Telugu andhra chakra maryasheeya natakamuo_0 - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

శ్రీరస్తు _ = క మోర్వశీయనా"ఎకము ఆంధ్ర, ఆ త శాళిడాస నంనశ్భాతనాటనయి:న కరున దనము వేయి వేంకటరాయ" క్రీ ప పను. ద్పతీయ ముద్యణముం జేదము వేంళటరాయళా ప్రీ అండ్‌ బ్రదర్స్‌, 4 మళ్లి కేశ్వరగుజినందు,[ లింగ నెట్టిీథి, జార్జీటొను మదరానుం జ ఉత మెటట కంగల6 ] (కా ద్ప. 1400

య గ ఎ

అర పథమముద,ణ విజ పి, జో జీ ఖు శదచినవత్సరము జూలై మొదలు అము కృమాల్యదకు తత్చూర్వ లిఖ శావళిన్ట మైన టీకను వ్రాయుచుంటిని అది నవంబరులో సన్యూన్తిం జెంది నది. అందులన్మైభ పరిన్దేశమువలన అనారోగ్యము వెకొనినది, తత్సవానో పాయముగా. డిసెంబరు జనవరి నెలలో రత్న్నావళీవి క మోర్వశీయములను ఆం శ్రీ కరించితిని, అవృత్తాంతముని. ఖ్చర్వము మదీయమాళవిశక ముదృ్కణద్యయనణ నొనంగినవారు కామ్యనాటకా క్ట శిఖామణంఅం విడపలూరు రాను వాస్తవ్యులు వంటఓటకులపతంనులు సదాభారభురంధరులం శెల్ఫారిలో నిధివతులు శీయుత - దొడ్డ రాబురెడ్తిగారు న డం డి విని ఆక్యంఠ ప్రీత్యు త్సాహాములతో ఏత్మదృచనంగూర్చి కమయభినందనముం "బెలుపుచు ఏతద్ల్యంథధదర్థయము ద్రణమున కు జర్యాప్తమైనధనమును నాకం బంపి నారు, ళీ రామిరెడ్డి గారు 20 ఏండ్ల కముండు విక్ర, మోర్వశీయము వాం్చధ్రీ క రింపునుని నన్ను హెచ్చరించిరి. వారి యాయిప్సితము. నావలన ఇబ్బటేకి "కెజి వేతీనది, వాదు ప్రళ్ళారి క్యగృథనమునకే మొద్కణార్థము అ, ప్రార్థితముగా శో డృడినట్టి యాసవస్వుతీసరప్వత్చుర్తీ లాలిశునికి ఆత్యం తకృకజ్ఞుండను ఆయ త్తాకోడం డ్రిరువురును. శ్రీ, రెడ్డి గారికి విద్యకన్న విశ్వర్భమును విశ్వర్భముకన్న విద్యను పోటీలంమెజని యొసంగుచుందురుగాక అట్టోబరు 1021 మదరాను. వే. వేంకటరాయశాస్త్రి,

మూ తంళాా ఉంద వీక్రమోర్వశీయమందలి సాత్రమాలు శరుమనులం శ నూ్రశారుండు ఈ పం పార్శ్వ్యకండు వురూరవ్తండు ---కథాజాయకుండుం మాణవపకుండుం---విదూవకండు, చిక్రరథుందు.---గంధర్వరాజా, అయు్స---ఫపురూరవునికుమూరుండు. జారదుండం,---దేవర్షి * అారవ్యుండు,---కంచుకి చధకుండు.--- చంటశాండు, వెలవుండ్యు గాలవుయ:,---ళరతళిమ్యులు, త్రీ లు ఉర్వశి --కథానాయికం చిత్రలేఖ, నవాజ్య్యు రంభ, మేనక----ఉర్వశినకియలం, అచ్చరలః, ఇెశనరి,----ఫుళూరపునివట్రమహిషిం నిపుణిక,--- కశీనరి నేటి, సత్యపతి.--- కావనీ చ్యవచా శ్ర మగత, యవని,---ళ ్త్రధారిణి,

ఉపోదాతము. ఖు శాళిదానుం

ఆతని కాలము:.---కనికులగురువ్చునుు *భారతీ విలాసుం డునునైన కాళిదాస మవోకవికాలముంగార్చి పండితులలో భిన్నాభిప్తాయనులు కలవ మనవారు ఆతని ఖాష్ఫతనిబట్టియు శవితకామవాత్వమునుబట్టియు అతండు చాల ప్రాచీనుండనియా మవానీయు.డైన భోజరాజు నాష్టానివాండనియు వవేవో చెప్పు కొందురు ారిత్రశవిమర్శ తలయె _త్తినత ర్వాత మన తొంటి యభిప్రాయములు చెక్కులు మార్చునుజెందినవి. పాళ్చాత్య పండితులు కాళిదాసుకాలము నిట్లు నిర్షయించినారు సర్‌ నిలియం జోన్సు వృళృతులు శ్రీ వూ మొదటి శళాబ్బమనియు, ల్యాస్సళ్‌ మొదలైనవారు క్రీ శ. "రెండవ శతాబ్బమనియు, విన్నంట్‌ న్ని త్‌, 1$త్‌ పండితులు శ్రీ శ నాలుగవ ళళొబ్ద మనియు మాక్స్‌ముల్లర్‌ మ్య్యూల్లోనలు పండితులు క్రీ ళ. ఆజవ శతాబ్బమనియు నభిప్రాయపడినారు జోన్గతిర్వదాభరణమందలి “ధన్వంతరియ్షవణ కామరనీంహి ఇత్యాది న్లోకముచేత నీతండొక విక్రమాదిత్యుని యాస్థానివాండనియు ఆవి క్రమాదిత్యుండు శ్రీ వూ 67వ సంవత్సర ప్రాంతముననుండిన ళ శారి విక్రమాది త్యుండనియు అందుచే శాళిదాసుండు అవ్బటివాండనియు శ్రీ జోన్స్‌గారి యభిప్రాయము ఇతరులును విక్రమాదిత్య నామనువిాందనే యాథారవడి ఆ నామధేయముగలరాజు లను వెదకి వవేవో శకారణములచేత కాలనిర్జయమును చేనీరి

ఓ ఊఉలపోగర్తాశతము ళ్‌

కాని విక్రచూదిత్యుండనునది బిరదనామము. దీనిని వహించిన వారు పలువురు వగా బ్యోతిర్విదాభరణము శాళిదానీయ మగుట సందేవోస్పదము ధన్వంత ర్యాది నామములలో ళొన్ని నామమాశ్రము లే, ఆమరనీంవాంనికాలము ఇంగను నిర్మీతము కాలేదు వరాహమిహిరుయ క్రీ ఈ ర87లో నుండినట్లు ఆతని వ్యాఖ్యాతచే ళియుచున్నది 'దిబ్నాగానాం పథి పరిహకళ్‌ స్థూలహస్తావ లేపా౯” మొద్నలైన మేఘసం దేఠ వాక్యములంగొని వ్యాఖ్యాతలు కాళిదాసు దిజ్నాగాచార్యుల సమకశాలికుండని యొక చమక్కారమును వెలబుచ్చిరి 10 ళతాచ్టిలోని వల్లభ 'జేవ్రండు ఈ విషయమునే చె్పక దథీణావర్హ్ప మల్లినాథులు (12, 14 శళళాన్దులవార్సు ఈ విషయము నుగ్దడించుటచే నిది అనంతర కవికల్పితమని తలంవవలనీయున్న ది, బౌద్ధగ్తంథములు దిడ్నాగ థర్మకీ _ర్తులనువారిని అసంగాచార్యుల శిష్యులనుగాను, అసంగాచార్యుని వసుబంధు పవండిడుని 'క్యేస్టసోదరునిగాను వెప్పుటచేతను, వసుబంధుని గ్రంథములు చీనవాబ్మయను లోని! శీ శ 400 ముందే అనసువదితము లగుటచేతవు, కాళి చాసు దిజ్నాగుని సమకాలికుండగునేని వరాహమిపారుని నమ శాలికుండు కాజాలండని తేలుచున్నది ఇందుచే 3 న్లోకమందలి వారి సమశాలీనత సంళయనీయమగు చున్నది మజటియుం కాలి చాసు “జామిత్ర” “ఉచ్చ శబ్బములను వ యోగించుటచేత శీ ఛ 499లో నివసించిన ఆర్భభటుని త ర్వాతివాండనియొక యి స్రాయముకలదు. కాని “ఉచ్చ రామాయణమం దే ఉండుటయు, “జామి త్ర"మునకు మనవారు *జూమిం దుహితరం, కశ్రాయతే అనియు 'జాయాయాః మిత్రంిఅనియు అర్థము వెస్పియుండుట

శాళిదాను కాలము. థి ేతన్కు మల్లినాథుందు “లగ్నాత్‌ నృష్తరంస్థానమ్‌ అని టీకించి యుండుటచేతను, ఈవాదము నిలువదు, మజికొందజు కాళిదాసు అళ్వమోషుని త ర్వాతివాం డుగా నుండవచ్చుననియు, బుద్ధచరితాది ల్రంథ ములనుండి కాళిదాసు భావములను గ్రృహించినాంచనియు జాదించిరి గ్రంథ ములు పరికించువారికి కాళిదానే వూర్వుండని తెలియగలదు కథాంళ వర్ణనాదికములయిందు కాళిదాసుని రచన చాల సవా జమై అప, యత్నవూర్వకముగానున్నది. ఆయా సందర్భములు చక్క_ంగా పొందియున్నవి శబ్ద వ 'యోగమునందును, అలంకా రాదులలోను, వాస్ట్రకరణ వ, "యోగములయందును పాండితో ఫ్‌ ద్ధైటనకొఆకు కాళిదాసు పొటుపడినట్లు కానరాదు అశ్వ భూోషుని రచనయంతయు చ్ర యత్న వూర్వకముగా నుండుటయే గాక అలంకార వ్యాకరణ వ్ర యోగముల గారడీవిద్ధలచే నిండి కొంత నినుగునుసయితము కలిగించుచున్నది మతి మాళవికాగ్నిమి త్ర నాటకాంత భరత వాళమున శాలిదానే కా నగ్నిమ్మి్హినకు సదకాలికుండై నట్లు వ్రాసోొని యున్నాడు *“భూవరుండన్ని మిత్రుండిలంద్రోచు చుంగాచుచునుండి అనువాక్యములే ప్రబలాథారముగా. శైళొనందగును ఫుష్య మిత్రునియజ్ఞము వాస్తవముగా జరిగినదేగాని కల్పితముగా దనియు ధనబేవుని అయోధ ఖ్రలోని కాసనమిున తెలియుచున్నది ఆది సముద్రగుఫ్లుని యళ వ్రమేధముగానుండునని పొందలు తలం చినది పొరబాటు వీనింబట్టియు, కాకుంతల విక్ర, మోర్వశీయ మాళవి కాగ్ని మిత నులయందలి ధర్మకాన్త్య విషయక ప్రస్తా వములచేతను, ౩ లీేమాగ్దవమువేతను, అగ్నిమిత్రుని అప్పటి

లా ఊపో డ్తా శమము పాలకునిగా వేర్కొనుటచేతను ఈతనికాలము బవాుళః శ్రీ వూ !80 మొదలు 56 మధ్య కాలమని చరిత్ర కారులభుఖి ప్రాయమై యున్నది,

అతని గ్రంథములు---ళాకుంతల విక్ర మోర్వళశీయ మాళవికాగ్ని మి శ్రములు రఘువంళ కుమారసంభవ మేఘ సందేళ బుతుసంవోరములు బో్ళోతిర్విదా భరణాది గ్రంథములు ఇతనికి ఆరోవితములు.

|! నాటకకథానం ల్‌ు వాను

చంద్రుని కుమారుడు బుధుడు అతనికుమారుండు వురూరవుండు, మట్బక్రవ ర్తులలో నొకండు, సూర్యుని చౌహి శ్రుడు, ఇళావుత్తుండు , మధ్యమ లోకపాలకుండు గంగా యమునా సంగమతీరమున వ్ర ఈఘ్రైాన నగరము ఈతని రాజధాని, 9ది “స్థానాంతర మైనస్వర్లము ” దేవేంద్రుడు రాతసులతో తనకు “పోరు ఆసన్న మెనప్పుడు మధ్యమలోకంనుంచి ఈ యనే సగౌర వంగా రప్పించి విజయ నేనమొనలో నియోగిస్తాడు ఆ రాజర్ష రథము “సోమద_త్సము, లేడిజెండా తోటిది”

నుహేంద్రుని యస్సరసలలో ఊర్వశి చాల అందగత్తె “అచ్చరలందలును నారాయణబుషి.ని వలపీింవవచ్చి ఆరనిత్‌ "డ నుండి జనించిన యీ రమణినిగాంచి” సిగ్దుజెందిరి ఈ 'యచ్చు తోవమాంగిని ఆమవార్షి ధేవేంద్రునికి ఒసంగెను. ఒకప్పుడు ఊర్వశి కుబేరుని యాస్ట్రానికిపోయి నాట్య నేవచేనీ చెలులతో మరలి వచ్చుచుండగా హారణ్యపురవానీ శేరియను దానవుండు ఆకన్మికముగాచూచి. చిత్ర, లేఖతోకూడ చెజంగొనిపోయెను అంతట మిగిలిన యస్పరస లెల్లరును, ఎవండై నను ఆకాళగమునము

ఛశాటక కభథానం త్ర బూము లొ గల చేవతలవతపాతి తమ్ము కాపాడునుగాకయని బిగ్గరగా ఆ క్రందింపసాగిరి వలయన హిరణ్యపవురమునకు ఆకాళమార్ష మున నేంగవల యును ఆపమయమువన సూరస్థభగ వానుని జీవించి తనరాజథానికి ఫురూరవుండు మరలివచ్చుచుండెను అచ్చరల యా_ర్సనాదము నాలకించి తనవేరుచెప్పి, ఆ రాతుసుండు ఈశాన్యమువైపు పోయినాండని తెలినిళొన్తి వారిని హేమకూట శిఖభమువై నుండి ఎదురుచూడ నియమించి ఫురూరవుండు ఊక్వశీ చిత్ర "లేఖలను తెచ్చుటకుపోవును తణనులో ఆరక్కసుని జయించి ఊర్వశిని చెజవిడిపించి చిత్ర, లేఖవో తోడ్కొ_నివచ్చును ఫురూ రవునికి శేశిదానవునిజయిందుటకు చాలకాలముపట్ట లేదు వలన ఊర్వశిని వట్టుకొనంగానే అప్సరసలు ఆక్రందనముచేసిరి తత్స ణమే దానినివినిన ఫురూవవుండుపోయి. ఆమెను విడిపించెను మూర్భపోయిన యుర్వశి గథమందు కేంనది అప్సరసల సంతోషము వర్షనాతీతము ఉగ్వశి క్రమముగా మూర తేరి ఆ శాజానుభూచఛి, అతనిమీద ఆళజనింవంగాా ఆ శారణముచేత శాతసులు తనకు వా_స్త్రవముగానే ఉవకార మొనర్చినాకని తలంచును రథమందుండంగనే ఉర్వశీ పురూరచవులకు చముః వ్రీతి మనస్పంగములు వీరృడును వుగూకవుని వాక్యమునువిని “ఇతనివాక్కు ఎంత నాణముగా నున్నది అని ఉర్వశి తలం చును తర్వాత ఎగుడుదిగుడు ప్రదేశమున లేరికుదువుచేత ఉర్వశిభుజము ఫురూకవుని భుజమునకు జఒననికొని శాజూుమనసు నందు మదనవి కారమును కలిగించును. ఉర్వశికి తగిలిన ఆభాగ మే తనళరీరముందు ధన్యమనియు, అట్లు రథముదిగుట తన కుఫ లై

దర ఉపో దా కము కారక మేయని ఫురూరవుండు తలంచును రథమునుండి దిగినం తనే అచ్చరలు ఉర్వశిని కొంగిలించుకొందురు.

ఆసమయమున తూర్పుదిక్కున మిక్కుట మెన రథ వేగంపు శబ్దము వినంబడును భూడంా చిత్రరభుండను గంధర్వ రాజును ఆతనిసైన్యమును శేశిదానవుండు ఉర్వశిని ఇెఆెబట్టినాండని నారదులవారివలన విని మ హేంద్రుండు ఆమెను విడిపించుకొని శావలసీనదని గంధర్య నేనకు ఆజ్ఞావించినాండు. గంధర్వులు బయలు దేరివచ్చుచుండగా మాగ్గమధ్థమున "చారణులవలన ఫురూరవుని విజయవృత్తాంతమునువిని ఆతనికడకువచ్చిరి అదియే ఆరథళబ్దము వచ్చుచునే గంధర్వ కాజు చిత్రకథుండు పఫపురూర వుని స్తుతించి ఇంద్రునికడళు ఉర్వశతో ఆతనినే రమ్థనిళోరును అతండు రాకపోంగా ఉర్వశ్యాదులనుళోడ్కొని ఇంద్రలోళ మునకు బయలు బేరిపోవును, తీగళొమ్తకు తనయేకావళి తగు ల్క్కాన్నదని ఉర్వశితుణమునిలిచి పురూరవుని సాభిప్త్రాయముగా దూచుచుపోవును దానియ భిప్రాయము చిత్ర, లేఖ గ్రహించును వురూరవుండును మదనవికారమునకు పాలగును

పురూరవుని రాణి, కాశి రాజప్పుత్త్ర, చెళీనరి సూర్యోవ స్థానమునుండివచ్చినది మొద్మలు చ భువ్చు అన్యాసక్రుడుగా నగ పడుచున్నందొన అందులకు కారణము వెదుకసాగును చేటిని, నివుణికన్తు విదూషకునితోమాటలాడి మెల్లగా నాతని నోటి నుండి రవాస్థ్రమునులాగుమని వంపును. విడాపషకుందు రాజ రహస్యమును దాచుకొన లేక కష్టవడుచుండును. నివుణిక విదూ షకునిసమిాపించి మంచినూ టలతో ఇట్లుచెప్పునువ *ఎవ తేమింద కాజూ ఉత్కంఠికుండుగా నున్నాండో ఆమెవేర చేవిని పల

ఉజూటశళకఖథానం ల్తునా ము, ల! కరించినాడు అని ఆమాటవిని రాజే తనవరహస్యమును బయలు వరిచినాండనితలంచి విదూమకుండు *ఏమ్సిి ఉర్వళీ అని విలిచి వాడా దేవిని అని యడిగి రహస్యమును బయట వేయును నిఫుజిక రహస్యమును ఖేవంచి సంతోషముతోపోవును విదూష కుండు రాజును చూడంబోవును.

రాజు ఉర్వళినే తలంచుచుండును విదూపకుండు ఆతనిని వినోదింపజేయుచుండును. “ంహస్యమును కాంచుచున్నావా యని రాజుఆకుగంగా విదూఎకుండు ఆదానీ తన్ను మోసము చేసినదని గ్రపించును తర్వాత కొంతనేపు ఉర్వశీవర్షనలో నిరువురును కాలముగడపుచు శ్రమదవనమునకు పోవుదురు ఆవనమందలి వసంతశోభ ఫురూరవు5ి విరహ వేదనను ఇనుము డింపంజేయును

ఇంతలో ఆకాళమార్తమున ఉక్వశి పుహరవ్చుని కడకు బయలుదేరును చిత్రలేఖ అనుగమించును వూర్వము కేశిడాన వునికడనుండి విడుసాంది స్వర్షమునకు మరలివచ్చినప్పుడు, బృహ స్పతి మరల ఇట్టి యావకలురాకుండ నామెకును చిత్ర లేఖపను అపరాజిశయను వేరి శిఖాబంధనవిద్యను ఉపదేశించెను అందుచే మంత్రమును ఉచ్చరించుచు జుట్టు ముడి వేనిగొనినయెడల ఆముడి వీడనంతవణకు దేవదానవులకు అలంఘనీయ లగుదురు ఆవిదాష్ట బలముచే మరల అసుకభయములేక వారు సంచరించ మెందలిడి ఫురూకవునికడకు ఆమే బయలుదేరుదురు శణను.లో నా కాళ మార్చమున ప్రతిఘహాన నగరమునకువచ్చి రాజగృహమును ప్రవే శింతురు ఫుకూరవ్రనివెదకుచు నందనవనమును ప్రవేించి ఫుళూరవుని 'వ్రేమాలావములను అంతన్థానము గానుండి విందురు

తత పో క్తా శమము ఫురూరవుండు తన్ను ద్దేశించి యిట్లుకష్ప్టవడుచున్నాండని గ్రహించి ఉర్వశి సంతోషించును. ఫురూరచ్రుండు విరహముచే ఏమేమో "ెప్పుదుండంగా ఉర్వశి ఆ మదనవాకస్థములకుబదులు మదన "లేఖనురచించిన భూస్తపత్రమును ఫవురూరవునిముందు వేయును దానిని చదువుళొని పురూరవ. డానందించి విదూషకునికిచ్చి భద్రపరువుమని చెప్పాను ఉర్వశి ఆతనిచెంతశేగ తమకపడును చిత్ర లేఖ కాను ముందుగానేంగి రాజున కగవడును, ఉర్వశి వలఫును నివేదించి రాజుకడకు ఉర్వశిని కొనిపోవును ఉర్వశీ ఫురూరవులు ఒకటిరెండుమాటలు ఆడుకొనులోపలనే దేవ దూత ఉర్వశీచి త్ర "లేఖలను త్ప్చురగా ఇం ద్ర లోకమునకు పొని ఆశాళమునుండి పలుకును వీలయన భరతిమునినేర్పిన ప్రయోగ మును చూడంనోరుచు లోకపాలురును ఇంద్రుండును కాచు కొనియుండిరి ఉర్వశీ చి త్రలేఖలు చింతతో రాజు ననుజ్ఞనంది వెడలిపోవుదురు

వారు ఆటుపోంగానే రాజు ఉర్వశివ్రాసిన యాభూర్జ పత్రమును లెమ్మని విదూషకునియడుగును. విదూమకుని యజా టో తచేత ఆ మదనలేఖ గాలికళొట్టుళొనిపోవును రాజడుగలా నదిపోయినదని విదూపుకుండు వెదకును ఇంతలో పట్టమహిషి. కళీనరి నిపుణికతో రాజునుచూడవచ్చి త్రోవలో భూర్జవత్ర, మునుచూచి చదువుకొని రాజుకడకువచ్చి దానినే రాజునకిచ్చును రాజు తేసదోపమును కమ్ధుళొన యత్నంచునుగాని రాణి కోప గించి పెడలీపోవును. రాజు స్నానభోజనాదులకు "లేచును

ఇంతలో 'దేవేంద్రునిమందిరమున నొకవిశేషమముజరుగును. సరస్వతీదేవి స్వయముగా లతీ. శ్రేస్త్రాయంనరమను నాటకమును

శాటక కృథ్రానం గ్ర, వ్నాముం ౧ంకీ సాయంగా చానిని ఆడించుటకు భరతముని ఉర్వశ్యాద్యుప్పరస లను శిమీంచి ఉగ్వశిచేత లతయ్మీ వేషము 'వేయించుచుండంగా నొకపొరవాటు జరుగును ఎఎరిమోడ నీమనస్సు తగులుకొం టుంది అనువాశ్థమునకు “వురుపో త్తమునిమోద అనిబదులు చెప్పవలసియుండంగా ఉక్నశి పరభాన్థసమున తినమనస్సులోని విషయమును వెలువరించి *పఫురూరవునిమాది అని చెప్పును వెంటనే గురువుగారికి కోపమువచ్చి “నీవు నా ఉపబేశంనుంచి అతిక్రమించిన కారణంచేత నీకు దివ వ్‌స్టానం ఉండదూ అని ళవీం తురు మహేఎద్రండు కనికరించి ఇట్టనుగ్రహించును, “ఎవని మింద నీమనసు తగులుకొన్నదో అతడు నాకు రణసవోయుండు, రాజర్షి , అతనికి వ్రియిము చేయవలెను కనుక నీవు ఆయనను ఫవురూరవున్మి అతండు నీవలన సంతానవంతుండు అగునందాశ య ధేచృనుగాకళూడుము” అని ఇది ఉర్వశికి మంచిదేయైనది ఇచ్చట ప్రతిస్టానమున దేవి కాశిరాజపుత్రి ప్రియాను వసాదనము అనువ్రతమునువూని అలుక నుజ్జగంచి రాజును అనుజ్ఞ వెడి వ్ర తమాచంంచును సంథ్యాజవమును ముగించుకొని రాజు మందిరోదాస్టనమును ప్రవెళం పుచుండ కంచుకియేంగి జేవిమాటగా రాజును నుణిహర్మ ఫృముమిాద రోహిణీచం ద్ర సంయోగవుగునందాంక తన్ను (రాణిని ఎదురుచూచుచుండ ప్రార్థించును రాజు మణిహర్మ ట్ర్‌ము కడ శేగును, చంద్రోదయానంతరము రాజు ఉర్వశీ చింకాధీనుండుగా నుండంగా ఉర్వళీచి త్ర, రేఖలు అచటికివత్తురు వుగూరవుని యా లాపములను వినుచు ఆతని దరియనుండునంతలో బేవి జెళీనరి అచటికివచ్చును ఉర్వశీచిత్ర, "రేఖలు అంతస్ధానముపనుండిచూచు

ంక ఉపో ర్గా తము చుండ రాణిచం ద్రసాదములను వూజించి, విదూహకునికి స్వస్తి వాచనమిచ్చి రాజును ఫూజించును తర్వాత ఇట్లు చెప్పును “*బేర్చ్‌ ఈ చేవతాదంపతులను రోహిణీహరిణాంకులకు సాతీ కెరించి ఆక్యపుత్తుని అనుప్రసన్నుని వేస్తున్నాను. ఇదిమొదలు న చెలువను ఆర్భపుత్రుడు వేడునో, ఎవలె ఆర్యపుత్రుని సమాగ మానికి ఉవ్విళ్లూరుతుందో ఆచెలువతో నేను వ్రేమబంధముతో వర్తింపవలయును” అని

ఈమాటలకు ఉర్వశి సంతోహాశ్చర్యముల పాలగును శాజీ ఇదేమో తెళ₹నీొనలేక దేవికి ఇంకను కోవమేమోయని యనుమూనించును, శాని పతివ్రత కావున ఆమెభర్పను స్వతంగ్రు నిగా వదలివేసీనది ర జునకు ఉన్వశిమోంద వ్రేమ మిక్కుటము చేవిపోంగానే ఉన్వశిని ఆతండు తలంచును ఆపొాంత నేయున్న ఉక్వ?యు దానిని వినును ' ఉర్వశి తనయం బెల రవళిచేనావీను లకు వింవొనర్చున్వా మెల్ల్గగా నావెశుకవచ్చి నాకన్ను ల మూయు నాో అని ఈవిధముగా ర'జు తలంచుచుండగా ఆయచ్చర వెనుక ప్రక్కగావచ్చి రాజుకన్నులను మూయును అంతట 7౭ జూ ఉర్వశిని గృహింవంగా చిత్ర లేఖ వెడలిపోవువు తానువేళవిలో సూరస్థిభగవానుని ఉపానించవలనీ చున్నందున మాటికి సఖీ దర్శనమునకు రా వలనుకాదనియు తనచెలి స్వరమును స్మ్యరింవ కుండులాసన రాజు చేయవలనీనదనియు పలికి వెడలీపోవును శాజుూ తనకోరికతీరటచే ఉర్వశతో సుఖములందేలు చుండును

అచ్చగలు వంతు ప్రకారము సూర్య భగవండుని ఉపానీం తురు ఆప్రశారము చిత్ర లేఖ తన వంతుపనిచేయ టకు పోంగా నిచట ప్రతిష్థానమున ఫురూరవుండు ఉర్వశితోకూడి నానాభోగ

చాటకకథానం గృపాముం ల ములను ఆనుభవించుచు రాజ్యభారమును మంత్రులమిాందనుంచి వివో రార్థము ఒకప్పుడు గంధమాదనవనమునకు బయలుదేరి పోయెను అచట మిన్నేటియిసుకతిన్నె లలో వివహరించుచుండిన ఉదయవతియను విదాక్టిధరకన్యను ఆకాజర్షి కేంచూచును అంతనూత్రమునకే ఉర్నశి అలిగి రాజు ఎంతబతిమాలుకొన్నను వినక, శావవశమును స్త్రీలు వవేశింపకాని కుమూరవనమును వటేశించును కుమారస్నోమి ఆవనమున తప మొనర్చుచు అందు ప్రవేశించు శ్రీలచే తనకు తపోభంగమగునని ఆటువచ్చు శ్రీ "లెల్ల తీ గెలగుదుకనియు గౌరీచరణ సంజాతనుయిన వమణిదెత తవ్ప తొంటిరూపమును పొందరనియు శపించియుందెను ఆప్రశారమే ఉర్వశి ఆవనమందు వ్రచేశించినంతటనే తీగెగా నమూరిపోయినది రాజూ ఈ విషయములెలియక వ్రీయతమను వెనకుచు ఉన్నత్తు.డై. ఆవనమందు సంచరింపదొడం గను

