Telugu Vruthi Rugmatalu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

క్ట శే ఇ | గ శ వతి రుగ్తుతలు , | 1 య... ఖ ॥. న | న య... క వ ఆ నన ళా ॥ ఇ గ్‌ జ బ్‌ ల " గ న. కో _ టో ( _డ్యారమిబ్మార్డు ౧ క్ష గ ఇచ క్యా. . నన. చ న హా రా శతి స నాలం... టట బా వ సం ను ము బాన తాం త బల.

పచురణ సం : 256 ముద్రణ 2 1989 జనవరి యి షు * గ గ లా త జు న, (బహ్మారెి వి. శ్రీహరి గి త త్‌ స్య (/ మేలు (పతి వరు, 8_00 ము దణ: అనీలా (వింటర్‌ న విజయవాడ-2

వుుందుావూట

మనిషి ఏదో ఒక వృత్తిని ఎన్నుకొని లేదా ఎన్నుకోదిడి తన మనుగడను సాగించవలని వుంది. ఆయా వృత్తులలో వాటి ప్రత్యే కతల కారణంగా కొన్ని జబ్బులు వస్తాయి. వాటిని “వృత్తి రుగ్మతలు లేదా “వృత్తిరీక్యా రోగాలు అంటాము, టి వృత్తి రుగ్మతల స్వరూప స్వధావాలన్సు వాటి బారిన పడకుండా ఉండేందుకు తీసుకోవలసిన రక్షణ చర్యల గురించి తెలనుకొనేందకు డాక్టర్‌ వి. (బ్రహ్మారెడ్డీ గాడ తస (ప్రత్యేక స్లైలిలో వివరిందాప, ప.౦దగా ఈ వ్యాసాలు సి, ఐ, టి యు, ఆంధ్రప్రదేశ్‌ కమిజీ ప్రచురించే “కార్మిక లోకం పర్రికలో ధారావాహికంగా. (ప్రచురిందాద, వాటినే ఇప్పడు మీ మందుకు ప్పస్తకరూపంలో తీసుకొని వస్తున్నాము. వృత్తి దగ్మత లకు గురైన కార్మికులకు చట్టపరంగా గల హక్కుల గురించి తెలియ జేయాలనే సంకల్పంతో కోరిన వెంటనే థ్రీ వి. భ్రీహరి (సిఐటియు, ఆంధ్రప్రదేశ్‌ కౌన్సిర్‌ కార్యదర్శి గాడ వ్రాసి ఇచ్చాప వాటిని ఇందులో పొంద పపస్తున్నాం,

ఆసంఘటిత రంగాలలో అసంభ్యాకంగా పన్న కార్మికులకు, వారి (శ్రేయోభిలాషలకు తోడ్పడగలదని ఈ పుస్తకాన్ని మీముందుకు తెస్తున్నాం.

ఎ (వచురణు ర్తర్దలు

విషయసూచిక

1. వృత్తి డగ్మతలంపే.... క్‌ రె సృత్త్తి రుగ్మత లందు కొస్తాయి లి 10 తు. సిరికోసిస్‌ 16 4, రాళసి దొగ్గు నిజంగా *రాత్ష పే” ణ్‌!
2. “*డూది పొడొ రోగము 25
3. *౭ె5కకు పిప్పి” రోగము 30
4. వృత్తి క్యాన్సర్‌ 35
5. రేడిదుషన్‌ ప్రమాదాలు ఏ9 రి (టాన్స్‌పోట్ద కార్మికుల ఇక్కంట్లు క!
6. సిమెంట్‌ వైభవం జీ కే “భోంన్‌ో వాయుప ఎక్కడుపడోగిస్తాము ఇ వ్‌శీ 12, “సర్వేంద్రియానాం నయనం (ప్రధానం”

ఆను “వృత్తి రక్షం” కథ వ్‌ 13. “ఆర్సెనిక్‌ (ప్రమాదం 62 14. ప్రాణవాయపుకు షోలీదారుడు 66

15. ప్యపసాయ కార్మికులు టాడా రాల్మికుచే 70
16. “సీసం” చేసే మోసం 75
17. నాగరికరా (్రసాదం-కద్ద కాలయబష్యము 800
18. పఠిశ్రమళ్లో (ప్రమాదాం 84 19, మరిన్ని టగ్మతలు 89
19. సాధావణ ఆరోగ్యం టాడా నమ్మె చేస్తుంది 93
20. పృత్తి మానసిక రుగ్మత 98 22... తుమ్మితే ఇదే ముక్కును అతివే ప్రయత్నం 101

చట్టపరంగా గల హక్కులు 106

లీ హు అమి వృత్తి రుగ్మతలం రు.... అాణాలి మనిషి జీవిత మంలో ఏదో వృత్తిని ఎన్నుకుని, లేదా ఎన్నుకోబడి మను గడ సాగిస్తాడు. ఆయా పృత్తుల్లో వాటిపన్న (ప్రత్యేకత దృష్ట్యా కొన్ని జబ్బులు పస్తాయి. వాటిని “వృత్తి దగ్యతలు” లేవా గోవృర్తి రీర్యా రోగాల” అంటాము, హి వ [లో వాటి లి పృషత్తిరీవ్యా వన్చే జబ్బుల్లో దాలా వాటికి సరైన వై ద్యడ్షలేడు, పచ్చిందం పే కాస వెనో మందో ప్రాడాంతకము కావట, అందకని పృత్తి రోగాలు తాకి 'అ=టీ రాకుండా చేయటం మీదనే నొక్కి వర్యాణీంచటం జదగుతూంది. ఆ (క్రమంలో వృతి టగ్నతలకు వెదుం చేయటం కంపే *వృటో ఆరోగయు కొపాడటం” ల [వ ఒ= అ లన లి అనే ప్రశక్తి మందుకొచ్చింది దాన్న “బత్తి ఆరోగ్యం” అంటాము. 950 లో అంతర్జాతీయ కౌర్నిక సంస్క (పపంచ ఆరోగ సంస నాయింటుగా జ కి టి | రి థు మీటింగేసుకుని పత్తి ఆరోగ్యమంపే ఈ విధంగా తేర్చింది; “న్లివిధ్ధ వృప్తలళ్లో ఉండే అనాటి, అతి కార్మికుల కారీరక్క మానసిక్క సామాజక ఆరోగ్యము పై స్టాయిలో ఉండేట్లు చూడటం; పని పరిస్టిపల కారణంగా అనారోగ్యం వొతవడరుండా నిరోధించడం, పనికో నిర్దిష్ట (ప్రమాదాల నుంచి రక్షణ; బనివాతి మానసిర్క కారీరిక స్టితికి ఆనుగుణ మైన పృత్తి వాాావరణాన్ని అందించటం; ఒక్క మాటలో చెప్పాలంపే పనికి మనిషి--మనిషికి పని సరిస్గా ఆమతకేట్లు చూడటం “వృత్తి ఆరోగ్యమో దొక్క ఢ్యేయమై 4ఉ0కాలి. “చాల అందంగా. నిర్వచిందాప. తియ్యగానే ఉన్నాయికాని ల! నాక 26 ! ఆందేట్లులేపు దాకపన్మ, వృత్తులు తప్పవు పెద్దగా తెలివి కొత్తగా రావవ్పిన అవసరం పేరుండానే తెల్పరోవమ 6 నా & ని మనము --బతకటం ఒక ఆవసవమనస్వీ ఆంమకుగాను తిండీ గుడ్డ యిల్లు యిలాంటి

6 ఆసరానేక అపసూలు తీప్పకోవాలన్సి తెలివి మరీ ఎక్కువై “నాకు దావయినా టబ్రపకయినా” ఒకటేనని మైకుపెట్టి మరీ మీటింగులు చెప్పే పెద్దమనుమల సంగతి కాసేపు పదివేవాము, !

తిండి రావాలంటే ర్లైతు ధాన్యం కష్టించి పండిండాలి పొలందున్నాలి, పొలం దున్నాలంసే నాగలి నాగళిక్యర్ర కొవారి. ఇక నాగలికి కావాల్సిన కొయ్యి చరిత్ర ఆడ విలో మూసుఐ లొ ప్రేదగ్గరనుంచి వడ్రంగి నాగలి తయారు. చేసేదారా సొగురుంది. గనుగ్జోంచి ఇనుపరాయి (శ్రవ్వే దగ్గరనుంచి ఇనుకఘు-ాఉక్కు కర్మాగారాల్లో ఆ రాయిని కశిగించి ఇనుము తయాదచేయటం, దాన్ని నాగరి కర్రిలుగా పోతపోయటం దారా నాగం కరు చరిగ్ర సాగుతుంది, ఈ నాగలి, కర్ర అనే దగ్గరే వేలు--లక్షల కొర్నికులు తమ తమ వంమ (గ్రమచేస్తూ వసున్నాపం

శ్రి య్‌ “లగ్న

ఈ విధంగా మనము మనుగడ సౌగించే క్రమంకో ఉపయోగించే తివస్తుపు వెనుకా ఇంఠింత శ్రమశీవన చరిత్ర పంది, (ప్రబంచ కార్మిపలందరూ ఒకే ్రాటి మ్‌ద నిన్చి కష్టటడుమున్నారు. ఒక్కొక్కడు ఒక్కో పని భస్తున్నాడు. ఆ పనులనే “వృద్తి అంటున్నాము,

అందవఆన రాను కష్టజీవి అయినా వొరపోయినా. జీవించాలంపే వస్తుపులు కానాం. వివిధ వృత్తుల బాపంలో మానప్పలు శ్రమ చేయాలి,

శ్రమ చేసేవానికి సుఖంగా బ)తిశే పాక్కుంది

శ్రమ డేసేవాచే ఈ సమాజానికి పునాది. పరిశ్రమాధిపరులు “నేము లేక పోశే ఈ వస్తుపులన్నీ మీవెక్కడినుంచి వస్తాయొని దదాబుంచవచ్చు. దానికో చిన్న ట్రమోగం చేయవచ్చు. పరిశ్రమాధిపతులు వస్తుస్పలు ఉర్ప్ప్తి చేసే (ర్రమంలో (శ్రమ చేయరని తెలుసు మనక, వారంవా కూడబలుక్కుని తెల్లారేసరికంహా. బంగాళా భాతంలో డూకి చచ్చిపోయారనురోండి, (ఆలా చేయరనుకోండిి ఈ ప్రపంచ (ప్రజల జీవనంలో వచ్చే మహా ప్రళయగేమీ ఉండము. రైబ్ల కదులుకాయ్యి. విమానాలు ఎగిరువాయి్యి. టెంఫోనుబు మామూచగానే (యమోగువాయి,

కాని ప్రపంచంలోని కష్టకీవులంకా ఒక్క నెల రోజుణ పనివేయకుండా

7 సమ్మె చేశారనుకోండి ఆ కష్ట జీవులతో పాటు ఈ పరిశ్రమాధిపతులు దూడా ళోషొచ్చి అడ్డం పడాల్సిందే,

డీన్నిబట్టి ఎవడు ఈ జీవనానికి పునాడో అక్షం జీనుకోవచ్చు.

అటువంటి శ్రమజీవి నుఖంగా జీవించాలనుకోవటంలో తప్పేమీ లేదుం సుఖంగా (బ్రితకటానికే (ప్రకృరిమీద పనిచేసి కొత్త కొత్త వస్తుపుణల తయాద చేను కున్నాడు. వాటితో మరిన్ని అవసరాలు తీద్బవోటానికి ఉత్పత్తి చేసుకొన్నాడు,

(ప్రతి పని'షుట్టును కనిపెట్టాడు. వాటిని తగిన రీతిలో ఉపయోగించుకొనక = పోచే తన ఆరోగ్యను....ఆసలు ప్రాడాలే పోయే ప్రమాదమూ ఉంది. ఆందుకనే గ్రకృతిషీద దాడి చేసేటపుడు ఆత్మ రక్షణ కూడా నేద్చుకున్నాడు. కలిని కనిపెట్టిన వాడు ఆత్మ రక్షణకు “డాలి కనిపెట్టాడు.

విష్యళ్ళక్రి కని పెట్టినవాడు రబ్బరు తొడుగు కనిపెట్టాడు. ఆడ్కం వెర్ణింగు కని పెట్టినవాడు కళ్ళు పోకుండా నల్ఫిటి అద్దము. కనిపెట్టాడు. మోటారు సైకిలు స్కూటద కనిపెట్టిన మానవుగే తలకాయ పగలకుండా ఉంటానికిగాను హెల్మెట్‌ కనిపెట్టాడు. ఇలా అనేకం.

మనిషి తన శ్రమ ద్వారా సుఖం సాఢించుకోవాలం'పే వివిధ పృత్తల ద్వారా (ప్రకృతి మీద దాడి చేయటము రాద. ఆయా పృద్తులు కొనసాగించేటప్పుడు తగిన రక్షణ పొందాల్పిన ఆఅపసరం కూడా ఉంది.

వృత్తి రుగ్శుతలు యజమానికి పట్టవు

వృత్తిలో నేదగా భాగం పంచుకోడు యజమాని. ఆయా వృద్తల క్మికుని ఆరోగ్యము నాశనము చేస్తే యేమీ పట్టించుకోడు. వృత్తుల్లో తగిన రక్షణ యివ్వా లంపే మరికొంత ఖదడ్చ్బు చేయాల్సి వుంటుంది. కష్టజీవుల (శ్రమనే లాభంగా మార్భురో నేర్చిన యజమాని రక్షణకోసం 'పెట్టార్సిన ఖద్బనుకూడా లాభంగా జమ బ్‌ను కుంటాడు. వృత్తి దుగ్మతలకో ఈ కార్మికుపు మరణిస్తే. వాడి కొడుకో రూరురో పనికో మకలా చేరవాడ. సంవడలు సృష్టించే వానిమీద వాడి ప్రాణం ఫఘీద యజ నూనిక్షి నింత (ప్రమ ఉ౦టుందో మనం అక్టం చేసుకోవారి డినినిబట్టి

శి వృ తి రుగతలకు కోరణాలు జాకి 6

ఆయా వృత్తులలోనే వృత్తి రుగ్మతను శలెచ్చిపెట్టగల కారణము ఇమిడి

ల్‌ (తి టల్‌ ఉంటుందనేది స్పష్టం. దాన్ని ఎదుర్కోటానికే తగు రక్షణలు తయారు. చేసికుంటా డన్దేది అర్థమయింది. ఈ కారణాన్ని ఎదుర్కొానటానికి మనిషి తన గ్ఞానాన్ని పెంచు

కోవాలి. అదే సొంచేరికము, (ఎ) సాంశేరికము = ఆయా నృర్తుల్లో (ట్రమాదాలు లేకుండానూ అవీ టి తక్కువ (శ్రమలో ఎక్కువ ఫలితం వచ్చేట్లుగానూూ మనుషల పాత్ర మొత్తం మీద న. అజాత తగ్గించే విధంగానూ సాంచేరికాధివృద్రి సాగారి, ఆలా సాగని సందర్భాలలో వృత్తి ల టో 'అాతి దగ్మతలు రాజ్య మేలురాయి.

ఇంకొంచెం లోరునెళ్తే - పెరిగే సొంశేతికాధివృద్ది ఉత్న్తిని పెంచుతుంది కాని కార్మికునికి నుభాన్నివ్వదు. న్యాయంగా కార్మికునికి రావాన్సాన సుకాన్ని యజ మాని గద్దలాగా తన్నుకుపోాడు.

ళు

(బ్ర) కార్మికల "పేదరికను; ఆదూాయకత్యోము :- కొల్మికులకు యిచ్చే జీతాల లోంచే పృత్తిలో రక్షణ పొందమంటాడు యజమాని. ఇచ్చే జీతంతో నిష్ట దరిద్రము అనుభవించే కార్మికుడు పనిరో తగిన రత్షణ పొందటానికి కూడా ఖర్చు చేయాలంపే సాధ్యమయ్యే పనికాడు. పర్యవసానంగా వృత్తి దగ్మతలు ఎమర్కోటానికి అవసర వైన సాం వేలికాధివృద్ధి జరిగిన్తా ఆ ఫలికాలు కార్మికుల దరిద్రమూ, అమాయకత్వం వలన వారికి అందప్ప. ఏండుకని?

