Telugu aksharashilpi dr. adhepalli - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

ర డర చట టా.) మ! (41 లు నళ గళ - ట్ట రం పణనతన: "సాగి బు నక్తం గన్‌ టం ( నం -్శ లు ఇకో క న గ నాకను య స ను చే రం వలో టే ర న న 1 గ? న న మ తస న (స! నన లా మ న వుట రర టు ప! పేల 0! మము. మ న న య లు ప్‌! న రట హ్‌ సు! గ మ || న. | నాన రా చ! రడ న న | శ ల మ. మ. న ర్‌ు మ వం యన్‌ న గేల తం య క. చ షమ ను స. మ వ వామన. ను . వ. 4 ల! ( ర మ చను గ న. ఛ్‌ ను నంటు సస (|. 1 * మ న స. | మయా య్‌. | న. మ్‌ ఈ ము వమన “శ తు సూ. "? రన కాలను యను ౨ ల ౧. శ ( న నా వక న చమ వైవా ప. (. న / ఇా4 సా న ము పటమట = ళ్‌ వారాలు లలు ప్రదేశ్‌ సొంస్కృతిక సమాభ్యి న ష్‌ ఆజ లో. శ్రీకాకుళం జిల్లా శాఖ లా | న లాలా మో _ ల న క్‌ | న ల | . వ

రావిజద్టి అక్షరశిల్సిడా అద్దేపల్లి ఆకుళతటు టవ ఆపక కలై లా' ఆస ఇరు వెజో రియంీలులంట కంణ ₹2ం1ంల0; వలడిం120మ-5ఏ2064 తిింగ6: (08942) 278573, [ నా స గ్‌ సల్లూ శ ప్‌. స ఈ సా గ. న న వ నన న. న న్‌ రచన: రామిశెట్టి ప్రమరిణ; ఆంధ్రప్రదేశ సాంస్కృతిక సమాఖ్య, శ్రీకాకుళం జల్లా శాఖ.

అక్షరశిల్పి డా అద్దేపల్లి చామి2ద్టి వప్రధమముద్రజ : డిశంబరు, 2002 ప్రతులు న 6500 . మూల్చము ఫి తిన ముద్రణ వ మహోదయ ప్రింటెంగ్‌ ప్రెస్‌ ఈ శ్రీకాకుళం, ఫోన్‌: 222496 గ. క్షి టు తం భక గం ధాలయి త్ర 1 గంగ ..౯” యట్‌ ఫే ౮0 క్‌సన (౧... గ్‌, ఓ నే య! ళో ష్‌ లో ర . '్‌ లో గీ ॥ ఆ పూద లోడ సరి త్తి వ 1

• సర్వహక్కులు రచయితవే ప్రతులకు:

1. ప్రధాన కార్యదర్శి, ఆం(ధ్రప్రదేశ్‌ సాంస్కృతిక సమాఖ్య, శ్రీకాకుళం జిల్లాశాఖ, శ్రీకాకుళం - 532 001 ఫోన్‌ : (08942) (గ) 278573 (0), ,222306
2. శ్రీనివాస పబ్లికేషన్స్‌ సంతవురిటి వయా: పొందూరు - 532 168 శ్రీకాకుళం జిల్దా
3. డా॥ పులఖండం శ్రీనివాసరావు, ప్రిన్సిపాల్‌, గాయిత్రి డిగ్రీ & పి.జి కాలేజ్‌ మునసబుపేట శ్రీకాకుళం - 532 001

అక్షరశిల్పిడాః అద్దేపల్లి రానివద్ది భావత్రి ఇ కలో రంకు ంం 53200క0తవుంటి కవి, రచయిత మెజయంరోోు 6573. తే9-12-02ది 10162 (08942) 228 అఆముఖం

సాధారణంగా జీవిత చరిత్ర లేదా చరిత్రరచన కేవలం వాస్తవిక విషయాలతో రూపోందించబడుతుంది గనక నిరాడంబరంగా కనిపిన్తుంది. ఆయితే చరిత్ర రచన గూడాసుందర కావ్యంగా రూపొందించిన దాఖాలాలు తెలుగు సాహిత్యంలో అక్కడక్కడ కనిపిస్తున్నాయి.దీనికి కారణం చరిత్రకారుడు కవిగా సుందర పదజాలంతో రచన సాగించడమే. అందుకే కొన్ని చరిత్రలు కూడా పారకులకు కావ్య రసానందాన్ని అందిస్తున్నాయి.

అదే తరహాలో శ్రీ రామిశెట్టి అద్దేపల్లి కవి జీవితాన్ని చక్కగా మలిచారనడం ఎంతేనా సముచితం.బీనికి 'అక్షరశిల్పి అబ్బేపల్లి అని నామకరణము చేయడంలోనే ఇది కవి జీవితచరిత్ర అని అందరికీ అర్ధమవుతుంది. డా అద్దేపల్లి రచనా వ్యాసంగంలో శిల్పిగా రాణించిన విషయాలను ప్రధానంగా దీనిలో పొందుపరచడం జరిగింది. రామిశెట్టి చరిత్రరదనలో ప్రదర్శింబే నిజాయితని ఈ రచనలో ప్రదర్శించిన సన్నివేశాలు ఎంతో ఆశ్చర్యాన్ని కలిగిస్తాయి. అవికూడా సుందరమైన కావ్యకైలిలో ప్రదర్శించడం విశేషం!

ఇటివంటి విషయాలను ఉన్నదున్నట్లుగా చెప్పడంలో అద్దేపల్లితో తనకున్న సన్నిహితత్వం, సాహచర్యం ఎంత ప్రగాఢమైందో స్పష్టమౌతుంది. అక్కడక్కడా అద్దేపల్లి మానసిక న్ఫితిగతులను కూడా రచయిత చెప్పడం, దానితోబాటు ఆతని రచనాప్రాశస్తాన్ని, బొచిత్య సౌందర్యాన్ని చిత్రీకరించడంలో రామిశెట్టి చారిత్రక రచనాపాటవం ద్యోతక మౌతుందనడంలో సందేహంలేదు.

ఈవిషయంలో ఏరికి నా ఆభినందనలు అందజేస్తున్నాను.

భాదుభ్రై

| అనీల్‌ చంద్రపుణేఠా, 1.4.5. శ్రీకాకుళం జిల్లాకలెక్టర్‌, (63-96ుశ్రీకాకుళం. తే 10-09-1996 ది

అభినందనలు ఆంధ్రప్రదేశ్‌ సాంన్కతిక నమాఖ్య శ్రీకాకుళం జల్లాశాఖ ప్రధానకార్యదర్శిగా, రచయితగా, కవిగా, శ్రీ రామిశెట్టి నాకు సుపరిచతులు, ఆక్షరశిల్పి డా! అద్దేపల్లి రచనలో గల ముఖ్యాంశాలు వీరు నా దగ్గర చదువగా విన్నాను. ప్రముఖ సాహితీవేత్తడాః అద్దేపల్లి జవిత విశేషాలు, వారి

రచనా విధానం సన్ను ఎంతగానో ఆకట్టుకున్నది.

సాహితీ సేఠకు అంకితమైన రామిజాట్టికి నా అభినందనలు

• శనీీల్‌ చంద్రపుణేఠా, లం | |

వానుజెస్టి "అక్షరశిప్పిడా అద్దెవళ్ల దాః అద్జేరల్లి రాముతూరొనిరా వ్ర, తంత ప్రముఖ కవి, విమర్శకులు శ్రీ రామిశెట్టి- సాహిత్య కృషిలో జగజెట్సి

ఒక లక్ష్యంపట్ల అంకితభావం ఉండడం ఈనాడు చాలా ఆరుదైన విషయం. అందులోనూ సాహిత్యంపట్లమరీకష్టం. సాహిత్యాన్ని సాహిత్యంగా ఉందనీయక ఈనాడు చానిచుట్టూ అనేక కృత్రమవలయాలు ఏర్పరచింది ఆధునికత అనబడే నాగరికత. ఈ వరిన్ఫితుల్లో మిత్రులు శ్రీ రామిశట్టి వెంకట్రావు సాహిత్యాన్ని ఒక నంన్ధ్సద్వారా పోషించడంలో నిరంతర చైతన్నాన్ని కూడగట్టుకుంటున్నారు. 'ఇంద్రిప్రదేళ్‌ సాంస్క్స్‌తక సమాఖ్యకి' ఆయన అంకితమైన శ్రీకాకుళం జల్లా కార్యదర్శి సభలు,వార్నిక సమావేశలూ చాలా క్రమబద్ధంగా నిర్వహిస్తూ, సంస్థని, శ్రీకాకుళం జల్లా అనేక ముఖాలుగా అభివృద్ధిబేసిన వరుస్తయంగారచయిత.

శీ రామిశెట్టి, డాః అద్దేపల్లి జీవిత చరిత్ర రాశారు. ఇది ఒక స్థూలమైన రచన ఐనా ముఖ్యమైన జీవిత రేఖలు స్పష్టంగా కనిపిస్తై. ఇది "మహోదయ" లో ధారావాహికగా వచ్చింది. ఇది చదువుకుంటే, ఆద్బేపల్లికే ఆశ్చర్యం కలిగింది. ఆయన ఎప్పుడూ తన జీవిత విశేషాల్నివివరంగా, రామిశెట్టికి చెప్పలేదు, ఏదో ప్రాస్తావికంగా వచ్చినవి మినహాయించి. ఆయితే, ఈ విశేషాలన్నరామిశెట్టి, అద్దేపల్లిసై వచ్చిన ఎన్నో వ్యాసాల్ని పరిశలించి రాశారు. అలా చెయ్యిడానికే గొచ్చ ఆంకితభావం కావాలి. పట్టుదల కావాలి. ఒక పరిశోధకుడికి ఉండేఓపికకావాలి. అవన్నీ రామిశెట్టి ఈ జీవిత చరిత్రరచనలో చూపించారు.

ఈ వుస్తకం చిన్నదే. అయినా, అద్దేపల్లి జీవితంలోని కొన్ని ముఖ్య సందర్భాల్నీ, ఆయన స్వభావాన్నీ కొద్దిలో గొప్పగానే చిత్రించింది. అందుకు రామిశెట్టిని ఆత్మీయంగా అభినందిస్తున్నాను.

జీవిత చరిత్ర రచనలో, శ్రీ రామిశెట్టి యింకా నైపుణ్యం సంపాదించి, వురోగ మించాలనీ, ఎప్పుడూ పురోగమిస్తూనే ఉండాలనీ కోరుకున్నాను.

శుభాకాంక్షలు శద్దేవల్లి రామమోహనరావు

ఆ౬౦ళల్స డా అద్దవళ్లై రామిణబ్టై డా॥ఫులఖండం శ్రీనివాసరావు నా శ్రీకాకుళం, తే16-12-02ది. ప్రిన్సిపాల్‌, గాయిత్రిడిగ్రీ మరియు పి.జ. కాలేజి. ప్రశంస

నిరాడంబరుడ్ర్య నవ్వృాదయండు, సౌజిన్వుశీలి సాసహాత్‌ వనమాల, కార్యదీక్షాదక్షుడు - శ్రీ రామిశెట్టీకో గత పదేళ్ళుగా నాకు నుంచి మిత్తుడుగ్యా, స్తత్సాహాకుడిగా సొంస్క లతిక నదూక్లు (జల్లా కార్యదర్శిగా సరినయుం,

చాలానుందిచే విన్న్మరించ బడుతున్న చాలా చారిత్తుకాంశాలు, సాహిత్యకారుల జీనితీ చరిత్రులు, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుల పీర గాధలు, కళాకారుల కళాకాశలాలను వెలికీ తీసి వెలుగు చూపిస్తున్న రామిశెట్టీ కృషి ప్రుశంసనీయం,

కనులను, కళాకారులను స్తోత్సహిస్తూ నమాబ్టు ద్వారా నత్కరిస్తూ ఆయా రంగాలలో గల వారి కృష్ణని గ్రుంధస్రదూసంలో వెలువరింపచేస్తున్న నిరంతర సాహితీ వృషీనలుడు శ్తీ రామిశెట్టీ.

“అక్షీరశిల్సి అద్దేపల్లి - ఈ గ్రుంధం ఒకి చీక్కీని సిద్ధాంత స్రుంధాన్ని వ్రాయడానికి మించినన్ని అంశాలు సొందుసరిణి నంద్రుంచడుం ప్రశంసనీయం, ప్రుమోదాత్మకం,

= పులఖండం శ్రీనిలాసరావు న (మో

అక్షరశిల్పిడా అద్దేపల్లి య!

• దైవజ్ఞభూషణ శ్రీకాకుళం. తెన్నేటి విక్రమ్‌ ప్రకాష్‌ శర్మ తే 5-12-02 శ్రీ ప్రకాశరాయ జ్యోతిషాలయం సారొత్పానికి - లారి సమాఖ్యకి - సారధి సమైక్యతకు - సల్నిఫి అకుంఠిత - దీక్ష అఫాధారీఖ -ర్రుకిఖ రట్టువంకు గై నాగ కళ! అతు 'రామిశెట్టి ఆదర్శప్రాయులైన కవుల బాటలో వయనిన్తూ, యువకవులను కలుపుకునే మృదు మనస్వి, గాంభీర్య స్వభావి, చిత్తశుద్ధి, కార్భద్‌క్ష దృఢసంకల్చం, మనోనిబ్బరం, పట్టుదల కలిగి, నిర్మాహమాటంగా, నిర్బీతితో మాట్లాడుటమేకాక, నిక్కచ్చిగా, విషయ పరిశీలనగావించే సామర్ధ్యంఉన్న శ్రీ రామిశెట్టి ఆంధ్రప్రదేశ్‌ సాంస్కృతిక నమాఖ్య, శ్రీకాకుళం జిల్లాశాఖకు ఎందరో కవులను, యువకవులను కవయిత్రులను, కళాకారులను వరిచయుం చేని ఉత్తేజవరున్తూ, నసుదూరభవివ్యత్‌లో, యువకవులను నుందరగన్మూలకు చేర్చాలని, వారిని ఉత్తమకవులుగా తీర్చిదిద్దాలని దీక్షాకంకణం కట్టుకొని, అదే ధేయంగా భావిస్తూ, నమాఖ్ళే ఊపిరిగా నిరంతరం శ్రమినర్తా,ఈ మవాోక్రతువులో తానో “ఆచార్భబ్రహ్య్మూగా ఉండి, సాహితీ విలువలు కాపాడాలనే “ఆశలసాఫల్సానికి ” మహోదృమంగా సాగుతూ, కవుల, రచయిత్రుల “న్వవ్న సౌధాల”ను నిజం చేసేందుకు అహర్షిశలు కఠోర దీక్షతో కృషిచేస్తూ, అందరి “శ్రేయోభరితుడై” “అక్షరశిల్సి డా; అద్దేపల్లో అను పేరుతో గ్రంథరచన ముద్రణచేసిన “రచనాశిల్సి” శ్రీ రామిశెట్టి. అక్షరశిల్హి డా అద్దేవల్లిగారి జీవితంలో నాహిత్యం పెనవేనుకున్న అనుబంధం, వాటిగురించి ప్రతీ అంశం అందరికి అవగాహన కబ్చించాలనే దృ్యఢసంకల్పముతో వ్రాసిన ధారావాహికగా మహోదయ వారపత్రికలో సుమారు బక సంవళ్శరకాలం సీరియల్‌గా సాగినది. సాధారణంగా టి.వి. సిరియల్స్‌గురించో,

శిక్షరశిల్సిడాం అర్హపని రాబిట్టి

సినీ వారపత్రిక సీరియల్ల్‌ గురించో ఉత్కంఠభరితంగా చదువుతూ, తరువాతభాగం గురించి ఎదురు చూడడం చదువరులకు పరిపాటి. బక కవి, రచయిత, విమర్శకుడి జీవిత చరిత్రగురించి ఇంట్రెన్ట్‌గా చదివంపచేయడం నిజంగా 'రచనాశిల్సి' “శ్రి రామిశెట్ట “అక్షరఇంద్రజాలము” అనకతప్పదు.

తే 13-7-1996 దిన కాకినాడలో జరిగిన డా॥ అద్దేపల్లి “షష్ట్రబ్దివూర్తి” మహోశ్ళవ వేడుకలో పాల్గాని, వారితో ముఖాముఖీ చర్చలు జరిపి ఎన్నో అమూల్య విషయాలను శ్రీ రామిశెట్టి అడిగి తెలునుకున్నారు. వాటిని పాఠకులకు తెలియజేశారు. వారిగురించేకాక మినికవితల గురించి, హైకూలగురించి, అభ్యుదయ కవిత్వానికి, విప్లవ కవిత్వానికి మార్మిజమతోగల సంబంధాల తేడాను, కవిత్వంవల్ల నమాజానికిగల అనుబంధాన్ని దీనివల్లకలిగే ప్రేరణ వవిధంగా ఉంటుందని, యువకవుల బలాబలాల గురించి చాలా విషయాలు శ్రీ రామిశెట్టి, డా! అద్దేపల్లి సంభాషణలవల్ల తెలిసాయి.

సాహిత్య ప్రక్రియల్లో డా॥ అద్దేపల్లి రచనాశైలి, భావావేశం, అలాగే వారి కవిత్వానికి ప్రత్చేకమైన న్థానంఉంది. దళితుల దైనందిన జీవితంలో ప్రతిఘటనకు సాహిత్యంలో బాటలోవేయడమే దళితవాదం, దళితుల ఆర్థిక, నాంఘిక, రాజకీయ సమన్యలి వాస్తవ పరిస్థితులకు ప్రతిబంబింపజేస్తూ సామాజిక అవగాహనతో కవితల్ని అక్షరరూపంలో చెక్కిన శిల్చి డా “అద్దేపల్లి”.

వర్గపోరాటానికి, ఆర్థిక సాంఘిక, రాజకీయసాంస్కృతిక భావాల్లో కూడ వాస్తవ పరిస్థితులను ప్రతిబింబంపకేస్తూ, సామాజిక అవగాహనలో విస్త్ర్యతమైన పరిధి ఆశించారు. ఊపిరితో సంతకాలు చేసిన అద్దేపల్లి నమాజ అభ్యున్నతిని ఆకాంక్షించె ఉన్నత వ్యక్తిత్వం గల గొప్పవ్మక్తి. తెలుగు కవిత్వంలో నిబద్ధతను వదలిపెట్టి, ఎప్పడూ దూరంగా పారిపోని కొద్దిమంది కవులలో అక్షరశిల్చై డా! అద్దేపల్లి ఒకరు. అట్టివారి జీవనసరళి, నాహితీసేవ ఈ గ్రంథము ద్వారా మనము వివులంగా తెలునుకొనవచ్చును. గతంలో శ్రీ రామిశెట్టి గ్రంథరూవంలో ప్రచురించిన గుండెగాలి కవితలు, చారిత్రాత్మక వ్యాసాలు, రచనలు పెద్దల మన్ననలు పొందాయి. ప్రముఖ గాంభఛేయవాది, స్వాతంక్ష్ర పోరాటయోధుడు “శ్రి గరిమెజ్ట జీవితం, సాహిత్సం' అనే వీరి గ్రంథరచన దేశభక్తికి నిలువెత్తు నిదర్శనం. “మాకొద్దీ తెల్లదొరతనం” అనే ప్రఖ్యాతిగాంచిన పాటను ప్రజాకవి గరిమెళ్ళ జీవితం సాహిత్సం అను గ్రంథములో సంపూర్ణముగా ముద్రించుట చరిత్ర రచన వట్ల ఏరికున్న అభిరుచికి నిలువెత్తు నిదర్శనం. భవివృత్‌లో కూడ వరి కలము నుండి మరిన్షి మంచి రచనలు వెలుగుచూడాలని ఇంకా ఎంతోమంది కవుల, రచయిత్రుల సాహిత్యాలను వరిచయం చేయాలని మనసారా తోరుకుంటూ నిండు మనసుతో అభినందిస్తున్నాను.

-తెన్నేటి విక్రమ్‌ ప్రకాష్‌ శర్మ

అక్షరశిల్స్పిడాః అద్దేపల్లి రామి2న్టి " ఖీకాకుళం దూసి చెకర్ట్‌భాగతార్‌ తఊే6-12-2002ది అభినందనలు

శ్రీరామిశెట్టిగారు రచించిన అక్షరశిల్పి డా! అద్దేపల్లి ఒక అద్భుతమైన చారిత్రక వరిశోధన మాత్రమేకాదు, ఒక సీరియల్‌ నవల వలె చదవడానికి ఉత్సాహంగా, ఎదురుచూసేలా ఉండేది. అద్దేపల్లిగారితో మంచి సన్నిహితంగా ఉండి, కేవలం వారి సాహిత్యపటిమ గురించే కాక, మనస్తత్వాన్ని, కళాకారునిగా వుండే ప్రతిభని కూడా తెలియజేశారు అయితే చిన్న చిన్న భాషాదోషాలు ఉంటున్నా నరళంగా, కధలా సొగే రచన వాటిని అధిగమింవ జేసింది. అద్దేపల్లిగారి మీద రామిశెట్టిగారికున్న గౌరవం, ఆత్మీయత కూడా ఈ రచన విజయవంతం కావడానికి దోహదం చేసింది. అందుకు, డాంజకం, అహంకారం లేని రామిశెట్టి మనస్తత్వం కూడా, కారణం కావచ్చు. ఒక విశిష్ట వ్యక్తి గురించి విశిష్ట చారిత్రక రచన వేలాది పాఠకులకు సంతృప్తికరంగా చదివించిన వునత రామిశెట్టిగారిదే, మరికొంతమంది రచయితలు, మరికొందరు గొప్పవ్యక్తుల రచనలు ఆందించడం ఒక మంచి వని అనినా ఉద్దేశం.

