Telugu agnishtomamu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

దాకా న నాకాలో అ రాడాన్‌ రానాకి రా ర ల నా ఆ నగ జ ప్‌ ఆ _ క * ణ్‌ నో " | నే శ " క

ల్లో షు... భి | 4 టి క్‌ యయ

, సత్యని! య; లనే న! ౮ నాలు లి స ( ట్రా క్త _ యవ లో నటన మ య. టా న్‌ సట నవ లడవణవజవ ల ళీ గా స్య

టా.

జ 1 |.

స థి స వన సట

0 రి క స" చ్‌ టల తం చి వ ౧ గ్‌! లీ రై [గ ఈ! ళ్‌ [1||

అగ్నమ్రోమము (నురికొన్ని కవితలు) తుమ్మలపల్లి రామలింగేశ్వరరావు శ్రీ అద్వయానంద భారతీస్వామి ట్రస్టు భాగ్యనగరము.

తీఉస౫15111010441410 ర్మ 9222906 శ ళియం2120211 జ0021008్ర654/202 10 అగ్నిష్ట్రోమము రచన : బ్రహ్మశ్రీ తుమ్మలపల్లి రామలింగేశ్వరరావు (అ తీ అద్వయానంద భారతీస్వామి ట్రస్ట్‌ ప్రథమ ముద్రణ : శ్రీ స్వభాను నామ సంవత్సర జ్వేష్ట శు. దశమి ఇటీ జ 9, జూన్‌ 2003 లం టు జ్య. + య్‌ క! ల అక్షరముల కూర్చు : భు మహతి క్రియేషన్స్‌, హైదరాబాద్‌. ర్‌ ఫోన్‌ : 2766 1085. ముద్రణ : ఆకృతి ఆఫ్‌సెట్‌ ప్రింటర్స్‌, హైదరాబాద్‌. ఫోన్‌ : 2766 4525 . గ 00 ప్రకాశకులు ; శ్రీ అద్వయానంద భారతీస్వామి ట్రస్ట్‌ ల్‌ 2-11 రోడ్‌ నెం.4, బాపునగర్‌, సరూర్‌నగర్‌ హైదరాబాద్‌ - 500 085. / ప్రతులకు : (/ సాహిత్యనికేతన్‌, బరకత్‌పురా, హైదరాబాద్‌ - 500 027. ఫోన్‌ :2756 3236 శరీ లల టం ధాల్వ్యు స ల మూల్యము ; 20 రూ.లు. గ న వూ హవ లో / వా ర ల

ముందుమాట

శ్రీ తుమ్మలపల్లి రామలింగేశ్వరరావుగారు తాను 1948 నుంచీ వ్రాసిన పద్య, గేయ, వచన కవితల్ని ఒక చిన్న పుస్తకంగా వేయాలని సంకల్పించి 29 ఖండికలను సంపాదించి అగ్నిమ్రోామము పేరుతో ప్రచురించాలనుకున్నారు. ఈ లోవల తురీయా(శ్రమాన్ని స్వీకరించటంతో ఆ విషయాన్ని పట్టించుకోలేదు. ఇప్పుడు ఆ బాధ్యతను శ్రీ, అద్వయానంద భారతీస్వామి ట్రస్ట్‌ స్వీకరించింది.

పద్య, గేయ, వచన కవితలను ఒకే సంపుటిలో ప్రచురించటం తెలుగు పాఠకులకు కొత్తేమీ కాదని భావిస్తున్నాం. ఏబది సంవత్సరాల క్రితం తెలుగు సాహిత్యంలో ప్రతిబింబించిన జాతీయ భావజాలాన్ని అర్థం చేసుకోవటానికి ఈ ఖండికలు ఉపయోగపడవచ్చు. మన దేశ స్వాతంత్రోద్యమంలో పాల్గొన్న వారు ప్రాచీన భారతీయ సాంస్కృతిక విలువలను కాపాడుకుంటూ, ఆధునిక భారతాన్ని పునర్నిర్మించుకోవాలని ఆశించారు. వారందరికీ మన ఆర్ష విజ్ఞానం పట్ల, సంప్రదాయంపట్ల అమితమైన గౌరవం. అటువంటి, భావాలతో ప్రభావితులైన రామలింగేశ్వరరావుగారు “ఆర్నేయ సంప్రదాయాద్భుతశక్తిని విస్మరించలేకపోయారు. మన స్వాతంత్ర్యము “అవురంగజేబు కారాగారమును దాటి। వచ్చు ఛత్రపతి శివాజి వోలె; ఓరుగల్లు రాజ్యము తారుమారు గాగ ఆంధ్ర జనముల రక్షింపనరుగుదెంచు! ఉపనిషద్వేది భావనాయోగమట్లు!” 'కనిపించినదట. ఇటువంటి భావాలు నేటి వారికి అనుభవంలోకి రాకపోవచ్చు. అందువలన అగ్నిష్ట్రోమాన్ని ప్రచురించాలనుకున్నాం.

ఈ ఖండికలను పరిశీలించి, పరిష్కరించి పీఠికను వ్రాసి యివ్వమని అడుగగానే మామాటను మన్నించి మాకు పీఠికను అందించిన ఆచార్య కసిరెడ్డి వెంకటరెడ్డిగారికి కృతజ్ఞతా పూర్వక వందనములు.

సాహిత్యాభిమానులు మా కృషిని ఆదరిస్తారని ఆశిస్తూ

స్వభాను జ్యేష్ట శు. దశమి - ప్రకాశకులు 9 జూన్‌, 2008 భాగ్యనగరము

వ్‌

సీరు నుండి నిప్పవరకు....

నీటికన్నా నిప్పుకన్నా గాలి ముఖ్యం. గాలి అంటే ప్రాణం. ప్రాణం ఉన్న జీవులీ లోకంలో ఉన్నాయి. వాటికి మొట్టమొదలు కావల్సింది నీరు. ఆ తర్వాత నిప్పు. ఈ రెండుంటెగాని ఆహారం తయారు కాదు. అన్నం వలన జీవులు పుడతాయి. నిలుస్తాయి, మరణిస్తాయి. అన్నం కర్మ వల్ల వస్తుంది. కర్మలేకుండా ఏ ప్రాణీ జీవించలేదు.

కర్మ చేసే ప్రాణుల్లో జ్ఞానంతో చేసేవారు మానవులు, ఈ పని ఫలితాన్ని ఆశించే చేస్తారు. కొందరు సుకర్మ చేస్తారు. కొందరు దుష్కర్మ చేస్తారు.

అలా చేయడానికి కారణమైంది మనస్సు. మనస్సు భావనకు మూలం. ఆ భావనలలో కల్మషం ఉండరాదు. ఒకవేళ కల్మషం ఉంటే తాను పాడవుతాడు. పదిమందిని పాడుచేస్తాడు.

నేలను, నీటిని, నిప్పును, గాలిని, ఆకాశాన్ని సర్వం నాశనం చేస్తాడు. మానవులు దివ్యమానవులు కాకుండా అడ్డు కొంటాడు. అందుకొరకు దేశాన్ని దేశ ప్రజలన్సు, దేశ స్వాతంత్ర మూల్యాలను లెక్కచేయడు. విదేశీ వస్తువులకు, విదేశీ భావజాలానికి అమ్ముడు పోతాడు. "

ఇక్కడి ఆర్షవాబ్మయాన్ని లెక్కపెట్టడు. పైగా దూషిస్తాడు. దేశం మళ్లీ విదేశీయుల కబంధ హస్తాల్లోకి వెళ్లడానికి చేయాల్సినంత చేస్తాడు.

ఈ చేయడంలో వికృత శృంగారాన్నీ విదేశీ ఇజాల్నీ, విదేశీ సంస్కృతిని జనంలో నాటే ప్రయత్నం చేస్తాడు. స్వాతంత్రోద్యమ కాలంలోనూ, స్వాతంత్ర్యానంతర కాలంలోనూ ఇటువంటి ప్రయత్నాలు జరిగాయి. సాహిత్యంలోనూ ఆధునికత పేరిట భారతీయతను హేళన చేసే దృక్పథం నాటే భావజాలం పరివ్యాప్తమవుతున్నది,

ఈపని మొదట బ్రిటిషర్సు చేశారు. ఆతర్వాత ఇస్లాం అనుకూలురైన చరిత్రకారులు చేశారు. ఆ తర్వాత కమ్యూనిస్టులు చేశారు. చిన్నా చితుక కుల- నాస్తిక - హేతువాదులు కూడా ఈదేశ సాహిత్యంలో చెడ్డనే చూశారు. తాము నమ్మిన సిద్ధాంతాల

రంగు కళ్లతో భారతీయతను అధ్యయనం చేయడం వల్ల వీరు దేశీయతా వ్యతిరేక నిష్టులయ్యారు. టే

దేశీయ భావనిష్టాత్మకులైన వారు కూడా సమాంతరంగా ఎదుగుతూ వచ్చారు. అటువంటి వారిలో తెలుగు సాహిత్యంలో ఎదిగిన వారు తిరుపతి వెంకటకవులు, కందుకూరి, గురజాడ, తల్లావజ్ఞ ల, విశ్వనాథ, పింగళి- కాటూరి, దువ్వూరి రామిరెడ్డి నోరి నరసింహశాస్త్రి, వేలూరి శివరామశాస్త్రి, రాయహ్రోలు, నాయని, తుమ్మల, కృష్ణశాస్రి, కొడాలి, అడివిబాపిరాజు, జాషువా తదితరులు. ఇంకా ఓ వందమంది ఉన్నారు. వీరిని భావకవులనీ, నవ్య సంప్రదాయకవులనీ, దేశభక్తి కవులనీ... ఇంకా ఆయా పేర్లతో పిలిచారు. కులాన్ని వర్దాన్ని సంప్రదాయాన్ని మతాన్ని సంస్కృతిని, దేశీయతను అన్నిటినీ ఈ సాహిత్యవేత్తలందరు జాతి ఏకతకూ వికాసానికీ ఉపయోగించారు. జాతి అంటే కులం కాదు. జాతి అంటే భారతజాతి.

ఆ భారతజాతిని దృష్టిలో పెట్టుకొని, విశ్వజనీన దృక్పథంతో 1940 నుండి రచనలు చేసినవారు శ్రీ తుమ్మలపల్లి రామలింగేశ్వరరావుగారు (తురీయాళశ్రమంలో శ్రీ అద్వయానంద భారతీ స్వాములు) భారతీయ తాత్త్వికత పునాదిగా జాతీయ శీలాన్ని నిర్మాణం చేయాలనే ఉద్దేశంతో కలంపట్టినవారు. మనమూ - మన మతమూ" వంటి ఉద్ధంథఛాలతోపాటు “తిక్షనసోమయాజి, 'ధర్మనిర్హయం” వంటి చారిత్రక సాంఘిక నవలలూ రచించారు. ్రేయోనువాకమ్‌ మొదలైన పద్యకావ్యాలు తెలుగు సాహితీ ప్రియులకందించారు. వారు 1991లో సిద్ధిపొందారు. 1994లో వారి “గోదావరీ గర్భము' (నన్నయ దర్శనము) అచ్చయ్యింది. ఇప్పుడు వారి వ్రాత ప్రతులలోని కొన్ని పద్య ఖండికలు అగ్నిష్టోామం పేరిట మనముందుకు వస్తున్నాయి. ఇంత వరకు చెప్పుకొన్నదంతా అగ్నిష్టోమానికి భూమికనే.

ఆషాఢ తరుణము ఇందులో మొదటి కవిత. అగ్నిష్టోమము చివరిది. ప్రొణి నీరూ నిష్టులనుపయోగించుకొంటూ ఎలా మెలగాలో చెప్పిన కవితలే ఇందులో ఉన్నాయి.

పద్యకవితలు, గేయకవితలు, వచన కవితలు ఈ ఖండ కావ్యంలో ఉన్నాయి. వృత్తాలూ జాతులూ ఉన్నాయి. గేయాల్లో భిన్న మాత్రా గణాలున్నాయి. వచన కవితా నిర్మాణంలో ఎక్కడికి భావం పూర్తయితే అక్కడికి ఒక పద్యంగా గుర్తించి సంధ్యనిచ్చారు. ఇది వారు ఏబై సం॥ల క్రితం చేశారు. వచన కవితంతా ఒకే పద్యం అనుకోరాదన్న మాట. ఒక కవితలో ఐదు ఆజు పద్యాలుంటాయని గ్రహించాలి, ఎన్ని భావాలతో ఎక్కడెక్కడ ఏవిధంగా ముగిస్తే అన్ని భావాలతో అన్ని ముగింపులతో

ర్‌

అన్ని పద్యాలు అందులో ఉన్నాయని గ్రహించాలి. ఉదాహరణకు “అహమన్నృమ్‌” ........ అనే 28వ కవితలో మొత్తం 18 పద్యాలున్నాయి. ఆశా విహయస పథంలో అంతరిక్ష కక్ష్యాంతరాలు దాటి అంతర్ధహారథుల రమ్యహర్యాాల్లో అధిగమిస్తున్నది మేధా రథి 1 ఇది ఆఖండికలోని మొదటి వచన భావ పద్యం. ఈ క్రిందిది చివరి వచన పద్యం. పదమూడవది. మానవ సౌభాగ్యానికి మౌల్యములౌ నిధి నిక్షేపాలను దగ్ధం చేస్తున్న దోర్భాగ్యమతీ అభ్రశుభ్ర వాతావరణాన్ని కశ్ళల దూషితం కావిస్తున్న గ్లౌమండల గ్లాని భుశుండీ..... 18 1950 ప్రాంతంలో వచ్చిన ఇటువంటి కవితలు అక్షర రూపం ధరించి సాహిత్య క్షేతంలోకి వచ్చి ఉంటే, అధ్యయనశీలురకు, విమర్శకులకు ఎంతో మేలు జరిగేది, ఈనాటికీ పది, ఇరవై, ముప్పయి పాదాలున్న వచన కవితలలో భావం ఎక్కడ ముగిసిందో వెతుక్కోవలసిన స్థితి ఉంది. ఈ విషయంలో తెలుగు వచన కవితక్తు ప్రప్రథమ మార్గదర్శకులు శ్రీ తుమ్మలపల్లి రామలింగేశ్వరరావుగారు. ఈమధ్యకాలంలో డా॥ ముకురాల తదితరులు పద్య కవిత, గేయకవిత, వచ్చ కవిత ఒకే సంపుటిలో (ప్రచురించారు. (నవ్వేకత్తులు) అయితే ఏబయి ఏళ్ల క్రితం తమ గ్రాతప్రతిలో ఈ మూడింటిని ఒకే చోట వ్రాసి పెట్టుకొన్న ఆద్యులు శ్రీ తుమ్మల పల్లి వారే అనాలి. స్వార్ధ భూయిసష్ట లౌకిక స్థావరమున వ్యాకులత్వంబు దుస్సహ భారమగుచు మానవులు నిత్య చింతా నిమగ్నులగుట వారికానంద భావ సంపదలు లేవు 6

ఇది 21వ ఖండిక 'సముద్ర దర్శనము"లోని మొదటి పద్యం. 9వ ఖండిక తల్లి గుండెలోని ఈ క్రింది పాదాలు ముత్యాల సరాల గేయాలే. మృత్యు శైతల్యంబు రాజయి మేదినిని పాలింప దొడగెను ఛీకరుడు హేమంతుడనుచూ భీతి పొందెను లోకమెల్లను. ఇదేవిధంగా మొదట ఉదహరించుకొన్న వచన కవితలు కూడా ఈ సంపుటిలో ఉన్నాయి. కవిత్వం కవిత్వంగా ఉండాలిగానీ, దానికి వృత్తపద్యమనీ, దేశీపద్యమనీ, గేయమనీ, వచనమనీ భేషజముండదు. ఈ విషయంలో ఎటువంటి పట్టింపులు లేని అతి నవ్య సం(్రదాయవాది శ్రీ తుమ్మలపల్లి. వస్తువు, శిల్చం, రూపం ఈ మూడింటి విషయంలో తూకానికి నిలిచేది ఈ అగ్నివ్టోమం. అమ్మకు అన్నంలేక పోవచ్చు. తన ప్రాణం పోతుండవచ్చు. కాని తన శిశువు (బ్రతకాలి. కొడుకుకు ఉద్యోగం దొరకక మరణిస్తే తల్లి గుండె పేగుకదిలింది అన్నాడు శ్రీత్రీ. కాని శ్రీ తుమ్మలపల్లి వారి తల్లి తను చనిపోతూ కొడుకును కాపాడింది. తాను ఆరినా వెలుతురు నందించాలన్న తపన ఇది. చచ్చిపోయిన స్త్రీకి పక్కన చిన్నదొక్కటి్‌ మూట యుందెను దానిలోనే ఆమె ధనమూ దాచుకొనెనేమో! బట్టలేకను కట్టుకొనుటకు ప్రాణములు త్యజియించి వైచెను ఉన్న గుడ్దతొ నేదో కట్టీ ఉంచినది ప్రకృన్‌. మూటలో కదలికలుకలిగీ ముద్దులూ మూటల్లు కడుతూ చిన్న పాపని చేయి యొక్కటి తొంగిచూచినదీ........ గ

