Telugu adishankarula athma bohdha - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

. మా 1 ఐ ఇ + సగ సనం ప... తే. టో [1 టో ( లీ క న స. ఉ | సుత యాం (4 శు స. వై ము షు. సం ఆ శ తంలో వం చ. క సుందర రతన

ఆది శంకరుల ఆత్మబోధ 2. వ్యాఖ్య స్వామి సుందర వచైతన్యానంద

నం. (ఈ క ఆది శంకరుల లైల బ్రాజ్జ్రు ఆత్మబోధ ప్రథమ కెరటం = జూన్‌ 1984 - ప్రతులు 1000 ద్వితీయ కెరటం = మార్చి 1987 = (ప్రతులు 1000 తృతీయ కెరటం = డిశంబర్‌ 1989 = ప్రతులు 2000 (సర్వ స్వామ్యములు రచయిళవి) ర్త గళ ల (్‌/ లలో వ్‌ (పళులకు : ౦ సుందర చైతన్యాశమం 6 ధవశేశ్వ్యర 0౦-588 125 వెల: రం 15 (ఘం గలాంఖ్య (5, ఎ్‌, శా లక్షీ్మీరమణ ప్రింటర్స్‌ ధవశేశ్వరం-న్‌ ఏ8 125

శే ఆదిశంకరుల

ఉపోద్దాతము సూర్యునికి దూరమైన [వపంచం అంధకార బంధురం. _1ప్రపం చను దూరమైనను మూర్యుడు దివ్యతేజోనమయం. వై తన్యమైన ఆత్మ లేనిచో జగ్మదూపం చూన్యం. జగత్తు ఆదృశ్యమైనను అత్మస్వరూపం చూసేవాడు. లేనిదే జగత్తు అస్థిత్వములేదు. చూపే వ్యక్తి వైచన్యము చైతన్యము వలవనే జగత్తు ఉనికి తెలియుచున్నది వైత న్య్మము విత్యమైవది. వత్యమైనది. ముక్తమైవది. జగద్యిలక్ష్మణమైనది.

క్ష ఆత్మను దర్శించిన వానికి జగిక్తు ఆత్మకన్నా అన్యము కాదు. దర్శించు తనకన్నా అన్యమైన దేమియులేదు. తాను ఉన్నట్లు [వ్రవం చము వ్రకటించగలదా ? లేదు. నేను పరి!లిన్తున్నాను. (వకటిన్తు న్నాను. నా పరిశీలనలు, ప్రకటనలు శేవలం నా మానసిక భావాలు మ్మాతమే. అ మానసిక భావాలు కూడా స్థిరంగా ఉండవు. స్థిమితముగ నిలువవు. ని.దించువానికి జగత్తు లేదు. చూవేవాడున్నంత వరకే మాడ ఐడు జగత్తు ఉన్నది. కనుక జగత్తుయొక్క అస్థిత్వము మనన్నుపె అధారపడియున్నది. మనోప్రతిళ వైతన్యములో తలదాచుకొనియున్నది. కనుక నర్వము తనలోనే యున్నది. తానెవరో తనకు తెలినివప్టే తెలునుకోవలనిన దంటూ ఏమో మిగలదు. ఇదియే జ్ఞానము. జ్ఞాన చక్షువు గలవానికి నర్వమూ (బ్రహ్మన్వరూవమే. న్నష్టి బ్రవ్మాము కన్నా అన్యము కాదు. (బ్రహ్మము నృష్టి చేయనూలేదు. బ్రహ్మము నృష్టికి ఆధారమూ కాదు. వృష్టిలో ఆంతర్లీనమూకాదు. బ్రహ్మమే నృష్టి. వీక్షణములో దోషము లేనివో అంతయూ ఆత్మయే. ఆదియే నీవు. వీ కన్యమైనదంటూ లేదు, ఇదియే నిజమైనవోధ. బాధలను నమూలఅంగా నమాధిచేసే జ్ఞానబోధ. అత్మ జ్ఞానబోధ, ఆదిశంకరుల ఆత్మబోధ. శ్రీ ళంకరుల (వస్థాన్మతయ భామ్యములలో అత్మలోధయే వ్రధా నాంళమై, కేంద విషయమై ఉండును. వ్రస్థానమనగా వ్రమాణమని భావము. ననాశన ధర్మము ఉతివిధ (వమాణములవపై ఆధారవడి యున్నది. ఈ ,తివిధ [వమాణములను వ్రస్తానతయమని విలుతురు. అవియే ఉవనిషత్తులు, భగవద్గీత మరియు ట్రవ్మన్తూశములు, ఉవని వట్తలు (తతివస్థానమూ భగవద్షీత న్మతి వ్రస్థానము. వివ్యానూత ములు న్యాయ వ్రస్థానము. (వస్తానతయముపై శ్రీ శంకరులు వేసిన వ్యాఖ్యానము అద్భుతము. అనిర్యచనీయము.

ర్‌

శ్రీ శంకరుల రచనలను మూడు విధములుగ విభజింపవచ్చును. అవి (1) భాష్యములు అనగా (ప్రస్థాన తయముపై వారు వేసిన వ్యాఖ్యానములు (2) స్తోతములు నర్వదేవతా మూర్తులపై శ్రీవారు రవింవిన (ప్రార్ధనలు. (31 వకరణ గంథములు. ప్రస్థానతయ వివర ణమును అవగతము చేసుకొనుటకు అనువుగ నర్వవేదాంత సిద్ధాంతము అను తెలియజేయు (ప్రారంభ సోపానములు, అట్టివానిలో త_త్త్వబోధ, వివేకచూడామణి, వాక్యవృ త్తి, అద్వైతానుభూతి, దృగ్శృశ్యవివేకము, అత్మబోధ అనునవి ముఖ్యములు. మనము వ్రన్తుతము అధ్యయనము వేయు గ్రంథము ఆత్మబోధ, అత్మానందము నందించు అద్వైతటోధం వ్రస్థానతయ భామ్యములను చదివి అర్థం వేనుకోలేని వారలకు ఈ [వకరణ (గంథములు ఎంతగానో ఉవకరించును. న్యాయ వ్రస్థాన ములో నునిశిత విజ్ఞాన జనిత విమర్శనాత్మక దృష్టితో సిర్ధాంతీక రించిన వేదాంత విషయములను ఈ ఆత్మబోధ (గ్రంథములో నులభ

శైలిలో ఉదాహరణలతో మేళవించి బోధించుట జరిగినది.

"ఆత్మబోధ" యనగా. "ఆత్మనః బోధ అనగా ఆత్మజ్ఞానము అని ఒక అర్ధము. "అత్మాఏవవోధః' ఆత్మజ్ఞాన న్వరూవమము అని మరి యొక భావము. అత్మ వైతన్మన్యరూవము. అత్మజ్ఞావము లేకపోవుటయే అజ్ఞానెము అజ్ఞానమే వంపార దుఃఖములకు ేతువై యువ్నది. అత్మ జ్ఞానముతో ఆజ్జాఫము అంతరించిపోవును. ఆనందము అనుభూతిగ మిగులును ఆత్మ అనంతము, అవంతమైన అత్మానందము అంతము గల కర్మలద్వారా పొందేందుకు వీలులేదు. పరిమితకర్మలు అవరివి శ్రానంచాన్నివ్య్వలేవు. కనుక జ్ఞానమొక్కటియే మార్గమై యువ్నది. అజ్ఞా వము అవిద్య గనుక విద్య ద్వారానే అత్యానందము. కలుగవలెను. అత్మానందమే వర్వోవద్రవరహెత స్థితియై యున్నది.

6

సర్వదుఃఖములకు, సంసార వ్యామోహములకు అజ్ఞానము మూలకారణమై యున్నది" అడ్డానము నంతమొందించయటయే (పతి సౌధ కుని అక్ష్యమై యున్నది. అజ్ఞానమును అఆంతమొందించవలె నన్నచో మొదట అజ్ఞానమనగా ఏమిటో తెలియవలెను. అజ్ఞానమన నేమిటో చర్చించెదము.

చర్చ దేనిని గురించి? జ్ఞానమును గురించి జరుగవలెను* జ్ఞానము చర్చ కందునా? అందదు కనుక జ్ఞానమును గూర్చిన చర్చ అవవనరము. మరి అజ్ఞానము జ్ఞానమునకు విరుద్ధమైనందున చర్చింవి సాధించేదంటూ ఏముండదు ? అజ్ఞానమును గూర్చిన చర్చ అనర్థ చాయకం. జ్ఞానమును గూర్చిన చర్చ అయోమయం. కనుక వేదాంత చర్చ యనునది కష్టతరమైన విషయమై యున్నది

జ్ఞానము లేకపోవుటయే అజ్ఞానమనియు, అందుచేత అజ్ఞానము అభావమని న్యాయశాన్తజ్ఞుఅ నిర్ణయము. అజ్ఞానము అభావమయ్యేం దుకు వీలులేదు. దేని అథావము అజ్ఞానమని నిర్ణయించబడినదో అట్టి చాని జ్ఞానమేమిటి ? జ్ఞానమనునది సాక్షిన్వరూపము. అనంతము. అనంతమైన జ్ఞానస్వరూపము అభావమయ్యేందుకు వీలులేదు.

సాక్షీ న్వరూవమైన ఆత్మజ్ఞానము మొదటిది. రెండవది వృత్తి కానము. ఇది పరోక్ష జ్ఞానమై యున్నది.

“విజ్ఞానేన వా ముగ్వేదం విజానాతి"

"విజ్ఞానము ద్వారా బుగ్యేదముము అవగాహన చేసుకొన వలెను" అని భాందోగ్యోపనిషత్‌ తెలియజేయుమున్నది. ఇక్షురాదీం[ద్రియ ములు వైతన్యము వలననే నడుపబడుచున్నవి. వైతన్యము వాధార ముగ (గగ్రహించియే చరించుచున్నవి. శనుక చైతన్యము వలన కలుగు జ్ఞానము అభావమయ్యేందుకు వీలులేదు.

గ్గ

వివరగా జ్ఞానాభావమునుకూడా అజ్ఞానమని నిర్వవించేందుకు వీలులేదు. 'నాకు ఆ విషయము తెలియదు అనుచున్నను అ విషయ మునుగూర్చి తనకు తెలియదనెడి విషయమును తెలిసి యుండుటయే జరుగుచున్నది. ఒక (ప్రత్యేక విషయమును కొను తెలియకున్నను, మరొక విషయమును తెలిసికొనుట జరుగుచునే యున్నది. కనుక సామాన్యజ్ఞానము నశి-చుటలేదు. సామాన్య జ్ఞానము వలననే (ప్రత్యేక జ్జానము సమకూరుచున్నది. కనుక ఎటుచూసినను జ్ఞానము అభావ మయ్యేందుకు వీలులేదు. కనుక జ్ఞానాభావము అజ్ఞానము కానేరదు.

అజ్ఞానము అభావముకాదు. పోనీ భావరూపమని నిర్ణయించుటకు అది అత్మవలె వైతన్యమూకాదు- అజ్ఞానము భావరూప మైనవో అత్మ సాక్షాత్కారము చూన్యమే కాగలదు. కనుక అజ్ఞానము భావము కాదు. అభావముకాదు. సత్యముకాదు అలాగని అసత్యముకాదు. మనస్సుతో నిర్ణయించేందుకు వీలులేదు. మనస్సు కూడా అజ్జానజనితమే- అజ్జాన దళలో నిలివి అజ్ఞానమును అర్థం చేసుకోలేము. వీకటిలో నిలిచి వీక టిని అర్థం చేసుకోలేము. జ్ఞానదశలో కూడా అజ్ఞానము అవగతము కాదు. జ్ఞానస్టితిలో అజ్ఞానమును అర్ధము చేసుకొన యత్నించుట వెలు తురు ద్వారా వీకటిని దర్శించు ప్రయత్న మవుతుంది. కనుక అజ్ఞాన మనునది ఏ దశయందును అర్థంకాని విషయమై యున్నది.

“య(త్ర్రమాణా సహిస్టుత్వ మన్యదా వస్తుసాభ వేత్‌"”

"దీనికి ఏ (వమాణములేదు. ఇది సత్యవన్తువూకొదు. అని బృహ దారణ్య కోపనిషత్‌ తెలియజేయుచున్నది. జ్ఞానము కలుగగనే అదృశ్య మగుమన్నందున ఇది సత్తుకాదు. అలాగని కుందేటి కొమ్మువలె అనత్యమూకొదు. అలా అసత్యమైనచో జగద్వా్యాపారములు నడి చేందుకే వీలులేదు.

రి సేయంభభ్రాం న్తి నిరాలమ్బా సర్వన్యాయ విరోధినీ సహతే న విచారం సా తమో యద్వ ద్దివాకరమ్‌

"ఈ భ్రాంతి ఆధారరహితమై యున్నది. న్యాయవిరోధమై యున్నది. సూర్యుని ముందు అంధకారము అదృశ్‌ శ్రమగులాగున జ్ఞానపకాళ ములో అజ్ఞానము అంతరించుచున్నది' యని శ్రీ సురేశ్వరావార్యులు న్రైష్కర్మ సీద్ధి యను (గ్రంథములో బహువక్కగా వివరించారు.

మరి (ప్రస్తుతము మన కర్తవ్యమేమిటి? అత్మజ్ఞానమును పొందు టయే. అత్మజ్ఞానమును జారవిడుచు కొనినందున అజ్ఞాన వలలోపడి అలమటించవలసివవ్చినది. ఆత్మ జ్జానము సర్వఅనర్థములను అంత మొందించును. ఆత్మ జ్ఞాన న్వరూపమైనందున టోధ ద్వారానే లభ్య పడును. అట్టి జ్ఞానబోధ ఉపనిషత్తులద్వారా లభించును. ఉపనిషత్తుల లోని సిద్ధాంతములను తర్కయుక్తుల ద్వారా (బ్రహ్మ నూతములలో వ్యాసభగవానులు భ(ద్రపరవారు. వేదాంత సూత్రము లనబడే ఈ (బ్రహ్మనూత్రములకు వివిధ మతావార్యులు వారివారి సిద్ధాంతములకు అనుకూలముగా వ్యాఖ్య నడిపారు. వానిలో శ్రీ శంకరుల భౌమ్యము అసమానమై అలరారుచున్నది.

శ్రీ శంకరులవారి బహ్మసూ(తభామ్యమునకు వారి ముఖ్య కిమ్య లైన పద్మపాదాచార్యులు “పంచపాదిక” అనుపేర ఒక వ్యాఖ్యాన మును రనవ త్తరముగా రవిందిరి. పద్మపాదులవారి వ్యాఖ్యపై వివరణా వార్యులవారు "త త్ర్వదీపన” అను భాష్యమును రవించిరి.

శంకరులవారి నూత్రభామ్యముపె వాచసనృతి మిశ్ర “భామతి” అను వ్యాఖ్యను రవించెను. భామతి వ్యాఖ్యానముపై అమలానందుల వారు "కల్పతరు" అనువ్యాఖ్యను రవించెను. కల్చతరు వ్యాఖ్యానముపై

వి ఫ్ర అవ్పయ్య దీక్షితులవారు "పరిమళ" యను వ్యాఖ్యను రవించిరి. జరిమళ వ్యాఖ్యాతవలె శ్రీ కొట్టయ్య్యూర్‌ లక్షీనృసింహ వావ పేయల వారు కల్చతరు వ్యాఖ్యానముపె “అభోగ' అను భామ్యమును రవింవిరి. శ్రీ శంకరుల నూత్ర భామ్యముహై రామానందులవారు 'రత్న ప్రళ' యను వ్యాఖ్యానమును రచించిరి. అలాగే శంకరుల శిష్యులైన ఆఅనందగిరి ఆచార్యుల వ్యాఖ్యపై “ఆనందగిరీయి మను వ్యాఖ్యను శవించిరి. అలాగే ,తయంబక భట్టాచార్యులవారు. 'భామ్యభాను[వభి అను వ్యాఖ్యను రవిందిరి.

మహారాష్ట్రదేశమునకు చెందిన రఘునాధసూరి శ్రీ ఆచార్యుల భామ్యము నందలి ఒక పొదమువకు వ్యాఖ్యానము రవించి దానికి 'శంకరపాదభూషణ" మని ేరికెను కంకరులవారి భాష్యానుసార ముగ ఇన్ని వ్యాఖ్యానములు వెలువడుటలో ఆచార్యులవారి మేధా సంపత్తి ముంజేతి కంకణము. వలె భాసించుమున్నది.

(బ్రవ్మా సూములపై శ్రీ శంకరులు రవింవిన ఆదై్వతభామ్య ము_పె వ్యాఖ్యానములు కదిలినట్లే, బ్రహ్మ మా(త్రములకు దై్యైతపరంగా శ్రీ మధ్వాబార్యులవారు చేసిన భాష్యముమై కూడా అనేక వ్యాఖ్యాన ములు దొర్లినవి. అవన్నియు అదైైత సిద్ధాంతమును విశతముగా ఖండింవినవి. 'వ్యాయామృత' మను ద్వైతగ్రంథము అదై తమును విమర్శించినది. ద్వైత గంథమైన న్యాయామృతమును విమర్శిస్తూ శ్రీ మధుసూదన సరస్వతి “అదై్యైతసిద్ధ'ి యను (గ్రంథమును రచించిరి. అ తరువాత 'అద్వ్వైతనిద్ధి'ని విమర్శిస్తూ, ద్ర్యైతపరంగా “తరంగిణో అను (గంథము వెలువడినది. "తరంగిజి”ని విమర్శిస్తూ గురు(శ్రేష్టులు, గౌడదేశీయులై న (బిహ్నానందస్వామి "చందిక” అను వాఃఖ్వను

క్షే౦

అదై్వైతపరంగా రవించారు. ఈ వ్యాఖ్యకు గౌడ బహ్మానందీయమను వొమము కూడా కలదు. “వందికొను విమర్శిస్తూ వనమాలమిశ్ర యనునతడు “వనమాల మిశీయము” అను వ్యాఖ్యను ద్వైతపరంగా నడిపిరి ముందు తెలియజేసిన (త్రయంబక భట్టావార్యులు తన “భావ్య భానుప్రభ” యందు వనమాల మిశ్రీయమును విమర్శించుట జరిగినది.

ట్రహ్మానందుని "వందిక” ను విమర్శిస్తూ అనంతాళ్వారులు వ్యాయభాన్కర” యను 'వ్యాఖ్యను విశిష్టాద్వెశ వరంగా రవించగ్యా “వ్యాయభాన్కర” మ విమర్శిస్తూ రాజుకాస్తి, "న్యాయేందు శేఖర” అను వ్యాఖ్యను అద్వైత పరంగా రవిందిరి.

ఒక్క (గంథమ్యుపై ఇన్ని వ్యాఖ్యలు కదిలాయి ఇక ఎన్ని కదల నున్నవో ? ఇదియే మన వనాతవ ధర్మ మందించు జ్ఞాన వైభవము.

తన నూత భామ్యములో జటిలమైన అద్వైత సిద్ధాంతమును అనూహ్య తర్కయుక్తులతో వివరించిన శంకరభగవత్పాదులు సామాన్య మానవులకు పైతము అద్వైత విజ్ఞానము అందుటకుగాను (ప్రేమతో ఈ ఆత్మబోధ యను [గగంథమును రచించారు నిత్యజీవిత ములో గోచరించు సంఘటనలను, వస్తువులను ఆధారముగా (గ్రహించి, చక్కటి ఉపమానములతో అత్యద్భుతంగా రనింవారు. ఆత్మబోధ యను ఈ [గంథములో అరువది ఎనిమిది శోకములున్నవి. శ్రద్ధా భక్తి సమన్వితుల్లై పఠించు వారలు అనందమూరులు కాగలరు. అత్మవిదుల్నై _పకాశించగలరు ఆ _వ్రకాములై .శోభించగలరు.

సాధకుని మనస్సు ఆత్మారామునివై వు నడచుటకు ఈ (గ్రంథము ఉపకరించును. ఆచార్యుల వారి ఆత్మబోధ శ్లోకాలను పఠించి. చక్కగా మననము సాగించి, నిదిధ్యాన యందు కొనసాగు

క్షే

సాధకులు ఆత్మసాక్షాత్కారమునొంది తరించుదు రనుటలో నందేహము లేదు. అంతఃకరణలో కదిలే మల, విక్షేప, అవరణాది దోమ్యతయము నమూలముగ నశించును సారవంతమైన శ్రవణమువే మలదోషము నశించును. సారతరమైన మననముచే విక్షేప దోషము నివారించ ఐడును. పారతమమైన నిదిధ్యానవే ఆవరణ దోషము నిర్మూలించ ఐడును. దోషతయ విముక్తులు కాగానే అత్మ తోషమతో భాసించి ఆత్మక్టానులై . జీపన్ముక్తులై (వ్రకాశించెదరు.

ఈ (గ్రంథము !'అవతారిక, ల్లోకము, వ్రతిపదార్థము, కొత్స ర్య్మము, వ్యాఖ్యానము అనెడి క్రమముతో కదులుచున్నది. మ.ముక్షువు లారా! అరువది ఎనిమిది జ్ఞానరత్నములవే (ప్రకాశించు ఈ "అత్మ బోధ” రత్నహారమును ధరింవి శోభింవెదరు గాక !

ముముక్షువులారా ! అద్వైత మార్గంలో చరించు సాధకులకు అత్మబోధ అత్యంత ఉపయుక్తమైనదని వెప్పుటలో అతిశయోక్తి ఇమ మంతై నను లేదు. మూలము అమూల్యమైనదవి మోకు తెలుసు. వ్యాఖ్యానము కూడా విశిష్టముగానే నడివిందని నా భావము. (పథమ, ద్వితీయ ముదద్రణములు జిజ్ఞానువులచే చక్కగా అదరించబడినవి. ఇది తృతీయ మ్యుదణము. ఈ ము[ద్రణము కూడా విశేషారాధనకు అకర్ష ణకు నోచుకుంటుందని మా విశ్వానము. ధవశేశ్యరం, 'వణవ (పేమలతో

1-12-89. అనంకాళ్మలో మా స్వామి సుందర చైతన్యానుద

"షై నంకరుల | ఆత్మబోధ న.

ట్రా ఆదిశంకరుల ఆత్మ దోధ అవకారిక $. పూజ్యపాదులు, జగద్దురువరేణ్యులగు ్రీ శంకంభగవత్పాదులు “ఆత్మబోధ” గ్రంథమును (ప్రారంభిస్తూ, ఈ (గంథమును (శ్రవణము చేయు విద్యార్థి కుండవలపిన అర్హతలను యోగ్యత అను ఈ (ప్రథమ ల్లోకము ద్వారా తెలియజేయుచున్నారు, తపోభిః క్షిణపాపాొనాం శాంతానాం వీతరాగిణావ్‌ం ముముక్షూణా వంేసక్ష్యోయుం ఆత్మబోధో విధీయతే! క్షే త పోభిఃజాతపమాచరించుట చేత, కషీణపొపొనాండాపాపములు నశించ్చి శాంతానాంజాా పశాంతత నొంది, వీతరాగిణాండారాగములుడిగి, ముమూకూణాండామోవి పేక గలవారికి అపేక్యడెకోరదగిన్య ఆయం=ాఈ ఆత్మటోధవాఆత్యడ్జానమ్ము విధీయతేవారచింపబడు చున్నది. భావము :- తపన్సుచేత పాపములు నశింపజేసికొనినవారును, శాంత స్వరూపులుమ,అనురాగము లేనివారును అగు ముముక్షువుల కొరకు వాంవించడగిన ఈ ఆశత్మతోధ తిభింపబడుమున్నది. వ్యాఖ్య ఆత్మబోధను (గ్రహించు విద్యార్థి కుండవలసిన అర్హతలను, మాన విక వాతావరణమును శ్రీ, శంకరులు ఈ శ్లోకములో తెలియజేయ చున్నారు. అర్హతలను తెలియజేయుటలో అర్హులను (గ్రహించి, అనర్హు

లను గర్హించుట ఉద్దేశ్యము కాదు. అర్హులగు చిద్యార్డులు నులభముగ పొందగలరు. అనర్హులగువారు అర్హతను పొందుటకు యత్నించవలె నని భావము. యోగ్యతను కనుపరచుటలో (గ౦ధ (ప్రాముఖ్యతను వివ రించుటయే ముఖ్యవిషయ మగుమున్నదిగాని వ్య క్రిస్థాయిని నిర్ణయించు (ప్రయత్నము అందు గోవరించుటలేదు.

అత్మ యొక్కటే వాంఛనీయము. మానవుడు పొంద యత్నించు ఆనందము ఆత్మయే అయి యున్నది కనుక అత్మయే వింతించదగినది. న్మరించదగినది. ఆత్మానుభూతియే మోక్షము. మోక్షమును వాంభించు ధీరపురుషుడే ముముక్షువు అని పిలువబడును కేవలం వాంఛించినంత మాత్రాన ఫలితము సిద్ధించదు. ఆర్హతకూడా. కశ్లియముందాళి. అత్మ బోధను శ్రవణము వేయు ముముక్షువు పాపారహెతి 3 యుండవలెను, నిషిద్ధ కర్యాచరణమువలన వం్యకమించు మవో మాళిర్యమే. పావము- మఘలినమైవ అంతఃకరణ కలత మెంది అల్లరిధూతిమై యుండుము. వంపా రము తయారగుమ. యయాతవలు ప్రారంభమగిము. అట్టివాడు ఆత్మ బోధను జీర్జించుకొవలేడు కమక పావములమ వకింవకేమకొవవలెను. తపస్సువేత పాపములు వశించుమ.

తపన్సనగా తపించుట యవి భావము. భగవంతువిక్తై విరంత రము తపించుటే, పరితపించుటే నిజమైన తపస్పు- దేహేం్యద్రియ మనో బుద్ధులమ ఆధ్యాత్మిక కార్యములలో ఉంచి, భగవదాలోచనలలో రమించుటయే తపస్సు తపమాచరించువాని మనస్సు నిర్మలమగును. రజోగుణ జనిత అవేశము, తమోగుణ జనిత అలసత్వము నశింవి, నత్త్వగుణ ప్రధానమైన అనందము అంతఃకరణలో పొడసూపును. వదా భగవదాలోచనలో తపించు మనన్సు దైవముతో విండియుండును* తనలో దైవన్వరూవము లేని మనస్సు భగవానువిక్తై బయట ఎలా

అత్మ వోఫ కెన్‌ వయత్నింఎగలదు ? విరంతరము (ఐవ్యోకారవృ త్తి కదులు మనమలో పావ వంకల్ప్చాలెలా పఫొడమావ గలవు 9? ఆఎత:కరణ తవన్సువే ఫెద్ధి పాందుము- తిపోధమడగువావి అంతిర్యములో విషయ లోలత్వ ముండరు. విషయములు విషముకన్నా భయంకరమైనవవి తలవి జాగ రూకురై యుండుమ. “విషం విషయ వైషమ్యం వవిషం విషముత ణే "విషము ఒక విషమా? విషయ వై వమ్యమే విజమైన విషము అవి మహెోవనివత్తు తెలియకేయుతున్నది. విషము ఒక్క మరణమును అందించుము. విషయములు ఆనేక మరణములలో వడ తోయునము. ఈ విషయమును చక్కగా వెరిగ వివేక వై ఠాగ్యములవే ఇచదియ మవో మిమ్టులను అంతర్ముఖంచేసి, తవమాచరించు పాధకుడు పాపపలయము మండి విమయటవడుము. పావములు క్షీజీంచు మవోమాళిన్యము అంతరించిన అంతి:కర ఇలో కొంతము చోటు వేసుకొనమ. అదియే మనోవైర్మల్యము. వాపవా క్షయము వలన (ప్రాప్తించిన విర్వికల్బకాంతము. కాంతి వొందివ అట్టి మవనమ్న ధ్యావ జీవవము గడువుటకు అమకూలమిగును. అంతర్న్ముఖాను భూచతికి అర్రులు చాచుచుండుమ. వంకిల్బములు కిదల విష్ణములేక మవన్నులో పావములు వశించగవే తద్వావా కలిగివ వ్రశౌంత తను అంతర్యములో అమళభవించు పాధకుకు రాగగహిళుడ్లై యుండు వని అచార్యులు తెలియకేయుచున్నారు. వాపవాక్ష్యయము జరిగి కాంతి జీవవమువకు అలవాటువడినవావిలో అవమాన అహంకావాదులు వ! మటవేత 'వ్రత్మేక అకక్షణలకు మవమ్నలో చోటు కారవడుటచే అమ రాగము అర్థము కావివార్షై యుండుము. అలములు అణిగి వంకల రహెతుకై. యుండుము. అళ్టివాడు కోళరనివది మోక్షమే అయి

యున్నది. అలాగాక అందోళనాపూరిక ఆవేశములను పొందిన నునస్సు తాను కలత వెందుటయేగాక మన ప్రగతిని కూడా నిరో ధించును.

14 18 70౪4? 1918166 8౧4 6897 ౪౦746౧ అరిం 18 1/1 ౧౦ ౧౮౯౧౫౧ 8౧౮6 ౧4116 ౧046290౧11 858 గొం34 01 116 ౪౧116 61 60౧5౭౧౮6౧౦68. ౧౦ 18 ౪001 61110616౧1 అంగం 88164 181- 8100 8౧6 8౧03161/. 8౧6 ౧/958౧1 8౧౮ [1146 811 గా౫8రే ౮9 1096106౯ 1౧ 0౪౯ గ౫|౧౮ 810౧069, 8/6 6 807991 6809 అనంగ $1686౪ ?700౯688 8౧6 [౧1౧6౧8౧౦68 60 0౮౯ 8000699" అని విలియం జేమ్స్‌ [వాయడం జరిగింది.

తవస్సువేత పాపములు న+ంవినవి. తద్వారా అంతఃకరణలో (పశొంతత నిండుకున్నది అనురాగము అదృశ్యమైనది. ఇదియొక విరా మయ నిస్సంకల్ప స్థితి. ఈ స్థితిలో ఇత్మలోధ జరిగి స్వరూపానుభూతి కలుగవలెను. (పకొంతతలో ఓలలాడు అంత:కరణను అలాగే కొన సాగించినవో అది మళ్ళీ అలజడులకు ఆలయమయ్యే (ప్రమాదము లేక పోలేదు

గక 16-81006 11061018 18 6800616048“ అని "స్వెట్‌ మార్దన్‌' రైజింగ్‌ ఇన్‌ ది వరల్డ్‌ అనే [గంథములో (వాశాడు,. కనుక శాంతి నిలయమైన అంతఃకరణలో అత్మబోధను చొప్పించ వలయును. అబార్యులు ఈ విషయమునే తెలియజేయుచున్నారు

మనన్సులో కొంతి యున్నది- కాంతితోపాటు వై తన్యమున్నది. కాంతి చైతన్యము కన్నా అన్యము కాదు శాంతియనునది చైతన్యము వలన కలిగినది. వైతన్యమే శాంతిగా తెలియుచున్నది. ఇది కెలిని వైతన్య కాంతిలో మునిగి, తానే వైతన్యమని (గ్రహింయటయే ఆత్మ టోధ. అఖండానంద బోధ,

“-ధయి-చాక.ూనుం

ఆవతారిక ;. ఆఖండానంద మయమగు మోక్షమునకు దాన మొక్కటియే మార్గమని ద్వితీయ శ్లోకములో తెలియదేయుచున్నారు. బోధోన్య సాధనేభ్యోహి సొక్షాన్మో కైక సాధనన్‌ం అర్య పాకన్య వహ్నివత్‌ జ్ఞానం వినా మోక్షో నసిద్ధ్యతీ॥ లి అన్యసాధ నేళ్యః పాజాఇతర సాధనలకం పెను సాజిల్‌జామ్మఖ్య ముగ్గా మోక్షసాధనమ్‌జమోక్షమునకు సాధనము, వోధ, పాణ క్రొనమొక్కటియే పాకస్యజావంటచేయుటకు, వివ్నావల్‌ ఆగ్ని వలె జ్ఞానంచినాజాజ్ఞానము లేవిత్తో మోక్షఃజాము క్తి వపిధ్యంణా నే అనీ లభళ్యముకొదు, భానము :- వంటచేయుటకు నీవ్వు ప్రధాన సాధనమైనట్లు మోక్షము నకు జ్ఞానము ముఖ్యసాధనయైయున్నది. ఇతర సాధనలతో పోల్చీనవుడు జ్ఞానమొక్కటియే మోక్షమునిచ్చు సాధన. వ్యాఖ్య అజ్ఞాన నివృత్తిఅనందప్రా_ప్హియే నర్వసాధనల ముఖ్యాశయమై ఉన్నది? అత్మానందము నొందుటకు కర్మ, భక్తి యోగ మార్గము లెన్ని యండినను జ్ఞానమే నూటిదారియని, మేటిదారి యని అవార్యులు ఈ లోకంలో తెలియజేయుచున్నారు. జ్ఞానము లేనిదే మోక్షము రాదని నొక్కి వక్కాణించుచున్నారు. మోక్ష(పియులమై మనము సాధన లాచరించుచున్నాము. మోక్ష మవగా ఆత్మసాన్షాత్కారము లేదా బ్రహ్మానుభూతి. “తరతి భోక మాత్యవిత్‌"

అత్మ నెరిగినవాడు శోకమును చాటునని వేద(పప్రవవనము, “బవ్యావిద్‌ ఆప్నోతి పరమ్‌"

(బ్రహ్మము నెరుగువాడు (బ్రహ్మమే కాగలడని వేదనిర్ణయము.

అనంతుడు కాగలడని భావము. అవరిమితుడు కాగలడని అర్థము. ఇ౦తకూ మనము పరిమితులమా ? అపరిమితులమా ? మనము అపరి మితులమే. అనంతాత్మయే అయియున్నాము. అనంతమే మన న్వరూ పము. అనంతము మన స్వరూపమైనవో అనంతమునము పొందుటకు మన మేల [ప్రయత్నించవలెను ? ఒకవేళ మనము పరిమితులమే అని భావించినవో, పరిమితులమైన మనము అనంతమగుటకు ఏల (వయ త్నించవలెను ? అంతముగలది ఎన్నడూ ఆవంతము కాలేదు. కనుక మనము అనంతాత్మయే అయియున్నాము. అది తెలియకపోవుటచేత అనంతమును పొంద యత్నించు చున్నాము. అదియే అజ్ఞానము. అనం శాళ్ళుడైన నన్ను అనంతము మండి వేరైవట్లు చూపువది అజ్ఞానము. అవిద్య.

అబ్హానము వంతమొండించివచో అత్మానుభూతి కలుగగలదు. ఆత్మానుభూతికి ఇంద్రియములు వహకరించలేవు. వే కాలు దృశ్యముల జ్ఞానము నందించగలవుగావి దృక్కుయైన ఆత్మయొక్క జ్ఞానము నందించలేవు. వీమలు శబ్ద విషయములను తెలియజేయగలవుగావి నిశ్చబ్దమై* నిరంజనమై భాసిల్లు ఆత్మను ఎరుక పరబలేవు

"అచతః శాతం ఈదపాణీ పొదమ్‌”" “ఆత్మకు న్యేశములు లేవు వెవులు లేవు. హన్తపాదములు లేవు” అని ముండకోపనిషత్తు తెలుపుచున్నది. “అన న్తశ్చాత్యా విశ్వరూపో హ్యకర్తా"

"ఆత్మ అనంతము; నర్వరూపధారి: నిష్క్రియత్వము” అని శ్వేతాశ్వ థర ఉపనిషత్తు తెలాపుచున్నది.

అత్మ బోర 19 “తత్చత్యం వ ఆత్మా" "అ వశ్యము, అదియే అత్మ యని భాందోగ్యోపనివత్‌ తెలియ జేయుచున్నది- అట్టి అత్మ అంతర్యామి గనుక మవము ఆత్మ స్వరూపు అమే అయియున్నాము. "ఏషత అక్కా సర్వావ్త్వరశ'

“అందరిలో యుండెడి వీ ఆత్మయే అతడు” అని బృహదారణ్యకోవ వివషత్‌ _పవచించుచున్నది.

అత్మ మనకు కొత్తదికాదు. కనుక దానివి కొనేది ఉండదు. ఉన్నదే గనుక కొనే వన క్తిలేదు. లేనిదానివి పొందేందుకు కృషి అవ పరము. ఉన్నదానిని పొందేందుకు కృషి అవనరమేమున్నది ? బుషిలా దర్శించడమే. అట్టి దర్శనమే జ్ఞానము- జ్ఞానము తెలియుట చేత కలుగుతుంది జ్ఞానమును తెలియజేయువాడు. వద్గురువు. జ్ఞాన మనువది పిర్ధాంతముకాదు. త త్ర్వమూకాదు. పాధనకూడా కాదు గురు బోధను [_పశాంతంగా అలకిస్తే చాలు. జ్ఞానము. కలుగుతుంది. జ్జావమే మార్గము, గమ్యము అయియున్నది. [పమేయమైన అత్మను గురించి (వమాతయైన ముముక్షువునకు వమాణమైన వేదాంతము ద్వారా గురువు ఇందించగానే ఆత్మజ్ఞానము కలుగుతుంది. అట్టి జ్ఞానబోధ వాలకించుటలో [ప్రమేయమైన అత్మ _పమాతయైన తానేనవి ముముమ్లవు (గ్‌హించి, గుర్తించి అనుభవించడం జరుగుతుంది.

"ఆక్మ వారే (దష్టవ్యః"

“అత్మయే దర్శించ దగినది" యని బృహదారణ్యకోపవిషత్‌ లో యాజ్ఞ వల్క్య్య మహర్షి తవ భార్యయైన మై కేయికి ెలియజేయడము జరిగివది.

అత్మయే మన వ్వరూపము గనుక దావివి క్రొత్తగా పొందలేము. అశ్మ అనంతము గమక దావివి దర్శించలేము. అత్మను వేను దర్శించ వలె నన్నబో అత్మ దృశ్యము కావలెను. అత్మ నేను దర్శించుటకు

దృశ్యమైనవో పరిమితమగును అనంతాత్మ పరిమితమగు బటెట్లు ? 50 ౫118౧ 68౧౧01 06 0016011146. దర్శించేందుకు ఆత్మ వస్తువు కానేరదు. అది కేవలము వస్తురహిత వై తన్యమై యున్నది. అత్మను దర్శించుట యనగా తానే ఆత్మయని (గహించుట యగును. భార్య మగవిడ్డను ప్రసవిరిచినది. తపాలా ఆలన్యముచేక వార్త భర్తకు ఆందలేదు తండ్రి కావడానికి భర్త వతిక్షణము కుకూహల పడుతూనే యున్నాడు. యదార్థానికి కాను తండి అయియే యున్నాడు. ఇచ్చట కావలసింది. తండ్రికి వాార్హ తెలియుటయేగాని తల్లి మళ్ళీ (ప్రనవించ నవసరము లేదు. అలాగే మనము ఆత్మయే అయియున్నాము. కావల పింది జ్ఞాన మొక్కటియే.

అందువేతనే వంటకు విప్పువలె మోక్షమునకు జ్ఞాన మొక్కటియే సొధనయై యున్నదవి ఆచార్యులు తెలియజేయుచున్నారు.

వంట తయారగుటకు పప్పు, ఉప్పు, బియ్యము, కూరలు, దుంపలు అన్నీ యున్నవి. కానీ నిప్పు లేదు ఏంలాభళం? నిప్పు లేనిచో వంట తయారగునా ? వంట తశయారగుటకు నిప్పు అవసరము, అగ్నిలేనిచో పదార్థములన్నియు వాటి పూర్వస్థితిలోనే ఉండిపోతాయి. అలాగే ఎన్ని సాధన లాచరించినను జ్ఞానములేనివో మోక్షము సిద్ధించ దంటున్నారు శ్రీ శంకరులు.

సాధకులు కర్మ లాచరించవచ్చు.జపధ్యానాదులు సాగించ వచ్చు, తీర్థయాత్రలు చేయవచ్చు. దానధర్మాలు కొనసాగించవచ్చు. తద్వారా అంతఃకరణ వద్ధిపడవచ్చు. కానీ ఆక్కానుభూతి కలుగవలెనన్నవో థ్ఞానమును నముపార్ణించవలెను జ్ఞానములేనిచో ముక్తి లభించదు.

జ్ఞానార్ధన చేయు సాధకులు సాధన చతుష్టయనంవత్తి కలవారై యుండవలెను. జ్ఞానాలయంలో (ప్రవేశించగోరు ముముక్షువులు సాధన నతుష్టయమనే నాలుగు ద్యారముల గుండా (వయాణం సాగించాలి. ఈ

నాలుగు సాధనలు = (11 వివేకము (2) వైరాగ్యము (3) వట్‌ నంవత్తి (4) ముముక్షుత్వము.

(1) వివేకము "= నిత్యానిత్య వస్తు విచక్షణ వివేకమవుతుంది. ఏది సత్యము; ఏది అసశ్యము? ఏది కాశ్వతను:; ఏది అశౌొ శ్వతము? ఏది సత్‌; ఏరి అసత్‌ ? అని విశ్లేషించి, విచ క్షణాపూరిత జ్ఞానమును కలిగియుండుట వివేకమనబడు తుంది.

(2) వైరాగ్యము :- వైరాగ్యమనగా నైరాశ్యమని బాలామంది అభిప్రాయపడుతుంటారు. ఇహముత్రార్థ పలభోగవిరాగము వై రాగ్యమనిభావము. ఒక్కమాటలో చెప్పాలంటే వివేకము ద్వారా అందిన నిర్ణయాలను ఆవరణలో పెట్టుటయే వైరా గ్యము అనబడుతుంది.

(ఈ) వషట్‌నంప త్రి షట్‌నంవ త్రి అనగా అధ్యాత్మికానుభూతికి ఉపకరించు ఆరు నుగుణములు, అవి (౪ శమము (మ దమము (మేఫీ ఉపరతి (హూ) తితిక్ష (7) తొద (7ఖ నమాధానము.

() శమము := ఇందియ విషయములలోని దోషములను పరి శీలింవి, మనస్సును విషయముల నుండి మరలించి అంత ర్ముఖంచేస్తి కొంతి నొందిన అంతఃకరణను భగవంతుని గూర్చి ధ్యానించుటకు సిద్ధపరచుట శమమగును.

(గు దమము :- అంతరేందియ న్నిగపహము శమముకాగా, "బాహ్యేందియ ని(గ్రహము దమ మనబడుతుంది. అనగా

ఇచ్చట మనను పూర్తిగ నిగ్రహించబడుచున్నదని భావము.

(ఘు ఉపరతి :- శోమదమాదులు అలవడిన వ్యక్తిలో ఉపరతి చోటు చేసుకొనును. మనస్సు బొవహ్యుములో (వ్రవేశించక

వలి అత్మలోధ అంతర్యంలో అణగిపోవుట ఉపరతి అవుతుంది. ఈ స్థితిలో వంపూర్ణ మానసిక (ప్రశాంతత లభించిందని భావము.

(0) తితిక్ష :- జీవితములో కలుగు బాధలను దుఃఖాలను సహించి పగతీర్చుకొను స్వభావము లేకు ఆవేదనల నుండి అందోళన నుండి విముక్తుడై పసన్నవిత్తుడై యుండుట తిరిక్ష అన ఐడుతుంది.

(7) శ్రద్ద ఏ శాన, విషమయములయందు, గురుదేవుని ఉపదేశ ముల యందు కనబరచు నంపూర్ణ విశ్వాసమే శ్రద్ధ అవ ఐడును. ద్ధగల సాధకుడు జ్ఞానమును ఫొాంది తరించును

(9) సమాధానము :- మనోవృత్తులుడిగి, నిరంతరము భగవా నుని యందు తన ఏకా(గచి త్తము నుంవి, అంతర్ముఖమగు ఒకానొక ఆంతరంగిక స్థితియే సమాధానము. ఇట్టి అంత రంగిక ప్రశాంతతకు అలవాటుపడిన వ్యక్తి గురుబోధను

గ్రహించి తరించుటకు సమర్థుడగును.

(4) ముముక్షుత్వము ఓ దేహేంద్రియ మనోబుద్ధుత నంఘా తము నుండి విడిపడి, అజ్ఞానముడి వీడి, ముక్తి కాంత ఒడిలో పడి తరించేందుకు చేయు తీవ వాంఛయే ముముక్షుత్వ మనబడుతుంది.

ఈ విధమైన పాధన చతున్టయ నంపత్తిగల పాధకుడు జ్ఞాన మార్గములో పయనించి, గురుబోధను (గహింవి, (గ్రహించిన విషయ మును అనుష్టానములో దర్శించి, ఆత్మానుభూతితో తరించి జీవన్ము క్తుడై భాసించును. కనుక అట్టి ఆత్మానుభూతికి జ్ఞానమొక్కటియే ప్రధాన సాధనమని శ్రీ శంకరులు ఈ ద్వితీయ ళ్లోకముద్వారా తెలియ జేశారు.

సాభి-చాయనానిం

అవతారిక ;= ఆత్మజ్ఞానమును పొందుటకు జ్ఞాన మొక్కటియే ఏల పాధన కాగలదు? కర్మ ఎందులకు సాధనము కాదు 1 ఈ విషయమును శృతీయ ల్లోకము ద్వారా తెలియజేయుతున్నారు. అవిరోధితయాకర్మ నావిద్యాం వినివర్త' యేేత్‌ విద్యా విద్యాం నిహంత్యేవ తేజ ప్పివిర సంఘవత్‌॥ తి ఆవిరోధితయా== వై రుధ్యము బేకపోవుటచేత, కర్మ=ెకర్యాచరణ్య అవిద్యాం జ ఆవిద్యమ న వివినర్తయేత్‌ = ఆంళ మొందించలేదు, శ్రేజ;కాప్రకాశము,. తిమిర సంఘవత్‌కాగాడాంధకారమును (పార (దోలు నట్లు, విద్యా == జ్ఞానము, అవిద్యాం 2౫ అజ్ఞానమును, విహంతి = సశింపచేయుచున్నది. భావము :- కర్మకు అవిద్యకు పరస్పర వై రుధ్యము లేనందున కర్మ అవిద్యను తొలగించలేదు. వెలుతురు వీకటిని పోగొట్టు నట్లు జ్జానమే అజ్ఞానమును అంతమొందించును. వ్యాఖ్య 'వ్రతి మానవుని ఆంతర్యంలో కదిలే _పగాఢవాంభ పూర్ణత్వమును పొందుటకే యని మనము (గహింబాము. అట్టి పూర్ణత్వమును సిద్ధించు కొనుటకే మానవుడు కర్మలాబరించును, కర్మవలన పూర్ణత్వము లభించునా ? పూర్ణత్వమనునది ఆత్మయే. మన స్వరూపము ఆత్మయే అయి యున్నది. మన న్వరూపమైన ఆత్మకొరకు అన్వేషించుట అజ్ఞానము కాజాలదా ? తానెవరో తనకు తెలియకపోవుట వలనకదా తెలుసుకొన

వలయునను వాంఛ కలిగినది. ఆ కోర్కెయేకదా మానవునివే కర్మ లావరింప చేయునది ! అజ్ఞాన జనిత వాంభ్యాపేరితుడై కాను ఆచ రించు కర్మ అజ్ఞానము కొదా ? అజ్ఞాన న్వరూపమైన కర్మ జ్ఞానము నందించగలదా ?

మానవుడభిలషించు ఆనందము అపరిమితమైనది ఆయినవో అట్టి ఆనందము పరిమిత కర్మలద్వారా లభించేందుకు వీలులేదు. అనంతా నందము కొరకు ఆచరించబడు కర్మకూడా అనంతమయ్యే యుండ వలెను. కానీ కర్మలు కాలములో (ప్రారంభమై కాలంలో అంతరించుట వలన అనంతమయ్యే౦దుకు వీలుగాక కాలపరిచ్చేదమునకు లోనగు చున్నవి. కనుక కర్మలు మనిషివి అనంతునిగ మార్చలేవు. కానీ అనం తుడు కావలెననెడి అభిలాష వ్యక్తి అంతర్యములో దూరం కావడము లేదు. అందుచేత తాను పొందవలయునని యత్నించు అఖండానంద స్వరూపము తానే ఆయి యున్నాడు తానే ఆయియున్న ఆనందమును తాను వాంఛించుట ఏమిటి? అదియే అజ్ఞానము. ఆత్మానందమును కాను వాంించగానే కాను ఆత్మ కాదని నిర్ణయించుటయే జరుగు చున్నది. ఈ అవగాహన దోషపూరితమై యున్నది. కనుక [పతికర్మ అజ్ఞాన జనితమై యున్నది. అట్టి కర్మ అందించు. ఫలితము కూడా అజ్ఞాన ఫలితమే అయి యున్నది" అజ్ఞానము ఉన్నంతకాలము అది తనకు వ్యతిరిక్షమగు జ్ఞానస్వరూపమైన ఆసందమునకు (వతిబంధక మయ్యే యున్నది. పప్రమాత, ప్రమేయము ఒకటే అయినపుడు అత్మా నందము కలుగకపోవుటకు కారణము అజ్ఞాన జనితమైన కర్మలు అడ్డు విలుచుటయే.

పరిమిత కర్మలచ్వారా వరిమిత ఫలితాలే అందుతాయి. కర్మ ఫలి తాలనుభవించుటవలన కలిగిన అనుభూతులు అంత।కరణలో వాసనల రూపమున నిలిచి వ్యక్రిని మరల కర్మాభరణక వురికొల్ళును, ఇలా

ఎడతెగక (ప్రవహించు కర్మ,పవాహము మానవుని కర్మసము[దములో పడదోసి దుఃఖానుభూతిని కలిగించును.

అయితే అజ్ఞానజనితము గనుక కర్మాచరణ ని షేధమైయున్నదా? ఇచ్చట బాగా అలోవించాలి. ఆత్మజ్ఞానము నందించుటలో కర్మల అళక్తతను తెలియచేయుట ' జరిగినదేగాని కర్మను వినర్దించమని, విస్మరించమని తెలియజేయలేదు. కర్మాచరణ ఎంత ప్రమాదమో కర్మ నన్యాసము కూడా అంతే (వమాదము. లేదా కొంత ఎక్కువ [ప్రమాదము కావచ్చు. నీవు ఆత్మవు. ఆత్మ నిష్క్రియత్వము కనుక నీనుండి కర్మా వరణ జరిగే వీలులేదు. నీవు కర్మలే ఆచరించనపుడు కర్మలను నన్య సీంచుట వింత విషయమై కన్చించును ఆలోచించండి చనము చేయ వలసింది కర్మలాచరించుట కాదు. కర్మలను విసర్జించుటయూ కాదు, జ్ఞానమును పొంది తరించుటయే. మనము అందుకొన యత్నించు ఆత్మ అందియే యున్నదనెడి జ్ఞానమును కలిగియండుటయే-

జ్ఞానము లేకపోవుటకు కారణము అజ్ఞానము అడ్డు నిలిచియున్న దనీ (గ్రహించాము అజ్ఞాన తెరను తొలగింవినవో జ్ఞాన జ్యోతిని దర్శించవచ్చు. అజ్ఞాన జనితమైన కర్మలు అజ్ఞానమును నిర్మూలించు అవకాశము లేదు. యోగాభ్యాసమువలన కొన్ని శక్తులు, మహిమలు లభించవచ్చు. వాటిని ప్రదర్శించి అమాయకులను మభ్య పెట్టవచ్చు. లేదా యోగాభ్యాసము ద్వారా అంతఃకరణ జద్ధి కలుగవచ్చు. కానీ ఆత్మజ్ఞావాదుభూతి కలుగదు,

పతంజలి మహర్షి రచించిన యోగసూ(త్రములవై వ్యాన భగ వానుడు నడిపిన వ్యాఖ్యలో ఒక చిన్న కథను (వాశారు. 2 గిషవ్యు డను గొప్ప యోగి ఉండెడివాడు. యోగము ద్వారా అతడు అద్భుత మైన సిద్ధులు పొందెను. ఒక దళలో అతడి దృష్టి యోగమునుండి జ్ఞానమునకు మటలెను. అత్క్మానందమును గుర్షించినవాడ్డై సదా

ల! ఆ త్మ టోధ ఆనంద పారవశ్యంలో కాలము గడుపసాగెను. ఒకవాడు అతడి గురువు అరుదెంచి, గతంలో అతడు పొందిన యోగసిడ్డుల వయోజన మేమిటో తెలియజేయమని పశ్నించెను; అంతట పై గివవ్యుడు యోగళక్ర్తులలో ఆనందము లేదని తెలియజేసెను, గురువు డగ్భాంతి చెందెను. మదీర్హ కాల మాచరించి పొందిన యోగమపిమలు ఆతనికి ఆనందము నివ్వ లేకపోయిన వనెడీ మాట నాలకింవి విన్న్మయమొందెవ. అంతట జైగి వవ్వుడు వివరించెను విషయ నుఖములతో పోల్చినపుడు విద్ధులన్నీ ఉ త్రమమైనవే ననియు, అత్మానందముతో పోల్చినపుడు అట్టి యోగ సిద్దలు ఆవేదన భరితములనియు తెలియజే పెను,

కనుక కర్మలద్వారా ఆనందం అఖించదు. (పకాశముద్వారోఒ అంధకారము అదృశ్యమగునట్లు జ్ఞానము ద్వారావే అజ్ఞానము అంత రించవలెము. ఒక గది కొన్ని సంవత్సరములుగ మూత వేయబడి యున్నది. గది అంతయు చీకటిమయమై యున్నది. ఆ వీకటిని పోగొట్ట వలెనని గదిలో గంతులువేసి చప్పట్లు చరచి, నృత్యముచేసి, నంగీత మాలపించినంత మాత్రముచేత (శ్రమమిగులునేగాని చీకిటిపోదు. వీకటిని వెదరగొట్టుటకు ఒక్కటే మార్గము. దీపము. వెలిగించుటయే.. పకాళ మును (ప్రవే పెట్టుటయే. కొన్ని సంవత్సరములుగ గదిలోయున్న వీకటీ క్షణకాలములో అదృశ్యమగును. అలాగే అజ్ఞానాంధకారము కర్మాచరణవలన పోదు. బ్ఞానజ్యోతిని వెలిగించుటయే తక్షణ కర్తవ్యము, జ్ఞాన ద్యుతిలో అనాదిగా కదలివచ్చు అజ్ఞానము అర క్షణంలో అదృశ్యమైపోవును. జాడ గోచరించకుండా అంతరింవిపోవును. “అజ్ఞానము. పోయినదా ? అంటే-ఒకవ్వుడు ఉండినదా?” అనెడి ఆశళ్ళర్యమును కల్గించును.

వాశాష్రాాపవవపఫెమా-వ--

అవతారిక :. మన స్వరూపమైన ఆత్మ మనకు వేఅుగాకనే అజ్ఞానముచే వేలుగా కన్చించు చున్నదనియు, అజ్ఞానము నశించగనే న్వయం (పకాశమై. గోచరిందునని తరువాత ల్లోకములో తెలియచేయు చున్నారు. ఇ పరిచ్చిన్న ఇవాజ్ఞానాత్‌ తన్నాశేసతి కేవలః స్వయం (పకాశతే హ్యాత్మా వేఘాపాయేంశంవూనివ॥ః ఢీ ఆత్యావాచై తన్యవన, పలిచ్చిన్న ఇవకాసఏమిత మైనట్లు, ఆజ్ఞానాత్‌ ణ్‌ అక్ఞానముచేత, తర్‌జ=ఆ అజ్ఞానము నాశేవరి జనశించగా నే కేవల: ఏకమై, స్వయం (శ్రకొశత్రజాతనకు తానుగా (వకాళించుచున్ని, సఘాపాదుకామబ్బువీడగ్యా అంకుమావివజాసూర్యునివలె. భావము అజ్ఞానముచేత ఆత్మ పరిమితమైనట్లు గోచరించు. మన్నడి, అజ్ఞానము నశించగనే మబ్బు వీడిన మార్యునివలె అద్వ్యయ మైన ఆత్మ తనకు తొనుగా (ప్రకాశించును. వ్యాఖ్య అడ్జానము డ్ఞానముచేతనే ఆంతమగునని గడవిన శ్లోకములో (హింవితిమి. న్వయం_పకాశమైన అత్మ జ్ఞానస్వరూపమై యున్నది* వీ జ్ఞానముచేత సకలమైన జ్ఞానములు కలుగుచున్నవో అదియే జ్ఞానము. కై ఈన్మ న్వరూపము. వస్తురహిత వై తన్యము. ఇది అఖండ జ్ఞానము. వస్తుజ్జానము కాదు నకలవస్తు విషయజ్ఞానమును [గ్రహించు వస్తురహిత వైతన్యము. అదియే ఆత్మ. నదా ఏకమై భొసించుచున్నది ఉన్నది ఆత్మ యొక్కటే ఆంతటా యున్న ఆత్మ ఆలోవనలకు అందదు. అను

భవ (గాహ్యమై యున్నది. ఆలోచనల వలననే ఆవేదనలు కలుగు చున్నవి అవేదనల నందించు ఆలోచనలు అజ్జానమువే కదులుచున్నవి, అట్టి ఆజ్ఞాన దశలో అనంతమైన ఆత్మ పరిచ్భిన్నమైనట్లు గోచరించు చున్నది.