(ప) ట్రసత్వము - “ోల్రజల యొక్క, ప్రజలచేత (ప్రజల కొరకు” పరి పారింబి (ట్రవర్వము కళ్ళనీళ్ళు రుడవటానికి “పరిశ్రమల చట్టాలూ” బజేని ఫలానా ఫలానా రక్షణం ఏర్పాటు చేడూలంటాడ. “*పేదరికమా ఆగిపో” అని గావు కేకలు పెప్తాప. “ోనికతరాస్యత నిహ్మారించబానికి పధరాలు- తద్వారా (పజల అమహాయకత్వం పోరుందిం పరిశ్రమల్లో తగిన రత్షణ ౨ తీసికొని ఆరోగ్యం కాపాడుకుంటారోని చెపాద,

అతి ఇవన్నీ అమలు భేయటానికంటూ పథరాలు కొగిరాలమీద పిల ల్ని సెడ్దాయి, ణా ఖాని బమలు జరగపు ఆచరణలో ఎందువలన,

త్తి (డి యజమానులు ;- హా బిర్లాలు కోట్లాది పన్నులు ఎగగొట్టినా ఏమి చేయని చేయలేని (ప్రభుత్వము సాధారణ ర్రైతు రూపాయి పన్ను కట్టకపోతే జప్తలు చేనుంది. అనో విర్లాగారికి కరెంటు యూనిజ్‌ 3ెండు. పైనలకిచ్చిన (ప్రధుత్వము సీ దగ్గర ఆఅకరూపాయి వసూలు చేస్తుంది, క్‌ వాలి కాంట్రాక్టప్లు ఇసుకపోని వాసులు కడితే ఆ డాసులు కూలి జనం చస్తే వారి నేమీ ఆనపు కోద్దలు. కాని నీపు ఆత్మరక్షణకు లికగబడిశే, యావ్జీనం వడ్డిస్తాయి ఆదే కోపఎం శా జీవాలు వాలవేదని సమ్మె చస్తే సీమ్కౌలిరగ తంవారు పోలీసులు యజ మానులు లాౌటు చస్తే అదే పోఏనులు పరిశ్రమను జ్యాగత్తగా ళాబలా కాస్తారు. అందువలన యజమానుల (ప్రభుత్వం కష్టజీవుల తరపున పనిచేయదు. వృర్తి పగ్మతలు రామండా డఉంఛ్రాలంసే వృత్తికో ఆరోగ్యం కాపాడబకా లంపే సాంశేరికాధివృద్రి జరగారి. ఆ ఫర వాచి కష్టజీపలకంవాలి. వానికి (ప్రజల "పేదరికమూ, ఆమాయకత్వ'సు ఆడ్థంకి, వాటిని పోగొట్టాల్సింది (పభుత్వను. ఆ(ఫ్రపత్వము యజమానుల వంటింట్లో బంగి మైపోయిందిం యజమానులకు కావాల్సింది లాథాలేగావి కార్మికుల రక్షణకామ, కాబిట్టి వృర్త్తి దగ్మతలరు అంతిమ పరిష్కారము ఈ యజమానుల కొమ్ము నాచే ప్రధుత్వము పోయి రార్మికుల ట్రసత్వము వస్తేగాని సాధ్యంకాదు. ఆలా కార్మి కుల ప్రసవ్వాలు వచ్చినవోట వృత్తి దగ్మరులు ఏ విధంగా తగ్గిపోయింగీ రాడా సోదవాహరణగా విపరిస్తాను. ఇదంవా నూటచూనైై సంవత్సరాల నాడే. గమనించిన ఒక పెద్దాయన “ప్రపంచ కార్మికలారా ఏకంకండు! మీకు హోయేదేమీలేదు సంశెళ్లు తప్ప” అని గర్పించాడు. ఇప్పటికీ ఆ నినాద మ యజమానుల గుండెల్లో చ్రైబ్ళు వరిగెశ్లేట్లు ట్‌ న్‌ు. మ్‌ అాతీి గొ చేనూంది. ఆచున శతవరంతిశే ప్రపంచమంకా చేనుకుంటోంది. ఇన వృర్తి రుగ్య అతో స ఎనీ ర! తలకు (ప్రస్తుత రాజకీయ పరిస్టితికీగల సందింధము టూకీగా,

వృత్తి రుగ్మత అందం-కొనాయిం?

వరానవుడు పని చేసేటప్పుడు తోటి మానవులతో నహజీవనంలో ఉంటాడుం తాను పనిచేసే పృత్తిలోగల యంత్రాలతోనూ “యంత్ర భూతముల కోరలు తోమే క్రమంళో సందింధంలోకి వస్తాడు. ఆలాగే పని నిర్దేశించబడిన పరిస్టితులతోనూ లంకె పుంటఓ౦ది. తరతమ స్థాయిల్లో ఇపన్నీ లఆడూ వృత్తో వచ్చే జబ్బులకు కారణధూత మెతాయిః

*పఖొతిశ కశకోరణాలు

ఈ కారకాలు విడీవిడిగాగాన్మి జాయింటుగాగాని పనిలో నిమగ్నపై పన్న మానవుల ఆరోగ్యంమీద పనిచేసి జద్బులపాలు బయట మోో పని సామర్థ్యాన్ని కుంటు పరచటమో చేస్తాయి. వీటిలో ముఖ్యమైనవి కొన్ని చూద్దాము.

(0 వేడి :- ఎక్కువ వేడి ఉత్పల్తికాని పరిశ్రమ దాదాపు ఉండడంపే ఆళ్చర్యపోనక్కరలేదు, కొన్ని పరిశ్రమలలో కొలుములు పొయ్యిలు ఉంటాయి, పొరపాటున వాటిలో పడితే శవంకళూడా చేతికి అందకుండానే సంరాపనభ జరపాల్సి వస్తుంది. ఏదో ఒక భాగము అంటకుంపే ఆ భాగం ప్పూర్తిగా డఉిడికిపోవటమో, చర్మంవరకు లేచిపోయి తార్కాలికంగాగాని కాళ్వతంగాగాని అవిటివాడు కావటమో జదగుతుంది గంటల తరబడి కొలములకు డూరంగా ఉండి పనిచేసినా వడడెచ్చి గాని శరీరంలో ఉప్పు ఆంవా చెమటతోపాటు బడుటకు రావటం ద్వారా కండరాలు “పట్టి” నొప్పి రావటం జరుగుతుంది.

పీటన్నింటితో పరోక్షంగా సామర్చ్హ్యం తగ్గటం, ఆలసట రావటర్య అయినా అలాగే మొండి కెత్తి వనిచేయటంనలన (ప్రమాదాలు విరివిగా జరగటం సంభవిస్తుంది,

ఉదాహరణకు కర్నాటక రాష్ట్రంలోని కోలాబ బంగాదగని లోటు 11,000 అడుగులు. ప్రపంచంలోని ఆతి లోరైన గనుగ్లో రెండపదిగా వస్తుందిది, ఆ లోతులో ఉష్ణము 150 డిగ్రీల ఫారన్‌హీటు ఉంటుంది. చేసవికాలంలో విజయవాడలో 110- 116 డిగగ్రీలు వేడి ఆంపేనే ఐశార్లు నిర్మానుష్యం అప్పువాయి. ఇండ్లలో దూరి కిటి కీలకు పట్టివేర్తు వాపలు, గిడ్డలు కట్టి నీళ్ళతో తడుపుతూ ఉంటారు, చల్ల ని పానీయా లంటూ విరివిగా రాగుతూంటాప. “ఉన్న మహారాజూోలయిశే. ఎయిర్‌ కండిషన్‌ ఇండ్ల లో తలదామకొంటారు. అలాంటిది 150 డిగ్రీల వేడిలో కనీసం ఎనిమిది గంటలు పని అనుకున్నా... ఏలా జేయగల్గుదన్నాటి..., ఆలా ఎంతకాలం... వాళ్ళు జీవిస్తారో ఆలోచించండి.

తయాట చేసేదయితే బంగారచు, కొని బంగారంలాంటి వొళ్ళు బ్రపకం చాలా త్వరగా తెల్దారకాయం పే ఆళ్చర్యమెందకు ?

వాస్తవంరో మనదేశ వాాపరణంలో 69-80 డిగీల పారన్‌హీట్‌ అయితే పనికి అనుహూలము. అంతకుముంచితే బనిలో యిబ్బందికచమపువుంది. అలాంటిది రోలాడ బంగా గనుర్జో 150 డిగ్రిలంపే గనిరో వసి ోవేపుకు బేయబం” తప్బ మరెకటి కాదుం

(10 చల్ల దనము = మామూంం సీ్‌ళ్ళలోన వద్ది సేపు పనిపస్తే చ్‌దులు మెత్త బడి ముడతలు డేలినట్లుగా తయారవురుంది అలాంటిది విశాఖపట్టణంలో శ్రీ కాలి కులు రాయ్యలు, చేపలు పార్శిల్‌చసే విధాగంలో బనిచస్తున్నాడ చూడండి. విడే శాలకు ఎగుమతి చేయటానికి రాయ్యర్ని మంచుముక్కుల మధ్య పేర్చి పార్మిర్‌ చేస్తాడ. రొయ్యలు చటం చెక్కు చెదరకుండా భంగా బీదవయి రాని బనివసే కార్మికుల చేదలణ నిరంతరం మంచులో పెట్టిన రాలణంగా ర్నార్టం సరిగ్గా ఆందర ముండు తిమ్మన మొదలపవాయి. తర్వాత ఆ ర్ర్తనాళాల శాశ్వతంగా మూసుకు పోయి జేతులవేబ్ళు చర్మం డఃడిపోవటం. ఆ తర్వాత వేళ్ళే రాలిపోవటం జరుగు తంది

కొని ఆ పరిశ్రమ యజమాని “ఐనులో చేయిపెట్టడు. “వైనుొగా పూద్ల బేస్తూూ ఆర్ష పళమాయిస్తాడు. యజమాని కీద్ళ డిఃడిపోప్తు రాలిపోపు, బూరివా వేళ్ళు రాలిపోయి కువ్యాధి పచ్చినవారి చేపల మాదిరి తయారయి. ఆ తర్వాత

కేం వేచ్ళులేని కారణంగా పార్శిల్‌ విభాగంలో పనికికాప, కాబట్టి ఉద్యోగడు ఈడగోట్టు కుంటారు. యజమాని ఎంత మొత్తం “రాంపెన్సేషన్‌” యిచ్చినా (ఒకవేళ యిస్తే గిస్తే) చేతివేళ్ళు మా(త్రం తిరిగి మొలకెత్తపు,

(1) వెల్తడ : వెల్తప తక్కువగా ఉంపే కంటికి శ్రమ ఎక్కువగావటం తలనొప్పి, కంటినొప్పి? కళ్ళుందిడి సీబ్ళ రావటం, కళ్ళు ఎర్రగా మారటం పర్యప సొనంగా మొత్తం శరీరానికే ఆలసట రావటం పని సామర్థ్యము కొండెక్కటం సంభవిస్తాయి. ఇది ఎక్కువగా గనుల్లో జరుగుతుంది, అలా చాలాకాలం జరిగితే కంటికి సమర్చించుకోగల శి ఉడిగిపోయి. “మైనర్స్‌ నిస్టాగ్మన్‌” అనే జబ్బ వస్తుంది.

ఈ జన్బుళో తల కదల్చకుండా కన్ను కదిల్చి (ప్రక్కలరుగాని పైకి క్రిందకుగాని చూడాలం పే దృష్టినిల్చి చూడటం వీలుగాదు, కనుగుడ్తు “జెర్క్‌ యిచ్చినట్లు ఆటూ యిటూ కదలడం జరుగుతుంది. ఈ జబ్బుకు వైద్యం లేడు యింత వరదా. ఆ పని మానేసినా దాగయ్య (బళ క్రిలేదు.

వెల్త ఎక్కువయితే న కళ్ళకు ఆలసట, యిచ్చింది కల్గుతుంది, ఆ వెల్తు రనేది నేరుగా కంటిమీదనే పడితే దృష్టి చెదిరిపోయి (ట్రమాదాలకు లోనయ్య పరిస్టితి కూడా కల్లవచ్చు

(1) శబ్దము : ఒక (క్రమవద్ధరిలో ఉండే శబ్దము, ఒక పలిమితిరో ఉంపే వీనులకు వింయగా ఉంటుంది. యంత్రములు చేసే శబ్దము (క్రమసర్దతిలోనూ ఉండదు, ఒక పరిమితికి లోఐడీ ఉండము, అందయవలన కర్ణకరోరంగా ఉంటుంది. ఆలా ఆ యం శ్రాలు పనిజేసినంత కాలమూ. సంగీత రజేరి బేస్తూనే ఉంటాయి. యంత్రాలన్ని కక్షకరోర సంగిత వివ్వాంనులే. ఆఖరుకు రోడ్లమీద (ప్రచూణం చేసే లారీలు, ఐస్సులలాంటి థోటా యంత్రాలు కూడా ఈ గలధాలో ఎంతో కొంత అనుభవం కలవేం

ఈ యంనగ్రాల గలా "మూలంగా తాత్యా౭లికంగా గాని శాశ్వతంగా గాన్ని కొద్ది మోరామగాన్ని సంప్పూర్తిగాగాని “ఇపుడు” వచ్చే (ప్రమాదముంది. ఒరసారి యంగ్రాల అపపుల మూలంగా చెప్పడు వస్తే, అది పోయే సమస్యలేదు. శాశ్వతంగా చెపచే ఆది,