పురూరవుడు ఉన్నత్తు/డై ఆవవమందు వరిభ్రమించుచు తరుగుల్మలకాదులను పశుపత్ష్య్రూదులన్ను గిరి నినా ములను తన శాంతస్థితి నడుగుచు కొంతకాలము గడ్‌పినయనంతరము ఎవండో *భగ వానుండు, మృగచారి" కనికరించి సంగమనీయమను పేరియావణిశొాసంగి దానిచే *దయితజశసంగమంబు పరగుళకా తోడ్లో౯ల” అని అనుగ్ర్యహించిపోవును మణినికై కొని పురూర వుండు దానిమహిమచే దలతగా తన వ్రియమారినదో ఆలతనే ఉన్నత్రావస్థలో కౌంగిలించిళొనంగా నయ్యది వెంటనే ఉర్వశీ రూవమును కాల్చును ఉర్వః ఫూర్వరూవనునంఏి శాను లత మైన విషయమును కుమూరస్వామిశావమునుు సంగమనీయ మనుమణి చేతచ్చ్భ కాపావసానము లేమిని చెప్పంగా పుగూరవుండు

లిక ఊపో వో తము ఆమణినే ప్రియకుచూని అదియే ఫునన్సమాగమళారణ మని వచించును వెంటనే కరువురును సంతనీంచి వతిష్టానమునకుం బోవుదురు

+ఈయిడునుగడచి కొంతశాలము సుఖముండగాా ఉర్వశి గ రృముందా ల్చిను ఆయమగ ర్భృలత్షుణములను వభూూచుచుండియు పురూరవుడు దానిని గ్రహీంపలేదు. తటాలున నొకప్పుడు ఉర్వశి కృశించిన విషయమును గుఆించెనేగాని ఆయమ ప్రస వించిన నిషమయము.నుఎజుంగ లేదు ఇందులకు కారణను టి (శి తన గగ్భథారణ చనసవాదులను ఫురూరవునకు అెలియకదాంచు టయే వూర్యము దేవేంద్రుడు “పుత్తోదరయమై కువూరుని వురూరవ్రండు భరాచునందాంక నీను ఆ 3జుకడనుండుమి ఆని గదా యానతిచ్చెను త్వరగా రాజును వదలుట కిచ్చగింపక కునూరజన్మ వృంత్యాంతమును రాజునకు తెలియనీయక దాంచినది ఈమెకు ప్రసవమైనకాలమున నైమిశకేయమయాగమిసుచే రాజీ మెను ఎడంబాయి .-లనీవచ్చెను. ఈవిషయము రాజెలుంగడు ఆయువును ఫుట్రినపష్పుడే చ్యవనమవ+ ముని యాశ్ర్రృమమందుండు సత్యవతి యను అఆాపనీకడ తల్లి యిలడీయుంచినది “క్షత్రియ కుమారునికి వలనీన జూతకర్తాది విధా“మును సర్వమును అతనికి భగవానుండు చళ్షివనముని గావించినాడు.. ఇతిగాద్యద్ధలు నేర్చి భనకు ్వేదమందును నేవరిం గానించినాడుు

భురూకవునికి సక లె ళ్వరర్షిములుండియు. ఎ్యతీసహ వాస నుండియు కుమారుండు లేడసుచింత కాధించు ఎుంజెను ఓఒళా నొక విశేషదిశనమున గంగా యనునా భగవతులకూడలిలో జేవరులతి* స్నానమాడి రాచగు-జడారముం ట్ర 'వేళించును రాజో

చాటకకథానసం గ్రహ మాం ల! వన్త్రఛారణము ముగించులోవల అంతఃపురములో పరిజనులు నోలయిడసాగిరి సంగమనీయమను నామణిని బంగారపు చార ములో కూర్చినడానిని విసనకజ్ఞుమోంద తె పట్టువస్త్రమునవై నుంచి ఎవరో తెచ్చుచుండంగా మాంసమనుభ్రమచే గ్రద్ద తటా లునవాలి తన్నుళొనిపోవ్రను కలకలమునువిని రాజు వేషఛార ణము ముగియకయే వచ్చును వోరమును తన్నుకొనిపోవు శృద్రనుచూచి ధను ర్చాణములు కేమని చెప్పును అవినచ్చులోసల వతీ. చాలదూరముపోనును కౌణము అంతదూరము పాజదని శాజు పాయంశాలను గూటికివచ్చునప్పుడు ఆవతీనివట్టుమని నాగరికునికి ఆజ్ఞయిడును ఆమణి కేవలము రత్నమాత్రమగుట చేతశాదుగాని సంగమనీయమగుటచేత రాజునకు చాల ప్రియ మైనది.

ఇంతలో నెవరో వాణముతో ఆపులుగునుకొట్టిరనియ్యు ఫులుగుమణితో నేలంగూాలెననియు ఆబాణమును మణిని కంచుకి "కెచ్చియిచ్చును మణిని వదిలసజుపనాజ్లాపించి ఆవౌణమెవనిదో పరీతంచి తనకుమారు.రైన ఆయువ్చదన్నిగృపాంచును, తనకు కుమారుండొకండుజనించి ఇంత వెద్ద వాందైన విషయము ఆళ్ళ గ్బ్‌ర్య మును కలిగించును. ఆలోచనమింద ఉర్వశియొకప్పూడు గర్భము చాల్చియుండినట్లును తర్వాత తటాలున నా మెళరీరముకృ+ంచి శ్రుమనుగా వృ ల్లినదనియు నైమిశేయయాగ సమయమునదక్క శానామె నెడ బాయలేదనియు జ్ఞాపకమునకు అెచ్చుళొనును. వీశారణము చేల్‌ పు త్రజన్మవృత్ర్తాంతమును ఆ మెదాంచియుండునో యని ఛా్యానించుచుండంగా రాజదర్శశనునకు చ్యవనా, శ్ర, మము నుండి. కాపనీయొక తె శాజకుమూరలతుణు నొకబాలుని

పలా ఊపోచ్చాతమ శోడ్కొనివచ్చును ఆబాలునింగన్నంత'నే రాజునకు ఆతనియం దపార వాత్సల్యమును ఆతం తనకుమూరుంజేమోయను సంశయ మును కలుగును తావనీ, ఆవాలుని జనించినవెంటటనే వశార ముచేతనో ఉర్వశి తనకడ ఇల్లడయుంచినదనియు అతనికి సకల నంస్కారనులను బుషియే చేనెననియు వలి! ఇట్లు చెన్పును “జేయ పున్పసమిధలకొజికు బుషికుదమూరులతోందాడ ఇతం దుశువచ్చి ఆశ్ర, మవిరుగ్ధమాచరించినాండు మాంసము తెచ్చుకొని ల్‌డ ెట్టుకొనను వాలుచుండంగా ఇతండు దానిని కోలకు గుతె చేనినాండు అంతట ఆవృత్తాంతము నెజీంగి ఛభగవంతుండు చ్వవ నముని నీచేతి యీయిల్లడ శు పంవివై వ్రమని యాజ్ఞావించినాయ శావున నేను ఉర్వశిని చూడంగోరుచున్నాను” అని చెప్పును ఉర్వశి ప్రవేశించి తన వుత్రుంగని సంతోషించి ఆావనీకి మ్రైక్కును. ఆ"పనీయు ఆయిల్లడను అప్పగించి వెడలిపోవ్రను ఇంతలో ఉర్వశికాపావసానమును స్మరించియేడ్చును. రా జడు గలా “ఎప్పుడు ఈతడునా చ్రీయనఖుడు రాజర్షి నీయందు జనించిన వంళకరుని ముఖముచూస్తాడో అప్పుడు నీవు మళ్లీ నా సమిపానికి రావలశినది-అని మహేంద్రుడు ఆజ్ఞావిం చెను. ఆందువల్ల నేను మహారాజనియోగానికి వెఆటచినడాననై జాత మాత్రుని వీనిని విద్యాస్త్రాప్పి నిమిత్తమై చ్యవన భగవంతుని యాశ్రచుపదంలో సత్యవతమ్థచేతిలో అప్రశాళంగా ఇల్లడవుం చితిని ఇప్పుడు తండ్రిని కొలవడానికి సమర్థుడయినాడని ఆలో చించుకొని ఆమె మళ్లీ నాకు దీర్దాయువును అప్పగించింది. కనక నాకు 90తపాటియీ మవోఠాజుతోటి సంవాదము” అని ఉర్వశి బదులుబెన్సీ శోకించును

శాళిచానుని చాటకరదనతమ అధాళరయులు లౌ ఉర్వి రాజునువదలి ఇం ద్రనే వార్థముపోనుండంగా రాజా ఈశపోవనమే-గ సంకల్పించుకొని కుమూరునికి యానఠాజ్య భి చక వృయత్నములు చేయును. ఇంతలో నారదమవ్నార్షి వచ్చి నమస్కరించిన యుర్వశీఫవురూరవులను “ఎడ'చాయని దంపతుల రగుండు అని యాశీర్వదించును. రాజూ “ఈ యా శీర్వచనమం నిజముకాగూడదా యని కోరుచుండంగా మవార్షి ఇంద్రసంటే శము నిట్లు చెప్పును---*_తై, శాల్యదర్కులు మునులు ఆదేశించి నారసు రాసుక సంగ్రామముకలుగనున్నదని, నీవు నాకుయుద్ధమం లలో గడిదేరిన సవోయుండవు కావుకు నీవు ఇప్పుడు ళన్త సన్నాా స్థసము చేయగూడదు -ఈ యుర్వశియు యావజ్జీవము నీకు సహధరక్మచారిణిగా నుండవలనీనది” అని. అంతట ఇంద్రుండు వంపిన యావరాజ్యాభిపేశ సంభారములను అప్పరసలు సంతో సమున తేంగా మహర్షి యే కుమూరునకు యావ రాజ్యాభిమేశమం నేయంగా కాళ్వతముగా నుర్వశినిపౌంది వురూరవుండు ఇంద్రుని చెంతకేంగి సుఖముండును. శాళిదానుని నాటకరచనకు అధారమూులు. శాళిడాసు ఈనాటకమును రచించుటకు ఆధారము లేవో ఊహింపవలనియున్నది ఉర్వళీ వురూరవసంవాదనుం బుగ్వోద మంచే శలదు (ఏ 9%) అందు ఫురూరవుండు ఉర్వశిని వివావ రము స్రైన్థించును. విష్ణువుకాణమున కొన్ని వివరములు కనయడు చున్నవి. మిర్రావుణులచే శప్తయై ఉర్వశి భూలోకముశకు వచ్చి పురూరవునివలచి కొన్ని నియమనుల వ్రశారనుం ఆతని కడనుండ నంగీకరించెరు నియమము-జిర్వశ మొక్కు ఆరెండు 'మేషములను వురూరవుండు కాపాకుట్క నికంంతరము ఉర్వశిని

ఇనిి ఉపో హ్గా తము ఎడంచాయకుండుట, ఎప్పుడును నగ్నముగా ఆమెకు నోచరింప కుండుట, ఉర్వశి శేవలము నేతినే భుజించదియుందుట కొను కొనుట కొంతకాలమునకు ఉర్వశిలేమిచే దేవతలు వెతంజెంది మరల నామెను దివికిరవ్చింపంగోరిరి. విశ్వావసువు గంధర్వులతో నొకరాత్రి, ఉర్వ్యశీశయనాగారమును వ, వేశించి ఆమేసునుం లను హరింపబోంగా నని ఆటజచుటచే ఉర్వళీ పురూరవులు మేల్కొని విశ్వావసువును గంధర్వులను వెంబడించి మరల మేష ములను అెద్చుళొనిరి. మెఆుపులచే నీ సందడిలో వన్తహీనుం డుగా త్వరచే వచ్చిం వురూరవుంజూచి నియమోల్లంఘనమైన దని ఉర్వశి ఆతని వదలిపోవును దుఃఖనుచే పురూరవ్రండు 'జేళములు సంచరించి తుదకు కురుకే. త్రకుందుచూచి ప్రార్థిం పంగా సంవత్సరమునకు ఒళదినము ఆతనితో నుండుటకు ఉర్వశి ఒప్పుకొనెను కాని కాళ్వతముగా ఉర్వశిని తానేపాందంోర్‌ గంధర్వులను ప్రాన్థింపగా వారొక అగ్నిస్థాలినిచ్చి దానినే నిరం తరము నేవించుచుండిన ఉర్వశి అతనికి దక్కుననిరి దారిలో నాతండు విసుగుంజెంది ఆ స్థాలిని ఒకచోట పా వేనిపోయెను. వరల వళ్చా_త్సపఫ్లుండై పోయిచూడంాా అచ్చట అళ్వత్ధ శమిా వృతుములు మొలచియుండుటనుదూచి వానిలోనుండి చెతి రమొకళొమ్మును కొనిపోయి 'వెక్కుయజ్ఞములు చేసి మరల ఉర్వ తిని కాళశ్య్ళతముగా పొందెకు. తర్వాశ వారలకు ఎనమండ్రు ఫక్తు లుదయించిరి,

క థాసరిత్సాగరమున నిట్లు కలదు-వూర్వము నందనవన మున ఉర్వకి విష్ణుభ కుని పురూరవునిచూచి కామించెకు రాజును ఆమెయందు ఆంగొనెను. మవోనిస్లు వంతట నారదునిపంని

శాళిదానుని చాటకరచనకు ఆ భారములు, తియ ఉర్వశిని వురూరవువికొసంగ టేవేంద్రుని కోరెను. ఇంద్రుడు అంగీకరించిపంపంగా ఉర్వళశీ పురూరవులు సుఖముండిరి. ఇంతలో వమూయాధరుండను శాశసునితో ఇంద్రునికి యుద్ధము ఠాంగా వురూకవ్చండు పోయి. అసురులను జయించెను విజయోత్సన సందర్భమున రంభ నృత్య మొనరిం చుచుండ యూచి దోమమును కనివట్టి పురూరవుండు ఇంచుకనవ్వెను రంభ కోవగించి మనుషుఫ్థ నికి నిప దేవనృత్య మేమి తెలియువని ఆమేపింపగా, ఉర్వశీసవా వాసముచే తనకు తుంబురునికన్నను విశేషము లెలియునని ఆ శాజు బదులువెప్పెను అంతట తుంబురుండు కోపగించి మవోవిష్ణు వును తృ ప్రిషజచువఆకు ర్వశీవి యోగము ఫురూరవునకు కలు శనట్లు శపించెను అంతట కాజు బదరిశా త్ర మమున చువోనిష్షు వును తపస్సుచే వ్రసన్నునిచేనికొని మరల ఉర్వశిని పొందెను. మళక్స సృవు కాణకథ -- శాభిదానీయనునకు చేరువుగా చున్నది పుకూరవుండు అనుదినము ఇంద్ర దగ్శనమునకు వగు చుండెను. ఒకప్పుడు ఉర్వళశీ ఘృళాచులను శేశిదానవుండు పట్టు శొనిపోంగా వాయవ్యాస్త్రముచే వానినికొట్టి వారిని విడిపించి ఇంద్రునికి వియమాచరిం చెను. అది వెొందలు ఇంద్రునికి ఎక్కుడు న్నేహితుండామొను ఒళస్పుడు లక్ష్మీస్వయంవరమను నాటకమును భరతమహార్షి ఆడించు చుండగా పురూరవుండు బూచుచుంటెను, ఆతనింబూచుచు ఉర్వశివలపుచే పాఠమెల్లక ఆది ఆటను పాడు చేయగా వబకియై దేంద్లు లతగానుండుమనియు అచటనే పురూ రవుండు విశాచముగానుండుననియం ఆచార్యుడు. ఆమెను శనీం రు తర్వాత ఉర్వశ?ి పుకూరవునింకేరి ఎననముండ్రుగురు కునూ రులను కనెను

ఆనతి తో చ్ధా తము

ఈళథయే కాళిదాసుని నాటకకథకు శేర్చుగా నున్నది, శే?ిదానవుండు ఇందునుశలండు. వానిని పురూరవుండు కొట్టినది చాయవా్థన్తమ.తో నే. ఘృతాచికిబదులు చిత్ర, లేఖను కాలి బాసు పెటినాండు చిత్రరథుండు, గంధర్వ 5+జూు లొ త్తపాత్ర,= నారదుడు ఇందుకొంత పనిచేయును కథాసన్ని వేళములలో కొంతనూర్చుకలదు ఉర్వశీ పురూరవ్రల యనురాగము రథ ములో సాహచర్యముచే 'నేకృడుట మనోహరము లక్ష్మీ స్వయం వర నాటకనును ప్రబర్శించుసప్పుడు పురూరవుండు. లేండుగాని వరభ్యానముగా నుర్వశి వురుషోత్తముండనుటకుబదులు ఫురూ. రవుండనుట చాల ఒ్పయున్నది గురువర్యునికావము వేలు తీరుగానున్న ది----దివ్యన్వము మాత్ర మే తప్పుట ఇంద్రుడు వురుమోంతరపేది గావున రాజునకు పుశ్రదర్శవమగునందాక ఆతనికడనుండుమని కనికరము మూఫవును. ఈథావము లాభశా రియేమైనది కుమాూరవనమున వివకమును కుమూరకావముచే ఉర్వశి లతగామారుటయు సంగమనీయమను మణి చే వునస్పమా తమమును, ఆయువు జనించుట్క ఆతడు యు _కృవయ స్కు(దగు వజకు చ్యవనా క్రమమున సత్యేవతికడ ఎదుగుటయు, టే దను కూల నేసినమిసుచే రాజుకడకువచ్చుటయు ఉర్వశి తనకుశోవము తీరినదని శోకించుటయు ఇంద్రుడు మరల జేవాసుక సంగ్రామ మునకు సవాయముచేయుటవై ఉర్వశిని శ్టీరముగానే పురూ రవునికచ్చి వేయుటయు---అంతయు చాల సహజముగా నేర్ప డిన విషయములవలె కనంబడుచు మనోవారముగా నున్నది; ఇట్టి కల్పన శాళిదాసునశేగాని అనితరసాధ్య్థమని తలవించు చున్నది.

నాటశమండలి న్హ్రీఫురుద్కుల విమర్శ, ఎఖీ నాటకమందలి స్రీఫవషుల విమర్శ

వురూరవుండు కథానాయకుండు, చంద్రుని పౌ శ్రుడు బుధుని కునూరుండు, సూరుగ్దని జాసాక్రుడు షట్బక్రవ ర్థులలో నొకంయ, మధ్య్ధమలోక పాలకండు, “*యమునతో కూడడం చేత విశేషపావనములైన ఫాగీరఢీ భగవతి నీళ్లలో తన్ను కాను మూచుకొంటూవున్న ప్రతిఘ్రైాననగరము ఈతని రాజధాని ఇది “స్థానాంతరమైన స్వుర్లము” “పోరు అనన్న మైనపవ్పుడు మహేం ద్రుడు మధ్యమలోకంనుంచి ఈయననే సగెరవంగా రప్పించి విజయనేనమొనలో నియోగిస్తాడు” ఆ రాజర్షిరథము సోమ దత్తము, లేడిజెండాతోటిది “అతడుపోయినవనిని సాధింపళ మరలడు ” * మిహేంద్రునితో సమాను డైన రాజర్షి” “ వేల్పుల మిాద వతపాతంగలవాడు ఆకాళగవునంగలవాడు ఇంద్రుని కడకు స్వ్తయముగావచ్చి ఉర్వశిని అన్చగింపుమని చిత్రరథుండు కోరంగా నిరాకరించెరు కారణము ఇంద్రుండుచేయు మరాషడ లవై ఆశ లేకపోవుటయే మహేంద్రుని ఉపకరించుటకు చాలిన పర్శాక్రృమముండియు. గర్వములేనివాండు. “ప్రి యశళడ్చు క ఇతనివాక్కు. “నాణెము గానుండును ఉర్వశి వై ప్ర థమ దర్శ నముచేతను రథమందు స్పర్శచేతను అను రాగముదయించును ఉర్వశియు తేన యనురాగమును ప్రకటించుటచే నిది బలిష్ట మగును. విదూషకుండు ఓదార్చంగా ఆతనియందు గెరవనును మూవి “బ్రావాణనచనమును ప్రతిగ్ర హించూిను ఉర్వశిమిాంద ఎంత వలవుండినను *వలిక యూనకు అడ్డుపడువాండుి శాండు వలన ఉర్వి నాటకమాడుటకు పోవలనీవచ్చినమ్పుడు అద్దు చెప్పలేకపోయెను.. కాని రాణియైన చెళీనరియందు

నీ ఉపో స్దావము

సగౌరవముగలవాండు- భూర్చపత్రము ఉర్వశీ స్వహ_స్తము శాణిచేతంబడినవ్ప్చుడు రాజు రాణిని తమింన వేడును. రాణి కోపగించి వెగడలిపోయిన వెనుక “నీకిది అనుకూలమే అని విదూషకుండు సలికినందులకు రాజు '“అట్టుగాదు. నామనసు ఉర్వశిని తగులుళొన్నను నాకు జేవియందు ఆ రొప్పటిబవుమానమే కాని నావ్రణిపాతమును అతిక్రమించి నది గావున నేను దేవివిషయమున ధ్రెరర్ట మవలంబించెదను అని బదులుచెప్పును తర్వాత దేవిప్ర తమునుస్రారంభింపగా వది “దేవి వశ్చాత్తావంపొందినదై తన చణిపాతపు ఉల్లంఘ నాన్ని వ్రతేమిషుచేత తుడిచి వెయ్య డానికి కోరుతున్నది అను విదూవమకునిమాటను వాస్తవమని ఒప్పుళొనును బేవిని *'ువా నీయురాలు అని వేర్కొనును సాధారణముగా అన్యనాయిం శలయం దాసక్తు లట్లుండరుగదా, “వ్రేముడి జఒరులపాలం0 నపుడు నాగరకులు అధికంగా దాథతీణ్యముచూపుతారు. అని చిత్రలేఖ వల్కినను రాజునకు రాజియందు ఒకపాటి దాతీ. ణము లీకపోలేదు. అక్లు ఉర్వశియందు వ్రేమయు తగ్ద లేదు, జేవి పోంగానే *'దేవి దూరముపోయియుండము. ..మటి ఉర్వశి యేమయినా. అని ఉక్వశిని తలంచును ఉర్వళీసమాగమ ముచే చాల సంతోషించును ఇంతటి నొవ్పరాజర్టి గంధ చూదనవనమున వివారించుచున్నతటీని “మిన్నేటి ఇసుకదిన్నె లలో శ్రీడిస్తూ ఉన్న ఉదయవలి అనే విదా్థధరకన్యకను 'లేందూచికాండు ” ఆపాటికే అలిగి ఉర్వశి *శాంతుండు ఎంత బతిమాలుకొన్నా మెత్తబడకి కుమాకవనముచొచ్చి తీగయై పోయినది. ఆతండు ఆ వ్రీయతమను వెదకుచు ఆరేయుంబవలు

చాటకమందలి స్రీపవవుల విమర్శ న్‌ ఆవనమందు గడపి సంగమనీయముచే మరల ఉర్వశింబొంది తన శాజధానింజేరును. ఇతనికి చ కృతులు అనుకూలురు తుదకు సంగమనీయమును గ్రద్ద తన్నుళొనిపోయి ఆకారణముబచే ఆయువు ఆశ్ర మమును వదలుటయు ఉర్వి తన్నువదలి స్వర్గ మునకు ఇంద్ర, నేవార్థము పోవుటకు సంసిద్ధయగుటయు ననుపరి స్థితి యేర్చడంగా ఫురూరవుండు తపోననమునుచేరుట కుద్శ్ణి మించును ఇంతలో నారదమహర్షి వచ్చి ఇం ద్ర సంజేశమును 'లెలివి పురూరవునికి కాళ్వతముగానే ఉర్వశినొసంగును. మాణవకుండు విదూవమకుండు , “మవో ట్రాహణుండు” రాజునకు అనుచరుండు నర్మసచివుడు “రాజరహస్య్థంచేత పైకి వీగులుచున్నవాందై. *“జనులునిండినచోట తననాలికని కట్టి వేసు కో” బేడు “సన్నని గరికపోచకొననున్న మంచుబొట్టులాగ ఇతని నాలివలో రవాస్యము చాలనేపు ఉండదు ” “వెడుచేటినిచూడ గానే ఆరాజరహస్యము వృాదయాన్ని భేదించుకొని వెడ లును. నివుణకయు ఉపాయముగా రహస్యమును భేదించి 'వెడ లును రాజునుచూచినత ర్వాత “*రహస్యని వేపమును కాచు చున్నావా” అని కరాజడుగంగా అప్పుడు ఆదానీ తన్ను మోస వుచ్చినదని ెలినీకొనును రాజును వినోదవెట్టుటకము వంట యింటికి పొమ్లనును ఇతనికి “పంచవిధభ వ్వ్యూలని చానిదాని సంభాకాలతో కూరుస్తూవుండడం భూస్తూవుంకే ఉక్కంళ తీరుతుంది” ఎప్పుడును తిండిమింద నే దృప్టి. “మూఢుండు అన్ని టను ప్రమాదియే” వలన రాజు దాంచుటకిచ్చిన భూర్ణవశ్ర, మును గాలికి జూరవిడుచును. దానిని రా జెప్పుదెప్పుడు ఆడుగునోయని దిగులొందును రాజును విరవోతురుని నానా

ఉఊపో న్తా తము

సంభాషణల చే ఓదార్చుచుండును. రాణివచ్చి భూర్జవత్ర మును చూపి రాజును నిందించునప్పుడు తన అవ్య కృభాషణములచే రాజు దోషమునే వెలికివేయునుగాని వేచేమేయుచేయ సమః ర్థండుగాండు. “దొంగసొత్తుతో దొరికినదొంగకు ప్రతివచనం ఉంటుందా” అను నీమాటలచే నీతం డెంతబుద్ధిమంకుండో విస్ప స్ట్వము అసందర్భనుగా మాటలాడుచు నవ్వు పుట్టించు. చుండును. నిరంతరము రాజు చెంత నేయుంకి రాజును వినోదింపం 'కేయుచుండును. ఈతనిమూటలచే రాజునకు ఉర్వశయందు వ్ర్రేమ అభివృద్ధియగును.