అజ్ఞానమే మిథ్యాజ్ఞానమని పిలువబడుతుంది మిథ్యాజ్ఞానము గల వానికి సత్యము అసత్యముగను,అసత్యము సత్యముగను గోచరించును. మిథ్యాజ్ఞానము నశించవలెనన్నచో నమ్మక్‌ జ్ఞానము కలుగవలెను. ఆదియే ఏకవస్తు దర్శనము. కేవల న్యదూప జ్ఞానము విచక్షణాపూరిత వివేకము గలవానికే సమ్యక్‌జ్ఞానము కలుగును. సదా ఆక్మానాత్మ వివేకము చేయగల మనన్సునకే సత్యానుభూతి కలుగుతుంది.

అనంతమైన అత్మ వరిచ్చిన్నమై కన్చించుటయే మిథ్యాజ్ఞానము. అదియే అజ్ఞానము. అజ్ఞానియైన 'మానవుడు ఆత్మయొక్క అనంతత్వ మును (గ్రహించలేక అత్మ దేహేంరదియ మనోబుద్ధులకు పరిమితమై యున్నట్లు భావించును. పరివ్ఫిన్నమని (గ్రహించును. అంతమాత్రాన అత్మ పరిచ్భిన్నం కాలేదు. మేఘము ఆవరించిన నమయాన సూర్యుడు కనుపించడు. మబ్బు నూర్యుని (కమ్మియున్నల్లే గోచరించును. యదా రానికి సూర్యుడు కప్ఫబడుట అసత్యము, నూర్యుని క్రమ్మడానికి మేఘ మేపాటిది ? విశాలమైన నూర్యువి తనలో నహస్రాంశమైనను లేని మేఘము [కమ్మగలదా ? సూర్యుని మేఘము కప్పినది అని తెలును కోవడానికి ఆధారము సూర్యకాంతి కాదా? చూచేవాని పరిమిత దృష్టికి సూర్యుడు మేఘమువే కప్పబడినట్లు గోచరించినను సత్యము అందుకు విన్నంగానే యున్నది. మేఘము నూర్యువి క్రమ్మియన్నట్టు చూచే వానికి గోచరించినా, అడ్డగించుటకు వీలులేని సూర్య(ప్రకాశము ఒక వై వు గోచరించుచునే యున్నది.

అలాగే మేఘముచే సూర్యుడు పరిమితుడు కానట్లు, దే హేంద్రియ మనోబుద్ధుల సంఘాతమువే ఆత్మ పరివ్ఫిన్నం కాలేదు. అజ్ఞానముచేత మానవుడు ఆత్మ న్వరూపమును (గహింబలేక, పరిచ్భిన్నమైనట్లు భావించినా, అనంతమైన ఆత్మ(పకాశము యొక్క భావము మనిషిపై అనుక్షణము ఉంటున్నది. తొను వేస్తున్నానని, చూస్తున్నానని, చవి చూస్తున్నానని మానవుడు అనుకొంటాడేగాని, చూపులకు చూపుయై, వీనులవెనుక వినికిడి తానై యున్న ఆత్మ[పభావమును (గ్రహించలేడు. మబ్బు వీడితేకాని సూర్యుడు బయటపడనట్లు అజ్ఞానం తొలగితే గాని ఆత్మదర్శనం కానేరదు. అజ్ఞానం తొలగగానే ఆత్మ న్వయం (వకాశము గనుక తనకు తానుగా (ప్రకాశిస్తుంది. మనన్సనెడి పెరుగు కుండలో విచారణ యనెడి కవ్వమునువేసి చిలికినచో జ్ఞానమనే వెన్న పుడుతుంది. జ్ఞానము కలుగగానే అక్కానుభూతి లభిస్తుంది. వానావునావావప్షక్రనెపునలాలపులలా. ఆపవకారిక ;= జ్ఞానముచే అజ్ఞానము దగ్ధముకాగా, అలా అజ్ఞానము నంళ మొందించిన జ్ఞానము ఆత్యలో లీనమగునని రాటోవు ల్లోకములో వివరించుచున్నారు. అజ్ఞాన కలుష జీవం జ్ఞానాభ్యాసాత్‌ వినిర్మలం కృత్వా జ్ఞానం స్వయం నక్యేత్‌ జలం కతక్షరేణంవత్‌॥ ల్‌ ఆజ్ఞావ కలుషంజాఅక్ఞానముచే మలినమైన, జీవంకాజీవున్వి జ్ఞాన్యావ్యా సార్‌ జజ్ఞానాభ్యాసమువలన, వివిన శ్రలండెపరిళుద్దువిగా, కృత్వాజెచేప్యి కానం=జ్ఞానమ, స్వయందతన్నే న శ్యేర్‌ జనశించుమ, జలండోనీటివి కఠక రేణునత్‌ =చిల్లగింజి పొడినలె.

భావము :- మురికినీటిని పరికద్ధ మొనర్చిన చిల్లగింజి గంధము తిరిగి నీటియందే కలియు విధముగ దోషపూరితుడ్తై వ జీవుని= జ్ఞానము పరిజద్ధినిగా చేసి తిరిగి ఆ జ్ఞానము ఆఅత్మయందే లీనమగుచున్నది. వ్యాఖ్య అనుభవరీత్యా ప్రతివ్యక్తి ఆత్మయై యున్నాడు అయిడే అ విషయము తన జ్ఞానములో లేదు జ్ఞానము లేకపోవుటచేత దేహముతో తాదాత్మ్యము చెంటి తాను పరిమితుడనని భావింవి, తతృలికముగ వంభవించు అనుత దుఃఖమునకు వారసురై ఆఅలమటించుచున్నాడు. ఇదియే అజ్ఞానము. అజ్ఞానము శొలగగానే (ప్రతిజీవియు ఆత్మానంద ముతో (పకాశించ గలడు. న్వర్ణమును మూసలో కరిగింగానే అది వచ్చనికాంతితో మెరయుచుండును. బంగారము చ్వారా మనకు తెలియవచ్చు కౌంతి ఐబంగారువందున్నదా ? లీక అగ్నికి నంబంధించినదా ? బంగారుకు సంబంధింవినదే. ఐంగారులోని మాలిన్యమును తొలగింవి స్వర్జమును పరివభ మొనర్చుటకు అగ్ని పరికరమై యున్నదేగొని, బంగారునందలి (ప్రకాశము అగ్నిదికాదు. అగ్నివలననే అ (ప్రకాశము వచ్చునల్టెనచో ఒక ఇటుకను నిష్పులో వేసినను అది బంగారువలి కాంతివంతము కావలెను. కానీ అలా జరుగదు. [పకాళము బంగారుయందే యున్నది, న్వర్ణములోని మాలిన్యము అగ్నివేత తొలగించబడగానే బంగా కము తన న్వవ్రకాళమును వెదజల్లును అలాగే జీవుడు అజ్ఞాన మాలిన్యముచే కలుషితమై యున్నాడు. జ్ఞానాభ్యాసము ద్వారా అజ్ఞాన మాలిన్యము తొలగగానే కాను అత్మయేగనుక స్వయం[పకాళమై భాసించును అందువేతనే అజ్ఞానముచే కలుషిళమైన జీవుడు జ్ఞానాభ్యాన

అ త్మ టో ధ ర్రీ1 మువే వివిర్మల మగునని ఆచార్యులు ఈ ట్లోక పథమ పాదములో తెలియజేపినారు.

జ్ఞానభ్యాన మనగా ఆత్మానుభూతి నొందుటకు ఉపకరించు ఉత్తమ సాధన (పక్రియ. నిషిద్ధ. నిర్ణయ వద్ధతులచ్వారా అధ్యానను వదలి, ఆధ్యాత్మములో కదిలి తరించు ఏక్సైక మార్గము. దేహేంద్రియ మనోబుద్ధులు కాను కానని, వీటికి ఆధారమై భాసించు అత్మయే తానని శెలియు జ్ఞానమార్గము. ఆత్మ ఈనకు తాను స్వయం వపమాణమై యున్నది. తన (పకాళమే తనకు _పమాణమై యున్నది.

రాగద్వేషాది నంకుల చిత్తులైె ఉన్నందున మన మనస్సులలో విషయ వింతనయే నిరంతరము కదులుచుండును _పత్యాహారము చ్వారా మనన్సును అంతర్ముఖం చేయవలెను. (బహ్మాకార వృ త్తిద్వారా విషయ వృత్తులను నిర్వీర్యంచేసి, అ తరువాత (బహ్మాకార వృత్తిని కూడా విడిమి బహ్మమై తరించవలెను.

నిర్వికార తయా వృత్యా (బహ్మాకొర తయా పునళ్ళ నృత్తి విస్మరిణం పమ్మ్యుక్‌ సమాధి జాన నంజ్ఞకః

పరిణామ రహితమైన (బవ్మోకార వృత్తిచేత మనోవృత్తులను సమూ లంగా మాయంచేస్కి ఏకవస్తు వింతన యందుండుటయే సమాధియనియు, దాని ఎరుకయే జ్ఞానమగుననియు శ్రీ ఆచార్యులవారు అపరోక్షానుభూతి యమ (గంథములో వివరించారు

తదేక బహ్మచింతనమే జ్ఞావాశ్యాసము. సద్గురువు ద్వారా శ్రవ ణము వేసిన విషయమును, మననము ్యందు చక్కగా తిలకింవి, నిది ధ్యానలో స్టిరపరచుకొనవలెను తద్వారా కలుషితమైన విషయ వృత్తులు వమూలంగా నశించగలవు. వృత్తి రహితమై యున్నంత మా(త్రమున మనస్సు నిర్మలమైనదని భావించడానికి లేదు. నుషుప్రిలో వృ త్తిరహిత స్థితియే యున్నది మత్తుపానీయముఅ కలవాటుపడిన వ్యక్తి తరచుగ

అ స్థితిని అనుభవించుచుండును వృత్తి లేనంతమాత్రాన నివృత్తి కలిగిన దని భావించరాదు. వృత్తి లేకపోవచ్చుగానీ అజ్ఞానము స్థిరముగనే యున్నది. అధ్యాస బీజము తాక్కాలికముగ అణగియున్నది. అను కూల సమయమందు మళ్ళీ తొంగిచూచును. వృత్తి అణగిన దశలో ఆనందము కలుగవచ్చు. కానీ అది కాశ్వతానందము కాదు కనుక అజ్ఞానము నివృతి కావలెనన్నబో జ్ఞానాభ్యాసమే తరుణోపాయమై యున్నది. "నేనే బ్రహ్మము” అను బహ్మాకారవృత్సి భావపూరితముగ వదా కదులుచుండవలిను. అలా కదలవలెనన్నచో పద్గురువు చెంత (శవణమననాదులు వక్కగా జరిగి యుడవలెను విషయ[గహణ సంపూర్ణముగా జరిగినంతవరకు పునః పునః శ్రవణము చేయవలెను. గ్రోవణము చక్కగా. జరిగినవో మననము రాజబాటలో నడచును. మననమే మనిషికి రూపురేఖలు దిద్దును.

యచ్చింతయపి తద్భవపి; శరీరమాత్మానం మన్యమానః శరీరాత్యా భవ$పి సచ్చీదానంద (బహ్మామిళ। మన్యమానః (దిహైైవభపసి॥

"మనసెట్లు నడచునో మనిషి అట్లు తయారగును శరీరమే తామని భావించు అజ్ఞానులు జడ,పాయులుగనే యుందురు "నేను సచ్చిదానంద బ్రహ్మమును అని వింతించువాడు బహ్మమే అగును” అని వివార విందూపనిషత్తు తెలుపుచున్నది.

జ్ఞానాభ్యాసమనే ఆత్మవివారమువేత మనోనాశము జరుగును. అజ్ఞానము నశించి ఆత్మజ్ఞానము స్ఫురించును. యోగాభ్యాసము ద్వారా మనన్సు లయించును. జ్ఞానాభ్యాసము ద్వారా మనస్సు నశించును. లయించిన మనస్సు తిరిగి ప్రకోపించును. నశించిన మనస్సు తిరిగి జనించదు. లయవినాశనే ఉభయ రోదనే లయగకతం పున ర్భృపతి నోమృథం

అని భగవాన్‌ రమణమహర్తులవారు తన ఉపదేశసార [గ్రంథములో తెలియజేశారు. మనస్సును ని[గ్రహించుటవలన మనస్సు యొక్క అస్థి త్వమును స్టిరపరచుట జరుగుతున్నది. మనన్నును గూర్చి వివారణ జరిపినవో అనలు మనస్సే లేదని తెలియును. ఇదియే చక్కటి మార్గము. మనస్సును నిగ్రహించవలసినది మనస్సే కదా ? బాగా అలోవించండి. చోరుడు రక్షకభటుడుగా నియమింపబడ్డాడు. తాను వేసిన చోరత్వము నకు విచారణ జరిపి దొంగను కనిపెట్టునా ? కనుక జ్ఞానాభ్యానముద్వారా విచారణ జరుగుటవేత అజ్ఞాన కాలు మ్యము ఆంతమై మనస్సు నిర్మలమగును. అలా నిర్మల అంతఃకరణను తయారువేసిన జ్ఞానము అ తరువాత అత్మయందే లీనమగును. బ్రహ్మాకార వృత్తిద్వారా బహ్మచింతన జరిగినది. వింతన న$౦వి* విరంతనము నిలివి నది. ఈవిషయము సున్నష్టముగ తెలియుటకు ఆచార్యులవారు విల్లగింజి గంధము ద్వారా జలమును చభపషరచు (ప్రక్రియను ఉదహరించారు. వర్దాకాలమునందు నీరు బురదతో నిండియుండును. అట్టి నీటిని పానము చేయుటచేత అనారోగ్యము సంభవించే [ప్రమాదము లేకపోలేదు. అనీటిని వభపరచి పానము వేయవలెను. జలమును చభపరచుటకు మన పూర్వీకులు ఒక చక్కటి మార్గమును అవలంబించెడివారు. విల్లగింజను గంధముగా తీసి జలములో కలిపెడివారు. ఆ గంధము నీటిలోని మాలి న్యమును తీసికొని నీటి అడుగుభాగమున పాత్రపై చేరును. అలా వ్ర పడిన జలమును పానము చేపి ఆరోగ్యమును కాపాడుకొనెడివారు. మురికినీటిలో ఇండుపకాయను వేయగా మురికి అడుగు భాగము నకు దిగి, నీరు వ భమగును ఇలా నీటిని చవభపరచిన చిల్లగింజి పొడి కూడా నీటి యందే లయించును. అలాగే జ్ఞానము అజ్ఞానముచే కలుషిత మైన జీవుని పరిపద్ధమొనర్చి తిరిగి జ్ఞానము ఆత్మయందే లయించు చున్నది. _ అయా వుష్టి్ట[ిప్రపాలా పూలా

అవతారిక 1. మరి అజ్ఞాన దచశయందు గోచరించు సంసార మేమగును ? అను శంగను నివారిస్తూ, ఆది స్వప్నతుల్యమని, జ్ఞానానుభవ ములో అదృశ్యమగునవి ఆరవ శ్లోకములో తెలియజేయురున్నారు. సంసారః స్వవ్నతుల్యోహి రాగద్వేషాది సంకంలః స్వకాలే సత్యవత్‌ భాతి వపబోధే అసత్యవత్‌ భవేత్‌ 6 రాగద్వేషాది సంకుల॥ారాగిద్వేషాదులచే ఫిలుషిత మైన, సంసారఃజ= సంసారమ్ము స్వస్నతుల్యోపి==8క అవంటిద్వి స్వకాలేజాస్వస్నకాల మందే సత్యవత్‌ =సత్యమవ్వి భాలిజాగోచరిందుచున్నద్తి (ప్రబో ధేజ ఆత శ్రిజ్ఞానము కలుగగానే, అసత్యవత్‌ =అసత్యమగుచున్నది. భావము :- రాగద్వేషాది దోవములతో నిండిన వంసారము స్వప్న ముతో సమానము. న్వప్నకాలమందు సత్యముగా తోవి మేల్కొనగానే ఎలా న్నప్నము అదృశ్యమగుబున్నదో అలాగే జ్ఞానోదయము కాగావే సంసారము కలవలె అసత్య మగుచున్నది. వ్యాఖ్య అనాత్మతో ఏర్బ్పరచుకొనిన అక్రమ నంబంధమే జీవుని దుఃఖము వకు (పథమ కారణమై యున్నది. బంధములన్నీ అనాత్మ సంబంధ ముతో కలిగినవి ఇదియొక మానసిక నుడిగుండము. ఇదియే నంసొరము. విస్సారమైన సంఫారమునుండి బయటపడవలె నన్నచో అనాత్మతో మనం ఏర్పరచుకొన్న సంబంధమును దూరం చేసుకొనవలెను, వివేకము లోపించిన వ్య క్తి అనాశ్మ తానని భావించాడు అనాత్మ నుండి విడిపడవలె

నన్నవో వివేకము వృద్ధివెందాలి, వివేకము విచారణద్వారా కలుగుతుంది. రాగద్వేషాదులచే కలుషితమైన నిస్పార సంసారమును గూర్చి ఆచార్యుల వారు ఈ శ్లోకంలో విచారణ జరుపుచున్నారు. రాగద్వేషాదులవే కలు షితమైన నంసారజీవనము న్వవ్నతుల్యమని తెలియజేయుచున్నారు. న్వవ్నము మనో కల్పితము. మనో నిర్మితము. జాగదవస్థలో జరిపిన విఫల మనోరధములు, [పయశ్నములు నెరవేరని కోర్కెలను వ్యక్తి తన స్వప్నములో నెరవేర్చుకొని నంతసించును. తనను కాను మరచిన అయోమయ స్థితిలో గోచరించునదియే న్వస్నము. క్షణికమై భాసించు అనిత్య జగత్తుయే స్వప్నము కల ననుభవిస్తున్నంత వరకు కల యదా ర్థముగనే కన్వట్టును. కలలోని నస్తువులు సత్యముగనే భాసించును. కలలోని సంఘటనలు నిత్యమైనట్లే గోచరించును. కల కంటున్నంత వరకు కల అంతయు నత్యమై నిలుచును. కల ఎంతవరకుంటుంది ణి కరిగేదే కల. కలనుండి మేల్కొనగానే కనినదంతయూ కల్లయేనని బోధ వడుతుంది కలలోని బాంధవ్యాలు ఖండించబడ్డాయి సంఘటనలు వెదిరిపోయాయి. అనుభూతులు అదృశ్యమయ్యాయి. మిగిలినదంతా అళ్చర ్యమే.

న్వవ్నంలోని సంశోషము సంతోషమూ కాదు. దుఃఖము దుఃఖమూ కాదు. అదంతయూ మానసిక కల్పనయే. విత్త చబాంచల్యమే అయితే ఈ సత్యము కలగంటున్నష్పుడు అర్ధం కాదు. కల ననుభవిస్తున్నంత సేపు కల సత్యమే. కల నుండి మేల్కొనగానే కల అబద్ధమని అర్ధ మయింది. అలాగే మేల్టాన్నవానికి కల ఎలా అసత్యమోః మేలు తెలిసిన వానికి ఈ జాగగ(త్చపంచముః అందులో తయారైన నంసారము నర్వమూ న్వప్నతుల్యమే

ఆదియందు లేక, అంత్యమందు అగుపించక మధ్యలో గోచరించేది అసత్య మనబడుతుంది. రజ్ఞా సర్ప భ్రాంతిలో సర్బమెలా ఆసత్యమైనది?

86 అత్మబోధ ఆదియందు (తాడేగాని తాను లేదు జ్ఞానము కలిగిన తరువాత కూడా త్రాడే గాని తానులేదు. ఏదయితే ఆద్యంతములయందు లేదో అదియే సర్పము. అనిత్యము, దేనికి ఆద్యంతములు కలవో అదియే అనిత్యము. (భ్రాంతిలో పర్పము గోచరింవినది. జ్ఞానములో పాము అదృశ్యమైనది. కనుక సర్పమునకు ఆద్యంతము లున్నవి. అలాగే న్వపష్నమువకు అద్యంతము లున్నవి, అద్యంతములయందు స్వప్నములేదు కనుక అది అసత్యము. న్యప్నానుభూతికి ఆధారమైనది వైళన్యము. వైతన్యము (చ్రికాలముఅందున్నది. కాలాతీతమై యున్నది. జ్యాగదవస్థను నీవు అనుభవిస్తున్నావు. జ్ఞాగదవస్థకు సంబంధించిన అనుభవాలు నీకున్నవి. న్వష్నాన్ని అనుభవిస్తున్నవాడివి కూడా నీవే. నీకు న్వప్నానుభూతి కూడా యున్నది. సుషుప్తికి అధారమైనవాడవు కూడా నీవే. నీకు సుమష్త్యానుభవము కూడా యున్నది. నుమృప్రిలో ఏజ్జానము లేదనెడి జ్ఞానము నీకున్నది. కనుక అవస్థాతయము నీయందే జరుగుచున్నది. మూడు అవస్థలకు నీవే ఆధారమై, ఆధిష్టానమై యున్నావు. జాగ దనుభవాలు న్వవ్నములో గోచరించవు. న్వప్నానుభవము జా[గదవ స్టో లేదు. ఈ రెండు అనుభవాలు నుషువ్లిలో లేవు కానీ నీవు మూడింటిని [గహించుచున్నావు. (గ్రహించలేనిదంటూ వుంటే అలా గ్రహించలేదనెడి విషయమును కూడా (గ్రహించుచున్నావు. గనుక అవస్థ్యాతయమును దర్శిస్తూ మనుగడను సాగించే నీ వ్యవస్థ నిత్యమై నదేగాని అనిత్యమైనది కానేరదు. అయికే నిత్యమైన అత్మ నేనే అయినపుడు, ఆత్మజ్ఞానము నాకెందుకు లభించుటలేదు ? అనెడి నందేహము కలుగవచ్చును. కల గంటున్న వాడికి జాగ్యత్పపంచముయొక్క ఎరుక లేనట్టు అవిత్య వస్తు వంఘాతముతో తాదాత్మ్యము చెంది పంసారము తయారుచేసుకొని నందున నీకు విత్యాత్మ క్ఞానముగా అందుటలేదు.

న్వవ్నము న్వపష్నకాలములో యడార్థముగా యున్నను మేల్కొన గానే ఎట్లు అనిత్యమగుచున్నదో, రాగద్వేషాది మాలిన్యమువే నిండిన ఈ దుఃఖమమ నంసారము అనుభవించు నమయాన వా న్తవముగ, మధురముగా గోచరించినను జ్ఞానానుభూతిలో అనత్యమని తెలియును. వెలుతురు వెంత అంధకారము అదృశ్యమగునట్లు జ్ఞానావస్థలో నంసా రము నమసిపోవును. అంతరించును. వటోధే అసత్యవత్‌ భవేత్‌” జ్ఞానానుభూతిలో అనత్యమగునని ఆచార్యులు తెలియజేయుచున్నారు. పశ్వన్నాత్మవి మాయాయా బహిరివోడ్చూతం యథాని దయా యస్పాక్షత్కురుశే _సబోధ సమయే స్వాత్యాన మేవాద్వయం నర్వము అత్మలో యున్నను మాయచేత న్వపష్న [పపంచమువలె వేరుగా కన్పించి, జ్ఞానోదయము కలుగగానే ఆలేద న్వరూవమైన అత్మ అద్వ యమై వెల్లాందుచున్నట్లు ఆబొర్యులవారు దక్షిణామూర్తి స్తోత్రములో తెలివియన్నారు శా- శమ ణాయుననాలి.* అవకారిక ;._సర్య్యదిహ్మానుభపము కలిగినంతవరకు జగత్తు సత్యమై తోచు నవి తరువాత ల్లోకములో తెలియదేయుచున్నారు. తొవత్సత్యం జగద్భాతి శంక్తికా రబజితం యథా యావన్నజ్ఞాయతే _బహ్మ సర్వాధిష్తాన మద్వయం ౯ సర్వాధిష్ట్థావంకపర్వ్యమునకు ఆధార మైన్య, ఆద్వ్యయం:౫ రెండు కానటు వంటి (బిహ్యాహ౯పరమాత్మ, యావత్‌ =ాఎంతవరకు, న జ్ఞాయచేవా శెలియబదడడ్పో తావత్‌ ౯=అంఛనరకు, జగథ్‌ ద్యాససంచమ్ము -శు క్రికాణు

ప్ర ఆత్మబోధ ముత్తెపు చిసషయందు రణితం యథానా వెండివలె భాతిడా సకాశించు చున్నది. భావము '- సకలమునకు అధారమై, అధిష్టానమై భాసించు (బ్రహ్మము తెలియబడనంతవరకు ము త్తెవు విప్పలో వెండి గోవరించు నట్లు జగత్తు గోచరించును. వ్యాఖ్య ఈ [పపంచము వివర్తము. ఇదెన్నడూ నమవర్తి కాజాలదు. (వపంచము దృశ్యము గనుక మాయ. బ్రహ్మము దృక్కు గనుక నత్యము. వివర్తమనగా లేనిది ఉన్నట్లుగా గోచరించుట యదార్థానికి ఉన్నది టబహ్మూ వె.క్కటియే, జగత్తు భ్రాంతి జనితము. కాశ్వతుడైన వరమాత్మ అశాశ్వతమైన _పపంచమునకు ఆధారము. (ప్రపంచమునకు (బ్రవ్మాము కారణమై యున్నది. ఎవనినుండి ఈ జగత్తు ఆవిర్భవించి నదో, ఎవని యందున్నదో, తిరిగి ఎవనియందు లయించుచున్నదో అదియే (బ్రహ్మము. (బ్రహ్మమును ఉపనిషత్తులు ఈవిధముగా నిర్జ యించినవి దీనినే తటస్థలక్ష్మణ మందురు. మరి తటస్థలక్షణము ద్వారా విచారణ సొగింవినవో (బహ్మము నత్యన్వరూపమని తెలియును- నత్యవస్తువు, నిత్యమై వెళొాందుటవేత జ్ఞానరూవమై కూడా యున్నది. అట్టిది ఆనందమై, అనంతమై యుండగలదు కనుక (బహ్మకు మరి యొక నిజ నిర్వచనము నచ్చిదానందము* ఇది న్వరూపలక్షణమని తెలియబడును. న్వరూపానంద స్థితియందున్న బహ్మమే జగత్తునకు అబారము. అధిషస్టానము. జగత్తు ఒక కాలములో గోచరించుచున్నది. కనుక " అసత్యమై యున్నది (బహ్మము సనాతనమై యున్నది.

ఆ త్మ టోథ ఫ్ర _. జగత్తు కార్యరూపమై భాసించుటవే దానికి కారణ ముండవలెను. అట్టి ఆది కారణమే (బ్రహ్మము. కార్యమునందు కార్యమేయుండును. మట్టితో కుండలను చేయుదురు. కుండ కార్యము, మట్టి కారణము. కార్యమైన కుండలో ఉన్నదంతయు కారణమైన మట్టియే. అలాగే కార్యమైన జగత్తునకు బ్రహ్మము కారణము గాన జగత్తు అంతయు బ్రవ్మముకన్నా అన్యము కాదు కానేరదు జగత్తు (బహ్మము కన్నా అన్యము కానపుడు ఇక దానిని [బ్రహ్మమనియే తెలియవలెను. జగత్సని వలవరించుట నబబు కాదు అవియే అధ్యాన అజ్ఞానము. కనుక కారణమును దర్శించినంత వరకు కార్యమే గోచరించుచుండును. కారణ మును దర్శించగానే కార్యమై భాసించునది కూడా కారణమేనని అను భవమునకు అందును. బంగారును దర్శించగా నగలేదు, వట్టిని దర్శిం బగా కుండలేదు. రజ్జువును చూడగా నర్పములేదు, ఎడారి తెలియగానే ఎండమావి లేదు. అందుచేతనే పకలమునకు ఆధారమై. కారణమై భాసించు (బ్రహ్మము _ తెలియబడనంతవర్‌ ౨ ము త్రెపుచిప్పలో వెండి గోచరించునట్లు, జగత్తు అనుభవమునకు అందునని అబార్యులు తెలియ జేయుచున్నారు. ముత్తై పు విస్పలోని శ్వేతవర్ణమును గాంచి ' అది. వెండియని (భమించుట కలదు. ముత్తెపువిష్పలో వెండియుండుట ఖసంభవము. అది భొంతి జన్యమైన విషయము. ఘరి అందు .గోచరించు వెండి ఎంతవరకు కన్పించును ? ముత్తెవు చిప్పను తెలునుకున్నంతవరకు. ముత్తె పువివ్న తెలియకపోవుటచేత దానిస్టానే రజితము గోవరింవి (భ్రాంతిని అందించుచున్నది. ముత్తె వు విప్పకు సంబంధించిన జ్ఞానము అందగనే రజితము మిథ్యయై మిగులును. అలాగే అధిఫ్టానమైన (బ్రవ్మాము తెలియఐబడనంత వరకు ముత్తెపుచిప్పలో వెండివలె (ప్రపం చము భాసించును. తటస్థ, న్వరూప అక్షణాదుల ద్వారా (బ్రహ్మ

40 ఆ త్మ బోధ యొక్క నిజిస్థితి అర్హమయినచో ఈ జగత్తు బ్రాంతియని, అనత్యమని తెలియను. దృశ్యా సంభవ బోరోపా జ్ఞానం ద్జేయం చిదాక్మకమ్‌- తదేవ కేవలీ భానం లతోఒవ్యత్పకలం మృషా ॥ దృశ్యములేని జ్ఞానమే జ్ఞానము. చిదాత్మకమగు అ జ్ఞానమే జ్టేయము. అదియే కేవలస్థితి లేదా కైవల్యము. దీనికంటె అన్యమగు సర్వము మిథ్యయై యున్నది యని మహోపనిషత్తు తెలుపుచున్నది. ఆత్మానాత్మ వివేకజ్ఞానము ద్వారా ఎవని మనస్సు రాగరహి తమై, ద్వంద్య రహితమై, దృశ్యమును అశ్రయించని స్థాయికి. చేరునో అట్టి మనస్సు పంజరమునుండి బయటపడిన పక్షివలె జగద్భాాంతి నుండి విడిపడి అత్మానందసాగరములో ఓలలాడును, తాాజమాన్వాయి రసమూ నాం అవతారిక ;. _బహ్మాము కొరణ మైనందువ కొర శ్రటూవమైన జగ ట్రయొక్క సృష్టి స్థితి లయాదులు (బహ్మామునందే జరుగురున్నవి. ఈ విషయమును రాటోవు గ్లోకము ద్వారా తెలియజేయుడున్నారు, ఉపాదానేఒఖిలాధారే జగంతి పరవేశశ్వరే ఆరి ఇ[౨, నర్లస్టితి లయాన్యా వ్శి బుద్చుధా నివ వారిణి 8 ఉపాదానేశాఉపా దానకారణ మై అఖిలధా రేజసర్వమునకు ఆధార మైస్క పర మేశ్వరీ=సరమూత్మయందు, జగంళి==లోకములు, వారిణ్‌శాపీటి యందు, బుద్నుదానివడాబుడగలవల్తె సల్గస్టితొ లయన్‌ జాపుట్టుట, ఉంధుట్క లయించుటను,- శూంతిడాపొందుచున్నవి.

భావము :- సర్వమునకు ఆధారమై, ఉపాదాన కారణమైన పరమాత్మ యందు (పపంచములు నీటియందు బుడగలవలె వుట్టి, పెరిగి లయించుున్నవి. వ్యాఖ్య

ముముక్షువు ప్రపంచములో జీవించుచుండును. ఒకవై వు తాను మోక్ష్మమునకై తీవృపయత్నము సాగించుచున్నను మరియొకవై పు తాను నివసిస్తున్న (ప్రపంచముయొక్క ఆవిర్భావమును గూర్చి అన్వేషణ, ఆలోచన మనస్సులో కదులుచునే యుండును, తనకు నిర్వి రామంగా అనుభవాలను అందించే ఈ (ప్రపంచ మెలా పుట్టినది ? దీనికి ఆధార మేమిటి ? దీని వయస్పెంత ? ఇది ఎప్పుడు నశ౦చును? నశించినది తిరిగ జన్మించునా ? ఇలాంటి (ప్రశ్నలు అసంథ్యాకముగ అంతఃకరణలో కదులుచుండును. ప్రపంచము కార్యరూపములో గోవ రించుచున్న౦దున దీని వెనుకఓఒక కారణ ముండాలి. కార్యము కారణ మునుండి ఉత్పన్నమగును గనుక జగత్తు దేనినుండి ఆవిర్భవించినది?

తై త్తిరీయోపనిషత్తులో వరుణుడు శన కుమారుడై న భృగువుకు ఈ విషయమై చక్కగా వివరించెను.

“యతోవా ఇమాని భూళాని జాయంతే

యేన జాతావి జీవంతి, య్యత్పయం త్యభిసం విశంతి

తద్విజిజ్ఞాసన్వం తడ్‌ _బహ్మేతొ "దేనినుండి భూతములు అవిర్భవించునో, దేనియందు జీవించునో, చివరగా దేనియందు లయించునో, దానిని తెలుసుకొన యత్నించుము. అదియే బ్రహ్మము” అని చెప్పెను. ఈ నిర్వచనము తటస్థలక్షణ విధానమని గడవిన శ్లోకము ద్వారా (గ్రహించితిమి సృష్టిస్థితి లయా దులు బహ్మమునుండి కధులు చున్నందున (బహ్మము ఆదికారణమై

శ్రీం ఆత్మబోధ యున్నది. ఆదికారణమైన వై తన్యము జ్ఞానన్వరూపమై యున్నది. తన లోని ఇబ్బాశ క్రి, [క్రియా క్రి, జ్ఞానశకుల ద్వారా వృష్టి క్రమమును నడుపుచున్నది. సృష్టికర్త నృష్టికి నిమిత్తకారణమైనందున జ్ఞానస్వరూ పమై యున్నాడు. జ్ఞానస్వరూపుడై యున్నందున తొను నర్వవ్యాపియై యున్నాడు. సర్వవ్యాపి యైనందున ఏకమై, అద్వయుడై యున్నాడు. ఏకమైన (బహ్మలో నృష్టి జరుగుటకు వీలగునా ? ఒకవేళ సృష్టి జరిగి వచో అది బ్రహ్మము కన్నా అన్మము కానేరదు. కనుక నృష్టియొక్క మనుగడ నృష్టికర్తలోనే యున్నది.

మృ త్రికాయాం ఘట స్తన్న్హా పటస్ప్వన్టేంఒగు లీయకమ్‌

ఇతి వై శేషికొః (ప్రాహం_స్పధా నైయాయికా అపి ॥ కార్యము ఆవిర్భవించినపుడు అది కారణములోనే యుండును. కుండ చట్టిలోను, వస్త్రము దారమునందును, ఉంగరము బంగారములోను ఉండునట్లు కారణము నందే కార్యము ఇమిడి యుండునవి వై శేషికులు, నయ్యాయికుల అభిప్రాయమై ఉన్నది.

కనుక కార్యమైన జగత్తు కారణమైన (బవ్మాముకన్నా అన్యము కానందున [బహ్మములో వుట్టి, (బ్రహ్మములో పెరిగి, (బహ్మములో లయించు చున్నది. ఈ విషయమును బ్రహ్మసూ(తములలో కూడా తెలియ చేయబడినది.

'జన్మాద్యస్య యతః

“పుట్టుట, పెరుగుట నశించుట ఎవనియందు జరుగుచున్నదో అదియే (ట్రహ్మము అని [బహ్మసూ(త నిర్ణయమై యున్నది అందుచేతనే సృష్టికి (బ్రహ్మము ఉపాదాన కారణమని అచార్యులు ఈ శ్లోకములో తెలియజేయుచున్నారు.

ఒక వస్తువు సృష్టింపబడుటకు జ్ఞానన్వరూపమైన నిమిత్త కారణ ముతోపొటు వస్హు న్వరూపమైన ఉపాచాన కారణము కూడా ఉండవలెను.

కుండ తయారయినది నృష్టి తయారయినది. కుండకు కుమ్మరి నిమిత్త కారణము, సృష్టికి సృష్టికర్త నిమిత్త కారణము కుండకు మట్టి ఉపాదాన కారణము, సృష్టికి ఉపాదాన కారణమేమిటి ? ఏమోలేదు. ఏమో లేద నుట బూన్యస్థితి. హాన్యమునుండి ఏమియు ఆవిర్భవించుటకు వీలులేదు. కనుక సృష్టికి ఉపాదాన కారణము హూన్యము కాదు. కాలేదు. కాజాలదు. నృష్టికి పూర్వము (బ్రహ్మ మొక్కడే ఉండవలయును గాన మరియొక ఉపాదానము ద్వారా సృష్టి తయారయినచో _బహ్మము పరిమితము కాగలడు. పరిమితమైనవాడు నృష్టిక_ర్హ కాలేడు కనుక సృష్టికి ఉపక రించు ఉపాదానము (బ్రహ్మకు అన్యముగా యుండేందుకు అస్కారము లేనందున [బహ్మమే ఉపాదాన కారణమై యున్నాడు. కనుక సృప్టికి ఉపకరించు ఉపాదానము (బహ్మకు అన్యముగా యుండేందుకు అస్కా రము లేనందున (బహ్మమే ఉపాదాన కారణమై యున్నాడు, కనుక నృష్టికి బహ్మమే నిమిత్త కారణము. బ్రహ్మమే ఉపాదాన కారణము. తన నృష్టికి తానే ఎలా ఉపాదానము కాగలడు ? “ాయధాూర్హ నాభిః సజతే గృహ్హతేచ”ొ

ఈ విషయము ఊర్జనాభి దృష్టాంతము ద్వారా పరిష్కరించబడినది. సాలెగూడు నిర్మాణములో తానే నిమిత్తకారణము, తానే ఉపాదాన కారణమై యున్నట్లు, నృష్టి కార్యములో, (బ్రహ్మమే నిమిత్తకారణమైః బ్రవ్మామే ఉపాదాన కారణమై యున్నాడు. అదియునుగాక మన న్వప్న మును మనమే తయారువేసుకొనుచున్నాము స్వప్న విషయమంతయు మనోకల్పితమే. స్వప్నమునకు స్వష్నద్రష్టయే నిమిత్త కారణము, ఉపాదాన కారణమును అయియున్నాడు స్వప్నములో గాంచు విషయ ములు, వస్తువులు తన కన్నా అన్యముకాదు అలాగే సృష్టి అంతయు (బ్రహ్మముకన్నా అన్యము కాదు. తెరమై బొమ్మలు కదులునట్లు తనలోనే నర్వము పాగిపోవుచున్నది బొమ్మలు అనిత్యము. తెర నిత్యము. సృష్టి

అనిత్యము సృష్టికర్త నిత్యము. కల మవన్సులో పుట్టి, మనస్సులో మెదిలి, మనస్సులో అయించును. అలాగే జగత్తు (బహ్మములో పుట్టి, బ్రహ్మములో కదిలి, (బ్రహ్మములో కరిగిపోవును. ఈ విషయ మును నీటిబుడగ దృష్టాంతము ద్వారా ఆచార్యుల వారుఈ ట్లోకములో వివరించినారు.

నీటి బుడగ నీటియందే ఆవిర్భవించును. నీటిలోనే జీవించును. నీటిలోనే లయించును. జీవించునపుడు కూడా అది నీటికన్నా అన్య ముగా లేదు. నీటి లక్ష్యణములే నీటిబుడగయం దున్నవి. నీటికి వేరుగో కనే ఒక ప్రత్యేక నామము ద్వారా తెలియుమున్నది. వస్తుతః నీటికి, నీటి బుడగకు ఎలాంటి ఛేదములేదు. అలాగే ద్రిహ్మమునుండి ఆవిర్భ వించిన జగత్తు (బహ్మముకన్నా అన్యముకాదు. నామరూపములను తొల గింవి చూసినచో, ఆవ్లీ, భాతి, ప్రియమైన ఆత్మయే అధిష్టానవస్తువై. తెలియును. జగత్తు కేవలం కలవలె మనోకల్పితమనియు, ఉన్నటీ (బవ్మా మొక్కటియే ననియు అనుభూతి కలుగును

బ్రహ్మ మొక్కటియే యున్నయెడల జగత్తు భ్రాంతిమయమై యుండవలెను రజ్జువునందు నర్చము గోచరించు విధమున వ్‌గత్తు (ద్రివ్మామునందు అరోపించబడియున్నది. రజ్జువును గాంచగనే నర్చ భాంతి నశించును. బవ్మా దర్శనముతో జగ(ద్భాంతి అంతరించును మరి మనకు జగద్భాంతి ఎందుకని అదృశ్యం కావడంలేదు? మనము జగత్తుతో తాదాత్మ్యం వెంది జగత్తును అర్ధం చేసుకొనుటకు వ్రయత్నిర చుట వలన జగత్తు యొక్క వాన్తవన్వరూవము గోచరించుట లేదు. జిగత్తుతో మానసికంగా విడివడి, జగత్తును గూర్చి (పళ్నించి సత్య మును (గపించవలెను _ (వవంచము నీలో యన్నదా? నీవు ప్రవంచములో ఉన్నావా? శానున్నట్లు (ప్రపంచము (ప్రకటించుట లేదు. నీ మనోభావాల చ్వారో

(వపంచము తెలియుచున్నది. నుషుప్రిలో మనన్సు అయించుచున్నది. ఆంతమాళత్రాన నీవు అంతరించుటలేదు నీవు మేల్కొనగానే జగత్తు అను భవమునకు అందుచున్నది. నీ సంకల్పములే [ప్రపంచమును తయారు చేయుచున్నవి. కనుక ప్రపంచము నీలోనే యున్నది పపంచము గోచరించుటకు వంకల్పము కారణము. నంకల్చ్బములు వైతన్యమును అధారముగ జేసుకొని నడచుచున్నవి. సంకల్చములు వై తన్యములో లయించినచో, నంకల్ప జనితమైన జగత్తు కూడా అదృశ్యమగును. జగత్తును గూర్చి ఆలోవించుట చేయగనే మన మనన్సు జగత్తులో వేరిపోవుచున్నది. అలాగాక ఈ జగత్తును వీక్షించు సంకల్పమునకు ఆధారమైన వస్తువు ఏమిటో ఆలోవించి చూసినవో, ఆ వస్తువు అధిష్టా వమై భాసిల్లు ఆత్మయే ననియు, అట్టి అత్మ కానేననియు అనుభవ మునకు అందును. ననన అవతారిక ; సచ్చిదానంద స్వరూపమై భాపిల్లు ఆత్మయందు నానావిధము లైన రూపములు ఎలా కల్పించబడినవి ? వివరణకు ముందుకు సాగండ్కీ నచ్చిదాత్మన్యనున్యూతే నిత్యా విషఘై పకల్పితాః చ్య క్షవ్యో వివిధా స్సర్వాః హాటకే కటకాదివత్‌ ప్ర నచ్చిదాత్మవికాసత్స్‌ చిత్‌ =ఐస్వరూపమైన్మ్న అనుస్యూశ్రేవాసర్వగత మైనం విత్యాచాశాళ్వత మెన్‌, 'విషాజసర్వవ్యాపక మెన్‌ పరమాత్మయందు, వివిధాఃజ అనేకవిధములై న, నర్వాఃజానమ స్తముర్దై న, వ్య క్రయ జూరూసముల, హాటకేచాదింగారమువందుు, కటకాదివత్‌ జామురుగు మొదలగు ఆభరణముల నల, (పకల్పితాఃజాకల్సింపదిడినవి.

భావము :- నిత్యమై, సర్వవ్యాపకమై* నచ్చిదానంద లక్షణములు కలి గిన బ్రహ్మమునందు, వివిధములగు ఆభరణములు బంగా రమునందు కల్పింపఐడి యున్నట్లు, వివిధ జగ(దూూప ములు కల్చింపబడినవి. వ్యాఖ్య

అ స్తిభాతి ప్రియములు నిత్యములు. వామరూపములు అనిత్య ములు అ నీ భాతి ప్రియమైన సచ్చిదానంద న్వరూపము సర్వవ్యాపకము. నామరూపములు పరిమిత మనుగడను సాగించును. వామరూపమ.లు అధే యమై యుండ అస్తి భాతి [పియము ఆధారస్వరూపమై యున్నది. అధా రవస్తువు సత్యము. జధేయ వస్తువు ఆరోపించబడినదికాన అసత్యము పరమాత్మ సత్యము. (ప్రపంచము అసత్యము. ఆరోపించబడిన జగత్తు కల్పితము. ఆధారమైన బ్రహ్మము నిర్వికల్పము, నిరంజనము.

ఉన్నదంతయు ఒక్కటే అనునది ఉపనిమ(దుషుల విశిష్ట సం దేశము. ఇది కేవలం జిడ్డు సిద్ధాంతము గాక గడ్డు జీవితమును తెడ్డు వేసి నడిపించు అనుభవ సిద్ధాంతమై యున్నది. జీవించియుండగనే అను భవించదగిన అపూర్వ అనుభూతియై యున్నది. ఆధునిక విజ్ఞానకొన్త, పరిధిలో జరిగిన [పయోగములు, తద్వారా అరుదెంవిన నిర్ణయములు ఈ సనాతన అర్హ సిద్ధాంతమును బలపరచు శక్తివంతమైన ఆయుధ ముల్పై నిలిచినవి (ప్రముఖ విజ్ఞానకాన్హ్రవేత్త ఆయిన ఐన్‌స్టిన్‌ “నాకు గోచరించు విశ్వము (7[6 ౪౧౪౪36 88 | 9589 (0 అనెడి (గంథ ములో ఇలా !వాకారు.

౧18 11/౧౧ 081164, 8 061161 9064౧64 ౪౧ అల రం60 1961100. 1౧ 8 80౧096710౯ గ౫|౧6 81 76౪9816 11961 1౧ ₹6 +*ం!16 0 6౫06116౧09. [90'696015 జొ 6౧౦౧౦౪౭౧110౧ 0 ౦6. 1౧ 00గ౧గ౧౦౧ ౧౭818౧06 (11136 ౧౧౭౮ 09 ఢ950౯1006 28 గ౧8౧- 1191840.

"అనుభవాత్మక ,పపంచములో తనను తాను [వదర్శించుకొను నట్టి ఒక పరివద్ధమైన మనన్సులో గాఢమైన బద్ధమైన విశ్వానము- ఈ దృఢ విశ్వాసము=నా భగదావగాహనను సూచిస్తుంది. దీనిని మామూలు మాటల్లో చెప్పాలంటే వైశ్య దేవమతం అనవచ్చు."

ఐన్‌స్టిన్‌ కనుపరవిన ఈ భావమునే నోబుల్‌ బహుమతి (గహీత వేవ్‌ మెకానిక్స్‌ (14/8౪ ౧6౦౧౭౧1౦) ను కనిపెట్టిన మేధావి స్కోండిం జర్‌ "వాట్‌ ఈజ్‌ లైఫ్‌" అనే తన [గ్రంథములో ధృవపరచడము జరిగినది.

ప్రముఖ పలంటయాలబిన్టు "ది మీనింగ్‌ ఆఫ్‌ ఎవల్యూషన్‌” అనే తన [గంథములో ఈ [కింద విధముగా తెలియజేశారు.

“06 1/51 978౧౮6 19380౧ ౪౩8 81 0/౧6 6౧|౧/ 01 1/6... ౧౦0౪ ౦0౧1౪ 876 81! ౧6౧ 0/0106/౧9; 811 1౪1౧౮ 101౧09 తి/6 0010678 1౧ 19 ౪6౧ 081 86౧596 1981 811 ౧8౪6 8136౧ *0గ 0౧6 9060706 8౧6 6౮6౪610066 *111 1౧ 106 61౪6799౧ 1౧11080169 0 0౧6 ౧౯౦౦6988 . .. 8౧ 18 08/1 0 ౧81/9 8౧౮ ౧9 18గ10 10811 1116."

“జీవిత ఏకత్వము ,పప్రధమైన దివ్యోపదేశం. అందరు మాన వులు సోదరులే. అంతేకాదు యదార్ధానికి సర్వజీవరాపలు సోదరులే. ఏలన, అన్నీ ఒక ఉద్ధమస్థానము నుండి బయలుదేరి, ఒక పద్దతి యొక్క విభిన్నమైన తికమకలలో వృద్ధినొందాయి.మానవుడు (ప్రకృతిలో భాగం, అతడు సమస్త [ప్రాణకోటికి బంధువు.”

(ప్రముఖ విజ్ఞాన కొన్త్రవేత్త అయిన 'సర్‌ జేమ్స్‌ జీన్స్‌ తన (గ్రంథమగు "ఫిజిక్స్‌ అండ్‌ ఫిలాసఫీ'లో ఈ క్రింది విధంగా వాకారు.

౧6౧ ౪6 ౪16౪ 0౮7561౪768 1౧ $౧0806 8౧౮ 110౧06. 04౯ 60౧90౦10౪5౧69565 8౯6 00౪10681౪7 16 5008౯816 (౧౮|౪16౮- &|19 0 8 ౧౩7110618౯ 010141౧9, 5601 ౪౧౦౧ ౪/68 ౧8౩ రీం0గి6 80806 8౧6 ౪౧౧6, 106౪ ౧౫8౪ న67%808 10711 1౧06618౧18 01

శ అఆత్మవోధ 8 31౧016 60౧11౧6008 86681౧ 01 1119. గక 18+ 1001 806 61801711014/, 80 11 గా౭౪ 06 100౧ 116; 1౧6 ౧౧౦౧౦౧౧౦౧౬ భ౭౪ 8 1౧61౪166218 08/౧/1౧0 0॥ 3$608?3216 6౫18180065 19 90206 8౧6 11౧9, 0116 1౧ 108 6౧66౧6? ౯68110 ౨670౧6 30806 8౧6 11౧9 ౪/6 ౧౧౭౪ 811 ౧౧౭గ౧౫౦6/౧8 0% 0౧6 006౪" చేశకాల పరిధులలో మనల్ని మనం చూనుకొన్నప్పుడు మన (పజ్ఞలు ఒక నిర్ధేశిత వితము యొక్క విభిన్న వ్యక్తులుగ స్పష్టీకరణ మవుతాయి కాని మనం దేశ,కాలాలను దాటిపోయినప్పుడు అవి ఏకైక అఖండ జీవ (వవాహంలోని అంశాలుగా గోచరమౌతాయి కాంతి, విద్యు త్తుల విషయంలో లాగానే జీవిత విషయంలో కూడా. దృగ్విషయాలు అనేవి దేశకాలాల్లో వ్యక్తులు భిన్న అ ప్తిక్వాలను గొనిపోవడం గావచ్చు. కాని, దేశ కాలాలను అతికమించిన వగాఢ సత్యదృకృథంలో మనమ4టి దరము ఒకే ఒక దేహానికి సంబంధింవిన వివిధ అవయవాలు అవుతాము, కె. బి. యస్‌. హర్దేనే అనే పముఖ జీనకాఫ్రుజ్జుడు ఒకిచోట తన ఉపన్యానమును క్రింద కనుపరవిన ఉ_ల్రేజకరమైన వాక్యముతో ముగించెను.

“0౧ 106 ఈం! 01 116 14౧96 ౧00గ) 1౧ ౪19 2001001681 1850018107/ 81 4౧916, ౧9/8 ౧౧౦16590 గింగ౧6౦గ౧ ఓ8608 ఏ8 101౧0 8౧1౧818, 2౯6 ౪౯1119౧ 1౧6 ౦/68 “81 ]4/8గా తీ9।' (౧౦౮ 8/1 1౧80. 1 | ౧4౪౦ ౧91064 8౧౪ 0+"*0౪ 10 ఇంగర6!/518064 క0గొ6 0% 1169 1౧౧|10౧3110౧9 01+ 1919 9681 58/10, ౧౫౫ 16016169 ౧8౪6 ౧0? 066% 1౧ ౪81గ

'మన్ఫ్సర్‌లోని (ప్రాణిశౌస్త్ర్యు సంబంధ పరిశోధనాగారంలో (అచ్చట రెన్స్‌ అనే ఆవార్యుడు తన సజీవ జంతువులను ఉంచుతాడు) ఒక పెద్దగది గోడలపైన 'తత్‌ త్వం అసి' అనే మాటలు [వాయబడి ఉన్నాయి ఈ మహావాక్యములోని కొన్ని జటిల భావాలను మాలో ఎవరైనా (గ్రహించడానికి నేను తోడ్పడియుంటే, నా ఉవన్యాసాలు వృధా కాలేదు అవి అనుకొంటామ.

నామరూపాత్మకమైన జగత్తునకు (బహ్మమే ఆధారమై యున్నం దున జగత్తు బ్రహ్మము కన్నా అన్యముకాదు. నామరూవములను తొల గింవి దర్శింవివవో (బ్రహ్మానుభవము కలుగును. బంగారు అభరణము లలో యున్నదంతయూ బంగారమే. అథరణములను దర్శించగానే రూపము గోచరమై, తద్వారా నామము తెలియును. ఆభరణములను దర్శించు దృష్టిని ఆధార వస్తువుపై మరల్చగావే బంగారు అనుభవ మునకు అందును. బుద్ధిలో బంగారు అను భావము మెదలగానే బంగా రము అమభవమై మిగులును. కనుక బుద్ధి గొలునుపై గాక బంగారుపై వపయనించవలెను. గొలుసు బుద్ధి భాంతి నందించును. బంగారు బుద్ధి కాంతిని చేకూర్చును. కనుక ఆభరణములు బంగారు యందు ఆరోపించ బడియున్నట్లు జగత్తు (బ్రహ్మమునందు కల్పించబడియున్నదని అచౌా ర్యులు తెలియజేయుచున్నారు. బంగారును దర్శించువానికి ఆభరణ ములు గోవరించనట్లు బ్రహ్మమును దర్శించువానికి జగత్‌ కనుపించదు.

“ఐతదాత్య్మ్య్య మిదగ్‌ సర్వమ్‌”

“నర్వమూ ఆత్మయే”నని వేదము తెలియజేయుచున్నది. ఆత్మాను భూతియే అజ్ఞానమును అంతమొందించును.

సబాహ్యాభ్యంతరే దేహే హ్యధ ఉర్ధ్వం చ దికుచ

ఇత ఆత్యాతతోఒప్వాళ్మా నాన్మ్యనాత్మనుయం జగల్‌ "ఈ దేహమునకు బయట లోపల, పెన కింద, అటు ఇటు అన్ని దిశల, సర్వత ఆత్మయే యున్నది. అనాత్మయగు జగత్తు లేదు.” అని మహోపనిషత్‌ తెలుపుచున్నది.

కనుక ఉన్నది ఒక్క ఆత్మయే. రెండవ వస్తువు గోచరించుట భ్రాంతి లేక అవిద్య అవిద్యాజనితమైన జగత్తు యొక్క ఆ స్తిత్వము అనిత్య మని గుర్తించి, సదా ఏకవస్తు దర్శనముచేసి ముముక్షువు తరించవలెను, అావాషల వ ప్రప్తపనసిలాంసుంఐ=.

