Telugu Vyavasaya shasthram chinthamani - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

మే ాభానలా! అలీ ఎమ వ్యవనా *ఆయశాస్తు చింతావమునీ తా వగా భూమానంద కవి. వివి విచ్యావి వేశ వరదా సూర్యారావుగారిచేత రచియింపదఐడినది ఫ్‌ న వవ్లోమర్చు కొండపల్లి వీరవెంకయ్య అండ్‌ సన్సు (శ్రి సత్యనారాయణ బుక్‌ డిపో రాజమం (దీ కాపీరైట్‌ 1968 వలరు 6-00

0 ౮ ట్ర్‌ రాజమహేంద్రవరమున కొండవ లి ము దాశాలయందు మ్ముదింపంబడియె న న 1 వ్‌ స రె త లి ళ్‌ కాగా | వ! శీ శ లన్‌ ఎం గం. లుం

గిన సనన పప ఆసునున ఆటసన ఆసన అసస ఆసపసపసనన పసన అనన లలలలలల 3 [ మనవి [ ఈ వ్యవసాయ శాన్త, చింతామణి అను గ్రంథ . మును శీకాంగీవల్లి ఏర వకయ్య అండ్‌ నన్ఫు బా నత్యె నారాయణబుక్‌ డిపో (రాజమం చారికి నర్వహక్కులతో 11-1-68 ఇట్లు ్ట ఏవర్సుకోలనీ | ంథక్నరృ రాజమం వరదా సూర్యారావు లిపికి ఆకలికి ఆటల ఆపకు సున ఆరున ఆపని ఆయకన ఆయయనయసుసన ఆం ఆఆ లలల 3

సహాయ [గ్రంథములు 'కెట్టమత శాస్త్రాది (పాచీన్యగంధములు 1 (శ్రీరాజా భుజంగరావు బహద్దరువారి వ్యవసాయము 190'7న01 ముదితము ] (శ్రీకొచ్చర్లవోట వేం! టలశఖ్నీ నరిసింహారావు గారి వ్యవసాయ సాత్రము 1911 నం। ము[దితము 8 (శ్రీవింగళి వెంకయ్య గారి వ్యవసాయ కాన్ర్రము. 1911 నం[ ము[దితము 4 (శ్రీ గు రాజగోపాల నాయుడుగారి వ్యవసాయ (వకాశిక - 1902 నం! ముదణ 5 (శ్రీగో పేటి జోగిరాజుగారి వ్యవపాయ శాన్ర్రము-1918 నం॥ ము [దణ వై(గంథక ర్తలకు హృదయ పూర్వక వందనములర్చించు చున్నాను

పీరిక వ్యవసాయము చెవసాయము అన్నారు 'ఇెద్దలు చారి అను ధవములో వ్యవసాయం లేని చారును దైవసాయం లేనివారును వ్రవంచంలో (బతుకుట కష్టమని వారివ ఖ్యాభ్యప్రాయం అట్టి వ్యవసాయమును నకమముగా చేసుకొన వలెనన్న నరియెన చూమి ఆ భూమికి నత్తువనిచ్చే ఎరువు సాగుచేసే రీతులు విత్తనములు వయే నేలలలో యేయీ సన్యములు ఫలించునో అ వరి డ్జానము వ నమయమువళో యే వైరు వేయవలయునో ఆ గుర్తింపు ఆయా సేద్యముల కక్కర వచ్చు వనిముట్ల వశువులువీటిని నమ కూర్చుకొను సోమతులు వైతులకు ఫ్రుండాలి తరువాత శాస్త్రాను భవనం. నస్కాను భవములతో వంట ను నరిగా వండించు కొనిన గాని ఆహారయి సమ్మద్ధిగా గలుగదు (పాచీన కాలమునుండి మన "దేశమ లో వ్యవసాయము ముఖ్యనృ త్తీగా (వసిద్ధిశెక్కినది మన పూర్వులు వ్యవసాయమును గురించి తమ తమ స్వాను భావ ములను సూత్రీకరించారు మన పూర్వులు నహాజ యొరువుంను పొలముఎకు వేసి మంచి వంటలు వండించేవారు వాటిని తిన్నవారు. బేహా డారుఢ్యమును సత్తువను గల్లి ఆరోగ్యముతో దీర్ధ కాలు బీవించేవారు. నేడు. అధు నిక సేద్యమునకు కృతిమ యెకువులను "వేయుచున్నారు వంట "లెన్టుండినను వాటిని తినుచున్న మనకు శరీరయు బక్కాచిక్కూట నిన్సత్తువ యీసుకో ఎంటు అల్బజవిక యాను నాగించు. దిరుగు చున్నది వ్రస్తుతరము జన అ హుళ్యమునకు పాడి వంటలు విశే మంగా కావలసిన అవనరం కలదని వవంచము గుర్తించినది అంకుశే

ళా నేనీ వ్యవసాయశాశ్ర్ర చింతామణి అను పేరున నా నేర్చిన ఇాస్తానుభవమును వెద్దలవలన విన్న జ్ఞానమమును- యా ప్రై ఆ డ్‌ గా గ్రంధముల సహాకారమును-నమి చీన పరచి నైళులకు సులభ ముగా లేలియునట్లు (వాసినాడను ఇందులో నా (భమ (వమాదము లున్నచో విజ్ఞలు-మన్నించి లోవములను తెలియ జేసినచో ఛారిక కృత ష్ఞైతలు "లతెల్చుకొందును ద్వితీయ ముదణలో నవరించు కొందు నని మనవి వేసుకొని చున్నాను ఇట్లు రచయిత

గ్‌ మెళ సా+4 నా మీవాశి సి శ సి చ సాచి హిత వాళ సెఉ సి ఈ హిజ్‌ వాత పాళి ఫిచి సిత ఫాచ కాళ సాచి వెత సహి+ ఫాళీ క ళ్‌ ళ్‌ డ్డి ళీ 1 ళా ళా ళ క ఫా = వన్య శైవ స్‌ శ డీ స ఆ న ఫి” ప్లే న డీ క్‌ స న. స ల నైటు 1 వ్‌ (క శన... షి స న! శ ష్‌ ఫే ర్ట ఖల టు 1 | క్త థ్‌ న స లే కీ వ తీ 4 ళ్‌ క్త డీ ళ్‌ నే క్తి డీ ళ్‌ ళ్‌ శ భూమానం౦ందకవి క్రీ 4 క్షీ డీ స వివి వివేక శ త్న విద్యా త 11 | త్‌ జి, ణా నీ 7 వరదాసూరా గ్‌ా వు " లీ ఆ డ్జీ గ్‌ ళా డీ క్తి ళా ళ్‌ శ మహిళ హిట్‌ సిట్‌ హిజ్‌ నాశ సళ వాత హౌజ్‌ సాత్‌ సిఉ పశ పిచ వెథ హిశ గాశ హిళ హెచ సిత సాశ పాళి మిత పాశ కా

అబీ ఒర విషయసూచిక రణము పుటలు |] వ్యవసాయము 1 10 2 భూములు 10- 49 శేగడి శ్రిచేల ఎరనేలలు "ెలకటు ేలలు బంక వాటి ౧౬ "వడి బంకచిక్కణ చిక్కణభూములు ఇసుక భూములు ఇసుక తెర భూముల. భూమి వానియొక్కు తయారుచేయు విధానము వొడు నేలలను వాగు పరచువిధము వాడు క భూములందు పెరగు దినుసులు ఎరువుల వివరము 42- గరి పంటకవ తగు మొనట్టి ఎరువు పచ్చిఆవ ఎరువు వ్యవసాయ వనిముట్లు ర7- 78 వ్యవసాయ పనిముట్లు బొమ్మల. గునపము పార గుద్దలి గౌడాళిక ము పందగుదలి దంతి గండగుదలి వంద న్పేడు ధి ర గ. ట్‌ ళం గ. 'శీహలము త్‌ొళ్ళిక కృచ్చిక పండ్లకల్హ మెట్టనాగలి దంపనాగలి కోయంబత్తూరునాగ లి దశ్నీణప న్నడపు నాగలి స్వీడిష్‌ నాగలి మెట్టగుంటక గుంటక లాల్ల గోదుషట్టై ఒంటిగూనమోట ఒడు-పైన ఉక్క కొడవలి పుగాగగిద్ద వంకక ల్తి పోటకల్లి మోటకల్లి గొడ్డలి ధాన్యపు పురి చెరప నుండి రసము తీయు యంత్రము దంప ప్తి శ్‌ ఆహారధాన్యము 78-105 వరి గోధువు జొ క్‌ న న ధుమలు న్నలు మొక్కబొ స్న్‌లు సజ్జలు ఇతర దినుసుల పైర్లు 6 కాయధాన్యములు (వవ్వుదినుసులు) 105-111 "సర కందులు బొబ్బర్ల మినుములు శనగ ఉలవ

౪11

7 చమురు గింజలు 17-18 నువ్వుల ఫునాసనువ్వులు 'వేరుసెనగా.. ఆముదపుచెట్లు శారెళ్ళు “పెరు కుసుంబ ఫువ్వుపైరు పసుంబపువ్వు

8 కోటపెరు 140-211

హూ

ఇకుపజారులు చెటు గానుగ "బెల్లము తయారు చేయుఎ పొశాపపిరు (డ్రామతీగ తమలపాల వంగతోటపపెరు మిరపపంఎ. గోగుపంఎ జనపనార 'ప్రస్తి సీలిైపైరుచేయు విధానము శీలకల్ఞ_పెరు మెంతులు "పెర

9 దుంవజూశతులు లి1క్‌-వి అలము కొం9 తయారుచేయు విధానము పనువు బంగాళ

ఛి దుంప చిలగడదుంపలుపెకు నీరులి వెలులి వూ. లం అరగ

10 ఫలవృతును లు ౨ఏ0--ి4

అరటి కొబ్బరి పోక ఆాటిచెస్టు గొట్టపు నూశులవివరము అనుబ౦ధము సశేషములు -_ సవి స్తరములు కృషీవల వశంస లత వ్యవసాయ ప్రాశ సము లైశ్లీ రైతు సూ ప్రల బిక్ష శాలవిజ్ఞాన కము (మేఘమౌలికాళ్యాస్త్ర్యము 246 పరీషీలు లశ ఫుష్పుఫల పరీక్ష లి సంవత్సర మొత్తములో వర్ష స్థితిగళుఎ 2 ఫలపుర్చు గళులను బస్ట సంవత్సర ఫలితములు లై ఛాన్యపు వంటలు-తిండిగిండలు ౨ఫ5 = 260 వరిజాతుల చరిత జొన్నలు నోధుములు కొజలు ఆస వ!

సామం చోళ్ళు ఇం పేిం

కేసే వవ్వుదినుసు వంటలు ౨౮61-9267 అనుములు ఆఅలచందలు ఊలవలు క0కమం "పెనం మీను ముల గచచగసిలు చమురు గింజ ౫ 267-268 ఎలగెలు హార్వుకాంతము వేఎ ౦0౫౬. పొన్నగింబలు క్‌సువలు వారదినుసులు ౨60-౨70 నార సులి తొటి కొబ్బరి వా వార తాట గడ్డల వంటలు (దుంవజూతులు) వ70-270 అల్లము * ందమాలము కంద ఎమి "పిండలనసు వండ్ల వంటలు (భలవృయూలు) ఏ7 1-280 దూబుడి .కినూమినలి పనస ఒచాపన* చానివ్మి నారిందె జమలాఐలము పంపరపనస నారదబ్బ దబ్బ రిమ్మ శయి నిమ్మ మౌాధీ,ఇలము వెలను "నేశడ ఠానీరి శే ఇంగ చాదం జామి సపోఎ. శీళాఖలము రామొ అము గెలీ ఖలము ముహూరాంశములు ౨86 పకు(ప్రవేళమునర అస “సుక య వి చుములకు ర పకవుల టక కౌ వక్‌ షమ.లనసు కయ ఎది” చే గాలిచేయు. క ఒకరికి విరులు క ఏటో ఒకిరి అలి రి వంగ నారు విడుచుఎక ఒకేకి పాూగులు "ప్క్టె టప ఒతికే నుయ్యి 'శవ్వటప ట్రే) "వేరు పూతక వీరీ)

గింంల రాశి కొలత” ఎలే0ి వితనములు చలం )0 అలీ న! మౌమిడి"దెట్లు నాటుఎక్‌ అ) ఆరచి మొమిడి మొక్కలు నాటుట” అ) ఇరగ పో కొబ్బరివెట్లు వేయుఎకు జ) పాశాకతోట చేయి-ఎక జ] శానుగ బండి వూయుట” జ) సస్యములప వీడపఎకొండుంక్‌ అం ల

్‌ీ ష్‌ ఇ అర ఇ [ఆ వృవనాయశా, సృ చింతాపుణు ఒకటవ ప్రకరణము న వృవసాయము

వ్యవసాయవృ_ రునేక దశముఖయింకు మిగుల. గొనియాది బడు చునేయున్నది పీ*ందూూ చేశమందు సూడ నొళవృత్సిగా సెన్నబడి మనున్ఫృతి మున్నగు (ంఫిములయందు గొనితూపబడినది వశ్చా్‌మ ఖండము నందంతటి * నిటాలియా దేశము వయికువంటలచే (సిద్ధి వడసెను మినమినలాడు నిటలీ వయిరు లివ్చటెకిని కూవరులా అహ్లోఏ వరిచును ధాశ్యలమ్మీతో ధిన౬ షై 'యూవదు అను సామెలి మన హీందూచేశవముం బేగాక ఇటాలియా యందును వాషబడును

యవనులు కృషి విషయమ న బర్మిశిమచేసిరి మన దేశమున నితర విద్యలకువ లెనే వ్యవసాయము నొళవమ్పుడు మిక్కి-లి యా "న్నత్యి దళనుజెంది యుండెనని కొన్ని యీధారనుల నలన గెనువడు చున్నది

కాల్మక మేణా వ్యవసాయపు నిజంధసలంు గోనుగాక సేద్య మనలంభించుటచే దాని ఫలితముగగ్గి భూమి య తెకంతికు నిస్సా రమైపోవుచున్నది వలయునంత యన్నము దినినవ్వుడేగడా మనము బలిష్టులమై మున వనులను నెర 'వేర్చుళోన శక్తుల: మగుదుము ఆ విధముననే భూమియు బెంటవలన నిజసారమును గోలుపోక చక్కగా నుండును

వ్యవసాయమ: వలన హెడిపోయిన వారలసకుల నీ నరుగడును వారు చెడిపోవుటకు కారణను వ్యవసాయ మవలంభించుట కాదు

లీ వ్యవసాయశాన్ర్ర) చింతామణి గాని జ్ఞాన లేశ ము లేక భూస్థిశయల వివాంచుకొనజాలక పెట్టుబడి [ద్రవ్యమును బ టపైదీర్చక ఇంకనిటి "ఇెలివితక్కువలకులో నై యుండుటయని నేను దృశముగా చెవ్పగలను

వ్యవసాయమువలన బలము గలిగెనని చెవ్వుకొనుట యొవ్వు డనగా కొంచెము భూమిను-డి భూసారమున కే భంగము గలుగకుండ ఖర్చులు పగులుబడి కాకుండ విస్తార ఫలితము ను బొందినవ్వుడు-=

ఇతర వృత్తులకన్న న్యవిసాయయు మిక్కి-లి మంచిది ఇందొ కరి తల నొకరికి మార్చవఎసిర వనిలేదు అ ఎద్ధమాడవ సినదియు గానరాదు ఒకగిశింద నడగి మడగి నుండనక్క_ర లేదు స్వేచ్చగా బండించుకొనిన మట్టుకింత యొకాకిబెటి తాను భు+ంచి హోయిగా నుండవచ్చును యీనృ త్రినలన ఇ*రులకు "లేశమైన నష్టము లేదు పూర్మముగా వ్యవసాయ ఫలమను భవింవ నిచ్చగ లవాడు తానా శాస్త్రమును చక్కగా నెరుగవలయును. భూస్టితి యెట్టిదో యేవైరు వండునో యీవెంట గట్టవలయునో యేకారు. వేయవలయునో బాగుగా గు్తెరుగ వలయును

నేర్పరియకు. వ్యవనాయదారుని చేతబడినభూమి. కల్పనా చాతుర్య (ప్రొఢిబుగల చిికలేఖకుని చేశిచిత్తరువువలె. దీవించి మించును కృషకో నాస్తి దుర్భిక్షం అని కృషివలన వెడి పోయినవాకు అేకుకాని వాగలికి యెద్దులుగట్టి ఛో ఛో "యని దున్ను (వతి మనుజుడుకు తాను వ్యనసాయము చేయ నెరుగుదునని తలంచుట తప్పు ప్రపంచమునంటెన్నెన్ని విధముల భూములో యున్నవి వాని వానికి దగినరీలెని నైసర్లికముగ గొన్ని వంటలు వండును ఒక్కొ-క్క చోట గంపమూలాదుు వండును ఒక్కొక చోట గాయభాన్యములు వండును ఒక్కొకచోట గడ్జిదినుసులును

ఒకటవ (వ కరణము శి నో క్కొకచోట నవరములు మున్నగునవి వండును గరవనేలయందు 'మెట్టవయిరులు వాడుటయు బల్లపు నేలయందు వరివండుటయు నపహా జమే కాని నేర్చరియుగు రహితుగరవనేలయందు బల్ల పువయికు లున్ను బల్లపునేల' యాదు మెరకకనాగుబడియు. చేయి చవలయును యిది యనాధ్యముకాము మమజునశ సా క్యముకాని దేది ? శాని శాలమునయందు మౌామిడిచెట్లు దోహచకియలవలన గాయలు కాయవా? మల్లెలు బూయవా! అ కొలమున చెట్లు చిగిరింవవా! ఆధఫ్రీకాఖండమును జూచికిమేని బమిరు వచ్చలు లేక "దేశ మెల్ల మల మల మాడి మార్లస్థులకు సీరైన దొరకక తల్లడి ల్లైదరు ఇంగ్లాండు బేశమును జూ _తిమేని న్నర్వెశ్వర్యములతో దులదూగుదు నేయడ జూచిన గుఫ్‌ గఫ్‌ మం పొగలు (గమ్ముచు గూతలు వినబడుచు. నినుము బొాఫ పంటగాగ నెగడు ఇటలీ దేశమును జూచిన బయిరు వచ్చలచే హృద్య మగు వనవాటికలచే మిగుల రమ్యముగానుండి వి*ధములెన వంటలు వండును ఇటుల ఒలుచేశములు వలువిధములుగా నున్నవి. అందు మన హిందూబేశము సారవ తమైన భూభాగములచేదీరుగానున్నది వ్యవసాయపు మెలకువల గని పెట్టి ఎన్నెన్నో చ్మిశంబులగు వంటలు బండించి లాభము జె దుటకిదియే తగిన చేఫము మనవారు అవశ్యం విరతురాచార మ్శని పూర్వపువానిని వదలరుగదా ? ఎన్నెన్ని (కొ త్తివంటలు (వభలుచున్నవి బంగాళా దుంవలు మన 'మెన్న డెకముగు గుము |! ఆవాలు వలకులు జాజికాయలు లవంగములు మిగియమ లు వివిధములగు ఒ డును మన మదివరకు యొరుళదు కూ! ఇవ్‌ అన్నియు ఇవ్వుడివ్వుడు వండింవబడుచుండుట లేచా + వ్యవసాయ మన వడ్లు అవరము౯లు వండించుటయీ యని కొందరు అభిప్రాయ వడుచున్నారు అది నరికాదు తోటలు వేయుట కూరలను వండిం

డ్తీ వ్యవసాయ శాస్ర చింతామకీ చుట మున్నగు భూమిని విశ్తునాటి వండించు నమస్తృమును వ్యవ సాయమే యగును_ మన మివడు వ్యవసాయ విమయంబున వరులనుండి నేర్షి కొనవలసిన సంగతులు అనేకములు వున్నవి వానిని [కమంబుగా మికు బెలుపుచుంజెదను ఆచరించి చూచి అందలి యధార్థ్యంబును "దె ఎపవలయును వ్యవసాయదారుల యువ యోగము నిమిత్తము (వాయబడు న గంథమందు న 1 మన చేశంయబున నిదివరకు వేయబడు వైరులను (గ్రమమైన మర్ష మునకు దెచ్చుట 3 మన చేశంబున గొజుత గానుండు దుంవవ దార్థముల బండించుటా కి (కొత్తవై రుల "దెచ్చిపెట్టటా డ్తీ ఎత్తుకట్టు లోనగు నూతనవద్ధకులు- 5 మెట్ల పెగునకు నీరుకటుటావల పుభూములలో మెట్లవెరు బండిం క్రమ లు ళం లుషా చట- 6 'ెంటకట్టు విధంబును పౌచ్చుచేయుటా ॥7 వ్యవసాయంబునకు వలయు కొ _త్తవనిముట్ల నేర్చరచుట- 8 దున్నుట కువయోగవడు గొడుగోదలను వృద్ది చేయుట నొవాలు య రధ ల ఎడ్డు గుజ్జములు బజ్హ్రైలు కేబెలు మొదలగువానికి దున్నడము "నేర్చి అలవరచు కొనుటయు వరునగా జర్భ్చించబడును- చెట్లు మనవ లెనే యావోరమును దినుచుండును అనగా మన వలె నువ్వు మొదలగు రనముల నొక్క_మాటు కలుపుకొని తిన లేక పోయినను అవి (తాగు సీళ్ళునుండి కొన్ని వదారములును పీల్లు ి న్న వదార్థ ్బ్‌ వాయువునుండి మజీికొన్ని వదార్హములున్ను "ఇ కొనును కనుక నవి థి 60=ా లీ తినునాహారమును మనము కన్నులారా మూాడలేము మొక్కల యాహారమునకు మూడు ఆధారము లగువడు చున్నవి 1 గింజ లేక

ఓక్‌టవ చ కరణము స్ట్‌ విత్తునుండి విత్తు పాలవల జక్యా రుచ్యంబుగా నుండును తగిన సనీరంబోసినగాని విత్తుకోని కరినవదార్థము మెత్తపడి మొక్క-కు ఆహారమాోాయజాలదు ఇది నిసుగులకు స్త్వన్యపానమువంటిది గింజ నుండి చేకొనదగనంత వదార్థమును జేకొనినవిమ్మాట విత్తనము " స్సా “రమగును అవ్వుడు మరియొకడాని నుండి యాహారమిడక పోతి మీని "వెరుగుచు.. పెరుగువ నుండినమొకళ నిలువెల్ల దెగయెండి చచ్చును అప్పుడు పాతిబడినధూమినుండి కొంత నారమును టగ్రహ్‌ిం చును ఇది రెండవ యాధారమగును గాలినుండి (గ్రహించుట మూడవ యాభధారమగును అయితే గాలోో మొక్కలకు అక్క రకు వచ్చు వదార్థము లేవి గలవని మిరు అనుకొనవొచ్చును-కాని గాలిలో నుండు నీటిని చూడలేని తెకంగున వృతముల కనుకూల మగు వదార్థముయ గాలిలో మనకు కనబడవు భూమిలోనుండు వదార్థములలో గొర్నిటిని మాతే మే (గహీంచునుం కొన్నిటిని వదలి వెట్టును పిల్లలకు న్వశిక్తిచే తిన లేని సమయంబున నన్నాదులు గుజ్జన గూళ్ళుగా వండి మెత్తేగగలిపి నోటినిడినట్లనే చిన్న మొక్కలు భూసారనును దమంతదా మే (గ్రహించ లేని తరిని మనమే భూమిని గుళ్ళగించి వెంట మొదలయిన సత్తువ జేయు వదార్థముల నొనగి వృద్ధిలోనికి 'దేవలెను-మనము మెలకవ గలిగి భూసారమ ను అక్క రకురాని మొక్కలపాలు చేయగాడదు. చెడుమొక్కలు (గడ్డి మొదలగు) ననవనరము అగునవి భూసారమును (గ్రహి మగు మొ్ళ_లును జెకుచును మొక్క లగుంపు వైరు అందురు యెరునకు వలయు వదార్థమును వేళ్ళు వెతుఎనవ్వుడు భూమి యా మృదువగు వేళ్ళు వొరునంత మెత్తగా ఎదునుగా నుండవలెను- ఇదియె వేళ్ళు నాటుొొోనుట__ అఎొులగాక భూమి శరినమయి* యడల రా౭ివ్లై మొంచిన ముక్క_లవలె వేళ్ళు పాదుకొనజాలక

6 న్యవసాయశాన్ర్ర చింళలామణి 'యెొండును- వై రెద గు చు్నోవూడు మొక్కలు. వెడకుండ భూమిని దున్నవలయను- కారుననునరించి _డైరువెట్టవలయును- అవూడే -మొక్క- నవనవలాడుచు పెరిగి ఫలవంళవగనుా మూడలేదా + శాలముగాని కాలమన విత్తనాటి ఏరుపోసి వెంచయత్నించినను పోతపాలుపోసి వెంచు బిడ్డవలె తల్లిపాలనియెడి కాలనంఒంధ మైన వర్షములేక నవనవలాడక కొనయూపిరిశతో నుండునేగాని మిక్కిలి ఫలవంతమువాదు అందువలన వర్షము గురసినచో నెన్నెన్ని మొక్కలు తమంత తామే భూమినుండి బయలు నెడలి వృద్ధి చెందు చుండుట లేదూ వైరు తన పాదనందు దొరకని వదార్థమున క్రై అంగలార్చినదియా భూమి కుందు "లేకండుటచే ద కోరిక మాత్రము జీవించి తాను చచ్చున- ఒకవ్వూడు మురుగునీరు యెక్కువ అగుట చేతను- మొక్కలు ఒత్తసఎచేతను గూడ _వెరువికసి-చ నేరదు- శాన పయికుునకు వలయు పదార్థమ.లు భూమి కందుంచిన గాని వెరు అభివృద్ధిగా నోదు-ఇదియే 'వెంటగట్టుట- విత్తనములు పుచ్చనివిగా చూచి మంచివియేరి నయిరుపెట్ట వలెను భూమివైని మె ఎచిన వెరు అంగ డబ్బు గడించునపుడు భూమినుండి గొంపోబడివ సా మును దికుగ భూమియందు విత్త నిదే మరల బండించుటకు భూమి యువయోగవడజాలదుూా కాని భూమిని బంవరచుచుండుట వ్యనసాయ దారన కావశ్నక మైయున్నది వ్యవసాయమును గూర్చె మన ప్రూర్చు లెంతఒరకు కృషీ, చేసికో విచా రింతము- హిందూ చేశము ఆదినుండియు హృద్య చు మ ఫ _వెరువచ్చ లచే ననవద్యమ*చు గృమీయే బజీవనోపాధిగాగల జనులకు నిల యమైనట్టు గన్ఫ న్రైడు బుగ్వేదమంధలి యీ [కింది బుక్కుల వలన వారి చరిత్రము కఫొంచెము తెలియును

ఒకటవ [వకరణము 1 శ్లో! కన్య వని నానయం హితే నేవ జయామసి గౌ మశ్వం పోవ యిన్తాననో మృళాతీ ద్బతో క్షే లా॥ మే వలితో మేమోవాలముక తో జయింతువు. (సేవ్య ము చేయుదుము) అతడు మా శోవులను గుజ్జములము బోమించును గాక యీ విభధయగా మచ్ము3ము సుఖంప శీ కును గాక! న్లో మేత్రస్య వలే మధు మంత మూర్శింధే నుగివవ యో అస్మా సుధుత్వు మధుఘ్పుతం ఘృవ3మివనసు పూ మృతన్వన వత యో మృాళయంతు ల్లి తాః ఓ వ్యేత్రవతీ! పాలను భేశువువలెమధు3 మైన జలమును మాకు కురియింపుము ఘృతము నలే రుచ్యమైన వనీ దకమను మాకిమ్య ఉదకస్వాములు మాకు సుఖ మిత్తురుగాక! న్లో! మధుమతీ రోష దీన్య్యాన అపో మధుమన్నో భనత్యంతరిక్షం వ్నేశ్రన్య పతిక్షధు మాన్నోో ఆ _న్వరిమ్యంతో అన్వేనంచ లేమ 3 "51 ఓవధులు నూకు మధురవులగు గాక! దివియు జల మును అంతరితవ ను మూకు మధు ములససను గాక! మేశవతి మూశనుకూలుడగును గాక! శ్మ్శంకాధ లేక మే మాతిని ననున రింశెాదము న్లో! శునం వాహా శునం నర ఘం కతు లాంగలం ఘనం వరా బద్యం తాం స్‌న మష్టా? మదింగాయ శ్రీ "తా వాహనమలు సుఖముగా బనిచేయును గాక! నకులు (కర్ష కులు) సుఖముగా బనిచేయునురు గాక! నాగలి సుఖముగా జరు గును గాక! ప్రత్‌ దము సుఖముగా సడుపును గాక!

తి వ్యవనాయశాత్ర్ర చంళామ్‌ణీ య సునా వీరా విమాం వాచం జసేఛాం యద్దివి చడాధు వయ కేన మామువ సంచితం శ్‌ శాః ఓ సనా! ఓ సీరా! సూక్తము సంగీకరింపుము మిరా శాశిము నందు శృజిందిన యుదకముతో బూమిని తడుపుడు ఖ్లోః ఆర్వా వీ సుభగోభవ నీలే వందా మహేత్వాయధాన సుభగా ససి యభథాన సుఫలా ససి 6 శా॥ ఓ సుభగు రాలయిన నాగంటి ఛాలా! నీకు వందనమ. వేయుచున్నాము ముందుకు నాగుము మాకు ధనమిమ్ము మాకు ఫలము (వంట) నిమి న్లో ఇంద్ర సీజాం నిగృహ్నతు తాం నూషానుయ చృతు సాన వ మన్వతీ మహాముత్తేరా ముత్తరాం సమౌాం 7 ఛా॥ ఇంద్రుడి నాగటి చాలును గహాంచునుగాక!. పూష జామను ముందురు సాగించును గాక! నాగటి వాళ్ళు నీళ్ళతో నిండి మాకు ముందు నంవత్సర నంవత్సరము వంట లిచ్చును గాక న్లో! శునం న ఫాలా విక్సిమంతు భూమిం ునం కీ నాశా అభియంలు వాహై శునం వర్జిన్యో మఘనా వయోబభి శునా నీరా ఘన మస్కాను ధ్తం శా! నాగలి భూవి.ని సుఖముగా పవెల్లగించును గాక! మను ష్సులు సుఖముగా వాహనము. లను వెంఒడింతురు గాక మధురమైన జలమ శో అర్జునుడు కూమిని తడుపును శాక శునానీరులు మమ్ము సుఖంవ చేయుదురు గాక! మజియె కచో__ న్లో యున క్త నీరా వీయుగా తనుధ్యం క కృళే యా నౌవవతే హబీజం

[0] ఓకటవ (వకరణము గిరా చ్రుష్టి నభరా అన్నో 'నేదీయ ఇక్పృణ్య వగ్వ మే యాత్‌ క్షే "తా॥ నాగళ్ళు కట్టమ. కాడలను విన్వరింవ 'జేయమ. నాగటి చాళ్ళలో బీడములు చల్లుము మన వాక్కులతో ధాన్యము. భార వంతము అగును గాక వక్యమైన చేరున పొలమునకు కొడ వంపి ముఖమగును గాక! న్లోః సీరాయుం జంతి కవయో యూోూావి తెన్వతే వృధక్‌ ధీరా ేవేషు సుమ్మయా వి తా॥ నాగళ్ళు కట్ట బగినవి మనుష్యులు కాడులు సాగించి నారు వండితులు ేవతులను స్తుతించు చున్నారు న్లోః నిరావ వాన్స్బృణోతిన నంవర[తాదధాతన నిందా మహా అవత ము[డిణం సుపేక మనువవ్నీశమ్‌ 3 తా॥ వశువ్చల పొనమునకు తొట్లు సమకూర్చ్పుడు తోలు వర్గములు కట్టి మంళి యూట%లట్టియి.. నెవ్వుడు తలుగనట్టియు జలముగల లోతు బవి నుండి నీ ళ్ళెత్తుదము న్లోః ఇహష్మ్భూతాహా వమనంతు సుసరత్రం సుపేచనం ఉధిణం సించే అవీతం తీ న, కొట్టు నమకూర్చ బడినది మంచి వగ్గమ.లు గలట్టియు మంచి యుదకనేచనములో గూడినట్టియు శీణముగాని యూటగిల ట్టియు బావినుండి నీళ్లుతోడుము తో! వీణీళా శా్యాన్లితం జయాధ స్పుస్తి వాహం రథమిత్కృుడు ధ్యం (దోణాహా వమవ తమ ళ్ళ చ(॥మం న్యత్రోశం నంచతానృ పాణం గ్‌

10 వ్యవసాయ శాన్త్ర చింతామణి

"తా! అశ్యశు లనుదృవీ వజపుము మేలు వంట పోగు చేయుము దానిని సుఖ గా వహీంచుటకు రధము నమకూర్చుము చాయ్‌ ఇన్ప నీళ్ళ వొట్టగా నున్నది దానికి రాతి చ్మకమున్నది మనుష్యుల పానార్థము నైళోశమును నీళ్ళతో సింపుము

ర30డవసప్రకరణము 1భూములు

ఉత్పత్తిని బట్టియును ఉనికివిబ్దేయును. భూములను వేరు "వేయం విభాగచు లుగా వేరు వరచవచ్చును ఈ వీభజించిన కారణ మున భూమ లయొక్క- స్వభావములు కొంతివరగు నూచించ బడును ౪ ని భూములు వ్పోడుటకు అవుసరమగు మట్టిదినుసులు ఎంతెంత పాళ్ళునలవిగానుండునో డానిని గుర్తించి 'వస్తావన చేయట లేదు కాబట్టి యీ విభాగము చానిస్వభావ సిద్ధమైన విమ యములు అంత వివరముగా తెలియచేయవాలదు.--ఇంకను అవి యేయే వైర్లకు యుపయోగించునో. వానినికూడా చలియచేయ జాలదు ఇండియా చేశమున-దు మట్టికంగును బట్టి య్యుక విభాగము యేర్పడియున్నద కాని భూములమొక్క స్వతసిద్ధమగు గుణములు రంగునుబటి బహు కొంచెము గా 'తెలుువఒడును భూవులలో కను పించు మట్టిరంగులు వాం *ొ కలసివ్రండు కొన్నివ స్తువుల వలనను కలుగుచున్నది యూ వస్తువు ఎలో మ ఖ్యమైనది ఇనుము సాధా రణముగా మ్క్రి యెజ్ఞగా నుండుటకుచ్ను మరికొన్ని స్టమ లయందు' వసుపురంగుగా యుంకషటరకును మరిన్ని కొన్ని స్థలములయందు

అ౧ండవ వ కరణము న్నే నలుపుగంగుగాయుండుటకనుగూడ వీ ఇనుమే కారణము అయి యున్నది

ఈ వివముగా రంగుఎచేశ విభజంచి. భూములయందు ముఖ్యమైన రకములు యీవనగా ___

"శేగడి వ్తినేల _--దీనికి యీకేనుు విశేషమైన నలుపు రంగుగా యుండుట చేశను యీరకపు నే.లయందు వాలాభాగము (వ_త్తివంటనే సాగుబడి చేయుచుండుటచేతిను యిావేరు యేర్నడి నది భూమి తడిసియుండి నప్పుడీమన్ను మిక్కిలి నలుపురంగుగా యుండును మరికొన్ని [వ చేశములయందు పూర్తిగా నలుఫువర్ష ముగా నుంజను కాని ఆరిపోయిన వూడు స్యల్పముగా నీలవర్ష ము కనుపించును ఈజూతి భూములయందు బాళ్ళుయుండవు కాని కొన్ని (వ చేశములలో కొ తలోతువ గుండమగు చిన్నచిన్న సున్న పుతాళ్ళ తెరయుండును మరికొన్ని భూముల యందడు 'సభాగ మన లబాతిము్క_లు ఉపరిభాగమునకునచ్చి యుండును బంక లేవడి భూను ల గుణములు యావత్తు యీ నేంలకుగ౭వు అదు చేతనే వేనవికాలమ. నందు బీ _లు లేరగట్టిగాయుందును వర్షాకాలనాం నందు అ-టుకొనుచు సడచుటకును సాగుబడి వనులుచేశుకొనుట కును కష్టకరముగా యుడును పె నేం ఆరినను లోవలిభాళకమం దుండెడి లేమ యెంత కాల మైనరు తరుగకండును ఈభూములమట్టి గాళ్‌నుండి "తేమను తీసు”నగలవు అంకుచేత వర్ష ములు స్వ మగా కురియు. వచదేశములయందు యీ భూములయంద వై చిన మైప్ల (వశ_న్తము శా నుండును (వత్తి జొన్న యీ రెండు వైర్లు మాము యీాజాతిభూములకు తగినట్టి వెర్లు కాని అంతగా బంకగా 'లేనివదేశములయందు నీలిమైరు విశేమసు గావండును గంజకులు,

శీత వ్యవసాయశాన్హ్య చింతామ శీ అనగా నజ్జలు కొల్టలు నహ యాజాతి భూములయందు విరివిగా పరగును మరికొన్ని వ బేశములలో నాళి అనగా అవిశె వైరు కూడా. సాగుబడిచేయుచుందురు. ఈరేగడి (వతత్తినేలల న్వభావ ములు అక్కడక్కడ అనేక విధములుగా యు౨డును యీభూములు మట్టి కండయున్ను మిక్కిలి పెచ్చు. తగ్గులుగా నుండును చాలా (వ దేశములలో కొన్ని అడుగు. లోతువరకు యుండును యింక కొన్నిస్థలములయందు వలుచని తెరమాత్రమే కలిగియుండును ___ ఎజ్జనేలలు ఎా--ఈ భూములకు రంగు నుబట్టి యీాజీరుకలిగి నది-స్వ భావమునందు మిగుల "లేడాలు. కనుపించును ఇందుకొన్ని భూములు బంకగాను ఇంకకొన్ని భూములు ఇసుక తెరగలవిగాను యుండును బంకపాలు అధికముగా యున్న యెడల యెజ్ఞ నెలలు వాలా బలహీనముశా యుండును అట్లు శాని చిక్క-ణపు నేలలు సామాన్యముగా సారవంతమ లైయున్నని యా భూములరంగు వొనియందుయున్న ఇనుము పాలుచేతను గలిగిన 3 భూములయందు కొంతవరకు ఇనుము పాలు యుండుట స్వా + సిద్ధము ఎ "తెల్లకట్టునేలలు ---ఈజాతిభూములు సాధారణముగా వెల "వెలబోవు వ“పువర్ణముగలిగిపిశేషముగా ఇసుక లర గలిగియుండును మరికొన్ని (వచేశ ములయందు ఈజాతిభూమ లయందు సున్నపుపాలు యొుక్కువగాయుండ ను అందుచేత రంగుతెలుపు విరిగియుుండును యీసున్నపుసాలు అపాయకరమైనది యీతె పురంగు మ "న్ని "తావులయందు యువ్వు అధికముగా యుడుటచేతగూడ కలుగు చున్నది అశ్షున ఆభూమియందు వైరుయేమియు కాజాలదు యీ యువ్వు లె ఎువంటివై యుగ్ననో యిదివరలోనే [వాసి కున్నది ఏ రకములు మట్టి దినుసులచేత తయూరై యున్నవో భూములు 2 కొని యుండు ఆ ముఖ్యరుగు మెట్టి దినుసుల పాళ్ళనుబట్టి వాని

'శండవ (వ కోరణము 18 న్వభావసిద్ధ మైన గుణములు ఫేదములుగా యుండును యీ మట్టి రకములు యేవనగా బంకళేవడి యిసుక చేతనీయవదార్థము యీమూడు రకము౭ను యీనిధముగా వికదీయవచ్చునో యిది వరవోనే [(వాయబడియున్నది కొంచెము అనుభవము. గలిగతొక్కిన గాని వట్టుకొనినగాని చూచుటనలనగాని యేభూమియందు యొుొులె త యిసే1యును బంకయును కలిగి యున్ననో యూహిుచి చెవ్చవచ్చును యీవిధముగానే వేతనీయవ దార్ధము యెంతవరకు యున్నదో "తెలిసి%నవచ్చును ఈ మూడునుకాక సున్నముకూడా ఒద్కొ-క్క_ప్వూుడు భూమియందు డును ఇది విశేషముగా నున్న వమషీమ న యాభూమి స్వభావము విశేషముగా మారిపోవుచుండ.ను ఈసున్నము కొన్ని తావులళో అంతటను కలసియుండ ను ఇంకను మొకొన్ని తావ్రులయందు చిన్న చిన్న యుండలుండలు గాయుండును ఈ అలెండవ పిభఫముూాా యున్నవ్వుడు భూముల యందు కంకర రాళ్ళు గాని మరి యివరిములస చిన్న చిన్న రాళ్ళుగాని గలిగియుండిన భూమి స్వభావ మెట్టుండునో యట్లనేయగును. బంకతోను ఇసుక తోను సున్నము కలిసియున్నవ్వు డెటువ టి గుణములు భూమికి కలుగునో యిది ముందు వివరింవబడును__

ఇక్కడ ేవడి. యిసుక లఅనువదములు రెండును మొట్ట మొవట మాములు కూకుగొనునవ్ప కు కలిగిన బాతిపొడిలోయెక్కు న నన్నమైనది మును దానికంకు నుదుగ్రైనదియును చెలియ వర చుటక యువమోగంచబడినవి ఇదిగాక ేవడికిని యిసుక సీలకను దాని పాళ్ళవకారను. కూడికలోనే భేదము కలదు గాని య” యిక్క_డ వరిశీలించనక్క_ర లేదు ఇసుకయను వదవ చే" భూమి” క పించు చొతిముక_లలో 'వెద్ద చిన్న య్నయు నన్నపుఇసుక గా యుండక యుంవక పోయినను అర్థమిచ్చునట్టు తెలసి

కేశ వ్యవసాయ శౌ చింతామణి

కొనవలెను శ అర్ధమ నిలుకడభూ ము ఉందు విధాయకముగా అర్థమగును సాధారణము గా యీ చాతిముక్క-లు మిల నుదు గుగా యున్నవ్వదు కంకర జాళ్ళని వీలువ౭డను అటువంటి తాళ్ళ భూవి.యందు విశేషను.గానున్నయెడల చ నిని కంకర నేలఅని చెవు దురు అంతకంతకు మద గరాళ్ళు యున్నయెడల దానిని జాతి నేల యనియే చెవూదురు _

"కీవడిని యిసుకను చేతినీయ పదార్థమును యీమూడింటిని భూమినుంచి వేరువేరుగా విడిదీసినవషుమున అట్టిభూము లను జాతు లుగా వేరువరుచుటసులభముకాని సాధారణమ. గా రేవడి యిసుక యా "రెంటిపాళ్ళను బట్టియే భూములు విభాగము "లేర్చడుచున్నవి అట్ట యేర్పడిన భూములు యేవనగా _

1 బ కెంివడినేల._మూడింట "రెండుపాళ్ళు బంకమన్నుం డిన యీజీరు కలుగుచున్నది న

ఏ బంకచిక్కణమునేల ___ ఇందులో సగముపాలు మొదలు మూటరె డు పాళ్ళనరకు "లేవడీయుండును__

చిక్క-లపుళ ములు (5) సామాన్యమ గా వీనిని గరువులని పిలచెదరు. "రే.డియిసుకయును సమభాగములుగా యుండిన నిట్టి చేరుకలుగును

ఇసుకభూములు

1 ఇసుకచిక్కణమ లు-వీనిలో నగపాలు మొదలు మూట "రెండు పొళ్ళనరకు యిసుయుడును-

౨ ఇసుక లెరభూములు-వీని కో ఇసుక మూట రెండు పాళ్ళ కంచు కధికము నుండునూ

₹౭0డవ వ కరణము 15

(గ) బంకచిక్కణనము లు ఇసుకచిక్కణమలుహూ“ చిక్క అపు భూముఎనియేచెవ్పబకును కొని ఇందు చెప్పిన విభాగ మే చాల సూత శ్రమైనది

1 సామాన్యముగా అవధూములు అనగా విశేవముగా నీరు నిలచెడు వల్లపుభూమ లకు చేరు

ఇండియా దేశపు భూములయందు చేశసీయవదార్థము పాలు అతి స్యల్పము _ కాని అటువంటి వేడ్మిపదేశముల యందు అది ఎక్కువగా యుండుట ముఎచిది మరిన్ని యొచ్చట్ననైనను భూమి యందు అది అత్మికమించకుండా యుండుట చాలామంచిది చే నీయవదా ర్థము భూమి న్వంతమునకు (వధను కారణమే కాక యింకను * దియెంతయుండ్‌న అ త అధికముగా గాలినుండి లేమను (గహించుకొనెడు శ క్రియును వర్ధిముచేతను పాగదలనిటి వలనను కలిగిన తేమను యొండిపోకుండ వట్టుకొనుశ క్రియను భూమ లకు కలుగును కాబట్టి చేతనీయవ డార్థముయెక్కువగా భూమియందుయున్న యెకల తేను చాలాకాలగ వరకు ఆరిపోక యుండుటచేత వేసవి కాలమునందు పెరులకు ఆధారముగా యుండును అయిదింటగాని యారింటగాని యొకపాలు కం౭ు యెక్కువకగా భూమియందు చేత నయ వదార్థఫు పాలుయున్నచో ఆనీలలకు అఆవనేలంసి జరు ఇంగ్బీషున. వీటీ నేంలందుకు ఇట్టి నేలలు. ఇండియా దేశము నంగు విశేషముగా కనిపించవు కొన్ని వర్వశ్యప్రాంతముల యందు న్యల్బ్పముగాయు-డును చేతసీ మవదార్థమున్న జేలలకు నలుపు వర్గము కలుగును యీ నదార్ధమెక్కువగా యున్న యెడల యా నేల నళ్ళగాయుంకును యీవదార్థపు పాలెక్కువగుట వలననే ళోట నేలలకు అట్రిసారవంతెము కలుగుచున్నది

10 వ్యవసాయ శాస్ర చీింతామణే భూమిలో సున్నపుపాలెక్కువా యున్నయెడల అట్టి భూము లను సుగ్నపుట్టు వేలలనియెదరు ఈసున్నపు పాలువైన చెప్పిన “ఊకేవడి ఇసుక చికణముభూములతో కలసియున్నవ్వుడు సున్నపు "కేవడి. సున్నపుట్టు చిక్కణము సున్నపు టిసుక తెర వేలయని ఉర్లతో మంమొక విభాగము యేగ్చడును చాలా (వదేశములగో సున్నపు తెర యొస్క వైన భూములు సారవంత ములుగ నే యున్నవి మశికొవ్ని "తావులయందు యాకకమ మట్టిని తవ్వి యొకవుగా ఇతర రకమ ల భూములకు నువయోగవరచు చున్నారు సున్నపుపాలు మట్టిలో మితముతప్పి విరివిగా యుష్నయెడల అది పహోనికరమ కాని కొలదికి మారల సున్నపుపాలు శేనలకము బంకగాగాని శీవలము యిసుక తెరగా కాస్‌ యున్నభూముల స్వథావమ ల యు[దేకమును తగ్గించి లాభదాయకమగా వమార్చుచుండును ఈయర్ధ మే యా (క్రింద వివగింవబకు చి న్న కలళలపు లేని కుద్ధమైగ "రేనడిన్స్పర్శము నరు మెత్తదనముగాను యంటు”నుచుండును తడిసియుండిన పుడు జిగురుగా యుండును. ఎండి బున్నప్వుకు పొడిగాయుండును. లెల్లని రంగుకలదిగా యుండును వ్యవసాయమున1 పనికిరాదు కేవ లము శుద్ధమైన "లేవడిమన్ను పొలమునంగు దొరకదు కాని రేవడి నేల౫ చానియందుం డెడి శేవపాలు ననుసరించి కొద్దిగానో గొవ్చ గానో వైన చెప్పిన శుద్ధ రేవడికి యేణమ లు యుంకునో వానినే కనబర చుచు-శను యీశేవడి ఇట్టినే పింగాణిసామాను చేయు టకు యువయో%ష-చుచున్నారు యాశేవడి తడిసినివ్వుడు యుబ్బు టయను వేమకీయున పుడు ముడుచుకొనుటయును స్వభావమ కలది కాబట్టి వేసవికా మ నందు చీటబువారి కుండును భూమి మయొండన కొలది ేవడిమన్ను గట్టివవుచుందును వెభాగము మాత్రము పొడిమై మెటత్తగానుండును వక్షాశాలయమునందు నీ మట్టి రేణువు

[8] రండవ (వ్రకర ణము కీ లొకచానికొకటి యంటుకొనిపోవుటవలన జగురుసాగచు నడచు టకుకూడ కష్టతరముగా యు-డును నూరు ఘనలఅంగుళముల “రేవడి మన్ను 170 తుుముల తూక ముండును నూరు ఘనఅంగుళముల ఇసుక 2౨50 తులములతూక " యుండును అంశ చేతనరికి నరియిసుక కంయి రేవడి తేలిక అనగా తక్కువగా తూగును అయినవ్చటికి "రేవడినేలలు బకువునే లని (వఖ్యాతి పొందినవి అనగా దుక్కి దున్నుటమొదలగు సాగు బడివనులు [(శవుతో జరుప బడునని అర్థము మట్టిే-. వులు ఎండిన నేతవ్చ కలుసుకొనిపోయియుంకుట చేత నే ఇటు వంటికష్టము కలుగను అయినను యీ [క్రిందయుదపహారించిన మంచి గుణములు కలుగుట చేత "రేవడి నేలలు (వశ_న్తము న

క్షే సాహాన్యముగా యాభూములయందు మొక్క-_లకు "కావలసిన యాహోరివనార్థము ౫ యక్కువ యుండును

౨ ఈ భూములు "పెట్టిన 'యెకువును సులభముగా కరగి పోకుండ చిక్క బ ల్పెను

8 ఇంకిన వర్షపు సీటినిగాని పారుదల సీటినిగాని అరి పోకుండ చాలాకాలముపరకు ఉంచుకొనును అదిన్నిగాక గాలిలోని కంటికి కనువించని'లేమను గూడ తీసుకొను శక్తి యీ భూములకు కలదు

శ్తీ మొక్కల వేళ్ళు బలముగా పాదుకొనుటకు యీమట్టి యునయోగవడును

ఈ భూములకు దుర్షుణమ.లు లేకపో లేదు అవి యేవనగా-

1 దుక మొదలగు నాగుబడి వనులు కష్టసాధ్యము లేక సుమారుగా ఒక ెద్దవర్ష ము కురినన వత్సమున వాలా రోజులవరకు దుక్కి.దుళ్నుటకు ఏలు లేకుండ చేయును

౨0 వ్యవపాయ*ాన్ర్ర) చింతామణీ -శీవడినేలయొక్క- చిక్క-నికూర్చు తగు మాశతముగా మారిపోవును వమనగా అనుకూలముగా దుక్కికలపిన నేలలయ దు గాలి ఇర్రాటంకముగా చ్‌ రబడగలదు దుక్కి మొదలగు సాగుబడి వనులు వానియె.క్క_- ఫలితములు ము దు అతెలియవరుచబడును__ ఇంక ఇసుక తెర నేలలగుణ కు లు ఆేవడి భూములకు (వత్యష ముగా విరుద్ధముగా యుండును కలకలుపులేని బొండిసుక కరినము గాను కజుకుగానుండును తడిసినవ్వుడుకూడా వాలా తక్కువగా చేలికి ఆంటుకొనును మరియు గ డ్డకట్టదు -కలకలుపు లేని ఇసుక రంగునకు లతెలుపుగా నుండునుకాని సామాన్యముగా యేవో ఒక రంగు కలిగియుండును. వరిశుభమైన యిసుకనదులయొక్క_ అడుగు నను వానియొడ్డునను నము[ద్రప్రాంత మందునను లభించును సాగు బడి వనిముట్లకు మట్టి అంటుకొనదుకాబట్టి యిసుక తెర భూములు నళ్ళుభూములని పేరు సాగుఒడి సాధనములకు యీ భూములు సుల భముగా తగును కాబట్టి వీనిని "తేలికభూములని పిలచెదరు. ఇసుక భూములపైన నీరు నిలువవుండి మడుగులు కట్టకుండ లోవలకు అతి "తేలికగా దిగిపోవును గనుక యీ భూములను వలుచని భూములని విలవబడను మరిన్ని ఏని యాకలిగొట్టునేలలనికూడ చెవ్వుదురు వలననగా యీ భూములకు వి శమముగా యొరువు వెట్టవలసియున్నది మరిన్ని వెట్టిస యెరువు ఇంచుమించుగా అంతయు అనతికాలములోనే (క్రిందకు దిగిపోయి మొక్క-లకు అందకపోవును ఇసు! నేల లొకనమ యములో గాలినుండి లేచును లాగుకొనినను శీషఘ్రకాలములొనే ఆలేమ క్రిందికి ఇగిరిపోయియో "లేక యెండిపోయి యో వదలిపోవును ఇసుక నేలలలోని మట్టి రేణువుల మధ్య సందునందులు పెద్దవగుట వలన లేవో త్వరేతముగా ఆరిపోవును కాబట్టి ఇసుకభూూముల స్వధా వము మోగా యుండని చోట్ల "లీవడిబంకచుట్టి భూముల స్వభావము

శండవ(వకరణము || “బాగాయుండును బంకమట్టి భూములస్వ భావము శ్రాగాయుండని (వచేశములందు ఇసుకభూముల స్వభావము ఛాగుగాయుండును భూములలో ఇసుక తెర యెొక్కున అయినకొలది వలుచనితనమును 'లేలికతనమును విడి విడి గుణము యాకలిగొట్టుగానుండి ఆరిపోవు గుణమును హెాచ్చగుచుండును. ఇసుకనేలలకు చెరువులనుండిగాని నదులనుండి గాని కాలువలద్య్వారా సీరు పాళుదలచేతను సాగుబడి వేసిన పత్సమున అట్టి నీటితో వచ్చెకు వండలి మట్టిచేత పంటలు బాగుగా వండును కాని నీరు యెక్కువకావలసియుండును అందు *చేత ఇసుక నేలలకు నూశులయుక్క_ నీటి అధాళము వనికిరాదు ఇసుకభూములను అనేక విధములుగా బాగుచేయవచ్చుకు యెట్లనగా ఎ

1. బంక ేవడి భూమిని ఇసుకకలివి వాగువేసినట్లుగానే ఇసుక నేలలకు కూడ బంకమన్నునుగాని వెలువుల అడుసనయుం డెక మట్టినిగాని కలిపి బాగు చెయ్యవచ్చును 2 చాగుగా మ్యొన పశువుల వె టన్వైనను లేక వచ్చిరొట్ట మెొరువునై నను పెట్టి అందువలన చేతనీయవ డార్థమును నేలలో వృద్ధి చేయిటచేతను యిసుక నేం బాగువడును 8 కొంతకాలము చెట్లను నాటియుంచగా వాని ఆకులు వీలపై బడి కుళ్ళి మట్టితో కలియుటచేతను యిసుక కీలలు బాగువడును 4 [వవాహజలమును [కిక్చి దానివల్లను వానిే*ేత వండలి వయించుట చేతనున్ను ఇది కొన్ని సందర్భములలో క్రాని యెపై భును సాధ్యవడదు. అది యెట్లనగా నేలని” మళ్ళుగోదేసి-సాస్తష్య బురదసీటిం (వవహింవచేసి కొంచెము 'నిలువచేస్టి లుమహ్యట్టా బురద అడుగునకుదిగి లేఎనీకు. లేరిన వేన్ఫుకం ఆదిటిని “వలువ టుం

లలి వ్యవసాయశాన్ర్ర చింళామణేి వదలి వేయవలెను అందులశై మళ్ళకు చుట్టను కట్టలుకట్టి నీటి రాకకు పొవుటకు కళింగళల నేర్పరచవ లెను ఇట్లుచేయుచుండిన 'ఇెడల కొంతకాలమ. నకు మట్టి వండళలివేసి ఇసుక తెర తగ్గిపోయి "నేల బాగువడుగు ఇందువలన నేల మట్టమ కూడ వై కివచ్చును నదీ ముఖఫు నేలు అనగా కొన్నినద లచేత యేర్పడిన జెల్టా సేలలలో వరికైరు వెట్టునే.లయ౦దు నీవనియె తనంశనే జరుగు చున్నది-వైన చెప్పిన నందర్భమ.లనుబట్టి నేలశుద్ధ ఇసుక తెరమొ నను లేక శుద్ధ-రేవడియైనను వ్యవసాయమునకు తగియుండదు మరిన్ని. ఈ రెండు రకముఎ నేలలలో వదియైనను మట్టికి యక్కున చేర్పుగా నున్నకొలదిని 'సేవృములకు వాని యువయోగ మలు అట్లనే తగ్గుచుండును చిక్క-ని బంక రేవడి నేలలును అవి వలుచని ఇసుక నేలలున్ను సాధారణముగా చికష్కును ఇవితర్చుగా బంక చిక్కణమ లును ఇసుక చిక్క.ణములున్నువలె సారవంతము లై నవికావు చిక్కణపు నేలలు అనగా బంక ేవడికిన్ని ఇసుక "'నేలలపమధ్య రకమస గరవ నేలలు (ేఘ్రము యొ-దుచేత ననగా ఏనియందు బంకమన్నును ఇసుకయు నమభాగములుగ్యా యుండును కాబట్టి యా రెండింటి గుణమ లలో మంచిగుణములు మాశతము అన్నియు చేలి అసవడును ఆెండింటి చెడుగుణములు కల కలుపువలన నసించియై” పోవును లేకున్న ఉవశాంతివడును అయినను ఉష బేశమ లకం౦ంద ఇసుకతెర గరవనేలలకంకు బంక చిక్కణములే లాభదాయకము యెచటనైనను చోలళ యందు చేతనియవ డార్థపు పాలుండె నే. అది నేంయొక్క. రచ నన్ను సారమును బాగుఎరి చును

సున్నపు పాలెకష్కావిల నేఎలు బహువరముగా వెలవెల బోవురంగు కలవిగా నుండును కొగ్ని (వదేశములయందు అవియే

శఇండవ ద్ర కరణము లిల్లీ కొంచెము ెల్లగానుండును _పాయికముగా నివి నిలకడ నేలు అవియెవ్వుడురు దశ యమైవనవికావు కాని వర్షము లాచియాచి నెమ్మదిగా కురియచు డు చలువ (వ దేశములలో కొన్ని రకముల వైరులకు యీనేలలు మిక్కిలి యువయోగముగా నుండను వాడుకలో నేలయొక్క- మట్టితొడుగు నంతను నేలయని వాడు చున్నారు. ఈమట్టి ఖండములగో ఎన్ని అం*ఒళములులోతు వరకు నాగలివల్ల 'తెగుచున్నదో అదిగాక యొన్ని అంగుళముల లోతువరకు వైరులు మొక్క-లు వేర్లు నాటుకొనుచున్నవో ఆ న్యల్ప అంగుళముల లోతుగల భాగము? కు మాత్రమే నేల అని విశేమ "'చేరుగలదు ఆ మట్టికింద నుండెడి భాగమునకు (శ్రింద నేలని పేరు కొన్ని అంశములందు నేలలకును (కింద జేలలకును రంగుచవేతను గుణ ములచేతిను మట్టిలో వ్యతా నమేమియుకు కనువించదు కాని సామాన్యముగా 'నుఎలయందు చేతనీయవ డార్థ మెక్క_ునగా యుండును ఎల్లవ్వుడు గాలిపారుచుండుట వలన [కిందనేలలకంకు వై నేలలకు నలువెక్కియుండును. నేలను (క్రిదనేలను సామాన్య ముగా సారమునందుకూడ భేదము కలిగి యుండును వై నేలయొక్క బలసారముల హెచ్చుతగ్గుఐ మ ఖ్యముగా (క్రింద నేలయొక్క న్వభావము ననుసరించియుండును శ్రీిందనేల బంక "రేవడియైనను ఉఆాతినేలగాయుండినను వై నేలయందు మొలచెడు _వెర్ల మొక్కల "వేర్పులోతుగా నాటుకొనవు ననేకడా వైన కురిసిన వర్ష పుసీరుకాని చేనుకు వెట్టినటువంటి పారుదం. సీరుకాని యింకిపోనేరక మట్టితో మురుగుడుకలుగ చేయును. అందుచేత మైర్లకు నష్టముకలుగును అట్లుకాక (క్రిందనేల యిసుశగాయిండినను గులక రాళ్ళుగాయుండి నను లేక కంకర తెరగా యుండినను ేనువై నీరు వడివడిగా యుంకిపోయి వైనేలను త్వరలో యార్భును అట్టి నే ఎలకు వెట్టిన

|. వ్యవసాయశాన్ర్ర చిం తొామణి 'యయొకువు వెంటనే సళ్ళతో కడు లోతునకు దిగిపోయి పై వరునకు అందనేరదు అందుచేశను దుక్క_డు నేలల యడుగులెర అనగా (క్రింద నేల అంతఛిక్క_గా యిండకూడదు వి గుల వలుచగాను యుండ కూడదు ఆవూ నేఎలమొక్క. వంటక కలో చాలా హాచ్చుతగ్గు లుగా కలుగుచుండును ఈహోెచ్చుళగ్గులు చాలాభాగము వైన వివరించబడిన నేలల రచనలు మొదలగు దృగ్గోచరములై న బాహ్యా గుణములను అనునరించి యుండును కాని కొంతవరకు నేలలలోకల మొక్క-తిండి పదార్థముల ననుసరించి యుండును వీనిని నిర్ధారణ చేయుట సులభముకాదు మరియు ఇవి యొట్టివో యిదివర కే వివ రించబడినవి ఈమొక్క_ తిండివ స్తువులనే యొజువు పెట్టినవ్పూడు ళు నేలకుచేర్చుచున్నాడు రై తుచేసెడు దుక్కు మొదలగు సాగు బడి వనిపాటులను పట్టి నేఎయొక్యం- పంటకు శ క్షికలిగియుండును వంటవండుటలో నేలకు సహాజముగా గలిగిన శకికి నేలసారమని "పేరు పెట్టవచ్చును ఎరువుచేతను దుక్కు చేతను వంఎశ క్రి అభివృద్ధి కలిగిన నేల 'తెంపుపొందినదిగా ెవ్పవచ్చును నహజముగా ఒకే వంటశ కిగల రె డునేలల ళో ఒళకనేలకు సేద్య గాడు కృషివనులవల్ల యెషావవ ట శక్ష్తిగలిగిన యెడ అది మిగుల లెంపుగా నున్నట్లు 'తెలిసికొనవచ్చును ని భూమి వానియొమష్తు తయారగు విధానము గునపములు లేక గడ్డపారలతో ీదించలేని రాతిబండలు నహితము చెట్లయొష్క వేళ్ళచేతను భేదించ గలుగును ఒక్కొటక్క_ జిల్లాయుఎనుగాని మరికొన్ని ([గామముల యందు గాని. లేక ఒక [గామమునలదే వేరువేరు నేంలలోగాని నేలల

[4] ర౦ండపషవవకర ణము వలీ యొక్క సారవంతముచేశను స్వ భావము చేతనువిస్తారము శా వ్యత్యా నము గలిగియుండ. నని రయితులు వాలావనరకు తెలిసిన విమయ మీ యీ వ్య త్యానముల చేత కొన్ని భూములు కొన్నిరకముల వంటలకును మరికొన్ని భూములు వేరొగప3రులకు నువయోగ౫ వడును యీ వ్య త్యానములు కొంతవరకు ఆనేల యునికినట్టు కారణము చేతను చాలాభాగము వాని వానియుత్పత్తి భేవములవల్లను కలుగు చున్నది సామాన్యముగా నేల ఏ అన్నియు మొడట రాతిబండవలన యుల్సత్తియెనవి కా ట్టి ఆ నేలలు స్వథావము లుత్స్పత్తికి హేతు వగు రాళ్ళన్యభావమ. ను అనునరించి యుండుట స్వభానసిద్ధము అయినను నేలగామారిన వెనుక మన్నుయందు ఇతరవస్తువులు చేరి యుండి మట్టిని కాల మార్చులనుగా చేసి యుండును ఎంతటి కరిన మగు 'రాళ్ళయినను చలి యెండడవ ర్త ములచేత భేదించగలుగును ఇందుకు నిదర్శనము పుర తన దేవాలయములందుగాని నొవ్ప గొవ్చ కట్టడముల యందుగాని చెక్కి బడిన శిలాశాననముల యందలి అష రములు నగము నగముగాని పూర్తిగాగాని అరిగి శిధిలమగుచు చద వుటకు కూడా ఏలు లేకపోవుట ఎందరకును తెలిసిన విమయమే అటువంటి కఇననములు గల రాళ్ళు మిగుల గట్రతనముగలవి కాని యడల అనతికాలమునం దే శాననములు అరిగిపోవ్రను మొక్కలు చెట్లు సామాన్యముగా మిక్కిలి కరినమగు రాళ్ళవైన మొలవవు వమనగా నేలయని కొండ అని యువయోగించు నేలలయందు మృదువైన మట్టియందు మొలచును యీ నేలను వరిత చేసినయెడల పొడిచేసిన రాతిముక్కలవ లె కనిపించును. ఒక రాతిని తీసుకువచ్చి (మంగ్గువిండివలె పొడిచేసి ఆపొడుమును ఒక ప్మాతయందుువైచి స్‌ళ్ళు పోసి చాగుగా కలియునట్లు చేసినవ్వుడు ఆ నీరు మురికీనీరు శా తయారు ఆగును అఆముకికిసీటిని ఒక పా(త్రయందు చేర్చి తిరుగా నీరుపోసి

వినా నా ఆ క అ లో వ్యవసాయ] స చిం చాముదే హో త లా జౌ నాడి నయ ానానాల్టా కనంంననంలా శా కై ఇంజ విమలా చ టై చాడిడి ను. కో. వా లా జు జ వేయ వుండిన చ. వంట వపా మయము మవ2న వ యయంకు చై వా” సెల వె వంచివేసిన క3- న వు అ తా న నల! “మె విమ వమ ళు ఐఅవమొ ఒెమెవే అవి అక్‌ ్నన అవనీ తై న శ్త్తే వపను దాము కాటా శయన ను అత కార లే శాల వా! ణము డైౌా* ప మా ౩ డా లామా వా మశాతలి మ్గైవి ల్ని కాడా నాంా కి మావారువ. ఇకుయ ఒంక మన్ను అడ్‌ తా ళు! చుకాటాాచ. వచాడూ” రెడ ను వెడిచేస్‌ కడిగిన చు మ హ్‌ ళా అటో నా శ్తో అత్‌ డా వా వ మొ ఒ*వ డను కు టకువ్నిన చలో తు టా త ₹ల ఇళకముాయు ఒకా యి పె నెంచి అదా ఎవాతు శ చలం నంసొనపసేకయె 2 ఎ 21౩ కిదు వకు శి పం యే యడ అం ఆజ్‌ జ అల్‌ నలక మమంవినాాన ఎమునకె మలతనే యుంపహుచు స్త ళ్హి ను. సం. ఎనావాన్‌ ని ప కాెవాడి క _టేంలటొవి మచి ఐవి ల్బీ కా. సా శి క్ర కక కా ! శౌ ఉం. మూవి మావే 2 వంక్తంం అర “ను. వమన ఖొంచె న్‌ అం నా బలే ఇ జ్య చా ముూావబటేిం వచా ఏడ కనాన కాజా కాల్చి మా వేడి త్త (ఉం మ గ! గా జు తశ్వనక కొంచైమరా లం) కూచంమోం తి సక వపను లొ యె ల షె లే వ న్న ఇంక వచ వయ 32. అ చొాళము కాెసివోయో ననియు న్‌ క. పం అల్‌ లో చూడ యావవమమకంు కామి వచదాచా మొ శా ఒంధించిన వ్‌ క్రి నావా అ ఇన్‌ ౩2 యాను నేలయక స 3ప చచెడీ చచ్చు చా స్తమసులు చ చల అం ఇ ా క్ష “ఎమ లు ముడలింవా _వము బన్ను మచేయా-కు పహూడి లూ నా! ను =. ల త వాం ౬” వెలు యాకు వవ ప్రవ ఎన్ను మెవాసీన వమ శ ఎజాతే మెలా వ్‌! శారాాంళ అ నా చ య అయ ఇ ఆ గ ల నావ వచ చయెౌె+వెడివం కవన .. జపష్యయు -కమియున చేస త్‌ో ళ్‌ లా న్నా క్‌ న ళ్‌ ళ్‌ ఖా జ్ర కా. నా కూడు! ఉం బ్డీిో లు కు లడ=ేంయనియి-కుమూ-ఎమువ ెలియు

వా 3౩-2వ వక ణము క్తి చున వా ట్స టె నా ళా పఫపెేేచేయాలి న ు య నావనమలడొో రెం చా” జ = గా గ 11 ఖే. అ జిమో ాన్‌లు. ను! నం. వ పీ వామష3ంవ సారే ఇ 3 మొెసాటు ఎ ఎ మె. టెం వజ శ వాన మరొ ఆం అవ డ్డి వడదావమ ఫో శై రాన్‌ ఆ చ మి వ్‌” మమల హాస గా వళశాావోవుంు లై అనే ల జి వ స ఆం అంటి ఛా ణా వ ఒనీేళ వో* చట్ల్య్యాన ఛి న. వతయమొున తవా ఆఅ వొంట వ” వివా న యూడప చో ని రాలగా కైన డటన మమా డే ఆం వివిన నడా చక్క న. వెలు రమా హె మెడా వెస ఎ ము చుబెశు న క గ న జొ అ అగా నావత ఇ గాలీ ఊ=వఎరు గా చళా వ న ఎ న | బవ మము లు శా ఆడా రాయా ఎవడు రా విష న్నే చంలుగా వేగ మాచ చు ౯2 వరమ సపెపసే-వ్పవము రో చా వీట సాగ ళో. వానిని న యౌ మెోవవచును దూ నమా ను ృౌాబ ఇచ కాాణవ లే వాణాత్‌ో. శే న య వాం క మ లాన్ని (న వశము ల యమింస సంచి జామ _ గం గోవకుము అను గొన్న నడేెవ బలో భా భర = హు మయ ఆశే ఆల రుం వళ్ళో యే ఊ శ్వ రా న క చివ నె జ న. ళు ల ఆక పన అ రోకు ఆసా నమ మన్ని =] వ డరరగులలో ఆ లే మాచు నాగిని గోవ చ ఆశ గాచు లో వోవియె జ | త్న ల ఆజ్‌ జాళేసు అ” ఆరోరా. గవ చేయకు వదల ఆశ భాగము వ లే జేల హా *ం అయి “కు డం ఆఅ రాయ నుచుఫు గాయు ళ్ళి అండ

వీ వ్యవసాయశాన్ర్ర చింతామణో ముగా నుండుటయేగాకి అక్కడ అక్కడ దొరకోతవల్లను వాళ్ళును గుంటలును వడును ఇది యెందుచేతననగా నదీజలనయు (వవహించు నవ్పూడు ఎగువనుండి వవాహముతో కొట్టుకొనివచ్చిన రాతి ముక్క_లు ఇసుక మొదలైనవి వేగబలముచేశ పోవుచు అడుగు భఛాగమున రాపాడును ఆ రావిడిచేత వైనవాసిన దోరకోతి చాళ్లు గుంటలు యేర్చడును మరికొన్నిచోట్ల నున్నవ్వడును ఇందుచేత మరికొంత రాతిపొడి నీటియందు చేరుచున్నది ఈ విషయము చిన్న చిన్న యేళ్ళయందు మూాడవచ్చును-మరిన్ని యీజలము పొడియైన "రాతిని ఇసుకగాను బంకమట్టిగానున్ను విభజింవచేయును బంకమట్టి చాలాభాగమునీరువడిగానున్నంతి “ర గ సీటిలోకలసికొట్టుకొని పోవును ఇసుక మూ(తమే నేలవై నీద్చుకొనిపోవుచుండును సీటివగి విశేషబల ముగానున్నయెొషల ఇసుకయును నీటితోకలసి పోవుచుండును. ఇట్లు (వవహిం చెడునీరుకూడా మట్టివి వేరువేరు వస్తువులుగా విభజించును ఈ విషయము మరివకచోట చరి వోయుదనము__

ఒక ఇనువముక్క-ను తెచ్చి గాలిలో ధారాళముగా యుంచిన యడల దానివై భాగము ప్యగిగముగా యెక్పురాళుగా. నూరును గాలి లేమగలిగియున్న యెడల యీరంగు వెంటనే నగువడును మటీ కొంతకాలమునకు ఆ ముక్క-మైనుంగం వలుచని బిళ్ళ చళ్ళ లూడీ వడిపోవ్లను ఈ ముక్క_లనే (తువ్పు అని చెవుదురు. ఇది గాలి ఇనుముతో కూడినంగువలన కలుగుచు్నది ఇ [తాళ్ళు ఇదే మాదిరిగా యెరుపు రంగు కలవి గానుపంచును. వానిలోను-కు ఇనుము [తువ్వువట్టుటచేతను యీకంగు కళిపించును జాళ్ళను యొక్కడ చూచినను పెక్కు నెరియలు గలిగియు దుకు ఈ నెం యలలో గాలి వవేశించి పై చెప్పిన విధముగా అకేక చూళ్చుంను కలిగించును ఇట్టి రాళ్ళవైన వర్షము కురిసినేని యా (తుష్వులో

శరండప నకరణము తం కొంతభాగము కడుగుకొని పోవును అందుచే జాళ్ళయందు నూతన భాగములు బయలువడి తిరిగ గాలి నహాయము వలన (తువ్వు వట్టు చుండును ఈవిధముగా యొక్పుడును నడచుచుండును కాబట్టి రాను రాను రాళ్ళు నంధులు విడిపోయి మెత్తిగా అయిపోయి చివరకు పొడి అ*ను - అవ్వుడు వెనుక వువ్చిన విధముగా సీటి (వవాహము వలన నీ పొడి వలువిఫములుగా మారుచుండును వాళ్ళ్యయందుండెడు అనేకవస్తువులు వంచదార యువ్వు వలెనే నీటియందు తేలికగా కరగిపోవురు మరికొన్ని వస్తువులు కరుగుటకు ఆలన్యమగట యేగాక నీరు యెక్కువగా నుండవలెను ఇంక నొక రకము వస్తువు నీళ్ళలో యంగా రానూ చాయువు సంవర్క-ముండుటచేత కరగు చున్నని - ఈ యాను వాయువు మన కంటికి కనుపించక పోయినను గాలిలో నున్నది ఇ దుకు నిదర్శనము చూవవచ్చును - జంమువులు మనుమ్యులు విడి చెడి శ్య్వానములో నీ యంగారాన్లుముంగ అవి గాలితో కలసిపోవ్చును కళ్షైలు మొదలగు యేటైనను కాలునన్వుడ యీ అన్దుము పుట్టి యదియును. గాలిలో కిలసిపోవును వానలు కురిసినవ్వుడు వర్ష ఖు సీటికో యీ అన్లుము కొంత నేలకవచ్చి కాళ్ళలోనికిగాని భూమిలోకిగాని వైన (వాసినట్లు నీ అముము నంవర్క-ము కలిగినగాని కరుగని వదార్థమ. లు అవ్వుడం ౫౦ న కరుగును లేక యీ అన్లుమే కొచ్న వదార్థముల ౯ కసీ పోయి జాళ్ళను మెత్తవరచి సీ3లో అనలీలగా కరుగునట్లుచే ఇ ను గట్టిజాళ్ళయొగ్క_ యుపరిభాగమును పరీక్ష చేసి చూచినయెడల వాని మైన చిన్న +న్న మొలలు మొలచుచిండుట కా వచ్చును బృ-హణా దర్శముతో మాచిన యడల కంటికి కనుపవించ ౨ జ 'మొక్క_లకం కు సూత్ముమైన మొక్కలుకూడ కనుపీంచునుా

శ్‌0 వ్యవసాయశాన్ర్ర చింతామశి నల్వళి యను అొవ [౦దముళో వివరించిన (వశారము సీ “మొలవెడి మొక్క_6 వేళ్ళవంన కొంచనరకు దాళ్ళ యుపరిధాగ మొలు వగిర౨ిపోవును .ర౦మమ%ా కట్టి ఒడ్‌* డంతో పాదమకొన్న న చెట్లను చూచిన యెషఎం చా్యేను వె్లవేన్ళు యై. చీ్చగలవొ ఉరి శి భారి ళల ల్ని మూాడవచ్చును - యీ వోవఎగోని చిన్న వ్నా అవకాశములో వేళ్ళి చటవట దావననసూోొనిపవోయి వెనక పెషిపద. వలన బోసి గోతలను అనే చోట్ల వీట వవవలైు వేయును ఆ వి;వమోానే చాయి చెయి మథ్య అహా మయమొా3గ వెవను యీవేళ్ళచేత చీ దుష విద్ధి) మెచ్న్చూవ ఆవౌాకవుగానే వె వె నామ్ళనుకూడ (ణం | విడిపోవుచుందును - బండలై న చిన్న విన్న మొక్కలు మొంచి మా గె టా ాలమ.ననునరించి చచ్చిపోవవు అనంచ.ను వానికింపె పెద్ద మొక్క_లు మొంచి అనియ.-గాడా. చనివోవును యీవివముూగా కాలానుపణ్యముగా చ్వై మెవ *ఒనవి మొలచుటయను వైన చన్చిన విఫవమా”ా అవూ పూళఘ్మి వెళ్ళిబలమ చే3 ముక్కాలు మొక్కలు గాను దివవకు చూస్తాను చేయునని ఈవిధముగా దరుగుచుండును మెవఎ ₹క్ళ క మొంది చవ్చివ చు చేమలు మొక్క జేవముతనో యీజాతి మాము కిలసి న్యివసాయమున కువయోగించపకు $ఫఫామిెా 'యెప్పెఐజను ఇ వలువిఫముయగా కూముకొను వ్యవసాఎయి ఎ భూములు ఆతీవాతి వలన నువ్పెత్తి మొనవో మూహాచిమావకే *వ్చక యుండుట ఎబ్బుడును నంభ విివక ఒక నమయముళో అట్టు యుండ్‌వ యెషల అవి నిలుకడ

నేల అనబడును రాని ముక. వెమి-వి వానో చిన్నచిన్న వాటివి పానమువెల నీకు వే కొట్టు వొవి పోవు మంపును కాబట్టి యా నిలుకెవ నేంలు తల్లి క స వెన వలువ పారా మంకును

ఇ0ండవ (వ కరణము వ్ర మరిన్ని ఇంమ కంకిర మొవలెన వెద్ట వ! నాప్‌ ముక్కులు కూడ సామాన్యము వేయు పను ఈ రకిమునేంఎం యందు మెత్తని మన్ను న్వల్చముడా యొ ఎను కాబ్ట్టి మొక్క వేళ్ళకు కొంచము లోతు ననే జాతి నేల తిను పట వేప లోతుగా వేకు నాటు కొను టక నావకాశము లే. మవ సాధావణమూోూ ముక. లేవియు ఇటువంత నేఎఎం యింమ వృద్ధిలో నికి రానీువు యీ నే-ఎలో మన్ను ము3కా నుంపుటచే3 కలిసిన వాన నీప వెంటనే యా ముప చేయువుం గుండా వవొాంచి వడిసి పోవును ఇట్టి నేలలు ఈ చేవనములో యెొక్కైగా నుండు (వచేశముఎ యందు గలవు ఇటు వంటి నేఎలు %ల పాలమొల యందు అక్కడక్కడ పూర్వపు ఉజాళ్ళ ఛా మొయవైననే కనబకు ముండును వెన వెప్పిన నేలలకంచొు మరి మొక కము నేలు విపవవమముా కనబడు మంక్షును నీ నేలలనువలన నేలంని చెచ్చివను ఇవి చాలా దూరముగా నున్న కొంవలు శిధి.ము కాగా చానియంకు బువిన చూర్మిమ చే3 యుక్నల్నియై అందుండి ముఖ్యముగా (వవాహజ్తు వ్‌ వేస ఇపూకున్న (వ దేశమునకు చేృ్చ బడి ది ఒక సమయమ నందు డాలికూడా ఇందుకు నహాయ మగు చుండును గాలిచేక వలన వంవబకిన నేలలు విశేషముగా 'వెద్ద వద్ద నదుల లీకముఎయంకు కనువి-చును ఎందుచేత అనగా నదీ గర్భా మునందుండి యినుకను గాలి సట్ల మీదకు యెసకున్లు. చేయును ఇటువంటి నేలలు సమ పాంచమలయ దు గాడ కనుపించును నాఠకారణము”ా యూగ%ాలి వేత తకుమ బడిన నేలలు ఇనుక “తెరగా యుఎడును వెల్టువచేత కొట్టుని వచ్చిన నేలు నానా విధములు యుండును మయొక్షువ దేశములయందు కొండ కనుమల యడుగున మై చకియం నుండి కొఐకొని వచ్చి చేకుకొన్న మెత్తని నేలలున్ను సాచ్చ గొవ్ప నదుం యొక్క. నదీముఖముల యందుం

తీత్తీ వ్యవసాయశాన్ర్ర చింతామణి

"జెడి మిగుల సారవంతమైన కండ దళనరి నేఎలును యీ రకములో వేరిసవి పై వాక్యము నండలి శెండవ మాదిరి నేలలకు వండలి నేల లని పేకు ఇవి అనేక విధములగు తాళ్ళ గుండ ఒక్కటిగా చేకు కొనుటచేత కలిగిన వగుట వలన మొత్తము మాద విశేషమైన సార వంగము-లై యుండును నదులు "దేశగర్భము నుండి నము[ద్రను. నవ్వ (వవహించు నవ్వుడు అనేక విధములైన ఉఊాళ్ళ నొరసి పోవుచు అక్క-డక్క-డ అనేక విధములగు నిలుకడ నేలలను కడుగు కొనుచు యీ రాపిడివేత గలిగెడు బుకుద యావత్తును (వవహాహము యొక్క 'వేగమును బట్టి కొంత దూరము తీసుకుని పోవునని వైన (వాసితిమి గదా నద్‌ (వవాహమిట్లు పోగా పోగా చదునుగా యుండు 'ేగము లభించి నష్వుడు నదీ (వవాహము కూడా వేగను తగ్గి నెమ్ముదాగా కొట్టుకు9 వచ్చినా బుకుద మెల్ల మెల్ల గా యడుసునకు జూరవిడుచు చుండును ఈ వండలి మన్నే (శమముగా నూతన నేలలగుటయే గాక కాలగతి అనుకూలముగా నున్నయడల నము్ముదమునం దెక్క_లి "వేసుకొని యొక భూశాఖగా యేృృ్ప్చుడు చుండును అవ్చుగు ఆ నది యా మేటపైన వ కరగాను నెగ్ముదిగాను (వవహించుచుండును ఈ భూశాఖకు ఇంగ్లీషు ౯ డెల్టా యని చెవ్చుదరు - తెనుగున వంగటి లంక యనవ క్చనుాయీ యెక్క_లి "వేయు నవ్వుడు బురుద యందు బరువెన ఇసుక పాండుగు నను మె త్తవి పాలగు బంకమట్టి విన యూ (వకారముగా జెలుగా మయ్చేడు చు డును -ఈవ గటి బంకవైన నది అనేక వాయె సాధ రణపు రోజలయందు చుట్టు నుండు నేలలు మట్టమున]3 ఇవాలా ్రీందుగా వవహించు చుందును

వరద వచ్చినవ్పుడు గట్లవైఎ ప్లాపోవుచు బంగమట్టినీ యెక్కువ గామ ఇసుక న్వల్ప గాను కలసిన బురుదతో మిక్కి-లి వడిగా (వవహిం చుచుండి వేగము 'యెకఓడనైనా తగ్గిన యెడల అక్కడ