రామిశెట్టిగారికి నా అభినందనలు

• మూసీ జెన్‌ల్లీ ష్‌ ్ట

అక్షదశివ్పడాం అద్దేవన్ని చామిశెట్టి వ. క కు క షం నా భై మ టట వ. గ జ సాగా న సం అ | [994 ఆగష్టులో జరిగిన సాంస్వతిక సమాఖ్య మళాన్రభలలో డాా అద్దేళల్లికి మెఘెంటో అందజేస్తున్న అప్పటి శ్రీకాకుళం జల్లా కలెష్టరు శ్రీ అనిల్‌ చంద్రపునెఠా ఫోటోలో ఉన్నవారు డకనుండు సమాఖ్య కార్యదర్శి శ్రీ రామిజిట్టి, రచయిత కీ13 శ్రీ ఆచార్య భావన, సమాఖ్య అధ్యక్షులు శ్రీ భావత్రీలను చూడవచ్చు. యి స మట టు టం నట! న మ ర స మం ము. టం! శాత ర షం వ , న య టం న స హస నం గ్గ న నన | ష్‌ . 1 ప న్‌ షన. న. న జ్ర , కప క న్‌ వ స్‌ [| న న యన నం. ల మ. న నోట తలను న్‌. 1 టన న న ఫస న. గ ర స! న న 4 /. న శన హి న! | ర | (| ప డా॥ అద్దేపల్లికొ శ్రీ రామిశెట్టీ

అక్షరశిల్పిడాః అద్దేపల్లి రాబనిద్ష ముందుమాట రాములమ్నగార్లకు, చదువ్వ చెప్పిన నా గురుదేవులు శ్రీ దూసి రామారావు కౌమ్సుకలస, శ్రీ జ. సూర్యవూరాయణ, తులగాం, శ్రీ తలల్‌ ప్రసాదరావు శ్రీకాకుళం రచయితగా సదా నన్ను ప్రోత్సహించి ముందుకు నడిపిస్తున్న ప్రముఖ సాహితీవేత్తలు డా అద్దేవల్లి రామమోహదానరావు, కాకినాడ, శ్రీ భావత్రీ సంతవురిటి, డా! పులఖండం శ్రీనివాసరావు, శ్రీకాకుళం, ఆదినుండి నా అభివృద్ధికి అండగా నివిచిన పెద్దలు సహ్వదయులు శ్రీ బొడ్జేల్లి నరసింభాంలు, శ్రీకాకుళం, స్థానిక శాసనసభ్యులు తీ జ. అప్పలసూర్యనారాయణ, మాజీమంత్రినర్యులు శ్రీ సి.హాచ్‌. శ్యామలరావు త్రీ వి. జగన్నోహరావు, ఇ.ల.ని ఛైర్నన్‌ & ప్రెసిడెంట్‌ ల.వి.లన్‌జఓస్‌,.అపోసిదుషన్‌ శ్రీకాకుళం బ్రాంచి, త్రి 3.ఎస్‌. శర్వ ఐ.ఏ.ఎస్‌, న్యూఢిల్లీ, శ్రీ దువ్వూరి సుబ్బారావు వి.వీ.లస్‌, యు.వి. వాణిజ్యపన్నుల శాఖలో వృత్తితరంగా నా ప్రగతిని ఆకాక్షించే పెద్దలు సహృదయులు కమీషనర్‌ శ్రీ నిక్నుగడ్గ రమేకకుమార్‌ ఐ.శ.లని. హైదరాబాద్‌, ఉవకమీషనర్‌ శ్రి జ. 3ంకటేశ్వరులు, విజయనగరం డివిజన్‌, సహాయకమీదనర్‌ శ్రీ టి.శివశంకరరావు ,హైదరాబాద్‌, శ్రీకాకుళం లాణిజ్యపన్నుల అధికారి శ్రి అమ్‌. నూకరాజు, డి.సిటి.ఒు శ్రి అమ్‌. విజయారావు ల,పిసిటి. లన్‌.జి.ఒ.అసోనియేషన్‌ విజయనగరం డివిజన్‌ అధ్యక్షులు త్రీ బొదరి పురుషోత్తమనాయుడు, ఉపాధ్యక్షులు శ్రీ కెల్లాన ఫల్లుణరావు శ్రీకాకుళం, ఆధ్యాత్నికు సాంస్కతిక,కళారంగాలలో నా ఉన్నతిని కోక్‌ పెద్దలు శ్రీ ఆర్‌ అప్పారావు, ఐ.నీయస్‌, జాయింట్‌ అక్టుక్యూటివ్‌ అఫీసర్‌ టి.టి.డి. తిరుతతి, శ్రీ అద్దేవల్లి రామమోహనరావు షష్టిపూర్తి సందర్భంగా [996లో వ్రాసి 2002లో ప్రచురిస్తున్న “అక్షరశిల్పి డా; అద్దేపల్లి రచనపై అమూల్యమైన అభిప్రాయాలు శ్రాసియిచ్చిన ప్రముఖ సాఫాతీవేత్తలు, మిత్రులు శ్రీ భావత్తీ, డాః అద్దేపల్లి రామమోహనరావు, శ్రీ అనిలొచంద్ర వునేఠా ఐ.వీ.లక, శ్రీకాకుళం జిల్లా కళిక్టర్‌ (998- 964), డా; వులఖండం శ్రీనిాసరావు, 'ధైకజ్ఞభూషణ శ్రీ తెన్నేటి విక్రమ్‌ ప్రకాశ్‌శర్చ, శ్రీ దూసి బెనర్జిభాగవకఠార్‌, సుమారు వీడాదిన్నరపాటు మహోదయ బారపత్రికలో సీరియల్‌గా వస్తున్నప్పుడు వారంవారం విధిగా చదివి తగు సలళోలు, సూచనలు

అక్షదకెచ్చిడాః అద్దేవన్ని రావి2బి శఅందజేసిన సాహితీ మిత్రులు డాః లని. వి. సత్యనారాయణ, హైదరాబాద్‌, శ్రీకూనస్‌ ఆరఖెల్లి లక్మీవారాయణాచార్యులు, శ్రీకాకుళం, త్రీ కాళీపట్నం రామరావు మాష్టర్‌, శ్రీకాకుళం, త్రిభాషాలేది శ్రీ ఫి, మోహన్‌ విజయనగరం, ప్రముఖ కవి శ్రీ తిరునగరి, నల్లోండ, క్రముఖ స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు శ్రీ త్రిపురాన రాఘవదాస్‌, శ్రీ ల.లన్‌ భుక్త శ్రీకాకుళం, మరో సాహితీ మిత్రుడు శ్రీ వి. ఇైకుంఠ రావు, లాభాం, అఆత్మీయమిత్రుంలు త్రీ కె.కావమురాజు ప్రధానోపాధ్యాయులు అల్లినగరం, త్రీ ఎస్‌, రాజుజేఖర్‌ కాశీబుగ్గు గౌరవనీయులు లస్‌విసి.టి. మేనేజర్‌ డైరక్టర్‌ శ్రీ టంకాల బాబ్జీ మరియు ఈ గ్రంధాన్ని సకాలంలో ఆందంగా ముద్రించిన మహోదయ ప్రింటింగ్‌ ప్రెస్‌ అధినేత శ్రీ టి.వి.లస్‌, కిషోర్‌ సాయి, లారి సిబ్బందికి... ఇలా ఎందరో పెద్దలు అందరికి శతీకోటీ నందనాలు కృతజ్ఞతలు.

• రామిశెట్టి , (గల గై

కాకి కోయని సీలిబిన చీయీని సరికే కలియుగ దైనం నా వోలిదైనం క్‌ సద్భానతి శ్రీనారం చిన పాదపడ్మనులికు భక్తితో అంకీతీం -రామినెట్టి

అక్షదశిల్సిడా: అద్దేపల్లి వావివెద్టి అకరశల్సి దా! అబేపఖి అట్లే లు కదల జాగ ఇన్చాక్పు జీ్రం_- క9ర్పం వేతునేతు కాదు శ9తం నర్మ ఉక్కు నోట్టో రీక్కిత కారే నెత్తురే నా అక్షరాల్లో తహ్‌స్తుంది. బయకు సన్నీ హోరాబానికి రెచ్చగొషినే తీగితో ల్పిరే నా అక్షరాల్లో మంటవదపై దొకి ప్రక్క స్పృహాతస్పివీ రసీరాఓ చింకితంతో నా కర్వానికి జెండా కద్టి నా కళ్ళఎందు జరగ సంఘల్నీఖల్ని నొ అక్షరొం చీకాయగా అనుందించి నాకర్వు ఈటంలో రీషంనెప్బించుకుని నాద నాదలా తిరుసుతాను- నున్టు కతగే ఘనిష్న్రి నిజంఠోంచి కల్లోకి నిర్ముతుత్తాం నేను కదిరే గుండెని కంల నిజమయ్యే క్షభ్రాల్ని ఆయ్మ్కతిర్తైను నీకు క్యు న్యూ రొదుక్కునే ఆాభిరీలం నీ నెర్తిరుటి కలం నాకు కంర్పం నను రీర్టే ఊోరితి నా బుతుకురోని వోరాబం” అంటూ అభ్యుదయ విప్లవ కవిత్వాలు - సిద్ధాంతాలు, శిల్చరీతులు అను సిద్ధాంత గ్రంథంతో తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం హైదరాబాదు వారిద్వారా డాక్టరేట్‌ పట్టాపొంది. సాహిత్య కృషికే తన జీవితాన్ని కలాన్ని అంకితం చేసిన ప్రముఖ ప్రజాకవి, విమర్శకులు, బహుగ్రంథకర్త డాక్టర్‌ అద్దేసల్లి రామమోహనరావు. వారి అనుభవాలు, ఆలోచనలు తెలుగు పాఠక దేవుళ్చకు తెలియజేయాలనే ప్రయత్షమే ఈ చిరు గ్రంథ రచనకు మూళాధారం. డా! అద్దేపల్లి కుటుంబం - జీవితం తండ్రి శ్రి అద్దేపల్లి నుందరరావుగారు, తల్లి శ్రీమతి రాజరాజేశ్వరి. ఈ పుణ్వదంపతులకు జన్మించిన ప్రథమ సంతానమే నేటి మన ప్రజాకవి, విమర్శకులు డా॥ అద్దేపల్లి రామమోహనరావు. సహధర్మచారిణి శ్రీమతి అన్నపూర్ణ, అండదండలు అందిస్తూ ఐదుగురు తమ్ముళ్ళ, ముగ్గురు చెల్లెళ్లు ఉన్నారునలుగురు కుమారులు ఉదయ భాస్కర్‌,

అకరశెలిడా: అష్టేవలి రామిజెన్టి ప్రభాకర్‌, రాధాకృష్ణ, రాజశేఖర్‌. తండ్రికి తర్ణ తనయులే! ప్రగతికి ప్రతిబింబాలే! ఆరోజుల్లో ప్రముఖ సాంన్కృతిక కేంద్రంగా విలసిల్లిన బందరు, ింతగుంటపాలెంలో త 06-09-1936 చిన డా॥ అద్దేపల్లి రామమోహనరావు జవ్సించారు. చింతగుంటపాలెం బందరు కాలువ బడ్డునే ఉన్నది. వీరి తండ్రిగారైన శ్రీ అద్దేపల్లి నుందరరావుగారు ఆ రోజుల్లో తన బ్రకుకుతెరువుకోసం అనేక చిరుద్దోగాలు చేసి. చివరకు బందరు హిందూ కళాశాలలో టైపిస్టుగా స్థిరపడ్డారు. తాతగారు ఆ రోజుల్లో నంన్క్యృతం బాగా చదువుకుని బందరులో పురోహితులుగా ఉండేవారు ఆయుర్వేద వైద్య విధానంలో వరికి కొంతవరకు ప్రావీజ్బత ఉండేది. డా! అద్దేవల్లి తండ్రిగారికి సంగీతం, సాహిత్యం, లలితకళలపట్ల మక్కువ మెండుగా ఉండేది. ఎక్కడ సంగీత సభలు జరిగినా సరే విధిగా వోజరయ్యేవారు. కవులను, కళాకారులను ప్రేమతో ఆదరించేవారట. డాః అద్దేపల్లి బాల్యం - విద్యాభ్యాసం

డా అద్దేపల్లి బాల్కజీవితం అమృతం చిలికించే అమ్ము ఆశీస్సులతో తన స్వేచ్చకు ఏమాత్రం భంగం లేకుండా ప్రక్యతి మధ్యనే గడిచింది. ప్రతీరోజు బందరు కాలువ ఒడ్డున కూర్చుని తన బాల్ఫిస్తేహితులతో కలసి కమ్మని కబుర్లు చెప్పకోవడం, ఆ కాలువగట్లు వైగల చెట్లుమ్‌ద తన స్టేహితులతో కలసి సరదాగా అటాడుకోవడం. మధ్మ మధ్య మిత్రులతో పోట్లాడుకోవడం కూడ జరిగేది. ఎక్కువగా బందరు కాలువలో పోటిపడి ఈతలు కొట్టడం ఆ రోజుల్లో ఏరి దినచర్భలో ముఖ్య భాగంగా ఉండేది. వీరు ఆదినుండి ఆటిల్లోనేకాదు, అల్లరి ననులు చెయ్యడంలో కూడ ప్రథమ స్థానంలో ఉండేవారు. చింతగుంటపాలెం ప్రాధమిక పాఠశాలలో ఐదవతరగతి వరకు చదివిన పిదప ఆరవ తరగతి అక్కడికి సుమారు నాలుగు కిలోమీటర్ల దూరంలోగల 'జొ. బ్రాంచి అను పేరుగల హిందూ హైస్కూలు “జవారూ పేట బ్రాంచిలో చేరారు. ఆరోజుల్లో ఆంధ్రదేశంలో పేరెన్హికగన్ల హిందూ కళాశాలలో హైస్కూలు తరగతులలో జివారుపేట జకటి, రామానాయుడు పేటలో బకటి చొప్పన మాత్రమే ఉండేవి. అప్పట్లో వాటిని జె. బ్రాంచి అని, ఆర్‌, బ్రాంచి అని ప్రజలు ముద్దుగా పిలిచేవారు.

డా॥ అద్దేసల్లి జె. బ్రాంచి హైన్మూలులో చదువుకునే రోజుల్లో ప్రతిరోజు తన అవ్యస్థలమైన చింతగుంటపాలెంనుంచి కాలినడకన పాఠశాలకు వెళ్ళి వన్తూండేవారు. ఎనిమిదవ తరగతి వరకు జె బ్రాంచిలోనే ఏరి విద్యాభ్యాసం కొనసాగింది. ఆనాడు వరి కాళ్లకు చెప్పులుకూడలేవు. రాత్రివూట చదువుకొనుటకుగాను, కనీనం ఇంట్లో కరెంటు నదుపాయం కూడ లేదు. అందుకనే ఆనాటి బాలబాలికలకు వారివారి ఇండ్లలో గల గుడ్డిదీపాల వెలుతురు దగ్గరే చదువుకోవడం అలవాటుగా మారిపోయింది. అనాటి పాఠశాల విద్యార్థుల బాల్బమంతా ప్రక్యతిమాత బడిలోనే గడిచేది. డా! అద్దేపల్లి

2

అక్షరళిల్పిడాం అద్దేపల్లి చరాఐంపట్రి బాల్బజీవితమంతా గోళిబిళ్ట, కోతికొమ్మచ్చి, బొంగరం, బచ్చాట, కబాడీ మొదలగు క్రీడల్లో పెనవేనుకుపోయినది. ఆరోజుల్లో వరికి పాఠశాలలో ఉపాథ్య్బాయులు నేర్డే పాఠాలుకన్నా ప్రక్యతిమాత నేర్చే పాఠాలే అధికం. అద్దేపల్లి ఎనిమిదవ తరగతిలో ప్రవేశించటప్టటికి వీరి కుటుంబం చింతగుంటిపాలెం నుండి రామానాయుడుపటకు మకాం మార్చారు. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో గల ఎందరో, ఎందరెందరో మవాకవులకు వలె అద్దేపల్లికి కూడ తన హైస్కూలు ప్రాయంలోనే సొంతంగా పద్మాలు వ్రాయడం వాటిని రాగయుక్తంగా చదవటం అలవడింది. ఆథిలో ఏరు క్రి కొత్తపల్లి ఘనశ్చామ్‌ప్రసాద్‌ (బందరు) గారితో కలసి సరదాగా పద్మాలు వ్రాస్తుండేవారు. అలా రానురాను వీరికి పద్భాలు వ్రాయడం, చదవటం, పాటలు భుజల్స్‌ పాడటం దిసనచర్భలో ముఖ్మభాగం అయిపోయింది. డా అద్దేవల్లి హైన్కూల్లో ఎనిమది.తొమ్మిదివదవతరగతులు

చదువుకునే రోజుల్లో లక్ష్రణస్వామి (బందరు)గారు “తెలుగు" శ్రీ మునిమాణిక్కం నరసింసోరావుగారి చరిత్ర పాఠాలు చెప్టేవారు. ఆ రోజుల్లో మునిమాణిక్సం నరసింవారావు గార్సి “కాంతం కథలూ చాలా ప్రసిద్ధిగాంచాయి. వాటినిగూర్చి ఆ రోజుల్లో అనేకమంది కవులు, పండితులు, సాహితీవేత్తలు పదేపదే చర్చించుకునేవారు. ఆనోటా ఈనోటా ఆ విషయాల్ని తెలుసుకున్న అద్దేపల్లికి కూడ “కాంతం కధలు" చదనాలనే ఆకాంక్ష కలిగింటి. తనకు చరిత్ర పారాలుచెప్టే గురువు శ్రీ ముని మాజిక్సం నరసింవారావుగారిని ఆ పుస్తకం చదవటానికి ఇమ్మని చాలాసార్లు అడిగారు. కాని ఆయన ఆ పుస్తకాన్ని అద్దేపల్లికి ఇవ్వలేదు. కారణం ఏమంటే! హైస్కూల్లో చదువుకునే కుర్రాళ్టకు “కాంతం కథలు” అర్ధంకావులే అనుకునేవారు.

మునిమాణిక్సం నరసింవోరావుగారు జక సెలవు రోజున తన ఇంట్లోగల పుస్తకాలు నర్దడానికి డా।అద్దేవల్లిని పిలవగా, అక్కడ వరు పుస్తకాలు నర్దుతూ ఆయన కంటపడకుండా “కాంతం కధలు” పుస్తకాన్ని ఇంటికి తెచ్చుకుని వాటిని పదేపదే చదునసాగారు. కాల ప్రవహంలో ఎన్నో ఏళ్ళ గడిచిన పిమ్మట “కాంతం కధలు” పుస్తకాన్ని రహన్మంగా చదవిన విషయాన్ని అద్దేపల్లిగారే స్వయంగా మునిమాణిక్యం నరసింహారావు గారికి చెప్పారు. ఆ విషయం విని కొంతసేపు అశ్చర్భపోయి. చదువుపట్ల సాహిత్సం పట్ల అద్దేపల్లికున్న అసక్తికి మెచ్చుకుని ప్రశంసించి ప్రేమతో అక్కునచేర్చకుని ఆశీర్వదించారు మునిమాజిక్కం నరసింసహారావుగారు,

అద్దేపల్లి ఇంటర్మీడియట్‌ పూర్తయిన తర్వాత బందరులో ఆనాటి నేషనల్‌ కాలేజీ (అదే నేటి ఆంధ్ర జాతీయ కళాశాలు లో బి.ఏ. తెలుగు గ్రూపుతో చదివారు. వరు చదువుకునే కళాశాలకు వీరి కుటుంబ సభ్యులున్న రామానాయుడు పేట మూడు కమీ॥ దూరం ఉంటుంది. చదువుకోనం ఏరు ప్రతిరోజూ కాలినడకతోనే కళాశాలకు వచ్చిపోతుండేవారు. నేడు ప్రతిరోజూ ఏడెనిమిది 8మీ॥ నడున్తున్నారంటే విద్యార్థి దశలో కాలినడకకు చేసిన పునాదే. అద్దేపల్లి 'బ.ఎ' చదువుతున్న రోజుల్లోనే సాహిత్యంపై బాగా పట్టు సంపాదించారు. , బందరులో శ్రీ జొన్నలగడ్డ ప్రభాకరశాస్తిగారి ద్వారా ఏవరికి శ్రీ

వె

విశ్వనాధ సత్సనారాయణగారి సొహిత్సంపట్ల మిక్కిలి అభిలాష యేర్పడినది. తన విద్యార్ధి దశనుండే 'కవిసామ్రాటొ విశ్వనాధ నతృ్సనారాయణగారి సాహిత్సాన్ని చాలా యిస్టంగా చదివేవారు. వారి ఉపన్సాసాలు బందరులో ఏ ప్రాంతంలో జరిగినా సరే అక్కడకు ఐథిగా వెళ్ళి వినేవారు. అప్పట్లో విశ్వనాధ నత్యనారాయణగారి సాహిత్య ప్రభావం అద్దేపల్లి మిద చెరగని ముద్రవేసింది. నేషనల్‌ కాలేజి విద్యార్థుల సాహిళ్ళ సంఘానికి అద్దేపల్లి కార్భదర్శిగా ఉన్నప్పడు శ్రీ విశ్వనాధ సతృ్సనారాయణగారిని కళాశాలకు ఉపన్వాసానికి తీసుకువచ్చారు. అప్పట్లో అక్కడ (బందరు) శ్రీ పువ్వాడ శేషగిరిరావుగారు నుప్రసిద్ధ కవి, పండితులు. ఏరు అద్దేపల్లి గురువుగా ఉండేవారు. పువ్వాడ శేషగిరిరావుగారు తరగతి గదుల్లో పద్మాన్ని చదివి రాగయుక్తంగా గానం చేసిన తీరు, వ్యాఖ్యానించే విధానం అద్దేపల్లి మనస్సు మీద చెరగని ముద్రవేసింది.

