Telugu andhr kamayani - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

పా దాక బ్‌ / "గో గా స్ట హా 4 గ్‌౧[ కో | . ఫ్‌ (౪ ౮ (గ్‌

ఆం[ధధకావూయని [మహాకవి శ్రీ జయశంకర (ప్రసాద్‌ హిందీ కృతికి అనుకృతి ] ఆవ్యకత్ర "మధురకవి, “కుమార ధూర్జటి “పద్య విద్యాధర” వావిలాల సోమయాజులు సీమేఠరుత పావిలాల సాహితీ లతీ (టాడి పేట శి 9 గుంటూరు.2

అం(ధకామాయని (వావిలాల సాహికి లత (వరమ పువృనుూ) (వళమ ముదణము ; జూన్‌, 1992 (వ్రశులు 509 అతిాత్రింలి న “ ర్య. ర 0 య్య భ్‌ (66 ర. వేల: ఆరవై రూపాయలు భద ంరాలయ భి లా లి గ్ర 6 న. శ ప్రావ్రస్రానము వ్‌ త ల్‌ో శ్రీమతి వావిలాల కైకమ్ము పాం డ్‌ స నీల 9.21 _74 ఇ 2/13 (బ్రాడీపేట, గుంబూర-2 ముూరణ: వెల్‌కమ్‌ (పఫ్‌ ప్రెవేట్‌, లిమిటెడ్‌. టొడీపేట్బ గుంబూరు2” " "

ఆంధ కావరళూయుని మహాకవి శ్రీ జయగంకర (పసాద్‌ హిందీ కృతిక అనుకృతి]

అంకితము రసజ్ఞ శేఖరులు, సహ్య్మదయ స్మమాట్టులు మన (€ద్‌యతమ థారత (వధాని గౌరవనీయులైన శ్రీ పి, వి, నరసింహారావు గారికి స. వారి అనుమతితో ప్‌ై | జ ఏతత్కావ్యకర్త, నా భర్తగారు . కీ కే శ్రీ వావిలాల సనోమయాజులుగారి వోలికమేరకు లో ఈ “ఆం ద్రకామాయని” కావ్యము న్‌ అంతితము చేయబడినది. -- వావిలాల లైక్‌ మ్మ | (88 శే శ్రీ వా సో. గారి ధర్మపత్ని)

లో తా శ్‌ కృతిభర్త ల! న స. స్తు ప్‌ై , ల. . మ తల న ను న.

1 టి. యయా. యనా... అవిన్మర్త ౫

టీ అచ న 8 వు గౌ శీ పి. వినరసింహారా రత పథాన మంతి భారత ఏథి త

| | ] | సుం క్‌ 5 టై | శ కి ||| | క్రీ చక బై స నే. క్షా జా .. మ. ఆ సళ "న ళా ఖా మ. జ న

, / నజ

లు వ న గ + || న 1: ౯ స ఆళంకిత, ఆవిష్కరణ మహోత్సవము -

| ప న య. ము స్త తల / (. స మ న. న న. ము టి ప నం. న మ. విత తు. ఖీ మ నను ల కావ్యూతో ర్ల అటే వావిలాల సోమయాజులు ॥ న. (= | స న్‌ా ల్‌ ఇ.

కావ్యకర్త ఎ శ్రీ వావిలాల సోమయాజులు

వావిలాల సోమయాజులిగా (ప్రసిద్ధులైన వీరి పూర్తిపేరు హెవి లాల వేంక్టటామ సోమయాజులు.

వీరు గుంటూరుశిల్లా విఫ్రలపళ్లై అ్మగహారంలో 19-1-1918 లో బన్మించారు. నరనరాఫుపేట, గుంటూరులలో విద్యాభ్యాసం చేశారు.

1910 యొదలు 1946 అల్టోబపు వరక శ్రీ శారదానిశేతన్‌ భాపా్మవవీణ కళాశాల ఉధానాచార్యుడుగాను, శళరవాత 1976 జతై వరకు గుంటూరు హిందూశ ళాశాలలో అంధోొపన్వాసకలు గాను పని చేశారు.

శ్రీ వావిలాలవారు వఖైై వళ్ళ నుంచి పద్య, చేయ, నాటక వొష్టస రణనా వ్యసంగంతో. (్రికరణకుద్ధిగా సాహిత్య'సేవ "ేన్తూ, *సాపిత్యాచారద్ధో, *సాహిత్యరత్ని, *సాహీత్టబంధు , “మధురకవి, 6ళదిభామణి, “కమారధూర్డ టి, *చద్యవిద్యాధరి వంటి బిరుడాలకు పన్న జెచ్చారు. వివిధ సాహిత్య (వృశ్రికులలో గణసీయాలై న వారి రచనలలో కొన్ని | నాటశాలు 1! నాయకళాలు (194%), వగంతసేన (1958), డాక్టర్‌

మైఠన్య (1958), కజ్టల (198), " శవ్యనృత్య శాటలు 1 సోాగంధక (1984 నలి కొరత (87) ఆవును ౨ 2కనిం (18కు,

షీ వాన్టసములు : నుణిప్రవాళము ((1948ి-5క) అఖ్యాయికలు ; నాలండ (1940), లక్కాన = భిక్కూ పాంఘి పరికోధనలు : వివావాము, వాళ్య్యాయన కామ సూ విమర్శ, మవ పండుగలు (1943 ౨౩78. _ సాహితస్ట్ర చరిత్ర : దత్మీ౫బేశ ఆంయ్యధవాజ్బయను. ఖండశావ్య సంకలనం ; శివాలోకనము (1990) అనువాదాలంక1ు (శ్రీ సోమయాజులుగారికి ఆనక్రి వివ భిన్న ఫాపానువాదాలకు పూనుకొన్న "సాహిత్య దీత్నీతులకు ఉ_ ఛావనావ్రై యాత్యం, రమణీయ శయా్యవాల్ల భ్యం, లభమై రీరు యని వారి విశ్వానం, వీరి (వముఖానువాదాలు ; హిందీనుంచి ; జయశంకరవసాద్‌ *శామాయని; అంసూ (కన్నీక సంన్క్యృరంనుంచి నీలకంఠ దీశ్నితుని *కలివిడంబనము నకు పడా వాదం) జయటేవుని గోస్తీరూపళం “పీయూమలపరికి చేయర శానువాదం, ఆంగ్రంనుంచి : *జూలియన్‌ సీజర్‌ % *మేక్చెత్‌ * *“ఆంటాని క్షి? పా(ఆో పేక్స్పియర్‌ నాటకాలకు ఆం్యధానువాచాలు (1907- గిల్బర్ట్‌ సుల్లి వాన్‌ల ట్రయల్‌ చై జ్యూ అన్న పద్యనాశ “నిగ్టేతి అనే శేయరూకకము (1967) అర్‌, యల్‌, స్హ్రీవెః “డాక్టర్‌. ఇెకిల్‌ మిష్టర్‌ హైడ్‌) , కవలిళానువాదం. ఆం!

రి శా'ర్నెగీ జీవితచరిత్ర. నర్‌, ఎన్‌. రాభాళ్ళృష్టన్‌ ఆంగ్ల భగవద్గీతకు ఆంభానువాదం. బవోయీ సాహి శానువాచాలు న్యూ "బస్ట మెంటునుంచి “మో జెన్‌? “హిిబూన్‌ ---- ఇత్యాదులు, 1989 నుంచి సాహితీనమితి సభ్యుడుగా, సహాయకార్యదర్శిగా? శార్యదర్శిగా వవ్య సాహిత్య పరిమత్తు సవోయ కార్యదర్శిగా " *ప్రతిభి రచనా నిన్తాయక నంసత్సభ్యులుగా ఆం[థ(ధ్ర చేళ్‌ సాహిత్య అశాడెమోా నభ్యులంగా (1968..1978) ఎన్నుకోబడి? ఆయా 'చాధ్యతలను మిక్కిలి సమర్థతతో నిర్వహించారు, 91.1908 చ శ్రీ సోమయాజులుగారు ఫౌలికశాయాన్ని విడిచి, యశోమూ ర్తులై నారు. అావాఖా కి అవాయు

నివేదన

మా తండ్రిగారు (శ్రీ, వావిలాల సోమయాజులుగారు సాహీత్య రంగంలో ఎంతటి మహోన్నత లో న్వయంగా (గిహించగలిోోంకటి సంస్య్యూతాంధ్ర సాహీత్య పరిచయంగానీ (క్రవేశంగానీ మాకు లేదు

వారు బహునుఖీన [పజ్ఞాధుకీణులని, అంధ సోహిళాస్రశాశంలో హెరోళ్‌ ధృవళొర అని నాన్నగారిని చూడటానికి నూ యింటికి కన్తూ పోతూ ఉండే కవి, పండిరు లజీజ్‌లు అంటూ ఉంకు వింటూండే వారము,

నొన్నగరు ఈ “ఆం ఫ్‌ శాకూలనసీ శాబా్సన్ని రము సాహిత్య కో నీకి కలదూానికంగా ఖావించేటొన.. దీనిని ఆుఖానూతృకంగా నే

॥ శాషండా, మాతృకకు వన్నె 'పెశ్తు విధంగా, హీందీరాని తెలుగువారి!ది న్వతంగత శైంన (పైఢసు*డర కావ్యమనివీంచే విధంగా రచించానని నూ తండ్రిగారు చెబురుండేవారు.

ఈ అంగ కాదూళతవసీ కాజ్యూన్ని నాక్నణారు సుమారు పాలిక నంవత్స రాలకు పూర్వమే రచించారు. అప్పట్లో ఇది * వంతి ఆకే మాసప(క్రికళలో భారావాహిళకంగా (వ్రచురింపబడీంది, ఏ శారణం వేశనో మూ తండ్రిగారు దీనిని వుస్తళరూపంలో పెలువరించకుండా లా శాలం శోపకున్నారు,

1098 జనవిలో సొన్నగాకు దినంగత్యలై నాకు, అంతకు కొంత శూలం వూర్వ్వం నొంచీ బాకు అన్వన్థులుగా ఉన్నాక. అపుడు ఈ శావ్యాన్ని పుత్తక రూపంలో ప్రచురించాలని వారు వేగిరపడ్డ రు. కాని న్నుద+* పూర్తి అయ్య్యి శాపండానే వారు కీర్తిశేషులు కావటం మొ దురద ఉప్ట

వారు ఈ కావ్యాన్ని విద్వన్మూర్థృ న్యులు, బవబభాపా థోవిదు మృదుమధురకవితా (ప్రియంభావుకులు, గ్థనజ్ఞ శేఖరులు, సవ్మాద న్యమౌాష్టులు,, మన (పియతను ఖారత (ప్రధాని గాౌరవసీయుకై (శ్రీ ఓ. వి. నరసించోరావుగారికి అంకితం చెయ్యాలని కాంట్నీంచేవా

వారి లభిమతాన్ని మన్నించి ఈ [(గంథాన్ని తెనుము అం చెయ్యటానికి అనుమళించిన గౌరవసీయులై న శ్రీ, వీ. వి నరసింహా! గారికి శతినహ(న్ర కృతజ్ఞ 'కాంబలులుం నాన్నగార6కి ఈ (గంథ రచనాకాలంలో చేదోడువాదో: ఉన్న సు్యనిద్ధ హిందీ విచ్వాంసులు - (శ్రీ! చావలి కోటీశ్వర రావు; మూ కృతజ్ఞతలు, వారి తోడ్చాటును నాన్లారిలా (పశంసించా। తొలి నారాయణభట్టు నన్నయకు నద్యుక్రిన్‌ నిగూఢార్థముల్‌ ఇేలిమిన్‌ బెల్పిన రీతి జెల్పి, యట నావే నార్మధ కామాయనీ శలనాంనన్‌ సృజియింపం జేసిన లనద్దణ్యుంకు వుణ్యుండు చా వలి కోటీశ్వర రాయ విజ్ఞని మజో(పెఢిన్‌. (పళంసించెదన్‌.. ఈ కావ్యానికి సు్య్రసిద్ధ కవివర్యులు డాక్టర్‌ (శ్రీ, ఆఇ తిరుమల గాథ “అంతర్యం అందించారు. (శ్రీ ఆచార్య భీమసేన్‌ నిర్మల్‌? గారు, (ఎమరిటన్‌ (వా హిందీ శాఖ ఉసా్యానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరా? _కీపశంని పంతరించారు ఈ ఇరువురు పెద్దలకు నూ నమస్క్యృూత పాలిక సంవత్సరాలనాటి *కంధ్ర శామాయని' (వాళ నాన్నగారితో పాటు పఠించి, అక్క-డకళటడ కొన్ని మార్పులు, నూచించి అతరస్థాలిక్యాలను సవరించి నాన్నగారికి మిక్కిలి తో

స్ముప్రసిద్ధ శవివర్యులు శ్రీ అన్నపర్తి సీతారామాంజనేయులు గారికి వమా నమోవాశాలం, సుప్రసిద్ధ చి(త్రశారులు, నాన్నగారికి శిష్యులు (శ్రీ! మారేమండ శ్రీనివానరావుగాళు. అడిగిన బే తడవృగా ఈ (ఈథాన్ని అందమైన ముఖచి[త్రంతో అలంళరించారు, వారికి నూ అభినందనలు, ఈ (గంధాన్ని చక్కగా ముద్రించి ఇచ్చిన “వెల్‌ కమ్‌ పన్‌, పై) వేట్‌ లిమికుడ్‌ గుంటూరు చారికి మా సాధువాదనులు, నాన్నగారి ఈ కృపీలో ఇంకా ఎండరో విద్వద్య'రేణ్యులు కవి తల్ల జులు నవాళరించి ఉండవచ్చును. వారిందరినీ గూర్చి తెలియని సూ ఆజ్ఞానాన్ని మన్నించ (ప్రార్థన, ఈ కృవీలో నాన్నగారికి సహకరించిన ఎందరో మవోనుభొవులు --- అందరికీ వందనములు, ఇట్లు వొవిలాల బృహస్పతి 99 ఉమాపతి

ఆంత ర్యం

డాక్టర్‌. అచార్య తిరుమల 2. లిట్‌* 301 నందినీ కాం'ఫెక్స్‌, మోజం జాహి మార్కెట్‌, పసైదరాబాడు - 500 195. .