క్రై ఈ గలధా వలన “పరోక్షంగా” జరిగే నష్ట" ది. ఇతడలప ఏ విషయ మమునా తెలియచేయాలం పే ఎక్కుపగా ఆకవాన్సి పస్తుంది, యంధ్రాల ళద్లానికిమించి ఆంప్తేగాని విన్నడదు. ఆలాగే ఆఅలసట్ట పనికో యిబ్బంది, పర్యవసానంగా సామ ర్ద్వం తగ్గిపోవటం. అం “కనే యంధ్రాలచెవరుగా ఎనిమిదిగంటలు పనిచేసే బయటకు వసే ఆదేదో మరో ప్రపంచంలోకి బయపగు పెటినపే ఉంటుంది. బాలాజీ ప. (౧) *వై ట్రేషన్‌” : ఎడతెగకందా. ఎక్కువ వేగంతో కదిలే వస్తుపులు న. లొ అతి ఉదాహరణకు డ్రిల్స్‌ దూంగత్రికంగా పనిచేసే సమ్మెటింలా. ఈ శావివా [క్రిందికి పసాయి, వీటిలో రొది నెలం లేవా సంవత్సరాల పనిచేస్తే చేం వేళ్ళరు రొక్తాన్ని వాటి న! వనుక వావీ సరఫరా చేపే ర్నక్షనాకాల అప్పుడప్పువూ “ దిదుకుపోవటం జటగురుంది. అలా ముడుదుకు పోయినప్పుడంరా.. సబ్బు మొమదాతి. పారిపోవటం జదగుటంది. ఆ మాద్ప శాశ్వతంగా ఉంపే ఆ భత వేళ్ళిక దేనికీ పనికిరాప గ్రిల్స్‌, సమ్మెట్ల దగ్గర పనిమానేసి ఇంచేదఎయినా పని చూసుపందామనుకున్నా అక్కగా ఈ చతివళ్ళు బని శకేయపు సక్రమంగా ఇక ఆ జీవికం అవిటి ఏవితష. మణికట్టు 'మోచేయ్యి ధుజమ్య కీద్ధకూడా ఈ *యాం త్రిక కదలిక” మూం6;నె దెబ్బతింటాయి. నొబ్బ్రులు పసొయి. అనాద్‌ (1) తీక్షణ కిఠడాలు : ఆల్బా వములిట్‌ అసదిడే తీషణమైన కిరణాలు సూర్వోరళ్నిలోనూ ఉంటాయి. వనింగి ఆర్కావలనవచ్చే వెల్తడలోలాడా ఉంటాయి లి శ్రి (కో ట్‌ తో ఈ ఎంత జాగ్రత్తలు తీసిపన్నా అవ్వుడన్చహ ఆయినా ఆ పలప చూసే పరిసైతి ఆటీ అవాఖ్‌ న! ఉంటుంది. దానివలన కళ్ళు ఎవ్రవారలంం. నొప్పిచనయటం.. కళ్ళంట నీచు కారటం జదుగుదంది, ఈ లతణాలపవరలుతే దెంటినే ఎస్టంగు బనిమాససి కళ్ళకు విగ్రాంతి యిస్తే తగ్గిపోకాయి, కాని ఏక్కువ కాలను. చెింగం వల్తది. చూడటం. జరిగితే రంటిలోని నల్ల గాద్దు. కాళ్వతంగా. వబ్బతిని ఉుడ్డివాడ చా” పరిస్టితి వస్తుంది, జీవితంలో “నయనం (ప్రధానయొ అంటాడు. కాని ఆ నయనాల్ని ఎర్దింగురు ప్రదానం (ధారాదత్త షు) చేసిన వాడపుశాడీ రార్మకము. ఈజస్నును “పల్తర్స్‌హ్టాషోలంటాము, (౪11) శేడిదుషన్‌ (అణుధూళి : ఏర్ప్‌రేయం ఐనోటోవలు వీరివిగా పరిశ్రమ లేం న న = ఆ లు యం ల్లోనూ వై ద్యంరోనూ వాడబన్తూన్నాయి, వఐసహోడోవలలో వోదాస్తం60ధాస్వరమ-32 [2]

కేశి ఆనేవి ఎక్కువగా. వాడబడ్తూన్నాయి. వీటి వలన కాన్సద్యి పృద్దుకతో వచ్చే ఆంగవ్వై కల్యాలు మెండుగా వస్తాయి. ఏ, రపోయనిశక కారణాలు

రసాయనిక పదార్థాలు వాడని బరిశ్రమే లేదసలు.

(0 రసాయనాలలో అవి చర్మానికి తగిలే చోటంవా. (చేకులు కొవద్చు కాళ్ళు రావచ్చు] పుండ్లు పర్తాయిం ఎప్పుడూ నీద ఓడుళూ ఉంటుంది. చివరకు కాన్సర్‌ టాడా రావచ్చు.

“వృ త్తిరీక్యా వచ్చే చర్మరోగము” (ఆక్యుపేషనల్‌ డెర్యమైటిస్‌) మెషిన్‌ ఆయిల్‌, రబ్బర్వు ఎక్స్‌రేల్యు కాస్ట్రెక్‌సోడా నున్నములను ఉపడదూగించే వరిశ్రమల్లో ఎక్కువ, దీవికి సరయిన వైద్యంలేదు, మొదట్లోనయితే ఆ పని మానేస్తే సరి పోతంది, తర్వాత్తర్వాత కాలంలో ఆ పని మానేసినా చర్మరోగము శాశ్వ్యరాలంకార మౌతుంది,

(1) పీల్చటం : రసాయనిక సదార్జాలు దుమ్ము ధా రూపంలోనూ వాయు వుల రూపంలోనూ పీల్చటం ద్వారా ఊపిరితిరుల్లో తిష్టవేని (క్రమేణా ఆవి పొడయి పోవటంగా గాని ఆమా పదార్థాలు రక్తంలోకి చేరి శరీరంలో వివిధ భాగాలను డెబ్బ తీయటంగాణాని వీటి ఫరిరాలుంటాయిం

గనులు ఫౌంట్రీలు క్వారీలు సూలు, జనుయ్వు పరిశ్రమలు మైకా, దొగ్ది, కోల్‌ గ్యాస్‌ ఉత్పతి ఇనుఘు-ఉక్కు పరిగ్రమణ ఈ జొదివా [క్రిందకి పస్తాయి.

(10 లిసడం : ఎవరూ కావాలని ఈ చెడు పదార్థాలను శినవ. ఈ రసాయ నాలకతో పంకిలమైన చేరుకో అలాగే నీచ్ళు శ్రాగినా ఆహారం తీనికున్నా సిగరెట్లు

భూ వాక్‌ రగినా కొద్ది మోవామల్లో శరీరంలోకి వెళ్తాయి. ఎక్కున కథాగం విసర్హించబిడిన్సా కొంచెం కొంచెంగా శరీకంలో పోగుబడి చెడు ఫలిరాలు తీసెకుని పస్తాయి.

ఉదా సీసము ఆర్పెనిక్‌ జెరీఎయం. కాడ్మియం, రోమిమం, ణింక్కు పాదరసక్సు భాస్వరము, మాంగ%ను లాంటివి.

కేక్‌ తి. జీవజూల కాకణాలు జంతుపులకు సంబంధించిన వృత్తుత్లోనూ. వాటి నుంచి వచ్చే పాలు, నెయ్యి, వెన్నా, ఉన్ని, తోచు లాంటి పరిశ్రమగోగాని వచ్చే జబ్బలన్నింటిన్నీ ఈ ఆంళము క్రింద చూడబర్తూయి. స్తే యాంత్రిక కారణాలు తక్కువ ఖద్చుతో ఎక్కువ డిత్ప్తిపేని ఎక్కువ లాధాలు సంపాదించాలనే యావతో యజమాన్వి యంధ్రాలచుట్టూ తగు రత్షణ లేకుండానూ కదిలే యంత్ర భాగాలకు ముసుగల్చు రొడుగిలు లేకుండాన్నూ తగు రత్షణ వసరులు లేకుండానూ పనికి అనువైన రీతిలో పరిస్టికులు [వెల్తురు గారి] లేపంగానూ యంగ్రాలు స్టాపించటం ద్వారా పనిచేసే కాల్కికులకు ఆలసట్య వినుగు రావటం ఆన్నింటికీమించి ప్రమాదాల్లో యిరుక్కని శరీరభాగాల్నోో ఆనలు ప్రాడాల్నో పోగొట్టుకోవటం జడపగురుంది. 8. మానవ సంబంధాల కారణాలు యజమాని కార్మికులు తోటి కార్మికులకు మధ్య ఉత్పన్నమయ్య. మానసిక సాంధిక వత్తిడులు కారణాలుగా వచ్చే రుగ్మతలు ఈ కోవకు చెందళాయి. పై చెప్పిన కారణాల్లో కొన్ని ముఖ్యమైన. వాటిని వివరంగా తర్వాత

సిలికోసిస్‌ సిలికోనీన్‌ అం వమిటి ?

ఇదేదో ఇంగ్లీ య పేదలా పంది....మనౌచ్చే జబ్బ కాదులే అని నిశ్చిం తగా నిడ్రపోయేరు జాగర్త, సినికాలం'పే *ఇనుకి లని అర్దం. ఇసుక లేని వెక్కడీ టప్రపంచంకో! ఆనేక ప్యష్తలరో పరిగ్రమర్లో ఇనుక్క ఇనుక పొడి ఇనుకతో కూడిన దమ్ము లేచి గాలిలో కలుస్తాయి, బతరాలంే గారి వీల్చాని కాబట్టి చచ్చినట్లు ఇసుక పొడి పీల్చక తప్ప ఫలితంగా డద'పిరింపరో పచ్చే జన్బును “సిరికోసిస్‌”

అ టే అంటాము, గనల్లో నివికోనిన్‌

ఒక మణం కళ్ళు మూనువొనిగాని తెరదకొనిగాని ఆలోచించండి. ఇనుడుు ఉక్కుతో అవసక6 లేకుందా మన జీవితం సాగురుందేమో ? తినటానికి ఆవసర మయ్యా తిండి కావాలంపే వ్యవసాయం చేయాలి. వ్యవసాయంలో. వాడే. నాగటి ర్యర్రుల్యు గంటక్క పలుగులు చెలక పారలు నడ్తిపారయ్య కొనే ఓపికంపే (టాక్టదలు అందా ఇన

ఇంట్లో దాద్బని అటూ ఇటూ సరికించండి, సీ మీమన్న ఇంటి కప్పులో ఇనుస చువ్వలున్నాయి. కిటికీ (డ్రసులకు ఇనుసంది, తలుపు గడియలో ఇనుముంది. ఛాళం చేతుల్లో ఇనుసుందిం

పీధిలో కొచ్చి చూడం”. భయంకరంగా. ఆదచుకుంటూ పీడు లారీలు, బస్సులు మోటాడు 2రిళ్ళా నూటటిద్ల-లా అన్నీ ఇనుముతో తరయారయినవే, ఇక వైలబంగ్ల సంగత్కి సెట్టాల సంగతి వేరే చెప్పే పనిలేదు, య్‌ రి క

17 మనం నిత్యం ఉపయోనందకునే ఇతర వస్తువులు కూడా పరిశ్రమల్లోండే శి జాత ల తయారయ్యేది. ఆ పరిగ్రమన్లా యంగ్రాలన్నాయి. ఆ యంగ్రాలన్నీ పెద్ద "పెద్ద ఇనుప భారాలే, నర్వాంతర్యామిగా హాూరిన ఇనుము మనదారా రావాలంపే ముండుగా ఇనుప గనుల నుండి ఇనుప రాయిని వలుపలికి తీయారి. ఇనువరాయి. (త్రవ్వి తీసేటప్పుడు “ఇనుక దమ్ము” లేస్తుంది. ఆ దమ్మిను ఇనుపగని కార్మికులు పీల్చుతారు.. ఫరితం సిలికోసిస్‌, ఇను మను తయమాద చే సేటద్చుడ ఇనుప రాయితో బొగ్గను, సున్నపురాయిని కలిపి ద్లాన్లు కొలుడులరో కాల్చుకాట గొన్న గనుకోంచి సున్నపురాయి సున్నపు మా! కె 4 రాతి గనులశోంచి కార్మికులు (త్రవ్వి తీయాల్చిందే, పీడ కూడా సిరికోనిస్‌ అతిధులే. జ౦ంగారు గనులు కోలారుకో కర్ణాటక] దింగారు గనులున్నాయి. వము తనూడచేసే బంగాడ రాయిలో గుదవింత గింజంత బంగారానికి గూడా గటోలాప బంగారు గని కార్మికులు వారనుట కార+ది నను చెప్పే సనివేవ. ఇర నెన్నేబప్పుడు బంగారం వెంటఎట్టుకాని వెళ్ళన్నారేమోనని వళ్ళంవా శల్య పరీక్షల చేయదిర్తాయి. కాని ఆ గని కొర్మీకులు డాలా విఎవైన వస్తువుని తమ ఎంఏ లీసుకొని పోతున్నాడ. అదేంటో అధికాపలకు (్రసన్వానికీ ను. ఆ వస్తపు ఇసుకముద్ము, దీని తమ డఃచిరితిప లో ధ(దపప్నకొని జాగ తగా తీనూొనివళ్ళి “ోనిరికోనిస్‌” ౨2న “లటాల్బు త్త ఖ కౌగిట్లో చేదదన్నాడు, న. మన ఆడపడుదల చవి విష్టలో చేపల దింగారు గాబాల్లో మెడలోని మంగళ నూడ్రాల లోపల వోలాడ బంగాడ గని కార్మికుల లాంటి వారి “సిరికోనిస్‌ అర్హ నాదాలొన్నాయని ఒక్కత్షణం మనం ఆలోచించటానికి వనరాడితే ఎలా? గూడూరు అలు శకము ఆబ్రకసు (మైకా) ను నెదగా వాడుళోయి. "న్ని బరిశ్రమన్లో వినిదూగిందు కంటాట, మన రాష్ట్రంలో మైకా (తవ్వకానికి నెల్లాడ జిలాలో గూడూరు రాపూడ ల మ్‌ అశ ణా క

18 రాలూకొలు (ప్రసిద్ది. (తవ్వించే దాన మేడల్లో వుంటారు, (త వ్వేవాచ్ళ గనుల్లో గంటల్లో ఉంటాడు, ఆంమవలన వీరికి వచ్చేది సిలికోనిస్‌, దీహారు. మైకా గనుల్లో లెక్కలుతీస్తే నూటికి 35 మందికి సీరికోనిస్‌ జబ్బు ఉందని తేలింది. జాలి రాతీ పరి శ మలు

విజయవాడ మాచవరంవద్ద కొండను పగలగొట్టి రాళ్ళు దొర్లి స్తుంటాదడ. వాటిని చిన్న చిన్న ముక్కలుగా పగులగొట్టి కంకర తయాప చేస్తాడ. అలాగే అనేకరోట్ల ఈ కంకర వేకచోశ్తే మనము (ప్రచూణము చేసే న్హైలు. కట్టలుగాని, రోడ్డు,ాని లేపు, మన'సు నివనీంచే ఇంటి “స్లాబు చేడూలన్నా యీ కంకరే గతి.

కొన్నిచోట్ల ఈ కంకరను ఇంకా చిన్నముక్క ల క్రింద మెషీన్త తో చేస్తారు చిలకలారిచేటను౦చి విజయవాడపోడే రోద్టకో రెండు మూడు చోట్ల యిలాంటివి ఉన్నాయి. ఒంగోలు ఠాలూకొ చీమకుల్తి దగ్గర కొండ దగ్గర ఉన్నాయి. కంకర కొష్టే కంపే ఈ రారి పొడి కార్యక్రమసుతలో. ఇనుక దుమ్ము ఎక్కుప లేస్తుంది. ఆదంకా కార్మికులు పీల్చాల్సిందే.

బేతంచక్కు ఆంకి3డిపపై మాచ* లాంటి గోల నొపంయి లేవదీసారు, మందు

ళం ఈతి కం శం న్‌! కాాటీ 'పెట్టి నాపరాయి పెచ్చులు లేవడీస్తున్నప్పుడు. గఐసనీయమైన మోశాదులో. దమ్ము న! అనన మ్‌ ఎఖ కంచ జ్‌ అధ న ఇ

లేస్తుంది. ఈ నాపంయిని పారిష్‌చే పే పరిశ్రమ వాలా ఎక్కువగా ఉందక్యండ నాపరాయి లేవకీసెట్పుడు కంప్రే పాఠష్‌ చేసేటప్పుడు ఇసుక దుమ్ము లేవటం వాల ఎర్యువ, ఊపిరితిస్తలకు చాల (ప్రమాదం కూడా,

ఇవిగాక సీసము రాగి మాంగనీసు వెండి అల్యూమినియం (బాన్చైట్‌) గనులన్నింటిలోను సిలికోసిస్‌ మైైరవిహారం చేస్తుంది.

ఇవిగాక

గ్లాను పింగాణీ పరిశ్రమలు 'పెంకుల పరిశ్రమ లోహ పరిశ్రనుణ, లోహా లను నునుపుచే సే పరిశ్రమలు, విర్తింగులు (ప్రావ్టుణ, సొరంగాల (త్రవ్వకాలు, (గ్రాఫైట్‌ సరిశ్రమ (మార్కాపురం) పలకల తయారీ పరిశ్రమ, పిండిమర బండల తయారీ పరిశ్రమ, పౌంషక్రీలు యింకా మవెన్నో పరిశ్రమలలో సిరికోనీస్‌ జబ్బు రావ టానికి కావలనిన భెతిక పరిస్టికులున్నాయి,

శం సిలికోసిప్‌ లతుణా ₹ేమిటి ?