శ్రీ భాగవతుల కుమింబ శాస్త్రి (బందరు) గారు అద్దేపల్లికి అలంకార శాస్త్రాన్ని

బోధించి. దానిపైన మక్కువ కలుగచేశారు. కన్హ్నబిడ్డకంటే మిన్షగ భావించిన శ్రీ విన్నకోట సుబ్బారాయుడు (బందరు) గారు కూడ భావకవిత్వంపట్ల వరికి అభిలాష కలుగచేశారు. ఆ రోజుల్లో విశ్వనాధ వారి కవితా పోకడలోను, కృష్ణశాస్త్రి, వేదుల మొదలగువారి భావ కవిత్వ రీతుల్లోనూ వరు పద్మాలు వ్రాయడం, వాటిని పదుగురి ముందు చదవి వినిపించుట జరుగుతుండేది. అద్దేపల్లి అప్పుడప్పుడూ ప్రభాకరశాస్తిగారితో కలసి బెజవాడ (విజయవాడు లో ఉన్న విశ్వనాథ సత్యనారాయణగారి దగ్గరికి వెళ్ళె వారు వ్రాసిన రామాయణ కల్చవ్యతల్షాన్ని వినడం జరుగుతుండేది. ఆ రోజుల్లో విశ్వనాథ సత్సనారాయణగారు స్వయంగా పద్భాలు చదువుకుంటే వారిలోగల ఆవేశం, నాటకీయత, వారవశ్చం, పరాకాష్టదశకు చేరుకొని, వినేవారి, చూసేవారి గుండె లోతుల్లో కదలిక కలిగించేది. విశ్వనాధ నత్యనారాయజగాల లోకజ్ఞానం అపూర్వంగా కనిపించేది. కాలప్రవాహంలో నంభవించే వరిణామాల్లో ఎన్నో ఎన్నెన్నో వింతలు, విశేషాలు చోటుచేసుకుని మనిషిని ఒక్కొక్కసారి మనీషిగా కూడ మారుస్తాయి. అడపాదడపా జరిపే ప్రయాణాల్లో భాగంగా అద్దేపల్లి ప్రభాకరశాస్త్రిగారు కలసి బెజవాడ (విజయవాడు వెళ్చినప్పడు అద్దేపల్లి జేబులో ఉన్న డబ్బులన్ని రోడ్డుమీదగల ఒక మోసగాండ్ర చక్రం ఆటలో పోయాయి. తిరుగు ప్రయాణం, దారి ఖర్చలకోనం విశ్వనాధ సత్సనారాయణగార్లి పది 'రూపాయిలు అడిగి తీసుకోవలసి వచ్చింది. దానగుణం, దయాగుణం మెండుగా గల విశ్వనాధ నత్మనారాయణగారు, వీరు అడిగిందే తడవుగా తన జేబులోంచి పది రూపాయిలు తిసి అద్దేపల్లినారికి ఇచ్చారు.

ఆ నందర్శంగా విశ్వనాధ నత్య్మనారాయణగారు వరిపై కోపం నటిన్తూ కేకలువేయుటమే గాక, ప్రజలకు జరుగుతున్ల అన్సాయాలు గురించి, మోసంచేసే వివిధ రకొల అటలుగురించి పకథధాటిగా గంటకుపైగా చెప్పిన ఉపన్మానం ఆయనలో నిబిడీకృథమైయున్న లౌకిక జ్ఞానానికి నిదర్శనం. అద్దేపల్లికి ఆనందం, ఆశ్చర్చం కూడ కలిగింది. మళ్టి మరొకసారి వీరిద్దరూ బెజవాడ వెళ్టి విశ్వనాధ సత్మనారాయణగారి

అపా త్మ

అక్టరళెల్చిడా: అప్టపలి చామినన్ట

దర్శనం చేసుకుని వారు చదవే రామాయణం విని వారిని ఇలా ప్రశ్షించారు?అయ్యా! మా యిద్దల కుర్రాళ్టదగ్గర రామాయణం చదవడం తమకు ఏమాత్రం ఉత్సాహం ఉండదుగదా! అని ప్రశ్చిస్తే? అందులకాయన చరునవ్వుతో బదులిస్తూ “నా ముందు - ఒకరున్నా వెయ్యిమంది ప్రజలున్నానరే - నేను, రామాయణం చదివే తీరు ఒక్కటిగానే ఉంటుంది. ఏ విధమైన భేదం ఉండదు” అంటూ - విశ్వనాధ సత్సనారాయణగారు చెప్పిన మాటలు నేటికీ అద్దేపల్లి మరచిపోలేదు. భాషలో, భావంలో లీనమయ్యే శక్తియుక్తులు ఆయనతో వీరికున్త్న కొద్దిపాటి పరిచయమే వరి కవితా శిల్పానికి దోహదం చేసింది.

అద్దేపల్లి ఇంటల్ష్మిడియట్‌ చదువుతున్న రోజుల్లో దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రిగారు ఒకసారి వీరి కఠాశాలకు ఉపన్మాసం చెప్పడానికి వచ్చారు. చక్కని కంఠస్వరంతో కృష్ణశాస్త్రి చెప్పిన ఉపన్మాసం అద్దేపల్లికి ఎంతగానో ఆకర్షించింది. అందులోని మంచిమాటలు ఇప్పటికీ అద్దేపల్లికి జ్ఞాపకం ఉన్నాయి. “నాకు ఒక పదం చిలుకలాగ, జక పదం కోకిలలాగ కనిపిన్తుంది* అనడం అఛ్చమైన భావకవి అలా ఉంటాడనిసిన్తుంది. బందరు జాతీయ కళాశాలలో బి.ఏ మొదటి సంవత్సరం తర్వాత ఆ వేనవి శలవుల్లో అనగా 1955 వ సంవత్సరము మే నెల 1వ తేదీన అద్దేసల్లికి కృష్ణాజిల్లా చిస్న చుష్మిడి గ్రామానికి చెందిన టేతనభొట్ల రామమూర్తి పంతులుగారి రెండవకుమార్తె అన్నవూర్ణమ్మ గారితో వివాహం జరిగింది.

అద్దేపల్లి 1956లో బి.ఏ. పూర్తయిన తరువాత వీరు హిందూ కళాశాలలో తెలుగు ట్యూటరుగా నాలుగేళ్ళ ఉద్యోగం చేశారు. అప్పట్లో వరి నెల జీతం నుమారు రూ. 90 లు నుండి రూ. 100- లు వరకు ఉండేది. పై చదువులు చదవాలనే ఆకాంక్షతో అద్దేపల్లి 1960 లో తిరుపతి శ్రీ వేంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయంలో ఎమ్‌.ఎ. (స్పెషల్‌ తెలుగు) తీనుకున్నారు. ఆరోజుల్లో కేవలం చదువుపైనే దృష్టి సారించడంతో విశ్వవిద్యాలయానికే ప్రథమ స్థానంపొంది, బంగారు పతకంతో పాటు సలువురి పెద్దల ప్రశంసలు పొందారు. ఎమ్‌.ఎ పూర్తయిన వెంటనే అద్దేపల్లి బందరు హిందూ కళాశాలలో తెలుగుట్యూటరుగా చేరారు.

1963లో అద్దేపల్లి రచనా వ్యాసంగం మళ్చే మొదలయింది. అందులో భాగంగా ఆ రోజుల్లో వచ్చిన అభ్యుదయ కవుల రచనలను సేకరించి, వాటిని పదేపదే పరిశీలనా దృష్టితో చదవడం, వాటిపైన వ్యాసాలు, నమ్‌క్షలు వ్రాయడం ప్రారంభించారు.

“మరో ప్రపంచం - మరో ప్రపంచం మరో ప్రపంచం - పిలిచింది దండి ముందుకు పదండి తోసుకు పోదాం పోదాం ఫైఫైకొ “ఎముకలు క్రళ్ళిన - వయస్సు మళ్ళిన వ్‌

అక్షరశిల్పిడా అద్దేపల్లి రామిజెట్టి

సోమరులారా - చావండి

నెత్తురు మండే - శక్తులు నిండే

సైనికులారా - రారండి! అంటూ శ్రీశ్రీ వ్రాసిన అభ్యుదయ కవితా దృష్టి అద్దేపల్లిపై బాగా ప్రభావాన్ని చూపింది. ఈ సంఘం పూర్తిగా మారాలి కొత్త మలుపు తిరగాలి అందుకు ఆభ్యుదయ కవిత్వం ఆయుధంగా వనిచెయ్యాలంటూ అద్దేపల్లి ఆంధ్రప్రభ, ఆదివారం అనుబంధాళ్లో శ్రీకీగారి మవాప్రన్థానంపై వరుసగా సమీక్షా వ్యాసాలు వ్రాయడం ప్రారంభించారు. అలా వరు వ్రాసిన వ్యాసాలన్నీ కలిపి 1963లో “శ్రిశ్రీ కవితా ప్రస్ధానం” (శ్రీశ్రీ మవోప్రన్థానంపై మొట్టమొదటి సమీక్షా గ్రంథం) అను పేర తొలి విమర్శా గ్రంథం ప్రచురించారు. ఇలా శీశ్రిగారపైన ఒక సమగ్రపరిశీలనకై అద్దేపల్లి తొలిసారిగా ప్రయత్నించడం అతని సాహితీ జీవితంలో ఒక చారిత్రకఘట్టం. ఈ గ్రంధాన్ని అనేకమంది చదివి వరిని పదేపదే

అడుగుతుండడంచే 1966 జూన్‌లో రెండవ ముద్రణ చేయించారు. సుప్రసిద్ధ విమర్శకులు, క్రి బి.ఎల్‌ కాంతారావు (బందరుగారు అద్దేపల్లిగారికి శిమ్మలు. “శ్రిక్రీ కవితా ప్రస్ధానం” పుస్తకంగా రావడానికి ముందు, మద్రానులోవున్న శ్రీక్రీ వద్దకు వెళ్చినప్పడు, ఆయన మహాప్రస్థానంపై సమీక్షా గ్రంధం రాబోకుందని చెప్పగానే, శీతీగారు ఫైకి ఎగిరి గంతేసి, ఆ ఆనందంతో తన భార్యను బిగ్గరగా పిలచి, నా రచనసై పుస్తకం వస్తోంది. నాకెంతో సంతోషంగా ఉంది అని బిగ్గరగా అరచినట్లుగా బి.ఎల్‌. కాంతారావుగారు అద్దేపల్లికి తెలియజేసారు. వట్టరాని ఆనందంతో వెంటనే శ్రీక్రి ఆ పుస్తకానికి ముందుమాట విశ్వనాధ నత్సనారాయణ గారితో వ్రాయించమని బి.ఎల్‌, కాంచరావుగాలి ద్వారా అద్దేపల్లిగారికి కబురుపంపారు. క్రిశ్రీగారి సలహామరకు అద్దేపల్లి బెజివాడలో విశ్వనాధ నత్యనారాయణగారి యింటికి వెళ్ఞి “క్రీత్రీ కవితా ప్రన్ధానం” అను గ్రంధానికి ముందునూటి వ్రాయమని అడిగారు. అందులకాయన, సాహితీ వ్యానంగంలో తన మార్గంవేరు శ్రిక్రీగారి మార్గంవేరు కాబట్టి ఆ గ్రంధానికి నేను పీఠిక వ్రాయను అని ఖరాఖండిగా చెప్పారు. 'ఆ మాట-తాను అనుకున్లదే' అని, వారితో అదేమాటిచెప్పి అద్దేపల్లి విశ్వనాధ సత్యనారాయజగారి వద్ద శెలవు తీనుకున్నారు. ఆ తర్వాత అనగా 1968లో “శ్రీకీ కవితా ప్రస్థానం” అన్న పేరుతో అద్దేపల్లి వెయ్యిప్రతులు సొంతంగానే ముద్రించారు. శ్రీక్రీ మవోాప్రస్థానంపై వచ్చిన మొట్టమొదటి పుస్తకం అది. కృషి, టిక్ష పట్టుదలకు అద్దేపల్లి పెట్టింది పేరు. ఏరు వెలిగిన్తున్న అక్షరదీపాలు లక్షలమందిలో చైతన్యం కలిగిస్తున్నాయి. అద్దేపల్లి కవితాసమ్‌క్షలో అలంకార శాస్త్ర ప్రభావం, సామాజిక చైతన్సం యొక్క ప్రభావం మనకు సమానన్థాయిలో కన్పిస్తాయి. 1963లోనే ఉమర్‌ ఖయ్యం రుబాయిలను "మధుజ్వాల” అను పేరుతో అనువదించారు. అనువాద సమయంలో ఆయనని ప్రభావితం చేసిన కాలర్చనికతా ముద్ర వీరిలో నేటికీ బాగా కనిపిన్తుంది. రాష్త్రంలో మవాకవుల రచనలలో లభ్యమైన మేఅకు వాటిని అద్దేసల్లిగారు పరిశీలనా దృష్టితో చదివి, సమీక్షలు 6

ఆఅక్షరశిల్పి డా: అద్దేపలై రామివెద్టి వ్రాన్తుండేవారు. 1963-68 మధ్యకాలం అద్దేపల్లి అభ్యుదయ సాహిత్మానికి పునాదిపడిన రోజులవి. బందరులో బి.ఎల్‌ కాంతారావు, వేములపల్లి చంద్రశేఖరరావు, జ. వీరికి నిరంతర మిత్రులు. ఆ రోజుల్లో వరి సాహిత్స చర్టలకు బందరులో క్యష్ణకిషోర్‌ సినిమావాలు ప్రక్కన “మోడరన్‌ కేఫ”లో జకగది కేటాయించబడి ఉండేది. వీరంతా బందరు పురపాలక సంఘం పార్కులో కూడ ప్రతీరోజూ రాత్రి తొమ్మిది గంటలవరకు సాహితీచగ్టలు జరుపుతుండేవారు.

“భునిషొ జీవతంలో అనుభవం శుండి నేర్వకున్న పాఠాలు చాలాగొప్టవి. అందుకు అద్దేపల్లి ప్రతృక్ష నిదర్శనం. 1962-68 మధ్యకాలంలో అద్దేవల్లి కుటుంబం ఆర్ధిక పరిస్థితులు అంతంతమాత్రమే. వూట గడవడమే మహాగగనం అయ్యేది. అప్పటి పరిస్థితుల్లో సమాజ చైతన్మమూలల్లోకి వీరి ఆలోచనలు మళ్ళాయి. రూసో, మార్క్‌ కాసో మొదలగువారి థోరణులు అవగాహన చేనుకోవడం మొదలయింది. ఆనాటి నుండే హేతువాదం, కుల, మత వ్యతిరేకమైన భావాలతో నమాజంలో జరిగే అన్మాయాల్ని ఎటిరించి పోదాడేతత్ర్వ్యం పరిలో అభివృద్ధి చెందింది. కుందుర్తి, రెంటాల, అనిశెట్టి తిలక్‌, సోమనుందర్‌ మొదలైన కవుల రచనలు కూడ డా! అద్దేవల్లిలో బాగా నృందన తీసుకువచ్చాయి. ఆనాటినుండి వీరు పద్య్మరచనకు ఫవులుసాపు పెట్ట. వచన కవిత్వం వ్రాయడం ప్రారంభించారు. 1964-68 మధ్యకాలంలో వీరు “అంతర్‌ జ్వాల” కవితల్ని రచించారు. వాటిని 1970లో వీల మిత్రులు వేములవల్లి చంద్రశేఖరరావు, జి. సత్సనారాయణ, కొట్టిరామారావు, దొండపాటి దేవదాసు మొదలగువారు గ్రంథరూపంలో ముద్రించారు.

సమాజంలో జరిగే అన్మాయాలకు నృతిరేకంగా ప్రజల్లో పెల్లుబుకుతున్త కోపం, కసి, తిరుగుబాటుతత్తాన్ని కవితారూపంలో పొందుపరిచారు. 1967 నుండి ప్రవాహ వేగంతో వస్తున్న దిగంబర కవితా సంపుటాలుకూడ వరికి బాగా ఆకర్షించాయి. మొదట్లో ఏరి విమర్శ, అనుభూతి ప్రధానంగా సాగింది. నండూరి నుబ్బారావు గారి ఎంకిపాటలు, కృష్ణశాస్త్రిగారి కృష్ణపక్షం, తిలక్‌గారి అమృతం కురిసిన రాత్రి మొదలగు వాటి మీద డా॥ అద్దేపల్లి వ్రాసిన నమ్‌క్షా వ్యాసాలు “ఎమర్శవేదిక” అనే వున్తకంలో అచ్చయ్యాయి, ఇవన్నీ అనుభూతి ప్రధానంగా సాగినవే, 1968 నుండి సాగిన వరి రచనల్లో సామాజక చైతన్ఫం, వస్తువుపైన దృష్టి ఎక్కువగా మనకు కనిపిస్తుంది. మహాకవి శ్రీత్రీగారి “ఖర్గన్యప్టి” రావిశాస్త్రిగాల “నిజం” మనోకవి జాషువాగారిపై వ్రాసిన వ్యాసం మొదలగు వాటితోకూడిన ఏరి సాహిత్స నమీక్షలే యిందుకు ప్రత్సక్ష నిదర్శనాలు.

అక్షరశల్ని ది అద్దేవచ్ని రామిజెట్టి కాకినాడలో ఉన్న శ్రీ కొండేపూడి తాతబ్బాయిగారి మాటల్లో చెప్పాలంటే... "పంశరింద్రతోనే ప్రీలకరింతజేప్‌ తరికుళాలు వెదజల్లే "కుల్లి "శ్‌ అస్జల్లి | ఆయన చకునత్వే జీఐతానికి తెలుగు ఆయన $లుకే ఓీదిలించేవైత కొన్తపాతల ఛేవెలులేకుండా కులదుత కర్లీ ఐభేసిలక్కు రాజకీయప్రమేయాలకు అతీతంగా, కవిత రృదయం పుంటేచాలు ఎకరైన్సా ఎక్కడైనా సతీ కదీచాలనం చేసి తన వృనయాని రీత్తుకునే ఏసడ్రాద్దీ కృాదయులు 'కుధుచ్వాల తెసపలుగా గోదొకరిలోనిప్రతింంబం చూసుకుంటూ కఐతొకాశంలో ఎన్నోమెరీపీ పువ్వుల్ని ప్రూయించి నిత్యకూతన జిక సత్యాల్న అందించే వ్రుజాదవ" ఆదిలో డా॥ అద్దేపల్లికి వ్రాయడం మాత్రమే భాగా అలవాటుగా ఉండెడిలి. పదిమందిలో మాట్లాడే అలవాటు మాత్రం లేకపోయింది. ఈ వషయం గమనించిన తెలుగు విద్యార్ధి మాసపత్రిక సంపాదకులు శ్రీ కొల్లూరి కోటేశ్వరరావు (యుచిలిపట్టంుగారు 1966 బందరులో యేర్చాటుచేసిన సాహితీ నభలో అద్దేపల్లిచేత మవోకవి శ్రీశ్రగారి మీద మాట్లాడింపజేశారు. అంతే అప్పటినుండి ఉపన్మాసాలు చెప్పడం వీరికి ఒక వృత్తిగా ప్రవృత్తిగాకూడ మారిపోయింది. 1969లో ఏరు నందిగామా వచ్చిన తర్వాత ఉపన్మానం చెప్పడం తీవ్రతరమై, ప్రతి అదివారం ఎక్కడికో ఒక చోటకు వెళి వివిధ సాహిత్మ ప్రక్రియలపై ఉపన్మాసాలు చెయ్యడం, యువ కవులను వెన్ను తట్టిలేపడం, పుస్తకాలు చదవడం సమీక్షలు వ్రాయడం అలవాటుగ మారిపోయింది. 1969 లో అద్దేపల్లి కృష్ణాజల్లా నందిగామాలో ఎన్‌.సిఆర్‌. కళాశాల (ఇవ్వడది కె.వి.ఆర్‌, కళాశాలులో తెలుగు ఉవన్యానకులుగా చేరారు. తెలుగు ఉపన్మానకులుగా ఉన్న మూడేళ్ళ వీరిలోగల కవితా చైతన్మాన్ని బాగా అభివృద్ధి చేశాయి. ఆరోజుల్లో వామపక్ష భావాలుగలిగిన విద్భార్థులతో ఈయనకు కలిగిన అనుబంధం, వీరి సాహితీభావాల్లో ఎంతగానో చైతన్యాన్ని తెచ్చింది. ప్రగతికి మార్గం చూపింది. నందిగామాలో తెలుగు ఉపన్మాసకులుగా ఉద్యోగంలో చేరిన అద్దేపల్లికి నెలకు రూ. 30౦/లు జీతంగా లభించేది. ఎన్‌.సి.ఆర. కళాశాలకు ప్రభుత్వం నుండి రావలసిన శ్ర 8

ఆక్తరళిల్చిడా: అద్దేపన్ని 'రామినెల్టి

గ్రాంట్ట్సురాకపోవడంతో కళాశాల దైనందిన కార్భకలాపాలు నిర్వహించుటకు అనాటి యాజమాన్సం అప్పలుపాలు కావలసివచ్చింది. జీతం సరిగారాక చేతిలో డబ్బులేక అద్దేపల్లి కుటుంబం ఆర్థికంగా ఇబ్బందిపడ్డారు.

బక కళాశాల యాజమాన్నానికి, వరి సహాధ్యాపకులకి అద్దేపల్లి అంటే ఎంత అభిమానమున్నా ఆనాటి ఆర్థిక పరిస్థితులు కారణంగా ఎవ్వరూ వరికి పూర్తిన్థాయి సహాయం అందచేయలేకపోయారు “అకలేసేవాడు” - “కేకలేస్తాడు” అన్సట్లుగా 1970వ సంవళ్చరము నుండి అద్దేపల్లికి వి్లవసాహిత్మం మీద ఆదరణ ప్రారంభమయింది. విప్లవ రచయితలపైన, ఉదృమం మీద విశ్వాసం కలిగింది. ఆ మార్గంలో రచనలు చెయ్యడం, పత్రికలకు పంపడం ప్రారంభించారు. ఆ ప్రభావాన్ని వీరి "రక్త సంధ్య" అనే కవితానంపుటిలో నృష్టంగా మనం చూడవచ్చు. అద్దేవల్లి సాహితీభావాలను పకీభవించే కొల్లూరి (సంపాదకులు, ఎక్సరే మరియు అంజలి మానవత్రికలు) విజయవాడవారు అద్దేపల్లి “రక్తసంధ్య” కవితా సంపుటిని ముద్రించి, ప్రచురించారు. అయితే అభ్యుదయ కవిత్వం మీద ఆదరణ కలిగినప్పుడు అరనంలోగాని, వివ్లవ సాహిత్యంపై అభిలాష కలిగినప్పుడు ఐరసంలోగాని అద్దేపల్లి సభ్యులుగా చేరలేదు. తనలోంచి ఉప్పాంగిన సొంత ఆలోచనలతో పురోగమించడం వీరి సొహిత్స జీవితం అంతటా మనకు న్పష్టంగా కనిపిన్తుంది. అభ్యుదయవాదులంతా హర్షించదగిన అంశమిది.