మహి విద్వత్మవీందులైన (బ్రహ్మశ్రీ వోవిలాల సోమయాజులు గారు రచించిన ఈ * కామాయని " ఆం(ధానుజాద'కాన్యం = బళ వెదిక పౌరిజాతం? ఒక వొరాజిక గాథా రర్న్నం. ఒక ఐతిహాసిక (భ్రమర విన్యాసం, ఓక కాఖ్బనిక ఊవో సౌందర్య *€ల్పం!।

మహాకవి జయశంకర్‌ (వసాద్‌ (పజీఠమైన పొండి * కామాయని ” = గర్భిత మవో కావ్యం రర్మ సమిష్షితమైన కామాన్ని -రసవంతంగా వర్ణించే కావ్య కళా ఖండిక* ఆది తుల్య స్త్రీ, పురుషాధికార సంవన్ను లైన శ్రద్ధా * మనువుల ఇద్ద చళ్కిత. ఇండుళోని దైవీయ, చొర, భోమ శక్తుల ఆలీతరగ్యామ “సంగమం = ఒక మహాళ్చర్యకర విశేషం! _ ఇటువంటి మవా శ్రర కావ్యానువాదానికి కేవలం శబ్దగర వరిక్ఞానం చాలదు. భాషాగత విశేషవరిశగయం దాలదు. అంతర్గత భాననా వైళిష్ట్య 'మర్మజ్ఞత కావాలి; గాఢమైన శర్ధ కావాలీ, (వజ్ఞాపాలవం "కావాలి, నాన్యలో దర్శనీయ మైన సామర్ధ్యం కావాలి; తా త్త్వీకమైన ఈశహస్యాన్వేషణ కావాలీ, ఇన్ని శక్తుల ఏకీకరణ రూవల శ్రీ సోమయాజుల గార, 'సోమయాజులు గారివంటి వారు తప్ప ఇతరు లిటువంటి అనువాదాణ చేయలేరు. ఆ ఠి ఖు ఇ ఖి

అరునిక తెలుగు సావాత్యరంగ*లో భానకవిత్వానికి ఒక . నత్యేకత ఉళిడి. అయితే నవ్యసాహిత్యం నడున్తన్న రోజుల్లో భావకవితక్తం 4 వివులంగా గానీ, సురీర్హంగా గానీ, కళో శఠతనాత్శకంగా గానీ, (పొజంధికలగా గానీ లేదు. ముళ్తక [ప్రాయంగా ఇంత కాన్య సదృళంగా ఉండేది, ఆనీ నిజలిగా ఆ

2 లోవం. ఆలోనం శ్రీ వావిలాలవారీని ఛాలా కఠవర పెట్టీంది, న్పండింవజేనం ఆ స్పందన వారి దృష్టిని ఆయళంక ర్‌ ప్రసాద్‌ * కామాయని * మీదికి వసరి, వేసింది. భాపుకతా బహురన వరిళోధీతం, న్నవ్యాతి నవ్యమైన జ కావ వావిలాల వారి హృదయాన్ని ఆకర్షించింది. అయన మహా కవిత్వానువాద / విరి ఒక తవస్వి అయ్యారు. ఆ తవఃథలమే ఈ అంధ్ర “* కామాయని నవ్యతా పియులైన తెలుగువారి కిగొక అమర వరం! ఒక అవ్యయ స్వ

ఈ ఆంధ్ర శామాయని రచనకు వావీలాలవారిక సుమారు నంనత్సరన

పట్టింది. ఈర్వాత 1964-67 అలో ఇది * (వంతి ” వ్మరికలో ఢారావాపాక శవచురింపజడింది. నుమారు రెండున్నర డళాలబ్దాల తర్వాత మకీ యిలా పుస్తక రూవంలో ....! ఇది నాపిలాల వారి ఆత్మాలినూనానికి, ౪ 1వనృ ర్రికి జార్మాణం?

ఖి ! న!

ఈ కావ్యంలో చింత, ఆక (కద్ధ, కామవణ్య నానన, ల, కర్య, ఈ ఇడ, స్వవ్నము? సంఘర్షణము, ని ర్వేదవుం దర్శనము, లతాన్యము ఆనంద: అనే 15 శీర్షికలతో విభాగాలున్నాయి. “' ఇడ " అన్వేషణారూవంలో ఉ కా న్రంతి లోతుగా ఆలోచిన్లే * ఈ పేర్షన్ని మానస్‌క చీర్త వృత్తులకు సేర్ష అస్‌ తెలియకపోదు. మనసు ఒక అవ్యక్త మధుర జీవన గానం!. అందుకే కాన్యాన్ని వావిలాల వారు * తేటగీతి” లో నడిపారు. మధ్యలో "శ్ర ఉఈలిపిలచిన “ రగత " శూడా మరుర గేయమే.

త ఖా ఖీ

భారరీయ వైదిక వాజ్మయం లో - 1. స్వాయంభువుడు, 22సా

చిషతు! 3. ఉత్రముడు, 4: అూమసుడల క్‌, శ్రైనతుడు, 6. దామషుడం, 7. న్వరుతుః 8. సూర్య పొశర్తి, ఇ రష ప్పానర్డి, శ. శఅహ్మ సావర్ట, |! హీవర్డి, 42+ ర్యుక సావర్డి, ఏ3, దేవ సారి, 14. ఇరద సావర్డి - అని మంతి వునువు లుబ్నాథుం

శ్రి " కున స్పానియమైన శు చతుర్దశ మనుచరితల్ని అధి భౌతిక, అరి డైవిళ

కధ్యాత్మిక నంస్థాగతం గానూ, జీవేళ్వర వ్యూవాత్మకం గానూ తెలునుకోవలసీ. ఏంది. అఆ “మను” వంళ * ప్రవర” ఒకానొక తాలత్సిక భావన

వరూధిని ” 1

అల్లసాని పెద్దన స్వారోచిష మనునంభవ్‌ విశేషాన్ని (వజంధీకరింటాడుం శ్రీ వావిలాల వాఠ ఈ కావ్యం ద్వారా * వైవన్వత ” మను డర్శనం చేయించారు. ఇవ్పుడు నడుస్తున్నది వైనన్వత మన్వంతరం కదాః

గితారార్యుడు జ్ఞానయోగం తో

ఇమం వివస్వతే యోగం [పోక్లవా ననా మవ్యయమ్‌ * అని ఎవరిని కాలాత్మకం గా గుర్తుచేనుకున్నాడో = ఆ వినన్వతుని కుమారుడే ఈ కాన్య కథానాయకుడు వైవస్వతుడు. ఇతడు” ణర్ధా ” న్వితుడు ఇతనిని గూర్చి (వత్యేళ *' శ్రద్ధ ' తో అధ్యయనం చేస్తేనే గానీ తర్వాత వచ్చే నూర్య దడ, (విహ్మః ధర్మ, రుద, దేవేం్యద బలాలు అర్థం కావు అవన్నీ అంతరంగ శరంగాలు! ఈ మనువుల అంతరాలే మన్వంతరాలు! ఈవిషయాల్ని పురాణాలు విలిన్న కోణాల నుండి నిరూపించాయి. అ అధ్యయనం ధర్మ కామన 1 ఇడి కామాయనీ మహదశర ఖేఅనః

అ “శ చ

దీక్షతో వావిలాల వారు సారించిన ఈ మవా కాన్యానువాదం తో తెలుగు సాహిత్యానికీ కథాకథన విశిష్టతా వైచితాల్లోనూ, భావనా భంగిమలోనూ, లీ వాల్లథ్య నంచయనాల్లోనూ, శబ్దిఘటనా సామర్థ్యం లోనీ ఎన్నెన్నో నవ్యతలు లభ్యమయ్యా యని నేను (కగాథంగా విశ్వసిస్తున్నాను. "అంతే కాదు భావ కవితా వైశిష్ట్యం, భారతీయ రూవ గుణ నిరూవణంం ఇందులో చోటు చేసుకొని వుండటం ముదానహంగా తావిస్తున్నాను.

ఈమ్యపోవం, అప్రమయే హిమానీ వోలహలజలం, కఠుణా మనోజ్ఞ మౌనం, చండికా వరీరంథ నీలమేఘం, పృష్ప[కీడం అంత్యకిరణం, దీపిక

న! జ్వాల యుమిసెడు దీప్తలు,. [వజయశిల విలానధార, లోకాగ్నీ - మొదలై వ్రయోగాల గిలిగింతలు సెగుతున్నాయి*

ఖాన్సము ”, * వాసన” ఖండీకల్లో భావకవిత్వం వరాకొష్ట నం కొంది. మిగిలీన ఖండికల్లో వెన్నెల్లా వరచుకొనిఉంది (యేమ సంపా మనోలీష్టానికి ఘర్షణ నిరూపించజకింది,

అచలము న నంత మగు వీచికాశీ మీద

నాననము వేసి కూర్చుంటి వయ్య స్వామి!

శమ కణము్ముల పోల్కి. తారకల నటుల

నిదె యొతలి నుండి జార్చె డీ వెవర వయ్య 1 మొరలైన వద్యాల్లో ఎంత అప్టోదకర మైన కవిత్వల ఉందో ఛీల( విశయమునను మిగిలితిమి మనము హౌందదె! బునస్సమాగ మానంద మిపుడు; కూన్య జగతీ ఘనోత్సంగ వ్యథ తలిని శాలయ కలయికకఈ మిగిలియుంటి మీచట 1 మొదలైన వద్యాల్లో అత అగాధ భావన చ్మీవత ఉంది. ఈ కొవ్యంలో లే పారలౌకక కామ స్వరూవ చరణ, దేశ కాల వరీసిరులకు అనుగుణ జరిగింది. “ రహన్య “ మనే అండికలో మాయను గూక్చి అస్టానాన్నీ గ్‌ జ్ఞాన కర్మల్నీ గూర్చి బుద్ధియోగాన్ని గూర్చి చేనిన ్మవస్తోనన కావ్యాన్ని ( సౌయిన్ని నీల్పుతున్నాంణి. మనసుని గూర్చి ఎన్నెన్నో ధ్వనిగర్భిత మైన శు వద్యాల్లో ఉన్నాయి. కామాయన్‌ విశ్వమంగళ కామన+వమల మానన తట వీరి జ్యోతి: గతీగ; నంపుల్ల లతిక గతిగ నిలిరిన ఆమె, .నిత్యసందర, నతతీ నత్య కైళన్య సళ మవిపుణ్య విప్పువు)

క్రి శ్రీద భావా నర్వమ్ము విన్మరించి దృళ్యముగం కేని సుఖ దుఃఖ హేల నెల్ల

నేనె యిడి ” యను మీ నోయి మానవులడ! విశ్వమే నీకు నీద య్భై వెలయు నయ్య ౫ అన్నది కామాయనీ కవితా హృదయ నందేశం! ఈ నందేళం విని నవ్వడు నేరాలో (పేమజ్యోతి (వఠతివలించకుంచా ఎలా వుంటుంది కీల? న € ! త _ ఆ శ్రేవీ స్యేషా గుణమయిీ మమ మాయా దురత్యయా మా మే వయే వవద్య్మనే మయామే తాం తరి తే” చురత్యయమైన ఈ మాయను తరించి అనందాన్ని పొందటానికే మనసుని అధ్యయనం చేయటం. ఎందుకంటె * మన యేన మనుష్యాణాం కారణం బంధ మోనయోః ” కదా! = చంర్రమా మనసో జాతః " చందుని నుండి మనను పుడుతూ వుందిం ఎలా ? వైజ్ఞానికంగా చంగదుడు (వజ్ఞానాత్మ- లేత, యశః, శద్ధా= అనే మూడూ చంునిలోని మనోజ్టతలు. అందుకే మనువుశర్ధ ల బంధంలో వైదిక రవాన్యం ఉంది. దోం(ర్ర రసాన్ని ' (కద్ధ ' అంటారు. &దీ దివ్యమైన ఆదీళ్యాగ్నిలో హోమమెై ' సోమం ' గా మారుతుంది ఈ గోమం, వర్థన్యాగ్నిలొ హోమమై చర్ష రూవంలో పారివాగ్నిలో అహుళి కొగా ఉవభులు పుడుతున్నాయి* ఇవి ఆధ్యాత్మిక వైళ్వునరాగ్నిలో ఆహుళిలై రసౌన్ఫగొది రూపాలు పొండి చివరికి
జక ” ఢరూవం పొందురుంది, ఈ అన్న రూవ పకంలో బొంద (శ్రద్దామయ సోమం, అంతరిక్యవాయువు పారిన మృద్భాగం ఉంటాయి. వీశకలన (వ(కియ జేర భకం తో పార్టిన ధాతువు వెళ్టపోగాం మిగిలిన వాటీని * ఓజస్సు ” అంటాళుు కాయ రతం సోగా మిగిలే నునూక్ము (శద్ధామయ సోమరనమే

థి ఊ* సృనన్సు ” ! “అన్నమయం హి సౌమ్య మనః విశ్లేషిస్తేనే గానీ మ చరితలు గొనీః కామాయనీ కావ్యాలు గానీ అర్థంకావు. తొ ర్తికాఖీనివేశం ₹ వారు మన పురాణ వాజ్మయం మీదికి పోవటం" అనవనరం, వేడోవబ్బంహ లైన యివన్నీ ఆత్మవిద్యలు- ' అతి " అన్నదే తెలియళ పోలే తదిళరా ₹ తెలుస్తాయి? ఇం దియేళ్యః పరాహ్యర్థా అన్రేర్యళ ఎ) వరం మనః మనసస్తు పరా బుద్ధిః బుదే రాత్మా మవాన్‌ వరః మహతః వర మవ్యక్తం అవ్యకా త్పురువః వరః పురుషానఎషవరం కింవిత్‌ సాకాష్టా సావరా గతిః 1 వంటి కఠోక్తు లెలా దృశ సమాన మవుతాయి ? ౪ అమల చి(త జీవిత వళా సాత్త మధుర్‌ వర మజోనందగ శకి (వ్రవాహ మిద్ది కం అన్న వావిలాల వారి అంతర్యం మాతం ఎలా పట్టువిడుతుంది లి శ్రద్ధా సూతం తోనే భ్‌ న్నేతం విచ్చుకొనేది * యదేవ శ కరోతి తడేన వీర్యవత్తరం భవతి ” మనోధర్మమే వీర్యం. ఈ మనో సాధనే ఈ కామాయనీ కావ్య వరనూర్థం। ఈ కాన్యం = “చితత ' తో మొదలై ' అనంగ ' తో ముగిం లోని అంతర్యం కూడా మానవతా ధర్మ నిరూవణమే । అందుశే యిడి మహా కాన్య మయ్యింది! జావిలాల వాళు *సోను యాజుల యారు! నమస్కారాలతో, "పదరాబాదు బిగ పౌ $జఇన వ తేయుడు! వ. ఆటోర్య తిరుమల

వళశ౦ంన

పాందీ సాపొత్యచరికలో లకికాళాన్ని (14 గుండి 15 కలాబ్దం) స్వర్ణ యగ అంటాడు. అరేవిధతిగా అధునిక తఊాందీ సాహిత్యంలో రాయావాచ శావ్యయాగం (1913 కుండి 1936 వరకు) న్వర్ణయుగం. రాయాజార మూల -"న్తంథధాలయి, " బృహ త్రయి అని 'శేరొందిన (వసాడ్‌, వంత్‌, నరొలాలు, లఘ[తయి లేక వర్మాతయి ఇని పిఅవజడ్డ మహా కీవివర్ము, రానుకుమార్‌ వర్య, లగవతీ [వసాద్‌వర్మలు - ఈ ఆరుగురేగాక ఎంతోమంది (వభ్యాతకవులు? (గేమచంద్‌లాంటి విశ్వవిఖ్యాత కథా రచయితలు, ఆచార్య రామచంద్ర శక్ష, “భ్యామసుందర దాసువంటి విమర్శకో శృములు, తమ రచనా వైశష్ట్య్రంతో హిందీ భారతిని నమ్మక రీతిలో నమకర్చించిన ఛాయావాదయుగాన్ని స్వర్ణయుగం అనడంలో అతిశయోక్తి ఏ మాత్రం కాచు.