(5) "30డవ వకరణము లకీ యో బుకుదను విడిచి 'పెట్టుచుండును అందు ఇసుకను ముందును బంకను వెనుకను వికుచుచుండును నంద కాామలో నదులు (వవహింపుచు వెల్చడి (వ చేశమొసందు విస్తరించి వరుచుకొనియుండు నమ్పాడు నీటిలో బంగముట్టి తవ్ప మం యేమి లూ నుండదు ఈ బంక మన్ను అకడ నొక తెరగా యెక్టలి వేసనును ఈ తెర మిగుల సారవంచశముా నుండును ఇఎినంటి వండలి మెట్టి చుట్టు (వకథాల యొత్తు నేలలనుండి న క్షిళో కొట్టకొని వచ్చి. చెరువుల యందు వైతము వండలివేచుచుండును నదీతీర ములు వరద పోయిన తరువాత జూరుకుడుగా ను డుఎ యీ బంకమట్టి చేతనే నదీ [వవ హీంచు నవ్వూడు వేగ మెచ్చట నైనను గగ్గిన యెడుఅ దీ = వరింవ బడిన దంతయు కనుపించును ఇవ్విధను గా నేంకి చేరిన మట్టిని వండలి అనిపేరు మొద రాతిపాకగి యొళ్ళా ముదుగు నన్నపు భాగ ములు సమానముగా కలిియున్న వా-డలి నేలలు సారవంతము లైనవి ఇసుక వ లెక్కువగా నున్న సాాహీనముగా. నుండును ఇసుక "తెర యొక్క నేంలు వరద వేగమెక్కువ యగు చోట్ల కనుపించుళు తి చౌడునేలలను దాగుపఠరచువిధను మన రాజ్యములో చాలా (వ చేశములయందు (వతి సంనత్స [ము గొన్ని బుతువ యందు కొంచముగానో యెక్కువగానో తెల్లగా నువ్చరి గెడి స్థలము ఇలవు అటువంటి నేలలను వరీత వేసిన-వో మైరులు చెట్టు భరించుటక శక్యముగానంత ఉవ్వులు ఫామాన్యమ గా కనబకుచున్నవి అందుచేత గిడనపారిపోవుటగాని లేక అభివృద్ధిగా 'వెరుగక తుదకు వచ్చిగడ్డి నహిశం 'మొలవనీయ సండవెయుట కలుగుచున్నది. ఈ అపాయకరబుగు యుష్పులు

స్రిశ్ర వ్యవసాయశాన్ర్ర చింతామణి మూడువిధములు అవి ఎక్కువ తక్క-వలుగానుండును అవి యీ రకములు అనగా

1 మనవా సాధారణముగా నువయోగించెడి యుష్వు

£ సామాన్యముగా కందివవ్వూ తేలికగా యుడుకుటకు నువ 'యోగవడు బజారునందు మ్మికయించే సోడాపొడి

8 గంధకమునోకూడిన సోడాయువ్వు. దీనిజేరు సాధారణ ముగా [వజలకు అనుభవము లేదు

ఈ యువమ్బు లన్నియును సీటియందు త్యరగా కరగిపోవను గనుక అవి యుంచెకు నేలలయందు ేలికలో అంతటను (వబలమగు చున్నది అవి సామానం్ధముగా నేఎఎయుదు నుర్నటువంటి రాళ్ళ నుండిగాని లేక కీలకు లోవలనుండిగాని 'యేర్పడుచున్నవి ేీలల యొక్క-మై భాగమునకునీరు జె ట్టకముకిందినుండి నుప్పులను వెలువలకు తీసుకువచ్చి 3 తెెలలోయవ్వు అధిోమగునట్లుచేయుటకు కారణ మై నను నేలకిపారించునట్టి సనీటివలన నేలలో గలిగిన యువ్వులధికమగుట వాలా అరుదు వైన చెప్పిన యువ్వులనందు బజారులో దొరకు సోడా మిగుల అపాయకర్యమైనది గంధకముతోకూడిన సోడాయువూ అంతగా అపాయకరమెనదికాదు. నేలలయొక్క. తూకము. నందు అయిదువందల పాళ్ళ ౫ ఒకపాలు మొదట చెప్పినటువంటి యువ్వుండిన యొడల మిగుల చెడ్డ చౌటినసీల యగుచు న్నది దానికి శెట్టింపు గంధకము కోగూడిన యువ్వు అపాయము కలుగజేయకనే యుండ వచ్చును. మొదట చెప్పిన యువ్చుగల నేలకు తిరుచునావల్లి జిల్లా యందు దొర కెడు జివ్చమను వస్తువును జేర్చినవవము.న ఆరెండవరకపు యువ్వుగా మార్చబకి అందుచే3 యీ సామాన్యమైన సోడా విశే మముగా యుంజెడు నే.ను చాగు చేయవచ్చును అపాయశరములై న ఈ యువ్వులేగాక నేలను ఫలవంతేముగ నుండునటుల చేయుటకు

ఆ₹0౦0డవ (వ కరణము 85 ఇతరములగు మథతీ కొన్ని యుక్వులు (వతి నేలలయందును యుండ వలయును అడి ఫంవంత పుగానుండవ లెనంకె సీరునకుకరుగు అన్ని విధములగు యున్వులు మొ శ్తముమోావ వేయిలో అయిదుభెగములు కంయ యెక్కువగా నుుడరాము నీటియందు గరిగే యువ్వులు యింత యొక్కువాను డిన వతుసున ఆ ఒవ్వుల వంమూా ఇన్వఫావ ముంనుబట్టి నేల యెష్క_వగానో తశ్కువగానో ఫలితముగా యు౨ డును నేలయ.దు గరుగకూడిన యున్వులు యెష్క_వ అయి సామా న్యముగా హోని చేయునది 'యేమనగా చెట్లనుండి యీ యువ్వులు చాలా నీకును వీల్చి వేయును అందుచేత చెట్లుయొడిపోయి చచ్చును సామాన్యముగా సోడా నేల మొక రళరము హోా.కలుగవేయు చున్నది అది వేలయంకు కుళ్ళిపోయిన జంతుశాఖ నంబంధి చిన వస్తువులను కలుగేోేేసి నలుపుగా మార్చి “నేలమీద బడునట్రియు పారునట్టియు న్‌శును (క్రిదకు గిగవియ ఈ ఒక నేలయందు ఈనల్లని వస్తువు వీశేషముగాయు-డిన వత్సమున దానిని చెడు అని చెప్పె దరు ఇటువం * నేలయందు వాలా దూరము నడచినయెడల మన పాదములకు విశేషముగా మంటకలుగుచుుడును కాని సామాన్య మెన సోడా కొంచెము. గంధకముతోబేరిన సోడాయుప్పు కొంచెము యెక్కువగాను యుండిన నేల తెలుపుగాను డును చానియందు సామాన్యమగు స వత్సరముంయందు వంట గిడసనారి విశేషమైన ఫఎమునీయదు. విశేషమైన నర్దములు కురిసిన కాలములయందు మంచిఫంఎకు నిచ్చును ముఖ్యముగా చౌెదును కొంతవరకు లత్యుము చేయక ఫలించు రాగులు యి కను మరికొన్ని వంటలు వండును ఈరకము భూములు పాలచెడలని చెవృబడుచున్నవి మన రాజ్యములో "కీగడ నేలయ దు జలభాగమువైన చెవ్పబడిన ఇతరముంగు చవుడునేలగానున్నది. దీనికి చౌడురేగడ అనివేరు

తే వ్యవసాయ శాస్త్ర చింతామణ్‌ ఇటువంటి నల్ల భూమి గట్టిగాయుండి తడిసినవ్వుడు జూరును కృృన్మ్య -శీగడ భూమి మెత్తగాయుండి. తేడిసినవుూడు. దానిమోద నడ చెడు మనుష్యులకాళ్ళను లోతుగ దిగిపోవ్రనట్లుగా చేయును యెక్కువ వర్ష ములలో అ ఎవంటి నే లయందు (వత్తి జొన్న నీలి మొదలగు వెరులు చక్కగా ఫలి చును ఎజ్జరంపగలిగిన చెడుభూమికి అరవములో అెంగళురు అనిపేరు ఎజ్జరంగునకు కారణమైన యినువతువ్వు బంకమట్టి సోడామాదిరిగానే నేలయొక్కు యణువు లను ఒకటిగా చేర్చి గట్టివరచును గనుక యొజ్జమన్ను వౌాడునేలంను

శ్కుభవర చుటకు కష్టపావ్యము వాడచౌడు నేలలను గుొంంచి మా] మే యీడిగున తెనుగు అరవ సామెకలు వాడుకనందుగలనవు ఊకర నేంగో విత్తనము “వేసిన ఉల్లికోడులయ నండును ఊనరనేఎలో వేసినవైరు ఉదకము. లేని చెటువులకు సమా నము చౌడునేలలో వెసిన మెరు యుద్ధము గోని సైనిపని (ప్రాణము వలె నిశ్చయము లేనిది కరల్‌ నేలని దున్నవద్దు యుద్ధ నేంకి పోవద్దు మరిన్ని మితమగు చౌడూనేలంఎనుగురించ యీ దిగువ సామెకలు చెన్వుదురు వౌడునేలని సాగుచేసెడివాడు వృద్ధిపాందును ఇసు" నేలను సా చేసినవాడు దరిదుడగును చౌడునేలను నమ్మినవాడు దర్శదుడు కాడు. ఇసుకనేలను నమ్మినవాడు ఫంమును వాంధజాలడు ఉఊఊనరనేలళగో చెజుకును నాటుము

చౌడునేల శట_న్త్వమగుఎ - నీలగిరి వైనాడు మొదెలైన యుత్తు నేలలయందు కనువిందు ఈ (వ బేశములందు శీశ్లోన్ల సరిమాణామ ఎ తక్కువగా నుండుటవలన నేలయందు వుండులేవు అవిరి రూపముగా పోవుట మిరముగ నుండుచున్నది. పశ్శ్చిమతీర

౪అ౦డవ (వ కరణము వ్‌? జిల్లాలయందుగూడ సోడాగాని గంధకము కోగూడిన సోడాయును గాని యున్నటువంత నేం కనువించదు ఇచ్చట సంవత్సరమునకు 100 వదునుంఎకంశు యుక్కుువగా నర్ధముపాడు గున చక్కగా కురి యుటవలవ నేలయందుండెడి నీరు ఆవిరిగావోవుట నిలుపుచేసి వ వ్‌ ముంఎచేత ఉవ్చులుకొట్టుకొంిఫోయి నే౮య-దువి శేషముగా యువ్వులు చేరలేదు కాఐ సముద్రతీర పు నేలలు మామూలు ఉప్పు వర్రములుగుండా మన్ను సము ద్రతీరపు పాయలు మొవలగువానిం ఉవ్వునీటి మంఫు వేతను తీసుకనివచ్చుట కలుగుచున్నది (పకృతి స్వభావముఎ* విధము నీరును గోవలకు దిగనీయక పోవ్సట అగ్ని చౌడు నేలలకు ముఖ్యముగా సోడా విశేషముగాగల నేలకి స్వ్యభావసిద్ధము వర్షా కాలమునందు సోడాతవ్చ మి%లినయువ్వు నేఎలయ-దు కొంతలోతు కు కొట్టు చేయుచున్నది అయినను వర్షాకాలము అంత్యము అయినపిమ్ముట భీశలముగానుండు డిశంబరు జనవరి నెలలయందు నేల యె-డుఎకు మొదలిడినపుడుప్పు ఎవైకివచ్చి ఉత్తరఇండియాలో "ఠీ అని వాడుకచేయు చ్మేనియువూ లభించుచున్నది. దీనికి అరవమున పూనీగు అనిజేరు దీనిని కొన్నివ దేశముల యందు అమ్మకము కొరకు జ్యాగత్తవర చెదరు. .__ చౌడుమవూములయందు పె గు దినుసులు మితమ. గానుండు చౌడునేలయందు రాగులు కుది వాళి జాగుగా వండును కాయధాగ్యము * సాధారణ” గా థా ౯ వలెనే చెడునకు భరించజాలవు చిట్లయందు €*బ్బరి తుమ్మ వాశ తాడి మొవలైనచెట్లు మరికొన్ని కొంతవరకు వువ్వూను లత్యము చేయవు

సిరి వ్యవసాయ శార్ర్ర చింతామణి చాడుభూములకు బాగుచేయు విధానము పీనిని [కింది తరగతులుగా యేర్చరువవచ్చును

1 నేలకి ఆవరణవేసి వఘువ్రలను మేవపండ చేయుట

ఏ విశేవముగా చెత్త వెంట వై రావేయుట

8 కుళ్ళినప్పూడు వి శేషము. గాపులుపుని చ్చే వ త్తలను వేయుట

శ్రీ మన్నులు కలుపుట

5 ఉవ్వులను కడిగివేయుట

6 చౌడునుగోరు వైరులను వండించుట

ఒకచౌడుగలనేలకు కంచెవేసి కొంతకాలము వరకు దాని యందు వసశువులను మేవసీయకి జ్మాగత్త చేసినంత మ్మూతముననే ఆనేల శ్రమముగా అభినృద్ధి చెంది మొదట కొంచెముగా మొలచెడు వచ్చిగడ్డి త మేణా నేం అంతయు మొలుచునను వివమయము మన తులకు తెలియకపోవుట వింతగానున్నది. ఆ మొక్కలు వేళ్ళు "నేలను గుల్లవరచి వై ఫాగమునందు నీరు అవిరిఅగుటను నిలుపుచేసి ఇందుచేత యుప్పును పె భాగమునకు రానీయకపోవుటవలన వచ్చిక బలముగా యొదుగును

"రెండవ విఠకము - కిద అరవ జిల్లాలయందు అంతటను నువ'యోగిం చెడు ఆరక గడ్డిని యెన్నుకొన వచ్చును శాడునేలకి విశేషముగా యే రకయిచ త్త వేసింను మంచిదే అది ము.ఖ్యముగా నేలకివై న గవ్వూగాయేర్చగి నేఎనుగుల్లవరచి నీటిని ఆవిరిగా పోకుండా చేయుటచేత ఉవ్చులు మై భాళమువకు రాజాలపు అరికగడ్డి చౌడు "నేలలకు వ ల్యేకించి యీ విధముగానై నను లాభము కలుగచేయు నను విషయము అనుమానమ. గా యుండినను యీ గడ్డి వశువ్రల+ ఇఅవోరమ గా నువయోగవడనందున యెళవుగా యునయోగవరచు

ఆ౦డవ (వ కరణము ఫ్రం కొనుటకు లభించుచున్నది ఇది వేయుటవేత చౌడునేలలు వా ఉగా మైరు అయినందున యీగడ్లి కాడునేలలకు బాగుచేయున నెడి వాడుక నాగుగా వచ్చినది. గోదావరి శృవ్ణ డెల్టాలయందు చౌాడునేలలను వృద్ధిలోనికి తీనుకునివచ్చుటకు చౌడునేంఎల యందు వరిగడ్డిని దుర్నివేయుచున్నారు.. వెంవలి తంగేడు. వేపారు బండారు తాటియిోకులు నువ్వులకంవ నేల తగరు”డ్డి మొదలగు చెత్తలను విశేవముగా వేసినవతమున చౌడునేలలు వృద్ధిలోనికి వచ్చును తిరునల్‌ వేలిజిల్లాయందు (పాక తాట్తియాకు వరిగి చెడు నలలయంగు నాధారణముగా యువయోగించు చున్నారు మఘధర జిల్లాయందు శిపగంగ మొదలగు (వచేశముల యందును కోయం బత్తూరు జిల్లాయందు నత్తెగరఅనే నేలతగరును చెడునేఎలయందు ఒత్తృగాచల్లి వెన్నుకోసిసవి య్ముట గడ్డిని దున్ని వేయు దురు తిరుదునా వల్లి కోయిం? త్తూరు జిల్లాలయందు మామూలు కలబంద చౌడు "నేఎలను పాగువరచుటకు యువయోగిం-చుచున్నారు. అటువంటి "నేలలకు 'వేతాకుమిక్కి-లిశేష్ట ఘు చొడునేల ను బాగువరచుటకు వేపాకు యువయోగవరచుట మూ“ోవతరగతి [కింద (1) నల్లేరు (2) జెముడుకాడ (8) వేవవిండి (4) చింతమొక్క (5) వరి సజ్జ మొదలగు ధాన్యముల పొట్టు (4) చర్మములను శ్నుభవరచు చోటవస్చెడి మురికినీరు నశ్లేరు చౌడునేంలను ఛాగువరచుట అరవజిల్లాల యందు రయితులు అందక కును "తెలిసివున్న నంగతి చౌొడనే.ని వృద్ధి చేయుకొరకు నల్లేరును కష్పెట్టుము ఈ విషయము కడన బళ్ళారి జిల్లాలయందు కొంతవరకు జెలి యునుగాని కర్నూలు జిల్లాయందు చౌడునే లను బాగుచేయునను నిషయము. శేవఎంము కెలిసేకొనకుండుట మిగుల విరుద్దముగా

శ్వ వ్యవసాయ౫ాన్ర్ర చింతానుణి యున్నది ఉ_త్హర తెనుగుజబ్లాలయందు జెముడు చెట్టు చౌడునేల క మంచివని చేయునని "తెలియదుగాని పనునొండదలో ఒక కంచెకు "వేయబడిన జెమ కుచెట్లనండి రాలిపోయిన కాడలను దీసికొనిపోయి మళివక చెడునేలసు వాగుచేయగలిగిరి ఈ రాజ్యమస కంతట -పేవపిండి చౌడునేలను బాగుగా వ" చేయునని అెలియును "రవ చేశము” దు ఈక్రింది సామె*కలదు ఒక కలం విత్తనములు (బహుశ వడ్డు) వడే చెడునేల గు అరు ఫలముఎ (అరపౌను) వేవపిండి వితనములతో కలిపి జల్లుము. అయితే దీని అర్థము "తెలిసికొనుటకు ఛమూాయున్నది

చింతగి జనొత్వేగా జల్లి అవి మొక్కలు మొంచిన ప్‌స్టాట "నేలలో దున్ని చేయవలయును విన్నవల్లియొద్ద తచ్చనల్లూరు గో సారాబట్రీంయొద్ద మ కుగునీరు చెకునేలలయు యువ యోగించుట వలన ధ”ారశాాయు్న ది యీ యూవత్తు నంగచులయందును ముఖ్యముగా అప అలములు వేయుటచేం వేలల్ల బారి అశ 'యెొకువుగా తయారై నేఎచుబాగు .యుట%€ అనువగువద్ధతి

నాయుగవ తరగలతికిాద చెటువు ఒుడు.. ఇసుక ఇావులు (రవ్వునపుడు ఎభించకు అభకపు నంబ ధించినమాట్టిని చవవ్చవ లెను కోయంబత్తూరు దగ్గర తెలుగు పాళగి ములో 1001 నంనత్సరము నందొక 3ేసయయ రమువనె ౧శు సెంబళల శేం నెం 800 6ు గ సంగా నూకగుబ డ్డ సు” వోని- స్‌ు పోయక పూర్వము మూ నాయసు శలళల డ్లువ డుచుండెను ఇను కను వోసి పషిగ్ళ్సుం 12 శ ళం వన్షు కండుచ్ల్న్నూది. ఇసు" పోయుట చేత ఛూమి గుల్ల బారి ఉవ్వుకరిగి వైకి నమ్చట నిలచివోవును అరవ జిల్లా య దు దగ్గరగా గొరకనియె ల యొజ్ఞయినుక మిని వోడు భూములకు యుపయోగవరచుచున్నారు. కోయ బత్తూరు జిల్లా

[6] 50డవ(వకిరిణము త్తే యందు నూచూరులో బావులు వ్వునపుడు లభించిన నల్లని అభ కఫు మట్టిని చౌడు భూములకు వేయుటచేత మిగుల లాభ కారిగా యున్నది నర్భా వుషట తాలూకాలో చాలామం3 నల్లరేగడి మట్టిని విశేమముగా సోడాయున్నిటువ టి భూములకు వేయు చున్నారు ఎ ఉవ్వులను కడిగి వేయుట __

గోదావరి కృష్ణా ెల్టాంఆయంగు రయికులు చౌడు భూము లకు విశేషముగా మంచి తియ్యని సీరును (వవహింవచేయుట చేత ఉవ్చులు తగ్షిపోవునని కసి పెట్టినారు. ఇంళను గురించి నీటివన్ను రూల్చుయందు వేలే యేర్పాటు చేసినారు

ఎ హోనికరమ%స యుప్పులను తక్కు వహోాని కః నిగా

నూర్చ్పుచేయు వద్ధరి __.

ఈరీరిని చెడుభూములను వాగుచేయుట విషయమై ఇది వరకే చెన్సబడియున్నది. అది యేమనగా విశేషముగా సోడా యువ్వూ గల నేలకు జవ్చ మును వేర్చుటచేవ తక్కుువహోనికర మగు యుప్పులుగా మార్చుచేయుచు నేలను గట్టివడషంద గుల్ల "బారు నట్లుగా వేసి దమున్నుటకు అనుహాలమగు చున్నది

నృృష్ణా గోచావరిజిల్లాలయందు కొన్నివ దేశములలో చౌడు గల భూములకు పాటిమట్టి వేయుటచేళ [వయోజనము కలిగినది సామర్ల్ష కోటలో 19 )1 నంవత్పిరమురందు ఒక చౌడు నేలకు రాటి భాగమునందు. వశువ్చలు నివసించు (వ చేశమునందుగల మట్టిని జాగత్తచేసి యకరం 1 కి 3 కుళంందలబండ్ల వంతున పోయగా ఆభూమి యిష్పుడు మంచి సారవంతమగు భూమి అయ్యెను

(పొశసున్నపు గోడలవలన రాలిన చవిటిమన్నుగాని సున్న మును జంతుసంబంధమైన వదార్థము కుళ్ళిన (వచేశమున లభించు

త్తి న్యవసాముగా స్త్ర చింతామణే నట్టి చవి *మట్టికాంాని చౌడుమాములకు ముంచి భడాయక మైనది అని తెలిసివున్నట్టు గాల్పరు దొరారు తమ నిఘంటు 9500వ పుటతో (వాసియున్నా" యీ చజీశపు నయికులు కొన్ని వ దేశ ములయందు. చనవుకల భూమ ఎను గాపవరచుటకు లేమా నుండిశ. చవివమ్టిని వాకు చేయిట చాలాశాలమునుంచి అల వాటు అవిహూడా (వాసినారు శే కమిటీలో మెంబకుగా నున్నటువంకి జాకరు [దౌను దొరగారు నై (గేటు ఆఫ్‌ లై మ్‌ అశే ఒకసున్నపు యాన్వు చవుకు ళూముఎను బాగువరచునని ఇవెప్పియున్నారు. * న్వకాళ్ళను ఫొడుముచేసి దానిలో వశువుల 'పేడనువేసి * 1వయు వి చెల్బవాకు లోళ్ళు ఇగాజబవరచు [వచేశ జో లవి * యెకువిమె ా లాభ" చానిళోళలుసు వైం్‌- ఆవాల్తెమ్‌ ప సున్న బు శిన్వుచేతము అయివు డవచ్చును ఈ నాద్య న్‌ పై ళన నేషముూాా ఘాయుయి ఉవ్వును గలి యుంచెప్‌ సామ గ ఉక్పునకు రాక ంకునట్ట్లుగా ఇక్తుగా గట్టువేసి ఇయ్యని నిటివి వాటినే. విశేషము ఉన్వును. ఓీన్చెడు కాలోట్టులో ఒక్‌ నక్‌ డిళక్‌ ఒందు నో పిన్నాటనక మొదలగు ధానంప్పు రకవులు వె రుచేయుటో ను ాలముగా నున్నది చూదవ ప్రకరణము ఎ- ఎరువు. వివరము ___ ఎ వద్చి లను మెకవుగా నువయోగంచుట ___ వ నదేశమున-ను అవే (వశీశిములో వచ్చిఆవలను

ఎకువు** వివిియోో వరచుచు-వకు ఈ నిషమయనును 'హర్చి

మూడవ వ కరణము శీలి విపగ్నొించెదయు కృష్ణా గోడానరి ఇల్లా ందు డజలటా పుములళో వరివంట కోసక వచ్చు పరుణమున అపాలమునంము జనవవి తనము లను చసుదుకు ఈ జను వకపటవంన యా ఘామ. ౨౫ వైటో జనక్‌ వినారయా దొరం* ఈ 3 వోజక్‌ చఉటు పి ఎలకు అజ ద్‌ ఒ ళు మా మి ్క-లి ్రేన్లువ కు గావు నుబ్నది వేశకన్న నీలి జనుము వచ్చవెనర మొపలు” ల వెన మొ వేళ్ళను వరికి వెసి చూచివయెవంు దీని ్ష్యు స డయట యుండును ఆ గడల బందు త్తు € లు ౮ మిక -రి _న్నవియసు పుకుఎయయు కను కా ఛానర్ది లు లి2ల ముదళలెవ మొ _ల వేళ్ళవటఎయి ఎ) గడలయం" నుం కూ యా ప క [య్‌ చెకు ప్పకులు నిస్తారము నెటోజనక్‌ అనే వదార్డవ ను నమ న్‌ కూర్చి యుంచుొొనుం న్యభా-చసిద్దమె యున్నది గాలిోోనుంగ యీ ప్తషసటయ యీ వై (లోజుక్‌ ను వసువను చేబ్చుకొనుచుండును ఈ నె వోజసొ వలనవయీా మొ [౬ ఒంమూ యెొకుగును ఈ విఫమెనమైరులా వంచి వినివి రూమి చేని కలవేయుటచేం తామ" ఎ కా ఎసవు యెొక్పుశ* ఈ మెకువు నంఎన మూ భూమి యంగ వెయజఒదిన వకు బ కరమూా ఇచెనుసను అందూేేచేతన కావ చవ ధావననై వను విశచును గాని గోపపంవచ్చి-ఉంవచేను నిషుపవవి. అ నిముో-దు ఒకసామ్యాము చెప్పెచరు గోదావరి కృపా చంఎా భూముం దు వరివైరులో చల్లిన జనుగు మూకు మాసమలు వెన ట మి లి రనవుగల వీవివె గొ* ముక వకువు మెాగెరం కేసిరాని మొక్క దిపవభాగము చేనుకు యెకువ్లనిమవమక వ వివయోంచవకు వక్తలు మేసిన జాోవసారమ వసువు మ వశాైమ వ్యాక జేేపు మావి యెమువాంఎం వాయు మం౩.మువొను-దు నై వోజక్‌ “ను నస్తువుచు జనుము పెరు వేళ్ళ మా న్‌ా. మె యావంచెకి బాశ్తాా చూ. అను ప్కుకుకు ము వజ్బగౌని ద్‌వి”భూమి కి యెషవాగా విఫ;యో%ష-చుమున్నది

,క్తీ వ్యవసాయ శాన్ర్ర చింతామణి

మరిన్ని గోదావరి జిల్లాయందలి రయితులు. "వెజుకు తోటల యందు యీ వైరు వేయబడిస వదిరోజులలో ఒక యకరమునకు 3 మద్రాసు పళ్ళచొ వూన జనవ విత నములను చల్లెదరు ఈ రీతిగా యొదిగిన జనవ మొక్కలు కాలువలు కట్టి వేసినందున ఆవుసర మగు నంత సీరు లభించక భాధవడుచుండు ెటుకు 'మొక్క-లను పోపీంచుచుండును మధ్య మధ్య జనుము వైరు "వెరుగుచుం జెడి చెజుకు తోటలకు ఇటువంటి జనుము వైరు చేయనట వంటి చెటుకు తోటకునుగల భేదము యీ లోటలను చూచుటతోడనే తెలిసికొన గలరు

గోడావరి కృష్ణా డెల్‌ టాలయందు కోతకు నచ్చిన తేరు ణము నం ఎ పొలములయందు జనవ విత్తనములను చల్లుటకు మారుగా మినుము వినర మొదలుగాగల కాయ ధాన్యములను మెరుచేయుదురు ఈ కాయథాన్యముల పై రుల వేళ్ళకు నహితము ఎెటోజన్‌ అను వస్తువుచేర్చి పాలమునకు బలముకలిగించు సామ నోము గలదు బళ్ళారిజిల్లా హోనజీట తాలూ కాయందుగల పొల ములలో ఎస్తారముగా మినుములు పైరువేసి వెరు తయారు కాగానే చాయలను కోసికొని ఈ మొక్క. లను గొలము ౯” కలియదున్నె దరు తిరుచునావల్లిజిల్లా లాల్‌ గుడి డివిదననుయ-డ ను కముంభకోణము తాలూకాయందును లి వైరుచేసి రెండుదఫాలు ఆకునుకోసికొని మూడునదఫా మూడు మానములు వరకు బాహూ పెరుగ నిచ్చి వాలమునందు కలియ దున్నెదరు ఈవిధను7- దున్నిన యెడల భూమికి మిగల బలమగుయెరువు అగును యీవమాదిరి యెరున్సగల భూములయందు వరిమైరు అమితముగా వండును దవతణార్కాటు డిల్లాయందుగల తిరుక్కొయికూరు విళ్ళపురం "తాలూకా యందు మెట్టపాలములయందు కారామణివైరుచేసి తరుబాతకోసి మాగాణి

మూడన (వ కరణము శ్తీస్‌ పొలమ.లకు యొరువ్టుగ నువయోగింతుకు కోయంబత్తూరు జిల్లా యందు 8 లేక 9 నెలలు పెరిగిన తనులపాకుతోటలకు యీ తీగలు చుట్టుకొనుటకు అక్కడనే పైరుచేసిన అవి శెచెట్లకుఆకనుకోసి యెరు వున నువయోగిం వదు. ఇటువంటి ఎరువులు జూలై ఆగష్టు "సెన్టెంబకు. నెలలయందు వేయుదురు కాబట్టి నీడెడ్‌ జిల్లాల యందును నంద్యాలలోను తమలపాకు తోటలు వుం ఏళొనిన రైతులు దానికి ఆ అవిసె ఆకులే యెరుపవుగవేసి చూడవలయును అరవ జిలాలయందు 15 లేక 90 కోజులకు కోతక వచ్చునటునంటి వరి వైరునందు శెనగలను జల్లుదురు-అయిలే యీసెనగమై రు వెరు టకు నివడునంతటి కేమయుండునని తెలుసుకొనియే యీ సెకగ వైగును వేయవలయును యూ సెనగవైగు ఫలించినను ఫలించక పోయినను కా గ ధాన్యపు వైరు బలకరమగు యెకువగునని ెలిసి కొని ఏీలుగానున్నప్పుడు అంతయు నీపొాలములో యీపైరు వేయు శండవలెను ఈబదేళశనులో మెరక భూమియందుూగాం మాగాణి భూమియందుగాని నంవగ్సరమునగు ఒకదఫా మాత్రము వైరుచేసి దానిని కోసికొని అరుమానములు వై నవరకు యేమియువై ఒచేయక విడచివేయుచుండుట విచారకరముగా ను.డును వరి చోడి మొద లగు కెయ ధాన్యమ. లను కోసిన ఆరువాత మరవక సారి దున్ని వెరు చేయుటకు అవనరమ*%నంత చమ్మ యీ పాలమునందుండును కాబట్టి. యీ వైరును కోసుకొనిన వెంటనే దీనిని దున్ని కాయ ఛాన్యమును చల్లి యీపైరు "వేరువేకుగనే దీనిని ళొాలములోనికి కలియదుగ్ని నయెడం పొలమునకు మిశ్కిలి బలము చేకూరును వైరు కోసుళొనిన తతణం గుంటక తోలినటులైన పొలము యెొండి పోదు-వరిపైరు కోతకువచ్చు తరుణమునందు యీ వాలమునందు కాయధాన్యములను చల్లుటకన్న వరిపైరు ఫోసినతరువాత యీ

తీగ వ్యననాయశాన్ర్ర ₹ ౦తామణి పొలమును బాగుగా దన్ని కాయధాన్యశును పై రుచేసి అవై రును పాలములోణకి దుగ్నావేయు + మిక్కిలి (ఎశన్తను యీవకార ముగా చేలుట“లన పొలమునకు మిక్కిలి బలము గలిగించును ఒక మాగాణి వైరు వండిన తరువాత అబే పొలములో నర్కారు వారి నీరును ఉవయోగవరచుకొనక వె ట్టమైర చేసినయడల అంద ల వ్లైెగ నర్కా-రువాకికి నీ వన్ను ఇచు కొన అవారముండదని లైచులు తెలిసి”. తను అమెగకా బేశమునంం పొంములోో నరిపై ర వేసివెన్ను ఖో యొనిమివవ వ కింద %క గిండలు పాంగి జలు " నున్నవ్వుచే ఈ 'వెళ్నులను కోసివేయుదు ఈవిధబుగా సినయెడ వీకి మంచి భార్యవ విస్తాాక గా దొరుపషను పాం జ యానత్తు ముదురు వరకు వె్నెలన కోయనిమష2ల -వి _. దిెశళోోగా వీనిపెన వుండిన గంజలయ యె [నగా మువరి రాంవోన్సును. ఈరీతిగా మాచి రకము గంజ నమక సు చేపూర్చును గనుక రైగులు యీ విమ యమును ”గుగా గెలిసికొనవఅను వరి వోడి కంకులయందు థాన్యమువై నుండి (క్రిందికి వముమకుచు వచ్చుచుండునని యూహించ వ అను కాబట్టి కణంలో వై ననుండు భాగ్యము మొదట మ దుకును ఇది మిక్కిలి .౯చు%ల మేలైన 1ంజ పు కాగుగ మదరానే యొొడి ఇాలివోవును శాబట్టి కంకి యా వతు * దిశేవరక లు 'వేచియు-డిన యెక కంకి కో వె ననుండెి నుంచి%ిండలు (క్రింద వడి వోయి కంకి ఇంప న్న వఎ-కిరాఎన గిాజనచే మి* లును పాల గింజలో "రరు అవేతవడిన ముదిరిన జలు నిష్టమగునని కన్నడ మ గో ఒక చాటవకరలమ కా_టి మన దేశమునందుండెడిరయికు ఎ అమెరికా దేశవు రయితులఎ లెనే ననిచేక కంకిలోనుండిన మిక్కిలి

మూడవ (౮ కరణము త్త బమశల వైవై ధాన్యముమ తీనుళొనుటకు ఆలోచింవవ లెను ఇంకను వైరు యుత వేగయిగా కోఫివ బాపగా చొవ్ప సాంవంశ మగాయుండును మన్ని రైసు షం* కొందగళా కోసిన యీ పొ యుళోనే కాయధాన్యనుంను వెరు చేయుటకు వీంసను కాయ ధానంపు వై ఎ తిమానములు పెరిగిన విమ్ముట ఈ వైరును వాలయిశందు “లియ దుళ్నాటకు అవకాశ ముషడం ఎందుచేతనంకే పొలముయెండివోవును ఇటువంటి నంద ర్శృము శో రయితులు రాతి భాగమునందు వారి వమువులను ఈ పొలను నందు కట్టి వేయవ లెను అవదు బిన్న చిన్న పైరుయమొక్క ౬6ను వశువ్చలు మేయును నాటియొ! _ మఎమూ[శముల వ)ఎన పాల బునకు మంచిబ ము వేకూపను పొలచులయం %9 మేకలను గొక్టాలతు చుందలు కట్తట వాటి చుంయూ | ముల యొకువున శేనఎ తెలిసి”ొనన అను పొలమునందు వనువులు వేసి* ఎడను కొంగ వరకు యొ డిన పి సట గ్యరల కోనాట్ట పొడిణాచేని పొలమునందు చల్లవలయును కోయంబత్తూరు రెళులు యీ ని;ఎయిుగా చే ఇదరు తరువాత పొలముసందు ౫ంటక 1తొలుదురు అక్రూడు యీ పెరు అలు. వేళ్ళు వశువ్రఎం యెరవు పొాలముోో చాగా కలసిపోయి గా మను యెండళండగ శాపాడును అటు వ్‌రస్తుట నర్శ ముకురిసి నవ్పుడు తడిని గాగావీల్చుకుని యుండును. నీడెడ్‌ జిల్లాయందును కర్నూలు జిల్లాయ దువ పైరును కోయగానే మార్చి యే [పియల్‌ నెంలయందు గుటక, కోందురు దీఎకి మాగిదుక్కి అని పిలిచెదరు ఈ విధమ గా చేయుటవేత అ.తకుమునుపు వండిన వై రుయొక్క_ ఆకులు మొదలై నవి వేళ్ళమట్టితో కాగా కలిసిపోయి. సొలమునకు మిక్కిలి ఒఎము “లి ౦చు” పొల"*ను బాగుగాదున్ని గాలిపారు టకు విడివి వస్టెటయు కుడా కలము ]టువంటి పాలముల యందు

శకి వ్యవసాయశా స్త్ర చింళామణి ఒక విధమగు రును "వేశి కొంతవరకు పెరుగనిచ్చి తరువాతవశువు లనుమేప్తట లేక పాల 4% నందు కలియ దున్నుటయు మంచిది పొల మునందు శాయథాన్మముంం మొదలై న వాటిని వై రుచేసిన వీవు లట పొలమునందు కలింయదున్నుట విధానయు విస్తారము అలవాటువడిన యొడల యీ చేశమ నందు నేల మిక్కి-లి బలముగలిగి య౦ండును ఈ విధముగా చవేయుటనొరకు సామాన్యముగా మైరగునట్టిజశనాధా గమగు _వెరును వండిందు ను రైతులు వదలి వేయశలసిన (వయో జనముండదు నరైశుయొక్క “ంజనేలనిగ ని పుంజనేలనిగాని ఒక వంటవంయఎు పొలమును ఛాని రెండు వంటలు వండు పొలమునుగాని డాఎలోవల చెమ్మగలిగియుండి ॥ నీనము 'రెంకు మాసములు ఊరిశే నుంచవలసి వళ్ళ్చినదని లెలిసినవ్వుడు నేలని చక్కగా దు్న 'యేదయిన ఒక కాయధాన్యమును వై రువేసి నేలలోనికికలియ.దున్నుట మిక్కిలి [వ స్తమ రెతులు తెలిసికొనవలెను యీ (వౌారముగా చేయటవలన జిగట నేంలుకూడ పొడి పొడిగాతియారగును ఇసుక పారనేలలు గట్టి వదును లేమను విశేషముగా నియపుకొనగలుగును ఈ కాయధాన్యపు వైరు వేళ్ళలో గలుగు చిన్న చిన్న పురుజలు నై(టోజన్‌ అను వస్తువును చెర్బ్పియుండుట చేత పొలము అంతయు నై ట్రోజన్‌ తగిలి బంముక లిగంచును పొలము- దు వై రుయొక్క వేళ్ళ ఆకులు మొదలగునవీ యుండినపుడు ఈ నై (టోజన్‌ మట్టిలో బాగా కలిసిపోయి. ఈ సారమంతయు పైరు యొక్క వేళ్ళకు యెక్కి. వైమువాగా'వెరిగి వంటనండుటకు హేశువగును అరవజిలా లయందు-దు శారికి వరిపొ €ులకు వచ్చి. ఆకను ఇొకువ్టువేయ వద్ధతి పూర్తిగా తెలిసిప్టన్నది కోయంబత్తూరు జిల్లాలో ఈరోడు వల్లడము మొదలె న తాలూ కాల యందలి రయితులు ఒకటన్నుకు రు 2-0-0 ముదలు ఈ 10-0-0ల వరకు ఖరీదుయిచ్చి అడవి

య మూడవ వకశరణము త్న సలి యాకును కొని చా దూరము నుంది అెచ్చి వరిపాలములకు యొరువ్రుగా వేయుచున్నారు పరి పాలములంటే కాయ ధాన్యములు నీలిఆకు వైరుచేసిన యెకల ఇంత బాధ "లేకనే యీ యొురకువు నువ 'యోగించును అడవి నీలి ?-కు మొదలె స అఆకులడ్యారా పొలము నకు లోబానంబంధ మై) యరువు దొరుకు చున్నది కాయ ధాన్య మ లను వైరుచేయుటవలన వీని వేళ్ళలో నుండెడి పురుగులు నైటో జన్‌ నిలువ చేయు చుండును

-ప౦టకు తగుయైనట్టి యెరువు-

కొన్ని గడ్డితిను జంతువులును మరికొన్ని వమాంనమును తిను జంళువులును గలవు ఆ విధముగానే వంటలుకూడ వేరువేరు ఎరువు లను తీసుకొని మైరగును గడ్డిజాతికి చెందిన వడ్లు ఆరికెలు జొన్న చామలు నజ్జ అనువాలు చిక్కును నీలి అలచందలు వేరుశనగ తన్ను మొదలగు ఇెట్లకును తంగేడు వెంపలి మొదలగు చిరు పొదలకును నీమచింత శేనరి మొదలగు వృతములకును సున్నము ముఖ్యమగు ఆహారము పొగాకు వంశాయలు మిరనకాయలు కాచి ఉర్లగడ్డలు మొదలై నవాటికి బూడిబె కారము ముఖ్యా హోరమ కోసుగడ్డ ఆవాలు కారన్‌ న్లవర్‌ మొదలగు వాటికి గంధకము ఎన్నికై న అహారము వైన ఇస్పినవాటిలో నేలలోగల నత్తువును అనుసరించి యువయోగించుట మంచిది

ఎరువు - అంగిక అనంగికమని రెందు విధములు వీనిలో మొదటిది జంతువుల వల్లను వంటలనల్లని కలుగును వంటరగము లలో గలిగెడు యెరువు వచ్చి ఆకు ఎరువనియును ఉత్తచణ శరు వనియును రెండు విధములు

వచ్చిఆకు ఎరువు - వచ్చిఆకు ఎరువుఅనగా విస్తారము ఆకులు గలిగిన పెనలు అలచందలు మొదలైన మై రులనుబెట్టె అవి పూతకు

ర్‌0 వ్యవసాయశాన్ర్ర చింతామణి

వచ్చినవ్వుడు వాటిని భూమియందు కలియ దున్నుటయే ఎందుచేత ఆ వంట యీ (వకారము చేయుట అనగా ఇది యితర ఇట్ల చేత పీసుకోబకని ఉవ్చు వాయువును ఆకాశము లోనుంచి (వ ల్యేకముగా "వేరుఎలో చేర్చుచుండును ఈ విధముగా చేర్చినవ్వుడు వాయువు మట్టిని బలవరచి తశువాత వేయు కైరునకు బలము కలిగించును పూత పూయు తరుణములో వంటను దున్నివేయుట యొందువేత ననగా వెటయందుండజెడి నార ముదిరిపోకుండుటకు లేలికగా మట్టి యందు చికి చక్కగా యకువు అగును మైన చెప్పిన (వశారము మన చేశ మునందు అన్ని (వచేశము దును యువయోగించక పోయి నను కొన్న నొల్న [వ దేశము లయందు మతమును నువయోగ కెరముగా నున్నది మెసూరు దగ్గరనున్న మండృ్కవ లో యీ విఫ ముగా వేయుచున్నారు రాయచూటి ₹ బూకానందు యి రీతిగా చేయబడుచున్నది మిధున కర్కటక మానమ.లలో సబ్బతోను జొన్న తోను జనవవీ త్తనములను చి కన్యా తుల మానము లందు జనుము వంటను వేరుకో సహో లాగివేసి వరి వంటలకు యొరువుగా "వేవెదర హిందూపురం తాలూడానందు జనుమును వేరుగా బండ వెట్టి యెకవునశే వరి మిళ్ళ* వినియో-గింతురు దింజిగల్లువో జొన్న వైరు కోసివ కరువాశ అశుమును ఆ భూమిలోనె వలియదున్ని వరిని వైరుచేసెదరు కోయంబత్తూరు క కొన్ని గామము లయందు గోగు చిక్కుడు చల్లి వెంచి వై కిలాగివేసి బురదలో పూడ్చెదరు కిష్కింధ యను బళ్ళారి జిల్లాలోని వూసు'చేటలొ తుంగభదనది నరు (వవ హించెడి నేల యందు నూగులు అనుములు వల్లి కొన్ని సెలలు పెంచి భూమిని దుష బురదచేసి వాటిని పూడ్చి కలియదున్ని వరి వైరు వేసెదరు మమ నృవభ మిధున మానములంవు చెలుకను కోసిన తరువాత భూమిని వృధాగా వుంచక యరువ్చు వైరునువేసి

మూడవ (వ కరణము ర్‌ 1 "వెంఇదరు బర్మాలో అనవతీగంను పైరుచేసి మళ్ళయంగు కలియ దున్నెదరు. ఈ దేశమునందు అనవతీగ ఆకుల యీ విధముగా వినియోగించుచుండగా ఆమెరికావారు అలచంధ వెరును యెక్కూవ (ముతో పెంచుదురు అది అనితొందరగా అపలను వేసి (మగ్గ దగి నది మొదట అలచందను పైరుచేసి పిమ్హుట (వత్సి చెజిర వడ్లు మొదలగు వాటిని వెరు చేసెదరు అరవజిల్లాలయందు కోత అయిన పిమ్మట మంచుకురియు కా ములో పెరు వెంచుటచే మన్నాక విధ మగా బలకరమగు చున్నది అడవియందు వాటి అంతట అవి మొ చు చంేగేగు వెంవలి మొదలగు తడివంటకు యొరువ్రు అగు చున్నది కొన్ని వ చేశములళో య్‌టి ఒడ్డులలోను "కాలువల (వక్క-ను వెరుగుచున్న కానుక చాతి భూములయందు పెరెౌడి సుంశీనర6 గౌమములలో సీడకు ఇంచబడిన గంగరావి వేవ మొదిలగు వృతుముల యొరువును కూడా యొరువుగా నువయోగవడు చున్నది ఇవి కూడ వళ్చయాకు యెకువుతో నమానమే అయినను ఇప్పూడు అడవి కట్టు వాటులో నుండుటచేతను తడిపైరునను నరిపోవు నంగ అకుదొరకవందున పూర్వము వని రానివిగాదూచిన చింత జువ్వి రాగి ఇవ్ప మొదలైనవాని అకు యెరువుగా నుకయోగిం గ చున్నాగ అన్నిరకమ ల ఆకుఎయందును చీజకోశముకల వెంవలి సీలి వా“వారాయణము మొదలై నవాని అకులు మిక్కింలి (వశ నము ఇది కాపు కు చాగా చెలుసును చుళయాళ బేశ మందు మైరగు బురవగింజల కనుళగు. వార్జీవ చెట్లు కాఫీ కోటలకు మిక్కిలి శావ సియుండునని. పెద్దలు. చెల్పివచ్నారు.. *3మలపాకుల తీగల కాలువలయందు అవిసి దిట్లనుంచుట తమలపాకు లోటలకు మిక్కిలి నత్తువచేయును. ఈరెండును వైన జెబ్బనటునంటి సీలిజాతిలో చేగి

ర్‌ల్లి వ్యవసాయశా సై చింతామణి నవి కొండల దూరమునుబట్టి బండి ఒకటి ₹౦ండు మొదలు ఆకు రూపాయి౭ వరకు ఆకును అమ్మెకరు. యొక్కువ ఖరీదు యిచ్చి“ను అవనరమున్నంక అకు దొరకుటకష్టము కుష్క్‌సుమ వంటకును వరి వంటగును వ చ్చిఆఅగుయెరువు ముఖ్యముగా నువయోగి చవలెను కోయం బత్తూరులోను కొన్ని (వచేశములయందు ఇందండి నేలల యందు పైరగు సజ్జ జొన్న వనికి వెంవలి దుమ్ముచేసి దుగ్నున వాలులయందు వేసి యెరువు చేసెదరు వరిపైరు కోసిన వెంటనే భూమిని ెెండుదఫాలు కాగుగాదున్ని అరువళ్ళ ఉలవలను జల్లి "రెండు మాసములు వెకగనిచ్చి తరువాత మట్టి కలియదున్నుట (వశ_స్తము

మిక్కి-లితడి లేకపోయినను యీవిధముగా వండనిచ్చు నులవ చేను మంచువేతబె*గి అకువేసి యేపుగా-వెరుగును ఇతరు) వణ[ువులు మేకలు పొలములోనికి పోయి మేత వేయకుండగ కాపాడు చుండ వలయును వృశ్చికమానమున నజ్జ జొన్న కోసినవెంటనే వేరు వంట లీని వతుమున నేలని బాగుగా దున్ని యకరమునరకు అంచు మించుగా వదునై దుశేర్ల నులవలను చల్లవలయును యాకాలముసన సరివదునంత లేమయు మంచునుయుందును ఒకవ్వూడు అనుమ లు మొదలగు కొన్ని వైఠులున్నను అఆభాళ్ళకు నడుమయుండు 'జేలని దున్ని యులవలను జల్లి యుంచవలయును వెంవలి చల్లినను మంచిది ఈవిధముగా వెంచెడిఆఅకు యకరమునకు "రెండు మొదలయిదు బండ్ల వరకు తయారగును ఖరీదు తగ్గిన బండిఒకటింటికి 0డు రూపాయ వైనను నాలుగు మొదలు వదిరూపాయిలవరకు లాభమ. వచ్చును యువయోగములేని నేలయందు యింతవరకు లాభము వచ్చినది వన్ను కైనను నరిపోవునుగ దా? ఉలవనేల అంతయు అలుముకొనుట వలన కలుపు మొలవ నేరదు నైశులు నేలని దున్నక వృధాగా నుంచిన అదిసారవంతమగునని యాచించెదరు

మూడవ [వకరణము గ అది అంత మంచివనికాదు యింగుకు ఒక అరవ కవి యగు నాయనారు భూమిని దున్ని పొలమని యుంచనలె నని అనగా భూమిని కాంగా దున్ని సూర్వ్యపుటము పెట్టిన పొలమాయును ఎరువు అవునరముండదనియు చెప్పెను భూమి బీడుగా నుండినయడ+ మన్ను యొవ్వుడు బలము గలదిగా నుండును (ప్రా +వాయువును మన్ను వోగలసి కరుగిని ధాతువర్షమును. ॥ిరిగించుట చేత మన్ను యొక్క_-బలము* కాపాడును ఈ విధముగా [పాణవాయువు తానుగా మన్నుతో గలియుటకు వాలా శాలమువట్టును శాబట్లి బీడునేలను దున్ని పొలమనియుంచిన (ాణవాయువు మన్నుయందు త్వరగా చేరి మట్టికి బలమును చేకూర్చును శాబట్టి భూమినియెస్పూడును దున్ని యుంచుటయీ మంచిది పొలమును దము చేసి నృధాగా నుంచుట కంశకు దాంలో జీ దయినను కాయధాన్యమును వెరుపెట్టి వచ్చి యాకు యొళకవుగ వేయుట (వశ_న్తృము ఒక్కొక్క వైరునకును నేలను దమ్ముచేసి యుంచుటయు వ్చాఆకు యొరువు వేయిటయు. మిగు (వశ_న్తమ _అంగికవస్తువు ఏశేమము గాగల పచ్చియాకు యొరువు నేలకు చలువకలుగ జేయును మున్నుతో గలసి యిగి వాదువలె అణగి నేలయందలి ధాతువర్షమ. లను నీళ్ళుకొట్టునొని పోషండగ శాపాఐును. బంకమన్నులో దీనిని చేర్చుటవలన నేలవదలి వృద్ధి పొందును వచ్చియాకు యొరువు మై రుఅగు అవిసె అలుమును గోరు చిక్కుడు వేరుశనగ అలచందలు మొదలై” చెట్లను వేరుతెగ కుండగ లాగిచూచిన నావేరులయందు బచింగువులవంటి బొవ్చలు కను వించును ఈ బొవృలయందు కంటికి క సవడేని పురుగులున్నవి అవి యుస్వ్పూ వాయువును ఆకాశ “౧నుంచి (గ్రహించి మన్ను నందు చేర్చును తండి కష్టవడి సంపాదించిన ఆస్తి బెడ్డలు అనుభవించు విధముగా కశాయపవైకులోని యా పురుగులవేత నంపాదింవబడిన యువ్వు

శీ వృవసాయళాన్ర్ర; చింతామణి వాయువు డాని తరువాత వండించెడి ధాన్యవు వంటకు ఆవోరముగ రు డును దీసిని జూచి కర్నూలు జిల్తాయందు నీలివంటను వైరు చేసిన నలయందు ఇతరమట్టిని యెరకున్సగా పోనెదరు వచ్చియాకు యుకువ్లు నకు మూలాధారము గానుండు ఈ పురుగులను జర్భుసే దేశస్తులు చిన్న సీసాలయందు.వెచి అమ్ముదురు. గింజలయందుగాని మన్ను కో గానికలిపి శలలయ దుంంరటను చల్లినయడల యొరువు వేసి“ట్లుగా వే వంటలు వండుగూ నముదపు "వెద్దయిసుక తెర 'నేలగాయుండి బలాం దేశము వచ్చియాకు యెకువుచేత వృద్ధిపాంది యిశర చేశమ.లతో నమానమ గా చక్క-నిపైరు వండుచున్నది వచ్చియాకు యెకువు వివియోగించనలసినదని వరహామిహిరబుమి. మిక్సి-లి వక్కాణించి సారు మైసూరునందు చాలాకాలమునుంచి రైతులు ఆకులనే యెకు వుగా వేయుచున్నారు వైరువందు భూములు (1) మెట్టభూములు (2) కోటలు (8) చావులు చెటువులు కాబువలు (శ్రిందనుం డెడు మాగాణి భూములని మూడు విధములుగా నున్నవి -

వీనిలో మెట్టనేలలక వచ్చియాసక యొరువువేయాట లేదు తోటవై రువండు నేలంకు యీ యెొకవువేయుటగూడ కలదు అరటి పోక మొదలగు తోటలకు విధిగా ఇట్టియెరమన వలన యున యోగము గలదు పోక అరటి చెట్లకు (క్రింద వ బేక 8 అడుగుల గొయ్యి (తివ్వుదుకు అడవులయందలి మొలచునట్టి నానాజాతుల చెట్ల ఆకు లను తెచ్చి యీ గోతుం యంద వేసి మైన మన్ను పోయుదురు పిమ్మట యీఅరటి పోఠః చిట్లపు మామూలు [వకారంగా నీరు కట్టుచాందుకు కొన్ని వారము ఎలోగా యీ గోభులయందు పూడ్చ బడిన వచ్చిఆకు కుళ్ళి మంచిరకము యొరువుగా తయాకగును యీ బలముచేతి యీపోక అరటిచెట్లు యెకలవగాఫలించును ఈవిధా నయి తివ్చ మరియొకవిధ . గా తోటలఆకు వచ్చిఆకు యెరువ్చులకు

50౦డవ వ కరణము క్‌ ర్‌ పనికిరాదు. మరిన్ని వరినైరు అగునటువం3 మాగాణి నేలలశే వచ్చియాపషుల యొరువును వేయవచ్చును జిర్ల గడ్డలు వసుపు మిరవ కొత్తిమిరి ఉల్లి చెజటుకు మొవ్నలై నమైన్లుకు వచ్చి ఆకుల యెొకువ్రు వేయుటకు యునయోగశారి కాదు నరివడవమామైసూకు నందలి కాలువల[క్రింద నుండెడి నేలలయందు వరి ఒక భాగమే వండును. మైసూరు వైతులు వరినుళ్ళమి జూలై నలలయందు దున్ని ఆగష్టునెం తుదిలోగా నారునాటి ముగించెదరు డిశంబకు లేక జనవరి నెలలయందు నీవరివంటను గోయుదుగు ఫ్మిబనగి నెలలోపున కన్చలు నూశ్చెదరు ఈపెరుకోసిన ఆెండులేక మూకుటారను లకు తరువాత వాలము తడిగా నుండినవ్వుటే దీనిని 2-లేక 3 దఫాలు మన్ని మిను. లనుగాని యులవలనుగాని వెనలనుగాని కొన్ని న శకయములయందు నువ్వులనుగాని చలల్లెదరు మైసూరులో జననరి మొదలు జూన్‌ వరకు అరు మానములు కాలువలోని నీకు విడిచి వట్టరు. అయితే నెలకు ఒకవ రాఇయము ెజుకు మొదలైన నీరు కావలసిన పై రులకొరకు ఒకచారము నీళ విడచి'పెక్షైదరు గ చార ము” పైరుగల పొలము లన్నిటికి” కొం చముగా సరు దొ+కును సీరుతోనే యీశకాయ భాన్యము పైరు పండును యీ కరు వండ గానే నలైతులు యీ వె రుమయొక్క- కాయలను కోను*ా మిగిలిన వైరు యావత్తును పొలము లోనికి కలయదున్నెదరు ఈ బిట్టు నేఎ యందు గుళ్ళి ఆటుచరువాతి దీ౧యందు వేయునటువంటివై రు పచ్చ లక నాణ్యమైన యొుకువగును కొన్ని వేళలయందు యూ కాయ ధాన్యపు వైర్లు ఫలించకము” దే వీనిని పొలములో కలియ దున్ను టయుకూడ యున్నది. చజువుం దిగువను-డు మాగాణికి యిటు వంటి వచ్చియాకు యెరువు యువయోగములేదు. చెజువులో నీర ముండునవ్వుడు వరి రెండు వంటలు వండును అవ్వడు మధ్యను

స్‌6 వ్యవసాయ శాన్ర్ర చింతామణి

కాయధానృములు పై రుచేయుటకు వ్యవధి యుండదు. చెటునులో నీరు లేనవ్పూడింకొక పైరుచేయుటకు నలనువడదు అయిళలే ₹ెండు వంటలకు వరిపొలమ.నక మెసూరు లెతులు యీవిధముగా వచ్చి ఆకులను యొరువుగ "వేయుదురు అడన్సలనుండి లేత ఆకులుగల కొమ్ములను తీగలను చిన్నచిన్న మొక్కలను నంపాదించి పొలము నందు యొరువ్సగ వేయుదారు. వరిమాగాణిని బాగుచేసి నాటుటకు అనుకూలమగునటుఎ చేసెదరు బురదగనుండు వరిమళ్ళయందు అడవి ఆకులను వేయుదురు పిమ్మట కాళ్ళతో పొలములో తొక్కి "వేయుదురు పిమ్మట ఒళ దూలమువో మాగాణిని చదునుగా వేసి చానియందు వరిమొక్క-.లను నాకెదరు ఈవెరు [క్రింద (తొక్కా బడిన ఆకులు పుల్మలుమురిగి వరిమైచునకు యొన్నిక్రైన యెకువుఅగను యీ యెగువుల బలము చేతనే వైరు వృద్ధిగాయెదిగి మ-ంచిఫలితయి నొసగును ఇటువంటి యెరువునకు కానుగాకులు మిక్కిలి కంచిదని వాడుకగలదు ఈకానుాకుల యొరువ్చు చేయబడిన నేల చక్కగా వండును ఒక బండి కానుగాకుల ధర 8 అశాలు మొఏలుకొని రు 1-00 వరకు నుండును ఒకయకరము నేలకి & మొదలు కొని 6 బండ్ల అకులు నరిపోవును

[4 నాల్లవ ప్రకరణము వ్యవ హెయపు పనిముట్లు

గున వ ము - దీనినే పలుగు అనియు గడ్డపార అనియు కూడనందురు ఇది 8 అడుసలు మొవలు 51 అకుగుల పొచషవువరకు నుండు గుండ్రని ఇనువకడ్డీ దీని బై గొలతి 3ే నుండి ఓ అంగుళముల వరకు నుండును తిలనె పున కొంచఛచెయు *లముగాను రానురాను మూపువాసి నన్నముగను వేయుదురు దీనిచివర రమారమి ఒక అడుగు పొడవ్సున నబువలకలుచేసి [కమము చివరకా వలకలనే వెడలుపును తగ్గించు దు చిట్టదివరకు పలుచగా కొట్టుదురు దీనినే నక్కుు అందురు ఈ నర్కు. ₹ెగుగా ను డివ గునవమును ఎత్తి వేసి నపుడిది భూమిం లోతు దిబను (తివ్వనలసిన తావున మను ష్యుడు దానిని నిలువుగా తలవైపు వైకివట్టుకొని బాగుగా మైకిఎత్తి భూవి.లోనికి విసురుగా దింపును అవ్వుఇది 9 అంగ ళమునలోతువర కును కూడ దిగను నేల చాగాగులైగానుండిసయెడల అడుగులోతు వరకును కూడా దిగవచ్చును అట్టుఏి%న “" నవము నొక్మవక్కఒకు చాగుగా వంచెదరు లోతుఎక్కుువగా దిగినపుడు వంచుటకు ఇవాల కష్టము. కినుక అశ్రవ్వువాడు ఎంళలోతు దిగిన తానువంచగలడో అం లేలోతు దిగునట్లు గునవమును నేలలోనికి దింపును ఈగునవమును దింపువిధానమును పోటువేయుట అందురు అట్లువోటు వేసిన గున వమును నేలకు నంచినచో మట్టి పెళ్ళ మై కేలేచును

ఉవ యోగ ము -మెట్టలను గుట్టలను (తవ్వుటకును గోతులు త్రవ్వ్యుటకను ఉవయోగించును. పొలములో నాగలికో దున్నగా మూలలందు అరక చొరక దిగబడిన (వ జేశములను ఈ గడ్డపారలో నేలన్మితవ్వుదురు మకియు అకకతో దున్నుటకు వీలుగాని వటవాలుగానుండు కొండచరియలు మొదలగుచోటుల నీవలుగుల

కం వ్యవసాయశాశ్ర్ర చింతామశీ తోనే గ్రవ్వి అతవ్విన దానిని ప రలతో ఇరుగవేసి మట్టిమెత్తగా నగునట్లుచేసి డానినై విత్తినవు లను చల్లి వ్యవ నాయముచచేయుదురు ఇ౩పార -పారలు వటవులో మాపి“ట్లు కొంచెము విలు వంపుగా వంచిన ఇనువ లేపు మ క్క_కు 8౫12 అంగుళముల చాని కొశచివర చేతి” వట్టగొన టక వీలుగా నొక క్యరముక్క- ను శామగా అమర్చుటపఏ ఏ ఎగా నాగలికంకి యినువముక్క_ను వెన రండంఉఒళమ ల వ్యానముగల రర్యధముండు కట్లు చేసి పారకు ఇనువ "మేకులతో తావడమ చేయుదురు ఆ నాగటి రంధములో నరిగా బిగువుగా వట్టగలక[ర శామము అమర్చుదురు ఈ కామలు సాధార ణముగా తుమ్మ చించ ఇెట్ల వేళ్ళనమ వల (ేస్టము అఆకామ మొదట నొక చేతితోను చివర నొక వేగ ను వటుగొని మనుష్యుడు. వంగి మ కిరెండుచేతులను ఎ త్తి నేలకి అకచి కొట్టును అవ్వుడు పార కీ మొదలు 6 అంగుళము లలోశతు వరకును దిగును అట్లుకిగిన పొరను ముందకు కొంవెమువంచి ౯గాగిన మట్టి పల్ల ముందుకు వచ్చివడును పొరలలో మూకు విధవ లు కలవు 1 దళనరి -ేకుపార ఇది (వ ల్యేగముగా పాలము వనుల కవయోగించును 9 శాటళేకు పార ఇది సాధారణముగా లేౌకళయెొన యి-టివనులకును నోడలు మొదలగునవి "వ్య్టైనపుడు మట్రిని “సిళ్ళుపోసి తెడిపి తొక్కిన తడి మట్టిని పోగుగా వేయుటకును దొడ్తయందును పొలములందును గడ్డి పెచ్చులను చెక్కి- జీలను సాఇ,చేయుటకును గడ్డపారతో (త్రవ్విన మట్టిని లిరుగ వేయు రును మా్యారమ వయోగింతుకు శ్ర ఉవ్పరిపార ఇది మూమూలుపారగ శ 'వెల్పు క్కువగా నుండి 1 అడుగుల పొడవుండును. దీనితో యిసుక తవ్వి యెక్తుటకును ఇజువులు గుంటలు రవ్వట 'మెరకి వేలను వల్గపుచేలగా చేయుటకు లోతుగా (తవ్వుటకు నువయో ౦0ముకు దీనిని మ ఖ్యముగా డవ్చరులు వాడుచుం దురు కావున ఉవ్చరి్శర అ-దరు

న్యవసాయపు పనిముట్లు గండ పద్దలి వండ్త స్పేడ్డు పుగాకుగిద్ద గునవము మ్‌ (తిళూలములు నోధుమపళై గ! న (| సే నర [1 న | మ న. నంకక త్తి పోటకత్తులు గుంటక (గొల్టు) (ప్రావడం

0౪0 వ్యవసాయ శాస్ర చింతామణి దంతి గొర్జాళికము కోయంబయ్తారు నాగలి రి నజ గ ఉర్ధక్టమ్యూర్తా శ్‌ (4 వ మెట గుంటక గొడలి ల ఉ షక కర ల ౧ యనే న. లొల్లి ఒడువైన ఉక్కు కొడవలి

నాల్లవ 1వ కరణము 01 న్‌ 11 స్‌ |! ట్రీ | గుద్దలి పార త్‌ొళ్లిక కృచ్చిక జో క్తట 1 రో 4న (2. లీ మ ॥ స్టా! ప చా నస నం. దంవనాగలి వ వ ననా ఛాన్యహపరి వందర్లకల్ఞ

68 వ్యవసాయశాన్ర్ర చింతామణి ౮ జ టీ న [ మెట్తనాగలి దవీణ కన్నడపు నాగలి ము ఇ క [౧ న్వీడిమ్‌నాగలి (లేక) [వత్తి శేవడిశాగలి చం ల్లో! బి నటనల లారా / లీ లె న్నను లా ల మ సాషణనన్లా నస టు వా న్నాన అం మాం భతాం చ స స నాక యం సుని చావా టైం ద మంము పటట త తా పంటెగూన మాట్ల

నాళ్ల వ (వ్ర కరణము 6% ర వం. ప | 2 నమా యెడ ఎ ర ర. మాయయా స చ న లా వో వాటే మ. టం. నం ల లం వేము జ మా స సా. ర్త 2 నం చ జ. వై చ క వ ననా లా వశీ ఆ క, అ ాయయుుంరాండ చల ర లం లి ర జ సక నయం య త షీ జపా న ఇచెరకునుండి రనమ తీయు యంత్రము కి షయ ద్ద లి- ఇది నిర్నాణమునందు పారఠంకు చిన్నని యును దీని నే; పారశేువలి దొవ్చ్శా నంచబడ యు నుంగును దీని వెడలుపు 9 అంగుళములుంవును ఎక్తు 6 లేక ' అంపళను ఎ మా[త్రముండి తూమ వైపునకు వెళలుపు కొంచెము త్వయుండును దళనరి శేకతో వేయబడి అంచువకు వలుచని వాయజిండును దీని తామ మనివీ. నిలుచుండి 3కి ఎత్తి నేలవై కొటటళ తగినంతపొడవు యా నక క నే శార్‌ అడుగులు పొడవుండును ఉవయోగము - గడ్డి చిక్కగాలేని (వ చేశ ములను ముఇ్ఫ మగా వంగ మిరో కర పెండలవ మె.దలగు మొక్క_ల మొవట గొవ్వు (తవ్వుటకు మి%్కలి యువయోగించును అమిుడారుగుకు మనుష్యులు తొళ్ళకలతో ఒక్క-రోజంవయు ల వ్యినంత 'మేరను గుద్దలి కో ఒక్క- మనుష్యూదు ఒక్క-డినయులో సుసవుగా పూ్రిచేయ గలడు

య! వ్యవపసాయశా ప్ర వింతామచి

ఉం నక్రాళలికముా- ఇియును ఒష్టలివంి వనిమ క్ల

థి

కాని ఇక్టలియంత 'వెడయ్బ-వచు కామ జడ్టెలి కున్నంఎయు నుం దును దీని వాయవెషల్చు కి అ--ఒఫముకంయె ఎష్కవయుంవము

“వయో”ము - ఇది మఖ్యముూూా మెర్తదున్నిన చేలో వంగ మిఠ5వ సెక మొవలప వాని నాఎటఎకు పావుల. 3వ్వు టకు మి్కిిలి యువయో "చును మియాకచు వక్తి మివ వేరు శనగ చేలలో మొల మధ్యను మట్టిని కేపుఎకును ఉవయో గించును

క్‌ వం్శిగుడ్దలి ఈ ఇాస్టాలికమ లంకు మూకు నాలు మేషలవ లెవంక్లున్నవి కూడనున్నవి “నినేవచ్లషవవి అందుకు అవి

శ ళం "ఈ

గౌడ్దాలికముంపె ఎపష్కవ లోరుగా తెచను మొక్క లమథ్య ఇాళ్ళవో మిని ఆపుఎకు ముఖ్యముగ నువయోగింపకు కొండతి వనిమ ట్టు కరశ్‌ో చెయించి దం అని అందుకు ఉవయోళము నమాసమే

6 ద౦ ౫ - ఇది యినుముళో వేయబడినవువు మొక్ళల మధ్య మిని రేపుటవ ను కరితో చేయ ఒడినపుకు జొన్న మొవ లగు వాని కంకలను వోువ్రుఎచే (శెజుంవి వాని *.జలు శాలి వోయిన త్వాత ఆ బొండుక-కుంను ఈ దంతులనో (వోవుచేసి శీసి వేయుటకువయోగించును

7గ౦డ్ర%ద్దలి - ఇది వమునందయ దూవీన విధ ముగా ఇనువుకోను వీకు కోను వోతపోని తయారుచేయుదురు. ఇది రాగ (వ్రదేశము నందలి నసేను (తివ్వుటకును గః నీలను (బద్దలు

ళు ళు

కొట్టుటప నువయో%ంచు. సాధనము ఇది భూవిలో పనవమంత లోతుగా మూత్రము. దెగదు

వ ప్రస్‌ (న్న నాల్గన [వ రె [9మొ 6 షె జెన్‌ చా ర మ్‌ చూ చివ౦శ్హైస్బ వ పామెమ్మి మివైవ నచెమెళ్ళు కెటువవువు ఒనవమువో వివి”న వపులము పిరనో మె తెగ” నలె ఉట భి అలాట్‌ వా మభ్య్ళుచేయుటపను చెట వెష్ళెను తివ్వుటను నయా ల శ న్‌ స్ట్‌ చమ వానిని ఇట్టిగా మామెవి వెసినెట్టిని వో ఆ _౦వైవ్నియి ఘామి లోని= దిఎను ఆవ్వువు ఆవ వొవనుప్ప చెసిన వనం వూ ఓ య చ్‌ = క్షు శ న్న మున వరిదు మెవిషి అ కామె వ క్యా ఇట్టా లె స! యును కాని యివెవప మంచే లోతమునకు సాతైమొ వను 9 [&ిచళూలములు- ఇని వెమ్మొలోమాపిన విధముగా టు "రెందు రకములు” నున్నని ఇనువ వీకియిన్నను ఇత్వైలను వలె వీ5ి చివర 3టపిదులు చేళో వ్యవెనుటకు అనవా సయ యున్నవి వీనిని తా తోటలయి వుఖాలమొకష్క_ల నమనలమెన్బెనొ మొక్కల మెవఓ౬ను మృ్యొని వబ్కటప ఉవయో%ందుట ఛెవ్వలను ్రవ్వుటమి సాచి ఉవయో%ంచారు 10 తొళ్ళిక - పనినే కొందు తివ్వుకోల ఆం మరు మెక నన్యముల యందు అనగా మొకష్క్టావొన్ని ఎవవమెనరి సమొవ లప చేలలో గొవ్వు తివ్వుటపను కలు౪ చీయిబఏ నువయో ఇంచును ఇది మన యి ౩యంవలి అటకాడకించు కెటింఅఐ సవ న! ళం లు చె గను నెట్టింపు చళమైనదిగను చేయబగి ఒక మూనవ సెసొటి కరకు గుచ్చబడియుంకును 1! కచ్చి కా దీనినే చూర్చుకోజానరి జిల్లాలో త్‌ొళ్ళి యని విలుతుకు గంటమువంటతి ఉపష్కు పీచకు చినరను ఒ౩ అంసు ళము ముక్కుడు నసమకోణముగావంచి వలుచనగూ బప్పనల కొట్టి చాని ముక్క చివరను నన్నముూా వచేయుమురు గదిమెర॥ సస్యము లందలి కలుపులను తీయుటకు ను ఖ్యముగా నువయోంతొరు దీవి త్‌ో కలుపు తీయుటనుగాని గొవ్వు [త్రవ్వుటనుగాని చేసినపుడు మనుష్యుడు

[గ న్యవసాయశానస్ర చింతామణి పుందునుండి వెనుకకు (గ్రశ్వకొనుచూ పోవును అందుచేత (తవ్విన గొగముపై మనిషీ వెంటనే (తొకళటనవనరము లేదు దీని ముక్కు రన్నముగా నుండుటవలన కలుపు మొక్క మొదట ఈ కృచ్చినుంచి బలముగా అదిమివచో నిది భూమిలోనికి సులువుగాది* ఆకలుపు మొక్కను 1 వేళ్ళలోనుండి "పెకలించును అందుచేత నిది కలుపు తీయుటకు ముఖ్యమెన సాధనము _ కాని దీనివల్ల వనిమా[తము తొందరగా జరుగదు 125 వ౦డ్హ శ జ్జ ఇది ఒక అడుగు పొడుగుగల బండి వట్టావంటి యినవబద్దీ దీనికి వడెనిమిది రం[ధములుకొట్టి వాని యందు యినున వే కులను తావడము చేయుదురు దానికి పొడుగు పొటి శామను (శజ్ఞది) అమర్భుదురు ఉవయోగములు -వశువ్రలసా లో వశువులు నిఠ్యమును ఉవృ్పను చేడను వేయుచు గట్టిగా బిగ దొక్కిననేలయందు ఇంక అవిపోసిన మాతిమునింకక (వక్క-లకు కారిపోవుచుండును అట్లు పాక నును'పెక్కిపోయినపుడు దానిని ఈ వండ్లకజ్ఞతోగో। మట్టిని "శేఫుడురు దీంశే ఇంగ్లీ షులో "కీక్‌ (260 అంకురు 18 మె ట్ట నాగ లి -ఇ9ది తూర్పు వడమటి జిల్తాలయందు మెరక చేలను దున్నుటకు ఉవయోగింతుకు నిర్హాణము -కే నాగటిదుంవ € కబురకోల $ వడికోల ఉమేడి తోక 5 కాడి 6 నాగటి వలపు 7 మెడవలుపు ఈ జిల్లాలలో నాగటికుంవను సాధారణముగా తుమ్మ కజ్టనో చేయించుకు చాగల్నాడునందు ముషిణికరలతోగూడ చేయించుట కదు మీడితోకనుకూడ అన్హు చేయించెదరు. వీడి కీలను కొండతంగేడు కరతోగాని మేడిక[రతోగాని చేయిచ దరు కాడిని మజ్టితడతోగాని గుమ్ముడికజ్జ తోగాని 'చేయించెదరు

నాలవ వవకరణము 67 కరుకోలను దానిని చిగించుట కువయోగించు మొలను ఇనుము తోనే వేయింతురు చాని కువయోగించు వలుపులను తాటికమ్ముల నుండి తీసిన వడవలతోడనే నుదురు నాగలి దుంవను వటములో మావినట్లు వడికోలకు బెగించి అది వెనుకకు జరిగిపోకుండగా కజ్ఞ చీలచే చిగింతురు దానివెనుక మేడితోకనుతగిల్చి నాగ టి మోకుతో వటములో దూపిన రీతిగా పన్నుదురు వటికోల చిఎరను ఎడ్లను కట్టుటవై అడ్డముగా కాడినికట్టుదురు ఈపద్ధతిని నాగలి వన్నుట అందురు నాగటిదు వ అడుగుభాగమున మధ విను ఎత్తుగానుంచి అంచులకు వటచాలుగా వెక్కి. వెభాగమను బల్లవరపుగా చెక్కి దానికి కజ్టు "లేక కజుకోల అను “ఇొనువబద్దీని మొలలతో అంకి ఇెట్టకొని యుండునట్లు బిగింతురు. ఇట్టి నాగలితో దున్నునవుడు చాలు లోతుగా 4 అంగుళములకు తక్కువ కాకండగా ఉండును చవానం రిసి వెలిసిన3రువాత చేను కొంచెము తడివదునుగా నుండు నపుడు మెట్టదుక్కి- దున్నుదురు చానినే సబుక్కివదుని అందురు

14 ద౦వ నాగ లి -దంవనాగలింని మట్టనాగలికిని నిర్మా ణఇమునందు భేదమంతగా లేవు కాని మెట్టనాగలి కొంచెము "పెద్దది గాను మోటగాను ఉండును దంవనాగలి కొంచెము చిన్నదిగాను శాటగాను ఉండును గోదావరి జిల్లాలోని వల్లపుటూళ్ళలోని దంప నాగళ్ళకు కరుకోలను వేయకు కాని దానివై భాగనుకూడ మధ్యను ఎత్తుగాఉండుటచే నీళ్ళో దున్ననపుడు చాలునుండి లేచిన మట్టి హెండువె పులకు పాసిగిలి వడుచుండును.. ఒక్క-క్కావూడు మట్టి జగురుగానుండు ఎచే డానికంట.కొని ఊడకుండా ఉన్నయెడల దున్ను వాడు తన కాలితో తోరములను ఊడ తొక్కను దంవనాగలితో ఓ ఊడుపుచేలకు ముందు సీరువెట్టి అది బాగుగా నానిన తరువాత చిలవ చిలన సీరుండగా దున్నుదురు

68 వ్యవసాయశాన్ర్ర్య చింతామణి 15 కోయం౦ంబత్తూరునాగలి - మొత్తమున మన "దేశమందు యోగించుసట్టి నాగళ్ళన్నియు స్థూలముగా మయూాచిన ఒశేమాదిరిగా నున్నట్లున్నను దేశమునువట్టియును అచ్చటి నేల యొక్క న్వథావాన్ని బట్టియు అవయనని ర్మాణమ. నందును అవయవ ముల వాటమునందును కొద్ది మార్పులు కనబడున బొమ్మలో దూవబడిన కోయంబత్తూరు (పాంతమున నువయోగించు నాగలి వీని నాగటిదుంవవాటము కొంచెము ఏటవాలుగా నుండును దీని మేడితోక చివర వీకీివేయబడును మన జిల్లాలలో మేడియొక్కం చివర భాగమునే సన్నముగా వెక్కుదురు. అందుచేశనే మన వాళ్ళు మేడితోక అందరు మిగతా మోకు వగ్గాలు కాడికట్టుట అంతయు నమానమే 16 దవీణకన్నడపునాగలి ఆ ఇదియుకు స్థూల దృష్టికి విశేమభేదమేమియు గానరాక న్నను అవయ వనిర్మాణములో "రెంశు మూడు ముఖ్య భేద 1 లు కానవచ్చుచున్నవి ఒకటి కోయం బత్తూరు నాగలికి మేడికోక చివర విడియుండును అది దానికి లేక నాగటిదుంవనే వెకి పొడవుగా మడితోకణా వెక్కియున్నాడు ఈ నాగలికి అందుచేత నాగలి వేరును కుడితోక వేను కాదు మరి యును నాగటిదుంవ వైన చెప్పిన అన్ని నాగళ్ళకంును వ్యత్యాన ముగా నున్నది అది పెకి కనివించదు నాగటిదుంప అడుగు భాగము అన్నిటికినలె దానిమధ్య గోడిగానుండకపోవుటయేగాక వైగా లోవలికి దొవ్చగానుండును అంద వే ఈనాగలితో దున్నునస్వుడు చాలు లోతుగా తెగక వైవైననే తెపచు భూమివై నున్నగా జారి పోవ్రచు ఎడ్లకు చాల సుఖముగానుందును అచ్చటి నేల అతి గుల్లగా నుండును కాబట్టి ఆవ దేశమున కది నవ్చీయున్నది

నాట్ల వ (వ కరణమ 09

[7 న్వీడిమ్‌ నాగలి - ఈవరాదిరి గ" నాలి ఇను "లీకు ఖో మాన్సీ క వెనివారు తయారు *సనియు గ్నారు (వత్తివ “లీవడనేలలను ఛాగుశా శోతు = దున్న వలయిను అట్టిచోట్ల ఈ నాగలి అనుహాలిందినల్లు మళశేదికు డఓవయోగి చలేదు. కను॥ దీనినే వత్తిరేఎడి నాగలి కునియు నందురు డీనితో దుక్కి చాలా లోతుగను వెషల్పుగను కూడవచ్చను దీనివి లాగుటకు ఎలమైన ఆరు జతల యెడ్లను కట్టవ యును అట చేసినచో కక్కి. చాలా లోతుగను 'వెడల్చుగను వ బట రటగాక వా సు భమ గాకూడ దుక్కి. నడచును దుక్కి త్వర గాకాాడన ను దీనిని వెద్దమ కక అని కూడ అందురు

కేగి గ్మీ మెట్టగుంటక ఆ కీని ని కర్మాణి గ్‌ జ్హునకు వలెనే ఒక లావుపాటిది డు (దుంళ)కు రంకు వడికోఎలవ₹! సన్న వైన పొడ్నవెన కజ్ఞ ను ఒగ మేకిలోకయు నమర్చ ఎడియు డును ఆ దుంగ సాధారణముగా ఒక గకము లేక | అడులల సొడవుం డును ఆ దుంగకు ఒక్కొక్క అ *,గుదూరమున మద్యగా మూడు గురుజులలో (గుజ్జులు) అమర్చబడకయుండును ఆ గుజ్జుల దివర ఆరెండు మయూాడంగుళముం వెడల్పుగల చిన్న చి్ని వలుగులు అవర్నబడి యుండును వడికోలలకు అడ్డము ౯ గెడివి కట్టి దానిని ఎడ్లచే లాగింతుకు అరటి కొబ్బరి తోటలో చెట్టుకు చెట్టున మధ్య్యవగన లలో నాగళ్ళ కోన వె చాళ్ళు దు ్నవచ్చానుగాని వంగ మిరవ జొన్న మొక్కజొన్న మొదలగు రన్యమంలయ దు వరునల దగ్గర దగ్గరగా నుండుటచే అట్లు దున్నిన మొక్కలు (వే గతో లేచి పోవును కనుక అట్టివానియందు ఈ మెట్టగ ౦ంటకతో వై చాలుతోలిన వలుగు వలుగు మధ్యనుండి చిన్నచి ్నవిగా నుండు యీ జాతి నన్యము