ఊఊ? “నరసఖమునీంద్రు, నూరజ, నాశరమణి ఆబుషి మహేంద్రునికి ఈమెను ఇచ్చెను “తపోవిశేషవరిళంకితుండై న ముహహేంద్రువికి కోమలాయుధము, రూపగర్విశమైన శ్రీకి గుండె తల్గడము స్వరానికి అలంకారము శేశిదానవుండు పట్టు కొనినందున “బిట్టు "చ్య్థచల్సీనదో రాజు విడిపించినవెనుక చాల నేవటికి మూర్చలేరివది మహేద్రునితో సమానుందైన రాజర్షి తన్నుకాపాడెనని చిత్ర లేఖచ్చెంగా పౌఢనాయిక గావుం రాజువై ననుఠాగమువయించి *దానచ్చలు నాకు ఉప శారంచేసీనారు సుమా అని తలంచును శాజు మాటలనువిని “ఇతనివాక్కు. ఎంతినాగెముగానున్న ది అనియు చెప్చుళొనును స్వర్వేళ్యగావున నీశేష్టిత మెల్లను బప్పియున్నది *తేరకుదుపు చేత” 'అంసమున అంసంబీ ఒరయుటయు ఉర్వ? చిత్ర, లేఖను “ఓశరిల్లోమనికోరం గా చిత్రలేఖ “నాకు ళకంగాదీ అని చెపటయు. న్మితమును వేళ్యాశనసహజనులుగా నున్నవి. శృంగారలజ్జచే ఉర్వశ కానే కాజుతోమాటలాడక చిత్ర, లేఖ

నాటకమందలి స్రీప్రదమం విదర్శం న! మూలముగా మాటలాడుట రమణీయను, అనుఠాగస్ఫోర కము. గంధర్వులు మింటికెగయంగా ఊఉ ్వశియొక్క యేకావళి తీవకొమ్థకు తిగుల్కొనును. చిత్ర లేఖచూచి చిలునగవుతో “దట్టముగా తగులుకొన్నది వదలింప నళక్య్యమనితోస్తున్నది అని ఖావగర్భితముగా చెప్పును. అనంగా రాజువై ఉర్యశి భావమును చిత్త లేఖ కనివట్టినది పోవునవుడు రాజునుగాంచి నిట్టూర్పు వుచ్చుచు నిష్క్రిమించును ఈమె వేళ్ళగావున ఈవృ త్త మెల్ల నీమెకు ఉచితముగా నేయువ్నది అందుచేతనే ఉర్వశీ చిత్ర, లేఖ: లను రాజు నిదడిపించకొని వచ్చినవ్వుడు రంభాదద్ధన్సరసలు శస్తద్రి త్ర లేఖకు వ్రీయనఖి ఇుర్వశి తోడుకొని వికాఖాసహి తుండు భగవంతుండు చంద్రుండువో లె రాజర్టి వచ్చినాడు అని చెప్పుట ఈతండు తర్వాత ఉస్వశికి భర్హకాగల విషయమును కూడ ఇది సూచించుచున్నది. రాజు ఉర్వశీరాగాకృష్టు.డై “జుర్ణ భమందు తగులుకొల్ప్చుచున్నాండు మన్మ్మ భుండు అని తలం. చును. త ర్వాత రాజు వ,మవోద్యానమందుండంగా “ముదనుని నియోగముచేత” ఉర్వశయే, డివర్ధగావువ, బయలుదేరి పురూర వ్రునికడకువచ్చును పురూరవుని యాలావమునువిని ఆతనికి భూర్జ పత్రమందు మదన లేఖ వాన్‌ తర్వాత ఆతనిక గవడును ఇంతలో భరతశషుక్థండు. వీలుచుటచే నాటక వ్ర యోగమునన్చై ఇంద్ర లోళమున శేగును.

లక్షీన్వ మయంవరమను నాటకప్రద గ్మృనమందు పరయా టున ఉర్వ? ఫపురుపోత్తముండనుటకుబదులు ఫురూరవ్పండనుటయు నందుచే గుకవు శవించుటయం ఇం ద్రుణడు కాపావసానమః నను: గ్రపాంచుటయు ఉర్వశికి ఆనుకూలములే మైనని

ఉపో స్థా తము ఉగ్వశి మరల ఫురూరవునికడకు వచ్చినప్పుడు అవని శాణి బౌళీరరి శాశిరాజపుత్రి, చెంత నుండెను ఆమె రాజు ఈర్వశీలోలుండారొనని ఎఆింగి తొలుత కోపగించినను త ర్వాత వ్రీయాను వృపాదనమకు వ్ర త మొనరించి రాజును ఉర్వశికి వదలి వేయుట చే ఉర్వశికి మరల మంచిదేయైనది, రాజుకును అను శూలమే ఉస్వ?ి రాజుకు జెశీనరియందు అన. రాగము మిక్కు టమని కొంత అసూయపడినను అసూయావిముఖముగా నిట్లు వలికినది- ఈమె దేవీళబ్బము చేత ఉపచార మొందుట యు_క్తమే. శేజాలో శచికి వమ్మాత్రము తక్కువపడదు” రాజు దేవిపై నభి మానముచూపినవుడు *ఈ మెయందు ఇతనికి బవాుునూనముూ మిక్కుటంగాఉన్నది” అని కొంత కష్టవడును చిత్ర, "లేఖ జవా టుదే కాంతించును కాణి “రాజు వచెలువనుకోరునో ఆభెలం వలో నేను ప్రేమబంధముతో వర్తింపవలయునుి అని చెప్పి నప్పుడు ఉర్వ? సుతోషాళ్చళ్థముల పాలగును తర్వాతి కాజునుపొంది యఖేవ సము గా కొంతే కాలముండును. రాజ్ఫుభారమును మం త్రుులమోందనుంచిన రతిసవోయుని అరాజర్షిని తోడ్కొని ఉర్వశి వివోరార్థమై గంధమాదనవన మున వెళ్ళినది అచ్చట ఉవయవతియను కన్యను చూదినాండని రాజువైై అలిగినడి తర్వాత శాంతుండు ఎఎతబతిమాలినను వినక స్త్రీలు చొరరాని కుమారవనమునుచొచ్చి లతయైహోయిం నది. తర్వాత సంగమనీయమను మణిచే పుంస్సమాగమనుం శలుగుకు. అప్పుకు సంతోషమున రాజుతో సనగరికివచ్చును = తర్వాత గొలదిశాలమునకు ఉర్వ?ి గర్భముభరిందుకు శోర్భలకమణములు చూచుచుండియు రాజెబులగ లేను ఇంతలో

చాటకమునందలి స్రీ సరుముల విమర్శ- నాతండు సైమిశేయయాగ మొనరింపనేగలగా ఈలోవల ఉర్వశి ప్రసవించి కుమారుని వెంటనే చ్యరనాశ్రామమున సత వతియను కా-నీకడ ఇల్లడయుంచి, రాజునకు ఈవిషమయ మే ళళియనీయక దాంచెకు వలయన ఫుత్త ముఖదర్శనము రాజున శాయెనేని వెటనే ఉర్వశి ఫురూరవునివదలి ఇంద్రు;నికడ "శం వలనీనట్లు నియమము ఎంతకాలము పుత్ర ముఖదర్శనము రాజూ చేయండో అంతికాలము మంచిది ఇట్లు కొన్నిసంవత్సరములు గడచినయనంతరము ఆకస్మికముగా నొక విక్రేషదినమున రాజూ గంగాయమునలకూడలిలో స్నాసమాడి రాచగూడారము వ్రవేశించికవెంటనే సంగమనీయమను నామణిని నేవకులు లెచ్చు చుండంగా గ్రద్ద తన్నుకొనిపోచ్రును రాజు దాని నేయంబోంగా నది దూరముపోవును ఇంతలో చ్యవనా శ్ర మరకుందలి బుషి కుమారులతో నేగియుండిన ఆరాజపుత్తుండు ఆయువు వౌణ ముతో ఆగ్రద్దనుకొట్టంగా రాజభటులు మణినికొనిపోయి వాణముతోంగూడ రాజునకిత్తురు రాజు ఆబాణములమిోాంది యతశతురములను చదువుకొని తనకునూరుండు ఫుట్టి వెద్దవా:డైన విషయమును చ్రహించును ఇంతలో చ్యవనా శ్రామమునుండి సత్యవతియేవచ్చి బాలుని అప్పగింపంగా ఉర్వశి ఈయాకన్మిక సంభవములంజూచి నిషాదమునందును. ఇంతలో నారదుండు రాజునకు ఇంద్రసం దేశమును చెన్చి ఉక్వశీ్త ఎడ ఛాపులేపండునట్లు చేయును ఉః కా నాత్ర మంగని సక్తా మరచిపోలేదు “మివబొడ్డవ్థకు నమస్కదరము చేయును” అగ్లో చెప్పును తుదకంతయు సంతోహపమ్మే" డం గిం +గ7 .

కెం ఊపో ధ్ధా శకము

సకాలీనరి కాశిరాజపు త్రి రాణ్‌ రాజు అన్యశాంతా సక్తుం డయినందున నీమెకు తొలుత న్రీజనసహజమైన ఈర్ష్య జనించినది తర్వాస్య వతివృత గావున “వి యానుప్రసాడని మను చ్రత మొనరించి రాజునకును ఉర్వశికిని స్వేచ్భావివోరమునకు అనుజ్ఞ నిచ్చును ఈమెయందు రాజునకు అభిమానము మిక్కు టను *తేజూలో శచికి ఏమా త్రము తీసిపోదు అని సవతి చేతనే చెన్సించుకొన్న గాంఛీక్టవతి

'వేంకటరాయళాన్త్రలవారి అం థ్రీ కరణ త్ర శారము.

సంస్కృ తాం ధ్ర ములలో కె 'న్తులవారి పాండిత్యము సమ గ్రును పండితుండేగాక కవి వోస్యరసము వంళ్‌ క్రమాగతమైన ఆస్తి వెట్టనిసొన్దు, సహజము. “వారాణరూపకరసం బుదరంబు నిండారద్రావిని రసద్రష్త, ప్ర ఆాపరు బ్రీయాదినాటకములను నిర్మించిన రస్మస్తృష్ట లో కానుభవము సమగ్రృము వీనిచే నీనాట కముందు వర్పడినగుణములు.---సాధుపాఠ'నిర్ణ యము, మూలాను సకణను, అర్థపౌలభ్యము, పాత్రోచితథాప. అనునివి.

సాధుపాఠనిర్దయమువిషయమున, అలవడిన సంస్కృత ఇానఖ్యలును ఊవాయు నాథారములు 9ది విశేషముగా ప్రల్వే వ్యాసముచే "కెలటుపందగిన విషయనుం. ఇంటర్మీ డియేటు విద్యార్థుల కనవసరము ఆయాశ్లోకములలోను పాత్ర,భామిత ములలోను కనివృాదయనుంనుగు లత్సించి జెచిత్యము ననుసరించి పాధుపాశనును నిర్ణయించుకొని అశువదించినారు మూలాను సరణము చాల ముఖ్యమైనది కాళిదాసున్లోకములలో చెప్పిన

ఆం శ్రీ శరణ చ శారముం రణ ఖావములను పోనీయక ఆయాపదములలో మవాిశవి వయే భావములను ఎళ్లుట్లు పొందువకచినాండో ఆస్యారస్యమువచ్చు నట్లుగా కాస్తిగారు అనువదించినారు అతురమతురమును మూల మునకు సరివచ్చునేగాని ఎచ్చటను తు చ. తప్పదు అర్ధసౌల భ్యమువిషయమున నాటకమే వ్రమాణము. చదువరులక్కు జక పాటిజ్ఞానము గలవారికి పద్యములు సులువే. ఈవద్యములలో ఇాస్తులవారు వ్రబంధముల థోరణిం చాటించక నాటకశ్రైలిని అఆనుకరించినారు. అనంగా పవదస్థములు పాత్ర ఫౌషితములుు నేరుగా మాటలాడిన ట్లుండవలయును గాని ఎవరో చెన్పిన ట్లుండ రాదు వైగా సంస్కృత శ్లోకమందలి భావగాంభీర్థమును వద వుయోజనమును 'రావలయును, ఈ రెండంశకములను మనస్సున నుంచుకొని వద్యములను చవివిన రసవంతముగానుండును. సాశ్రోచితభాషులో కాస్తులవారివ్రతిభ గోచరించును. పాత్రో చితభాష యననేమో మన వండితులకును కవులకును 1391వ సంవత్సరమునకునుందు "తెలియదు ఆసంవత్సరము కాస్తుల చారు నాగానందనాటకము నాంధీికరించి సంస్కృతమూల ములో ఉన్నశ్లు ఉత్తమపా శ్ర,లకు మంచిఫాషయు, నీచపాత్ర, లకు అఆధమభాషయు మధ్యమపా త్ర లకు వారివారికి తగినట్లు ఇామా'భేదములనుచూనీ ప్రశటించిరి.. ఇది ఎంతయు మనో పహూరము. నాటకము దృళ ఫ్టశౌవ్యము, ఆడంగా చూడం.దగినది. లోకవృత్తానుకరణము అందలును ఒకేవిధమైన భాషను మాట లాడుట అసహ్యము పండితులు కాస్తులవారి పద్ధతికి సంతో షింపక “గ్రామ్య కా స్త్రి యని ఆమేవించిరి. వారిని తలంద్రాక్కు వట్ట్లు 1896 లో శాకుంతలము నాంధ్సీకరించి 1897 వ రౌస

శివి ఊపో ద్వా శమ,

ర బ్రీయమునే రచించిరి ఆతర్వాత ఆంధ్రకవిపండితసంఘనుం వారు శాస్తులవారి పాత్రోచితభాపును పనికి రాకుండ చేయవల యునని సభలుచేయంగా ఆసభలలో కా మ్రులవారు తమమత మేం సరియైనదని సండితులకందజకు మెచ్చంబెప్పీరి, అదిమొదలు (901) పాత్రోచితభాసు ఆదరణీయమైనది (విస్తరము కాస్తుల వారి జీవితచరిత్రసం గ్రవామున చూ) ఈనాటకమున విదూమ కునివాక్టములు గ్రామ్యము రాజుది పరిశుద్ధము ఉర్వశ్‌ చిత్ర లేఖాదులు ఉ_త్తమగ్రామ్యునును మాటలాడ్తుదురు. నీచగ్రామ్య మున కందు తావు లేదు

చ్ర శాళకులు.

న్దీ టి ఆంధ్ర, - విక మోర్వశీయము.. నో నో అణనాాననవీనననానానా ఛా వనిం జూటును రోదసీభరితుం డౌనేకాత్ము వేదాంత, మె వ్వానిం జెంబెడి నశ్వరఠాఖ్య యితరాప్రా, _పంబు సార్టార్లమై ఛ్యానింతు ర్మును 'లవ్వని౯ నియమితప్రాణాదు లై ము కలే కానిశేయస మిద్ధభ _క్రీవకుం డాస్థాణుండు మ్‌ కిచ్చులతన్‌' 6 అయాసనసీవులాలా. వద సావన, జీ కారి నాంద్య౦ళీమున సూ త్ర ధారుండు----అతివి సరము వలదు* [నేపథ్యము వైపు భూచి] మారిపూ, ఇటు రావోయి (పారిపార్మ్వ్వకుండు ఛు పేళీంచును ]] పారిపార్శ ్వకుండు---వచ్చితిని మానా* సూత "---మౌారిపా ఈ సభవారు పూర్వకవుల శ్ర 'యోగబజంధములను పెలుగా చిత్తగించియున్నారు; కావున; జీ నిపుడు విక మోర్వశీయ మనెడి యపూర్వనాటకమును ఎ యోూగించెదను* అందుల కె పొ త వర్ష మును తమతమ పాఠ ములయందు అ ప మత్తులుగా సిద్ధపడవలసిన దని హాచ్చ

న్స వ్ర సౌ వన పారి-- బాన యాజ్ఞాపీంచినట్లూ [అని నిమష)మించును చూ త ల్తిదె యిప్పుడు ఆర్యమి శ్రులకు విన్నవించు శ్రీ శ్ర ణయవంతులమా.ఏదత్నీణత "నేని; వస్తుపురుషులపై గారవమున "నేని, అవథరింపుండీి సావధానాత్తు లగుచుం గాళిడాస్థగ థితరూపకమును దీని రి (నేవ థ్య ము న కావరయ్య్యా కావరయ్య్య్యా వేల్పులమోద పత్షపాతం గలవాడుగానీ, ఆకాశగమనం గలవాడుగానీ, కలటేని- సూత -....[ఇెవి మొగ్గ) ఏమి యిది నేను విన్న పము చేసిళాన్న వెంటనే గొరవంక కొమ్మలదియుం బోలె అశసము నుండి నాదము వినంబడుచున్న ఏ [ఆలోచించి] కానీ, తెలి సీనది'..- శ్ర నరసఖముసీంద్రునూరుజ నాకరమణి విత్తపునిమోల *నాడి నివృ_త్తయగుడు; నర్గపథమున నమరారు లాంకలగొనల) శరణు కుయి వెట్టు నచ్చరలగణమూ శ్రి [అని నిషూ)మించును- వ్రస్తాపన ముగిషినదిం తిండి... 3లాసనాఫ ముపనృత్య” అనీ పా, మదూహీతము,

పృథమాంకము నో థ (ఆంశతట ఆవ్సరనలం చ, వేళింకురు.) అందజు----కావరయ్యా కానరయ్యా వేల్పులమిద పతపాతంగలవాడుగానీ; ఆకాశగమనం గలవాడుగానీ,కలజేని- (ఆంరెట రముచేత రాజాను సారథీయు (ఆవటీకేళమున) వ్రవేళింకురు.] సూర్యో పస్థానమునుండి మరలిన సన్ను పురూరవునిం దటి యుండు ఎందువలననుండి మిమ్ము గావనలయునో వెప్పుండు రంభ*..__.అనురదర్పమునుంచి 'శాజు'----నమి అనురదర్పము మికు ఎగ్గుచేసినదా? 'మేనక-.._._అవధారు మహారాజా ఎవతె తపోవిేష వరిశంకితుడై న మహేంద్రునికి కోమలాయుధమో, రూవగర్వి తమైన 2! కి గుండెతలడమో, స్వరానికి అలంకారమో, అ మాం యసఖిని ఊర్వశిని కుబేరాస్థానినుంచి మరలవస్తూవున్న దాన్ని చిత లేఖాస్వతీయను హిరణ్యపురవాని శేశి యనే దానవుడు ఆకన్మికంగాదూచి చెజబట్టుశొనిపోయినాడు* రాజు ---అజాల్డుయ వదిగ్విభాగమువై ఫు పోయినాం ఉజో ఎజుయదురా ? సహాజన్య'...-పూర్వో _ల్రరంవై ఫు

శీ అంధ్ర, - విక మోర్వశీయ నాటకము "రాజు'..--అొటయిన దిగులు మానుడు మీాసకిని తె చ్చుటకు యత్నించెదను అచ్చరలు*...సోమునినుంచి ఒకు ఎడమువాడ వైన నీయం ది బేమి యాశ్చర్యం లి రాజు'....నన్ను మారు ఎచట ఎదురుసూచుచుంజెదరు? అచ్చరలుూ..ఇబె యీ హేమకూటళిఖరముమిాదం రాజు--సూతుండా ఐళానదకుూూనకు గుటములను వడి నగొలుపుము సూతుండు---ఆయుమ్ముంతునియాబ్డ = [లని అట్లు చేయును రాజు-...-.[రథవేగమును రూవించి] బళిబళి తేరు పోవుచున్న యీవేగముచేత నేను ముందు తరలు గరుత్మంతుని సయితము కలసికానలోలను, మజి యాయింద్రాపకారిమాట చెస్పవలయునా ? అశు గచా- చవ పొడిపొడి యాచుం చేశమును పోవు దుమూరము వోలె మేఘముల్‌) అడళ₹ెడినో యరిభ్రమి న శాంతరపం_క్రి యరాంతరంబులళా నిడివిగం జిత ముల్చలె వి నిశ్చలముల్‌ వాయమాళిం జూమరల్‌, పడగ చెలంగు యస్ఫితుదిం బ్రౌంతమునళా సరి గాలితీ వతన్‌ ం శ్రీ [రథనుతో రాజును సూతుంను నివ్య-)మింతురు

చవథమాం శకము ర్‌ రంభ-----ఒళ్సీ) ఆరాజర్ట వెళ్ళినాడు. అ నిర్సి స్రప టే శానిశే పోదాము రండి ఇతరలు-. -సఖ లే చేశాము [అని అందటు కెల మెకుూ-ట నభినయించి నిలుతురూ రంభా... ఆరాజర మనహృదయశ, వెలువ రించునా ఫ్‌ ల ర్ట లన్న మేనక ---నీ శేల సంశయం ? పోరు అసన్న వుయి నపూడు మహేంద్రుడు మధ్యమలోకంనుంచి ఈయననే సగా రవంగా రప్పించి విజయ'సేనమొనలో నియోగిసాడు గదా+ రంభ __-తస్పకుండా యిపుడు విజయం పొందును గాక్టం సవా-...[కమణమాత ముండి] ఓసి ఊజడిల్లండి ఊజడిల్లండి ఇదుగో నిగుడుతున్న లేడి జెండాతోటిది ఆరాజర్షి రధము సోమదత్తము కనబడుతున్నది ఆతడు పోయినపని సాధించక మరలడు గడా? (అందలు పైకి కన్నులె త్రి చూచుచున్నారు (ఆంతట రాజా, నూతుండును చిత్ర, లేఖావలంబితవా న్రభయనిమిలి కాశీ ఊర్వళియం- చ, వేళింకురు ]] చిత లేఖ+...ఊజఆడిల్లు ఊఆడిల్లు వియసఖీ రాజు. "కే తొలగా భీరుకు) సురరిపువలనిభయము; వజిమహిము జగ త్తయావనము గాటె గి

6 ఆంధ్ర, - వి క్ర మోర్వళీయ నాటకము శానం బెఆవు వెడంద యాకాలుగన్ను నలిని శత్యూమమున మాహూూత్ప్సలము. బోలె ఠ్‌ చి లే “అయ్యో ఉచ్చ్భా ప్రసంమాత మే జవచిహ్నం ణా వున్నది ఈమెకు ఇంకనూ వైతన్యం రాకున్నది, రాజు----మాసకి బిట్టు 'బెగ్షడిల్సి నది అక్లు గదాం శ విడువద యిప్పటికి నదరు చడంతియెదను గుసుమసదృశబంధనమును, బె 'ల్పెడి_స్రనమధ్యోచ్చాాసిత నడ రెడుహరిచందన ద్‌ వాంకము దీనికా శి ఛి త్‌ ---ఒసీ మనస్సు నిబ్బరంచేసుకో టే; అచ్చర లాగ తోచకున్నా వే [ఊర్వశి తెలివిపొందును శాజు'---ళోమలీ, నీవెలి మూర్చందేరుచున్న ది-చూాడూ "శే. కశి పొదువం జీకటి యడంగు నిశయుం బోలి) సాం ద్ర ధూమం బలబుసిశాగ్ని జ్వాల వోలె, లోనిమూర్చ్భ ఇళచొడలుచుండం జూన దోంచు గి ట్రురిలినం గలంగ లేరు గంగ వోలె లౌ చిత సకీ దిగులు మానపే అఆవేల్పులపగతురు వాళాశులు పరావాతులై నారుగదా* ఉర్వశి...-[కన్నులు తెఅచిి మహేంద్రు జేనుయినా తనప భావాన్ని కమాపీంచినాడా చి త---మహేంద్రుడు గాడు, మహేందు నితో సమాను డైన యారాజర్షి ఈ

వళ మాంకముూ గ్గి ఉర్వశి-._..[*తన్నుం జూచుకొని; అత్మగతము] చాన వులు నాకు ఉపకారం చేసినారు సుమా ౪౯ రాజులా ప కృతిస్థను ఉర్వశిని నిర్వర్ణించి స్వగత ము) అచ్చర లందజును నారాయణమబువి.ని వలవీంప వచ్చి అతనిళొడనుండి జనించిన యీరమణిని గాంచి సిగ్గు చెందుట యు క్షే సుమాం అట్రన నేలు ఈరూపము తాపసునిసృష్టి యనందగినదిగాదు అశ్తు గడాం-- ఉ- పై దలిం జేయ నయ్యె విధి ప్రా _పమెహాాజ్ఞ వ్రలకాంతి చం ద్రుడో? ఆదిర పై కకంద మగు నయ్యసమా, స్ర్రణాః పువృమాసనమో ? 'వేదజడుండు పాందపసి వఏీతసమ స్తకుతూవాలుం డెటుల్‌ శ్రీ దొలశ౯ మనోవారము.

"జీయంగ నేర్చెడి నిట్టిరూపమున్‌ ఇ 8 ఉర్వశి __-వెలీ, ఆ సఖీజనము ఎకగాడ ఉండును చిగ-.-అభయ మిచ్చినమహారా 'జెలటుగును* రాజు'---- ఉర్వశిని గాంచుచు] మికుళాటపు నెగులులో

నున్నది నీవే యూహింపుము "కే సై సరముగ నీవు భామ యవంధ్య మైన ొవని కనుమో'ల నొకపరి యేని నిలుతొ) ని న్నెడయ లేక యాతం జే నెసలుం జెందం జెలుల స్నేహరసార్ట్రలం జెప్ప నేల? 9 వాపా. లాజాంజాచుడదు

8 అంధ్ర, - విక్ర మోర్వశీయ నాటకము

ఉర్వశి-....[అవవారించి] ఇతనివాకు- ఎంత నాళ 'ముగా నున్నది కా శమీ చంద్ధు నివల్ల అమృత మన్న ఆశ్చర్య మేమి? (ప 'కాశము] కనుక నే చూడడానికి నా హృద యము తనుకపడుతూ ఉన్నది

రాజూ---[బేకితో చూపుచు]

క సీమయొగముం జూచెద బె

కోమలి, సీచెలులు 'హేమకూటస్థిత లై;

గాముం కాసీనరాతిర

సామిం బి త్యాగ త ప సాదుం బోలెన్‌ 10

(అని ఉర్వశిని సాభిలామముగాం గనును*

చిత -._-సఖీ దబూడు

ఉర్వశి....[రాజును ఆసతోం గాంచుచు) సమదుఖత చేత నన్ను కన్నులతో శ్రాగుతున్నట్లు తో చేని*

చిత ---[సాకూతముగా) ఎవరు ?

ఉర్వశి-.....ఇదె వ ణయిజనముం

రంభ-.--[వార్ష ముతోం గాంచి] సఖ సచి త లేఖను ప్రియసఖి నుర్వశినితోడ కొని విశాఖాసహితుడు భగవం తుడు చంద్రుడువనోలె రాజర్షి వచ్శానాడు

'మేనక-..__ చూచి సఖ మనకు ఇందు రెండు హా ములూ మన పీ యసఖిని ఉర్వశిని తేవడమున్ను;) మహారాజు అశ్షతశరీరుడుగా రావడమున్ను*

సహజన్య'_. సఖ; సరిగా చెప్పీతిపి దానవులు దుర్జ యులుగదాం

చ్‌ థవమూ౦ంకశకము రి రాజు'---సూతుగా) ఇదే ఆకాండశిఖరము, రథమును కగ్గ నడుపుము సూతుండు-----ఆయుష్కంతుని యాజ్ఞ ఇ [అని అకళ్లు చేయునుః రాజు _ చశ్రోద్దాశమును రూపించి. అత్మగతము] అహా రథము విషవుముగా కొండమింద దిగుట నాకు ఉప కారమే అయినది, “౪ తేరకుదుపుచేత నరథాంగశోంణి రోమవి కి యాభిరామముగను అంసమున మదీయ మంసంజ నొారయుట యించువిల్తు( డంకురించుట బలె క్షే ఉర్వశి.---సకి;, కొంచె మటు ఓసరిల్ల వే. చిక... స్మితముతో, నాకు శక్యం గాదు. రంభ'*.--రండి రాజర్షి ని సంభావింతము, (అందలు సమిోవీంతురు- రౌొజో వల కే. సూతం నిలుపుము రథము నిచ్చొట నిముసము; ఉత్చుక లగుసకులతో సముత్సుకతను) నీమదిర నే త వెండి కూ శ్పెనయుదాశ- కేల [సూతుయ అిశ్లు చేయును రంభాదులు అందలటు----ఆనహో! మహారాజు విజయము చేత వర్ధ్లుచున్నాడు!

