Telugu Vyavaharika Bhasha Vyakaranam - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

_ | | 'వ్యావహారికభాషా వాాకరణం, |! | - క ను ?

/" గై ళ్‌ న. చ | చ్‌ 4 న్‌! క జే || (పో న నం" నల. , జు. స వ ష్య ల వాజ్యయమహాధ్యక్ష | ఫలు. క్‌ క. లక కు మ్ల శ్రే గోపాలం త్‌ ష్ష్‌ య్య గా మ... శ్యా. కవుతరం తు [న మనాాేస.. ప్‌ ల న్‌్‌ రైల్‌ ల + | 'ెం నం... స సఖ ॥

(కాశకులవి 1958 హా క తోం క 4” ల గ 41 [గ్రే గ్ల: శ టీ ర్య -( / ఉష! అలి" అ (సీ ర! ఖా శ్రర లో ఖు శ టాతరా మం టన్‌ ౧ (౧ ఆ వెలరు. తీ-50 గ నిరం 09 తుఠిరేంం811 వ2ర్రం8ళ28 [20 26 వో?23ళ8ట! వెంళాం ౯988 294 ౨001130064 10౯. త&ీ6ర6021 & 00., 4)40004104ా - ౦౫46 సం. 1052/58

విషయసూచిక నానుడి ఇ ఆంకీతం ౬ 1 సంజ్ఞా పరిచ్చేదం 2. నంధి పరిచ్చేవం 1స్‌ 9. శబ్ద పంచ్చేదం ఎం 3 4 కారక పరిచ్చేదం అలం 153 ఫ్‌ సమాస పరిచ్చేదం ఏం 71 6 తడ్చిత పరిచ్చేదం 1300 7 క్రియా పరిచ్చేదం లుం 212 8 కృదంత పరిచ్చేదం ం ౭58 9 వాక్య పరిచ్చేదం ఎ 266 0 పకిర్ణక పరిచ్చేదం శః రివ సూ(తనూచి 281 సవరణలు ఉదాహృత _“ంధనంకేతాలు సంకేతం గంథం రచయిత స్ట్‌ కొత్త గడ్డ శ్రీ నార్ల వెంకటేశ్వరరావు =. పిచ్చాపాటి శ్రీ నార్ల వెంకటేశ్వరరావు మా .... మాటామంతి శ్రీ నార్ల వెంకటేశ్వరరావు ఫొ = _ వ్యావహారికాంధధమహావారతం .. శ్రీ పురిపండా అప్పలస్వామి అం .... అంధులచరిత్రసం్యగహం శ్రీ యేటుకూరి బలరామమూర్తి ర =. రధచ[క్రాలు * = శ్రీ మహీధరరామమోహన్‌ రా ౨. రామాయణం (సుందరకాంథఠ) . శ్రీ శ్రీపాద సుబహ్మణ్యశాస్త్రి వె “విరాటపర్వం. ఇలాగే తక్కినవికూడా ఊహ్యాలు

నానుడి

వ్యావహారికభాషకు వ్యాకరణం రచియించడంలో యిది తొలిిపయత్నం. సాధ్యమైనంతవరకూ సమ్యగంగా వుండాలనే (ప్రయత్నించాను. అయినా లోపాల లేవనలేను. సర్వజ్ఞ లెవరు గనుక $ భాషా్యానవంతీ మహాప్రవాహాన్ని అరికట్టడం అసాధ్యమైనపని అంతాకాకపోతే కొంతైనా అరికట్టడానికి _పొజెక్టువంటి వ్యాక రణ నిర్మాణం అసాధ్యమైనపనికాదు. అది సాధ్యమేఅయినా ఆమూల్యాగం ర్జు ష్టంగా వుండేట్లు చెయ్యడం ఆ _(బహ్మతర౦కూడా కాదు. ఎంతనిర్దుష్టంగా పుండా లని (ప్రయత్నించినా ఏమూలో లొనుగుండకతప్పదు అలాగే ఈ్యగంధిమ్యదఐ పూర్తయ్యాక యిందులో నాలుగైదు లోపాలున్నట్లు నేనే గమనించాను. ఇంకా- నాకు కనిపించని = అందరూ గమనించలేని = లోపా లేమైనా యెక్కడైనా వుండ వచ్చును గమనించినవారు ఆదరంతో తెలియజేస్తే మలిము(దణలో కృతజ్ఞతతో సవరించుకొంటాను. ఈర్ష్యాద్వేషాలతోకాక సహృదయత్వంతో యీవ్యాకరణంమీద వచ్చే విమర్శలకు హృదయపూర్వకంగా స్వాగతమిస్తున్నాను.

నాకూ శ్రీ నార్ల వెంకటీశ్వరరావుగారికీ అవ్యిపాయఖేదా లనేకం వున్నాయి అధి వేరుమాట. వ్యావహారికభాషను వ్యాకరించడానికి తగిన ఉన్నతమైన స్థాయికి తీసుకొనిరావడంలో ఆం(ధ(వ్రభ దినప్యతికద్వారా వారు చేసినకృషి అవన్యస్టానమూన్య- మైనది. నాకూ శ్రీ నార్ల వారికీ అభిపప్రాయభేదా లున్నంతమా(తంచీత వారు వ్యావహోారికభాషకుచేసిన అమూల్యమైనసేవను కాదని నన్ను నేను వంచించుకో వలసీన అవసరం కనిపించలేదు. ఈవ్యాకరణంలో మొట్టమొదట శ్రీ నార్లవారికి (పముఖమైన స్థానమివ్వడం అభిమానపురస్కృృతమని కిట్టనివారు అత్మవంచవళొ వైటకు అన్నప్పటికీ వారి అంతరాఠత్మలపద్దమాాతం అ ఆత్మవంచన చేసుకోల రనుకుంటాను.

(ాంధిక వ్యావహారికాలకు పదస్థితిలోగాని వాక్యనిర్మాణాదుల్లోగాని పోలి కలు కొన్ని లేకపోలేదు. అటువంటి సామ్యాలున్న సందర్భాల్లో ఈ వ్యాశరన రచనలో = అసాధారణమేధానిధి - (గాంధికభాషాక్షీ రార్ణవరాజహంన అయిన శ్రీ పరవస్తు చిన్నయసూరి బాలవ్యాకరణాన్ని అనుసరించినందుకు నేను కృతజత

ణ్‌

చెప్పపలసినపనిలేదు ఎందుకనంటే నాకున్న ఆం ధిబాషావ్యాకరణజ్ఞ్జానం చాలా వరకు పరోక్షంగా (శ్రీ చిన్నయసూరి చలువచేత అలవడిందే కాబట్టి.

మన భాషలో లిపి స్వరూపం లేకుండా విరివిగా వాడబడుతున్న లెండక్ష రాల కీవ్యాకరణంలో లిపి స్వరూప కల్పన చేశాను. ప్ర స్వరంకల హల్లుల బ్లాకు మొదటిపుటలో లుచ్చాను. అందులో పా - షా -పా = లకు అంతగా తేడా తెలియడంలేదు అందువల్ల సరైనబ్లాకు యీ,కిందయిస్తున్నాను

సహ శ చే చే దే డా ణే శ్ర కే సేయారగ్టు హే యే యా శే లీ చే పే యా హే శే

మకారం క్రొత్తఅక్షరాలు చేయించడంలో (కిందిగీత కొంచెం పొడవయ్యింది. కాని కొద్దిగా పొడుగు తగ్గిస్తై మరింత ఆందంగావుంటుంది. ఈరెండు కొత్తఆక్ష్యరా లను అనన్య(ప్రచారంకల మన దినప్యతికల్లోకి స్వీకరించి వాడితే (వాతల్లోను ము(దణలోను - తరచు వచ్చే చిక్కులు పరిష్కార మౌతాయి

వ్యాకరణంలో అక్కడక్కడా శ్రీ నార్ల వెంకటేశ్వరరావు పు౦పండా అప్పలస్వామి - యేటుకూరి బలరామ్మూర్తి - మహీధర రాసుమోహన్‌ - శ్రీపాద నుబహ్మణ్యశాస్త్రిగార్ల రచనల్లోంచి కొన్ని ఉదాహరణ లిచ్చాను. ఈ్యగంధ(ప్రచుళీ ణలో కాలహరణం సహించరాని దైనందువల్ల (ప్రతిసూథత్రానికీ మై రచనల్లోంచి ఉఇవాహరణ థివ్యడం పడలేదు. ఇక నేను స్వంతంగాయిచ్చిన ఉదాహరణ లుండనే ఉన్నాయ? ఈవ్యాకరణం మలిముదణ సవ్యాఖ్యానంగా జరిపించాలని అఖిల షిస్తున్నాము. అప్పుడు శ్రీ నార్లపభృతుల రచనల్లోంచి (పతినూ(తానికి ఉదా వారణ లివ్వడానికి (పయత్నిస్తాను

(గ్రంధరచన ఒకయెత్తు - ప్రచురణ మరోయెత్తుగా పరిస్థితులు పరిణమించిన ఖూరోజుల్లో యీ వ్యాకరణం ముద్రించడానికి యెన్నియిబ్బందులు పడవలసి పల్పీందో పుస్తకంచూచినవారికే తెలుస్తుం దనుకుంటాను. యెన్నోయిబ్బందులున్నే య్యూగంధమ్ముద్రణవిషయంలోను ప్రూఫ్ధలు దిద్దడంలోను యెన్నెన్నిచికాకులు - చిక్కులు - కలిగించినా - ఓర్మితో - కూర్మితో నేను కోరినంతఅందంగా ఈ వ్యాకరణాన్ని ముద్రించి (ప్రకటిరచడమేకాక దీని ము(రణ నిమిత్తమై నేను రాఒమంగడిలో ఉన్నంతకాలమూ నాఫపై అవ్యాజమైన (కేమ చూపి అఖిమా

౬ నించిన అఆప్తమ్మతులు శ్రీ అద్దేపల్లి నాగేశ్వరరావుగారికి వారి సతీమణి (శ్రీమతి వివేకానందాదేవిగారికి కృతజ్ఞతలుం వ్యాకరణం సాష్టవాయడంలో చేదోడుగా పనిచేసిన నా్యాపియళిష్యులు చిరంజీవులు చింపిడి పున్నారావు (భాషాప్రవీణ స్టెనల్‌) (పశాప కృష్ణమూర్త (విద్యా,పవీణ - (ప్రిలిమినరీ) లను విద్యాభివృద్ధిగా ఆశీర్వదిస్తున్నాను వ్యాకరణానిక్కూడా ముఖచ్వ్యితమా అని కొంద రనుకోవచ్చును - దేన్నైనా సరే కళాన్వరూపంగానే భావించడంనాకు ఉగ్గుతోనే అబ్బిన అలవాటు అన్నిటి | విషయంలోలాగానే దీనివిషయంలోనూ ఏవోభావాలు తొంగిచూచాయి. ఆభాపనల కనుగుణంగా ఈవ్యాకరణానికి (వముఖచి్యత్రకారుల (ప్రశంసలు సైతం అందు కొనేట్టు చక్కని బహువర్ష చిత్రాన్ని కష్టపడి తీర్చిదిద్దారు శాంతిని కేతనం ఆర్టిష్టు శ్రీ కందాళ సత్యనారాయణ (హైదరాబాద్‌) గారు. వారువేసిన ఆ అపురూపమైన చితం కమ్మర్షియల్‌ ఆర్టుకి సంబంధించిందికానందువల్ల ము[దణ కనుగుణం కాక మా గృహా న్నలంకరించేదిగానే ఉండిపోయింది, అంత అమూల్యమైన చిత్రాన్ని చితతించిన శ్రీ సత్యనారాయణగారికి - ము[ద్రించడానికితగినట్టు ఆ భావ నల కనుగుణంగానే తిరగి చక్కగా ముఖచి(తాన్ని చితతించిన శ్రీ వెంబుగారికి - కృతజ్ఞతలు, కొత్తఅక్షరాలను బ్లాకులు చేయించడానికి అనువుగా (వాసి యిచ్చిన మితులు (ప్రముఖచ్వితకారులు శ్రీ వై సుబ్బారావుగారికి కృతజ్ఞతలు. ఏనాడో వ్యావహారిక భాషోద్యమాన్ని ప్రారంభించి కీర్తిశేషులై వెలుగులోకి రాకుండా ఉన్న శ్రీ స్వామినేని ముద్దునరసింహంగారి ఫోటో యెంతపాతదైనాంచాలా. (శమ్రప్రచ్‌ డాన్ని మళ్ళీ ఫ్టోటోతీసిన శ్రీ వేములపల్లి కోటేశ్యరావుగార్ని (జనతాస్టుడియో - గుడివాడ) అభినందిస్తున్నాను. శ్రీ గురజాడ అప్పారావుగారికి సంబంధించిన అనేక విషయాలు విపరంగా (వ్రాసిచ్చిన శ్రీ అప్పారావుగారి ప్యుతులు అప్పులు శ్రీ గురజాడ వెంకటరామదానుగారికి శ్రీ అప్పారావుగారి ఫోటో యిచ్చిప శ్రీఅప్పారావుగారి కుమార్తె శ్రీమతి పులిగడ్డ అప్పలకొండాయమ్మగారికి - అల్లుడు శ్రీయుత పులిగడ్డ కృష్ణమూర్తిగారికి, (బి. ఏ. వి. యల్‌. ఎడ్వకేటు రాజమం) కృతజ్ఞతలు ఈ వ్యాకరణ ముద్రణనిమిత్తమై నేను రాజమండ్రిలో ఉన్నంతకాలం రాకు చేదోడు వాదోడుగా సహాయపడీన (పియమితులు జానపదవాజ్మయోద్దారక శ్రీ నేదునూరి గంగధరంగారికి శ్రీ రమణల శ్రీరాములుగారికి హార్టికాభివపందనాణ* (పూఫ్ధులు చూడడంలో శద్ధవహించిన నాసహాధ్యాయి. మధురకవి భాష్యాపవీణ

చేబోలు చిన్మయ(బహ్మాన్ని, చిరంజీవులు పున్నమరాజు నాగేశ్వరరావు, రాపాక కృష్ణమోహనరావు, కిలారి ముత్యాలరావులను అభినందిస్తున్నాను.

ఈ వ్యాకరణాన్ని యీరూపంలో శ్రీ నాగేశ్వరరావుగారు వెలువరించడానికి పథధమంగా బీజంవేసిన మి్యతులు శ్రీ పురిపండా అప్పలస్వామిగారిని మరవలేను.

మలిపలుకుగా సవినయంగా మరోసారి చెప్పేమాట యేమంటే- ఈర్ష్యాద్వేషా లతోకాక సహృదయత్వంతో యీవ్యాకరణంమీదవచ్చే విమర్శలకు హృదయపూర్వ్య కమైన స్వాగతం అని మౌ్యతమే. -శ్వవుతరం ఇట్లు

కృష్ణాజిల్లా (గ్రంథకర్త హేమలంబ దేవీ నవ రాకులు

ముఖచి,తతం వ్వ్చావహోరికబాదూ క్షీరాలవంవోే సరి క్షీరాలను వేరుమరుస్తున్న రాజహ౦స

గా కారా శా నరాలకారర్టర్తానాలు ఆక న 8 ॥ న మాల జా. ఇటే వక న. ఇ గే ఆ వ ్‌ ఫట షు ల ను. న వ భంళ. నో న ఖ్‌ న ట్ల హ్‌ ల ఖి సఖే నవా నస ట్ర కాం టను టం వ నే క. శకము ఆ షి టం మ్‌ ఫు త్‌ ఓ వ్య ల నస ట్‌ సు, ౮. సారా వినేస వ ౨. యనం... శో ల స పంల అస్య నా న న ై త లో ౬ క! ఫూ భె ఇ % గ: భీ క చ సా న. % స్త క్ష సి ! న. ఖో భం క ఆ ల తా న న. ఇ ల స / ల ఖు ర ఖ్‌ కె ళు కఫ ౫ నన | | ఘు ః ఖు తో = తటే జ్జ నీ కా ల జక ఆ? | " హక న € నా ట్రా టన ఖు" న (ఏ ఉన జ్జ చం గ. న య; య గ (| ఉం ఆ - ఖః త్‌ో ఆ స్‌ * నో జ్య టీ. సూల త్తి ల = గె గ వ. శ “| య " ॥ ॥ శ క ॥ 0 తనల ౩. అ జ వ. న త. న. జ న సా ర. శ్‌ వ జీ భా శ 7 ల్‌ ల గా య ఈ టీ ఖ్‌ లో త శ శా గ నాం. ఇ జాల - టు కీ నా చ వై పా + న శ అతి వ లా మలల షం ఇవ ల "క ర జ ర ఎబి ణి లంబ గౌ రు

న్ను సన్న వ్‌ న్‌ న వా నీ | నె మె ల ఛా న! ' టా (1 7౧7౯ాడచుడగ శ్రీ ముద్దు నరనసింహంగారు

ఆరకున్న యెప్పుడో అడుగంటిపోయింది అక్షరమాల్లోచె ప్యర్షమండి . బండి రా యేనాడొ బండలై! పోంఎంది రేఫ భీదా లింక రేపకండి ! మాట్లాడ్డ మెట్లాగొ అట్టాడ వాయండి కృతకభాషను తెచ్చి కూర్చకండి ! మశలోను కునమశమాటలలో లేని వైకల్య మెందుకు (వాతలోన ? అని పరమసత్యనితృసిద్ధాంతగరిమ మొట్టమొదట చాటిన సత్యమూ ర్తి అతు చ్యావహారికభాషోద్యమాంకురార్ప ణం మొదట చేసన మనిషి సమీప “౦స ైకాంధ్రాధినేత శ్రీ స్వామినేని ముందు శరుంహుకికి (ఘేమ ముప్పిరిగొన ఓ *ంచత 'స్టువ్వడం దివ్యమూర్తి ఆరి న అర్చ లౌను

/ న ఉలి గిడుగు రాదు కాదు పిరుసకా ఆరికీ౦ ఎటో మోట ఆ త బాం దొంచినాదు రాస సలా ఏటా న. లా కిరి లి ఆల్యకొళ్ళ్‌ కాళ ఆప్తుల కి దడి సంకిత మిపంజం అవవ జ జ గేచి లారి ఆ జ్‌ ఆంవ దప్పుడి 33 సప్లై గదర [నో

మపససస్త సమర న పి ననన మనననమాు షల ప న న న న్యయంచై తు నం న న ఇభ న నం శ చేపను 2 శర నల్‌ ప్చ్‌ న పర్సు ప కు న ఇ స్త వ వనన క ణం. . న. స్టా గ క. ఇ న సల 2 సన్న న న న. జా మి న మ. లే వ శ ల సై జ కవ తు వాత ళ్‌ + ౮ =. న ల య శ్ష న టా న ౮. ల ; ౮ న్‌ ఒం ప. కం న వన్య న న. న ఇ ఇవ నో వ లోన్‌ యా శ్‌ హా ఏం హ్‌ క్‌ టే ల న. స నశ భే మహ ర క యక... నం న. శ శ న లేం ఆ జ న క | "స. ప న నే న. ఇ క క + మ స ” ల లి ల ల . లంజే టై నే య. క స అ టన. కస్ట న. కాకా! జ పన లస ళల /. క ః॥ అ టి శ వో ర జని వ వ శీ వ గం పల నమో య స. లు గహ న వ ఆ మ క | న వ్య న స్మ వ ల. ఎడ శే హై! ల స న సట ళ్‌ ళ్‌ స ణ్‌ క వ బ్‌ న వ ఫ్‌ న | నో రలోనరావానాడావవనుమలలా య్తక్తపుముత్నితు కై ఫ్‌ ఇ వై బ్‌ గ ॥ న ఖ్‌ | జ్ఞ న న్‌ం త్‌ స క్షా శ ॥ చ ఖే టి గ్‌ క ఆరో శ స్య ఊత ప ల న. ష్ష్‌ శ్రీ రామమూరిగారు అటి

ఖనన టు. ర నం. నో స ల గ న జా టి స్‌ మంట్‌ క్‌ | . వన యన నా ళో దగ [ వన చ మ్‌. న్స్‌ క శ క శ. స్ట సై స స్‌ ళా వ న్‌ ప ఎ (| ౬ శ న గై న. నానా (/ (| / గ ళు న గట కో సా న్‌ స క న ప” అట జ్‌ న. పంత్‌ ప. ఖ్‌ యు ణీ ఇ టి నె త్న న శ్‌ స్నో ల్‌ , | ల ౯ జ న స్ట 1 | స | న్‌ ననా 1 త. బి. [ న శ ర ఇ తమ న. నాలు న గ న [| తు వ. రా. ఖ్‌ "స యయ క న్‌ చ చ శ స్థా న. ఇ పల నం! | టా న. రి స శీ న లో ఖ్‌ లేన. ప అట్ల తేటల (5 న సల . స్‌ న. ట్లో బుుకెసతెసట్తముి. అతు... తమ్ము చ ్‌ శి అపాారాష ఈ ఎరావుగారు

వే గరుజాడలు చూ వాడని గురజాడను తలచి మెచ్చుకొంటాంగనరా ! నం అతడి కివ్వడం రం

శ్రీముడ్డు నరసింహ ౦గారు

శ్రీ ముడు నరసింహంగారి యింటికేరు స్వామినేనివారు, వీరు అదివెలమలు

వీరి తల్లిదండ్రులకేరులుగాని జననమరణాదికాలుగాని తెలియరావడంలేదు.. వీరు బాలవ్యాకరణాది మహోద్గుంధాలు (వాసిన శ్రీ పరవక్తు చిన్నయసూరిగారి సమ కాభికులు, ట్రీ శ 1862 వరకూ జీవించి ఉన్నారనే చెప్పవచ్చు, 1862 లోనే వీరుసవాసిన హితహూచని (గంధంము(ద్రిత మైనది. దీన్నివీఠికుమూరులు ఆరోజుల్లో రాజమండ్రిలో జిల్లాఅక్టింగ్‌ గవర్నమెంటు వకీలుగావున్న శ్రీస్వామినేని రంగ (ప్రపాదనాయుడుగారు అచ్చువేయించి (ప్రకటించారు. శ్రీ ముద్దునరసింహంగారు ఫస్టుక్షాస్‌ అక్టింగ్‌ డిస్ట క్ట్‌మున్సయగా రాజమండడలో పనిచేశారు. ఇంగ్లీషుతళోపాటు సంస్క్యృూతాంధధ్రాల్లో వీరికి అసాధారణమైన పాండిత్య మున్నట్లు అనేక్యగంధాలు రూలంకషంగా వీరు చదివినట్లు హితసూచని్య(గంధం చదివితే స్పష్టపడుతుంది. వీరు వ్యావహారిక భాషోద్యమాశికి-వితంతువివా హాదినంఘ సంస్కృరణోద్యమాలకు- మం(త్రతం[తాలున్నాయని దేవతలున్నారనే మూఢనమ్మకాలమై ధ్వజమెత్తిన ఉద్యమానికి మూలపురుషులు, మామూలుగా వ్యావహాంకభాషలో ంధిరచీన చెయ్యడంవేరు, ఉచ్చారణలో (భష్టమైన అక్షరాలను తొలగించాలని జనవ్యావహారి కాని కమగుణంగా [గంధరచన సాగించాలనీ, సకారణంగా సిద్ధాంతప్రతిపాడన చెయ్యడంవేరు. ఈవిధంగా సరారణంగా మొట్టమొదట సిద్ధాంత్యపతిపాదన హిత సూచనిపీరికలో శ్రీ ముద్దు నరసింహంగారు చేశారు. ఈ హితసూచనిము,దణ జరి గిన ఒకసెంవత్పరానికి శ్రీ గిడుగు రామమూర్తిపంతులుగారు పుట్టారు. విహిత ఘూచనిలో శ్రీ ముద్దు నరసంహంగారు (వాసుకొన్న పీరకను గద్య చింతామణి మొదటిభాగం 182 - 185 పుటల్లో శ్రీరామమూ ర్తిపం తులగాఈజ్యపకళిరాణాళగా శ్రీ ముద్దు వర సంహం్యలు హితనూచని పీరికలో (ప్రతిపాదించిన సిద్ధాంతాన్ని అనుసరించే శ్రీ గిడుగితారు (బ్రహ్మాండమైన ఉద్యమాన్ని లేవదీశారు. శ్రీ ముద్దు )రసెంహంగారు వితంతువివాహైాలు చెయ్యవచ్చని అది శాస్త్రసమ్మతమేనని అసా- "రణమైన చర్చచేసి వం యీ నిరూపణను అనుసరించే వీరి రువాత శ్రీ కందుకూరి వీరేశలింగంపంతులుగారు సంఘసంస్కరణవిషయంలో హావిప్లవాన్ని లేవదీశారు. శ్రీ ముద్ద నరసింహంగారి హితసూచని మురదితమై ఎవడేనాటికి శ్రీ వీరేశలింగంగారు. సుపీజరు [4 సంవత్సరాల కురవాడు. రీరేశలింగంగారి సంఠకంతోవున్న హితసూచ్రని పుస్తకం నావద్ద వున్నది" ఉత్రఘూచనిలోనే మంథ్రాలు తంథ్రాలు అవర్హాలని దేవత లనేవారు లేరని

వాదిస్తూ శ్రీ ముద్దు నరసింహంగారు చాలా చర్చచేశారు, వీరి తర్వాత కవిరాజు శ్రీ (త్రిపురనేని రామస్వామిచౌదరిగారు మూథవిశ్వాసాలమీద ధ్వజమెత్తి మహోద్య హాన్నిలేవదీశారు. హితనూచని[గంధం ముద్రితమై వెలువడినతరువాత సుమారు 25 సంవత్సరాలకు ((కి *॥ 1887 లో) కవిరాజుగారు జన్మించారు. అంటే హితసూచని వెలువడినతర్వాత సుమాల 50 సంవత్సరాలకుగాని కవిరాజుగారు రచనావ్యాసంగానికి దొరకొనలేదని చెప్పవచ్చును. మధ్యకాలం సుదూరమైనందు వల్ల కవిరాజుగారు ఈ హితనూచని చూచివుంటారనేగాని చూచివుంఢడరనేగాని యిద మిద్ధంగా నిర్నయించలేము. (క ౪॥ 19వ శతాబ్ధాంతంలోను 80వ శతాబ్దాది లోను ఆం(థదేశం నలుమూలలా విజృంభించిన అతిముఖ్యాలై న మహోద్యమాలు మూడింటికికూడా శ్రీ ముద్దు నరసింహంగారు మూలపురుషులు. వ్యావహారిక భాషోద్యమానికి శ్రీరామమూర్తి పంతులుగారిని = సింఘసంస్కరణోద్యమానికి శ్రీ వీరేశరింగంపంతులుగారిని = మూఢనమ్మకాలమై ధ్వజమెత్తిన శ్రీరామస్వామి చౌదరిగారిని - అ ఉద్యమాలకు పితామహులుగానే మనం యెంచినా శ్రీ ముద్దు నరసింహంగారినె (పపితామహులుగా భావించవచ్చు. శ్రు రామమూరర్తిపంతులుగారు

వ్యావహారికభాషా మహొద్యమాన్ని శరవేగంతో అంధధ్రదేశం నలుమూలలా వ్యాపింపచేసి పండితుల గుండెలు దద్దరిల్లకేసిన శ్రీ గిడుగు రామమూర్తి పంతులుగారు శ్రీ కాకుళంజిల్లా పర్వతాలపేటలో [క శ 1868లో _అందే.హితసూచని (పింటయిన ఒక యేడాదికి జన్మించారు. వీరికి గురజాడ అప్పారావుగారికి చిన్న తనంనుంచి స్నేహంవుండేది. గిడుగువారికి 12వ యేటనే పితృవియోగం సంభ వించింది. అనంతరం చాలా శ్రమలుపడి ఏ ఎ ప్యానయ్యారు. 1880లో పర్లాకిమిడి మై సూగలులో ఉపాధ్యాయులుగా చేరారు. 1896లో పార్ణాకిమిడి కాలేజీలోనే లిక్పరర్‌గా ఉద్యోగంలోచేరి 1911 లో రిలైంయ్యారు. మొట్టమొదట వీరు నవరభాషలో పరిశోధనచేసి ఆభాషకు లిపికల్చ్పనచేశారు. ఆతర్వాత వ్యావ హారికభాషా మహోద్యమాన్ని చేబట్టి ఆం(ధభాషలో అనన్యసామాన్యమైన పరిశ్రమ చేసె దిగ్దంతులవంటి పండితుల్నియెదుర్కొన్నారు. సంఘసంస్కారపియులు. వీరి మహత్తరభాషాపర్యిశమకు (ప్రతిబింబాలుగా బాలకవిశరణ్యం = గద్యచింతామణి= అంగధ్రపండిత ఖిషర్కుల భాషా ఫీషజం = యితరవ్యాసాలు అనేకం వీరికలంనుంచి అవతరించాయి. వ్యావహారిక భాషామహోద్యమ పితామహులని కీతైగాంచి గిడుగు కాదు పిడు గనిపించుకున్న శ్రీ రామమూర్తి పంతులుగారు 22.1. 1940 తేదీని వెవంగతులయ్యారు.

ళు అవ్వ్చారావుగారు

వ్యావహారికభాషా మహోద్యమంలో శ్రీగిడుగురామమూర్తి పంతులుగారికి మొట్ట మొదటకుంచీకూడా కొండంత అండగా గుండెలో గుండెగా నిలిచిన షహాకవి శ్రీ గురజాడ వెంకటఅప్పారావుగారు. విశాఖపట్టణం జేల్లొ రాయివరంలో కై 11.1861 చేదిన జన్మించారు. వి.ఎ వరకూ విజయనగరంలోనే విన్వా భ్యాసం చేశారు. అనంతరం చాలాకాలం విజయనగరం కాలేజీలోనే లక్చరర్‌గా పనిచేశారు. అతరువాత విజయనగరం మహాళాజాగారి సంస్ట్థానంలోనే ఒక ఉన్న తోద్యోగిగా నియమించబడ్డారు అప్పుడే కళింగదేశ చరిత ఇవాయడానికి ఉద్యమిం చారు, భాషాశాస్త్రంలోను నాఓటకకళలోను బహుముఖమైన పరిశశమచేశారు 1913వ సంవత్సరంలో మదరాసు యూనివర్సిటీ సెనేటుకి లైఫ్టు మెంబరుగా నామినేట్‌ చెయ్య ఎడ్జారు ఒకసారిమద్రాను యూనివర్శిటీ బోర్డ్‌ ఆఫ్‌ స్టడీస్‌ మీబింగులో శ్రీ కొమ్యరాజు లవ్మ్మణరావుగారు శ్రీ గురజాడ అప్పారావుగారికి పెద్దగా పాండిత్యంలేదనీ (గాంధిక భాషలో రచనచెయ్యలేరని అండు కే (గాంధికంలో (గంధాలు (వాయించి (పకటించు తున్న మా విజ్ఞానచంగదికాాగంధమండలి వారికి ఆయన కభింగదేశచరి్యత (వాసిస్తా శని (వాసివ్వలేదనీ ఆరోపించారు. ఈ ఆరోపణను అమీటింగులోపున్న శ్రీ పి. టం శ్రీనివిసయ్యంగారు. పూర్తిగా (వలిఘటించారు. శ్రీ లక్ష్మణరావుగారి అరోపణ ఎన్న తరువాత వారికి సమాధానంగా తమ పాండితీగరిమను చూపిన్తూ - నుభ్యద (శావ్యం)-పుష్పలావికలు-అనే పేరుతో కరుడుగట్టిన (గాంధికంలో శ్రీ అప్పారావు గారు పద్యాలు (వాశారుు కన్యాపల్క౦-హొండుభట్టీయం-బిల్ల ణీయం-ముత్యాల సరాలు-చిన్నికథలు.వ్యాసోలుఎసమస్యలు. ఆశుపద్యాల-ముదలై నవి ఏ6 రచనలు ఇంతవరకూ లోకం దృష్టిలో పాధాన్యశవహించని మహోత్కృష్టమైన రచన మర్దై కటి వున్నది. అది “ది తెలుగు కాంపోజిషన్‌ కాంటట్రువర్చి " ఆనే పేరుళో వ్యావ హారికభాషావాదం గురింట్మవాయబడ్డే అద్బుత(గంధరాజం, ఒక మహాకవిగాం దేశానికి పరిచయమైన శ్రీ అహ్నార్రావుగారు ఈ్గంధంతో చముఖభాషావేత్తగా కూడా. దృగ్గోచర సువుతున్నార్య్శూ. శ్రీ గిడుగు రామ్మూర్తిపంతులుగారికంటె శ్రీ అప్పారావుగారు రెండుసంపతృరాళ్ము పెద్దవారు తమపెద్దతనానికి తగినట్లు శ్రీ గిడుగువారిని ఉద్యమంలో ముందుంచి శ్యము వెనకాల యెంతో అండగా నిలిచి అపూర్వమైన సేవ చేశారు శ్రీ అప్పారావుగారు వహారిక భాషామహోద్యమాౌనికి యేడుగడగా నిలిచిన మహాకవి అప్పారావుగారు 3%11-1915 తేదీని స్యర్శ్థు లయ్యారు.

న. య. యా ప లా ఆ... నత న త న ణా కలత షం 1 పో సి. వార స్లో శి ॥. టు సనా: . యమో . షం న స ఆ స. సే న . శ ర ల శ క్‌ న శ ళీ లా శ వ న ళ్‌ ల స. త హా న న _ * లే క లియే షి శ్రీ విశ్వదాత శ్రీ కందుకూరి ల జ మ లే ఇ ఇత శ ఉెప్సుటీ న్స. జే ష్య న లి లో శ గ క్‌ స్‌ జే మే న్న ఖ్‌ “ స న న ఫై వ ప్న క (|, పల ఫటగ, యం. 1 న. లయను ఫీ వో వో ్ట్‌ జీకే లూ... జు ల్లపిళ్లి ౫ కేక

ఇ యా (శ్ర... స |] నే "సా ౬ కనతో 2 స షై ప ఖు క్‌ గ్‌ “భో గ్గ ళ్‌ ల మ స ్ట నా ఇ మ్‌ ని న్‌ మ నో! సర ఇ క ఈ. ట్‌ ల శ్రీ తాపీ శ్రి నార్తి గ ఒతీ సస ళ్‌ మ. ౧ ట్ట స్ట ౧] ౯ శ్రీ

వ్యావహారిక భాపోద్యమ౦లో పాతవహించిన అతిరధులు-మహారథులు శ్రీవీరశలింగం పంతులుగారు

ఆంధ్రదేశంలో ఆనేకసంస్కరణోద్యమాలు విజృంఖించడానికి మూల పురుషులైన శ్రీ కందుకూరి వీరేశలింగంగారు 1848 ఏ(పిల్‌ 16 న జన్మించారు 1870 లో మట్రిక్యులేషన్‌ ప్యాసయి ఉపాధ్యాయవృ్తిలో (ప్రవేశించారు. ఉపా ఢ్యాయవృత్తిలో (ప్రవేశించినప్పటినుంచికూడా శ్రీ స్వామినేని ముద్దునరసింహంగారి సిద్ధాంతాలను జేబట్టి మంత్రాలు తంథత్రాలు అబద్ధాలని దేవళలు లేరని బాల్యవివా హాలు కూడవని = వితంతువివాహాలబు చెయ్యవచ్చని మొదలైన సంఘసంస్కర బొద్యమాలఏ అవేకాలను దిజృంథింపవేశారు. “వివేకవర్ధని - " హాస్యసంజీవని' = “పరిహైరబోధ * అన్న ప్యతికలను నడిపారు అనేక్యగంధాలు రచించారు. చివర దశలో శ్రీ గిడుగు రామమూర్తి పంకులుగారితో కలిసి వ్యాపహారిక భా షోద్య మాన్ని నమర్హించారు. దీ రీచివరిదళలోనే వ్యావహారికభాషా వ్యాకరణం (వ్రాయా లని తలపెట్టారు. వాని యూతలంప్పు కలిగిన కొద్దిరోజులు కే 27-5-1919 న వీకు క9్తిశేములు కావడంతో ద్యావహారికభామా వ్యాకరణ రచశాసంకల్పం కార్య రూపం దాల్యలేదు

శ్రీనాగేశ్య్వరరావుగారు

విశ్వడాత బహుముజాంథ్రోద్యమమూ ర్తి అయిన శ్రీ కాశీనాధుని నాగేశ్వర రావుగారు 1-5-1867 న జన్మించారు. బి. ఎ. చదిదారు. ఆం(ధ్రదేశంలో మొట్ట మెదట ధినప(తికనుపెట్టి విజ్ఞానజ్యో౭ిని వెలిగించిన కీర్తి శ్రీ నాగేశ్వరరావుగారికే దక్కింది ఆకాలంలో వీరికి సంబంధంలేని = వీరిదల్ల ఉత్సాహ్యప్రోత్సాహాలుపాంది పైకిరాశ ఉద్యమ మంటూలేదు. ముఖ్యంగా అంధప(తిక దినప(తిక వారప్యతికలను భారతి మాసపథికను నడపడంద్వారా అనేశమంది కవి పండిత పరిశోధక విమర్శ కుల్ని ఆదరించి గౌరవించి ఆంధ సాహిత్యలోకానికి శ్రీ ఛాగేశ్వరరావుగారు చేసిన మహోపకారాన్ని సంస్కారంకల యే ఆం్యధుడూ మరచిపోలేడు. యేవద్య

౧౬ మానికి ఏమువనరమైనా ముందువెనుకలు చూడరుండా శ్రీ నాగేశ్వరరావుగారుచేసిన దాన ధర్మాలకు చిహ్నంగా విశ్వదాత అని బిరుదాన్నిచ్చి అంధధదేశం తన్న తాను గౌరవించుకొన్నది. శ్రీ నాగేశ్వరరావుగారు మంచిపండితులు విమర్శకుల = రచయితలుకూడా. బహుముఖాలుగా దేశానికి సేవచేసిన అనన్యసామాన్యశ క్తివంశు లైన శ్రీ నాగేశ్వరరావుగారు (ప్రకృతిమాతవిడ్డ. వీరు చివరిదశలో వ్యావహారిక భాషోద్యమాన్ని సమర్థించి శ్రీ గిడుచుుప్రశృతులుకి యెంతో (పోత్స్చాహా న్నిచ్చారు ఆంధ్ర తేజోవ్యాప్తికి యెన్నోరూపాల దోహదంచేసిన శ్రీ నాగేశ్వరరావుగాడు 11-4-1938 న కీర్తిశసు లయ్యారు. శ్రీవెంకటశాస్త్రిగారు

(గాంధిక వ్యావహారిక భాషావాదాల్లో దేనితోనుసంబంధం పెట్టుకోరుండా వ్యావహారికభా షోద్యమంవైపు (పజవాళలిపాయంమెండుగా మొగ్గడం గమనించిన శ్రీ చెళ్లపిళ్ల వెంకటకాస్త్రిగారు పౌముఎనాదు.అనకుండా వ్యావహారికభాషలో రచ నలు కొనసాగించి పద్యాల్లో సైతం యిష్టంవచ్చినట్టు వ్యావహారికపదాలను (ప్రయో గించడానికి పూనుకున్నారు. ఈరూపంగా కవిత్వమంటే యేమిటో (ప్రజలందరి! రుచిచూపించి కవిత్వాన్ని సర్వసామాన్యమైనదిగా రూపొందించారు శ్రీ శాస్త్రారు. శ్రీ శాస్త్రిగారు [870లో జన్మించారు. తిరుపతి కాస్త్రిగారితో కలుపుకొంటే అధు౨క కవితలో సంపూర్ణ(ప్రజామోదంకల ఒక యుగాన్నే శ్రీ వెంకటశాస్త్రిగారు నెలకొల్పా రరి చెప్పవచ్చు. ఆరోజుల్లో వ్యావహారిక భాషాపద(పయోగాలమీదా-తద్వాదంమీదా ద్వజమెత్తినే కవులు కతాధిక (గంధకర్తలే అయినా్యపజాఖిమానాన్ని చూరగొనలేక అత్యధికంగా స్టుందుగా పొందవలసిన ఆదరాధిమాన గౌరవాదుల్ని పొందలేక పోయారు, వ్యావహార్టిక భాషావద (ప్రయోగవైశిష్ట్రంతో (పజాభిమానాన్ని చూరగొన్న త్రీ ననా ఆస్థానకవిగా మొట్టమొదట నియ్లీ మించడం ఒక గొప్పవెేకష్వంకాదు. మద్రాసు ఆం(ధ్ర(పభుత్వ్య(ప్రధమాం(ధ్రాస్థాన కవి పదవి కధికోహించిన బ్రఇాస్తిగారు 15-2-1950న కీర్మిశేషు లయ్యారు,

శతీపఠ్రభాకరశాస్త్రిగారు

వ్యావహారికభాషావాదానికి తరగని అండగా నిలిచిన పరిశోధక శిఖామణులు శ్రీ వేటూరి (ప్రభాకరకాస్త్రిగారు 1883 పిసవరిలో జన్మించారు. శ్రీ చెళ్లపిళ్ల వెంకటకాస్త్రిగారి శిష్యులుగా విద్యాభ్యానంచేసి గురువులను మించిన శిష్యులై

అసాధారణ (ప్రతిఛావ్యుత్పత్తులతో ఆం్యధభాషవిషయంలో వీరు చేసిన పరిశోధన సర్వాంధధ్రానికి శిరోధార్యమైనది. (పాచీనకవితల్లజులు (ప్రయోగించిన వ్యావహారిక భాషా(ప్రయోగాలను ఎత్తిచూపడంలోను తాళప్యతృగంధాల పరిశోధనలోను వీరు చూపిన నేర్పు ఓర్పు తర్వాతివారికి ఆదర్శనీయమైనది. వీరి * తెలుగుమెరుగులు ” నిజంగా మన తెలుగు భాషలో మెరుగులు చూపించింది. తాము అనన్యమైన భాషా సేవ చేయడమేకాక సుటప్రసిద్ధభాషాపరిశోధకులు శ్రీ తిరుమలరామచం[దవంటి పండితులను శిష్యులుగా పెంపొందించుకొన్న _ శ్రీ వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రిగారు యిటీవలనే దివంగతు లయ్యారు శ్రీధర్మారావుగారు

వ్యావహారికభాషోద్యమంలో ఒక (ప్రత్యేకస్థానం గడించుకొన్న శ్రీ తాపీ ధర్మారావుగారు. 19-9-1887 న జన్మెంచారు. బి. ఏ ప్యాసయ్యారు, వేగుచుక్క(గంధమాలను నడిపారు. కొండెగాడు _- సమదర్శిని - కాగడా - జనవాణి మొదలైన ప్యతికలను స్థాపించి నడిపారు 1987 లో జనవాణి అనే దినపత్రికకు సంపాదకులుగా పనిచేశారు. వ్యావహారికభాషను ప్యతికల్లో మొట్టమొదట (ప్రవేశపెట్టినకి ర్తి శ్రీ ధర్మారావుగారి కే దక్కినది ఆం(ధ్రఫాహిత్యం లోతులుతెలిసినపండిశులు. విజయవిలాసంగురించి వీరుచేసిన పరిశ్రమ అసా ధారణమైనది. వ్యావహారికభాషోద్యమానికి సంబంధించి వీర్మువాసిన రచనలు భాషావిప్లవానికి యెంతో తోడ్పడ్డాయి. ఏవిషయాన్ని చేబట్టినా దానిపుట్టుపూర్వో త్త రాలు ఎంత అధఃపాతాళంలో ఉన్నా మ్రైకిలాగి నలుగురికి అందించనిదే వీరికి నిద్రపట్టదు అటువంటి బహుళపరి(శమ ఫలితాలైన ఓనమాలు = కొత్పపాళి= దేవా లయాలమీద బూతుబొమ్మ లెందుకు : పెళ్లి - దానిపుట్టుపూర్వోత్తరాలు - మొద లైన (గంథాలు ఆంధవాజ్మయానికి అలంకారాలు. (శ్రున్తుతం వీరు మద్రాసులో ఉంటూ సినీమాలకు పాటలు మాటలు (వ్రాస్తున్నారు.

శ్రీవెంకటేళ్వరరావుగారు

శ్రీ గిడుగు రామ్మూర్తిపంతులుగారి తరువాత తిన్నగా ఉద్యమంలో (ప్రవే శించేవుంటే - వ్యావహారిక భా షోద్యమానికి నాయకులుకావలసినవారు శ్రీ నార్ల వెంకటేశ్వరరావుగారు. వీరు 1-12.-19008 న జన్మించారు, బి, ఏ. ప్యాస య్యారు, వ్యావహారికభాషను వ్యాకరించడానికి తగినట్లు భాషను ఒక ఉన్నతమైన

౧౮ స్థాయికి తీసుకొని వావడానికి నిరాడంబరంగా ఆంధ్రప్రభ దినప(తికద్వారా అంత ర్వాహినిమైన పవి్యతనరన్వశీనదిలా భాషకొకమార్గాన్ని నిర్ణయించడంలో (పతి రోజూ కష్టపడి సేవచేస్తున్న వ్యావహారికభాషా పదార్ధ తత్వ రహస్యజ్ఞులు. బచి త్యానుగుణ పద(ప్రమోగ నై పుణ్యంకల మనీషి, ఆయ్యధదేశంలో వేలెత్తి చూపదగిన ఒకేఒక అంతర్జాతీయ రాజకీయ పరిజ్ఞాన సర్వస్వ మనదగిన మేధానిధి. (పముఖ జర్నలిష్టుగా = వ్యాస రచయితగా = విమర్శకశిరోమణిగా = కవిగా = నాటికా రచయితగా వీరిని అం్యధజాతి అడుగడుగునా అనుదినం రుచి చూస్తూనే వున్నది తదూపంగా తనట్ఞైలుగుతనాన్ని తాను అనుభవిస్తూనే వున్నది. ఆం(ధ్రదేశచర్మితలో (పత్యేకంగా పేర్కొనదగి పశంసనీయాలై న యిటీవల జరిగిన సంఘటనలు రెండు. అవి పాఠ్యపుస్తకాల జాతీయకరణం - అంధధ్రసాహిత్యఎకాడమీ సంస్థాపన౦ం - ఈరెండు సంఘటనలూ జరగడానికి ముఖ్యులనేకిర్తి శ్రీ నార్లవారికే దక్కింది. ఇంక వ్యావహారికభాషను (పభుత్వం విశ్వవిద్యాలయాలు అమోదెంచేల్లు కృషిచెయ్య డంలో శ్రీనార్లవారు (ప్రముఖప్వాతవహెంచుతారని ఈఛాషోద్య మానికి స్థిరంగా పొణప్రతిష్ట చేస్తారని అశకల ఆంధ్రదేశం సువర్ణాక్షరాలతో లిఖింపదగిన అటః వంటి పర్వదినం యెష్పుశువమ్తుందా అని వెయ్యికళ్లతో యెదురుచూస్తున్నది. శ్రీనివాసరావుగారు

వ్యావహారికభాషామహోద్యమానికి తగువిధంగా కవితారచనారూపంగా మరి కొంతబలాన్ని చెప్పకుండానే చేహర్చడంలో (ప్రత్యకప్శాత వహించినవారు శ్రీ శ్రీరంగం శ్రీనివాసరావుగారు. వీరు ఆధునికార్యధ కవితాలోకంచో విప్త్లవయుగా నికి నాంద్యీపస్తావన చేసి తానై్య_ప్రముఖపా్యత వహించిన వైతాళికులు. వీరు 2-1-1910 న జన్మించారు బి ఏ. ప్యాసయ్యారు. వీరిమహ్వాప్రస్థానాన్ని - ముఖ్యంగా మరో(వపంచ మహాగేయాన్ని ఆంధ్రజాతి గుర్తించినట్టు వీరి కధారచ నలో (ప్రత్యేకంగా గోవరించే యితర రచయితల్లో లేని ఒకవిధమైన "టెక్నిక్‌ ను గుర్తించలేకపోయింది, మామూలు అభ్యుదయ కవులవంటి కవిశాక (పక్యేకమైన పాండిత్యం (ప్రతిభ వున్న కవి అవ్వడంచేత శ్రీ శ్రీనివాసరావుగారికి భాషమీద ఒక విశిష్టమైన అధికారం వున్నట్లు కనిపిస్తుంది. ఆ అధికారంకూడా భావంలాగానే విప్లవాత్మకం _ అవ్వడంవేతనే యెవ్వరూ (తోసిరాజనలేని విశిష్టస్టానాన్ని శ్రీ శ్రీనివాసరాపుగారు సంపాదించుకోన్నారు. వీరుకూడా ధర్మారావుగారివలెనే మ(ద్రానులోవుంటూ సినీమాలకు పాటలు మాటలు (వాస్తున్నారు.

శ్‌ కభాకృష్ణుల కావ్యమాల శే

ఒర వ్యావహారికభాషా వ్యాకరణం సంటజ్తాపరి చ్చే ద్‌0 ఆ అం(ధ(ప్రభ కెడిటరుగా అం(ధజనవ్యావహారికామరవాజ్నీ రంధధ్రా న్నలంకరిస్తూ అర్నధర్యప్రభయైన నార్ల నభినందిస్తా॥ అంధభాషకు వర్షాలు యాఖె నాలుగు. ౧ ళ్‌ న్‌ అఆఇఈ ఉఊబుమూఎఏబ హఒ ఓ పౌ అంఅ!, కఖ గఘజచచఛజజరుజటకడథణతథదధన పఫప్టబభమ యరలవశపషనహళ, పూ ఇది తాటి+ ఆకు వంటిచోట్ల ఇత్వ ఆత్వాల సంధిలోవచ్చే విశిష్టస్వరం. అకార ఏకాకాల అంశతో తత్స్వరద్వయ మధ్యస్థంగా ఉచ్చరింపబడుతుంది. తాటాకు - దీనికి హల్లులమీద గుణింతం యిభావుంటుంది. కే గా సా పే హే దౌ ఇ శే సహ సా హే శా ఊఊ మా మా ఈ చ హే శౌ హే హే 1

. జో, మొదలెనవి. తక్కిన మహాపాణాదుల కి స్వరసంయోగం సామాన్యంగా ల మని స లే మొల న్‌ వుండదు పడి దంత ఓష్ట్యుమైన విశిష్టోచ్చారణగలహల్లు. అన్య దేశభాడాపదాలత్‌ నాడి చెలుగులోడ్రవేశించింది. దీపికి పొణదూగంలా గుణింకం యిలాషుంటుంది. అర ఫ్లా €, వ్‌ అల్లి అలి ప ప్తి ఇ ఇ ఇ ఇస వ కాళ కా మీద ఉడాహరణలవల్ల స్పష్టపడుతుంది. అచ్చులు హలులు ఉవయాలని వర్లాలు [తివికాలు ౨ ఆ ర్‌ ళా ఈ ఆ నూ. న = ఆరారాదులు కం టౌ ఆశుస్టైములల తె ల ణ న్‌్‌ అఅఇషళఈు ఉఊబటుబూఎఏఐబడాజబ టకా ఈ పదిహేనూ అచ్చులు. వీటినే (ప్రాణాలని స్వరాలం వ్యవహంస్హారు ఎ. వను జ ల కశాకాడులు ముమబుచాుడూ టాల్లులు, ౪ య. రా ట్ట జ జ ల టు కఖగమఘజచచఛజజరుజటఠడథణతథదధరనపపఫ వబ భమయరలవళపషనహళు వాట టి న ల ర్‌ జట్‌ ఈ ముప్పైయేడూ హల్లులు. వీవిని ద్యంజగాలనికూడా స్యపహరిన్తాడు. సహ అరి ఆ ల జంగా నస్వరయుతాలైన హల్లుల్ని (ప్రాులనికూడా వ్యవహరిస్తాడు. పర్షసమామ్నా శ] వ్‌ యంలోవున్న కకారాడుల్లోని అకారం ఉచ్చారణ సౌకర్యార్థం మెట్టబడింది. | న్న నో ర ఆఅనుస్వార విసర్లలు ఉపయాలు. గ కక నే గ ల్‌ ౦ ఇది'అనుస్వారం.. 1 ఇది చినన్లు హల్లలమీదవలే వీటిమీద అచ్చు టీ సనక నిలువదు కాబట్టి యివి అచ్చులు - హల్లుల్లాగానే అచ్చుల సహాయం తేరుండా విటిన్‌ న! ణం వ టీ ఉచ్చరించలేం కాబట్టి యివి హల్లులు. అంచకాదు.. ఈ అకుష్వార. చిసర్లలు ఆ హు. ౬ అ, అచ్చులకు పరషపుతుంటే అచ్చుకచ్చు పరమైనప్పుడు జరిగేసంధికా ర్యా లేమీ జడ ॥ ది న్య న్‌ ల లస గవు, అందువల్లకూడా వీటిని హల్లులుగా పంగణిన్హారు. అనుస్యారానికి విందుపని సున్న అనీ మారుపేర్లు. చిసక్షను వినర్థనయం అనికూడా వ్యపహరిస్తాప.. రరారా నికి పూర్వ్యంలోవున్న విసక్షగు జిహ్వామూలిచయమని, పరారానికి పూర్వంలోవున్న విసరను ఉపధ్మానీయమని అంటారు. సున్న తుది అత్వానికి దీర్తం వైకల్పికంం న నన జ ఆ ఇ న ఇచి ప ్న | సున్నా .- సున్న - సున్నాలు - సున్నలు = సున్నాకు - సున్నకుం

మూస్వంర్డ్స్‌ భఖడాలలా అచ్చులు బంధాలు, ౬ గ టు మ | ల గ్‌ అపషజఉిదుఎ మ ఇవ హన్వాచ్చులు అఈ ఊఒూవఏఐప్రాప చౌ ఇవి దిర్షాచ్చుట. లో తా ఇల చట షె ల ఆఈ ఎ అకు [లికదున ఇబురు 2 జలా ఆ క గు ఇలా జపం వరిం గ బి షె సంఖిపశాన వీటికి ట్రాస్వత్వంపస్పే ఏచిని ట్రూస్వ్యత్రిశాలనీ (తకటదూస్వాలని వృవహంంచతం కట్టు. ణు న. వి క అ విమి ము మనైలు టొ న. గ్‌ వ స ఎపిద ఏఓ అకు వలన టరు బి వె అప వరతమాలన మేరు స 44 కు అంది కవల్లు మొత్తానికి. చు అంటే చవన్దు మొత్తానికి, టు అంటే న టవపు మొత్తానికి తు అంటి తపదు మొశానికి వు అంటీ పవరు మొత్తానికి ను జాకత్త నార్త్‌ ను జుళ్త సంప అన తాళుర్యలం హా ఆల ల ఆం కర య. క్ష య. ఆరం టా ఆంరలు క50క్తాచుు వలి . శో . అఅకబఖగఘజహశ లకు శానం కంఠం, వా పై ఉఇళచిచఛజరుజుయశల ము స్ఞైానం తొాటువులు, ఇక్కడ చపర్లకు న న్‌ ల ఎన్‌ ళ్‌ ల ట్‌ ఐటి తాంవ్యత్వాన్ని ఎర్కానడంచత దంత్య చజల మ తాలవ్యత్వం లేదని (గహించాలి, నాల ముమబూటకడతణరషళ అలరు శ్రానం మూర్ఞం, న! చజలతులనలు దంత్యాలు ౧౪ /. తం టట ల్‌ న. ॥ ఇ చజతథదధథధనల* అరు ఖైసం దంతాలు చజల పునర్గ్యృహణం అట్‌ చేత ఇక్కడ దంత్యాలకే (గ్రహణ,

చారకదడాగొలటాటము వీ లొని ఉ పూపధ్మానెియాలు మ్ట్యాలు దిగ ఉఊపఫబభమ లకు పకారానికి పూర్వంలోవున్న అర్టవిసర్లకు స్థానం ఓష్టాలు - మనకపద్మం - పయనపానం. ౧ అ లు కంజణాం. వాం ఎ లు కంఠతాలవా సలు, ౧౬ ఎఏఐ లకు స్టానం కంఠము తాలువులు రెండూ నని శాత్చర్యం, ఒఓ పౌలు కంఠ ఒన్యూలు ౧౭ (| అక లరు స్థానం కంఠం ఓకషం ఇండూనని తత్వర్యం, ల్‌ గ్‌ తం జం అన పా కారం కంఠథతాలప్యం. ౧౮ ఖ్‌ తు యాజ్‌ ర్‌ వ్వా పాకౌరానికి స్ధానం కంఠము తాలువులు లెండూనని తాత్పర్యం. జట్పోపూలియం జహ్వామూలెయం, ౧౯ కకారానికి పూర్వంలోవున్న అర్హవినర్గను జహ్వామూలీయ మంటారు. దీనికి జిహ్వామూలమే స్థానం - మస్వ్మకమలం - యశ్వకాయం, విహ్వామూరీయ ఉపధ్మా నీటూలను ౫ అన్న అర్హవిసర్ల్ణరూపంలో (వాయాలంటారు - శాని తరచుగా విసర్లే (వాఠతలో కోనిపినుంది. ల్‌ టా ఖవలు దంత షాలు, ౨౦ శీ క. జే జలా గ . ఖ్గకార వకారాలకు స్థానం దంతాలు ఓష్టాలు కెండూనని తాత్పర్యం. జషాణ నస మ అనుస్వారాలు నాసిక్యాలు, ౩౧ జషాణనమ సున్నాలకు స్థానం నాసిక. యరలవ లంతస్థలు. ౨౨ గగ య లి శషసషహ లూప్మలు ౨౩ అరొారాలు వ్పర్ధలు ౨2౪ కవారం మొదలు సుకాదంవరకూ ఉన్న హల్లులను స్పర్శలని అంటారు.

కాదు లెదెదు కాదిపరులు, ౨౫% బాయల క కఖగఫఘజలరకు కవర్లు చఛజ డు కలకం చవద టఠళడథణ అలరు టవర్లు ఈథదధన లము తపర్షు పఫబభమ లకు పవన్షు అని పేర్లు చవర్షులో తాలవ్యచకారంచేత దంత్యచకారం శాలవ్య ఎకారం ర్లు స్తు చేత దంత్యజనారం (గాహ్యం - పదములో ఫకారంచేతనే యుక్కడ స్థకారానికి కచటతపలు పరుషాలు, ౨౬ కచచట తప లక పపమాలని పేర్చు. నజడదవబలు సరళాలు, 2౨౭ గవపజడదబ లర సరళాలన పేరు. ఇతరాలు స్ట్‌రాలు న కచటతపలుగ వ డద బలు వానిహల్లులరు స్టిరాలనిపేరు. ఖఘ జఛదుజఠరథఢథణథధనఫప్టభమ యరఅవశషసహళ ఇవి 4. స్థి్‌రాలు- సే స్టిరం, ౨౯ క్షుకారంలోని కారానికి ఈసూ్యతంచేత స్థిరత్వం అతిదేశాంపబడింది. క్షశారం కకార షకారాల సంయుక్తమే అయినా డానికి ఉండవలసిన పరుషోష్యల ఉచ్చారణం నశించి ఒక విలక్షణమైన స్టీరోచ్చారణం యర్పడింది. అందువల్లనే పరుషవర్షం పరమవుతుంటే జరిగేసంధికార్యం. డ్హకారంళోని పరుషం పరమవ తుంటే జరుగదు. స్థిరత్వ అతిదేశంచేత తక్కిన స్థిరవర్హాలు పరమైతే జరిగే సంధి కార్యాలే జరుగుతాయి. తృరువు ఇత్యాదుల్లోని పదాదిగత త్సకారం విస్పష్ట పరుపో ప్మోచ్చారణం కలదే. అయినా సంధివషయంలో యిది క్షకారం వంటీది, ఈ "శ్చ కారాది పకాలు ఆంధ్రభాషా వ్యవహారంలో అపసిర్ధాలు, కాబట్టి ఉపేక్షణీయాలుం

ఒర ఆ, ఇ అజ్‌ చటుల ట్‌ ం లం లంత చలు ఇం అంమాతాయు ఆ పఠరపథమ తృతిదయపవర్తాలు అచ్చులు అంతస్టలు అబ్బదడ్రాణాలు ల కరం అత ళ్ళ నో ఎ కచటతపగజడద ఎ లకు అచంరాద్యచ్చులరు యరలవ లకు ల్‌ అల్ప(ప్రాణాలని పేరు, టమ బంది జు | ణః టకా ఇ వరద్వితియ తురీయ పర్షాలు శకజుసహలు మహ్నపాణాలు, ౩౧ క. ౯ / ౬ ౬, న బ్‌ లే ఖీ ల ళ్తే లీ నో తురీయవక్లాలంటే. చతుర్దపర్థాలు (1 ఐబఛఠథఫఘదుతధవ లకు శషసహ లమ మహీాప్రాణాలన పెరు. *న్లీటినే బఒతక్షరా లసిమూడా అంటారు, జన లు ఫీల్‌ నజమెల టి ప్రాణకపం. శేవల స్వరనిరేఖకం - పాణవిశిష్టాలైన హల్లులను (దొణులు అన నా జర, జా వ 4 మె ్‌ీ వ్యవహంంచవళెను. (పాణవిశిష్టాళైన హలలంలేళంలో అల్నదాణులు మహా భ్‌ వ ళ్‌ ఆ జ ప్రాణులు అన [పాణి శవ పచూగం చేయవలసివుండగా. యెందువల్లనో ాజన క్‌ న లా న చ వైదూకరణులు ఈ ₹ెండుచోట్లా పాణశచాన్నే (ప్రయోగించారు. ఇపలటాల్‌ నికే నా | న ల వ కంలొ. (దాణిశదాన్ని వినచూగించరాదు. అబుపుటి సందర్భాల్లో పాణ్యంళ . అత లబ పదాన్ని అహోఎలారదులు బ్యృవహరించాప. (ప్రాచీమబు వర్షయుక్కుల శషసహల హల్‌్మ్యాత నిక్టేళంల్నోసతం మహ్మాపాణమని, వర్గయుక్‌ శషున హతఠతరహాల్‌ జ్‌ నూ. డా లా వొ. జ ప! మాశనిక్టేళంలో మైతం అల్వ్ప్వప్రాణమని పాణకట్టాన్నే వినియోగించడం విశేషం ళు శషసహ లకు పాణినియారుల్లో వట్రీయాదకలో మహ్మాసాణకట్ద ప్యపహారం చం ణంం మృగ్యం న టంపు జు కాశలటు చు అం (ప్రత్యకస్వర నిళరం త్వప్రయత్యయర. 3వా దా న. యు వో బ్‌ న అగి ఇ న. న. అత్వానికి ఉత్వం వస్తుంది. ఇక్కడ (హ్రనస్వందమద త్వ్యపతృయ్యపటూగం చేత '్రాస్పమే. (గ్రాహ్యం - ఆత్వానికి ఊత్వంపస్తుంది. ఇక్కడ దీర్షందుద తృ బి [్‌. బె [కా] మ మ్‌ [ (పత్యయథ్యయచూగంచేత దీర్పమే (గ్రాహ్యం . ౮ జ త గ త్‌ ల వ్ర టట టల ఆ అన్‌ ఆ ఆపర్లాదులకు నిాంకారంలా తరచుగా కారదై్రతృదుం ఆరు ణ క జ కా శ్వా తుంది. 33 అకారం - ఇకారఎ - ఉరారం - అకారం - ఈకాకం - ఊకారం - కకారం - గకారం - రకారం - మొద? నవి, తరచుగా అనడంచేత శారు వార (పళక్యయం చేరడం (పళస్టంకాదు. ద రాగి చి (జ “ టు రకారానికి ఇఫ ప్రత్యయం బహుళం, ౩ళ రకారం = రేఫ - రేఫంం.. జాహుళకంచేత స్వరసహిత రవరక్ష్య్మగహణలో గ + ట్‌, త్‌, ల వ ఇఫ (ప్రత్యయం. చేరదు. రేఫశప్టం అత్వవిశిష్టరవర్షానికిసైతత (గ్రాహకమని

సంజూ పరిచ్చేదల జా అమ్‌ (ప్రాచీన. సంస్కృతభాషావై యాకరణులమతంగా. కొందరు. పేర్కొంటారు. కాని వ్‌ వారిమాట లక్ష్యవిషయంలో నిశాకరంం స్వరవిశిష్టమైన శేఫకు సైతం ఇఫ మ్‌ ట్‌ జ్‌ ల్‌ (వ్రతృయం చేరితే రి ౬ ఇఫ= రు దశ 2ఫ =క్విప ఆదిగాగల అనిష్టటూపాలు పిరిసాయిం సేవా య. నటన ,ధ్యామా్వ రాట్‌ 1 నండి శ కాలేఫ లు రాకపోతే హ్రస్పానిక్‌ దీర్ణం పస్తుంది. ౩౫ టూ కుం అన గ ళ్‌, మె ల జ! గా కార అఫ (ప్రత్యయాలు రానప్పుడు (హాస్వానికి దీర్తం వస్తుంది. అకా గ్‌ వై ఎ షా అలు రానికి ఉకారం వస్తుంది. ఆరు ఊ వస్తుంది. ₹ఫకు లోపం వస్తుంది. రకారా నికి లోపం వనుంది. రారు లోపం వనుంది, ఇత్వారు లూహాలు. జాతీ అట్‌ న! హి మంట టు టట టు క. భబాన్వాచ్యకు వరమున శారి వర్షాల ఉఊపయు గ్రాహకాలు. ౩3౬ య వళ చు చవ అనారం - ఇవారం - అపరం - ఇవకం౦ - ఇతాండిచంార వరాలపచూగం ణా న్‌ అ భి * కల రూపాట హస్పాలము దీర్తాలము ఇండింటికి (గగాహనాలని శాత్చర్యం - స వ ఎ టూస్పాచ్చుళు అనడంచేత ఆనారం = ఈకారం = ఆఅవర్గం = ఈవర్షం. -ఇత్యా డుల్లో దీరావికి పరమైతే దీర్తాన తే గహణరాని హన్యాలరు నాదని గుర్తించాలి వ చు వ్‌ మ టి ట్‌ క్‌ ః పరమవడదుంతే దవుపథానం లేరుండా ఉత్తరభాగాన ఉండడమని అర్థం, ౮ లఖన ఇ లం! య. కాదులకు కారపరమెళే వ్యంజనానికే గ్రహణ, 3౭ యా బి కళారం - శశారం - టనారం - మవారం - మొదలెన వాటికి కార్యపత్యయ సీ దూగం శేవలపవ్యంజన గహణారమనని తాత్పర్యం. అం ఆజ బం అపుడో - ఫియారు క. లీ ఇళ రాదులకు పక్షఖబం పరమైతే అజ్విశిబాలకు గ్రహణం ఇలా చత ఆ ఆజా టై కవకం - గపరం - టపవరం - పవరం -మొదళె న వాంటకి దరశఎ న మ! ళా ఇతె ఇనా. క క్త / షె మె వమోగం వున్నప్పుకు అజ్విశిష్టాలైన హస్టులను - అంటే (ాణులను (గహించా లన తాత్పర్యవుం య. శ ఎ నా ఆర్‌ ం మె ౯ అఅజఉజాడొోపబపమీివా ల్న్వ్ను చజ లు భాధారంంగొ కీ హైకాక. ఎంచ ఉడా ఆజా నో లొ చా చలి - చాప - చుక్క - చూపు - చార్కు - చోటు - చౌక = జందెం - నే జరీ, జాతర - జున్ను - జూలు - జొన్న - జోలి - నొరు - మొదలైనవి సాధారణ సవ శ శప్ట (ప్రయోగంచేత్ర జావ్నిసళ్ళళశుల్లో వ్యవహారంలో స్థిరపడిన తాలవ్యత్వంరక్షీింప

8 వ్యావహారిక భాహో వ్యాకరణం బడింది. తెచ్చాడు - వచ్చాను ఇత్యాదుల్లోవున్న స్ట కారధ్వని లిపిలో అకారరూవం దాల్చినప్పుడుమైతం దంత్యత్వం నివాకించబడింది. ఇఈ ఎ ఏ హ్హ లున్న చజలు తాలవ్యాలు ౪౦ చిలుక - చీమ - చెండు -చేటు - మించాను- పంపాను - జిల - జీడి _ వర _ వేవే _ పాన (నేన) - మొదలైనవి. ఐకారాంతాలైన చజలు సమేతర భాషలోలేవు. చైవులసాకిి చాయమగడు అని ఒకళవి (పమోగంపవున్నది. కాని అందులో దంత్యోచ్చారణే పున్నదనిగాని తాలవ్యోచ్చారణేవున్నదనిగాని యిద మిద్ధంగా నిర్ణయించలేము. వైశబ్దంలో. తాలవ్యోచ్చారణే స్థిరంగావున్నది. ఇది జయళబ్దభవం - జయ - జయ్‌ - కై _ అని దీని పరిణతి. పూర్వసూ(తంలో సాధారణశబ్ద (పయోగంచేత మించాను - వంచాను - వచ్చాను - తెచ్చాను = ఇత్యాదుల్లో స్ట ధ్వని లిపిలో ఆకార రూపంశాల్చినా తాలవ్యత్వాని కది భంగ శరంకాదు. ఇత్వసంధిలో చజలు తాలవ్యాలు, ౪౧ ఇత్వసంధిలో ఆవేశంగా వచ్చిన అకారాదులతో కూడిన చ జలు తాల వ్యాలేనని తాత్పర్యం -_ పచ్చక్కడున్నాడు - బుచ్చన్నకిచ్చింది - వచ్చుంటే - తెచ్చుంటే - అమ్మాజమ్మ - మొదళై నవి, అంజయ్య - అంజమ్మ పదాల్లో జకారం తాలవ్యంగానే కనిపిస్తున్నది. వీటికి మూలం అంజనేయశబ్దం, ఇకారాంత సంస్కృత సమపదాల వుపధా చజలు బహు వచనం పరమైతే దంత్యా లవుతాయి. ౪౨ ఉపధ అంటీ చివరి వర్షంకంటే ముందువర్ణ౦ం - అర్చి - అర్చులు = రోచి - రోచులు - వీచి - పీచులు - రాజి - రాజులు - వాజి - వొజులు - మొదలై నవి. దంత్యయుక్తం గాజు శబ్దం, ౪౩ రాజుశప్టం సంస్కృత సమమే అయినా ఇకారాంతంకాకపోయినా దానికి పరంలో బహువచనం లేకపోయినా చంత్యయుక్తంగా కనిపిస్తున్నదని తాత్పర్యం" రాజు - రాజులు - రాజును = రాజుచేత = రాజుకు.

సంజోధనాకార యుక్తం తాలవ్యయుక్తం. ౪౪ రాజుశబ్దం తక్కిన విభక్తుల్లో దంత్యయుక్తమే అయినా సంబోధనా,పధమైక వచనంలో. అకార విశిష్టమైనప్పుడముష్మూతం శాలప్యయుక్ష్తమే నని శాశ్చర్యం. అనగా రాజా! అన్నప్పుడు జకారానికి దంత్యత్వం లేదనడం, లోకంలో “మ్లారాజూ * అన్నప్పుడు దంత్యయుక్తంశానే వ్యవహారం. ఇది మహారాజు శబభవ మని గుర్తించాలి. సంజోధనాకారయుక్తం అనడంచేత - ఒవేయ్‌ రాజు! యఏటురా 1-. ఇత్యాదుల్లో అవార అభావంలో తాలవ్యశ్వఎలేదు. చారు వారులు పరమైన ఆకారాంత రాజుశబ్దం తాలప్య యుక్రం. ౪4 లాజాగారు - రాజావారు. అకారంతమనడం రాజుగారు అన్నప్పుడు దంత్యయుక్షత్వ రక్తణార్థం,. వక్ష్యమాణస్తూతంచేత రాజుశబ్దానికి వారు గారులు వరమైతే ఆకారాంతత్వం నిత్యవై కల్పికంగా వస్తుంది. ఆర్భాద్యర్థకాలు పరమైతే రాజుశబ్దం తాలవ్యయుకక్తం. ౪౬ రాజయ్య - రాజమ్మ - రాజన్న = మొదలైనవి కొన్నిచోట్ల ఛరులు దేళ్యశబ్దగతాలు దంత్యాలు, ౪౭ ఛస్తున్నాడు - రుడుసుకున్నాడు - ఇత్యాదులో ఛరులు దంత్యోచ్చా రణం కలవి. - ఛర్తేవొష్పుకముంటామా ? అస నార్ల ్నవదమూగం - మా - 134, దంత్యతాలవ్య చజలు సవర్షాలు. ఇల దంత్యచకారంచేత తాలవ్యచకారం, తాలవ్య చకారంచేత దంత్యచకారం, దంత్యజకారంచేత తాలవ్య జకారం, తాలవ్యజకారంచేత చంత్యజకారం పరస్పరం హింపబడుళుందని తాత్పర్యం. సంధివిషయంలో నమ సమేతర చజలపర స్పర (గ్రహణార్హం బూస్తూకం. సంస్కృతసంధిలో అసంస్కృతాలకు (గహణలేదుం పస్థలు సవర్షాలు, లి సమేతర పంధిలో ఫకారంచేత ఫకారం ఫ్థకారంచేత ఫకారం (గాహ్యమని తాత్పర్యం. ల్లి

“ప ర కర. లు తు లె. చాచే లో నరారం (దుతం, ౫౦ రాస్తు శశ లాలా (దుతాంతాలయిన పదాలు (దుతప్రకృతికాలు ౪౧

(వధమా కయిపట్టియొక్కే తరాలయిన విభక్తులు - ఊత్రమప్కరుపైక వచనాలు - (త్రిపురుపైక బహువచన వ్యవహారానుప్రయక్త తద్ధర్మారక ఉండు - వచ్చు ధాతువులు - శరృపత్యయాంతాలు - అన్నంతాలు - అప్యాద్యర్హవాలు - నేకు తాన్తుప్రరాల్లు - వలె కభృతులు దుళప్రకృతికాలు. వీవికి హలవసానాలటు అవాడి పదాలు పరమైతే తరచుగా (దుతలోపం వర్య్యమాణహ్యతంచేత బాహ్యం. అప దాద్యమైన అమ్బు పరమైతే (దుతానికి లోపం తరచుారేకు. ధేచుద్చున - చాచేత - నాతోడ - నాకొరకు - నావలన - నారంపి - నారు- మాలోపల - మాయండు - వస్తాను - వచ్చాను - వస్తున్నాను - బాగుండును - కావచ్చును - లేవచ్చును - వస్తూ = తెస్తూ = ఇక్కడ (దుతలోపం పూర్వస్వరా?కి దీర్షం -వెప్టగా - ఈ్యగా - పెట్టగా - కొట్టినా - తిష్టనా - పెట్టినా - ఇక్కడకూడా (దుతలోవం పూర్వ్చన్వవానికి దీర్షం - దానీవలె - దానిలాగ మొదలై నవి ఊహ్యాలు

అపదాద్యమైన అచ్చు పరమైతే అడగ్గానే - దారిపలినే - దానలాానే_ నాళతోశేఅన్నాడు - నాచేతనే చేయించాడు - మనలోశే మనకి _ ఇచ్తార్చుల్లో (దయతానికి లోపంలేదు. (మతపకృతులుకాని పదాలు కళిలు, ౫౨ బుద్ధుడు - బుద్దులు - పర్షము- గుురం- విఘ్టువు - ధేనువు - మేడ - గోడ - అయ్య - అమ్మ - బుద్దునక్టై - జ్ఞానంబట్ట్‌ - నాయొక్క - దచ్చాద - వచ్చాము 7 వస్తారు - వస్తాము - వస్తున్నారు - వస్తున్నాము - రాతు - కాప - రామ - రావు - రాము - కొట్టక - తిట్టక - ఊరిలే - మిన్నక - ధళి- అకట - అమ్యో ! మొదలైనవి ఊహ్యాలుం ఫ్‌ నారంకల పడాలు ఆద్భచేశ్యాలు, నిం ఫ్థర్హాంగు - వష్టు -ఫ్థారం - సిల్యు -_ కాఫ్టీ _ సాష్టు _ ఫ్ధూటు - నీ చక గక, కి జా వడా యెంచి _ _సషమ - టేము - చేస్థార్టర సరు - స్టోర్‌మెన్‌ _ సైండర్‌ ఆా వానో ఇ ఇత్యాది పదాళ్ళ అన్యదేశ్యాలు.

శై షులు కల పదాలు సామాన్యంగా సంస్కృత సమాలు, ౫౪ బుతువు = పిళ్తూణం -- దుఃఖం - ఖడ్గం - ఘటం - ఛ్యతం - రురం- కంఠం - థర్క - స్థానం - ధరణి - ఫణం -- భయం - కార్ణం ఆ అప్పల శరం-పషండం.. సామాన్యంగా అనడంచేత అబ్బ - ఘట్టిగా -- ఛడామడా ఛిళ్ళుమని - ఛక్తు - రుదనురున్నాడు - మజ్షా - భలే - భళీ -_ పెద్దది - వధవంచ్వ్రైడ్తుల తీశాడు -- సూస్టీడు - మొదలైనవి రక్షితాలయ్యాయి. అంటే మహ్యాపాణాదుఖ సమేతర పడాల్లోనూ ఉన్నాయని తాత్పర్యం, శ్లోక సంతోస్మ సం్యభ్రమాశ్చర్యాదులవల్ల కలిగే అధికానుభూతి 1పకటనలో సమేతర శదాళ్లోని పకుషసరళాలు స్వస్వవర్ల ద్వితియ తురీయవర్షాలుగా మౌర్చుచెందడం కదు సంస్కృత సమమైన భాష తత్సమం. ౫౫ సంస్కృతం తత్సమం రామః రాముడు న న ఆద్య విద్య హవి! హం న వచ ధెనుకి ధేనువు ఘాః భువి పితా పిత గాః గోవు నౌః నావ డ్యాః దివి హృద్‌ హృది శ జగట్తు జగత్‌ షష జగం మొదలైనవి (గాహ్యాలు. ౬౬ సంస్కృత భవమెన భాష తదృ్పపం ౫౬ జీ యు క షా బంస్మ్భాతం తద్భవం అగ్నిః అగ్గి

వ్యావహారక ఫా హె వ్యాకరణం

శత్సమం తద్భవం

ఆకా॥ః ఆకనం

అలిః ఓలి

కటుక కారం

ళుడ్యమ్‌ గోడ

గౌరవమ్‌ గారవం

చం(ద్రమస్‌ చందమామ

జటా జడ

తామరసమ్‌ తామర

నభః నెపం

మిరా మేర

మొకం ల మొగం బుఘెలి (మ మొహం

రాజ్డీ . రాణీ

వ(కః వంకర

శృంగారః సింగారం

త్రీ సిరి

సూచీ సూది

హరణమ్‌ అరణం

ముదలైనవి (గాహ్యాలు.

మన్యపాచీన వ్యాకరణకరలు 1పాకృత సమ భవాలను (ప్రత్యేకంగా పఠిగ ణించారు. సంస్కృత సమ దేశ్యేతరమైన భాషకు సంస్కృతభవపంగానే గణనకాబట్టి వ్యాకరణశాస్త్రంలో పృథకృరిగణనవృధా - చరితకేగాని కాసానికి ఆటువంటి ప్పధక్చరిగణనతో పనిలేదు.

, ఆంధ్రదేశ వ్యవహార సిద్ధమైన భాష దేశ్యం. నర

ఊరు - పేరు - ఇల్లు - ముల్లు = కోట - పేట = దూడ = మేడ -కోత - లేత - తావి - మోవి - మొదలైనవి.

ఇతర దేశభాషాపదాలు ఆంధ్రచేశ వ్యవహార (్రసిద్దాలు అన్య దేణ్యాలు. గం టర్వీ = అరవ్సీ _ పర్ష్యా మొద్దల్రేన భాషల పదాలు అనేకాలు హిందూ స్తానిద్వారా తెలుగులో మట పచాటు వేలకొలది దేశకాల పరి స్థితుల కనుగుణంగా మన భాషా (స్రవంతిలో లీనమయ్యాయి. ఆయా భాష ల్లోంచి ప్రవేశించి తెలుగులో కించిత్సరిణామంతో శిష్టులు వ్యవహరిస్తున్న పద జాలంలోంచి కొన్ని ఉదాహృతా లవుతున్నాయి. అంబారి - జీను = స్వారి - బాబా = సగటు - బాతు - బొప్పాయి = ఐత్తాయి- బటాని - జాజి - గులావి - పట్టా - మానూలు - మాగాణి = బంజరు = పోరం బోకు - దాళదా - త్రక్కాఏ- అంచనా - అపరాలు = జిరాయితీ - మహఎరు - మున్దాయి - బండదిభానా - బందిల్‌దొడ్డి = బందీలదొడ్డి = ఫర్మానా - ఫ్థిర్యాదు - పిళూరీ - పారీకళ్తు - నాక౦ - దువాసి - దివాను - దావా - దస్తావేజు = దస్తరం = దస్త్రం - దస్కత్‌ - దివాను - దర్యాప్తు - తావేదారు - తాఖీదు - తహశీల్‌దారు = తనిఖీ - తగాదా - అమలు - ఇలాకా - కిస్తీ-గస్టీ- అర్జీ - ఖజానా - ఖైదు = ఖైదీ - గుమౌస్తా - జప్తు - జమాబంది - జామీను - జుల్మానా - టపా - వకీలు = వసూలు = వాయిదా = వారసు - హక్కు - హోడా = షరతు * షరాటు = సిరస్తా దారు - సిస్తు = దర్జీ - తాప్‌ = కసాయి = కార్టాణ - లంగరు = మేజా - భరంతు = బంగళా = పంగా = పాయిఖానా - తనావి *- అలమారు -కుర్చీ - చప్టా - మషాలా - పలావు బ్జే- హల్వా - కసరక్‌ - వస్తాదు - ఘైల్మాను - మొహమల్‌ - షుర్వా-షరాయి = లాగు_రుషూలు = జల్తారు = బురఖా-గలీబు = లంగోటి.రజాయి = "మామూలు = మోట - మద్దతు - భర్తీ = బేజారు - మైసలా = పుకారు - దాఖలా - కులాసా - దర్జా - తాహత్‌ - ఖర్చు - ఖాయం = ఖరాబ్‌ - హంగామా - సుమారు = బోణీ = ఫీనూ - బజానా - బజారు - బనాయ్‌ = బాకి - నగడు - ధరావతు - ఖాతా = కిరానా - కిరాయి -చిట్టా - అవర్జా - లావాదేవి - హుండీ - షాహుకాద - కౌగితం - సిరా - దస్తూరి = కలం = చిరునామా - షరా - జాబు * మహలు - దర్వాజా - దేవిడీ = సర్హార్‌ = సువేడార్‌ - సాలు = రొఫ్టం = రాస్తా - నగారా = బాజా = నౌబతు = అత్తరు -బుక్కా - మక్కా - మసీదు - బస్తీ - ఫ్థిర్కా - పేర్ష - నమాజు - దగుల్బాజీ - ఖభామందు = సషేదు = బావుటా - ఫిరంగి = లడాయి = సిపాయి - మడ్లౌబు = చలాయించు - మిలాయించు - టలాలయించు - బనాయించు - బిడాయించు - ప్థిరాయించు = పస్తాయించు - రైలు - మోటారు -

యై జ్‌ న ఇగ లలా జా జ చప్ప - గ్వషన్‌ = ట్‌క్కెల్ట్‌ = లగేవ - వరు - ఛరక్త్మకూసు = ఇంటర్‌ నకండుక్షాను = ప్గస్టుక్షాను - మంిట - కందార్టమెంటు - ప్యాసింవరు =

" ఉక స్కూలు = నోటుముర్కు = 'ఎమ్ను = పెన్సిల్‌ - రబ్బరు = కోర్టు - లాయర్‌ - తీ = పోష్టాఫ్టిస్‌ అ స్టాంవు అ నార్టు = కవరు = లడ్డు = మనిడూర్షర్‌ = లాంవు =

ఇ ఆ ఇన మ్‌ = ర్ట్రభ్రైక్రన్‌ హత, క్‌ ఇ కిరననాలుల్‌ = (గామఫ్టోము = సర్క'ప్ప = సినీమా ఆలక్టేం - బువేస్టేట్‌ - టెలి (గాం - అండుకో = అండ్‌కంవెనీ - అండ్ర్‌సప్చు - అకస్ట్‌ = అర్హర్‌ - ఏజంట్‌ - కమిటీ - కరన్సీ - నామస్ప - కార్పొరేషన్‌ = రేడికూ - యూనియన్‌ - కాం్యగె ప = కేటలాసు - గ్రాము = జంకన్‌ = శేనులు - కౌన్సిలప - క్లవ - గవర్నర్‌ (యాను = చైర్మక్‌ = చీటీ కార్టర్‌ - ఉన్‌ - పద్గిక్‌ = హెల్తు = ఎలి మెంటరీహ్మిట = హైస్కూలు - కాలేజి - మ్‌టింగు = రిచిప్పావోద - పర్కిట _ ము ఆ హో గ; నర్క్యులర్‌ = సిటీ- టౌన్‌ - సినిమా - ఒవకు = డోలొవప్పై _ పము _ హార్బర్‌ - డిపార్ట్‌మెంటు = [ప్రసిడెటు = సెక్రటరీ = అడెదకలొ సెక్రటరీ = ఎయిర్‌ మెయిల్‌ = ఎక్స పెకలిదని - అడ్వాన్బు - ఆర్హద - వకాతమ - స్రాసెలి పో బ్‌. అయిటం -ఇవ్చారక్కు = గ్యారంటీ = నోర = టగాంటు = ఇత్యారముటు అనేశాలు మహాజన వ్యవహారా న్ననరింది తెల్సుకోవాలి. నిష్టవ్యవహోరి ఎరుదమెవ వాస్న (గావమ్వుం. +౯ ళు (క జన ష్‌ రూలో = వసద్ది- జరుసపది = యెయసది - కాన = విత్తాదె - పత్తామెవలై నం. అ కో ఇం తో వాత మూ అయా జాతడరకల్రో (గామ్మం ప్రమోగారం. ౬ం ణల ఆ ల్‌ ఖాని ఖ్‌ ల టి జ డదవృర్య “వాళ్ల కసలు మక తలకెముంరుంది. మం కూసేపు సదువృవో వొదూ | నాకాన్నవిగా! నేహ యిుటా! ఏడీ ! ఒక పద కకువు- ౯౯-116 - ఇ ఎ _ వి _ నానొట్టి వొపిట్టి ముంషాచక్టీ వాల! ఇత్యాదులు భాహ్యాట, నంచి ఆ ఆల ం న +బ్చవ్యవహార దృష్టం దుషమెనా లౌెహ్యం, అం ణు (యః య్‌ చ ష్‌ శష్టులు. వాడిన (వ్రమోఖం లక్షణఎకుద్ద మైనదే అయి"ా (గాహృమని శౌత్ప్సర్వ౦ం. క్‌ న్‌వానిజాలు = ఇష్టాయిష్టాలు - కాంగేసేరరుల - కమ్యూనిప్పేతపలు = మొదలైనవి గ్రాహ్వాలు. న. అ న్‌ జాను ే ౨౨౦జ్జాపరిచ్చేద౦ అవా 1

పహ మా వ్వాక వ్యావహారికభా వ్యాకరణం ఛా కకిన్యగ్నీగస ల తనంతాననానా. అబి సంధిపరిచ్చేదం అవ్యవహితశబ్దద్వయంమధ్య కలిగే మార్పు సంధి ౧ అవ్యవహితమనగా వ్యవధానం లేకుండడం - ఆగమ ఆచేకాదిరూపకమైన యాసంధి అజ్ఞ లులరు లెండింటికీ వర్తిస్తుంది. అజ లులంటే అచ్చులు హల్లులు యు ఎవం యుగ ఆ గ ఒర అడక్షరానికి పూర్వానగాని పరానగాని అధికంగా ఒకఅడ్షరం పచ్చిచేరడం ఆగమం. ఓక అక్షరస్థానంలో మరొక అక్షరం రావడం అవేశం. అత్వాని కచ్చు పరమెతే సంధి బహుళం, ౨ సంధి అనగా అచ్చులసంధిలో తరచుగా పరరూపసంధి (గ్రాహ్యం. తర చుగా అనడంచేత కొన్నిచోట్ల పూర్వరూపసంధికూడా కలదని తాత్పర్యం, పరరూపం అనగా పూర్వపరస్వరాలకు పరస్వరం ఒక్కటీ ఆచేశంగా రావడం - "(పపృత్తి - అ్యపవృత్తి - విభాష - అన్యత్వార్యం = అని బహుళం నాల్లువిధాలు, (వవృత్తి అనగా నిత్యం - నిత్యమంటే చెప్పినశార్యం తప్పరుండా జరగడం, అపవృత్తి అంటే ఆసబు జరమ్వుూండా ఉండడం - ఒకసారి జరిగి మరొకసారి జరక్కపోవడం, అసలు జరక్కపోవడం ' విభాష - ఏదో కొత్తకార్యం జరగడం అన్యత్యార్యం, కామ అం అయ్య ఎం. రామయ్య సీ్‌త్ర ఎం. అమ్మ ఎం. సీతమ్మ మేన అత్ర +. మేనత్త "పెద ఆం. అత్త అం... పెదత్త చి జాజ్‌ టల య్మెర ఎ... అపు ఆ. యెరావు

లి ॥ లి” తామర ౨ అకు అం. తామరారు చింత = అరు ఎం. చింతాకు గంప ఎ ఆంత ఆ... గంపంత అంత ౨ ఏసి ఆం... అంతేసి చేసిన ఎం. అటువంటి ... చేసనటవంటి ఇత్యాదుల్లో సంధి నిత్యం. అమ్మ * ౨. ఇచ్చింది | అమ్మిచ్చింది అమ్మలరుచ్చింది దూతేడి డూర అ వికి | దూరయేడి ఇత్యాదుల్లో సంధె విభాష, ఒక ఎం ఓకీ “ఆ. ఒకానొక ఇక్కడ ఆన్‌ అసది పూర్వన్వరానికి ఆదేశంగా రావడం అవ్యత్యార్యం బాహుళకంచేత వెలయాలు మెదలైనదాటిళ్లోను సంబోధనలోరు సంధిశాదు. ఏమిటిరా కృష్ణ ! అలా వున్నావు? వంటివి వ్యావహారిాాలు. రెక్సా డి7ా డొక్కాడడం లేదు - చెపటోడ్పడమే - మా - 26 ఇత్చాని కచ్చుపరమైతే సంధి బహుళం, 3 లక్ష్మి అం... అమ్మ ఆ... లక్మమ్మ భారతి =... అమ్మ ఎ... భారతమ్మ గాం అల. అమ్మ లం. గౌరమ్మ ఏమి +... అన్నాడు = ఏమన్నాడు మరి ఐం. ఏమిటి +. మరేమిటి టండి అం. ఉరగ ఎ... బుడెక్కు మళ్ళి *ంం... ఎక్తూడ అం... పెళ్ళిక్కడ అనతి... ఇవ్వు ఎ... అనళివ్వు వెండి ఆం పది అ. వెండేది పొయ్యి అం... ఎక్కించు ఎ... పొయ్యెక్కించు నెయ్యి ఆ. ఉన్నది. “౨. నెయ్యున్నది తెలివి ఎ ఏంత ౨... తొలివెంత

బంతి ఆ. అరిగో అం. బంతదిగో అది అం. ఏమి =. అదేమిటి ౬0 అం... వందురు అం. కిదెందురు ఏది అం. అరండ ఎం... ఏదకటడ పుంటి ౨ అభ ఆం... పుఏటాలు మగనె అలు + మోనాలు గంగి 440 ఎద్దు ఇలు గంగెక్డు కొబ్బరి ల ఆకు అం... కొబ్బరాము మామిడి ౨. అకు “ఎ... మౌమిడారు హం ఆం. ఇచ్చాడా ఎం... హంిచ్చాడా శారి అ ఉన్నాడు ఎం... శారున్నాడు చించి జ... ఇచ్చింది =. చించిచ్చింది తెచ్చి అం ఉంచింది అం... తెచ్చుంచింది లక్ష్మ్యాములకు సంధినత్యం = ఏడ్వూములకు సాధారణంగా విభాషగా 6ంధి జదసపళుంది. సాధారణకపంచేత కొన్నెచోట్ల నిత్యసంధి సూచింపబడింది * ఆది =... అమ్మ అ... అదెమ్ము సోది ఎం. అమ్మ ఎ. షోడెక్ము డొట్టి +... అమ్మ ల... పొప్టెమ్మ ఇత్యాదుల్లో నంధిలో పూర్శ్యపరన్వరాలకు ఎత్వాడేశం అన్యత్యార్యమని టహంచవలెకుం తాటి అం అకు ఆ తాటీరు మర్చి ఎల అకు ఎంఐ మక్రైూరు కర్రి ఆ. అప్ప ఉం కర్రే పు వెర్తి + అమె అతంంి వెర్రైమె ఇత్యాదుల్లో పూర్వపరస్వరాలకు వచ్చిన హీ న్వరాచేశం బాహుళకంచేకనే నం గుర్తిందవలెదు. ఏదైనా ఎకు్య_వ నలుమైతే అది కాకినలుపు -పి-76 -- ఇములుతుందను కోండి-మా-క్తి? _ ఏమైనా కృతికర్త (పకంనలోనే - మా-$ి4 సిద్దెమ్మగారు తి

పొట్టెడ్కుగారు అలాగే అంటారులే -రొ-ల 11 మేక్రోందకైడ-భా- ఆ-2రి- పదింతలు పెరి%ంది. భా- అ- 47 - తంసెందనవచ్చు (కభువులు - బా - ఆ -- 46 - హెచ్చిందని భావించవచ్చు = ఆం - 18 ఉండి ఉంటాయి + ఆం -క1 - వెళ్ళాలని పంటీ =-రా-సు- 111 ఇవొక మురళంపంపవా? కొ 914. మశేమటి - ౯-27 _ అక్కడికి ఆది ఒక ఇదేకదండీ - మాం [119-_ ! ఉతా'ని కచ పరమెతే సంధిజహంళం. 2 రు స. యూ రాముడు ఎం. జతను ఎ రాముడతగు “అతను ఎం... ఎరూడ్‌ ఎం... అరవెక్తూడ ఇతను ఎం. వరడు ఎ ఇరైారడు అర్య అక్‌ అపు అదె ఎ... ఆవడినో తదవృ ఎ పడె అం రరువేం జ ఆఆ జ మవము ఐ ఆఊచ్వాము ఎం 7 మనమున్నాము ఆోలీ త మా $ తారా క ఇత్యాదులు మనము ఉన్నాము వంటి చోట్ల వక్ష్యమాణహ్యతంచేరి ము వనా వికి +! జో లు ల. జ్‌ ల టా గ పాక్షికంగా పూర్ణవిందుపువస్తే పంధి వదన హెంచవంట, పరస్వరంళతో పంధె శిభ్ప నపేక్షిస్తున్నప్పుడు ము వర్షానికి వక్ష్యమూణమా్యక్రంచేత చిందుపురాదనితాశ్వర్వం జ్‌. జన్య ట్‌ జు ప బాహుళకంచేత నిత్యవిభాషలకు వ్యవహారాపగుణంా తఛావుతననుసంంచి ద్‌ జ్య జ్‌ గుక్రించవలెను. కౌరవులు అంతటితో - మా ఆపి రెంగుక్లు పుంమాడు-మా- 80- ఇరాదుల కచు+ పరమెతే ఉం ల రొ లల న రంలసైం ణఅంభంంభెు స అచ్చుల సంధిలో మరువక? ఇం చ్చుల సంధిలో మధ్యవున్న వ్యంజన్యతం లోపిస్తుంది, లోపించడ జ యి ళీ పసగా అదృశ్యమవడం. సంధికానప్పుడు కొన్నిచోటు పరన్వకం వ్యంజనడతంతో ప! వ్త = పైనందడిలో నె ను. మవుతుంది = విసంధిల సైతం వ్యంజన్యతం కొన్నిచోట్ల లోపిప్పందెం ఇకన్‌ ఐక ౧ ఇకైన థి అతలధి గ్‌ కో శ ఇకనైన వ్‌ ఇగన్‌ ఉం వవ య 1 ఇలైన (1 ఇగనైన కజడక్‌ క అక్కడన్‌ .... ఉన్నాడు .. అక్కడున్నాడు అక్కడ వున్నాడు

ఒంథి ఎరంచ్చువం శే గొ ఇర - ఇంర - ఇగ. ఇంగ - ఆర్వడ - ఇర్వూడి - ఎత్తూ = మిద -_ వైట- మై) = నస్న - -వ్న -తట్ను * తను - మమ్ము _ మమ్ము - తమ్ము - అంద = ఇందు = ఎందు = ఇత్యాదు లికామలు ఇనాదుల తుదిన్వరం ఇదమిక్టమం నిర్హవంచినందువల్ల అకార ఇవారాది న్వరాంతపదాల పర్మిగహణ రదకాశం అధంచింద.. అక్పండాక వంక్తిలొను, ఇక్కడొక పద్యంలోను 'పెల్లువికే కవిత్వం - హౌ - 30 - నన్నేమివావముంటాపయ్యా -కొ- 27 _ ఎక్‌ వ ఇ 'ప్రధమేతర విఎక్తుళ్లోబున్న ఇత్విజుత్వా లకు సంధివిభామ. ౬ ణల వం రాముడినడిగా ఏ చాయి ఠకథి అంగం వ. తె రాముడి%9ి అడిగాను వ్‌ రాముణడిగాను రాముణ్రి అ. అడిగా. .... లం ణి రాముణ్ణి అతీగాను ఆం ఆ క్ససుశి ౨ టఅర్వ్నాని 444 || హక ర్యు లు అక అవు ఇ జ్‌ వ్‌ ర్‌ కృష్ణుణ్ణి అన్నాడు పసశాఎ- మన్నాడు అస్తేవాన్ని ౨. వమ్మ్య్నాడు .. ) త యు జలే ల $ పుప్తకాన్నియిమ్మన్నాడు 2 ర్‌ శం )) గోఐఎచ్చాడు నష గా ౨. వచ్చాడు 42 టం ల జ + గోవుఏ ఇచ్చాడు నానాక నా ఎం. ఆఅళ ఇంజ త్‌ నామం ఆశ నళ రష్షం నీకిష్టం రం బ్‌ సరు ఇష్టం నాయందఖిమానం నాయందు ౨౨. అంమౌనం ్‌ | $ నాయందు అభిమానం ఇడ్యాడు మూహ్యాలు మనకు ఎన్న * అస్టి్వయక్‌” చావు లేర్పడేవకావు ? ఈశాడు మనకంటే. మనరు వుందేదశాడా? - మా -- 29 _చేఎకెంతొక్తు - క _ 24 _ఎందుకలా గొడ్డులా అరుసున్నాప్‌ ? - కొ _ 4 _ ద న్‌ ఆచ్చుక్య్నామేడితం పరమైతే సింధి తరచుగా వస్తుంది, ౭ యోనా. అత ద్వి(త్యాద్యునాలో పరదూపం అఆృమేడీతం. అబ్బ ౨ అబ్బ అళిలల అబ్బబ్బ 1 అం శౌర ౨. లౌరౌర

అహా ఆహా అం... ఆఅహాహా అనగా ఆం. అనగా ౨. అనగనగా పది అం పది ఎం. పదేది ఏమిటీ ఎం... ఏమిటి ఎం... ఏమిటేమటి అడిగి ఆం. అడిగి అం. అడ్తిగడిగి అరచి ఆం. అరచి *ంం.. అరచరచి ఎట్టూ 9264 ఎట్టూ అ8ంం ఎర్టొట్టూ ఓహో అం. ఏటో ఎం... ఓహోహో అద్యూ ఎ... అద్యూ +. అయ్యభ్యూ అదిగో ల. అదిగో ఎల... అదిగదిగో- ముదంనవ. త్యాదిఅనడంచేత అయ్యయ్యయ్యా! = అబ్బచ్పట్పప్ప! - ఓహోహోహో - ఓహోహోహోహో, ఇత్యాదులు (గాహ్యాలు, తరచుగా అనడంచేత హెళన న్‌ర్లవ్యా ద్యర్థహ్చారక ఆ మేడితానికి సంధివైకల్పికం, ఓహో ఓహో యెంతగొప్పవాడండి. ఆహా అహా యెంతమంచివిషయం చెప్పారండి, ఏదీ ఏదీ మళ్ళీఅనుఅమాట. పౌర! బౌర! చిన్నాపెద్దా లేకుండా యెంతమాటన్నావురా భధడవా? అబ్భూ అద్యూ అట్టాకాడతారేమండి ? అబ్బ అబ్బ యెంత అందంగా వుంది. ఆహా ఆహా యెంతరుచిగావుంది. మొదలైనవి. అది శస్తంచేత్‌ శోధ అశ్చర్య కరుణ సంతృప్తి తన్మయత్వ (పశంసాదుట (్రాహ్యాలు, సంధి విధానసామర్హ్యంపల్ల అజాదిపద ఆ్యేడిత్తాలకే (గ్రహణ, నించో ధనాంతాలకు సంధిలేదు కాబట్టి అమ్మా ! అమ్మా! అన్నంపెస్టు ఇత్యాదుల్లో సంధి జరుగదు. అన్నా అన్నా యెంతపని చేశాడు = అన్నన్నా యెంతపనిచేంాడు - ఇక్కడ సంభోధన వివక్ష లేనందువల్ల సంధివై కల్పికం = అన్నా! అన్నా! నామాట మన్నించపవూ? ఇక్కడ సంబోధన వివళ్షో ఉన్నందువల్ల సంధిరాదు అబ్బబ్బబ్బబ్బళఅని అంటుంది - మా _ 111 ఆపడాదిస్వరం పరమైతే అచ్చుకు సంధినిత్యం. ౮ మూర ఎ. ఏడు + మూరెడు బెత్త యు. ఎతు ఎ. విర్తైడు వ్‌ ఎడు ఉం. వీసెడు

బంటి ఎంచ్ళాపిర టే అర్హ ల. ఇంచు ఎల. అర్థించు రెండు 4 మీ ఆం. రెండో మూడు అం. అప ఆ. మూడవ రెండవది రెండోది - మూడవది - మూడోది - నాల్లపవాడు = నాళ్లో వాడు - మొదలైనవి. స్వర్గానిక్‌ చెత్తెడు ఎడంగా -మా - 181 - మూడో పశ్నేరు జవాబుచెప్పి -మా -- 92 నాల్లోడానికి. వలు కలిగించలేదని మా కీన్‌ - సంధిలెనపుడు అచ్చుకు పరమైన జ ఆవ లకు, పూర్వంళలో యశావాగమం బహుళంగా పస్త్రంది ౯ మౌ ఆం. అమ్మ ఈ44ం | ఘా టే | మీ అవిడ మ్‌ ఆవడ లలల | మ్‌ చూవిడ తప్తౌందరంరాళి బవ మోందర్యరా శివనా ఎంతనొందర్వరాళి., ౬7 లో వగా నాం యనా బరిం సం మాయమ్మ - మాయక్కవ్యీ వూ రర్స్‌ కరల్లే పష పన మృిమ్య్థథినాల మీయావేడ మ ్యూమన వంట జ్‌ చుషరమనేమం లార్వాలు స్‌. స్దాలము అయ్యాదులు పరమైనపశీ మేటయ్‌గటుంవస్తే దూషణావి కుత్వారట్యల్‌క సుపుతుంది. కాబట్టి అటువంటిచో త్ర హీనాగమం బాహుళకంద్లేక్ష్యక్షసిద్ధ నదిం నొ ఎం అ స నా ఉం ॥ అమ్మ షు నా అం... అక్క ఎం. నా అక్కా క్‌ +. అయ్య నీ అయ్య ని అమ్మ 4 నీ అమ్మ న్‌ ఎం. అక్క ఎం నీ అక్క

వ్యావహారిక భాజూ వ్యాకరణం అయ్యాదుల పరంగాకల నా శబ్దానికి విస్ప్రత వ్యవహారంలేదు. అనగా నీశప్ట్రపయోగంలోనే నిషేధ్యగహణం ముఖ్యమని తాత్పర్యం. అదె అవి శబాల అత్నానికీ పృత్తిలో పూర్వడూడం నిత్యం, ౧౦ వృత్తిలో ఆంటే సమాసంలోన నిఅర్ధం పూర్వరూపం అనగా పూర్యాక్ష రానికి పరాష్షరానికి = దూర్వాక్షరం ఒకటుటి - ఆదేశంగా రావడం. నాయొక్క అంళథి ఆది జల చాది నాయొక్క ఆం. అది ,,.. నాది నీయొక్క ఎం అవి ౨... నీది లనయొక్క + అరె ,.. తనది తనయొక్క = అవె ,,,, తనవి మనయెక్క ఎం అద ఎల మనం శాముడియెక్క ఆం అవ .... రాషుడ్తివి దొరియొకు అం అన ౨ వారిది వారయొక్య + అవి ౨. వారవ వఠల్‌యొక్త ఎ అది ఎం. విళలొది విదభ్‌యొక్క ల ఆవ. విఠల్‌ఏ గఫకాభాశామ్మొక్క్క ఆ ఆదె ౨, గఫ్టర్‌ఖాజాచె గఫ్టరిఫాకాయొక్కు అం అవి... గఫ్టర్‌ఖా౯ఏ మోహజాయొక్క ఆం. అదె. .... మోహళాది జగదీక్‌యొక్య ఆం. అవి ... జగదీక్‌వి వచ్చే ౩4 ఆదె వచ్చేది లేచ్చే +. అవ .,,.. లెచ్చేవి

రెండో ఎ ఆది ,, ల₹ెండోది మూడో ఎ ఆవి .... మూడోవ గా! న నంటు. ఇత్చారములూడా లమెం న్యూకంలో అచ్చులరు పరమైనప్పుడనిగాని హల్లులకు పరమైనప్పుడనిగాని వత్యేకంగా స్వరహల్‌నికేళం. చేయనంకువల అజ్జల్లు లువయాలూ సంగృహీితా స్త్‌ కై లయిునాయి. ౮ జ వ్‌ బాహుళకంచేక వచ్చేది-వచ్చేవ-చేసేడి-చేసేవ-చూచేది-చూచేవ- ఇత్యారు ల్లోను, లెల్లడి-తొల్లవి.కఏది.కఎదింరవిడింరవివంవాడిది. దొడివి-వానివి - వాన్సివి = దారిది.దాాంవి.ఎవరి2.ఎవరివి.గట్టిడి.గబ్లివి.ఓ టిది.౬ ఏఏ ఇవ్యాదుల్లోను పూర్వ రూపం నిత్యం జాలి నూ కాబడి రాన ఆదెం. న నాపది ఆడుది | ఆడది న ళ్‌ వవ్‌ లి ఇర్యాదుల్లో పూర్వరూపపొక్షికత్వం బహళ (గ్రహణంచేతనేనని గ్రహించ ణు ల ల్ని ల్‌ త బట్యు ల్‌ న కరర ఏపవరాంతానెకి అచ్చుపకమెతే పూరాదూపం వెకల్చి ఆప్‌ (వో సం శతక. ఆఆ కక కట్టల చ కంగాకనిపెనును ము. ౧౫ అ ళ వాట్‌ లే వబ్బ 0 అప్పుడు .... వర్చ్బప్పుడు బ్య వాట్‌ నే ” తెబ్బ ౨౨౨ ఆతమను అం. అిచ్చతసు 1 ” ఐటీ పక్ష్యమాణవిధిళంత పాక్షికంగా టివరక్షాగమం. అల్‌ గ లా ల ఇ గ్‌ కరర ఏపర్లాంతానికి అచ్చుుపకమెచే టి పఠరాగమం విభాషగా ఈష ౬ న శా రె కట 2 కనిపిస్తున్నది. ౧౨ అత, వచ్చేటప్పుడు ఆ వచ్చేప్పుడు జ ల జ తెచ్చేటప్పుడు ఆ తెచ్చేప్పుడు కొద్టటప్పుడు --- కొట్టేప్పుడు

ఇల్లుళకబంపరమైతే పుట్టినమెట్టినల నవర్తానికిలోపం వై కల్పెకం. ౧౩ క సో (రోష శు త్త ౯ యూ క్‌ ల లోపపర్తంలో. బహుళ్యగహణంచేత ఇత్వసంధి నిత్యం - లోపఅభావ పక్షంలో ఆశత్వసంధి. జ ణఅయలు పః స ) పట్ట పుప్టన ల జిల్లు ,,.. | పుపేనెలు ళ్‌ గా ౧ మెట్టిల్లు యు జ్‌ మెట్టిన అ కొల్లు 4 | మెళినిలు నే లా అచ్చుపరమెతే కురు చిరు కడు నడు నిడు శబ్దాల రడలకు ద్చిరు కటవంారం అదేశమరృళుంది.. ౧౪ రుడుచ _ చిరుఠ = నిడుదల తుదివర్దాలు. వలుప్తంకాగా ఏర్పడినవి కురు చికు నశుల- రడలకు టాచేకమన కరుదాత ఉత్పసంధినెక్యం = చిట్టడవి ఇత్యా వ్‌ దుల్లో చిరురు మారుగా చిట్టిళప్టడే పూర్వపదమని కొందరు భావిస్తారు, చిట్టడఎ- చిట్టామాదం _ చిట్టెలుక = చిట్టుడును _ చిజైచాప = చిట్లతాళం ఇత్వాదులో పూర్వ ట్‌ ట్‌ (య (మ లబ ల్ల న = అచ పదం చిట్టిగాకనిపిస్తున్నదని ఉదాహరిస్తారు. చిరుజేకు చిరుతిండి = చిరునవ్వు = చిపకోపం _ చ్యిరావూరి = (చికుకావూక) వంటి చోట్ల చిరుళప్టంపైతం వ్యవహా రంలో ఉన్నది, చిటిశబాన్సే పఠి(గహిస్తే అచ్చుపరమెతే ఇత్వసంధి నితృ్యమని ఛం క చలం అన్‌ ళీ నవక ఖ గుర్తించాలి. చిరుతిండికోనం మొంత ఆరాటపడతారో _ మూ. 19 _ దోమలు దూరం చిట్టడవులకువెళ్లి = మౌ 992 - శ్రఖిపోన్ల నిట్టార్చు. మాశీ7 _ (ప్రధమమీది కళపలకు గదవలు బహుళం. ౧౫ నంప సంపద ౨. కల ₹ంపదగల

• సంపదకల అదిగాక అది అం నౌక ఉం అదికాక

ఇ ట్‌ భంగి దాకం. ఎఎ తాల్చింయియి. ([ రావిరాటిం ఆ క ంతాలి,ండి , 1 రూపంతాల్చింది త నూ టు ముం ముదుడుటల చ బుక్తడు ఎం ఊళ ఎ [| నప గద్ధ న (1 బుకుడుపోళె | కొర ఎం పడు .-... కొారవడు ఈకార్యం (కిదూపదాలమీదమైతం పస్తుంది. రాకుగగా క క 1 రాకు వ. అదా శ6శ9 ం ( రాపకరా కేదనంిగదా -- మా-£వ- కొందరు కలరుగనుకనే - పి-12-. కొరవడిన వా*ంవకు? - పి - 189 - రాలుగొయలు -కొ - ఏస్‌ - ద్వంద్వంలో పదంమీడి క తలకు గదలు వభాషగా తాత చా మ ం రూర ౨ నాయ కూరగాయలు ౯” కూరకాయలు మ నిజం, ఇ ॥ తిలదండులు తలి ౨౨౨ తండి .. న్‌ 6 గె తర్తితం్యడ్రులు గ్గ అన్న ౨. తమ్ముడు ... అన్నదమ్ములు 4 ఆన్నతమ్ములు మొదలె నవి. లి ం క్‌ " (దుతష్రకృతికంమీడి పరుషాలకు సరళాలు బహుళం. ౧౭ బాహుళకంచేత యధావ్యపహారంగా (గాహ్యాలు చేజిర్పు్యపభ్ళళుల్లో పరు మానికి సరళం తరచుగా కనిపిస్తున్నది. జజ. మొదట. *దేశస గభాలకు ముందువ |,దుతానికి లోప ప్‌రుబాలకు ఆదశసరళాలకు ముందున్న (దుతానం లిపి విందుపులు బహుళంగా ఆప్పుతాము. ౧౮ బహుళ్ళగహణంచేత పరుషాలబుపరమైతే లోపమగాని విండువులేదు. సర ళాబ పరమైనప్పుడు మైతం విందువు లోకవ్యవహారాసుగుణంగా (గాహ్యం, ముంగొంగు _ క్రొంబసిడ్‌ = పందొమ్మిది _ తలంధదాలు _ ఆంబోతు - శొంజెమట _ కెందమ్మి _- కెంజాయ . ఇత్యాదుల్లో పూర్ణవిండువు (గాహ్యం.