70 వ్యవసా మళొన్త్ర చింతోమణి "కేలిపో) ఏ” నైనచు మెక్కలం చిన్నవిగానున్నవుూడుమాశలే మే అట్టు దన్నన ఎను 8 గుంటక (గెజణ్జు - గుంటక నిర్మాణము - ఒక ఎని ది పలక ఎ గజ్జ కెండు (దుంగ) ఇది అవసరమినుబట్టి క అడు గులు మొదలు 6అడ గు వజటకన పొడవుండవచ్చును వీనికి కజ్జతో చేయ బ*న గుజ్ఞులు మూడ మొవలు వంటడె డువరకునుకూడ ఉండ వచ్చును శదిండు వడిక్‌ల ఒడితోక అమగ్చబడి యుండును ఆ వమీడిళోలకు కాడిమోకు కార నాగలికి వన్నివన్షే వన్నుగురు కాడికి మెడ్రనుక ట్టి డింన్నుక3రు వల్ల "రే డ శంలను తొలకరిలో ముదు నాగటిో గాని వద్ద మకకతో గాని కున్నినపిదవ అపెద్ద “ద్రచుంటి గడ్డలను నలుగ గుట్టుటకి ఇటి గొట్టు తో నాలు ఎ వాడు పర్యాయములు దున్నా దురు గ౧౦టక కో దన్నినఎడు 6దిలోతుగా దిగక 8 4 అంగుళ ములలో మేనక మాతమే దిగి దన్నునుఅదు వ "విద్దమడక వలన "కీగిన పద్ద పెళ్ళ బెడ్డు చి]గి చేకు విత్తసములుచల్లుటకు మెత్తగా నగును అంలేగా॥ క$లలో౦ వదన. ఆరిపోకం౦డుటకు అనలుదున్నని చేనువై గూడ ఈగ ౦టక ఫో గెండుమూడు వాళ్ళు తోలుదురు ఈ గుం గతో దినవంనకు 8 4 ఎకరముల నేలను దున్నవచ్చును మరియు నిదివి క నము లను చల్టు(ఎకు మిక్కిలి ఉవయోగము ఈ గు టకలగో కడి.వెఫునున్న బొమ్మళోవ లె మరియొక విధమగు గుంఠ కయు డును దీనికి ఎడమచేత్సివెపు బొమ్మలో చాని కిని వడి *లను మేడిళోకన 8 లకల దిండునకు మామూలుగనే అఆమర్చెవరు కొని (గ్రందనుడుగ జ్ఞమా[తము "శెంచేడఉండి ఆ రెండు గుజ్జులకువు ఒక యి పవబి అమర్చబడి యుండును అదియీకి అంగుళంలలలా తు వజకు లలో ఏకి దిగి మంటిని శేపును

నాలవ వ కర౯ ము "గ లి 19 లొ ల్ల నిర్మాణము - తీ అడుగుల పొడవ గల ఎలను ళం ళు బొమ్ములో ఉఅనుచోట చూవీన ఆకారములో చె్క- చి వానికి ౨ అను ఆకారముూో నంన్నట్లు వడినోలలక మధ్యను 6 మ ర్చృెదరు అమధ్యనున్న బుక మైన మేడిని అమక్తురు ఈ మేడికోలకు కాడినికటి బలయున యుడ వేగాని దున్నలపహిగాని లాగిం పరు ళు నూ ళా ఉవయోగము - మడులు మెర €లు వల్గము బగా నున్న పుడు చిన్న చిన్న మడులైనచో మెరకలన గు వముుతో ల్‌వ్వి పొరలతో తట్టలలోనికి ఎత్తి వల్లములలో లోసి ౨ఎడులు నమ పుగా నుండునట్లు చేయుదురు కాని అమడులు "పెద్దవిమైనపు ట్లుదేముట మిగుల (వయానము అట్టి నమయముంఎందు ముంద పొలముఇం3యు ఎగుడుదిగుశులుగా నువ్నను నాళ్ళ? క్‌జ్ష న్నృదుర వీమ,టడా నిమై వ. ఈ లొలను తెలివిగల బంమైనమనిషి. నోలును ఎత్తుగా ఎన్న వోట నాతడు మేడిని గట్టిగా అపవిన అదగట్టిగా భూమిఎకఅ! కైకి చేచిన మట్టిని తనతోముందుకు [వోసు”ొని పోవు కుడు. ) కడ నేల వల్లముగా నుండునో అక్కడాతిదు తెనచితి కోని మేడిని అదురుట మానివేయును అపుడాబల్ల పైకి తేలి తనకో గొనివచ్చిని మట్టి ంం రా లు నచ్చట విడిచి పెట్టును ఈ విధముగా ముంలమకల అరక ఎనే =రెట్టిని శేపుచూ లొల్ల చే లాగించుచున్న యెడల తప్మ్కవ సయ బుగో చేను మిట్ట వల్లములు లేకుండ త్యరలో చేయవచ్చును వటవ లో లను (ల ఉం యీ శాం "వేర గాను వడిళోలలను మేశినికలిపి వేకుగాను చగావబ !$నఎ 20నోదున శ్రా 'మెరగ చేలలోని నేఎను + దును వేయు టకు లొల్ల ఉవ యోగి-చునేగాని ఊకుపుచలలో మళ్ళివ చమను సే చవేయుట్కం దాని ఉవయాగము తెక్కువ ౦దుక గోరంవశ్తై కును మరియొక వనిముట్టు నువయోగింతురు

భరి వ్యవసాయశౌ్ర్ర చింతామణి నిర్మాణము - ండు మూడడుగుల పొడవును 1] అడుగుల వెడల్పును గల యొకబల్లను బొమ్ములోయాపినవిధముగా పొడవుగల వర్తులాకార గా చెక్కిం) డానికిక్నువె పులను వడికోలలను మధ్యను మేడిని లొల్లసవలెన విగి తురు ఆ 'మేడికోలలకు ఎర్హనుకట్టి దమస్ద వేసిన బందలో దీనిని లా ౦తురు దీని అకుగుభాగము వల్లిమువలె గుండ్రముగా నుండుటచే ఎక్కుూవవట్లు బట్టక తడిమట్టిని బందను తనతో ముంముకు (తోచికొనిపోవును అందులే నిది దివ్డు చేయు చున్న చేలో చదుకుచేయుటకు మిగుల ఉపయోగకర మైనది ఏ1 అ౦టిగూ వ మోట - అనాదినుండియు మనచేశ మున మెరళ మైరులుు పీరు పెట్టుటకు నూయి యే ఆధారమై నపుడు ఒంటి గూనమోటను వాడుఎ ఆవారమై నేటివంకును నిలిచియున్నది నీకు 8 గజములకు మించిన లోతునుండి తోడవళలసి నవ్వుడు ఒంట గూన మోట మిసల ఉవయోగకర మైనది నిర్భాణనము - నూతి యంచువైన అడ్డముగా నొక బరువైన దూలమును “సి దానివై నూతిలోనికి ఏటవాలుగా నుండునట్లు "తెండు గుంజలను అమర్చి దానికొక బల్వమెనగిలను అమర్చుదురు లోలుతో కట్టబడిన 80 గాలనుల నీరు వట్టగల గూనిను కుట్టించి దాని యడుగున తొండమువలె ఒక నాలుగడుగుల పొడవుగలతోలు గొట్టము ను గూననుండి నీక అందుండి ఓడిపోవ్రటకనువుగా అతుగ బడియుండును ఒక లావైన మోకునథొక కొనను యీ గూనను కట్టి మోకను నూతిమాది గిలకనుండి వె కివేసి ఆ శెండవ కొనను కాడినమర్శ్చి యుడ్లనుకట్టుదురు గూనయొక్క_. తొండము చివరనుండి కూడ ఒక వగ్గమును గిలక (కిందనున్న దూలమువై నుంచి కొంత దూరములో హాన మోకన కే తగిలింతురు గూనను నూతిలోనికి వికిచివెట్టుదురు గూన నూతిలో మునిగి నిండా నీళ్ళతో నిండును

(10) నాల్గవ చకరణము 79 అవ్వుడు దాని తొండము వైకి మణిగి గూనలోని నీరు కారిపోకుండ ఆపును అవ్వుడు యొడ్డను ముందుక కోలుదురు గూన (గమముగా వైకి వచ్చును గూన నూతిపైకి వచ్చు సరికి కానయడుగున నుండు తొండము చక్క-గా (వకటగాసాగి నూతి వెలువలకువచ్చి అచ్చట చానికొరకై కట్ట డిన సిమ్మైంటు కుండీోనికి ఆ నీటిని వదలును అవ్వుడు తిరిగ యెక్షను మెల్లగా వెనుక నడకను నూతిదగ్గరకు నకపు దుకు ఈ యొడ్లు నడుచునూర్గము నూతియొద్ద నూతియంచుల వర కును ఎత్తుగానుండి ముందుకు పోనుపోను వ శముగా. నుండును అట్లుండుట చే నీళ్ళకో నిండిన ఒరువు గూనను లాగునపుడు యొడ్ల 'మెడమిదికాడి 'తేలిపోకుండ నుండును ఇంకను లేలిపోవుచుచ్నట్లు తోచినయెడల మోట తోలువాడు యెడ్లకు దగ్గరగా మోకు వాని మెడమిోద అడగియుండున ప్లై మాపేవై గూ ష్పందును ఈ విధముగా లోడిన నీరు ఒక దినమున కొత అకయకరము వేనుకు నీరు పుష్క లముగా తోడిపోయును

వివి ఒడు వై నఉక్కుకొడవలి - ఇది బొమ్మువో మభూపిన విధముగా ఉక్కుతో చేయబడిన కోత వనిముట్టు

నిర్మాణము - ఇది ఉక్కుతో బొమ్ములో చూపిన ఆకార ముగా చేయుబడి లోవలి అంచున నన్నముగా అంవపు నరుకులవలె కక్కుులు కోయబడియుండ ను దీని మొదట వట్టుకొనుటకు వ్‌లుగా నుండునట్లు గుండని కరపిడి వేయబడి యుండును

ఉవయోగము - వండిన సన్యము ను అశగా బుడమవరి ఊడుపుచేలలోని నరినికోయుట కునయోగింతురు దీనిని కుడిచేతిలో వట్టుకొని నన్యములను ఎడమచేతితో గుదులు గుదులు ౯ వట్టుకొని మొదటికి కోయుదురు.. దీనినల్ల కోత కార్యము మిక్కి-లి చురుకుగా నడచును

7శ్త వ్యవసాయ శాన్ర్ర చింతామణీ

28 పుగాకుగి ద్ద - ఇదియును అకారమున కొడవలినే పోలియుండి వరిమా *మున మతము 6 7 అంగుళముల పొడవు వమూ్యత్రముండును

నిర్ధాణము - ఇదికూడ బొమ్మలో చమావబడిన యాకార మున ఉక్కుతోనే చేయబడును కాని 6 7 అంగుళముల పొడ వుండును. దానికిని మొదట కజ్జ్ఞతో వీడి వేయబడియుండును. దీని వాయ మిగుల వదునుగలిగి యుండును దీనికి కక్కులుండవు

ఉవయోగము - పుగతోట కోతకువచ్చున పుడు ఈవిధమగు కత్తితో ఆ చెట్టుఆపలను ఒడుపుగా చేయి[తివుమా ఆకులను ఇెట్టు తలనుండి "మొదలు పెట్టి ఛ్రమముగా (కిందివరకు దాని[వకాండము వైతముగాకోసి వోగువెట్టుదురు అట్టిఎనికి యీపుగాకు గిద్ద మిగుల ఉవయు _కృమైనది

లెక్త (ఎ) వ౦క క్తి - కంది జొన్న మొదలగు మొదళ్ళు లావుగానుండు నన్యములను నరుక వలసి వచ్చినపుడు వంకకళత్తుల నువ యోగింతురు

నిర్మాణము - ఇవియును ఉక్కుతోనే వేయుదురు కాని కొడవళ్ళ కంకి ఇవి దళముగాను బరువ్సగాను ఉండును వాయ మిగుల వదునుగా నుండును వట్టుకొనుటకు క (రవిడి యుండును

ఉవయోగము - ఈకళ్తులతో కండి (వత్తి జొన్న మొక్క జొన్న "మొదలగు చెట్లను నరకటకు చాల ఉవయోగము కత్తిని కడిచేతితో వట్టకొని చెట్టవెధాగము నెడమ చేతితోవట్టుకొని వ్‌టు వేసి నరుకుగురు చెంకుతోటలను నరకటకు [వశ_న్తము

చి పోటక్తి - ఇది మిగుల బలమైన మొదళ్ళను గాని పెట్ల చిన్నకొమ్ములనుగాని నరుకుఓటకువ యోగింతురు

నాల్గవ వ కరణము ౧5

నిర్భాణమ. జా పోటక ్తికి ఉక్కమ కయ ఉవయో'%ంచ వలెను కల్తి ఎష్కవబరువాానుండును దీనికి వట్టుగొనుటకు కామ "రెండడుగుల వరకునుకూడ పాొడవుగాను లావాను ఉండును

ఉవయోగము - బంజకూూనున్న [వదేశము లందయంకు డొంకలను తువ్చలను నరకటకయ 6దిది మిషల ఉవయు కృము కామ పొడవుగా నుండుటచే డొంకలయొక్క_యు ముండక్లుచే”కి గుర్చుకొన కుండ సుళువుగా నరుకవచ్చును

సి మోటకత్తి - ఇదియును వి పోటక త్తెవలెనే ఆకార మున నుండును కాని వపరిమాణమున మిగుల చిన్నది ఇదిచేలలో నుండు చింత తుమ్ము మామిడి మొదలగు చెట్లయొక్క- చిన్నచిన్న కొమ్ములను సరకుటకువ యోగిం చెదరు కోటక్రోరడు ఎకును ఫలవృత ములకును కం చెలవేయుటయం దిది ముఖ్యముగా ఉవయోగ%ం చెదరు

25 గొ డ్డ లి -ఇది పై భాగమున యినుముతోను (క్రింది భాగమున ఉక్కుతోను చేయబడి దీనికి రమారమి క్తి అడు్సల పొడవుగల కజ్జకామ అమర్చబడి యుండును

నిర్మాణము యా ఈగొడ్డళ్ళు రై శతులువ యో%ంచునవికొం చెము చీన్నవిగను చెట్లను నరకట వంటచరకును పేళ్ళుగా చీల్చుట తాడి మొదలగువానిని (బద్దలుగాట్టుట 'మొవల'స వనులుచేయు వా రువయోగించునవి మిగుల వెద్దవిగిను ఉండును దీనివరిమాణము 10 అంగుళములనుండి ఒకఅదు *ఒపాడవువరరరూడ నుండును దీని బరువు 800600 తులములవరం నుంకును

ఉవయోగము -ఇది వృతముల మొవళ్ళను "వెప్ట పెద్ద కొమ్మ లను నరకుటకు మిగుల ఉవ యోగము

26 ఛా న్య పుపురి -కొం చెమెల్రైన చప్తామోదగాని బ్లు లతో నమర్చిన బడ్డీమాదగాని యీపురిని కట్టుదురు

76 వ్యవసాయశాన్ర్ర చింతామణి

నిర్శాణము -బట్టిగడ్డిని దళముగా వరిచి జానివైని కొలది కొలదిగా ధాన్యమును పోయుచు ఆధాన్యపురాశి చుష్పును గడ్డితో పేనిన లావుపాటి గడ్డి వెంకెను చుట్టుదురు ఈవెంకును [సూ మాదిరిగా ఒక చుట్టవె మరియొక చుట్టును చుట్టుచు సన్నని నార తడసలతో వైవరుసకును [క్రిందివరునకును బిగించి కట్టుదూ చుట్టునూ వర్పడిన గుండ్రని సమ. నిండా ధాన్యమునుగాని జొన్నలనుగాని యితర ధాన్యములనుగాని వోయుచు బొమ్ములో మాపినవిధము ఎత్తుగా కట్టుచుందురు ఇది. (క్రమముగా ఒకచిన్న గుండనిగాబె వలే యేర్చడును దానినిండా ధాన్యాదులను 5 6 వందలకుంచ ములవరకు పోయవచ్చును అడుసునను (వకాలను ధాస్యమునకును వెంటికిని మధ్యను వట్టిగడ్డినికూడ 'పెట్టుచుందురు ఈవిధముగా ధాన్యమును పోసినపిదవ చదానివైన తిరిగీ దట్టముగా వట్టిగడ్డిని వేసి (తొక్క అవైన వశువ్రలచే [తొక్కించక బల్లనుకొట్టి తీసిన వరితో దట్టముగా నేయుదురు

ఉవయోగమ. -పురికట్టి దాచిన ధాన్యము వి త్తీనములకు కాగుగా పనికివచ్చును గాబెలలో నిల్వయుంచిన వానికీ లోవల ఉడుకుతగిలి బీజము నశించును. పురిలో ధాన్యమునకును ముడికట్టి దాచిన వానికిని అంతడఉడుకు తగలదు

వ£7 చెరకునుండిరనముతీయు య౦[(తము-

నిర్భాణము ఒక అడుగుఎత్తును రై అడుగులవ్యానమును గల మూకడుబీడుతో వోతిపోసి వానికి ఒక్కొక్క అరంగుళము దూరము నందొర్కొక చీపురుపుల్లంతి 'వెడల్చును లోతునుగల నిలువుచారలను కొట్టుదురు ఆగుండడని కుంచములబోలిన దిండులకు మధ్యను బండియిరునంతంశలాను్నన యిరునులను దిండుకు (క్రీందను వైనను జేసి అంగుళముల కొనలుండునట్లు అతుకుదురు ఆదిండుల

నాల్గవ (వి కరణము 77 వై భాగమున చుట్టను వండ్లచ క్‌ము లమగ్చిబడియుందురు ఆ మఠాడు దిండ్లను ఒకదాని కొకటి తాకునట్లు దళ6రగా చే యొక 4 అంగుళముల మందమును 2 అకు'సల నెడల్చును 1లకపల పొడవును గల తుమ్ము చెశ్ళులకు వరునా కీల్ళి వైనను కి దను అమర్చి ఆ చెక్కలను 8 అంజనము నవగానతు 5ము£€ళ%ల కాలు ప నలకలను 0 అడుగుల పొడవుల రానికి వటమలో మూవ అడివల్టు కాళ్ళుగా బిఇంతుకు ఆ వలకల కాళ్ళున భూమిలో ఒక్కక్క ఇజములోతున పాలెదు ఆ విర్యుట ఆంఘంత ములో మధ్య దిండు నకు ఒళ ఐమూ లవంద్లుగల వెద్దబం వైన నురిరఎుక నీట్రిచ్యక్‌ మును దానిని (తిప్పుటను దాని ఆకున కొ దాని "నా డల్‌ (విడి) కమర్శె బడును ఉపయోగము -లఈ పెద్దచ్మకమును (శీస్పినచే. శ ట్రము నందలి ౮ దింస్సను ఒకడానికొఃటి 3భిముఖములగా. తిక చుండును ఈ క్యరచ్మటమున (ఏమి శ్రమ నకు ఎగదుటినెపుస మధ్యగా ఒక వెద్ద పాతను (ఎేసిను) ఉం ) చెంసళష ను ఆకండుల మధ్య (రోలర్లుమధ్య) తగిలించి శ₹ెక్కి కచో అవి నలి ర-ము అడుగుదిమ్మావై బడి అది ఓడి రిన్నగా కిందన సిను వెద్దిపె తలో వడును ఆ పాత్రనిండగానే దానిని తీసి చో ౨న బఎకియ ఖాళీ పాఠనుంచి ఈరనమును జక ద్దపొ బ్యుమ్‌-వను చబగిన సె యినువ పేనము అనబడు దానిలోవి సి శాచుదుఏ ఆ కాఇ-గనిలో సున్నమును కలుపుదురు అందలి "35 €౧౫యు స్‌కీరాళాశే వెచ్చ పొడుగుపాటి కజ్జకు అమర్చబడిన “కు రేక ఇరకునీ త్రీ చేయు దురు -చెంరరసము కాగి కాగి అదలి ఎలప రయి ని పోయు గట్టివడు సమయమున అ పనమను వీయివి.-దను డి దింపి శ్ర చెవ్వులు తొడుగుకొని మనుష్యులందులో దిశ ఆచికి,.ని ఏకము

78 వ్‌ న్ట్‌వసా యశో శ్ర చింతామణి సంతయు ఇనుపచేట ఎలోని కెత్తి “ట్టుకొని వెళ్ళి ఒకపాకలో చావల మాద అచ్చు ఎగా పోయుకురు అపాకము కూగుగా చల్లారినచో గట్టిబెల్ల పు అచ్చులు తయ+ర నం ౨8 దంవవట్ట! (దవుబల్ల ) ఊడుపుచేను నీరువెట్టి దమ్ము వేసినవి వవ వడిని చదును ీయకపోయిన యొడల ముందు ముందు సీరు అ తటన నమూ నముగా ని ఎువక మధ్య మధ్య గొవ్వులుగా దిగ బడి అచ్చం ఊక్బిన శారువబుక్కాలు చచ్చిపోవుట తటస్థిం చును కనుక రెందుగడముల పొకవును ఒక అడుగు 'వెడల్చును గల ఒక తుక్కుబల కు మధ్యగా రం ముచేసి అందు వడికోల నమర్శి వడికోల చివర కాడిని వగ్గవబతో బిగించి ఎడ్డవే లాగించిన దమ్ము చేసిన "వేను వెంటనే చదురుగా ఏర్పడి ఉఊోడ్చుటకు వీలుగను సీరంతఓను వె కుటకను వీలుగాకుండును. దీనికే దంపవట్టి లేక దమ్ముబల్లను ఫోలుట అం[పరు అయిదవ ప్రకరణము ఆహార ధాన్యములు [వరి కరి హిందూ ీశము వకున గాజమయిన వంట మన 'ేళశము

నందుసాధారణముగా అయి దారువేం వరిజాతుల రకమ లు%లవు యీ జామలన్నియు "వీసా ం పా[తమును బట్టి (వతినంవత్సరం యీ భారత సూమియందు వండి చ బకుచున్నది

అయిదవ వకరణము 79 భూములు

నరి వంట వండించుటకు యెటువంటి భూము లయి నుటఉవరెకూ గించును శీవలము వర్షా ధారముగల ఇసుక నేలలు రాలిళో ్రాడిన 'మెట్టవ దేశము లు మొదలుకొని సువ్నేేత్రవఎులై మంచిటి. దుహ యములతో కూడిన ఎన్నివైన నేలలవరకును (వతిచే ముఇందును యేదో ఒకరకము పరివైరును వండించ వమ్చును కాని మంచినీకు అఆధారములతో గూడిన బలకరమైన ఆెగడ నేలలు వరింటాం

యొక్కువ (వశ_న్తముగా వుండును

భూమిని సిద్ధము చేంయట

వరి వంట పాొలమలకు మెరకదుకి. ద న్నిన్గయిన చేం గుల్ల చారుననియు అందుచేతి ఊడ్పు నమ౭ుమున నే నీ[పెట్టి దున్న వ లెననియు కృస్తా కోయం బత్తూరు జిల్లాలలోని రయికులు వెను త్స చున్నారు శాని యీ విషయయి అన్ని(వేశ త భూములకు వువయోగకరవు కాదం శరొమి “కడుకు (| పొరలో వ టలను నళింవ చేయు విషపు రదార్థములు | వున్నచో అడుగునమట్టి 'వెఏవలో రాకు డుట గరకు | | నీరు "పెట్టిన "నేలల ఒకటి ెంకు వహ్యాయ ములు | జూగగ_త్తతో వైవెన దున్నవచ్చును కాని వి గతా -*/ 7” చోట్ల మెట్టదుక్కిదున్నినను నష్టము వుండదు లాభ చడాయకముగా వేద్యము చేయదలచుచారు.. నేలోని శీతా గాలపు 'వైరులనుకోసి వేయగానే తమ పాలములను బాగుగా ద న్ని యంచు కొనవలయును పిధవ 'వేనవి ౩ లములో వర్ష ము క8ిసి పొలము నక. వదును వచ్చినవ్వుడు ఒకటి ఆరెండు ంరియాయవులు ₹ 'పెౌా దున్ని గుంటక (లోలించు చుండిన యెడల పొలముూో నొుంయన

60 వ్యవసా యశాన్ర; చింతామణీ కలుపు మొ్కలకు నంబ ధించిన (వేళ్ళను దుందలున్ను వికి వెకళింవ బడి చేనవిశా లపు యెండ ఎలో యొండిపోవును మనము పీల్చుగాలి యంద ) [పా +వాయువు 6 నేజక విధమైనవాయివ దార్థవ వుండును

నేలని కర్చుగా దు న్నిటమె.. ఇదివరలో లోతున గాలియు యం డయు తగలని నే లో వున్న మట్టి పూర్తిగా "వెలువలకువచ్చును

అవ్వుద. (పా *వాయమై యెండయు నంఫూర్తిగా మట్టికి తగులును

దీని-.ల్లనా ఎట్టి. అంతీయి. వదును అయి సస్యాను కూలముగా వుండు చాల సార్లు చేందున్నబడుటచే మట్టి కం3యు యెొండ "వేడియ గాలియు తగిలి నేల యావత్తు నంపూర్తియగు వదునుగలిగి బాగుగ పారవంతవః గలిగి వుండును ఈ కారిణములచేత కోయం

ఎమ్తూర కృవ*జిల్లాఎలో అక్కడక్కడ తన్న మిగతా యావత్తు

వచేశములల*ేను రిని ఒ౭౦ండించు రయికులు తమ నేలలకు పైన (వాస్ని (వశారం కొన్ని సారులు నేలని దున్నుచునే వున్నారు

బాగా పౌారవంచములైన ల్లలేగడ నేలలో సైతము వైన చెప్పిన

వకారం దు లృటవలన వంటలు అధికముగా వండుచున్నవి పరిని ఉోడ్చు శాలంలు నాటికి పొలమలు అన్నియు వైన చెప్పినవకారం శిసీనం 6 లే $ సారులైనను దున్నవలసి వున్నది

ఆకుమ ళ్ళ వ్యవసాయదారు కుమళ్ళను వోయుటకొరకు తన భూమి

లోని బాగా (వశయ్షమైన నేలను చూచి వె్యవకారము ముఖ్యముగా చున్ని వుంచి యెక్కు ను విధిగా వీయవలయురు మొముకల వాడి 'వెయఓ (వస్థము )౧రవాశ యే యిశరర యెకవులు దొరికినను “వేయవ లెను ఈ తీశుుగా 3కమళ్ళను సిద్ధవరచి వానిని దమ ఇచేసి అందు వచ్చి కకులన తొక్కి ఒక వారమురోజులు ఆరకట్టవ లెను తేరువ్య్యా _ల్ల్‌ నమ లను చల్లవలెను

(1) అయిదవ వగరణము వ

మొక్క-లనుండి వండిన ఇంజలు అన్నియు విత్తనములు కాజూ లవ్ఫు నేలకి బాగూూ బలముచేయుట యుంత అవనరమో? మంచి బచ్వమిన విత్తవముల వేయుటఓటయుకూడా! అంత అవశ్యము చెడు విత్తనములవల్లను బలహీసమగు ఫలితమును మంచి బలమైన విత్తనములవల్ల బలకరిమైన అధికఫలితమును పొందవచ్చును వవిధమైన చీడ లేశండ యే పుగా ఆరోగ్య వంతముగా వెరిగి. పెద్ద 'వెద్ద ఆకులను బఎమైన గింజలకు గల "వెన్నులో తయారైన విత్త నములే మంచి విత్తళములు మిితా గింజ న్నియు విత్తనములు కాజూలవు ఇటువంటి మంచివి_త్తనములు చల్లినవ్వుడే వంటలు అభి వృద్ధి 'జెందును ఈవిమయము మన రయిశులు అ్మళద్ధగావుండుట వలన ప్పూర్తిగా నవ్టమ కలుగుదున్నది నరియస విత్తనములు చల్లనియెోోల నేల యె-శ ఎన్నిక గలదై.ను (వయోజనము "లేని దగును యెంత (శమవడి సేద్యం చేసినను న్మివృయోజనమ:. గనుక కొలదిగ (శద్ధపు మృగుని కోత నమజశుములో మన రైతులు విత్తన ములకు వచ్చే మొక్క_లను యేరి చానిని (వ ల్యేకముగా కోయించి అందు చెడుగింజలను తీసివై చి బలకరమెన గింజలనే తీసి జాగత్త వరచుకొనుట మ ఖ్యమెన వని అయివున్నది అఆకుమళ్ళలో యే మాము విత్తనములు యీరొగా వేయవలయు. నని కొందరి అభ్నిపాయము కొన్ని[వ దేశమ.లందు ఒక నంచి విత్తనములు అరు యకరముల నే” ఊోద్చుటకు నరిపోవును మరికొన్ని (వ చేశము లలో యీ విత్తనములే తొమ్మిది యకరములయ చాలును మరి కొంతమంది నంచి విత్తనములున్ను మూడు యకరముల భూమి ఊడ్చుటకు వువయోగింతురు.. లేత మొక్కలను ఉఊడ్బునవ్వడు మరియొక మొక్క. యెక్కువగా నాటవలసివ చ్చును కాని ఒక్కొక్క చోట శెండు మూడు మొక్కలను గలిపి దుబ్బుగా ఊడ్చ్బుటకూడా

82 వ్యవసాయశాశ్ర్ర చింతామణి అంత (వశ_స్తముగాదు యీ (వ చేశమ నందైనను ఒక్క మొక్క- కం అధికముగా నాటరాదు దీనివలన మంచి ఇెడ్డలు ఆలోచించు కొని ఒక్కొకళు మొక్కచొప్పున నాఎటయే (ేయస్కంరము ఆకుమళ్ళు యొల్లవూడు చాలా శుభముగా వుంచవ లెను యువ్చటి కవ్వుడు కలుఫు మొక్క-లను శీసిచేయవల యును కావలనసిపు డెల్ల నీకు 'పెట్టుచుండవ లెను యెగు కల పొడివేసిన భూములకు మొక్క నొటుకొనన తరువాత సూ లేకారమును ముఖ్యముగా వే నువలయును ఆకుమడి లో వేయబోవు విత్తనములను ముందుగా శుద్ధి చేయవలసి యున్నది మన పూర్వులు వరి విశ్తనములను పాంతో గడిగి విత్త నముల చల్లూచుం డెడి వారు పాలయందు వంటలకు వువయోగ మైన నైట్రోజను పుర్తుగులు వుండుటచేత నీవద్ధని అనుకూలముగానే వున్నది అయినను వ్యవసాయదారు లెవరై నను యిందున్సుగురించి వరిశోధనచేసి చూచుట యుక్తము. (ప్రస్తుత పరిస్థితులో -మైలు త్పుత్తపు సీటితో విత్తనములు కడుగుట అ; వామై న్నన్నది (మ్రుంద్ధు వలన విత్తనముల్లగోని రోగనంబంధ మైన్న దోవమమ్హులన్మియు శొల్లగి పోవను కాని మెలతు గ్త్రము బహుజాగగ తగా వాడవలయున్ను “మ్మాాదుషాళ్ష్‌ మైళ్లు _త్తమునకు నూరుపాళ్ళు నీళ్ళుప్నోయ్రవల్యకున్లు యిఇధున్లు శకిర్లల్లి షాళ్లు యెంతమా(తం యైఫ్కలవగోత్త వట్లు శ్రధికి రాధు ౧యిీవిధ్రముగ్లా విత్తన ౪ లను శుద్ధిచేసి వది హ్నేన్గు.చ్రిళ్ల్యును మ్రుల్ప ర్లధన్షాత _టైట న్ప్మేవ్నిత్తనముల్లను మంచినీటి క్లో ,క్రడిన్నిైచి మ్లూమ్యూల్తు ప్ర కార్వమ్నుయొల్స్ర ల్వెర్మి్రదీ ఆకఖుళ్ళల్టోవేయ్యుట్ర య్యీత్త మము, ముందుగా మొలక ల్మెడ్తి్సదిన యెడల్న ప్రిత్తనమ్ముల్దు చేయు నవాడు దెబ తగిలి మొలక్షలు,విరిగిపోవుటక్సలదు. యిందునుగరితది సఫినెసి. వంట స్త మలిష్టేట్టిోన డిని విత్త్షముభు,డ్రోక్కుక్షుళ్ళుల్లో యుతకుగు

అయిదవ (వ కరణము 8గ సాధారణముగా నీరు పూర్తిగావుండు (వచేశమునందే విత్త నములు చల్లుట మంచిది. ఈవిధముగా దున్నియెరువువేసి ఊోడ్పు యింకను నెలరోజులు వుండగనే అకుపోయుట మంచిది ఆకుమళ్ళు యెంత బలకరముగా నెదుగునో ఉఊడిచిన మళ్ళుకూడా అంత చక్క_-కా ఫలించును ఆకు వాగుగా నెదుగుటకు నై (టోజను జాస్తిగా వుండుట అవనరము ఈనై (టజను సూంరేకారమునందు యొక్కూువగా వుండును గనుక (వ ల్యేకముగా సూశేకారమువువయో గించిన యడల భూమిళోని సారం యావత్తు ఒక్క. నంవత్సరము లోనే తీసివేసి మరునటి సంవత్సరమునకు ఆ భూమియే వంటకు వుప యోగము లేకుండా చేయును అందుకుగాను యొముకలపొడిని ముందుగా అకుమళ్ళలో వేసి విత్తనములు చల్లినతరువాత సూరే కారక ను వేసినయెడల భఖూసారము చెడిపోదు సూలేకారము మొక్క బలము యావత్తు యెముకలపొడివైన వడి అందులో స్గ భాగము సారము అయిన తీసుకొన లేక తీసుకున్నంతవరకు బలమైన నస్యాహాము అకుమళ్ళకు యిచ్చుట చేత అఆకమళ్ళకు సూంరేకారము 'యొముకలపొడి ముఖ్యమైన 'యెరువులు. ఈ యెకువులన వువయో గించిన భూములలో నెలరోజులునాటికే ఆకు ఊడుచుటకు వువ యోగమునకు తయారై వుండును. మొక్కకూడా బాగో ఆళోగ్య ముగా వుండును యొముకలపొడికూడా వేరివ్రుండదుటపలన భూమి మయొక్క_ బలము యెంతమ్శ్శారము తగ్గదు పొలములు ఈవిధముగా తకుమళఇను దయారుచెసి వెంటనె వాలమ్ముల్లన్గు ఊడ్బుటకు సిద్ధముగావుంచి యనమయమలొ" యింకటయి యైలంుఖ లను వువయోగించవలయునో షాలన్నున్ను యెన్ని సాన్టదున్నియ్యుంద్రు

84 వ్యవసాయకా(్ర్ర చింతామణి కొనవలెినో యీనంగతి యావత్తు లోగడ వివరించియున్నది వచ్చనిపై రుపొలములోనికి దున్నకుండా యేరయిశు వరిని వండించ కూడదు, వచ్చని మైరును భూమిలోవలకు దున్ని వేయటయు. లేక భూమిని శీతశాలపు కోతలు అవగానే దుక్కి-దున్ని వుంచుకొనుటయు తరువాత నూటిమాటికి పొలమును దుక్కి-దున్ని అవసరమ నుబట్టి గంటక(త్రోలుటయు. లభ్యమైన యొరువులనెల్ల పొలములో నమ యానుకూలముగా వేసి దున్నుటయును దమ్ముచేసిన తరువాత (వనరుగల ఆకులు అనగా _ వెంపలి కసింద జిల్లేడు మొదలుగా గలవి) మిక్కి-లి (వశస్థమైనవి గనుక అట్టి ఆకులను పొలములో వేసి బాగుగా కళ్ళబెట్టి సీరువెట్టి (శ్రద్ధగా యీ రయితు *యునో అరైతుకు వరివంట అంతలా భదాయక ముగా వుండగలదు యిటువంటి తయారయిన పొలములయందు వరి యాకును ఊడ్బడము చాలా (వశ_స్తము డ్‌ డ్చు ట

వీరివిగా వరి వంటను వండించు (వ దేశమునందంతటను వరి నసూద్భుటయే అలవాటుగాయున్నది కొన్ని (వ దేశములయందు ఊడ్చ్బుటకు మారుగా కూలివాంగడు తటస్థవడక కొంతమంది గింజ లను తయారు అయిన పొలములలో చల్లి వేయ. టయుకలదు ఉఊక్బుట మంచిదో లేక గింజలను చల్లుట మంచిదో అను విషయము మన “తెలుగుజిల్లాలకు అంతగా అవనరమైనదికాదు ఎందువేతననగా యీ 'దేశవు న్రైతులు కొన్ని వందల నంవత్సరములనుంచి పొలము లను ఊద్చుటయే అచారమైవున్నది శాని మిగతా వద్లతులు యే శారణముచేత వనికిరావో వారికి తెలియజాలదు సందు చేత యిీదిగువ నుదహారించవలసివ్రున్న ది

లఆలయిదవ (8 శర ణవు 85

వరిని నాలుగురకములుగా బంగీ ంవవష్పృను మముదటిది 'మొలకయొత్తించి పొలములో చల్లుఎ రె డవది మొక యె త్తించ కుండగ"నే చల్లుట మూడవది మొలకలు త్త్‌న వెనుక దున్ని వలచ నగా చేయుట నాలుగవది ఊడ్చుట

1 మొలకయె త్తించి విత్తసములనిఏ భూమిలో చల్లు ఎవలన విత్తనము కవ్చబడుటతై పొలమును దున్నినవ్వ్చుడు మొలకలు విరిగి పోధను అందుచే గొన్ని విత్తన ములు మాై మే (బతికి పంటలు పండుచుండును యిీవిధముగా చేయట వి _త్తనములకు హాని కర్‌లు సను

వ మొలకలు యె త్తించకుంకానే చల్లుటచేక విత్తనములు మొలచునుగాని పవైరుమా(త్రము. ౨కచోట ఒళ్తుగారు వేకు ఒక వోట వల చగాను అను కలుపు ఫిస్తారముగానున్నవ్ర)డు దుక్కు దున్ని కలుపుతీయుటకు సందర్భము”గాదు కూలివాండ్రచేత కలుపు తీయించిన యెడల డ?బ్బ ఖర్చు యెక్కుువఅ సను మొలకలు నమాన మైన దూరములో కారులుగా వున్నయకల వతి వెొంక్కహాడా యాహారమునకు తగినంత భూమీగలి 1యుం కును విత్తనంబులు చల్లుట వలన అట్టి అవ కాశముండదు

8 పొలములు దున్ని వైకుచేయటలో వాగలికిందబడి నలిగిపోవు మొలకలు నష్టము అనవనరుగా ఎత్తుగా విత్తకముల చల్లి తరువాత మొలకలను బెరికి చేయుట యీవిధముగా సష్టములు గలిగించును

4 పొలమును ఊడ్చుట వ్వుళ్త మమైనపద్ధళ్‌ గనుక నాగృృారము మొద్నలెన (పాంత రు లలో నివసింకడు ₹నుగువారు వెన (వాసిన మూడు వదలతులను విడిచి పొలములను ఊడ్బుటయే మంచిదని పొలము లనీ ఉఊోడ్చుచున్నారు

86 సృవసా యా శ్ర చింతామణి _ గోధుమలు:-- మన ₹శము3ందు క5హారమునకు వనికినచ్చు భఛాన్యాములలో గోధువ లు విగుల (శేష్హమైనవి మన చేశమునందు గోధుమలు ఆహరము కొరక తక్కువగా ఉపయోగించు చుండి / నను ఉత్త! హిందూస్థానమునందు ఇదియే ముఖ్య య, మైన ఆహారపదార్థముగా వాడుదురు వంజూబు గి వళ్నిమాడ్తర రగణాలు రాజప్పుత స్థానము “గ్గ గుజరాతు. సింధు అస్థనిస్థానము "మొదలగు (వచేశ 1 మ లయందు గోధుమల * రొమైలు మె రలగువానిగా ,// తయారు "శేసుకొని భుజింతురు వంజూాబుయందు / జను౫౨. సువల్సగమునకు ఒక మారుకూడా వరి అన్ననును భోజనపు వేయరు బొంచాయి రాజధాని యందు జనులు హూడా గోధుమలను రొన్లైగా చేసుకొని నగమాహాకముగా తీసుకొ నిదరు హివాలయ నర్వ ములు లగాయితు కన్యాకమారి వరకు గోధు నూ ను (రవ్వను) చిరుతిండిగా వాడిని (వ దేశము "లేనేలేదు వెంత్తముమిద వరిఅన్నముకంకు గోధుమలు యెక్కువ బలమొకు రక్తపుష్టి ఆరొ"గ్యక మైన వస్తువ మన దేశము నందు ఉవయోగించ కొనగా వింగిలిన గోధుమవంట (వతి సంవత్సరము ఇంగ్లారడుసకు యెగుమతి వయు-న్న ముఖ్యమైన వదార్థమ లలో యిదిఒక "వడార్డవస వు = భూములు _ వదున వెంటనే ఆిపోని సలభూముల మాద యీ "రును “నిరుకట్తుటకు అవసళము లెక -- వరోధారము వెతనే వరు చెయ న స ణన రర్టుఎలగునణ యుగళ లల యిన దనిలలువినకవ చ్య్హూను “"వొంపోయి శాజథధా్యఆయం/ఏ, వున్న బాన్‌ బెల్‌, నాసిక్‌ ఘూనా

అయిఏవఎ టబశరణ వ 57 మొదలయిన (వదేశమల గో పే ట్రఎము ఇధువిలు లన్నియి ముధ్యతరి ఇగి నేలలయిందీ వయిగు "క్‌ ఆఎముమన్ని ) ర్‌ోజు? రంస్థానములోను అభామ్మున భెదులోను యూ ఖోధునువ చ్చు జసలలయందు సీ*ిఆథారిముసే ? వ పేయి ఎమఇమున్నవి

_ గోధుమలతో చేర్చివేయిఎదు పైరువినునులు - బొంగాయి రాఎధానిలో మట్ట ఛీఘవలు "తరి రగముః? వె రులతో కలువగకుండా (వ శేించి చల్తుటయిను ౪ దు మరిన్నీ కుసుంబపువ్వు సీమి అఎస మువ్యలైన రుల%! కళివి వర్షమును వంచమవాల్‌ జిల్లా. గోఘిమిలను ఎన్వుభాన్యలు లు కవగా శనగ, "మినుము మొఫలగువొటి చో కలివి దల్గుదురు సిఏ 14 యేల గోనుమలు 'వల్యేగించి వగు గోయ చను) కొని ఇగరి ఛాన్యాగల ఖ్‌ కలునటకి్‌ ) మారు గాగా ధం సా త్ర్రుం॥ లు గేగిసిన వద్దలూ కొందెరు అభిపావన ౪ నొాకుపన్నాకు /యా వంటిప కలుగు! వ్యూభులలో జట్‌ అనునజే వే రివక వ్యభి "జా “లది విత్తనము ను పొంమలో భలుటన లోరర్షను 10(0మంమీ॥ నీటిలో అరతులము మైన్‌ సవ గలిపి యాళ్త నప (న యా (బోవ్‌మ. ఫో అయి ట్‌ సిమవమమ లనరళ వ్రాలి య్య వాగే వాని చ్రాగుగా యుండ బెట్టి చల్లి నయడ ం రో వ్యాగి విశవీ మగా అట జాలదు "యొ ల్తము వన వంట కు గ లుకు మే ని శనను న్యవపాయ ౫ాఖ డిప్యూటీ జ ఆెక్టరు గారి! బోలీయి*!రచీ వారి ముక్యం గ ల 4 ల ళ్‌ సలహాను అనుసరించి రేగిన టఊవేళొగ కులజరిగిం దట ల్రయ"/-రము ఒ ఎన్నికైన ఎత్తనయిలయిన్కిం ౦౩ మ్ము,9 - ఢిల్లీలో వండింవబడ్డు అన్న గుండికొన ఖడ్‌ వీశీనురక మను అ యోభ్యా రాష్ట్రము ముక్క డాద.. =నుర!ి మున్ను భంబాబులో

ల! వ్యవసాయ శాస్త్ర శాంతామణి వున్న డేగో బున్థ బుల్‌ ఖాన్‌ దగ్గర తయారగు నఫేద్‌ *” అను రకమునః మధ్యిరాష్ట్ర్రమ ౯ వండుచున్న తెల్లవిస్సి అను రక మును న్వదేశజాతులలో మిగ (గ్రేస్టమెనవి ఇవియునుగాక నాగపురి వ్యః సాయక వరిశకోధనస్థానమంగు అస్ట్రేలియా రష్యా మొదలైన వి దేశములనుంచి లేబడిన మరికొన్నిపశ న్నమైనజాతులు మెరు చేయబకుచున్నవి. కాని యీరక * లళోనే అనేక జూతులు మన దేశము న మళీతోష్ణస్థి )క్షిని నేల యొక్క. సారములకును ళేగిన విత్తనములని యేర్చాటుచేసి వుండ లేదు ముఖ్యమైన విషయము౬ 1 నిత్తవముశళారకు నన్నరకము తెల్ల నోధుమలు వాడవ లెను లి పైనాశిన రష్టు అనే వ్యాధికి లొంగనటువంటి రకము విత్తన మువేయుట కీచితము ! సాధ్యమైనం లోతు వరక నేలని దున్నవ లెను యవలకన్నను వరికర్గమెనుగోధుమ ఎకు యెక్క వలోతు గాదుక్కి. దున్నప లెను శ సూళేకారము మైక్‌ యెకువుగా వాడవలయును ఫ్‌ భోధుమలను, సాధ్య మైనంత వరకు ఇతర వెరులతో కలువ కుండుట యేగ్యాక సూక్పునవుడుకళ్ళమ. లో మరియొకరకము ధాన్య ములో గలియకు డునట్లు చేయవ లెను 6 _విత్తన్మముల నిమయ్యమై మేలైన గింజలను చేతులతో యేరు కొనుట్‌ (శేస్టము 7 శేశాశాంము చాగుగా (వారంభించి చలిచేయుట మొదలు కొని విత్తనములను చల్లుట ఉచితము 8 విత్తనములు వేయుకమయమ. నకు నేలలో పదును లేనియడల ఎకేతడి సీరునుకట్టి €రనిచ్చి మొలకవదును వుండగానే దున్న లయను

[12] అయిధన వకరణము గ్ర 9 గోధుమువైరునకు కావలసినవ్వుకు. వెంటనే సీరుగట్టుట అవ సరము కాబట్టి ౧గవంట వండించు నేలలకు దగ్గరలో నీటి సమపాయము ముఖ్యమైన అవసరము 10. విశ్తనములు బాగుగవండినతోడనే చేనుకోయుటకు మొదలు పెట్టవలెను క విత్తనభాన్యము పుస స వట్టకుంకునట్లు పొడిశానుండు న్టల మువో జాగ ళరచవలెను లేనిచో చల్లిని వత్తనములలో కొన్నిమా[శేము మైరగును మెరక నేలలకన్న వల్లవు భూము ౫కే యెక్కువగా విత్తన వట్టను యకరము ఒక్క-ంటికి 70 మొదలు 80 పౌనుల ని_త్తనము లను సామాన్యముగా వల్లు 'నేఎలయందు వువయోగిం చెదరు విత్తనము-.కు వువయో*ంచఒడిన ధాన్యములో వీలుండిన యెడల యకరం ఒక్క-ంటికి 100 పొనుల విత్తనములను కూడా ఉవయో గించుట వాడోకలదు మెరకవై రునను తయారుచేసిన పీధముననే వల్ల పువంటకకూడా దుక్కాదున్ని పాటుచేసి యుంచుదుగు శాబట్టి వైన తెలిపిన విదముగా విత్తవములను చల్లి జ్యాగత్తగా సీరు కట్టు చుండినయెకల రరువాత చేయవలసినపాటు విశేషముగా వుండదు ఒకటి₹లడు దఫాలు వేశిలో కలుపుకతీసి అవ్వుడే తొల్లికతో గదల తవ్విన యెకల నరిపోవ్లును వదును నామాన్యముగా నుండు నేలలకు 15 రోజులకు ఒకసారి తడిగిట్టిన సనరివడును యినుక తెర నేలలు అయినయెడల వారముసనకు ఒకదఫా నీకుకట్టుట అవనరము ఎరువు యకరము 1కి 1] మణుగు నూశళేకారపు పొడుమును వెన "వేసిన యెడల నోధుమవంటఏ మిగుల ఉత్తమము భూమి బలకర

గ్ర వ్యవసాయశాన్హ్ర చింతామణి మనది కాని యెడల యకగరము ఒక్క-6టికి మ 121 ణుగుల యము ల పొడి వేసి తరువాత "బాగుగా దున్నవలయును దీనికి బదులుగా మణుగుల అముదిఫు పుచ్చునుకూడా వేయవచ్చును మొదటనే లాభశరముగా కావలసిన _వైనచెప్చీన సూరే కారపు పొడియే. మిగుల (శేయస్క-రమైనది అందుచేత పతి నంవత్సరము జండు ఇట్టబడు భూమ.లకు సామాన్యముగా 'యేవిధమైన ఎరువు వేయనక్కంర లేదు యకరం !కి రాబడి జాగరూకతతో పొటు చేయబడియుండీ సీరుకట్టుటలో వవిధ మైన లోటులేని వల్లపు వైరు సామాన్యముగా యకరము కి 2000 పొనుల థాన్యమును 1 టన్ను గడ్డియు లభించును సీరు కట్టని 'మెరకప్రైరునసకు యకరము 11కి వేయి పౌొనుల గోధుమల కంక యక్కునగా ఫలింవవ్హు వ్యాధులవివరము ర్దు అనే అపాయకరమైన వ్యాధి ఒకటి యి వంటకు మిగుల పవోనిచేయును చేను ఫలితమునకువచ్చు తరుణమునందు మబ్బులు విశేషముగా వేసిన వతమున గాని లేక అకాలములో వానలు కురియడమువల్ల గాని యీ వ్యాధి కలుగుచుండును గోధు మలలో కొన్ని రకములకు ఈ వ్యాధి విశేవము చెరుపుచేయ లేదు ఖాన్లీ అనే రకము గోధుమలకు యీ వ్యాధి సోక నే సోకదు వంటను కోయుటకుముందు చేను అంతటిలో యి వ్యాధిసోకని "మొక్క లమొక్క. శంవలను [వల్మేకముగా తీసి జ్మాగ త్తవరచి తిరుగా దానిని విత్తనముగా "వేయుచుండినయెొడల కొంత కాలమునకు యీ వ్యాధికి అలని కాని నోధువముల రకము. ఒకటి శయారగును

అయిదవ [వ కరణము రే భూములను వయికువేయవలసిన యజల సామాన్యముగా గెుతో వేయుదురు. గొ.రుకు చాళ్ళమధ్య సుమారు ఒకఅడుగు హూరము వుండపలయును గోధుమలు వేసిన తరువాత సాధారణ ముగా వానలు కరియకుండుట నలనను భూమియిదివగ శే చక్కగా పాటుచేయబడి వుండుటచేతను కలుపుమొక్కలు విశేవము. గా 'బెకు గవ్చు యకరమునకు 40 మొదలు 50 పౌనుల విత్తనములు "వేయు దురు భూమిలో వదును తక్కు వగా వున్నయడ- నీటి వనరుగల (వచేశములలో ఆఖరుకు “రెండు మూడు శళ్ళు నీరు కస్టుచుం దురు మైరువేసినది లగాయితు. 81 లేశ 4 మాసములో యా వెరు కోయుటకు అనుకూలముగా వుండును పైపకోయుట -_ నూర్చుట వంట తయారు అయిన తరువాశ యీ వయికును మిగతా వైరులవలె కోయక వేళ్ళతో వెళ్ళగింతురు అప్పూడు భూమివె భాగ మంతయు పొడిగాను వదునుగాను వుండుట చేత వైరును సుళువుగా 'వెళ్ళగించవచ్చును "వేళ్ళకు మటి అంటుకొనకుండ శకూగుగా దులిపి ఒకటి "రండు రోజులు ఎండిన తరువా" కట్టలుగాక ట్రి కళ్ళమ. వద్దకు తీసుకొని పోవుదురు అవనగిమునుబట్టి కోతకోసిన మూడు నాలుగు రోజులకే నూర్చుకొనుటకు వువయోగవడును వరివంట నూర్చిన విఫముననే సారూన్యముగా ఎడ్ల వేకతొక్కి-ంచి ఛాన్నమును గాలికి తూ ర్చాతవల్ట దురు ఇట్లు మూర్చారవట్రగా వచ్చిన తాలు నహి తము వశ[ువులకు మేగగా వుపయోగిం చెదరు నూర్చుటవల్ల నచ్చిన పాట్టును కంది. శనగ వెనర వులవలు మినుము మొదలెన ఛాన్యముల పొట్టతో గలిపి వళువులకు మేతగా పెట్టిన మంచి లాభ కరముగా వుండును

ఫ్ర వ్యవసాయశాస్ర చింతామణి గోధుమలను వల్లప్పుపెరుచేయు విధానము

సీరు ఆధారమ నల్ల వమైరుచేయదల చు కొనినయడల నోధుమ లను సామాన్యముగా ననఎబకునెల యందుగాని డిశంబరు నెల (పారంభమున గాని చల్లుదురు వల్లపువ టకు మెరక వంటవలె కాకుండా ఎరువు ముఖ్యము 1* "వేరువలయును యశరము 1కి 12 నుంచి 15 బండ్ర పాతయెకువు వాగామగ్గిది పోసిన సరిపోవును వల్ల పువంటకు విత్తనము లను చేతో నేవెదజల్లుటయు వాడుకగలదు ఒకవ్వుడు గొర్తినివేయుట గూడా కలదు సాధారణముగా నాగలి "వెనుక వేసికొనుచుబోయి ెండవదఫా నాగటితో సీనిమాద మన్ను కప్పివేయను మూడు అుగుళముల లోతువరకు భూమిమెర్తగా నుండిన యెడల యీ వకారము "వేయుటమంచిది విత్తములుచల్లి న -వినుక నాగలితో బవఅకుగుల దూరమున ఒక్కొక్కటి. వంతున చాళ్ళను తోలుదురు యాచాళ్ళను కొంచెముగా లోతుచేసి ఏటినే సీటికాలువలుగా ఉపయోగించు కొందురు మడి ఒక్కంటికి వది అడుగుల చతురము కలివు-డును

పెరు మార్చుట

బొంటాయి రాజధానిలో నున్న అహామ్ముదు నగరము నాసిక్‌ మొదలెన (వ చేశములయందు (వతినంవత్సరమును. గోధు మ-ను ఒకే భూమిమోిద వై రువేయుట అలవాటుకలదు కొని యీ విధముగా వైరువేయునవూడు. (వతియేటను తగినంత మంచియెరు వును ముఖ్యముగా ఉపయోగించవలెను [వత్తిని విశేషముగా మైరు చేయబడు ధార్వాడ (బోచి మొదలగు (వ చేశ ములలో మొదటి సంవత్సరము గోధుమలును "రెండవనంవత్సరము (వత్తిగాని జొన్న గాని వైరుచేయటకలదు తవతీనది యొడ్డునగల మేలురకము

అయిదివ[వక రణము ట్రై నల్లని నేంలయందు వవ్వు ధాన్యములును నీశు అవిశెయు. గోధుమ లును ఒకదాని వెనుక ఒకటిచొవ్వుగ టైరు వేయబడుచున్నవి ఇది వరలో వ్యవనాయమః చెయక బీడుగా నుః నబడి [నొ _త్తగా సేవ్యము చేయబడు బః మెని హొము-యుటు వ.చవమపహూ్‌ జిల్లాలలో తొల కరిని మొక్క-జొన్న వేసి అజేభూమిలో జఇంను గోధుమలను పండించు అలవాటుకలమ కాని యి చేయుటంలన భూమిలోని టి వతువ త్వెరితమ గా తిగివోవును-డును కాఎతి యె శావబంకర వి క. లు మెన (కొ తనే,లోక తవ యిట్లు సంవత్సరమునకు "5ండువంటలు మలాలా అాలాసా ఉం వండించుట ేోష్తముగాదు లు 'మెరకయందు ఎరుచెయు విధానము వానలు (వారంభిం చకపూర్వ మే ఏ-టకతోలుట (సారం భము'చేయుమురు వవియల్‌ స. నిలలాా కూరా గుంటకతోలి యుండుటవలన వాలము లలో నుండు మెరకవల్లవులు నమా నె యిదివరలో వెయబడి” వమిుదడ యొక్క మోస్ళు మొదలగునవి "లేలిపోయి. వలములలో ఎబుటి.* నేన జూన్‌ జూలె. అగషు ళా వో! వా. నూ. ళు నెలలలో వర్ష ములువడానే నేలను దన్నుట పారంభమువేయ వలెను చాన ౨. 6సి సలను లికి య” ది న్నుటకు తగినంత వదునువుండగా దున్నవలె “ాని ఎడినీలమూవ చున్నరూడదు ఇట్లు "బాగుగా అయిను అరు వకియాూాయమలు దున్నవలయును. మెరక "నేలని వెరువేయబకు గోఘవముంఎకు సామాన్యముగా వెటకట్టట లేదు వెంటకటవలపినయవషంఎ ఎకవు వావది- నాగా గ్భెనదిగా వుూడ వలయును ఈ ఎకువుపస ఆపష్టుతలోగాని వ్‌ "సెంబరు నంలో గాసనివేసి చాగూ సలటో కలియకమగ్నన లను ఎండాకాలముోో నే.కి వెన చెప్పిసవిధముగా పాఎ.సపి జూన్‌ లక జూలె నెలలో "క. మ. జనుముచల ఆగషు లే$ సెస్టైఎమ నెలలో యీవైరును నేలలో ళం లు

రో వ్యవసాయశాన్ర్ర చింతామణీ కలియదున్నవలయును అవ్వుడు (వశ_న్త్వమైన ఎరువు అగును ఇట్లు దున్నిన జనుము కుళ్ళుచుండగ నే తీరుగా నాగలితోలుచుండవ లెను అవ్వుడు అక్టోబరు నెలకో సామాన్యమ గా గోధుమలను చళ్లైదరు జొన్నలు జొన్నవంట హిందూ దేశపు వంటయని పూ _క్తిగా నిర్హయించు టకు వీలులేదు ఇవ్వడు మని బేశనములో అనేకవిధములై న జొన్నలు వండుచున్నవి సశ్చ్‌మ ఇండియాద్వీవమ. లలో వున్నటువంటి చిన్ని కారన్‌ * అని వేకుగల నొక విధమగు జొన్న / లును ఈజిష్టునంందు మై రువేయబకుచయన్న ధుజ్తా అనే ఇంకొక రకమును దవ్నీణా (ఫకాయందు వై రుచేయుచున్న కఫీరన్‌ అని ల. "వేరొక జాతిజబొన్నయున్ను అమెరికా అస్ట్ర 7 / ఒలియూ ఇటలీ చేశమ.లయందు వైరు వెట్టబడు 5 చున్న (బూంకారన్‌ అడి వేరొకవిధమగు గ్‌ జొన్నలు [వస్తుకము మన చేశములో వెరగు చున్న జబొన్నలవలెనే ఉండను గాని వానినే ఇవియని చెవ్చగూడదు భూములు _పెరువేయతరుణము ఒక నంవత్సరమునకు సుమారు 80 మొకలుకొని 85 40 దుక్కుల వర్ద ములకు మి చా వ దేశముంయందు జొన్నలు పునాన పెరుకూడా బొంవాయిరాజధానిలో నల్లనినేలలయందు కవాగుగా యెరగుచున్నది నల్ల నేలలయ-దు కొంచెముగా మిశ మజాతి నేలల యందును నీవపైరు వేయవచ్చును మిగతావైరుల మాదిరిగా జొన్న వెరునకు కూడా పునానపవైరు అని రెండురకముల వంటలుగలన రాని తెనుగు జిల్లాలయంద్లు సామాన్యముగా చై రునంట యేయెక్కువ

అయిదవ వ కరణము 05 పునాననొన్న వంటపశువుల మేచకొరకు మాము -వేయుచుందురు వెైరుజబొన్న వంటకు విధిగా రెండు హూంశములుగా బా*గా ఉండవలయును

(1) నేలవదును విశేమకాలము వంచుకొనగల బలముకల దిగా యుండవలెను (9) సెన్సైంబరు అహ్ఞోబరు 3ంలలో వానలు యీవంటకు మిగుల అవనరిము కాబటి తరచుగా వొనలు అవున రము ఆ లేరువాలి నవంబరు డిశంబరు నెలలయందు అవ్వ డవ్వూడు కొంచెముగా వర్షమ.లు వున్నయెజల యిీమైరు బాగుగా వండునుః

జొన్మపంటలో కలిపివేయు పైర్లు

వెరు కొన్న్మయందు గోగు దోన ఇల్లపెసలు జనుము కుసుమ అలచందలు మొద *సనవి సామాన్యముగా కలిపి వైరు చేయుదురు

భూమిని దున్నుట పాటుచేయు వివరము జొన్నవంటకు నేలను మూడుమొదలు అయిదా చాళ్ళవరకు దున్ని గొజ్టుతోలి అటుకరువాత గొరితోనే యెదవేయుదరు అమైన విత్తనములవై మన్నువడుటకొరకు వరివకసారి గుంటక (తోలబడును జొన్నవంటను సామాన్యముగా 'సెష్పెంఒకు లగాయితు అక్టోబరు నెలాఖరువరగ మై రువేయు చుండవచ్చును గాలి

కర్నూలు జిల్లాలో ఆగన్నేయమూలనుంచి వచ్చుగాలి పైరు జొంగ్నకు మిక్కిలి (శేయయుని చెవూచుందూరు ఈగాలికే మైరుగాలి యని అంగుగు జొన్నవెరు వండెడు కాలములో డాలి తక్కువా వుండి ఉక్క_గావున్న వషమమ.న యీమైరు ణకు పురు శవట్టుచుందును

రగ వ్యవసాయశాన్ర చింతామణి జలూరు జిలాలో యీవ్రైరు కంకివికచు. కోజులలో వడమరగాలి తఇలీన యెడ వైరు త్వరి గతిని. ఫలించునని 'యెన్ను కొన బడును బళ్ళారి కళ్నాలుజల్లాలలో మబ్బులు వేసిన కాట్రిళ్ళు యీజొన్న వరునకు మాచి సవమ _కృమవి అక్క-డవుండెడి తులు వెవ్ప చుందురు దక్కనుజిల్లా లోను గుంటూరులోను వూచబియ్యము వే నమయమి న చాయవ్యమూలనుండి వచ్చుగాలి యీజొన్న వైరునరు మిక్కిలి ఉవయోగమని చెప్పుచుందురు శొన్న పైరు చల్లాటకు బుతువుఎ

ఈ పెరుశేయుటన. రెండు బుసువులు గలవు (1) పెద్ద ముదురు శారు పుున = నెశు నామములతో పునాన జొన్నను జూన్‌. జూలై నలలయంగాను. లేగవెనుక మైరులను జేకుతో వైరు జౌన్నను. సెస్టెంబరు అక్షోటరు నెలలయందును చల్లుదురు పున ర్వసు కొర్తిలో చల్మబడీన వొన్న రును పునాన్నవెరని వొన్చబడును ఇరిగేషన్‌ శొలుఎలవ్యును నిరు నన్షయి అయినయెకల జొన్నపంట యే బుమువులో నై+ను వండించనచ్చును కాని యీ (వకారము వండించిన వొర్నులుగాని చొవ్చగాని నాణ్యతగా వుండ నేరదనిళయు వన్ష్హాధారమ న వండింఒన జొన్నలున్ను చొవృయున్ను మిక్కిలి రుచి కరముగా వృుండగలదని వైతులు వెవ్వుచున్నారు

పరులను మార్పుచేయుట

ఒక భూమిణియంగు (వతి సంవత్సరము ఒశేరకము వైరు “వేసినచో అథూమి లోని బఎముఅఎతయుపోయి. నిస్పారవంత మగు టయేగాక వంటహాడా తేలిపోవును శాబట్టి ఒక పాలమునందు ఎన్లువ్వుడు అవై శే పేయటకంయై ఆ వెరునుకూర్చి వైనంవర్పరము మరివక రకము వైరును చేయుట చేత పొలమునకు చల్లదనము చేకూరుట

ఈ అయిదవ చకరణము ట్ట వలన పొలము సారవ-తము చెడదని (వతి ఒక్క రైతునకు తెలిసిన విషయమే ఉలవ మొదలైన కాయథాన్యపుజాతిలో చేరిన కొన్ని మొక్క-లవల్ల పొలమునుండి యి3రిమ్ముల్తెన వెరులచే వీల్చబడిన నైైటోదను తిరుగా సొాలమినకు అ ధవేయబడును గనుక జొన్న వైరుకోసినభూమిని బాగుగా దున్ని ఉలవవేసిన వతమున భూమి యందలిసాక ము పోనేవోదు జొన్నవైరు ఫపొాలములలో వున్నటువంటి బలమును ఆమీకముగ లా వేయును గను" వ3 నంవత్సరము ఒకే పొలముోో యీ జొన్నవైగువేషట లాభకారి కాదు దక్కను జిల్లాలలో రెండుదఫాలు జొన్నవంట వండినపొాలములో మూడవ వరియాయము (వత్తిని పైరువేయు అలవాటుకలదు ఇసుకపారు పొలములలో మొపట అఆముదిమలు వులవ_వెరు వేసిన తరువాత జొన్న మైరువేసిన విశేషముగా పలి మను (వ త్తివండించిన పొలము గంకు శనగమైరు వంగించిన పొలములలో జోన్న మెరు అనుకూల ముగా వైరగుననియు ఏటినన్నింటికంయె నీలివంటవండిన పొలములో జొన్నవైరు విశేషముగా పండుననియు చెప్పుచున్నారు జొన్నతో పాటు కంది మొద్నలెన పైర్లను కలిపివేసిన వో జూన్నవండిస తరు వాత కందిపాలములో ఃలిచివ్చంశ%ి భూమిసారము పోకుండా రవణ వేయును పొలమునందు ఎరువువేయుట

వమఘువ్రలయొక్క_ వేడయు ఇండ్తయందు తయార%॥ 'పెంటయా ఈ పొలములకు తగుయైన 'యరువని చెవ్వుకొనుచుందురు జొన్న వేలలో కొందరు రయితులు గొన్రాలను. మేకలను మందక శ్హైదరు కొంతమంది _రెతులు రువులయందు ను కాలువలయందును దొరకు ఒం(డ్రుమట్టిని కూడా యె+వుగా ఉవయోగింతురు. తెనుగు జిల్లాల యందు సీలితొట్లయందు వుండే వెంటనుకూడా జొన్నపైములకు

98 వ్యవసాయశాన్ర్ర చింతామణి 'యెకువుగా వేయుదురు పొలములయందు జనుము వులవ అనుము మొన్నలెనవానిని మైరువెట్టి యీ పంటలుపూతకు వచ్చేవరుణమ.

నందు దున్ని వేసి- వతమున పొలమున కమంచి బలమును చేకూర్చును

తొలకరివానలు కరవగానే నీలివైరు వేసి దీనిని సెప్టెంబరునెలలో

పాలమఃలోనికి కలియదున్ని తోడనే జొన్నవైరు చల్లినయెడల యీ

జొన్న మంచి యేపుగావెరిగి అమితమైన పంటవండును

జొన్నమైరు కోయుట నూర్చుట ఈ జొన్నవంట వంశగానే యీ జొన్న మొక్కలను నాలుగు

లేక ఆకు అంగుళములు విశెచివెట్టి కోయుదురు ఈ [వకారము చేసినో యడల యీ మోళ్ళగు మ చివీలకలు బయలుచేకును యీవపిల కల మొక్కలను 'తెనుగుజిల్లాలలోను అర వజిల్లాలలోను వశువులకు వీతనిమిత్తము వాడుకొందుకు యీ చిన్న మొక్క_లను అరవములో

కుకత్తు మెరుఅనియును. తెలుగులో జాడుచొవ్చ అనియును

చెవ్పుచుందుకు కోయంబత్తూరు జిల్లాలో నీరువెట్టకుండా 'వెంచినటు వ టి జొన్నపైరును వేళ్ళతోనే లాగివేయుదురు. సీరువెట్టివేసిన వైరును కొడవళ్ళవో కోసివేయుదురు కాలముదడాటిన తరువాణీ వండిన జొన్నకంకుంను ము-దుగానేకోసి తరువాశ చొవ్ప్చనువేయు దురు కాని యీ చొన్న పొలములో చాలాడినములు నిలవవుంచిన వతీమున యిది భూమియొక్క ఒలమును తగ్గించునని రయిములు ఇగిసికొనవలను జొన్నవేను కోసివనెటనే మూడు మొదలుకొని 'యీకుకోజులవరకు చొవ్చను పొలములో యెండబెస్టైదరు తరువాత కట్టలుగాకట్టి నిలబెట్టి సూళ్ళుక క్రైదరు. సూర్చుటకు అవకాశ మైన తరు+*ము వవ్చేవరియుతెం యీ గూళ్ళు పొలమునంచే ఉండును? ఇటివరిసితులలో కోయునవఇకు పూ రిగా మగ వి గాంంకూ 4

అయిదవ[వకరణము ర్స్‌ వశమున అవ్వుడు ముదిరినూర్చుటకు అనుహూలతగ నుందుననికూడా కొందరురైతులు నమెైదుకు జొన్నమైరు మార్చుటకు ము-దమానే కంకులయావత్తును కోసీ కళ్ళముమిం వల చనా యె-డినతరువాత వశువులను బంతులుకట్టి 1లొక్కించెదరు. జెన్నివంట తష్కునా వున్నయెడల కంకులను ఒడిత లశోకొట్టి ఛాన్యమును వేకు చేయివమకు ఉతొన్న-__-ధాన్యమును పాతరవేయుట తయారు అయిన జొన్నలను తూర్చోతవటైనలోడనే అప్ప టికి అవసరమైన జొన్నలను కొన్ని తీసు”ొని బస్తాలలో పోసుకొని వుంచి మిగతా ధాన్యమును రెండుమూడు మాసములు పాఠతరలో వుంచి తరువాత ఆహారముకొరకు వువయో 1ంచవకుూా అప్పటికి యీ ధాన్యము ఆకోగ్యవంతమ "ా తయారు ఆపను శొన్నవొప్పను వవవులరు ఆహారముగా వాడుకొనుట జొన్న చోవ్చ వగువులకు మిక్కిలి రుచిర మైన ఆహారము యీ చొవ్నను వినుట అల.వాు అయిన పమఠువులు మరియొక రక మగు మేతను అపేవీంచనని అరవములో ఒ” లోకో క్రికలదు అవమ్వడుకోసిన జాన్న చొవ్చను కొన్ని దినములు వామివేసిసయడల యిది అది మెత్తను ఆరోగ్యము "ను యుందును వచ్చిచొవ్న కంచ వామి వేసిన చొప్ప వమవు.వ అనుకూలమైన మేతగా యెొొంచబడును ముదుకచొవృకన్నను జూడుచొన్నళో వితేమ ముగా బ-మువుండును యీ చొవ చాలానన్నముగా వుండుట వలన దీనియందు. వగువులకు (ప్రఏయెక్కువాా. వుండును కాని మిక్కి-లి లేతగావుండె చొవ్చయంద వివమువుడి యీ చొవ్నను తినిన వకువులకు ఉంగిడిపోకును కనుక యీలేతచొవ్చను ఆహారము నకు వాడకూడదు పీరువెట్టి వెంచిన బొన్న ెరుకంచయ మెరకను జొన్నజాడు వనువ్రలకు (శేష్టమని మె నవాసివున్నాము పొలములో విరివిగా నండిన వైరు పశువులకు అనుకూ+లమైన ఆసహాంము జొన్న

160 వ్యవసాయశాన్త్ర చింతామణి కంకులు వండిన తరువాతి వీనిని ఆహారమొసకు వాడుట ఉచితము మేతనిమి_త్తము యీీవైకు వేయదెలచినవ్వూడు వి_త్తనములను పాల ములో విరివిగా చలవలయును ఇండియాలో జొన్న పైరు 'పాముఖ్యత అంచ్షేయుల పరిపాలనలోవున్న ఇ డియాలో సంవత్సరము నకు రమారమి "రెండుకోట్ల యీబదిలతమల యకర "ల నేలోయీా జొన్న వెరు చేయుచున్నారు మన డేశమందు వడ్లు తరువాతే అఆవో రముకొరకు వువయోగి చు ధాన్యము లలో జొన్నలు మిక్కి-లి (ప్రాముఖ్యతగల ఆహారము చెన్నప్పరి రాజథధానియందలి రయితులు యీనాంకేలలమాద రమారమి 4% లషల యకరవుల నేలయందు యీిజొన్నపెరు చేయుచున్నారు జొన్న ధాన్యము మనుష్యులకు బలమెన అహారము జొన్న చొవ్ప వశువులస వరిగడ్డి మేతకంళు జా యం (ప్రియమైన అఆహారిము. గనుక రయినులు యీ విమయము తెలిసి కొని యీజొన్న వైరును అభ్గివృద్ధిలోనికి తీసుకు రావ లెను *ఉ, మొక్కశొన్నలు (వపంచమంద జనుల అహారమునకు వసికివచ్చు మిగుల ముఖ్యమైన వంటలలో మొక్క-జొన్న ఒకటి ఈ | వెరు మన దేశమునందేగాక అమెరికా "దేశమందు [1 కూడా విస్తారముగా వైరు చేయబడుచున్నది మా || జీశమందు వరిని యేవకారవః గానె" ఎ చున్నామో ॥ ఆమెరికా చేశలీయలు మొక॥[- జొన్నలు అచే ధ ముగా (వథాన థాన్యముగా నెంచుచున్నారు ఈ శై "దేశమువాకు మొక్క_చశొన్నను సామా శి గా థాన్యము అని వీలుతురు ఇ గ్నీషువాన దీనిం

అయిదన వకిరి ణము 10 ఇాడియాధాన్య మని పిలు పరు. అమెకికా చేశమందు "చమ చేయబకు మొక్క_పొన్నలలో చాలా రపములు%లవు ఆ వేం రయిమలవఅెనే మన దేశపు .వెళులుకూడా న్నిత్తినముల కొని నవ్వూదు మిసలజాగ త్తాగాయేకశనయడల మన చేశమంగును(్న స్టైము అనాటి ళం "లన అనేకజాతు యొక్క_కొన్న లేర్నకును రు కోయి ఎ యందు చా యా= చేనుఅం యు బాబా లిరిదూచి అన్ని మొుక్కలొన్న యే య్య యెష్క_వ సపెద్లవియు మింలదృ మైనవి రు "వివ ంవంను న ఉట) షు 0 కుశలువుండునో యామొళ్క-ల వి త్రైెనములను వేముగానుంచన ఆను జు మొకయొక్కు ఇంజలు ఎంగారువర్మిమ గా నుందునో బానీన వలే,కరగముగానే3ం ముందుకు వేరుగా విషము వేయవాు క్ర ఆః యరనిగింజలుగల కంశలునిచ్చు ముక్కలను వేకుపహూాగగా ఓ ద్‌నిని (వ ల్యేకముగా చల్లవళశు లఅలవెఎశా దీశ₹మంచప నింపి గింజలుగల మయొకజాలి మొక్క చొన్నకూాడా కలదు మొక్క స్వధావము నజ్జ మువలగు గొన్ని రకములవగోలకపు వింమనుగా . కలువేయు న్వ వావము కలివ్పచ్చుడి గాని మొ రర ౯౪ స్వభావము లేదు మన 'జీశమునందు యీ మెరు నాధాంణఎ గా శ మొదలు 10 అడుసలరుర్తృకన్న యొకవ పరళదు నాని అమెకకా దేశములో వున్న చంటి రాష్ట్ర్యమందుకు ౯ ౧ అలాల “ను నావారణమ గా య౫ గైరు 13 అడ %ంల క. ళా బట కలదు బల రమెన నే మూవ ల ఇభివయకం వెరుమికల దృకముగా బెరిగి జొలకడ్‌ _ ఏం ణి క య వస. వి శీషమముగే 80 ఎ శొదును కం%లు సయి కము పీస్లార ము, యం మం. లతోనిండి దృఢముగా వుండును

102 నవ్యవసాయశా్ర్ర చింతామణి భూములు సమశీతోష్టస్టితి ఈపవెరు ల్నోలెన నల్లభాూమ లమిద బాగుగావెరుగును వేల

మంచిదిగాను. వదును నెంటనే యెండిపోనిదిగాను వున్నయెడత యీపైరు ఉవ్ల్మవ చేశ ములయందు సైతము నా'పూ. పెరుగును

వర్ష ములు నరిగా కురవనియడల అవినరమునుబట్టి యా వెరునకు నీరు కట్టుచుండవ లెను కాసి యిట్టిఅవనరము సామావ్యముగా యిీజిల్లాలోని నల్ల నేలలమిద పెంచబడుచున్న వై రులకు లేదు

ఈజిల్లాతో మొక్క-బొన్న సంవత్సరమునకు రెండుసార్లు వైరు చేయ బడుచున్నది

మొ క్క జొన్న నల్ల భూములు గల మెరక తాలూకాలవారు తొలకర్షిప్రారం

భఛముశాగనశీ దీవినే (వధమపైరుగా 'వేయుగురు తొలకరిని వేసి నను సైరున వేసిసనను మన జిల్లారుందు యీమైరునకు సీరుక ట్టు వాడక లేదు మొక్కజొన్న వియుటకు భూమిని తొలకరించగానే క్‌ లేక 6 చాళ్ళు దున్ని పిమ్మట నాగటి వాళ్ళ వెంట చేతితో విస్త లను వలుచగా యెదపెస్టైదుకు "లేక గింజఎయ చులకనగా జారునట్టి గొట్టమను నొళచానిని నాగటికిగట్టి యొక మనుష్యుడు నాగలిని నడుపును రెండవవాడు యీ గొట్టముతో సుమారు ఒక అడుగు దూరమున ఒకగింజ వొవ్పూున బడునట్లు విస్తులను వదలిపెట్టుచో బోవ్లను మైరున 'వేయబడు మొ్కజొన్న సామాన్యముగా యీ విధము నే వేయబడును పునానవైరు సాధారణముగా తెలకర్‌ (పారంభముకాగానే. వేయబకును పెరున “వేయదల చువన్న మొక్క-జొన్న దీపాన?కి వేయుట (పారంభముచేయుదుకు మైకు మొలచిన వరుచాత తొడలయెత్తున నున్న నమయమునందు వేను

అఉయివచెనవ (వ స 1 ఆయు చశకటాెాగా నెం న ఇ గళ 4కే ఉం జ వడంలవల్లను మిసలి చలం అసె సా ఆ బా జూలై ల్తగా శావాపవల నెం జో ల్‌ అ ఎ ఎ టే = ఇతర చే₹ములమంమ వింద చేయువిళాము బొంలాయి నకాజభావియా-ర%ల పా వగా వైనా జిల్లాలయంరు. ఇను మూవ స ర భూమియందు వయం చా పసన. చె లాక్‌ ఆటా కాశి ఈవయికు విమయ మె వం వ్‌ జ 1 ఏ ళా జ జె (బోచి వట్టణము * వ్యావ శ*ృన్న** “7? ఇంటే సళ ఇసుకమటామలయ-ను ఈవం ఫ్‌ లౌ శో జ అప ద్‌ రి వాల కెాాగొ భాన్‌ చేశపు డె” భూవ లం ఎడి బే ఒళకాలి (వక్తి పయుటి మపొగాోా చు గ సె రుం అల (వత్తిని వయికువేయు దుకు స | క వర లా ర్ట ముగా నడ్డయు య గౌగ్మ్యుయు ఎచానవి నశ ౫౨వ గువేఓ బకను ఈరాజషముంంలు ల సెండ్‌ లవ ుకు గంవర్భు ఏ రము (వగాని అతను ద టగా. రం కున ్తు ళం నఆర * నువ్వులు నడ్డయును కటి వలం ల ర్‌ ఆల్నా అభ కరి జుం క్తు వానలు హెాగా కదప ల కంవర్సుడరు ఈ “లఖనై3 2 వగా వం / త గ బభాగావండరు మదరనః బం "సు కా నవగరవ లు నల (కల బాగుగా దండి కాటం రల లు క్‌ గచీయోర |

104 వ్యవసాయ శాస్ర చింతామణే సజ్జచేనుకో యుట-కుప్ప వేయువిధము

బొన్నవలెనే ఈవ-? రునుకూడా కొడవండ్లతో జీలనంటి కోయి+దురు వయిరును కోసిన కొన్ని దనము లవరకు వనమోదెనే ఆరని చ్చెదరు చక్కగా యొుండినతరువాత చిన్న చిన్న కట్టలుకట్టి గూడుగాచేసి తీరిక అయినవ్వూడు.. కంకులుకోని యొడ్డతోనూర్చు దుకు ఒకవ్వుశు కోసీ టున టి వయిరును వనమాదవుండగానే కంయలుకోసుకొని వొవ్చనుచూ రచ. గూడువేయుదురు. మరిఒక వ్పూడు వయిరు తయాగు అమున ళోడనే గోతి కోయగ వేనుమోద ముండగానే కంంలను మా మే కోనుకొని *కువాత తీరికనవు యములలో చొపవ్పనుకోసుొని యొొడ వేపి గూడు వేసిఫొందునుు ఈ మూూడువద్ధమేంయందు ఎ యొవరికి విశేషమగా తీరికగా వు డునో వయా వద్ధతులను అనునరెంచి చేయవచ్చును

గుజరాతు చేశనమ నందు నజ్జ చేనుకోసి ఆ డురోజులు వేను రూవనే చాసంగా యెండనిబ్చి తరువాత 8ంకులతో నే గూడువేయు నురుు తరువాతే వారముకోజులకు గూడును బడగొట్టి కంకలను , సి నూర్తుకు ఈవద్దతిగా చేయిటవేత ”జ్తనువున్న సారము యావత్తు కంకులలోనుండు %* జలకు యుక్కిా ధాన్యము బజలకి రముగా వ్రండునని గుజరాతు జీశముళలో రయితులకు నమ్మిక ఎక్కువ మార్పుటకొరకు కంకలను క ళ్ళముమోాద షుమారు ఒక అడుగు యెత్తునవరచి యెడ్ల చే నూర్చుచు మధ్య మధ్య దం తెలతో తిరగ ఏయు చుందురు

రాబడి ఆదాయము

నజ్జ ) సరియగు వానలు కురిసి తగినపాటుచేసిగరచో వెన

ఎప్ట్బిన తరగతి నేలయందు యకరమునకు షుమారు 8 పౌనుం

[4] అయిదవ [వకరణము 108 విత్తనములను వేసిన యడల 900 పౌనుల ధాన్యము ఫలించును దీనితో $ పౌను నువ్వులనుకూడ కలిపి చల్లినయెకల 50 పౌనులకు

యక్కువగా నువ్వులు ఫలించును

సజ్జవిత్తనములను జాగ త్తచేయు విథభము న. సజ్జచేను కోతకోయుటకు తయారు అయినతోడనే స | చేను యావత్తు (శ్రద్ధగా వరిశీలించి యే మొక్కకు /7 //1 చశాగుాగ” బలమయినదియు వెద్ద కంకులుకలిగి వుండునో (. స అట్టికంకులనుతీసి (వ త్యేకించి శు భముగానుండు కళ్ళము ../.. చేసి నూర్చుదగును తరువాత యీధాన్యమును శభ ౪4 వరచిన వెలుబూడిచెయందుకలిపి కుండలయందు. లేక ( జాడీఆయందు పోసి ఏీటిగో పురుగులు చేరకుండునట్లు మూతులకు మట్టితోను 'వేడతోను మెత్తనలెను ఈ చ కారముగా చేయుటచేత మేలురకము విత్తనములు చల్లుకొనుటకు మిగుల ఉవ 'కారిగా వుండును ఈ విధముూౌా విత్తనములు జాగ_త్తవరుచుట ఈ సజ్జలశేకాదు యీవిధమగు విత్తనముల్ననెనను జాగత్త చేయు టకు యిది యేవద్ధతి ఆరవ ప్ర కరణము కాయధాన్యములు (పప్పు దినుసు) 1 పెసర జ న్మ స్టా నము

పెసర వైరునకు జన్హుస్థానము హీందూటేశమనియే ఇవ్వు చున్నారు ఈ జేశమూో ఇవి రమావమి 3000 నంవక్చరమను ఎ నుంది

1060 నవ్యవసాయశాశ్ర్ర చీంతామణేి యైరు క ఒడుచున్నది ఇక్కడ వెరుచేయటయేగాక ఆఫికాఖ-డము నందున్న _నెలు అను (వ్రసిద్ధమైనటువంటి నది చెంత 'సేవ్యము కాబడు చున్నట్టి భూములయ౦దకూడా వీవైరు విశేషముగా వైరుకాబడు చున్నది "'పెనరచేను వేయుటకు బుతువు

జొంబచాయి రాజ్యమునందు నున్న కొలాబా శేనారా ఛార్వాడ మొదలైన జిల్లాలయందు వరిచేలను కోతకోసిన వెంటనే "వెనరను పైరుగా వం-డించెదరు కాని వెనరను కైరుచేయటకు తొల శరియే మంచిసనమయము వెసరవై రుజెట్టినచో. దీనికి (వ ల్యేకించి ఎవెరుచేయవలసియుండును. తొలకరిని యా్యవైరును సజ్జ జొన్న "మొదలుగాగల మెరకభూము యందు ఫలించు కాయధాన్యముతో కలిపి వెరుచేయుదురు వెశర లోతెనట్టి నల్ల నేలలయందు చక్కగా ఫలించును జొన్నకు నువయోగవడు భూములుఅన్నియును పెళర కు కూడా బాగుగా నువయోగించును నంవత్సరమునకు కఠ దుక్కుల కంక యెక్కువగా వర్షము కురియని (వచేశముల యందు వెనర వైరు కాగుగావండును వానలు విశేషముగా కురిసినయెడల నీవం టకు నువయోగించదు ముఖ్యముగా పూతమిద వున్నటువంటి వినర చేనుకు యెక్కువగా వానలుకురిసిన వతుమున వెనరవేనుకు నష్టము కలిగితీరును

పాటుచేయు పద్ధతి

నజ్జ మొదలకన _వెరులతో వెసరనుకూడా కలివి మైరుపెట్టిన యెడల దీనికి చేయవలసిన పాటుకూడా దీనితో కలవబడి ఇతరపెరు లకు వేయవలసిన వద్ధతిగానే యందును (వ ల్యేకించి వైదచేనే యడల నాలుగు వండ్లుగల గొజ్జు నవయోగించవ లెను యకరన్గు

ఆరవ వకరణము 07 నకు 15 నుంచి £0 పౌనుల విత్తనములు సరిపోవును తరువాత అవ నరము న ఒట్టి చేతితో ఒకసారి కలుపుతీయవలసి యుండును యీ వెరు త్వరితముగా నే “నేలను అలుముకొని విజశేవముగా కలుపును 'జరుగనీయదు వెనరవేనుకు సాధారణముగా హానికలుగ జేయునది గొంగభిపురుగు ఈ పురుగునుండి అపాయము లేకుండుట కొరకు నేలను 'వేనవికాలమునంకు బాగుగాదున్ని గుడ్రను -వెలువరించినచో నవి యెండ వేడిమికి మాడిపోయి వానాకాలమునందు నీపెరుకు గొం గళి పురుగులవలన చాలావరకు వాధితగ్గును జొన్నవై కుతో దీనిని కలివీ వైరుచేయునవ్వుడు యకరమునకు ౨ పొనుల విత్తనములను అందులో కలుపుదురు వవూధాన్యమ లలో వడలు ముఖ్యముగా వాడబడు దానిలో ఇది యొగరుచియైన వడార్థగినుసుగా వువ యోగ వడునది వెనర ఒకటి దీనిని వైరుచేయుటచేత భూమికికళూడా బలసు గలుగ జేయును పెనర చెట్లయొక్క- 'వేళ్ళకొక విధమగు బుడివె లుండి ఏనినోగూడా ఒక విధమగు పురుగులుండును ఈ పుకుగులకు సామాన్యముగా ఉప్రూవాయువును బైనుంచి భూమిలోనికి పీల్చుకుని "నేలను బలముగలదిగా చేయును కాబట్టి పెసర మినుము కింది ఉలవ మొదలుగాగల వమ్పుధాన్యములను విశేషముగా భూమి యందు పైరు వేయుట ఉత్తమము

ని ఠందులు జన్మభూమి కందివంటకు నుత్ప్తికి మొదట అఆఫిశాఖండమని "తెలియు చున్నది కానియీ పైరు అనేక నంవత్సరములనుండి ఆసియా ఖండమునందును వళ్చిమ ఇండియా ద్వీవములయందునుకూడ విశేష నుగా వైరు అగుచున్నది

11 వ్యవసాయశాశ్ర్ర చింతామణి కందులలో జాతులు

బొంబాయి రాజ్యమునందు ₹ండు జాతులు కందులు పెరగు చున్నవి (1) గుజరాతు ేశమునందు వెైరువేయుచున్నవి "తెల్లని కందులు (9) చెన్నపురి రాజ్యమునందు సామాన్యముగా మైరు శాలడుచున్నవి కొంబముగా 'యొకుపురంగు కలిగిన కందులు పరీ శ్నీంచిన ఈ లెండు జాతులుకూడా సీరాజ్యమునందు యెక్కడ అయినను వైరువేసి వండించవచ్చును

భూములయొక్క వివరము

ఇసుకనేలలు యీ వంటకు నువయోగములేదు ఎరుపు రంగుగా నుంజెడి "కేగడినేల లీ కందివంటకు మిగుల (శేస్టము నల్ల “కీగడి చేలలయందుకూడా యీ వంట బాగుగా మైరగును తేలి కయిన యిసు= నేలలయందు నసీవంట సామాన్యముగా వైరగును కానీ వానలు [కమముగా నుండని వతమున మొక్కలు గిడనటారి యెదుగనేరవు

మి[శమముచేసి వేయు (క్రమము

కందివంటను సామాన్యముగా జొన్న నజ్జ మట్టవరి "ముద లైన వైరులతో కలిపి వేయవలయును. ఒక సమయములో కందులు నువ్వులు కలిపి వై రుచేయిచుందురు

పాటుచేయు విధము

కందివైరు (వ త్యేకించి ఎన్నడు వైరుచేయుటలేదు. ఎవ్వూ డును యేదైన ఒక దినుసుతో కలిపి ైరుచేయుదురు కాబట్లి సీవంటలో కలివివేయబడిన ముఖ్యమగు వంటనుచేయబకిన పాటు చేతనే కందిమైరు పండుకు. కందివంటతో కలిపివేయబడిన కాయ ధాన్యము నకు వీపాబు చెయ్యవలసినుండెనో మొదట'నే వివరించి

ఆరవ (వ కరణము 109 యున్నది నువ్వులు మెట్టవరి మొదలగు పరులతో కొలివివేసి లు న్‌.