క0 ఆంధ -వి క మోర్వశ్లీయ నాటకము క్‌, లో రాజు-..-మిారును మాసకి వచ్చుటచేత- ఉర్వశి-._చి త లేఖ కే లూంత యియ్యలా తేరినుండి దిగి) సకులారా; రండి నన్ను గాఢంగా క గలించుకోండి; మళ్ళీ సఖులముఖాన్ని చూస్తా నన్న ఆశ నాకు లేఠపోయింది గదాం సత్వరముగా కౌంగలించుకొందురు" రంభ'__-తప్పకుండ మహారాజు నూర్లశొలది యేండ్లు భూమిని పాలించుచుండునుగాక* గా సూతుండు----ఆయుష్మంతుండా? తూర్పు దికుానుండి మికుూటంపు రథ వేగంపుశబ్దము వినంబడుచున్న ది కా డిగియెడి నెన్వండొ యీతండు గగనంబుననుండి త పకనకాంగదుం జై నిగనిగని మెజుపు లాలసిడి జిగియొగులుం బోలె న ది తిఖరంబునకున్‌ * 18 (అచ్చరలు చూచుచుందురుం అచ్చర లందలజు----అహో చి త్‌ రథుడు (అంతట చిత్రరథుండు వ “వేళించును" చిత రథుయ-----[రాజును గాంచి గౌరవముతో) ఆహో బో నీవు మహేందుని ఉపకరించుటకుం. జాలినపరాకమ గ (7 ముతో వర్ణిలుచున్నావు రాజు ---టెహాోో. గంధర్వరాజు (లేరుడిగి వియ మిత్రునికి స్వాగతము- ఒండారులచేతులం 7 కొందురు

ప థమా౦శము (|

చితర-__-శేశిదానవుండు ఉర్వశిని చెఆయట్టినాం డని నారదునివలన విని మహేంద్రు-డు అమెను విడిపించుకొని రమ్మని గంధర్వ సేనకు ముదలవెట్టినాండు* అంతట మేము మధ్యమాగ్రమున ఇారణులవలన నీజయోదాహరణమును విన్న ఇవారమై ఇట నున్న నిన్ను. దతిసీతిమి నీవును ఈమెను ముం దిడుకొని మాతోం/హూడ దేవేంగని దర్శించుట తగవు మహో ను? వునికి బేవేంద్రునికి నీవు మహత్తర మయిన పి యమును ఆచరించితివి గదా" చూకు,

క మును పొసగౌాను నారాయణ

ముని యాయమృతోపవాంగి. బురుహూతునిక్రి౯,

దనుజునికయినుండి యొడిచి

యనుయంజెలి ఏ విపుడు సమర్పించితి వే క్షత

తే. అశనిధర్షుతేజము గ దయ్య యతనిరిపుల

నతనిపతుమువారలు వాతులం జేంత,

భూమిధరకందరంబుల మోంగునట్టి

సింగపుం బ తిశబ్రంబు చండు. గరుల కేర్‌

చితర'_-ఇది యుక్తమే గర్వము €ేమి వికమా లంకారము గదా

రాజు ---సఖుండా, నాకు శత 3 తుని దర్శించుటకు ఇది అవసరముగాదు- ఈమెగారిని నీవు ప, భువుకడకుం గొనిపొమ్దూ

చి త నీవు ఇచ్చగించిన క్ల [అచ్చరలనుగూర్చి] ఇటు ఇటు మారు [అచ్చరలు తరలుదురుం

కే ఆంధ్ర, - విక మోర్వశీయ నాటకము

ఉర్వశి-..._-.[జనాంతికము) సఖి) చిత లేఖా, ఉపకారి నైనను రాజర్టిని ఆమం తి ౦ప నేరకున్నాను నీవు నాముఖ మవు గమ్మ+

చిత. రాజును దజిసి వయస్యుడా; ఉర్వశి విన్న విస్తున్నది- “మపహారాజువేత అనుజ్ఞ పొంది యసఖని బోలె మహారాజకీ రిని మ*- ౦దలోకానికి కొనిపోవడానికి శోరు తున్నాను' అసి

రాజు-._ పోవునుగాకః; మరల దర్శనమునకు [(్రీలుఅందలు సగంధర్వులు మింటి3గయుట నభినయింతురు*

ఉర్వశి___. ఉత్పతనభంగము రూపించి అహో నా యేకావళ తీగళొముకు తగులుకొన్నది- [వెనుకకు మరలి) చిక్ర లేఖా? దీన్ని వదిలించు

చిత*__ చిజునగవుతో దిట్టముగా తగులుళొన్నది" వదిలింప నశశ్యమని నాకు తోస్తున్నది అయినా యత్ని సాను.

ఉర్వశి*.__నీ వన్న యీామాట మజతిచిపోకు-

చిత, "లీఖ వదలించుట నభినయించును* రాజు... స్వగతము] కం పయ వైతి లతిక నాకుళకా

బి యపయనమునకు నిమేవవిఘ్నము సీంతళ౯,

నయనాం లేశ్షణం గంటిని

బ్రియం బరివృత్తార్థము,ని వెండియుం గానన్‌- _ 116

సూతుయు-__ ఆయుష్కంతుండా

ప వెశకము క్ర ౬/ అ వాసవునికి నెస్ట "సీసినదై త్యుల నుష్పుగడలిలోన నురలవైచి మరల. బొల్చె సీదుమూరుతాస్ర్రుము పొది గలుంగునను మూజాారగంబుమాడ్వి-, క్ష? రాజు*... మజి రథమును చేర. బట్ట. ఎదను [సూతుండు రథమును వేరం బ్బును, రాజు నాట్యమున రథ మును ఎకుగాను, ఉర్వశి రాజును గాంచి నిట్టూర్పు పుచ్చు చు స4తోలహాడ నిషూ)మించును. చి (త రథుండును 'రాజు*_. ఏమి యిది దుర భమందు తగులుగాల్ను చున్నాండు మన్మథుయ "కే నాయొడలినుండి నుందరి నామనమును దం డీ మధ్యమపదము3౩. తా నెగయుచు చా చిశకొనె రాజవాంసి లూనా గ్‌ మైన కమలనాళంబునుండి సూ త్‌ మును బోలె. 168 [అందజు నిష్ర్రమింతురు. (ప్రథమద్వితీయాంకముల నడుమ) ప వేశకము- టం (ఆకఓ నిదూప కుందు చ,వేళించి వ) విదూమకు డు-__ హీహీహీ నిమంత చెశ్రపరనకు డయిన ్రావ్మాణునిలాగు రాజరహస్యంచేత పైక పిగులుచున్న వాడనై జనులు నిండిన యీచోట నానాలుకని కట్టివేసుళో

కేక ఆంధ, - వి కమోర్వశీయ నాటకము తా (/

'లేకున్నాను* కనక ఆయనగారు నా ప యవయస్యుడు కార్యా సనమునుంచి లేబేదాకా జనసంపాతము తకుూవగా వున్న యీవిమానపరిసరంలో ఉంటాను, పరిక మించి నిలుచును

చేటిక- __ చ వేశించి 'జేఏ కాశీరాజుకూతురు నన్ను అజ్ఞాపించింది, “౭్బళ్ళీ నిచ్చణికా, సూర్యభగవానుని ఉపసానం ేని వచ్చినప్పటినుంచి ఆర్యపు తుడు శూన్య పృదయుడుగా కనబడుతున్నాడు కనక ఆయన £ యవయనస్నుణ్లి మాణన కయ్యుని అడిగి ఆయనకి ఉత్య-ంఠాకారణ మేమో అడిగి "శెలుసుకొనిరావే అని అజ వ్యబంధుణ్ణి నే నేలాగ కంగి సాను? కంగించ కేమి? సన్ననిగరికపోచళొస నున్న మంచు బొట్టులాగ ఇతని నాలికలో రహస్యము వాలసేపు ఉండదు మజీ యితనినే వెతుకుతాను పరికమించి చూచి ఇడుగో మాణవకయ్య కదలక 'మెదలక చి త్తరువులోని కోతిలాగ నిలు చున్నాడు ఇతనికాడికి వెళాను- సమివించి] అయ్యా దండము*

విదూ -- నీకు మేలు కలుగునుగాక. ఆత్మగతము ఈ వెడుచేటిని చూడగానే అరాజరహస్యము హృదయాన్ని భేదిం చుకొని వెడలుతూ వున్న పశాశము, నిపుణికా సంగీత వ్యాపారము మాని ఎక౮ాడికి వెడలినావు?

నిపుణిక __ అయ్యా 'జేవిపంపున నిన్నే చూడడానికి

విదూ-___బేవి యేమి అఆజ్ఞాపిస్తున్నది?

నిపు--__ ఆద్యుడు ఎప్పుడున్ను నాయందు పత్షపాతి నేను అనుచిత వేదనచేత దుఃఖస్తూ ఉంయే ఇేతీచడు-

ఛ్ర వేశకము కేర్‌

విదూ--_ సవితర-ము], నావయస్యు 'జేమయినా అముకి పతికూలం చేశినాడా

నిపు'__అయ్యా, ఎవతెనిమి త్రమై భర్త ఉతూంఠితు డుగా ఉన్నాడో ఆమె వేర బేవిని పలకరించాడు

విదూ .____స్వగతము స్వయముగానే ఆయనగారు రహస్యము వెలిబుచ్చినాడు మజి యిక నే నెందుకు నాలికని కట్టిపెట్టుకొని కష్టపడడము? _పృకాశము) ఏమి? జేవిని ఉర్వశీ

2 రో ట్‌ /

అని పీలిచినాడా? ఆమెని దూచినందువల్ల ఆయన వేదురునగొని వినోదములు మానుకొని నన్ను కూడా మికిి-లీ పీడిసూ వున్నాడు

నిపు __ ఆత్మగతము _పభువృయొకట రవాస్నదుర్రా

ఆశీ క ౧) కో

న్ని నేను భేదించితిని* (పృకాశము]) అయ్యా, జేవికి ఏమి ఉత్తరం మనివి జయను ?

విదూ-___నిపుణికాా ఆమెగారితో ఈలాగు విన్న వీంచు *జీనున్ను వయస్యుణ్ణి ఎండమావులనుంచి మళ్ళించడానికి యత్నించిన తర్వాత ేవిముఖం చూస్తాను”) అని,

ఆ

నిఫు--__అయ్య చెప్పినట్టు చేస్తాను.

[లని నిమ్రమించునుం | నేపథ్యమున వై తాళికు డు] ఉ” నీకును హేలికి౯ సరిగ నెళాానె గార్యభరాధికారముల్‌ ,

కేశ అంధ్ధ, - విక చమోర్వశీయ నాటకము లోకరమి పవృత్తి పజ లో. బరిలూనము మాకృతంబునళ వకనిమేవ మౌ గును గ్‌ "హీశ్వరు డంబరమధ్యమంబునళ 9 సీకును మవ్చకాలమున సీమదిచొప్పున వర్తిలం దగుళా శ్ర విదూ ___| చెవి యొగ్గ] ఏడుగో నయస్యుడు కార్యా సనంనుంచి లేచి ఇటువై "పీ వస్తున్నాడు* ఇతనికి పార్గ్వవ రిని అవుతాను [అని నివ్య్రమించును ప్ర, వేశకము ముగిసినది=

ఫ్‌ "2 19ిగో ని గ గ్య లెర్టితి | గట; గా ణి ద్వి తీ యా ౦ కీవమగింత4ల | [ఆంతట ఊక్క_ంకితుండు రాజూ వ్ర జేళించును విదూవకుండును ) రాజు. క, భూచియుం. జూడక మున్నే

నాచిత్తము నిర్ణరాంగనామణి సొచ్చె౯ా

ఏది వలరాచపాదుష

వో చేసిననారసంపు జ్వారమున ననళా ణ్‌

విదూ-----[ఆత్మగతము) పాపము కాశిరాజపుతి మికి-ల్‌ వెత చెందచున్నదిం

రాజు.---రవాస్యనితేపమును కాచుచున్నావా ?

విదూ ---[విపాదముతో అత్మగతము! అయ్యో అయ్యో అఆదాసి నన్ను మోసగించిన కాకపోతే వయ స్యుడు ఈలాగు అడగడు.

రాజు ---(ఫాశంకమ్సు. ఏమి? నీవు బదులు ఇెప్ప కున్నావు €

విదూ ----ఈలాగు నీకు కూడా బదులుచెప్పనట్టుగా నేను నాలికని కట్టిపెట్టుళొని వున్నాను.

రాజు----సరి. మజి యిష్పు జెచ్చట అత్భను వినోద 'ెట్టుళశొందును ళి

వీదూ..---వంటయింటికి వెళ్హాము.

తి

[18 ఆంధ్ర - వి శ్ర మోర్వశీయ నాటకము

ఈజ్‌ *ఏ మకూడ ?

విదూ __. అక్క-డ పంచవిధభతయ్యూలని దానిచాని సంభారాలతో కూరుస్తూవుండడం మూస్తూవుంళకు ఉత్కంఠ రీరుతుంది.

రాజు..--[చిజునవ్వు నవ్వుచు] అకాడ ఈప్ఫీతసంవి ఛానముచేత నీవ్ర అలరుదువు నాళోరిక తీరునట్టిది గాదు; నాకు అచట వినోద మేల కలుగును?

విదూ.----నీవు ఆమహోనుభావురాలికి ఉర్వళి!ి కంట బడినావా?

రాజు ---అాయిన నేమి?

విదూ...--ఆయిన ఆమె దుర్త భ అని తలవనే తలవను.

రాజు-.--పతపాతమువేత నిట్లు పలుకుచున్నావు.

విదూ.----సీవు ఇంత చెప్పినందున నాకు కుతూహలం కలిగినది. ఏమి? అభాగ్యవంతురాలు ఉర్వళి నాలాగు సురూ చంలో సాటిలేని2గా వుంటుంచా?

రాజు.---మాణవకులడా, ఆరమణశణేని వ త్యవనయవ వరన సీయుట అశక్యమని యెటుంగుము. మొ ' త్తముగా విను.

విదూ.....అవధానంతో వింటున్నాను,

“రొజోం-ఎ=ా

శే. భూపణమునకు మేలివిభూావణము, వ్ర

సాధనవిధికి మహిత ప సాధనంబు,

అమరసుందరివపువు సొంపాలెడి నుక

మౌానమున కెల్ల ట్ర త్యుపమాన మగుచు. గ!

ద్వితీయా౦కమూ 19

విదూ ---అందువల్ల నే నీవు దివ్యరసానకీ ఆశించిన వాడవై చాతక వ్‌ తం గహించినావు,

రాజు...-.ఉత్య-ంకితునికి వివి క్షముకన్న వేజే శరణము లేదు. కావున నీవు పమదవనమౌార్గముం జూపుము.

విదూ.---[అత్మగతమ్యు వమి గతి? ( శ్ర కాశము) ఇటుఇటు. [పరి క మించి) ఈదథత్నీణవాయువు శ మదననము పంపున ఆగంతుకునికి నీకు ఎదురు వస్తున్నట్లు ఒజప్పుతూ వున్నాడు.

శాజు.---[భూచి) ఈవాయువునకు అవిశేషణము తగి నటే. ఏలన

ఆ. మాధవిని న్లిసేశ్తమ్లంజులం జేయుచు

గొండ్లి నేరుపుచును గుందలతకు;

స్నహదటథతీణతల నెఆపుచు నీతండు

కామి వోలె నాకుం గానంబడెడి. క్ర

విదూ __-నీయఖభినివేశం కూడా ఇటువంటిదే అగుగాక. [వరిక్రామితకముచేత్వ ఇదే పమదవనద్వారము. నీవు శ్ర వేశించు.

రాజు ---నీవు ముందు ప్ర వేళింపుము.

'రాజు..---[ఎదురం గాంచి వయస్యుండా; వ మదో చ్యాన ప వేశము నాయాపదకు పతీకారమని నేను తలంచి తిన అది పొరంజాటు

ఫ్ర ఆంధ, - విక, మోర్వశీయ నాటకము లీ టో క. కోరితిని నేను జొర బమ చారావమము గాని, శాంతి యలరదు జానళా క8ి బోరన జకూర కొని పో, "రి కయిన న్‌ మగునె యెదు రీయంగాళా, ర్య విదూ....-అదేలాగు? రాజు టా చ. దొరకనివస్తువు౯ వలచి దుండగ మైనమదీయచేతముళ? మరుం డర లేక, మున్నె) పరి మార్చుచు నుండె మటిప్పు డన్ననో; తర మిడీ పొండుపత ముల దథఖీణమారుత మూడ్చం దోంట నం కురములం జూపం జూగినవి కూ)రత మావు లిలేమి చెప్ప నా షు విదూ.---ఎందు శేడుస్తావు? త్వరలోనే అనంగుజే సీ యిష్టాన్ని సమకూర్చి నీకు సుఖము గలిగిస్తాడులే. రాజు...--శ్రావ్య్మాణనచనమును వ్ర తిగ హించితిని. [పర్గికృమింతురు. విదూ.----చూడవోయి నీవు వసంతావతారసూచకా న్ని మదవనముయొుక$ా సొంపును. రాజు.---అంతటను చూచుచున్నాను ఎట్లనిన నిట.

ద్వతీయాంక ము ల! ఉ. స్ర్రీనఖపాటలాగ ములు కృష్ణము లౌనిరుపాళ్ళం గోరంటల్‌ కానణగ నొ ఛిదోన్నుఖము గాలు నశోక ముపోఢరాగ మై మా నగు నూత్నమంజరులు మూవి రజోలవపింగళా గ ముల్‌ న్‌ పూనె వసంతలతీ్ల సఖ ముగ్ధకు6 బ్రోడకు మధ్యవయముళా. ల విదూ.....ఇదే. బండిగురివెందతీగమంటపము, నీకె స్వయముగా ఉహదారములు సిద్ధపటిచిన దనే లాగ 'తేంట్లసమ్మ ర్లంచేత రాలినపువ్వులతోడి మణిశిలాపట్టముగలదై; నిన్ను ఎదురుూస్తూ వున్నది. కనక; దీనిని అనుగహించు వయ స్యుడా. రాజు.----నీకు రుచించునట్లు చేసెదను విదూ ----ఇకగాడ నీవు సుఖంగా కూర్చుని అందంపు లకలునీ "నేత్రాలను విందుగాల్పుతూ వుండంగా) ఉర్వశిమిది నీయుత్క-0రను తీర్చుకో. తే జాఠకుసుమలె నను శ్యామలందు నమ్రవిటపలయం దిది నాదుదృష్టి రతి భజింపద యాదేవరమణిరూపుం గన్న కారణమున దుండగము వహించి. త్ర కావున నాళోరా తీరునట్టియుపాయము నరయుము.

య అంధ, - వి క మోర్వశీయ నాటకము స్‌ ట/

విదూ ---(నవ్వి ఓయి? అవాల్యాశాముకునికి ఇంద్రు, నికి సచివుడు వజ మున్ను ఉర్వశళీలాలసునికి నీకు సచివుల్లే 'నేనున్ను ఇద్దఆిము వెట్లులము

రాజు....-అతిస్నేహముచేత కార్యమార్షముతోంచును.

విదూ ----ఇదె ఆలోచిస్తాను; నియేడ్పులచేత నాసమా ధిని భంగపజచకు (చింతను రూవీంచును.

రాజు.---(నిమిత్తమును సూచించి; ఆత్మగతము]

తే సకలశశిమండలాస్యయో సాధ్యగాదు

ఇదియు మదనువిచేస్టిత మేమొ యేుమొ

ఐనం టౌ రే మభిముఖం శ నభంగి,

నున్నయ ట్లుండి నిర్బృతి నొందె మనము, ఖై

[జాఠాశుం డై యుండును. [అంతట అళాళయానమున ఊర్వళియు చిత్ర లేఖయు ప్ర వేళింతురు )]

చి త్త సఖ ఎక్కడికే కారణం లేకుండానే యీ పోవడం ?

ఉర్వశి..__సఖ) అప్పుడు హేమకూటళశిఖరాన తీవ శొమ్మ'చేత నాయాకాశగమనము త్సణము విఘ్నుముపొందగా నన్ను పరిహసించినడానవు; ఇప్పుడు ఈలాగు అడుగుతా వేమి?

చిత్ర _-ఏమి? ఆరాజర్షి పురూరవునికడకు తరలినావా?

ఉర్వశి.....ఇది లజ్బను వంచించిన నాజతీసము.

చిత్ర.--వఖిః ఎవరిని మతి ముందుగా పంపీతివి?

ద్వితీయా౦కము. న! ఉర్వశి..__.. నావృాదయమునే. చి త అయినా చశూంగా ఆలోచించు. ఉర్వశి మదనుడు నన్ను నియోగిస్తున్నాడు; ఇకను అలోచన శేమున్నది? చిత్ర.---ఇక శీను బదులు చెప్పలేను. ఉర్వశి __.అట్లయితే మధ్యలో విఘ్నము కలగకుండా నాకు చారిచూపు. _ చిత.-- సఖః భయపడకు; భగవానుడు దేవగురువు అపరాజిత యనే ఆశిఖాబంధనవిద్యను ఉపబేశించి మవలని 'బేవవె రులకు అలంఘనీయలనిగా చేశినాడుగాడా? ఉర్వశి.__అ*జహబాోూ నాహృదయము దాన్ని మటిచి నది త (సిద్దమూార్లములోనికి వచ్చి) ఇరువురు భంమణము రూవీంతురు. చిత్ర _--ఇదుగో యమునతోకూడడంచబేత విశేషపావ నములైన భాగీరథీ భగవతి నీళ్ళలో తన్ను తాను చూచు శొంటూ వున్న ప తిమాననగరానికి శిఖాభరణ మయిన రాజ గృవామునకు వచ్చితిమి. ఉర్వశి..--[చూచి] చెలీ స్థానాంతరగత మయిన స్వర్గము అని చెప్పవలెను. ఆయాపన్నకరణ్యుడు ఎకగాడ ఉండును ? చిక ---నందనవనఖండమువంటి యీ పమదవనంలో దిగి తెలుసుశొందాము. [ఇరువురు దిగుదురు.

ల! ఆంధ్ర, - విక్ర మోర్వశీయ నాటకము.

చిత.--(చూచి సంతోవముతో]| సఖ ముం దుద యించిన చంద్రుడు వెన్నెలనుం బోలె ఇతడు ని న్నెదురు భూస్తున్నాడు.

ఉర్వతి..__[దూచి]) సఖి యిప్పుడు వ థమదర్శన మునకన్నా సొతిశయ ప్రియదర్శనుడుగా మహారాజు అవుపడు తున్నాడు.

చి త్ర *ఎాయు క్తమే) కనుక రా; ఇంతకు పోగాము.

ఉర్వశి __తిరసూరిణి చేత దాగి ఈయనచెంతనే ఉండి వించాముగానీ, ఈ యేకాంతంలో పార్శ్గ్వవ ర్తిమైన వయస్యు నితో ఈయన ఏమిమాటలాగుతున్నాడో.

చిత్ర... నీయిచ్చప కారము. (అట్లు చేయుదురు.

విదూ.__ ఒయ్యోవు; ఆలోచించినానోయి నేను దొర కని వి యని పొందడానికి ఉపాయాన్ని*- [రాజు ఊరకుండును.

6ర్వశి __ఎవతెగా నుండును ఆవెలున;ు ఈయన్ని వలపుపాలుచేసి తన్ను పొగిడించుకొంటున్నది ?

చిత్ర .._ఏమి మానువవృత్తము నవలంబించితివి.

ఉర్వశి..__తటాలున ప్ర భావంచేత తెలుసుకోడానికి భయపడుతున్నాను.

విదూ..-__ఓయి;. చెప్పుతున్నాను గడా ఉపాయ మాలోచించితి నని.

రాజు,---లఅి టయిన చెప్పుము.

ద్వి తీయా౦ంకము క్‌ విదూ.-.--నీవు స్వస్నసమాగమకారిణి గ్రా ననిదను “సీవించు. అటుగాకపోతే ఆఅమహానుభావురాలు ఉర్వశి యొక్క- ఉర్వశి.._[సహర్ష ము) లఘుస త్తవదూ వృాద యవమూ, ఊరడి ల్లూరడిల్లు. రాజు.----ఉభయమును సనివడదు. చ, అనయము కామునంపఆకు నయ్యె సశల్యము చి ల్త్ర మెట్టుగా నెనయుదు నిద, స్వస్నమున నిందుముఖ౯ సమకూర్చు నెచ్చెలి౯ శకనుంగొనం జి త్రమం దయిన€ గాంతను నోంచన గతి, నెట్టన౯ మునువడి యశ్రు లుబ్బి కను ముంచెడీ వ్రాత ముగింపనీయశే. ఫ్ర చిత సఖ నీవు విన్నావా రి ఉర్వశి.----వింటిని, కాని; హృదయానికి తనివి తీఆ కున్నదిం విదూ.----ఈపాటియే నా బుద్ధివి శేషము. రాజుని ట్టూర్చుచు] వ. తెలియదొ జేవభామ యతి తీప్రము మద్ధృదయాభిషంగముళ 1 శీ

ష్య ఆంధ, - విక మోర్వశీయ నాటకము హో ట/ 'తెలిసియు శక్రిచేత నవ ధీరణ "సేయునొా నాదుకూరిమి౯+ లలనగుజించి తదయు న లబ్బఫలోదయనీర సంబుల౯ గలయికళోరుూూలం బెనిచి కాముడు తా సుఖ మొందుం గావుత౯. లం చిర ...-విన్నావా? ఉర్వశి....-అయ్యూ అయ్యూ నన్ను ఇటువంటిదాన్ని ణా భావిసున్నాడు! ఇతనియెదుట బడి బదులు చెప్పడానికి అస మర్థురాల్‌సిగా ఉన్నాను. పభావముచేత భూర్ణపతము నిర్మించి అందులో దీనికి బదులువా, తామని కోరుతున్నాను. చి తే నాకు సమ్మతమే. (ఉర్వశి సంభంమముతో యథో కము గావించి ఆ కమ్మను వై చును విదూ ---[చూచి, ఓ యమ్లో ఓయి వాలో ఇదే మిటి యిది? పాము కుప్పసం లాగ మనయెదట పడినది € రాజు ---[భూచి భూర్జవత్ర,మందు అత్షరపం క్రులు. విదూ.----కనబడకుండా ఉండి అమవోను;-వురాలు ఉగ్వశి నీమొజఅ ఆలకించి సమానవపేమను సూచించే యయ శాలు వ్రాసి? వని ఉండరాదా? రాజు ---కోరికలకు అందరాని; ఉండదు. (పుచ్చు శని చదువుశొని హర్ష ముతో సఖుడా. నీయూసా వస న్నముగానే ఉన్నది

ద్వతీయా౦క ము. షా విదూ.----నీవున్ను ప్రనన్నుడవు అవు, ఇందులోని వ్రాత విననోరుతున్నాను. ఉర్వశి..--బళీ; అయ్యా; నాగరకుడవయ్యా రాజు.---పను [చదువును * క- సామీ; సం 7-వించితి వే మని నను నీవు తెలియ, *ే నటు లేని౯ అఆమృదితశల్పతల్పము నిమెయి నందనసమిర మేలా యీంచు౯. 80 ఉర్వశి.._-ఇప్పుకు వీమి చెప్పునో? చీ త.---తామరతూండ్లలాగ _అవుతూవున్న అవయ వాలచేత చెప్పనే చెప్పినాడు గబా. విదూ.----బలీ ఆకలిగొన్న నాకు స్వ స్తి " చరంలొగు నికు ఓదార్చు దొరికింది. రాజు.----వమి ఓదార్చనియా వచించెదవు? ను. అనుఠాగంపుసమత్వ ముట్టిపడలా, నర్ధంపులాలిత్యముళ- దనుకళ? బేయసి యాయుదావారణము౯ చానింపం బ త్తృంబున౯ దనరెం బో మదిరావీమోమె యిదియు త్పపషుంపునామోముతో ననుష క్తం బయినట్టు ల బముగ నా కర్పించు చానందముళా. తై

ప్త ఆంధ్ర - విక మోర్వశీయ నాటకము ఉర్వళి....-ఇందు మా వ్రీతి సమవి ౯ గములుగానున్న ది. రాజు,...వయస్యుండా వేళ్ళచెమురుచేత అఆశమురములు 'వెదును. దీనిని ప్రేయసీ స్వహ స్తమును పదిలముగానుంపుము. విదూ.. కాని] ఏమి మటి ఆమహసీయురాలు ఉర్వశి నీళోరికలకు పువ్వుచూపీ పండువిమయంలో కికురిన్తూ వున్నది ఉర్వశి..--సఖీ సరసకు పోవడానికి భయపడుతూ వున్న నావృాదయాన్ని నేను కుదుటబడ జేసుళకానే లోపల సీవు ముందుగా అయనకు అగపడి నాశై తగిన మాటలు పలుకమే, చిత్ర.---లశ్తు-. [అని తిరసూరిణిని మాని రాజును దతిసి జయము జయము మహారాజునకు. రాజు..--/సహర్షము] స్వాగతము నీకు కల్యాణీ; క. చెలితో. గనంయడుచానవు చెలిం చేరక యంతవ్రీతి “సీయవు నాకు౯, అ జీల బలక్రూడలిలో6 జూచిన కళిందళవ గంగ లేక కనయడినగతి౯_ 8 చిత...-తొలుత మబ్బుబారున్ను తర్వాత మెఆపు తీగానున్ను గదా అగుపడును, విదూ+__.. [అపవరించి] ఏమి ఈమె ఉర్వళి కాదా? అఆమహాను వురాలికి సహచరికై.న నెచ్చెలియా ?