ఇసుక దుమ్మ తయారయ్య ఆయా పరిగ్రమల్లో ఆటనెలలు మొదలుకొని ఆరేంట్లు కాలంలో జబ్బు లక్షణాలు పొడసూపుశాయి.

మొదటి దశలో :-- పొడి దగ్గ, పనిచేస్తుంటే ఆచూసం రాపటం మాత్రమే ఉంటాయి. ఈ దళలో ఆవేం చేస్తాయిలే ఆని రాత్సరం చేయటం ఆరి సహజంగా జరుగుతుంది.

రెండవ దశలో := దగ్గు పెదగంరుంది. రౌద్దిపాటి టనికే ఆయాసం. పెరును తుంది, పనిచేస్తే ఆచూసం కొంతమంది యిదే మర కొంతమందికి ఉబ్బసం లాగా గొంకువో పిల్లిరూతల శద్దాయ రాపటం జరుగుతుంది. దస్గుతోదాదు కళ్ళి రావటం ఈ దశలో మొదలపుతుంది. ఇదివరకటిలా బనిచేయలేని పరిస్టితి వస్తుంది. ఈ దశలో యజమాని దయతల్ఫి (?) పనికోంచి తీఠపానేయకుంపే....

మూడవడశలోకి వస్తుంది జద్బ* ఉఃపిరిరిర్తలు ప్రైర్తిగా దెబ్బతిని షామూ

వాటి క! అటో ఇఅావాటీ లుగా నగనటానికి హడా శ క్రిలేని వాడపుకాడు ఈ కార్మికుడు. శపరితిత్తలకో రక్తం స్వేచ్చగా (ప్రవహింప నీబులేకుంగా “మైలోనిస్‌” అనే స్టితి వస్తుంది, ఫల్రి తంగా గందెవో కుడివైపు పనిచేయలేని స్థితి రావటం, ఆయాసం మరింతగా "పెరగటం, కాళ్ళవాపు రావటం....ఇవన్నీ వస్తే మన కార్మికగోదరుడు జీవించదోయేది ఇంో ఆద నెలలే. సిలికోనిస్‌తో టి, వి, జబ్బు (మయం)

ఆసలే త్రయ ఆం'పే మేడు. అలాంటిది అగ్నికి. ఆజ్యం తోడయిసట్లు సిని కోసిన్‌కు తయ తోడయితే....నిరికోనిస్‌ జబ్బ వచ్చిన వాంకి. డంపిరితిష్తలు. దాగా బలహీన మెైపోయుంటాయి. కాబట్టి వాంకి కయ జన్బువజ్యే ఆవకాశం దాలా ఎక్కువ

ప్‌ బి ఇవి రెండు కలిసివన్వే ఆ కార్మికుల జీవివాలు మరింత ముంకగా. తెల్లారిపోడయు దుసితి వసుంది.

ళు అాటి రాకుండా చేసేదెలా?

1. పర్యిభమల్ని మార్చటం :-- ఇనుక దుమ్ము వచే బరిగ్రనున్ని మార్చి

చమ్ములేని విధంగా మాట్న చేయటం, ఉదాహరణకు. పిండిమకలకు 'గై ౦డింగ్‌

20

స్టోన్‌ గా రాయిని వాడకుండా ఉక్కురాయి వాచెటట్లరితే పిండిమవరాళ్ళు తయాదు చేసే పరిశ్రమకు మూాతేయవచ్చు; వాటి బమలు ఉక్కురాన్న వాడుకుంటే ఆ చారకు కార్మికులను రక్షించవచ్చు.

రై దుమ్మును కంటటోలు చేచుటం ;- ఇనుక్క దుమ్ము ఎక్కుపగా లేచే పఠిశ్రమళ్లో తలుపుచ, కిటికీలు తెంచి ఉంచటం, వీలబికడే ఎయిర్‌ కంగిషన్‌ జేయటం, ఎక్కువగా దమ్ములేచే రోల్లి ఎన్జాస్టు ప్యానుఐ పెట్టటం.

రాళ్ళను డ్రిల్‌ బేసేటన్పుడు నిరంతర మ సీళ్ళరో తడిప్తవండటం,

బనిజేసేవోట దమ్మ. పేదకుళోదండా.. నిరంతకమూ పరిస్రంగా పంచటం,

3౩) పనివారి రక్షణ ఫలా దుమ్ము సీల్చనవసరం. లేకుండా “*ోమాస్కులట”ో ఇవ్వటం ఉఊఃపిరి పీల్చటానికి పరికరాలు తలస పెట్టుకునే "వాల్మట్‌కు ఆఅమకృవచ్చు.

4. వైద్య పరీక్షలు ఏ-- నిక్షీత ప్యపధిశో కార్మికులను వివిగా వైద్య రీ క్షకు పంపార, సిరికోసిస్‌ను షఎదటి దశలోనే కనుగొనట్లు చూడాలి.

సిలికోసిస్‌ను వైద్యమాంచా శ్‌ ఓ. ఈ జబ్బుకు నిర్తీత వైద్య పరీవల ద్వారా మొదటి దకలోనే గి ర50చితే, - మ! త. అనీ ఆ పనికోంచి ఆ కార్మికుక్ఞి తప్పించి వేరే పని యివ్వటము దానికి వైద్యం పని య్‌ య్‌

లోంచి తప్పించబమయికే అనందంగా చేస్తాడు యజమాని ఇంకో పని మాతం

మొదటి దళ దాటిన తర్వాత సిరికోసిస్‌కు యిక వైద్యం లేవ, ఆంసే దావక తస్పవపం మామూలుగా డెబ్బయి సంవత్సరాలు (బతకాల్సిన వ్య్తి నిలిరోసిస్‌ వచ్చిన తర్వాత 5-10 సంపత్నంాలక ముగినిసోలాడు. తీనితోపాటు దమయ జబ్బు. పచ్చినొ, సిరిరోస్‌ వచ్చినా కుడిచైప్ప గుండె 'ఎబ్బతిన్నా ఇక బ్రిరికే సమస్యే లేదు.

ఇంత భయంకరమైన వ్యాధి సిలిగోసెస్త్‌ జబ్బు రాకుండా. చేయాల్సిన విధా నాలు అమణ జకపాల్సింది యజమానులు (ప్రభుత్వము. జబ్బు వచ్చేది వారికి కాడు గాబట్టి ఆయా విధానాలు అమబణ జరసటంకో ఏమా[త్రం గ్రద్ద చూబద వాళ్ళు,

హారతి కర్పూరంలా తమ కీవివాలను కిలికోసిస్‌రు అర్పించే వార్కిక మిక్రులే సుల్కొనాలి. ఇకనై నా ఏ3ంతమంది అంతర దాపుల దాత వడకులడా కాపాడు కోవాం,

ఈ అరి ఆందో జనాన్‌ 99 రాక్షసి వొగు నిజంగా “రాత న (0 బొగ్గుతో పని వముంది ? జూ యింలో బొల ఉపంపటి లీవగా పూకు ఇక దొగ్గలో పని ళం న. శతాని ఏముం”దని రకీమిని జవావిప్వువచ్చు మ్‌ ఇంట్లోని డావిగాడు రొని మీ యింట్లో గల ఇను సామగ్రిని బలకరించంతి అవే చెప్తాయి. ఆ ఇనువ పెస్తుపుట తయారయ్య ఇనుము=శక్కుం కరాణారాగో చేలాదిఎనుల రొగు ఖవాయిపోతుంపి. కాబటి దొ € ల! లు లి 4! యణ ళం లేకుండా ఇనుము రాదు, మీ ఇంల్లో విష్యుచ్చ్భక్త్త్‌ వోటుకుంటునాలు, ఆ విషరు పలా పవచ్చింకో ళా ది ఇ మా! భం చూడండి. మనము వొాటూోనే విమ్యుదరో సగభాగం నెల్ల్టూడటు కొ త్తగూణం, లి=ఐ ళా వాలి విజయవాడ లాంటి థర్మల్‌ విమ్యుత్కేం౦ద్రాల నుంచి వసూంది, అకడ దేన్నుప త్రి ౨-౪ అణాతో ౮ క! యోగంచి కరెంటు తచూట చేస్తున్నాడ? ఇంచేముంది *ోరాత్షన్‌ చొగ్గే” పొగాకు పండించే ౧ంటూద్యు ్రరాశం తదితర ఇలాలో గమనిస్తే దారస లో ల హంగ అాటి న పాగా కాల్చటానికి వాడెది ఈ దొగ్గే ఆలాగే దొగుతో నడిచే 3 లింజను ఉన్నాయి బాగా. గ! మ్‌ ఉం కొదిట్టి మీ యింల్లో నడగా వాడకపోయినా రాడని దొస్టుతో మన జీవిశాల విడడీయళేనంతగా పెనవనుూూని ఉన్నాయి. ఎలా వసుందీ బొగు? వి ౧ వాజ్‌ అ రైల్వే వాగస్లు తీనుకొనివస్తేసగదా దొస్టు వస్తుంది మనదాకా. అన్పిస్తుంది, ఇంతకీ ఆ బొగు తయారయమేచెక్క్టుడ ? ఖమ్మం బలా కెఠహాదెండగర దొబు లి లి ఆ ఈ లా జావ గ ళా గనుణన్నాయి. నింగరేబ్సీ గోదావరిఖని ఆలా గోదాపరి లొచుంకా చొసు గను అన్నాయి. ఆలాగే వీహాత్తు 1 త్తరట్రదే[్‌ లలోనూ ఉన్నాయి గను౫.ఆ గనుల్లో జనం వాజి ను! గ [3]

22 దిగి ఒళ్ళంతా హూనం చేనికొని తవ్విశే తబ్బ రాదు బొగ్గు, ఆలా (తవ్వే జనం పాపం వీహారులోనవి *“ఛస్నాలా" గనిలో వందలమంది గని బాలిపోవటం ద్వారా ప్రాడాకే హోగొడ్డుకున్నారని విన్నాం మనం గతంలో. అంతకంపే ఎక్కువమండే ప్రతిరోజూ ఈ రొగ్గు మూలంగా వై కుంరయాత్ర చేస్తున్నాడు. ఎలా? బా స్‌ వెడి

ప్రతిరోజులానే ఆరోజు హడా రోజంతా ధూగర్భంలోని దొడ్లు గనిలో డొస్గ 'పెళ్ళలు (త్రవ్వాడు. వళ్ళంతా చెమటతో తడిసిపోయింది. లొడుక్కున్న దిట్టలు తమ ఆసలు రంగు ఏంటో మళ్చిపోయి నల్ల రంగుకు మారిపోయి. చాలా ఏళ్ళయ్యింది. వాటితోపాటు కాళ్ళు చేరులూ తలా అంవా కారునలుపుగా మారిపోయాయి. 'పెదాలు తడుప్పకందామని నాలుక బయటకు తీస్తే పెదాల మీద దొగ్గుపొడి గడకు గరుగ్గా తగిలింది. గాలి పీల్చినపుడంతా తనకు తెలియకుండానే గాలిలో కలిసి ఉన్న దొగ్గుపొడి పీల్చితున్నాడు. చే సేపనికి అలీసిపోయి నోటితో గాలి దీల్చిత్రే టన్నుల కొద్దీ దొగ్గు పొడి లోనికి పోరుంది. సాయంత్రం ఆయిద గంటలకు గనిలోంచి బయటకొచ్చాడు కలుగుల్లోంచి ఎలుకలు బయటికొచ్చినప్లే ఆగుపెస్తూంది. చూస్తుంపే. ఒక్కసారిగా దగ్గు తెరవచ్చింది. ్రిందబడ్డ కళ్ళె చూస్తే అది తెల్లగానూ లేదు, పసుషువచ్చగానూ లేమ. నల్ల గ్యా కారునల్ల గా రారులాగా ఉంది. డఉఃహించుకోండి, ఇలాంటి “రాపో ఇంకెంత ఉందో ఆ కార్మికుని డపిరితిత్తుల్లో అలాగే ఆ దొన్గుపొడి రోజూ. పీల్చే మిగళా చొగ్గు గని రార్మీకుల పరిస్ట్రితీ అంతే.

జక చిన్న వఫొరపాటు

ఆయనో గొచ్ప కాస్త్రవేత్త, సేద జాన్‌స్యాట్‌ హోళ్టేన్‌. మంచివాడే పాపం, ఒక చిన్న పొరపాటు చేళాడు 1923 లోం

“దాస్రిపొడ్‌ పీల్చటింద్వారా పనివారికి ఎటువంటి [ప్రమాదం ముంచుకునిరాదు* పైగా వారిలో తయజబ్బు నిరోధిండే లషణం పెరుగుతుంది” అని చెప్పాడు ఈయన గిశాటోధన ఆధారం చేనువాని గనుల యజమానులు కార్మికుల ఊపరిలిత్తులకు బాగా బలం చేకూర్చటం మొదలెట్టాలి చొగ్గిపొడి పీల్చుకోమని చెప్పి. ఆలాగే పై ద్యులు కూడా ఎవరూ పట్టించుకోలేదు. ఈ విధంగా చొగ్గు కార్మికులను విన త్యుము చేసి సంమకు 19485 *సెచ్చర్‌” దార్ట్యర్ధందరి తరఫునా చెంపలు వేసికొన్నాడు. తమా

23 పణలు చెప్పుకొన్నాడు, దొగ్గు పొడి పీల్చితే బలం రాదుకద్యా అసలుకే మోసం వస్తుందని తెలియ చేళాడు. బొగ్టుపొడి వీల్చి తే వమవుతుందసలు 1

గాలిలో కలినిపున్న దొగ్బుపొడిని పీల్చుకోవటం జదగుతుంది. ఒకపారి లోనికి వెడితే ఈ డొగ్గుపొడి బయటకు రావటం ఆరదు, శ్వాస కోశంలోన్సు శ్వాస నాకాల లోను గల జేమ వలన ఈ పొడి అక్కడే ఆతుక్కుపోతుంది. ఆలా చజీరుకుని పోవటంద్వారా ఊపిరితిత్తుల్లో దొస్త వేట పడటం జదగురతుందిం

“హాగో సైట్స్‌” ఆనదిడే రక్షక కణాలు వుంటాయి డఃపిరితిర్తుల్లో. రోడ్లను దాగు చేయమని దున్నిపారిచీ వారిని పంపిస్తే రోడ్లను పధ్రంగా ఊడి రోడ్డు

వాటే ను.

ప్రక్కన మేట వేనినలాగా ఈ రక్షక కడాల ఊపిరితిత్తలరోంచి దొగ్గు పొడివి తొలగించి శ్వాసనాళాల (ప్రక్కన ఉండే లింపు (గ్రంథుల్లో వినిరేస్తాయి. ఈ సద్దదాటు కొంఠరరాలం సొగుతుందిం

మరి కొంతకాలం గడిచేటిప్పటికి ఊపిశితిర్తులోంచి బయటకు గాని లింపు (గంపల్లోనవికి నెట్టివేయ వీలులేనంత డొగ్గు పొడి పేరుకుపోతుంది.

చాలినంత (ప్రాణవాయువు రక్తంలోకి జేఠరదు. మన పనివాడకి ఆయాసం మొదలవుతుంది. పని సామర్హ్యం పడిపోతుంది.

అలాగే కొనసాగితే

ఆలాగే దొస్టు పనిలో కొనసాగితే “ోప్రోగగ్రైనివ్‌ మాసివ్‌ పైర్రోనిస్‌” ఆన బడే డిఃపిరిరిద్తల రోగం వస్తుంది. ఈ ద*ళలోనే ఇంతకుసుంము చెప్పినలాగా “దో లాంటి కళ్ళి పడటం జరగుతుంది.