నప్పుడు 1 యకరమునకు 2 లేక 8 పౌనులవి _త్తనములు నరిపోన్చను ఓక నమయమునందు పైరు చిక్కనైన వమమున కొన్ని మొక్క లను లాగివేసి విశాలముేయవలయును బలహీనమగు నేలలందు కంది మొక్కలను ఆరు అంగుళముల దూ3ము విశాలము చాలును మంచి బలకర్వమెన భూములయందు కంది మొక్కలను 129 అంగుళ ములనుంచి 18 అంగుళముల యొడముగాపూడా నుండవచ్చును జనవరి నెలలో సామాన్యముగా కాయలు వండ (పారంభముచేసి మార్చి సెలవరకును చెట్టు పూతపూచి కాయలు కాచుచుండును తరువాత నీకంది చెట్లను కీసి బండ్రమాద వేసి కళ్ళమునకు చేక్చదరు కాయలు యావత్తు పూర్తిగా యెండిన వెటనే యా కోసిన చెట్లను ఒక బల్లమిద కొట్టిన యెడల గింజలు రాలును యావ్రశాకము వేసేనయడల వచ్చిన పొట్టును వకువులకు మంచి. ఆవికమచను, కందికంవ విశేషముగా వంటచెకుకళూ నువయో”ంవునకు కంక బొగ్గు మన దేశమునందు తుపాకీమందు చేడుటళ వెేవమముాా నువయోగించెదరు హిమాలయ వర్యఎమునుఐచి. కవా్యాచవమాపె వరకు కందివవ్వు ముఖ్యముగా ఆవోవవకార్టమె వృన్నవ. 2 ఐక మైరును సామాన్యముగా వర్షబుచువుచయ చ్యాఎ హావవళిము యు మ రా జు

జ నం! క ట్‌ఇ చె జలే వ. చేయునురు ఈ వంటకు (వ ల్పేక్‌-ది విమవెట్టనకిటవశేము. ఐక వంట ఇకరవైరులతో కలిపె వెరుచేసినవయవకల. శాలమావము మనాగుగానుండిన వతృమువన 15) ను+వి ఫం0 పానులవవకు వవమను (వ ల్యేకిచి కందిమవైరు వేశనయెంల ఏయకవవమువకు వై వు వివా ౨2)౦ పొశులవరకు వంట వ౦ంకును

తీ. బొబ్బర్లు లేక అలచందలు _పైరుబేయు విధిము మన హి-దూదేశమే ఈ నంటకు జన్ఫుస్థానము మినుము ఇనర మాదిరిగా ఈ పైరు కాయధాన్మమ.తో చేర్చి పైరుచేసి నవ్వుడు వంట కాగుగా ఫలింవదు కాబట్టి దీనిని వై రుచేయబడు వైశాల్యము తక్కువ తేలికైన గరువుభూములయందు కొన్ని (వ దేశములలో ఇది సజ్ఞవై రుతో గలివి వేయుచున్నారు మొత్తను నకు న ల్లరేవటిభూములకంయె ఎక్కువ. 'రేలికై న ఇసుక భూముల మిదనే యీ వైరు బాగావండును తొలకరిలో యీవైరు తోటల అందుచే! వెద్దవట్టణములయందు దీని కాయలను తెచ్చి చిక్కుడు శాయలు గలం పెంయల5) అనువేరుతో అవు స్ఞకము చేయుదురు "వనరు మినుములవలె వైరుచేయుదురు తొలకరిలో దీనిని (వల్యేక ముగా మైరుచేసిన యడల త్వరితమ. గాపెరిగి భూమిఅుఎతయు అలుము కొనును దీనిని వశువుంకుమేతగా నువయోగించిన చో విశేషముగా పాలు ఇచ్చును వెనరవలెనే దీనికిన్ని గొంగళిపురుగు వలన హాని కలుగు చుండును మిగతా విషయములలో పెనర మైరునకు దీనికిని భేదము ఉండదు 4. మినుములు మినుములకు మహారాష్ట్ర హిందూస్రాని ఫామలయందు వుడద్‌ అనిపేరు చూచుటకు నీ మినుములకును 'వెనరకును యెంత మాము కేడా కనుపించదుకాని పెనరకంకై మినుము యెక్కువ నలుపురంగుళాను కొంపముగా 'వెద్దవి గాను నుండును వెనర విధ మ గానే దీనినికూడా జొన్న మొవలై న కాయ ధాన్యముః తోకలిపి "వేయబడును నలనేలలయందు ఈ మైరు ఛాగుగా వెరుగును యక్ష రమునకు 8 సౌానుల వృిత్తనములను జల్డుఓ కలదు నెస్టెంబరు నెలలో

అరవ వ కరణము | 'వేసినమైరు జనవరిలోను జూలై న యందువేసినపె రు నవంబరు 'సలయందును కోతకువచ ఎను యకరమునకు 800 పౌనులనుంచి 600 పొనులవణకు మినుములు ఫలిరమ.నకునచ్చును శెనగలుకంయు మినుములే విశేషమైన బలకరమైన ఆవోరమునకు యువయోగము ౨ శేర్తు దాణా ఇిట్టబడుచున్న గుజ్జమునకు 1 “జేరు మినుములను గుగెళ్ళుగా కయారుచేసి పెట్టిన యెడల సరివడును మినవపొట్టుకూడా వనున్రలకు మంచి బలమైన అహారము మినుము లయందు జిగురు మయొష్కవగా నుుడుటచేత మన చేశీయులు పాలగచ్చును వేయుటకు హాడా నువయోగించెదరు మొత్తను పెన మినుమును పరు "పెట్టుటకు కొవలసినటువంటి నేలయు పాతను శీతోస్డస్థితియును వర్షములు "మొదలె నవి అన్నియును వెనంను వై కుచేయుటకొర స కావలసిన విధము గానే యీ మినుము _వెరునకు చేయనలసియున్నది 5 శనగ

మన శీశమునందు పూర్వ శాలమునుంచి సెనగలు వంటపైరు చేయుచున్నారు. దీనిని సంస్కృత భామయందు చణక అని పిలువ బడును ఇతర (వదేశములయందుకూడా చిరకాః మునుంచి శనగ వంట వైరుచేయుచున్నారు. ఇది గ్రీను దేశమునందు హోమరుకవి కాలమునందు వైరువెట్టబడెను ఈజిప్టు దేశమ నందు [శ్రీస్తుళకము (పారంభమునుంచి శనగ వైరు వేయుచున్నట్లుగా నున్నది రోమనులు ఇది వైనరు అని వీలచెడివారు

శనగ వాతు౬

బొంచాయి రాజ్యములో నాలుగు రకముల సెనగలు వైరు

శేయుచున్నారు.. ఈ జాతులకు రం* భేదముగాని ఇతర భేదమేమ్మి

114 న్యవనాయ శా్త్ర చింతోమణీ యును కనుపించదు అన్ని జాతుల మొక్క-లును ఒకే మాదిరిగా కనుపవించును ఎనటౌసిన నాలుగుజాతుల గింజలలో ఒకరశము గింజలు నలుపుగాను మరివక రకము మన 'బేశమునందు వెైరగు చున్న శనగలవ లె కొంచెము యెకుపువర్ష ముగలవిగాను మూడవ రకము శనగలు వసుపుదాళుగాను నా౪ఃగవరశము తెలుపురంగు గాను ఉండును మొదట(వాసిన మూడు ౧కమ లును ఛాలావరకు కలివియే వెరువేయుదురు వచ్చశనగ-ను మాత్రము "వేరుగానే చల్లుదురు దక్కనులో వెరగు శనగలు కంక గుజరాతు నందు సండు శనగలు వెద్దవి మొతత్తవ వైన వితరజాతులలో కలియ కుండా పైరు చేసినయెడం వసిమిరంగు సెనకలకు పాచ్చు ధర వచ్చును. తెలుపురంగు శనగలు అహమ్మదాబాద్‌. జిల్లాయందు వెరు చేయబడుచున్నవి కొందరు ఈశనగలను శాబూలు శనగలు అని చెవ్వదురు భూముఎ౨ వివరములు

సామాన్యముగా శనగలు మైరునవండించు. వెరు ఇదిమూడు విధములుగా వంట వండింగుచుండిం (1) లోతుగా నుండు నల్ల "కీఏడి నేలలయందు. నీరు కట్ట అవురము లేకుండ వయిరు చేయుట యీ[వకారము చేసినయెడల సామాన్నముగా అఆనంవత్సరమునేలని (వ్ర ల్యేకముగా తయారువేయుదురు కాని వేకుగా మరివక వయిరు వేయుట లేదు. (2) బొంబాయి 'రాజ్యమునందు కొన్ని జిల్లాలలో వల్లపు పరి వండినపిమ్ము-) వరికోసి తరువాత జకము వయిరునకు బదులుగా శనగపయిరు చేయుదురు. లేనియెడల తొలకరి మొక్క జొన్నరోసి పిమ్మట నేలని చాగుగాదున్ని శనగివయిరు వేయుదురు (3) నీకు కట్టి వల్ల పుపము రుగానై నను వండింతురు కాని యీవిధా నము చాలా తక్కువ

గక ఆరవ [వకరణము |. నల్లరేవడి భూములయందు సీరు ఉపయోగించకనే శనగను పండించు విధానము ఈ వయిరుకు విశేషరోజులు వదునుఉండే బలకరమైన నల్ల “రేవడి నేలలు మేలుగావుడును మెట్టనోధు చులకు దుక్కు దున్ని తయారునేసిన విధముగానే "నేలనికరుాళ్ళు చాగాదున్ని తయారు చేసి శనగవయిరు అక్టోబరు నెలలో వయిరువేయుకుగు ఇంతకంళు ఆలశ్యమ. గా వయిరు వేసినయొుడల నేలలో వదున తగ్గిపోయి చేను కోతకువచ్చే నమయమునకు ఎండిపోవ్రటగూడా కలదు బొంచాయి రాజ్యములో ఈ వయిరును "రండు వండ్లుగల గొస్రైలతో వయిరు చేయుదురు. పండ్లకు మధ్యను ఒక అడుగు దూరముండును యకం మునకు సుమారు 40 మొదలు 50 పౌనులు నిత్తనములు వట్టును అక్టోబరు నసెలయ=దుచల్లి నవయికు ఫ్మిబవరి నెలకు సిద్ధముగావుదును నేలని అంతకుపూర్వ మే "చాగుగాదున్ని ఉంచబడును కాబట్టికలుపు “మొక్కలు విశేషముగా బెరుగవు బొంచాయి రాజ్యము లో మె.క్కలకు కొమ్ములు వేయు నమ యము రాగానే నసలలు తృంచి వేయుదురు ఈవిధముగా వేసిన యెడల కొమ్ములు యెక్కువగా. బైలుదేరి పూత బాసగా పూచి కాపుహూడా యక్కువగా కాయును ఈవద్ధతి బలము ఎక్కు వగల 'ీలలయందు వేవవలయను గాని బలహీనమైన "నీలల యందు వసికిరాదు తలలు తృంచిన వైరుసకు తలలు తృంచని వయిరునకును భీదముకలదు "సెనగ పులుసు మంచు వీిశేవముగా వడురోజులలో ఉదయము సెనగ చేలలో నడచితి మేని మనబట్టలరు (ద్రావళమువంటి ఒక విధమైన పులుపు

క్షీ వ్యవసాయ శాన్ర్ర చింతామణి దార్ధము అంటుకొనును మంచువచే రోజులలో సెనగ ఆకులకు ఈవ దార్థము యొుక్కువగావుండును తడిబట్టల నుధయమున ఆకుల మాద వేసి యీడ్చిన యెడల యీ (దావకము నాబట్టలకు అంటు ఫొనును తరువాత దీనిని పిండి నీసాలలోపోసి జ్యాగ_త్త చేయాదురు ఇది జొషధములలో విశేషమయిన వస్తువుగా వాడుకొనుచుందురు శనగలు వండుటకు (ప్రారంభము శావడముతో నే కాయలలో నుండు గింజలు ఒకమాదిరి యెకుపురంగు వచ్చును అకు కూడా చాలావరకు ఎండి రాలిపోవు చుండును సాధ్యమైనంత వరకు సెనగ మొక్క-లను వేళ్ళళో "బేకరింతురు నేల ఆరిపోయి గట్టివడిన వీధవ కొడవళ్ళతో శోయవనలసివచ్చును ఈవకారము కోసిన పిమ్ముట కళ్ళను. లోనికితీసుకొని వెళ్ళి చాగాయెండినరరువాత ఎడ్తకుమూతులు కట్టి (లెక్కించి తరువాన తూర్చోతవ మైదరు సెనగపొట్టు వశువు లకు మేలైన ఆహారము ఈ పొట్టు కొంచెము ఫులుపుగో నుండును శాబట్టి గోధుమపొట్టు మొదలైన ఇరరములగు శాయధాన్యముల మొక్క పొట్టుతోచేర్చి మేపెదరు యకరమునకు 500 పౌనులు మొదలు 600 పౌనులు సాధారణమైన వంటయని "తెలిసికొన వచ్చును గుజరాతు దేశమునందు వరికోసిన పొలమునందు "సెనగలను పండించు విధానము తొలకరిని వండించిన వరివంటను కోసీనతోడనే గుజరాతు "జేశమునందు సెనగవంట నిమిత్తము నేలని ఒకటి రెండు దఫాలు చాగుగాదున్నెదరు. పిమ్ముట సెనగవి_త్తనములను గొజ్టుతో "వేయు చుందురు. లేనియెడల బేతితోనే జల్లునురు గొజ్జుతో వేసిన దాని కంయ. చేతితో చల్లినందున విత్తనములు యెక్కువగా వట్టును

ఆరవ వకరణము శే1$ “ర్సిని వేయుట వలన షుమారు 50 పొనుల వి _త్తనములు సరిపో )ను మరికొన్ని [వచేశములలో గొజ్టుతో వేయుటమాని నాగలి "కగొట్టమునుగట్టి యానగొట్టముళలో నే విత్వనములను వేయుచు పోవు చుందురు. తరువాత ఒకమండ (లోలిన్సైన సులభముగామట్టితో కప్పిచేయబడును నేఎయందు సరిపోవునంతటి "లేమవున్న పమమున శనగవయిరు కోగుగా పెరిగి యకరమునకు రమారమి 600 వొనుల చెినగలు వగొంచును మొ్క్క-లు బలముగా పరిగినవతుమున మన (వాసిన (వళారము తలలు (తుంచి వేసిన క్షైన కొమ్ములు విశేషముగా "వేసి మ్నేలెనవంట వండును దక్కనుదేశమునందు నీరుకట్టి మైరుచేసే విధానము -నేలయందు మొదటిలో నే పెంట మట్టినిశోలి తరువాత చళ్క-గా దున్నెదరు నేల పె ఫాగము మొదలు నాలుగంగుళ ముల లోతువరకు నేలమెత్తగా వు-డుటకొరరు ాగుగాదున్నవ లెను మొదట నాగలిపోవునవూడు. ఒకమనిపి. విత్తనములను వేనితో “వేయుచుండును ఈవిధముగా చేయుటకు యకరమునకు రమారమి 60 పౌొనుల విత్తవములుండవలెకుు నాగటి అాళ్ళకు మధ్యను తొమ్మిదంగుళ ముల దూరముండును తరువాత నేలని నమానముగా చేసి మళ్ళు మళ్ళుగా చేయుచుందురు మేలైన నల్లెేవడి నేలల యందు వదును వెంటనే ఆరజూ దు శాబట్టి శవినగవంట వేసినది "మొదలుకొని వంట ఫలించులోపుగా నాలుగు వర్యాయములు నీరు కట్టిన నరివడును ఎరువుకట్టి నట్లున కలుపుమొక్కలు. పెకుగును కాబట్టి అకలుపు మొక్కలను తోడనే తీసివేయుచుండవ లెను సెనగ పెరు చాలా నంవశ్చేరములు పరునగా ఒక్క_నేఎయం బే చల్లగూడదు. ఈనన కారము “వేసినయడల దీనికి ఒవిధమగుగరోగము

116 వ్యవసాయ శా చింతేమణీ సోకి కాయలలోని గింజలు లేక కాయలు తన్నలుగా అయిపోవును "లేనియడల వయిరు కొన్నిచోట్ల తెల్లబడి చచ్చిపోవును మొత్తము " న సెనగివంట నొజొవైన వయిరులలో ఒకటిగా చెవ్చనచ్చును ఈ వయిరునకు మొక్క-లు చిన్నవిగా నున్నాడు వర్ష ములు యెక్కువగా వున్నవో వంట వెడిపోవును మబ్బులుకూడా యా వంటకు వలికిరావు "సెనగ ఉపయోగము

హిందూ చేశమునందు నీ సెనగపిండి అనేక విధములగు విలు వైన వీిండివంటలకువ యోగింతురు. సెనగలు గుజ్జములకు దాణా నిమిత్తము జాస్తిగా నువయోగపర చెదరు

ఉలవలు ఉలవలను హీందుస్తాని యందును గుజరాతు భాషలలో కు్తీ అని పేకుశలదు ఇది వానలు లేకపోయినను చక్కగా

ఇరిగి పశువుం ఆహారము ఫొరకు నువయోగించెడి వయిరుదినుసు లలో ఇది ఒక వయిరు దీనిని వయిరువేయుటకుగాను. తేలికైన గరువుభూములైనమ వపనికితచ్చును మన దేశమునందు కొంపమంది రయితులు వారి భూములు బలముచేసికొనుట నిమిత్తమై సీ కైరును పొంతనరకు పెరిగినవిమ్ముట భూమియ దు కలియునట్లు దున్నెదరు ఉలనవయిరును సామాన్యముగా అక్టోబరు. నెలయందు డల్లుదురు వంటకొరకు వయిరుచేయబడు ఉ నలకు యగరబు నకు £0 పౌొనుల విత్తనములు సరిపోవును లేక వశుళ్చలమేత నిమిత్తమె వయిరు వేయుటకు యకరమునకు 25 పొనులు విత్తనము లుండవలయును అహ్టోబయు నెలయందు వయిరు కాబడిన నులవ సామాన్యముగా ఫ్మీబవరి నెలయందు కోతకు వచ్చును యకరమునకు 800 పొనుల

వీడవషవశరణము క్ష నులవలున్ను రమారమి 6టన్నుల యులకకాష యును వయిరగుళు నీ వయికు చేయుటోా నేం నాలుగైదు చాళ్ళను వాపా దున్న వలయును తరువాత విత్తనములను సామాన్యయిగా. వేతోనే జల్లుదురు బొంబాయి[వ దేశమునందు ఈవులనవయిరును సజ్జతో చేర్చి నయిరు చేయవలసి నచ్చినన్వుడు. గాట్తుకో చేయుమురు ఉలవ కాయలను తీసి కళ్ళముదగ్గరః తీసు £ని వెళ్ళి అక్క-డ కూగాయెండిన తరునాత వశునవ్రలచే3 (తొక్కించి ఉలవ ధాన్యమును తూర్చోత వట్టుదురు తరువాత మిఇతా నున్నవాట్టు గడా వశువ్రలతము మిగుల ఉవయోగ ఏసు ఆహాకము ఉలవల నుడక పెట్టకుండా వశువ్సలకు ఆహారముగా నువయోగవర చ రాదు ఏడవ వకఠరణ [0 న్‌

1. నువ్వులు

మన హీందూబేశమునంద నూనె తీయుకొంకు సేవ్యము చేయుచున్న వాగాఅవునరమైన వంటలో ముఖ్యమెనది నువ్వులు "తెలుప జిల్లాయ దు కొన్ని [వ చేశము.లో నెయ్యి కాళు నువ్వుల నూసెను అమిశకముా చాడుకుకు 'తెయకపీండిని జకులు ఆహోర న దార్థముల ” జ“టిగా వాడ చుండుటయశాక పకువ్రలరు కూడా ముఖ్యమైన అఆహారంయుగా ఇవ యోగ%ంతుకు నువ్వులవంటకు భరత ఖండ నీ జఒన్ట శీలఅని డాక్టకువాట్‌ సారి ఉన్ధేకము కృష్టా జిల్లాకు నువ్వుఎవయిరు కొత్తగా వేయబడిన వయిశలలో ఒక వైరు దినుసు

[16 వ్యవసాయశాశ్ర్ర చింతామణి భూముల వివరము నువ్వులు వయిరునువ్వుల వంటగాను పునాన వంటగాను కూడా వయిరు చేయవచ్చును పునానవంటఅనిన వర్ష ములయొక్క-_ అఆధారముచేత వయిరుచేయబడువంట ఈనయిరునకుఇసుకతోకూడిన "నేలలు (శేవృమ్నులెనవి మైరునువ్వులవంటఅనిన ఆగష్టు సెస్టైెంబరు నిలలయందు వేయబడు నువ్వులకు వదును విశేషముగాగల నల్ల "రేగడి నేలలు 'మ్నేలెనవి నువ్వులలోగల జాతులు

నువ్వులలో అనేకములై న జూతులువున్నవి శాని అన్ని రక ముల నువ్వు చెట్లయొక్క- కాయలు. పువ్వులు ఆకులు చాలావరకు ఒశేమాదిరిగా ఉండును దగక్క_నులో వయిరు చేయు కున్న తెల్లని నువ్వులు నల్లని జాతినువ్వులకంకె ఒక నెలరోజులు ముందరగానే కోతకు వచ్చును ఈ తెల్లని రకము నువ్వులలో నే గుజరాతు దేశము యందు వయిరు చేయబడుచున్న పువ్వులకును దక్క నులో వయిరు. చేయబడుచున్న _ నువ్వులకును వ్య త్యానమువున్నదిః దక్కునులో వయికచేయుచున్న కెల్లసి నువ్వులు గుజరాతు చేశము నందలి పయిరుచేసినయొడల వయిరు కానేరవు వఏరగము నువ్వుల నైనను పునానను తేలికయిన నేలలయందు వయిరుచేసిన వతేమున ఫలించును వయిరుఫలించే స్వభావము గలిగిన రకము నువ్వులను పునానకు వయిరుచేసిన యెడల మంచివంట ఫలించదు కాబట్టి 'యేబుతున్రునకు వర్పరచిన రకము అబుతునవ్చనంచే వయిరు వేయ వలను నల్లని నువ్వులుకం కె లెల్ల నినువ్యులయందు నూనె యక్క వగా లభించును లెల్ల పీనువ్వులయొక్క- పిడికూడా యెశ్కనసత్తు 5 కలిగించు నదార్థముగా ఎన్నుకొన బడినది ఫపూనావట్టణముయందు

వీడవ (వ శరణము కేరి వుండె గవర్న మెంటు వ్యవసాయక పరిశోధన చేవరీమీంపబడిన మూడు జూతుల నువ్వులయందు ఈదిగువను (వాయబడీన రనవర్షములుం డె నని తెలియుచున్నది నల్లనువ్వులు లెల్లనువ్వులు ఎజ్జనువ్వులు "లేమ కాశం శారి? రాలి? నూన 46-50 శీ8-16 46-20 ఎమకంననృ కరత 95-81 28-50 21-08 వదార్థములు జిగురునదార్థము 9-06 కేశా05 15-87 క్టైనదార్ధ్యము 6-52 వ 1 శీా[18 బూడి'బె 6-69 5-96 7-85 1100-00 1000-00 1100-00 ఉవ్రువాయువు శీాక్షే 8-60 3-37 ఇసుక నంబంధము 0-67 0-87 85 ఈ మూడు జాతుల నువ్వులను ఒకే రోజున చల్లిన యడల పనిలో 'కెల్లని నువ్వులు ]4 అహ్ఞోబరునకు కోతకు వచ్చిన ఎజ్జిని నువ్వులు 2వ నవంబకునకును నల్లని నువ్వులు 19 వ నవంబరుకును కోతకువచ్చును ఇందునుగురించి "తెల్లని నువ్వులే ముందుగా ఫలిత మునకు వచ్చువని విశదమగుచున్నది పునాసను నువ్వులు పైరుచేయు విధానము నువ్వులను విశేషముగా వైరు చేయబడు బొంకాయి రాజ ఛానియందలి క్స్షైరా జిల్లాలో ఈ పెరు పునానను గరువు భాములయందు నజ్జతో కలిపి స్రైరు చేయదురు మరి ఒకవ్వడు

190 వ్యవసాయశాన్ర్ర చింళతొమణీ వస్తూ ఛాన్యాభులతోను ఇంకొక నమయమునందు నోగసులతోను కలిపి పె రుచేయుదుకు ఇచట యశరమునకు రమారిమి 1/2 పొను విత్తనములకంక ొక్కువగా చల్లరు తొలకరించిన వెంటనే విత్త నమ లను చల్లిన వమీమున సెప్టెంబరు అఫ్టోబరు నెలలకు ఫలితము నకు వచ్చును ఇతరమ లైన మర్తతో కలిపివేసిన యడల నుభ్వలు యకరమునకు 80 మొదలగు 120 పౌనులవరకు ఫలించును పైరున పైరుపెట్టు విధానము

నవ్వులను వైగువంటగా చాలావరకు నల్లనేవడి భూముల యందుమై రుచేయుదుకు ఒక నంవత్సరము నువ్వు మైరు వేసిన పొలమునందు మబుసటి నంవత్సరవు; జొన్న గాని లేక (వత్తిగాని వెరుచేయుదుకు జూన్‌ జూలై అగష్టానలలయందు పొలమును సాధ్యమైనంతవరకు పరిశుభముగా గున్ని సెస్టంబరు జెలలో నువ్వు లను గొర్తి నివేయుదురు దగ్కునులో నువ్వులను వెద బెట్టి గొరుకు 14 అంగుళములకు ఒక వన్నుచొవ్వువ నాలుగు పండ్లు వుండును యకరమునకు 8/4 లేక 1 పౌను విత్తనములు సరివడును వెదబెట్టు నమూడు. చేతికి నరిగావచ్చుటగు విత్తనము లను ఎ డిఫోయిన. వేడ 'యుకువ్చు పొడితోనైనను బూడిదెశో నైనను కలిపి చల్లుదురు విత్తనమును వేయునప్పూడు గొొరును తేలికళాబట్టి సాధ్యమైనంత వరకు విత్తనములను లోతుఐక పోకండా కనిపెట్టు చుండవలయును విత్తుఎను చల్లినవెంటనే తేలికగా. ఒక వర్యాయము మందతోల వలయును భూమియ గు మొలగ్‌ వదగును యెక్కువగా ఉండిన వవమున వైరు తొందరగానె మొంచును లేని వతమున పెరు ఆలన్యముగా మొలవును విత్తనములు చ్లినవెంటనే "పెద్ద వానలు కురిసిన యొడల మొక్కలకు యొష్కువ చెరుపు గలుసను నువ్వు చేను పూతమివనుండి వ్వృడు యెక్కువ మబ్బులు "వేసిన చో

(16) వీడవ [పకరణము [తే వెైరునకు పహోని కలము మొక్కలు ఒత్తుగావున్న స్థలమందు కొన్ని 'మొక్క-ఒలను తీసివై చి విశాలముగా చేయుచు.జవలెను మొక్కలు మొలచిన విమ్ముట ఒక వర్యాయము కలుపుతీసి రెండుసార్లు దంతె (తోలుట ఉచితము. సెన్టెంబకు నెలలో చల్లిన వైరు జనవరి నెలకు వంటకువచ్చును అకులు నంకుటకు (పారంధముచేసి కాయలవైన నల్లని మచ్చలు కనువీంచినతోడనే వైరు తయారు అయినదని 'తెలిసిషొనవ"లెను ఒక చేను యంవలి కొన్ని [వ చేశములలోని మొల కలు తక్కిన వానికంచబ ముందు*శానే ఫలించును అట్టి వైరును తోడనే కోతవోయవలయును. చేను యావత్తు ఫలించేవరకు నిలవ వుంచరాము ఆ (వకారము నిలవవుంచిన యొవల ముందరగా ఫలిం చిన కాయలు వగిలిపోయి గింజలు భూమిపై న రాలిపోవ్రచుండును

కోతకోయుట నూర్చుట తార్చోతవట్టు £ ధానములు

నువ్వులువ ట ఫలితమునకు రాగానే మొు-లను (వేళ్ళతో లాగివేయుట వాలా మంచిది తరువాతి ఏంని చిన్నచిన్న కట్టలుగా కట్టి కళ్ళమునకు చేర్చి ఈ కట్టలను తలలు పైకివుండునట్లు కున్చలుగా నిలువపలెను ఆ (వకారముగాచేసిన వది వదియెదు రోజులకు సూర్యుని వేడికి కాయలు వగులును ఈ కట్టలను పిమ్ముట చేశులతో దులుపుటవలన లేక కల కో నెక్కుదిగా కొట్టుటవలనగాని నువ్వులు యావత్తు కళ్ళము కైన తేలికగా రాలును వసలని కాయలు వున్న వషమమున మరిన్ని ఒకటి రెండు వారములకొకవరి యాయము యీ మాదిరిగానే దులుపుచుండవ లెను నువ్వులు యానత్తు కళ్ళము నందు చేరినతోడ'నే తూర్చోతవట్టి కొంచెముగా యెండనిచ్చిన పిమ్ముట బస్తాలలో వట్టుబడి చేయుదురు

శి వేరుశనగ మెరకభూములయందు వేరుశనగ వెరువేయట 1 ఈబేళశమలో అన్ని (వదేశమ ల యందును గతించిన “రండు సంవత్సరము లలోను వేరునెనగ _వైరువేయుట [క్రమేణ వృద్ధి పొందినది మరికొన్ని జిల్లాలలో యిది (కొత్నేపెరు అయినవ్చటికి దీని ఫ్లో అస యందు విశేషలాభము కలుగుటయేకాక వైరు నక చేసిన (వేేశములలోగల పరిస్థితులను ఒట్టి త్వరి ్సేః (నీ తములో వృద్ధిపొందుచున్నది వేరుసెనగ వైరు యుటకొరికు [వ ల్యేకముగా (వాయడ మైనది “2 ళీతోప్లస్థితి వరము ఇవూడు సాధారణ ముగా వైరు వెట్టటడుచున్నటువంటి మోరీసురకము వేరుసెనగ 5 6 నెలలకు ఫలించును మొట్టమొదట 2 $ నెలలపరకు దీనికి కొద్ది పాటి వదును సరిపోవును పూతిపూచిన కాయలు యీర్చడేవరకును యిది యొండకు కూగుగా'పెరుగును గనుక ఈ వేరుసెనగ వంటకు అఖరునకు "రెండుమూడు నెలలవరరు మంచివానలుకురియు కాలమును "కలిసికొని వైరువేయవలెను మరికొన్ని జిల్లాలయందు వడమటి వర్షములు స్వల్పముగా వడినను అహ్హోబరు మొదలు డిశంబరునెల వరకును తూర్పువర్ష ములు చాగుగాకురియుచుండును. ఇట్టి (వ దేశ ములలో జూలై నెలాఖకుగాని ఆగష్టునెం మొదటగాని వెరుచేయ వలెను కొన్ని జిల్లాలయందు వ్మ్‌వియల్‌ మ నెలలలో గురియు స్వల్పమైన వానలుకురిసినవిమ్మ్శాట జూన్‌ మొదలు సెన్టెంబరు వరకు వడమటి వన్చములు వాగుగా కురియును అట్టి (వ దేశముల యందు వ్మప్రియల్‌ , మే నెలలలో విత్తనములను చల్లుటకు సరివడువానలు

వీడవ(వళశర ణము శ్ర

కురిసినవ్వుడు చల్లుటమంచిది గనుక _కతులు వానలుకురియు నందర్భ్శమును భూచి విత్తనములను చల్లుకాలమును 'యీర్చరచు కొందురు

$ నేల ఆరెంకుకారణవుల వలన జగటగల బంకమట్టి భూములయందు వేరుసె గమైరు వేయరాకు మొదటి కారణము చెట్లు బ_ముగా మైరగుచున్నట్లు వున్నవ్పటి! శాయలు ₹ొగా కాయనపోవుట రెందనకారణము అట్టిభూముల యందు మైరుచేయ దగిన వైరులకు అయ్యె వామూలుఖక్చులక 3 యెష్కోన ఖళ్చులు అవుటచేతను లాభకారికాగా గనుక ఇసుూనేల యందును గగవ భూములయందును ఈ వెరువేయుఏ మికి_లి (శ్రేయస్కరము "వేరుసెనగ వెరుచేయు భూమలయ దు మారునిరు వాగుగాపోవని యెడల ఈ వకుసెనగవయిరు వాగుగా పెరగదు మొలకలు చిన్న విగానున్న సమయమ లో ఒక 'వెద్దపన్హ ముకువసిన వవీమున యూ వంటకు విెచేమనప్ట బుకి లిగి బలముగా యిరు కొజూలను

4 దుక్కి. ఈ వేరునె గ వయికమచేయుటకుు మొదటభూమిని ాగుగాదున్ని కలుపుమొగ్కలు తీసివేయవలెను. వేను వయిరగు ఆఖరు ఆరెండు నెలలలోను కలుపుతీయుటకు అవ కాశ ము లేని కారణము నను కాలముల యందు వానలు బవాసగా కురియుట చేతను గలుపు మొక్కలు యెక్కువగా వెరిగి చేలుయావత్తు కప్పివేసి వంటను తగ్గించును తుంగ గరిక మొదలైన కలుపుమొక్కలు ఈ వైరునకు మిక్కి-లి నష్టము కలి*ించి యీ వంటకు ఫలితమును నష్టవరచును కాబట్టి వేసవి కాలమునందు నేలలో వైరు "లేని తరు ఇమునందు నేలను బాగుగా దుక్కి దున్ని కలుపును పూర్తిగా తీసి "వేయవలెను నేలగాగుగా శు భమగా నున్నవవమున మూడు దుక్కులు దున్నినయెడల నరివోవును

(₹) ఎరు వు __అఖరుదుక్కికి ముందర గానే ఎరువువేయట మంచిది వశువులను తోలిగాని దొడయందు వుంజెడి పెంటను తోలి గాని భూమిలో నలువైపులను సమానముగా "వేయవ అనుగానసి

1... వ్యవసాయ శొ్ర్ర చింతామణే కువ్చలు కువ్పలుగా వేయరాదు యొరువును బాగుగా సలియకొట్టి భూమియందు సలు(పక శాలను సద్ది విమ్ముట దుక్కుూ దున్నవ లెను ఈపై రునకు యొకువువేయుటచేతి లాభము. కలుగును వశువ్రుల ఇ తము ఉోరులోని పెట బూడిద యీపయిరునకు బలముకలిగిం చును కాబట్టి యకరమున* 15 మొదలు 20 బళ్ళవరకు ఎరువు "వేయవలెను (విత్తనము ఎవి త్తనములను యువ్వుడును కాయల తోడనే కొనరలెనూ వేరుసెగ వి త్తనమును లోగడ వయిరునుంచి జ్యాగ_త్రవరచవలయును కాయలను చెతులవో నే ఒలచి బాగుగా ఎదిగిన బలమైన గింజలను తీసికొని ముకివపోయిన. గింజలను వరి పార వేసి మంచిగింజల'నే వయిరు చేయవ లెను (7) (వ త్యేకించి వయిరుచేయి. వద్ధతి __యీకువెనుక చాలు నందు విత్తనములను మాషూలు వకారముగా "వేయుదురు. ఇందు చేత ఎక్కువగింజలు. నష్ట మేగాక మొక్కలు చిక్క-నగానుండి విశాలము గా పెరుగజాలవు గనుక చేతితోనే తొళ్ళికతో కలుపు వీయుట వలన యొక్కుువ ఖర్చులు అగును అమితమైన వానలుకురిసిోమ్పూడు. నీరు నిలువయుండును వతి మూడవ చాలుయంగశును 8 మొదలు 9 అంగుళములు ఎడ ము నేలయొక్క. బందు సు అనునించి వేయిట ఉత్త షయినపసి యీ నూదిరిగా యకరమ నకు 83 వట్టణపు వళ్ళ విత్తుంకు బదులు 10 12 వళ్ళవిత్తవములు సరిపోవును గట్లవజకు శ్రద్ధతో గింజ లను నాటినయెడల (వతి ముక్కారును. విశాలముగా ఎదుగుటకు వీలుగా వుండును మొట్టమొదట మూడమానములనజకు దంతు లతో పశువ్రలను కట్టి దున్నవలయును ఇందువల్ల వరసల వెంబడిని మట్టివెరిగి నేల సల్ల గావు-డుటయీగాక మురుగునీరు నిరాటంక ముగా పోవుటకు పీలుగావుండును (8) కలివి వయిరుచేయు విధము _వేరుసెనగ ఫలితమునకు

వీడవ [వక్‌ రణము ర్‌ వచ్చుటకు 5 నెలలు వట్టును కాబట్టి దతణార్యా టు జిల్లాయందు జొన్నలు సజ్జ ఎ మొదలగు ేలికవంటను దీనితోచేశి ముందుగానే కోసి తీసుకొ నెదరు ఈ విషయమై 8 1 నెలలలో ఫలితమును వచ్చేపయిరునువూ[త మే "వేయుదురు ముందర వేసిన వయిరు కోతకు వచణ్బునరికి "వేరుసెనగ మొక్కలు చిన్నవిగానే ఉుడును మామూలు (వకారము సజ్జలను నెదచల్లి వై వైన మట్టి కవ్ప్చెదరు విమ్ముట దుక్కి. అడ్డముగా ఒక కంవనుయూడ్చి నేలను చదును వేయుదుకు ఆకుఅంగు ళములయత్తు మొుక్క-లు యొదిిన పిమ్మట వానకురియగానే కలుపు లీసి వయిరు వలచశా వేయవలెను వానకరిసి నేంగట్టివడిన యెకల "రండు మూడు గొవూలు త్రస్వవ అను చేనుుు పొట్టతగిలినవ్వుడు వేరూనగ గింజను తొమ్మి3 అం'ళముల దూరముగా వుండు నట్టుగా చేతితో నాటవ లెను ఈవద్ధతి గా (శ్రద్ధతో వనిచేసిన యెడల మొవలివంట వాలా లాభచాయకముూా ఉండును తరువాత వేకు "సినగకు నేఎమ-చిదిగా తయాకుఅగును నుయ్య్యనీరు ఆధారముగా ఉన్నయకల జొన్న సజ్జకువూరుగా చోడీ కొ[రహడా సాధారణ ముగా వజబురు చేయుచుందుకు చోడి వయిరువేసీన యెడల శేలను వలుచదరమ గానుంజే లాగు మళ్ళు* ట్టి సిచుపెట్టి పూక్చుమురు పిళస్దట వె నవాసినవ కా రము ఆకు అాగుళములకు ఒకగి జవొన్చున వేకుసెనగను నాటు దురు జొన్నలు గజ్జలు మాదిరిగానే కొరవిత్తనములనమకూడా 'వెదచల్లుదురు అఎిపిమ్ముట పీరు అవునరమైన రొ డల ఇంజలను నల్లగానే. సీరు పెస్తుసిమిత్తం మస్ఫళట్టవలెను కొజ్టగడ్డి వెళు సు చానుండుటచేశను త్వరిత ౩ ఏ౫ా ఫలించబుటచేశను కొజ్టవంట కోసుకొనిన పిమ్మట చేతిళో నాటుకురు... లేనివతు మున ఇాలులో వేయుదుగు గొ య మొదలగు ఇవరములగు వనిమ ట్లను ఉపయోగించు. జిల్లాలయందు ఈవయిరు వేసినవ్వుడు ముందుగా

186 వ్యవసాయశాన్ర్ర చింతామణే ఒకనల్ప వంటన వండించకొనవచ్చును 18 అంగుళముల యెడము గల నారతో భాన్యపురకమ ను వయిరుచేసి విమ్మాట గుంటకతో వరునలమధ్యగా గొప్పును (తోలవలెను యు_క్తకాలమునందు నీ నరుసలమధ్య “వేరుశనగ గింజలను నాగటిచాలువందు | వేయవచ్చును ఛాన్యపువైరు కోసికొనిన పివ్యట వరుసలమధ్యగా దున్ను చుండ వచ్చును ఈ మాదిరిగా వేరునెనగ ధాన్యమును కలిపి పాలూరు వ్యవసాయ స్థానములో విశేషముగా పయిరు చేయబడుచున్నది గొప్పు [త్రవ్వు విధానము మామూలు(వకారము తొళ్ళికతో మొక్క-లమధ్యగా నేలను గుల్ల'చారునట్లు బొడుచుచుంచెదరు. ఇందునుగురించి కూలీలు ఎక్కు వగా నుండవలెను కహాలివాండు దొరకనివతమున చేనుగొవ్వు (త్రవ్వ్యబడక చేను చెడిపోవును గనుక వయిరును వరుసలుగా వేసి వరునలమభథ్యగా వశువ్రులచేత దక్కు దున్నించుటచేత యీ వయిరు నకు మంచి బలముఇచ్చును ఎన్నిమారులు గొవ్వు (తవ్వువలసిన అవునరముండునో కాలమాన వరిస్థితు నుబట్టి ఉండును (వతివర్షము కురిసినవిమ్మట నేల వదునుకవచ్చినళోడనే మొదటి మూడునలల వరకు గొవ్వూ (తవ్వు దుండవలయును అందుచేత నేలయందు వదును నిలవవుండును కాయలు యిట్లు గొవ్వత్రవ్యబడిన గుల్ల నేలలయందు బాగుగా పంటవండును కలువుకూడా తగ్గిపోవును పైరు కైలుచేయువిధానము అయిదునెలలు కాగానే వైరు తయారుగానుండును నరియగు కాలమునకు రయితు కని వె్టుచుండెవ లెను కాయ తొడిమ ఎండి పోయి కాయవై తోలు కొంచెము ఊదారంగుగా రాగానే వంట షంటకు వచ్చినదని తెలుసుకొనవచ్చును కాని కొముచివరనుంజెడి

వడవ (వకరణము 211 గాయలు ఇకను శేలికగానున్నను మొత్తమునకు వైరు పండును పిరును కై లుచేయు విధానముకూడా భౌమిని బట్టియు కాలమాస కరిస్థితినిబట్టియు నుండును ఇసుక గల గుల్లభూములయందు (వతి చెటు మొదలును తొళ్ళిశతో కధల్యత్రవ్వినపయమున -ముక్క-లను కేరికగా బెంకి చేయవచ్చును శాయలు పూర్తిగా ఇట్టుతోడనే వెకివచ్చిన చేత సుళువుగా కాయలుకోయవచ్చును దతుణార్కా-టు జిల్లాయందు సాధారణముగా అట్టి భూములయందు నాగటితో వైరు యావత్తు దున్నుటచేత వాలము నాలుగు అంగుళము ల లోతువరకు గుల్లగా ఉంకును ఆ కారణముచేత చెట్లు అన్నిటిని లాషవేయు నమ యములో వెట్లతో వచ్చిన శకాయలుమాథతి మీశాక మరియు "నేల యందు మిగతా నిలచియున్న కాయలను కాలి మనుష్యుల చేత -నేరి.చవలయును ఆ(వకహెరము వశినకాయలు యావత్తును చక్కగా చుండయందు ఎండిన తరువాతే జ్యాగ _త్తవరచవ లెను శాయలను ఎండ బెట్టు దినములలో (వతికోజు సాయంకాలము కెయలు లన్ని టిని కువ్పచేసి తుక్కు చేత కప్పి వేసి మలిగోజున తగి ఎండలో ఎండ 'బెట్టవలయును ఈ [వకారముగా శాయలు చకంగా ఎండువర్యం తము ఈవిధముగా చేయవలయును

కాయలు రాబడి

ఇది భూమిని బలముచేయువిధమును బట్టియు చక్కగా పాటు శోసి సరివడునంత ఎరువునువేసి శాలమానపరిస్థితులు చాగావుండి వర్హాధారముచే 3 వైర్సనుండి 700 మొదలు 1200 వళ్ళ కాయలు దిగుబడి వచ్చును

'వేరుసెనగకాయలను అమ్మకముచేయు విధము

“వేరుసెనగ కాయలు (త్రివ్యినతొడనే అమ్మకమగును రోత్రగ

వేసిన కొన్ని జిల్లాలయిందు ఈవైరు మొవట అమ్ముకముచేయుటకు

1౨6 న్యవసాయశాన్ర్ర) చింతామశ్‌ స్వల్పమగు [శమగావుండును వవిధముగానై నను వేరుశనగ నూనె అమ్ముటకు (శమవుండదు కాబట్టి నాయలను వవ్వుగా చేసి మామూలు [వకారముగా నూనె గానుగలలో నూ నెనాడించవచును 100 పౌనుల గింజల నాడించిశ వతనున క$0 నుంచి 40 పొనుల నూనెవరకు దిగ బడివచ్చును వేరుసెనగపిండిని వశువ్రులకు ముఖ్య ముగా పెట్టవచ్చును మరియు చేలకు ఎరువుగాకూడా వాడవచ్చును వేరుసెనగకు నీరుపెట్టి పైరుచేయువిధము దతణార్కా-డు జిల్లాయ దు మెరకభూములయందు మైరును సీరు వెట్టి వచవేయుమురు వన్రాధారము చేత వై కుచేయు విధముగానే 'వేరుశనగకు సీరువెట్టి వైరుచేయుదురు.. కాని వైరువ-టకు విశేమ ముగా ఎళువు వేయుదురు మైన చెప్పిన స్థిగానే చదర మైన మళ్ళు గట్టి రాగులరు చల్లి నపిమ్మ**. వేరుశనగ విత్తినములను చేతితోనే నాటుదురు అనగా దత్షణార్కా-డు జిల్లాయందు. రాగులును వేరు శనగను కలిపి మెైగుచేయుదుకు. అని తౌొయవ లెను మరికొన్ని సందర్భములలో వేరునెనగను శేటాయింవుగా. వైరుచేయుదురు గింజలు ఆరు అంబళముల మారమున ఒక్కొ-క్క గింజవంతున పొడి భూమియందు సాలు విటనే సీరువ్యె[ దుకు ఈఎధముగా చేయుటలో ఒత్తుగా గింజలను నొాటరాదు కా ఎట్టి "దేశ వాళీర కము విత్తనము లను పైరుచేసివట్లుగానే మొరిషెన్‌ రకము విత్తనములనుగూడా ఎనము”గా నమైరుచేయవలెను చేశవాళిరకమునం వు ఇెట్లకు దగ్గరనే కాయలుకాచును శాని మొరివన్‌ జాకి 'పెద్దడొమ్ములపాడవునను శాయలు కాచును మొరినన్‌ రకము దగ్గర దగ్గరగా వై రుచేయుట చేశ భూమివైన పీన్నరించి *లేముగా నేలను కవ్పి వీ చ్పె విస్త రించులకు స్థానములే$ వైకి ఉదుసును అదియునుకాక వేసునెనగ వైరు చిక్కగా మై రుచేయటచేశను గొవ్వుూ కదల్మతవ్వుటకును కలుపుతీయుటకనూ అనుకూలముగా వుండదు

[గ వీడవ[పకరణము గం వేరునెనగ మైరుచేయు విధము ఇదివరకు మెకకవంటకు (వాసినవ కారము (వతి మూడన చాలునందును ఆరు లేక తొమ్మిది అుంగుళములకు ఒక విత్తనము చొవ్వున నాటవలెను గిందలను నాటుటకు పూర్వము సీరు పెట్టి వదునుకు వచ్చినవెంటనే హీరో (1112004) యీడ్చి భూమిని చదునుగా చేయవలయును విత్తనములు యావత్తు మొలచుటకొరకు ఈపదును నరివడును ముక్క-లు మొలచిన వెంటనే వరునలు పూర్తిగా కనవడును నేలను గొప్పుతవ్వి నీరు సపెన్టైడు విధము స్‌రు 'వెక్సై నిమి _తృము వరుసలమధ్యగా నాగటిచేత దుక్కు దున్నవలెను భూమి యావత్తు తడవకుండునట్లు నీటిని యీదున్నిన వాళ్ళలో పారుదలచేయవలయును భూమి నగిగా ఉండనివతీమున ఆడ్డముగాకూడ కాలువలను యేర్చాటుచేసి వానిలోగుండా నీటిని నడవీ భూమి అంతట ఈ వాళ్ళలోనే తడవవలయును (వతి తడి పిమ్ముట (త్రవ్వుటకు వదును రాగానే పరశువులతో గొవ్వు (తవ్వ వలయును ఈ (వకారముచేసిన యెడల వెంటనే వదును ఆరిపోదు ఈ కారణముచేత మొదటి రెండు మూడు నెలలలోను వదిహేను దినములకు ఒక తడి-వొవ్వున "పెట్టిన నరివడును సాధారముగా (వతి తడి మధ్యను వ్యవధి వి శేవముగా ఉండును భూమియొక్క వరిస్థితులను అనుసరించి తడిపెట్టుట అవునరముకలుగును కాబట్టి ఈవిషయము రయికు తెలిసికొనవలెను సూర్యోదయను కాకపూర్వము మొక్క- బలముగాను వచ్చగాను గనివించే వరిళుంతము లేడి పెట్టనవనరము వుండదు చేను యావత్తు మొక్క_లచేత అలుముకొనినపిమ్ముట దం'తె (తోటకు అవకాశముండదు కాబట్టి ఆఖరు తడిపెట్టినపిమ్ముట చేను

180 వ్యవసాయశా్ర్ర చింతామణి (బొక్కా వేయకుందా నుంపుటకొరకు చాళ్ళను ఇెడిపోకుండా. జ్యాగ త్తగా మూచుచుండవలెను. అఖరి రెండు మానములలో కాయలు కాచును కాబట్టి సరు తరుచుగా "పెట్టాచుండెను వీత్తనములను చాటిన అయిదు నెలలు విమ్మట చాలావరకు కాయలు ముదురును కాయలు వండుటకొరకు అప్పూడు నీరుపెట్టట నిలువవలెను కాయ లను (త వ్వేవిధము పై న (వాసిన మాదిరిగా నే చేయుటమంచిది కాని వయిరు వంట తివ్వుటక ముందుగా భూమి పదును అగుటకు ఒక దఫా తడిపెట్టవలసిఉండును స్‌ు కట్టబడినటువంటి వయిరులనలన యకరమునకు 1000 మొదలు 2000 (చెన్నవట్టణము పళ్ళ) కాయలు శాచును. పాకె జ్యగత్తగా చేయబడి శీతోన్ల స్థితియును బాగుగా నున్న వషయమున 8000 వళ్ళకాయలుకై “ము సాధారణముగా పైరగు చుండును తి ఆముదపుబెట్లు పైరు

అబిసినియా దేశమునందు ఆమ.దపు చెట్లు ఇప్పటికి అడవిని 'మొలచు చెట్లలో ఒకజాతి ఈ చెట్లకు జన్మభూమి అఫిశా దేశమని చెన్చ్నవచ్చును ఇచ్చటనుంచి యీ పైరు ఐరోపా ఆసియాఖండము లకు [పాకినది ఆసియా ఖండమునందు నిది భారత ేశము నందును హిందూ మహానను[ద్రమధ్యనున్న లంకలయందును పారశీక దేశము నందును చైనా అశేబవిశరూ జపాన్‌ ేశములయందును మెరు శా బడుచున్నది

ఆముదపు చెట్లతో జాతులు వివరము ఆముదపు చెట్లలో శండు రక నడ ళ్‌ ములుగలవు అందలో ఒకటి (వతి న 2] నంవత్సరమును మన చేశములో య్‌ మం స సామా+న్యమ. గా పొలములలో వైరు గ్ర చేయుచున్న రకము రెండవజు తిని [౬ స గాస్ట

షి ఖో (| వానసానమునందు చుట్టునున్న అన

వో: తై లట (నంటే [౮ రణములమయందు బైరగుచున్న

హన ళా జ్‌ సా (౪ 4“. రకము ఇది చాలా నంవతృరమ లు

ళ్‌ న (బతుకును స్స భూము: , మిశమము, కాలము యొక్కవివరము ఆముదపు చెట్లు లోతుగా వేరు దిగుటకు అనుకూలమైన తేలి కైన గరువునేలలయందు వాగుగావెరుగును దీనికకూడ వైరు ఫునాన అను రెండు వ టలు గలవు ఆముదములు పునానను కంది మొదలక వవ్వు ధాన్యములతో కలిపి పైరు వచేయుదుళు బలకర మైన నేలలయందు ఆముదపు చెట్లు వది నుంచి వదిహేను అడుగుల దూరవుగా నుండు లాగునవేయుదురు ఒక నంవత్సరములో సీ చెట్లు సుమారు 15 అడుగుల యొత్తువరకు ఎదిగి విశేషముగా కొమ్ములు "వేయ (పారంభించును అల్లము వసుపు మొదలైన తోట పై ర్లకొరకు ఆమ దపు ఇట్టయొక్క. వీడ (శేస్టము

'పైరునవేయు ఆముదప్పపంట విధానము ఈ వంటకు వైనవాసిన గరువ్రునేల అంతగా మంచివికావు వదును చాలాదినములు నిలువగల న ల్లఘాములున్ను వల్లపు వరి

143 వ్యవసాయశాన్త్ర చింతామణే పొలములయందును పెరు వంట ముఖ్యము నఖ్లనేలలయందు మైరున ఆముదములును నువ్వులు శనగలు కంది. మొదలగు వానితో కలిపి చల్టుదురు వర్హాకా ఎమునందు నేలను చక్కగా దున్ని సిద్ధ వరచి ఆముదముఒను వై నవాసిన ఛాన్యాదులతో కలిపి సెన్సైంబరు నెలలో చల్లువ రు వల్లపువరివేసిన భూములయందు ఈమైరు చేయ దలచిన అక్టోబరు నెలలో వరివంట కోసిన వెంటనే ఆముదములను మినుము లతో కలిపి మైరుచేయుదురు వరిపొలములమీద ఆముదములు చల్లువిధానము

వరి వంటకోసినతోడనే నేలను చక్కగా ఆ5ండు వరియాయ ములు దున్ని గుంటకతోగాని మరియే విధమగువరికరములతోగాని మెరక వల్లములు నమానము.గా చేయవలెను తరువాత ఆముదము లును మినుములును కలిపి ఒక గొట్టమును నాగటికికట్టి ఆ గొట్టము నుంచి వెదజల్లవలయు.ను రెండవనారి నాగలి తిరిగి వచ్చునవ్వుడు వెకివచ్చిన మన్ను చేతనే మొదటిసారి విత్తనమ లు వేసినటువంటి చాలు మూయుచుండును తరువాత తేలికై న ఒక మండను గాని అలకని గుంటకను (తోలిభూమిని అంతయు నమానముగా నుండు నట్లు చేయవలెను అడుసనడుగు దూరము. ననుండు ఈ వాళ్ళలో “మొక్కలు హాగుగా బయలుదేరును యకరమునకు వదిపొనుల అముదములును సుమారు నలుబది పొనుల ఇతర కలగలుపు విత్త నములును సరిపోవును చేను యావత్తు మొలకలు మొలచినతోడనే చిక్క-దనముగానున్న చోటునుంచి కొన్ని మొక్కలను తీసి "రెండు మూడు అకుగులకు ఒక మొక్క. చొవ్వున నాఓ వలెను భూమివందు నరివడునంత లేమవున్న వతమున ఆముదపు మొక్కలు నాలుగు "లేక అయిదు అడుగుల యెత్తు వరకు "వెకుగును పదును తక్కువగా వుండిన యెడల 18 అంగుళములునుండి 8 అడుగుల యొర్తుకంచ

దీడవ వ కరణము 193 జ్నాస్తిగా 'వరుగజూలవు అక్టోబరు నవంబరు నెలలలో చల్లిన ఆము.ద ములు ఫి(బవరి మార్చి నెలలలో తయారై సిద్ధముగా నుండును తోడనే ఆముదపు కాయల గుర్తులను కోసీ కళ్ళములమిద మొండ "వేయుదురు చక్కగా ఎండిన తర్వాత కజ్దలతోగొట్టి తూర్చోతబట్టు దురు ఆముదపు దుత్తలను వంట చరుకుగా నువయోగవరచుకొనె దరు బొంబాయి రాజధానిలో కొన్ని (వ దేశములయందు పునానను "వేరుసెనగను ఆమ దములను కలివి చల్లు వాడుకయున్న ది అముదపు మొక్కలకు మధ్య నెిటుచూచినను ఎనిమిది అడుగుల దూరము వుండును చేరునెనగ అడుగు యొడమున ఒక గింజ చొవ్వున చేతితో నాటునురు ఈ (వశారముగా వఎంచదలచిన వంటకు వన్షాంతమునందు సీరు కట్టవలయును నేలవిదె యకరమునకి 15 బండ్త ఎరువును మేనెలలో వేసి తరువాత బాగుగా దున్ని తొలకరించిన తోడనే వయిరు చేయవలెను వానలు మోనినంతనే మళ్ళుచేసి స్‌ు కట్ట వలయును సూరగున్యవసాయిక వరిశోధన స్టానమునంకు నీ విధ ముగా చేయుటచేశత యకర మునకు 760 పొనుల అముదములున్ను ల500 పౌనుల వేకుసెనగయు వండించబడినది ఈ విధముగా వయిరు చేయబడిన ఆముదము ఎ డిశంబరు నెలలో వంటకువచ్చి తరువాత వాలా నెలలవరకు కాపు కాయుచునే యు-డును

ఆముదమువల్ట ఉపయోగములు అముదమును పూర్వము మన చేశమునందు దీవమునకు ఉవ యోగిం చెడి వారు యం(తములు సులభముగా తిరుగుటకును అరిగి పోకుండా నుండుటకును యువయోగమగు నూనెలలో ఆముదము ఒకటి హీందూబేశమున దు రయిలు కంవెసీలు వారు అనేకమంది యం్శళముల కొరకు అముకమునే నువయోగపసరచు. చున్నారు

క్షేగిశీ వ్యవసాయ శాన్ర్ర చింళతామణే ఆముదపు పుచ్చును చెజకు మొదలైన కీమ్మలెన వంటలకు నాణ్య మైన యొరకువుగా వాడుచున్నారు.. ఇదియునుగాక ఆముదమునకు వైద్యమునకు నంబ ధించిన వువకారను గలదిగా నుండును 4ఓకార౦౮ళుపెరు క్‌. రూ

ఈ శారెళ్ళు అ'నే నూ నిధాన్యమునకు మహారాష్ట్ర్రభామ యందు ఖురసాని అనియు గుజరాతిధాషయందు రామతిలలు” అనిన్ని కన్నడ భామయందు. కానెళ్ళు అనిన్ని పరులతో వాడ బడుచున్నారు ఈర. మువంటపు అఫికాఖండ మే నుత్ప త్తిస్థాన ముగా ఎన్నుకొనుచున్నారు కాని యీవంట నూ నెవిమయమై హీందూ దేశములో చాలాభాగములలో ఈవయిరుచేయిచున్నారు ఇది తొలకరిలో వయికుచేయు పంటలలో ఇది ఒగకవయిరు బొంబాయి రాజ్యమునందు ఈ వయిరు జూన్‌ జూలైనెలలో వయికుచేసి నవం బరు డిశంబరు నెలలయందు కోత కోయుటకు ఉవయోగవడు చున్నది. మన రాజ్యమా నందు దీనిని మెట్ట వయిరులు' వేయు కాలములో అనగా స్వాతి విశాఖ కార్తులలో కూడా వయిరుచేయ వచ్చును ఈవంట వండించుటన ముందుగా భూమిని మూడు లేక నాలుస చాళ్ళు చకగాదున్ని సిద్ధము చేయవలెను తరువాత ఈ విత్తనములను నాలుగువళ్ళుగల గొరుతి వేయవలెను గొర్తి వండ్లమధ్య 11 మొదలు 18 అుంగుళసు లయెడము వుండును యక రమునకు శీమొదలు 6పౌనుల వి_త్తినములు సకిపోవును విత్తనములు 'వేసిసతోడ నీ మండతోలి వదలివేయవలెను ఈ వయికు సామాన్య ముగా విత్తనములు వేసిన 5 దినములకే మొలశెత్తును మొగ్కాలు ఒత్తుగానున్న యెడల మధ్య మధ్య కొన్ని మొక్కలను లాగి వేయ నళ ఆ (వశారము వేసినయెడల నయిరునకు గాలి వాగుగా

వడవ (వ కరణము 185 తగులును గాలిగాగు”ా తగిలినచో ఇట్టువాగుగ యొదిగి గింజలు యెష్కవగా వండును కలుపుమొక్కలు మొలచినయెడల ఒకటి "₹0డు దఫాలు దంతితోలిఎ సరిపోవును వయికు వనంటకురాగానే కొడవళ్ళతోకోసి కొద్దిదినములు ఎండనిచ్చి తరువాత కళ్ళమునకు వేర్చన'లెను అమ్రాకుగషంజలను దులనవలెను ఈ వయిరుయొక్క- అకులు గొబ్బిఆకులవ లె నుంకుటవలన వశువులుతినవు గనుక ఇతర వంటచేలకు చుట్టును రెండు నాగళ్ళనుబెట్టి యీావయిరు వేయుట వాడుక గలదు ఈ గింజనుంచి తీఫిననూనె నువ్వులనూ నెకన్న ధర 'యెక్కు.వగావచ్చును చాలా ఉవయోగకరమైన నూనెగా యన్ను చున్నారు దీనిపిండి వకువ్టులకు నువయోగవడును వశువులకు వేయు నవ్వుడు దీనిని ముక్క-లుగా వొట్టి వేయవలయును ఇది పాడిఆవులకు చాలా అనుకూలించును చేశనవాళి గానుగలో ఈ గింజలను ఆడిన యెడల నూటికి 80 మొదలు 82 పాళ్ళనూనె తయారగును ఈవైరు నకు నల్ల రేవడిభూములు చాలా నువయోగము కాలమాన పరిస్థి శఈులు అనుకూలముగా నున్నయెడల "లేల్నికైన ఇసుకభూముల కూడా

“ శ్రాగుగా ఫలించును 5, కుసుంబ పువ్వు _పైరు

ఈ కుఘుంబపువ్వునన జన్ధుస్థానము ఆఫికాఖండ మైనను "లేక భరతఖండమైనను అయి యుండును ఐరోపా ఖండమ-దలి గల 'వాన్సు స్పెయిన్‌ ఇటలీ దకణరమీయా దతుణజర్భునీ మొదలైన "దేశములలోకూడా యీపయిరు విశేషముగా వెంచు చున్నారు దథ్నీణ అమెరకా చైనా దేశములయందు కూడా నీ కుసుంఒ పువ్వు విస్తారముగా వైరుకాబడుచున్న ది

1460 వ్యవసాయశా క్ర చింళామణే జాతులు

బొంచాయిరాద్య ములో ళండురకముల కుసుంబపువ్వు వయి రగుచున్నది ఇందులో ఒోజాతి నూనెకు మాము నున యోగిం చును ఈ రకము పువ్వులు వసుపఫురంగుగాను ఆకులయందు ముండ్లు కలవిగాను యుండును "రండవజా3 చెట్టు రంగు ఎకువసికి వచ్చును ఈ జాతి చెట్ల పుష్పములు నారింజవండురంగు గలవిగాను ఎనుపురంగు గలవిగానుండి అకులవైన వివేషముగా ముండ్లులేక తక్కువగా నుం డును వంగ చెట్లవ లెనే యా కుసుంబ చెబ్టునకు కూడా బాగుగా పాటుచేసినసయడల ముండ్తు తక్కు-వగావచ్చును మనుజులు పెంచిన కసుంబచట్లకంబ అడవిలో పెరిగిన చెట్ల్టయందు అధికముగా ముం డ్లుండుటవలన చాటుచేసినచొ ముండ్తువగ్గిపోవ చ్చునని కొందరి ఉక్రే శము వెైనవాసిన "ఆందురకములలోను ముందుగా నూనెగింజలు తయారగుకకమును గూర్చి (వాసెవను

బొంభాయి రాజ్యమునందు యీ కుసుంబవయికు ఇంచు మించు 600000 యక రముల భూమియందు (వతియేటను మవెైరుచేయ బడుచున్నారు అహామ్ముద్‌ నగర్‌ సనమివమునందు గల నల్ల భూము లున్నూ పూనా బీఐపూర్‌ ధార్యార్‌ నతారా బెల్లా. మొద లైన జిల్లాలయందు ఈ వైరు వేయుటకు ముఖ్యమగు (వ దేశములు దక్క-ను కర్నాటకము మొదలగు దేశములయందు చమురునకు నువయోగవడు కుసుంబపుప్వు గోధుమలయందుగాని ఇతర వవ్వు ఛాన్యాదులతో గాని కలివి వయియ చేయబడుచున్నది

వంట చేలకు చుట్లుని కంచవలె క సుంబవి త్తనములను చల్లిన వయముననీ వెట్ల ఆకులకుయుం డెముళ్ళకు భయమునొంది ఇతర మైరులకు వన్‌ువ్హలు నష్టముచేయకుండును మూడు వరునలుకూా కుసుంబ ఇటును

[8] ఏీడవ[వపకరణము 101 తిరిగి తొమ్మిదిగాని 15 గాని వగునలుపైన చెప్పిన ముఖ్యమగు వైర్ల అనగా గోధుమలు వవ్వుధాన్యమ లు మొదలగు వానిని వయిరు వేయుదురు ఈ వెర్డు వండినవిమ్ముటగాని కుసుంబకోతకు కానేరదు మొక్క-యొకళ ఆకులున్ను కాడయున్నూూ వనుపురంగు రాగానే చెట్లు కోతకువచ్చు నమయమని తెలిసికొనవ లెను మొక్కలు తయారుకాగానే (వేళ్ళతోకు డా గాని కొడవళ్ళలనో కోసిగాని పొలముయందు కువ్పలుగా వేపి గాలికియెగిరపోకుండుట కొజర మైన కొంచెముగా మట్టిని క్చిదరు మూడు నాలుగురోజులు యొండకు ాగుగా నెండినతరువాత పువ్చములను 'రాలకొట్టటటకు సిద్ధముగా నుండును తరువాత కళ్ళముమిోద నుంచి బడితలతో నెమ్మది గాళొట్టి కుసుముములను వేరుచేసి తూ వ్పోతవ కైదరు ఉపయోగించు విధము

కుసుమములను గానుగాడించిన వతమున నూటికి ౨5 పాళ్ళ వంతున నూనెదిగుబడి వచ్చును ఈ చనురును నేతియందు కలు పుటకును వీండివంటలు చేసికొనుటపను నువ్వులనూ నెకు మారుగా నువయోవరశను కొనవచ్చును. గింజలకు వైన యుంజెడు "తెల్లని పొట్టును తీసిపార వేసిన చో కుసుంబపిండి (పుచ్చు) వశువ్రలకు ముఖ్య మైన ఆహారవదార్థముగా నుండును

6. కుసుంబపువ్వు (36ండవరకము)

కునుంబ చెట్ల్టయందు "రండురక ములుయున్న వనియును ఒక రకమును గింజలనుండి మంచినూ నెవచ్చుననియును "రండవరకము కుసుఎబ పుమ్మములలుంచి ఒక విధమగు రంగు తయారుచేయుటకు

186 న్యవసాయశాన్ర చింతామణి ఇందులకు వనికివచ్చునని ఇదివరలోనే (వాసియుంటీమి ఇవ్వడు పువ్వులనుండి రంపతయాకుచేయుటన వనికివచ్చు రకము కుసు-బ పువ్వును వెరుచేయు. విధమునుగూర్చి వెప్పెదమూ చనురునకు యువయోగవడుజాతి కుసుంబ చెట్లకు ముళ్ళుండినంత యెక్కువ ముళ్ళు రంగునకు వనికివచ్చు కుసుంబచెట్లకు నుండవు అంతేకాక నూనెకు యువయోగించు రుసుంబ చె్లయొక్క_ పున్చములు పసుపువచ్చగా నుండును రంగునకు వనికివచ్చే కుసుంబ చెట్లు యొక్క పుమ్చములు 'యెరుపురంగుతోగూడిననారింజవండు రంగువ అఆెయుండును బొంభాయి 'రాజ్యమునందుగల కైరా అహామ్ముడా బాద్‌. జిల్లాలయందు రంగు నకు వనికినన్న్చే కుసుంబ చెట్లు విస్తా=ముగా మె రగుచున్నది పైరుచేయ పద్ధతి

'మే జూన్‌ నసెలలయందు పొలమునందు కొంచెముగా నెరు వునువేసి చాన కాలమునందు పొలమును వీలునుబట్టి యెొన్నిసాక్టు అయినను దున్నవచ్చును అక్టోబరు నెలయందు దున్ని సిద్ధముగా నుంచిన పొలములో రంగునకు వనికివచ్చురక ము కుసుంబ విత్తనము లను గొర్రుతో చాటు వాలునకు మధ్య 18 మొదలు 22 అంగు ళములుండునటుల వేయుదురు యకరమునకు 20 పౌనుల విత్తన ములు నరిపోన్చను మొక్కలు మొలచిన పిమ్ముట అవునరమునుబట్టి దం తెలతోపాటు చేయుచుందురు చాళ్ళయందు వి_త్తనములొత్తుగా మొలచినచో వాటిలో కొన్ని మొక్కలను తీసివేసి వలుచగా నుండులాగున చేయుదురు తరువాత యీ కుసుంబ మొక్కల తలలు తృంచి పారవైచినచో ఈ మొక్కలకు కొమ్ములు యెక్కుు వగావైచి పూతకూడా యెక్కువగా పూచును ఈ మొక్కలు జనవరి ఫ్మిబవరి నెలలయందు పూత మొదలు పెట్టును ఈపవ్‌ధముగా ఒక మూనము రోజులవరకు పూశపూయుచుండును. ఈ పువ్వులను

వీడవ [1వకశరణము 139 వతిదినమ గాని దినము విడిచి దినముగాని నుదయముననే కోయుట మంచిది పూర్తిగా విడిచిన పుస్త గలను నుల భముగా కోయవచ్చును సూర్యంత్భి సోకటనలన పృవ్వులయొొ 4-౮ స కొంత తేలిపోవును కాబట్టి పువ్వులు విడిచిన వెంటనే కొాలయావనముచేయక కోయ వలయును మొక్క_లకు ముళ్లువ్రంకుట చేతి పువ్వుః ను కొయువారు చేతులకు ఒకరకపు తోలుస చులను కట్ట కోందురు

ముందుగా పూచిన పువ్వులకం ఓ ఆనెలలో ఆఖరునపూచిన పువ్వులు కొంచెముగా కళ త్రగ్గివుందను ఫూతపూవే తిరుణమందు మబ్బులు వేసిన వతుమున పువ్వులువివునక పూర్వమే రాలిపోవుచుం డును ఈ [వ కారముగా యేరిన పువ్వులను ఒకరోజు నిలువయు౦ ది తరువాత 1] పౌను పువ్చవులళ 1తులము మంచినూనె వంతున వేసి రుద్దినతరువాత మూవ రోజులనరగు యె డలో నెండబెటవలయును ఇట్లు యెొడబెట్టేన తరువాతి యాీపువ్వులను పొడరుశాచేసి వ్ర కాళితముశేసి పొట్లములుగా ప్యాకింగు వేసి బజారులో అమ్ముకము నకు తయారు వరతురు హిందూ దేళయునందు వయిరుచేయు కుసుంబ పువ్వుకంక వెనా దేశమునందు వయిరగు కుసుంబపువ్వు మిక్కిలి (గోష్టమెనది కుసుంబపువ్వుతో బట్టలకు రంగు అద్దువారు వసుపు వచ్చ నారి-దషపండురంగు మొవలైన రంగులను అ 'ద్రైదరు నాగుగ వయిరకు అయినవతమున యశరమునకు 100 మొదలు 130 పొనుల యొడి నబ్రువ్వులును 400 మొదలు 600 పౌనుల * జనుల్ను వండును

ఎనిమీదవప్రకరణము తోట పెరు అజ (లొ చెజుకు పైరు విధానము

అనేక నంవత్సం ము? నుంచి చెజటుకువంట మన బేశమునందు వమిరు కాబముగ న్నది ఇ*ర(పాంతమ.నుంచి కొన్ని నూతనజాతుల చెజుకును ఇవ్వు డివ్వుడు తెప్పించి వైరు చేయుచున్నను చెజుకు వంటకు జన్ఫుస్థానము మనభరశళఖండమని 'దెవ్వుటకు నంచేహము లేదు వంచదార చేయునిమి_త్తము నువయోగించు రనమువ చెడి మొక్కులయందు చెటుషపవంట ముఖ్యమైనది ఐరోపా జేశమందు వైరుకాబడు బీట్‌ అనే చెట్టు రెండవది ఈత చెట్టు మొదలైన మిగతా చెట్లు యావత్తు తరువాత యెన్నుకొనవచ్చును అమెరికా చేశమునందు వైరు నాబడుచున్న మాౌాసిల్‌ అనే చెట్టువంచ చార చేయుటను నువయూగించు ఇట్లలో నాలుగిందానిగా చెప్పె దరు చెజుకునకు జన్టుస్థానము మన దేశమే అయినవ్పటికి మిగుల (ేష్టమెనజాతి చెజుకు నైరోపా గశమునందు 'వెరుకాబడుచున్నది పిాందూమపహానము ద మధ్యనున్న మొగవన్‌' ద్వీవమునందలి మిగుల మ్యేలై నజూతుల చెజుకును వై రును చేయుచున్నారు ఆరక ముల వేర్లు బీగ్‌టానా పోర్టుమ్యా శే కాసేయర్‌ మొదలగనవి క్వీన్సులాండు ద్వీవమునందలి వైరు కాబడుచున్న రప్పోయిి” అనే రకము చెజుకు మిగుల గట్టిదనను గలదియుగు విశేషముగా వంచడారవచ్చు శక్తిగలది అనియును 'యెన్నుకొనబడుచున్నది సింగ పూర్‌ మొదలై న దేశములయందు వచ్చిమెరిమన్‌ చారలనోర్చోస్తు అనే జాకుులయ (ేష్షమెనవిగా యెంచబడుచున్నది బరువువకును పొడుసునకురు టాళా అనే జాతి మిక్కలి (గేవ్మమెనది వడమర

ఎనిమిదవ [వశర ణము క్ష

ఇండియాద్వీపములయందు వైరు చేయబడుచున్న తెల్ల నిర్ణులము (౪1166 €జ050259లు0 అనేజాతి యకరమునకు ఇంచుమించుగా 5400పౌనుల బెల్లమును &500పొనుల వంచదారయున్ను నిరాటంక ముగాతయారగుచున్నరది బార్‌ బడానులో నూతనముగా ఖైరుకాబడు చున్న147బి అనేజాతి యకరమునకు 6765 పౌొనుల 'బెల్లమున్నూ 6291 ఫౌనుల వంచదారయున్న్నూ తయారు కాబడుచున్నది వమన తెనుగు జిల్లాల యందు వైరగుచున్న స్వేశర కములు

(1) కంభమునందు దానరి వెజటు* సన్నూ యొజ్ఞ చెటు కుసన్నూూ మైరు కాబడుచున్నది

(2) నంద్యాలలోను ఆ తాలూకానందలి ఇతర([గామము లలోను సీమ 'ెజుపు అని వీలువబడునది విశేషముగా వైరు కాబడు చున్నది

హోనవేటవలోను బళ్ళారిజిల్లాయందు తుంగ ధభ(దనదియొడ్డున (గ్రామములయందును పైరు వేయబడు చెబుపను కొన్ని (వచేశము లందు పూవన్‌. అని పిలుచు వామకగలదు దీనికే మరికొన్ని (వచే శములయ-దు తెలీ చెటు అనిజేకు కలదు ఈజూలీ పటుకు యొక్క (వతిక ఎపుయొక్కం మధ్య భాగ మువ్చి తెల్లగాయుండును

చెలుకులలో జాతులు

ఎజ్జకంగు వచ్చరంగు చారలుగలిగిన చెజుకును నామాల చెజుకు అని చానరి దిటుకు అని వబారలచెటుకుఅని యెజవటవాళి చచెజుకు అని అనేక బావతులుగా వాడెదరు యీచెజుకున కే ఇజారు చచెటుకని మరి ఒక మేకుకూడా గలవు ఈ చెటు మిగతా జాతుల కన్న మిపల మృదువ్రుళాాను డుప అుతేకాఫవుడా విశేషముగా రనముకూడా ఇశ్చాను అందుచేశ నమలితినుటకుకూడ నువయోగ పడును అట్లయిన కంభములో మాదిరిగానే యే-డ్లనుంచి కార్మి

కేడ్తల్లి వ్యవసాయశా శ్ర చింతామణి తోట అనగా కొయ బ్రలోటగా విడిచిపెట్టినచో న్వభావసిద్ధమైన మృదుత్వము ళ్య్‌పోయి కజ్జలు రానురాను గట్టివడును ఈజూాతి చెలుకు "బెల్లము "లేషెరంగ కలిగి మిక్కిలి గట్టిగా లేకపోవ్చును ఈచెటుకునకు వికేసమ.గా నీరు అవసర మైయాన్నది

(2) కంభము హోనచపేటలయందు 'లెల్లచెలుకు అనేరక మను కడవ అనంతపురము జిల్లాలయందు రనదాళిచెజుకు అని వాడుచుండెదరు ఈజాతి చెజుకులక న్న గణుపులమధ్య న్వల్పముగా నుబ్చి ఇతరజ-తి చెజుకుల యెక్కువగా వెట్టివిడుచ.ను ఇంకను ఇది వలుచగానుండు రనముచే నిండికుండును కాని 9ది నామాల చెజుకు మాదిరిగా మృాదుక్యముగా యు-డును