అవశారిక సదా ఏకమై. భాపందు ఆత్మ ఎలా. భిన్నముగా గోచరించు చున్నది ? తరువాత ర్లోకము ననుసరించవలెను, యుధాకాశో హృపషీ.కేశః నానోపాధి గతో విభంః తత్‌ భేదాత్‌ భిన్నవద్భాతి తన్నాశే కేవలో భవేత్‌॥ 10 హృషీకేశః మవస్సు మొదలగు ఇం్యదియములను నియమించు. విభా సర్వవ్యాపకు చై న పుంమాత్య, యధాజాఎపిధముగా, అకాశఃాలకాశము, త ద్చేదాత్‌ ==ఉపాధుల భేదముచేత+ భీన్నవత్‌ జా వేరుగా యున్నట్లు తోళ్ళు చున్నదో, తన్నాశేసంవాఆ ఉపాధులు వశించగా, కేవలః=ఏకముగొం భవేఠ్‌ జఆగుచున్నాడు. భావము :- ఘట మరాది ఉపాధి నంసర్గము వేత ఆకాశము భిన్నమై నట్లు గోవరింవి, ఉపాధులు నశించగనే ఏకమై ఎలా గోవ రించు చున్నదో అలాగే, సర్వగతుడై న పరమాత్మ ఉపాధి నంనర్గిమువే భిన్నముగా తెలియుచున్నను ఉపాధులు నశించగానే అఖండమై అలరారును, వ్యాఖ్య ఆత్మ వైతన్య స్వరూపము వైతన్యమైన అత్మ నర్వగతమై యున్నది. మానవుడు వైతన్య న్వరూపుడు. వైతన్య న్వరూపమైన తాను పరిమితుడనని భౌవింవి దుఃభితుడగుచున్నాడు. ఇదియే ఐంధమై యున్నది. ఈ బంధమువే అధ్యాన యందురు. దేహేంద్రియ మనో బుద్ధులతో తాదాత్మ్యం చెంది తాను జీవుడనని, అజ్ఞానినవి భ్రాంతి _వెందుచున్నాడ. కాను యచార్థానికి సర్వగతుడైన వరమాత్మయై

యుండి అవిద్యా (వభావముచే సంకంవిత భావ బంధములో విక్కి భాధికుడగుమున్నాడు దేహాత్మ భావమును ఆత్మయం దారోపించుకొని వ్యధ చెందుమున్నాడు. అదియే అధ్యాన. “అతస్మిం మ్‌ ద్భుడ్ధి రధ్యాస్క'

“ఒకదాని లక్షణమును మరొక దానియందు ఆరోపించుట అధ్యాస యనబడును ” నర్చముకాని రజ్జువునందు నర్పబుద్ధి నుంచుట అధ్యాన యనబడుతుంది.

దేహాత్మ భావముచే దేహము తాననెడి అధ్యాన ఏర్పడినది. దేహము పరిమితమై యున్నందున కానూ పరిమితుడనని భావన కలు గుచున్నది దేహమునకు పుట్టుక యున్నందున తాను పుట్టుక గలవాడ నని అభిప్రాయము ఏర్పడుచున్నది దేహము నశించును గనుక కాను నకించువాడనని ఆలోచన కదులుచున్నది. దేహము దృశ్యమై తెలియబడుచున్నది. తాను దృక్కుయె దేహమును దర్శించు మన్నాడు గొన తాను దేవాముకన్నను అన్యమై యున్నాడు. ఉపాధి రహిత్నుడై యున్నాడు. ఈ సత్యమును (గ్రహించలేని అజ్ఞానదశలో కాను ఉపా ధికి పరిమితుడనని భావించుచున్నాడు. ఈ విషయమును అకాళ ఉవమానవ ) ద్వారా ఆచార్యులు తెలియజేయుచున్నారు.

ఆకాళము అనంతమై యున్నది. ఒక కుండ తయారైనది. కుం డలో ఆకాళము నిలివియున్నది. ఎన్ని కుండలు చేసినను ఆన్ని కుండ అలో ఆకాశము గోచరించును. ఆకాశము యొక్క అనంతత్వము తెలి యని అజ్ఞాని ఆకాశము కుండలకు వరిమితమై యున్నదని భావించును. ఒక్కొక్క కుండలో ఒకొక్క ఆకాశమున్నట్లు భావించును. ఘటము తయారై నదేగాని ఆకాశము తయారుకాలేదు. ఘటము నశించునేగాని ఆకాశము నిందు. ఘటము అకాశములోనే తయారైనది గనుక అకాశము ఘటమునకు పరిమితముకాదు. ఘటమును ఒకవోట నుండి

న యా (గ్రంరాలయ ఫ్లా గీ జా ఈ) ళా

ర్‌ల్లి ఆత్మబోధ మరియొక చోటికి తరలింవినపుడు ఘటము కొనిపోబడునేగాని ఆకా మును తరలించుట జరుగదు. ఘటము కదులునపుడు కూడా అది ఆకా శములోనే కదులుచున్నది. ఆకాశము నర్వత్ర నిండియుండుటచే రాక హోకలకు ఆస్కారములేదు- ఆకారమై గోచరించనూ లేదు. ఘటము వికారము చెందును ఆకాశము అవికారమై యున్నది

ఘటమువలె శరీరము వికారము చెందును. జగత్తు పరిణామ యుతము. దేహాదులుకూడా (ప్రపంచములోనే జనించుటచేత అవికూడా పరిణామశీలమై యున్నవి. జడమగు వస్తువు తనను గాని, తన కన్య మైన దానిని గాని తెలిసికొనలేదు. వై తన్యమే తెలిసికొనును. దేహము జడము గనుక తనకు తనను గురించిగాని అన్యమైన వస్తువులన గురింవి గాని తెలియదు. కళ్ళజోడు తనకు తానుగా దేనిని చూడజాలదు. మనము కళ్ళజోడు ద్వారా సమన్తమును దర్శించగలుగుదుము. శరీ రము కళ్ళజోడులాంటి పరికరము. వైతన్యమే సమన్త పాక్షియై యున్నది. అట్టి వై తన్యము నర్వగతమై యున్నది. అజ్ఞానముచే ఉపాధి నంనర్గమువేత భిన్నమైనట్లు భావించబడుమున్నది.

ఆకాశము భిన్నముగాకనే భిన్నమైనట్లు గోచరించుట అజ్ఞానము. అనంతమైన ఆకాశ మనుగడను అవగతము చేసికొనుట యను జ్టానము ద్వారా అజ్ఞానము నంతమొందించవలయును. అజ్ఞానము అంతమొం దించ బడగానే న్వరూపజ్ఞానము కలుగును. అట్టి జ్ఞానానుభూతిలో ఆకా శము అభిన్నమని, నర్వగతమని తెలియును. ఘట మఠాకాశము లను నవి కల్చితభావాలే నని ఎణుకపడును ఘట మఠములు నళించినను అకాశము నశించదని తెలియను.

అలాగే అనంతురై న పరమాత్మ ఉపాధి పంసరగ్గమునేత, ఆకా శము భీిన్నముగ గోచరించులాగున, పరిమితు డై నట్టు తెలియుచున్నాడు,

ఉపాధియనునది కేవలము ఆధ్యాసే గనుక అట్టి కల్పిత భావము న!౦ వగానే ఏకమై తెలియబడును. ఏకమైన వస్తువు సర్వవ్యావీ గనుక పర మాత్మను "విభుః అని నూవించెను విభుడై న పరమాత్మను "హృషీ కేశ; అని కూడా అబార్యులవారు ఈ శ్లోకములో తెలియజేసిరి, "వృషీక ఈళ హృషీకేశః అనగా ఇం[దియములకు ప్రభువు అని అర్ధము. ఇంద్రియములకు శ క్రినొనసగు ఆత్మయే ఇచ్చుట హృషీకేశ యని తెలియబడినది. అదియునుగాక ఇంద్రియ నిగ్రహము గలవారే ఉపాధి రహితుడై , హృషీ కేచరైన పరమాత్మానుభూతిని పొందుటకు అర్హులని తెలియుట గమనార్హ ము. “ాశమినాష్‌ినినాలి.... ఆవకారిక్‌ : అజ్ఞానముచే ఉపాధి సంనర్గ్‌ము (ప్పాప్టించినది ఉపాధి సంన ర్గముచే ఆత్మయందు అనాత్మ లక్షణములు ఆరోపించబడినవి. ఈ విషయమును రాబోవు ల్లోకము వివరించుమ. నానోపాధి వశాదేవ జాతి నర్దాశవమాదయః ఆత్మ న్యారోపితాస్తోయే రసవర్హాది భీదవత్‌॥ క్ష వానోపాధి వశాదేవజ=అనేకములయిన ఉపాధుల సంసర్గ్‌మువలననేే తోయేజు వీటీయందు, రసవర్జాది భేదవల్‌ రుచి, రంగు మొదలగు లేదములవరె ఆత్మనికాపరమాత్మ యందు, జా౭వర్జా_శమాదయః:==జాత్రి వర్ణము, ఆక మము మొదలగునవి, ఆరోపీతావ=క ల్చింసవిడినవి. భౌవము :- నీటియందు రువి, రంగు మొదలగునని అరోసించదిడినట్లు ఉపాధి నంనర్గముచేత ఆత్మయందు జాతి, కుల, ఆ చూదులు ఆరోపించబడినవి.

ర్‌ ఆత్మబోధ వ్యాఖ్య

దేని జ్ఞానముచేత మనము సకలమును గాంచుచున్నామో అదియే ఆత్మ. నర్వ దేహాలలో (ప్రకాశించు జ్ఞానద్యుతి ఈ ఆత్మయే. దేహము చరించుటకు ఈ ఆత్మయే కారణమగుచున్నది. మనోబుద్దులు ప్రవర్తిం చుటకు ఆత్మయే ఆధారమై యున్నది. ఇంద్రియములు పనిచేయుటకు వలయు + క్రి ఆత్మనుండియే [గహించబడుచున్నది. ఎవరు ఏవిధమైన అలోచన సాగెంచినా దానికి కారణమైన శక్తి ఆత్మయే అయియున్నది.

అందరిలో భాసించు ఆత్మ ఒక్కటియే. ఆత్మ ఒక్కటేగాని రెండు కానేరదు. అవస్థాతయమునకు సాక్షియై, జాగ్రత్స్వవ్న నుషుప్త్యవ స్థలలో జరుగు నమ్మన్తమును (గ్రహించునదియై యున్నది. తాను నిరుపా ధికము ఇత్మ అనంతము గనుక పరిమితము కాదు. సర్వవ్యాపియై యున్నందున నిష్మ్రియము. శరీరములలో భేదమేగాని అత్మ ఏకమై భాసించుచున్నది. చెలకు గడలు వేరుగా కన్చింవినను తియ్యదనములో మార్పు లేనట్లు. రానట్లు, దేహములు ఖిన్నమైనను అత్మస్వరూపము నందు అభేదమే గాంచదగియున్నది.

అవేదమై, అద్వయమై భాసించు ఆత్మను దర్శించు జ్ఞానము లేక పోవుటవేత దానిస్టానే అనాత్మ గోచరించి అజ్ఞానమును నింపుచున్నది అట్టి అజ్ఞాన ఫలితముగ దేహము, భార్యా వుత్రాదులు, సంసారము మొదలగునవి తయారై మానవుని అనంత దుఃఖమునకు గురిచేయ చున్నవి. శరీరమునకు మనము ఎంతగా తాదాత్మ్యము చెందియున్నామో దుఃఖమునకు అంత చేరువై యున్నామని భావము. అనాత్మతోడి నంబంధమే జీవునికి ముఖ్యబంధమై యున్నదీ. సాధారణముగా (పతి వ్యక్తి తాను దేహమనే భావించి, దేహమును పోషించుటలో, పింగా రించుటలో కాలయాపన చేస్తుంటాడు అఆ వ్య క్షే మానసికావేశమునకు గురియైనపుడు కాను మనన్సని భావించి ఊహాలోకాల్లో అ్యపయోజ

కుర్లై వివరిస్తుంటాడు. అదే వ్యక్తి బుద్ధితో కొదాత్మ్యం చెందినవుడు ఈన భావాలలో సంయోగము వెంది, గాలిమేడలు నిర్మిన్తుంటాడు. ఇలా దేహస్థాయిలోను, మనోస్థాయిలోను, బుద్ధిస్థాయిలోను పరిభ్ర మిస్తూ ఆయా నంసర్గముచే కలుగు శీతోన్టములు, నుఖదుఃఖములు మానావమానములను అనుభవిస్తూ తాను పరిమితుడనని వ్యధ చెందు తుంటాడు దేహము తానని భావించుటవేత దేహమును [పాణ సమానముగా వదా కాపాడుకొనవలసిన దుర్గతి ఏర్పడినది. నిరంతర దేహాధ్యానవలన దేహమే ఆత్మయనెడి భావము ఏర్పడినది. దేవా లక్షణములను ఆత్మ యందు ఆరోపించడము జరిగినది. ఈ విషయమును ప్రస్తుత శ్లోక ములో ఆచార్యులు తెలియజేయచున్నారు. నీటియందు రువ, రంగు మొదలగునవి ఆరోపించబడినట్లు ఉపాధి నంసర్గమువేత ఆత్మయందు జాతి, కుల, ఆశ్రమాదులు ఆరోపించబడి యున్నవని తెలియజేయు చున్నారు. నీటికి రంగు రువి లేదు. అవి కేవలం మనోకల్పితములై యున్నవి. అనేక రంగుల పీసాలలో నీటిని నింపినపుడు, సీపాయొక్క రంగును బట్టి నీటియొక్క రంగు గోచరించును యదార్థానికి అచ్చట గోచరించు రంగు ఉపాధియైన సీసాదే గాని నీటిది గాదు. ఆలాగే ఆత్మ అందరిలో ఏకమై భాసించుచున్నది. నిర్మలమైన ఆత్మలో జాతి కుల ఆశ్రమాదులు తలఎ_క్రే అవకాశము లేదు ఉపాధుల ననుసరింవి ఈ జేధము గుర్తిం చబడుచున్నది. మానవ పచ పక్ష్యాదుల యందున్న ఆత్మ ఒక్కటియే. ఉపాధి చేధము ననుసరించి మానవజాతి, పవజాతి, పక్షిజాతి యని గణనీయమై యున్నది. మానవులందరూ వైతన్య ప్వరూపులే అయి యున్నారు* దేహభేదముచేత (బ్రావ్మణ, క్షతైయ, వైశ్య, చూద

న్‌6 ఆత్మబోధ యని విభజింపబడి యున్నారు. ఆత్మకు లింగ భేదములేదు. వయోఖేధము లేదు. శరీర భేదమువేత (బహ్మబారియని, గృహస్థుడని, వాన ప్రస్థుడని, పన్యాసియని పిలవబడుబున్నారు. ఈ భేదము లన్నియు ఉపాధి స్థాయి నుండి జరుగుభున్నవే గాని అత్మస్థాయిలో అగోచరమై యున్నవి. ఆత్మజ్ఞానము లేకపోవుటచేత ఉ పాధులకు పరిమితులమై అనాత్మ అక్ష ణాలను అత్మయందారోపించుకొని దుఃభితులగుచున్నాము. రెండుపాళ్ళ ఉదజని ఒకపాలు _పాణవాయువు కలియుటచే ఏర్పడిన జలముయొక్క యదార్థ స్వరూపము మనకు శౌన్తీయముగా అర్థమైనచో నీటియందు గోచరించు రంగు రువి మొదలగునవి కల్చితమైనవని గుర్హించగలము అలాగే నిత్య, కద్ధ, బుద్ధ, ముక్ర స్వరూపమైన ఆత్మయొక్క పచ్చిదా నంద లక్షణము. అనుభవరీత్యా చోధవడినవో ఈవాడు మనకు గోవ రించు జొతి వర్ణ అశమాదులు కల్పితములని, ఆరోపితములని గుర్తిం గలము. అనాద్యనంత (దిహ్మాహం : అమ్మతా వినాశి (బహ్మాహం౦ | అదధిస్టా నొ పరిళిన్న బ్రహ్మాహం "నేను ఆదిలేనివాడను. అనంత (బహ్మమును. అమృత న్వరూవపము, అవినాశయైన (బ్రహ్మమును, అధిష్టాన అపరివిన్న (బహ్మమును" అని (బ్రహ్మానభవ ఉపనిషత్తు తెలియజేసినది. ఇదియే ప్రతి ఒక్కరు ఉపాధి నంసర్గమును వీడి పొందదగిన దివ్యానుభూతి అవా (వవననిపోాాభి--- అవతారిక 5 అజ్ఞానముచే సం్యప్రొప్తించిన శరీరము మూడు విధములుగ తెలియుచున్నది. అవియే స్థూల, సూక్ష్మ, కారణ శరీరములనెడి దేహ్యత్రయము, రాటోవు ల్లికములో స్థూల శరీరమును గూర్చి ఇచారు్యులు తెలిళకు వేయుచున్నారు.

పంచీక్ళత మహాభూత సంభవం కర్మసంచితవ్‌ం శరీర సుఖదంఃఖానాం భోగాయతన ముచ్యతే॥ కేల పంచీకృత మహాభూత నంభవం=సంచ మహాభూతములు పంచీకరణ చెందుట ద్వారా జవించినడియు, కర్మ సంచిత ౦:గతకర్యలచే పొందబడిన, శరీరంకా దేహము, నుఖదుఃభానాంజసుఖదుకఖములకు, భోగాయతనంకాఆనుభవించు మేతముగాా ఉచ్యచేకా చెప్పబడుచున్నది. భావము :- గత కర్మానుసారముగా నిర్ణయించబడి పంచభూతముల యొక్క పంవీకరణ ద్వారా ఏతెంవిన శరీరము స్థూల శరీర మనబడి సుఖదుఃఖముల ననుభవించు క్షే.[తమై యున్నది+ వ్యాఖ్య అజ్ఞానాలయమైన దేహము అవతరించిన విధానమును దాని నిజ స్థితిని గూర్చి అవార్యులువారు ఈ శ్లోకములో తెలియజేయుదున్నారు. మొదట పంచమహాభూతములు సూక్ష్మరూపములో నృష్టించబడినవి. వాటినే తన్మాత్రలు అందురు. అవి తదుపరి పంనీకరణము ద్వారా స్థూలరూపమునుపాంది ఇంద్రియ మనోబుద్దులచేత తెలియబడుబున్నవి. సూక్ష్మరూపములో నున్న పంచమహాభూతములు స్టూలముగా వ్యక్త మగుటకు _ జరిగిన పద్ధతిని వేదాంత పరిభాషలో వంచీకరణము అందురు. ఈ పంవీకరణ (వక్రియ ద్వారానే మనకు స్థూలదేహము ప్రాప్తింవినది సూక్ష్మరూపములో నున్న పంచమహాభూతములే తన్మా(తలని గ్రహించితిమి. వీటినే పంచ తన్మా[తలు అందురు. భూమి, వాయువు,

వ్‌గ్ర ఆత్మబోధ అగ్ని, జలము, ఆకాశము అను పంచభూతములకు ఈ తన్యాతలు (పాతినిధ్యము వహించుున్నవి. ఒక్కొక్క తన్మాత్ర రెండుగా విభ జీంపబడుటకు వీలుగా తయారుకాగానే, తరువాత దశలో రెండు సమ భాగములుగా విభజింపబడును. (ప్రతి తన్మాత్ర రెండు సమభాగమ్ములె నవి. తరువాత (ప్రతి తన్మాతలో సగభాగము అలాగే వెదరకుండా యుండగ, మిగిలిన వగభాగము నాలుగు సమభాగములగును. ప్రతి తన్మాత్ర సగభాగము ఒకటిగా యుండ, మిగిలిన వగ భాగము నాలుగు నమభాగము అయ్యెను. నాలుగు భాగములైన నగ భాగములోని ఒక్కొక్కభాగము మొత్తము తన్మా[తలో ఎనిమిదవ వం తుగా యున్నదని మనకు అవగతమైనది తరువాత ఒక తన్మాతలో చెదరకయున్న సగభాగముతో మిగిలిన నాలుగు తన్మాత్రలలో ఒకొక్క దానిలో వాలుగు సమభాగములైై యున్న వానిలో ఒక్కొక్కటి చొప్పున కలియును. ఇపుడు మళ్ళీ పూర్ణ తవ్మాత న్వరూపమంత అగును. అనగా ఒక తన్మాతలోవి సగభాగము మిగిలిన నాలుగు తన్మాత్రలలో ఒకొక్కదానినుండి ఎనిమిదవ వంతును (గగహించును ఇదియే పంచీకర ణము అనవఐడును. ఆకాశము '- శే అకాళము+* గాలి+- అగ్ని + 1 నీరు +, భూమి. భూమి .= శ భూమి 1 గాలే శ అగ్ని *1 నీరు. శఆకాశము. నీరు :- 1 నీరుగా గాలి+ 1 అగ్ని 1 ఓ భూమి" శఆకాశము. అగ్ని :- శే అగ్ని. + గాలి+ శ భూమి 1] నీరు.” 1 అకాళము. గాలి := శే వాయువు +4అగ్ని +*1భూమి” క నీరు. శే ఆకాశము, ఈవిధమైన పరవీకరణద్వారా ఏర్పడిన న్గ్ధూల పంచ భూత ముల వలన స్థూలళరీరము ఏర్పడును. దేహములన్నియు పాం భొతికముల్టై యున్నను, అందరి దేసములు ఒకే విధముగా, ఒకే

రూపములో ఉండవు. రూపములలో వ్యత్యాసము లుండును. (ప్రవర్త నలలో వేదము గోచరించును. అనుభూతులలో తారతమ్యముండును. అందరిలో ఒకే వై తన్యము భాసించునపుడు ఈ విధమైన భేదములు ఎలా గోచర మగుచున్నవి ? సూక్ష్మ శరీరములో మార్చు యుండుట వేత. సూక్ష ్మశరీరములో మార్చు ఎలా కలిగెను? గత కర్మానుసార ముగ కలిగెను.

గతములో మన మావరించిన కర్మల యొక్క ఫలితముగ మనకు ఈ జన్మ (ప్రసాదించజడినది. గతములో మనము పొందిన అనుభవము లతో విండిన సూక్ష్మ ళరీరము మనకు లభించును. మాక్ష్మ శరీర ములో నిగూఢమైయున్న వాసనలు ఈ జన్మలో స్థూల శరీరము చ్వారా వ్య క్తమగుబుండును. వ్యక్తులు గత జన్మములలో పొందిన అనుభూతులు, అచరించినకర్మలు ఏవిధముగ యున్నవో తదనుకూల మైన సూక్ష్మ శరీరము లభించమ. ఈ సూక్ష్మ శరీరములోని భావాలే స్థూల! రీరము ద్వారా వ్య క్తమగును గాన వ్యక్తుల కర్మాచరణ యందు తేడా గోచరించును.

గత కర్మానుసారముగా (ప్రావ్లింవిన (ప్రారద్ధమును అనుభవిస్తూ వ్యక్తి నూళన కర్మల నాబరించును నేడు ఆచరించు కర్మలే రాబోవు జన్మను నిర్ణయించును. మన కర్మలవలన నంప్రొవ్లమగు ఫలితములను అనుభవించుటకు అనువైన క్షే.శములను, అవి కొనసాగుటకు అను గుజ్యమైన ప్రదేశములలో జవించువట్లు కర్మఫల (వదాశయైన పర మాత్మ నిర్ణయించును. కనుక మన విధికి మనమే కర్తలమై యున్నాము అనుట నిర్వివాదాంశమై తెలియుచున్నది. కర్మానుసారముగా ఇలా ప్రాప్తించిన శరీరము స్థూలళరీకము (9౧౦౪8 606) అనబడును. ఈ శరీరము నఖదుఃఖముల ననుభవింబు క్షే[త్రమై యున్నది.

జీవుడు క్షరమైన ఈ శరీరముతో కాదాత్న్యం చెంది, ఇం(దియ

సహవచర్యముచే ఇం[దియ నిషయముల ననుభవించుటక అలవాటుపడి, తద్వారా సుఖదుఃఖములను అనుభవించుచుండును, గృహనస్థునకు గృహమువలె జీవునకు ఈ శరీరము విరామస్థానమై, అనుభవ క్షే'త మైయున్నది. పంచేందియముల ద్వారా ఇంద్రియ విషయములను అను భవించుటకు జీవుడు యత్నించును. విషయములు బయట ఉన్నవి. అనుభవము తన అంతర్యములో జనించుున్నది. గృవాస్టుడు బాహ్య (ప్రపంచములో ధనార్జనచేసీ, గృహములో అనుభవించులాగువ జీవుడు బాహ్యవస్తువులతో సంబంధమును ఏర్పరచుకొని, తద్వారా కలుగు సుఖదుఃఖమ.లను శరీరములో అనుభవించును. అందుచేత మానవుని స్థూలశరీరము నుఖదుఃఖముఅ ననుభవించు అనుభవ క్షే త్రమైయున్నది. ననన అవతారిక ;. థోగాయళన మైన స్టూలళరీరమును. గూర్చి గడచిన ల్లోకము ద్వారా తెలిసికొంటిమి, రాబోవు శ్లోకములో భోగసాధన క్షేత్రమైన సూక్ష్మశరీరమును గూర్చి (గ్రహించెదము. పంచ్చపాణ వునోబుద్ధిః దశేంద్రియ సమన్వితం అపంచీకృత భూతోత్తం సూక్ష్మాంగం భోగసాధనంః॥ శం సంచ ప్రాణకాసంచ (ప్రాణములు, మనో బుద్ధి=ామవో జుద్దుల్కు దశీం (ద్రియః==సది ఇంద్రియములు సమవ్వితంకాకలిపి, అపంచీకృతక=పంచీ కరణము జరుగన్మి భూతడాసూక్ష్మభూతముల వలన ఉత్ధంవాఏర్పడీన సూక్ష్మెంగంకెసూక్ష్మదేహమ్ము థోగసాధనంజ=సులదుఃథాది భోగములకు సాధనమని, ఉచ్యతే==చెప్పబడుచున్నది.

గు త్మ చో ధ 61 భావము - పంచ ప్రాణములు, దశేందియమలు, మనస్సు బుద్ధి మొత్తము పదునేడిందియమ.లతో కలిసి, పంవీకరణము జరుగని సూక్ష్మ భూతములవలన పుట్టిన దేహము సూక్ష్మ మనబడి భోగసాధన క్షేత్రమని పిలువబడుచున్నది వ్యాఖ్య గడచిన ళ్లోకములో స్థూలళరీరమును గురించి వివరించిన అవార్యులవారు ప్రస్తుత శ్లోకములో సూక్ష్మ్మ*+ రీరమును గూర్చి తెలియజేయునున్నారు. పంచీకరణము జరుగని నూక్ష్మభూతము లనెడి తన్మాతలవలన అవిర్శవించిన సూక్ష్మ్మళశరీరము పదునేడిం దియము లతో కూడియున్నది. అవి పంచపాణములు: పంచ(ప్రాణము లనగా (పాణము, అపానము, వ్యానము, ఉదానము, సమానము అను ఐదు (ప్రాణములు తదుపరి జ్ఞానే్యద్రియములు ఐదు. కర్మేందియములు ఐదు. మనోబుద్ధులు రెండు. మొత్తము కలిసి పదునేడు అయి నవి. ఈ పదునేడు ఇందద్రియములతో సూక్ష్మ్మశరీరమున్నది. ఈ సూక్ష్మ ్మశరీరమునే లింగశరీరమని కూడా అందురు వాసనల నముదాయమంతయు సూక్ష్మశరీరమునందే యుం డును. మానవుని (ప్రవర్తనను నడుపునది నూక్ష్మశరీరమే అయి యున్నది. జాగదావస్థలో స్థూల సూక్ష్మ శరీరములు రెండును వై తన్మ వంతమై యుండును. సూక్ష్మ శరీరము ఇచ్చు ఆజ్ఞలను స్థూలళరీరము అమలు జేయుచుండును. న్వప్నావస్థలో స్థూలశరీరము ఎలుక ఉండదు. అచ్చట సూక్ష్మశరీరమే పంపూర్ణముగ తెలియుచుండును. మనస్సులో అణగదదొక్కబడియున్న నెరవేరని కోరికలు రూపమును దీర్చుకొని సంతృప్తి నొందును,

62 ఆత్మబోధ

ఆత్మ వైతన్యము జా(గ్రదావస్థయందు సూక్ష్మ శరీరమును (ప్రకాశవంతము చేసి, తద్వారా స్తూల శరీరము ప్రవర్తించునట్లు చేయును. స్టూలళరీరము నుండి విడిపడి కేవలం నూక్ష శరీరము నకే పరిమితమైనపుడు స్వప్న (పపంచము ననుభవించును జా(గత్స పవ్నములు రెండిటియందును తెలియదగు సూక్ష్మ్మశళరీరము వైతన్య ముచే (పభావితమై _పకాశించుచున్నది. కనుకనే ఈ సూక్ష్మ్య్మళరీర మును వడ్రంగివాని వనిముట్లుతో పోల్చారు క్రీ శంకరులు వనో బుద్ధులనెడీ సూక్ష్మశరీరము వడంగివాని పనిముట్లు వంటిదని వివేక చూడావణిలో తెలియజేశారు పనిముట్లు వడ్రంగి కెలా ఉపకరించునో సూక్ష్మ శరీరము ఆత్మకు అలా ఉవకరించును. ఆత్మ వైతన్యవంత మైనను నిష్క్రియమై యున్నందున వ్యక్తము కాలేదు. ఆత్మ పకా శము సూక్ష్మ్మశరీరము ద్వారా వ్యక్త మగును వడ్రంగి పనిముట్లుతో అనేక విధమ.లై న వస్తువులు తయారుచేయును పనిముట్లు వాటంతట అవి పనిచేయలేవు. అలాగని వడ్రంగి సాధనము కాడు సాధనములై న సుత్తి మొదలగు వానిద్వారా తాను పనిచేయను. అలాగే అత్మ తనకు తానుగా కర్మ లాచరించలేదు. మనోబుద్ధుల ద్వారా తాను పనిచేయును. ఆత్మ అండ లేనిదే మనోబుద్ధులు కదలలేవ్వ స్టాణువులై పడీయుం డును, సాధనము న్మకమముగా లేనిచో వంగి కియాశీలత్వమునకు భంగము వాటిల్లును. అయితే ఈ విషయములో దోషము పనిముట్టుదే గాని పనివానిది కాదు అలాగే వ్యక్తి చర్యలలో గోచరించు వ్యత్యాన ములకుసూక్ష ్మశ రీరమే కారణముగాని, దానిని నడుపు వైతన్యము కాదు. అందువేత సూక్ష్య్యశరీరము భోగసాధన క్షేత్రమని తెలియబడు చున్నది. సుఖదుఃఖాలకు ముఖ్యకారణమై యున్నది.

హార ధసారుఇా-.

అవతారిక :. రాబోవు శ్లోకములో కారణ శరీరముమగూర్చి, ఆత్మ సాక్షీ త్వమును గూర్చి తెలియజేయుచున్నారు. అనాద్య విద్యా నిర్వాచ్యా కారణోపాధి రంచ్యతే ఉపాధి (తృితయాదన్యం ఆత్మాన వువధారరోంత్‌॥ క్షశీ అనాది:=అదిలేవిది ఆవిద్యావఅజ్ఞానము, ఆవిర్వాచ్యాజానిర్వచించుటకు వీలు కానిది కారణోపాధిఃడాకారణళరీరముగా, ఉచ్య శేషా చెప్పబడుచున్నది. ఉపాధి (తియాదన్యం==ఉపాధి గ్రయమునకు. వేరుగ్యా ఆత్యానంవాఆత్య, అవధారయేత్‌ కా తెలుసుకొననరెను, భావము :-= అనిర్వాచ్యమై, అనాదియైనట్టి అజ్ఞానము కారణోరీరమై యున్నది. ఉపాధిత్రయమునకు విలక్షణమైనదే ఆత్మ యని తెలుసుకో. వ్యాఖ్య స్థూల సూక్ష్మ శరీరములను గూర్చి గడవిన రెండు శోకములలో శెలిసికొంటిమి. దేహ్మృతయములో చివరిదై న కారణ శరీరమును గూర్చి ఈ క్లోకములో తెలుసుకొందము. జా[గత్సనప్నావస్థల నుండి విడి పడగానే జీవుడు సుషుప్తిలో (ప్రవేశించును జాగదానుభవములు, వ్వప్నానుభూతులు కలసి సుషుప్తిలో అవ్య క్త న్వరూవమున బీజరూప ముగ యుండును. మమ్షప్తిలో ఇం(ద్రియ మనోబుద్ధులు నంపూర్ణముగా అయింవినవి అందువేత మవో సంకల్సములుగాని, బుద్ధిలోని భావాలు గాని తెలియక, ఇంద్రియ జ్ఞానము (సైతము లేని అయోమయస్టితియె యుండును. సుషుప్తిలో విషయజ్ఞానము లేదు. ఆత్మజ్ఞానము లేదు శేవలం అజ్ఞానదశయై యున్నది మవస్సు అయించుటచేత విషయ

జ్ఞానము కలుగదు అజ్జానదశయై యున్నందున ఆత్మజ్ఞానము అంతు పట్టదు ఈ సుషు_ప్ర్యవస్థయే కారణ శరీరము. అజ్ఞానమే కారణ శరీ రము కారణ శరీరమునందలి అవ్య క్రము సూక్ష్మ్మశరీరమతో తాదా త్మ్యము చెందగనే స్వప్నానుభూతులు కలుగును. స్థూల నూక్ష్మముల రెండిటితో తాదాత్మ్యం చెందగానే జాగ్ర్యత్చవపంచము ఇంద్రియముల ద్వారా అనుభవమునకు అందును. అలాగాక ఈ ఉపాధితయము నకు వేరుగొ నిలబడి దర్శించగనే ఆత్మానుభూతి కలుగును.

జాగత్స్వప్నావస్థలకు ఆధారమైన ఈ కారణ ఉపాధి అనాది యని అనిర్వాచ్యమని అబార్యులవారు ఈ శ్లోకంలో తెలియజేయు చున్నారు కారణోపాధి అనగా అజ్ఞానము. అజ్ఞానము అనాదియె యన్నది. అనగా ఆదిలేనిది అని భావము.

అవిద్యారూపమైన కారణోపాధి అనాదియని అంటున్నారు శ్రీశంకరులు, అవాది యనగా ఆదిలేనిది అని భావము. అవిద్యకు ఆది ఎందుకు లేదు? ఆదిని గుర్తించునది ఎవరు? మనస్సు. మరి మనస్సు నుండి అజ్ఞానము జనింవినదా? అజ్ఞానము వలన మనస్సు కలిగినదా ? అజ్ఞానజనితమైన మనస్సు అజ్ఞానము వెరుగుట అనంభవము. అజ్ఞాన దశయందు మనస్సు లేకపోవుట చేత మనస్పువేత అవిద్యయొక్క ఆదిని నిర్ణయించేందుకు వీలులేదు గాన అది అనాది యని తెలియబడి నది. అజ్ఞాన జనితమైన మనస్సు ద్వారా అజ్ఞానమును అర్ధము వేసికొను టకు యత్నించుట గుట్టము ముందు బండిని ఉంచుట లాంటిది

మరి ఇచ్చట ఒక సందేహము కలుగవచ్చును. అజ్ఞానము అవాది యని తెలువుటవేత, ఆదిలేని దానికి అంతములేదు గనుక అజ్ఞానము అంతరించే అవకాశమ.లేదు. ఈ సమన్యను ఘట(ప్రాగాభావము అను ఉ దాహరణ ద్వారా నయ్యాయికులు చక్కగా పరిశీలించి పరిష్కరించిరి,

ఒక కుండ పుట్టినది. ఒక స్థలములో ఒక కాలములో ఈ కుండయొక్క బవిర్భావము జరిగినది. ఆ కుండ ఆవిర్భవించక వూర్వము కుండ్‌ యొక్క అభావము వుండెడిది. అనగా కుండ లేదనెడి భావము. ఈ కుండయొక్క అభావము ఎప్పటి నుండి యున్నది? అనాదియై యున్నది. అనాదిగాయున్న ఘట (ప్రాగాభావము ఘటము తయారు కాగానే అంత రింవిన విధముగ అనాదియైన అజ్ఞానము జ్ఞానము కలుగగనే అంత రించును.

అనాదియైన అజ్ఞానము అనిర్వచనీయమని ఆచార్యులు తెలియ వేయుచున్నారు. నిర్వచించునది మనస్సు. అజ్ఞానము నిర్వవింపబడదు. నిర్వవించు మనస్సు తనకు కారణమైన అవిద్యను తెలియలేదు. అవి ద్యయు, అవిద్యా జనిత ఫలితములు (ప్రతి ఒక్కరికి అనుభవములోనే యున్నందున అవిద్య నెవరు నిరాకరించరు. అలాగని నిర్వవించనులేరు. అనుభవములో ఉన్నందున అది సత్తు యని భావించలేము. జ్ఞానము కలుగగానే అదృశ్య మగుచున్నందున అది నత్తు అయ్యేందుకు వీలు లేదు. అనుభవములో మన్నందున అవత్సని నిరాకరించుటకు వీలు వడదు. కనుక అవిద్యను మూడు దళలనుండి గాంచదగును. జ్ఞాన దశలో అజ్ఞానము మిథ్య లేక అసత్యము. అజ్ఞాన దశలో పరమ నత్యము. అలోచనా పరిధిలో అనిర్వచనీయము*

మనో స్థాయిలో జరుగు నిర్ణయాలేవీ వాస్తవాలు కావు. కాలేవు. అని కేవలం మానసిక వితాలు 'మాశతమే. వక సత్యాలు మాతమే, మనస్సును దాటిన స్థితిలోనే సత్యము ఎలుక పడును. ఈ విషయమునే ఆధునిక విజ్ఞాన కాన్త్రము ధృవపరచుచున్నది.

“కిింరేం?౧ ౧౧౪5108 [౧88 00౧11౯౧౧66 ౦8 ర౯4గ౫౭11041౪ 0౧6 0 116 08916 16628 0 98916(౧ ౧౧౪౩1౦19౧౫. €021 8|| 8 00౧0009 ఇల ౮99 10 రేంక096 గ6?6 89 111౫1496,

1౧81 106 8768 ౧౦ 1881406056 01 (68111 88 ౪6 16౧610 9611౪79, 041 0/62110౧3 01 1౧6 గ౫౧౮, ౧8/18 01 1%6 గా౭౧ి, ౧౦ 01 0 1697711077. అని అభ్శిపాయపడ్డారు కప్రా.

"ప్రకృతిని నిర్దేశంచుటను మనము సాగించు భావములు పరిమితమై యున్నవి. మనము విశ్వసించునట్లు అ భావాలు సత్యరూపాలుకావు. మనోవిత్రాలు మాత్రమే- పటములోని _పదేశొలు వాస్తవ (పదేశాలు కావుకదా ? అని [ప్రాచ్య ఖండములోని భావగర్భిత సత్యాలను ఆధు విక భౌతిక విజ్ఞానౌాస్త్రము చక్కటి వై నిధ్యముతో ధృవపరచుచున్నది, అని కెప్రా అభ్మిపాయ పడ్డారు.

స్థూల నూక్ష్మకారణ ₹రీరమ.లు అవిద్యా రూపములని అవగత మైనది అవిద్యను త్యజించనిదే ఆనందము గోచరించదు. విద్య ద్వారానే అవిద్య అంతరించఏవలెను. విద్యయే ఆత్మజ్ఞానమై యున్నది. ఇట్టి అత్మ అవస్థాత్రయమునకు సాక్షియై యున్నందున ఉపాధిరహి తమై యున్నది సాక్షియై వెల్లొందుచున్నది అట్టి విలక్షణమైన ఆత్మను కెలుసుకొనమని ఆచార్యులు తెలియజేయుచున్నారు,

చూడబడు వస్తువులు చూచువాని కన్నా అన్యమైనవి. అవస్థా త్రయమును నేను దర్శించుచున్నాను గనుక దృశ్యమైన ఉపాధితయము నకు విలక్షణమైనవాడిని. దష్టలేనిదే దృశ్యము తెలియబడదు. కనుక (దష్టయే సత్యము దృశ్యము అసత్యము. నేను సత్యన్వరూపమ్నునై యున్నాను. ఈ నేను జ్యాగదావస్థలో విషయాకార జ్ఞానమై తెలియు మన్నది. న్వష్నావస్థలో మనోకల్పిత దృశ్యమ.లుగా తెలియుబున్నది. నేను ఉండుటవేత నుషుప్లీలో ఏమి తెలియకున్నను అలా తెలియట లేదనెడి విషయమును తెలిసికొనుచున్నాను. దర్చణము ముందు వస్తువు నుంచగనే అద్దము అ వస్తువును (ప్రతివించించును. అద్దము

న! త్మ టో ధ్‌ ఓ ఎదుట ఏమియు లేనపుడు అది దేనిని (వతివించించదు అలాగే చై తన్య ముండుటవలన వన్తుజ్జానము కలుగు చున్నది. వస్తువులున్నను, లేక పోయినను అలా వన్నవని, లేవని తెలునుకొను నేను లేకహోవుటలేదు, అంతఃకరణ అద్దమువలె పరిళద్ధమైనబో అది ఆత్మను అవగతము చేసి కొనగలదు. ఇదియే జ్ఞానము. గనుక ఉషాధిత్రయమునకు విలక్షణమై మల విక్షేప ఆవరణాది దోషములు నశింప చేసుకొని ఆత్మవిదులై భాసీంచమని ఆబార్యులు తెలియజేయుచున్నారు.

ఉపాధితయము ఆత్మమపైననే ఆధారపడి మనుగడ సాగించు

చున్నది. వాన్తవానికి దేహృతయము లేనిదే యగును. ఉపాధితయము నశించగనే జగత్తు కూడా లేనీదే యగును. ఉన్నది (బహ్మ మొక్కటియే అని అనుభూతి కలుగును. ఈ విషయమునే ఉపనిషత్తు ధృవపరవినది.

సళి దీప ఇవాలోకః సత్యర్క ఇవ వాసర

సతి పుష్ట ఇవామోదళ్చితి సళ్యం జగళ్టఠా

(పతి భానత ఏవేదం జగళ్‌ పరమార్దతః "దీపము వలన (వకాళశమునకు ఉనికి గల్గును. నూర్యునివలన పగలు భొసించును పున్చము చలన నుగంధము నిలుచును. వై తన్యము వలన జగత్తు మనుగడ సొగించును, 'కనుక ఆత్మయే వర్వాధిష్టాన న్వరూవమై యున్నది,

అరాశవ్యను-ప్తమ్టేసుం=య్ర--.--- అవతారిక ;. ఏకమైన ఆత్మయందు బేదములు గోచరించుటకు పంచకోశము

లతో శాదార్య్యము చెందుటయే ముఖ్య బంధమై యున్నదని ఈరు వాత ల్లోకములో తెలియదగును,

పంచకోశాది యోగేన త్త్త్తన్మయు ఇవస్టితః శంద్ధ్రాత్మా నీలవస్త్రాది యోగేన నృటికోయుధా॥ 15 సంచకోళాది యోగేవవాపంచకోశముల సంబంధముచే, శుద్ధాత్యావాపరికుద్ధ మైన ఆత్మ, సీలవస్తాంది యోగేనకాసీలము మొదలగు వస్త్రముల సంబంధ ముడ్చే సృటిక।కాసృటికమణ్‌, యథాజప్మపకారము (గోచరించునోో తథా ఆ (ఫకొరము త లత్సన్మయ ఇవకాఆయా స్వరూపములను పొందినట్లు, స్టతంకాతెలియుచున్నాడు. భావము :* నీలము మొదలగు వర్ణముగల వన్త్రముల నంబంధమువే స్వచ్భమైన నృటికము వర్ణయుతమై గొన్సించునట్లు, పరి వద్ధమైన ఆత్మ పంచకోశముల కాదాత్యముచే తద్రూపమై యున్నట్లు గోచరించుచున్నది. వ్యాఖ్య బనాత్మ సంబంధమువలన బంధమేర్చ్పడినది. ఐంధితుడై న జీవు నకు పరిణామ శీలమైన దేహేంద్రియ మనోబుద్ధులు స్థిరమగు ఆత్మ వలె గన్నట్టును- ఆత్మను దర్శించలేని అజ్ఞానదళ లో మానవునికి మాయ పొర కప్పినది. అదియే ఆవరణ యనబడును. సత్యమైన ఆత్మను అజ్ఞా నావరణ ఆవరించగనే మాయామోహితుడై న జీవుడు వెదిరిన అంతః కరణ గలవాడై విక్తేపమును పొందును. రజ్జువును చూడలేకపోవుట అచరణకాగా, ఉన్న రజ్ఞువులో లేని సర్పమును చొప్పించుట విక్షేవ మైనది ఈ ఆవరణ విక్షేప దోషములవే రజ్ఞావును నర్చముగ దర్శించు నట్లు అనాత్మను ఆత్మగా దర్శించును. దేహేంధద్రియ మనోబుద్ధులను ఆత్మయందు ఆరోపించి ఆవేదనలకు భానిన యగును,

నృటికమునకు దగ్గరగా రంగు వన్త్రములను ఉంచినపుడు ఆయా వన్హముల రంగులు నృటికమునందు అగుపించును. యదార్థా నికి నృటికములో ఏవిధమైన రంగులును లేవు అలాగే పంచకోశముల శా దాత్మ్యమువే ఆత్మయందు పంచకోశముల ధర్మములు ఆరోపించ ఐడుమున్నవి. యదార్థానికి ఆత్మ విశద్ధమైః నిర్మలమై యున్నది. పంచకోశములు అనగా ఐదు కోశములు అవి 1) అన్నమయ కోశము 2) [ప్రాణమయకోళము 3) మనోమయకోశము ) విజ్ఞానమయ కోశము 5) ఆనందమయకోళము. కోశము అనగా ఒర యని అర్ధము. ఒర యనగా మునుగు అని భావము. మునుగును తొలగించీగనే వస్తు దర్శనమగునట్లు, పంచకోశములను దూరము చేయగనే ఆత్మదర్శన మగును. ఆంతవరకు పంవకోళశముల ధర్మములు ఆత్మయందు ఆరో పించబడి, (భాంతిని కల్గించి కాంతిని దూరము చేయును. వంచకోశములలో మొదటిది అన్నమయకోశము అన్నము ద్వారా పుట్టి, అన్నముతో పెరిగి, అన్నముగా మారు ఈ మానవ చేహమే అన్నమయకోశము రదక్తమాంసాదులతో, చర్మ శల్యములతో మల మూత్రాదులతో నిండిన మలినకూపము. మలభాండము. ఒక కాలములో అగుపించి మరియొక కాలములో అంతరించు పరిమిత మనుగడ గలది. రెండవది (ప్రాణమయకోశము. క ర్మేం,డియములతో కలిసి జరుగు (ప్రాణ వంచారము [పప్రాణజమయకోశము. [ప్రాణమయకోశముచే పరివేష్టి తమై అన్నమయకోశము తన వ్యాపారములను కొనపాగించును. మూడవది మనోమయకోళము జ్ఞానేం[ద్రియములతో కలిసి మనో చశంచారము జరుగుటయే మనోమయకోశము. నేమ,వాది యను ఆవాం

కారమమకారాడులు మవమన్నులో శఅ ఎత్తును. మనోమయకోశము _పాజ మెయకోశముము. వ్యాపించి యుండుము సంవేందియముఖ చ్వారా మవమ్మ స్ఞావముము గ్రహించి అనుభవముఅను పొందును. అజ్ఞానము మనన్సుము అవరింవి యుండును. అంగువేత బంధ మోన్నైములకు వాన్లివది విజ్ఞానమయకోశము. జ్ఞానేయ్యదియ నంయుతమైన బుడ్ధి విజ్ఞావమయకోళ మై నిలుచును ఇందులో కర్చృత్వభావముండి అన్మకు కారణమగును. దే హేందియె మనన్సులతో తాదాళ్ళ్యం వెంది కర్తృత్వ లోక్సృత్వ భావములకు నిలయమై యుండును. ఫరిచ్చిన్నశ్వము ల్లి యుండును వికారత్వమును పొందుచుండును. ఐదవది ఆనందమయ కోళము. నుషుఫియే అనందవమయకోళము ఇంద్రియ పెనుగులాటలు, మనో వంకల్పాలు ఇచ్చటకు చేరలేవు అజ్ఞా వావఠణతో కవృఐడి యుండుు- దుఃఖము తెథియని స్థానమైయున్నది ఆత్మానందమునకు అతి చేరువమై యున్నది. సాధారణముగ ఆనం దము ననుభవింయవారు ము క్రాత్ములే అయి యున్నారు మిగిలిన వారం దరు దుఃఖభాయలలోనో, దుఃఖరపిళత రాయలలోనో జీవిశమును కొనసాగించచుందురు ఇంతవరకు మనము మూసిన ఈ చంఎకోశములు ఆత్మ కానేరవు. పరిమిత మనుగడ కల్గి, పరిణామశీలమై, నశించిపోవు జడన్వరూవ మైన శరీరము అత్మ అయ్యేందుకు వీలులేదు అరువు తెచ్చుకొన్న జళ్మ తేజమువే నడక సాగింయ (ప్రాణము ఆత్మ కౌళాలదు అన్ని దళలలో అగుపించక, దృశ్యమువలె గోచరమగుచు, వికారములు వెందుతున్న మనస్సు అత్మ్‌ కాఐడదు. వర్వజ్ఞత్వములోవించి జడ్యప్రాయమై ద్వంద్వ ముఖ మధ్య వెదరిపోవు బుద్ధి అత్మ స్వరూపము కాదు. అజ్ఞానమునే

వరిచేస్టతిమై, దుఃఖరిహిత స్థితిలో నుఖమేమిటో తెలియక అయోమయ స్థితిలో కొనసాగే అనందిమయ కోశము వై అన్య మెలా కాగలదు న్‌

నశించు శరీరమును గాంయమ్ము. హైజుక్రియకిము. గుదర్తితుచు మనోచేస్టలను నెడిపిచుచు, బుద్ది నిష్టయాలను కిది ఖంచుచు మషపిలో ఏమో తెలియుటకీవనెడి జ్ఞానమును. తెలిసికొమము వమన. కాధా రమై పంచ కోశ ములకు అధిష్టానమ్మై విలష్షైజమై పాక్షమూతమై భాసిచు వదినే అళ్ళి, అవెయే వీవు

శ్రచు ఛదికీలనచ్వారా.. అత్మావాత్నా వివేక స్థావమన్నావాం చంపశోకములను నెరాకరెంచినవో అ తకువాతి వర్వగతెమై మణి యున్నచికే అత్యం రంగ వస్త్రములు చూరము. కాగానే వ్నటొకవన నృచ్చుమై భొసెంచుపెము. వంచెకోశ విచైతురై వ వావి అత్మ విగ్మలమై

లా రా శ ఇలా చ 4. ఖాసెంచును. బాడవ వనవనినినెనిలానా-- నా. అవళాంక ఒ చంచోళములను వుమొు అశత్మామభాతి పొందు వధమమ అక్సాన వన్రనం శవ అనా ఖై పెపిద్యా ప్తైములుం యువా కళ శుషానిలిలాఫొట్టు మొసులనువానిష యు క్రయాాతియున్న. అంపెలంా వెయ్మముముయనాణవ ముకరముాతవమాతతటివమముయుదమోోన్‌ జ మూ శంయలోలారులక్సి వవాగుకూపముగా.. ఆలియుటి టై అ సపరాాఆంతి” సై అవ్‌

72 ఆత్మబోధ ములో యున్నట్టియ్యుశుద్ధండపరిశుద్ధ మైనట్టియు, ఆక్యానంజ=ఆత్మ, యు కాజ యు క్తిచేత, వివిచ్యాత్‌ = వేరు చేయదిడవలళమ భావము :- బియ్యమును మూసీయున్న ఊక, తవుడును వేరుచేసి బియ్య మును (గహించు విధమున విచక్షణ ద్వారా యుక్తి ద్వారా విచారణ జేసి ఆత్మను పంచకోశముల నుండి వేరు వేయవలెను. వ్యాఖ్య అనాత్మ సంబంధముచేత బద్దుడెన జీవుడు తాను పరిమితుడని భావించుచున్నాడు. పంచకోశములతో తాదాత్మ్యము వెంది ఆయా వికారముల ననుభవించుచున్నాడు- విబొరణవేసి చూడగా తాను అత్మ యేనని,' పంచకోశ ములకు విలక్ష్మణుడని తెలియగలదు. వివారణ ద్వారా అనాత్మనుండి విడిపడి అత్మానుభూతిని పొంది తరించు మార్గమును అబార్యులు ఈ శ్లోకంలో తెలియజేయుమన్నారు. జీవుడు పంచకోశములను కలిగియున్నాడేగాని తాను యదార్ధా నికి పంచకోశములుకాడు. కోశము అనగా ఒర అవి అర్ధము. కత్తిని ఒరలో ఉంచుకొందురు. కత్తి ఒరలో యున్నను కత్తివేరు; ఒరవేరు. అలాగే పంచకోశములు ఒరలాంటివి గనుక అత్మకన్నా ఖిన్నమై యున్నవి. ఈ విషయమును కాన్త పరిశీలనలో విచారించెదము. పంచకోళములలో మొదటిది అన్నమయకోశము. అదియే +రీ రము. జిననముతో కదిలి మరణముతో అంత మయ్యేది శరీరము (పారబ్ధా ధీనమైమనుగడ సౌగించును. నేను కదులుచుండ వా కళ్ళజోడు కదు లును కళ్ళజోడు తనకు తానుగా కదలలేదు అలాగే శరీరము కళ్ళ జోడువలె జడ(ప్రాయమైనది. తనంతట తాను కదలలేదు. వైతన్య

(వభావముతో బలించును. ఘట మళాదులవలె దేహముకూడా దృశ్యమై యున్నది. దృశ్యమైనది వశించును. దృశ్యమైన దేహము దృక్కుయైన నీకన్నా అన్యముగా గోచరించుటవలన శరీరము ఆత్మ అయ్యేందుకు వీలులేదు. శరీరము పరిణామశీలమై యున్నది. శరీర ములో జరుగు మార్చులనే వీక్షించటవే ఆత్మ దేహము కాదు. శరీర ములో ఒక అవయవము లేదా కొన్ని అవయవములు లోపింవినను వ్య క్రిమనుగడ కొవసాగుటవే దేహము ఆత్మకాదు. అవయవలోపము వేత జీవుడు వశించవి విధముగ దేహము పంపూర్ణముగా నశించినను జీవుడు నశించడు. కనుక వైతన్యమైన జీవుడు దేహము కానందున అత్మ శరీరముకాదు. కానేరదు.

అన్నమయ కోశమైన దేహము అత్మ కానట్లే [పాణమయకోశము కూడా అత్మ కానేరదు. వాయు వలనమే [ప్రాణ రూపముగా మారుచు న్నందున జడమైన (ప్రాణము శ్వాసవలె సంవచరించుచున్నదే గాని తాను వై తన్యము కానేరదు. దేహమునకు వెలుపల వాయువుగా చరించు వదియే శరీరములో చరించునపుడు [ప్రాణమగుచున్నది.వాయువు జడమే గనుక అది లోపలున్ననూ జడమే అయియున్నది. (ప్రాణయు దేనిని తెలినికొనలేదు. అందువేత (ప్రాణము జ్ఞాన స్వరూపమైన ఆత్మకానేరదు.

అన్నమయ, పాణమయకోశముల తరువాత తెలియదగినది మనోమయకోశము. నేను, నాది యనెడి ఆహంకార మమకారము లకు నిలయిము. క_ర్చృత్వ భోక్రృత్వ అభిమానాలకు ఆఆఅయము ఆజ్ఞా నమునకు ఆధారము. మనస్పే జగత్తును వితించుచున్నది. మనో నాళ ముతో జగ_త్తే అదృశ్యమగుచున్నది. జుగ్రత్స్వప్నావస్థలయందే గో రించి సుషుప్తిలో లయించుబున్నది. మషు_ఫ్రిలో మనన్సు లేకపోయినను ఎలుక వశించుటలేదు. వై తన్యము చెదిరిపోవుటలేదు. కనుక మనస్సు అత్మ కానేరదు. సర్వబంభములను మనస్పే తయారుచేయచున్నది.

మనన్సులో నడిచే సర్వనంకల్పములు నీవేత మాడబడుటవే నీవు మవస్సుకాదు. నీవు గడియారమును ధరించి, నా గడియారమని తెలియ జేయులాగున, మనన్నును ధరించి యుండుటచే వా మనస్సు అని పలుకుమన్నావు.

తరువాత (గహించదగిన నాల్గవ కోశము. విజ్ఞానమయకోళము= అదియే బుద్ధి. మనస్సుకన్నా లోతుగా విషయ (గహణ చేయునది. సంశయాత్మకమగు మనోభావాలను విశ్లేషించి, నిర్ణయించి నిశ్చయించు నది. సుఖదుఃఖాడి ద్వంద్వముఅను అనుభవించునది వై తన్యమువేత (ప్రభావితమై విజ్ఞాన మయకోళము [ప్రకాశించచున్నది. మనస్సులోని విప రీత జ్ఞానమును, బుద్ధిలోని విజ్ఞానమ.మ,నిద్రలోని అజ్ఞానమును సమస్త మును ప్రకాశింపచేయునది ఆత్మయే అయియన్నది నుష్పుప్తిలో బుద్ధి లేదు అయినను వై తన్యము యున్నది. అందువేత విజ్ఞానమయకోశము కూడా ఆత్మ కానేరదు.