ఒడి(దాలు = సేనద్రాలు . ఊరఎంది _. ఊరచవిచ్చుక _ తోడబుటుపు . తోలు ఖా ఓ 5 వే ట్టువు - ఒల్లదాటు = ఒడబాటు = ఇత్చాదుల్ల్తో సరళాచేళం యతలోపంగ క్రంచ ై ల్త వో నన స. వలెను. పాక్షికసరళాదేశంకల ఊరపంది _ ఊరపిచ్చుక _ ఇత్యాదికూపాలను లోక ల ్ల ప వ్యవహారాన్ననుసరించి (గ్రహించవలెను. కొడ్తాన్‌కాచురో చసాకాచూడు _ మొవ 'ఖ (ల న వాతో లైనచోట్ల (డుతానెకి సంశ్లేషస్థితి కనిపిస్తున్నది, సంత్లేషమంటే మీడి హల్లుతో కళిని వ్‌ణజ బ్లు న్‌ నె పుండడం. ఊరపిచ్చుక ఊరపిలి అన్నట్టు -పిం?8- లోబునువు - కొ 60. మ. లా న ట్‌ ఆకా జను ఆంజభ టె యు జె ట్‌ జర చిలి 0 (దుతానికి పరుష సరళ సిరాలు పరదెతే లోపసంచేకలు ఓటు + వో చనా గా బహుళం, ౧౯ వన్నె శ్‌ అమ్మై న అస జు టి. తెచ్చాన్‌లే - వస్తాన్‌లే _ తాతే = వస్తాలే - చేతిచ్చాపుస్తకం _ నేచచ్చాము పుస్తకం. వచ్చానుబండికి _ వచ్చాబండికి _ డెగాగ్‌ఎండిలోంచి _ ఇత్చానులుం ద్‌ గార్‌ న 4 యయ ఆ నై రజి దృితృలోప రను చను శబ్దాల వ్యంజని సకారానెకి దోంం పలి ౯. అగ రిల బ్య న రం మెతే బిందువు కనిపిసముట ది, ౨౦ ను. ఉమ కాళి | కంచోయి - చందోయిం శరర పాంట్‌ (ఆ అని ఎవీిట్స ఆన య ఆఅఐనొఆంలు (తాం అలం బటాళం ౨న నేతస్తా = నేనుఉంటా = జరుపు మొదళైనవి.. బాహుళకంచిత అచ సొ నేను జరువితా = మొదలైనవి. వాహుళకంచత అచ్చు నజ య! న . ణ్‌ పరమైతే కొన్నిచోట్ల మతానికి లోపంరాడు. తెహ్తానంటి = పపప్కతానంటే- ఉంటా నని - కొడ్తానరి - ఇత్యారులు. చు వదమల కాం ఆటంరి. ఆ ఆ ని ఆ అచ్చు పరమైతే కొన్నికళలమివ నకారాగముం కనెపిసును ద, ౩౨౩ కరో. వాడు వట జ (] ఎ వాడు వస్తేనేం రాకపోతేనేం ? - అది యిమ్ష్తేనేం యివ్వకపోతేనేం ? ఎంటి వాళ సెడ్‌ తాం పాడ్‌ న నుడి తొలిహస్వం మిడి యుతానెకి లోకం లెడ్‌, 2 ముంగొంగు _ (కొంబసెడి. అవల క్‌ ం గంాంంప ఉత్వాంతాలై న స్తీ సమౌాల పుడరాల మీది ణ్‌ పదముయోం్ర లు ఒఅ అలయవాలకు సరళాలు విభాష. ౨౪ సమాసంలో ఉత్వాంతాలె న పీనమాలమీది ప్రతషాంల పలల గ న ॥ వ్రంతాల్లని త్రసమాలమీది పరుషాలకు పువక్షంమీడి పద అన అ న్‌ వాలను సరళాలు విభాషగా వస్తాయని తాత్పర్యం,

నంద్గి సరిచ్చేచం టట ఆ ) చిసనదగెదుషు ఆగదు. 424 చన ధన హాల శూ శ. చిముద వైదుపు త లం ం సింగప గొదమ అంగపు ౨ కొదమ. ల దా 1 సింగు కొదమ నలముగనడలు ఫం న. కడలు జటిల ) శ ఆం 0 నటకడలు విధచూచిన (యూరపచూపు తర్వాత - పౌొ-3[ -_ ఫోల్లూకపుపస్టు పట్టగలవావరన - మౌ -- 63 - సూ్యత్యపాయపు పలుపతలే లోకోక్తులన్నీ - మాం 106 - చరపు బవ -మౌ- 10% - రాచరికపు చం - పిం 297 - దూరపి లెంత పి 72 సమాసంలో మతానికి స్వరం చరదు. ౨౫ ను = చ = స్వృదాపాలతోయతం సమాసంలో ఉండవన తాత్చర్వంం టె వం మెఖట అలి మాటా నా జల శ్‌ అద్షంబది తరచుగా వాధవెందుపు అదు, ౨౬ ఘమ ౬ తాంనటు - తాంచోళం - హంటూడి = తీండ్రించు రాంటించు _ గార్యంచు - ఓం పెట్టు = ఇత్వ్యామక్షోతన్న సున్నా. సిద్దవిందువు.. తరచు కప్పంచత అంహాతు = గోంగూర - చెంతాకము పంట్‌ వ్యవహారరూపాలు రక్షితా భా ఆస న్‌ జ గజ లైనామి. ప్రాగెంపు - టైవొత = ఇత్యాదుల్లో. పూర్రదిందువు రాకుండా ఈవిధి జీ ష్‌ గై ప ౯ న వాని / (పారంధింపపడింది.. చించ్వావేశఏఫలోకల వాహుళకంచేతనే యిది నిషిదము న! ట్‌, ప న. బ్‌ వాం ల త, తుంతగా పపర్పథానపామక్పంచేత కొన్వెకూపాలు రక్షితాలెనొయి.. గోంగూర జా! పోల న్‌ పచ్చడి యిష్టం -పి-- 80 - రాందేచె మ్యరలోనుంచి-పి - 129 _ ల్‌ ట్‌ ఆ, వ ల జ ౬, అజో ం బి రర్వ్షధారతపలో ఉతాని వచ్చు పరమెతే టుపరాగమం ష్‌ డా యు ఆ యు ణె వహువం. ౨2 కజళు లం అమ్ము అలం కరరుటమ్ము నిలువు లలల ఆవం అలలం నిలువుటద్దం వ్‌ అరసపవు లం ఆలువ అలం నరసపుటలుక టలలు లలల ఈఊయరు అలం టంగుటూరు శనోయో్‌ శనం బు న = ఇత్యాడుల్డి ముఎర్షాతదుం సత్యం ఆ ఉర పేకటురం బరు ఆంత ఐ 3636 పేకురం

చ్యావవోరక ఖ-ఐవా వ్యాక లణ౫ ల ) చిసదటాకు చిగురు న. అకు అలం | చిరారు ?) పొదదటిల్లు బొడీరు జల69 ఇలు ఇలలం గ పాదంలు ల ం జ్‌ ఇత్కాదుల్లి టువర్షాగమం వైకల్సిరం. క శ ల న్‌ న. క కర్మధారయల్లో అనే చహుపచన(ప్రమూగంచబత తదితర సమానాల్లా సైతం త్త జ అర. బృ జో. నను కొన్నిచోట్ల ఈ టువర్జాగమం వరుగుతుందిం "పెందు అల4 ఇల్లు = పంకం టిల్లు పోతు 404 ఈగ ఉం పోతుటీగ ముదు న. ఉంగరం అలల ముదుటుంతరం డ్‌ య ఇల్యాదులుం ఎహుళ(గహణంచేత ఉత్వవ్యతిరిర్తాలము మైతం కొన్నిచోట్ల టువర్షాగదముం సాధ్యం. నన గిం నాలా దుక్కి అలం ఉడ్డు జల దుక్కిటెద్దు పడక. అలం ఇలు న. పజడరట్‌లు న్‌ న్‌ పక్క ఏం ఎముక అలం పక్కటెముక న నా ఇత్యాదులూహ్యాలుం పల్లిటూపు ఇల్లాలు, కొ - 49 _ మవప్కటినుగులాగ - ధా - వి-96- వ వొంకరా వొంకరా పోలిగా అంటి టంగుటూ9 మిరిదూట రాటికాయలంలెసె. అన్నట్లు - మా-- 38 - ఒక కమ్మటూరునుండా తాటారుగాడును వేసుకొని - మా - 838 -- నెబవ్పుటరం ముందు నిలపడి -పి-- ఫ్‌! - వ్‌ కర్మధారయంలో పేదాది శబాలకు అలు శబం పరమెతే ప హూ వ. ర ఇ న సట రు వర్షాగమం వసుంది, ౨౮ వె అలి చ ద్‌ తై వ్‌ టా ఆ లు శల ఆభ ఇతని లుటంరెాల్తు ముద్ర 40 ఆలు ఉజం6 ముదరాలు డ్‌ వీద వం ఆలు ఎం2ం వీదకాలు పాలెనిత ఇలలం ఆలు అతం4 చాలెంతరాలు జవ . ఆలు అ446 జపనాలు శ

మెసెమెింత్‌ . ఆదు లం మెసమెంతినాటు చసెటి అంలం ఆఘ ఎం చసెవెరాచు జ జ్‌ ఇ! చు . ఆతము జలం గేస్తురాట గొడు ఇజం ఆరు . గొడురాలు క క వయ్యపు ఎవం అచు ఆలం ఏయ్యపురాలు ఇత్యామలూహ్యాల. లు చక్‌ పపం శం వాన సకవు చోటి పాం జం క పమాసంలో జవుని కబం పవార నిపర్తాలు లొమోూయి. నగొడురాలు అన్న జు య డ్‌ | క్‌ ల నోవా కి వ్‌. ని టి, శని న లు వ కల న. ప్పుడు పక్ష్యమాణవిధంత ఉత్వచ్విత్వాలము లెపంపమై గొడ్రాల - 2 చవద్దానికి ఇలుపరదెతే నిఠంగాసు, గంగి శదాఎకి ఎదుపరమెతే వికల్పంగాను ఈపర్షాగమం ౬ చూ బి ఖు నో యా జో రె ళ్‌ య ల బా నాట బగ్‌ కనిపిస్తున్నది = పొదరిల్లు = దంగినెడ్డు = గంగెర్తు - బస్‌వరాం్యడ్రను ఉశ్యలను - మ్‌ ళ్‌ క ణ్‌ ॥] ల్‌ శ అం- 859 - ఒక పాదరిల ఆవరలనుంచి - పి - 86 -- ఒతకాన ముద రాబ-సహా-వి-ం- + - ఖీ చే జీ, య. చ ఖీ ఖు చని న్వు ఆ చ తతృమాలకు ఆలు కఐం పరబుతే కర్పథారయంలో ఆత్వానికి ఏ "సో “కక స్తు వ! జ్‌ స ఆ ట్‌ జ ళా ఉతాం దుపక్షాగవమం వసుంద. ౨౯ ఊం జె నడ గుంవంత లం అలు లలల గుణపంతురాలు (ప్‌చు ఉంలఐ ఆచ అం46 (ప్‌యుకాలు విచ్యావపంత 2. ఆలు . విద్యావంతురాలు సరస ఇ624 ఆలు లం నరసురాలు ధిర . ఆలు . ధీరురాలు సమక అలల ఆలు న. సమర్రురాలు య్‌ జ తశ్ర్‌మంత లుం ఆలు అలం భీమంళుకాలు మూర ఉంఇం ఆలు' 444 మూరుకాలా మి న! ఇత్యామలటుం జ్వాల ఖ్‌ంలా డా ఇ ్న్న వా నమౌానంలో అబు శనికి స్త్రీ అనిమ్యాతమ అర్దం, ము లోపమైన నేస్తము చ ణా చు టె పడానికి ఈకార్యం కనిపిస్తున్నది. సేస్తుకాలు - విథదశబం అత్వానికి ఉత్వంకచి 'బ వం. మ పే టబ వా జ్‌ పించడంలేదు = ఏథవరాలు - సికిసంపత్తులుగల విధపరాలుతో స్నేహం -మౌ - వ్‌ జ ఐటీ 65 -_ అల్పభాగ్యుకాలనైన ౯ -181 - తన (ప్రియురాలికి అందఒయవలసిం దిగా-మా- 128 -_ అమెప్యాతుంనాల-పి- 19-

(వవొంక ఖ "వా శరణం వ్యా ఖ వ్‌ స్ట కర్వధారయాలో ముపరకానికి బువకం బహుళంగా చ్తు ణి రె యం! మ న పవసుంది ౩౮ తావే విరసము ... పలుకు అ. విరసపుపలుకు ళ్ళ న న ఉద కర్మఢారయాల్లో అ౨౧ పహువచన (ప్రబూగం అదుడంజత గృురము ౨ తీసు ౨. గ్మురపుజీను కన్నము ౨. దొంగ్‌ కన్నపుదాంగ ఆకాలము ,.., వాప ..* అవాలపవాద ఇత్యాదికర్మధారయతర సమాసాల్లో సైతం వృవరక్తంపస్తుంది. మువర్షానాని న వ చై అనీ ళ్‌ ట్‌ | రై ఇల్ల ల వం అనడంచేత పాక్షికంగా అనుస్వారంవచ్తే పవరక్షుంాద) (గ్రహించాలి. గుురంక్షమ- క్యా యం అజ, అం ఏ జీ, కన్నందొంగ - ఆరాలందాప మొదలైనవి. దాహుళకంజత అకు పరమెతే మోదుగు గు వర్షానికి అచేకంగాను, తామరరు అగమంగాను పుపర్గం వె కల్పికంగా వసుంది లె టి పాని న న్‌ టు మోదృుపాకు మోదుగు ఏల అకు అలం ల్‌ ం యారు వా తామర ంల4 ఆవు ః ) శామరపాము $ తామరాము జట జం అ జ్య లు! ఇ జాల పష్యమౌాణవిఢిబత పువర్ణానికి పబలు పరమ్రైతీ దిఫభాషగా సంధినార్చాట - సరసపు పలుకులు - సరసప్పలుకులు - గుకప్పఎండి - గుకబ్బండి = ఇత్యాదు లూహ్యాలు, పాఠకపుమాట లన (వ్రతిపక్షి - పీ 0ఓ- వేమన బూటకపు చూసపలిప శవంగా ఆవైపీస్తున్నాడు -ఆం-3౩ఫ90 _ విషవసప్వ్పునవ్వాడు ఎపి -- 181 - అవంతా బంగారపముదం రా - ను -29. చుట్టపుచూప్పగా రావడం - మా - 81 - పదహారవళతాప్తపు (చిఎప్‌తళ్త్రవేత్త - మా - 46 - పాయం రంత క లం (శంపూట కమ్మని టిఎవంస్తాక? _ మా - 66 - శామరామమీదపడిన నీటిచుర్క వలె-సహా- 68 - సము(ద్రంవొడ్డుకు వెళ్లి -పి-- 12- ని వ యళత. లీ, ని ల్‌ మి లు అర్వాంతగుణవాచకాలకు ఉత్వాంత స్త్రీసమాలరు పుపరక్షాంతా ళు న ల్‌. న 1 లకు పరమైస తనంపరుషానికి సరళం బహుళం ౩౧ తల ఇ ఆలదనం ల్ల ఈ66ఇ తనం 646 ల క్‌ తెల్లతనం

శి ఇ చక తవం గ అ$్వేోదింంి జు న! ప ల అటా ఆ ౪0 జ రా స్తా తనం ? నై పదనం 4 నొగిఎతనం వడుచుదన పడచు తకం గె ఈయ అనల $ పడుచుతనం ఇ జల జ ఒక లకంము తనం శ. ఎరపుదనం $ _రసప్తుతశం నా ణా న. జ ఇభాషేపుల్ల - కమ్మి - నల్ల - చిప్ప - తిడ్యు - విన్నాకులకు చురుకు - జ జో యి ఖు వా దుడుకు - దుడు"ం - కరకు (కఖ్ళితులకు తనం పరమైల *రళాచేళం గకింద ఆలా సంజ ఇకో టాటో క మి మాలల వాతాషిల లెలిఆచ్చులది వరళ్లాల కస్నెంటికి టి శ హై లెంం అహం 22 న త చూత వు తొట్లు రాకడ ఆంద రాయంచ చేత దూత చెదూడ ఆ య దజావ్వ అమ్మి చెమ్మ వువంనవి =! జమ వ బు చ 4 జ వుమ2మాలకు పకుటాలు అరమెళ్ర్దుతాకా ళామం ఐహు అవ పనా. ఆం / నా జు రా వపస్తుంది ౩3 చాన అవ జ యరం ఆగముంగావ్తై పరుషాలకు రళాం - (హూస్పదడీరాలమన (రకత టీ న! కనే భా అ వ్‌ లు గాప్‌ జ లపం - సుడి లొెలిటాన్చంమద టతలేవం వందదువాఎనై పూర్ణ విందు ఇ (వాత కెంపు పాగెంపు నే లేత కొమ్మ చేమ లేక చిగుకు లేజిచురు జ వ్‌ లావు ళం పూదోట ళ్‌ బదు కడ మీగడ కెంపు చాయ కెంజాయ 'కెంప్ప తాదుర 'కొొదామర

అడ్‌ ల ముందు 244 లము ఇంవం ముంసేయి చెన్ను . లొవ అలు చెందొవ ఇత్యాదులు. ణ (న ॥| చ్‌ ఓ సమాసంలో చెన్నుశద్దానికి ఎరుప్పుఅరం - ఇక్కడ దాహుళకంచీత మీమ య్‌ వ నే యధ్యతుల్లో లోపంనెత్యం. బహుళగ్రహణంచేత ఈ్నడుతానికి సంశేషరాయ, (న జై ళా రాచ తంట తపణి 4464 శాతరుణ్‌ కరాచీ న. కుడూ3 అవాలి నాళుమాకి నే క్‌ ఇత్యాదుల్లో బాహుళకంచకనేే అగమనకారవాహిత్యం. ళ్‌ త్‌ లు "4 ఖ్‌ ముడి ముంవేపినె శాకినే పీడ మా 13 - ఏమామిడిగున్న భేవిగుళ్లో క్స్‌ మధ్యనో దాగి - పింగల _ రజల డ్‌ జ. న మితషు దిరానికి ప 0వె కలకం న్‌. యె ప. మాలా చె యి అర్య సద్‌ స్స్‌ చాన్యంవమ్తు పూర్వక్తవిధివల్ల ముడి లొలిహ్రాస్వందీవ యతలోపంకాదు కాబట్టి విండువు నిత్యం, మింగడం చెంత రొ ఆ చ యంరా చరం క న్‌ కెంపు కబ్రానికి అద్వడ్లర శేదూనికి జడదూచలు పరషెతే భో హు స్ట భు జ కన్‌ లి జ్‌ జాగా (గుతననా కాగమం కనిపిసును ది. ౩౫ అన కెంపు ఇవు జడము . కెంజడలు ॥ శెంపష్ప ఎటలం ధూఖి 444 శెంధూళి జా ల లం జ (రిమ్యరా ఇ శ గ ర శొత్స శబానెకి ఆవ్వుక్షరశేషానికి కొను చోట (దుతనశారాగనమం అనె బు ర్ట. మా. డూ ర అక్‌ ముడి లన ల కొసి చ ట చుడిలాలుకి దాత పలుక, ది + యట్‌ాన్లా ఆంచల్‌ ల్లుకి ద్చిత్వం కనిపిస్తున్నది. ౩౬ న (్‌ొత్త అం చాయ అలం టొంజాయ గ్‌ా కొ న్‌ టొత్త అం నాద అంట శ్రొక్కారు బూ థొత్త అల శావి ఉల తొత్తావి శ్ర పతే కజజళమె ల్‌ అటి పరుబతరాలు పరమైతే (ర్రుతనకా కాగముం. లేకపోవడంచేత వాటికి ద్విత్వం వస్తుంది.

సంధి పరిచ్ళేదం గా లొళ్త 440 గండి 644 అొగ్గండి థొత్త ౨౨ మావి ౧... భొచ్మూవి దాహుళకంచేత (క్రొత్తకుండ = ొత్తతాత యిత్యాడుల్లో లోపంలేడు, (కిగ డుపు - డ్రీగాలు - టకీదొడ = ఇత్యాదుల్లో. లుప్తశేషమైన (క్రిందుశల్దానికి బహుళ (గ్రహణంచేతనే. దీర్చమని (గ్రహించవలెను. వింజాషరలో వెల్లళస్టం ఎశ్వానికి ఇత్వంమైతం జాహుళకంచేతనేనని ్య(గహించాలి. (ీగంట కంకభట్టునిచూశాడు. భాంవి- 99. ఇతరాలకుసైకం ఈకార్యాలు కొన్నిచోట్ల బహుళంగా ఈనార్యా లనగా కొన్నిచోట్ల లోప ,కతనకారాగమాదులు - కొన్నిచోట్ల లోపడ్నిత్వాలు అని తాప్పర్యం. పంక అలం చెరగు 49 పంవెరగు నిండు అలం చెర అలం నివ్వెర నెం ఠం ఉం... నెత్తరి నెర ము... హరి ఉలి... సెమ్మది నెర 1448 నడుం 6429 నెన్నడుం జం వటం నడుం ఉంటం నన్నడుం నా ఒం వడి టు సవ్వడి 7 ఇత్యాదులూహ్యాలు, నెర బృహవర్హకం. ౫3 రమ్యార్ధకం. సందర్భానుగుణంగా.. నెర నెరులను ఆశహించాలి. మూడు లల నాచ్‌ ఎంఐ మూన్నాస్ల ర0౦డు అలల నెల్లు అలం రెణ్నెల్లు మూడు. ౧... నెల్లు ఎ... మాడ్చెల్లు ర్‌

విశ వ్యావహారిక భాషా వ్యాకరణం బహుళ్యగహణంచేత ఇక్కడ నకారానికి ఇకారం అన్యశ్కార్యం. బాహుళకంచేతనే నాలుగు ఉగువర్ణాలకు లోపం, నాలుగు .... నెల్లు అ44॥ నాల్నెల్లు నాలుగు ,... నాప్త అ444 నాల్నాట్ల (హస్వవిధిలో తరచు శబ్దగహణంచేత ద్విత్వంపరమైతే కొన్నిచోట్ల దీర్హానికి టాస్యంరాదు. కాబట్టి మూన్నాస్త (పళ్ళతులు రక్షితాలైనాయి - లేఫోష్మలకు తాలుగులో సాధారణంగా సాధ్యద్విత్వం లేదు, రాజు అ రాపో ఉట రారాజు సాధారణశప్దంచేత ఉప్‌, - అని - ఉప్పని ఇత్యాదులు సాధ్యాలు, చేడు - తాడు - చేంతాడు అన్నప్పుడు సరళాచేళదిధి బాహుళకంచేత సరళంరారు _ (పాతాదిసూూతంలో బహుళగహణంచేత పాక్షికంగా. చేంతాడు ఏత్వాసెకి ప్ల కారం వస్తుంది. ఇదే అన్యత్కార్యం - చేంతాడు - చే ౦తాడు - కొండవీటిచేంతాడుతో పోటిచేస్తున్న.-మా- 8 సరిహద్దులనుంచి వచ్చేసవ్వడి _ మా _97.రారాజులనే చెప్పాలి -మా- 1£8-- శాలవాచిమైన నాడు ఫబ్టయోగంలో అన్ని దభ్భకుల ఇత్వానికి లోపం వైకల్పికం. ౩౮ ఇత్యలోపంపప్తే బహూన్హాలైన వ్యంజనాలలో ద్విరుక్తాలకే ఉచ్చారణ కాబట్టి ఒకవ్యంజన నకారం లోపిస్తుంది. అన్ని అ466 నా ఉ4ంం అన్నాన ఇన్ని అలం నాప్ల అలం4 ఇన్నాళ్లు కొన్ని... నాష ౨... కొన్నాప్‌ అన్ని - ఇన్ని - ఎన్ని - కొన్ని ఇవి అన్ని (పఖృతులు. ఆ్మమేడితం పరమైతే కడాదుల తొలియచ్చుమీది వర్లాలన్నింటికి అత్వాంతమైన ద్విత్వటకారం వస్తుంది. ౩౯ కడ ౨౨ కడ ఎం... కట్టకడ ఎదురు... ఎదురు... ఎట్టమెదురు కొన. కొన ఎ... కొట్టొన చివర... చివర ఎలు... చిట్టచివర

నకుము నడుము ౨... నట్టనడుము పగలు తలం పగలు ఉంంఇ పట్టపగలు పిడుగు అలం పిడుగు న పిట్టపిడుగు పయమ 6666 బయలు 446 బట్టబయలు ఇత్యామలూహ్యాలు ఈరార్యం మధ్యాహ్న దానికి కనిపిస్తున్నది. వ్యవహారంలో తొలి అత్వాని చ్చ మన్న కిత్వం సైతం పస్తన్నది. మధ్యాహ్నం . మధ్యాహ్నం =. మిట్టమధ్యాహ్నం విట్టనిటారుగా లేచి -మౌా--60 - సట్టనడిసము(దంలో ఎ=మౌ- 78 పట్టపగలే. ఊళ్లకు. దోచుకోవడం ఎ మా - 86 - బట్టబయలు చేసేదిగా వుంటుందా ? - మాం 81! - అ్యమెడెతం పరమెతె విభక్తి లోపం బహుళం. ఆం తుది తానికి లోపం పూర్యస్యృళానికి దిర్టం, | అప్పటప్పటిగీ అప్పటకీన్‌ ౨. అప్పటికిన్‌ ... అప్పటికప్పటికీ | అప్పటికీఅప్పటికి జా అక్క్యడక్యడా అక్కడన్‌ ఆ669 అక్కడన ల 26 నే కా అక్కడాఅక్కడా ఇంటన్‌ ఎఎం. వంటన్‌ అంలం ఇంటింటా బాహుళకంచేత ఇంచుక - నాడు - కొంచెము - వేగ - ఇత్యాదుల్లో అంత్యాక్షరానికి లోపం వైకల్పికం. ఇంచించుక క ఎ ఉంచక లీ ఇంచు థ్‌ ఫ్‌ ఇంచుకించుక నానాడు నాడు ॥ $ నాడునాడు కొంచెకొంచెం చె 4 రొంచెం ఉ4ంల ? కొంచెం ఆ శ్‌ కొంచెంకొంచెం

నా ల ఎట్‌ వన ౨ వేద) వేవేగ ఫ్‌ వేగవేగ వహుళ్యగ్రహణంచేత నేడు] రేపుల కీరార్యంలేదు. మువర్షరాంత చేగళవుం న! గకారసహిత ము వర్ణకానికి లోపం కనిపిస్తున్నది. వేవేగం వేగం ౨౨౨ వేగం న. ) | ౮ $. వేగంవేగం ఆక్కడక్కూడతరగవేయడమేతప్ప - మౌ = ఫ్‌ఫ్‌ -_- ఇంటింటావాడీదాడా- పి-61- అందదుకు (ప్రభృతులు వ్యవహోరానుగుణంగా బ్రాహ్యలు, ౪౧ అదుదు ౨, అదురు అం. అందదురు ఇంకులు ౨. ఇంకులు ౨4 షరింకులు చెవరు ౨ బిదరు 6449 చెల్లాచెదరు తునియలు ౨, తుగయలు =, తుత్తనసయలు దాపు ౨, దరాప్ప అం. దాడాప్పు మిట్లు ఎం. మిట్లు అం. మిరమిట్లు మొదలైనవి దాడాపు లేవనే చెప్పవచ్చునేమో! -మా- 115 - చేతవక్షకం పరమైతే అండ్వాడుల దువక్షానికిలోపం విభాష.౪౨ అండు = ఇందు - ఎందు ఇవి అంద్వాదులుం అందు ,. చెత ఎం... అంచేత ఇందు 44, చేత అం. ఇంచేత్ర వ్యవస్థితవిభాషచేత చేత తవర్ణంలోపిచ్తే యీ దువర్ణలోపం జరగదు. అందు ఆ బే అం... అందుచే లే అంజత తనయిచ్చాపూర్తికి దోహదమివ్యగల =మా- 18 న లన సమాసంలో చెతతోడల తుది అత్వాని కిత్వం పసుంది. ౪౩ అడ, న నీచేత 4ంం చళువ అజంల నీచేతిచలువ వొడితోడ వత ంంం వొడిటోడివత

సదూసంలో అంద్వాడులకు అలి ఆగమంగా వస్తుంది. ళల అక నాయందు .. యేమ ఆలం నాయందలి_పేమ అందు శం09 వారు అం అందలివారు ఇందు ఈ3+ చారు అం66 ఇందలివారు చందు లం వారు లుం ఎంవలివారు అన్మ్నుపయుక్తంకాన సహజసప్తద్యుర్హకాలైన అందు ఇందు ఎందుల కీకార్యం చూపబడింది. వీటికి లోకంరో తరచుగా వ్యవహారంలేదు = ఎందుళప్దానికి మారు ఎక్కడిశప్రం తరచుగా. వినపస్తున్నది. ఎక్కూడివారు - ఎక్కడినుంచి = ఇత్యాదులు, పడ్వాదులు పరమైనప్పుడు కర్మవాచి మువర్షశానికి లోపం యు శా మ! వహుళ౦ం, అ? భయము ౨ పర్దాడు. ౨... భయపడ్డారు శ్రమము కలం పెట్టాదు. శ్రమపెట్టాతు పడు - పరచు- పొటు - పట్టు = పెట్టు ఇత్యాదులు పడ్వారులు - బాహు ళకంచేత పరచుషపాటులు పరమైతే ములోపం నిత్యం, భయపరచు - భయపాటు పహుళ(గ్రహణంఎచేత పంతంపట్టు - అన్నంపెట్టు - ఆయుధంపట్టు = ఇత్యా దుళ్లో ములోపంరడు. కర్మవాచి సుపర్డ్జాని కనడంచేత కర్తృవాచి. కీశార్యం ఎరగరు _ అశ్వంపడింది. ఆధారపడివుంటాయి - మా ఎ శత మధ్యమపురుష మువర్షకానికి లోపం విభాష, ౪౬ మువర్ణకానికి అచ్చుగాని హల్లుగాని అవసానంగాని యేదిపరమైనా. లోపం విభాష అని తాత్పర్యం. చూడునన్ను చూడుము అ609 నడు అంజన ల చూడుమునన్ను చూడదిగో ఏ కో న అదెగో అలంఇ చూశును దెగ్‌ / చూడుమదిగో ) చూడన్నాడు చలవ వ చూడుము అలటిజి అన్నాడు ఉశంళి 11 చూరుమన్నాతు

ఇటు చూడుము? ఎటుదూడు $ ఇటుచూడుము మధ్యమపురుషమనేసామాన్య(గ్రహణంచేత వ్యతిలేకమధ్యమ పుదషలో సైతం ఈకార్యం (గ్రహించాలి. నమదము 4 ఇప్పుడు ఎ) నీమ్మకిప్పుడు న బ్‌ $ నమ్మరుమిప్పుతు నమ్మదాము స్త 1 నమ్మకుమునన్ను స్ట శ నన్నునమ్మరకు నన్ను ఎ వమ్మకుము 1 నీననమ్మ న్‌ శకున అ. ( నళ్నునమ్మరుము ఇత్యాదులూహ్యాలు, అఆ్యమేడితం పరమైతే మధ్యమ ము అండులకు లోపం బహెళ౦ం,. ౪౭ బాహుళకంచేత లోపపక్షంలో కృతహస్వాలకు దీర్షంవస్తుంది. 1 ఉందుండుము ఉండుము =... ఉండుము | ఉండుండు ఉండుముండుము చేళిమ్ము లెమ్ము ౨౨ ₹మ్ము 5 లెమ్ముళ₹మ్ము లేలెండి లెండి ౨ లె ం [ క ండి $ లెండిలెండి | రారమ్ము రమ్ము ఉతికద రమ్ము అలిశ6 + రారా $ రమ్మురమ్ము రండి రండి ౨ రండి రా క ౨ | రండిరండి శాకమ్ము కమ్ము .. కమ్ము వాకా కమ్ముకమ్ము కండి ర నాకండి చలం లవణ కండ్తి న | కండికండి

సంధి పరిచ్చేదం నం ప్రతమ్ము తమ్ము ... లమ్ము తత్తే తమ్ముఇమ్ము అక్‌ లేతెండి బండీ అం భె 442 ౦ తెండి | ఇెండిచెండి పోపొమ్ము దొమ్ముపొమ్ము పోపాండి గ | పొండీ .... వెండీ . | పాండిపొండి కోరొమ్ను లు మ్ము $ కొమ్ముకొమ్ము గరా ఆ గా (వ్వ ౦డి కొండి ౨౨ కొండి 3602 | కొండికొండి జాహుళకంచేత స్వరాడికృతహాస్వరూపాలము లోపంరాదు, ఇమ్ము అలం ఇమ్ము అ24 ఇమ్మిమ్ము ఇయ్యండి. .... ఇయ్యండీ ఇయ్యండియ్యండి శౌమ్ము ఆ(మేడికకృత్యహస్వానికి దీర్ష౦ లోకవ్యవహారంలో లేదు. చేయు పరమైతే విజయభోజనపదాల జయజసనలకు లోపం విభాషగా వస్తుంది. లోపం పస్తే ఆది ఇత్వానికేత్వం జాని అ నిత్యం, ౪౮ వేంచేయు = భోంచేయు = విజయంచేయు - భోజనంచేయు. వేంచేయకానికిముందు .. మా-- 1981 - భోంచేసి టెంశెలను బీర్‌ఐలు ముందుకు నెట్టివేశాడు _ దూ -- 129 - వారే సుష్టుగా భోంచేసి - పి- &కీ- భోంచేస్తాం -కొ - $్‌ఫ్‌ - చేయు దూగంలో విజచుముపరక్షసహితజయకు లోపం చకారానికి ద్వితం విభాష, ౪౯ విచ్చేయు - వ్యవస్థితవిభాషచేత లోపంరానిపక్షంలో ద్విత్వంరాదు.

"వ్యావవోరిక ఫా హో. వ్యాక రణం అనుకరణంలో విసర్ష తరచుగా లోపిస్తుంది ౫0 వర్ధతాంభ్రీః ఎల. అన్నారు. ... వర్ధతాం్థీ అన్నారు తరచుగా అనడంచేత కొన్నిచోట్ల విసర్షకూడా ఉండవచ్చని తాత్పర్యం. బుద్ధాయనమః ఎ అన్నాడు .... బువ్రాయనమఃఅన్నాడు గతానుగతికోలోకః ... అన్నాడు .... గతానుగతికోలోకః అన్నాడు, ఇత్యాదులూహ్యాలు. కౌపీన సంరర్షణార్దం అయంపటాలోపః అన్నట్టు ఈబారరబందియావత్తూ కారు బేనికిప్రభూ ? -కొ - 419 -_ భార్యారూపవతీశ్యతుః అన్నారు పెద్దలబు-- సఆ 16 - అనుకరణంలో నమళ్ళబ్దం తుడి అత్వానికి త్వం విభాష ౫౧ తుభ్యంనమ అన్నాడు శుఖ్యంనమః ౨. అన్నాడు . | తుభఖ్యంనమో అన్నాడు తుభ్యంనమః అన్నాడు పూర్వోక్షవిధిచేత విసక్షకు లోపంరానిపక్షంలో వ్యషస్థితవిభాషచేత అత్వానికి ఓత్వంరాదు. ఒకచోట లోకళబ్దాని కీహర్యం కనిపిస్తున్నదిం గతానుగఠికోలోకో. శ్రావ్యత ననుసరించి విసర్షకు కొన్నిచోట్ల ర్వ కావచ్చును. ౫౩ అనియతగదైః. అని... అనియకగకైరని ఇత్యాదులు శిష్టజనప్యపహాకవేర్యాలు. అనుకరణంలో తుది ఐ పౌ లకు అయ్‌ ఆప్‌లు విబాషగా వసారయి, ౫3 నా! సర్గుజైరని సర్దుణైః ల అని .. సర్దుడొఅని రావౌ అలం అని టిం రామౌఅని / రామవ్వని రామలక్ష్మణౌం. అని అలం ) రామలక్ష్మణాఅని $ రామలక్ష్మణవ్వని మొదలైనవి. అయ్‌ అవ్‌లువస్టే వర్ష్యమాణవిధిచేత ద్విత్వం.

శః క [ర జ ఒరి ఆనుకృతిళలి తుదిహల్లుకు ద్వెత్వం తరచుగా వస్తుంది ౫౪ (ా మ ఈ జాలి కింతత్‌ . అని ఉంంం కింతత్తని అరి ో తా ఖ్‌ న. కస్త్వమ్‌ ఎం ఆని 0 క్‌స్త్వమ్బుని మొదలైనవి. న గ న. న ం తరచు శబ్యగహణంచఇర కింఠఠ్‌ అని అనిరూడా ఉండవచ్చుననితాత్సర్యం శ్ర ల. న తి క. అనుకృతిలో ఆహమాదుల మశారానికి ద్వత్వం బహుళం. ౫౫

• దాసపోహమ్‌అని ఆ ఆ ) తత్కర్తవ్యమ్మని తతార్తవ్యమ్‌ ౨౨ అని 44 ॥ తతృర్తవ్యమని ళా తత్కర్తవ్యమ్‌ అని శ న్‌్‌ బాహుళకంచేత = త్స్వామ్మన్నాడు = లత్కిమ్మున్నాడు *- ఇత్యాదుళ్ల ద్విక్సరహితంగా స్వరమేళనం జరగదు. ఖం చ్‌ ళు ఆఅనుకరంంలో ఉఊనాకాంతనాహానికి పృవర్ణాగమం విభాషగా గ వసుందె. ౫౬ | త జ ం ఇయంఫేనువన్నాడు ఇయంభినుకి అ అనాడు 44 కప! ళు ఇయంధేనుః అన్నాడు ఇట భూః అనాడు ) భూవన్నాడు య్‌ అలం న్నా . శ అసొడు భూఃఅన్నా ఎట్‌ ఉత్వాంతం అనక ఉనారాంతమనడంచేత దీర్దాంతాలు (గాహ్యాలయినాయి. తి బా, లాలబజచి ఏమి మిపర్షానికి లోపం విభాష, ౫౭ సీకే నువ్వు హాయిగా వున్నావు. అనకే అకను బాగానే అంటాడు. కా ణు ఆ వష పక్షంలో మివన్లానికి వక్ష్యమాణవిధిచేత బిందువు వస్తుంది. నీకేం నువ్వు హాయిగా వున్నాషుం అనకేం అతను బాగానే అంటాడు. ఉని జ గ ఇత్యాదులు (గాహ్యాలు.

అనుకృతిలో ధ్వన్యనుకరణశబ్రాలకు కొన్నిచోట్ల మువర్షా గమం వస్తుంది. ౫౮ సలసల . అనె ఇజంం సలసలమని పటపట ॥ ఆస న పటపటమషని ఛెళ్లు, అని ౨౨... ఛెళ్తుమని గుటుక్కు 04 అని న. గుటుకుంమని ఇత్యాదులూహ్యాలు. రెండుపరకలపక్లు గుటుక్యూమనిపించావు - మా- 1329 _ మస్పు మన్నాడెందుకో - పి -- 41! - ఠపీమనినాళ్లుడించి - పి - 89 _ ధ్వన్యనుకరణశబ్దాలు తరచుగా ద్వెత్ర్యాద్యున్తాలవుతాలుం.. ౫౯ గడగడ _ దడదడ - కెళసఫెళ - ధక్‌ధడ్‌ధన్‌మని, తరచుగా అనడంచేర థామ్యని - భామ్మని _ ధన్‌మని = ఇత్చాడులు. (క్రీహ్యాట - అయేడికమైన ధన్‌: కద్దానికి పూర్వానగల ధన్‌కి ధనా కనిపిస్తున్నది. ధనాధన్‌. ధ్వన్యాద్యనుకరణ శబాల తుది (దాస్వానికి డీర్యం బహుంం, ౬౮ ధనధనా - ఫెళసఫెళా - దడవడా * మొదలైనవి, ధనధనా మోగింది ఫెళఫెళా విరిగింది = దడదడా దొర్లింది, అడిశప్టంచేత గడగడా - చడపడా ఇత్యా దులుగ్రాహ్యాలు - గడగడా (తాగాడు - వడవడా పణికాడు - మొదలైనవి, టృథ్ళూ మని _ హుహూమని - ఇత్యాదిఏకావ్షరాల్లో సైతం కొన్నిచోట్ల ఈకార్య్భం కని* పిస్తున్నది. చశారం పరమెతే పదం తుది చశాకహససళానికి లోహం మ్‌ సు ము ఏ విభాష. ౬౧ చూచి ఎ చూచి మ) వొచ్చూచి (1. చూచిచూచి చచి ఎం చక్కగా. 40 ? ఇచ్చకంూగా ఫ్‌ చేచిచక్కగా నాచు ఎలు చెటు | నాచ్చెట్టు బ నాచుచెట్టు

చూచ్చెప్పు లర వజ చూ ఉశిలి4 అఆలు ఉలథిజ ] చూచిచెప్పు చరారం పరమెతే పదం తుది జకారహస్వస్వరానికి లోపం జాకు చవారం విభాష, ౯౬ఎ మౌజు రాచ్చెప్పాడు రాజో న. చెప్పాడు న ( రాజుచెప్పొడు జాని చై ) జాచ్చెక్క జొ ఉంట జులర్టా కలల (1 జాజిచెక) అ వప న. ఆత వ. $ వొజచేత జవారం పరమెకే పదం తుది జకారహస్వస్వరానికి లోపం ళ్‌ానా. వఖాటు ౬౩ రాజా వారాడు ౧. రాజ్ఞారాడు రా న. జార న. | రాదెజారాడు న 7) గాజ్జాడి గాజు . జడి లలల త $ గాజువౌం వ. ) రాజడిసింది ఠావై అలఏ8ి జజనిరిం 4466 1 రావజడిసింది ఇత్యాదులు, జకారం పరమైతే పదం తుది చకారహస్వస్వరానికి లోపం చకాకాసికి జశారం విభాష, ౬ళ వాజైబ వాచి న. జట్బ ఎంఖలి | హక బ్బ నాజారింది నాచు 466 జా౦0ంది 068 | నామ్‌జారింి

'ఎస్యపివాం5 ఖ "వా వ్టకి రణ౦ చకారం పరమైతే పదం తుది డకార్యహస్వస్వరానికి లోపం క 9 మి దాకు చకారం విభాష. ౭౫ బాడు న చెక్సీ 24 ) బాచ్చెక్సీం లా $ బాడుడెక్కి గ ఆ చాడు. ౨4. చిప్ప 1. చామిష్ప శ చాదుచిష్ప నో చాదు 29 చుక్క అ4ల॥ చాచ్చుక్క చామచుక్క న మాది “చాప ఎ... | హచ్చాప శ. హాదెిచాప లోవి+నం బోదె అలం చిన్నవి దచ్పనుదె ఆం స చెచిస్నది ఇత్యామళలుం అలా జలు అ బా అట న ఆ ఇటలి ఇన || చఖన జరారం పరమైళ పదం తుదె తచారహిస్వస్ప్రరానికి లెపం లకు జకారం విభాష. ౭౧ ఎవ్న ళీ. నేై కే నే . వ్తు అం 7 ఆప్టేడ్డు తె 9 నేతివర్తు న! శాప 3666 పొడి క. "1 రాజ్టాడి (| రాతజాడి 4 పోదు ౨ జాతర ము... పోజాతర 1 పోతుజాతర పోతు 2469 జంట అంళి ? పోష్టంట $ పోళుజంట వ ల అ వి జ్‌ జల శస గ్య న! చె ఖ్య్న జకారం పరవ్సైతే పదం తుది జశార్వహస్వస్వరానికి లోపం చాకు జకారం విభాష. ౭౩ గేదె లం జున్ను అం గేజ్జున్ను గేదెజన్ను రాదు 44 జడడం న. |. రాష్ట్రగడం $ రాదుజగడం

శ్త లభ "సేద అలం జబ్బు లం ఖప్టైచు దెదజబ్బు జ వా, ఏడి అలం9 నౌక ఇలంం న్‌ ఏదివౌరు యొదలెనవి. మ్‌ జి జ న్‌ త తో జ ఇ పకారం పరమైతే పదం తుది పకార్యహస్వస్వరానికి లోపం విభాష, ౭3 అం అ ఇ ౧ రోప్పడ్తాడు అము ఈ884 పకాడు ఇ684 న్‌ా చె $ క్‌ పపడ్డాడు స కాంత నాప 449 పంట ఈ వంట 4 నాపపంట ఇ వబ బు అప్పితుకు వెన. ఇంఆ అుతు22 ఉజలింి న్‌. ఆంబలబతును ల మాకు ళ్‌ 1) యాౌవ్చిట్ట మూప్పు .... పటె లం ల. ఓ 1 యాప్పపట్ట (ఆటల ల్లు న. ర ర న. అజ లఅభి ఇ సరసపు పలుకులు ఇత్యాదులు, ఎందుకమ్మా కోప్పడతాన ఊరిశేనుశని _- మాం 20. బవారం పరమెతే పదం తుది పకారహస్వస్వరానికి లోపం నా ఈఓ పాకు బకారం విభాష 2౪ జే పలుబ్బురద పలుపు పర ॥ ్స్‌ పెలుప్పు ఇలపలి బురద కళళ ॥/ " $ పలువుబమురద నాబ్బండ ఫ్రే నాపబండ దగా 5. ? నిలిబ్బండి నిలిపి అంవిం బండీ తల44 అలల $ నిలిపిబండి ఒరకబ్బాట ఒరకపు .... బాట ఆళలఐ /1 ల్‌ ఎ ఫ్రీ ఒరకపు బాట మొదలెనవి. జే

ఎ స్ధవహాం8 ఖ "నా వ్యాక ర్‌ం జ ఇ జ క ద్‌, పశారం పరమెతే పదం తుది బకార్వహస్వస్వరానికి లాపం మ్‌ బకారానికి పకారం విభాష. 2% జలము + పోయింది. ..4 జలుప్పోయింది జలుబుపోయింది వజ గొంది బలుప్పుగిలింది బలుబు 6206 పగిలింది అజం |. బు $ బలుమపగిళింది రనాపషుడింది శనావి ౨4 పడింది. 4. జకోకక తనావిపడింది క్‌ కాగివింది గూబ అలల పగిలింది 4 ీ గూప్పగిలిందె $ గూబపగిలింది మొదనైనవి. ష్‌ ఒం య యం. స = అ పం కవిం వ్‌ వోటు అకారం పరమెతే పదం తుడి బరారమస్వస్వరానిడి ల ఓం హై న విభాష, 2౬ బాబ్బండి చొబు ఇంంం బండి అంలం ] శకర 1 బాబుపంతి జలుబ్బాగెంది జలుబు అలం బాగెండి 4 టం జా జలుబుబాగెంది భు ఊని. ఎ... బోదె ఊపే దె ఊఈవిచోదె మొదళలినఏవ, వ్‌ మశాదం సదడమె ౮ తె || మకారం పరమెతే పదం తుది మూర్యహస్వస్వరానికి వ. ష్‌. బట్‌ ల లొపం విభాష, 28 పళ్షిమ్మీద త్‌ క్స్‌ పళ్లెము ఎల మీద అలం పళెంమిద పశ్లెముమీద ణే ల ళా భూమి అలం మీద టి ? భూమ్మిద క్‌ భూమిమీద మిమీ

ఏమ్మామిడి ఏమి 1ళఇ* మామిడి ఇజంలి | ఏంమామిడి ఏమిమౌమిడి పుడమి మీద అలం | పడష్మిద్య వ 1 రామ్మూర్తి దోమ్మోత దోమ న. మోత అం / దో ట్‌ క ఇత్యాదులు. కశారం పరమైతే కికు వర్షకాల స్వరానికి లోపం విభాష౭౮ గ దానిక్కాాదు చానికి 4ఇ శాదు 44+ / రానికికొదు మాళాః వాటికూ్కూడ వాటికి అంంం కూడ “84 / వాటికికూడ నాకు ఇం2ి కప్పే అలం | నాకుకప్పి అవులక్కరు అవులకు. కరువు. / అలరు మొదలైనవి. గకారం పరమైతే కి కు వర్ణకాల స్వరానికి లోపం కాకు గశారం విభాష. 2౭౯ దానిగడ్తు దానికీ అ4లం గడు 44 / ౧ఉ ఊఉ దానికిగర్టు మొడలైనవి. చకారాదులు పరమైనప్పుడు జరిగే హల్‌ సంధిరూపాలే వ్యవహారంలో(సాచు ర్యంగావున్నా అవి (వయోగదశలో విరళంగా కనిపిస్తున్నాయి - పాక్షి కరూపాలకే (పయోగాలు తరచు కనిపిస్తున్నవి. ణ్‌

వ్యావహారిక ఫా పా వ్యాకరణం ఊకాను క్ష సంస్కృత సంధివిశేమాలు వ్యవహారానుగుణంగా అత ఎం ఖ్‌ లబ పరిగ్రాహ్యాలు, ౮౦ సంస్కృతవ్యాకరణకర్పలు చెప్పిన సంధివిశేషాలు - సంస్క్యృతవ్యాకరణ కర్తలు చెప్పకుండా కేవలం ఆం(ధభాషలోమా(శమే వ్యవహరించబడుతున్న సంధి విశేషాలు - పరిగ్రాహ్యాలని తాత్పర్యం, ఆఅబులకు అబులు పరమైతే పూర్వపరస్వరాలకు దీర్హ్రాదేశం తరచుగా వస్తుంది. లాగి అబులనగా అ ఇఉబులు, అఇఉబులకు క్రమంగా అఇ ఉ బులు పరమైతే పూర్వపరస్వరాలకు రెండింటికీ వాటి దీర స్వరం అదేశంగా వస్తుందని తాత్సర్యం - ఇదేసవర్ణ దీర్హ నంధి. బౌడ 6649 ఆరామం అలం వౌరారామం వ! ఇ లతౌ ఉల అటదచి 6443 లతాటవి కవి అంశం ఇభం 9404 కదీవం ముని. ఈశ్వరుడు ౨... మునీశ్వరుడు మహీ ఇం(దుడు ఏ442 మహీంకుడు భాను అలం ఉదయం 444 భానూదయం పృధు ౨ ఊరువు ఉం... పృధూరుపు పితృ అలం బుణం ఉం పితణం ఇత్యాదులు పితృణం అని పరరూపంమైతం కనిపిస్తున్నది. తరచుగా అనడంచేత (పకృతిభావంకలదని తాత్పర్యం. (ప్రకృతిభావమంటే సంధి జరగకుండా ఎటు పంటి ఆగమాౌదేకాదులు రాకుండా ఉన్నదున్నట్లే ఉండడం. మహాసంతోష సం్యభమ అశ్చర్యాలు ముప్పిరిగొనగా - అరుణారుణకిరణదేదీప్యమానభాను ఉదయసంధ్యాకాలంలో - మొదలై నవి ఉదాహరణలు. (పకృతిభావం ద్వి(త్యాదిపడ సంకలితసమాసాల్లోనే శరచు కనిపిస్తున్నది. ఇలాగే మీది అచ్‌సంధి సూత్రాల్లో తరచు శబ్దంచేత (ప్రకృతిభావం పరిగ్రాహ్యం.

ఆకారానికి ఇ ఊ ములు పరమెతే పూర్వపరస్వరాలరు యోనా ఏవి అల్‌లు తరచుగా పసాయి*, ల౨ తావి ఆకారానికి ఇ ఉ ములు. పరమైతే పూర్వపరస్యవాలము. ఏకాదేశంగా గ్రమంగా అవార ఇకారాలము ఏవారం = అకార ఉశారాలరు ఓకారం - అకార మువౌరాలరు అర్‌అనేవి ఆవేశంగా పస్తుందన తాత్పర్యం - దీనినే గుణసంధి అఎటారు. జ్ఞాన అం ఇ్యయడు జ్ఞానే్యయడు మహా ౨. ఈశ్వరుడు ఎం... మహేశ్వరుడు చన ఉదయం లలల చంద్రోదయం పఘహా . ఉదయం . మహోదయం టఉఅహ్మ ముషీ 444 (బహ్మర్తి మహా ౧౧. బుషి యు... మహర్షి మొదలైనవి రై ఆకారానకి ఏఐలుఓ శాలు పరమెతే పూర్చపర చ్‌ స్వరాలకు బ చాలు తరచుగా పస్తాయి. ౮౩ అకారానికి ఏఐలు పరమైనప్పుడు పూర్వపరస్వరాలకు ఐ కారం = అనౌరానికి ఓ చౌ లు పరమైనప్పుడు పూర్వపరస్వరాలరు ౌకారం ఆదేశంగా వర్తుందని తాళ్చర్యం - ఇచే పృద్ధిసంధె అనబడుతుంది, పళ ఉలవల వికఏరుడు న ఏశై కవీరుడు మహా ఉం ఓఘం అం మహౌఘం చనా అలం చన్నత్యం గుణాన్నత్యం మొదలె నవి. ల ప-బుణ-దశలకు బుణశబ్లం పరమైతే పూర్చపర ణు యు స్వరాలకు ఆర్‌ వస్తుంది. ౮౪ అమ ఇదికూడా వృద్ధిసంధి అనబడుతుంది, ప 406 బుణం అలం (పార్షం బుణ న. బుణం శ6ఉం బుణార్జ్ణం దశ ఉళంం బుణం న. దశార్ణం

అకారానికి ఓష్టాదులు పరమైతే పౌశారాదేశం వికల్పం, ౮౫ అకారానికి ఓష్టాదిశద్దాల అదిఓకారం పరమైతే పూర్వపరస్వరాలకు జౌకారు వికల్బంగా ఆదేశమౌతుందని తాత్పర్యం, వృద్ధిరానిపక్తంలో వక్ష్యమాణవిధిచేత పరరూపంపస్తుంది. బింబ అలల ఓషం . వీందొషం రమౌ శ064 ఓష్టం త349 రమౌష్టం స్థూల ఉం ఓతువు 6444 స్థూలొతువు ఇత్యాదులు ఓష్టం = ఓతువు - ఇవి ష్టాదులుం ఆకారానికి ఓమ్టైదులు పరమైతే పవృధ్యభావంలో పరరూపం నిత్యం, ల౬ పూర్వస్వరాలకు పరస్వరం ఏకాదేశం కావడం పరరూపం. బింబ ఓష్టం ఈ వింబోష్టం రమౌ న ఓష్టం అ242 రమోష్టం ష్టాల ౨౧... ఓతువు అం... స్టూలోతువు మహా 44 ఓతుపు న మహోతువు మొదలైనవి. ఉఊపసర్ల తుది అత్వానికి కృదంతధాతువుల ఏఓలు పరమైతే పరరూపం నిత్యం. ౮౭ పృద్ధివిధానానికిది బాధకం, (వ అంజ ఏజనం ఇటం4 పేజనం ఉప అ4ల9 ఓషణం లం ఉపోషణం ఉప న ఓష్యం *4వ4 ఉపోష్యం ఉప అజ4 ఓషం అవలం ఉపోషం ఇత్యాదులు.

ఊ హేరాదులు ఊహిని పరమైతే (ప్ర స్వలకు అత్తకు వృద్ధి నిత్యం, ౮౮ ఊహ = ఊథఢ - ఊడఢి - ఇవి ఊహాదులు. ఈర = ఈరి - ఈరిణి ఇవి ఈరాదులు, (ప అనే ఉపసర్గరు ఊహాదులు పరమైనప్పుడు - స్వశబ్దానికి ఈరాదులు పరమైనప్పుడు - అక్షశద్దానికి ఊహిని పరమైనప్పుడు పూర్వపరస్వరా లకు వృద్దివస్తుంది. ఈ పరమైతే ఐ - ఊ పరమైతే కౌ -నిత్యంగా ఆచేశమవుతుం దని తాత్పర్యం, ఇది విశేషవిధి. యప ఇలంం ఊహం లం (పాహం తు . ఊఢ ఏ4 పాఠ వ ఉం ఊథీ 446 (పాథి స్వ అలం ఈరం అంట పస్వైరం స్వ ఉం శారి ఎం చ్వ్వైరి స్వ ు.... ఈరిణి యం... స్వైరిణి అక్ష . ఊహిని 486 ఆఅక్షాహిణీ ఇకగైడ సంధిలో ఊహినిశబ్ద నరారానికి ణకారం నిత్యం. కర్కాదులకు అంధ్వాదులు పరమైతే పరరూపం బహుళం, ౮౯ సవర్షదీర్హాదివిధులకు బాధకం. కర్మ ౧. అంధువు ౨౧... కర్కంధువు జక న. ఆఅంధువు 3400 కకంధువు వక అంలం అంధువు 444 వృకంధువు రుల జనల ఆట 449 కులట సార . అంగం 36 సొరంగం సీమ ఇం అంతం అంంం సీమంతం వేద . అండం ఉం68 వేదండం హల ఉ248 ఈష న హరలీష లాంగల ఈష అలం లాంగలిష ఉష్ణ ౨౨ ఈషం ఎ... ఉప్టీషం మనస్త ంం46 ఇష్యాం అలం మస్తిష్కం మంజు 4, ఈరం 6609 మంజీరం

శివాయ 44 ఓలనమః తలం శివామూంనమః। పఠఠ్‌ 22 అంజలి . పతంజలి ఇత్యాదులు. మార కుడు మార్తండుడు ఆ మార్తాండుడు ట్‌. మమ ఎం... వకం పుం మమేకం మమైకం ఇక్కడ బాహుళకంచేఠత పరహపం విభాషగా వక్తుంచ. పరదూపం కాన పక్షంలో వపర్ణదీర్త వృద్ధి విధులు చప్పకిప్తాయి. బలిష్టమైన అనేజక్థాన్న విపక్షిస్తున్నపుడు సారళద్దానకి అంగశప్టం పర మైనా? సరిహర్దు అనేఅర్జాన్న వివడ్తిస్తున్నప్తుడు. సీమశద్దానికి అంతశబ్దం పర మైనా బహుళ్యగ్రహణంచేత పరరూపంరాదు. సపర్షద్‌ర్షమే వస్తుంది. మై మై సార 44 అంగం లం సారాంగం సీ 444 అంతం 64 సీకూంతం సారంగం అంబే తుమ్మెద లక లేడి - సీమంతం అనగా జుట్టుకొప్పు - పాపట = అని అర్హాలు. పతంజలి * మనిష అన్నపుడు మథ్వగాలెన తరార ప] నుట లీలా శకారాలరు లోపం కావడం బహుళ్యగహణంచేత అన్యత్క్యార్యమని (గ్రహించాలి. పదం తుదిఏ ఓ ల మది అత్వానికి లోపం వస్తుంది ౯౦ అణాల ఖో ళ్‌ , వ్‌ ల ల విశ్వకర్తే . అక్ష్యరుడు అం విశ్వకర్తే గరుడు లక్‌ (] ల! మన్‌ న అవిలాష ఏం6 మనోఖిలాష డానో అలం అహం వంటల దాసోహం ఇత్యాదులు, ఇక్కడ పకారంమీది (పయోగాలు చాలా అరుదు, అ అన 4. అచ్చు పరమైతే ఓఐ బొ లకు అవాయాపవ్‌ల ఆదేశం బహుళం, ౯౧ అచ్చుపరమైతే ఓకారానిక్‌ అప్‌ = ఐకాశానికి అయ్‌ = కౌకారానకి అఫ్‌ - అనేవి అచేశాలపుతాయని తాత్సర్యం.

సంధి పరిచ్చేవం త్‌గ్‌ ద్యో 46 అధినాధుడు ద్యవధినాధుడు రై ఉం ఆశ ఉం2ం రాయాశ గౌ 6800 ఉదయం 04 గ్లావుదయం మొదలైనవి. బహుళ(గ్రహణంచేత అక్వంపరమైత్తే గోశబ్ద ఓత్యానికి అప్‌రాదు. అత్వా దులు పరమైతే అవాదేశం వైకల్పికం. గో 3084 ఆలయం ఇజలంి గదాలయం గో శం ఇందువు అజం* గవిందువు ఇత్యాదు లూహ్యాలు. అచ్చు పరమైతే గోశబ్రానికి గప ఆదేశం వైకల్పికం. ౯౨ గదాచేశంవచ్తే సవన్షదీర్హాదిసంధులు (పవర్త్తాయి. గదాశ్వాలు గో ఉం 2 అశ్వాలు అలల | గోశ్వాలు గోఆశ్వాలు గవాలయం గో లుం అలయం అవలం | గోఆఅలయం గవేళ్వరుడు గో . ఈశ్వరుడు లలల | గదీశ్వరుడు గోఈశ్వరుడు _ గవెశ్వర్వం గో 4200 ఇశ్వర్యం వుం / గిచ్చేర్తం గవోఘం గో లం [ఘం 440 | గవోఘం గోఓఘం గవర్షం “( గవముణం గో న. బుణం లు | గప్పణం గోబుణం ఇత్యాదులు, ఇ ఈ ఏఉ ఊ ఓ వర్షాలు పరమైతే గవాదేశ అవాదేశసంధిప్రకృతి భావా లతో మూడురూపాలు - ఆ ఐ బౌ లు పరమైనప్పుడు గదాదేశ అవాదేశాలువచ్చి

ల్‌6ి వ్యావహారిక భాషా వ్యాకరణం ఒ కేవిధమైనరూపం సిద్ధిస్తుంది కాబట్టి ధ్రకృతిభావంతో కలిపి రెండు రూపాలు _ బుకారం పరమైనప్పుడు గవాదేశ గుణనంధిరూప (పకృతిభావరూపాలు రెండు - అవాదేశ రూపం ఒకటి = గవఅవాదేశాలు రెండూ రాకుండా నిలిచే ్యపకృతిభావ రూపం ఒకటి - మొత్తం నాలుగురూపాలు. ఇజఉ బుల కచ్చు పరమైతే యవరలు తరచుగా అదేకమౌతాయి. ౯౩ అత్తి ఆ064 అధికం న అత్యధికం గురు 4 ఆప అంటు గుర్వాజ్ఞ మౌతృ ... అనుజ్ఞ తం4 మాతనుజ్ఞ మొదలై నవి. తిశద్దానికి అంబకశబ్దం పరమైతే యకారాగమం వైకల్పికంగా కనిపిన్తు న్నది, (త్రియంబకం = యణాదేశంవచ్తే త్యంబకం, అచ్చుకు బుకారం పరమైతే సంధి వైకల్పికం. ౯౪ సంధి అని సామాన్యంగా చెప్పడంచేత ఇక్కడ (పోక్తాళైన అచ్‌ సంధు లన్నీ బుకారవిషయంలో వైకల్పిక్యపవృత్తి కలపని శాశ్చర్యం. పళ 4 బుణం లలల పితృబుణం ఎహ్మ ౨ బుషి ఎలక్‌ టహ్మముషి మహా ,.... బుషి ఉలలం మహాబుషి పక్షంలో పిత్తూణం = (బ్రహ్మర్షి - మహర్షి - మహ్యృషి - ఇత్యాదు లూహ్యాలు. అజ్ఞ్రల్లులు పరమైతే పరుషాలకు సరళాలు బహుళం. ౯౫ వాక్‌ అలం ఈశుడు 46 వాగీకుడు అచ్‌ అలం అంతం అం అజంతం రాట్‌. .. ఆదులు ఉం రాడాదులు మరక... ఇష్టుడు... మరుదిస్టుడు కకుప్‌ ... అధిపతి అఆ కకుబధిపతి దిక్‌ అతల దంతి అలం దగ్గంతి

అద్‌ 462 భాగం ఇం44 అజ్బాగం రాట్‌ 462 గణం అంం రార్లణం తక్‌ అజం దానం అంం8 శద్దానం ఆప్‌ ఇం04 రాశి తలం అబాశి ఇత్యాదులు (గ్రహించాలి. బాహుళకంచేత వర్గ (ప్రధమద్వితీయవర్థాలు శషసలు పరమైతేయీ కార్యంలేదు. జర్వులు డ ఢలు పరమైతే తళశారానికి జకారం డవారం వస్తుంది, ౯౬ తత్‌ అం జాతి అజ+* తజ్జాతి నే రం రుం ఇం తజ్షరం రత్‌ న డమరు క64* తడ్డమరు ర్‌ 442 ఢాంఢథమెతం .... శడ్డాంథమితం మొదలైనవి. యాౌవజ్జీవశిక్ష విధిస్తాను - పిల 47 - లకారం పరమైతే తకారానికి లకారం నిత్యం. ౯౭ తక్‌ 246 లీల 4402 తల్లిల సత్‌ అ48 లలిళం 449 సల్లలితం ఇత్యాదులు, ఈ లాదేశకార్యం వైకల్సికమని సూచిస్తూ అనంతాసూత్యుడు తన ఛందో దర్పణంలో తద్దీలశబ్దాన్ని పేర్కొన్నాడు. అది వ్యవహారవిరుద్ధం కాబట్టి నిఠరాకరం. పరుహెోలకు పరమైన హకారానికి త త్తద్వర్గతుకీయాడ్షరా లాదేశమౌతాయి. ౯౮ కళారానికి పరమైన హకారానికి ఘకారం-చకారానికి పరమైన హకారానికి రుకారం - టకొరానికిపరమైన హకారానికి థకారం - తకారానికి పరమైన హకారానికి ధకారం_పకారానికిపరమైన హకారానికి భకారంవస్తుందనితాత్సర్యం-= అజ్జల్గులుపకమైతే ఇత్యాది విధెచేత పరుషాలకు సరళాలు, రి

వాక్‌ హరి ఎ... హర్డరి అచ్‌ లం హళ్లులు ఉం అజ్జిల్లులు రాట్‌ అంజు హంత ఇంం6 ఛాడ్డంత జగడ్‌ అజం హితం అలం జగర్ధితం కకప్‌ 4 హస్తులు న. కఠుబృస్తులు ఇత్యారులూహ్యాలు, ఏకపదంలోనే అయినా దుఃఖశబ్దవిషయంలో ఈసంధి వ్యత్యస్తంగా కని పిస్తున్నది. దుఃఖశబ్దం విసర్గకంు వక్ష్యమాణవిధిచేక హకారంవచ్చి ఖకారపరక హకారానికి పరనవర్ణమహ్నాపాణం ఖకారం కనిపిస్తున్నది. దు£ఖం-దుహ్‌ఖం- దుష్థం, న మలు పరమైతే పరుషాలకు తత్తదూరానునాసికాదేశం బహుళం. ౯౯ వాక్‌ వలం నైపుణ్యం జలం వావ్షై పుణ్యం వొక్‌ 9442 మాధుర్యం వాజ్మాధర్యఏ రాట్‌ నిలయం అలం రాణ్నిలయం విరాట్‌ ... మయం న. ది్‌రాబ్మయం జగక్‌ అలం నాధుడు అంటి జగన్నాధుడు జగత్‌ ంంల దూత అల జగన్మాత మొడలెనవి. బాహుళకంచేశత న మలు పరమైతేచపలకు అనునాసికొచేశం. రారు. 'తక్కినచోట్ల అమ్రనాసికొ దేశం. నిళ్యం * అద్‌ అం నాదం అలల అబ్బాదం జన్‌ 24 మయం అలం అజ్మయం అప్‌ అం నాధఘడు ఈ449 అబ్బాధుడు అప్‌ అలల మయం అలం అబ్బయం ఇటువేంటిదొట్ల - అజ్నాదం = - అవ్యాయంవంటి రూపాలు (ప్రాచీనకాల్దిన 'ప్రోక్తారే అయినా వ్యవహారంలో గ్రావ్యాలుకావు.. వై కల్చెకంగా అనునాసిక 'చెప్పిన (పాచీనులు వాగ్ల్నైపుణ్యాది సరళసంయు క్షరూపాలను అమోదించాకు కాని అవి వ్యవహార్యభష్టాలు - ఈషణ్మ్యాటతం * మృణ్మయం - (షట్‌ - నవకి)

సంధి పరిచ్ళేచం త్‌3 షణ్ధవతి = ఇత్యాదుల్లో నకారాలరము ణకారం రావడం బాహుళకంచేతనేనని గ్రహించాలి. ఒకచోట తెలుగుపదం పరమైనప్పడు సైతం ఈ అనునాసికాచే?ం కనిపిస్తున్నది యావర్‌ మంది అలం యావన్మంది తాము యావన్మంచెఖేచరశక్తికలవారు మా - 81 - యావన్మందీ మంచిని చెప్పుకోవడం జరునరు - మాం ఫ్‌? న ్మమలు పరమైతే కకారానికి విందపూర్వక గకారం వెకల్పికం. ౧౦౮ ర ఇది అనునాసినాదేశవిధికి పొశ్షికంగా బాధకం. వార్‌ ఎన వైవుణ్యం అంంం వాంగ్పైపుణ్యం వాక్‌ లల నాదం . వాంగ్నాదం వాక్‌ అలల మయం అం68 వాంగృయం వాక్‌ ఏ4 మాధుర్యం 4, వాంగ్యాధుర్యం ఇత్యాదులు గుర్తించాలి, పక్షంలో. పూర్వోక్తవిధచేత అనునాసకాడేశంనిత్యం.. ఊఈపొక్షికవిందు పూర్వకగకారరూపాలను నిత్యరూపొలుగా (గ్రహించి ఒకానొక రచయిక అను నాసికాదేశరూపాలు గ్రమాగమోగ్యాలుకావరి పేర్కొన్యారు. అది నిరాకరం. పరుడదూాలకు పరవున శాకు ఛకారం బహుళం, ౧౦౧ వ. ౬ ల వాక్ళరాలు వౌ ఇవతలి జరాతాో . వాక్శరాలు ల అచ్చతం 1 అచ్శతం / రాట్బాననం రాట్‌ ॥ శాసనం అం ? ఖగ (1 రాట్ళాననం అప్పెకరం అప్‌ ౨ శీకరం ఉం ల అప్మీకరం తక్‌ అలం శాస్త్రం అలం తాచ్చ్భాస్త్రం విద్యుక్‌ ... శక్తి 1444 విద్యుచ్చ'[& ఇత్యాడులూహ్యాలు.

60౮ వ్యావహారిక భా హె వ్యాకరణం బహుళ్యగహణంచేత తకారంమీది శాకు ఛకారం నిత్యం. తచ్చాస్త్రం పంటి చ శల సంయుక్తరూపాలు నులఖోచ్చారణ కసాధ్యాలుం కాబట్టి ఇటువంటి చోట్ల ఛకారానికి నిత్య(ప్రవృత్తి పేర్కొనబడింది, చ ఛ కలు పరమెతే తకారానికి చకారం వస్తుంది. ౧౦౨ మదత్‌ ... చలనం జలం మరుచ్చలనం తర్‌ 644 ఛాగం జం తచ్చాగం లసత్‌ 6644 శరం ఈ464 లనచ్చురం మొదలైనవి. టఠలు పరమైతే తకారానికి టకారం వస్తుంది. ౧౦౩ శరత్‌ ౧ టీక అ. తట్టక తత్‌ అంల6 థర్యూరులు చతర్యురులు ఇత్యాదులుం ఠక్కురులంటే దేవతలు. చ ఛ శలు పరమైతే సకారాంతపదాల తుది సాకు థా వస్తుంది. ౧౦౪ అటు. మనస్‌ .... చలనం 6492 మనశ్చలనం దస్‌ ౨.౨ చరిత అం... దుక్చర్విత మనన్‌ =. ఛ్మిదం వ మనశ్ళిదం దుస్‌ 3444 ఛదం . దుళ్ళదం మనస్‌ శాంతి లంం మనశ్శాంతి దోస్‌ 406 భక్తి అల దోళ్ళక్తి మొదలైనవి. కఖప ఫలు పరమైతే సకారానికి విసర్గ బహుళం, ౧౦౫ మనస్‌ 900 కమలం ఏంత మనఃకమలం మనస్‌ ఖేదం 9లలం మనఃభేదం వయస్‌ ... పానం లం4 పయఃపానం శఠపస్‌ ఫలం ఏ4ంల తపఃఫలం

ఇత్యాదుల్లో ఏసర్గనిత్యం - బహుళ్యగ్రహణచేత అనవ్యయసకారానికి పాళా దులు పరమైతే విసర్లరాదు. అది శబ్దంచేత పాశ - కల్ప - క - కామ్య(పత్య యాలు (గాహ్యాలు* పయస్‌ 4 పాశం అ4జం పయస్పాశం యస్‌ కల్పం ఆ496 యశస్కల్పం సుయశస్‌ ...* క అలం సుయశస్కుడు యశస్‌ కామ్య అలం యశస్కామ్య ఇత్యాదులు. అనవ్యయ సకారానికి అనడంచేత పాళస్‌ కల్పం అ464 (పాఠతఃకల్పం ఇత్యాచుల్లో విసర్గ రక్షింపబడోంది. క్షరారం పరమైతే విసర్లకు లోషం వై కల్పికం. ౧౦౬ మనఃక్షోభం - మనక్ష్లోభం - తపఃవైంతి - తపవ్రాంలతి. ఇత్యాదులూహ్యాలు* శారఠరాదులు పరమైతే అనవ్యయసకారానికి సద్యసృకా రానికి విసర్ల్షరాదు. ౧౦౭ కార - కామ-కాంత - కుంధ -కర్ణై - కుశ - ప్మాతాదులు కారాదులుః అయస్‌ కారుడు అజం ఆఅయస్కారుడు సద్యస్‌ కం అం49 సద్యస్కం శ్రేయస్‌ కాముడు 4 శ్రేయస్కాముడు అయస్‌ శాంతం అజం అయస్కాంతం పయస్‌ 4 కుంభం శ446 పయస్కుంభం అయస్‌ ప్యాళం కంల ఆయస్పా్యతం పయస్‌ కుశలు ఏతం పయన్యుశలు అయస్‌ = కర్ణి అంతం అయన్కర్డి ఇత్యాదులు. అనవ్యయ మనడంచేత స్వస్‌ న కాముడు ఉంం8 ఫ్వఃకాముకు ఇత్యాదుల్లో విసర్ల వస్తుంది+

గూ! వ్యావహారకి ఖ"వా వ్యాకి రణం భానాదల సకారానికి కరాదులు పరమైతే విసన్షరాదు. ౧౦౮ మూ ఖాస్‌ ఎలంల కరుడు ఉ406 భాస్కదడు అహస్‌ .. కరుడు 3444 అహస్కరుడు శ సద్యస్‌ 4 రాలం ఎవం సద్యస్కాలం అయస్‌ 4 నాంథం జంత అయస్వాంఢథంఎ కౌతస్‌ ౨ రుతుడు ఎం... కౌతస్వూతుడు తమస్‌ కాండం అజం తమస్కాండం మేదస్‌ పిండం అజం మేదస్పిండం రిస ౨ పతి ఎ... డివన్పతి శునస్‌ ౨. రర్దం ౨౧... పనస్యర్థం రస్‌ జలం వారం ఉంజం తరస్మ్కారం నషుస్‌ ఉ౭96 శారం న. నమస్కారం పరస్‌ ఇ44ం శారం . పురస్వారం ఇత్యాదులు. తిరస్‌ = నమస్‌ శస్దాల సకారానకి విసర్గ వ్రైకఠల్పికమంటారు కాని అవి వ్యవహారంలో అధప్రసిద్ధం. సమాసప్రధమాలై న అధస్‌ -శిరనస్‌ శబాల సకారానెక్‌ వ. జాన విసర్గరాడు. ౧౦౯ శై అధస్పదం - శిరస్పదం - మొదలైనఎ- ష్‌ ౬ తా ఆటీ ల్‌ ల్‌ యధమళస్ట్వదమోగంచేత పరమశిరకుదం ఇత్యాదుళ్లో విసర్లవస్తుంది. జ లా ంద్‌ాటు బి 4 ఎదోలా కఖప ఫలు పరమైతే ముహుర్‌భిన్న ఇసుసంత శట్టోప నా సర్గల సకారానికి షకారం వస్తుంది, ౧౧౦ కై తావి ఇసునంతశస్రోవసర్గల సకారానెకి అనగా ఇస్‌ - ఉస్‌ = అంతంళోగల శస్తాలసకారానికి = ఉఫసర్గల తుది సకారానికి _.అని అర్ధం న! హిస్‌ ఇం కారం శిలల బహిమ్మారం సర్చిస్‌ అంంన్‌ కుండిక ఇంజ సర్చిష్యూండిక సర్చిస్‌ అలం కం అజ... (సర్చిష్కూం సర్చిస్‌ ఉం కామ్య లంట సర్చిష్యామ్య

నిస్‌ ఇం కారణం ॥ నిష్యారణం దుస్‌ అలం కరం అం49 దుష్పూరం పారస్‌ కరం అలం పారదుషూరం ధనస్‌ ౨. కోటి ౨... ధనుషోటి ధనస్‌ ఖండం ధనుష్టండం స్చిస్‌ వశం2ి కల్పం ఎవ సర్చిష్యాల్బం నర్చిస్‌ ౨ పాశం 9484 సర్చిష్పాళం చకుస్‌ ఆ... పథం ఉం... చతుష్పథం చతుస్‌ అత6 పంచాశక్‌ చశుష్పంచాశక్‌ ఢనుస్‌ త4ఏం ఫలకం ఏ664 ధనుష్ఫలకం ఇత్యాదులు. ముహుర్భిన్నశబ్ద్యప్రయూగంచేత ముహుస్‌ సకారానికి షకారంఠాదు ముహుస్‌ .... కాముడు 6629 ముహుఃకాముడు, అనవ్యయాలై సమాసంలో అనాద్యపయచాలై న ఇసుసంత పదాల సకారానికి విసర్ల నిత్యం. ౧౧౧ పరమసర్పిస్‌ ..... కండిక ఎం... పరమసర్నిరుండిక పరమథనుస్‌ .... ఖండం న పరమధనుఃఖండం ఇత్యాదులు. పూర్వోక్తవిధిలోని సర్దిష్కుండికాది షకార (ప్రభూగాల (పభావంచేత నమానంలో సైతం పరమసర్పిషుుండిక ఇత్యాది షత్వరూపాలు సంస్కృత వ్యాకరణానభిప్టులైన శిష్టజనులవ్యవహారంలో సకృత్తుగా కనిపిస్తున్నాయి పౌశాదులు పరమైతే దోస్‌ సకారానికి షకారం వస్తుంది, ౧౧౨ పాశ - కల్చ-క - కామ్యప్రత్యయాలు పాశాదుల్లు, దోస్‌ 446 పాశం ఇంంం దోమ్చాశం దోస్‌ అంంం కల్పం ఎంల4 దోష్యాల్పం మొదలైనవి ఊహ్యాలు. ట షలు పరమైతే సకారానికి షకారం వస్తుంది. ౧౧౩ అయస్‌ ... టంకం త6ల6 అయష్టంకం మనస్‌ .,.... షట్పదం.. ౨... మనష్టట్పదం

చతుగ్‌ ౨౨ షష్టి ఎ... చతుష్పప్పి ఇత్యాదులు(గాహ్యాలు.

బహిళ్ళబ్ద సకారానికి లోపం మీది స్థా సకారానికి షకారం థాకుఠా కనిపిస్తున్నది. ౧౧౪

రజోర్దంలో బహిష్ట అత్వానికి ఉత్వం హఠలకుయటలు నిత్యవిభాషలుగా కనిపిస్తున్నవి. ౧౧౫

అత్వానికి ఉత్వం నిత్యం - హకారానికి యకారం విభాష - ఠకారానికి టకారంవిభాష అనిఅర్హం. బహిస్టు - బహిష్టు - బయిస్టు - బయిష్టు - పాక్షికంగా పక్ష్యమాణ విధిచేత అయికి వృకతమం.బైషఘ్టు - బైష్టు,

అత్వ హల్లులు పరమైతే ఆసంతపదాల సకారానికి లోపం పూర్వనుందలి అత్వానికి ఓత్వం బహుళం. ౧౧౬

దాసస్‌ అహం . దాసోహం

మనస్‌ అభిలాష జం మనోభిలాష

మనస్‌ గతి అజం మనోగతి

అయస్‌ .... మయం అల4 అమోమయం

మనస్‌ ... జవం అలల మనోజవం

సర్వతస్‌ .... ముఖం వలం సర్వతోముఖం

యశ॥స్‌ ధనుడు 4694 యశోధనుడు

మనస్‌ 4 దయితుడు అం44 మనోదయిళుడు

తపనీ. .... ధనుడు అల తపోధనుడు

మనస్‌ .... న్మేశం అం మనోనేత్రం

శపస్‌ ,.4. బలం ఉల తపోబలం

శిరస్‌ లంం భారం ఇజం శిరోభారం

తేజస్‌ మూర్తి ఇంంం తేజోమూర్తి

మనస్‌ -_.. య్య అలల మనోయా్యత

శేయస్‌' ౨... _కాజ్యం అలం శ్రేచూరాజ్యం

సంధి పరిచ్వేకం 6 స్‌ శ్రేయస్‌ లాఫం 9606 శేచూలాభం రపస్‌ హోమం ఎం తపోహోకముం ఇత్యాదులూహ్యాలు, ల నే శ్‌ బాహుళకంచజత వర్ష్యవధమద్వితీయవన్షాలు -శషసలు - పరమెతేయీ కార్యంరాదు. బహుళ్ళగహణంచేతనే బుధకబం పరమెళే ఉషస్‌ శబసకారానికి గక క. శ అన్యత్సార్యంగా శేఫ వస్తుంది. ఉషర్చుధుడు, ఇక్కడ సలోప ఓత్వాలుకావని గ్రహించాలి. - దుర్వాస శబ్దానికి త్వం వైకల్పికం _ సలోపంనిత్యం. జీ, జలం లోది ఆ శ దుర్వాసమహాముని దుర్వాసస్‌ ,.. మదజోముని ,.. క్త వుం ల దుర్వానోమహామున కాన్‌ ్‌. ద్‌ వ ఐహుళ(గహణంజత వంత - పరమెతే సకోపఓత్వాలు వైకల్పికం -వి- వలలు పరప్తెతే సలోపకత్వాలు రాద వేస్‌ కంచు శేజస్వంతుడు తన్‌ ఉంలం డంతుటకు ఉం సహో తేజోవంతుడ్రు జ్యే లక య ౧) యశస్వతి పలు చం ఎళల అచ అఖిలం ఆ 1 యశోవతి అచ్చుపరమైలే మనశృబసకారానికి ఒకచోట లోపం పూర్వపరస్వరాలకు హా ఇవ స్‌ణం కనిపిస్తున్న డి. మనస్‌ ఉరాసం లం మనోల్లాసం ఖ్‌ వ్‌ లం ౯ ఆజ లులు పరమెతే సకారానికి ₹ఫ బహుళం. ౧౧౭ వ చా న బహుళ్యగహణంచేత వర్గ ్యప్రథకు ద్వితీయవర్షాలు - శషసలు = పరమైతే గ కేఫరామ. బహిస్‌ లం అంగం . బహిరంగం ఆశీస్‌ న. అనంతరం .... అశీరనంతరఎ దుస్‌ అంం* ఆంతం ఉం4 దురంతం డోస్‌ లల ఆంతరం లం దోరంఠరం లే ఉద్వెస్‌ .... అరావం లం ఉచ్చైకారాము వచి బహీస్‌ గమనం 444 బహిర్లమనం

వహారక ఫెపా వ్యాకరణం 66 చ్యావహా కా న్‌ న ఏ4 ని ఉద్పైస్‌ 9066 ధ్వని ఉచ్వైక్త వ్ర్‌స్‌ రోస్‌ 424 బలం 6064 దోర్చలం ధనుస్‌ అఐ9 బాణాలు ఉం92 ధసుర్భాణాలు చతుస్‌ 6462 ముఖుడు ఆం+9 చతుర్ముఖుడు అశీస్‌ 668 దొదం 244 ఆశీర్వాదం వ్‌ జ్యోతిస్‌ తథ తన్లి విడులు కం64 జ్యోతిర్విదులు ఆయస్‌ ఈ వేదం ంంం ఆయుర్వేదం మొదలైనవి. నే ౮ పడాంత సకారం అనక సకారం అనడంంత స్వస్‌ - అంకస్‌ = (పొతస్‌. పునస్‌ - ఆహస్‌ = శవాల సరారానికి కేఫ వస్తుంది, న! స్వన్‌ 6004 ఆనందం అంంం స్వఠానందం అంఠస్‌ + అంగం ఉం ఆంఠరరంగం పాతస్‌ "ఈ అశనం అలం పాతరశసం పృనస్‌ == ఆగమనం ౬46 సపనకాగమనం ఆహనస్‌ + అహం ఇం02 ఆహరహఐ అహస్‌ ఇం6ళ గణం అం 4 అహర్షణం స్వస్‌ తంల గంగ అం౭4 స్వర్గంగ అంఛస్‌ = భాగం ఎం అంతర్భాగం ప్రాఠళస్‌ == యానం ఎంజి పాతశ్యానం పనస్‌ = దవనం కంల పనక్యానం మొదలెనవ. న బహుళ(గ్రహణంచేత పతి ప్యక్ర శడ్దాలు పరమైత అహశ్శబ్ద సనారానికి శ" ద్‌ మి ప పాక్షికంగావస్తుంది. ఆహర్చత8ి అఆహస్‌ పతి ఎం లం జాలు ఆహశపతి ఉం టీ, ఇ అహస్‌. పతుడు ల). కహర్చు్యతుడు ఓ ఏ. అహ:ప్వుతుడు నం వ్‌ ల అ ల న్‌ యూ చిం య పహుసం. ౧౧౮ స్వస్‌ అలల రాజ్యం న స్వారాజ్యం అశీస్‌ ఉల రవం ఉంట ఆశీరవం

నస్‌. ౨౪ రం ఉంం6 న్‌రలం చక్తుస్‌ 6699 రాగం ఎజలఐ చమారాగం కమస్‌ న రావా ఉ66ఐ ధనారావం ఇత్యాదులు గుర్తించాలి. య వాహుళకంచేత చ . అ చా అధ ఇళ ళ్‌ జప ఇ వాహుళరంచత ఆంరణ -అ్గగం - అంత్యరోగం = ప్కనస్‌ - రత - జైన బం = ఇత్చాదుల్లో సవారానికి లోపంరాదు - అంతారోగం - పునారతి ఇత్యా చుటు వ్యవహారంలో అంప్రసద్రారరాక అన్యార్థద్యోతకాలుకూడా. అయినందువల్ల అపంగాహ్యాలు. ఆహశ్యప్తసకారానికి దూపాదులు పరమైతే బహుళ గ్రహణంచేత ఖాబ్యో ఇచ వ రోపంరాదు. అత్ప్వం హల్లులు పకదైతే ఇత్యాదిపూర్వొ క్రవిధిచేత సలోపం అత్వా నకి బతంంచనుంది. టాప = కాత - రథంతరాలు రూపొదులు, ఖు వాని ఆ ఆఅహస్‌ ఉం టూపం ఉల॥ అహోరూపం అహస్‌ రాతలు ఇజం అహోరాత్రాలు ఆహస్‌ 4 రధంతరాలు ౨ అహోరథధంతరాలు నర్‌ - ఆంధర్‌ = జనర్‌ - ప్రాతక్‌ - ఈనాలిగింటిని రేఫొంతాలుగాను అహాష్ట్తూన్ని నవారాంతంగామ సంస్కృత ద్యాకరణకర్తలు పేర్కొన్నా యిక్కడ వభదూసాలభ్యాపేవ్షతో సవారాంతాలుగా ప3ంపవర్డాయి. క / లటైంల్య బి క టట చ జ అచ్చులు అంతప్తలు పరమెన పర్షక్రధమ ద్వితియపర్డాలు పర ఖి అనా ౮0 న! న ఇళ ౯ గ అష లలి మెకే పుంళబానెకి కశారం ఆగమంగా వస్తుంది ౧౧౯ అజా లా వాది విధానసామర్హంచత ఈసరారానికి విసక్లరాదు, దు అ షె ష్ష్‌ పెం అలం కోకిల అలం పుంస్కోర్‌ల పుం ఉలలం త్యం న పుంస్త్వం పెం అలం ప్‌కం ఇంజ పుంస్పెకం మొదలైనవి ఊహ్యాలు ల ల ఆగ, అ, ల్‌ లో వద్‌ త. టల ట్‌. లం అచ్చుకు ఛకారం పరమెతే చవారాగమం బటాళ ర. ౧౨౦ నా నే న్‌ ల్‌ బాహుళకంచేత (హస్వాచ్చుకు ఛరారం. పరమైతే చకౌరాగమంగ్‌త్యం. గ. ఆ అతా ట్‌ తనా దీర్దాచ్చుకు ఛరారం పరమషుతే చశారాగమం వై కల్పికం* షై శవ అల ఛాయ ఇజం6 శివచ్చాయ తరు న ఛాయ 6664 తరుచ్చాయ

ం త ఛాఖాఛాయ శాఖ ౯ ఏ కాభాచ్చాయ జె ల. లకీ న. ఛాయ న ) లం ఖాలం చక్రి $ లక్యచ్చాయ య స మొదలై నవ / న్‌ చక బింకం నంజు మర పతి పత కబాలు పరదైతే గిర్‌ ధూర్‌ల శెదకు విక ఆశ చనా. 44 వెకల్పికం ౧౨౫ మ వ జార ౧) చిపం గ్‌ అ8ం4 పం ఉళ8ి గ ). గీర్చతి న్‌ గీర్‌ ఇజ4తి పుడు అలల సిద ళుడు శ్ర గిచ్పతుడు జంకన ధూలకుత భక్‌ ఆ పా [( లా ఖు ॥ నా /) మాఃపవ్యుకుడు ష్‌ శి ఉశిలిని పం కన్‌. న. ట్‌ కష లౌ ౧ ధాడర్చుుకుడు పతి పత *ఇబాల పరమెతే గ్‌ కచకు షశారం విహటాష.౫౨౨౩ తు మ్‌ సబాలు ఆలా రా [భి అకా వేం ఈం తత ప మ. లే యుల గీర్‌ అలలు పతి వుం గిష్పత జతుల ని న గీర్‌ ఇం ప్నకుదు గీప్పుతుడు ఇ న న ప నాయనా నాలం వై అచ్చు పరమైతె దిప్‌ ఫబ్రానకి అత్నాంతచ్వం బటల. ౧౨౩ యొ అలి దివ్‌ శద్దానికి ట్రూస్వాచ్చుపరమైకే అత్వాంఠతత్వం నిత్యం - వీర్తాచ్చుపర నే మత వెకల్పికం- చాన నా. కో దిప్‌ ౨. అంగన ౨, చిప ౨. అంగన ౨ డెదాంగన దిబ్‌ ,... అధిపతి .,. చెప ౨4. అధిపతి ఆం. ఉదాధిపప డ్‌ ేిజాతయు టట (సర ం చటుకుడు వ్‌ ఎ ఊపుడు దివ ఈపవు [| వనే దె ఇతి ధలు 1 $ చంకుడు దివ?) ). దిదోథ ౧౯ న గ "సహ ఉవిళిది దివ్‌( ఉఊధ్సి “| దిపూథ వ్‌ ల అవి ఓకళ్ళబ్ధ ఓకారం పరమైతే బహుళగ్రహణంచేక అత్వాంతత్వం నిత్యం. చ నీ దిప్‌ = ఓకసులు * దివ ౨ ఓకసులు డివెాకసురు

బా వ బా ౮ ప్‌ వ. ఆఅజ్రలులు పరమెతె దివి శబానికి ద్వుద్నుల అదం యుగ చూ చు వెల పహుశిం ౧౨౪ చ్యు అంజ ఉచ్యానం 44 ద్యూచ్యానం శ కే గ పస్ట్‌ అవలం ఉచ్యానం ద్యవుచ్యానం చిప్‌ అలలం ఉచ్యానం దిపుద్యానం చివ గ ఉద్చానల 4. దిచోద్యానం ఇత్యామలూహ్యాలు, ట్‌ క వ్‌ రాం హ్‌ =, చా ఎహుళ్యగహణంబత. సమాసంలో హన్టు పరమైతే దివ్‌ళానికి పర్యా రు జ్‌ యంగా ద్యుద్యోల అచేశం నిత్యం, అనగా హల్లుపరమైనప్పుడు సమాసంలో దిప్‌ రూపం ఉండదని తాత్పర్యం. అచ్చుపరమైతే. దిస్‌ భద్దానికి ద్యుద్యోల అదేశం వెకల్నికం, టో వ్‌ ద్వులోకం డిప్‌ 66, లోకం అలన బి “ర ద్యోలోకం జ ఇట చక్‌ మణి లు? మ్రుమజి $ వ్యామణి జం యం అచ లు టు చిప్‌ న. చరులు చిళ64 ) ల య. (1 చ్యాచదుళలు భరణ క మొవలైనవి(గ్రాహ్యాలు. ల జల్‌ వాన్ని ల ఇ, ల్‌ జృచ్చాదులకు ధయ పరమెతి బిందుపు ఆగమంగా వానా. ఉగ ఒన్న తా జ పసుంది ౧౨౫ అా2ి స్తన లం థఫయం ఎ 446 న్రనంధయం 1 జన. జ్‌ కుల ధురలకు ధర పళమెతే విందు ఆగమంగా న్వు పసుంది. ౧౨౬ తాను కుల త664 ధరుడు న. కులంధరుడు ధుర అ464 ధరుడు అలతి ధురంధరుతు

థర పరమైతే ధూర్‌కు ధురాదేశం వైకల్పికంం ౧౨౭ ం. తట ?) ధురంధరుడు ఖా ౮ ద్‌ జ శః సం శివాదములకు కర పరమెళ వించ్వాగమం వై కల్చికం-. ౧౨౮ మా న్‌ కడుకు ). శిదంకరుడు న | శ అవపళి వ ఆ ఇథిళలి ఓ ఉలిజ లి జి. | శిర రుడు టట ) పభంరరుడు జభ న. కరుడు శతిటట 4 శుపకలుటు లీ టెగాలి అం జలం జజ జ పక ఎం... కరుడు ౧ వశంకరుడు | పశరరిరు నాశ న కరుడు 6648 1 నాళకదడు టి ౧) ళయంకరుడు ప్రళయ వ. వులు శ686 1 పళయకడడు ఇత్యాడులుః అమహదర్తంలో కర పరమైతే ివంకరం - శిపరరం - పభంకరం - వ! కవకరం _ ఇత్యాది ద్వైరూప్యాన్ని గ్రహించాలి, టబ శ్వా అన్‌ - ల టల సంస్కృతపదం పరమ్రైల ఆపక్యం దిందులోపం చ్‌ వై కల్పికం. ౧౩2౯ / ఆవశ్వతరణజీయం ఆఅవక్యం తరనీయం ఎళ3 ? ల బైరన్‌ 4 అపళ్యందిరంయం వళ కరవ ) అపశ్యకర్తవ్యం అవిశ *,ం6 ౧౦ ఈలిలిి పా వాలి తల ఫ్‌ అపళ్యంకర్తష్యం అపశ్యగాహ్యుం అవశ్యం ౨ గ్రాహ్యం ఇజం | ల వ్‌ 1 అవశ్యం[గ్రాహ్యం ం ) అవళ్య(గ్రహణీయం అవశ్యం గహజీయం 4 గ్జీ ఆ వథ్యం 44 రహజ *. ( అపళ్యంగ్రహణీయం ఇత్యాదులూహ్యాలు ఇగ నే జ సంస్కృత పదమనడంజత అపశ్యంచెయ్యాలి - అవశ్యంకావాలి - ఇత్యా దుల్లో విందులోపం రాదు.

సంధి పరిచ్చేవం 71 ల న క్షకారం పరమైతే తకారానికి లోపం వైకల్పికం. ౧౩౧ సనా. య్‌ తత్‌క్షణం రక్‌ . షణం అలంఇ శు తక్షణం గా తీ క ల వయం ఎ) ప్రపసనా (] క్షుఖితత్వం ఉక్‌ ల ౩) ఉక్‌శ్షేపణం

• చలా “ ( ఉగ్నేపణం ఇ ల ?. మక్‌శ్షమం చుం అలం॥ ఇమం ఇలంం ల ఇ ) మషమం ఇత్యాదమలూహ్యాలు, తక్షబం ముస్తోలిన్‌ నిట్టనిటాదగాలేచి-మా-60- జ్‌ న, అకారం మీది విసకకు ఆతుయు క హారం [1 చ న! బకలికం. ౧౩౧ సాం రామీ,...రామహ మంటి, త లై ళు పె అకారమని సొమాన్యంగా చిెప్పడంచేత దీర్ణంమీచి విసర్గమమైతం అత్వ యుక్త హరం. వైెకల్పికకమున (గ్రహించాలి - ఈవిథంగానే హస్పదీక్టాలను కా టు ఊట మున్ముండదుకూడా (హించాలి. రాహూః...రామాడా మొదలైనవి. జ మ ఇ హ్‌, ఇర౮ార జాకాలమీది వికకకు ఇత్వయు కహకారం ౮ 1 అ2 వెకవ్పివం. ౧౩౨ హరిః... హరిహి ఇత్యాదులు, జో, ఊనకార బుకార కౌకారాలమీది విసకకు ఉత్వయుక్త క హారం వెకల్పీకం ౧౩౩ వ. గురుః,..ంగురుహు నధూః....చధూహు

న! వ్యావహారిక ళా పెం వ్యాకరణం మాఠత్తూగంం...మౌత్తూహు గౌంంంగౌహు ఇడి అఆకృతిగణం. ఏ ఓల మీడి విసరకు పత్వాత్వయు క హకారం "శ యు మ అ= వకల్నికంం ౧౩౪ య్‌ (ట్‌. ఎత్వ - ఒత్వ - ఎత్వొత్వ అని విభాగం - వకారుంమీది విసర్ణ్షకము ఎత్వ యుక్తహకారం-ఓశారంమీది విసర్లకు ఒత్వయుక్తహనారం వెకల్నికంగా వస్పం దని తాత్పర్యం. హరేః....హలేహె గేంంంగోహొ ఇత్యాలు గుర్తించాలి. ః జన మి న ఇ కఖప ఫలు పరమైతే విసక్షకు హకారం వై కల్ప్చికం,. ౧౩౫ వా 1 న మనఃకమలం - షనహ్‌కమలం = మనఃవేదం = మసహ్‌ఖేవం = దుఃఖం దుహ్‌ఖం = దుబ్జం - పయఃపానం - పయహొపొనం - తపఃపలం = ఠరపడూ ఫలం - మొదలై నవం ఈవిధిపంచకంచేత (పోక్తాళైన హకారరూపాలు వ్యవహారదకలో = అనగా ఉచ్చారణలో కరిపిన్నవేకాని పయూగదశలో యుగ్యాలు. మహాపాణద్వయంతో దుఖ్జకబం ప్రచూగంరో. కనిపిస్తున్నది. అకుకృతిలో ఉత్వాంత హకారరూప మొక్కటే ఉచ్చారణలో స్పష్టంగా పరరూపసంధితో మైతం శవణగోచరమవుకు న్నది. గురుహు 1. అని అంలం గురుహని వధాహు .... ఆని అలం వకూహనె ఇత్యాదులు లోకవ్యవహోరానుగుణంగా గుర్తించాలి, ఇతరాలు సంధి విశేజాలు శష్టమహజనవ్యవహారంలోంచి పకిిగాహ్వాలు, ౧౩౬ సంధిపరిచ్చేడం

ఇల్‌ వ్యావహారికభాషా వ్యాకరణం శబపరి చ్చే ద్‌ం న! డు-ము-వు-లు-ప్రథమ. ౧ నువర్తంద్వితీయ. ౨ న!

చేత-తోడ-తృతీయ. ౩

కొరకు-కయి-కోసరం-చకుర్ధి, ౪

వలన-కన్న-కంటె-పట్టి-పంచమి. ౫

శి కు-యొక్క-లోపల-షప్టి,. ౬ (౨

అందు-న-స ప్తమి. ౭

చేత తోడ లోపల పర్షకాల (ప్రథమాక్షరాలు వైకల్పికంగా బుద్దుడిచే = బుద్దుడితో - వనముల్లో

కోసరం బిందరహితరవర్లానికి లోపం వైకల్పికం, ౯ ఉవరికోసరం . ఎవరికోసం _ దానికోసరం - దానికోసం.

వలన లాత్వాసికి లోపం వైకల్పికం ౧౦

• అత్వం - లాత్వం. పలన లకారంలోఉన్న అకారానికి లోపం

వైకల్సికమనితాత్పర్యం. వల్నజావలన పలన సంయు క్షనకారానికి అకారం వై కల్పికం. ౧౧ వలన--వల్న వల్ల

కే0

బాత వ్యాపవారకి ఖ "వా వ్యాః౦ణం డుముపు న లేకవచనాలు, ౧౩ ఏకత్వసంఖ్యనుబోధించే (ప్రత్యయాలు ఏకవచనాలు. గౌతముడు - వనము -_ దేనుపు - నట్టనకాన. లు వర్షం బహువచనం. ౧౩ బహుత్వసంఖ్యను బోధించే (ప్రత్యయం బహువచనం, గౌతములు - నాగార్జునులు - వనములు = ధేగుపులు తక్కినవి ఉభయాలు. ౧౪ మిగిలిన (ప్రత్యయాలు ఏకత్వబహుత్వాలరు రెండింటికీ బోధకాలనిఅర్థం. వనమును = వనాలను - వనముచేత - వనంచేత - వనములచేత - వనాల జేశ - వనముతో - వనంతో - వనములతో - వనాలతో - వనమువలన = వనం వలన = వనములవలన = వనాలవలన _- వనముకంటె - వనంకంటె - వనముల కంటె - వనాలకంటె - వనముపట్టి - వనంపట్టి - వనముకు = వనంకు - పనా నికి - వనములకు = వనాలకు - వనముయొక్క = వనంయొక్క - వనముల యొక్క - వనాలయొక్క - వనములో - పనంలో - వనములలో - వనాలలో - పనముల్లో = వనాల్లో - వనమునందు - వనంనందు - వనమందు, ఇత్యాదు లూహ్యాలు. ఏయి ఓయి ఓలు ఆమంతణంలో వస్తాయి. ౧౫ సీచ స్త్రీ పురుషామంత్రణాల్లో ఓసి ఓరులు విభాషగా వసాయి. ౧౬ అతి ఓరి వెధవ! ఓస దంగముండ! ఏయి ఇత్వానికి లోపం నిత్యం. ౧౭ ఏయ్‌ కృష్ణా యిటుకా |! ఓయి ఇత్వానికి లోపం బహుళం. ౧౮ నీకెందుకు నువ్వుఇటురావోయ్‌ ! నీకెందుకురోయ్‌ అగొడవ, లేవోయ్‌నే! బహుళగహణంచేత అర అల్ల ర లకనుప్రయుక్తమైన ఓయిలోని ఇత్వానికి లోపం నిత్యం = మీద ఉదాహరణంమీద సృష్టపడుతుంది.

పరి ఓసులకు హల్లు పరమైతే ఇత్వలోపం వైకల్పికం, ౧౯ ళా వ. వూ. ఓరి సీతస్సాదియ్యా ! ఓర్నీ తస్పాదియ్యా! కసి నీదుంపతెగ-ఓస్నీదుంపతగ, ఓరి ఓసులు (యేమాద్యర్టాల్లోను ఉఊన్నాయి., ౨౦ ఓరి డొంగవెధవ - ఓసి భతవ - అదిశబ్దంచేత సామాన్యార్ధంకూడా(గ్రాహ్యం. ఒరేయ్‌ కృష్ణా యిటురా ! ఇటువంటిచోట్ల సీచ్యపేమాద్యర్థకాల్యప్రత్యకత యమీలేదు. ఏరి ఓసులకు వికల్పంగా ఏయి అన్నుపయు క్రమవుతుంది. ౨౧ ఏయి పరక ఓరి ఓసుల ఓత్వానికి (హస్వజఉత్వాలు పర్యాయంగా వసాయి, ౨౨ అవ ఒరేయ్‌ = ఉరేయ్‌ _ ఒసేయ్‌ - ఉసేయ్‌. ఏయి పరక ఓరి ఓసుల ఓత్వానికి అత్వంకూడా కనిపిస్తున్నది. ౨౩ ఒరేయ్‌ = అశేయ్‌ - ఒసేయ్‌ - అసేయ! అశ్చ ర్యాద్యర్థస్ఫోరకాలాతున్న పుకు ఈఅత్వానికి దీర్హంకూడా కనిపిస్తున్నది. అరినీతస్పాదియ్యా = అసినిఅఘా బిత్యంకాలిపోను = అరినీఅమ్మకడువు బంగారంగాను - అసినీతల్లికడుపుచల్ల గుంకా = ఇత్యాదులు, ఆఅనుప్రయుక్షాలె న ఏయి ఓయిలు ఆద్యక్షరశషాలు యాలి య వికల్పంగా అవుతాయి. ౨౪ ఒరే! ఉరే! అరే! ఒసే! ఉసే! అసే! ఎందుకరో! ఎందుక(రోయ్‌ 1 ఎందుకల్లో ! ఎందుకల్లోయ్‌ 1 అన్నుపయుకాలె లు పశేషాలెన ఏ ఓలకు (స్వం వై కల్పికంం౨౫ అాలె ప్ప అణాతన యమ్‌ యానా. ఒరే- ఒరె -ఉరే- ఉరె = అరే - అరె. ఒసే - ఒసె- ఉసే- ఉసె- అసే - అసె - ఎందుకరో - ఎందుక్కర్రా = ఎందుకల్లో - ఎండుకల్లొ మొదలై నవి. దా ర బరి పాం రొ అ ఎట, నిక్లిష్టస్రీప్రశ్నార్హకంలో సంబోధ్యవాచకేతరానికి అనుప్రయు ర మైన ఏయ్‌ యకారానికి వకారం వికల్చం. ౨౬ ఏమేయ్‌ - ఏమేప్‌ - -ఎక్కడేయ్‌ = ఎక్కడేవ్‌ = పూర్వస్యూతంచేత య లోపంవస్టే ఏమే ! ఎక్కడే!