ద్వితీయా౦కమూ షం చిత్ర.--ఉర్వశి మహారాజును శిరస్పుతో. వ్రఇమిల్లి విన్న విస్తున్న ది. శాజు-_ ఏమి అజ్డాపీంచుచున్న ది ళ్‌ చిత్ర ఆఎనాకు రళసునివల్ల కలిగిన యికథాట్టులో మహారాజే శరణమాయెను. అఆనేను నీదర్శనమువల్ల వచిన మన్మథునిచేత మికి-లి బాధపడుతూ మళ్ళీ మహారాజే కని శరించవలసినదాన్ని గా ఇన్నా ను.” అని, _రాజు-ా-భ ద్ర ముఖ "కే. చలి₹దవు పియదర్శనబాళి సీవ్ర అరయనవు పురూరవసునిం దదర్శ మారు, మరుని కిది మాయిరువ్లరయుముడి ప ణయము త ప మగునిను సుమటంబుత ప్తమునకు, తి చిత్ర+.-.[(ఉర్వశిని దజిసి, సఖ రావే, సనీమోంకంల మదనుడు ఆ యవయస్యుడిమోాద కూగంరంగా వుండడం చూచి, "నేను వియవయస్యునిదూతినై నీకడకు వచ్చినాను. టో రా ఉర్వళి..-[తిరసుూ-రిణిని తొలంగించ్చి అహో ఎం తలో నన్ను వదలివేసితివి చిత్ర.---ఇక ముహూ 'ర్తృములో తెలుస్తుందిలే: ఎవరు ఎవరిని వదలుఠతారో. ఆచారమును జరుపు. ఉర్వశి...[లజ్జతో జయము జయము మహారాజునకు. రాజు.---సుందరీ,

శ్ర ఆంధ్ర, - విక్ర మోర్వశీయ నాటకము. "కే. జయమనలో నాటె, యేసదుజయపదంపు భ్రౌకి లేదొ సహసాయుకన్న. బెఆెకు; అజయపదంబు మోదమానాత్మ వగుచుం చెలువ) నొకిప్పు డుచ్చరించితివి గానం కిక్తీ [శీలం గొని ఆమెను కూర్చుండం 'బెట్టును. విదూ..--ఏమమాగ్ధి రాజ్ఞ యవస్వుడికి ట్రాహణు డికి మొకగా వేని? (-రళి స్మితముతో ప్ర ణమిల్లును. 'జీంథ్యరువ ---చిత, లేఖా, ఊప్వళిని వడిగొల్పు ] ఖే, భరతముని య్య్భరసముల నిరవు కొల్పె నేప యోగంబు మోాయందు; నెలమి దానిం గనగ లలితాభినయము చాం గాంతసేయు లోళపాలురును సహస, లోకుం డిపుడు 85 [అందతు చెవి యొగ్గుదురు. ఉర్వశి విషాదము నటించును. చిత్ర నెచ్చెలీ. చేవదూతవచనమును విన్నావా? మహారాజును సెలవడుగుం ఉర్వశి-----నాకు వాకుళా లేదు. చిశ _ఎ--మహారాజా? ఈజనము పరవశంగచా. అందు చేత మహారాజువల్ల అనుడ్ఞ పొంది చేవతలయెొడల అపరాధిం చక మెలగడానికి వేడుతున్నది*

ద్ద కీయా౦కము. ఏ! రాజు. (ఎట్టకేలకు వాకూూను తెచ్చుకొని) మి యిరువురయెడ వలికయానకు అడ్డపడువా డను గాను. మతి యిీాజనుని స్మరింపవలయును. (ఉర్వశి వియోగదు'ఖమును రూపించుచు సఖతో నిమూ-?మించును. రాజు.---(నిట్టూప్పుతో) మిత్రుండా? ఇప్పుడు. కంటికి వ్యర్థతవలె. విదూ...[వత మును భూపలోరి ఓయి ఇదుగో (అని సగసముమాటలో) ఆతృగతము్సుు అయ్యో అయ్యో ఉర్వశీదర్శనాశ్చర్యమగ్ను గై నేను నాచేతులోనుంచి పమాద మున అవతము జాజిపోవడం ఎజకగాపోతిని. 'రాజు.---భద్రుడాా ఏమో 'ఇచెప్పవచ్చితివే? విదూ+*----నీవు 'బేహాన్ని వదలకు. నీమోిద ఉర్వశళి గట్టిగా భావమును కట్టిపెట్టి ఉన్నది. అమె యిక-డ నాటు శాొన్నయనురాగాన్ని సళ్ళించదు. రాజు.---నామనస్సు కూడ అకు తలపోయుచున్న ది. వలన తేరలునపుగు ప్రేయసి, క, తనవశము గానిమెయితో జనుచు న్నామిీాంద నునిచె స్వవళంబు నెద౯ _స్తనకంపకృత్యలవ్ష్మ్యుం పునిడుదల్రా వ్వేయియూరుపుల చేతబ లె౯, 86

తి అంధ, - విక మోర్వశీయ నాటకము త్‌ టో

విదూ--_[అత్మ గతము] వశత్షణములో ఈయనగారు అభార్జపత్రాన్ని పేరొగంటాడో అని నాగుండె తటతట కొట్టు శొంటూ వున్నది?

రాజు.----ఇపుడు. బేనితో నాదృష్టిని లాలింతుని (స్మరించి) ఆ ఓయి, అభూర్జప త్రమును 'కేవోయి.

విదూ+-_ (విషాదము నటించి; అయ్యో అగవడజే ఓయి అభూర్జపత్రము దివ్యము? కనక ఉర్వశితో కూజానే పోయింది.

రాజు..---మూఢుంయడ; అన్నిటను శ్రమాదియే. దక వోయి వెదకు.

విదూ.---| లేచి] ఇదుగో ఇకాడ ఉంటుంది? ఇళటాడ ఉంటుంది (అని వెదకుట నభినయించును*

(అంశట నభివార దేవి శాళిరాజపు త్రీ వవేళించును )

జేవి...-బసీ నిపుణికాా. నీవు వెప్పిరతివే! “'మాణవ కయ్యతోగూడ ఆర్యపుత్తు డు ఈతీగయింట ప్ర వేళిస్తుండగా భూస్తి' నని ఆమాట నిజమేనా ?

నిపు.-_నే సెప్పుడయినా లేనిడానిని భట్టినికి విన్న వించి ఉంటినా?

'బేవి.__ అటయికే తీగలచాటున ఉండి వించాముకానీ, ఇతనినమ్మకపు సం గ7మణలన్సి నీవు ఇెప్పినగుట్టు సత్య మవునో శాదో అని.

యాకీ,

ద్వితీయా౦కము 8కి 'జీవి...[పరి (కృమించి) ఒసే నిపుణికా, ఇదేమిళు పాత'ేలికలాగ దత్నీణపుగాలికి ఇశు శాట్టుకొని వస్తూవుంది? నిపు....- వి ,-వించి భటిని దొర తంలో వొడకటుతూ = లు ౧౧ లు శ్న అశ్రకాలతోటిది భూర్ణపతము నుమూ యిది. ఆహ భట్టినియందెమొన కే తగులొకాన్నది. 3ళొని, నవమి? చదు ర్రదునా ? బేవి __నీలో నీవు చదువుకో; విరుదము కాజేని నాకు వినివీంచు- ఇ నిఫు..- అక్షు చేసి భట్టిని ఆగుక్షు అని తోస్తున్నది. భర్రను గూర్చి ౬ర్వశి అబ్సి న కవనబంధంగా కనపడుతూ వున్నది. మాణవకయ్య ప మాదంమూలాన మన చేతులోపడ్డది [రాజు మున్ను చదివినదానిని నిపుణిక చదువును. బేవి ఇకాడ ఇబే వేశానుకగా అచ్చరశాముకుని దర్శిసాను (అని పరిజనసమేతముగా తీవయింటి కరుగును. విదూ..--ఓయి వయస్యా, వమిటి ఇధి? ప మదవనము చెంగటి అటకొండ పర్యంతాన కనబడుతున్నది ? రాజు _. (లేచి. భగవానుంా, వసంత ఒయుండా, దథట్నీణఎమారుతు-డా, || +, లౌవికినె హరింపుము ల కాసుమధూలళి వసంతసంభృతం, ర్‌

వ ఆంధ, - విక మోర్వశీయ నాటకము శ్‌ టి బీవగ నాకుం గూర్మి వృద యేశ్వరిపంపుస్వహ స్త మంటుటే ఈనహి యావినోదముల నీ మదనా రునిపాణ ముండు నం చీవ యొజుంగు దంజన క హీనత మేల్పడి ప్రాణిప్రాణమా, కి? నిపు.---భట్టిని) దీన్నే వెతుకుతున్నారు. 'బేవి-....దూస్తున్నా ను, విదూ...ఓయి; మౌాసిపోతూవున్న శేసరాలకాంతి తోడి నెమలిపురిచేత మనము మోసపహోతిమి. 'రాజు....ఎల్ల విధములను చెడితిని. దేవి __ [సమీపించి అర్యపుతు డా అకులపడకు, ఇదుగో ఆభూర్జ్చపత్త ము. / రాజు-[పంభిమముతో, అబూచదేవి స్వాగ తము దేవికి. వదూ... [అపవారించి ఇపుడు దురాగతము అయినది. రాజు __ వయస్యుండా? ఇపుడు ఇందులకు ఏమి ప్రతి చఉీయవలయును? విదూ ---దొంగ సొత్తుతో దొరికిన. దొంగకు ప్రతి వచనం ౬౦0టుందా? "రాజు _.-దేప్‌, నేను దీనిని వెదకుచుండ లేదు), వేళొళ చానిని వెదకుట యిది.

ద్వి తీయా౦క ము. కి జేవి-..-తనసౌభాగ్యమును ప్ర చ్భాడించడం తగినదే. విదూ.---లఅమ్థా? ఈయనకు పై. త్యోపశాంతి చేయ గలభోజనం త్వరగా సిద్ధం చేయించూ

దేవి _--నిపుణికాం బ్రాహ్మణుడు శోభనముగా వయ స్యుని అశ్వాసిస్తున్నాడు.

విదూ.----లవ్లూ; మూడు మటి; పీశాచం కూడా భోజ నంచేత అశ్వసిల్లుతుంది.

రాజు.---నమూర్దుండా? నన్ను బిట్టు అపరాధినిగా తెలు పుచున్నావు-

-జీవీ...--నీయం దపరాధథము లేదు. నేనే ఇందులో అప రాదన్సు ఏలన; నేను పతికూలదర్శన నై నీయెదుట నిలుచు, చుస్నాను 'నేనిటనుండి వెళ:ను [కోపము నటించి తరలును,

రౌొజోంజాలా

జే ఏ నగుదు/గాక యపశాధినే తమింపు,

ముడుగు సంరంభగతిని రంభోరుకాండ;

శీవ్యజన మి కోపుబు చెంది యుండ

చాసునికి నెట్లు నిరపరాఫత ఘటించు. 88

[అని పాదములం దైళ్ళును.

బేవి....-[అత్మగతము, మెత్తమనసు దానిని నేను ఈ బతిమాలడంచేత ౬బ్బకుందునుగాక కాని; నిరాఖీణ్యము వనహించునందుకు కలిగ పశ్చాత్తాపానికి వెలుస్తాను.

[రాజును విడిచి పరివారముతో నిషూమించును,

శం ఆంధ్ర - విక, మోర్వళీయ నాటకము విదూ.---వర్దానదివలె అప్రసన్నగానే వెళ్ళినది దేవి. 'లేవోయి లే. రాజు... లేచి ఇది అనుపవన్నము గాదు. చూడు'--- కే. ఊనరసము లౌ ఫయోక్తులు నూ ైనం చియునియనునయంబు వ్‌యల “కిపుడు డాం నేర బెదను దద్వదులకు. గృ త్రి మంపుకెజటుపువన్నె శంపువోలె. 89 విదూ.._--నీ కిప్పూ డిది అనుకూలమే. కళ్ళు కలగిన వాడు ఎదట దీపశిఖను ఓర్వలేడు గదా. రాజు....అట్లు గాదు నామనసు ఉర్వశిని తగులుళా న్నను, నాకు బేవియందు ఆయెొప్పోబహుమానమే. కాని; నాపణిపాతమును అతి కమించినది గావున నేను దేనివిషయ మున ధైర్య మవలంబించెదను. విదూ'--నీధెర్యముమాట అటుండనీ, అకలినొన్న ట్రావ్యూణుని ప్రాణములను కాపాడడానికి నీవు యత్నించు స్నా నభోజనాలు కానీయడానికి ఇది సమయంగజా.- రాజు-ా్చమిోందికి చూచి] పగలు సగము కడచినది. శ్ర. ఉలికి వేండికి నెమలి గూర్చుండు సరగ వలిం దొలశకుతరుమూలాలవాలమందు, కొండనోలఏన ముకుళంపుంనానను చెఆచి లోన నిందిందిరము తా లీన మగును శ్రే. శ్రాలగినజలంబు విడ దన్ని కన్నె లేడి గటునను మెటదామరచెటుం జేరె లు లు లు

మీ శ్ర విష$-౦భకము. 8? శ్రీధిగృవామునం బంజరకీర మదిగొ వినుము క్షాంతమై సారెకు వేండు జలము 4౦0 (అందజు నిషళ-మింతురుు ద్వితీయాంకము మొగిసినది* మిశ్రవివూ-ంభకము* (ఆంతట ఇకువురు భరతళిష్యులు వ్ర వేళింతురు ) వథముండు.--చెలికాండా. పైలవుండా, మహేంద్ల! మండిరమునకు పోవుచు ఉపాధ్యాయుల -రు నీచేరికి ఆసన మిచ్చిరి నన్ను గృహసంరతుణ క నిలిపీరి. కావున నడిగెను? గురువుగారి ప'యోగమును 'దేవసభ మెచ్చుళొన్నడా ? ద్వితీయుండు----గాలవా; మెచ్చుకొన్నదో లేదో చెచ్చ "లేను. మటి, సరస్వతి రచించిన లశ్మ్మీస్తయంవరం అనే ఆ శావ్యబం;0లో ఆయా రసాంతరాలలో సభ తన్మయమై పోయింది, కాని? వ్ర థ'---వమో తప్పు సంభవించినదని చెప్పనున్నావు. ద్వితీ...--అవును; అందులో ఉర్వశివాకులో. పొర బాటు కలిగింది" శ్‌ థ---ఎట్లు? ద్వతి----లవమ్మీవేషంలో =న్న ఉర్వశిని ఎ రుణివేషం లో ఉన్న మేనక అడ్‌గింం --సఖు తై ఏలోక్యమబవోపురు వులు సశేశవులు లోకపాలురు ఏరే వచ్చిఉన్నారు ఇందులో ఎవరిమోద నీమనస్సు తగులుశొంటున్నదో చెప్పు అనది.

ఠం అంధ్ర, - విక్ర మోర్వశీయ నాటకము. వ్రథంాతర్వాత తర్వాగ? ద్వితీ ---అంతట అమెనోటినుండి “పురుషోత్తముని మోద' అని రావలశిఉండగా, *“పురూరవసునిమోద”' అని వాకు౯- వచ్చినది. శ్ర థ ---9౦ద్రియములు కానున్న దానిని అనుసరించు నవి అందుశె అఆమెమోంద గురువు ళోపగింపలేదా? ద్వితీ... ఆమెని ఒజ్జ శపీంచినారు మకఠి మ హేంద్రు డు అమెని కనిశరించినాడు. ప్రథ ఎట్టు! ద్వితీ “నివు నాఉపదేశమును అతి క మించినకార ణంచేత నీకు దివ్యస్థానం ఉండదు ” అని ఒజ్జశాపము. మటి; అట మాగిసినతర్వాత లజ్జ త తలవంచుకొనివున్న ఉర్వనశికి మహేందుగు ఈలాగు చెప్పినాడు ఎాఎవనిమోద నీమనసు తగులుళొన్నదో; అతడు నాకు రణసహాయుడు రాజరి, అత నికి వియంచేయవలెను కనక నీవు ఆయనను పుసారవుని అతడు నీవల్ల సంతానవంతుడు అయ్యేదాకా య ఖేచ్చంగా కూడు.” ప థ----పురుపాంతర వేదికి మ పే-ంద్రునికి తీగియున్న ది, ద్వితీ. _ సూర్యుని చూచి మాటల ఆస కిలో మనము ఒజ్జగారి స్నానవేళను తప్పినాముగడా. రా మరి ఆయన " ప్రకానే ఉందాము. (అని నిషామింతురు. మి శ్‌ వీవూ-ంభకము ముగిసినది. అణవాననననమొలనానాలా

(అంతట కందు! వ వేళించును ) కంచుకి..--- టం "వేకువప్రాయమం దనుభ వింపుదు ఆల కుటుంబు లరముల్‌ తోళములం దనంతరము ఖ్‌ దోచి భరంబు భజింతు రూఆటళా మా కయినళ౯ శరీరమును మాల్చుచు నిచ్చలు వార్థకంబునక- భాళఖాను సీవ యంచు€ జెజ పెదలులం దధికార మకఠాటా త్తే (పరిక మించి నియమస్టురాలు శాశిరాజపు తి నన్ను ఆదేళిందినది ఏమనగా.“ నేను వతము సెఆవేర్చుకొనుడా ననె అలుక ఉజగంచి నిపుణికముఖముగా మహారాజును వూ ర్వము వేడియున్నాను దానినే నివు నామాటనలన విన్నవం పుము ' అని నేనును ఇప్పుడు సంధ్యాజాప్యమును ముగించు శొాన్నమహారాజును చూచెదను. [పర్మికృమించి, చూచి; రాజ ఛవనమంకు దివసావసానవృత్తాంతము రమణీయముగదా* ఎ టను నిచటూలాా మ. నిలుచు౯ మల్చీనయట. మనిో౯ాగడలళా నిద్రాలసంబుల్‌ చిఖ్టుల్‌ ,

క్త ఆంధ, - వి క మోర్వశీయ నాటకము రా ఆ వలభుల్‌ ఇాసిలు జూాలఘూపములచేం కారావతాఢ్యకి యళకొా బలిపుష్పాంచిత 'మైనళావులను టె జ్వాలంబుల౯ా సౌంధ్యమం గళదిపంబులం బంతు రాచరణని కల్‌ వృద్ధ లంతపురి౯ా, త్తీక్రి [నేపథ్యమువెపు చూచి) అెహాోూ మహారాజు ఇ వచ్చుచున్నా డుం 'కేచుట్టురాం గరదివ్వైలం బటి శీల వాటీని ఈ. నూడిగపుటాంకు గొలిచి రా నొప్పు నితయ; కొండనోంగులు తటములనిండ(6 బూవ, జట్టుపలుహోమి6 జరియించునెల మనలో, త్తి ఈయనను దృస్చి శథములో నిలిచి ఎదురుసూవెదను* (ఆంగట యథానిిస్టుడు రొజు ప్ర వశంచును విదూషకేందును _ 'రాజు.----[(అత్మగతము) "కే, పనులలో. జొచ్చి యుతూ-౦క వెనుక కుంచి ఉపవలు గడపితి నంతగా అకూధ పడక, అశకలితవినోదమె దీర్చ యామ మగుచు నొంచురాతిరి నెట్లు 'వేగించువాండ. త్తీస్తీ కంచుకి..---[సమిోపీంచి, జయము జయము 'దేవరకు. చేవేరి విన్నవించుచున్న ది'---మణిహర్మ ్యముమింద చం ర్రుండు ఎంతయు మనోహరముగా నగ పడును. అచట సన్నిధి

తృఠీయాం౦ంకము త్తే

యొసంగుబేవరతోలహూడ రోహిణీసంయోగము జాత ఎదురు మాచుచుండం గోరుచున్నాను.”' అన్ని,

రాజు.---అర్యుణా; లాతవ్యుడా. జీవితో “నీయిచ్చ” అని విన్నవింపుము.

కంచు----వలినవారి యాజ్ఞ. (అని నిమషామించును*

రాజు.---వయస్యా బేవేరియారంభ మిది; ఏమి పార మార్థికముగా వ్రతము నిమిత్తమే అగునా? ఆ

విదూ--.-ఓయి. నాకు తోస్తుండి-బేవిగారు వళ్చా త్రావంపొందినదై నీపణిపాతపు ఉల్లంఘనాన్ని వ్ర తమిషచేత తుడిచివెయ్యడానికి కోరుతున్న ది-లని,

రాజు-....ఉపపన్నమునే నీవ చెప్పితివి, అప్లే గడా,

క్ట శ ణతి౯ లంఘించి తొలి౯

ెనుకం దాపంబు నొంది ఏనినాఢముగా

ననునయము లొసంలి ఎ యునికి

మనస్వినులు మాన్పిళొాండు మదిలోనిత ప౯, 5

/ యం

కనుక మణిహర్మ ్యముమిందిశే మార్షను చూపుము,

విదూ.-...-ఇటు ఇటు గంగాతరంగాలలాగు శోళినూ వున్న యీ స్ఫటికమణిమెట్లమోాదుగా ప్రదోహావసరరమణీ యాన్ని మణిహ ర్యాస్ని ఎకళావయ్యా,

రాజు ---సీవు ముందుగా ఎకు(లా

[అందలు మె కెకు-ట నభినయింతురు

42 అంధ - విక మోర్వశీయ నాటకము స్‌ గ విదూ ---[చూచి) ఓయి చంద్రోదయం కానున్నది కనుకనే చీకటి వదలుతున్న తూర్చుదికుగాయొగము వెలుతురు శర సాం పెకుూతూ వుంది శాజు---నీవు సరిగానే చెప్పితిని" ఆ. ఉదయతటిమజుంగున నున్నయిందునికాంతి తమము నచటినుండి దవ్వు తజుమ , గుంతలములు దీర్చుకొాన్నతీరున నాదు కనుల సిం ౦ ద దిద్ముఖంబు తనువు* 46 విదూ-.__హీహీ ఓహో ద్విజబాతులజే డితడు కల కండమోదకపుసిరిగలవాడు ఉదయించినాడు, రాజు --- స్మితముతో]) ఉదరపరాయణునికి ఎల్ల యెడ లను తిండిమోందనే లోకము. (చేతులు మోడ్చిప్ర ఇమిల్లి ] భగవంతుండా, యామినీరమణా శీ. సాధువుల కి యశై నీవు సవితం జొత్తు; సుధ యొసయణి తీనియింతువు సురల లితల) -శీలు పర్వెడుతమము వారింతువయ్య: గిరశచూడాహితాత్మ) మొకూదను నిన్ను త్త? [అని లేచును విడూ..... శ్రావ్మాణునినోటితో పలుకుచున్న నీవీతౌా మహునసిచేత అర్యనుజ్ఞాతుడ వై నీవు అసనపరి గృహం చెయ్యి? జీనున్ను సుఖాసీనుడ నెతాను!

శతృతీయాంకమూ శ్రి శాజు----(ఆక్షు విదూమకునిమాట నంగీకరించి కూ ర్చుండి పరిజనముం గాంచి] పట్టపగలుగా వెన్నెల గాయుచుం డలా దిన్విటీ లేల? వెలువలారా; విరారు విశ మింపుండు. పరిజనము..--వలినవారియాబ్డ [లని నిమూమింతురూ రాజు -- చంద్రు నిం గాంచ్చి వయస్యుండా; ఇక నొక ముహూ_ర్తమునకు జేవి వచ్చును. కనుక ఏకాంతమున నా యవస్థను వచించెదను. విదూ.----ఎందుకూ? అగపకుతూనేవున్నది. అది. అయినాగాని? అటువంటి యనురాగం చూడగా ఆసముడిచేత ఆత తను నిలుపుకోవడం శక్యమే. రాజు-----అశ్లు ఇది కాని; నామనస్ఫులోని యభితా పము కడిందిగా నున్నది+ అ. వివమశిలలచాలు వేగంబు నుడిపిన యేటిజాలు వోలె నింతితోడి పొందు విఘ్న నిహతి౯. బొందినకతమున శతగుణత్వ మొందు స్వాంతశయు డుం క్తి విదూ+---అంగములు కు స్పిహోవుచున్నను అధికంగా శోభిస్తున్నావు' అందువల నీకు వయాసమాగమము వెంతనే ఉన్నదని తలుసాను. శాజు---(నిమి త్తమును సూచించి] వయస్యా;

ఆంధ్ర, - విక మోర్వశీయ నాటకమూ క గురుళోశాతురు నను ౯ నెరళోరు-లు గొల్పునుడుల సీ వటులొ యటుల్‌ శర మాశ్వానసించు బలే స్ఫురణములళా దథ్నీణంబు భుజ మిది మిత్రా- త్తం విదూ.-.._.శ్రావ్మూణునినచనం తప్పదు గజా, రాజస వ్ర త్యాశముగా నుండును [(ఆంకట అకాళశయానమ.న ఆభిసారి ౯ జేమ ఉర్వశియు, చిత్ర లేఖయుం చ, వేళింతురు.) ఉర్వళి..__.. తన్ను తాను భూచుకొని సఖి చిత్ర లేఖా? అల్పాభరణభూవితము నల్లని వీణాముతోడి యీయఖిసారికా 'వేనము నీకు అందగిస్తూ ఉన్నడా? చిత్ర “వర్ణించడానికి నాకు వాగ్విభవము. లేదు. ఇట్లు తలుస్తున్నాను? "నేను పురూరవ్రుణ్ణి అవ్రదును గాక, అ్సి, ఉర్వళి.....సఖ మదనుని ఆన నీకు; నన్ను శీఘ్రంగా అసొబగుని యింటికి కొనివా మసి చి ప “__ఇదునో, మలిచినకై లాసళిఖరంలాగ ఒప్పు ళున్న ప్ర యమిత్రుని భవనాన్ని దటిసితివి. ల్ల ఉర్వళి __ అబులే, శ భావంచేత తెలుసుకోవే ఆయన నోహృదయచోరుడు ఎకుడ ఉన్నాడో ఏమి చేస్తున్నాడో. చి త్రీ ఆా(ఛ్యానించిి ఆత త్యృగతను) కానీ ఈమెను కొంచెము ఆడిస్తాను" ప కాశము్ము సఖ) ఈయన మనోరథ

శృతీయా౦క ము, త్త ప్రాప్త మయిన ్రియాసమాగమసుఖాన్ని అనుభవిస్తూ ఉపభోగతుమమైన ప్ర జేశంలో ఉన్నాడు" ఉర్వశి విషాదము నటించును* చి తే వీసి గోలా) వ్రీయసమాగమానికి వసతే చింత 'యీమున్నది? ఉర్వశి-___. ఊఅడిల్సి అదశ్నీణము నాయెద సందేహ పడినది+ ల చిత,---చూచి) ఏీడుగో మణివార్శ షముమిద వయ స్యమాత సహవోయుడు రాజర్షి * శామథతి అతనిని సమీావీం తాము, ఇరువురు దిగుదురు, . 'రాజు,--.వయస్యుండా? రాత్రి తోంహాడ మదనభాధ "చేర్చుచున్నది. ఉర్వశి...--అర్ధిము బయలువడని యావచనంచత నా గుండె తల్ల డిల్లుతున్న ౧. అగపడకుండిమీ విందాఎ) గాక మన సంశయము తీరిందాకా) ఏరినమ్మకపు నుదువులు, చి త *--నీ కిచ్చయయినటుం విదూ-__ఓయి అమృతము లీనుతున్నయిచం ద్‌ పాదా లని "సేవించు -- లకు కుదురునది గాదు. చూడు: చ. సుముశయనంబు నూతనము; సోమునినిండుమరీచివీండు, బే

తీరి అంధ్ర, - విక్ర మోర్వశీయ నాటకము వహమున నలందుచందనము, నచ్చపుము త్తెపుంే ర్హివన్నియు౯ తముములు గావు నామన సిజాతరుజ౯ గుదియింపు శక్త యా యమరియునుక ఉర్వశి.మజి యన్య ఎవతె? రాజు వివి క్షమున వ్యాహిియమాణమను తత-థాళియు౯- ర్‌0 ఉర్వశి....-హృదయమా; నన్ను వదలి ఇతనిం గూడి నందుకు ఫలమును నీవు ఇప్పుడు అనుభవించితివి. విదూ-. అవును. నేనున్ను మ్యి మయినలేడిమాంసం తిన దొరకనప్పుడు దానిని వేడుతూ కీర్తిస్తూ ఊజడిల్లుతాను. రాజు.---9ది నీకు ఘటించునుం విదూ.._ నీకున్ను అది త్వరలోనే భుటించును- రాజు,.సఖు డా, ఇట్లు తలంచెదను* చిత ఎనీ అఆసంతుష్టురాలా) విను. విదూ.-- ఎట్లు? రాజా క. ఆయింతి తేరకుదుపున నై యేయాయంస మొళ్తె నాత్త్థాంసముచే

తృతీయా౦ంకము శ? నాయంగ మిది యొకండె నా శాయమున గృతార్థమా; మిగత ఛర మిలకుళ౯, ల1 చిత్ర ఆాఖిప్పుడు రౌమనింప నేల? ఉర్వశి...[(తటాలునం దతిసి సఖ) నేను దరిసి ఎదుర నిలిచినా మహారాజు ఉచాసీనుడుగా నున్నా జే చిత- [స్మితముతో) మకీ వేగిరముచేత తిరస్కరి ణిని తొలగింప వైతివి. (నేపథ్యమున] భట్టిని ఇటు? ఇటూ (అందటు చెవి యొగ్దుదురూ. ఉర్వళి సఖతోంగాడ విసాదము చెందును, విదూ.-. ఓహో వచ్చినది జేవి కనక వాచంయము డవుగా వుండు" రాజు----సీవును గుట్టు జాంచి యుండుము. ఉర్వళి-_సఖ ఇపు జేమి చేతాము ? చిత్ర -దిగులు పడవద్దు. మనము మజుగియున్నాను. శాజర్షి పట్టపుజేవి ఉపవాస వతకృశగా కనబడుతున ది. కనక ఈమె యికళండ చాలాసీవు ఉండదు (అంకట క"వవోరికహా స్తభరిజన బేవి శ,వేళించును ) దేవి..(పరిక మించియు చూచియు ఒసే), నిపుణిశా, వీడుగో భగవానుడు చంద్రుడు; రోహిణింగూడి అధికంగా శోభిస్తున్నాడు-

ఢీ ఆంధ, - విక మోర్వశీయ నాటకము జ్‌ టి జీటి..... మజీబేనితోగూడితే భ ర్త విశేషరమణీయుడు గాడా 1 [పరి కృమించును- విదూ.__ (చూచి ఓయి నాకు స్వ స్తివాచనం ఇస్తుం వో) కాక నీకు నతమిషచేత రోనము మాని వ్ర ణిపాఠలం ఖనాన్ని తుడిచివేసుళో గోరి యున్నదో) ఎటుగను, గానిః ఇపుడు నాకండ్రకు శుభదర్శనగా ఉన్నది చేవ. రాజు--- (స్టితముతో | ఉఛయమును టిల్లును అయి నను నీవు పిమ్మట చెప్పితివే అది నన్నుగుటించినదిగా తోంచు చున్నది- ఏలన ఈమహనసీయురాలు..._ ఉ. ధాతదుకూలయుగ్గమును చాలిచి మంగళమాత భూష మై ఫూతము లె నలేగటిక మోెసులం జూర్మ్మ కాలి. జర్పియుక౯ ఇచేతములోనిగర్వ మప చిత్యపదేశమునళా ద్యజించియుక౯ గాతర'నే త నాపయిని గన్న ప సాదముం బెల్సు మేననే ర్‌కి ఓ జీవి. __[తటీసి జయము జయుము ఆర్యపుత్రునికి. విదూ.-__దేవిగారికి స్వస్తి" రాజు. _జేనికి స్వాగతము. అమెను చేత బటి కూర్చుండంబెట్టును లు లు

తృతీయా౦కము త్తం

ఉర్వశి __సఖ; ఈమె బేవీశబ్బముచేత ఉపచార మొం దుట యుక్రమే. 'కేజులో శచికి వమాతము తక్కు-వపడదు.