పంచకోశములలో మనము ఇంతవరకు (గిహింవివ నాలుగుకో ములు ఎలా ఆత్మకాదో ఐదవ కోళమైన అనందమయ కోశముకూడా అత్మ కానేరదు. సుషు విలో అఆనందమయకోశము వ్యక్తమగు చున్నది= నుషు_పిలో విషయజ్ఞానము లేదు. ఆత్మజ్ఞానము కలుగదు- వృత్తి రహిత స్థితియై ఆనందము నిమ్చుచున్నదే గాని అజ్ఞాన నివృత్తి కావ ఢములేదు ఉపాధికహితమై యున్నందున, వ్రకృతి వికారములవే తీర్చి దిద్దబడుచున్నందువ, కార్యకారణ సంఐంధముపై అధారపడి యున్న౦ దున అనందమయ కోశము పరిమితమై, వికారయుతమై యున్నది. అట్టి అనందమయ కోశము పరిపూర్ణమైన అత్మ కానేరదు.

పంచకోళములను పైవిధముగ్‌ విచారించి చూడగా అవి ఆత్మ కానేరవని తెలియును. ఇట్టి విచక్షణాపూరిత జ్ఞానముతో వంచకోళ విలక్ష్యణమై యున్న ఆత్మయొక్క అనుభూతిని పొంది తరించవలెను,

అత్మవదోధ 70 అలా వేరుచేసి ఆత్మజ్ఞానమును ఫొందుటకు ఆచార్యులు వడ్డనుండి బియ్య మును వేరుచేయు (ప్మకియను ఉదాహరణగా తెలియవేయుచున్నారు.

వరిలో ఊక, తవుడు ఉన్నవి వానిని వేరువేయగనే సారవంత మైన బియ్యము గోవరించుచున్నవి బియ్యమును ఊక తవుడు కప్పి యున్నను బియ్యము ఊకకు విలక్షణముగనే యున్నది. అలాగే ఆత్మ పంచకోశములతో కప్పబడియున్నది. పంచకోశములను వేరుచేయగనే ఆత్మ అమభవమునకు అందును. వంచకోళములు అవరించియున్నట్లు గోచరింవినను ఆత్మ పంవకోళములకు విలక్షణముగనే యున్నది. ధాన్యమును దంచుటచే బియ్యము ఊకనుండి వేరగునట్లు, విచారణ వేయుటద్వారా సంచకోశములకు విలక్షణమైన అత్మ అనుభవమునకు అందును.

వెలుగుతున్న లాంతరును తీసుకొని దానిని కాగితముతో చుట్టి తిమి. దానిపై మరియొక కాగితపుపొరను ఊంచితిమి. ఐదు కాగితపు పొరలు ఉంచగనే లాంతరు. వెలుతురును విరజిమ్మ లేకపోయినది. ఇప్పుడు లాంతరుపై మట్టబడిన కాగితపు పొరలలో ఒక్కొక్క చావివి తొలగించగానే వెలుతురు [కమముగ (ప్రన్ఫుటమగుచు ఐదు పొరలు తొలగించగానే పూర్ణకాంతితో వ్రకాశంచును. అలాగే వంచకోశముల శాదాత్మ్యమువే జీవుడు అజ్ఞానాంధకారములో అలమటించు చున్నాడు, పంచకోశములలో ఒక్కొక్క దానినుండి విడివడుముండగా అత్మ (ప్రకాశము [క్రమముగ (ప్రమృటమగుచు, పంచకోళ్‌ వివర్దితుడు కాగానే అత్మవిదుడై భాసించును.

ఖా రతమ్సైల

అవతారిక ఒ విర్మలాత్మమ ఆమభవించవలెనన్నచో అంతకరణ విర్య్మలమై

ఉండవలెను. ఈ విషయేమువు రాటోవు శ్లోకము వివరించును,

న్వదా సర్వగతోఒప్యాత్మా న సర్వత్రావ భాసతే బుద్ధావే వావభాసతే స్వచ్భేషు (వతిబింబవత్‌॥ క్షే? ఆర్మవాఆత్మ, సదాచాఎల్లప్పుడుు సర్వగత$జాఆంతటను వ్యాపించి, అపి యుండినన్యు వర్వ్యతవాఆంతటను, న అవభాసతేజా, పకాశించుటలేదు. మిద్ధా= బుద్ధియందు ఏవపామా (త్రమే, ఆవభాసవ్రేవ్నాపకాశించు చున్నది, స్వచ్చేషుజ విష్మలమెన (దర్వణమునందు, 'పతిచింబవత్‌ ==పతివిందిము గోచరించు నటు లా భావము :- అత్మ సర్వవ్యాపకమైనను సర్వత ప్రకాశించుటలేదు. పరి శుద్ధ దర్చణము నందే బింబము గోచరమగులాగున నిర్మలమైన బుద్దియందే ఆత్మ కోభించును. గలా 9 వ్యాఖ్య అత్మ అనంతము ఆత్మఅనంతమైనవో లెండన వస్తువు వుండే౦ దుకు వీలులేదు. రెండవ వస్తువు యున్నచో అది ఆత్మను పరిమితము చేయును. ఆత్మ పరిమిత మైనచో అనంతము కానేరదు. కనుక ఆత్మ అనంతము. అనంతమగుటవే అత్మ నర్వగతమై యున్నది. అద్వయమై యున్న ఆత్మను సర్వగతమని ఎందులకు తెలియజేయవలెను ? అలా తెలిసికొనవలసిన అవసరము, అగత్యము ఎవరికున్నది? తాను ఆత్మయే అయినను, అజ్ఞానము చేత ఆవరించబడి, జీవుడనని, పరిమితుడనని ఛ్రాంతిలో పలవరించువానికి ఆత్మ అనంతమని, సర్వగతమనవి తెలిసి కొనవలసిన, తెలిసి తరిరచవలసిన ఆవసరమున్నటి,

అజ్జాన మెచ్చట గోచరించుచున్నది? మనోబుద్ధులలో గోచరించు చున్నది. నునస్సులో రజో తమో గుణములు ఆవరించి యుండినపుడు అలలవే సరస్సు కదులునట్లు, నంకల్బమువే మనస్సు కలతచెందును. మనస్సులో న_త్వగుణము నిండగనే నిన్తరంగ నరోవరమ వలె మనన్సు నిర్మలమై భాసించును రజ స్ష్హమో గుణములచే _పేరేపింపబడి విషయ నుఖాల వెంబడి పరుగులిడుటచేత మనస్సు బంధకారణమై యున్నది. అట్టి మనస్సు నృత్త సమన్వితమై అంతర్ముఖమగుటచేత మోక్ష కార ణమైయున్నది. కలుషితమైన మనస్సు సంసారమును తయారుచేయును. నిష్కల్మషమైన మనస్సు ఆత్మానుభూతిని కలిగించును. అత్మ జ్ఞానస్వరూపమై యున్నందున కర్మలద్వారా పొందేది కాదు. నూతనముగా తయారుచేసేదికాదు అవికార్య సత్తాస్వరూప మును వికారము వెందించలేము. అందుచేత అత్కానుభూతి నొంద వలయువనన్నబో మనస్సును జద్ద్ధి చేయుట యనెడి సమకార్యము ద్వారానే సాధ్యపడును.మలరహితమైన మనస్సు అత్మవై పుః మార్గము మళ్ళించును ఆత్మను పొందగోరి ఆత్మలో లయించును మల విక్షేవ ఆవరణాదులు తొలగిన నిర్మల మనస్సులో ఆత్మ (గ్రతిబించించును. ఆత్మ పర్వవ్యాపి అయినపుడు పరిమిత [పదేశములో (ప్రకాశించుట ఏమిటి? తీగ యంతటిలో కరెంటు ఉన్నను బల్చులోనే ానించునట్లు ఆత్మ సర్వగళ మైనను పద్ద బుద్ధి యందే గోచరమగును. మురికి బేరిన అద్దమునందు ప్రతివింబము గోచరించదు. (పతి బింబము గోచరించుటకు బింబమును సరిచేసి పొందు ఫలము బూన్యము. దోషము వింబములో కాదు. దర్చణమునందున్నది అద్దముపై అవ రింవియున్న మాలిన్యమును తొలగించగనే (వతిచింబము చక్కగొ గోచరించును. అలాగే బుద్ధియందలతి దోషములను తొలగించి, నిర్మల

మొనర్చినచో, అట్టి పరిషద్ద అంతఃకరణమునందు ఆత్మ న్వప్రకాళమై భాసిల్లును , “బుస్టి (గాహ్య మతీం(ద్రియం

ఇం[దియములకు అందని ఆక్మానందము బుర్ధికి అందునని తెల్పుట లోని భావార్థ మిదియే.

ప్రతి సాధకుడు ఆచరించ దగిన సాధన బుద్ధిని శద్ధి చేయుటయే. శోద్ద, భక్తి, ధ్యాన. యోగాదులు వద్ధి (వక్రియలేనని ,గహింవాలి. అనిత్యమైన విషయ నుఖాలలో అనంద మున్నదని (భమించుటవలన మనస్సు బహిర్ముఖమై కల్లోలమైన సంసారమును తయారుచేసినది* వీషయ నుఖములలోని విషపూరిత జీవనము విచారణ ద్వారా తెలియ ఐడగనే మనస్సులో విముఖత పొడనూవును. అదియే వైరాగ్యము. వై రాగ్యవూరితమైన మనస్సు విషయ సుఖములను వాంఛించదు. విషయ నుఖానుర క్రి నశించగనే ఇం[దియములు అంతర్ముఖమగును, కోరికలు నిర్వీర్యమగును వాసనలు అడుగంటును. ఇంతవరకు వాననా (గేరితమై, ఇంద్రియముల ద్వారా ఖొవ్యువపంచములో విషయ సుఖాలమధ్య స్వైర విహారము సొగించిన మనస్సు ఒక్కసారి చలన రపితమై నిలుచును. నంకల్చ్పతరంగములు ఆగుటచేత నిర్మలమై భానీ ల్లును. అట్టి నిర్మలాంతఃకరణలో అత్మ న్వబ్భృముగా తెలియును ఈ విధముగా చద్దబుద్ధిలో ఆత్మానందమును చవిచూవిన వ్యక్తి తొనే అత్మ యని తెలిసికొనును తన న్వరూపము ఎజుకపడును. స్వరూపానుభూతి కలుగగనే అంతఃకరణయందు అత్మను దర్శించుటకు న్వ స్లివెప్పి. అత్మ మైవ తనలోనే సర్వమును గాంవి తృ ప్లి చెందును.

“అొు-చహోకసయాోాపూు-....

అనకళారిక 1. పంచ కోళాదులకు విలక్షణమై ఏర్మల అంఠఃకరణము నందు

(పళిలింబించు ఆత్మ చేహేం్యదియ మనో బుర్ధులకు సాక్షీమైయున్న

ధవి భరువాత ఫ్లోకము వివరించుతున్నది.

దేహేందియ మనోబుద్ధి (పకృతిభ్యో విలక్షణవ్‌ం తద్వ్భృత్తి సొక్షణం విద్యాత్‌ ఆత్మానం రాజవత్సదా॥ న! దేహజాశరీరము, ఇం(దియడాఇండ్రియను.లు, మవ్యవామవస్పు, బుద్ధిని బుద్ధి, (పకృతిధ్య$డ=పకృతికం' బె, విలక్షణం వేరై నదియ్యు ఈద్వ్య్భృత్రీ సాషమీణంెాఆయా ఇం(దియవృత్తులకు సాక్షిగా నున్నడియునగు, ఆత్యా వండాఆత్య్మమ, రాజవల్‌=రాజువలె. సదాజాఎల్లప్పుడు విద్యాత్‌క=ళలెలిపి కొనుము. భావము :- దేహేంద్రియ, మనోబుద్ధి (పకృతులకు విలక్షణముగా నుండునదియు, ఆయావృత్తులకు సాక్షి యైనదియునగు ఆత్మ రాజువలె సాక్షిగా యుండునది అని గ్రహించవలెను. వ్యాఖ్య వ్యక్తి అంతర్యంలో కదులు వృత్తులు అహంకారానికి (పతి రూపాలు, "అహం”వృ త్తియే అహంకారము. ఆత్మస్ఫురణచే 'అహం" వృత్తి కదులును సూక్ష్మరూపంలో వున్న ఈ వృత్తి దే హేందియ మనో బుద్దుల తాదాత్మముతో స్థ్టూలముగ వ్య క్తమగును వ్య క్తిలో కదులు వృత్తి మనస్సుకు వంబందింవినడియేగా ని ఆత్మకు సంబందించినదికాదు, గాఢనిద్రలో దేహేంద్రియ మనోబుద్ధలు లయించినవి అంతమాత్రాన వై తన్యము మరుగుపడలేదు మనోవృత్తులు కదులుచున్నవని, కరిగి హోయినవని ఇలా రెండింటిని (గహించు వై తన్యము మనోవృత్తులయ్యేం దుకు వీలులేదు. అందుచేత సకల వృత్తులకు సాక్షియై విలక్ష ణమై ఆత్మ అలరారు చున్నది.

80 ఆత్మబోధ

ఆత్మ సదా జ్ఞానన్వరూపము అట్టిజ్ఞానము వస్తువులను దర్శించ గనే వస్తువులను తెలిసికొనుచున్నది. రూ-మ.ల చెంతకు నడువగనే చూసేది అగుమున్నది. వస్తువులనుండి విడిపడగనే జెలివియై యున్నది. రూపముల నుండి వెనుదిరిగి చూపుయై యున్నది. ₹ బ్ద్లములవై పు చరింవి వినేది అగుచున్నది. శబ్దముల నుండి వెనుకకు మరలగనే చైత న్యమై భాసించుచున్నటి. తెలియబడే పపంచ మున్నంతవరకు తాను తెలునుకొనుభున్నది. [ప్రపంచము నుండి విడిపడగినే తాను నిష్ప పంచమై, నిరాయమమై, వస్తురహిత వైతన్యమై భాపింయచున్నది, కనుక ప్రపంచము వృత్తులపై అధారపడి తెలియుటవేత మనోస్థాయిలోవే గోచరమగుచున్నది. గాఢనిద్రలో మనస్సు అయించుట వలన అది కల్పించు [ప్రపంచము కూడా అదృశ్యమగుచున్నది

"సుషుప్తి కాలే సకలం విలీనే'

అని ఉపనిషత్‌ తెలియజేయుచున్నది. కనుక జా(గదవస్థలో మనకు జెలియబడు జ్ఞానము వృత్తిజ్ఞానమైనందున అది వ్యవహారికము, లేదా సంబంధిత సత్యము. ఈ నంబంధితజ్ఞానము మనో సంబంధమగుటవేత అది అనిత్యము ,భాంతిమయము అనిత్యమై, (భొాంతిమయమై తిలియ బడు సమస్తమును (ప్రకాశింపచేయునది ఆత్మయే అయియున్నది.

వృత్తులు కాలపరిచ్చేదములో యున్నవి. కాలము మనో జని తము. మనోజనితమైన కాలములో మనోకల్పిత వృత్తులు కదులు చున్నవి. వృత్తి కదులుటకు చైతన్య మాధారము. వృత్తి కదిలినపుడు అది వైతన్యములోనే కదులుచున్నది. వృత్తి అయించుటకూడా వైత న్యమునందే జరుగుభున్నది, అందుచేత సకల మనోవృత్తులకు వై తన్యము సాక్షి యైయున్నది.

వృత్తి జ్ఞానము పరిమితమైనది. పరిమితమైన వృ త్రిజ్ఞానమునకు కారణమైన చైతన్యము అపరిమితమై యున్నది. అఖండ జ్ఞాన న్వరూపమై

అలరారుచున్నది. వృత్తి జ్జానము వస్తువుల పై, అనుభవములపై ఆధార పడి కదులుచున్నది. ఆత్మజ్ఞానము స్వయం(పకాళమై, ఆధార రహితమై యున్నది. దేశ కాలాదుల నధిగమించి మనుగడను సాగించ మహో క్పైల ఉనికియై యున్నది.

'అహం' వృత్తి ఆంతర్యంలో కదిలి దేహేంద్రియ మనో బుద్దు లతో కాదాత్మ్యము చెందును. దేహముతో తాదాత్మము చెందగనే దేహ లక్షణములను తనకై అరోపించుకొనును రూపము, రంగు, లావు. పొడవు, పొట్టి మొదలగు లక్షణములను ఆపాదించుకొని, తద్వారా నం[క్రమించు దేహబాధలన్నీ తనవిగా భావించి వ్యథవెందును. ఇంద్రియములతో సంబంధము కలిగి, అంధత్వాన్ని. చెవిటితన మును అరోపించుకొని కలత చెందును.[పాణముతో కలిసి ఆకలి దప్పు లను [గహింవి కలవరపడును. మనస్సుతో మెలిగి భావవలయంలో విక్కి వాధపడును. బుద్ధిలో మెదిలి సంకల్ప సుడిలోపడి అలమటించును. ఈ 'అహం' వృత్తి ఆంతర్యంలో లయించుటచేత నుమ ప్తిలో అజ్ఞాన దశలో అణగియుండును. మనోజనితమైన ఈ “అహం' వృత్తి దేహేం (దియ మనోబుద్ధుల స్థాయిలలో కదులుచున్నను తదనుగుణ్యమైన_అను భనములను పేకరించుకొనుచున్నను అత్మ నకలమునకు విలక్షణమై సర్వమును [వకాశింపచేయుచు, సమస్తమును వీక్షించుచున్నది. వీక్షిం చునది అత్మ అయినందున వీక్షించు తాను వీక్షించబడు దేహేందియ మనోబుద్ధుల వృత్తులకు విలక్షణమై, సాక్షియై యున్నది. ఈ విషయ మునే ఆచార్యులవారు రాజును ఉదహరించుచు తెలియజేయుచున్నారు.

రాజు రాజ్యమును పాలించుచుండును. రాజ్య పాలనాభార మంతయు తనమిదనే ఆధారపడియుండును. రాజ్యములో జరుగు సకల రాచకార్య ములకు తానే కారణమైయుండును అలాగని అ కార్యముల నాచరించుట

వలన రాజు అలసట వెందుటలేదు.రాజ్యములో జరుగు సకలకార్యములు తన పర్యవేక్షణలో, సాక్షిత్వములో జరుగుచున్నవేగాని కాను రంగ (ప్రవేశము చేయుటలేదు. రాజసిబ్బంది కార్యములో నిమగ్నమైయుండ ఆయా కార్యములకు మూల పురుషుడైన రాజు అలసటనొందక వీశ్రాంతిలోనే యుండును. అలాగే దేహేం్యద్రియ మనోబుద్ధుల స్థాయిలో. జరుగు సకల వృత్తులకు అత్మయే ఆధారము. కాని ఆత్మ నిష్క్రియత్వము. సకల వృత్తులను ప్రభావితం చేయునది తాన యున్నను, వృత్తులకు విలక్ష్మ ణమై రాజువలె సాక్షియై యున్నది. అందుచేత కర్మలవేగాని, ఫలిత ములచేగాని, వృత్తులవే గాని, అజ్ఞానమువేగాని, కలుషితముగాక కమ సీయ కైవల్య స్థితియందు సాక్షియై (ప్రకాశించుమున్నది. ఖా వనన సా. అవతారిక ;$ం ఆత్మని ష్కాయమై. సొక్షిన్వరూపమై యున్నను, ఈ సత్య మును గాంచదేవి అజ్టానులకు ఆత్య కర్మరంగమున కదులుచున్నట్లు (శాంతి జనించును. ఈ విషయమును రాబోవు ల్లోకము వివరించును. వ్యాపృతే ప్విందియేప్వొత్మా వ్యాపారీవా వివేకినాప్‌ం దృశ్యతేఒ్యభేషు ధావత్చు ధావన్నివ యథా ఖనీ1 19 ఇం[దియేషు= ఇంద్రియములు, వ్యాసృ తేషా=చతించుచుండగ, అవివేకినాం:2 ఆక్టానులక, ఆత్యాె ఆత్మ, వ్యాపారీవజ=చరించుచున్నట్లూ, దృశ్యతే గోచరించుళున్నది, యధాజాఏవిధముగా, ఆ్యభేమపా మేఘములు, ధావత్పుః= శ్రదులుచుండగ, శశజ=చందుడు, ధావన్నవ=పరుగిడు వానివలె,

భావము := ఆకనమున మేఘములు కదులుచుండ చందుడు పరుగిడు చున్నట్లు గోచరించును. అలాగే ఇంద్రియములు విషయ (ప్రపంచమున (క్రీడించచుండ అజ్ఞానులకు ఆత్మ ప్రవర్తించు చున్నట్టు గోచరించును. వ్యాఖ్య విచారణ లోపించుటచేత విచారము కలుగుచున్నది. వివేకము కనుమరు గగు చున్నది విచారణ చేయునది మనస్సు. మనన్సు విచా రణను ఆపదు. అయితే మనస్సులో నడచు ఆ వివారణ ఆత్మ విబార ణయో లేదా లోక విచారణయో అవలోకించు చుండవలెను. విషయ వింతనాభిలాషవలన ఆత్మయందు అభిరువి నశించి అనాత్మయందు అభి లాష మెండగును. తద్వారా ఆత్మ అనాత్మగా, అనాత్మ ఆత్మగా గోచ రించును. అజ్ఞానియైన మానవుడు అనాత్మతో నంబంధముకలిగి భ్రాంతిలో కదులుచుండును. అట్టివానికి అత్మ అనాత్మవలె గోచరించును. ఆత్మను గూర్చిన జ్ఞానము తనకు లేకపోవుటయే ఈ మిథ్యా జ్ఞానమునకు కార ణము అత్మ అనంతము. అనంతమైన ఆత్మయందు [కియాశీలత్వమునకు ఆస్కొారములేదు అత్మవకాళముతో ఇంద్రియములు, మనోబుద్ధులు వలించుచుండును అజ్ఞానియగు మానవుడు ఈసత్యము నెరుగనివారై దేహేంద్రియ మనోబుద్దులలో జరుగు వ్యాపారములను ఆత్మకు అపా దించును. మనోచలనమును ఆత్మచలనముగా భావించును. ఇంద్రియ కదలికలను అత్మ కదలికగా మోపబడును అత్మ అద్వయము. అచలము. ఆత్మను సొక్షియని నిర్వవించు టకు కూడా వీలుపడదు. సాక్షియను భావన వీమనస్సులో కదిలినది. చలించు సమన్హమును (గ్రహించు ఆత్మ చలనరహితమై యుండవలెనని*

అట్టి చైతన్యము సాక్షి స్వరూపమని సీమనన్సుతో నిర్ణయించడము జరిగినది “సాక్షి ఎవరు” అని (ప్రశ్నించగనే "నేను అని జవాబు ఇవ్వక తప్పదు మరి ఆ నేనెవరు ? అహంకారమే. మనస్సులో జనించు భావనయీ. కనుక మనస్సులో జరిగే నిర్ణయాలేవీ ఆత్మ కానేరవు, ఆత్మను విర్వచించలేని అయోమయస్టితిలో, నిర్ణయించలేని అజ్ఞానపరి ధిలో ఆత్మను వివరించుటకు ప్రయత్నించగనే అనాత్మలక్షణాలను ఆత్మయందు ఆరోపించడము జరుగుచున్నది. ఇంద్రియములు విషయ (ప్రపంచములో రమించుచుండ ఆత్మయే విషయ (ప్రపంచమున రమించు నట్లు గోచరించుచున్నది. కుండను గొనిపోవునపుడు కుండలోని ఆకాశమునుకూడా కొని హోవునట్లు బ్రాంతికలుగుచున్నది. పరిమితమైన కుండను కొనిపోగలమే గాని సర్వగతమైన ఆకాశమును నడిపీంచుట ఎట్లు? కుండను కదిలించ గానే ఆకాశము కదిలించబడలేదు యదార్థానికి కదిలెడి కుండ కద లని ఆకాశములోనే కదులుచున్నది అత్మ విషయ సుఖాలయందు ఎలా రమించగలదు? అనంత మైన అత్మ కదులుట ఎలాసాధ్యము ? ఆత్మావగాహన లేకపోవుటవే ఇట్టి వ్యర్ణభావాలు తలెత్తుచున్నవి. అనంపూర్ణస్థితిలో యున్నమనస్సు పరిపూర్ణత నొందుటకు, ఆనందమును పొందుటకు విషయ [పపంచ ములో క్రీడించుచున్నది. మరి పూర్ణస్వరూపమైన ఆత్మ దేనిని అభిల షించి ప్రయత్నము సాగించవలెను ? తన కన్యమైన వస్తువే లేనపుడు తాను ఆశించుట కేమున్నది ? పరిమితమైన మనస్సు నుఖాన్వేషియై అల్లాడుచున్నది చంచలమైన ఇంద్రియాలు విషయ సుఖాలకై అ(రులు వాచుచున్నవి. ఈ ఇంద్రియ 'పెనుగులాటను అజ్ఞానియగు మానవుడు అత్మయం దారోపించుచున్నాడు యదార్ధానికి కదిలేవి ఇంద్రియ మనో బుద్ధులేగాని ఆత్మకాదు.

మనమొక రై లుబండిలో కూర్చొనియండగా (వక్కనే మరి యొక రై లుబండి కదిలిపోవును. మనము ఎక్కిన బండి కదలక నిల బడియే యుండును. ప్రక్కన కదులుచభున్న రైలుబండిని తదేకముగా చూచుటచేత అలా చూచువానికి తాను ఎక్కిన బండియే కదులుచున్నట్లు గోచరించును. ఇదియే[భ్రాంతి ఈ (భాంతి కలుగుటకు గల కారణము అను పరిశీలించెదము- చలించు బండిని తాను తదేకంగా చూచుటచేత వలించు న్వభావముగల తన నేత్రములు తమలో చలనమును భావిం చుటవలన, ఆ న్నేతములుగల శరీరమును మోయుచున్న రై లుబండి కదులుచున్నట్లు తెలిసినది. ఒక్కసారి కదులుచున్న రైలుబండిని గాంచు దృష్టిని కదలక నిలబడియున్న ర్లైలుబండిమై మరలించగనే కదిలే చెవరో, కదలిక ఎచ్చటనున్నదో బోధపడగలదు.

ఇంద్రియములు విషయములలో కదులుచుండ మనన్సు వాటి వైపే వడక సాగించుటవేత తాను వలించి తన కాధారమైన అత్మ వలించుభున్నట్లు భావించుచున్నది. నిరంతర ఇంద్రియ విషయ లోల త్వమే ఈ భ్రాంతికి కారణము. సదా ఇం[దియముల వెంట దృష్టి సారించి నడక సాగించే మనస్సు ఇం[దియవిషయముల నుండి మరలి ఆంతర్ముఖం కాగానే నిరంజన స్వరూపమైన ఆత్మ అనుభవమునకు అంద్‌ గలదు అట్టి అనిర్వచనీయ అత్మానుభూతిలో అత్మ నిష్క్రయ మని బోధపడును, ఇంద్రియము కర్మరంగములో బరించుచున్నవేగాని తాను అచల నత్తా స్వరూపమని అనుభవమునకు అందును. ఈ విషయమును భగవరద్గీత-కర్మనన్యాన యోగములో చక్కగా ధృవీకరించడముజరిగినది.

నైవ కించిక్కరోమీతి యుకో మన్యేత తత్ర్వవిత్‌

పశ్యన్‌ శృణ్వన్‌ స్పృశన్‌ జి ఘన్నశ్నవన్‌ గచ్చన్‌ స్వపన్‌ శ్వసన్‌

(పలపన్‌ విసృజన్‌ గృహ్హన్నువ్మిష వ్నిమిషన్న పి

ఇన్గ్రియాణీన్ల్రి యాస్టేషు వర్తన్ద ఇతి ధారయన్‌

'తత్ర్వవిదుడై న జ్ఞాని గాంచుచు, వినుచు, తొకుచు, వాసన చూచుచు, శినుబు, నడచుచు, నిదించుచు, గాలి వదులుచు, మాట్లాడుచు, వినర్థిం చుచు, (గగహించుచు, కనులు తెలచుచు, మూయుచు, ఇర్మిదియములు విషయములందు చరించుమున్నవేగాని నేను ఇసుమంత్తై నను చేయుట లేదు అని తలచును."

ఆత్మజ్ఞానము కలవాడు ఆత్మ నిష్కియత్వమని (గ్రహించు చుండ అజ్జానియైనవాడు ఇందియ చలనమును అత్మయం దారోపిం చును. ఈ చిషయమ.ను చందదుడు+మేఘ కదళిక అను ఉపమానము ద్వారా అవార్యులు (పన్ఫుట మొనర్చుచున్నారు.

అకశమున రాస్రివూట మేఘములు కదులుచుండును. మేఘ చలనమును గాంవలేవివానికి శశి కదలిక గోవరించును. యచార్దానికి కదులుచున్నవి. మేఘములేగొని చంద్రుడుకాదు. చూచువాని స్థాయి ననునరించి చంద్రుడు కదులుచున్నట్లు గోచరమగుచున్న దేగావి వాన్ల వానికి కదలిక మేఘమునకు నంబంధింవినదే. అకాశము మేఘరహితమై వినిర్మలముగా ఉండునపుడు చం్యదునియందు కదలికలేదని తెలియ గలదు బేదా మేఘమును చేరి చూచినవో బంగదునియందు చలనము లేదని తెలియగలదు అత్మ చంద్రునివలె చలనరహితమైయుండ, మేమ కదలికలు చంధద్రునియందు ఆరోపించబడినట్లు ఇంద్రియ చలనములు ఆత్మయందు అరోవించబడుమున్న వి.

ననన

అసశారిక ;. ఆత్మ నిష్కి యము, ఇంద్రియ మనో బుద్ధులు కార్య రంగ

మున (ప్రవ్యర్థించుచున్నవి ఆత్మ చలించకున్నను ఆత్మచై శఈన్యము

చేత నే దేహీం్గదియ మవోబుద్ధులు (ప్రన్నర్థించుచున్నవి. ఈ నిష

యము 20వ ల్లోకముద్యారా సువ్పస్థమగుచున్నది.

ఆత్మ చైతన్యమాాశిత్య దేహేందియు వమునోధియుః స్వ్మకియార్జేషు వ ర్తన్వే సూర్యలోకం యధా జనాః॥ 20 ఆత్మ వై తన్యండాఆత్యచై తన్యముము, ఆ(శత్యవాఅ్మశయించి దేహేం (చియ మనోధియ।వాదేహము, ఇంద్రియములు, మనస్సు, మిద్ధి స్వ్యకీయా శ్రేషుజవాటివాటి కార్యములందు, న _రృంతేవావ్యవహరించు చున్నవ్మి యధాజః ఏవిదముగ, జనా॥వాజనుల్సు సూర్యలోక౦0డాసూర్య(ప్రకొశ ముచేతం భావము :- భాస్కర తేజము నాశ్రయింవి జనులు తమతమ కార్యము లను సాగించునట్లు, అత్మతేజము నాశ్రయించి దేహేం ద్రియ మనోబుద్ధులు కార్యరంగమున సాగుమున్నవి. వ్యాఖ్య ఆత్మ అచలమనియు, చలించునవి ఇంద్రియ మనోబుద్దులే యని గడవిన శ్లోకమద్వారా (గ్రహించితిమి మరి అలా చలించు దేహేం (దియ మనోబుద్ధులు ఈమంతట తాము వ్యవహరించగలవా ? దేహేం ద్రియ మనోబుద్ధులు జడములు గనుక అవి వాటంతటవి కదలలేవు, కాము కదులుటకు వైతన్యముపై ఆధారపడియున్నవి. వై తన్యమైన అత్మ తాను కదలకనే నకల కదలికలకు ఆధారమై యున్నది. దేహము బలించును చలించు ఈ దేహము ఒకవాడు చలన మును కోల్పోయి శోవముగాపడిపోవును. శరీర న్వరూపము అచ్చట శనబడుచున్నను అ శరీరము కదలలేదు. కారణమేమిటి? అది వై తన్యము

నుండి విడిపడినది. మరి నిిడించునపుడు కూడా శరీరము చలించ డము లేదుకదా ? అనే సంశయము కలుగవచ్చు. నడిపించే మనస్సు నిద్రలో లేనందున శరీరము కదలక పోవచ్చునుగానీ ఆ దేహము చైతన్యము నాశ్రయించియే యున్నది. లేనిచో అది శవమువలె నకించు టకు (ప్రారంభించవలెను.

ఇం[దియములు కూడా వైతన్యము నాశయించియే చరించు చున్నవి కనులు చూచుచున్నవి అని అందుము కళ్ళు చూడవు. చూసేందుకు కచ్ళున్నవి ఆలాగే వినేందుకు వెపులున్నవి. అ ఘాణీం చుటకు నాసిక మున్నది. రుచి చూచుటకు నాలుక ఉన్నది న్పృశించు టకు చర్మమున్నది వీటన్నిటి వెనుక తెలుసుకొనునడి మన్నసై యున్నది. మనస్సు అంగికరించనివో వె ఇంద్రియము కూడా అయా ఇంద్రియ విషయములో రమించదు విషయములు ఇం(దియములకు దృశ్యముటై యున్నట్టు ఇద్చదియములు మనస్సుకు దృశ్యమై యున్నవి. జాగ్రదా వస్థలో మనస్సు పనిచేయుటవేత ఇం[దియములు విషయములందు చరించుమున్నవి. జాగ్రదావస్థ నుండి విడివడి న్వప్నావస్థకు నడక సాగించగనే స్థూలళరీరము నిరుపయోగముకాగా నూక్ష్మ్య్మశరీరము చ్వారా మనస్సు న్వప్న 'ప్రపంచమ ను తయారుచేసికొని అనుభవించును సుషష్ష్యవస్థలో మనోబుద్దులుకూడా లయించును. ఈ స్థితిలో వ నోబుద్దులు, మనస్సు నాశ్రయింవి నడక సాగించిన దేహేంద్రియ ములుకూడా మనస్సుతోపాటు వైతన్యములో లయింవినవి మనన్సు జడము, జడమైన మనస్సు వైతన్యముద్వారా ప్రభావితమై దేహేం [దియములను (పకాశింపచేయుచున్నది. కనుక దేహేంద్రియ మనో బుద్దుల నంఘాతమంతయు చైతన్యము నాశ్రయించి, దైతన్యముపై ఆధారపడి చరించుచున్నవి.

క్షే) ఆత్మబోధ రం

ఇచ్చట మనకొక నంశయము కలుగవచ్చును, దేహేం[దదియ మనోబుద్ధులు వై తన్యము నాశయించుకొనియేగడా (ప్రవర్తించుచున్నవి. అలాగయినచో దేహేంద్రియ మనోబుద్దులద్వారా జరుగు కర్మలు ఆత్మకు అంటవా ? ఆంటవు. ఎందుకని ? కారు కదులుటకు పెటోలు కారణమై యున్నది. [పయాణము చేయునది బండియేగాని దానిని నడి పించు పెటటోలు కాదు. బండి సురక్షితముగా గమ్యము వేరవచ్చుం లేదా ప్రమాదమునకు గురియై మరణించవచ్చు, ఏది జరిగినా చాని ప్రభావము బండిపైననేగాని పెట్రోలుమెకాదు. ప్కెటోలుకు గమ్యము లేదు. గాయముకాదు. అత్మకూడా అంతే. దేహేంద్రియ మనోబుద్ధులు తన న్నాశయింవి వ్యవహరించుచున్నవేగాని తనకు వాటితో ఏ విధ మైన ప్రమేయములేదు. ఈ విషయమును భౌస్మ్కరతేజము అను ఉదా హరణ ద్వారా అవార్యులు తేలిక పరచుచున్నారు.

రాత్రివేళ మనము విశ్రమించెదము, సూర్యోదయముతో లేవి వారివారి కార్య కమములయందు వారు వ్యవహరించెదరు. సూర్యుని తేజము వాధారముగాగొని కార్యరంగములో (పవేశించెదరు. కానీ వారు చేయు కార్యములకు సూర్యునికి సంబంధములేదు. అ యా కార్యముల ద్వారా కలుగు సుఖదుఃఖాలు నూర్యుని అంటవు. కార్యముల యందలి మంవివెడులకు భాస్కరునికి వంబంధములేదు. ఆడే బాలునికి, పాడే గాయకునికి, మాట్లాడే వానికి, పోట్లాడేవానికి, వాదించేవానికి,నివేదించే వానికి, తోలేవానికి తూలేవానికి అందరికి ప్రకాశము నందించును. కాను దేనిని అంటడు.

తన _పకాశముద్వారా లోకమును (ప్రభావితంచేసి తాను దేనికి అంటక వెలిగే సూర్యునివలె దేహేం్యడడియ మనోబుద్ధులను (ప్రకాశింప వేయు ఆత్మ ఆ యా వ్యవహారములకు అంటక వదా న్వ(పకాశమై వెల్తొందుచున్నది.

వాయన ఇసష్తపెస్రు-సూ---.

అవతారిక ;. ఆత్మ (పవశము నాశ్రయించి దేహేయ్యదియమనో బుద్ధులు (వవర్తించుచుండ, నిష్మా్యయ మైన ఆత్మ శ్త్వము నెరుగవి అజ్ఞా మలు గుణాది వ్యాపారములను ఆత్మయందు ఆరోపించుచున్నారు. ఈ విషయమును రాటోపు ల్లోకము వివరించుచున్నది. దేహేందియు గణాన్‌ కర్మా ణ్యములే సచ్చిదాత్మని అధ్య స్యన్త్య వివేకేన గగనే నీలతాదివత్‌॥ లో దేహేంద్రియ గుణాన్‌ =ాదేహేంద్రియగుణములను, కర్మాణీ=కర్మలమ అనులేవాళుద్ధమైన్క సచ్చిదాత్యవి = సత్‌ చిత్‌ స్వరూపమైన ఆత్మయందు ఆ వే కేనజఅజ్ఞానముడేత్య అధ్యల్య న్తిజఆరో పించుచున్నారు గగనేవాఆకొ ఇమునందు వీలతాదివశ్‌=సీలాది వర్షములవలె, భావము :- అకసమున నీలము మొదలగు రంగులను ఆరోపించునట్టు న్వచ్భృమైన అత్మయందు దేహేంద్రియ గుణాది వ్యాపా రములను విచక్షణా రహితులగు అవివేకులు ఆరోపిందు చున్నారు. వ్యాఖ్య అద్వయమైన ఆత్మ అజ్జానముచేత గోచరించనందన దాని స్థానే అన్య వస్తువులను దర్శించుట జరుగుచున్నది. ఇదియే అధ్యాస లేదా అరోపణ ఆరోవణ అనత్యమేగనుక ఆరోవించబడిన వస్తుగుణములు ఆధారమైన సత్యపచార్థమునందు వుండవు. ఆత్మకు సంబంధించివ జ్ఞానము లేకపోవుటచేత అజ్ఞానము తలఎత్తినది. అజ్ఞాన దళలో అత్మరైన తాను జీవుడనని (భమించుట జరిగినది. జీవ భాంతి ఏర్పడ

స! త్మ టో ధ్‌ ర్ట గానే తాను దేహమని, ఇంద్రియములని, మనశ్సని, బుద్ధియని విశ్వ సించుట జరిగినది. దేహసంబంధముచేత దేహబాధలు, ఇంద్రియ నంబంధముచే కల్లోల జీవనవఎ, మనోతాదాత్మ ్యముచేత మానసిక సంఘర్ష ణలు, బుద్ధితో కలియుటచేత సంకల్ప వికల్చాదులు జీవునికి సంకమించి అనంత దుఃఖమును అందించినవి. ఆవేదనను ముందుంచి నవి. ఆధారవస్తువును మరుగుపరవినవి.

అధిష్టానమైన ఆధారవస్తువు మరుగుపడుటకు గల కారణము లను పరిశీలింవినవో సత్యము తెలియగలదు. ఉన్నదానిని ఉన్నట్లుగా చూడలేక పోవుట మొదటికారణము. లేనిచానిని ఉన్నదానిలో చూచుట రెండవ కారణము. ఇట్టి ఆరోపణద్వారా కలుగు(భాంతిలో దుఃఖము కలుగుచున్నది. అత్మ అద్వయమై నందున తనకన్యముగా మరొక వస్తువు మనుగడను సాగించలేదు. అఆత్మకన్యముగా మరొకవస్తువు వున్న యెడల తద్వారా ఆత్మ అనంతత్వమునకు భంగము వాటిల్లగలదు. అత్మ అనంతము, అద్వయము. సత్‌ పదార్థమైన ఆత్మను దర్శించలేక పోవుట మొదటి కారణము. ఇదియే అవగణ. నత్యము గోచరించనిన్థితి, అజ్ఞానముచేత ఆత్మకు అవరణఏర్బడి ది. అంతమా(శ్రాన జీవునికి దుఃఖము కలుగు లేదు. గౌఢని[దద్రలో అజ్ఞానమే యున్నది అవరణయే యున్నది. కానీ ఆవేదనలేదు. సత్యమును దర్శించనంత మాత్రాన దుఃఖము కలుగదు. అసత్యవస్తువును సత్యవస్తువులో ఆరోపించుటచేత శోకము (ప్రాప్తిస్తుంది. ఇదియే రెండవ కారణము ఇదియే విక్షేవము, అనళ్యము నత్యముగా గోచరించుస్టితి అజ్ఞానముచే అవరణ కలుగగా కల్పిత జ్ఞానముచే విక్షైేపము జరిగింది తద్వారా జీవభాంతి. కలిగి నంసారము, సంసార జనిత అనంత దుఃఖము జీవునికి పాప్తింవినది.

అత్మలో దుఃఖములేదు మోహమురాదు. అనాల్మ సంబంధము తోనే శోక మోహాదులు కలుగుచున్నవి. దేహేంద్రియ మనోబుద్ధులను

పరిణామ రహితమైన ఆత్మయందు ఆరోపించుట జరుగుచున్నది. నిష్క్రియమైన అత్మయందు కర్మల నారోపించుట జరుగుచున్నది. అవ్యయమైన అత్మ ఎలా పరిణామను చెందగలదు ? పరిణామము వెందు దేహేందియ మనోబుద్ధులు అత్మ అగుట ఎట్లు? జ్ఞాన స్వరూపమైన ఆత్మలో అజ్ఞానజనితమైన కర్మ లాచరించబడుట ఎట్లు ? ఇవన్నియు నత్యదూరమైన విషయములు అజ్ఞానియైన జీవుడు చేయ ఆరోపణయేగాని జ్ఞానదళలో నిరూపణకు అందెడి విషయము కాదు అజ్ఞాన ఫలితమే (సవృ్షి. జ్ఞాన [పభావమే నివృత్తి.

నళ్యము ఎలుక పడగనే అనత్యజీవనము అంతరించును. అసత్యము అంతరించుట యనగా అధ్యాన అదృశ్యమగుట యని భావము, అధ్యాన అదృ్భశ్యము కాగానే దేహేంద్రియ మనోబుద్ధులకు తాను విలక్ష ణుడనెడీ జాన ముదయిఏచును. విలక్షణమైన అత్మ న$0 చేది కాదు గనుక వత్‌ న్వరూపము. ఉన్నవి అలా ఉన్నట్లు లేనివి అలా లేనట్టు తెలుసుకొనునది ఆత్మ మైనందున అది విత్‌ న్వరూపము. నత్‌ చిత్‌ న్వరూపమైన అత్మ నిర్మలము, నిరంజనము. ఆది (గ్రహిం చలేని అజ్ఞాని ఆత్మయందు దేహేందియ గుణాది వ్యాపారములను అరోపించుచున్నాడని తెలియజేస్తూ, ఈ విషయము సులభ [గాహ్యమ గుటకు అకాశమునందు నీలాదివర్ణమును ఆరోపించుట యను ఉదా హరణను కరుణామయులై న ఆచార్యులు తెలియజేయుమున్నారు.

ఆకాశము నీలివర్ణమని తెలియజేయుదుము- ఆకాశము అలాగే గోచరించును. విచారణ చేయగా సత్యము ఎలుకపడును ఆకాశము నందు రంగుయున్నదా ? రూపము రంగు ఆకాశములో గాంచుటకు సాధ్యపడునా ? నీవు నేను చరించుటకు అవకాళమిచ్చుటవేత తాను అకాళస్టైనది. పంభభూతములలో నూక్ష్మ్మతరమైన అకాశత_త్ర్వ్రమా

చర్మ చక్షువులకు ఎలా గోచరించ గలదు ? అకాశమనునది మానసిక భొవన (116౧18! ౦౦౫౦౪౧౪) యె యున్నది అనంత మైయున్న ఆకా శమును దర్శించుటకు మనము అశళక్తులమై యున్నందువ నువద్యస్ఞక ఆకాశము నీలివర్ణముగ గోచరించుచున్నది. అంతేగాని అకాళము నందు నీలివర్ణములేదు రాదు నిర్మలమైన అకాశము వందుదీలివర్థము వెలా ఆరోపించుచున్నామో, అవివేకముచేత సచ్చిదానంద న్వరూవ మైన ఆత్మయందు దే హేందియాది గుణములను అరోపించుచున్నా ము. అకాళ తత్త్వయి నెజిగిన వానికి నీలాది వర్ణములు అరోపణయనవి తెలియును ఆత్మ తఈత్త్వము నెటిగిన వానికి అనిత్యమైన దేహేంగద్రి యాది గుణములు ఆరోపితములని ముస్పష్టముగ తెలియును అధ్యా నను తెలిని అజ్ఞాన పరిధినుండి విడివడిన వ్యక్తి ఆత్మవిదుకై తరించ గలడు. “ొాయహోసియంనిని-.. ఆవకారిక ;. దేహేంద్రియ గుణాది వ్యాపారములను ఆత్మియంగు ఆరో పీంచునట్లు, కర్తృత్వ లోక్రృత్వాది గుణములనుకూడా అవివేపలు ఆత్మయందు ఆరోపించుచున్నార వి తరువాత శ్లోకము తెలుపుచున్నది అజ్ఞానా న్మానసో పాధేః కర్తృత్వాదీని చాత్మని కల్ప్యతేఒంబుగతే చందే చలనాది ర్యథాంభసః॥ లం అజ్జానాల్‌ జఅవిద్యవంన మానసోపాధే;కామనోపాధినలన సంభవించు శ_ర్ఫోత్వాడీవివాక తత్వాలిమానము, ఆత్మవిజఆక్యయందు కల్చ్యరేలు కల్పింనదిడుదున్నవి. అంబుగరేవాసీటియందు._పతిఫలీంచిన, చర జజ చంగదువియందు అంభసాజలముయె.క్క, ఉలసాదిశాచలింగుట మొడ అగునని నలె,

రథ అ త్మ టో ధ్‌ భావము := నీటియొక్క . కదలికలు నీటియందు వతిబింబింవిన చందునియందు అరోపించబడినట్లు అజ్ఞానులు కర్తృత్వ భోక్రృత్వాది మనో ధర్మములను ఆత్మయందు ఆరోపించు చున్నారు. వ్యాఖ్య మననుండి అనంఖ్యాకముగ కర్మలు కదులుచున్నవి. ఆనంద మును వాంఖింవియే వ్యక్తులు కర్మలాచరించెదరు కర్మనాచరించునపుడు తాను ఆచరంచుచున్నట్లు భావన యుండును కర్మాచరణ జరిగిన తరువాత, ఆయా కర్మలకు వంబంధింవిన ఫలితములు అందినపుడు తాను ఆనుభవించుచున్నట్లు భావన ఏర్చడును. మొదటిది కర్త ఏతే భావన అనబడుతుంది. రెండవది భో_క్తృత్వభావన అనబడుతుంది. ఈ క_రృృత్వ భోకృృత్వ అభిమానములనెడి రెండు కట్టెలు శిలువగా ఏర్పడి మానవుని ముత్యుముఖంలో వపడదోయుచున్నవి. తాను కర్తనని జీవుడు భావించువంతవరకు తాను భో క్తయనెడి భావనకు దూరముకాలేడు తాను కర్తయగునో కాదో, ఆత్మలో కర్మ కములునో లేదో ముందుగా పరిశీలించవలెను అ తరువాత శ రృత్వ భో_కృత్వములనెడి రెండును మనస్సుకు సంబంధించినవే గాని వైతన్య న్వరూపమైన తనకు సంబంధించినవి " కావని తెలియ గలదు ఈ సత్యమును అవగతము వేసుకొవి అనుభూతి నొందుటకు కొందరు కర్మాలాచరించుచుందురు. ఇది చాల విడ్డూరమైన విషయము మరి కొందరు అలాగాక కర్మలలో అసంపూర్ణతను అర్ధంచేసికొని కర్మ సన్యాసము చేయదురు ఇది మరీ వింత విషయము. కర్మాచరణగావి, కర్మసన్యాసము గాని ఐంధ రాహిత్యమువకే అని మనకు కెలును, బంధము కర్మలో లేదు భావనలో నున్నది. భావాన్ని జద్ధి చేసు

కోవాలి. భావచద్ధి లోవీంవినవాడు కర్మలావరింవి సాధించేదేముం టుంది ? అలాగని కర్మను సన్యసించట మరీ భయంకరముగా తోచు చున్నది. కర్మను నన్యసించుటకు ఒకప్పుడు వీవు కర్మ నాచరింవితివా ? ఆత్మయైన నీలో కర్మ కదులునా ? అడుసు తొక్కిన వానికి కాళ్ళు కడుగవలసిన ఆవసరమున్నది. కర్తవు నీవుకాదు. లోక్షవెలా కాగలవు? తప్పుచేసినవానికే శిక్షపడుతుంది. క_ర్చృత్వమున్న వానికే భోక్షృత్వ (ాంకియున్నది. అలోవించుం కనుక వదలవలసింది అభిమానమునే గాని కర్మనుకాదు. భార్యా పుత్రులను. గృహ వాహనాదులను, ధన ధాన్యాదులను, పదవీ బాధ్య తలను త్యాగం వేసి నీవు సాధించే దేముండదు. అన్నిటిని త్యాగము చేసినను దేహాభిమానము ఒక్కటుంటే బాలు, చాని ఫలితమగా (వయత్నముతో దూరమయినవన్నీ అ్మ్యపయత్నంగా వచ్చి అతుక్కుం టాయి అభిమానము అహంకారము వలన కలిగినది. అహంకారము అజ్జానమువేత ఏర్పడినది. తాను పరిమిత డై న జీవుడనని భావించడమే అజ్ఞానము* అజ్ఞానావృతుడైన జీవునిలో అహంకారము కదిలి, కదిలిన అహంకారము అభిమావమును చిందించగా అభిమానముచేత క_ర్చృత్వ భో క్రృత్వాది భావములు అందించబడుచున్నవి జవి భావములై నందున మనోపరిధిలోనే తెలియుచున్నవి. మనస్సు - అయింవిన గాఢనిద్రలో కర్త్యత్య భో క్తృత్వాది అభిమానములు కూడాఅంతరించుచున్నవి. కనుక నేను కర్తననెడి కరృృత్వాభిమానము, వేను భోక్త ననెడి భో కృత్వాభిమానము. రెండును మనస్సుకు నంబంధింవినవేగాని ఆత్మకు పంబంధింవినవి కావు. మనోస్థాయిలో గోచరించు క_ర్పృత్య లో_కృళ్వాది అభిమాన ములు మనసు+వృంత వరకే యుండును, నమాధిలో మనస్సు నశించ

గనే పర్వము సమసిపోవును, ద్వైత భావనయే అంతరించుటచేత కర్షృ త్వము ఉండదు. భోకృృత్వము మిగలదు. మనస్సు నశించగనే (గహ ణము వీడిన సూర్యుడు (1పకాశించువట్లు అత్మ స్వయంటపకాళమై భాపి బ్రును నిర్మలమై భాసించు ఆత్మను గూర్చిన జ్ఞానము లేకహోవుటవేత మనోధర్మములై న క_ర్చత్వ భోక్తృత్వాది గుణంబులను అవివేకులు అత్మయందు అరోసించుచున్నారు. ఈ విషయమును జలములో ప్రతి వించించు చందదునిలో కదలికలు చూచుట అను ఉదాహరణ ద్వారా ఆచార్యులు తెలియజేయుచున్నారు.

వీటితో నింపబడిన తొట్టెయందు చంద్రుడు (పతిబించించునుం సీరు కదలక యుండుటవేత చంద్ర బింబము నీటియందు నున్నష్టముగ గోచరించును నీరు కదులుట (ప్రారంభించగనే చంద్రుడు కూడా సీటిలో చరించునట్లు తెలియును. నీరు కదులుచున్నదని, (పతిబింబము కదలదని తెలియని పిల్లలు చం(దుడు ముక్కలై నట్లు భావింతురు నీటి కదలికలు ఆగగనే చంద్రుడు మళ్ళీ పూర్ణలింబమై కన్పట్టును. చం్యదుడు కదిలిందీలేదు, కలిసిందీ లేదు. అ కదలికలన్నీ నీటివే నీటిలో ప్రతి వింబమును గౌంచు విత్తమునకు న్వ ప్రీ చెప్పి ఆకసమున వింబమును చూచుటకు ప్రయత్నించగనే సత్యము తేటతెల్లమగును.

తొట్టిలో వీరు కదలగనే నీటికదలికలను చంద్రునికి ఆరోషింవి నట్లు మనస్సులో కదులు క_ర్పృత్వ భో కృత్వాది ధర్మములను అవి వేకులు ఆత్మయందు ఆరోపించుచున్నారు. నీరు కదలగనే చంద్రుడు చలించలేదు, మనస్సు చలించగనే ఆత్మ చలించడములేదు. కాగ త్స్వప్నావస్టలయందు మాశ్రమే మనస్సు పనిచేయును. మనస్సులేని సుషృప్ష్యవస్థను కూడా అత్మ ప్రకాశింపచేయుచునే యున్నది. అట్టి అనంతాత్మను మనోసంళల్పాలు పట్టలేవు. ముట్టలేవు.

“ాళితా౦ంటామ్య్కె--

ఆవకారిక ;- కర్తృత్వ లో కృృళ్వాది "గుణంబులను మనోధర్మము లయి నళ్లే అనురాగము కోరిక, సుఖదుఃఖాదులు బుద్ధి ధర్మంబులని తరు వాత శ్లోకములో తెలియదేయబడుచున్నది. రాగేచ్చా సుఖదంఃఖాది శ జీ బుద్దా సత్యాం (ప్రవర్తతే సుషుప్తా నాస్తి తన్నాశే తస్మాత్‌ బుద్దేస్తు నాత్మనః॥ 23 రాగఃజారాగము ఇచ్చాడకోరిక్క సుఖదుఃవాదిక=సుఖద వాదులు, బుర్ధౌ సళ్యాండాజుద్ధసనర్తించువరకు, _ (సవ రృకేజాతెలియగలపవు, సుషుహ్హైక= గాఢ విదయందు, తన్నాశేవమిద్ధినకించుటచ్చే నా _పె=ఉండుటలేదు తస్మాత్‌ = ఆందువలన్క బుద్దేస్తూ=బుద్ధియందే గాని ఆత్మనజాఆత్మ యందు, నాలేవు భావము :- రాగము, కామము, సుఖదుఃఖాదులు బుద్ధి స్థాయిలోనే తెలియుచున్నవి. బుద్ధి లయించిన నుష _ప్య్యవస్థలో అవి తెలియడము లేదు. కనుక అవి బుద్ధికి సంబంధించినవే గాని అత్మ ధర్మములు గావు. వ్యాఖ్య దివ్యమైన అక్యానుభూతికి అడ్డు నిలవి అటంకపరచు అనిత్య విషయములకు తెలియజేస్తూ, వాటిని అధిగమించి అత్మానందము నను భవించమని ఈ ల్లోకముద్వారా ఆచార్యులు తెలియక్షేయుచున్నారు. రాగమనగా సంగత్వము. సంగత్వమే మనిషిని ఫంసారమున ఐంధింయ భయంకర పాశము. దేనియందును మనకు సంగత్వము

ర్ట ఆత్మబోధ లేనిచో అసలు పుట్టుకేరాదు జనక్రియే ఆవిర్భావమునకు కారణమైంది. రాగమే రాకపోకలకు రహదారియైనది. మన ఆంతర్యములో తిష్టవేసి యున్న నంగత్వము ననుభవించుటకు భోగాయతనమైన దేహము ప్రాప్తించిన దేహము సమ్వాప్రి నొందేవరకు విషయ నంగత్వములోనే ఓలలాడుతూ ఉంటుంది. కనుక మొదట ఫంగత్వము శరీరముతో ప్రారంభమై ఆ తరువాత అ బేవాముతో ఫంబంధము నేర్చరచుకొన్న బంధుమి(తుల్బపెకి భార్యాపుతులమోదకి (వనరిస్తుంది.