కొన్నిచోట్ల (ప్రేమాద్యర్థసూచకమై సిర్జిష్టపుడుష ప్రబ్నార్థకంలోను సంబోధ్యవాచకేతరానికి అన్ముపయు క్షమైన యకారానికి వకారం వస్తుంది. ౨౭ ఏమిటీవ్‌ అన్నయ్యా ! ఏమిటేప్‌ తాతా! వాదేశ అభావంలో య లోపం పర్యాయంగావస్తే ఏమిటీయ్‌ - ఏమిటే వంటిరూపాలు (గాహ్యాలు = మీరంతారండే తాతా ! - అవన్నీ తీసుకరండే. స్తీ సమూహజర్దిష్టాలుగా ఆ(ర-అల్లలు వ్యవహారంలో కనిపిస్తున్నాయి. ౨౮ తాక ఏమిట్యర = ఏమిటల్ల - తాండ్యర - తెండల్లం నీచ్యపేమాద్యక్షకమై ఏకబహుత్వాల్లో రవర్లం అనుప్రయు క్ష (నక ప నన వా ణకు మప్తుళుంది, ౨౯ ఏమిటెర ! తర! ఆండిర ! కొట్టండిర 1 అర అల్ల రల తుద్మిహస్వానికి దీర్షం వెకల్పికం. ౩౦ నో చు ద ఈ ఏమిటథ్రా ! వమిటల్లా ! ఏమిటిరా |! అర అల్ల రలకు మధ్యమో త్తమోభయ్య[క్రియలకు ఓయి ఏయిలు బహుళంగా ఆనుప్రయుక్షాలవుతాయి. ఇం ఎందుక(రోయ్‌ - ఎందుకల్లోయ్‌ - ఏమిటిరోయ్‌ ! చెప్పం[డ్రోయ్‌! = ఎందు కరా | ఎందుకల్లా = ఏమిటిరా ! చెప్పంథ్రా - చెప్పుతామోయ్‌ - చెప్పుదామోయ్‌ - బహుళ(గ్రహణంచేత అర అల్ల రలకు ఏయి అనుప్రయుక్తం కాదు = ఓయి మ్యాతం అను(ప్రయుక్త మవుతుంది. ఓయి ఏయిలు పరమైతే మధ్యమోతమోభయ మువరకమకళొ అటి ళం శకానికి పకారం పూర్వజత్వాని కత్వం బహుళం. ౩౨ కొట్టుమోయ్‌ - కొట్టవోయ్‌ = కొట్టవే - కొడడామోయ్‌ = కొడదావోయ్‌ - ఇటువంటిచోట్ట ఉత్తమోభయ వకారం అనునాసిక ఉచ్చారణయుక్తమైన వకారంగా కనిపిస్తున్నది. బహుళ(గ్రహణంచేత ఏయి పరమైతే మధ్యమపురుషమువర్త మకౌ టో శ్‌ ణి రానికి వకొరం సత్యం - కొట్టవే = తిట్టవే అ నెట్టవే = అడగవే - మొదలైనవి,

స్త్రీసమవాచకశాలమీద నీచపేమాద్యర్లకమె ఏకవచనంలో (ప క పక శాన శబం కనిపిస్తున్నది, ౩3౩ హా. తై ఆ వధవకాన - చొంగకాన - వెధవపీనుక్కాన = ఆవెధవశొనళో నీకేంటిరా 1 మహద్వాచకాలకు నీచ్యపేమాద్యర్థకమై క ప్రత్యయం వసుంది ౩౪ న! స్పష్టం. నీచ పేమాచ్యర్షకళాప్రత్యయం పరమైతే తరచుగా ఇత్వం పూర్వాగమం అవుతుంది, ౩౫ ఈ శాప్రత్యయ కకారానికి గశారం నిత్యం = గోపొరిగాడు = బాలిగాడు = చిస్నిగాడు = ఎల్లిగాడు = పుల్లిగాడు = మల్లిగాడు - రామగాడు. - కోటిగాడు = వెంకిగాడు = పిచ్చిగాడు - చిట్టిగాడు - మొదలైనవి. (పథమేశరవిభక్తుళో గోపాలి గాడిని - గోపారిగాణ్ని + గోపాలిగానిని = గోపాలగొడితో = గోపాలగానితో = మొరరైనవి, నీచ్యపేమాద్యర్థకకాప్రత్యయంమీది చుపర్హకానికి సంబోధనలో లోపం వైకల్పికం, ౩౬ గోపాలిగా ! - గోపొలిగాడా 1 = గోపారిగాడూ ! = గోపారిగాడు ! = చిట్టిగా 1= చిట్టీగాడా 1 జు చిట్టిగాడూ 1 అ చిట్టిగాడు! ఆ మొదలైనవి స్త్రీ తిర్యర్టడఖిన్నాలు వాటి విశేషణాలు మహత్తులు. ౩౭ 8ర్యర్కుు లంటే పపపవ్ష్యాదులు * జడా లంటీ అచేతనాలు. స్త్రీవాచకాలు వాటి విశేషణాలు మహతులు, 2౮ మహతీవాచకా లనబడతాయని తాత్పర్యం. మహద్చిన్నా లమహత్తులు, ౩౯ అతి స్త్రీ తర్యగ్లడా లమహత్తు లనబడతొయి, [21 వత్‌ మహన్మహతీఖిన్నాలు తిర్యగ్దడణాలు 'కేవలామహత్తులు, ౪౦ మహద్వాచక మహతీవాచకాలకు ఖీన్నాలైన తిర్యగ్యాచకాలు = జడవాచ కౌలు = శేపలం అమహత్తులని తాత్పర్యం.

న జ / షగా పు మహద్వాచకాలై క్లీబాల్లైన మి(త్రాదులు విభాషగా పుంలింగ తుల్యా లవుతాయి. ౪౧ మ్యితశరణపా్యతాదులు మ్యితాదులు. డు ప్రత్యయం చేరడానికి యోగ్యమైనది డుమంతం, ౪౨ డు అనే ప్రథమైకవచన్యప్రత్యయం చేరడానికి అర్హ తకలశబ్దాన్ని డుమంతం ఆంటారని తాశ్చర్యం. పుంలింగమె మహదాాచకమెన నామం తుది ఆత్వానికి మూ య ధా ఉఊత్వం బహుళం, ౪౩ నామంఅంటే (ప్రాతిపదిక బుద్ధ - నాగార్జున - రామ-కృష్ణ = ఇటువంటిది (ప్రాతిపదికలు - వీటి తుది అత్వానికి ఉత్వంవస్తే - బుద్దు - నాగార్జును = రాము = కృష్ణు - ఇలాగే తక్కినవి ఉహ్యాలు - పుంలింగమైన మహద్వాచకానికి డువర్లకం వస్తుంది. ౪౪ య వ! అతు బుద్ధుడు = నాగార్జునుడు - రాముడు - కృష్ణుడు - ఉత్వవిధాన బాహు ళకంచేత కొన్నిచోట్ల అత్వానికీి ఉత్వంఠాకుండానే డువర్ణకం వస్తుంది. సోమడు భీముడు = లింగడు - మొదలైనవి. లింగడు - రామలింగడు -_ అన్నప్పుడు అత్వానికి ఉత్వం యెప్పుడూ కనిపించడంలేదు - (టాహ్మణనారాయణశబ్దాల 2 కారానికి పక్ష్యమాణవిధిచేత లోపంవస్తే టాహ్మడు = నారాయడు = ఉత్వంవప్తే నోముడు - భీముడు - (బ్రాహ్మణుడు = నారాయణుడు. నారాయుడు అన్న ప్పుడు పాక్షికంగా అత్వానికి ఉత్వం బాహుళకంచేతనేనని (టగహించాలి = తక్కిన చోట్ల అత్వానికి ఉత్వంరాకపోవడం నీచార్ధద్యోతకంగా కనిపిస్తున్నది. బాహ్మడు అన్నప్పుడు నీచార్థద్యోతకమేమీ లోకంలో కనిపించడంలేదు. నారాయుడు అఫి ఉత్వంవచ్చినప్పుడుమైతం ఈశభ్జానిక్‌ నిచార్థద్యోతకంగానే వ్యవహారం, మహత్సంజ్లఎ-చకాలకు కొన్నింటికి ఉత్వ డువర్షకాలు రావు, ౪౫ నారాయణ - సత్యనారాయణ - కృష్ణ - గోపాలకృష్ణ,

నారాయణాదులకు పూజ్యార్తంలో అన్న అనుప్రయు కం భఖ అద శాదు, ౪౬ నారాయణయ్య - జగన్నాధయ్య - పూజ్యార్థంలో అనడంచేత (భ్రాతృవాచ కంగా అన్న అనుపప్రయుక్తంకావచ్చును - మా నారాయణన్న వచ్చాడు. కొన్ని మహన్మహతీ సంజావాచకాలకు నిచాద్యర్షకమై ఖా (వక్ష న ఇత్వం చేరుతున్నది. ౪౭ నారాయణి - వెంకటి = రామి - సోమి, అదిశబ్దంచేత కొన్నిచోట్ల మైతి లోను అదరార్తంలోను ఇత్వం ఉన్నదని (గహించాలి. వు డువర్తకంమీద (పధమెకేతర్మపత్యయాలు చేరతాయి. ౪౮ వ! యు డువర్జ్ణకంమీద చేరితే బహుత్వంలో వర్ష్యమాణసూ్యతంచేత ఉత్వలోపం నిత్యం = రాముస్త - రాములు - బుద్ధువ్ల అ బుద్దులు = రాముడిని - వక్ష్యమాణ నూడ్రంచేత ణకారాదేశం ఇత్వతోపం. రాముణ్ని = రాముళ్ళను = రాములను - పాక్షికంగా లవర్ష అత్వలోపంమీద నివర్ణకం - రాముల్ని = రాముడికోసం = రామునికోసం - రాముకోసం - ఇలోగే మగథు - మగడులు - మగళ్లు = మగడీని - మగణ్ని - మగళ్ళను - మగల్ని - మగడికోసం - మగనికోసం - మొదలై నవి. వృద్ధాడుల డులోపపక్షంలో యధావిధిగా (వధమైశేతర (పత్యయాలు జేరశాయి. ద్వితీయాద్యేకవచసం పరమైతే డువక్షకఉత్వానికి ఇత్వం బహుళం, ౪౯ బుర్దుణ్ని - బుడుడితో - లుదుడుతో = బుద్దుడివల్ల = బుద్దుడువల్ల = న! ఇ వా ఉ లా ణి రాముడందు - రాముడియందు = మొదలైనవి. (ప్రధమైకేతరప్రత్యయం పరమైతే డువర్షకానికి లోపం విభాష. ౫౦ రాముడులు _ రాములు రాముడితో = రామునితో - నాముతో * వ్యవ స్థిత విభాషచేత దేవశబ్దానికి బహుత్వంలో డు లోపంరాదు = దేవుడు - దేవుళ్లు = బహుత్వంలో అనడంచేత దేవుడితో - దేవునితో = దేవుడికోసం = చేవునికోసం - ఇత్యాదులుం

జ లి డుమంతంమీది నువర్ష కం ఉత్వానికి ఇత్సం వస్తుంది. ౫౧ బుద్ధుని - రాముని - కృష్ణున్మి- మొదలైనవి - బుర్ధుణ్ని - రాముణ్ని అన్నప్పుడు నువర్షకఉత్వానికి ఇకారంమీది కృునువు ఇత్యాది సూ(తంచేత ఇక్వం వస్తుంది. ఇకారయీది కునుపవు (క్రియావిభక్తుల ఉత్వానికి ఇత్వం వసుంది. ౫౨ అడ హరిని = హరికి - శ్రీని - శ్రీకి - వారిని - వారికి - ఈధాతు నీశబాలమీదివాటి ఉత్వానికి ఇత్వం రాడు, ౫౩ ఛా ఈరు = ఈవు - ఈను - ఈము - నీకు - మీకు - నాటకాదుల్లో. తెలుగులో పరిచయం తక్కువకల ముస్టింపాాతలసంభాష ణళలోసీమీ మౌ శస్తాలమీది కువర్షక ఉత్వానికి ఇత్వంవస్తుంది. హరె! నీకి చెప్పాన్‌గదరా ! నీకిమాకి గడబిడ యెంద్కూభాయ్‌. మీకీ యేష్టీతెల్పున్‌ హయ్యా ! మొదలైనవి. ఇటువంటివి పూర్వోక్తసూ(తంచేత అయాజాతివర్షనల్లో (పయోగార్హాలు, కుపర కం పరమెతే ఉశార బుకారాలకు నవరాగమం వ! యూ వ! వసుంది. ౫౪ అం రామునకు-బుద్ధునరు - విష్ణునకు = సవితృనకు = విధాతృనరు మొదలై నవిః ఉకార బుకారాలకు అందు పక్షకం పరమైతే నశకారాగమం వసుంది, ౫౫ అత బుద్దునండు = రామునందు = విష్ణునందు = సవితృ్సనండు - విధాతృనండు మొదలై నవె, మువువరక్షాల కందు పరక్షకం పరమైతే సకారాగమంబహుళం.౫౬ వనమునందు - వనమందు = భేనుక్పునండు = ధేనువందు మొదలై నవి. మువర్హానికి అనుస్వారం పచ్చేట్లయితే బహుళ(గ్రహణంచేత నకారాగమం నిత్యం. వనంనందు = గృహంన౦దు - ధనంనందు = మొదలైనవి. ద్వితీయెకవచనం ఊఉ తమప్తురుషనువఠకం పరమెతే డువరక మూ అవ ణం కక ణ డకారానికి ణత్వం వైకల్పికం. 1౭

ణాదేకభావంలో ఇత్వఅత్వాలకు లోపం నిత్యం. ౫౮ రాముడిని -రాముణ్ని - రాముని - కృష్ణుడిని- కృష్ణుణ్ని _ కృషుని = వో వ పక. ణి నేను రాముడను - నేను రాముణ్ని = నేను కృష్ణుడను = నేను కృష్ణుణ్ని = వాణ్ని - వీణ్ళి - వక్ష్యమాణవిధిచేత ఇకారయ్యుక్ట నకారానికి ణకారం. వైక ల్పికం - వాజ్ణే - వీణ్ణి - రాముణ్ణి - ఇత్యాదులూహ్యాలు, అఫీసుకు బయల్‌ దేరినవాణ్ని కూడా ఈమాట తర్వాత ఆగిపోయాను = మౌా- 17 _ దిగినవాణ్తి ముఠర్యరు ముదుసలెన - పి- 94 ళా ను. బహుత్వంలో లుపర్ష కంమీదనే ద్వితీయాది విభ క్తులు చేకతాయి. ౫౯ ద్వితీియాదులు పరమెతే లువర్ష ఉత్వానికి అత్వం బహుళంగా వస్తుంది, ౬౦ అవత బుద్ధులను - రాములను - నాగౌర్జునులను _ డువర్షకంమీద బహు త్వంలో. బుద్ధుళ్ళను = రాముళ్ళను. - నాగార్జునుళ్ళను _ ఇత్యాదులు. రాము ధ్‌ * జ్‌ ౪ లుకు = ధేనువులుకు _ రాములగు - ధేనువులను - రాముళ్ళను - రాములుచేశ్ర = రాములచేత - రాముళ్ళచేత = రాముక్చేత - అదిరాముల్‌చేళతెప్పించరా ! మొదలై నవి. వులు వర్షాలమీది కు నుల ఉత్వానికి ఇత్వం బహుళం, ౬౧ (ఈ రాషులుకు = రాముటుకి = నేకుద్పులుకు = ధేనువులుకి - ధేనువకు = ధేకువుకి = అవృకి - గోవుకి - సంబోధనలో ఏకార్ధమైనపడం తుది ఉకారానికి ఆకారం బహుళంగా వస్తుంది. ౬౨ ఓరాముడ! ఓరాషుడు ! వృక్ష్తమ! వృక్షము! వృక్షం! సంబోధనంలో పదంకుది అకార ఇకార ఊకారాలకు దిర్హ్య 0 విభాషగా వపసుంది. ౬౩ అదె రాముడా ! రాముడ ! అన్నా! అన్న! హరీ! హరి! రాముడూ! రాముడు |! శే

య అలల అలీ 6 ళా టిజి కళ త్కమైన సంస్క్టృతనామం సంబుద్ధి డుపర్ష్మళ నికి లోపం విభాషగా వస్తుంది. ౬౪ ఓరామ! ఓరాము! పాక్షికంగా పూర్వసూతంచేత దీర్హం - రామా! రామూ! బహుళగహణంచేత కృష్ణభార్లవాదులకు డువర్షకలోపస్థితిలో ఉత్వానికి అత్యం నిత్యం = కృష్ణ! కృష్ణా! = ఇత్యాదులు కృష్ణూ! భార్గవూ 1 అని వ్యవ హారంళలేదు. గోవిందు! ముకుందు! గోవిందూ! ముకుందూ! మొదలైనవి మహాజనవ్యవహారంవల్ల తల్చుకోవాలి. ఉత్వాంతసంస్క్టృతనామంమీది సంబుదైి డువర్తకానికి ఉత్వా ళు న్‌ (హో దేశం విభాషగా వస్తుంది. ౬౫ ఓవిస్లు |! ఓశంభు ! ఓవిషూ ! ఓళంభూ! విమ్షుడా! శంభుడా ! మొదలైనవి- ఉత్నాంతసంస్కృతనామాలకు కొన్నిటికి సంబోధనలో ఓత్వాం తత్వం కనిపిస్తున్నది. ౬౬ వళో - శంభో - మొదలైనవి. కొన్నిటికనడంచేత యీకార్యం సార్వ(తికం కాదని సూచింపబడింది. మహాప్రభో అవిరథధాలుకావు - భా--వి-90-- నంబోధనంలో బహువచనానికి పరంగా ఆర అగమం వసుంది, ౬౭ అతన రాములార[! రాముళ్లార ! కృష్ణులార ! కృష్ణుళ్లార! పూర్వనూ్యత్రంచేత దీర్హంపొక్షీకంగావస్తుంది. రాముళారా ! కృష్ణులారా ! రాముళ్లారా ! కృష్ణుళ్లారా | మొదలైనవి. ఆర (ప్రయోగంలో బహువచన లకారానికి ద్విత్వం బహుళంగా వసుంది. ౬౮ అధి రాముల్లార ! రాములార ! పిల్లల్లార ! పిల్లలార ! అక్యల్లార ! అక్కలార! చెట్టుల్లార ! చెట్టులార ! వృక్షముల్లార ! వృక్షములార ! వృశ్షాల్లార ! పాక్షికంగా పూర్వసూ(తంచేతదీర్ణం - రాముల్లారా ! మొదలైనవి, బాహుళకంచేత మువర్షలోప పూర్వస్వరదీర్హ ౦మీది లకారానికి ఆక పరమైతే చ్విత్వంనిత్యం - వృక్షాల్లానా!

శబ్ద పరి చ్చేం మొదలైనవి - రాముళ్లారా 1 అనేది యేతత్సూ(కొనికి అక్ష్యుమైనదికాదు. రాము ఢులు = రాముప్ల - దూపంపై ఆర చేరగా సిద్ధించింది. మధ్యమపుకుషయోగంలో ఆరాగమం విభాషగా ఆపుతుంది.౬౯ బాలకులారావనండి ! బాలకులువినండి. బాలకుల్లారా |! వినండి, కాంత లారా! వచ్చారా ?+= కాంతల్లారా $ వచ్చారా 1- కాంతలు ! వచ్చారా !-మొదలై నవి, అమ్మళల్లార ! అయ్యళ్లార 1 ఆక్కల్లార |! అన్నల్లార |! పిల్లలార 1 పెల్లల్రార |! అలకించండి ! మిరాలకించండి ! ఇటువంటిచోట్ల మధ్యమపురుషదూగంలేదుకాబట్టి అంాగమం నిత్యం. ఆగమ లుల ల స్వరానికి ద్వితీయాదులు పరమెతే లోపం విభాష. ౭౦ ధేనుపులును - ధేనుపుల్ను - భేనువులను - భేనువుల్ని ఛేనువుల్‌చేత = ధేనువులచేత - ధేనుపుల్లో - ధేనుపులలో - చెట్టుల్లో - చెట్టులలో - ముఖ్యంగా జ్ఞాపకంవుంచుకోవలసిన భాగాల్ని మార్చుచేసుకో వచ్చు -మా- శ... చదుపుళూవుండగాగా తోచినభావాల్ని మాౌర్టిన్‌లో (వాసుకోవచ్చు -_మౌా కిం ఆగమలులల స్వరలోపమైతే నువర్షం ఉత్వానికి ఇత్వం విభాషగా పస్తుంది ౭౧ అనాలి. రాముల్ని - రాముల్ను - మ్యకుల్ని - మి(తుల్ను = మొదలైనవి, శ్లష్టబహువచన లకారంమీది లో లకారానికి ద్విత్వం విభాషగా ! వస్తుంది. ౭౨9 చెట్లలో - చెట్లలో = దొర్లల్లో = దొడ్డిలో - అతాం౦తాలె న అమహన్నపుంసకాలకు మువరకం పస్తంది, ౭౩ మ షూ ణి జా2 వృక్షము - అన్నము - మొదలై నవి. మి(త్రాదులకు పాక్షికంగా పుంలింగ తుల్యత్వం పూర్వం ఉక్తమైంది కాబట్టి మి(శ్రుడు- మిిత్రము- శరణుడు. శరణము = మొదలైన ద్వివిధరూపాలను ట్రహించాలి. రామాదులకు వక్ష్యమౌాణసూూతం చేత పాక్షిక కి బతుల్యత్వం ఉన్నది కాబట్టి రామము - రాముడు = శంకరము = శంకరుడు - మొదలైన ద్వివిధరూపాలను (గ్రహించాలి. కమలాదులమ స్తీసంజ్ఞా

వ్యావివాంక ఖ "వా వ్యాకరణం ఏవక్షలో క్లీబతుల్యత్వం వక్ష్యమాణసూ్య్యతంచేత ఏధించబడింది. కాబజ్ట పాక్షి కంగా ముపర్ణకం - కమలం = కమల - మొదలై నవి పుంలింగాలు రామాదులకు క్షీబ తుల్యత్వం బహుళం. ౭౪ రామము - కంకరము = రాముడు = శంకరుడు. బహుళకంచేత కృష్ణా దులకులేదు.. లక్ష్యీకాంతం - వెంకటరత్నం (వభృతులో మువక్షాంతత్వమే తరచు కానవస్తున్నది. స్త్రీ సంజ్రావాచకాలై న కమలాదులరు క్షీ జతుల్యత్వం న (య! రి ప్‌. వహుశం, 2౫ కమల - కషులం - పనజ - వనజం - ఇత్యాదులు శిష్ట్రజన పవ్యవహారాగు గుణంగా (గాహ్యాలుం మువర్షకానికి పూర్షబిందువు బహుళంగా వస్తుందా ౭౬ పృక్షం = పృక్షము - అన్నం - అన్నము - మితం - మతము శరణం = శరణము - రామం = రావము = శంకరం - శంకరము = బహుళ గ్రహణంచేత రామాదులకు సంబోధనలో చిందువునిత్యం - ఒళేయ్‌ రామం! యిటురా ! సంబోధన అకారం పరమైతే బాహుళకంచేత విండువురాడు, మి్యితమా! మువర్షకంమీద ప్రథమైకేతరప్రత్యయాలు చేరతాయి. ౭౭ యము వృక్షములు = వృక్షమును - పృక్షముచేత - మువర్షానికి బహుళంగా విందు. 0చత = వృక్తంకొరరు - బాహుళకంబత అందు =న-= బిందువు, వృక్షంచేత - వృక్షంకొరక హుళకంచ ద్ర న లు -ను - కులు పరమైతే బవిందువురాదు. వృక్షమును - వృక్తముకు-పృర్షములు - వృక్షమునకు - వృక్షములు - వృక్షములను - వృక్తమందు - మొదలైనవి, ములోప పక్షంలో యధావిధిగా పప్రధమైకేతర (ప్రత్యయాలు చేరతాయి. తొలికై శవంలోకంటే - పి 11. అనువ్వాడుల మువర్తానికి పూరబిందువు వైకల్చికం, ౭౮ ణ వా యూ అనుం = మినుం = జనుం - కనుం - ఇనుం = నడుం - అన్నె౦ - పున్నెం - బత్తెం - బల్లెం = ఇత్యాదులు, పక్షంలో అనుము - మినుము - జనుము = మొదలైనవి. నడుంవంగి సులోచనాలు ముక్క్యూకొనకు - పి- 10 -

ఛ్‌బ పర్‌చ్చావం న! కే ఆన్యదేకియాల తుది వ్యంజనమకాళానికి బిందవు తరచుగా వసుంద ౭౯ జావ ముస్లిమ్‌లు = ముస్లింలు - కశిక్‌ - కఠిం - కరీమ్‌లు * కరింలు - మొదలె నవి. లై మువర్షశానికి లోపం పూర్వస్వరానికి దిర్షం మీది ద్వితియ ౩. ము య్‌ టు! నువరళానికి ద్విత్వయు క్తనిపర్లకం విభాషగా వస్తుంది. ౮౦ క్‌ య అవాలి వర అతన లోకమును = లోకాన్ని - పాపమును - పొపాన్ని - అన్నమును - అన్నాన్ని - రామముసు - రామాన్ని - శంకరమును = శంకరాన్ని - మొదలైనవి" లైనవి, పుస్తకాన్ని చదువుళూవుండగా - మా - 3 _- ఈ్యప్రక్నలోని తర్కాన్ని టా. కాదనవషము - పి- 13 -- లులన లు పరమెతే ముషర్లానికిలోపం తక్పూర్వస్వరానికి జా వే (ల దీర ౦ విభాషగా పసుంది ౮౧ యు జావ వజములు - వథట్రాలు * పములను - వథడాలను = మానమున = మానాన = వాడిమానాన వాడు.బకుకుతుంటే మీశేమయ్యుండి ? ఎపరిమానాన వొప్లపొండి, మంచానపర్తాడు - నయానధయాన యెన్నివిధాలచెప్పినా వినందే యెపరమేంచేస్తాం! ఆంఠదూరాన లగిలినా -ప్‌ - 31 - టా. ం ఇగ అబ నంట జంరొన్‌ ౯ లు ప్రపూర్వమువర్షక దీర్ణపూర్వక నవర్షకానికి ద్విత్వం విభాషగా వసుంది, ౮౨౩ ము నయాన = సయాన్న - భయాన = భయాన్న - ఇత్యాదులు తెల్బుకోవాలిం దితసహిత నవరకఅత్వానికి ఇత్వం వైకల్పికం. ౮౩ హు యయా. (స టు సనా. క భు నయాన్న- నయాన్ని- భయాన్న = భయాన్ని - నడూన్ని భయాన్ని యిల్బు విధాల చెప్పానో ! ఇత్యాదులు మహాజనవ్యపహారంలోంచి తెల్చుకోవాలి. ముషకం లోపిసే కువరపరక నపరఆఅత్వానికి ఇత్వం 2౯. బటి ఫె షం! ఠా వసుంది లా న! వానికి - వశజ్రమునకు - ధనానికి - ధనమునకు - రాషానికి - రామ

66 వ్యావహారిక భాసా వళ్యకరణం మును - శంకరానికి - భంకరమునకు - మొదలైనది... ఇకారంమిది ళునువ ఇత్యాదిన్యూతంచేత కువర్ణక ఉత్వానికి ఇత్వం - ఇ గౌ రాయుత్వాగమాంతాల (పధమైకవచనానికి లోపం . వస్తుంది. ౮౫ ఇకారాంతాలకు గ్గౌ రై శబ్ధాలకు ఉత్వాగమాంతాలకు (పధమైళకవచనలోపం వస్తుంది. హరి - గిరి-శ్రీ-ధీ-గ్గౌల లై - దిక్కు - త్వర్కు - రుక్కు = మొదలై నవి. ఇత్వానికి బహువచనం పరమైతే ఉత్వం (ప్రాయికంగా వసుంది, ౮౬ జాడ హరులు = గిరులు - కవులు = రవులు - యామినులు _ భామినులు * మొదలై నవి. (ప్రాయికంగా అనడంచేత రాతిప్ల - ర్యాకుళ్లు = ఇత్యాదుల్లో వైక ల్పికళ్వాన్ని (గ్రహించాలి. ఉకారాంతగోశబ్దాలకంతటా వువ రక్తం వస్తుంది. ౮౭ తరువు - ధేనువు _ మధువు - గోప్ప - అంతటా అనడంచేత ఉకారాంత న్తీలింగ పదాలకుమైతం (పధమైకవచనలోపం రాకుండా వువర్ణ కంవస్తుందని తెళ్ళుకోవాలి. ఉకారాంతమైన మహత్తు! వువర్షకం బహుళంగా వస్తుంది. విష్ణువు - వినుడు - కంభువు = శంభుడు - వసువు _ వనుడు = మనువు మనుడు = కురువు + కురుడు = రాహువు - రాహుకు మొద లైనఎ. వర్గాదుల ళుదిఅత్వాని కుత్వంమీద వువ రకం కనిపిస్తున్న ది.౮౯ వర్గ - వర్గము = వర్గం - వర్గువు - వర్గు - అంతరము - అంతరం - అంతరువు - ధర్మము - ధర్మం - ధర్మువు. కవర్గువు - కవర్లు = అంతర అని వ్యవహారంలో వర్గ అంతరశస్థాలకే ఈశార్యం కనిపిస్తున్నది. ఊకారాంతాలకు గోళబ్దానికి పువరకంమీద [పథమెకేతర వ. (ప్రత్యయాలు చేరతాయి. ౯౦ తరువులు = ధేన్తువులు _ విష్ణువులు - గోవులు - వువర్ణకంరాని పష్షంలో మామూలుగా (ప్రధమాఏకవచనానికి భిన్నమైన (ప్రత్యయాలు చేరతాయి.

(ప్రధమైకేతరక్రుత్యయం పరమైతే ఉకారాంతాల పువర్షశానికి లోపం బహుళం, ౯౧ తరువులు = తరులు - ధేనువులు = ధేనులు - విష్ణువులు - విష్ణులు = మొదలై నవి. గోళబ్దవువర్హకానికి లోపం చెప్పకపోవడంచేత గోపులు - గోవును = గోవుతో - అని వృవర్ణంతోనే వ్యవహారమని (గహించాలి. బాహ్ముపభృతుల వువరక్షానికి లోపం విభాష, ౯౨౩ బాహు - బాహువు - రాహు = రాహువు - శేతు = కేతువు = విందు = విందువు - రజ్ఞు - రజ్జుపు - ఇత్యాదులు జనవ్యవహారంనుంచి (గాహ్యాలు. అవ్యయమెన ఆశు శబ్రంమీద వువర్లకం కనిపిస్తున్నది. ౯౩ (కకక హో ణి అప లూ ఆపవు - ఆకుపును - ఆశుపుతో - మొదలైనవి. ఒర రొ నం నాగమౌతార్థంలో క్రూశబ్ర పుపక్షకఉత్వానికి అత్వం నిత్యంగా వస్తుంది. ౯౪ ఇమ కర్రవ - కద్రువకు = అత్వవిధిచేత ఇక్కడవుపర్ణకలోపంరాదు. అన్యా ర్ధంలో క్యదువు - క్యదువులు - మొదలై నవి తాత శబానిక్‌ స్త్రీవద్భావం నిత్వంం ౯౫ ద్ద సై ఇలా అనడంచేత తుది అత్వానికి ఆత్వంమీద డుపర్షకం నికేధింపబడిందిం శాత - దీనికి తండ అని అర్హం. బుకారాంతానికి అత్వం స్త్రీవద్భావం వస్తుంది. ౯౬ ఛాత - జామాత - కర్త - భర్త -హర్త - ఇత్యాదులూహ్యాలు. మహత్తులె న విధాతృధాతృడాతృసదితృనేత్స శబ్దాలకు అాటె యానా ఓం ఆత్వ స్త్రీవద్భాదాలు విభాషగా అవుతాయి. ౯౭ విధాత = విధాతృడు - ధాత - ధాతృడు - దాత - దాఠ్సడు - సవిత - సవితృడు - నేత - నేతృడు. నిరాశాదులకు అత్వాంతత్వం నిత్యం. ౯౮ అత్వాంతత్వవిధాన సామర్థ్యంచేతనే స్రీతుళ్యత్వం వస్తుందిం నిరాశ - దురాశ = నిర్ణయ = ఇత్యాదులు.

కొవితిలక - ఆచార్య - కదిరశ్న - కవిళశేఖర - కవిళ్వర - కవిసార్వథామ - మొదలై నవి. తరచుగా అనడంచేత విభ క్యంతత్వంరూడా (గాహ్యం, ర జ్‌ (పాతిపదికల తుదిదీర్లానికి హస్వం వస్తుంది. ౧౦౧ య యు న్‌ రమా-రమ - లక్ష్మీ - లక్ష్మి - వనితా - దనక - విద్యా - విద్య - శ్సేన్రానీ = సేనాని - కృతయాస్వాలకు (ూస్వాంతాలకులాగానే శార్యాలపుతాయి. ఏకాక్షరాలకు [హస్నం లేము. ౧౦౧ స. వ్మా-భా-మౌా-త్తీ-స్తీ-ద్రీ-రధీ- భీ - హావ. వృద్ధాడుల డువర్ష శాసికి లోపం బహుఫ₹ం. ౧౦౨౩ వృర్దు - వృద్దుడు - మూర్చు - మూర్తుడు - నీచు = నీచుడు - గృహకు - వే ో లే శు & నీ గృహస్థుడు = చార్వారు = చార్వాకుడు = ద్రోన్టు - శ్రష్టుకు - హనుమంతు = హనుమంతుడు - బహుళ్యగహణంచేత రామదాసాదుల డువర్షవానికిలోవం.. కర చుగా. వస్తుంది, రాదుదాను - శ్రీనివాసు = నన్నయ్యభట్టు = అన్నయ్యభట్టు = మొదలైనవి వై గృహన్హు దాఘ్యడఏ స్పష్టంగా తెలిసిన - పి- 21 _ న త్రలింగాల ప్రథమైకవచనానికి లోపం వస్తుంది. ౧౧౩ వా. అమె. రమ - క్షమ - పసిత - ఘనత = విద్య = చేవత - మీనన్నేక మొదలైనవ. చరిత్రాదుల మువర్షశానికి లోపం బహుళం. ౧౦౪ చర్విత - చర్మికము - చరిత = చరితం - కోకిల - కోకిలం. చరిత = చరిత - కోకిల - అలక - అభిలాష - అక్తక - ఘోష - ళరంగ - [భ్రమ - విజృంభణ - వధ - వేగ _ న్ఫురం - హంస = అంశ _ అపోహ - అపకర్ష = అభాస - రసాధాన = క్షోభ = గద్య - తత్పురుష - కర్మధారయ = డ(గృమ = నిష్కర్ణ - పరామర్శ - పర్మిశమ - (ప్రధమప్పురుష - మధ్యమపుపష - ఉత్తమ పుకుష - (పళ్ళ - వ్రయాగ - ప్రాస - అన్నుపాన = ద్యిపాస - (తపాన - చతుష్ట్రాస - వోధ = సర్ష - ఉపసర్ల - (ప్రతిసర్ల - విసర్గ = విమర్శ - అవమర్శ - శోష - క్వాస = అంతఃకరణ = ఆకర్షణ = అన్న(పాశన - అర్పణ - ముదణ = ఆవాహన = విసర్షన = ఆచ్చాదన - ఆలంబన - అవగాహన = ఆరాధన =

అరోపణ - ఆర్జన - ఆలాపన - అలొడన - అవేదన - అస్వాదన - ఉచ్చాటన = ఉద్ధరణ - సంబోధన - (ప్రవర్తన = నిరీక్షణ - ఉద్వాసన = ఉల్లంఘన - కౌషా నన = కుంకుమ - గర్హస - చిహ్న - తర్షన - భర్జన = దూషణ = నిరసన - నిరాకరణ - నిరూపణ - నిర్ధారణ = నివారణ - పారాయణ - బోధన -రక్షణ - వర్ణన = వాదన - విజృంభణ - స్థాపన - స్ఫురణ - న్మరణ - ఇత్యాదులు చరిత్రాదులు, బొహుళకంచేత దర్చాదులకు ములోపం నిత్యం = దర్శ = పనస = కుశ = రుకళద్దానెకి ఉదకార్థంలో మువర్షకం నిత్యం. కుశము = కుశం - బహు ళ(గ్రహణంచేత శరణశబ్దం మువర్షకానికి లోపంపస్తే తుది అత్వానికి ఉత్వం చైకల్చికం - శరణం = శరణ - శరణు - ఉక్వంష్తే స్త్రీళ్వం నిత్యం, నుఠాసురశబ్దాలు విభాషగా స్ర్రీకుల్యాలపుతాయి. ౧9౫ నుర - సుకుడు = సురలు = సురులు = అసుర - అసురుడు - అసురలు = అసురులు = వ్యవస్థిత విభాషచేశ సంస్త్యూతసమాసంలో స్త్రీతుల్యాలుకావు = సిఖిలసురులు - రాపణాసుకుడు.ఇత్యాదులు చూతాదులకు స్త్రీత్వం బహుళంగా అవుతుంది. ౧౦౬ దూత - దూళుడు - చూఢ - చూధుడు = కుంక - కుంకుడు = బహుళ గ్రహణంచేక అమహత్వంలో స్త్రీక్సంనిత్యం - సింహానికి దూత అయిన నక్యా = శతభి షేతరనక్ష్యకాలకు (ప్రభవాది సంవత్సరాలకు స్త్రీత్వం నితృం. ౧౦౭ కృత్తిక - మృగశిర - అర్హ - పునర్వసు - అశ్లేష - మఖ = హస్ట్థ = చి్విళ - విశాఖ - అనూరాధ - మొదలైనవి. (ప్రభవ - విభవ = శుక్ల - (సమో దూత - అంగిరన = శ్రీముఖ = భావ - యువ - ఇత్యాదులు (గాహ్యాలు అళ్వ న్యాది (పజోత్పత్తాది ఇకారాంతపడాలకు ఇగ్గౌ సూ(శంచేతనే లోపం వరక్తుంది. ఇకార భిన్నస్వరాంతాలకు స్త్రీత్వవిధాన నిమిత్రమై ఈసూ్యతారంభం - శతభిషము- శతవిపం _ శఠవిషానికి _ పృధ్వీదాచి భూశబానిక్‌ భువి ఆపుతుంది. ౧౦౮ భువి * భువులు - భువిని = భువులను = భువుల్ని - భువితో = భువిశ్రై అ భువికంటొి - ఇత్యాదుటూహ్యాలు. క్రై

ఇళ వ! నౌ శబ్దానికి నావ అపుతుంది. ౧౦౯ నావ - నావలు * మహానావ - నావికాయానం, ఐకారం ఈతుల్యం. ౧౧౦ ఈశుల్యత్వ విధానంచేత ఇకారంమీది కునువు ఇత్యాది సూ్యశంచేత రెప భృతులమీది కునుల ఉత్వానికి ఇత్వం వస్తుంది. కెని = రైకి - కైని = వైకి- మైని - మైకి - మొదలైనవి, కంధరాచులు క్షీ బతుల్యాలు బహుళంగా అకృతాయి. ౧౧౧ కంధరము - కంధరం - కంధర - విధాళబ్దానికి క్లీబతుల్యత్వంనిత్యం - విధం = కంధరానాసికాదంష్టాగ్రీవాపాదుకోల్కా (వభృతులు కంధరాదులు. విద్వత్త తుదిఆత్వానికి ఉత్వం స్త్రీతుల్యత్వం కనిపిస్తున్నది.౧౧౨౩ విద్వత్తుం హలంతం (ప్రధమైకవచనాంచతుల్యం తెలుగులో పపాతిపదిక. ౧౧౩ రుక్‌ * రాట్‌ - మరుత్‌ - వీరుర్‌ - కర్మ - వర్మ - మొదలైనవి. శ్వశప్టం తప్ప నాంతపదాలన్నీ (ప్రధమైకవచనాంత తుఠల్యాలేనని గ్రహించాలి. దిత్వం ఉత్వంతుదిహల్లుకి వస్తుంది. ౧౧౪ ర్య అలై ఉకారాగమాంతాలకు ఇగ్గౌసూ(తంచేత _పధమైకవచనలోపం. పస్తుంది. రుక్కు= - రాట్టు - మరుత్తు - వీరుత్తు - కర్మం - వర్మం - చర్మం = ను న్వుడు - సుత్రాముడు - ఇత్యారుల్లో ఉకారాగమంచేదు కాబట్టి అస్ట్రీలింగాలనే డంచేత (ప్రధమైకవచనలోపం లేదు. దీర్తంమీది హల్లుకి ద్విత్వం బహుళంగా వస్తుంది. ౧౧౫ యు (న స్‌ అవ వాక్కు= = వాకు - న్వరాట్టు - స్వరాటు మొదలైనవి. మహద్వాచకాలకు కొన్నిటికి హలంతత్వంకూడా శానవస్తున్నది, ౧౧౬ మోహన్‌ - హరనాథ్‌ - దేవినాధ్‌ - రమేష్‌ - జగదిష్‌ - ఇటువంబ్‌చోల్లి హళలంతత్వవిధిచేతనే స్త్రీత్వాన్ని (గ్రహించి (పధమైకవచనలోపావికం[గ్రహించాలి.

సంక శస్టై పరిచ్చదం ప! రమేష్‌ [పభృతి పదాలు (పధమోష్మయన్తైలే అయినా హిందీభాషాాపభాపంచేత వ్రవేశించిన ద్వితీయోష్మయు క్త్రష్యృవహారమే (శ్రావ్యంగా లోకంయెంచుతున్నది. మత్వాదికం ద్వితియుకపచనాంతతుల్యం (ప్రాతిపదిక చనా. అపతుంది. ౧౧౭ శ్రమంతమ్‌ - గుణపంతమ్‌ - ఏద్వాంసమ్‌ - అప్పరసమ్‌ = శ్వానమ్‌ - మొదలై నవ డాని అంతిమ మకారానికి లోపం వస్తుంది. ౧౧౮ శ్రీమంత - గుణవంత = విద్వాంస = క్వాన మొదలైనవి. డు(పపత్యయా దులు మహచాడదివిపక్త్షలోవస్తాయి. శ్రీమంతుడు - శ్రీమంతము - గుణవంతుడు _ సణపంతము - విద్వాంసుడు - విద్వాంసము - శ్య్వానము = అప్సరస స్తీత్వంలో మత్వాదులు ఇకారాంతాలే తెలుగులో (గ్రాహ్యాలు = శ్రీమతి - గుణవతి = ఏమషి - పని. మహతి వాచ్యమవుతుంటే శ్రీమంతురాలు = గుణవంతురాలు = విద్వాంసుకాలు - అసిరూడా (ప్రయోగించవచ్చు. ముడాదులకు (ప్రధమైకపచనలోపం లేదు... ౧౧౯ ముదం - ఉపానహం - (స్రజం - ఇవి సంస్కృతంలో స్రీలింగశబ్దాలు కావడంచేత లోపం (ప్రపృత్తమవుకుంటే యీస్మూకంచేత నిషేధం చెప్పబడింది. బుత్సిగాదులు ప్రధమెైకవచనాంతతుల్యాలు విభాషగా పలాన . అపుతామి, ౧౨౦ మబుత్వజుడు = బుత్విర్యు- = నీవృతం - నీవృత్తు మొదలైనవి. అపడాదులు ద్వితీయెకపచనాంతతుల్యాలు విభాషగా లు. ఆపుతాయి ౧౨౧ పక్షంలో (పధమైకవచనాంత తుల్యత్వం, అపత్తు - అపద - తృట్టు - తృష - సంపత్తు - సంపద - క్షుత్తు - ముర - దృక్కు= - దృశ - దిక్కు * దిశ - త్వట్టు - త్వష = రుట్టు = రుష = ఇత్యాదులూహ్యాలు,

త్రం ఇ్యావవోరక ఫా సె వ్యాకరణం ద్వితియెకపచనాంతతుల్వాలె న ఆపదాదులకు ముదా స. వ్‌ ళకంం కొతం ణి స్రత్వం నిత్యం. ౧౨౨ అపద - త్వష - సంపద = క్తుద - మొదలై నవి, ఒకానొకచొట మహత్వంలో బిందుపూర్వళ మత్వంతతశారానికి ఆనాదేశం విభాషగా ఆప్పళుంది. ౧౨౩౩ హనుమానుడు = హనుమంతుడు - భగవానుడు = భగవంతుడు. హనుమంత బిందుపూర్వకతశారానికిలోపం ఆవద్చావం విభాషగా అప్పుతుంది. ౧౨౪ హనుమ = హనుమానుడు = హనుమంతుడు. ఆత్మమహిడూదులకు స్త్రీత్వం బహుళం, ౧౨౫ అకక . జం లల న. | ఆత్మ - అత్మము అక్ముడు = విశ్వకర్మ ఏశ్వకర్ముడు - కృతవర్మ కృతపర్ముడు - కృష్ణవర్హ్మ - కృష్ణవర్ముడు - మి్యిశపర్మ = మ్యతవద్మడు - ఇత్యా దులూహించాలి. మహిమ - మహిషం - గ౦దు = గంమం - అణిమ - అణిమం = లఘిమ - లఘిమం = మొదలైన మహిీమాదులు - బాహుళకంచేత యువాదుల్లో స్త్రీత్వం నిత్యం = యువ - యజ్వం ర ణం గొ 4 పుంలింగమై మహద్వాచకమైన (హ్మళబ్లానికి స్త్రీత్వం వస్తుంది. ౧౩౬ నా!

(టహ్మ - మహద్వాచకమనదంచేత తత్త్వకపోవేద దూగవాచకం అయితే (హ్మము అని మువన్దాంతత్వంతోనే పయోగం - మువర్హానికి సున్నా పాక్షికంగా వష్టే (బహ్మం.

టీ 4 ల్‌ మహత్వంలో స్వార్థపరమైన రాజశప్రం తుదిఆత్వానికి ఉత్వం నిత్యం. ౧౨౭ రాజు - ఖగరాజు - అమహత్వంలో రాజము - రాజం = వృక్తరాజం, జగదింధదజిత్తుల తశారానికి లోపం విభాషగా వనుంది, ౧౨౮ అనాటి జగం = జగత్తు - ఇందన - ఇంద్రజిత్తు - బుత్విగాదుల్లో పఠించితే ఇర్యదవితుడు,

శబ్ద పరిచ్చేద౦ం ఫ్ర ఇం్యదజిత్‌ తశారానెకి ద్విత్వంమీవ డువర్షకం వికల్పం. ౧౨౯ గ్‌ వంద్రజిత్తు = ఇంద్రవిత్తుడు - ఇంధద్రవిత్తును - ఇం్యదవిత్తుణ్ని ఇం(దవిత్తుని = సాంతాల తుదిసకారానికి లోపం బహుళంగా ఆఅపుతుంది.౧క౦ ఉరం = ఉరస్సు =ఎపవర్ల౦ం = పన్హస్సు = అర్చి - అప్బిన్పు = ధనువు ధనుస్సు - అయువు = అయుస్సు - మొదలైనవి. బహుళగ్రహణంచేత పయన్సు ఇత్యాదులుం మహద్వాచకాలై న సాంతాలకు అంతలొపంకాని ద్వితిచొక వపచనాంతతుల్యత్వంకాని వస్తుంది. ౧౩౧ ప నన అంగిరుడు = అంగిరసుడు = ఉ్యగ్యకవుడు - ఉగతగ్రవనుడు = ప్రజే తుడు - ప్రైచేతసుడు * ఊర్జ్వరేతుడు - ఊర్ధ్వ కేఠసుడు మొదలైనవి. వేధళ్శద్దానికి నిత్యంగా పుకోధళ్శబ్దానికి వై కల్పికంగా సలోపస్త్రీవడ్భావాలు దీనిచేల్‌ కలుగుతాయి. మనఃప్రభ్యుతుల సకారానికి ద్విత్వం విభాషగా వస్తుంది. ౧౩౩ మనను - మనస్సు - శిరసు _ శిరస్సు - సదసు = సదస్సు - సలోపం జరిగితే = మనము - శిరము = సచము. ద్యుహృత్‌శబ్రాలకు దివిహృదులవుతాయి.. ౧౩౪ డివి = దివులు - హృది - హృదులుం శా జ వ్‌ లన ంయాాంం. మో స త్తీలింగాలన్నీ స్వస్వనియతాలై న స్త్రిప్రత్యయాలతోకూడి తెలుగులో పప్రయోగార్హాలవుతాయి.. ౧౩౫ భు నామం. ॥ క్రీ,పత్యయాంతం, తత్సమం, కర్తృ 662 కర్త అలం కర్తి జనయితృ .... జనయిత్రీ ఉల జనయిత్రి భాగ్యకాలిన్‌ భాగ్యశాలినీ భాగ్యశాలిని బుద్దిశాలిన్‌ బుద్ధికాలినీ ఆ698 బుద్ధిశాలిని

ర్ర4 వ్యావహారిక భౌాపా వ్యాకరణం నామెం. ీ(థశ్యేయాం80, తేర్సమ౦. మతిషుక్‌ అలం మశిమకీ. 4 మతిమత గుణపత్‌ అలం గుణషతీ *446 గుణవతి వద్వస్‌ ౧ విదషీ ౧. ఏదుషి వనజముఖీ. .... పనజము విరిసే కా వచ ఆ ఇత్యాదులూహ్యాలు. మహతకితరాలై న స్ర్రీలింగాల విిషషణాలకు క్షీబత్వం విభాషగా పస్తుంది ౧౩౬ పద్మలతమనోహారి - పద్మలతమనోహా౦ణి = హృద్వమైనవిద్య - హృద్య మైనవిద్య = కఫిలవరిష్టం - కపిలవరిష, భవచ్చత్రాదులకు తెలుగులో నాధారణంగా ప్రయోగంలేడు. ౧౩౭ భవత్‌ మొదలగు హలంత సర్వనామౌలకు శళ్ళ్యపత్యయాంతాలకు. రేఫాం తాలకు మొదలై నవాటికి తెలుగులో పృవహారంతేదని అర్థం, సమౌసాల్లో పూర్వాప యవాలై చేరి తెలుగులో (ప్రయుహ్హైలవుతాయి. భపరన్దుణాలు-త్వదాశయం-మత్చుణ్యం- లసూపం౦ = భవిష్యత్కాలం - ధూర్యహం = మొదలైనవి గుర్తించాలి - సాధారణ శబ్ద్యపయోగంచేత లసత్తు - భవిష్యత్తు - యావన్మంది - మొదలైన (ప్రయోగాలు రక్షితాలయ్యాయి. అన్యత్రాదులు అనుకరణవిరహితంగా సందర్భాను గుణంగా ప్రయోగయాగ్యాలు ౧౩౮ విళక్షిపత్యయాదులుచేరని పూర్వవ్యాకరణకర్తల మతానుసారంగా తలు గులో (పయోగయోగ్యాలుకాని అన్య(శాదులు అయాసందర్చాల కనుగుణంగా అనుకరణవిరహితంగానే (ప్రయోగయోగ్యాలని తాత్పర్యం, అన్య్యత - అన్యధా = అద్యాపి - అకస్మాక్‌ - (అకస్మాత్తుగా) = అక్ష రశః = అన్యోన్యం = అహోర్యాఠం = అధవా * అనేకశః = ఉపరి = ఉధయరు॥ లోపరి = ఉభయ్యత - ఏకత - ఏతావతా - ఏవంచ = కదాచిత్‌ - కళ్ళన =

కించ = కించిక్‌ - శ్రమేణ - క్రమపి - క్వచిక్‌ - జన్మతః - జన్మనా - తథాపి = తదుపరి - తద్వత్‌ -శు-చ- (ఈతు-చ లప్పరుండా -) = ద్వారా- నహి నమః - నమౌనమః - పదేపచే - (ప్రాయశః - బహుధా - మనసా = యద్యపీ _- యఃకళశ్చన - దాపేణ (అరూపేణ - శఈరూపేణ) -పత్‌ - (దానివక్తుగా) - వొచా -వినా = వృధా = శిరసా = సదా - సర్వత = సర్వదా - సర్వధా = సర్వా త్మనా - సహ - సహస్రధా - స్వళః - సావాత్తు - సుస్టు = ఇత్యాదులు అన్య త్రాదులు - ఇటువంటివి శిష్టమహాజనవ్యవహారానుగుణంగా (గ్రాహ్యాలు _- హలం శాలకు హలంతశబ్ధాలకువలె. ద్విత్వాదులు చేయవచ్చును. కాని యిటువంటి స్వతం్యక(్రయోగాల్లో ద్విత్వాదులు తరచుపొక్షికంగా కనిపిస్తున్నాయి = కదా బక్‌ - కడాచిత్తు - కించిక్‌ - కించిత్తు - తరచు శబ్ధంచేత అకస్మాత్తుగా ఇత్యా చుల్లో ద్విత్వ ఉత్వాగమాల నిత్యత్వం రక్షింపబడింది. పక్‌కు ఉత్వం వచ్చి ద్విత్వం వైళల్పికంగా కనిపిస్తున్నది. తద్వతుగా - తద్వత్తుగా - తద్వత్‌గా* దేళభాషాన్వభావ అనుగుణాలై సంస్కృతశప్దకాసన అనుదక్త నిశేష ప్రయోగాలు (ప్రయోగార్హాలు. ౧౩౯ అర్షరకః (ప్రభృతులవిసర్లకు లోపం పూర్వస్వరానికి డిరం విభాష. ౧౪౦ న! అనుకరణ విరహితంగా. శిష్టమహాజనులచేత ప్యవహరింపబడుకున్న అన్యథత్రాడుల్లో విసర్షాంతాలై న అడ్షరశఃి ్యప్రభృతుల విసర్షరుళలోపం పూర్వస్వరా నికి దీర్తం విధాషగా వస్తుందని తొత్పర్యం, ఆఅక్షరశః - అర్హరకా = అనేకళః - అచేకళా - జన్మతః - జన్మతా - ప్రాయః = [ప్రాయ?ా - న్వతః = న్వతా - మొదలై నవి. న్వతఃి అనేదాని విసర్లరు పూర్వోక్తవిధిచేత హనారం వచ్చి అది దీక్తాంకంగా సైతం వ్యవరింపబడు శున్నది స్వతహాగా. వ్యవస్థితవిధాషచేక - నమః = నమోనమః ఇత్యాదుల్లో ఈశార్యం జరగదు. ఊధయళశ్రా - కమేణా - తథశ్రాపీ - శూచా = (హచా తప్ప కుండా. సర్వత్రా - సహా - ఇత్యారుల్లో తుదిదీర్హం - సముచ్చయ నువర్జానికి లోపం రావడంచేతపచ్చినదీక్త మని గుర్తించాలి. అత్వాంతాలైన రూపేణ (వప్రళ్ళతుల శుది'హ్రస్వానికి స్వార్ధంలో దీర్చంకూడా. కనిపిస్తున్నది, అరూపేణ = ఆదూపేణా - సహ - సహా - దానితోనసహ = దొనితోపహా = మొదలై నవి-

వంకరనడక బహుకా సాధ్యపడేదికాదు - పి - 17 - బహుకా ఊళ్ళను ఖాభీచేయించేవాడు - పి -- 126 - పాదుకల రూపేణా దాన్ని పరిపాలించ గలిగాడు. -పి- 28 - థకారానికి ధకారం బహుళంగా వస్తుంది. ౧౪౧ గంథం - (గంధం = కథ - కధ - గాథ - గాధ -పథం - పథం = ళీ బహుళ్యహణంచేత సకారయోగంలో థరారానికి ధకారంకాడు. ఫానం - ప్రస్థానం - స్థలం - సకారయోగం అనడంచేత మొదట సకారంవ్వండి సంధిరో లోపించినప్పుడుమైతం తశారానికి ధకారం రాదనిగహించాలి. ఉత్‌ + స్థానం = ఉత్జానం - ఉక్‌ + స్థంభనం - ఉక్థంభనం. సకారయుక్తమైన థకారానికి తకారం విభాష ౧౪౨ ,. మర్యాదస్టుడు = మర్యాదక్తుడు - మరియాదస్థుడు = మరియాదస్తుడు = కంఠస్థం = కంఠస్తం. = సరారయోగమనక సకారయు క్షమనడంచేత సలోప పక్షంలో యాకార్వం జరగదు - ఉత్తానం = ఉత్తంభనం = ఇత్యాదులూహ్యాలు, శ్‌ ఖ్‌ గే అ (్‌ యకారం పరమైతే బఐకి ఆయ్‌ విభాషగా వస్తుంది. ౧౪౩ వైయాయకుకు = నయ్యాయకుడు - వ్రైయాకరణి - వయ్యాకరణి. మొదలైనది, పనారం పకమెతే పాకు ఆప్‌ విభాషగా వసుంది. ౧౪౪ యానా. వామ. యౌవనం = యవ్వనం _ సౌపర్చలుడు - నవ్వర్చలుడు. మొదలైనవి. ఇ న / / ప్రన్తైావ చర్దాసికి (హ్రస్వం వైైకల్పికంం ౧౪౫ స్తవం = (పస్తావం - (పస్పవం. చెతశబానికి కర పరమెతే కశారానికి దీర్తం వై కల్ఫికం.౧౪౬ ళా డూ యు రూ ఆ చిితకరుడు - చిికకారుము. విన్మ్యృతాదులు క ర్తర్చశాలుకూడా ఆప్పుతాయి.. ౧౪౭ క ఏ విషస్మృతం,- విన్మృతుడు = ఊత్తీర్ణం - ఉ క్తీర్దుడు - సంకీర్ణం = సంశీక్షుడు = విశీర్ణం = వశీర్ణుడు - విస్కృతళమయ్యాడు = విస్కృతుడయ్యాడు - ఉక్రీర్ణ మయ్యాడు - ఉత్తీర్ణుడయ్యాయ = సంకిర్ణ్షమయ్యాడు. - సంకీర్ణడయ్యాడు. = విళర్ల మయ్యాడు - విశీష్టడయ్యాడు మొదలైనవి.

శబ్ద పరిచ్ళాదం అవతరశబ తకారం' దీ రయు కమె మూక్యాద్యరళక (యో యు అరు జని (వీ మపుకుంది. ౧౪౮ అవతారం - కృష్ణావతారం = బుద్ధావతారం - గాంధీఅవతారం = మొద లైనవి. నీఅవతారమేంఠరానాయనా! ఇటువంటి సందర్భాల్లో అవతారశద్దానికి అకారం అని అర్దం, ఠి రుగ్గతణకారానికి మకారం తరచుగా వస్తుంది. ౧౪౯ రుగ్మత - తరచుగా అనడంచేత రుగ్గతఅనే ణకారవ్యపహారం తెలుగులో అరుదని తెల్సుకో వలెను, మానసికరుగ్మత వ్రవేశించదు _మా- 19- అభ్యంజన యోజనల జకారానికి గచలు విభాషగా వసాయి., ౧౫౦ అట అభ్యంజనం - అభ్యంగనం - యోజన - యోచన, విభాజమానవివర్షానికి వ్యతిరేకాద్వర్ధ విశేషాల్లో బవర్షాదేశం వస్తుంది. ౧౫౧ బ(భ్రాజమానం - అదిశబంచేత హేళనాద్యర్థాలు (గాహ్యాలు, బభ్రాజమానానికి తరుచుగా భజగోవిందం అనుప్రయుక్త మవుతుంది. ౧౫౨ బ(భాజమానం భజగోవిదం .- ఘాతక ఘాపక్షానికి హంవికల్పంగా అదేశమతుంది. ౧౫౩ ఘాతకుడు = హంతకుడు - ఘాశకి = హంతకి - హంతక కవర్షానికిలోపం స్త్రీత్వం విభాష. ౧౫౪ వాడుహంత * అమెహంత - వ్యవస్థిత విభాషచేత - కవర్ణలోప అభా పంతో స్త్రీక్వంరాదు - హంతకుడు. క్రై

కారె వ్యావహారిక భాసా వ్యాక రణం మనుష్యశబయలోపం స్ర్రీపుంవాచీకంగా ఉకార అకారాలకు ళు ల ఆళి జ ఇత్వం విభాషగా వస్తుంది. దణ

మసుష్యుగు = మనిషి - అమనిపెవరు ? వెంకటరావు *- ఆమనిషినిపిలువు-

ఎవర్ని? వరలడ్షినా? మగమనిషి - ఆడమనిషి, స్త్రీపుమాది నిందాద్యర్థాల్లో విధవఇత్వానికి ఎత్వం బహుళంగా పనుంది. ౧౫౬

విధవ - వెధవ - ఏమిటిరావెధవ - ఏమిటేవెధవ = ఓరివెధప = ఓసివెధవ = బహుళ(గ్రహణంచేత ఆలుముండలు పరమైతే ఎత్వంవిభాష - విధవముండ = వెధవముంథ - విధవరాలు - వెధపరాలు - అదిశబ్దంచేత భర్చృహీనురాలై న శ్రీ అనే అర్థంలో సైతం ఎత్వం విభాషగా వస్తుంది. నిందార్థంలో ఎత్వం నిత్యం, అదిశబ్ధంచేత స్త్రీపంభిన్నాలకు సైతం నిందార్థంతో వెధవళబ్ద (ప్రయోగం ఉన్న దని (గ్రహించాలి. వెధపకాయలు = వెధవమాటలు - వెధవవేషాలు - వెధవీ వాసన - ఇత్యాదులూహ్యాలు =

ఇదేమి(బ్రతుకయ్యా వెధవ(బతుకు -మా-9-- పిల్లినో విధవనో చూస్తే అసపభం _మౌ- 14 -

భంగిమి[శశబ్దాలకు మవర్షాగమం వైకల్పికం. ౧౫౭ భంగి = భంగిమం + మిశం - మిశ్రమం = మిశఫలం = మి్మిశమఫలం * క్షమాపణ ఆకారానికి రఫాగమం వైకల్పికం. ౧౫౮ క్షమాపణం = క్షమౌర్చణం. మహత్‌ తకారానికిలోపం పూర్వ(హస్వానికి దిర్హ ంవిభాష.౧౫౯ మహాగొప్పవాడు - మహాచెప్పావుచే - మహచెప్పావుతే - మొదలై నవి.

“* మామిడిపండును మహమెచ్చుకున్నాడుట * మా - 19898 - ఇవంలీ నాకు మహయిష్టం -- పి - 80 _ మహమజాగా పండిందని మెచ్చుకోవాలి - పి- 88 _ ఒకమహామారి కావచ్చు - పి- 94 _ మైరంధధిని మహరాణీ! "'పేరుమాలిని -_ భా -వి- ౩8 -- ఆఅమహదేవి- భా-వి-- 89 - మహా బలవంతులైన - భా--వి - £9,

స్వాయంభవ భాత్వానికి ఉత్వం వికల్పంగా వస్తుంది. ౧౬౦ భ 4 అత్వం - ఖాత్వం - స్వాయంభవుడు - స్వాయంభువుడు - (ప్రభాతస్మమాట్ల ఆద్మిహస్వానికి దీర్షృం వైకల్పికం. ౧౬౧ (ప్రభాతం = ప్రాభాతం - స్యమాట్‌ = సామ్రాట్‌. సభిక సభ్యులు. ౧౬౨ సధికనథ్యపడాలు పధ్యాయపచాలుగా యీసూ(త్రంచేత నీవతింపబడినాయి = సభికులు = నభ్యులు* పరిపూర్వక ఉమశబ్దం పృత్యర్థకంకూడా అపుతుంది, ౧౬౩ చేతిపరిశమ = చేతివృత్తి = సముచ్చయార్థకశబ్దృపయోగంచేత అన్యార్థం కూడావుందని[గ్రహించాలి. వాడు సాహిత్యంలో చాలాపరిశ్రమచేశాడు,. ఇటువంటి చోట్ల పరిశ్రమశద్దానికి కృషి అనిఅర్థం. వంశ్యావళి యారానికి లోపం వైకల్పికం. ౧౬౪ యకారానికనడంచేత అత్వానికి రోపంరాదు = వంశ్యావళి = వంశావళి. ఆఅయుశ్శబ్దసత్వాని3 షత్వం విభాష. ౧౬౫ అయుస్సు - అయుక్తు. జ్యాగత్త ద్విత్వంలో ఒకతవారానికి లోపం రేఫకు మీది తకారంతో యోగం విభాష. ౧౬౬ జ్యాగత్ట = జ్యాగత = జాగర్ధం భావశబ్లం పరమెతే మూకకవరానికిలోపం దీరానికి ౧ యు ౪ యు హస్వం విభాష. ౧౬౭ మూకభావం = ముభావం. స్వామాజ్యాదుల యకారానికి జకారం విభాష. ౧౬౮ సామ్రాజ్యం = స్వామాజ్టిం = సాయుజ్యం = సాయుజ్ఞం మొదలై నవి.

అచ్యుతాదుల యకారానికి చకారం విభాష, ౧౬౯ అచ్యుతరామయ్య = అచ్చుతరామయ్య = అప్రాచ్యుడు - అంపాచ్చుడు మొదలైనది. ఆధిరాజ్యం ఆదిడీర్దానికి (స్వం వ్లైకల్చికం. ౧౭౦ అధిరాస్యాం = అధిరాజ్యంం కుటుంచికాదుల ఇత్వానికి దీర్తం వైకల్పికం. ౧౭౧ భక కుటుంబికుడు - కుటుంవీకుడు = (ప్రయాణికుడు = (ప్రయాణీకుడు = గోతికుడు = గోటత్రీకుడుం సగ్యోశ్రీకునివలె చీటికీ మాటికి హరాంచేస్తే గాడిదముకూడా -మా - [0- పూర్వీకులపేర్లను -పి- 116 - 'కేరలాదుల లకారానికి ళకారం బహుళం. ౧౭౨ 'కేరలం = కేరళం = బహులం = బహుళ0 * పింగలం = పింగళం = మృదులం = మృదుళం - దంతావలం. _- దంతావళం - బహుళ్యగ్రహణంపశ ధారాళాడుల్లో భకారం నిత్యం = రజన్వలాదుర్లో అ(ప్రపవృత్తి = నాగరక రేఫగత అత్వానికి ఇత్వం వైకల్పికం, ౧౭౩ నొగరరుడుం* నాగరికుడు = ధరణిరఫగత అత్వాని3 ఉత్వం (ప్రధమస్వరానికి దీరం విభాష. ౧౭౪ ము ధరణి - ధారుణి స్రీత్వవిషక్షభి *-ఇతిప్రత్యయం కవిఇత్వానికి ఆయా దేశం వస్తుంది. ౧౭౫ అతి కవయిత్రి = కపి + ఇట్రి = కపయ్‌ + ఇతి = కవయ్యిత్రి. ఇది కవయికృ శబ్దానికి స్త్రీత్వరూపమే అయినా కవయిత్స శళ్లోనికి లోకంలో వ్యవహారంచేనందు వెల్ల, ఈవిధంగా (పక్రియ నేర్పరచడం+జరిగిఏది. కవతృడు కవయిత అనే వ్యవ హారం తెలుగులో కానరాదు.

స్త్రీత్వంలో పద్మన్నేత్రాదుల తుదిఅత్వానికి ఇత్వం విభాష. ౧౭౬ పద్మన్నేత - పద్మనే్యతి = మీనన్నేత - మీననేేతి - కమలనే్యేత = కమల న్మేతి = సారంగనేత - సారంగనే్యత్రి మొదలై నవి. స్త్రీత్వవివక్షలో నోదరాదుల తుదిఅత్వానికి ఇత్వం బహుళం, ౧౭౭ సోదరి - సహోదరి - ఇక్కడ ఇత్వంనిత్యం - బహుళ్యగహణంచేత మనో హరశబ్దం తుదిఅత్వానికి ఇత్వం విభాష - మనోహర _ మనోహరి. క్ష్మాతలాదుల తుదిజత్వానికి ఇత్వం వైకల్పికం, ౧౭౮ క్మాతలం - క్యాతలి = నిశీధం - నిశీధి, స్ర్రీవాచ్యమయితే కోమలపదం తుదిఅత్వానికి ఇత్వం బహుళంగా వస్తుంది. ౧౭౯ కోమలి - బాహుళకంచేత సుమకోమలి - కుసుమకోషలి _ ఇత్యాదులో ఇత్వం వికల్బం = సుమకోమల = కుసుమకోమల - సమ్ముఖశబం ద్విరుక్షానికి లోపం వెకల్పికం. ౧౮౦ "సన్‌ ు 2 యమ్‌నా సమ్ముఖం = సముఖం - దివ్యసముఖానికి. శిలావిశేషార్ల్గంలో ప్యుతశబ్ద ఉత్వానికి పర్యాయంగా య ర! అత్వజఒత్వాలు వస్తాయి. ౧౮౧ పా అ ప యును వెన! ఉ గ్లో ప్యతం - పొం రుబ్బుప్తు యిరు న్నే గ్ర రవంత వ్యవహారంలేదు - అత్వఒత్వాలట్తుల్స్‌ వ్యాస ఊగు ర ్‌లి/ క్‌ స స్య శ్రీపంవివక్షలో (శ్రీజ న్నద్దార్ధల్లై మోటోళబ్లం ౧౨. ప్రయోగార్హంశేర్టైం శ్‌ ఓరిపిచాచివెధవ ! - ఓసికీఖనిమ్తుత్న - పిశాచిలాగా ప్రజ్రాఎరాన్హు, | పిచాచివెధ వ స్సి ల శై న్న పిశాచిలాగాపట్టావేమేనన్ను మొదలైన ఇంన్య్యూ శ్రకరర్‌

వేంకట దీర్దానికి (హస్వం తరచుగా వస్తుంది. ౧౮౩ వెంకటయ్య - వెంట్రామయ్య - వెంకటేశ్వరరావు - తరచుగా అనడంచేత సకృత్తుగా దీర్షానికికూడా (ప్రయోగం ఉన్నదని గ్రహించాలి. అయ్యాదులు పరమై దేవశబ్లం అసమర్దార్ధక మపుళుంది. ౧౮౪ దేవయ్య - దేవమ్మ = దేవన్న మొదలైనవి - ఓరిచేపయ్యగందరా 1! దేవయ్య. మహదర్భంలో సభితుదిఇత్వానికి అత్వం వైకల్పికం. ౧౮౫ సభి = సఖుడు * సఖురాలుం డువర్షం పరమైతే బ్రాహ్మణనారాయణల ణకారానికి లోపం వైకల్పికం. ౧౮౬ (ట్రాహ్మడు = (బ్రాహ్మణుడు - నారాయడు - నానాయణుడు = శువర్ణం పరమైతే అనడంచేత (బ్రాహ్మబ్జే - బాహ్మడుతో - (బ్రాహ్మడికోసం = నారాయస్డే - నారాయణునితో = నారాయడితో - నారాయడుతో - నారాయడుకోసం = ఇత్యా దుల్లో డు వర్ణస్టితిలో ణ లోపం వైళల్పికమని (గ్రహించాలి. (బ్రాహ్మణుని - బ్రాహ్మణునితో = నారాయణుని - నారాయణునితో = ఇత్యాది ని వర్హాగమం వచ్చిన స్థితిలో ణ లోపం జరగదు. (ఇ లోపపక్షంలో బాహుళకంచేత (బ్రాహ్మణ శబ్దం తుది అత్వానికి ఉత్వంరాదు. - నారాయణశబ్దం తుది అతక్వానికి ఉత్వం వైశల్చికం. ాహ్మడెదుకొస్తు కార్యభంగం _ మా - కేఫ్‌ - సుబ్రహ్మణ్యాదుల్లో హకారానికి లోపం మకారానికి ద్విత్వం బహుళం, ౧౮౭ సుబ్రహ్మణ్యం + సుబ్రమణ్యం = సుబ్రమ్మణ్యం - బహుళ(గహణంచేత దిర్హంమీది హకారంలోపీసే గమళకారానికి ద్విత్వం నిత్యం - (బ్రాహ్మణుడు - (బామ్మణుడు - (వామ్మడు"= సుబహ్మణ్యాదముల యాకు ణవారం తుదిఅత్వానికీ ఎత్వం కనిపిస్తున్నది. నుబహ్మత్జెం - సు(బమజ్ణైం - సృుబమ్మజ్ణెం. మధ్యాహ్నాదుల హకారానికి నకారం బహుళం. ౧౮౮ మధ్యాహ్నం - మధ్యాన్నం = బహుళ(గ్రహణంచేత ర వర్ణంమీది హకారా వికి మూర్ధన్య సంపర్క-ంచేత ణకారం వష్తే అపరాష్హుం - అపరాళ్డుం - ఇత్యాదు లూహ్యాలు;.

జేయం శక్యార్థకం. ౧౮౯ వేయం - అవేయం - వేయడు - అజేయుడుం న్యాయ్యాదుల ద్విత్వయకారానికి లోపం విభాష, ౧౯౦ న్యాయ్యం = న్యాయం - సాహాయ్యం = సాహాయం - ధాయ్యం - ధాయం = హేయ్యం - హేయం - నికాయ్యం - నికాయం = సంచాయ్యం = సంచాయం = పాయ్యం = పాయం - ఇత్యాదులూహ్యాలు, పాసీయాదుల యకారానికి ద్విత్వం విభాష. ౧౯౧ పానీయం - పానీయ్యం = పీయూషం - పీయ్యూషం - తదీయం = శదీయ్యం = త్వదీయం - త్వదీయ్యం - న్వకీయం = స్వకీయ్యం - అన్మదీయం = అన్మదీయ్యం = యుష్మదీయం - యుష్మదీయ్యం = భవదీయం - భవదీయ్యం = కమనీయం = కమనీయ్యం - తపనీయం - తపనీయ్యం - గణనీయం - గణ సీయ్యం - ఇత్యాదులూహ్యాలు. నిమేషం ఏత్వాసికి ఇత్వం వైకల్పికం. ౧౯౨ నిమేషం + నిమిషం, బుకారానికి రుకారాదేశం విభాష. ౧౯౩ బుణం = రుణం - కృష్ణుడు | శుష్టుడు = పృథివి - (పుథివి = పిత్తాణం - ష్మికూణం = వ్యవస్థిత విభాషచేత బు - ర యతిలో రు వర్షాదేశంరాదు. బు-రు యతిలో వికల్పం. కృష్ణ కష్ణ (క్రుష్ణులు. ౧౯౪ కృష్ణళబ్దంలో బుకారానికి వికల్పంగా ర ఆదేశం పక్షంలో రు ఆదేశం దీనిచేత నిపతింపబడ్డాయి. కృష్ణుడు - (కిష్ణుడు = (కుస్టుడు. బుకారాదేశ రువర్షసంయుక్తానికి పూర్వహస్వం గురువుకాదు. ౧౯౫ సవ్మితుగు - ఇటువంటిచోట్ల (తుకారాన్ని కేల్చిపలకాలి.

పదాద్యమైన బుకారం రకారతుల్యం, - ౧౯౬ తెలుగులో రు వర్షాదేశం రానిపక్షంలో సైతం బుకారానికి రేఫతుల్యశ్వం వచ్చి స్వరసంధ్యభావాదికొర్యాలు జరుగుతాయని తాత్చర్యం - ఆతనుబుషి - ఇక్కడ సంధిరాదు. (దుతానికి బు పరమైతే లోపంవిభాష. సంస్కృతనసమేతరమైన మనభాష అచ్చతెలుగు, ౧౯౭ స్పష్టం. అచ్చతెలుగు పదాలన్నీ తరచుగా స్త్రీసమాలు కి బసమాలు అవుతాయి. ౧౯౮ స్త్రీసమత్వంచెప్పడంచేత (ప్రధమైకవచన లోపాదులు. క్లీ జ సమత్వం చెప్పడం చే మువర్షకాదులు వస్తాయి. అన్న - మిన్న - గద్ద = ముద్ద = జాణ * రాణా ఓడ - గోడ - ఇత్యాదులు స్త్రీ సమౌలు, బియ్యం - నెయ్యం - అల్లం = బెల్లం = సున్నం - సన్నం = మొదలైనవి క్లీబ సమాలు. తరచుగా అనడంచేత పుంలింగ తుల్యాలుకూడా కొద్దిగాపున్నాయని గుర్తించాలి. చందురుడు - కొమరుడు = జముడు. బల్లిదాదులు సంస్కృతతుల్యాలు, ౧౯౯ ళా లే మహత్వంలో వీటికి ఉత్వ డువర్గకాదులు - అమహత్వంలో మువర్ణ కాదులు - స్ర్రీత్వంలో ఆలుశబ్దంతో సమాసం అవుతుందని తాత్పర్యం. బల్లిదుడు = బల్గిదము = బల్లిదురాలు, బల్లిద - అక్కజ = కావల - బెట్టిద = వెడిద ఇత్యాదులు బల్లిదాదులుం మహతశులె న మగాదులకు డువకకం వసుంది. అావయా ణం జావ ఉఊత్వం రాదు. ౨౦౦ మగడు = మనుమడు = మగ - మనుమ = రాయ *పాప = వే-లే- ఆఅ = ఈ - కాపత్యయాంతాదులు మగాదులు = ఉత్వవిధాన అ(ప్రవృత్తిలో పైతం నిషేధంచేయడంచేత కొన్నిచోట్ల వ్యవహారంలో ఉత్వంవున్నదని (గహించాలి, మగడు -_ మొగుడు - మకారం ఓష్ట్యస్వరసహితం కావడంతో మీదిగకారంపైతం సౌలభ్యార్థం ఓష్ట్యస్వరసహితమైనది. ఇటువంటివి వ్యవహారవకాన గుర్తించాలిం

శు పరిచ్చేదం 10% య జో క ద్రత్యయంమ్‌ది బహువచన లకారానికి రేఫనితుం.. ౨౦౧ ల్‌ వేటకారు - విలుకారు = మొదలైనవి. | జని ల్లి అ పగతాదుల బహువచన లకారానికి లప విభాషగా వసుంది. ౩౦౨౩ అవ పగకురు = నసెయ్యురు - బలియురు - సౌర్తురు, - అల్లురు = పగళుప్ల ఎ నెయ్యుళ్లు = బలియుక్లు - మాద్తుకు - అల్లుళ్లు = చెయువురు = చెయువుప్ల = చెయ వలు మొదలె నవి. బహువచన అకారం పకమెతే కొన్ని డువరనాలకు పూర్వాన య్‌ ఛం వో ళా పూరవిందుదు విభాషగా వసుంది. ౨౦౩ కా తాట గండండ్రు = గండప్ల = మింఠంగడ్రు - మిండళ్లు - మొదలైనవి. బహువచన లవారం పరమైత ౯ పప్రత్యయంమిది డువర్షశానికి (సకష షీ మె పూర్వాన పూకవిందుకు వె కలికంగా వసుంది. ౨౦౪ యం ఖు ల న! అవాలి విలనాం్యు - విలుకారు = వేటకాం్యడ్రు - వేటకారు = వేడుకశాంధు - దేశుకకాప మొదలె నది. పూర్ణ బిందుపూర్వక డుపర్షక ఊత్వానికిలోపం మీది బహువచన అకారానికి రప నిత్యం-రే వ్రభృతులకు రాదు ౨౦౫ ల [ వేటవాల్యడు - గండం్యడు = మిండం్యడ్రు = రేశులు = రేండ్లు = లేప బహువచనం పరమెతే రేప్రభృతుల డువర్తానికి చా ఆ ల లోపం రాదు, ౨౦౬ లోపవిథికిది బాధకం. రేడులుం బహువచన శ్లిజాలెన రే (పభృతుల డువక్షానికి ముందు య క ఖు €ం పూర్ణబిందుషు విభాషగా వస్తుంది. ౨౦౮ రేడులు - రేండ్లు - పూర్ణబిండుపువాకపోత్త ఉత్వరోపంపక్తే వడ్యమాణ భీ నే స్యూతంచేత భాదేళం నిత్యం = రేళ్షు

106 వ్యావహారిక ఖా పా ఇస్యాక రణం మగ శబం పథమ ద్వితీయ అత్వాలకు ఒత-ఉతాాలు డ్‌ మ ఘు మో ము విభాషగా వస్తాయి. ౨౦౮ మొగుడు - మగడు - వ్యవస్థితవిభాషచేత పురుషదాచకమై విశేషణమైనపుకు అత్వానికి ఉత్వంరాడు. ఒత్వం వికల్పం - మొగవాడు - ముగవాడు = మెగ మనిషి * మగమనిషి = వాఢు వలోపం జరిగితే మగాడు = మొగాడు _ పూర్వోక్త విధిచేత ఉత్వం నిత్యంగా వద్తుంటే పొక్షికవిధానార్థం యూవిధి ప్రారంభించ బడీండి. మనువు తుదిమకారానికి వకారం నువర్ష ఉత్వానికి ఆతం విభాషగా వస్తుంది, ౨2౦౯ మనుమడు = మనువడు - మనవడు = మనుమవాలు - మనువరాలు మనవరాలు = మొదలై నవి. కూతు శబం (పధమెకవచనానికి దువరం పసుంది. ౨౧౦ ఆత చనా షు. తావి కూతురు కూతురు (ప్రధమైకవచనంమీదనే (ప్రధమాబహుత్వాదులు. ౨౧౧ కూతురులు - కూతుర్లు = కూతుప = కూతురును = కూతురిని _ కూతుర్ను జ రూతుర్ని - కూతుళ్లను. చెలియలాదుల బహువచన లకారానికి రం ముందరి లువర్తానికి క్ర విందుపూర్వక డకారం విభాషగా వసుంది. ౩౧౨ ఊటి చెలియలు = చెలియం్యడు - చెలియంథ్రను... చెలియలు = చెలెల. మరదలు - అలు = మొదలైనవి చెలియలాదులు, గ చెలియలాదుల లకారానికి బహువచనం పరమెతే *ఇకారం ఉత్వలోపం విభాషగా వస్తుంది. ౨౧౩ చెలియలు = చెలియళ్లు - చెల్లెలు - చెల్లెళ్లు - కోడలు - కోడచకు = మరదలు - మరవళ్లు - వ్యవస్థిత విభాషచేత ఆలుళబ్దానికి ఈకార్యంరాదు. అలులు - పక్షంలో జ కలం, శ్వ! పూర్ణవిందుపూర్వక డకారం లకారానికి రేఫం - చెలియండు - ఆంగడు మొదలైనవి.

వార్వాచులు పరమైతే స్ర్రీవాచకమైన ఆడుకబ్రం ఊత్వానికి చూ యలు అణ వు అత్వం తరచుగా వస్తుంది. ౨౧౪ మ కక ఆడవారు - ఆడమనిషి - అఆడఅమె - అడామ - ఆడది, అడుది _ ఆడువారు - ఆడుమనెషి ఇత్యాదుల్లో ఉత్వం అంత (పశస్తంకాదు. బహువచనం పరమెతే చేవర రవన్షానికి భాచేకం ఆత్వానికి యూ లోపం విభాష, ౨౧౫ బేవరలు - దేవళ్ళు - చేవరలచేత - దేవళ్లచేత. ఆప్పాదులకు మహతృ్సంజ్లావిపక్తలో డువర్షకం బహుళం. ౨౧౬ అప్పడు - అన్నడు = అభ్యుడు - మొదలైనవి జనవ్యపటోరాన్ననుసరించి (గ్రహించాలి. అయ్యాదుల కీ డుపర్షకం (ప్రశస్తంకాదు. అమ్మ శబ్దానికి స్త్రీత్సవిపక్షలో ప్రేమహూచకంగా డుపర్షకం కనిపిసునుది. ౨౧౭ అ= అమ్మడు = అమ్మళ్లే - అమ్మడూ (అమ్మా) యిబుళా 1! మొవలైనవ వ్యావ హాంక్యపమయోగాలు, ఆయ్యాదులకు మహన్నహతిసంజావిపక్తలో అయ్యాదులు 9 హా వహుళంగా అనుప్రయున్తాలవుతాయి.. ౨౧౮ బాహుళకంచేత ఏశద్దానికి ఆశబ్దమే అనుప్రయుక్తంకాదని (గ్రహించాలి. అనగా అయ్య శద్దానికి అయ్య శబ్దం - అమ్మ శబ్రానికి అమ్ము శప్టం సంజ్డావివ ప అటి చలో అనమప్రయుక్తంకాదని తాత్పర్యం, ఇలా ఆనడంజత బంధుత్వార్థంలో అమ్మద్ము ఇత్యాదులు రక్షితాలయ్యాయి. అయ్యప్ప = అప్పయ్య - అక్కయ్య - అన్నయ్య = అమ్మయ్య ఏ ఖ్‌ ణా నా ఎ స! వంకప అయ్యమ్మ - అప్పమ్మ - అక్కమ్మ - అన్నమ్మ ఇత్యాదులు మహాజనప్యవహా రానుగుణంగా (గాహ్యాలు, బహువచనం పరమెతే డ ల ట రల ఉత్వానికి యూ లోపం బహుళం. ౨౧౯ గుండు = గుండులు - గిండ్లు - గిండులు = కాళ్లు = కాలులు _ మొసళు = మొసలులు - గొంట్లు - గొంటులు - తుంట్లు = తుంటులు = గోర్లు -

ఛా జు ఇ భం ప స. ల జ గోడల - సీవళ్ళు - సీదిపలు - బాహుళకండత వళ్లులు - పిస్లులు = పుటట ఇత్య దుల్లో లోపంరాదు. రాముపట - మగడులు - ఇత్యాది డు వర్షకాల ఉత్వానర్‌

శ

టా య ఖగ ము! ు. గా లోపం నిత్యం = రాముళ్ళు - మగళ్ళు = పర్వాయ పూర్తవిందు దపాలకు వింద్చు ల ళ్‌ మై ణి ఈ డదంలోనే ఉత్వళోపం = అనందులు = అనంస్థు = ఆజరంలమిలు * ఆరంకు - చు ణా ల శ ఎ ం టట్‌ జ్‌ మొదలైనవి. వడుల = కాడులు - గోొటులు = తేటులు - ఇత్కామల్లో ఉత్ప వై ల ల నే అ” య లోపందసే వాహుళకంచేతనే అన్యత్కార్యంనా పూర్ణదిందువాగమాన్ని ళత్‌హిం భి ం న! న్న టు మ చాలి. ఏండ్లు - కాండ్ష్లు - గోంట్లు - తేంట్లు - ఇలాగే - దాం - దం _ వ ద్‌ క్తి న్‌ ఇత్వాదులు (గ్రాహ్వాల - ఠత-మపదాలన కోటెపిష్తునిశదాలరు ఈ ఉకింలోపం ల లి యం నజ లలు వ్‌ కనిపిసున్సు వె - కోబులు - కోటు - పిషపుటలు -పిపుగ, వీ న ట్‌ మం మాం లంబం కలా ప ణాంపా నం. వహువిచింం పరచెతి కావినాలె అంంయుకాలలు ఉఇతా-ంతా చలానా జాన టా. చావే, బెల దాల్‌ ఇ అ ఫో, గ క నా. టీ ఖ్‌ పా =. ల౫ణ ఉాలార అకు ఎనారం పహువంగా కపసుందె -- ఆ డ్‌నా నా. గి ఇ న ఆ కాంచ్యా ము తాడులు = తాళులు - గుమ్యుడుట - గమ్ముళులు = మొగిలల- మొగ ళం - పిడికిటులు = పిడికిళుం = ఊపట - ఊళుల - ఊప - పంచెపలటు - న పందిళటు - పండిప్ల = వదుట - వళుట = వప్పం వండు - వీపలు = వదు = వ్ల = కాడుల - కాళుల - నాట్ల - కాండ్లు = వాలులు = నాళులు = కామ - జ్‌ న

ల వా, యి వ. జా ం క క జ్‌ఆ కారకశప్యప్రయోగంచజత రాముడులు మొవలైనవాటిలో ఆసంయుకావసలో భాచేం

క క షూ ణ్‌ క 1 రాద - రాముపు.

ద లీ నీల్‌ జ్‌ న తు ఎ 2 ల్‌ జ్‌ | పహొుపిచిన శ్లదాల అల్చాలనాలె న డనార లవారాలకు దురై యు మ వయా ల అం జ్‌ ఖల దా శకాంం నిత్వంగా పసుంది,. ౨-౨౧ ్డా ఎవ | ఇద్‌ ంళ మా లై వ ట్‌ స్వా నం. ను. జన నాముళ్లతో * వాక “వాళ్లతో - విం = వీళ్ళతో. నే న శ త ల్ల షం. ల వ న్‌ తప్తాగా దూవ్రపంచంలోకి వచ్చినదావకనుక -మా- 18 - చక్‌ాలిరొా * టి న ఆ ఎ జ్యాం ఆ ఆబ్‌ అమి య్‌ జె రశ న 4ణు. శ న ప న్‌ కా ం కే చై నయా గ ఆజ్‌ ణి జహుక౦గా వసుంది. ౨-౨-౨ లా! జం నం | |] కొడవలి = కొడవండులు - ఉత్వలోపం - కొడవంక్లు - కొడవళులు = టీజ్‌ వ, శ శాన్‌ ల, జ కొడవన్షు - కొడివలులు = రోకలి = రోకండులు - రోకండ్లు = రోకర్ష్లు - రోకళులు -

లరలుట = ఇసు ఇండులు - ఇండ్లు - బన = కటు = కందులు - కండు _ న న న స్తై డె కవి =పల్లు -పుడుల - పండు -పొ = ముల - ముంథధలు - ముండు- ణ్‌ ళ్‌ ష్‌ ణి ళ్‌ ద ము -విబు *- విందులు - ఎండు - వి - మొవళెనవి. అ వష జ ల వై 4 గళ్‌ జహా య. అట. బ్‌ వ కాన్‌ మచ్యనిమ్నార్హవాలైన కళ్లుపల్లులు అశొపవిభక్షిశాలు కావడంచేత వాట్‌కి ఈకార్యం. రాదు, లెట్లు (ప్రభృతులు ఆఅనాపవిభక్రిరాలవడంచేత దాటికి యీ నార్యంచేము. వపవిభ క్రక పూస్లవందుపూర్వ్చక శువర్లానకి వారం నక ణ ణ్‌ న. ఉం రష జటా అగా అటుదచం, -9క పై అట ఇను = ఇండు - ఇళ్ళు - కలు - కండు - కళ్ళు - ముఘు - ముండు - న చు ల్ల స డో క ముళ్ళు - వెల్లు = ఏండ్లు - విళ్ళు - ఏలుం - ప్రవమేతరాలో - ఇళును = స. ణి లు ళ్‌ (వ ఆ ణు ఇ: కంచు _ గ ఫరో _ దు యార్‌ 60 మందా * చ్‌ ఇండ్తను ఇళ్ళత ఇండ్లళ ఇత్యామలూహ్యాలు.. పక్మ్యమాంణ సూూతంచత బహుపచన లకారానెకి పైళం వాక్షికంగా భరారం. ఇళ్ళవరసలో తపువె పవమూడపవవది -పూ- 16- పలు పన్ను ౨-౨భో వ సు ॥ జు లా ఆ ల లా గ ం ల్‌ చంతార్హకమైన పళ్లు శద్రానికి పన్ను వకవచన రూపంగా ఈధ్యాతుఎవేత వేష వ నిపపంచవడిందెం న. క్క. . చి ఆ చ ల కన్ను పస్నులు పట్టువంటదెి. ౨౨౫ అం ట్‌ వ్యాకరణ కార్యంలో కస్ను పన్నులు పట్ల వంటివని అక్షం. జి జు న. వ. ల = వ. నో కస్ను - కండ్తు - కు - కన్నులు = పన్ను పుడ్లు - పస్ట్‌ = శే ॥ కాశి పన్నుల - ఈపన్ను వంతపర్యాయమేగాని కప్పానికి పర్యాయంనాదు. కండ్లలో = ఆ లు ఆశ కళ్ళలో - కన్ను లలో - కన్తులో = పండలో = పళ్ళళా = పన్నులలో = ఇ యష్‌ డు జ జం టో ఖో రం. లి ల అలి చై కలన్నాదుల నువరానకి కు షరం విభాషగా పసుండది. ౨౨౬ కలను - కలరు = కలనులు = కలరులు = కొలను = కొలను = కొలనుము = స్‌ వ గ్‌ కొలపులు = నెరను - నెరకు = నెరనులు = నెరరులు = (మాను * (డ్రూరు _ కు. వా టాసులు = (కూకులు - మొదలై నవి.

లను గొను ఫబాల నుపర్డావికి గు ష్షం వహుళంగా ఆఆ వే వసుంది. ౨౨౭ చాయ. ॥ జ ల్‌ లు రేను -కేను-గోను - గోరు - ఎహుళ్ళగహణంచేత ఎఐహుత్వంరో గువరం నిత్యం. కేగులు * గోగులు - బాహుళకంచేతనే సకూసంలో నంచి త పరమ్రైతీ గు వర్రంరాదు. గోనినంచి * సంచి పరమైతే అనథంచేత గోసన్రార న్‌ జ్‌ ఇత్యాడుల్లో గు వరం నిత్యంగా వస్టుంది, వీ ర్ణ రా త ల న ం అటు [ప్రభృతులు పరమెతే లు (పతృయపరక మాటాదుల కా. టకార అత్వానికి లోపం వెకళికం. 9౨౮ రు పూ హ్‌. మౌటలాడు - మౌట్లాడు - తాటలూడు = తాట్లూడు - మొదలై నవ. స్యాం € చ్‌ లా చ శ. జి జ్‌ పహువచనం పరమెతే చేకు సప్పేన్సు మనుల నువర్షం జా విభాషగా లోపిసుంది.. ౨౨౯ చావ అద్‌ న న్ని ఇను - చేలు - చేనులు = పేను = పటు = సేనలు - మీకు = మలు = మీవఏలు. వహువచనం పరమెతే లెరు స్రుఫఖ్యతుల తుది అపరం రా | చ ఎహు?ంగా లోపిస్తుంది. ౨౯౩౦ అ చేయి = లేలు = లేయుట "రాయి = వాలు - చేయి = వేలు = వేయుట (నాయి - ద్రాలు - ఈలోవం సమాసంలోనూకుంది. లేరాషు = మగరావతకం వేవెటగు. పె చోట నన ఆబ లు / కొన్నిచోట్ల బఒహువచనంమీక బహువచనం కనిపెస్తున్నది.౨౩౧ అమే. రాలు - రాన ష్‌ కటువ న శు | ఇటువంటివార్యం సంస్క్యాూత సమాకళ్లోస్తూ కనిపిస్తున్న దె, రాత్రులు రా(శ్రుళ్ళు - రాతిళ్ళు, పహెపచనం పరమెతే ఆవు పపాతుల తుంటి వి యిలు ౨౦ ట్రుఖ్యాతుల తుదిజక్షరాని!ి లెపం విభాష, _౩ పష స అ జవ జ అఖ = అలు - అవులు - జాము - జౌలు = జాములు = వ్యన్ష్రంతో అర్షర టే |; ఆ ఉఅవెలల టు లోపరూపాటు అంత్మపచురంగాచ్యు. కాని అలమంచ వంటిచోట్ల సమాసంలో ఈలోపకార్యం కనిపిస్తున్నది.

ను చుర శ చ్చ 9 బహువచనం పరమెతే ఎదుశబం దకారానికి డశారం విభాష. ౨౩౩ ఎడ్డులు - ఎడ్తులు - ఉత్వలోపం. ఎడ్తు - ఎర్దులను - ఏడ్డులకు - ఎడ్లనుం సమేతరాల్లో ఇత్వాంతాల ఉపోత్తమ ఇత్వానికి బహువచనం పరమెతే ఉత్వం వస్తుంది. ౨౩౪ వూ. న. ౭ండింటికిమించినవన్షా లుకల పదంలో చివరిఅక్షరం ఉత్తమం = చాని పూర్వాక్షరం ఉపోత్తమం - ఉపోత్తమాడ్షరగతమైన ఇత్వం ఉపోత్తమ ఇత్వం. కభికి - కలురులు - ములికి = ములుకులు - చెలిమి - చెలుములు - బలిమి = బలుములు - ఉప్తోత్తమ ఇత్వానికి అనడంచేక జిగి = నిసి - ఇత్యాదుల్లో ఉత్వంచేదు, తగులు - నిసులు = ఇత్వాంతాలనడంచేత ఈకారాంతాలైన కిటికీలు = విరికీలు = ఇత్వాదుల్లో ఉత్వంరాదు. ర ల డోపధ నవారాదుల ఉపో తమ ఇత్వానికి థ్‌ అవి యు ఉత్వం రాదు. 23% ఉపధఅంటీ చిపరిఅక్షరానికి పూర్వాక్షరం - పందిరి - పందిరులు = పిడికిలి = పిడికిళ్లు = రాపిడి - రాపికు = తొమ్మిది - తొమ్మిదులు - మొదలైనవి, నెత్తుటికి= నుదుటికి - నడరుదుటివ్యిరాజు ఇత్యాదుల్లో మూలపదం రోపథంకావడం చేతనే ఉత్వంలేదని గుర్తించాలి. నుదురు - నెత్తురు - నడకుదురు = మొదశైనవి" పుట్టువు (పభృతుల వువర్షానికి లోపం వైకల్పికం. ౨౩౬ పహ (న ణు జ న్‌ లా ఇ: న! ఇ న్న ణు య్‌, ళు ధ్‌ న జర న. పుట్టు = పుట్టుపు - చట్టు - చట్టువు = తట్టు తట్టువు = పూ - పూర ఇత్యాదులు జనవ్యపహారానుగుణపరి(గాహ్యాలు. దానిపుట్టు. నాకుతెలును - సిగపూ నలిగింది. ఇయకు మారుగా నామాంతానికి ఎత్వం బహుళంగా వసుంది. ౨౩౭ వాటా కన్నియ - కన్నె - జన్నియ - జన్నె = వన్నియ - వన్నె - కొంచియం- కొంచెం - కొండియం. - కొండెం = మొదలైనవి ఊహ్యాలు.. బాహుళకంచేత సందియం = కారియం = మొదలెనచోట్ల ఎత్వంలేదు.

క్షే]2 వ్యావహారిక భాపా వ్యాకరణం ము త్రియాదుల ఇత్నానికి లోపం విభాష. ౨౩౮ అవే ముత్తియం - ముత్యం -_- కళ్లియం - కళ్యం - కన్నెయ - కన్వ = పళ్షియం = పళ్యం - వ్యవస్థితవిభాషచేత జన్నెయాదుల్లో ఇత్వలోపంరాదు, దరు కం అన్వహల్‌ సంయు కమలుతే ద్వితాంనికి క కసా. ఇ అవ హల్‌ లోపం నిత్యం. ౨౩౯ ముత్యం - ఎడ్లు - తిట్టు - కొట్టు - ఇత్యాడులూహ్యాలు. వా నే ణా చు అన్ని(పప్రభృతులు సర్వనామాలు,. ౨౪౦ అన్ని - ఇన్ని - ఎన్ని -కొన్ని - పెరష్కు- పలు-ఆ-ఈ-ఏ నీ-నా-మన-తా- సంభ్యాదాచకాలు అన్ని (డధృతులు. సంఖ్వకు పూరణారంలో ఆవ ఆగమంగా వస్తుంది. ౩౪౧ శా యు రెండవవాడు - మూడవవాడు మొదలై నవి. అవకు ఓత్వం విభాష. ౩౪౨ శెండోవాడు = మూడోవాడు - నాల్లోవాడు - ₹0గీది - మూడోది = నాల్లోది = అయివోది - మొదలైనఏ, పక్షంలో రెండవవాడు - ₹ెండపది - ఇత్యాదులు, సర్వనామ (కియాపదాల బహువచనం మహత్తుకి లాగానే మహతికవుకుంది. ౩౪౩ వారిద్దరూ రుక్కిణీసత్యవామలు - వీళ్ళు ముగ్గురూ శ్రీ ఘూ నీళలు గకారం పకారం, ౨౪౪ అపడవాద్యమై అసంయుక్తమైన గశారానికి పకారం వకారానికి గకారు బహుళంగావస్తుందని శాత్పర్యం, గవలు ఏ పగలు - పవలు - పలుగుకు = పలువురు - తొగ - తొవ అగు - అవు - తగు - తవు. వగలు : పవడం - పగడం - నవ్వు = నప్పు - నగు. బాహుళకంచేత కొన్నిచోట్ల వకారంనిత్యం _ అవుతున్నది - అవుతాడు.

మడు మదాలో ళాలె ఎ డుఠకు క అచ్చతెలుగు పదాల్ల ఉత్తమాలైన రులు డుల పూర్వ మందున్న ఏత్వానికి హస్వం విబాష, ౩౪౫ నల్లేరు = నళ్లెరు _ పళ్లేరు = పల్లెరు - పెన్నేరు - పెన్నెరు - మానేరు మానెరు - కుందేలు - కుందెలు = నేరేడు - నేరెడు - తంగేడు - తంగెడు మొద లైనవి = వీటిల్లో ట్రూస్వరూపాలు కొన్ని పాంకీయాలు. కొతాదుల లఫకు లోపం బహుుంగా వసుంది. ౨౪౬ న అవ కొత్త -కొత్త -(ప్రాత- పాఠ - (గ్రుక్తి- గుడ్డి - (గుద్దు - గుర్డు_ ఒహుళగహణంచేత అనడంచేత ఆద్యక్షరాలు లుప్తశేషాలయినప్పుడు రేఫర లోపంలేదు (ప్రాయిల్లు - క్రొంజెమట - క్రొంబసిడి - మొదలైనవి. (క్రొత్తశబ్దం ద్విరుక్తమై ఆద్యక్షరశేషమైతే. బాహుళకంచేత రేఫరులోపం వైకల్పికం - శొంగొత్త = కొంగొత్త _ (కొంగొత్త - కొంగొత్త - కేఫలోపకార్యం సంస్కృత నమాల్లో శ్రో్యతియశబ్దానికి కనిపిస్తన్నది. (శో(తియుడు - శో్యతియుడు. వ్రాయు (వేపల్లెల ఆదిహబ్లు వికల్పంగా లోపిస్తుంది, ౨౪౭ (వాయడం = రాయడం = వాక - రాత = వేపలె - రేపల్లె. ఊయమేల ఊయాలల దీర్తానికి హస్వం వైకల్పిరం. ౨౪౮ ఖు య్‌ ఊయేల = ఉమల - ఊమెల - ఉమెల - ఊయాల = ఊయల - ఉయాల - ఉయల. ఊయేళలాదుల్లో తాలి అచ్చుమీది హల్లుకి ద్విత్వం ళన వికల్పంగా వస్తుంది. ౨౪౯ ఊయెల - ఉయ్యల = ఊమల * ఉమ్యేల - ఊయాల = ఉయ్యాల - ఏలివం = ఎల్లిదం = కోపు - కొప్పు - తేప - అప్ప = జాజర - జజ్జర = తీయం = తియ్యం - తోయలి - తొయ్యలి - దీఎయ = దివ్వియ = నూపు - నువ్వు = నోవి = నొవ్వి - నోపు - నొవ్వు - పూవు = పృవ్వు = పేయ - పెయ్య - మోక - మొక్క - మోటిక - మొటిక - వీయం - వియ్యం - మొదలైనవి. క్‌

గోయి ప్రభృతుల తుదిపర్షానికి ద్విశత్వం విభాషగా వసుంది ౨౫౦ న. గోయి = గొయ్యి - నూయి = నుయ్యి = నేయి - నెయ్యి - చేయి - చెయ్యి = వ్యవస్థిత విభాపచేత వాయి తళ్ళతుల కికార్యం లేదు. వక్ష్యమాణసూ(కంచేత ద్విత్వం పరమైతే దీర్హానికి 'హస్వం. రశారం [క్రిందిరకారా నికి తుది నులుల క్రింది నల లకు లోపం బహుళం. ౨౫౧ అగరు - అరు - గ్యొరియ = గొరియ - కన్ను - కను - మిన్ను - మిను- పలు = పలు, అరువాపు = గొరిపోళు - కనుచూప్పమేర - మినురూపు = పలు పరుస - మొదలైనవి (పయోగాలు, అక్కటాదుల జడ్డకు లోపం బహుళం. ౨౫౨ అక్కట - అకట - చెవ్వు = చెవు - చెవ్వి = చెవి. అకంట - చెవ్వు - ఇవ్వి = అయ్యో - ఉమ్ము - ఎక్క-సక్కియం - ఎమ్ముక - కట్టా - కట్టిక - కప్పురం - కమ్మతం = కొట్టిక - కొయ్యగూర - గయ్యాళి = గిజ్జేగాడు = గుజ్జ రాతి- చిట్టి - చిన్న - చిమ్మట - చెన్నటి - చెమ్మట - వఇ్యరిపోశు - జవ్వాజి = జాబిల్లి - తెల్ల - దివ్వియ - నువ్వు - నిద్దుర - నివ్వాలి - పవ్వ భించు - పువ్వు - పెద్ద = బొమ్మ = బొమ్మిడికం = మల్లారం - అట్టు = ఇట్టు = ఎట్టు = అప్పుడు - ఇప్పుడు-ఎప్పుడు = అచ్చట - ఇచ్చట - ఎచ్చట - ముక్కు దూలం - గగ్గురు - దిగ్గవిడుచు = కచ్చేరి - మెట్టిక - కొత్తిమిరి - తల్తకిందుల- పల్లెవాటు - చెల్లియలు - దివ్విటీ - నివ్వరి - తాయెత్తు - దిస్స = స్యెర- తొ(ర - తొల్లి - ఇత్యాదులూహ్యాలు, బహుళ[గ్రహణంచేత అటెల్లాడు - ఇటొచ్చాడు = ఎటెళ్తాడు - ఎటుపోయాడు - వంటిచోట్ల లోపం నిత్యం, జడ్డక్కరంతో పదాదిస్వరం కూడితే జడ్డకు తరచుగా లోపం రాదు. ౨౫౩ అ్యకెక్తింది * కన్నదిరింది = మొదలైనవి. తరచుగా ఆనడంచేత ఒకంత = అటెళ్లు మొదలైనవి రక్షితాలయినాయి.

ళు పరిచ్చెదం పదాది ఇకార ఎకారాలకు బహుళంగా యశారం పూర్వాగమం అవుతుంది. ౨౫౪ ఇక్కడ - యిక్కడ = ఇందుమతి = యిందుమతి = ఈశ్వరుడు _ యీశ్వ రుడు - ఎక్కడ = యెక్కడ = ఎల్లయ్య - యెల్లయ్య = ఏమి - యేమి = ఏలై - యేన్లై = ఏర్లగడ్డ = యేర్గగడ్డం పవాది ఉకార ఒశారాలకు బహుళంగా వకారం పూర్వాగమం అవుతుంది. ౨౫౫ ఉండు = వుండు - ఉరం - వురం- ఊర్వశి = పూర్వళ - ఓదనం = వోదనం = ఓడ - చోడ - బహుళ్యగ్రహణంచేత పకారం పరమైతే ఈకార్యంరాదుం ఉవిద = పువిదకాదు. యకారమిళితమెన ఎకారం కొన్నిచోట్ల అకారం అవుతుంది. ౨౫౬ యెవడు = యవడు - యెడ *" యండ = యెల్లయ్య = యల్లయ్య జా యైం యూళై = యేక్లగడ్డ - యార్గగడ్డ = ఇటువంటి (ప్రయోగాలు చాలాఅరుడు. యాభై ప్రభృతులు (ప్రయోగం తరచుగా కనిపిస్తున్నది. అతడు యల్లయ్య అని తప్ప మనరు తెలిసేదికాని - పి - వ్‌ - వకార మిళితమెన ఒకారం కొన్నిచోట్ల అకారం యైనా యు అవుతుంది. ౨౫౭ ఒద్ధ = వొద - వద్ద = ఒయ్యారం - వొయ్యారం - వయ్యారం = ఒంగు = వొంగు = వంగు _- ఒంతు _ వొంతు = వంతు * ఒదరు - వొదరు * వదరు = ఇత్యాదులు వ్యవహారానుగుణంగా. (గాహ్యాలు, పదాది వవరం ఒకారసహితమై ఆజాదిపదంకూడా రాం అవుతుంది. ౨౫ల వలదు * వరు = వొదు = ఒద్దు = పదాది యవరంపట ఇలాగే ఎకారంగా ళా ళల లా న వ ర్తించడంవుందిగాని అది శిష్టవ్యావహారికంశాదు = యముడు - యెముడు ఎముడు _ యీళ్ళొక యెములోళ్ళాగ వుండ్యారా - అని పామరవ్యవహారం.

16 వ్యావహారిక భాసా వ్యాక ణు వకారం ఒకారంగొ మారడమైనా క్రియల నావికో సంధెలో తరచు కనిపిస్తున్నది అ అవొచ్చింది = ఎటొచ్చింది మొదలైనవి, మొగం ఖ హు, ౨౫౯ మొగంఅనే పదంలోని గకారానికి ఖకారం హకారం పర్యాయంగా వస్తా యని తాత్పర్యం = మొగం - మొఖం = యముహం = ఈకార్భం ఇక ఒక శూల కళారారికి కనిపిస్తున్నది, ఇక _. ఇఖ = ఇహ = ఒకటి = ఒఖటి = బహటిః నిర్మాగమోటినికానుగనుక -- మా - 8 - స్వార్ధాతశయంలో కొన్నిపదాల పరుషసరళాలకు మహా పాణాలు వెకల్పికంగా వస్తాయి. ౨౬౦ డును 22 న. అక్కరలేదు ఆ అబ్ధర చేదు - లక్క - లబ్ధ - వష్ట = వై - పెద్దది = "పెద్దది - చాలా - ఛాలా - చస్తే - ఛస్తే - జడునుకొన్నాడు = దుడుసుకొన్నాడు = మొదలై నది. అరాటాదుల్లో (ప్రధమేతరడీర్షానికి (హస్వం విభాషగా లా యు వసుంది. ౨౬౧ చామ ఆరాటం - ఆరటం - కర్య్మూ౦9 - కక్కు౦8 - కొమారికు - కొమరుడు = కొమారిత _ కొమరిత - పెండారం - పెండరం - ఇత్యాదులూహ్యాలు. ఓయారాదుల్లో తొలిదీర్దానికి (హస్యం విభాషగా వస్తుంది౨౬౨ ఓయారం -*- ఒయారం = గూడారం - గుడారం - జోహారు - బొహారు = వడియం - విడియం * మారు - మరు - మూలుగు = ములుగు = మోరరు = మొరము = వీడీయం = విడీయం = మొదలైనవి ఊహ్మాబు. ఆడగ్బాదుల్లో డాకు ణకారం విభాషగా వస్తుంచె. ౨౬౩ వావ అతకు - అణగు - కడగు - కణగు - నాడెం = నాణెం - పోడెిమి * పోణిమి - మిడుగురు = మిణుగురు _- వడరు = వణకు = మొదలై నవి. దొప్పాచుల్లో చాకు డకారం విభాషగా వసుంది. ౨౬౪ అమె దొప్ప - డొప్ప- దిగు = డిగు - దెందం - డెందం - దెప్పరం = డెప్పరం - డాదేశరూపొలు - వ్యవహారంలో ప్రరిమితంగానేవున్నాయి.

నల ళు పరిశ్భాదం నహ జాది ప్రభృతుల దశారానికి జకారం విభాష, ౨౬౫ జాది - జావ - జవాచి - జవావీ- జూదం = జూజం - జాదర = జాజర మొదలై నవి ఏతాదులకు మువర్షకం పరమెతే దీర్తం విభాష. ౨౬౬ ఏతం - ఏతాం * కళం -* కళభాం -_ గాలం * గాలాం - గర్జం = గడాం- శ గ్గ హ్హా గోణం = గోణాం - గోతం - గోతాం - జోతం జోతాం = బొండం _ బొండాం- పెండ్లం = పెండాం - మొదలైనవి. వ ఖ్‌ యమన్‌ చ ఉర గతల అణ ణా టా లులనలు పరమైతే మువర్లానికి లోపం పూర్వఎత్వానికి గ్త్‌ శ న పాత్వాదేశం విభాషగా వస్తుంది. ౨౬౭ ముత్తెములు = ముత్తాలు - పళ్లెములు - పళ్లాలు - పందెములు = పందాలు = జందెములు - జందేాలు మొదలై నవి. పచాంతాలె ఆఅసంయుకాలె న నులురుల ఉత్వానికి చునా అతి యెలా లోపం బహుళం, ౨౬౮ మ్రాను - పడు = [మాన్సడు - (మ్రూన్వడు = కను-చెదురు = కన్చెదురు = వరుల్‌చూచి - పురుల్‌దోచి - వోహార్‌ = పస్త్రాల్లే = శెప్తార్లే పేర్కొను = మొదలైనవి లకారం పరమైతే డువర్ష డకారానికి ళకారం కొన్నిచోట్ల వస్తుంది. ౨౬౯ యళ టా! వాచ్చాళ్లే = తెచ్చాళ్లే - వెళ్లాళ్లోపలికి ఎ వస్తాళాక్కాడికి = ఇత్యాదు లూహ్యాలు, హలు పరమెతే డురు కును లుల ఉత్వానికి లోపం న. వ. తరచుగా కనిపిసున్నది. ౨౭౦ అది ప వచ్చాడా - వచ్చాడురా - శెచ్చాళ్ల - తెచ్చారులే - కొట్టావ్‌చాళ్లే = కొట్టావుచాల్లే - తిట్టావ్‌చేమొగాడివి - తిట్టాపులేమొగాడివి -. విన్లే = వినుత 8నా = తినురా - చాలా - చాలురా - వెళా = వెళ్లురా - మొదలైనవి.