(9 నందియాల తాలూకాయందు వయిరు అయిన ఎెటుకు సైతము లెల్లచటజుశే దీనిని సీమ చెలుకు అనిన్ని చక్కెర వెలు అనియున్న్నూ పిలచెదకు. దీనియొక్క. రనము చిక్కదనముతో 'మొత్తమువైన మిగతా జాతులరనమః: కన్న కధికముగా బెల్లము దిగుబడివచ్చును అందుచేత దీనికి చక్కెర చేజుకు అని సార్ధక నామ 'మేర్చజెను కాని యీచెబుకునకు ఒకవిధమ%్స 'తెపలునకు లోనై యుండుటచేత వైనచెప్పిన సుగుణములవేత దీసికివచ్చిన గొవ్చ దనమ. నకు కొఆఅతగలిగినది ఈ తెగులుచేత కజ్టలోని కండమధ్య మధ్య నడ్డముగా "తెల్లనచారలతో ఎజ్జబారి పులు వెక్కిపోవును ఈ లెల్ల చెజటుకునకు హో%ూనపేటలో ఈ "తెల్ల పజుకునకన్నను నీరు అధికముగాళట్టవలయును. దీనికణుపులు లావునన్నములు లేక లావుగాయు-డును నెళ్దైలుకూడావిడువవు హోనపేట చెటుకులోని మోాసులుకన్నను దీనివి చిన్నవి మిగిలిన అన్నిజాతులకును. వీనికిని నురియొక్క-_ గొవ్నదె న భేవమున్నది

ఎనిమిదవ చవకరణము కేశఫి

చలుకు అకులు మొదట పోకపొ త్తి మాదిరిగా కజ్ఞకు కణుపు దస్యరనుంచి చుట్టుకొని మొలచును సామాన్యనుగా ఆ యాకు చుట్టునుంచి మ.డిదగ్గజ లోవలిభాగము ఎజ్జగా నుండును నంది యాల తెల్బ చెజుకుయొక్క- అకులలో సీ (వ దేశము "తెలుపుగా యుండును

శీ ఎరుపురంగు చెజకు నల్ల చెటుకు "లేక కజ్ది చెజుకు అను జూతి మరివకటిగలదు ఈ దత్నీణజిల్లాయందు వయిరుచేయుచున్న "చెటుకుల అన్నిటికంకు 9ఇది మోటజాకి-కజ్ఞలు గట్టిగాయుండును కజ్టలయందు రసము తక్కుువేకాక చిక్కదనముగాయుండును బెల్లము నలుపురంగుగాకూడ నుండును తుంగభద ౨ లుస్టేమను వేరువలోయున్న రాంపుగము [గామముయందు (వ ల్యేకముగా ఈ రకము పెటుకునే వయికు చేనెదరు ఈ చెలటుకునకు నక్కలహాధ యేమా(త్రముకూడ లేదు,

స్‌ నన్న చెజుకు అను జాతి ఇంకొకటిగలదు దీనికి. తీగ రనదడాళి యవనికూడ ేకుగలిషయున్నది ఇది హిందుపూరుళతాలూకా యందును ఆ నమివగామములయందును మైసూరు పాంతముల యందును వయిరుకాబడుచున్నది. అరవజిల్లాలయందు పానల్‌ తి అని పేరుగల రెల్లు చెటుకునకన్నను దీని కజ్ట కొంచెము దళనరిగా యుండును గోచావరిజిల్లాయందు బొందచెజుకు వాలు చెటుకులకు మాదిరిగానే యీ నన్న చటుకు కజ్దలయొక్క- నేలవైయున్న ముళ్ళ నుండి యూడలవలె వేళ్ళు దిగును ఈ చెజుకుకజ్ఞ గట్టిగాయున్నను రుచికి తీపిగానుండును కొన్ని నంవత్సరములకు పూర్వము ఈరకము చటుకును విరివిగా వయిరుచేయుచున్నను దీనికన్న యెక్కువ లాభ మువచ్చిన వట్టుకనదాళి చెలుకును విశేషముగా వయిరుచేయు చఛుుడుటవలన రాను రాను నన్న చెలుగ యొక్క నయిరు తగ్గివోయి

(1 వ్యవసాయశళా(్ర్ర చింళామణ నది కాని నన్న చెజుకునకు వట్టురనదాళికి కావలసినంతే సీరుఅవునర ముండదు మరిన్ని ఇది 9 నెలలపయిరు వట్టురనడాళి 11 లే 12 మానములకు గాని పలితమునకు రానేరదు 6 పొట్టిపాలచెటున అను మరివకజాతి 9డి మెత్తుదనము గల చెజుకు దీనిరనము వలుచనగాయుండును వాయలసాొడు 'తాలూకాయందు ను ఖ్యముగా ఫీ లేరు డివిజన్‌లో విరివిగా వయిరు కాబడుచున్నది పట్టురనదాళికన్న కొంచెముగా దీనిక జ్ఞలు నన్న ముగా యుండుటకం3కు యీశెండు జూతులకు విశేషఖేదమేమియాు। "లేదు కత్రిచలుకనునది ఇంకొకజాతి చెటుకుళలదు. దీనికి గాలుగు చజటుకు అని కూడా సరుగలిగియున్నది ఈజాతి చెలుకు మదనవల్లి వాయలపొడు తెలూకాలయందు బరకపాటిగా వయిరువేయు చున్నారు ఇది చెజుకురకములు అన్నిటికంయె గ ట్రిగాయుండును రనము బహుతక్కు-వగానున్నను వీవిగలదిగాయుండును మొగలి ఇటుకు అను ఇంకొకజాతి పెటుకుకూడాగలదు 9% న్యల్పముగా అక్కడక్కడ వయిరుచేయుచున్నారు. ఇది చవుడు తెరభూముల యందు వయిరు అయినట్లు యితర భూమ.లయందు అంత నృద్ధిగా వయిరు గానేరదు కొన్నిజాతుల చెలుకు కొన్నివిధములగు నేలల యందు చక్క-గా "పెరుగును సన్న చెజుకు 'యొజ్ఞ చెటుకును "రెండును వెలివిడి భూములయందు అనగా బొడిగానుంకు భూములయందు బాగుగా వయిరగును వైన తెలిసిన రెండురకముల తెల్ల చెఆుశలకు మిక్కిలి బలకర మెన భూములుండవ లెను నామాలచెజుకునగకు అంత చిక్క-నైనదియు అంత వెలివిడియును కాక మధ్యరకపునేల వ్రవయో గించును

9. ఎనీిమిదవ[వకరణ ము కక్‌ బంగాళాదేశమందలి స్వదేశరకములు

బంగాఫాచేశమునందు సయిరు చేయుచున్న చెజుకు రకములు వి శేషమముగాయున్నవి వాటిలో ము ఖ్యమగునవి నంసారా బొంబాయి భారీ చిటగాంగువట్నం అను జాతులు మిగుల కేన్టము లైనవి భారీ యను చెజటుకునకు తోలు దళనరిగాయుండుటవలన నక్క_లకు సాధ్యవడదు చానికి 'ఆెగుళ్ళుటూడా యక్క వగాఅంటవు ఈరకము విలకలుకూడా ఎక్కువగా 'వేయుచుండును ఒకదఫా విత్తనమువేసి నంవత్సరాంతనున చెటుకును కోసినవో. తిరిగి మొదళ్ళయందు పీలకీలు వేయును ఆెండవ నంవత్సరము తిరుగా విత్త నమును వేయనగనరముయుండదు యెొకువును వాగగావేసి పాటు వేసిన సతమున యీ వీలకలే పెద్ద చ్క్పెకు అవును కాని నాలుగు నంవత్సరములు మించినపిమ్మాట వీలకలు వనికిరావు ఇందుకు అనేక కారణములు యున్నవి ఒకే వయిరును వరునగా కొన్ని నంవత్స రములు ఒక్క_[వచేశమునందు వయిరుచేసినివవమున భూమియందలి సారమ.న్ను వంటయొక్క- బలమునుతగ్గి 'బెల్లముకూడా చాలా తగ్గి పోవును చీడ "తెగుళ్ళు మొదలగు రోగములుప్పుట్టి వయిరునకు అపాయము కలుశ చేయటయీగాక చూట్టువగ్కలనుందే వేలుకూడా ద్యంనమైపోవును కా బట్టి పిలకలను నాలుగు నంవత్సరములకన్న యెక్కువగా ఒశేవచేశములో వయిరుచేయకూడదు వై నజెవ్పీన చిటగాంగు వట్నమనెడి 'చెటుకు మిక్కిలి పొడవుగలదిగను రనము యెక్కువగా వచ్చునదియైనవ్చటికి రెడ్‌ ఫంగన్‌ అన(షం6 9849) యొజ్ఞ తెగులు ఒకటి దీనికి మిక్కి లి గలుగుచుండును కాబట్టి మొత్తము మైన సరియగుహాటుచేయుటకు సిదవడినవారు నంసారా అనెడి షెజటుకును వయిరు చేయుటయే మంచీదగును దీని తరువాత భారీ యనెడి రకము దటుకు మంచిదిగానుండును సంవత్సరములో ఇంచః।

క్త0 వ్యవసాయశాన్ర్ర చింతామణి మించుగా ఒక నెలనరకు మూడు నాలుగు అడుగులు నీటితోమునిగి యుండు లంకభూనులకు కురిలోయను ఫరీద్‌ఫూర్‌ (ప్రాంతముల యందు వయినుకాబడు చెటుసు (ేోక్యమెనది అన్స్బామునందు వైరు చేయబడుచున్న చెటుకుును బొంచాయినందలి వయిరుచేయబడుచున్న గడి చెజటుకును నీరు నిలవగాయుం జెడి [వచేశము లునయోగించును చెలుకురనము తీవీగాయుండును కాబట్టి తినుటకొజకు (వ ల్యేకించి బజారునందు వ్మికయించుటకు యువ యోగిం జెడి మరికొన్ని జూతులు గలను వాటిలో ముఖ్యమగు వశ్చిమో_త్తర వరగణాలయందు 3రు కాబడుచున్న మదరానుపొండు అను చెటుకున్నూ బొంచాయి 'రాజ్యమునందు వయిరుకాబకు పూనా బొంబాయి అను వెజుకు రకములున్ను తూర్చుబంగాళా 'రాష్ట్రమునందలి ధిలనందగణ్‌ అనే చెజుకున్ను పొట్నా నమిీవములందు వయిరు చేయుచున్న చీస్‌ చెలుకున్ను నమలి చినుటకు యువయోగవడు జూతులలో మిగుల (శేస్టములైనది విశేమమ గా నీరు అవ్చనరములేక యే వయిరుచేయ బడు జూతులలో కజలీ పురి కటారి అనెడి జానులు మ్యేలెనవి కాని ఇవి ధారీ వెటుకుమాదిరిగా విశేషముగా వీలకలు వేయునది కావు నీరు యెంరమాత్రము నిలువయున్నను ఈజాతులకు వనికి శాదు భూములువివరము

మొగ్తముపైన మిక్కిలి ఇనుక భూములు చఆుకుమై రునకు యునయో'*ంవవు మిగుల చిక్కని బంక మట్టి 'నేలలున్ను వనికి రావు ఎందుచేతన- ఇసుకనేలలలో చెదపురుసలవ శను చెజుకునకు మిగుల ప్పముగలుగును మిక్కిలి బంకమన్ను గలిగిన నేలలలో వయిరుచేయ బడిన చెజుకుమొ్కం బెల్లము గట్టివడకుండాయుండిన

ఎనిమిదవ[వకరణము 14 ఛాగుగానుండదు కాబట్టి చూనచటలో వికి నేల అనగా జీడిగింజ రంగు గలిగిన సేల చెజబు%నకు మేలై నది అని చెప్పెదరు చిన్నచి్ని గులకరాళ్ళు గలిగిన యెకుపు దానవ నేలలు (వ్రశస్తచు అని శిగుర్చలోని రయికుల యుద్టేశమ. బంకమన్ను లే పొడినేల యందు వెరయిఎ వెటుకయొక్క బెల్లము కల్యమముయేమిన్ని లేశ నూకపిండిాాను గట్టిగాను యు-డును చవితి నేలయ-దు వెజటుకు 'ాగుగా మైరుకాదు అటువంటి మైరునఎన వ డినబెబ్లము. సరుకు మంచిది అయినను రాబడి తక్కువగా అశసుచున్నది నీటి ముంపున గుగయెన వనల్లపు నేలలును శీరు (కక్కుచుండెడు నూటనేలు ఈ "చెటుకు వైరునకు యే మారముకూడా నువయోగింవవు ఇంతే గాక యే నేలలయందు వెటుకు వైరు చేయుటకు యువయుక్త మని యేర్పగచుటకు మందుగా ఆెండు కారణముఎనుగురించి విధిగా యోచన చేయవలెను యీ వైగచేయవలచుకొన్న (వ చేశములో నీటి ఒనరు బాగాయున్నదా! అనగా కొంత కాలమువరకు కాలువ నీరు స్వ్దయికాబడి తరువా వ్స్‌క్స న్యవ్లయి లే? యెొంశి పోవు నేలలవల్ల నువయోగము. లేదు అవనరమైనన్వుడు నీరుకట్టుటకు సూతినీటి వనరు చాగుగా యుండవలెను వానకాలమునందు నదులు పొంగి వరదలు వచ్చినను నిటిముంపువలన నష్టముకలుగని 'నేలలగానుండుటమంచిది బంగాళా దేశమందున్న ఏరభూమి బర్‌డ వాన్‌ మొదలైన (వచేశ ములయందు నుండెడి కొన్ని లేలివ్తైన ఇసుక నేలలయా-దు కూడా "చెటుకు వయికుచేయుట నిశ్క-మేకాని అందుకు గల కారణము బహుశః ఈ నేలలయందు ఫాస్పరస్‌ (9135010%033) కావలయు నంత నుండుటయే అని కొందరి యుదేశము అమెరికా దేశస్థులు చెటుకు యెక్కడ మవైరుచేసినను ఫా ఖట్బు యొక్కువగానున్న యెకువులను ముఖ్యమ గా నునయూోగించెదరు మన దేశమునందు

|. వ్యవసాయశాత్ర్ర చింతామణీ

'ాగుచేయబడిశ లతలగ*ొలది రూపాయిల నిలువగలిగిన యెముక లనియ్నుు మెరిషన్‌ ద్వీవషమునం చెరోపా చేశ స్థులచేత బైరుచేయబడు చుండిన చెటుకుతోటలలో యెరువునకు వంసబడుచున్నది మన రైతులు చుముకలను యువయోగవరచుకొను విధానము అెలుసుకొన లేక పోయినను ఆ యెముకలను స కూర్చుకొని ఇతర దేశములకు రవాణా చేయకుండ నిలుపుచేసుకొన్న వషమున విశేమలాభమును పొంగి దరు వృధాగా పొలములో నెముకలువడియున్నను ఆ యొసుకలచేత నేలకి యొతో నువయోగ కారిగానుండును బంగాళా దేశములో యున్న “పాదరి బాగ్‌ జిలాయందు మైకా గనులయందు నూతన ముగా ెలిసికొనినటువంటి. ఆఫిళైట్‌ అనే లోహపు పొడి వెటుకు మైరునను మిగుల (ేస్టము ౯ నెన్నుకొనుచున్నారు ఈ పొశీ మ 1కిరు 8-00 చొవ్వున శిలకతా యందున్న శఈవింగ్‌ కంవెసీవారి దగ్గర లభించును యకరము 1కి 1 మణుగు చొవ్వున జ్తీ నంనత్సరములకు ఒకసారి ఈ యెరువును యువ యోశవపర చుకున్న వతమువ పొలముగుసరివోవు ఫాస్సేవ్‌ నుపూర్తిగానుంచుకొనును

కాని ఈ యెరువు నుషయో%ంచుటకుముందు నేలయందు నిదివర లోనే సరివడునంత॥ ఫాస్పేవ్‌ వున్నజేమో లెలిసకొనవలయును

ఇందుకుగాను ఇెజుకువై రు చేయుటకు యేర్చాటుచేసిన పొలములోని దోసెడుమట్టిని ఒక గుడ్డ నంచియుదుపోసి కోయంఒత్తూరున-దు (కొత్తగా స్థావించినటువంటి వ్యవసాయక పరిశోధనా పారశాలకు వంపించిన వతుమునవారు ఆ మట్టిని పరీతుచేసి అందువుండెడు పా మ్బ తగ్టలను తెలియవర చెదరు ఇందు నిమిత్తము రయితునకు పోష్టుఖక్చు మినహో నితరఖర్చులు లేవు వయిన చెప్పిన పారశాలవా రుచితముగా ఈ మట్టిని పరితుచేసిన వివరములను 'తెలివెదరు విశేషము నీరు అవునరము యుండని మోటురకము చెటుకునకుకూడా

ఎనిమిదవ వళరణము 0 ఫాన్చేటుతో కలసియున్న యొరువులు మ ఖ్యఅవసరములు _ కాబట్టి ఆముదపుచ్చు వ[ళవులవెటట సూనేకారము మొదలగు యెొరువు లతోగూడా ఫాస్పేటును విధా వాడవలయును (వతినంవచ్ప్చరము నొండువెట్టుచున్న వాలములకు సామాన్యముగా వవిధమగు యెరు వును అవనరములేదు కాని అవ్సనర మైనప్పూడు మాము నీరు కట్టుటకు తిగుయైన వనరులు అవనర మైయున్నది

పెరుచు మార్పుచేయుట

రయితులు సామాన్యముగా తమకు నరివడునంతటి పొలము నందు (వతినంవత్సరము చవెటుకువంఓ నే వేయుచుందురు రెంకు చెటుక్కువైగులకు నడుమను ఆఖరివత ము రెండ సంవత్సర్నలైనను గడువు నుంచుట[కేయన్క-రము సామాన్యముగా యీ రెండు సంవత్సర ముల యంగును వరివంటను వండించి విమ్ముట ఇటుకువైరు వేయు చుందురు

కడవ జిల్లాయందున్న మదనవల్లి డివిడరుయందు ముఎకల పెకవుఅనే (గ్రామములో నీవాడుకకు వివరీతముగా మూకు నాలు ణే డ్లు వరునశా అఆభూమియం చే చెణుకువైరు చేయుచున్నారు వరి వంట అడుగున మైరుచేయబడిన వజుకుకన్న రాగిఅడుగున వేయ బడిన చెటుప యెక్కువ లాభడాకగమైనది యొందుకనగా వరి వైరుషవలె కాకుండా రాస.కు నువయోగించు తక్కువనీరు చెటుకు వెకుుచేయు పాలమునకు చెరుపుకలుగదు ఇంలేగాక రాగిచె త్త వశువు కు యెక్కువగా మేవకు నువయోగకు లేనందున ఈ చెత్త యొకువుగా దున్ని వేనెదకు కాని రాగిఅడుస చెటుునకు వరిఅకుగు చరుకుకన్న చెడపురు*లచేత అపాయము ఎక్కువగా నుంశను సామాన్యముగా చెటుకువై రువేయుటకు పూర్వముజనుము ఎవరు వేసి

150 వ్యవసాయ శాన చింతామణి జనుముపూతకు వచ్చిన వెంటనే ఆగస్తునెలయ-దు కోసి వేయుదురు తరువాత యీపొలమునందు అక్టోబరునెల మొదలు ఫిబవరి వణకు బంగాళాదు-పలము వైరుచేసెదరము అఎయివడరువాత మార్చి యే వెల్‌ నెలలయంగు నీ పొలములో వెజు*ను _వెరుచేసి తిరుగా యేల్‌ యందు కోతకో సెదరు మకనటి నంవత్ప్సరము నీ పొాలమునకు వెంట తోలి తిరుూగా కంది మొవలగు వవ్వుధాన్యమ లను వైరుచేయుదురు తరువాత చెజణుకుమైరు 'పెళ్తైదరు లియు చెబుకును ఒకటిపిమ్ముట మరి ఒకటిగా _వెరేోయవలయును సాగుబడిచేయ సమయము

కడవ కర్నూలు మొవలెన జిల్లాలయందు సామాన్యముగా వెల్‌ మే నెల యందు వైరువేయట మొదలికుట ఆచారము కలిగియున్నది హిందూపూరు కంభం హోన్‌ మేట మొదలయిన (పాంతములయందు ఇంపకుపూర్వ ము అనగా మాఘమానము దాటి పోవు లరుణములో దవ్వ్యనునాటుచున్నారు తుంగ భ్మదనది యెడ్డున గల పొలములలో అనగా కండి సిరిగువ్చ మొదలగు (వబేశముల యందు ఒకనెల వెనుకగా నాటుచుంజెదకు మికొన్ని తరుణముల యందు గంభములో రోహిణి మృగశిర కార్తులయందు సైతము దవ్వనాటు చుం డెదరు దీని శే వర్షాకాలపు =అుకు అనివేకు ఈశా యందునాటిన చెటుకున సు పుపుుపూయదు మొత్తము.పెన మొదట "తెలివిన యేల్‌ మే నెలలయంచదే వైతమానమ న. చెజుకు వైరుచేయుట [శేయన్క-రము

బంగాళాదేశమందు చెజుకు నాటు తరుణము

బంగాళా చేశములో వెటుళను వయికుచేయుటకు మంచి

తరుణము ఫిబ్రవరి మాార్శినెలలు ను ఖృమైనవి చెజుకమొక్క-లు

ఎనిమిదవ వకరణము 161 పెక అడుగుయెత్తునకు రాక మనుపే 'వెద్ద వెద్ద వానలుకురిసీన వత మున నీరు నిలవయ న్న పొలములయందు వపయిరు ముటిగి ఇెడి రోవును కాబట్టి సీరును పీల్చుకొను నంతటిబలముగలిగిన పొలము అలో తవ్ప సీవయికును "'వెద్దవానలు కురియుటను మునుఫు అనగా జూన్‌ జ్యూలె నెంఎలయందు నాటక మొ_త్సమువైన ఫ్మిబవరి నెల లగాయితు మే నెలవజకు పెటుకును వయిరు వేయుచుందురు

"సేద్యము చేయువిధము

భూమిని అశేకసార్లు దున్నుటకు మారుగా ఒకవర్యాయము గాగుగా దున్నిన నేలను కొంతకాలము గాలికి ఆరనిచ్చుట మంచి వని రై తులయొక్కం వువ్రైశము అందుచేత విత్తనముంను నాటు తరుణమిునగు సాధ్యమగునంత ము+దరగనే దుగ్కు దున్ని గాలి పారుచుండులా*%న చేయుట (శేయన్కరము వరివంటను కోసిన తోడనే నీలయొక్క-_ విత్తనము ఆరనిచ్చి. తిరి పూర్తముగా స్‌రు వెట్టి పిమ్మట నేల వదునుయందు నున్నప్పుడు దున్నెదరు సామా న్య్రుగా వరివయిరును కోసినతరువాత తిరుగ చెజుకు విత్తనము నాటుటకు ఇంచుమించుగా మూడునెలలు గడువుయుండును ఈ గడువు లోవల నేలను 8 లేక 18 వరియాయములు బాగుగా దున్న్నె దరు ఒకదఫా దున్నినపిమ్మాట కొన్నిదినవ లు పొలమును గాలి పారనిచ్చి రెండవసారి దున్నుడ రు మొ త్తముమోద వారమురోజుల కొకతూరి దున్నుచుండెదరు (వతినంవత్సరము చెజటుకును వయిరు చేయు రై తులేవ్యమునందు ఈయేటి చెటుశవయికు 'సేవ్యము చేయుచండి నవుడు మరివక (వచేశమునందు ముందు సంవత్సరము వయికు చేయుటకు నేలను తయారుచేసి యుంచెదరు బళ్ళారిజిల్లా యందు చెణునుు వయికునిమి_త్తము నేలను చదునుచేయునప్పు డ్టిన మట్టిని అంతయు ఒక ళాల కువ్చగాపోసి అక్కండదానిని

స్ప వ్యవసాయశా్ర చింతామణి ఒకటిరెండు సంవత్సరములు అరనిచ్చిన తరువాత దానిని (త్రవ్వి 3టుకువయిరు చేయు పొలమునందు యొరువుమాదిరిగా నమౌాన ముగా వర చెదరు. హొనపేటయందు. అరటి. లేక తమలపాకు తోటలు వయిరుచేసిన నేలయందు చటుఐ వయికువేయునప్పుడు నేలను నాలుగుచాళ్ళక క అధికముగా దున్నరు గోడావరిజిల్లా యందు కొన్ని (వ'చేశములలో బ కేగడి నేంకు యకరమునకు 10-0-0 ఖర్చు పెట్టి 'బెలుైన్వి చు మానమూలుగలదు అనగా గడ్డపారతో నేలయావత్తున్ను. బెల్లులు. బెల్లుగాత్రవ్వి మట్టినితిప్పి "వేయుదురు. ఇట్టి వద్ధతి దతీణజిల్లాలయందు యక్క-డను లేదు దుక్కీియందు. బెల్లగిలిన గడ్డలను నలగకొట్టవలయును -ఈవసికి హోనపట కడవ మొదలగు వ చేశవ. *అయందు యకరమునకు యెనిమిదిమంది కూలివాం[డను యేర్చర వెదరు. మిగిలిన తేలిక నేల లలోని గడ్డలను గూటములతో *తుకగొ కైదరు దుక్కి దున్నిన సిమ్మట నేలను చాళ్ళుగా (గోలుదురు ఈవనిని బో దెలు (తోలుట అనియు చెస్పదరు ఛాళ్ళు తోలునవ్వ్చుడు వాలు వెదల్చుగానుం డుటకొరకు నాగలి యేటికోలయు.. దుంవయును గలుసుకొను వంపులో 15 అంగుళముల పొడవుగను మూడంగుళముల చతుర మును గలిగిన యొక కజ్జను గమ్హైదరు చాళ్ళుతోలుటకు అరిగి పోయిన పెద పొతనాగలి అధికముగా నువయోగించును ఇతర దేశములయందు సేద్యముచేయుపద్ధతి అయా చేశముల నమశీతోవ్షస్థితినిబట్టియు భూములయొక్క బలమునుబట్టియును చెటుకును యైరుచేసే విధానములు అనేకము గలవు వంచదారకు పేకూూంచిన మొవన్‌ ద్వీపమ నందు చెబు కును వయిరుచేయు తరుణములో పెద్ద పెద్ద గాడ్బులు వీచుటచేత

(20) ఎనిమిదవ వకరణము 158 చిన్న మొక్కలు గాలివిసురుకు అగ "లేక వంగిపోకుండుట కొరకు ఒక అడుగు లోతుగల కందకములో నాకెదరు ఒకొ్క.క్ట- కందకము నకు మధ్య నైదడుగుల యెషజెముండుము దిసిలో మూూ”౦గుళము-_ మందముగా మట్టిని వేనెిదరు మొక్క-లు ఒక అడుగుయొక్తు 'వెరిగిశ తరువాత (వకఠనున్న గట్రమిట్టి ఎ (తవ్వి యీకంగకమ లను పూట్చె దరు ఈ విధముూాక ఫీక్‌ ద్వీవము. లోను క్వీన్సులోండులోను నాకెకు విధానము మిక్కిలి యువయి కృమ గా యన్నబజుచున్నది ఇచ్చట 6 అడుగుల దూరము చొవ్వు రెంగు వరునలు నాయి చుందుకు ఈ రెండు వరునలకు మధ్యను 18 అంగుళముల యెడము నుండును ఈ [వశారముగా నాటినయెడణ. వశువ్రలచేత పాటు చేయించుటకు అనుకూలముగా యుండును నరుషకు వరుసను మధ్య మూడడుగుల యెడము మాత్రమే యు"డిన వస్‌మున మనుష్యులచే గాక వమఘువృులచేత పాటు పెయించుక కు అవకాశ మండదు చాన ఆరు అడుగుల దూరము చొవ్వున నాటుటవలన నగము వపైరునవైనను వి శాంతిగా సూర్యర శ్మీయును గాలియును తగిలి చృద్ధిలోనికి వచ్చును 18 అ.గుళమ ల దూరముగల “రండువరునలకు మధ్యను చేత వనిముట్లతో వనిచేయవలయును మొ_ల్తముువెన యా రెంవు వరునలకు మధ్య 18 అంగుళముల దూం మేయుండినను తోడనే "లెండ్యువక్క_లను 6 అడుగుం ఖాళీస్థలముండును కాబటి. గాలి యును సూర్యర శియున్ను దాకుచుండును మన చేశమునందు నీ విధానము లేమియును ౧ వయోగవరచుకొనుట లేదు ఉ_త్తరనర్కా-రు లలో సామాన్యముగా చవెటుుు పరునలకు మధ్య ఇంచుమించుగా మూడు అడుగుల ఖాళీస్థలమునుంచి నాటుదురు ఇట్లు నాటినను పాటులు మనుష్యుల చేత నే మేయించవలసివ చేకాని చెటుకునకు యేమియు లేదు కాబట్టి రైతులు తమ తమ విధానములనే అనున రించుకొనుట (వశ_స్తము

154 వ్యవసాయశా్రై చింతామణి ఎరువులు వివరము చెజటుక వయిరకునకు నువయోగించుయెరువులు వెక్కురకములు

గలవు 1 జంతు నంఒంధించినవి - అనగా వ[ఘనవ్రులవెంట గొజ్హైలవెంట

తోళ్ళను శుద్ధి చేయు స్థలముయందలివెంట 2 మూలిగ సంబంధమగు -అనగా నీలిపిప్పిఆకు జనుము వెనర

'వెంవలి గానుగ తంగేడు మొపలగు చెట్లఅకులు ఆముదపు

పుచ్చు గానుగవిండి గానుగ పువ్వులు మొదలగు రకములు క మట్టితో హడుకొన్నవి- అనగా పాటిమన్ను ఒండడ్రుమున్ను

బూశష బె మొదలగునవి

ఈ యొరువులలో గొత్తైలపెంట చవుడు*లిగిన పొలములకు

(వశ_స్తమనియు మిశతా భూములకు వేసినయెడల బెల్లము గట్టివడ దనియును దవ్సీణజిలాలయ”-దలి రయితుయ 3లచెదరు కోయం బత్తూరు జిల్లా - త వశువులపెట నువయోగి స్తేనే వైన వాసిన గుణమున్నదని చెవూచున్నారు గొక్రాలవెటను గట్టన భూముల లోని చెబక యొక్క బెల్లనును సాధారణముగా వుండలు కట్టు చుందురు “అచ్చుగా పోసిన వతమన ఆ అచ్చుఃయందు చిన్న చిన్న గుంటలు యేర్ష్చడును నూత గా దున్నబడిన పొలము నందు గొ క్రైాలమంద కట్టినవషుమున వాని నూతము శాగుగా పాలమునందు ఇనికి పొలమ నకు యెక్కువ బ౯ముచేయును, మన్న నటునంటి నేలచ. 0కు గొ జ్రైలమంద వీశేషఒలము చేకూర్చ లేదు కాని బంక రేగడి భూములయందు దున్నుటకు పూర్వమే మందకట్ట వ"యిను లేనియెకల నేల అడుసువలెయుండీ గొత్హైలకు రోగములు వచ్చును మి తాపాడి భూములయందు విధి" దున్నిన తరువాతనే

ఎనిమిదవ వకర ణము కకక మందను గట్టుటమంచిది ఒక రాతికి మొ _త్తమునకు యకరము భూమికి 8000 నుంచి 4000 లు వరకు గొజ్హైాలయంద కట్టిన నరివడు నని చెప్పెదరు ఇందాకుగాను అయ్యేఖర్చు అనేక (చ చేశములలో అనేకవిధములుగా నుండును కొన్ని (వ చేశములయందు వర్హాకాలము నందు ఇండ్లకు 'చేరువనే జాగ త్తచేసిన గొత్రై పెంటను చెలుకు నాటిన విమ్శట చాళ్ళను విడడీయా నమయమ లో వేయుదురు బళ్ళారిజిల్తాయందు తుంగభ్ళదనది (పాంతమందు వశువ్రుల జేడయెరువు నిమిత్తమై జ్యాగత్తవేయుదురు వశువ్రులు వేసే పేడను గొట్టములో అవ్వుడవమూడు సమానముగా వెదజల్లి దానివై న చెటుకు చత్తనుగాని అరటిఆకు చె త్తనుగాని వరచెధరు ఈ రీతిగా వదు నైదు రోజులవరకు చేర్చబడిన వరువాత దాని నందు యెత్తి వేరొక (వ దేశమునందు కువ్చగా వేసి యుంచెదరు వాయలసాడు తాలూకా యందలి అనేక (గామములయందు జఉకను కాగా యొండబెట్టినవిమ్మట బరువుగానుండు వనిముట్టతో మెత్తగా పొడిచేసి దానిని చెలుకు యవెరునకు నాటక పూర్వము ఒక వరియాయమును నాటునవ్వుడొక తూరియును సిమ్ముట కొన్నిదినములకు ఒకదఫాయున్ను మూడుపరి యాయము లీవిధముగా వేయుచుందురు మొత్తనువై న ఎళువుల పేడను. చెటుకను నాటుటపపూర్వ వీ వేయుట (వశ_స్తము పిందూపూరు మొదలగు రొన్నివ చేశములందు నువయోగవర చెడు చెతుకు వ్విత్తవమును బట్టి వశువుల చడ ఇంతఅని లెఖ్కకలదు "రెండు వేలరుంటలకు బండ్ల పేడ చొవ్చూన యకరమునకు 80 బండ్ల 'ఉడవేయుదురు నాటుటకు మునుపు వేసిన పేడకు అడుగుయెకువని యును నాటినవిమ్మ*? వేసిన దానిని మొలక యెరువనియు వ ్ఫెదరు వాయలపసాడుతాలూకా (పాంతములందు కొన్ని (వ చేశకములయందు వశువ్చలజేడను పొడిగాచేసి యకరవు నకు వది బండ్ల చొవూన

156 వ్యవసాయశా్ర్ర చింతామణి చెలుకును నాటినతేడ నే తుంటలవైన పోసెదరు కడివజిల్లాయందును అనంతపుర ౦జిల్లాయందును ఇంకను మరికొన్ని స్థలములందు వచ్చి జీడను సాధారణముగా గానుగవిండితో చేర్చి చెరుకు రెండుమాన ముల వైరుగానుండు సమయమందు వేసెదపు ఒక మణుసు గానుగ ఫిండిని రమారమి వదింతల బకువుగలిగిన జడతో కలివి పెద్దకాలు నకు మొదట వదికోజలు సీటిుందు మ రుగనిచ్బనతిరువాత పైరు నకుసీరు వెళ్తుకమయనుందు దీని-ళూడి నిటి కాలువలోనికి విడిచి సీటితోకూడ (వ్రవహీంవ జేయునురు

నంద్యాలయ-దు చెలుు నె-డుమూాడు మానముల పైరుగా నుండినవ్చుడు 'పేడి యమెరువును యకరిమువకు యిరువదిబండ్ల చొవ్వూన "వేయుదురు. ఈ యొరువును బోచెలగట్టున నాటబడియుండు చెలుకు కాళ్ళ మధ్యను వేసికొని వోయి ఏరువాత బో దెలను (లేవి ఆ మన్న 'యెరువును కవ్వునట్లు గా చేయుదురు. ఇదిమిగ తొ జుల్లాలయందు బోబెలను విడదీయి విద్ధితికి బదులుగానున్నది ఒకానొక సమయ మునందు ఓక రశను భూవి వెరొ౭రకము మట్టి. యెువుగా నువ యో+గింతురు. దీనికే వెలుగున ఎత్త” అనివరు అనంతిపురంజిల్లా యందు ఆే%*డి భూముంఎకు వెల్లకట్టు మన్నునుగాని యెరబున్నును గాని వేయుమరు హిందూపురమునసందలి [త్రవ్వికువ్చగా పోసియుంచి ఒకటి "రండు నంవత్సరమ లు రాలిపారనిద్చిన మన్నును బండ్లపై న తోలుకువచ్చి యెకువునంవ వేయుదురు యకరమునకు ఇంచుమిం చుగా 40 బండ్ల చొవ్వ్చున పాటిమన్నునుగాని లేక పుట్టమన్నాను గాని చెజటుకుభూములస యెొకునవ్సళా నువ యోగించువద్ధతి యున్నది ఒకొళటకా వ దేశములో మూడుయీండ్లవరకు గాలికి ఆర బెట్టబడిన య్మెరమన్నును యకరమునకు 100 బండ్ల చొవూన యెొకువుగా నుణ యోగిం చెధరు ేగటిభూములయందు అక్క-డక్క_డ ెట్లనుంచిరాలి

ఎనిమిదవ [వకర ణము 167 పోయిస యెంకుతకులను యొుకువ్పుగా వేయుదురు ఈవిధముగా ఇసుక "ఇెర భూములకు వేసిన వతమందు చెవలు వట్టుట గలుగును తుంగ భ్మదనది [పాంగములో కొన్ని భూాములయందు శంశీడు వెంవలి గానుగ మొదలగు ఆకులను విశేషముగా తెచ్చి చెజటుసవై రురు మొకువ్రు ళా వేసెదరు వెవనలి శాను? తంగేడు అకులేగాక కడన జల్లాయ-దు కొన్ని ఐా ములకు నీతాఫలపాకు పెద్దచికు, డుణకు వేవ మొదలై న ఆశలనాతీసు వచ్చి యెకగకుగు మూకు బండ్లచొవ్వున 'యొకువుగా వేయుదురు. చెజుకుమొక్కలు ఒక్‌ అడుగు యొక్తునకు వెరిగివవిమ్మట వచ్చిఆకలను వైన (వాసిన లెఖ్క-వకారము చాళ్ళ యందువేసి విమ్ముట బో జెలను విడగొళ్సుదరు అ దుచేత మొకటల "మొదటమున్ను పోయు యును యెకువ్చువేయుట కూడా కలిషివచ్చును బశ్భారికి ల్లాయందలి శిరిఘవ్ప( గామ మంగు అకుము పెర జనుము మొదలను వాటి. పెటునుు వేయ బదు పొలయిలందు నుుదరగా చల్లి 'మొలచినకొన్నిరోజ లకు దున్ని వేయుదురు అనుము మైరుచేసినవూడు మాటైము వంటవాడిన పిమ్మట చగాయలను గొసివతరువాశ మొక్క లను దున్ని వేయబడును చెజుకునకు ముందు చెప్పిన వధముగా వచ్చి అకులనుగాని లేక నీలి తొట్ల ప్పి అగలనుగాని యెకువుగా వేసి నవ్వుడు బెల్లము కారెక్కును శాన రనమును బాగా వడియగటి వరికుభముగా తయారుచేసే నతమున దు బెల్లము మంచిరంగుళల దిగా యుండును

గోదావరి జిల్లాయందు తుంటలను నాటిన వారమురోజులకు కన్య గొవ్వుఅని మొవటి గొన్న (త 'వ్వెదకు అవ్వుడు జనుమునుగాని “వెనర గాని యకరమునకునాలుగు శేర్ల చొవ్వ్చున చల్లి నవిమ్ముట చెటుస "ండు నలల వైరుగా నుండినవ్వుడు ఈ వైరురు లాగి తీసివేసి

కు! వ్యవసాయశాన్హ్ర చింతామణి చెజుకుమొక్క_-ల మొదట యొరువుగా కవ్వుదురు ఇది అనుకూలమైన విధానములయ- దు ఒకటిగా యెన్నబడుచున్నది

బంగాళాదేశమునందలి నువయోగించు యెొరువులు

బంగాళా బేశమ లో యకరమునకు 8000 మణుగుల పేడను పొాలములోచేసి క లియగున్ని తరువాత ఇటుకునాటుటకు కాలువలు యేర్చాటు చేయుదురు. తరువాత వది మణుగుల మయొముకల పొడి౨ి జలుకు తుంటలు నాటుటకు పూర్వము 'వేశెదరు లేక (2) విత్తవము వేయుటకు ముందు వది మణుగుల యొముకల పొడినివేసివి 3రువాత ఒక అడుగు యుత్తువరకు మొక్కలు యొదిగి నవ్వూడు మూడుమణుగుల సూశేకారము రండుభాగములుగా చేసి "రండుసాక్లు నుకయోగింతురు ఈ విఛానముగా చేసినచో సూశే శారము జూన్‌ నెలస ము దుగానే వేయుదుకుు లేక (8) కలకత్తా యందు యీరింగుకంపెసీలో లభించు అపిమైటు అనే లోహపు పొడి | మణులు చెజుకునాటుటకు పూర్వ నువేసి మొక్క లొక అడుగుయొత్తునుండగా నే నాలుగు కుణుగుల సూేకారము అెందు భాగ ములుచేసి రెండ సార్లు నువయోగ వరచవలను కాని యీనని జూన్‌ నెలకు పూర్వమే వేసియుండవ లెను. (4) ఆముదపు పుచ్చు ౨5 మణుసులు రెండుఫాగమ లుగాచేసి ౭ెండు మాక్లు కదల్మతవ్వు టకు మందుగా వేయన'లెను వేశ "రెండున్న రమణుగుల సూేశార మున్న్నూ *ఉమణు%ల యొమకల పొడిని 15 మణుగుల ఆముదపు పుచ్చున్ను కలివి "రెండున ర్యాయములుగా వేయవలెను

చెణుక్నుపైరు వి త్తనము

ఇది "రెండుకద్ధతులు 'మొదటివద్ధతికి సోగవి త్తనమనిన్ని ండవ

దానికి దవ్వుఅనియు వేర్ణుగలవు ఈ రెడవవద్ధతినే మొధలువిశత్తన

ఎనిమిదవ వకరణము 159 మనియును కన్నువిత్త్సనమనియును కూడ ఇెచ్పెదరు 4 లేక 5్‌కణు పులు గలిగి ఒక అడుగుపొడవుగల గడలకొన ముక్క-లు మొదటి రగములోనిది *-డవివిధము విత్తనము చెజుకును సనమూలముగా నరుకట చేత గలుగును సోగవి త్తనము నాటిన వారమురోజులలో మొలక లెత్త (వారంభమగును గడియొక్క మిగిలిన భాగమునందు కోసినముక్క_లు కొంచెమువెను! గా మొలక లెత్త నారంభించును మరిన్ని సోగపత్తనమును ఇంచుమించుగా "రెండుతూనముల వరకు నిలవయున్నను విళ్ముట నాటవచ్చును గడ నమూ లము7ా సరుకుట చేతను వ బ్బెడు తుంటలను మూ శునాలుగు దినము లలొ నాఒవివవమున (ఒ యోదనములేదు చెజుకు కొనముక్కల రనము మిగ తాగజ్జయొక్క_ రనముమాదిరిెంా వరిశు భ మైనది కాదు కాబట్టి ఇటువ టి కొనముగ్క_లను విత్తనమ కొరకు నువయోగ వరచి. మిగతా క్మరలను బెల్లమునకు వినియోగించిన వతమున మిక్కి-లి వంశు భముగా యుండును మరియు నమూలము లుంట లుగా నరికి విత్తనమునకునాటిఎచో అకగరలనుండి వచ్చెడిరసమ న్ను అందువల్ల తయారుకానలసిన బెల్ల మున్నూ నస్టముకలుగును కాబట్టి సఇడలయొక్క_ కొనముక్కలను మాము విత్తనమునకు తీసుకుని 'మొదళ్ళును 'బెల్లము'చేయుటకు వినియోగవర చెదరు. చెజుకు దవ్వ తోడనే నాటుటకు వలనువడక కొంత కాలము జాగ లత్తవరచ వలసి నవూడు మనక అనునరమున్నంతకంకు అధికముగా ముక్కలుగా నరక రాను విత్తనపుక[రలను కట్టలుగాకట్టి యీ కట్టలను నిలువ బడునట్లుగా గూడువేసి గఅుకుచెత్తేతి బాగుగాకప్పి తడిఆరకుండు నట్ల అవ్పుడవ్వుడు వీరునుచల్లుచుండన లెను నందియాల తెలూకొ “యందు 14 గజముల పొడవుకు [2 గజముల వెడల్పును విశేషమైన లోతులేకుండా గోతులను (తవ్వి వానిలో యొండుకనవును గాని

160 వ్యవసాయ శాన్ర్ర 40ళతామణి ఇటుకుఅకునుగాని వేసి దానిపై వైన(వాసిన దవ్వకట్టలను వరు పుగా పేర్చి వైన కొంపముగా యొొడిన చెజుకుఅకులను గప్పి వదివ న్నెండు రోజులకు ఒకనారి నీశను చల్లుచుంజెదరు క గోతు లను పాదులని ఇవెన్పెదరు ఈ €3గా జ్మాగత్తవంచి వతుమున సోగ విత్మనము రెండు మాసముల వక సిలవ యుందును విలత్తం=: రార్రక్రు యేవిధమగు తెగులు లేనట్టి చెటుకును జ్యూగ త్త వరచుట అన్నిటికన్నను చాలా అవునరము చటుకు కర నమయూలము విత్తనమునకు నువయోగవరి నపుడు. నాటుటకు భూమినితయీిరు చేయువరకును కరలను నంకగాదు. చుట్టబడిన ఆకుఒనుగూడ తీయరాదు. కర మొద భాగము నకంయె. చివర భాగమునందు గండ్లు దగ్గరదగ్గరగా యుండును. కాంట్టి కొనముక్య-లతో వేసిన వైరు మొదటిముక్కల రో వాటిన పెరుకన్ని దటముశా యు డున కరచివర వచ్చఎభాగమున దు మండ్లు తిన్నగాయే్చూడి ఆ ౦డవు శాబట్టి విత్తనము. (వళ నముగాదు

అయినవ్చటికి వాటిని తీటఎ లుగా నాకుదరు యకరమునకు కావలసిన వీత్తనయు శ+జకుముక్క_లయొ్క్క_ లెక్కంను కొన్ని (వదేశములయ-దు ఛాన్యమువలె కొలుచ చున్నారు మరికొన్ని వోట్ల ముక్క_లను యొొచుచున్నారు కంభమునందు 12 జల్లలదప్వ యెకరం భూమియ దు నాకెదరు జల్ల అనగా 5 తూములు లేక 32 కేర్లు నిశ్తైకు ఒకబుట్ట ఇకి ఇంచుమించు 10 భఘనపుటడు గుల వరిమూణగ% కబదిెాా యుండును నసందియాలయందు 80 మొదలు 50 'చేయీల విత్తనపు ముక్కలను నాకుదరు చెయ్యిఅనగా అయిదుముక్క-లు ఇట్టి 52 చేరులలయిన వతీమున ఒక చెలిగయం దురు అందుచేత ఒక ఇజలిగనలో ౨60 ముక్క_లుయుండును శాబట్టి

లి) ఎనిమిదవ [షవకర ణము 161 యకరమునకు 7800 ముక్కలు మొదలు 18000 ను.క్కలవరకు నాశైుదరు

ఇటుకు విత్తనముయొక్క- కిమ్మతు 'బెల్లముధరను బట్టిమారు చుండును వి_ళ్సనమ నర్చై ెజుకుగడలను నరుకు నమయమున ముక్క-లను వంకరలుగా కోయక రెండు కొనలయందును కన్నులకు సాధ్యమగునం3 నమావముగా నరుకవళతను కొనలను వంకరగా నరికినను కండమిగిలినను మక్క_లు పులిసిపోయి. చచ్చిపోవును ఒక సమయములో 'చెజకు నాటినపిమ్మట యేకారణముచేత నై నను శొ_త్తతోట నాటుటకు మిగుల ఆలన్యమగును అప్పూడు విత్తనము నకు కావలసినంతే పాతశళోటయందలి కజ్ఞలను నరకక నాటుటకు సమయమువచ్చు వరకు నిలువబెట్టి యుంచుట [వశ_న్తము ఈరీతిగా గంజాము విశాఖవట్నం జిల్లాలయందును గోడావరిజిల్లా "పెద్దాపురం "తాలూశకాయందును చేయుచున్నారు

బంగాళాదేశమునందు విత్తనములు తయారుచేయు పద్ధతి

బంగాళా చేశములోకూడా చెజరుగడలను తుంటలనుగా ఎరికి యాతుంటలనే విత్తనముగా నాకెదరు కాని మిగతా వెరుల వల చెజుకుపై రును విత్తులనుచల్లి వయిరుచేయువిధము యొక్క డను లేదు కాబట్టి విత్తనమ కొరకు యీర్చరచిన గడలు సిద్ధము అయినవెంటనే గడచివరవుండిన పిలకను కోసివేయవలయు.ను ఆకారణముచేత అనవనరముగా పోవుబలము కణుపులకు చేరి మొక్క "వెంటనే మొలచును చజుకు తుంటలను పొలమునందు నాటక పూర్వము ఒక గొయ్యి[తవ్వి అందులో తడిసినటువండి గడ్డిని "వెలి బూడిదయును అడుగు భాగమున వేసి దానివై న చెలుకుతుంటలను ఒశవరున పేర్చి దానిమైన తడిగడ్డియు. వెలిబూడిదయు వైచుచు

162 వ్యవసాయశాన్ర్ర చింతామణి యిీావిధముగా గొయ్యి పూర్తిగా నిండువరకు చెటుకుతుంటలను చక్కగా పేక్చుచు వరువాత గోతివైన మట్టినిగవ్చి వేసి ఒకచారము రోజులు యుంచెదరు ఈ వకారముగా చేసినవతుము*న కణుపు లందుండి పిలకలు పుట్టును దీనినివేసినతోడనే నాకెదరు నాటు టరు పొలమును సిద్ధము చేయనిచో గోతివై మట్టినితీసివేసి చల్ల దనముకలుగుటకైై గడ్డిమెన సీరుచల్లుచుండిన వతమున ఒకనూసము రోజులవరకు యుంచవచ్చును యీవిధముగా తయారు కాబడీన ఏిత్తనములయందు వై రెండడుగులవరకుయున్న తు౭ట మిగుల (శేస్టు ముగా యొన్నుకొనుచున్నారు. ఇది అంతయు ను త్తర దేశములో వద్ధతి కాని మన దేశము న.దు సామాన్యముగా చెణుకను తుంట లుగా నరికి ఒక్కొక్క. భుంటకు మూడుకన్నులుండు నటులుగా మాచి మూరెడు యెడవుగా నుండునట్లు ఒక్కొక్క తుంటవకార ముగా వేసి ఒకలంగుళము లోతువరకు దిగునట్లుగా (దొశణదరు వితృనముకొజకు దగ్గర కణుపులుగల చెజకు (వశ _న్తము గుద్దిచేయు (కమము

చెటుసనకు. తెగుళ్ళు ఏశేవముగానుండును కాబట్టి సాధ్య మగునంతవరకు తు టలను నాటుటను పూర్వమే శుద్ధి చేయుట మేలు శుద్ధి చేయువిధానములు యెన్నోయున్నవి ఒక అరపౌొను మైలతుత్త మును పొడిగా వెసి నూరు పొనుల వేడినళ్ళయందు కలిఓఏి 1 పౌను సున్నమను 8 పొనుల లెల్లపాపాణమును నీటియంశ వేసి -నాట వలసియున్న చెజుకు తుంటలను వెంటనే 100 పౌనుల ఆముదపు పుచ్చును £ పఫొనుల బూడిదెయును పొడిగా చేసి యాతుంటల వయిన చల్లి నాటవలయును మొదట చవ్పినదావశమునందు తడుపుటవేత ఇదివరకు "బెటుకుతుంటలకు అసించియున్న పురుగులు తెగుళ్ళు నిరూ స్రలమగును చివర చెప్పీియున్న అముదపుపుచ్చును

ఎనిమిదన [వకరణము 168 బూడి దెయున్ను తుంటలవైన చల్లుటచేత మొక్కలు బలముగా 'మొలచును పైన చెప్పిన (దావకము తయా రు చేయుటకు కావలసిన 1/8 పౌను మైలుతుత్తము దొరకనివతమమున అందుకు మాగుగా 1 పౌను వటికపొడి నువయోగింవవ లెను. ఇంగువ వానసకు అనేక విధములైన పురుగులు నశించును కాబట్టి వైన చెప్పిన (వతి నూరు వపౌనుల (చావకమునందును 1/9 అవున్ను ఇంగువపొడిని కలువ వలెను కాని (దావకమును తయారుచేసిన దినముననే నువయో గించవ లెను మరునటి రోజునకు నిలుననుంచకూడదు మై గ చెప్పిన పాళ్ళు యకరము భూమియందు నాటుటకు నరిపోవు చచెజుకుతుంట లను శుద్ధి చేయుటకు సరివడును మన చేశమునందు చశేదరయిశులు సామాన్యముగా చెజుకుతుంటలను నాటుటకు పూర్వము పేడనీటి యందు కొంత సేపు తడివి అటుతరువాత నాఠటఓటయును అచారమై యాన్నది

చెటలుకు నాటు [క్రమము

ఫాలమును5్‌ బేక 6 వాళ్ళు చక్కగా దున్ని మెరకనల్లములు నమానముగాచేసి ఇంచుమించు మూకు అడుగుల యొడముగానుండు నట్లు కాలువలనుదీసి నీరు కట్టి దీనిి వాజకా 35న తరువాత పొాలముయొక్క_ వదునుబట్టి నాలుగవరోజనగాని లేక అయిదవ రోజునగాని సీరు కళ్తువరము ఒక సమయమందు నేల 8 4 దినము లలో యెండిపోవును దానినినరిగాకని'వెట్టి సీరను తోడ నేకట్టవ లెను మొక్క-_ నాటిన 7 8 రోజులలో తరుణము వేచియుండి పెవెన 'ేలికగా కదలదవ్వి కలుపును తీయవలెను దీనినే గొప్పు (తవ్వ టందురు అటుతరువాత సామాన్యము వారము దినములకొళ గఫా కాని అవుశరమునుబట్టి అంతక.పూర్వ మే కాని. సీరు కట్టుచుండ వలయును ఎన్నివరియాయములు నీరు “ట్టవలసినదియు,. వేసిన

164 వ్యవసాయశా్ర్ర చింతామణి రకమును బట్టియును కాలము మొక్క పరిస్థితులను బట్టియును నేల యొక[_ స్వభావమునుబట్టియు. రైతు సంపూర్ణమైన "తెలివితో అలోచించి చేయవలను మొదట చెప్పిన భారీ జాతి అకువంటి మొండిజాతి యేల్‌ సనెలయందు ఒక దఫా సీరుకట్టిన పిమ్మట నాటి మరిమొక దఫా సీరుకట్టిన వతమమున సరిపోవును కాని యా రకము నకు కూడ 2 8 దఫాలు చగ_గా కదల్మడ్రవ్వి ఒగ వర్యాయము భుభముగా కలుపుతీయవ లెను ఈపాటు పొమాన్యముగా మే, జూన్‌ నెలలయందు చేయుటుత్తమము అటుకరువాత నీరకము చెజకునకు యేపాబును జేయనక్క_ర లేదు. బిగలాగుకొని యూడు పాలముయొక్క_ మై భాగమును వగులనొట్టి మెక్క-ల వేళ్ళకుగాలియు నీరును కేలికణా కలుగునట్లు చేయుటకొరకు నీరుకట్టిన తరువాత, (వతి దఫాయును తవ్వాటము కొద్దిగా పెట్టవలెను నన్నని చర్ణుము గలిగిన మృదువైన జాతి చజకయొక్కం ఆకులను చుట్టవలెను "లేనిచో కరకు గాలిపోసుకొని యెక్కువగా రినమునువట్టనీయదు చుట్టు చుట్టుటవ్యల్ల వివేషముగా కజ్ఞలు పుచ్చిపోవు ఆకుచుట్టని వవమున వెజకు కణపులు నెలువలకు లెజచుకొని శణుపులకు విశేషముగా విలకలు వేసి కజ్టలను చక్క గా వెరుగనీయవు మైరునకు కీటకళూధయుకూడా తన్నును నక్క_లకుకూడా సాధ్యము. శాకుం డును గడలు గాలికి (క్రింద వడకుండుటకు వానములను పాతి చాటికి చేర్చి కళశ్చైదరు కాని చెజకును నాటు సమయమందు విధిగా క్షావ నకమునుంచుకొనవలసిన విషయము ఒకటియున్నది అదియేమనగా విత్తనమును నాటునవుడు తుంటలయొక్క. కన్నులన్నియును (కాగా యుండులాగున మిక్కిలి (శ్రద్ధగా భూడవలెను కన్నుల యందు ఒక్క_టిమయైన (వక్క-గానుండిన యెడల ముక్క_లయొక్క- మిగతా కన్నులన్నియు (వక్కలకే యుండుననియును పొరపాటున

ఎనిమిదవ |వకరకణము 165 మొక్క-కన్ను వెన నుంచిన ముక్క లలో సగము కన్నులు అడుగు $కువడిపోయి యొక్క. మొలవకపొవునని ము 7 తులు ముఖ్యముగా తెలిసికొనవలెను వచెజకును నాటి లెడు వరాడు మౌన ములకు ఫాఅతో బోచెలను విడదీయుదరు ఈ కారణవమువల్ల "వనుక కాలువలుగానుండి ఇవ్వుకు బోశ₹ిలుఅృ)ను ౨వ్వూడ చిన్న చిన్ని చెజకు మ క్క-లు అన్నియును బో చెలకు మధ్యవరున గాయే[సడును

పసిలకతోట విధానము

వెటజకు వంటకు వచ్చినవెంటనే గడలరు నరికివేయబదురు శకరువాత యీ మొదళ్ళనుంచి పఏిఎ)కలు మొలమను, ఈ * లకలకు యెొకువు మొదలగునవి వేసి పాటుచే- నపతమున తిరు తోట తయారగును ఇట్టి తోటకే కా్చాతోఎ అని పిలెచదర దీని కింకను చాలా పేర్లున్నవి మొబెము తోట బో-కతోట మా రుగోల తోట అనియు శేర్లున్నవి కంభవు ౫3జువుఏ ఆగారమ గాచేసి కొని కార్చితోటలు వైరువేయునట్లు వన దేశములో యొ ్క-డను చేయుట లేదని నిరూనణ "చయ్యవ?బ్బను అక్క డ సామాన్యముగా శజకువై రును కోసినతరుహాత యిడారు శంవత్సరము ఏవరకు శార్చితోటలను వైరు చేయుచుందురు. మటీకో న్ని కరుణ పులలో పది నంవత్సరములపజకు లాభము యిచ్చిన కార్చి తేటలుసై తము యున్నవి చెజకుతోటను కోసినత ఏవాత మొ వెడు మొగలనే యీ విధముగాకార్చి తోటగా వి యో “వరళీన వడి మున గలము దున్నుటకున్ను విత్తనము వేయు )కున్ను నాటుటకు న్నీ అయిన ఖర్చులు తగ్గిపోవును కాని కార్చికళోట నాఓటనతో[, మాదిరిగా పొడవుగా పెరుగజూలదు, గడలుకూ డ చాచుఓటకు అపి ననముగా యుండి చేతికజ్ఞల విధముగా గట్టిగానుండి కణు ఎలు ముక్కి-ల్‌. కుర

166 వ్యవసామశా స్త్ర చింతామణి చగా యుంగును అదియయినుగా క కార్చితోటయం దు చెదలు "ెగుళ్ళును ఇ తికేలికగా "ంభవి చును ఇదియే కార్చి తోటలకు గల విపరీతశమున. విషయములు నాటిగ తోట నజకినతోడనే మొదళ్ళకు నీరిగట్టి గొవ్న (తవ్వి 'యెకువు వేసిన వత్వమున అదియే శార్చితేట అని యున్ను ఎలకతోేట అనియున్ను ఇవ్పుదురు తోట పెర్లు వీయువిధము

మొట్ట మొదట బో దెలను అమర్చశ పూర్వము ఒక జేరు తోటకూర విత్తనవులను ఒక జేరు జనువవిత్రనములను కలిపి చళ్లైదర షిబ్టట ఫోటకణర ఒక నెలలో కోసుకొని అమ్ముకము వేయుదురు వంగ మొడలగు బుగతా కూరలను సై తము అక్క-డక్క-డ వేయుదురు ఇదియనుగాక తోటచుట్టును పలచగా శందిగిం జలను*రాడ చల్లైదకు తపవాశ యీ కందికంవ "బెల్లము వంటచేమునవూడు వంట"5టుకు మాదిరిగా వినియోగింతురు బీర గుమ్మడి. మొదలగం పా కులను?హడ తోటచుట్టును 'వెళ్హైదరు నంధ్యాఎ కంభము మొ లైన (వదేశములందు అవిసె చెట్లను బళ్ళారి జిల్లారపందు సోవి ౦త "5ట్లను గాలి విశేషముగా తగల కుండుట కొజుకు తోేటచుస్టును నాకమెదరు ఇదియున్ను చివరకు 'బెల్లము వండు(౧కు వంట చెజంకుగా పొయ్యిలోకి వినియోగవర చెదరు మలక జువు (గాపమునందు తోటచుట్టును పలుచగా వసుపు నాబద ప,

నీర పెట్టు విధానము

శోట హామి చతురముగాయుండి దానియొక్క మట్టమునకు వైగా ఏరుపొస్ళి పాన వీమున నేల బిగిసి గట్టివడిపోవును కాని దతణ జిల్లాల యందు వైత లు బోదెలవిధానము ననుసరించుటచేత

ఎనిమిదన(వకర ణము 167 నీటిముంపుచేత నయిరును నేలయు చెడీపోక పోవుటయీగాక నేలలో గల రోమకూావములవంటి రంధము.లగుండా. చెజుకు మొక॥-లకు పూర్తిగా సీరందును చెలుకు నాటినవ్వూకు వెళ్సైగు నీఓకి 'వెకతడి అనదరు నాటిన నూడన రోజునగాని అబుదవ రోజురగాని మరి వకసారి తడి పెట్టుదురు ఈ పు సాతడివెటువరక దివ్య మొక్క లు కొంచముగా పులుసువిరిగియుండును సిమ్ముఎ మరి వకన రి నీరికట్టు దురు దీసికి మొలకతడి అని అందురు వివగ్హట ములక ౫ చక్కగా మొక్క_లుకనబడు వజకును వానలు లేకపోయిన వత్సమ న వారము నకు ఒకదఫా చొవ్వున తడిసి తడియవట్లు " నీరువట్ట చుంచెదరు యొందుచేతనం యె ఇంకను కొన్ని రోజులు పెరిశన వయిరున “న్న 1 పాటి "లేతవయిరునకు నీరు యెక్కు వైనచో :వరుపు గలు/ంను మొల కలు చక్క-గా తల యెత్తిన పిమ్మట పూర్వమవళలె నీరు )శేమ ముగా "పెట్టరు అయితే నీరు వెట్టినన్వుడు నీకు పూ _ర్తిగా విడిచెదరు వయిరు వంటకువచ్చు నమయమనగా రూఘకూక మంత ఎను (ష్మీబవరి మార్చి) నీరుపారుదల శగుచు నగా నాలు % రో ఇలకు వజుకు నరుకుట (పారంభింతురనగా ఒక రడికగ్లైదరు ఇడి యు కటవటి తెడి దీనికే వంటకడి అనియు కో $ తడి అనియు అంకురు వయిరు కొంపెము జబ్బుస్థిశలో నున్నవమయమున నాలు గైదు మణు గుల గానుగపిండిని వదిన త్తి బరుప్రుల వచ్చి జేడన గలిఃి వదిరోజుల వరకు నొకగో౭ిలో నూరవిచ్చిన పిమ్మట సీకుపెట్టి నప్పుడు నీతో గూడ దీనిని విడిచెదరు. చెలుకువయిరునింం నీటి యెర్డడి కలిగిన వముమున బెల్లము గట్టివడదు

గొప్పతవ్వు పద్దఠి దవ్వ నాటిన $ మొదలు 15 రోజుల వరకు ఆ వ్వుడక్పుడు చిన్న తొళ్ళికతో నేలను వొంచము శేలికగా కదల ద్రవ్వు మండ

168 వ్యనసాయ"*"స్ర్ర చింతామణి వలెను కంభయు కందలి వనిముట్టునకు దోకుడుపారి అనియును అనంళ పురవు క? వజిల్లా లయందు వనిచేయువనిముట్టు మొన చేలిన వానపు తుకుకమాదిరిగాయుండును. దీనికి ఉల్లరి అనియున్ను అందు వ3 అంందు గోజులకు తరువాతకూడా మరియొక దఫా యావ నిముట్టుతో గదల (ద్ర వ్యెదరు తరువాత శెండవ లేక మూడవ మానముళో నాగలితోగాని లేక పాజతోగాని బోటె లను వీడదీసి మొక్క_ల -ముదళ్ళయందు మటిని పోసెదరు విమ్ముట మరిరొవక మగానము గలించిన తరువాత లోతుగా ఇలకొక వర్యా యము గొవ (తవ్విదరు ఈ రీతిగా ఇంచుమించు 5 6 దఫాలు గొవ్వ్యుతవ్వుకురు గొప్ప (తవ్వు తెరుణమునందు ెజుకు మొదళ్ళ చుట్టు $వుండెడు యెక్కువ గానున్న మొక్కలను లాగివేయుదురు చుట్టుట రౌసమును నాటు విధము

వటువు గడిలవై న ఆకులను చుట్టుటచేతను కలిగదడు లాభ మును గురిం?) యిగివర శే వివరింవబడినది ఇప్పుడు యీపని యీ బుతు ఏలో శేయుటుచిత-కూ. వివరించెదను విత్తనము నాటిన కౌట్లవ మాన ములలో చె శుకు కజ్దబలముగా వచ్చియున్న వతయమున శకులను చు! ఫైట (సారంశం చదరు నాలుగు కణుపులకు తక్కువగా కరిగిన కోజ్తిలను అకులు చుట్ట నక్క_ర లేదు. బలముగా నిక్క బొడుళు కొని యుం/ఏ కజ్జల ఆకులను తవ్చముగళా వాని కన్నిటికి తీగె చుట్టుకొరినట్ట్లు వైన ఎంచి [కిందవజకును జుట్టుకొనివచ్చి అడు ఉన కక ముడివేనెవరు ఈవిధముగా యకరము పొలము ెటు నను శపట్టుటన 80 40 మంది కూలీలు అవునరమైయుండును యిదవ నూ నము 50దు వెదుకు వానమును నాకెదరు నందియాల కొలూ శా యఎ౦దు యొనివిది మొదలు వది అడుగుల పొడవుగల

(22) ఎనీమిదన [వకర ణము 100 "వెదురు వానము.ను నాటి వానికి అడ్డముగా అంతకింకె నన్నముగా నుండు కర్రలను మొత్సమునవ రెండు నిలువు కజ్ఞలకు మూదేసి అడ్డకజ్ఞలుండు నాగునకట్టుదురు ని ఐవు కజ్ఞలకు బడి తెంఎనియు అడ్డ కజ్ఞలను నెముశులనియును చేర్లుగ- వు అడ్డముగా కట్టిన 'వెదుళ్ళు లిం ఆడుగుల పొడవుయి డును మొత్తంమైన నాలుగుబ-డ్ల నిలువులును నాలుసు బండ్ల అడ్డ వెదుళ్ళును ఒక యగరమునకు నరివడును ఈ యెకమిదిబ స్ల వెదుళ్ళును ఇంచు మించూా గుశ0-0-0 లుండును ఈ కజ్ఞలు ఫ్‌ యేండ్ల వరకు నరుకశా నాటుటకు వనికివచ్చును "రెం డవ దఫా చుక్తైదు చుట్టున సంెళ్ళు అని అందురు ఈ రెండు చుట్లునుగాక నలలోజులపు ఒకధఫా చొవ్వూన అవునరమును బట్టి ఆకును చువుచుంచురుు ఈ విధముగా జుట్టు నప్పుడు (వక(-నుండె మొక్కలను గలుపును చ్చుైమ్మైనకు 'ెళ్ళగించి పార వేయుటకు బజగుగానుండుశ చెలుకు పైరు కోయ్యుకమము

చవిటి పొారగల భూములయ దు యీ తోటలు మిగతా భూములయ-దలి తోటలకన్న ఒకటి 0డు నెలలు ముం-చుగచే అనగా వాటిన తొమ్మిదవ జెలలోగాని లేక వదియవమానము నందుగాని నరుకవలను ఆవకారముగా నరుకని వకీమున కజ్తలు గడుసు బారి పోవును తోటభూములలోని చెజుకులు బంకమటి నేల లలోని వానికన్న 15 కోజులు ముందరగానే కోతకు వచ్చును నాటిన తోట కన్నను కాగ్చితోట (అనగాపిలకతోట) తొందరగా కోతకువచ్చును. వంటకు సిద్ధము గాయున్న తోట తెగులు తగిలిన వతమున దాసిని తొంధరగా నరికి సామ్‌ చేసికొనవల యును కజ్జ లను తినుటకు బజారునందు అమ్ముకము చేయదలచిన వశమున

70 వ్యవసాయశాన్ర్ర చింతామణి వానిని బెల్ల ముచేయ నిశ్చియింవబడిన తోటకు ఒళటి రెండు నూన ములకు మందరగానే నరకవలెను అందుచేతనే నంద్యాల కొనగి రాయలచెగవు మొదలగు (వ చేశములయందు యెనిమిదవవ మాన మున గజ్జలనుకోసి తినుట కొజకు అమ్మ్లదురు తినుటకై నను "ెల ముచేయుటకే నను మొవ్వుడు యొంతకావలయునో అంతకళ్నవ అుక్క వగా నరకకూడదు హోనవేటయందు వి త్తనము నిమిత్తము అవునరమగు కజ్ఞలను వేళ్ళతో సహితముగా లాగ్గివేశురు. కాని నరుకరు చెటుకులను నరుకుటకు వనిముట్లు అనేకరకములుగా నుండును వానిలో వరి మొదలగువాటిని కోయుటకు వనికివచ్చు కొడవలి సామాన్యమైన వనిముట్టు చపెజటుకుయొక్క మొదటి కణుపులు మిగుల తీపిగలవగుటనలన కజ్జయావత్తు మొదలువరకు నరకవలసి వచ్చినవతుమ న గడ్డి చెక్కుటన వనికివ చ్చు చెక్కుడు పారలో చెలుకును భూమికోనమముగా నరుకవచ్చును మకునటి సంవత్పరమునందు తోటనుకాల్చి లోటగా విడువదలచిన వశమున ఒక అడుగు పొడుగున మొదలువిడిచి కజ్జలను నరుకవ లను సామాన్యముగా నాలుగువ దల చతురపు గజములు భూమియందు గల కజ్ఞంను ఒక మగమవిమీయును ఇద్దరు అఆడవాండ్రును కఅసి చజుక3ును నరికి సారుగునుతీసి గానుగ ఆడుఓకు తయారుగా నుంచ గలరు వరికినతోడచే కజలను గానుగాడక పోయినవతమున పులిసి చెడిపోవును హోనవేట కడవజిల్లాలయందు తెల్ల చెజకును 28 నెలల వజ*ను నరుకకుండ నిలవయుంచిన వతషమందు నిన్ను నెయుచున్నది చెజకు. వెన్ను వేసినచో ఆ కల్తగట్టిపడిపోయి. దాని రసమువల్ల బెల్లము. యెంతమా(తము దిగుబడి రాదు కాబట్టి వెన్ను వేయు చున్నట్టి చెజకుతోటను పాధ్యమగునంత తొందరగా నజుకుట నుంచిది. చెజకు చిపరనుండు అకులు వండివోవుటకు (వారంభము

ఎనిమిదవ [వశరణము 171 కాగానే కోతకు సి్భముగా నున్నదని తెలిసికొనవలెను కొందరు "తెలిసిన నచు ఎ ) ౨ గడలనుకోసి నమలిచూచి వాటియొక్క రనము తీపిని బట్టి తమ ెటకు కోయుటన సిస్థముగా నున్నదని లెలి%ి కొనెదరు తగిన తరుణమునకు కోయుటకు ఏఎుకాని వతమున యొ-డలచేత రనము ఇ]రిపోయి బెల్లము తగ్గుట యేగాక తీపిపూడా తగ్గిపోవును డిశంబరు మొదలు ఫి(బవరి నరకు చెణుకు కోయుటకు అనుకూలమెన లేరుణము. ఓక వేళ ఆలశ్యముగా నాటుటచేతనుగాని వానలు అధికముగా కురియుటవచేేసనుగాని యీనమయమ దు మొల కలు వచ్చగాను-డి బలముగానున్నట్లు గినబడిన వయమునగాని 15 రోజులు మొదలు కొని నెందినములవరకు కోయుటకు నుపేషీంవ వచ్చును

చెబుకు గానుగ విధము చెలుకునుండి నమ. తీయుటకు అనేక రకముల గానుగలున్నవి గిలకలు బిస్తా (0 1820) వెటసుగానుగ వలన నూటికి 58 వంతుల రనమువచ్చును దీని ఖరీదు ఇంచుమించుగా రు 80-0-0 వుండును

ళ్శ చయం ఇ పం లం ల ను న.

ఓట | హ్‌? / 11 క డ్‌

య టట. (1!

|, ప న క సగ!

'| ఈ (గ్‌ా వ! 1 డా న్‌్‌ వ్‌ బా. _ న పం న జ్‌ హు రు...