అజ్ఞానము వలన రాగము ఏర్చడుతుంది రాగము భయము వందిస్తుంది. రాగము అవేక రూపాలలో దర్శనమిస్తుంది కొందరికి సంసారమ్ముపైవాగముదయిస్తుంది. అట్టివారు జీవిత గమ్యమైన దివ్యా నంచానుభూతిని విస్మరించి సంసారిక దుఃఖవలయంలో పరిభమిస్తుం టారు. కొందరిరాగము ధనార్ధనమై యుంటుంది కొందరికి పేరు ప్రఖ్యా తుల నార్జించటలో ఉంటుంది. కొందరు రాగము చెడ్డదని భావింవి, నంసారములను త్యజించి నన్యాసమును స్వీకరిస్తారు. ఆ శమము మారిందేగాని అనక్తి అడుగంటలేదు. అందుచేత ఇంతవరకు గృహాలకు పరిమితమై యున్నవారు ఇప్పుడు అశమమ.తో నంగత్వము కల్గి కమం డలము పోయినా ఇతరులు ఓదార్చుటకు వీలులేనంత దుఃఖాన్ని అనుభ విస్తుంటారు ఇదంతయు నంగత్వ ,పభావమే. రాగమహిమయే దేవాత్మ భావనయే రాగమునకు పునాదిమై యున్నది. (ప్రపంచము నిత్య మనెడి అభ్నిపాయము రాగకుడ్య మును నిర్మించుచున్నది. ఈ (పపంచ ములో కలుగు బాంధవ్యాలు శాశ్వత మనెడి సంకల్చ్పమే రాగభవంతికి కప్పుయై నిలుచుచున్నది. ఇంద్రియ విషయాలు ఆనందదాయకము లనెడి అసత్యపు అవగాహనయే తుదిరూపము నిచ్చి కళాకాంతులను అమర్చుమున్నది. ఇంతగా కష్టించి నిర్మించుకొన్న రాగభచంతి "పేశ

మేడవలె ఒకనాడు కూలిపోతుందన్న నగ్నసత్యాన్ని మనిషి గుర్తింబో లేకున్నాడు. ఎంతో ఉత్సాహంతో ఊహింవి కట్టుకొన్న నంగత్వ సద నము ఇనుకగూడువలె కదిలిపోతుందని గ్రహించలేక పోతున్నాడు

మనస్సులో రాగము బోటు చేసుకొనగనే మనస్సు మోహము నకు గురియగును. ఏ విషయములందు. రాగము పెనవేసుకొని యున్నదో ఆవిషయములను పొందుటకు మనస్సులో కోరిక జనించును. దానివే ఇచ్చా అని అవార్యులు తెలియజేయుచున్నారు.ఇదియే కామము లేక కోరిక రాగము బంధమును కలిగించి కోరికను కదిలించును అణ చుటకు వీలులేని విధముగా కోరికలు విజృంభించును. కనుక ఆసక్తి లేకుండా, రాగరహితుడై కర్మలాచరించినవో మనిషి బద్ధుడు కాడు. అందుచేతనే

“ఠస్మాద వ్‌! స్పతతం కార్యం కరత సమాచరి

'సంగత్వము లేనివాడవ్నై చేయదగిన కర్మలను నేర్పుగా చేయు చుండుముి అని శ్రీకృష్ణపరమాత్మ అగవద్గీత - కర్మ యోగములో బోధించియున్నాడు.

రాగము, కామము అనునవి రజోగుణముచే పుట్టినవి. రాగము వలన భయము కలుగును. కామమువలన కోధము రగులును. కామ మనునది ఒక భయంకర రాక్షసి. మన మావరించు సర్వపాపములకు మూలకారణమై యున్నది అవిద్యా జనితమైన రజోగుణమువలన (పాప్తిం విన ఈ కామము విద్యకు శ మ్రవుగా నిలిచి మోక్ష ప్రవేశము నడ్డగించు చున్నది. కోరిక కదలకనే యుండవలెను కదిలివచో తీరినను దుఃఖమే, శీరకపోయినను శోకమే. కోరిక తీరినచో తద్వారా జనించు అనుభూతి పదే పదే ఆముభవించమని ,కేరేపించును. తీరకపోయినచో హృదయ ములో అసంతృ ప్రి నిలివిపోవును. మనలోని కోరికలు నదా సఫలమగు

100 అత్మటోధ నని భావించుట అసమంజనము. వస్తు ప్రపంచము నిరంతరము పరి ణామశీలమై యున్నందున అట్టి వస్తువులతో మన మేర్చరచుకొను వాంభలు నదా నెరవేరవు 'అదియునుగాక వస్తువులను అనుభవించు ఇ0(ద్రియములు ఎల్లప్పుడు ఒకే ఆవేశముతో పనిచేయవు. వస్తువులు" ఇందియములు అనుభూతి నొందుటకు సిద్ధముగా యున్నను ఇందియ ముల ద్వారా వస్తువులను అనుభవించు మనస్సు అనుకూలముగొ యుండదు ఈ కారణములన్నిటిని పరిశీలించినచో కామ మెంత అనర్థ చాయకమో బోధపడగలదు. ఆవృతం జ్ఞాన మేకేన క్ట్‌నినో నిత్యవై రిణా కామరూ'పేణ కౌన్సేయ దువ్చూ రేణానరేవచ॥

"కుంతీ కుమారా ! నివ్వువలె నంతృ ప్తి చెందనిది, ఆకారూప మయి నదియు, జ్ఞానికి ఎల్లప్పుడు శత్రువునగు ఈ కామముచేత జ్ఞానము కప్ప వడియున్నది"అని శ్రీకృష్ణపరమాత్మ భగవద్గీతయందు తెలివియున్నాడు.

రాగమువే (కేరేపించబడిన కామమునకు బానినయై మానవుడు కర్మలాచరించును. తాను ఏ ఫలితమను ఊహింవి కర్మనాచరించనో ఆఅ ఫలితమే కలిగినపుడు దానిని నుఖముగా భావించును, తనఊఈహకు అను గుణ్యమైనఫలితము రానివో దానికి దుఃఖముగా భమించి కలత చెందును. ఈ సుఖదుఃఖ తరంగముల అఆటుపోటులో జీవితమే హరింవిపోతు న్నది. అజ్ఞాన జనితమైన రాగము, కామము, నుఖదుఃఖాదులు మనో బుద్ధులకు నంబంధింబినవే గాని మనోబుద్దులు లయింవిన నుమ న్రీలో తెలియడంలేదు దీని నాధారముగా చేసుకొని అలోవించినవో జాగ్ర త్స్వప్నావస్థలలోనే రాగాది విషయంబులు తెలియుచున్నవి.నుషుప్తిలో అదృశ్య మగుచున్నందున అవి కేవలం మనోబుద్ధులకు నంబంధింవి నవియే యని బోధవడుచున్నది. మనోబుద్ధులు వైతన్యముచేత (పకా

శించుచున్నవి. మనోబుద్దులు లయించినంత మాత్రాన వైతన్యము మరుగుపడుటలేదు. కనుక రాగాది విషయములు సుఖదుఃఖాదులు ఆత్మస్థాయిలో లేవని ఆచార్యులు తెలియ జేయుచున్నారు. మరి నీవు మనస్పా? ఆత్మయా ? నీవు ఆత్మయే గాని మనస్సుకాదు నీవు ఆత్మ యైనచో మనోజనితమైన రాగాది విషయములు నిన్ను అంటలేవు. కది లించలేవు కలత చెందించలేవు వనో ధర్మములను అత్మయందు ఆరోపించుటచేత,మనోజనిత వికారములన్నియు ఆత్మయందు కల్పించ ఐడుచున్నవే గాని నిన్ను ఆత్మగా నీ వెరిగినచో కలతలు నిన్ను కది లించలేవు ఇదియే స్వరూప బోధ.

“స్వరూపావస్థానే వాసనా నామ నవకాళశఃొ న్వరూవ స్థితియందు వాసనలు కదిలే అవకాశములేదు'_ అని స్వరూప బోధోపనిషత్‌ తెలియజేయుచున్నది. కనుక ఏబాధలు తాకలేని, ఏ వ్యధలు ముట్టలేని నిర్వికల్ప నమాధియే నీ నిజరూపమై యున్నదని అచార్యులు సూవిస్తున్నారు.

సు శఫన్తనననాా పాలా అవతారిక =; సుఖ దుః వాదులు నునోరర్శమునై నట్లు సచ్చిదానంద విత్య విర్మలాదులు ఆత్మకు స్వభావములై యున్నవి యవెడి విషయమున ఆచార్యులు 24వ ల్లోకములో తెలుపుచున్నారు.

(పకాశోఒర్కస్య తోయస్య

శై తృవుగ్నే ర్యధోప్లతా

స్వభావ సచ్చిదానంద

నిత్య నిర్మల తాత్మనః ॥ జ!

101 అత్మటోధ ఆర్కస్యతా సూర్యువక్కు సకాశఃజవెలుతురు, తోయస్యవాసీటికి, శై ఈ్యం చల్లదనము ఆగ్నేఃవాఅగ్నిక్కి ఉష్పకాడా వేర్కి యధాజాఎలాగో, ఆత్మనః ఆర్యుకుకి సత్‌జాసదా ఉండునది, చిత్‌ జ=సర్వము తెలియునది, ఆనందగా నిరంతరము సుఖముగ నుండునది, విత్యజాశాశ్వతత్వము, నిర్మలతాో శుద్ధత్వము న్వభావఃాసహణజ లక్షణములు, భావము := సూర్యునకు తేజము, నీటికి చల్లదనము , అగ్నికి ఉష్టము ఎలా నహజ ధర్మములో అలాగే సచ్చిదానంద నిత్య నిర్మ లాదులు ఆత్మకు స్వభావములై యున్నవి, వ్యాఖ్య

ఒక వస్తువు అ వస్తువుగా కోనసాగుటకు ఏది ముఖ్యకారణమై యున్నదో అది అ వన్తువు యొక్క నహజ ధర్మము. తియ్యదనము వంచదార న్వభావము. అది దాని ధర్మము. పంపదార పులువుగా యుండుట మన మెచ్చటను గాంచలేదు. ఒకవేళ పంచదార వులువుగా యున్నచో దానిని పంచదార అని పిలువరు. దాని న్వభావమును కోల్పోవగానే న్వరూవమే నశి+చిపోయింది. బితే పంచదార తెల్లగా యున్నది కదా! రేణువులవలె యున్నది కదా! అవి పంచదార ధర్మ ములు కావా ? కావడానికీ వీలులేదు. తెల్లగా రేజణువులవలె ఉన్నంత మా(త్రానపంచదార అనేందుకు వీలులేదు కొన్ని రసాయనిక ఎరువులు తెల్లగా రేణువులవలె యుండును, ఆంత మాత్రాన దానిని పంచదార అని యనగలమా ? తియ్యదనము ముఖ్యధర్మము. మిగిలిన రంగు రూవములు అముఖ్య ధర్మములు అముఖ్యధర్మములు నశింవినంత మాత్రాన వస్తున్వరూపము వెడదు. ముఖ్యధర్మము నశెంచగనే స్వభావ న్యరూపాదులు నశించును.

అత్మబోధ 108 నూర్యునికి తేజము నహజ ధర్మము. నూర్యునినుండి (పకాళ మును దూరం చేయలేము నూర్వు డ స్తమించుట గౌణమేనని మనకు శెలును భారతదేశమునకు గోచరించని నమయాన అమెరికాలో గోచర మగుచునే యున్నాడు. భూ.భమణ ఫలితముగా మనము సూర్యుని గాంచలేకపోవుటయేగాని నూర్యుడు అ న్తమించేదిలేదు ఉదయించేది లేదు. నేశ్రాలు లేని భగవంతుని లాలిపాటలతో నిదవుచ్చునట్లు, విద ఎుగవి ఆదిదేవుని స్ముపభాతంతో మేల్కొల్చునట్లు నీవు నిద మండి లేవి నూర్యుడు ఉదయిఎవాడని చెబుతావు సూర్యునికి వెలుతురు పహజ ధర్మము. వెలుతురు లేని కుండలాగ, కొండలాగ నూర్యుని దర్శించుట సాధ్యపడదు. సూర్యునకు ప్రకాశము పహజ ధర్మమైనట్లు వీటికి చల్లదనము సహజ ధర్మము. బల్లగానున్న నీటిని నీవు వేడిచేయవచ్చు లేదా భాన్వరమున్న కొండలనుండి [ప్రవహించు జలము వేడిగ ఉండవచ్చు. కానీ నీటి సహజ లక్షణము చల్లదనమే. ఉదజని (పాణవాయువుల నంయోగముచే ఏర్పడిన జలము 3 త్యముగాక మరోవిధంగా ఉండేం దుకు వీలులేదు. కనుక చల్లదనము నీటి వహజ లక్షణము అలాగే ఉష్ణము అగ్నియొక్క సహజ ధర్మము. అగ్ని వేడిగా యుండును. ఉష్పెము అగ్నియొక్క నహజి ధర్మము. చల్లగా నున్న అగ్ని అలభ్యము, వేడిగా యున్నప్పుడే దానిని అగ్ని అందురు బల్లబడగానే అది బొగ్గు యని విలవబడును. కనుక వేడిమి అగ్నిమొక్క సహజి ధర్మము. అగ్ని ఎజ్జగా కన్పించ వచ్చు" అగ్నిశిఖలు తలెత్తవచ్చు. అవి అన్నియు అముఖ్య ధర్మములు. ముఖ్యధర్మమైన ఉన్నమున్నవో అందుండి ఎ్మరదనము గోచరించ వచ్చు. అగ్నిశిఖలు కదలవచ్చు. ముఖ్య ధర్మమైన ఉన్నము అంత

104 ఆత్మబోధ రించగనే అగ్ని తన సహజస్థితినే కోల్పోవును స్వరూపమే నశించును. నూర్యునకు (ప్రకాశము, నీటికి చల్లదనము, అగ్నికి ఉష్ణము ఎలా నహజ ధర్మములో జత్మకు నచ్చిదానంద నిత్య నిర్మలాదులు సహజి ధర్మములని ఆబార్యులు తెలియజేయుమన్నారు. ఆత్మ ఉన్నది. కాదు ఉన్నదే అత్మ. అనాత్మను దర్శించు

వానికి అత్మ తెలియటలేదు అలా తెలియుటలేదు అనెడి జ్ఞానము కూడా ఆత్మ వలననే కలుగుచున్నది. ₹౧9 86-1౧9 19 108 5611 ఆత్మ జాగగత్స్వప్న నుషుప్తులలో చక్కగా తెలియుచున్నది. జాగ్రదా వస్థలో వస్తుప్రపంచమ.ను ఏదయితే తెలుసుకొనుచున్నదో, సన్వవ్న (పపంచములో దృశ్యములను గాంచుచు స్వప్నానుభూతిని పొందు చున్నదో, మనోబుద్ధులు లయించి ఏమి. తెలియని నుషు వ్యవస్థలో అలా తెలియుట లబేదనెడి అజ్ఞానము ఏదయితే (పకాశింపజేయు చున్నదో, దేహేందదియ మనోబుద్ధులు వడచుటకు కారణమై, అవి సశించినను కొను నిత్యమై భాసించుచున్నదో అదియే అత్మ. అలా తికొ లములందుండి కాలాతీతముగా మనుగడను సాగించుట అత్మ నహజి ధర్మము అదియే 'సత్‌"(౬1819౧06) అని తెలియిఐడినది.

ఆత్మ జ్ఞాన స్వరూపము. ఆత్మజ్ఞానమువేత నే వస్తుజ్ఞానము కలుగు చున్నది. ఉన్నది ఆత్మ యొక్కటే గనుక ఆత్మజ్ఞానముచేత వర్వజ్ఞ త్వము లభించును. నాలోని ఆత్మయే సర్యాత్మమై యున్నదని తెలుసు కొనుటయే సమ్యక్‌ జ్ఞానము.

ఏష్లోహ దేవః (పదిగఒమ సర్వా॥

*ఈ ఆత్మ సర్యదిక్కులను సంపూర్ణముగా వ్యాపించియున్నది అని శ్వతాళ్వతరోపనిషత్తు తెలియజేయుచున్నది. అదియే జ్ఞానము. ఆత్మకు మరియొక నహజధర్య్మము. ఇదియే 'విత్‌' (గగ౧౦౪16606) అనబడును.

క్షేశ్త్ర ఆత్మబోధ 105 నదా వసించి నమస్తము నెరుగు ఆత్మలో దుఃఖము పొడ

సూపేందుకు వీలులేదు. అందుచేత ఆత్మ ఆనందన్వరూపము.

సచ్చిదానందాత్మాఒహం భావనయా భఖావితః

“నేను సచ్చిదానందన్వరూపమైన ఆత్మను అని నదా భావించుము” అని

న్వరూపబోధోపనిషజ్‌ తెలియజేయుచున్నది. కనుక నత్‌ విత్‌ ఆత్మ

యొక్క నహజ ధర్మములై నట్లే ఆనందము (£1198) కూడా ఆత్మ

ధర్మమై యున్నది.

, అనందన్వరూవమైన ఆత్మ నిత్యమై యుండవలెను. నిత్యమనగా 'దేశకాలవస్తువులచే అపరివ్ళిన్నమై యుండవలెను, అప్పుడే పరిణామ రహితమై యుండగలదు. పరిణామ రహితమైనదే నిత్యమై భాసించగలదు, పరిణామము చెందవలెనన్నబో వరిమితమై యుండవలెను. పరిమితమై యున్నచో నిత్యమై భాసించలేదు. కనుక అత్మ అపరిమితమై యున్నది- ఆఅపరిమితమనగా అనంతమని భావము. అనంతమైన ఆత్మ అద్వయమై యున్నది. అద్వయమైన ఆత్మను మలిన పరచుటకు రెండవ వస్తువు లేనందున నిత్యమైన అత్మ నిర్మలమై యున్నదని ఆచార్యులు తెలియ కేయుచున్నారు.

అభిడ్జాకరస చిన్మాత [బహ్మాహమప్మి 1 విర్విశేష చిన్మాత (బహ్మాహమప్మి 1 కేవల చిన్మాాత (దిహ్మాహమప్మి ః శేవల సన్యా(త్ర (బహ్మాహమప్మి "వేను అఖండ ఏకరన విన్మాత్ర (బహ్మమును. నేను విర్విశేష జ్ఞానస్వరూపమైన (బహ్మమును. నేను కేవల చిత్స్వరూప (బ్రహ్మమును. నేను కేవల సత్చ్వరూప బహ్మమును" అని (బహ్మానుభవ ఉపనివత్రు తెలియజేస్తున్నది. కనుక సచ్చిదానంద విత్య విర్మలాదులు ఆత్మయొక్క నవజ ధర్మముల్లై యున్నవి. ఎజశావనివపన్తప్రివుని--ఘ---

106 ఆఅ త్మ టో ధ అవతారిక ;. ఆత్మ జ్ఞానస్వరూసము. మరి “నేము తెలుసుకొనుళున్నాను 1 ఆని చెబుతున్న దెవరు ? తరువాత శ్లోకమే సమాధానము, ఆత్మనః నచ్చిదంశశ్చ బుద్దేర్వ్భృ త్తిరితి ద్వయం సంయోజ్య చావివేకేన జానావీతి పవ్వర్హతే ॥ 25 ఆత్మనఃవాఆత్మయొక్క, నచ్చిదంశళ్నజసత్‌. చిక్‌ అనెడి ఆంశ మిస్దేవా ముద్దీియొక్క, వృ _క్తిఃజాసంకల్ప తరంగమ్ము ఇచిజలన్గెగ్కీ ద్వయం: రెండును సంయోజ్యకాకలిప్కీ చజడామకియు, అవివేకేననా ఆజ్ఞానముచే, జానొమీరిజుతెలుసుకొను చున్నాను అన్ఫి [సవ ర తేజన్యనహరించుచున్నాడు, భావము :- ఆత్మయొక్క నత్త విత్‌ అంళ బుద్ధిలోని నంకల్చముతో చేరుటనే ఏర్పడిన అవివేకప భావనయే నేను తెలునుకొను చున్నాను అనుదానిని కభ్గింనినది, వ్యాఖ్య అత్మ అద్వయమైనందున తాను తెలుసుకొనుటకు రెండవ వస్తువు లేదు. మనస్సు జడమైనందున తాను తెలునుకొనలేదు. మరి నేను తెలునుకొనుచున్నాను అనెడి భావము ఎలా కదులుచున్నది. ఈ విషయమును గూర్చి (పస్తుత శ్లోకములో ఆచార్యులు తెలియజేయు మన్నారు. మనళ్ళాపి జడమ్‌ । (బహ్మణో మూలభూకాక్‌ స్వ్యపకాశమాద శ్రే ॥ "“మనస్పుకూడా జడమే. తనకు అధారమైన [బహ్మమునుండి (ప్రకాశ మును పొందుమన్నది" అనీ శవ జ్ఞానామృతోపనిషత్‌ తెలియజేయు మన్నది.

అత్మబోధ 107 ఈ దృశ్యమాన _పపంచమును నేను గాంచుచున్నాను. వన్తు వులు, విషయములు నాచేత తెలియబడుచున్నవి. నేను వస్తుజ్ఞానము ఫొందవలయునన్నచో నాలో ,పకాశముండచలెను. అ (ప్రకాశము చ్వారా నేను నకలమును తెలునుకొనుచున్నాను. అనుభవములను గడించుచున్నాను "నేను తెలుసుకొనుచున్నాను. నేను తెలుసుకొన లేకున్నాను' అని చెబుతున్నాను. వాలో తెలుసుకొనుభున్నదెనరు ? మనోవృ త్తియే. మరి ఆ మనో సంకల్పము ఎచ్చటనుండి ఆవిర్భవింవి నది ? మనస్సునుండి. మనస్సు తనకు తానుగా తెలుసుకొనగలదా ? మనస్సు జడము గనుక తెలుసుకొనలేదు. మనస్సును (ప్రకాశింపచేయు అత్మ జ్ఞానన్వరూపము గనుక ఆత్మ తెలుసుకొనునని చెప్పగలమా ? అదియును అనమంజనమే అత్మజ్ఞానములో రెండవ వస్తువు న్ఫురించే అవకాశము లేనందున నేను తెలుసుకొనుచున్నాను అనెడి భావము ఏర్పడేందుకు వీలులేదు. మరి అట్టి భావము ఎక్కడ స్ఫురింవినది ? ఎవరిలో స్ఫురించినది ? జ్ఞాన న్వరూవమైన ఆత్మ (ప్రకాశము జడమైన మనస్సునందు (వతిచించించగనే మనస్సులో వృత్తి బయలుదేరుతున్నది అవృ త్తియే శెలుసుకొనునది అదియే జీవత్వము. మనస్సులో జనించు వృత్తులను వైతన్యమే (ప్రకాశింప చేస్తున్నది మనస్సులో పడిన చైతన్య పతి బింబమే విదా భానుడని తెలియుచున్నాడు. కనుక నేను తెలుసుకొను చున్నానవెడి జ్ఞానము వృత్తిజ్ఞానమే గాని ఆత్మజ్ఞానము కాదు. ఆత్మ జ్ఞానమునందు వృ్షికదిలే అవకాశములేదు. అది వృ్రి రహిత చైత వ్యము. స్వయం(ప్రకాశము. అద్వయము. ఆత్మయొక్క వై తన్యకిరణము వృత్తితో చేరినపుడు వృత్తినసహిత వైతన్యమై వస్తుుపపంచమును గాంచుచు, అలా గాంచుచున్నట్లు తెలియజేయుున్నది. వృత్తితో

చైతన్యము కలియుట అనెడి ఫలవ్యా ప్రివలన వృత్తివ్యాప్లి జరిగి విషయానుభూతి కలుగుచున్నది. వివయములతో తాదాత్మ్యము వెందిన వృ_క్రి తృదూపమై విషయాకారవృ_త్రి అగుచున్నది. ఈ వృత్తియే (టహ్మభావనతో నిండినపుడు బహ్మాకారవృ త్తియె, అట్టి (బహ్మ భావ మునకు వై కల్యము కలుగనివో అఖండ (బహ్మాకారవృత్తి యగును, ఇబ్బటనే (బవ్మోనుభూతి కలుగుతుంది. (బ్రహ్మమును తెలియగోరువాడు (బహ్మముగానే ఉంటాడు. ఇంతవరకు విషయముల మిదకి నడచిన వృత్తి విషయములను (గ్రహించినది. బహ్మముమైకి నడవిన వృత్తి (బవ్మాజ్ఞానమును అనుభవించు తరుణములో అందు లయించునేగాని (వత్యేకముగా నిలబడి బ్రహ్మమును గౌంచలేదు,

ఓక చీకటి గదిలో కుండ ఉన్నది. ఆ కుండలో ఒక బొమ్మను ఉంచడము జరిగినది. దానిమె మూతయున్నది. మూతను తొలగించి చను వీకటి [క్రమ్మియుండుటవే లోనున్న వన్తువేమిటో తెలియదు. వెలుగుతున్నదీవము ద్వారా తెలుసుకొనవలయును అలాగాక బొమ్మకు బదులుగా అ కుండలో వెలుగుతున్న దీపము ఉండినచో మూత తొల గించగానే దీపము న్వయంప్రకాళమై గోచరించును. వెలుగుతున్న ఆ దీపమును గాంచుటకు వేరొక దీపము అవనరములేదు. అలాగే వత్తిని (ప్రకాశింవచేయుటకు వైతన్యము అవసరము గాని వై. తన్యమును పకా శింపచేయుటకు మరియొక వై తన్యము అవసరములేదు. అది న్వయం (వకాళమైయున్నది. స్వవకాశమై భాసించు వైతన్యము మనోవృత్తు లతో కలిసినపుడు ఆ నంయోగముచేత కదిలెడి వృ త్తీ జ్ఞానముతో అది వేకులు నేను తెలునుకొనుమున్నా ను-జానామి-అని పలుకుమున్నారు, అహం పదార్థము న్వరూపతః ఆత్మయే అయియువన్నది. నేను తెలును కొనుచున్నాను-నేను అనుభవించుచున్నాను' అనెడి [పలాపము జీన భ్రాంతియే వైతన్యము మనోవృత్తులతో కలియుటచేత జీవభ్రాంతి

ఏర్చడినది. మనోవృత్తుల నుండి విడిపడి తనకు తానుగా (ప్రకాశింవి నవో భాంతి అంతమగుచున్నది. ఆశాజనక 0 భకనన్వ్సం.-.- అవతారిక ఫ కర్ణ ఎవరు ? దష్ట ఎవరు? అమ విషయమును తరువాత ల్లోకములో ఆచార్యులు విపురీకరంచుచున్నారు. ఆత్మనో మ్మికియా నాస్తి బుద్దేర్భోధో న జాత్వితి న జీవః సర్వవనులం జ్ఞాత్వా జ్ఞాతా ,దసేతి ముహ్యతిః॥ 26 జా లే ఆత్యనః=ఆత్మకు, వ్చికియాణాకర్చృత్వము, న్వాప్పికాలేదు, బుడ్దేః2 బుర్దిక్కీ టోధఃవాజ్ఞానము, న జారు ఇ8ి=జారేనేలేద్యు జీవకజజీవుడు, నర్వంవాసమ స్థమును, జ్ఞాక్వాకాతెలుసుకొని, జ్ఞాతాజారెలుసుకొనువాడన్కు (దష్టాజారూచువాడను అని ఆలం"మిక్కిభి ముహ్యతిజః భ్రమించు చున్నాడు, భావము :- ఆత్మయందు క_రృత్వములేదు. నేను తెలునుకొనుచుంటిని అని బుద్ధి తనకు తానుగా చెవ్పలేదు. మోహముతో కూడు కొన్న జీవుడు తానే క్పర్హనని, (దష్టనని భ్రాంతి చెందు చున్నాడు వ్యాఖ్య కర్మ వావరించువానికి క_ర్చృత్వము మిగులును. కర్మ అజ్ఞానజవి తము. అపరిపక్వ స్థితినుండి పరిపక్వస్థితికి అపరిపూర్ణతనుండి పరి పూర్ణతను చేరుటకు చేయు ప్రయత్నమే కర్మాభరణ వెనుక అఆంతర్యమై

110 అత్మటోధ యున్నది. ఆత్మ పూర్ణానంద స్వరూపమైనందున ఆత్మలో కర్మకు అస్కారములేదు. కర్మాచరణలేనందున కర్షృత్వము తెలియదు. కర్శృ త్వములేనపుడు భో కృృత్వము వుండేందుకు. వీలులేదు. అందుచేత అత్మ కర్తయూగాదు ద్రష్టయూకాదు.

ఆత్మయందు క రృృత్వ భో_కృత్వములు లేనపుడు ఇకమిగిలింది బుద్ధి యొక్కటే. అభిమానము బుద్ధికి అంటగట్టాలి. బుద్ధి తనకు తానుగా ప్రకాశించగలదా ? (వ్రకాశించలేదు. బుద్ధి జడమా లేక వై తన్యమా ? జడమే. జడమైన బుద్ధి కర్మ నెలా అచరించగలదు? కర్మ నాచరించలేన వుడు కరృృత్వమెలా కల్లుతుంది ? క_ర్భృత్వము లేని బుద్ధికి భో_కృత్వ మెలా ఆపాదించబడుతుంది? అందువేత బుద్దికికూడా కర్పృత్వ భోక్షృ త్వములులేవు మరి “నేను తెలుసుకొనుచుంటిని' అని తెలుపునదెవరు? ఈ విషయమునే ఆబార్యులు (పస్తుత శ్లోకముద్వారా చర్చించుచున్నారు.

పెటోలు తనకు తానుగా కదలలేదు. కదిలే కారు పెటోలు లేనిదే కదలలేదు. రెండిటి కలయికతో కారు చలించును కారు క్షేమంగా చేరినా, [పమాదమునకు గురిఅయినా కారకులు పెటోలుకాదు. కారు కాదు. పెటటోలు సహాయముతో కారునునడుపు డైవరేనని వేరుగా వెవ్పనవసరములేదు.

కారులో డ్రైవరు ఎలాగో ఈ దేహమనెడి కారులో జీవుడు డ్రైవరై యున్నాడు. వై తన్యము బుద్ధిలో (పతిబించించుటవలన జనిం విన విదాభాసుడే జీవుడు. కదిలిన జీవ భాంతి, అందించిన విభాంతి అజ్ఞాన నంసారమును తయారుచేసింది దేహమునకు తాను పరిమితుడ ననెడి భావమును కల్పించింది. అజ్ఞానాన్ని తయారుచేసుకొన్నది. రాగ బ్వేషాలను ఏర్పరచుకొన్నది.జగత్తును నృష్టింవింది జగత్తును దర్శించే దృష్టివి కలవర పరచింది. క_ర్చృత్వమును అపాదించుకొన్నది. భోక్షృ త్వమును అనుభవించుమన్నది. నుఖమఃఖ తరంగాలు మధ్య జీవుడు

కలత వెందేలా చేయుచున్నది. ఈ జీవుడు తాను జ్ఞాతనని, (దష్టనని వ్యవహరిస్తున్నాడు. బుద్ధివలననే జీవభ్రాంతి కలిగినది గాన బుద్ధిచేతనే (భాంతి నిర్మూలించబడవలెను. బుద్ధిలో [పకాశింవిన వై తన్యము జగత్తును వెంబ డించి నడక సాగించుటవలన జీవథభౌంతిని తయారుచేనుకొన్నది. అదే వై శన్నము అంతర్ముఖమైనచో ఆత్మకాంతిని పొందగలదు. జీవభాంతి ద్వారా మిథ్యాజ్ఞానము కలుగగా అఆత్మజ్ఞానముద్వారా నమ్యక్‌ జ్ఞానము కలుగును. దానికి విచారణయే మార్గము. (ప్రపంచముయొక్క అనిత్య త్వాన్ని అశాశ్వతమైన జీవితముయొక్క స్థితిని గూర్చి చక్కగా విచారణ జరిపి జీవభాంతిని తొలగించుకొవి (బమ్మైక్యమును పొంది తరింబాలి* “*వపంచోఒయం మిథ్యా ః న కేవలం (ప్రాతి భాపికః” ఈ (ప్రపంచము మిథ్య కనపడుచున్నదేగాని సత్యముగాదు” అనెడి వేదాంతసారోపనిషత్‌ మంత్రమును చక్కగా అర్జంచేసుకోవాలి. ఆజ్రీితమిదం తృటి ద్వయస్య,కీడొ = ఈ మానవజీవితము రెండు నిముషముల ఆటొ ఆడాలనే భ్రాంతి తప్ప ఆటలో ఊరటలేదు. "ళరీర మిదం నిమేష (తయావస్థాయీ బుద్చుధథళో

" ఈ దేహము మూడుక్షణాలు ముచ్చటగా గోచరించే నీటిబుడగ.” ఏక్షణావ వితికిపో నున్నదో తెలియదు. బాల్యము క్షణములా నడివి పోతుంది. యవ్వనము రెండవ క్షణమై పరుగెడుతుంది. మూడవ క్షణంలో ముపలితనము మూలుగుతూ మృత్యువాత _ పడుతుంది. బుద్ధిలో విచారణను జరిపించాలి. ఆత్మ అనాత్మల తారతమ్యాన్ని గుర్తించే స్థితికి బుద్ధిని పెంచాలి ఆత్మజ్ఞానము లేకపోవుటచేత “నేను దేహమును, మనస్సును: బుద్ధిని అని ఊహించి బాధవడటము జరిగి నది. యదార్థానికి జీవుడనవి కలతవెందే నీవు దేవుడవై యున్నావు.

విచక్షణను పెంచుకో వీక్షణములో దోషమును తొలగించుకో, జీవ భ్రాంతిని తొలగించుకొని [బహ్మభావములో రమించు. అా-శయుంచచూాగయారనా రసి... అవతారిక 1. జీవ్నభాంళియే అశాంతికి కారణము, (బహ్యా భావనయే శాంతికి సోపానము. ఈ విషయమును రాబోవు లోకము విశదీకరించును. రజ్జు సర్బవ దాత్మానం జీవో జ్ఞాత్వా భయం వహేత్‌ నాహం జీవః పరాత్మేతి జ్ఞాతశ్చేత్‌ నిర్భయో భవేత్‌! లగా రజ్జు సర్పవత్‌ జారజ్జువునందు సర్పమువల్కె ఆత్యానంజాలిత్మను జీపః:=ః జీవునిగ్యా జ్ఞాత్వావా తెలిసికొని భయంజాభయమువు, వహేత్‌ కాపషాంచి యున్నాడు, జీవ।జాజీపుడన్తు నాహంజానేనుకొమ్క పరాత్మేశజపరమాత్మ నని, జ్ఞాతఃజాతెలుసుకొనిన, చేత్‌షాయెడల, విర్భయ్యవాభయములేవి వొడుగు భవేత్‌ జకాగలదు. భావము :- డును పామవి భమించుటవలన వ్యక్తి భయమును పొందుచున్నాడు. అలాగే తాను జీవుడని భావించుటచేత భయభ్రాంతులకు లోనగుచున్నాడు. తాను జీవుడుకాదవి, నవచ్చిదానంద న్వరూవమైన బ్రహ్మమని భావించగనే భయము అంతరించుచున్నది. వ్యాఖ్య అవిద్యవేత ఆత్మజ్ఞానము మరుగుపడినది* ఆత్మ మరుగువడగానే (భ్రాంతి వాట్యము చేయసాగింది. భ్రాంతి విందించు కల్పిత విషయాలను ,

సత్యముగా అంగీకరించ వనిలేదు- అవిద్య యున్నంతవరకే అది అందించు భ్రాంతి తద్వారా కలుగు అశాంతి గోచరించును. జ్ఞానము కలుగగనే వెలుతురు వీకటిని పోగొట్టునట్లుః విద్య అవిద్యను రూవు మాపుటవేత భ్రాంతి అడుగంటును. సంసారము అదృశ్యమగును. తాటిలో పామును దర్శించుటయే జీవత్వము. ఉన్నది త్రాడే గాని పాము కాదు. నర్పము శ్రాటియందు ఆరోపించబడినది. రజ్జువుకు అన్యముగా సర్పమునకు మనుగడలేదు. ఉన్న రజ్జువులో లేని నర్పము తెలియవచ్చుట భ్రాంతి. రజ్జువునందు సర్చము ఏ సమయములోనూ లేదు. దర్శించి భీతివెందు సమయములో కూడా సర్పము చూచువాని మనస్సులో యున్నదే గాని రజ్జువునందు లేదు. ఇలా లేని సర్పమును ఉన్నట్లుగా చూచు విపరీత భావన ఉన్నంతవరకు మనస్సులో భ్రాంతి నిండియున్నదని భావించాలి. (భాంతి ఉన్నంతవరకు జీవత్వం ఉంటుంది. జీవత్వం ఉన్నంతవరకు సత్యము ఎలుకపడదు. (భాంతి మనస్సులో _ కనువిస్తున్నందున మనస్సును జీద్ధిచేసి మనస్సులోని భ్రాంతిని తరిమివేసినచో సత్యము అనుభవమునకు అందును. సత్యమును దర్శించలేని అయోమయ స్థితిలో అసత్యమును దర్శించుట జరిగినది. (త్రాడును దర్శించలేక పోవుటవేత శ్రాడు స్థానములో పాము గోచరించివది. పామును చూడగానే మెరుస్తున్న చర్మము కదులుతున్నకోలలు, మెదులుతున్న శరీరము, మైకిలేవిన శిరస్సు, ఆ +రముపై వారలు, బుసలుకొడుతున్నట్లు శబ్దము అన్నీ ఒకదాని వెంబడి ఒకటి తెలియవన్చినవి. ఇవన్నీ (తాడులో ఎక్క డున్నవి ? పాము మాత్రము ఎక్కడున్నది ? లేని పామును కల్పింవి చూసినట్లే ఇవన్నీకూడా కల్పించియే చూడబడినవి. పాము అనెడి అసత్యభావన ఎప్పుడయితే మనస్సులో స్థిరవడినదో, పాముకు సంబం

ధించిన సమన్త లక్షణములు మనస్సులో గోచరించినవి పామును దర్శించుటచే కలిగిన భయము ఎప్పుడు తీరును ? రజ్జువును దర్శింవి వపుడే తొలగును. త్రాడును పామని (భమించుటచేత భయము కలిగి నది. అలాగే తొను జీవుడని భావించుటచేత వ్యక్తి భయభ్రాంతులకు లోనగుచున్నాడని ఆచార్యులు తెలియజేయుచున్నారు.

(తాడు తెలియకపోవుటచేత పాము తెలియునట్లు ఆత్మ తెలి యకపోవుటచేత జీవత్వము ప్రా వ్రించినది. వస్తు ప్రపంచముతో తాదా త్మ్య్యము చెంది కర్మ లాచరించుచు క_ర్భత్వమును, మనోబుద్భలతో తాదాత్మ్యము వెంది భోకృృత్వమును కల్పించుకొవి తద్వారా జనన మరణ సుడిగుండమునకు ఆహుతై, అనంత దుఃఖమును, భయమును అనుభవించుచున్నాడు కార్య కారణత్వ (భ్రమను వితించుకున్నాడు. నర్చభ్రాంతిని తొలగించుకొను విధముగనే జీవభ్రాంతిని నివృత్తి వేసు కొనవలెను. రజ్ఞు జ్ఞానము వేత సర్ప(భాంతి తొలగును. ఆత్మజ్ఞానము వేత అజ్ఞాన జనిత జీవత్వము ఆంతమగును.

"యథా రజ్జు క్ఞానాత్‌ సర్ప (భాన్లి విన _రతే సహ తన్యూలేన భయేన తథా (ద్రిహ్యా జ్ఞానా వ్నివర్తతేవిద్యా సహైవ జనన మరణ భయేత్‌” అని ఉపనిషత్తు తెలియజేయుచున్నది*

భ్రాంతిని నిర్మూలించు ఆత్మజ్ఞానము కలుగవలెనన్నవో తాను సవ్చిదొనంద న్వరూపమైన (బ్రహ్మమని భావన చేయవలెనని ఆచార్యులు తెలియచేయ చున్నారు అవిద్యా మోహితుడై న జీవుడు తొను దేహమని, ఇ౦(దియములని, మనన్సని, బుద్ధియని ఒకొక్కసారి ఒకొక్క విధముగ ఆరోపించుకొంటూ భ్రాంతిని ధృవపరచుకొని రాటోవు జన్మలను తయారు చేసుకొనుమున్నాడు. అలాగాక (బ్రహ్మ భావములో జీవించ వలెను. నశించు దేహము తాను కాదనియు, చలించు ఇం(దియములు

తనకు నంఐంధింవినవి కాదనియు, వరించు మనస్సు తాను కాదనియు, నంవరించు బుద్ధి తన న్వరూపము కాదని వింతన చేయవలెను. తాను విత్యపద్ధ బుద్ధ ముక్త న్వరూపమైన అఆత్మనని భావన చేసి, తృత్వమని వాక్యార్థము ద్వారా సత్యమును (గ్రహింవి జీవన్ము క్షుడె తరించవలెను. ఇవాల ప్షన్రిక్షపెస్ట పులుల వలల అవతారిక ;. ఇం్యదియ మనో ముద్దులు ఆత్మ (పకాశముపలన చరించు చున్నవి. అవి స్వయం (పకాశములు కావు. ఈ విషయమును రాటోవు ళ్లోకములో తెలుపుచున్నారు. ఆత్మావ భాసయుత్యేకో బద్ద్యాదీనీంది యాణ్యపి దీపో ఫుటాదివత్‌ స్వాత్మా ల ఉల్లి జై స్తైం ర్నావ భాస్యతే!॥ లగి ఆక్మకాలరత్య, ఏకఃజాఒక్క-టియై, బుద్ధ్యాదీనిజ=మిద్ధి మొదలగువానివి, ఇం(దియాణ్యపిజఇఖం్యదియములను కూడా అవభానయ8౬= పక్రాశింపచేయు చున్నది దీ: 1 దీపమ్యు ఘటాదివత్‌==కుండ మొదలగు వానిని, రై శవబట్టీ జదై 6=ఎడమువై వ , బుద్ధ్యాని ఇంద్రియముబు స్వాత్యషాతమకుకాముగా, నావభాస్య తేడా ప్రకొశింపబడవు. భావము :- కుండ మొదలగు జడవస్తువులు దీపముచేత (ప్రకాశింపబడి నట్లు, ఇంద్రియ మనోబుద్ధులు ఆత్మచేత (ప్రకాశింప ఐడు చున్నది. జడములైన ఇంద్రియ మనోబుద్ధలు తమకు తాముగా (పకాశించలేవు,

క16 ఆత్మబోధ వ్యాఖ్య

వైతన్యము లేనిచోట జ్ఞాన ముండదు. వస్తు (ప్రపంచము నుండి విషయ జ్ఞానమును మనము పొందుచున్నాము. మనస్సు ఇంద్రియ ముల ద్వారా విషయ జ్ఞానము పొందుచున్నది మరి ఇందియ మనో బుద్ధులు చైతన్యవంతమైనవా ? కావు. చైతన్యము కానపుడు జ్ఞానము నెలా పొందుచున్నవి. ? ఇత్మ వైతన్యము. దేహేం్యదియ మనోబుద్ధు లను ్రకాశింపచేయుటచేత అవి విషయ జ్ఞానమును బడయుచున్నవి. వైతన్యమున్నవోటనే జ్ఞానము కలుగును. ఇటుకలో, పటికలో వైత న్యము లేనందున వానిలో జ్ఞానము తెలియుటలేదు.

దేహేంద్రియ మనోబుద్ధులు జడ స్వరూపము. వాటివెనుక వైత న్యము భాసించి సమన్తమ.ను (గ్రహించుచున్నది. జత్మలేనిచో బుద్ధ్యాది ఇ౦దియములు ప్రకాశించలేవు. చూచుట, వినుట, రువిచూచుట మొద లగునవి వై తన్యమువలననే పొధ్యపడుమన్నవి. కనుక సమన్తమును (గ్రహించుటకు జ్ఞాన న్వరూపమైన ఆత్మయే ఆధారమై యున్నది. ఆత్మ శక్తి పె ఆధారపడియే వెవి వింటున్నది. కన్ను చూస్తున్నది. మనస్సు అలోవిస్తున్నది. నాలుక మాట్లాడుచున్నది. బుద్ధి _నిర్ణయిస్తున్నది. ప్రాణాలు బరిస్తున్నాయి.

“శో(తస్య (శోకం మనసో మవోయద్‌ వాచోహవాచం స ఉ (ప్రాణస్య (ప్రాణః

“వెవివెనుక చెవియై, మనస్సుకు మనమై, వాక్కుకు వాక్కుయై, ప్రాణా నికి పాణమై అత్మ భాసించచున్నది” అని కేనోపనిషత్‌ తెలియజేయు మన్నది.

కుండ మొదలగు జడవస్తువులు వీకటిగదిలో నున్నవి. దీపము ప్రకాశించుటచే ఆ వెలుగులో ఘటాది వస్తువులను గాంచుచున్నాము,

ఆత్మ చోధ 17 దీపము వస్తువులను వకాశింపచేయుటచేత మనకు వస్తువులు గోచరించు చున్నవి. జడమైన వస్తువులు తమకు తాముగా (ప్రకాశించలేవు. అలాగే బుద్ధ్యాది ఇంద్రియములు ఘటాది వస్తువులవలె జడములు. జడమైన వస్తువులను దీపము వ్రకాశింపచేయునట్లు బుర్ధ్యాది ఇందియములను ఆత్మ ప్రకాశింపచేయుచున్నది

వై తన్యముచేత (ప్రభావితమైన మనోబుద్దులు బాహ్య జగత్తులో సకల వ్యవహారములను నడపుచున్నవి. (ప్రతిజీవియు తాను జీవించు టకు వలయు (పకాశమును ఆత్మనుండియే (గగహించుచున్నది [గ్రహిం చిన తరువాత తమ వాననల కనుగుణ్యముగా చరిస్తూ భిన్నమైన కర్మ లాచరించుచున్నవి.

బల్బులు భిన్నరూపాలలో, రంగులలో ఉండవచ్చు అన్నిటి చ్వారా పనిచేయు విద్యువృక్తి ఒక్కటే గాని రెండు కానేరదు. బల్బుల (పకాశములో గోచరించు వ్యత్యాసమునకు బల్బుల స్థితియే కారణము గాని విద్యుచృ కిలో మార్పులేదు. బుద్ధ్యాది ఇంద్రియములను ఆత్మ (ప్రకాశింపచేయు చున్నదేగాని ఆయా స్థాయిలలో జరుగు కర్మలకు, ఆత్మకు సంబింధములేదు. బృందావనంలో శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ అచల సత్తా స్వరూపమై నిలబడి యుండ ఆ మహాత్ముని బుట్టు గోపికలు తిరు గుచు నృత్యము చేయునట్లు, ఆత్మ కదలిక లేనిదై యుండ, కదలికలేని, కదలిక తెలియని ఆత్మచుట్టు బుద్ధ్యాదీం్యద్రియముల కదలికలు జరుగు చున్నవి. నీవు ఆత్మవు. ఈ సత్యము ఎలుకపడితే దాలు. నిన్ను ళోక మోహాదులు అంటలేవు నీ మహా న్వరూపములో విశ్వము లేశమై మిగులుతుంది

మహోదధి రివాహం స పిపంచో వీచి సన్నిభః “నేననెడి మహాసాగరములో ఈ [ప్రపంచమొక తరంగమై యున్నది ఆని జనకమహారాజు అష్టావక్ర గీతలో తెలియజేస్తారు. లావనాలానాడా

$118 అత్మటోధ అవతారిక :. జ్ఞానస్వరూపమైన ఆత్మను (గహించుటకు మరొక (పత్యేక క్షొ్‌నము ఆవసర్‌ ములేదని తరువాత ల్లోకము తెలుపుచున్నది. స్వబోధే నాన్యబోధేచ్భా బోధరూపత యాత్మనః న దీపస్యాన్యదీపేచ్చా యధాస్వాత్మా [పకాశనే ॥ లం టోధరూపతయాకాశ్టాన స్వరూసమగుటచ్చే ఆత్యనః:=ఆత్మకు, న్వటబోధేజు తనను తెలిసికొనుటక్కు అన్యబోధేచ్భాజామరియొక జ్ఞానానశ్యకము, నజ అవసరములేదో _ దీపస్యకాదీసమునకు, స్వాత్మ (ప్రకాశ తేవాతన (పకళ మును తెలుపుటక్కు అన్యదీపేచ్చాషడామరియొక దీపముయొక్క అవసరము నకాలేదోో యధాజప్మపకారము. భావము :- దీపమును తెలిసికొనుటకు మరియొక దీపము అవసరము లేనట్లు, జ్ఞానస్వరూవమైన ఆత్మను తెలిసికొనుటకు మరొక జ్ఞానము అవసరయులేదు. వ్యాఖ్య (ప్రపంచమును మనము గొంచుచున్నాము. నూర్యుని ప్రకాశము చేత వస్తువులు కనఐడుచున్నవి వస్తువులను [ప్రకాశింపచేయు ఆదిత్యుని గాంచుటకు మరొక (పకాశము అవనరములేదు. తొనే న్వయందవకా శమై వెల్లొందుచున్నాడు. సూర్యుని (ప్రకాశము కొరవడిన రాతి సమ యములందు దీపముద్వారా వస్తువులను దర్శించుమున్నాము. ఏ దీప కాంతి ద్వారా మనము వస్తువులను గాంచుచున్నామో ఆ దీపమును తెలుసుకొనుటకు మరియొక దీపము అవసరములేదు. దీపము తనకు శానుగా వెలుగుటచే దానిని గొంచుటకు రెండవ వెలుతురు అవసరము

ఆత్మబోధ 119 లేదు. అలాగే జ్ఞాన స్వరూపమైన ఆత్మను తెలునుకొనుటకు మరియొక జ్ఞానము అవనరములేదవి ఆచార్యులు తెలియజేయుచున్నారు.

నేను నా నేతములద్వారా వస్తువులను గాంచుచున్నాను. నూర్య తేజముచేగాని లేదా చందద్రకాంతివలనగాని లేదా దీపపు వెలుతురుచే గాని వస్తువు ,పకాశించుచున్నది (ప్రకాశించు ఆ వస్తువును దర్శించుటకు నా కనులలో (పకాశముండవలెనా; లేదా ? అంధుడు దృళ్యములను గాంచగలడా ? వస్తువు యున్నను ఆ వస్తువు అలా ఉన్నదని (గగహిం చుటకు నా కనులలో (వ్రకాశమ.౦డవలెను మరి చూచునది నేతములా? కాదు. చూచేందుకు నేత్రములున్నవి. మనస్సు న్మేతములద్వారా గాంచు చున్నది. జాగ్రదావస్థలో మనస్సు ఇం దియములద్వారా ఆయా విషయ ములను [గహించుచున్నది న్వపష్నమునందు బాహ్యజగత్తుయొక్క ఎలు కయే లేదు స్థూలశరీరమయొక్క అవసరమూలేదు నూక్ష ్మశరీరమ లో స్వప్నములు వడచుచున్నవి మనోకల్పిత న్వప్నములను మనస్సే దన్షయై గాంచుచున్నది. స్వప్నావస్థలో తెలియబడు వస్తువులను ప్రకా శింపచేయు జేజున్సు ఏమిటి? సూర్యచంద్ర వక్ష తాగ్నులు మాతము కాదు. అత్మ (ప్రకాశము న్వప్నమును తేజోవంతము చేయుచున్నది. స్వపవ్నమును గాంచునది ఎవరు? మనస్సు. మరి మనస్సు జ్ఞానస్వరూ వమా? కాదు. మనస్సు జడము. మనస్సుకు (ప్రకాశము నిచ్చి నడిపించు నదిః మనస్సులో నడచు సంకల్చ వికల్పములను దర్శించునది వైత న్యమై యున్నది. మనోబుద్ధులు అయించిన అజ్ఞానదళలో అలా అజ్ఞాన మున్నదని కూడా ఆత్మయే (గహించుచున్నది. దేహేం,దియ మనో బుద్ధులద్వారా సర్వమును దర్శించునది ఆత్మయే అయియున్నది. దర్శించు కాను ద్రష్హయై యుండ దేహేం్యదియ మనోబుద్దులు దృశ్య ముల్లై యున్నవి. దృశ్యములు న!ింవితీరును దృకైైతన్యము సత్యమై

క్షే20 ఆత్మబోధ భాసించును. సత్యన్వరూవమైన ఆత్మ (ప్రకాశమువలన దేహేందియ మనోబుద్ధులలో జరుగు సకల వ్యాపారములు తెలియుచున్నవి, ఏ [పకా శమువేత పకలము తెలియబడుచున్నదో అట్టి స్వ్యపకాశ వై తన్యమును గౌంచుటకు మరియొక వై తన్యదీపిక అవసరమా ?

రాత్రులందు దీపము ఆరిపోగానే టార్చిల్లై టు వేయుదుము, టార్చ్‌ల్లై టుద్వాకా వస్తువులను తెలిసికొనెదము. అదే నమయానికి ఒక [కొ త్తవ్యక్తి వచ్చి నిన్ను పిలివినవో చూరు వలుకుదువేగాని, వీక టిలో నీ ఉనికిని శంకించి టాగ్బ్‌వేసి చూసుకొందువా ? అన్యవస్తువు లను చూచుటకు వెలుతురు కావలెనేగాని నిన్ను నీవు తెలుసుకొనుటకు మరియొక (ప్రకాశము అవసరము లేదు. అలాగే ఆత్మ స్వపకాశ వైత న్యమై భాపించుటచేత ఆత్మను తెలుసుకొనుటకు మరియొక జ్ఞానము అవనరములేదు. అజ్ఞానముడి వీడితే బాలు. అత్య అనుభవసిద్ధమై యున్నది. ఎప్పుడూ ఉన్నది. అది మధ్యాంతములు లేని అనుభపజ్ఞాన రూపమై యున్నది.

అనాది మధ్యా న్హం నర్వగతం స్వయంగసకాశం (బహై వేతి

ధృఢమతిః నిర్మలం డ్షాసమ్‌ క్ష "బహ్మమొక్కడే ఆదిమధ్యాంత రహితుడు. స్వయంప=ాశడని ఎవరి వగాఢ విశ్వానమున్నదో అట్టిదియే న్వచ్భమైన జ్ఞానము" అని అనంద విందు ఉపనిషత్తు తెలుపుచున్నది త్రికాలములందుండి, కాలాతీతమై మనుగడను సొగించునది ఆత్మ. అందుచే ఆత్మ నత్తు అని తెలియబడినది. మరి సర్వగతమైన ఆత్మ జ్ఞానన్వరూపమైనందున అది విత్‌ అనికూడా తెలియబడుచున్నది. విత్తు దేని లక్షణమై యున్నది ? సత్పదార్డ్దమైన ఆత్మకు నంబంధింవినదై యున్నది కనుక సత్తు విత్తుకన్నా వేరుగా యున్నచా ? అలా ఉండేందుకు వీలులేదు. మరి నీవెవరు? నీవు ఆత్మ

16 అత్మబోధ గ! వెనందున నత్తు నీవై యున్నావు. విత్‌ కూడా సీవే అయియున్నావు- విత్స్వరూపమైన నీవు జ్ఞానరూపము. సకలమునకు (ప్రకాశమును అందిందువాడవు నీవే. నిన్ను నీవు గ్రహించటకు మరియొక ప్రకాశము అవసరములేదు. “సత్త్వభాపికొ చిక్క వేతరా స్తత్తయా షాచిత్‌ చిత్తయాహ్యహం 'సత్తును తెల్పుటకు విత్తువేరుగా యున్నదా ? సత్తుయే విత్తు. విత్తుయే నేను' అని శ్రీరమణమహర్షి తన ఉపదేశసార (గ్రంథములో తెలియ జేశారు. జ్ఞానన్వరూవమైన అత్మ సత్తు అయినందున సర్వగతమై యున్నది. అవినాశియై యున్నది. దృశ్యములై వ దేహాదులు నశించినను ఆత్మ సదా జ్ఞానస్వరూపమై భాసిస్తుంది. అట్టి అపూర్వ, అద్భుత, అనిర్వచనీయ అనంకాత్మ జ్ఞానమును పొందినవాడే బ్రహ్మజ్ఞాని. సమం సర్వేషు భూకేషు తిస్థృన్తం సర మేశ్వరమ్‌ వివశ్యత్స్వ వినశ్యస్టం యః సళ్యశిస పశ్యతి వర్వభూతములందు,సమముగయున్న పరమేశ్వరుని, జీవుల దేహాదులు వశంచినను నశింపనివానినిగ ఎవడు చూచుచున్నాడో అతడే నిజముగ చూచువాడగును అని భగవద్గీత-క్షే త మేశ్రజ్ఞ విభాగయోగములో శ్రీకృష్ణపరమాత్మ తెలిపియున్నాడు. అానాణయాఫాన్తూపూనానాల అవళారిక :. స్వ్యప్రకాశమైన ఆత్మక్షానమును పొంది తరించవలినవన్నచో అందుకు ఆనుగుణ్యముగ చేయదగిన విచారణను రాటోపు లోక ములో తెలియజేయుచున్నారు.