115 ఇ్యావవోరక భౌ పా వ్యాక రర ఆచ్చిశాల్లో పదమధ్యంలో నల డ రల ఉత్వానికి లోపం బహుళం, ౨౭౧ కినుక = కిన్క - కానుక = కాన్క = అలుక * అలూ = చిలుక = చిల్క = కాలవ - కాల్వ - కడుగు - కర్డు -పిడుగు -పిడ్డు - తరుగు - తర్గు- కూరుకు = కూర్కు - మొదలై నవి. ఇతర అచ్చులకు సెతం కొన్నిచోట్ల లోపం కసిపిస్తున్నడి౨౭౨ యూ క. అమె కఠికి - కల్కి - పాలితి - పొల్గి - ములికి - ముల్సాం అబ్బురాదుల్లో ఉత్సలోపం విభాష, ౨౭౩ అల్బరం = అం = అప్పుచు - అపు - ఇప్పుడు - ఇఫై - ఎప్పుడు - ఎప్ప = చప్పుడు - చపు _ నెత్తురు = నెతు = మొదలైనవి అ ఇప్టి'ఫ్టేవెళ్లాడు అ నెొచ్చింది - ఇత్యాదులు వ్యవహారాలు, వ పాది [క్రియల ఆదిహల్లుకి లోపం బహుళం. ౨౭౪ అటెళ్లు = అటువెళ్లు = నన్నాక్కిరించాడు - నవన్నువెక్కిరించాడు - అకు డెట్టవోయ్‌ = మొదలైనవి. బాహుళకంచేత యధావ్యవహారంగా ఆహించాలి నిండలో అమేడితం ఆద్యక్షరాలై న (హస్వదీర్హాలకు గి గిలు వసాయి. ౨౭౫ అమి కొంటి - గింటి - కోణంగి - గీణంగి _ కొట్టాడా - గిట్టాడా? - మొదలై నఏ. పదాది సహజ గి గీ లకు బొ బోలు వస్తాయి. ౨౭౬ పదాదినహజ గి గీలు కల అ్యమేడితం ఆది(హస్వాక్షరానికి బొవర్షం దీర్హాక్షరానికి బోవర్షం అదేశంగా వస్తుందని తాత్పర్యం. గిన్ని = వొన్ని - గీర = బోర - గీత - బోత. వివేష్యాలు విశషణాలు అని శబ్దాలు రెండువిధాలు, ౨౭౭ అమ్మ - అక - అన్న - మొదలైనవి విశేష్యాలు - మిగిలినవి విశేషణాట' గుణాదివిశేషాలను చెప్పేది విశేషణం. -౩౭౮ గుణం మొదలైన విశేషాలను చెప్పేది విశేషణమని తాత్పర్యం.

విశేషణం చెప్పే విశేషం కలది విశేష్యం. ౨౭౯ విశేషణంచేత తెల్పబడే విశేషంకలది విశేష్యమని తాత్పర్యం, గుణాదిఖేదాలతో విశషణం ఆరు విధాలు, -౨౮౦ గుణాదివాచక విశేషణాలు - [దవ్యవాచక విశేషణాలు - (కియావాచక విశేషణాలు = (కియాజన్య విశేషణాలు - క్రీియావిశేషణాలు - సంభ్యావాచక విశేషణాలు - అని విశేషణాలు అరు విధాలు - వివరణలోఉన్న గుణాది ఆదిశబ్దం చేత స్వభావం = అవస్థ - సామ్యం = శక్తి - మొదలైనవి భౌాహ్యాలు, ప్రియ - ప్రియకు - ప్రియం - శుందరి - సుందరుడు - సుందరం నేర్చరి - వన్నెలాడి అందగాడు -- అందకత్తె ఇత్యాదులు గుణాది వాచక విశేషణములు. ధనవంతుడు -- ఆయుధపాణి నెలతాల్చు - ముక్కంటి ఇత్యాదులు (దవ్యచాచక విశేషణములుం శ్రేమంకరం -- కృతజ్ఞుడు చూపుడు(వేలు - పంటకాపు మొదలై నవి (క్రియావాచకవిశేషణాలు. పచ్చినవాడు -- తెచ్చినవాడు కొట్టనిచెట్టు - చెప్పనిమాట చేస్తున్నపని - కొత్తున్న చెట్టు కొట్టేచెయ్యి - తిబ్టేనోరు మొదలైనవి (కియాజన్య విశేషణాలు. ఎంతోమేలు -- త్వరగావచ్చాడు బాగాచూచాడు -- చాలాతిన్నాడు ఇత్యాదులు శ్రీయూవిశేషణాలు, ద్వితీయం -- తృతీయం తురీయం - చతుర్తి

౭0డో - మూడో నాల్లవ = ఆరప ఇత్యాదులు సంభ్యావాచక విశేషణాలు, అమహద్విశేష్యంకల ఏకాంత తదంశాంతసంఖ్యాపయు కక్షవిఫే షణం సమాసఆసమాసాల్లో పూర్వపరాళ్లో ప్రయోగించ వ్‌ బడుతుంది. -౩౮౧ అమహద్విశేష్సంకల ఏవాంతసంభ్యా[పయు క్షవిశేషణంసమానా కక. పం జం సమాసాల్లో పూర్వపరాల్లో ప్రయోగింపబడుతుంది. ౯౮౨ అమహద్వాచకం విశేష్యంగాకలిగి ఒక్కశబం అంతంలోకల సంఖ్యా ప్రయుక్తవిశేషణం సమాసంలో పూర్వపదంగాను అసమాసంలో ఉత్రరపదంగాను (పదూగింపబడుతుందని శాత్సర్యం, నుహదమహద్విశేష్యంకల ఏకాంశాంతసంభ్యాప్రయు క్రవి₹షణం సమాస ఆసమాసాళ్లో పూర్వపరాల్లో (ప్రయోగించ బడుతుంది. -౨౮౩ మహద్వాచకంగాని ఆమహద్వాచకంగాని విశేష్యంగా ఉండి అర - పాతిక. మొదలైన ఏకాంశం అంతమందున్న సంఖ్యాప్రయుక్త విశేషణం సమాసంలో పూర్వంలోను అసమాసంలోపరంలోను (పయోగించబడుతుందని తాత్పర్యం. ఏకాంత తదంశాంతసంఖ్యా (ప్రయుక్త విశషణంకల వ్య స్తసమాసపదాల్లో విశేష్యం పూర్వోత్తరపడమై వస య నం చనా బహ్వేకవచనాంత మపుతుంది, ౨౮౪ ఒకశబ్దంకాని అరాదులు కాని తుదినికల సంఖ్యాయప్రయుక్త విశషణంవున్న అసమాసంలో విశేష్యం పూర్యపదమై బహువచనాంతంగాను - సమాసంలో విశేష్యం ఉత్తరపదమై ఏకవచనాంతంగాను వుంటుందని తాత్పర్యం. అరవై యొకంరధం = రధాలు అరవై యొకటి =. లెండున్నర మనిషి - మనుషులు లెండున్నర - అెండున్నరరూపాయి - రూపాయిలు రెండున్నర * ము టీ సు ఒకానొకచోట వ్యవహారంలో సమౌసంలో విశేష్యానికి బహుత్వం కనిపిస్తున్నది" కెండున్నర మనుషులు = ఇిగశున్నరరూపాయలు = ఇత్యాదులూహ్యాలు.

విశష్యం (ప్రధానం ౨౮౫ విశేష్యం ముఖ్యమని విశేషణం అముఖ్యమని తాత్పర్యం, (ప్రధానం పశ్చాద్వాచ్య మౌతుంది, ౩౮౬ అన్వయ[క్రమంలో విశేషణాలను ముందుగాచెప్పి చివర విశేష్యాన్ని చెప్పా ల9 భావం. కొన్నిచోట్ల విశేషణాలు విశేష్యాలపుతాయి. ౨౮౭ వాడులీద - అమెపేద - ఆమె బాలెంత - అతనుగేస్తు - ఇతనునేస్తం = అతడుఇట్లాఅన్నాడు - మొదలై నవి. తెలుగులో కొన్నిశబ్దాలు విశేషణవినేష్యాలు, ౨౮౮ కొన్నిశబ్హాలు విశేషణాలు విశేష్యాలు రెండూనని తాత్పర్యం. అవి కీడు మొదలై నవి - నల్ల మొదలై నవి. విశేష్యార్ధ బోధకం విశేషణం, ౨౮౯ కొన్నికొన్నిచోట్ల విశేషణం విశేష్యార్థాన్ని బోధిస్తుందని తాత్పర్యం. అయిష్టం చెయ్యవద్దు - అయిష్టమైనపని చెయ్యవద్దు - బూతులుపలకవద్దు = బూతుమాటలు పలకవర్దు - ఇత్యాదులూహ్యాలు. అక్కడాదులు నిత్హైక వచనాంతాలు. ౨౯౦ అక్కడ - ఇక్కడ - ఎక్కడ - అచ్చట - ఇచ్చట - ఎచ్చట * మొదలై నవి. సస్యవాచకాలు నిత్హైకవచనాంతాలు, ౨౯౧ వరి = కంది = పెసర - మినుము * ఉలప = ఇత్యాదులు, ఇంగువాదులు నిత్హైకవచనాంతాలు* ౨౯౨ ఇంగువ = ఆముదం = ఉప్పు = కారం. - చింతపండు = చమురు = నూనె = పనుపు = ముగ్గు ((దవ్యవాచకం) = మొదలైనవి, 16

శఖీమ వ్యావవోరిక భాసా వ్యాకరణం లోహవాచనాలు నిత్ఫైకవచనాంతాలు. ౨౯౩ ఇత్తడి = ఇకుం = కంచు * బంగారం - వెండి = రాగి = మొదలై నవి. సమానార్ధకపదాలు నితై ఛకవచనాంతాలు, ౨౯౪ సమానం = (పతి - ఈడు = సరి* సొటి.- ఎన = ఇత్యాదులు, గుణరసవాచకా లెన విశేషణళబాలు నిత్యైక మూ ఘు మూ వచనాంతాలు,. ౩౯౫ తెలుపు = ఎరుప్ప = క్రిపు = కీపి = పులుపు * పీఠం = పక్షం = ఇత్యాదు లూహ్యాలు, కొన్నినామనాచకాలు నిత్వ్యైకో వచనాంతాలు, ౨౯౬ శేపు + ఎల్లుండి * మొన్న = నిన్న - మొదలైనవి. వాక్యవిశేషంలో బహుపచనాంతాలపుతాయి = ఎన్నిరేపులు గడిపావురా ! ఎన్ని యెల్లుండ్లనియెగ్గాక్టా వురా ! అని వ్యపహారం. కొన్నినామవాచకాలు ఏికత్వంలో కూడా బహు వచనాంతొాలపుతాయి, ౨౯౭ రాములు = సోములు = రాయలు - వెంకులు= మొదలై నవి అందర్వాదులు నిత్యబహువచనాంతాలు. ౨౯౮ అందరు = ఇందరు + ఎందరు = కొందరు = పెక్కురు = పలువురు. బహుత్వదాచకమైన మందికి ఏకత్వంలోనే (ప్రయోగం = అనేకమంది = ఎక్కువమంది. | అదరులులోనై నవి నిత్యబహుపచనాంతాలు. ౨౯౯ అదరులు = అరువుళ్లు = మిణుగురులు ఇవి సమానంలో ఏకవచనాంతాలు * మిణుగురుపురుగు = మిణుగురుప్పరుగులు = అదరుటగ్గి _. మొదలై నవి తరచుగా ధాన్యవాచకాలు నిత్యబహువచనాంతాలు, ౩౦0 అళ్గ్‌ - చోళ్లు - వడ్లు = కందులు = పెసలు - మినుములు, తరచుగొ అనడంచేత బియ్యం = జీలక్యర ఇత్యాదులు నిత్యైకవచశాంతాలు.

ళ్ద పరిచ్చేదం 123 (శ్రీడావిశేషవాచకాలు తరచుగా నిత్యబహువచనాంతాలు. ౩0౧ అచ్చనగాయలు * ఓమనగుంటలు = గుజ్టనగూల్లు = విల్లంగోల్లు = తరచు శబ్దప్రయోగంచేత = చెమ్మచెక్క = విల్లంగోడు = కోతికొమ్మచ్చి = ఇత్యాదులు (గౌహ్యాలు. అవ్యయాలు కొన్ని బహువచనాంతతుల్యా లవుతాయి,. ౩03 అట్టు - ఇట్టు = ఎట్టు = నిచ్చలు అట్లాదుల టకారానికి లోపం లకారానికి ద్వితంవిభాష. ౩౦౩ = అల్లా = అలా - ఇల్లా = ఇలొ = ఎల్లా = ఎలా = అట్లా = ఇట్టాం పట్టా = అట్టా = ఇట్టా = ఎట్టా. అట్లుమొదలె నవి అరవిశేమాలో ఆకారాంతాలు ళ్‌ మూ “జో నో బహుళంగా అవుతాయి. ౩౦౪ అట్టా = ఇట్టా = అలా = బలోపంవ్తు ఆత్వం నిత్యం = అల్లా - అలా. టద్విశ్వలోపంవక్ష్టు ఆత్వంరాదు = అటు = ఇటు = ఎటు * అవిధంగా _ అపైపు = మొదరై నవిక్క-డ అర్థవిశేషాలు, అట్టుఇట్టుఎట్టుల దిళ్వానికి లోపంవై కల్చికం-లోపం అబ జ యా ప్‌ లళాం వ స్వే వువర్షం విభాష. ౩౦౫ అటు = అటువు = ఇటు = ఇటువు = ఎటు * ఎటువు = ఇక్కడ అట్టుప్రళృ శులకు అవైపు- ఈవైపు= ఏవైపు - అనే అర్జం. అలా అద్యచ్చుకి లోపంవచ్చి అన్యుపయుక్తమై ఇవార్థకమపుతుంది. ౩౦0౬ అలా = దానిలా = దీనిలా = దేనిలా మొదలైనవి. అనుప్రయు క్రమైెన ఇవారకలాకు అన్నంతఅగు ధాతువు వ్‌ న ళా విభాషగా అన్నుపయు క్త మవుతుంది. 302 అలాగ = ఇలాగ = ఎలాగ = దానిలాగ * దానిలొగా = యుదలైనవిం

ట్‌లల క్షే వ్యావహారిక భా హో వ్యాకరణం లామిది అన్నంత అగు ధాతుగకార అత్వానికి ఉత్వం విభాష. ౩౦౮ అలాగ = అలాగు = ఇలాగ = ఇలాగు = ఎలాగ = ఎలాగు . దానిలాగ - దానిలాగు - మొదలైనవి. తత్సమదేశ్యశబ్రాలచిపర పూజ్యతలో తరచుగా ఏకత్వంలో గారు శబ్దం వస్తుంది. ౩౦౯ అయ్యగొరు = అమ్మగారు = రాజుగారు - నాయుడుగారు = రాముడుగారు - దేవిగారు * ప్యాశుడుగారు = కామంగారు = సోమంగారు = తరచుగా అనడంచేత శాములుగారు ఇత్యాడుల్లో ఏకవ్యక్షినిస్టశంలో వహుత్వంపచ్చి నాగారుశబ్రంవస్తుంది ద్వితీయాదుల్లో గారు ఉత్వానికి ఇత్వం వస్తుంది. ౩౧౦ ఉం వాత అయ్యగారిని - అయ్యగారితో = అయ్యగారికి = దేవిగారిని = దేవిగారిశో = దేవిగారికి - మొదలై నవి ని-కి-పర్ష శాలు పరమైతే గారుఇత్వానికి లోపం వై కల్పికం. ౩౧౧ అయ్యగార్ని = అయ్యగాంని - అయ్యగార్కి = అయ్యగారికి, తత్పమాది శబ్దాలకు కొన్నిటికి పూజ్యతలో బహుత్వంమీది గారు గకారానికి వకారం బహుళంగా పస్తుంది. 3౧౨ రాములుదారు = స్వాముటవారు = రాయలువారు = సీతమ్మగారు = సీతమ్మ వారు = రాములవారు = స్వాములవారు = బహుత్వంమీదిఅనడంచేత లు వర్షక లవర్డాలు రెండూ (గ్రాహ్యాలే = బాహుళకంచేత అవర్దంమీది గకారానికి వశారం నీత్యం = రాయలవారు * స్వాములవారు. అర్టవిశేషంలో ఏకత్వంమీది గశారానికి సైతం వకారం కష దె. కొన్నిచ ట్ల కనిపిస్తున్నది. 3౧౩ అయ్యవారు (ఉపాధ్యాయుడు) - అమ్మవారు (ఉపాధ్యాయురాలు పూజ్య కాలైన స్రీ - స్త్రీదేవత).

వారు గారులు పరమైతే నిత్యవై కల్చికంగా రాజుశబ్దం ఆకారాంత మపుతుంది. ౩౦౪ రాజొవారు = రాజాగొరు = రాజుగారు = వారు పరమైతే నితృంగాను గారు పరమైతే వైకల్పికంగాను రాజుళబ్టం ఆకారాంతమవుతుందని తాత్పర్యం. సందోధ్యవాచకం బహుత్వంలోవున్నా [క్రియలమీది అమ్మాదు లకు ఏకవచనమే వస్తుంది. ౩౧౫ మనకెందుకు మనం వెళ్లొద్దాంరండమ్మ = మీరంతా చూచారటగదమ్మ, పూజ్యతాధిక్యంలో మీరుకు సూరుగా తాము తమరులు (ప్రయుక్షాలపుతాయి. 3౧౬ అయ్యా ! తాము తప్పకుండా రావాలండి * తమరు తప్పక రావాలండి. సామాన్యసంబంధంలో నానీలకు మామీలు కొన్నిచోట్ల వస్తాయి. ౩3౧౭ సూయిల్లు = మీయిల్లు = మౌవాడు - మీవాడు, వాంచ తీ, అ జలు లా క్‌ జు 4 అజ్ఞా తస్త్రీపురువోర్దశ్య ప్రశ్న లోను-నిర్ద్లిష్ట స్రీ పురుషాన్యతర (పశ్నలోను తరచుగా ఎవరు పప్రయుక్తమపుతుంది. ౩౧౮ ఎవరక్కడ = వాళ్లిద్దరిలో ఎవరు గొప్పవారు = సుందరీనందుళ్లో ఎవరు సౌందర్శవంతులు. + నిర్దిష్ట స్త్రీపురుష గహణలోను అనిర్జిష్ట స్త్రీపురుషోద్దేశ్య వ్యాహారం లోను ఒకరు శరచుగా (ప్రయు క్రమవుతుంది. ౩౧౯ ఆ స్త్రీపురుషులిద్దర్లో ఒకరికివ్వు - ఒకరిమాట ఒకరికి గిట్టదాయె = వొరొ కరే వచ్చారు. ఆంతశబ్దం పరమైతే ఈ ఏ లకు (హస్వం అకారానికి లోపం వస్తుంది ౩౨౦ ఇంత = ఎంత.

అంతశబ్దం పరమైతే ఒకరు కొ వర్షాదేశం అకారానికి లోపం (ప్రాయికంగా అప్పుకుంది. ౩౨౧ ఒక + అంత = కొంత - (ప్రాయ్యికంగా అనడంచేత అర్ధవిశేషంలో ఒకంశ అని కూడా వాడవచ్చునని తాత్చర్యం. సముడాయార్థమైతే అమహదర్ధబహుత్వంలో అంతాదుల నో నాం. ద్‌ అల సబిందుతకారానికి ద్విత్వనివర్ష ౦ వస్తుంది. 3౨౨ అన్ని = ఇన్ని - ఎన్ని = కొన్ని. అ ఈ శబ్దాలకు మహదర్ధంలో వకారం పూర్వాగషుంగా వస్తుంది. 3౨3 వాడు = వారు = వాళ్లు =వీడు -వీరు = వీప్ల అ ఎవడుశబ్దబహుత్వంలో ఎవరు = ఎవప్ల - రెండూ శిష్టవ్యావహారికాలు = వాడు - వీడులకు ఆది హల్లోపం జరిగితే అడు - ఈడు పంటి రూపాలవుతాయి. యిటువంటి తోపరూపాొలు కొన్ని చోట్ల సంధిలో కనిపిస్తున్నాయి, డానికాడేమన్నాడు = అథు * ఈడు - అళ్లు = ఈళ్ల, అమహదర్ధద్వితీయాద్యేక బహువచనాల్లో తికానికి దవపలు (క్రమంగా పూర్వాగమాలవుతాయి.. ౩౨౪ దానిని = దాన్ని - వాటిని = దీనిని - దీన్ని = వీటిని = దేనిని = దేన్ని = వేట్‌ని = దానిచేత = వాటిచేత. మహదర్ధంలో ఏ శబ్దానికి ఏకబహుత్వాల్లో వాడు వారులు అనుపప్రయుక్తాలవుతాయి. 3౨౫ ఏవాడు = ఏవారు * యివి (పమోగ యోగ్యాలు కావు. ఏ వా లకు (హస్వం వకారానికి ద్విత్వం నిత్యవైకల్పికాలుగా వస్తాయి. ౩౨౬ ఎప్వడు = ఎవడు = ఎవ్వరు = ఎవరు,

శబ్ద సకిచ్చైద౦ం శ్రికానికి మర్యాదలో మహదేకపచనంలో తవర్హాగమం వస్తుంది, వ_౨28 అతడు = ఈశడు = ఏతడు. తవర్షపరకతికానికి స్వం వైకల్పికం, 9౨౮ అరడు = ఇశడు = ఎతడు. (స్వ(తికపూర్వకతవర్షంమీది డువర్షకానికి నువర్షకం విభాషగా వస్తుంది. 3౨౯ అతడు * అతను = ఇతడు = ఇతను = ఎతడు = ఎతను. (హాస్వ(తికంమీది. తకారం పైన అర్ధవిశషంలో కా ప్రత్యయం కూడా కనిపిస్తున్నది. 330 ఈకకారానికి గకారంనిత్యం = అతగాడు - ఇతగాడు = ఎతగాడు. ఎవ డెవ రే దేవులకు అర్ధవిశేషంలో ఇకారం వస్తుంది. 33౧ విశేమార్ధ ఇకారం పరమైతే ఎవ డెవరుల వవర్షానికి లోపం పూర్వస్వరానికి దీర్హ ౦ నిత్యం. 33౨ ఏడి = ఏడీ = ఏరి = ఏరీ = ఏది = ఏదీ - ఏవి = ఏవీ = ఎక్కడ వున్నాడు = ఎక్కడవున్నారు = ఎక్కడవున్నది = ఎక్కడవున్నవి. నిర్దేశార్ధవిశేషంలో ఏ కో లనుప్రయుక్రాలెతే అతడు ఇతడుల తవర్షానికి లోపం వస్తుంది. 333 అడే ౨ ఇడే- అడుగో = ఇడుగో = అడే = అక్కడవన్నాడు - అక్కడేవున్నాడు - ఇడే . ఇడుగో = ఇక్కడవున్నాడు = ఇక్కడేవున్నాడు = అని అర్ధం. ఇలాగే అదే - ఇదే - ఇత్యాదులకు (గ్రహించాలి. అదే = ఇదే = అదిగో = ఇదిగో = అరే = ఇరే - అరుగో - ఇరుగో మొదలైనవి. మహత్యేకవచనంలో (తికానికి అక అప అమలు అన్ముప్రయుక్తాలపుతాయి. లీ

&పర వ్యావహారిక ఫా సౌ వ్యాక రణం త్రికానుప్రయుక్తాలై న అక ఆప అమల అద్యంతాకారాలకు లోప ఎత్వాలు నిత్యం. ౨5 అ+ అక = అకె- అ + అప = అపె * అఆ+ అమ = అమె - ఈశె, ఈపె=* ఈమె = ఏకె = ఏపె* ఏమె* అక అప (ప్రమయోగా ల్యపసిద్ధాలుం తికానికి అమహదర్హపధమైక బహువచనాల్లో దివి వర్ణకాలు వస్తాయి. 53౬ దివివరకాలు పరమెతే ఆ ఈ లకు ఏకారానికి (హస్వం వ! యూ నిత్యవై కల్పికాలుగా వస్తుంది. వెన అది= ఇది * అవి = ఇవి * ఏది * ఎది - ఏవి = ఎవి, (త్రికహస్వంమీది దివులకు ద్విత్వం విభాషగా వస్తుంది. 337 అది - అద్ది - అవి - అవ్వి = ఇది ఇద్ది- ఇవి = ఇవ్వి = ఎది- ఎద్ది = ఎవి = ఎవ్వి - అద్దిగో = ఇద్దిగో - అదిగో - ఇదిగో. అదిగద్దివ్యవహారు = అని వాడుక. (ప్రధమేతరవిభ క్తి పరమైతే అమహదర్థత్రికానికి ఏక బహుత్వాల్లో ని టి వర్ణా లాగమంగా వస్తాయి. 32౯ దానిని = వాటిని = దానితో = వాటితో - దీనిని - వీటిని - దీనితో = వీటితో = అమహదర్భబహుత్వంలోకూడా నివక్షాగమం కొందరు చేస్తారు కాని అది వ్యవహార. విరుద్ధం, వానిని = వానితో - వానికోసం = ఇత్యాదులు వ్యావహారి కంలో మహదర్ధస్ఫోరకాలుగా రూఢాల్డె నాయి. వాటిని ఆపాదమస్తకంచూస్తే --పి- 46 -- వీటిని ఆవిష్కరిస్తున్న వారికి - పి 47 - తుచ్చసంతృప్తులను వేటినో ఆశించి - పి- 29 _ (ప్రత్యయం పరమైతే అమహదర్ష్నతికంమీది ఆగమ నివర యూ యణ | స్వరానికి లోపం విభాషగా వస్తుంది. 3౮0౦ దానిని = దాన్ని - దానితో - డాన్టో - దీన్ని = దీనిని = దీన్తో = దేనిని" దేన్ని = దేన్తో = వ్యవస్థిత విభాషచేత వలన = కంటె - కి - యొక్కంలు పరమైతే

స్వరళోపంరాడు = దానివలన = దానికంటె డానికి = దానియొక్క = తక్కిన చోట్ల వై కల్పికం, తో వరకం పరమెజేలు ప్రస్వరనకారానికి ణ యా అం పూళబిందుప 2రో పూక్షబిందుపు వైకళ్చికం. ౧ దానితో - దాన్తో - దాంతో = దీనితో = దీన్లో = దీంతో - దేనితో = దేన్తో దేంతో, అమహదర్హతికానికి పరమైన టివక్షంమీది లోపర్డానికి ద్విత్వం వికల్పం. 3ళ-౨ వాటిల్లో = వాటిలో = వీటిల్లో - వీటిలో = వేటిల్లో = వేటిలో. ఏకారకంమీవ సదమాసగతషష్వంతాలె న ఎప్వరొక (రులమీద ఢా అనో య ఏకవచనంళలో స్త్యర్షకతవర్తకం వసుంది. 553 ణా ణె ఇదా ఎవ్వరిత = ఒకగారిత _- ఒకరిత. తవరక్షకఅత్వానికి ఇత్వఎత్వాలు విభాషగా వస్తాయి. వరోరో ఎపవ్వరితి - ఎవరితి - ఎవరితె _ ఎవ్వరితె - ఒకరితి - ఒక్కరితి - ఒక్కరితె = ఓకరితె. తవక్షకం పరమైతే రేఫమీది ఇత్వానికి లోపం విభాష, 96౫ ఒకరిత = ఒకర్త - ఒకర్తి - ఒకర్తె - ఎపర్తి = ఎవరై. రఫయు క్రమైతే ఒక్కొక కబ్దాలమీది తవర్షం అత్వానికి ఉత్వం విభాషగా వస్తుంది, 2రోడు ఒక్కర్తు - ఒక్కర్త - ఒళకర్తు = ఒకర్త. ఒక్కశబ్దానికి ఓత్వాదేశం బహుళం, 62 ఒకర్తు ఓర్తు- ఒకర్తి - ఓర్తి = ఒకమనిపి = ఓమనిషి _ ఒకనాడు = ఓనాడు - ఒకసారి = ఓసారి ఇత్యాదులూహ్యాలు, ఓరుషిదగ్గిర సమం్యతకంగా సౌాకల్యంగా -- భా- వి- ఏ1 రథధాలతోరధా లుకలపడ్డాయి మరోదగ్గిర _- భా - వి - 94 క్షే?

180 వ్యావహారిక భామా వ్యా రణం ఎవ్వరితాదుల్లో రివర్లానికి లోపం విభాష. 3౨౪౮ ఎవ్వరితె = ఎవ్వతె = ఎవ్వరితి - ఎవ్వతి = ఎవరితి - ఎవతి . ఒకతె. ఒకతె - ఒకంారితె - ఒక్కతె = ఒహరితె - ఒహతె = రివర్షం లోపిస్టే తవర్షకానికి ద్విత్వం బహుళంగా వస్తుంది. వరల ఎవత్తి - ఎవత్తై -ఒకత్తె ఒహత్తే - అవధారణార్థక ఏకారం పరమైతే కకారంమీది తకారానికి ద్విత్వం వికల్పం - ఒక్కతే - ఒక్యాల్తే = ఒకతే ఒకత్తే నీ శబ్దం ఈత్వానికి ఉత్వం-మీది వువర్ణకానికి ద్విత్వం విభాషగా వస్తుంది. యం నీవు - నువ్వు - నువు _ వ్యవస్థిత విభాషచేత ఉత్వం రానప్పుడు చ్విళ్వంఠాదు, నిన్ను మిమ్ము పప్రభృతుల ద్విత్వనమలకు లోపం విభాష. 2౧ నిన్ను = విను -నన్ను - నను -తన్ను - తను - మిమ్ము - మిము - మమ్ము * మము = శమ్ము - తము - మిమ్మల్ని = మిమల్ని - మమ్మల్ని - మమల్ని _- మిమ్ముల్ని - మిముల్ని = సీ శబ్దానికి నే తాలకు (ప్రధమైకవచనంలో (క్రమంగా వు నువర్ణకాలవుతాయి. 3౫౨ నీవు = నేను = తాను. (ప్రథమ నువర్షకం పరమైతే తా శబ్దానికి హస్వం వై కల్పికం. 323 తాను - తను - తనన్నాడు = తనుచెప్పాడు - తను ఎన్నన్నా అన్నాడు. ఎహుత్వంలో నీ నే తనల నకారానికి మకారం అదేశంగా వస్తుంది. 3౫3

(పధమాబహుత్వంలో మీతా శబ్దాలకు మే తా మనలకు రు ము వర్షకాలు వసాయి. ౨౫౫ ఓం అజా2 మీరు - తమరు = మేము = తాము = మనము. ద్వితీయాదులు పరమైతే నే మే ల ఏత్వానికి ఆత్వం వసుంది, 5౨౫౬ లా శబ్దానికి తృతీయాది విభక్తి యోగంభేదు. 3౫ ఇలా అనడంచేత తాదేశమైన తన తమలకే విభక్రిదూగం వున్నదని (గ్రహించాలి. విభ కి పరమెతే తా శబానికి ఏకబహుత్వాల్లో తన అది మా యణ గా తమాదేశాలు బహుళంగా వస్తాయి. 5% తాను - తాము - తమరు - తనను = తన్ను - తమను = తమరిని = తనతో = తమతో - తమరితో - తనకై - తమకై - తమరికై - బాహుళకంచేత ప్రథమ ను ము వర్ణకాలుపరమైతే తనతమాదేశాలురావు = ద్విశీయైకవచనంలోను కూర్చి, గురించి, పట్టివర్షకాలు పరమైనా తన తమాదేశాలు వికల్పాలు, తనను - శన్ను - తమను - తమ్ము - తమరిని = తననుబట్టి = తన్నుబట్టి - తమనుబట్టి శమ్ముబట్టి = తమరినిబట్టి = తననుగూర్చి _- తన్నుగూర్చి - తమనుగూర్చి - ఠమ్ముగూర్చి = తమరినిగూర్చి = తననుగురించి = తన్నుగురించి = తమను గురించి * తమ్ముగురించి = తమ౨నిగురించి _ ('ప్రథమరువర్షక ంపరమైనా తక్కిన విభక్తి ప్రత్యయాలుపరమైనా తా శబ్దానికి ఏక బహుత్వాల్లో తనతమాదేశాలు నిత్యం అని (గ్రహించాలి. కూర్చి గురించి పట్టి నులు పరమైతే నా నీతా మా మీకాలకు ఏకబహుత్వాల్లో ద్విరుకాలెన ను ములు (క్రమంగా ఉర్సు ప! ఆగమౌలౌతాయి. 3౫౯ ఆగమద్విరుక్ష్త నుముల మీది నువర్షశానికి లోపం (ప్రాయికంగా వస్తుంది. 3౬౦ నన్ను - నిన్ను = తన్ను - మమ్ము - మిమ్ము - తమ్ము = వర్ష్యగూణ స్యూతంచేత నుములు లోపిస్తే నాబట్టి - నీబట్టి - తనఎట్టి - తననుబట్టి-మాబట్టి-

మీబట్టి = తమబట్టి - తమనుబట్టి = తమర్నిబట్టి ఇత్యాదులు. డద్విత్వకుముల తన తమాదేశాలు రానప్పుడేవస్తాయి. కూర్చి గురించి పట్టులు పరమైతే నానీ మామీఅ మీది ఆగమద్విత్వ ను ము లకు (ప్రత్యయ సహితంగా లోపం విభాష. ౩=-౧ నాగూర్చి - నన్నుగూర్చి = నాగురించి = నన్నుగురించి - నాబట్టి-నగ్ను బట్టి - నీగూర్చి - నిన్నుగూర్చి = నీగురించి - నిన్నుగురించి - నీబట్టె -నిన్ను బట్టి = మాగూర్చి - మమ్ముగూర్చి - మాగురించి - మమ్ముగురంచి - హూబట్టి మమ్ముబట్టి = మీగూర్చి = మిమ్ముగూర్చి - మీగురించి - మిమ్ముగురించి = మీబట్టి = మిమ్ముబట్టి = ఆగమాలు నిత్యంగాచెప్పి (పత్యయసహితలోపం పాక్షి కంగాచెషప్పడంవల్గ నా నీ పంటి దీర్హాలు పట్టి కూర్చులరు నరళాద్యత్వం సంపా దింపబడిందిం కూర్చి గురించి పట్టి నులు పరమైతే మా మీల మీది ఆగకు ముపర్తం మీద లపర్హాగమం వికల్పంగా వస్తుంది. 5౬౨ ణ మత వన మమ్ముగూర్చి = మమ్ములగూర్చి - మమ్ముగురించి - మమ్ములగురించి = మమ్ముబట్టి జ మమ్ములబట్టి = మమ్మును - మమ్ములను = మిమ్ముగూర్చి - మిమ్ములగూర్చి - మిమ్ముగురించి - మిమ్ములగురించి = మిమ్ముఐట్ట్‌ = మిమ్ముల బట్టి = మిమ్మును - మిమ్ములను, మన తమలకు ద్వితీయాదులు పరమైతే లరి వర్ణాలు విభాషగా ఆగమూలౌతాయి. 2౬౨ మనను = మనలను = మనచేత = మనలచేత * మనతో = మనలలో - మనకొరకు = మనలకొరకు * మనకి అ మనలకై = మునవల = మనలవల్ల ౨ మనకంటె * మనలకంటి - మనబట్టి - మనలబట్టి = మనకు - మనలరకు = మనయొక్క - మనలయొక్క = మనయందు = మనలయందు - తమను = తమ రిని = లమచేత = తమరిచేత - తమతో * శతమరితో - తమకొరరు = తమి కొరరు = తమై అ ఠమరిశై = రమవలన * తమరివలన - తమళంటె - తమరి కంటె - శమబట్టి - తమర్నిబట్టి . తమకు = తమరికి- తమయందు - తమరియందు

జట్ల పరాచ్చాం కతన మ! నే ఆగషహ ల రి వర్తాల స్వరానికి వి; క్‌ పరమతే లెదం పప ళా న! (వకష పహుశిం,. వ౬క మనల్ని = తమర్ని - ఒకర్ని. ద్వితియాదులు పరమైతే తన మనల నవర్ష ఆత్వానికి లొపం బహుళం, బట తనను - తన్ను - మనను = మన్ని - తన్లో = మర్తో - మన్నెచూచి - మన బటి, వాం ఖఘి మమ్ము మిమ్ముల మీది లపర్లస్వరానికి లోపంపసుంది. పసై తి క నవక న పూర్వ ఉకారానికి ఆకారం వెఠకల్నికం. ౨౬౬ అకని మమ్ములను = మమ్మల్ని = మమ్ముల్ని = మిమ్ములము = మిమ్మల్ని = మమ్ముల్ని. నన్న మమ్ము పపభ్యాతుల నుముల ద్విత్చానికి లోపం వెకఠలటుకం వటం యా ఈ నన్ను - నను -నిన్ను - నిను - తన్ను - తను - మమ్ము - మము మమ్ము - మిము - తమ్ము - తము, క రృవహుతంంలో తనకు తము కూడా పసుంది. ఏ5జరా న్‌ ఏత అడి పంచవర్ష్యప్రణాళిక విజయవంతంచెయ్యడం ఎవరికివొళ్లే తమబాధ్యతగా భారతీయులు భావించాడు. ఎవరికివారే తమనిశృయాన్ని (ప్రకటించారు. ఆమహడరంలో ఒక), శబానికి టి వరం వసుంది, ౨౬౯ ణా ఆ ఓ వ్‌ వాత ఒక్కటి - ఒకటి - ఒకానొకట్‌. ఒకశప్దం అల్ప పరార్థకంకూడా అప్తుకుందె. 22౭౧ ఒక్కైదురూపాయలివ్వంతి - ఇక్కడ అల్పార్ధకం - ఒకడిసంగతి మన కెందుకు? ఇక్కడ పరార్హకం. ళు అనికిషార్లంలో ఒకశబానికి ఒక శబం పూర్వాగమం చ ప వ యు ళా అవుతుంది. ౨2౭౧ ఒకానొక _ ఒకానొకడు - ఒకానొకతి - జఒకొనొకటి - అత్వనంధిలో బహుళ(గహణంచేత అన్యత్యార్యంగొ అన్‌ వన్తుంది.

ఓతకు చ్యావిహాంక ఖ"నా వ్యాకంణం మహదడర్షంలో సర్వనామాల బహువచన లకారానికి శ ర్‌ బహుళంగా వస్తుంది వలి ఎలరు - వారు - వీరు - ఎవరు - బహుళ(గ్రహణంచేత వాడు ఏడులకు తప్ప తక్కినవాటికున్న ఢువర్ణకంమిది లుల లకు, మమ్ములను - మిమ్ములను - మనలను ఇత్యాదుల్లో లకారానికి లేఫరాదు - వాడు వీడుల బహువచన లకారానికి కేఫ వికల్బం - రేఫవస్తే పూర్వసూ(తంచేత ఉత్యలోపం అన్యత్కార్యంగా పూర్ణవిందువు - వాం్యడ్రు - వీం్యడ్రు - వాళ్లు - వీళ్లు - వారు - వీరు. అంతొదులకు వారు పరమైతే వాకు లోపం తకారానికి దడకారం వస్తుంది. 52౭3 అక అందరు - ఇందరు - ఎందరు - కొందరు. అంతకు పరమెన వారు తొలిస్వరంతక్క తక్కినవాటికి చున లోపం వైకల్పికం. ౨25౪ యమ్‌ అంత + వారు - అంతా - పక్షంలో అందరు. మహన్మహత్యర్షాల్లో ఆంతాదులకు సంభ్యావాచకాలకు . బహుత్వంలో మంది బహుళంగా అనుప్రయుక్త మవుతుంది. 222 అంతమంది - ఇంతమంది - ఎంతమంది - కొంతమంది - ఎనిమిది మంది - తొమ్మిదిమంది - పదిమంది - పక్షంలో అందరు - ఇందరు- ఎందరు- కొందరు - ఎనమండుగురు - తొమ్మండుగురు = పదుగురు మొదలైనవి. బహుళ (గహణంచేత రెండుమంది - మూడుమంది ఇత్యాదిగా రెండుమొదలు ఏడువరకూ మందిపప్రయోగం (గ్రాహ్యంశాదు. వీటికి వ్యవహారం కొన్ని'ప్రాంతాల్లో వున్నదిగాని అది శిష్టనసజమ్దుతం శాదుం ద్వితీయాదుల్లో రువర్హఉత్వానికి ఇత్వం బహుళంగా నో ణ్‌ వస్తుంది. 37౬. _ వారిని - వీరిని - ఎవరిని - ఒకరిని - బహుళ(గ్రహణంచేత ఇద్దరను - ముగ్గురను ఇత్యాదిఅత్వస్థితిలో ఇత్వంరాదు. అత్వంపాొక్షికం కాబట్టి ఇత్వం

వస్తే ఇద్దరిని - ముగ్గురిని - మొదలైనవి. వాళ్లు - వీపు - ఎవస్ల - ఒకళ్లు - వాళ్ళతో - వీళ్లతో ఇత్యాదిరూపాలు డువర్ణకాంతాలమీద వైళల్చికంగా సిద్ధిస్తాయి. బహువచన రురలుపరమైతే సంఖ్యావాచకాలకు గువర్షాగమం బహుళంగా వస్తుంది. 3౭2 ఇరుగురు - నలుగురు - ఐదుగురు - ఆరుగురు _ ఏడుగురు- పదుగురు- మొదలైనవి. బాహుళకంచేత ఇర్ధరు - ఎనమంగడు - తొమ్మం్యడ్రు ఇత్యాదుల్లో గు వర్ణాగమంరాదని (గ్రహించాలి. అసంయుక్తావస్థలో ఎనమండుగురు - తొమ్మం డుగురు రూపొలు. బహువచన రు రలు పరమైతే పలు శబ్దానికి గు వర్షాగమం వస్తుంది. 32౭౮ గవ కనే పలుగురు - పలుగురను. గకారానికి వకారం _ పలువురు . పలువురను. మొదలై నవి. విభక్తి పరమైతే సంభ్యాపదాల అంత్యవర్ణాలకు లోపం బహుళం 52౯ ముగ్గురు - నలుగురు - ఎనమం్యడు - తొమ్మం(డ్రు- బహుళగహణంచేత అపగురు - ఏడుగురు - ఇత్యాదుల్లో లోపంలేడు - వక్షాలరు అని బహువచన (ప్రయోగం చేయడంచేత ఎనమం్మడు ఇత్యాదుల్లో ఉపాంత్యవర్ణానికికూడాలోపం. బహువచన రు రలు పరమైతే సంభఖ్యాపదాలకు అండు ఆగమం బహుళంగా వస్తుంది. ౩25౮౦ ” ఎనమం(డ్రు - తొమ్మంగ్రు - ఎనమం(డ్రనుంతొమ్మృం౦్యడను - ముష్పం్యడ్రు - ముష్పం్యడను _- బహువచన రురలు పరమైతే అండు డువర్ష ఉత్వానికీ “బహు వచనం పరమైతే డలట రల ఉత్వానికి ” ఇత్యాదిసూూతంచేత లోపం నిత్యం -రురలు పరమైతే గువర్ణాగమం బహుళంకాబట్టి అండు పైన గువర్ధాగ సుంవస్తే ఎనమండుగురు - తొమ్మండుగురు - ఇత్యాదిరూపాలు. అండు అపదం కాబట్టి సంధినిత్యం. ముదుసలి దువర్జానికి లోపం వైకల్పికం ౨౫౧ ముసలి - ముదుసలి - ముసలివాడు - ముసలిది.

విభ కిపరమెతే నాలుగు డీరానికి (స్వం వసుంది. 5:౨ జాం రజక బు అవి నలుగురు. నూ దేలమీది హల్లుకి దృత్సం వస్తుంది. 5౮5 ద్విరుక్తమైన హల్లు పరమైత్త ఇత్యాదిసూ(తంచేత (టాన్వం, ముగ్గు - డెక్నై, విచకి పరమెతే పది యెనిమిదుల దినుల ఇత్వానికి ఉత్వాత్నాల శ్రమంగా వస్తాయి. కరర పది డివర్ణఇత్వానికీ -ఉత్వం - ఎంిమిది నిషర్ణఇచ్వానికి అత్వం వం దని తాత్పర్యం. పదుగురు - ఎనమండడ్రు = ఎనమండుగుర్హు. మహతృ్ససూహ బహుత్పంలో సంభ్యాపదాలకు అమహత్కార్యం విభాషగా వస్తుంది. వరా స్వతం్యతభారత సైనికులు ముప్పమూడుకోటు - ఆవూరు జనా తె మిదివేలు - పక్షంలో ముప్పైమూడుకోట్లమంది - యెఏమెదివీలమంది. తన తమ పూర్వకాలె (దుతాంతాలై న అంత అంతట శబాట నూ. డూ కం స్వయమర్థరా లవుతాయి. 2౮౬ తనంతతానువచ్చాడు- తనంతటతాను వచ్చాడు - తమంతతామువచ్చారు. తమంతటతామువచ్చారు. అన్యత్యదుతలోపం నిత్యంగా కనిపిస్తున్నా అవధా రణార్థకం పరమైతే (దుతస్థితివైకల్పికం - తనంతనే తకు వచ్చాడు _ తనంతే తను వచ్చాడు = తరనంతటనే తనువచ్చాడు. తనంశజే తనువచ్చాడు - తనంత తనే వచ్చాడు _ తనంతట త వేవచ్చాడు, స్వయమర్ధంలో (పధమాంతతవాది శబ్దాలకు ఆవధారణార్థకం బహుళంగా చేరుతుంది. ౨2౮౭ వాడికి వాడే వచ్చాడు. వాడికి వాడు వచ్చాడు. వాడు - వీకు - నీవు - నేను _ తాను - వారు ఇత్యాదులు తదాదులు, బహుళ(గహణంచేత కుషష్ట్యంత తదాది పూర్వకాలైతే అవధారణార్థకం విభాషగా చేరుతుంది. షష్ట్యంతపూర్వకం కాకపోతే నిత్యంగా చేరుతుంది. వాడేవచ్చాడు.

అగి ఎ ల జి స్వయమర్థంల (ప్రధమాంత తచాది శబ్దాలు కుషస్ట్యంత తదాది పూర్వకాలు విభాషగా అపుతాయి. 357 తదాదిగణం పూర్వమేజి క్తమైంది. వాడికివాడే వచ్చాడు. నీకు నీవేవచ్చావు- నాకు నేనే వచ్చాకు - మొదలైనవి. స్వయమక్దంలో (ప్రధమాకుషస్ట్యంత తదాదులకు అయిశబ్దం వైకల్పికంగా ఆను ప్రయుక్త మవుతుంది. 2౮౯ వాడి కై వాడే వచ్చాడు -వాడీకై వాడు వచ్చాడు - వాడికి వాడై వచ్చాడు- వాడికి వాడే వచ్చాడు మొదలైనవి. పృధగృ్వయమర్థాల్లో యొక్కాంత తడాదులకు (దుతాంతమైన ఆంతట శబ్దం అనుప్రయు క్ష మవుతుంది 2౯౦ వాడంతట (వాడియొక్క) వాడున్నాడు - నాయంతట నేనున్నాను-అన్య శద్రుతలోపం నిత్యమైనా అవధారణార్థకం పరమైతే (యతలోపం నిత్యంగా జరగదు. నాయంతటనే నేనున్నాను. నాయంతటే నేనున్నాను. తన తమ పూర్వకమైతే అంతట టపర్డానికి లోపం విభాష, 3౯౧ తనంత తనున్నాడు - తనంతట తనున్నాడు. అదరార్తంలో ద్విరుక్తి వస్తుంది. 2౯-౨9 ఇ అత అట హరిహరి - కృష్ణకృష్ణ. అధికార్లంలో ద్విరుక్తి వస్తుంది. 3౯3 ఛి న కరా. చూచిచూచి - వినివిని - తినితిని. త్వరితార్ల్గంలో ద్విరుక్సి వస్తుంది ౩౯5 ణా అమ వాఏ బేలే త్వరగావెళ్లు - రారావేగంరా అనాదరారంలో ద్విరుక్తి వస్తుంది. 5౯౫ క. వాతి అత ధీలి - లేలే- ఫోఫో, శ్రమార్షంలో ద్విరుక్తి వసుంది. ౨౯౬ గడ అం ఎలి ఒండొండు - ఒకటొకటి - ఒక్కరొక్కరే - ఒక్కటొక్కటే. [8

వ్యావహాంక లా-పూ వ్యాకరణం పృథగర్హంలో ద్విరుక్షి వస్తుంది. 3౯౭ ఒక్కటొక్కటే యివ్వు - రెండుతెండు తీసుకురా. తరచుగా ధ్వన్యాద్యనుకరణలో ద్విరుకివస్తుంది,. 3౯౮ మ బం అవి తళతళ - ధనధన - తరచుగా అనడంచేత కొన్నిచోట్ల బహూక్తాలుకూడా (గాహ్యాలు - ఏకోక్తంకూడా (గాహ్యం - ధన ధన ధన ధన మని - గుఖభుల్‌ గుభుల్‌ గుభులవి - థామ్మ3 - భామ్మని - రప్‌మని. అమేడితం తుద్మిహస్వానికి దీర్హ ౦ విభాష 2౯౯ కృష్ణకృష్ణా - హరిహరీ - విశివినీ - తినితినీ - ఒకటొకటీ - ఒక్క రొక్కరూ - తళతళా - ధనధనా - వ్యవస్థిత విభాషచేత ఒండొండు - ళెండు రెండు - ఇత్యాడుల్లో దీర్మంరాదు. కొన్నిచోట్ల అనుకరణ పదాల ఇమేడిళం అది హల్లుకి ద్విత్సం క. ళు వికల్చ్బంగా వస్తుంది. ళంం తళత్తళ - ధగద్ధగ. ధగద్ధగాయమానంగావుంది. రా-- 28. కొన్ని చోట్ల అనుధాతుపు పరమైతే అంత్యహల్లుకి ద్విత్స్వం ప భం న. కం కనిపిస్తున్నది. కం౧ తళుక్కుమని - గశుక్కుముని - గబుక్కుమని. అనుకరణ శబ్దాలు విశేషణా లెతే నివర్లాగమం కొన్నిచోట్ల ణు యము తె ళం కనిపిస్తున్నది. కోం-౨ నిగనిగనిచాయ - పెళ పెళనిచీర - మొదలై నవి. దేవ్యా ఖైన నవలాదుల తుది దీర్దానికి (టహాస్వం అరుదుగా వసుంది, ఈ03 నవలా - నవల - నేజా - నేజ - లకోరీ - లోకోరి - లేశీ - రేజి- మొదలైనవి నవలాదులు.

సంఖ్యావాచకాలు ఖృశార్హంలో ద్విరుక్తా లైతే పూర్య పదానీకీ లవర్ష పూర్వక కుపర్షం విభాషగా వసుంది. ఈంళ టి అవాశనె కోట్లకు కోట్లు ఆ కోట్లు కోట్లు = లక్షలకు లక్షలు - లక్షలు లక్షలు - వేలకువేలు - వేలువేలు - వందలకు వందలు - పందలుపందలు - ముదలె నవి. అ్యమేడితం పరమైతే కోటిళబ్దం ఇత్వానికి అనాదేశం విభాషగా వపసుంది, ఈోంయ అవవ కోటానకోట్లు - పక్షంలో కోట్లరుకోట్టు - కోట్లుకోట్లు. ఆయాందటులు మకదాల 6 శవారదరరాటె వం అయ్యాదులు నామపదాలకు పరమై పశ్నొర్టక లై వ్యతి రేకార్థకా లౌతాయి. రొం౬. ఇదినికు న్యాయమటయ్య ? _ న్యాయంకాదు. ధర్మమయ్య 1 - ధర్మం శాదు - అయ్య - అమ్మ - అన్న - అక్క - మొదలైనవి అయ్యాదులు. నామాదులకు సముచ్చయ ఆరవిశేషాల్లో ను శబం ఛా ల వ. వసుంది. ఈ0౭ నుళబానికి లోపం పూర్వస్వరానికి దీర్షం బహుళం, ఈంవ ట్‌ ఖు అన్నాఠమ్ముడూ. - వాడూవీడూ - చిన్నేవన్నే - నన్నూనిన్నూ - తనచేతా మనచేతా - చెప్పకాచెయ్యకా - పోసీకీసీ - కొట్టీిట్టి - తల్లితండ్రి - వాడూచాలడు - ఎవ్వడూలేడు - అంతావాగుంది - ఇదంతానేలపాతే - అందరూ బాగున్నారు - బహుళ(గ్రహణంచేత ఎంత ఎందరు అకు పరమైనను శబ్దానికి లోపం పూర్వస్వరానికి ఓళ్వం పస్తుంది-ఎంతో బాగుంది - ఎంతో చెప్పాను - ఎందరో వచ్చారు - ఎందరో తిన్నారు. అపదమెన అచ్చు పరమైతే చాలాదులు దుతాంతా లపుతాయి. ఈ0౯ చాలానే యిచ్చాడు - కూడానే తెచ్చాడు - ఇంకానా? అందాకానా ! ఇందాకానా + ఎందాకానో.

చాలు కూడులు అధికార్థంలోను అనుసరణ సముచ్చడూ ర్రాళ్లోను ఆఅకారాంతాలపుతాయి ఈ౧౨ ల చాలా తిన్నాడు - వాడి కూడా రా - అదికూడా తే అపధారణార్థక మైన ఏను అనుప్రయు _కృమయితే ఆకారాద్యం తమై (పశ్నార్ధక మపుతుంది. ఈ౧౧ అంతేశా ? ఇంతేనా? అదేనా? రాముడేవా? నాగేశ్వ(నావేా? అది ళబ్దంచేత ఏకారాంతంకూడా కావచ్చునని తాత్పర్యం - అంతేనే ? - ఇంతేనే?! అదేనే ? ఇదేనే? మొదలైనవి. ఏను అవధారణార్థకమనడానికీ ఉదాహరణ, కొడ్డిబుద్ధిక లవారేనని _పి- 1వ. తలకు కుపర్తానికి లోపం పూర్వస్వరానికి దీరం ణ్‌ ఖు విభాష, ర౧-౨ తల కొశటి - తలా ఒకటి - తలరు నాలుగు - తలా నాలుగు - వక అనుప్రయుక్తమయితే తలొకనాలుగు. (ద్రుతానికి లోపం పూర్వస్వరానికి దీర్చం బహుళంగా వసుంది. ఈ౧౩ ఇంకా - అందాకా - చూచినా - వచ్చినా - అయినా - అంతా - (ఆంతయు) ఎల్లాదుల కనుప్రయు కమయిన ఆపుడు విశషారదాయక ణు అటి రో ళా మవుతుంది. రణ ఎల్లప్పుడు - అన్నప్పుడు - విన్నప్పుడు - తెచ్చినప్పుడు. సర్వపర్వ్యాయమైన ఎల్ల అమహదర్ధకం. ఈణ౧౫ ఎల్లవిషయాలు - ఎల్లరూపాలు- ఎల్లకు మహదర్థంలో బహువచనం చేరి లకారానికి రేఫ వపసుంది, ర౧౬ ఎల్లరు - ఎల్లరిని - ఎల్లరను - ఎల్లరితో.

అల్ల అనేకారాలో అన్ముపయు క మవృతుంది.. క౧౩ గ అరా అవి ఈ దీనికిదీర్దాంతత్వం కూడావుంది. వచ్చినప్పుడల్లా గోలే- ప్రతీసారీ అని అర్ధం, తెచ్చిందల్లా నీకే - (ప్రతీదీ అని అర్ధం. వాడల్లా చెప్పేదేమిటంటే - వాడుమ్యాత్రం అని అర్ధం, వొడుచెప్పిం దల్లా ఏమిటంటే - వాడు చెప్పిందంతా ఏమిటంటే అని అర్ధం. ఇలా సందర్భానుగుణంగా అనేకార్థాలు (గాహ్యాలు. ఆ ఈ ల కరవిశేషాలో అనుప్రయు క మెస వలను న! ఛ్‌ అచ నువర్షానికి లోపంవస్తుంది. ళంా అవల - ఈవల, వల పూర్వకాలైన అ ఈ లకు (హన్వం వైకల్పికం, కగ౯ మా యమ్‌వా అవల - అవల - - ఇవల - ఈవల. కృత్మహస్వా లైన ఆ ఈ లమీదివలవ వర్షానికి పరంగా తపరక్షాగమం వె కల్పికం,. క-౨౦ వ! మూ అవతల - ఇవతల - అవల - ఇవల - అవల - ఈవల, తవర్రపరకమెన వల వకారం ఉత్వయు కం వికల్చ్బంగా వ! వ క్ష అటి అపుతుంది. ౮౨౧ అవళల - అవుతల - ఇవతల -ఇవుతల - అవురు శౌ విభాష - పౌతలం ఆఅవ్యయాలు కొన్ని సంధ్యాదికార్యాల్లో నామతుల్యా అవుతాయి. క౨_9 ఇచ్చినతరువాత - వచ్చినప్పుడు - తెచ్చినప్పుడు - అవలికధ - తరువాతి కధ - తరువాతకధ - వెనుకటికధ - వెనకటికధ - వెనకకధ - అవతలిమాట - శోడుకోడలు = తోడికోడలు - తోటికోడలు, చూడుముకు అర్ధవిశేషంలో ఆఈ లు అను (ప్రయుక్షాలవుతాయి. రతా అ ఈ లు పరమెతే అర్ధవిశేషంలో చూడుము డువర్షానికి లోపం చకారానికి సకారం దీర్హానికి (హస్యం నిత్యం. ఈర

సుమా సుమీల మకారానికి అరుదుగా ద్విత్వం వస్తుంది ర౨౫ సుహ్మా ఆ సుమ్మీ, ॥ వ ల గ ం పర్శిగహణ (పొర్ధనాద్యక్థాల్లో ఇది తొలిస్వరం మీద విందుకు కుది ఇత్వానికి అత్వం నిత్యం. ర-2౭౬ఒ ఇంద - దీనికి మధ్యమపురుషలోనే [ప్రయోగం - బహువచనంలో అండి చేరితే ఇందండి - ఇదిగో తీసికోండి అని అర్ధం. అర్షవిశషంలో ఆకు పరమైన వనుక వేకులోపంనుక వర్షాల ఉత్వ అత్వాల కిత్వం వసుంది, ర-౨౭ ళం (౮; నవక అనికి - కొంతకాలం గడచిన తరువాత అని అర్థం - వెనుక ఉకారానికి పాక్షికంగా అత్వంవస్తే ఈసూ్యతంలో ఇత్వవిధానం వర్తించదు. వేవర్ణలోపం మాకం వద్తుంది. ఆనక. అనికి కకారానికి ద్విత్వం విభాష. ఈ౨౮- అనెకి - అనిక్కి, ఆరవిశేవాల్లో దాక పరమెతే ఆంతాదుల తపరానికి లోపం నో నో న్‌ ణ బహుళం. ఈ-౨౯ అంత +దాక - అందాక - ఇంత +దాక - ఇందాక - ఎంత +దాక ఎంచాక _ బహుళ(గ్రహణంచేత కొంత కీకార్యంరాదు - కొంతదాక. ఆఅరవిశేషంలో ఎలికి కా్వారకమెన ఉండు ధాతు వనుప్రయుక్ష ణా నాక నా నక అని మవుతుంది ఈ30 . ఎల్లె+*ఉండి - ఎల్లుండి - రాబోపు రోజుకు తరువాతిరోజు అని అర్హం. లకారం పరమైతే కొన్ని పదమధ్య డర అ ఆఅత్వానికి లోపం డర లకు ళికారం బహుళం. ఈం పడలు - బళ్లు - వెడలు - వెళ్లు - సడలు - సళ్లు = మరలు - మళ్ల - మర్లు - బహుళ(గ్రహణంచేత మళ్లాడు - మస్దాడు ఇత్యాదుల్లో భాదేశంవై కల్పికం - దొరలు (ప్రభృతులకు ళాదేశం రాదు, దొరలు - డొర్పు - పొరలు - పారు - ర్జు ర్తి కెరలు - కెర్లు = తరలు = తరు ఆ మొదలైనవి.

న శ పరిచ్ళేవం తశ) బహువచనం పరమెతే పెండి ఇబానికి విందుపూర్వక యూ ళా యు ఊఊ డువరం ఆనమంగాపసుంది. గక౨ ౬3 అనాది పెండ్లీండులు - ఉర్వలోపం - పెంకిండ్లు - డారు ళా. దేశం దిండు లోపం - పెండ్రిక - పెండిండ్లతో - ెంక్షిళ్లతో - పెండ్తిండ్లలో - "పెండ్తిళ్లీలో 'పెండ్రి డాకు ళాదేశం విభాష. ౪33 పెండ్లి - పెళ్లి - భాదేశావస్థలో విందులోపం నిత్యం - పెళిరు. కోమటి మవర్షానికి బవిందుపు కొన్ని చోట తరచుగా కనిపిస్తున్నది. ఈ: అవ కోదుటిశద్దానికి అచ్చుపరమైశేనే బిందుపు తరచుగా కనిపిస్తున్నది - కోంటింటికెళ్లాను - తరచుగా అనడంచేత “ఏంటి - కోంటి - కొత్తవెల్లం - తింటే శీపి - * ఇత్యాదుల్లో విందువు రక్షింపబడింది - కొన్నిచోట్ల అనడంచేత ఈకార్యం సార్వ(త్రికం కాదని (గహించాలి, ఏమి మిపర్షానికి బిందుకు విభాష. ఈ:౫ ఏం ? - ఏమి? ఏంటి ? ఏమిటి? ఏం చెప్పాడు - ఏమిచెప్పాడు - వ్యవ స్థితవిభాషచేత అచ్చుపరమైకే తరచుగా సున్నారాదు - ఏమన్నాడు. వెపు ఐత్వానికి ఏత్వం వెకల్పికం. ఈ2౬ చా మి లే మా వైపు - వేపు - అవైపు - అవేష - కొన్నిచోట్ల సంధిలో వేపు వ లోపం కనిపిస్తున్నది - ఇంటిపుకెళ్లాడు. ణ ళ సంయుకాలె న నలలకు పూర్వసవర్షం వై కల్పికంగా అయ క క క. వసుంది. ౮2౭ అవా న్‌ వే _ వాణ్ని - వాళ్ణీ - రాముణ్ని - రాముక్జీ - వేచ్నీష్ల్‌, - వేళ్ణీప్ట-వేన్నీళి జి జ జా తు జ్జ తు భా శా రెణ్నాళు - రెజ్లాప్ల _ ఏళ్లు - ఏళ్ళు - వాపు వాళ్ళు కిం కళ్ళెం గొళ్లెం - గొళ్ళెం - మొదలైనవి. వచ్చినవాస్షుకనుక -- మూ -- 18 - వాళ్లకుతెలియకుండానే వాళ్ళలో వుండే జ్ఞానతృష్ణసయితం వాళ్లవేసే ప్రశ్నపరంపరరు కారణమౌతుంది-మా- 1 8.

వేశ4 చ్యావహారిక భా హో వ్యాక రణం నవక్షాదులు పరమైతే తీయ యకారానికి ద్విత్వం విభాషగా వస్తుంది. ఈ3రా తీయన - తియ్యన - తీయగా - తియ్యగా - తీయదనం - తియ్యదనం, కొన్ని నుడుల ఆదిమధ్యమాంతాల అత్వానికి ఇత్వం బహుళంగా వస్తుంది. ర:౯ అది ;-- దబ్బడ - దిబ్బడ - టంగణా - టింగణా. మధ్య :- తడక - తడిక - నరయు - నరియు - నెరయు - నెరియ - లోగలి - లోగిలి. అంతం;- చిన్న - చిన్ని - పోలిక - పోలికి, కొన్ని నుడులకు మధ్యమాంతాల్లో అత్వానికి ఉత్వం ర బహుళం, రళం మధ్య :- నడచు - నడుచు - నడవడి - నడువడి - చదను - చదును- చలవ - చలువ = నలగు - నలుగు - నలగుడు - నలుగుడుంతరచు - తరుచు - అదరు - అదురు - వెదకు - వెదుకు - వెతకు - వెతుకు - వెనకు - వెనకు - అణగు - అణుగు - అడదు - అడుచు, అంఠం:- పండుగ - పండుగు - పండువు - దండుగ - దండుగు. ఒకరుచెప్పినట్టు నడచుకోవడమేతప్ప -- పి- £7 - నడిపించే (ప్రవృత్తికల వారు-- పి-- 88 -- నడిచేవారికి నడిపించేవారికి - పి- 26. కొన్ని పదాది మధ్యమాల్లో అత్వానికి ఎత్వం బహుళం. రళం ఆది :- గడ - గెడ - గడ్డ - గెడ్డ - గంతులు - గెంతులు - నమళలి నెమలి - నమిలి - నెమిలి - మట్టి - మెట్టె - మయివడి - మెయివడి- రక్కొను- లక్కొను, మధ్య :- చిట్టం - చిట్టెం - దీవన - దీవెన - గోరంక - గోరెంక - వడ్లన - వర్తెన. ళల యె కొన్నిచోట్ల పదాంత ఇత్వానికి దీర్తం బహుళం. రర-౨ ల యు కడ్డి - కడ్డీ - కాని - కానీ - గారడి - గారడీ - లివాసి -. తివాసీ - దివిటి - దివిటీ - దుప్పటి - దుప్పటీ - ప్థిరంగి - ప్థిరంగీ - మొదలైనవి ఏకత్వం

లో ట్రూస్వ దీర్తాంచాలుగా రెండుఏధాలా పదూగంవృున్నా బాహుళకంచేత బహు త్వంలో రొాన్వెయాస్వాంతాలు రొన్నెదీక్షాంతాలు కొన్ని ఉభయాలూ. అవృతాయిం (గ్రహించాలి. దుప్పట్లు - ప్థిరంగుట మొదలైనవాటికి (హస్వాంతంగానే బహు త్వంలో (వమోగం - దుప్పటీలు - పిరంగీలుకావు. కర్ణీలు = దివిటీలు మొదళిన జాలిని హున్నంనో, దిర్హాంశన్నమే - కష్ణ - వినిటులు అగి రాను, గానె + కానులు - తివాసీలు-తివానులు ఇత్యాదులలో (హస్వదీర్హాంతాలు లెండూగాహ్యాలు* త్‌ లో న న్‌ కొన్ని చోట్ల పదాది మధ్య మాంతాల్లా ఇక్వానికి ఉత్వం బహుళం. రర ఆది :- ఇనుప - ఉసుళ్లు - ఇక - ఉనుక. మధ్వ:- మొగిలి - మొగులు - మొయలులు - మయుయులు _ అంది - అరుదు - అరికిడి - అలురుడు - కానిక - కానుక - రుతిక - రుత్తుక-నాలిక- నాలుక - పిచ్చిక - పిచ్చుక. అంకం :- అరిది - అడుదు - జవాది - జవాదు = తెలమి - తెల్లము - తెల్లం - బుడిగి - బుడుగు -రద్ర -రక్తు - వరమి - వేరము - వేరం. కొన్నిచోట్ల పదపుద్య ఉత్పానికి అత్సం బహుళం. ఈర కోలో ణా వెల్‌ ట్‌. కనుక _ కనక = వెనుక - వెనన _ నడుము - నడము, ఇత్యాదు బాహ్యాలు, నడుము అంకే ఒక శరీరావయపం అని యిక్కడ అర్ధం కాదు. నడిమిభాగం ఆని మాత్రమ అర్థం. పదాంక ఎత్వాని కిత్వం కొన్నిచోట్ల అరుదుగావస్తుంది. ఈళ౫ గా వాత సంపంగె - చంపంగి - కొండ - కొండి - గోనె - నోని - దిద్దె- మిద్ది - పెట్టి - పెస్ట్‌ - నూనె - నూరి - సుల్లి - మల్లి. ఆచెమధ్యమల్లో కొన్నిపడాల ఉశాకానికి డీర్హ ౦ బహుళం,రోరోక న్‌ ఇ ఆది :- చురకతి - చూరకత్తి - నురిపిడి - నూరిపిడి. మధ్యం :- కప్పురం - కప్పూరం. పడాడిమద్యమల్లో కొనల ఎనాకానికి డికం బహుళం, ఈర౭ ణా శ చ ఆఏ ;.. విహారం - బేహారం - నెవం - నేవం - సెబాను - సేబాను 19

146 వ్యావహారిక భాహో వ్యాకరణం మధ్య :- కోనెరు - కోనేరు - పెంజరం - పెండేరం. దిర్ష మధ్యమాల కే (ప్రస్తుతం విసృత వ్యవహారం. ఉఊంగరాదుల మధ్య ఆఅత్వానికి లోపం బహుళం. ౪౪ ఉంగరం - ఉంగగం - కట్టనం - కట్నం - పట్టనం - పట్నం - రాటన - రాట్నం - విట్టరాడు - నిటాడు - మంతరసాని - మంతపాని - నడుమంతరం - నడుమంథకం - సీదరం - స్కీదం - చప్పరం - చప్రం - సెబ్బర - సెబ - సంబరం - సంబం - చరలాడు - చర్షాడు - చరనాకోల_ చర్నాకోలు - దొరలు - దొర్లు - పొరలు - పొర్లు - తారకాణం - తార్కాణం - తరలు - తర్గు - మరలు - మర్షు - మెలత - మెల - మొలచు - మొట్బ - మొలక - మొల్క - వెలనాడు - వెల్నాడు - పలవడు - పల్నాడు - నులక - నుల్క - తొలకరి - తొల్కరి. ఇత్యాదులూహ్మాలు. చలిదీత్యాదుల మధ్య ఇకారానికి లోపం బహు?౦. 6౪౯ చలిది - చల్లి = చెలిది - చెల్టి = బలిమి - బల్మి - దిమిదిమి = బిమిమె ఆ 'పేఠిమి = పేర్మి - వెలితి - వెల్తి - కోరికి - కోర్కి - పెండిలి - పెండి - కల్తి రించు - కష్రించు. చలిది (ప్రభృతుల లకారానికి దకారం స్వరానికి లోపం విభాష, ఈ౫0౦ చలిది - చద్ది = వలదు - వద్దు = కలడు - కద్దుం కొన్నిపదమధ్య ట డ ద నల ఉత్వానికి లోపం బహుళం. ఈ౫౧ ట - పోట్లాడు - కాట్లాడు - కొట్టాడు. డ - చిముడ్చు - పూడ్చు - గాడు. ద - చం్యద్రకావి - చిదుపలు, న - కాన్క - (తేన్ను - పూన్ను, ఇత్యాదులూహ్యాలు.

కొన్నిపదాలమధ్య ర లల ఉత్వానికి లోపం బహిళం. ఈ౫౨

ర;- చెమరుచు - చెమర్చు - గగురుపాటు - గగుర్పాటు - రూరుపరి - కూర్చరి - బేదచుక్క - చేర్చుక్క _ వారుప్పు - వార్పు - పేరుపు - పేర్చు - తూరుపు - తూర్పు - ఊరుపు _ ఊర్పు - మారుమాట _ మార్మాటం

ల ;- మవరలుచు - షరల్చు - విలుతుడు - ఏల్తుడు - పిలుచు - పిల్చు - పొలుపడు = పాల్పడు - పొలుగొను - పాల్గొను - విదలుచు - విదల్భ్బు - మిగు లుచు - మిగుల్చు - మూలుగు - మూల్లు - మేలుకొను - మేల్కొను - వెలుతురు - వెల్తురు - పాలుపు - పొల్ప - మొదలైనవి.

హాదుల తొలిెహల్లుకి నలుగు టప్రధృతుల తొలి హల్లుకి లోపం బహుళం. ఈ౫3

హడపం - అడపం - హరిదళం.అర౦ిదళం - హారతి - ఆరతి - నీలుగు - ఈలుగు - నెలుగు - ఎలుగు -నర్మిలి - అర్మిలి - నిట్టలం - ఇట్టలఎ - నెగయు - ఎగయు - నీతెండ - ఈరెండ - మొదలైనవి.

ఆది హల్లులైస చ పలకు లోపం బహుళం. ఈళయరో చిగురు - ఇగురు - పూను - ఊను - పొందు - ఒందు _ పాదవు -

ఒదవు - పొనదు - ఒనరు - పాసగు - ఒసగు - ఇత్యాడులూహ్వాలు. పద్య మధ్య డ రలకు లోపం సరృత్తుగా కనిపిస్తున్నది. ళన

ఠ - తోడ్తెచ్చు - తోతెచ్చు - వీడుజోడు - ఏజ్టోడు,

ర - గరిటె - గంటె - మురివ్‌ - మొంబె - అరటి - అంటి - చెరగు - చెంగు - గంటె (ప్రభృతులు (ప్రాచీనకాలంలో పూర్ణవిందుసహితరూపాలు - ఆవిం దువు వృచ్చారణలో (ప్రభష్టమైనది. అట ఇకల్లో తప్ప ఆది(హస్వంమీద నిండు సున్నకు లోపంకాదు కాబప్టి సున్నా తప్పిసరిగా వుండాలి.

సమాసాసమాపాలు రెంటిలోను కొన్నిచోట్ల ప్రాణ్యాగమ లోపాలు కనిపిస్తున్నవి. ర౫౬

నడిరేయి - నడికిరేయి - పితలాటం - పితలాటకం. - చిటి(వేలు - చిటి శెనవేలు - నూదోస - నూగుదోస - నాగసాని - నాగపసాని - వడం - వడ్రంగం - వేబోక - వేగుబోక - మొగుడుచు - మొగుచు - వెడలుపు - వెలుష్పు -

డివ్నెవోల = దివ్వె శనోల ఆ గంగనమ్మ ఆ గంగానమ్మ నా ఎెటన్యవేయి = జెటదమున యల - చెంెకత్తై = చలిమికల్తి - మొక్కదోవు - మొళక్కముదోవు - రటాన - తటాబి - గరుటామంతుడు - గి పటాలమంకుడు - నిర్మలం - నిమ్చువం = నిలబడు - నిలవండు - వట్రనుడి - వట్రువకుడ. - నవత - నడవడిక దప్పి - దప్పిక - రత్తు- మత్తుకు - బాబు - వాపురే - వంక - వంకర - చిత్తరు = చిత్తరువు - వొట్టద - బెట్టరువు - ఇత్యాదులూహ్మాయ. కొన్నెచోబ్ల అపడాద్యమెని గానానికి యకారం బహుళంగా యు. వ. పసుంద ఈఎ 2 తావ మొగలు - మొయుము - మొగిలు - మొయిము = కొగిఠం - నాయకం - ఓగిరం - ఓయిగం - దాగించు - వారించు. - వీణాదున్ని చాయించడమనే అర్హులో గరాళాంకి యకారంఎత్యం - ఆన్యార్థంలో యనారంరాదు - ఇలే ఒరే అర్హఎలో బెగించు “వారానికి చయశారంవస్తుంది - వవాకఅర్తంలోరాడు /= వగించు = వరించు. తరాజు అద్యచ్చుకి లోపం జకారానెకి సశారం విధాష, ఈ తరాషా - (త్రాసు. కొచ్నెచోట్ల మరారానకి అదునాసిక వనారం దిదాపగా వస్తు దె. రకా సం మామెడి - మావిడి - చలిమిడి - చంవిడి - నమిత - శఎలి - కిమిదం - తదిదలు - రమణ = రవణ - ఏమి - వవిట్‌-మొవలై నవి. ఇటువంపెచోట్ల అను నాసికోచ్చారణచిహ్నంగా ఆరనున్నాగుప్తప కొందరుంచుతున్నారు. ఏవింటి - రవణ - మెద్వునది - ఈ అర్హానుస్వారం కొన్నె అనునాసిక స్వరాలమైసైతం వ్యవహరంపఎడుతున్నది, [నా పో తుకరుక - మతరుర - నచ్చలాటరు - నవుటాలము - పిచ్చిలు - చిప్పిలు = రపర - వరర. ఇత్తాదులాహైలటుం

టుతుకు పభృతుల తశారానికి దకారం బహుళం. ర౬ం

(టబతుళు - ట్రుదుకు - అతుకు - అదురు - ముళుక - ముదుక - వెతుకు - వెదుకు - చతికిలపడు,- చదికిలపడు - మొదలై నవి, బాహుళకంచేత విత్తు - మొత్తు మొదలై నవాటి తకారానికి దకారంవస్తే ద్విత్వానికిలోపం పూర్వ స్వరానికి దీర్రంవస్తుంది - మెత్తు - మేదు - మొత్తు - మోదు మొదలైనవి.

ఆశ్చర్యాంగీకారాది అర్రవిశేషాల్లో అఆశబ ఉఊబాలు (ప్రయోగ రా జాల జా యోగ్యాలు, రోజ-౨ ఇవి దీర్షయిన్తాలురూడా కావచ్చును,

ఆ - అట్లాగే - అ - అబభ్లాగా? అ! ఏమన్నావు? షళ్లిచెప్పు - ఆ! నిజ మేనా? ఆ _ అవును - ఉ - సరే! ఊ - ఏమిటీ? అట్లాచేశాడా ? అన్నాడా - భద్రం = నికుత్చాహం - నిస్పృహ - అయాసం - సంతృప్తి - అనంతృప్తి - వింటున్నా - తరువాతచెప్పు - ఇత్యాద్యన్థాలు అనేకం లోకంలో మహాజన వ్యవహారాన్ననుసరించి (గ్రహించాలి.

ఇ-ట-తి పక్షాలు వక్ష్యమాణాలు చౌపవిభ క్తి కాలుం 'రో౬ువ విధక్తి నిమిత్రకాలై ఆదేశ అఆగమాత్మకంగా వచ్చే ఇ-టి-త౩ అనే వర్ణాల కైపవిధ క్రికాలు. ద్వితీయాద్చేకవచనాలు పరమైతే ఇటితులు కొన్ని ప్రాతి పదికలకు బహుఏ౦గా వస్తాయి. రోజురో

శాలు - కాలిని - కాటను - కాలిచే - కాటచే - కాలితో - కాలుతో - నాగలి - నాగలిని - నాగటిని - శాగలిచేత - నాగటిచేత - నేయి = నేతిని - నేవిచే,

ఊరు మొదలె న వాటికి ఇత్పం విభాషగా వస్తుంది. రోజున యో

ఊరు - ఊరును - ఊరిని - కాల - లును = కాలిని = (మాను - (మ్రాకును - (మ్రానిని - నోరు-నోరిని - నోరును - చోటు - చోటను - చోటిని.

టి వర్తం కొన్నిటి అంతాక్షరానికి అదేళంగాను కొన్నిట3 ఓం అంతాగమంగాను కొన్నిటికి పర్యాయంగా రెండు విడాల బహుళంగా అవుతుంది, రజ౬-జ ఆదేశం ;- తాడు - తాటిని - తాడును - శాడును - శాటిని - నోరును - నోటి? - వడును - ఏటిని. ఆగమం ;- అన్నిటిని - ఎనిమిడిటిని - వేయిని - వేయిటిని. ఉభయం :- వగలు - పగలిని - పగటిని - పగలిటిని - పగలుఏ - మొదలు - మొదటిని . మొదలిటిని - రెంటిని - లిండిటని - మూడిటిని - మూటిని - నూటిని - ళూరిటిని - ఇంతవాడు - ఇంతటవాడు - ఎంఠవాడు - ఎంతటివాడు - అంతవాడు - అంతటివాడు. ఇత్యాదుటాహ్యాలు, హస్నంమీది టివర్షానికి ముందు జూర్తవిందవు బహుళంగా అవుతుంది. ఈర౬౭ అన్నిటిని - అన్నెంటని - ఎనిమదిటని - ఎనిమెచింటు - మూడిచిన - మూడింపని - బహుళ(గ్రహణంచేత పద్యాదమైన (హస్వంమీడి టి వర్షానికి ముందు పూర్తవిందుకృ నిత్యం - కంటిని - మింటిని - ఇంటిని - పంటిని - టివర్ణ అభా వంరో కన్నును - మిన్నును - ఇల్లును - పన్నును - పల్లును - కన్నులతో - కంటితో మొద లైనఏ, అగ్ర మొదలైన పదాలకంతాగమంగా తివర్తం ఒకరఫకు లోపం విభాషగా వస్తుంది. ఈ౬ం- అరు - అరితిని - అరును - అరు - క్యరు-గొ(రు -మిరు-పవకు మొదలై నవి. విభక్తి పరమైతే గోయి ప్రభృతుల తుదివర్షం తివర్షం ఒహ ఇంగా ఆపుతుంది, రణజఒ౯ గోయి - గోళులు - గోతిని - గోళులను - గోతుల్ని - గోయి - చేయి - నూయి - వాయి - కోయి మొదలైనవి గోయి (పభృతుట. బాహుళకంచేత గొర్యి

ళబ్ద " రిచ్చేవం $1త్‌1 (పఖ్ళాతులకు తివర్షం రాడు - గొయ్యిని - నుయ్యిం - చెయ్యిని - కొన్నిశోట తివకం వికల్చ్పం. లె టి-తి పర్షాలు పరమైతే ఊత్వానికి ఇత్వం వస్తుంది. ౪౭0 రెండిటికి - మూడిటికి - నాలుగిట్‌కి - ఇత్వ౦ంకూడితే అనాద్యమైన ఉత్వా నికి ఇక్వం విభాష - నాలిగిటికి. రువర్తాదేశ టివరం పరమెతే ఉత్వానికి ఇత్వం రాదు. ఈ౭౧ ఓం వత యా నెత్తురు - నెత్తుటికి - నుదురు - నుదుటికి - నడకుదురు - నడరుదుటి నథకుడుటి వీ(రావు పంతులు అని వ్యషహారం. టవక్షం పరమైతే ద్విత్వోపధల ఉత్వానికి ఇత్వం రాదు. రఈ౭-౨ పొడుటికి ఉవరం పరమెతే (క్రిందు మీదు ముందయపు వరాల కత్వం వ. వాల చత వసుంది. ఈ౭5 కిందటికి - మీదటికి - ముందటికి - మాపటికి - అప్పటికి - ఇప్పటికి - ఎప్పటికి. లోపల వర్ణకం పరమైతే చాని దీని దేనుల నివర్షానికి నిందు పూర్వక టివర్షం విభాషగా వస్తుంది. ఈ౭5ళ దానిలో - దాంట్లో - దీనిలో - దీంట్లో - దేనిలో - దేంట్లో - టివర్గం వస్తే వర్ష్యమాణవిధిచేత ఇర్వలోపంనిత్యం. లోవకకం పరమెతే ఇౌప విభ కి కటివరకం ఇత్వానికి వ యూ అమ యణ న! లోపం బహుళం ఈ౭౫ అంగటిలో - అంగట్లో - విడవటిలో - కొడపల్లో - మొదఎలో - మొదట్లో - ఇంటిలో - ఇంట్లో - కంటిలో _ కంట్లో - వంటిలో _ వంట్లో - పంటిలో = పంట్లో = ఏటిలో _ ఏల్లో - కాడు - కాటిలో = కాళ్లో - బాహుళ కంచేత్ర = దాంట్లో = దీంట్లో = దేంట్లో = ఇత్యాదుల్లో ఇత్వలోపంనిత్యం.

159 వాలవహారిక భె హో వా్గక” ణా ఇతలోపమెతే వాప్రవిభ కిక టికర సంయుక లో పకక చ చూ అ=౨ వళ జాం వతి లకారానికి టశారం విభాష. ర౭౬ అంగటిలో - అంగల్లో - అంగప్హో - కొడవటిలో - కొడవల్లో - కొడ బస్హో - మొదనిలో - మొద్ల్లో = మెవల్లో = ఏకు = ఏజిలి = ఏలో - ఫరో కాడు - కాటిలో - కాట్లో - కాస్ట్రో - కోడు = కోటిలో - కోట్లో - కోట్టో, ఇళ్వలోపమెతే విందుపూర్వకమెన వౌపవిభ కిక టవర్ర దూ దాను అవ వ! సంయుక లోషపి లకారానికి లోపం వెకలి-ళ౦ం. ఈ? అద 0 (యా. ష్‌ ఇంటిలో - ఇంట్లో = ఇంటో = కంటిలో - కంట్లో = కంటో - పంటెలో_ పంట్లో - పంటో - వంటిలో - పంట్లో = వంటో - రానిలో - చాంట్లో _ దాంటో = దీనిలో = దీంట్లో = ద్రీంటో = దేనిలో = దేంట్లో - దేంటో - మొదలై నవి. పౌపవిభ కి కాల తృతీయాన పములకు ఆఅత్వాదే;ం అటి చు నాకను చ బహుళంగా వస్తుంది. కఈ౭రా ఊరపంది = ఊరపిచ్చుక - గోరగీరాడు = ఎదట - బయట = నోట = ఇత్యాదులు, ఎదటపడినప్పుడు - పి- 50 _ అకాఫీహోటల్‌నుంచి బయటపక్డాపు - పి -_ 49 _ ఆడవానోటనే వినవస్తుంది -పి- 17. సాంస్కృతి కాచ్చిక కృళకభాష నింద్యం. ఈ౭౯ ధూామశకటం - మండలకర(గాహరుడు _ వంటి సంస్కృతసమ కృతక పదాలు = ఇనుపదారి = నాలుగుమోముల వేలుపు - వంటి ఆచ్చిక కృతక పడాల నింద్యాలు నిరాకరాలు అని తాత్పర్యం. అశేషాలు తత్సమాంధ శబ్దవిశేషాలు మహాజనవ్యవహారంలోంచి (గ్రహించాలి. ఈం శబ్దపరిచ్చేదం

ఇడి వ్యావహారికభామా వ్యాకరణం రారర పరిచ్చేదం౦ం రారకాలంటే కర్మాదులు, ౧ (క్రియాన్నయం కలది (క్రియను పుటించేది కారకం, ౨ ఏ ౬ కర్మాడి ఖీదాలతో నారకం పడ్విధం. ౩ కర్మకారకం - కర్స్శృకారకం - కరణకారకం - నం్యపదానకారకం౦ = అపారానకారకం * అధికరణకారకం - ఆనికారకాలు ఆరు విధాలు. ప్రాతిపదిశార్హంలో ప్రదమ వస్తుంది ౪ నియళోపస్థితికం (ప్రాతిపదికార్డం - నియతమైన స్పురణకలది చేదా నిత్య మైన ఉనికికలది నియతోపఫ్థితికం _ అచే (ప్రాతిపదిశార్థం. ఏ పదానికి యే అర్ధం వున్నదో ఆ అర్థంలోనే పపధమావిభక్తిగా - డు -ము -వు - అవేవి వస్తాయని శాశ్చర్యం - బుదుడు = వనము - వనం = ధేనువు - భృగువు - మొదలైనవి. హరి-శ్రీ _ గిరి- అమ్మ - అక్క - అన్న - కూతురు = కొడురు = పేద - బీద - మొదలై నవాటికి దీనిచేత (ప్రథమవచ్చి లోపించిందని (గహించాలి. సంజోధనాక్టంలో (క్రియాన్వయ రహితంగా ప్రధమ వస్తుంది ౫ బుద్ధుడా ! ఆదరించు = సిద్ధుడా! దయదలచు - ఇత్యాడుల్లో అధ్యాహార్య మైన నీవు అనేది క్రియతో అన్యయిస్తుంది. అదే కర్తఅవుతుంది. శని పదాన్ని తెచ్చుకొనడం అధ్యాహార్యం అనబడుతుంది. ఉఊకారంలో ప్రధమ వనుంది. ౬ =ంధా అం ఉక్తమంటే చెప్పబడింది. కియా పదోక్ష మైన కర్తికుగాని కర్మకుగాా (పధమవస్తందనితాశ్పర్యం. బుక్తుడు హింసను మాన్చాడు-మహాత్కుడు దాస్యాన్ని లగ

రక వ్యావహా5క థా పా వ్యాకరణం పోగ్గొద్టాడు. ఇక్కడ ఆఖ్యాశం కర్తను చెప్పింది కాబట్టి బుద్ధుడు = మహాత్ముకు అన్నప్పుడు పధమవచ్చింది. ఎవతు మాస్చాడు ? ఎవడు పోగొట్టాడు? అని చశ్నిస్తే బుద్ధుడు = మహాత్కుడు - అని సమాధానం వస్తుంది. కాబట్టి యివి (్రియాపదోక్తాలైనాయి.. హింసమాన్సింది బుద్ధుడు = దాస్యాన్ని పోగొట్టింది మహా త్ముడు. కాబట్టి బుద్దుడు మహాత్ముడు కర్తలయ్యారు. అందువల్ల యిది ఉన్హైర్ధ మయ్యింది, కాబప్టి (పధమవచ్చింది. బుర్దుడిచేత అహింసాసిద్ధాంతం వవేశపెబ్ట బడింది - మహాశ్ముడిచే స్వాతం్యత్యోద్యమం నడిపించబడింది - అన్నప్పుడు అబ్యాతం కర్మను చెప్పింది కాబప్ట అహింసాసిర్ధాంతం - స్వాతంత్ర్యోద్యమం అన్నష్పుడు (పధమవచ్చింది. ఏమి (ప్రవేశపెట్టబడింది ? ఏమి నడిపించబడ్‌ంద 1 అన్న (ప్రశ్నలకు అహింసాఫిద్ధాంతం ఆ స్వాతం్యత్యోద్యమం అ3 సమాధానం వస్తుంఏ కాబట్టి యివి (క్రియాపదోక్తాలవుతున్నాయి = (కియాఫలం అహింసా సిద్ధాంతం - స్వాతం(క్యోద్యమం అనేవాటిని పొందుశున్నది. కాబచ్టి యివి కర్మ లయ్యాయి, అందువల్ల యివి ఉక్తార్థాలైనాయి. ఆఅకారణంచేత య్రభమవచ్చింది. అసమాపక (కియోక్తం అయినప్పుడు మైతం కొన్నిచోట్ల కర్తకు (పథమ కనిపిస్తున్నది. వర్తాలు కురిసి చెరువులు నిండాయి - వాడు కాకుండా వేకురామ- ఏవ్వు చెప్పిశే నేకు విన్నాను = మొదలైనవి. భావార్థకాదుల కర్పకు క్రధమ వస్తుంది. ౭ వాడు తేవడం చూచాను - అతనుండగా నీకేం? - సిద్ధార్టుడు దయ దలిప్తే అదే పదివేలు = మొదలైనవి, పరిమాణార్హంలో (ప్రధమ వస్తుంది. ౮ తట్టెడు గోధుమలు = సోలెకు పంచదార - నెయ్యి రెండు సోలబలు = శేశె వీసెడు. మొదలై నవి, విశేషాణానెకి అగు ధాళు వకుప్రయు కమెతే (వ్రదమ తానె చ్చ వస్తుంది, అహింసావేరు డైన బుర్దుణ్ని అరాధిస్తాకు. సిద్ధార్టు వైన. బుర్ధుడిలో నడుస్తాను. (పియనాంతాలోలు శ్రైనటువంటి నందునిలో మార్చు వచ్చింది. ఇత్యామ లూహ్యాలు,

అగుధాతుయు క్ష విశేషణానికి పూర్వంలో ఉన్న విశేషణా అన్నిటికి ఆఅయిపదం బహుళంగా అనుప్రయుకక్త పషప్తుకుంది, ౧౦ అనన్యశ క్తియుక్తుడై అసమాన వ్రైర్యశాలై ఆఅహింసాపలుడౌ ముఎషే మహాత్ముడు. అయి పదానుపయోగం రేకపోతే తుది విశషణానిగ్గాన విశేషణాలన్నింటి గ్లాని మీద సముచ్చయార్థకం విభాషగా పసుంది ౧౧ అదె సత్యద్రతుడు. అహింపాపరుడూ. అయిన మహాత్ముడు. సత్యవ్రతుడూ అహింసాపరుడూ అయిన మహాత్నుడు. నత్య(వతుడు అహింసాపరుడైన మహా పృడు, మొదలైనవి. ధాతుజవిశషణ వ్యవధానంలో విశేషణా లన్నిటికి అయి పదం అనుప్రయుక్త మవుతుంది. ౧౨ అనన్వశ క్రియక్తుతై అసమాన థైర్యశాలై అహింసాపరుకై. నెగడిన మహా త్యుణ్ని అభిసులిస్తానుం ఇటువంటి (వ్రదోగవిశేమాలు వ్యవహారవశాన గుర్తించాలి. ధాతుజవిశషణవ్యవధానంలో విశషణాలన్ని ఉకిగాని రుదిదానికి గాసి అన్నంత ఆఅనధాతువు విధాషగా అనుపప్రయుక్ష మప్పతుండదా ౧౩ అనన్యక క్రియుక్తుడుగా అసమాన లైర్వశాలిగా అహింపాపరుడుగా.. నెగడీన మహాళ్ముణ్ని అభినుతిస్తాను. అనన్యశ* క్రియుక్తుడై అసమాన వైర్యశాలై అహింసా పరుడుగా నెగడిన మహాత్ముణ్ని అఖినుతిస్తాను. ఇత్యాడులూహ్యాబ. అగు ధాతువు అనుప్రయుక్తంకానిపక్షంలో పూర్వోక్తవిధిడేత అమి పదం అను ప్రయుక్త మౌతుంది. శాలాధ్వవాచకాలకు ప్రధమ బహుళం, ౧౪ కాలవాచకాలమ * అధ్వవాచకాలకు ప్రధమ బహుళంగా వస్తుం దన తాత్సర్యం. అధ్వమంటీ మార్గం, నిన్నపచ్చాను = మొన్నవెళ్లాడు - మూడేళ్లు

చూచాను = ఆపూరు నాలుగుమైళ్లు . మేం ఆమడవెళ్లాం = బాహుళకంచేత పొద్దుట వెళ్లాను. ర్యాత్రిచేళ వచ్చాను ఇత్యాడుల్లో వక్ష్యమాణవిధిచేత పాక్షికంాా సక్షద వస్తుంది. కర్మపదాలకు (ప్రధమ బహుళః6, ౧౫ ధాత్పర్ధ ఫలానికి ఆశయమైంది కర్శ్మ-ఆ కర్మవాచకానికి చధమ బహ ళంగా వర్వంచిచి తాత్పర్యం - బుద్ధుడు తపస్సు చేశాడు. మహాత్ముడు త్యాగం చేశాడు - బుద్దుడు ఫలాలు ఆరగించాడు.మొద లైనవి, యధథమ రకానిపక్షంరో వక్ష్య మాణవిధిచేత ద్వితీయ వంచి, కాని నిత్యవ్యవహారంలో (ప్రధదూవభత్తే తరత చయోగం కనిపిస్తున్నది. బహుళగహణంచేత అమహదర్థకాలైన ఆ ఈ _ల ద్వితీయమ (ప్రధమరాడు. కూర్చి గుంంచి లు అన్యపయుక్త మైన మహినృహశీ వాచకాల ద్వితీయరు (ప్రధమ వైశల్పికంగా కనిపిస్తున్నది. ఒద్దుణ్నిగూర్చె _ బుద్దుడు గూర్చి = మహాత్ముణ్ని గురంచి _ మహాత్నుడు గురించి - చెట్టుగురించి = చెట్టును గురించి ఇత్యామలూహ్యాలు, దాన్నెగురించి - దీన్నిగురించి _ దేన్నె గురించి =, ఇత్యాదులు. కర్మార్హంలో ద్నితియ వస్తుంది. ౧౬ బుద్దుడు నందుణ్ని చేరదీశాడు. ఇక్కడ చేరదీయడ మనే ఫలాన్నిపొందిన వాడు నందుడుకాబట్టి నందశబ్రానికి ద్వితియ వచ్చింది. ఇది (కియాపదోక్షం కాదు. ఇలాగే మహాత్ముడు దేశాన్ని ఉద్రరంచాడు ఇత్యాడుటాహ్యాలు. కోరు (గుభృతుల కర్మపది సంబంధ వాచకాలకు ద్వితీయ వస్తుంది. ౧౭ కోరు - అడుగు - యాచించు = పితుకు - కోయి-ఇత్యాడులు కోడు (వళి శులు - మహాక్కుడు (ప్రజలను కాంతంగా ఉండపలసిం దని కోరాడు = వాతు అవ్వవు పాలు పితికాడు - మెవలైనవి. ఊద్దేశార్హంలో ద్వితీయకు కూర్చి గురించి లు అనుప్రయుక్తా అవుతాయి, ౧౮ చేశవ్లేమాన్నిగూర్చి మహాత్ముడు నిరశనవతం. చేశాడు - విశ్వశాంతి గురించి (ప్రజలు తపస్సు చేస్తుళ్నారు. పూర్వో క్తవిధిచేత కూర్చిగురంచు లు పరమైతే

డాని దీని దేను లము తప్ప తక్కిన అన్నిచోట్లా డ్వికియకు (ప్రధమ పాక్షికంగా వస్తుంది. వచ్యర్థవాల అముఖ్య కర్మకు కొన్నిచోట్ల ద్వితీయ వసుంది. ౧౯ చాల వచించు = భాషించు -*- అను - పలుకు = చెప్పు _- విన్నవించు * మొఎతైనవి వచ్యర్హకాలు. యూ "నో మహాత్ముణ్ణి అలా అడిగారు - వాణ్ని ఇలా అన్నారు - మొదస్హైనవి. ఊదేశారంలో కొన్నిచోబ్ల కర్మవాచకానికి ద్వితీయ హు ల గ్‌ా ప్త ర. కనిపిస్తున్నది, ౨౦ జాణ అరణ్నిఅడిగారు = వాణ్నిఅన్నారు = మొదలైనఎ - అతణ్ని ఉద్దేశించి - వాణ్ని ఉడ్రేశించి - అనిఅర్హం ప క జై కరర (ప్రయోగంలో కరణానికి తృతీయ వస్తుంది. 2౩౧ అదో శా అమ (క్రియాసిర్ధిలో బాగా ఉపకరించేదె కరణం - ఆ కరణవాచకానికి తృతియ వస్తుంది. చిన్నే కరణకారకం అంటారు. తృతీయవస్తుందనడంచేత చేత తోశ వర్ణ కాలు రెండూ (గాహ్యాబ, మహాత్యు డహింసాపూరితమైన సత్యా(గ్రహంచేత తెల్ల వాళ్ళను జయించాడు - మహాక్ముడహింసాపూరితమైన సత్యా్య(గ్రహంతో తెల్లవాళ్ళను జయించాడు. ఉపవానంచేత అత్మపారిశధ్యాన్ని సంపాదించాడు. ఉపవాసంతో అత్మపారిపర్ధ్యాన్ని సంపాదించాడు - మొదలైనవి. వ్యవహారానుగుణంగా. చేత తోడలు పరెగ్రాహ్యాట, సహార్ల్గంలో తోడ వర్తకం వస్తుంది. ౨౨ థ్‌ ణ్‌ యు బుద్దుడు శిష్యులతో పర్యటించాడు - మహాత్ముడు (ప్రజలతో ముందువ నడివాడు. శిష్యులతోసహా పర్యటించాడు, (1పజలతోసహా నడిచాడు అని అర్ధం, అనుసరణారంలో తోడవరకం వసుంది. ౨౩ థ ణ బావి ఘహోత్యునితో (ప్రజలు నడిచారు - మహాత్ముణ్ని అనుసవంచి - మహా త్యనితోపాటు = మహాత్మునివెంట అని అర్థం, ఇలాగే నాతోవచ్చాడు = నీతో వస్తాను. = ఇత్యాదిప్రయోగాట లోకవ్యవహారానుగుణంగా (గ్రాహ్యాల,

తుల్వారమూోనగంలో ళోఢ వఠకం వసుంది. ౨౪ ల గే నన బుర్దునితో మహోత్చుడు తుల్యుడు - శాంతితో పంచశీల సాటి - వాటితో అవే ర్రీట ప్తూంది. మొదలైనవి వక్ష్యమాణవఏధిచేత కు వర్ణకం పాక్ష్షకంగావక్తుందె మిద్దునికి మహాత్ముడు కుల్యుడు - కాంంకిపందశీల నాటి _ డాని కదే దీటు వంది - ఇత్యాడదులూప్యోలు, వచ్యర్షకాల అముఖ్య కర్మకు తోడ కు వరకాలు ఐహు ల్సి స్‌ న్‌ ఛళంగా వసాయి. ౨౫4 తావి మహాత్ముడు _పజలతో యిలాఅన్నాడు-మహోాత్ళుడు (పజల కిట్లా చెప్పాడు. మొదలై నది. వచ్యర్తకాలయోగంలో ఉదేశాద్షంలో కర్మవాచకాలకు (గహ ద్య ఇ పై తోడ కు వరకాలు బహుళంగా వచాయి. ౨౬ లె అూది (ప్రజలతోచెప్పాడు - (ప్రజలకుచెప్పాడు. = వాడిరోఅన్నాడు - మహార్య నితో ఏన్నవించారు - షహాఖ్యునికి విన్నవించారు - మొదలైనది = ఒహుళ లహణంచేత ఖభాషించు - అను *- పటకు శియలమోగంలో మ వర్షకంరాదు. ఆవభ్యాతకు ఉపయోగంలో వలస వర్షకం బహుళంగా వసుంది. 2౩౭ అమి ఉఊఉపయోగమంటే నియమహూర్వకమైన విద్యాభ్యాసం _- ఆఖ్యాత అంటే చెప్పేవాడు అగ అకం. మహీత్మునివల అహింసాపారం నేవ్పరున్నాము - ఆ ళా ళా మొదలైనవి = పక్షంలో వక్ష్యుమాణవిభులచేత మూలాదులదూశంలో యొక్యషష్టి (పధమలు పర్యాయంగా వస్తాయి. ఆన్యార్ధాది సంబంధంలో కంటె కన్న వర్షకాలు బహుళంగా వసాయి. ౨౮ వాటి బలంలో అతనికంటె అన్యు డెవడూ లేడు. పౌరుషంలో భారవీయులకన్నా గొప్పవారు ౩, మొవలైనవి. అదిశబ్టంచేత ఇతరం - పరం - వేరు - దక్షిణం = ఉత్తరం = తూర్పు - పడమర = దవ్వు * సమీపం - గొప్ప - తప్పు = మొదలై నవి (గ్రాహ్యాలుం

కారక పకిచ్ళేవం కేం కృారారణారంలో కంది కళ. పకశాలు పపాయి. ౨౯ (న్‌ (వ క కవ వాతి ఉన్నలోఛికంటే లేడాతే గొప్పవాతు.రాజ్వంకన్నా కఏత్వం గొప్పది = యాగంకంటే త్యాగం గొప్పది = ఖభోగ రాాలఅకన్నా చూగం గొప్పది = వాగరరుల కల్ప జానపదులు ౧ిష్యల్మ్లష హృదయు౭ు, హెతువ్లులె న గుణకియలకు పవైవకకం వసుంది. 3౩0 యా (క కోర సూతువుకైన గుంవాచనాలము _ హేతువైన (కియావాచరాలకు పచ్టి వర్ణం వస్తుందని తాత్పర్యం. జ్ఞానంబప్టి ముక్తు ఉయ్యాడు-రావడంబట్టి బాగ్రెంది మొదలైనవి - ఇక్కడ చేత తోడ వలన వర్ణకాలూ వస్తాయి = జ్ఞానంచేర ముక్తుడ య్యాడు = మొదలైనవి, అన్నుపయుక్తమైన పళ్చి పరమైతే కొన్నిచోట్ల ద్వితీయరు పథమ కనిపిస్తున్నది. తలివితేటలుప ల జ్పానంపపై మొదలైనవి. వాడి తౌలీవి తేపలుపట్టి వాడి కాస్టాయి వచ్చిండి. ఎవరి క్ఞానంపట్టి యిలా అయ్యావు 1 ఇత్యా దుట వ్యవహారంలో అరుదుగా కసపిపచ్నాయి. కేత్యర్రంలో అన్నంత (శ్రయలకు పట్టి ఆనుప్రయు క్ర షీ ల్‌ో అమి మౌతుంది. ౩౧ అనబట్రి - ఉండఎట్ల = కనబవై - తినఎటై - వినబట్లి* చూడఐటి - కు ల ఇ రే నే ణు చేయబట్టి - రాఎట్టి - పోబట్టి - కాబట్టి - తేబట్ట్‌ - కేవబట్ట్‌ = కొట్టబటి = శ ళు నే ళల శు శ ప. శు మొదలైనవె. సంప్రవానానికి కువరకం వసుంది. ౩౨ ణః న దానం యెవరి కివ్వాలనుకుంటామో వారు సం్యపదానం-ధావేకు స్వాగతం యిచ్చాము - (ప్రజలకు భూమి నిచ్చాను. వారికి ధన మిచ్చాను. మొదలైనవి. ఊద్రేశ్యమాత్రానిి కువరకం వస్తుంది. ౩3 6౧౯ ళం అత పృరోభివృద్ధికి ప్రయత్నించాలి = విశ్వశాంతికి కృషి చెయ్యాలి. మొదలైనవి. నిమితారంలో కువరకం వనుంది. ౩౪ గో ణి జావ వాళ్లకు పంపాను - అతనికి పళ్లిచ్చాను- నా కిచ్చారు.మొదలైనది. ఇర్కడ వాళ్ల నిమిక్తం - అక) నిమక్తం _- నా నెమిత్తం అని అర్థం. కర్మపద యోగంలో నిమితారంలో కువక్షళం పస్తుంది. 34 డో (వో నన పువ్వులకు కొమ్మ వంచాడు - కాయలకు చెట్టెక్కాడు వెదకైనవి.

160 వ్యావహారిక ఖాసా వ్యాకరణం ఆపాయ (గ్రహణ త్రాణ విరామ వాకణాల అవధికి ద్వితీయ బహుళంగా వస్తుంది. 3౬ అపాయ మంటే ఎడవాటు _ (హణ మంటే తీసుకొనడం = తెటసుకొనడం. వినడం - మొదలైనవి. వాణంఅంటే రక్షించడం - విరామం అంటే వికమిం చడం = దారణం అంటే వాదించడం - వ్యక్షమాణవిధిచేక ఉంచి ఉండు లను (పయుక్తాలవుతాయి - అపాయానికి = చాంశైసేక్‌ రాజ్టుంన్తుంచి భష్టు డయ్యాడు. రాజ్యంన్తుండి (ఫస్టు డయ్యాడు = (గ్రహణానికి - కృష్ణు దగ్గరనుంచి పుస్తకం తీసు కున్నారు. కృష్ణ దగ్గరనుండి ప్వస్తకం తఇసుకున్నారు. (తాణానికి _- అపవనుంచి రక్షించాడు. ఆపదనుండి రక్షించాడు. విరామానికి-భోగాలనుంచి విరమించాడు- భోగాలనుండి విరమంవాడు = వారణానికి * దుఃఖంనుంచి దారించాడు - దుణం నుండి వారించాడు. అపాయ (గహణ౫ త్రాణ విరామ వారణ పరాజయ (ప్రమాదాల ఆవధికి లోపల వర్ణకం బహుళంగా వస్తుంది. 3౭ అపాయానికి-కారులోంచి పడ్డాడు - వారునుంచి పక్డాడు - (గ్రహణా)కీ = బ్యాంకిలోనుంచి డబ్బురీనుకున్నారు - బ్యాంకినుండి తబ్బుతీసుకున్నారు. (శాణా నికి-సమ్ముదంలోంచి రక్షించారు - సము[దంనుంచి రక్షించారు. విరామానిక్‌ ౨ సౌఖ్యాల్లోంచి విరమించాడు - సౌఖ్యాలనుండి విరమంచాడు, వారణానికి - శోకం లోంచి!వారించారు = శోకంకుండి వారించారు. పరాజయానికి = అధ్యయనంలో డళ్ళాడు. (పమాదానికీ - న్యాయాన్యాయ విచక్షణలో పొరపడ్డాడు. మొదలైనవి. బహుళ(గ్రహణంచేత ఏకత్వంలో మహద్వాచకాల (గహణ(తాణాల అవధికి లోపల వర్ణకంరాదు. ఏకత్వంలో అనడంచేశ బహుత్వార్ధకాలకు- సమూహవా చకాలకు. లోపలపర్ణకంవత్తుంది. వారిలోంచి తీసుకునివచ్చాడు - జనంలోంచి రక్షించాడు = మొదలైనవి. విరామ వారణాల అవధికి ప్రధమ కొన్నిచోట్ల కనిపిస్తున్నది ఇ౮ా సుఖాలు విరమించాడు = సుఖాలు మానాడు = భోగాలు విడిచాడు - శోకం వారించాడు - ఏడుపు అపాడు - మొదలైనవి.