శ్రీ తుమ్మలపల్లి వారి కవితల్లో ఎక్కడా నైరాశ్యం లేదు. వ్యక్తికి పరమాద్భుతోత్సాహ శక్తినిచ్చే కవితలు ఇవి. చిగురులు చెట్లపై స్థిరము కావలయు పూలతో వనభూమి పొంగి పోవలయు 16 పంటతో క్షేత్రముల్‌ ప్రతతి కావలయు పసిడిగా ధాన్యంపు పంట రావలయు క్ష? సుఖముతో శాంతితో సుకృతి ధర్మమున పల్లె సీమలు శుభప్రదము కావలయు 18 మొట్టమొదటి కవితలోని చిట్టచివరి మూడు ద్విపద పద్యాలివి. గుండెనిండా ఎ“ శ్సాహం, మనస్సునిండా 'ఆశా” భావం నింపే కవితలివి. ఏపురాంధ్ర కవీంద్ర సతృతులలోన తెనుగు దనమొక్క రూపంబు తీర్చుకొనెనా తన్మహా కవిరాజ పాద తలభూమి రేణువులలోన నొక్కడ నైన చాలు రెండవ ఖండికలోని మొదటి పద్యం ఇది. ప్రాణులన్నీ విశ్వం పాదరేణువులు, తెలుగు కవిరాజులు పాదం మోపిన భూమిలో ఈ కవీ ఒక రేణువు. ఆవిశ్వజనీ్‌ భావన ఆర్షవాబ్బ్మయానిది. దానిని గుప్పిట పట్టిన మహాదార్భనికులూ మహాక్ష్వ అయిన శ్రీ తుమ్మలపల్లి రామలింగేశ్వరరావుగారి ఈ మృదు వినయశీలం. భారత్ర జాతీయ శీలం కావాలి అనే సందేశం. ఈ ప్రాణిని నీటితో నిప్పుతో విజయహాస్వ వైపుగా నడిపిద్దామనే వారి ఉద్దేశం. భాగ్యనగర్‌ డా కసిరెడ్డి తేది: 5. 6 2003 కార్యదర్శి జాతీయ సాపొత్య పరిషత్‌, ఆంధ్రప్రదేశ్‌ లావా

1. అషాఢధతరుణము

చిలుపచిలుపజల్లులు వా నలు వల్లప్పలుగ భరతనాట్యము సలిపెన్‌

గలగల ఘలంఘలలునై

జలదము లాషాఢ లక్ష్మిచరణతలాలై క్షే మహిషదానవేశ్వరశిరోనహితచరణ

మంజుమంజీర కింకిణీశింజితములు

తిమిరతరువల్లరిపల్లవముల నడుమ

వెల్లమెజుపుల పూగుత్తులుల్లసింప॥ ల కాదంబమాలికాకచభార సౌందర్య

సౌదామనీపుష్పు సందీప్త ధమ్మిల్ల తి జలద గర్జారావచరణాబ్దమంజీర

ప్రావృడంభోదధారాపాతవాత్సల్య త్త అవతరించెభువికి ఆషాఢ మనులక్ష్మి

చూడవచ్చెను తెన్లు నాటి సౌభాగ్యంయబి ర్‌ నూతనా వివస్వత్‌ కృపా నూనరూప

సౌమ్యసుషమావిచిత్ర విశ్వభృతమూర్తి

నీరుచి ప్రభారుచిర కేదారసీమ

అంకితంబయ్యె నూత్నవర్షాంబువులకు 6 ఎండలలో బీటలుపడి

యుందెను భూమండలంబు, ఉత్ధితములపై

కాండలపై కోనలపై

మెండుగ నీకృపను జూపుమీ మేఘపతీ! 7 నారుమళ్లకు నీరు పారించు గూడ తో

డింపులో పాటకవ్వించినట్లు

వంగతోటకు గొడ్లు వచ్చి జొరబడి వే

ధించినపుడు హుంకరించినట్లు

సోమరిగానిలుచుకొనిన కలుపు కూ

9

లీలపయిన గద్దరించినట్లు తొలిపంట బుడమగింజల రాశిపై నుండి పాలేరుతూర్చారబట్టినట్లు ఫెళఫెళార్భటుల్‌ గర్జాప్రవీణగతులు స్నిగమాధుర్య నాద (ప్రసిద్ధికలిగి వైభవోద్ధామముల్‌ నూత్న వారిదములు తెనుగుధరకు నాషాధమేతెంచువేళ. 8ి పొలిమేరపుంతలో పోటు గిత్తలజంట కలియబడినవి జంకెలిడినట్లు కాడిగట్టున క్రొత్తగా చేరి భూస్వామి చిన్న రైతుపయి గర్జించినట్లు దుక్కిటెద్దుల జంటతో జాగుచేయు పా లేరువానిని మందలించినట్లు ఒకపెద్ద రైతు తొనుత్సాహవంతుడు బాజాలతో నేరువాక యట్లు చిత్రగర్జాభయంకర శీలవతులు ఒక వినూత్న కాలగమన ప్రకటనములు (ప్రావృడంభోద మావికాప్రాభవములు తెనుగుధరకు నాషాఢమే తెంచువేళ 9 (గ్రీష్మవేళాభాను కిరణాగ్ని శిఖలపై చల్లబడిన నీటి జల్లులట్లు సస్యలక్ష్మీ ప్రతిష్టార్థమై మంత్రాప్పు చే భూమితలము 'ప్రోక్షించినట్లు బుతుమతియైన ధరిత్రీ నవోఢ శు శుద్ధిన్ధానము లనువర్తించినట్లు ఒక భగీరథ నూతనోదంతమున భూమి కరుదెంచు గంగా మవాంబువట్లు శ్రైవకారుణ్యనిష్ట్యూత సాగరముగ సన్నసన్నగ చిరుజల్లు సాగి వచ్చి మెల్లమెల్లగా వానగానల్లు కొనియె అస్మదాంధ్ర ఖభూమిపయి నవాంబు దంబు॥ 10 10

ప్రేయసీ ప్రియులక్రీ బెదవులై కలసికా న్నవి నేలపయి నెటియల పగుళ్లు నెజియలపై నుండి పైకరుగుదెంచెను పెద్ద ('మైోతల బావురుకూతకప్ప కాలువ మధ్యలో కట్టిన మడుగులో పిచ్చుకల్‌ ముక్కుల పీల్చుకొనియె తడిసెను మళ్లు కొంతవరకు తేరుకా న్నవియు ముదురు పోతనారుమళ్లు క్రొత్త జున్నులో తీపి క్రాంగొత్త వాన లో పుడమిపడతి గుబాళి తరుగుదలలేని పల్లె పదాల తీపి తెలుగు నేలపై నేడు వర్తింపవచ్చె 21|| పసికందు పొత్తిళ్లు వదలని చిన్నబా లిక మొలకెత్తు ఆరికలపైరు వాలుగాకన్తుదల్‌ ప్రసరించుచూపులై నవవధూపమ వరి నారుమొప్ప ఆకుచాపలపైన నాసీనయైనది ప్రథమ రజస్వల పృథివికన్నె అడ్డబాసలముత్తియములందగించిన పూర్వకాలము నాటి పొట్లమొక్క చెక్కిళులు నిత్యగంధ వాసితముగాగ ఊరిలో నేలుబడి కొతిమేర మొక్క ప్రకృతి సర్వంబు స్త్రీ మూర్తివంతమగుచు తాలకరించెను తెనుగు భూతలమునందు కం తొలకరి మబ్బులు జల్లులు తొలిగాచనుదెంచు యేటిలోదనుగాలుల్‌ తొలి ఏకాదశి సంబర ములు తొలి పున్నమి సముద్రమున స్నానంబుల్‌ 18 కాలి వ్రేలిననేల కలసి వచ్చినచోట యెరుపు మందులు పూసె గరికమొక్క 11

గరికమొక్కలతోడ కలసి పెరిగెను మ

దురు గోడపై వరిపరక యొకటి

పరక నొక్కటి తిన్న పాపాన పోయెనా

దెసలు పగులకొట్టి ముసలి యెద్దు

ముసలి యెద్దంపుతో మురిసి పోయెను పస్య

లక్ష్మీపవిత్ర చరణ యుగంబు

తచ్చరణయుగ సేవా విధానమతులు

కర్షకులు ధాన్యలబ్ధి (ప్రహర్నమతులు

కర్షకామోద భాగ్యసంగ్రహణమగుట

నిత్యకల్యాణమీ తెన్లు నేలమీద

కురిసిన వర్షంబు కురిసినట్లే యుండె

గరప నేల పదును కలుగలేదు

మెరసిన మెరుపులు మెరసినట్లే యుందె

బలసిన చీకట్లు తొలగలేదు

(మోసిన మోతలు (మోసినట్లే యుండె

పచ్చతోరణము కన్చడగలేదు

పారిన సెలయేరు పారినట్లే యుండె

చెలువులు నిండ వచ్చినది లేదు

ఏటి గాలులు వీచి పోయినవిగాని

వానిలో కొంచెమును సుఖస్పర్షలేదు

వెనుక చనుదెంచు శ్రావణ విజయలక్ష్మి

పరిణమించును సంపూర్ణ గరిమతోడ॥ 15 చిగురులు చెట్లపై స్థిరము కావలయు

పూలతో వనభూమి పొంగిపోవలయు 16 పంటతో క్షేత్రముల్‌ ప్రతతికావలయు

పసిడిగా ధాన్యంపు పంట రావలయు 17 సుఖముతో శాంతితో సుకృతి ధర్మమున పల్లెసీమలు శుభప్రదము కావలయు 18

సశ రగ 2

2. ప్రతివ్రాపన

ఏపురాంధ్రకవీంద్ర సత్క్సతులలోన తెనుగు దనమొక్క రూపంబు తీర్చుకొనెనొ

తన్మహా కవిరాజ పాదతలభూమి రేణువులలోన నొక్కడవైన చాలు! క్ష నా హృదయ ముకుళంబు విన్నాణమొప్ప

నూత్న సౌరభ్యకల్లోల నోదనముగ

విచ్చికొన్నది సాహితీ వీధియందు

అస్మదీయ జీవిత రహస్యంబు నిదియ లి సకల పురాజన్మ సంచిత పుణ్యంబు

లొక్క రూపంబులో నొదిగి వచ్చి

ఏపష్యంబు ప్రారబ్ధ హీవాకమిట్లది

శేషరూపమును గ్రహించి వచ్చి

అర్నేయ సంప్రదాయాద్భుతశక్రిని

క్రాంతిగా దేహమర్యాద పొంది

యజ్ఞ సంన్థాంతంబులైన సంస్కారముల్‌

ఆత్మగుణైక్యత నంది వచ్చి

అతి వినిర్మలమైన వ్యాష్ఫతి గడించి

బహుళ మార్గోత్త రస గుణ ప్రధితమైన

నా మనోమార్గమింక చంచలత విడువ

ఈ మహోజస్సు నన్నావరించెనిట్లు 3

3. నిరుక్తము

నాయెదమూలమట్టమున నైజపు తీయని పాలయూటలే

వోయివ మూరి నన్నాక మహోదధిగా పొనరించెడిన్‌ శరీ రాయితమైన రూపము రసాకృతిగా చెలువొంది నాకు నౌ రాయొడలంతయున్‌ హృదయమై హృదయంబు రసానుభూతియై।।

13

నాకేదో యొక పూర్వజన్మమున యందై కర్మబంధమ్ములే వో కల్పించెన! దేహబంధిత గుణాంభో వాహరూపంబుల ట్లేకాకుండిన దేహమేమిటి? మరిట్లే సర్వ వాళ్ళీల శో భాకల్పాకృతిగా హృదంతరమపాం ప్రాణంబుగా నుండెడిన్‌॥ ల నాయెదలోని తీయని దనంబులు నన్నును ముగ్భుజేయుచు న్నాయి రసప్రపంచ పరిణాహ మహః పరిమాణముల్‌ మన స్టాకి నిత్య నూత్న పరిధామము లై రస రాజధానిరే ఖాయతి రమ్యరమ్య పరిఖాపరిణామ విశిష్టమార్గముల్‌ తి అధిగతమీ మనోగమనమందలి యందపు తెల్లచారికల్‌ ప్రథిత గిరాం ప్రమాణ పరివర్తనముల్‌ కవితా ప్రసన్నతా పృధుకములాత్మవైభవ నవీన సనాథ రహస్య ధర్మముల్‌ మధుర మహానుభూతి గత మార్గ సహోదరముల్‌ జయించు తన్‌ 4 మెత్తని పాలవెన్టైలలు మీగడ కట్టినవీ రసధ్వనుల్‌ గుత్తులు పూచి సౌరభము క్రొన్ననవైన విభావకల్పనన్‌ చిత్తమునన్‌ బ్రచారదశ చెందిన యట్టి నిరుక్త కారణం చొత్త జయప్రసిద్ధ మధురాధిక సాధన హేతువయ్యెడిన్‌ ర్‌ (1955) 4. స్వాతంత్ర్యదినము స్వాతంత్ర్య మధుర భావములోని సౌకుమా ర్యంబు వాసంత చిత్రగతి నెజిపి ఎగురు టత్రివర్జంబు నీక్షించినంత యు (ద్రేకంబు గ్రీష్మర్తు రీతి నడపి ఆనంద వారి వాహనవ్రత ప్రొఢధ భా వేచ్చ నవాంభోద బుతువునట్లు ప్రతి యూహశోభా తరంగ ప్రకాశ పౌ ష్మల్య మగుట శరత్కాలమగుచు 14

మార్గశీర్ష భాగమయి హేమంత మగుచు జీర్ణ దాస్యంబు పట్ల శైశిరమునగుచు సర్వకాల మాంగల్య శిక్షా (ప్రకాశ తరుణమయి వచ్చె నేడు స్వాతంత్ర్య దినము క్షే వనవాసమున కేగి పదునాలుగేంద్లకు సాగివచ్చిన రామచంద్రునట్లు బృందావనంబుపై నీచ్చప్రబలి ద్వార వతి నుండి వచ్చు గోప మణి వోలె మహిత నిర్వాణ సంగ్రహిత నూత్న మత క ర్తయగుచు బుద్ధునిరాక వోలె అవురంగజేబు కారాగారమును దాటి వచ్చు ఛత్రపతి శివాజి వోలె ఓరుగల్లు రాజ్యము తారుమారుగాగ ఆంధ్రజనముల రక్షింపనరుగుదెంచు ఉపనిషద్వేది భావనా యోగమట్లు ధరణిపైనరుదెంచె స్వాతంత్ర్రదినము ౭ తొలియీత జున్నుగడ్డల మాధురీరస తీవ్రవంతము కామధేనువగుచు (ప్రత్యుషు కాలసౌరభసన్నిపాత ప్ర సాధనంబున పారిజాతమగుచు ప్రత్యగ్రత్యాగ ప్రవర్తమాన విచిత్ర కృషికల్పమై కల్ప వృక్షమగుచు అధిక విదగ్ధ పుణ్యాంగనా లాలిత్య దీవ్యలబ్ధము మాతృదేవియగుచు వితత తేజోలతాదీప విశద సుంద రాంబ లోపేతమగుట సుధాంశువగుచు సర్వ భారత సంతోష సమ్మదముగ ధర్మము(ద్రలు తెచ్చె స్వాతంత్ర్య దినము 8 15

సర్వేజనా స్సుఖ స్వస్తి పల్కుచు శత్రు నైన బూజించు నీ యవనియందు ఆత్మ వత్సర్వభూతానియన్న పరమ కరుణాద్ధమిట్టి భూఖందమందు ఉపనిషన్నాధురీస్నపిత కేదారల క్ష్మీ సనాథమగు నీక్షేతమందు ధర్మార్థ్మమయి యవతారములు యుగ యు గంబుల వచ్చు దేశంబు నందు తత్త్వమసి గాఢ వేదాంత ధర్మలలితు లైన పరమహంసలగన్న యట్టి భూమి నిత్య హోమ ప్రసిద్ధమీ నేలయందు తరలి వచ్చెనిప్పటికి స్వాతంత్ర్య దినము | (15.08.1947) 5. నిష్కాసనము బెపాసనాగ్ని నిత్యంబుగా నిచ్చట విహరించిచన్ని నాపిత మనస్సు తనయుదాత్తానుదాత్త స్వరములవేద మయము చేసిన పితామహుని మనసు తన జీవితము మూర్తి దాల్చిన స్వగ్భృహంబు కదలి వచ్చెడు తల్లిగారి యెడద కూర్మి మేనల్లుని కొరకు బాహువుసాచి ఆలపించునది మామయ్య గుండె కుంది కుంది కొసలు లేక క్రుంగిక్రుంగి ఎంతగా కృశింపగలవు? ఇంక నుంచి స్వగృహ సం(భ్రష్ట లౌకిక భావయాత నాన్వయంబైన నాదు దేశాటనమునం క్షే త లూ

షట్మాల శివపూజ సలిపిన తాతయ్య

నమకమ్ము చమక పాఠములు వినిచే

ప్రస్థాన భాష్య ప్రవచన శీలుడు నాన్న

అమృత వాక్కుల శవణమును చేసె

సంగీత మాధుర్య సారగాత్రము బొమ్మ

కమ్మగా పాడి గానమ్ము వినిచె

నానాద్రతానేక సమధర్శ్మమాకల్లి

కథియించినది వ్రతకథలనెన్నో

అక్మగార్ల పెండ్లిండ్ల్షనయిదునాళ్లు

సుష్టుగా భోజనముల సంకష్టమయ్యె

అంత బుణపడినట్టీ గృహమ్ము నేడు

వీత కరుణవెడల నడిపినది నన్ను ల

పట్టాభిషేక నిర్వాహవార్తాశుత

మాతృసాపత్స్య కల్మషములేక

జ్ఞాతి కోపావిష్ట హేతుకేళీవి చి

'త్రమయిన కపట మాత్యములు లేక .