*ఛొయాబాడ కొవ్యాన్ని మన తెలుగు సాపొర్యంలోని భావ కవిశ్వంతో సోల్చశచ్చు. కాన్య లకణాలూ, (వన్ఫత్తులూ అవే. సొందర్యోపానను (వళ్ళతి మూనవీకరణం, [వళ్ళి నిత్య సాహతర్యంవట్ల అనక్ర, వైయ కిక అత్మారివ్య | మొదలయినవి ఛాయావాద కొవ్యంలోను, భొన కవిక్వంలోను నమళూకంలో కనిఫిస్తాయి. అందుచేతనే కొంతమంది నరిళలోధకులు ఈ రెండు కవీఠలారోరణు లను నరిపోలుస్తూః వరిళోరనావ్యాసాలు వాసారు- అటువంటి భాయావాత కావ్య యుగంలో “కొమాయనీ" మహాకావ్యం ఉత్తుంగ పొమళ్ళంగం లాంటిది. ఛాయా వాద [వవృర్తులకు అలంబనమయిన మహాకావ్యం “ళొమాయనీ” అయితే “అంనూ" ఛోయోవాద కవితో (వవృత్తులకు అద్దం వకు అండకావ్యం, *కొామాయనీ' [పాము అ్యూన్ని వీవరిన్తూ ఒళీ విమర్శళుడు నమ స్త వొండీ సాహిత్యం కాలగర్భంలో శౌలిసిపోయినా, “కామాయనీ" లోని "లజ్తా” నర్గొంలోని ఒక్కవుట ' మిగిలి ఉంచే భావితరంవారు పొందీ సౌపాఠ్యల నునంవన్నకుయినదేశని భావిస్తారని అన్నాడు. అట్టి మహత్కావ్యం '“కామాయనీ”, ఖండకావ్యం “అంనూ”. రెండింటిని తెలుగు

8 కాన్య రనజ్ఞులకు అందించడంలో [బహ్మ్య(శ్రీ వావిలాల సోమయాజులగా కృత కృత్యులయ్యారు. ఇంకో విశేషమేమిటం పే జయళంకర[వసాదు రశవళ్ళ “అంసూి [ప్రారంభరళకు చెందినరి* “జమాయనీ టబౌాతరళకు జెందిన! సోమయాజులుగారుకూడా తమ చీకుత ప్రాయంలోనే 'ఆంనూ' ను 'కన్నీరి ఆ పేరిట తెలుగులోనికి అనువదింవ, (పొాఠవయః వరిపొకదళతో “కామాయ! అనువాదం చేసారు. మూలంలోని కాన్యసౌందర్యాన్ని యథాతతంగా జెలు పాఠకులకండదించిన శ్రీ సోమయాజులుగారు ధన్వజివులు, రాయావాడ యుగంలో లాషజిక వద్మపయోగాలతోకూడి, ఏశిష్ట [వత్య క్రానం, సమరసతావాదాన్ని (పపందించే ఈ మవాత్కావ్యాన్ని అనువదించచాని చాతామండి వయత్నాలు చేసారు, దాదావు 20-25 నంవత్సరాల[కిఠ పూజ్యాల శ్రీ సోమయాజొలుగారు ఈ (వయత్నానికి శ్రీకారం చుట్టాడ, కాని వద్యాలను కీ!శేః కవి స్మామాట్టులయిన నోరి నరసింహళాస్త్రగారి నన్నిధానం€ నేను వినడరి తటస్థించింది. రజీవాత అ వద్యాలణు (మరికొన్ని కూడా) 'నవంతి 2 రెండు మూడ నళలికల్లో నచురితమయ్యాయిం శారణాంతరాలవల్ల ఈ న్మగ్ర యత్నానికి విఖ్నాూల ఏర్పడడంతో [వతురణ కార్య కమం ఆగిపోయింది. అ రోజుల్లోనే మాన్యులు శ్రీ అయాచితుల వానుమరా ఎత గొడ 1రోజులో వారు ఆలీగఢ్‌ ముస్లిం విశ్వవిద్యాలయంలో పాండీ ఉవన్యానకులుగ ఉండేవారు) కూడా ఈ వయత్న్నం చేసారు, వారు వర్టవృత్తాలలో, ఛందోవిద్ధ తగ చేనిన అనువాదంలో కొంతభాగం “సవంతి"లో (రురిలవబడింది. సమ్మాన్యుణ .డాః ఇలపొవులూరి పాండురంగారావుగారు 1973 లో ఆళ్మద్రవ్రదేళ్‌ బుక్స్‌ డిస్ట్రి _బ్యూటర్స్‌ (ఉరకిర్సి అధినేత కికశేః శ్రీ 14.21. రావుగారి (పోద్నలంతో ఈ కావ్యాన్ని ష్యాకా ఛండన్సులో ఆంధ్రీకరింకాడు. అడి 1874 జురై నెలలో

అచ్చయింది

క్ర ఈ నాటికి శ్రీ వావిలాల సోమయాజాలుగారి కృషి ఫలించి 'కామాయనీ'కి వారు చేసిన శందోబద్దమయిన అనువాదం పుసకఠతూవ౦లో అచ్చవడం ఎంతో ముదావహం, శ్రీ సోమయాజోలుగారు తెలుగులో గద్యపద్య రచనచేని; విశషమయిన గౌరవ [వతివత్తులనే నముపార్ణంచుకున్న వారు. మొౌలిశమయిన రచనలు వెల యించిన సోమయాజులుగొరు అనువాదరంగంలోకూడా తవక రచనా. పొటవంతో, (వతిభా వైదుష్యాలతో పాఠకుల హృదయాలను ఆకట్టుకున్నారు. నంన్క్బృత, ఆంగ్ల రచనల అనువాదాలు చేయడమేకాక జాతీయ భాష హిండీలో తలమాని కాలనంటి రచనలయిన 'అంసూ), “కామాయసీి” కావ్యాలకు వారు తెలుగు చేసారు, అనితరమయిన దీశతలో వారుచేనీన ఈ అనువాదం సాహిత్య్యపియుల మన్ననలందుకుంటుందని నా విళ్వానం, అనువాదరంగంలో కావ్యానువారం క్లీసఓళరమయినడి తాన్యంతో భావన న్ఫూర్తితోపాటు; శబ్బవయోగ వైచ్చితికి కూడా (ప్రాధాన్యం ఉంటుంది. అకు వాదకుడు భావసౌందర్యంతోపాట్సు. కజ్ణు రమణీయతనుకూడో. అల్‌వ్య క్రీకో రించాలి. జఇయశంళర (పసాదువంటి మహాకవి, లాకణిక వద్యపయోగంవట్ల మక్కువగల వ్యక్తి, తన రచనల్లో ళబ్దపయోగొనిక ఎక్కువ. (ప్రాధాన్యాన్ని చ్చాడు. సోమయాకజాలుగాడు మూలళోలోన్‌ భూవాన్నేగాక్‌ కబ్దగౌందర్యాన్ని కూడా తమ తెలుగు అనువాదంలో తేవడానికి ల్లాఘనీయంగా (వయత్నాందాళ?. ఉదా హరణకు "చింత" నర్గలో మొరటి వరిం, “హిమగిరి కే ఉత్తుంగ్‌ $ఖర్‌ వర్‌ ఖైర్‌ శిలాకీ $ీతల్‌ ఛా(హ్‌్‌ వక్‌పురుష్‌, ఖీగే నయనో. సే దేఖ్‌ రవీ ఠా _సలయ [వవాహ్‌

$0 నీచే జల్‌ థా, ఊవర్‌ హిమ్‌ థా వక్‌ తరల్‌ఖ్యా వక్ష నఘన్‌, వేక్‌ తృర్ధ్వ కీ హీ వధానతా కహోఉసేజడ్‌ యా చేతన్‌.” తీనక్షి సోమయాజుల్సుగారీ తెలుగు అనువాదాన్ని వరిశీలించండి. “తహిన నగ కీర్షసీమ నుర్తుంగ +ల6 నొక శిలా శీతలద్భాయ నంటి బిరుష్య డొక్క డువవిన్లుడై కనుడున్నవాడు

ఆర్ధం నయనాల (వయ ఇలార్థవమ్ము (శ్రింరనీరము నువరి (ొరేయ, మందు నొకటి తరల రూవము్ము?ః వే శొకటి ఘనము; వకత క్వ (వధానతే యిందు రెంట దాని జడమనుండు? నురి చేతన మనుండు." మరో ఉదాహరజను తిలకిరచండి- “లఖ్ఞి నర్గాంతంలోన్సి వద్యాణ, _ “దేవోణ | విజయ్‌, దానవోం క వోరోల శ్రా హోతాయద్ధ రవి; నంమర్ష్‌ నదా ఉర్‌ అంతర్‌ మేం. జీవిశ్‌ రహో నిత్య విడద్ధ రవ, ఆ౧నూ నే లీగే్యం చల్‌ చర్‌ మన్‌కా సజ్‌కఛ్‌ రభ్‌నా వోగా? తుమ్‌కో అప్నీ, నీల్‌ రేభానే యహ్‌ నంధివ్యత్ర లిభ్‌నా మహోగ్యా

141 ఈ పంక్తులకు అనువాదాన్ని చూడండి. *“నమర మత్యంత త్మీవమై సాగు నమర జన ఇయములకు్క, రను జాపజయములకును అనయమును (వివ్రిల్సు మానసాంతరమున గాఢ మౌరు వైదధ్య నంఘర్షణమ్ము. అప కణసిక్రమెన వస్తాం చలమున ను చనలయు నెడందలో నున్నదెల్ల; మరుర దరవిోన రేఖతో మగువ। నీవె ఈ స్ససంధ్రి వ్యతమును లిభింపవలయు.” *“కామాయనీ”' చివరి నర్ణ *“ఇనందం” లోని చివరి వంక్తులను వరిశీలించండి. “నమరస్‌ థే జగ్‌ యా చేశనొ నుందర్‌ సొకార్‌ ఐనా థా; చేశనఠా వక్‌ విలస్‌తీ ఆనంద్‌ అఖభిండగ్‌ ఐనా థాః ఈ వంక్తులకు అనుజాదాస్ని గమనించండి. 'ఇడము చేరన్‌ మయ్యెడ నమరనములు; ఉండె సౌందర్య మచట రూపొందినట్లు, ఒక్క- వైఠన్య మొలపె మహోజ్వలముగ నటనఖండ మవోనంద నుమరి యుండె.' నమరనతాపాదాన్ని, నఠ్‌ చిత్‌ ఆనంద స్వరూవంగా వరిలకిందిన మహో (ద్రష్ట, మవోనష్ట అయిన జయళంకర్మవసాదు గుం డెలోలతు లెరిగి, సోషవుయాజాణ

కత గారు చేసిన ఈ అనువాదం కాన్యాననువాద(పియులైన పాఠక అకు అమిళానంద కలిగిస్తుందనడంలో ఎటువంటి నందేహము లేదు. ' కావ్యానువాదం అనంభవన. అనే వారికీ కనువిన్సు కలిగించే ఈ అనువాద కార్యాన్ని అతీ నమర్థంగా నిర హీంచిన శ్రీ సోమయాజులుగాడు ధన్యులు. వారి కృషికి నా సాధువాదాల గౌరవ పృఠరనస్పర నమసాైరాలు, - మిరజణన వధేయడు కీ=40/7/1, 620648194687, విజ కెపనంతటి స హాంలట శంతంాలనడే - 500 380 కలిలగలుం, కం0లి0?, రొంణ౦£1041 0౪03212 ఆాంలతట్స్పం, వంరలకలికరేం?7,

ఆముఖము..

మానవులకు తొలిపురుషుడై న మనువు చరిత, ఆర్య సాహిత్యంలో వేద

ములు మొదలు పురాణములు: ఇతివోసములలో వ్యాపించిఉన్నది* శ్రద్ధా మను శృుల సంయోగంతో. వూననత్వపు వికాసకధను ,రూవక్షావరణంలో లావించే (వభుత్నము .అన్ని వై గిక ఇతిహానములలోపాటు నీరు క్షముద్వారాకూడ ఏవిధ ముగా చేయబడినదోం గడచిన కాలంలో ఆవిధంగానే వయశ్నము జరిగియం తినవ్చటికిని? మన్వంతరము యొక్క మానవత్వపు నవయుగ [నవర్హకువి క్రూవములో మనువుకర అర్వుల అన్నుకతిలో దృఢముగా ఆంగీకరింపబడి శమున్నది. ఇందువేళ వైవస్వత మనువును చ్చార్మిత్షిక _వృర్పష్తనిగానే భావించుట థ్రమువితము* ,తరరుగ ఇమలు గొత్రగు ఇెతిహానమునకు మిథ్యా నత్యముల వ్యవ .. తొనమును భావింతురు. కాని నత్యము మిథ్యకంటె ఎక్కువ విచ్శితముగా త్రుండును. ఆదిష యగపు మనుష్యుల పతియొక్క సమూహమును జ్ఞానోన్మే .వువు. ఖరుజోదయములో .వళగృహీత మొనక్నిన వావప్తూర్ణ ఇకివృ త్తములు నేడ్డు హోూతలు'.ఖేక 'నొరాడిక ఉపాఖ్యానములు', అని శేరు చేయ్యన్సిడుచున్నఏ. పలనన ఆ :ఛ్రర్మిత్తలతోసొటు మధ్యమధ్యలో భావనల తంబందధము. కూడుకొని ఉన్నట్లు కన్చించును. ఘటనలు కొన్నిచోట్ల ఆతిరంజితముగ గన్చించును. తఠ్య సం్యగవా కారిజియైన తర్కబుద్ధికి ఆట్టి ఘటనలయంగు రూపక మును (5800116) ఆరోపించు టకు, స్తాకర్యము కలుగుచున్నది. కాని తానిలోకూడ కొంత సత్యాంశము ఘట వలో సంబద్ధమైయున్నది ఆని అంగీకరింవవలసీ (యుళిడును. నేటీ మనుష్యుల వృద్ద _వానియొక్ట (స్తుళక సంస్కృతయొక్క _శ్రమబర్ధ మైన చరిితర్రమ్మాత మే ఇయుంధ్లును..క్సాని వాని చర్మితయొక్క _ హద్దు ఎక్కడనుండి , |1ప్రారంభమగునో న్రరిగా. దానిక ముందు సామూహిక చైతస్యీము యొక్క రృఠ మైన, గహనమైన ఈగల _రేలలళో గడచిన, ఇంకను పూర్వపు విషయముల ఉల్లేఖనము స్మృతి 'పట్రమున ఆంకిత్తమై యుండును. కాని ఆది కొంచెము ఆతిరంజీతముగానుండును.

క మనము నున (ప్రాచీన శ్రతులకు నిరుక్రముద్వారా ఆర్థము చెవ్వుకొనవల వచ్చెను. దాని వలన ఆ అర్థములు మన [వస్తురాలిరుచితో సామంజన్యవ నొందును. "

(శద్దా మనువులు - అనగా మననముయొక్క-. నహకారముతో మాన త్వపు వికాసము రూవక మైనవృటేకిని, అది గొప్ప భావమయము క్లామనీయము. యన్నది. ఇది మనుష్యత్వముయొక్క. మనోవైజ్ఞానిక చరిత అగుటకు క కలిగియున్నది. నేడు మనము సత్యమునకు అర్థతణ “ఘటన” అని చెవ శొనుచున్నాము. అయినవ్పటికీ దాని తిథ్మికమముతో మాతమే నంతుష్టినొంద మనోవైజ్ఞానిక అన్వేషజద్వారా చర్మితయెిక్క ఘటనలోనికి కొంత చూడగో! చున్నాము-* దాని మూలములో ఉన్న రహన్యమేది? అత్మానుటొతి. బౌను. ( భావముయొక్క రూవ్యగవాణవేష్టయే. ఎత్యము లేక ఘటనయై [వత్యశీమ॥ చున్నది అ సర్యములైన ఘటనతే స్థూల, మరియు షజీకములై మిఠ్య మరియ అభావములుగా పరిజరిని పొందుచున్నవి. కాని నూవ్మినుభూతి లేక భానవ చిరంతన సత్యముటొమిక్క రూవములో (నరిష్టిళమై యుండును. దాని ద్వాం యగయుగముల వురువేల అభివ్యక్రి మరియు పురుషార్ధముల అభివ్య కి జరు” చున్నది

జలప్లావనము భారతీయ ఇతీవోనములో దేవతలకం చ వీలవణమైన మానవులయొక్క ఒక విలిన్న నంన్మ్యృతిని (వతిష్టించటకు మనువునకు అవకా శము గల్గించిన (ప్రాలీన నంఘటన ! ఆది చరితయే- ' మనవే వై[ప్రాతః ఇఠ్యాది వలన ఈ ఘటనయొక్క వర్ణన శరవళతబాహ్మాజనికి చెందిన 1॥ అధ్యాయములో లభించుచున్నది. దేవగణముయొక్క. ఉచ్చృంఖల స్వభావమ నిర్భాధాత్మ శుష్టీయందు అంతిమ ఆధ్యాయము పొందెను. మానతిభానము అనగా (శ్రద్ధామనువుల నమన్వయము జరీగి (పాజులకు క నూతనయగప్తు సూచన "భించెన... ఈ మన్గుంతరమునకు (నవర్తకుడు మనువు అయ్యెను. మనువు

శక్‌

లారతీయేతివోనమునకే అదిప్పురువుడు, రాముడు, కృవ్ఫడు) నురియ అుర్దుడు = ఈయన వంశీయులే ! శరపత బాహ్మణములో ఆయన (శర్ధాదేవుడని చెప్పటక్రి యన్నది.