కక “౩ చ్చ్భాారి శ01& చయ జుగుప్ప పరాజయ ప్రమాద భవనాల అవధికి కువర్షకం స ళ్‌ వహుళింగా వస్తుంది. 3౯ అతి భయానికి - దొంగము భయపకాడు - శ్యకువుకు వెరచాడు = యుద్చానికి జంకారు. జుగుప్పకు = హింపాచర్యల చేవగించారు = (క్రూరత్వానికి అసహ్యిం చుకొన్నాప. పరాజయానికి - అధ్యయనానికి అలికాడు - విప్పి చెప్పడానికి చాల లేమ. (ప్రమాదానికి = న్యాయానికి పొరపర్షాడు. భవనానికి * కుద్దోదనుడికి బుదుడు పుట్రాడు. ఇర్యాదములూహ్యాలు. బయ పరాజయ బదనాంతకుల అవధికి వలన పర్షరం బహు ఆ ఓ “ంగా వస్తుంది ౪౧ అజాత భయానికి _ దొంగవల్లభయపడ్డాడు. పరాజయా)కి - యుద్ధరోవల్ల అలి శాదు. భవనానికి - శుద్రోదరునివల్ల బుద్దుడు పుట్టాడు. అంతర్జికి -. తల్లివల్ల దాక్కొాజన్వాడు - మొదలైనవి. పరాజదూనికి త్యలియ వై కల్పికంగా వనుంది. ౪౧ ల్‌ రు వ. అటో అధ్యయనంచేత అరధికాడు - అధ్యయనంతో ఆలికాడు, మొదలైనవి. హేత్వర్మ్మగహ్యాది యోగాళ్లో వలన వర్షకం వస్తుంది. ౪౨ షా య లె అటి శాంతివల్ల సౌఖ్యంకలగుతుంది = ఒుర్టునవల్ల శాంతి లభించింది = అతనివల్ల డబ్బుడొరికింది - ఆవిషయం. నీవల్ల తెట్పకున్నాను - ఈరహస్యం గురువువల్ల భ్రహించావు - ఇత్యాదులూహ్యాచ. దిగ్రూరాది వాచకాల చూగంలో కుపర్షరం వస్తుంది. ౪3 ల రానికి తూర్చుపక్కన - ఆయింటివాపులో - తోటకుదగ్గర = మొదలై నవి. వీప్పలోను కాలపకిమితిలోను కువర్షకం వస్తుంది. ౪౪ ఇంటింటికి = ఊరూరుకి = దేశదేశానికి - కాంతిసందేశం అండించాలి చెప్టుచెట్టుకు = ఇంటికీ ఇంటికీ = ఊరుకి ఊరుకి = దేశానికీ దేశానికీ = చెట్టుకి చెట్టుకీ _ కొంతకాలానికి = గంటేేపటికి - సెలరు - రెణ్నిల్లకు - అక్నెల్లకు = ఏడాదికి - మెదలై నవి, య్‌ సంబంధార్థంలో యొక్కవరక్షకం వస్తుంది ఇగ దీన్నే శేషషప్టి అంటారు. శేదముంటే సంబంధం. సంబంధమనగా = వ |

న్వస్వామిభావం - జన్యజనకభావం - గుణగుణిభావం = ఇత్యాదులు = పదాలక్స విభజించి చెప్పేటప్పుడే యీససత్యయం ఉంటుంది. బుర్టుని = యొక్క. శిష్యుడు = బుద్దునిశిష్యుడు = నా_- యొక్క = అది = నాది - మొదలైనఏ. సంబధార్దంలో కువర్షకం ఆరుదుగా వస్తుంది. ౪౬ వాడికీ తమ్ముడు-నారు మిథ్రుడు = నీకు జబావ-నారు మామ - మొదళెనవి. సంబంధ షస్టికి తరచుగా కారకత్వంలేదు. ౪౭ సంబంథార్దంలో వచ్చే యొక్కూకు రు వర్షకానికి తరచుగా కారకత్వంలేద) తాత్పర్యం = తరచుశబ్దంచేత = వొడీ కిల్లుంది = యుద్దోన్మాదులకు జ్ఞానంవుండవ, శాంతివాదులకు విజయం లఖిస్తంది = ఇత్యాదుల్లో కారకత్వం రక్షించబడింది. = నిర్ధారణార్థంలో లోపలవర్షకం వస్తుంది. ౪౮ మానవుల్లో మహాళ్కుడు.. గొప్పవాడు - జ్ఞానుల్లో బుద్ధుడు మహాజ్ఞాని - కళల్లో కవిత్వం గొప్పది = మొదలైనవి. అధికరణ వాచకానికి లోపల పర్షకం బహుళం. ౪౯ అధికరణ మంటీ ఆదారం. బౌపశ్లేషికాది భేదాలతో అధికరణం తివిధం. ౫౦ బౌపశ్లేషికం = వైషయికం - అఖివ్యాపకం - అని అధికరణం మూడు విధాలు - సమీపసంబంధథానికి టౌపళ్లేషిక మని పేరు - విషయసంబంధం కళకి వైషయికం = విషయ మంటి పదార్థం - అభివ్యాపక మంటే ఒకవస్తువుకి సర్వా ధార పదార్థం - చెరువులో నీరుంది = దాంట్లో కోరికుంది - సర్వంలోను దేవుడు న్నాడు _- మొదలైనవి. దూరాద్యర్థాల్లో లోపల వర్షకం వస్తుంది. ౫౧ రానికి దూరంలో ఏముంది ! దగ్గరలో ఏముంది = తూర్పులో ఉంది - దక్షిణంలో ఏముంది ? మొదలైనవి. ఉత్వాంత జడవాచకానికి నవర్షకం పసుంది ౫౨ తూర్పున - దక్షిణాన - నడాన - నట్టనడాన - మానాన - ఎవరిదూనాన వారుపొండి - మొదలై నవి. విశేషణాల షష్రికి ప్రధమ బహుళం. ౫౩ అహింసావీరుడు బుద్దుడికి నమస్సులు = అహింసావీరుడికి బుద్ధుడికి నమ

స్పులు - మొదలైనవి - బహుళ్యగహణంచేత విశేష్యంపషష్టి సమాసగతమై ఉండగా డానివిశేషణాల షష్టికి పథమ నిత్యంగా వస్తుంది. అహింసావీరుడు మహాత్ముని సత్యాగ్రహం - సత్యవ్రతుడు మహాత్ముని నిరశన్యవతం - అగు ధాతు వను (పయుక్తమైతే - అహింసావీరుడై న మహాత్ముని సత్యాగహం = సత్య్యవతుడైన మహాత్ముని నిరశనవతం - మొదలై నవి ఊహ్యాలు. కాలాధ్వవాచకాల (ప్రధమకు సప్తమి బహుళం, ౫౪ పొద్దటవెళ్ళాడు - అవేళవచ్చాడు = మార్గమందు కలిశాడు - అ మార్గాన పోఠుంటే = మొదలైనవి. ఇతర విభక్ష్యర్థాల్లో అమహద్వాచవాలకు కొన్నిచోట్ల (ప్రధమ కనిపిస్తున్నది. ౫౫ వాడు గ్యురందిగాడు = నేను మేడెక్కాను - అతను వేటెల్లాడు = అది తూర్చుగావుంది = ఇల్లుచేరాడు = మొదలైనవి = పక్షంలో గుురంనుంచి దిగొడు = మేడ నెక్కాను = వేటకు వెళ్లాడు = తూర్పులో వుంది = ఇంటిని చేరాడు = మొదలైనవి వ్యవహారవశాన (గ్రహించాలి. సర్వనామ విశేష్యాల్లోను సంఖ్యావాచక విశేష్యాల్లోను మొదట (్రయుక్షమైనదాని ద్వితీయాదులకు (ప్రథమ బహుళం. ౫౬ అన్నిదేశాలకు _ దేశా లన్నెటికి - అందరు (ప్రజలతో-్రజ లందరితో = రెండు దేశాలకు = దేశాలకు రెండింటికి = లక్ష సైన్యానికి = సెన్యంలక్ష్షరు-మొద లైనవి - బహుళ(గ్రహణంచేత కొన్నిచోట్ల (యధమేతరవిభక్తిసైతం పూర్వోక్తపదా నికి వస్తుందని (గ్రహించాలి. విదేశాల కన్నిటికి (వాశారు - మనిషి కొక్కటికి రూపాయి _తల కొక్కటికి రెండు రూపాయలు = ఇంటి కొక్కటికి నాబ్లు రూపొ యలు + మొదలైనవి - బాహుళకంచేత అన్నిటికీ చేశాలకు - రెంటికిదేశాలకు అందరితో (ప్రజలతో ఇత్యాది అ్యపళ స్త్య్వపయోగాలు అపరి[గ్రాహ్యాలు. జడానికి సప్తమ్యర్థంలో ప్రధమ కనిపిస్తున్నది. ౫౭ శీర్ధమాడి - తిర్ధాలాడి - శీర్థమందాడితీర్రాలందు ఆడి = అనిఅర్ధం. ఇక్కడ తీర్ధంలో అడి తీర్ధాల్లో అడి అని లోపలవర్ణ కంమైతంవుంది. ఇలాగే. నీలళ్లాడి మొదలైనవి.

విశిష్టం ద్వితీటూంతమైనా అన్నంత ఆగుదార్నామి లనుప్రయుక్తమై విళప:౦ కొన్నిచోట్ల దధమాంతం కూడా అడ్పుతుంది, ౫౮ బుద్దుణ్ని దేపుడుగా భావించారు = గాంధి” మహోక్ష్ముడిన పర్షించాకు _ వాణ్ని మంచివా డనేవిన్నాను - మొదలైన - పక్షంలో ఒక్టుణ్ని దేరుణ్నగా భావించారు - గాంధీని మహోర్ముఎగా వర్ణందారు - వాణ్ని మంచిదాన్నా విన్నాను - ఇత్యాదిగా ద్విరియ యథావిథిగా వ్యందిం విభయవిశషణం ద్వితియకు (ప్రధమ బహుళం. ?౯ అకల్మషహృదయం కలవాణ్ని నాయకుడుగా యెన్నుకోవారి - అకర్యష హృదయంకలవాణ్ని నాయకుణ్నిగా దొన్నుకోడాలి - మొదలైనవ - జబాహుళకం చేత అనుధాతుచూగంలో (పథమనిత్యం - శాఎతిాముకులను మంచిదాళ్లిని తెబ్చకో = ఇత్యాదులూహ్యోలు. విశషషణాల దృతీయాడులికి (ప్రధమ వస్తుంది. ౬ం శాంతకాముకులు దాళ్ళను అవినందించు = కాంతికావుములు వాళ్ళిళో స్నేహం చెయ్యి - కాంతకాముకులు వాళ్ళవోనల యెదురుచూడు = భాంరికాము ట్‌లు వాళ్లీవల్ల చాలామేటు జరుగుతుంది = కాఎతవౌమురుట వాళ్లరు. స్వాగతం చెప్పు - శాంతికాముకులు వాళ్లల్రోచేరు - శాంతికామురులు వాళ్లయందు విదోషమూ లేదు = ఇత్యాదుటాహ్యాల, జడం సష్టమికి ఉిత్పియ వహుళిం. ఇం వాడు నేలకూలాడు - అది శూర్వునుంచి - యిదిఉత్తరము నుంది- ఆ త్రం నుంది = మొదలైనవి = పక్షంలో నేలయంమ - తూర్పున = ఉత్తరమున = ఉత్తరాన = ఇత్యాదులూహ్యాట - బాహుళకంచేతి సప్తమికి ద్వివియ విరళమని (గహించాలి, హేతు పంచమి! (గహ్యాది యోగజమైన పంచమికి చేత పర్షకం బహ్మళంగా పస్తుంది. ౬౩ ఫలాన్నిసాధించడానికి యోగ్యమైనపడార్థం హేతవు. ఆ హేతుపంచమకి చేతవర్షకం వస్తుందనితాత్పర్యం = (గ్రహించడం = తాబ్పుకొనడం - రిసుకొనడం = పుచ్చుకొనడం - వినడం - మొదలైన అర్ధాల్లో వచ్చేపంచమిని (గ్రహ్యాదియోగఎ మైన పంచమి అంటారు. ఆ పంచమికికూడా చేతపర్ష కంవస్తుందనిభావం. హేతు

కారక పరిచాక 10లె పంచమికి = కాంతిచేతి సౌఖ్యంకటగుతుంది - పంచశీలచేత కాంతకలుగుతుంచం మొదలెనవి - _గహ్యాదియోగజబమైన పంచమికి-ఈసంగతినీచేత తొబ్పురున్నాను = అడి వాడిచేత్యగహించాను - మొదలైనవి - ఈతృ్సరీయప్రమూగం తెంగుక వ్వాధావికం అయినందువల్ల అఎత్మపళస్తంరాడు. ఇటువంటిచోట్ల కొన్నిటికి వలన వర్ణకం - కొన్నిటికి ఉంచియిక్తమైన చ్విరీయ స్వావావిళం. శ్రిచూపదో కం నాని కర్తరు ఇతపల్లకం వస్తుంది ౬౩ ల్‌ నళ! వ నా అనన క్రియాపదంచేత చెప్పబడని కరృవాచకానికి చేత అనే (పత్యయింపిప్తుంది దీన్నే కర్తృకారకం అంటారు. డాల్వర్టవ్యాపారానికి ఆశ్రయసైనది కర్త-్యకియా పడోక్తమైన కర్మకు పూర్చోక్తవిధిచేత పధమషాంది. కాబట్టి దీన్నికార్యార్థక చమాగంఆన వ్యవహరిహ్తారు. మహాత్మువచేత నిరశనవతం చెయ్యబడింది. నిరళన్యవతంచేయడా)కి అశ్రయుకైనందువల్ల మహాత్ముడు కర్త అయ్యాడు. కావట్టి మహాత్మశద్దా నికి చేతవర్దకంవచ్చింది. ఈ కరారక పయోగం తెలుగుకి" దా ంక్స అన్నావాఏకం, మహాత్ముడు నిరశన్నవతంచేశాడు = మహాత్ముడు నిరళశన్యవతాన్ని నక నన క్ష చేడు = అవ అనడమే స్వాదావకం. ఉపయూగంలో ఆఖ్యాతి పంచమికి వాద పడ్రాదు ఆలీ లనుపయున్తా లాతాయి.. ౬౪ మహోత్మునివవ అహించాపారంనర్చురున్నాడు. మొదలై నవి. వద్ద _ దగ్గర _ ఓ ము ది శ ఇత్యాదులు. వర్టాడులు = పన్ట దగ్గరలకు ద్వివీయపనస్తే ఉంచి ఉండు లమ వ చ న్‌ ఇఉపయుక్తా లౌతాయి - మహాళ్మునివదిముంచి = మహాశ్యునిదిగరనుంచి, మూలాదముల యోగంలో పంచమికి ప్రధడూ చరబుక్కపట్టులు | పర్యాయంగా వస్తాయి. ౬౫ మహోర్మునమూలంగా నేర్చుకున్నాను = మహోత్ముడిమూలంా నేద్చురు జ టు లు! జో అ ల వ్య జ్‌ చ్‌ జ, న్నాను - మహాత్తుశు మూలంగా నేర్చుకున్నాను మహాళ్ముఎవల్ల *ద్బు కున్నాను = మొదలినవి - మొుకూరు వక్ష్యమాణవిధిచేత లోపం = రుక్య్థాడ వ ం టీ మూలాదులకు (ప్రయోగదశలో అన్నంత అగు ధాఈతువు నిత్యంగా అనుపప్రయుక్త మౌతుంది. మూల - కారణ - ప్రయత్నాదుల మూలాదులు - మూలాదుల టూగంలో పంచమి రాదని తాత్పర్యం. సంప్రదానషషికి చతుర్ధి బహుళంగా వస్తుంది. ౬౬ 0 న వారివోస ఛావేకొరకు దానమిచ్చాము - (పజలకై భూమి యిచ్చాము = చారిక సం

1౮6 వ్యావహారిక ఫా పా వ్యాక రణం యిచ్చాను = అతనికోసం యిచ్చాను - ఇత్యాదులూహ్యాట - కొరకంప్రయోగం వ్యవహారంలో అ(ప్రళస్తం _ కై కోసంట వ్యవహారంలో ఏరళంగా కనిపిం న్నాయి _ ఇక్కడ రుషష్టి తెలుగుకు స్వాభావికం, ఉఊదేశ్య మాత షపైకి చతు బహుళంగా వస్తుంది, ౬౭ ౮ (ఈ ఖా అ పువోభివృద్ధికోసం (ప్రయత్నించాలి - ఏశ్వకాంతికోసం కృషిచెయ్యాలి = పృరోభిషృద్ధికై ప్రయత్నించాలి - విశ్వశాంతికై కృషిచెయ్యాలి మొదలై నఏ- నిమితారంలో షషికి చతు9 వఎహుళం, ౬౮ ఆవిడా న! వా వాళ్లకొరరు పంపాకు - అతనికోసం వళ్లిచ్చాకు = నాకై ౦ంచ్చాడు-మొద లైనవి - ఇక్కడ వాళ్లనమి త్తం వాళ్లపయోజనంకోనం _ అతనినిమిత్తం అతని (పమోజనంకోసం -_ నానిమిత్తం నాప్రమయోజనంకోసం అనె అర్ధం = ఇలాగే. దానికోసం = నాకోనం _ నాకొరకు - డానికై - దీనికై = ఇత్యాదు టూహ్యాలు. కర్మపదటూగంలో నిమితార్షంలో షష్షికి చతుర్షి బహుళం. ౬౯ ఆంధ జ్‌ ధ్‌ పువ్వులకొరకు కొమ్మవంచాడు = పువ్వులకొసం కొమ్మవంచాడు _ పృవ్వు లక్రై కొమ్మువంచాడు - మొదలైనవి. కుపర్తకానికి చతుర్షికి ర్వాంతమెన అను ధాతు) బహుళంగా ణ (క మా మూ అనుపయు క మెతుంది. ౭౦ ! రాకని - దానికని = దానికెరకని - వానికోసమని - డానికైయని _ ఇత్యాదులూహ్యోాలు - నాకోస మనితెచ్చారు - నా కనియిచ్చాడు - వంట్‌వి వ్యవ హోర్యప్రయోగాలు. దిగ్దూరాదివాచకాల యోగంలో కువర్ష కానికి యొక్క వపహుళంగా వస్తుంది. ౭౧ చాని (యొక్క) తూర్వుపక్కంన - అయింటి (యొక్క) దావులో * తోట (యొక్క) దగ్గర - మొదలై నవి, లోపల పల్న నువర్ణకాలకు ఉంచి ఉండులు బహుళంగా అనుప్రయుక్తా లౌతాయి. ౭౨ దానిలోపలనుంచి - దానిలోపలనుండ్తి = డానిలోనుంచి - డానిలోనుండి = దానివల్నుంచి - దానివల్లనుంచి = దాన్నుంచి = మొదలైనవి - బాహుళకంచేత పరాజయ (ప్రమాదాదులపము ఉంచి ఉండులు అను(పయుక్తాలుకాదు = అధ్యయ

నంలో డళ్ళాడు = న్యాయంలో పొరపడ్డాడు = మొదలైనవి = ఇలాగే వల్న - ను వర్తకాలకు ఉంచి ఉండుల అనను(పప్రయుక్తత్వం వ్యవహారానుగుణంగా టభహించాలి = వలన (గ్రహించక వల్న (గ్రహించడంచేత వల్న వల్లలకేని వలనకు ఉంచి ఉండులు (పయోగం వ్యవహారంలోలేవని గుర్తించాలి. ఉంచి న్రమోగం బహుళంగా ఉండి (ప్రమోగం విరళంగాకు లోకంలో కనిపిషన్నది. అందు న వర్షకాలకు ఒకానొకచోట ఉంచి ఉండులు అను ('ప్రయుక్తా లౌతున్నాయిః ఫై నాకలోకంనందుంచి * నాకలోకంనండుండి = నషానెకుంచి * నకాన నుండి - నడాన్నుంచి - నకాన్నుండి - మొదలైనవి లోపల లో వర్తంమీది ఉంచి ఉత్వానికి లోపం వైకల్పికం. ౭౪ అందులోంచి = అందులోనుంచి - దానిలోంచి - దానిలోనుంచి - మొదలైనవి. లోపలకు ఆర్ధవిశేషంలో గుండా బహుళంగా అనుపయు క్త మౌతుంది. ౭౫ రానిలోపలగుండా - దానిలోగుంకా - గుహలోపలగుండా = గుహలో గుండా = సొరంగంలోపలగుంవా = సారంశంలోగు౦డా = మొదలైనవి = లోపల పర్ణ కానికి అనక లోపలకు అనడంచేత అనుుప్రయుక్తంకాని లోపలకు మైతం గుండా అను_పప్రయు క్షమౌతుందని (గహించాలి. లోపలగుండా = పక్షంలో ఉంచి ఉండులు ఈఅర్ధవిశేషంలో పర్యాయంగా అను(ప్రయుక్తా లౌతాయి. గుండా పరమైతే లోపల వర్షాకానికి లోపం వైకల్పికం. ౭౬ దానిగుండా = గుహగుండా - సౌరంగంగుండా = మొదలైనవి. వర్ణానికి అనడంచేత అను(పయుక్తంకాని లోపలకు లోపంరాడు = లోపలగుండా. నిఠరారణార్లంలో షప్షికి ఆందువక్రకం అరుదుగా ఢ ధ్‌ వ ణ కనిపిస్తున్నది. 22 మానపులందు మహాత్ముడు గొప్పవాడు - జ్ఞాషలందు బుర్రుడుమహోట్లాని = మొదలై నవి. ఆధికరణవాచకానికి ఆందు వర్ణకం బహుళం, ౭౮ దానియందు వాంఛపుంది - అందుకుమారు కొన్నిచోట మీదాదికబ్తాలు అకుప్రయుక్తా లవుతున్నాయి - దానిమీద వుంది - దానిపైని కో కకవుండింఅధికర

లు స్ట్రటటి "ల ళు మూ ఎస్బాక ంణం ణార్ధంలో యొక్కషష్టిమీవ మీడాదు లనుప్రయుక్త మౌతున్నాయి = మేడమీన మేడయొక్కమీద అని అర్ధం, దూరాద్వరాలో లోపలకు అందువరకం ఆరుదుగా ష్‌ ల వస్తుంది. ౭౯ దూరమండున్నది - శూర్చునండుంది - అరుదుగా అనడంచేత వ్యవహా రంలో (పభూగవైరళ్ళం సూచించబడింది. ఉత్వాంతజడంతృతియకు నవర్లకం కొన్ని చోట త న కనిపిసున్నది, ౮౦ సకం. ఒక్క పెట్టున పడ్డాడు = ఒక్కంపెట్టుకో పక్డాడు - నిట్టనిలువునా కూలాడుం నిట్టనిలుపుతో కూలాడు = మొదలైనవి. పక్షంలో (వ్రధమవప్తే ఒక్కెస్టుగా పడ్డాడు _ నిట్టనిలువుగా పడ్డాడు - మొదలైనవి. క్రీయాన్వయంలో పదద్వయానికి స్వస్వామి సంబంధం వుంటి సంబంధి పదం షష్పికి ద్పితీియ వై కల్పికంగా ర ద క. వసుంది. ౮౧ నామ సన్నుచెట్టపట్టాడు - నాచెట్టపట్టాడు - సత్యాగ్రహం చేసినవారిని చేళులు కట్టారు = సత్యాగ్రహం చేసినవారి చేతులు కట్టారు = యుస్టోన్మాదుల్ని గుందెబ చీల్చిచెంకాకాలి = యుద్ధోన్మాదులగుంచెలు చీల్చి చెండాడారి - మొదలైనవి, యొక్కకు లోపం బహుళం. ౮౨౩ వారిఏ = మీవి = నాది = బుద్దుస్‌ది = మేడమీద - మేడథైని = మొదళై నవి. అ్యపేరణ క రృకాలకు (గేరణంలో చేత తోడకును వర్ష

• నో కాలు బహుళంగా కొన్నిచోట్ల వసాయి. ౮౩ ళం అవు పిల్లవాడు అన్నంతిన్నాడు -= పీల్లవాడిచేత అన్నంతినిపించారు = పిల్లవా డితో అన్నంతినిపించారు = పిలవాడికి అన్న ంతినిపించారు * పిలవాణ్తి అక ౦ ర ల్ల 8 లాలు ఈన్నూ తినిపించారు, ఇత్యాదులు వ్యవహారవశాన గుర్తించాలి. బాహుళకంచేత కొన్ని చోట్ల చేత తోడలు = మరికొన్నిచోట్ట చేత తోడ కు వర్ణకాలు = యింకా కొన్నిచోట్ల ద్వితీయమైతం పస్తుందని (గ్రహించాలి, బి స్తు (ప్రధమాంతాలైన నీ నేల విశషణాల శేకత్వంలో వును ప్త లంతాగమా లౌతారయి. ౮౪

కొరెక్‌ సరి చ్భుదిం ప్రధమాంరాళైన మే డునల విశేషణాలకు బహుత్వంలో మువక్షం ఆంఠాగమం ఆఅవృళుంది, ల౮౫ ఈ అగమాలు పరమెతే ఉతాంనికి అఆత్వంవసుంది. ౮౬ మా ళో కు జట నీవు ధన్యుతవు - నువ్వుధన్యుడవు - నేను ధన్వుడికు - మీరు ధన్యులు = మం ధన్యులం = మదం ధన్యులం = మొదిఖైనవి. ఈపును లు పరమైతే అత్వాన కిత్వం పర్యాయంగా కనిపిస్తున్నది. ౮౭ అామ నీల ధన్వుడవు = నీవు ధక్వుడివ = నేను ధన్యుడను = నేకు ధన్యుడిని ఇ నేప ధన్యుణ్ని = మొదలైనవి, ఇకారంమిది కు నువు ఇత్యాదినూ(తంచేత వునుల ఉతా;నికి ఇత్వం. ళా | క సట. పనులు సంబోధనార్రం పరమైనపుడు ఆది జజానిక్‌ చాన అదె మౌతుంది. నువ్వుచిన్నదానవు = ననుపెద్రదానను - పూర్వ వాడంచేత పొక్షీకంగా అత్వానికి ఇత్వంవస్తే చిన్నడానివి.పెద్రడానిని _ ఇత్వలోపంవచ్తే పెద్దదాన్ని _ చిన్నదానా - ఇత్యామలు (గహించాలి. థధమమధ్య మోత్తమ పురుష కార్యాల్లో ఉత్తమం బలియం. ౮౯ వాకు మేము వచ్చాం - మీరు మేము వెళ్లాం = వారు మీరు మేము అను కొన్నాం = మొదలైనవి. మధ్యమోత్తమ. పురుషలు కలిస్తే యేర్పడిందే ఉభయ వాచకంకాబపై = ఉభయవాచకంలో ఉత్తమపురుష అంతర్గతమై ఉన్నందువల్ల పధమపురుషకంటే ఉభయపురుషవాచకం బలీయమైనదని టహించాలి. వార మనం వెళ్తాం. ఇత్యాదులూహ్యలు, ఏకవాక్యంలో సర్వపదాలు [క్రమ నిరపేక్షతో బహుళంగా (ప్రయోగ్యయాగ్యా లౌతాయి. ౯౦ గాలి చల్లగా వీచింది = చల్లగా గాలి వీచింది - వీచింది చల్లగో గాలి - వీచింది గాలి చల్లగా - చల్లగా వీచింది గాలి = గాలి వీచింది చల్లగా = మొద లైనవి. ఏనుగూ గుృురంపడింది = గుుకం పనుగూపడింది - పడింది ఏనుగూ గరం = పడింది గృురం ఏనుగూ-అఏ (పమయోంచవచ్చుగాని బహుళ్యగహణం ల్ది

లు స్పృలు ఆంధ ళాయో వ్యాక ంణనంి చేత వనుగుపడిందిగుురం అనికాని గురంపడింది ఏనుగు అపాని (పచోగింః రాదని (గ్రహించాలి. పూర్వపరపద(పయోగాలు మహాజనవువహారాన్న ఇంగా చెయ్యాలని తాతశ్చర్యం, విశేష్యానికిలాగానే విశేషణానికి లింగవి; కి వచనా అట లౌతాయి. ౯౧ అహింసావీకుడు బుర్డుడు ఆరాధనీయుకు - కాంతినేతల్ని నెహూ కస మీనన్‌ చౌఎన్‌లై నాజర్‌ పభృళుల్ని అఖినందిస్తాను - భవనవంద్య పు భారశ మాతను (పష్తతిప్తాను. మొదలైనవి. అది శబ్దయు క్రమైన (క్రియాజన్య విశేషణం కొన్నిచోట్ల ఏక "యి యాదయ్య రా బహుత్వాల్లో మహదరక దూొతుంది. అయిత్తే క రృ నా. (వ్‌ అదె వాచకం వాక్యాంతపద దూొతుంది. ౯౨ అహెింసాసిద్ధాంతాన్ని (ప్రతిపాదించింది బుద్దుడు - స్వౌతం(త్యోద్యమానకి సరైన రూప మిచ్చింది అనలు మహోత్ళుడు = త్యాగంచేసింది (పజల = యర్ధదా దుల కోరలు పీకింది శాంలివామలు = మొదలైనవి(గ్రాహ్యాలు. మువర్షకాంత స్ర్రిసమవిశేషణాల బహువచనానికి వకవచం బహుళం. ౯౩ మాటల పెక్కానేల - మాటలు పెశ్సేల ఇష్టా లైన పదార్థాల = ఇస మైన పదార్థాలు, విచే విశేప జ టే రం, జ ఆ వెం నా విథయ విశేషణం ఒక్కటే వకబహువచనాంతమి పెకు, విశేమ్యాలతో అన్వయిస్తుంది. ౯౪ చాట ఇది శాంతివాదులుకి ఇది అహింసాపరులుకి ఇది పరదాస్వబంధవిముక్తలఃి ఇది దేశసేవాధురీణులుకి కాకుకో = ఇది కాంతివాదులుకి = ఇది అహింపాపకులుకి" ఇది పరచాస్యబంధవిముక్తులకి - ఇదిదేశసేవాధురీణులుకి వానుకట, మొదలైనవి ఇది కాంతివాదులుకి కానుక అని యిలా (ప్రతిదానికీ వనుక చేరవచ్చును. ఇతరాలు విభక్తి (ప్రతూగ విశేషాలు శిషవ్యవహారానుగున వై (ాహ్యాలు. ౯్‌గ కారకపరిచ్చేదం

పహారికభామా క వ్యావహారికభా న్యాకరణ౦ ననననాడా

అర ఆ ఉప ఇర నాన్సీ స కంట 9 పరిబ్బదం సమక్రాలైన పదాలు పకపదమవ్వడం సమాసం, ౧ విన్నథిన్న అర్థాల్లో స్థిరపడివున్న లెండుపదాలుగాని అంతకన్నా ఎక్కువ. పదాలగాని ఒ కేఅర్ధాన్ని బోధిస్తూ ఒక్కపదంగా రూపాందడాన్ని సమాసం అంటారు. న్‌ టి తా ి, జాచి వ్‌ ఇరిలు సాంస్కృతిక ఆచ్చికాన్యదెశ్య మిశఫదాలతో సమౌసం చతుర్విధం, ౨ సాంస్కృతికసమానం - ఆచ్చికసమాసం = అన్యదేశ్యపదాల సమాసం = మిశత్రసమాసం = అని సమాసం నాల్లు విధాలని తాత్పర్యం. సిద్ద సాధ్య భేదాలతో సాంస్కృతిక సమాసం ద్వివిధం, ౩ సిద్ధసమానమని - సాధ్యసమాసమని సాంస్కృతికసమానం రెండు విధాలని భావం సంస్కృతం నుంచి తెలుగులో ప్రవేశించిన సమాసం సిద్ధ సమాసం, ౪ సంస్కృత వ్యాకరణానుగుణంగా సంస్కృతంలోనే సమాసమై ఆ సమౌనం తువినున్న విభన్త్యాదుల మార్పుతో. తెలుగులో వ్యవహరించితే అద్ది సిద్ధసమాస మనబడుతుంది. (ప్రజానాయకుడు - శాంత్యహింసా సిద్ధాంత తత్త్వజ్ఞుడు = మొద లైనవి ఉదాహరణలు. సంస్కృతసమాల సమానం సాధ్యసమాసం. ౫ సంస్కృత నమపదాలకు నమౌాసం జరిగితే సాధ్యసమాసమంటారు. తుతి నిధులసభ - స్వాతం్యత్యప్రియుల సమావేశం = కాంతికాముకుల సందేశం మొదలైనవి.

దేళ్యతదృవాల సమాసం అచ్చికం. ౬ దేళ్యపదంతో తదృవపవానికి - తదృవపదంతో దేశ్యపడానికి - దేళ్యష దంతో దేశ్యపదానికి - తదృవపదంతో తదృవపడానికి సమాసమైతే అది అచ్చిక సమాసం అనబడుతుంది. నలుదెసలు - నీళ్లిమడుగు - నామాట - సిరినుకం = మొదలై నవి. శేవలం అన్యదేశ్యపదాల సమాసం అన్య్యదేశ్యసమాసం, ౭ అచ్చికపదాలములాగానే అన్యదేశ్యాలకుసైుతం. తెలుగు సమాసత్వాన్ని (గ్రహించాలి, సంస్కృతాంగ్రపచా లేవీలేముండా తెలుగులో వ్యవహ౨ంచబడుళున్న శేవల ఇంగ్లీసు - హిందీ మొదలైన భాషలపదా లకు నమాసంజరిగితే. అది అన్య దేశ్యసమాసం అవుళుంది. కారేజీహాలు - కోర్టుజవాను - గవర్నర్‌ దర్జా = (్రాంఫ్టోనుప్లేటు _ పోష్టాప్టీను - మున్సబ్‌కచేత - ర్రైర్వస్టేషన్‌ - హెడ్‌ గుమాస్తా = హైకోర్టు = హైదరాబాద్‌ = మొదలైనవి. సిద్ధాదిభేదాలతో మిశసమాసం ,త్రివిధం. సద్ధమి(శ్రం - సాధ్యమశ్రం = అచ్చికమె[శం = అని మి(శ్రసమాసం మూడు విధాలని తాత్పర్యం. సెద్ధమిగ్రం లోకవ్యవహారానుగుణగ్రాహ్యం, ౯ ఇలా అనడంచేత వ్యవహారంలోవ్నున్నవాటినే (గ్రహించాలిగాని స్వేచ్చగా సమాసకల్పన చేయరాదని తాత్పర్యం. సంస్కృతపదంతో అచ్చికాన్యదెళ్యపదాలు సమసిస్సై సిద్ద మిం ౧౦ కేవలసంస్కృతపదంతో అచ్చళలుగుపదంకాని అన్యదేశ్యపదింకాని పూర్వ పరాల్లో యెక్కడవుండిసమసించినా అది సిద్ధమిశసమాసం అనబడుతుంది. కఠ కంఠుడు - చౌపదం = చౌదంతి - చౌషష్టి - దినవెచ్చం - దినఎత్తెం - కపిల కన్నులు - కపిలజడలు = కపిలగడ్డం - కపిలఅపు - జీవగ్యర - (ప్రాణగొడ్డం = నిత్యపడి - ఉత్తరజందాలు - జపదూరు - అపరేతి౦ం - అపనమ్మకం = పంచ వన్నెలు = పంచరంగులు = వీరమదైెల - నాగబెత్తం = నాగపడగలు = నొగ్‌ గన్నేరు = నాగదొండ - నాగమల్లి - నాగముష్తై = నాగవాసం _ నాగనరుణ - గరుడపచ్చలు = అతివస - అపసిరి = మూలదుంప - లింగకాయ = లింగదొండ =

రింగపొట్ల = లింగబలిజులు *- వ్యజగార - విరథ్యద్రపళ్లెం - సదాముమ్తై- పర పత్తెం - దీపకంబం. - కంఠసరులు - పుద్ధతప్పు = కుద్రదండుగ = శుద్ధదొంగ = గజదొంగ = అనేకసార్లు - అనేకమార్గు = అనేకమంది - అల్ప్బసిరి . దురలవాటు _ దుస్సలహా = జగన్నాధరావు - కృష్ణచేవరాయలు = సింహాదిఅప్పన్న - ఇత్యా దులు సంస్క్యృతాచ్చికాలు కూడిన మశ్రసమాసాలు, పబ్లిక్‌పరీక్ష - యూనివర్సిటీ (పశ్నప్యతం - కాలేశీభవనం - సీనియర్‌పండితుడు. - (గ్రాంఫ్టోనుసంగీతం - ఎలక్ట్రిక్‌దీపం = హిందీఫాష - వేమర్యాద - మున్సబుఉద్యోగం = జరూరుకార్యం _ 'ప్రధమపీటర్లలిస్టు - దక్షిణరైల్వే - దక్షిణరష్యా = ఉత్తరరష్యా - ఉత్తర అమెరికా - దక్షిణఅమెరికా - ఉత్తర్వాష్థికా = దక్షిణా(ప్టిశా - సరసత్యీ పవర్‌ (గెస్‌ = నలండా(పింటర్చు = కవిరాజా పన్లిషర్చు * అతిజరూరు = పండితదర్జా వ మంథత్రిహోదా - మొదలైనవి సంస్కృతాన్యదేళ్య మిశ్రసమాసాలు, సంస్కృతసమపదంతో అచ్చిశాన్యదేళ్యపదాలు సమసిస్పే . అని సాధ్యమిగ్రం, ౧౧ నంస్కృతసమపదంతో అచ్చతెలుగుపదంకాని అన్యదేశ్యపదంకాని యఛే చృగా సమసిస్తుంది. ఇచే సాధ్యమ(శం. సాధ్యమ[(శసమాసాల్ని. యిష్షంవచ్చినటు కల్పించవచ్చు. ఆచ్చికపదంతో అన్యదేశ్యపదం సమసిస్తే అచ్చికమిశ్రం. ౧౨ దేశ్యపదంతోకాని తదృవపదంతో కాని అన్యదేశ్యపదం సమసిస్తే అ అచ్చికమ్మిశం అనబడుతుంది. రేడియోపాట - సెకండ్రీతరగతి . హోటల్‌కూడు = హోటల్‌తిండి - గార్డు పెక్టై . పాసప్లెనుగుడ్డ - ఖజానాగరి - సామానుబండి - కాపలామనిషి _ కలం పోటు _ జరూర్‌పని _ మేజాబల్ల _ అప్పారావుమాస్ట్రర్‌గారు = తేలుగుడాక్టర్‌ = అంగడిసామాను = బంగారుమొలాం _- మొదలైనవి ఊహ్యాలు, కుద్దాదులు తెలుగు తిధి వాచకాలతో సమసిస్తాయి. ౧౩ పుద్ధపాడ్యమి _ కుక్షపాడ్యమి - బహుళపాడ్యమి - కృష్ణపాశ్యమి కుద్ధ విదియ = శుక్షవిదియ _ బహుళవిదియ - కృష్ణవిదియ - శుద్ధతదియ _ కుక్లతదియం బహుళతదియ - కృష్ణతదియ - చవుతి _ చవితి _ శుద్ధచవుతి = శుద్ధచవితి ఎశుక్ష చప్పతి = భుక్షచవితి . బహుళచవుతి - బహుళచవితి = కృష్ణచవుతి = కృష్ణచవితి = శద్ధవృన్నమ శుక్షపున్నమ - బహుళపున్నమ - కృష్ణపున్నమ -ఆదిళబ్ద ప్రయోగం

వల్ల సంవతృరాదిపాడ్యమి - గౌలీపున్నమ ఇత్యాదులు 2ష్టవ్యహారా న్ననునరించి భాహ్వాలు, వలుగు సష్షత్రదచాచశాలతో సక్ష్యతశబ్దం సమసిస్తుందా.. ౧౪ ఈ వమౌాసాలు సిర్ధసమాసాలవంటిదె, పృచ్చానకంకం - చిత్తానక్షతం _ సివసమాసాలవంటి వనడంచేశత పున్నా చిత్తాల దీర్హత్వం రక్షించబడింది. న! వాటి నర ఆరజాలిప్రఖ్యతు అనేక మిశ్రసమానాలు ప్రయోగార్హాలు ౧౫ అరజాతి = వత్తుఫారం - ఒరవీజం - కటికదం(దుడు - కటకహృదయం కొరసప్రాణం = కొనప్రాణం - అరౌొరజ్ఞానం _ తిరుడూర్ణం _ తిరుపతి _ తిరుమ ప్టైనం = తిరుమణి _ ఫీడువారాథధనం - తిరుమం్యతం - పట్టివర్థనం _- పంగా మాలు పెదరోగం - మిట్టమధ్యాహ్నం = ముక్కోపం _ వసనావి _ తిమ్మసముద్రం. మచిలీప్టణం - బరంపురం - వేస్తవారం = ఇత్యామల లాహ్వాలు, తత్చురుడాది భేదాలతో సమాసం (తివిధం. ౧౬ తత్చురుషం _ బహు[వీహి - ద్వంద్వం = అఎ సమాసం మూడు విధాలు, ఉత్త రపచార్హ ప్రధానం తచ్చురుషం, ౧౭ ఉత్తరపదానానికి (శద్రార్థానికి ) పాధాన్యంకల సమానం తత్పురుపమన తాత్సర్యం. ఇతరపదార్హప్రధానం ఎహుదీహి. ౧౮ పూర్చోత్తరపడాన్టాల్లో దేనికి ప్రాధాన్యం చేరముండా ఇతరపదారక్థానికి (ప్రాధా న్యం కల సమానం ఎహుగవ్రీహి = నలువ _ ముక్కంటి _ వేగంటి = వేడివెలుగు = చరివెలును _ మొదలైనవి. జకం అలల క (పతిపడార్ట ప్రధానం ద్వంద్నృం, ౧౯ ఉభయపచార్హ (ప్రధానం అనక ్యప్రతిపదార్థ (ప్రధానం అనడంచేత ద్వెపద ద్వంద్వాలేకాక అసక పద ద్వంద్వాలు మైడం పం్యగ్రవ్యోలయ్యాయి. శాంత్యహింసలు = కాంత్యభ్యుదయాలు - అహింసాభ్యుదయాట - కష్ట సువాలు _ సుఖదుఃఖాలు _ వెలుగునీడలు _ ఊరుపేరుట = చావ్వుబతుకుల = కాలుచేతులు = ఊరుపళల్లెలు - మేలుకీల్లి. = పగలురేటు వెన్నెలచీకళ్టు - డాలు ( విం డమాలు - ధర్మార్ధకామమోక్తాట = అన్నఅక్క-చెల్లితమ్ముళ్లు _ మొదలైనవి

ఎమౌస పరిచ్చేదం 175 ఈ ద్వంద్వం (క్రియాపదాలో సెఠం కనిపినున్సది _ వస్తూపోతూ _ వచ్చేపోయే = వస్తున్నపోతున్న _ వచ్చిరాని - తెచ్చీతేని - వినీవినని -నమ్మీనమ్మక _ చెప్పీ చెప్పక -_ కొచ్చేకొట్టక _ మొదలైనవి. వ్యధికరణ సమానాధికరణ భేవాలతో తత్పురుషం ద్వివిధం, ౩౦ వ్యధికరణం - సమానాథధికరణం _ అని తశ్చురుషసమౌసం రెండు విధా లని తాత్సర్య౦, ద్వితీయాదులుకి మీదిపదంతో సమాసమైతే వ్యధికరణం. ౨౧ ద్వితియమొదలైన విభక్తులు కల పదాలకు మీది పదంతో సమౌసంజరిగితే వ్యధికరణతశ్పుదషసమాసం అంటారు. నెలతక్కువ్వాడు = మాటనేర్చరి _ దొంగభయం మొదలైనవి. విశేషణానికి విశేష్యంతో సమాసమెతే సమానాధికరణం. ౨౨ దీన్నే కర్మధారయ సమాసమని వ్యవహరిస్తారు. సరసపుమాటలు _ మంచి మాటలు = మొదలైనవి. కర్మధారయంలో పూర్వపదం సంభ్యావాచకమైతే ద్విగువు, ౨౩ కర్మధారయ సమాసంలో పూర్వపదం సంభ్యావాచకంగనుక అయితే దాన్ని ద్విగు నమాౌసంగా పేర్కొంటారని తాత్పర్యం. ముక్కాక = ఇరుగడ _ ఇరుమేను _ ముచ్చిచ్చు - ముష్ఫొద్దు . మువ్వంక = మువ్వ్యన్నె _ నల్లడలు _ మొదలైనవి. అకుడ కాలా) దితియావిభ కంత పదానికి మీదిపదంతో సమాసమయితే [ం! వాది లో ద్వితీయా తత్పురుషం. ౨౪ పడగతాల్చు _ నెలతాల్పు - తేసెతిండి = బుర్టాళశితుడు - జనా్య్రితుడు లోకాశీశుు _ మొదలైనవి. తృతీయావిభక్త్యంత పదానికి మీది పదంతో సమాసమయితే తృతీయాతత్పురుషం, ౨౫ ఉలితునక _ నెలతక్కువబిడ్డ _ గురుకుల్యుడు -వాక్కలహం- మొదలైనవి.

1706 వ్యావహా5క భాపా వ్యాకరణం చతుర్దీవిభ క్త శ్రంత పదానికి మీది పదంతో సదూసముయమిుకే చళుర్టీతత్పురుషం. ౨౬ దేవరమేలు _ నీమేలు _ గొడ్డమేత _ భూకబలి _ లోకహితం మొదలైనవి పంచమీవిభ క్ర్యంత పదానికి మీదిపడంతో సమాసమైతే పంచమీ తక్చురుషం, ౨౭ దొంగభయం _ ధనగర్వం - పాపఖీతి - పాడివెరపు-మొదలైనవి. షష్టీవిభకక్ర శంత పడానెకి మీది పదంతో సమాసమయితే షష్టీతక్చురుషం, ౨లా శేవెపిల్ల _ మళ్లెపూవు , జాబిల్లి వెన్నెల-నేతిముంత-దానకాలం _ చెట్టు సీడీ = తల్లిఆడరం-బుద్దునాజ్ఞ - మహాత్మునాదరం-మొద లైనవి. సప్తమీవిభ క్ష్యంత పడానికి మీదిపదంతో సమాసమైతే సప్తమీ తక్పురుషం,. ౨౩౯ మాటనేర్చు _ పనినేర్పు _ దానకర్ణుడు _ శాంతివీకుడు _ యుద్ధధీకుడు = మొదలైనవి. సంస్కృతంలో నవర్షంతో సమాసాన్ని నవ్సమాస మంటారు. ౩౦ దీన్నే వైజష్తత్పురుష అనడం కూడా కద్దు. అ జ్ఞ్రైల్లులు పరమైతే నవర్ణ నకారానికి లోపం బహుళంగా వస్తుంది, ౩౧ న+ ఖేదం - అభేదం - న + బుద్దుడు _ అబుద్ధుడు. న + కాంతి - అశాంతి - మొదలైనవి. బాహుళకంచేత నభభ్రాజం _ నపాదం _ నాసత్యం* నముచి - నకులం - నఖం - నపుంసకం . నక్ష్యత్ర౦-నక్రం _ నాకం అనే సమా సాల్లో న లోపం జరగదు. నతళ్సమాస నవర్షానికి అచ్చుపరమైతే నకారం ఆగమంగా వస్తుంది. ౩౨ న + ఐక్యం _ అనైక్యం -న + ఆదరం _ అనాదరం, న + అంతం - అనంతం-మొదలైనవి, నవర్ణంలోని నకార వ్యంజనానికి పూర్వోక్తవిధిచేత లోపం.

ఉపమానవాచకం పూర్వపదమై సమసిప్త్పే ఉపమానపూర్యపద మ. గానో [| కర్మథారయం.. ౩౩ పంచవంటిమోవి ౨ పండుమోవి;. త్రమ్మివంటికేలు _ తమ్మికేటు; తీగవంటికొను _ తీగకౌను ; కెంపువంటిమోవి - కెమ్మావి; చిగురువంటిశేలు _ చెినురుకేట;.. జున్నువంటిమోవి _ జూంటిమోవి ; కేశవంటి మాటలు _ శేనె మాటల ;మొదలైనవి, సాధారణ ధర్మవాచకపదంతో ఉపమానపదం సమసిష్తై ఉపమానపూర్వపదకర్శ్మధారయం, ఏలి వైళ్యం - శౌర్యం. సౌందర్యం _ ఇత్యాదులు సాధారణధర్మాలు = వీటిని తెల్చేపదాలు సాధారణ ధర్మవాచకాట. వ్యా_ఘంవరే కూరుడు.వ్యా(ఘకూరుడు _ చం్యదునివతె సుందరమైనది- చంద్రసుందరం _ నీలమేఘంవచే శ్యాముడు _ నీల వేఘశ్యాముడు _ మొదలైనవి. ఉపమానవాచకం ఇ త్తరపడమై సమసిస్తై ఉపమానోత్తర పదకర్మధారయం.. ౩౫ దీన్నే ఉపమితనమాసం అని కూవా అంటారు. తమ్మివంటి కేలు - కేలుతమ్మి ; చిగురువంటి కై * కైచిగురు; తామర వంటి మోము _ మోముతామర; పండుపంటి మోవి - మోవిపండు : తీగవంటి మెయి - మెయికీగ; అద్దంవఎటి చెక్కు చెక్కుటద్దం; కలువవంటి కన్ను _ కస్నకలువ; తీగవంటి కౌను = కొరీగ; పద్మందంటి ముఖం _- ముఖపద్మ౦; కమలంవంటి చరణం = చరణకమలం ; పల్లవంవంటి హస్తం = హస్తపల్లవం : మొదలైనవి పూహ్యాలు. ఆత్యంతసన్నిహిత సంబంధార్థ నిన్షోంలో ఉపమేయంతో ఉపమానానికి అభిన్నత్వం వస్తుంది. ౩౬ అతను పులి - ఇతను పిడుగు = అతను దున్నపోతు - అదివిషం - అ పిల్లకేం బంగారం - అమెకోతి.ఇత్యాదులూహ్యాలు - అతు పులివంటివాడు - ఇతను పికుగువంటివాడు - అతను దున్న పోతువంటివాడు - అదివిషంవంటిది = ఆపీలకేంఎంగారంవంటిడి = ఆమెకోతివందిది = అని అర్థం. ఖత

సంజ్ఞావాచకం పూర్చపదమై సామాన్యనామడాచకం ఉక్తం పడమై సమసిమ్తే సంభావనాపూర్చపడకర్మథారయలు. ౪2 ఈనమానం చేస్తున్నప్పుడు ఆదు అనే పదంచేరి సమసించేప్పుడు లోపిషంద్యి వింధ్య మనే పర్వతం = వింధృపర్వతం - మది అనే చెట్టు మ్రిచ్చా - నన్నెచోడు డనే మహాకవి - నన్నెచోడమహాకవి - సర్ప మనే (భ్రాంతి - నర (ఛాంతి = మొదలైనవి, మధ్యమపదలోపసమాసాలు యధావ్యవహారంగా (గగ్రాహ్యాలు, ౩౮ గాజు లమ్మేసెట్టి - గాజులుసెట్టి - జవ్వాక అమ్మే పెట్టి - జవ్వాజిసెట్ట్‌ _ పచ్చళ్లు పెట్టే జాడీ - పచ్చళ్లజాడి = తావి కల మొల్ల - తావిమొల్ల = పూల కల నీ్స్‌ - పూలనీవ్ల = వెన్నెల కల ర్యాతి = వెన్నెలా ౭ - తావి కల పూవు - శావిపూవు _ చారలుకలపులి = చార్లపులి = పిల్లలుకలశల్లి = పిల్లలరల్లి = పిల్లల కలపిల్టి - పిల్లలపిల్లి = తిక్కనరచించిన భారతం - శిక్కన బారతం - వేమన రచించినపద్యాలు = వేమనపడ్యాలు = నార్లవాకు రచించినపడ్యాలు = శార్షవాం పద్యాలు - మొదలైనవి. పూర్వపదార్థంలో ఉత్తరపడార్ట దర్మారోపణం జరిగితే రూపక సమాసం, ౩౯ ఉ త్తరపరార్టధర్మాన్ని పూర్వపచార్థం వో అకోపెనే డాన్ని దపకసమావ మంటారు. కౌనుమిన్ను - మోముచండుకుడు = సంసారసాగరం = పండితర్విపం - మొదలై నవి. పూర్వపదార్దం ఉత్తరపడార్ధ భాగమైతే ఏకదేశసమాసం. ౪౦ కాయంయొక్కపూర్వభాగం - పూర్వకాయం = కాయంయొక్క ఉత్తర భాగం _- ఉత్తరకాయు = కంచియొక్కఅరభాగం - అరగమ్న - కంటియమొకూ (కిందభాగం = టిగక్ను - మేనుయొక్కసగబాగం = సాయేకు = చేబియొకంకొన భాగం = కొనచేమి - తలయొక్కపెడభాగం = పెడతల - మొదలైనవి ఊహ్యాల, అర్ధఃబ్రాన్య మేమీది అహ్న వనకారానికి ఇకారం వస్తుంది. ౪౧ పూర్చాహ్హం = అపరాహ్ల్హం - ఉత్తరాష్టాం - మొదలైనవి - అక్థశసైావ్య మనడంచేత అవ్రాహ్నం అన్నప్పుడు ఇత్వంఠారు.

సమౌనిపరచ్చిదం చూఢినామాంతాల ఫలాదులమీద ఫలాద్యర్హక పదాలు పునరుక్రా లౌతాయి. ౪౨ సీతాఫలప్పండు = రామాఫలప్పండు = రాయలచెరుదృ చెరువు = పెనుగొండ కొండ = మంగళగిరికొండ _ మంగళగిరివర్వతం = శ్రీశైలుకొండ = శ్రీశైల పర్వతం - సింహాచలంకొండ - మొదలైనవి, నిత్యవ్యపహారంలే ఏశబహువచనాంతాలై ద్వంద్వా లనేకాలు అర్జవిశేషాల్లో గ్రయున్తా లపుతున్నాయి. ౪౩ కొన్నిచోట్ల ఏకార్థభాపంపుండి - మరికొన్నిచోట్ల అర్ధభేదంవుండి ద్వంద్వ సమాసాలు కొన్ని ఏకవచనాంతాలుగాను = మరికొన్ని బహువచనాంతాలుగాను = మరికొన్ని ఉభయాలుగాను పలురకాలుగా (పమాగించబడుతున్నా యనితాతృర్యం, అగ్గిబుగ్గి = అంటుసాంటు - అడపొడ - అడ్జందిడ్డం. = అడ్థదిడ్డం - అందంచందం = అందచందం = అన్నెంపున్నెం-అన్నెపృన్నెం _ అప్పూసప్పూ = అహఅలం = ఆటాపాటా - అస్టెపొస్తి - ఇంటావంటా * అంతోఇంతో = కహైవాకలి _ ఉచ్చంనీచం - ఉత్త్సరంపక్తరం = ఉప్పూకారం = ఊరూవాడా - ఊరూపేరూ _ ఊళ్లూపూళ్లూ - ఎక్కాత్రక్కా. -. ఎగుడుదిగుడు = కూరానారా = కారాలు మరియాలు = కాయాకసరూ - మొదళేనవఏి. తరచుగా ఆచ్చికంలో స్త్రీసమం ద్వంద్వ మవుతుంది, ౪౪ అన్నదమ్ములు - అక్కచెళ్లెప్ల - అలుమగలు - ఊరువాడలు - తల్లిదం (డులు + మొదలైన. తరచుళబ్దంచేత అడ్డదిడ్దాలు అందచందాలు = ఉచ్చనీ చాలు = జీతనాతాలు - వెచ్చసచ్చాలు - ఇత్యాది ము వర్షాంతపదయనక్తాలు - అవసరమక్కంరలు ఇత్యాది మిశ్రసమాసాలు (గావ్యోలు, సంభ్యాదాచక ద్వంచ్వానికి ఏకత్వం నిత్యం. ౪౫ ఇరవై యొకటి - నలమ్రైెండు - అరవైనాలుగు - మొదలై నవి. ద్వంద్వం ఇ(ప్రాణివాచక కృదంతశబ్ద ఘటితం ఏకవచనాంతం కూడా అవుతుంది, ౪౬ కూడుగుడ్డ = కూరగాయ - దరిదాప్పు - మొదలైనవి.

భావద్వంద్వంలో తొలిపడం మువర్షాంత ఆడవర్షకం కొన్నిచోట్ల లోపిస్తున్నది. ౪౭ ఛా లావ ఆ బాగాములు - చెల్లుచెల్లములు ద్వంద్వంలో పూర్వపడాంత్యావయవానికి లోపం వెకల్పికం, ౪౮ వూ. స్‌ వ వ్‌ వచ్చేపోయేచాళ్లు - విన్నకన్నది = పక్షంలో వచ్చేవాల్లై పోయేవాఖు = విన్నది కన్నది దుంద్వంలో బుశకారానికి రవర్షం విభాషగా వస్తుంది. ౪౯ యలు వ్‌ అవ మ్మారఠరపిఠలు - మాతాపితలు - మొదలైనవి. జాయాపతిశబాలు ద్వంద్వమెతే జాయా యావర్తానికి విందు (కో మ ర క్‌ జాకు పర్వాయంగా దకారం జాదీర్గానికి (హస్వం యి క్ట. బహుళం, ౫౦ జాయాపతులు = జంపశులు = దంపతులు - యాకు బెందువువచ్చినప్పుడే జకారానికి పాక్షికంగా దకారం = విందువురానప్పుడు బహుళ(గహణంచేత దకార (హస్వాలురావు - విందువుపస్తే జా దీర్హానికి మ్రూస్వం నిత్యం. = (త్రిక స్త్రీసమ మువర్షాంత ధాతుజవిశేషణాలు పూర్వంళో కలది కర్మఢారయం. ౫౧ ఆ విధం- ఈవిధం-ఏ విధం - వాడిమాట - పోడిమాట = సరసప మాట = వచ్చేశాంతిసేన - మొదలై నవి. ఆప్యయమైన ఆట్లుతో ధాతుజవిశేషణాలు సమసించి కర్య ధారయ మవుతుంది. ౫౨ వాన్లాచేసినట్టు = మేంచదివినట్టు = వారు వెళ్లినట్టు = మొదలెనవి. ఆఈ ఏ శబ్దాలు సమాసఘటితమై కొన్నిచోట్ర సూచనారకా శ చనా భి ఛా లకృుతాయి. ౫౩ ఆ వెళ్లిన వెంకటరావు . ఈ వచ్చిన నారాయణరావు *ఏ తెచ్చినవెంకట కావు - మొదలైనవి.

బిడుడాద్యుత్త ర పదమైన కర్యధారయం సిద్రసమౌసం వంటిచె ఆపుతుంది ౫౪ ఇలా అసడంచేత పూర్వపదంవిథ క్షిలోపించి విళృతినిపొందిదని తాత్పర్యం, కృష్ణరాయడు = రామారావుం బిరుడాది పదం పరమైతే కర్మధారయంలో స్త్రీ పుం సంజ్హా (వక భా వాచకమైన ద్వ్యక్షరపదం తుది అత్వానికి దీర్ణం బహుళం, ౫౫ రామాళాస్త్రి - సుబ్బాశాస్త్ర్‌ = రామానాయుడు - సుబ్బానాయుడు = రామా రెక్తి- కృష్ణారెడ్డి = సుబ్బారెడ్డి - ఎల్లాసెట్టి - వీరాసెట్టి - వీరాసామి = రామా ఫీ వ! యె యె న శు నో రాయుడు - సుబ్బారాయుడు = రామారావు = సుబ్బారావు - ఎరా౮ంపెగడ = చిన్నాదేవి మొదలైనవి, బహుళ(గహణంచేత రామరాయుడు - సుఖ్బరాయుడు = ఎర్రపెగ్గథ = ఇత్యామల్లో వైకల్పికం - కృష్ణశాస్త్రి - నారాయణరావు = వెంకట కావు - మొదలై నవాటిల్లో దీర్షంచేదు. బిరుడాదిపదం పరమైతే కర్మధారయంలో పూర్వపదం తుది ఆత్వానికి త్వం బహుళం, ౫౬ సువ్చినాయుడు ఎల్లిసెట్టి = రామిసెట్టి = సువ్చిసెట్టి - పెద్దిరాజు - పెర్తిభక్టు - చిక్కిలెడ్డి _ బాహుళకంచేత సువ్చి సెట్టి ఇత్యాదుల్లో ఇత్వం నిత్యం-= చిరుదాడిపదం పరమెతే పూర్వవదానికి అద్యాడులు బహు£౯౦గా చనా ఆఅశప్రయుకూ లఅపతాయిః, 12 నన్నయ్యభట్టు-తిక్కన్న హోమయాజి _ కృష్ణమ్మనాయుడు. అక్కంటాదుల జర్డరు ఇత్యాదిసూ(తంచేత ద్విత్వ లోపంవప్తే నన్నయభట్టు - తిక్కనసోమయావే ఇ కృష్ణమనాయుడు. _ నన్నపార్యుడు - మెదలైనవి. బాహుళకంచేత నన్న పార్యుడు అన్నప్పుడు ద్విత్వలోపం నిత్యం. రామన్నసెట్టి - తిమ్మప్ప నాయుడు - కృష్ణమ్మ చౌదరి = మల్లయ్య పంతుల _ రామనసెట్టి = తిమ్మప నాయుడు = కృష్ణమచౌదరి _ షుల్పయపంతులు. ర) పరమెతే ఆసంయుక్ష టర ల అళ్వానికి లోపం లు! ఇతె బహుళం, ౫౮ వెంకటరావు _ వెంక్యటావు = వెంకటరామయ్య = వెంకృ్టటామయ్య _

దెంకటిశ్వరరావు - వెంకటిశ్వ్యక్రావు = చంటదిశేఖరరాపు * చం్యదశేఖన్రావ _ అనంయుక్తమనడంచేత రామచం(ద్రరాపు వంటి చోట్ల అత్పతోపంరాదు * శామ చం(డ్రావు కాదన తాత్సర్య౦. రేఫ పరమెతే లాతి స్పరానిక్‌సతం లోదం కొన్నెచోట / వోయేన ఈ మా ఆ గి కనిపిస్తున్నది సజ శేషగింరావు = శేషగిన్రాణ - నరహరిరావు _ నరహ్య(ావు, రేప పరమైతే చంద్రాదుల తుది అన్చు సంయుక్త పూర్వ హల్‌ గతం పర్యాయంగా అకృతుంది, అం రామచంద్రరావు = రామచంద్యరాకు = ఉపేంగద్రరావు - ఉపేంద్యకాప. మొదలై నవిం ణబ ల ఇత్వాని కొకచోట రఫ పరమైతే లోపం కని మా పిస్తున్నది. ౬౧ వ్‌ సా చుదాపు = నారాయజరావు _- నుావు _ నువ్చారావు, కర్మఢారయంలొ గుణవచనాలైన నల్లాదులకు నివర్హాగమం బహుళ€౦0, ౬౨౩ | 1నలని గు[రం్త -శళ్లాగ్యురం = మొదలైనవి. నల్ల తల్ల - పచ్చ ఎ్యర చామ తియ్య _ కమ్మ - పుల్ల- విన్న - తిన్న - అల్ల _- ఇత్సామలు న్టల్లాములఎం దాహుళశంచేత చ్విత్వం లోపిమ్తై నివర్ష్ణంరాదు. కర్మధారయంలో గుణవచనాలై న నల్లాదులుక టవిర్లాగిమం యమో ఉం శిత బహుళ౦0, ౬౩ నల్లటిగ్కురం _ నల్లగ్యురం - అల్లటిమచ్చ - తెల్లమచ్చ = తెల్లవవొల = తెల్లపాల - పచ్చటిరంగు - పచ్చరంగు = మొదలైనవి ఊహ్యాలు. ద్విత్వం లోపిస్తే బాహుళకంచేత టి పర్గం రాదు. సమాసంలో ద్విత్వరహితాలె న తెల్లాదుల తుది అత్వాని కిత్వం యూ ళం నిత్యం. ౬౪ తెలివెలుగు _ వెలివెలుగు _ పృలిసిరు-చలివలుగు - మొదిలైనవి ఉహ్యాచిం

సమాన పరిచ్చేదం శ్రే ద్విరుక్తమైన హల్లు పరమైతే ఆచ్చికమైన దీర్హానికి హస్వం బహుళంగా వస్తుంది. ౬౫ (త్రికంమీది ఆసంయుక్త హల్లుకి ద్విత్వం బహుళం ౬౬ అకన్య - అక్కన్య - ఈకాలం = ఇక్కాలం = ఏలోకం * ఎల్లోకం = మొదలై నవి. వాహుళకంచేత అక్కడ = ఇక్కడ = ఎక్కడ ఇత్యాదుల్లో ద్విత్వం నిశ్యం = బహుళగహణంచేతనే ౪ = ష-*స-హ-=ర-లకు నాడు = నీకు = (ప్రభృతుల నకారానికి ద్విత్వంరాదు. అళక్తి - ఆషరాయి - ఈసంబరం ఏహర్దు = అరా(త్రి - అనాడు = ఈనీరు - మొదలైనవి. ద్విరుక్తాలై న మహాప్రాణాల తొలిహల్లుకి అల్బప్రాణం బహుళం, ౬౭ అధరణి - అద్ధరణి - పరుల - వజల - డెల్సై - డెప్ఫై = మొదలైనవి, అ అ యు యు షూ ఘూ! జీ బహుళగ్రహణంవల్ల లెబ్బ - అబ్బన్లదు = పక్థిది = ఇత్యాదుల్లో తాలిహల్లుకి - అళ్నప్రాణంరాదు. వరుల అనేది సంస్కృతపదమనీ అక్కడ “అనచిచొ అనే సనంస్కృతవ్యాకరణ సూ(తంచేత పాక్షికంగా ద్విత్వం వచ్చిందనీ భావించి కొందరు దానికి రూపాంతరంగా వర్వుల ద్విత్వరహితరూపాన్ని (వాస్తారు. అది నిరాకరం. ఉపాధ్యాయశబ్దానికి ప్రాక్సాతరూపం ఓడూ-తెలుగులో తుది దీర్హానికి స్వం రుకారానికి ద్విత్వం తొలిదిర్తానికీ (హన్వంవప్తై ఒర్డు. ఒద్ద = వొద్ద = వద్దల వలే ఒరు ఒకారానికి పూర్వాన వకారాగమంవచ్చి తర్వాత ఒత్వానికి అత్వం వచ్చి వొర్డు - వర్షు - అవుతుంది = సంబంధషష్టి బహుత్వలవర్ణం వ్తే వర్దుల _ వ్టులదారు - అని (గ్రహించాలి. మహ్మాప్రాణం పరమైతే అల్ప(ప్రాణానికి మహాప్రాణం విభాష, ౬౮ జగదితం - జగర్ధితం = పథ్థెనిమిది - పవైైనిమిది - మొదలై నవి. ఇక్కడిళల్పప్రాణం పూర్వోక్తవిధిచేత మహ్మ్నాపాణానికి అచేశంగావచ్చిన అల్ప(ప్రాణంకాదు. ఖ ద్విత్వంలో తుది హలళ్లుకి కాదేం వైకల్పికం, ౬౯ లెక్క = లెజ్జ - తెఖ్క - అక్కర్లేదు - అఫ్థిర్లేదు = అఖ్యార్లేదు - ఒక్కటి = ఒఫ్థిటి = ఒఖ్కటి = దుఃఖం - దుఖ్జం - దుఖ్కం = ఇత్యాదులూహ్యాలుః

181 వ్యావహారిక ఖా హో వ్యాకరణం స పమీద్వితీయల్లో కృత (హస్యమైన (త్రికం మీది చోటుపం న ప. న క్‌ చు ఓత్వానికి అత్వం నిత్యం. ౭౦ అచ్చట - ఇచ్చట - ఎచ్చట - అచ్చటనుంచి - ఇచ్చటనుంచి - ఎచ్చట నుంచి మొదలైనవి. అక్కటాదుల జడ్డకు ఇత్యాదిచిధిచేత ద్విత్వలోపంవస్తే అచట - ఇచట - ఎచట - కృత(హస్వమైన (తికంమీది అనడంచేత అచోటు = ఈచోటు = ఏచోటు - ఇత్యాదుల్లో ఓత్వానికి అత్వంరాదు, (తిశాదులమీది కడశబ్దం కవరక్షానికి లోపం పూర్వహన్నానికి దీక్ష ౦ బహుళం. ౭౧ అ -కడ - ఆడ - అక్కడ; ఈ -కడ- ఈడ - ఇక్కడ; ఏ. కడ = ఏడ = ఎక్కడ; ఆవెళబ్దంచేక పెందల + కడ - పెందలాడ, పెందలకడ; తల + కడ = తలాడ, తలగడ; ఇత్యాదులు (గాహ్యాలు, సమాసంలో నాష్వూదుల మువర్డానికి ప పక్షం బహుళం, నాపచేను = నాముచేను - పాపజాతి = పాముజాతి - పేపబెళక్తం - పేమ బెత్తం = మొదలైనవి. మువన్షానికి విండువువస్తే నాంచేను - పాంజాతి = సేం బెత్తం = మొదలైనవి. నాము - పాము - (పేము = పేము - వేము = అమ్ము దమ్ము - కనుము = ఇనుము * ఉడుము - ఎనుము * జకుము = మినుము మొదలైనవి నామ్వాదులు, బాహుళకంచేత అమ్ము = దమ్ముల మువర్షాని! పవర్షం వపే పూర్వమకారానికి విందువు అన్యత్కార్యం - అంపపాొది - అంప శయ్య = దంపనాగలి - దంపచేను = వేపచెట్టు - అన్నప్పుడు ప వర్షం నిత్యం తమ్ముక్కుర లిత్యాదులు విశేష్య పూర్వపడ కర్మ ధారయలు, 2౭3 రమ్ముక్క్యురలు = తమ్ముగ్భురలు - చిబుకమొకరి - మొదలై నవి ఆ యీత్యాది ఘటితాలు విశేషణోభయపదకర్మ ధారయలు, ౭౪ అయీపాటలు - ఈయావూరు = ఎత్తినపెంచినవారు - పెట్టినతిట్టినవాప ఎ ఉన్న చనిదోషాలు - విన్నకన్నవన్నీచెప్పారు * పండికకవి = ఎత్తుపళ్లం * మొదలైనవి.

సమాన పరచ్చికగ విశషణోవయపపాూ (త్రిక్కకియాజన్య విశేషణఘటితాలు సందర్భయోగ్యపద వ్యవహితా లౌతాయి. 24 ఈక్షళ్లు తెరవని కురవెథవ యింతపని చేశాడా? ఆఅలరుబోడి ఇత్యాదు లుపపౌన పూర్వపడకర్మధారయలు. ౭౬ అలరుబోడి = తియ్యరోడి - ననవోడి - విరిబోడి - ఇగురువోడి = చిగురు బోడి = తలిరువోడి = పూవువోడి = పువ్వువోడి _ సృవుబోడి = పూవోడ్‌ = ఇత్యాదు లూహ్యాలు, ఉఊపసూన పూర్వపద కర్మథారయంలో పోడి పశాకానికి బకారం బహుళం, ౭8 ఆలరుబోడి - ననవోడి = పూవోడి = వించోడి = మొదలైనవిః ఆ్యమేడితమైన ఆత్వానికి యి వర్షం విభాషగా అనుప్రయుక్త్ష యనా చు దె న సూతుందెి, ౭౮ యి వరం పరమెతే ఆమేడితమెన అక్వానికి (హస్వం వ! / నవ్య నే యా య / విభాష. ౭౯ అఆయాయికాలం * ఆయయికాలం౦ = ఆయైకాలం = అయ్యాయికాలం అయ్యయికాలం - అమ్యైకాలం - ఆయాకాలం = అయ్యాకాలం = అయక్కాలం = అయ్యక్కాలం - మొదలైనవి, తచ్చబ్రారకంతో సర్వశబాలు సంబంధారంలో వ (రేక న! సమసిస్తాయి. ౮ం నావాడు -మౌ వాళ్లు ౨ నాది = ఇంటివాడు - ఇంటిది = మొదలైనవి. న క్‌ వ్‌ జ విభక్తిని వివక్షిస్తై దాళుజ విశేషణాలకు తచ్చబ్దార్ధకం ఆఅనుపయు క్త మవుతుంది. ౮౧ న! వచ్చినవాడు - వచ్చినది - కానివాడు * రానిది - మొదలైనవి. గ!

కేరగ వ్యావహారిక ఖా వ్యాకరణం ఢాతుజ విశేషణాల కన్నిచోట్ల అటువంటి అనే పదం విభాషగా అన్ముపయుకక్త మవుతుంది. ౮౨ వచ్చినటువంటిబుద్దుడు -* వచ్చినబుద్దుడు - కచ్చేటుపంటి మిర్టుడు _ వచ్చేబుద్ధుడు - వచ్చుబుద్ధుడు - మొదలై నవి. వే వే ము ధాతుజవిశషణాలు కర్షతోలాగా (పాఠాన్య విపక్ష పచ్చిన్వుకు కర్మాదులతో సమసిహ్హైయి. ౮౩ బుద్ధుడు చేరదీసిన హింసాపరుడు _ బుద్ధుడు నందుడికి చేసెనధర్యబోధ - బుద్ధుడు ఆశ్రయ మిచ్చిన మనిషి = మహాళ్ముడు వెళ్లినదేశం - మహాళ్ళు డున్న యిల్లు = మహాత్కు డున్నచోటు - మొదలైనవి, సమానాధికరణమెన ఉత రపదం జతమెతే మూడుశబ్దం య్యా, అ= . డువర్లానికి లోపం మీది హల్లుకి దితంం బహుళం. ౮౪ యర దలు మూడుజగాలు = ముజ్జగాలు = మూడులోకాలు - ముల్లోకాలు | ముయ్యేళ్లి సార్లు - మూడేళ్లసార్లు - ముయ్యాక్లు - మూడార్లు - మొదలై నవి, అమిశ్రంలో ద్విగుకు కేకవచనం తరచుగా వస్తుంది. ౮౫ ముక్కారు = ముప్పాతిక - ముక్కారులు - మువ్విధాలు ల మొదలైనవి. అద్విరుక్తా లైన తడవాదులు (ప్రాయికంగా సంభ్యాపూర్వకా లౌతాయి. ౮౬ ఒకతడవ - రెండుతడవలు = మొదలెనవి. తడవ - తూరి- లేప = సార. మారు ఇత్యాదులు తడవాదులు, అవికృతమైన పదికి పరమైన ఒకటికి కొండు ఆదేశం నిత్యం ౮౭ పదకొండు - నూటపదకొండు - పది వికారంచెండితే కొండు అదేశంరాము. ఇరవైయొకటి _ ముప్పైయొకటి. ఒకటి [ప్రభృతులు పరమైతే పది ఇత్వాని కత్వం బహుళం. ౮౮ న. క. పదకొండు = పదకొండుగురు = పదమూడు _ పదముగ్గురు _ పదహాపు బహుళళబ్దంచేత పదిహేను = పదిహేడు అన్నప్పుడు ఇత్వానికి అత్వంరాదు.

నా ద లలా బ్‌ రండుపరమెతి పది దివక్షానికి బిందుపూర్వక డశారం = జీరా జి డా య వల్చలం. కా పం(ైండు. మ న లు! జం ల ణన వ ఇ 4 ట్‌ క ండు పరమెతే పది ఇత్వానికి లోపం దర లకు ద్పిత్వనకారం మా వ. 9 ళు పసుంచె ౯౦ అవానానె. పది - ₹0ఢు - పన్నెండు - పం్యడైండు, పసాండు ఎత్వుసికి ఇతంం వకల్పికం. ఇం హు లు టీ చక పన్నిండు. లీ ( న. జ న్‌ జటీం ఆ జ టే ఇరు శబం పరమెతే పది దిపర్లానికి ద్విత్వనకారం కొన్నిచొట్ల ద్‌ యూ ణ్‌ ర్‌ ట్‌ అ పన్నిరుగురు = పన్నిరుపురు = పన్నిద్దరుం ల వాదా సి టీం తం జ టు పది పూర్వకాలైన సంఖభ్యావాచకాల అచ్యచ్చుకి పూర్వంల్‌ హకారాగమం వపహుశళం, ౯౩ పడెహేను - పదహారు = పదిహేడు. ల చ్‌ 4 ఐదుకి ఏనాదకం ఒజహుళం, ౯౪ అవిళృతమెైన వడికి పరమైన ఐదుకి ఏను అచేశం సఏ్‌త్యం అని అర్ధం ఏక్కతత్వం పొందితే పడికి పరమైన ఐదుకి ఏనాదేశం బాహుళకంచేత రాదు, పదిహేను = నూటపడిహేను - ఇరవైఐమ - ముక్కైయైదు = మొదలైనవి. వ పది పరమెతే ఐదుకి ఏనాదేశం నిత్యం. ౯౫ సై ఏవె = వఫెయొకటి - పభెరెండు = యావె - డూఖె యొకటి - యాథై గణే నక ఇత యా యు వొకటి- యాఖె రెండు = నూటయాఖే రెండు = మొదలైనవి న నీ ల బ్బ న ర గ్‌ జీ నాలుగు ఎనిమిదులు పరమైతే పది ఇత్వానికి లోపం యోనా ॥ నిత్యం. ౯౬

నాలుగు పరమెతే పది దకారానెకి పడికి పరమైన ఎనిమిది హళారానికి థధశారం నిత్యం, ౯౭ పథ్నాలుగు = పచ్చెనిమిది - ఒవానొకచోట ఈధవారానికి దకారం కనిపిస్ట న్నది, పద్నాలుగు (| పద్దెనిమిది. పందొమ్మిది పంధిమ్మిది. ౯౮ ఈసూ(శ్రంచేఠత పందొమ్మాది (ప్రధమ దకారానికి ధకారం పాక్షికంగా నివ తించఎడిందిం పది పరమెతే ఇరు నాలుగు అరు ఎనుల ఉత్ప ఇర్నాలకు న. అత్వం బహుళంగా వస్తుంది. ౯౯ అవన ఇరవై = నలవై - అరవై - ఎనపై, ఏక్కతమైన పచె పరమైతే ఇరు అరుల ఉత్వానికి లోపం వూ. నా. విభాష. ౧౦౦ ఇర్వై - అర్వ్వై - ఇరవై - అరవై - అవికృతమైన పదిపరమైతే ఇటవచ = అరుషచె, సంభ్యావాచకాలకు పరమెన పది దశారానికి యశారం పాలా. బహుళం, ౧౦౧ (పధమమీదిక త ప లకు గ ద వ లిత్యాది సూూతంచేత ఇరు అరు నలల మీది పది పకారానికి వకారం నిత్యం - ఇరవయి - అరవమి = ముప్పయి - నల భయి - యాభయి = డెబ్బయి - ఎనభయి = తొంభయి. వక్ష్యమాణవిఢిచేశ అయికి పాక్షికంగా వకతమంవస్తే ఇరవై - అరవె - ముప్పై - నలరై = యాబై - డెన్ఫై - ఎనలై - తొంటైె - యశారం రానిపవ్తంలో ఇరువది - అప వది _ నలువది = మొదఠలెనవ. అ పది పరమైతే ఆరు నాలుగుల దీవానికి (హస్పం వస్తుంది. ౧౦౫ ఘు య ది అరవై - నలపై. అణ పది పరమైతే ఏను తొమ్ముల నుమ్ములకు లోప విందులు వస్తాయి. ౧౦౩ ను వన్హానికి లోపం - మ్మి వర్షానికి వించువు వస్తుందని (గ్రహించాలి యాలై - తొంభై.

పది పరమెతే ఏడుకు వర్షవ్యత్యయం నిత్యం, ౧౦౪ చా కు టి వర్ణవ్యత్యయమంటే అక్షరాలు తారుమారవ్వడం. డెవ్పై. సంఖ్యావాచకాలరు పరమైన పది పవారానికి ఫకారం బహుళం, ౧౦౫ , ముప్పై - ముఫ్ఫై - నలఫై - యామై = ఎనఫై - మొదలైనవి. బాహు ళకంచేత నూటపది - ఇరవై - అరవై - మొదలైనచోట్ల ఫకారం రాదు. పది పాదేళమైన ఫకారానికి ఫ్ర ధలు బహుళంగా వసాయి. ౧౪౬ ల. అవి నలఫై - నల్టై - నలవై - యాఫై - యాఫ్లై - యారై = ఎనమై _ ఎనస్టే - ఎనఖై - మొదలైనఏ. బాహుళకంచేత శచెపవ్పై - తొంధైలరు ప్థకారా దేళంరాదు. ముప్ఫై అన్నప్పుడు ఫకారానికి ఫ్గభలు రావు = ఫకారం పకా కాలు రాకపోతే కొన్నిటికి పకారరూపాలు కనిపిస్తున్నాయి. ఫాదేశమైన భకారానికి బకారం వైకల్పికం, ౧౦౭ నలథై - నలై - యాథై - యాజై - డెప్పై - తెన్చై = ఎనరై - ఎనవై - కొంటె = తొంబై. బహ్మువ్రీహి తరచుగా స్ర్రీసమఘటితమై కనిపిస్తున్నది. ౧౦౭ యూ అట ముక్కంటి - చలివెలుగు - వేవెలుగు = వేగంటి *- మోటబరి * మొద లైనవి - తరచుగా అనడంచేత కరకంరుడు ఇత్యాదులు రక్షితాలయ్యాయి. కరకంఠుడు మి బహునవీహి. ౧౦౯ కరకంకఠుడు టకారయుక్తమని ఒకరుపేక్కొన్నారు. (ప్రాచీన లర్హణ లక్ష్య విరద్ధమూ, వ్యావహారిక విరుద్ధమూ అయినందువల్ల అది నిరాకరం, బహునవీహిలో సమాసాంత కార్యాలు కనిపిస్తున్నాయి. ౧౧౦ ముక్కంటి - నలువ = పూవిల్తుడు - మొదలై నవి. నిక్కలాదులు వ్యషహారానుగుణంగా గగ్రాహ్యాబు ౧౧౧ నిండు - కల = నిక్కల;: నిజము = కల = నిక్కల; కవ = వడి - కవ్వడి; పుకు _ విలుకాడు - పువ్విబకాడు = మొదలైనవి ఊహ్యాలు,

తట కల వ ట్టన ల బ్య న. వ రొ చాల అవనాంతత వ్రారిరుం౦ ఓం వాతెతర కదాలై హ్‌ గ . య జా తింది ల ఆఅపుంిసుంంం ౧౧౨౩ అం అవామో న 1 తద శయ. యల 2 నయ 4. అగా లాం అ రాం దొ త్తి విరిగి ముక్కు తంవపఉంం.. ఒర్కాక్పు వల సు. బర ల లం కి ఎవ గ లవ లబ క. మువ్చాదు - పరుల ధనాాకి దిద్వ్యకు రరికి బుధాళక్షి3 ఈర్తపజచొదు. బాగుపడదు. న స లస ల టాం * టన అంప 0 తం ఈం అటే ం దం 220వ న టం క అలన రా న ఒ్యి య్‌ య ఇఏ అక్నమాసవిషయం = వహుళగ్రహం౦ంజత పల్యుదుంవరదన న. న నాన్‌ ల క టి ఆ వట తమకు లోపంచదు... ఎకునిదోధలు - ఎకుడిలోధల - మదుపోదటు = వ్‌ ద క పుచ్చాలాయుడిషపు = సువ్చారాయుడుపుపు = కర్మధారయంలో షు పర్షం లోపం శా క్‌ న చదు. మత్రద్వంచ్చంలో ఒకచోట ము వానకి లోపం కచెపించడంం2దు. అవ సిర మర్కరలు _ వెన్నెచోటలోపంల = అంపిచండాలు - వచ్చుకచ్చుముం - ట్‌ శ్‌ లో య నా జ టం ఆధ న జ గ్‌ బని చా య్య ఇత్యాదుట = సరసపు పటురంటు = ఇత్యామళ్లో ము ప్ప లయివె పధమౌవహుపచి నానికి ఈసా్యతంచతని లోపం. న న... _ ఆబ్బురసటానొత్త కదల దౌలమనాదనాదలు కాం లగా యణ గో న ల కాంఐబసున్తాయి. ౧౧౮ అవ ఈ* ఇరు * పంది = ఇవ్పంది - ఉవ +దఏ - ఆవత - వమ _ వంక - (5 వై ఎడివంక = వపలపము + పంక = చలపంక = ఎగువ . వఖఅ= దేవల = వగిపవ దల = దిగువల = చికంపవు . చెమ్మ - చికపవపొము - తపప - డాం - తు న్‌ చె జో ష్‌. రాం = వాంతి + కరగ - వొంళర - పసమె + పష్టు = పపిపస్టు - బపు - కై రై =, మూ బ్‌ ఛ్‌ నం = పెం - దాపుం = పెవ + పులి - నవిబ్చులి = బొంత + దళం -- బెంవళం వ ఇత్యాదులు మహాజనవ్వువహారంలోంచి చహెంచాలె. షస స అలల న టం యాది ఆనా తా, న ఆష్షి పల ప్రభృనులు బోరీకను ఇలిపెవి, ౧౧:౩ యుఫ్ఫలపప్రంబత లాగ - లాగా = లాగు - పోం -మత2 - వాం బని లైనఎ (గాహ్యాలు, నఖ ట్‌ ల ఎవ లల ౫ లి అ టవ మైన ర్యా న్‌ అ మ్‌ అగ్ని బు శః ౬ ౯! జ తాం జ జ, జం ఉపహానావఎైన ఆఅఆ-నా-/4-తా శబాలకు నామదావ వ. యు ఎప్‌ రొఖల్‌ వీ నా. వూ గం బల తెలపు నిత్య వైకల్పికంగా షప వస్తుంది. ౧౧౬ నా ఇ కాజా ఇ వొడియట్లు = వాడిలాగా - వాడివలె - దాడివోలె - నాయట్లు - గాలాశ * వ న శ / ॥ న్‌ నావలె = నావోలె - నీయట్లు = నీలాగ = నీవని = నీవలె - తనయట్ట్లు = 8౩ ర

నమాసన పరిచ్చేవం షర్మ లాళశ- కనవవ - తహూలె - మొవవనవి. నామపాచకాలకు - మదముడులాా చ ఆ మదునిలాా - ముక్తుడువోలె = దుద్తుడివోలి = మెక్టునెవోం = ఊజువలెనవి ఆశు ఈ ఏ లకు ఉపలక్షణం - ఇలాగే ముందుహూత్రాకోరూడా గహించాలి. ఉపమేయం మగ్రవమౌాంతమైనప్పుడు ఆప్లు ప్రమమలు పరమెళే ఉపసూనాలె న నామదాచకాలకు ప్రధమ ఎహుశంగా యానా. వసుంది, ౧౧౭ అవావె ముడుడేటు = దముదుడులాగ్‌ = బుదురువతె _ బుద్దుడుదోలి = ముదుడుపోల = ఆ గా ణా జా నో జా ఇ మొదర నవి. తాన్‌ గ ల ఉపమేయం డ్నితియాద్యంతమెనపుడు అట్టు ప్రభృతులు మ వా ల్‌. గం పరమెతే ఉపమయ వివకుతే ఉపపాసవాచకాల యాని తాతవై కపుతాయి. ౧౧౮ శాంతశాముకుల్నిలాగా మమ్ముల్నిపూజించాడు = బుడునితోలాగా మహో శ్రి ర థ్వనితో నడిస్తే మంచిదే = బుర్రుడికివలే మహాత్ముడికి గొప్పగొప్ప కక్తలున్నాయి - బువలె నవి. అ ష్‌ స స స్‌ కొన్నెచోట్ల ఉపమానా అనేకం ప్వంచే అట్లు (ప్రవృతులు తుడి ఆ ణా చాన కొళడాని కొకవెి కనిషిసున్నవి, ౧౧౯ మహ వాసు వీళులాగ - అలరి చిలకి వొప్లవల - మొచలెనవి, న్‌ ల్‌ వ లై "4 శ జ తుమున్నంక [కియలకు - (గ్రధహాది విభ కంత నామా స చ లకు పరషెన వలెప్రవ్యతులు కొన్ని చోట ఉత్పేవై గజిక వు హా క ర (. దొ-త” లౌతామయి, ౧౩౧ ధర్మచ్యకంవలి = ధర్మచ(్యకమో అన్నట్లు - విమానంలాగా యెగిరింది - విహానమా అన్నట్టు ఎగిరింది - ఇత్యాడులూహ్యాలు. ఎం న్నా ్‌ ఖీ సం యీ కొన్నిచోట్ల (ప్రథదూది విభ క్త్యంత నామాల కనుముయుకాలై న ౪ శ్ర 2 4 న య. వలె ప్రభృతులు తదార్హకా లౌతాయి. ౧౩౧ ఇప్పళ్లాగా - ఇప్పటివిధంగా - మునుపజివలె - ముకుపటివిధంగా - న క! ఒా మొదలై నవి గాహ్యాలు,

కేం3 వ్యావహారిక భాసా వ్యాక కణం అటి పంటి బోటి మా స్తరు ప్రభృతులు హాడిరి (నో నస ఆరకాలు, ౧౨౨ ఆటిప్రభృతుల దచూగంలో ఆ-నా-నీ- తా శబ్లాలకు రు ళు నామవాచకాలకు నిత్య వైకల్పికంగా షష్టి వస్తుంది. ౧౩౩ వానియట్టి - నాయట్టి - నీయట్టి - తనయట్టి - వానివంటి - నావంటి - నీవంటి = తనపంటి - వాడిబోటి - నాబోటి = నీబోటి - శనవోటి - వాడి మోస్తరు - నామోస్తరు = నీమోస్తరు - తనమోస్తరు - వాడిమాదికి - నామాడిరి * నీబూదిరి = తనమాదిరి = బుర్దుడివంటి - బుర్ధుడిబోటి = బుద్ధుడిమోటస్తరు - బుద్ధుడి మాదిరి _ మొదలైనవి. నామవాచకాలకు అట్టి ప్రచూగం వ్యవహారంలో లేదు. పంటి ప్రభృతుల యోగంలో నామవాచనాలకు (కథమ బహుళంగా వస్తుంది. ౧౨౪ బుద్దుడువంటి - బుద్దుడివంటి - బుర్టునివంటి = బుర్దుుబోటి - బురుడి బోటి = బుద్ధునిబోట్‌ - బుద్ధుడుమోస్తరు - బుర్దుడిమోస్తరు - బుర్రునిమో్టష - మొదలైనవి - ఈశార్యం అద్దానికి సైతం కనిపిస్తున్నది. వాడువంటి. = వాడు చోటి = వాడుమోస్తరు - మొదలైనవి, దేభాషాస్వభావ అనుగుణా లె సంస్కృతశబ్రశాసన అనుక షు! యూ ౧ అవ సమాస విశేషప్రయోగాలు (ప్రయోగార్హాలు, ౧౨౫ లౌ స్వర్షీయాదుల కనుప్రయు క్తమైన ఆగుధాతుపుకి లోపం వైకల్పికం. ౧౨౩౬ స్వర్లీయులైన గిడుగు రామమూర్తిగారు = స్వర్గీయులు గిడుగు రామమూక్తి గారు = స్వర్గీయ = పంగీయ - నాటకీయ = ఇత్యాదు లాదిశబ్ర(గ్రాహ్యాలు, స్వర్లీయాదుల కనుప్రయు క్రమైన ఆగుధాతువు లోపిస్తే విభక్తి (ప్రత్యయాదులకు లోపం వైకల్పికం. ౧౨౩౭ స్వర్గీయ గిడుగు రామమూర్తిగారు - స్వర్గీయులు గిడుగు రామమూక్తిగొర = ఆదిశప్దంచేత ఉత్వలోపం,

సమౌన పరిచ్చేచం 109 దేశ? కదం పరమెతే భరత బం తొలిహస్వానికి దీర్లం ఆలీ అనాలా లా తం యఘు వైకల్పికం, ౧౨౩౯ భారతచేశం = భరతచేశం. కర్మఢారయాల మీద మత్వర్హకంకూడా వస్తుంది. ౧౨౩౯ దీర్తాయుష్కుంశుడు - స్పుర్నదూపి = కురూపి = నిగర్వి - శతావధాని = మొదలె నవి, న్యస్తాక్షరాదుల తుది ఆత్వానికి ఇత్వం వైకల్పికం. ౧౩౦ న్యస్తాడ్షరం - న్యష్తార్షరి - వ్యస్తాక్షరం - ప్యస్తాక్షరి = నిషిద్ధార్షరం ఫిపిక్టాక్షరి - దత్తాక్షరం = దత్తాక్షరి - దతశ్తపదం = దత్తపది - మొదలెనవి, స్త్రీ వివక్షలో సమానోత్తరపదమైన పతి శబ్దం ఇత్వానికి అ= యా 0౧ ఛి పూర్వంలో నకారాగమం నిత్యం. ౧౩౧ గృహపత్ని = దృఢథపత్ని = అపత్ని - మొదలైనవి. గృహపతి _ దృఢ పతి వంటి నకారరహితరూపాలు ప్రీ వివక్షలో సంస్కృతంలో వున్నాయి - ఇటు వంటివి ఆం్యధభాషావ్యవహారంలో అప్రసిద్ధాలు. నాధాదులు పరమైతే రతిళబ్ల ఇత్వానికి దీర్లం వె కల్చికం, ౧౩౨ యూ ౧ యు యు ఇవా రతినాధుడు - రకినాధుడు = రతిమన్మధులు = రతీమన్మధులు ఎ మొద లైనవి. పటల కబం పరమెతే భస్మ శబం తుది అత్వానికి ఈత్వం (సో (వజ ఈ ౬ 0 యు విభాషగా వస్తుంది. ౧౩౩ భస్మపటలం - భస్మీపటలం. వ్యస్త్రంలో సహశబ్రం విభక్షిమీద (ప్రయోగయోగ్యం, ౧౩౪ ఓ పరివారంతోసహ _ కుటుంబంతోసహ - దాన్నిసహ = వారిచేతసహ - మొదలై నవి = సమస్టమైతే సకుటుంబంగా - సపరివారంగా = మొదలై నవి. సహ శబ్దం తుది అత్వానికి దీర్శం వై కల్పికం. ౧౩౫ (హో నో యు ర పరివారంతోసహా = కుటుంబంతోనహో = దాన్నిసహా = వారిచేతసహో = మొదలై నవి, బస్‌

104 వ్యావహారిక థా హె వ్యాకరణం వీప్పలో సర్వత పూర్వాన పతి ప్రయోగం బహుళం. ౧౩౬ పతిగృహానికి - (పతిసతికీ - (ప్రతిహింసకూ. - మొదలైనవి - సర్మశ్ర ఆనడంచేత తెలుగుపదాలకు పూర్వంలోమైతం (ప్రతి పయోగయోగ్య మవుతుంది తతియింటికి - (ప్రతివాడికి - (ప్రతిదానికి - మొదలైనవి - (ప్రతి రానిపక్షంలో పూర్చో క్తవిధిచేత వీప్పలో ద్విరుక్తివస్టే = గృహానికి గృహానికి - గృహ గృహానికి ఇత్యాదులూహ్యాలు. (ప్రతి తుది ఇత్వానికి దీర్హ ౦ వైకల్పికం. ౧౩౭ ప్రతివాడికి - (ప్రతీవాడికి - (ప్రతిదానికి - ప్రతీడానికి = పతిగృహాంకి = శశీగృహానికీ అ మొదలై నవిం వీప్పలో మహన్మహత్యర్థక తచ్చబ్దాదులకు ద్విరుక్తి రాదు. ౧౩౮ (ప్రతివాడికి - (ప్రతీఆమెకు - అని (పతిపయోగం చెయ్యాలేగాని వీప్పలో దిరుక్షప్రయోగం చెయ్యరాదని తాత్పర్యం - వీప్సలో అనడంచేత అర్జవిశేషంలో ద్విరుక్తి రావచ్చునని తాత్పర్యం = వాడికి వాడికి యిచ్చి శాళ్లారజాపుకుని కూర్చు న్నాడు = ఆమెకు అమెకు పెట్టి నోరువెళ్ళబెట్టింది = ఇత్యాదులూహ్యాలు. కీక శబ్దం గాథార్థంలో అరణ్యాదులకు పూర్వ ప్రయోజ్యం. ౧౩౯ కికారణ్యం - కీకాటవి. కాష్ట్రగోష్టులు పరమైతే పరజఇష్టల తుది అత్వానికి దీర్ద్య ౦ వస్తుంది, ౧౪౦ పరాకాష్ట = ఇష్టాగోఫ్టి, మతల్లికాదులు స్త్రీ మ్యాశపరాలు, ౧౪౧ కాంతామతల్లిక - కాంశామచర్చిక - మొదలై నవి. సమానంలో (భూశబ్దానికి (హస్వం కొన్నిచోట్ల వై కల్పికంగా కనిపిస్తున్నది. ౧౪౨ (భూకుటి = (భుకుటి = భూకుంసుడు - (భుకుంసుడు - ఇత్యాదుళుం

భిస్నశబ్లం పరమైతే ఛిన్నళబ్దం తుది అత్వానికి దీర్హం [హు కస య్‌ (ద యఖ వసుంది. ౧౪౩ అాాశ ఛిన్నావిన్న౦. కర్మధారయాదుల్లో ఉత్తరపదం పరమెతే మహత్‌ | తకారానికి ఆకారం బహుళం, ౧౪౪ మహాకవి - మహాపండితుడు = మహారాజు - బాహుళకంచేత అజాదిపదం పరమైతే తకారానికి ఆత్వం వైకల్సికం - మహానందం = మహదానంద- - మొదిలైనవి. నిందార్హంలోనే (బాహ్మణాదులకు మహత్‌ పదప్రయోగం, ౧౪౫ మహాగ్రాహ్మణుడు - మహావైద్యుడు = మొదలైనవాట్‌లో మహచ్చటబ్దం ఉత్కృష్టార్ధం కాదనడం, లోకంలో కొన్ని సందర్భాల్లో నిందార్ధంలోకూడా మహచ్చబ్ర్యపయోగం (గ్రతిపదానిక కనిపిస్తున్నది. మహాపండితుడు = మహాధ్రె ర్య శాలి = మొదలైనవి. అఆ! మహాపండితుడు పచ్చాడండి |! = ఓహోహొ! యెంత గొప్ప వైర్యశాలండి ! ఇత్యాదుట చ్యవహోర్యపయోగాట. అల్బార్ధంలో (గ్రామ+బ్దానికి పూర్వంలో కు శబ్దం ప్రయుక్త పూతుంచ ౧౪౯౬. కుగ్రామం - చిన్న(గామం అని అర్ధం. శతజన్మాదులకు వ్యస్త ప్రమోగం లెదు ౧౪౭ శతజన్మలు = నవటహ్మణులు = మొదలైనవి. వీటికి సమస్తంగానే (పమోగమని తాత్పర్యం. దివాదులకు గత శబ్దం పరమైతే బిందుపు ఆగమంగా వపసుంది. ౧౪౮ అతి దడివంగతుడు - పారంగతుడు = వశంగతుడు = మొదలై నవిం కరశబం పరమెతే తీర్షశబ్దానికి బింద్వాగమం వైకల్పికం ౧౪౯ (మో రూ థధ ౧ కనీ తీర్రకరుడు = తీర్ణంకరుడు.

న! ట్రా ాానా ధా వాం క ఫె జూ. కార పరమెతే జలంటంతుది అత్వానికి తకారాంతపున మున ళా మనా. ఆతం పసుంచది ౧౫౦ జ అవవ అత్వానికి అక్‌ అనేది ఆదేశమౌతుందని తాత్పర్యం - బలాత్కారం. విరుడును వివ[ైసుంటే [టయశబ్లం పరంలోకల డెప ౪బం నహ ణం ళు తుది అత్వానికి గౌరవాకంలో అనాం పసుంది ౧౫౧ నా! ు. అణా, దేవానాంపియుడు = అనగా అశోకుడు కంకేకాలాడుల ఏత్నానిక అత్వంవై కళ్చికం, ౧౫౪౨ కంఠేవాలుడు = కంఠకాలుడు - అపాంగేనేతం * అపాంగన్వేళం. ఇత్యాదులూహ్చాలు. అప్పచు సశబ యిక సజ సమానాలు ఆఅనాద్యాడులు, ౧1౩ (ట్‌ నో వు న + ఆది = నాది - న + నాది = ఆనాడి *- ఆనాచి అఎకే ఆచి ౪న అర్ధం = అనాదినుంచి అనగా అచిసుంచి అని అర్హం-ఇలాగే న + ఏకం - వైకంం సన + ఏకాంతం - నై శాంతం - మొదలై నవి (గాహ్యాలు వ ఆక ఆ ఇంక ఆ | వాలశబ్దం పరమైతే వేసవి వాస శబ్దాల ఏ నల అత్చానెకి వూ ఆణి చరం బజహుశిం ౧1౪ యు వేసానాలం = వసవికాలం - వానానాలుఎ = బహుళ్యగ్రహణంచేత వంచి వివర్శలోపపవ్షంలో దీర్హ నిత్యం = వివక్షలోపంరాకపోతే డీర్షంరాదు. కాలకబం పరమెతే వేసవి వివర్షానికి లోపం ఐ కల్చికం, ౧౫౫ ౪ చనా ణం గజా లి మర్యాచాస్ట దాదీర్షానికి హస్వం నిత్యం ౧౫౬ థి యు మర్యాదస్థుడు. న! కం. ను, చలల ఇ జ, ప. స కదం పరమైతే మర్యాద రేఫకు పరంలో ఇత్వాగమం న క. య్‌ వెకల్చికం ౧౫౭ చా మర్యాదస్తుడు = మరియాదస్టుడు. నే న

బుడి శబాము పరమెతే సుగంధి ఇత్వానికి అత్మం మో అ చు ఘు (= వకఠికం, ౧౫౮ జరు సుగంధిపుష్పుం - సుగంధపుప్పం = నుగంధిదవ్యం = సుగంధ్యదవ్యం = మొదలెనవిం నామ*బానిక మతురంలో కవరకం వస్తుంది ౧౫౯ అ తు లె అవవ నామకుతు = అనామకుడు - అనామముడంలి ఊహ పేరూ లేనివాడని అర్ధం. ఆసరక క (్రత్యయానకి లెపం పై కలి-కం, ౧౬౦ ఓ కా. చి అనర్థకం = అనర్హం - సువ్వువపనచేసనా అనర్ధడమౌతోంచి =. ఇత్యాదుట వ్యాపిటోరి నాలు. జసిషం అరిషం. ౧౬౧ చ ల ఆసిషళఐం అరిషశవారకంకూడా అపుతుందని తాత్పర్యం. ట్‌ జు ట్‌ ౮౪౯ ఆల చా నం భశ ను ఖల్‌ ల. మృత ప్రభ్యతుల కపప్రతృయానసికి లోపం తరచుగా పసుంది, ౧౬౨ అాతనే మ్యతత్రీ రామచం(దగా౭ికి - టుహృ్మశ్రీ వెంకటిశ్వ్యరావుగారికి - తరచుగా అనడంచేత మ్యకత్రీముట (ట్రహ్య్మార్రీరులు అని కూడా. (ప్రయోగించవచ్చని ణి తాత్పర్యం. పే - య. ల అం రాతి జాం సిచాక్టలలో నాంగపద్దం గ్రంధశబ్రానికి పరబ సమసిస్తుంది. ౧౬౩ అణాత గ్రంధనాంగుడు = (గ్రంధకర్తృ శద్దానికిపైతం కొన్నిచోట్ల నీచార్జం కనిపి స్తున్నది. వాడూ (గ్రంధకర్త అయ్యాడురోయ్‌ = ఇత్యాదులు వ్యావహారెకాలు. వ్యాపార వినిమయంలో పూర్వపద ముష్టి ఈశ్వానికి ఆత్వం వెకల్పికం. ౧౬౪ ముపీముష్లి - ముషాముప్టి. క ణి శు శ

ల ల వ్యాపార వినిమయ. అభావంలో మైతం పూర్వపరకర్ణాది పదాంతా-కు అత్వ ఇత్వా లౌతాయి. ౧౬౫ పూర్వంలో (పయోగించబడిన కర్ణాదుల తుదిని అత్వం = పరంలో వహ గించఎడ్డ కర్ణాదుల తుదిని ఇత్వంచేరుకుందనె తాత్పర్యం. కర్షారర్షిగా = ముఖాముఖి - మొదలై నవి, ఈకార్యం హోరాహోరి ఎకాఎకి - అన్నప్పుడు కనిప్కిన్నదిం గోతాదులు పరమైతే సమానుబ్దానికి సాదేకం పహుళం, ౧౬౬ స - ఆచేశం - సాదేశం. సమౌనగో(శ్రీకుడు - సగోత్రీకుడు - సమానపక్షం = సపక్షం = సమాన జారియం = సజాఫీయం - సమానవర్షుడు ఆ నవర్జుడు = సమౌానరూపం - సరూపం = సమానధర్ముడు _ సధర్ముడు = మొదలైనవి. వాహుళకంచేత మాన 'బ్ఞం పరమైతే సాచేశం నిత్యం = సమానుడు. ఇతరాలు సంస్కృతాంధ్ర సమాస విశేషాలు శిష్ట్రజన వ్యవ హారవేద్యాలు,. ౧౬౭ సమాసపరిచ్చేదం

ఒర వ్యావహారికభామా వ్యాకరణ 0౦ తదిత పరిచ్చేదం జో స! భావాద్యర్థాల్లో విశేష్య విశషణాలకు చేరే ప్రత్యయాలు దత అ తద్దిత ప్రత్యయాలు. ౧ శద్దిత్సృపత్యయాలు పరమైతే విథక్తి ప్రత్యయాలకు లోపం బహుళం. బహుళ(గహణం౦వల్ల రాముడుతనం = రాముడీతనం - ఇత్యాదుల్లో డువర్షం వీది షష్ట్యర్థక్యప్రత్యయం లోపించింది కాబట్టి డువర్ష ంలోపించదు = (ప్రత్యయం మీద (పత్యయాలున్నప్పుడు పర్యపత్యయాలకేగాని పూర్వ్యపత్యయాలకు లోపం రాదు. భావంలో తన వర్షకం వస్తుంది. ౩ రాముడుతనం = రాముడితనం - రామునితనం * మనుమడుతనం * మనుమడితనం - మనుమనితనం = మనవడుతనం = మనవడిత నం = మనవనితనం+ సీతతనం - గొప్పతనం - నల్లదనం = పుల్లదనం - చిన్నతనం మొదలై నవి. చిన్నాదులకు అరిక వర్షకం కూడా వస్తుంది. చీన్నరికం - కన్నెరికం = చుట్టరికం = దొంగరికం = పేదరికం = లంజె రికం _ లంజరికం = తొత్తరికం - చిన్న, క్యరమొదలై నవాటికి తనవర్ష కమే అర్థ వంతంగా ఉన్నది. చిన్నతనం - కుర్రతనం = అరికవర్ణకం రానిపక్షంలో తన వర్ణకం అన్నిటికీ వస్తుంది. చుట్టం పదానికి తనవర్ణకం చేరదు. చుట్టరికం అనే గాని చుట్టపుదనం అని వ్యవహారం కనపడదు, పేర్వాదులకు ఇమి వర్ణకం కూడా పస్తుంది. ౫ ేరిమీ - కడీమీ - చెలిమ్‌ - పోడిమి - వాడిమి = వేడీమి - మొదలైనవి పక్షంలో తనవర్షకం కొన్నిటికి వస్తుంది - ముచ్చుడనం - చెలితనం-వాడితనం- మొరలై నవి.

తలో వ్యావహారిక భా పెవ్యాకగణం గుణవాచకాలె న నలాదులకు నవరం కూడా వస్తుంది. ౬ యూ రం ళ్‌ అ నల్లన = తెల్లన - పచ్చన = వెచ్చన - వ్యరన = చాషన - తిద్యక కమ్మన = పుల్లన - చప్పన = తిన్నన - పక్షంలో తన వర్షకం - నల్లదనం = పృలదనం - చామ శద్దానికి తనవర్లకం చేరదు. దితఈంరహికాలళె న నలాదులకు నవరం రాదు, 2 య. యు రొ £ం ద్విత్వరహితాలైన తెల్లామలుకి కొన్నిటికి పూర్వోక్తదిధిచేత తడ్దితవృ కిలో సెఠం ఇత్వం వస్తుంది. వృత్తి అంటే సమానం - తాలితనం - వెళిశనం, ఆగ్గలాదులకు ఇక వర్షకం కూడా పస్తుంది. లా అగ్గలిక - ఒమ్మిక - పక్షంలో తనవర్లకం. యధావ్యవహారంగా మగటిమ్యాదులు (గాహ్యాలు. ౯ మగటిమి = పేదరిమి - ఒజ్జనం - కోటరం - కోడంటం - కోడర్శటికం = శోడరికం - కోమలికం = చెలికారం = తెలుపు = ఎరుపు - పసుపు = నలప తనవర్షకం పరమైతే పూర్వపదాంత్య తచ్చబ్దార్ధకానికి లోపం వెకలికం. ౧౦ క. ఓర్వలేనితనం - ఓర్వలేనివాడితనం, స్వార్ధంలో అరమరాదులకు ఇక వర్షకం వస్తుంది. ౧౧ అరమ$లిక = ఆమిక - అల్లిబిల్లిక - నడవడిక - నివ్వాళిక - మానికం మెలిక = వాలిక, ఆరమర మీది ఇకకు లోపం వైకల్పికం. ౧౨ అరమరం = అరమరిక, అరమర అటమటలకు స్వార్ధంలో అవప్రత్యయం వైెకల్పికంగా వస్తుంది. ౧౩ న. అక అరమర - అటమట. చిరుతాదులకు స్వార్ధంలో ఉకవర్షకం వస్తుంది. ౧౪ చిరుతుక - నాతుక = నెలతుక, చిరుత - నాతి * నెలత = మెలత.