రాజకన్యా (శ్రేమ లబ్బిచే పొసగిన

కవిరాజ ధూర్త సంగతములేక

(బ్రహ్మత్వ యత్సునైష్ఫుల కుపితమని

రాజమాయా(్రవర్తనములేక

రామకథగాక - కాక భారతముగాని

నలహరిశ్చంద్ర సార్వభౌముల తనంబు

గాక - కాకుండ వచ్చె నిష్కారణముగ

అవిరళంబైన కావ్యవాస్తవిక పదవి॥ 3

ప్రాతకాలమునాటి శ్రేతాగ్ని గుండంబు

తేజంబు నెంతకుదించుకొనెను

ముసలి తాతయ్యనూ మూల పురుషుని స

ఖ్యము నెట్లు త్రిప్పుడు నగ్నిదేవు 17

దేశదేశముల వర్తింప నిష్టపడునె

లేదొ మాయింటిలో లింగమూర్తి

నట్టిలు విడచి రానట్టి దీసోమిరే

వమ్మ మనసుకెంత వహ్నిశిఖయొ

నిత్యహోమాగ్ని స్థాంబడౌనీలకంకఠు

దధిక సంసార బాధాగతాను గతము

నన్ను వరియించెనేమి నిర్ణయములేక

కాలు నిలుపని మౌనిశుకత్వ పదవి।। త్తే పొరుగూరిలో నన్నెవరు పల్మరించెద

రమ్మగారికి కుశలంబెయనుచు

ఈనూత్న సీమ నన్నెవరు పృచ్చింతుర

నుష్టాన మదిసాగునోయటంచు

మనయక్క చెల్లెళ్లకును తమ్ములకున నా

మయమేయని యెవరు మాటలాడు

అల్లుడా మొదటి యీతావు జున్నును గయి ॥

కొమ్మనెద దొయిట కమ్మవారు

చిన్న దొరగారు మీసొమ్ము తిన్నమేము

మీకు కష్టంబులో చేయలేక నొకటి

బ్రతికియుండియు చచ్చిన వారమైతి

మనుచు దుఃఖంబులోపాలు గొనెదరెవరు ర్‌ నాకు నేమి గతి విషాద నాటికావి

రాజమాన చరిత గృహధభ్రప్టునకును

నాకెవరు దిక్కు యీ దుష్టలోక నిబడ

తాంధకార మధ్యప్రదేశాటనమున 6 కాల హేమంత రాత్రి తమాల మాలి

కాతరంగముల్‌ గుబురులై కలసి వచ్చి

తరుగుదలలేని తమసుగా తరలివచ్చి నన్నువెంటాడు దేశాటనంబునందు 7

18

గగ్రాసమును వాసమును దైన్యరాసిచేరి నిత్యమేకాదశీ వ్రత నిష్టమెసగి వ్యాసభగవానునకు వారణాసి నుండి జరిగినట్లయ్యె నేటి నిష్కాసనమున 8 పొంగులు దేరు నా హృదయపుంబరమావధి దుఃఖవార్ధిలో క్రుంగుటయా? నిరంతర నిగూఢ విషాద నిషిక్త వాక్ళునై మింగిన కాలకూటము భరించుటయా గళసీమలోన ని స్సంగ నివృత్తమార్గమున సాధనజేయనుపక్రమించుటా 9 కాలము గడదాకను దు

ష్మాలంబా! పృథివి యెల్ల కాపథమేనా

కాలము నిరవధికంబు వి

శాలము పృథ్వీతలమను సంగతి నిజమా॥ 10

(ఏథెలు 1948) 6. నాగరికము

నా శిరస్సుపై గోష్పాదకేశమాత్ర

మును గని సనాతనాచార మూర్తియనుచు

పొగడినది నన్ను ఛాందసపు జనసమితి

నాగరికతా స్వరూపులు నవ్వినారు॥ మ మదవలంబిత నిత్య కర్మాష్టకంబు

మెచ్చి ఛాందసుల్‌ నన్ను కర్మిష్టియనిరి

మూఢవిశ్వాస భావప్రమోదియనుచు

నాగరికతా స్వరూపులు నవ్వినారు॥ లె స్వల్ప మాతృభాషా పరిచయమువలన

ఛాందసుల్‌ నన్ను శాస్త్ర నిష్టాతుడనిరి

అతి పురాతను డభ్యుదయావరోధి

పొమ్మనిరి నాగరికతా ప్రబుద్ధమతులు॥ 8

19

జన్మదేశభాషా వేష సంస్కృతులను

ఆదరించుట మూధఢత్వమైన యెడల

ఏది నాగరికతయొ? దేశేతరముల

తత్తదాచార భాషా ప్రవృత్తి కాదా?! డే కనులు మూసి లోకకల్యాణ హీతువున్‌

భరత వర్ష ధర్మ పథము జూతు

కనులు తెరచి లోక కాలుష్య మార్గ దౌ

ష్ట్యంబు జూచెదను దిశాంతములకు!। ర్‌ కనులు మూసి పూర్వగాథాపునీతమా

ధుర్యసౌరకామ దోగ్ధనగుదు

కనులు తెరచి ప్రకృత కాలతమశ్ళర్వ

రివిలాస విలయ భావమగుదు॥ 6 విలయమన్నాను మాతృభూతలమునందు

నాదు సత్యవాజ్నిష్ట కెంతయపయశము

• తల్లినేలను విలయంబు చెల్లరాదు

ఓయి భగవంతుడా! అట్లు చేయవలదు॥ / నిఖిల దేవతలార మునీశులార

సకల పూర్వ పతివ్రతా సాధ్వులార

దివ్యులైన మహాభారతీయులార

భారతము నిల్పుడాచంద్ర తారకముగ॥। 8 (ధ్రువంతే రాజావరుణో

ధ్రువందేవో బృహస్పతిః

(ధ్రువంత ఇంద్ర శ్చాగ్నిశ్చ రాష్ట్రం ధారయతాంధ్రువమ్‌ రి

20

7. ఆహ్వానము శ్రీమదఖండాంధ్రమహీ స్వామీని జ్రైకోటికంఠ జయరావమధు శ్రీమంజుల కీర్తిపతా కా! మంగళములు జనని నవాభ్యుదయమునన్‌ శ్రీమత్రిలింగనివసథ భూమందిర ్రాగ్గలధి విభూషితపాదా శ్యామాంచల దివ్య సరిత్‌ శ్రీమేఖల మంగళములుశ్రిత సంరక్షా తొలి నమస్మారంబు తెలుగు మేధాదీప్తి (బ్రహ్మమూర్తికి యాజ్ఞవల్క్య బుషికి యాజుషీకల్ప సూళత్రార్ధ భారతికి ఆ పస్తంబ మౌనికి ప్రణతి శతము కర్మ సిద్ధాంతముఖ్యమతి కుమారిల భట్టులకు పదాఖి వందనములు అభివాదనములు (బ్రహ్మ విదగ్రగణ్యులు స్వామి విద్యారణ్య శంకరులకు పూర్వమహదాంధ్ర దేవతా పురుషులార ఆంధ్రఖండముల్‌ సంయుక్తమైన వేళ తిరిగి వేంచేయు డయ్యమీతెనుగుధరకు దీవెనములిండు ఆం(ధ్రజ్యోతిస్సునకును॥ త్రి జయజయ మగధదేశ విజయ త్రైలింగ చక్రికాకుళపతీజయము జయము జయజయ నహపాన సౌరాష్ట్ర మౌళిదే ఈళళశ ల” రాలర్వ న్యా శనిహిత పొదాబ్ద జయము జయము హంగ లు జయజయశ్రీహర్ష్న చతురంగబల చతు(| (4 6 గడీ. 01] య! సాగర వేలాభజయము జయము న. టో 21 బడ క % ద్‌.

జయజయ దక్షిణాశాసార్వభౌమ వి జయనగరాంధ్రేశ జయము జయము జయము జయము పూర్వాంధ్ర రాజన్యులార ఆంధ్రఖండముల్‌ సంయుక్తమైన వేళ తిరిగి వేంచేయు డయ్యమీతెనుగు ధరకు దీవెనములిండు ఆంధ్రజ్యోతిస్సునకును॥ జే పైశాచి రూపపూర్వాంధ్ర భాషా బ్రహ్మ ఆంధ్రరత్నంబు గుజాధ్యసుకవి ఆంధ్రహృదయ కరుణార్ధకా సంస్కృతి కృతకీర్తి భవభూతి గీస్ప్వరూపి ఆంధ్రసాపొత్య భావాంతర రసవేది ప్రథిత జగన్నాథ పండితుండు ఆంధ్ర సంగీత విద్యాపూర్ణపుం వపు రాధ్య సరస్వతి త్యాగరాజు మాపురాంధ్ర సాహిత్య స(మ్రాట్టులార ఆం(ధ్రఖండముల్‌ సంయుక్తమైన వేళ తిరిగి వేంచేయుడయ్య మీ తెనుగు ధరకు దీవెనములిండు ఆంధ్రజ్యోతిస్సునకును ద్‌ శ్రీదములై కవిత్వ రసరీతులకున్‌ దొలి బీజమూర్తులై వేదపు క్రొంజివుళ్లు ప్రభవించిన దివ్యమహశ్శరీర మ ర్యాదను స్వీకరించిన మహాత్ములు ఆంధ్రకవిత్రయంబు వి ద్యాదయితుల్‌ ('ప్రమాణకవితాత్ములు మాకు ప్రసన్నులయ్యెడిన్‌ 6 ఐతరేయ (బ్రాహ్మణంబు శాంఖ్యాయంబు లాశ్వలాయన మండలముల తోడ కైత్తరీయ శతపథములు వాజసనేయ “ కణ్వశాఖా విభాగములతోడ తాంద్య షడ్వింశ విధాన వంశాదులు 22

ద్రావ్యాయణాది సూత్రములతోడ వ్యాకరణ నిరుక్త జ్యోతిషకల్ప శి క్షా ఛందసుల ్రాతిశాఖములుగ బుగ్యజుస్సామములు సన్నిహితములగుత ధరణి ఆంధ్రప్రదేశావతరణ వేళ మంగళాశిష ప్రారంభ మహములగుత స్వస్తి సర్వ సన్మంగళా వాప్తిరస్తు॥ (1956) 8౭. తల్లిగుండె మృత్యుశైతల్యంబు రాజయి మేదినిని పాలింప దొడగెను భీకరుడు హేమంతుడనుచూ భీతి పొందెను లోకమెల్లను కై గాలికూడా కరడు గట్టీ కదలనట్లే నిలచిపోయెను శీతలత్వంబన్నిచోటుల చెలగి నర్తించెన్‌ 2 తలుపులే తీయుటకు దడిసీ (ప్రక్కపై కదలుటకు వెరచీ మంచములు వదలుటకు ఖీతిలి రూరివారెల్లన్‌ 8 సంద్రమూ - సంద్రమూ చివరా దిక్కులూ = దిక్కులూ చివరా దిగ్గజంబులు కనులు మూసుకు కలవరించినవీ . క్త 23

ఉదయమయ్యే సరికి యెవ్వరు నిదురనుంచీ లేవలేదూ చలిపిడుగుల శక్తియింకా సడలిపోలేదూ ల్‌ చలిపిడుగుల సుడిగుండంలో సైతం విధ్యుక్త ధర్మం పాటించే పారిశుద్ధ్య బృందం బెదరిపోలేదూ 6 వీధులు శుభ్రము చేయాలని వెదలిరి సమ్మ్నార్దన జనములు అందులో నొక్కండు నిలచెను తందరలు పడుతూ - ౯ చేతులూ కొంకరలు సాగీ దేహమూ ముడుచూకుపోయీ ఉండవలెనై మొండిమొలతో పండుకొని రెవరో॥ 8 గడచిపోయిన రాత్రియందున పుడమి నేలిన శీతల ప్రభు వేటలో హతమైనయట్టీ మృగమువలె నుండెన్‌॥ 9 ఎన్ని నెలలకు ముందు నుంచో ఎంగిలిని పడ్డట్టులేదూ పాలిపోయీ బకృచిక్కీ జాలికలిగించున్‌ 10

• 24

చచ్చిపోయిన స్త్రీకి ప్రక్కన

చిన్నదొక్కటి మూటయుందడెను

దానిలోనే ఆమె ధనమూ

బట్టలేకను కట్టుకొనుటకు

ప్రాణములు త్యజియించివైచెను

ఉన్న గుడ్డతొ నేదో కట్టీ

ఉంచినది ్రక్కన్‌ 12

ప్రాణములకంటె ప్రియమగు

వస్తువును దాచింది కావలె

ననుచు తోటీవాడు మూటను

విప్పమొదలిడియెన్‌ 18

మూటలో కదలికలు కలిగీ

ముద్దులూ మూటల్లు కడుతూ

చిన్న పాపని చేయియొక్కటి

తొంగిచూచిన దీ- [4

పాపనీ బ్రతికింపనెంచీ

బట్టచుట్టూ కట్టబెట్టీ

తాను మాత్రము ప్రాణములనూ

ధారపోసినదీ - 15

తల్లిగుండెను ఢేమచిక్కన

తరచి చెప్పగ నెంతదట్టమొ

అనుభవించినవాడె దానీ

అంతరం బెరుగున్‌॥ 16 25

9. స్వప్నేప్రతీయమానాని ప్రసవముకన్న మెత్తన ప్రభాతముకన్న నవీనమున్‌ వసం త సమయ చూతపల్లవ వితానముకన్న మనోహరయు సా రసదళ సౌకుమార్య రుచిదత్వము మించిన సౌకుమార్యమీ ముసరిన భావసంచయమమోఘము నన్నును మోహపెట్టిడిన్‌; 1 అతిశయితామృతాంశురుచిరాకృతి యొక్కటి నిద్రలేపిన న్నతి మృదులాతి మంజుల రవాంచిత ముగ్ధమనోజ్ఞ భావగుం ఫితగతి పల్కరించెననిపించెను నాకలలోన రాత్రిని శ్చితముగ స్వప్పమంచును వచింపగ రాదిపుడున్‌ స్వనించెడున్‌॥ 2 ఆ మధురస్వరంబమృతమై దిశలంచులు శ్రాక్కినట్లుగా నై మహితానుభూతియొకడాత్మకు సన్సిహితంబుగా చనెన్‌ ఈమరునాటి ప్రొద్దున గతించిన రాతిరి స్వప్నమిట్లుశో భా మధుపూర్ణమై తిరిగి వచ్చినదిన్‌ మధుకుల్య పాయలై॥ 8 ఓసి విశాల నేత్రయుగజోజల నూతన కాంతి పాత సం త్రాసమనోహరాక్ళతి వృథాకృత శారదకాలచంద్రరే ఖాసుకుమారి చారుతరకైశిక నీహసితాననాంబుజ శ్రీ సవరించునాయెద గరిష్టతలో నెద్దియోగరీయసిన్‌ | నాయెద పుల్మరించి పరిణామముకన్నది నూత్నమైనదే దోయొక మాధురీ గుణము యుష్మదనూన విముగ్ధరేఖ నా కాయమునందు గాలి తరగల్‌ గిలగించెను గాక మాన్మథ శ్రీయతి నాహృదయంబు సరసీజపుకేసరముల్‌ గగుర్పగన్‌ ర్‌ తెలియదుమాన్మధీయమగు దీవెన నేను ధరించురూక్ష వ ల్మలముల యందు నుందెనని గాని సుధాస్ఫురణావిలాస చం చలములు నీ దృగంగములు నైజముగా రసకంధులంచు న గ్గలముగ మేరు పర్వతమకారణ వైఖరి వ్రాలెనాదెసన్‌ 6