త (శర్ధాదేశో వై మనుః ” (శాం శ్‌ వ (1) భాగనళములో ఈ వైవస్వత మనువు (శర్ధలతో మానవ నృష్టీయొక్కం ఆరంకము భావించబడినది

“*కతో మనుః (శార్ధరేక: నంజ్ఞాయామాన థారత

ోద్దాయాం జనయామాన చళప్కురాన్‌ న ఆర్మజాన్‌,” ($=1=10)

ఛాందోగ్యోవనివత్తునందు మనువు [గ్గల భావమూఅకీ వ్యాఖ్యానముకూడ లలీ- చుచున్నది.

“యథావై ళద్దరాఠి ఆతనునుతే శాఒ్కకర్ధధన్‌ మనుతే” ఇది నిరుక్షవు వ్యాఖ్యవలెనున్న ది.

అజిగ్వేధమున శ్రర్ధ, మనువు - ఈ ఇరువుర పేర్లు బుషుళవినలె శన్చిం చును. శర్ధకు సంబింర్రించిన నూ క్రమునంపుు సాయణుడ [కర్దయొకగా వరిచ యము నిచ్చురు వానీయున్నాగు. .. |

“ కామ గోోశజూ కర్ధానా మర్షికా కా శ్రద్ద కొమ గ్యోరము యొక్క బాలిక. అందుచేతనే కర్ణ అనే పేరుతోబాటు ఆమె “కామాయని” అని కూడ పిలువబడుచున్నది. మనువు [వేళను వఠ(వదర్శ కుడు. మరియు అగ్నిహోతమును (వజ్వలితము చేయనట్టి మళియు నిఠరరము ల్లైన ఇనేక వైదిక కథలకు నాయకుడు,

“మనుర్హరా అగే యక్లేనేజే), యదనుకృత్యేమా; బేజ్ఞాయజనే”

(5=1 శతవ।

వీరిని గరించి వైదిక సాహిత్య్మమునందు చాల సంగతులు వెదజల్లి

నట్లు లధించుచున్నవి- కాని వాటి క్రమము న్పష్పదుగాతేదు = జఖిహ్లైనన వర్ణ

శతవథ (బాహ్మాణముయొక్క. వథమఖంగమున [8 వ అధ్యాయమున] [పార

మగును. దానిలో శారి నాన ఉత్రరగిరియైన హిమవ్మత్పదేశమునందు చేరి

(వనంగము కళద్సు. అక్కడ ఓ ఘ జలావతరణము జరిగిన మీరట మనువు స్థ్టలమునందు దిగెనో దానిన్ని*'మనోరవ సర్పణజము” అందురు,

' “అపీవరం వై క్య్వో వృకేనానం (పతి ఐధ్నీవ్వ. తంతు త్వామా గి( స్థ్రనముగక మన్ద శ్షైత్సీరగ్‌ యావర్‌ యావగుదకం నమవాయాణ్‌ - కావ తాసరన్వవసర్పాని ఇతి నహ తావత్‌ తావదేవా న్వవననర్పృ- తగప్యేశద్ను రన్య గిరే ర్మనోరవ సక్పణమితి. (8.1)

గ్రర్ధతో మనువు కలిసినమీరట ఆ నిర్ధన్యవదేశమునందే నశిసిలిన సృష్టి! మరల జఆరంలీించుటకు_ వయల్నిము ఆరిగెను. కాని ఆయరవ్వలోవారుడు లథ చుటవలన (కలియుటవలన) ఆయన (మనువు) వకబలిచే వెను,

“8 లాతాకులీ - ఇదిమనుర (వివ్మో వానతు; శౌ హోచతుః - త్‌ళ్షా దేవో వైమనుః - అవం ను వేదావేరి తౌ విగత్యోతతుః - మనో యాజయాన క్వేతి”.

ఈ యజ్ఞము రరువాత మనువునంరు జాగృతమైన పురావరిచిత దేవ వ్రవృత్తి ఆయన ఇడ సంవర్కములోనికి వచ్చిన తరువాత ఆయనను [శరటో

ఇ |! కాక రెండవవైప్తునకు (పేరేపించెను. జడ సంలంరమునుగూర్చి శోతవఠమున ఇట్లున్నది- “అ మెయోక్కో ఉత్పత్తి రేక పుష్టి పాకయజ్ఞమునలన కోలిగేను: ఈ పూర్ణయోషితను చూచి మనువు ఇట్లడిగెను, "నీ వెనరవు* “సీ దుపోతోనని

[

కక వత్యుర్రర మిచ్చెను. “నా దుపాలో వెట్లయితివి”" అని మనువడగోకు, “ప్పి కక, ఘృళాది వావిన్సులవలన నా పోషణ జరిగినరో అని అమె శేప్పెనో

“ఆఫ్‌ హ” మనురువోన - “కా అని” ఇత: “రటే రుపొలా” లె, “కథం శ్రగవళ? మము దునాలా” ఇక; (శరవథ 6 వ. 3 (లో)

మణవునకు' ఇడవట్ట్ల అర్యరికమైన ఆకర్షణ కలిగను: మళియ శర్థసిలికి కొంచెమ్‌ దురమయ్యెను. బుగ్వేదమున ఇడ ఉర్లేలననన దాత స్థలవేలలటి శొన్పించును. ఈమె వజావరి మనువుయొక్క “పఠతవదర్శికొ మనుష్యులను కాసీంచుగది = అని కెవృలడినది,

ఆలా షృక్యణ్యాన్మనన్నన్య శాసనీమ్‌”! (1=31-14 బు గ్వేతవ్యూ), ఇదళి సంటురిందా బబ్వోదమూలో చాల మంఈములు అఫిలచ్యడుం.

ఉగక్రన్య త్రి సారయచ్తే రియం న ఇగాదేప భారతీ. ఏిళ్వతూ.ల్లు 8 కొ తేవీః న్వరయావర్డి 'శేదమచ్చి (దంపాన్తు కరణం నికవ్యు?

(బుగ్వేదము = వెర్‌)

“ఆని యీజ్టం లారతి తూయ మేర్విచో మదుష్యురిల వేలియక్తి,. మతో జేవీర్వర్హ లేదం స్యోనర- నరన్వతి న్వవనః నదస్తు” (బుగ్వేరోమూ 18.1164) త మంతములంయేరిడు మధ్యమా? వైఖరీ? వశ్యంతిలా (శ్రతినికత్రున -అోకసొ నక న్వకలతోపోటు అక్‌ నోమము వచర్చియన్నవి;: లౌకక నుస్య్యృాతమాన ఇతే శబ్దము వృథ్వి అనగా బార్ధి వోనీ మెదలైన వాత వర్యోంయనాలాకణ శున్నత "

ఖ్‌ ట్ర వాచప్వాడా జలా (అమరమూ) ఈ తథ లౌ హలో

18 మనువు లేక నునస్పుయొక్క మరియొక ఏవాగము శతవథమున ఉల్లేఖింవబ! తయన్నధ్సి జ్రాన్సిలో ఇద్దరును రమథను మవూత్తు కొరకు పోట్గాడుకొందురు, , 48. “అథాతో మనసళ్ళ” ఇత్యాది (1 అధ్యాయము 5 బావ్మాణము) బుగే రమున ఇడను బుడ్డిని పొధనచేయునట్టియు, మనుష్యునకు చేతనను (వద్దానన్ను చేయునట్టియు 'ధీ' అని చెప్పియన్నది. పూర్వకాలమున బహుళః ఇడకు వృతి మొత లైనశాటిలో నంజంధ మొనర్పవిడినది. కాని బుగ్వేదము 5548 లో ఇగ త్రరస్వతులతో బాటు మపా యొక్క ఉల్లేఖనము స్పష్టముగా వేరుగా గున్నరి ఇడా నరన్వతీ మహిత్విసో దేవీర్మయో భువః” వలన మహి నుండి ఇడ లిన్న మైనరని తెలియుచున్నది ఇడ “మేధస్‌ వాహిసీ” నాడీగాకూడ చెవృబడినది. బుద్ధివికానము రాజ్యస్థాననము మొదలైనవి ఇడయ్క్యైక్య (వలానముచేర? మనువు చేసెనని ఊపొంవవచ్చును. తరువార ఇడమీదకూడ ఆధికారము చేయ వలెనను [వయత్న్మ ములను మనువు దేవగణ కోవభాజనుడు కావలనివచ్చెన్య, 1 8 గొెకదైై దేవానాం ఆగ అన” (7.4-థనతము) ఈ అవరాధమున_ ఆయన €ష ననుభవించవలనిన చెను. (కిట “తం రుదాఒభ్యావత్య వివ్యాధ” (7-4-ళరవథ) ఇడ దేవరలయొక్య జ్యసా” ఐ అుండెను. మనుష్యులకు చేతన పదాన మొనర్చునట్టిడి. అంగ చేకనే యజ్ధిమునలో ఇడాకర్మ జరుగుచున్నది. . ఇడయొక్క ఈ బుద్దినాదనః శ్రరాషనున అమధ్య ర్యవధానమును కలిగించుటలో సహాయక మయ్యెను. మి ఖద్ధిభాదద్తు వెకాసమొన అధికసుా న్వేషణములో దుఃఖము లఖించుట సహజము, ఈ 'అభ్యానవబ విదినానములో రూనకపు అద్ముఠ మ్మికణము జరుగునంత ప్రార గమైనదిః అందుచేతనే మనువు, ళద్ధ, ఇడ - ఇత్యాదులు తమ ఇలిహాసిక్షా స్రిత్వ మును ఉలంగుకొనుచు సాంకేతికార్థమును గూడ అఖివ్య క్ర మొనర్చినచో నా] వాయ నథ్యంతరమృతేదు. మనువు ఖనగా నునస్సుయ్యొక్క రెండు వమములు *

హృదయము, మసిష్కముయొక్క. నంబంధము (కమముగ (శద్ధా ఇడలలో గూత రేలికగా కలుగుచున్నది.

*కద్ధాం వృదరయ్య యా కూత్యా క ద్ధయా వినతే వసు”

(బుగ్వేరము 18-151.4)

పీటన్నిటియొక్క అధారముననే “కామా యని''యొళ్క కదానృష్టి అరిగి నది. వొను “కామాయని” కదొళ్ళంఖలమును కల్చుటకై అక్కడక్కడ కొంచెము కల్పనను గూడ- ఉపయోగించు నిదికారమును నేను విడువజాలక పోయితిని.

మవోరాతి 1992 విికమ )- “ఖా దయశం!ర(త్రసాద్‌ అవణయుధిన్త శ్రుద్తసానకాానాాా

కామాయని నర్గ నరణి

వుట చింత (ఆ వేదన య. ఆశ (అనక్ష) || శ్రద్ధ (ఆహ్లాదము) ం 66 ల శామము (ఆను రాగము 66 ఉ( వాసవ (అనుబంధము) ఇం 4 1 లజ్జ (అవరోధము) 0 7( కర (ఆచరణ) టై! తర్ష్మ్య (అశంకృషప్తి) ల 2. 14 ఇడ (అన్వేషణ) 6 [18 స్వవ్నము (ఆందోళన ) . 134 సంభుక్షణము (ఆ జేశము) లం 151 నిర్వేదము (ఆప్యాయము) వ. దర్శనము (ఆలోళము) 0 190 రవాస్యము (ఆంతర్యము) ఎం... 205 అనందము ( ఆనందం) 218

క్రామాయనీ ( ఆవేదన )) చింత తుహిననగ శీర్ష సీమ నుత్తుంగ శిఖర నొక శిలా శీతలచ్భాయ నొంటిం బురువుం డొక్క-6 డుపవివ్లుండ్రై కనుచున్నవాయ ఆర్ష నయనాల (లయ జలార్మ వమ్ము, శ్రీంద సీరము నుపరిం (శాలేయ, మందు నొకటి తరలరూపమ్ము, 'వేలొకటి ఘనము; వకతత్వ (ప్రధాన లే యిందు రట, చాని జడ మనుండు, మరి చేతన మనుండు, _న్రబ్ధ మైన యాతని మాననమ్ము వోలెం జెలలి హిమము సుదూరప్‌ _న్పృతినిం. జెంబె, శాంత మటు తోంచు ఘన ళీలాచరణభూమి; ఘట్టన మొనర్భి తిగుగుం (బకంపనుండు, ఢి గూర్చుండి తరుణతపస్వి రీతి సాధన మొనర్చు నమరశ్మ శాన మందు, (శ్రీంద విలయసాగర లహరీచయము [| దీనదీనమ్ముగను నవసాన మొందె. ఆ తపోనిధి వోలె నత్యంత దీర్చ ములును, లౌంప్త హిమ ధవళములును నగుచు గండశిల లట్లు సురతరుల్‌ గడ్డగట్లి నిలిచె నొశ ₹ండొ మూడొ యా నికటభూమి. క్ట

గ్‌ హఊమాయ సర్వ చేవోంగ మాంస పేశలత యొప్పు, నమిత వీర్య మూర్చ స్వితం బగుచునుండె; స్ఫీత ఖఘననాళములను పవళించి శోణి తమ్ము చరియించుచుండె స్వాాస్థ్ట్టమును బడసి, పౌరుపగుణ (వపూర్మ మౌ 'పౌఢముఖము చింతచే నైన భీరుతం జెదరియుండె; ఎడద యావన మధురవాహిని చెలంగీ యివుడు (ప్రవహింప నతం డుపేతీంచుచుండెం మున్ను ఘన వట బద్ధమై యున్న నౌక నెలవు గొనియున్నయది పొడినేల మూంద, (శమముగను తగ్గివో జలస్లావనమ్ము వెలువడంగం జొచ్చె మున్లిన పృథ్వి యఫుడు గాఢ కరుణా వీనిస్సృత గాథ వోలె వెలికి రా నతని (పగాఢ వేదనమ్ము నెజిగియున్నట్టి దపట వాసించి నటుల నొంటిం (బకృరిమా[శ్రమె వినుచుండె చానిః “౯ బభాళ చింతా సముజ్వల (ప్రథమళేఖ 1 ఓ మహాజనోపవన ఘనోగగమ్మ 11 పావకా,(దీం(ద్ర విస్ఫోట భయద మహిత (సథమకంపనం బోలు నో (ప్రబలమ_ల్త 11 “* ఓ యభాన చపల మహామాయభబాల' లిఖతర లాలాటిశా [కూర లేఖనమ్మ (1 పచ్చపచ్చని సొగసుల పరుగులాట 1 శపట మృగతృవ్షికా తరంగమవు నీవు 11

( అవేదన ) - చింత ని

౯ ఈశ్చు (గహకతుం గల్లోల మెనలంజీగు.._. తరళ గరళాన నొక చిన్ని తరలో ఏవు; స్యర్షజన జీవితమునకు దరన్స; చింత 1 ఛెవిటిదానవు విన వేమి చెప్పుకొన్న |!