ఆయాసం, కొద్దిపాటి దగ్గు వస్తున్న దళలోనే పని మానేసినా ఆ కార్మికుడు ఈ “ళాడ” కళ్ళి దళను తప్పందుకుంటాడనే నమ్మకము లేడు, ఈ దళలోకి వచ్చిన తర్వాత అఆవివోర్యంగా &+పిరి తిత్తుల సామర్హ్యం ప్పూర్ణిగా పడిపోయి్య్రి గుంచెషీద

అతో గ! ణక

బరపుపడే పరిస్టితి వస్తుంది. చివరకు “కార్‌ పర్మానేల్‌” అనే గుండెజబ్బు వస్తుంది, “కార్‌సల్మొనేల్‌* జద్బువాతపడటం “నిరికోనిస్‌” కంపే “ోదొగ్గు పొడి” లోనే ఎక్కువ, ఆంపే ఈ దశలో జబ్బన్న కార్మికుల ఇంట్‌ ముంగిట యమధర్మరాజు

రశ భటులు ఇరవై నాలుగ్గంబలు డూ్యూటీలో ఉంటారంటే అతిళయోబక్రిరాడు, ఈ జబ్బును వెనక్కు మరల్చ్బగశ్లే వైద్యమే లేకు. అర్జికి ఆజ్యం తోడయితే 1 ౧

ఈ దొగ్గ పొడి జఎవ్బకు వాలా సందర్భాలో క్షయ జబ్బ తోడపుళూ వం౦టుంది. చూమూలు పరిస్టిమన్లో ఒకటిన్నర సంవత్సరాలు మంకలణు వాడితే తగ్గి పోడు తయజబ్బ “రాస్లపొడి” జబ్బను ఆసంూ చేనూని స'సేమరా తగ్గనంటుందిం

ఈలోషలే ఓపికుంపే మన కార్మికుడ్ని బొగ్గి పొడి తఈన వావానో జమచేనుకోవద్చు* తీసుకోనల్సిన జ్మాగత్తలు

[1] ఎక్స్‌రే పరీక్ష : జద్బన్నాా లేకపోయినా ఫ్రరి సంవత్సగానినో, ఆప నెాలలరో చౌస్గగని కార్మిదలందరికీ ఖచ్చితంగా వై ద్యసరీక్షలు చేబుంచి. ఎక్స్‌రే పరీక్ష బచేయిందారి. జబ్బ వచ్చిన సూచన ఏ వెంచెం ఉన్నా ఖవ్చితంగా గనుల్లోంచి వెలుపలికి రస్పిండాలి. గనులేరామ దొ పొడి పీల్చే ఆస్కారంవున్న ఏ పనయినా సరే మాన్చింవాల్సించే. తప్పప.

(2) దాసపొడిని తగ్గంచే మార్గాల ; గౌాస్తతో. పనిచేసే దగ్గర తగినంత

శి ళ్‌ శ ళ్‌ న. గాలి ఆందేట్లు చూడాలి. గొగ్గను డ్రిల్ల చేసేబప. సీద్ళ చట్లకూ డ్రిల్సింగు ళం జు ళ్‌ ళం ళం ళం బీయటంవలన పొడి లేవదు. ళో న! బ్య జల సాక్‌ న లు

[3] మాస్కాలు ; నోటికీ. మక్కూకూ మాస్క్‌లు ధరించటం ద్వారా దొగ్గు పొడి పీల్చడం తగ్గించేయవచ్చు.

[4] యాంత్రీకరణ ; రొస వాగన్హ లోనికి ఎత్తడంగాని దించడంగాని స్టీమర్ల లోనికి వేయటం, దించటం, పొడివేయటం ఇలాంటి పనులన్నంటినీ యంధ్రా లకో బే ఎంబేలాగు నూప్పలు చేయవమృ.

యంధగ్రాలను తెస్తున్నాం కదా అని కార్మికులను పనికోంచి తీసేయకుండా దొధార్యోం కన్పరిస్తే ఆ యజమానులకు తావ్యాంనికంగా కృతజ్ఞతలు తెలియజేయ వచ్చు,

రాషసి చొస్టెన రాక్షసం బలయిపోచున్న దగొస్టుపని కొల్మికజ, రామ హారతి కప్పారంలా కరిగిపోటా (ప్రజలళెంత సేవ చేస్తున్నారో గమనిస్తే కళ్ళు

అటి చెమళ్ళక మానవు,

కవ |! దూది పొడి రోగవు ణా [చిసినోసిస్‌]

భ్రవూహ్కిద మానవ నాగరికత పెదగుదన్నరాస్టి ఓనమాలు దిద్దకదు ౦ద మనుషలంకా దినచాలలకోన చర్శనదిస్తుండేవాద. ఆ తర్వాత డాలా కాలానికిగాని "పెద పెద ఆకులు కోనుకువన్చి వంటి చుట్టూ కట్టుకోవటం అలవాటు చేనుకున్నారు.

ళు ఆ న! న!

ఆపైన కాను ఆహారం కోనం చంపిన జంకువుల చర్మంరో శీ బల్టలు తయారు చేను కున్నాడు.

వ్యవసాయం కనిపెట్టిన తర్వాత ప్రత్తి పండించటం సద్బ్నకున్నాడు, (ప్రత్తి నుంచి దూది దూదినుంచి ఏక్కు ఏకునుంది దారం దారం నుంచి బట్ట, ఆ బట్టలను శరీరానికి చుట్టుకోవటం మొదలెట్టాడు. మానవ సదూజ చరిత్రలో పురాతనమైన చేతి వృత్తుల్లో బఎిలు నేయటం ఒకటి ఆని ఆకం జేనుకోవారి యిక్కడ.

అాత్‌ టి మి ల!

ఇప్పుడయితే ఆడపాదడపా శరీరాన్ని నగంరూడా కప్పకుండా బట్టలు పనుకుంటున్నాడ కొంతమంది, మరీ నాగంకత నుదిరినవాడ “పట్టినప్పుడు బట్టలేదు. పోడుటప్పుడు వంటరాడో* కొబిగ్టి మధ్యరో ఈ బప్బపెందకని బవాడన పడుకు న్నాడు. ఈ పని ప్రపంచ జనాధా ఆంకా చీసే చఎంటన బటల మిల్లులు దివాళా తీసి

వాట ల్‌ శ పుండేవి. మొ త్తంమీడ సూటికి ొంవ్లైతొమ్మిది మంది. పైగా ఇంకా బట్టలు చేను అవాతి య్‌ మ్‌ ల

కుంటూనే వున్నాడ.

బశాపఇళ్ళి గుడ్డలు తెచ్చుకుని మనము ”కిరిన ఫ్యాషన్‌లో అందంగా కట్టించు కునే మనకు ఆ బ్టలు తయాడుచేసే కార్మికులు వివిధ దశల్లో అనుభవించే మూగ వేదన కనపడం, కొస్త చూడండి.

26 బిసినోసిస్‌ (దూదిపాడి రోగము) అంశ?

(ప్రత్తికి సందింధించిన వివిధ పరిశ్రమల్లో మన దేశంలో నూటికి ముఫ్పైఐడు మంది కార్మికుల పనిచేస్తున్నాడు. ప్రత్తి దేళ్ళు కస్రేిపుడు (గ్రత్తి జిన్నులలో ఆ బేళ్ళును పగుల గొస్టేటస్తడు, డూదినుంచి విత్తనాల (ప్రత్తి జిన్నులలో వేరుచేసే టప్పడు దూదినుంచి ఏకులు తయారుచే సేటప్పుడు, ఏకుల నుండి దారం తయారు చేసేటప్పుడు, దారంనుంచి బట్ట తయాదచే సేఏప్పుడు....యిలా అన్ని దశల్లోనూ దూది నుంచి సన్నని పొడిలేచి గాలిలో జేరుళుంది. ఆ పొడిని కార్మికులు పీల్చుశాప. ఈ డూదిపొడిని పీన్చినండన వచ్చే జబ్బును *ోడూదిపొడి” రోగం లేవా “బినినోసిస్‌” అంటాము,

ఆమెరిర్కా ఈజిప్ట దేశాల తర్వాత (ప్రత్తి ఎక్కువగా పండించే దేశం మనది. పొగాకు దివా తీనిన తర్వాత ముఖ్యంగా (ప్రరాశం గుంటూరు జిల్లాలలో ప్రత్తి విస్తారంగా పండిస్తున్నారు. (ప్రస్తుతము రాయలసీమ జిల్లాలకు సర్కారు జిల్లాలనుండి ర్హైతాంగం వలసపోయి మరీ పండిస్తున్నారు. (ప్రత్తిని ఎక్కడికక్కడ దోరుల్లో కూద్చుకారు ర్లైరాంగనే. కాబట్టి “డూదిపొడి” వాతబడె మొదటి ళాల్లీ రై తాంగమే,

దూదిని వేరుచేసే బిన్నుల ఎక్కడదిడితే అక్కడ ఉన్నాయి. వాటిల్లో పని చేసే కార్మికులు దూదిపొడి పీల్చుతారు, దూదినుంచి దారంచేసే. మిల్లులు. నెబ్లాడ, చీరాల, ఆదోని, మదనపల్లి గుంతకల్లు యిలా ఆనేకచోట్ల వున్నాయి, ఆంధ్ర (టప్రదే₹్‌లో ఒక్కసారి ఆ మిల్లులో అడుగుపెట్టి చూడండి మీకే తెలుస్తుంది, ఎంత "పెద్ద మోకాదులో దూదిపొడి గాలిలో వేలాడుతుంటుందో! ఆ పొడిలో బయటకుపోగా మిగిలిందంతా కార్మికులే పీల్చాలి.

ఆపైన దారంనుంచి బట్ట తయాదడేసే బట్టలమిల్లులు, ఢిల్లీ, ఆహమ్మదాదాచ్‌, దొంబాయి, కోయందిర్తూప లాంటి నగరాత్లో మరీ కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి. దూది పొడి” తన (్రవాపం చూపే చివరివ్య క్తి బట్టలమిల్లు కార్మీకుడే.

రోగ లక్షణాలు

మొదటి దళ : ఆధివారం నెలపు ఆయిపోయిన తర్వాత సోమవారం మిల్లులో ఆడుగు పెద్దాడు కార్మికుడు. ముంమగా డూదిపొడి స్వాగతం చెప్పంది. వెంటనే హారి అంటూ డజను రెండు డజన్లు తుమ్ములు వదులుకాడు ముక్కులవెంట జల

2

పాతంలా నీరు కారుతుంది. మకష్కలు విగకీయటం, పొడి దగ్గు యిలాకొస్త ముది రితే ఆయాసం వస్తాయి. దీన్ని *సేసల్‌ అలెక్టీ" ఆంటాను, ఈ స్వథాపం గల కార్మికులకు (ప్రధానంగా దూదిపొడి రోగం వస్తుంది.

దీన్నే “సోమవారం జ్వరం” ఆంటాము. పనిలో చేరిన జచీ పన్నెండేళ్ళ కూడా కార్మికులు మూమూలుగానే ఉండవచ్చు. ఆకస్మార్తుగా దగ్గు పెచ్చు పెరిగి గుండె విగకీసినట్లు రావటం, ఆయాసం రావటం సంభవిస్తాయి. ఈ లక్షడాలు మొదట్లో సోమవారాలు మాత్రమే ఉండి ఆ తర్వాత్తర్వాత వారం అంవా ఉండ

ళా ల!

వచ్చు.

ఈ దళలోనే గురించి కార్భికులను సూలు బట్టల మిల్లుల నుంచి తప్పించి

అాఖి య్‌! ట ళం

టంపితే జమ్బి ప్పూల్తిగా దాగపునుంది.

రెండవ దళలో ? దగ్గు, ఆమాసం గుండె విగకీసినసుండటం (ప్రతినిత్యం పుంటుంది. మిల్లులోనికి వెళ్ళినా ఇంటిఎట్టున ఉన్నా అక్షడాలు స్వారీ చేయక మానప. అలాగే దూది, దుస్ము పీల్చుతూ శంపే *ోన్రాంపై పస్‌ ఉబ్బసము” జబ్బు ల్లోకి ప్రదూణం మొదలప్పుఠుండి,

ఈ దళలో ఎవిలోంచి తప్పించినా కొంతవరకు నయస, ఇంకో పని ఆయినా చేసుకుని (దితకటానికి వీలుగా యింకా (బతికే పుంటాకు మస కార్మికుడు,

మూడవ దశలో ? ఈ దశలో డస్టు ఆయాసం. నిరంతరమూ ఉండి మిళ్లలో పనిచేయలేని స్టితికి వచ్చాడు. కొబట్టి తనంతట కానే పనిమానివేయరపోతే యజమానే శాటాకులు కట్టి. _సాగసంపువాడు, ఆరోగ్యం పాడయి పోయినం మకు “రాం పెన్సేషన్‌” యివ్వకహోగా ఉద్యోగం పెరికివేని “పెన్నీ

జ వ! విధిస్తాడన్నమాట. తాత్కాలికంగా ఉగ “*బాంై బస్‌” “పర్మనెంటు టబ్రాంభ్రై "ఒస్‌ిగా మాదవందిం “ఉబ్బసం రాస్తా “ఎంఫనిమా (క్రింద ఆవకారమెత్తుకుంది. దగ్గితే చీముతో ర౦ని కళ్ళె పడ్తుంది. డఃపిరితిద్తులు ప్పూల్తిగా చెడిపోయి ఆ పైన గుండె బలహీనం కావడం జరగురుంది. ఈ కార్మికుని *సంవాప సభ పెట్టటం న!

ఇం₹0తో దూరం లేదిక ఈ దళలో వై ద్యమూ లేదు. పని మాసనినా జబ్బు ఆగి పోదుది లేదు.

దూదిపొడి దుయ్ము లేచే చోట్ల పనిచేసే కా్యాకులరో మిగంచోట్ల పనిచేసే

ళం ల! ళా

28 కార్మికుల కంటే మూడు లెట్లు ఎక్కువ ఊపిరి తిప్త్లో జబ్బ వస్తుంది. ఆదే మోశా దులో మూడురెట్లు ఎక్కువ మంది దిలయిపోవారు* చేనేశ పనివారి పరిస్టితి

బట్టల మిల్లులు దావాపు చేనేత పనివారిని దివాలా తీయింవాయి. ఆప్కో, కో ఆవ్‌-ెక్స్‌, ఎమ్మిగహార్‌ రో_ఆవవేటివ్‌ సొవైశీల్లాంటి వొటీ [క్రింది వేలాది శార్మికులు నిత్యం బట్టలు సేస్తున్నాడు యిప్పటికి. అసకే ధరలు గిట్టువామగాక (టఫత్వం సబ్పిశీ యిచ్చి వాళ్ళకు ఉపిరి పోంహాల్సిన ట్‌రిస్టిి ఉందిో*మూుఎగే సర్యం మ్‌ద తాటిరాయ పడ్డట్ల ఈ చేనేత కార్మిపలకు గాడా వస్తుందీ జవ్బుం

ఆంకులో ఆయాసం పొడిదగ్గు, వీ మరో కూడిన కళ్ళె పడటం, నిద్రపట్టక పోవడం, బలహీనం చేచుర్చు రొవ్మా లాగడం యముక్కుపెంప ర్నక్టం కారటం) కొంచెం పనిచేయగానే ఆయాసం రావటం, చివరకు ఉబ్బసం లాగా తయారవడం, ద్రిశికండి హాడా దేనికీ పనికి రారుండా రటాడకావడం జరుగురుంది.

మిల్లుల్లో తీనుకో వాల్సిన జాగత్తలు

1. ఏకులు తదూరు చేసే యంగ్రాల చుష్టూ మూతవేసి వుంచి ఆ యంతఠ్రా నికి విడిగా ఒర ఎన్జాస్టు ఫంకా విపగా ఆమర్భాని.. దూది. బేలు చసలకొశ్హేటిపుడే ఒక శాతం ఆయిలర్‌ స్పే) చేచుడం పలన దూదిపొడీ లేవటాన్ని తగ్గించవచ్చు.