అద్దేపల్లి1971వ సంవత్సరంలో కొల్లూరి కోటేశ్వరరావుగారి నహకారంతో కాకినాడలోగల శ్రీ మల్లాది నత్మలింగనాయకర్‌ డిగ్రీ కళాశాలలో తెలుగు ఉపన్యాసకులుగా చేరడం జరిగింది. అయితే నందిగామలోని గ్రాంట్లురాని పరిస్థితివలన కాకినాడలో చేరగా వరు అక్కడికి వెళ్ళిన ఏడాదిలోనే నందిగామ ఎన్‌సి.ఆర్‌. కళాశాలకు ప్రభుత్వం ద్వారా గ్రాంట్టు వచ్చాయి. 1977 వరకు కాకినాడలోగల శ్రీ మల్లాది సత్మలింగనాయకర్‌ డిగ్రీ కళాశాలకు కూడ గ్రాంట్సురాలేదు. న్వర్గానికిపోయినానరే సవతిపోరు తప్టలేదన్నట్లుగా నందిగామనుండి కాకినాడ వచ్చినాసరే 1977 వరకు అద్దేపల్లికి ఆర్ధిక సమన్మలు పరిష్కారం కాలేదు. ఇది “విధి” వైసరీతృ్సం అనకతప్పదు.

అద్దేపల్లి కాకినాడ చేరినష్టటినుండి సాహిత్ళ చైతన్యం, ఉద్భమ చైతన్యం వీరి జీవితంలో బక గొష్టమలుపు తీసుకువచ్చాయి. ఆ రోజుల్లో తెలుగునేల ప్రజలు సంపూర్ణంగా విప్లవసాహిత్ళం చైతన్యానికి అంకితమైయున్నారు. అద్దేపల్లి కాకినాడలోగల అంతమంది యువకులతో కలిసి క్రాంతి సాహితి అనే సాహితీ సమితిగా పర్దడి, విప్లవ సాహిత్య ప్రచారం కోనం వ్రతిక్షణం శ్రమించారు. నందనోదయ, అశోక్‌కుమార్‌, రారాశి. కడలి సత్సనారాయణ, చంద్రశేఖర్‌, విక్రాంత్‌ మొదలగువారంతా ఆరోజుల్లో విష్లవభావాలతో కవితలు వ్రాస్తూ, వాటిని, వేదికలమీద చదువుతూ ప్రజల్లో ఉత్తేజం కలిగించే ప్రయత్నాలు ముమ్మరం చేశారు. ఊరంతటకీ గుర్తుంచుకోదగ్గ విప్లవ భావాలు గలవాళ్టయ్యారు.

ఏ

ఆక్షరశిల్పి డా అద్దేపల్లి మెరుపుపువ్వు డా! అద్దేకల్లి 4-7-1997 బందరు నముద్రం ఒక్క తన్ను తంతే కాకినాడ సముద్రం బడ్డున పడ్డాను ఊళ్ళోకి రాగానే నముద్రం దగ్గరకే వెళ్ళాను నీ సందేశం వినిపించమని అడిగాను సముద్రాలు దాటివెళ్టి ధనసముద్రాన్ని తెచ్చి జననముద్రంలో ఏకంచేస వారసత్వాన్ని తుడిచేసిన తారగ్భతత్వం వికసించిన నత్సలింగనాయకర్‌ విద్యానంన్ధలో ఉద్య్భోగం 'కోకనాడ' అందం ఆనాడు చూడాలి జనం తీరిగ్గా విహరించే అందాలవ్‌ధులు కొద్దిపాటి నగల్లో అందగించిన ॥ నాజాకు అమ్హాయిల్లా ఉండేవి “తప్పటడుగులు వేసే దేశం ఎత్తిన “పాదం” లోయలో పడుకుంటే, కొండమొదలి చెట్లలోంచి చెలరేగిన చరిక్ర ఆపాదాన్ని పట్టుకుని ప్రపంచాన్ని అర్థిస్తే అది తూర్షున ప్రతిధ్వనించి దేశం నిండా అక్షరాల్చి కులిసింధి అక్షరాల్చి ఏరుకుని ధ్వనులుగా మారిపోయాం “నారాయణ” బార్దరుషాపులో అరగారగా టీ గ్లాసుల్లో ప్రపంచాన్ని నంజుకు తినేశాం పగళ్ళు రాత్రుళ్ళు రోడ్లనిండా తూర్చును పిండి ఎర్రగీతలు గీస్తూ రేగిపోయాం సిద్ధాంతం పదునుపెట్టిన అక్షరాలు కూరిన బాంబులు పేల్చి వేదికలన్నీ దద్దరిల్లచేశాం “హిందూసుందరి" అందానికి పట్టిన బూజుదులిపి అరుణారుణ నందనోదయాలు ముద్రించాం గదిలో పడున్న మేధావుల్షి వీధిలో నిలదీశాం జేబుల్లో వెలుతురు జిలపాతాల్చి మడిచిపెట్టుకున్నాం

అక్రరళిల్పిడాం అద్దేపల్లి చామిజెట్టి

ప్రజలకు దూరమైన తల్లిని కూడా

ఎవరు నువ్వని ప్రశ్చించాం?

అంటూ- అద్దేపల్లి ఆనాటి విషయాన్ని తన “మెరుపు వువ్వు” అనే దిర్ధ కవితలో విపులంగా వివరించారు. ఫలితంగా అభ్యుదయ, విన్లవ కవి మత్రులకు మరింత చేరువయ్యారు.

రాజకీయంగా, దేశప్రధానిగా తన అధికారాన్ని కాపాడుకునే ప్రయత్షంలో భాగంగా 1972వ సంవత్చరంలో శ్రీమతి ఇందిరాగాంథధిగారు భారతదేశంలో 'ఎమర్షస్లో (అక్సవసర పరిస్థితి) విధించారు. ఈ చర్చను వృతిరేకించిన అనేకమంది నాయకులను, దేశభక్తులను, కవిపండితులను ఎటువంటి విచారణకు అవకాశం యివ్వకుండా వివిధ జైళ్టలో బంధించారు. ఈ సందర్థంగా “భజనొ అంటూ డాః అద్దేపల్లి రచించిన సుదీర్ధమ్రైన పాట ఆనాడు తెలుగునాడును ఎంతగానో చైతన్మవంతం చేసింది. ఈ పాటను స్వయంగా తాను పాడి ఇతరుల చేతకూడ పాడించి ఎమరన్స్‌ టైమ్‌లో ప్రజల్లో దేశభక్తిని చైతన్యాన్ని కలుగచేశారు. అస్టట్లో ఈ పాట 'సృజని మాన పత్రికలో ప్రచురింపబడింది. పాఠకులకోసం ఆనాటి ఆ పాటను యధాతథంగా ఇక్కడ ఇస్తున్నాను

భజన. రచన :డాః అద్దేపల్లి, - 1972

ఏం చెయ్యాలి ఏం చెయ్యాలి?

జనులార మీరు ఇందిరమ్మకు భజన చెయ్యాలి?

బ్యాంకులెన్నో చేసే జాతీయం-మన ఇందిరమ్మ

"పేదవాళ్ళకు పెంచెనాదాయం-మన ఇందిరమ్మ

కమ్యునిజమును చేసే దేశీయం-మన ఇందిరమ్మ

గొప్పవాళ్ళకె గొప్ప అప్పులు

యిచ్చి యింకాగొప్ప చేసి

మిగిలిపోయిన బీదతనమును

బీదవారికె పంచివేసెను

ల్యాండుమీదా పెట్టెసీలింగూ -మున ఇందిరమ్మ

సామ్యవాదంకిచ్చె కాలింగూ -మన ఇందిరమ్మ

'పెంచుకున్నది ఓట్టపోలింగూ

మట్టకోసం మగడు పెళ్ళాం

పెళ్ళిబంధాల్‌ తెంపివేసిరి

ఎప్పుడో మరి పెద్దలంతా

ఎవరి జాగ్రత్త వారు పొందిరి

క్షే

అక్షరశిల్సి డ౫ అ్బేపల్లి రామి౩ట్టి ఉన్న వారికి ఏమిపోదు / లేనివారికి ఏమీరాదు ఏం గరీబ్‌ హరావో అన్నది - మన ఇందిరమ్మ దరిద్రంతో పోరు సలిపింది - మన ఇందిరమ్మ గరీబుల కేంద్రాన్ని వదిలింది - ఇందిరమ్మే సామ్యవాదం ఇండియాలో పండుతుందని పేదవారికి పెద్దవారికి భేదమికపై నశిస్తుందని ఇంద్రజాంలోనే మునిగీ ఎదురుతిరిగే దమ్ములేనపుడేమి చెయ్యాలేమి చెయ్యాలీ జనులార మీరు ఇందిరమ్మకు భజన చెయ్యాలి ! అంటూ ఆ రోజుల్లో అద్దేపల్లి ఏ వేదికమీద, ఏ రకమైన ఉపన్సాసాలకు వెళ్టినాసరే ఆయన రచించిన 'భజిని పాట పాడందే వదిలి పెట్టేవారు కాదు. అప్పటికి, ఇప్పటికి ప్రజల్లోను, సాహితీవేత్తల హ్యృదయాల్లోనూ “భజన” పాట భద్రంగా ఉంది. ఈ వాటి గౌరవం లభించుటచూచి. ఓర్వలేని కొంతమంది జన నంఘ మిత్రులంతాకలిసి, ఒకరోజున సమావేశం యేర్హాటుచేసుకొని * ఈ నాస్తికుడ్ని దేవాదాయశాఖ వారి అధ్వర్భంలో పనిచేస్తున్న ఆ కళాశాల ఉద్యోగంనుండి తొలగించండి” అని అధికార్లకు వినతి పత్రాలు పంపారు. అప్టటి ప్రభుత్వ అధికార్లు ఏమనుకున్నారో ఏమో కారణం తెలియదుగాని అద్దేపల్లి ఉద్భోగం మాత్రం పోలేదు. ప్రజాకవిగా వరికి గుర్తింపు లభించడం ఆనందదాయకం, అభినందనీయం. కాకినాడలో అద్దేపల్లికి ఆయన మిత్రులతో జరిపే సాహితీచర్జ్చలకు నమావేశ నలం “నారాయణ” గారి బార్బరుషావు. కులంకన్న గుణం మిన్న అన్నట్లుగానే నారాయణగారు ప్రగతిశీల భావాలుగల వ్యక్తి. అంతేగాక ఆయుర్వేదం. యోగం, మార్నిజం మొదలుగు విషయాలపై గంటలతరబడి ఆనర్గళంగా ఉపన్మానం చెప్పగల దిట్ట, ఆనాటి సాహితీ మిత్రులలో కొందరికి, ప్రతృక్షంగా కార్భచరణకు దిగాలి- అనే భావనకూడ ఉండేది. రవిగాంచని చోట కవిగాంచును అన్నట్లుగా, ఆనాటి దేశ, కాల, మాన పరిస్థితులపై అవగాహన కలిగియున్న అద్దేసల్లి మూత్రం దేనికి తొందరపడవద్దని, యువకులు భావ ప్రచార రంగంలో మాత్రమే పాల్గొని పనిచెస్తే వారి భవిపష్పత్‌కు భంగం వాటిల్లదని వాదించేవారు. శ్రీశ్రీ నగ్నముని, చెరబండరాజు, జ్వాలాముఖి మొదలగు ప్రముఖ సాహితీవేత్తలతో కలిని అద్దేపల్లి కొన్ని వేదికల మీద ప్రసంగించడం, కవితలు చదవడం, పాటలు పాడడం జరిగింది. ఆరోజుల్లోనే మార్కిజం” గురించి, మాల్కను సాహిత్మంగురించి బాగా తెలిసిన ఏరు కాలిపై లోతుగా అధ్యయనం కూడ చేశారు.

అక్షరశిల్పిడాః అద్బేపన్లి చామిఇద్టి 1976 నుండి దాదాపు తొమ్మదేళ్ళ అద్దేపల్లి సాహిత్స జీవితం అగమ్మగోచరమైంది. అవ్వడవ్వడూ కవితలు, వ్యాసాలు వ్రాన్తున్నప్పటికి వరి జీవితంలో ఒక బలమైన నిమగ్శతలేకపోయింది. దానికి కారణం హఠాత్తుగా బయలుదేరిన బలహీనత “ఎంగ్‌సైటి న్యూరోసిన” (4షసనట్‌ ) బయలుదేరడమే! దీనికి ప్రత్యక్షమైన కారణాలు ఏమీలేవు. అద్దేపల్లిలో ఎప్పుడూ ఏదో జక రకమైన భయం అతనిగుండెల్లో ఉంటునే ఉండేది. వీరి దైనందిన జీవితంలో అన్ని కార్యక్రమాలు జరుగుతున్నానరే, ఇది సృజనాత్యకతని, మెదడులోని భావాల వునాదుల్ని నహితం గందరగోళ పరచే ఒక విచిత్రమైన వ్యాధిగా పనిచేసింది. మనన్సు లోతుల్లో తీవ్రమైన జీవిత వేగం (లైఫ్‌ఫోర్సు ఉప్పెనలా పైకి వన్తున్నప్పుడు ఒక్కొక్క నమయంలో శలీరంలోగల నరాలు తట్టుకోలేక ఆ జీవిత వేగం (లైఫ్‌ఫోర్టు యొక్క నంచలనాల్లోని ఎగుడు దిగుక్టను మనిషి తట్టుకోవడం మహాకష్టం. దాదాపు వీరు పదేళ్ళ ఈ వ్యాధితో నరకయాతన అనుభవించవలసి వచ్చిందంటే ఆయన అభిమానులకు నమ్మశక్సంకాక పోవచ్చును. కానీ ఇది యథార్థం. మందులు కాల్షియం, ఇంట్రాపనస్‌ ఇంజక్షన్లు యంటీడిప్రనెంట్లు ముఖ్యంగా నిద్రమాత్రలు. నాడిన తరువాత ఈ వ్యాధి మాయమయ్యింది. ఆయనలో నేడు ఈ వ్యాధి సూచనలుకూడా లేవు. అందుకే వరు అదృష్టవంళులు. అద్దేపల్లిగారు ప్రతిరోజూ బక కిల్లీకొట్టుకు వెళుతుండేవారు. కాల ప్రవాహంలో అలా 5, 6 సంవత్సరములు గడచిపోయాయి. క్రముం తప్పకుండా అద్దేపల్లిగారు ఆ కొట్టుకు ప్రతి రోజూ వస్తూనే ఉన్నారు. అలా జరుగుతుండగా ఆ కొట్టు యజమానికి, వారి స్టేహితులు, ఏరే అద్దేపల్లి రామమోహనరావుగారు అంటూ పరిచయం చేశారు. ఆ వెంటనే ,అతను తన సొరుగులో నుండి నీటుగా బైయిండ్‌ చేయబడిన 'అంతర్‌జ్వాల' అను పుస్తకం చూపించాడు. ఇది 1970వ సంవత్ణరంలో బందర్‌ (యచిలీపట్టం)లో అచ్చువేయబడింది. ఆ పుస్తకాన్ని తరచుగా చదువుకుంటూ ఉండటానికి బైయిండ్‌ చేయించి తన సారుగులో పెట్టుకున్నానని ఆ కిల్లీకొట్లు యజమాని చెప్పాడు. ఆ క్షణంలో ఏరు చాలా ఆనందించారు. అక్షర శిల్చి అద్దేపల్లి గారి జీవనసరళిలో ఇటువంటి నంఘటనలు తోకోల్లలు జరిగాయి. జరుగుతూనే ఉన్నాయి. 1980వ ప్రాంతంనుండి 'మినీకవితా అనే నూతన ప్రక్రియ రాష్ర్రన్ధాయిలో రావడం మొదలుపెట్టింది. రాష్త్ర వ్యాప్తంగా గల యువకులందరూ ప్రక్రియావరంగా మినీకవిత వైవు ఆకర్షింపబడినారు. అయితే, నులభంగా కవిత్వం చెప్పవచ్చునన్న కారణంచేత అనేకమంది నాహితిమిత్రులు ఈ ప్రక్రియను చేపట్టినా, దానికి తగిన కవితా చైతన్ఫం కలవారు మాత్రమే ఎంతో అభివ్యక్తి చాతుర్శంతో మినీకవితలు వ్రాశారు. మినీకవిత ఎన్ని వన్తువుల మీద వ్రాయబడినా, సామాజక చైతన్మం గల మినీకవితలే ఎక్కువమంది వ్రాయడం వలన అధి ప్రయోజనకరమైన ప్రక్రియ అనే ఉద్దేశంతో అద్దేపల్ల్‌ కూడ రాష్ట్రం నలుమూలల్లో పర్మటించి ప్రచారం చేయడానికి నడుంకట్టారు. ఆకాలంలో వీరు వ్రాసిన 'మినీకవిత' అనే సిద్ధాంత వ్యాన సంపుటిలో వ క్ష

అక్షరశిల్సి డా: అద్దేపల్లి రామిజన్టీ మినీకవిత్వ లక్షణాలన్ని విపులంగా చర్చించి, విశ్లేషించబడింది. దాదాపు పదేశ్చపాటు మాత్రమే ఉదృమ నూర్తి కలిగిన మినీకవితా ప్రక్రియ నసన్షగిల్లినా, ఈనాటికి కూడ మినీకవితలు వ్రాసే కవులు, ప్రచురించే వత్రికలు ఆంధ్రదేశంలో చాలా ఉన్నాయి. 1980-81 మథధ్యలోగాని లేదా కొంచెం ముందుగా గాని హైదరాబాద్‌లో గల కవితా వైభవం' అను పేరుతో వుస్తకం తీనుకురావడం కూడ జరిగింది.

కీ1శేః కుందుర్తి సామాజక సమన్యలన్నింటిపైన సరళమైన భాషలో కవిత్వం వ్రాసిన అభ్యుదయ కవి. ఆయన మీద అపారమైన గౌరవం, అభిమానం గల అద్దేపల్లి ఆ తర్వాత కాలంలో 'కుందుర్తి వచన కవిత అనే పేరుతో సమగ్రమైన పరిశోధనా వ్యాసం ప్రచురించారు. దానిసై చక్కని సమీక్ష కూడ జరిగింది.

1985-90 మధ్యలో రాస్త్ర వ్యాప్తంగా స్త్రీవాద కవిత్వం వచ్చింది. ఈ విషయంపై అన్ని పత్రికలు సకాలంలో స్పందించి ప్రచారం కూడ చేశాయి. సాహిత్సపరంగా, సంసృతి పరంగా ఏకొత్త ఉద్యమం వళ్చినా సకాలంలో దానికి స్పందించి, దానిలోని మంచి, చెడులను సాహిత్మపరంగా ఐశ్లేషణ చేసే తత్వం ప్రజాకవి అద్దేపల్లికి సహజంగా వచ్చిన విద్య ఆరోజుల్లో స్త్రీవాద ఉద్భమం, ప్రగతిశీల భావాలు గల వారందరికీ బాగా నచ్చింది. ఆది నుండి సాహితీచైతన్సం మెండుగా గల అద్దేపల్లికి కూడ బాగా ఆకర్షించింది. అప్పట్లో ప్రజా రచయితల సంఘం వారు రాజమహేంద్రిలో రాష్ర్రన్థాయి రచయితల మహాసభలు నిర్వహిస్తూ, స్త్రీవాద కవిత్వంపై ఓ ప్రసంగ వ్యాసాన్ని మాట్లాడవలసినదిగా కోరుతూ అద్దేపల్లిని ఆహ్వానించారు. అద్దేపల్లి రాజమహేంద్రి పట్టణంలో చేసిన సాహితీ ప్రసంగం జనజీవనంలో కలసిపోయి గోదావరి జలతరంగాల మద్య ప్రజలను పలలాడించింది. అప్పటి ఆ ప్రనంగ వ్యానమే-ఆ తర్వాత కాలంలో 'ప్రగతి' సాహిత్స మానపత్రికలో ప్రచురింపబడింది. ఆ తర్వాత ఆ వ్యాసొన్నే 'స్తీవాద కవిత్వం-జక పరిశిలన అను పేరుతో అద్దేపల్లి ఒక వున్తకరూపంలో తీసనుకురావడమైనటి.

స్త్రీవాద సిద్ధాంశాల్లో సమాజ సంబంధాన్ని వర్గ పోరాటాల్చి చందరవందర చేసే చేత ముందుకు వ్ళూన అతివాదాలకు దూరంగా ఉన్న ప్రముఖ సాహితీ వేత్తలలో అద్దపల్లి కూడ బకరు.

స్త్రీవాదం గురించి అద్దేపల్లి అంచనాతో 'ప్రజారచయితల నంఘం' వారు కూడ ఏవెకీభవించడం జరిగింది. ఆ తర్వాత కాలంలో అనేక విషయాల్లో నమభావాలు ఉండడంచేత అద్దేపల్లి కూడ 'ప్రజారచయితల సంఘం'లో సభ్యులయ్యారు. పలురచనలు చేశారు. సాహితీ ప్రియుల ప్రశంనలు పొందారు.