ఈ వ్యాధులకు స్యూతఛారిణి వాదు వోసి యాథి ! మధుమయశాపమ్మ వగుదు వీవు;

ఓ వృాదయగగన మహా భయోల- |! చింత 11 సరమనృష్టికి రమ్యుపాపమ్మ వీవు.

చింత ! న న్నెంత యోజింపంజేసి తీవ; ఎంత లోయనవునాది రచించి తేని యట్టి చింతారహితజాతి నర్శి (బ్రతుకు నమరునకు నెన్న డే మృతియన్న దున్నె!
శం వ్యావింతు నమూననశే్యత్ర మందు ననర్వభూమి వర్టోపలజలద మట్లు--=; అర్థి నెల్లర వృాతువా రాంతరముల చాలియుందువు గు_ప్పనిధాన మటుల.
మలి మనీ సాశ బుద్ధియు మహిత చింత యనోన వెన్నియొ నామన్ము లగును నీకు; లేదు స్థానమ్ము పావిసీ | "లేదు సుంత యీని; నిలువక వెడలిపా మ్మెచటి కైన.
విర్మృతీ |! రమ్ము 1! శిఫలళా 1! వి్య్రమింపు మోసి సీరవళా 11 మాన మొనయ మివు; "చేరనత్వమ 11 వెడలి య్‌ సీమనైన శు్గభజడతను నింపుమిా ఛూచశ్యహృదివి, క్ష?

శ శమా ళ్‌ ఆ యశరీతమ్ము; నాఖ్యము శ నాత్మలోన నెంత ఖభునముగ నిఫుడు యోజింతు నంత గాటముగ నొదవు దుఃఖలేఖాళి తినరు నస్మదీయ నిస్సీమా హృదంతరమున.

౯ అవావా ! ఓ మహామహిత సర్షాాగదూత | అనఫలుండ _వైతివి, లీనమైతి వీవు; రశకుండ వౌదువో లేక భకుకుండవొ; సీవె నీ యెడ లీమైనావు సుమ్ము.

వజ సౌదామనీ వాత్యవర్ష పటలి ! లీలన ర్హించినావు ర్యాతింబవళ్ళు; అటుల భోగలాలనల్‌ మగా షల శ లగు యిావు పలుమారు లేలేర హే'తు వయ్యె.

ళ్‌ రత్నదీప ఘనాంధ కారమ్ము+ బోలు | నల నిరాశా నహీత భవిష్యుమ్మ ! ఓసి, అమరజన ఖఘనాహంకార యస వాటి రమ్య నర్వన్వమును హావిర్ళాగ మయ్యె!

“ తరళ మృత్యు రాహిత్య పు త్తలికలార 1 ధన్య భవదీయ జయ నినాదములు (ప్రబలి శబలితన్వన యెన్య విషాద మొదవ వివ్చటికిని (బతిధ్వనియించు చుండె.

త్‌ ఆజ్రంయ్యం (కృతి యున్నది య జ్వేయ్యవె్మే యగుచు జతుల మైతిమి, యవి వేళ చిహ్నితులమ్ము,

మరచి మధుపానమ గత నృమ్మ్ము మేమె

మూూదుచుంటిమి తౌల్యంవు శేటినీట. "

( ఫ్రవేదన ౧ = చింత క

వారు మునిగీగ, మునిలోను చై భవమ్ము;

ఆ నమస్తమ్ము రూపొంబె నళ్ళీ పగిది; -జీనతా సుఖవితతిపై చెరలి యంత దుఃఖజలధి నినాదమ్ము గుజలలించె.

“ అట్టి మత్తవిలాస మే మేయ్యె ! అరయ స్వప్నమో ! కాళ మృదులపిభమమొ యది; స్వర్షజనలోళ నుఖవిభావరి చెలంగె తరుణ మపానీయ ఆారకాఠతుల తోడ;

౪ అమరతరుణీ సుగంధ వస్తాొంచలముల సౌఖ్య జీవనపవన నిశ్వాస -మొద వె _ వరలు సౌపరళ్షి సాఖ్యవిశ్వాస మపుడు ముగ్ధ కోలాహ లోజ్వుల ముఖంతమ్ము.

అది సుఖము 1! శీవలము సుఖ మవావా! అద్ది అమల మంచాశీనీ (సవాహమ్మునందు పృథు తుషారములు ఫనీభవించినట్లు (త్రిదశజన సుఖమయొగు శీం(దీకృళమ్ము.
అమిత విశ్యబల విభవ హర్ష ములునేీ నన్టసర్వస్వ మపుడు సా్టయ తృమయెళ్టు;

అ సమృద్ధి సుసంచారవ్యా ప్రి తోడి లోల వీచీ మనోళ్డ కల్లోలరీతీ.

అపణకిరణాలు జలధీకణాంతరముల (ద్రుముదళంబుల భాసించు నమలఫణికేం గీర్హి దీప్తి శోభ లొనర్చె నర్త్వనముల నాల్లు దిక్కుల నానందవవ్భిశలను, క

క్‌ శాసూయ

*జక్సి యున్న - దౌను; (పకృతి స్వర్షజకుల పదతలమ్ముల వీనయవి[( భాంతి నుండె; తత్సదా్య శాంత వకాటచే ధరణితలము అను దినమ్ముకు గంపించు నతిశయముగ,

౯ అయిన సురలము న్వయము మే మందరమ్ము జీల యీ సృష్టి కాదు విశృంఖలమ్ము 1 కనుకనే మాకు నిట్టు లాకస్మికముగ వచ్చి వర్షించే భయద విప త్య లఫుడుం

నో నాశమయ్యె సర్వమును వినాశమయె్య; నిర్జరీజన శృంగార నిరతిశయ ము వస్స్ఫు బోలు యావనము, జో త్స్మాస్మితమ్ము; (మర చింతావిహీన విలాసలీల.

వాసనా పూర్ణ్మవాహిసీవర మ టెంత వరను మధుఘన మత్తేప్రవావా మయ్యె! నంగమింవ నది (వళయజలధి యందు€ బదిలి, శను వేళ నెడద కంవీందచి మూళ్ళె.
నిత్య యౌవన సుఖభోగ నిరతిశయత నకలదిశల సుగంధాళ6 జాదుకొల్చు ననవరత మధుపూర్మ మా నా వసంత మెచటి శగనోయేమొ యదృశ్యమయ్యె.
కుసుమిత నికుంజకీళుల కొమరుమివులు గొన్న వారి వులకి తాలింగన(పౌఢి నడలె ముగ్ధ సంగీత తౌొనముల్‌ మూగవోయె; కెరలీ చెవుల సోకదు వల్ల కీరుతమ్ము.

(ఆవేదన ) - చింత యం

వాసనల నిండి నిశ్వాన పవనచయము

నిలువలా బోదు చెకిశాళ్ళే నీడవోలె;

సురత న్తైధిల్య వసనముల్‌ చుట్టకొనవు

(శ్రమ మనోజ్ఞము లగు వపున్సక్రాంధములను,

శకి క్వణియించు6 గంకణనూవురములు;

చలంగి వమోన పోరముల్‌ చిందుందొకుూ6;

గలరవమ్ములం (బతిరుతిగతులు తోంచు;

స్వరలయమ్ములు గీళాళి సంగమించుః

జారభస్ఫూ క్రి నమరు దిశాంతసమితి; చగుర శాంతిమెయి నభము చంచలమ్ము; అన్నిటను దోంచు చున్నది యట్టి వేళ మలయపవన ముదర్చ్భృ తి నున్న త్త శేళి
ఆ యనంగ వ్టథాను భవాంగ భంగి మలనో నృత్యమ్ము సాగెను జెలంగి చెలంగి; మట్పదీ వుష్పరస మహోత్సవము వోలి వరలె మదిరారసాస క్రి మరల మరల.
వర సురాగంథములం దోగు వదనములను నరుణనే్యతాళి నలనత్క హోర్ష రాగ మమరు; సుందరములు కపోలములు; వాని౬ గనినం బీత కల్చ్పక పరాగములు బెగడు.

౪ (ప్రతినిధులు తృవ్ని నిలుగని వ్యసనములకు వాడి, దగ్ధమెః నిజ సృష్ట వహ్నూకీల భయద వాత్యా ర యోద్ధలి వఫళయకాల జలధి జలమున వారు నాశనము. గొనీరి. ర!

థీ శామారునీ

స యుపేశౌా నహిత సుర తోత్క-లమై | ఓ యనంతృప్ని 11 నిరవధి ళోర్జిత సువి లానమా!! అనిమిమ భయరహిత వయన దర్శున యుధా ఘటిత విదాహ మహిత 11
వారి యుపగూహనము శైలు దూరమయ్యె | నుడిగిపోయె నృర్శాఫ్రులకోద్దనుములు ; సురభి ళోజ్వుల మధ్గుమయ చుంబనచ్వయ కాతరతల ముఖొస్ట్రముల్‌ $ష్ట్రపడవు.

“ రమ మధు మదిరా సమిోరములు తిరుగు ధన్యతమ రత్నసౌధవా తాయనముల మించి ౧గూనాయ జలధి తిమింగలములు. (శోధరస ముట్టిపడంగ. డీొవల వచ్చు.

| తిదశకామినీ న్మేతముల్‌ లీల జేయు లలిత లావణ్య. నీలోత్పలముల నృష్టి; అట్టి కన్నులం గనుపట్టు నక్యంజముగం టాయకాంణి యా వముహాభయదవృ్టీ.

“* మ్ఞూనరహిత స్తుగంధసుమాళి మణుల రచితము లయిన మంజుహారాళి నాయ శృంఖలము లైయె్టె= నందు బంధింపండిరి నిర్జర వరారోవా విలాసినీ గణమ్ము.

అమర యజనంవ పశుయజ్ఞ మందు నొదవు నమిత పూ ర్షైహుతిజ్వాల లసఫ్థీయందు ” విలయ కల్లోల మవాసనీయ ఏచికలుగ

నెంత భయదమ్యు లై. జ్వలియించుళ్తుండె, శ?

( ఆవేదన ) - చీంత జ.

“ అంతరిమోనం గూర్చుండి యరస్‌ వారి ధీరతను వీడి యిటుల, రోదింతు "రెవరు శ అశుమయ హిమానీ హోాలహలజలమ్ము]

"లెల్ల వేళల నిటుల వర్షీంపసాగె. ౪ కలిగ వచోహారవ భఛభయదా(క్రందననులు, సురల వమ్ము లయ్యె సంచూర్ణి తములు; అయ్యె బధిరమ్ము లఖిల దిశాంతములును; (శ్రూర భీమ శశ్వ న్మిహాఘహోష లెసగె, ౯ థీతిజరటమున జలదముల్‌ చెలంగి మొరసె; పొగలు వాన్టివించె దిగ్రాహములను ఫిడ్తి; ఘన గగనమున భీమ (పకంపనంప్రు ర్యుంరు యొదవించెం గుదువు లాశ్చర ఫ్రమొదవ- “ అంధకారాన మలినమ్ము ల్రై వసించు భాను నస్పష్టకాంతులు లీనమయెు; అపుడు వరుణుండు నిజకర్మ నస్తు డయెస్టిం; జేరి పొరగట్టి తిమిరమ్ము. చియ్య బ్రా. “ మించెం బంచభూత భయద మి(శణమ్ము; అమల శంపాశకల నిపాతములు కలిగ; తిదశులు మహోల్క= లనియెడి దివ్వటీల వెదకిం కనని తొలిసంజ- వెలుయగజాడ, నే

(క్రుద్ధ మై రవ దీర్చనిర్ధోమములకు

నవని కలలంి కంపింపంగా నాత్మం దలంచి

ఇాశ్వ తాలింగనమున క్రై శ్యామగగన

మంత దిగివచ్చెనో యననవుడు తోంది. 8 (2)

కరే శామాయష

కుటిలకాలుని' క్లీన్లవాగురలం బోలు భలధి కల్లోలమాలికల్‌. న్వనమొనర్పె; పడగలను విప్పి వతెంచు వాస్తళగతుల గదలివచ్చెను నురగలు (గక్కుతానుచు “౯ శమముగాం బృథ్వి (క్రుంగిపోం గడల _ నప్పుడు. పాలిచి యనల్మాద్రి ని శారసములను బోలి పావకజ్య్వూల లెల్లెకం (్రబ్వలించె న్‌ కుంచితాంగియై వసుభుఖి, నోచరింధె, ” తోధభరవ పూర్ణ్మ జటిల నిర్ధోమ నిచయ కంబుధి బలవ దూర్మి కామూతములను:. గధలె తిలకింప నొక మహ చ్చపముగ వోణి _- వ్యాపలమ్మొంధె సంమేభమొందె, ఎ ౯ జామశీళీ విలాస మేగనమ్ము వోలెః నవుడు శై రవజలరాళి యతిశయించె; అమిత సీల మహాభనాంధస్థమును జేరి కడయి వీలయమనోవాత్యు కొలలించెం “జలధి తటము చేరిక కనుయణముం జేళ్ళ శీణమై,ః లీనమయ్యెను తీతిజ లేఖ; హేీలగాగ మర్యాధావిహీన మగుచ్చు వారి జృంభించె నిఖలవిశ్వమును. నుంచి, “ కరక లతిభీశరధ్వనిం గురియణదొడ లోక (పళ్ళతి సర్వము మ్టింపయుకుచు నుంటె; పంచభూతమ్ము లీలీల భయదర్‌తి సనెంఠశాలము తమి ఇాండవించివవిదొను.! కం

వేదన ) - చింత ఎ

ఉన్న దయ్యెడ నవ్వేళ నొకఖా నో; లేదు దానికి జకా-ని, లేవు కెడ్లు; విపుల తరళోరిన, కలను నా వెట్టి నొళ వడుచు 'లేచుచు నున్నది యడలుంగోనుడు = ౯ ప్రబల ఘారలు తగిలె.. నన్పష్టృమైన యొడ్డుజాడయొ శ్రానరాకుండె --= నరకం బిజికివై 8. ని రాశానివీడితుడను నైతి - విధినియతపథము వనరయు చంటి. ౪ ఫీచిక్రల్‌ ఆ” నభము చుంబింప ననల, నగణిత యా్యభలు నృత మ్య్మొనర్చె; గరళ కాదంబిసి_కర్ష గాఢపాత్‌ సలిలబిందువుల్‌ సేసె స్వజాతినృష్టి.
న్వ్వాయముగా జంచలల్‌. వెబ్లె జలధిలోన జూ అవ్వి కనుపగ్పై జలధిగ ర్భాంత రాళ గాఢ బౌడబజ్వాలలు ఖండ ఖండ ములుగ నెగసి రోచింపరా6 బోలు నస.
సాగరాంతర నంచర జ్ఞలచరమంలా వికలతల లేచి మున్లుచు వెగకువడియొ; రుచిరమగు న్వగృవాము విలోడిరమ్మూ6 శెంద నే (పాణి యెఫు డెటం జిరతపడదు!
భూరి పవమాన మట ఘసీభూతనుమమెను; _స్దంభితములయె్ర నయ్యెడ అాక్సినగతులు; తప్పీ విలపించుచుందె “శై శన్యమేని; ముభితమగుచుండె దృష్టి విన్ఫురణ దన్వి+ ళ్‌

న! శాసా

“* ఆ మపోలోడనమున [గ్రవాములు బుతు ములును దోంయెను జలధిబుద్భదము లట్లు; (ఫశయకాల మహోాఘోర వర్ష మందు మిణుగురులం బోలి యవి తోంచె మినికి మినికి.