నిషిధ్య నిఖిలోపాధీన్‌ నేతినేతీతి వాక్యతః విద్యాదై క్యం మహా వ్నాక్యె; జీవాత్మ పరమాత్మనోః॥ 80 విఖిలోపాధీన్‌ పర్వ ఉపాధులన్సు న ఇతికాఇది కాదు, న ఇశౌఇది కొదు, ఇతిఐ=ఆవి, వాక్యతఃణ౭=ళ్ళతివాక శవిచార ఇచ్చే విషధ్యా(తోపి వేపి, జీవాత్మవా జీవాత్మ పరమాత్మనోఃశాపరమాత్య్మయొక్క, ఐక్యంజఏకత్వమ్యుు మహా వాక్తై ఫామహావాక శ్రములచే, విద్యాత్‌' ఇ=గ్రహించవలెను, భావము ;- వేతి-నేతి యను కాన్హ, వాక్య సహాయముతో ఉపాధులను (తోసిపుచ్చి, మహావాక్య ప్రతిపాదితమైన జీవ (బహ్మె క్యము నొంది తరించవలయును. వ్యాఖ్య అత్మ హృదయగుహలో యున్నదవి వేదాంతములో సాధారణ ముగా బుషులు తెలియజేయుచుందురు. గుహలో యున్నది అవగానే గుహ వేరు అని అర్థమగుచున్నది. ఆత్మను హృదయ గుహ కప్పి యున్నదని భావము, అదియే హృదయ[గంథి. ఆత్మను కప్పియున్న పొరలు అయిదున్నవి. అవియే పంచ కోశములు. ఈ పంచ కోశము లను వివారణతో వేరుచేసి మహావాక్య ప్రతిపాదితమైన జీవబహ్మై క్యము నొందమని ఆచార్యులు ఈ శ్లోకంలో తెలియజేయుచున్నారు. అన్నవయ, (ప్రాణమయ, మనోమయ, విజ్ఞానమయ, అనంద మయ కోళశములే పంచ కోశములు.

అన్నమయ కోశమనగా స్థూల శరీరము. ఇందు కర్మేంద్రియ ములు, జ్ఞానేంద్రియములు ఉండును. పాంచభౌతికమైన ఈ స్థూల శరీరమునకు ది, అంత్యము లున్నవి. అందువే ఇది అనంతమైన ఆత్మ కానేరదు. శరీరము కార్య రూపములో గోచరమగుచున్నందున దీని వెనుక కారణముండాలి కార్యరూపములో ఉండు శరీరములు అనేకములై నను, తద్వారా గలుగు అనుభూతులు భిన్నంగా యున్ననుః కారణము దాని నంటియే యుండుటచేత భిన్న ఉపాధులలో కలుగు భిన్న అనుభవాలను (గహించుట జరుగుచున్నది. కనుక కార్యరూపమై, నశించుదేహము కారణరూవమైన వై తన్య మయ్యేందుకు వీలులేదు.

(ప్రాణమయ కోశము శరీరముకన్నా సూక్ష్మ్య్మమై, శరీరములో వ్యాపింవి, ఇంద్రియములకు, దేహమునకు శక్రినిన్ని అవి పనిచేయు టకు సహకరించును. ఈ [ప్రాణమయ కోశము కూడ జడమైనందున, తెలుసుకొను [వజ్ఞి లేనందున ఇదికూడా ఆత్మ కానేరదు.

మూడవది మనోమయ కోశము. ఇందులో వృత్తులు కదులు చున్నవి నేను-నాది అను ఆహంకార మమకారాదులు మనస్సు నందే కదులుచున్నవి ఈ మనస్సు జాగ్రత్స్వప్నావస్థలయందే తెలియు చున్నది. సుషు ప్రియందు గోచరించుట లేదు. అందునేత మనన్సు పరి మితమై యున్నది. అలాగే బుద్ధికూడా సుషుప్తి నందు లయింవి పోవుట చేత అదికూడా పరిమితమయ్యే యున్నది మనోబుద్దులు లయించినంత మా(తాన మన మనుగడకు భంగం వాటిల్లుట లేదు అందుచేత మనో మయ విజ్ఞానమయ కోశములు రెండు ఆత్మ కానేరవు.

ఇక చివరిది ఆనందమయ కోశము అదియే నుషుప్తి లేక కారణ శరీరము ఈ స్థితిలో దుఃఖము లేదు+ కానీ జ్ఞానము కూడాలేదు, అదియొక అజ్ఞానదళ. జ్ఞానములేని ఆనందమయ కోశము ప్రజ్ఞాన

న్వరూపమైన ఆత్మ కానేరదు. సుషు్ట్యవస్థకు ఆద్యంతము లున్నం దున ఇది పరిమితమై యున్నది. ఆనందమయ కోళమే ఆత్మయైనచో ఆత్మయొక్క అనంతత్వమునకు భంగము వాటిల్లును. కనుక అనంద మయ కోశము ఆత్మ కాదు.

పంచ కోశములను ఈ విధంగా విచారించి 'నేతి-నేతి' ఇది కాదు- ఇదికాదు అని (తోసివేసినటో, ఇక మిగులున్న దేమిటో ఆదియే ఆత్మ యని మహావాక్య విచారణ ద్వారా (గగపహించవలయునని ఆచార్యులు తెలియజేయుబున్నారు.

మహావాక్యములు ఉపనిషత్తుల యందున్నవి. అవి నాలుగు మ్మాతమే. 1) తత్త్ష్వమసి 2) (పజ్ఞానం బహ్మ $8) అహం (బవ్మాస్మి 4) అయమాత్మా (బహ్మ. ఈ నాలుగు వాక్యములలో ఏ వాక్యముమై వివారణను సాగింవినను, ఉపాధులను తోసిపుచ్చి, ఉపాధిఠరహిత అఛేద నత్తా స్వరూపములో ప్రవేశించి అమరులై తరించగలము,

మనస్సుతో మన మెంతగా అలోచించినను పంచకోశములకన్నా అన్యంగా మనకు ఏమా గోచరించదు. గోచరించు పంచకోశములు నత్యము కాదు. అందుచేత మహావాక్య బోధద్వారా న్వరూపలక్షణ మెరిగి తరించాలి.

ఈ మహావాక్య చతుష్టయమునందు ఒక మహావాక్యమును గ్రహించి చర్చించెదము గాక |!

“త్ర త్త వ్ర్‌మపి”

ఈ మహావాక్యము భాందోగ్యోపనిషత్తు నందున్నది. ఉద్ధాలక మహర్షి దీనిని తొమ్మిదిసార్లు ప్రవవించియున్నాడు. తన శిష్యుడైన శ్వేత కేతునకు ఆత్మబోధ చేయుచు ఈ మహాక్యమును ఆందించినాడు,

“త త్వమసి అను వాక్యములో "తడ్‌', "త్వం "అసి అను మూడు వపదములున్నవి. "తత్‌" అనగా అది, “త్వం” అనగా నీవు “అసి” అనగా అయియున్నావు అని అర్ధము. ఈ వాక్యము జీవ “బహ్మల అభేద న్వరూవమును అందించు అమృత వాక్యమై అదైై వత్‌ సిద్ధాంతమును (ప్రకాశింప చేయుటలో అమరదీవమై యున్నది.

“తత్వమసి” నీవే బహ్మవు అనెడి వాక్యము దై వ్రతులకు కర్త కఠోరముగా యండును, జీవుడు (బ్రహ్మము అయ్యేందుకు వీలులేదు అనేదే వారి పరిమితజ్ఞాన మందించు అపరిమిత వాదము.

భగవంతుడు నర్వజ్ఞుడు. జీవుడు అల్ప్బజ్ఞుడు. జీవునకు జనన మర ణాలు కలవు భగవంతునికి లేవు జీవుడు పరిమితుడు. భగవంతుడు అవరిమితుడు, జీవునకు ఉపాధి కలదు భగవానుడు ఉపాధి రహి తుడు. జీవుడు గుణసహితుడు, భగవంతుడు గుణరహితుడు. అందుచేత జీవుడు దేవుడయ్యేందుకు వీలులేదని వారి పిడివాదము.

“సీయం దేవద తొ

“ఇతడే అ దేవదత్తుడు అనెడి వాక్యముద్వారా మహర్షులు ఈ విషయాన్ని ఉపనిషత్తులలో చక్కగా పరిష్కరించారు.

"తన్‌ -త్వం” అనునవి ఇద్దరిని సూవించుచున్నందున అద్వై తము పొనగదవి దై తుల సిద్ధాంతము. "ఇతడే ఆ దేవదత్తుడు” అనెడి వాక్యము వారి సిద్దాంతమును ఖండించుచున్నది.

"అ దేవదత్తుడు” అనగా అ కాలములో, ఆ (వదేశమునో ఉన్న వాడని భావము. "ఈ దేవదత్తుడు అనగా ఈ కాలములో, ఈ ప్రదే శములో ఉన్నవాడని భావము. కాలము, ప్రదేశము, ఇదియే అడ్డు

నిలివి అవగాహనను కుంటుపరచుచున్నవి. దేశ కాలాదులను తొలగించి చూసినచో ఇరువురు ఒక దేవదత్తుడే అయి యున్నారు. వీరిరువుకికి నంబంధమున్నది. దీనినే నసంబంధ(తయ మందురు.

మొదటి నంబంధము సమానాధికరణ్యము.' ఇతడే అ దేవదత్తుడు నందు “అ” అనగా గతములో ఉండినవాడని భావము, “ఇతడే అనగా ఇప్పుడున్నవాడు అని అర్థము. ఈ రెండు ఓకే వ్యక్తిని సూచిం చుచున్నవి అలాగే "తత్త్వమసి" వాక్యమునందు “తత్‌ "అనగా (ప్రాచీన మైనది "త్వం" అనగా _వస్తుతమున్నది అని తెలియును. కావీ రెం డును ఒకే వై తన్యమును నూవించుటచేత, రెండిటికి ఆధారము ఒకటే అయి యున్నందున నమానాధికరణ్యము" అను సంబంధము కలదు.

రెండవ నంబంధము “విశేషణ విశేష్యభావము.” "సోయం దేవదత్త” అను వాక్యమునందు 'ని, 'అయం" అను రెండు పద ములు గతానికి వర్తమానానికి సంబంధింవినవియై పరన్నర వై రుధ్యము కలిగియున్నవి. ఆయినను ఒకే వస్తువును నూచించుటలో సహకరించు కొనుచున్నవి. అలాగే "త త్వమసి” వాక్యములో 'తత్‌', 'త్వం' అను నవి గతంలోని వర్హమానంలోని వై తన్యమును తెలియజేయుచున్నవి. వానికి పరన్నర వైరుధ్యమున్నది. అయినను ఒకే వైతన్యమును తెలియజేయుటలో ఈ రెండు పదములు పరస్పరము నహకరించుకొను చున్నవి. ఇదియే “విశేషణ విశేష్య భావము."

మూడవ సంబంధము 'లక్ష్య, లక్షణ భావము." 'సోయం దేవ దత్తః అను వాక్యములో "స "అయం" మరియు వాని అర్హములలో గళము, వర్రమానమనెడి పరన్పర వై రుధ్యములను వేరుచేయగా మిగి లిక దేవకత్తుళు రె డింటికి ఫామావ్నమె యున్నాడు. అలాగే త త్ర నుసొ వాక్యార్థములో “తత్‌, "త్యం మరియు వాని అర్ధములలో

గతము, వర్తమాన మనెడి పరస్పర వై రుధ్యములను వేరుచేయగా మిగిలివ 'అసి' రెండింటికి సామాన్యమై యున్నది. అదియే నత్తు. జీవబహ్మల సంబంధమును గుర్తించి, ఉపాధులను తోసిపుచ్చి లక్షణశౌన్తము నెరిగి, భగత్యాగ లక్షణముద్వారా జీవ(బ్రహ్మైక్యము నొంది తరించవలయునని ఆచార్యులు తెలియజేయుచున్నారు. ఆజ బ్రోకకకికోభటనకమొో?-౯. ఆవతారిక్క. దేహేం్యద్రియములు సీటిబుడగవలె అస్థిరమవి, ఆత్మయే. శాశ్వత మవి రాటోపు భ్లోకములో తెలియవేయచున్నారు. అవిద్యకం శరీరాది దృశ్యం బుద్బుదవత్‌ క్షరవ్‌ం ఏతద్విలక్ష.ణం విద్యాత్‌ అహం (బహ్మేతి నిర్మలవ్‌ం॥ త శశీరాది = శరీరము మొదలగునవి, అవిద్యకం ౯ కారణోపాధివరకు, దృశ్యండాదృశ్యములుు బుద్భుదపత్‌ = నీటిబుడగపలె, త&రిమ్‌షవశంచునని, అహం౫ా నేను, విర్మలంజాసరిశుద్ధ మైనం (ిహ్మా 2 (బహ్మాము ఏతర్‌ 2౫ వావిక్కి విలక్షణ౦== వేరుయవి, ఇరకాఈ విధముగా విద్యార్‌ =3ెలుసుకో; భావము :- అవిద్యచే ఆరోపించబడివ దే హేంద్రియాదులు వీటిబుడగ వలె నశించునవి. (బ్రహ్మము వీటికి విలక్షణమైనది. అట్టి పరివద్ధ బ్రహ్మమును నేవే యని తెలుసుకో !

వ్యాఖ్య

సత్యమునకు సంబంధించిన అవగాహన కుదరగానే అసత్య జీవితమునకు స్వస్తి చెప్పడము జరుగుతుంది. సాధారణంగా శరీరము శాశ్వతమని భావించువారలకు ఆత్మయొక్క నిత్యత్వము అర్థంకాదు. అత్మతత్త్వము అర్థం కాగానే శరీర్తతయము, తద్వారా పొందు అను భవములు సర్వము అనిత్యమని బోధపడును.

ఆత్మయే నత్యము. జీవత్వము అజ్ఞానముచే అరోపించబడినది. జీవత్వ భమ కలుగగానే స్థూల సూక్ష ్మకారణ శరీరములు అరుదెంచినవి.

కర్మేందియములను, జ్ఞానేందియములను పొంది జాగదావస్థలో చరించు. శరీరము స్థూలమనబడుతుంది. జాగ్రదావస్థలో న్థూలళరీర మును నడుపుతూ, స్టూలకరీరమును వదిలి స్వప్నావస్థలో తనలో కాను స్వాప్నిక జీవనమును సాగించు మనోబుద్ధులు సూక్ష్మ్య్మశరీర మన బడును. జ్మాగ్యత్పపంచములో వరించు స్టూలళరీరమునుండి, స్వాప్నా వస్థలో చరించు సూక్ష్మ శరీరమునుండి విడివడి ఏమో తెలియని గాఢ నిద్రలో అజ్ఞానముతో నిండియుండు నుషు_ప్ర్యవస్థయే కారణ శరీరము.

స్థూల శరీరముద్వారా జా[గ్రదనుభవములు పొందువాడు వైశ్వా నరుడు. సూక్ష్మ శరీరముద్వారా స్వాప్నిక అనుభవములను పొందు వాడు తై జసుడు. కారణశరీరము ద్వారా సుషుప్తిలో అజ్జానదళలో రమించువాడు ప్రాజ్ఞుడు. విశ్వతై జన (ప్రొజ్ఞులకు ఆధారమైనది వైత న్యము అదియే బ్రహ్మము. ఆవస్తాతయములో ఏ అవస్థలో నున్నవానికి అ అవస్థకు నంబంధించిన జ్ఞానమే కలదు. చై తన్యమునకు అన్ని అవస్థ లకు నంబంధింవిన జ్ఞానమున్నది. కనుక తాను అన్యమై అవస్థా త్రయ మును దర్శించుటచేత తాను విలక్ష్షణమై యున్నది.

స్ధూల శరీరము మొదలు కారణ శరీరమువరకు అవస్థాత్రయ మును, తత్సంబంధిత పంచకోశములు ఆత్మచేత చూడబడునవియై యున్నందున దృశ్యములై నవి. ఏది దృశ్యమో అది నశించును గనుక న్థూలశరీరమునుండి కారణశళరీరమువరకు తెలియబడు నంఘాతము, వాని అనుభవములు సర్వము నశింవిపోయేవేయని (గ్రహించాలి. అందు వేతనే ఆత్మకు అన్యమైన సమస్తము నీటిబుడగవలె నశించునని శ్రీ శంకరులు తెలియజేయుచున్నారు. ఈ విషయమును మననముచేసి దేహత్రయముపై భ్రాంతినివీడి నిర్మలమైన బ్రహ్మమును నేనే యని (గ్రహించమని అబార్యులు హెచ్చరిస్తున్నారు.

అవస్థాతయము మారుచున్నందున దోషపూరితమై యున్నది. దీనికి విలక్షణమైనందున అత్మ పరివద్ధమై యున్నది. అహంకారము నశించగనే జీవత్వము తొలగి, బవ్మాభావము మదిని ఆవరించును.

కశేబర మహంకార గృహస్థస్య మహాగృహమ్‌

లుఠత్వభ్యేను వాస్టైర్యం కిమనేన గురోమమః "ఈ శరీరమే గొప్ప భవనము. ఇందు అహంకారమనెడి గృహస్థు వివ సించును. గురుదేవా ! ఇది నశించనీ-లేదా విరకాలముండనీ ! నాకేమి నంబంధము?” అవి విలక్షణమైన (బహ్మజ్ఞానమును గూర్చి మహో పనిషత్తు తెలియజేసింది.

ఎ-చయోళాయననా రు...

అవతారిక ;. దేహేం్యదియములకు విలక్షణమైనదే ఆత్మ అని రాబోవు

హ్లోకములో తెలియజేయుచున్నారు.

దేహాన్యత్వాన్నవేం జన్మ జరాకార్భ్యాల యాదయుః శజ్జాది విషయన్ఫంగః నిరిందియ తయానచ॥ 82 దేహాన్యత్వాల్‌ జాశశీర మునకు ఆన్యమగుటచేత మేదానాక్సు జన్మవాపుట్టుక్క జరాజాముసలితనము, కార్శ్యాజసరిణామము. చెందుట లయాదయః:== నశీంచుట్క నకాలేదు, విరీంద్రియతయా==ఇం(దియములకు విలక్షణమగుట చేత, + స్థాదివిషయైః కాళబ్దాది విషయములతో, సంగఃాసంగత్వము న లేదు, చశామరియు, భావము .- నేను దేహముకన్నా అన్య మగుటవేత వుట్టుట, విశీర్ణమగుట పరిణామముచెందుట్క నశించుట మొదలగు వికారములు నన్ను అంటవు. నాకు ఇంద్రియములు లేనందున ఇంద్రియ విషయములతో నాకు నంగత్వము లేదు. న్యాఖ్య దేహము పుట్టింది. కనుక పెరుగుతుంది. పెరుగుతుంది కనుక పరిణామము వెందుతుంది. పరిణామము వెందుతుంది కనుక క్షీణిస్తుంది. క్షీణిస్తుంది కనుక నశిస్తుంది. ఈ చేహమొక మలచాంఢము. స్వేద మూణశ్రాదులు నిండిన పాత. న్నాప్టిదేహసమః శోచ్యో నీచో గుణ విపర్ణితః “దేహమునంటి శోచనీయమైన, నీచమైన, గుణహీనమైన వస్తువు వేజొండు లేదు" అని ఉపనిషత్తు [వవవించినది. దేహాన్ని నేను చూస్తున్నాను. దేహంలో జరుగు మార్పులను గుర్తిస్తున్నను దేహము క్షీ.ణించుచున్నట్లుకూడా నాకు తెలియుచున్నది.

తెలుసుకొను నేను తెలియబడు వస్తువుకన్నా అన్యమైనవాడను అందుచే చేను దేహమును కాను. నేను దేహము కానందున దేహబాధలు నావి కావు. నా దేహమే నేను కానపుడు ఈ దేహమునకు సంబంధింవినవారు నావారెలా అవుతారు? కనుక వారి వృద్ధిక్షయాలు కూడా నాలో వికారమును కల్గించలేవు. నేను దేహమునకు విలక్ష_ణమైనందున శరీర గతులకు సాక్షి నై యున్నాను. దేహము. నేను కానందున దేహము నందలి ఇంద్రియములు కూడా నేను కాను ఇంద్రియముల పనితన మును నేను గాంచుచున్నాను. ఇంద్రియములు మూగబోయిన వని కూడా నేను [గహించుచున్నాను నావల్ల దేహేం(దియములు పనిచేయు చున్నవి. నా మనుగడకు అవి ఏవీ కారణముకావు. కాలేవు.

నేను ఇంద్రియములు నడచుటకు కారణమై యున్నాను, నాకు ఇం[ద్రియములు లేవు. నాకు ఇం[దియములే లేనపుడు ఇం్యదియ విషయాలతో నంబంధమెలా వుంటుంది? కనుక విషయనుఖాలు నన్ను దరిచేర లేవు. శోకానికి నన్ను దరిచేర్చ లేవు,

ఈ విధముగా విచారణ సాగిన వ్య క్రిని మాయ మోనగించలేదు. మోహానికి గురి చేయనూలేదు. పూర్వము బృహ[ద్రధు డను రాజుండెడి వాడు. దేహముయొక్క, ఇం[దియములయొక్క దోషములను చక్కగా మననము చేసినవా_డె. తతృలితముగా ఇంద్రియ సుఖాలనుండి విడిపడి తరించినట్లు మైత్రయనీయ ఉపనిషత్తు తెలియజేయుచున్నది.

ఎా=యాావభయపాా రాలా. అవతారిక ;. దేహేంద్రియములు కామ కౌదని గడచిన ల్లోకనులో తెలియ జేసిన ఆచార్యులు మనో సొొణములు కూడా తాను కాదని రాటోవు లోకములో తెలియకేయుచున్నారు.

అమహునస్త్ర్వాన్నవే దుఃఖ రాగద్వేష భయాూాదయుః అ(పాణోహ్యమునాః శంభ ఇత్యాది శృతిశాసనాత్‌॥ 88 ఆమనస్త్వాత్‌ వామనస్సు కానందున 'మీజానాకు, దుఃఖెదుఃఖమ్ము రాగఃా అనురాగము ద్వేషజెద్వేషము భయాదయఃడాభయము మొదలగునవి, నడాలేదు, అప్రాణ[వ్యాపాణము లేదు, అమనాఃవామనస్సు లేదు, శుభ; శుద్దము, ఇత్యాది == మొదలగునవి హి వా విజయుగ్యా శృతిశాసనాత్‌ ౫ శృతులు చెబుతున్నవి. భొవము := నేను మనస్సుకన్నా అన్యమగుటవేత దుఃఖము, అను రాగము, ద్వేషము, భయము మొదలగు వికారములు లేవి వాడను ఆత్మ, పాణ, మనస్సులకు విలక్షణమైం పరిచద్భ మైనదని శృతి (ప్రబోధము. వ్యాఖ్య మనసొక మాయలమారి. (ప్రపంచ ఇంద్రజాలమును వృష్టింవి నది మనస్పే. ద్వైత్యపపంచమును నృష్టింవినదీ, దై వభావమును విత్రింవినదీ మనస్సే. బంధమోక్షాలకు మనస్సే కారణమై యున్నది. , మనస్సుకు దూరముగా వ్రపంచము లేదు. మనము నిదింవి నపుడు మనలో న్వవ్న జగత్తును సృష్టించిన దెవరు? మనస్పే. న్వవ్న (ష్జ, న్వవ్న దృశ్యము, న్వప్నానుభవము అంతా మనస్సే. మనను కన్నా ఆన్యంగా ఏమియులేదు. న్వవ్నంలో ద్రష్ట, దృశ్యము, అను

అత్మలోధ 183 భవము మనస్సే అయినచో జాగత్తకూడా అంతే అందుచే ఈ (ప్రపం చము మనోమాత్ర జగ త్తని పిలవబడింది.

మనస్సు వికారములకు నిలయము వివిత్రములకు ఆలయము. మనస్పెప్పుడూ ఊహల ఊయలలో సుఖదుఃఖ అంచులకు పయని స్తూంటుంది కల్పనా పల్లకి ఎక్కి ఊరేగుతూంటుంది. ఒక్కొక్కప్పుడు ఊహలు కారుమారవుతుంటాయి. అనుకున్నవి జరుగకపోవడము, ఆశ౦చనవి జరగడము జరుగుతుంది. అలాంటి నమయాలలో మవస్ను త్మీవ ఆవేదనకు గురి అవుతుంది. అదియే దుఃఖము. మనన్సుకు ఇష్టా యిష్టములు వుంటాయి. ఇష్టమైన వుస్తువు లేదా వ్యక్తి దగ్గరున్నచో రాగము, ఇష్టములేని వస్తువు లేదా వ్యక్తి దగ్గరైనవో ద్వేషము కలుగుతూ వుంటాయి, తాను ద్వేషించు వ్య క్తి వల్ల వ్రమాదము జరుగు నేమో యనే భయముకూడా వెంటాడుతూనే ఉంటుంది.

మనస్సులో జరుగు వికారములను నేను చూచుచున్నందున నేను మనస్సుకన్నా అన్యమైనవాడను. గాఢని[దలో మనస్సు లయిం వింది. కానీ అధిష్టానమైన నేను అయించుట లేదు. వాచేత మనస్సు నడుపబడుచున్నది. మనస్సు నన్ను తెలుసుకోలేదు. మనోవికారములు నన్ను అంటవు మనన్సును వీక్షించునట్లే ప్రాణమునుకూడా వీక్షించు చున్నందున నేను [ప్రాణము కూడా కాను. మనో ప్రాణములకు విలక్షణమైనవాడను. అవికార్య సత్తా స్వరూవమైనందున పరివద్ధమై యున్నాను.

మనస్సుతో తాదాత్మ్యము 'చెందుటచేతనే సమస్తమైన దుఃఖ ములు కల్గినవి మనస్సును నిగ్రహించుట ఐబహుకష్టము.

'మనో రుర్నిగహం చలం అని భగవద్గీత (పవచింవింది. ఇక శ్చేకశ్వ సువ్య్మగం వ్యర్థమేవాలి దావతి మనోదూరకరం యాతి (గామే కౌలేయకో యథా ॥ "ఈ మనస్సు ఊరిలోని కుక్కవలె వ్యాకులతతో అటు ఇటు వ్యర్థముగ, దూరదూరముగా సరుగెత్తుచున్నది' అని ఉపనిషత్తు తెలియజేసినది. విబారణచేసి మనో[ప్రాణములకు విలక్షణమై, వరిశద్ధమైన అత్మలో లయింవచి తరించవలెను. అలశావ్తనా శఫ్రప్రకట్లేఫవ్తనా=యా---. అవకాంక ;. తేహేందియాలక్కు మనోపాణాలకు ఆత్య విలక్షణ మైనదని గడచిన రెండుళ్లోకాలలో వివరించిన ్రీశంకరులు రాటోవు శ్లోకములో ఆత్మను వివరించడానికి సయత్నిస్తున్నారు. నిర్చుణో నిష్క్రియో నిత్యో నిర్వికల్పో నిరంజనః నిర్వికారో నిరాకారో నిత్యముక్రోఒస్మి నిర్మలః॥ తిక విర్ణజఃాగుణర పాతుడు, విష్క్స యవ క్రియార షారుడ్కు విత్‌ బాకొాళ ష్‌ కుర్కు విస్వకల్బజావికల్చ్పము. లేనివాడు, విరంజనఃకానిర్య్మలుడు విర్వీ కారిశ౭డావికారములేవివాడు, నిరాకారి అకాల మురేనివాడ్డు నిత్యము క్తశా శాళ్యతము క్రి నొందినవార్యు నిర్శలఃవాపరిశుద్ధుడ్ము అప్యికానేనే,

అత్మబోధ 135 భావము = నేను నిర్దుణుడను. నిష్క్రియురను. నిత్యుడను. నిర్వి కల్చుడను. నిరంజనుడను. విర్వికారుడను. నిరాకారుడను, నిత్యముక్తుడను. నిర్మలుడను. వ్యాఖ్య ఆత్మయే నీవు. ఐబహిర్ముఖమవుతున్న ఇంద్రియ మనోమిద్దులను అంచర్ముఖము చేసి, ఆంతర్యములో ఉజ్జ్వ్యలమై కోభించుచున్న ఆత్మను అనుభవమునకు తెచ్చుకొనవలెను ఆత్మనుగూర్చి ధ్యానము సొగించడ మువలన ఆత్మకు నన్నిహితమై ఆత్మయే కాగలము. ఆత్మయొక్క లక్షణములను ఈ శ్లోకంలో తెలియజేసి, తద్వారా మనలను ధ్యాన జీవనములో దింపి, ఆత్మానందము నందించుటకు శంకరులు ప్రయ త్నిస్తున్నారు. యై 'రసోనై నః ఆత్మ రననస్వరూపము, ఆనందన్వరూపము. ఈ రసానుభూతి నొందు టకు ఈ శ్లోకంలో తొమ్మిది మార్గములను శంకరులు తెలియడేస్తు వ్నారు. ఏ మార్గముగుండా పయనింవినా తొమ్మిది మార్గములగుండా వయనింవి పొందే ఫలము అందును. ఇదియే నవరసానుభూతి. యదా ర్థానికి ఇచ్చట తొమ్మిది రసాలులేవు ఇది ఏకరనమే. పొందేమాల్లాలు ళొమ్మిది అని భావము. అశ్మ నర్వగళతమైనది. అందువేత దానికి గుణములు లేవు, మన మృతో తాదాత్మ్యము చెందుటవలన మనోధర్మాలు ఆత్మయందు అరో పించబడుటవలన అత్మ గుణనహితమని (భమ కలుగుచున్నది. మనస్సు అత్మ కానేరదు గనుక మనోవినితమైన (చిగుణములు ఆత్మయందు లేవు, అందువేత ఆత్మ నిర్ణుణము (81710౮41618568).

మనన్సులేనిదై గుణరహితమైనందున ఆత్మయందు. కర్మాచర ణకు ఆస్కారములేదు. అత్మ యొక్కటియే యున్నందున అది నిష్కి) యమై యున్నది. సూక్ష్మ్మమైవ ఆత్మలో కర్మ జరిగేందుకు వీలులేదు. ఆఅత్మవిదుడు బాహ్యంలో కర్మలాబరింవినట్లు గోచరించుచున్నను తనలో కాను (పకాంతాత్మయై విష్కియుడ్లై యున్నాడు. అందువేత అత్మ నిష్కి్యియము (40110౧1695) నిర్గుణమై, నిష్కి్యయమైన అత్మకన్నా రెండవ వన్తువు లేనందున అది నిత్యమై యున్నది. దేశ, కాల, వస్తు అపరిభిన్నమై, మార్చు లేనిదై యున్నందున అత్మ నిత్యమైనది. (£167౧81) అత్మ నిశ్యమైనందున అందులో ఏవిధమైన వికల్పములు జరి గేందుకు వీలులేదు. మనోనంకల్పాలకు ఆత్మకు సంబంధము. లేవందున అత్మ నిర్వికల్బమై, (పశౌంతమై యున్నది. నిర్వికల్బమైన అత్మయందు ఏవిధమైన మాలిన్యము చేరే ప్రనక్తి లేదు, వొననల పెనుగులాట ఆత్మలో కదలదు. అందునే ఆత్మ పరి జద్ధమై నిరంజనమై యున్నది. (61711859) నిరంజనమైన అత్మ న్వరూపమునందు మార్చులు ఆవాంఛనీయ మైనందున, పరిణామరహితమైన ఆత్మ వై తన్యము నిర్వికారమై యున్నది. నిత్యమై, సర్వగతమైన అత్మ వస్తువు కానేరదు, ఒక(పదేశానికి పరిమితంకాదు వస్తువు కానందున నశించే ప్రసక్తి లేక నిత్యమైనది. నిత్యమైనందున సర్వగతము, సూక్ష్మము గనుక అపరిమితమైనదియై నిరాకారమైనది. (10/గా|659) అట్టి ఆత్మ అఖండబోధన్వరూపము ఏ జ్ఞానమువేత సకలమైన జ్ఞానములు శెలియుచున్నవో అదియే అత్మ. ఇది వస్తుజ్ఞానముకాదు వస్తు

రహితవై తన్యము. ఇది వదా ఉండునదియే గాని వచ్చి పోవునది కాదు. అందుచేత ఆత్మ నిత్య ముక్త స్వరూపమై యున్నది. (£౪68-1706) నిత్య ముక్త స్వరూపమైనందున నిర్మలమైయున్నది (9478). ఈవిధమైన ఆత్మయే నేను. అదియే నీవు. ఇది నిర్విశేషము. నిరు పాధికము. అజా ప నవం థనమమ్వైఆల అవతారిక ;. ఆత్మ యొక్క విత్యత్వమును, సర్వవ్యాపళత్వమును రాటోవు లోకములో కూడా తెలుపుచున్నారు. అహ మాకాశన త్పర్వం బహి రంతర్గతోఒచ్యుతః సదా సర్వ సమ న్పిద్ధః నిస్సంగో నిర్మలోఒచలః॥ త్‌ ఆహంకానేను, ఆకాశవర్‌ =ఆకాశమువల్మె సర్వండాఅన్నిటిలో; బహిఃజ బయట ఆంతఃవాలోసల, గతఃజెనిండియున్నామ ఆచ్యుత $=నాశము లేని వాడన్సు సదాజానికంతరమ్యుు సర్వసమఃజసర్వ(త సమముగా యుండు వాడను, శుద్ధ = పరిశుద్ధుడను, విస్స్పంగః == సంగత్వము లేవినాడను, విర్మలః:=నిర్మలుడమ, అచలఃజ=చలనము బేవివాడను, భావము :- నేను సమస్తమునందు ఆకాశమువలె లోపల బయట వ్యాపించియున్నాను. నాశము లేనివాడను. వర్వత్ర నర్వ శాలములందు సమముగ యుండువాడను. సంగత్వము లేనివొడను* నిర్మలుడను. అచల న్వరూపుడను.

పక అత్మబోధ వ్యాఖ్య నేను ఆకాశమువలె అనంతుడను. ఆకాశము నమమన్తమును తవలో ఇముడ్చుకొనును. తనను ఏదియు ఇముడ్చుకోలేదు అది సూక్ష్మ తశరమైనందున అనంతమైఉన్నది సకలమును తనలో ఉంచకొం టుంది. దేనికి అంటుకోదు. అందుచేత పంచభూతములలో సూక్ష్మ మైన ఆకాశముతో ఆత్మను పోల్చుట వేదాంతములో తరచుగా గోచ రిస్తుంటుంది. “ఆకాశం ఆత్మ” అని బృహదారణ్యకోపనిషత్తు తెలుపుచున్నది. “ఆకొశ౦ (దిహ్మ” అని భాందోగ్యోపనిషత్తు తెలుపుచున్నది. “ఆకాళాత్మాో అని తై త్రిరీయోపనిషత్తు తెలియజేయుచున్నది. "ఆకాశం బాహ్య శూన్యత్వాత్‌” "వెలుపలకు బాన్యమువలె ఉండుటవలన అకాశముతో ఆత్మను పోల్చిరో అని మహోపనిషత్తు తెలువుచున్నది. యథాఒ ఒకౌళస్టితో నిత్యం వాయు స్పర్వ(త గో మహాన్‌ తథా సర్వాణీ భూళావి మళక్టా నీత్యుపధారయ "సర్వత్ర నంచరించునదియు,గొప్పదియగు వాయువు నదా ఆకాశమునం దున్నట్లు, పర్వభూతములు నాయందున్నవని గ్రహించు" అని శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ భగవద్గీత - రాజవిద్యా రాజగుహ్య యోగమువందు తెలిపి యున్నారు.

“ఆకాశన దనంకోహంో

“నేను ఆకాశమువలె అనంతుడను" అని అష్టావ(కగీత తెలువుచున్నది.

అయితే ఇక్కడ ఒక్క విషయమును గుర్తించాలి. అకాశము దృష్టాంతమే కానీ 'ఆకాశము ఆత్మ కానేరదు. ఈ విషయమును కూడా ఉపనివ త్తే తెలియజేసింది.

“అనాకౌశంతు చిత్త్వతః" “జ్ఞానస్వరూవమైనందున ఆత్మ ఆకాశముకంటే విలక్షణమైనది అని మహోపనిషత్తు నిర్ణయము.

కనుక అకాశమువలె ఆత్మ నర్వ్యత వ్యాపించియున్నది. సూక్ష్మ మైన ఆకాశమునకు అంతములేదు. సూక్ష్మాతి సూక్ష్మమైన ఆన్మ కుండునా ? అందుచే అత్మ అవినాశియై, అచ్యుతస్వరూపమై ఉన్నది.

అవినాక్‌ గనుక పర్వగతమై ఉండవలెను. నిత్యమైనందున ఎల్ల వ్వడు ఉండవలెను. అంతయు తనయందే యున్నందున దేనితోను చానికి (పత్యేక సంగత్వము లేదు అందువే నిన్సంగమై ఉన్నది కనుక నిర్మలమై ఉన్నది.

అత్మ సర్వగతమని తెలునుకొన్నందున ఇక దీనిలో చలనము దర్శనీయము కాదు. చళించుటకు ఖాళీ (ప్రదేశముండవలయును కదా ! అంతయూ తానే వ్యాపి-చి, సమ_స్రములో నిండి నిబిడీకృతమైన అత్మ ఎక్కడికి కదలగలదు ? ఎలా కదలగలదు ? ఆందువే అది అచలమై వున్నది.

అనానానాలపునప్రూప్రనానానానాని.

అవతారిక 1. అట్టి విక్య సర్వగతాత్మ నేనే ఆయి యున్నాము అని రాబోవు

ల్లోకములో వివరించుచున్నారు.

నిత్యశంద్ధవిముక్తై కం అఖండానంద మద్వయం సత్యం జ్ఞాన మనంతం యత్‌ పరం (బహ్మాఒహవేంవతత్‌॥ ఏ6 విత్యజనిత్య మైనద్కి శుద్దజాపరిశుద్ద మైనది, విము క్రజాముక్త మైనది, ఏకమ్‌జ= ఒక్క. కే అయినద్యి అఖండానందండా ౨ఖండమైన సుఖము, అద్వయమ్‌== 'రెండుకొవిద్రి నత్యంకాసళ ఫ్‌మైనరిః జ్రానంజజ్ఞాన స్వరూపమైనది, అన్నన్షం ఇాలినంత మైనది యత్ప్సరం (దిహ్యాంజఆ పర్యహ్మాము, తర్‌ ఇఅద్వి అహమేవశానేనే, భావము :- నిత్యమై, వద్ధమై, ము_క్రమై, అఖండానందమై, ఏకమై, సత్యమై జ్ఞానన్వరూపమై, అనంతమై భాసిల్లు పరబ్రహ్మము నేనై యున్నాను. వ్యాఖ్య మన న్వరూపమైన ఆత్మను ఈశ్లోకంలోగూడా ఆవార్యులు వివ రించుచున్నారు. కొందరికి ఈ శ్లోకము పునరు క్రిగా గోచరించవచ్చు, ]౧676 18 ౧0 1881010097 1౧ ౪668౧18. వేదాంతములో పునరుక్తి దోషములేదు. అనంత మై, అనిర్వచనీయమైన అద్భుతాత్మను అనుభవ మునకు తెచ్చుకొనుట సులభసాధ్యం కాదు. అద్వయమైన ఆత్మను గూర్చి వదేపదే శ్రవణము చేయుటయు, తదేకంగా మననము చేయు టయు అవసరమై యున్నది. అందుచేత _పేమమూర్తులెన శ్రీ శంక రులు అనేక దృక్పథములనుండి, అనేక కోణాలనుండి బోధ చేయ చున్నారు. బోధ న్వరూపమైన ఆత్మను గూర్చి బోధించట సులభమైన పనికాదు,

అత్మబోధ న. అనిత్యమైన దృశ్య_వపంచమునకు ఆధారమైనందున అత్మ విత్యమై యున్నది. సంకల్ప వికల్చాదులు సాగించు మనస్సును సొక్షీ భూతమై చూచుచున్నందున దేహేందియ మనోబుద్దులతో సంబంధం లేనిదై చద్ధమై యున్నది పంచ కోశాదులనుండి దేహ్మ్యతయమునుండి విడిపడి యున్నందున ముక్షమైయున్నది అనంద న్వరూపమైన ఆత్మ వరిణామఠహితమై నిత్యమైయున్నందున అఖండానందమై యున్నది. రెండవ వస్తువులేని నిరంజన స్వరూపమై యున్నందున అద్వయమై యున్నది. అద్వయ సత్తాన్వరూపము గనుక నత్యమైయున్నది. సత్య మైన ఆత్మ వైతన్యమైనందున జ్ఞానమై యున్నది, సత్య జ్ఞానముఆతో శోలించు ఆత్మ అనందమై యుండవలెను. అదియే పర్యబహ్మ. నేను ఆ పరబహ్మమునే ఆయియున్నాను అని అబార్యులు అద్భుతముగా నిర్వచింవారు. "దృక్‌ స్వరూపం గగనోపమం పరం సకృద్విభాతం త్వజమేక మతరం అలేపక౦ సర్వగతం యదద్వయం తదేన చాహం సతత౦ విముక్తం జాన న్వరూపము, పరమం, ఆకాశమువలె నిరాకారము, నిత్య పకా శము, అనాదియు, అద్వ్యయము, సంగరహితము, సర్వ్యగతము, ముక్త మునై న పర్యబహ్మమును నేనే” అని శీ శంకరులు తన “ఉపదేశ సాహసి" అను (గంథమునందు తెలిపియున్నారు. వు అవతారిక ;. నికంతర (బహ్మాభావనయే అజ్ఞానమును విర్మూలించగలదని రాటోపు ల్లోకములో శెలియ జేయుచున్నారు,

కత్తర్లి అత్మబోధ ఏవం నిరంతరభ్య సొ (బహ్మై వాస్మీతి వాసనా హరత్య విద్యా విక్షేపాన్‌ రోగానివ రసాయునంః॥ త (ఇహ్మై వాస్మి=నేనే (బ్రహ్మమును. ఏవమ్‌=ఈ విధముగా విరంత రభ్యస్తావాసదా అభ్యపించుటవలన్క వాసనా=*సంస్కారము, రోగాన్‌= రోగముమ, రసాయనమ్‌=బొషధము, ఇవకావలె, అవిద్యా విక్షేపాన్‌ కా అవిద్యా విక్షేసములను, హరతిజాహరిందుమ భావము = బొషధమువే వ్యాధి విర్మూలించబడినట్లు, నేనే (బహ్మ మును అని సదా అనుసంధాన మొనర్చుటచే కల్గిన నంస్కారము అజ్ఞానమును నశింపజేయును. బౌ ఖ్య జీవ భాంతి మనలను బాధించుచున్నది. అనాదిగా అలవాటు పడిన ఈ జీవభ్రాంతి ఒక్కసారి ఉన్నపళంగా పొమ్మంటే పోదు. ప్రపం వము యదార్థమని, శరీరము శాశ్వతమని భావించుజీవుడు వస్తుప్రపంచ ముతో నిర్విరామంగా రమిస్తూ సుఖదుఃఖా అనుభవిన్తుంటాడు వస్తు ప్రపంచములో మనయి ఎంతగా రమించుచుందుమో, ఆంతగా పావం చిక వ్యోమోహములచే అకర్ణి తులగుదుము. ఇలా ఆచరించేకొద్ది చప లత్వము పెరుగుటయేగాని స్థిరత్వము లభించదు. ఈ (ప్రపంచ వ్యామోహములనుండి విడిపడినపుడే జీవికి కాశ్వతా నందము లభించును. వ్యామోహముభరుండి విడిపడవలెననిన, వ్యామో

హములను కల్గించిన మనన్నునుండి విడిపడవలెను. మనస్సునుండి విడి పడగానే మనోజనిత వికారములు, అహంకార మమకారాదులు, రాగ ద్వేషాలు, సుఖదుఃఖాలు మనకు దూరమగును ద్వంద్వములు ఆగి పోగానే, కోరికలు నిర్వీర్యంకాగానే, మనస్సులో నంకల్పాలు అద్భ శ్యమై మనస్సు నిర్మలమగును. నిర్మలమగు మనన్సులో నిర్విషయా నందము గోవరించును.

కనుక మనస్సులో వాసనలు లేకుండా చూచుకోవాలి. ఆలోచ నలు కదలకుండా మనన్సును అరికట్టాలి. అలోవించునదియే మనన్సు. చావిలో ఆలోచనలు అదృశ్యమగునా ? అసంభవము. అందుచేత మన స్పును దివ్యాలోచనలళో నింపాలి. (బ్రహ్మ భావన కలిగియుండాలి. అనాత్మ సంబంధమైన ఆలోచనలను దూరంచేసి, ఆత్మనంబంధమైన ఆలోచనలతో మదిని నింపాలి అందుకు మార్గము 'నిరంతర (బహ్మ భధ్యానమే' నని ఆచార్యులు తెలియజేయుచున్నారు.

సదా జీవత్వ భావన కలిగియుండుటచేత మనము జీవులమే యనెడి నిశ్చయము నిర్ణయమైనది అలాగే నిరంతర (బహ్మోపానన వేత మనము (బహ్మమే యను ధృడభావన ఏర్పడి, తరువాత ఆభావన కూడా అనంతమైన (బహ్మ వైతన్యములో లయింవిపోవును.

బౌమధ సేవనమువే దీర్హ వ్యాధులు కూడా నయమగునట్టు, నిరం తర (బవ్మూ వింతనచే అనాదిగా వచ్చుచున్న అజ్ఞానము హరించిపోవు నని శ్రీ శంకరులు తెలియజేయుదున్నారు.

అవనానస్టనాలణాణా.

అవతారిక [= (బిహ్యామసంధానము. చేయు. పద్ధతివి రాబోవు ల్లోకములో శెలియదేయుచున్నారు. వివిక్తదేశ ఆసీనో విరాగో విజితేందియుః భావయే దేక మాత్మానం తమున్నన్త వునన్య ధీః 388 వివి క్తదే శేచాఏకొంతమునందు, ఆసీనఃజాఆసీమడ వై, విరాగణారాగరహి తుడవై, విజితేంద్రియః=ాఇందియములను న్నిగహించితంజ=అది ఏకండా ఏకము, అనంతం అనంత మైన, ఆత్మానంపాఅత్మను, అనన్యధీ$డా అనన్య చిత్తముతో, భావయేత్‌ =ాధ్యావించవలెమ. భావము '- ఏకాంతమునం దాసీనుడవ్లై, విరాగివియై, ఇంద్రియము లను అరికట్టినవాడవై , అనంతము, అద్వయమునైన ఆత్మను గూర్చి నిర్మలావధానముతో ధ్యానించవలెను. వ్యాఖ్య అసంఖ్యాకమైన ఆలోచనలతో చెదరగొట్టఐడు మానవుడు బ్రహ్మాను నంధానము చేయుట బహు కష్టము. అందుచేత తాను కొన్ని నియమములను పాటించవలెను. నిర్ణయములను పాలించవలెను. ఆత్మధ్యానము చేయసాధకుడు ఏకాంతమునందు సాధన సాగించ వలెను. ఏకాంతమనగా ఒంటరితనము అని భావముకాదు. ఏకాంత మనగా తనలో తాను ఉండుట. ఒంటరితనమనగా ఎవ్వరూ లేనిచోట ఉండుట. ఎవ్వరూ లేని నిర్ధనప్రదేశములో మనమున్నను, మనస్సు నిగ్రహించబడనివో, (ప్రతిసంకల్పమూ ఒకవ్య క్రియై మిన అవధానమును

కర్ర) అత్మబోధ కే4ీల్‌ కుంటుపరచును, అనుర కక్రిని అదృశ్యము వేయును. ఆసక్తిని మంట గలుపును. [ప్రారంభదశలో ఉన్న సాధకునికి బాహ్య ఏకాంతము ఆవ పరమై యున్నను, కాలక్రమేణ సాధన పురోగతిని వాంఛించి అంత రంగిక ఏకాంతమును అలవరచుకోక తవ్పదు.

ఏకాంత (పదేశమునందున్నంత మాత్రాన ధ్యానము జరుగదు. మనస్సులోని రాగములు శ్రాచుపొమువలె బునలు కొడుతూ విజృం భించి మనలను కార్యోన్ముఖులను చేయును. అందుచేత మనస్సులోని రాగములను అరికట్టి రాగరహితుడై యుండవలెను.

ఐహిర్ముఖమగు ఇందియములను దారి మళ్ళించి అంతర్ముఖము చేయవలెను, ఇం[దియములను జయింవినవానికే అతీంద్రియ జ్ఞానము కలుగును. ఇలా ఏకాంతమునం దాసీనుడై , రాగరహితుడై , ఇంద్రియ నిగ్రహము కలిగి ధ్యానమాచరించు ముముక్షువు అనంతము. అద్వయ మునైన ఆత్మపె ధ్యానించవలెను. ఆత్మ ఒకటియేగాని రెండుకానిది. ఆందువే అద్వయమైయున్నది. అద్వయము గనుక అనంతమైయున్నది. అనంతమైన ఆత్మను ధ్యానించు మనస్సు అనంతమే కాగలదు. అనంత మును ధ్యానించు సాధకుడుకూడా అనంతమే యగును. అనంతము అద్వయముయైన ఆత్మ అమరము గనుక తానూ అమరుడగును,

“ఈశం ఈం క్షార్వాఒమృతా భనంతొ

"ఆ ఈశ్వరుని తెలుసుకొని అమృత స్వరూపులగుదురు "ఆని శ్వేతాశ్వత శోపనివత్తు తెలియజేయుచున్నది.

ఆత్మధ్యానము వేయువాడు ఆత్మయే కాగలడు గాన ఈ ఆత్మ భ్యానమును నిర్మలావధానముతో కొనసాగించమని శ్రీ శంకరులు తెలియ జేయుచున్నారు. వికల్పములేని భఛ్యానమై యుండునటుల చూచుకొన

వలెను. (బహ్మభావన తప్ప అన్యనసంకల్పాలు కదలకుండా సాధకులు జాగరూకులై యుండవలెను. “జై లధారవత్‌ నన్తతో అవిచ్చిన్న [వ్రళ్యయో ధ్యానమ్‌” "తై అధారవలె, అవిచ్భిన్నముగా నడచు భావనయే ధ్యానము అని శ్రీశంకరులు తన గీతాభామ్యంలో తెలియజేసియున్నారు. జాణావునా-భవవ్రవవవిమ-ాధ---. అవతారిక ;. దృశ్య (పపంచమును బుద్దిద్వారా దూరంచేసి ఆత్మయందు రమించు (ష్మకియను రాటోవు ఫ్లోకములో తెలుపుచున్నారు. ఆత్మన్యేవాఖిలం దృశ్యేం (పవిలాష్య ధియా సుధీః భావయేదేకమాత్మానం నిర్మలాకాశవత్సదా ॥॥ 89 నుధీఃజుబుద్ధిమంళుడు అఖిలంజజనమ నృమైన, దృశ్యంజదృళ్యనసంచమును, దియాకాబుద్ధిచేత, ఆత్యనివవజాఆత్మయందే, (పవిలాప్యషాలయింపదేస్కి ఏకంజ=ఏక మైన ఆక్యానంకాఆత్మను, విర్మలాకాశవత్‌ =ానిర్మలాకాశము వలె నదాజ=ాఎల్లప్పుడు భ్రానయేత్‌ ==ధ్యానించవలెను, భావము = నిర్మలమైన బుద్ధిచేత దృశ్య[ప్రపంచమును అద్వయమైన ఆత్మయందు లయింపజేసి, నిర్మలాకాశమువలె ఆత్మను బుద్ధిమంతుడు నదా ధ్యానించవలెను.

వ్యాఖ్య

అనాత్మపై ఆనకి ఆఅంకతరించినపుడే అత్మధ్యానము కొనసాగ గలదు. మనకు గోచరించు ఈ దృశ్యమాన జగత్తుకూడా అనాత్మయే. మనకు అనుభవముల నందింవి మనకు అవేశమును,[క్రేరణను కల్పించు ఈ దృశ్య [పపంచము ఎండమావిలోని జలము వంటిది. ఈ జగత్తుకు ఓక (వ్రత్యేక మనుగడలేదు. జగత్తు యదార్థమని భావించినంతవరకు అందలి వస్తువులు, వ్య క్తులు, అవి కల్పించు ఆనందము, అ అనం దము నందుకొని అనుభవించు మన శరీరము అన్నియు నిత్యము.లె కన్నట్టును జగద్భావమే భ్రాంతి. దానిని సాధకుడు విచారణతో తొల గించుకొని అద్వయమైన అత్మయెై అఖండ ధ్యానమును కొనసాగించ వలెను,

జగత్తు యొక్క అస్థిత్వము బయటలేదు. మనస్సులోయున్నది. ఆద్దమునందలి (ప్రతివింబములు అద్దముకన్నా అన్యముగా లేవు, అద్దము అదృశ్యము కాగానే అందలి పతివింబములు కూడా అంత మగును. అలాగే ప్రపంచము మనన్సులోనే యున్నది. మనస్సు లయించగానే ప్రపంచమూ అయిస్తుంది.

అయితే ఇక్కడొక పూర్వపక్షము అడ్డు నిలుచును. అద్దములో (వతివింబిము గోచరించుటకు, దానికి అన్యముగా బయట చింఐ మున్నది కదా ? అలాగే మనోదర్పణములో విశ్వము (వపతిబింబింది నవో, అ విశ్వము మనస్సుకన్నా అన్యమనముగడను సాగించుచున్నట్లే కదా? అలాంటప్పుడు మనస్సు నశింవినంత మాత్రాన విశ్వమెలా నళ స్తుంది?