1990వ సంవత్సరము వచ్చేసరికి తెలుగు సాహితీ ప్రపంచంలో “దళితవాదం”

ముందుకు వచ్చింది. దేశంలో గల దళితులు సమాజంలో గల ఉన్నత వర్ణాలతో

సమానమైన ఆర్థిక, రాజకీయ, సాంఘిక స్థాయిని పొందినప్పుడు మాత్రమే సమాజం కష

అక్షరశిల్పిడాః చావించెట్టి సమగ్రమౌతుందని దళితవాదం చెబుతోంది. దళితులు ఆర్థిక, సాంఘిక, రాజకీయ నమన్నల్ని కవితా రూపంలో చెప్పడం, వారిదైనందిన జీవితంలో ప్రతిఘటనకు సాహిత్యంలో ప్రతిబంబంచేయడం, దేశంలో కులరహిత సమాజానికి బాటలు వేయడం దళితవాద. కవిత్వం యొక్క ముఖ్ళలక్షాలు. అణగారిన బ్రతుకులలో నదా ఆశాజ్బోతులు వెలిగించాలనే ఆకాంక్ష ఉన్నత భావాలు గలలఅద్దేపల్లి సాహితీపరంగా వర్గ పోరాటానికి ప్రాముఖ్యతనిన్తూ, దళితవాదాన్ని వెంటనే అవ్వోనించి సవోనుభూతితో సౌహిత్సపరంగా విన్లేషించుట ప్రారంభించారు. దళతవాదాన్ని సమర్థిస్తూ చాల కవితలుకూడ వ్రాశారు. బక్కమాటలో చెప్పాలంటే, అద్దేపల్లి నమాజంలో గల దళితుల ఆర్థిక, సాంఘిక, రాజకీయ నమన్మలు గూర్చి బాగా ఆలోచించారు. దళితుల ప్రగతికి తన రచనలో తగు న్గానం కల్పించారు. అద్దేపల్లి 1989వ నంవక్సరములో రచించిన “నెత్తుటివాగు” కవితలో- వాటినుండి నేటిదాకా - కాలం గుండెల్ని బిలుస్తూ శ్రమజివుల నెత్తురు వాగు ప్రవహిస్తూనే ఉంది. వ్యవస్థ బిల్సి పారేసిన చరిత్ర పేజిలు నెత్తురువాగులో కొట్టుకుపోతునే ఉన్నాయ్‌ అంటారు దళితులుపడే బాధల గురించి కలతచెందిన అద్దేపల్లి భావాలు “సజీవ దహనం" కవిత ద్వారా మనం తెలునుకోవచ్చను. మంటల ప్రపంచంలోకి వెళ్ళిపోతున్నాను మిత్రులారా! సెలవిప్వండి ఊరంతటకి అంటరాని వాణ్ఞయినా మంటకి నేనంటరాని వాణ్ణికాదు. యజమానికి అవసరమైన చీకట్లన్నిటిని నా కళ్ళ్నమంటతోనే ప్రతీరోజూ వెలిగించాను. వరదల్లోయజమాని డబ్బునంచి కొట్టుకుపోతున్నప్పుడు వీళ్ళలోక్‌ దూకి ప్రాణం పోగొట్టుకున్న నా ఆయ్యని కృతజబ్ఞతకి మారుపేరని చెప్పి పేపర్లలో వేయించారు. రాజకీయాలదుడ్డుకర్ర చేతికిచ్చి. తమ శత్రువుల తలలు వగలుగొట్టించి శత్రువుల బేతిలో చచ్చిపోయిన మా అన్నని స్వామి భక్తికి యింకో రూపమని సభల్లో చాటింబారు. ప్రక్కవాడి అరంగుళం పొలం దురాక్రమించడానికి కేద్ర వనన

అక్షరశిల్సి డా: ఆద్ధేపల్లై నాసినెన్టి మా వాళ్ళతోనే యుద్ధరంగం తయారుబేసి కళ్ళూ, కాళ్ళు బేతూలూ పోగొట్టుకున్న మా తమ్ముణ్జై వర సేవకుడని పేరు పెట్టి వైద్యం చేయించారు” చిన్నప్పటి నుండీ నాకు మంటతోనే వీడరాని అనుబంధం చాలీ చాలని గంజనీటితోఆరిపోని కడుపు మంటతో ప్రతిరోజు పెరిగాను మనిషికి నన్ను తనలో కలుపుకోడం తెలియదు మంటనన్ను తనలో ఆప్యాయంగా కలుపుకుంటుంది “ఆలుగు పద్యాన్ని సార్వజనీనం బేసి సందేశాత్మకంగా గానం బేసిన కోకిల మహాకవి జాషువా, చక్కటి కవిత్వంతో జాతీయతా ప్రగతి భావ బీజాల్ని

హృదయ కేదరాల్తో చల్లిన, వదును తెలిసిన శ్రామిక యుగ చక్రవర్తి

మహాకవిజాషువా

అట్టి నవయుగ కవి చక్రవర్తి “కళాప్రపూర్ణ పై నవనవోవ్యేషంగా వ్యాసాలు “వ్రాసి గ్రంధరూపంలో మనకు అంధించిన నవయువకులు అక్షరశిల్సి ప్రజాకవి అద్దేపల్లి.

ముఖ్యంగా తూర్చుగోదావరి జిల్లాకు సంబంధించిన దళిత కవులందరితో అద్దేపల్లికి 1970 నుండే మంచి సాన్షిహిశ్యం ఉండేది. అందువల్లనే అద్దేపల్లి చాలమంచి కవులంటే చాల ముందుగానే “దళితవాదాస్షో దాని పరిజామక్రమాన్ని సాహిత్యం ద్వారా అధ్యయనం చేశారు. ప్రజలను చైతన్మపరిచారు.

1984 ప్రాంతంలో వచ్చిన శ్రీ బొజ్జా తారకంగారి “నదిపుట్టిన గొంతుక” అనే వచన కవితా సంపుటిని అద్దేపల్లి చదవి, ఈనాటి దళితవాద కవిత్వానికి శ్రి బి. తారకంగారి “నది వుట్టిన గొంతుక” వేగుచుక్క వంటిదని రాజమండ్రిలో నభాముఖంగా ఘంటాపథంగా చెప్పారు.

1990 సంవత్సరము ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్‌ తెలుగుహెడ్‌ శ్రీ అపదరావుగారు యేర్చాటుచేసిన సాహిత్స నదస్సులో కూడ అద్దేపల్లి వక్తగా పాల్గొని అదే వషయం మళ్చ చెప్పారు.

సుస్థిరమైన సామాజిక చైతన్ఫంతో అద్దేపల్లి రచించిన కవితల సంపుటి “గోదావరి నా ప్రతిజంబం” నమైకతా, సమగ్రకలు, ప్రకృతి, పచ్చదనంతో ప్రజాశ్రేయన్సుతో మనిషి జీవితం పెనవేసుకు పోయిందన్నట్లుగా

లక్కడికళ్చినా నాకు గోదావరి ఎదురొతూ ఉంటుంది పొద్దున్నే కొబ్బరితోపుల తపస్సులా లదురొతుంది మధ్యాన్నం దూరఘైపోతున్న పడవఫాటలా లదురొతుంది శాక్రి అరణ్యాలకి ఫట్టిన అద్దంలా తదురొతుంది

కేర్‌

అక్షరశిల్పిడాః అద్దేపల్లి రామి2ెట్టి అర్టరాత్రి అదృశ్యవీరుల ఆశలా లదురౌతుంది కోటిపల్లి దగ్గర పదవలో చేవు దాటుకున్నప్పుడు త౩ెరచాప ఆకాశాన్ని మోస్తూూడఉంటుంది దిక్కులన్నీ ఆకుపచ్చతనాన్ని మోస్తూతంై మనస్సులో మరోరేవ్వ ఉన్నట్లుగా అప్పుడే ౩లుస్తూ ఉంటుంది రావులపాలెం వంిన మీంచి 3ళ్తున్నప్పుడు దూరంగా గోదావరి ఆకాశంలోకి ప్రశహిస్తున్నట్టుగా ఉంటుంది శఆక్రేయపురం గట్టుమీద నడుస్తున్నప్పుడు గోదావరి మనదొడ్డో తవ్వుకున్న పెద్ద దొరువులా ఉంటుంది బోటులో షికారు ఏెయ్యమని శఆదేపనిగా విలుస్తూ ఉంటుంది . గోదావరి గాలమీద ఈతకొడుకుంటే మిత్రుడెంట్లో తిన్నపూతనేకుల్ని మరిచిపోతాను శంతర్వేది అన్నాపిల్లిలు గట్టుదగ్గిర సముద్రంలో కలిసిఫోతున్న గోదావరి మనిషి సమాజంలో కలిసిపోతున్నట్లుంటుంది రాజమండ్రిలో గోదాపరి ఒడ్డున విలబడి నీళ్ళలోకి తొంగిచూస్తే నాముఖం కనివించదు బిరేశలింగంగారి ముఖం కనిపిస్తుంది కవిత్వాన్ని మాత్రమే ప్రేమించినప్పుడు గోదావరి నన్నయ పద్యాల్హా శ్రీనాథుడి సీసాల్లా కనబడింది యిష్పుడు జీవితాన్ని గూడా అర్థం బేసుకున్నప్పుడు దోవపొడుగునా సోరాటాల్ని మోనుకుసోతున్న పరమాణు ప్రవాభాంగా కనిపిస్తోంది అంటూ వర్గపోరాటానికి, ఆర్థిక సాంఘిక, రాజకీయ సాంస్కృతిక భావాల్లో కూడ బక విస్త్పతమైన పలథిని అద్దేపల్లి ఆశించారు. నాటి నుండి నేటి వరకు, ఆ పునాది మీదనే ఏరి కలం కవితా రచనలో ముందుకు సాగుతోంది. పంరాణకీయాం వై ఈఠఖీలో దబ్బు మొసళ్ళు కందలు లీప్కంంటుంటో కొట్టును రోరున్న స్త్రీ శరాలి టకు ఎన్‌కొంటిర్లో - నేయల్లి 4పిరో రప క్ష?

అక్షరశిల్పిడా: అద్దేపల్లి బక. సళ నోరుళ్ళం చిక్నినన్న చిరునస్య | “నా కళ్ళ షఏంటు నిరి+రింటోక కొత్త చిగురు , ఈ ఫర చిగుటు కోసమే ర్రష్ళం 0డాది రాసీ తరస్సు చేసింది ఈ కర్త చినుటు కోనరు , సమాజం తరొంరటు టించిరోటంది ఈ చిగుట మేసి కొత్తటిని మైనను లోతుల్లోంచి శోచేందుకో కోయిల కొన్ని నెంం రాదు తౌనన్సక్తీని రోను చేసుపుంటుంది కర్త చిగురు రేసీ ఎర్రని 8 రనవించినింత మేరా త్రళ్ళరలోంి సృజన శక్తీ కర్మలు చాయకుంటూ రిస్తరిస్తుంపి కర్త చిగుళ్ళు నరూజొన్ని త్రుభారిరీం చేసినంత మరొ నమాజింరో అంతల్లర్‌ చలననక్తీ సమానర్చాల్ని చాటుకుంటూ వురోగమిన్తుంది కర్త చిన కోసం ధ్యానం చేద్దాం క్త చినుళ్ళని ఆరాధన చేద్దాం కర్త ఇరిగుళ్ళ గుండెల రత్తాం కీదీ మన దోరిటంనో సంతాలు చేద్దొం అంటూ ముందుకు సాగిన అద్దేపల్లి సమాజ అభ్యున్నతిని అకాంక్షిస్తూ యువ కవులకు, రచయితలకు మార్గదర్శకులయ్యారు, యువసాహితీ ఐకాస వేదిక రాస్త్రశాఖ ఆధ్యక్షులయ్యారు. డా అద్దేపల్లి 1985లో రచించిన “అలవీ నువ్వే సముద్రానివి నువ్వే” 1986 “రక్త నంధ్యలో రాగోదయం"”, 1987, ఇవాళ నీది, రేవు వాడిది% 1988 “రేపటి రాజకీయం, రాళ్ళ పగల గొట్టు, 1989 *వదాల వెనుక ఊపిరి”, “ఆ క్షణాలు మాత్రమే నీవి 1989 “అతి వాస్తవిక -దిత్రం కాలవ పక్కన కన్నీటి తోట”, 1990 ఆకాశానికి పాతాళమే పునాది", 'కాత్ర చిగుళ్లు, “తెగిన తల పాటి పాడుతుంది" “ఆకాశాన్ని కదిలించిన పాతాళం”, “రంగుల వెనుక రగిలే నిజం”, “అద్దంలో ప్రతిబింబం”. “నదికి నముద్రంలో ఆస్తిత్వం లేదు”, 1991సంవళ్ళరములో “వేలి చివరి ప్రపంచం”, “నువ్వు ద్రవిస్తే సమాజం “నీడల్లో నలిగే నిజం”, “కలగన్న వాస్తవం”, “జీవితాన్ని తరిమే మరణం నీడ, “నజీవ దహనం", “అయించవలసిన విలయకారులు", “కఠ చెదిరిన కధా “భూగర్ధంలోని రెండు కళ్లు, “మరణగీతానికి బ్రతుకు పల్లవి” “మేకల్డే బలిస్తారూ మరియు 1992లో రచించిన శేరి

అక్షరశిల్పి డా ఆఅ రామిపాన్టి “గోదావరి నా ప్రతిబింబం”, “మరకపడ్డ కుర్రాడు", “మరణం లేని అక్షరంి మొదలగు కవితలను 1992 లో ఉగాదికి ప్రచురించిన “గోదావరి నా ప్రతిబింబం” అనే కవితా సంపుటిలో పొందుపరిచారు. 1992లో తెలుగు కవిత్వాన్ని సార్వజనీనం చేసి జాతీయతా ప్రగతి భావ బీజాల్సి నలుదెనలా వెదజల్లిన ఈ కవితా నంపుటికి నమతా రచయితల సంఘం, అమలాపురం వారి రాష్ట్రస్థాయి అవార్డు వచ్చింది.

1993 లో ఆచార్యభావన్‌గారి అధ్యక్షతనగల “విజయభావన” సాహితీ మితశ్రసమాఖ్యు విజయనగరం వారు విజయనగరంలో పెద్దయెత్తున వర్హాటుచేసిన సాహితీ నభలో అద్దేపల్లి ప్రచురించిన “గోదావరి నా ప్రతిబింబం” అన కవితా సంపుటిని

, ఆవిష్కరించి, అక్షరశిల్సి త్రీ అద్దేపల్లిగారిని ఘనంగా నన్న్మానించారు. ఆనాటి సభలో ఈ వ్యాసకర్త (రామిశెట్టి ను కూడ ఆచార్య భావన్‌ వేదికపై ఆవ్వానించి అద్దేవల్లిగారిపై ఇదు నిముషాలు మాట్లాడించారు. ఆనాటి సంఘటినే ఈ రచనకు ప్రేరణ అయింది.

1994 నంవత్సరంలో అద్దేపల్లి ప్రచురించిన దీర్ధకవిత “మెరువువువ్వు” ఇందులో ఆయన ఆత్త కధాత్మకమైన సాహితీ జీవిత పరిణామక్రమం కనిపిన్తుంది.

బందరు సముటుం ఒక్కతన్ను తయ కాకినాట సముద్తుం ఒట్టున పడ్డాను. నమందాలు దాదా - ధీం సుంద్సొన్ని తెచ్చీ ఇస సుఎద్పుంలో 5కంచేసి - రారీసర్వాన్ని ఉపిచేసేస్‌ త్వాగనత్తం రోసించినీ - సన్ఫలింగం నాయకర్‌ విద్యాసంస్థలో - తెలుగు ఉపన్యాసకునినా ఉట్యోగం చళను. శస్పుబడుగులు శేసీ దేశం ఎన్తసాదీం లోయలో $దుతుంటే - కొంది మొదియచెట్లతోంచి చెంరగిన చకిత్తు ఆసాదొన్ని ఫట్బుకుని పుఠంబొన్ని రరేస్తే - అది టూర్చునీ ఫురిద్వనించి దేశం నిందా అక్షరాల్ని షరిలించింది. అక్షరాల్ని 5ఠుకుని టృ్యమయగా తూరిహోయాం ఉనారాయలో భొల్చీలు షాపులో అతీగారీగా టీ గ్లాసుల్లో ఫురించాన్ని సంచుకు శనేశాం! ఫగళ్ళూ రార్తుళ్ళూ రో్లనిండా తూర్చును రంది ఎత్తషలు గీస్తూ చేంరగిసోయాం సిద్ధింంం ఏదును పెట్టెసి అక్షరాల కూర్చిసి బాంబులు పేల్చి - రేదోంన్నీ టచ్దీతిల్ల చేశాం” క్షే గ్‌

అక్షరశిల్పిడాః అద్దేపల్లి శామిపస్టి అక్షరాలనే ఆయుధాలుగా ఉపయోగించుకొని ఆత్మకధాత్యకం వ్రాసిన ఇలాంటి టిర్హకవిత తెలుగు సాహిత్స చరిత్రలో వేళ్టమీదలెక్కించదగిన వాటిలో ఒకటి. ఇందులో త్రీ అద్దేపల్లిగారు నమకాలిక. సంస్కృతిలోని అన్ని విధాలైన పతనము చాల ఆవేదనతో కవితాత్మకంగా అభివ్మక్తవరిచారు. అద్దేవల్లి1996లో “మవోకవి జాషువా కవితా నమీక్ష అను పేరుతో ప్రచురించబడిన వ్యానసంపుటి, మవోకవి జాషువా కవితా వృక్తిత్వంలోని, శిల్చంలోని అనేకానేక కొత్త విషయాన్ని ఐన్లేషించి మనకు తెలుగు భాష రుచిచూపించి. మవాకవి జాషువాగారిలో “ఒక సామ్మవాద కఏిచూచిన ప్రగతిశీలొ ఆదేశం వువ్క్మలంగా ఉందనటానికి నిదర్శనంగా వారి “గఖ్బలం”లోని ఈ క్రింది పద్యం మరోసారి పరిశిలించవచ్చను. “నేను చిందులాడి, నేను డప్పులు కొట్టి ఆలసి సొలసి సొలసి నెత్తికొలువ ఫలితమెల్ల నారులు భాగించుకొనిపోవు నీచమైన భూమి చూచినావె” అంటారు.

జాషువాగారు తన జీవితంలో అనుభవించిన రెండు వేదనలు ఆయన జీవన సరళకి మూలసూత్రంగా నిలిచాయి. ఒకటి కులానికి సంబంధించిన అణచివేత. రెండోది పేదరికానికి సంబంధించిన అణచివేత. ఈ విషయాన్ని సదే పదే జాషువాగారే స్వయంగా చెప్పకున్న విషయాన్ని మనం మరువలేని నంఘటిన. “జీవితం నాకు ఎన్నో పాఠాలు నేర్పింది. నా గురువులు ఇద్దరు. ఒకటి పేదరికం రెండోది కులమత భేదం. బకటి నాకు సహనాన్ని నేర్చితే, రెండోఐ నాలో ఎదిరించే శక్తిని పెంచిపోషించింది. దారిద్ర్యాన్ని కులభేదాల్చి కూడ చీల్చి నేను మనిషిగా నిరూపించు కోదలచానూ అన్నారు. దారిద్ర్యాన్ని కుల భేదాల్సి కూడ చీల్చి నేను మనిషిగా నిరూపించు కోదలచాను” అన్నారు.

అద్దేపల్లి సాహిత్స విమర్శను, కేవలం ఒక పరిధిలో ఉండవలసిన సామాజిక చైతన్ఫ ప్రచారం మాత్రమే అనిగాక, అభివ్మక్తిలోని అన్ని అంశాల్ని కూడ పరిశీలించాలి. ఆలోచనలతోపాటు తగిన అనుభూతి కూడ ఉన్నప్పుడే ఆ విమర్శ సార్ధ్థకమౌతుందని అంటారాయన. తెలుగు కవిత్వంలోని నిబద్ధతను ఒదిలిపెట్టి ఎప్పుడూ దూరంగావొని కొద్దిమంది కవులలో అద్దేపల్లి ఒకరు. అందుకే ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో అక్షరశిల్సిగా అద్దేపల్లికి ఎనలేని గౌరవం దక్కింది.

ఆ తరం కవులలో అద్దేపల్లికున్న నన్నిహిత నంబంధాల్లోని కొన్ని ముఖ్యమైన అనుభవాలుకూడ మనం తెలునుకుందాం.అందమైన అబద్ధాలుకన్నా - నిప్పులాంటి నిజాలు మిన్లగా భావిస్తే అద్దేపల్లి కవిగా తన ముందున్న తరం వాళ్టతో పెద్దగా సంబంధాల్ని పెంపాందించుకోలేదు. ఎందుకోగాని, ఆయనకి ఆ అలవాటు కాలేదు. రాస, జాతీయ స్థాయిల్లో కొద్దిమంది కవులతో మాత్రం ఆయనకు అనుబంధం ఏద్దడింది. వారిలో

కా 20

అక్షరశిల్సి డు అద్దేపలి చావిజెట్టి

కి;శ। కుందుర్తి ముఖ్యులు. అద్దేపల్లి ఆదిలో వ్రాసిన వచన కవిత్వం, శిల్బం, రూవం విషయంలో చూపిన శ్రద్ధను ముందుగా గమనించిన కుందుర్తిగారు కూడ ఆయనను తరచు తభ దగ్గరకు రమ్మనేవారు. కుందుర్తిగారిలో వున్ననీతి, నిజాయితీతో కూడిన ఆత్మీయత, ప్రేమ, అభిమానం అద్దేపల్లి వాలని తరచూ కలునుకునేటట్టు చేన్తుండేది. జకసారి యువభారతి, హైదరాబాద్‌వారి అధ్వర్భంలో కుందుర్తి సాహిత్యంపై ప్రసంగం చేయడానికి ప్రథమంగా అద్దేపల్లిని ఆన్వోనించాలి అనే నూచనచేసింది కూడ కుందుర్తి గారే దానికి కారణం ఆయన బకసారి అద్దేపల్లికి వివరించి చెప్పారు. అదేమంటె తనపై వ్రాన్తున్న వాక్టందరూ తననిగురించి వస్తువు విషయమే వ్రాన్తున్నారుగాని తన అభివ్యక్తి మార్గాన్ని గురించి ఏమీ వ్రాయడం లేదని అద్దేపల్లి సాహిత్యంలోగల శిల్పాన్ని గురించికూడ బాగాచెబుతారని ఆయన అభిప్రాయం.