౯ ఎన్ని జాములు గడభెనో యిట్టి గతుల సీట్లు దివనమ్ము లెన్నెన్ని యేగినవియొ; వాని చరితమ్ము6౬ జెప్పడివారు. లేర్కు ఎటులో సాధనాచివ్నాములేని లేవు.

౯ ఎంత శాలము సాౌ”నో మృత్యుసీల శాసన మృది రాదు నా స్మరణ కిప్పుడు; ఒక మవోమత్స్య్య దీర్ధృపుచ్చో[గ్రఘాత దీననావకు మృత్యువైై తేజం ల్లె,

“౯ అమ్మవోఘాత యా నౌక నవుడు విని చేర్చెనిమి హూళాగిరి శిఖర మునకు; వరమ సురనర్షవిలయ విధ్యంసనమ్ము చెలంగి యొకిింంత మరల శ్వాసింపసాగె,

అమర'తా జర్థ రత దంభమటుల మిగిలి యొంటిన్నై యిట్లు జీనించియుంటి _ నహూహ।! (ప్రాపిళస్థితి నీ నృష్టిరూపకమున6 బరుగుచుంటిని వమ్మంంభప్యాత వోఅె,

ళ్‌ ఓరి, జీవన మృగతృ్ల: ఓరి, ఓరి భీరు కాలన దుఃఖ నిహారభూమి !!

ఓ వురాతనామృతమ 1] అయో!! అగతిము లభ ఘభనెోోావా జర్ణర సుమవోవసాద [1

( అవేదన ) - చింత | “* మొన నాశనధ్వంగతమములు, శూన్య మును నభౌవమ్ము సీ వేళల బొలసియున్న నతస్థములు _ నీకు నిలువంా స్థాన మెద్ది యించుశీనియు ననురతా | యిప్యు డిచట | “ మృతుష్రవా[! ఓసి చిరన్మిద!! మిహిశవో లె నతుల శీతలము భవదీయాంక పాళి; శాలజలధి కల్లోలరింఛోళిం బోలు భంగముల సృజించెదవు ఏశ్వమ్మునందు. ళ్‌ కోరిన ఘనన్ఫత్య పాదసంఘట్టనమనవు, స్పందనముల కెల్ల ను గొలబద్ద వీవు; నృష్టి యభిశ_ప్త మైనపు డెల్ల కాల ములను బెలుపొందును భవద్విభూతి యగుచు.

అర్భి నుండెదవు ఘనాపహోన మటుల ఇది వురానత్యము - [పతిధ్వనించు బెవుడు, సర్షకణకణమున దాగి సంచరింతు, వగు నిదియు రము నిత్య రహస్య మగును. ళ్‌ అగ (బకుకె భవదీయ ము[దాంశ= మద్ది (పకటిత మ్ముగు సీల జలధరమాల నమరు సాదామనీనంధి యటుల సెప్పు డొప్పు శో భామనోజ్ఞమై యొక మణంము. ళ ఛు థి పానమొనరించు శ ట్టాళిం బవన మిపుడు; నిర్ణ నత్వంపు నిట్టూర్పు నెతిం జలించె; అద్ది డీొని హిమవదహార్యపం క్రి నూను (బతిశబ్బరూపాల దీనముగను, ఖ్‌

॥కేకీ శామాతుని ధిమి ధిమిం ధిమి నిస్వానధీరతలన్క దమిని సాగు నన_స్తిత్వ శాండవము శై! శర్షణ విీకీన చంచలా కణగణదయులు భౌర వావామ్ము లై భృత్యభావ "మొరొటి. దృృవ్షి శీతల మృత్యు నదృళ నిరాశ నంగవించి యొనర్సు నొలింగనద్యు; ధూమ హిమనసంహతుల మవోవోక్టిమపీధి కడగి వర్షించు భౌతికకణయు లట్లు. ఆకార నా భయద జలనంఘాకత చొవ్పు డటుల నావిర్రై పోవుచున్నది[మమొ, మేయమొ! పర౫ సౌరచ్యక్రమున నావ_ర్తనము్ము _జ= గడచెం జ్రోయరదిళి = ఉదయకాంతు లొదచె.

కామాయని ( అని ) ఆళ

సాగి జయలథత్న. గపోల్కి- నువన్సు పాలిచి స్వర్ధ్మతీరాన్ని కాంధివర్టమున ముంవె; గాఢమగు నపజయమునం గాళర్యాత్రి తతజలాల నంతిర్మిహితమ్ము నొందె. (వళ్ళతి భీవివర్శ పదనపద్మ మంత దిరిగి వాసీయింవసాగె సందీప్తరుచుల; వర్షము గతించెను _ శరత్తు వార్ష ఫుల్ల - నవ్ఫుతల నృస్టీయందు 'విస్యసన సేసెం స్నిర్ధపింగపరాగ_మూన్మిపితముగ్ధ పితసరోజానం (గీడిరచు చెలువు మెరసి రమ్యనవాలోళనము హిమరాసి నపుడు 'రాగమువ ముంది వ్యావించ్యెలలితగతుల. సకలధరణిపై6 గల హినూచ్భాదనమ్ము పీడసాగెను --- మేత్కొంని వృకనమితి యలసతల శీతజలముల నాచరించిం జతురిములు దోపలా' ముఖమయోళనవములు. 'న్మేర్రములం 'జే%- (పకృతి.యుస్టీలనమ్యూ ; + సరలి నది (వ్రబుద్ధ మును. గాసాగె- నంత 'వెర్టికడలి యలల యొళ్ళువిరుప్తు తరుగ మాటిమాటికి వహపిజలులనె. నుందగతులుం - క్‌

కేం శామాయః (ప్రళయ శార్వరీకల్లోల (పస్మృతులకు నలసినటు, చ ్రుగ చిగిసినటులం దోంచి యమఫుడు సరర్థంసహావథు వళి - శయ్య నంకుచితమూ ర్తి 6౬ గూర్చున్న నరణి మెరెసె బవాుళ రంజిత విజన విశ సమ్ముునందు మనువు చూచె వికె ్వకాంతమహిమ _ ఆదియు6 దుహిన శీతల జడతగాం దోంచే _- నచట నిఖలకోలావాల మలసి నిదవోయె. సోమరహి తేం్యద్రసీల సంకోభి చమక మవుడు బోరగిలంబడి (వేలొాడుచుండె; ఆపద నమ స్త మరగనో యసగం బవన ముర్చి మనృణసునిశ్వాన మాచరించె, ఆ విరాట్టు ఛశొంగొత్తరం గద్ద 6 దలంచి కలుపుచున్న్నాంయ హేమ మళల్పముగను; ఉద్భవించెను మనువున కొక్కంపరిగ నెవ్వం డెతేం డను (ప్రశ్న _ బినించె కోర్కె, 'వేసియాజ్ఞ కు బద్ధు లీ విశ్వ చేవ వాయు పవమాన పూషాది వరగణమ్ము శి ఎవసి శాళ్వత పాలన నిట్లు నడతు రా మరుత్తు, సోముయ వరు శణాదిసురలు 1 అతని [(భూభంగ మగుం (శళయమ్ము తలయ. అట్లీ [పళయాన విశలత నందినారు; - అప్రకృతిశ కిక (తీర లైన నేమి, యెంత నుర్చలు లైర వా రివుడు కూడ!

( అసక్తి ) - అక న నర్వభూత 'ేఠకన, వృళళ క్రి గందూ విశలతకు జెతది యశ్రుడు కంపించిపోయె; వివశులు నుపాయళూనుక్షలు పేర- లఫప్రుకు ఏరి కెంత దుర్దశ సంభవించె జయుయొ 1 శాము బేవతలము మేను- కారు వీ్కు; భూరి పరినర్వనక్సు బౌ వృవుత్తలికల మగుడు. మరయ నున్నాము మే మరదరమును గట్టంుడి గర్వరథతుళణమయ్ము అట్టు. = శాంతిమయ తటిర్క-ణ కారకాతరులు ల్‌ వానమితి వేడగా ననురాగభితు యొవని వెదకుచునున్నవి ౧ఠూ వినీల గగన మందు, మహోంతరికుము్యనందు 1 వీ మహ క్షీ కర్షింప సిన్వ్‌ నింగిం గానయిడును, అదృశ్యృమ్ము. గనుశు _ కదంగి వేయ నే శక్తి మధురన 'సేచనమ్ము నవనవో న్మేష మొందు తృణమ్ము - లతలు, అర్థి శిరసాగ్లి యెవ్వని యమిలశ క్షి నఖిలజీవు లే యెడను నమాదరింళొ, వకొనమున నసెవని [వభుతః బూనిస్తుతి . యించెదరొ యట్టి యస్పిత్వ మెచట నుండె * ఓ అనంతమనోవారా 1 ఊజర్పలుడవు 1 ఎవ్వరవొ నీవు తెలుప నా ఇరశపడదు: అమలరూప మ చేమి! వ మాదు వీవు!

-- ఇట్టి భారయోజన యీ భరింపజాల, క్ష (3)

ల! శామాయ:ి ౪ అయ్యెదవు నీవు; ఎదియొ నీ వాదు నయస్ట్థ* === అనుచు దోయెేడి నో విరా డఖల చేవ !!

అన్శి భవదీయఘనత'నే యాలపించు రమ్య గంభీర మంద ధీర స్వరాళి, ఖ శ శ “ అధిశవివ్వాల సదయ వృాదబ్ద మందు మించు తీయని కలవోలె మినుకు మనుచు జీమి యిది _- ఆశ; అనిలమై యిటుల వచ్చి వ్యాకులతరూవమున నేయ (ప్రకటితమ్ము, మధుర జూగరణము నోలె మహితకాంతి నెంత స్పృవాణీయమై యిద్ది యెసల మెనలప, నుబికి జృంభించు నిద్ది స్మితోరికలుగ, నధిక మధు తాన మటుల నృత్యమ్ము సేయు* జీవనము 1 జీవనవుళీక 11 కీతలాగ్ని శీయు నాట్టమ్ము మన్మనస్సీమ యందు; ఈ శుభప్రభాత్తోల్లాన మెంత యొవ్పు నెవరి చరణద్వయాన నర్సింతు దీని, (శ్రవణముల భవ్యవరచాన సరణి తోచి “ఉంటి. నేదొ నను (పతిశబ్ద మొన్పీ; చేర “నిత్య సురవర్శ్మ సంగీతనిచయ మందు లీనమా నటుంగ దనెం “ఉందు” జీను నంట సశలనును మభురవికాస సహిత మైన లూ శాణాకో క్‌ "నేడు జీవనలాలన యుడు కింత తీక్షణ విలాసమయముగాం చేజరిల్లు 1

( అనక్షి న! శ్రి

వభువ ! అయిన నే నింను (బరుశవలెనె 1 (్రుతికి యే నేమి సేయగానలయు నయస ఈ యకురవేదన తోడ నీ నెంతకాల మిట్లు (బతికి యెఫ్టడు మరణింపవలయు 1

క! శ ళ్‌

వననచాలిత మగు మాయపటము నో లె దొలంగినది యొక; (వతిసీర _ (ఫళయశాల ము[దిత్‌ సుమహావరణనిము_ క్క యగుచు తుశృతి నవవర్ష్మ శోభలం బరిఢవిల్లు. అమల చాంపేయ శాలీధాన్థంపు రాసు లివె సుదూరమ్మువరకు వాస్ట్రవించియుండె; అమృతశరదిందిరా మనోజ్ఞాలయమున - కమర గూర్చిన బాటయో యనల నొప్పీం విశ్వశల్పన పోలిక శశ్వ దున్న తమ్ముగా నొవ్సు శీతభూధరము; అద్ది పృథ్వ 'కాలంబనము -- సుఖ (్రీతిదమ్ము; నకల మణిరత్ననముదయ జన గొమి. అచల హీమనదాహార్య శోభా త్త వల్ల ఈ కలిత శుచిసానుశరీర మొవ్పు నొళ సుఖస్వష్నమున ని(ధ్ర నున్నతరిని నొలసి రోమాంచ కంపన మ్మొందినట్లుం శన్న హీనునగ పాద బేశమ్ము నంద నీరవత్వామల విభూతి నిండి పొంగు; అచట నిక రణ్యీవవాహమ్మ్శు లిప్పు డర్శి వెదజల్లు నవజీననానుభూతి. ల

డఫ శఇామాయ అమల నిస్సీను నీజొంబరాంచేలమున పరి మృదుహానమో చూచి హిమనుగంవు మందపహాసము శలగాన నుహైటు మెరయ బయలు వెడలెనో యన నవి నరలందొడ' గి. అట శిలొనంధులను మహితానిలమ్ము 'ళాకి గుంబారవమ్ములం దమిని నింపె పరమదుర్ఫేద్య మైన యా ఫర్వతంపు (దమం గీక్పించు మాగధ్రప్రవరు నట్లు మహిళలే నంధా్యానమయ మేఘమాల లనెడి సుందరానేకవర్మ సంశోభి వస్ర్ర ములను గప్పి- మంచుమకుటముల ధరించి గగనచుంది శ్రైల్యకేణి గానుపించుం ఆ విభన పరిపూర్మ మవ, ద్రిపంక్తు లనుర విశగ్షమానంపు, మహత్వగార వములకును (బతినిధుల ట్ల పాఠ విశ్వ సవిధమున మూకతను సభసల్పె నవల నిలిచి వో్రమమహానంతనీలిమమ్ము జడతనలెి నుండె నవుడు (సశాంతముగమ దూర దూరాన నున్నతి. వోంచి తనయ భావమునకు వి(క్రాంతిని బడయు నభము, రమ్య శీతాద్రి భనశిఖగమ్ము లఖ్బు డొన్పి విశ్వమకోజ్ఞ మహోర్మికలుగ వోళ్ళిమమునకు జగర్సుఖోల్ల సన సు వోసములం జూవుచున్నట్టు లఐతః దో౭చె. క్ర

(ఆసక్తి )- అశ జ శశ్వదమల మగు గగ నోత్చంగ మటుల నచట నున్నట్టి యొక కందరాంతరమున సుందర స్వచ్చ వరణీయ శుచిమహితేము ను నగు నెలవును గల్పించుకొనియె మనువు. నవిధమున మిను[ా తొలుతటి నంచిళాగ్ని కలుషిత జ్యోతి యగు రనిశకరము వోలె; ెలంగి యది జూగరణళ క్తిచిహ్నా మటుల లీల నవ్వేశ మరల జ్వలింపసాగె. అఆరడమున జ్వలించె నిరంతరమ్ము - నతని నవ్యాగ్ని యుదధితీరా_త్త భూమి; చిత్తధీరతను మనువు జీవనమును నర్వ మర్పించె ఘనతపళ్చరన్మ్యయందు. జూగ ఖలమ్ముయె నీ "జీవతానంస్య్క్ళృతి యున స్వర్ల్షబనయబ్ఞ వరమాయ సంతరించి కరగ్హమయ మహోకీాన (ప్రగాఢతుహిన శీతలచ్భాయ లతనిపై ౬ జేర్చె మరల. శ ళు ళు తీతిజమధ్యోద యార్యరోచిస్సు వోతె న్వస్థుం జైన మునువు లిచి శాంతమును ము ళో గంధాలు నోహర మ్మగు[పకృతివినూత్న లకీ శ్ర భర క నింపయిన లుబ్బవీక్ష, వీతీంపసాగె. ౮ 9% 3వె్ళి ల్‌ హా. పాక్‌ యక్ష మొ్మొునర్చు సద్భావ . ్‌ లో శాలిధాన్యమ్ము సమకూర్చసాగె తండ పాట వశ స్ట సి, పావకజూపిల నిజధూమపట్తము నపవుడు న్‌ "నేర్పు మెరయంగం (బీతిమై నేయసాగి, శ!