న ర నార ర స ల. శ్‌ శం కా నా ట్య ల! ర నా. నా ర రాదన్న తనా నద క కాలో ర టిం హాం | న బైశఈమా్తాను యమా పళ్లే త తీ ఇచే మూడుగిలకల్నదైన వతమునరు 100-0-0 ఖరీదు యుండును వంజూబులోయున్న నావాన్‌ (1111) వట్నమందు తయారు

న్నే /9 వ్యవసాయశాన్ర్ర చింతామగే చేయబడి వశ్చిమో_త్తరవరళణాలుు. డిఫ్యూటి టైరక్షరు అఫ్‌ అగి క ల్చెరుగానున్న సయ్యద్‌ మసావిద్‌ పాది గారిచే గెనిపెట్టబడీన సుల్గాను చెజన గానుగ (శ్రీయుక మునగాల రాజూగారి చెజుకు తోటయందు 2 న నన్పృగము ఎ నవిచేయుచున్నది సామాన్యమగు వెటుకురసము దీయుటకు కనిమ్టెర యంత చులయందు ఇంగ సుంభ మైసదియు రనము యెష్క-నవచ్చునదియుకు మూవ॥ టిలేదు. దీనిని (వివుటకు ఒక యొద్దుగాని ఇద్దరు మనుషులుగాని నరివడును నూటికి 75 పాళ్ళ రనము యీ వనిముట్టుచేశత ఏిరాటంకముగా తీసు కొనవచ్చును దీని విషయమై వెన్నవట్నపు సెల్‌ అగికల్‌ చర్‌ కమిటీవారు కూడా అమోదించినారు ఇదియుకు కాళ అనిరియంత మ లచేత వనిచేయు ముఏి రక.౫౩లగానుగలు చాలాగలవు కాని అవి సామాన్య పు ఆ శల శక్తికి అధికమ%టచేశ చాని విషయమై (వామనవనరములేదు ఆఫిరియగ్మతముల నువయోగవర చాకొనినను యెడ్రచేత లాగించినను మనుష్యుల చేత త్రిప్పించినను గానుగ యెవ్వు డును నెమ్మదిగా నడుపవ లెను గాని అొచేళముగాతిరిగిన వో చెజటకు గడ నుండి రనము సంపూ ర్హముగా రాదు బెల్లము తయారుచేయు శమము చెరకు రనము గానుగనుంచి వచ్చునవూూడే కుండల యందు

బట్టుముకు అఆరసముకు బాగుగా వగియగట్టి ెద్దకాగులో బోసి (శ్రిందమంట చేసెదరు. రనము పొంగేనమయమునందు వైన నుకు గులు కట్టినట్ల్టుయుందును అప్వూకు చెరకు మిడ్డి పైకి లేలును ఆ మకి లిని జ్యాగ్త గాతీసి వేయుదురు ఆవిధముగా నాలుగు సార్లు పొంగు వచ్చిన పిదప శువ్పెడు నడగట్టి సుభవరచిన సున్నము ఒకకుండెడు పాకమునకు 'పవ్పెకు వంతున కలిపి కలియబెన్లైదరు మేలైన పాకమునకు తయారు ఆయిన బెల్లము "ండురోజుల కే అచ్చులళో

ఎనిమిదవ వకరణము క్షే నుంచి. తే[కగా నూనచ్చును. నరియగు పాకమునకు రాని బెల్లము జిగురుమూదిరిగా నంటుకెనియు డును మొత్తమునకు "బెల్ల మును తయారు చేయు విధమును (గ ధమును చదివి చేయుట (వశీ_న్తముకాదు ఈ బెల్ల పు పవియుందు పూర్ణ మెన అనుభవ వశాలులయొక్క- నలహాను అనుసరించి చేయుట ను వితిము చెబుకుగింజ ౫ చెజటకారు. ంజఎబండగు డవోవు కొగ్ని చెజకుగడలకు చివర వెన్నువేసి కొంచెముగా. గింజలు కూడ యుండును అటు లున్న యీ గిండలు అగ్నియు మొంచునవి కావు ఒక వేళ మొల చినను మొక్క లు ఇఛేది చియుుడును ఒోవ్వడు కొద్ది కాలము నే చచ్చిపోవ్తను సన్ను క-జలు రాఎంకమునుషు కోయుట వాలా వయానగానుండను. ఇ-దుచేత ఎన చేశ అునందలి సామాన్య ముగా చెజుక తుంటలనే విత్తనమనకు వి యూగి తురు ఇదిమిగుల (వళ _న్తము భూమికి లడుసభాగమున కసలకరాయి వుండీ వైన బంక మి పొంగల భూమి విచాకువెకుచఎ మిసు )ేష్టమెనది మథుర లు రాం ఇ జిల్లాలో నున్న దింది"ల్‌ దగ్గరగల భూమి బూదెక గు మట్రిగాని ౬౮ ౧ అటు యెజ్ఞగుట్టిపార గావి గలిషవు డి మైవ వాసిన భూమివలె యుండును

• న్‌ యందు |వత్వక యు 0 కస్త *ఇీచాపరి జిల్లాలయందు (ట్ర తే ము జండ మట్టిగల లంకె న్‌ నా ల ఇ. క్‌ భూములే పొగాకవంటకు మృేలెనవిగా యన్నుచున్నాను అప్తా జిల్లాయంకు పాటిమట్టి గలి%న (వ టీశనమలో వింవి+ా పొళాకుపెకు మట్‌ యు వూ. చేయుచున్నారు వాల్మావ శీర ఇ లంచ ఉప్వుటి నూయముల నహాయ మువ పరబ పొగాస మంచి రుచిగ దిగా యెస్నేచున్నాసశ దిం%ి

గలు (పాాేమున ల పలు సెప్పె బసు కోపు ఛారృమును ఎకవంట ళా వానా

1?క్య వ్యవసాయ శా్ర్ర చింళతామణే వండించుకొని పొగాకుమై రును ఆండవవంటగా చేయుదురు ముం దుగా సజ్జలు వండించిన పిమ్ముట పా శాకువైైరు చేసినయెడల విశేవ ముగా వండును గాని ముందుగా జొన్న సైరు వేసినపిమ్ముట వపూగాకు వేసిన అంత యెక్కువగా వండదు. పొలమును సెష్చెంబకు నలలో దున్నెదరు దుక్ని రమారమి క్‌ అంగుళములు లోతు తెగునట్లున్ను గెడ్డలు నలిగిపొడియకునట్లన్ను 8 వర్యా క ములుదు న్నెదరు వర్ష ను వడినతోడ నే దుక్కు. దున్నినయెకల మట్టిముద్దలుగా కట్టును గనుక వర్షము కురవగా నే దున్నరాదు "పెంట కట్టు వధము దిండినల్లు (ప్రాంతమందు థాన్యపువంటను కోననతోడనే భూమియందు ఒక సెలవరకుగాని అరు వారములుగాని 'వతిరాత్రి యందు గొ జ్రైలమంద ఎను బరుండ చేసెదరు వె టనే భూమినిదున్నక యీ జంచువృలమయొక్క. యెరువును చాలారోజలు ఎండనిచ్చుటచేత దానిలోనున్న మౌోరము యావత్తువోయి యెకువు ఉపయోగముా నుండదు భూమివిపొడవుగల చీలికవలె మళ్ళను చేసి మంచకటి మేక యొరువును వెంటనే న్నినయెశల యెకువుయొక్క మోంయ్‌ ఇడిపోదు (గామములలోని చెత్త బూ*దె. మొవలప వాసిని కూడా భూమిబలముోరకు వెంఓటను ఎకువుగా నువయోగింతురు నారుమడిచేయు పద్ధతి నారుమడికొరకు చాల్మాశద్ధగా చేయకు అవి 5 అడుగుల పొడవును 6 అడుగుల వెడల్పున గలదిగానుండును అవి వర్షిము నకు తడిసి యెండకుయె-డి. గాలి! వకుగ్రయుండును. పెంటగిట్టిన యొడల హపెధిపురుగులు చేరునని విశేషి-చి వెంటగట్టరు విత్తులనో చల్లి ముట్టి చేత కప్పి వీయుదురు పిమ్మట ఒకసీటి కాలువను (ద్రవ్వినీరు

ఎనిమిదవ [వకరణము 115 దరు ఇందుచేత నీకు (వవహించు (వచేశమందున్న విత్తన ములు కొట్టుకొనిపోవుట3 లదు మొక్కలు అక్క_-డ మొలవవు న్‌ు ిట్టినతరుహాత భూమి గడ్డ కట్టివోవును కాబట్టి 'మొక్కఒలు బలముగా 'మయొదుగక ఛాలా మొక్కలు వాడిపోవుట యు. కలుగు గుండును ఈ యిబ్బంకులు క లుగకుండుటకు నారుమళ్ళు 1ఎ అడుగుల పొడవును తీ అడుగుల వెడల్చును గలగా తయారు చేయవలెను ఒళకయకరము నకు. ఇటువంటి నారుమళ్ళు 14 నరివడును ఇంతేగాక వీలుగా నున్నచో నారుమళ్ళకు యొండతగుల సనీయక మిగతా భూమి కంయె నారుమళ్ళకు కొంచెము మెరక చేసి వతి మడి చుట్టను నీటి కాలువలను త్రవ్వి నిండుగా నీరు వెట్టుచుండన లెను విత్తనమ.లను చల్లి నవిమ్ముట నారుమళ్ళకు వీటి చిలుగుడుతో సీరుజల్లుటయు అడుగు భూమి లేమగానుండుటకై మళ్ళచుట్టు (్రవ్వియుంచిన శాలువల నిండుగా నీరు "పెట్టుచుండవ లెను నారుమళ్ళకు బూడీదెను బాగా మాగినటునంటి పె-టను వేయనలెను ఒయకరము భూమి నాటు టకు నాలుగు వెద్ద మిల్లి గరకెల విత్తనములు నరిపోవును

నాటుచేయు విధానము

నారు మొలకలెత్తిన 6 7? వారమలక మూడు అకులు వేయును అవ్పటికి ఆకులు 8 4ఉ అంగుళముల పొడవగును కాబట్టి నాటుటకు అనుకూలముగా నుండును నారునాటుబపశకు తయారుగా నున్నవ్పుడు నదయమున నారుమళ్ళ] సీకువ్మ్త్‌ నారుదీ* సాయం కాలము నాటవలెను నారు నాటకమునుపు భూమినిబాసుగాదున్ని బోదులు తయారు చేయవలెను నీర పెట్టి బోదుల్మవక్కను నారు నాటఎలెన బోదులు ఆరెండు అకుగుల చొవ్వున యొడముగాను మొక్కఒలు ఒకదానికి మరిజకటి 15 18 వంగుళముల యెడమ గాను

176 వ్యవసా క శాశ్ర చింళామణీ వాళ్ళుగా నాటవపను నధ్న నొమ్ములు "వేకుకుండా. అకులు చక్కగాయెదుగుటకు విశాలముగా యుండును నీరుపెట్టు విధము

నాటు వేసినవిమ్మ" ఎవ్వుడైనను గోజువిడచి రోజు'మ్మ్టోనవ్వ టికి మూడుగోజలవరకు వతియుదయమున సీరుపెటవ లేను అటుపైని తవ్యాటమువెట్టువరను మూక.దినవ లకొక దఫాయున్ను అటు తరు వాత దినమువిడచి దినమును. నీరు కట్టుచుండవ లెను నాటు "వేసిన వ్‌గ్తట కలుపుమొక్క-లు. విరివిగా మొలచును కాని నాటువేసిన మూడువారములు 'సెరిగినవిమ్మ పావటతోలుగుకు నాటు వేసీన ర్‌ 6 వారములక గడ్డలను మమ్ము ఎతో చితుకనొన్సైదరు వైన వుండేమన్న పొడిశాను మెత్తి”ను ఉండవలెను ఇది ఒక చాలు విడచి మరినకభాలు నీకిపెట్టి పాప తోలుటవలన గలుగును ఈ తారణముచేత నీకు తెకలవగా వట్టటయున్నూ గడ్డకట్టిన మన్ను పొడిగానగుటకున్నూ అనుకూలమైన వద్ధతి

దిండిగల్లులో చేయువిధానము

కొన్నిపా సమ లయంగ మొదతి తవ్య్వాటము 'వెట్టుటకు "5 డుడినముల1ు (క్రిత మే పొగ మొో్క- ఎకు ఉడసీళ్ళు వోయుదురు వచ్చి పేడ అంశకుము * బే జా్యాగత్త చేసి సీకి కాలువవద్ద నిలవచేసీ చేలప మోటనీరునోజే సమయఎ. న అపేడను భీతులళో విసిక్సి కలుపుగురు ఈ వశాారుూ. వేకనీరుపెటటుట (వేదనందూరులో) గాక ఇంక యెక్కకను సయాదరెగా చేయకు పొ శాకు కోయక (క్రితము ఉపసీరు 2 8 సార్టు "పెస్టైదగ “ఎుక్కలు తలలు్యత్రుంది "వేయక పూర్వము రెడు. ర్యాయములును నోయక పూర్వము బహు అరు దుగా మూడుసార్లును పేడనీరువెశ్తువరు పెగమొక్క 22 8 అడు

(2% ఎనిమిదవ[వకరణము శ77 గులు ఎదిగినవీమ్ముట గలవేయకమునుపు తలలు (తుంచెదరు అవ్చ టిక మొక్క-లు 2 నెలలు పొలములోపెరిగి 9 మొదలు 19 ఆకుల ప.కు వేయును (తుంచి వేసినతిలలు దూరము పార వేయుదురు ఆతలలు ఎక్కు.వజిగురుగ”" నుండుటవే3 అవి అకులమిద పడిన యెడల అకులు కుళ్ళిపోవును 'మొక్క_ అంత కురచగా నున్నవ్వుడు తలలు (తుంచుటచేత అకులు వారుగాను వెడన్నుా-ను యెదుగును చెట్టు "వెరిగినవిర్చుట తలలు (తుంచుటకం కు పొట్టిగానున్నవ్వుడే తుం చిన వతువము న అకుబరువు యెక్కువతూగును అకునకు పురుగువ నే యడల ఆపురుగులను చంవెదరు ఫొలమ.లోనికి కోళ్ళనుతోలినచో అవి పురుగులను లినివేయును

పాగయొక్క-లు 90 మొదలు 160 రోజులకువండును అకుగు అకులమిోద కొంచెముగా పొడలుకనిపించినచో సుమారు సాయం కొౌలము 5 గంటల నమయమున ఆ మొక్కలను భూమిమిద కంట నూ కోసివేయుదురు ఆకులు బలవపురంగున ము! గ్య కుస్నూ వసిమిరంగుకున్నూ తిరిగింవ్వుడు యో 1 వండినట్టు తెలిసికొందురు అకులు సాధా | రణముగా జిగురుగలిగి తలలు వంగును

అవ్వుడు 'రా్రివేళయందు వాట్నివైన మం | చును హారనిచ్చి తెల్లవారు రూమున

వాటిని పోగుచేసి మొదళ్ళు వెలువలకును కొనలు లోవలకున్ను యుండులాగున ఆరెండుఅడుగుల గుడని మండిగలు (ొశెెందరు ఆ మండిగ గోపురమువలె కొన దేలి యుండును యీ మండిగలపెని పొగాకతుక్కుగాని చెత్తగాని కవి కువ్చ వేసినవిమ్ముట, మూడ్తవ రోజు సాయంకాలమువరకు మండిగ నూడదీయరు అవ్వుడు-మొక్షం లను కొంతకేపు ధూమిపైన ఆరనిచ్చి విమ్ముట అడ్డముగా ఇడ

178 న్యవసాయశా్ర్ర చింళతామణే (రట దంజెములుకట్టి దగ్గర దగ్గరగా అదం జెములవైస్‌ అర బెట్టు బరు విమ్మట 15 మొదలు 20 రోజులవరకు ఆకువదునుచేయుచురు ౨వ్వుడు రంగుమడ్డి యర సపుగాను వనసుఖువర్షముగాను అకువచ్చ గాను ఉండును అకులు బక్తుగా వేసినవ్వుడు నలుపురంగు గాను అడలు ంళ్ళినదిగాను ఉండును వర్ష ముకురిసిన యెడల రంగు చెడిపోయి దళ 3రి తగ్గిపోవును గాలియెక్కువగా కొట్టినయెడల అకులువండీ విరిగి పోవును ఆకులు కాడలు బాగుగా నెండినయెకడల కొమ్ములు వచ్చివిగా నున్నను మొక్క-లను [క్రిందకుదీసి ఒకడానిరూద మరికకటి వడుగు 'పేకగా అనగా అడ్డముగాను. నిలువుగాను వేసి నలుచదరయిగా మడిగ (దొశె-దకు ఈమడిగటు లెండు అడుగులుగాని అంతకు యెొష్కవగా గాని. యొత్తువుండును ఆకులను కొమ్మాలనుండి వీడ తీక.క గెడలమిదనుంచి తీసినట్లుగానే గుదులు గాదులుగా కై దరు ఈపని యు+వత్తు ఆ మెలత్తనిఎదునుగా నున్నవ్వుడే నుద యముపూట చేయుచుంగురు. ఈగుదులు రెండు రోజు కుగాని యూడుదినములగి గాని సూడతీపి తిరి? గుదులు ఇ" కకైదరు (కొత్త ముడెనుంచి నచన్చెసు వానన అనహ్యుక గ మైనదిగా నుండును చాలా జాగ్నత్తగా వవిచవేయనియెకల అక నల్లగాను బూజువట్టి వలచ కారి చెడిపోవును ఆకు నలుపురంగు వచ్చివవ్వుషు పులిసి తయా రుగా నుండును కాబట్టి కొబ్యిలనుండి (తుంచి 12మొదలు 2౨ఫానుల యొత్తుగలి%న 40 అకులు ఒకగుదిగా కట్టి దానిని మడ(దొక్కెందరు ఆకు ప లిసినవిమ్మట కొంచమ ది ర్రైగులు కొంచెముగా బెల్లపు నీరును చన్లై రు ఇందునల్ల అకు పుల్లనివానవ కొట్టుటయేగాక దళ నరిగా నున్నట్లు కనువించుటయు బెల్లపునీరు ఆకులలోని కినికినమూడు అది లేలిగా పాయవచ్చును కొంతకాలము పిమ్మట యుదిఉండదు

ఎనిమిదవ వకరణము 179 వైన (వాసిన విధమ న పాటువడిన యెడల యకరమునకు

800 మొదలు 1000 పొనుల పొగాకు తయారిగును

త్రి దాకతతీగ హాతుదీగ పొగాకు వంట వ డించే భూములయందుబా నా "వరుసను (డావతీగ చాలాకోజులుయుంజే వయిరుగనుక యీ వయిగుసకు తరుచుగా ఎరువు వేయుచుండవలను ఈ (దామ యస తీగలను నీడలంరుంబైనను వందిరి [కింద సూ శీ! గ నచు పెంచుదురు [దామతీగ కొమ్ములను కళ సం. ముక్క-లుగాకోసి నాటిన వయమున ఈ (1 లం యి లకే. వేళ్ళుపారి వెద్ద పెద్ద తీగలై న్న శమ వందిళ్ళవైకి అలునుకొనాను. ఈ (ద్రాడీ | లహ రడీ తీ*ల మొవట నిత్యమును తేమగా నుండు గే నటు చేజవనపను "గని వెటుమొదలు / ణా య

నందు వీరు వాలా కాలమువరి ౫) నిల గుంచకూడదు (దావతీగలు మూడు నంవత్సరమ. లకు కొం చమూ కాపుకాచి అముదన నంన త్సరను న విశేషము" కోయలు గాయుట మొదలికును ఒకనంవ రవ ఎది*న తీగయొక్క- నొమ్మలనుకోసి నారు మళ్ళయందు నాటినవవమువ చక్కగా నాటుకొనును తిసువాతె వీనిని తీసి పది అడుసుల యొపముగా వందిళ్ళ కి దరు నాకసెదరు ఇవి వెరి వందిళ్ళ మైకి (పామును దీనికి చేవలయొక్క ఎరువు మ-చిబలము కలుగ చేయును (దావతీనల మొదలుయందు తరుచుగా కదల (తవ్వ చి నుండవలెను మాగుశగా 1ళ్ళిన ఆకులయెరువుకూడా (దాతతీగలకు మేలు కలుగచేయును చేవలయెురకువును ఆకులయెురువ్టును కలిపి

180 వ్యవసాయశాన్ర్ర చింతామణి మొక్క లవేళ్ళు కనబడునట్టుగా (త్రవ్వినతరువాత యీ యొరువును వేసి సీరుక కైదరు (దావతీ* ఒకనంవత్సరము వెదిగినవిము నట వరా కాలము కాగానే తీగలయొక్క. అకు యావత్తు దూచి.వె చి. మొద లుననుండం కొమ్ముల నన్నిటిని పూర్తిగా క_త్తరించి. ఆ0డుమూడు కొమ్ములను మ్మాతము చివరనుం చెదరు కొమ్ములు వసుపురంగు రాగానే ఆకురాలిపోవు తరుణమున నీవని చేయుట నుచితము ఈ (వశారముగా కోయబడిన ఆకులను చెట్లమొదలున పాతుటచ్రాగుగా నువయోగించును చేవలయొక్క.. మొరున్సను "వేయునమయమున చెట్లమొదలున కొం చముగా కల్లును పోయుటచేత ఇవెట్లకు విశేప ముగా బలముశలుగును వండ్షగుత్తులను తొండలు ఉడుతలు వగైరా జంతువులు చేత నన్టమురాశండుటకు. గుత్తులకు గుడ్డనంచులు కశ్షై దరు వం-డ్హను మిక్కిలి వండకమునుజే కోసి గుత్తులుగా నికయిుచె దరు (దాతశీగ కావలసిన యొడల మ్మదాసుయందునున్న సెంటల్‌ ఎ్యగికల్‌ చర్‌ కంవెనీవార్కి (వాసిన వతమున మంచిరకముల (దాతతీగలు దొరకు (వచేశములు "తెలువబడును 4 తమల పొకులు ఫ్‌ న్ని / వరదల వల్ల (వమాదకరము 'లీనట్టియును ట్‌ స్‌ నన్హాకాలములో నీకు నిలువనట్టియు. చెరువులలో (| తిట్ట కనుపించు నేలవంటి నల్లనినేలలీవంఓ కు చాలా 1 | అనుకూలము. గానుండును ఒక నమయములో తమల జ న్‌ పాకులతీగ ఒం[డ్రుమట్టివంటి గరువృనేలలయందుకూడ (11 చక్క-గా. పెరుగును నేలయెత్తుగా నుండినను లేమ [1 నేలలో చాలారోజులు నిలువ వుందేదిగా చూడ | ళ వలయును

ఎనిమిద ((7కరి ణము 181 భూమిని తయాపచేసే విధఘు

తమలపాకుతోట వేయుటస రెటర్పర విన కేలయందు గల ఇకర మొక్కలను ఇెట్లను వేళ్ళతోకూడా తీఎవేయర లెను. తరు వాత నేలకి చుట్టును కంధకమును (తవ్వి తోఎవేయు నేలపైన ఆ (త్రవ్విన మట్టిని వేయ”“లఅను ఒంగా? ేశమునంకు రయితులు ఈ తమలపాకుతోట వేయదలచిన నేలు రొనిమిది అంగ ళముల లోతు వరకును బెల్లువిర చి ఆబెల్లుయ యగావత్తు బాగ గా ఏ డిలాగు చితుక నాళ్సైదరు. తిరువాత తోట మట్టునం గాలిని నియవగ ఎ కంప లను వేనెదరు అటుతరువాత ఇం మమిందగా 4] మగాళ్ళక ఒకటి వంతున మనిషియెత్తుగా నుండు ఇెనము.లను వరున?ా పాశ వాటి వెన జవప వట్ట నుగాని మరియె కవిధ ఏుగు చొవనుగాం) వేసి వందిళ్ళను వేయుదురు. పాతిన ఫానపు $రున మధ్య ఏ 6 అంగుళ దూరము చొవ్వున తమలపాకుతీగెను నరికి నా౭దరు ఈవి? ముగా నరికిన ముక్క_లు శెండు నంవతృరముఎకు ఎంచిన తీశెలనుండి మాత్రమే తీసుకొనవలెను లేక లేత లీగెవ కృ_లుపాతిన యెడ ) (బతు కవు ఈ వకారము నాటిన ఒక్కొ క్క_ మొగక్క_కు 5 లేక 6 కణు పులు వుండి 12 మొదలు 18 అంగ ళముు పావుగా నుండ కలను ఈవిధముగా నాటిన ముక్క_లలో ౫] లే! 8 కణుపులు నేలయందు నాటి మిగతా కణుపులు నేలవయి5 అను కొనులాగున వేయరలెను తరువాత వీనివయిన ఈతఆకులను 1 ప్పి శెళ్ళుపారి మొగ్గలనం వేసే వరకు నుదధయము సాయంకాలము ఏ గూడ సీర చల్లుచుండ 5లెను ఈతమలపాకుతోటలను మే నెల వందలు నవంఎరునె వరకు నాటు చునే యుందురు తమలపాకు తీగలను మందుగా నార మళ్ళ మందు నాటి తరువాత తీసి లోటలయందు పాతుటయు గూడ సగలదు

182 వసా యశ శ్ర చింతామణి మొక్క లు సాటుకుక్న పిర్కుట మొసళ్ళయందు మట్టిని "వేయుట ముఖ్య ౨వ్రనరము ఇందునుగురించి ర డు వరునలకును మధ్య ఒక చిన్ని టికా ఎవను తీసి; అందింగల్ల వచ్చిన మట్టిని మొక్కలకు మొదట వేయుదురు. ఈ విధింగా వేయుటవల్ల తీగల మొదట బోచెలు యే[్పడి వానిపగ్యను చెటుకలోటవలె బొజెలు యేర్చ - డును చెరువు లోదట్టు మ్టన్ని మయెండీపోయిన వశువ్రలయెరువున్ను పొడిగా తయారుచేసిన అవలయదపు పుచ్చును వేసి తవాట్వము బెట్టు చుంజెధరు వేసవిశాలము నందు తమలపాకు తోట యొండిపోకుండ నుండుక కు తరంచుగా నీరు కట్టుచుండన లెను "తెలుగు జిల్లాలయంచు ఈతీగలను నాటుటకు 6 కలలు ముందర గానే అవిసెచెట్లను వరుస లుగాచేసి రె0దువరుకలకును మధ్య ఒక వరున తమలపాకులతీ7లను పాతి తీగెలు (పాకుటకు (వే రంభము కాగానే యీ అవిసె వెట్లకు యొక్క చెదరు తీగ సు. లేతవిగానుండు సమయశ న చిట్లమాదన యొక్కుూటకు గారపావలత్‌ వాకి తలను చెట్లు కట్టుచుం డెదరు చలువడినము కును గాలి రాకుడునట్ల గా చేయు కును చాలా (వచేశ పలయ౦దు యీఃంవిసెశెట్ల నడునును అరటిచెట్లను గూడ నాపెదసు (ఉెవణవూనవంనంద నాటబడిన తోటలు సామాన్య ముగా కార్తీ! మానమునంవము మొదటితడన ఆలు ఇచ్చును తరు వాత సామా సము నలకు రెండు కోతలకు తక్కున గాకుండా కోయు+ఏనె రమందుప ఒక ంపకరము నేలవయిన వేశుబడిన తోటనుంచి నామా? నము సం కత్సరమునకు 80 00 000 ఆకులను కోయవ చ్చును ఒకసారి వేయఎడిన తోట శ సంవత్సరముల వర కును న తృ్లిగా ఫఎనాయము చచ్చును మిరియపు తీగెలను వయి -చేయు విధానమును తమలపాకు తీగలను వయియుచేయునిధా కమున్న ఒకటిగానేయుండును మిరియపు

ఎనిమిదవ వకగణయు 188 గెలలు తయారుకాగానే కోసి యుడక"ెట్టి కరువాా యొడలో నవా్ససగా 'యండ బెట్టినపిమ్ముట అమ్ముకము వేయుగుకు

4౬

ర. వంగతోట జారు ఆసియాఖండ మే ఈ నంగతోటకు దన్ముస్థా నమనిన్ని కొందరు అరేబియా బేశములో జన్ముస్థానమనిన్ని చెప్పుదురు. అది యెక్కడ జన్మించినను ఇవ్పూడు ఈ వంగవి_త్తనము మన పాందూ బేశ మునం దంతటను విజశేవముగా వండిం దబడుచున్నది రకముటల ళా వంగవయిరులో అనేకములైన రకములు [సర క న్స వీటిలో * ఇ ముగా పొ*వుగానుండు ళు సట గ నల్లని రంగుగలని ఒశ రకగకవమును పండముగా (ర్య (ల నుండి పెద్ద "కాయలు కొయునవి ఒక రగవనియు తను. ఆడు రకములు గలవు "పెరుచేయుపదతి రా ల మిరవతోటవమాదిరిగానే వంగతోటకుకూఢ చా వాదినములు లేమ నిలువగల నల్లభూములే (గ్రేస్టములైన వి నంగతోటకు [వల్యే కించి వయిరుచేయదలచినయడల యా వయిరుకకు ఎరుమెట్టుటకు తగినంత వనతిగల ఘాము) “*౨దు నాటవలయ ను మిరవళోట వలనే వంగతోటకుకూడా ముందుగానే మేనలయం.దు నారుము ళ్ళువేసి ఈ మళ్ళ-క ౦దు పూర్తిగా యొకువువెసి విత్తనములను ఒత్తుగా చల్లవలెను తరువాశ= ఆ మళ్ళపైన స్వల్ప ముగా మట్టిని జాకి ఉం రా ళు చల్లవలయును చిజెళోగావి కుడ గోగాని నీటిని చల్లన లెను కాలవ గుండా సీరుషెఫ్ట్‌ యడ విత్తనమ లన్నింయు ఒక్క (వ చేకుునకు కొట్టుకొనిపొవును అవ్వడు మొక్కలు నరిగావెంలవవ్ల వం'“నారు

186కీ వ్యవసాయశొ్ర్ర చింతామణి మొదలుకో ని 8 అంగుళముల యొుత్తునుండగా నే భూమియందు నాట వలయను నామా న్యముగా విత్తనములు చల్లిన 6 చారములకు

నాటుటకు అకుకూ )ముగా నారు తయారులగును

భూమిని తయారుచేయు విధము మిగ: చెట్లవ లెనే వంగ ఛట్లకుకూడ భూమియందు ముందు గానే మెరువునువై ఏ తరువాత 6 వాళ్ళు భూమిని దున్నెదరు తరు చాత ఘమూడకుగుల యొ కముగానుండునట్లు బోచలను చేయుదురు ఈ లో బెలవై స 'వెష్టరకపు మొక్కలు అయినయెడల మూడడుగుల యెడవుగానన్ను చిన్నఃణతి మొక్కలు అయినవతమున 2% అడు గుల డిరారములోన న్న గ మొక్కలను నాటవలను తరువాత కలుపుమొక్మ -లు లోవ్చట ఏ మిరవతోటకు నాగలితో దున్నిన [వకా నమే గున్నవ లెను తరువాత యకరమునకు 800 పౌొనుల చొవూన కముదపు పుచ్చును వై యొరువుగా వై చినవతీమున మిక్కి-లి (ేళ్టముగాన డున ఈ అముదపుపుచ్చును వంగ చెట్ల మొదట వేసి మట్టిశే క ఇవవె)ను లేక ఆముదపుపుచ్చునువేసిన తరుబాత వాగలికో ద న్నవ లెను వరువాత సీరుకట్టుటకొరకు మిరవతోటలకు చేసిన పద్ధరి? నే రంగ వె ట్లకుకూడ మళ్ళను తయారుచేయుదురు తొలక ఏలో కాటబకిన వుగతోట సామాన్యముగా అక్టోబరు నెల యందు కోత! శవచ్చును ఒలకరమైన భూములయందు పెరిగిన వంగ చెట్ల ాయలు అతి త్వర గా వండును కాబట్టి శాయలు ముదిరిన విమ్ముఓ "కండ దిన ములక మ యెక్కునవకాలము చెటయందు నిలవ నుంచకూడదు యెండుచేవలను ఒళ నోతియందు.వెచి కొద్దిరోజులు కుళ్ళనిచ్చి త[౦వాత నీయెపవ్రను వంగతోటకు వేసినయెడల చాలా అనుకూ లము గ ను దును మన హీందూ దేశమునందు అన్ని(వ చేశ ములయందున)ు వం” చెట్లను కూరనిమిత్తము వెశేమముగా పయిర

(24 ఎనిమిదవ[వకరణము 185 వేయుచున్నారు బంగాళా చేశమునందు ఉర్ల గడ్డలను వంకాయలను ముఖ్యమస కూరగాయలు గా వాడుచున్నారు కాబట్టి మన రాజ్యము నందు కూడా వంగతోటలను శ్రద్ధతో వయిరుచేయుట (శేయన్కర ముగా నుండును 6(మిరపప౦ట

సామాన్యముగా ఇవ్వుడు మన దేశమునందు వయిరు కాబడు చున్న మిరవన వయిరునకు జన్ల ్రస్థాగము అమెరికా'దేశము అనిన్ని అక్క_డనుంచి ఇవి పోర్చుగీసువారు హిందూ జీశమునకు తీసుకొని వచ్చినారనిన్ని కొ దరు శాస్త్రజ్ఞుల ఉద్లేఠము

భూములు

విశేషముగా వదును నిలవగానుండు ల్లోతెన నల్లభూమ ల యందు లేలికైన రకనులైనను సీటినదుపాయము చాగానున్న యెడల మిరవతోటలను వయిరు వెట్టవచ్చును ఉత్తరనర్కారులో నల్లభూములయం'ే మిరవతోటలు వయిరు చేయబడి వర్షాధారము వలననే వండుచున్నవి వర్షాకాః మురాగానే నారుమళ్ళను తయారు చేయుదురు ఈ నారుమళ్ళయందు మంచియెరువులనువోసి చక్కగా కదల్మతవ్విన తరువాత వి_త్తనములను చన్లెదరు. విత్తనములను చకా చల్లుటయీ (_కేస్టము. లేనియెడల త్వరగా నారు యెదిగి పోయి నాటువేయు నమయము రాకమునువే మ దిరిపోవును యక రము భూమికి నరిసడు నారునకు ఇంచుమించుగా కి పొనులవిత్త నములు సరిపోవును వి_త్తనములను చల్లినతోడనే వాటిపైన కొంచె ముగా మన్ను చల్లి తరువాత సీరు చల్లు చుండవ లెను మొక్క-లను వీచ్చుకలు మొదలగు వములు తినకుండుటకు ఈతమండలు మొద లైన దానిని నారుమళ్ళవై ని వేయుదురు మిరవనారు సామాన్య

186 వ్యవసాయశాస్రై చింతామణి ముగా 6 లేక 8 అంగుళములపొడవు వెరుగగానే నాటుటకు వీలుగా నుండును మిరవనారు 6 వారములకు నాటుటకు సిద్ధముగా చెరిగి యుండును పై రుచేయు విధానము

మిరవతోట వయిరు చేయబడు నేంను వన్హాకాలము రాగానే (ద్ధగా 6 వర్యాయములుగాని వీలు? నుండు నెడల అంతకుయెక్కు వగా గాని దున్నవలెను దుక్కు దున్నక మునుపే యకరమునకు శి0 బండ్ల మంచిరకము వశనువులయెకువును పొలమునందు వరచ వలెను నేలను యీవిధముగా దున్ని సిద్ధముచేసిన తోడనే బోచెలు తోటలు మొదలు పెట్టటలయును ఈ బో బెలకువుధ్య సామాన్య ముగా 18 అంగుళముల దూరముఉండును మిరవనారును ఆగష్ష నెలమొదలు "సెప్టెంబరు నెల మధ్యవరకు నాటుచునే యుందురు ముసురుూూనున్న గోజులు మిరవనారు నాటుటకు అనుకూలముగా నుండును అటువంటి రోజున నారునుతీసి నాలుగుమొక్క_లను ఒకకుదుటిలో నాటుదురు మొక్కలు నాటుకున్న తరువాతయావత్తూ తిరిిచూచి చచ్చిపోన మొక్కలకు బదులుగా (కొత్త మొక్కలను నాటవలెను మొక్కలు బాగా నాటుకొనిన తరువా కలుపు మొక్క_ఒలు పెరుగకుండు కొరకు నాగలితో పాటు చేయిటకు (పారం భిం చెదరు సీరుకట్టుటకు ఏీలుగానున్న యెడల వర్దాకాలము పూర్తి అవగానే మళ్ళను తయారుచేసి సీరుకట్టవ లెను వారమునకు ఒకతడి సరిపోవును మొక్క-లు నాటిన మూడవనెల అఖరునఎ కొంచెముగా కాయలు వండుట (పారంభమగును నీటివనతిచేత వయిరుచేయ బడిన తోటలు వరుసగా $ 6 మానవ లవరప కాయుచుంయిను సెవైంబరు అక్టోబరు నెలలలో మిరవతోటలకు యకర మునకు ఇంచు మించు 800 పొనుల ఆముదపు ఫుచ్చును వేసినచో తోట ఇంకను

ఎనిమిదవ వకరణము 187 కొన్ని మానములవంకును కాయుచునేయుండును కాయలువండు టకు (పారంభముకాగా వే [క్రింరాలి వడిపోవక మునుపే జూ త్తగా 'నేరించి కళ్ళము వై న వల్చగా నెండళలోయుదురు కాయలు బాగుగా 'యొండి. తరువాత వుదయమున వీఎని యెత్తి బస్తాలకు నింపెదరు కాయలు అన్నియు ఒకేసారి వండవు కాబట్టి వండినకాయలను వంటనే కోయుచుందురు

జాతిభలేదములు మిరవ చెట్లలలో అనేక రకములుగలవ్రు ఇవ్వుడు మనరాజ్య ములో వయికు కాబడుచున్న జామున్నియు కారమునకు వువయో గించునవి ఇవి గాకను బెంగుళూరులోనున్న కొందరు గింజలవరృ కులు కొన్ని కొ _త్తరకముల మిరవకాయలను తెప్పించు చున్నారు / అవి మనచేశపు కాయలవళలళె కారమునకు వ. వనికిరావు చూచుటమా[తము కశ్చర్యముగా షా (న నుండును. దీనిలో ముఖ్యమైన రకిములు ల న ల / ఏనుగుతొండపు మిివకాయలనిన్ని చీనా వట ( | దేశ వు రాక్షసి మిరవశాయలనిన్ని యెద్దు ల్‌ న. / ముక్కు. మిరవ కాయలనిన్ని వజవురాజసిన్ని (సీ 1 పిలువ బడుచున్నవి ఈజుతులలో విశేష (ల స ముగా గింజలుండవు ఇవి పొలములందు పయిరు వేయుటకు అనుకూలముగా నుండవు 7. గోగుపం౦ంట నోగులలో నారరతీయుట ఉవయోగించునది రెండురకములు ఉన్నవి. జఒకరకము నగోగుకాయలు పొడవుగాను రండవ రకము

88 వ్యవసాయశా(స్ర్ర చింతామణి న గోగుకాయలు గుండముగాను యుండును ఈ రెండు లగు జూళులుకూడా (వతిన-వత్సరము వయిరు చేయవలసి బి శ్గహా యుండును. ఈ గోగు మొక్కలు సాధారణముగా అయిదు అడుగులు లగాయతు వది అడుగుల పొడవు ళ్‌ న్‌ వరకు యదుగును గుండముగానుండు కాయలుగలది తరచుగా వంగ చేశమునందు బైరగుచున్నది. ఆరెండు ష్‌ గ మూడు అడుగుల లోతుగల సీరు నిలవయున్నను యా వంటకు అపాయములేదు రెండవ రకము గోగువంట సీరు నిలవయుండు (వ దేశములో అభివృద్ధి చెందవు బంగాళా -దేశ ములో మొదటిరకముమైరు చేయుటకు ఇదే ముఖ్యమైన కారణచు3 "రెండవరకము మెట్టభూములయందు కాసగా వైరుఅగును కాని మొదటిరకము నారకు ఖరీదు యెక్కువగావ . ను ఆశసవ చృనికాడ గలిగిన గోగునారకన్న యెకుపుకంగు కాడగల నారకు కిము తు తక్కువగా వచ్చును గోగుపైరగు భూమి వివరము గోగువపైరు సాధారణమ.గా అన్నివిధమ.లగు భూములయ.౦దు కూడా వైరగును మెరకభూలయందును మంచిరకము వల్ల ఫు "లీగడి భూములమయందు నయిశవము గోగువంట వైరగును జమ్ము భూములయందు ఇదిలాభ డదాయకమగువైరు ఇది అయిదుఅడుగుల లోతుగల నీరు నిలబడు భూములయంటైనను ఇది చాగుగావైర గును శేవలము ఉవ్వునేలయందు కూడా వైరు అగును బలకర మైన రేగడి నల యీ మైరునకు చాలాముఖ్యము. కాని కంకర నేలలయందును సున్నపు భూముల -కుందును గోగువై రు వనికిరాదు

ఎనిమిదవ "కరణము 189 గోగుపంటకు మార్చు వివరము భూములలో వైరు చేయబడ యిళ౭రమగ సనం ఎలవశ గోగు లకు కూడా సరియగు మార్పులుచే ముపర్థితి ర శులలోలేద కొని మెటభూమిములయందు శనగ క ది వెందలై నవి వండిశనళిరువాత గన రా నోగులు చాగుగా యెదుగును మెరక భూములయ దు వరివేసిన అనంతరము విరివిగా య గోగును వెరు వేయు*ంరు శీ వంటతరు చాత తిరిగి నోగువైరుచేయుట వింగుల నింద్యమైన కని కొన్న (వ దేశముః యందు జనుమును భూమళలోఃకి దున్ని గోగువంటవై రు చేయుదురు ఈపద్ధతి యవలుబనీయంము గోగు. ౦ట కోసినతె రువాత ఆ భూమియందు వరిమైరు చేయుట ఏ ఏల పను గోగుపంటకు భూమిని సిద్ధవమచేయు పడ్ధితి విశేషముగా నీరునిలవయుండు ల్ల పు వాములయంకుగో ఎపైరు వేయవలసినయెడల మూర్చి నెలలో విత్తుల కువయోగించుట ఏ శీత కాలము (పారంధముకాగానే భూఖుని డంన్నుట (ప్రా (౦ంభవుచేయ వలయును ఫ్మబపరి వార్చి నెలలలో ఏ_త్తనవబములను నమయమున అప్పటికవ్వూడే భూమినిదున్నుట మ చిపద్ధ3ెగా "మెన్న ఏడదు మధ్య బక వారము రోజులు గడువు వుండునట్ల అయిదు ఆరు వఫాలు అయినను భూమిని బాగుగా దున్నవలసిరపున్నరి లాషతెనమెత్తని దుక్కి-దున్నినయడల మైరునకు మంచి బలకశకరమ.గా వు డును కనుక భూమిపొడిగా చేయుట (వారంభించి ఈదిసారి దుక్కి-దున్నే నమ యమునందు కలుపు మొక్కలను యావళ్త తీసిచీయవ లెను )నిమిది సార్లు దుక్కిదున్నుట మిసల (శేయ న్మంరము గోగులకువేయు ఎరువు వివరము ఒండుమట్టి నిలబడు వల్ల పుఖగాముః కు ఎరువు అశృనరము లేదు కాని యితర నేలలయందు వళువ్రుల ఓడ శఛవమో గించుట వాలామం

190 వ్యవసా మశళాన్ర్ర చింతామణి చిది. కేటివర ౩ వరితులుచేయగా వేడ ఎరువు (శేష్టమైనది అనియు ఖరీదు శకక్కువ గల ఎరువు అనియ యొన్నుకొన బడినది బర్‌ డవాన్‌ -“జీశపు వ్యవనాయవరిత. స1యబ కీసభూములలో వన్నెండు నంవత్స రముల (కమ్వుకున వరితమల కల్ల యుకరమునకు సూటయాబది మణు గుల చఉేడయెరవుక శ్రనంద వలన మిగులలాభకారి అనియు యెము కలవపిండి అమ దపుపిడి సూలేశకారము మొదలగు యెకువులకన్న వేడయెకువు మంచిం"ని రుంచఒడినది. అయినను గోగువైరునకు యొంతఎరువు వేసిన ఆంత అ )వృద్ధి కా ఎదుగును ధనముగల వ్యసాయ చారులు వె 5వెనిన ఆపరువు ఎ కూడా వువయోగించిన మంచి లాభమ కలుగును 5యెరున్ర్చులు మూ క్రింద వాసిన విధముగా వాడ వచ్చున ఆముదఫష)పిండి యకరము 1కి 6 మణుగులు ఎముకల పొడి యకగరిము 1కి 8 మణుగులు సూేళారము యకరము 1కి 80 శేర్లు (డావక ములతే తయార చేసి | యకరము 1కి 13 మణుగులు యొముక లపొడి

కరివేసిన తరువాత ళోగులును గోగులు వేసిన తర్వాత వరిని యీ వాదిరిగ?" (వళినంవత్సరము "రెండునంటలను వండించుకొనుట మిగుల వాధళశాయకము లవ్సరు చేయునవ్వు డెల్ల భూమిని బలవరచ వలసి వన్నది యి (వశఇెరమ. చేయుటచేత మంచి లాభము కలుగున

గోగ విత్త ఎముల జ్యాగత చేయుట (విత్తరములను చల్లుట)

“ఫార్వ పువద్ధః గా వుగే? మువందు మార్చి నెల 15 తారీఖు

మొదలుకొని ఎవ్రియల్‌. నెలాఖరువరకు గోగువి త్తనములను చల్లు

ఎనిమిదవ (ప్రకర "ము శేరి 1 మందురు భూమి వాగుగాదిన్ని శు భముచీసిన రువాక యశరము 1కి మూడు లేక నాలుపన్మర శేర్గ గి జలవగకును చల్లదురు మరికొన్ని జిల్లాలలొ వన్నెండుశేర్లు కూడా చల్లుట వాం.కయున్నది యూ (వకారవు చల్లుచున్నవ్పూడు విత్తుల ఏ ఫొ డిమన్నుతో కలిపి చల్లుట సులభమైనవని అ (వకారముగా చల్లిన మడల పొల ములో ఎక్‌ వరియాయము దతణము. నుండి వుత్తరమువరపను రెండవ దఫా అడ్డచాలుగా తూర్పునుండి వడమరనరకు చల్లిన వత ఘన రత్తేన ములు వాగుగాకలియును ఇది గోగువైర నకు మిగు ముఖ్యము ఏ త్తనములను చల్లి నపిమ్మాట గొరు తొ లుటవలన ఏిత్తనములు బాగుగా మట్టితోకవ్పబడును చాళ్ళనదుకం తొమ్మిది అంగు ముల 'యొడమున్టుంచి. గింజలను గొతుకో ఎవచల్లుట మి పఉలమచిది విమ్ముట ఇది కలుఫతీయుటకు సులభముగా వుంకును మూ (కకార ముగావేయుట చాలా మంచిది నీటిముంపుగల కాములవో బరాన్‌ కాక్యా బొంగాయి అమోనియా వా5ావట్‌ బే వాళి అను జాతులలో యేజాతిగోగులనై నను పెరుచేంయవచ్చును యీ విత్తన ములు సీటిముంపు లేనటువంటి (వ దేశమ: [యంద వైతము ఉ "యో గించవచ్చును ఈ రకమల గోగునార త్క్కన అన్నిజ తులక న్నను మిక్కిలి (ైవమైంది మెటభూమ లకు ఆ పా కాట్‌నల్లా బాల్‌చి లాజి అను గోగులను వేయపలెను యీ జాతులయొగ నారవై వానివలె కిమ్ముతురాదు. విత్పనములను వేసిన మ్యట మొక్కకు మొక్క-కు మధ్య నాలుగు అంగుళముల దూకమైనరు వండుట మంచిది యీ మైనవాసిన ఫలు యీగకిము వి త్తనవఎలు కావలసి నను కలక త్తాగలోనున్న బంగాళా రాజధ నియొక్కం ర్యవసా యపు డై రక్టరుగారికి (వాసిన లభించును

192 వ్యవనే'యశాన్త్ర చింతామణి గోగుల ఏ పాటుచేయు విధము

వంగ దేశమ లో గోవి త్తనములు చల్లుటకును కలుపుతీయు టకును మధ్య యీ పెరువింద వేరుపాకేమియు చేయుట లేదు అయి వవ్చటి!వి వెబక్క. కటిన ఎమ్మట ఒక దఫా పొలమును కుళ్ళగించుట కేచితవలు శ వని /౦జలు వేసిన వది హేనురోజులకు (ప్రారంభించుట (శ్రేయక్కరవు. భూమిని వాన యొండ కారణము'చేత గడ్డకట్టు కేగడి-కలయ దు ఇది ముఖ్యావనరము గోగుెరులువుండె భూమి యందు కలు ఎమయొ%్కంలు వుండకూడదు గోగు మొక్కలు ముప్పా తికఅడ గుయెమ్తు వెరి గగా-క కలుపుతీయుటపారంభము చేయవలెను భూమియొ%్క పరి తినిబనె కలుపుతీయు సంఖ్యమారుచుండుమ కానీ "ఆరెండు మొదలు నాలుగుదిఫాలు నగకు కలుపుతీసిన యెడల సరి పోవును కల పుతీసిక పిమ్మట గోపమొగ్క-లన కొన్నిటిని తీసివేయ వలసిన అవ్ఫనకము కలుగును మొక్కలు జాగాదగ్గరగా వుండిన యొడల బలహీ*నముగా యెదుగును. మిగుల నెడముగానున్న వత మున కొమ్మ వేసి నారకరచగా వచ్చును మొక్కకు మొక్కకు మధ్యగా ముప్పాతికదూర ము ఉండిన వాలును ఈ్నపెరు నాలుగు నెలలుమ్మాత ము వుండును విత్తినమువేసన రోజునుబట్టి వైరుకోయ వలసిన నమరపము తెలింయును అయినవ్చటికి చెట్లు యొంతవరకు యొదిగినవిమ్మ ఎ కోయపలెకో అది అనుభవమువల్ల తెలిసికొన వల యును మిగు) మ. వీరియె డినవిమ్ముట కోయుట పనికిరాదు మిగుల ముదిరినపిమ్మ ఎ కోసిన వకమ న నీటియందు నానబెట్టు కాలము తగ్గిపోవ్రను "గాని నారమా (త్రము చిరుసుగావుండును "లేతవదును యందు కోసిన యెడల నార నిగనిగ మొెరయను కొని వంటతక్కు వగా వచ్చున నా? బలమాలేనిదిగా వుండును కాయలుకాయు నమ

(25 ఎనిమిదవ వకరణము 1103 యమున కోయుటనవుచివకు. గోగుమొక్క_లను కొడవలిళో నేలకు కొంచమువైగాకోసి గట్టలుగాకట్టి వాటిఆకులు రాలుటకు ండు రోజులు పొలమునంబే నిలవవుంచనలయును నాన పెట్టటకొరకు తీసి నవ్చుడు ఆకులను శరాలకొట్టి మొక్కల తలలను కొమ్ములు వేయు చోటును కోసి వేయవలయును తరువాత యీకట్టలు అన్నియు జక చోట కువ్చగా యీర్పర చవ ఎయాను గోగుకట్ట" నీటిలో నానవేయు విధము

ఈవిధముగా రెండుమరాకడు రోజులు పొలములో నిలవవుంచిన పిమ్మట ఈకట్టలను కువ్చలనుండి తీసుకుని నీజియందు. ఊరి పెట్టవా యును నీటియందు ఊరుటవలన యీచెట్లు కుళ్ళిపోయి మై నవుండెడి నార మెత్తబడి విడిపోవును మంచికంగుగల నార కావలసినయెడల శు భమ%స మంచినీటి శుందు ఊర బెట్టవలయును. పారుదలగావున్న నీటియందు నాన వేసిన యెోోల తొందరగా కుళ్ళదు మురికిగాన్ఫండే నీరు వనికిరాదు యెందువలన అనగా మురికినీరు అయినయడల దీని యొక్క_ మెరుపుపోయి బూడిదరంగు యేక్పడును ఉవ్వుసీటియందు కుళ్ళుట మిక్కి-లి అఆలన్యమయివోవును గనుక బహుస్వ్యల్పముగా (వవహించుచున్న సీళ్ళయందు యా కట్టలు నాన వేయట ఉత్త మము సాధారణముగా రయిళులు తమకు నమావమునందుగల యీ మురికినిటియందునో వఏనిని కుళ్ళ బెట్టి శరచుగా ఆ (వ ేశమునంబే కట్టలు నానవేయుద రు అందువల్ల నారయొక్క_ వర్షము చెడిపోయి ధరలు తక్క_వగా వచ్చుచుండును గనుక నిర్శల్వమెన మంచినీటి యందు గోగుకట్టలను కళ్ళ బెట్టు వలన నారశుధ ముగా తయారు అయి ఖరీదుయెక్కువ శావచ్చి రైతులకు మిక్కిలి లాభముగలు పను కట్టలు కుళ్ళ వెట్టినవ్వూడు కట్టలు "తేలిపోకుండా యిరువక్క లను కరలుపాతి మధ్యగా కట్టలు వేసి వాటివైన ఆకులు చెత్త వేసి ఆవైన

కే9శ్త వ్యవసాయశాన్ర్ర, చింతామణి బరువు పెట్టిన యెడల కట్టలుఅణగి చాగుగా “ళ్ళును కొందరు రయి తులు మట్టి బెడ్డలను బరువుగా పెట్టుదురు అందువలన మట్టికరగి సీకు మురికి అగును నార చెడిపోవును అందుకుగాను బరువైన కొయ్యలను గాని బల్లలుగాని వువయోగించుట (్రేష్టము 'మొక్క-ల యొక్క బరువును బట్టియు నేలయొక్క_ పరిస్థితిని బట్టియు శీతోన్ల స్థితిని బట్టియు కట్టలను ముంచవలసిన విధిమును బట్టియు యా కట్టలం వదిరోజులు మొదలుకొని నెలరోజులువరకు నీటియందు నాన వలసియున్నది కట్టలు నాన వేసిన ఒకటి రెండు వారములలో యెంత వరకు తయార్రైనదో వరీశ్సీంచుటకు కట్టలను వై కితీసి మాచుచు డ వలెను యెక్కువశకాలమ నీటిలో నాన బెట్టినయెడల నార నల్లబడి బలము తగ్గిపోవును అందువటన సులభముగా నారవిడిపోయి “చ్చు వరకు (శద్ధగా చూచుచుండవ లెను అవ్వుడు నమయము ననున రించి నోగుకట్టలు స్రైకితీనుకొని నారతీయుట [పారంభముచేయుట మం బిడి గోగునారతీయుట కడిగి ళభపరచుట

ఈవకారము నాని క భ్ళినతరువాత కొన్ని జిల్లాలయ ౦దు యీ కట్టలలోస కుళ్ళిన గో'ససకరలు వూడివచ్చుటకు బలమిోద వేసి వుతుకుదురు యీవిధముగా చేయట అనుకూలముగావ్రుండదు యెొందుచేత నవశా వుళుకుటవలన చిన్నిగోగు కరమ.క్క_లు నారలో చిక్కకొనివుండును దానివిషయమై తిరిగి అముక్క-ల నన్ని టిని యేరి తీయవలసి వచ్చును గనుక ఆ నాంను చేతితోనే వొలి చివయెవల నార ాగుగా వచ్చును యీవకారముగా తీసిన నాంను చేరితో పప్పెడు తీసుకొని ఒక్కవరియాయము నిటిమోిదనే విసిరి కొట్టవ లెను గోబనార యొవమూడును పరిశుద్ధమైన సీటియం చే కడిగి వుతికవలయును యిందు విమయమై రైతులు (రద్దెచేయుట

ఎనిమిదవ వకరణము 195 "లేచు దూర్మవేశమయినను మంచినీరు దొరకుస్థలమున కే గొని పోయి శుభము. గా వుతికిన నారను రెంకు మూకడరోజులుకాగుగా యెండ బెట్టిన వ్‌జట చక్కగా. కట్టలుగా కట్టి బజారునకు కొని పోయిన మంచిధర కలి* లాభము పొందగలరు 8.జనపనార ఈ జనవనారను ఇంగ్లీ షులో నన్‌ హేంప్‌ అనియును అరవభామలో పానభ్‌ అనిమయును వేగుున్నవి జనుమువైరును నారనిమి త్తము మన దేశస్థులు అనే (వచేశమ. లలో వైరుచేయు చున్నారు ఐగోపా చేశస్టులు జనుయు పైరును భూమిని బలవరచుట కొరకు పొలములో కబియదున్నుశున్నారు చన్నపురి రాజధాని యం-దుగల ఉత్తర నర్కారు రయితులకుగాగ ఇపర జిల్లాలయుందు వుండే "రె తులకు దీని వాడకము హవాగుగా తెలియకు జనువములో రెండు రకములు గలవు ఇద్ద* విశ్త్వమలు గలిగిన రకము నార నిమిత్తము తొలకరించగానే చల్లుదుగు చిన్న విత్తనములుగల రకము సాధారణముగా వరిపొలములో కోతఫోయు తరుణములో చల్లుటకు వపలయునన్ని విత్తవనముల సిమిత్తము చిన్న గింజలరకము తొలకరియందుకూడా చల్లుడురు యీ వైరునంం కాయలు మా[ళమీ కోసికొని మి లినది అంతయు. పొలములో యొరువు నిమిత్తము దున్ని వేయు మందు*% ఇ౧లేకాక కొన్ని నమయముల యందు తెగులువట్టిన జనుమువైరు పొలములో నత్తువ నిమి త్తము కలియ దున్నుదురు మరికొన్ని "తాలూ”కాలతకుందు చెజలబుకువంట మధ్యను చల్లి కొం$వరిుు యొదిగిన విమ్ముట ోసి చెజటుుతోట మొక్కల మొదట మట్టితో పూడ్చి వేయుదురు___ నార నిమిత్తము జూన్‌ నల (పాంతమునందు యశరమునకు 7/0 శేరు చొవ్వూన పెద్దగింజల రకము చల్లుదురు అగస్టునెల అఖరు

196 వ్యవసాయశాస్ర్ర చింతామణి నాటికి కాయలు కాయుచుండును అవ్వుడు కోయుటకు ముంచి తరుణ మని కోసిన తకువారత చివరభాగము నందుకూడా. 11 అడుగు కోసివేసి అఆ మెత్తగావుండు. ఫాగము వశువ్హలకు ఆహారముగా వినియోగిం చెదరు పిమ్ముట గుప్పెడు. గుప్పెడు మొక్క లను కట్టా కట్టి బుకదగావుండె నీటియందు వూరబెట్టి వైన మట్టితో కచ్చి వేయు దురు 5 6 రోజులలో బాగుగా వూరిన పిమ్మట వాటినిమై కిప్రీసి విరిగిన నారను త్రీయుదురు 20 చిన్నకట్టలనుంచి వలసిన నార ఒక కట్టగాకట్టి ఇటువంటి కట్టలను ండజేసి కట్టలుగా దీసుకొని లంశేలుగా కట్టి పందిరిమోద అర వేయుదురు నా" బాగుగా లేనియోల మంచి నీటితో కడిగి పరిశుభవరచి విమ్మట అరవేయుదుగు ఒక యకరము పొలములో వండిన వంటనుంచి ఒక పుట్టి వార దిగుబడి అవును పుట్టి అనగా అయిదున డలంచులు ఈవటవిెేవ లాభమః "లేకశవోయినవ్చటికి పొలము లకు నత్తువచేయు వైరు అని 'వెద్దలచే అంగీకరించ బడినది పళువులమేంకొరకు జనుముపంట తయారుచేయు విధానము వకువ్రలమేతనిమి త్తము జనుముమై రు వేయునవ్వూడు చిన్నగింజలు గల రికము జనుమును శితకాలములొ పెరు వేయవలెను గోదావరి కృృష్ణాజిల్లాలయందు వరివంట వండి తయారుఅయి $ లేక 8 రోజు లలో కోంలకు వచ్చునని తెలుసొోనగానే యీ వరిపైరునందు యకరముసకు 80 రతుల చొవ్వున జనవవి త్తనములను విచ్చలవిడగా చల్లుదురు యీ విత్తనముల చల్లు నమకమునందు పొలము చెమ్ముగావుండి మెత్తగా ఉండవలయును పొలమునందు నీరు వుండ రాదు వరివంట కోతకోయుటకు కొన్నికోజులు ముందూూనే నీరు )'సివేయు వాడుకగలదు ఇది జనుము చల్లుటకు మంచి అవకాశము

ఎనిమిద (కరణము 07 యీ జనవవిత్తన ప లను చల్లి యిరవై నాలుగు గం లలోనే మొలకలు వచ్చును జనుము మెంంకల 5 అంగుళంములు యొదిగి వుండు తరుణమునందు వరిపంటను కోసికేయుదురు జనవమెక్క-లు "తగవోకుండగ జనవ మొక్క_6€ యైన డి వ )వంటప కోముదు!3 యీ విధముగా కోయుటకు చాలా శన్టగా వుండుట మ చిది. ెండు నెలలకు జనవ వయికు క5ీఅడుబల "మెత్తు, రం మెదిగి పూత కట్టును మేవకొరకు యీ జనవ వయిగు కోయటకు బుదిగోం మంచి తరు ణము రెండు నెలల కంక అధి ము? యెకుగని వ్చిన యడల దీని దంటుయొక్క. సారను మ దిరి గోవును అనవ యమ లో వశువ్రలు దీనిని తిననేరవు ఒశకనమయములో తినినను జీర ముచేసికొన కాలవ గనుక ఆెండు నెలలు పగార్తికాక మున పే ౦బా జపము కంటను కోసి వేయుట ఉత్తమము యీ వముగను భూఎనుండ 4 5 అంగు ళములవై గాకోసి వరునలుగా పొలంలుమిోావ వేయ వలయును వారము రోజులు పొలముమివ బాగుగా రటండనిచ్చి పిష్ముట కట్టలుగా కట్టి తీసుకు వెళ్ళి వామి వనెదరు యీ వామిైన వఎగడ్డి ఎత్తుగా వేయ వలయును యీ వామివై నవడిన వర్ష నీరు జారిపోవుటకు యీ వామిని యేటవాలుగా వృంఫలాగున వేయవలయును యీ (వకా రముగా వామివేసిన యడల యొంకకును వర్ష వపునకునం జా గత్తగా వుండును యీ వామిలో 'యెంతమాళము నీరు వు డీనను చెడి పొవ్సను కాబట్టి వర్ష మునుండి యి జనుమును జ్మాగ త్త్‌గా చూచు చుండ వలయును జనుము కావ )౫సివవఇ,డు 2క వై పునుంవి తీసు కొని ఒక వశువునకు రోజునకు 7 రళిల చెవ్వూున మేకవేయ వచ్చును. దీని కో వాటు నరెగడ్డిని యితరిమ .లెన వోవ్చను కూడా వళువులకు చేయవచ్చును ఒక ఆపకరపు పొలములో జనుము చల్లిన యెడల ఒకటన్ను జనుము శయా5గను జనుము విలవలు

198 వ్యవసా కాస్త చింతామణి "మొదలై న కాయధాన్యములు వనురు "పెట్టిన రశుడల యిది మిక్కలి బలము కలుగ చేయు అహార మని యెంచవలెను యీ జనుముమైరు చేయుటకు విశేషించ శరీర వరి శమ డబ్బుఖర్బు వుండడు ఈ జనుము కంచర గాకిదలకను, జ్జములకు వచ్చిగడ్డికంక ఇది మ్మేలెన అవోరము గుక్టముల౦ం వచ్చిగడ్డితో నహివంగా యీ జనుముటాడా కలివి వువఠరరాగిం ఏ నయొడల మంచి బలమును కలిగిం చును భృష్ణా జిల్లాలే యి+* వయిరును మేవినయెడల విశేషముగా ఆవులు పాలుబముచ్చును అ౨ ఆ జిల్లాలోనివారు చెవ్వుచుందురు యూ జపము కంటవుడిన వామి" 1సి వశువ్పలను యీ పొలములోనే కట్టివేసి వుంచిన ౮ఏడల ఆ వశువులయొక్క_ మలమూ[తముతో యాభూమికి వంచి ₹మొర్నువె పాఎమునకు మిక్కలి బలము కలిగిం చును సరవలోటల $ నాట పావులు వేయుటకు కృష్ణా గోదావరి జిల్లాలవ రు కొలమ3లకు మూ “ధ్ధతిగా యెొకువు వేసి పొలమును బలము చేయు మన్నాకు మశ రావధానిలోని వరి వయిరు విశేషించి వండు జిల్లాః లోేవ్రండు యొడ్డుంలు ఆవ్సలు నానాటికి బలము తగ్గి పోవుట 3౨౦దరి! 'తెలిన వీషయమీ కనుక రయిళులు పూర్తిగా గద్ధ వశ్‌గాంచి వఘుశ్రలకు ఎలము కలిగించునట్టి చోళ్ళు జనుము మొదలె న వయిరులంఏ వేసి మేవ వీనిని అభివృద్ధి చేయవ లెను ఇట్టి బలముగల వశ వులు కలి/న ఇ₹కుడల మంచి అరకలతో శీలను వాగుగా లోల గా దున్నుఓటకు అవకాశముండును నేలను తర్చుగా లోతుగా దున్న నియె[ల వయిరులు ఇాగుగా వండవు ఇవ్పటికన్న వంటలు వాగు శా వప్రుడవలయునసి కోరికగల రయికులు వశువృల 'ఓేడను విడకలుచేసి గాల్చిశయకు డ పొలములోనే దున్ని వేయుట చాలా. కంచిడి పశువుల హోర నిమిత్తమును నేలలో దున్ని వేయ బడు వచ్చియెరువు నిమిత్తమును వే మబడిన పయికులకు గవర్న మెంటు

ఎనిమిదవ వకరణవము 199 వారికి అనెన్ఫెంటు చెల్లించ అవునరం లేదుగనుక యీ ఏ౨వయమును "తెలిసికొని రయికులు వారి భూఘులను వనుఖలను అి వృ ద్ధి చేసికొని మేలైన వయిరులను వెట్టి ఆనందించు ఎకు వయ శ్న్మము చే కుకపోయిన యడల అది రయిమల పొరవా పీ అని కెలికొన వలెను

౨ ఇరెేగేమన్‌ కాలవయందు నీరు వున్నయెడల యుండా ఇాలములో వెద్దగింజలుగల జనుమును వంంరువే రుట

మి కొన్ని్మవ దేశములయందు డిశంబరు3ల తకవాత నరి వంట కోతకోయుటకు మంచి తరుణసయు నుక ఆ నరకుయుణులో వరివంటను కోసికొని భూమిని "రెండుసార్లు కాగా కన్ని ఒకటి హాని రేండునెలలు భూమిని ఆరనిచ్చి యీ పొలవుంనంద నీరు "పెట్టక ఒక యకరమునరకు 4 రతుల "పెద్దన్టైజు జీనవగి జలను చల్లి దీనిమోాద మట్రివడుటకు భూమిని వైపైనదన్నన యున విమ్మట ఇరిగేవన్‌ కాలువనుంచి రెండు అంగుళముల నీరు వుండుళాగున నీరు ట్టవలెను

పిమ్మట పావట్టతొలి పొలమును చదురుచేతంవలరమును అటుకరువాత పొలములోని గనిమెను వి! గొట్టి పొలములోవున్న నీటిని యావత్తు బయటకు పోవునట్లు వేకవలయును. ఒకానొక నందర్భములో పొ ములోని నీరును అనవనరము?ా శీనీ వేయ * ఒక పాలమునందు వుండీస నిరును మరియొక పొలఃులలో కి వి నిచ్చి ఆపాలములోకూ+జా యీ మాదిరిగానే 3నుమువయి[ఏ వేరుబటకు ఉవ యోగవర చుకొనుటకు అనుకూలముగా వుండును ౦౫ా పొలము "రండవరోజున నే జనుము మొక్క మొలచు4 కుపారంభిం వి మూడవ రోజునకు మొక్క_లు మొలచును పివర్శుట ఏది లే వదిహేను రోజులకు ఒక సారి రండుదఫాొలు సీరుపెట్టవ లెను మొక్కలు యెంత

400 వ్యవహయ శా; చింతామణి మాలి ము ఇడిపో “ముం దే పొలములోనికి నీరుపెట్టవలయును. కాని సీరువి కిన కోడాక అనీటిని పొలము లో నుంచి తీసివేయాటకు [ప్రయ శ్నము చేయవలెన సీర వెట్టి వెంటనే నీరు తీసివేయుట చాలా మంచి3 సీ: పొఎములో ఒకరాతి మాతము నిలచివున్నను జనుము వంటపాడగును రెండు మానములు వరకు యూ వంట యదు (గానే దీనిని కోసి్‌్శ)'యుట మంచిది యింక యీ జనుము వయిర నకు యేవిధమగు వువచారములు చేయసక్కరయుండదు యీ రును కోసి వైనచెన్పీన (వకారము (శ్రద్ధగా వామి వేసి వర్ష మును గాని యెండగాని + గులనివ్యక జాగ త్తగా వుంచవలయిను యీ ఫయిరు కోలిసవచ్శే నమయమునకు ఆరు అడుగులు పెరిగి వుండుపవ ౦౮ జపము వయిరు ఒక యకరమునకు ఒకటన్ను చొవ్చ చేకూ గును యిది పశువులకు మేలైన ఆహారమని రయితులు

'లెలిసికొనవ”)ను

$ ఇానాళా లముకంచు పెద్ద గింజలు గల జనుము వంట వండిం+రు విధానము. - = గా కాలము (పారంభమవగానే భూమిని "రండు దఫాల 'ాపగా కన్ని ఒక యకరమునకు 14 చెన్నపురి మానిల విక్తనమ౭ను వల్లవలెను సామాన్యపు మెరక వయిరు లకు మగాదిరి?ానే విత్తనములు మట్టిలో కన్చబడుటకైై రండుదఫాలు వైవైగా దున్నవలయును తరువాత దీనిమాద పావటతోలి పొలమను న పము?గా చేయవలయును వయిన (వాసిన [వకారము గానే వయిరు యొది! విత్తనములు చల్లిన రండు మూనములశే కోత కోయు తరుణ మువచ్చును వన్షా కాలమునందు యీ వయిరును కోసి వామివేయుట 0 సాణ్యవడ కందున ఒక నెల పెరిగిన వయిరును అవ్వు డవ్వుదు కోసి ఎక రోజునకు ఒ"* వశువునకు 10 లగాయితు 15 రతుల వరకు సీత యవ మృను దీనితోపాటు యితరములగు చొవ్చను

(26) ఎనిమిదవ [వకర ణము ల కూడా వశళువులకు ఆహారముగా వేయుట మంచిది యీ జనుము మేత మేపిన వనువులను ఆ పొాలములయంచే కిట్టి యుంచిన యడల దీినివఎన మంచి యెకువు యేర్ప్చడగలదు మటీన్ని వళువులు తొక్కిన మొక్క_లు చొవ్చలతో నహితమూగ౫ మ-చి బలకర మైన యొరువులని 'కెలిసికొనవలయును చిక్కిపోయిన వశువ్చులక యీ వచ్చిచవొవ్చను వుషయోగించకూడదు. మూడు మాసము లు బాగుగాయొదిగి విశేష మయిన ఫూతపూచి కాయలు కాచిన మొక్కులను (వ ల్యేకించి యుండవిచ్చి కాయధాన్యమునుకొటై నూర్చినవ కారము యీమొక్క లను ొట్టివిత్తనముఎను వేకుపరచి జ్యాగ త్తృచేయవలెను యీపైరు నకు చీడవట్టినయెడల యీ పయిరును తోడనే భూమిలోనికి దున్ని 'వేయవలయును లేదా దీనిని కోసి యెరునున కు వుంచుకొస వలయును

యీ వయికశును సంవన్పెరము. వర్యంగము వయిరుచేయ వచ్చును కాబట్టి యెవరికి యెపుడు యేది అనుకూలమో అపుడు దీనిని వయికు చేయవచ్చును కాని చవిటి భూములయందు యీ వయిరు పెరుగదు సారముగల భూముల యందు బాగుగా వెళుగును యీ జనుము వయికువుండు భూములయందు విశేవము నీరు వుండ కూడదు జనవఎత్తనను లను ఒక రాతి నీళ్ళలో నానవోసి మరుచటి దిసమునందు వరికోత ముందురోజున జల్లుదురు

ఈ (వవంచమునందు మనుష్యులకు బాగా అవనర మైన వాటిలో ముందుగా కావలసినది అన్నము తరువాత బట్టలు యీావివమయిమును గురించి జనులం సాధారణముగా కూటికి గుడ్డకు

౨09 వ్యవసాయాానన్ర్ర చింతామణి చ్నక్స లోటులేదు అకుసామెతాా వాడుక పపం నే వటం, షర వ క గ్‌ ] చట వదము గనుక తినువదార్థము లను వ్‌ త్‌. గురిచి ముఖ్యముగా కావలసినవి వాసి ప న నం 4 వాలే చై. ౧. యున్నాము యింకను బట్టలకు వవ క ర గ్‌ యోగించు పెరువం*చలను గురించి % ం.! ఆలొచింతము వనశ్ర్ర్యమిలకు వువయో న గించు వై రులన్నిటిలోను ముఖ్యముగా యా ల! రా వనికివచ్చునది (వత్తి ఈ (వ్తిలో పొడవుగణ నారవచ్చు [వత్తి ఒకరకమును పొట్టిగా నారవద్బు (వత్తి ఒకరకమున్ను గలవు వస్తుతము మన మునందు పెరువెటుచున్న జాతులన్నియు (వస్నుత "చేశ మె ట్ట న్న తు న్న్న, చాలావరకు కురుచయగునారవచ్చు. జాతిలో చేరినవియీ కాబట్టి యీ జాతివ త్తితో నన్ననూలు వడకుటకు అనుకూలవడదు పొడవు గలనారవచ్చు (వత్తితో నన్ని నూలువడక టకు చాల్యావశ_న్త ముగావ్సండును మన తెలుగు జిల్లా.లో విశేమముగా తెల్లపత్తి యెరి వత్తి అని యీరెండురకములు (ప త్తివైరుచేయుచున్నారు కాని యో ెండుజాతులు కూడా గకటుచనారవచ్చు. (వత్తిఅగుట చేత నన్ననూలు వడగటకు వువయోగవడదు కాసి కంబో డియా ఆను పాడవునారవచ్చు జూత్కవ త్తి ఒగటిమా(త మే మున "తెలుగు జేశమందని నమ శితోన్లస్థితికిని భూములయొక్క. బలాబలము లకు వనికివచ్చునని తెలియుచున్నది కంటోడియా వత్తి అలి ఈ (వత్తి వె నాదేశమ నకు సామోావ్యమునగల హిందూ చీనా ద్వీపకల్పము ఇది దుబ్బునేలయందు మిగుల బాగుగ వైర

ఎనిమిదవ వకరణము ౭208 గును అనగా 680 పాళ్ళుయిసుక వ0 పాళ్ళు ఒండ్రుమట్టియు కలిసియుంద. భూములయందు యిదిచక్క_డగా మైరగును అతి చవుడు గల భూఎలయందబైనను పెరుగును మరీ యెష్కవ బలకరమైన భూములు ఏని వివయమై వువ యోగవరచ అవనరములేదు బలకర మెన భూములకంయకు సాధారణమైన భూములయం దే. బాగుగా కాయలుకాచునుగనుక సాధారణమైన భూములయందే మైరుచేయుట వు త్తమము మన లెలుగు దేశమునందు యెజ్త్య పత్తి వడించు భూముల యందు యీ కంబోడియా రకము[వత్తి వాగుగా వ్రైరగును కాబట్టి నంచేహముగలవహరు తమభూములయందు యజ్ఞవ త్తిమైరు అగునోకాదో విచారించి యెజ్హ్మ్యవత్తిపైరు అయ్మేయడల యీ (వత్తి కళాడా ముఖ్యముగా పైరుచేయవచ్చును

గుల్ల భూములు (పత్తికి మంచివిగా వుండును

వ్రత్రిజాతికి తల్లి వేవుంజను నుక యీ తల్లి వేరు లేలి కగా భూమిలోనికి దిగిపోవటకొరకు భూమిగుల్ల శారుగా నుండవ "లను అనగా యెంేగా దున్నినను గట్టిగా చిగలాగుకొనిపోవు టను అడుగున 2 మూరలలోపున రాయిగల (వ చేగ ములు యేజాతి (వత్తి నను అంగ వశ _న్తమైనవిశావు వేరును సులభముగా బోఎచ్చు గుల్ల భూములు యీ మెరునకు మ ఖ్య మైనవి

(సత్తిమొక్కల వివరము

ఈరరము మొక్క_ల అకులు బేశ వాళి యర కెల్పు (వత్తుల అకులకగంశు పెద్దవిగాను యెష్క-న వనరు వర్గ ముగాను ఉండును యా రకముమొక్క-_లు శేతగా అనగా రమారమి నూడు నెలల (ప్రాయ ములోఆఅకులవై నను ఆాడల వైనను నూగుగ లిగి వండును (వశస్త మైనదుబ్బునేలలో యీ మొక్కలు అయిదు అనుసలు యొత్తువరకు

906 వ్యివసాయా శ్ర చింతామణి కోతకోయుకాలము ఈపం౮రు వేసిన అకు నె లకు సంపూ _ర్రిగా మూగునాలుగు మానవులవరకు కాపు కరోయువ౦డుడు మొదట వ ర్యాయము వగిలిన వత్తి మిగు మంచిరకము కాబట్టి దీనిని తరువాత పగిలిన వ్తితో కలకకుండా శేటాయింపుగా. వుంచవలయును. రెండడన సారి వ లిన కాయల 1వ్తి మొదటకోసిన దానికంకు కొద్దిగా కళ తక్కుంవగవుందిటవలన యుకారక కు (వత్తినికూడా వేరుగా వుంచ వలెను పొర ఫొటున యీరెండు రకముల (వ_్రిని క లిపినయడల వ_ర్తగోలం మంచిరశపు (వత్తి అయినను రెండవరకపు (వది ధరే తీసుకొందురు కాబట్టి యీ విమళపము మరువకుండా మైన(వాసిన "రెండురకముల (వి వేరు వేరు గా జాగ_త్తచేయవ లెను ఒకవ్చడు ఒ! కోతలో వురివక కోత (వత్తి కలియవచ్చును అవ్వుడుకూడా ధరతీక్కువగా ౦౮౩చ్చెదరు మరివకస్వ్సూడు ఒకవాల ములో"ీ ంగసహకూూదు జూకులం వత్తి వేసివ్రుండవచ్చును అవ్వుడు కూడా యేరగకమన “గా రకమ యేర్చాటుగా యేరి కొయ్య నలెను యింకకి ఫణాహారణవు. కంబోడియా * (వత్తిని చేశ వాళి 'మెజ్దవ త్రిల్‌ చేర్చి య ల ఛాలా శక్కువధరకు యిన్వ వలసి వృండును ఇట్టి పొర*గాట్లు జరగకుండా కంభోడియా విత్తన ములువేసిన పొలముోో జేశవాళి మొక్కలు లేకండా లీసివేయుట వ్లుత్తమము మొత్త,బునకు యేీగకమునకు ఆ గకవుకోత కోయు కాలములోనే విడదీశి వేకీ వ్రంచవలెను పొలరుంతటను (వత్తి బాగా ఫగిలి మామిైం రా౦పోకము దే. యేరటకు మొవలువెట వలెను, (వత్తి 'యేరటకు గినకా లము (పాచేః కాలమా చల్లనివేళ యేరని'మెడల యెొండిపోయిక. అకులచె _త. పుడకలు వగైరాలు (వత్తికి అ-టుగొనును గనుక లజ్మాగత్తగా 'యేరుటవలన యీ

ఎనిమిదవ వచకరణము ౨07 వత్త (వత్తికి అంటినవ్వుకు అది నూలు వడ కుఒకు వువళమోగ “డదు శాబట్టి చాలా తక్కువధర నచ్చును యీ వివయమను డ్రి యందుంచుకొని (వత్తి యేరునవూడు చాలా (శద్దగా జేయవ లెను మనము రవాణావేయు (వత్తికి ధర రాకండుటకు యిది ముఖ్యమైన కారణము

(పత్తియేరుపడ్ధతి

వత్తి యేరుటకు స్రీలు రాగానే వారికీ. ఇందు. వళ్ళు ట్టించవ లెను వరిశుభమైనదియు పురుగులు మొదలై నని "లేకుండు రట్టియు యెకష్కాున (వ కాశ వంత మైనట్టిదియలు బఒశవడిలటోను నరిగా గులక (గుడ్డివ_త్తియు పుగుగులువట్టియ ెడిపోయినట్టిదియును రెండవవడిలోను యీరనలయునని వనివా్యవ్లతో ఎచ్చిత కు 7 చెవ్చ వలసియున్నది యిందులో మంచిగనకము "వెడురక్‌ ము "ండుగలివీన యెడల ధరతక్కునవచ్చును గనుక ర₹పుకోజున రంరిన (వత్తి ఆరోజున నే మంచిరక పు [వత్తిని వేరే [వచేశవంనంద జూగతత్త చేయుట మంచి" ెండపరకము వేలే ంఏరివక (వ దేశమునందు వుంచన లెను

10. నీలి పెరుచేయు నిధానము

జ్యేష్టమాసములో వానలు కురియట (పా ౦భించగానే భూమిని ఎకచాలు దుష్కదున్నించి. అపాఢ జానవము. రాగానే యశరము 1కి 13 కేర్ల చొవ్వున సీలివివముంను చల్లవ లెను అయిదు దినములకు భూమియావళత్తు నీలి మొక్క-లు యె కుగున తరు వాత మొక్కలు చెడిపోకుండా నిలధదియుండు కీయ శము ఒక ఇనెలరోజులు వశువులు( తొక్కి. వేళుకుండా జాగ త్తణా మాచ చుండ వలయును _వెరుచేసిన తరువాత మూడునెలలు 6€యిన మ్థుట

208 వ్యవసాయకాన్ర్ర చింతామణి మంగికత్తువ లిగిన భూములు ఒయిన వశమున క 4 అడుగుల వాడవ్ల గలిగి" వైకుపె పూతపూచి కోతకోయుటకును తొట్ల యంద వేంపటకుకూడా తయారూూయుండును తరువాక కాట యావ చేయక కో3కోసి తోట్టియందువేసి మ దును తయారుచేయ వలయను ౭0౦కా చెట్టువ ద్దదిగా యెదిగితే మందు ఛాలాలఅధికముగా వచ్చు అవ కో )కోయక అక్షు నిలవయుంచిన యెడల కీత్రకాలము చేకువకకు వ ర్చి శీ. గాలికి నీలి అుుయొక్క_ వేడిమితగ్గిపోయి. ఆకు ఇడిపోయి తయారు గావలసియున్న మందు ఛాలా తక్కు వగా లభిం చును భూవి యందువుంబే పైరును కోసిద వెంట నే ఒకచాలు నొరు తోలవలయుకు అ (వకారముగాచేసిన పతమున కోతకోసినదుంవలు చక్కగా ఓ/ ర్చికాయలు కాచి సారవంతమయినవిత్తః ము లేర్పడును ఈవైరు బారిన (శేమ)గ లిగిన భూమ లమయందును వల్ల రేగటి నేలల యందను వైరుశేయవ ౫ను యొందుచేత నం ఇచసరభూముల యందు అన్ని కాలమిలలొ నుకూడ చేమయుండును కాబట్టి వనంత కాలనవుంనంద చెట్ల ఇవావకుండావుండి 'జ్యేష్టమాసము (వ వేసించిన తోడపె మొన్తులు గర్భ్చి మొదటి సంవత్చరములో కన్నె ఆకుకంకు "రెండవ నంవ ఎరమ మోడఠకు వింవిగాయెదిగియెక్కంవ వెళ్ళగలదు "రెండవ నంవృరమ వానలు పారంభించగానే భూమిని రెండు వాళ్ళు చాగ గాదుర్నవళను. విమ్ముట పెరిగిన మోడుఆకు కోసి తొట్టికి వేసినవిమ్ముట జొన్న మొదలైన వైరులను వేసిసవషమమున బల కరమగు వంటనండును రెండవ సంవత్సరము విత్తనమఃలను చల్ల నక్క_-ర బేదు సీలిమందు చేయువిధము సీలిచె ప్ల ఆకునుకోని ఉదయ 11 గంటలకు సీలితొట్టి శాపు లలోవేఎ అకులు వైకి శేచిపోకుండ కొంతబరువు బండలనువేసి

(27) ఎనిమిదవ[వకరణము ౨౮9 మోటకోలి అంచునకు అడుగునెలితిగా నీరుతో పూర్తిగా నింప వలెను ెల్లవారుముందు 5 గంటలనుంచి నీటినుండి నురుగు తేలి నాక లేలుచుండును అప్పుడు అక్కడ సిద్ధముగానున్న మేస్త్రి కావుల కిది చ్వారములకుళల తలుపులను లీసివేయగా అఆకుయొక్క నీకు అంత యము దాని దిగువను అమర్చబడిన మరియొక పెద్దగచ్చు కావు లోనికి చేరును తిరుచాత కావునకు ఇద్దరుచొవ్వున వనివాండువచ్చి "తెడ్డులుళోవనరును తరచెవరు ఆవై నమ్మేస్తి వనగునరియ శు రంగునకు వచ్చుట చేలిసికొని ఆవని నిలుపుచేయును ఒ% గంటవరకు అజే (వకారముగానుంచి మందును గలిపిన యెడల సీరుబరువుగా. _డుగు నకుచేరి మిగిలిన తేటనీరు _వెకితేకును ఇ శాపునకు నేలమట్టమునకు ఒకటిన్నీ అడుగుయెత్తున ఇంకొకటిన్నీ రెండు చిల్లులు-డును వైన నుండెడి చిల్లి మూతశీసిన వో మై భాగ ముననుండెకి లేటనీరు యావత్తు (క్రిందకు కారివోయి, అశ సభాగమునందు మ దుతోగంసి వుండె చిగ్కూటి వనరు నిలువయుండును దిగువనండెడి చిల్లియొక్క. మూతను సైతముతీసివ * డి*" యీ. నరును ఒ%* గచ్చుగుంటలోనికి రానిచ్చి దాని లోనుండి ఒకఇంనువగళాయినంద ఈవనరునుపోసిపాయ్యిమిద నుంచి ఆాచినయెడల సీరుచాలావరకు అవిిగావోయి కొంచెముగా వనరుతో కలసివ్రున్నమందు ఒంశమాదిరిగా అడు గుభాగమున ని చియుండును ఆ మందును కొంచెముగా మిగిలియున్న వనరును పోగొట్టటకు మం దును గట్టిగా చేయుటకాన్నూ వె భాగము లోతుగనుండి నవ్నతూము గలిగినగచ్చు. అకుగులో దళశరియగు దువ్చటియందుపోసి బరువు మోవి పడియగట్టిన యడల వనకుపోయి మందు మెత్తదనముగా కూడును తరువాత _ చిల్లులుగల చెక్కులు "రండు గల గడ మంచముమిోిద మందును చెక్క_లనందున దువ్పటిమడతలో నంచి మరచుట్టుగల "ెండు యినువగెడ్డపారలతో చి%?ంచవలయును గడ్డ

వ10 వ్యవసాయశా(్ర్ర చింతామణి కట్టినమందును విమ్ముట ఒక మె.ద్దుక త్తితో వలుకలుగా ముక్కలు చేసి బూడిదరాసుకొనిన చేతులతో పొడముగాతీసి యింటజేర్చి బూడి బెవరచియుంచిన యె డ లేవిగ్ధలములో నెలదిసములవరకు గాలి యందు బాగుగా ఆరనిచ్చిన విమ్ముట యెొండి గట్టిగాయుండీ యెొగు మతి చేయుటకు తయారై యుండును వచ్చిగానుండు నమయమున 'యెండవగిలిన చో మందు ఎరుపురంగుతిరిగి పొడిగాఅవును వచ్చిగా నుండుసమయమంగు బూడి దెరాయనివతముమున అక్కడక్కడ అంటు కొని తరు పోయి ముక్కలు వంకరపోవును యెండనిచ్చిన శేపులను పాతగుడ్డలతో బాగుగాతుడిచినయెడల బూడి బె రాలిపోయి పరిశుభ ముగా యుండును నీలిమందుయొక్క_ నాణ్యత 'మేస్తియొక్క నేర్చు ననునరింశియు సీటియొక్క_ గుణమునుబట్టియు నుండును

1 ఎరువు మొదలైన వెంటతోలిన జేలలయందు యీవైరు "వేసినను (క్రమేగా నేలయంగువుండే బలము తగ్గిపోవుచు మరల స్వల్పకాలమునే ఎరువుతోలని వతమున వంటలు సరిగావండక పోవుటనుగూడా కలుగును ఈనీలిమందువంట వేసినయెకల అట్టుగాక నీ వయికుయొక్క_. ఆకు అంతేయు నేలమోదరాలి శేలనినత్తువగలదిగా చేసి వంటలను విశేవముగా ఫలింవవేయును

2 నీలి తొట్లలోనుండి తీసి వైట కువ్చవేసిన నిలి ఆం వర్షా కాలము యావత్తు కాగుగా ముగి యొరువుకన్నను పరిశుభమైన వ-టగా పొలము నకు నువయోగవడి యొరువును కొనుటకొరకు నుంచిన సాౌముగ్జిను లాభముచేయిను

8 ఇర వయిరులను వేయుటకొరకు భూమిని దున్ని నటుల యీ వంటవిమయమై అంతగా దున్నుట అవనరము యుండదు

4* ఇతర వయిరులకు దొంగలువలన గాని వశువ్హలవలన గసి భయముకలు ఎను కాని యీ వంటకు అంత (శద్ధిగా కీయింబళళ్ళు కోవలకాచి యుండనక్క_ర లేదు

ఎనిమిదవ[వగర ణము వే

5 ఇది నఘవ్రులు మత మేయు వయిరుకాదుగనుక పొలము చుట్టును కంచె వెయనక్క_ర లేదు

6 ఎరువులు మొవలెన పెంటటతోలిన భూములు ఒకానొక వ్వూడు వయిరులకు చీడవట్టుచుండును ఇదిన్నీ గాక వెంటలోకూడా ఇతరజూతుల విత్తనములు గడ్డి (వేళ్ళు తుంగ మొదలై నవి కలసి 'వెంటటతోలిన భూముఎనిండా చిల్లరవనికిరాని వెట్లు మొలచి మనకు కావలసిన వ లురును వెుగసనీయక చెరుపుచేయుగు నీలి పెట యందు మిక్కిలి కాశయుండును కాబట్టి చిల్లర చెట్లను మొదట చంపి తరువాత మనమువేయు వయిరునకు సత్తువ కలుగచేయును ఈ నీలి ఆకనందు కాశయున్నట్లు దృషప్రాంశముగా నీలిపిప్పి ఆకును యెండాకాలమునందు. వశువులు తినిన వశము: నెత్తురుతోకూడిన మూతమును పోయును ఈ సీలివివ్పిఆతు కువ్చమిద వేడితోవున్న అవిరి పైకివచ్చుచుండును వేనవికాలమునందు ఈ సీలిషిప్పియాకును వశువులు తివినయెడల రోగములు నచ్చును కాబట్టి దీనిని కువ్చగా "వేసి యా నంవత్సర మంతయు వ[ఘవ్రలు తినకుండనుండుట కై కంచె పాతి ఆకు మురిగినవిమ్ముట మకసటి సంవత్సరము పొ ఎములకు తీసుకు వెళ్ళి నెరవెదకు

7 ఈ వయిరు పొలములు అన్నిటియందును ఒక్కొక్క పొలములో వేయుచుండిన వతమున వేకగా యొరువ్చునుకొని బండ్ల అభైలు ఇచ్చుకొని తోలవలసిన వని లేదు

9 వన్లై ([గామామల రైతులు మిగతావయిక్షు వేయుట చేత తగుమూ తము ధాన్యమునే వండించుదురు గాని నర్కారు శిస్తునకు గృహకృత్యమునకు చాలా పాధలు వడాచుందురు ఈ వయిరును 'వేసినయెడల ఉ మానములలో వలయునంత ధనముతో కూడు%ని

లలి వ్యవసాయశాన్ర్ర చింతామశీ నర్కా-రుశిస్తు మొదలైన ఖర్చులుపోశ మిక్కిలి ధనమును నంపా దింవవచ్చును కాబట్టి ఓేదవారైన హీందూ బేశసులు ముఖ్యముగా లు న్‌ థి యీ నసీలివయినునే వేసి సౌఖ్య మొం చెదరు/ నే 11. జీలకటల పెరు 99 ఈ ఈ జీలకజణపరు ఆవాలు మంతు౨ మొదలెనవాటివలె న. న్‌

వతి ఇంటియంగును యువయోగకరమగుపైరు ఇది వైత్యములను హారింవ జేయు మంచి అవ్రమధము దీని వైద్యులు వైత్యహరకమును అజీర్ణము పోగొట్టనటువంటిదనియు “*వ్రషధములయందు నువయో గించిదరు. జీలకజ్జ మ- 'చేశములో చాలా పురోేోనమునుంచి వాడుకయఎదున్నది

(ద్ర చేశమ లు కవిల గాంధార చేశ. లను పురాణ (వసిద్ధి ₹వ౦0దిన ఆఫ్‌గనిస్థానము (శలైప టు 59) 'బెలూచిస్థానముల యందును పాంచాల ేశమునందును జీఎకజ వయిరు విశేషముగా వండుచున్నది బరోడా సంస్థానమందును , పాందూ దేశమువందును నూతనముగా వయిరు చేయుచున్నారు

భూములువినరం నల్ల రేవడినేల వయిరునకు యావయు_క్తము కాదు ఇనుక మట్టిగ ల నేలల యందును మిశపు రేగడి నేలలయందును బాగుగా వెరగును జీలకల మొక్క వేళ్ళు మిగుల నన్నముగా

రా నా!