అద్దేపల్లి మవోొకవి శ్రీశ్రీ రచించిన “మహాప్రస్థానం” మీద వ్రాసిన నాహితీ వ్యాసాలు త్రీ కుందుర్తి గారికి బాగానచ్చాయి. కుందుర్తి గారే తన రచనలపై ఉస్మానియా విశ్వ విద్చాలయంలో అద్దేపల్లిగారు పరిశోధన చేయడానికి ఆచార్చ శ్రీ బి. రామరాజుగారి అనుమతి తీసుకున్నారుగాని అనివార్య కారణాలువల్ల ఆ పరిశోధన ముందుకుసాగలేదు.

తీ1శ। కుందుర్తిగారికి మినీ కవిత్వమంటే అంతగా నచ్చేదికాదు. తెలుగు సాహిత్యంలో వన్తున్న వచన కవిత్వం, మినీ కవిత్వం వల్ల కొన్ని సాంఘిక, సాంన్సృతిక ప్రయోజనాలు కోల్టొవుచుస్తదని పదేపదే వీరు అనేవారు, ఈ విషయంపై తరచూ అద్దేపల్లితో చర్చిస్తూ ఉండేవారు.

శ్రీకి గారితో అద్దేపల్లికి ఏడెనిమిది నభా, నన్దివేశాలు జరిగినా వాటిలో బకే అనుభవం మాత్రం చిరకాలం గుర్తుండిపోకుంది అనుట మరవురాని చురోవిషయం. అదేనుంటే 1967 వ సంవళ్చరంలో బందరు హిందూ కళాశాలలో బకసారి శ్రీశ్రీగారి

"|| ఉపన్సాసం ఏర్పాట్లు చేయడానికి అద్దేపల్లిగారే న్వయంగా మద్రాను వెళ్ళి శ్రీతీగారిని

ఆహ్వానించి వచ్చారు.

మద్రాను మహానగరంలో వెదికి వెదికి చివరకు మహాకవి శత్రీశ్రీగారి ఇల్లుచేరుకోగలిగారు అప్పటికే శ్రీశ్రీగారు తన ఇంట్లోనే ఉన్నారు, శ్రీత్రీగారిని బందరులోని హిందూ కళాశాల వార్షికోత్సవం శుభ నమయంలో వక్తగా రమ్మని ఆహ్వానించడం అందులకాయన అంగీకరించిన పిమ్మట శ్రీశ్రీగారు జేమ్స్‌ జూడున్‌ రాసిన టూలిసిన్‌ నవల తీసుకువచ్చి అందులోని ముఖ్యమైన భాగాలను నుమారు రెండుగంటలసేపు చదివి వినిపించారు. మద్రానులోగల తన ఇంట్లో భద్రపరుచుకున్న పుస్తకాలనుండి టూలిసిస్‌ నవల కీ కూడ తెచ్చిచూపించి అందులోని “వ్యాఖ్యానాలు” కూడ చదివి వినిపించారు “సర్రియలిష్టు" చిత్రాలను కూడ అద్దేపల్లికి చూపించి, వాటిపై శ్రీకీగారు చక్కగా వ్యాఖ్యానించారు. ఈ తతంగం జరుగుతున్నంత సేవు బయట హోరుమని వానకురున్తునే ఉంది. శ్రిత్రీ గారిలో ప్రగాఢంగా ఉన్న “నర్రియలిజం” పట్ల ఉన్నమక్కువ

ర! 66, (97

అద్దేపల్లిని ఆశ్చర్భపరిచింది. ఏటి, వమ్లైన సరే! ఆనాడు అటువంటి మూడ్‌లో ఉన్ల శ్రీత్రీగారి ద్వారా గంటల తరబడి సాగిన సాహిత్సం వినడం అద్దేపల్లిగారి జీవితంలో మరచిపోలేని నుహాగొప్ట అనుభూతి. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో గల మరోగొప్ట కవిశేఖరులు, పిఠాపురం వాస్తవ్యులు శ్రీ ఆవళత్ళ సోమనుందరంగారితో కూడ అద్దేపల్లికి ఈనాటివరకు ప్రగాఢమైన మైత్రిబంధం కొనసాగుతోంది. బ్రతుకుబాటలో ప్రయాణం కొనసాగిస్తూ అద్దేపల్లి కాకినాడ వచ్చిన తర్వాత, వరికి సిఠాపురం చాలాదరగ్గర్లో ఉన్నందున అద్దేసల్లిగారు. క్రి సోమసుందర్‌గారు తరచూ కలునుకుంటూ ఉన్నారు. సాహిత్యపరంగా, సిద్ధాంతపరంగా వీరిమధ్య తీవ్రమైన భేదాభిప్రాయాలు ఉన్నప్పటికీ కలునుకున్న ప్రతి సందర్ధంలోనూ ఏరిద్దరూ ఉత్సాహంగా, స్నేహంగా పదేపదే నవ్వుకుంటూ, ఛలోక్తులు విసురుకుంటూ మాట్లాడుకుంటుంటారు, కవులకుండవలసిన ముఖ్యలక్షణాలలో ఇదొకటి. అద్దేపల్లికి, డా॥ సి. నారాయణరెడ్డి (.నారు గారితో ప్రగాఢమైన స్నేహబంధం లేకపోయినప్టటికి, వీరిద్దరూ అడపా దడపా కలుసుకునే సందర్దాల్లో మాత్రం డా! సినారే గారు వరివట్ల చాల అభిమానంగా ఉంటారు. డా॥ సినారే. రచించి, గానం చేసిన గజుల్డ్‌ అద్దేపల్లికి బాగా ఇష్టవడతాయి. ఒకసారి రాజమహేంద్రవరంలో డా; సినారే సన్మాన నభ జరిగినది. ఆనాటి కార్యక్రమంలో భాగంగా డా॥ సి.నా.రే. రచించిన “గజిల్గాలోని కొన్ని భాగాలను అద్దేపల్లి అనాటి నభలో రాగయుక్తంగా గానం చేసారు. వరిని డా సినారే భుజంకట్టి ప్రేమతో కౌగిలించుకొని, ప్రశంసించడం వీరి జీవితంలో మరచివిలేని మధురాతి మధురమైన నంఘటన. నేటితరం యువకులతో, డా॥ అద్దేపల్లి అనుభవాలు “నూడిం తన వ్యూహంకో నర్పివేశాన్ని తయారు చీస్తుంది సల్నివేశాల్మి తనీ అనుభూతులకో వ్యక్తి మంచుకుంటాడు- సమాజం వ్యక్తితో ప్రబంఅంచీ చోట వ్వక్తి సమాణంకో పరిణమించే చోట శేలాడుతున్న సంధ్యా ఫుష్తంలోనే ఉదయ మకరందం తోలీకీసలాడుతుంది" అంటూ ఆదినుండి అద్దేపల్లి రాష్ట్రంలో వున్న వేలాదిమంది యువకవుల్షి రచనా వ్యానంగానికి ప్రోళ్ళహించడమే కాకుండా, వారి రచనలను పరిశిలనా దృష్టితో చదివి, వాటిపై చక్కని నమిక్షా వ్యాసాలు వ్రాస్తూ, అమూల్చమగు నూచనలను నలవాలను ఆందజేస్తూ, ప్రతృక్షంగా పరోక్షంగా వారి రచనాభివృద్ధికి తోడ్డడుతున్నారు. లై

అక్షరశెల్సి డా: అద్దేపల్లి చామిజన్టి

అద్దేపల్లి సలవోలు, నూచనలు స్వీకరించి రచనా వ్యానంగంలో ప్రగతిబాటలో పయనిస్తున్న వేలాదిమంది యువరచయితలు, కవులు నుండి అద్దేపల్లికి తరచూ సమగ్రతలు గల రచనలు ఆకాంక్షించే అద్దేపల్లి ఆ లేఖలన్నింటినీ శ్రద్ధగా చదివి, వారిని ప్రోత్సహించే రీతిలో ప్రతివారికి తిరుగుటపాలో జవాబులు వ్రాయడం వరి ముఖ్యమైన వ్యాసంగాల్లో ఒక భాగంగా పేర్కొనచ్చును.

అద్దేసల్లి అనుభవాలు, ఆలోచనలు ప్రకారం దేశంలోగల యునశక్తిని మనం సక్రమంగా ఉపయోగించుకొని, తగురీతిని వ్రిజ్షహిస్తే వారు ఎంత పురోగమనాన్షయినా నరే సులభంగా సాధించే అవకాశం ఉంది అంటారు. వూర్వతరం యువకులకన్నా ఈ తరం యువతకు సామాజిక అవగాహన, అభివ్యక్తి తీరులగురించి అవగాహన పొందటానికి నేడు హెచ్చుగా అవకాశాలున్నాయి. అయితే, చాలమంది యువకవులు కొంతదూరం ప్రయాణం చేశాక తాము సాహిత్ళంలో ఉన్నతశిఖరాలకు చేరిపోయినట్లుగా భ్రమపడుతూ రచనా వ్యాసంగాన్ని వాయిదా వేస్తుంటారు నహజమైన ప్రేరణగల కొద్దిమంది యువకవులు నూత్రమే వారి కవితా వ్యాసంగం దీర్ధకాలం కొనసాగిస్తారు. టినికి కారణం ఈనాడు సొహిత్స రంగంలో యువతరం ప్రతిభ కడు ప్రశంననీయంగా ఉందంటారు మన అద్దేపల్లి,

విద్యార్థులతో - శ్రీ అద్దేపల్లి అనుభవాలు

దైనందిన జీవితంలో ప్రతి మనిషికి వృత్తి వేరు ప్రవృత్తి వేరుగా ఉంటుంది. వృత్తి - ప్రవృత్తి ఒక్కటిగా ఉన్నవారు మనకు అరుదుగా కనిపిస్తారు. ఆ కోవకుచెందిన వ్యక్తులలో అద్దేవల్లి జకరు. వృత్తిలీత్కా వీరు అధ్యాపకులు గనుక, విద్మార్థులతో వీరికి గల

+! అనుభనాల గూర్చి అడిగిన ప్రశ్నకు వారు ఇలా జవాబు చెప్పారు.

విద్యను అర్జించేవారు విద్యార్థులు, విధ్య అంటే జ్ఞానమును ఇచ్చునది అని ఆర్థం. నేటి విద్యారంగంలో గందరగోళమైన సామాజిక పరిస్థితుల ప్రభావం తరగతి గదుల్లోకూడా ఉన్నప్పటికీ. బాగాచదువు చెప్టే గురువులవట్ల విద్యార్థులు ఎప్పుడూ ఇష్టంతోనూ గౌరవంతోనూ కూడ ఉంటారు. తెలుగు ఉవన్మాసకులుగా పనిచేసిన అద్దేపల్లి తనకు కేటాయించిన తరగతి గదుల్లో విద్యార్థుల ముందు తెలుగు పద్యాలను ఆర్ధవంతంగా చదవటంవల్లి దానికి తోడు సందర్భానునారంగా సాహిత్య విషయాలు, జోడించి వారికి కావలసిరీతిలో చెప్పేవారు. చాలామంది విద్యార్థులకు తెలుగు సాహిత్యంవట్ల అభిరుచి కలిగించాననే తృస్తి ఆయనలో కలిగెడిది. తరగతి గదిలో విద్యార్థుల ముందు సినీమావాటలు పాడి, పాడించి వారిచేత చప్టట్లులొట్టించుకొని ఆ వెంటనే సీరియస్‌గా పాఠం చెప్పినా విద్యార్థులు మౌనంగా శ్రద్ధగా వినే ఒక వాతావరణం కలిగించడం కూడా విద్చారంగంలో బక నూతన ప్రక్రియ.

అద్దేపల్లి, వారి మిత్రులు కలసి 1964 ప్రాంతాల్లో బందరు (మచిలీపట్నంలో

23

అక్షరశివ్నిడాః అచ్టేపల్లి చామిశిన్టి | స్థాపించిన “ఆంధ్రసారస్వత సమితి” ఈ నాటికీ చాల చురుగ్గా పనిచేస్తోంది. ఈ సమితి ద్వారా ఎన్నో ప్రచురణల్లి ప్రక్చేక సం-దికల్షి విడుదల చేశారు. ప్రస్తుతం శ్రీ ఇ. సత్సనారాయణ, తొట్టి రామారావు, దొండపాటి దేవదాను, చక్రవర్తి మొదలగువారంతా సమర్ధవంతంగా చైతన్ఫవంతంగా నడువుతున్నారు.

1972 నుండి ప్రభుత్వంచే గుర్తింవుపాంది. రాఫ్రన్ధాయిలో శాఖోప శాఖలు కలిగి “సాహితీ దీపాన్ని వెలిగిద్దాం అజ్ఞానతిమిరాన్ని తొలగిద్దాం” అంటూ సాహితీ ప్రపంచంలో వేనోక్ట కీర్తింపబడుచచున్ల “అంధ్రప్రదేశ్‌ సాంస్కృతిక సమాఖ్య” (యువ సొహెతీ వికాన వేదికు రాష్త్ర శాఖకు డా! అద్దేపల్లి అధ్యక్షులుగా నేటికీ కొనసాగుతున్నారు. ప్రస్తుతం రాష్త్ర కార్యవర్గంలో ప్రముఖ కవి, విమర్శకులు శ్రీ భావత్రీ ఉపాధ్యక్షులుగా, శ్రీ వి. శిరీషకుమార్‌ ప్రధాన కార్భదర్శిగాను, శ్రీ రామిశెట్టి కార్యదర్శిగాను ఉన్నారు. వరి సమిప్టి కృషి దీక్ష పట్టుదల ఫలితంగా జిల్లా, రాష్త్ర న్థాయిలలో,రచయిత మహానభలు, గ్రంధావివ్క్మరణలు, కవి నమ్మేళనములు, సాంన్కృతిక కార్యక్రమాలు వునంగా నిర్వహించింది. రాష్ట్రస్థాయిలో అనేకమంది యువ రచయితలను తయారు చేస్తోంది.

ఆంధ్రప్రదేశ సాంస్కృతిక నమాఖ్య (యువ సాహితీ వికాన వేదికు రాష్ర్రశాఖ కార్చదిక్షకు కర థిపికగా రాస్త్రన్థాయిలో 1995, 96 సంవతరాల్లో విజయవాడలో చలం శతజయంతి ఉత్సవాలు నిర్వహించడమే గాక శతాధిక కవుల ఏకటిన కవి సమ్మేళనం మరియు శతాధిక కవయిత్రుల ఏకదిన కవయిత్రులు సమ్మేళనం కూడ ఘనంగా నిర్వహించారు. శ్రీకాకుళం జిల్లానుండి ఈ గ్రంధకర్త (రామిశెట్టి , శ్రీమతి దూసి అలివేలుగారు ఆనాటి కవి సమ్మేళనంలో పాల్గొని నభికుల నిర్వావోకుల అభినందనలు పొందారు. +

ప్రజా రచయితల సంఘం రాష్త్రస్థాయిలో ఓ బలమైన శక్తిగా విస్తరించి సామాజిక భావాలకు నంబంధించినంతవరకు “మార్శిజం” పట్ల నిబద్దతకలిగి తన రచనా నిబద్ధతని నర్వదా కాపాడుతుందని శ్రీ అద్దేపల్లి సర్వత్రా భావిస్తారు. విశ్వసిస్తారు. అందుకే వరు ప్రజా రచయితల నంఘంలోకూడ సభ్యులై నిర్మాణాజ్మకమైన పాత్రను పోషిస్తున్నారు.

ఆదినుంచి మానవుడు తన ఆత్మగత భావాలను ఎదుటివారికి

చెప్పకోనుటకుపకరించే భాష గ్రంధన్థమైతే దానిని సాహిత్యంగా చెప్పుకున్నారు. మన భారతదేశంలో అనేక భాషలలోగల సాహిత్యం బక ఉన్నతమైన ప్రజా ప్రయోజనమునకై న్యజింపబడింది. డా! అద్దేపల్లి మాటల్లో చెప్పాలంటే సామాజక స్పృహగలిగి ప్రజలకు హితమును కలుగజేయుటయే పరమావధిగా పనిచేన్తున్తది.

ఎప్పుడు, ఎక్కడ, ఎవరిచేత సాహిత్సం న్యషప్టించబడినా అది, ఆ కాలంనాటి వాస్తవాలకి, సామాజిక స్పృహకు అద్దం పట్టేదిగా ఉండాలంటారు అద్దేపల్లి.

“దేశమును ప్రేమించుమన్నా! మంచి అన్నది పెంచుమన్నా! రం

అక్షరశిల్పి డా: అస్టేపల్లి రావిణెబ్టి వద్దెమాటలు కబ్టి పెట్టోయ్‌, గట్టిమేల్‌ తల ఫెట్టోయ్‌. ఫాడిపంటలు పొంగి పారే దారిలో నువ్వు ఫాటు ఫడవోయ్‌ తిండి కలిగిత కండ కలదోయ్‌, కండకలవాడేను మనిషోయ్‌. పూను స్పర్థను విద్యలందే, వైరములు బాబిజ్యమందే, వ్యర్ధకలహము ఫెంచబోళోయ్‌, కల్లివైరం కాల్బ్పోయ్‌. దేశాభిమానం నాకు కద్దని వట్టి గొప్పలు చెప్పుకోకోయ్‌, ఫూని యేదైనాను ఒక మేల్‌ కూర్చి జనులకు చూఫలోయ్‌. సొంతలాభవం కొంతమానుకు ఫొరుగులాడికి తోడువడవోయ్‌, బేశకుంటే మట్టి కాదోయి, దేశమంటే మనుషులోయ్‌. దేశమనియెడి దొద్గవ్యక్షం ప్రేమలను పూలిత్తవలెనోయ్‌, నరుల చమటను తడిసి మూలం ధనం పంటలు పండవలినోయ్‌. ఆకులందున అణగి మణగీ కవితకోయిల ఫలుకశరినోయ్‌. పలుకులను విని దేశమందభి మానముల మొులకిత్తవలినోయ్‌. 'యూకొట్టీ తెల్లదొరతపాతీ. : దే రూ కొట్టీ తెల్లదొరతసీరు ప్వాఖంపై పొంచి - శూనొలు రొరియించె - ॥రూకొట్టీ॥ ఫన్నందు దేశాల - కందుచున్ననాని - రచ్చెదస్తమైలోరమీంపి / ఉప్పు టుట్బుకుందే దోకటుంపి నోట్సు లుట్టిహగ్చ పటాదింపి | అయె్యు, సుక్కయో కోరాటి - హదు తింటామీంపి 2 రూ కొట్టీ ॥ అంటూ సరిమెక్కసత్యన్నారాయణ వ్రాసిన నుదీర్ధమైన పాటి "రత ఖండంబు చక్కని పాడి ఆవు హందున్టులు లేగదూడలై వీడ్చుచుండ పిదుకుచున్నారు మూతులు జగియగట్టి 2ఇల్ల వారను గదుసరి గొల్లవారు అన్న చిలకమర్తి లక్ష్మీనరసింహం మొదలగు కవి వుంగవులు అనాటి ఆంగ్లేయ పాలకుల అక్రమాలను ప్రజల ముందుంచి, మారుతున్న నాగరికతా విధానమును చక్కని సాహిత్స మార్గంలో ఇనుమడింపజేసి ధన్ములైనట్లే నేటి కవులు కూడ సామాజిక న్త్సహతో కూడిన నత్‌ సాహిత్మం నృష్టించాలంటారు. అద్దేపల్లి, వరి వర్మవేక్షణలో 'క్రాంతి సాహితి" 25

ద్వారా కాకినాడలో సాహిత్స నభలు నిర్వహిస్తు 'కవిస్వదం' పేరుతో ఒకే ఒక కఐఏచేత స్వీయ కవితలు చదివించి, రచయితలను, కవులను తగు ఠితిని గౌరవించి ప్రోళ్లహిస్తున్నారు. అక్షరశిల్సిగా ఖ్యాతిగాంచిన అద్దేవల్లి జీవితంలో సాహితీవరంగా పెనవేసుకు పోయిన మరికొన్ని ముఖ్యమైన అనుభవాలను గూర్చి అడిగిన ప్రశ్నకు వారు యిలా సమాధానం చెప్పారు. కేది నరిగా గుర్తులేదుగాని, ఒకసారి విజయనగరంలో శ్రీ నూనాప్రగడ నేషశాయి, ఓిరియంటిల్‌ కాలేజీ ప్రిన్సిపాల్‌గా పనిచేస్తున్నప్పుడు, ఏర్పాటుచేసిన సాహీచ్చ కార్యక్రమంలో పాల్గొనుటకు అద్దేపల్లిని ఉపన్యాసకులుగా అవ్వానించారు. వ్‌ బన్సులో విజయనగరం వన్తున్నారో, ముందుగా లేఖవ్రాస్తే కళాశాల విద్యార్థులకు నవోయకులుగా బన్సున్చొాండుకు వంపిస్తానీని చెప్పారు. డా అద్దేపల్లి అందుకు అంగీకరించి వారు కాకినాడనుండి విజయనగరం వస్తున్న తేది. సమయం కూడ తెలియజేస్తూ మానాప్రగడ శేవశాయిగారికి లేఖ వ్రాశారు. ఆ లేఖ అందుకున్న త్రీ శేషశాయిగారు తనవద్దగల కొంతమంది విద్చార్థులను బన్సుస్తాండుకు పంపించారు. అనుకున్న నమయానికి అద్దేపల్లి విజయనగరంలో బన్సుదిగారు. తనకోనం ఎవరైనా బస్‌స్తాండుకు వచ్చారేమో అని చాలసేవు చూశారు. అతనివద్దకు ఎవ్వరూ వవ్షిన నూచనలు కనిపించలేదు. అలా కొంతసేపు గడిచిన పిమ్మట అద్దేపల్లి రిక్షా బేరం చేసుకుని, ఎక్కి విజయనగరంలో ఓరియంటల్‌ కాలేజీ ప్రిన్సిపాల్‌ రూమ్‌లో ప్రవేశించారు. జంటరిగావళ్ళ్చిన అద్దేవల్లిని చూచిన క్రీ మానావ్రగడ శేషశాయిగారు “వెమండీగ” మీకు నవాయకులుగా మా విద్యార్థులు బస్సు న్థాండుకు రాలేదా? అని ప్రశ్శించారు. రాలేదని అద్దేపల్లి జవాబుగా చెప్పారు. అక్కడుఉస్న విద్యార్ధులు అద్దేపల్లి వంక ఎగాబిగొ చూశాక, ప్రిన్సిపాల్‌గారితో ఇలా అన్నారు. అయ్యా! మేం బస్సుదర్గర ఈయన్ని చూశామండీ జాన్‌, ఈయన కవఐగారు, |, నేటి మున ఉవన్మానకులు అనుకోలేదు. అంటూ ఆయన ముందు నంజాయిష్‌ీ ఇచ్చుకున్నారు. అంటే “కవొ అన్షవాడికి సంఘంలో గుర్తుపట్టుటకు జక ప్రత్యేకమైన జీవనసరళ. వేషం, మరొకటి ఉంటుందని, అలా ఉండాలనికూడ చాలమంది భావిస్తారు. అలా లేకపోతే ఎవరో - సాదా నీదా మనిషి అనుకుంటారు. ఇంకొకసారి ఖమ్మంజిల్లాలోగల సత్తుపల్లిలో నిర్వహించిన సాహితీ నభలో ఉపన్మానకులుగా పాల్గొనవలసినదిగా శ్రీ అద్దేపల్లిని అక్కడకు ఆవ్వోనించారు. వారి ఆహ్వానం మేజకు అద్దేవల్లి ప్రొద్దునే కాకినాడలో బయలుదేరి బెజివాడ (విజయవాడు వెళ్ళారు. అక్కడనుండి ఎవ్వరినో కనుక్కొని ఏదో కుగ్రామం వెళ్ళారు, అక్కడికి సత్తుపల్లి వెళ్లే ఎర్రబస్సు సాయంత్రం ఏడింటికో, ఎనిమిదింటికో ఉంటుంది. దానికి ఇష్టం ఉంటే వస్తుంది. లేదంటే - లేదే, రాదంటే రాదే! దానిని గురించి ప్రశ్షించే హక్కు అక్కడ ఎవ్వరికీ ఉండదు. ఐక వేళ వ్రశ్షించినానరే-యనకు ఖివాటు చెప్పేనాధుడే అక్కడ మనకు | 26

అక్షరశిల్పి డా అన్దేపల్లి లామిెద్టి

కనుపించడు. అందుకే దానికి “ఆర్‌.టి.సి” అని పేరు పెట్టారు. ఆర్‌. అంటేరాదు, టి. అంటే తెలియదు, సి. అంటే చెకింగ్‌ లేదు - అని మనం ఆర్థం చెప్పకోవచ్చు.