శుష్క తరుళాఖలను 'జేర్చం జొక్కి. యెగసె కృవ్ణవ_ర్త్ముని యు క్థానకీల లవుడు; కడింది యాహుతి నవధూమగంథ ములకు వింంచి నభము€ గాననము సమ్మిర్ధి నొందెం ౯ మేను మిగిలిన యట్టులే మిగిలి యెన్వ "లేని జీవనలీల రచించుచున్న నిందు నాశ్చరస్ట మొక్కి-ంతయేని కలె? ఇటు మనోవీధి మనువు యూోజించి యంత. అగ్నిహాగే (కావశి స్ట్థ్రాన్నమందు. గొంత నిచ్చమెయి దూరమున నుంచి వచ్చుచుండె; అప్పు డపరిచితవ్య క్కి యట్టి (క్రీయను దృప్తింగను నని తలంచి సుఖంచుచుండె, అపుయ దుఃఖ గభీర పాఠాళిం జదివి సానుభూతిని 'దెలిసికో సాగ నతడు; సీరవత్వంవులోతుల నిలిపి మనసు నొంటి నాతడు మగ్నుం జౌచుండె వలంచి. అచట నుపవ్నిన్తుండై జ్వోలితాగ్ని యనుట మననమున మున్లియున్నాంయయ మనువ్చ _ అప్పు డాకు రాలెకి కాలాన నాతం డొప్పె తపమె యటు సజీవపుమూ ర్తిం చాల్చినటుల. " అయిన జెలరేగుచునె యుండె నతని యెడదం వాయకను నవ్యచింతయు; నృందనమ్ము దీనమంగ నస్థిరమ్ముగా దినదినమ్ము6 గడిందిమై యాతని (బతుకు గడవసాగా. శీ

( “వక్తి ) - అశ శం అంథ శారంప్ర మాయ నిత్యమ్ము నలేసి కన్నియో (ప్రశ్న లదనుదయింపంజేసె;

ఆ విరాట్పురుషుని ఛభాయయందు మారె తుణము క్షణము (పశ్నుల వర్గ్‌ సముదయమ్ము. ళోంచె సాము తెలిసిన (ప్రత్యుత్తరములు _ అఖిల్మ ప్రకృతి సకర్మక మ్మయ్యె నపుడు; జీవనము నిల్చుకొన నిజాస్తిత్వ మొగిని కృషియొనర్చుట మగ్నమై కెరలె నంత. నిత్యము మనువు తపమున నిరతుండయెస్ట్ర; సలుప నిజనియమితక ర్య (శ్రద్ధతోడం గర్మజూలంవు స్యూూతాళి భునతరముగ విశ్వరంగ మెల్లెడల వ్యావింపసాగె చిర కల్లోల వారాళి తీర భూమి చరల అతి శాంతముగ వచ్చి తాకినటుల నట్టి విధిశాసనమ్మునే యను సరించి యస్లి నల్ల న వివశుండైై యతండు నడిచెం

ళు ళ్‌ ళ్‌ విజన విస్ట్రప తండ్రీ సువిలసనమున శూనస్థమౌా స్వష్న మొండు విసుష్బర్శిల బరశ శగహపథాలోక వృత్తానం గాల మపవుడు విపుల నుగు శన వాగుర న్విసరుచుండె "'రాగరాహిత్య పూర్ణ కాలాయ సృష్టి శహిత ఫల నవీన మగు నారంభ నుబుల నెట్టి సందేశమును లేక యేగుచుండె జాములు, పవళ్ళు, ర్యాత్రులు చ్యక్రగలిని, శ్‌$

జక శామాయవి

స్వచ్చ మోావాన చం్యదబింబమ్ము తోడ సోత్సుకతం గూడె సుందర శభ రజని; శీతపవనము పులకిత స్నిద్ధ మగుచుం 'గెరలి పాడెను భావనోద్లీధ యపుడు* ఉన్వం గలుషితాధీర మహాోగ్ష శ్రనలంను వ్యా ప్రినొందె సుదూరమ్ము. వరకు జలధి విన్నరించిన దటులె గభీరముగను జం[దికారుచి యంతరిశ మ్మ నందు.

ళ్‌ ల! గ అట్రి రమణీయ దృళ్యము సంచ యల 'చేతనత్వంపు నే_తాళ వంజె పీపళ్త; స్నిద్ధదళములు తమి వికసించి జమొచ్పె- వ్యక్త గగనంపు చంచల భాన్వరతలు సుఖకరమ్ముగ నృశియించు మరతడె నపుడు; ఎరుకపడుచుండెం హయ్‌బల మరీం(దియమణి నర్పష్నలోక మధుర రహ న్యం బాకండు. పొలసి స్వాభావిక మధు బుభుకవోశా నాది వ్యననమ్ము జాగ ఫ్రతంబయ్యె-. నపుడు; వలచి కోళి మనువ్ర్చ చికపకిచతముగ మధురమా ద్వంద్వసుఖ మకుమానముకన్వ, దినము రా్రియు నోచ్చి సా రబివకుణుఆ ఫుటి కాయ శృంణాక పూరతలుగ; జీవిత తరంగి తోదధి జీవశముల్‌ కనలి మేరను నవ్వై సమాగమము.

( అన్నకి) - అశ జ తృపితముకు వ్యాకుల న్యుయెస్రై దీర్బతపసు సంయమమున సంచిత మజోశ క్షి యివ్చు డపరిమేయంపు ళూనషరాజ్యానం జేసె నస్థిరమైన్మన తమ మట్టహ[ మెనషి (వౌఢవవన నంన్పర్శచే (శారరనపువు వులకిత మ్ముయి విశలకాళలిత్‌ మయ్య; చిక్కువడిక ఆశానతీ చికురపాళిం జంచల సుగంధవీచి నర్తించసా” : ద్‌ర్ధ నంవేద నేచ్చతో 'చెబ్బలిన్న మను మనోవీథి వికలత మల్ల డిల్లె; చటుల నం వేదనము జీవవజగము నెల్ల విఫల బాధారతి నలిపి వేయలలది.

ళ్‌ ఖ న! ఎంత మధురముగా నాహో!- యెనల మెసంగు నవ్వ సుందర మీ కల్పనాజగ ము] ఛాయలో సుఖన్వష్నసంచయము. వులక రింత మేలొంను, నిదురించు --- లేక యలపూ (పేమనం[పా_ప్రికిని మనో=ఒభీష్టమునకు ఘరక్షణమె లేశ యున్నవోం గడంగి, యేల యెవ డభావానఫలతల పామగాథ వస్టర్భ గతుల (శ్రైలొసమ్ము లాచరించు. చెప్పు మొంటిగ నెన్నాళ్ళు జీవితంబ! యిటుల గడుపంగ వలయునో యీను _౨౬ తెలువు మీ కథ యెనరి శే వినినింపవనలయు! (ీ మి విధిం దెల్పుట వ్యర్థమనకు, శ్రి

కిక శామాయని శాంతికిరణ రంత కార కామతల్లి | చారు తిమిరసుందక రవాస్టిమ్మ! ఓసి [1 విమల శీతలత వ్యధితే విశ సృమునకు నవ్యగుణవిందు వౌచు నున్నావు నీవు. అవీంత సంతప్త జీవన వార్ష జాయి శాంలి సహిత ఛాయా(ప్రబేశమ్మ! ఇప్పు డగణిత మనోజ్ఞరూూపాళి నమరి యెంత స్వాదు మంజు నంబేశ మొనం” దీవుం రమ్యుతమ మాజను వహింవ నెచట నిట్టి చతురిమ వెంలమి నార్జించినావు; ఓసి, యిం్యదజాలజనని! ఉజ్వలనిళి నింత నుభురవు నీ వైతి వెందు కిటులో ఛు ఖి న! 'శారశానీవముల సబ్ధితరటము కడకు దీప్తి మలినంజ యే తేర దివ్యరజని' చాని వాంపేయనర్మ వశ్ర్రృమ్యు చించి తివిరి న వ్వెదోవేల (పతీపనుగను? అంధకారాన నశుకణాళి. గలివీ చతురత ననంతకాల శానకపు సే వరో చరకముచను (వాయువేళను శక్తి మెరయ నిటుల నాకస్మికముగ వాసింతు వేల విమల రజనీమతల్లి'కా! విశరళమల మృదుల మధుకరివి సొగయ నాచటనుండి వచ్చి మంథతమ్ము పఠియించి (పాణిళోటః (బీకిం జాంబించి పోయెదవే లతాంగి!

( అనక్కి ౧) = ఆక 27 ఎకిళుల వలె నిట్టూర్పు అే దిగంత "శేఖకడ మెల్లగా నంతరించి యిటుల గాలిరొద యను మిష సువేగాన రొప్పు చవరి జీరంగ నీవివ్చు జేగి దతివ! ఇంత త్మీనమ్ముగా వాసియింతు వేల + బహుళవోనమ్ము "వెదజల్లి నలదు! మరలం లమ్ము హీమళణ ఫేన తరంగ పాళి నమల తిమిరము --- లమణ మట్టి న్యా ప్తి, ముగుద! ఎవ్వనిం గని మేలిమునులప నెత్తి చినతనవ్వుల నాంచు మరల నడతు విజనగగనాన మరచిన విశము తోవ న్మతిపథ మున కెవ్వని. బెచ్చికొందు 1 రజతపుమ్చ నవీన పరాగమటుల చం దికాధూలళిళ ల వెదజల్ల వలదు; ఓసి యునాాదినీ! యిటు లుజ్వలింవ మభురకౌముది నిను నీవె మరువంగలవుం జారె నిట చూడు నీదు నస్త్రొంచలము్థ్రై; చాని సవరించుకొనుము -__ వైతన్యపీన! 'రాలె నందుండి ఫణమణి రాజి --- దాని (ోవుసేయు మున్మాదినీఖావ ముడీగి. నవనయావన మధుమదోన్మ త్త రజి 11 చినిగి టోయెనా యేలం న్‌ స్నిగ్ధ్‌్‌ల లులితవసనమోమూుగ్ధ 1 సీ పచినిం గని య కించన జగ మ్మిదిగా, సంతసించుచుంజె!! ణా

28 శామాయిని వరలు నా యకతు లావంత నైభవాన ౨... టౌఢవై రాగ్య మేల యుత్పన్నమయ్యె + "లేశ మరచినదాన వై లీల వెవళ దబల! జీవిత వషః కిణాంఠములన. వ శ గ వీపు వివు జెదియొ మరచినాను స్మృతికి రాదు, (పేమయా, వేదనా, (భాంతి హాని! ఎద్ది మరి! కాక సుఖముగా నెందు నిదుత మలలంగి నా మది యద్దాని మరచినదియొ ! ఎచట నీనినీ కది యాదృచ్చిశముగ గోచరించిన నదియు జోంగొట్టవలదు; భాగ మద్దాన నీకు నేం బంచియిత్తు; మరువకును చాని నేనియు మ॥వ! స్రీ, న ఖ

క్రామాయని ( ఆహ్లోడము )] [శద “ ఎవ్వరవు నీవు; సంనృత్య హీనజలధి తీశమున నూర్మి వినరిన దివ్యమణివి? మానఫణితి నీ విజ మనూనేరమ్య (ాంతి నభిపి. క్త మొనరింతు కడంగి నీవు 1 మధుర విశాంతి వేశకాంతమవును; భన బ హిర్లత జగతీ సురహన్య మివు; - నీవు నవ్య కరుణా మనోజ్ఞ మానమవు; నీవ యస్థమల చంచల మధుర మనో2_లసతవు”. న! థి ఛ్‌ నారస మటు, కమితొలి ఛంద మటుల మట్బడీరుతిం బోలు నా స్వనము నపుడు పంచుళొనియున్న మోముతో మించి మనువు మహితిగతి వినె నంతోవు మంజులముగ -.. అప్పు డొళ యూఫవు కలుగలా నతయ చూడ సాగి నాకర్షితుని వోలె నాగ కటులె; అల్పట్టి రమణీయ సంగీత మిన రొనర్తువ రన్న కుతుకము మొనమ్ము నందలల దె! చారుతర మగు నయ'జేర్మదజాల మటుల నమరు నా మంజుదృశ్యమ్ము నతయ చూచే; అద్ది సుమశోభిలతికను నమల చంది శా పరీరంభ నీల మేఘమ్ము వోతెం ఫ్‌

కి శఛామాయని నవ్యసౌరభ మధుసవనమ్ము తోడ జెలంగి (క్రీడించు నాక పాలళికుఖ్స వోలె దీర మును శ.కుమును మహోదీర్ణము నయి చావ్యారూషమ్ము హృదయమ్ము వలెనె యుండె, - సీల తోమావళీ రుచి ని స్తులములం రమ్య గాంధార మేవ. చర్మములతోడం గప్పె నా వ్యక్షి కమనీయ శాంత వవువు: అవ్వి దాని శావరణముశైై చెలంా. రమష్ట జలదవనాన గులాబిరంగు గలిగి విరిసిన (పోదినీకళిళ వోలె నా విసీలంపుం బరిధానమందు లలిత గతిని సాము విచ్చి యంగమ్ము తోయి. అహవా! ఆ ముఖసౌందర్య్య మరయం దోంచు బళ్చిమ వో్ళమమధ్య్యాన బరమనీల 'మేఘములు గవ్ప భేదించి మి[త్రమండ లమ్ము. ఛవిధామ మటులం జెలంగు ననంః. కాళ అభ్వుగ్నినగ నవగాఢసీల శృంగళము విచ్చి మాధవ స్నిద్ధరజనిం గదల శెవ్వేళ నిల్చి (పకాశయు క్షి మెరయుచున్నదో యన నది వించి తోంచు, ఛి న! గ

అంసనున నల ల్లిరిగి (వేలాకుచున్న శు భశేశాళి ముఖచంటదుం జట్టాఫొనల

| శ్యామ భనకాబళమ్ములం శశిని జేర యమ్మితమును (గోల వచ్చెనో యనంగ న్‌ోొప్ప [|

ళ్‌ అహ్లదతణు ్సి =సశద్ధ ! అ మొగమునను జరునగ వద్భుతమ్ము ! మ్మితు నసుకిరణము విశమించి యుకళా రశ్ర కిసలయమున నభి రామముగను నలనఠను వొంచదెనో యన నద్ది యొసప్పెం శ పా శు నిక్య యావనచ్చృవిని నిర్మి,[దమగుచు విశ్వ కరుణా సుశామనా విమలమూ క్ని భూరి నంస్పర్శ కర్షణాపూర౦ళతమ్ము జడమునను సూూర్ని6 గట్లింపం జాలు నర్ది. న వ ఉదయళతారకారుచీ యను నొడిని ఏడిచి వెళ్టే = సిగ్గున మత్తి ల్లి 'వెడలినట్టి యువసి తొలి సుకాంతకిరణ ముజ్వల మధు రతను, నార్ష )మోచానం బూర్జ మగు సనద్దిం అద్ది కసువు కాననఖండ మందు మంద పవన చాలిత సారభ్యప్రపర మొలసి యరుణరాగయుతము మరంచార్డ ) మగుచు ళఅూపుధంయించెనో యన నోవీయుండె. సురభినమయరాకా నవజోత్స్న పడిన యట్టు లొప్పె నా మధు మందపోన మప్పడం;" చాని మదవిహ్వుల మై్ళైన తరుణకాంతి వువ్చరన సాళ్టనీ గంధోర్మి వోలె దోంయయే. ర! అ క!