ఆదా అరిచ్చాదిం పడతి - పొలతి = వెలది - నివ్వు - ఎమ్ము - ఉకవర్ణకంచేరితే ఎమ్ము మద్విశ్వ లోపం విభాషగా అవుతుంది - ఎమ్ముక - ఎముక, అటాదులకు పుంలింగ స్త్రీలింగాల్లో కా కత్తియ పర్షకాలు వు అ ము! మత్వరంలో వసాయి. ౧౫ ఏ న అటకాడు - అటకద్తియ - మొదలైనవి. ఆట - చెలిమి - చొరవ - జట్టి = కటారి - ఇత్యాదు లాటాదులు. శా క తియల కకారానికి గకారం కొన్నిచోట వస్తుంది. ౧౬ ఇదె చా ళా అమ అందగాడు = కొండెగాడు = కోడెగాడు = పనిగాడు - బేరగాడు = బీర కత్తి - చేరగత్తై = అందకత్తై - అందగత్తె = పనికత్తి - మొదలైనవి. కొన్నితతృమాలమీద మైతం కా కత్తియలు కనిపిస్తున్నాయి. ౧౭ వి య్‌ అట అాఖి హాస్యగాడు - హాస్యకత్తై - కోపగాడు = కోపక త్తం కాక తియులు కొని చోట స్వారంలోనూ వసాయి. ౧౮ అం స స ఘా తాఖి చెలికాడు - చెలికత్తె - హెగ్గడికాడు = హెగ్గడిక శ్తె, కాశధ్రత్యయం ఏచార్థక బహువచనంకల నాహాలక్కూడా వసుంది. ౧౯ అనానీలే రాములుగాడు - సోములుగాడు = వెంకులుగాడు. పుంలింగంలో షుత్వర్తంలో అటమటాదులకు ఈ వర్ణకం వసుంది. ౨౦ అవత అటమటీడు - కమ్మరీడు - మొదలైనవి. అటమటం - కమ్మథం = కన్నడం - కొండెం - బానిసం - సుంకం - ఉక్కివానికి వైకల్పికంగా వృలోపం = ఉక్కీడు - సాలెశవానికి అమహదర్ధంలో ఈ్యపత్యయం డు పర్ణకం కనిపిక్తున్నది* సాలీడు = సాలెపురుగు. మత్వర్గ్వంలో ఉక్కివ శబ్లానికి ఉవర్లకం మీద డువక్షశాదులు ణు అ (మే ణం ళం వికల్చ్దం, ౨౧ ఉక్కిపుడు - ఉక్కీడు. లిగ్ర

]69్త" వ్యావహారిక ఫా హో వ్యాకరణం కొన్నిచోట్ల ఈ (ప్రత్యయం స్వార్హంలోనూ వస్తుంది. ౨౨౩ మొక్కలీచు - కల్లరీడు. జాలాదులకు అరివర్షకం మత్వర్టంలో వస్తుంది. ౨౩ జాలరి - కల్లరి = చదువరి = జూదరి - టక్కరి - తగవరి = తీర్చరి = నేర్పరి = తెంపరి - తెరువరి = సిగ్గరి = చేటరి - మొదలైనవి. పూజ సాన్నలకు జూలశబానికి అరి పరమైతే నిత్య వైకళ్చి కంగా దీర్షం వసుుంది. ౨౪ యి నన పూజారి = సొన్నారి - జాలరి - జాలా. ఒంటరి కల్లరి గద్రర్లకు స్వార్థంలో నా కత్తియలు వస్తాయి.౨॥ ఒంటరిగాడు = కల్లరిగాడు - గద్దరిగాడు - ఒంటిరికత్తై _ కల్లరికత్తె . గద్దరిక త్రై మతళ్వర్షంలో ఓయారాదులకు ఇవర్షకం వస్తుంది. ౩౬ అ ణి వావ ఓయారి - ఒయారి - వయారి - అక్కసి = మొదలైనవి. ఒయారు = అక్కసం - బిత్తరం = మచ్చరం - మిటారం - విన్నాణం - రాయబారం = ఇత్యాదులు ఓయారాదులు, స్తీ త్వారోపణలో మహదేకవచనంలో ఆడశబానికి అంగి చేరుతుంది. ౨౭ ఆడంగి - ఈ అంగిచేరిన డకారానికి ణకారం వైకల్ప్చికం - అణంగి * మహతీవాచకమైనప్పుడు ఆడంగులు - ఆణంగులు - అని బహుత్వంలోనే వృవే హారం = దీని కేకవచనరూపం వుండదు - స్త్రీత్వారోపణలో సిడ్జించిన అడంగిమీవ భావంలో తనవర్షకం కూడా కనిపిస్తున్నది - ఆడంగితనం - అణంగితనం. సీవాచ్వమయితే మత్వర్షంలో తవర్రకం తరచుగా ప్రబాణ్య వద్ధి ర్క కులవాచకానికి వస్తుంది, ౨౮ చాకిత - డోయత - సాలెత - (వేత - తరచుగా అనడంచేత కులవాశ కాలు కానివాటికీ సైతం తవర్షకం కొన్నిచోట్ల వషప్పంది - మిండత - ముట్టక - గున్చెత.

కొన్నిచోట్ల తపర్షకం పరమెతే ఎత్వం వసుంది. ౨౯ గా వా క వసన ఏ నవవ చెంచెత - మౌాఠలెత = గున్నెత. తవర్షకం పరమైతే చెంచు శబ్దానికి ఇ ఈ లు వికల్చంగా వసాయి. ౩0 అట చెంచిత = చెంచీత - చెంచెత. స్త్రీవాచ్య మవుతుంటె బహువచనాంతాలై న వగాడులకు మత్వరంలో ఆడిపరకం వస్తుంది. ౩3౧ కా లె అతు వగలాడి - చిన్నలాడి - కులుములాడి - వన్నెలాడి = దొమ్ములాడి = మొదలైనవి. పుంస్త్వ్రంలో బహువచనాంతాలైన పగాదులకు మత్వర్ధంలో ఆ వరకం వసుంది, ౩౨ మె నగ వగలాడు - చిన్నాలాడు. స్రీ ాచ్యమవుకుంటే పెండ్లి శబ్రానికి సుత్వర్హంలో జా అ వపరకం వస్తుంది. 2౩3 ఓతె అవ "పెడ్లం = ఏతాదులకు ముపర్తకం పరమైతే ఇత్యాదివిధిచేత పాక్షికంగా దీరంవేే పండాం. ఖు అని జా మత్వర్లంలో ముక్కు లోనె నవాటికి వాటి ఆభావద్యోతకమై (య ౪ నక. యు ఇడి వరకం వసుంది ౩౪ ణె జ ముక్కిడి - సిగ్గిడి - వెరవిడి = వావిడి మానారానికి వకతంంలో తరచుగా ఎడు వర్తకం వస్తుంది. ౩౫ (న యు ణి అత టామెడు = ముంతెడు = ఎత్తెడు - వీసెడు = వేనెడు - మొదలైనవి. తర చుగా అనడంచేత గజం = అడుగు = పదలం = సవాసేరు = మొదలై నవాటిల్లో ఎడు వర్షక (ప్రయోగం ఉండదు. ము వర్హాంతాలమీద కొన్నిటికి డు వర్షం మానా రంలో కనిపిస్తన్నది. తూముడు _- పదలండు = పశైండు - ఇకారాంతరూపాల మీది ఎడు ఎత్వానికి ఇత్వంకూడా కనిపిస్తున్నది - పెట్టెడు = పుట్టిడు = మానెడు = మానిడు = పిడికెడు = పిడికిడు - పుడిసెడు = పుడిసిడు.

వే క్ష ఎ స్ఫైవవా:క వేళా అది గ్నా వ ఇ ఒలాం పాయవయమోంనా డై వాల అలలు ర్‌ బ్లు నాల సాత్నా గాం ల అవ నై కంటం తా ప న నరా రజన న. వ నక గ గ వ ౮ చ్‌ జో. అవానస్తా. చానీో ఖా నానా న న యా. చ చా ఆజా అపై వచిు చకా వం షం. అప నవల సా ల ఒం అభ్య అ ఇచా చాలక్‌ పుస్టమెతఎదలు శా పపైడుతిఎదం ము వనాండు చాటొదయదా చుం న న న న జజ చా. అలాల ల లురులాచే పులు ఆల స చ ఎంజా పాక వివి పూజా వ్‌ అజావా యై ఇ సన్హైబ వావ్‌ అ ఖా శ ఇ ౫ వాం కా అప వాల ల కవర్‌ రి " కమెవెముా వాసి - వంయ = కరకాం అప వడుం పవని అవ కై జ అప మరా క. వ జ హై జా. వత రు” వచలల చలము ” యాఎమిలు సలాం న శన నన నహ న. మల యక = క అ కక వు వ్‌ఆ నవ అ అ ల న వ జ న న జ ఇ జా న్‌ ఇహాహైకాెకి కూ వేల అంచ వపవవం విసందా ౩౯ అనా జా బా ల త ఎల అ అ చా ఆల మూ జా బా ఆలో. చా ఆకూ స అనని, ఆండ్‌ న్‌ అం వ జ్ర ద్ర తా గ్‌ చ యడ గంపంత్‌ = చేబజంప = వెంత = వమ వాయువపిం మ అబ ల నన ఇ టం అ పము వాటాల పూడ వచిచ చె ఆనన అంఅలాల వన అచ నం నటే ణా మై వన రి కాయం వలన ప న యూహౌచివచవా వుసిక దరద = రౌపెవన్యన అచ = పలల చై టావవ వలం నవా తి వా వాల వచన కొ= ఇ ట్‌ ననన వం ఉల నా ఇక, వా నొలడచత వొచె నాహాాంచ ఎ చలెముా నివ అ వంద తిని వపెచిఎచివనకా న జ ఆ వ్‌ ఆ జు తా న తం. నా వ సన న న చొల్జ్ట కనిపింన్నవి. కటివంవనా అవ ప్రమానంం వౌన్నిచోల మౌాహాంక వము జ న చే ల ౯ న్‌ _ ల సాకి. య వ వ వా ల నయా. = టు ్యోళి లం జ అభ ఆ అంతాములు కనిపించవు. మకన్‌ ఇంచీల వపలవ = మూావవెవ = మూనడు సమో కా క. స్‌ మెల ఒం అబ ల్‌ న జనా” వనం ఎచట” వెసి మి అ వటౌచియమిచ మీ _ చఇద్య్యానాదాటాడాం అచ జటా బై వంటలు శ్వా ల - ౮ వ ఇందా లు న కర న ల రజ రక మ నన వ నా వ రజ య్య న నకల వె అనా న్న వ జ అ సెల శాం ఇవ అవ అఎవిమ్యాతిన = ఇంనిమూలనిచ = చచితిమ్నాశీద -* వొఎన్‌ మేల = *ఒ' న న నాచ్‌ జలే = త్‌ బి ఫెచచెచముమాలిం - మొదవక సవం ఆక్‌ ఖా వాలం కం ఇ లె బట వ లుం లం అంబ ఆప అ లట జం లంజ ఎలో న ల వ న వన తా సా రావ క క క కం. అవవ మూ వా క ఒం, నె జె ఈ ఎఅబఒనచె _ ఎవపలజల ప కె ౯ చెచునెచు ఎ మెమెనెము అ మువను _ చావకనంం యూ నలు శి ఇం కాంబెట వాల్చం జె బు అం బం జెన్‌ ఖు ఇఇ ఎ అయన ఉనన ంచుపుచపు ముతా వందే ఇ చై వచి చా వ్‌ బుజం నూ రా. ౬. చె పాలు ళ్న్వ క్‌ నా జా న న అపచంచి న అవచపచమె - అచముమువన ా చాచదుచెచుము కం చచ ఇ జా ల విమెపు అ అచావచువు - ఇశ్యామదబావ్తాలం క్‌

వేర్వాదులకు అడ పర్షకం వస్తుంది. ౪౪ వ్య అతో వేరడిం - ఇల్లడం = ఈసడం, వెల్లకు స్వార్గంలో డి వర్షకం వస్తుంది. ౪౫ నో (వ. ళం అటి వెలడి. స్వార్ధంలో వినికి మొదలైన దాటికి ఇడి పర్షకం వస్తుంది. ౪౬ ళా వినికిడి = తొాలివిడి = వివివిడి = లేమిడీ = రాపిడి = మొదలై నవి, ఇంపు విగు పోరులకు ఇత పకకం నాాఠరంలో వసుంది. ౪౭ చవ న్‌ అద ఇంపితం _ విగితం - పోరిఠం. ఒప్పు తప్పు పెలులకు స్వార్తంలో ఇద వర్షకం పస్తుంది. ౪౮ న! మా షు తామ ఒప్పిదఎ - తప్పిదం = ెల్లిదం. కొచ్చబెటులకు మతురంలో ఇద వ౭కం వసుంది. ౪౯ ఆ ల్ఞ్ఞ జా. ఇ అవా డొవెంద కటి కొవ్విధం -_ బెట్టదం. వాపుకి స్వారంలో ఇరి పర్ష్తకం వసుంది. ౫౦ న. ళా ణూ2ి వాపిరి. భావంలో రవర్షకం నాయక శబ్దానికి వస్తుంది. ౫౧ న. నాయకరం,. చెలి నచూలకు భావంలో కార వర్ణకం వస్తుంది. ౫౨ చెలికారం = నయగారం = ఇక్కడ కకారానికి గకారం న్వార్గంలో నుడి కొలలకు కారవర్షకం వస్తుంది. ౫౩ మ! ణి వాటి నుడికారం = కొలగారం. ఒండు డు పర్షానికి భావంలో టి పర్షకం పస్తుంది. ౫౪ ఒ౦డు * ఒంటి చయ్‌ కి పాచురాండంలో వనుంది ౫౫ మయ వర్షకం (పొచుర్యార్టంల్‌ వస్తుంది, తనమయం = నీళ్లమయం - ఓట్లమయం = కార్గ్షమయం.

జీ0 జ స్టిటవాలక వాల అ "ఫె ఆ అిల/ (పాచుర్యార్హంలో రూపు బలపులకు అసి పర్ణకం పస్తుంది. ౫౬ ఆలో రూపసి = బలవసి, అపు చెవులకు అర విశేషంలో ఉడు వర్ణకం వస్తుంది. ౫౭ చా అప్పుడు * చెప్పడు - వాడిచెయ్యిఅవుడు = అతనికి చెపుడుంది, మొదలైనవి వ్యవహారాలు. ఆప్పుడు చెప్పడుల డువర్లానికి సుత్వర్థంలో ఇట వర్ణకం పసుంది, 1౮ అవత, ఆఎటి్‌ _- చవట కోపాదులకు మళతురంలో దారి పక్షకం వసుంది, ౫౯ మా ౪ ఎవ కోపదారి - మాయదారి, పిసిని వాపిరులకు మతుర్షంలో గొటుపర్లకం వస్తుంది ౬6 ప్లా | ళన అట పిసెనిగొటు = వాప్తిరిగొట్లుం ఖు ష్‌ ళు తత్సషౌలకు మైతం శా పప్రత్యాయాదులు కొన్ని టికి ఖః యు లో వసాయి, ౬౧ అ= అంకకాడు = అభిమౌనకత్తె = కటిబంట్‌, తాచ్చీల్యంలో పెత్తనాదులకు డారువర్షకం వస్తుంది. ౬౨ ష్‌. అవి (వ్ల! యీ పెత్తనరారు = చోపుడారు = అంచనాదారు - మొదలైనవి. దారు పరమైతే నవర్షానికి పూర్ణవిందుపు వైకల్పికం = సెత్తంచారు = పెత్తనదారుం పూటాదులకు బహుత్వంలో సూరి వర్షకం తాచ్చల్యంలో. వస్తుంది. ౬౩ అతి మాటలమారి - మాయలమారి = జగడాలషపూరి - తగాదాలమారి = తగాదా శద్దానికి ఏకత్వంలో పైతం మా3 కనిపిస్తున్నది = తగాదామారి = తత్సమాళ్లో మహత్‌ శ్దానికి ఈ మారివర్షకం కనిపిస్తన్నది. మహామారి = హకారానికి హాస్యం నో వప్టే మకారానికి ద్విత్వం నిత్యంగా కనిపిస్తున్నది - మహమ్మారి. మీదృష్టిల్‌ యుద్ధం ఒక మహామారి కావచ్చు -పి- 34.

ర్‌ద్ధి జరిచ్ళాడర జాగ తాచ్చీల్యంలో పుండాదులకు జగడాదులకు ఏక బహుత్వాల్లో కోడుపర్షకం చస్తుంది. ౬౪ పుండాదులకు ఏకత్వంలోను జగడాదులకు బహుత్వంలోను వస్తుందని (గహించాలి. పుంకా + ఆదులు = పుండాదులు, పుండాకోరు = దగాకోరు - తగాదాకోరు - జగడాలకోరు - అబద్ధాలకోరు = తగౌదాలకోరు - మొదలై నవి. ం సంది (చంటుంా ౪ జ తొచ్చీల్యంలో తండి (ప్రభృళులకు పోతు వర్ణకం వస్తుంది౬౫ తిండిపోతు - వదరుపోళు. పోతు పకారానికి బకారం బహుళం, ౬౬ తిండిపోతు = తిండిబోతు - పొగరుబోతు. = తాగుబోతు. - గొర్డుబోతు = వదరువోకు - మొదలైనవి. తాచ్వీలణంలో మాట ఇబానికి కారి వరకం పస్తుంది, ౬౭ జా ప కో క! అటో మౌటనారి. ఒకచోట ఉత్వాదులకో మఠృుపష్పత్యయంమంతకు తెలుగులో వ్యవహారం కనిపిస్తున్నది. అలా సిరిమంళుడు - గురుటామంతుడు = గరుటాలదుంతుడు. సంస్కృత శబశాస నానుక్తతత్సమ తద్దిత స్వరూప విశేషాలు యలు అలక భె "సో ఈ అశేషాలు వ్యవహా రానుగుణంగా (గ్రాహ్యాలు, ౬౯ భావప్రత్యయాంతాలె న మ్మితభూయాదులకు స్వారంలో (మా ఈర త్వ (ప్రత్యయం వైకల్పికంగా వస్తుంది. ౭౦ మిితభూయశ్వం - మి(తభూయం - విష్ణుభూయత్వం - విష్ణుఖభూయం - దేవళూయత్యం - దేవభూయం _ (బహ్మభూయత్వం - (బహ్మభూయం _ ఇక్కడ ధావార్థక్యప్రత్యయంమీద త9గి భావార్థకమేచేరా భావార్ధకంమీది స్వార్హకంగా శ్వ(ప్రత్యయం సాధించబడింది.

తు స్ప్రబ బాలల ళు అన్‌ వస్బాకంణం భావార్షంలోను తరగతి పృ సకారంలోను వాచక బం థ స నే వ్‌ (ప్రయోగార్హం. ౭౧ చాడిది మంచివాచకం - నీవాచకంబాగుంది - రెండోవాచకం = మూకో వాచకం మొదలై నవి. స్వార్హంలో సుభేదాదుల ఆంత్యాచ్చుకి పూర్వంలో యనకారం వికల్చ్పంగా వస్తుంది. 2౨ న! సువేవాదులు భావార్థకాలు = సువేదం - సుఖేద్యం = దుర్ఫేదం- డుర్చేద్యం = ఆతిపూర్వక సోపసర్గక రృడంత అబ ధాతువకి బిందువు రాదు, ౭3 అతినులభం = అతిదుర్లభం = సంస్కృ తవ్యాకరణంచేత ఆ౭ిసులంభం - అతిదుర్లంభం - ఆని పూర్ణబిందు సహితంగానే సాధ్యమవుతుంది. కాని తెలుగులో బిందువురాదు - అతిపూర్వకం అనడంచేత సుపలంభం - దు(్పలంధం = ఇత్యాదుల్లో బిందు వుంటుందని (గ్రహించాలి. స్వార్ధంలో స్యుగహాదుల అంత్యస్వరానికి పూర్వంలో వైకల్చి కంగా యకారాగమం హకార పూర్వస్వరానికి నిత్యంగా దీర్షం పసుంది. ౭౪ ము అణా సుగగ్రాహం - దుర్తాహం = సుగాహ్యం - దుర్గాంహ్యం = ఈ యకొరు కల రూపాలు భావార్థకాలమీద స్వార్ధంలో త5గి (ప్రత్యయాలు చేరినరూపాలు. స్వార్ధంలో దుర్నిరీక్షాదుల అంత్యస్వరానికి పూర్వంలో యకారాగమం విభాషగా వసుంది. ౭౫ దుర్నిరీక్షం = దుర్నిరీక్ష్యం -దు(ప్పేక్షం-దు.ప్పేర్ష్యం = దుర్నిరీక్తుడు = దుర్నిరీక్ష్యుడు = దుక్పేక్షుడు = దుంప్పేక్ష్యుడు - మొదలై సవి. దేశాదులకు గాంధ్యాదులకు సంబంధాద్యర్థాల్లో ఈయ ఏయలు వస్తాయి. ౭౬ భారతీయం - కాశ్మీరీయం _ భారతీయులు = కాశ్మీరీయులు = బెంగాలీ యులు - పంజావీయులు - గాంధేయం = శాక్తేయం - గాంధేయులు = శక్తే యులు - దైత్రేయులు - ఆదితేయులు = ప్యాఠికేయులు - ఇత్యాదులూహ్యాలు.

ఏయ పరమెతే ఆదిహన్వానికి వృద్ది వస్తుంది. ౭౭ పాళతికేయులు - దైతేయులు = ఆదితేయిలు. కాళ్మీరీయాదుల యవర్షానికి జనార్హంలో లోపం కొన్ని చోట్ల వస్తుంది. ౭2౮ కాశ్మీరీయులు - కాశ్మీరీలు - పాకిస్థానియులు = పాకిస్థానీలు = వంగాలీలు = వంజాలీలు = కొన్నిచోట్ల అనడంచేత భారతీయాదుల కీరార్యంఠామ-భారతీయులు. శాషాయ మాంజిష్ర శబ్రాల తుదిఅత్వానికి స్వార్గంలో (షి గ ఎ ఇత్వం విభాషగా వస్తుంది. ౭౯ వహామాయబట్టలు = కాషాయిబట్టలు - కశకాషాయవన్త్రాలు _-కాషాయివస్త్రాలు- హాంజిష్టం = మౌంజిప్పి - వ్యవస్థితవిభాషచేత అజాదిసంప్కృతపవం పరమైతే కాజాయశద్రానికి ఇత్వం రాదు. కాషాయాంబరాలు. మాంజిష్టై దీర్జానికి హాస్వం వైకల్పికం. ౮౦ మాంజిష్టి జ మంజిష్టి. ద్విత్యాది పూర్వకమైన వేదశబానికి అరవిశషంలో ఏ యి బ్ర ధ్‌ ఇత్వం వస్తుంది. లాం ద్వివేది = (వేది - చతుర్వేది - ఇక్కడ చదివినవాడు అ౨ అర్జవిశేషం మధ్యశబ్లానికి స్వాక్షంలో మవర్హం వికల్పంగా వస్తుంది. ౮౨ ద (నో ణ - మృగరాజమధ్య - మృగరాజమధ్యమ, వాదంలో స రొ జ శ్క్త చళ్ళ = స్వార్ధంల్‌ స్వ శబ్దానికి లోపం కొన్నిచోట్ల వస్తుంది. ౮ స్వదేశీయులు - విదేశీయులు - దేశీయులు - విదేశీయులు = జాతీయం విజా కీ్‌యం - స్వజాతీయం - విజాతీయం. తావపకీన మామకీనాల నకారానికి యకారం విభాషగా వస్తుంది. లా తానకీనం = తావకీయం - మామకీనం = మామకీయం. లై

౮10 వ్యావవోరక భవా వ్యాః ణం పాభాతికాదుల కపర్షానికి లోపం తుది ఇత్వానికి ఆఅత్వం విభాష, ౮౫ (పాభాతికం - (ప్రాభాతం - మాధ్యందినికం - మాంధ్యందినం = రైనండి నకం - దైనందినం మొదలై నవి- వ్యవస్థితవిభాషచేత లోప అభావంలో ఇత్వా;కి అత్వంరాదు. సమానోత్తరకాలికపద ఇత్వానెకి డీర్షం కకారానికి నరారం విభాగా వనుంది. ౮౬ అవి ఆ సమకాలికులు - సమకాలికులు - నమకాలినులు - నమకాలీనులట = ము కాలికం - సమశాలీకం - సమకాలినం - సమకాలీనం. ఆఅగవిశేషంలో చారికశబ ఇత్వానిక్‌ దిరం వెకలి.కం. ౭ థ్‌ య ద్ద ల యు ్జ్భయు 3 వార్డికం - వార్డీకం - నీకువాక్షికమెంత? నాకువార్షిక౦ పదివేలు - వార్షకం పదివేలు - (ప్రతిసంవత్సరానికి యిచ్చే ధనధాన్యాదిరూపకమైన సంవావశ అప యిక్కడ అర్జవిశేషం. పౌరోహిత అంత్యస్వరానికి పూర్వం యకారాగమం వ కల్పికంగా వసుండి. ౮౯ (రకా న నో పౌరోహిత్యం - పౌవోహితం. ప్పరోహిత పొరోహిత శబ్దాల ఉత్వ బౌత్వాలు విభాషగా వ్యత్యస్తాలవుతాయి. ౮౯ పృరోహితుడు = పౌరోహిశుడు - పౌరోహితం - పుకోహితం- పౌరోహిక్యం వ్యవస్థితవిభాషచేత య(ప్రత్యయం వస్తే మ”ావర్ధంలో ఉత్వంఠాదు - అంటీ పౌరోహిత్యుడు అనేకాని పురోహిత్యుడు అనే వ్యవహారం లేదనడం. ప్యోతిష జ్యౌతిషాల ఆంత్యస్వరానికి పూర్వంలో విభాషగా యకారాగమం స్వారంలో వస్తుంది. ౯౦ (మ అట జ్యోతిష్యం _- జోతిషం - జ్యాతిష్యం - జౌతిషం. జ్యోతిష జ్యాతిషాల ఆది యకారానికి లోపం వెకళికం. ౯ం ప్‌ జ్యోతిషం = జోలతిషం - జ్యాతిషం - జౌతిషం.

అధికారంలో తరతమలు తత్స్పమపదాల కవుతాలు. ౯౨ అధెకతరం = అధికతమం = లఘుతరం - లఘుతమం - మొదలై నవి. (వౌఢాదులకు స్వార్ధంలో ఇమ వికల్చంగా చేరుతుంది. ౯౩ (పౌఢం - (పౌథిమం - ముగ్ధం _ ముగ్గిమం, సౌ అల వాతృల్యాదులకు స్వార్ధంలో త త్వప్రత్యయాలు విభాషగా వస్తాయి. ౯౪ వాత్సల్యం - వాత్సల్యత - వాత్సల్యత్వం = కౌమారం = కౌమారత - కొమారత్వం _ ఐక్యత - సౌఖ్యత - (ప్రాముఖ్యత - వీటికి తృ్వ్య(పత్యయంకూడా వస్తుంది - షాహాత్యం తప్పని కొంద రంటారు. మహత్‌ శబ్దంమీద మహాత్యం మహాత్మన్‌ శబ్దంమీద మాహాత్మ్యం రెండూసాధ్యాలే - మాహాత్యత - మాహా శ్యత్వం = మాహాత్య్య్యత - మాహాత్మ ల్‌త్వేం లి బి అ వి జగ వృద్ర శబ్దానికి భ వంలో క్య ప్య ప్రత్యయాలు విభాషగా వస్తాయి. ౯౫ క్యష్య (ప్రత్యయాలు పరమైతే శ్రమంగా (ప్రధమ ద్వితీయాచ్చులకు వృది వస్తుంది. ౯౬ జా అలై వార్ధక్యం = వృద్ధాప్యం, మహదేకవచనంలోను మహన్మహతీ బహుత్వంలోను జ్‌ ఇ ఆజ్‌ |, గే (శుమశబ్దానికి ఇక (ప్రత్యయం వస్తుంది. ౯౭ (గేమికుడు - (పేమికులు. (సీపుంవాచకమై మత్వర్ధంలో పాపళబ్దానికి ఇత్వం వస్తుంది. ౯౮ పాపి = ఓరిపాపి - ఓసిపాపి. ఆరవిశేషంలో వర్తకాంతరాలు శిషజన వ్యవహార ఖా మె ళు ప్రసిద్ధాలు (గాహ్యాలు. ౯౯ తద్ధిత పరిచ్చేదం.

ఇల వ్యావహారికభావమా వ్యాకరణ 0౦ కియా పరిచ్చేదం౦ ఎ ధాతువుకు, ౧ ఇకముందుచెప్పేది ధాతువుకు జరుగుతుందని తెలుసుకోవాలి. వర్తమానంలో లట్టవుతుంది. ౨ వర్తమాన(క్రియావృత్తి అయిన ధాతువుకు లట్‌ అనేది వస్తుంది. [పాఠం ఫించబడి పరిసమాప్తంపాందనిది వర్తమానం. భూతంలో లెట్టవుతుంది. ౩ భూత కియావృత్తిఅయిన ధాతువుకి లిట్‌ అనేది వస్తుంది. అప్పటికి లేకంగా యిదివరకున్నది భూతం. భావిలో లృట్టవుతుంది. ౪ భావి(క్రియావృత్తి అయిన ధాతువుకు లృట్‌ అనేది వస్తుంది. అప్పటికిపుట్టకుండా ఇక ముందు ఉండేది. తద్ర్దర్మాదుల్లో లాట్టవుతుంది. ౫ ధ్‌ య ట తద్ధార్మాది (క్రియావృత్తిఅయిన ధాతువునకు లాట్‌ అనేది వస్తుంది. శచ్చీలం - సంభావనం - సం్యపశ్న = సాతత్యం - వర్తమానం = భావి = అశ రాదులాది పదంచేత (గ్రాహ్యాలు. ఆశీశ్శాప సంప్రార్థన విధుల్లో లూట్టవుకుంది. ౬ ధాతువుకు అశీరాదుల్లో లూట్‌ అనేది వస్తుంది. వ్యతిరేకంలో ల అవుతుంది. వ్యతివేక కియావృత్తియైన ధాళువులు ల అనది వస్తుందిం

లట్‌ (ప్రభృతుల్లో అకారాదులు ఉచ్చారణ సౌకర్యార్ధం. ల౮ లట్‌ మొద లైనవాటిల్లోవున్న అకారాదిస్వరాలు టకారాలుపైతం ఉచ్చా రణసౌకర్యార్థమై నిల్బ్పబడినవనీ అవి సర్వ(త్రా లోపిస్తాయనీ తాత్పర్యం. లకారానికి డురువురును ములు వస్తాయి. ౯ లట్‌ మొదలైన లకారాలన్నిటికి డు మొదలైనవి ఆదేశాలుగా వస్తాయి. అవి [క్రమంగా రెండేసి ప్రథమమధ్యమోత్తమాలు. ౧౦ డు -రు - (పథమపురుష -వు- రు - మథ్యమపురుష =న్సు-ము - ఉత్తమపురుష, వాటిలో రు ములు బహువచనాలు ఇతరా లేకవచనాలు, ౧౧ నామయుష్మదన్మ దర్థాల్లో (పథమ మధ్యమోతత్తమా లౌతాయి. ౧౨౩ అమహదర్థంలో డురులకు దువు లౌతాయి; ఉన్నాను బంధంమీద దివిలవుతాయి. ౧౩ వి [ప్రత్యయ వకారానికి యకారం విభాష, ౧౪ ఉత్వాంతాలకు లట్టు పరమైతే ఉన్నానుబంధ మవుతుంది.౧౫ (హస్వ ఉకారం చివరగల ధాతువుకి లట్టు పరమైనవుడు ఉన్న అనే శబ్దం అనుప్రయుక్తమవుతుంది. ఊన్న శబ్దం పరమౌతుంటే తువర్హకం వస్తుంది. ౧౬ ది వి భిన్నమైన (ప్రత్యయం పరమైతే ఉన్నానుబంధానికి దీర్హం వస్తుంది, ౧౭ (ప = వాడువండుతున్నాడు - వాళ్లువండుతున్నారు = అదివండుతున్నది- అవివండుతున్నవి. మ - నీవువండుతుర్నావు _ మీరు వండుతున్నారు. ఈ - నేను వండుతున్నాను - మేం వండుతున్నాము - మొదలైనవి - అవి శబ్ద వివ ర్ధాలు వ్యవహారంలో స్ట్యర్థ పరంగా అదృష్టాలు - కొన్ని(ప్రాంతాల్లో ది వి ్యపత్య యాలు పరమైనా ఉన్నానుబంధానికీ దీర్హం కనిపిస్తున్నది. వండుతున్నాది - వండుతున్నది - పండుతున్నాది - పండుతున్నది - పండుతున్నావి - పండు

తున్నవి. ది వి భిన్నమైన (ప్రత్యయం అనడంచేత య (ప్రత్యయం పరమైనా దీర్హంవస్తుంది. వండుతున్నాయి - వస్తున్నాయి = పండుతున్నాయి. ల్‌ట్టు లాట్టుల డు ప్రభృతి (త్యయాలకు పూర్వంలొనతా వర్హాలాగమా లౌతాయి. ౧౮ లిట్టలోవచ్చిన డు (ప్రభృతిప్రత్యయాలకు పూర్వంన వర్ణం - లాట్టులో వచ్చిన డు (ప్రభృతి (పపత్యయాలకు పూర్వంతా వర్షం అగమాలుగా వస్తాయి. భూతార్హంలో ఇత్వాగమం వస్తుంది. ౧౯ ధాతువుకి భూతార్ధంలో హస్వఇకారం ఆగమంగా వస్తుందని తాత్పర్యం, ది వి భిన్నమెన ప్రత్యయం పరమెతే నవర్లానికి దీరం స్తై యా రే ఘు వస్తుంది. ౨౦ వండినాడు - వండినారు - వండినావు - వండినారు = వండినాను - వండినాము = వండినది - వండినవి - పండినది - పండినవి - దివి భిన్నమైన (ప్రత్యయం అనడంచేత యీ (ప్రత్యయం పరమైతే దీర్హం = య్యప్రత్యయ ఇకారానిక లోపం పూర్వస్వరానికి దీర్హం వైకల్పికంగా కొన్నిచోట్ల కనిపిస్తున్నది. పండి నాయి - పండినాయ్‌ - పండినయి - పండినయ్‌ - పండినవి - కొన్నిచోట్ల దివి (పత్యయాలు పరమైనా దీర్చం కనిపిస్తున్నది - పండినాది - పండినావి - మొదలై నవి - కొన్నిచోట్ల అన్వామలకు పరమైన నవర్షానికి దీర్షం వైకల్పికంగా క పిస్తున్నది. అన్నాడు - అన్నడు - అన్నారు - అన్నరు - విన్నాడు - విన్నడు- విన్నారు - విన్నరు - ఉత్తమపురుషలో ను వర్ణలోపం - వు వర్ణ ఉత్వానికిలోపు వైకల్పికం - వచ్చినవ్‌ - అన్నప్‌ - విన్నవ్‌ - అన్న - విన్న - నేను విన్నగర! మొదలైనవి (ప్రయోగాలు - అన్నాను - విన్నాను - బహుత్వంలో అన్న౦-= ఎన్నం = చెప్పినం - అన్నాము - విన్నాము - చెప్పాము _ చెప్పినాము. దివి భిన్నమైన ప్రత్యయం పరమైతే నవ్య వ్యంజనానికి లోపం వైకల్పికం. ౨౧ వ్యంజన లోపమైతే పూర్వాపరస్వరాలకు హీ స్వరాదేశం బహుళం. ౩౨ వండు-పండే డు - వండారు-వండేవు వండేరు = వండాను-వండాము తగ్గు = తగ్గాడు - తగ్గారు మొసు -మొగ్లూడు - మొగస్దారు - తగు - తగాడు

]కయా పరిచ్ళ్చునం 215 శసారు = తగిన - తగినాడు - తగ్గ = తగ్గాడు - తగ్గాళ్లు - ఇక్కడ ఫ్రస్వరం శేరు... బాహుళకంచేత ఇంచుమీద 'ప్రాస్వరంరాదు. పరరూపసంధివస్తుంది. అప్పుడు ఇత్వసంధికారణంగా చకారం దంత్యంకాదు - చేయించాడు - ఇల్లుకు పరరూపసంధిరాదు- పా స్వరంపస్తుంది. రంజిళల్లాడు - కంపిల్లేాడు - రంజిల్లారు = కంపిల్లారు = నలోప అభావస్టితిలో వండినాడు _- వండినారు - వండినాదు - వండినారు = వండినాను - వండినాము = మొదలైనవి (గ్రాహ్యాలు. దివి భిన్న మైన ప్రత్యయం అనడంచేత య్య(పత్యయం పరమైోా నలోప 'పాస్వరాదేశాదులు వస్తాయి - య్యప్రత్యయ ఇకారానికి లోపంకూడా కొన్నిచోట్ల కనిపిస్తున్నది = పండాయి - తగ్గాయి = మొగ్గేయి = రంజిన్లాయి - కంపిళ్లాయి - మొదలైనవి. అదిశబ్దంచేత - ఇంచుమీద పరరూపసంధి _ రంజించాయి - చేయించాయి - ఇత్వ లోపంవస్టే వంచాయ్‌ - తగస్గాయ్‌ - మొస్లాయ్‌ - రంజిల్లేయ్‌. - కంపిల్లాయ్‌ _ మొదలై నవి యధావ్యవహారంగా (గ్రాహ్యాలు - అశిష్టవ్యవహారంలో ది (ప్రత్యయం పరమైనా నలోపాదులు కనిపిస్తున్నాయి - వండేది - తగ్గాది - మొగ్గాది= కంపిల్లాది. - చేయించాది = మొదలైనవి - యువర్ణాంతధాతువులకుసైతం = విహుళకంచేత పరరూపసంధి పస్తుంది - వ్య౦జనలోపమైతే స్వరసంధిలో వీక్ష్య మహాణస్యూతంచేత సకారానికి (పథమోష్యంవస్తుంది.. చేశాడు = చేశారు - కోశాడు - కోశారు = పక్షంలో చేసినాడు - చేసినారు - మొదలైనవి.

నవరం పరమైతే ఆన్వాదుల ఇత్వొనికి లోపం వైకల్పికం. ౨౩ అనినది - అన్నది - అఏనఎ - అన్నవి - అనినాడు - అన్నాడు - అనినారు - అన్నారు - అను - కును = చను - తిను = విను - మనుమొది లైనవి అన్వాదులు. ది వ్బకం పరమైతే నపర్షానికి విందువు వై కల్చిక౦, వండినది - వండింది - పండినది = పండింది = కొట్టినది - కొట్టింది - చేసినది = చేసింది - అడిగినది - అడిగింది - అనినది - అన్నది - అనింది-వినినది - విన్నది - వినింది- మొదలై నవి. అన్వాదుల ఇత్వలోపపక్షంలో స వర్దానికి బిందువువస్తే బిందువుకు పూర్వానవ్యంజనం నిలవదు కాబట్టి అది లోపిస్తుంది. కాగా అంది - వింది = తింది - మొదలై నరూపాలు సిద్ధిన్తాయి - భూశంలో కొన్నిచ్రోట్ల డు వర్ణకం పరమైతే బిందువు, రు వర్ణకం పరమైతే న వర్గ

40 వ్యావహారికి ఖ"ాహా వ్యాక రణం స్వరలోపం కనిపిస్తున్నది - వండిండు - తెచ్చిండు - కొట్టిండు - త్రిట్టిండు = వండి(ను - తెచ్చిగన్రు = కొట్టిను - తిట్టి(ను- డకారం పరమైతే [క్రియాజన్య విశేషణం నవర్హానికి బిందువు బహుళంగా వస్తుంది. ౨౫

వచ్చినరగ్గరనుంచి _ వచ్చిందగ్గరనుంచి - తెచ్చినదానికి - తెచ్చిందానికి _

మొదలైనవి ఊహ్యాలు, పురునుములు పరమైతే తివర్హాగమం కొన్నిచోట కనిపిస్తున్నది. ౩౬

తాతుళూ కేలు పరమైనప్పుడు జరిగే సాదేశాదికార్యాలు తి వర్ణం పరప వప్పుడు-మైతం (గాహ్వ్యాలు = ఇలాఅనడంచేత యాంతాలకు సకారం స్వరలోపం - చేస్తివి - చేస్తిరి = చేస్తిని - చేస్తిమి - ఇలాగే కోయు - మయు - తీయ = (చళ్ళతులకు చాంతాలకు కొన్నిటికి సకారస్వరలోపకార్యాలు గుర్తించాలి, వస్తివి. వస్తిరి - వస్తిని - వస్థిమి - ఇలాగే తెచ్చు [పభృతులకుసైతం సాదికార్యాఒ, సూ్యతంలో బహుళగ్రహణంచేత యిక్కడ క్వచిదిష్ట సూచనకతై కొన్నిటికి శబ్దం (పమోగింపబడింది. ఇలా అనడంచేత మెచ్చు (పభృతుల చకారానికి సకారం రాదు - మెచ్చితివి - మెచ్చితిరి = మెచ్చితిని - మెచ్చితిమి - ఇత్యాది పూర్వోక్త రూపాలే (గాహ్యాలు-బాహుళకంచేత అన్య హల్‌ సంయుక్తంలో చకారానికి నకా రాదులురావు - తీర్చితివి _ తీర్చితిరి - ఇత్యాదులు - అసంయనక్తావస్థలో చాక సా నిత్యం. తీరిస్తివి - తీరిస్టిరి - మొదలై నవి.

తి వర్ణం పరమైతే ఇంచు సవిందు చకారానికి సకారం ఉత్యలోపం విభాష - రక్షించితివి - రక్షిస్పివి - రక్షించితిరి - రక్షి స్తిర - మొదలై నవి.

అన్వాదులను స్థానంలో బిందువు తకారానికి టకారంబహుళం - అంటివి = అంటిరి - అంటిని - అంటిమి - అను - కను - కొను - తిను _- విను. బొహు ళకంచేత మన్వాదులకీకార్యం రాదని విధిననుసరించి చెప్పవలసిఉన్నది. కాని తద్విధికి భిన్నంగా తి వర్షం పరమైతే మన్వాదులకుమైతం అన్వాదులకువళెశే కార్యాలు జరుగుతాయి - మంటివి = మంటిరి - మంటిని _ మంటిమి * మొద లైనవి* ఉండు డు లోపం - తకారానికి టకారం _- ఉంటివి - ఉంటిరి = ఉంటిని = ఉంటిమి.

చిప్పుధాతువు ద్విరుక్త పకారానికి బారం వస్తుంది - బకారంవస్తే స్వరలో సంగతం కొన్నిచోట్ల కనిపిస్తున్నది - చెవితివి - చెవితిరి - చెవితిని - చెవితిది- చెకివి - చెల్లిరి - చెల్లిని - చెబ్లిమి. ద్విరుక్త టకారానికి ఆద్వెకుక్త డరారంపస్తుందె. డవారంపస్తే పూర్వం లానానే స్వరలోపం మైతం కొన్నిచోట్ల కనిప్విన్నది - కొట్టు - కొడితివి - కొడి 83 = కొడితిని _ కొడితిమి - కొడ్తివి - కడ్రిి - కొడ్తిని - కొడ్తిమి - ఇలాగే లిటు = పెట్టు - మెషఘ్టు మొట్టు = మొదలైనవాటికి ఊకార్యాలు గుర్తించాలి. శు న! యు ళు మూ అన్‌ ఈదు (పభృతుల దకారానికి తకారం తకారస్వరలోపం వైకల్పికం - ఈత్తివి - ఈత్తిరి - ఈల్దిని - ఈత్తిమి - పక్షంలో ఈదితివి - ఈదితిరి _ ఈద ఇని - ఈదితిమి - ఇంాగే ఊదు - ఏమ - చీము -పాదు - బాదు = మోదు -" 'పభ్యతులకు తెల్చుకోవాలి. వెడలు లు లోపం = డాకు ళకారం - ళా వస్తే స్వరలోపం విధాష = లాకు ద్విత్వం వై కల్పికం = ద్విత్వపక్షంలో స్వరలోపంఠాదు = వెడితివి - వెళి తివి - వెళ్లివి _ వెళ్లితివి - వెడితిరి - వెళితి9 - వెళ్ళిరి - వెళ్ళితిరి - ఇలాగే తక్కినవి ఊహ్యాలు - బిందుపూర్వక డువర్ణ నకారరేఫయుక్తరూపాలు తివర్హ యుక్త రూపాలు కేవలం ప్రాంతీయాలు - శిష్టుల్లో బహుళవ్యవహృతాలుకావు - కాబట్టి శిష్ట్రప్రయోగంలో ఉపేక్షణీయాలు. లృట్టులో అమహదర (ప్రధమైకవచనంలో తు ఖూర్వక క య్‌ ళళ్ని ౧ వశాళాపి ఉన్నానుబంధం వస్తుంది ; వస్త ద్విత్వ నకారానికి బిందువు నిత్యం. ౨౭ వండుతుంది _ కొడుతుంది = తిడుతుంది మొదలైన వ, లృట్‌ పరమైతే తా కల అనుబంధాలు పర్యాయంగా వస్తాయి. ౨౮ లృట్టు పరమైనపుడు ధాతువుకి తా కల అనేవి అన్నుపయుక్తా లవుతాయని తాత్పర్యం, ” పడు, శల, కకుల,నిలు పరమైతే ఉత్వానికి అత్వం వస్తుంది. ౨౯ | పడు, కల, క, కు, ల, ని అనేవి పరమైతే ధాతుగతమైన ఉత్వానికీ అత్యం వస్తుంది. కు అంటే సం్యప్రార్ధశ వ్యతిరేక ంలోవచ్చే కువర్ణం, ల అంటే వ్యతిరేక లకారం (గాహ్యం. ల్సి

అనుప్రయుక్రాలైన పడు కల ల పరువాలకు సరళాదేశం నిత్యం, ౩౦

వండుతాడు - వండుతారు = వండుతావు - వండుతారు = వండుతాను - వండుతాము = వండగలడు - వండగలరు = వండగలదడు = వండగలరు = వండ గలవు - వండగలరు - పండగలను - వండగలము - వచ్చుకి - రాగలము = తెచ్చుకి - తేగలడు - అగుకి - అవగలడు - కాగలడు - మొదలైనవి.

తా దీర్హానికి హ్రస్వం కొన్నిచోట్ల కనిపిస్తున్నది. (ధ్రూస్వంవన్తే వ్యవఫ్థిశ విభాషచేత మహద్భిన్న వి(ప్రత్యయ పకారానికి యకారంరాదు. తా పరమైనపుడు జంిగేకార్యాలు త పరమైనపుడు సైతం (గాహ్యాలు. యాంతాలకు-చేయు-చే స్తడ్షు- చేస్తరు = చేస్తవు _ చేస్తరు - చేస్తను - చేస్తము - చేస్తది = చేస్తవి = ఇలాగే కోయు[పభృతులకు సొదేశాదికార్యాలు. చాంతాలకు - వస్తడు = వస్తరు - ప్వవృ వస్తరు = వస్తను - వస్తము -పస్తది - వస్తవి. ఇలాగే తెచ్చు మొదలైనవి భొహ్యాలు. మెచ్చు (1పభృతుల కీకార్యం లేడు - మెచ్చుతడు = మెచ్చుతరు = మెచ్చుతవు = మెచ్చుతరు - మెచ్చుతను - మెచ్చుతము - మెచ్చుతది - మెళ్ళు తవి - ఇత్యాదులూహ్యాలు. అన్యహల్‌ సంయుక్తంలో చాకుసా రాడు -శ్రీర్ట తడు - తీర్చుతరు - మొదలైనవి. అసంయుక్తావస్థలో చాకు సా వస్తుంది = క్రీరుస్తడు - త్రీరుస్తరు - తీరుస్తది = తీరుస్తవి - మొదలై నవి.

ఇంచు సవిందు చకారానికి సా విభాష - రక్షించుతడు - రక్ష్ష్య్నచు = రక్షించుతరు - రక్తిస్తరు - రక్షించుతది - రక్షిస్తది - రక్షించుతవి - రక్ష్వివి* ఇత్యాదులూహ్యాలు,

అన్వాదులను స్థానంలో బిందువు తాకు టకారం-అంటడు - అంటకష- అంటది - అంటవి - మొదలైనవి. మన్వాదుల కికార్యంలేదు - మనుతడు = మనుతరు - మనుతది = మనుతవి.

ఉండు డు లోపం తకాకానికి టకారం. ఉంటడు- ఉంటరు - ఉంటది ఉంటవి = ఇత్యాదులు.

చెప్పు ద్విత్వపకారానికి బకారం వైకల్చికం = చెప్పుడు - చెప్పుతరు - చెపుతడు - చెప్పకరు - చెబుతడు = చెబుతరు - చెప్తడు - చెప్తరు -మొదలైనవి

ద్విరుక్త టకారానికి అద్విరుక్త డకారం. కొట్టు - కొడతడు - కొడతరు- కొడతది - కొడతవి - మొదలైనవి. ఇలాగే తిట్టు (ప్రభృతులకు కార్యాలు.

ఈదు మొదలైనవాటి దకారానికి తకారం వైకల్చికం. ఈదు = ఈరు తడు = ఈత్తడు - ఈదుతరు - ఈత్తరు - ఈదుతది - ఈత్తది - ఈదుతవి = ఈత్తవి - మొదలైనవి.

(శ్రీయా పరిచ్చేదం ౪219 వెడలు లు లోపం - డాకు ళకారం - తాకు ద్విత్వం వైైకల్పికం. వెడ తడు - వెళ్తుతడు - వెళతడు - వెళ్త్లడు - వెడతరు - వెళ్లుతరు - వెళతరు = వెళ్లరు - వెళ్లుతది = వెళతది - వెడుతది = మొదలైనవి. ఈ తవర్ణయు క్ష ప్రయోగాలు (ప్రాంతీయాలు = శిష్టుల్లో బహుళవ్యవహృతాలుకావు. కాబట్టి శిష్ట ప్రయోగంలో ఉపేక్షణీయాలు. ఆరవిశేషలంలో లాట్లుపరమెతే కొన్నిచోట్ల ఏకారాగమం వనుంది; క. లు యు ళం అటి పస్తే ప్రథమలో నువర్షం అప్పుతుంది. ౩౧ వండేను = కొప్టేను = వండేవు = వండేరు - వండేను - వండేము - వాడు" వండేను - వాస్తవండేను - నీవువండేవు = మీరువండేరు - నేనువండేను - మేము వంచేము - వాడుకిసేనుసుమా ! వాష్లకొ ప్టేనుసుమూ జ్యాగత్త! మొదలైనవి. లొట్టుకి కౌన్నిచోట్ల లిట్టుకూడా కనిపిస్తున్నది - నిన్నుకొట్టానంటే యేడుస్తూ పోతావు. లిటు లాటుల వకారానికి (ప్రశ్నారకం పరమైతే ళ్హు ణు ఆఆ యూ లోపం బహుళం. ౩౨ వండావా? వంగా? తిన్నావా? తిన్నా? వండుతావా? వండుతా ? మొదలైనవి. బాహుళకంచేత అనుధాతువు పరమైతే వ లోపంలేదు - తిన్నావా అని ? చూచావా అని? ఇత్యాదులూహ్యాలు. వ వమానారంలో కొన్నిచోట్ల ధాతువులు ఏత్వాంతా లాతాయి, ౩3 వచ్చే అన్నయ్యా ? తెచ్చేయిదిగో - పెట్టేయిప్పుడే - వస్తున్నాఅన్నయ్యా! తెస్తున్నాయిదుగో. - పెడుతున్నాయిప్తుడు అని అర్ధం - యిటువంటిరూపొలు 'శ్రిపురుషల్లోనూ వున్నాయి. లూట్టు డు (ప్రత్యయాదులకు అలి బహుళంగా అవుతుంది. ౩౪ మీకు శుభం కలాలి - మీరు నుఖంగా వుండాలి. బాహుళకంచేత పడ- పోను - రాను - కాను - వంటివి కాపాద్యర్హవిశేషాల్లో (ప్రయోగార్హాలు- జ లా టౌ కాపార్టంలో ధాతువుకి (దుతాంతమైన అవ్శం వస్తుంది. 3౫ నిజిమ్మ పడ-నిన్ను దేవుడెత్తి కెళ్ల ! నువ్వుచావ 1! దేవుడు నిన్ను తప్పజూడ వాడిశిరసు పగల ! ఇత్యాదుల్లో (ద్రుతానికి నిత్యంగాలోపం. అగు - వచ్చు -

2౨0 వ్యావహారిక ఫె పా వ్యాక రణం తెచ్చు - పోవుల కాదేశమైన శా-రా-తే-పోల తుది యతానికి లోము లేదు. ఇటువంటిచోట్ల అవర్షానికి పం నిత్యం - నీ కడుపు బంగారం గాను - నకు పోయేకాలంరాను - ఆసిదాసెపిండంచేను _ దానివంశంపోను. అగ! కాదేశం వికల్పం కాబట్టి గకారానికి వకారంవచ్చినప్పుడు అవర్హాగమంవ్వై (దుతానికి లోపం - వాడిబతుకుపాడవ ! వకారానికి ద్విత్వపర్షంలో షాడవ్య - అశళ్చర్యదూషణా ద్యర్థాల్లో వీటి తుది (హస్వానికి దీర్దంకూడావస్తుంది. ఆఅఆఏ సీ జిమ్మపడా! అరి నీశిరసు పగలా ? అదేంమాటే నీయమ్మకడుపుకాలా ! అమ్మె డానికిమాయరోగం రానూ! మధ్యమపురు పైకవచన విధిలో లూట్టుకి లోపం నిభాష. 2౬ లోపాభావపక్షంలో పూర్వసూ(తంచేత ఆలి. లోపమైతే చేయ్వాదుల యకారానికి ద్విత్వం తుది ఉత్వాన కిత్వం నిత్యం. 3౭ నీవుచెయ్యి - నీవుకొయ్యి - అదితియ్యి - ఇదివెయ్యి - దాన్నికొట్టు - దేన్నితిట్టు - అదిపెట్టు - ఇచ్చుకాదేశమైన ఈయు యకారానికిసైతం. ద్విశ్వా మలు = ఇయ్యి. అడం-అండి-ఆలి-కు ములు పరమైతే చేయ్వాదుల యకారానికి ద్విత్వం వికల్పం. ౩౮ చేయు = చేయడం _ చెయ్యడం = చేయండి - చెయ్యండి - చేడూలి - చెయ్యాలి - చేయకు -. చెయ్యకు - చేయుము - చెయ్యుము _ మొదలైనవి. చేయుము (పభృతులుకి అచ్చుపరమైతే చేయమన్నాడు - చేయమన్నాడు-చెయ్య మన్నాడు = చెయ్యమన్నాడు. బ్య జీ చి సంప్రార్ధనాద్యర్దాల్లో మధ్యమరు (ప్రత్యయానికి అండి బహుళం. 3౯ మీరంతా చదువుకొనండి - మీరుచేయరిడి. పక్షంలో. మీరుచెయ్యాల పహుళ్యగ్రహవంచేత కొన్నిచోట్ల అలిపై అండి. మీరిది చెయ్యాలండి - తామ కనికరించాలండి - మొదళెనవి.

(శ్రియా సరిచ్చేకం 22] రు (ప్రభృతి ప్రత్యయాలు పరమైతే సంపార్దనాద్యర్థాల్లో దు వర్షాగమం వస్తుంది. అం వాళ్లే చేయుదురు = నీవు చేయుదువు - మీప చేయదురు- నేనే చేయుదును- మేమే చేయుదుము - మొదలైనవి. చయవాంతాల తుదివర్లానికిలోపం మీది ఆగమ దుపర్ష్హానికి దిత్వం బహుళంగా వస్తుంది. అం చాంతాలకు - ఇచ్చు = ఇరుగు - ఇ వుం ఇర్దురు-ఇద్దును = ఇద్దుము = తెచ్చు = తెద్దురు = తెద్దువు - తెద్దురు - తెద్దును - తెర్దుము = వచ్చు - వద్దురు - వద్దువు - వద్దురు - వద్టును - వర్దుము - లేచు = లేద్దురు - లేద్దువు - లేద్దురు - లేరును - లేద్దుము - లేచుదురు - బాహుళకంచేత మెచ్చు(ప్రభృతుల కీకార్యం రాదు - మెచ్చుదురు - మెచ్చుదువు - గిచ్చుదురు - గిచ్చుదువు - మొదలైనవి. ఇంచు చువర్జానికి లోపంవన్తే మీది దువన్షానికి ద్విత్వం నిత్యంగా వన్తుందిం డ్విత్వ్యంపరంలోకలవిందువుకి తెలుగులో స్థానం లేకపోవడంవల్ల చువర్జలోప పక్షంలో విందులోపంకూడా వస్తుంది - రక్షించుదురు = రక్షిద్దురు - రక్షించు దరువు - రక్షిద్దువు = చూపించుదురు - చూపిద్దురు = చేయించుదురు - చేయిద్దురు- ఇత్యాదులూహ్యాలు, యాంతాలకు - చేయు. = చేద్దురు = చేద్దువు - చేద్దురు - చేద్దును = చేద్దుము = కోయు _ కోద్దురు - కోద్దువు = తీయు - తీద్దురు - తీద్ధువు- వేయు - నేర్దురు - నేర్దువు = మూయు - మూద్దురు - మూద్దువు - మొద౭నవి. పక్షంలో చేయుదురు = చేయుదువు - మొదలైనవి. పోవుకు వ లోపం-పోదురు- పోడువు - పోదురు - పోమను _- పోదుము _ పోవుదురు - పోవుదువు - పోవు డుకు = పోవుదును - పోవుదుము - లోపపక్షంలో ద్విత్వఅభావానికి బహుళశబ్ద పమోగమే శరణ్యం, ఆగమ దువర్షంమీది మధ్యమ వురుల్లో వువర్షాని!ీ లోపం తుది స్వరానికి దీర్హం బహుళం, ౪౨3 బాహుళకంచేత ఆంగీకారార్థంలో కాని అనేఅవ్యయం ఉత్త రపదమైతే వుపర్హా నికి లోపంవైకల్పికం _ చేయుడువుగాని - చేద్దువుగాని -చేర్దూగాని- ఇలాగే -తిద్దువు గాఏ-ఫీక్టూగాని -నేద్ధువుగాని = నేద్దూగాని - కోద్దువుగాని-కొద్దుగాన - మూద్దువు సాని = మూర్టూగాని = (వాద్దువుగాని - (వార్దూగాని - సరపార్థనార్థంలో వువర్ణ

పై వ్యావవోరిక ఖా హో వ్యాకరణం లోపం నిత్యం - నువ్వుతిద్దూ య ఇద్దూ = కొడుదూ - పెడుదూ - మొ ఖైనవి. అంగీకారంలో రు (ప్రత్యయానికి.డీలీంవైకల్పికం -* మీరు చేద్దురూళాని. పెడుదురూగాని - చేన్తురుగాని - పెకుదురుగాని - సంపార్థనార్థంలో రుపత్య యానికి దీర్హం నిత్యం-మీరు చేద్దురూ - పెడుదురూ ! ఇత్యాదులు - ఉత్తరపు పరమైతే దీర్హం సర్వత వైకల్పికం - అంగీకారార్టంలో చేక్తుగాని - సంప్రా ర్థనలో - చేద్చురుబాబు ఆ చేద్దురూబాబు - చయాంతాలమీది దువర్ణదకారాని! తకారం చయలకు సకారం ఉఊత్వలోపం కొన్నిచోట్ల కనిపిస్తున్నది - తకారాదేశు పచ్చిన పక్షంలో ద్విత్వంలేదు _ అంగీకారార్థంలో చేస్తూగాని - ఇమ్తాగాని - వస్తూగాని-వేస్తూగాని - మొదలైనవి. సంటప్రార్ధనార్థంలో నీవుచేస్తూ - సీవుఇమ్తూ - నీవువస్తూ! రు పరమైతే చేస్తురూగాని - ఇస్తురూగాని - చేస్తురూ! ఇరా - చేర్తురుబాబు - ఇస్తురుబాబు - మొదలై నవి. లూట్టు మధ్యమ పు రులకు ము అండులు విభాషగా వస్తాయి.*3 నన్నురక్షించుమన్నాడు - నన్నురక్తించు - ఇక్కడ ము లోపు నేచెప్పినపని చెయ్యండి - అగు - కండి - వచ్చు - రండి - చొచ్చు - బొరంకి కండి - రండులకుకాండి - రాండి అని దీర్హ౦కూడా కనిపిస్తున్నది. వ్యవ$ిశ విఖాషచేత వ్యతివేక లకారం పరమైతే సంపార్ధనంలో ఎకారాదులు పరమైనపు ఈకార్యం వర్తించదు. ఉభయప్రార్థనంలో ఆగమ తకారానికి దకారం బహుళ0. ౪౪ మనంవండుదాము - మనంతిందాము - అడుగుదాము = చేదాం-కోగా:- బాహుళకంచేత చేతామువంటి తకార్యప్రయోగాలు కొన్నిరక్షి తాలయ్యాయి. ఉభయ (పార్ధనలో దకారం పరమైతే చయలకు లోపం బహుళం. ౪౫ ఇచ్చు + దాము - ఇద్దాము - తెచ్చు +దాము - తెద్దాము = చేయు + చాము-= చేవాము - కోయు + దాము - కోదాము - తీయు + దాము - తీదాము - వక్ష్య మాణసూ్యతంచేత చకారంమీది దకారానికి ద్విత్వంనిత్యం - చేవాం_కోచార- ఎాహుళకంచేత చేతామువంటిచోట్ణ తకారం పరమైనా య లోపం. ఉభదు (0 రన దకారానికి ద్విత్వం బహుళంగా వస్తుంది. ౪౬ చేదాము - చ్యేము - కోదాము - కోద్దాము - తీదాము - శతీర్దాము = వహాహుళకంచేత ఇచ్చు[ప్రధృతులమీది దకారానికి ద్విత్వంనిత్యం = ఇచ్చు + దామ

ఇవాము - తెచ్చు + దాము - తెద్దాము - వచ్చు + దాము - వద్దాము - పూర్వోక్త విధిచేత ఇంచు చుపక్చానికి లోపంవస్పే మీది దకారానికి దీనిచేత ద్విత్వం నిత్యంగా వస్తుంది. ద్విత్వర్‌ పీరంలోకలి బిందువుకి తెలుగులో స్థానం లేకపోవడంవల్ల చువర్ణలోప పక్షంలో విందులోపంకూడా వస్తుంది - రక్షించుదాం -= రక్షిద్దాం- చూపించుదాం - చూపిద్దాం - చేయించుదాం - చేయిద్దాం - మొదలైనవి ఊహ్యాలు. గిచ్చు (పభృ్శతులమీది దకారానికి చాంతాలు యాంతాలు కాౌనివాటి మీది దకారానికి బాహుళకంచేతనే ద్విత్వంరాదు - గిచ్చుదాము _ మెచ్చు రాము - కొట్టుదాము - వండుదాము - అడుగుదాము - మొదలైనవి. వ్యతి రేక లకారం పరమైతే పడు - కల ఇత్యాదిసూ(తంచేత ఉత్వానికి ఆత్వంవస్తుంది- వండడు - వండరు - వండవు - వండరు _ పండను - వండము. మధ్యమ పురుషలో సైతం ఉభయ ప్రార్ధన (క్రియ (పయో క్రవ్యం. ౪౭ నీకు ఏంచేదామని ఆలోచన - అది తిందామమకుంటున్నావా + వ్యతిరేకంలో మధ్యమ ము అండులు పరమైతే కుపర్షం వస్తుంది. ౪౮ వృతిరేకార్థక లకారానికి ఆదేశమైన ము అందిలు పరమైనప్పుడుకు వర్ణం ఆగమంగా వస్తుందని తాత్పర్యం. నీవువండకుము _ నీవువండకు - మీరువండ!0డి _ మీరుచేయకండి- మధ్యమపురుష సం్యపార్సనంలో అయ్యాదులు విభాషగా 4 జ అన్యుప్రయుక్తా అవుతాయి. ౪౯ చెయ్యకమ్మ - చెయ్యకండమ్మ - కొట్టకయ్య = కొట్టక ండయ్య = విన్లవె = వినవే - వినరే - వినరా ! వినవా ! మొదలై నవి. భావంలో ట వర్ణకం వస్తుంది. ౫౦ భావమంటే ధాతువు అని అర్హం - వండుట - తినుట - కొట్టట-అడుగుట. భావారక టవరకానికి మువరాంత అడవర్రక(। తరచుగా నో ణ ణ వో వస్తుంది. ౫ం వండడము - కొట్టడము = తినడము - చెమ్యుడము = మొదలైనవి =

జ్‌ట ముపర్దాంత అడవర్ణకంపరమైతే అనాద్యమైన ఉత్వానికి అత్వం తరచుగా వ్వుంది అడగడం - చెరగడం - నరకడం - పెరకడం. డకారం టకారం. ౫౨ భావార్థకంగావచ్చిన మువర్ణాంత అశపర్ణక డకారానికి టకారం కొన్ని చోట్ల కనిపిస్తున్న దనితాత్సర్యం - కొట్టటం - లిట్టటఐ = చెయ్యటం = అనటం = మొదలైనవి. ముపర్షాంత అడ(ప్రత్యయం పరమైతే అడం తొలిఅక్పానిక డొంత ధాతువుల తుది స్వరానికి లొపం విభాష. ౫౩ పాడు - పొడడం - పొడ్డం - వాడు - వాడడం - వాడ్డంు - మూడు మూడడం - మూడ్డం - పడు - పడడం - పడ్డం - విడు - విడడం - విత్తం మొదలైనవి - వ్యవస్థితవిభాషచేత అకు - అడ్డశం = ఒడ్డు - ఒడ్డడం - ఇత్యాడుల్లో ద్విరుక్త డకారాని కీకార్యంరాదు. మువర్హాంత అడ పత్యయం పరమైతే అడం తొలి అత్వాసికి టాంత ధాతువుల తుది స్వరానికి లోపం బాకు డా బహుళం. ౫౪ గీటు = గీటడం - గీక్టం - మీము - మీటడం - మీష్ణం - గాటు - నాటడం - నాడ్డం = పెట్టు - పెట్టడం - పెడద్దం - నెట్టు - నెట్టడం = స్తం - మొదలై నవి. ముషర్లాంత అట (ప్రత్యయం పరమైతే అటం తొలి అత్వాని! బొంతధాతువల తుది స్వరానికి లోపం విభాష. ౫౫ నీటు - గీటం = గీట్టు _ మీటు - మీటటం - మీట్ట్భ = నాటు = నాటటం = నొట్ట( - మొదలైనవి. వ్యవస్థిత విభాషచేత పెట్టు - పెట్టటం = నెట్టు = న ద్విరుక్త టకారానికి ఈకార్యం రాదు. మువర్షాంత అట ప్రత్యయం పరమైతే అటం తొలి అత్వానికీ డా(డధాతువుల తుదిస్వరానికి లోపం డాకు బా బప్సళం. గల పాడు - పాఠుం - పాప్టం - వాడు - వాడటం = వాట్టం - మూరు.

మూడటం = మూట్టం - పడు - పడటం - ప్దం = విడు = విడటం = విటం = మొదలైనవి - బహుళగ్రహణంచేత అడు - అడ్డటం - ఒడ్డు - ఒడ్డటం ఇత్యాదుల్లో డ్పిపక్త డరారానికి యీకార్యంరాడు. భావంలో పురార్రయోగంలో ఆకవరకం విభాషగా (వో వస్తుందె. డె వండకము౦ందె - చెయ్యకమునుపె - పక్షంలో వండడానికి ముందె = చెయ్యకానికి మునుపె - పూర్వం - ముందు - మునపు - మున్ను = తొల్లి _ మొదలైనవి పురార్థకాలు. వ్యతిరేక భావంలో భావారక ఉండు పోవులు ఎహుళంగా న. కు, దయ క అన్ముపయుక్రా లపుతారయి. ౫౮ వండకుండడం - వండకపోవడం - చెయ్యకండడం - చెయ్యకపోవడం ఒదలై నవి. వ్యతిరేక భావార్తకాలకు దుతాంతమైన ఉండాగమం బహుళంగా ఆపృతుంది. ౫౯ ఉండ + ఆగమం = ఉండాగమం. పూర్వోక్తవైన సూ్యతంచేత (దుతానికి లోపం పూర్వస్వరానికి దర్పం. వండకుండా వుండడం: - వండరుండాపోవడం - చెయ్యకుండావెళ్లాడు = భావారక ఉండుపోవులు అనుద్రయుక్తాలై నప్పుడు ఉండా వికల్పంగా ఆగమం అవుతుంది. (కియా(ప్రయోగంలోహ్యతం ఈఆగమంనిత్యం_ అపధారణార్థకం పరమైశే ఉండామీద నకారం కనిష్ణున్నది. వండకుండానే - చెయ్యకుండానే - మొదలై నవి. ఏకాశ్రయ [క్రియల్లో పూర్వకాలిక ధాతుకు ఇపర్షం వస్తుంది. ౬౦ దీన్నే క్వార్ధకంఅంటారు - వండి -పండి -వ్చి - తెచ్చి - కని విన్‌ = తిని ఇత్యాదులు. వ్యతిరేకారంలో కవర్షకం వస్తుంది. ౬ ధయ ణ ఎం వండక = పండక - కొట్టక - లిట్టక - వినీ - తిన!- వండ శేం రేన్తాడురా ! తినకేం చేస్తాడురా ! పెట్టకపోతే మానె - ఇత్యాదుం. లం

పలె౮ వ్యావహారిక భాసా "ప్యొకరణం వ్యతిరేకక్తా వర్షకానికి (దుతాంతమైన ఉండ బహుళంగా అనుప్రయుక్త మవుతుంది. ౬౨౩ దుతలోపం పూర్వస్వరానికి దీర్ణం - వండకుండా _ తినకుండా = వంక కుండా యేంచేరామని - వండకేంచేవామని - భూతార్జంలో ఉండా తరచూ కనిపిస్తున్నది. నవండకుండావెళాడు = తినకుండా చేశాడు. తుమర్హ అకారం మీది పరుషానికి సరళం బహుళం. ౬౩ వండబోయాడు - తినబోయాడు - నీకేంతెలుసునని వండవోయావురా. పక్షంలో నీకేంతెలుసునని వండడానికి పోయావురా ! మొదలైనవి. భావలక్షణంలో అత్వంమీద అన్నంత అగుధాతువు; ఇత్సం మీద తేపక్షం అన్నుపయు క్రమపుకుంది. ఆత్పంమీడి పరుషానికి సరళం నిత్యం. ౬౪ వెంకడు వండగా రాముడుతెచ్చాడు - వెంకడువండితే రాముడు తిచ్చాడి అన్నంతఅగు రాతువు, తే వర్షం పరమైతే చేదక్తంలోసు వృత్తమైన భావలక్షణంలోను అత్వ ఇత్వాలు క్రమంగా వస్తాయి. ౬౫ వాసలుకురవగా చెవులు నిండుతాయి - వానలు కురిస్తే చెకువుటు సం3 తాయి - వార్థురమ్మనగా వెళ్లాను - దాడురమ్మంవేవెళ్తాను - భిన్నదాక్యాచా సఫామాన్వ[కితుకుమైతం పమోగార్హ తవున్నది. వాడురమ్మన్నాడు = నేువెైూం అఫీపదంలో అన్నంత ఆగుధాతువు అవపధారణార్హక ఏకారసహితంగా అనుప్రయుక్త మవుతుంది. అయితే పూర్వధాతువుక్‌ అవర్థం వసుంది. ౬౬ ఇల్లలుక్షగానే పండుగయ్యిందా ? చందమామరాగానే కలువల విక చాయి - అల్లు వెళ్ళగానే 1నిపోయింది - ఇక్కడ భావార్థకంమీద అవధారనా ర్టకంగల తో తబులుకూడా కనిపిస్తున్నాయి - ఇల్లు అలకడంతోనే పండు య్యిండా! చ మామరావడంతోనే కలువలు వికసించాయి - చందమామ కావే డంతోటీ కలువళ్య వికసించాయి - అల్లుడు వెళ్లడంతోనే శనిపోయింది = అల్లుడు

వళ్లతంతోటీ శనిపోయింది = ఇటువంటిచోట్ల కొన్ని్యప్రాంతాల్లో తూనే చేరడంకద్దు ఎ వాడు వస్తూనే నేనువెళ్లాను - రాగానే అని అర్ధం. దీర్తాంత తువర్తకం [కియాన్వయంలో శతర్తంలో యు ఒథె లో వసుంది, ౬౭ తాన్‌. చూస్తూపోతున్నాడు = చూస్తూపోయాడు = చూస్తూవెళ్లగలడు = అవధార ణార్థకం పరమైతే యిది (దుతాంతమవుతుంది - వాశింకా చూస్తూనే వున్నాడు. వెకిపోతూనే అతడు - ర - 31 _ కర రంలో ఏ వరంవసుంది. ౬౮ 'ఆ/ వ (సోకే నా వచ్చేవాడు - వండేవాడు - కొట్టేవాడు = తిివాడు - ఇచ్చేవాన్గుండగా పుచ్చుకునేవాళ్ల కేంతక్కువ ? కరరక ఏత్వంమీది జటువంటి అత్వానికి లోపం ఆవ తరచుగా వస్తుంది. ౬౯ వచ్చేటువంటి - పోచుటువంటి - తెచ్చేటువటి మొదలైనవి. తరచు శప్వపయోగంవల్ల ఈకార్యానికి అవ్యాష్టడ్వం సైతంకొన్నిచోట్ల నూచించబడింది. ఏ వర్షానికి లోపం బహుళం, ౭౦ వచ్చువాడు - వండువాడు - కొట్టువాడు - ట్టువాడు, వర్షమానాక్షక శతక్షంలో ఉన్నవరం వస్తుంది. ౭౧ వవ నే వ్‌ క వండుతున్నవాడు - కొట్టుకున్నవాడు - కొటతున్నవాడు - చెప్పుతున్న వాడు - చెబుతున్నవాడు - వింటున్నవాడు. భవిష్యదకక శ్యతరంలో కలవర్షకం వసుంది. ఒ౩ భ్‌ థ్‌ ణ మ్‌ పూర్వనూ(త్రాలచేత అత్వసరళాలు వండ/లవాడు - కీయగలవాడు - చెయ్యగలవాడు - చెప్పగలవాడు - పెట్టగలవాడు = వినగలవాడు భూతార్రక కతరంలో నవ_కం వస్తుంది. +3 థి ధ్‌ ణ న వండినవాడు - చేసినవాడు - కొట్టినవాడు - చెప్పినవాడు* పోయినవాడు - తెచ్చినవాడు = కనినవాడు - కను ఇత్వలోపంమ్తో కన్నవారు

ఇ్యావహారిక భాసా వ్యాక ణం వ్యతిరేక కర్తరంలో సొవర్షకం వస్తుందె. ౭౪ వండనివాడు - కొట్టనివాడు - చేయనిదాడు. - మెచ్చనివాడు - చెప్ప] వాడు * రానివాడు - పోనివాడు - విననివాడు. లకారాదులు సకర్మకాలకు క ర రకకర్మారాల్లోను అకర్మ కవ య కాలకు కర రంలోను వసపాలయి. ౫ ఈల వ కర్మార్ధంలో పడు అన్నుపయుక్షృ మవుతుంది. ౫౬ పూర్వనూ(తంచేత అత్వసరలళాలు, కొట్టబడుతున్నా డు = కట్టబడుతున్నక- చేయబడుతున్నది - చెయ్యబడుతున్నది - చెప్పబడుతున్నది వినబడుతున్నది- కొట్టటడడం - చెప్పబడడం - పడు[(ప్రయోగం తెలుగుకు సహజసిద్ధంకాదు, గురువులేని యాంతాలుకాని ఏక స్వరద్విస్వరాల యించుకి 'ఫూర్వంలో ఇయ్‌ ఆగమం విభాషగా వస్తుంది. 2౭ గురువుకల ధాతువుకు యాంతమైనధాతువుకు ఇయ్‌ ఆగమంరాదు. భ్‌ వఇయ్‌+ఇంచే = భుజియించు - భుజించు - గుణ + ఇయ్‌ + ఇంచు = గుణియించు గుణించు - నగు+ ఇయ్‌ + ఇంచు _ నగియించు - నగించు - యాచ్‌ -అ€ు మొదలైనవి చురువుకలవి కాబట్టి వీటికి ఇయ్‌రాదు - యాచించు - అర్జించు - యాంతానిక్‌ణ వ్యయ్‌ - వ్యయించు. పడ్యాదుల మీది నవర్షకవ్యంజనానికి లోపం కడహల్లుకి ద్విత్వం విభాషగా వస్తుంది. 2౮ా పడిన పడ్డ - చెడిన - చెడ్డ - వినిన - విన్న -మొదలైనవి. పడు - చ ఇడు - తగు ఆను - కను - కను - తిను - మను - విను -చను = షత్యా దులు పడ్వాదుు - వ్యంజనలోపానంతరం అపదాది స్వరసంధి విధిచేత సంచ విత్యం - ఒ౩నరి పడప్పటికి వాడికి బుర్దిరాలేదుష యెన్నిదెబ్బలు తిన్నప్పటిక జానం రాకపోళ దుంచెయ్యాలి? ఇతనే పదార్థంలో కొనుధాతుపు అన్ముపయు క్ర ఫకుళంది. 2౯ ధాతువాగిమెన వ్యాపారంచెకు. కోరబస్షిఫల్గం కర్తనే చెందినపుడు కొం ధాతువు అనుపయీక్త మవుతుందని తాత్పర్యం - వండుకొంటున్నాడు = వే

(కియా పరివ్ళైదం కొంటున్నాడు. చెప్పుకొంటున్నాడు - ఇత్యాదులు. , సహజొత్మనేపదారకా ౩న కూర్చొనుపంటివాటికి ఈ కొనుధాతూ వనుప్రయుక్తంకాదని (గహించారి, అత్మనే పదార్ధక ధాతువు తుది నువర్షానికి ముందున్న వగ్రానికి ఉత్వం బహుళంగా వపుంది. ౮౦ _ వండుకొంటాడు _ వండుకుంటాడు - వండుకొంట్టున్నాడు = వండుకు టున్నాడు - చేసుకొంటున్నాడు - చేసుకుంటున్నాకు - (వానుకొంటున్నాడు - వ్రాసుకుంటున్నాడు - తీసుకొంటున్నాడు - తీసుకుంటున్నాడు - తెచ్చు కొన్నాడు - తెచ్చురున్నాడు - తీసికొని - తీసుకొ. తీసుకుని-అను(ప్రయుక్తమైనో కౌనుధాతుపనక అత్మ నేపదార్టకమనడంచేత కూర్చొసు (పభృతులకు, ఈక్షార్యం జకుగుశ 08 - కూర్చొంటున్నాడు -కూర్చుంటున్నాడు - కూర్చొని - కూమింని- బాహ ళకంచేత పండుకోవాలి - చేసుకోవాలి - కూర్చోవాలి - వండుకోండి = చేసుకోండి - కూర్చోండి-మొదలై నచోట్ల ఈకార్యం జరగదు. కోర్చున్నే కానుల్నీ శేబాయిస్తు - ర - 84. కూర్చుంవామంటే కొందరు. వీగలాగుతున్నారు. రం ఏ4 _ ధాతువు పరమైతే ఉత్వాదేశమైన కొకుధాతువు ని వర్షానికి లోపం వైకల్పికం. ౮౧ తీసుకొనిపోతున్నాడు. = తీసుకునిపోతున్నాడు - తీసుకుపోతున్నాడు - పట్టుకొనివెళ్తాడు - పట్టుకునివెళ్తాడు - పట్టుకువెర్దాడు = ముంచుకొనివస్తాడు - ముంచుకునివస్తాడు - ముంచుకువస్తాడు = మొదశినవి. నివర్ణానికి లోఫ్టమ్హైడే” కువర్త ఉత్వానికి అత్వం కొందరు చేస్తున్నారుగాని అదిశిష్టజనవ్యవహార (ప్రసిద్ధం కాడు. తీసుకపోతున్నాడు - పట్టుకవెళాడు - ముచుకవస్తాడు - ఇత్యాదులు అ,పకస్తాలని తాత్పర్యం. ఇకారవ[క్రాలు కొనుధాతువు పరమైశే యాకు సకారం వస్తుంది “౮౨ . ౩ సను డ్‌ నన, వి ఖీ, కా , చేసి ఎ తీసి - పోసి _ చేస్తక్తాడు - తీసినాటు -లోపాళముంచి- మర తీసేను - పోసేను. వాడు చేస్టైనేనుమా 1 మ తసుకొను - రీసొన పోయి పోస్సేవు జ్యాగత్త - మొదలీనవి ఆకల | పోసుకొను = మొదలైనవి.

తథ వ్యావహారిక శాస వ్యాక ఉ్‌ఆఇం యాదేశ సకారం ఆ ఏ లతో కూడితే నిత్యవై కల్పికంగా శవర్షం ఆపుతుంది. 0౮౩ చేశాడు - చేశారు - చేశావు - చేశారు - చేశాను - చేశాము - తీశాడు _ పేశారు - తీశావు - తీశారు - తీశాను - తీశాము - ఇక్కడ సాకు కా నిత్యం - చేసేను - చేశేను - తీసేను - తీశేను - పోసేను - పోశేను - ఇక్కడ సాకు శా వైకల్చికం. తాతుతూతేలు పరమైతే యాకు సకారం ఉఊత్వాసక లోపం నిత్యం. ౮౪ చేస్తాడు - తీస్తాడు - చేస్తున్నాడు - తీస్తున్నాడు - చేస్తూవున్నాడు - ఏసూవున్నాడు - చేస్తే - తీష్టే . ఇత్యాదులూహ్యాలు. కొను ధాతువు పరమైతే సకారగతమైన ఊకారాని!ి లోపం వైకల్చికం. ౮౫ చేసుకొంటున్నాడు - చేస్కాంటున్నాడు - చేసుకుంటున్నాడు - చేస్తుఎ బున్నాడు మొదవైనవి చహించాలి. తాతు తూ తేలు పరమైతే చకారానికి సకారం ద్విత్వోత్వాలకు లోపం బహుళం. ౮౬ వస్తాడు - తెస్తాడు - వస్తున్నాడు - తెస్తున్నాడు - వస్తూవున్నాడిు _ తెస్తూవున్నాడు - వస్తు = తెప్టే - బహుళగహణంచేత మెచ్చుమొదలై నవాటికీ ఊఈకార్యం జరగదు - మెచ్చుతాడు - మెచ్చుతున్నాడు - మెచ్చుకూపున్నాడు - మెచ్చితే - మొదలై నవి. మెచ్చితే నాకే? మెచ్చకపోతే నాకే? ఇత్యాదులు వ్యావ హారికాలు. బాహుళకంచేతనే రీర్చుతున్నాడు - ఇత్వాదుల్లో అన్యహల్‌ సంయుక్త చకారానికి సకారంరాదు,. తీర్చుతాడు - లీర్చుశున్నాడు - లీర్చుతూవున్నాడు = తిచ్చెత్తే - అసంయనక్తావస్థలో చాకు సా నిత్యం = తీరుచు - తీరుస్తాడు - తీద న్నాడు - తీరుస్తూవున్నాడు - తీరస్టే - మొదలైనవి. తాతుతూ తేలు పరమైతే ఇంచు ఉత్వం లోపం సబిందు ం 9 సకారం విభాష. ౮౭ రక్షైంచుతాడు _ క రక ॥ రక్షించుతూవునాం జ శ 2 రక్షించుతున్నాడు _ రక్షిష్తన్నాడు ఇ లజణతూష్యున్నాక్లు _ రక్షిస్తూ వున్నాహై కి ంచిశే _ రక్తిసే య మొదలై శవ

తాతుతూ తేలు పరమైతే అన్వాదుల ను స్థానంలో వింయప్పు తకారానికి టకారం బహుళం. ౮౮ అంటాడు - అంటున్నాడు - అంటూవున్నాకు - అంటే - అన్ను, కను, కొను, తిను, విను ఇత్యాదు లన్వాదులు. వీటికి విందు టకారాలు నిత్యం - బాహుళకంచేత మను (పభృతుల కీకార్యంలేదు - మనుతాడు - మనుతుళ్నాడు-= మనుతూవున్నాడు = మనితే, న్‌ ఆటం దాదుతాతుళూ తేలు పరమైతే చెప్పు ధాతువు చ్చెత. పకారానికి అద్విరుక్షు బకారం విభాషగా వస్తుంది. ౮౬౯ ” దా అంటీ ఉభయ్యప్రౌర్ధనంలో దకారం అచేోమైన తావర్షమని (గ్రహించాలి. చెప్పటం - చెబటం - టాకు డా మ్తే = చెప్పడం - చెబడం - చెప్పుదాం _ చెబురాం = చెప్పుదుగాని - చెబుదుగాని - చెప్పుశాడు - చెబుతాడు _- చెప తున్నాడు -. చెబుతున్నాడు -* చెప్పుతూవున్నాడు - చెబుకూవున్నాడు _ చెప్పితే - చెవితే. తాతుళతూ తేలు పరమైతే చెప్పుధాతుపు ద్విత్వానికి లోపం అంత్యస్వరలోపం పైకల్పికం. ౯౦ చెప్పుతాడు - చెపుతాడు - చెప్తాడు - చెప్పుతున్నాడు - చెపుతున్నాడు చెప్తన్నాడు - చెప్పుకూవున్నాడు - చెపుతూవున్నాకు - చెప్తావున్నాడు - చెప్పితే - చెపితే - చెక్తు - స్వరలోపస్థితిలో సైతం కొన్నిదోళి పకారానికి పూర్యో క్రఖకాలం కనిపిస్తున్నది = చె్తాడు - చెబ్తున్నాడు - చెబ్తూవున్నాడు - చెట్లే = ఇటువంటివి పార్యతికాలు కావని తార్పర్యం. దాదుతాతుతూతేలు పరమైతే ద్విరుక్త టకారినికి ఆద్విరు క్త డకారం విభాషగా వస్తుంది. ౯ం కొట్టుకున్నాడు - కొడుతున్నాడు - కొట్టుతూవున్నాడు - కొడుతూవున్నాడు- కొట్టెతే - కొడితే - కొట్టు - కిట్టు. తష్టు - తిట్ట - పెట్టు - మొట్టు - వ్రభ్శ తులకు బూవిధంగానే విభాషగా డాదేశం. దా తాలు పరమైతే టాదేశ డకాళ ఊత్వానికి అత్వం నిత్యం. ౬౨ కొట్టుదాం - కొడవాం = తిట్టుడాం - కిడదాం = కొట్టుతాడు - కొడతాడు =

లిట్టుతాడు - తిడతాడు - పెట్టుతాడు - పెడతాడు - మొదలైనవి - కొడుడదాం - శిడుదాం = కొడుతాడు -_ తిడుతాడు - పెడతాడని కొందరు ఉత్వవిశిష్టంగా శుయోగిస్తారు కాని అదీ మహాజనవ్యవహారవిరుద్ధం, దా తాలు పరమెతే ఆదేశాత్వానికి లోపం వైకల్ళికం. ౯౩ దా తాలు పరమైతే టాదేశడకార ఉత్వానికి ఆదేశమైన అత్వానికి లోపం వై కల్పికమని తాత్పర్యం. కొడదాం - కొడాం - ఇిడదాం - తిడ్డాం =. కొడతాడు - కొడ్తాడు - తిం తాడు = తికాడు - పెడతాడు -. పెడ్తాడు - ఇత్యాదుల్యుగాహ్యాలు. తూతు తేలు పరమైతే టాదేళక డ స్వరానికి లోపం కొన్ని చోట్ల కనిపిస్తున్న ది ౯౯ కొడ్తూ ఉన్నాడు - కౌడ్తున్నాడు - కొడ్తే - మొదలైనవి. తాతుతూ తేలు పరమతే ఈదు పభృతుల దవాకానికి తకారం ఉఊత్వానికి లోపం విభాష. ౯౫ ఈదుతాడు - ఈత్తాడు - ఈదుశున్నాడు. -. ఈత్తున్నాడు - ఈదుకూ వున్నాడు - ఈత్తూవున్నాడు = ఈదితే _ ఈత్త - మొదలైనవి. ఈదు - ఊదు - ఏడు - ఓదు = చీదు - పాదు - బాదు - మోదు - ఇత్యాదులు ఈదు (ప్రభృతుం = వ్యవస్థిత విబాషచేత ఉత్వానికి లోపంరానిపక్షంలో చకారానికి తకారంఠరాము. దాదుతాతుతూ తేలు పరమైతే వెడలు లువర్లాని3 లోపం వైకల్పికం. ౯౬ వ. దడాదుతూతు తేలు పరమైతే ఎ లోప పక్షంలో వెలు ఆత్వానికి ఉత్వం బహుళం, ౯౭ వెడుదాం = వేళుదాం - వెళ్లాం = వెడదాం - వెళదాం - వెడుదును = వెళుదును = వెళ్టను = వెడుకూవున్నాడు జ వెడుతున్నాడు = వెడితే - తావర్షా నికి సూత్రంలో (గ్రహణలేకపోవడంచేత వెడతాడు అన్నప్పుడు ఉత్వంరాదు లువర్ష్జానికి లోపంవమ్తేు డాకు ళకారం వైకల్పికం - వెడతాడు - వెళతాడు = వెళుతాడు _ వెళ్తాడు - వెడుతున్నాడు - వెళుతున్నాడు - వెడుశూవున్నాడు - వెళుతూవున్నాడు - వెడితే = వెళితే. లేవమ్మా వెడదాం -ర 31.

"ల్దెగ్ల) తాతుతూ తేలు పరమైతే వెళ్లు ద్విత్వోత్వేత్వాలకు లోపం వై కల్చికం. ౯౮ వెళ్లుతాడు - వెళతాడు = వెళతాడు - వెళ్తాడు ఇ వెళుతున్నాడు = వెళు తున్నాడు - వెస్తున్నాడు - వెన్లతూవున్నాడు - వెళుతూవున్నాడు = వెళ్తూ వున్నాడు, వెళ్లితే - వెళితే - వెళ్లే - భూతంలో ఇవర్ణాగమంనిత్యం కాబట్టి కే పరమైతే యీసూ(తంచేత వెళ్లు ధాతుకృ ఇత్వానికి లోపం వైకల్చికంగా విధించ ఎడ్తీండి,. ఉన్నశబ్దం పరమైతే ఉండు ధాతువకి లోపం వసుంది. ౯౯ ఉన్నాడు - ఉన్నారు - ఉన్నది - ఉన్నవి - ఉన్నాది - ఉన్నాయి - ఉన్నావు - ఉన్నారు - ఉన్నాను - ఉన్నాము. తాతుతూతశేలు పరమైతే ఉండు డు లోపం తకారానికి టకారం వస్తుంది. ౧౦౦ ఉంటాడు - ఉంటారు = ఉంటున్నాడు = ఉంటున్నారు - ఉంటూ పున్నాడు - ఉంటూవున్నారు - ఉంటే. చే దాద్యర్థ న (పత్యయాంతమైన ఉండుకు ఊన్నాదే/ం విభాషగా వస్తుంది. ౧౦౧ ఉండినా - ఉన్నా - ఉండినప్పటి! అని అర్ధం ప పర ముల ను సావంళోే మువర్హాంత అట (ప్రత్యయం పరమైతే అన్వాదుల ను స్టానంలి సున్నా ఉండు డు లోపం విభాషగా వస్తుంది. ౧౦౨౩ అనుట - అనటము - అంటము - అనటం - అంటం - ఉండుట - ఉండటం = ఉంటం = వ్యవస్థితవిభాషచేత ఈకాళ్యం మన్వాదులకు జగగదు = మనటం - అట(ప్రత్యయం అని శేవల ట కారనిక్టేశం చెయ్యడంవల్ల అడపత్య యానికి ఈకార్యం లేదని (గ్రహించాలి. బింద్వాదేశ డు వర్ణలోపాలు జరిగితే అటము ము వర్జానిక్‌ లోపం వైకల్పికం. ౧౦౩ అనటం = అంటం = అంట = వినటం =వింటం- వింట - ఉండటం - ఉంటం - ఉంట - అదే వాడిందాక అంట _- ఈసంగతే నేనప్పుడు వింట - అక్కడే వీడుంట - ఇటువంటివి మహాజనవ్యవహారంలో గుర్హించాలి. 30

బ్రె్రిశ్స వ్యావహారిక భ్రాసి వ్యాక రణం ఆత్మనేపదార్ధకమైన ధాకువు ఒత్వంమిది ను వర్షానికి లోపం పూర్వస్వరానికి డీర్హం బహుళం. ౧౦౪ బాహుళకం౦చేత తొతుతూతేనలు పరమైతే ఈకార్యంరాదు - అను కొంటాడు - అనుకొంటున్నాడు = అనుకొంటూవున్నాడు -* అనుకొంటే - అను కొనిన - అనుకొన్న - ఇక్కడ ను లోపపూర్వస్వర దీర్హాలురావు =. ఆనుకోడు - అనుకొనడు - అనుకోగలడు - అనుకొనగలడు - అకుకోబోయాకు - అనుకొన బోయాడు - ఇళాగే చేసుకోడు మొదలైనవి ఊహ్యాలు, బహుళ(గహణఎచేత వళి కాదేశమైన ఆలి పరమైనప్పుడు ను వర్షానికి లోపం పూర్వస్వరానికి దీర్షం నిత్యం- కను కొను ధాతువులు అత్మనేపదార్థకా లై నప్పుడు అను,పయుక్తమైన కొనుధాతువు కకారాసికి ద్విత్వం రావడం బాహుళకంచేతనే అని (గ్రహించాలి. కనుక్కొను - కొనుక్కొను - కనుక్కొన్నాడు - కమక్కొన్నారు - కొనుక్కొన్నాడు - కొనుక్కొ న్నారు. (గాంధెక భాషాక్షీరాక్తవరాజహంన అమిన చిన్నయమారి చెప్పినవిధంా అనుప్రయుక్తమైన కొనుధాశువుకి కో ఆదేశం. చెప్పకుండా అత్మనేపదార్తకమైక ధాతువుఅనడంచేత కూర్చొను (ప్రభృతులకుపైతం యీకార్య(్రవృత్తి సాధింత బడింది. కూర్చోడు - కూర్చొనడు - కూర్చోగలడు - కూర్చొనగలడు = కూర్చో జోయాడు - కూర్చొనటోయాడు ఇత్యాదులూహ్యాలు. ఓకారాంతాత్య నేపదార్హకాలకు కా రా తేలకు ఆలి ఆడం పర్షకాలు పరమైతే నిత్యవైకల్పికంగా పకారాగమం వస్తుంది. ౧౦౫ ఆడుకోవాలి - శ్రీసుకోవాలి - కావాలి - రావాలి తేవాలి - అథో వడం - ఆశుకోడఢం - తీసుకోవడం - తీసుకోడం - కావడం - కాడం - రావడం = రాడం - తేవడం - తేడం - ఓకారాంత అత్మనేపదార్ధకాల కనడంచేత కూర్చో వాలి - కూర్చోవడం - కూర్చోడం - మొదలైనవి అడం డకార్యగహణఎవళ టకారం సైతం (గ్రాహ్యం కారా తే లకు వకారాగమం శిష్టవ్యావహారికంలో తర చుగా కనిపిస్తున్నది. ఓకారాంతాత్మ నేపవార్ధకాల కా రా తేలమీది అడం అత్వానిీ పూర్వరూపం వస్తుంది. ౧౧౬ వకారాగమ అభావంలో ఈపూర్వ్యరూపకార్యం వస్తుందని గుర్తించాలి అడం అని డకార (గ్రహణం చెయ్యడంచేత ఆటం టకారరూపానికి పైతం (గహణ-

అడుకోడం = అడుకోటం - పాక్షికంగా పూర్వసూ(తంచేత వకారాగమరూవం - కూర్చోడం - కూర్చోటం - కాడం = కాటం - రాడం - రాటం - కేడం - శేటం = వకారాగమరహిత కారా తేల భావార్థకరూపాలు శిష్టవ్యవహారికంలో అరుదుగా కనిపిస్తున్నవి. మధ్యమ ము అండులు పరమెతే దీరానికి (హస్వం మువర్త దూ యు ణం కానికి ద్విత్వం విభాష. ౧౦౭ ముందు ఉదాహరణలవల్ల సృష్టపడుతుంది. ఓకారాంతాత్మ నేపదార్థకాల కారా తేల మధ్యమ మువర్ష శకానికి లోపం బహుళం, ౧౦౮ తిస్తకో _ చేసికో - కూర్చో - నిల్చో - హల్లుపరమైతే - తీసికోరా = చేసి కోరా = కూర్చోరా - నిల్చోరా - అచ్చుపరమైతే ములోపం విభాష - తీనుకో అన్నాడు - తీసుకోమన్నాడు - పూర్వసూ్యతంచేత పాక్షికంగా (హన్వద్విత్వాలు వస్తే తీసుకొమ్మన్నాడు = మొదలై నవి. బాహుళక౦చేత ద్విత్వావస్థలో ము వర్షానికి లోపంరాదు - బహుళ(గ్రహణంచేత హలవసానాల పరమైతే లోపం నిత్యం. ఓకారాంత అత్మ నేపదార్ధకాల కారా తే పోలమీది అండి అకారానికి లోపం నిత్యం. ౧౦౯ ఫీసుకోండి - కూర్చోండి - నిల్చోండి = కాండి = రాండి - త్రేండీ - పోండి - పూర్వసూ(తంచేత దిర్హానికి (హస్వంవ్తే తీసుకొండి = కూర్చొండి - నిల్ఫొండి = కండి = రండి - పొండి = తెండి. అండి వపయోగంలోకారాతే పోలకు (హస్వం శిష్టవ్యావహారికంలొ్‌ తరచుగా కనిపిస్తున్నది. సంస్కృతాలకు అంగలాదులకు నామధాతువులకు ఇంచు అన్ముపయు క్రమౌతుంది ౧౧౦ సంసృ్యాతధాతువులకు, అంగల(ప్రభృతులకు, నామధాతువులకు ఇంచు అనుప్రయుక్రమవుతుందని తాత్పర్యం - వచించు - పచించు = త్యజించు భజించు - యజించు - ఇత్యాదులు సంస్కృత ధాతువులు - అంగలించు *- అర నించు - అపులించు - ఉంకించు = ఉఊగ్గడించు - కారించు - గాలించు - జాడించు - తిలకించు - తులకించు - పంకించు = ప౦కించు = పలవరించు -

ఎ సృఏవారక భఖ "సా వ్యాకరణం ఒప్పించు - ఆలించు - మొదలైనవి అంగలాదులు, శయనించు - పయ3ంచ - అడ్తగించు = ఇత్యాదులు నామధాతువులు. ఇంచుపరమైతే నామధాతువుల విభక్తి పత్యయాలకు లోపం వస్తుంది. ౧౧౧ ఇయ అడ్డము - అడ్డగించు = పయనము పయనించు * శయనము , శయనించు - ఇత్యాదులూహ్యాలు. ఇంచు పరమైతే ఇ ఉ బు లకు అయవర్‌లు ఆదేశ మవుతాయి. ౧౧౨ అయ్‌ = జీ* జయించు - నీ - నయించు - అప్‌ - (దు - (ద్రవంచు - లూ = లవించు = అర్‌ - ధృ = ధరించు - తూ = తరించు = మొదలై నవి. నిర్షినామాలకు ఆఅయాగమం రాదు. ౧౧౩ నిర్ణిదాశువుకి నామధాశతువులకు ఇంచుపరమైతే అయ్‌ ఆగమంకాదై తాత్పర్యం. నిర్జించు - నుతించు- = స్తుతించు. లమూపదాలె న సంస్కృత ధాతువులకు ఇంచు పరమైతే ఏ ఓ యూ ఆగ్‌ మజా ఆర్‌ లు బహుళంగా ఆఅదేశా లపుతాయి. ౧౧౪ ఇంచు పరమైతే సంస్కృతరాతుగతమై ఉపధలుగాఉన్న ఇఉఊ బులము శ్రమంగా ఏ ఓ అర్‌లు బాహుళంగా అదేశా లవుతాయని తాత్పర్యం - ఇ-ఛిద్‌ - ఛేదించు = బీడ్‌ - ఖేదించు - ఉ - ఘుష్‌ - ఘోషించు - పుష్‌ - పోషించు -బు-వృష్‌ - వర్షించు - హృష్‌ - హర్షించు - మొదలైనవి. బహుళ(గ్రహణంచేత కుచ్‌ స్పృక్‌ లకు ఓ అర్‌లు విభాషూ వస్తాయి - సంకుచించు - సంకోచించు - స్పర్శించు-స్పృళించు = లిఖ భుజ రుచక్యశ లకు ఏ ఓ అర్‌లు రాకపోవడం వాహుళకంచేతనేనని (గ్రహించాలి. లిఖించు - ఘజించు - రుచించు - కృశించు - ఇక్కడ అఆదేశంలేదు. ఉక్‌ పూర్వకషై? లిఖధాతువుకి ఏత్వంవస్తుంది. ఉల్లేభించు-బహుళశబ్దప్రయోగంచేతనే సృజికి నిర్మా ణార్థంవో అరాదేశంరాదు. అన్యార్ధంలో వస్తుంది. శాంతిని సృజించాడు - మర్దుడు విషయాలను విసర్జించాడు - సృష్టిశబ్దంమీదపైతం ఇంచు వ్యవహారంలో చేరుతున్నది - సృష్టించు - సృష్టించాడు = సృష్టించారు - మొదలైన. ఓ నా! న! సూ

(యా సెరిచ్చ్భవం ఇంచు పరమైతే హృ పరక ఉదా దీర్దానికి (స్వం వెకల్పికం. ౧౧% ఉదాహరించు = ఉదహరించు. ఇంచుపరమెతే హెచ్చరిక కవర్ష్వం లోపిస్తుంది. ౧౧౬ మూ యణ అదె "హెచ్చరించు. పెరణార్షంలో సర్వధాతువులకు ఇంచు అన్తుప్రయు క్ష పూ. టా అ మప్తుతుంది. ౧౧౭ పచింపీంచు - వచింపించు = అవులింపించు - వండీంచు - పండించు - మెదలై నవి. రంజాదమల ఇంచు బిందుపూర్వక చకారానికి అపేరణంలో ద్విత్వలకారం వస్తుంది. ౧౧౮౯౮ రంజిబ్లు * భాసిల్లు = వర్టిల్లు - విలసిప్లు = రాజేల్లు ఈఅఆ దేశంవచ్చినప్పుడు ఫిరాములు ఆకర్మక ఢథాతుపు లవుతాయి - ఖెదిల్లు = కంపిల్లు = సంధిల్లు- ఇత్యాదు లూహ్యోలు. "సఏరణాకకమన ఇంచుపరమెతే రంజారుల ఇంచుకు ఇ (క్ష వ మ్‌ లోపం వస్తుంది. ౧౧౯ లాదేశనూ(్రాని కి8 అపవావసూ్య(త౦ - రంజించు = భీదించు - సంధించు. మెదలైనవి. అసంయుక నల డ రాంకాలె న ఆళ్ళిక ధాతుపులకు వావ యు (గైరణంలో చువర్షాగమం బహుళంగా వస్తుంది. ౧౨౦ పూను - పూనుచు = పూనించు - తేలు = తేలుచు.- తేలించు = కుదురు = పేడుకుచు - కుదిరించు - మొదలైనవి. బహుళ్యగహణంచేత కొన్నిటికి చు వర్షా గమంరాడు _ వక్ష్యమాణసూ్యతంచేత పు వర్ణాగమం వమ్తే = విను = వినిపించు- అకు - అనిపించు - తిను - తినిపించు - కను - కనిపించు - మొదలైనవి. ఊహ్యాల - బాహుళకంచేత చెడు - పడులకు చు వర్ణం నిత్యం - చెరుచు - పకుచు - డకారారికి రేఫాదేశంపైతం బాహుళకంచేకనే అని (గ్రహించాలి.

(యేరణంలో మాన్వాదులకు పువర్ణాగమం బహుళంగా వస్తుంది. ౧౩౧ మాను - మానుపు - మను - మనుపు = మనుచు = చెడు _ చెక్కు. చెకుచు - బహుళ(గ్రహణంచేత మను ధాతువుకి ఇంచులేదు. చుపు వర్ణాలు పరమైతే ఇత్వానికి ఉత్వం వస్తుంది. ౧౨౩ కభియు - కలుపు - తడియు - శడుపు - తెలియు - తెలుపు * విియ- విగుప్పు = ఇత్యాదులూహ్యాలు. " అడగ్వాదులకు చువర్ణాగమం బహుళంగా 'వస్తుంది; వస్తే వాటి తుదివర్ణం లోపిస్తుంది. ౧౨౩ అడగు - అడచు * అడగించు - కరగు - కరచు - కరగించు = కలు కలచు - కలగించు నలగు - నలచు - నలగించు - ఆగు - ఆదు - ఆగించు- రేగు = రేచు - రేగించు - పాయు - పాచు = పాయించు. - ఇత్యాదులు వ్యవ హోరవేద్యాలు. మాయు (ప్రభృతులకు పువర్ణాగమం బహుళంగా వస్తుంది; వస్తే వాటి తుదివర్ణం లోపిస్తుంది. ౧౨౪ మాయు = మాపు - మాయించు - ఉడుగు - ఉడుపు - ఉడిగించు = కడిచు * కడపు - కశపించు - కుకుచు _ కుడువు - కుడ్తిపించు - విగియ- విగుపు = బిగియించు - చూచు = చూపు = నేకుచు = నేరుపు - మేయు - మేపు లేచు - లేవు - కలియు - కలుపు - శడియు - తడుపు - తెలియు - తెలపు- ఆగు - అపు - అగించు - శేగు - రేప్పు- రేగించు - పాయు - పావు - పొాయించు = ఇత్యాదులు మాయ్యాదులు - ఆగు (పభృతులకు అడగ్వాది మాద్యూ మల్లో రెండింటిరోను పరిగణన - బాహుళకంచేత కొన్నిటికి ఇంచు చుపు అ మౌలు మూడు = కొన్నిటికి వాటిలో యధానంభవంగా రెండు -కొన్నిటికి ఒక్కటి మౌ్యతం వస్తుందని తెల్చుకోవాలి. ఇంచు చు పు ఆగమాలు పరమైతే ఆదేశాగమలోపాలు అనేకవిధాలుగా కనిపిస్తున్నాయి. ౧౨౫ అగు - కావించు, కానిచ్చు - వచ్చు - రావించు - రప్పించు - విన్నము* విన్నవించు - మోకాలు - మోకరించు - కేక = కేకరించు - కెక్కకించ*

(రూపంచ్చ్భిదం పలవన = పలవరించు - ఆల - ఆలకించు _- అలించు - (యక్క-(వకంలించు - శొచ్చు - నొంచు - నొప్పించు * ఉండు - ఉనుచు - ఉంచు -దిగు - దించు - పెరుగు - పెంచు -* తునుగు = తుంచు. (తుంచు = మునుగు - ముంచు = చొచ్చు - చొనుపు - చొప్పించు - చినుగు - చించు - చింపు - నెలుచు - నిలువరించు - నిలుపు - పోవు - పుచ్చు - ఆను_పయుక్త మెనపుశు పోవుకి పుచ్చుమ్వాతం వస్తుంది = మోసపోవు = మోకపుడ్చు - మొదలెనవి తెబ్బరోవాలి. న ఇంచు పరమైతే అన్వాదులకు పువర్ణాగమం వస్తుంది. ౧౩౬ ఆను = అనిపించు - కను - కనిపించు - తిను - తినిపించు - మాను - మానిపించు. - విను - వినిపించు మొదలైనవి. ఇంచు పరమైతే అడ్డాదులకు గువర్దాగమం వస్తుంది; కోప శబ్దానికి వైకల్పికంగా వస్తుంది. ౧౩౭ అడ్డం = అస్జగించు - ఓర - ఒరగించు - చిత్తం - చిత్తగించు - పంతం - పంతగిఐచు = పెల్ల - పెల్లగించు - బోర = బోరగించు - మట్టం ఎ మట్టగించు - మేళం - మేళగించు - అప్ప - అప్పగించు - ఒప్ప - ఒప్పగించు - పల్ల - పల్లగించు - కోప - కోపించు - కోపగించు - ఇత్యాదులడ్డాదులు, ॥ ఇంచు చకారానికి ద్విత్వం పూర్వమందలి పూర్ణబిందువుకి లోపం విభాష. ౧౨౮ తేలు _ కేలించు = తేలిచ్చు - కుదురు - కుదిరించు - కుదిరిచ్చు - అను = అనిపించు = అనిపిచ్చు - తిను = తినిపించు - తికిపిచ్చు = మూను - మాని ఫించు = మౌనిపిచ్చు - అక్జు - అడ్డగించు = అర్తగిచ్చు - ఒప్పు - ఒప్పించు - ఒప్పిచ్చు - కోపగించు - కోపగిచ్చు - అ(కేరణంలో - ఆలించు = అలిచ్చు _ పరికించు - పరికిచ్చు = అపులించు - అవులిచ్చు = జాడించు - జాడిచ్చు = మొదలైనవి - ఇంచుమీదవలెనే ఇచ్చుమీద లోకస్యవహారానుగుణంగా రూపాలు (గ్రాహ్యాలు, చువర్షం పరమైతే ఆ డోడు కూడు పడుల డకారం రేఫ అవుతుంది. ౧౭౯ అడు = ఆరుచు - ఆడించు - అడిచ్చు = ఓడు - ఓరుచు = ఓడించు _ ఓకిచ్చు = కూడు - కూరుచు = కూడించు - కూడిచ్చు - పడు - పరుచు.

లి లి చు పు వర్ణాలు పరమైతే చెడు డకారం రేఫ అవుతుంది. నా య. యు చెవు = చెరుచు - బరువు, శబ్రపల్లవమైన పడుకి ఇంచు విభాషగా వస్తుంది; వస్తే డకారం రేఫ అవుతుంది. ౧౩౧ వెలువడు - వెలువఏంచు = వెలువరిచ్చు “- చొప్పుడు - చొప్పమొుచ్చు చొప్పరిచ్చు.. చు వర్ణంసరమైతే పూర్వఘ్యూకంచేశ వేఫవ్తే న్వెవ్వల్న చొప్పషిచుం (గ్రేరణంలో ఇంచుమీద ఇంచు రాదు. ౧౩౩ (శేరణార్థకమైన ఇంచుమీద మరో ఇంచు రాదని తొతృర్యం = ఇంచవీ అన్రడంచేత (కేరణార్ధకాలళైన చు పుల మీద ఇంచు రావచ్చును - కొచ్త వొంచు - నొంపించు - నొంపిచ్చు - చచ్చు - చంపు _ చంపించు - చంపిచ్య ద్‌ ॥ ఇత్వం గాని పాత్వంగాని కూడితే ఆనాద్యమైన ఉత్వానికి ఇత్వం బహుళంగా వస్తుంది. ౧౩౩ నిగుడు - నిగిడి - నిగిడాడు - నిగిడేను _ మునుగు _ మునికి గౌడు - మునిగౌను - బాహుళకంచేత - వందురి - పురుడించి -_ ఆవ్పలీంచి = పురుడించాడు - ఆవులించే-డు - ఇత్యారుల్లో ఉత్వానికి ఇత్వం౦ంవాడు. (గేరణేంచు పరమైతే పూర్వచకారానికి పకారం బహుళంగా వస్తుంది. = 2ళి షచించు - పచింపించు - వచించు - వచింపించు - పిలువ - వీ! పించు - వలచు -వలపిందు = మెచ్చు - మెప్పించు - బాహుళకంచేత హెద్మ!ీ పత్యంలేదు = హెచ్చించు. అద్విరుక్తమైన ఆగమ చకారానికి పకారం ప్యతివేక అాతె ద్వ మధ్యమల్లో విభాషగా వస్తుంది. ౧౩౫ వ్యతిరేకార్థంలో = పచింసడు - పచించడు - వచింపడు - వచించడు = మధ్యమపురుషలో = పచింప్పము = పచించుము = వచింప్పడు - పచించుడు - వచింపుము = వచించుము = వచింపుడు = వచించుడు - మొదలైనవి.