అద్యష్టనశాత్తు అనాడు ఆర్‌టిని, బన్సురానే వచ్చింది. అయితే కాకినాడ నుండి నత్తువల్లి సభాస్థలానికి చేరుకోవడానికి నుమారు పదమూడు గంటలు వట్టింది. సభాస్థలం దర్గరకు వెళ్చినష్టటికి, ఆరోజు అక్కడ జరగవలసిన నమావేశం పూర్రియింది. జనం వెళ్ళిపోయారు. ఇక్కడ మనం గుర్తుంచుకోవలసిన ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే, వీరు ప్రయాణం చేయవలసిన బస్సురూటు సరిగ్గా తెలుసుకోకుండా కాకినాడ నుండి బయలదేరడమే తప్టిదం. మనకున్న ఆధునికమైన రహదారి వృవస్థలో రాజమండ్రి నుండి సత్తుపల్లికి కేవలం నాలుగు గంటలు మాత్రమే. ఆనాటి నభా నిర్వాహకులు అద్దేపల్లి ప్రయాణం చేయవలసిన బస్సురూటు వివరాలు కూడ వ్రాసిఉంటే బాగుండేది. సకాలంలో నభాస్థలికి చేరుకోగలిగేవాడవని చాలాసేపు బాధపడ్డారు. అయితే, దూర ప్రయాణాల్లో కూడ స్వీయసొకార్యాన్ని గురించి కొంచెమైన ఆలోచించకుండా పిలిచిందే తడువుగా బయలుదేరడం అదినుండి అద్దేపల్లిగారికే ఓ అలవాటుగా మారిపోయింది. కాబట్టే వరు “ప్రయాణ రాక్షనులు" అనుబిరుదుకు అర్జ్హులయ్యారు.

• మరొకసారి అద్దేపల్లి భీమవరంలో జరిగిన సాహితీ నభకు వెళ్ళగా, అక్కడ విపరీతమైన వర్షం కురిసింది. కరెంటుపోవడంతో, మైకు వనిచెయ్యలేదు. అంతా చికటిమయం. ఓ అభిమాని కొవ్వాత్తి వెలిగించి పట్టుకోగా, క్షణం అపకుండా గోంతుపెంచి గంటకు పైగా అద్దేపల్లి తన ఉపన్మానం కొనసాగించారు. అంతవర్నంలో కూడ అక్కడ ప్రజలు ఆయన ఉపన్మానం ఓపిగ్గా విని ఆనందించారు.

పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా ఒక ఊరిలో సాహిత్స నభ జరిగింది. అద్దేవల్లి ప్రధాన వక్తగా పాల్గొన్నారు. ఆ నమయంలో అక్కడ కూడ విపరీతమైన వర్షం కురిసింది. పాలకొల్లులో సాహితీ సభ జరిగింది. అనాటి సభలో అద్దేపల్లి ఉపన్మానం ప్రారంభించగానే కుండపోతగా వర్షం కురిసింది. ఈ'సంఘటనపై శ్రీయుతులు ఎన్‌. నాగేశ్వరరావు ఆధునిక కధకుడు అనాటి నభలో శ్రి అద్దేవల్లిగారిపై ఓ మినీకవిత - ఇలా వినిపించారు.

“వానలు కురపకపోతే - ఇకముందు చెయ్యకండీ కష్టల పెళ్టె పిలవండి -మన ఊరికి మళ్టి మజ్టి అద్దేపల్లి, ఇంతకు ఆ నభ శ్రీ కొభ్బి రామారావుగారి షష్టిపూర్తికి ఏర్పాటుచేసిన 'కెట్టితర్శీరం"

ప్రముఖ కవి, విమర్శకులు ఉపన్మాసకులు శ్రీ అద్దేపల్లి మస్టిపూర్తి శుభ సందర్భాన్ని పురన్మరించుకుని తే 13-7-96 టిన కాకినాడలో వారి దర్శనం చేనుకుని సాహితీపరంగా వారి ఆలోచనలను అడిగి తెలునుకున్నారు. ప్రశ్శజవాబు రూపంలో జరిగిన మా నంభాషణా వివరాలు యధాతధంగా యిక్కడ పొందువరున్తున్నాను. 1 కవిత్వం వల్ల సమాజం బాగుపడుకుందా? కవిత్వం చధివేవాళ్ళ కొద్దిమంది

2

అక్షరశిల్పిడాం అద్దేపల్లి

అయినపుడు సమాజాన్ని మార్చడం ఎలా సాధ్యం?

ణః: నిజంగా నమాజాన్ని మార్చేది, ప్రభుత్వ వఐధానాలు వ్రజలు తిరుగుబాటు మాత్రమే! ప్రభుత్వ విధానాలు సంస్కృతిని పతనం వైపుకు నడిపిన్తుంటే, కవి వాటిని కవిత్వం ద్వారా ఎదుర్కొంటాడు. కవిత్వం వెనుక ఒక సిద్ధాంతం దీనికి నంబంధించిన మేధావులు, ఆచరించే ప్రజలు వీరందరూ ఉన్నట్లయితే - ఆ కవిత్వం వఏటన్నిటి నమిప్టి శక్తిలో అంతర్జాగమౌకుంది. అంతేగాక బక నృక్తి మననులో ముద్రపడే ఖావాలకుకూడ అతనిద్వారా సంఘంలో పదో ఒక మేరకు ప్రచారం జొతుంది. అందువల్ల కవిత్వం సమాజాన్ని మార్టదు అనడం, ప్రయోజనకరమైన సాహిత్సాన్ని తీసిపారెయ్యడానికే తప్ప మరెందుకూ కాదు. ము నమాజానికి సంబంధంలేని మంచి కవిత్వం ఆనందించలేరా? ౭౬; తప్పకుండా ఆనందించగలను. కవిత్వం చదవడంలో బక ఉన్నతమైన స్పందన ఉన్స్నవి అనే విషయం ఎవరైనా అంగీకరించి తీరవలసినదే! ఒక వస్తువుతోనే నాకు స్పందన కలుగుతోంది. మరోదానివల్ల కలగడం లేదు అన్నవాడు ఆబద్ధం చెబుతున్నాడు. లేదా, ఆ వస్తువునే అభిమానించడంతో తన అనుభూతిని సరిపెట్టుకుంటాడు కాని, జీవితంలో ఉన్న అనుభావాలన్నిటికీ నృందిస్తూ వాటికి ప్రతిబింబమైన కవిత్వానికి స్పందించలేదనడం నిరాధారం. ఒక వలయాన్ని కావాలని న్యష్టించుకున్నట్టు జౌతుంది. అయితే సమాజ నవ నిర్మాణానికి అంకితమైనవారు ఆ భావాలకే అధిక ప్రాధాన్యమిస్తూ రాయడం వల్లి వారి నిబద్ధత నమాజానికి ప్రయోజనకారమౌతుంది. ౩ అభ్యుదయ కవిత్వానికి, విష్లవ కవిత్వానికి మార్మిజమ్‌ మూలం గదా? రెండింటికీ తేడా ఏమిటి? ణః రెండింటికి ఈ ఉన్న తేడాని నమాజంలో వస్తున్న మార్చులనుబట్టి ఈ దేశంలో, ఈ రాస్త్రంలో పరిణామం పొందుతున్న నొహిత్య వారసత్వాన్ని బట్టి చూడవలసి ఉంటుంది. , అభ్యుదయ సాహిత్యంలో ఉన్న మూర్కిన్లు పునాది విస్తతమైన నంస్కరణవాదాన్ని కూడ ప్రతిబింబిస్తుంది. తెలంగాణా పోరాటంలో అచ్చమైన వర్గ నంఘర్నణ కవిత్వం వచ్చింది. తరువాత మళ్ళీ విస్తృత ప్రగతివాదాన్ని ప్రతిబింబించింది. 1967 ప్రాంతాలనుండి మరియొక విధమైన సాయుధపోరాటం ప్రారంభమయింది. ఇది కమ్యూనిస్తుపాలన వచ్చేవరకు సాయుధపోరాటంతో ఈ వృవస్థని వూర్తిగా మార్టడం అనే దాని మీద ఆధారపడి ఉంది. ఈ వన్తువు మాత్రమే అభ్యుదయ కవిత్వం నుండి విస్తత కవిత్వం వ్రత్యేకతను తెలువుతుంది. మళ్ళి నమాజం నాంన్క్సతికమైన నమన్యలు ముందుకొచ్చినవుడు కేవలం విష్లన కవిత్వం తన ప్రభావాన్ని కోల్టోతుంది. కవిత్వంలో ప్రగతి శీలత ఎప్పుడూ ఉంటుంది. తం మినీ కవిత బక ప్రత్యేక కవితారూసం బెతుందా? ౫; తప్టనినరిగా బౌతుంది. ఎందుకంటే, బక భావానికి ప్రత్యేకమైన నృందన

28

అక్షరళిల్పీ దా అస్టేపల్లి రామివెది ఇవ్వడంలో దాని పద్ధతులు దానికున్నాయి, క్లుప్తత, ధ్వని, స్పష్టత శీర్వికా ప్రాధాన్యం మొదలైనవన్నీ మినీ కవితలో బక హ్ర్మ్మేకతని సంతరించుకుంటాయి. అందువల్ల రూపంలో మినీ కవితకి దాని సమగ్రత దానికి ఉంది. అయితే ఈనాడు వృవన్థతో అనంత్యప్తులైన యువతీయువకులకు తమ సామాజక భావాలను చెప్పడానికి ఒక వాహికగా మినీ కవితా బాగా ఉపయోగపడుతోంది. క ఆర్కా మినీకవిత రచన ఇప్పుడెందుకు తగ్గిపోయింది? జి॥; రూపం ఎప్పడూ శాశ్వతమనిగాని బకే దానికి ప్రాధాన్సం ఉంటుందని గాని ఎవరు చెషప్టగలరు? ఒకప్పడు బక కొత్తదనంచేత సామాజక అవసరం చేత, ప్రచురితమైన రూపం నురోనాటి ఆ ప్రాధాన్మాన్ని కోల్పోవచ్చు! అయినా అది ఒక నమగ్రత కలిగిన రూపమైతే పదో ఒకచోట జీవిస్తూనే ఉంటుంది. ఈనాటికి కూడ అనేకమంది కవులు మినీ కవితల్ని వ్రాస్తూనేఉన్నారు. పత్రికలలో వన్తూనేఉన్నాయి. లు కవిత్వంలో వస్తువు అభివ్యక్తి అనేవి రెండు ఉన్నాయికదా? కొందరు అభిన్వక్తి అనేది లేనేలేదని, వస్తువు మాత్రమే ముఖ్యమని అంటారు. దీనిపై తమ అభిప్రాయం ఏమిటి? జ. కవిత్వంలో బక వన్తువు అనేది ముఖ్యంగా ఉంటుంది. ఆ వస్తువుని బలంగా చెప్పడానికి, ఆ వస్తువుకి సంబంధించిన నూక్షమైన అంశాల్ని వాటికి తగిన పదాల ఎంపికని, వాటి వరునని, శబ్దంద్వారా బలం కలిగించే విధానాన్ని ఏటన్నిటినీ కవి తన సమస్మచ్లి ప్రతిబింబించే కవితలేనా? అని అడిగాను, కాదు, ఇందులో చాలా ప్రేమ కవితలు ఇంకా యితరమైనవికూడ ఉన్నాయి అని చెప్పాడు. ఇక్కడ ఆ పరిస్థితిని ఊహించలేము అక్కడకూడ దళితవాదం, స్త్రీవాదం, తిరుగుబాటువాదం అన్నీ ఉన్నాకానీ, దేనికదే కేటాయింవుగా గాని తీవ్రవాదంతోగాని ఉన్నట్లు కనిపించలేదు. తెలుగులో నిబద్ధత ఉండటం వల్ల ప్రయోజనం ఉంది. అనిబద్ధత వక్రమైన మార్గాల్లో వెళుతున్న ప్రమాదం కూడఉంది. ఏమైనా ఆయా ప్రాంతాల్లోని సామాజిక వరిస్థితులవల్లి. సాహిత్సవారసత్వం వల్ల సాహిత్మధోరణులు రూపొందుతాయి. రచనకు ఆధారంగా మలచుకుంటాడు. ఈ విషయంలో కవి “అభివ్యక్తి"కి ప్రాధాన్సం వన్తుంది ఇక్కడే కవి సాంతముద్ర ఉంటుంది. కాబట్టి వస్తువుకంటే అభివ్యక్తి తప్పనిసరిగా భిన్నమైనది, కేవలం అభివృక్తీ గురించి అనేక సిద్ధాంతాలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి. భావ చిత్రాలు నిర్మించడం, ఒక విషయాన్ని నూటిగా చెప్పకుండా వివిధ పద్ధతులతో ధ్వనింపచేయడం, అలంకారాలు ప్రయోగించడం మొదలైనవన్నీ “అభివృక్తి మార్గాలే. ళు మరి హైకూ గురించి తమ అభిప్రాయం ఏమిటి? జ: హైకూ అనేది చదవగానే ఒక పారవశ్యాన్ని ఇవ్వాలి. ప్రకృతిని, మానవ ప్రకృతిని అటునంటి పారవశ్చక్షణాల్లో పట్టుకోగలవాడు మాత్రమే దాని రచనలో విజయంసాథిస్తాడు.

29

అక్షరళిల్పిడాః అద్దేపల్లి చాము2ట్టి తెలుగులో ఈ మధ్య హైకూలు రానున్న కవుల్లో చాలా తక్కువమంది మాత్రమే విజయం సాధించారు అని చెప్పవచ్చు. 8 తమకు మొదట్టుంచే యువ కవులతో ఎక్కువ సాన్లిహిత్సం ఉందికదా? వారిలో ఉన్నబలమేటి? బలహినతలేమిటి? జ: యువతరం మొత్తం గురించి చెప్టడనుంటే ఎక్కువ మంటిని గురించి చెప్పడం జొతుంది. యునతరానికున్న బలమేమిటంటే ఈ వ్యవస్థ అర్ధంచేసుకోగల సిద్ధాంతాలన్న వారికి అందుబాటులో ఉన్నాయి. కవిత్వానికే నంబంధించిన అభిష్పక్తి మారాలన్న వారిలో ప్రవేశించడానికి తగినంత గొస్ట వారిముందు ఉంది. అందుకే ఈనాడు కవిత్వం చేప్పే యువకులు ఎక్కువగా బలమైన శైలిని, సమాజ అవగాహనని, సాంత వైలిని కలిగిఉంటున్నారు. అయితే రెండు బలహీనతలు ముఖ్యంగా కనిపిన్తాయి. మొదటిది, ఎక్కువగా అధ్యాయనం చెయ్యాలనే తపన లేకపోవడం, రెండోది, కొంతదూరం ప్రయాణం చేయగానే లక్ష్యం చేరుకున్హామనే నంతృప్తినో. అహంకారాన్నో పొందుటం. మొత్తం మీద కవితాసరంగా నేటి యువకవుల వరిస్థితి ఇదివరకు కంటే ఉజ్వలమైన స్థితిలో ఉంది. ళం నేటి రాజకీయాలపై తమ అభిప్రాయం? జ: నేటి రాజకీయాల్లో రెండు రకాలైనవి ఉన్నాయి. ఒక రకమైనది వ్యవస్థను దోపిడీ రూపంలో ఉంచడానికే, కొందరు వ్యక్తులు మాత్రమే వదవిని, డబ్బనీ నంపాదించు కోడానికి ఉపయోగించే రాజకీయాలు.రెండోది వృవస్థలో ప్రగతి శీలమైైన మార్పునుకోడే ||| తిరుగుబాటు రాజకీయాలు మొదటి రాజకీయాలచేత అకర్షింపబడ్డవాడు, లేదా? తనకు తెలియకుండానే చెడును సమర్థిస్తున్నవాడు ప్రగతి నిరోధకతకు ఆస్పదుడౌతాడు. రెండోరకమైన రాజకీయాలు కవిని ప్రగతిశీలుడుగా చేస్తాయి. 10). తమరు కన్నడ దేశం వెళ్లారుకదా ? అక్కడ సాహిత్స పరిస్థితులు తమకు ఎలా కనిపించాయి? అక్కడ ఏ నినాదాలు ప్రబలంగా ఉన్నాయి? తమ అనుభవం మేరకు చెప్పండి. జ: కన్ల్నడ సాహిత్య దృష్టికి, తెలుగువారి సాహిత్య దృష్టికి చాలాతేడా కనిపించింది. లక్ష్మిపతి అనే దళిత కవి తన కవితా సంపుటిని చూపించాడు. ఇందులో అన్ని దళిత కవితలే. 11) నర్యావరణ కాలుష్కాన్ని గురించి ఉద్య్కనుం తెలుగం కవిత్వంలో వన్తుందంటారా? జః: ఇప్పటికే కన్నడ కవిత్వంలో వాతావరణ కాలుప్ప వృతిరేక కవిత్వం ఒక బలమైన స్థానాన్ని పొందింది. నాతావరణ కాలుప్పం గురించిన పోరాట కవిత్వం తెలుగులో కూడ వచ్చే అవకాశం తస్సకుండా ఉన్నది. 12) వాతావరణ కాలుస్ప విషయంలో సానమ్రూజ్యవాదం పాత్ర ఉన్నదా? ౪8: రాబోరో కాలంలో వాటి ప్రభావమ ఉంటుంది. వాతావరణ కాలుష్టానికి 30

అక్షరశిల్పి డా అద్దేపల్లి చామి౭ట్టి వృతిరేకంగా పోరాటం నడువుతున్న 'కెన్‌నారోవివా” అనే నైజీరియా రచయితని ఉరితీసింది సామ్రాజ్బవాదులే, వాళ్ళ తమ వ్యాపార లాభాలకోనం బడుగు దేశాలన్షింటిన కబళించబోతున్నారు. తమ నంన్మృతిలో వారివారి ప్రత్వేక నంన్మృతులకు నివ్వ పెట్టబోతున్నారు. వారు ఎడ్వర్‌టైజ్‌మెంట్లపల్ల ఒక వన్తువుపట్ల ప్రజల్లో వ్యామోవోన్ని పెంచి ఆ సరుకు తమ దేహాలకు, మననులకు ఆనారోగ్బకరమైనా దాన్నే - కొనేటట్లు చేస్తారు. ఆ వ్యామోహంలో పడినతర్వాత ధరలు పెంచిన ప్రజిలు అవే కొంటారు. వారు ప్రచారం చేసిన వాటినే గొప్టవని భావిస్తారు. వారి కళలు మనవాటికంటే గొప్పవని ఒక భయంతో కూడిన విశ్వాసాన్నిపొంది క్రమంగా వాటికి అలవాటు వడిపోతారు. ఉదా:- సెక్సు హింసలతోకూడిన వారి టివి.లు సినీనమూలు వరైరా. 13) వచనకవిత్వం వ్రాసేవారు పద్యాన్ని ఇష్టపడకూడదా? జ: ఇష్టపడటంలో అనౌచిత్యం గాని, ఆశ్చర్యం గాని ఏమాత్రం అవసరంలేదు. ఎందుకంటే - వచనకవిత్వం వ్రాసే వారు పాటినిగాని, మరో ప్రక్రియనిగాని, ఆనందించటం లేదు? ఏ ప్రక్రియకు దానికి ప్రత్ళేకమైన ఒక అనుభూతిధార ఉంటుంది. దాన్ని అంతవరకు అలంకరించాలి. అయితే, వృవవారిక భాష ప్రజలు మాట్లాడుకునే వదనంఘటన మొదలైనవాటికి వచనకవిత అనుకూలం కాబట్టి ఆధునిక నమాజ చైతన్యానికి తగిన వాహిక అయింది. అయితే, జాషువా సామాజిక చైతన్సంతో పద్యాలు వ్రాయలేదా? అనే వాళ్ళ ఉన్నారు. ఆ మాటనిజిమేకాని జాషువా నాటికంటే ఈనాటికవులు ఎంతో లోతుగా, ఎంతో అవగాహనతో ఎంతో భావ నంకీర్ణతని ఎన్నో సిద్ధాంతపరమైన భావధోరణుల్ని ప్రతిబింబించవలసిన అవసరం, చైతన్యం వచ్చాయి. 14 ఈనాటి బాల సాహిత్సంగురించి తమ అభిప్రాయం పమిటి? ౪8౫1|; ఈనాడు బాల నాహిత్సాన్ని చాలామంది సృష్టిస్తున్నారు. ప్రతీ వత్రిక బాల సాహిళ్చ అనుబంధాల్న్చి ప్రచురిస్తున్నది. అయితే, చిన్ననాటినుండి మూఢవిశ్వాసాల్ని వృతిరేకించేవి ప్రగతి శీల భావాల్ని బోధించేవి పరిమితంగానే కనిపిస్తున్నాయి. 15. . విద్మా అనగానేమి? నేటి ఐద్భా వృవస్థపై అధ్యావకులుగా తమ అభిప్రాయం

ఏమిటి?