వమధ _ గగనాల మధ్య జీవనము కనం నతిరహాన్యము నిరుపాయ నుయ్యె - తిరుగు చుంటి మండెడి యుల(ానై ఛూన్యమందుః చో డెరుంగకలో యని ముకు వాడినాడయం. 17

లికి శామాయని “ ఎటుల దీన నగము (ప్రవహింయంజేయ

"లేడో "సెలయేటి, నెటు చేరలేదొ... కరగ

నట్టి హిమము న్నిక్ష ఠరూవ మంది కడలి

యొడీని, అటులె, ఫామండుండ, నుంటి ీనులొ, ళు ఖః శ

ఎసలిప జికుజాల (బకుకు (ద్రహేళికగను _

దాని విడదీయ నెన్టడు యత్నమ్ము నలప

నించుకయు _ నర్‌ 'మేనిియు నెరకపడదు;

విడిచి యూహలం గాలమ్ముం గడువుచుంటిం థి శః ల్‌

“౯ తమి నెనంగిన యా యతీరమును లేలత

బవలు మరచిసోవల యత్నపజకుచు నుంటి;

దీన జీవితగంగీతే మైన యద్ది

తిమిరగ ర్భాన నొడిగి దూరమగుచుండె.

వమి చెప్పను, నే లక్యక్‌ానయను ఏ

నీల గగనావకాశాన నేను జాం

"చెదరిన పవనోషి యుల ళిధిల విధుర

శూన 'రాజ్యమ్ముగ వసించుచుంటి నిఫ్రడు,

ఒక్క సుమమకు మానినీ ద్యుతిని నేనో;

రమష్రజడతకు జీననరాసి నగుచు

కడు నఫలతక నే మోనశారే సైడు,

న! వ శు ఎవ్వరవు ! ఘోర్మగష్మాన ని విధాన తోంవెదవు ; మృదువాసంతదూర. వోత్రా నంధతమసాన (ోదిని యటుల.. తభన యందు శీత సురళిళ మంచానిలముగ.

( అహ్హావము ) - శడ్డే ఫీక్రి- శారశాశాకిరణ తుల్యతను శెలంగి కవి మృదుల మాననమునకు6 గాంతక, ల నంపు దివ్య లము లవారి నాలో నాదు చి _త్తవై క్లబ్యము శమింపంజేతు ఏవుం న! న! ఫి కోకిలా చేని వార్రానం గుసుమమునకు వచ్చి మధుమయనం బేశ మిచ్చినటులం గడంగి సవిశేషమగు నముతగ్రాంఠ నుడిపి పల్కసాగె నాగంతుకవ్య క్ని యంత. వ్‌ ఫా |! “* తండ్రి కళివియమైన సంతాన మేను _ ఇట, గంధర్వభూమి, వసించి భవ్య లలితకళ లందు జ్జాన మార్ష నమొనర్చ వ్యాది నవోశ్సావా నిబవిడమై యెసణయచుండె, ముక్త గగనాన జరియించు రక్తి బలిసి నిత్య మభ్యాన మాటను నెటీం జెలంగె; వ్య స్త్వ హృదయము బహుకుతూహలము మెరయ విమలరమ్యు సత్సత్యము న్వెదకుచుండె. అవావా 1! దృష్లి హినుగిరిపై. కరిగినసంత నధిక భీరుతం (శ్నించు నాత్మ యిట్లు “వస.మతీలమ్మీ కీ భీలివళి ఇ 'బేమి 1 వృథ్వి కిట సంభవించిన వీడ యేమి ఖో తనరి మానాన నాత్మసౌందరస్యమునకు దిప్టమగు మజోసు_స్తసం దేశ మొకటి నజగ మొచు సంశీతమ్ము నలుపం గడంగె = ( హఠ మొనర్చి ముగ్ధవై తన్య మవుడుం వ్ర

ఫ్రీఫీ. కఅామళణ మరులుగొని ముందునకు సాగ మానసమ్ము; పాదములు చాని వనువెంటం బరలొ. కంటి. యాకలియె తీరి శకామనగాళిం గనలోటఒ వింత రమణీయసంఫార మిద్ది, యహహా! ఒక్క దినమున దరిలేని యుదధి ఆగి ముబ్ధమై డీకొనల సౌ భమీణిధరము- నొంటి నిరుపాయజీపోం బొలయ నిట్లు 'జీం దిరుగుచుంటి మానాన నేటివరకు. కంటి నొఠ కొంత బలక్రిర్నకబక మిచట.- “ఎవ్వు రది భూతహితరక్షి నిడి ఎవరొ" యుజ్జగిలి కా సజీవుండై. యుంజె నేంటి కిచట * ననయూవా- జసియించె నెడందయందటు, “* ఓ తపస్వి 1 ఇంతగనీ వాజియుంటి వేల! వీమి, యీ వేదనావేగ మేల సీకు! అయొు ! ఎంత హళాశుయ వై తివయ్య:! 'కెలియంబల్కు- మి కెట్లి యు ద్వేగచూనా !! అయ్యొ ! నిక్శేషమా నధీర మైన మధుర లాలసయెొ లేచె వ్యాదయాంతరాన! వప రమ్య వేషమును గొని ఖై రాగ్య మిటుల నిన్ను వంచించు నేర్పుల నెగడు సౌతెం&!? చటుల దఃఖభయమ్ము[. నజ్ఞూత జటిల తల నెడంద నూహిలచి సంరతమను. నిటులా నపరిచితుత వై నీ భదిమ్యమ్ము( గాళ్ళి కరసరంగాన మముఖతం గాంచ జీల 1.

( అహ్హానము ) - (కద్ధ క! జూగృతమగ్దయి వ్యక్కమై సంతసించుం దనదు లీలకుం బరమవై తనఫ్ధి యెప్పుడు; కమ విశ్వాభిరామవికాఖ మద్ది నర్వు లనురక్తు-లగుదు లా సర్గ యన్న, నృష్టి ర్‌ శ్యాణకర్శచే కను. శే మిచ్చు పరిణామ మగు నెక డిచ్చ కచ్చి; (భమకు లోనయి కాదని వదలి దాని నివాము నసఫల మొనరింతు వేల, నీవ్చ 1 ఫి క క! దుఃఖపూరిత గతళా(త్రి. దోయ కాఖ్య నూతనోదయము రుచిరానూనముగను; జిలుగు నీలపటము గౌ౬ ఇెలంౌ నది; చాన సుఖశరీర మొగిని జాగియుండె ఎద్ది యభిశావ ముంచు నూహింతు వీవు విశ్వ కప్తమూల మని భావింతు బని నద్ది యీశకు గుప్తవరమె యాను. దీని సీ్ఫ్ట మసువంలోకు మెడంద నెన్నండేని, వాసకఘులమయి విసల్పీడ వలన నిటుల స్పందనముం జెందు ని మ్మహాజగము- డలం నిట్టి సుఖదుఃఖమే విశానంవు సర్వ్‌ మగు _- మహేశు నత్కుతదొన మరయ సిద్ది నిత్యనుఖ మెపుడు. (బభుత నెరపుచున్న. గళవళము నొందు జలనిధి గళిగ సద్ది వష్టథవలన నీలవీచికావళుల నదుము శాంతి విరజిమ్ము సుఖవాణీగణము చెవకు, శే వ వ న!

లిం శామాటి; మనువు సవిషాదుండ్రై యిటు లనలయసాణొ;

“* మూసనమున నీ యుఇ్భా ప్రస మంజులతలు రమ్య సువిలానతలళో నిరంతరమ్ము శొదపంజేయు నుత్సాహా మహోర్శికలను, కాని నిరపాయమైన దీ గడ్డు బతుకు, ఇందు నంచేహ మిసుమంత యీని లేదు; పరిణితగ నా నిరాశను బడియు నద్ది పరగు సఫలతా కల్పిత వఫువు వోత, అప్పు డా వ్యక్తి మైెలితో ననియె “ఎంత థీరతను ఏడినా వొహో! ఏరు అెం'దుం జచ్చియేనియు6 'జేకొంద్రొ జయము నట్టి (బతుకు పణమున నోటమి. వడసీనావ్ర, తపము శాదు జీవనమె సత్యమ్ము కనం; వణిక దీనావసాదము శ్రి కరము జాలి నొదవలా. జేయు నాశాప్రమదము తరళ శాంయతో నిండియున్నది గాఢనిద్ర.

(వళ్ళతి వనితకు వాడిన (ససవములను

. చెలలి సింగార మెవ్వరుల చేయ శెవుడు? పీడ సౌరభ, మందముల్‌ వాొడిపోవ, త్వరితగతి నవధూళిం గలసిపోవలయు నన్ని. వమణము నహీయింన నోపలాం గలబె (పకృతి యీ వురాతన నిర్మోకమెన్నంటోని; వలచి పరివర్త నము, అందు నిలిచియున్న చననకత ననథా మవోన్లోదనమున,

( అహ్ల్హాడము ) = (శద్ధ శే యుగము లనియొడి పృథుల గండోపలముల నవస్ట గంభీరముగ సృష్టి నడచిపోవు; అమర గంధక చై తేయ గనముదయములః వ్యాకలతల - "వెను వెంట నమగుచుందు. వ న! ఖి ఒకళాండవు నీవు _- సువిశాల ముర్వి; నైజీ నిఖల మై భవనంవ త్హి నిండియుండె; క్ర ర్మభోగము, భోగంవు కర్మ- ఇదియె యమలిన జడ తా చేతనావ్తాదనమ్ము. యజన మనసపహాయతను నొంటి నాచరింపం గలవె! ఆ యూవా నర్ధమ్ము గలదె! ఎచట నాత శై కర్త అరహితమూా నచట 'జేయం జూలు బే యెట్టి[క్రీయను విస్తారముగను. అణగ్రిపోయెను సీ ఫొార మందు; ఎచట నూంత కజ్వేవణను సేయ నొప్పిదముగ; వను నసపాచంిగ్వై నీకు బూని బుణవి ముశ్త శాదును వ్లూర్గసముత్సుకతను. శృవకొ నా నమర్చణ స్వ్పకరింవు; మగుకు జక్యానియదినీ భవాబ్టి యందు; స్వార్థ మును ఏడి నీ పదనరసిజముల 'నేంటినుండి జీవితము నంకిత మొనర్తు. మాయను, దయకు, మమతను, మధు గిమమును, గాఢవిశ్వానమును నేయ గై కొను మివె వివృరములం వా నునోరత్న విమల నిధులం సీ సమాపాన ననుఖోగష్ట్ర నిచయములుగ, ఫ్‌

"కిఫ నామాడన సృష్టీమూల శబాన్యమ్ము 'వీవ్రు కమ్ము! వ్యాష్కీ నొందు నా వల్లి నీ వలన నింక కుసుమ సౌరభ మిా విశ్వ గోళ తుందు నిండు రమ్యు పున్న(క్రీడ నెగడు మంయజ్ర!

వ శ వ అబ్బయోని శభ వరబా వార్ష ఏవటును శవణముల సోకలేటె - సీరం మెడ్ది;

“న 'క్తియుతు,డవు శైశొమ్ము జయను సేవ్రోో ఇట్టి జయగీతి మార్రోశైను నీ అగానం

సృ అమృతసంకతి! భయ ెజప్పరిలు మున్నయది వ్యష్టి యదుట శుభోజ్వఅనును శెరలు కర్ష్ష్ణ జీడశీల(ద ఆకొలమి

స్నిగ్ధ సర్వసమృద్ధి శర్షీలవబడును. న్వక్షజనుల యసనవలఆా ధ్యంశవబ్ము

కడంగి (పోవిడి (వజురోబకరణదులన మానవ, శ్రీ) గతిని. కీ చమునఅుదుళణి; అమల వేతనాపచి శేతిహానరభన

యఖల నూనవ భావభత్యుమ్ము _ అచ్చి _ విశ్వ మహసీయ మావవవీఘు అందు

నంకిత ముగు గాక త్యాశురణడుంలం అస్ధులు శినాలుల అలార్గ్‌ మ్ము న్‌ న్‌ేన, (గ్రహములకు కుకుద్ధ గకులు కఖెశీని, నఫలతసు 'ఇెందుజాల్చక ఉవష్టస్నష్టే.

(ఆహ్ల్హదము ) - (శద 39 అగ్నిశణముల వలె మానవాళియగము గర్వవార్హాల జ్వలియించు కాల మగత! జల మహానిల వనువుతీ నసముదయనుల వాని నధిగమించి యడద్ది వరలుగాత। పొర్లి కడలి పల్మారు లుప్పాంగ నిమ్ము, ద్వీప కూర్మాల మునుంగుంచు "ీలనిము శై? వెదకుచు నుపాయనంవాతి వ ఫధ్ధి గోరు మానన్చని శక్తి దృఢరీతి మనెండుగాత ! పరిణ మించుత విశ్వజార్భల్న మమిత బలముగా . దాని నవిలానపణితి నపజ యంవ్రు వాస్టపార మిం 'వాసియించంజేయుల గాత! శక్తికి సుఖగతి కలుగుల౮ాళత 11 వస స్త్వము, వికలదునో, నికుపాయము నయి, చదరినట్టి శక్తి చపలా శీర్గ వికల కణములకు సమనయ మొగి గలుగుంగాత! మానవత నిత్యము విజయనముహిత మగుత!! 68

శానుము ( అనురాగము )

౯ జీవనోదా్థన మధుమయ స్నిగ్ధనురఖి! అంతుతవు టలలల ప్రయాణ మొనర నల్పి శార్వ 'లోలదుదిజాము కందు వచ్చి కెవ్వేళ సిటకు నప్పిడియ శే ఈవు వచ్చుటల జూచెనా యేీనిం కల్కుం (గొత్తలుగ నిఫ్పు డున్మాది కోకిలమ్యు సీరవత్వ్యాన నలసతల నూరి ముగ్ధ ముకుళములు నీతి దమ నేత్రములను దెరచె, శమిసిం ీడగ ముకుళాన దాంగు టీవ్చు

చేర నేర్పెడి వేశలో శిధలసురళి

వలన గబల్లబె మసృణంపు బటల మవని 1 అగును గాదా? నిజ మొె్మిదో యనుము నీవ్తు వుష్పవసనాంచలమ్ములో బొలుపఫ్ర మెరయ సి్ఫు నరనవోసమును లిఖంచు వేళం -__ కొండయేపల జలజల నొంతుకలతొ

నీవ మధురకంఠమ్ము జోడిం చినపుడు, ఎరిత నిశ్చింత, యుల్లాన మెరత య.న్న వహహా! విక కాకలీస్వన మందు = బలిసి జీవన దిగరిత గగసానంజెలలి మూరు ఉయోగుచున్నటి నవననామోవన మవ్చడు,