(శయా పరిచ్చేవం ఏళ అద్విరు క్రమైన ఆగమ చకారానికి వ్యతిరేక మధ్యమళ్లో నిత్యంగా వకారం వస్తుంది. ౧౩౬ పిలువడు - పిలువుకు - పిలువుము. వ్యతిరేక మధ్యమల్లో తలచు ప్రభృతుల సిద్ద చళారానికి పకారం విభాష. ౧౩౭ తలపక - తలచక - (తేపక - (తేచక - ఏపక - ఏచక వ్యవస్థితవిభాష చేత నోచుకు పకారంరాదు = నోచు - నోచక. తా తు (పభృతులు పరమైతే బించువుమీది సిద్దచకారానికి పకారం బహుళంగా వస్తుంది. ౧౩౮ దించుతారు = దంపుతారు - దంచుతున్నారు - దంపుశతున్నారు - చించు తారు = చింపుతారు - చించుతున్నారు = చింపుకున్నారు - (పభృతిశబ్దంచేత అన్‌-ఇనన్‌ - తూ-కేలు (గాహ్యాలు - దంచగా - దంవగా = చించగా = చింపగా - దంచినా - దంపినా - చించినా - చింపినా - దంచుతూ - దంపుతూ - చించుతూ = చింపుకూ - దంచికే - దంపితే = చించితే - చింపిశ.. ఇలాగే తంచు - దించు - వంచు - నించు - పభృతులకు ఈకార్యం జరుగుతుందని గహించాలి. బాహుళకంచేత ముంచు (పభృకులకు మించు పళ్ళతులకు ఈకార్యంజరగదము. ముంచుతారు - ముంచుతున్నారు - ముంచుకూ - ముంచితే- ముంచగా - ముంచినా - మించుతారు - మించుతున్నారు - మించుతూ - మించితే = మించగా - మించినా - ఇత్యాదులూహ్యాలు. వచ్చు-చొచ్చు-చూచులకు వ్యతిరేక తుమాద్యర్థాల్లోను పడుకలల మధ్యమ ము అండుల యోగంలోను రా-చొరు-చూడు లవుతాయి. ౧౩౯ వచ్చు - రాడు -రారు - రాదు - రావు -రాగా - రానిమ్ము - రాబడు - కాగల - రా - రాండి - రండీ. చొచ్చు - చొరడు - చొరరు - చొరదు - చొరవు - చొరగా - చొరనిమ్ము - చొరబడు - శొరగల - చొరుము - చారండి. చూచు - చూడడు - చూడరు - చూడదు - చూడవు - చూడగా - చూడనిమ్ము - చూడబడు - చూడగల - చూడు _ చూడండి - మొదలెనవి. ఆదిశబ్దంచేత భాష లక్షణాదులు (గ్రాహ్యాలు. 3్కే

బ్లశల వ్యావహారిక భాషో వ్యాక రణం అగు ధాతువుకు వ్యతిరేక తుమాద్యర్థాల్లోను పడు కలల మధ్యమ ము అండుల యోగంళలోను కా విభాషగా వసుంది,. ౧౪౦ అగు - కొడు - కారు - కాదు - కావు - కాగా - కాబడు - కాగల కా - కండి - కాండి - పక్షంలో అపదాద్యమైన గకారానికి వకారం వక్ష్యమాణ స్యూళంచేత విభాషగా ద్విత్వం - అవ్వడు - అవ్వరు - అవ్వదు - అవ్వవు - అవ్వగా - అవ్యబడు - అవ్వగల - అవ్వు - అవ్వండి - మొదలై నవి ఊహ్యాలు. ఇచ్చుకు ఈ విభాషగా వస్తుందె. ౧౪౧ ఈడు - ఈరు - ఈదు - ఈవు - ఈము - ఇమ్ము - ఇండి - ఈండీ- ఈబడు - ఈగల - వ్యవస్థిత విభాషచేత వాదేశస్థితిలో ఈ ఆదేశంరాదు. ఇచ్చు చకారానికి యవలు బహుళంగా వస్తాయి. ౧౪౨౩ ఇయ్యడు - ఇయ్యరు - ఇయ్యదు - ఇయ్యవు - ఇయ్యగా - ఇయ్యుము - ఇయ్యి - ఇయ్యండి - ఇయ్యడం - ఇవ్వడు - ఇవ్వరు - ఇవ్వదు - ఇవ్వవు - ఇవ్వగా - ఇవ్వుము - ఇవ్వండి - ఇవ్వడం - ఇత్యాదులూహ్యాలు. ఇచ్చు చాదేశ యద్విత్వానికి లోపం పూర్వస్వరానికి దీర్హం విభాష, ౧౪౩ ఈయడు - ఈయరు - ఈయదు - ఈయవు - ఈయగా - ఈయము- ఈయండి - ఈయడం. తెచ్చుకు తేవసుంది. ౧౪౪ వాటి తేశు -తేరు - తేదు-తేవు - తేము - తెమ్ము - తేమన్నాడు - తెమ్మ న్నాడు - తేగా - తేబడు -తేగల - తే - తెండి - తేండి - తేశం-మొదలై నవి. తెచ్చుకాదేశమైతే ఏత్వానికి తరచుగా ప్రత్వం కనిపిస్తున్నది. తాడు - తారు తాదు - తావు - ఇత్యాదులూహ్యాలు. తరచు శబ్దపయోగంవల్ల ఈకార్యం సార్వ్యతికం కాదని (గ్రహించాలి. తే. ఇక్కడ ప్రత్వం రాదు. డీ ఆ చచ్చు నొచ్చులకు చావు నోవులు నిత్యవై కల్పికాలు. ౧౪% చచ్చు - చావడం - చావడు - చావరు - చావదు - చావవు - చొవము - చావగా - చావుము - చావండి. నొచ్చు - నోవడం - నోవడు - నోవరు-

నోవరు - నోవవు - నోవగా = నోవుము - న్లోవండి - నొచ్చడం - నొచ్చడు - కౌచ్చరు - నొవ్వదు - నొవ్వవు - నొచ్చగా - నొచ్చుము - నొచ్చండి - ఇత్యాదు బాహ్యాలు. నొచ్చువాదేశరహిత రూపాలు సకృత్తుగా వ్యవహారంలో కనిపిస్తున్నాయి. అగు-వచ్చు-తెచ్చు-చొచ్చులకు భావారకం పరమెతే యణ మూ కా కావ-రా రావ-తే తేవ-చొరులు బహుళంగా వస్తాయి. ౧౪౬ అగు - కాడం - కావడం - వచ్చు - రాడం - రావడం - తెచ్చు - తేడం - తేవడం - చొచ్చు - చొరడం - బాహుళకంచేత చొచ్చుకు చొరు =త్యం - ఆగుకు కా కావలు రాని పక్షంలో వక్ష్యమాణవిధిచేత అవడం - అవ్వడం - రూపాలు (గాహ్యాలు. భావార్థకమైన ట వర్ణకం పరమైతే ధాతువుకు అగమాదేశాదులులేవు - అడం - ఆటం వర్ణకాలు పరమైతేనే విశేషకార్యాలు. కను ధాతువు తొల్మిహస్వానికి వ్యతిరేకాద్యర్థాల్లోను పడు కలా దుల యోగంలోను దీర ౦ విభాషగా వస్తుంది. ౧౪౭ కనడు - కానకు - కనరు - కోసీరు - కనదు - శానదు - కనవు - కౌనవు - కనము - కానము - కనబడు - కానబడు - కనగల - కానగల = అదిశబ్బంచేత కనరాదు - రానరాదు-కనిపించు = కానిపించు ఇత్యాదులూహ్యాలు, అగు గాదేశ పకారానికి ద్విత్వం విభాష. ౧౪౮ అపదాద్యమై అసంయుక్తమైన ఇత్యాది పూర్వోక్టవిధిచేత గకారానికి వకారం- అవుతాడు - అవ్వుతాడు - అవడు - అవ్వడు - అవరు - అవ్వరు - అవుము - అవ్వుము - అవండి - అవ్వండి - మొదలైనవి. ద్విత్వాభావంలో పాక్షికంగా అవుకు వ్యకతమంవస్తే-పౌతాడు - కౌతారు - పైశావు - బౌతారు - బౌతాను - బెశాము - హెము - ఇత్యాదులూహ్యోలు, పోవుకు వు లోపం బహుళం. ౧౪౯ పోతాడు .- పోతారు - పోడు - పో - పొమ్ము - బాహుళకంచేత పోడం - పోవడం - పోగలడు - పోవగలడు - ఇత్యాదుల్లో విభాష. ము అండులు పరమైతే పోవుకు పద విభాషగా వస్తుంది. ౧౫౦ పోవుము - పొమ్ము -పో-పద - ఇక్కడ ము లోపం నిత్యంగా కని వున్నది - పోండి - పొండి - పదండి.

ల ల ఇకారం పరమైతే అగు పోవుల కడ(వ్రాయి యకార మవుతుంది. ౧౫౧ అగుదాతువు ఎత్వాంతమై గకారానికి యకారంవచ్చి కొన్నిచోట్ల అనుప్ర యుక్తమై వ్యవహరించబడుతున్నది. వత్త్యమాణసూ తంలో ఈవిషయం స్వ పడుతుంది. ఆగు యకారానికి ద్విత్వం బహుళం, ౧౫౨౩ అగు గగారానికి అదేశమైన యకారానికి ద్విత్వం బాహుళకమని తాత్పర్య.. అయ్యి - అయి - అయ్యింది - అయింది - బాహుళకంచేత అయ్యాడు = అయ్యారు - అయ్యావు - పొయ్యారు - అయ్యాను - అయ్యాము - ఇత్యాదుల్లో యాకు ద్విత్వం నిత్యం. పోవు వకారానికి ఆదేశమైన యకారానికిమైతం కొన్నిచోట్ల ద్విత్వంకని పిషన్నది. పొయ్యి - పోయి - పాయ్యాడు - పొయ్యావు - పొయ్యారు - పాయ్యాను-పోయ్యాము - ఇత్యాదులు. కొన్నిచోట్ల అనడంవల్ల శిష్టవ్యవహోరంలో వైరళ్యం సూచించబడింది. వ్యతిరేకార్థంలోను మధ్యమ ము అండుల యోగంలోను పిలుచు (పభృతుల కడ(వాయికి లోపం బహుళం. ౧౫౩ పిలుచు - పిలడు - పిలువడు - పిలుము - పిలు - పిలువుము - పిటవు - లేచు - లెమ్ము - కే - లెమ్మంటే - లేమంటే - లేవండి - లేండి - ళెంకి - ఇత్యాదులూహ్యాలు - పిలుచు - నిలుచు - తలగు - లేచు - ఇత్యాదులు పిలుచు (వభృతులు. ఇది అకృతిగణం - బహుళ(గ్రహణచేత పడుయోగంలో అన్నం నిలుచు ధాతువు కీకార్యం పాక్షికంగా జరుగుతుంది - నిలువబడు - నిలబడు. వ్యతిరేకార్రక అకారం పరమైతే అనాద్యమైన ఉత్వాని కత్వం వైకల్పికం ౧౫౪ అడుగక - అడగక - మునుగక - మునగక - అలుగక - అలగక - అరుగక - అరగక - తరుగక - తరగక - ఇత్యాదులు. వ్యతిరేక వ్యతిరి క్ర మధ్యమ ము అండుల కచ్చుపరమైతే అనాద్యమైన ఉత్వానికత్వం బహుళం, ౧౫౫ అడుగు - అడుగుము - అడుగుమన్నాడు - అడుగమన్నాడు - ౪ఈతి మన్నాడు - ఆడుగండిఅన్నాడు - అడగండిఅన్నాడు - బహుళ్యహణంచేత

అడగుమన్నాడువంటి రూపాలుకావు. ద్వితీయజఉకారానికి అకారంవచ్చి తర్వాతి వానికి రాకుండా ఉండదనితాత్పర్యం - మీరు అడగండి - ఇత్యాదుల్లో అండికి అచ్చుపరంకాక పోయినా ఉత్వానిక త్వంరావడం బాహుళకంచేతనేనని(గహించాలి. ఆచ్చికాల్లో' అయి అవులకు వకతమాలు బహుళం. ౧౫౬ అయిదు - ఇదు - అయితే - ఐతే-మయిమ - మైదు - మయిలు _ మైలు - ఇక్కడ మైలుమాలిన్యార్తకం - తయిమలు - తైైదులు - పయిన - మైన - అవుగాక - శౌగాక - కవుగిలి - కౌగిలి - గవుద - గౌద - జవుజవ్వున - శౌజవ్వున - తవుడు - తొడు - ఇత్యాదులూహ్యాలు. దౌవుదౌవుల - దవుదౌవుల- కౌవ్చదవుల - ఇత్యాదుల్లో దవ్వుశబ్దం అప్‌కారానికి వ్యకతమంఠావడం బాహుళకీం చేఠనేనని (గహించాలి. ఆనాచ్చికాల్లో కొన్నిచోట్ల ఐ కౌలకు అయి అవులు కనిపిస్తున్నవి. ౧౫౭ కైక = కయిక - వైద్యం - వయిద్య౦ం - భౌత్సుక్యం - అవుత్చుక్యం య కౌస్తుభం - కవుస్తుభం - మొదలైనవి. కనిపిస్తున్నవనడంచేత ఈకార్యం సార్య శ్రీకంకాదని (గ్రహించాలి. సంస్కృతనమాల్లో అనక అనాచ్చికాల్లో అనడంచేత - మైలు - మయిలు - ఎనిమిదిఫ్థర్లాంగులుదూరం - రైలు - రయిలు - జైలు- జయిలు - స్టైలు - ఫ్టయిలు - మైకు - మయికు - డై రెక్టర్‌ - డయిరక్టర్‌ - పైపు - పయివు - స్రైవేటు - (ప్రయివేటు - (హైకోర్టు - హయికోర్టు - మైనరు - మయినరు - కౌన్చిలరు - కవున్సిలరు = పౌడరు - పవుడరు - ఫ్థాండరు ఎ ఫవుండరు - ఇత్యాది అన్యదేశ్యా లనేకాలు రక్ష్తితాలయ్యాయి. అస్థ్యర్థంలో కలుగు ధాతుపుకి లట్టు పరమైతే కల అవుతుంది. ౧౫౮౪౮ కలడు - కలరు - కలదు - కలవు - కఠలవు - కలరు - కలను - కలము _ మొదలైనవి. కర న్టంలో కలుగుకు కలాదేశం విభాష. ౧౫౯ న కలవాడు - కలుగువాడు - కలిగినవాడు.

వడి వర్షకం వ్యతిరేకార్థకం పరమైతే కలుగు ధాతువుకి లే వస్తుంది. ౧౬౦ వడి - భేవడి - వ్యతిరేకంలో - మి - లేమి -క -లేక -ని - లేని- లేడు - లేరు - లేదు - లేవు - (నువ్వు) చేవు - లేరు - లేను - లేము. వ్యతిరేకార్థకం పరమైతే వలచుకు ఒల్ల విభాషగా వస్తుందిం.-౬౧ ఒల్లమి - ఒల్లక - ఒల్లని - ఒల్లడు - ఒల్లరు - ఒల్లదు - ఒల్లవు - ఒబ్లవు - ఒల్లరు - ఒల్లను - ఒల్లము - పక్షంలో వలవమి - వలచమి * వలవక - వల చక - వలవని - వలచని - వలవడు - వలచడు - వలవరు - వలచరు - వల వదు - పలచదు - వలవదు - (నువ్వు) వపలచవు - వలవవు - వలచవు - వలవరు - పలచరు - పలవను _- వలచను - వలవము - వలచము-మొదలై నవి. వలవక -వలవని - ఇత్యాదిచాదేశవకారరూపాలు జనవ్యవహారంలో అ్యపసిర్ధాలు. స్వార్థంలో పడు కొనులు కొన్నిచోట్ల అన్నుపయుక్తా లవుతాయి. ౧౬౨9 చొచ్చు - చొరబడు - నిలుచు - నిలువబడు - నిలబడు - కూడు - కూడబడు - పండు - పండుకొను, ఆగు (పభృతులకు తెంచు ధాతు వన్నుపయు క్త మవుతుంది; అయితే తెంచు తకశారానికి దకారం బహుళం. ౧౬౩ అగుదెంచు - నెగయుదెంచు. అగు - నెగయు - పోవు - చొచ్చు - పుచ్చు - తోచు _- నడచు - పరచు ,- మొలచు - వీచు - ఇత్యాదులు అగు (పభ్యృతులు, ఆరుగ్వాదులకు అగమనార్ధంలో తొంచుధాతు వన్నుష్టయుకక్ర మక్పతుండి; అయితే గువర్షానికి లోపం వైకల్పికం. ౧౯౪ అరుగుదెంచు - అరుదెంచు - ఏగుదెంచు - ఏతెంచు - చనుదెంచు - మొదలైనవి. చువక్షానికి లోపం (హస్వంమీది తెంచు తకారానికి ద్విత్వం వస్తుంది. ౧౬౫ చొచ్చు + తెంచు - చొత్తెంచు - పుచ్చు + తెంచు - పుత్తెంచు - తోచు + తెంచు _- శోతెంచు - మొదలై నవి.

(శ్రియా పరిచ్చేదం య... వ్యతిరేశార్థంలోను మధ్యమ ము అండుల యోగంలోను అన్ముపయు క్తమైన తెంచుకు తే తేరు లపుతాయి. ౧౬౬ అగుదేడు - అగుదేరడు - అగుదెమ్ము - అగుదేరుము - అగుదెండి అగుచేరండీ అప్యర్థంలో భూతార్హక అసమాపక (క్రియకు [దుతాంతమెన నవర్షం చేరుతుంది. ౧౬౭ చేరినా - కొట్టినా - తిట్టినా - అడిగినా -్యతానికిలోపం పూర్వన్వరానిక్‌ రీర్ణంనిత్యం. అప్యర్థకాలకు తరచుగా వ్యవహారంలో సరే (పభృతులు స్వార్ధంలో అన(పయుక్తాలవుతాయి - కొట్టినాసరే - కొట్టినప్పటికి - అప్పటికి పరమైతే సంధి నిత్యం. కొన్నిచోట్ల భూతార్దక ్రీియకు ఎత్వాంతమైన అగు ధాతు వన్నుపయుక్త మవుతుంది. 2౬౮ వాడు రాడయ్యె - వాడు రాడాయె - వీరు లేరాయె - నేను తెచ్చానాయె- వొరు తిన్నారయ్యె - అది రాదయ్యె - అవి పోవయ్యె - మొదలైనవి. ధాత్వాదులకు ధాతువు లనుప్రయుక్తాలయి విలక్షణార్జాభి దాయకా లవుతాయి; వీటినే శబ్దపల్లవా లంటారు. ౧౬౯ కూరుచుండు - నిలుచుండు - పరుండు - వన్నుండు - ఆకొను - ఈకొను - ఈయకొను - ఇయ్యకొను - పడుకొను - రక్కొను - (తక్కొను - మేక్తొను - మయికొను - వెలువడు - విజయంచేయ - కయివాలు మొదలైనవి. చేదర్హయోగంలో లృట్టుకి లిట్టవుతుంది. ౧౭ చేదర్టయోగంలో భవిష్యదర్ధ్మ్యకియకు మారుగా భూతార్థ్మ్యకియ (పయోగించ పడుతుందని తాత్పర్యం. అమహాత్ముడువచ్చాడా (ప్రజలు శాంతిస్తారు. ఆయన రేపు హామీయిచ్చాడా పనులు మొదలుపెట్టండి. బహుకర్నృకంలో తాశబ్దయోగంలో ధాతుజవిశేషణాలకు అాటె ఆత్మార్ధకలింగవచనా లవుతాయి. ౧౭౧ బుద్దుడు భిక్షను స్వీకరించి నందుడూ తానూ శిష్యబృంద సహితంగా పాద చార్జె ఆరామానికి వచ్చాడు.

జీత ఇవ్యావవోరిక ఫా హె వ్యాకరణం భ్వాదులకు తెలుగులో (ప్రయోగం లేదు. ౧౭౨ భూ-సృ -కృ - రేకృ - లోకృ -లోచ -పచి- లప - మొదలైన వాటికీ ఈభాషలో (వయోగంలేదు - అదిశబ్దంచేత అతిఫిన్న(పాదులు (గా స్య్‌లు - ప్ర - పరా -ఆప - సమ్‌ - అను - అవ - నిస్‌ -నిర్‌ - దుస్‌ -దుర్‌ -వి- అజ్‌ -ని- అధి - అపి - అతి-సు - ఉద్‌ - అవి - పతి-పఠి- ఉప - ఈ యిరవై రెండు (పాదులు. అతిఫిన్న(పాదులు అనడంచేశ అతివాసుకుి - అతివస - అతిపిచ్చి - అతిగా మొదలైన (పథషోగాలు రక్షితాలయ్యామి - తక్కిన(పాదులకు అసంన్మృృతాలతో [పయోగంలేదు-అలవాటు.సలహా-పదాలకు మాతం పూర్వంలో దుర్‌ దుస్‌ల (పపమయోగాలు లోకటప్రసిప్టంగా కనిపిక్తున్నవి - దురలవాటు - దురలవాట్లు - దుస్సలహో - అర్ధవిశేషంలో (పతికి (పదూగు తరచుగా కనిపిస్తున్నది - (ప్రతివాడు - (ప్రతిది - (పతి ఇత్వానికి దీక్ష ౦కూడా కనిపిస్తున్నది. (పతీవాడు - పతీది _- సంస్కృతంలో గతిసంజ్ఞలేని తక్కిన వాటికికూడా తెలుగులో వ్యవహారంలేదు - అగతికమే అయినా సాక్షాత్‌ అనేవాకి తుదిహల్లుకి ద్విత్వోత్వాలతో తరచుగా (ప్రయోగం కనిపిస్తున్నది. సాక్షాత్తూ - సొక్షాత్తు దేవుడే మొదలైనవి, (పాదులు సాంస్కృతికాలకు పూర్వంలో (పయుక్తాలై సమరూపాలుగా తిలుగులో [ప్రయోగ యోగ్యా లవుతొాయి. ౧౭౩ (వభవించు - ఆవిర్భవించు- (పసరించు - సంస్కరించు _- ధస్మీక3ంచు - సాక్షాత్కరించు - అతిరేకించు - వ్యతికేకించు - అలోకించు - అవలోకించు - (పపంచించు - (పలపించు - మొదలై నవి (గ్రాహ్యాలు. వలయు (పభృతులకు కర్తయైన భాపంలో అత్వం వస్తుంది. ౧౭౪ వాడు చూడవలయు - మీరు కోరవలయు - మేము తినవలయు. వలయు = వలదు - వద్దు = కూడును-కూడదు - చెల్లు - చెల్లదు - తగును - తగదు- మొది లైనవి వలయు (పభ్ళతులు. సకర్మకానికి న్వరూప్యపేరణార్థాలు రెండూ; కొను - పడు - అనుజ ఢాల్లో ఒకొొక్యందానితోను రెండింటితోను కూడితే ఏర్పడే ఆరురూపాలూ మొత్తం కూడితే యెనిమిది రూపా లవుతాయి.

(శీయా పరిచ్చేదం త్తం కర్తర్దకం. సత్యనారాయణ - పంటకాన్ని - వండాడు. ఆత్కనేపదళ ర్ర రకం. సత్యనారాయణ - వంటకాన్ని = వండుకొన్నాడు. కర్మార్థకం. పత్యనారాయణచేత - వంటకం - వందబడింది, అత్మనేపద కర్మార్ధకం సత్యనారాయణచేశ - వంటకం - వండుకౌొనబడింది. (గయేరణక ర్రర్ధకం, ఆనంద్‌ - సత్యనారాయణచేత - వంటకాన్ని - వండించాడు, (గేకణాత్మనేపదక ర్తర్థకం ఆనంద్‌ - సత్యనారాయణచేత - వంబకాన్ని - వండించుకున్నాడు, (యేరణకర్మార్టకం, అనంద్‌చేత - సత్యనారాయణచేత - వంటకం - వండించీబడీందిం (యేరణాత్మనేపదకర్మార్థకం. అనంద్‌చేర - సత్యనారాయణచేత - వంటకం - వండించుకొనబడింది అనుప్రయుక్త మైన వలయుధాతుకృకి ఆలి విభాషగా ఆదేశ మజ్వతుంది.. ౧౭౫ చూడవలయు - చూడాలి - ఇలాగే వాడాలి - కోరాలి - పోవాలి - కేవాఠి - రావాలి - మొదలైనవి ఊహ్యాబు వ్యవస్థిత విభాషచేత అన్నంత ఆగు ధాకువుమీది వలయుకు అభిరాదు - కాని ఇటువంటి వలయు రూపాలు వ్వవహా రంలో అప్రసిద్ధాలు చూడగావలయు. గేరణులో గత్యాద్యర్హరూల ఆ(ట్రేరణకర్త కర్మ (ఇ తాప అవుతుంది. ౧౭౬ గత్యర్హకమంటే పొందుమొదలై నవి. ఆదిశప్టంచేత తెలియు మొదలైన బుధ్య ర్ధకాలు = తిను మొదలైన (ప్రత్యవసానార్హకాలు - విను - చెప్పు - చదువు మొద లైన శప్ద్టకర్మాలు - అకర్మకాలు (గాహ్వ్యాలు - నారాయణ అవమానం పొందాడు- (ప్రజలు నారాయణ్ని అవమానం పొందించారు - ఇతర్యఠసహితం యీకార్యం వ్‌

౪25౮ వ్యావహారిక భా హి వ్యాకరణం కొన్నిచోట్ల కనిపిస్తున్నది. మహాత్ముడు (ప్రపంచా న్నేలాడు-(ప్రజలు మహాక్ముత్ని (పంచా న్నేలించారు. కొన్నిచోట్ల అనభిహిత కర్తకు షష్టి బహుళంగా వస్తుంది. ౧౭౭ వాళ్లు మహాక్ళుని వాక్యాలు విన్నారు - వాళ్లకు మహాశ్ముని వాక్యాలు విన బడ్డాయి - (ప్రజలు అహింసాతత్వం తెలుసుకొర్నారు - మహాత్యుకు (ప్రజల అహింసాతత్వం తెలిపాడు - బుద్ధుడు (ప్రజలకు అహింసాళ క్షిని చూపించాడు = పంచశీల (పంపంచానికి శాంతిశక్రిని చూపించింది - మొదలైనవి. అకర్మకానికి అ్యపేరణంలో అత్మనేపదకర్యానుబంధాలు లేనందువ రూపఖేదాలు అయిదుమా్యతమేనని (గహించాలి. క ర్రర్ధకం. శాంత్యహింసలు * (బతికాయి, (యేరణకర్ర రకం, (ప్రజలు = శాంత్యహింసలను - (బతికించారు. (పేరణాత్మనేపదక ర్ర రకం. (ప్రజలు - శాంత్యహింసలను - (టతికించుకొన్నారు. (ఢేరణకర్మార్థకం, (ప్రజలచేత _ కశాంత్యహింసలు _ (టతికించబక్త్షాయి. (యేరణాత్మనేపదకర్మార్థకం. (ప్రజలచేత - శాంత్యహింసలు - (బతికించుకొనబర్షాయి. ఇంతేకాక - (పేరణంలో ఇంచు ఆగమంవస్టే సకర్యానికి పన్నింవ రూపాలు-అకర్మానికి తొమ్మిదిరూపాలు అవుతాయి. వ్‌టిని వ్యవహారానుగుణ వో పరి[గ్రహించాలి, అన్నంత అగు ధాతువు దీర్హానికి (స్వం బహుళం. ౧౫ దానిలాగ _ రానిలాగా - దీనిలాగ - దీనిలాగా - డేనిలాగ - దేనిలాగా- కాగ - కాగా - రాగ - రాగా - పోగ - పోగా - కొట్టగ - కొట్టగా - మొదలై నవి. బహుళ(గ్రహణంచేత అర్ధవిశేషంలో అలాగా - ఇలాగా - ఎలాగా! అన్నప్పుడు (హన్వంరాదు. స్వార్ధంలో అంటే - అవిధంగా - ఈవిధంగా = ఏవిధంగా అనే అర్హాల్లో అలాగ = ఇలాగ - ఎలాగ = అన్నప్పుడు టహన్యంనిత్యం"

సరిమీది అన్నంత అగుధాతువు గకారానికి ద్విత్వం వైకల్పికం, ౧౭౯ మూ, నరిగా = సరిగ్గా = సరిగ - సరిగ్గ - గకారానికి అనడంచేత సరికాగా వంటివి రక్షితా లయ్యాయి. కకారం పరమైతే ధాత్వాదుల గకారనికి కళారం విభాషగా వస్తుంది వే తుది అత్వాదులకు లోపం ధాతుకృ అనాద్యమైన ఉత్వాని కత్వం తరచుగా వస్తుంది. ౧౮౦ అడుగక - అడక్యం - మునుగక - మునక్క - అతుగకుండా - అడప్కండా - తిరుగకుండా - తిరక్కుండా = విడగక - విరక్యం = తరుగక - శరీక్క - తరచుగా అనడంచేత అడుక్కోం - చెరుక్కో - చెరుక్కొనరుండా - వత్యాదుల్లో ఉత్వానికత్వంరాదు - అదిశబ్దంచేత అడుగడుగుకీ - అడుగడుక్కి - కాగికి - రాక్కి. - మొదలైనవి (గ్రాహ్వాలు - ఏసుగ్కుపభ్ళతుల ఉత్వానికి అశ్వం రాకపోవడానికి తరచుశద్దం శరణ్యం - విసుక్కోకుండా. గయుక్రఅన్నంత అగు ధాతుపష్ప పరమైతే ధాత్వాదుల అద్విరుక్త గకారం అత్వాదులకు లోపం విభాష; లోపిస్తే అన్నంత మైన ధాతువు అనాద్యమైన ఉత్వానికి అత్వం నిత్యం,౧౮౧ అడుగగా - అడగ్గా - తరుగగా - తరగ్గా - అదిశబ్దంచేత పోగుగా - పోగ్గా - మొదలై నచోట్ల ఉత్వలోపం(గ్రాహ్యం - ఆద్విరుక్త మనడంచేత మొగ్గగా- తగ్గగా _ ఒగ్గగా - ఇత్యాదుల్లో స్వరలోపంలేదు. అన్నంతమైన ధాతువనడం చేత్ర తరుగుగా - తరుగ్గా - విసుగుగా _ విసుగ్గా - ఒరుగుగా - ఒరుగ్గా = బొజుగుగా - బొజుగ్గా - ఇత్యాదుల్లో అనాద్యమైన ఉత్వానికత్వంరాదు.

• వ్యతిరేశార్హంలో తెిలియ్య్వాదుల యకారానికి వకారం విభాషగా వస్తుంది; వస్తే తత్పూర్వ ఇత్వాని కత్వం నితృం, ౧౮౨ ా! అటో తెలియక = తెలవక - కలియక = కలవక - ఇత్యాదులూహ్యాలు. గొయుక్షఅన్నంత అగు ధాతువు పరమైతే ధాత్వాదుల కకారా నికి గకారం విభాషగా వస్తుంది; వస్తే అత్వాదులకు లోపం నిత్యం. ౧౮౩ బెరుకుగ్గా = బెరుగ్గా = మొరుకుగా - మొగ్గా = నరుకుగా = నరుగ్గా = కరుకుగా - కరుగ్గా - తేలికగా - తేలిగ్గా = మసకగా - మసగ్గా - మొదలై నవి.

అన్నంత కళారానికి గాదేశమైతే అనాద్యమైన ఉత్వాని కత్వం నితృం. ౧౮౪ నరుకగా - నరగ్గా + కెలుకగా - కెలగ్గా - మొదలైనవి. అన్నంక మనడంచేత నరుకుగా ఇత్యాదుల్లో ఉత్వాని కత్వంరాదు, నరుగ్గా - అవే నరుగ్గా కనిపిస్తున్నది అని వ్యవహారం. కకారంపరమైతే ధాత్వాదుల తుది కకారస్వరానికి లోపం విభాష ౧౮౫ పలికికూడా - పలీకూ్యూడా - పలుకరుండా - పలర్కుండా - డానికీ ళూడా - డానికూ్యూడా - బుద్ధునికికట్టి. - బుర్దునిక్కట్టి - స్వరలోపమైతే కొన్ని చోట్ల ఉత్వాని కత్వంపైతం కనిపిస్తున్నది. తదర్మార్షక విశేషణం అసహాయతలోను త్రిశాలవాచి నరక వ అవ్పతుంది. ౧౮౬ అతడు వేసే చి్యితం - అతను నేసేవత్త్రం - అతడు వే్వన్న చ్యిశం - అతను నేస్తున్న వత్త్రం (వర్త) - కృష్ణుడుచేసేపెళ్లికి వెళ్లవన్నమాట - అతన 'పెప్టేది తినవన్నమాట - చేసేపెళ్ళికి - చేయబోయేపెళ్లికి - పెస్టేది- పెట్టడోడేడి (భవిష్య) - నేను ఇష్టపడు పనిచెయ్యి - ఇష్టపడు - ఇష్టపడిన (భూత). ఆయ్యాదు అలనుప్రయుకా లె భూత తద్గర్మక్రియలు యావ మా= జీ (ప్రశ్నార్ధకా లౌళాయి, ౧౮౭ దేశసేవ చేస్తావయ్యా ? శాంత్యహింసలు కౌంక్షిస్తావమ్మా ?+ అభ్యుదయ పథంలో ఉంటావన్నా ? మొదలైనవి. ఆయ్యాదు లనుప్రయుకాలె న తదర్మ[కియలు కొన్ని చోట వాతదా ("8 ళ్‌ కుశా దా కా మ! (పశ్నార్దకాలై వ్యతిరే? ర్టకా లౌతాయి. ౧౮౮ నీకిది తగునయ్యా ? నువ్వుచేసినపనిని ఎవరు హర్షిస్తారమ్మా ? నీకిదితగదు- ఎవరూ సువ్వుచేసిన పనిని హర్షించరు అని అర్ధం, అయ్యాదులు ప్రశ్నారంలో విభాషగా అటుశబ్ద టా. పూర్వకా లవుతాయి. ౧౮౯ నీకిది తగునటయ్య ? నీకిది తగునయ్య ? నువ్వుచేసినపనిని ఎవరైనా

హర్టిస్తారటమ్మా ? నువ్వు చేసిన పనిని ఎవ్వరైనా హర్షిస్తారమ్మా ? వ్యవస్థితవిభాష చేత ఎవరు హర్షిస్తారమ్మా ? ఇత్వాదుల్లో అటు శబ్దం (పయోక్షం కాదు. మహన్మహతుల బహుక ర్షృక (క్రియకు ఏకవచనం విభాషగా వసుంది, ౧౯౦ తాత శాంతిని వ్యతిరేకించినదాడు యన్దాన్ని్యపేరేపించినవాడు నాశనమైపోతాడు- సహనంకల యువతి దూరాలోచనకల పడతి బాగుపడుతుంది - పక్షంలో నాశనమె పోతారు - బాగుపడతారు, సత్వరభావిక్రియకు తరచుగా భూత్యక్రియ వస్తుంది. ౧౯౧ ఇదిగో వస్తున్నానమ్మా - ఇప్పుడే తెస్తున్నా - లేపు వస్తున్నాడు - ఎల్లుండి వ్తన్నాడుం న! ఖ్రరేక గి మా లి ను జ అవుతుంది. ౧౯౨౩ ఎంతవెదికినా కనపడచదాయె - ఎంతథేవ్బీద్దామన్నా దొరకదాయె - కన పడలేదు - దొరకలేదు అనిభూతార్థం. - వెంకటరావు రాడు - వెంకటేశ్వరావు నడగడు = రాడు - రాగలవాడుకాడు ; అడగడు - అడిగేవాడుకాడు - అని భవిష్యదర్థ్హం - ఎవరితోనూ మాట్లాడడు -అన్నమైనా తినడు - మాట్లాడుతున్నవాడు కాడు - తింటున్నవాడుకాడు - మాట్లాడడంచేదు - తినడంలేడు - అని వర్తమా నార్థం భావార్టకంమీది వ్యతిరేక(కియ కొన్నిచోట్ల భావివర్తమానార్దకంగా కని పిస్తున్నది = వాడిప్పుడువండడంలేదు - వాడాపనిప్పుడు చెయ్యడంలేదు... రేషు కృష్ణుడు రావడంలేదు - పుస్తకం తేవడంలేదు = ఇత్యాదులు శిష్టజనవ్యపహారాను గుణంగా (గగాహ్యాలు. అన్ప్రత్యయాంత [క్రియలమీద కడవు పూర్వకంగా అయ్యాదులు సంప్రార్థనంలో అనుప్రయుక్తా అవుతాయి. ౧౯౩ దయదలచగదవయ్యా ! కాపాడగదవన్నా - దయచూడగదవమ్మ- ఇత్యాదు బాహ్యాలు, కదదు వకారానికి లోపం బహుళం, ౧౯౪ దయదలచగదయ్యా ! కాపాడగదన్నా! - దయచూడగదష్మా ! మొదలై నవి.

ఆం హాజ్‌ అాంలో ఇండ్‌ బక జం పా సంధార్దన దుల్లో అన్‌ (ప్రత్యయాంత (క్రియల మీది ఇమ్ముకి ఈశారం విభాషగా వస్తుంది. ౧౯౫ రానిమ్ము = రానీ = కానిమ్ము = వాని - తేనిమ్ము - తేని - ఉండంిమ్ము - ఉండనీ - తిననిమ్ము-తిననీ - నవ్వనిమ్ము - నవ్వనీ - మొదలై నవి. భూతార్లక అసమాపక (క్రియ కొన్నిచోట్ల "హేత్వాద్యరక 0 న ల మప్తుతుంది. ౧౯౬ " ఆటందాంబుపడి హిరోషిమానగరం ఫస్మీపటల మైపోయింది. తల్లులుపోయు పిల్లలు = పిల్లలు భోర్తలుపోయి తల్లులు - కాళ్లుతెగికొందరు ఆ కళశ్లుపోయికొందదు _ వలవలా దుడ్చారు - నానారకాల లేోగాలువచ్చి అనేకవేలమంది యమయాతనలు పడ్డారు - అదిళబ్దంచేత ఇటువంటి కిరాతకళ్ళత్యాలు చూచియెకరుగం - ఇన్ని బాధలు పడియెరుగం - ఇత్యాదులు (గ్రాహ్యాలు - ఇక్కడ చూచి అంటే చూడడం అని = పడి అంటే పడడం అనె అర్థం, చేయుయోగంలో ఆన్నంత (క్రియ (కేరణారక (ఈ మవ్పతుంది. ౧౯౭ కీర్రిపహింపచేశాడు = మింగవేకాడు = కఠ్కవేశాడు - మొనలైనవి. అన్నంత్మకియలకు అత్వాంతగుణవాచకాలకు (కియాసిద్ది ఉన్ముఖత్వంలో వారు ధాతు వన్మషపయుక్ష జ అణావి మవుతుంది. ౧౯౮ పండబారు = ఎండబారు - తెల్లబారు = పచ్చవారు = ఎ్యరజారు-మొదలై నవ. కంటె వర్షకం పరమెతే భావార్షశానికి ఏవకరం ణ్‌ చూ యణ వ! విభాషగా వస్తుంది. ౧౯౯ కొట్టడంకంటె - కొ ప్టేకంటె = తీయడంకంటె - తీసేకంటె = మెచ్చఢంకంటె- మెచ్చేశంటె _ ఇత్యాదులు, అన్నంత ఆగు ధాతుపు పరమెతే బాగు గువరానికి లోపం ష్‌ తితె వెకల్చికం. ౨౦౦ చ్‌ బాగుగా = బాగా = బాగుగ = బాగ.

(శ్రీయా వకిళ్ళదరి చిక్కమీదె అన్నంత అగుడాళుక్పకు లోకం పూర్వస్వరానికి దీర్షృం బహుఏఎ౦ం. ౨౦౧ చక్కగావచ్చాడు = చక్కాపద్చాడు - చక్యథగావెళ్లాడు - చక్కావెళ్లాడు చక్కగాఉన్నాడు - చక్కాఉన్నాడు - మొదలైనవి శ్రియూ వివేయ వి*షణాలమీది అన్నంత ఆగుకాతుప్కకి లోపం విభాష, ౨౦౩ శ్రీయూవిశేషణాలకు - పెచ్చుగా పె5ిగిందిరా పంట = పెచ్చు పెరిగిందిరా పంట = చలిజ్వరం తచుగా ప్వాన్నది - చలిజ్వరం తరచు వస్తున్నది - ఎక్కువగా మిగిలింది" ఎకువ మిఠలింది విఛధేయవిశేషణాలకు = ఉంగరం లంచంగా అకీ గే-డు = ఉంరం లంచం అడిగాడు - మొదిలైనవి ద్విరుక్తశబ్రపల్లవ క్రియల అమేడితం పూర్వావయవాలకు లోపం విభాష. ౨౦౩ మాట్లాడి అడి - మాట్లాడి మాట్లాడి - పోట్లాడి అడి - పోట్లాడిపోట్టాడి = సమహార్చికూర్చి - సిమకూర్చిసమకూర్చి = తలపోసెపోసి = తలపోసి తలపోసి = తెగటార్చిఆర్చి = ఆగటార్చితెగటార్చి - మొదలై నవి సమాప్తాలై పునర్భిహీకాలైతే శబ్దపల్లవ్యకియల పూర్వాపయ వాలకు లోపం వైకల్చికం ౨౦౪ ఇవ్వువాణ్ణి కారెక్కించి తిరిగిరా = రావడానికి వీలు వేకపోతే బాధపడకు = నీవువద్చి మళ్లీవెై - వెళ్లకపోతేఉండు = పక్షంలో తిరిగిరావవానికి మళ్లీవెళ్లక పోతే అం కప్పపల్ల(కియ శే పునర్గృహీతా అపుతాయి కరృభూత[క్రియతో తత్త కశ్వయ మవ్పతుంది. ౨౦% నీవు రాపక్చు పోవడ్చు-నీవు తేవచ్చు ఇవ్వచ్చు = నేుుండవచ్చువెళ్లవద్చు - మొదలైనవి సందేహాధికారాలో ఓకారం వస్తుంది. ౨౦౬ వ ్శ న ణ్‌ కంలో అక్క డెంతున్నరో తెలియు = అంతా ఉందో ₹ేదో - వాశ్లంత ధమ్యలో = ఎంఠోధన్యులని తాశ్చర్యం ఓ దీర్తానికి (హస్వం బహుళ0, 2౦౭ సండేహో! న ప రం - ఎంతుండో సందేహాధికార్థక ఓకారానికి శూస్వంబాహుళకమ) అర్థం -ఎ ఎంతుంగొ = ఏమో _- ఏమొ

ఎ౨త్‌రీ వ్యావహారిక థభ్యాహా వ్యాకరణం సందేహాదికాక్టక ఓకారానికి కదా విభాషగూ అనుపయుక్త అఏ మక్కతుంది, ౨౦౮ ఎంతధన్యురోకవా. = ఎంతధక్యులో ప్రీనుద్రేశించినపుడు కడా తుది అకారానికి ఏళ్వం వైకల్చికం. ౨౦౯ అవుకోకాడోకదా - అపునోకాదోకదే _ నిజమో అబర్ధమోకడా. - నిజమో అబద్ధమోకదే అదరాద్యర్థసూ చకంగా పురుషుణ్ణి ఉద్దేశించినప్పుకుమైతం ఏశ్చం కొన్నిచోట్ల కనిపిన్తన్నది = యేంతాతా! అది నిజమో అబద్ధమోకదే కదా కదేల దీర్తానికి హస్వం వెకల్పికం. ౨౧౦ యి రూ ఎంతధన్యులోకద్‌ = ఎంతధన్యులోకదె = అవునో కాదోకద - అవన శాదోకదెం ఉద్దేళ్యంద్వ్య్యవయవం కలదైతే తుదిడానికే "కదా ఆమవ్రయుక్త మపుకుంది. 2౨౧౧ అవునో కాదోకదా = నిజమో అబద్ధమోరదా, (్రియాలమీరి కదప్పుకు ఆయ్యాదులు వై కల్పికంగా పా అనుప్రయుక్తా లవుతొాయి. ౨౩౧౨ అలసిపోయావుకదవయ్య పూర్వోక్తసూ(తంచేత కదవు పకారానికి పాక్షిక లోపం అలసిపోయావుకదయ్య . సుశీలవుకదవమ్మ = సుశీలపుకదమ్మ - ఎడి మంళఠురాలవుకదవే = బుద్ధిమంకురాలవుకచే =. పక్షంలో అలసిపోయావు - సుశీలవు - బుద్ధిమంతురాలవు - అయ్య - అమ్మ - అన్న = అక = అవ్వా ఆత్త-ఆ-ఏ = మొదలై నవి అయ్యాదులు శాహాదులమీది కదవుకు సైతం అయ్యాదులు వైకల్పికంగా అనుప్రయుక్షా అవుతాయి. ౨౧౩ దయాసము(దు థవుకదవయ్య జ దయాసనము (దుడవుకదయ్య = అమహశీ కర్షక (ప్రధమోత్తమ పుకుషకర్పృకాలైనప్పుడు బాహుళకంచేత వకారరోసు నిత్యం = లేతగదయ్య = ముదురుగదమ్మ = ఎరుపుకదన్న - నలుపుగదమ్మ *

(శ్రియా సర్మ్ఫెక్టం అరమ మంచివాడుకదమ్మ - మేము అహింస్యావతులంకదయ్య అయ్యాదు లకమటప్రయుక్తాలైతే కదవు వకారాదికిరోపం నిత్యం, వ లోపమైన కదవు ఉత్వానికి అకారం వైకల్పికం, ౨౧౪ లేశకద = లేశకదా లేతకదు - వక్యమాణవిధిచేత లేఠకడూ - అత్వ మనక అకారమనడంచేత (హస్వదీర్హాలు రెండిటికీ (గ్రహణ వ లోపమైన కదపు ఉఊత్వానికి ఆదరాద్యర్దాల్లో దీర్హం వైకల్పికం. ౨౧% మతి - విరోధం - భయపెట్టడం - గద్దించడం - (ప్రశ్న = టోధాదులు అదిశప్రగాహ్యాట గ కాదె క దార్ధక మక్పతుంది. ౨౧౬ నాకున్నబలమంతా అత్మశక్రికాదె = అర్మశక్రికదా అని అర్థం. అయి కాలు (పధమాంతంమీద స్వయమరంలో వైకల్పికంగా (డో (య. అను(ప్రయుక్తా అవుతాయి. ౩౧౭౩ వాడై వచ్చాడు = వాడుగా వచ్చాడు - చాడు స్వయంగా వచ్చాడని అర్ధం, కరుగు వ్రభృతులు అంతర్భావిత _మేరణాలు ౨౧౮ కంసాలి బంగారం కరిగాడు - కరిగింవాడు అని అర్ధం అడుగ్వాది ధాతువులు ద్వికర్మకాలు ౨౧౯ భావే భూదానం అడిగాడు-ఇక్కడ అడిగాడు అన్న్యక్రియ భావే అడిగాడు= భూదానం అడిగాడు అని - భావే భూదానశస్దాలు రెండింటితోరు అశ్వయిస్తుంది ఇతరాలు [కియా (ప్రయోగ విశేషాలు శిష్టమహాజన వ్యవహా రానుగుణంగా (గాహ్యాలు, ౩౨౦ టకియా పరిచ్చేదం 83

వ్యావహారికభామా వ్యాకరణం రృద౦తపరిచ్చేదం కత్తులకు అర్ధాలు యధావ్యవహారంగా గ్రాహ్యాలు ౧ ధాతువులకు విధించిన డు (ప్రత్యయారులకు భిన్నమైన్యపత్యయాల- కృథ్యక్చత్యయాలంటారు. ముందు చెప్పబోయి కృషత్సత్యయీలకు భావకర్త్య కర్మాద్యర్థాలు మహాజనానుపారంగా తెల్సుకోవాలి. కృత్చ్రత్యయాలై న కగతప వేములు పరమైతే కగచ య వలకు లోపం వస్తుంది. ౨ కృతంబంధంకలకాది(ప్రత్యయాలు పరమైతే ధాతువులకు చివరకల కగ చయవలకు లోపంవం్తుంది - ముందుముందు ఉదవాహరణలవల్ల స్పష్టంా యీసంగతి తెలుస్తుంది, అలుగు మొడలైన వాటికి క పర్షకం వస్తుంది. 3 అలుగు = అలుక = ఆగు - అక = ఎరుగు - ఎరుక = కడగి = కశక ం కలగు -కలక - కాగు = కాక - తునుగు = తునక = నడచు - నడక - నలు = నలక - పోవు - పోక _- మలగు = మలక _- మునుగు = మునుక - మాగు మూక = మొలచు - మొలక - వంగు - వంక = వీగు = వీక = వచ్చు - రాకీ = కినియు ముదియులకు ఉత్వంవస్తుంది = కినియు = కినుక - ముదియు = ముదుక= ఇక్క క పులు పరమైతే కను అది(హస్వానికి దీర్హంవన్వంది = కానుక కలుగు మొదలైన వాటికి ఇమి వర్షకం వస్తుంది. ఇ కలుగు = కలిమి - ఓరుచు - ఓరిమి - కూరుచు - కూరిమి = లదే * (ేలిమి = బలియు - బలిమి = తాలు - శాలిమి - ఇమి అదిన్వరావికిలోవి కొన్నిచోట్లకనిపిస్తన్నది = ఓర్మి - కూర్మి - (వేల్మి - బల్మి - తాల్మి - కల్కి చేయు మొదలె నవాటికి తవరకం వస్తుంది. ౫ చేయు = చేత - కఠలయు - అలతి కూయు- కూత - కోయ - కోరీ =

కృదంత పరిచ్చైదం ఏం0 గ్‌యు - గీత - నేయు - నేత - కూయు - కూత = పోయు - పోత - మూయి_ మాత = మేయి - మేత - మాయు - మాత = రోయి = రోత - (వాయి = వ్రాత. తవర్షకం పూర్ణ బిందుపూర్వరం విభాషగా అవుతుంది. ౬ అలత - అలంత = కలత - కలంత = వ్యపఫ్థితివిఫాషచేత దీర్ష్ణంమీవ పూర్ణ విందువురాదు = కోత = రోత. ఆడంగు మొదలైన వాటికి కువ వర్ణకం వసుందె. ౭ అడంగు = అడింరువ _- అడగు = అడకువ - మరచు = షరకువ = మెలగు = మెలకువ = పెనగు = పెనకువ - లోగు = లోకువ = వేగు. వేకువ మొదలైనవి. ఆడు మొదలెస వాటికి టవరకం వసుంది వే మ్‌ ఇ. చావ అదే అంత్యాక్షర లోపం నిత్యం. ౮ అడు" అట - ఊరు - ఊట - ఊరడు = ఊరట - ఓడు ౨ ఓట - శ్తేరు= కేట- పండు - పంట - పాడు - పాట - మండు * మంట - వండు = వంట = వేశడు - వసట - మొదలై నవి అనుప్రయుక్తమైన అడు ధాతువుకి తరచుగా మువర్షాంత టవర్ణకం వస్తుంది. ౯ కోలాటం - పోరాటం - మొదలై నవి వడు మెదలె నవాటికి టు వర్ణకం వస్తుంది వస్తే అవి య్‌ ఆవ్యక్షరశేషాలయి దీర్తయుకా లౌతాయి, ౧౦ యు అం పడు _-పాటు - చెడు = చేటు - కరచు = కాటు = పొడుచు - పోటు = ఓడు = ఓటు = వయిచు - వాటు - వేయు = వేట - మిదలైనవి ౬ టా జ అజ ం పొలయ్వాదులకు పవన్షికం వస్తుంది. ౧౧ పొలయు - పాలపం - తరియు = తిరిపం - మురియు = మురిపం = వలియు = వలిపం = కలియు ఇత్వానికత్వం - కలపం. అవులించు (ప్రభృతులకు తవర్షకం వస్తుంది ౧౨ ఆవులించు = ఆవుఠింత - ఇకిలించు = ఇకిలింత - కుళ్లగించు - కుళ్ల గింత = కొఠ్యరించు - కొక్కరింత = గిలిగంచు = గిలిగింత - మొదలై నవిం

2(0 వ్యావహారిక ఫాహె వ్యాకరణం మాయు ప్రభ్మతులకు పవక్షకం వస్తుంది. ౧౩ మాయు = వపొపుఎం మయు * మేపు. అడుచు = అడుప్త - ఇంద ఇంపు = ఏచు - ఏపు - కను - కానుపు - కాచు - కొప - తోచు - శోప్ప చూచు - చూపు - తలచు - తలపు - కేచు - తపు-తోచు = తోపు - పెషచు- 'పెనుపు - పెంచు - పెంపు - పొలుచు - పొలుపు - వలచు - వలపు - మెచ్చుం మెప్పు - మోచు - మాపు - వాచు - వాపు * మొదలై నవి (ైరణార్దకాలైన దించు (పభృతులకు పుపక్షరం విభాషౌ వస్తుంది. ౧౪ దించు - దింపు - దంచు - దంపు * బుదలైనవి అలయ్వాడులకు ఇక పర్షకం పసుంది. ౧౫4 ణి వావ అలయు - అలయిక - ఓప్పు- ఓపిక - కను - కారిక - కూడు - కూడిక = కోరు - కోరిక = పొందు - పొందిక = పోల - పోలిక - మొదలైనవి అక ఇకలు విరమైతే తూగు “కారానికి నకారం వస్తుంది. ౧౬ తూగు = తూనకం = తూనిక ఆస వర్షకం అప్పాదుల కపుతుంది, ౧౭ అప్ప = అప్పన = గడ = గడన = దట్ట - దట్టన = అప్పనప మువర్షం కూడా కనిపిస్తున్నది - అప్పన - అప్పనం ఆన వరకం పరమెతే వీచు చశారం వకారం మ! గాక అక్కతుంది. ౧౮ వీచు = వీవన ఏల్వాదులకు బడి వర్ణకం వస్తుంది. ౧౯ ఏలుఒడి = కట్టుబడి = కనుబడి = కొనుబడి = గిట్టుబడి = చెల్లుండీ = చేకుండి = తగులుబడి - పెట్టుబడి - (మొక్కుబడి = వచ్చుపోవులకు = రాజకీ = వచ్చుబడి = పోబడి = మొదలై నవి మన్వాదులకు గడ వర్షకం వస్తుంది. ౨౦ మునుగడ = విరుగడ = చేరుగడ = తేరుగడ-తేగడ- ఇత్యాదుటాహ్మాబ-

కంత పరిచ్శేదం 281 వచ్చు పోవు నిటమలకు కడ వర్ణకం వస్తుంది. ౨౧ రాకడ = పోకడ = = నిలుకడ చూచు-కాచు-దాచులకు మత్వర్థంలో అరివర్షకం వస్తుంది, వస్తే చకారానికి పకారం వస్తుంది. ౨౨ చూపరి = శాపరి = దాపర9ి. కోరు ప్రభృతులకు ఇకి పర్ణకం వస్తుంది. ౨౩ కో౦0క = పూనికి - పోలికి - మనికి - వికి ఇకి పరమైతే చూచు చికారం డకారం ఆపుతుంది. ౨౪ చూడు = చూడికి మన్నాదులకు జ) వర్తకం వస్తుంది. ౨4 కా న! ము - మకువు = కాచు = కాపు = కొలుచు - కొలువు = తడయు = తావి = నిలుచు = నిలుఖ - పూచు _ పూవు “చచ్చు = చావు - నొచ్చు - నోవు = పుచ్చు - పువ్వు - ఉలీయి = ఉలఠివు *- అరయు - అరవు = అరువు = తగు = తగువు = ఇక్కడ గలోపంరేదు వుపర్షక పకారాసికి డీర్టం మీద ద్విత్వం బబా+ం. ౨౬ నొళ్చు = నోవు = నొవ్వు = పూచు - పూవు - పువ్వు - బాహుళకంచేత కాచు = కావు = ఇత్యాదులలో ద్విత్వంళేదు మార్వాదులకు అక వర్తకం వస్తుంది. ౨౭ ఇ. అటే మారక౦ = అమ్మకం = అమరక౦ = అంపకం = పంపకం = తూనక౦ = అద్దకం = తోమకం = మెదలైనవిం అక వరకం పరమెతే వండు డకారానికి టకారం లె యూ వస్తుంది. ౨౮ వండు = వంటకం పాఠర్వాదులకు డువర్షకం వస్తుంది. ౨౩౯ పారు = పారుడు = అమ్ము = అమ్ముడు - అల్లు = అల్లుడు = ఎక్కు ఎ

పలల వ్యావహారిక ఖ "మా వ్యా ణం ఎర్కుడు = అరు - ఆదుడు = తొక్కు - తొక్కుడు = (పారు = పాపట వఇత్యాదులూపహ్యోలు డు వరకం పరమెతే చయలకు పకారం వనుంది, ౩౦ న! టె నయా. తోచు = తోపుడు - రోదు * దోపుడు = దంచు - దంపుకు = పెంచు పెంపుడు = రాదు - రాజేకు = మాయి - మాపుడు - మిదలైనవి ఒరుగు (వభృతులకు ఉ వరకం పనస్నుంది ౩౧ ఓపె అవ ఒరకుగు = ఒనపు = అడుగు = అంటు = ఒప్పు = తప్పు దియ్యి నొచ్చు పుచ్చులకు ఇపర్షకం వస్తుంది, వస్తే చయ లకు పకారం నితృం. ౩౨ దయ్యిు = దప్పి = నొచ్చు = నొప్పి = పచ్చు- పప్పీ ఇవప్రత్యయం పరమైతే నొప్పి ఒత్వానికి ఎత్వం లొ ఈ కే విభాషా వస్తుంది. 3౩ నెప్పి = నొప్పి పప్పి ఉత్స ఇత్వాలకు ఇత్వ ఉత్వాలు విభాషగా వస్తాయి. 3ల పప్పి = పప్పు - పుష్పివక్ను = పిష్పుపచ్ను రాచు రాయు తోయులకు ఇడి వర్తకం వసుంది. ౩4 ఇడివర్షకం పరమైతే రాచు తోయులచయ లకు పకారం వస్తుంది. ౩౬ రాచు. రాపిడి = తోయు = తోపిడి - తోయి యకారానికి అనడంచీత రాయు యకొరానికి పకారంరాదు * రాయిడీ ఎన వర్ణకం ఈర్చుబ్బు కండు దువ్వులకు వస్తుంది, వసేచయ లకు పకారం వసుంది. 2౩౭ అదె అతి ఈర్పెన = ఉప్పెన - కందెన = దువ్వెన.

కృదంత పరిచ్చెదం 2౦ ఆనవర్షకం వడ్డించుకి వస్తుంది, వస్తే ఇండు లోపిసుంది. ౩౮ వడ్డించు ఇ ప్ణన దాడు దాయ్వాదులకు రవర్షకం వస్తుంది, వస్తే వాటి అంత్యాడ్షరం పకారం అవుతుంది. ౩౯ దాచు = దాప్పరం -దాయు *డాపురం = కాచు = కాపురం = మూచు= మూప్పరం - దాచు = దాపురం (దాచడం) = దాయు = దాపురం (సమీపం) (పేరణార్దంలో ఎక్కు దిగులకు మతి వక్షకం వస్తుంది. ౪౦ బడి మతి వ డులు పరమైతే అనధికార్థక ఎక్కు ద్విత్వకకారా నికి అద్విరుక్త గకారం వశుంది ₹౧ అత అట. ఎక్కు = ఎగుమతి = దిశుమతి విలుచు (ప్రభృతులకు వ వర్ణకం వస్తుంది. ౪9 విలుచు = విలువ = కొదరు = కొదవ - నిలుచు - నిలువ = చొచ్చుకీ ఇ చొరవ, వ వర్షకం పరమైతే తగు గకారానికి కకారం వస్తుంది ౪౩ తగ్గు = తక్కువ వ వర్ణకం పరమైతే ఎక్కు దిణులకగలకు లోపం రాదు. ౪౪ కృ్యత్చత్యయాలైన కగ తప వేముల అనే సూళ్రాని కీది బాధకం ఎక్కువ = దిగువ - అనధికార్థకమైన ఎకు అనడంచేత = అధికారంలో గకారంరాదు. కాచు వీచు తిరుగులకు అలివర్షకం వస్తుంది, వస్తే చకారానికి వశారం వస్తుంది. భణ శావలి = వీవలి = తికుగలి తగ్గు (ప్రభృతులకు దల వర్షకం వస్తుంది. ౪౬ 0 ళం అతు తగ్గుదల = హెచ్చుదల = అరుగుదల = ఎక్కుదల = ఒప్పుదల = పట్టుదల = అచ్చుదల - తిరుగుదల = (క్రమ్ముదల = పారుదల - మొదలైనవి

నల బ స్టవవా౦8 ఖానా ప్యాక రణ౦ గీరు (ప్రభృతులకు ఆఅవర్షకం వస్త్రంది ౪౭ _ గీరు = గీర = ఎండు - ఎండ -పాయు-పాయ = కాయు = కాయ. తునియు = తునియ = పరియు = పరియ - పిడుచు = పిడుచ = మీటు = వ్వీట్ల ముడియు = ముడియ = వదరు = వదర = (వయ్య = (వయ్య అవర్హకం పరమైతే కాచు చకారానకి యకారం వనసుంది ౪౮ కాచు=శాయ తెలియు పప్రభృతులకు వి షర్ణకం వస్తుంది. ౪౯ తాలియు = తెలివి = తనియు తనివి = విరియు = విరివి - మొదలెనవి నగ్వాదులకు అవు పర్షకం వస్తుంది ణం నగవు * తగదు = అరపు కాయు ప్రభృతులకు ఇ వర్ణకం వస్తుంది. 4౧ కాయు -కాయి- చేయు = చేయి- (వాయు = (వ్రాయి - వ్రాయ ఆదిహల్లోపం జరిగితే ఇపర్ణకంరాదు = కాయు.. ధాతువుకి పూర్వోక్తవైన అపర్ణ కంవ్తు కాయ అవుతుంది విను కనులకు కలివర్ణకం పస్తంది. గం వినుకలి - కనుకలి కొలుచు ప్రభృతులకు వడి వర్షికం వస్తుంది ణ్‌ కొలుచు = కొలువడి = గెలుచు = గెలువడి = నడచు - నడవడి - లేచు = లేవడి = కలుగు వ్యవతిరేకంలో సైతం లేవడి ఎక్కు దిగులకు అరవిశేషంలో డువర్షకం వస్తుంది *౪ ఎక్కుకి పూర్వనూ(తం౦చేత ఎగు = ఎగుడు = దిగుడు = ఎక్కుకీ = ఎట్లు = దిగుకి - పల్లం అర్థవిశేషాలు చెక్కు (ప్రభృతులకు ఇలి వర్ణకం వస్తుంది, తగ చెక్కు - చెక్కిలి = అంకు - అంకిలి = ఒదుగు = ఒదిగిలి - పొట్త- పొత్తిలి - వీటికి బహుత్వంలోకూడా వ్యవహారంవుంది. అంకిళ్లు - ఒదుగుట్ల = పొతిళు,

కంత సరిచ్చేదం = లె పొగచుకు తవర్షకంచస్తుండి వస్తే ఉత్వలోపం నిత్యం. *౬ పొగడ్త, అ వ కాది ప్రత్యయాలు పరమదుతుందే ఆనాద్యమైన ఉత్వా నికి అత్వం బహుళం ౫౭ అ = పిడున * పిడచ -వ - నిలప - నిలవ - చొచ్చు ధాశువుకి చొరు అదేశమే రావాలి - కాని చొకువ రూపం లేనేలేదు అతి(ప్రాచీనకాలంలోనే దీని ఉత్వానికి అత్వం స్థిరపడింది చొరవ క = అల్లుక = అలక - త్రునుక = తునక - ముకుక - మునక గడ - విరుగడ - విరగగడ కడ = నిలుకడ = నిలకడ ర - దాపురం - దాపరం - కాపురం - కాపరం = అలి - తిరుగఠి - 8ిరగలి ఇలా ఉత్వాంకి అశ్వం వ్యవహారంలో తరచుగా వ్వుంది (గాంధి కాంధ్రశామా క్షీరార్లవరాజహంస బాలవ్యాకరణం తొలిముదణటపతి చూప్తే యూవిషయం స్పష్టపడుతుంది. అయిన చిన్నయమూరికూడా * కవర్ష కంబలుగ్వా దులకగు అని సూ్యతించి లక్ష్యాలివ్వడంలో వ్యవహారానికి లోబడి మునుగు ధాశువు అవాద్యమైన ఉత్వానికి అత్వంచేసి మునక అనే పేర్కొన్నాడు ఇది గమ నించక అలుకాదుల ఉత్వానికి అత్వంరాదని కొందరు జీవద్భాషాపరిణామస్వరూప స్వభావ అనఖిజ్ఞు లంటారు - వారిమాట నిరాకరం సంస్కృత కృదంతాలు తత్సమస్వరూపంలో వ్యవహారాను గుణంగా గ్రాహ్యాలు ౫౮ ఆంవికేయుడు - అధీతం = అధీతి = ఇత్యాదులు సంస్కృ తవ్యాకరణో కాట పరి(గ్రాహ్యాలు కొన్ని నంస్కృ తవ్యాకణఅకుక్తాలెనా వ్యవహారానుగుణంగా (గ్రాహ్యాలు జయ వృధలకు అర్హవిశేషంలో అంతి చేరుతుంది. ౫౯ జయంతి బాలగంగాధరతిలక్కును జయంతి - పి- 49. ఆంతి పరమైతే వృధ అద్యచ్చుకి గుణం నిత్యం ౬౦ వృధ + అంతి = వర్ధంతి బాలగంగాధరతిలక్కును జయంతి వర్థంతుల నాడైనా -పి- 45, ఇతరాలు విశేషాలు శిషజనవ్యవహారంలోంచి తెబ్బకోవాలి. ౬౧ కృదంత పరిచ్చేదం తె

ఇర వ్యావహారికభావమా వ్యాకరణం వార్యపరి చ్చే దం అర్షబోధకం (ప్రయోగార్వం పదం. ౧ ధి వా కుండ = బండ - మొదలై నవి. నామ్మకియావ్యయ భేదాలతో పదాలు టత్రివిధాలు ౨ నామౌలని = (కియలని _ అవ్యయాలని పదాలు మూడు విధాలఏ అర్థం కర్త కర్మ భేదాలతో నామాలు ద్వివిధాలు, ౩ వ్యాపారావబోధకం [కియ. ౪ ధాత్వర్దవ్యాపారానికి ఆ్యశయమైనది కర్త అనీ - ధాత్వర్థఫలానిక్తిఆశ్రడు మైనది కర్మ అనీ పూర్వమే (పో క్తమైంది. కాబట్టి (క్రియ అంటీ ఏమిటో యిక్కడ చెప్పబడింది సకర్మకాలు అకర్మకాలని [క్రియలు ద్వివిధాలు. ౫ కర్మ కలది సకర్మకం. ౬ కర్మ లేనిది అకర్మకం, ౭ కర్తృకర్మ[క్రియాన్వితం (ప్రయోగం. లా కర్తరి కర్మణి భేదాలతో (ప్రయోగం ద్వివిధం. ౬ (క్రియ కర్తను చెబితే కర్తరి (ప్రయోగం - (క్రియ కర్మను చెబితే కర్కణే శ్రమోాగం సాంస్కృతికం కర్మణి (ప్రయోగం. ౧౦ కర్మణిప్రయోగం సంస్కృతసంబంధంవల్ల తెలుగులో (ప్రవేశించింది జీ తెలుగుకి అస్వాభావికం = ఈ్య(ప్రయోగం అంత (పశ స్తంకాదు.

నకర్మకం అకర్మకమని కర్పర్మిపయోగం ద్వివిధంం ౧౧ కర్తరిపయోగానికి సకర్మక్కకియవుంటే సకర్మకక ర్తరిప్రయోగమనీ - కర్షరిప్రయోగానికి అకర్మశ(క్రియవుంటే అకర్మకకర్తరిప్రయోగమనీ పేరు, విభక్తివచన కూన్యా లవ్యయాలు. ౧౨ సిద్ధాలు సాధ్యాలని అవ్యయాలు ద్వివిధాలు ౧౩ సహజంగావున్న అవ్యయాలు సిద్ధాలు - భలే - ఆహా - ఓహో - అయ్యో = మొదలై నవి సిద్ధావ్యయాలు - విశేషార్ధకస్వరాదులుచేరిన అసమాపక క్రియలు సాధ్యాలైన అవ్యయాలు - చేసి - కొట్టి - వెళ్లక - పాఠక మొదలై నవి యోగ్యత ఆకాంక్షా సహితమై అర్ధంకల ఆస త్తియుక్ష పదసముదాయం వాక్యం. ౧౪ పదార్థాలకు పరస్పరసంబంధంలో బాధ కలగకుండావుండడం యోగ్యత - అపుదల లేకుండా మీదిమీదికిపోయే పదార్ధాల పైని అదరం ఆకాంక్ష = వినేవారికి తెలిసికోవాలనే అకేశ్రారూపమైన అదరమే ఆకాంక్ష - పదాలచేరికను అసత్తి అంటారు. నిప్పుతో తడుపుశున్నాడు అన్నప్పుడు యోగ్యతలేదు గోవు గ్యురము అన్నప్పుడు అకాంక్షలేదు - ఒకరోజున “నారాయడు అని చెప్పి మరోనాడు “వెస్తున్నాడు అని చెప్పడంవల్ల ఆపదసమూహం వాక్యంగా యేర్చడినా అది వాక్యం అని చెప్పతగిందికాదని భావం వాక్యాల్లో కొన్ని (కియాన్వయంకలవి మరికొన్ని యితరాన్వయంకలవి వపర్హమానాద్యర్థకాలై నవి సమాపక ్యకియలు. క్షా తద్వ్యతిరేక శతృ తుమున్‌ చేదానంతర్యార్థకాలు అనమాపక (క్రియలు. వీటిల్లో మొదటివి నాలుగూ అంటే - క్ష్వార్ధక - వ్యతిరేకక్త్వార్ధక - శ్యతర్ధక తుమున్నర్థ కౌలు (క్రియలకు అభిన్నాలైన కర్త కలవి తర్వాతివి రెండూ = అంటీ - చేదా నంతర్యార్థకాలు (క్రియలకు విభిన్నాలైన కర్తకలవి పదాలకు పరస్పరం వున్న సంబంధాన్ని ఆఅన్వయమంటారు, ౧౫ వాక్యం విషయబోధకం. ౧౬ ఉద్దేశ్య విధేయాలు కలది విషయం. ౧౭ విషయంలో ఉద్దేశ్యం విధేయం రెండూ వున్నాయని అర్ధం - ఉద్దేశించి

చెప్పతగింది ఉద్దేశ్యం తర్వాత విశషంగా తిలియతగింది విధెయం _ ఉద్దేశ్యం వక్తకు శ్రోతకు ఇదరికీ లిలుప్తంది - విశేయం వక్తకుమౌ్యం తెయ్విండి విశేష్యాదికం ఉదేశ్యం. ౧౮ ర! ఆదిశబ్దంచేత విశేషణాలు వర్వనామాలు (గాహ్వాట (క్రీయాదికం విభేయం. ౧౯ అరిశఎంచేత విశెష్యాలు - విశేషణాలు - సిర్వనామౌట - అన్నంత (క్రీియలు- ఏలాది అవ్యయూలు గ్రాహ్యాలు విశేమ్యాదులు ఉగ్రేశ్యవిభేయాలు రండూ అవుతాయి. (క్రియట ఉద్దేశ్యాలు కాపు సంపూక్షం ఆసంపూర్ణమని వార్యం లందు విధాలు ౨౦ ఎమాపక(క్రియాన్నితం [క్రియావింహిత నామాంతం సంపూర్ష వాక్యం, ౧౧ అసమాపక (కియాన్నితం ఆసంవూర్ల వాక్యం ౨౨ దాకృ_ముదాయీన్ని మహదచాక్యమంబారు.. ౨౩ కొత్త ఇద్ద = జగన్నాటకం = ఛారతం = రాహాయణం - ఆంలచిరెత = యొదిలై ఐవి క్రియాస్వదువాక్వాలు కొన్ని వృంగ్యార్థద్యాతకా అపకుతారి ౨౪ భావటక్రియటన్నవాక్యం వ్యతిరేక్యకియఎన్నవాక్యానికి - వృతిరేక్యకియి అన్నవాక్యం భావ్యకియలన్నవాక్యానికి - భావ్మకియలున్నవాక్యం. ఛావ్యకియ టన్నవాక్యానికి = వ్యతిరేకకియలన్నవాక్యం వ్యతిరేక కియటన్నవాశ్యానికీ వ్యంజకా అపుతాయని తాత్పర్యం అప్పుడు భావ్యకియలు తే వర్దాంతాటగాప లేదా అట్టయితే అనుపప్రయుక్తమైన ఇనన్నంతాలుగాను తా వర్షాంతాలుగాము = వ్యతిరేక్యకియలు పోతే అక(ప్రయుక్షమైన వ్యతిరేకార్థకాలుగాను వ్యతిరేకార్రాకాలు గాను ఉంటాయి. వాడువన్తే వీడువస్తాడు - వాడు వచ్చినట్లయితే వీడు వ్తాడు = వాడురాకపోతే వీడురాడు అని ఈవాక్యాలకు వ్యంగ్యం వాడువస్తే వీడు రాడు* వాడు వచ్చినట్లయితే వీడురాడు = వాడురాకపోతే వీశువస్తాడు - అని వీటికి వ్యగ్యం నువ్వివ్వకపోతే నేనివ్వను - నువ్విస్తే నేరప్తానని దీనికి వ్యంగ్యం -

పరిక నివ్విస్టే నేవవ్వను = నువ్వివ్వకపోతే నేనిస్తాననిదీనికి వ్యంగ్యం _ ఇటువంటి వాక్యాలనేకవిధాలుగా వ్యవహారానుగుణంగా చెప్పవచ్చును. ఆవిశేషాలు శిష్టజన పమోగాల్లో (గహించాలి. భావ్యరకధన్యపారంభంలో ఇట్లా అణల్నిడు గ్రయుక్త మౌతుంది. ౨4 ఛావర్టకధన్యప్రారంభంలో పూర్వవాక్యంచివర ఇట్లా అన్నాడు అనేదాన్ని ప్రమూగించడం జరుగుతుంది. ఇట్లా ఇట్టా ఇల్లా ఇలొ లరు ఉపలక్షణం (ప్రజ లతో బుర్రుడిట్టా అన్నాడు తత్పరిసమాప్తిలో అనిన-ఆశగా-ఆఅంటీలు ప్రయుక్త అటి అత మవప్పుతాయి. ౨౬ (పారంభంచేసిన వాక్యపరిఎమౌప్తిలో - అన్న - అనగా - అంటే - అనె ప్రటూగించడం. జరుగుతుంది. (ప్రజలతో మహాత్ళ్ము డిట్ల్టా అన్నాడు - కాంత్యహింసలతో స్వదేశాన్ని రిక్షించుకుంటూవుండిడం మీబాధ్యత - విశ్వ(శ్రేయ ప్పకై పాటుపడడం మీధర్మం అంటే - (ప్రజలుఅంతా భక్తిశద్దలతో మహి ట్మని మౌటలు శిరసావహించారు, విశషణ(త్రికాడులు కొన్నిచొట్ల అధ్యాహార్యా లవుతాయి. ౨౭ హింసావాదం విజ్బంభిక్షే దేశంలో. భాంతి సౌఖ్యాలుండపవు = ఇక్కడ ఏదేశంరో విజృంఖిష్టే ఆఅదేశంరో అని ఏ ఆ లు అధ్యాహార్యాలు సంజంధంలో పూర్వవాక్యంలోని పదం కొన్నిచోట్ల ఆధ్యాహార్య మవుతుంది. ౨౮ సత్యవారాయణకష్టాలు ట్రాతురుోోడు కొడుకుగోల యెవరికితెలుస్తాయి ? = ఇక్కడ సత్యవారాయణకూతురు గోడు= సత్యనారాయణకొడు కుగోల అని(గ్రాహ్చాలు. కర్తృకర్మ(క్రియలు కొన్నిచోట్ల ఆధ్యాహార్యా లవుతాయి. ౨౯ నిన్నుచూస్తై నవ్వుతారు = ఇక్కడ (పజల అధ్యాహార్యం౦ం. కృష్ణుడింట్లో ఉన్నాడా?-ఉన్నాడు-కృష్ణుడు ఇంట్లో అనేవిరెండూ యిక్కడ అధ్యాహార్యాలు. అ వాగేదెవరా?* నారాయణ - ఇక్కడ వాగుతున్నాడనే [క్రియ అధ్యాహార్యం

బహుక్సృ రృృక (క్రియకు సమీపక ర లింగవచనా లవుతాయి 3౩0 ఏనాయకుడి(స్రజలు కాంతికాములై అహింసాతత్పరులై వుంటారో అనాయ రుణ్ని మహాత్ముడంటారు - మీశాంతిమైన్యం మీరూ కాంతించండి = మొదలై నవి అవయవక _రృక(కియ ఆ అవయవిక రక మవుతుంది. ౩౧ గడగడవణిశే వెంకణ్నిచూచి - గడగడవణకడంకలవెంకణ్ని అని అర్ధం గుండె బేజారై యుద్రోన్మాదులు పరిగెత్తారు. గుండె వేజారెత్తడంకల యద్ధోన్మా దులు పరిగెత్తారు. తే వర్షాంతక్రియాపూర్వకమైన కాని అవ్యయం అనుక్త వాక్యపదగాహక మవుతుంది. ౩౨ నీవు దేశానికి సేవచేప్పేగాని నీశక్థిసామార్యాదులు సార్ధకం కావు = దీనికీ వాక్యవ్యాసంలో నీవు దేశానికి సేవచేస్తే వీళ క్షిసామార్థ్యాదులు సార్ధకం ఆవుతాయి నీవు దేశానికి సేవ చేయకపోతే నీళ క్రి సామర్ర్యాదులు సార్థకం కావు - అని వుంటుంది. ఇిటువంటిచోట్ల అవధారణార్థక ఏత్వంపైతం కొన్నిచోట్ల కనిపి న్నది. నీవు దేశానికి సేవచేవేనేగాని నీళక్రి సామర్థ్యాదులు సార్ధకం కావు ఇత్యాదులూహ్యాలు * (క్రియాపూర్వకమైన కాని పూర్వవిరుద్ధార్థసూచక మవుతుంది. ౩3౩ వాడు వచ్చేవాడేకాని కొన్ని అడ్డంకులవల్ల రాలేదు పూర్వార్హంలో [క్రియ మీది కానికి తర్వాతవచ్చే వాక్యార్థం పూర్వార్థానికి విరుద్ధంగా వుంటుందని సూచిస్తుంది. విపులవాక్యానికి ముందు సం్యగ్రహవాళ్యం తరచుగా వస్తుంది. ౩౪ నీకు బుణపడివుంటాను- నువ్వుఎట్లారైనా (శ్రమపడి ఆపని పూర్తిచేసిపెట్టి. అదేమిటిరా ? యింతఅన్యాయంగా (పజలసొమ్ము కాజెయ్యడం న్యాయమా" యిదేమిటిరా ? ఏదీకానివేళ మూటాముల్లెకట్టి యెక్కటడిక వెళ్తామని యేంఫర్దా మనా?

వాక్య పరిచ్చెదం వె₹మె వాక్యం వాక్యాంతర గర్భం కూడా అవుతుంది. ౩౫ వస్తానన్నారు - కారణం తెలియదు - ఇంథఠవరకూరాలేదు. నిశ్చయార్షంలో (క్రియకు పొమ్ము అనుప్రయు క్త అ అం పూతుంది. ౩౬ నేనేమైనా రానుపో - నేరానుపొమ్మంటే - నేరానుపోమంటే - మొదలైన పూహ్యాలు. నామాద్యంత వాక్యాలు క్రియా విరహితాలు. ౩౭ ఉం నామం మొదలైనవి అంశంలోకల వాక్యాలు (క్రియావిరహితాలై సంపూర్ణ వాక్యత్వాన్ని పొందుతాయి. అతను రాముకు - అది ఊరు - అవి పల్లి - అది కంపుది = అవి కుళ్లువి = అమె భలేమనిషి - విజ్ఞాని అతను - మంచివాడురా వాడు - మొదలైనవి వాక్య పరిచ్చేద౦ం

ఉర వ్యావహారికభామా వ్యాకరణం వ్రకిర్ణర పరిచ్చేదం ఉఊత్వభిన్నస్వరానికి ఆరిక వర్షకం పరమైతే పూర్వరూపం వస్తుంది. ౧ చిన్న - అరికం - చిన్నరికం - కన్నె - అరికం - కన్నెరికం - బంపి - అరికం - లంజెరికం - మొదలై నవి అర్ధాదులు పరమైతే ఏగు (ప్రభృతుల డకారానికి ణకారం నకారాగమం బహుళంగా వస్తుంది ౨ ఏణ్నర్థం - ఏజర్ధం - మూడుఅణాలు = మూణ్నాలు - మార్జాల" ఏడుఅణాలు = ఏణ్నాలు - ఏణ్ణాలు - ఇత్యాదులూహ్యాలు అరశబ్దం పరమైతే ఒకటి (ప్రభృతులకు ద్విరుక్త నకారాగమం బహుళం, 3౩ ఒకటిన్నర - రెండున్నర - మూడున్నర - నాలుగున్నర - ఐదున్నర = ఆరున్నర - ఏడున్నర = ఎనిమిదిన్నర - తొమ్మిదిన్నర - పదిన్నర - ధూపా యిన్నర -* అఆణన్నర = మొదలైనవి మూడణాల్‌నర - మూశణాలనం = ఇత్యాదుల్లో అద్విరుక్తనకారం బాహుళకంచేతనేనని (గ్రహించాలి అర రేఫపే ద్విత్వం వైకల్పికం రూపాయిన్న్యర - ఒకటిన్న (ర-మూణ్నా లన్న(ర-= మొదలై నవి కళకారం పరమైతే పదం తుది కకార్యహస్వస్వరానికి లోపం విభాష. ౪ కాక్కాదు శాక అం 9 శాదు ॥ | కాకళదు లేశ్కాని లేక అం కాని ॥ | శేకశోని

ళ్‌ పోక్కొరికి పోకు ౨. కొరికి | పొరక న లేక్కచ్చి మొదలై నవి గకారం పరమైతే పదం తుది కకార (హస్వస్వరానికి లోపం కకారానికి గకారం విభాష. ౫ పోగుబురు పోక గుబురు | నో! రూగడు రూక గడ్డు / రూకగిడ్డు బ్‌ లేగ్గాని రక గాని. | వ్‌ మోగంట మోకు గంట లటళి | మోకుగంట మొదలై నవి, గకారం పరమైతే పదం తుది గకార హస్వన్వరానికి లోపం విభాష. ౬ మూగ్గుంపు మూగు గుంపు | పూస లాగ్గడి లాగి గడ్డి | లాగి వడ్డి రాగి ం గంగాళం... రాగ్గంగాళం / రాగిగంగాళం మోగ్గంట మోగు ఉం గంట | మోగిగంట మొదలై నవీ కళారం పరమెతే పదం తుది గకార (హస్వానికింలోషం గశారానికి కకారం విభాష. ౭ స రాక్కాగు రాగి ఆం కాగు క $ రాగికాగు ఏర్‌

మోక్కాగు మోగు కాగు | మోగుకాగు రాక్కడీ కాగి ” కడ్డీ | కారిక క్క్టై లాగి ఉల కట్టు ం | రర్‌హొ మొదలై నవి గట్రాదులు ఇత్యాద్యర్థకాలు ౮ గ(ట్‌ - నట - మొదలైనవి మొదలైనవి అనే అర్ధాన్ని యిస్తాయని తాత్పర్యం - పెట్టి గట పుచ్చుకొని - నగ నటరాదచి - మొదలైనవి వ్యావహారిక (ప్రయోగాలు. సముచ్చమార్ధకానికి లోపంవస్తే గ్యట్రాదుల శుదిహస్వానికి దీర్షం వన్తుంది. కొన్నిచోట్ల దీర్హానికి (హస్వం పఫైతం కనిపిస్తున్నది పెస్టిగట- పో గటా - నగా నట = నగా న్యటాం. అర్ధవిశేష ఏత్వానికి (హస్వం వై కల్పికం. ౯ ఆడే - అడె- అరే - అరె - ఇడ్తే - ఇడె - ఇవే - ఇరె గారు వారులు నిందాద్యర్థాల్లోను అన్ముపయుక్తా లౌతాయి ౧౦ అదిశబ్దంచేత హేళన నిర్మ శ్ష్యాద్యర్థాలు (గాహ్యాలు అబ్బాయిగారు దయ చేస్తారని అన్నీ రడీచేసిపెట్టాలి పాపం - ఓహోహొ మహారాజాగారు వేంచేశారన కూర్చో పెట్టి కుర్చీవెయ్యండి 1 మొదలై నవి. రెండుకు ఇరు ఆదేశం బహుళం. ౧౧ ఐహుళ(గ్రహణంచేత పదిపరమైతే ఇరు విభాషగా వస్తుంది ఇరవై - ఇరవై ఒకటి మొదలై నవి. వ్యవస్థితవిభాషవల్ల రొండుపదులు అన్నప్పుడు ఇడ అదేశంరాదు. సన్నిపౌత సంబంధంకల వసువాచకమే కొన్నిచోట్ల వ్యక్తి అత లా వాతి వాచక మవుతుంది. ౧౩ ఏయ్‌ గొడుగూ ! - గొడుగు వేసుకొన్న ఓమనిషీ ! అని అర్ధం - ఇరో

(వకీర్షక పరిచ్చేదం ఎల్‌ మునసుగూ - మునుగువేనుకొన్న ఓమనిషీ అని అర్ధం - ఆశలగుడ్డెవరు ? = తలగుడ్డచుట్టుకొన్న మిషెవరు? అని అర్ధం- ఎవరీ యిల్లు 1 ఈ యింట్లో ఉన్న వారు యెవ రని అర్ధం - ఇలాగే ఎవ రావాగుడు ? ఎవ రామోత - ఎవ రాగోల- మెదలై నవి ఊహ్యాలు

ఇరువురురువు వర్హాలకు అళ్వయుక్త ద్విత్వ దకారాదేశం వైకల్పికం. ౧౪ మూ ఇరువురు = ఇద్దరు గుణరస వాచకాలైన నల్లాదులు అత్యంతార్థంలో తరచు విశేష ణాలుగా పునరుక్షాలై పూర్వ(ప్రయోజ్యా లౌతాయి. ౧౫ ఎ్యార టెరుపు - ఎర నెరువు - నల్టటి నలుపు - నల్లని నలుపు - యిక్కడ ఇిత్వలోపం వన్డే - నల్గన్నలుపు = తెల్లటి తెలుపు - తెల్లని తెలుపు - వచ్చటి వనువు - పచ్చని పసుపు - తియ్యటి తీపి - తియ్యని తీపి - పుల్లటి వులువు = వలని పులుపు - మొదలైనవి తరచు కబ్దగ్రహణంచేత వగరు - చేదుపప్రభృతుల కార్యం జరగదు అధికారంలో గుణ రస వాచకాలు కొన్నిచోట్ల ఏకార్ధకభిన్నపద ద్వంద్వంగా (ప్రయుక్త మవుతాయి. ౧౬ కారుప్పు - కారునలుపు - చేదువిషం - పుల్లరొడ్డు - మొదలై నవి ఊహ్యాలు- ఇతర(తసైతం యిటువంటి (సయోగాలు కొన్నిచోట్ల కనిపెస్తున్నవి - నుగ్గునూచం - పురుగు వృుట - మొదలైనవి అ(మేడితం పరమైతే పూర్వపదాంత అన్నంత అగుధాతువుకి లోపం బహుళం, ౧౭ తియ్యతియ్యగా | పుల్లపుల్లగా - శమ్మకమ్మగా - నల్లనల్లగా - తెల్లళాల్లగా - జ్యరెరగా - మొదలైనవి - పక్షంలో తియ్యగాతియ్యగా - పుల్లగావుల్లగా - కమ్మగాకమ్మగా ఇత్యాదులూహ్వ్యాలు ఎకారయు కమెన సకారానికి శా ఒహుళంగా వస్తుంది ౧౮ నా. సెనగలు - శెనగలు - సెలవు - శెలవు సేరు - శేరు - మొదలైనవి.

జీ0 వ్యావవోరిక ఫా సా వ్యాకరణం ఎకారయుక్రమై సాదేశమైన శా అకారయుక్రం ఎహుళంగా అవుతుంది ౧౯ సెలవు - శెలవు - శలవు = సెనగలు = శెనగలు - శనగలు - మొదలైనవి బాహుళకంచేత యీకార్యం సార్వథతికం కాదని (గహించాలి హిత శబ్దానికి పాక్షికంగా వు వర్ణకం మాతం కనిపిస్తున్నది. ౨౦ హితం - హితవు - మాతశబ్య్రపయోగంవల్ల అత్వానికి ఉత్వం రాదని సూచించబడింది ఆగమని వర్షానికి దకారం పరమైతే బిందువు బహుళం. ౨౧ దానిది - దాంది - దీనిది - దీంది - దేనిది _ దేంది - చక్కనిది = చక్కంది - నల్లనిది = నల్లంది - చక్కనిదానికి = చక్కందానికి = నల్లనిదానికి = నల్లందానికి = మొదలైనవి బాహుళకంచేత ఈకార్యం సార్వ (తికం కాదన హించాలి నిర్నయాదుల రేఫయుత నకారానికి ణకారం విభాష. ౨౨ నిర్మయం = నిర్ణయం - స్వర్నది - స్వర్ణది - ఇత్యాదులు వ్యవహారాను గుణంగా (గ్రాహ్యాలు (తినయన (త్రిణయనులు, ౨౩ (తినయనశప్ద (పధమనకారాన్నిణత్వంతో కొందరు (పయోగించగా అరి అసాధువని కొందరు లాక్షణికులు భావించారు-కాని అది నిరాకరం మహాభాష్యృ చారుడు * అబాధకాన్యపి నిపాతనాని భవంతి అని (వాసి కొన్నిచోట్ల నిపలిశా లైన శబ్దాలు నిపలితాలకు సాధుత్వాన్ని సంపాదిస్తామకాని వాటిపూర్వరూపాల అసాధుత్వాన్ని (వతిపాదించనేర వని న్పష్టపరచడంచేత (తినయన = (తి౯య

(హస్షకి పరిచ్ళేదం ౨277 నత్వ ణత్వరూపాొలు రెండూ సాధువులేగాని వీటిలో ఏరూవమూ అసాధువుకాదని (గ్రహించాలి విశేషవివరణంకోసం (పాచీనవాజ్బయంలో వ్యాపహారికభాష - లేక - ధ్వని - లిపి - పరిణామ్యగంథంలో ౨౯౧ వ పేజీ మొదలు ౨౯౮ వరకూ పరిశీలించాలి

సమాసంలో నామవాచకాలై న ఈశాదుల తుది అత్వానికి లోపం తరచు కనిపిస్తున్నది. ౨౪ జగదీశ్‌ = రమేశ్‌ _ సురేశ్‌ - హరీక్‌ - దేవినాధ్‌ - హరనాధ్‌ మొదలై నవి తుది అత్వం లోపిస్తే ఈశాదుల కాకు షకారం విభాషగా వస్తుంది. ౨గ జగదీక్‌ - జగదీష్‌ - రమేశ్‌ _ రమేష్‌ - నురేక్‌ = సురేష్‌ - హరీ = హరీష్‌ = మొదలై నవి. దా దు పక్షాలు పరమైతే తాంతధాతువుల కుది న్వరానికి లోపం తాకు దకారం బహుళ0. ౨౬ పాతు-పాతుదాం-పాద్ధాం - పాతుదుపు - పాద్దువు-మొదలెనవి ఉవ్యోలు, తాతుతూతేలు పరమైతే తాంతధాతువుల తుది న్వరానికి లోపం బహుళం. ౩౭ పొతు - పాశుతాడు - పాత్తాడు - పాతుతున్నాడు - పాత్తున్నాడు _ పాఠుతూ వున్నాడు = పాత్తూ వున్నాడు - పాకితే - పాత్తే - మొదలైనవి. దా దు వర్షాలు పరమైతే దాంతధాతువుల తుది స్వరానికి లోపం బహుళం. ౨౮ బాదు - బాదుదాం - బాద్రాం - వాదుదువు = బాద్రువు - మొదలైనవి.

2౪0 వ్యావవోరిక ఫా పె వ్యాక రణం దాదు పర్షాలు పరమైతే ఇంచు బిందుపూర్వక చువర్షానికి లోపం దకారానికి ద్విత్వం బహుళం. ౨౯ రక్షించుదాం = రక్షిద్దాం = రక్తించుదును - రక్షిద్దును = పంపి౦చుదా౦ - పంపిద్దాం - పంపించుదువు - పంపిద్దువు అ మొదలై నవి దా దు వరాలు పరమైతే అన్వాదుల ను స్టానంలో ణ్‌ యా థ్‌ బిందువు బహుళం. ౩౦0 అ౦దాం- అందును = విందాం - కూర్చొందాం-చేనుకొందా౦ - విందును కూర్చొందను _ చేసుకొందును = మొదలైనవి - వ(క్రానికి పాక్షికంగా ఉత్వంవస్తు కూర్చుందా౦ = చేసుకుందాం = కూర్చుందును = చేనుకుందును - మొదలైన రూపా లూహ్యాలు దాదు వర్ణాలు పరమైతే ఉఊండుడు వర్షానికి లోపం బహుళం. ౩3౧ డు వర్ణానికి అనడంచేత బిందువుకి లోపం రాదు - ఉండుదాం-ఉం౦ంచాం- శండుదును * ఉందును - మొదలైనవి శత్రర్హక తూ వర్త స్వరానికి అకార ఒకారాలు పర్యాయంగా కొన్నిచోట కనిపిస్తున్నాయి. ౩౩ ళా అటి చూస్తూ పున్నారు - చూస్తా వున్నారు = చూస్తోవున్నారు - మొదలై నవి అత్వ ఒత్వా లనకుండా అకార ఒకారా లనడం౦వల్ల (హనస్వదీర్హాలకు రెండింటి: (హణ - చూస్త వున్నారు = చూస్తా వున్నారు - ఇత్యాది (హన్వరూపాలు మరీ సకృత్తుగా కనిపిస్తున్నాయి నూ(శంలో కొన్నిచోట్ల కనిపిస్తన్నాయి అనడంవల్ల మూ ఇకార ఒకార (ప్రయోగాలకు శిష్టవ్యవహారంలో తరచుగా (పయోగంళేంని గహించాలి అ అర్ధ విశేషాల్లో ఇత్వాదులు పరమైతే పలయుకు ఆదేశమై? అలి లకారానికి పరంలో సకారాగమం పనుంది ౩3 చేయవలసివుంటుంది - చేయాల్సివుంటుంది = చేయాల్సిందేనా ? చేయల్సా ? _ మొదలైనవి

వలయుకి ఆదేశమైన అలికి పరమైన అర్రవిశేష ఇత్వానికి తే వర్షం పరమైతే తకారానికి పూర్వంలో సకారా గమం వస్తుంది. ౩౪

చేయాలివే - అడగాలిస్టే - రావాలిప్టే రండి - తేవాలిస్తే తెండి - రావా లిస్తే వస్తాం - తేవాలిష్టే తెస్తాం - మొదలైనవి వ్యవహార్యపయోగాలు

అశేష వాక్య (ప్రయోగ విశేషాలు శిష్టమహాజనవ్యపహార

వేద్యాలు. ౩౫ ఉపకిర్ణక పరిచ్చేదం

సూఖళతసూచి

సూూ3ైం పరిచ్చేదం సంఖ్య జ్తీజ్రీ అంతకుపరమైన వారు తొలిస్వరంతక్క న్‌ 305 184 అంతశబ్దంపరమై తే ఈ, ఏ లకు (హశ్వు శ 3౩౨౦ 125 అంగళబ్దం పరమైతే ఒకకు శ ౩౨౧ 1080 అంతాదులకు వారు పరమైతే శ 929 184 అంతిపరమైతే వృధ ఆద్యచ్చుకి గుణం కృ ౬౦ లి అండదుకు (వభృతులు సంధి. ఈ౧ 86 అంద ర్వాదులు నిత్యబహువచనాంతాలు శ ౨౯౮ 122 అందు - న వర్ణ కాలకు "కా 23 167 అందు - న - సప్తమి శ 2౭ 78 అఅఆఉఊబఒట పె లున్న చఉలు సంజ్ఞా ఏ౯ 7 అబులకు అబులు పరమై తే సంధి ౮౧ 50 అక ఇకలు పరమైతే తూగు గకారానికి కృ ౧౬ 200 అక వర్మకం పరమైతే వండు డకారానికి కృ ౨౮ 201 అకారంమిోది విసర్ల్గకు సంధి ౧9౧ 71 అకాారాదులు పదిహేనూ అచ్చులు సంజ్ఞా క వి అకారకానికి ఇ ఉబులు పరమైతే సంధి ౮౨ 51 అక్రారానికి ఏఐ లు ఓకొ లు పరమైతే సంధి ౮౩ 51 అకారానికి ఓష్టాదులు పరమైతే జా సంధి ౮౫ 53 అకారానికి ఓస్టాదులు పరమైతే వృద్ధ్యభా సంధి ౮౬ 58 అకు హ విసర్లలు కంఠ్యాలు సంజ్ఞా ౧౧ క

౨64 నూ(త్రనూచి

న్యూతిం పరిచ్చేంం సంఖ్య శశ అక్కటాదుల జడ్డస లోపం న్‌ న్ని. 114 అక్కవాదులు నితై ఫకవచనాంతాలు క ౨౯౦ 91 అక్షరశః (ప్రభృతుల శ ౧౮౦ $% అగు గాదేశ వకారానికి ద్విత్గం కి ౧౪౮౮ 4 అగుధాతుయు క్త విశేషణానిక శా. ౧౦ 151 అసధాతువుకు వ్యతినేక తుమూవ్యనాల్లో (8 ౧౪౮౦ 9౪ అగుప్రభృగులకు తెంచుధాతువు శ ౧౬౩ 24 అగు యకారాని॥ి ద్యిగ్యం గ ౧౫౧౨ 211 అగు వచ్చు తెచ్చు చొచ్చులక కి ౧౪౬ 21 అగ్గలాదులకు ఇక వర్ణకం త తా ల్లి00 అచ్చ తెలుగు పచాలన్నీ శ ౧౮ 101 అచ్చ తెలుగుపదాల్లో ఉశ్తమూలైన శ రోగి. 11) అచ్చుక్క్యామేడితం పరమైతే సంధి ౭ 10 అచ్చుఫు బుకారం పరమైతే సంధి ౯౪ 90 అచ్చుకు ఛకారం పరమెతే సంధ ౧౨౦ (7 అచ్చుపరమైతే ఓఐకొ లకు సంధి ౯౧ $4 అచ్చుపరమై తే కురు చిరు కడు నంధి ౧౪ £8 అచ్చుపరమైతే కొన్ని కళలమాద సంధి ౨౨ ౫ అచ్చుపరమై తే గో శనానికి ఇవఆటదేశం సంధి ౯౨ 5 అచ్చుపరమైతే దివ్‌ ఛర్చానికి సంధి ౧౨౩ ౪ అచ్చులు అంతస్థలు పరమైన వర్ష సంధి ౧౧౫౯ ౯ అచ్చులు హల్లులు ఉభధయాలని సంజ్ఞా ౨ లి

న్యూతం పరిచ్ళేదం సంఖ్య జీబీ అచ్యు తాదుల యకారాని॥ి శ ౧౬౯ 100 ల సులు పరమెతే దడివ్‌ సర్టానికి సంధి ౧_౨౮౪' 69 అక్ష్యఎలు పరమైతే ననర్మ నకారానికి స 3౧ 176 అక్ష్యల్డులు పరమైతే వషపాలళ సంధి ౯౫% 56 లష్మ్రల్లులు పరమై'నే సకానావికి సంధి ౧౧౭ 6 అక్ఞాగే శ్రీ పముపో ద్లేశ్య సె 3౧౮ 1౨5 అటంచాదముతాతుతూ శేలు పరమైతే శ్రి ౮౯ లలి అట్టి ఇట్టి ఎట్టుల ద్విత్వానికి లోషం శ ౨౦౫ 123 అట్టి వభ్య్ళతుల యోగంలో ప ౧౩౨౩ 19 అట్టి వంటి బోటి మోాల్మారు ప్రభృతులు స ౧౨౨ 1399 అట్లాదుల టకారానికి లోపు శ 3905 89 అట్లు మొదలై నవి అర్థవి శేషాల్లో శ్‌ 305 19 అట్లు వలె (వభ్ళతులు పోలికను స ౧౧౫ 1900 అడం - అండి - ఆలీ -క - ములు శి 933 ౨90 అడంగు మొదలైనవాటికి కవ క ౭ 259 అడగ్య్వాదులకు చు వర్షాగ మం (శీ ౧-౨౩ 28 అడగ్వాదుల్లో డాకు ణశారం శ ౨౬౨ 116 అకుగ్వాది ధాతువులు ద్వికర కాలు కి ౨౧౯ 257 అతిపూర్వక సోపసర్షక కృదంత త 298 ౨08 అత్యంత సన్ని హిశ సంబంఛార్థ స 3౬ 177 అత్వహల్లులుపరమై తే అసంశపదాల సంధి౧ం౧ం౬ 64 అత్యాంతగుణవాచకాలకు ఉత్వాంత నంధి ౨౧ 30

ఓరే నూ[తనూచి నూ(తం పరిచ్చేదం సంఖ్య నేం అత్వాంతాలై న అమహన్నపుసంకాలకు శ 29 వ) అత్యాని కచ్చుపరమై తే నంధి బహుళం సంధి ౨ |]; అదరులు లోనై నవి నిగ్య శ ౯౯ 12 అది అవిశభ్టాల అత్యానికి వృ+ త్తిలో సంధి ౧౦౫ అది శబ్దయు_క్తమైన కా నాఆ 70 అద్విరుక్రమైన అనాగమ చా రానికి కి ౧౩౬ ఎక అద్విరుక్తమైన అగమచకారానికి పకారం క్రి ౧౩౫ 24 అద్విరుక్తాలై న తడవాదులు స ౮౬ 1౫ అధికరణవాచకానికి అందువర్ణ్మక 0 కా ౮ 1౮ అధికరణవాచకానికి లోపలవర్ష కం కా ఈ౯ 1 అధికార్థంలో గుణరసవాచకాలు థధ ౧౬ 2/౫ అధిశార్థంలో తరతమలు చ ౯౨ ౭1 అధి కార్థంలో ద్విరు క్తి శ 3౩౯9 19 అధిరాజ్యం అది దీర్దానికి శ ౧౭౦ 10 అనర్థక క్యప్రత్యయానికి స ౧౬౦ 19 అనవర్ణ్మకం అప్పాదులకవుతుంది కృ ౧౭ ౭2|| అనవర్ష్శకం పరమైతే వీచు చారం కలయా ౫0 అనవర్ణ్మకం వడ్డించుకి వస్తుంది క 9 2 అనవ్యయాలై సవూసంలో అనాద్యవయ సంధింం౧౧ం అనాచ్చికాల్లో కొన్నిచోట్ల ఐజౌలకు (క ౧౫౭ 285 అనాద రార్థంలో ద్విరుక్రి శ కాణి 10 అనిర్జి ఫ్టార్ధంలో ఒకశ్ధానికి శ 9౭౧ 1

నూ(తం పరిశ్ళేదం సంఖ్య జ్జ అనిప్టం అరిష్టం న ౧౬౧ 197 అనుకి రణంలో ఉకారాంగ నామానికి సంధి ౬ 41 అనుకి రణంలో తుది ఐకెలక సంధి వ్య 40 అనుక రణంలో నమశ్శజ్వం తుఃఅత్వానిః సంధి శం శ్త౦ అనుక రణంలో విసర్ష సంధి 2౦ 40 అన రణశశ్షాలు విశేషణాలై చే శ శం. 108 అనుకృతిలో అహమాదులం మకారా-కి సంధి ౫౫ శ అనుకృతిలో తుడహల్దుక ద్విత్వం వచూసంధి ౫|ఈ 41 అనుకి ఖ్రతిలో ధ్వనస్థనకరణ శభ్రాలకు సంధి 1౮ 48 అనుపదంలో అన్నంత అగుధాతువు కి ౬౬ 226 అనుప్రయ్వుక్తమైన ఆకుధాతువుకి ఫి ౯ మ59 అన్ముపవయుకృమెన ఇవ రకాలకు న 906 128

అటి మా ని

అన్ముషయు_క్షమైన వలయు ఛాగువ్లకి క్రి. ౧౭౫4 249 అనువ్రయుక్తాలెన ఏయిఉఓయిలు న ౨౮ 7/5 అన్మువయకైైలై న పకు కలం క్రి 30 ౨218 అనువ్రయుక్తాలె లుప్తశేపాలైన స్ట్‌ ౨౫ 705 అనువ్నూదుల మువన్తానికి న ౭2౮ ర్క అనుసరణార్తంలో తోడ వర్ణకం కా ౨9 ౦7 అనున్వార విసర్గలు ఉభయాలు సంజ్ఞా క! లి అన్నంత అగుధామువు 'తేవర్ణంపరమైలే శి ౬౯౫ 226 అన్నం౦ంగ అగుధాతువు దీర్హానిక శి. ౧౮ ౨50 అన్న 6ళఅగుధాతువుపరమై లే టాగు గ్రీ ౨౦0౦ వ్ల్య4

నూగు పరిచ్ళ్చేదం సంఖ్య కేజీ అన్నంత కకారానికి గాదేశమైలే కి ౧౮౪ ౫౩ అన్న ౦తక్రియలకు అ త్యాంగగుణవాచ శ ౧౯౫౮౮ ల్లోకి అన్ని(పభృతులు సర్వనామాలు శ ౨౦ 1) అన్పశ్యయాంత (ియలమిోాద కదవు శ ౧౯౨ ౫ అన్నతాదులు అనుకరణ న ౧౩౮ 91 అన్య చేశీయాలతుది వ 2౯ 8 అన్నాన్హాది సంబంధంలో కా 3౨౮ $08 అపదమైన అచ్చు పరమైతే శ రంగ 18 అపదాదిస్వరంపరమై తేఅచ్చుకుసంధి సంధి ౮ ఖ అపాయ్యగవాణ ... అవధికి శా 9౬ 100 అపాయ్మగహణ అం పరాజయ కా 30 (౮0 అప్పాదులకు మహత్సంజ్ఞా న్‌ ౨౧౬ 107 అప్యర్థంలో భూ తార్ధక అసమాపక కి. ౧౬౭ 24 అ(వేరణ కర్త లఫాలకు కా ౮౩ 16 అబ్బు రాదుల్లో ఉత్వలోపం కే ౨౭౩ 116 అభ్యంజన యోజనల నే ౧౫౦ 98 అమహదర్దంలో ఒక్క-శ శ్లైనికి శ ౨9౬౯ 1) అమహదర్థంలో డురులకు శి ౧౩ 20 అమహదర్థ (త్రిశారానికిపషరమైనటివర్షం శ 36౨ బీ అమహదర్ధద్వి లేయా ద్వే॥ ఒవాువచ శ 3౨౪6 18 అమహద్వి కేష్యంకల వక్రాంత శ ౨౮౧ 12 అమహాద్వి శేష్యంక ల వకాంతసరిఖ్యా శ ౨౮౨ లో

సూ(శనూచి 287

సూ3ం పరి చేద 0 సంఖ్య జ్బేజ్డీ అమి(శ్రంలో ద్విగువు కేకవచనం స తణి 18 అమ్మకగ్లానిక 'శ్వేవివతమలో శ ౨౧౭ 107 అయబికాలు (పదమాంతంమిాద కి -౨౧౭ 257 అయి పడానుప్రయోగం "కా ౧౧ 55 అయాూషదులకు మవాన నహతీ శ ౨౧” 107 అయ్యాదు లనుప్రయక్షాలై న చద్ధర్త శ్‌ కి ౧౮౮ 239 అయ్యాము లనుప్రయక్షాలె భూతతద్ధర్మ శ్రి. ౧౮౭ 252 అయ్యాదులు నామపదాలకు పరమై న కోంజ౬ 109 అయ్యాదులు పరమై "దేవ శ ౧౮౮౪౮ 109 అయ్యాదులు (పశ్నార్థంలో విభాహగా క్రి ౧౮౯ 252 అరజాతి _పభ్య సతు లనేక స ౧౫ 174 అరమర అటమటలకు స్వార్ధంలో త్‌ ౧౩ 200 అరమరమిది ఇకకు లోపం త ౧౨ 90 అరశబ్దం పరమైతే ఒకటి (పభృతులకు ప 9 2/౨ అకుగ్యాదులకు ఆగశమనార్థంలో శి ౧౬౪ లిశం అర్ధబోధకం (వయోగార్హ్యం వా ౧ ౨66 అర్థవిశేషంలో అఆకుపరమైన శ ఈర౨2౭ 149 అర్భవి శేమంలో ఎల్లికి శ ఈ90 149 అర్థవి శేషంలో వక్రత్వంమిది త 3౧౩ 129 అర్థవి శేషంలో వర్ష కాంత రాలు త ౯౯ లి అర్థవిశ్తేషంలో లాట్టు పరమై తే కి 3౧ ౨19 అర్థవిశేషంలో వార్షి కళబ్ద ఇత్వానికి తు ౮౭ ౨10

288 నూశనూచి

సూతం పరిచ్చేదం సంఖ్య జ్త్‌జ్ర్‌ అర్ధవి శేష పత్వాని! (హాస్యం వ్ర నా ల్లా అర్థవి'శేాల్లో ఇత్వాదులు పరమైతే (వ 39౨ ల్ల అర్థవి శేషాల్లో ఉఊాకపరమైతే శన ఈ౨౯ 12 అకృశస్థాన్య రేఫమిది అహ్నానకారానికి స రణ 1 అన్ధాదులు పరమైతే పశు టళ్చగుల (ట్ర ౨ ౨ అర అల్ల ర లకు మధ్య మూా_్తేమోభయ “1 3౧ 7 అర్రఅలరల తుద్మిహన్నానిః దీర్ధం స్ట్‌ 30 7 అకుమొదలై న పదాల కంతాగమంగా శ్‌ రణం 160 అలయ్యాదులకు ఇకవర్ణ్యక ౦ కె ౧౫ ల్లి) అలకుబోడి ఇత్యాదులుపమాన స 8౬ 185 అల్ల అనేకార్ధాల్లో న రంం 14 అలా ఆద్యచ్చుకి లోపం వచ్చి శ 30౬ బె అలుగు మొదలైనవాటికి క వర్మకం క్భృ 3 ల) అల్పార్థంలో (గ్రామశక్షానికి పూర్వఎలో న ౧౪౬ మే అవకాద్శిపత్యయాలు పరమవుకతుం కే క సరె 20 అవకు ఓత్వం విఫామ న్‌ _ర౨. 110 అవతరళ్ద తకారం శ ౧౮౮౯ 9 అవధార ణార్థక మైశ పను శ ఈతంం 14 అవయవక _ర్త్యృక(్రియ ఆ అవయనవి వా 3౧ 2/0 అవర్మకం పరమైతే కాచు చకారానికి కృ ౮ వశీ అవన్షాదులకు నిశ్చే శార్థులో తరచుగా. సంజ్ఞా 38 ( అవసానంలో ద్రుతానికిలోపం బహాళం సంధి ౨౧

నూ(శ్రినూచి 280 నూూ,కైం పరిచ్చేదం సయ్య పేజ్‌ అవికృచమైన పసికి పరమైన స్‌ ౮౭ 186 అవి (క్రమంగా డ*ండేసి (పధమమధ్య కి ౧౦ 218 అవు వెవు లకు అర్థవి శేషంలో శ వం ౨00 అవుకు చెనుకుల యు వర్తాని? గ యూ ౨06 అవథయ నశ్వోయు _కృనజ్‌ సమాసాలు స ౧౫౩ 196 అవియమైన అట్లుతో ధామము స ౫౨ 180 అవశయమైన ఆకు శబ్దం లే ౯౩ 8౯ అవ్యయాలు కొన్ని ఒవూాునచనాంగ న్‌ ౩0౨ 19) అకపయాలు ఫొన్ని సంధ్యాది కార్యాల్లో శ ర౨౨ 141 అభ్యవహిశశబ్బవ్యయం మధషకలిగే నంధి ౧ (5 అశేషవాక్య ప్రయోగవిశేవాలు వ 9౫ 9౯9 అశేషాలు తత్సమాంధ శబ్ద విశ్తేపాలు శ ఈ౮౦ 15లి అసంయుక్రనలడ రాఎతాలైన 8 ౧౨౦ వ్ర? అనమాపక్కకియార్వితం అసంపూర్మ వా ౨౨ 968 అస్త ్ర్‌్టంలో కలుగు ధాగువుకి శి ౧౫౮ ౨15 ఆ ఈ ఏ లకు [త్రికమనివేరు సంజ్ఞా ౭ త్రి ఆ ఈ ఏ శళ్ధాలు సమాస ఘటితమై స నం 180 ఆ, ఈ శర్టైలకు మహడర్థంలో లే 9౨౩ 1206 ఆఈల కర్థవి శేపాల్లో శ్‌ రాలూ = 14 ఆ, ఈ లు పరమెతే అర్థవి' శేషంలో వ్‌ ర౨ర 141 అఖ్యాతకు ఉపయోగంలో ఇకా ౨౭౬ 1568 అఆగమద్విరు క్ర ను ముల మాది న్‌ 9౬౦ 191 వ్‌

290 నూ(శ్రనూచి స్యూత్రం ప ంచ్చేద ౦ సంఖ్య శకి ఆగమ దు వర్ణంమిోది మధశ్శిమవుకుల్లో (కి రం. 2ల1 ఆగమ ని వర్షానికి దకారం పరమెతే ౫ ౨౦ ౨౮ ఆగమ లకి వర్తాల స్వరానికి న్టె 926 1) ఆగమ లు లల స్వరానికి ద్వితీయాదులు శ్‌ 20 8 ఆగమ లులల న్వరలోపమైతే లే రెం ర్రిశ్రి అచ్చికాల్లో అయి అవులకు వ(క్రగమూలు క్ర ౧౫౬ 985 అచ్చి పదంతో అన్య దేశ్య న ౧౨ 1) అఆచ్చిక సమాసాల్లో వర్గలోపాాశమా స ౧౧౮ 190 అచ్చికాల్లో పదమధ్యంలో శ్‌ ౨౭౧ 118 అటాదులకు పులింగ శ్ర్రీలింగాల్లో త ౧౫ 101 అకుప్రభృతులు పరమైతే న ౨౮. 110 ఆకు మొదలై నవాటికి ట క్యు తా వైర ఆత గృ వేపదార్థంలో కొను ధాతువు (కి ౭౯- పైప్లో ఆశ ( నేపదార్థక ధాతువుతుది ను వనానికి [కి ౮౦ ల్ల అత )నేవచార్లకమెన ధాతువు ఒత్యం ఇ ౧౦౪ బక ఆమపిమాయుకు. లవ ్ట ౧౨౫ $ ఆదరార్థంలో ద్విరుక్షి వస్తుంది న్‌ 9౯౩ 13 ఆకమధ్య్గిమల్లో కొన్నిపదాల ఉశారానికి శ రర౬- 1 ఆదిహల్లునైన చ ప లకు న్‌ రగీర 1 ఆంధ్ర చేశవ్యవహారసిద్ధమైన ఛాష దేశ్యం. సంజ్ఞా ౫౭ 1 ఆంధ్రఫభామకు వక్షాలు సంజ్ఞా ౧ శే ఆనికి కళారానికి ద్విత్వం థ్‌ ఈం. 1140

నూ (తేనూచి 91

స్యూతైం పరిచ్ళేదం సంఖ్య పేజీ అఆవదాదులు ద్వితీయైకవచనాంత శ ౧౨౩౧ 91 అమేడితం తుది (హన్వానిక ఖ్‌ నానా 188 అమేడితం పరమెతే 3డాదుల నంధి 3౩౯ లెక అ్యమేడ్‌తం ఒరిమైతే కోక శెబ్దం శ తంగ 199 ఆ(మేడితం పరమైతే పూర్వపచాంత వ ౧౬. ₹75 అమేడితం పరమైతే మధ్గముముఅంకు సంధి ౪౭ 88 ల్యయ్రేడితం పరమైతే విభ కిలోపం సంధి రం శి5 అ్మమేడితమైన అత్వానికి యి వనం స ౮ 185 ఆయా జాతివర్మ నల్లో (గామ్వుం సంజ్ఞా ౬-౦ క్ష అయీత్యాది ఘటితాలు స ౭25౮ 184 అయుశ్నెబ్ద సత్యానిః శ్‌ ౧౬౫ 99 అర యోగంలో -హువచన శబ్ద ఇ౮ా రికి అఆనాటాదుల్లో వ్రధ మేశర దీర్హానిః శ ౨౬౧ 116 అర్యాద్యర్థ కాలు పరమైతే "రాజు సంజ్ఞా ర౬ 9 ఆవులెంచు (భృతులకు త వర్షకం క ౧౨ 59 ఆశీశ్శాప సం(ప్రార్థన విధుల్లో కి ౬ వలి అశ్చ ర్యాంగీకారాది అర్ధవి శేషాల్లో శి రి౬౨ 149 ఇంగువాదులు ని. ఖ్‌ శ ౨౯౨ 191 ఇంచు చకారాని!ి ద్విత్వం 6 ౧౨౮ ౨9 ఇంచు చుపు ఆగమాలు పరమైతే కి ౧౨౫ 988 ఇంచు పరమైతే అజ్జాదులకు కి ౧౨౭ ౨89 ఇంచుపరమై తే అన్నాదులకు ఈ ౧౨౬ ౨9

ట్రం సూర్రసూచి

స్తూవం సరిచ్చేచం నంఖ్య కేశ ఇంచు పరమైతే ఇఉబు లకు 65 ౧౧౨ 9 ఉంచు పరమైతే నామథానువుల క్‌ ౧౧౧ 90) ఇంచు పరమైతే పహృాపరక 6 ౧౧౫4 ఏ ఇంచు పరమైతే హెచ్చరిక 8 నర్మం 1 ౧౧౬ 2౫ ఇంద్రజిత్‌ తకారానికి స ౧౨౯౭ 9) ఇంపు బిగు పోరులకు ఇత వర్ణ్యకి6 త్ర 52 ల ఇఈఎవ ష్టం లున్న చఆలు సయ్టూ ఈం $ ఇఉబులకచ్చు షరెమైతే సంధి ౯౩ 5 ఇకాదుల కచ్చుపరమై తే సంధి ౫ 18 ఇకారం పరమైతే అసు పోవుల ఈ ౧౫౧ ౨4 ఇకారంమోద కునునవు (శ్రాయావిభ్క్తుల శబ గ్ర వ |. ఇకార ఐకారాలమిోది విసర్లకు సంధి ౧౨౨ 1 ఇగార వక్రాలు కొను ధాతువు పరమైతే 3 ళల౨ 22 ఇకారాంత సంస్కృత సమపదాల సజ్జా ర్త రీ ఇక పరమైతే చూచు చకారం క ఈ ఏ! ఇగ్చా రాయుత్వాగ” మాంతాల శ ౮౫౧ ఈ ఇచుయనశనలు 'తాలవ్యాలు సం్టా ౧-౨౩ తి ఇచ్చుకు ఈ విభాషగా వస్తుంది శి ౧౪౧ జీ ఇచ్చు చకారానికి యవలు శ ౧౪౨ 24 ఇచ్చు చాదే? యద్విత్వాని; లోషం 6 ౧౮౩ 28 ఇటితి వశ్తాలు వక్ష్సమాణాలు నవ్‌ ర౬ణక 1టి ఇడివర్మేకం పరమైతే రా చు తోయుల క 3౬ ల?