2. ఎన్జాస్టు అమర్చడం ; దూదిపొడి ఎక్కుపెగా లేచే లన్ని చోట్లలోనూ ఎగ్జాస్టు ఫొన్లు అమర్చడం పలన డూది దుమ్మును కొంతపరకయినా నిరోధించవచ్చు.

3. ఎబిర్‌ కండినసర్లు పెట్టించడం 1 ఇది కొంచెం ఖద్బుతో రూడిన పనే అయినా ఆమవ్చతే లనలు దూదిపొడి గాలిలో చేరదు. పనివ్వకి భద్రత పెరుగుతుంది, ఎయిర్‌ కండిషసర్షకు పెట్టే ఖద్చును కూడా లాభాల ఫారాలో జమ జేనుకోవాలసుకునే 'పెద్దుదిడిదాడడు అంచి గీ పెట్టినా వాటిని ఆమక్చృడు. ఛస్తే ధావనీ....తనుు తన పిల్ల లూ కొమగా హోయేది! ఈ క్య్యాకుడు పోతే నిడద్యోగ రిజట్వ _వైన్యం నుంచి దూదిపొడి పీల్చి చనిహోవటానిగ్గాను వొళ్తగా మతవాంత మందిని పి౨పిస్తాడు యజ మాని.

4, నిర్ణీత ప్యపఫిరో వైద్య పరీక్ష | 1952లో తీసిన ఒక లెక్కలో--10

29 సం॥లు దూదిపొడి షీళ్చిన శీ3! మంది రార్మిటలలో 52 మంది దూదిపొడి రోగయు మొదటి దశలో ఉన్నాడే. 16 మంది రెండప దళల్నో 15 మంది మూడప దఃకు చేపకున్నారు. నిక్లీత వ్యవధిలో వైద్య పరీవ చేయటం ద్వారా మొదటి దశలోనే జఎ్బను గద్దించి పనికోంచి తప్పిస్తే ఆందరిలా జీవించగలడా రార్మికుడు--పని దొరికితే 1. ఇంకే చనీ దొరక్కవోడే యింర్వాస్త వుంవగానే చనిపోవాడు-ాతిండి లేక!!! మనము రోజూ తొడుర్కునే బప్టంవెనుర ఇంత విషాద చరిత్ర ఉందనేది

గుర్థించక తప్పదు. కన్నీట్‌ బొట్లు రాల్బదటం రామ రావల్సిందిఎాపని పరిసివలు

చానాని ళం వా! ఎలా మెరుగుపర్చాలో ఆలోచిండారి....ఆచరిండాం |

[4)

టట ౨9 33 అధి చెరకు పిప్పి” రొగవు [బాగసియోసిస్‌]

నిద్ర కేవీ లేవగానే *దెడ్‌ కాఫ్‌ ఆంటూ గాపుశేకలేసి పెద్ద పెద్ద దాము లున్నారు మన దేళంగో, ఆ కాఫీలో చక్కెర తక్కువై తే ఆ కాఫీ కప్పు [్రిట్‌ దాల్‌లాగా పపగెత్తునళ్ళి ఆ కాఫీ తెచ్చిన వాడి మఖం పచ్చడ్‌ చేసినా చేయవచ్చు. ఆ

అలీ

చచ్కెరకున్న చరిత్ర ఏమిటో ోోబెడ్‌ కాఫో పెదదాకు పట్టమ,

ఎర్క-పైనా పెళ్ళి జడగుతున్నదం దే, అన్ని తినుదించారాలతో పాటు తీపి బదార్జాలు గూడా సరాలంలో హోజరం ర్నొస్తంత “న్యట్రమీద (ట్ర త్యేకాభిమానం గల వారు, ఆ 25కు స్వీల్లీబుట్టి వాళ చేస్తాటు. ఆ న్వీల్లలో వావేడి చక్కశే!

అంధం వ! అవత న్‌.

సగటు కుటుంబాలలో తల్లిపాఎ పనీస్‌ల్ల లకు చాలకపోతే. పోతపాలు పోస్తాడు. అసలీ సీళ్ళపాద--ఆందులో సీళ్ళెక్కున ! చన్కెర్‌ దొత్తిగా ఉండము. రుచి ఉండనంమున బక్కచిక్కి ఉన్నా లక్కచేయకుండా ఆ యింటికి పెంకులుండే ఆవి ఎగిరిపోయటట్లు లేని శక్తినంకా రూడకీనుకుని ఏడుసాప వాచ పాలఠో చన్యెర

ళం బాలీ అటి ళా

లేదని |!

ఇవిగాక అసక తినుబండారాలరోో మం మలకో, గూరోజులో ఉపయోగించ దిడేది చక్కర

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఉయ్యూడు తణుకు లాంటి పెద్ద పెద్ద చక్కెర ఫ్యాక్టరీ లలో చన్వైర తయారవుచంది, ఇవిగాక చిన్న చిన్న చవ్కైర స్యాక్టరీలకు అనేక పల్కిట్లు ఇచ్చింది (ప్రబత్వ్యం. కొన్ని మీల్లలు కాగికాలమీదు కొన్ని పొలాలమీద్య మరికొన్ని జీవచ్చవాలలాగా ఉన్నాయనుకోండి, చక్కెర తయూడ చేచుటముకంపే, చెరకు పండించే న్రైతులను దివాలా తీముంచడంలో వీటికి ఎక్కువ త్రత్తలా కనఐ3ప పంది.

వే చ3రకు పీ వ్పీ

రైతు తీసుకొనివచ్ళే చెరకంశా చన్కెరగా చూరదు, మిల్లుల్లో-- బోలెడంత సిస్పి తయోరవుశుంది కూడా, చెరకు సిప్పి తయారయి దానిపొటికది ఒక మూలన రూర్చోవ, తయారయే (క్రమంలోను పిప్పి ఒక (ప్రక్కకు చేరవేయబడదే. (క్రమం లోనూ చేళ్ళుగా దూళ్చే క్రమంలోనూ పొడిగా మూరి గాలిలో కలుస్తుంది. కొబట్టి చెళకు ప్యాక్టరీలరో పనిచేసే కార్మికుల జీవితం చశ్కెరలాగా తీవిగా ఉండదు. బజారు శెకిచే జాకులో చచ్కైర కొనవేక *గొశడోక ఏ కత” ఆనేటంత జీతాలో చపుగా (బ్రతక తప్పదనే విషయం గరించికాడు సీను చెప్పేది... జీవితం చప్పగానన్నా పుండభండ్యా చెవు పిప్పి గారిలో కలవటం, ఆ పొడి పీల్చటడ ద్వారా పళ్ళే “చెరకు పిప్పి రోగం”తో జీవితం చేడుగా మారురముందనే నిజం.

ఈ దురద్భృన్బ్యం యింకా ఎందరికో 1!

గతంలో చక్కెర ఫ్యాక్టరీలలో తయారడ్యే చెరకు పిప్పి దేనికి పనికిరాదనే ఆధ్మిప్రాయంతో పారవేసేవాడ. అప్పుడయికే చెరకు పిప్ని రోగం ఫాొళాలో చక్కెర కాల్కికులు మా[తమే జమ ఆద్యువాద.

ఇప్పుడా సిప్పికి గల ఉపయోగాలు కనిపెట్టాడ. ఉదాహరణకు కర్నూలు లోని రాయలసీమ వేవద మిల్లు వాడన్నారు. ఆ యాజమాన్యం నల్ల మల ఆడపలలోని దెపదన్సు చెట్లను అన్నింటినీ తిన్నాడ. ఏపీ వాలనేవ. చేతకద తయిట లేయ టానికి. అలా కొంతకాలం గడిస్తే యుతిసదకు నొరకదనే భయంతో “ప్రజలారా చెట్లు పెంచండి ; చెట్లే మనశాతి సంపద” ఆంటూ చక్కని కాగితం మీడ (ప్రజన్ని

న లా అ ఉద్చోథిస్తూ ప్వస్తూాణ అచ్చురొట్టి ిచే వంచిపెట్టాప. ఆంపే “ల పెంచే ఫెగ్లె నంవా మూ మిల్లా తింటుంది అని చెప్పదమన్నమహాట. ఆటువంటి దయజదూనులకు చన్కైర మిల్లుల దగ్గిర పడివున్న పిప్పిని చూస్తే ఎంత ఆనందమో తె..సా? ఆంవశే న్‌ శ అశ

ఆ పిస్పినంతా బేచ్ళుకట్టించి కాగితం తయారు చేయటానికి తెచ్చుకుంటాడు... జేళ్ళు పగలగ్గొ ప్రేటప్పుడు గాల్లో కలిసే చెరకు పిప్పిని పేపద మిల్లు యజమానులు షీల

ప! ళ్‌ థి కోరు. కార్మికులు వీలబ్బకుంటారని మనవి.

చెరకు పిప్పిని దిగమింగటానికి ఒక్క కర్నూలు మిల్లు మాత్రమే ముందుకు వస్తుందని అర్థంకాదు. భద్రాచలం మిల్లు, టిట్లాఘర్‌ మిల్లు పిడయినా సశే పేపడ

వై మిల్లులు రావచ్చు. ఇవిగాక లట్టల ఫ్యాక్టరీలు కోడిగుడ్డ (ట్రేలు శడూడచేసే ఫ్యాక్టరీలు, కార్హుబోర్డుల తయాదగేసే ఫ్యాక్ట రీలు కూడా చెరకు పిప్పిని యధాశక్తి ళు తి జ్‌ న. అనీ జం చేసుకుంటాయి. ఆ విధంగా చెరకు పిప్పి రోగాన్ని కార్మికులకు దానం చేయటంలో చెక్కర మీలులకోపాటు ఈ ఉేపడు మిలలు. అటిల మిలులు తదితరములు కూడా యధాశకి ళం ళా న! ళం అలీ పారొంటాయి. ల్‌ రోగం ఎలా వుంటుంది + చెరకు పిప్పితో పనిబేసే కార్మికుల్లో వపసగా సంవత్సరం పనిచేస్తే అందులో సగం మందికి చఃపిరిరిప్తు బ్లో రోగలక్షణాలు మొదలప్పవాయి. అకస్మార్తుగా జ్వరం వస్తుంది, మండు విపరీరమయిన ఆయాసము దగ్గ భగబగా కళ్ళి పడటం. అప్పు డప్పుడు కళ్ళె నల్హని రంగులోనూ పడ్తుంది. కళ్ళితోపాటు ఆడపాదడపా రక్తం న. అవి అవీ రూగా రావడ్చు, ఈ లక్షకాల చెరకు పిప్పివలన వచ్చే “ఎర్యూట్‌ (గాంధి టోఠరై ఒన్‌” లనే ఊపిరితిప్తల రోగి అలక్షదాలేం తయారయిన జిగటలాంటి కళ్ళె బయటకు సరిస్గా పోనంకువలన గాలి గొట్టాలకు అడ్డుపడి “లంగ్‌ కొాలాప్స్‌” అనే జబ్బు రావచ్చు. దీనిద ఇతర రోగ క్రీమలు కూడా చేరి “టాంబో న్యుమోనియా అనే జబ్బు రావచ్చు. సకాలంలో వైద్యం చేయకపోతే. డ:పిరితిర్తులు శాశ్వతంగా దెబ్బతినటం" “ాంలై స్దేస్‌స్‌ ఏంఫినీమా అనే జబ్బలు రాపటం అనివార్యము. న ద్య 0? జమ్బి మొదలయిన వెంటనే ముంద వైక్రీద్యం చేస్తే జబ్బు సూర్తిగా పోరుంది. శా= లి అవాటీ అటి మందము గిల్లునుంచి దూరంగా రోగిని (కార్మికుస్త్రు తీసుసనిపోయి. మందలు వాడాలి. దూరంగా తీసివెళ్ళటమనేది సగంవై ద్యంగా పనిచేస్తుంది. మందులు వాడదేపని డార్టరు చూసుకుంటాడనునగేండి, జబ్బునయం కాగానే లేదా సెలప ఆయిసోగానే మరలా మనవాడు ఆనందంగా దమీంయిలోకి వసాడు. మ5లా జబ్బు వస్తుంది, జబ్బు న! న! అణాటీ నయమై మిల్లులో ఆడుని 'పె్దీ లచ్వృృషపన్న ఆనందం విషాదంగా మారటానికి కొద్ది వొరాలు చాలు ఆలా కొన్నిసార్లు జబ్బువచ్చిన తర్వాత “చెరకుపిస్ప” రోగము మన కార్మికుని శకీరంలో భాగమైపోతుంది.

వ

కాబట్టి మొదటిసారి జన్బి వచ్చిన తర్వాత శాశ్వతంగా ఆ జబ్బను పోగొట్టు కోవాలంపే మిల్లులో పనిని కాశ్వతంగా చూనేయాల్సి వస్తుంది. ఆచెటూ. సాధ్యం కాడు ద్రితకాలం పే,

ఆఅందవలన జబ్బు మరకలా మలా వస్తుంది. “తధ్యం*, ఈ కార్మికులంచ్రా చెరరు పిప్పికి బంయిపోవలసించేనా మని?

వదోగ నిరోధం

(ఎ) చెరకుపిప్పి చేళ్ళను పగలగొ స్రేటప్పుడు నీళ్ళతో. తడిపి పగలగొడితే పొడిలేచి గారిలో కలవకు. ఆది కార్మికుల ఉపిరిత్విన్తలను ఖరాణ చేయదు. డింతో పాటు *ఎగ్జామ) ప్యానుణు పెట్టి పొడీనంకా బిచుటకు చెశ్ళేట్టు చేయవచ్చు.

(వ) రెన్పిరేటడ్లు మాన్తులు లాంటివి కార్మికులకు సరఫరా చేయడంద్వారా ప్య్త్‌గత రక్షణ అందించపద్ను.

(సి కార్మిడలను నిర్టీత ప్యపధిళో పరీక్ష చేయడం, జమ్బును మొదట కనుక్కోగానే బని మాన్పించి.... ఇంళవరకు డాక్టరు పని ప్రత్యామ్నాయ పనిని ఆప్పగింవాలి.... ఇది యజమాని పని.

(డ్రి చెకకు పిప్పిలోని జ.వ్బను తెచ్చిపెట్టగల “ఫంగస్‌'ను చంపటానికి మందుచల్లి ఆమైస పిప్పిని ఉపయోగించాలి.

పైన చెప్పిన రోగ నిరోధక అంళాలను అమణ జరపార్సింది మిల్లుల యజమానులు, చక్కెర తీప్‌ తెఎను వుకి పేపద నునుపు తెఎను. కార్టలోడ్ల అండం తెలుసు. చెకకు పిప్పి రోగంతో దాధబడే కార్మికుల జీవితంలోని “బేడ” తెంయమ. తెలఎపిరోవారి. పద్దమలు మాద్చరోవారి. అన్నింటికంపే ముఖ్యమైనది ఈ జబ్బుతో నీపు “పనికొ” పనికిరావనగానే సరిపోదు. (ప్రవ్యామ్నాయ పనిచూపారి. జబ్బుతో (బ్రకుకంవా నాశనమైన రార్మికులుం పే వారికి ప్పూర్ణి నష్టపరిహారం యివ్వారి" ఇవన్నీ నా బాధ్యతలు కావని యజమానులు రలాయించితే. దజాయిందారి. ఎపరు? మీరే!