ఈ పూర్వవక్షము స్వవ్న దృష్టాంతమువేత నివృ త్రి చేయబడు చున్నది మనస్సులో న్వ్యవ్నము గోవచరించినది. మనస్సులో గోచరిం

క్షేశర్రి ఆత్మటోధ చిన న్వప్న దృశ్యము మనస్సుకన్నా అన్యమా ? కాదు. మరి స్వప్న కాలంలో బయట గోచరించుచున్నట్లే తెలియుచున్నది కదా? న్వప్న జగత్తు మనసుకు బాహ్యంలో జరుగుచున్నట్లు గోవరింవినా అది యదార్థానికి మనన్సులోనే జరుగుచున్నది. దృశ్యమైన స్వప్నము ఎలా గైతే మనస్సుకన్నా అన్యముగా లేదో, దృశ్యమైన జాగ్యత్ప్రవంచము కూడా మనస్సుకన్నా వేరుకాదు. నిద్రనుండి మేల్కొనగానే స్వాప్నిక జగత్తు మనోకల్పితమని తెలియులాగున, అత్మ సాక్షాత్కారము పొంద గానే. ఈ దృశ్యమాన జగత్తుకూడా మనోకల్పిత మేనని, ఉన్నది అద్వయమైన ఆత్మ ఒక్కటియేనని తెలియగలదు. విశ్వం దర్పణ దృశ్యమాన నగరీ తుల్యం విజాంఠర్గతం పశ్యన్నాత్మవి మాయ యా బహిరివో దూతం యథా విదయా యశ్పాక్షత్కురుకే (వటోధసమయే ప్వాత్మ్యాన మేనాద్వయం " ఈవిశ్వమంతయు అద్ధమునందు గోచరించు వట్టణమువలె ఆత్మ యందే గోచరించుచున్నను, మాయచేత ఈ విశ్వము వెలుపల నున్నట్లు తెలియుచున్నది. న్నిదయందు కల్పించబడిన న్వప్న (ప్రపంచమును మనము వేరుగా గాంచుచున్నట్టు తెలియుచున్నది. జ్ఞానోదయము కలు గగానే అభేద న్వరూపమైన ఆత్మను అనుభవించుచున్నాడు' అని శ్రీ శంకరులు శన దక్షిణామూర్తి సోత్రములో తెలియజేసియున్నారు. దైాత (ప్రపంచము నృష్టించు మనస్సును జద్ధి చేయగనే బాహ్య జగత్తు అదృశ్యమగును ఆ తరువాత అద్వయము అనంతమైన అత్మను గూర్చి విశాలముగా వింతించి, అకాశమువలె నర్వగతమైన ఆత్మలో మనస్సును అయింపచేసి, అఖండానంద విన్మాత్ర స్వరూపమై తరించాలి, అజలలక్టాలవానా

అవతారిక ;= నామ రూపాత్మకమగు (పపంచ బంధమును తొలగించుకొని ఆత్మానుభూతి నొందినవావికే కాంతి లభించునని రాబోవు కోక ములో తెలియజేయుచున్నారు. రూప వర్రాదికం సర్వం విహాయ పరమనూర్శనిత్‌ పరిపూర్ణ చిదానంద న్వరూపేణావ తిప్టలే॥ 40 రూపవర్జాదికంజారూసము, రంగు మొదలగునవ్కి నర్వంెసకలమున్వు విహాయజావదలి పెట్టి, సరమార్థవిత్‌ =పరమార్థమును (గహించినవాడ పరి పూర్ణవాపరిపూర్ణ మైన్క చిదానంద స్వరూ'పేణజాచిదానంద స్వరూపమై విరా జీల్డు మన్యు అవతిష్టతేజ్యు ప్రకాశించును. భావము :- రూవ వర్దాదికములై న [పపంచ బంధమును (తెంచుకొని, ఎవ్వడయితే పరతత్త్వము ననుభవించునో అట్టివాడు పరి పూర్ణ విదానంద న్వరూపమై విరాజిల్టును. వ్యాఖ్య ఒక వస్తువు అయిదు లక్షణములను కలిగియుంటుంది అవియే అస్తి, భాతి, పియః నామ, రూపములు. మొదటి మూడు అయినఅ స్తి భాతి, పియాలు సత్యమైనవి' వీనినే సత్‌ విత్‌ ఆనందమని అందురు. మిగత వామరూపములు రెండును కల్పిత జగత్తునకు సంబంధించినవి. అనన్తీి అనగా ఉనికి. ఈ జగత్తులో వ్రతి వస్తువు మనుగడను పాగించటలో బ్రహ్మయొక్క “సత్‌ లక్షణమును తెలియజేయుచున్నది. తెలియచేయుటచే, "విత్‌" లక్ష్మణమును కలిగియున్నది. ప్రతివస్తువు ఎవరికో ఒకరికి సుఖమును అందించగలిగి యుండుటచేత “ఆనందో

లక్షణమున కలిగి యున్నది. ఈ నచ్చిదానంద స్వరూపము సత్యము. నామరూపములు కల్పితము్ములె అసత్యములగుబున్నవి.

"యదేతన్నామ రూపాత్యకం జగత్‌ తదాభాన మాఠహ్‌ి 'నామరూపాత్మకమైన ఈ (పపంచము కేవలము అభాసయే నని శివజ్ఞానామృతోపనిషత్తు తెలియజేయుచున్నది.

సము[ద్రమును గాంవినవో గంభీరముగా, (ప్రశాంతముగా యుండును అలలను దర్శించినవో అలజడి కలుగును.సవ్చిదానంద సాగ రములో అగుపించి అదృశ్యమయ్యే అలలే నామరూపాలు. అలలను చూచు దృష్టికి న్వ_స్టిచెప్పి, సాగరమును దర్శించగనే కౌంతి కలుగు తుంది అలాగే ఏ వస్తువును వీక్షింవినా దానిని పరిశీలనాత్మకమ.గా విశ్లేషించి నామరూపములను విసర్దించి, అస్తి, భాతి, [పియములను దర్శించగలిగితే అద్వైతానుభూతి కలుగుతుంది. ఈ విధముగా నామ రూపములను విన్మరించగనే నామరూపాత్మకమైన జగత్తు మనస్సులో తొలగుతుంది. జగత్తు తొలగితే జగ(ద్భాంతి ఆఅంతరించిందని భావము బంధములు నమూలంగా తెంచబడ్డాయి.[పపంచ బంధములు దూరము కాగానే ఇక మిగిలియున్న పరతత్తము తానే అయి పరిపూర్ణ విదానంద న్వరూవమై భాసిల్టును. ఆత్మ అనందమైనందున తాను వరమానంద న్వరూపుడై (ప్రకాశించును.

ఆనంద న్వరూపం (దిహ్మా ॥ ఆనందమయం

ఆనందఘనం 1 ఆనందమూలర్తిం అనంద విగ్రహం ॥

అవనఆదగ సాగరం 1 విరతిశయానందం $ పరమానందం $

అన న్తనుఖం ః విత్య సుఖం ; అఖండ నుఖం | అని ఆనందబిన్టూపనిషత్‌ ఆత్మన్వరూపమున వివరింవినది.

ఇవానాాపూర్రనపవావు.

అవతారిక ;. పరమాత్మ చిదానంద స్వరూపము గనుక అందు _తిపుటి దర్శ సీయం కాదు అవి తెలియదేయుచున్నారు. జ్ఞాతృ జ్ఞాన జేయ భేదః పరేనాత్మని విద్యతే చిదానందై క రూపత్వాత్‌ దీష్యతే స్వయుమేవహి॥ న్‌! పరేజపరమమైవ్క ఆత్యని=ఆశ్యయంద్యు జ్ఞార్భడెజ్డాత, జ్ఞానొక్ఞానము బ్టేయకాచ్టేయము, భేదజాభేదములు, నవిద్యతేవాచేవ్యు చిదానందైక రూవ శ్వార్‌==చిదానంద స్వరూసమగుటచేత, హిజానిజముగ్భా స్వయమెవహాన్వత ప్పిద్ధమగ, దీష్యతేా ప్రకాశించుచున్నది. భావము := పరమాత్మ న్వరూవపమునందు జ్జ, జ్ఞానము, క్టేయములను భేదములు లేవు చిదానంద న్వరూపమై వెల్లొందుటవే ఏ విధమైన _ భేదముల నంగీకరించక న్వతస్పిద్ధముగ భౌసిల్లును, వ్యాఖ్య మనోబుద్ధులలో (వతిఫలించిన వైతన్యమే దృశ్యమైన జగత్తును తయారువేసినది. జగత్తు తెలియబడుచున్నందున డ్లేయమైనది. తెలియ ఐడు జగత్తును తెలుసుకొను మనస్సు జ్ఞాత. జ్లేయమును తెలుసుకొను టకు జ్ఞాతకుపకరించునది జ్ఞానము. ఈ జ్ఞాతృద్దేయ జ్ఞానములు మనో స్థాయిలో తెలియుచున్నవేగావి ఇత్మస్థాయిలో లేవు దృద్భృశ్యములు రెండూ ్రాంతియే పద్ద చైతన్యము మనస్సులో (వ్రతిఫలించుటవేత శదులు మాయావిత్రములే. గౌఢ నిద్రయందు మనోబుద్ధులు లయించు

టవేత ఈ (త్రిపుటి లేదు. దృగ్భృశ్యభమలో తెలియవచ్చు తిపుటి న్వష్నమువలె అసత్యము. (త్రిపుటి మనోబుద్ధులలోనే తెలియవచ్చు చున్నది. మనోబుద్ధులు మనుగడను సాగించినను, లేదా అయించినను ఈ రెండు స్థితులను (ప్రకాశింపచేయు వైతన్యము (తిపుటిలో చేరక (ప్రకాశైక వైళతన్యమై అలరారుచున్నది.

వైతన్యమునందు వస్తువులు లేవు, లోకములు లేవు. అది రెండు గాని ఒకటియై యున్నది. ఇదియే వస్తురహిత వైతన్యము. త్రిపుటి 'వవేశంచలేని పరంధామము. ఈ స్థితిని జాగదవస్థలో కూడా అను భవించ గలగాలి. మేలుకొన్న జొ[గ్రదవస్థలో కూడా నోమరూపములను విస్మరించి అప్లి, భాతి, ప్రియమైన వస్తురహిత వై తన్యమును దర్శించ గలిగినచో అదియే జ్ఞానము. దీనినే 'జ్యాగత్‌ సుషువ్లి అందురు. ఇదియే జీవన్ము క్తుని జ్ఞానానుభూతి.

ఆత్మ వస్తురహిత వైతన్యమైనందున ఏ శేదములను అంగీకరిం చక న్వతస్పిద్ధమై భాసిల్లును. ఆత్మ, మనోబుద్ధులవలె అధారపడి [పకా శించునదికాదు అని తెలియజేయుటకు 'దీష్యతే నస్వయమేవహి' న్వతస్సీ ద్ధముగా (ప్రకాశించును అని ఆచార్యులు తెలియజేయుచున్నారు.

"స్వయం (పకాశమాన త్వాన్నాభాన ఉపయుజ్యడే" "అత్మ స్వవ్రకాశమైనందున ఈన వ్రకశమునకు అన్యమైన దానిపై అధారవడ నవనరములేదు" అని శ్రీ, విద్యారణ్యులవారు పంచదశిలో తెలియజేసిరి. వావాఫా=ఫననవవనా సా.

అవతారిక ;= ఆత్యోనుళూతి కలుగుటకు జ్జాన విక్యధనాభ్యాస మను సాధవను

ఇెలియబేయుచున్నారు,

వీ) ఆత్మబోధ 150 ఏవమాత్మారణౌ ధ్యాన వుథనే నతతం కృతే ఉదితావ గతిర్వ్వాలా సర్వాజ్ఞానేం ధనం దహేత్‌॥ 42 ఏపం==ఈ విధముగా, ఆత్యార జాడాఆత్మయనెడి ఆరజిలో, సతత౦ోసద్యా ధ్యాన మధనేవాధ్యాన విర్యధనము. కృతేజజరిగినచో,. ఉదితావగతిః2= జనించిన జ్ఞానమనెడి, జ్వాలా=అగ్నిం సర్వాజ్ఞా నేంధనంకా ఆజ్ఞావమనెడి పమన్హ కన్టైలమ, ద హేత్‌ =దహించును, భావము := అంత।కరణను అధరారణిగను, అత్మధ్యానమును ఉత్త రారణిగను ఉంవి మనము కొవనసాగింవిన జ్ఞానాగ్ని పుట్టును అట్టి జ్ఞానాగ్నియందు మనలోని అజ్ఞాన మనెడి కబెలు దగ్గమగును. టి ద వ్యాఖ్య ఆత్మధ్యానము ద్వారా బ్రవ్మానుభూతి నొందు ధ్యాన (క్రి యను ఒక చక్కటి ఉపమానము ద్వారా ఆచార్యులు తెలియజేయు చున్నారు. ఈ ధ్యాన వక్రియ అధర్వణవేదము నందలి జ్ఞానకాండలో తెలియజేయబడి యున్నది. ప్రానీన కాలములో బుమలు యజ్ఞయాగాదులు నిర్వహింవెడి వారు. యజ్ఞకాలములో హోమనవిధికి అవసరమగు అగ్నిహోత మును ఒక విర్ణీతపద్ధతి ద్వారా పొందెడివారు. అదియే ఆగ్నిర్మ ధనము. అధరారణి యందు దూదిని ఉంచి ఉత్తరారణిని అధరాధ

15 అత్మబోధ ణిమై నుంచి మధనము జరుపగనే అగ్ని రగుల్కొని దూదిని అంటు కొనును అ అగ్నితో హోమగుండములో ఆగ్నిని ప్రతిష్టించెదరు. ఇచ్చుట అంతఃకరణను అధరారణిగాయుంవి, అత్మధ్యానమును ఉ త్తరారణిగాయుంని ధ్యాన విర్మధనాభ్యాసము గావించమని శంకరులు తెలియజేయుచున్నారు. ఈ ధ్యాన నిర్మధనాభ్యాసము వలన కలిగే అగ్నియే జ్ఞానము. ఈ జ్ఞానము అజ్ఞాన కట్టెలను దహించువేయునని. శ్రీ శంకరులు ధ్యానావళ్యకతను తెలియజేయుచున్నారు. “జనాగ దగ్ధ కర్మాణం" “జ్ఞాన మను అగ్నిచేత కర్మలు దహించబడుని అని శ్రీకృష్ణ పర మాత్మ భగవద్గీత-జ్ఞాన యోగములో తెలియజేసిరి అవాయంయానట్షినాాలాలులలాలు అవతారిక ;= జ్ఞాన ప్రకాశముచే అజ్ఞానాంధకారము. నశించునని తెలియ కజేయుచున్నారు.

అరుణే నేవ బోధేన

పూర్వ సంత మసే హృత్‌

తత ఆవిర్భవేదాత్మ

స్వయువేం వాంశం మానివ॥ శీత ఆరుజేనకాఆరుణునిచే, పూర్వంజాముంద్కే స్వన్తమపేకాసమ న్త చీకటీ, హృృత్రేజానశించగా, అంశుమాన్‌ జానూర్యుడ్కు ఆవిర్భ వేత్‌ = ఉదయించును, టో ధేసవాజ్ఞానముచ్చే ఆత్మాజఆత, స్వయమేవకన్వయముగ నే.

అ శ్వ టో భ్‌ 155 భావము ఒ ఆరుణోదయ కాంతిపుంజములచే అంతవరకున్న అంధ కార మదృశ్యముకాగా తదనంతరము న్వచృమగు సూర్య కాంతి ప్రకాశించునట్లు జ్ఞానోదయ శాంతికి రణములచే ఆంళవరకున్న అజ్ఞానాంధకారము నశించగొ, తరువాత ఆత్మ న్వపకాళమై రాజిల్లును. వ్యాఖ్య అజ్జాన నివృ్తి - క్ఞానప్రాప్తి కలుగు విధానమును ఆచార్యులు ఈ ల్లోకంలో చక్కగా వివరిస్తున్నారు. రాత్రి అంతయు వీకటిమయంగా యుండును ఉవఃకాలములో అంధకారము మెల్లగా అదృ్భళ్‌ శమగును, సూర్యుని కాంతిచేత వీకట్లు చెదరిపోవును అయితే సూర్యుడు ఉన్న పళంగా ఉదయించడము, వీకట్లు ఒక్కసారి చెదరిపోవడము జరుగునా? అలాజరుగదు వీకట్టు నెమ్మదిగా తొలగుమ సూర్యోదయము కాకముందే అరుణోదయము కలుగును. అరుణోదయ కాంతిపుంజములచే అంతవర కున్న అంధకారము మెల్లమెల్లగా అదృశ్యమవుతూరాగా, నూర్యోద యంతో సంపూర్ణంగా వీకట్లు వెదిరి ప్రకాశము వెల్లివిరియును. అలాగే ధ్యానజీవనము కొనసాగించువానిలో జ్ఞానోదయ కాంతి కిరణములు అంతవరకున్న అజ్ఞానమును అంతమువేయగా, తరువాత ఆత్మ న్వతస్పిద్ధముగా భాసిల్లును. ఆత్మ సాక్షాత్కారము కలుగక ముందే వ్యక్తిలో జ్ఞాన కిరణములు బయలుదేరును. ఈ జ్ఞాన కిరణ ములు అజ్జానాంధకార పొరలను మెల్లమెల్లగా తొలగించుచు రాగౌ, వివరగొ దేదీవ్యమానమై అత్మ ప్రకాశించును. భ్యానము పరిపక్వదళశకు రాగానే వశాంత జీవనము అలవడును. కోరికలు అంతరించును. రాగ ద్యేషాలు సమరనమగును. అభిమానము

అదృశ్యమగును, అహంకారము అంతరించును. దేహ(భ్రాంతి సన్న గిల్లును. మనోవికారములు చెదరిపోవును. వెనుక రాజు వచ్చుచున్నా డని తెలియజేయుచు ముందు పరివారము వచ్చులాగున, ఆత్మసార్వ భౌముడు అరుదెంచుటకు వందు సద్గుణములు, కాంతి జీవనము మొద లగు పైన తెలిపినవన్నియు సమకూరును. ఇవియే అజ్ఞాన చీకట్టను పారదదోలు తొలి ఉషస్సులోని జ్ఞానకిరణములు అ తరువాత అత్మ. సూర్యునివలె భాసించును. లప ప్రక డొనా అవతారిక 1. జ్ఞానము స్వస్వరూపమేనవియ్యు. దానిని బాహ్యంలో వెతక వలసిన అవసరము లేదివి రాబోవు శ్లోకములో వివరించుచున్నారు.

ఆత్మాతు సతతం (ప్రాప్తోపి

అపాప్తవద విద్యయా

తన్నాశే (పాప్త వద్భాతి

స్వకంఠాభరణం యుధా॥ క! ఆర్మావాఆత్మ, తుచెవిజానిక్కి సరత 0౯=ఎల్ల ప్పుడు (పా ప్త 0డా్రా ప్త మ్యు ఆపిజాఆయినన్వు ఆవిద్యయాజలఅవిద్యచ్వే అపా _ప్తవత్‌క్యాపా _ప్రించనదియై యున్నది తన్నాశ్రే=ఆ అవిద్య నశించగన్నే స్వకంఠలాభరణండాకంఠము నందలి ఆభరణము, యధాజావలె, (ప్తాన్టవత్‌=ప్రా 'ప్పించినదిగా, భాజిణి గోచరించుచున్నది. భావము :- ఆత్మ నదా (ప్రాప్తమై యున్నది. అజ్ఞానముచే గోచరింప

ఐడక యున్నది. అజ్ఞాన నివృత్రివే కంఠము నందలి అభ రణమువలె అత్మ సాక్షాత్కరింప బడుచున్నది.

వ్యాఖ్య

దేనిచే సర్వము పరివ్యాప్తమై యున్నదో, ఏది మరియొక దాని వేత పరిమితము చేయబడదో అదియే ఆత్మ ఆద్వయ నత్తా స్వరూపము. ఇదియే జ్ఞానన్వరూపమై యున్నది. తెలియబడు వస్తువులను _వకాశింప చేయు జ్ఞాన వైతన్యమై యున్నది అది వస్తువులను తెలుసుకొనుచున్నం దున వస్తుజ్ఞానము అని తెలుసుకొనుచున్నాము. వస్తుజ్ఞానము నుండి వస్తువు తొలగించబడినచో ఇక మిగిలియున్నది చద్ధవై తన్యము. అదియే అత్మ లేదా వస్తురహిత వై తన్యము (0066116898 8486౧039). ఈ జ్ఞానము మనకుండుటచేత నే వస్తు[ప్రపంచమును తెలుసుకొనుచున్నా ము. ఈ జ్ఞానమే మన న్వరూవమై యున్నది. ఇది మరియొక జ్ఞానమువే తెలియబడదు. తన (ప్రకాశళమునకై మరియొక (ప్రకాశముపై ఆధారపడి లేదు తనపై కాను ఆధారపడియున్నది. దీనినే "వస్తుతంతము' అం దురు. కనుక అత్మజ్ఞానము న్వతస్పిద్ధమై యున్నందున, పురుషని వ్రయశ్నముచేత పొందబడదు. దీనిని “పురుష తంత్రము అందురు. అత్మ వస్తుతం[తమేగాని, పురుషతంత్రముమై అధారపడిలేదు.

ఆత్మజ్ఞానమనగా ఉన్నదానిని తెలుసుకొనుటయేగాని అన్యమైన వానిని, మనముకాని వానివి తెలుసుకొనుట కాదు అత్మ ప్రాప్త వస్తు వుయేగాని, ఆ,ప్రాప్తము కాదు. ఆత్మ అప్రాప్తమైనచో (పయత్నింవి కర్మద్వారా పొందవచ్చు. ఆత్మ పొా_ప్పవస్తువై నపుడు పొందవలసినది వ్రయత్నముత్నో కాదు; జ్ఞానముతో. ఏకారణముచేతనో మరచిన విషయ మును జ్ఞాపకము చేసుకొనుటయే అత్మజ్ఞానమును పొందుటలో కేంద్ర విషయమై యున్నది.

ఆత్మ పాప్తవస్తువై నను, ఆ పాప్తమైనట్లు తెలియుటచేత దానిని పొందుటకు ప్రయత్నము, పొధన చేయవలసి వస్తున్నది, ఇదియే అజ్ఞా

నము. ఉన్నది ఉన్నట్లుగా తెైలియకపోవుటయే అవిద్య. అజ్ఞానము అంతరించగనే తెర తొలగించగా వస్తువు గోచరించినట్లు అత్మ న్వప్ర కాశమై భాసిస్తుంది. ఇచ్చట నూతనముగా పొందినదేమియూ లేదు, ఉన్నదానిని ఉన్నట్లుగా [గహించడమే జరిగినది. ఈ విషయమును ఒక చక్కని ఉపమానము ద్వారా శ్రీ శంకరులు ప్రన్ఫుట మొనరించి నారు. అత్మ మెడలోని ఆభరణమువలె, ప్రాప్తవస్తువు అని తెలియ జేయుచున్నారు. మెడలో నగ యున్నది పొరపాటున నగ పోయిందని భ్రమించడము జరిగింది. అ క్షణమునుండి నగను తిరిగిపొందేందుకు తీవ పయత్నములు సాగినవి విందులు తొక్కినా, గగ్గోలు పెట్టినా, యావత్ర్రపంచము తిరిగినా పోకనే పోయినట్లు తెలియుచున్న వగ లభ్యంకాదు. నగను కంఠమునందే ధరించి, బాహ్యంలో ఎన్ని కర్మ లాచరించినా ఫలితం జూన్యము. ఇచ్చట కావలసింది జ్ఞానము. ఇది మరొకరు తెలియజేయటచేత కలగాలి. ఆ తెలియజేయువాడే సద్గురువు. నద్గురు బోధతో అజ్ఞానము అంతమై, మెడలోనున్న నగ అలా ఉన్న దని తెలిసినట్లు, ఆత్మ పప్రాప్తమయ్యే యున్నదని (గ్రహించ గలైదము. ఆత్మను (గ్రహించుట యనగా ఆత్మయే కానగుట యవి భావము. తాను ఆత్మ కాగానే సర్వమూ తన న్వరూపముగానే గోచరిస్తుంది. అదియే పరిపూర్ణ జ్ఞానవై భవము. సర్వభూతాంతరస్థాయ విత్యముక్త చిదాత్యనే (వత్యళ్‌ చై తన్యరూపాయ మహ్యమేవ నమోనమ 'సర్వభూతాంతరాత్ముడును, నిత్యముక్తుడును, జ్ఞాన వైతన్య్ముడును, అంతర్జోతియును, అత్మయును నగు నాకు, నేను నమన్కరించుకొను చున్నాను" అని వరాహోపనిమత్తు తెలిపినది. నానన

అవతారిక 1 (విహ్మాము అజ్జానముచే జీవుడుగా తెలియచున్నాడు. జ్ఞాన ముతో బ్రహ్మానుభూతి కలుగును అవి తెలుపుచున్నారు. స్టాణౌ పురుపవద్‌ (భ్రాంత్యా కృతా _బహ్మణ్‌ జీవతా జీవస్య తాతత్త్వికే రూపే తన్నీన్‌ దృష్టే నివ్వర్హ తే ॥ 45 స్థాణాజాస్థాణువునందు, పురుషవద్‌'జుప్పరుషు నివలె, (బ్రాంత్యా జ మాయచ్చ్వే (దిహ్మాణి=్య్ర్షహ్మాలో జీవతా ౬ జీవత్వము, కృతా == కల్పించబడినది జీవస్యకాజీవువియొక్క, కా_త్హ్వికేరూ'పేవానిజరూసమ్యు తస్మిన్‌ క ఆత్మలో, దృ స్టేజదర్శించినపుడు, వివ ర్త రేజాతొలగించబడుచున్నది. భావము :- స్థాణువులో పురుషుడు గోచరించు. విధమున అజ్ఞానముచే (బ్రహ్మము జీవుడుగా కనఐడుచున్నాడు. (బ్రహ్మమును తన నిజ న్వరూపముగా దర్శించగనే జీవత్వము తొలగించబడి (బ్రహ్మము ఎలుకపడును. వ్యాఖ్య సత్యమును దర్శించలేకపోవుటచేత ఏర్పడిన అజ్ఞానావరణ అసత్య మైన విక్షేపమును కల్పించి అద్వయమైన (బహ్మమునందు జీవత్వ భ్రాంతిని కల్గించినది స్థాణువులో పురుషుని దర్శించుట జరిగినది అచ్చట యున్నది స్టాణువేకాని పురుషుడు లేడు. స్థాణువులో పురుషుని దర్శిం చుట భ్రాంతి. పురుడు స్థాణువులో టతికాలములందును లేడు. మైగా స్టాణువు పురుషుడుగా మార్చుచెందుటయూ జరుగలేదు. స్థాణువు స్టాణువుగానే యున్నది. అధేయము గోచరింవినంత మాత్రాన ఆధారము నందు మార్చులేదు.

స్టాణువులో పురుషుడు ఎంతవరకు గోచరించును? కొంతభాగము పురుషుడు, కొంతభాగము స్టాణువు గోచరింబునా? అలా గోచరించేం దుకఈ వీలులేదు. న్మిద, మెలుకువ ఒకే కాలములో జరిగేందుకు వీలు లేదు. మేలుకొంటే నిద్రలేదు విద్రఫోతే మేలుకొనుట యనునదుండదు. స్టాణువు అర్ధమయితే పురుషుడు లేడు. పురుషుడు గోచరిస్తున్నంతవరకు స్థాణువు అర్ధంకాదు. కనుక పురుషుడు తెలియునపుడు పురుషని వ్యాప కత్వము స్థాణువు యొక్క వ్యాపకత్వమే అయియున్నది.

స్థాణువు పూర్ణమైతే పురుషుడు కూడా పూర్ణమే. ఇప్పుడు స్థాణువు నర్థము వేసుకొనవలెనవి పురుషుని మార్చవలసిన పనిలేదు. మనస్సును చూర్చితే బాలు. చూసే దృష్టిని బద్ధిపరవితే బాలు, పురుష (భాంతి మనన్సులో తిష్టవేసి యున్నది. మనస్సులో భ్రాంతి తొఆగితే స్థాణుదర్శన మవుతుంది.

“పూర్ణ న్య పూర్ణమాదాయ పూర్ణ మేవావశిమ్యతే” 'పూర్ణమునుండి పూర్ణమును తీసివేసినవో ఇక మిగిలివది పూర్ణమే కాగలదు'అని వేదములో శాంతిపాఠము నందున్నది. పూర్ణమైన స్థాణువు నుండి పూర్ణమైన పురుమని తీసివేయగా ఇక మిగిలినది పూర్ణమైన స్థాణువే.

అలాగే అజ్ఞానముచేత బ్రహ్మము జీవుడుగా కన్చించుచున్నాడు విచారణ ద్వారా, స్థాణువువలె బ్రహ్మమును దర్శింవినపుడు, జీవత్వము పురుషనివలె అదృళ్య్ళమగును. తా అవతారిక 1 అజ్ఞానముచే దారితప్పిన మానవువి జ్ఞానము స్మకమ మార్గ ములో వడిపించునవి రాటోవు శోకము విశదపరచుతున్నది,

తత్త్వ స్వరూపాను భవా దుత్పన్నం జ్ఞాన మంజసా అహం వమవేంతి చా జ్ఞానం బాధతే దిగ్భమాదివత్‌॥ తీగ తత్వ స్వరూపానుభవాత్‌ == ఆత్మ న్వరూసామభవముచే, ఉత్పన్నంపాజనిం చిన క్ఞానండాజ్ఞానము. అహంజానేనుు నమమ=నాది చమరియ్యు ఆజ్ఞానంకాఅజ్ఞానమును, బాధ తేడానశింపచేయును, దిగృ్యమాదిపత్‌ దిక్కులు తెలియవి అజ్ఞానమువరె. భావము := దిక్కులు తెలియక పరిభమించు మానవుడు విషయమును గహించగనే పెడదారిని వదలి వేయునట్లు, ఆత్మ జ్ఞానము నేను-నాది యను భ్రాంతిని ఆంతమొందించుచున్నది. వ్యాఖ్య అనాత్మను నిషేధించి, ఆత్మను సాక్షాత్కరింప జేసుకొనుటయే మానవుడు తన జీవితములో పాధించదగిన ఏకైక లక్ష్యము. స్వేదృ, శాంతి, (పేమలనెడి సచ్చిదానంద (త్రివర్ణములతో కూడిన మోక్ష,పఠా కమునే విశ్వపిరుడై న మానవుడు ఎగుర వేయాలి. మోక్షము మన స్వరూపము అని (గ్రహించాము. జీవభాంతిలో ఈ వత్యము అర్ధం చేసుకోలేని మానవుడు అక్రమ మార్గాలలో వంచ రింవి ఆకాంతికి గురియవుతున్నాడు. మానవునికి మఖకొంతులు కావాలి. సుఖాన్వేషణయే జీవి కర్మలకు ,_కేరణ, పువాదియై యున్నది. తాను వాంవించు అనందము ఆత్మపరమని (గ్రహించలేక దుఃఖమయ ప్రపంచములో అన్వేషిస్తూ నిరాశాగాలుల మధ్య చెదరగొట్టబడుచున్నాడు. భూణేంద్రియమును తృప్రిపరచవలెననెడి కోరికతో తుమ్మెద వువృములను చేరుతున్నది.

162 ఆత్మబోధ అలాగే చంపక కుసుమమును కూడా ఆ,ఘాణిస్తుంది. అక్కడే (ప్రాణా లను వదులుతుంది. నువావన కావాలి. మకరందము కావాలి. మంచిదే. అయితే చంపక పుష్పమువద్ద కాదు. అలాగే మానవునికి అనందం శావాలి. మంవిదే. అది నీ ప్వరూపంకూడా. ఆత్మలో అన్వేషించు. అంతేగాని [ప్రపంచమనే చంపక పుష్పమువద్ద కాదు. ఆత్మజ్ఞానము కొరవడి, అజ్ఞానము (ప్రా వ్రించగనే అవిద్యా (గేరితుడైన జీవుడు దేహముతో తాదాత్య్యము. చెంది "నేను. అనెడి అహంకారమును, అ దేహముకు వంబంధించిన వ్యక్తులతో, వస్తువులతో కాదాత్మ్యము వెంది “వాది అనెడి మమకారమును తయారు చేసుకొను చున్నాడు. ఈ అహంకార మమకారాలే అభిమానమును అందించి, తద్వారా రాగద్వేషములను ముందుంవి వీడని సంసారమును తగిలించుచున్నది. ఇదియే అజ్ఞానము. అజ్ఞానము ఆత్మజ్ఞానముతోనే అదృళ్యమగును. దిక్కులు తెలియక వరి్రమించు మానవుడు సరియైన విషయ మును అందుకోగానే పెడదారివి వదలిపెట్టునట్లు, ఆత్మజ్ఞానము ద్వారా ఆఅస్దావజనిత అకమ వంచారము ఆగిపోవును అని ఆవార్యులు తెలుపుచున్నారు. నూతనముగా ఒకవ్య క్తి పయవించునపుడు తామ చేరవలసిన స్థానమునకు మార్గము తెలియనవుడు, అతడు గమ్యము తెలియక పెడ దారిని పడవచ్చు. అతనికి మరియొక వ్య క్రిద్వారా సరియైన మార్గము సూవించవబడినప్పుడు అతడు పెడదారిని వీడి సరియైన మార్గములో పయవించును. అలాగే అజ్ఞానముచే దారితప్పి నడక పాగించు మానవు నికి గురుబోధ ఆందగనే వేను-వాది అనే అక్రమ మార్గాలలో పయ నించు భ్రాంతి వయాణమునకు వ్వప్తి చెప్పి. ఆత్మజ్ఞాన పల్లకీలో అమరుడై ఊరేగును ౨౨వ. ప్రనెప్తునోరిా

అవతారిక £. ఆత్యజ్ఞానము కలిగినచో సర్వము తవయండే గాంచగలడపి తెలియజేయుచున్నారు. సమ్యక్‌ విజ్ఞానవాన్‌ యోగీ స్వాత్మన్యే వాఖిలం జగత్‌ ఏకంచ సర్వమాత్మాన మీక్షతే జ్ఞాన చక్షుపా॥ శ నమ్మక్‌ విజ్ఞానవాన్‌కాసమ్యక్‌ జ్ఞానము కలిగివవాడుు యోగాయోగి, అభిలంజాసమస్తమైవ, జగత్‌ జువిశ్వమము ప్వాఠత్యవ్యేవవాతన ఆర్మ యందే చజ=మరియు సర్వంజాసమస్పమును, ఏకంజఏకముమ్మ ఆత్మానంద ఈవ ఆత్మగా, క్ఞావ చడషాకాళ్టావ వృేతముచే ఈతత్రేవాదర్శించును. భావము :- జ్ఞానవంతుడైన యోగి వమ్త్న (ప్రపంచమును తన యందున్న దానినిగావ, సమప్తమమ తవ యాత్మగా జ్ఞాన దృష్టివే దర్శించును. వ్యాఖ్య పర్వము వై తన్యముచే పరివ్యాప్తమై యున్నది. ఈ జగత్తు ఉనికి వైతవ్యముపై అధారపడియున్నది. “చైతన్యం వినా కించిన్నా పి" “వై తన్మము తప్ప రెండవ వస్తువు లేదు” అని విరాలంబోపని మత్తు తెలుపుచున్నది.

164 అత్మటోధ జగత్తును మనము గాంచుచున్నాము జగత్తును గాంచుటకు మనలో వలయు శక్తి వైతన్యమై యున్నది. వై తన్మమునకు అవధి లేదు పరిధి లేదు. చైతన్యము అద్వయము ఉపాధులు వేరైనను వైతన్యము వేరు కాదు. కుక్క చైతన్యము, నక్క చై తన్యము, పండి తుని వై తన్యము, పామరుని వైతన్యము అని ఇన్ని లేవు తాను ఉపాధికి పరిమితుడు కాడని, పంచకోశములకు విలక్షణు డని తెలియ గానే తాను వైతన్యమనెడి ఎరుక కలుగును. తాను వై తన్యమైనందువ, వై తన్యముచే పరివ్యాప్తమైన జగత్తును తన _న్వరూపముగా దర్శించును. వనమన్త (ప్రపంచమును తనయందు దర్శించును. తనకు అన్యముగొ రెండవ వస్తువును దర్శించలేడు.ఇదియే జ్ఞానదృష్టి. సర్వభూత స్థమాత్యానం సర్వభాళతావి చాత్యవి ఈక్షతే యోగయుక్తాశ్యా నర్వ_త సమదర్శన। “యోగయుక్తు డై నవాడు నమ_స్టమునందు సమదృష్టి గలవాడై తనను వనర్వభూతములందును, సర్వభూతములను తనయందున్న వానినిగా దర్శించునొ అని శ్రీకృష్ణపరమాత్య, భగవద్గీత - అత్మ నంయమ యోగమునందు తెలివియున్నారు. నానా అవళారిక :. గోచరించు ఈ విశ్వము ఆత్మకన్నా అన్యముకాదని తెలియ దేయుచున్నారు,. ఆతై్యై వేదం జగత్సర్వం ఆత్మనోఒన్యత్‌ న కించన న్ఫుదో యుద్వత్‌ ఫుటాదీని స్వాత్మానం సర్వమీక్షతే॥ కత్రి

ఇద౦=* ఈ సర్వండచాసమ _నమైను జగత్‌ = విశ్వము, ఆక్యాఏవడా ఆత్మయే, ఆత్మనో ఒన్యత్‌ =ఆత్యకన్నా వేరుగ్భా నవిద్యతేజాలేదు, ఘటాదీని=కండలు మొదలగునవి, మృదఃజామట్టినుండి, యద్వశ్‌ =ఆలాగే, సర్వంజసమ స్త మమ, ఈక్షతేజాచూడదడునద్కి స్వాశ్మానంజాతన ఆత్మయే. భావము :- కుండలు మొదలగునవి మట్టికంటెను వేరుకానట్లు, ఈ దృశ్యమాన జగత్తు అత్మకంటే అన్యంగాలేదు. ఉన్న వ్యాఖ్య కారణమునకు నంబంధించిన జ్జానము ,నమకూరినచో, కార్య ముల యొక్క కానము చక్కగా బోధపడును బంగారుకు సంబంధిం చిన జ్ఞానమున్నబో, అభరణములు బంగారుకన్నా అన్యము కావని తెలియును. కారణమునకు సంబంధించిన జ్ఞానములో, కార్యములు కారణముగా గోచరింవి అదృశ్యమగును నామరూపముళలు అదృశ్యమై, అసి, భాతి, [పియములు భానిల్లును. కొన్ని సందర్భాలలో నామరూప ములు అదృశ్యము కాకపోవచ్చు రజ్జు నర్పన్యాయమునందు కారణమైన రజ్జువును తెలియగనే కార్యరూవమైన సర్భము నశించింది, కుండ విష యములో అలా లేదు. కారణమైన మట్టి అర్ధమైనను, కార్యమైన కుండలో నామరూపములు సర్పము వలె అదృశ్యము కాలేదు. రజ్జు సర్పభ్రాంతినందు అజ్ఞానమే (వధానమై యున్నది. రజ్జు వుకు వంబంధించిన అజ్ఞానము అంతర్యములో ఏర ్పడుటయేగాని, బాహ్యములో దానిపై ఏవిధమైన (ప్రభావము లేదు. ఆది “నిరుషాధిక భమ” అయివది. అందుచేతనే ఆంతర్య౦లో అజ్ఞానము అదృశ్యము కాగానే బాహ్యంలో కార్యము అదృశ్యమై కారణము మిగిలింది. నరి

166 అత్మటోధ ఈ కుండ విషయంలో ఆంతర్యములో కదిలిన నామరూప ్రాంతియే గాక, బాహ్యంలో కుండకు నిమిత్తకారణమైన కులాలుడు ఉన్నాడు. ఇది” సోపాధిక భమ”, అందుచేత కారణము తెలిసినను కార్యము నామ రూపములతో కొనసాగుచునే యున్నది. అంతమాత్రాన మనకు నష్టము వాటిల్లదు. కార్యము గోచరింవినంత మాత్రాన మన జ్ఞానమునకు భంగము వాటిల్లదు. బాహ్యంలో గోచరించు కార్యము కాదు మనలను బంధించునదిః దానికి సంబంధించిన అ[కమ అవగాహన. అవగాహన శద్ధిపడినపుడు కార్యము నామరూపములతో గోచరించినా, అదృశ్య మైనా మనకు బాధలేదు. రాదు.

మరియొక విషయమును వరిశీలింతము. రజ్జు నర్పన్యాయము “నిరుపాధిక భమ” యైనందున కార్యము అదృశ్యమైనది. మృత్తికా ఘటము “సోపాధిక భమ” యైనందున కార్యము అదృశ్యము కాలేదు మరి “మరుమరీనికా” న్యాయ విషయమేమిటి ? మృగతృష్ణలో నీరు యుండుట. ఈ 1 భాంతికి బాహ్యంలో కారణము లేనందున ఇది నిరు పాధిక భమయే అగుచున్నది. కానీ సర్పమువలె మృగతృష్ణ అదృశ్యం కావడములేదు భమయేమో నిరుషపాధికమై యున్నది* కానీ సోపారి కమువలె కార్యము గోచరించుచున్నది. అయితే ఒక్క విషయమును మరువరాదు. ఎండమావి అను జ్ఞానము కలిగినచో అందులో జలపా నము చేయుటకు వెళ్ళము, కనుక కార్యము ఉన్నదా ? అదృశ్యమై నదా ? అనేదికాదు నమస్య చెడిన అవగాహన నరిపడినదా ? లేదా ? భ్రాంతి తొలగినదా ? లేదా ? అంతే

కనుక మట్టి జ్ఞానమువలన కుండలయొక్క జ్ఞానము తెలిసినట్లు, అత్మజ్ఞానముచేత కార్యరూవమైన విశ్వము తెలియును కుండలు మట్టి కన్నా అన్యము కానట్టు, విశ్వము అత్మకన్నా అన్యముకాదు .

'శాగాలానట్టిమోాలాలాు.

అవతారిక = (బిహ్మా చింతనము చేయువాడు బ్రహ్మమే కాగలడవీ తెలుపు చున్నాడు, ణే జీవన్ము క్తస్తు తద్విద్వా న్చూర్వోపాధిగంణాన్‌ త్యజేత్‌ నచ్చిదానంద రూపత్వాత్‌ భవ్మేదృవుర కీటవత్‌॥ శం జీవము కృఃజాజీవన్కుకుడు, తద్విద్వాన్‌ == ఆత్మజ్ఞానము కల్గి పుర్వోపాధి గుణాన్‌ =పూర్వ ఉసాధులమ్య గుణములను, త్యజేత్‌ =వదలి పెట్టి, నచ్చిదా వంద రూపత్వాత్‌ =సచ్చిదావంద రూసమగుటచేే (భ్రమర కీటవత్‌ =కీటకము తుమ్మెదగా మారునట్లు, భవేత్‌ = అగుచున్నాడు. భావము :- ఉపాధులను గుణాలను విస్మరించిన ఆత్మజ్ఞాని జీవమ్ముక్తు డగుభున్నాడు. తుమ్మెద యొక్క శబ్ద సంనర్గముచే కీట కము తుమ్మెదగా మారునట్లు, జీవుడు నిరంతర (బహ్మ చింతనవచే [బహ్మముగా మారుచున్నాడు* వ్యాఖ్య ఉపాధికి తాను పరిమితుడనని భావించుటయే జీవత్వ(భమకు కారణము. ఉపాధులను, గుణాలను విస్మరించినవో అట్టి విర్మలాత్ముడు జ్ఞానమును పొంది (బ్రహ్మజ్ఞాని యగుచున్నాడు. పరిణామ$ీలమైన ఉపా ధులను తిలకించు తాను పరిణామరహితమైన వైతన్యమై యున్నాడు, గుణాలను పదీపింప చేయుచున్నందున, గదిని పకాశింపచేయు దీపము గదికన్నను అన్యమైనట్లు, గుణాలను (ప్రకాశింపచేయు తాను గుణము లకు విఅక్షణమై యున్నాడు.

నిరంతరము సదా సద్విలక్షణమైన బ్రహ్మమునుగూర్చి తదేక ముగా వింతించుటవలన తాను (బహ్మమే కాగలడవి ఆచార్యులు తెలియ జేయుచున్నారు. అందులకు (భమరకీటక వ్యాయమును ఉదహరించు చున్నారు.

తుమ్మెద కీటకమును తెచ్చి తాను నిర్మించిన మట్టి గూటిలో వుంచును. దానికి ద్వారముగా ఒక రంద్రము ఒక వైపుననే యుండును. ఆ ద్వారముచెంత తుమ్మెద కూర్చొని కిటకమును పొడుచుచుండును. తుమ్మెదచేత కుట్టించుకోలేక, అలాగని బయల్వెడలుటకు.. వేరొక మార్గము లేవందున లోవలనే భయకంపిత మై, తుమ్మెదను గూర్చియే క్రీటఫిము తదేకముగా వింతించచుండును తుమ్మెదనుగూర్చి తదేకంగా వింతించుటచేత కీటకము తుమ్మెదగా మారిపోవును ఇదియే. [భమర కీటక న్యాయము జీవుడుకూడా నిరంతరము బ్రవ్మాచింతవన వేయుట చేత తాను (బహ్మామే కాగలడు.

ఇక్కడ ఒక వంశయము బయలుదేరు కీటకము (భ్రమరమును గూర్చి భయముతో వింతింవినది. జీవుడుకూడా భయకంపితు_డై (బ్రహ్మను వింతించవలెనా? ఇది కేవలము దృష్టాంతమే యని ముముక్షు వులు మరువకూడదు.

వహి దృష్టాంతే సర్వపామ్యం” ఉపమాన మనునది ఎప్పుడూ ఏకదేశమే. నిరంతర (బ్రవ్మా వింతనము అను విషయమునకే మన మిక్కడ (పాధాన్య మివ్వవలెను. అావాబాలణనట్టిటల చానా.

అవతారిక :. మోహ సాగరముము దాటి, శాంశివి పొంది తరించు విధమును

వివరించుచున్నాను.

వీపి) అత్మబోధ 160 తీరా మోహార్ల్షవం హత్వా రాగద్వేషాది రాక్షసాన్‌ యోగీ కాంతి సమాయుక్తః ఆత్మారామో విరాజతే॥ ర్‌0 మోహార్డవంజమోహ సమ్ముదముమ. తీర్తానోదాటి, రాగద్వేషాదిజరాగ శ్వేషములనెడి, రాక్షసాన్‌ జ=రాతసులను, హత్వాషాచంపి, యోగిెెజ్ఞాన యోగి, శాంతి సమాయు క్తఃవాశాంతతోకూడిన వాడై, ఆత్యారానుఃకాలత్మా రాముడై, విరాజ వేజ్నాపకాశిస్తాడు. భావము :- ఆత్మజ్ఞాని మోహ సాగరమునుదాటి, రాగద్వేషాది రాక్ష మలను సంవారించి, అటు పీమ్మట కొంతిని పొంది ఆత్మా రాముడై వెల్లాందుచున్నాడు. వ్యాఖ్య అత్మయైన. తొమ జీవుడని (భ్రమ చెందుటయే మోహము. మోహము పాలై నవాడు సత్యమును అసత్యముగా దర్శించును. ఇదియే భ్రాంతి వేదాంత పరిభాషలో దీనిని ఆధ్యాస అందురు. “ఆళప్కింస్త ద్భుద్ధి రధ్యాసః "అది కాని దానియందు దావి బుద్ధి "అధ్యాస" యనబడుతుంది: అవగా ప్రాణువువందు పురుషవి గాంవివ బుద్ధి. _ మవస్సులో మోహ ముదయించగవే (ప్రశాంతత ననుభవించు మండిన అంతఃకరణ ఆకాంతికి నిలయమగును. మోహపూరితుడగు వాని మనస్సు రాగ ద్వేషములతో నిండియుండును ఇవి సుఖదుఃఖము లనెడి ద్యంద్వములను కల్పించి అనంత దుఃఖమును, అసంఖ్యాక మైన జన్మలను అందించును.

మోహము సొగరము వంటిది. అందుచే మోహార్టవమని శ్రీ శంక రులు తెలియజేసినారు ఈ మోహము సాగరమువలె అనంతము, అగా ధము అని భావము. రోగ ద్వేషాదులు రాక్ష్మనుల వంటివి రాక్షసుల ముందు జీవించువానికి [ప్రాణభయం తప్పదు. రాగద్వేషాల మధ్య కొనసాగువానికి [పతిక్షణమూ మరణమే. టపతిక్షణమయూ జననమే, విచారణ ద్వారా మోహ సాగరమును చాటి, రాగద్వేషాది రాక్షసులను హతమార్చిన వానికి కొంతి లభిచును. కొంత స్వరూపుడై నవాడు ఆత్మవిదుడై , అ_ప్పకాముడై , ఆత్మారాముడై వెల్గొందును.

ఈ శ్లోకమును చదువగానే. దీని అంతరార్థము సామాన్యునికి కూడా అనాలోచితముగొ అర్థమగును. ఆదికవి, అవమరకవి, అమృత కవియైన వాల్మీకిమహర్షి యొక్క అద్భుత అపూర్వ సృష్టియైన రామా యణ వైభవము కనులకు కట్టినట్లు కన్చించుచున్నది.

రామునికి దూరమై సీత లంకలో వున్నది. సీతలేని రాముడు శాంతిలేనీ జీవుడు రాముడు దాటిన సాగరమే జీవుడు దాటవలసిన మోహమహార్జవము. 'రాొమునిచేత వధించబడిన రావణ కుంభకర్ణాది రాక్షసులే, జీవునివేత వధించబడవలసిన రాగ ద్వేషాదులు. సీత రాముని. చేరినట్లు, శాంతి జీవుని సమోపించాలి. పట్టాభిషిక్తుడై న రాముడు అయోధ్యరాముడు. సాక్షాత్కారము నొందిన జీవుడు అత్మా

రాముడు. "సర్వేషు రమ న్హే ఇతరామః” "అందరిలో రమించు దివ్య వై తన్యమే శ్రీరామచం(దమూర్తి' ప్రతి ఒక్కరూ అత్మారాములైై తరించాలనేదే వేదాంతాశయము. వానా నాలక సనినానోనాన్లో. అవకారిక ౩. ఆక్యారాముడై నవారు ఆంతర్యములో అమరదీపమై వెల్లొందు నవి తెలుపుచున్నాడు,

అత్మటోధ క్షే బాహ్యాఒనిత్య సుఖానక్తిం హిత్వాత్మ సుఖ నిర్చ్యృతః ఉల్ళీ ఫుటస్థ దీపవ త్స వస్తా స్వాన్త రేవ _పకాశతే॥ ర్‌1 బాహ్య వాబాహ్య్గమునందలి, అవిత్యషాఅశాళ్వతములై న, నువాన క్తింవా విషయ సుఖానుర కివి, పాళ్వానావిడిచ్చి' అత్మసుఖ న్విర్భ త్తః==ాఆత్మా నందములో ఓలలాడుచు? ఘటస్థజకుండయందలి, దీపవత్‌ జారీపమువలె, న్వస్థఃజాన్వస్థతనొంది స్వాంత రేవజ=త్రనలో నే, ప్రకాశ తేవాప్రకాశించును, భావము ?- నకల విషయానుర క్తిని విడిచి, అత్మానందములో ఓలలాడు జీవన్ముక్తుడు కుండయందళి దీసమువలె ఆంతర్యములో (ప్రకాశించును వ్యాఖ్య ఆత్మకన్నా అన్యవస్తువును నీవు (ధేమింవినను, ఆరాధింవినను, దానివి నీవు పోగొట్టుకొనుట సత్యము అది నిన్ను ఘోరముగా విల పింపజేయుట అంతకన్నా సత్యము. ప్రాపంచిక విషయములయందో వస్తువుల యందు భ్రాంతిని కలిగి, అవి ఆనంద_పదములని భావింవి, వాటిని పొందుటకు (ప్రయత్నించుదుము. కానీ అవి దుఃఖస్వరూపము లని (గ్రహించలేము. విషయయులు, వస్తువులు తమకు తాముగా ఆనం దమును పంవలేవు. ఉంచలేవు సుఖదుఃఖాలనేవి మన మనస్సుపై ఆధారవడి ఉంటాయి. వస్తువుపై మనస్సు మారగనే ఆ వస్తువు విర్వీర్యమై నిలబడుతుంది అనిత్యమై, అవేదన పూరితమైన విషయసుఖాల యందలి ఆసక్తిని విడవి జీవన్ముక్తుడై కుండయందలి దీపమువలె ప్రకాశించ మని ఆచార్యులు తెలియజేయుమున్నారు.

వైతన్యము సర్వత్ర వ్యాపించియున్నది. వై తన్యమునకు బయట లోపల అనేది ఉండదు. ఇది ఉపాధి స్థాయినుండి జరిగిన నిర్ణయము. అయితే ఇక్కడ ఒక్క విషయమును జాగ్రత్తగ పరిశీలించి ఆవగతము చేసుకొనవలెను విద్యుత్తు ప్రకాశము నివ్వగలదు. అయితే పరికరమైన ఐల్బు ఉండాలి టార్చ్‌లైటును వీకటిగదిలో వేసినపుడు గదిగోడలు, గదిలోని వస్తువులు తెలియగలవు. అదే టార్బీని రాత్రులందు ఆకాళ ములో వేసినవో కాంతి కన్పించదు. అంత మాత్రాన కాంతిలేదని చెప్పేందుకు వీలులేదు. వైతన్యము సర్వత్ర ఉన్నది. అలాగే ఈ దేహమనే కుండలోనూ ఉన్నది. మరి లోపల అని ఎందుకు చెప్ప వలెను ? తెలుసుకొను బుద్ధి లోపల యున్నందున లోపల అని చెప్ప బడినది. మనలోని ఇం్యదియములను, దేహమును, మనోబుద్ధులను, జ్ఞాన మును, అజ్ఞానమును ఏదయితే ప్రకాశ?ంపచేయుచున్నదో అదియే ఆత్మ. విశ్వ వెలుగునకు సైతము ఈ ఆత్మయే కారణమై _పకాశైకన్వరూపమై యున్నది. 'నానొచ్చి.ద్ర ఘటోదర స్థితమహా దీప (ప్రభా భాస్వరం జ్ఞానం యస్యతు చతురాది కరణ ద్వారా బిహిస్పృందతే జౌనామీతి తమేవ భాంత మమభాత్యేతర్‌ సమస్తం జగత్‌” "అనేక రంధములు గల (నవరం(ధములు) ఒక కుండయం దుంచిన పెద్ద దీపముయొక్క (ప్రకాశమువలె ఏ జ్ఞానము జ్ఞానేం [దియముల ద్వారా వెలుపల వ్యాపించుచున్నదో అట్టి న్వయం్రకా శమై వెల్లొందు అఆత్మవలననే ఈ విశ్వమంతయు. (వకాశించుచున్నది" అని ఆచార్యులవారు దక్షిణామూర్తి సోత్రములో తెలిపియున్నారు. అభా వస్టీక్తన్తపెపుసాాను----.

అక్మలోధ 78 అవతారిక :. ఆత్మజ్ఞాని సకలమునకు విలక్షణుడని రాబోవు. శ్లోకములో వివరించుచున్నారు. వి, ఉపాధి స్టోప్‌ తద్ధర్మె రల్సిప్తో వ్యోవు వన్మునిః సర్వ విన్మూఢ వత్తిసే. దన్నక్తో వాయు వచ్చరేత్‌॥ ర్‌ల్లె ఉపాధి స్థోపి == ఉపాధులలో ఉండీనను, హో్యమవర్‌ = ఆకాశమునల్నె తద్ధరై హావాటిధర్మములచే, అలి ప్తఃజాఆంటకుండుమ మునిశశడెమనన శేలుడుసర్వవిత్‌ = సర్వవిదుడుుమూఢవత్‌ =మూర్జునివలె, తి ష్టేత్‌ = మెలగుము వాయువత్‌ జవాయువునలె, అస క్తజానిస్పంగుదై, చరేత్‌ జనంచరించును. భావము :- ఉపాధులలో వసించుచున్నను ఆత్మజ్ఞాని ఆకాశమువలె ఉపాధి ధర్మములకు అంటకుండును. సకలము తెలిసినను ఏమియు తెలియని వానివలె మెలగును నిన్సంగుడైై గాలి వలె నంచరించును. వ్యాఖ్య జ్ఞానికి ఉపాధి యనునది లేదు. అది మూచువారికి మాత్రమే యున్నది. ఘటాకాశము అందుము. అకాశొనికి ఘటము ఉపాధియా ణి ఘటములో ఆకాశమును ఉంచిన టెవరు ? ఘుటము కూడా అకాశము లోవే తయారై నది. అలాగే జ్ఞానికి ఉపాధిలేదు. ఉపాధులు కూడా జ్ఞానియందే ఉన్నవి. అందుచేత ఉపాధి ధర్మములు జానిలో అగు పించను.

సకలము తెలిసినను ఏమియు తెలియని వానివలె మెలగును. నకలము తెలియుట అనగా సకలము ఆత్మగా తెలియుట అని భావము, ఆత్మ దర్శనము చేయువాడు ఆత్మయే అయినందున, ఆత్మలో హెచ్చు తగ్గులు, జ్ఞానాజ్ఞానములు లేనందున, తాను తెలియనివానివలె యుండును, అదియును గాక తనకు తెలిసిన ఆత్మజ్ఞానము అనిర్జేశ్య మైనందున తెలియనివానివలె యుండును. గాలివలె నినృ్నంగుర్లై యుండును. గాలి మగంధముమై వాలును. సకలమును స్పృశించును కానీ దేనికి అంటదు. జ్ఞాని అలాగే గాలివలె నిస్సంగుడై వంచరించును. ఎవనినై తే వస్తువులు (కేరేపించలేవో, ఉదేకములు రెచ్చగొట్టలేవో, సంకల్పాలు కదిలించలేవో అతడే ఆత్మ కొని అతడే స్థిత ప్రజ్ఞుడు. అతనిలోని ఆనందము పెరిగేదికాదు. తరిగేది కాదు ఆత్మను అనుభవించిన వాడై నందున అతనికి శక్తి తేజము లున్నవి. "ఆత్మనా విస్షతె వీర్యం విద్యయా విస్షరేఒమృతమ్‌" ఆత్మడ్జాని అత్మద్వారా ఆత్మబలాన్ని పొందుతాడు. విద్య ద్వారా అమృతత్వమును పొందుకాడు' అని కేనోపనిషత్తు తెలియజేయు చున్నది. వాజాభయావావ్త్తపమెవునం లస. ఆవకారిక ;. ఉపాధి ఆంతరించగనే ఆత్య్మక్టావి సర్వవ్యాపియైన వైతన్య ములో లయించును అని తెలుపుచున్నారు. ఉపాధి విలయా ద్విష్లా నిర్విశేషం విశేన్మునిః జలే జలం వియద్వో్యోవి్న తేజస్టేజసి వాయధా॥ ర5్‌తి

మువిఃనాఆత్యజ్ఞాని ఉపాధి విలయాత్‌=ాఉపాధులు నళించగనే విష్టావా సర్వగత చై తన్యములో విర్విశేషంకాపూర్హంగ్యా విశేత్‌ జాకరియును, జలేవజలములోక్సి జలం=జలము, వియర్‌=ఆకాశము, వ్యోమ్నివాఆకాశము లోక్సీ తేజఃవావెలుతుర్కు రేజసి==తేజములోక్సి వాజ=మరియ్యు యధాజవలె, భావము :- జలము జలమునందును, ఆకాశము అకాశమునందును,

అగ్ని అగ్నియందును కలిసిపోవు విధముగా ఉపాధులు

నశించగనే ఆత్మజ్ఞాని నర్వగతమైన వైతన్యములో

ఐక్య మగును.