చి శ్ర -ఎ-బభిి అసనూయానిముఖంగా పల్కి-లివి.

బేవి..._.ఆర్యపుత్రుని పురసూరించుకొని "నే నొకానొక నోము నోచవలళి ఉన్నది. అందుత్తై ముహూర్తముసేపు అక ను సహింపవలెను.

రాజు... అ ట్లనవలదు. ఇది ఆక యెట్లు? అనుగృవా ముగదాం

విదూ..__ స్వ _సివాచనము కలదైన యిటువంటి నిర్భం ధము తరుచుగా కలుగును గాకా

శాజు-.--బేవి చేసెడి యీనోము పే శీమి?

(దేవి నిపుణికం గాంచును* నిపు..__బేవరా; దీనిపేరు శ్రియానుప నాదనము, రాజు---(జేవిని చూచి అక్షేని

కే గాల్రిమును బిసమృదువు నకారణముగ

నీ వ్ర తమువేరం గల్యాణి యీల వాడ్ప?

చాంచు నెవండంజలిని సీ ప సాదమునకు

ననునయింతువె యాడాసజనుని నీవు ? మ!

ఉర్వతి.__ ఈమెయందు ఇతనికి బహుమానము మికుళా టంగా నున్నది.

చిత .._ఓసిబేలా?, పేముడి ఒరులపా లయినపుడు

టి టి నాగరకులు అధిశంగా చాతీణ్యము చూపుతాకు.

గ్గ

50 ఆంధ్ర, - విక, మోర్వశీయ నాటకము

'జేవి _... సస్టితముగ్సా, మజి యీనోము నోచడం నల్ల ఈప భావమ్యు నమన ఆర్యపుత్రుడు ఈపాటియేని పల్క- రించినాజే.

విదూ...--ఊరుళోవయ్యా మంచిమాటను నిరాక రించగూడదు.

'బీవి....-పిల్ల లారాపూ జూ ద వ్యాలని తెండి మణివా హర్శ్యమం దున్న చంద్ర పాదములను ఫపూజిస్తాను.

పరి..--ఇదుగో, గంధము పువ్వులు లోనైన యుప జోరమ్ము

బేవి....-.[నాట్యమున గంధపుష్పాదులతో చం ద పాద ములను ల్భుంచి) ఒసే) ఈ యుపహారమోదకాలని మాణన శయ్యకు సమర్పించండి.

పరి----చేవియాజ్ఞ - మాణవకయ్య్యా, ఇదుగో ఇది నీకు

విదూ...-[మోదకాలపళ్ళిెరముం కొని] అమ్మా? నీకు స్వస్తి నీయుపవాసము బహుఫలము అగుగాక

"దేవి --అర్యపుత్రుడా) ఇటు*

రాజు'...-ఇదె ఉన్నాను

బేవి-.....[(నాట్సముచే రాజును పూజించి, చేమోడ్సు తో మొక- ఇదుగో నేను ఈదేవతాదంపతులను రోహిణీ వారిణాంకులను సాశ్షీకరించి ఆర్యపుతుని అనుప సన్నుని చేస్తున్నాను. ఇది మొదలుకొని ఏచెలువను ఆర్యపుతు డు 'వేడునో), ఎవతె ఆర్యపుత్రుని సమాగమొనికి ఉవ్విళ్ళూరు

శృ తీయా౦కము. న! తుందో; ఆచెలువతో నేను ప్రే మబంధముతో వర్తింపవలయు నని.

ఉర్వశి.__అెహబాో ఈమాటకు అభిపాయమేమో ఎలుగకున్నా ను నాకు మటి వృాదయము విశ్వాసముచేత విశదమైనదిం

చిత.---సఖ; మహాను వురాలు పతివత నీకు అనుబ్జ యిచ్చింది? ఇక నిర్విఘ్నంగా నీకు వియసమాగమం కలుగుతుంది.

విదూ -_-.[అపవారించి వెయి. తెగిన చెంబడినాడు చేప తప్పించుకొని పోగా “ఇంకువల్ల నాకు ధర్మం కలుగు ఛుంది” అని చెప్తాడు, [ప కాశమ్ను అమా) ఏమి నీకు లట్టి వియుడా ఈదొడ్డవాడు ఠి

జీవి ామూర్థాః నేను నాసుఖమును మానుకొని ఆర్యపుత్రు,ని సుఖతశరీరుని శేయడానికి శోరుతున్నాను- అందు వల తెలుసుకో (0 యుడో కాడో అని

“రాజీ-లాలా

క. ఈగల వొం డొకతెకుం గె

కోలుల ఏదాసు నీవు కొమ్మ; య కనక,

నంగా నట్టిండ సెట్టినిం

గాం గొంటివొ నను నకాండశాతరమలి వె. ర్‌

"దేవి ----అవునువో కావో, ఉద్దేశించిన శ కారము అయాను ప్ర సాదన వ్ర తము నెఆవేజినది. పీల్లలొరా రండి వెళ్ళాం (బేవి తరలినది.

! ఆంధ్ర, - విక మోర్వళీయ నాటకము, రాజు... ప్రేయసీ? ఇపుడు నన్ను వదలిపోయెజేని జీను శ సాదికుండను గాను బేవి......అర్యపు శ్రుడా నే నెప్పుడు నియమమును ఉల ంఘీంచినడాన్ని కాను [దేవి సపరివార నిషాిమించును. ఉర్వశి __-సఖ రాజర్షి వీ యకళత్రుడు? మతి నేను వృాదయాన్ని అపుళోలేక ఉన్నాను. చిత;.-అయికే; సీవ్ర నిరాశవై నివర్తిసావా ? రాజు.....[ఆసనముం బొంది;:నయస్యా; జేవి దూరము పోయి యుండదు. విదూ.-.చెప్పదలచుకొన్నమాటను జంకు లేకుండా చెప్పు రోగము అసాధ్యమని వైద్యుడు రోగిని విడిచి వేళినట్లు) నిన్ను అయిల్లాలు స్వచ్భందవ ' ర్తినిగా వదలివేశింది. 'రాజు......మజి ఉర్వశి యే మయినా, ఉర్వశి......కృతార్థురాలు అగనా రాజు. _.(కుళకము] శే లీనమై యందెరవళిమాశ్రా న నాదు సీనుదోయికి విందుగావింయనాక్కా- ? వెనుక కల్ల న వచ్చి నాఏకుణముల. ముగ్ధకరపంకజములతో మూయు నొళ్కా? తే, హర్మ్శ్యతలమున నిచటం చా నవతరిల్లి మలసీ మందాశమందాయమాన యగుచు

తృ పీయాంకము ప! నడు గడుగు గాంగల బెట్టించి గడునుంజెలియ బలిమిం దేర నాళడకుం చా వచ్చునాళొా-? క55 ఉర్వళి-...సఖిః ముందుగా, ఇతని యీళోరికను తీరు సాను. [చెనుకకుం బోయి జేనికన్నులను మూయును. చిత్ర లేఖ విదూమకునికి సన్న సేయును, రాజు.----[స్పర్శ రూపించి) చెలికాడా, ఈవరారోవా నారాయణుని? "డనుండి జనించినట్టిది* విదూ..__నీవు ఎట్లు "తెలిసిళొంటివి ? రాజు.---ఇందు తెలియని బే మున్నది? కం స్మురశర జర్దరితం లీ శరీర మింక నెన తెచేతిస్పర్శకుం దనియు౯? వారిణాంకాంశునృలకుబ లె దరణికిరణములకు. గలువ దాల్చదు తనువుళ౯. ర్‌6్‌ ఉర్వశి...-- చేతుల సెడలించి లేచి కొంచెము అవలికి జరిగి జయము జయము మహారాజుగారిక్షి, శాజు.---సుందరీ, స్వాగతము.

[తనతో ఏకాసనమంటే కూర్చుండం బెట్టును చి త్త *--వయస్యునికి సుఖమా ణి రాజు.----నిశృయనుగా సమకూడినది. ఉర్వశి..--సఖ; మహారాజును దేవి యిచ్చినది, అందు

వల్ల _పణయినివలె ఈయనతో శరీరసంపరణా౦ం పొందితిన్సి అంతే గాని నాయందు సౌభాగ్యగర్వాన్ని సమర్థించకు.

ర్క ఆంధ, - విఠకమార్వశీయ నాటకము ప్‌ క విదూ..--. ఏమి ఇకగ-డనే మీకు పొద్దు కుంకినడా? శాజు.....(ఉర్వశిని చూచి] క. జేవి యొసంగిన దనియే

యీవపువున వ్యాషృతి౯ వహించెద వేని౯,

ఏ వ రియనుమతంబున

నీవు తొలుత మ్రుచ్చిలించి తీవృాదయంయబు౯€ 57

చిత్ర ---వయస్యాా ఈమె చెప్పగల ఉత్తరము లేదు ఇపుడు నావిన్న పము నాలకించు.

రాజు-...-అవహితుండను

చిత్ర --వయస్యుడా ఆమనితర్వాత వేసవిలో నేను సూర్వభగవంతుని ఇ పాసించవలళివున్న ది. కనక ఈనా ఇయ సఖి స్వర్షాన్ని స్సరించకుండా వుండేలాగు వయస్యుడు చేయ వలెను.

రాజు-కల్యాణీ.

లే. వర్ష నాతీతసౌఖ్యమె వఆలు దివము)

చాని మఆపీంప నెవ్వాండు దంట యగును ?

ఈరమణి కైన వినుమో పుహారనుండు

బాసు. డగుం చాననన్యసాధారణుండు* 58

చిత ----అనుగృహీత నె తిని సఖి ఇర్వశీ, అలందురక నన్ను ఏడొగాల్పుము.

ఉర్వశి....-[చిత లేఖను కాంగలించి సఖ నన్ను మజఆవకుమూా*

శృతీయా౦కము. ర్‌క్‌ చిత్ర-..--స్మితముతో] వయస్యునితోకూడిన నిన్నే "నీను అట్లు "వేడుళోవలసినచానను*

(అని రాజునకుం శ్రి అమిల్నీ నిమూ)మించును, విదూ+*.....ఆవో! ళోరికతీరడం చేత నీవు వర్ధిలుతున్నా వు రాజు---ఎంత వర్ధిల్లుచున్నా ననంగా, భూడు.

శా. నాశేకాతపవారణం బచిడ దటుల్‌ నానావసీరాజ చూ జాకల్చోజ్ద వలరత్న భా సిపద వీళాపాధిరాజ్యంబు దాళా ఈకంచేశుణ పాదపీరముననే నేకాంత సేవాకృతి ముళ౯ శ్రీకిం చాత్రమ నాట యొట్లిడునొ ప్తూర్తి౯ జెందుధన్యత్వ ఉర్వశి.__ఇంతకన్న | ఏ యతరము పల్కాడానికి నాకు ౮ విభవంలేదు. 'రాజు---- ఉర్వశిని శీలం బట్టి అహో ఈవ్ప్చీతేలాభ మనంగా విరుద్ధములు వెరకంపట గచా ఛా. ఆపాదంబులె యైందవంబులు పరా వ్లోదం చిడు౯ా మేనికి౯ ఆపౌప్ఫేవవపాణసంతతులె పె ల్లానంద మొందించెడి౯, వపుం జూపుచు నేది యేది మునున న్నేంచె౯ల సఖీ యిపదే పాపయ్యె౯ నినుం గూడ నా శనునయ ప్రా _పంబువోలె౯ 'వెసళ, 583

కీ అంధ్ర - విక, మోర్వశీయ నాటకము ఉర్వశి....-విలంబముచేత అర్యపుత్తు నియెడ అపరాధిని నెలిని* యమ్‌ రాజు---శాదు అట్లు గాదు. కే. ఎట్టకేలకు: గృజ్బ్భాాన శెనసినట్టి సుఖమె రసవ త్తరం బయి కోభం చెందు? వడకు సోకినరటిని నిర్వాణ మొసంగుం జెట్టునీడ నరునకు విశేషముగను* 60 విదూ-ంా ప దోషరమణీయ మైనచంద్ర పాచాలని శ్సీ వించినావు. ఇప్పుడు నీకు పడకటిల్లు చేరడానికి సమయము. శాజ'-...అ టయిను నీసఖికి మార్షము భూపుము. విదూ-.__..లమ్మా; ఇటు ఇటు (అని పరి క మింతురుం రాజ'--ఇది ఇప్పుడు నాప్రార్థన. ఉర్వశి... ఏ మని ళి రాపోంానా ఆ. శతరగుణితయు. బోలె జర మున్ను త్రియామ యనుషగతమనోరథునకు నాకు; అశ్వ జకుగుజీని యంభోజపత్రాతీ సీసమాగమమున నేను గృతిని 61 (అని అందలజు నిమూమింతురు. లతృతీయాంకము సనూ పము,

వ్ర వేశకము. అాణవనావిష్టేప్రుదానానానా. క. అనుంణసఖ. వాసి వనటళా బనవు సఖీయుక్త హంసి వ్యాకులమతి రై ఇనకరసంస్ప్సర్శకు వి చ్చిననె త్తామరలకొలనిసీమలయందు౯, ౧, అని చిత లేఖాసహజన్నల ప్రావేశికి అవీ విక.) ల (ఆంకట వీదునస్క_ చిక, లేఖయు నవాజ్య్యయుం వ్రవేళింతురు ) చిత లేఖ ప్ర, వేశాంతరమున ద్విపదికతో దికూలుసూచి) [గేయము] సఖ కనయడనియంత,) సరసునం గ్‌ ౦దిలు వంత, అశు,లు వెలువ గాల, వాంసేయుగము మది ల్తాగం జక సవాజన్య-__ సఖి; చిత లేఖా) వాడిపోతూవున్న నూజు జేకుల తామరపూవులాగు ఇన్న నీ ముఖంయొక్రళఛాయ నీ పృాదయంలోపలి అస్వసతని తెల్పుతున్న ది.నీదుఃఖానికి కారణ మేమో "చెప్పవే. సీతో 'సమదు!ఖను కాగోరుతున్నాను- చిత.-__సఖీ సవహజన్యా అచ్చరలవంతువరుసను ఇకగాడ సూర్యభగవంతునికి పాదములనీవ నేను చేయవలళి వున్నాను. అందుచేత 4ర్వశిళోసము అధికంగా ఉతూ-ంతితు రాలి నై యున్నాను. 8

ర్‌ం ఆంధ, - విక మోర్వశకీయ నాటకమూ లీ స

సవా ---ఎజుగుదును మియన్యోన్యప్రే మను. తర్వాత తర్వాత లి

చిత... అంతట ఈదినములలో చానివృతాంత మే మో అని సరయమమున చూడగా అత్యాహితము కనబడినదిం

సహ __ ఆవగముతో ఏలాగు?

చిత. ర్వతి రాజ్య భారమును మంత్రు లమిోద ఉంచిన రతిసవోయుగ్లి ఆరాజర్షిని తోడుకొని విహారార్థమై గంధవమూాదనవనానికి వెళ్ళినది

సహా __-అటువంటిసలములలో కలోది ఏదో అబే

రి

గచా సంభోగ మనగా తర్వాత తర్వాత ?

చిత *__.అకగాడ మిన్నేటి యిసుకవన్నె లలో శ్రీ డిస్తూ వున్న ఉదయవతి అనే విద్యాధరకన్యకను ఆరాజర్షి తేరి చూచి నాడని ఉర్వశి అలిగినది

సహ----సరే మికూటమైన__ ప్రేమకు సహనముం డదుగదా తర్వాత తర్వాత ళ్థి

చిత *ఎటఅంతట, కాంతుడు ఎంత బతిమాలుళాన్నా మెల్తబడక ఉపాఛ్యాయశాపహతహృదయ యై (స్రీలు చొర 'ానిదైన కుమారవనం చొచ్చినది. చొచ్చినవెంటనే కార అాంతరమువెత ఈమెరూపము తీగగా మూరిపోయినది-

సహ.-___విధికి అసాధ్యములేదు అటువంటి అనురాగా నికి అకస్మికంగా ఇటువంటి యాయనర పరిణామము ఇప్పుడు

(గ్‌

అరాజర్షి యవస్థ యీమి 1

ప్ర వేశకముం ర్‌ి చిత్ర--__ఆయన ఆకానలోనే వే యతమను వెతు కొళాంటూ కేయింబగ ళ్ళు గడుపుతూ వున్నాడు, ఏతరాగులకు కూడా ఉతు-ంఠకను కలిగించే యీ మేఘోదయంచేత అనర ముపొ లయి పొాయ్యేని. ఖ్‌ | అనంతరమున జంభలిక] [గేయము] సఖ కనంబడనియంత) సరసున గం౦ందిలు వంత, అన్రులు వెలువ గాగ; హంసీయుగము మది గ్రాంగ త్రి సవా._--సట; అటువంటి ఆకృతివి శేషములు చిరకాల ము దుఃఖ "జనములు కానేరవ్ర తప్పకుండ ఏదో అనుగవా రూప మైననిమి త్తము వారికి సమాగమకారణమనవుతుంది. రా నుర, పొడువనున్న ప్రాదువేల్పును శీవింతాము* (అనంతరమున ఖండధార [గయము] చింళావిదూనమానసయై స్నిగ్ధాదర్శ గనలాలస మ్ర క విక చపద్యాంచితనిరమున వివరించు వాంసి కాసారమున, లో (అని నిష-)మింతురు ప వేశకము ముగిసినది.

చతురాంకము లో [గేయము] క- కరిపతి సొన్ఫ్చావని చియా విరహో స్థాదంబువలనివికృతిం 'దెలుపుచు౯ శరుపతితకిసలయసుమో త్క-రమండిత మగుచు భూరికాయ మ్మొ ప్పళా ఖ్శి [అని పుడూరవుని ప్రావేశికి ఆతీ క.) (ఆ౩కట ఉన్య తే వేవషుందు రాజు చ వెళించునుం) రాజు --ఈ ఓరిపాపిస్టా రక్య-ను డా, నిలునిలు. నా ప్రేయసిం నొని యెట శేగదవు? ఆ శొండళొన్మనుండి మింటి ఆగసీ నామాంద బాణాలు కురిపీించుచున్నాండు [బెడ్డ శె?ాని శొట్టుటకు పరు విడుచు అనంతరము ద్విపదికచే దికళలు సూచి) గేయము] స్వాంతము సకి వగయేర్చు౯ సరసిం చాల జట్టుప లార్బు౯ అన్టు ఫూరితనయనుండై వాంసతరుణు డు దీనుం డై ౬ [పరికించి]

చతు శాం కము 61 ము ఇది సన్నద్ధము నూత వారిదము, గాం డిం వ్రాలి గర్వాంధుం డ్రి య్యది యింద్రాయుధి మౌను గాని; శ్వవణాం కఈాళక్ళస్థమావిల్లు గ్యా దీది యాసారము గాని; ముల్యి-తతి గా, దీపామకాపాభ నా వృాదయాధీశ్వరిమెన యుర్వశియులా జ్ర శంప యా నకఠాటా 69 [అని మూర్చిల్లి పడి ద్విపదికచే లేచి నిట్టూర్చి.) క. మదిరేశణను హరించె౯లా మదమున రక-సుం డనుచు భిమం బడితిని నే నది సూడ ొమైటులపందీ వ దళ_లత్తళ లాడ మ్రుబ్బు వర్షించెడి నే. ౭ (అలోచించి, రంభోరువు ఎటశేలగియుందును ? మ కినుకక క _కృత దిచ్చుమో మయినదో? కిను- జరం బూనచే, చనెనో నాకముం౧హార్చి నాయెడ- గడు౯ స్వాంతంబు ఛావార్ష గ మౌ కొని పో నాయెనరక బెగింపుదుకళెర తమోవీరు లై నళ సఖ౯? కనుక కై పయ యత్తమిలె నిటులు౯ గారింతువే దెవమా 68

6కి ఆంధ్ర, - విక్ర మోర్వశీయ నాటకము [అని ద్వపదికచే (దికుకాలం గాంచి; నిశ్వాసముతో] [అకు వులతో, దైవము విపరీతమయినవారికి దు'ఖమువెంట దుఃఖము సంభవించును ఎ ట్రన.-_ అ. వచ్చె నిపుడె నాకుం బ్రా ణనాయికళతో, డ్‌ నోపరానివిరహతాపభరము, అభినవాంబుధరము లాతపద్ధి౯ నడంప హితము లగదినములు నివె తొడం7. 64 అనంతరమున చర్చరి] క. జలద, కినియకు) ముదల, యవి రళధారాధాత భాసుర దిశాముఖుండా, ఇల గందునేని సక్రీ న వ్వల సీ వేమి పజపిన నవారణ సైతు౯. తా (వివాసించి) వ్యర్థముగా "నేను నామనస్సులోని పరితా పవృద్ధిని ఉపేవీంచుచునా ను. మునులుకూడ చెప్పుదురు గబా, “రాజు కాలమునకు కారణము అని, కనుక నే నేల మేఘ ర్తువ్రును మాన్ని వేయంగూడదు. [(అనంతరమున చర్చరి] (గేయుము] గంధమ _త్తృమధుకరకలగానము చాద్యమానపిక వాద్యధ్వానము వవనో ద్వేల్లితపల్ల వపూరము అడెడి- గ౧ల్స్పక మభినయసారము- న్‌

చతు నాం కము" 6కి (అని వర్షించి వలదు వార్చి కచివ్నాములజేతనే నాకు శాజోపదారములు ఇపుడు జరుగుచున్నవి. ఎ ట్లన-- కే. మించుంబొన్మించుమేఘంబె మేలుకట్టు; వచుం బూరెమచామరల్‌ "వేతసములు, వందు లగు ఘర్శ మజ నెలుం గొందుళిఖులు) ిలసరులం గానా లిజెకు బీగు లగు గిరులు, రక్‌ "కాస్‌, ఇటు. నాపరచ్చుదమును ఇాఘీంచుకొన్న జేమి వలను ? ఈయడవిలోనే ఆ వ్రియను వెద కెదనుగాక. మరల చర్చరీపాళాంతమున భిన్నకము [గేయము] అబలావిరహితు( డతిముఃఖతుండు దైవము దూరుచు _స్తంభితుండు భూధరవనమున6 బుహ్పోజ్వ్వలమున గజరా చే గడి &ీణగమనమున, ౧౦ (చూచి అయ్యో వెదకం దొడంగిన నాకు సందీప నమువలె అయినది" ఏ లన, లే. గర్భజలము లార_క్ర₹ఖములు నయిన ఫువృములవేత నిదె నవభూమికదళి కినుక నంతరక్టు వు లె నవనితకనుల నుతుూలికతోడ స 1లియింప నూని నన్ను. 656 ఈదారిని పోయియుండినను అమహాసీయను ఎటు కని బట్ట నగును ? లా

6క ఆంధ్ర - విక మోర్వశీయ నాటకము "కే. అడుగు లిలమూంద మోప జే నాసుగ్యాత్రి వానల దడియిసు మైన యీవనతలమున, శోంణిభరమున మడమలు క్రుంగం హాజు యావకపుజారుపదపం క్రి యగపడజెడిని, 67 [ద్విపదికచే [పర్శిక మించిమాచి వార్ష ముతో, దొర కినది గుర్తు; దీనిచేత ఆళోపనమార్షమును ఉఊహింప నగును ౮కే మగ్ననాఖి రుషాసంభమగతి నడువం గాజణున శ్రుల మోవిరాగంపుగు రు లైనది యిది శుళోదరశ్యామలంబు చ్యుతము నిస్సంశయము _స్తనాంశుకము బలి. 68 [ఆరసిి ఏమి ఇం దగోపములతోడి కొ _త్రపచ్చిక బయలు ఇది* ఈనిర్ణనవనమున యావృత్తాంతము ఎటు తెలి యును? ఇభూచి, అహో జడివానకు ఉచ్బినళిలాజతుసలి పాహాణము నెకి-.. ళ ఆ- తూర్పుగాలిజుట్టు. ద్రోచుడు నుండంగ నంబుదముల నెమలి యశ్సై గాంచు గర్భమందు క్లో గ్రాలుకంరంబును సొంగినంతపయికి సా చిళకొానుచుం 69 (సమిీవించి] దీని నడిగెదను. సంపాపాపచ్భారుం డై, తమణవాత పలేేభవారుం డై

చతు శా ౧౦కశకము కన్‌ శకాంతాదర్శనలాలను: జై: కరిపలి ఏస్మితమానసు- డై. ౧౧ (చానితో ఖండకాంతమున చర్చరి) [గేయము] శ్వఃసార్వభామ లోకానందన3 శీలోడ్చి నిన్ను -వేండెదను, ఈకానలో6౬ గం యెంబేని నావీ యం 'జెప్తుమి దయం బూనియెదను వినవయ్య వెప్పెద వనితను గనిపట్ట స్ప మయినయానవాలు, రాకాచంద్రానన రాజహంసయాన యీపాటియే సీకుంజూలు. ౧౨ (చర్చరికచే కూర్చుండి ప్రాంజలి మై] శే. కల దయా నాకు నుతు-ంళ కాలకంఠ, అయతాపాంగ నోసితొాపాంగ నీవు వూచుక నోయి తనియనిసౌాగసుక త్త వనిత నొాకళఠాతెం గంటివో వనతలమున 70 (చర్చరికతో చూచి ఏమి? బదులు పల్గాకయె నర్తిం పం దొడంగినది దీనికి వర్త కారణ మేమి? (చింతించి) కాన్‌ ఇది తెలిసినది. టి. న్నాపి య కొనరానికత నన్మృదువాతీవిభిన్న బర్హ మై ఠి