26

మానవతీ కరచామర

మానిత మందానిలములు మలయగంధ

ప్రాణములై నా దేహము

పై నూత్న మహానుభావము ్రాకాడినదిన్‌ 7

ఓ చతురంతగమనహరి

ణీచంచల నేత్రమేఘ నీలభవక్కీ

శాచంద్రమశ్శకలబిం

బాచణ వర్ధిత కపోల ఫాల రుచిరమన్‌ 8

ఈ విపరీత స్వప్న సుఖమెట్టిదటంచు వచింపవచ్చునా

నావిధజ్ఞానమార్ల పరిణామ కథాకలనంబొకరుండు ధా

రావహిత (ప్రభన్‌ వరదలై యనుభూతిగ మారె స్వపష్నముల్‌

ప్రోవులు ప్రోవులై కనుల ముందర నిల్చు రసస్రవంతులై 9

పురుషులకున్‌ లతాంగులకు పూర్వము నుండి విభిన్న తాపరం

పరలు సమైక్య భావమయి భాసిలునట్లు జగత్తు చూపెడిన్‌

పురుషులనే నొకండ పువుబోడులలోపల స్వప్పకన్యకా

వరమణి మాకు మాకు కలుపంబడినట్లనిపించునైక్యము 10

పోయిన స్వప్నమందు పువులోడి హృదంతరమున్‌ పునఃపునా

మాయలతోబిగించి కొని మన్మథ దత్తమహశ్శరీరయై

ఈయెలనాగ నన్నును జయించిన యట్లుగ భ్రాంతికల్లు మో

హాయతనంబు దేహమిదియంతయు (భ్రాంతుల కాటపట్టువున్‌ 11

కల్పాంతసమయ శంకరఫాలనేత్రద్యు

తులలో పునస్సృష్టి నిలచినట్లు

ఆహూత తక్షక స్వాహా సమయ హుతా

శనునిలో శాంతరసంబు వోలె

సంగీత మాధుర్య సామవేదంబున

అస్పృశ్య భావంబులంటినట్లు లావాలా

బ్రహ్మ విద్యా పరంపరలలో నై గమ

ప్రాతికూల్యంబు దార్భనిక మట్లు

క్షణికమైన జీవితమున స్వప్ప్నమొకటి

స్వప్న మందు మాధుర్య రసానుభవము

తద్రసానుభూతికి శాశ్వతత్త్వ భ్రాంతి

తన్మహాభ్రాంతి విజ్ఞాన దర్పణంబు॥ 12

10. ప్రణవస్వరము

ఒక మహామృత విస్ఫురదుత్సవంబు

కలుగుచున్నది కాలియు([గ్ర స్వనాన

తన్మహామాధురీజనితంబదేదొ

గాలితో వచ్చి చెవులలో కలవరించు॥ క్షే వక్తయెవ్వడు శ్రోత యెవ్వండయారె

ప్రాణియేదేని యీ ప్రదేశాన కలదొ

ఏమహర్షి సందేశ భాషా మహంబొ

దూసికొని వచ్చు పిట్టలు కూసినట్లు॥ ఛి ఆ('మకిసల యంబులంట నాకినకోకి

లము వనంబంత పంచమమునింపె

ప్రాభాత వికసితాజ్ఞాత కింజల్మమ

ధురషడ్డమమునింపె చిరుతభ్భంగి

సంధ్యా సమయముల సైకతంబులపైన

సరళధ్వనుల నింపెసన్నయేదు

పర్వదినములను భయ సంధ్యలను స్నిగ్ధ

నాదంబు చేసి సంద్రములరాజు

నాశ్రవోరంధ్రములకు ననారతంబు

మధుర నాద ప్రశస్తి సామాన్య. మయ్యు

ఈ యలౌకిక నాదంబదిట్ల పూర్వ దివ్యలోకానుభూతి నందిచ్చునాకు తి

28

నేను ప్రబుద్ధ మూర్తినని నింగికి నిచ్చెన లల్లినాను దే శానికి నొజ్జబంతినని శాటి బిగించితి నింతదన్మ నా మాన సమీయపూర్వ రసమాధురి గుర్తిడలేక పోయె ప్రా ణా నిలమ్నుల్‌ తపస్సయనైశ్చల భావము పొందగల్లియున్‌ డే ప్రథిత నాదోక్టిత ఛీవిరాజితంబు వివిధ ధర్మ సిద్ధాంత మర్మవలయితము సకల కర్మాభ్యుదయ తంత్ర విలసనంబు

ఈ మహానాద మూర్దిత హ్రీ వెలార్చు ర్‌ దూరదూరాన స్నిగ్ధ గంభీరమగుచు

సన్నిహితమైన కొలది ప్రశాంత మధుర

దివ్య నాదంబుగా నరుదెంచి వచ్చి

మామకీనాత్మ జత్వమై మారిపోవు 6 వాక్కులోదాని యర్ధంబు వదలినట్లు

వక్తయును (శ్రోతయును నాకృవైవధికము

శుద్ధమైన అద్వైత సంసిద్ధియొకటి

సర్వమయమైన దీశ్వర సంవృతంబు 7 తెలిసి కొన్నాను నూత్న సందేశమిపుడు

'ప్రాణమగ్ని సంయోగమైై పరిఢవిల్లె

బ్రహ్మరంధ్ర షట్బక్రమార్గమునవచ్చు

మామకీననిత్య తపస్సమాధివేళ। 8

11. విప్లవం

అవధులు లేని కాలాంబుధిలో

వ్యవధీ విరామం లేకుండా

తరంగాలుగా రావడమే

ధర్మం విప్లవానికి న్న

| 29

భావి మానస భావాలకు పరిచయ వారావధథి

గడచిన యుగమేధస్సుల కలగాపులగం కలగూరగంప ల

అనంతమైన కాలసముద్రంలో

అంతా నిండిన జలస్వరూపం

అస్తమయం బెరుగని

నవ్యనవారుణోదయం. 8

ప్రస్తారంబాగని

బాలమలయసమీరణం

శబ్దతమోనిశీధంలో

ఊహా కిరణ చంద్రబింబం శ్తీ

ఇది విప్లవ నిర్వచనం

ఇది విప్లవ నిర్వచనం ర్‌ ॥ మానవ సౌభాగ్యం |

మరింత చేసేదయితే

విప్లవ మవుతుందీగాని

వెళ్ళీ - మొళ్టీ

బట్టెతలా - గొట్టెతోకా

మళ్ళిగింజా మామిడి జీడీ

ఎజ్జగుడ్డా ఎంగిలిబీడీ

విప్లవ చిహ్న్లాలు కావు

వీర ప్రసూనాలు కావు 6

పురాతన సౌభాగ్యాలను

పరాభూతం చేస్తే నీగతి

ధరాధరాగ్రం పై కూర్చుని

ధరాతలంలేదని కూసే

నిరాలంబ పిడి వాదం 77

20

మరీచికాజల స్నానం చేసి

శిరోజాలలో గగన పుష్పాన్ని ధరించి

శశవిషాణాన్ని చేతబట్టి

వంధ్యాపుత్రుడు వస్తున్నాడనటం 8

భూతకాలంలేకపోతే

పుట్టనేలేదు వర్తమానం

వర్తమానం లేకపోతే

వర్తించదు భవిష్యత్తు 9

నాసిక లేకుండా గోదావరి

కాశీలేకుండా గంగానది

కేసరాలు లేని పూలు

కేవలమూహా పరికల్పితాలు!॥। 10

చేతకాని వాజమ్మకు

చేతి నిండ సర్టిఫికెట్లు

చేయంగలవాడైతే

చేసి మరీ చూపించును క్షే

చేయలేని వాడుగనుక

చెప్పుకొనును ఘనుడననుచు

చేసిన వాళ్లవి చేతలన్నీ

చేదస్తంగా జమకట్టును 12

కోతలకూ కూతలకూ

తాతలపై ద్వేషాలకు

వాదాలకు నినాదాలకు

వేదవచో విఘాతాలకు

భీరువుచూపే విఖీషికలకు

విప్లవమని చెప్పరాదు. 13 3౩1

ప్రాణానికి కలదట పరకాయప్రవేశం

విప్లవానిది నిజం విశ్వకాయ ప్రవేశం క్ష

ప్రాణం పరిశ్రమా

విలయం విప్లవమూ

అన్నీ ఒక చెట్టున కాసిన కాయలు

అన్నీ ఒక సిద్దాంతానికి ఛాయలు 15

సమష్టిగా సలిపిన వ్యవసాయంలో

ఎవరు బొక్కినది వారికి దక్కెను

ఎవరి అనుభవం వారికి మిగిలెను

అదే సంబంధం

ఆత్మకు పరమాత్మకు

అదే సంబంధం

స్థితికీ వి్రవగతికీ 16

భవిష్యద్వర్తమానకాలాలు

శాశ్వతంగా ఉండేవికావు

రేపటి రోజున పునర్నిర్వచనం

అన్నీ ఒకేకాలాకృతిలో .

అణగీపెనగీ నిండి నిలచిన

విభిన్న విచిత్రాణువులు 17

అదే సంబంధం

ఆత్మకు పరమాత్మకు

అదే సంబంధం

స్థితికీ విష్లవగతికీ 18

పొలాలు పండించుటకూ

ఫలాలు కాయించుటకూ

ఇలా తలం కావాలి కనుక

ఇలా తలంగా దేశపు నిర్వచనం॥ 19 32

మనుగదకూ మానవతకు ఘనుల మన్న గౌరవభావాలకు మానవ సంఘం దేశంగా మరియొక నిర్వచనం॥ - 20 అంతమాత్రం కాదు ఆర్య బుషలభావం పృథివి సమస్తం పురుషోత్తమరూపం అండ పిండ బ్రహ్మాండాలు

• అంతా విరాట్టురుషమయం 2్ష సర్వసర్వం సవా చక్రం జనతా చైతన్యానికి మూలం ఇటు భూచక్రం నుంచి అటు శ్రీచక్ర పర్యంతమూ ఇవి మవాచిన్ని వాసాలు ౭8 ఇక పైకల్పన కల్పాంతకాలంలో కూడా లేదు ఇకపై యోజన సిద్ధసాధ్య యౌగపద్యానికిలేదు ఇకపై ఊహలు ఈతరం వాళ్ల తరం కావు ఇకపై చేతలు ఈయుగం వాళ్ల కృతంకావు . 23 దిశాయంగా నడుపుకుపోయే విప్లవ రథ రాజ పథం విదిత సంప్రదాయ నిర్మితం విష్లవ రథ గమ్యస్థానం విశ్వమానవ కల్యాణ దినం॥ బ్య 33

12. జ్వాలా తోరణము ఓ ప్రభూ! నీదు దేవాలయ ప్రవేశ ప్రథమ సోపానమందు దర్శనము కొరకు కాచుకొన్నాను యుగములు గడచిపోయె నీపద ధ్యానమున నేను నిలచి యుండ క్షే అమిత ధనహీనుడైన నాయట్టి వాని నెవ్వరును లోనికి నరుగనీయలేదు నా వరకు నీకృపా మాధురీ విభూతి వచ్చు జాడలు తోచ వెప్పటికిగాని ల క్షణములును దినములు మాసములు కలసి జీవుడను నన్ను స్వాధీను జేసికొనియె కాల కలనంబుచే ప్రియాక్రమము వలన నాకు నిధనోదయములు సంభావితములు త్ర ఓ ప్రభూ! నీవు నూరేగనుంటి వనుచు జనము కట్టిరి ఘాసతోరణపుపంక్తి తన్మహాతోరణంబున దాల్చినాడ తృణశకల రూపమేను నిన్గనెడుకోర్కె డే స్వామి నీయొక్క దివ్యదర్శనమువలన నీచరణ దివ్యమంగళనీరజములు నాహృదయమున పాదుకొన్నవి స్థిరంబు చరణములు వీడి నీవెట్లు సాగగలవు? ర్‌ ఆ మహానంద తన్మయత్వంబులోన రథశిఖర ఘర్న్షణమున తోరణము తెగియె అమృతలాభంబు పొందిన యట్టి నన్ను కింకరిష్యతి మృత్యువు కింకరుండు 6 లా

నీయెదుట తోరణమును మండించినారు భస్మమై శరీరము నేలపైన బడియె బహుళతృణ శకల శరీర నిహితమైన

• బూదిలోపల నాదెట్లు పోల్చుకొనెదా? ళా

13. కాలాయతస్కై నమః

కాలానికి కదలికపోతే

గతంలేదు మృతంలేదు

పల్లవించే భావిలేదు

కోశస్థమైన సాతత్యం

కుదురు గట్టి నిలుస్తుంది క్షే సముద్రానికి వేలలు ఉన్నె

కాలానికి లీలలు ఉన్నె (.

వేలలు మూలాంబుధి రూపంకావే

లీలలు కాలానికి బింబం కావే॥ ఓ పగలూ రాత్రీ వేసవి వసంతకాలం

వర్నాలూ శతాబ్దాలూ

మరలిపోయే మన్వంతరాలూ

కాలానికి నిజరూపాలా

కావు కావు కాలస్వరూపం॥ త్రి గతంతో గతించదు కాలం

భవిష్యత్తున (ప్రభవించదు కాలం

కాశబుగ్గలు ఊసిపోతే

కాశంలో గల ప్రతిబింబం

గతిస్తుంది నశిస్తుంది

ఆధారమైన యాథార్థ్యం

క్షరం కాదు రుణంకాదు జ్తీ

భూతాంత రంగంలో అభూతమైనది కాలం భావిదళాలకు ముందే సంభవించేది కాలం _ వర్తమాన కాలంలో కూడా వర్తనలేనిది కాలం ర్‌ త్రికాలాగ్ని కాంతిచ్చటా - దేదీష్యమానం కాలం జ్యోతిష్మతీ యోగాంతరంలో జ్యోత్స్నా వికాసం కాలం వికల్పంలేని సమాధి స్థితిలో వెలారింపబడేది కాలం 6 తథ్యామిథ్యా మధ్యే మార్గంలో రహత్తర పథావిష్టంగా రహిల్లు తుండేది కాలం ఆనందాద్వయ (బ్రహ్మపదం అఖండమైన కాలప్రమాత్వం గ్గ యావతి బ్రహ్మపదకృషీవిశేషం తావతి కాల ప్రమేయం గణేయం కాలాయతన్నై నమః 8 మానసమున సన్యాసము వానప్రస్థంబు నిత్యవర్తనమున నా దైనందిననైగమ క ర్మానుష్టానంబుచే గృహస్థాశ్రమమున్‌ క్ష త్రికరణముల త్రయ్యాశ్రమ వికలముగా సంచరించు వికృతాత్ముడనా త్రికరణముల సంధింపగ నకటా చేష్టాయితము మహాభారమగున్‌ ల 36

ఒకటి మహాజ్యోతిర్ద్వా

లికగా ప్రాదేశమాత్ర లీలాకృతిగా

ప్రకటితమై చైతన్యము

సకలంబు వలెన్‌ మహస్సు సంధానించున్‌ తె

నాకెదియో విచిత్రమయినట్టి యొకొనాక భావనాతరం

గీక్కృత రోమహర్షణజిగీషవలెన్‌ మధురానుభూతియై

నాకు మనస్సుగాని పరిజామముగా విలుప్తమై శరీ

రాక్ళతి శూన్యమై పరిసరమ్ములలో పరిలీనమై చనెన్‌ శీ 15. ఊహాచాలనము

నే పసికూననై (బ్రతుకు నిగ్గులు నేర్వని నాదెవండొనా

పై పరమాదరంబు తెలుపన్‌ పొనరించెను చుంబనక్రియన్‌

నా పెదవుల్‌ మధుద్రవమనొక్క మనీయము లౌచు గౌరవ

శ్రీప్రకటించు నేటికిని చేతమెరుంగని వానికోసమైః క్ష

ఏ చిరుచల్లగాలి పరతెంచిన తత్తదనూనభావనా

వీచిక నామనస్సు పలు వెల్లువగా చనుదెంచివచ్చియే

వోచిరకాల సంస్కృతుల పోల్చి అనంత సమాధి నిశ్చల .