జ: విద్మ అంటే తెలునుకొనుట. 'ఇద్‌' అనే ధాతువు నుంచి 'విద్య' అనే వదం పుట్టింది మనము ఏవిషయం తెలునుకున్నా అది విధ్య అవుతుంది. నృష్టిలోగల ప్రతీ ప్రాజినుండి, ప్రతీ వన్తువు నుండి ఏదో ఒక విషయం గురించి తెలునుకొనుట విద పరమార్ధం ఈనాటి విద్యావృవస్థ ప్రన్తుత రాజకీయ వృవస్థకీ ప్రతిబంబంగానే ఉంది. ముఖ్యంగా కేపటలిస్ట్‌ దేశాల ప్రభావంవల్ల ఈదేశంలో కూడ అంతకంతకూ విద్య, వ్తక్తీగత లాభాలకు అనుగుణంగా ఒక వ్యాపార నంన్మ్యృతికి ప్రతిజంబంగా మాలపోకూఉంది. విద్యార్థిలో చిన్ననాటినుంచి ఉత్తమాభిరుచులు పెంపొందడం కాకుండా, అందరూ డబ్బు సంపాదించాలనే లక్ష్యంతోనే తమ పిల్లల విద్యావిధానాన్ని ఎంపిక చేనుకుంటున్నారు. విద్యార్థుల అభిరుచులు తమకు దొరికిన గ్థగ్గువులనుబట్టే పెంపొందుతున్నాయి, కొని

ఇఅక్షరశిల్సి దా అద్దేపల్లి రాబుజెట్లి వృవస్థ దానికోనం ఏమీ చెయ్మడం లేదు. పైగా అనూహ్మమైన పదవీ రాజకీయాల ప్రభావాన్ని రాజకీయ నాయకులు కొందరి విద్యార్థుల తండ్రులు వారిమీద నూటిగా కలుగచేన్తున్నారు. ఇలాంటి వరిస్థితులనుండి విముక్తి, ఈ వృవస్థలో చెవ్పకోదగ్గ మార్చుకులోనైతేగాని కలుగదు. 169) సాహితీ సేనలో తెలుగు పత్రికలు చేస్తున్న సేవ ఎలాంటివి? జ తెలుగువారు గర్వించదగింది, ఎందుకంటే దాదాపు ప్రతి తెలుగు పత్రికకు తెలుగులో దాదాపు అన్నిసత్రికలు అంతో, ఇంతో ప్రాధాశ్యతనిన్తున్నాయి. సమకాల్‌న వాదోపవాదాలకు కూడ ప్రాధానృతనిస్తున్నాయి. ఇందువలన వేరే పుస్తకాలు చదవకుండానే పత్రికల్లోనే సాహిత్యానుబంధాలు నూత్రమే చథివే వారికికూడ చాలావరకు సమకాలిక సాహిత్యావగాహన బాగా యేర్చడే అవకాశం ఉంటి. 17. _ కవిత్వంలో ఉన్నత భావాన్ని రాసేకవులు జీవితంలో కూడ వాటినే ఆచరించవలసిన అవసరం ఉందా? ౪: తప్టనినరిగా ఉంది. ఎందుకంటే, కవిత్వం కంటే ఎక్కువగా కవే ఇతరుల్ని ప్రజ్ఞావంతుల్ని చేస్తారు. కవిత్వంలో చెసే భావాలు వ్యక్తుల జీవితాల్లో చూడనక్కరలేదని తాము కేవలం భావ ప్రచారం కోనమే రాన్తున్నానుని దబాయించే వారిని ప్రజలెప్పడూ ప్రశంసించరు. ఏ సిద్ధాంత ప్రచారానికైనా సిద్ధాంత ప్రచారకులైన, వ్యక్తులే మేలునుగాని, తీడునుగాని ఆ సిద్ధాంతానికి కలుగచేస్తారు. 18 సమాజపురోగమనాన్ని గూర్చిన ఆలోచన మంచిదా? వ్యక్తిగతమైన పురోగమనాన్ని గూర్చిన ఆలోచన మంచిదా? జః; సమాజ చైతన్యం వల్ల వ్యక్తిలో బహిర్గతమైన మార్షులువన్తాయి కాబట్టి వ్యక్తి చైతన్యం కూడ కావాలి. ఏదో ఒకటికావాలని వాదించేవారు సమగ్రద్య్వష్టిని ఇవ్వలేరు. 19) _ ప్రస్తుతం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో సాహిత్ళ నంస్థల లక్ష్యాలు ? ణు; వామషక్ష సాహిత్య సంస్థలు మాత్రమే వారి వారికి లక్ష్యాలైన సాహిత్యావగాహనని యువకుల్లో కలిగించడానికి అన్ని విధాలుగా పాటుసడుతున్నాయి మిగిలిన సాహిత్య సంస్థలకు అంత నిర్మాణాతకమైన కార్యక్రమాలు కనుపించడం లేదు. నభా నిర్వహణ, ఉత్తమగ్రంథ ప్రచురణలు, కవులకు గుర్తింవు తెచ్చే ప్రశంననీయమైన సేవలే అందిన్తున్నాయి. 20) సినీమా పాటల్లో ఉత్తమ కవిత్వముంటుందా? జ ఎక్కడో ఒకచోట మెరుపులా ఉండే అవకాశముంది గాని, భాన ప్రచార నిబద్ధత, అభివ్యక్తి, వైవిద్యం, అవగాహన ప్రాధాన్మం, ఏకనూత్రత కలిగిన ఉత్తమ కవిత్వం సినీమా పాటల్లో వచ్చే అవకాశం తక్కువ. సినీమా పాటలో, జక రచయిత పరస్పర వ్యతిరేకమైన భావాన్ని పాటలరూపంలో రాయవలసివస్తుంధి. అంతేగాక, మన సినీమా పాటలు ఎక్కువ 2

అక్రరశిల్సి ద: అద్దేపలి రామినెన్టి భాగం భావకవిత్వంగానే ఉంటాయి మొత్తం మీద సరిస్థితిని చెప్పానుగాని గొష్టవనిపించే పాటలు అనాటినుండి ఈనాటిదాక న్వల్చంగానైనా వన్తూనే ఉన్నాయి 21 నింబాలిజం, సర్రియులిజం మొదలైన ప్రయోగవాదాలున్నాయిగదా? అవి ఎంతవరకు అనుసరణీయం? ౬ ప్రయోగానికి ప్రయోగంగా అనుసరజీయంకాదు ఒక భావధార చాలా ముఖ్యం. ఏ ప్రయోగమైన భావధారలో ఇమిడిపోవాలిగాని “నేను ప్రయోగాన్లా అన్షట్లుగా విడిగా అనిపించకూడదు అది, అంత్యప్రాస, అంత్యప్రాసగా కనిపించినట్లు ఉంటుంటి భావాన్ని వ్మరింపచేసిన అంతృప్రాన ఎలా విడిగా కనిపించదో అలాగే ఏ ప్రయోగమైన భావాన్ని ఉద్దీప్తం చేసినప్పుడు అది విడిగా ప్రయోగంగా కనుపించదు అ దృష్టిలో అన్ని ప్రయోగాలను భావోద్దిప్తికి అంత ఇంతో, నహకరిస్తాయి అనకతపష్టదు 22. యువకులు మంచి కవిత్వాన్ని రాయాలంటే తమరిచ్చే నలవోలు నూచనలేమిటి? జ వారు పేరుపొందిన కవుల కవితా సంపుటాలను బాగా చదవాలి ఎక్కడ తమకు ఎక్కువ స్పందనకలిగిందో, ఎక్కడ కలుగలేదో, ఎక్కడ వృతరేక భావం కలిగిందో, ఇవన్నీ సృష్టంగా నోట్‌చేసుకొని, బాగా తెలిసిన వారివద్ద అందుకుగల కారణాలను అడిగి తెలుసుకోవాలి గొప్ప అనుభూతి కలిగించిన కవిత్వాన్ని గూర్చి ఎక్కువగా దానిలో లీనం కావడం అలవాటు చేనుతోవాలి ఎన్సటికవ్వడు వన్తున్న సాహిత్యం మీద చర్చలు కొనసాగించాలి ఇవన్నీచేస్తే తనశక్తి మేరకు పొందగలిగినంత అభివృద్ధిని ఎవరైనా సాధించగలరు తెలుగు నొహిత్మంలో మించింది గొప్టభావాల్ని ఎవరి దగ్గరనుండైనా స్వీకరించగల వినయం, విథేయతా, నిజాయితీ చాలా అవసరం 23 తెలుగునాటి నాటకరంగం ఎందుకు అధోగతిలో ఉంది? జః బకటి రెండు రాష్ట్రాల్లో తప్ట నాటకరంగం పరిస్థితి మనదేశంలో దారుణంగానే ఉంది ముఖ్యంగా ప్రజల ఆదరణకావాలి మనవాళ్లు సినీమాలకి బ్లాక్‌లో ఐదువందలు రూపాయలు టిక్కెట్టు పెట్టి చూస్తారుగాని ఐదురూపాయలు పెట్టి నాటకం టిక్కెట్టు కొనాలంటే వెనకాడతారు మళ్చ్టే మంచి నాటకం చూస్తే గొప్ప అనుభూతి పొందుతారు భౌతికమైన ఏ పరిజామాలవల్ల ఈగుణం నచ్చిందో నేను చెప్పలేను గాని, సాంన్య తికపరంగా యిది ఆంధ్రులలో ఉన్న లోపమే, సినిమాలలో ఉన్న మంచినీ, చెడునీ, బలాన్నీ బలహీనతనీ సరిగ్గా అవగాహన చేసుకోకుండా వ్యామోహంతో కొట్టుకుపోకున్నంతకాలం యిలాగే ఉంటుంది సరైన అవగాహనవైపుకి ప్రజలు సంన్కృతి మ్చిననాడు సినీమాలని నాటకాలు మించిపోతై ఎందుకుంటే నాటకం జంబం సినీమా ప్రతిబింబం 24 అయ్యా అద్దేపల్లి! సమాజంలో పాటకు ఉన్న ప్రాముఖ్యత ఏమిటి? జు ఆధి నుండీ మన నమాజంలో పాటకు విశిష్టన్ధానం ఉంది పాటకు మాత్రమే పండితపామరులను సైతం రంజింప చేయగల శక్తి ఉంది పల్లవితో ప్రారంభమైన పాట ప్రజలను పరవశింసజేన్తుంది మంచి సాహిత్య విలువలు ఉన్న పాట ప్రజలపై చెరగని ముద్రవేస్తుంది. వక

అక్షరశిల్సి డా అచ్బేపల్లి చామినెట్టి స్నేవావుంజం అయ్యా అద్దేపల్లి అభ్యుదయ వల్ల! నేనిచ్చట క్షేమంగా ఉన్నాను, అక్కడ తమరుకూడ క్షేమంగా ఉండాలని సదా, సహృదయంతో సర్వేశ్వరుజ్జై ప్రార్ధిస్తున్నాను. నాకు జీవితం కవిత్వం వేరు వేరు కాదు జీవితం నన్ను ఉక్కుగోళ్ళతో రక్కితే కారే నెత్తురే నా అక్షరాల్లో ప్రవహిస్తుంది బ్రతుకు నన్ను పోరాటానికి రెచ్చగొడితే రగిలే రవ్వలే నా అక్షరాల్లో మండి పడతై కదిలే నాగుండె నా కవిత్వం - నేను పీల్చే ఊపిరే నా బ్రతుకు పోరాటం - అంటూ కాకినాడ కడలి చెంత అభ్యుదయ కవిగా వాస్తవానికి అద్దం పట్టే అక్షరశిల్సిగా సమ సమాజ నిర్మాణం కోనుం, సమైక్యతా సమగ్రతలకోసం ఉద్యమించే కలంతో యువకుల్లో ఉత్తేజం కలిగిస్తూ తమరున్నారు. దివ్యనాగావళీ, వంశధార నదుల మధ్య చారిత్రక, సామాజక, విజ్ఞాన, విశేషాలతో యువరచయితలను వెన్నుతట్టి ప్రోత్సహించే “ఆంధ్రప్రదేశ్‌ సాంస్కృతిక సమాఖ్య" ద్వారా జనజీవన స్రవంతికి మరో ప్రతిజంబంగా “అరనవిల్లి ఆదిత్యుగి కొలిచే ఆచారంతో- శ్రకారంతో ప్రాకారం కట్ట్పకున్న శ్రీకాకుళంలో, ఉదయ మకరందం తొణికిసలాడే చోట కలంబలంతో సాగే సమరంలో పెడ

అక్షరశివ్సి డా: అద్దేపల్లి రావ3నై “శ్రీవారి దయతో విజయుడనై మంచికోసం, మమతకోసం జగతికోసం, ప్రగతికోసం “గుందెగాలో కవిత్వం ద్వారా - ప్రజలను చైతన్యపరస్తూ సమాజ రంగస్థలంపైన సదా తలెత్తుకు తిరిగుతూ 'రామిలెట్టి' గా నేనున్నాను “తమసోమా జ్యోంర్ల్షమయా' అంటూ సాహితీ సేవలో మనదారులు వేరైన గమ్యుమొక్కటిగా సాగిపోదాం స్నేహివుంజానికి శత జయంతి చేద్దాం. = 'యయయిలెట్టు నం ధాల లీ శఈళ,!5ా-) శ? ఫో స లో శ్‌ న పి. సు ఎ త్‌శంతె వె5

ఆంధ్రప్రదేశ్‌ సాంస్కృతిక సామాఖ్య (686. & క68ై1.) శ్రీకాకుళం జిల్లా శాఖ - 582001.

1. జాతి, కుల, మతాలకు ఆతీతంగా సమ సమాజ స్థాపనకు కృషి చేస్తూప్రజల అభ్యుదయానికి, సంక్షేమానికి చేయూత నివ్వడం. ,
2. సమాజంలో గల సమకాలిక, సామాజిక, సమస్యలపై యువరచయితలకు అవగాహన కల్చ్పించుటకై కార్యగోప్టి, వర్క్‌షాపులను నిర్వహించడం. -
3. కధలు, కవితలు, నవలలు, నాటకములు (ప్రచురించి, రచయితలను, కవులను , సదా ప్రోత్సహించడం. 1 4 (ప్రభుత్వ గుర్తింపు పొందిన వివిధ బారతీయ భాషలలో, కధలు, కవితలు, || నాటికలు, నాటకముల పోటీలు నిర్వహించి విజేతలకు బహుమతులు, ప్రశంసా || పత్రములు అందజేయడం. +
4. రాజకీయాలకు అతీతంగా విద్య, వైద్య, వైజ్ఞానిక, శాస్త్ర, సాంకేతిక రంగములలో | విశేష కృషి చేయడం. ఆయా రంగాలలో నిష్యాతులను సన్మానించడం.
5. ఆధునిక, సాంప్రదాయ కవిత్వంలో వ్యక్తమయ్యే అభ్యుదయ, సామాజిక భావాల్ని || (గ్రహించి కవులు, కళాకారుల. ద్వారా సదా సాహిత్యాన్ని వ్యాప్తి చేయడం. . 7 జిల్లా వ్యాప్తంగా గల రచయితలు, కవులు, పండితలకు, కళాకారులకు తగు జీవన భృతి సదుపాయములు కలిగించుటకు కృషి చేయడం.
6. సంస్థ తమ రచనల ద్వారా దేశ సమైక్యతా, సమగ్రతలను పరిరక్షించుటకు, విజ్ఞానభారతీి మాసప(త్రిక నిర్వహించడం.
7. వివిధ భారతీయ భాషలలో ప్రముఖులగు సొహితీమూర్తులను ఆహ్వానించి వారి | ద్వారా వివిధ సాహిత్యాంశాలపై సెమనార్స్‌ నిర్వహించడం. సాహితీ అభినందనలతో... ] భవబియుడు, ఆర్‌.వెంటరావు, “రామిశెట్టి”, | ప్రదాన కార్యదర్శి, ॥ ఆంధ్రప్రదేశ్‌ సాంస్కృతిక సమాఖ్య, | శ్రీకాకుళం జిల్లాశాఖ. 08942 - 2785738 గ 222306 (60) అక్షర దీపాన్ని వెలిగించండి ! అజ్ఞాన తిమిరాన్ని తొలగించండి !!

గ్‌ క్‌ న్వ్‌ గ గ; శ్రీకారంతో ప్రాకారం కట్టుకున్న శ్రీకాకుళం జల్లా, ం నరుబుజ్ఞులి మండలం, కొమ్మువలన గ్రామములో1950 మే-డే నాడు సామాన్య రైతు కుటుంబంలో శ్రీమతి రాములమ్మ, శ్రీ అప్పన్న పుణ్యదంపతులకు ప్రథమ నంతానంగా జన్మించిన శీరామిశెట్టి వెంకటరావు తన విద్యార్ధి దశనుండే 'సాహితీ దీపాన్ని వెలిగిద్దాం - అజ్ఞాన తిమిరాన్ని తొలగిద్దాం " అంటూ తన | యింటి పేరునే 'కలం' పేరుగా మార్చుకొని కధలు, కవితలు, గేయాలు, చారిత్రక , పరిశోధనా వ్యాసాలు వ్రాయసాగారు. ఆదినుండి వీరు మంచితనాన్ని మానవత్వాన్ని జతీయ సమైక్యతా సమగ్రతలను పెంపొందించాలనే ఆకాంక్షతో సాహిత్య సాంస్కృతిక, కళా కళారంగాలకు బైతన్యవంతమైన సేవలు అందిస్తూ శ్రీకాకుళం తన ప్రతిఐంబంగా జీవిస్తున్నారు.

• రామిశెట్టి రచనలు గుర్తింపు - " ౧ “శ్రీకాకుళం జిల్లాలో గాంధిజీ పర్యటన (1992 అక్టోబర్‌ 2 ఆంధ్రవత్రిక లో ప్రచురణ మరియు 2002లో ఆల్‌ ఇండియా రేడియోలో ప్రసంగం) 1 ॥ ఇ) “శ్రీకాకుళం జిల్లాలో స్వాతంత్రోద్యమము' (1992 ఆగష్టు 15 ఆంధ్రపత్రికలో ప్రచురణ)

9. “గుంజెగాలి కవితా సంపుటి (1994 స్వీయ ప్రచురణ)
10. “ప్రజాకవి గరిమెళ్ళ జీవితం సాహిత్యం ' (1990లో శ్రీ తిరుమల తిరుపతి దేవన్థానము వారి అర్థిక, వోర్దిక సహాయంతో ముద్రణ) కోకన్యాశుల్కం నాటకమేనా' (1995లో శ్రి విశాఖ సమాచారం దినపత్రికలో ప్రచురణ) .
11. 'శ్రీ భావశ్రీ భాలాలు' (1996లో ఆంధ్రప్రభ దినపత్రికలో ప్రచురణ) 7 “శ్రీకాకుళం నా ప్రతిబింబం) (1997 - 98లో మహోదయ వారపత్రికలో ప్రచురణ)

8. • ఉత్తరాంధ్రలో స్వాతంత్రోద్యమము' ( 1997లో ఆల్‌ ఇండియా రేడియో విశాఖపట్టం కేంద్రం ద్వారా ప్రసారం, 1999లో మహోదయ వారపత్రికలో ప్రచురణ) (|
9. 'అక్షరశిల్పి డా; అద్దేపల్లి (30-6-2001 నుండి 10-08-2002 వరకు మహోదయ . వారపత్రికలో ప్రచురింపబడి రాష్త్రన్థాయిలో ప్రముఖ సాహితీవేత్తల అభినందనలు రచడితగ్యా కనిగ్యా వక్తగా,సరిశోధకులుగ్యా నిమర్శకులుగా ప్రరోగిమిస్తూ శ్రీకారంతో ల | ప్రాకారం కట్టుకున్న శ్రీకాకుళం జిల్లా సంగీత సాహిత్య, సాంస్కృతిక, కళా రంగాలకు చైతన్య కేంద్రుంగా రూపొందొలన్నదే ఆకాంక్ష ! ర |