వ్యాఖ్య యదార్థానికి ఆత్మజ్ఞానికి ఉపాధి లేకున్నను చభూచువారికి యున్నట్లు గోచరించుచుండును ఉపాధి అంటూ వుంటే అది (ప్రారథ్ధా ధీనమై యుంటుంది. ప్రారబ్ధం తీరిపోగానే రాలిపోతుంది. మరి ఆత్మ జ్ఞాని *రీరమా ? అత్మజ్ఞానికి శరీరము లేదు జలమునందు జలము, అకాశమునందు ఆకాశము, అగ్నియందు అగ్ని ఎలాగైతే కలిసిపోవు చున్నవో అలాగే ఆత్మజ్ఞాని సర్వగతమైన (బ్రహ్మలో ఐక్యమగును. ఇచ్చట ఐక్యమగుటయని తెలుపుటకూడా నంబంధిత సత్యమే,

కుండ ఉన్నప్పుడు, కుండలోని ఆకాశము అనుట అలవాటు. కుండ పగిలిపోయినపుడు కుండలోని ఆకాశము కదిలి అనంతాకాశములో కలీయుచున్నదా ? కుండను గొనిపోవునపుడు కుండవచ్చునేగాని కుండ లోని ఆకాశము రాదు కదా? కుండపగిలిపోగానే కుండలోని ఆకా శము అనంతాకాశములో కలిసినదనీ కెలుపుట ఎలాగో, ఉపాధులు వశించగవే బ్రహ్మజ్ఞాని సర్వగళమైన చై తన్మములో అయించుటకూడా అలాగుననే అవుతుంది.

1766 అత్మబోధ కనుక్‌ ఆత్మజ్ఞాని బ్రహ్మమయ్యే ఉన్నాడు. కలియుటలేదు. వీడి పోవుటలేదు. ఇదంతయూ. ఉపాధిస్థాయిమండి జరిపిన చర్చయని (గ్రహించాలి. అవకారిక ;. (బహ్మమును పొందినచో మరియొకటి వాంఛించ నవసరం లేదని ఈ శ్లోకములో తెలుపుచున్నారు. యుల్లాభాన్నాపరో లాభః యాత్క్సుఖాన్నా పరం సుఖం యత్‌జ్ఞానాన్నా పరం జ్ఞానం తదృహ్మేత్యవ ధారయేంత్‌॥ ర్‌& యల్లాభాత్‌ పది లభించగ్యా ఆపరః£జాఅన్యమైన్క లాభఃవాలాభము న్నా లేదు, యత్స్పుఖిత్‌=జాఏ సుఖము అందగా, అపర౦= అన్య మైన, మఖంజు ఆనందము, నకాలేదు యత్‌ జ్ఞాక్వాఏ జ్ఞానమువలప ఆపరంవాఅన్య మైన, జ్ఞానంకాజ్ఞానము, సపాలేదు, తద్‌ ==అది, (బహ్మవా_బహ్మము, ఇళిజాఆన్మి ఆవధారయేత్‌ =ధ్యావించవలెను. భావము :- ఏది అభింవినపిదవ అంతకు మింవి పొందవలసిన లాభము మరియొకటి లేదో, ఏసుఖము అనుభవించినపిదప ఆంతకు మించి వాంభించ వలసినసుఖము మరియొకటిలేదో, ఏ జ్ఞానమును పొందిన పిదప అంతకు మింవి పొంద తగిన జ్ఞానము మరియొకటి ఉండదో, అట్టి [బహ్మమును తెలిసి కొనుము.

వ్ర] అత్మబోఢ 177 వ్యాఖ్య

ఏడి లభించిన తరువాత మరియొకటి పొందనవనరము లేదో అదియే బ్రహ్మము. వన్తువులను లేదా వ్యక్తులను పొందుట వన్తువుల కొరకు, వ్యక్తులకొరకు కాదు. ఆనందము కొరకు.

“ఆళ్య్మనస్తు కామాయ సర్వం (_పియం భవతి అని బృహదారణ్యకోపనిషత్తు నందు యాజ్ఞవల్క్యమహ రి తెలియ చేస్తాడు ఖా బె

కొన్ని వస్తువులు లభించినపుడు మనకు నుఖం కలుగుతుంది. వస్తువులతో వన్చిన నుఖం వస్తువులమై మోజు తీరగానే అదృశ్య మవు తుంది. లేదా మన దృష్టి మరొక వస్తువుమిదికి వెళ్ళినా మొదటి వస్తువు నిస్సారమవుతుంది. ఒక చక్రవర్తి యున్నాడు. అతనికి రాజ్య ముంది. అందమైన అర్ధాంగి ఉంది. పజామన్నన లున్నాయి. చక్కని యవ్వనముంది. కావలసినంత భాగ్యముంది. గుణవంతులైన బిడ్డ లున్నారు. అకను చాలా తృప్తిగా యున్నాడు, తనకేవిధమైన వాంఛలు లేవు.

అలాగే మరియొక సాధుపురుషుడున్నాడు. తనకు మైన తెలిపిన చ(క్రవ ర్షిగారివలె సుఖాన్నిచ్చునవేమి లేవు. అయినా అతనూ చాలా నంతృ_ప్రిగా యున్నాడు. తనకేవిధమైన కోరికలు లీవు,

చ (కవర్తికి కోరికలు లేనందున తృప్తిగా యున్నాడు. సాధుమహా త్నునికి కోరికలు లేనందున అతడు తృప్తిగా యున్నాడు. కానీ ఇద్దరూ ఆనందముగనే గోచరించినను ఇద్దరి అనందములో ఎంతో తేడావుంది.

తనకు అన్నీ ఉన్నవని భావించుటచేత చక్రవర్తికి కాత్కాలి కంగొ ఆనందము కలిగింది అతని ఆనందము అనేక బొహ్యపరిన్థితు లపె అధార పడియున్నది. తనకున్న రాజ్యనుఖము మరియొకరి చేథ

అపహరించ ఐడుతుందేమోననే భయం వున్నది. ఈ క్షణంలో చశ వర్తి సుఖంగా గోచరింవినా మరుక్షణం మరికొన్ని సుఖాలను మనస్సు వాంభించుటవే తాను దుఃఖవలయంలో తగుల్కొమను. కానీ పాధువు పరిస్థితి అదికాదు. ఏది పొందినపిదప మరి యొకటి పొందనవసరము లేదో అట్టి ఆత్మను పొందుటచేత తనకు శాశ్వతానందము లభించింది తన ఆనందము బాహ్యపరిస్థితులమై ఆధారపడిలేదు తన సర్వమునకు పంబంధింవిన విషయమై యున్నది. తన అనందము ఇతరులచే అపహరించబడేదికాదు. మనస్సులో కోరి కలు కదలవు గనుక ఆఅవ్రకాముడై వదానందస్వరూవుడై 'యున్నాడు. ఇట్టి ఆత్మయే పరమలాభము* పరమసుఖము, పరమజ్ఞానమై యున్నదని, అట్టి (బహ్మమును శెలీనికొని శరించమని ఆచార్యులు శెలియజేయుచున్నారు. శరానానన్తపమ్తైనాాఖనా. అవకారిక :. ఏది తెలిపిన పిదప మరియొకదావివి తెలియ వవసరములేడో దావివి తెలుపుచున్నారు. యుద్ద ఎప్వానాపరం దృశ్యం యద్భూత్వా న పునర్భవః యాత్‌ జ్ఞాత్వా నాపరం జ్ఞేయం తదృ్బృహ్మేత్యవ ధారటేత్‌॥ 55 యస్ప్యృ ష్ట్వావయదిగాంచగా, అఆసం౦=అవ్యము, దృశ్యం౭గాంచదగివది, నవా లేదు, యచ్చూత్వాషాఏది అనుభవించగ్యా పునర్భవః ౬ మరల జవించుట్క ననాలేదు యద్‌ జ్ఞాళ్వా == వచి తెలిపిన పదప్క ఆపరం == అన్యమైనరి,

ద్లేయంకాతెలియదగినది నవాలేదు, శత్‌ = అది, (దిహ్మా == (విహ్మాము, ఇశి= అని, అవధారయేత్‌ =తెలుసుకొనవలెను. భ్రావము :- దేనిని దర్శించిన పిదప మరియొకటి దర్శించనవసరము లేదో, దేని ననుభవించిన పిదప మరల భూమియందు పుట్టుక వుండదో, దేనిని తెలుసుకొనిన పీదప మరియొక చానిని తెలుసుకొన నవసరములేదో అదియే (బహ్మమని తెలుసుకో. వ్యాఖ్య కార్యములో యున్నది కారణమే అయినందున కారణమును దర్శించగనే కార్యములన్నియు దర్శించినట్లగుమ. వైతన్యము వందే వర్వము యున్నందున వైతన్యమును తెలుసుకొనిన జ్ఞానికి దావికి అన్యముగా తెలుసుకొన దగినది, దర్శించదగినది మరియొకటి లేదు. నకలము శనయందే ఇమిడి యున్నవి. తాను పూర్ణమై యున్నాడు. అందుచే తనలో ఏవిధమైన కోరికలు కదలవు. తాను అనందస్వరూ పుడై యున్నాడు. అందుచే ఆనందము కొరకు అన్యవస్తువుల నాకింద వవిలేదు. తాను పర్వమైయుండి; వర్వమును తనలోనే గౌంబ్‌ గల్లును, "యస్తు సర్వాణి భూతావి ఆత్మ న్యే వానుసళ్యరి" "ఆత్మజ్ఞాని సమస్త ప్రాణులను తన అత్మయందే గాంచునవి ఈశా వాస్యోవనివత్తు తెలుపుచున్నది కమక అత్మకన్నను అన్యమైన దేదియు లేదు. ఆత్మను తెలుసుకొనిన వానికి మరొకటి తెలియ నవవరములేదు,

ఆత్మ జ్జానము కలుగుట యసగా అడ్జానము ఆఅంతరించినదవి భావము. అజ్ఞానము అంతరించిన వ్యక్తికి వాసవలు లేవు కర్మలు లేవు. అందుచేత అతడు మరల పుట్టవలసిన అవసరము లేక, జన్మరాహిత్య మును పొంది నిరంతరానంద న్వరూపుడై తరించును. అశయపకంలా అవతారిక :. (బ్రహ్మయొక్క అఖండ విభూతులను రాటోవు శ్లోకము విన రించుచున్నది. తిర్య గూర్హ్వ మథః పూర్ణం సచ్చిదానంద వుద్వయుం అనంతం నిత్యవేంకఠకం య్తత్త దృ్మే త్యవధారయేంత్‌॥ 56 ఊర్జ్వ్యంజా వై న్య ఆధఃజ్చాకింద తిర్యక్‌ జలన్ని దిక్కుల, పూర్ణం== విండినదియ్యు సచ్చిదానందం=వాఅ _పిభాళిిపియమై భాపించునదియ్ము. అద్వ యంజ='రెండు కానిదియు్యు అనంత ౦డాఅనంత మైనదియు విఠర్యంజానిత్య మైనదియు,. ఏకం == ఏకమైనదియు, (యత్‌ =ఏీదున్నదో తర్‌ అది బిహ్మావ2=ాబ్రహ్మము ఇతివాలన్వి అవధారయేత్‌ కజాతెలసుకొనవలెను. భావము :- అంతట నిండియున్నదియు, నవ్చిదానంద న్వరూపమై నదియు, రెండుకానిదియు, అనంతమైనదియు, నిత్యమై నదియు, ఏకమైనదియు-అదియే బ్రహ్మమని తెలును కొనుము.

వ్యాఖ్య రెండవ వన్తువును గాంచుటకు ముందే మనలో వై తన్యమున్నది.

దై్యైతమును గుర్తింయనది కూడా వైతన్యమయ్యే యున్నది. వైతన్య ములో దై్యాతమును గాంచలేము. అందుచేత వై తన్యము అద్వయమై యున్నది. బాహ్య పరిస్థితలను, వాటినిగాంచు అంతఃకరణను రెండిం టిని (ప్రకాశింపచేయుటచే ఆత్మ ఏకమైయున్నది ఏకమై, రెండవ వస్తువు లేనిదై నందన ఆత్మ అనంతమై యుండవలెను. అనంతమైనది వస్తువు కానేరదు. పరిమితమైనది కాదు అందుచేత దానికి దిక్కులు, పైన, క్రింద, కుడి ఎడమ అనునవి లేవు. అదియే (బహ్మమని ఆచార్యులు తెలుపుచున్నారు. అట్టి అద్వయ పరూపమైన [బవ్మను తెలునుకొనగనే నంసారము వమూలంగా మాయమగును

(భ్రాంతి ప్రత్యయ విమిత్తమవాయం సంసార్మభమో

నతు పరమార్థ$ ఖతి సమ్యగ్దర్థునా దత్య వ్ల

'మేవోసరమ్‌ ఇతి పిద్ధమ్‌ "సంపార్యభమ యనునది కల్పిత (భ్రాంతియేగాని పారమార్థికంగా లేదు కనుక నమ్మక్‌ జ్ఞానమనది సంసారమును సమూలంగా న!౦ప జేయునది అని నిర్ణయమగుచున్నది' అని ఆచార్యులు తన గీతా భాష్యంలో తెలియజేసి యున్నారు. ఆనతారిక :.. ఆనిత్యమైన జగ(ద్భాంళివి వదలి విత్యమెన _బహ్యానును

ఫొందువవి 2 పుచున్నా న ట్‌ ళం ర 4

అతద్వ్యా వృత్తిరూపేణ వాదాం తైః లక్ష విత ఒద్వయుం అఖండానంద వేకం యృత్త దృహ్మే త్యవ ధారయేత్‌॥ ర్‌? వ్యావృత్సి రూ పేజజా(నిషిద్ధ) (సృకియచేత, అతత్‌ == ఇదికాదు, వేదాంతై 8౫ 'వేదాంతముచేత్కు లక్ష్య వేచాతెలుసబడిన. ఆద్వయండాఆద్వయమ్ము అలం డానందంజసదానంద స్వరూవము, ఏకంకాఏక ము, యర్‌ కాఏదో, రత్‌2= అద్శి (బ్రహ్మహ_దబహ్మాము; ఇతికెలవి, ఆవధారయేత్‌ =తెలుసుకొనవ లెను. భావము :- అసద్వన్తువులను నిషేధించి, అవ్యయమై, ఏకమై, అనంద స్వరూసమైన అధిష్టాన వస్తువే బ్రహ్మమని (గ్రహించుము. వ్యాఖ్య ఆత్మయే సత్తు. అత్మ కన్యముగా తెలియనదంతయూ అన్తే అది అధ్యానజనితమై యున్నది. విచారణద్వారా అసద్వస్తువును నిషే ధింవి, అత్మానుభూతి నొందమని ఈ శోకంలో అఆవార్యులు తెలియ జేయుచున్నారు. చేహము మొదలు కారణళరీరమ.వరకు దృశ్యమాన జగత్తుతో కూడి నర్వమూ అనిత్యమే:? అసనత్తుయే. నశించు దేహము, చలించు ఇం ద్రియాలు, మారే మనస్సు, పరిణామము చెందు బుద్ది, ఆద్యంతము లున్న సుషుప్తి, అంతరించిపోవు అజ్ఞానము ఇవి యీవియు తానుకాదని తెలునుకొని నిషేధించవలెను. " సర్పమమ వికేధించి, రజ్ఞావును (గ్రహించులాగున అనత్తును నిషేధించి సద్యస్తువును తెలియవలెను.

జ్ఞాన న్నేశం సమాధాయ చోద్ధరే ద్వహ్ని సత్సరమ్‌ విష్కలం విశ్చలం కాంకం తదృ్రహ్యాహ మితి స్మృతమ్‌ "జ్ఞాననేత్రమును పొంది, అగ్నివలె, నిష్కలముః నిశ్చలము, కొంత వ్వరూవమునగు (బహ్మమును నేనే నని న్మరించి తన్ను కాను ఉద్ధ రించుకొనవలెను” అని అమృత బిన్టూపనిషత్‌ తెలుపుచున్నది. అజ్జానజనితమై అసద్వన్తువులను నిషేధించగనే నకించనిదై, అనంద న్వరూపమైన అధిష్టాన బ్రహ్మము అనుభవమునకు అందును, యత్స:౦ (బ్రహ్మా సర్వాత్మా విశ్వస్యాయతనం మహత్‌ సూక్యాత్చూక్ష్య తరం నిత్యం త్వమేవ త్వమేవతత్‌ ఏది పరలబహ్మముగను, అందరిలో భాసించు అత్మగను, విశ్వాధారము గమ, సూక్ష్మముకంటె నూక్ష్మముగను, నిత్యముగను యున్నదో అదియే వీవు, నీవే అది. అని కై వల్యోపనిషత్తు తెలుపుచున్నది. అవతారిక :. అఖండ (దబహ్యానంద స్వరూపమునా తరతమ భేదముల నను సరించి దేవతణు అమభివించిన విధమును తెలియ వేయుచున్నారు. అఖండానంద రూపస్య తస్యానందలవా(శితాః (బహ్మాద్యా స్తారతవే్యేన భవనా ర్ట నన్రినోఒఖిలాః ॥ 58 (ద్రిహ్మాద్యాఃజ= బిహ్మోది. దేవతలు అఖిలాశజసర్వులు, శారతమ్యేనకా తరతమ భేదములను బట్టి. తస్యకాఅతవిఅభిండానంద రూసస్య=ాఅఖండా

రి 4 ఆత్మబోధ నంద స్వరూపములో ఆనందలవ్నా॥తాః = స్వల్పమగు ఆనందమును. ఆనందినః=ాఆనందించినవారు, భవంతి==౭ఆగుచున్నారు. భావము := బ్రహ్మాది దేవతలు అట్టి అఖండానంద (బహ్మరసమును న్వల్బముగా వారివారి తరతమ భేదముల ననునరింవి రువిచూవి యున్నారు. వ్యాఖ్య

(వతివ్య క్తి అనందమును వాంఖింవియే (ప్రపంచములో కర్మ లాచరించుచుండును. అనందమును కొన్ని పరిస్థితులలో పొందును. కొన్ని పరిస్థితులలో వ్యతిరిక్తమగు శోకమునుకూడా అనుభవించును, అనందము పొందినపుడుకూడా అందరి ఆనందము ఒకేరీతిలో లేదు. ఈ వ్యత్యానమ.లన్నియు మన కోరికలమై, కోరిన పస్తువులపై, వాటిని పొందు స్థితిగతులపై అధారవడియుంటుంది. ఈ లోకములో మనము అనందించు నుఖములో వ్యత్యాసమున్నట్లే (బవ్మాదిదేవతలు కూడా వారు పొందు ఆనందమునందు వ్యత్యాసములను కలిగియీ యున్నారు. ఈ విషయము తై త్రిరీయోపనిషత్తునందు తెలియజేయబడియున్నది.

భూమండలాధివత్యమును వహించు చ(కవద్షి సామాన్యులకంటే శతరెట్టు ఆనందము ననుభవించును. వుణ్యకర్మాచరణవే పొందిన తమ వదవులవలన మృర్ర్యగంధర్వులు చకవర్తి ఇఅఆనందముకంటే వందరెట్లు ఎక్కువ ఆనందమును కలిగియున్నారు. వారికన్నను వందరెట్లు ఆనం దమును దేవగంధర్వులు పొందియున్నారు. పితృదేవతలు దేవగంధ ర్వుల కన్నా వందరెట్లు ఆనందమును కలిగియున్నారు. పితృదేవతల కన్నా వందరెట్లు ఆనందమును అజనదేవతలు కలిగియున్నారు. కర్మ దేవతలు అజనదేవతలకన్నా వందరెట్లు అనందమును కలిగియున్నారు.

యమ, అగ్ని, వాయుదేవతలు కర్మదేవతలకన్నను వందరెట్లు అనంద మును కల్లియున్నారు. ఇందువి ఆనందము యమాది దేవతలకన్నా వందరెట్లు ఆధిక్యము. ఇందునికన్నా బృహస్పతి వందరెట్లు అనంద మును అధికముగా కల్లియున్నాడు. ఇలాగే విరాట్‌, హిరణ్యగర్భ, ఈశ్వరాదులు. అయికే వీరు పొందు ఆనందములో వ్యత్యానమున్నను ఇదంతయు అత్మానంద పాగరమునుండి వెలువడిన అమృతానంద ధారయేననీ మరువకూడదు. అవతారిక ;. &ీరమునందు వెన్నవలె (బహ్మము సర్వవ్యాపకమని విర్ణ యుంచుచున్నారు, తద్యు కృ వుఖిలం వస్తు వ్యవహార్తస్త దన్వితః తస్మా త్పర్వగతం (బహ్మ క్షీరే సర్పిరి వాఖిలే॥ 59 ఆఖిలంజ=సమస్తమైన్క వస్తుకావస్తువులు, తద్‌ =దావిచేత యు _క్తంజాపరి వ్యా ప్తమైయున్నవ, తదన్వితథ==ాదావివలననే, న్యవహారఃకాకర్మిములు, తస్మాత్‌ = అందుచేత, (బహ్మా=్యబ్రహ్మము, సర్వగతంకాసర్వగత మైనద్మి క్షీరేజాసాలయందు, సర్చీః=ా వెన్న, ఇవజవలె. భావము ౫ వమ స్తమైన వస్తు [ప్రపంచము (బిహ్మముచే పరివ్యాప్తమై యున్నది. బ్రహ్మము వలననే సమన్త కర్మలు జరుగు చున్నవి కనుక క్షీరములో వెన్నవలె (బహ్మము సర్వ వ్యాపకమై యున్నది. వ్యాఖ్య స్థావర జంగమాత్య్మకమగు సమృన్త ప్రపంచమునందు బ్రహ్మము వ్యా వ్రమె, దాగియున్నది. ఈ విషయమునే ఆచార్యులు ఈ ళ్లోక

186 ఆ త్మ టో ధ ములో తెలియజేయుచున్నారు. వస్తు (పపంచమంతయు (బహ్మమువే పరివ్యా ప్రమై యున్నదని తెలుపుచున్నారు. కార్యమైన విశ్వమునందు కారణమైన (బహ్మము తొలగించేందుకు వీలులేదు. అభరణమునందు బంగారును తొలగించివచో ఏమి మిగులును? అలాగే (బహ్మమువే పరివ్యాప్తమైన జగత్తులో (బహ్మమును తొలగించ వీలుపడదు కనుక జగత్తు బ్రహ్మమే అయియున్నది.

*“ఈళావాస్యం ఇదం సర్వం యత్‌ కించ జగత్యాం జగర్‌” “సమ న్తమైన ఈ విశ్వము భగవానునిచే పరివ్యా_ఫ్రమె యున్నది అని ఈశావాస్యోపనిషత్తు తెలుపుచున్నది.

బహ్మమువలననే పకల కర్మలు జరుగుచున్నవి అని తెలుపు చున్నారు. కర్మలు కదులుటకు ఆలోచనలు కారణమైయున్నవి అలో చనలను కదిలించునదిః కర్మలావరించునట్లు చేయునది (బ్రహ్మమే యని దాని భావము. అనగా (బ్రహ్మము సమిష్టిలో వ్యాపించియువ్నట్లే, వ్యష్టి లోనూ వ్యాపించియున్నాడవని తెలియజేయుబున్నాడు.

అంతటా బాౌహ్యాభ్యంతరాలలో [బహ్మమే యున్నప్పుడు మన కెందుకని తెలియుట లేదు ? అనే నందేహము రావచ్చును. ఈవిషయ మును పాలలోని వెన్నవలె అనెడి చక్కని ఉపమానముతో ఆచార్యులు వివరించుచున్నారు. పాలలో వెన్న యున్నది ఆది మనకు గోచరించు చున్నదా? లేదు. పాలు పెరుగు చేయాలి పెరుగులో కవ్వమువేసి విలికినవో వెన్న అందురు. ఆలాగే పాలవలెయున్న మనన్సును శ్రవణ మనెడి అగ్నితో కాచవలెను. మనన మవెడి తోడువేసి పెరుగు చేయ వలెను. కవ్వముతో మధించుటవలె నిదిధ్యాన జరిపివచో అట్టి ధ్యాన నిర్మధనాభ్యాసములో పాలనుండి వెన్న వచ్చినట్లు బాహ్యాభ్యంత రాలలో బ్రహ్మము గోచరించును.

ఆవు ప్రాందానా-

అవతారిక ;. (బ్రహ్మమునందు భాగములు, భేదములు దర్శనీయము కావని కెలియజేయుచున్నారు. అనణు మస్థూల వుహుూన్వ వుదీర్హ వజ మవ్యయుం అరూప గుణ వర్ణాఖ్యం తదృహ్మే త్యవధారయేంత్‌॥ 60 ఆనణుఃకెనసూక్ష్మముకాపిది, అస్టూలంజాస్టూలము కౌనిది. అృహస్వం2=2 పొట్టిది కానిది, అదీర్హ ౦=సొడవుకావిది, అజంకాపట్టుకలేనిది, అవ్యయం మార్చురేవిద్కి ఆరూప గుణ వర్ణాఖ్యంజారూపములేవిది, గుణము లేనిది వర్ణము లేనిది; నామము లేనిద్కి తత్‌ =ాఅద్కి _బహ్యాజ్బవిహ్యము, ఇఓ అవి, ఆవధార యేశ్‌ ==ధ్యానించుముం భావము?- సూక్ష్మ ్మముకానిది, స్థూలముకానికి, పొట్టిదిగానిది, పొడవు కానిది, పుట్టుకలేనిది, మార్చులేనిది, రూప గుణ, రహితమైనది ఏదియో అదియే బ్రహ్మమని ధ్యానించుము, వ్యాఖ్య (బహ్మము నిర్యికార వత్తా స్వరూపము. నిర్వికల్ప విరంజన న్వరూవమై యున్నది. అడి వస్తువుకాదు అందుచేత రూపము లేదు రూపరహిత చై తన్మము రూపమైన శరీరము తాను కానందువలన అది స్టూలము కానిది అయితే సూక్ష్య్యమైన అనందమయకోశము అది అని (భాంతి వెందవచ్చును. అది సూక్ష్మ్మమూ కాదు. వస్తువు కానం దున పొడుగు పొట్టిలేదు అద్వయ పత్తా న్వరూపమైనందున నశింటో నిదిలై అవ్యయమైనది అవ్యయమైనందున రూపములేదు. మనస్సు

కానందున గుణములేదు. వుట్టుక లేనందున వర్ణము లేదు. వామము లేదు. అదియే బ్రహ్మము. నతస్య కళ్ళిర్‌ పతిరప్పిలో శే న చేశతానైవచ తస్య లింగమ్‌ స కారణం కారణాధి పాధిపో న చాన్య కళ్ళి జ్జనితా న చాధిపః “ఈ లోకమునందు అతనికి పతిలేడు. అతనిపై ఎవ్వరికి ఆధిపత్యంలేదు. అతనిని గుర్తించుటకు ఏగుర్తూ లేదు. అన్నింటికీ కారణం అతడే. జీనపాలకు డతడే. అతనికి తండ్రిలేడు, ప్రభువులేడు' అని శ్వేతాళశ్వత రో పనిషత్తు అత్యద్భుతంగా నిర్వవించినది. ఉవవాశీవాా వస ెన్టేమెఎయా----. అవతారిక ;= న్వ్మపకాశ నత్తా స్వరూపము (బ్రహ్మా అవి వివరించుచున్నారు. యుద్భాసా భాస్యతేఒర్కాది భాసై సర్యత్తు న భాస్యతే రన సర్వవిందం భాతి తదృహ్మేత్యవఢారయేత్‌॥ 61 యద్భాసాజ=దేని (ప్రకాశముచేత, అర్కాటి=సూర్యాదులు, భాన్య తేజా ప్రకా శించుచున్నార్తో య స్వైఃకాఆ సూర్యాదులచే, య్యవ=అది, తుకావిజావికీ నభాస్యతేవ(పకాశించుటలేదుు యేనా దేనిచేత సర్వం = సమన్షమును, ఇద౦:==ఇద్ధి భాతిజ్ళవకాకించునో, కర్‌ ==లది, (బహ్మా=ా(బహ్మాము, ఇ4డాఅని, అవధారయేత్‌ =గహించుము, * భావము := ఏ దివ్య (పకాశమువే సూర్య చంద్రాదులు [పకాశింయ చున్నారో, దేనిని సూర్య చం(ద్రాదులు ప్రకాశింపచేయలేరో,

దేనిచేత ఈ దృశ్యమాన జగ త్తంతయు ళోభించుచున్నదో అదియే బ్రహ్మమని తెలుసుకొనుము. వ్యాఖ్య

ఆత్మ (పకాశ్రైక న్వరూపము బాహ్య జగత్తును సూర్యచంద నక్షతాదులు (పకాశింపచేయుచున్నవి నూర్యచం(దాదులు స్వయం వ్రకాశితులు కారు. ప్రళయమునందు కొడిగట్టిన దీపమువలె అంతరించు చున్నారు. తమయందలి (ప్రకాశము వై తన్యమునుండి అరువు తిచ్చు కొన్నదే. కనుక ఏ దివ్యప్రకాశముచేత సూర్యచంచాదులు (పకాశించు చున్నారో అదియే బ్రహ్మము. (బ్రహ్మమును అవి (పకాశింపచేయలేవు. ఏ వైతన్యప్రకాశము వేత తాము వెల్గొందుున్నారో అట్టి సూర్య చంధ్రాదులు తమ (వ్రకాశమునకు (ప్రకాోమైన కారణపకాళమును ప్రకాశింపచేయలేరు.

సూఠ్యచంద్రులను (పకాశింపచేయు జద్ధవెతన్యమే జగత్తును (వకాశింవచేయుచున్నది. ఆ వైతన్యమే మన మనోబుద్దులను ప్రకాశింప జేసి తద్వారా బాహ్యంలో ప్రకాశించెడి సమస్తమును దర్శించునట్లు చేయుచున్నది. కనుక వైతన్యమే నమస్తమును (ప్రకాశింప చేయు చున్నది. నకలమును (ప్రకాశింపజేయు త“ను (వకాశింప వేయువారు ఎవ్వరూ లేరని ఆచార్యులు తెలియజేయుచున్నారు.

నతద్భాసయతే సూర్యో వశశాజ్కో న పావకః యద్గత్వా వనిపర్త నే తద్ధామ సరమంమమ నూర్య, చంద్ర, అగ్నులు దానిని (పకాశింపచేయలేరు దేనిని పొంది నవో మఅల జన్మకు తిరిగిరారో ఆదియే నా ఉద్గమస్థానము, ఉత్తమ స్థానము అని శ్రీకృష్ణపరమాత్మ భగవద్ధీత-పురుషోత్తమప్రా ప్తి యోగమునందు తెలిపిరి అభా పవన ధాలాసాణ

అవతారిక ;. విశ్వమునందు చైతన్యము పరివ్యా ప్రమైయున్న విధము వివ రించబడుచున్నదిం స్వయవముంతర్చహిర్వాాప్య భాసయున్నఖిలం జగత్‌ (బహ్మ్మపకాశతే వహ్ని (వతప్తాయ స పిండవత్‌॥ 62 (దిహ్మావాదిహ్మము, అంత్కడాలోపల, దిపాష=జజదియట, ఆభిలంజ=సమ సృ జగర్‌ =_పపంచము, భాశయన్‌ ౨ స్రక్రాశిస్తూ వ్యాస్యావ్యాపించియున్నది, వహ్నివాఆగ్ని, (వతప్తాయ సపిండవత్‌ ==ఎరగా కాలిన ఇనుసముద్దలోవర్మె (ప్రకాశ తేచా వెళ్తొాందుచున్నది భావము := ఎజ్జిగ కాలిన ఇనుపముద్దలో అగ్ని పరివ్యాప్తమై, కాను న్య(పకాళమై వెలొాందు చందమున బ్రహ్మము జగత్తునందు లోపల బయట వ్యాపించి తొను న్వపకాళమై వెళ్తొందు చున్నది, వ్యాఖ్య స్థావర జంగమాత్మకమగు ఈ నానాళ్వ విశష్టు (ప్రవంచ మంతయు బ్రహ్మముచే పరివ్యాపకమై యున్నదని ఈ శ్లోకంలో శ్రీ శంకరులు తెలియజేయుచున్నారు. ఎచ్చట ఏవిధమైన ప్రకాశము గోచరించినను అది బహ్మమేనని తెలియవలెను. గోచరించుటకు, (గ్రహించుటకు వాలా లేదమున్నది. నివ్సులో కాలిన ఇనుషముద్ద ఎరగా యుండును. (ప్రకాశించుచుండును. ఇది అందరికి గోచరించును. ఇలా అందరూ మాడగలరు. అయితే ఇనుపముద్దనందలి పకాశము, వేడి అగ్నిదేగాని ఇనుపముద్దది కాదవి. కొందరికే తెలియును. ఇది (గహిం

వినవారే (వజ్ఞావంతులు. వేడి వెలుతురు నివ్వు ధర్మాలేగాని ఇనుము యొక్క ధర్మాలు కావు. ఇనుము నల్లగా, చల్లగానే యుండినది. అగ్నిలో పరిత్షమై ఎరగా, వేడిగా మారినది ఈ (_పకాశము అగ్నిదేకాని ఇనుముకు వంబంధింవినదికాదు. ఇనుపముద్దలో అగ్ని వ్యాపించియున్న చందమున ఈ దృళ్య మాన జగత్తునందు (బహ్మము వ్యాపించియున్నాడు. ఈజగత్తునందలి (పకాశమంతయు వైతన్యమునదేగాని జగత్తునకు నంబంధములేదు. అలాగే వ్యక్తియొక్క దేహేంద్రియ మనోబుద్దులు ,పకాశించుటకు కూడా వైతన్యమే అధారమైయున్నది. వైతన్యన్పర్శ లేనిచో మరు క్షణమే శరీరను శవముగా మారును. కాలా అవతారిక :. (దిహ్యామే సత్యము. దావికీ అన్యమైనది మిథ్యయని ఈ శ్లోకము తెలియజేయుచున్నది. జగ ద్విలక్షణం (బహ్మ (బహ్మణోఒన్య న్న కించన (బహ్మాన్య ద్భాతి చేన్మిథ్యా యథా వురుమురీచికా॥ 63 (చిహ్మా=_దిహ్యాము, జగత్‌ =్టపపంచమువకు్కు విలక్షణం 22 ఆన్యమైనర్కి (బహ్మణఃవా బహ్మమునక్కు అన్యర్‌జా వేరుగా, కించినాకొద్దియును, నజ లేను, (దిహ్యాన్యత్‌ == బహ్మమునకు వేరుగా, భాతిజాగోచరించునడి, చేర్‌జ అయినచో, మిధ్యాజాఅసత్యము, మరు మరీచికాజాఎండమావి, యఖాజవలెం భావము :- బ్రహ్మము జగత్తునకు విలక్షణమైనది. (బ్రహ్మముకాని దంటూ ఏమిలేదు. (బ్రహ్మము కంటే అన్యముగా ఏవస్తు

వైనా గోచరించినవో అది ఎండ మావులలో సీటివలె ఆసత్యమైనది. వ్యాఖ్య జగత్తు నామ రూపాత్మకమై తెలియుచున్నది- (బ్రహ్మము వామ రూప క్రియా రహితము. కనుక _బహ్మము జగత్తు కాదు. విచారణ సాగించగలిగిన మనస్సునకు జగత్తు మాయారూపమే బంగారు కన్నా వేరుగా అభరణ మున్నదా? రజ్జువు కన్నా వేరుగా సర్ప మున్నదా ? అయితే లేని సర్పమును రజ్జువు నందు ఆరోపించుటయే భాంతి. (భమలో వున్న వ్యక్తికి సర్పము సత్యముగనే గోచరించును. అలాగే వివేకళూన్యునికి జగత్తు నత్యమై గోచరించును. మూచేవాని అంతర్య ములో జగత్తు సత్యమైయున్నదేగాని వాస్తవానికి బాహ్యంలో సత్య ముగా లేదు. అలా ఉండగలిగినచో జ్ఞానికి కూడా సత్యమై గన్పట్టాలి అలా జరుగుటలేదు. నిద్రపోకుండా మారాంచేయు కు[రవానికి కభలుచెప్పి విదింప వేయుట సాధారణ అలవాటుగా పెద్దలు పాటిస్తుంటారు. కథ మొద లెడుకారు ముగ్గురు రాజకుమారులు ఒకేవనోట కలిసి ఆనందంగా జీవించేవారు. వారిలో ఇద్దరింకా పుట్టలేదు. మూడవవాడు తల్లి గర్భం లోనే ప్రవేశించ లేదు వీరు ముగ్గురుకలసి జబూన్య నగరంలో నివసించే వారు. సూర్యుడు ఉదయించని ఒకనాడు వీరు ముగ్గురు కలిసి వేటాడు టకు ఆకాశంలో నడవివెళ్ళారు. మార్గమధ్యంలో అంతరిక్షానయున్న వృక్షములందలి ఫలములను చేతులు వాచకనే కోసుకొని ఆరగించారు వారు ఇతరులను చూడరు. ఇతరులకు కన్పించరు. ఈ కథ పిల్లవానికి వినను సొంవుగాయుండును. కథ సత్య ముగా తోచును. అ కు[రవాని మనన్సు విరబూయక పోవడమే ఈ

ఏ] ఆత్మబోధ 193 అయోమయ ఆనందమునకు కారణము. అలాగే పిల్లలవలె విచక్షణా జ్ఞానము లేనివారికి ఈ పపంచము సత్యమై భాసించును. జ్ఞానము కలుగగనే పెద్దవారు 'పెకథను విని ఆనందించలేనట్లు, ఈ (ప్రపంచ ములో రమించుటకు ఇష్టపడరు. బ్రహ్మముకన్నా అన్యముగా ఏ వస్తువు గోవరింవినా అది ఎండ మావిలో నీటివలె అసత్యమైనదవి భావించమని ఆచార్యులు తెలియ జేయుచున్నారు. లేనిది ఉన్నట్లుగా గోచరించడము భ్రాంతి అయినపుడు, అ గోచరించు దృశ్యము చూచువారి మనన్నుకై ఆధారపడియున్నందున, అందరికీ ఒకే విధమైన దృశ్యము గోచరించ నవసరములేదు. రజ్ఞువును దర్శించలేని అజ్ఞానములో అది కొందరికి నర్పముగా గోచరించినది. కొందరికి నీటిబారగా గోచరించినది. కొందరికి భూమి పగులుగా గోద రించినది. రజ్ఞువు కన్నా అన్యముగా ఏది గోచరింవినా అది మిథ్యయే. అందుచేతనే [బహ్మముకన్నా అన్యముగా ఏ వస్తువు గోచరించినా అది మిథ్యయేనని ఆచార్యులు తెలియజేయుచున్నారు. అవశారిక 1. (దిహ్యై జ్ఞానముతో జగత్తు (బహ్మముగా తెలియునని తెలుపు చున్నారు, దృశ్యతే శశాయుతే యద్య దృహ్మణోఒన్యన్న తదృ్భవేత్‌ తత్వజ్ఞానాచ్చ తదృహ్మా సచ్చిదానంద వుద్వయవ్‌ం! 6॥ దృశ్య తే=చూడబడువది, (శూయకేచావినబడేది, యద్యత్‌ =ఏదియున్నదో, తర్‌=అర్కి (దిహ్యాజో౬వ్యర్‌ == బ్రహ్మముకన్నా అన్యము, సజకాదు తత్వచ్ఞానాత్‌ జ=ఠత్వజ్ఞానముతో, చజమరియు, త్యదృహ్మణాఆ (బహ్మము,-

వచ్చిదానందంజసచ్చిదానంద మైనది, ఆద్వయమ్‌ == రెండుకానిది, భవేత్‌ అగుచున్నది. భావము "= చూడబడి, వినబడేదంతయు (బహ్మయేగాని అన్యముకాదు. సత్యజ్ఞానము కలుగగానే జగత్తు, సచ్చిదానంద స్వరూప మైన అద్వయ(బహ్మ న్వరూపముగా గోచరించును, వ్యాఖ్య

మట్టి తెలియబడగానే మట్టిప్మాతలన్నియు మట్టికన్నా అన్యము కాదని తెలియును మట్టిపాత్రలు అనేక రూపాలలో గోచరించుచున్నను అందులో సత్తా స్వరూపమైనది మట్టియేనని తెలియును అలలు సముద్ర మునకు అన్యముకాదు. అలలు విన్నవి, పెద్దవిగా వచ్చిపోతున్నను వాటికి కారణమైనది సొగరమేనని తెలియును. అల సొగరము నుండి జనించినది సాగరములోనే ఉంటుంది. సాగరములోనే లయిస్తుంది. నామరూపములను వేరుచేయగా అచ్చట ఉన్నది సాగరమే.

అలాగే కనపడి, వినబడేదంతయు బహ్మముకన్నా అన్యము కాదు. కలలో గోచరించిన వస్తువులు, వినిపించిన శబ్దములు కల గాంచు వానికన్నా అన్యముకావు.అలాగే జాగ్రదవస్థలో గోచరించు రూపములు, వినబడు శబ్దములు చూచువానికన్నా అన్యముకాదు చూచే వ్యక్తి వైత న్యము. అందుచేత చూడబడు దృశ్య పపంచముకూడా వై తన్యము. ఈ ఆత్మజ్ఞానము కలుగగనే జగత్తు సచ్చిదానంద న్వరూపముగా అద్వయ నత్తా న్వరూపముగా గోవరించునని శ్రీ శంకరులు తెలియజేయు చున్నారు.

“జ్యొగతః (పత్సయా భావం యస్పాహుః (పత్యరలొం బుధాఃి “జాగ్రదవస్థలో యుండగనే ఎవ్వనికి జగద్భావము నశంచునో అ స్థితియే జీవన్ము క్రస్థితియని మహోపనిమషత్తు నిర్వచింవినది.

వాధభపనికిపలాా

అవతారిక :. జాననే_త మున్నవానికే ఆత్మదర్శనమగునవి రాబోవు శ్లోకము బలే ఛి విరూపించుచున్నది. సర్వగం నచ్చిదాత్మానం జ్ఞాన చమ్షర్నిరీక్షతే అజ్ఞాన చక్షుర్నేక్షేత భాస్వంతం భానువుంధవత్‌ 65్‌ సర్వగంజసర్వగత మైనది, సచ్చిదాత్యానండాసచ్చిదాత్య్మమ, జ్ఞానచతు; ! జ్ఞానలోచనములు, విరీక్షతేజ=చూచును, అజ్ఞానచత్తుఃకాఅజ్ఞానముచే చెదిరిన నేశములు న ఈచేతజచూడలేవు, భాస్వంతండెపకాశించు భానుం= సూర్యుని, అంధవర్‌' వా్యగుడ్డివావివలె. భావము:- నచ్చిత్స్వరూవమైన ఆత్మ నర్వ్యగతమైనను జ్ఞాననేత్రము లకే గోచంరిచును (వప్రకాశావంతమైన మార్యువి అంధుడు దర్శించలేని విధముగా అజ్ఞాన దృష్టికి అత్మ గోచరించదు. వ్యాఖ్య _ వృష్పి దృష్టికై ఆధారపడి ఉంటుంది. దృష్టి జ్ఞానాకారమైనచో వృష్టి (బ్రహ్మాకాకము. దృష్టి అజ్ఞానపూరితమైనచో సృష్టి జగదాకారము. అద్వయము వైతన్యస్వరూపమైన ఆత్మను నేత్రములు చూడలేవు. బహిర్ట్ఫృష్టి గల న్నేతములు భ్రాంతినే దర్శించును ఇదే దృష్టి అంత ర్ముఖమై వస్తురహిత వైతన్యములో అయించినపుడు అక్కడనుండి కదులు చభదృష్టి చై తన్యదృష్టియే గాని మరొక్కటయ్యేందుకు వీలు లేదు. అంతఃకరణ నిర్మలమై నిరంజనమైనది విర్మలమనస్సు నిర్మలత్వ మువే దర్శించగలదు. అదియే జ్ఞానచక్షువు. జ్ఞానచక్షువులు గలవానికి వృష్టి ఆంశయు జ్ఞానమయంగా గోచరించును,

అడ్జానికి నామరూపములే కాశ్వతములుగా కొసించును. సర్వ గతమై అత్మ ప్రకాశంచుచున్నను అజ్ఞాని దర్శించలేడు. సూర్యప్రకాశము నలువై పుల వ్యాపించియున్నది. అయినను అంధుడు ఆ(ప్రకాళమును (గహించలేడు గాంచలేడు. సూర్యుడు (ప్రకా శించటలేదు యనుటకు అంధుడు (పమాణమా ? అంధత్వము తొలగి నచో సూర్యుని దర్శించగలుగును అలాగుననే అజ్ఞాని అత్మను దర్శించలేడు. జ్ఞాని నర్వము (బహ్మమయముగా గాంబును. షా ఇ వటుంటనమమ్ప్కైం. అవతారిక 1. _శవణ మననాదులు జీవువి శుద్ధిచేప్‌ ఆత్మజ్ఞానమును (ససా దించునని తెలుపుచున్నాడు. శ్రవణా దిభి రంద్రిప్తో జ్ఞానాగ్ని పరితాపితః జా ఆలి జీవ స్పర్వ మలాన్ముకక్షీః స్వర్ణవత్‌ ద్యోతతే స్వయం 66 (శవణాదిఖిః2=శ్రవణాదులచే, ఉద్దీ సశ్యవ్రభావితురై, జ్ఞానాగ్ని పరితాపిత;:=౫ జ్ఞానాగ్నియందు కాల్బబడిన, జీవఃవాజీవుడు, సర్వమలాత్‌ ==నకల మాలీ న్యమునుండీ, ము కఃడానిగిసడ్క్‌ స్వర్ణవత్‌ =క్వర్షమువలె, నస్వయంకజాస్వయ అజ్‌ కిన ముగా ద్యోత రేవా ప్రకాశించును, భొనము :* పుటము పెట్టబడిన న్వర్ణము తనలోని మాలిన్యమును వీడి జద్దమై ప్రకాశించునట్లు, (శ్రవణ మననాదులచే (వజ్వలించ ఐడిన జ్ఞానాగ్నియందు దహించబడిన జీవుడు మాళలీన్య మును వీడి [పకాళించును,

అత్మలోధ 19? వ్యాఖ్య

మాలిన్యముతో కూడితే జీవాత్మ. నిర్మలమైనచో పరమాత్మ. మాలిన్యము తొలగినచో జీవాత్మయే పరమాత్మ యగుచున్నాడు. అదియే ముక్తి లేక మోక్షము ఇది ఉన్నదేకాని కానున్నది కాదు. అందుచేత [పయత్నముతో కూడిన కర్మలద్వారా ఆత్మ లభ్యంకాదు. మనోబుద్ధులను ఛద్ధి చేయుటయే దానికి మార్గము. దానినే వేదాంత పరి భాషలో, “నమకార్యం" అందురు. నిర్మలమైన నరస్సులో (పతివింబము గోచరించునట్లు నిర్మల అంతఃకరణలో అత్మ స్వతస్పిద్ధముగా భాసిం చును.

అంత:ఃకరణను శ్రవణ మననొదుల ద్వారా పద్ధి చేయవలెనని ఉపనిషత్తులు తెలుపుచున్నవి గురువు దగ్గర చక్కగా శవణముచేసి? శ్రవణము వేసిన విషయమును మననంచేసి, మననమైన విషయమును విదిధ్యానలో, స్థిరపరచుకోగా నే, తద్వారా జనించే జ్ఞానాగ్నియందు వరిత ప్రమైన జీవుడు జీవ మాలిన్యమును పోగొట్టుకొని ఆత్మ ప్రకాశ ముతో వెల్గొందును. ఈ విషయమునే పుటయు పెట్టడిన స్వర్ణమును ఉదహరించుచు ఆబార్యులు చక్కగా వర్ణించుచున్నారు.

బంగారును పుటము పెట్టగనే అందులోని మాలిన్యము తొలగించ బడీ, పచ్చనికాంచితో మరయుచుండును. అయితే బంగారునందలి పసిమి, (ప్రకాశము బంగారుకు నంబంధించినదేగాని అగ్నికి సంబంధించింది కాదు పుటము వేయుటచేత మాలిన్యము తొలగించబడగా న్వర్ణము వ్వతస్పిద్ధమై భాసించినది. అలాగే జ్ఞానము (వణమననాదులవలన రాదు. అలా వచ్చినట్టయిన శ్రవణ మననాదులు కారణముకొగా జ్ఞానము కూర్యమగును. కార్యము కారణముకన్నా భిన్నము కానందున జ్ఞానము కుందేటికొమ్ముయే కాగలదు. జ్ఞానము జీవి న్వరూపమేకాని అన్యము

198 ఆత్మబోధ కాదు. పుటము పెట్టబడిన బంగారమువలె, వణమననాదులవలన మాలిన్యము దూరముకాగా ఆత్మ స్వతస్పిద్దమై భాసించును. అవకారిక్‌ ;= జ్ఞానవ్వరూపమైన ఆత్మ అజ్ఞాన శిమిరమును హరించును. హృదాకాశోదితోహ్యాత్మా బోధభానుస్తవోఒపహృతా నర్వవ్యా ప్రీ సర్వధారి భాతి భాసయతేఒఖిలవ్‌0॥ 67 స్ఫృదకొశోదిత ;$== హృదయాకాశములో ఉదయించిన, ఆత్మాహి == ఆత్మయే, బోధభానుఃకాజ్ఞానసూర్యుడై, తమఃవాగీకిటిన్మి అపహృత।డానకింపచేయును, సర్వవ్యాపిడానర్వవ్యాపియు, సర్వాధారిెసర్వమునకు ఆధారమునునై, భాతి (వకాశించును, అభిలంజాసర్వముమ, భాసయతేచాప్రకాశింపచేయును. భావము :- జ్ఞాన భాన్కరుడై న ఆత్మ హృదయాకాశములో ఉదయింవి అజ్ఞాన తిమిరమును హరించుచు సర్వవ్యాపియై, నర్వుల కాధారమై, తాను (ప్రకాశించుచు, నమన్తమును (ప్రకాశింప వేయును. వ్యాఖ్య రాతిపూట ఆకనమున వీకట్లు వ్యాపించును నూర్యోదయము కాగానే వీకట్లు చెదరి వెలుగు (పసరించును- మానవ హృదయముకూడా అజ్ఞానాంధకారముచే దట్టముగా వ్యాపించియుండును. చీకటిలో వస్తువు గోచరించనట్లు అజ్ఞానాంధకారములో పరిభమించు వానికి సత్య వస్తువు గోచరముకాదు ఆకాశమున సూర్యుడు ఉదయించగనే అంతవరకున్న అంధ కారము అదృశ్యమగునట్టు హృదయాకాశమున జ్ఞానసూర్యుడు ఉద

యించగనే అంతవరకు అలుము. కొనియున్న అజ్ఞానాంధకారము అదృ శ్యమై, జ్ఞానదృతి మిగులును. అట్టిపకాశము అత్మప్రకాళ మే అది న్వ్యవకాళ వైతన్యమై యున్నది. ఆదియే సర్వవ్యాపియైయున్నది. పర్వాధారమైయున్నది. అని అధిష్టాన నత్తా న్వరూపమైన అత్మను పవిత్రమైన ఈ ఆత్మబోధ (గంథమును ఆచార్యులు ముగించచోతు తెలియజేయుచున్నారు. అస ీనానానానానా. అవతారిక :. ఆత్మ వేత్త ఆత్యవిదుదై ఆత్యానందము ననుభవించు రీతిని వినరించుచున్నారు. ఎత్తే వ

దిగ్లేశ కాలాద్యన పేక్ష్య సర్వగం

శీతాది హృన్నిత్య సుఖం నిరంజనం

యుస్ప్వాత్మ తీర్థం భజతే వినిష్క్రియుః

స్‌ సర్వవిత్‌ నర్వగతోఒవతో భవేత్‌ 68

ఇత్యాత్మబోధః సమా ప్లిః, దిగ్గేశకాలాదిఆజ దేశ కాలాదులు, అన పేక్ష్యువావీడినవాడై , సర్వగంజాసర్వ గతము, శీకాదిహృత్‌ =శీతాది ద్వంద్వములను నళింపడేపి, విత్యసుఖం:= నదానందము, విరంజనముషనిర్మలము, యః=ఎవడు, స్వాత్మతీర్థం యా తన యాఠ్య్మయనెడి పవ్వితస్థానములో, భజతే == ధ్యానించునో, వివి ష్కాంయః===కర్మలమ పరిత్యజించి సఃకావాడ్కు సర్వవిత్‌ కాసర్వవిదుడు సర్వగతః=సర్వవ్యాపి, ఆమృత॥ః:=అమరుడు, భివేత్‌జాఆగుచున్నాడు, భావము = ఫమస్త కర్మలను వదలి, దేశకాలాదులనుండి విడిపడి,

సర్వగతమైనదియు, శీతోష్టాది ద్వంద్వములను తొలగించు నదియు, అనంతానంద మైనదియు, దేనిని అంటనదియు

నగు ఆత్మనే ధ్యానించు ఆత్మవేత్త సర్వజ్ఞుడై నర్వవ్యాపియై అమరత్వమును పొందును. వ్యాఖ్య అజ్ఞాన జనితమైన కర్మలు జ్ఞానమును (వ్రసాదించలేవని [గహించి కర్మలనుండి విడిపడినవాడై , మనోనిర్మితమైన దేశకాలాదుల నుండి జారిపడినవాడై , మనస్సును అధిగమింవి, మనస్సువే గుర్తించబడు శీతోస్టాలను జయింవినవాడై., వస్తుపపంచ దుఃఖమయ స్థితిని చక్కగా ఆక?0పజేసుకొని, అద్వయ సత్తాస్వరూపమునందే శాశ్వత సుఖమున్న దని గుర్తించి చొనినిపొంది, అనిర్వచనీయమైన నీర్విషయానంద సొగరములో ఓలలాడు నిత్యము క్రమై, విర్మలమై, నిరంజనమై భాసించు ఆత్మధ్యానమును కొనసాగించు అత్మవేత్త, సర్వము ఏకపదార్థముబే వరివ్యా ప్తమై యున్నదని (గ్రహింవి, అ ఏకవస్తువు తనకన్నా అన్యము కాదని గుర్తించి, సర్వమును తనయందే గాంచుటవేత నర్వజ్ఞుడై, సర్వము తానే వ్యావించియుండుటచేత నర్వగతమై, నర్వగతమైనందున, నిత్యుడై భాసించుచు అమరుడై , అమృళానంద స్వరూపుడగు చున్నాడు. ఏష సర్వేశ్వర ఏష నర్వజ్ఞ ఏమషోఒంతర్యామ్యేష యోవిః సర్వస్య (పభు వాప్య యౌ హ్‌ భూశానామ్‌॥ "ఇతడే నర్వేళ్యరుడు, సర్వజ్ఞుడు, సర్వాంతర్యామి, సర్వమునకు కారణ మైనవాడు, ఉత్పత్తి, వినాశమూ అన్నీ అతడే' అని మాండూక్యోప నివత్తు ఆళ్మవే_త్తనుగూర్చి వివరింవినది, ఆత్మబోధ నమ్హాప్ట్రము ఓం తత్‌సత్‌ గస్తళదర లు రిదొలద్య్యన్వ్యా 1౦... ఓం....ఓం.... ర అయా