66 ఆంధ, - విక మోర్వశీయ నాటకము త్‌ / యేపున నిస్స్పపత్నత వ హించెడి నీయహిభోజి యిప్పు, డౌ రా వీయ శేశపాల్లి పురు _ 6౬ 67 పాయిత శేభివిశీర్ణ బంధ మై ప్రావీతపునృదామముల భాసిలు మోోల ని బేమి సేయునో ? గ్గ క్రాన్స్‌ ఒరులవ్యసనముచే సంతనించెడి దీనిని అడుగను. (ద్వొపదికచే దికుఠాలు సూచి [పరికృమించి ఇది కోయిల శోమలి, ఎండల కసంతరము మదమేచి నేశేటి చెట్టున నెల కొన్నది. పములలో ఈజూతి పండితము, దీనిని ప్రార్థింతునుగాక. [(అనంతరమున ఖురకము] (గోయము] విద్యాధరవనలీనుం డై; విపులబాషృనయనుం డె, గజపతి యడలునం గలంగు౯కా గగనము గొల్చుచు మెలల౯ా, ౧౩ [ఖురకాంతమున చర్చరి] సఖ సఖ [గయము నందనవనిని స్వచ్చందగామినీ కలవాణీ పీకకామిని,

చతు నాం కము 67 నాతో. జెప్పవె నర్మిలి యొచ్పంగం భియం గంటేని నే నుప్పొంగ, ౧౯ (దీనినే న్నర్తించి నలంతికచేం దజిసి మోశంించి) ఉమ్మా) "లే. శాముదూతి వ టండగు నికా గామిజనులు, మానహరగా ప్ర తివాతాశ్ర్రమంత్ర మివు వి యతమను నాకడకు నెని వేగ తెమ్యు; కొనుము కలవాణి న న్నేని కొమ్మకడకు- 7కి *వామకమువే ఇంచుక మరలి ఏ మ నెదవమ్థా నీవ? “నిన్ను ఇంత యనురక్తుని విడిచి ఎట్లు పోయినది' అని అడి” ద 1 చెప్పెదను వినవమా శే. కోప బూనిన బేని యాళోపమునకు పూతు వొక%ియు నాయందు కే నెజటుంగ , శ్రి యతములయం 'దెటను నన పేఖ్నీతములు శ్రభుత ఛావస్థ లితములు మినులకు. 7లై ఏమి కథాచ్చేదము కావించి తనపనిలోనే చొచ్చినది. 'కే. ఒరులవగ సెం తయినం జల నుంట నిజమె; ఇడుమపా ల ననాయాన్ధ జెడంగం ద్తోచి అను నభినవపాక మియ్యది మదాంధ రశాజజంబూపలము నధరమును బోలె. 7త్త ల ట్రయినను నావి యవలె మంజులస్వన యగుటంబట్టి ఈవెయందు నాకు కోపము లేదు. ఇచటినుండి నేను (ద్విప

4 ఆంధ్ర - విక మోర్వశీయ నాటకము, డికచే | వరిక్రామితకము చేత ఇని మొద్ద! అహో! దత్నీణమున చీ యాచరణన్యాసమును అందెరవళి 'తెల్పుచున్నది కానీ, అట శకేగెదను. [పరికృమించి [గేయము] దయితావిరహళతాంతవదనుండు, శోక భారవి సంస్తులగమనుండు: గురుతాపదీపీఠతతనుండు, కరిపలి దూనుం డై గవీ నున్నవాయడు కానలోం దిరుగుచున్నాండు. ౧౫ అని కకుభముచే ఆటు ఉపభంగములు, అనంతరమున ద్వపదికచే దికుణలు సూచి [గేయము] థి యకరిణీవి శ్లేవీతుం డం చాపషృజలావిలలోచనుం డై శరిపతి దికుగు పీనానను6€ డైెం ౧౬ అయ్యో ఇసీ ఖీ *క,.జలదముల నిర్షశొనుది కులం గన్షాని మూనసమునకు సముత్చుకతళ జ్యా, ఘనముల విర్గుకొ సెడి-శి లను గని మాననమునకును లాలసతోడక్‌ జనం సోరుఠాజహాలనునిధ్వవి యిది మంజీరళింజితము గాదు శటా 1

చతు థ్‌ ౦॥ళక ము 60 ఎవెలలెడిముదకలపహాంసల కలరుత మీది యంచెరవలళి గాచాయొం గటా |! 75 శానీ మానసోత్చుకము లయిన యాపతులు సరస్సు నుండి ఎగిరిపోకమునుపే వీనివలలన పియావృత్తాంతమును "తెలిసికానవలయును. (వలంతిక ఎత సమిపించి] ఓాజహ్రాశూయి జలనిసాంగమురాజూ, "శే. ఫోవుదువు గాక మావసమునకు వెనుక వదలు బ త్రెంపుబిసముం గొనెదవు వీదప వ్ర ర్త గాక నావగ య యవ్నార్త 'చెలిపీ, తనపనికి మున్నె కృతి వెలికనిని "జేయు. 76 నీవు తలయె త్తి మిన్ను సూచటేత “మానసోత్పుకుం డను నేను చూడ నయితిని) అని పలె-దవా? [కూర్చుండి చర్చరి] (యము) తసుర, వాంసా) దాంతునవు రా (అని నరర్తించి లేచి "కే. సువదనను నాదు ఏ యతమం జూచి తీవు కొలనిదరి నంచ, కానిచోం నొంటి వెట్లు మదవిలాసపకద ముల దద్దమనము నెల్లం 'జెకకాలివి, లేదు కా దనం బెగువ గలవు, 77 "గేయము గతిచతజ జీ గంటిని రా

70 ఆంధ్ర, - విక్రమోర్వశీయ నాటకము (చర్చరికతో సనమిపించి శీలు మోడ్చి] అందువలనే క. నాళొమ్మ నిము హంసమ 3 ఇంటి తదీయ మైనకాంతగతంబు౯; వకాంశము కన బడునో నీళొని యభియుక్త మెల్ల నియ్యన వలయు౯ా 78 [మరల చర్చరి (యము) కఆచితి వెట నీగతి గరిలాలస ? సకిని గంటివి పో జభఘనభరాలస. ౧౭౬ మరల చర్చరి “నాకొమ్మ” ఇత్యాది పఠించి) (ద్విపది కచే నిరూపించి) (వివాసించి ఇవ దొంగలను దండించువా డు రాజు లని భయముబేత ఎగిరిపోయినడి _పరి (క్రమించి) ఇది యిట ప్రియాసమేతము చక వాకము, దీని నడిగెద గాక, [అనంతరమున కుటిలిక | [గేయము] మృ్యరరణితకచారువున మల్ల ఘటి.---) కుసుమితవల్ల వితతరువున; (చర్చరి.-] దయిళావిరహా నాదమున శరపతి తి మృరు గహనమున, ౧౮ (ద్వాలయాంతమున చర్చర్సి

చతు శౌ ౦క ము. ణ్గ (గేయము] గోరోచనాకుంకు మవర్లాంచిత జకఠరావళరాణి నా ప్రి యను, అఆమనిపవల విహారము సల్చ గం గంకేని చెప్పుము దయను. [చర్చంకతో. దతిసి మో.కారించి.) క. ఓయీ రథాంగ, యీరథి ప్రేయసి. చాసిను రథాంగవిజయిన్రో ణ్‌ నీయెడ ననుయోగంబుకా జేయు మనోరథళతంబునే వృతుం డగుచు. 70 వమి *కః కః) అన్నబే, ఇవ నన్ను ెలిసికో లేదా? క. ఎవనికి రవియు౯ా శశియుకా దవుదురొ మాతామహు.డు బితామహు డును నై; ఎవని వరించిరొ యిరువ్సరు ధవు గా స్వయ ముర్వరయును చా నుర్వశియు౯. 80 వమి ఊరకున్నది కానీ) దీనిని చీవాట్లు పెశ్టైదను. చ. సరసిని దామరా కొకటి చాంటగుమాతన నీవు సీసకి౯్‌ బొరయక॥క దూర మే” నని పాకుూచు బె ల్తెలు గిత్తు; నీ కిటుల్‌ పరల. బి యానురాగమున బాసి వసించు భయంబు, ప్రే యసీ విరహీకి నాకు సీ క్రి య బ వృ త్రిపరాజు ఖతళ౯ వహింతువే |

గ్త ఆంధ, - విక మోర్వశీయ నాటకము క్‌ ల ఎల్ల ప్ర శారములను నాయదృ్శ్ధవివర్యాసము ప్రభా వము సూపుచున ది వేఆవకాశము చూచుకొనెదను. (పదాం తరమున నిలిచి] కానీ ఇటనుండి జరుగను. (ద్విపదికచే పరి శ్రమించి; అవలోకించి)] అ. లోన- జే టి యులియ గా నొప్పునీతమ్మి యేంగనీదు నన్ను నిచటు దల గి; జీను మోవి చుజుకుగా నాకా సీతాార ముగ్ధ మైనకాంతముఖము వోలె ౪8 కానీ? కమలాభ్యాసి మొన యామధుకరమునుగూర్చి యీ యాచకు డ నయ్యెదను. ఇటనుండి పోయి పశ్చాత్తాప పడ'నేల + (దీని యంతరమున అరగద్విచతుర స కము) థి నో (గేయము) శృ మవృద్దగురు ట్రే మరసంబున అడుం గోడెహంస కామర సంబున* ౨౦ (చతుర స్రకముచేత దటిసి శేలు మోడ్చి] ఆ. మధుపనూ, వచింపు మదిరాథ్నీవా రను; (వి? వించి) వలవ దీవు నాదువనిత గనవు, అవదనపుటూర్పు దావి యానితి కేని; వ్రీతి గొనుదె ఫుండరీకమందు ? 88 చనియెదనుగాక. (ద్విపదికచేత] ! పరికామితకముచేత పీ జ కరరాజు తొండమును ఇప్పనూూనిపలవమిో,దం జెట్టి

చతు శాం రము గ్య కరిణీస మేతు 2 యున్నాండు- ఇతనివలన వియావృత్తాంతము నెజింగెదను. ![సమిోపించెదను.) (కుటిలిక చేత) దయితావిరెహాోూత్తాపమున (మల్లభటి. ] గంధా కమధుపుండు గవానమున శం [(చానియంతరమున (చూచి కానీ;త్వరపడం గూడదుం కే అభినవోద్భిన్న దళమును నిభవిభుండు అసవసురభిరసము హస్తాగ మునను నోర వల్లభ యిడినయందుగు రివటను అస్వదించును గాక సమగ ముగను. 604 (మణమాత ముండి ఆవ ఇతండు అహ్నిశకమును నెఆ వేర్చుళొన్నాండు)ు మజి యడిెదను. [గేయము] చేమో డ్పిచెదను చెప్పుము గజపతి లలిత ప వాతిశకలితవృతతతి; భారవిజితక ుులారికాంతిని ఏశ్షీంచితె నావేంపుటింతిని ? 9 శే మదకలుండ సుందరిని జూంద మసకలాభ యూధికాశబలాలకయూథ నొథః 10

7 ఆంధ్ర, - వి కమోర్వశీయ నాటకము శానవే స్థిరయాననం ్రాణదయిత వార్ష చాలోకళ నోయి దీర్ధావలోక ళి 85 [వార్షముతో) వ్రియాప్రాని వెప్పెడి యీ సీస్నిగ్ధ గంభీరగర్జి తముచేత సమాశ్వాసితు డ నైతిని, సాధర్మ ఛ్టము చేతం గూడ నీయందు నాకు మహోవ్రే మ. మ ననుం 'బేర్కొంండ్రు నృపాధిరా జని నిను నాగాధిరా జండ్రు గా గొన బా నీకును బానధారధుని నా కు౯ యాచకాభుంబునళల, కొని నను ర్వళి నిన్ను నీవశయు ధ న్యుం కేసి రీ స్ర్రీమణుల్‌? కన నన్ఫోలియునుం వియావిరహదుః ఖం బొంద కీ వుండుతళ౯ా ౭% నీవు సుఖ ముండుము* నేను పోయినచ్చెదను. పార్శ్వ మున మూడి నిగిడించి అాహాో! సురభికందర మనుపేరిది విశేమరమణీయము ఈళాండ యగపడుచున్నది. ఇది అచ్చర లకు ప్రియమైనదియు నాసుతనువు దీనినె తమున దొరకునా? (పరిక మించి చూచియు) అయ్యో నాపాపములపంటచేత మేఘము శంపాళూన్యము అయినది. అయినను ఈకొండను అడుగక నివ ర్తిల్లను. అనంతరము ఖండిక) [గోయము] ఖర ఖురదళితమ్మైతలు. జై;-వన- గహనమునం దవిచలుం డై,

చతు నాం శకము ౯గ్ర పూని తనపని లీనుం డై ;-కిరి- దొర చను ముదధీనుం డై. ౨౩ "కే. బృథునితంబుండ సీవు నాప్పభునితంబ సంగతానంగ కృంగారమంగళాంగ పర్వసన్నత నోయి పర్వతవిభుండ యణుకుచాంతర గంహపె వనాంతరమున 87 ఏమి ఊరక యున్నది దూరముచేత నామాట వినం బడలే దని శంకించెద సమాపమునకుం బోయి యడిగెదను* (అనంతరము చర్చరి] [గేయము] స్ఫటిక శిలాతల భాస్వర నిర్భర బహువీధ సుమనో భర చిత శేఖర కీన్నరమధు రోద్లీత మనోహర కనంబజుపుము నాకాంతను భూధర కార [ఆని [వరికమించి] (అంజలిసేసి) "తే. సర్వభూభ్ళదథిప సర్వాంగసుందరి రామ సన్ను కాభి రామకమునం గాననాంతరమునం గానంగయడియె నే నాకుం బాసినయది నీకు బి యుండ ౪8 [ఆకర్లించి, హర్షముతో) ఏమి యథా క మముగా “చూచితిని' అని పలికినది నివును ఇంతశన్న _యతరమును విందువుగాశ. అ టయిన నాప్పయతమ ఎటనున్నది! ( నేపథ్య

76 ఆంధ్ర, - వికృమోర్వశీయ నాటకము మున అజే వినంబదును] హో ఇసీ నాశబ్లమునశే గుహాముఖ మునుండి వెలువడిన ప తిశబ్దము విపాదమును రూపించి, బడ లితిని ఈసెిలయేటిదరిని నెలకొని అలలగాలిని అనుభవించెద- శ్రొత్తసీటిచేత కలంగినదాని నైనను ఈయేటిని చూచుటచేత నాహవృదయము వీ తి నొందుచున్నది+ ౮6. వీచులు గాగ భూకుటులు; విశ్వణదండజకం క్త కాంచి గా, "వీ చన జాజుపై వలె ఫీనచయం బిటు నట్టు నీడ్చుచుకా వచినమేటిసంస్థలిత మెంచుచు వీ ప్ర పదపయాత మై నాచెలి యోర్చు లేక పరి అమమునొంచబె నదీస్వరూపత౯. 609 శానీ) దీనిని యాచించెద(గాక. [అనంతరము కుటిలిక) [గేయము] దయ గొనుమూ 2 యతను సుందరి సది? తుభితాకరుణశకుంతికా, నది? ద్యోసరి _ ర్తీటసముత్సుకా) నది కల మధుకర రుంకారతా) నదిం క్‌ [కుటిలికాంతమున చర్చరి] (గేయము) శ్ర థమదిశా పవనవాత? న్‌ బలోర్మికోర్థ వ్రభజముల

చతు శాం కము 77 నర్తించు సలలితు డుదధి'నాథు డు మేభూంగకముల శకటాంగవాంసకుంకు మళ4శంఖకృతమండ నముల కరిమక రాకులకృస్థ4ీక మలకృతావతం'సముల తటసలిలోజ్వేల్లి ఈద త్తవా స్తతాళుండు అవతరించెడి దశ దిశల4థనలమునవాబ్దకాలుడు- ౨౬ (అని దటీసి (శేలు మోడ్చి]

శే. వ యమె నలిగాతి?; సీయందె - తి యిడితిం ట్ర ణయభంగవిముఖ వపగత నుంటి నీ మదపరాధలేశంబు నీవు గంటి? చాసు నను విడనాడితి ఏసు. బూని. 00 కాక; ఇది వాస్తవనదియే గావలయు; ఉర్వళి ఫురూ రవుని వదలి సముదుని అభిసరింపదము గదా అనిర్విణ్లతచే "శీ యస్సులు కలుగును కాన్‌ ఎచట సువదన నాకంటి కగ పడక దిచ్చు మొగమయినదో అచ్చోటికే పలెదను- [పరిక మించియు చూచియు ఆహా ప్రే యసిమార్షముయొక్క- గుర్తు కన. బడినది" ఆ ఎజ్బకడపపువ్చ మిది; దీని. బేయసి సిగను దొడవుగాంగం జెరివికొనియె ఎండకారుతుదను హోచ్చరించెడు నని యఆయకరుల విమమ మైనను ధృతి ర విలోకించి పరుండియున్న యీ సారంగమును చకా వృత్తాంతమున కై ప్రా్థించెదను.

78 అంధ్ర - విక మోర్వశీయ నొటకముూ [గేయుము] నూతనకుసుమ _ సబకమండి తా+నోకవా పర్యంతమున మదకలకూ జతో్క-కిలరుంళ్ళ $ న్మృధుకరమనోవారమున ప్రాణాధికనిజకరిణీవరహ + జ్వాలాకృత తాపమున విచరించెడి నై రానతద్విపము వేల్సులయుద్యానమున. ౨౭ [గళితకము; మో కారించి, క! కృష్ణసారపభం బిడి శేకు నిచట గనులపండువు నభినవఘాసపటలి ) గానజీందిర ఆతా దమశమున. జూడ జూంచినట్టినిడుదకటాతం బనంగ, డి (విలోకించి] ఏమి యిది నన్ను సరకు 'సేయనియట్లు పెడయొగం బయినది. (చూచి) క+ కన దీని వచ్చువారిణిని జనుగుడువంగ లేగ నడుమం జయ్యన నిలుపళ) అనితరదృష్టుల నియుళ గను దానినె తాను భుగ్నకంఠం బగుచుళా 08 (అని నర్తించి; చర్చర్సి [గేయము) వేలుపుభామిని జఘనళభరాలస పీనోత్తుంగ సనియు స్థిరయావనయుం దనుశరీరయు ీ లవాంసగతీయు. (యేని మింటి నొారయుకాననమున దిరుగుచు మృగనే త ౧ గంటివ నాకుం బలికి యూావిరవోబ్ధి బడిన ననుం చేల్చ్సుమ యిశ నేని"

చతు నాం శకమూ 79 (రజినీ శేలు మోడ్చి, ఓయోయి కదుపు నాయకుంగా, "లే. కంటివో న్నావియను నీవు కాననమున ? మౌనినికి విను చెప్పెద నానవాలు, సీదయిత్‌ యీమె యెట్లా యాపై దలియును సొబగురాలు పృథులనేత సుమ్ము మిత. రక్త ఏమి నామాటను ఆదరింపక పెండ్తామువై పు మొగము త్రి పుకొన్నది న్యాయ్యమే. దశావిపర్యాసము పరిభవాప్ప దము- ఇటనుండి నేను.-(వరిక్రామితకముతో చూచి) ఇది (ల్లో యొట్టిది రాతిపగులులో కన బడుచున్నది + ఉ. కాదు మృగేం ద్‌ కృ త్తకరి శ్ర వ్యలవంబు) పభాప లేపీ యా కాదు వెలుంగునిప్తకయు , గాన సమస్తము దో.7 వానే, (పరికించి. ప్రోవగ ర_కృవంజుళము బోలెడి రక్సిమ , బద్మరాగ మౌ, నాదట దీనినె త్తబలె నరుఃాండు చా గమిచెం గరంబులళా 05 ఇది నామనస్స్నును కారించుచున్న ది. [గోయను] శ ఇయనీబద్ధాకాంయుండు జబాప్పాకులనిజాముండు

80 అంధ, - విక మోర్వశీయ నాటకము త ' గజపతితిరుగు దుఃఖాన వొమితాస్యు డు కానలోనా ఫం (ద్విపదికచే దతిసి; ౩ కొనుటను నటించుచు.) దీనిం 7 శొనియెద- అయినను వీల యిది "కే. ఎవతుకకు కారిజూతంపు బువులతావి గుబులుళొనుసిగలో దీని గూర్చు దగునొ అఆమనోనాయిక యలభ్య యయ్యై, నింక నస్‌ నిహాతంబు దీని జేయం౫ నేల? 06 (నేపథ్యమున-వత్సా పుచ్చుకో పుచ్చుకో. కం ఇది సంగమనీయాఖ్య౯ గదితం బగుమానికము, నగ ప భుఫు తీ కదరాగజనిత్స్‌ మిది చా + ల్ప దయితజనసంగమంబు పర గు౯ా దోడ్లో౯.) 07 రాజు. చెవి యొ్గ) ఎవరు న నిట్లు శాసించుచు న్నారు? దికులు గని అహళలో ఎవరో భగవాను డు-మృగ చారి ముని నన్ను కనికరించుచునా (శు, భగవానుడా) నీ యుపబేశమువలన నేను అనుగృహీతు డను. _మణిని శెళొని) ఓాహారా సంగమినీయమౌొా "తే అబల నను బాసి నయ్య మగ్నావలగ్న మమ్ము గూర్చిద వెని యో మణిశరీర, నిను శిఖామణిగ ధరించుళొా నెద నేను, 'చాలునిం జంద్రు నలమహేశ్వరు డు వోలె. 03

చతు ఫా ౦కము 8 (వరికృమించి చూచి) ఏమి యిది? అవో పూవులు లేనిదానినే అయినను ఈతీ గను చూడలా నాకు రతి కలిగి నది కాశేమిళ*+యు క్తమే ఇదె నామనోరమయగుట. న లన; నిది*---- "కే. నర మునం దోంగియున్నట్టిపల్ల వంబు చావృథొతం బయినమోవీ వడువు దాల్చ; తనదుతతి గామి బూవక తనరుతీరు భూవణంబుల. చాల్సనిపొలుపు చూప "శే. మధులివాంబులయులివులు మాని యుంట చింతలే నై నమానంపుంబెన్ను నెరప; వణతు నను దోచి యనుతాపభరము గొన్న త్‌న్విని మదీయ నిలత తన్వి పోలు, పం జి యానుకారిణిని దీనిని కౌంగిలింపం గోళెదను. కగీయము తీవా, కనుబూ యొద లేకయె నేం దిరౌద నీవనముదు, చై వయోగమునం గందున యేని దయితారత్నము నిందు, మజి కృతాంతమున నీయరణ్యమున మానిని నుంపను తణము, కొని చని వేయుదు వెండి దీని గనం గోర నీని రతణము30 [అని (చర్చరికచేం దటీసి) లతను ఆలింగనము చేయును. [అంకట దానితావున ఇర్వళి బ్ర వేళించును ) 'రాజు.--- కన్నులు మూసిళానియీ స్పర్శసుఖమును గూవీంచి] ఏమి యిది? ఉర్వశి నమ్మేనిసంపరగామునం బోలె ్ష

8 అంధ, - విక మోర్వశీయ నాటకము, ర / చాశరీరము నిర్వృృతిం జెంపనది అ ట్రయిననుః నాకు విశ్వా సము జనింపకున్నది. ఏలన---- శే.కందు నే దొల బేని నాకలికిం గాగ నిముసమున నది వే ఆయి నెగులు గొల్పె; శాన స్పర్శవి ; వితం గాంత దీనిం గనలగం బెజివను చెజవను గన్నుంగవను. 100 [మెల్లలా కన్ను దెఆచి] ఏవి సత్యముగా మ్రియ తమయే! ఊర్వశి... బావృములు విడిచి జయంజయం నీకు మహారాజూం రౌజుంంలాా కే. రమమున భవద్వియోూగజాతమునం జండి మునిగి యడు గంటుచున్న నావనట దీఆ భాగ్యవళశమున వెండి ని నృడసినాండ; నపగళాసుండు చేతన నందినట్లు 101 ఉర్వశి......మహారాజూ, ఆలాగే), అంతఃకరణంచేత నీ వృత్తాంతాన్ని సామోత్క-రిస్తూ నే వుంటిని. రాజు... అంతఃకరణము ౨ నన్నమాట నాకు బోధపడ కున్నది" ఉర్వశి...-విను. ఇందుకు మహారాజు నన్ను శుమింప వలెను- ఎందు కనగా) నేను కోపవశ నె మహారాజును ఈ యవస్థాంతరము పొందించితిని.

చతు శౌ ౦క ముం వ! రాజు----కల్యాణీ, నన్ను ప్రసన్నుం జేయ సక[అ లేదు. నిన్ను. గన్నంతనే నాయాత్మ ప సన్న వాహ్యాంతకరణ మయినది. చెప్పుము వెప్పుము- ఇంతకాలము నేను లేక నీవు ఎట్లు ఉంటివి రి (అనంతరము చర్చరి, [గేయము | 'అసితకంఠముం, చికి, నంచ, రథాంగముల6 దుమెదం? గరి గిరి? ధునిని) నగురంగము, నిను౮హార్చి వనిలోన నేను భ)మించుచుం బరువడి నడిగితిం బరిచేవించుచు. 3౧ ఉర్వళి..._.అవధారు మహారాజా. కుమారస్వామి శాశ్వతకుమార వ త మవలంచించి అకలువ మేవేరిగంధమూా దనకచ్చ్భాన్ని ఆ శ్ర యించినాడు ఈనిధి యేర్చతిచినాడు. ” రాజు ---ఏమివిధి? ఉర్వశి _--ఈచోట ఎవతె ల్‌ వేశిస్తుందో అది లతమై పోతుంది. గారీచరణసంజూత్‌ మయినమణి చేత తప్ప తొంటి రూపాన్ని పొందదు అ టుండగా నీను గురుశాపవిమోహిా 'శాత్మనై చేవతావిధిని మతిచి నీయనునయాలకు లోగక ఈ కుమూరవననాన్ని చొచ్చితిని చొచ్చినంతనే బండిగురివెంద తీన నయితిని* రాజు...సర్వము ఉపపన్నము,

జీ ఆంధ, - విక మోర్వశీయ నాటకము తక కర క. నను సురతఖీదసుపుని వనిత విదేశగతుంగాంగ వగచెదు సెబ౯లం జ ఎన లేని యీచిరవియు క్తి నీదృశము నెట్టు లోర్చితివి చెప్పు సఖి. 10% నీవు చెప్పిన యామణిని సీసంగమకారణమును ముని వలనం బొంది నుణిప వనమున నిన్ను మరల నేను పొంది తిని. (ని మణిని చూపును. ఉర్వశి, -__అహాోూ సంగమసీయమా ! అందువల నే గజా మహారాజు నన్ను కాగలించినమాత్రాన తొంటిరూపు పొందితిని, మణిని ౩3ొని కొదలం చాల్చును. రాజు ----సుందరీ ఇమె తణమా (త ముండు. క, నుదుటం "బెట్టినయీామణి నుదయించినరాగ మయొలయ నొప్పాలరెడి నీ వదనము లేయెండకు. ౫౦ ఫొదవిన నె త్రమ్మి లవ్నీ ౪ కుపమానం ₹- 10% ఇర్వశి =లావ్రతిస్టునమునుంచి నీవు వచ్చి చిరకాల మయినది. చ కృతులు నాపె అసూయ వహింతుకు. కావున మరలుచాము, రాజు-----నీ వాజాపీంచినటుం క గా ఉర్వతి...-మహారాజు ఎట్లు పోగోరును.

చతు న్గాం కము. 85 రాజాం. న్‌ స్ఫురియించుమించు సిడముగ సురచాపము నూత్న చిత శోభగం గ్రొమ్మ బ్బు రహించువిమాన ఎ 6 జే సీ రయంబున నన్ను వసతి జేర్చుము తరుణీ. 10% [(చర్చరి [గేయము] సవాచరితోడను సంగతుం డై అఖిలగాలి పుల కాంకితుం డై 'స్వేచ్చాప్రా _పవిమానమున హాంసయువ చను విహారమున, ర (అని ఖండధారచే నిమమింతురు. చతుగ్ధాంకము సమా _ప్రము.