నుండి వైైపైననే యుండును కాబట్టి నల్ల రేవడి బంకగల నేలల యందు (తోవచేసికొని జీలలోఎకి పోవుటకు దీని వేళ్ళకు బలము చాలా తెక్కువ గనుక ఈ ేగడిమట్టి బంకను తగ్గించుటకు దానితో పాటు ఇసుకవొరకూడ నుండవలయును ఇటువంటి నేలలకు మి(శఎు కేగడి నేలలని అందురు రేగడి తక్కువగాను ఇసుకపాలు యొక్కు

ఎనిమిదవ (5క/7ణ౫ి . వగానుండు నేలలు ఈ వయిరు,కగు మిక్కిలి యుకవయోగముగా మఘండును

విత్తనము వేయవలసిన కాలము మి%్కి_లి "పెద్ద వర్షములు గాని వర్ష ములులేని యెండాకాలముగా). దీనికి నుంయో%ంచవు నవంబకు నెలలో యీ వయిరును వేయుట హిందూ బేశవబనందు వాడుక గలదు

దున్నుట ఇంకను "రెండు కలలక వయిరుచేరము నవుయము వచ్చుననగానే నేలను కూగుగా కున్ని పొడి పొడిగా తయారుచేసి నీమ్మట బాగుగా మాగిన వశువ్రలవెంటమళత్రివి యెంవుగా వేయ వలెను దీనియొక్క- విత్తనములు అతి అము అగుటవలన 'జేలపె "తెరంలలో వియిరునకునరివడినంతె ఒ6€ వా ముఖ్యముగా నుండవలెను నేలయందు యే విధమైన కలుపు-బుక్కైలు శెరుగనీమురాకు నేల యెంత చలువ దుక్క-దున్ని శభ ముగా నుంగుకో జీలకజ్జ వయిరు అంత బలముగా వెళ*ను

విత్తనములు వేయుట జీ6 గజ్జ బజూవిినంద. లభి)చునది ముంచి విత్తనముకాదు ఇది ఒక నమయములో మొలవనే మొల వదు మొలచినను బలకరముగా రుండ!క తగినవంట వ౦ండదు ఇందుకు మంచి విత్తనములను బకోడా కంస్థా మునుంచి శే'వ్చించు కొనివలెను లేక మ్యదాసు డైరక్టు ఆఫ్‌ యొ1కల్‌ +రు అపవారికి (వ్రాసి తెప్పించు కొనవలెను విత్తరములను ఇసుకతోచేర్భి తయా రుగా ఉంచిన నేలో మళ్ళయ )దు చల్లవ లెను ఈ విటముగా చల్లిన త ఏవాత దీనివి కస్పివేయవలెను విత్త కము వాలా చిన్నది అగుటవలన లోతుగా విత్తనము కేయకూ డదు లోతుగా విత్తనము మనయెడల మొక్క-లు మొలవనేకవు గనుక వైపొారలోన విత్త నము యుండవలెను

లేశ ప్యవసాంయక్శా,ర్హ్య చింతామణి ఏరుకట్టు విధంబు "లకర వయిరునకు స్‌కు ముఖ్యముగా కట్టవలెకు గకుక సీదివనతులు బే) నేలలయందు ఈ వయిరు నవువ 'యోగిం వదు నూకులుగాని చెపవులుగాని కాలువలో తగినంత ఆధారవు 'రేంర్చరచుకొని వది రోజులకు ఒక తడి పె టు ట (చ్రయన రము అటుపివర్శట చేయవ సినవాటు పొలమునందు యీ విధమగు కలుపుశేకుండ "రెండు దఫాలు శలుపుదీయవలెను అదిన్నీగాక 'మొక్క-ఎ మిపల త్తుగా నుండిన యెడల కొన్ని మొక్క-లను తీసీ వేయవ లెను కోత యీవయిస%్‌ యూడు నెలలకు వండును విమ్ముట దీనిని విగతా వయిశఘలవ")నే కోసి గింజలుతీసి అమ్ముశము చేయ వలను 1౧ వెంతులు పయిరు 2 0(డు"కీలలుంన్ని న నేలల యందును ఈ మెంతులు వయిరు మాగుగా ఫలించును కాని ఇసుక తెరగల నేలయందు ఈపయిరు ఉవయోగముగీదు "మె-తులట వ బుకువంట అవుటనలన వర్షములు (పారంభముకాగానే చిత్తళార్తి వచ్చే వరియంతం పొలమును 8 దఫాలు బాగుగా నల గదున్ని తయారుగానుం చవలయాను కాగుగా "మె త్తదన ముగా దున్ని యుం ఏన పొలమునందు చిత్త స్వాతికార్తులు వచ్చినళ్‌*ేడనే పీలును బట్టి బెత్తకా_ర్తిలోను ఏలు లేనిచో స్వాతి కార్తియందును మె కివిలిము)ను చల్లవలెను. (ప్రత్యేకించి మెంతుల వయి ౪ చేయదలచిన య)కరమ నక కుంచెడు విత్తనములు నరివడున ఈ ఏత్తనంబులను ఆవ లవయిరువలినే ఇతరములైన వయిరులతో గలిపి చిల్ల రాటు ఆ వకారము చల్లి నయెడల “రొండు

తొమ్మిదవ వకరణని లీక వయిరులుకూ+డా వండ*౦డా చెడును కాబట్టి మెంత లు వముిరు ఒక్క టిగానే చల్లి నయెడల బాగుగా వంట వండుకు మెంతివిత్తసమలు ఆరె డు విధములుగా వయికఘచేనెవరు మొదటి విధానము విత్తనం? లు దల్లుటకు ముందుగా నాగళ్ళచేత కొండడలుతోలిచి నరునగా కొండను అనునరించి తిరుగుచు విత్త నములను చశ్లెదరు రెండవ వద్ధతి కొంగమ ది రం తులు వేద గొరుతో విత్తనమ. లను వేయుచు? కురు క దచల్ల టకం" ఎగో/ఫతో "వేసిన వయికు మిగుల అకుకూలముాానుంంంను మంతులు చల్లిన వకాడు నెలలకు వం వండి కోతకరోయుట తంరూరు *నుం[!ఐనుః అవూడు తయారుగావంశన వంటను కొడవళ్ళ చేత కోయి.౨చి అన్నటి కవ్వ్చుకు నూస్పుటకు అవకాశము లేనిచో కువ్చ వేయవలెను ేని యెకల కళ్ళమున్నన వేసి కొంచెచు. నున్నయెకల బడితెంతో కొళ్రైదరు యెపస్కనగా నున్న యెడల వ సేవల కేత (లొకిి-ంచి నూర్చుచుందురు మెంతులు సానూన్యము” యకగకమున కునండినము వండును గాలివపాటు నరిగాలేని వతచఘున టాజు ట్ర వడిపోపను తొమ్మిదపపకరణషఘు టా దుంపజూాతుమఘఖు క్ష అల్లము పం ఈ అల్లు వమురునరకు బలకరమొన గరువు నేల శేవ్టువులు కాని బలకర మెన చే+డి సంలు యూ అల్మము వంటక అతగా నువయోగింవవు దు.వ వయిరులను వండించు ఎకు యెవ్నుడును

216 న్యవసాయశా్ర్ర చింతామణి ఇసుక తెరగ ) నేలలే న త్తమమైనవి అల్లము ఇట్లనీడను "పెరుగు వయిరులలో నిదియొక వయిరు మామిడి చెట్ల సీడయందు అల్లము బాగుగావంగును గొవ్ప గొప్ప తోటలయందు చెట్లకిద నువ అూగములేవి నేలలయందు నీ అల్లము విత్తనము నాటినచో బాగుగా ఫరించుటయే “క యీ వంటకు సేయబడు పాటుచేత పైన వుంటె ద్ద చెట్లుకు డా ాగుగా వెరుగును పయిరుచేయు విధానము వన్హాకాలము శాగమనుచీ అనగా జూన్‌ నెల్మపారంభ ములో ఎకరమునకు 40 బండ్త పాతయెొరవును నేలయందు చదు నుగా చేయ $లయ.ను ఒకానొక వుడు వెరువులలోవలవుండే మట్టి కూడా నేలః(ము3కై. చేయవచ్చును దీనిని వాదుటకు దుక్కుు దున్నుటకు ముందుగా పొడిగా నలియగొట్లి సిద్ధపర చన లెను కాబట్టి దీనిని వవియల్‌ నెలలో సె తోలుట నువయోగము లరువాేే వాన శాలము (ప్రారంభమె గెడ్డిలు అన్నియు కం పోయిన తోడనే నేలను దున్నుటకు వీలుగా నుండును దుక్కి. మెత్తబజేవరకు 6 8 సార్లు నేలను చక్క-గాదున్నవళ₹ను ఆఖరు దుకిదున్నిన విమ్ముట వారము దినములవరక నేలకి బాగ గా గాలి తెిగులునట్ల వుంచి. తరువాత మళ్ళు చేయుటకు మొదలు వెన్టైదరు యీబుళ్ళు సామాన్యముగా 12 అపగుల పొడును అరు అడుగుల వెడల్చును ఉండవలెను మళ్ళవరునకు (వక్క-గానే సీటికాలువలను (త్ర వ్యెదరు తరువాత అల్లము కొవ అ ముక్క ఎను 2 అంగుళముల లోతున తొమ్మిది అంగుళముల యెొడముగా. నుండులాగున నాకెదరు ఈ (వకార ముగా నాటిన యొడల యకరమునకు 1300 మొదలు 1500 పొనుల వరకు అల్లమ పట్టను అల్లపు కొమ్ములను నేలయందు నాటినతోడనే చేతితో వైన మట్టి గో అల్లపుళొమ్ములు సనిపించకుండా చేయుదురు

(౧8 తొమ్మిదవ[(ప్రళర ణము వ తరువాత మళ్ళకు సీరు పెక్టైదరు బొఎశా"యిరాద్యమునందు అల్ల మును మేనెలలోగాని లేక యీలోపుగాగాని నేలను తయారు చేసి వర్షములు (పారంభి-చిన వెంటనే నాటుదురు ఎరువులయొక్క_ వివరము

గుజరాల్‌ చేశము నందీ అల్లమువయిరు మొలచిన వీమ్ముట ఆకులు వేయిట మొదలుకొని సాధారణముగా ఆముదపు పుచ్చును ఎరువుగా నువయోగిం చెదరు ధనవంతులై న కొంతిమంది రె తులు వైన(వ్రాసిన వశువులయొక్క- యొరువు కాకను దీనికి సహాయము యకరమునకు 8000 పౌనుల అముదపు పుచ్చునుకూణా వేయు దురు (వ త్యేకముగా అముదపు. పుచ్చును వాడినయెడల దీనిని జూలై నెలలో ఒకవర్యాయము అగష్టు సెచ్చెంబరు నెలలయందు "రెండు వర్యాయములున్ను వువ యోగింతురు

దీనిని వేయకముందు మెత్తగా నలియగొట్టి "మొక్కలకు మొదట వరచి డరువాత తొళ్ళికలతో నెమ్మదిగా నేలను కలియు నట్లు కదల (శ వ్వెదరు

కలుపుతీయుపద్ధతి

అల్లపు మళ్ళకు కలుపుతీయుట ముఖ్యమైన వని ఈ అల్లము వయిరువేయబడిన భూమినిబట్టి కలుపు మొక్క_ల వృద్ధినిబట్టియు 8 మొదలు 6 వర్యాయములు వరిశుభముగా నుందులాగున కలుపు తీయవలెను

సీరుక ట్ట విధానము

ఇనుక తెర గల భూములయందు వయిరుచేయబడిన అల్లము వర్షాకాలము వచ్చేవరకు 6 దినముః కు ఒక వర్యాయము నీరు కట్ట వలసియుండును వన్హ కాలములోకూడ పది రోజులవరకు వాన కురవని

218 వ్యవసాయ శాస్త్ర చింతానుణి యెడల తోడనే సీరుపెట్టవలెను మే నెలలో వయిరుచేయబడిన అల్లము సామాన్యముగా నవంబరు డిశంబరు నెలలలో తయారు అగును అమ.దపుపుచ్చును ఎరువుగా వేయబడిన (వదేకములయం దిది ఒక నెల ముందుగానే తయాశు అయి సిద్ధముగానుండును తయారుకాగానే (శ్ర్‌వ్వి సామాన్యముగా టజారులో అమ్ముకముచేయు చుందుకు. లేక దీనిని ళొంరిగా తయాకుచేసి వై ద్యవిషమయమై అధిక ముగా వాడుచుందురు నరియెవ కాలమానమును సాటును మంచి దిన భూమియు ఇవి యన్నియు చాగుగానున్నవ్వుడు యకరము నకు షుమారు 12000 పౌనుల అల్లము యెండబెట్టి శు భవరచినది అవలీలగా తయారగును విత్తనమును జా(గత్త చేయువిధానము

ఆల్లమ విత్తనముకొరకు జాగ త్త చేయుటకు మనము నివ సించు (వచేశమంచే కాగా చల్లదనముగా ను-డు (వ చేశమును 'యేర్పరచి అల్లమును కాసిగావేయుటకు ముందుగా కుళ్ళిపోయిన భాగమునున్న చో (తొంచి పార-వైచి. అల్లమును నిలవనుంచదలచిన (వ చేశమునందు నుమూరు ఒక అడుసు లోతున (తవ్వి అందులో వీరుపోయుదుకు ఈసీరు షృుచూరు యునిమిది దినములకు భూమి లోనికి వీల్చుకొని తరువాత గాలిపారి గట్టివడును అటుతరువాత విత్తనముకొరకా నిలువ చేసిన అల్లమును ఈ [(వచేశమునందు రమా రమి 4 లేశ ఫ్‌ అడ *ల యొత్తున రాసిగా పోయవలెను తరువాత ఆకువృవెన యొండినటువంటి అల్లపుఅకులను కవ్పీవైచి వయిన నీళ్ళను చిలకరించుట చేత వల్లదనముగా నుండును ఈవిధముగా "వేయ ఎజిన ఇ వ్చలను 15 3ోజులకు ఒకవర్యాయము వరీషమ చేయు చుండవ లెను అల్లపురాసి మధ్యను 'వెచ్చదనముగా గాని అతివేడిగా

తొమ్మిదవ(వకరణము ల19 గాని నున్నయెడల ఆకువ్న యావత్తు బయటకుతీసి కుళ్ళి. వెడి పోయినదానిని యేరి తీసివేయవలను తరునాత తిరిగి ఉ 8 రోజుల లోనే కుష్పవేయవ లెను ఓ వృలోవలవుండే అల్లము చల్లదని ముగా నున్నయెడల విత్తనమునకు యేవిధ మైన హోనియులేదు వీపియల్‌ మే నెలలలో యేళారణమూచేనై నను విత్తవము నిలువనుం-చవలసి నచో విత్తనములుగల గది తలుపులుతెరచి. గాలి బాగుగా తగులునట్లు చేయవలెను యొక్కన యెండకాలమునందు అల్ల మును అతి తరచుగా వరీవీంచు చుండవలయును కళ్ళి చెడిపోయిన అల్లము కొమ్ములను విరిచి పార వేయుచుండన అను ఈళిధముగా చేసిన యొడల రమారమి యెనిమిది నెలంవరకును అల్ల మును భదవరచి యుంచ వచ్చును సౌంరి తయారుచేయు విధానము శొంరిని తయారుచేయుట + అల్ల శు కొయి్య్మిలలో మిల బలముగలి' నట్టిదయును వక్యము. కుగ న్చినట్టి వానినిమాత మే యే యువయోగించవలయును భూమిలోనుండి అల్ల మను (లేవ్విన వెంటనే కొంచముగా యెంకడకలో యెండనిచ్చి దాసిని అంటివు న్న మట్టి చెడ్డలను తీసివై చి తరువాత సీ అల్లపుకొమ్ము. ను నీటియందు దొంచెముగా నాన బెట్టవలయును అటుకర్యాశ వానిని రాచి శుద నరచవలయును ఈవిధవ గా వేయు చేత కొమ్ములయొక్క_ వైన యుండె లొెక్కులు మాడిపోయి వరికు భముగా నుండును ఈ విధ ముగా శుుభవర చిన అల్లమును బాగుగా ౫ డిగ్‌ కళ్ళచుమిద మూడు నాలు రోజులువరకు చక్కగా యెండబెక్షువరు తరువాత దీనిని తిరుగ ఆెండు గంటల కాలము సీటికందు నాన్నకి మరి ఒకవర్యా యము కళ్ళముమిోద యెండబెళ్టుదరు అటుమైన ముతుక గో నెలవై

లి0 వ్యవసాయ శాన చింతామణి వేసి రుద్దుటవలన నిదివరలో నూడని పొరలాన్నచో ఇవ్వూడు నూడి పోయి మేలయిన శొంరి తయారు అగును ఇది శొంరి తయారుచేసే విధానము పనుపు పైరు వసుపు మహారాష్ట్ర భామయందు హిలద్‌ అనిన్ని హిందూ స్తాని భామయుదు హాల్డు అనిన్ని చెవ్పుదురు వసుఫునకు పుట్టుక స్టానము చైనా దేశమని యే డాక్టరు వాబొగారి. అభ్మిపాయము శ అల్లమ.వ లెగాక వసుపునకు మంచి బలకర మైన మ్న్‌ గె సల్ల రేవడి నేలలుండవలయును మ. వైప్టయొక్క మార్చులు స //| ఒక సంవత్సరము వసుపుళోట వేయబడిన ర / గ నేలయందు మరుసటి సంవత్సరము వేరుశనగ న్‌] /1 *. గాని మిరవ తోటగాని నీగల్లి తోటగాని వలల ల ₹0కాద్నా”.. చరుకుతోటగాని లేశ వవ్వుధాన్యమునుగాసి “వేయుదురు. ఒకవృడు ఒక నంవత్సరముపరకు సీకరుతో అవునరము లేనట్టి మెట్టవయిరులనే వేయుదురు పాటుచేయు విధము సామాన్యముగా వసుపునకును అల్లమునకును చేయవలసిన పాటు ఒశేవిధముగా నుండును కాబట్టి ఈరెండు వయిరులున్ను సామాన్యముగా కలిపివేయుట వాడుకమైయున్నది అల్లము వసుపు కలిపి పయిరుచే సేయెడల వసుఫు త్వరితముగా యెదిగి అల్లపు మొక్క లకు నీడవచ్చునట్లు చేయును వసుపునుగురించి దుక్కుదున్నుట నాటుట యొరకున్చవేయుట కలుపుతీయుట ఏరువటుట మొదలెన వనులు యావత్తు అల్లమునకు చేసిశవిధముగా నే చేయుదురు వసుపు

తొమ్మిదవ వక ణ ము వల విత్తనమును సుమూరు ఒక అడుగు యెవిముగో నుండునట్లు నాటు దురు వసుపుయొక్క_. అకులువండి యెండిపో్సట (పారంభము కాగానే (తవ్వుట మొదలు మెక్టుదరు వసుప్త సామాన్యముగా డిశంబరు

జనవరి నసెలలయందు (త వ్వెదరు

పనుపు తయారువేయు విధము జేలయందు (తవ్వితీసిన పసుపును వండుటకు ".ద్దవిళానుందు శానలను తెప్పిచి ఆ బానలయందు నీరు న"భ్రవవుతుపోసి అం దులో కొంచెముగా వేడనువేసి ఈ వచ్చికసువుకు ఆబానలయందు వోసినతరువాత హానలలోనుంచి ఆవివేీకు డగ జానలకు మైన గో నెవట్టాలతో మూయులను గశైందరు తరువాత పాను [కింద చాగుగ మంటవేసి రె.డుపొంగులుపొంగి నురుగ లు రచ్చు $వ్వుడు వసుపుకొమ్ములనా ఒకటి "డు గొమ్ములను వైకితీం 'మెిక్తవడిన మయొషల బానలను క్రిందికిది చి ఈ నసుపను క ళ్ళమ.మోద యండ బోనెదరు ఇట్టివసుపు యెండినతరు వాత గోనెలకిరాద వేసి చక్కగా రుద్దవలయును వసుపువిత్తనముల కెరకు వసుషృవండ పూర్వమే పెద్దపెద్ద (ముద్ద) కొమ్ముల నేరి జా “త్త "కీయుడొరు. +4 కొవన్ములను ఆల్లమును వాడినవిధముగా నే జూ(గ _త్తపర చెదర వెబంగా”"”దుంన భూమి భూమిమిద సీరు నిలబడన యొత్తుగా నుండెడిదిన్ని ఇట్ల యొక్క- నీడరానటబువంటి మెరక హూమి”ా వుడి *కు చారుదల బాగుగానుండుకొరకు ఆగామి దకీ్‌ణప్పవైపు తూప్పు _వెపునను శాలీగా నుండవలయును

వివిలి చ్యవసాయశా శ్ర చింతామణి నేల

ేలిశైన గుల్లబార ఇసుక వొడవుగలజీల యీ వంటకు (ేస్టవుగా +పండునిం గాన్‌. గక్తిగానుండు నల్ల నేవడినేలలు ఈవం టకు నవమోగింవవ లద్ది కుళ్ళి అఆకులవెంట బూడిచె మొదలగు వంటలు పోనుట చేత యితక నేలని గూడా నువమోగించ వచ్చును

పె[ట9)వరము

నతి దుంవకూ*డా పాతిన,వచేశవు నందు వెంటవేయడము గాని అక్కడవుండే మట్టి" “కలుపుటగాని చేయుటమంచిది ఎము కలపొడంమును లద్దిమయు వేడయు అముదపు పింజ యును యీ పయిరునకు పవయోగక? ముళైై న యెొకువ్టులు. యొముకల పొడి కుళ్ళుటప ఇాలా రోజులు వట్టునం వయిరుచవేయుటకు ముందుగా మూడు నెల నను అయ బుకలపొడిని పొలములో వేయవలెను 'యుముకి లపొడును.. ఒక పె్యత్రయ ందువోసి గంధకపు ధృతిలో గాని చింతవ డులోగాని చింతాకులో శాని కలివి పాగానాన బెట్టి క్ముభ్యల్ల పరచవలెను లెరు పేకయు. బాగాకళ్ళవఐలెను సున్నముతో 'వేడగలికి వంంరువే రుటక మూడు నలలకు ముందుగానే నలయందు 'వేయవ ఎయును 800 మొదలు 600 మణు“పల "పేడయును శల మణుల ము) 4 మణుగుల యొముకల పొడియును దపు విండియ 75 మణు ఎల) కలిపి క(రబూడిదయు | నాగటి చాళ్ళ నడుగున యీ వెంటపోయుట కూడా వాడబడ చున్నాగు

తొమ్మిదవ వక౭ ణము వలి పైరుపెట్టు వీధవం వర్షబుతువు వెళ్ళినతరువాత 'సెప్టై బరునెలలో వయిరుచేయ వచ్చును. సెస్పెంబడు 'మెవలు నవంబకువరకు క5ఫాలు వారి “యిరు విటుటయుక్తృము వయిరువెటిన నె టనే కావి మొలకలు ? యలు -బేరకముంగుగాగాని వెద్దనర్షము వ కిరాఏని శేలిసికొ నవల మును దిఫ దఫాలుగా వయిరుచేయుటచేత పెద్ద ర్మముల కు[సినను నష్టం కలుగదు పెరుచేయిటకు రెండు వధానమలు దుంవ అంతయుపాతుట ఒకవిధానము కన్ను నుగాఏ౨ గెడ్డ లనుగాని పాతుట రెండవ వీధానము మొలక మొలచుటకు ఆలళ్య మును బాగా యెదుగక బుంగ నష్టమ పటయును వంటహాడా న్యల్పముగా అవును పూరిఅమయినదుంవ అంయునయెకల యొుక్కు వగా వంటవండుటయును విశేవముగా కుళ్ళివేుుండగ నండుట యును కలుగును విత్తనము పాగశమునువే కుంవలను పొడిగా నుండుగ ది యందు ఇసుక చల్లి తరుకాతి దంవలు చక్కగా పేర్చ వలయును అ మైన పాడిఇసుడి చల్లవలను ఈద౦వలు ఒక డాన్‌కొకటింగుల రాదు సువూ ప ఎనిమినశేీజులలో ద ంవల మందు మొలకలు _బెలుచేరి పాత్‌ టం అనుకూ* ముగా యం సను నాటక పూర్వము ఆకన్ను*ను 6 బైకుల వెగటు అఫ్‌ వొ టాషును 25 గాలనూల సనిటియందు క”ఏి చె్క్కాగా పెచటిసటకు ఆపవిలకలను అనీటి యంగ 24 గంటలు నాన వేయుట (ట్రేయక్కరము నీరు 'పెట్టువిధము 6౫13 గల ముళ్ళుగా తయాకుచేసి మధ్యను ఏటికా ౫వను తయాకుచేసి నదరు పిలకలను గనిమలమిద లోతుగా అడుగు

ర్రైలిక్త వ్యవసెయశాస్ర చింతామశి అడుగు యొ ములో పాళవలయును వదిరోజులలో నేలపైకి మొల కలు వచ్చేవు నీ ఏపెట్ట 5క్క_ర లేదు అవకారము మొలక లె నేని; యెడల కొంచెముగా సీరుపెట్లవలెను.. నేలలోనుండు "తేమ వేడిని లాగి మొలక ఎ బలముగా యెదుగుటకు నత్తువనిచ్చినయెడల నరిపో వును దుంవ ఎలోవలవుం! లేమకలన మొలకలు (బకిియుండును మొక్క-యెద గకపూర్వవు సీకుపెట్టిన వవతమున దుంవ కుళ్ళి పోవును ₹సెత్తుగానుండే పొడినేలను ' రోజులకు ఒక దఫా నీరు "పెట్టవలెను గొని రేవడి మట్టి నీల అయినరొుడల 15 రోజులకు ఒకదఫా నిరు ట్టవ ఆను వెాడినేలగానీ తశిగావుండు నేలగాని యెండ్ని పోయినవ్వుడు వేళ్ళు "అెగ ఏండునట్లుగా తవ్వుచుండవ లెను మొక్క లుగా మొదిగి5వ్వుడ అ గా నగముపరరు యొదిగినవ్వుడు (ద్రవ రూవమైన "ంంటన "వే ముటమంచిది అకులు వండవారియెండ వచ్చిన సమంపములో వీరుపెట్టనవనర ము లేదు కాడలు యొండీ పోగానే రవ్వుట మొదలు పెట్టవ లెను ఇ 0గాళాదుంవలను (తవ్వి విశ్సన ఘముకొరకు మేలురకము దుంవలను వేరూగా తీసి జాగత్త చవేయవ లను ఇంటింాడకం ఎునరుగాని అమ్ముకమునకుగాని యుంచిన దుంవలను నిఎవవేయుటకు 2 పాళ్ళు గంధకధుతిని 98 పాళ్ళ నీటి యందు పోసి అంపలో 12 గంటలకాలము నాన బెట్టపలయును తాని ఎత్తన ముకొరకు వుంచిన దుంవలను నానబెట్టరాదు యెందు వేతననగా ”౦ధకధుతి దుంవలోనల వుండే మొలకలను చంపి సేయున యశకరమ నకు [మాకమి 20 మణుసల విత్తనపు దుం వలు నివడును యకరము.నకు 250 మణుగుల దుంవలు ఫలించును తి చిలగడ దుంపలపైరు

ఈ చి ఎగడద ౦వలక5 గెనుసుగెడ్డలు అని మరివక'జేరుళో “

ఇాజెధఠరు, చిఎగడద ౦వకు జన్ముస్థానము దశ్నీణ అమెరికా అనిన్ని

[209] తొమ్మిదెవ (వకరణము ఎకి [వ దేశమునుంచి కొలదికాలము [క3మే మన హిందూ దేళవునకు సీదుంవవైరు తీసుశువచ్చిపట్లు తెలియుచున్నది భూముల వివరం

ఈ దు-వమైరు లేలికె నటువ టి ఇను పొరలుళల నేల శుందు కూడా మంచి యెమవును ఫోసిన వత్సమున శూాసా వండును చిలగడ దుంవలను నదులుకీపి పోయిన పిమ్మట లంక నేలలయందు కూడా సావాన్యము గా వైరుచేయు *ందుకు ఈదుంవమై రును సామాన్యముగా శీశకాలవు నందు ావుల్మకింద నూతిసీకువోనే వె రుచేయుదురు ఈవద్ధతిగా చేయునన్వుడు. నేల వనర్ధాకాలము నందే వీలుగానున్నప్పూకు శనగ్యై గువకు దున్ని సిద్ధ వరచినట్లు తయారుగా ను చవలయును 'సెపెంబరు నెలలో వాగా కుళ్ళిన యెకుషును ఈపొాలము గో వరచివేసి కలియమున్నెదరు యకరము నగు 80 ఒంట్ల యెకువు నరిపోవును అన్హోబరు. నవంబరు నెలల యందు నాటుట మొదలు పెళ్తుదరు నాం౩ వేయుటకు పూర్వమే నీరు కట్టుటకు బాగుగా మళ్ళనుతయాకువె వు వెదకు దక్కనుబేశము నందు ఈమళ్ళురమారమి వదిఅడు ఏల పొడవును వదిఅడ గుల 'వెడల్చుగాను యు-డునల్ల చేయుదురు చిలగడ సంవ తీగలను క్తి రించి ఈమళ్ళలో నాకెవరు ఒగానొకవ్వుడు బోచెలమిద నాజకు దరు మొత్తమవై - దగ్గర దగ్గరగానే గోదెలను తయారుచేసి అఆబోచేఎమోదనే గదుంవకీగలనునాోంట సము అవకారమ. గా నాటునవ్న డు తీగయొ్క_లెండు మూకకణుఎులను నేలలోనుండు నట్లు చేయవలెను ఈ విధముగా నాటిన ముక్కు లే వేళ్ళుబైలు దేరి మె రువెకుపచుండును.. నాటుటన తీగలోని మధ్యమవుండే ముక్కలే మేలుగాయుంకును మొదటిముక్క_లు చివగవుండే లేత తీగలునాటుటకు నువయోగి వవు

లిఫీ/్ర వ్యవసాయ౫ాన్ర్ర చింతామణి మళ్ళయందునాటువిధానము

దుంవతీగెను బోబెలమోద కాకుండ మళ్ళయందు నాటిన వయమున వరుసలుగా నాకెవరు వరునకు మధ్యఇంచుమించుగా 38 అంగుళము ల దూరముండును నాటిన (వగిముక్క-కు మధ్యకొంచె మించు మించుగా 129 అంగుళము? దూరమున నాటవలెను లేని యడల బోదెలమిాదనే నాటదః చిన నకమున నాగలితో 18 అం గుళముల దూరముగ బోదెలను యేర్పాటుచేసి ఈబోచెలకు అడ్డుగా 18 అడుగుల పొడవుగల సీటికాలున చేయుచుందురు. ఈ బోచెలమోద నును గెడ్డతీగ ముక్క_లను అడుగునకు ఒకటి వంతున నాకెదకు ఈ్ళవకాన ముగా నాటినవానిలో చనిపోయిన ముక్కలు యున్నచో వానిని శీసివెైచి. మరియొక మంచి ముక్క- లను అవ దేశములో నాట వలను మొక్కలు బాగా పెరిగిన నేలయావత్తు. ఆలుముకొను వర్యంతము కలుపు మొక్కలను జ్యగత్తగా తీసివేయచుంజెదరు తరువాత కలుపు తీయుట నిమిత్తము అంతె శ్రద్ధ అఎనరముండదు పొలము యొక్క వరిస్థికిని చూచి యెనిమిది రోజులకు ఒ దఫాగాని 12 రోజు లగు ఒక సర్యాయముగాని నీకురు కట్టుచుందురు వయిరు చేయు నవ్వుడు కొమ్ములు నేలవై నానుకొని వేళ్ళుపారకుండ జాగ త్తగా చూచుచుండవలెను లేనిచో (వతి కణుపుఐకు వేళ్ళుపారి అన౫ దుంనను బలముగా పెరుగనివ్వశ వనికిరాని చిన్న దుంపలుగా తయారగును ఇందును గురించియే నీరు వెట్టిన విమ్మట (వతి వర్యా యముకూడా తీగలను పోగుచేసి మరివక (వక[కు వాలునట్లు నెమ్మ దిగా వేముచుందుగు నును గడ్డలు (తవ్వుటక సిద్ధము కాగానే చాలా వరకు ఆకలు వసుపురంగువచ్చి 'రాలిపోవ్రుట (వా రంభ చుగను చిలగదిదుంవ తీగయొక్క మెదటిభాగము గట్టిగా

తొమ్మిదవ చకరణము ! నుండును ఇటువంటి తరుణమునందు తీగె-న్నిటిని మొదలునకు కోయవ లెను దుంవవైరు వంటకు రాగానే నీరుకట్టుట నిలు పుచేయ వలెను అక్టోబరు నవంబరు నెలలలో నాటిన పయికు వృవియల్‌ నెలకు కోతకు తయారవును ఆ విఫముగా కోయబడిన తీగెలలో మంచివాటిని యొంచుకొని ముక్కలుగా నరికి మళ్ళయందునాటి తిరిగి చిలగడిము నాటు సమయము నవచ్చువరగను విత్తనమ.కొరకు ఈ తీగె ను జాన త్తగా చూచుచుండెదరు మిగతా తీగెంను వశువు లకు అహోరయు=ా వాజెవరు చిలళడకుంవలను భూమినుండి తొళ్ళిక లతో (త్రవ్వి తీయుదురు ఇాగుగా వండిన చింగడ దుంప యకరము నకు ఇంచుమి*చుగ 8500 పొనులు వంట వండును 6. నీరుల్లి ణు మన దేశయునందు సీరుల్లి వెరు చిరకాలము నుంచి వండించు చున్నారు బెలూచి స్థానము అప్‌ గనిస్థానము పాలెన్‌ మను మొద లైన (వ దేశమ. లలో ఇవ్ప్చటినరరకుకళూడా అడజఎయందు వండించు చున్నారు మన రాజ్యమునందు నూరులు గల రయికులు అందరు నీకుల్లి పైరు లాభకరమైన వంటగా భావించి [పియముళో పండించు చున్నారు విశేష లేలిగగా నున్నటువంటి నల్ల నేలలు యీ నీరుల్లి వంటకు అనుహూలముగాను డురు ఈ నీరుల్లి వీతాళాల పు వంటలో ఒకటిగా యెన్నబజినది దీనిళో "రెండు రకములుఉివ్నవి ఒకరకము పాయలు తెలగాను రెండవరకము యొరుపురంగుగాను యుంఇను యీ రకములలో యెకుుపురంగు యెక్కువ వానన గలిగి యుండును ఈ మైరునకు నారుమచళ్ళు సామాన్యముగా "సెస్టెంబరు. మొదటి వారము మొదలు మూడవవారముి వరకు పోయుదురు. ఈ మళ్ళ యందు విత్తనపు పాయలు అనగా చిన్నరకము పాయలను 6 అంగు

౨౨కి వ్యవసాయకా శ్ర చింతొమణి

ములకు ఒకటి వంతున నాటుదురు పిమ్మట సీకుకట్టుదురు -ఈ మళ్ళ యిందు ఉల్గినారు తొమ్ముఏ అ-గుళముల యొత్తు పెరిగిన పిమ్మట "వెళ్ళగించి పొలమునందడు నాకువరు నారును కీయటకుు ముందుగా మళ్ళక సీ్‌రు కశ్రుదరు లేవి నమకున నేల గట్టివడి నారు అెగి పోవును నాటుటస ఎందు - “రును సగమువరరు కోసి తలలను పారవేసెదకు మ౧దు మళఇకుు తయారుచెసి సీకుకెట్టి నాలుగు అంగుళములకు ఒక మొక౬ వొవ్వున బురదలో నాకదరు కేలివైన నేలలయందు ముదు నారుకు నాటి కోడనే నీరు వెళ్తైదరు నారును నాటిన నాలుగురోజులకు ఒక తడివెట్టన లెను తరువాత వాకమువకు ఒక తడి మాత్రము స్‌్రు కట్టుచు ను.డవలయును పొలములో కలుపు మొక్కలు వెకిగిన యొడల లోడనే తీసిచేయుచుండవ లెను అముదపు పుచ్చును బూకిెకు వైన యకవూావేసి తొళ్ళికతో కదల (త్రవ్యినచో ౧గుల్లి వంట 3 (ేమము నారుమళ్ళలోనుండి సామాన్యముగా నవంబకు నెైలాఖకుగాటికి నాకును పెకి పాలములో నాసెదరు నవంబకు డిశంబకు నె.లో వేయబడిన శోట ౫ మార్చి యేవ్రియన్‌ నింలలో (వుఖికు అనుకూ మూ నుంకును న్జె తొలకరియొ్క_ జొన్న వేసిన భూములయందు ఈ వైరులను కోసిన వెంటనే నేంను బాగుగా దున్ని యెకువువేసి తరువాత ఉల్లి "వేయుదురు లేక కొండమంది రయితులు కొంత నేలని వేరుగా ను-చి ఉల్నివెకు చేయుదురు టృల్లిమొక్కల తలలు వచ్చ ఎడి (క్రిద వడుట [ప్రారంధి ముకాగానే లవ్వుటు యోగ్యమని తలచెదరు (తవ్వుటకు వదికోజులకు ముందుగానే నీరు కట్టుట నిలువవలయును తరువాత సీకుల్లిగడ్డలను (తవ్వి తీయుదురు

త వెలులిి ల రి. వెళ్లుర్లి వండించు విధానమునసను నప ల్లి వాడించు విధానమున కును యెంత మూవమును ఖేవమువుండదు. నికులికి యే విధముగా నేలను దు్నూవెట యెకవువేసి సకకుకో నెల్టుకకూడా అచే ళు భాస విధము మెరుచేయుదునుు కాని నెల్ట్రూుపాయఎవ యు దుగా నారు పోసి తరువాఎం ఎకకి నా ఎట వాకకళలము నేంవి ఇాగసాారగున్ని ఎరువు వేసి పారలతో మళ్ళను చేసిన ఎమ్ముట.. వెల్లుల్లి "రెక్కలను అక్టోబరు నెలలో యీ మళ్ళయ దు చేతి పచ్చిశ చ్రకారం చల్లి లబ ర్య ల కొం చెము మట్టిని వైన చల్లునునుు నది అడుసుం చరురము గల మడికి 11 పాను రెకలలు నంపోవును దీవి వ”రము యక రమునకు 700 పౌొనుల ఏిత్త+పు రకాలు వబును మొక మొ) ఆని ళు చిన తకువాత వై యె%వును వేయుట కలు) తీయుట నీకు పెట్టుట మొవలగు వనులు యావమై సీ లి జఇెసునకు చేసివవిధమననే పాటె ళ్‌ నం. తోయుచుందుకు 'వెబులివెసిన 4ఉ 1 మొవలు గ చూనము లో *నవ్ట్యటకు ౫ ౧ ౫ అనుకూలమా నుంకును కాదలువచ్చుబకుట ఆరఐభించినతోడ నే (శేవ్వుటు విటగంవు-కును అవి యూహించవలయును పూర్తిగా వంటవండినచో యకరమునకు 8000వపొనుల మొదలు 10000పొనుల వరకు వంట వండును

పదవప్రకరణము పలవృతములు 1అరటినె ట్టు

అరటి చెట్టు వేడి వ బేశములయందు. బాగుగా. వరుగును

సీ అరటిలో అనేక విధములైనవి కవు రనదాళి తేనె ఆరటి యాన్‌ మ్‌ బంగాళా బొంత అను రకములు యెక్కు దు వగా వైరగు చున్నవి పనిలో తేని అరటి ళా గ. ఆకులు మిగుల వెద్లవిగా యుండును వచో (+ సడే. అరటి యెజ్ల ఇంటే కక్పూర అరటి అను

య... అ ఎర ౯ అ సట్‌! జాతులు మిక్కిలి రుఏిశరములె నవి కొండ / లవైన 'బెుుగు రకమ లలో చిలుమలవండ్డు ర. /! మేక కొమ్ములు న్లఅరటి మొదలైనవి వ్‌ | మిక్కి-లి సువాననగలవి వీనిలో వచ్చఅరటి మస ఇట్లు పొట్టిగాయి-డును.. వీని గెలలు పెద్ద వగుట చేత గోతులను (తవ్వి గెలలు అందులో దిగునబ్లూూ చేయ్‌ దురు అరటి బెట్టు యేడాదివంట కాబట్టి దీవికి మిక్కిలి బలముగల నేలయు పూర్తిగా నీరును అవున మై ఉన్నది. ఇసుక ఒంకమన్నును కలసివున్న నేలలు యీ వెరును మిగుల (కేన్ట్నములై నవి ఇసుక నేలలయందు నాటిన వతుమున సీరు యెక్కువగా కట్టవలసివ్రున్నది ఆరటి చెట్లను నాటుటకు కండు మా“"ము-రు ముందుగానే నేలని 7 8 సార్షు బాగుగా దున్ని బంకరమైన నేలయందు ఎనిమిది అడుగులను ఒక గొయ్యి చొవూని (త్రవ్వి దానియందు 'చేడను వేసి తలువాతి అరటి పిలళలను నాటుదుసు ఈ గోతులు రమారమి అర గజములోతున ఉండవలయును విలకలను నా*నతో డనే తలలను

వదవ వ కరణము లే కోసినవె చుట నుచితము అందుకుచేత అరటి చెట్లు ఆకులను వెంటనే "వేసీ జట్లు బలముగా బెలుబేరు మొ్క- నాటి నది లాయి లు యా ఎవ్వుడును చెటు మొవట తడి వ్రుకవలయును కాజ చె ్యు మొదట లు ఉం నీకు నిలవయుండకూడదు పీకు నిలవయున యెకల చై చెడిపోవును నూతనముగా వేయబడి ఛాలిచేత వడివోకుాడళ వెళరు*( రను పోటీశా సిలు బెట్టవ లెను అరటి చెట్టునకు చవాామాప "ంజవర్య్యాయ ములు నీకు ట్టవలకియి్యి్నిది = టన్నైె నావుయొ్కు- ఇట ల లా ల్‌ మిగుల మ. ఖ్యమై” యెకువు ఎఅంట్రిచెట మొవట హవా ఓ కిెలు బ్రా వ్పి కంక జూస్తిా యు+-డమాడదు అరటివి నాచ*ంగంా జూ జూలై నెలలయంకు వేయగకు ఒక యితర “౩ యం రచూ రమి 800 నుండి 6౧00 *లలు దిసను వాని కీ ఎ సాభారణరుంా రు 150 రూపా-.౬ం ధ యుండును లరటిచెట్లరు ది ఎ __యు వద్ధతివైన చౌెసివున్నది ౬ రటి చెట్టు ము క్‌ (వం వెశఎను యువయోగవకడును ఊచయు పువ్వు కా.లలును "చం - ఆహిర వదార్ధములై యున్నవి దీసిదు వ జెమూన వనిీివచ్చ్య ఎ థి మయా ె ఆకులలో అన్నము తినుటను నువ మోగెంచురు మగకొన్ని వ స్ట ములయందు అరటి వబ్బలను అరగజము ముళ్ల గాకోసి ఒకదాని నొకటిచేర్చి విన్తరాగా ట్ర అన్నమతినుటకుగాకు నిని యో'౦ంచెవసపు లాశావ్‌ ౭ అరటి వండ్తనుంచి ఒక విఫమ పింిని పయాాపోయుదురు వం యొక్క తోలును తీసి వె ని దీఎ౨ి ముక్కలుూూ- కేప్‌. ఇాషాగా యెండబెట్టి గుండ వేయు ఈవీడి బపటాళాబుం ల కంయె 458 రెట్లు యెక్కున బలకరయమెనదణయును గోదాము రయ ౨8 రెశ్రైష్కవ బలషర మనదని హం బోలు కాల్‌ అను భాం యమ లి దొరల యునేశయు

వీపీ వ్యవసాయశాన్రు చింతామణి

అరటి చెట్టునకు విత.ముండదు విలకను నాటు రు నాటికి వదునెీ మిది మ+నములలో కాపునకఘు వచ్చును గెలవేయుటకు ముందు కొటాకుచేయను.. దాసినుండి గెలవచ్చును పువ్వుపైన దొవ్వపఒండను పువ్వు పి దెంగును పీటె 'వెద్దదికా "నే దొవ్చ రాలిపోవును శ్రమమ గా 7లరుండి. కాయలు "పెద్దవగును గాల చివర పువ్వు శాయయు దానినికోసి కూరవండుదురు. వచ్చడి చేయుదురు

లలోని ె-డు వ“నను అత్త బులందుకు లకు 20 అత్తమ లుండుము అ త్తముసగు 18 కాయలు డును సుమారు అరటి “ఇల 210 శకాయఎ గెల్లి ఉండును

ఆకులు వన్తళ్ళ కవయోగింతురు - దొవ్పలు వ్‌ స్రళ్ళకు పొడము. పొట్లముల ౫ యోగింలురు - వట్టిలనుండి నారతీసి బట్టలు నేయుదురు చొరుగు బూకిదను బెవధముల కువయో గింతుకు

శారలు కూర. వచ్చడి వేయటయీగాక ఎ డబెట్టి. పిండి చేసి బనానా విక్కట్లు సయారుచేయునురు ఇది మంచి బలము నిచ్చును ఉిత్సన నందిళ్ళింు ఆకటి చెట్లను అల కరించురు

అరటితోటలకు వకువ్రలయెకువు మంచిది. చీకిన గ్మురపు ఎకువు చచ్చటి ఎనువు3 డాబ మును కల్లి మును వందిపెంట వేసిన పెద్ద గెలలు "వేయును

అంటిలో ఆవేక జూచు బ్నవి వచ్చబొంత జూడివబొంత

ంబొం.. వేబొ.త వల ౭బొ.. (ఎడ బొంత) పబ్బబొంత

అనునవి కూరాయలు - అన్చాశపాో. కర్పూరం. చెక్కెర శే చక్కెర కే వర చక్కెర శేఖ వామనచక్కర శేలీ వచ్చ చెర

(80) వదవ[వకరణము ఓకీ "శీలి అనేక గకములు వండ్రజు తులు-కొమ్మారటి కొండరటి అనునవి మన్య(ప్రాంత ములంను" డును అరటినార

అరటి వట్టలను మన దపపు (వజలు "తెలిసికొనజూలక అక మముగా పార వేయుచున్నారు. గనుక ఆ మట్టలను ఏవిధముగా ఉవయో'%ంచు కొనవలయనో యీ అంటి గెట్లనుండి యుట్టిలాభ కారొాాను-డునో యీ దివను వాయబకుచున్నది

అరటి వట్టలయ గు నారవుండునని మన దేశస్థులలో కొంత మందికి 'తెలిసియే వ్ర-డును అయినవ్నటికి దీనిని వాడుకలోనికి "లేవండుటప కారణ మేఎుునగా

(1) ఒంటి చెట్టునుంచి నారతీయవచ్చువని చదువు తెలియని రయితులు తెలసికొన జూల' యుంగట

(౨) సుఃభమార్షముగ వండి నారవచ్చు చిరకాలమునుంచి మంచి ఆనుభవరుగల మాళొన్ని జూతు నార శీయువద్ధి "తెలిసి ఫొని యు-డుట

(3) అంటి చెట్టయొక్క- నారను చురుకుగాను లేలిక మార్గ ముగా దీయుటకు వువయోగవకు ధర తక్క_వగల మివను లేమియు జెలియక వోవుట

చాగస”%ా పిరిగిన అరటి చెట్టునుంచి మీలయిన మెరుపుగల రొడవగు నార ముప్పానిక జేరు లభించును ఒక కూలి వనిచాడును ుురివక చిన్నవనివామును కలసి ఒరోజునకు యొనిమిది అరటి జట్ల బుంచి నారతీయుచురు యీ (వకారము సుమారు”? "శేర్లు నార

లైగ్రిక్ష వ్యవసాయశాన్ర్ర చింతామణి లభించును 'పెద్దననిచానికి ఒకరోజుకు నాలుగు అణాల చొవ్చునను చిన్నవని వానికి రోజుకి అణన్నర (వకారము యిచ్చినయెడల ఒక టన్ను అనగా 90 మద్రాసు మణుగుల నారకు రు 52-0-0 రూపా యిలు మా(తము ఖర్చు అవును యీనారను లండనుకు రవాణా వేయుటకు బస్తాలయందు ప్యాకింసు చేయుట మరైలుఖక్చులు మొద లయిన వానితో చేర్చి రు 140-0-0రూపాయిలు అవును మొత్తము యావత్తు ఖర్చులు ఒకటన్నుకు ఈు 9ళ-0-0లు ఖర్చుఅవును లండ నులోవున్న ఖరీవ నుఒట్టి నారకు యీ ఖర్చులు పోగా టన్నుకు &60-0-0 రూపాయిలు లాభము కలుగును

బంగాళా రాజధానియందు ఒక బీడుభూమికి షుమారు 400 వాట్లు వయిరు చేయబడుచున్నవి వానినుంది షునూరు 9 మణుగుల నారవచ్చు చున్నది అందువల్ల 150 రూపాయిల లాభము కలుగు చున్నది యీలాభము అకులవల్లను కాయలవల్లను వచ్చెడు లాభము కాక (వ ల్యేకము అరటివట్టలవచ్చు. లాభమని. తెలుసు కొన వలయును

ఈ అరటినారవలన (తాళ్ళు రంగు రంగు తివానీలు వచ్చడ ములు మొదలగు అనేక విధములైన వువయోగమగు వనులు చేసి కొనవచ్చును

ఈ అరటినారను. తీయుటకు సులభమగు యంత్రములు యిప్పుడు రు 15-0-0రూపాయిలకు మాము లభించును కావున నమస్త [వజలు యీ వ్యాపారము చేసినయడల మంచి లాభమను వొం బెదరు

నికొ బృరిచెట్టు న్న నమః ల్‌ “న్‌ య్‌ )) కృిళోను క్‌. క | న ప గ [| ॥ న చెప్పుదురు ఎందువలన అనగా శ్‌ | ॥. / పూర్వము రావణుడు శంభునిగూర్చి తివన్సుచేసి వివ (వసాదడముగా శివ పహూంన సనంభూతమగు యీ లినేశ్ర ఫల మనజబడు కొబ్బరికాయను స్వీక రించితన రాజ్యమంతటను విత్తనము శ్లో (| "దేశి విన్వరింవ జేసెను కేవలము వరమ అజేయ వన్‌ శివకు (వసాదించిన దగుటచేత ఇది లా. వగా జల్చ్బవృ షేమనుటకు ఇంబేహము లేదు యెంచవలవన అనగా ఈ కొబ్బరి చెటు ఎందలి (వతివస్తువును (వతి భాగమును మిక్కిలి నువయోగకరమ లై యున్నవి ఇందలి భాగములు _- వాని యపయోగములు 1 కొబ్బరికాయ - లోవలను-డు కొబ్బరాతినుటకు అహ రముగ రుచిమైనది కొ రిని యెండబెట్టి చమురుతీయుదురు "తెలుక పిండి హూరలకును వసుశ్రల*ను మంచి అవోరమ వైనవుండు పెంకు - వంట ఇెజకుగా పాంళ్యలో వువయో గించెదరు "కాలిపోయిన పెంకు - బొగ్గు - కమ్ముర లకు యింకను అనెక విధములుగా వువ యూగవడును యైనవుండు వీచు (అనగా నాం) - తా 'మోకులు అనగా ఓడలకు వడవలకట్టు లావు తాళ్ళు - తయారు చేయుదురు

ల్రి6 వ్యవసాయ౫ాన్ర్రు చింతొమణీ యింకను మెత్తలు అనగా మోటారు కార్గయందును సోఫాకుర్చీల యందును అమర్చబడు వరుపులకు యి కొబ్బరినార మంచి వువ యోగవడును 2 అకులు - వందిళ్ళుు. ఇండ్లకవ్వులయ దడి కట్టుటకును వువ యోగించును 8 యుండిన ఆకులు మట్టలు - వంట చెరకుగా నవసనికి వచ్చును జ్తీ (మాను - చక్కని నృంభముఎగా యిండ్లకు వనికి వచ్చును యీ వైన(వాసిన కారణములు వేత ఇది తాటి చెట్టు మాదిరి గానే కల్పవృమమోదగినది ఈ కొబ్బరిచ్చై ఇవ్పూడు (నతి చేశ మందును (ప్రతి జిల్లాయుదును పెద్ద పెద్ద తోటలుగా చేసి వెంచు చుండిరాసాని యీ కొబ్బా చెట్లు సాధారణముగా నముద తీర మందధిలి ఇసుక తెర భూములయందును ఇనుకతో గూడిన గగరవ నేలఎలయందును పాటి నేలల యందును చక్కగా ఫలించును యా గబ్బరి తోటలకు విశేషించి కష్టవడి సాగువేయ నక్క-ర లేదు సూ కొబ్బరి తోటకు దుక్కిదున్నుట యున్ను బలకరమైన పెంటమట్టి వీేయుటను చాలును యీ కారణముచేత రయిచులకు విశేషమైన ప్టములేని లాభదాయ3 మైన తోటపైరు అదియునుగాక యీ కొబ్బరిశోటలో దిసవను అనగా కొబ్బన చట్లమధ్య 'నేలయంచగు అల్లము వాదులూ మొవలప చిన్న వయికులు వేసి వి జేవముగా లా భముపొందవచ్చును

ఇ, దశ్నీణ తాడియా.. బర్మా కొచ్చిన వైనా వింపహూళ స్వీపము మొదలై న 'వ్రచేశములయ దు విెేషమ గా మైరుచెయు శ జా

చ ళ్‌ చున్నారు వి క మెట్లను చెం టో బె రిని రంపగ బి మం ల వ పి జ న్‌ ల! ఓ గ్‌ భూము (ఎెమ్షమైస స గవ్రాలా దిననులు వరకు లేమను ని ఎనవేసుకొచుల బై శ క్షిగల భూములయందు

కూడా ఈనోక చె నెచెాావరును అట్ట 'సేలకు

పసికు కట ఎఅవ్రకరంబు యుండదు ప్‌ో పెట్టును ముఎంంగా

ల

నారు మళ్ళయందు “వం చదు నావమళ్శను శాగుగా

11 వ్వ్‌ "బెల్లులను చక్కగా చిచుక పొట్టి బాగుగా క ళ్ళిన వ! ఇయ అల ఆవు నారుమళ్ళం గే సి 3రువాత వోక విశ్తవనమలను 9 అ-పశమలు ఒాటివ రువ వ్మవల్‌ నెంయదు నాకుదరు తెరు వాత యీ రాకమమళ్ళ సు నీకు కట్ట 'తేఎ ఎల్లవూడు

టీ (హో నిలు*"నుండు ట్‌ వరత “అ న్‌సల వంగ యి్క్కాలు మొ చు లు హారంభమ ఎను ఈఆపోకముే లను ఆఫో గు నెలయ దు తోటయ దిలి నిళ్ళ శా ఎనన చృ్చాని లేక మరియొక చల్లదన ముభనుండి సలజటన దముయోొ్క-డసనె నను ఆ డు అడుగుల దూర థు ల

ముగా ను డునట్టుగం నాటితే యీ మొ గలను వావకాలగు? వెళ్ళు నంకకి అమొ్క్కు-ను ₹€% కోత్రి వేయుటకు 'యేర్చరచిన నీ. యదు స్ట్‌మ: జానుుడు లాం నాకెవరు తరువాత మార్చి నెలయంసు ఆకుం ఎగువు పు వేసెదము. పోక ఎట్లను నాటుట ప 10మొద * 15్‌అడుస దూరమునగు ఒకటి వంపున ఇ-చమి చుగా ఒకే గజములోతురు ఒడ ఆ చముకముగల. శోతులను [శ్రవ్వి ఈ గోతులయందు బాగుగా కుళ్ళిన ఆల ఎకువుగు వేసి దానిపైన

లస వ్యవసాయనాన్ర్ర చింతామణీ ఆ గోతులను [త్రవ్వబడిన మట్టితో కొంతవరకుపోసి తరువాత పోక మొక్కలను అందు నా౭₹ైదకుు పోక చెట్లు నేలయొక్కం బలమున్ను బట్టియును శీతోన్హ పరిస్థితులను ఒట్టియును 6 మొపలు 10 సంవశ్చర ములలోపుడగా కాపునకు వచ్చును తరువా సుమారు 80 నంవప్పె రమ.లవరకు కాపు కాయుచుండును. పోక చెట్లు సామాన్యముగా మార్చి వపిల్‌ నెల యందు పూత (ప్రారంభమగును ఈ పూత నవంబరు డిశంబరు నెలలయందు కాయలు తయారు అయికోయు టకు అనుకూలముగానుుకను మొతత్తమః మోాద సామాన్యమగు వెట్టునకు "కండు మొవలు నాలు గలలుయుంకును గెలలయొక్కం "వెద్దతనము చెట్లకు వేయబడినటువంటి ఎమవును బట్టిన్ని వర్ష ములను బట్టిన్ని ఉంకును బంకరయెన గెలలయందు. గెల ఒక్కంటికి 200 మొకలు 900 కాయలువరకుండును వోకశాయలు తయారు అయిన చె టనే కాయలను కోయుటకు మంచి చురుకుతనము అెలివిగలిగి నట్టియు పో- చెట్ల యొక్కటక విశేమమైన నేర్పుతనముళల కూలీల చేత కోయించెదరు కాయలను కోయట నేష్పగల కూలిమనిష్‌. ఒక్క-వట్టు మారమ. యెక్కి వానియ-దు నుండెడి శాయంఎనుకొ స్మి విమ్మాట చెట్టను యవి చడప దెట్టు వె కివోవుచు గోజునకు 250 7౮ లను కొయ్యగలడ. నే యందు నివకు 'చేమయుండని వతుమున పోకెట్టుక మార్చి వప మే నెంలయందు (వ ల్యేకముగా స్‌కు కట్టవలసి వుండును. వోక శాయలను వెట్లనుంచి కోసిసతోడనే మె వెచ్చును దీపిపేయవ లెను తశవావ ఆ కాయలకు వీ మాతలైెమును వీచు వేకుండునట్ల గా శీరుగురు తిరువావ ఆ కాయలను రా పాతల య.ందడువేసి నీళ్ళవోసి ఆందులో కొంచము సుష్నముకూడా కలిపి యుగ 'బెక్సైపకు యీ [వకారముూ పోకలు యావత్తు చక్కగా నుషకిం పివుట పైకి లీన్‌ యె డలో కాసా యెడ నిచ్చెదకు

క5కటివెట్లు యు తాటి చెట్టు జు జన్హుస్థానము ఆ పకా ఖ-డమని ఇచెవ్పఒడు చున్నది. ఇది ఉన్లవ దేశి ఎల యందు విరివి” వకు చున్నవి ఇవ్పుకు సామాన్నిముగా అన్ని [విచేశమ.లలోను కూడా నో వెరు%ఒచు్య్నావి ఇది కీవలదు గల్చ్బవవయృముగా శ గా యొన్నుకొనబ౫ చ్యూది కొబ్బా చెట్టు మూరదిరి గానే ఇదియును వతి వసువుషూడా వృథాగా వోొపండ (వతిభాం మును మంచి ఉవయోగ కర 'మెన ఏ వూ. క అయొ కో [రో అకులు - ఇండ్లకు పోస్పుటన. దిళ్ళుళట్టుట డక్‌ కున్ను వ దిళ్ళువేయు కను బుట్టలు చావలు ఉకమమోలి.. అల్లుటకను మింల ఉవయోగము కమ్మలు =మంచివారయిచ్చను ఈనా: కో ఇ-ాడు దళ్ళుళటు రే ఇ ల టకును నాణ్యమైన (తాళ్ళ వయటగసను వనికి న మను జనరలు - అనా కట్టును అంటియుండు చిన్న మట్టలు ఇవి నలియనొట్టి ఇందునుంచి చక్కని నారతీషి విచేశములకు రవాణాచేయుదురు యీ నారతో గొవ్చి లావుపాటి మోకవలు (టుష్తులు మొదల“ ఎన్ని యో వస్తువులు తయోారనగును శాయ - 9ఇవి బేఎవిగా నున్నవ్వుకు లోవంనుండు లేఎవిత్త నములలోనవ-డు గుుజను ము౦ జెలు అని 'తెలు జిల్లాంఆయందు విశేషముగా తినెవరు వండు - యీ తాటికాయలనే మ.దిరి వండినత ర్వాత వండ్త రనవాను కహజణా తినెదరు

తేశ్మీ0 వ్యవనాయ"*ౌన్ర్ర చింతామ శి

"తేశమొక్క- అనగా తేగలు - యీ తాటికాయల యొక్క గి జలు అనగా ండలను డీ బయలు బేరు లేత తాటిమొక్క_లను అనగా ఆకులురాని మొచ్క-లను కాల్చి తేగలు అని తెలుగుజిల్లాల యందు యొ్క_ వగా తినెదకరు

(మాను - ఈ తాగ్మమాను నిలువ్రగాచీరి ఇండ్రకు వాన ములు దూలముల. _న్త భమలుగా ఉవయోగిం చెదరు

ఇంకను ఈ తాటివెట్టనుంచి కల్లు జన్ముదవప దార్థము.నుతీసి కొందరు (తాగెదరు యిది మత్తు" ల్‌గించు వదార్థము యీ కల్లును కాచి సారా అను వదార్థమును తయారుచేసేవారు యూ కల్లునుం చియే బెల్లము కలకండకూడా తియారిగు వున్నది యీతాటి చెట్లకు ఏ యేవిధమైన సే శ్టిము (శ్రమవడి చేయనక్కార లేదు గనుకచనే "5"టి చెట్లస కల్సనృ ఉమ నార్థక నామము కిలి”నది

గొట్టపునూరు- ఎ_వివవము

మన దేశమునందు నూకులను తవ్వటకు (పాం-భముదేసి నీకు కనిపించిన వెంటనే త్రవ్వుట నిలుపుచేసి చును తారీకట్లు కట్టుట మొఎలు”ల్ట చు* ఇన్వైమైన లభించిన నీరును మోటలతో తోడి పొలములకు నీకు (గవహింవ చేతురు ఈవిధముా మనుష్యు లను వ"సవు* ను కష్టువెట్టవవనరము లేక నే పుదు చ్చేరి మొదలయిన కొన్ని [వదేశములయుదు సుమారు ఆరంగుళముల వెడల్పున-గలిగి నోరునుగిలి%= ట్టియును గజము పొడవ్రుగలి%నట్టియ: ఇనువగొట్ట ముం ఎక చాసివైన మంజకటి. మేకల శో విగించుచు భూమిలోనికి దింపివేయుఎ "ట .లొని మట్టిని ఎకఒజధమగు వనిముట్టుచేత వెకి తీఫివేయిచుందుకు. ఈ కొట్టములు పోను పోను కొన్ని వ చేశ

కాళము న వేగముగా [వవహించుచున్న నదీడలము

(81 వదవ(వక రణము వీథి యొక్క- మె భాగమునకంటును నెంటటవేయీ నీరు గొట్టమః లసపండా చాని యంతట నదియీ భూమిపైకి పొం% (వవహించును. (ఫాన్చు 'బేశమువందున్న ఎటుక్‌ (11/౧) అను వట్టణమునద్ద యీూవిధముగా భూమిమైకి వదకొండు అడుగు౬ యొుత్తున (వవహించుచున్న గొట్టపు నుయ్యి ఒకటి కలదు సు రొక్‌ శే అబ్బ. నుంచి నుయ్యి యా (వశారముగా (వనబాంచుచున్నది ఈ దేఎ(మునందు లిల్లర్‌న్‌ (1111ల) అనువట్ట్ల మనవద్ద 128వ శతాబ్ద). మొదెటనుండియివ్పటి వరకును (వవహంచుచాచ్న మరియుశ నుయ్యి కలదు మన చేశ పు చావులకును ఇటి చావుల కున్ను గల భధ మేమనగా మన చేశములో నున్న నూతులలోని సీరు అడుగుననే నిలచియుండును దీనిని తోడు టకు మోళఈ లుగాని యంత్రమ లుగాని ప్మాతలుగాని యువయో గించవలయును కాని యీగొట్టపు నూతుంకు ఇటువంటి వనిముట్లు అవనర ము బేక నే నర్వకాలమ లయందును భూమిమైకి అదియే (వవ హీంచుచు డును మన చేశమ నందు ఇటై సూమేలు వస్తువ3ము పుదుచ్చేరి వట్టణమునందొను పామర్ష్మకోట నమిీవమునందును గలవు చన్నవట్ట *ము మొవలైన కొన్ని (వ చేశములయందు యిట్టి నూళుల విషమమై (వయచ్నించిరికాని అచ్చటి భూములకింద వైన వప్పిన పాతాళనదులు లేనందున వేసిన (వయన్నెములు లాధిము లేకపోయెను. పుదున్చేర యందుకూడా యిటువంటి నూతులకొరకు (వయన్నములు చేసి లాభముపొందలేదు యొత (వయన్నము చేసి నను నిరు లభించనందున నిలుపువెసిరి ఇట్టి నూకులు (త్రవ్వుటకు తెగిన (వ చేశమిదియని రూడిగా చెవ్వుటకు శక్యముగాదు. కాబట్టి (వతిజిల్లాయం-దును గల వ్యనసాదుపు న-ఘమువారు. ఇట్టి నూతు లను దీయుటస కావలసిన యం[త్రములను కొని కావలసినవారికి స్వల్ప అ ద్రెంకిచ్చుట (శ్రేయస్కరము. కాని యిటువంటి సూరులను (తెవ్వ-చదలచిన వాకు మనివీ,కొక యంత్రము కొనుట వాలా కష్ట ముగా నుండును ఇనువగొట్టముల ఖరీ వుగా” నే (తశ్వు యంత్రము నశే 1000 మొదలు 1600 రూపోయలు ఖరీదు అగును గవర్న

ఖె్తీల్లీ వ్యవసాయశాన్ర్ర చింతామణి

"'మెంటువారి కోలువవేత నీకు నవ్లయికొని మెరకజిల్లాలవారు యిటు నంటి నూతులవేత లాళము పొందనచ్చును మనుష్యులకు వశువు లకు యేమా్రమ: క్టవ లేపు డా "కీయింబగళ్ళు విరానము లేక సీరు డదానియంతట నదియీ భూమిపైకి నచ్చుటకంకు రైతునకు లీ మిశకావలయను? గొటవునూతులను. తీయించడలచు కున్న వారు యీ ౫ నియందు ఉ్లీస్టడైన మేస్త్రి నొకనిం న్వల్పజీతమున శే పుదుచ్చేరినుండి పిలిపి-చుకొనవచ్చును యీ వట్నమందు యీవసి యందు "నేర్నర్డులెన న్వ దేశవనివారు అనేకులు గలరు రల, ఖర్చు "పెట్టుకున్న యెడల యీ నూగులను తీయుటకు నువయోగవడు వని ముట్లతో నహితమ.గా వవ్చెదరకు పుదుచ్చేరియందు యీ నూతు లను తీయు* కు వనికివచ్చు వవిమట్ట్లు అన్నియు రు గ0౦ లశేకొన వచ్చున గాని ఇవి సుమవూరు $0 అవ గులలోతుగంకు యొక్కువ వని చేయజాంవ్లు నీరు దొకకునంచవరకును వవివేసి చూడదలచుకొన్న నతమన యెక్కువలోతు (తశ్వటకు ఛ_క్థిగల వనిముట్లు కావలసి యుండును దీనిని కొనదలచినవారు కలకత్ర్త్రాలోనున్న బరన్‌ ఆండ్‌ కంపెనీ వారికిగాని జినప్‌ అ-జ్‌ గంవెనివారికి గాని (వాసి 'తెప్పించుకొనవచ్చును ఆవునర మైనయెడల వేగిన బశమునరకు యీ వనియందు ఆరి బేరిన వనివాండనువై తము యీ కంపెనీవారు స్తై చవేయుదుకు ఐరోపా దేశమునందున్న టూర్స్‌ [గంట). అనా వట్టణమం.వద్ద గల ఒక గొట్టపునుయ్యి నీిమిషమునకు 2౨87 గాలనల సీరును భూమివైకి 6 అదుగుల యొత్తునకు దున్నుచున్నది. కాని పుముచ్చోరి వట్నవా నందు %ల గొట్టపునూడేలలోని సీరు భూమిపైన 1కే అడుగుల యొక్తుఃంశు నెక్కు_వగా లేవ లేదు దీనినిబట్టి చూడగా స్మీవచేశమ నంకం [వవన్‌ా-ంచుచ్ల్య్నూ పాతాళనది విశేమ మెత్తుగల (వ దేశమునందుండి పుట్ట లేదని "తెలియుచున్నది

వ్యవసాయ కర్ర చింతామణి నమావ్తము

వృవనాలయ.శాస్ర్ర చింతావుణ్‌ అనుబంధము సవి_స్టరములు

రృషీవల (ప్రశంస చ॥! నకలజనోవ యోగి వ్యవపాయముగావున నెల్ల చేవమా తృళలను సీరుకుంకలను దీమనమున్‌ విడి నింగిజూచు జే దక నల కాంపుబిడ్డకు ముదంబొనరింవ ధనాఢ్యులందటుక్‌ వికలత లేక యోపిక వివేకమ తోం గలిగింవలాందగున్‌ ఛా చేశాధీశఘులు చేశపాలకులు త క్రైేశాధి శార[క్రియా "వేశుల్‌ శిల్చులువ_ర్త్వకున్‌ వెఆజనుల్‌ పన్నాక గాగల్లునా కో శాధ్యముడు కాంపు బెడ్దగద నంమేీభంబు పుట్టింవకే చేశంబందును గూడు వెట్టి (వదలం 'దేలించుచున్నా.డొగిన్‌ ఆకాంక్ష ఉః భూవ్యవసాయమంగు జనముల్‌ సృతయర్నులుకార్య బద్ధు లుల్‌ [ద్రవ్య నహాయవంకులును భైర్యయుతుల్‌ ఘనసాహ సాన్వి తుల్‌ భవ్య వ యోబలాఢ్యులయి వట్టు దొరంళక జాన్ర్రుచింతనం బవ్యవహార పున్తకములందొనరింవక చొచ్చుటొవ్చగున్‌ గు॥ రాజగోపాల నాయడు ఆగికల్బర్‌. ఇన్‌ స్పెక్టురు వారివ్యవసాయ (పకాశికనుండి

వ్యవనాయ (పొాళ్స్య్యము శ్రీ పార్వతీ దేవి పర మేశ్వరుని వ్యవసాయము చేయుమని విష్ణుం (ప్రార్థయ జ్‌ ఏసీల ధ ఎవ లేర్చీజం జలాల్లాంగలమ్‌ (వేలేళాన్నహిమం తవా_స్తివృమభ పాలంత్రిళూలం కురు శకాహంళివ చాఒన్నడాన కరణే గోంయణే మణ్ముఖః భిన్నాహం హర భితమయూ రురుకృషి గారీవచ పాతున తాత్సర్యయి - క్రీ జారి బేవి శంకరునితో స్వామి! మోకు కోరినచో విష్ణుమూర్తి బూమినిచ్చును కుశీకుడువి త్త వము లిచ్చును బలరాముడు నాగలి నియగలడు యమధర్మరాజు దున్నపోతు సయ గలడు దానికిజవగా సీవాహానమయిన నందికూర్చి మోాతిళూలము కరుకోల గా "వేయించండి నేను పొలములోనికి అన్నము 'ేగలను కుమారి స్వామి వసురతణ చేయగలడు శాన్లనను భిమూటనవృత్తిని మూని వర్థవసాయమును వోీయలడి అని |. జగజ్జనని వాక్యములు లోకములను రవ్మించునుగాక నై తుఘూ ర్త దు రెతులు తాము విన్నవాటిని కన్నవాటి శమ తరువాశ చారల] సూవపాయముగా పఏవ్వుూ వుందురు ఆ నూ రమ బు రాను రాను వజలలో వ్యా్తినంది సూ క్తులుగానిల్బివున్నవి అందుచేతనే ఏటిని ఆర్యులు చెవ్పినందున అక కు.సియు లోకులంవా ఐచు-డుట చేత లోకోక్సులనియు. సమతగల్గిన వపటచేత సామెకలనియు ఇచెవ్వుదురు పళువ్పులు 1 అంటుబొర్దు ఆవువల యొన్తుళూ. జారుబొడ్టు చనుట్టు ఆవ్హుష 2 అంవైఆకు పిడివంటలూ. అవు పాదుగులోవున్నాయి

లిథ్ర( వ్యవసాయశాశ్ర్ర చింతామణి 8 వడు కురచలు చూచి ఎడ్డునుకొన లి 4 అవు తొలిచూలు గేబె మలిచూలు గ్‌ ఉత్తగొడ్డుకు అకుఫులుమొడు 6 ఊరుకాలువ తీనిమి.. వాతలు వేసిన వశువ్చు అక్కరకు వచ్చును 7 కుడితి యంతపులి స్తే బభ్రాఅంత బలుసు ది వ చెవ్చకండా చప్చికొమ్ముల యెద్దునుకొను 9 జోరీగల గొడ్డుకు గోరోజనం మెండు 10 మలవగేబె మావటికి యీనుతుంది శ! మలుగులు (1 ఇనే మావటికి యీనుతుంది భూమి 1& _అచ్చివచ్చిన భూమి అకుగెబే చాలును 18 ఇసుక నేలనుదున్ని “నాగువీిన వాడూ బం”నేం దున్ని చెడిన వాడూ లేకు 18ిఎ ఉండేవారు ఉలవ వెన్లేవాడు నువ్వులు చల్లాలి 15 బి ఊరువికచినా ఉఎవ అడు * విడువరాదు 14 వగిలిచేస్తే ఏలనివానికై నా వండుతుంది 15. వేత్రమెరగి విత్తనం పాలెమెరిగి దానం 16 చేనుకు ఎరువు మకి*మంద [7 చేనుకుళట్టు జయకు కట్టువ్రండాలి 18 వల్శందున్నిన వాడ. వల్లకి నక్కిన వాడూ నమానం 19 వేనవిని దున్నిన ఘ మికాస్తు ది 20. వేళ్ళవో వెంవలివేసారా.. శాయలకో గానుకచేసా అన్న దట సన్యం

ఆనుబ౦ధము వక్త? కాలవరిసితి థి ల1 అకాలపువాన అరికలకూడు 9 _అదనున పొదలో చల్లి నావ-డుతుంది కి అదును వకూను టెలిసి శీేద్యంచేయాలి 4 _అన్నికాార్హులూ కుకవకపోతే బాన్తకా రె కరుస్తుంది 15 లనూరాధ కాలో అనాధ కజ్జయినా యీనుతుంది 70 అశ్యని కురి స్తే అంతానష్టం ్లౌ7 ఆరిగకు చిత్తగండం ఆడడానికి చిడ్డగండం 8. అర్ముద ఉ6మిలే అరువానలపొడు 29 _ ఆర్ముదలో అడ్జైకుచల్లి త్తే ఫుక్షైకువంగుతాయి 30 ఆన్తేమలో అగు చినుగు వడినా అడిగినన్ని ఒడ్డు వండు "తాయి 81 ఆగేను వాన అరికాలిలేమ తిం. చందుని చుట్టూ గుడికడి తే నస్యాలు వంక. తాయి 88 చంద వరివేషం వర్ష యోగం 94 తొలకరివానలు మొలకలు తల్లి 35 దూరాన గుడికడితే దగ్గరవాన దగ్గరగుడికడి లే దూరం వాన న్‌ం పులిచారలు వేసినాయ అ _త్తయ్యా | అంచపే. పురుషపెడు వెనకి దియ్యే కోడలా అందట పొల౦బల౦ కి7 అరగ విరిగిలే గరిశె విరుగుతుంది 88 కరుమన్న అయితే కాపు (బతుకు శ9 చాలువై చాలుదున్ని లే చచ్చునేలై నా వండుతుంది క్ష0 (వత్తికివదిచాళ్ళు బొన్నకు యేడుచాళ్ళు

ల్రీశ్రర్ర వ్యవసాయశా్త్ర చింతొామణీ 41 వలుచసిమైరు పాతెళ్ళు నిండేవంట శ2 పఎంటమిోద వంట మంటమిోిదవంట శశి వేనవిని దున్నిన భూమి విరివిగా వండుతుంది పనిముటు న. శీత అదును వదునుచెరచేవి వేవనాగేలు ఉర్‌. ఎద్దు గొడ్డు ఉన్నవానిదే న్యవనాయం 46 ఎద్దు లేని "సేద్యం నది లేనివయనం అన అం జ కౌలవిజ్ఞాన శాస్త్రము (మేఘమాలికా శాస్త్రము ఇది వ్యనసాయ _ దారులు వెలసుకోద*న ఫా త్రము ఇందులో వర్ష ములు వంటలు కాలముయొక్క- సుఖిక్‌ దుర్భితులు వివరింపబడినవి వీటిని తెలిసికొన జ్జానము యిరువది విధములుగ విభజింవబడి భాగాలుగా నొనర్భ్చినారు "రెట్టడు అను వ్‌జ్ఞాని యా వాన్ర్రముసకు క_ర్ప కావుననే దీనిని రెట్టమళత సాన్ర్రుము ఆని వీలుచు చున్నారు. ఈ రెట్లనిశే నారాయణభటు అనే చేరున్నదని లు లు కొందరు చెవ్వుచున్నారు కన్నడ కపవియెన ఆరటడు బెవజుడు కాలవీజూని ఈ కవి టా ఆ ఫై జా గ రౌచార్య హరిభట్టు ధిన్యు గ్రీవతి వరాహామిహి రాచా ర్యాది (పాచీశల మతవులలోని కాల విజ్ఞానాన్ని చ్క%గా గుర్తిచే మేఘ మాలి ౫+ శాశ్ర్రాము మ వ్యాదమేంకు యా శాన్ర్రుమును గి-చచియిం చెను ఆ చంనేఆయ లు భానంర ఆను యిద్దరు కవులు ఆ ధి ఇంచి క్‌ (ద్ర జూ వేు టరాజు నృ తికి అ కివరయు యిచ్చి నాకు దీనినే మనవు రెట పత పౌసత్ర్రును అని మనము వొడు అహ నో యున్నాము దీనికి కాలవిజ్ఞాన శాత్ర్రును అనే పేకువున్నది

(82) అనుబ౦ధము లర ఈ (గ్రంధములో గల యికునది వరీతమలలో కొన్ని కాల విజ్ఞానమును కొన్ని జ్యోతి శాన్ర్రము నందువలె (గ్రహాగతులనుండి కాలవిజ్ఞానమును కొన్ని నమ్మి తిధ్యాదులందలి చిబ్నాములనుండి వర్దాదులను 'లెల్పునవిగా వున్నవి 20 పరీకలు (1) పుక్చుఫలవరీతమ (8) గో వజార్చన (8) దూతలకత్షుణ (ఉ) వతి శకున (5) గర్భ బుతులతణ (6 పఘలవణ (7) విద్యుల్శతుణ (8) గర్డ లతుణ (9) ఇందచావ లతణ (10) వరి "వేమ లతుణ (11) వతి సూర్యా తవ వాయు లతణ (19) చాయు వరీము లేక (గ్రహయుద్ధ లత్షణ (19) బీజా వావన (1%) అర్ధ లతణ (15) (గ్రహలతణ (16) అకస్మిక లతమణ (17) (గ్రహకూట లతమణ (18) (గహబల లక్షణ (19) సంవత్సర ఫల (20) నంవత్సరాది (వతిఫల పరీతయ అనునవి పుష్ప ఫల పరీక్ష ఇట్ల కాపులను పూతలను చూచి రైతులు వంటలను "తెలిసికొ నెదరు నీ! వరగ నశోకంబు | (బహ్ము మేడియు6 బూచి కాచిన నన్య నం |! ఘము ఫలించుం గఖ్రురంపుట నటులు6 | గాయ నల్లగిసె వై 'రాదిగా కృష్ట భఛా॥। న్యములు (వబలు చాగుమోజంగం జింత |! పాలయుం గరివేము గాచిన (వహి వ। ర్గంబు మించు వించిగాం దుమికి చె | మైంతయు. గాచిన యావనాళ సమృద్ధి ! యగును మిగుల

వ50 వ్యవసాయశౌ్ర్ర చింతామణి శే! నెలమి ములు మోదుగలు గొయ | నలరు కొట్ట మొల్ల బూచిన యావాలు | మొల్ల మగును 'రావిశాచిన జనుములు6 | (బతి వొడము నత్య మంతయు వేంగట | తమ్మైక లేంద్ర | సీ చావిలి పూచిన । వర్జిల్లూ మ.త్యమ.ల్‌ తిలకంబు గాచినం 1 గలుగు వెండి చిక్క మాేడును | బెరపొందం గాచిన చందంద బంగార | మతిశయిల్లు న త్తిగాచిన6 చామ | మగ్గువయె యుండు గొలిమి గాచిన వజ 1 కులము మెరయు బంధూకములు బూయ | (బబలును వవడముల్‌ బచ్చలి గాచిన | భయము లమరు 'శే। ననంటిగాచిన గొటియలు | హర్ష మొందు ధరణి బలురక్కసులు బూయం ! గరులుల జెలంగు బాదిరులు బూయ నావులు 1 మోదమందు (వధన జయసాం[ద్ర “వేంకట | రాజచంద -జే॥! అడవి రంగడు చేలయు | ననుము కుసుమము పూచె నేనియు ముదమగు | భూమి [ప్రజకు నలిని బూచిన ద్విజులకు | తృలిని పూయ తయ్మతియుల కం్మడు జయము వేం । కట న లేద "లే! జమ్మి చండలు గాదినం | జాల వంట గలుగు వేములు లెన్సగాం | గాచె నేని రోగములు లేవు వజలకు | భోగ మమరు మిహిర నంకాగ వేకట | మేది సీశ

అనుబ౦ధము వఫ్యే "కాత్సర్యమ. న

1 అశోక (బవ్మాదండి ((బ్రహ్ముమేడి) విస్తారముగా పూచి కాచిన సంవత్సరము వెరు వంటలు చాగుందును

౨ కర్చూపు టంటిచెట్ల కోగుగా గాచిన నంవత్సరము నల్ల యవిసె మొదలగు నల్గధాన్షములు బాగుగా వంశును

8 చింత, పాల నల్ల వేము ఛెట్లు విరివిగా కాదిన ధాన్యము చక్య_గా వండును

త్త తుమ్మి (తిందుకము) ఎక్క-వగా కాచిన జొన్నలు బాగుగా వండును

క ములు మోదుగులు మిక్కిలిగా పూచి కాచినచో కొరలు ఎక్కువగా వంగశును

6 వారిలి నిఃవిా పూచిన మ సమం లధికముగా దొరుకును

7 మొల్లలు ఎక్కునగా పూచినము. రావిచిస్లు విస్తారముగా శాచినను ఆవాలు జనుము (వ తి చక్క గా ఫలించును

8 తిలకములు (బొట్టుగున్నా) విరివిగా శాచిన వెండి చెక యగును

$ చిక్కిచెట్లు మాళలేడుద్ల విస్తారముగా కాచిన బంగా రము చౌకయ*ను

10 అ్తిచెట్లు యెక్కువగా కాచిన రాగి చౌకయగును

క్షే వ్మారళోరింట ెట్లు విరివిగా కాచిన వజాలు చాకయగును

18 మంకెనచెట్లు ఎక్కువగపూచిన వగడము లఫకముగా లభించును

18 బచ్చలి చెట్లు విరివిగా కాచిన ఒంయెంభివృద్దియగాను

14 _ అరటిచెట్టు వీస్తారము కాచిన గొలెలు వృద్ధియగును

౨5ల ప్యవసాయశా్త్ర) చింతామశే

మేక్‌ బలరక్క-సి చెట్లు మిక్కిలిగా పూచిన యీనుగులు వృద్ధి పొందును

16 పాదిరి వృషములు విరివిగా పూచిన గోవులు వృద్ధినందును

17. అడవి తంగేడు డెల్ల అఆనవ కుసుమ ఈ వృతమలు విస్తారముగా పూచినచో ేశము సుఖిమముగా నుండును

18 "తామరలు ఎక్కువగా పూచిన ఛచాహ్మ్మ్శాఖ లభివృద్ధి నందును?