నూ(్రైనూచి 2

నూఢ్రిం ఎరిచ్చేవం ఒంఖ్య పేజ్‌

ఇవర అచ్చులు సైతం శె ౨౭౨ 118 ఇతరబే? భాపాఒదాలు అధ బే? సంజ్ఞా తతా. 18 ఇతరఒదార్టథానం న ౧౮ 174 ఇతంవిభ _కన్ధాల్లో శా నగ 16) ఇతరాలకుసైతం ఈకార్యాలు సంధి ౩౭ 8] ఇడరాలు (కియాద్ర యోగ విశేషాలు (8-9౨౦ 257 ఇగరాలు విభ క్షిప్రయోగ విశేషాలు కాలీ 170 ఇతరాలు విశేషాలు శిష్టఎనవ్యవహారం కి ౬౧ 9065 ఇతనాలు సంధి విశేషాలు శిష్టమహాజన సంధి ౧౨5౬ 8 ఇంతశాలు సంస్కృతాంధ్ర సమాస స ౧౬౭ 108 ఇతరాలు స్ట్‌ాలు సంజ ౨౮ స్‌ ఇత్వంగాని ప్ర త్వంగాని కూడితే (క ౧9౩ 240 ఇత్వలోషమై తే కొపవిభ్యక్రిక టివర్మ శ్‌ రో౭౬. 159 ఇత్వలోపమె తే బిందుపూర్వక న్‌ ర౭౭ 15లి ఇత్వ సంధిలో చ జలు తాలవ్వాలు సం్టా ఠం రి ఇత్వాని కచ్చుపరమైతే సంధి ఒపాుళం సంధి 3౩ 16 ఇత్యానికి బహూువచనం షరమైతే స్‌ ౮౬ 86 ఇ ప్రత్యయం పరమెతే నొప్పి ఒత్వానికి కృ 33 202 ఇయకు మూశరుగా నొమాంఠతెనికి శ 92 111 ఇరువురు రువు వన్షాలకు అత్యయు క్ర ప ౧౩ 275 ఇరు శబ్దం పరమైతే పది దివగానికి స ౯౨ 18/7 ఇల్లుశబ్దం పరమైతే పుట్టిన మెట్టినల సంధి ౧౩ 24

201 సూ(త్రసూచి

సూ[80 పరిచ్చేదం సంఖ్య శే ఈధాతు సీశళైల మోదివాటి ఉత్వానికి నే గ్ర 80 ఈ, వు నులు పరమైతే కా ౮౭ 10 ఉంగరాదుల మధ్య అత్వానికి లోపం శ్‌ ఆఠక౮లా 14 ఉకార బుకార జెకారాలమిది విసర్లకు సంధి ౧౩౩ 1] ఉకార బుకారాలకు అందువర్షకం పరమైతే శ ౫౫ 880 ఉకారాంత గోశ బాల శ ౮౭ £& ఉకారాంతమైన మవాత్తుకి శ ౮౮8 ఉకారాంతాలకు గోశమ్టైనికి శ ౯౦ ౪8 ఉక్తాను కృసంస్కృృత సంధివిశేపాలు సంధి ౮౦ 50 ఉక్సార్ధంలో (పధమవస్తుంది కా ౬ ట్‌) ఉత్తరపదార్థ ప్రధానం తత్పురుషం స ౧౭ 14 ఉత్వభిన్న స్వరానికి అరికవర్షకంపరమైలతే ప్ర ౧ 2) ఉత్వాంత జడం తృతీయకు కా ౮౦ 18 ఉత్య్వాంత జడవాచకానికి కా ౫౨ 14 ఉత్వాంత సంస్కృత నామంమిోది సంబుద్ధి శ ౬౫౧ టి ఉత్యాంత సంస్కృతనామాలకు శ ౬౬ తి ఉత్యాంతాలకు లట్టు పరమై'లే శ్రి ౧౫ 2|| ఉత్వాని కచ్చు పరమైతే సంధి బవాుళం సంధి ౪ 18 ఉద్దేశ్యం ద్వ శ్రవయవ౦ం కలదైతే కి ౨౧౧ ఖో ఉద్లేళ్యమ్యూత వస్టికి కా ౬౭ 14 ఉద్దేశ్య మ్యా(తానికి కువర్షకం కా 88 1 ఉద్దేశ్య విభేయాలు కలది విషయం వా ౧౭ ౫

సూత్రం పరిచ్చేదం సంఖ్య పేల ఉ ద్దేశార్థంలో కొన్ని చోట్ల కా ౨౨ 157 ఉద్దేశార్ధంలో ద్వితీయకు కూర్చి శా దూ 156 ఉన్నశబ్దం పరమైతే ఉండు ధాతువుకి క్రి. ౯౯ 28 ఉన్నశబ్దం పరమాతుంజే తువర్థకం (కి ౧౬ 21 ఉపమేయం ద్వితీయాద్యంతమైనప్పుడు స ౧౧౮ 191 ఉపమాన పూర్వపదకర్శ ఛారయంలో స 22 105 ఉపమేయం (పధ మాంతమైనపు డట్లు స ౧౧౬ 190 ఉపమేయం (వధమాంత మైనపూడు స ౧౧4 191 ఉపమానవాచకం ఉత్తరపదమై స వగి 177 ఉపమానవాచకం పూర్వపదమై స 99 177 ఉపయోగంలో అఖ్యాతపంచమికి శా ౬౯ 165 ఉపసర్గ తుది అత్వానికి కృదంత సంధి ౮౭ 58 ఉపూపభ్యానీయాలు ఓషహ్ట్యాలు సంజ్ఞా ౧౫ స్తే ఉభయ ప్రార్ధనంలో ఆగమ త (కి ఈఠక 2029 ఉభయ (ప్రార్ధనలో దకారం పరమైతే (క ఈగ 223 ఉభయ (ప్రార్థనదశారానికి ద్విత్వం కి ర౬. వి౨కి ఊయేల ఊయాలల దీర్చనికి శ 8౮ 1168 ఊయులాదుల్లో తొలి శ ౨౮౯ 118 ఊరు మొదలై న వాటికి ఇత్వం శవ రజణి 149 ఊహేరాదులు ఉహిని పరమైతే. సంధి లూ కి బుబూ విసర్లి ఖఛభరధఫఘ సంజ్ఞా లే న్న్న బుకారాంళాననికి అత్వం శ ౯౬_ 87

న్యూ (ఈ నరూ-చె

సూతం పరిచ్చేదం సంఖ్య కేశ బు కారాబేశరు వర్ణ -] ౧౯౫ 10 బు కారానికి రుకారా చేశం న్‌ ౧౯౩ 10 బుటురవమళ లు మూర్థన్యాలు సంజ్ఞా ౧౩ శ్రి బు త్విగాదులు (పధమైక నే ౧౨6 91 ఎవ ఒ ఓ లు వ్రాలు సంజ్ఞా ౮ శ్ర ఎవ ఐ లు కంరతాలవ్యాలు సంజ్ఞా ౧౬ న ఎకారయు కృమైన సకారానిక్షి శా (ప్ర ౧€ 5 ఎకారయుక్రమై సాదేశమైన ఇా థు ౧౮౮ £| ఎక్కు దిగులకు అర్థవి'శేషంలో డు క నర 2 ఎడువర్లకం పరమైతే లివర్షం గ 92 901 ఎనవర్ష కం ఈర్చుబ్బుకందు దువ్వులకు కృ 32 ఫ్లై ఎల్లకు మహదర్ధంలో బవాువచనం చేరి శ కంక 110 ఎల్లాదుల కనుప్రయు క్ర మెన వ రోంరో 100 ఎవడెవరలే చేవ్రులకు అర్థవి శేషంలో న 950 12 ఎవ్వరి తాదుల్లో రివర్షానికి న ఠా 10 వటఓల మిది విసర్గకు వత్వౌత్వ్య సంధి ౧౩౮ 7౫ ఏకాక్షరాలకు ్రస్వంలేదు శ ౧౦౧ 88 వకాంత తదంశాంత సంఖ్యా శ ౨౮౮ 10 వక్షార్థకంమిాద సమాసగత శ 563 12 వకవాక్యంలో సర్వపచాలు కా ౯౦ 160 వక్యాశయ[క్రియల్లో పూర్వ కాలిక కి ౬ం 20 వతాదులకు మువర్హకం శ ౬౬౯ 11/

సూ(వ్రసూచి వం? నూూత౦ పరిచ్చేవం సంఖ్య జ్‌ జ్డ ఏమి మి వర్షానికి బిందువు జ్జ రకని. 14 ఏమి ను వగ్తానికి లోషం విఫామ నంధి ౫౭ 41 పయ పరమైతే ఆదిహస్వాని! త 22 9౨09 ఏయి ఇత్యానికి లోపం నితం న ౧౮ 74 వయిి ఓయి ఓలు ఆమంత్రణంలో న ౧౫ 1 వు పరక ఓరి ఓీపహూల ఓత్యానిి న ౨౩ "స్ట్‌ పయిపరక ఓరఓసుల ఓత్వాని! లే ౨౨ 7స్‌ వల్యామలకు ఒడివర కం ళ్ళ ౧౯ ౫౦ క్‌ ఏ వనానికి లోపం ఒహాుళం శి ౭0 92 ఏవాలక వాం వకానానికి స్ట 5౨౬ 120 స్ట్‌ శాకం కంర తొలవ్యం సంజ్ఞా ౧౮ శీ ఐజెౌలు వ్యకతమాలు సంజా ౯ తి ౬ ఐకారం ఈడుల్యం న ౧౧౦ 90 ఐదుకి వనాబేశం ఒహూుళం స ౯రఈ 187 ఒంట: కల్లరి గద్దర్హకు న్వార్థంలో త గ ౨09 పెంకు డు వనానికి భావంలో టి వర్షకం త సీఈ. 205 ఒఓ కొలు కంరఓష్టాగలు సంజ్ఞా ౧౭ శ్తీ ఒకచోట ఉల్వాదులతో త ౯౬౯౮ 20 ఒకటి వ్రభృతులు జరమైతేపదిత్వాని స తూ 18) ఒక శబం అల్పపరాక్ష కంకూడా న్‌ 2320 1538 (0 థి ఒగ్టానాకచోట మహత్వ్యంలో శ ౧౨౩ 92 ఒక శాశళ్లూనికి ఓతాంబేశం న 96 129 38

298 నూ(త్రసూచి నూ[క0 పరిచ్చేదం సంఖ్య జి జసు తప్పు ల్లులకు న్వార్ధంలో గ్‌ ఈలా 205 ఒరుసు (వభృశులకు ఉవర్ష్యకం కృ 3౧ ౨69 శీకారాంత ... అండి అకారానికి 4 ౧౦౯ క సీగారాంత ... అడం అత్వానికి క ౧౦౬ 201 ఓకారాంశ ... అలి అడం వర్ణకాలు | ౧౦౫ ౨|| ఓకారాంత ... మువర్మ గానికి కి ౧౫౮ 1 న్బీ దీర్హానికి (హన్వం ఒహూుుళం 8 ౨౦౭ 25 ఓయారాదుల్లో తొలిదీర్హానికి శ్‌ ౨౬౨ 110 సీయి ఇత్యానిక లోపం ఒహూుళం స్ట ౧౮ || సీయి ఏయిలు పరమై తేమధ్యమో_త్తమో వ వ్ర 0 ఓ8 ఓసులకువిశల్చ్పంగా వ్‌యి న ౨౧ "| ఓ ఓసులకు వాల్లు పరమైతే ఇశ్వేలోషం .] ౧౯ గ ఓ8 ఓసులు (చేమాడ్యన్ధాల్లోను ఉన్నాయి శ ౨౨ "గ్‌ జాపవిభ్నక్తిక పూర్తవిందు పూర్వక న్‌ ౨౨8 100 శౌసవిభక్వికాల తృతీయా స్వములకు శ ఈ కై శ్రాప్రవిభక్సికాలైన వివర శ్‌ ౨౨౨ 14 కూప శ్తేషికాది భీడాలతో కా ౫౦ 18 కంకెనర్ణకం పరమైతే శక ౧౮౫ వీ కంళలేశాలాదుల వత్వానికి న ౧౫౨ 18 కంధరాదులు క్షీ బె తుల్యాలు వ ౧౧౧ 90 కశారంపరమైతే కి కు వర్మ శాల సంధి బా టీ కకారంపరమైతే ఛాత్వొాదుల గకారానికి క్రి ౧౮౮౦ ల్ర1ే

నూ(తె౦ం పరిశ్ళేదం సంఖ్య న. కకారంపవ మెతే ధా'త్వానుల ముది 6 ౧౫ వలి కళారంపరమైతే పదం తుదిక కారం ప్ర ఈ 9 క్‌కారం పరమెతే పవంతుక %కార టై ఈ ౨7 కకారాదులుముప్కైయేచమూహాల్గులు నంజ ఈ ౨ కఖపఫలు పరమైతే ముహాుర్‌ సంధి ౧౧౦ ఉ కఖపఫ లు పరమైతే వి ర్లు సంధి ౧౩౫ 78 కఖపపులు పరమైతే పకానానిక సంధి ౧౦౫4 60 కచటతపలు పరుపాలు సంజ్ఞా _౨౬ స్స్‌ కవవు వకారానిః లోపం బవాుళం &6 ౧౪ ౨258 కదా కేల దీర్హానిక (హస్వం 6 ౨౧౫౦ 256 కనుధాతువు తొల్మిహాన్వానికి 6 ౧౪౮౭ ౨4) కన్ను పన్నులు జల్టువంటవి శ్‌ ౨౨౫ 109 కరకంకుడు మిశ్ర ఒవా(్రహి స ౧౦౯ 180 క్‌ రశబ్దం పరమైతే తీ శచ్హానిక స ౧౪౯ 185 కరుగు (ప్రభృతులు అంతర్భావిత 3 ౨౧ 957 కర్కాదులకు అంధ్యాదులు పరమైతే సంధి ౮౯ 58 కర్త కెర్ణు భేదాలతో నామాలు వా 35 2066 కర్తరి కర్మణి భేదాలతో ప్రయోగం వా ౯ ౨౭౦ క_ర్తృక ర్మశ్రియలు కొన్ని చోట్ల వా ౨౯ ౨౦9 కర్తృకర్య శ (క్రియాన్వితం ప్రయోగం వా తా 2660 క_ర్హృబహాుత్వంలో తనకు శ్‌ 9౬౮ 19) క_ర్తృభూత్మకియతో తత్కర్త కన్వయ [క ౨౦౫ 255

స్యూతైం ఎరీ చృద 3 య, నా కరరంలో వ నర్తం ఈ ౬౯౮ 2 ఆఖి లా కర్షర్ధంలో కలుగుకు కలా దేశం కి ౧౫౯ వక కరర ఏ వనతాంతావికి...టివరాగమం సంధి ౧౨ 1 ఆఫ ణ ణ క్త ర్త వ్‌ వన్షాంతానికి, పూర్వరాూపం సంధి ౧౧ ౨2) క్‌రగ కవత్వ్యంమిది అటువంటి $ఈ$ ౬౯” ప్ర న్‌ క రరపయోగ 0లో కా ౨౧ 157 ఆథ కర్త కలది సక్షర శకం వా ౬ ౨) కర్త పద యోగంల్లో నిమిత్తార్ధంలో కువర్ణకం కా ౨4 130 కర్మపద యోగంలో నిమిత్తార్ధంలో మస్టికి = ౬౯ 6 కర్షపదాలకు (ప్రధమ బహాశం కా లంగ 156 కర్శథారయంలో, , ,టి వర్షాగమం స ౬౨ 183 కర్మథారయంలో *ంని వశ్షాగమం స ౬౨ 16) కర్శధారయంలో పూర్వపదం స _౨౩౨ [ర్‌ కర ్రభారయంలో వేడాదిశ శ్రైాలకుఆలుశ జం సుధి౨ ౨ కర ( ధారయల్లో ఉత్వానికచ్చు పరమైతే సంధి ౨౭ ౨ కర్ణధారయల్లో ము వర్ణ్మకానికి పు వరం సంధి 30 తి కర్ణుధారయాదల్లో ఉత్తరపదం పరమైతే స ౧౪౮ 18 కర్ణధారయాలమిోాద మత్వర్థక ౦కూడా స ౧౨౯ 18 కర ్రగేనిది అకర (కం వా ౭ 2 కొర్ళాది ఖీదాలతో "కా వ 183 క ర్మార్ధంలో ద్వితీయ వస్తుంది కా ౧౬ 18 కరా అరలో పడు అను ప్రయు క్రమవుతుంది (క్రి. ౭౬ 2

సూతం జరిచ్చేవం నంఖ్య ల్ట్‌ వ్ర కలన్వామల ను వర్షానికి న ౨౨౬ 109 కలుసు మొదలైన వాటిక ౬మి కె ఈ ౨58 శాక త్సియల కకారాని9 గకారం త ౧౬ ౨౦౫1 శకాకత్సియలు కొన్ని చోట్ల స్వార్థంలోనూ త ౧౮ ౨౦1 కాచువీచు తిచ%సలకు అలినర్జకం క 5ఈ౫గ 2౮0 శాదులకు కారపరమై తే న్యంజనాని శే సంజ్ఞా 56 77+ ఇాదలషు వ బ్ర పరమైతే సంజ్హా 5౮ 77 కాదులై దై మకాదివన్షులు సంజ్ఞా 9౫ ర్‌ కాదె క చార్థక మవ్చతుంది కి ౨౧౬ 957 కాద్రత్యయం వకార్ధక ఒవావచనంకల త ౧౯ ల01 క్యాపత్యయం మోది శ ౨౦౧ 105 కాయుప్రభృతు.కు ఇన్నర్షక్ర ౦ కె గం 24 కారకాలం టే కర్మ్శామలు "కా ౧ 15౮ కారపరమైతే ఒలశబ్దంతుది అత్యాని॥ న ౧౫౨౦ 196 కారాదులు బరమైతే అశవ్యయ సకా సంధి ౧౦౭ 61 కాశేఫలు రాకపోతే హస్వానికి. సంజ్ఞా 3% 7 కాలవాచిమై న నాము జయోగంలో సంధి 3౮ 4 కాలశ్నం పరమైతే వేసవివానోళ్టాల స ౧౫౮ 186 కాలశబ్దం పరమైతే వేసవి వివర్తానికి. స ౧౫౫ 186 కాలాధ్యవాచకాలకు (వధమ "కా ౧౮ 1శ్‌న్‌ కాలాధ్వవాచకాల (పధమకు "కా గళ 169) కాళ్ళీరీ యాదుల యవరన్షానికి త 2౮౮ 209

స్యూత్రం పరిచ్చేదం సంఖ్య పేక కాష్ట్రగోష్టులు పరమైతే పరఇష్టలతుది స ౧౪౦ 101 కాహాయమాంజిష్టశ క్రైలనుది అత్వానిక త ౭2౯ 200 కుచుటతుపులు స్వస్వవర్ల(గావకాలు సంజ్ఞా ౧౦ | కుటుంబికాదుల ఇత్వానికి న్ధ ౧౭౧ 100 క-యొక్క--లోపల వష్టి స ౬ 7) కులధురలకు ఫర పరమైతే బిందువు సంధి ౧౨౬ 60 కువర్మకం పరమైతే ఉకార బు జ్‌ నోరూ 80 కువ శృకానికి చతుర్ధి క్షి "కా ౭0 1 కూతురు [పధమైకవచనం మిీదనే శ _ంం 10% కూతుశబ్దం (ప్రథమైక వచనానికి రువర్గం శ _౨౧౦ 10 కూర్చి గురించి పట్టినులు పరమైతే వ కనా. 181 కూర్చిగురించి పట్టులు పరమైతే శ 5౬౧ 1). కూర్చి గురించి పట్టినులు పరమై తే శ్‌ 9౬౨ 102 కృతహస్వాాలెన ఆ ఈ లమిది న రం 141 కృతోత్కమైన సంస్క్యృతనామం శ ౬ర 8 కత్తులకు అనర్థాలు యధావ్యవహారంగా కృ ౧ లర కృ(త్చ్రత్యయాలై న కగతపవేములు కృ ౨౫ కృవ్న[్రివ్ల (కుష్షులు శ ౧౯౮ 10 కంపుశళ్రానికి ఆడ్టుక్షర ేషానికి సం 954 9 "శ్రీక శబ్దం గాఖార్థంలో స ౧౩౯ 19 శీరలాదులలకారానికి శ ౧౭౨ 10 శేవలం అన్య చేశ్వపదాల స ౭

సూ(తనూచి ౨03

నూ(తం చరిచ్చేదం. సంఖ్య జ్చీజ్డీ వొనుధాతువు పరమైతే సకారగతమైన (క ౮౫4 ౨80 ఫొన్నిచోట్ల అనభిహిత కర్తకు శ్రి ౧౭౭ 250 కొన్నిచోట్ల అనుకరణపచాల వ రంం. 188 కొన్ని వోట్ల అనుధాతువు పరమైతే శ రంది 188 కొన్నిచోట్ల అపదాద్యమైన గకారా శ రగి8ె కరి ఫొన్ని వోట్ల ఈద్రత్యయం స్వార్భంలో త ౨౨ 209 కొన్నిచోట్ల ఉపమానాలేకం వుంకేు స ౧౧౯ 181 కొన్నిచోట్ల ఛరయులు 'దేశ్యశబ్ద సంజ్ఞా ఈం ర ొన్ని చోట్ల తవర్షకం పరమైతే శ ౨ లకి ఫొన్న చోట్ల పదమధ్యఉత్వానికి శ్‌ రరర. 1145 కొన్ని వోట్ల పచాంత ఇత్వానికి శ రర౨ 141 కొన్ని చోట్ల పదాదిమధ్యమాంతాల్లో శ _ ఈ63 కేన్‌ కొన్ని చోట్ల ప్రధమాదివిభ క్త శ్రి స ౧౨౧ 198 కొన్ని చోట్ల (వేమాదర్ధ సూచకమై నే ౨౭ 76 కొన్ని వోట్ల బవాువచనం మిద శ ౨౨౧ 110 కొన్ని చోట్ల భూ తార్థక క్రియకు క్రి ౧౬౮౯ 247 కొన్నిచోట్ల మకారానికి అననాసిక శ రణ 148 కొన్నిచోట్ల విశేషణాలు శ _బార 1921 ఫొన్ని చోట్ల సమాసగతపూర్వవదం స ౧౧౨ 190 కొన్ని తతృమాలమిడ సైతం త ౧౭ ౨01 కొన్ని నామవాచకాలు వక తంలో శ్‌ ౨౯౭ కేవ కొన్ని నామవాచకాలు న్నితై సళ శ్‌ ౨౯౬ 122

తిక సూర్రమాచి

నూశం పరిశ్చేదం సంఖ్య కేం కొన్నినుడుల ఆదిమధ్యమాం తాల న రం 1ష కొన్ని నుడు లక మధ[మూంతాల్లో శ ళం 141 కొన్ని పదమధ్గ టడద నల ఉత్వానికి స్త్‌ రగం 14 కొన్ని ప దాదిమధ్యవమాల్లో అత్వానిక న్ద కరణం 1 కొన్ని పదాలమభధ్య్న ర లల ఉత్యాంనికి శ ఈ54౨ 1 కాన్ని పదాలకు అశ్ల రవ్యశ్యయం శ శ ౮౬౦ 1కి కాన్ని మహన్యహతీ సంజ్ఞానాచకాలక శ ఈ2 70 కొరకు = క్రయి = కోనకం - చతుర్చి గ్‌ ఈత 70 కొలుచు ప్రభృతులకు వడి ఖగ9 201 కొవ్వు 'బెట్టులక మచ్వేర్ధంలా చ రగా * కి0ఫ్‌ కోపాదులకు మత్వర్హంలో గ ణా. 20( కోమటి మ వర్షానికి చదువు ఫ్‌ రకర 14) కోయ (ప్రభ్బితుల కర్శపక సంఒంధ కా ౧౭ 15 కోకు (ధ్రభృతులకు ఇకి వర్షకం క ౨౩ 20! కోసరం బిందురహిశ ర వర్షానికి వె 1 కస్పు+ష్య, (ప్రత్యయాలు పరమైతే త ౯౬ 2] (డె మార్ధంలో ద్విరుక్షి న 9౯౬ కల (్రియలమిాఏి కదవుకు అయ్యాదులు క ౨౧౨ 2 (శ్రీయాదికం విభేయం వా ౧౯ ౨ గ్రియాన్యయంకలది క్రియను పుట్టిచేపి శా ౨1 (శియాన్వయంలో పదద్వయానికి కా ౮౧ 146 (క్రియాన్య్వ్యయ నాక్యాలు కొన్ని వా _౨ఈ ౨కి

నూ(ఠర్రనూచి వం!

నూ(క0 పరిశ్ళేదం సంఖ్య జ్బీశ్తీ ్రీయాపదో కృంకాని కర్తకు కా ౬8 165 శ్రియాపూర్వక మైనకాని పూర్వ వా 99 ౨70 శ్రీియూవిధేయ విశేవణాలమోది క్రి ౨౦౨ 255 శ్రీణావిశేషవాచకాలు శ 30౧ 100 అొత్తశళ్లానికి ఆధ్యతర శేషానికి సంధి 9౬ శీలి (ఫొత్తాదులశేపకు న్‌ రకు. 218 శక స్టిం సంజ్ఞా ౨9౯ ర్‌ మకారం పరమైతే తకారానికి సంధి ౧9౦ 71 మకారం పరమైతే విసర్లకు సంధి ౧౧౬ 61 శ్యూతలాదుల థ్‌ ౧బా 101 క్షమాపణ ఆకారానికి రేఫాగమం శ“ ౧౫౮ 99 ఖద్విత్వంలో తుదిహల్లుకి స ౬గా 108 గశారం భరమైతే కికు వర్ణకాల సంధి 2౯ 49 గకారంపరమైతే పదంతుది కఠార (ప ణి 278 గకారంపరమైతే పదం తుది గకార డ ౬ 2/ీ గకారం వశారం శ _౨౪ఈఈ కేశేలై గజడద బలు సరళాలు సంజ్ఞా ౨౭ గ్‌ గాదులు ఇ త్వాద్యర్థకాలు ప తా వొ కయుక్త...., .అద్విరుక్షగ కారం క్రి ౧౮౧ లే గయ్యుక్త =... ఛాత్వాదుల కకారానికి క్రి ౧౮౩ 251 గారు వారులు నించాద్యస్థాల్లోను (వ ౧౦ 2/4 గారు వారులు పరమైన అకారాంత సంజ్ఞా రి ఠి

39

కంర సూ(ర్రసూచి

న్యూరం పరిచ్చేదం సంఖ్య శం గీరు ద్రభృతులకు అవర్ణ్శ॥ం క ఈ 201 గుండా పరమెతే లోపల కా ౭౬ 1౮ గుణరసనాచశాాలై న నల్లాదులు (టవ ౧ ప గుణరసవాచకాలై న విశేషణ శళ్టాలు శ ౯౫ 12 గుణనాచకాలైై న నల్గాదులక త్‌ ౬ 00 గుణాదిభేదాలతో విశేషణం శ ౨౮౦ 1 గుశాదివి కేపాలను చెప్పేది శ ౩౮ 18 గురవులేని యాంతొలుకాని కి ౭22 2బీ గోాదులు పరమైతే సమానశ స్టైనిక్రి వ ౧౪౬ 10 గోయి (ప్రభృతుల తుది న ౫౦ 114 ఘాతక ఘావర్తానికి న ౧౫౩ 9 జుళష్యణు న మ, అనుస్వారాలు సంస్షా ౩౨౧ శీ చశారం పరమైతే పదంతుది చకార సంధి ౬౧ టీ చశారం పరమైతే పదం తుది జకార సంధి ౬౨ 4) చకారం పరమైతే పదం తుదితకార సంధి ౬౯ ఖ్‌ చకారం పరమైతే పదం తుది దశార సంధి ౭0 4 చఛ శలు పరమైతే తకారానికి సంధి ౧౦౨ చ ఛశలు పరమైతే సకారాంత సంధి ౧౦౮ (0 చతుర్థీ విభ్నాక్యంశ పడానికి మోది స ౨౯ కే చయ నాంతాల నుది వర్షానికి కి ఈణ 20౫1 చర్మితొాదుల మువర్షకానికి శ ౧౦౯ జీ చక్కమిోది అన్నంత అస భాతువుకు [క ౨౨౧ 2

సూ(చేసూచి తే సూత్రం ఎరిచ్చేవల. సలఖ్య జ్‌ చచ్చునొచ్చులకు చావునోవులు శ్రి. ౧౮౫ 23 చజతులస లు దంతాలు సంజ్ఞా ౧౪ త్రి చలిది (భృతుల లకారానికి శన ర౫ం 146 చలిదీ త్యాదుల మధ్య ఇకారానికి జ రర౯ణా 146 చఛాలుకూడులు అథి కార్థంలోను నె ఈ౧ంం 140 చిశ్రశన్రానికి కర పరమైతే న ౧౦౬ 96 చిన్నాదులకు అరికై వర్ణ కె0 న్న ఈ 199 చిక తాదులకు స్వార్థంలో త ౧౪ 200 చు పు వన్తాలు పరమైతే ఇత్వానికి [క్రి ౧-౨౨ లం చు ఫు వర్తాలు పరమైతే చెము డకారం క్రి ౧౩౦ 240 చు వర్ణం పరమైతే అడోడు కూడు (కీ ౧౭ 289 చువన్షానిక లోపం (హస్వంమిోది శ్రి ౧౬౫ 26 చూచు కాచు దాచులకు మత్వర్థంలో క ామంయక 201 చూడుముకు అర్థవిశేషంలో శ రఈర92 141 చెకుూ-(పభ్య సతులకు ఇవ్‌ క్న తగి. 201 ఇవెదుగు దుడుకు నిడుఫులకు పుంంస్త నంలో త ఈ౨ 1 చెడుగు దుడుకు నిడుపులకు మత్వేర్థంలో త న చెలినయాలకు భావంలో త గ్ర 205 చెలియలాదుల ఒహూువచన న (౨౧౨ 106 చెలియలామల లకారానిక శ ౨౧8 106 చేశ తోడ తృతీయ న డ్‌ "78 వేశ తోడ లోపలవర్షకాల వ త

308 సూ(త్రనూచి

సూత్రం పరిచ్ళేదం సంఖ్య 1౭ చేశవర్షకం పరమైతే అంఛ్వాదుల సంధి ఈ౨ $ చేదర్ధ 'యూగంలో లృట్టుకి కి ౧౭౦ ౫ చేదాద్యర్థ న్యప్రళ్యయాంతమైన ఉండుకు (క్రి. ౧౦౧ 2౫ చేయుపరమై తే విజయభోజనపదాల సంధి ఈ౮ టి చేయు మొదలైన వాటికి త్‌ కృ క ఏ! చేయుయోగంలో అన్నంత క్రియ శి ౧౯౭ 1 చేయు యోగంలో విజయ మువర్ష నంధి 6౯ ఖి జకారం పరమైతే పదం తుది చకార సంధి ౬౮ జకారం పరమైతే షదం తుది జకార సంధి ౬౩ టి జకారంపరమై'తే పదం తుది తకార సంధి ౭౧ టీ జకారం పరమైతే *** దొకు జకారం సంధి ౬౨ జగ దిర్మదజిత్తుల శన ౧౨౮౨ 9 జరయులుడథఢలు పరమైతే శకారానికి సంధి ౯౬ € జడం స్నష్తమికి ద్వితీయ కా ౬౧ 14 జడానికి స _ప్తమ్యర్థంలో కా ౫౭ 18 జడ్డక్కరంతో పదాదిస్వరం వ్‌ నం 14 జయవృధలకు అర్థవిశేషంలో అంతి క ౫౯ 2 జారగ్ర త్త ద్విత్వంలో ఒక శ ౧౬౬ ఖీ జూదిప్రభృతుల దకారానికి శ్‌ ౨౬౫ 1 జాయాపతి శిళ్టాలు ద్వండద్వమై లే స ౫౦ 18 జూలాములకు అరివర్థ్మ కం త ౨౨౩ జిహ్వా మూలీయం జిహ్వోమూలీయం సంజ్ఞా ౧౯ శీ

నూ తేం పరిచ్చేదం. సంఖ్య పేజీ దేయం శ క్యార్థృకి0 శి ౧౮౯ 10 జ్యోతిమ జ్యాతిపాల అంత్వస్వరాని త ౯౭౦ 210 జ్యోతిష జ్యాతిపాల ఆది యకారానిక్షి త ౫౧ ౨౦ టర లు పరమైతే తకారానికిటకారం సంధిం౧ంం 60 ట పలు పరమైతే సకారాని! మకారం సంధింం9 63 టి తి వర్తాలు పరమైలే ఉత్వానిః ఇక్వం శ ౪౭౦ 151 టి వర్ణం ఫొన్నిటి అంతాత్షరానికి వె రోజణ౬ 150 టి వర్ణం పరమైతే క్రింయమిదు శ కం 161 టి వర్ణం పరమైతే ద్వి తో పధల స్‌ ౪౮౭9 151 డకారం టకారం (శ్ర ౫౨ రిక డు (ప్రత్యయం చేరడానికి యోగ్యమైనది * ఈ౨ 8 డు మంతంయమిద ను వర్గకం ఉత్వానికి శ జం 80 డుమువు న కేకవచనాలు న ౧౨ 74 డుమువులు (పథమ నె ౧ ౯౪ డు వర్ణం పరమైతే (చాహ్మాణ శ ౧౬ 1039 డు వర్ణకం పరమైతే చయలకుపకారం కృ 30 262 డు వర్ణకంమిదప్రధమైశేతర (ప్రత్యయాలు శ ౪౮ 79 ణబల అత్యానికొక చోట స ౬౧ 18 ణభళ సంయుక్షాలైెన నల లకు శ ఈ9౭2 1కి ణాచేఫ భావంలో ఇత్వ అత్వాలకు న్‌ నిరా 81 తకారం పరమైతే పదం తుది తకార సంధి ౬౫ 44 తొకారం పరమైతే పదంతుది దకార సంధి౬౬ 4

సూత్రిం పరిచ్చేగం సంఖ్య క్షే తక్కానవి ఉభయాలు శ్‌ ౧౮ 41 త్స (దభృతులకు దల వర్మ్శకం కృ ఈ౬ 90 తచ్చృడ్టార్థకంలో సర్వశి శాలు స ౮౦ 18 తత్పరిసమా వ్విలో అనిన - అనగా - అంశలు వా ౨౬ 900 తత్పురుషాదిభేదాలతో స ౧౬ 174 తత్చమేశ్య శ భ్రాలచివర శవంలా. 121 తత ఎమాది శాలకు కొన్నిటి సి 5౧౨ 121 తశ్చమాలకు ఆలుశ బ్దంపరమైతే సంధి _9౯ ౨0 తత్సమాలకుమైతం కా(్రత్యయాదులు శ ౬౧ 20 తద్ధర్నా అదుల్లో లాట్టవుతుంది త ౫ 29 ద్ధర్భార్థక విశేషణం అనహాయతలోను | ౧ూ౬ 252 త్‌ద్ధిత ప్రత్వయాలు పరమైతే త ౨ 199 తన తమ పూర్వక మైతే అంతట శ్‌ 95౧ 17 తన తేమ పూర్వకాలై ద్రుతాంతాలైన శ 3౬ 130 తనవర్హకం పరమైతే పూర్వపదాంత్య త ౧౦ ౨౦ తమ్ము కర్ర లిత్యాదులు వికేవ్య పూర్వపద స 29 181 తరచుగా అచ్చికంలో సమం స కర 179 తరచుగా ధ్వన్యాద్యనుకరణలో స్‌ శారా. 138 తరచుగా ధాన్యవాచశాలు న 900 19 తరాజు అదృచ్చుకి లోపం శ్‌ ్రణ౮. 1టి తలకు కు వర్షానికి లోపం శ రిం౨ 180 తవర్షకం పరమైతే చెంచు శ్రానిక్రి శ ౨90 ము

సూ(త్రసూచి తేక

నం పరిచ్చేదం సంఖ్య జీబీ శవర్షవల ఒరమెచే శేఫవిాన శ్‌ కరణి. 190 చవర్దకగ పూర్త ఎందు పూవ్వకం క ఇ 959 న. అత్యాని? ఇత్వ ఎత్వాలు స్‌ 9రర 120 త్‌వర్ణ్మ పరక (తిశానికి వ ౩౨౮ 197 గవక్షపరకమైన వల వకా*ం శ ౪౨౧ కే11 'కాచ్చీల్వంలో తిండి ద్ర రులను శత ౬౫ 9౨07 తాచ్చీల్యంలో పుండాములను జగడామలకు త ౬క ౨07 తాచ్చీల్టంలో = తనాదులకు త ౬౨ ౨06 తాచ్చీల్యంలో మాట ౩ ఫ్రానిక ళ్‌ ౬౭ ౨07 తాశ వానికి శ్రీనర్ధా శ్‌ లగ ౦87 తాకుతూ తేలు పరమైతే అన్వాదుల క్రి ౮౮ 931 ఉఆాతుతూ తేలు పరమైనే ఇంచు శి ౮౭ ౨౦ తాగుతూ కేలు పకమైతే ఈదు ఊఉ ౯౫ ర్తి తానశుతూ చేలు పరమైలే ఉండుడు [కి ౧౦౦ వ్ర తాగుతూ లేలు పరమైతే చకానానికి శ ౮౬ 90 తాతు తూ నేలు పరమైతే వెప్పుధాకువుకి ౯౦ 231 తాతుతూ శేలు పరమైతే తాశధాతు ప్ర ౨౬ 277 తాతుతూ శేలుపరమైతేయాకుు శ్రి ౮5 త30 తాణుతూ శేలు పరమైతే వెళ్ళుద్వత్యో శి ౯౮ ౨93 తా తు ట్రభృతులు పరమై లేబిందువుమిది (క ౧౩౮ లక తావ కీనవమూమకీనాలనకారానికి శత ౮౪ 209 తా కాలికి తృతీయా విభక్తి శ్‌ 942 1391

812 నూ[(తనూచి

నూ(తం పరిచ్శేదం సంఖ్య శ్శీజ్డీ తుది అత్వంలోవి స్వే ఈశాదుల శాకు 6 ౨౪ ౯? గుమర్థ అకారంమిది పరుషానిశి క ౬౯౩ ల్ల తుమున్నంత శ్రియలకు వధవమా వ ౧౨౦ 18 తుల్యార్థ యోగంలో తోడవర్షకం కా ఈ రర తూడు తేలు పరమైతే టాటేశ డ స్వరానికి శ్రి ౯౮ 232 తృతీయావిభ_క్ర్యంత పదానికి స ౨౫4 175 "తెచ్చుకు తే వస్తుంది [గి ౧కో౯ 94 "తెలియు ప్రభ సతులకు వివర్షకం 4 ఈ౯ 204 "తెలుగునత(తవాచకాలతో స ౧ 171 "తెలుగులో కొన్ని శశ్తైలు విశేషణ కూరా 11ల 'తేవర్షాంత (శ్రియాపూర్వకమైన కాని వా 9౨ 5౮0 తోవర్ధకం పరమైతే తే ల్నుప్తస్వర శ 9ఠం 190 (తికంమోది అసంయు_ క్ర హల్లుకి ద్విత్వం స ౬౬ 180 త్రిక ('స్రీసమ మువన్షాంగ స ౫౧ 1800 తిక వ్రాస్వంమిాది ది వులకు ద్విత్గుం శ 33౮ 12 (త్రికాదులమిది కడక్షబ్దం కవర్తానికి స ౭౧ 161 (తికానికి అమహదర్థవ్రధ మైక శ 595౬ 120 (తిశానికి మర్యాదలో మహటచేక వచనంలో శ ౩_౨౭ 12 (తికానువయనక్తాలైన అక అపఅమల శ 33% ౫ (తినయన (తిణయనులు ప -౨-౨ లా( త్వరికార్థంలో ద్విరుక్షి శ 9౯౪6 187 థకారానికి ధకారం శ ౧౧౪ కో

నూత్రనూచి క!

నూగతం పరిచ్చేవం సంఖ్య ్చీజ్తీ దంత్య 'తాలవ్య చ జ లు సవన్షాలు సంజ్ఞా ర౮ా రి దంత యుక్తం 'రాజుశబ్దం సంజ్ఞా ఈ౮9 8 దకారం పరమైతే [కియాజన్న శకి ౨౫ 216 దకారంచరమై తే పదం తుదితకార సంధి ౯౬౮ క దకారం పరమైతే పదంతుది దకార సంధి ౬౭ ఉక డయ్యు నొచ్చు పుచ్చులకు ఇ వర్ణ కం కృ ౩౨ ౨69 జాచు చాయ్యాదులకు ర వర్ణ కం కృ 9౯ ౨6) చా తాలు పరమైతే ఆబేశా శి ౯౩ 299 దా తాలు పరమైతే టాదేశ క్రి గ౨ ౨81 దాదుతాతుతూ తేలు ... ద్విరుక్త [క్రి ౯౧ 281 దాదుతాతుతూ తేలు వరమైతే వెడలు కి. ౯౬ 289 చాదుతూతు లేలు...లోప శ్రి ౯౭ ౨89 డా దు వనాలు పరమైతే అన్నాదు వ ౨౯ వొ78 డా దు వశ్హాలు పరమైతే ఇంచు థధ్ర ౨౩౮ ల్ర8 డాదు వరాలు పరమైతే ఉంకు దధ 390 278 జాదు వన్షాలుపరమై తే తాంత ప ౨౬౯ 27 డా దు వక్షాలు పరమైతే ఉజాంత థ -౨౮ 27 జాని అంతివము మకారానికి శ ౧౧ 91 దిగ్షూరాది ం లం కువర్మకం "కా ఈళ9 161 దిష్హూరాది .. కువర్ధకానికి కా ౭౧ 166 ది వర్ణకం పరమైతే నవక్షానికి కి ఆఈ వికేక దివాదులకు గతశబ్దం పరమైతే స ౧౪౮౯ 195

శ్త0

నూూతం పరిచ్చేదం సంఖ్య కేజ్రీ దివిభిన్న మైనప్రత్యయంపరమై లే ఉన్నాను క్రి ౧౭ ౨13 దివి భిన్న మైన (ప్రత్యయంపరమై తే నవర్ష [కి ౨౧ మః దివి భిన్నమైన ప్రత్వయం పరమైతే. క్రి _౨౦ £4 దివి వర్ణకాలు పరమైతేఆ ఈలకు శ 3932 12 దీర ౦మోాద తరచుగా సాధ్యబిందువు లేదు నంధి _౨౬ ౨ దీర్ధ 0మిది లి వశ్షానికి లోపంరాదు త కా దీర్ధ ౦మిాది హాట్లుకి శ ౧౧౫ 9 దీర్ధాంత తువర్మ్మ కం (శ్రియాన్వయంలో శి ౬౭ 9 దూతాదులకు త శ ౧౦౬ 8 దూ రాద్యర్థాల్లో లోపలకు అందు వర్ణకంకా ౭2౯ 148 దూ తాద్యర్థాల్లో లోపలవర్డ్మ కం కా గం 14 "దేశభాపాస్వభావ. . .విశేషప్రయోగాలు శ ౧౨౯ 8 చేశభాపాస్వథావ. _=విశేషసమాస స ౧౨౫ 19 జేశశబ్దం పరమైతే భరతశ్వం తొలి స ౧౨౮ 18 "జేశాదులకు గాంభ్యాదులకు త ౭2౬ 20 దేళ్య తద్భవాల సమాసం స ౬ 17 'చేశ్యాలైన నవలాదుల శ ఈం9 10 దొప్పాదుల్లో డాకు డకారం న్‌ ౨౬౦౪ 110 ద్యుహృత్మ శాలకు శ ౧౩6 9 (ది్యాది పూర్వకమైన వేదశళ్తానికి. త ౮౧ ఖీ (ద్రుత (పకృతికంమిది పరుపాలకసరళాలు సంధి ౧౭ ఫో ద్రుత ప్రకృతులుకాని పదాలు కళలు సంజ్ఞాణ౨ 10

న్యూలం (దుతాంతాలైన ం డాలు యు చ్చెదం సు రుం. నరాలు సవాలు నొక శం అ ప దంంద పం ఫూక్తస్వశానికి మైే (| గండ్వం అ(ప్రాణివాచక క మి ః _ 1 టి. ఈం 140 సా "'కాశనానికి రవర్షం ॥ ం్‌ సంలో పదంమిది క స స . హ్‌ లా ప కతలకు గద ళ్‌. రంలో పూర్వప వ. - ద్వితీయా సపదాం తస్టవయ . దులికి మిదిపదంతో వారస క న మ న స లా 1860 పరమెతే న స్‌ వ ౨౧ 15 మాదులు పరమెతే నే మ ద్వితీయాదులు క ల పరమెతే లువ . ప ద్వితీయా చే క్ట నం న. , వక పృతీయాడు. వచనం పరమైతే దు , న క లు పరమైతే లువ వ? | వ యా ర్శ్ధ ఉతొంనికి |! ద్వితీయా ల్‌ గారు ఉత్వానికి = దృతీయా జ్యే! రువర్ధ్మ ఉత్వానికి ఇత ః . దితీ సకవచనం య ని యాబే . వూ శ్రకవచనాలు సరమెతే ] ఇ వ మవ ఎమై న ర౬రి న. ఉ_త్తమపురుషు నువ . 'మెకవచనాంత తులా జ య ద్విత్వం ఉత్వం తు న | (| సలా 8౨.౨ సళ్యరహీ ఆతా ల - లైన నలాదుల' ర నా | * 90 2౭ ౨200

నూ(త్రం పరిచ్చేదం సంఖ్య శ్షేజ్ల ద్విత్వలోప కను చను శూల వ్యంజన సంధి ౨౦ ఫీ ద్విత్వసహిత నవర్ష్యక న్‌ ౮౩ గ్ర ద్విరుక్తం అన్యహల్సంయు ఇయమెతే శ్‌ 9౯ 112 ద్విరు . క్యమైన హల్లు వరమైతె ఆచ్చికమైన స ౬౫ 18 ద్విరుక్తశ బ్రపల్తవశ్రీయల అయమేడితం శ్రి ౨౦౩ 2 ద్విరుక్తాలై న మహేా(పాణాల తొలిహల్లుకి స ౬౭ 18 ధరణి శేఫగత అత్యానికి శ ౧౫ 10 ధర పరమైతే ధూర్‌ కు ధురా బేశం సంధి౧ం౨౩౭ 70 ఛాతువుకు కి ౧ ౨౫ భఛాతువు పరమైతే ఉత్వా దేశమైన శ ౮౧ 20 ధాతుజ ,.. అన్న౦తణగుధాతువు కా ౧౨ ఛాతుజ *.. అయిపదం కా ౧౨ 15 ఛాతుజ విశేషణాల కన్నిచోట్ల అటువంటి స ౮౨ 1% ధఛాతుజ విశేవణాలు క ర్త తో లాగా స ౮9 180 ఛా త్వౌదులకు ధాతువు లనుప్రయుక్తాలయి [కి ౧౬౯ 2ఓ/ ధ్వన్యనుకరణ శాలు తరచుగా సంధి ౫౯ టి ధ్వన్యాద్యనుకరణశనైల తుది వాస్వానికి సంధి ౬౦ నకారం (దుతం సంజ్ఞా గం 10 నగ్యాదులకు అవువర్ష్మకం క్ర గం. 2౨84 న్‌ సమాస నవర్షానికి స 3౨ 170 నన్ను మమ్ము (పభృతులనుముల శ 9౬2 18 న మలు పరమైతే కకారానికి సంధి ౧౦౦ $8

నూ(తం పరిచ్చేదం సంఖ్య చ్డీత్త నమలు పరమైతే పరుషాలకు సంధి ౯౯ కరి న వర్ణం పరమైతే అన్వాదుల ఇత్వానికి క్రీ. ౨౩ ౨15 న వక్షాదులు పరమైతే తీయ యకారానికిశ 695-141 నాగ మా తార్ధంలో కద్రూ ] ౯౪ 87 నాగరకశళేఫగత అత్వానికి శ ౧౭ 100 నాఫాదులు పర మైతే రతి శ్యఇత్వానికి స ౧౩౨ 19 నామ[్రియావన్టీయ భీడాలతో నవా ౨ ౨౮6 నామయుపు త్హ్రదస్య సు వన్హాల్లో శి ౧౨ 218 నామశగ్షానికి మత్వర్థంలో స ౧౫ 1987 నామాదులమిది కదవుకుమై తం 8 ౨౧౩ 256 నామాదులకు సముచ్చయ అర్థవి శేషాల్లో శ రఈం౭ 139 నామాద్యంత వాక్యాలు (శ్రియా వా 92౭ 71 నారాయణాదులకు పూ జ్యార్ధంలో శ ౮౬ ౧9 నాలుగు ఎనిమిదులు పరమైతే ఇది స ౯౬ 167 నాలుగు పరమైతే పది దకారానికి స ౯౭ 1868 నిందలో ఆ(మేడిళం అద్యవరాలై న స్‌ ౨౭4 118 నించార్థంలోనే (బౌాహ '+ాచులకు స ౧౪౫ 1905 ని కి వర్ణ కాలు పరమైతే శ 3౧౧ 124 నిక్కాలాదులు వ్యవహా రానుగుణంగా స ౧౧౧ 169 నిశ్యవ్యవహారంలోవక ఒహాువచనాంతాలై స ఈ98 1739 నిన్ను మిము శై (దభృతుల శ 394౧ 180 నిమిత్తార్ధ్థంలో కు వర్ష కం "కా 95 159

తేకర సోూ1(త నూట

నూతం పరిచ్చేదం సంఖ్య కేశి నిమిత్తార్ధంలో పస్థికి కా జఒబ౮ా 14 నిమేషం ఏత్వానికి న ౧౯౨ 10) నిరాశాదులకు అత్వాంతత్వం శ ౯౮ నిర్జినామాలకు అయోగమంరాదు కి ౧౧౩ 24 నిర్షీ తపరిమితిని తెల్పుతూ అంతాదులకు త రణ 204 నిర్దిష్ట్ర్రీపురువ (గహణలోను శె 90౯ 10 నిర్జిష్టస్త్రీప్రశ్నా రకంలో సంబోధ్గవాచ శ ౨౬ ని్చేశార్థ విశేషంలో వకో లను వన 9939 19 నిరారణార్థంలో కంక కన్నవర్లకాలు కా ౨౯ క్షే నిర్ధారణార్థంలో లోపల కా ళూ 18 నిస్ధారణార్థంలో షస్టికి "కా 22 10 నిర్నయాదుల శేఫయుత నకారానికి ప ౨౧ 2/ నిశ్చయార్థంలో (క్రియకు పొమ్ము నా ౨౬ ౯1 సీచ్యేమాద్యర్థక శ్యాపత్యయా పరమైతేశ 93౫% నీచ్యేమాద్యర్థక కా (ప్రత్యమంమిోది శ 9౬ 7 నీచ్యేమాద్యర్థక మై వక్ష ఒహా త్యాల్లో శ ౨౯ ౫ నీచ్ర్రీపురుపామంత్ర ణాల్లో శన ౧౬ + సీచార్థంలో సాంగ శబ్దం స ౧౬౩ 19 నీ శబ్దం ఈ త్వానిక్షి ఉత్వం శ 39౫౦ 1౫0 సీ చ్చానికి నేతాలకు 'ప్రధమైక వ 94౨ 10 నుడి తొల్మిహస్వంమిది సంధి ౨9 బో ను వర్ణం ద్వితీయ థ్‌ ఆ 74

న్యూతం పరిచ్చేదం. సంఖ్య పీజీ ను శష్టానికి లోపం ఖ్‌ శంలా. 1189 నౌ శష్షానికి నావ శ ౧౦౯ 90 న్యస్తాతమరాదుల తుది అత్యానికి స ౧9౦ 1988 న్యాయ్యాదుల ద్విత్వ శ ౧౯౦ 108 పంచమి విభ క్రస్టంత పదానికి స ౨౭ 170 పందొోమి, సాది చంధొమి మిది స ౯౮ 180. పుంలింగంలో మత్వర్థంలో అటమటా త ౨౦ 1 పుంలింగమైన మహచ్వాచకాని!ి శ ఈర 78 పుంలింగమై మహద్యాచకమైన నామం వ్‌ ఈ 768 పుంలింగమై మహద్వాచకమైన ట్రహ్మ శన ౧౨౬. 939 పుంలింగాలు రామామలకు నే ౭0ళ రిక్త ప్తుంస్త నంలో బవావచనాంతాలై న త ౩౨ ౨08 పెండ్లి డాకు భాబేశం విభామ న్‌ ఈం9 148 పశారం పరమైతే పదం తుది పకార సంధి ౭09 47 పకారం పరమైతే పదం తుది బకార సంధి ౫4 కి పగళతాదుల బహువచన శ _౨౦౨ 105 పటల శబ్దం పరమైతే భస్ల బ్లా స ౧౩౩ 98 పడు కల, కృక్సుల, నిలు పరమైతే (కి ౨౯ 217 పడు మొదలై నవాటికి టు వర్ణ కం కృ ౧౦ 259 పడ్వాదులు పరమైనప్పుడు కర్శ్గ వాచి సంధి ఈగ వ్ర? పడ్వాదులు మిది న వర్ష క వష్టంజనానికి కి తా 228 పతిప్యుత్ర శళ్హాలు పరమైతే న్‌్‌ సంధి ౧౨౧ 68

ను (్రా నూ ఆ

సూ(ఠం పరిచ్చ్ళేవం సంఖ్య శ్షేజీ పతిపుత శ్హూలు పరమైతే గీర్‌ శేఫకు సంధి౧_౨౨ పదంయతుది వ ఓ ల మీది అత్వానికి సంధి ౯౦ కక్ష పదమధ్య డర లకు లోపం శ్‌ రడి 147 పదాంత ఎత్వాని కిత్వం కొన్నిచోట శ ఈఠణి 16 పదాంతాల్లై అసంయుక్తాలై న శ్‌ ౨౬౮ 117 పదాద్గమైన బుకారం న ౧౯౬ 101 పదాది ఇకార ఎకారాలకు న _౨౫గఈ 110 సదాది ఉకార ఒకారాలకు శ గని 113 పదాదిమధ్యమల్లో కొన్నిటి ఎకారానికి శ అరం 14 పదాలకు పరస్పరంవున్న సంఒంధాన్ని. వా ౧౫ 2 పదాది వ వర్ణం ఒకార సహిళమై శ్‌ గతా 115 పదాది సహాదిగి గీ లకు శ _౨౭౬ 118 పది పరమైతే అకు నాలుగుల దీర్హానికి స ౧౦౨ 18 పదిపరమై తే ఇరునాలుగు ఆరుఎనుల స ౯౯ 18 పదిపరమై తే వకుకు వర్ణ వ్యతయం న ౧౦౯౮ 18 పదిపరమై తే వను తొమ్ముల నుమ్ములకు స ౧౦౩ 18 పదిపరమై తే ఐదుకి ఏనాటేశం నిత్యం స ణి 187 పదిపాదేశమైన ఫకారానికి ఫభాలు స ౧౦౬ 14 పది పూర్వకాలైన సంభావాచకాల స ౯౩ 18 పన్నెండు ఎత్యానిక్ర ఇత్వం స ౯౧ 187 పరాజయానిక్షి తృతీయ కా ఈ౧ 1641 పరిగ్రహణ (ప్రార్థనాద్యర్థాల్లో వ్‌ ౮౨౬ 1జి

సూ(శ్రనూచి ఏ2

సూతం పరిళ్ళేదం సంఖ్య జీ పరిపూర్వక (శమశబ్దం శ ౧౬౩ 939 పరిమాణార్థ ౦లో "కా తా. కేక వరుపూలకు ఆజేశ సరళాలకు ముందున్న సంధి ౮ 95 పరుషాలకు పరమైన శాకు ఛకారం సంధి ౧౦౧ ర్‌ం వ్రస్యేయం పరమైతే అహమవర్థత్రికంవిాది శ కఠ0 193 వ్రత్యేకస్వర నిచ్లేశకం స్వ్యెసశ్తయం. సయ్ఞా 9౨ ౮ వధమమిోది కతపలకుగ వవలు సంధి ౧౫ లిక (ప్రధమ మధ్య మో_గ్రమ కారా 169 ప్రధమ మ వర్షకం పరమైతే తా శర్ణూనికి ౩ ణక 180 వధమాంతాలైననీ నేల కా ళరో 1608 దధమాంతాలైన మే మనల కా ౮ణ 169 ప్రధమాఒహాత్వంలో మి తా శక్రాలకు శ కరిగి. 181 ద్రధమేతర విభా ్క్షి పరమైతే న్‌ 53౯ 128 (వధ మేకర విభ్షల్లో వున్న ఇత్వ వపంధి ౬ 19 (వధమైకేతర. ,.ఉకారాంతాల వ ౯౧ 87 (దధమైేేతర. . . కువర్మ కానికి శ ౫౧౦ "9 (ప్రధానం పశ్చాద్యాచ్చుమాతుంది వ ౬ 121 'ప్రభాతసమాట్ల ఆడి (హాస్వానికి శ ౧౬౧ 99 (పస్తావదీర్షానికి శ ౧౪౫ 90 (వాచుర్యాక్థంలో రూపు ఒలవు లకు త ౫౬ ౨06 (పాతిపదికల తుది దీన్హానికి శ ౧౦౦ 88 (ప్రాతిపదికార్థంలో కాళ 258

శే

822 సూషత్రనూచి

సూతం పరిచ్చ్శే*ం సంఖ్య శక్త 'ప్రాదులు సాంస్కృతికాలకు పూర్వంలో క్ర ౨౭౩ 18 (పాభాతికాదుల క వన్షానికి త ౮4 2౨0 (డేరణంలో ఇంచుమోద ఇంచురాదు శ ౧౩౨ ౨10 (చేరణంలో గ త్యాద్యర్థ కాల అ వేరణక్నర్త (కి ౧౭౬ ౨0 (వేరణంలో మాన్వాదులకు ఫవన్షాగమం (క్రి ౧౨౨౧ 1908 పరుషాలకు పరమెన వహాకారానికి సంధి ౯౮ 7 పట్టు పన్ను శ్‌ _౩ర 109 పానీయాదుల యకారానికి శ ౧౧ 10 పార్వాదులకు డువర్షక 0 కృ ౨౯ 201 పాశానులు పరమైతే దోన్‌ సకారానికి సంధిం౧౨ థి విసినివాపికు లకు మత్వర్థంలో త ౬౦ 9 పుట్టువు (వభ్ళతులు వువక్తానికి శ్‌ ౨౩౬ 111 పున్చి ఉత్వ ఇ త్యాలకు ఇత్వ ఉత్యాలు క 58 2 ఫారోహిత పౌళాహిత శాల త ౮౫౨0 పుష్పాది శళ్టాలు పరమైతే స ౧౫౮ 19 పుష్పామలకు ధ య పరమైతే బిందువు సంధిం౨౫ 69 పూజనాన్నలకు జూలశత్షూనికి త ౨౮ 202 పూజ్య తాధిక సంలో మోారుకుమూరుగా శ ౨౩౧౬ 2 పూర్వపదార్థం ఉత్తరపడార్థ భాగమైతే స ఈం 17 పూర్మ బిందు పూర్వక కువ ర్శక్‌ శ ౨౦4 0 పూర్వప డార్ధంలో ఉత్తరపదార్థ న 5౯ 18 సృధ *రలలో ద్విరుక్రి శ వలా 18

సూషర్రనూచి 828 నూ(తరం పరిచ్శేదం సంఖ్య ఖీజ్‌ లగు వ్రయయన్ధాల్లో శ 9౯౦ 187 పృథ్యవాచిభూశి కానికి శ ౧౮ 89 పేర్వాదులకు ఇమి వర్షకం త ణ్‌ 109 పొగదముకు తవర్షికం వస్తుంది వస్తే క ౫౧౬ 205 పహలయ్యాదులకు పవర్గకం క ౧౧ 259 పోతుపకారానికి ఉకారం త ౬౬ ౨07 పోవుకు వు లోపం ? వాుళం క్రి ౧౦౯ 2 ఫౌరోహిత అంత్యప్వ రానికి పూర్వం త ౮౮ ౨210 ప్ర బుణ దశలకు బుణ శ్వం పరమైతే సంధి లర 61 ధ్రతి తుది ఇత్యానికి దీం స ౧౨౭ 191 షతిపదార్హ పథానం ద్వంద్వం స ౧౯ 174 (వ్రేరణార్థంలో ఎక్కుదిగులకు మతివర్దకం కృ ఈం వగ్రతి (శేరణార్దకమైన ఇంచువకమెై తే కి ౧౧ ౨౫7 (వేరణార్థక్నాలెన దించు దళృతులకు కృ ౧౪ 201 (వెరణార్థంలో సర్వథాకువులకు ఇంచు [కి ౧౧౭ 2) (వేరణేంచు పరమైతే పూర్వచకారానికి (క్రి. ౧౩౪ 240 ప్రాభాదులకు స్వార్ధంలో త ౯౩ ౨211 ఫగలు సవర్షాలు సంజ్ఞా రా చీ ఫాటేశ భకారానికి బకారం స ౧౦4 189 ఫకారం కల పదాలు అన్య చేశ్యాలు సంజ్ఞా 43 10 ఫ్‌ వలు దంత ఓస్ట్యూలు సంజ్ఞా ౨౦ (| బంటికొలదులు పరిమాణారకాలు త ఠం 201

924 సూ(త్రనూచి

సూతం పరిచ్చ్శేదం సంఖ్య జేజీ చింద్వా దేశడువర్గ లోపాలు జరిగి తే శి ౧౦౩ వ బకారం పరమైతే పదం తుదిపకార సంధి 6 ౪ బకారం పరమై తేపదం తుదిబకారహస్వ సంధి 6౬ బడి మతి వడులు పరమైతే అనధికార్షక కృ ఈ, ౫) ఒ(థాజమానానికి శ ౧౫౨ 9 బల్లి దాదులు సంస్కృత తుల్యాలు శ ౧౯౯ 101 బహిశ్ళ్వ సకారానిక్రి లోపం సంధి ౧౧౪ ౪1 ఒహాక్షరృ ఖంో తాశబ్బయోగంలో శి ౧౦౧ ౫ బవాక రూక (క్రీయకు సమిాపకర్త్శృ చా 30 9౦ బహాత్వంలో నీశేశనల నకారానిక్షి శ 95%ఈ 10 బహాుత్వంలో లువర్ధ్శకం మీదనే నే ఫ్యా క్రీ బహువచనం పరమైతే ఆవ్వుపభృాతులు శ _౨9౨ 1! బహువచనం పరమై తే ఎద్దుశ్వం శ్‌ ౨839 11 ఒపవాువచన లకారం పరమైతే శ 9౨9౪ ౨ బహువచన లకారం పరమైతే వొన్ని శ _౨౨9 10 బహువచనం పరమైతే చేను వేనుమోనుల శ ౨౨ 10 ఒహాునచనంపరమైతే డలటరల శన _౨౧౯ 10 బహువచనం పరమై తే చేవర శ ౨౧౫ 1 బహువచన రురలుపరమైతేసపలు శ 95౮ బహువచకంపరమై తే పెంత్ల శగ్షూనికి థ్‌ ఈం౨ టీ బహువచనం ఫరమెతే శే వ్రభృతుల శ _౨౨౬ 1) ఒహాునచనంపరమైతే “జీయి (వభృతుల. శ ౨౨౩౦ 8

నూ(తినూచ

నూ(శ్రం పరిచ్శేవం సంఖ్య పేజీ ఒవాువ ననంపరమై తే ఇాద్దిశ్రాలై శ ౨౨౦ 108

ఒహూువచవ మరలు పరమైతే సంఖ్యా శ 595౮౦ 18

ఒహువచన రురలు పరమైతే ఫ్‌ 82 185

ఒపహాుువచన శిహ్రాలై. అద్విరుక్షాలె న శ ౨౨౨౧ 108

ఒవాుువచనన్నిష్ట్యాలై న శేప్రభృతుల శ ౨౦౭ 105

ఒహాట్రీహి తరచుగా క్రీ సమసుటితమై స ౧౦౮ 189 ఒహా్సుపీహిలో సమాసాంతకా ర్యాలు స ౧౧౦ 189 పాహుప్రభృతుల వు వనానికి శ ౯౨ ౦ బికకనామాలు తరచుగా శ్‌ క 08 బిరుదాది పదంపరమైతే పూర్వవపదం స ౫౬. 181 బిరుదాదిపదం పరమైతే పూర్వపదానికి స ౫౭ 181 బిరుడాదిపదంపర మైతే తా స నగ 181 బిరుచాద్యు శ్రరపదమైన కెక్టధారయు స తిర 181 బిరుదును వివశ్షిస్తుంశేు (ప్రియ శబ్దం స ౧౫౧౧ 186 (శ్రతుకు (వభృతుల తకారానికి శ ర౬ం 149 భంగి మిశ్ర శష్టైలకు శన (౧౫౭ 90 భయ జుగుప్పు పరాజయ (ప్రమాదభవనాల కా 9౯ 101 భయపరాజయ భవనాంతస్థల అవధికి. కా ఈ0 161 భ్‌ వచ్చ(తాదులకు కే ౧౩౦౭ 89 భవిమ్యదర్థక శత్రద్ధంలో కలవర్ష్మకం శ్రి ౭౨ ౨9 భఛావలో ట వర్మకం వస్తుంది శ్‌ గం 9238 భావంలో తనవర్ష్మ నం త 9 190

నూబసూచి

నూ(త్రం పరొచ్షేదం సంఖ్య జీన భావంలో ురార్థయోగంలో 8 ౫౭ 22% ఛావంలో రవర్డకం నాయకశ్షైనికి త ౫౧ 20 ఛావద్వండ్యంలో తొలిపదం స రం 180 భఛావ(్రత్వయాంతాలై న త్‌ ౭0 907 భావలతణంలో అగక్యంమిద అన్నంత క్రి ౬౪ ౨9 భావశబ్దం పరమైతే శ ౧౬౭ 9 భావ్యర్థక ధన పారంభంలో ఇట్లా వా ౨౫4 900 భావాద్యర్ధాల్లో విశేష్య విశేవణాలకు త ౧ 19 చావార్థంలోను తరగతి పన్న కాన్థంలోను త 6౧ ౨08 భావార్థక ట వర్మ్మకానికి ము వర్తాంత శ్రి ౫౧ 2 భావార్ధకాదుల కర్తకు (ప్రధమవస్తుంది కా ల 1ల్‌కే భావిలోల్భట్టవుతుంది కి ఠా 212 భాసాదుల సకారానికి కరాదులు సంధి ౧౦౮ 6 భిన్న కజ్యం పరమైతే ిన్నశ్వుం తుది స ౧౪౮౩ 18 భూతంలో లిట్టవుతుంది కి 9 219 భూ తార్ధంలో ఇళత్యాళమం క్రి ౧౫” 21 భూ తార్ధక అసమాపక[్రియకొన్నిచోట్ల క్రి ౧౯౬ 204 భూ తార్థక శత్రర్ధంలో న వర్ణకం ఈ 23౩ 22 భ్య్వాదులకు తెలుగులో ప్రయోగంలేదు క్రి ౧౬౨ ౨6 మకారం పరమైతేపవంతుదిమకార సంధి ౭2 శి మగశళబ్దం (ప్రధమద్వితీయ శ ల 100 మళల్లి కాదులు పనూళలపరాలు స ౧౪౧ 181

నూ[తనూచి 331?

న్యూతం పరిచ్చేదం సంఖ్య జజ మక్వర్థంలో ఉక్క్‌ వ శిగ్టానికి శత ౨౧ 501 మత్వర్థంలో ఓయారాదులకు త ౨౬ ౨09 మత్వర్థంలో ముక్కు లోనైన వాటికి త 9ర ౨039 మత్వాదికం చ్వితీమెక శ ౧౧౭ 91 మధ్యమ పవలోప సమాసాలు స 3౮ 176 మధ్యమహముపు మువర్ష కానికి నంధి ఈ౬ 8 మధ్యమ పురముమయోగంలో అఆనాగమం శ ౬౯” 89 మధ్యమ పురుషలో సైతం ఉభయ కి ళ౭ 2203 మధ్య ము సును సం(ప్రార్థనంలో కి రణ 229 మధ్యమపుర్నుపక వచన విధిలో (కీ 9౬ 220 మధ్యమ ము అండులు పరమైతే దీన్హానికి [కి ౧౭౭ లెక మధ్య శబ్దానికి స్వార్ధంలో త ౮౨ ౨09 మధ్యాహ్నా దుల శ గూ 103 మనః (ప్రభ్ళాతుల స శ ౧౩౩ 93 మనతమ లకు ద్వితీయాదులు పరమైతే. శ ౨౬9 1183 మనువు తుది మకారానికి శ _ం౯ 100 మనుష్యశబ్దయ లోపం శ ౧౫౫ 99 మన్వాదులకు గడ వర్షకం క ౨౦ 200 మన్వాదులకు వువర్తకం వస్తుంది కృ ౨౫4 201 మమ్ము మిమ్ముల మోది లవర్షన్వ రానికి శ 95౬౬ 183 మయవ రం (పాచుర్యార్ధంలో త గగ. 205 మర్యాదాస్థ జా దీక్హానికి (హస్వం స ౧౫౬ 190

328 నూ(ర్రచూది న్యూూత౦ పరిచ్చ్శేదం సంఖ్య కేజీ మహతీతరాలైన శ్రీ గన ౧౨౬ 91 మహత్‌ తకారానికి లోపం శ ౧౫౯ 9 మహత్తులైన మగాదులకు శ ౨౦౦ 104 మహత్తులైన విధాతృధాతృ యే ౯౭ 87 మహా శ్సేక వచనంలో ్రికానికి శ 936 127 మహత్వంలో స్వార్థ శ ౧౨౩౭ 99 మహత్సంజ్ఞావాచకాలకు కొన్నింటికి న ఈశ 78 మహత్సమూహ ఒహాత్వంలో శ 3౫౧ 1% మహదమహద్వి శేష్యం కలఏకాంఛాంత శ _౨౮౩ 12 మహదర్థంలో పశభైనికి శ 9౨౫౧ 10 మహదర్థంలో సఖి శ ౧౮౫ 10 మవాదర్ధింలో సర్వనామాల ఒహూువచన శ 32౨ 181 మహద్వాచకాలకు కొన్ని శ ౧౧౬ 9 మహద్వాచకాలకు నీచ్యవేమాద్యర్థక మై శ 5౮ మహచ్వాచకాలైై శ్లీబాలైన మి_తాదులు నే ఈ౧ మహచ్వాచకాలైన సాంతెలకు శ ౧౨౧ 8 మహద్భిన్నాల మహత్తులు న ర మహ దేకవచనంలోను మహన్నహ తౌ త ౯౭ 21 మహన నహతీ భిన్నాలు తిర్యద్దడాలు క ళం 7 మహన్శహతుల ఒవాకర్సృక క్రియకు. క్రి ౧౯౦ త మహాన శహత్యన్థాల్లో అంతాదులకు శ 9౫ 1% మహో(ప్రాణం పరమైతే అల్ప(ప్రాణానికి స క 18

నూ(తినూచి కేఎతే నూూ 3౦ పరచ్చేదం సంఖ్య పేజీ మూంజిమ్హు దీర్హానిక్షి 'హస్వం గ ౮౦ ౨09 మూటామలకు ఒవాత్వంలో శ ౬౩ 906 మానారన్ధానికి ఏకత్వంలో తరచుగా త్‌ 3౫% ౨00 మౌానార్ధాని! కొన్నిచోట్ల అంశవర్షకం త ౩౯ 201 మాయు (పభృుతులకు ఫువ ర్తం కృ ౧౩ ౨60 మాయు(పభ్భాతులకు పువక్షాగవం క్రి. ౧౨౪ ౨8 మార్వాదులకు అకవ్షకం కృ ౨2 2 మర శ్రీప్రభృతుల క్యపన్యయానికి స ౧౬౨ [197 మోాగడ దీర్హానికి (హస్వ వైకల్పికం నంధి 5౮8 శ్రి9 ము అంకులు పరమై తే పోవుకుపద క్రి ౧౫౦ 21 ముత్తియాదుల ఇత్యానికి శ ౨౩ 119 ముదాదులకు (పథమైక శ ౧౧౯ 91 ముదుసలి దువర్షానికి లోపం శ ౨5౮౧ 185 మువర్షం లోవిన్సే శ ౮౪౮ రస్‌ మువర్షక౦ మిద (ప్రధ నే రల 84 మువ తృకాంచ్త్రీ సమవికేమణాల కా ౯౩ 170 మువర్ణకానిక్షి లోపం నే ౮౦ 685 మువనర్తాంత తొలిఅత్వానికి టాం [క గగ బైల మువన్షాంత తొలిఅ త్వానికిడాంత పా మువగ్షాంత.. అన్వాదులనుస్థానంలో శీ ౧౦౨ 2839 మువన్హాంత . తొలిఅత్వానికిటాంత శీ ౫౮ 294 మువన్లాంత తొలిఅత్యానికిడాంత (కి ణ9. బెల్లిత్త శె

830 సూ3సూది సూరం పరిశ్ళేదం సంఖ్య కేశ రువర్షానికి పూర్ణ్మబిందువు శ 8౬ 9|| ము వు వర్తాల కందువగ్ణకం పరమైతే శ ౫౬ ౩0 మూడేలమోాద హల్లుకి శ 39 1% మూలాదుల యోగంలో ఇకా అన 165 మొగంఖ నా శ ౫౯ ( యకారమిళిగమైన ఎకాకం శ్‌ ౨౫౬ 115 యకారంపరమెతే ఎఐకి శన ౧౮౩ 9% యధావ్యవహారంగా మగటిచ్య్నూదులు త ౯ 200 యరలవలంతస్థలు సంజ్ఞా ౨౨ శ్రే యాబేశసకారం ఆవలనో కూడితే కి ౮౩ ౨0) యివర్షం పరమైతే అఆమేడిశ మైన స 2౯ &5 మొక్కకు లోపం బహుళం కా ౮-౨ 160 యోగ్యశ ఆకాంక్షూసహి*మై అర్ధంకల వా ౧౪ ౨2? రంజూదుల ఇంచుబి.దుపూర్వక 8 ౧౫౮ 2) రశారం ,కిందిరకారానిక్షి శ ౨౫౧ 1! రకారానికి ఇఫప్రచ్యియం బహాుళం ః సంజ్ఞా క. 0 రజోర్థంలో బహిష్ట అత్య్వానికి ఉత్వం సంధి ౧౧౫ 6 రల డోపధనవాన్ధాదుల వ ఆపో 1 రాచు రాయుశోయులకు ఇడివర్షకం కృ 9౫% 202 రివర్షంలోపిన్తే తవర్షకానికి శ కిరణా 130 రుగ్యత ణకారానికి న్‌ ౧౮౯ ఈ ర్యుప్రభృతి (ప్రత్యయాలు పరమైతే కి ళం 21

నూ (క్రైశూఒ

నూ త్రం పరిచ్శేదం సాఖ్య పేజీ రువన్తా టేశ టివర్హం పరమై తే శ ర౭౧ 115 'హాఢినామాంతాల ఫలాములటూ-న స ర౨ 179 "తెంకుకు ఇరు ఆచేశం వ ౧౧ 274 "రెండు పరమైతే పదెఇ త్యానికి స ౯౦ 187 "రంశుపరమె తేసందినర్ష కాని స ౮౯87 శ్రేను నోమశ థ్రాల శ్‌ ౩92 110 శేఫ పరమెతే అఫంయుక్త టకల స నరా 181 రేఫయు క్షమై జే ఒఫ్కాకళశన్రాలమోది. శ కళ౬. 11999 ేఫ పరమైతే చంద్రాదుల తుదిఅచ్చు స ౬౦ 182 శీఫ పరమైతే లాతి స్వరానికి సెతం స ౫గ౯ 1589 కఫ పరమెతే సకారానికిలోపం సంధింంా ఈ లకారం పరమెనే కొన్ని పదమధ'? డరల శ ఈ9ం క లకారంపరమెతే డు వర్ణడకారానికి స _౬గా 111 లకారంపరమెతే తకారానికి లకారంనిత్యం సంధి ౯౭ వ్‌? లకారాదులు సకర్శకాలకు కి ౮%. 2౨8 లకారానికి డురువురునుములు వస్తాయి కి ౯ వేతి లఘూపడాలై న సంస్కృత ధాతువ్లులకు [కి ౧౧౪ ,286 లట్‌' వ్రభృగులో అకారాదులు కీ ౮. ౨ోకేతీ లామోది అన్నంశ అగుధాతు గకార శ 390౮ క్షే విశ్వ లిట్టులాట్టుల కు (ప్రభృతి పత్యయాలకు (కి ౧౮ లి లెట్టులాట్టుల వకారానికి (వశ్నార్ధక ౦ శి 9౨౨ ౨9 లు లనలు పరమైతే.. తత్పూర్వస్వరానికి శ ౮౧ 6

నూ[కం పరిచ్చేదం సంఖ్య శేత్ర లుల నలు పరమైతే పూర్వ ఎత్వానికి శ ౬౭ 117 లు వర్ష ౦ బహాువచనం [౮] ౧౨ ౫ ల్పుష్తపూర్వ మువర్ణక శ ౮౨ 85 లుప్తశేపాను [పప్రయక్ష్తాలెన శ ౩% 7 లుపష్తశేవాలకు పరుషూలు పరమైతే సంధి 99 త్రి లూట్టు డు (వత్యయాదులకు ఆలి కి 36 ౨10 లూట్టు మధ్యమ వురు లకు ము అండులు [క్రి ఈ9 92299 ల్పట్‌' పరమైతే తా కల అనుబంధాలు (కి ౨౮ ౨17 ల్పట్టులో అమహదర్ధ (ప్రధమైకవచనంలో క్రి. _౨౭ ౨17 లొపమైతే చేయ్య్వాదుల యకారానికి. [కి 52 20 లోపలకు అర్థవిశేషంలో కా భ్‌ 16 లోపల వర్ణకం పరమైతే దాని దీని శ్‌ రర 161 లోపల లోవరంమిది కా ౮౪ € లోపల వల్న నువర్ష కాలకు కా ౨ 166 లోవర్ణ్మకం పరమై తే కొపవిభ కిక వ ళం 151 లోహావాచకాలు న్నితె సక శ ౨౯౩ 1200 వంట్య్యింశ్ళతుల “యోగంలో స ౧౨౪ 199 వంశ్శాఎళి యకారానికి శ ౧౬౪ $0 వకారం పరమైతే కౌకు శన ౧౮౪6 8% వకారమిళితమైన ఒశారం శ ౨౫౭ 15 వచ్చు చొచ్చు వూచు లకు వ్యతిరేక శ్ర ౧౩౯ బిక్ష వచ్చుపోవు నిలుచులకు కడ వర్ణకం క్స్‌ ౨౧ ౨01

నూ]3నూమె కనే నూ(తం పరిచ్చేదం (6 వై

వచ్చర్థ కాల అముఖ్య ర్ముకు వొన్నిచోట్ల కా ౧౯” వద్యష్థాకాల అముఖ్యకర్శకు తోడకు శా ౨౫% 5

(| కచ్యర్దన్రాల యోగంలో ఉద్దేశార్హులో కా ౨౬ 158

ని ఫా వడి వర్ణకం వ్యతిశేకార్సకం పరమైతే. క్రి ౧౬౦ ౨46

లా ఖి మా వపాది[క్రియల ఆద వల్లు! శ _౨౭ఈ 118 వర్లతృతీయ తురీయ వక్తాలు శషసహలు సంజ్తా 3౧ 0 ౧ నో! ణ్‌ వర్షప్రధమ గృతీయవన్తాలు అచ్చులు సంజ్ఞా 90 6 వర్థాదుల తుది అత్వానికి క ౮౯ ఈ వర్ధాతురాలు స్పర్శలు సంజ్ఞా ౨ర' న! వర్తమానంలో *ట్ట )సుంఏ శ ౨ 29 వ _రృమానార్థంలో కొన్ని వోట్లధా తువులు క్రి 399 ౨19 వర్తమానార్ధక శ్నతర్ధంలోఉన్న వర్ష్మకం [క ౭౧ 227 వలన కంక పట్టి లే సో "78 వలన - కన్న - కంకె -పట్టి-పంచమిశ ౫ 78 వలయుకి ఆ జేశమెన అలికి పరమెన (వప 9౩ 379 వలయు (వభృాగులకు కర్త్యయెన క్రి ౧౭౪ 248 వలనలా తానికి ఎోపం వై కల్పికం రే ౧౦ త్రి వలన సుయ్వుక్త - కారానికి లకాంం శ ౧౧ 7౩ వలన పూర(కాలైన ఆ ఈ లకు శ ౪౧గా త్త వలోపమైన కడవు ఉత్వానికి అకారం శి ౨౧౪౯ 9557 వలోపమైన కడవు ఉత్వానికి కి ౨౧౫ 257 వవర్శకం పరమైతే ఎక్కుదిగుల కగలకు కృ ఈఠ 263

ల్‌

పరిచ్చేదం సంఖ్య కేజీ

_శరేతే తగ్గుగకారానిక్సి క్ర 53 9౮9 వం వాక్యాంతరగర్భంకూడా వా 98% 71 వొక్‌ బ్టంవిమయబోధ కం వా. ౧౭౬ లం వాక గ్రసముదాయాన్ని మహా వాక్య వా ౨ ౨4 వాటిలో రు ములు బహువచనాలు (కి ౧౧ 2) వాత్సల్యాదులకు స్వార్థంలో నే ౯రఈ 91 వాపుకి స్యార్టంలో ఇరి త ౫౦ [5 వారు గాకులు పరమైతే శ 3౧౮ ౫ వార్వాదులు పరమై తే శ ంత 10 వికృతమైన ఫదిపరమై తే ఇరుఅరుల స ౧౦౦ 10 విద్వ గృతుది అత్వానికి శ ౧౧౨ 9 విభధేయవిశేవణం ఉక్క-శేు కాళ 10 విభేయవిశేషణం ద్వితీయకు కా ౫న 14 వినుకనులకు కలివ త్తం కె గ్ర. లక విపుల వాక్యానికిముందు సర్యగహవాక శ్రా వా 9ఠఈ 2/0 విన స్యయవకారానికి యశారంవిభామ క్రి ౧౮ 2] విఫ్నింధి వివశ్ని న్తేధాతుజవిశేషమణాలకు స ౮౧ 18 విభా పరమైతే గోయ్యిప్రభృతుల న్‌ రజన 10 విభ్యక్సి పరమై తే తాళ బ్లెనికి శ 34 విభక్తి పరమైతే నాలుగు దీర్గానికి శ 3౨ 100 విభక్రి పరమెతే పదియెనిమిదుల శ 3౮ళ 10 విభ క్తిపరమై శే సంఖ్యాపడాల అంత్య శ 3౯ శ్‌

సూత్రం పరివ్ళేదం సంఖ్య ్త్‌జ్డీ విగ శొవచనళూన్యా లవ్యయాలు లా ౧౨ 9౫4 మిఫాజెహానవివర్షానికి శ ౧౫౧ ౩౪7 దరాన్య్రన్హారణాల అవథికి కా 9 16) విలుచ్యుభఛ్ళుతులకు వవసర్షకం న 2౮3 విశేషణ-వెప్సే విశేషంకలది వ్‌ ౯ 110 విశేపషణటత్రికాదులు కొన్ని చోట్ల వా ౨46 ౨& విశేషణానికి అగుభాతువన్ముపయు క్తమై కా ౯ వ్‌వే విశేషణానికి విశేష్యంతో స ౨ కలే విశేవణాల ద్వితీయాదులికి కా ౬ఒం విశేషణాలప్తికి కాం ౫9 163 విశేషణోభయపదాల్వుతిక[కియాజన్య స ౭౫ 185 వి'శేపార్ధణ కారం పరమైతే శ 999 విశేష్యం డ్వితీయాంత మైనా శా ౫. 164 విశేష్యం పధానం శ ౨౫|| 13 విశేష్యాదికం ఉద్దేశ్యం వా ౧౮ ౦కి విశేష్యానికి భిన్న వచనవిభక్తులున్న్నా త 9౬ కే విశ్తేష్యూనికి లాగానే కా ౯ క వి శేష్యార్ధ వోధకం విశేషణం శ 9౮ 21 విశేష్యాలు విశేషణాలు అని శ ౨౭౭ “గ వీస్సృతాదులు కర్త శిర్థకాలు శ ౧౪౭ స్త పీస్పలోనుకాలపరిమితిలోను "క 161 వీస్పలో వాహన నృ హత్యర్థక స “38 క గలి

సూతం సరి చ్చేజం సంఖ్య శ్తేజ్ల ఏప్సులో సర్వత్ర పూర్వాన (ప్రతీివయోగం న ౧౩౬. గట్టీ వున్తులు నంవోధనార్థం కారో 18 వురునుములు పరమె తే త్రి వన్హాగమం క్రి ౨౬ థి వులు వర్హాలమిది కనుల ఉత్యానిక్షి న్‌ ౬౧ 8] వు వర్ణక వకారానిక్షి దీర్ధంమిాన ద్విశ్వం (౧ ౨౬ ౨6 ళ్యచ్చాదుల డు వర్ణ శకానికి శ ౧౦౨ 8 వష్ట జానకి భావంలో త లగ ఇ వెళ స్వార్ధంలో డి వర్ణళం శ ఆఈ౫ి 205 'వేసపం పృళోధకురోధనుకు శ ౧౩౨ $ వేర్వాదులకు అడవర్షకం త్‌ ఠఈళ ౨90 వేంకటదీ న్లానికి శ ౧౮౩ 10 వైవా ఐత్వానికి పత్వం శ్‌ రణ 1ట వ్వంజనలోపమైతే పూర్యాపరస్వరాలకు [క్రి ౨౨ 914 క్యత్వారేక్ష ౦లో మధ్యమ ము అంకులు క్రి ఈళ౮ళ 22 వ్యతి చక్రంలో ల అవుకుంది ి ౭ 29 వ్యిగశ్రేక కర్షర్ధంలో ని వర్ణకం కి ౭ఈ 22 వ్యతి శేకశ్రియ భూత భవిమ్యద్వ_ర్త కి ౧౯౨ ౫ వ్యతిరేక వార్థ కానికి దుతాంతమైన శీ ౬౨ 20 వ్యతి-శేక భావంలో భావార్థక ఉంకుపోవులు క్రి ౫౮ ౫ వ్యతొరోశ భావార్ధకాలకు ద్రుతాతమైన కి ౫౯ 2౨0 వ్యతి స్థేక్రమధ్యమల్లో తలచు (పభృతుల క్రి ౧౩౭ 94 వ్యతిళాకేక్ర వ్యతి8 క్ర మధ్యమ ము అండుల [క్రి ౧౫౫ 24

సూ(ర్రనూచి 3త?7 సూత్రం పరిచ్ళేచం నంఖ్య బ్‌ చభమరేకార్ధంలో కవపర్గ్యకం 6 ౬౧ ల్‌ వ్యతి రేకార్థ ౦లో "ఇెలియ్య్వాదుల క్రి ౧౮౨ 201 వ ర ౧లోను అనం్యవయుక్షమైన కి ౧౬౬ లై? వ్యతి ౭కార్థంలోను వీలుచు (పభుతుల 6 ౧౫౩ వక వ్యతిేకార్థకం పరమైతే వలచుకు ఒల్ల కి ౧౬౧ ల8 వ్యతి శేకార్థిః అకారం పరమైతే క్రి ౧౫౮ 214 వ్యధికరణ సమానాధికరణ స ౨౦ 15 వ్య _స్తంలో సహశబ్దం విభక్రిమోద స ౧౨౮ 190 న్యాపారవినిమయంలో పూర్వపదముప్టీ స ౧౬౪ 197 వ్యాపారవినిమయ అభావంలో పై తం స ౧౬౫ 198 వ్యాపారావబోధకం[క్రియ వా నే క్‌ (వాయ్యువేపల్లెల ఆదిహల్లు శ ౨౪౭ 1118 శబ్దపల్ల వమైన పడుకి ఇంచు క్రి ౧౩౦౧ ల ఫతజనా శదులకు వ్య_స్తప్రయోగం స ౧౪౭ 195 శతభిపే.తరనక్షుతాలకు శ ౧౦౭ 8 శత్రరకతూవ త్రస్వరానికి అకార ఒకారాలు ప్ర 9౧ 2౯/8 శవసపహా లూష్మలు సంజ్ఞా ౨౩ శీ శాపార్థంలో థాతువుకి ద్రుతాంతమైన క్రి 3౫ ల9 శిష్టవ్యవహార ద ష్టం దుష్టమెనా సంజ్ఞా ౬౧ క్షేశ శిష్టవ్యవహార విరుద్ధమైన భఛావమర్రామ్యం సంజ్ఞా గా 14 శిలావి శేపార్ధంలో పుశ్రశబ్ద శ ౧౮౮౧ 101 శివాదులకు కరపరమె లే చింద్వాగమం సంధిం౨౮ 70 శం

ఉరి నూ(త్రనూచి

సూత్రం పరిచ్చేదం సంఖ్య కేజ్రీ కద్ధాదులు 'కెలుగు తిధిదాచకాలతో స ౧౩ (శావ్యతననుసరించి విసర్లకు కొన్ని చోట్ల సంది ౫౨ టి న్లిష్టబవువచన లకారంమిాది శ లా మస్టీవిభ _క్ష్యంత పదానికిమోది న ౨౮ 170 సంఖ్యకు పూర ణార్ధ ౦లో శ్‌ _ఈం 112 సంఖ్యావాచకద్వం ద్వానికి స ఈ4% 1/0 సంఖ్యావాచకాలకు పరమైన పది స ౧౦౧ 168 సంఖ్యావాచకాలకు పరమైన పది పరానికి స ౧౦౫ 16) సంఖ్యావాచకాలుభ్య స్రశార్థ 0౦లో శ కఆ౪ంళ 180 సంజ్ఞావాచకంపూర్వపద మై స 92 1/0 సం 'దేహధికార్థక ఓకారానికి కడా శ౨ం౮ ౫1 సం బేహాధి కాన్టాల్లో ఓ-కారం శ్రి ౨౦౬ 255 సంధిలేనపుడు అచ్చుకు పరమైన సంధి ౯ బీ సంపూర్మం అసంపూర్ణం మనివాక్యం వా ౨౦ £04 ఫంప్రదానష్థిక్షి చతుర్ధి కా ౬౬ లీ సంపదానానికి క వర్ణకం కా 9౨ 158 సంప్రార్థనాదుల్లో అన్‌్యప్రత్యయాంత[క్రియల (కి ౧౯౫ బీ సంప్రార్టనార్ధాల్లోమధ్యమరు (ప్రత్టయానికి క్రి _ 3౯ ణు సంబంధంలో పూర్వవాక్యంలోని పదం వా _౨౮ లర సంబంధ షష్టికి తరచుగా శా ఈ 140 నంబంధార్థ ౦లో కు వర్ణకం కా రకు. 160 సంబంధార్జంలో మొక్కా కా రణ 161

నూ(శ్రనూచి 999 సూత్రం పరిచ్శేదం సంఖ్య కేజ్రీ సంబెననలో ఏకార్థమైన పదం తుది శన ౬౨ రే వరాిగెనంలో వదం తుది అశారఇకార శ ౬౩ 81 గయే నంలో ఒహాువచనానికిపరంా శ ౬౮ 8లి నంబొధి భాకార యుక్తం తాలవ్యయు కం సంజ్ఞా రో ౦ సంబోధనార్ధంలో "కా న 158ి సంయోధ్య వాచకం బహాత్వంలోవున్న 3 3౧౫ 1లిక్‌ సంస్కృత కృదం తాలు తత్ప్చమ క ౫౮ ౨65 సంస్కృృతపదంతో ఆచ్చికాన్య న ౧౦ 170 సంస్కృత వదం పరమై లే సంధి ౧౨౯ 70 సంస్కృతే భవమైన భామ. గద్భువం సంజ్ఞా ౫౬ క్షే సంస్కృృగశజ్ట శాసనానుక్త త ౬౯ ౨907 సంస్కృతసమపదంతో అచ్చికాన్య స ౧౧ 178 సంస్కృతసమమైన థభాషమ తగ్చమం సంజ్ఞా ౫౫ క్షే సంస్క్యృృశసమాల సమాసం స ణి 1171 సంస్కృతస మేతరమైన శ ౧౯౭ 1014 సంస్కృత నుంచి తెలుగులో స ర 171 సంస్కృతంలో నవ త్తంతో స 950 176 సంస్క తౌలకు అంగలాదులకు కి ౧౧౦ 25 సకర్మకం అకర్శకమనిక ర్వరిపయోగంవా. ౧౧ వం7 సకర్శ కాలు అకర్శకాలన్మికియలు వౌ ని 26౮ సకారయు కృమైన థకారానికి శ ౧౪౨ 96 సశ్వర భావిక్రియకు తరచుగా భూత శకి ౧౯౧ 258 శశ

సకం పరిచ్చేదం సంఖ్య శే సప్తమాద్వితీయల్లో కృతహస్వమైన స ౭0 1 సప్తమిావిభక్ర్రంంత పదానికి స ౨౭ కై సభికసభు*లు శ ంక్ష్కం సన్ని హితసంబఒంధంకలవస్తువాచక మే (ప ౧_ సమర్థాలై నపదాలు పకపదమివ్వడం స ౧ 171 సమాపక (కియాన్నితం (శయావిర వె ౨౧ 9 సమాస్యవథధమాలైన అధస్‌ శిరస్‌ సంధి ౧౦౯ సమాప్తా,లె పునర్భృహీతాలై తే క ౨౦౮9 25 సమానాధికరణమైన ఉత్తరపదం స తాళ 1కు సమానార్థక పదాలు న్శిలె సే శ్‌ ౨౯౮౪౮ 12 సమాసంలో అంద్యాదులకు అలి సంధి ఈర ౨)? సమాసులో ఉత్వాంతాలై న (ూ సంధి ౨8 ౫ సమాసంలో చేతోడల తుఏ సంధ ఈ ౪ సమాసంలో (దుతానికి స్వరం చేరదు సంధి _౨౫ £ సమాసంలో ద్యిత్యరహి తాల్రై న న ౬5 8 సమాసంలో నామవాచకాలైన (వ ౨౨ 2౯ సమాసంలో నామ్యాదుల న 2౭9 18 సమాసంలో (పాతాదులతొలి సంధి 3౩౨ సమాసంలో (భూశక్షానికి (హస్వం స ౧౪౨ 181 సమాసంలో విభా క్తికలోపం స ౧౧౩ 100 సమాసాసమాసాలు కెంటిలోను న రగ౬ 1 సవాసోత్తరకాలిక పదళఇత్వానికి ళ ౮౬ 20

నూ(తనూచి చేక్త 1 నూతం పరిచ్చేదం సంక్య జ్షీజ్డ్‌ సమ వాయార్హమై తే అమవార్థ శ ౩౨౨ 190 భో శం వ్వరుశ్తానికి త ౧౮౦ 101 సమే అనో ఇత్య్వాంతాల శ ౨౩౮ 111 సర్వనావి[్రియాపడాల న్‌ ౨౮9 119 సర్థనామ విక్తేప్యాల్లోను "కా ౫౬ 16) సర్వ్యపర్య్వాయ్యమైన వల న్నే రంగ 140 సరమిోది అన్న౦ంశ అ'ఫధాతువు 8 ౧౭౮౯ ౨51 సస్యవాచకాలు న్నిత్యైగవచ శ ౧ కలి1 సహళ్బం తుడిఅత్వానికి ద్సీర్షం స ౧౩౫ 199 సహార్థంలో తోడవర్థగం కా ౨౨ 157 సాంతాలతుది సకారానికి నే ౧౩౦ 9 సాంస్కృతికం కర్ణుణి్యిప యోగం వా ౧౦ ౨266 సాంస్కృతిక ఆచ్చికాన్య చేశ్వ న ౨ 17 సాంస్కృ్భృతికాచ్చికకృగక భావ. నే రజా 156 సాధారణ ఫర్మ వాచకపడంతో న 98 177 సామాన్య సంబంధ 6లో శ 3౩౧౭ 125 స్మామాజ్యాదుల యకారానికి శ ౧౬౮౯ 99 సిద్దమి(శ్రం లోక వ్యవహారాను స ౯ 1/9 సిద్దసాధ్య భేదాలతో స వ 171 సిస్ధాదిభేోాలతో మిగ్ర స తా సిజ్రాలుసాధ్వాలని అవుయాలు వా ౧౩ ౨౮7 స్యుహ +?) అ్యాదుల్లో కే ౧౮౭ 102

తేశిజే సనూ(క్రనూచి సూతం పరిచ్ళేద ౦ సంఖ్య జేజ సువమూ నుమోల మకారాని॥ి శ రగ శ్రే నురాసురశళ్లూలు విభాష శ ౧౦ంగీ గ్య స్థళబ్దంపరమె తే మర్యాద రేఫకు స ౧ప్రగ 400, స్వయ మర్ధంలో అవధారణార్ధ కం వ్ద 3౮. 18 స్వయమక్తంలో షష్ట్యంత శ 3౮౮ 197 థు బి స్వయమర్ధంలో (వధమాకు న 95౮౯ 197 స్నర్షీయాదుల అగుధాతునుకి లోపం స ౧౨౬. 99 (అ స్వన్ల్‌యాదుల _ అగుధాతువు లోవ్షిన్తే స ౧౨౭ 101 స్వాయంభవభా త్వానికి శ ౧౬౦ 99 స్వార్ధంలో అరమ రా"పలకు గ ౧౧ 200 [రంలో దుర్నిరీశ్షూదుల త ణా 20 స్థ౦ల్తోనునికొలలకు ఇారవర్ణకం౦ త సగం 90% శే ల లవ్య్యాం ములు క్షొన్నిచోట్ల క్రి ౧౬౨ ౨ “లోల. హరం అంత్య స్వరానికి త ౭లో. ౨08 సడి - అలోనుళలగా.ఎజు ల్య్యాచ్చుకి త ౭౨ ౨08 న జ వో విన్నిక్తిి- ఇన ఫువాట్‌- త ఈ౬ 20 న క య. త ౮9 ౨009 ప శ ౨౬౦ 16 కాడులా న్స్‌ పైకా 401

• (00 ఇ రేదిలె * 101 వచనంలో ల02

నూ(రనూచి 813 స్మూతం పరిశ్శేద సంఖ్య పేజీ శ్‌ ఎవ్నగ్దడభిన్నాలు వాటివిశేపిణాలు శ 92 77 /ప్రిను చేశించినపకు కడా తుది 6 -౨౦౯ 256 యప ికమై మ్యోర్షంలో త ౮ 211 'శ్రపావివతులో (కూరనిందడా శ ౧౮౨ 10 'శపనూది నిందాడ్య న్థాలో న ౧౫. 98 ఊలిాలన్నీ స్వస్వనియ న్‌ ౧౨౫ 98 ఊఊలిాగాల (గథమెక న్నే ౧౦౩. 88 'ఊఈనొచకాలు వాటివి శేవణాలు న్‌ 3 77 వాచుమయిలే కోమలపదంతుం 1 ం౧జా 10 తనా ద్యమయితే మిగ్వర్థంలో త ౨౮ 209 వాచ్యమవుకుంళు పండ్షిశటాని. త ౩33 908

• నాచుమవుతుంచటే ఒహువచ త 9౧ 908 నివతలో నమాసోత్త్రరపదమైన "స ౧౩౧ 9 సిక్షానెచకాలెన న ౨ 'పనమవాచగాలమిోద నీవ స్త్‌ క్ర 77 గక్రీసమూవాజిద్దిసాయిగా ఆరై-అల్టలు ౩ ౨౯౯౮ 'ఊనసమూహవాచకాలమి =” వ 33౩ 77 వాంతక్ష వజ్రానికి శ ౧4౪ 9 "హనుమంతబిం.పపూర్వక శ ౧౨౪ 9౨ లి స [్రగమెక న ౧౧౩ 90 హల్లుప మై జే ఈ5న్చున్నలుల శ ౨౭౦ 17 హాోదు? ! రశ శతి

త్ర నూ(త్రనూచి

నూ(తం పరచ్చేదం సంఖ్య కేళీ హిగశథ్టానికిపావ్షి కంగా వ ౧౯ ౫|| హేతుపంచమి॥ి (గ్రవహ్యోది కా ఈక 17 హేతువులై న గుణ్మక్రియలకు కా [59 'హేత్వర్ధంలో అన్న ౧తకియలకు "కా 35౧ [50 హేశ్వర్థగ్రహ్యాధియోగాల్లో శా ఈల 101 (హస్వంమిదిటివ క్లానికిముందు న రకం 150 (హస్వతిక ౦మిదిశకారంవై న న 550 127 (హస్వథతికపూర్వక గవ్యర్థంమాది శ 3౨౯ 12 (హాస్వదీ శ్రళేదాలతో అచ్చులు సంజ్ఞా ౬ శి (హస్వాచ్చుకు పరమైన కారవర్షాలు సంజ్ఞా 5౬ 7