పంచమాంకము (ఆంశట వరితుష్టుండు విదూవకుండు చ వేళించును ) విదూ.----సంతోనం సంతోవం చిరకాలము ఉర్వశీ సమేతుండై నందనవనం మొద లె నజేనతారణ్యములలో విహ రించి షియవస్యుడు మరలివచ్చినాడు. ఇప్పుడు సళారోప ఇచారాలతో శు కృతులచేశ అనురంజనం పొందుతూ రాజ్యము చేస్తూవున్నాడు , సంతానము లేమి తప్ప ఆతనికి వకొాఆతా లేదు. ఈదినము తిథివి కేషమని గంగాయమునా ); గవతుల కూడ లిలో జేవేరులతో స్నానమాడి రాచగూడారం ప్రవేశించినా డు కనక ఆతని యలంకరణసమయంలో ఈ "లివాడ నాతాను. [అని పరికృమించును. (శేపథ్నమున]

అయ్యో అయ్యో విసనకజ్రమాద "తెల్ల పట్టువన్ర్రం మిద ఉంచి తీసుకొని వెళ్ళుతున్న దానిని అంతఃపురవిలాసినులు మాళిలో ధరించడానికి 'యోగ్యమయిన మణిని ఎరచి భమ

చేర గద్ద తన్నుళొనిపోయింది. విదూ. -[చెవియుగ్గి| అకటా అకళటాటా అది సంగమ సీయమ'నే చూడారత్నము; వయన్యునికి అత్యంతం వీయం

లీ

గచా. అందువల్ల నే గదా ఆయన ముగియని బీపథ్యముతోనే అసనమునుండి లేచి ఇళు వస్తున్నాడు ఇతనిని కలసిశొంటాను,

పంచమా౦క ము. 87 (ఆంకట సవంభ్యిమవరిజనుండు రాజు ప్ర వేశించున ) రాజల "కే. ఎకండను జూపుమా ఇవీ, తెకాలీండు? ఎవండు ప్రాణంబు వేం దయి మృత్యు వెనయ తనమయొదలిచోరకృత్యంబు చా నొనర్భి శాసకునియింటనే పటుసొవాసమున 105 కిరాతి.....-ఇదుగో, ఇదుగో, నోటిళానను తగులొని వున్న బంగారంపుచారములోని మణితో అకాశాన్ని చితిస్తూ వున్న దనేలాగ సుడుస్తున్నది రాజు.----నాకును కనంబడుచున్నది. "కే. నోర మణివేంుజాళు దార మొప్ప; మింట వడి మండలముల భమించుకతనం) నొఆపఏ్‌ గిఆగిఆం దరిగెడితెఆయ దోప రాగశేఖావలయము లేర్పతుచుం బులు. 106 ఇప్పుడు ఏమి చేయవలయును ? విదూ--_--[సమిపించి) దీనిమాద కనికరింపరాదు. ఇది దండనీయము. 'రాజు-.నీవు చెస్పిననూట సరి. విల్లు విల్లు విల్లు ధనున్ష్రాహిణి యవని నిమూమించును- రాజు --వయస్యు డా? పవ్నీ అగవడలేబే. విదూ----ఇటనుండి దశ్నీణపుతుదమోదుగా పోయి నది దండనీయమైన వీనుగుమేతరి.

8 అంధ్ధ - విక మోర్వశీయ నాటకము రాజు-. తిరిగి చూచి) ఇప్పుడు కనంబడుచున్న ది. "కే. నిగ్దు లివురులం బోలుమానికముచేత వంజుళపువిరిగు తిచే బలె ఖగంబు దిగ్వఘావక్ర మునకు సాధించెం జూడం జారుతరము వరంసప సాధనంబు. 107 యవని*....[వాపహ స్త వ వేశించి వ్రభూః ఇదుగో, విల్లు; అ ల్తెముకూడ. + రాజు.----ఇశ నిపుడు వింటివలన జీమి శార్యము, ఆ ఇాలతిండి శాణమార్ల మును దా టిపోయినది* అక్లు గదా. శే. ఖగము దవ్వుగం గొనిచన్న కారణమున మెఆ'సెడీని మానికం బది మింట నిపుడు? సరుషజల; ర చ్భేదంబుదరిని శాతిం గ్రాలుచుండునంగారక గ వాము వోలె. 108 (అంగజూలను గాంచి లాతవ్యాం మామాటగా చెప్పు ము నాగరికునితో సాయంకాలమున నివాసవృతమును బేరు సీదొంగపశ్సీని వెదకు మనసి. కంచుకి -_ సలినవారియాజ్ఞ. _అని నిషా)మించును" విదూ.-.--ఇప్పుడు నీవు కూర్చుండు, ఈరత్న పుదొంగకు ఎకగాడికిపో లే నీ శాసనము తప్పుతుంది? రాజు... -(విదూవకునితోంగూడ కూర్చుండి [వయస్యా క..రతన మ్మని గాదు పతగ పహృతమున కై నాప యాసు హృదయసఖీసం

చంచమా౦ంకశము 909 గతు: జేని చేసి ననుం బ్రా ణితు సంగమనీయ మనుమణి యిది వయస్యాః 100 విదూ...--ఈయర్థమును భూర్వమే నాకు ఇెప్పి యునా వుం (అంకట వాణమును నుణిని కెచ్చుదు కంచుకి వ్ర, వేళించును ) కంచుకి. __ జయము జయము బేవరకు- క- రోవత నొందిననీయీ శోపముటే వస్సి పులు;గు కూలెను మణితోం ఫ్రౌపించి 'ీరమున కను రూపం బగువధము ధర్మరూఢిగ బీనా, 110 [అందతు ఆశ్చర్యము రఈరూపింతురు. కంచుకి-.--నీటితో. గడిగిన యీమణిని ఎవంచేతి కిత్తును ణి రాజు ---శీరాతీ; దీనిని అగ్ని శుద్దము గావించి పె థి సో లో నుంపుము కిరాతి....-.వలినవారియాబ్డ్మ 4 [అని మణిం గొని నిషా్రమించును దువా*€ కంచుకి ----చెకి-నపేరు కనయుడుచున్నది?; గాని నా దృష్టికి అత్షరములను కనిపటుక కి లేదా డి బా కే

థ0 ఆంధ, - వికృమోర్వశీయ నాటకము రాజు, అ టయిన అహాణము ఇటు తెమ్ము [కంచుకి అట్లు చేయును (రాటు నామాతరముళం జదువుకొని సంతానవంతు డయి నట్లు రూవపీంచును* కంచుకి-....-నాపని నేను చూచికానెదను [అని నితమించును- విదూ----ఏమి చిచారిస్తున్నావు ? రాజు.---విను మతి ఏసినవానివేరి యశతరములను. [చదువును] ల క కార్వకేయుండు విలుదాలు పై లసుతుండు ఆయువు కుమూారుం డవనిలో నతిబలుండు ఆతనిది యని యొజులఏం డీయాశుగంబు, అచహరించును బగతురయాయువులను. క్ష విదూ.....[పరితోమముతో) ఆవోవో నీవు సంతాన వంతుడవై వర్ధిల్లుకున్నావు రాజు,---సటుడా) ఇదియెట్టు? నై మిశేయ యాగ సమయమున: దశథా నేను ఉర్వశిని ఎడంబాయలేదు, నేను గర్భవ్య కిని కనిపట్టియేని యుండ లేదు, మటి ప సవమే ఎట్లు? అయినను, ఆ సలు పెకూను జన్ను మొనల్‌ ) "తెలు పె%-ను లవలిదళము తెఆలపన మొగముళా

చంచమాం౦ంక ము. న! చెలువ కొెకళొన్ని దినములు వలయంబులు జూతినట్లు వపువు దలిర్చి౯ా క12 ఏదూ ---నీవు దివ్య '్ర్రీలకి అన్నిటను మానువీధర్మ మే అని తలచకు. వార చరితములు వ్ర ఛావముచేత దాగెవుండును, రాజు కానీ సీవన్న క్షు అగునుగాక- మతో పుత్రుని చాంచుటలో ఆమహాశయకు కారణ మేమి? విదూ---బేవతారహస్యములు ఎవరు తర్కి-ంచగలరు? శంచుకి ( ప వేళించి -_జయము జయము బేవరవారికి. బేన రా చ్యవనా శ మమునుండి కుమూరుం దడోడొళని చేవరను కాంచుటకై తాపసి వచ్చియున్నది* రాజు... ఇరువురను అవిలంచితముగా గ్ర వేశపెట్టుము" కంచుకి-...దేవరయాజ్ఞ. (అని నిషాిమించి చాప ళా హా స్తుండగు కుమారునితోను తాపసితోను శ్ర వేశించును* కంచుకి....-అమ్మా ఇటు ఇటు | అందణజూ పరిక్ర మింతురు విదూ*---(చూచి, ఏమి ఠి గద్దను గుజి పెట్టి యేసిన ఆ అర్ధనార సాన ఇెకింాన వేరి దు అత్సతియకుమారుడు ఇత జేనా ? అశ్లు, నిన్ను బహుతరంగా పోలిన్చున్నాడు. రాజు..-అప్లే ఉండును అందువలనజే__ శ అక్రు లుబుకును వని గన్నంత. గనుల, స్వ్వాంతమున' బే ము మదిని టి సొద మొలయు)

ర అంధ్ర, - విక మోర్వశీయ నాటకము గభిత థై ర్యుయ; వడంకునంగములతోడ నదయముగ. సొంగిలింప గోలెదను ఏని. కతి కంచుకి-----భగవతీ ఇ టుండుండూ (తాపసీకుమూరులు అశ్ల ఉందురు రాజు... అమా నమసా౪$-రము,. ఆాపసి...._మహారాజ, సోమవంశవర్థను డవు కమ్ము, [అత్మగతము]) అెహా చెప్పకుండనే తెలియవచ్చుచున్నది* ఈరాజర్షికి ఏీనితోడి యారససంబంధము [ పకాశము) 'బాల కా మొనాయనకు మొకు-ము-

(కుమారుండు చాపగర్భముగా అంజలి సీయును, రాజు... అఆయుష్మ్మంతుండవు కమ్ము. కుమా.-_[అఆత్యగతము)

అ ఇతండు నాయన యని సుతుడను నే నని వినలో నిటిపేము వీదిలె నెదను, లుళ్తు/ ల ఒజడులయందు. 'జెరుంబుడుత ఇంతటిపే మ గురువుజేజటుకొనదొ గురులమింద ? క్షత రాజు.---భగవతీ వ ప్ర యోజనమునతై మారాక రి తాపసి-__ వినుము మవాోరాజూ, ఈదీర్ధాయువును ఆయువును పుట్టినప్పుడే ఇర్వశి వనిమి _త్తీముననో నా వెతిలో ఇలడ యుంచినది. తు తి యకుమారునికి వలసిన జాతక ర్యాది విధానమును సర్వమును ఇతనికి భగవానుండు చ్యవనముని

చంచమా౦ంశము 08 గావించినాండు' ఇతర విద్యలు నేర్చి ధనుశ్వేదమందును నేర్చరిం గావించినా డు

రాజు-ాసనాథుండ నైతిని గణా. శావసి...-ఇప్పుకు. ఫువ్పసమిధలకొాఆకు బుషి. కుమారులతో. గూడ ఇతండును వచ్చి అశ మవిరుద్ధ మాచ రించినా డుం విదూ.__[ఆవేగముతో, ఏలాగు? శాపసి,___మాంసము తెచ్చుకొని గద్ద చెట్టుళొనను వాలుచుండ గా పండు దానిని కోలకు గుటిచేసినాండు. విదూవకుండు రాజును చూచును. రాజు-..._తర్వాత తర్వాత ? తాపనీ..అంతట అఆవృత్రాంతము సెటింగి భగవం తు డు చ్యవనముని నన్నాజ్ఞావించినా డు.“నీచేతి యీయిల్ల డను పంవీవై పుము” అని. కావున దేవిని ఉర్వశిని చూడ గోరుచున్నాను* రాజూ... అ టయిను అమ్మగారు కూర్చుండ ననుగ / హీంపనలయును* (లెచ్చియుంచిన యాసనములో తావనీ కూర్చుండును. 'రాజు.---లాతవ్యా? ఉర్వళిని విలుచుకొనిరా. కంచుకి --బేవరయాజ్ఞ ॥ (అని నిమమించును రాజు.---[(కుమూరుం గాంచి] ఠా రమ్ము వత్సా)

ప్రీ ఆంధ్ర, - విక మోర్వశీయ నాటకము "తే, సుతతనుస్పర్శ సకలాంగహిత మ టరిడ్రు; గాన నాదుకువూరక బాని నొసంగి నన్ను నావ్లాదభరితు నౌొర్పు వేగ శాంత మిందుకర మిందుకాంతము బలె మేల్‌

శఆాపసి....జాళా నాయనకు అనందము సీయుమూ

[కుమాపండు రాజును దటిసి పాదములం బట్టుకానును.

శాజు.---([కుమారుని కాంగిలించి పాదవీఠమున గూ ర్పుండ 'బెటి ఇతనిని సీతం డికి ఉయసభఖుని బ్రాహ్మణుని అశంకితముగా శ్ర ణమిలుము.

విదూ -_ ఏల శంకిసావు? శాఖామృగము ఆ 'శృమవాస మున పరిచిత మే-

కునూ.--[చిటునవ్వుతో] చాబూ; నమసాఠారము.

విదూ+*___నీకు స్వ స్త

[ఆంకట ఉర్వశియు కంచుశీయు పృ వేళింతురు )

కంచుకి -ఇటు ఇటు బేవి.

ఉర్వశి.__ [కుమూరుం గాంచి] ఎవరితడు? శీలవి ల్లున్నది; మహారాజు స్వయంగా పొదవీళాన. వీల జుట్టు ముడు స్తున్నాడు- _తాపసిని గాంచి] అహా సత్యవలితోటి నా ఫు తీ కుడు ఆయున్హు పెద్దవా డయినాడు* [పరిక మించును-)

రాజు.....(ఉర్వళతిం గాంచ్చి శ. చనుదెంచెను గౌతుకమున

నిను గని కను బండు వొంద సీజనని సుతా,

పవపంచమాంకమూ 1 08 అనుర్‌ కిమెయిం జే పీన చను గవపాలకు దడిసినచనువలి పముతో౯ా 116 తాపసి --జూతా; రా లేచి అమ్ముకు ఎదు "రే గుము, కుమారు డు ఉర్వశికి అభ్యుదమనము 'ీయును, ఉర్వశి-....అమ్లా నీపాదములకు మొుక్క-దను. తాపసి---బిడ్డాా భర్తకు బహుమతవు కమ్ము కుమా... అమ్మా; అభివాదనము చేసెదను. .. ఉర్వశి... కుమారుని ఉన్నమితీముఖుని కవ్రుంగిలించి, వత్సా, నాయనను అరాధించువాడవుకమ్ము (రాజును దటిసి) జయము జయము నీకు మహారాజూ. రాజు _.పు త్‌ వంతురాలికి స్వాగతము ఇట కూర్చుం డుము, (అర్హాసన మొసంగునుం (ఉర్వశికూర్చుండును. అందజు యథోచితముగా కూర్చుందురు తాపసి.....ఓని వత్చాా ఈతంయ అయువు విద్యలు జేర్చినా డు; ఇప్పుడు కవచధరు డయినా డు. కాన్సన ఇటెనీ వుంచిన చేతియిల్లడను నీభర్త సమశమున నీకు అప్పగించి వె చితిని. నాకు 'సెలవిండు నేను పోయివన్చాదను. నా యాశ మధర్శము నిర్బంధించుచున్నది ఉర్వశి.....చిరకాలానికి ఆర్యను చూచి బొ _త్రిగా తనివి దీఆకున్నాను. పోయిర మ్మున నేరను. నిర్బంధించి నిలపడం న్యాయంగాము= కనక ఆర్యా పోయిరా, మళ్ళీ దర్శనం కలు నును గాక.

ఏ6 అంధ్ర, - వి క్రీ మోర్వశీయ నాటకము 'రాజు....-అమ్మాా; భగవంతునికి చ్యవనమునికి నా వ ణామమును నివేదింపుము. కాపసీ.__లఅశ్లు చేసెదను. కుమా-__ఆర్యా; నిజముగా పోదువేని నన్నుకూడ అఆ శ్ర మమునకు కొనిపామ్లు రాజు----ఓయి "బాలకా, ప్రథమాశమమున ఆటనే యుంటివి. ఇప్పుడు రెండవ యాశ మమునం బ వేశించుటకు సీకు సమయము. (౮ సో తాపసీ.... జాతా, పీళ్ళ వాక్యమును పొాలింపుము. కువూ....అ టయిను క. నాయుడీలో. జూడాకం) డూయనసుఖసు ప మయ్యెడుళా చీతికంతం, బజోయన బురిమొలచినయా, నాయర్శిలి నెమలిబోదనాకు- బనుపుమా. 117 తాపసి. __ వివాసించ్చి అళ్లు చేసెదను. మికు స్వస్తి యగులాశ [అని నిమా)మించును రాజు- కల్యాణీ. కం శణీదుసుపుత్రునిచే నైనా డను బుత్రవంతు లందఆలోనళ౯ నీ నగ గణ్యుడ థచీ సూను డగుజయంతుచేత సురపతివోలె౯. 118 [ఉర్వశి స్థురించి వడ్చును.

చంచమా౦క ము. రి? విదూ -నమి యిదిశి ఈ మహసీయురాలు ఒకు మ్శ్‌డిని అస్ట్ర ముఖ యయినదిః శే. ఇలియ యే చేల నే- గులన్లితిని బొంది

• థ్‌ హర్ష వారాన్ని ధిని నోలలాడుచుండ, నిండుపాలిండ కురలుశన్నీటిధార మించు ము ల్తెసరుల నిన్మడించు నట్టు 119 (అని ఆమెయొక్క- కన్నీళ్ళను తుడిచివై చును. ఉర్వశి._చి తగింపుము మసారాజూ. మొదల పు తీ దర్శనముచేత మఆచిఉంటిని, ఇప్పుడు మటి మహేంద్ర సంక ర్త నముచేత ఏర్పాటు నాగుండెను తల్ల డపెర్టుతున్నది రాజు... అఆయేర్పాటును చెప్పుము. ఉర్వశి.. పూర్వము నను మవారాజగృహీతహృద యను మహేంద్రుడు అజ్జాపీంచెను* రాజు'---వ మని ? ఊర్వశి __ఎప్పుడు ఈరండు నావియసఖుడు రాజర్షి నీయందు జనించిన వంశకరుని ముఖము మాస్తాడో అప్పుడు ని మళ్ళి నా సమీాపానికిరావలళినది” అని అందువల్ల నేను మహారాజవియోగానికి వెఆచినదాననై జాతమాత్రుని వీనిని విజ్యాపా ్రినిమి త్తమై చ్యవనభగవంతుని యా శ మపదంలో సత్యవతమ్మ చేతిలో అ ప కాశంగా ఇల్ప డ వుంచితిని. ఇప్పుడు తండిని శొాలవడానికి సమద్ధ డయినాడని ఆలోచించుకొని న!

ఏం ఆంధ్ర, - విక, మోర్వశీయ నాటకము ఆమె మళ్ళీ నాకు దీర్హాయువును అప్పగించింది కనక నాకు ఇంతపాటియే మవారాజుతోటి సంవాసము. [అందజు విపాదము రూవీంతురు. రాజు.---(నిట్టూర్పుతో] అబూ దె వముయొకా శు నా నుఖవిర్లోధిత శ్ర. అశ్వసిలితినా లేదొ పు శ్రా వ్రిచేతం వెంటే, నను సకిరొ, నీవిరహూ మంశ్పు, ప థమవృష్టికీ నాతపజ్వర వెడసిన వృత్షము నిరమ్మదపువహ్ని యేర్చినట్లు, 1190 విదూ'----ఈయర్ధము అనర్జానుబంధి యయినది, నాకు తోస్తుంది ఈయన ఇకమిద నారచీరలు ధరించి తపోవనాన్ని ఉశనించవలశినదసి. ఉర్వశి......కృతవిద్యుణ్ణి పుత్రుణ్ణి బడసి మనోరాజు మంద భాగ్యను నన్ను స్వర్షానికి పో "సెలవిచ్చి కృతార్థనుగా భా వింపవలెనుం రాజు*---వలదు వలదు. చ. తనకుం బి యంబు సేసిళొాన దతతం జెందదు నాథవంతే మా జనము వియు క్తి ఇాజనము, సల్పుము నీ వధినాథునానతి౯ా నిను నెడం కాసి యీాబుడుత నీనుతు రాజ్యమునందు నిల్పి జే

చంచమా౦క ము. 00 వనముల నాశ యింతు సకి వన్యమృగంబులె సంగడీలుగాళ. 1 కుమా.-.--మేటివృువభము మోచినభారమును లేంత కశోజెమోూంద మోపుట నాయనకు తగవుగాదు* చ కలభమ యయ్యునుం జదుపు గంధగజం చితర ద్విపంబులళ; వెలయును దా, చులందువివ వో “వేగము తీ వతరంబుగాం గడు౯ం ఇల సనెకిమాండు వోలకుండ ఆునియు నేల సమర్జుండే యగుళా వలదు వయస్సు; పుట్టుళనె వర్ష మి చాత్మకృలతిక్షుమంబగుక్ల 1992 లాతవ్యా?ః నామాటగా అమాత్య పరిమత్తునకుం జెప్పు ము. ఆయువునకు రాజ్యాఖిషేకసం 7 రములను సమకూర్చు. డని. కంచుకి.-_ చేవరయాబ్డి “ [అని దుఖతుంై నిమూమించును. [(అందతు కనులు మిటుమిట్లుగొనుటను కూవీంతురు* శాజు.---[అకాశముం గని, ఏమి యిది! మేఘము లేకయే మెజపుల మొత్తము పడుట,

100 అంధ్ర, - విక్ర మోర్వశీయ నొటకము ఉర్వశళి......(విలోకించి) అాహా! భగవంతుడు నార దుడు- 'రాజు.----అవో భగవంతుండు నారదు:డు! ఈయను చ. జడగుమి గోరజంపునిశ మంపుంవిశంగిమతో విరాజిలళా, ' గడలుకొనంగ జన్నిదము శె రవబంధుకలామలచ్చ్భవి౯ తొడిగినతారహోరములు తోరపులాంతిని గ్రాలు నేలపచెం ఇచెడిని బసిండియూడలను 'జెందినజంగముకల్పకంబు నాళ 98 ఈయనకు అర్ధ ము ఉర్వశి-___[ చెప్పినట్లు తెచ్చి ఇదుగో) భగవంతునికి పూజ, (ఆంకట నారదుండు ప్ర వేళి-చును ) నారదుడు, __.విజయము మధ్యమలోక పాలునికి. రాజు-.-- ఉర్వళిచేతినుండి అర్హ వ్రనుందుకొని వంచి] భగవంతుండా? అభివాదనము చేయుచున్నాను. ఉర్వళి....-భగవానుడా, ప ణమిల్లుతున్నా ను. చార,.----ఎడంాయనిదంపతుల రగు డు. రాజు...- ఆత్మగతము అవో ఇట్లగునా (పకా శము కుమారుని కవుంగిలించుకొని ,* వత్సా భగవానునికి నార దునికి త ఇమిల్లుము

చంచమా౦క ము. 101 కుమా....భళగ నానుడా కొర్వకేయుండను ఆయు వను వ్రణమిల్లుచున్నాను. నార----అఆయుష్కంతుండ వగుము, రాజు.----ఇదె యాసనము; అలంకరించవలయు. [నారదుండు కూర్చుండును. అందజు నారదునివీిమటం గూర్చుందురుం నార.---రాజూ) మహేంద్రునిసంటేశమును వినుము. శాజు..---అవహితుండను. ” నార----ప, భ"వదర్శి శతమఖుండు. అటవి శీగ సంక ల్పించుకొన్న నిన్ను ఇట్లు అనుశాసించుదున్నా 6డు* రాజు.---ఏమి యాజ్ఞాపించుచున్నా, యు ? నార... తె )కాల్యదర్భులు మునులు అబేశించినాకు- సుఠాసురసంగ్రా మము కలుగనున్నదని. నీవు నాకు యుద్ధము లలో గడిజేరినసహాయుండవు,. కావున; నీవు ఇపుడు శన్ర్య; సన్నా ్యసము చేయంణహాడదు ఈయుర్వశియు యావద్దీవము నీకు సహ;ర్మచారిణిగా నుండవలసినది. ఉర్వశి _-(అవవారించ్చి అహో నాహృదయంనుంచి శల్యము ఉద్ధృతీమయినది రాజు... ఇంద్రునిచేత నాథవంతుండను. అ. నిర్వహించు గాక సీకార్యమును వజి; యి వొనర్చు మతనియిస్టములను ,

10 ఆంధ్ర, - వికృమోర్వశీయ నాటకము "పెనుచుచుండు నినుండు వీతిహోతు నివెల్దు వీతిహోత్రు, డినుని వెల్లు: "బనుచు. కేలత [మింటివెపు చూచి రం”; కుమారునికి ఆయువునకు మయహేంద్రుయ స్వయముగా పంపిన యావరాజ్యాభిపేక సంభారములను తెండి. [(యథోకృవా న్తలు ఆచ్చరరన్యప, వేళింటురు ) అచ్చరలు, భగవంతుడా; ఇవుగో అభిపేకసం) రాలు నారంాభ ద్ర వీకఠమున ఆయు వ్యంతుని కూర్చుండం బెట్టు డుం రంభ..--వత్చా, ఇటు. [కుమారునిం గూర్చుండంబెట్టును. నార....-[కుమారునిశిరమున కలశమును కుమ్మరించి] రంభా, కడమవిధానమును నెట వేర్పుము. రంభ.__[యథో _కృము కావించి] వత్స: భగవంతునికిన్ని అమ్మకూ నాయనకున్ను ప ఇమిట్లు. [కుమూారుండు వరుసగా వ ణమిల్లును. నారం?నీకు స్వస్తి రాజు- __ కులధురంధరుండవు కమ్ము, ఉర్వశి...-.నాయనను అఆరాధించేవాడవు కమ్ము (జీపథ్యములో వైతాళికులు] ప్ర థముయ-.-విజయము యువరాజునకు.

వం చమా౦శ నఖ. 14 "శే అజుని నురమాని యతి; యా యతిని శశి శశిని సౌమ్యుండు? సౌమ్యు భూజూనివో లె; అయ్య ననుకరింపుము లోకహారిగుణత, ద్వితీయుండు....- ఉం ఉన్నతులందు నీజనకు6 డున్నతుం) డీవును నప కంప్యతళా ము న్నయి మేర దప్పనిసు పుతుండ; ఏమిము' గొల్చు చిర్వుర్వళా, పన్నుగ రాజ్యలవ్నీ శై పవి ఛి క్త వహించెం దుపారశ్రైలవా శాన్నిధులందు వ్యాప్త నొని రాజిలుగంగను బోలుభాగ్యముళ 126 అచ్చరలు _. ఉర్వశిని దటిసిి అవోనో। పుకుని యువరాజ శీ చేతను భర్రతోటి అవియోగంచేతను వర్గిల్లు తున్నావు ఉర్వశి __..ఈయభ్యుదయం అందటిదిన్ని; [కుమూరుని శీలంగొని వత్పాకాామిా దొడ్డమ్మకు నమసా౪రంచేయి. (కుమారు డు లేచును. నార.-.-ఉండు; సమయాన అమెకడకు పోయెదవు. కం సీయాత్శజుం డణునాయుని శ్రీయువరాజత స్నరింప జేయు నను౯ స్వ

104 జంధ్ర - చిక మోర్వశీయ నాటకము, శ్నాయకునజే సురసీనా నాయకతం బూన్సయండు పీనాకితనూజు౯. క్షే27 రాజు..---భగవంతునిచేత ఇ అనుగృహీతుం డయిన వాండు యోగ్యుండు కాకుండు కెట్లు ? నార. ---నీకు పాకశాసను డు ఇంక 'నేమిప్రియము జేయనలయును ? రాజు----మఘువంతుండు నాకు ళ్‌ సన్ను.2ై యుండ; గా అంతకన్న ఏమి శోరుదును. అయినను ఇ ట్రగు గాక [భరళవాక్యము.] కా సిరికి సరస్వతికి. బర స్పరవిజ్వేషిణుల శేకసం శ్రయమునయం దరు దగుసంగతి తరఆచె, ఫొరయించును గాత సాధువుల కుద్భూతిక౯ా 188 మజియు.__ క ఎలరు నిడునులు గడచుత, ముల్లరుం గల్యాణముల రహింతురు గాత? మెల్లరు సందింత్రు గాత మెల్త్లధరి తి ౯. 190 వంచమూంకనము సమౌ ప్తము. విక మోర్వశీయనాటకము సమాప్తము 0 1 11 3 114 3--2000--17 61946.