శ్రీ చతురంబుగా పెరిగి చేతములో పరిపుష్టి పొందెడిన్‌॥ 2!

ఏనొక మారుతంబునయి - ఏవన వీధులయందొవేణు ని,

స్వాన మధు ప్రసాదగుణ సంపదచేత కలాభిరామమై

పూనితి దేహమన్నయనుభూతియొనండు జనించి మన్మన

స్థానము శాంతిమూల పరిషత్తు వలెన్‌ సొబగుల్‌ ఘటించెడున్‌ 3

ఊహలకందరానిదేదియో హృదయంబున కందినట్లుగా

నూహజ నించి నా హృదయమూరక సారెకు పొంగివచ్చునా

లోహిమ వాలుకా పరిమజోత్సవమై చెలువంబుకూర్చితే

జోహరి దశ్వరూపమగుచున్‌ పరిమాణ విపోనమానమై _

37

16. అహోబత

ఈ మహానంత విశ్వమందెల్ల భరత .

భూమికి పరమ ధర్మ ప్రబుద్ధ కీర్తి

తిరిగి శిశిరంబు వచ్చె మాదేశమునకు

నవ వసంతకాలంబు రెండు నాళ్లు లేదు॥ న!

నామనశ్చృంగమెక్కి కన్నాను నేను

భరత ధారుణీ పరిసర ప్రాంతమందు

ధర్మమే రూపు మాసి నిర్దగ్ధమయ్యె

వీర్యహీనమై నూత్న సాంకర్య మొకటె 2

ఇచట నాకండ్ల యెదుట గర్జితములైన

మార్గముల నుండి 'వింత కశ్ళలము పుట్టి

విమల సద్ధర్మ పుణ్యమార్గముల మీద

దాడి వెడలెను మిడుతలదండు వోలె తి

భారతావనీ పరిసర (ప్రాంత జనిత

తుచ్చ వైరుధ్య భావనా దుష్టధూళి

విలయ జీమూత జాలమై విక్రమించె

భారతములోన శాంత నిర్భరము తొలుగ॥ లే

ధర్మంబు మూర్తివంతంబయి పుణ్య భా

రతికి రక్షయగు పర్వతపురాజు .

పరమ పాొవిత్ర ప్రవాహంబు గంగా మ

వోనదికి ప్రథమాలయంబు.

తారకాసుర ప్రాణ దమనుడైనట్టిష

డాననునికిని క్రీడా స్థలంబు

పరశివాంక నిలయపరమేశ్వరీ దేవి

పుట్టిల్లు గానున్న గట్టుజేడు . నా.

ఈగిరీంద్ర స్వామికిపుడు పాప దొనవవిలయ తొండవాతంకమయ్యె

ఈభరతపుణ్య ధరను రక్షింపవలయు

అరుగుదెంచుడు మీరు బుష్యాత్ములార! ర్‌ పప్రథితమైన రసాధి దేవత! త్వదీయ

జలములోన నిక్షిప్తమై నిలచినట్టి

కాలమును మేలుకొలుపు! మాగడ్డమీద

ధర్మమును ప్రతిష్టించు సాధనము కొరకు॥ 6 హిమశైల వింధ్య మహీధర శ్రీగిరీం

ద్రములుగా కుల పర్వతంబులార

గంగాసరస్వతీ గౌతమీ కృష్ణవే

ణ్యాది నైలింప పుణ్యనదులార

కాంచి మాయా వంతికామధురాది ది

వ్యక్షేత్ర రాజముఖ్యమ్ములార -

బదరికానైమిశా పంచవటీచిత్ర

కూటసిద్ధాశ్రమ వాటులార

ఓయి సార్ధత్రికోటి తీర్టోపసర్ప

పుష్మర స్వరూపాద్భుత పుణ్యమూర్తి

మీరితోధిక తేజస్సమీకృత స్వ

రూపములు కండు ధర్మసంస్థాపనకును 7

17. అస్తు శాంతిః

సనాతన ధరాతలపుటంచుల్లో

మతోన్మాదులచితాభస్మరాశి

మహోపద్రవ నివారణోద్యమంలో

అంహోవారణ బృంహీత్మారం

స్వాహావషట్‌కాహళీధ్వనులు క్ష

8కి

మహాసమరాంగణ వ్యూవిల్లో

బాహాబలమేధో£_ నలచాతుర్యాలకు

ఈహారహస్స్ము హాకటాహాలూ

ఊహామహస్సులకందని

కథా నియాకథా సహహ్రాలూ

బృహత్‌ విహాయ సహర్నామర్నాలూ

ఆమహా ఆహవరంగంలో

అహోపురుషికల ఆహుతిగాథలు లై

బాహుఖైరవాప్రతాపధురంధరా

కాలానల బాలమూర్తి కల్పాంతరవీ

రేహురేహురేరిపూన్మారయమారయ

బాహుబాహురే భండన భండన

రుంరురుంర్వుకుఠారేణ ఛిందిఛింది

ముష్టిముష్టి సంక్రాసయసంత్రాసయ

వీరభ(ద్రవిద్రావయవిద్రావయ తి

ఈ అనివార్య అనీకస్థంలో

హ్రీంకారోజ్జ్వల హుంకరింపులు

మహా యుద్ధరంగ దుర్ధరస్ఫురత్‌

ధిమిద్ధిమిధ్వనత్‌ ప్రచండతాండవం శ్తీ

యంయంయంధిక్‌ దిగంత విచలిత భూచ(క్ర

ధుంధుధుంధూమోద్దూళిత దిజ్నాగం

ఖంఖంఖంఖడ్దానేకశ్ళతఘ్నీ ఘోషణములు

రంరంఠరం రక్త్షోల్బణ ధారావాహికలూ

ఘంఘంఘం భీషణ భుశుండీఘాతల ఘర్షణములు

రుంరుంరుం మహావీరభద్ర రౌద్రావేశం

హంహంహం హతశేషులమృతిగీతం

నంనంనం రిపువిద్రావణి నగ్నతాండవం ర్‌ 40

మంమంమం మహావీరులమంగళగీతికలూ (త్రివర్జ పతాకోజ్జ్వల ద్ధగద్ధగల్‌ ధరాధరేంద్ర శిరః కిరీట భాసురమూ జైగీషవ్యుల జయహేజయహే నినాదాలు 6 మంగళ సమయం సర్వశత్రువుల గర్వభంగసమయం సంగరాత్యసమయం యుద్ధరంగ నిరమనసమయం 7 మతోన్మాదుల మరణ ఘడియల్లో శాంతి దేవతా సంకల్పపురోచులు ఏషాం బుషి మనీషాహృషీక శిరీషం శాంతిరేవశాంతిశ్శాంతిర్మే అస్తు శాంతిః 8 18. బానిసల చందనూమ చందమామ నెన్నిసారులు పిలచిన మింటి నుండి నేలమీద రాడు తోయిలంబుపెట్టి దోబూచులాడిన కదలడాయెనేమికారణంబుః: క్షే నిన్న నీవొసగిన వెన్న ముద్దను జూపి బొమ్మలాట లాడ రమ్మనంటి ఆడపెండ్లి వారి యాహ్వానమునకైన వ్రాలలేదుచం(ద్రుడేలనమ్మ 2 అన్ననేను కలసి ఆడుకొనుటకేగి ఊరిబైటనున్న యేరులోన నిసుకతోడబొమ్మరింధ్లను కట్టితి యిండ్లజూడనాతడేలరాడు తి గ్‌

నాన్నగారు మొన్న కొన్న గుజ్జ్బముమీద జీనుకట్టి కత్తిచేత బట్టి యుద్ధమాడ మనుచు నూరక పిలచితి తిరిగి చూడదెంతపిరికివాడు త్తే బెరపిచ్చి తండ్రి ఆకాశముననుండి క్రిందికరుగరాదు చందమామ చుట్టుకాపుపెట్టి కట్టడి చేసెను చుక్కలన్ని కలసి నిక్కువముగ ర్‌ శివుని కొంపమీద చీనివా దరుతెంచి దొంగతనము చేసి దోచుకొనియె ఫాలనేత్రుని నెలవంక పూవును తీసి తారకలనడుమను దాచినాడు 6 నాన్న యొద్దనున్న చిన్న కత్తిని దూసి తిక్కచీనివాళ్ల తుక్కుతుక్కు చంపివేతు నేను చందమామను తెత్తు నన్ను పంపవమ్మ వెన్ను చరచి 7 (19629) 19. సర్వోదయము జ్యోతిర్గర్భము భారత జాతీయ సకల మవస్సు సర్వోదయ సం స్థాతీర్ధంకరమున రహిం సొతపమంటత్ర ప్రణవము జాతికిపితయున్‌। . క్షే భారత పుణ్యభూవలయ రక్షాయోగ్య ఫణితిలో తొలి కాశ్యపాదులట్లు కస్తూరిబాతల్లి గారి పత్నీవ్రత శ్రీభాగ్యలబ్టి నత్రిముని పగిది ళ2

సద్ర్రహ్మ భావ విజ్ఞాన సాధనచేత బ్రహ్మర్షి గాధిసంభవుని యట్లు పరమశాంత స్వరూప (ప్రభావంబుతో బుషి మహేంద్రుడగు వశిష్ణునట్లు అమిత దీక్షా సమాధిలూనాసువగుట నధిక తేజస్వి యగు జమదగ్నియట్లు సర్వముని మహస్సంకాశపర్వమైన సర్వతోముఖ ప్రతిభకు జయము జయము. 2 ఆర్యబుషులు నైగమాంతర మండలం బుల దాచిపోయిన విలువ సరకు పరమతపోనిధావామలూరు కవివా - క్కున క్రొత్తమెరుగులు కొన్న సరుకు " ద్వైపాయనుని నూత్నవాబ్బ్యయ సృష్టితో నాల్గు దిశల కీర్తినందు సరకు ' మూగురాచార్యులున్‌ ప్రోగుచేసిన గిరా కి వలన ధర పెరిగినది సరుకు ఓయి గుజరాతు కోమటి! యుగయుగాల తరుగుదల లేక నిత్యవర్ధనము కలిగి దేశమునకెల్ల నాక నూత్న దీప్తి తెచ్చు ధర్మమను పదార్థంబు నీదైన సరకు॥ తె అలసిద్ధార్థుడొకండు నీవును నహింసా మార్గ ప్రశాం తులు శ్రీరాముడు నీవు ధార్మిక మహోద్యోగ ప్రధానాచ్చ భా వులు శ్రీకృష్ణుడు నీవు యోగ గరిమావ్యుత్సన్న పుం భావమూ ర్తులు వైకుంకఠుని దివ్యలీలల మహత్తుల్‌ నిన్ను వర్ణింపగా! పరిత్రాణాయ సాధూనాం వినాశాయచ దుష్కుతాం। ధర్మసంన్థాపనార్ధాయ సంభవామి యుగేయుగే॥ 4

20. సముద్ర దర్శనము

స్వార్ధ భూయిష్ట లౌకిక స్థావరమున ప్యాకులత్వంబు దుస్సహభారమగుచు మానవులు నిత్య చింతానిమగ్నులగుట _ వారికానంద భాపనంపదలు లేవు క్షే ఈతడ ధర్మ శూన్యమయి హెచ్చిన దుష్టనికృష్ణ భావరుం రూకల నంబులో పృథివి సర్వము శోషగిలన్‌ కృపాతరం గీకృత మూర్తి సాగరుడు కించులు కమ్ములు వీచిప్రేమతో

సాకును భూమిపై మరల సర్వమహస్సులు వృద్ధిపొందగన్‌ _ 2 అతడు కరాలు జూపి హృదయంబున కద్ది కొనున్‌ సుహృత్తుపా దతలముగాధమైత్రి విదితంబగునట్లుగ గౌరవించు క ల్పితమగు మందవాయువులు వీచి తుషారపు జల్లు పెల్లులం చితగతితో శిరంబు నభిషించినుతించును నూత్న గీతికన్‌ 8 కడలికి నాకు మధ్య చిరకాలము నుండియు పూర్ణమైన సం గడితనమైత నూజుని మృగాంకుని చూచినయట్లు నన్నునున్‌ జడగొనుహార్దభావములు సం(బ్రములున్‌ రసలోలుపత్వముల్‌ విడుగునటుల్‌ కనుంగొనును వెల్లువ' పెల్లుల నుల్లసించుచున్‌ వియదమృత '్రవంతి పృథివీ స్థితికిన్‌ దిగివచ్చినట్లు వా బ్మయపు పురాణశాఖ కల మాధురి పొంగులు పొంగినట్లుగన్‌ అయి జలరాజ శీతల విహార గుణంబులు నీకరంబులన్‌ ప్రయతములై రహ స్సుధలువర్ధిల్లుచున్నవి భూతలంబునన్‌॥ క్‌

21. వ్యపదేశము నేను మాతృగర్భంబు వినిర్గమించి భూమిపై కనులు తెరువబోయినపుడు నాచికిలికన్నులకు నందినదియొకండు దివ్య ఊహాపథాంచల తీవ్రరేఖ॥ క్షే క్‌ లో

నాటికిని నేటికిని మన్మన్సము[ద్ర

సానుగతమైన దొక్కలి విషాదమేఖ

ఖండమామరించినదింద్రియాండమెల్ల .

నిత్యచరమ సంధ్యాతమోని బిడమగుచు॥ 2!

నాకనులు మూసి కొన్నదిలేక నింత

కాలమును వెదకినవి చీకట్లు చీల్చి

కాని మన్నేత్ర తారాప్రకాశవీధి

మెరసినదిలేదు నాటి కాంతి రుచి తిరిగి తి

తన్మధుర సుషమాపునర్దర్శనంబు

లక్ష్యమైనది నాదు సర్వంబు తపము

తత్పునర్దర్భ నాశాపథానుగతుడ

తిరిగి మాతృగర్భమున వర్తింతునేను శ

నా తపస్సునకు ఫలము పూతమైన _

నాకవాసంపు సౌఖ్యముల్‌ లేకపోయి

శిథిల జీవితములెవరించినను నేమి

తుదకు తపము పుష్పించుచున్నదియెచాలు ర్‌

చేతిలో కాయ జారిపోనీతనంత

నాకు నాశావిముఖత యన్నదియె లేదు

నాకు నమ్మకముండె పునః ప్రయత్న "

సఫలితామ్మాధూరీ దుర్యసాగరమున 6

నాకనుల మీద బాప్పకణాలు మొలచి

భూతలము చుట్టునుదధి సంపూర్ణ పరిధి"

నిర్మితము చేయనీగాక నేల నంత

సుళ్లు గొని ముగింపించ నీ శూన్యపథము ళా

నాదుఫాల భాగంబున భీకరంపు

టగ్ని నేత్రంబు మొలవనీ! అందులోన

మండుచుండిన వహ్నిలో మాడిపోయి

జీవ సంతతి నెల్ల మూర్చిల్ల నిమ్ము 8 టీన్‌

అవిరళగవేషణా శీలమైన (బ్రతుకు గడపినది శరద్దశలు విక్రాంతి విడచి

• జొహిరన్వేషణములు నిష్ఫలములగుట స్వీక్సృతములయ్యె నాంతరన్వేషణములు 9 ఆంతరన్వేషణామగ్నమైన మనసు ఇంద్రియాతీతమగుచు వర్తింపజొచ్చె జ్ఞాన కర్మేంద్రియములు నిష్కార్మికములు వివశములు' సుప్తములు శక్తి విగళితములు 10 ' బహుళమైన అంతర్జోక పథములందు మేఘములు వియత్తులు కాంతి మేళనములు ప్రాణ ఘోషా నినాద విభ్రాంతికములు రోధినీచంద్ర చందైకారోహణములు ॥|॥| కాలమిట్లనంతంబుగా గడచిపోయె బుతువులబ్ద్బముల్‌ బాహిర స్మృతులు లేక మరల నింతలో నింద్రియ మండలంబు తిరిగి వికసించె లౌకిక పథములందు " కేం మున్ను సాంద్రకీకారణ్యమున్నచోట బహుళ జన సంఘ యుక్తమౌ పట్టణంబు పట్టణమున దేవాలయ ప్రాంగణంబు వెలసెనొక్కటి మత్చరివేష్టితంబు 18 నా కనుల్‌ తెరునబడి జనాళినెల్ల సమధికోత్సాహ భరితంబు సలిపెనపుడు జయజయారావముల్‌ వేద సంస్కృతములు మిన్నుముట్టెను మధుర సంపన్నమగుచు కేశ ధూపదీప నైవేద్యదివ్యోపచార మంత్రపుష్పాంజంలుల్‌ గీతమాలికలును
• స్వస్తి నీరాజనములు ప్రపత్తినతులు వృద్ధ జనపురోహిత కృత విన్నపములు 15 46

“ఓ మహాస్వామి” మీ రెవ్వరో తెలియము

మీపదాంబుజములకు సమీపమందు

పురము కట్టింరి మాపూర్వ పురుషులెవరా

వినియెరుంగముమున్ను మీకనులవిప్పు॥। 16

మీ చరణ సన్నిధానంటులోచిరంబు

వేల్పుమలవోచె పేరు కల్పించుకొన్న

మా పురమునకు కలిగెను లోపమొకటి

నీరథికి దగ్గరై మంచి నీరులేదు క్ష?