19 కలువలు మిక్తిలో పూచిన త[తియ శాఖ లభివృద్ధి కాగలవు

20. జమ్మి చండలు బాగుగా. కాచిన "దేశమున వంటలు బాగుగా వండును

91 చేవ చక్కగా కాళిన దేశమున వ్యాధి ?ాధలు లేక (వజలు ఆరోగ బ్టముగా (బ్రయుకుకుకు

౨2 అడవులలో ఇట్లు విస్తారముగా కాచిన చేశమున వంటలు తక్కువ గానుండును

౨8 కొడిని వివిగా కాచిన చేశమందు జనులు రోగ వీడిచులయి వుందురు

విత. కడవ యెష్కువగా కాచిన వర్ష ములు న్వ ఎముగా కురియును

25 _ జీడి చెట్లు మిక్కిలి కాచిన (వజలకు భయములు కలుగును

౨6 _నాగశేనరాలు విస్తారముకాచిన దేశమున వాంతి వ్యాధులు వచ్చును

౨7 బిళ్ళుచెక్లైష్కువగా కాచిన దేశమున అగ్ని భయము౦డును

౨8 వెలగ వెట్లుబాగుగా కాచిన గాలియెష్కావగా నుండును

లి0 బుడమ చెట్లు విస్తారముగా కాచిన అంత కలహములుకల్లును

80 లొద్దుగ (లో) 35సెన విస్తారముగా పుష్పించి. శాలమున

"దేశములో వంటలు తక్కువగా నుండును

అనుబజ౦ఫము లిగ్ర సంవత్సర మొ తంతో నం సితిగచులు అనాలో చై స్‌ కనుగొన మోదు%ప 1 కాయలో *ంజలు గటిగా మూడు జూ వకు 'నేసిం ౬ లు కమముననా రాసి |! కారులు వదునాలు ( ఏ న ణి నన్నియు వరించు | నదియె డక లై మొఏటి గంజయ యున్న [1 మొదల గా “సలయందు నడిమి 1౧జయ యున్న | ననువు మోర నడిమి కార్తులయందుం 1 గద షింజ యుండిన 6 గడ కార్తులంకను. 1 నగలుగువాద శే; లందయనే "ండెడు కొంచె ! మయ్యు నేని తబక యైయుండే *నిత। తాఒర్హులదు న్వల్బనచ్ట ౦బు ఇరియునం | ార్యచనులు కాంతి సిర్షివ చం్యద్ర "పకట నద ॥ తే 'తాత్సర్యము ఎ మోదము శనాయ”గో హమూ+డు%ంజలును బాసగాను-డినచో. ఆమద్రశార్ని మొవలు వదునాల్లు కా_క్తైలును 5ఎచును అవిమునూూక యమువటి "౦ చూతము వున్నచో యె మొవటి కా లెలలో వర్ష ముండను అలా౫ రెంకవ%ంజయున్న చో 5 డవఫాగము కొర్తుంలోనూ కకగింజయ న్న కడళార్తులలోనూ వర్ష ము బండును ఇందులో యేుఇ%ంజలు కొంచెముగా నున్ననూ లేడా తబకలుగా నున్నను ఆయా కార్తుల దల్పశర్ష మ కకియును ఛలప్పష్పృ గరులను-ట్ట సంవత్సం _రితములు సీ మచమొనెము వివ | మాలేకు నేలేశు న మె తి గోధురులును | మినుము యవలు

డీగ్‌క్మ వ్యవసాయ శాశ్ర్ర చింతామణి

కలివియు నడవిలో 1 గల చెట్లుగాచిన

"ట్ట డల్పమనియె | వృథధివి వంట కొడిసె బూచిన రుజ | బొడను. భూజనులకు

కడిమ్మి్ల్లిచిన వాన |! కడమ యగును బ్‌డిగాచిన ఛీతి 1 సిద్ధించు నాగశే

నరులుగాచిన వాంతి । నంభవించు బిల్లుగాచిన నగ్ని | భీతి నంధిల్లును

“వెలగ గాచిన గాలి గలిగియుండు బుడమ గాచిన | భూమిపాలకులకు

దళ చాయువులకును వ । ఛానులక ను

"కే! దళములకుం జూల నన్నోన్య 1! కలహ మొదఫవు

వేచి దొడ్డుగ దిరిసెన | పూచె నేని

వంట లల్పంజు లనియెడు | (యాజ్ఞ డగుచు

"నేక్చు మిజంగరెట్ట కం | దర్చుడిలను!

'తాత్సర్యము - మజ్టి ఒద్ది ఇప్ప మాళేడు నేరేడు మెంతి గోధువము మినుము యవలు కలివి మొదలయిన అశత్లవి లోని వయ లత తృణనము దాయము ౫ కాచినవో వంట ఐవాలాలలోని వంటా తక్కువగా నుండును కొడినె పూచిన [నజ లకు వ్యాధులు (ప్రాప్తించును కడిమిశాచిన వర్షము కడయగును చీడికాచిన భయము సిగ్ధించును నాశ శేకరవమ లు కాచిన వాంతులు వ్యాధులువచ్చును బిళ్ళు కాచిన అన్నిభయము కల్గును వెలగ కాచిన వో గాలి త్మీపతయు-డును బుడములుకాచిన యొడల రాజుల కునూ దిాళవాయులకనూ మం[తులకునూ సై నికులకునూ అక్యోన్య కలహాములుపుట్టును. లొన్దుగ దిరిసెన ఇెట్లుపూచినీచో నంటలు తక్కువగా వంగును

ధాన్యపుపంటలు = తిండిగింజలు వరిజాతుల చరిత

స్వర్శవరి - దీనిని ఉ _త్తరహిందూస్థానములో విశేషంగా పం కిసారు. ఈ జూ్ననైరు మంచి వంటంఎస్తుంది ఎక్కుననిరక్క-ర లేదు ఎర్కు.వనీటివల్ల వంటపొడవుచుంది మిగ తెవాటికంకె ఇది త్వరలో నండుగుంది ఎండలువిస్తారంగా కాయువ దేశాలలోనూ వర్షాలు యెక్కువగా కరియుస్ధలాలలోనూ యీధాన్య ఘు వయిరగును వతీ అరు సంవత్సరాల కొకవర్యాయా తమభూములలో వండు ఖథాన్యం గాక యితరభూములనుండి విత్తనాలు “తెచ్చి వేయడం మంచిదట,

నరిజాతులళో 1 చఉేషాణములు 2 కారు సన్యములు అని వున్నాయి

చఉపూంములు నన్హాకాల మంతమ య్యేటవ్పడు కడి సే వర్ష నమయములో వూడ్చి అనగా "సెస్టైంబకు అక్టోబరు నెలలో వూడి కూర్చినెలలో చేలుకోస్తైరు

కారునన్యములు - "వేనవిశాలంలో వూడ్చి 'సెన్టైెంబరు నెలలో జీశ్షవి

మానల్‌వరి అనేదిచేపాణజాతి నాల్లుమాసాలకు వంట సిద్ధ గుతుంది బియ్యం యెరరం పకల్లీ వుంటాయి. ఎకరానికి 354 నంచాలువరకు వండుతుంది

చిత్రయికాల్‌ వరి అనేద కారుసళ్యములో చేరినది మూడు నెలలలో వంట సిద్ధంకాగ లను బియ్యం తెగా వుటాయమి ధాన్యం వంచినవ్వుడు విగవు ఎకరానికి 328 రుంచాలు వండును

వాల్లీవరి పేపాణధాన్యం మామూలు వరిచేలు వండు నమ యానిశీ యిదీ వండుతుంది థాగ్యం గి జకు రండువైపుల ముళ్ళుం

ల్ర్‌్‌ర్ర వ్యవసాయశొ్ర చింతామణి టాయి. ఇది నాట్లు మాసాలవంట ధాన్యం (ేస్ట్రమయినదిగానూ సువాననశలది”నూ వుంటుంది ఇది ఎకరానికి 844 కుంచాలు వండుతుంది 'జాదపావరి ఇది ఉత్తర హిందూస్థానంలో విశేమంగా వండు తుంది పేపాణజూతి థాన్యమిది మామూలు వరి వండు నమయా నికీ యీచేలు వంషతాయి ధాన్యం చిన్నదిగాను సువాననగలవి గాను వుండును ధాన్యం దంచితే బియ్యం విరుగవు ఎకరానికి 880 కుంచాలు రాబడి వుంటుంది ఆనయి కొంబన్‌' అను ధాన్యం ఆరుమాసాలకు వండుతుంది ధాన్యం (వశ న్తంగా వు-టుంది. వేపాణజాతివలనే వయిరవు తుంది యకరానికి 481 కుంచాలు వండుమనుంది అటగడ కొణామణి మొదలయిన కొన్నజాతులు యోగ్య మైనవి ఏటికి విశేషమయిన సీరుండాలి ఈజాతుఎ శీతా కాలములో వండుతాయి ఇవి యకరానికి 880 కుంచాలు వండును తినుటకు 'యోగ్యమయిననవి సీటిముంపులను దాళువా వడ్తజాతులు కొన్ని వున్నాయి జెగాల్‌లో వందే కోచో వడ్లు యీ జూతిలో చేర్తాయి ఏటిలో అనేకజూతులున్నాయి బోడక భోగములు మంచి నువాననగలవి ఇవి యెక్కువ నట నిస్తాయి వంశమ% రుద వేణిభోగములు గోవిచభోగము లు కామిని "మొదలకుసనికూడా మంచి వ-ట చ్చేవే ఇవికూడా సువాననగల థాన్యజూతు లే చవిటినేల ) కు. యోగించు ధాన్యములున్నాయి “'జేరీఖాచి చాల్దారు. హనుమాన్‌ హోమాయి.. మొద యిన ఛాన్యాలవీ ఉవ్వు ఆహారము ఇవి చవుడుభూములలో చక్కని పంటనిస్తాయి

(88) అనుబ౦ధము లీఫీ?

మహామ్ముదీయులు తిను పులావ్రనకు అన్ని వాతుల బియ్యం వనికిరావు చమురు యెష్క-వదీయు వియ్యం కావలసియుండును శీతలచిన్నులు బోడనభోగములు నరనఫంములు ముఖ్యంగా పులావుననువయోగించే బియ్య్యాని యిస్తామి వీష్వారీధాన్యంకూడ మహమ్ముదీయులు మంచివని చెవ్వుతున్నారు. వీటియందు చమురు దీ్‌యు గుణమున్నది నీలకా త రతిరామహాలొొ నంబర లీ విలాన సిందూరతవీ మొదలయినవి మి్కి_లి యెసష్క-వ వంటసిచ్చే ధాన్యాలు ఇవి యకరాకు 50 మణుగుఎవరకు గింజలవుతాయి

వవ్నీరాడజ అను ధాన్యము జౌవభాని కువ యోగిస్తుంది విశేషము నసీటిముంపులేని భూములలో మొదటిరకము అమాని ధాన్యము వండుతుంది. మిక్కి-లి తడిగల భూములలో మేలయిన నన్నథాన్యము మదుగుగ మారుటకు (వయత్నించుచుంటాయి సము డావలి ధాన్యం మూత్రము మార్చు జందుట లేదు

ధాన్యజాతి "దేశమున కొక రీతిగా వండుమిన్నది ఒక దేశంలో వండు వంట మరియొక దేళశాంకి వనికిరాదు వడ్లలో అనేక రకా లున్నాయి. ఆయా రశాలను ఆయా (పాంతములను నరిశీలించి వరికోధవలన వాటిని సేవ్యంచేయు వద్ధతి కనుగోనాలి

ఇది మన రయితులు తమ స్వానుభవంమిద చెవచున్న విషయము

జొన్నలు

"తెల్ల జొన్నలు కారుజొన్నలు కాకిజొన్నలుం అడవిజోన్నలు ఇరకు జొన్నలు అనే వేర్లతో ఆయా (పాంతములందున్నవి

మన[ప్రాంతనులో తరుచూ భోజనము న కువయోగించే జొన్నలలో 1 చిత్తజొన్న 2 తిమ్ముడజొన్నలు (వఖ్యాత మైనవి ఏటిని

ల్‌్‌0్రి వ్యవసాయశాన్ర్ర చింతామణీ మఖ హజబ్బ కార్తులలో జల్టుదురు "ఇల్ల జొన్నలను కొండబొన్న లందురు వీటిని తొలకరిలోనే కంది (వత్తి నన్యమ లవలె జల్లు దురు ేల్ల కొన్నకూడా థభోదనమునకువ యోగింతుకు మొక్క జొన్న అనునది తొలకరిమై రుపెట్టబడును అదినెన్నులు వేయక వోత్తులు (లేకళం జెలు) "వేయును దీనిని ఎక్కువగా కాల్చుక తిం దురు ముదిరిన గింజవెండిన లేరువ త పిండిచేసి రొపైలువందుకొని భుజింతురు జొన్నవి_త్తనాలు చల్లునపుడు సాంాణి వన ఇంగువ కలి విస అవువంచిశములో నాన వై చినచో కాటుక కంకి కలుగ దంటు న్నారు కొందరు మై? తుత్తము కలిపిన నీటిలో ర్మాతిఅంతయు నాన బెట్టి మరునాడు చల్లి నూ కాటోకంకులు వేయవంటున్నారు గోధుమలు గోధుమలు మిగుల బలమును గలిగించును మూంనమును పెం పడి జిగరువ దార్థము దీనిలో నున్నది గోధుమలు తిరుగలిలో విసరి రవ్వ చేయువారు రొశ్రులు బిన్కట్లు వేయుటకు ఇదివువ యోగ వకును 1 పిండినోధుమలు 2 ర వ్వగోధుమలు 8 జవగోధుమలు అను అెగలు గలవు పి” నూక విసిరి అనేశరకములు భశత్ష్యుము వండునురు కొ జ్ద్దలు మేంయిన మెరక భూముల”గో యీ నన్యము వేయాలి వర్దా కాలము అంంభంకాగానే విత్తనాలు చల్లుతారు. [వత్తి చేలలో తరుచుగా చేయడం కలదు గంకులకంకు ఈ కొజ్టథధాన్యిం మిక్కిలి మంచిధాన్యము _పాడివకువ్రలు యీ గి జఎి తినిపి -చిన యెడల ఎక్కువ పాలిస్తాయి

ఆనుబ౦ధము 259

చర కొ రలు "హొల్లన్నరలు అని 5ండుర కొలున్నాయి ఇవి గాక జడకొ్శ లలు గంటి కొరలు అనేవికూడా వున్నాయంటాకు నలుపు తెలుపు ఎకువు ౬నేవి మూడు జూకులు మ ఖ్యము

క్‌ రలను బియ్యం చేసి ఆబియాన్ని అన్నముగను శ్రా న్నమ గను జావగను చేస్తారు దేహాంక్‌ నైనర్లికపు కాకను బలవ రిచియు విరిగిన అనయవాలను అతు *) కొనచేసియము నడుమునకు బలమొకంగియు.. ఇంనుకవైత్యంగాని వాతంగాని ఉల దేకింప "జేయును గురుత్వంగా వూ-డును

ఇ9 ఆకలిని వ దేకించి రి క్తవృద్ధిని కల్గించి కఫనోగమను జ్వరమ ను నివాగించును చవాశరీకు. ను. వావనొవ్వ్చులుగలవాకి అస్హృమైనఏ నెయ్యి వంచదడార మజ్జిక దీనికి విరుపడు క్మొరిలు కోళ్ళకు మంచిమేశ. కొరక నమ వగువులతు మంచిమేస వీటిని పొతరలలో బోసివు చిన ₹0జళ్ళవర కూ పడవు

ఆ ఛ్శు

వీటో అజేశరకాఎొన్నాయి.. ఈ పైరుబెటిన నేం వెద వడిపోతుంది. దీనిని కంగు కోవే చల్లుతారు శసస్యానికి నెల రోజులవరకూ ఎళ్ళులే, పోయి ననూ పడక

ఆరికకూడు కాడచేస్తుంది ఆరిక కనపు వశువులకు మంచి మేత కాదు దీనిని కోసినచో మొదటినుంచి మరల మొలకలు వస్తూవుంటా*యి. దీని బియృము అన్నమువండీయు ఓ రాన్నము వేసియు. పిండిని రొన్షైలు మొదలైన భోజన వదార్థముగ నోన రురు వివముము వారి స్తుంది లైప్‌ శని కవమును హరించును మూర్చ రోగమునకు ఉ 'ేకమును కలిగి దును ఆళ్ళ కో్‌ళ ఛి 'బాతులకు మే గా పెట్టిన న్యూావగా (గుద్లుపెట్టును

వీ00ే వ్యవసాయళాన్రు చింతామణి సామలు ఈచేలు వేయుటకు భూములు మిక్కిలి సారవంతముః?గావుండ నక్క_ర లేదు గింజలకు విశేషమయిన పొట్టువుండును ఈ నన్యము యొక్క గడ్డివశువ్రుల కంపగా వువయోగిచశు ఈ వంటవలన విశేషమయిన లాభముండదు సారవంతమైన నేలలో యా వ్యవ సాయం "వేయడుకన్న నిస్సారపు నేలలలో చేయడంమం-చిది ఉప్పిడిబియ్యంవ లె ఉడక బెట్టి దంచవ లెను వశువులకు కోళ్ళకు యిా గింజలు మేతగా ఉవయోగంతురు వీటిని తవిదలు లేక రాగులు అందురు ఇది గడ్డివంట లోనివి దీవిని మెట్టనేలఎందు అప పోసిన ఎదిగిన తరువాత నాగటి చాలులో వేస్తు తొలకరిని పెద్దచోడి వర్షాకాలము ఆఖకువున గరువు చవోడి వేయదుకూ1 గరువుచోడి 2౨ పునానచోడి 8 బురద వోడి అని మూడు మిఖ్య తెగలున్నాయి గరువుచోడి (కేస్టమయినది పునానచోడి వధ్యానికిమంచిది చోడిగింజలు (పాత వడదిమంచిది చోడిని పిండిగా వినరి అంబలిగను రొ క్షైలుగను పిట్టు గను తోవగను వేసికొని భోజన వడార్థము గా వాడుదురు గ౦పలు ఏటిని మెరక భూములలో వేయుదురు కొన్ని చోట్ల (వత్తి గింజలతోనూ కొన్నిచోట్ల కందగింజలకోనూ ₹లిపి తొలకరిని చల్లుదురు జొన్న అన్నము వినేవారు ఈ నజ్జల అన్నమును. తిందురు కసవు వఘవ్రలకుమంచి ఆహారము

అనుబ౦భథధము 01

నన్ననజ్ఞ ఖా "వెద్దనజ్జలు పాన్టేసజ్ఞలు మంచునజ్ఞలు తియ్య స్య్రోలు అని అనేకరకములున్నవి జొన్న వ్యనసాయము వలెను గంటిన్యవసాయమును చేయవలయును

ఇది కొమ్ములు "వేయును (వతీకొమ్ముకు ఒక వెన్ను వేయును "అందుచేత నెనుక ముందుగా యీ వంటవచ్చును కావున వండిన వెన్నులకు కోయుదురు ఆ విధంగా అవూ డవ్వుకు కోసిన వెన్నులు ఒకచోట భ(దవరిచి చేను పూర్తిగా వండిన తరువాత ఆ వెన్ను లనునూర్చి గింజలను శీసుళొందుకు నజ్జవంటు వనువ్రుల మేకు అంత (మంచిదికాదు ఈ దంటును కొందరు యింటికవ్వులకు ఉవయో గింయకరు

పప్పుదినుసు పంట.

కాయథభాన్యములు అనవరాలు వవ్వు*ంజలు అనే పేర్లతో

ఏటిని వొడు చున్నారు అనుములు

నిష్పాపీ శించి. అని సంస్కృృృవమునసూ ఉద్దులు అని “తెలు పనవమూ అనుములస పేర్లు

అనుమ లను అదను తవ్చ్సుండా వ్యవసాయము చవేయవల యును. దీని తీగకు నానవ్రుండుటవలన వనువులు తినవు చానిని పొట్టును ఎరువుగా చేయుటమంచిది ఈ మాసూలు ఒక్క-సారిగా .వంటకురాదు. తీగెనాగుతూ కాయలుకాస్తూ వుండుట చేత మొదటి కాపుగోతకు ముందుగా వచ్చును

అనుములు గుగ్గిళ్ళుగా భుజిుతుకు అనుములు దేహా అప్రీ వైత్యము కడుపు బ్బరము శరుర్యము హృద మళూ. శుక్ష నష్టము జ్వరము రక్తవై త్యము విదాహము వాసము కలిగించును

విధికి వ్యవసాయశాన్ర్ర చింతామణీ

మలమూూత్రములను. వెడలించును (స్రీలకు పాలు కలిగి చును (ేగులందు పుట్టిన పు-డ్లను మాన్చును వాంతులు నేత రోగములు దోవమలనశంచును వివషమనుహరి-చును

చినికి వీరుడు వంచడార మంచిగంధిము కరినీళ్ళు అనుము లను ఉడికించుట నానబ్వైెట మూలమున వైపొర తీసిన ఏటి దోవము పోన్ననుు కాక వేసే వదార్ధమ లును వీటి దోవమును చపారించును

వర అనుములను అగిసెలు ” అందురు చవిచమురు గి యిజే గుణముకల్లివుండును. వేడిచేసే గుణము కలదు. వీటికి విరుగు దులా పీవ్పళ్ళు శమము కలిసిళ్ళు

అనుము పూవు పూయగనే భూమిలి దన్ని వేయడం వలన మంచి ఎకువుగనుంకి పొలము నకు బలముకలుగ జీమును ఇది ఎక్క వౌాజఒలిసి పాదువలె (పాషను

అలచ౦దలు

అలచంధల నే బొబ్బక్లు అందురు నంన్కృగమున రాజవమూవమ సీీమావ అని పేక్ష ఏటిని కొన్ని చోట్ల లంగలు అని వాడుదమేీ

"కేలికఅయిన గరవ భూములలో దీవిని యిేర వై కలలతో వైరు పెట్టుదురు నల్ల శీ * జశేలలలో ఎ్కాువగా. వండదు శ నన్యము. సాంగముగా. విశువ్రలకు మంచి ఆహాంము. దీని తీగెలు ఎస్క వూ బలిసి యిుదుమించు. పొదమనలె అవరించి (పాకును అనుము నన్యముఖ యివె ఒకే తరశతికి చెందినవి-పెనర మినుమీ వ టంను పోళలినది అలచందలు మిలమూ(త్రమ లను జూలీ చేయును శమషమరోోమను వానగొస్టను తృ ప్రగూనుండి మై త్యమును కొం వెచున గు ఒత్యము జేయును. దీనికి వరుడు శొంరి కరక్యాయ ఉేవ్చ శాల్ని వేసిన భాళ్షిమ ను

అనుబ౦ధము వ68 అలచంద వవ్వూ ట్టు తీసినది వండినప్పుడు గురుత్వము వైత్య ముచేయును విరేచనబద్ధముగావించును - దికికి. విరుగుడు పిప్పళ్ళు ఉవూ కాగ్చెన మూరమును అలచంద కాయలోని వచ్చి ఇింజలు గురుత్వము వైత్యో (చేకము విలేచన బద్ధముగావి చును గినిక్రి విరుగుడు నువ్వుల చెట్టు కాల్చిన బూడిద ఓమము విప్పళ్ళును ఉలవలు ఉలవలను సంస్కృృతముతో కులట్థ్రిక తామవబీద అందరు ఎ్మరఉలవలు నల్ల శలవలు అడవి ఉలవలు అని మూకరకము లున్నవి. ఇవిగాక ఇెల్లఉలవలు అనేవిహాడా వున్నవి వఏటినే వుఎవలు అందురు ఇవి అన్నియును ఒకవిభమగు గుణమునే కలిగి వుండును నల్లడిలవలు ఎక్కువ బలమువేయును ఉలవలను వవ్వుగను మార్షముగనుకేసి ఉలవకట్టు ఉలవవవూ ఉలవగంజి మె దలయిన వంటకమ.లను తయారుచేసికొని భుజింతరు 'వెగటుగనుండి వేడి వేయుకు కొంచెము వైత్యము కూడ చేయును శరీరము స్థూలమగటవు నివారించును వీర్యనష్టము కెల్లిం చును రాతిని బద్దలు జేయుశ క్రి ఏటినికలదు ఉదరరోగములు ఊపిరిగొట్టునొప్పి ఎక్కిళ్ళు కఫరోగము కుసుమవ్యాధి గుదరోగములు గుల్టరోగములు ఘూని (వతూని అను లోమమి మొదలయిన సర్వవాతీములు న్మత్రిరోగములు వీసన (స్ర్రీలబహిన్లు ర_క్ష్మ్వవదోమములుం మదు మేహము మలబద్ధము నమూ ్రకృెచ్చ్భము మూ 3 బద్ధము మయూ(3రోగ ములు మూల వ్యాధి రాదయతు స్వానకానలు చూలలం నివారించును

౨64 వ్యవసాయశా్ర; చింళొామణీ

అడవి ఉలవలను కలకోటి గింజలు అని వాడుదురు 99 మలమూ బద్ధములను నివారించి ఎక్కిళ్ళు కఫరోగములు పైత్య దోమములు నేవరోగములు నివారించును మేధస్సునందలి మెల కల రోగమును నివారించును గింజలగంధము కండ్లక లకు ఎరుపులు పొరలు నివారించును ఉలవలు చేయు దోషములకు కలిసిళ్ళు లేనె నూనె నెయి విరుగుళ్ళు

వ్యవసాయము - వర్ష ములులేకన్ననా మంచువలన పెరిగి వంజెడివంట వశువ మ్యూదులకు ఆహారముగా వువ యోగవదును నల్ల శేగడలందును గరవభూము.౦దును కూడా ఫలించు "లేలిక వంట

దీనిని పూతఅవనున దుర్ని భూమిలో కప్పినయెడల భూమి సారవంతమశను ఉలవలు నాంగముగ వమువుఎకాహారము ఈ గుగ్గిళ్ళి గుజ్జములకు బలముచేయును

క౦0దులు

ఆథకీ తువరికా తువరీ శానపుష్టీకా అని నంస్క్బృత పేర్లు గందిలో 1 'వెద్దకంది (గొడ్డుకంది) ఇది అధమజూతి 2 చిరికంది యిది యుత్తమజాతి $ తెల్లకందులు "లండు రకములు గుజరాతి "దేశమున వైరగును 4 నైజాముుప్రాంతమున వండే వెద్దజాతికంది 5 చెట్టుకందియిది అరునంవక్సరములు జీవించి (వతీ నంవత్సరము శాయునవి

కంది చెట్ట కాల్చిన బూడిదతో తుపాకిమందు చేయుదుదు కందివవ్వూనందు. చేహిఫష్టీ బలమ జీర్ణశక్తి ర_క్తమను శుభ వరచు గుణము. వైత్యములేని గురుర్వగుణములును వున్నవి. శేషు వాతమును దేహవైత్యమును కుసుమరోగమును బలపరిచే దురు అములు కూడ వున్నవనుచున్నారు

(84) అనుబ౦ధము వేక్‌

అజీర్తిని కఫమును గ్రహణి జ్యరముకు జ్వ రాతిసారమును వారమును నివర్తించును వాతనొన్నులకు కందులను "వేయి?చి కాచిన తగ్గిపోవును వీకుబకు ఉదకము వామము ఉవ్వు కర శాఖజయ శొంఠి వ్‌నిని చూర్చములు పివళ్ళు "లేన పులుసు మజిగ కలినిళ్ళు కందిదుర్తు+ములకు విరుగుళ్ళు జ ౧

పెసలు

1 వచ్చపెనలు 2 నల్లవెనలు 8 ఢిల్లిపెనలు 4ఉ అడవి పెనలు 5 కొమ్ము వెనలు 6 సిల్లి వెనలు అనే జూతులు వున్నవి ఇందు దేశవాళీ వచ్చవనలు ఉత్తవమజాతిగను విల్లివచ్చవెనలు అలు త్తమజాతిగను ఎంచబడుచున్ననవి

నంన్కృవమున ముద్ద్గరి ఎని సామాన్యముగా "నలకు హారియుద్ద _దేశవాఖీ పచ్చవెనరకును హరిమంధకః కృవ్నముద్గః

లి ణ ౨) అని నల పెనలకును వాదవర్‌ ముదవ శాకమ చా వనముదా

ఉం క స ౧౨ ళు 4 కలీనక అని అడవివనరకను వేర్లు అడవి వెనరకు కారువెనర కాకివెనర అనే తెలుగువారు వాడుచున్నారు.. ఢిల్లీ వెనర వసుపు వచ్చగావుండును ఇవి మేహధాంతి వెత్య శాంతి కల్లించును రక్త సై త్యమ. కపఫదోవములను శమింవ జేయును

నల్ల వెసరవై గుణములకుతోడు యించుగవాతమును శీత వై ఠ్యమును శేపునందుకు కొమ్ము వెనర యందు వైత్యశాంతియు బలము వీర్యవృద్ధి యించుక చలవ కలించే గుణమున్నది. అడవి

థి ౧

“వినరయందు చలువజేసీ పై త్య శాంతి 'మేహశాంతి కల్గించి శావము నడంచును ననియూ శరీరమునందలి నులిపురుగులను చంపుననియూ శుక్షవద్ధి కల్గించు ననియా _కఫో,దేకమును కూడచేయుననియు చెవ్చుదురు-పిల్లి వెనర పైళ్యశత్వము గలవారికి వాల అనుకూల

ల౮060 వ్యవసాయశాన్ర్ర చింళలామణి మనియూ మేహళాంతి మై త్యెశాంతి గల్గించి తలివ్వు వికా రమునడంచి బేహూబలమ.ను వీర్యఫుప్టీని చేసి చలువ చేయునని చెవుదురు

చఎనరజాతికి ఉ త్త రేణి చెట్టు నమూలము కాల్చిన బూడిదయు "లేన నువ్వులనూనె అల్లరు వంచవార పుల్లవిమజ్జగ విరుగుడులు

వవూవై తొక్కయందు. పైత్య శాంతియు జీర్ణశక్కియు గలదనియు అధికమయినచో యించుక కడుపుబ్బరము కల్లించు ననియు చెవ్వుకరు

మినుములు

మినుములను నంన్క్రృ కములో మావః మధురొసూ వధాన్య అని నామములు

ఇవి నల్లభూకులలో మైరగును నాలుగుమూనముల లోపు ననే వంట సిద్ధమగును

మినుములు చాల బలకరమయినని కావున గుజ్జములకు నినగలతో వీటిని కలివి గుగ్గిళ్ళు వేసి వెకుదరు. వీటిని నానబోసి రుబ్బి పాలవశున్సల. శాహారముగా వెటినచో అవి అధికముగా పాలిచ్చును శాని దీనిని జ్యాగత్తగా వాడాలి ఎంగుచేత ననగా ఇవి వాతదోవమును కల్లించగలవు

వ్మీతక్చన నల్పుదినమున మినుములతో గారలు చేయుదురు ఇది (వసిద్ధఫభోజన వడార్థము వవ్వు మిగుల బలగకరము దాని నటి గించుకొనుశ క్తి మానవ దేహమునకు చాలదనియును వవ్వుపై పొట్టు జ్‌గ్షశ క్రి నధికవరచు ననియును చెవ్వుదురు మినవవ్వు బలమిచ్చి "దేహాూశాంతిని వీర్యవృద్ధిని కలిగించును వాఠరదోషము చేహ పాతిము చేవ్మముల నడచి విశేచనమును చక్కగా వెడలించి వరీరప్పు వీడిని అధికవరి చును వాయువును బంధించే గణముకలదు,

అనుబంధము లి దీనికి న్‌య్యి ఇంకసున అల బూ ఖండశక్కర బిడాలనణము లెల్ల ఉత్తనేణి శూరవ కూరా నిమ్ము చేరురనమ విరుగుడులు అని "చెవ్వుదురు సెనగలు సెనగలను ఛణక అని నంనునములో వాడుదురు ఏటిలో నలుపు పెశిమి తెలుపు గవర నర్మమలుగల నాల్లు భేదము లుగలవు తెల్లవాటిని కాబూలు సె గలందురు సెనగవంటకు నల్ల రేగడి భూములు (ేవ్టమయినవి “సెనగ ఫూవే కాఎములొె నన్నసబట్ట వరిచి చేనువై వూడ్చి పిండిగా వచ్చే చానిని సెనగ పులుపు అందుకు యిది వైద్యమున కువయో గ వడును చమనురుగింజలు ఎ ణి గిసెలు ఏల్లసనెలు చేగటి నే.లలో వైగగును వీరిగింజలు ఉఊోరిపిండి కువయోగవకును చిం3 తొక్కుో దీనిని దుచివేసిన మంచి వాన నయురువయు క-6%సను వీని పింకిని గడ్డలప కట్టును ఏ గడ్డలు వక్వమునకు వచ్చి విగిలిపోవ్లను దీని నూనె త్వరగా ఆరిపోవ్రను కావున కగ్యరపామానులకు రణగులువేయుట కుువయోగి-యు3. వసువులకు నేశంకు గు్యరాలకు "'బేదిమందూగా దీని నూన నువయో%లతురు నూనె తీసిన వీండి వసువులకు మేశగా వేయుదురు సూర్య కొంతము దీసి నూనె భోడనమునకును యంత్రములసే పూయుటకును వనికి వచ్చును పిండి వసువులకు మేతిగా వేయవచ్చును

అ08 వ్యవసాయ చింతామణి వేప గింజలు -వేవగింజలు వవ్వుకీసి నూనె తీయుదురు కొన్ని [ప్రాంతము లలో ఈ నూనెను తలకు రాచుకొనిదరు కురుపులమోద పూసిన యీగలు మునరవు ఇది జన్నికి తల నొప్పికి మ చిమాము దీని గింజల పీండి మంచి యొకువు నేలళోని చవుడును విరిపవేయును శాఫీతోటలలో దీనిని మిక్కిలి వాడుదురు పురుగులు చేరవు పొన్న గింజలు పొన్న చెట్లు యిసుక తెర నేలలలో శాగుగా పెరుగును ఈ చెట్టు గింజలను ఎండబెట్టి వగులగొట్టి వవ్వుతీసి నూనెను నంపాదింతురు ఇప్ప దీనినూనెశో పిండివంటలువండి నెంటనే భుజం చెదరు ఈ నూనెకు పేరెడి గుణమున్నది కావున సబ్బులను విరివిగా వాడు చున్నారు ఇవ్చవిండి శరీరమునకు రాచుకొందురు. శరీర మలినమును పోగొట్టుటకు యిది (ేమ్రమయినది చేదుగావుండుటచేత దీనిని వశు వులు తినవు పిండిని పొయిమంటకు కూడా వువయోగింతురు కుసుమలు ఇది శేగటి నేలలలో వయిర%పను దీని గింజలలోను డితీసెడి నూనె కూరలు నండుటకును పిండివంటలు చేయుటకును వనికివ చ్చును దీనితో వేసిన పిండివంటలు ఒక చాకము తరువాత కారు (కండ) యెకును ఈ చెట్టు పూలేకులనుండి కునుంబా చాయ బట్టల రంగులు వేయుదురు ఇది కాపువట్టిన తరువాత గాడిదలు రాకుండ మరాడవ లెను గాడిబెలు తవ్చ మరి యేవియు దీనిసి తినవు

నారదినుసులు క్రి మత్త నార దీసి నార పగ్గము ఎవేయుటను వవినచ్చును కపీలెను కావల సిన వడదారములు వేయుఓకు (ైేవమ-నది కిత్తనార మట్టంఎనా కోసి నన్నముగా చీల్చి పుళాకు తోరణ ములు కుట్టుదుకు ఈ మట్టలనుకోసి ముష్మతిసివేసి చితుుగ.. గొట్టి నీటిలో వూ” వేయుదుకు ఒ౩ వారం కోజుయ వూరిన విచ్ముట ఆ కమ్మలను తీసి రాాబండజమిద టఉదికినచో నార తెల్ళూ తయి రగును దీనిని ౪౩ వెసిన తకుచాత కట్టలుగా కెట్టుదురు ఎండిన కమ్ములను వొయిలో పుల్లలుగా వాముదచుకు కొందరు ఎండిన మట్టలను నాన బెస్టి నారతీయుదురు కిత్తవార అవ్నికకము* నేలలలోనూ వెసుగును పెద్ద మట్ట మధ్యలో పువ్పన్త్న భము బాయ దేకును * _న్త భమును-డిరాలిన మొ-క లే తికి నాటుటకు వనికివచ్చును ఈ న్తంభణు. లేలికగా వ్రుండును విముగు గజ్జల న బనదాలు ఈ _నంభముల నువయో గింతురు మమగలినార మొగలినార అనాన కొండగో*స మొవల%పవాట్లలోని గట్టి యును మెత్తశయుగలది 'నిని చేవలనుబ ప్రగటకు వువ యో%ంతును సముదములోని ఉవ్పవటిలో తిడిమునటి వాను పొలవట్ట కషాయ “లో నాన్ని గట్టిచేసిన ఊారముతో అల్లుమురు ఉసిరికి పట్ట పొడిని దారమునకు రా -చెవరు తాటిశనార తాటినార సగున్తషుయిన వ్యవసాయ (తాచు నేయుట కువ యోగిందును తాటికమ్మ )ను చీల్చి వెర్నుదబ్బ ౫)ను వేపవరచి

ఫ్సీ?0 వ్యవసాయశా్ర్ర చింతామణే కమ్మలోవలగల తడవలను పేశీసి నారను సిద్ధవరచుదురు దీనిని కూటినార అందురు కొబ్బరినా ర కొబ్బరిబొండాలను ఒలిచి. డొక్క్ళలను “వీేకుచవేయుదురు ఈ డొక్క-లను చితుక గొట్టి నార కయారువేయుదురు ఇది బల మయినవ్‌ి నారపొట్టిగావున్నను దీనికో బలమైన వగ్గమః లు "వేయుదురు ఈ నాగళో కావడిమట్టు చేకులువేయుకురు. నీటిలో నానినను చీకదు కావున వడన మేకలకు పగ్గములకు (ేస్టమయి నదిగా భావింతురు నారతీసినపుడు రాలిన పొట్టు మెత్తల కువయో గింయుకు చాగనార లెల్లని పొడలు గలిగి పొడవుగనుండువది సామా గ్యజాతి ఇదిగాక కరచ ఆకులుగల జాతి మరొకటి లదు సామాన్యజాతి మట్టలనుకోసి దిశుకనొట్టి ఎండబెట్టి నార తీయుదురు గడ్డలపంటలు (దుంపజాతులు అ ల్ల ము అర్జక కటుభ్మద గుల్టుమూల అనిన నృత నామములు ఈజాతిలొ హీవజూనిని అదవి అల్ల మవియు కారుఅల్ల మనియు చెవూ దురు మామిడల్ల ము (వసిద్ధ భోజనవదార్థమ ఇద్మివె ద్యగా-ణమ. లో (వశ _న్తమయినది (చిదోవములను పహారించును ఆజ్‌ ర్తివిరేచనమ.లను కట్టును అగ్నిమా=ద్య మ అన్ని పైత్యములు ఉప్చ కంరవ్య్యానులు కడుపునొప్పి కాబ్లు వేళులు పారలూడుట సల్టుము. నాసరోగము,. పొండులు వీనన1

అనుబ౦ధము వ్‌71

మూ(తకృచ్చము శ్వాసకానలు బోదకాలు శగూలలు నోవ ఇన్నిపాతము మయ మొదలగువానిని ఎవారించును

వేడిచేసి అఆక్పను ఇరరదీ_ప్హి బలము వీర్యవృద్ధి కాంతి జ్ఞావకశక్తి జీర్యశ క్రి వీవినివృద్ధి చేయును

కందమూలము (గెనుసుు

దీని చిరుకడదుంవ అనియు గౌనుసుగడ్డ అనియు మోహన మనియు అందందు వాడుచున్నారు

ఇది నూధాపఫలదుంవ అని (వఖ్యాతినందినది మన పూర్వ ముషులు దీనిని కందమూలములని వీల్చేవారు ఇవి భోజనమగా భుజించేవారు అందువలన బుషులు కందమూలాశనము అని చెప్పేవారు

ఇది లేలిక యిసుకభూముల-దును గరవ నేలలందునుకూడా వెరుగగలదు వాగుగా కుళ్ళిన ఆకుల ఎరువు వశువుల గెత్తము కాలినబ్యూ విన్తారముగా. దీనికి ఎరువుగా వాడన యును గాసగా “గున్ని కలుపు వెకుగకుండా శుభము చేయుట మంచిది

కందమూలపు తీగను శెండు మూడు కణుఫులుండునట్లు ముక్క-లుగా నరికి వర్షములు [పారంభములో నాటుదురు నూతు “లలో నుండి ఓ రుతోడి మళ్ళలోనుంచి పారించుటకూడా కలదు అమళ్ళు వది యకుగుల చెకముంగుట మేలు కెణుపులనుండి వేళ్ళు [పారంభమై. అవియే దుంవలుగ యేర్పడును వీటిని గడ్డలందురు తీగయొక్క_ కొనలు లేతభాగమ.లు విత్తనములకు వనికిరావు అడుగు దూరమున కొకటిగా నాటుదురు చారమునకొక్‌ తడి వెట్టుట మంచిది. తీగలు వచ్చినదాదిగా తీగలు నేలమోద కాని నాటుకొన కుండ మూడవలయును లేకున్న నిరగ్ధక మగు వేళ్ళుపారి అసలు

ల్లీ ర్ప వ్యనసాయశాన్ర్ర చింతామణి దుంవ వంటను తగ్గి చును కందమూలము అయిను నెలలనుండీ ఆకునెలలకు వండి (తవ్వుటకు సిద్ధవడును

అకులు వండబారుటచూాబ లైకులు దీఎని (గ్రహించి సీకో పారించుటనూని తొలున తీగను కోసివేయుదుకు అరీగనే మరొక చోట నాటి ముందువిత్తనమునకై. వుంచుకొందురు. దానికి నీరు? పోయుచు వెంచెధగు చిన్నదుంవలనుకూడా నాటవచ్చును

దుంనలను (తవ్వునపుడు తవ్వకోలలవోల్పు తగులకుండా జ్యాగత్తగా (తవ్వాలి (త్రవ్వడ మాలన్యమయినచో దుంవలు చిత గొట్టి పుచ్చును నకాలములో (త్రవ్వవ లెను

ప్మారదుంవలు బెల్లదుంవలు అని శెండు రరమ లువ్నవి ఎళపపురం*వి (ైమఘమయినవి "తెలుపువాతరోగమును ఉదేకింప జేయును

ఇవి భఖోజనవ దార్థినుటు ర _కృనృద్ధి బలముకల్లించును జ్వరమును ఉేకింవ జేయును న్షేవృమును కలిగి చును

దీనికి వివపళ్ళు వంచడార పాజఐ ఉవ్వు మోదుగ చక రనము

ళఈ0౦0ద

దురదకంద తీపికంద, అని ఆెండు రెకములు ఇఎగాక చార్య కందకూణొ మరొకటివున్నది కంపగడ్డన జూన్‌ జూలై నెలలు బుయువు దీనికి మూడు దఫాలు కలుపుకీయవ లెను ఎనిమిదిరోజుల కొశ సారి నీరు పారి చవలెను

కందను చిన్న చిన్నదుంచలుగాగాని "ఇెద్దదు “వలను ముక లుగా వోసిగాని నాటవచ్చును 'వె్దదుంం మిోధనుండు పిలోలు కూడా నాటుట కువ యోగవడునుకాని ఇవి "కంజేళ్ళనరకు తవ్వ

[₹2] అనుబంధము తి/తి టకు తగినంత పెద్దివి కావు తియ్యకంద తెరుచు "రెండుమకాడేళ్ళవరకా నేలలో వుంచవచ్చును ఇట్లు వుకుటపలన గువ 'పెద్దదగును కందరు జీల లోముగా (వ్వాలి "నేల పల్లా వుండుటకు ఊక _ రంవపుపొట్టు మొవలయినవాటినీ ఎరుబ్రలు”ా వేయ వలయును సీరుకట్టి ంచేదానిని సీటికంద అవియూ వర్షాధాంమున “వంచుదానిని పాటొంద అసనియూ పేర్లు పాటికంద సనీటికందకం కు రుచిగా వుండును చిన్నచిన్న దుంపలుగా వు డునబే ఛారకంది చేమ దీనిని తొలకరి చగ నీ నేలను బాగుగాకున్ని చిన్న చిన్న దుంవలను ఒకటిన్నర అకుగుల దూరమున నాటుదురు వర్షా కాలాం తమునగు యీ దుంవలు తయారగును బమురొక రకము నిటిచేమ అకులుకూడా కూర కువయో%ంతుకు "పె0డలము దుంవ పెండలము కజ్జవెంలమా అవి లెండు జూతులున్నవి కజ పెండలము ఆమ. దపు చెట్టువ లె వుంటుంది దీని దుంవకర వ లెనేవుండును దీనిని ఉడ' బ్వైకొని తిందురు దుంవపవెండలను తీగగా పెరుగును కాండము వంకలు చేరి వుండును. ఇందులో ఎరుపు తెలుపు రకాలున్నవి తీగలవై వాయలవంటి దుువ౫ం పుట్టురక మొక టున్నదట దుంవ తలలను కోసి నాటుదుుు తొలకరియందీ తలలను నాటిన యెడల సంక్రాంతికి దుంవలు (తవ్వవచ్చును తీగ (పాఠకటకు ఇట్లకొబ్బులుగాని నెదుళ్ళుగాని "మొదటనాటుదురు దుంవలు మొదటినంవత్సర మే (త్రవ్వక “శండవ యేకు కూడా వుంచితే పెద్దవవుతాయి. రంపపుపాట్టు ఊళ ఎరువుగా వేసిన నేల గుల్లవడును

ల్డిగశ్వ వ్యవపాయశాన్ర్ర చింతామణి పండ్త పంటలు (ఫలవృజెలు నన్యములు కాగుగా వరుగని పరక నేలలలో ఫలవృతము ములను "వేయుట ఫల్మవదదగును- చెట్లను వెంచేనేల ఎన్వుడును యినకగానుండక మెరకళానుండుట వండ్లవంటలకు (వభధానాంశము వైని గరవమన్నువుండి ఆెండుమూడు గజముల లోతున యిసుక గాని కంకరగాని వున్నట్లయితే వీటిని మంచిదే శై నేం తేలికగా గాని జిగురుగా గాని వున్నయడల వచ్చిరొట్ట మొదలైన "సేంద్రియ (ద్రవ్యముల వేసి చాగుచేయవ లెను ఆయాజాతి మొక్కలకు ఎం బెంతదూరముండుట మంచివో "జెలిసికొని పాలెదు మొక్కస తగిన గోతులను దూరమును లోతును సరివడునట్లు (త్రివ్యవ లెను మొక్క_-లను పాతునపుకు వై మంటినే అగోతిలో వేయ వలెను పైమన్ను మంచిడి కానిచో వెరువుమన్నుగాసి కాలవ మన్నుగాని పాటిమన్ను గాని తెచ్చి మొక్క_ల మొదలపోసి నోతు లను పూడ్చవ లెను మొక్కలు నాటుటకు తొెలకరిలోనూ శీతాకాల (పారంభ మందును మంచిది. మొక్కలను వేయుటకు (తవ్విన పెద్దగోతిలో మంటివిపోసని తరువాత అఆణ౫నిచ్చి. పాతుటకు ఎంచిన మొక్కకు తగ్గ విల్లనోతిని తీసి అందు [కింది భాగమున మెత్తని మన్నునుపోసి చానిమిద పాతదలచిన మొక్క_యొక్క._. వేళ్ళు మడతవడకుండువట్లు సర్షి వేళ్ళు నందులో “ల్లగా వుండేటట్లు మంటిని సర్జి కొద్దికొద్దిగా మఃటినిపోయుచు గోతినికవ్చన లెను అవ్వ్చుడు మొక్క-చుట్టూచక్కఒగా అణిగేటట్లు తొక్కి పళ్ళేం వచ్చేలాగునవేసి సీరు పోయవలెను సీరుపోయగా మన్ను కొంత అవిగును అవ్వుడు మరల ఫొంత మన్ను పోసి సీళ్ళుపోయన లెను

అనుబ౦ధము లి?ఫ

'మొక్క-గాలికి కదలకుండా దాని మొదట్లో ఒకపుల్ల (సచ్చి తడవతో మొక్కను ఫల్లకు కట్టవలెను,

మిక్కి-లిలోతుగా మొక్కలను పాతరాదు మొక్క-అంట్లు పాతునవ్వ్చుడంటు గట్టిన ఫాగవు? మన్ను చే కస్పబడకూడదు

మొక్క లు నాటివని లగ యితు నీకు వీలుననునరించి పోయు చుండవలను మొక్క (కొ ర్త చేరువెటి యొకు శారంభించ గనే వాటికి వీ.యిగశ ఎరువునువేయవ లెను వాటివాటిన్వఫెన మునుబట్టి నీఠ పోయవ లెను

చీకినగడ్డి గాదమ లు వచ్చిరొట్ట చివికిన వశువులగత్త ములు లేక మొక్క. 3 బలముకల్లి చును వేవవి డి ఆముదపుపి డి కొంచెము మొక్కలు సొగినతరువాత "వేయవచ్చును

మొక్కలు కాపువట్టిన తేరువాత పై ఎరకుళులథో బూడిద ఎముకశ్‌లపొడు.ము "మొదలగు వాటిని చే్చి మొక్క-ల% వేయుటమం చిది పూయుటకుమ.౦ దే మొష్క-చుటూవున్న మాటినితీసిపేసి వీచు 'వేళ్ళనుకోసివేసి వేళ్ళు యెండ గాలి కొన్నాళ్ళు తిగులనిచ్చి తరు వాత మన్నుతో కన్ని ఎరువువేసి సీళ్ళుపోసిన యెడల చక్కగా పూచి కాపుదిగునా

మొక్క లుచుట్టూ. చీదర లేకుండ చేయన లెను మొక్కల మధ్య బెల్లు చేయుటగాని గన్నటగాని జరిగించుట మేల్తరము ఈ విధముగా తొలశరిలోనూ వర్షములు తగ్గినతరువాత యీవిధ మ.గా నేలను శుభవరచిన మొక్క-లు బాగుగా పెరుగును

మొక ఠాలమధ్య పాశ అవరదినునులు వండించుటకూడా అక్క-డక్క_-డ జరుసు చున్నది ఫలవృషయముల కొమ్ములను కొన్నిం టిని కత్షిరించుటయును మానుచుట్టూ గుబురుగావుంచు. దానిని

న. వ్యవనాయశాన్హ్ర చింతామణి సరికి వేయుటయాూ వీల్ల వేళ్ళను తీపచేయుటయు. దోహవముళలే బదనిక వట్టిన కొమ్మను పూర్తిగా నరికిేయవ లెను ఫల ట్బతమమ లకు కొన్నిటికి ఇంచలు కొన్నిటికి కొ కలు కొన్నిటికాయలు దొన్నిఓకి అం నున్నవి మామిడి మన దేశములో ఎర్కునగా. వెంచబడే. ఫలవృషములలో మొమిక్షి ముఖ్యమమినది ₹ుంక వేసి మొం-లను వెంచుట లంట్లువేయుట కూడా వున్నది మామిి వాడ గో లనేక వేర్లున్నవి శాని వచ్చడి శాయలు కోత కాయలు రనపు గొయ ఎ అనుమూడు తరగతుల విభ జంపవవచ్చును మామి చిం అ్నాభూవులలోను వరుసను వైని ెండు మఠూడు గజముల మృవునైన మటిని దానికింద క్‌ంకరయు ఉన్న ఖభూమిళో మామి*చ్టైు వాసా. వెరుగనుం వనే లందుండు తోటలోని కాయ 3 సల్ల లల మండు *ేట లోని కాయల కన్న రుచి- వుండును మొక్క-లుపాతి తోట వేసినచో ఎ ౦మునకు మువ్పయి మొక్క-లు వేయవచ్చును. అంట్లు వేసిచో మువ్చ3ఆరు పాత వచ్చును "మొక్క చట్టు 'వెద్దదగును అంటు చెట్టు కొంచెము చిన్నదిగా నుంకజును మొక్కలు మూడడుగల చకురకపముగల అంతే లోతు గోతిలో నత్తువగల మన్ను పోసి మొక్కలను నాటవచ్చును అుట్లు "వేయునవ్వుకడు మొక్క_నాటిన కొమ్ములనుండి మొక్కయొక్క కలను కోసి అంటువై కుండేఎట్టు శా నాటవ'లెను

అనుబ౦ధము లా / మామిడి మొష్క-లను చీకిన పేడ ముఎవిఎగవ్చు కాపుకాయని చెట్లకు ఉవన్వూ ఎముక€ పొడి వేయుటమంచి"

ఈ మొక్క-లకు సీరు ప్కెఎఓమ చిది. కాపుఐట్టినవ్వూకును నీరు కట్టనచ్చును అలాకట్టిన చో వించె అంచగా రాలవు కాయలు "వద్దవిగానచును

“బంక పాతినతోటలు వచి.మిబేసగాని కాళవు అుట్లు "వేఫసనతోట*ఎ వేసినవ్వుటిముండియా కాయును కాని మూకునం వత్పరను.లవరక పూతను (ముంచి వేయుటమం వీది

మామిడి కాయలగు ఒకశరకమయిన పురుశువట్టును దానిని వీరికోసి వేయనలెను. ఆమఎ% వట్టి” పురుగులను వరి చంపివేయ వలెను బని వట్టితే అకొమ్మును నరికి వేయవ లెను

తీడిమామిడి

52మామిడి వండు నిద్వమెన పఫలముకాదు వండు ది ఐవను వుండే పిష్కాయే సివమైన ఫలము

ఈ చెట్లు యిసుక నేలలలో సాగుగా వెరు ఫను తొలకరిలో గింజలను మొలవేయుదురు మూడు నంపచ్చేరము $ు కాపువట్టును ఇవెట్టు కొమ్ము*ు సేంఎవైవాలి వి మస్థలమును ఆమించును వది గజము. ల కొక్కొక్క మొక్క_చొవ్వ్చున నాటవచ్చును

పనస

వండలి నేలలలోనూ వర చిక నేలలనూ బాగుగా "వరుసను శ పచ్చి వవనకాయస కూరకు నశస్త్క వడు వనన ఫయలో వీవు వీచుముఫ్య 'ంఎలోవలగల తొన వుండును తొనలు తిందురు *ఇంజలు కాల్చి తినుటకు (శేవ్యమమిునవి గింజను నాటుట యు

లగి వ్యవసాయశాన్ర్ర చింఛామణి గింజలను నారుగాపోసి పెంచిన మొకటలను నాటుటయు కలదు "మొక్కకు మొక్క-కు వదిగజములదూరమాండుట మంచిది ఈవెట్టు ఆర వడు సంవత్సరములలో కాపువట్టును దీని కాయలు లుతర పెట్లవలె గాగ (మూనుమిోదను కొమ్ముల మాదను కాయను బాగుగా మ దిరినవెనుక 'వేళ్ళ్గమాద కాయలు. పుట్టు నందురు చాటిని వేరు వననకాయలాదు కొందరు అది వ్ర త్యేక జాతి అని ఇెవ్వుదురు దీనికి వం్యడుమన్ను మంచిఎరువు వచ్చియెకవు వనున్సల ఎరునృకూడా వేయవచ్చును, ఈకాయలకు ఒకరగపు పుఠుపవట్టును అకాయ ఒకవెపు పుచ్చిననూ మర్శోవి పు ఎదిగి ఫలించుకు కాబట్టి నూమిడి కాయల వళ ఏటిని (ైంవివేయరాదు సదాపనన అకల అంచుల లోతుగా చీలివుండి అందమగ 'ెద్ద 'వెద్ద అకులుండెగి చెట్టు దీవికాయ లించుమించు వననకాయలువలెనే వుండును ఈకాయలను కూరకుమూ[త మే యువమోగింతుకు ఈ చెట్టు మొదటపుట్టిన విలకలనుగాని చేరువగల వాటితొకే కట్టిన అ ట్లవలనగాని ఈవీటలు వేయవచ్చును ఈవెట్లకు నీకు ఎక్కునగా వోయవలెను ఇరువై అడుగుల కొక్క. మొక్క- వంతున నాటవచ్చును దానిమ్మ చానిమ్మ చిన్న చెట్టుగా "ఎకుగును పుల్లదాసిమ్మ తియ్య దానిమ్మ అనిరె-గు రకములున్నవి ఈ రెండింటిలోనూ గింజలు ఎ(రివిగను 'తెల్లవగను వుండుజూకులు కలవు లెల్ల పూవులరక్ష మునూ ముద్దపూవులరకమునూ గల పూడానిమ్మూ అనే జాలి కూడా వున్నది

అనుబ౦ధము ఫి0 మొక్క-లను విత్తనములవల్లగాని ేలయంట్లువల్ల గాని "వేరువయంట్లువలనగాని నాటవచ్చును సుగ్నపుపాలెష్కనగల _ వర్రనేలలలో బాగుగా వెరిగి కాయును యిసుక నేలలు దీనికి బొత్తిగా వనికిరావు ఇటుకపొడుము కలిపిన చివికిన వళువ్రలయెనువు ఈ చెట్లకు బలకరమయినవి గింజలు వేసిన "రెండునంవత్సరముల లోపుననే ఫలించును అంట్లు 'వేసినవ్చటి నుండి ఫలించును వర్హాకాలముపూచి శీతాకాల మున ఫలించున చే "వెద్దవంట కాని అన్నికాలనులదు కొడ్దిగనో గొవృగనో కాయుచుశే వుండును. చెట్ల మొదట ఫుశ్తు రెమ్మలను ఎవ్పటి కవూడు కోసివేయ వలెను కాయలున్నవూడు నీరుెట్టవ లెను కాయలు కోసినవిమ్ముట కొమ్ముల చిగుళ్ళు కత్తిరించి వేయ వలెను కాయలు పుచ్చకుండా పుగాకు కాడలు ెట్టు మొదట కప్పీ సీరుపోయుదురు దానిమ్మ చెట్టు మిక్కిలి సులభముగా వెంచదగినదియును గల్వేరలో ఫలములనిచ్చు నదియును అయివున్నది నారి౦ జ నారింజలో అనేకజాలులున్నవి ఒక్కొక్క- జాతిలో కొన్ని కొన్ని రకములుగూడ కలవు ఒక రకమునశే 'వేళ్వేరు (ప్రాంతము లలో వేర్వేరు "పేర్లు గలవు 1 దేశవాళీనారింజ -౪ఇవి సామాన్యముగా అనేకుల దొడ్లలో నుండును ఇందులో ప్పుల్లనారింజ శియ్యనారెంజ అనే రెండురగకము లున్నవి నారింజ విత్తనములను నాటియే మొక్క_లను వెంచుదురు నారుగాసోసి మొక్కలను నాటుటయునుగలదు. ఇది అయిదారు

ఎీరి0 వ్యవనాయశాన్ర్ర చింతామణి సంవత్సరములలో కాపు (పార భించును యిరువై అడుగుల యత్తు వరకు వెరుగును

2 బత్తాయినారిండ -ఇఏె మిక్కిలి మంచిజూతి ఇది ఉభయ గోదావరి జిల్లాలలోనూ. కృష్ణామండలమ లోనూ వెంచబడు చున్నది 9ది యిక్నువె అడుగులయెత్తు "పెరుగును సాత్తుకుడినారి జ బందరునారంజ అనునవి యీ జతులలో చేరిన వే

కమలా ఫలములు

క మలాసఫలములచెట్లు విశాఖ వట్టణజిల్లాలోను గాజా మండల పులోనూగల ౫ ఇవృలందు న్యాభావిశముగా 'వెరుగుచున్నది కొడ నారింజ నాగపురినారి-జ అనునవి యీాజూ్లలోనివే ఈల చెట్టు (ఈయెచెట్ట) అనేది మిక్కిలి చిన్నకాయలు కాయ.నది ఈ జాతిలోని బే

ఈ మొక్క-లను వితనములను కూడా నాటవచ్చును వ డెనిమిది సంవత్సరములలో కాయ (పారంభమగును

పంపర పనస

ఇది సుమారు ఒక అదగు మధ్యకొలత = ల ద్ద కాయలు కాయను శాయల తొాలలో గల మువ్వ మలు కొన్నిటిలో వర గను కొన్నిటిలో లెల్లగను వుంవిను ఈ చెట్టు బత్తాయివెట్టకంయె ఎత్తుగా పెరుగును. అకులు 'వెద్దరిగా నే యు-డును

విత్తనములు నాటిన అ౧ దారు నంవత్పగ ములో కాయును

నారద బ్బ

దీవి =-యలు సామాన్యముగా ఊరగాయకు ఉవయో్బు ఇంచురు చేచుగనుండును ఇది యించుమిిచుగా నారింజ చెట్టును వోనివందును కాయలు వండినచో తొనలలోని మువ్యములు తీయ

(80) అనుబ౦ధము లే గానే వుండును ఇది విత్తనములు నాటినది లగాయతు వదినంవత్స రములకు కాపు (పారంభించును దబ్బ

ఇది చిన్న చెట్టుగానూ "పెద్ద అఆకులుగలదిగాను వుండును ముత్యములు పులుపుగావుండును కానన ఊర గాయలకుమూా[త మే యువయోగవడును ఈ విత్తనము పాతిన అయిదారు సంవత్సరము లలో కాపునకు వచ్చును

నిమ్మ

ఇది నారింజ యాకులకన్న చిన్న ఆకులుకట్లి కమలాఫలపు అకులకన్న మిన్నమొన ఆకులుక పిన చిన్న చెట్టు ఇందులో గజవిమ్ము కాయు రకమును 'రాజనిమ్మ "వెద్దశాయల రకమునుకూడా వున్నవి

ఈ ఏవ_త్తనములుగాని మొగ్క_లుగాని పాతిన నాలు లై చేండ్లలో కాపునకు వచ్చును

తీయని మ్మ

ఇది నారింజను పోలిన మరొక జూతి కాయలు చిన్నబత్తాయి కాయలంతంత వుండునుకాని వేసిన అయిదారు నంవత్సరములకు కాపు పట్టును

మాదీఫలము

ఇది నేలమిద వాలెడి సాౌగ కొమ్ములతో తువ్చవ లెనుండను దబ్బళఅకులవ లె దీని ఆకులుండును అకులు 'తామవర్తముగా నుం డును పువ్వులలోని పిందెలు. నహితేము "తామవన్ష్యముగా నే వుండును కాయలు కోలగా దోనకాయలంతంత. వుండును

వీరిల్లీ వ్యవసాయ శాన్ర్ర చింతామణి ఈజాతులన్నిటికి సీరునిలువని గరవభూములు కేగడిభూములు అనుకూలమైన వే జిగురులేని వండలినేలలుకూడా మంచినే పాటి భూమ. లందు తగినంత సీరుపోసినవో చక్కగా యెదుగును గింజలు నాటన మొగలు త్వరలో కాయకపోవుటవేత 'మొక్క-ంట్లను మొగ్గంట్లను కట్టి వృద్ధి చేయుదురు అంట్లుకట్టుటకు తీయ నిమ్మా మొక్క-లు మంచివి మాదీపలను లంట్లునే యొక్కు- వగా కశ్హైదురు వెలగ మన పూర్వులు తోటలలో వుండవలసినది ఉరొగ-నిన వాటిలో వెలగకూడా చేరినది ఇది నారింజకుటుంబములో చేరిన ఫలవృతము దీనికి వత్యే కముగా సాగుచేయనక్క-ర లేదు. ఇెట్లు మెల్ల మెల్లగా "విరుగును తోటలలో ముఖ్యముగా దీనిని వెంచుదురు నేరేడు దీనిని సామాన్యముగా ఫలముల నిమి_త్తము 'వెంచదగినది కాదు వెలగవెట్టువలెనే దీనినిన్ని తోటలో ఒకటి రెండు చెట్లు వుంచుట ఆచారము "వేనవిలో పూచి వర్షాకాలపారంభమున హవాగుగా ఫలించును దీనిలో అల్ల నేరేడు కాకినేనేడు అను "రెండు జాతులున్నని అల్ల నేరేడు వండు (కేన్షమయినది కాకి నేరేకువండుకంయె రుచిగావుండును విత్తన ములవల్ల నే దీనిని నాటవచ్చును దీనికి (వ్ర ల్యేకసాగు అక్కర లేదు ఉసిరి ఇందు రెండు లెగలున్నవి । రాచ యసిరి ఓ "వెద్దయససిరి రాచ యుసిరి _- ఇది అకులతో అందముగా నుండును

అనుబ౦ధము ల0ిఫీ

దీని కాయలు నకతాకారను గా వుండి వండిన తరువాత తినుటకు యింపుగా నుండును ఈ చెట్లు వర్హాకాలమున ఒక కాపు వేనవిలో మరొక శాొపు శాయును కొన్ని చెట్లు అన్ని కాలములందును “కొాయు చుండును విత్తనములలో్‌ నే మొక్కలను నాటుదురు నాటిన రెండే ళ్ళలో కాపు (పారంభించుకు

ఇద్ద య.సిరి..ఇది. చిన్న మిశమ వ్మతమలు గల వద్ద వృతుము. దీని కాయలు తినుట కంతగా విలువడదు సామాన్య ముగా కాయలకువచ్చడికి ముర బ్బాకు ఉవ యోగింగురు ఇవి మిక్కి-లి ఆరోగ్యకరమయినవి శాయలు ఎండిన తరువాత ఒరుగు భదపరిచి వైద్యులు తరుచుగా ఉవయోగింతురు దీని రనము వేసి తలనూనెలు తయారు చేయుదురు

తోటలలో వుండవలసి [వముఖ వృతములలో యిది (వముఖ మైనదని మన పూర్వులు న్మిర్ధయించారు

శార్తీక మాసములో ఈ వృతమున్నతోటలలోనే వన భోజనములు వేయుదురు

ఇళ మానములో ఉసిరిక ఫలము మహో గొవ్చదిగా భావించి భుజింతురు

రేగు

ఇది ముళ్ళు గల్లిన చిన్న చెట్టు దీని వండ్లు తినుటకు పులుపుగా నుండును ఈ చెట్టు ఏ నేలకుందైనను రుగును (వ ల్ఫేకముగా ఇంచనక్క-ర లేదు (వల్యేక సాగును అక్కరలేదు విత్తనముల వ్లానే యివి వృద్ధి పొందును రెండు నంవత్సరములకు శాయును

వర్ధాకాలాంతమునపూసి శీతా కాలారంభను న విశేవముగా వండును

దీసి (మాని పశ్షైలు మంచమునకు (ేస్టమందురు ఉండ ఊగిగ వండశేగు అనే సామెత వాడుకలో నున్నది

వరత్తై వ్యనసాయా్త్ర చింతామణి గంగరేగు దిని కాయలు కోలగా నుండు రకయొగటి గుండముగా నుండు రక మొకటిగా వున్నవి ఇది కీగుజాతిలో "విద్దకాయలు శాలేవి పెద్దదెట్లుగా నెదుగవు ఏీటి కాయలు సీమ రేగుపండ్లవ లె కుచిగానుండును సీమళేగు మనచేశమలో వండదు, గంగ ేగు విత్తనను లవలన'నే వృద్ధినందును (వ ల్యేక కృషి అక్యార లేదు, బాదం సీమ "బాదం పెద్దబాదం అని రేండు జాగులున్నవి సీమ చశాదం శీతల (చ చేశములందు ఇకుగును మన్మపాంతమున పెరుగదు "ఛాదంవెట్లలో తోటలలో వెంచుటలేదు, గృహోవవనములలో -వెంచుదురు. ఆకులు విన్తళ్ళంవయోగంతురు కాయలోని పమ రుచికరమై బలంకట్లించును బామి దీనిలో అనేక రకములున్నవి రంగులోనూ రుచిలోనూ శోయల వరిమాణముళలోనూ భీదములున్నవి చీనా జామి” అను నది అందము కొరకు వంచబడేది ఒకటున్నది జామి మొక్క_ఒలను పెంచుటకు విత్తనచులను నారువోసి ఇంచి తరువాత మొక్కలను విడదీసి నాట వచ్చును గింజలను పాళుటయు కలదు నేల అంట్లు వలన కొన్ని తరగతులను వృద్ధి చేయవచ్చును, అలా వృద్ధి చేస్తున్నచో కాయలలోని గింజలు "తేవండ పోవును ఈ ట్లు (వతీనేలలోనూ పెముగును వర్షాకాలమందును నీతాకాల మంకన వండ్లు లభించును పూయుకాలముసకు ముందు లేతకొమ్ముల చివళ్ళను కత్తిరించిసచో అవి నన తొడిగి విశేషముగా కాయును. మొక్క-నాటిన మూడవ యేట కాపు (ప్రారంభించును

అనుబ౧ధము లిప్ట్‌ సపోట ఇది మంచి ఫలవృవము పొగడచెట్టు వలెనే వుండును ఇందు "రెండు రకములున్నవి ఒకటి "'సండడెని కాయలు గలది మకొ కటి కోడిగుడ్డు ఆకారముగల కాయలు గంది నపోటచెప్టు గరవ భూముంలోనూ పుల్ల డి భూములలోనూ వెరు గును దీనిమొక్కఒలు చాలాసబుకు”ా 'పెకుగనని పాల మొక్క_లను నపోటా కొమ్ములకు అట్లుకట్టి ఈయంట్లువలన యీతోటలను అభి ళం లు ట్‌. అ వృద్లిచేయుదురు థి _వనన్నెండు గజముల కొక మొక్క_వంతున తొలకరినిగాని శీశాకాలమునాని నాటవలెను మొక్క పాతిన నెనుక వదును ననుసరించి నీళ్ళు పోయనలెను మొక్కు మొదట గొవ్వు [తవ్వ వలెను చీకిన వశువ్రులయెకువు దీనికి (శేస్తపయినది. దీనికి యెొడా కాలమున నీరుకట్టవ లెను ఈ చెట్టు అన్ని కాలములందును కాయును ఈచెట్టు విశాఖ ల న! గోదావరి జిల్లాలలో యెక్కువగా "వెంచబడుచున్నవి వీ బ్రాఫలము ఇది అనేక చోట్ల న్వతసిద్ధముగా "వెకుకను వర నలలందు చాగుగా వెకుగను సీరెళ్చటికన్వుడు వడిసీపోయే గరవ నేలల యందును పాటినేలలయందును యా చెట్టువాగుగా పెరుగును ల్‌ శ అ వీత్త “ములవ )ననే యివి నృద్ధిపొందుకు ఈ చెట్లకు వ ల్కేక కృషి అక్కర లేశు సీకుపోయనక్కంన లే ఏ మూజేంద్లలో కాయును తొలకరిలో ఏపీటి కొమ్ములను క్తిగించిన చక్కగా చిగిర్చి బాగుగా కాయును. దీనివండ్లు తేలికగా జీర్ణమగును

9566 న్యవసాయశాన్ర్ర చింతామణి రామాఫలము ఈఇెట్టు శీతాఫలమ చెట్టకలక వెద్దది ౩ యలు నూనవుని స గుండెకాయ అకృతిలో ఎరుపురంగు. మిద బూడిద శ్రమ్మినట్ల ఛాయ కల్లివుండును పండ్లు శీతాకాలము మొదలు వేసవికాలము వరకు లభించు చుండును శీతాఫలము లంలతరుచికర మెనివికావు ప్‌టిని (వ ల్యేకముగా వెంచరు. వాటుతట అవే మొలచి "పెరిగి "పెద్దవయి నూడునంవత్సరమ. లలో కాయును అన్ని నేలలం దును పెరుగును గౌరీఫలము గారీఫలము అనునది చిన్నతువ్పవలె వుండును దీనికాయలు గుండ్రముగను 'వెద్దవిగనునుండే పూతిక వండ్లవలె వుండును చల్లని [వ చేశములందును పర్వత సానువులందును వడినగింజలు న్వరస్సిద్ధముగా గారీఫలము తువ్చలః ఎుట్టి వరిగి. ఫలించును ముహూర్తాంళములు పశు (ప్రవేశమునకు శ్లో! పూర్వ (త్రయో యామ్య కరాదిమైతి మఖోర గారన్దాా శిల దన చంే నందాచ భదా హరి చావయికో వను (వవేశో గుభనోహి మార్షః ॥

ఆనుబ౦ధము లికి? తా॥ నంద భద తిధులందును సింబాధనుర్ల గ్నములందును ఛరణి హాన్త చిత్త స్వాతి విశాఖ అనూరాధ మఖ అేమ ఆక్ముద అశ్విని పూర్వ్య్యత్రయ నతత్రములందున్ను వనువులను సాలలో (వ వేశ పెట్టవచ్చును పళు [క్రయ వి[క్రయములకు తో పూర్వ్య్యతయ ధని ద్రసౌమ్యపౌవ్మ విాాఖయోః ఆ(_శేషాయమఖాశ్విన్య గోయా ల్రవిజయం భవేత్‌ తాః ధనిష్ట. జేస్టు మృగశిర రేవతి. విశాఖ అన్షేమ మఖ అశ్వని పూర్వ(త్రయ నత్మత్రములందు వశువుల నమ్మిన యజమానునకును కొన్నవారికిని చాలా సశుభము వళువుల కట్టుటకు న్లో పూర్వాభ్యాద వడారు (దోమృగ నమూలజ లాగ్నయోః రవి జీవశివావారం (వశ న్తం వకుబంధనం। తా॥ అది సోమ గురువారములందును ఆర్హ్రమృగశిర మూల పూర్యాఖాడా కృత్తికా నతత్రమ.లందు వళువులను కట్టు టకు శుభము మహిషములను కట్టుటకు శ్లోక కాల వ్యాళత్వష్ట్యుస్థిర భేషశి నేర్చి న అమా వాస్యాష్టమిా షష్టి శ_న్తం మహిమబంధనం! తాక భరణి అేమ [శ్రవణ చిత్తానమతము. లందును "శని అది వారములందును అమాచాన్య అష్టమి వస్టి తిథులం దును నుహినములను కట్టవచ్చును

ఉం! వ్యవసాయశొ్ర్ర చింతామణీ చేను పొలి చేయటకు ఫ్లోః దనధాతృకరాది క్యగురు త్వష్టాచ మూలే మై[ర్రవాయు మభఖాపొష్ణ గురు శుశేన భాన్కలే జయ్‌ పూర్ష్మతిధిర్దుఖనర్వనస్యాన కృంవనమ్‌1 తాః పూక్మ దియ తిధఘులందును ఆది గురు నుక వారము లందును అ$్విని రోహిణి హస్త పుష్య చిత్త మూల అనూరాధ స్వాతి మఖ ేవతి నతశ్రములందు శీలు పొలిచేయ వచ్చును విత్తులు ర ట్టుటకు శ్లో మూలానురాధ కేవ త్యా? మఖాస్వాతి (త్రియుత్తరా | పుష్య విష్ణు విశాఖాయ నర్వబీజాన వావయీత్‌ 1 శా! మూల అనూరాధ ేవతి మఖ స్వాతి ఉత్తర ఉత్తరాపాధ ఉత్తరా ఫాద పుష్యమి (శనణను విశాఖా నతులిములందు వి _త్తనములు కట్టవచ్చును వంగనారు విడుచుటకు న్లో! భరణి శ్రవణ స్వాతీ మేఘ లాస్సుర శేవతీ మనస్థం%రశో భీషువార్తాక స్థాఘనం సుభ్ధం॥ తా॥ భరణి శ్రవణము స్వాతి మఖ మూల "కేవతి ధనిష్ట అశ్వినీ నత్మకములందు నంగనారు విడువవచ్చును మంచి ఫలితము కలుగును పాదుఇ పెట్టుటకు న్లోః స్వాతీ చపుష్యాశ్విని వారుణేషు మూలా విశాఖా యమృదుధ్వషువే

(8) అనుబ౦ధము 83 ౬ తౌవదీపాది నరోవ లేషు కుభవయు_క్ర్తం మున యోవదంతి॥

'ఆతా॥ స్వాతి పుష్యమి అశ్వినీ శతఖభిషము మూల విశాఖా నతక్మతములందు తీగెలు పాదులు మొదలగునవి వెట్టిన బాగాగా పఫలించునని మునులు వచించినారు

నుయ్యి (తవ్వుటకు న్లో "రేవత్యు త్తక భ్యాడాచహ స్తమైైవే పిస స్తథా | (శ్రవణం (బహ్మమ్యతిం చకూపారంభ (వశ_స్తయేత్‌ ॥

తా శేవతి ఉత్తర ఉత్తరాభాద్ర ఉత్తకాపాఢ హా్నన్త అనూరాధ మఖ (శ్రవణ రోహాణి పుమ్యమిో నమష్మత్రములందును సోమ గురు శుక్రవార ములందును విదియ తదియ వంచమి నన్తమి దశమి (తయోదశి పార్గమీా తిధు యందును కర్కట మోన మకర లగ్నములందును (కొత్తగా నూయి (తవ్వవచ్చును

వేరుపూరకు శ్లో! నేవత్యు త్తర రోహిణీకర గురౌదితుక్షుమూ లేందుఖి | వాయుర్యానన అశ్వి- భృగు పఠౌసౌా మ్మే దువారోదయే వృత చ్భదన వీజవావన హల(ప్రారంధ తార్యిన్ము భీ కన్యాకర్కయుగవ్నీమినమ॥ రే న పూర్మధాా లేఫలం!

ఛా! ేవతి ఉత్తరాపహాశ ఉ త్తిరాళఛాద కోహిశి హస్త పున్యుమి మూం మృళశిక స్వాం జ్యేష్ట అశ్విసే నథతము లందుకు పాకు కుక సోమయ హారముంఎందును కన్యాక ర్యా-టక మిఘున మశరలగ్నముఎందును వితనముఐణ చలుటసను చెయ

వాక్‌ ళం మెన్‌! కొట్టుటపను "వేకుపూతకురు మంచిది చేను కాపలాళు శ్లో! చిత్తా శ్వివన్వగ్నినిశాచ లేషు జీ వేందు జంధార్షవ వాసవానాం

. వ్యనసాయ*ొట్ర్ర చింతామణి నగ్యంబ గుుక్తిం వృాగనాట చోైః ఫ్లా అంశ వి తా ఇం లన యట య ల హం. (్‌ జాద్కెకే స్ఫ్య్టద్భుయ న కనంచ॥ న. చిత్త అశని, ధసిప్టు, కిక, మూూలానత(ర్రము అ దనూ, బుధ, గురు, కక బరమ లంద నూ వేను శోపునకు “వళ్ళి చో, ఆ వేనులకు అగలికందులు మొువలయిన మృగముల ళో శేరనూ, రొంగలపలననూ నర్చకులవల్లమూా భ యముండదుః గింజలరోశ కొలతకు న్లోో॥ బుభా(జిభా గొట్ట టుఖు"మిప్తు జే రపీర్హశం న! ఈషివా లే కసెళ్చరం పీం కలి భాగపశ లే కభాగతటరే నురు కఘకబారమ్‌ 1 తాక అభబ'రక మూడు. భెగములు, మంగళ వారము మనలని భానటాలును, ఆలి బార క వదిభాగ ములును,సోటువార మ) ఏటసాకు సంగమ కలవార మిరునదె పంతులును రాశిని బారిం చును, ఇ”పున గురు, న్యగ బెరములు గి జలుంశి కొలున పెను, పి తసమలు చలటికు అాలఖీ ళం కే శ 4 త శ తః అశ్విసే శేపత్సీవైన కాసా పుహ్నుపువర్యసూ | నుఖ పుబ్బ పిళాట్రాయ-ం సరెన స్‌జా సవాసు యేత్‌ 1 ఈ 1 అశ్విని శేసకి బూస్త పుష్యమి, పుసర్వాసు, మఖ ఖుబ్బు సళ ఖభానత్య తము లంగా సిచుములు చ ల్‌ ఘెగుగె మామడి చెట్టు నాటుటకు వ జాస్తాచి శృ వ్‌ాఇాఖి కూలసరుణాస్వార్యు తృనారోహిణి! బాయినాంటస అశంసే చిసిససుంయె జ సాంయుసన్టినన అశ్వ చిటారు మై న్ని పూర్య్యత్రయం |

ఆఅఆనుబ౦ధము వ్‌0్షే తీవ స్ఫౌమ్యజసోము యోభ్ళగ్‌. గుద నే నంచదాదిదం సౌఖ్యదం వా తనక్‌ జే గర్టో వ రత్త వర్వవి మ్మవదోమరహి త చూతన్య స్టా ర్టంగుభం | శఃకహాూ చి్త్త వి్యాాఖ మూల గశతభిమ స్వాతి ఉత్తర ఉత్తరాషాఢ ఉర్తగాధాద రోహిణి జ్యీష్త అశ్వని పుబ్బ పుమ్య అనూరాధ కృ్స్‌క పూ రా్య్యహాధ పూర్యాఫ్యాద నత్స్యతిము లందను సామ బుధ గురు శకవారమ లందును నందభ (దాజయారివ్రా పూన్రిమ్హూర్తిథి సంకా! పాడ్యమిలగాయితు ఐచేసి తిధులు ₹క్కింవాలి నందరికృ తిధులందును మామిడి మక్క-లను నాటినవో విశేషముగా ఫలించును అరటి మామిడిమొక్కలు నాటుటకు షా శక పుష్య తృరా భాద మఖాళ్చి పౌన్ష మై/తారఖ్యుషు [క్రిమి కీట వీషా-గనాసు పూన్తాజయా సుభృగు నిద్గుకు చా నేషు నంస్థాననం కదళిచూత వనాది శార్యం॥ తా॥ పుష్యమి ఉత్తరాభాద్ర మఖ అశ్యిని "రేవతి అనూ రాధ ఉత్తర ఈ న కత్రములంమ మేష వృశ్చిక వృషభ కన్యా లగ్నములందును 8 5 8 10 18 15 తిధులందును బుధ గురు శుక వారములుఎదును అరటి నూమిడి మొక్కలు నాటుట ముంచిది ఇరరు పోఠక కొబ్బరిచెట్లు వేయటకు స్లో వాక్చతా చాళ్ళినీ వాస్తా మృగమైతా సులేషుచ ఖష్టోర నారిశీళాది తెరుసంస్థావనంకు భమ్‌! ఈ ఆన్యమి అశ్వని పాసన్త మృగశిర అనూరాధ ఈనమ్మత్రములందు కొబ్బిం, ఉపి వోళక మొదలైన మొక్కలు పాతవచ్చును

రే వ్యవసాయశా్ర్ర చింతామణి పొగాకుతోట వేయుటకు న్లోః నిరాకే గురౌ కాదేతురంగే కాపవాత యో। గురుభెమార్క_ వారేషు స్థావ్యంశే ద్ధూమవ్యతకమ్‌॥

"౮1 మృగశిర పుగ్యుమి ఆరుద్ర అశ్విని భరణి స్వాతి ఈనమ[త్రములందును గురు షుక్ర ఆదివారములందును పొగాకు తోటలు వేయుటమంచిది

గానుగ బండి పూయుటకు న్లో॥ అశ్విపొష్టాను రాధాచ హాస్తాపుమ్య మృగ_న్తధా! మట్తార మారలన్నా స్తి (భమంచ విశేమరిత ॥

"ళా! అశ్విని "కీవతి అనూరాధ హాన్త పుమ్యమి మృగ వీర ఈ నమష్మ్యతములందు గానుగ బండి పూయవచ్చును

సస్యములకు చీడపట్టకుండుటకు శ్లో! యమ రామన వథ్మీణాం కీటనై (క్రిమికీటక్రై సర్వవీడా వినాశాయ యాజ్ఞాశుద్ధి విభఖీిష ణా! శాః వైశ్లోకమును. ఒకతాటియాకుమోదవాసి. గండ్ర ముగా చుట్టి ఉఊానికిధభూవము వేసీ వేలమధ్యలో కట్టినచో [క్రిములు కీటకములు మొదలగు చీడలుపుట్టవు వ్యవసాయ శాస్త్ర చింతామణి అనుబంధము నవమా_న్తము బా