7 అనాది (ఆక్యుపేషనల్‌ క్యాన్సర్‌)

క్యాన్సర్‌ పేడ వినగానే హడలుకొని ఆమడడూరం పారిపోతాము. భయం వేనిన్నా బాధ వేసినా వినక తప్పదీ సమాదారం. శరీరంలో ఏ భాగంలోనైనా గల కణ జాలాలు ఆదుప్ప తప్పి విభజన చెందటం ద్వారా క్యాన్సర్‌ కంతి లేదా పుండు తయా రప్పచుంది. వెంటనే గుబల్ధించి తగిన వైద్యం చేస్తేనే బానకావడం అంతంత మాత్రం. అలాంటిది ఆ క్యాస్పర్‌ రోగాన్నలా వదిలితే దావటం నూటికి నూడ పాహ్శ ధాయం. ఈ క్యాన్సర్‌ జాడ్యం సాధారణ జనానికే రాకుండా కొన్ని కొన్ని వృత్తుల్లో పనిచేసేవాంకి (ప్రత్యేకంగా వస్తుంది. (ప్రస్తుత మన పరిశీలనాంశం అచేం

ఊపిరితిత్తు ఎ క్యాన్సర్‌

“ఆత్యంత దచి గల మా సిగిరెట్‌నే వాడండో అని (ప్రవారం పస్తున్నాడ సిగిరెట్‌ కంపెనీ యజమానులు, పొగాకు రైళుల దగ్గర్నించి కిలో పొనాదు ద, 10 లకు కొని ఆ కిలోనుంచి 1200 సిగిరెట్లు తయాదబేని ఒక్కొక్కటి. కలీసం పది వైసల లక్కన అనుకున్నా నూట ఇరవై రూపాయలు వసూలు చేసే సిగిరెట్‌ కంపె నీల యజమానుల “దోపిడి గురించి కాడు చెప్తాందిపడు. “డపచి” అనే పేడ పెట్టి జనాన్ని సిగిరెట్లు శ్రాగమనిచెప్పే ఆ (్రాగినవాిక్సి వారి ప్రక్కనుండి ఆ పొగ పీల్చిన వారికి ఉఃపిరితిష్తుల క్యాన్సర్‌ను స్వేచ్భగా (ప్రసాదం చేస్తున్నాడ యజ మూనులు. “నిగిరెట్‌ గ్రాగుగోతులు” కార్మికులలోనూ ఉన్నారు కాబట్టి వారి తలరాత క్యాన్సర్‌ వాతబిడేట్లు ప్రదూణం చేస్తుందని మనవి.

వీశీ సిగిరెట్‌ పరిశ్రమలలోన్నూ పొగాకు ప్యాకింగ్‌ పరిశ్రమలలో పనిచేసే కార్మికులు పొగ గ్రాగకపోయినా “లంగ్‌ క్యాన్సర్‌” వచ్చే ఆవకాశం మెండు,

ఏక

వివిధథారోతి తేడియో స్టేషను తిప్పితే గోచాల్మినాల్‌ స్పషస్టాస్‌ ఆచేకులన వాడండి! మా తాతల కాలంనాడు వేసినవి ఇప్పటికీ చెక్కు చెదరకుండా. ఉన్నాయి” అంటాడు రోజుకయివారుసొద్ద, ఆవి చార్మినార్‌ రేకులు కానీండి, రాంకో శేకులు కొసీండి వొటిని ఆనేకచోల్ల వాడతూంటాయు, అవి ఆ స్నెస్టాస్‌ సిమెంటు అనే జదా ర్దుతో తయాట చేస్తారు. ల స్పెస్టాన్‌ పవార్రాన్ని ఆంధ్రిలో కడప జిల్లాలో (శ్రప్వు రాడు. వీహారు కర్నాటక, రాజసాన్‌లకోరూడా గనుకోంచి తప్వరంాడ, గనుళ్లోపని

వ! న. ళా

జేసే కార్మికులకు సిమెంటు రేపల ఫ్యాక్టరీలలో పనిచేసే కార్మికులకు డఃపిరితిత్తుల ర్యాన్నర్‌ వచ్చే ట్రమాదముంది.

నిపల్‌, ్రోమియం పరిశ్రమలు, లర్పనిక్‌ పరిశ్రమ రాట పరిశ్రమలు, చెరి లియం పరి(శ్రమలు----పీటన్నింట్‌లో పనిచేసే కార్సికులంవా డంపిరితిరుల క్యాన్సర్‌కు

౦ం నాటి ది: అవి నజ లో

దిలయెః (ప్రమాచముంది.

న!

స ల్ల చ్‌

పైన్‌ చెప్పిన వివిధ పరిశ్రమ్లో పనిచేసే కార్మికులకు వచ్చే క్యాన్సల్‌ వెంటనే

నో న! ఠీ చి, కనువో_వటం చాలా కష్టమైన బని, ఆదూసం మనిషి తగ్గిపోవటం, ఆకలి తగ్గి పోవటం ఆసవి మొదట పచ్చే లక్షణాలు, ఈ దళలోసే నిళతంగా. పరీక్షలు. జరిపి జబ్బు నిర్దారణ చేయగల్లిడే తగిన వైద్యం ఆంపే ఆపచేషను జేసి డిఫిరితిర్తిని తీసి చేస్తే కనీసం ఐమ సంపత్సరాల (బరకును గ్యారంకీ ఇవ్వవచ్చు. ఆపైన జీవిస్తాడా

వాటి హు యలు బూత

లేవా చెప్పకేము.

తరాణత డగు తెరలు రాసటం, ర కం పడడమనే లక్షడాలు పసాయి. ఈ

క ! అట్‌ ల నూ.

దప పచ్చేప్పటికి దాదాపు ఆద సలలు గడిచివొ్‌లు పంటుందడి జ ఎవృవచ్చి, ఈ దశలో తగిన వైద్యం చేయటానికి పాధ్యమా అనేకీ సమస్యే, ఒకవేళ వీలయినా ఆపనెలల కంపే మించి బతకటం లరుము. జబ్బు ఇంకాస్త ముదిరిరే ఇక వైద్యం జేయ వని లేమ. (వ్రశాంతంగా చనిపోవటానికి సాయపడఏట పష మన పనంకా,

మనకు తెరినిన క్యాన్సర్‌ రోగాలన్నింటి కంపే భయంకరమైనది. *ఉఃపిరి త్తబ క్యాన్సర్‌”, ఇప్పటినే కొన్ని అక్షలమంది కాలం బల్లాద, ఇంకా ఎందరో ?1....

సీర చళ్నానికి క్యాన్సర్‌ ఫ్యాక్టరీలకు పొగ గొట్టాలంటాయి. వాటిలో మని పడ్తుంది. దాన్ని శతం లబ అలి జేయటానికి చిన్నపిల్లర్ని ఆ గోట్టాల్లో దింపేవాడ గతంలో. వారిలో పుపషాంగం మీద [క్రింద చర్మంమీద చర్మానికి క్యాన్సర్‌ వస్తుందనే విశయాన్ని మొట్టమొదటి సారిగా 1775రో “పెర్పివార్‌ పాట్‌” అనే వై ద్యుదు కనుగొన్నాడు. కార్త మోటార్‌ వెకిప్ట్య న్యూటర్లు రిపేర్‌చేసే మెరానిక్‌ల, ఆర్‌.టి. సి, న్‌ గనే గా గ్యారేజీలలో పనిచేసే మెరానిక్‌లు గంటల తరబడి అలా పనిచేస్తూ తమ బట్టలకు ఎంత “ఆయిల్‌” అప్పతుందో భడా గమనించుకోప. గమనించినా పట్టించుకో, ఆలా కొన్నే గడిచితే పట్టించుకున్నా (ప్రయోజనం లేనివిధంగా చర్మంలో క్యాన్సర్‌ మొదలవుతుంది. ప్రస్తుతం మన రాష్ట్రంలో గోదాపరి ముఖవ్వారంలో సముద్రంలో నూనె కోసం ట్రయత్నము చేస్తున్నాము. ఆలాగే. దొండాయి దగ్గరానూ. ఈ నూనెనూ, విదేశాలనుంచి కొనుక్కుని వచ్చిన ముడినూనెనూ అస్పాంలోని గౌహతి లాంటిచోట్ల గల నూనెకుడి కర్వాగారాలో షది జేసాము. ఈ నూనెను పెట్రోలు బంకులోని “జో 6 న! “క షా. న నూనె పట్టే కుర్రాబృ తాకుముుంటారు నిత్యమూ. నూనె ఇుద్దిచేయగా మిగిలిన మ్డిని “కావ” అని 'పేరపెట్టి పీపాలకు పట్టించి రోడ్డు చేయటానికి తెసాము. రోడ్డు వేసే ప! లబ ళం అలీ ళం కార్మికులు చేళులకూ, కాళ్ళలూ రారు పట్టించుకుంటూ ఉంటారు, ఈ సూన్వె తాద కార్య(క్రమాల్లో పార్గొనే కార్మికులందరికోకొందరికో చర్మం క్యాన్సర్‌ వచ్చే (ప్రమాదం పొంచి పంటుంది. మూత్రకోశం క్యాన్సర్‌ రొంగుకేని బటిలు చేయము మనము. మిలుళో బటలరకు రకరరాల రంగులు ళల ట్‌ దుగ గ్‌ వేయాలంపే ఆయా రంగులు ఒంగోల్లోని “*మహావి(క్ర డైస్‌” లాంటి రంగుల ఫ్యాక్టరీలలో కాల్మికులు తయారుచేచూలి. ఆలాగే ఇండ్లగోడలకు, తలుప్పలక్కు గడపలక్కు బస్సులహ, లారీలకు దిశార్జలో పెద్ద పెద్ద దోర్తులకు రకరకాల ఆయిల్‌ 'పెయింట్లు వార్నిమలు పూస్తుం టాము, వేస్తుంటాము. చెక్కసామాను. ఆందంగా మనుపుగా డండటానికిగాను వొడి, నాయుడు (ెంచి పాలిష్‌ పూస్తాము.

ఏ7 త నో వీబన్నింటి లోనూ కొన్ని వార్తాలు న్నాయి. అవి ఆని౨న్సొ బీటా నాస్టలమిన్స్‌ వంబిడిక్స్‌ ఆరమిన్య జై వివిక్స్‌ మెచెందా, రోవాని౨చ్‌ మొదలగునవి. ఇవి ముందు స్తు క కార్మికుల శరీరం లోనికిపోయి తర్వాత ర్క్తంకోక్కి ఆపైన మూత్రంరోకి పోంాయి. ఆ దూతం మూ(తకోక౦ంలో ఎకూవరాం'ము నిల్య4ంటు౦ది. ఇంచేము౦చి మూత (5 (5 రా ట్రా (1 కోళంలో క్యాన్సర్‌ జబ్బ వస్తుంది. ఆ క్యాన్సర్‌ రూడా ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్‌ లాగానే పనికిమాలిన క్యాన్సర్‌ జబ్బ కనుక్కోటానికి మంకు. డాలకాలం గడిచిపో గ తుంది. పర్యవసానంగా కార్మికులే కాలగర్భంరో కరినిపోరాడు సగ న్‌ ఇళ రక్తంలో క్యాన్సర్‌ (లు “మియా ్ర ట్ర్‌స్తుతం అనేక జబ్బలు నిర్రారణ జీయటానికి ఎక్సరే భొటోలు తీస్తుంటాము* తీయించుకునే రోగికి ఒకసేకాని తీసే "బక్నీషియస్లు డాక్ట్టకు అలా ఎన్నో తీస్కి ఎక్పనే కిరణాల తాకిడికి లోనపుతూ ఉంటాట, ఈ ఎర్సడే కిరణాలను. పరిశ్రమ లోనూ వాదువారు. ళం శేడియో భాల్ళిక గుడాలగల రేడియం, కోడార్ట్‌-60, యుశేనిదుం లాంటి పదార్జాల్తో సంబంధంలోకి వస్తుంటాట వెంతిమందిం యుకేనియం--ధోరియం పదా రాలు ఆబు రియాక్రకిలోనూ, బాందిలోసూ ఉతదోగస్తాప. యననియాన్ని “పిచ్‌ కు లబ్‌గా ళం జాట్‌ సెండ్‌” అనే ఖనిజమునుంచి తీస్తాటి. పిటితోపాట్సు పరిశ్రమలలో వాది “ఇండాల్‌” ఆనే పవార్తం తడూట జేసే పరిశ్రమల్లో ఎనివేసే కార్మికులకు రక్తంలోని తెల్ల క్‌ క (౮ ల! ళా కడాలకు క్యాన్సర్‌ జబ్బు రావమృ. చీన్న “లకీ మూి అంటాము. ఇవి వాలవని యుర్టోన్మామలు ఓపిగ్గా ప్రచందాన్నంకా ఒకంాగంటరో. క్యళా నంలా మాల్చేడెలా అని రకాలు వస్తున్నాట. మాలిన క్మళాసంరో. అవ్బుడు సూటి వాకండే దమగులవాదు. వారో సగంమందికి పెగా చకుం ర్యాన్సప్య డంపిరితిద్తల ఆ ములు లై లీ స 0 అటి క్యాన్సరు, రక్తంలో క్యాన్సర్‌లకు (ప్రబలంగా బలమిపోవాప. వి నర జీ ల క్యాన్సర్ల (వ లం తలు ర్యాన్సల్‌ కన్గిండే పదార్థంతో దాల సంవత్సరాల నంబంధం ఉంటేగాని ఆది రాదు, భయవడి కొంతకాలపైైన తర్వాత ఆయా చచారాలరు చారింగా పారిబోయినా క్యాన్సల్‌ రాదని గ్యారంటీ ఉండము. మామూంంా అసెస్సె. ముదిరిన వాంలో (5)

3కి పస్తుండే క్యాన్సర్‌ జబ్బులు ఆదే వృత్తి క్యాన్సర్‌ ఆయితే ఇంకా చిన్నవయనులోనే పసుంది. అనాకో నివారణ యొలా ? ఎ) క్యాస్పర్‌ తెచ్చిపెస్టే పదార్దాలను రొలగింజే వివిధమైన ఏర్పాట్లు పరిశో మల్లో ఉండాలి. ు! వ్‌ నిర్ణీత కాలవ్యవధిలో వైద్య పరీత్తలు చేయించాలి. స్రె ఫ్యాక్టరీలు తనిఖీ చేయడం, ఆనా క్యాస్పద్లు ఉంచే (ప్రకటించటం ఆను ల కీస్‌ చ మానమే. యుజహానులు "“ఆమ్యామ్యా'లిస్తే ఆంకా సష్టమణిగిపోవచ్చు. కార్మికులు వాని న! మాత్రం క్యొస్పర్‌ సమిధలు అఆవుళూనే ఉందొద్చు.

డి) కార్మికులకు తగినంత వైద్య విద్య ఆందజేయటం, ప్యక్టీగత వరి బ్రత రక్షణ పాటించే షూర్గొాలు దోధించటం,

ఇ) ఆగ్వాయుధ పరిశ్రమన్ని స్పూర్తిగా నిషేధించదిం. ఆదగ్వాయుధాలు తస్గి ద్రామని రష్యావాట మొత్తకుంటున్నా వినకుండా ఆమెరికా ఠరీగనియుబ బండూరి ఖు వానో శి ళ్‌ ఆడ్వాయుధాలు తయూదచేస్తూ దేశ దేశాల్లో మోహిరినూం ప్రే ఆఖరిక్‌ వాటినితలూరు

అంజనీ ళం తానీ చేసిన కాల్మికు కీ అడం తిరిగినా వినసుండా పిచ్చివాడివేతిలో రాలులాగా రీగన్‌ చెతిలో ఆదుదాందు లున్నాయంపే అవెప్పుడయినా (ప్రేలపచ్చు. అలా (్రేలటిమే జరిగితే ట్రభంచ జనావాలో గూటికి 99 మందికిక సృష్తి క్యొన్సద్ల రాపు, లఅంపే.... ఆసకే పృండరు,

ళ్‌ అజా న ండియేషన (పవాదాలు ఎక్స్‌ఎేల ఉపయోగము

అఆవొక పెద్ద హోన్పిటర్‌. అందలో రేడియాలజీ విశాగపు. అందులో ఐము

ఎక్సొ-రే మెషిన్లు ఉన్నాయి. ఉదయం పదిగంటల మొదలు మధ్యాహ్నం రెండు మ మ స. థ్రీ గంటలవరరూ ఆయిమ మెషిక్లూ వినుగూ విరామం లేకుండా పనిచేస్తూనే ఉన్నాయి ఎక్స్‌-రే ఐల లమీద ఎక్కేవాస ఎక్క్పుతూనే ఉన్నారు- దీగేవావ దిగతూనే ళం ఉన్నాద, ఒకసారి ఎక్స్‌-రే ఫోటో తీయించుకున్న వాడు మరలా ఎక్కుటంవేదు, ఆయితే ఎక్స్‌-రే తీపే "ఒక్నీషియన్‌ మాత్రం కదలటం లేకు, ఆతనీరో బకాదుం ఉడ్యోగంలో జేరిన రోజునుంగీ, (ప్రతిరోజూ కొన్ని డజన్హ మందికలా ఈసీకి దోొలు తీసూనే ఉన్నాడు. అనాటీ న!