మాకు ్రత్యక్షదైవ సమ్రాట్టు మీరు

మా పురస్థానమునకును ప్రాపు మీరు

మీ కృపాపరిణద్ధమై మిన్నువాక

మాకు లభింపవలయును మంచినీరు మేక

జనులు చేయు (ప్రార్ధనలకు జాలికలిగె

వారికోరిక తీర్చు భావంబు కలిగి

నంత విశ్వాస మొదలై పునః ప్రయత్న

సఫలితామ్మాధురీధుర్య సాగరమున 19

కడలి గట్టున నున్న గ్రామమునకు

కలిగినది చోద్యమై నీటి కరవుచూడ

కరవు పోవలెనన్న సాగరము నుండి

మంచి నీరు పల్లెకును తెప్పించవలయు 20

పల్లెలో త్రాగు నీరు కావలసి వచ్చి

తల్లడిల్లైదు జనములై దయతలంచి

ప్రక్కగా నున్న సంద్రంబు వరకు పెళ్లి -

జలనిధిని మంచినీరుగా సలుప వచ్చు ౭

ఎన్ని వర్షముల్‌ నేను తపించినాను

ఇంతవరకు నేనెదియు వాంఛింపలేదు

త్రాగుటకు నీరు లేని దుర్దశను చూచి

తపము వెచ్చింపవలెనన్న తలపుగలిగె 22 చ

సాగరము దిక్కుగా నేనుసాగినాను

నాలుగదుగులు మాత్రము నడచినంత

సకల తేజస్పనాథ విశ్వమయుడైన

సత్యమైన వెలుంగు ఆదిత్య మూర్తి 29

ఎదురు వచ్చెను బ్రాహ్మణ వృద్ధుడొకడు

నను పరీక్షగా నేత్ర కోణములజూచి

ఎచ్చటకు పోయెదవని ప్రశ్నించినాడు

ఏనుకోపంబుతో చీదరించుకొంటి ల

ఉత్తమము జనహితమైన దూహచేసి

సలుపయత్నంబు బ్రాహ్మణ శకునమేల

ఎదురు వచ్చినవాడు నోరెత్తి పిలచి

ఎచ్చటకు పోయెదవని ప్రశ్నింపనేల £2ర్‌

దూసికొని పోతి మరి కొంత దూరమేను

పుట్టదల విడువని మహార్భాట గతిని

రుద్రలోక తేజశ్శాంత భద్రమూర్తి

ప్రమథగణసేవితాం(ఘ్రి నీరజవికాసి 26

ఎదురు వచ్చెను (బ్రాహ్మణ వృద్ధుడొకడు

నను పరీక్షగా నేత్రకోణముల చూచి

ఎచ్చటకు పోయెదవని ప్రశ్నించినాడు

ఏనుకోపంబుతో చీదరించుకొంటి 27

సాగి వచ్చె ద్వితీయంబు శకునమిట్లు .

వరుసగా దుశ్ళకునములు వచ్చి రెండు

కాలమనుకూలముగలేదు కావలయును

ఇక విసర్జింతునాకార్య నికరమిపుడు 28

ఈమవహాకార్యమున స్వార్ధమేమికలదు?

దీనికిని దుశ్ళకునములు కానుపించె

స్వార్ధరహితమీకార్య సాఫల్యతకును

యత్నమును వీడరాదు మధ్యంతరమున 2ం 4

శిరము వంచిఆలోచనా స్విన్నమతిని

నాలుగడుగులు ముందుకు నడచినాను

దివ్య వసురూప తేజః ప్రదీప్త మూర్తి

పూర్వ పరిచయ భావ విస్ఫురణ తోవ 80

ఎదురు వచ్చె బ్రాహ్మణ వృద్ధుడొకడు

నను సమీపించి నా శిరస్సును గ్రహించి

నంతలో నేను గుర్తించి పాదాభివంద

నంబు చేసితిని పితృరూపంబునకును తె్షే

సృష్టిలోనున్న పరిణామశీలమెరుగ

లేక లవణాంబుధిని సుధావార్థిచేయ

తపము వెచ్చించునీకు సత్యంబు తెలుప

నేగుదెంచిన వారి గుర్తింపవైతి 82

మాపితామహుల్‌ నీసితామహులునీకు

నిత్య గౌరవమూర్తులాదిత్యరుద్ర

లోకవాసులు వాత్సల్య రూపధరులు

అనుచు పితృమూర్తి అంతర్జితంబునయ్యె 83

తండ్రి రూపంబు తిరిగి ప్రత్యక్షమగుచు

తెలిపినట్టిది దివ్య సందేశమేమొ

చిత్రమును బుద్ధి మానస వృత్తియొకటి

ఏకమంతఃకరణమై (గ్రహించె నిపుడు॥ లెక

వేదవాక్యములందు గర్భితములైన

భగవదాదేశ శాసన భావమెల్ల.

తెలిసినది తపోధర్మ ప్రదీప్తినాకు _ -

కనులు మూసికొందును నేను కర్మ కొరకు! 8ె5్‌ ష్‌!

22. పుట్టినరోజు పండుగ పుట్టిన రోజు పండుగలు పునః పునా చేస్తావుగాని పుట్టిన సమయాన్ని మాత్రం పట్టుకు రాలేవు మళ్లీ క్ష పుట్టిన రోజు పండుగల్ని ఎంతో అట్టహాసంగా చేసి కొన్నా చిట్టిగాపొత్తిగిళ్లలోని బోసి నోటి తనాన్నియ్యలేవు 2 ఒక సారి పుట్టితే వచ్చేది . ఒకే ఒక జీవితకాలం వికటంగా దానిని ప్రకటిస్తావెందుకు మళ్లీ మళ్లీ 3 సంసృతి జన్మ జరాచిహ్నాలను న సంస్కృతితో పునరుద్ధరించుకుంటూ సంస్కృతిగా 'ప్రకటిస్తావు దేనికి జన్మదినపు పండుగల్ని సాంకాలికము చేస్తావుదేనికి ఆత్మపరవంచనల్ని అభ్యుదయమంటావుదేనికి? శీ
23. తిలకించేతీరుబడి మళ్లీ సూర్యాస్తమయ సంధ్యారుణ కిరణావళి ఫుల్లకల్లార కాంతి కల్లోలాన్ని వెల్లడించింది మళ్లీ ఒకరోజు పిల్లిమొగ్గలు వేసి డొర్లి పోయింది ఊదారంగు దూరాకాశంలో మసృణకాంతుల ముసిముసి నవ్వుల తురాయి చుక్క తొంగిచూచింది న్‌ లావాలా

మళ్లీ ఉషుకాంత శాంతకపోలాలమీద

కషాయగంధ కాశ్మీర వర్ణాలూ

పర్వతశిఖరాల భాసురత్వానికి కాషాయాంబర ఘన సత్మారాలూ

గగనభాగంలో గండరించిన మార్తాండ

చండాంశువుచేసే చంక్రమణాలూ

పరువు పందేలు తీస్తున్న సువర్జకిరణరేఖల

అందాలు చిందే హుందాతనాలూ

తిలకించే తీరుబడి నాకు లేదు ల

(మిస్తూ చెమటలు సెలయేళ్లుకాగా |

సమస్తాన్ని విస్మరించి సతమతం కావాలి నేను

మళ్లీ సూర్యాస్తమయ సంధ్యారుణ కిరణావళి "ఫుల్లకల్పార కాంతికల్లోలాన్ని వెల్లడించేదాకా

తిలకించే తీరుబడి నాకులేదు

మళ్లీ ఒకరోజు పిల్లి మొగ్గలు వేసి డొర్లిపోయేదాకా

తిలకించే తీరుబడి నాకు లేదు.

నాకాలంలో కనిష్ట సాయంకాలం

కనుచీకట్లో కలసిపోయి

కాలార్జవంలో నన్ను కలుపుకునేదాకా

తిలకించే తీరుబడి నాకు లేదు.

స్‌డర ల్యూ పంతాలు 24. తద్ధితాల్లు/ *...--” జనా. |

అఘాత భూతకాలంలో సం( గే 6 గం. జ1907.) ) గా | ఆవరణ కల్పించుకున్న హృదయాన్ని యయ న్న గ / మూగపోయి హీనంగా మూలుగుతున్న దాన్ని వాధర్ట0 ఏ

పైకిలేపి ప్రభంజనంగా పల్మిస్తున్నది వాణి. క్షే

నల

రెక్కలూడిన (గ్రద్దను లేపుచున్నది ఆకాశానికి పిడుగుపడిన చెట్టును పుప్పింపచేస్తున్నది మళ్లీ తీరాన ఉన్న ఇసుక తిన్నెలదాకా సాగర గర్భాన్ని సంక్షోభం చేస్తూ అప్పులో నిప్పున్నదని ఆలోచన కల్లిస్తున్నది ౭ రెల్లు దుబ్బుల వెండిపూవుల రోదసీ సీమల్లో హిమన్నగంసానువుల్లో హేలగాదూకేసరిత్తులగంతుల్లో నీలి సంద్రం నడుమ నింగిని చుంబించే శ్యామల కోమలత్వంలో సజల జలదాల సలిల బాష్పానంద ధారల్లో పలుకుచున్న వాణి పదాలు పల్లవిస్తున్నాయి మధురంగా త్ర అశౌచ నిచయావధులు దాటిన మనస్సిగ్ధ సన్నిధాన మాధుర్యంలో వెన్నెల పందిళ్లక్రింద విచ్చిన కుసుమాల మీద పలికించే వాణి పదాంబుజాల చిహ్నాలు జ్తీ ఇంత మంచికల ఇంకా కొంతసేపు కరగిపోకుండా ఉంటే కదా బాగుంటుంది - ఆశలు మాత్రం ఆకాశంలో విహరిస్తూ మేఘమండలాన్ని దాటి మీదకు పోతున్నాయి తారావళితో చేరి తద్ధితాలు పలుకుతున్నాయి తరువాత యేముందంటే తారలు నవ్వుతున్నాయి ర్‌ 25. అపదేశాలూ - ఉపదేశాలూ పరాయి వాని ఉచ్చిష్టంతో బలిసిపోయిన బలిభుక్కులు పతత్రాలు తమ అరపుల్లో దట్టమైన మాధుర్యం తమ బాణీ క్రొత్తదంటూ తగాదాకి వస్తున్నాయి క్షే 52

కాకాసుర ఢోకాసుర

మోకాకై వేచి ఉన్న మురదానవుడా

ఏకాక్షీ నవ్యత్వం

నీకేదిరచెప్పమంటె నిక్కులు పోతాయ్‌ 2

కాకారవాలబాకాలు ఊదుతూ

గద్దరింపులు దద్దరింపులు

పరపుష్టాలను మెచ్చుకుంటూ

పరభృతాల్ని పతత్రాలను గేలిచేసే

పక్షపాతాల రిష్టా! మదోత్మట మానవుడా

వృక్షాల మీద వసించే

పక్షులమైన మాపై

కక్ష నీకెందుకంటూ

వెక్కిరించి వెళ్లిపోయాయి తి 26. తతకిం

“అక్కా వింటున్నావా! _

గుప్పుగుప్పున ఊత్తూ - కూతలు కూస్తూ పోయే రైలుబండి

పలుకుతోంది నా మాటలు

పదేపదే చెబుతోంట ఆమాటలు

మిఠాయితేక= మిఠాయితే మిఠాయితే” క్షే

“అట్లాకాదుర! అల్లరిపిల్లాడా!

చెయ్యవద్దు అల్లరి పెద్దలు

చెప్పిన మాటలు విను - చెప్పిన మాటలు విను

అంటున్నది నిజంగా - అడుగు అమ్మను కావాలంటే” ల

“అమ్మా అమ్మా - అక్క అంటున్నది నిజమా?” త్ర

ర్‌3

బెనురా! బాబూ చక్కగా చెప్పుచున్నది రైలు

చదువుకో చదువుకో

అనే మాటలు - అది కాదంటావా?

అడుగు మీనాన్నను. | “నాన్నా నాన్నా

అమ్మచెప్పుతున్న అసందర్భాలు

విన్నావా నువ్వుకూడా!

రైలుబండి నామాటలు

అనువదించి పోతుంటే

అట్లాకాదని అమ్మచెప్పుతున్నది అబద్ధాలు” ర్‌ గొంతుకలో మసలుకున్న

వేదాంతపు వాక్యాలను

కూడబలుక్కురావాలని

నానాయత్నం చేస్తున్న రైలుకి

నాలుకపై వచ్చేటప్పటికి

దడదడతో మాటలు

తబ్బిబ్బుగ వస్తున్నాయి

తతఃకిం తతఃకిం తతః కిం

అంటున్నది మాటలు - అతి గంభీరంగా 6

27. అహమన్నమహమన్న మహమన్నమ్‌'

ఆశావిహాయసీ పథంలో

అంతరిక్ష కక్ష్యాంతరాలు దాటి

అంతర్థహారథుల రమ్యహర్యాాల్లో

అధిగమిస్తున్నది మేధారథి శ

లా

పృథివ్యంతరిక్ష ద్యార్దిశాంతరాల్లో

*“వితతమైన కీుత్తాన్ని స్థితాన్ని

త్ర ప్రోతంగా ఉన్నదాన్ని చిన్నిధానాన్ని

అందలేని పొందలేని అహంకారి మిథ్యామతి ౭

(బ్రహ్మమే తుమామ్‌”

మధుమేతు మామ్‌

(బ్రహ్మమేవ మధుమేతుమాన్‌ తి

క్వుజీషాలోకాన్ని

విజిగీషులై సమీపించిన

జరారుజాక్రాంతుల్‌

అజాగళస్తనప్రాయులు

పురాపురాణ వారుణీకుణికాన్ని

“నవనివీత కృకాటికానిటాలాన్ని'1

12 మ్ధూర్హామూర్తస్వభావంలో

మూర్తి స్ఫూర్తి వికసించేదాన్ని

వహించలేని మేధారథి

(గ్రహించలేని మిథ్యామతి శీ

తల్లిచనుబాలు పేశ్చరైజుచేసే

తలపోతల మిధ్యామతి

సౌఖ్యాన్నీ కిలోగ్రాముల్లో సరఫరా చేసే

సంకల్పాల మేధారథి ర్‌

అంతస్సిగ్ధత్వాన్ని

కెషధజన్యంచేస్తాననే

ఆర్భాటాల మిథ్యామతి

నాడీ స్పందనాన్ని గ్రీన్విచ్‌ కాలంతో

జోడించగలననే మేధారథి 6 క్‌5్‌

మానవ లోకంలో

మాయమైన శాంతికోసం

చంద్ర తలంపై శోధించే

జలాంతశ్చం(ద్రచపల 77 3 స్రైహ్మ మేధవా

మధథుమేధవా

(బ్రహ్మయేవ

మధుమేధవా 8 14 ప్రాణ్రీషు ఆరమణం ప్రాణారామం

(ప్రాణాలకు క్రీడా పణములుగా

నాణెములుగ తృణకణములుగా

తృణజలూకాల తూనరతుక్కముగా రి భండన భండుల దుండగాలలో

చెరలాట చెందులభఖందనులుగా

కల్పించే మేధారథి

కవ్వించే మిథ్యామతి 10 అణుగర్భాల విచ్చేదంలో

క్షణం క్షణం సంధుక్షణమై

నరనివాసాలు గిరివనదుర్హాలు

ధరాతలాలు హరించిపోగా

ధురాధురీణ విద్రావణ దుధ్రా 1|| సాధుజనులు శాంతమనస్వులు

బీదసాదలు బిడ్డలు పాపలు

మానుషలోకంలో అమానుషచర్యలు 12 మానవ సౌభాగ్యానికి

మౌల్యములౌనిధి నిక్షేపాలను

ర్‌6

దగ్ధం చేస్తున్న దౌర్భాగ్యమతీ

అ(భ్రశుభవాతావరణాన్ని

కశ్ళల దూషితం కావిస్తున్న

గ్లామండల గ్లానిభూశుండీ 18 అహమన్నార్థి అహమన్నార్ధి అహమన్నార్థి

“ట్రహమన్నాదో£. హమన్నాదో2 హమన్నాదోః

అహమన్న మహమన్న మహమన్నమ్‌ .

1. ఒక శబ్దాన్ని మరల మరల ఉపయోగించుట ఉదరోక్తి, పునరుక్తి కాదు. ముఖ్యమైన దానిని చెప్పుటకిట్లుపయోగించుట. ఇది ఆగమ సంప్రదాయము.

2, ఆశా = వ్యాప్త పెరుగుచున్న 8 విహాయస = ఆకాశ

4, వితత = విరివి 5. బుతము = క్రమత్వము

6. ఓతః ప్రోతము = పదుగుపేకలు

7. _పరద్రహ్మతత్త్వము నన్ను పొందునుగాక. పరమానంద మాధుర్యోపేతమగు వస్తువు నన్ను పొందునుగాక. మధురమగు (బ్రహ్మమే నన్ను పొందునుగాక. -

8. బుజీషీ = చంద్ర (అపాన్తమన్యుః తృపలప్రభః మాధులిః శిమివాన్‌ శరుమాన్‌ బుజీషీ సోమో-' కోశము)

9. వారుణి కుణకం = పశ్చిమదిగ్గజపుపిల్ల సూర్యాస్తమయం జరిగే పళ్చిమ దిక్కు గజం భూతకాలానికి సంకేతం. క్షణక్షణానికి భూతకాలం దూరం అవుతుండటం వలన దాన్ని సూచించడానికే పశ్చిమ దిగ్గజాన్ని 'కుణకం' అనడం. _

10. నివీత = కప్పుకొనిన

11. కృకాటికా = పెడతల - సరిగా తెలియరాని భవిష్యత్తుకి సంకేతం =

12. మూర్తామూర్తం = పంచభూతాలలో వృథ్వి జలము' తేజమున్ను మూర్తములు. వాయువు ఆకాశము అమూర్తములు.

13. _సర్వజగత్మారణము సర్వ వేదాంత ్రతిపాద్యములగు బ్రహ్మము మేధచే లభించును. (మేధా = బ్రహ్మ విచారణాశక్తి)ి పరమానంద మాధుర్యోపేతమగు శక్తిని కూడ మేధచే పొందవచ్చును. (బ్రహ్మమే అగు పరమానంద మాధుర్యోపేత మగుశక్తియు మేధచేతనే పొందబడును.

14. ప్రాణేషు ఆరమణం = ఆక్రీడాయస్యతత్‌ ప్రాణారామం. విషయ సమన్వితము లగు ఇంద్రియములందేనికి (క్రీడించుట కలదో అది ప్రాణారామం అనబడును. ఇది బ్రహ్మమునకు జీవభావాభిప్రాయము వ్యుత్చత్తి. (ప్రాణానాం ఆరామోయస్యన్‌

క్‌7

తత్‌ ప్రాణారామం - ఎవడుండగా ప్రాణములకు సంచారము కలుగునో ఆవస్తువు 'ప్రాణారామం. ఇది బ్రహ్మపరమైన వ్యుత్పత్తి.

15. అన్నాదుడు = మిక్కిలి దీప్తమైన జఠరాగ్ని కలవాడు.

16. అహమన్నమ్‌ అహమన్నమ్‌ అహమన్నమ్‌ = నేను - అద్వయుడను నిరంజనుడను అగు ఆత్మ స్వరూపుడను మాత్రమే అయినను, అన్న స్వరూపుడనగుచున్నాను. నేను అన్న స్వరూపుడనగుచున్నాను. నేను అన్న స్వరూపుడనగుచున్నాను. (ఇది ఆశ్చర్యముకదా)

• 28. శబరి (పంపా తీర ప్రాంతము ప్రకృతి వికసించి ఉంది. సూర్యుని ఉదయ సంధ్యారోచిస్సులు అక్కడ ప్రకృతికి నునులేత ప్రవాళశోభను చేకూరుస్తున్నాయి. కొంచెందూరంలో ఆకుల జొంపంగా యేర్పడ్డ శబరి యొక్క ఆకుల గూడు ఉంటుంది. దానికి ముందూ వెనకా అన్నీ చెట్లే. చెట్ల మీద పక్షులు కూస్తూ ఉంటాయి. శబరి పారవశ్యంతో పాడుతూ ప్రవేశిస్తుంది.)

ఓహో శ్రీరామచంద్ర

ఓహో శ్రీరామచంద్ర

నా హృదయము నీకొరకై

దాచి యుంచినాను భక్తి

నాచుకొన్న మార్గాలలో

వేచి యుండినాను దేవ

నీదర్శన సౌభాగ్యము

ఈ దీనకు నెప్డు కల్గు

ఓహో శ్రీరామచంద్ర క్షే నీ దాసిని నీదానను

ఈదాసిని నీదానిగ ,

చేసుకొందువన్న ఆశ

చేసి బ్రతుకుచున్నానిల

ఓహో శ్రీరామచంద్ర

ఓహో శ్రీరామచంద్ర 2

58

రేపు వచ్చెద వనుచు వేగిపోయితినిరా కాగిపోయితినిరా ఓహో శ్రీరామచంద్ర తి పిన్నలేడిపై (ప్రేమ చూపించుతల్లిలో అంచకూనను టెక్కలడుగున దాచుహంసలో పిల్లచే నుదరంబు పెన వేసికొను వానరములో పెంచుకొన్నాను నీ ప్రేమ కొండలదాక కొలచుకొన్నాను నీకూర్మిగుండియదాక ఓహో శ్రీరామచంద్ర ఓహో శ్రీరామచంద్ర శ్వ (ప్రథమ భాస్కర కిరణ పాతమ్ముతో ముసుగు తొలగించు నీరజాతములయందు మలి సంజశీతల మరోచితగిలెనా తావి బుగిలించు తొగచిన్న దానియందు అదుపుకొన్నాను నీయాశ మిన్నుల దాక పొదుపు కొన్నాను నా పుణ్యంబు కన్నులదాక _ ఓహో శ్రీరామచంద్ర ఓహో శ్రీరామచంద్ర ర్‌ మూడు సంజల వెలుగు దొరమూర్తిలో నిండు పున్నమి నిశలపండు వెన్నెలలో చూచుకొన్నాను నీ సుందరరూపంబు దాచుకొన్నాను నీదాక్షిణ్య లక్షణమెల్ల ఓహో శ్రీరామచంద్ర ఓహో శ్రీరామచంద్ర 6 నేనీమంగళమూర్తిని ఈనా హృదయములోపల వ!

నిల్పికొనగ నెంతుగాని

అంతలోన నాకనిపించును

నేనే మోక్షుంద్రురాల

నీవేమో భగవానుడ

వంతెగాని నీకూ నాకూ

పొంతపొసగు టెట్లంచును

ఓహో శ్రీరామచంద్ర

ఓహో శ్రీరామచంద్ర 7 దినదినము సూర్యుండు తిరిగి వచ్చుటలోన

నెలనెలా చంద్రుండు పెరిగి తరుగుటలోన

ఆశించినాను నీ నామ సంగీతంబు

ఓహో శ్రీరామచంద్ర

ఓహో శ్రీరామచంద్ర 8 తరుణ మాకందంపుతలిరు పంచమములో

సగము విచ్చిన సరోజాతమధురషడ్డమములో

జలజలాతేనెల వాకశ్రావ్యనాదములలో

గుర్తించినాను నీకృపా విలాసంబు

వర్తించినాను నీకు బానిసనుగా

ఓహో శ్రీరామచంద్ర

ఓహో శ్రీరామచంద్ర ర చలిగాలి దిశలలో సాంద్రమయ్యెడువేళ

ముదురాకు నేలపై మోకరిల్లెడువేళ

చివురాకు కొమ్మపై చేరుకొనువేళ

మొగిలుకన్నెల గుంపుమూకగా చనుదెంచి

అడవిలో నలుదిక్కు లలబలముచేసెడు వేళ

ప్రొద్దెక్కకయవేడి హద్దు మీరెడివేళ

వెన్నెలలు తేనెలను వెల్లడించెడు వేళ

60

కల్చ్పించుకొంటి నీ కరుణావిలాసంబు

మల్చించుకొంటి నీ మహిమాతిశయము

ఓహో శ్రీరామచంద్ర

ఓహో శ్రీరామచంద్ర 10

నీవీయడవికివచ్చి

నా వీటికి కూడవచ్చి

నాకును నీకును భేదము

లేదే లేదని చెప్పుట _

నేకలకంటిని రామచంద్రా క్షే

దానిలోని సత్యమేమొ

దానిని గలభావమేమొ

నేమూర్థను నేమెరుగుడు

నంచుపల్కు నామాటలు 12

కాదేకాదే శబరీ

నీవూ నేనూ ఒకటే

నీలోగల భేదభావన

తీసివేయవేశబరీ 13

అని పలికిన నీ మాటలు

జాగ్భతిలో కూడ చెవుల

గింగురుమని (మైోయుచుండె

అనుభూతికి వచ్చినట్లు

అనిపించుచు నుండె లోన కేశ

మరినే కలలో చూచిన

మురిపింపులు జాగృతిలో

పులకింపులు కల్గించునా ॥

దేవా శ్రీరామచం[ద్ర

నీవె ప్రాణమ్మవు నీవె జీవమ్మవు

రావయ్య నా తండ్రి రామచంద్రయ్య కేర్‌ 61

కీరము

సీదుహృదయానంద మంతమొందెనటంచు

పాదుకొను భావాల పడమోకె గుడుసుళ్లు

మనసులో పలుమారు కనబోకెసుడిపెల్లు ఇనకులాంభోధిరాకేందుడిట వచ్చు॥ 16 అమృతపు పంటగా చెలగి నట్టి ఫలంబులతో

'ప్రమదపుకూర్చు వీవనలు పట్టెడు శాఖలతో

సుముఖములైన వృక్షములు సూచనచేయును, చూ

డుము శబరీ! రఘూత్తముడిటున్‌ చనదెంచునికన్‌ 7 శబరి

అంతటి భాగ్యముకందునటే

అంతటి నోములు నోచినాటే

రఘురాముడీ ఘనారణ్య సీమకు వచ్చునా

ఓకీరి! మనలనానందమున తేల్చునా! 18 వృక్షములపై పండ్లు

దెసలలో తావులను ముసరించు పండ్లపై

విసరువిసరున వచ్చి విసరేటి గాలులు

తీయని పండ్లన్నితిని వేయుకీరమ్ము

దోరపండ్లకు కూడ దోచుకొనుబాలకులు

సంతసింతురు మమ్ము స్వామి సన్నిధి నుంచు॥ 19

• శబరి

కాలమ్ము పంటయాకారమై పొల్చి

శ్రీరామునిచ్చోట చేర్చించునా! ఇంక

మౌనీశ్వరుని కృపామందార మీనాడు

సర్వవాంఛా ఫలప్రదానంబు చేయునా! 20 వనదేవత

ఓసీ శబరీ ఓసీ శబరీ

62

నేమేపరువుల్లు పెట్టు కాలము పండినపుడు కార్యములు ఫలియించును శ్రీరాముడు శీఘ్రముగా చనుదెంచును మనసీమకు పాలించులే నిన్ను పరమదయాళువు॥ వ కవి కొసకొమ్మపై పిట్ట గూడిన చెట్టు తలపండిముగ్గు -బుట్టలుగ శబరి ఆరణ్య సామ్రాజ్య మధివసించినచెట్టు చిరకాల మిచట వసించు శబరి కాలమ్ముతోపాటు కలసి పోయిన చెట్టు కాలమ్ము పంటయాకాంక్ష శబరి చైతన్య విస్సూర్తి చలన హీనము చెట్టు పరమ వైతన్య నిర్భరము శబరి ఈవనంబెల్ల ద్విజకులరావనిత్య మధుర ధారా వివోర సమ్మానభూమి సకలనాదమాధుర్య సంచయవిశిష్ట రామచంద్రుని నామక్తీర్తనము శబరి! తలపైననిడికొన్న తట్టలోపల పంద్లు పండిన భక్తి తపస్సు శబరి చేతితో కొనితెచ్చు చెంగల్పపూదండ తావి ముసరిన మార్దవము శబరి కదలాడుచున్నట్టి కాంతి పుంజంబునా శ్రీమతంగ మునీంద్ర శిష్య శబరి పంపా మహాదేవి వాత్సల్య కాసార సరసిజాత సుధా ప్రశాంతి శబరి

6

పరమ తాపసి చంద్ర కృపామహస్సు దిశలలో వెల్గుపూసిన దీప్తి శబరి ఈవనీదేవి రామచంద్రావనీశు స్వాగతించుటకొరకు రూపంబు శబరి 28

• శబరి నిజముగా నిజముగా విజయంబు చేయునా ఇనకులాంబుధిలోన హిమకరుండగుస్వామి నన్ను జూచుటకునై నన్ను తేల్చుటకునై వచ్చునా నిజముగా వచ్చునా మన వనంబునకూ లత అశరీరవాణి ఈపలు పోకభావములనే తపియించి మనస్సులోత్రపో ద్దీపితనైక భేద పరిదీనతపొంగులు పొంగగన్‌ స్వతః ('ప్రాపిత దుఃఖమూర్తి వయివందురు దేల? రఘూత్తముండుసు శ్రీపరమార్ధమూర్తి వికసించిన దివ్య మహస్సు వచ్చెడిన్‌ 265 ఈ చిరుచల్లగాలి వెలయించిన కమ్మదనంబులోనశో భాచణవైఖరీ మధురభాగ్విభవోజ్బల సాొమగీతికా వీచికలార్ధమైనవి విశిష్ట గరిష్ట గుణప్రవిష్ట భ (ద్రాచరణంబు రామవిభునాగ మన ప్రతి పాదకంబులై లగ ఈవనమెల్ల రాముని మహీయసి నామమునే ధ్వనించుశ బ్బావిలమైన భూతములనంతములై గగనాంతరాళ శూ న్యావధిలో గుణాత్మకములై వికసించిన సృష్టియట్లు సం భావిత రామనామ పరివర్తితముల్‌ వన భూములన్నియున్‌ 27 'ఇంతలో చెవిలోన నేదియో వినిపించు ఏదో మహాతేజమెనసి వచ్చినయట్లు పరమ తత్త్వంబుకృపా భావమైనట్లు 28 64

వితత మీయారణ్య వీధులలోన

సౌందర్యమొకరూప సంపత్తువూని ణం

చనుదెంచు నని భావ సారథి చెప్పు

అరుదెంచునని ప్రీతి ఆవహించినది 80

ఏమిశబ్దముగాలి యొక్కాడితెచ్చినా

రఘురామంద్రుని రమ్యమై నామమే

వినిపించు చెవులలో విమల సంగీతమై

అనిపించు మనసులో నరుదెంచు వాడని 81

ఏమిదృశ్యంబైన ఏమి స్పర్శంబైన

ప్రకృతిలోనెల్ల సంభారంబునందున

భాసించుచున్నది భగవంతుడీరామ

చంద్రుని తేజమే సారభూతంబయి తె2

ఈనాడు నా స్వామి యేతెంచు ననుచు

పల్కింది కీరమ్ము ప్రజయభాషణము 38

శ్రీరామచంద్రుండు చిన్నతమ్ముని గూడి

వచ్చుచున్నాడంచు వనదేవి చెప్పింది 3డీ

ఈనాడు నా స్వామి యేతెంచకున్నచో

ఓపలేనే దుఃఖ మాపలేనే గుండె

తపసి చెప్పిన మాటతథ్యంబు కాకున్న

(బ్రతుకులోనేమి ఫలము లేదనిపించు 85

శ్రీరామచంద్రుండు చిద్విలాసంబుగా?

ఈ దారి వచ్చునా ఈదీన గాచునా?

దారిలోజాలను తాకి నచ్చవుగదా

తండ్రి శ్రీరామపాదార విందమ్ములు 86 65

ఆరాతి పీఠమున నాసీనుడగు స్వామి ఈ తరుచ్భ్చాయలో నాతండ్రి శయనించు 'పంపాజలములతో పాదముల్‌ కడిగెద భో (సరస్సులో తొంగిచూచి) పంపా సరోవర భంగమ్ముల ్రతిఫలించి ఊగిపోవుచునుండె యొడలు సర్వంబును నేడు 38 ఈతటా కావచ్చిన్నంగా స్ఫుటము కానిదొక ఆకాశం ఈజలకాసారంలో చలించే ప్రతిబింబంగా ప్రకటితమయ్యేదొక ఆకాశం మరొకటి ఉన్నది మహాకాశం 39 బుద్ధ్యవచ్చిన్నంగానూ బుద్ధిని ('ప్రతిబవింబంగానూ పూర్ణ స్వరూపం పొంపెసలారే దొకటి చిత్తును కూడ మనసు మొత్తము మూడు విధాలనవచ్చా? 40 ఈనా ప్రతిబింబంమేను వినాలేదు కదా అభిలబింబములు శరీరావధులున్నంతవరకు త్తే ఉపాధి లేకుండాపోతే - ఉండదు ప్రతిబింబం అధిష్టానం లేకపోతే అంతా మిథ్యామయం త్ను నీకు నాకున భఖేదమే శబరి నాకున్న రూపు నీయదే శబరి కలలోన మాటలోపలి యర్ధములు నేడు తెలిసి వచ్చినవయ్య దేవశ్రీరామ 43 పురుషుండు ప్రకృతియు కలసి యొకటైసయపుడె కలుగునుపొదాన కారణము నిమిత్తముయి | 66

తేనెనీవని తీపినేనని

తరుణ కుసుమపు తావినీవని

తావి జిమ్మెడు ప్రసవమేనను

తత్త్వములు నాకెరుకవచ్చెను

ధన్యజీవిని నేనికన్‌ డర్‌

కీరము

రఘువంశజలధి రాకాసుధామూర్తి

అఘకీలలను నార్చు అంభోదమూర్తి

సీతామహాదేవి చేకొన్న మన్మథమూర్తి

ఖరదూషణాసురహర గంభీరమూర్తి

భక్తజనవశంవదవర్తి కల్పక మూర్తి

వచ్చినాడే శబరి వచ్చినాడే శబరి

మెచ్చినాడే నిన్ను మెచ్చినాడే నిన్ను 46

భరద్వాజి

తరుణ వికసిత పుష్పసంతతులనుండి

మధు ్రవియించి పాయలై మరగిపోయె

అభినవాద్భుత వారివాహముల్ల నదుమ

నవ్య విద్యుత్తు లేకాసినవి జగాన శ

ప్రత్యుషఃకాల నీరేజపత్రరాగ

కమ్రకాంతులు వనమెల్ల క్రమ్ముకొనియె

ద్విజకుల నినాదముల్‌ స్వస్తి వెల్లడించె

శబరి యోగినీ నిర్యాణసమయమందు తగి

వనదేవత

“తముత్రామంతం (ప్రాణానుతామతి

వాబ్మనని సంపద్యతే మనఃప్రాణే లా

(పరమేశ్వరుని వద్ద నుంచి పుణికి పుచ్చుకున్న సౌందర్యంతో ప్రకృతి లక్షి సంపూర్ణంగా వికసించుతుంది. నాత్యుష్టములైన కిరణాలతో సూర్యభగవానుడు రామచంద్రుని నేత్రప్రాయంగా వెలుగుతాడు. ప్రాతర్వికసిత కుసుమ సొరభంలో స్నానకేళీ విహారాలు సలిపిన మందానిల రాజనంద నదు షికారుపోతాడు. పక్షుల సంగీత తరంగముల నాద సౌందర్యంలో లోకమంతా పరవశమై ఏకమైైపోతుంది.) 29. అగ్నిష్టామము” బ్రహ్మాది సర్వదేవతల మహౌజనా కారంబు వోలస్నిగ్ధత్వమొప్పి . ద్వైపాయనాది సర్వబుషి సంఘటిత తే

జః ప్రసన్నతవోలె జగ్గుతేరి సోమాది పితృపురుషులకాంతి వైభవ ప్రాగల్బమును బోలె పరిణమించి ద్వాదశాదిత్యతేజోదీప్తి సంపుటీ కరణమైనట్లుగా కరడుగట్టి అగ్ని పారిష్యన్మథ్య సింహాసనమున కాలువుతీరిచి యుండిన వెలుగుటేని నిలుపుకొందును మన్మనోనీరజమునో ఆహితాగ్నిని నేను నిత్యాను మతిని! క్ష క్రౌంచ పర్వత భేది కార్తికేయుని షబణ్ము ఖస్మితాంచిత దంతకాంతి సుడులు ప్రాగాది యష్టదిక్సాల సమష్టి తే జోనివాసమయిన శుష్మమూర్తి పార్వతీజానికృపా మరీచీపిహి తాంతరంగ మహస్సదంశుమాలి సప్తర్షి కృతహవిస్సంజాత వాహనా ధిష్టిత సంచార దేవసవిత

వ!

సకల యాజ్జికీర్దేవ సంస్థాప్రశస్తి

కర్మసాక్షి నిఖిల కర్మకార్యదర్శి

అస్మదీయంబుగార్హ్హ పత్యాగ్ని రోచి

సత్కృపారాశి నాకు ప్రసన్నమగుత లి

దేవతలైన మాదు పితృదేవతలందరహస్య కవ్యవా

హావసరంబునన్‌ దెలిసినట్టి మహాత్ముడవంచు సర్వయ

జ్ఞావసరప్రధాన దివిషత్వతి వంచును నిన్ను గొల్లు నో

పావక! సర్వకామద! క్రిపాద, ద్విశీర్న్షిక సర్వతోముఖా తి

తేజముకెల్ల నీవయధిదేవతవున్‌ పితృదేవతా కృపా

వ్యాజముకీవెకర్తవు భవత్పరివర్తిత దివ్యలోక సు

శ్రీ జనులై పితృప్రతతి చేసిన దీవెనముల్‌ భవన్ముఖ

భ్రాజితముల్‌ మదీయకులవర్ధనహేతువులై రహిల్లుతన్‌ శీ

నీ రూపు బుగ్యజుస్సా

మారూధమధర్వణమును హవ్యతురంగా

నీరూపించిన వే భూ

సౌరంబుల మధ్య బంధు సంబంధములున్‌ ర్‌

సప్తసాగరాన్వితము భూచక్రమెల్ల

మేరు సహితంబుగా దానమిచ్చి కూడ

పహోమతుల్యఫలము పొందలేము గాన

హోమ ధూమధ్వజా నతులోయి నీకు 6

ఆత్మకర్త (శ్రద్ధసతి దేహంబు సమిధ

ఉరమువేది హృదయ వీధియూపమాజ్య

మయ్యె కామంబు సత్తవమగ్ని నిత్య

మాత్మ యజ్ఞవ్రతమునాది యజ్ఞపురుష 7

హృదయ చేదికా మధ్య సమిద్ధమూర్తి

తేజమున ప్రాణములు [వేల్పు యాజినేను

ఈ మహాద్భుతాంతర్యాగ సామిధేని

వీతకల్మషు పొనరింపవే మహాత్మ 8 69

జీవితాంతము నిన్ను నర్చింతుననుచు చేసినది నాప్రతిన వృథా చేయవలదు అంతరంగ శత్రుతతి హోష్యామిసతము పేదవాని యజ్ఞంబు తృప్తిపడు స్వామి॥ 9 అవుర పారీక్షితుని సర్ట్వయాగమందు వ్రేల్బబడిన సర్పములు జీవింపలేదు వేల్చినంత పునః ప్రభావించునట్టి పరమ దుష్టనాగు లరిషద్వర్గకులము 10 అలుక పూనకు గార్హప్రత్యాగ్ని తావ కీన సామిధేనీ జాతమైన దాని గౌరవావ్వానమే యొక్క కారణముగ నేటి హవ్యంబు లాహవనీయముఖము॥ శ! వాక్యమగ్ని సంభూతమై ప్రజ్వరిన్లి వాక్యమగ్ని దత్తంబు తద్వాక్కు చేత నిన్ను కీర్తించుటయు గణనీయమేమి సీవు మన్నింపు మావహనీయవహ్ని 12 నీవు లేక వైదిక కర్మనియతి లేదు సకల వైదికాచార ప్రసక్తి నాకు యజనమును యాజనంబు నాయందుకలవు అగ్ని! అన్యోన్య మాధారమయ్యమనము. 13 మొట్టమొదట ప్రజాపతి ముఖమునుండి అగ్ని నీవును నేను గాయత్రి దేవి ప్రభవమందినమాట సర్వంబు నిజము బ్రాహ్మణుని అగ్నిగా చెప్పవలసె (శ్రుతులు క్ష తొలుత నాకుపనయవేళల గురుండు పలికె 'అగ్నిరాచార్య స్తవ” యనినాటి, నుండినీసాహచర్యంబు నుండి.ననాకు ... విరమణములేదు దేవ! జీవితమునందు 15 70

బెరస్మార్తాగ్నిముగురు (శ్రౌతాగ్నులార

పక్షపక్షస్థ వివిధేష్టి భాసురత్వ

దివ్యతేజోస్సనాథ వర్ధిష్టులార

నాకు మీకు జీవిక అవినాత్వమయ్యె 16 అగ్నులను నిత్యములును ధార్యంబులనుచు అశ్వలాయనాపస్తంబులనిరి బుషులు

అగ్నిని త్యజించునట్టి మూఢాత్మునకును

సర్వకర్శ్మ బహిష్కృతి సాగివచ్చు 17 నిన్ను బెపాసనమున సంధింపకున్న

వాని యన్నమభోక్తవ్యమనిరి బుషులు

వాని సంసర్గ దోషంబు వలన వచ్చు

పాషమునకు చాంద్రాయణ వ్రతము శిక్ష 18 వాన 'ప్రస్థాశమమం

దైనన్‌ వైతానికాగ్బుపాసనవిధియై

నీనాసంబంధము స్వా

మీ నాకీ దేహకర్మమెట్లో యట్లై॥ 19 చతుశ్చృంగ ధూమధ్వజాసప్రహస్త . ద్విశీర్నాతిపాదా ప్రసన్నాననాబ్ది

సుఖాసీన స్వాహావధూప్రాణనాథ

నమస్తే నమస్తే పునస్తే నమోస్తు 20 ఓయి వైశ్వానరాగ్ని శల్క్యోజ్వులాంగ

జాతవేద సోమలతారసప్రలుబ్ధి

ఆపదలలోన నీవునన్నాదుకొనుము " అగ్నయే స్విష్టృతయజ్ఞహవ్యవాహ॥ యా! మామకీన యజ్ఞహవ్య మౌళిబంధురాకృతీ

సోమపాన తృప్త దేవసూరి సంస్తుతి ప్రతీ

వ్యోమపూర్ణ తైజసీప్రయుక్త శుక్త దిక్తతీ

హోమకాలధూమ కల్పితోరుమేఘవిస్తృతీ 22

71

సురస్తోమ సంస్తూయ మానాం ఘ్రియుగ్మం కరాంభోజ దత్తాభ్రితాభీతి ముద్రం దరస్మేర దాక్షిణ్య వీక్షా ముఖాబ్దం విరాజన్మనోహారి తేజళ్ళిఖాళుమ్‌॥ 23 స్ఫుర ద్ధార వర్జాంగ రోచిద్విరించీ పురంధ్రీ భుజాస్పాలనాస్పీతశౌరీ కిరీట ప్రభాభాస్వరజ్ఞోట కోటీ పరీవార సర్వాగమా ప్రార్థయామః లైత్త ఈ సహస్రార కమల మధ్యేనివిష్ట చక్రరాజ విందుగత చిచ్చంద్ర కర ప రాస్వరూప వహ్ని తెలిసె బ్రహ్మమయము నాత్మమయము నంతర్యాగమందు నీవు 25 స్వామి నీవు నిత్యము నాకు స్నానమట్లు స్వామి నీవు నిత్యము నాకు భార్యయట్లు అగ్ని నీవు నిత్యంబు అధ్యయనమట్లు నీయుపాసన నాకు నిత్యేష్టిదేవ 26 'శద్ధయును మేధబలము యశస్సు ప్రజ్ఞ తేజమాయుష్యము శియము దివ్యమైన విద్యయును బుద్ధి ఆరోగ్య వితత శక్తి దేహిమే హవ్యవాహన దేవసవిత” 27 (అగ్నేః స్తుతి సాధనం బుక్సృముదాయో అననొనే£_ త్ర అగ్నిష్టోమః) యం ఛూ మ్‌ స్‌ు టం 8185లయ ల న. స క (

| స . ల నే శ్రీ అద్వయానంద భారతీ స్వామి వారు / | (పూర్వాశ్రమంలో శ్రీ తుమ్మలపల్లి రామ గేశ్వరరా రరావుగారు) వ్‌ స్‌. జననం : _ 1921లో గుడివాడ పట్టణంలో శ్రీ జ్వాలాపెతి, మహాలక్ష్మమ్మగోర్ల ౧ మే సం ప్రథమ పుత్రునిగా. నుం | యు ఓ "| పీ వ. స | “స్‌. విద్యాభ్యాసం... : గుడివాడ, రాజమహైంద్రవరోలల్లో భి. ఎస్‌.సి. వరకు. /. | బి. ఉద్యోగం కొంతకాలం ప్రభుత్వోద్యోగం, తరువాత ప్రైవేట్‌ కంపెనీలో. ఎక్కువ కాలం ఫ్‌ . స్వతంత్ర జీవనమే. శ్రీ శరికర కృప ఆధ్యాత్మిక మాస పత్రికకు 20 సం॥లు [౧ . సంపాదకులుగా వ్యవహరించారు. ం గ [ఆధ్యాత్మిక జీవనం. : దక్షిణామ్నాయ శ్రీ శృంగేరీ శారదా పీఠ జగద్గురువులు శంకరాచార్య న్‌ . శ్రీశ్రీశ్రీ చంద్రశేఖర భారతీ మహాస్వామివారు పాదుకాంత దీక్షను = [ [ అనుగ్రహించటంతో ప్రారంభం. స్‌ బ్‌ క స... రచనా వ్యాసంగం : శ్రీ చక్ర విలసనం, త్రిశతి భాష్యాంధ్రానువాదం, దక్షిణామూర్తి స్తోత్ర ల్‌ . వ్యాఖ్యానం, శ్రీ చక్ర పూజా విధానం, సమయామోదినీ నామ సౌందర్యలహరి న . వ్యాఖ్యానం మొదలైన ఆధ్యాత్మిక మంత్రశాస్త్ర (గ్రంథాలు, నై న్‌ . . శివానుగ్రహం, పితృయజ్ఞం, ప్రేయోనువాకమ్‌, గోదావరీ గర్భం, అగ్నిష్ట్రోమం న | [ , మొదలైన పద్య కావ్యాలు, ధర్మ నిర్ణయం, మనకు మిగిలింది, తిక్కన /| ' . సోమయాజి, శ్రీ పోతనామాత్యులు, శ్రీ తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులు వంటి. స . నవలలు కలిపి తెలుగులో, ఆంగ్లంలో, సంస్కృతంలో వందకు పైగా రచనలు స్య... - . చేసారు. , . . | ఆశ్రమ స్వీకారం. : 1988లో శ్రీ శృంగేరి జగద్గురువులు శ్రీ మదభినవ విద్యాతీర్థ స . మహాస్వాముల వారి సన్నిధిలో ॥ "నన. విదేహముక్తి ;. 1991లో ఆశ్వయుజ శు, అష్టమి - దుర్గాష్టమినాడు. త్‌