ఈ రోజు వైద్యంలో ఎర్బ్‌-రే పరీక్ష వాలా ముఖ్యమైనది ఒక స్థాయి ప్రభత్వ లస్ప్యత్రులన్నింటా మెషిన్లు ఉన్నాయి. అలాగే ప్రైవేటు ఆస్ప్యమన్లానూ ఉన్నాయి పరీక్ష చేయిందుకునే రోగి ఒకసారే ఎక్స్‌-రే కిఠరడాల కాకిడికి గురవు తాడు. కాని "జక్నీషియన్‌్‌ డాక్టరు (తిరోజూ ఆసేకసాద్ల గరికావార్సి ఉంటుంది. దాని ఫలితాలు ఆనుథవించాల్సి ఉంటుంది.

ఎక్స్‌ంగే కిరణాలు ఏం చేసాయి! అటి

తగిన శత్షణ చేకుండా ఒక్క సంవత్సరంపాటు వీటి దాడికి గురయితే చ్యూం ముంపగా అక్కడక్కడా ఎ(ర్రబారటం వాపుడీలటిం. ఆపైస చక్కగా డీ పోవటం జరగవచ్చు. ఆలాగే జుట్టు చర్మం మీద వెంట్రుకలు ఊడిపోయి. చిన్న

కులే న, ౮ అడ నయసులోనే వయోవృద్ధల్లా కన్నడపచ్చు.

40 నిష్పుతోనే కామంఎక్స్‌-రే కిరణాలలో గూడా చర్మం కాలవచ్చు. 1902 లోనే “రాడ్‌ మన్‌” అనే పెద్దమనిషి అలాంటి శేనులను 171 "సేకరించాడు. ఒక రోగికి చెంపమీద కతయరోగం వస్తే “పిచ్చుకమీద (బ్రహ్మాత్రం” వేశారు. ఎక్స్‌-రే కిరణాలు 38సార్లు (ప్రయోగించాడ, ఫలితంగా ఆమెకు కంట్లో శుక్లం వచ్చి ఆ కంటిచూపు కొస్తా వొంచెక్కింది. 1909 లో జరిగిన 6 కఠను “పాటన్‌” అనే ఆయన కాగికాల మీది వెక్కిండాడు, మొదటి చావ్స చెర్మాగోకు చెందినీనిము౨యో మైరావోషి” అనకేడియోలణిస్టు అంపేఎక్స్‌రే నిపుజబుడుూ” 1914 లో ఎక్స్‌రే కిరణాలకు బలడ్యూడు. ఎక్బొలే. కిరణాలు. చంపిన జనం లిస్టులో ఇతనిపేప మొదం వుంటుంది. ఆ తర్వాత ఎంతమందో డాక్టర్ల: "బెక్నీషియన్సు ఎమిలియో వోవబట్టారనుకోండిి, వైన చెప్పన ఎమిలిదూ కొన్ని సంవత్సరాలపాటు ఎక్స్‌రే కిరరాలతో వచ్చే చర్మవ్యాధిరో జాధవడ్డాడు. చివరి మూడు సంవత్సరాలలో బలం సారిగా తగ్గిపోయింది పారిపోయాడు, చివరగా చిగుళ్ళనుంచి ర్టం కారిపోయి.... పోయి.... అలాగే మళకఏంాయి. ఎక్సైలే క్యాన్సర్‌ దీని గురించి యిదివరకే కొంత చెప్పుకున్నాము. ముందుగా “శేడిదుషన్‌ దెర్మశైటిస్‌” అనబడే చర్మవ్యాధి వస్తుంది. దాన్నలాగే వదిలేస్తే 30-27 సంవత్సరాల లోపల ఇదిరాస్తా క్యాన్సర్‌ [క్రింద దూదరంది. ఇది ముఖ్యంగా. జేతుల మీడ వస్తుంది. ఇ౦తేగాక... ఎక్స్‌రే కిరణాలు రక్తకడాలను చంపేసి రక్త హీనతకు దారితీయవచ్చు. పృషకాలు ఈ కిరణాల (ప్రభావంలో (క్రషేడా కరిగిపోవచ్చు. ఏ మంకలిచ్చినా తగ్గ కుండా వహాంయఎ, విచేచసాలు పట్టటం విరేచనంలో ర్నక్టం పడటం, కడుపుకో నొప్పి పొట్ట ఉద్చిరమ్య 104 &గ్రీల దాకా జ్వరము ఆయాసచయ్యు గుండె బల మనత భతీరంధో నిలం కగ్గిపోయి సాగిలపడటం లాంటివన్నీ ఎక్న్‌చే కికజాలవలన సంభవించవచ్చు,

న! నివారణ ఎ) ఎక్స్‌రే కిరణాలు కనిపెట్టిన మొదద్గో ఎక్స్‌ రేలు డిత్సలత్తి అడ్యు పరికరం చుట్టూ (ట్యూడ్‌) తగిన రక్షక కవచం ఉండేదికాదు, ఆందువలన కిరణాలు చుట్టపక్యలకు బూడా 'ప్రాకిపోచ వి ఫ్రస్తతం ఆ (ప్రమాదాన్ని నివారించడానికి ఒక వైపు మాశతవే ఎర్స్‌రే కిరణాల పోడుట్లు ఏర్పాట చేసి చుట్టూ ఇనుక కవచము ళా. బి ఎక్స్‌రే ట్యూబ్బుకు దూరంగా కంట్రోలు యూనిట్‌ లమర్చటం ద్వారా ఆ సరకు శాకిడి తస్టిపంది. స్రి ఎక్స్‌రే కిరణాలు వీ మోతాదులో మీద పడ్త్వన్నాయో తెలనుకోటానికి గాను ప్రత్యేకంగా తడూదచేనిన ఫోటో ఫిల్కు కర్షిన ఫలకాన్ని దాక్సుకు చేలాడడీసి కోవడంద్వారా దాన్ని అప్పుడప్పుడూ పరీక్షజేసి ఆనుమతించిన మోరాడుకు మించి ఎక్స్‌రే కిరణాలు సోకాడూ లేదా అనది కనుక్కో వారి. డ్రి ఎక్చొరే కిరణాలకు దగ్గరగా వెళ్ళి పని చేయాల్సిన పరిస్టితి వస్తే “సీసపు కి ! గ్‌ అనాటి కోటు తగిలించుకునే వనిచేడూరి. ఇ) పరిశ్రమల్లో ఎక్స్‌రే కిరడాలు ఉిపటోగించే అంళాల్లో పైన చెప్పిన సీసపుకోట్టు, చేతి తొడుగిలు ఫలకాలు సపై చేడూలి. ఎఫ్‌) రేడిడుషన్‌ చర్మవ్యాధి వస్తే వెంటనే ఆ పనిని మాన్పించి వాతి (ప్రశ్యామ్నాూయ పనిని ఏర్పాటు చేవూలి. జి గర్భిణీ శ్రీలను కిరణాల పళిసరాల్లోనికి రాసీయరాడు, గల్ఫిణీ కాలంలో ళం మయుదట మూడునెలలలో ఆలా వచ్చినట్లయితే బిడ అంగపె కల్వాలరో పృపే ప్రమాద ళం యతి య్‌ లి ప! ముంది. అణు రిశపడదారాలు ధాత్రీ వ ధి జీతికి వాచీ కట్టుకుంటాం. శీకట్లోనయినా దాని ముఖం చూస్తే ఆంశెలూ, “మణ్యా (్రకాశమానంగా. వెయిగుతూంటాయి.. రేడియం, తదితర అణధార్మిక పదార్దాలను వాడినండ వలన ఆ వా డయల్సు చీకట్లో కూడా. (ప్రకొళమానంగా చెదంగుతుంటాయి. పూర్వకాలంలో అణు ధార్మిక పదార్దాలను పెయింట చేసే

ల!

రార్మికులు కుంచెలు వాడేవాడ, కంజెల కోనుగా వీర్పడటానికిగాను. పెదాల మధ్య పెట్టి నాలకతో తడిచేసేవాడ. ఈ అలవాటు వాళ్ళనెక్కుడకు తీసుకుపోయింది ? కుంచెకు అయినటువంటి చేడియం. పెదాలకు, నాలుకకు ఆయ్యేది. పెదాలమీద నాలుకమీద ర్యాన్సర్‌ పుంట్ల పద్తుంగేవి.

క స మదద్రతీరంలో మోనోళ్తైట్‌ ఇసుక దొడుకుతుందిం గనుల్లోంచి (తస్వ “పిచ్‌ ల్లండ్‌” అనే పదార్హసుంది. పీటిలో రేడియం, రోరియం, యురేనియం లాంటి ఆఅణధాల్మిక పవార్జాయింటాయి.

మనయికాడా అబ బాంబలు తయాపచేయగలమని నికూసించుకోటానికిగాను రాజస్టాన్‌లోని ధార్‌ ఎడారికో ఆబ బాంబు 'పేల్చాము. చొందాయి దగ్గర ట్రాంచే లోనూ మద్రాసులోని కల్పక్క౦లోనూ (ప్రస్తుతం అణు విమ్యచ్కేం౦దద్రా లున్నాయి ఇంకా అక్కడక్కడా పెర్తాకట, ఇంకురో. వనిచేసే. కొర్మికువ,.. పెక్నీషియన్లు? ఇంజీర్లు తగిన రక్షణ లేకబోశే అణధాల్మిక లేత పేషన్‌ వాతబవార్చిందే.

అలా వాతబడితే...

చర్మం రాలటం, రేడియతన్‌ బర్మైటిస్‌ అనఐచె చర్మవ్యాధి రాప'.0. ర కం హరించుకుపోంపే *వపానిక్‌ ఆనీఎ హొ” అనే జబ్బ రావటం రక్షంలో వాతి టి జాతి క్యాన్నర్‌' రావటం, ఎముకల్లో క్యాన్సర్‌, ముక్కు చుర్టూ వృంం గారిగదల గోడల్లో క్యాన్సర్‌, ఊపిరితిర్తుల్లో క్యాన్స్‌ ఇలా మవెన్నో భయంకర రోగాలు గోడవతవే పొంచి పంటాయి

అట౦శళశాంబు

1945 లో ముచ్చటగా రెండు ఆటంబాంబు లేశేశాాప అమెరికా వాడ. "టెన్నిస్‌ బంతి పరిమూణం౦ం వుండే ఆ బాంబులు జపాన్‌లోని హిరోషిమా మీదొకట్తి నాగసాకి మీచొకటి వేస్తే లేచిన ఆ మంటలు విధ్వంసం చూసిన ఆ విమాన చోదకుడికి పిచ్చెత్తినంత సనయింది.

బాందు (పేలిన 500 మీటక్ల పరిధిలో మంటల్లోపడి జనం ఆక్కడికక్కంరే సల్లాల్లా మాడిగోయారు. ఆణుధార్మికతతో మొత్సం 25000 మంది చనిపోయారని అంచనా,

జై ఇది డాలదన్నట్లు హెతోజన్‌ బాంబు కని పెటి సిదంగా అట్టి పెట్టుకున్నాడ, సే శా న! ప! బి బి బాంబులు వడి జనం ఛస్తే చవ్చాపంాలస్తులు చిక్కు చెదరకుండా ఉంశాలసే అలి వాతో డఉబలాటంతో ఆమెరికొవారు “న్యూట్రాన్‌” దాంఎల౧హాడా తయాదచేశారు, నివార శేంటి।? ఈ (ప్రజంవాన్ని ఆసకహాట్ల సంశఎాన్టంగా ధ్వంసం చేయటానికి సరిపోయి (గి క! ళా! సన్ని ఆడ్వాయుధాలు టప్రజంచంకో నిటిలుబనడి ఉనాయి, టరిమిత అజణుయుదమయినా చు న! జు చేయంవి చేచుల మరద తీరటంచేదని ఉదిలాటనచే రీగన్‌ మూీఫయుడి చేచులకు దేలీలు వేడూరితప్ప, ఆబుదాందిణు పడితే రషీంచుకోపటానికి సారంగాయ భూగర్భ గృహాలు అని ఎంత వెతికినా వచ్చే ఫలితం మాత్రం నున్నే.

ల్‌ (టాన్సుపోర్టు కార్మికుల ఇక గ్రాట్రై ల యం

(ట్రాన్సుపోర్ట అనగానే కొన్నివేల కికో మీబద్దగల ఇనుపదారుల్సు తారు

రోడ్లు సిమెంటు రోడ్డు కంకర మట్టి రోట్లు అన్నీ గురూస్తాయి. అను నిత్యం ఈ రవాడా మూలంగా లక్షల క్వింటాళ్ళ వస్తుపులు ఒక చోటు నుంచి ఇంకోచోటుకు మారరున్నాయి. లక్షలమంది జసం ఒక (ప్రాంతంనుంచి ఇంరో

(ప్రాంతం చేపరున్నాడ. ఈ రవాణా లేకపోతీ వైతులు పండించే (వత్తి మిల్లులకు చేరదు: మిల్లుల్లో నా. అనీ ళం ళండి తయారయిన బిట్టలు జనానికి జేరపు; రైఠాంగం బండించే పొగాకు సిగరెట్‌ ఫ్యాక్ట్‌ రీలకు జేరపు, వీడీలు, చుట్టలు సిగరెట్లు జనానికండపు; న్రైతలి జండించీ చెరకు చక్కెర మిల్లులకష జేరడు; అక్కడ తయారయ్యే చవ్కెర మననోచ్ళు తీపి చీేయమఃం ఆ విధంగా ముడిసరుకులు గాని, తయారయిన సరుకుణగాన్కీ ఏ వస్తుపు ఆయినాసచే ఒక చేటు నుంచి ఇంకో చోటుకు చేరాలంపేన్తూ ఆలాగే మానవుల నిత్యజీవిత కార్యకలాపాలు సాగాలంపేనూ తప్పదు రవాణా. ఈ రవాడా కార్మికులలో. దిస్పు, లాఠీ కార్మిక రంగాలలోగల పృత్తి దగ్మతకు పరిమితమై (బ్రస్తుతము. పరిశీలిస్తాను, దృ మీదోషాలు లు

లాలీ త్వరగా గమ్యం చేరకపోతే లారీ ఓనరు గురగ్రమంటాడు. ఆర్‌.టి.సి, బిన్సు ఆఘమేఘాల మీద పదగెత్తకపోతే డిపో మేసనేజద డింపకోడు. కాబట్టి ఆ వాహనం ఎంత వేగంగా పోతున్నా (డ్రయివడు దృష్టి అల్లంత డూరంకో రోడ్డు ఆబ శం ఓకే మీదే పండాలి. దృష్టి ప్రక్కకు తిప్పితే. తనకోపాపే బండి టాడా రోడ్డు దిగి పొలాల్లో గుంటల్లో గందులేస్తుంది. అలా సక్యాగతతో రో పు చూసే చూసీ

ళం శర అాతి అట మొనా. రాత్రి వేళల్లో ఆయితే మైలు రెందు మై దూరంనుంచే ఎమరదవచ్చ వాహనాలు

తీవ్‌

హాడ్‌ లైల్టరో సెస్టురిమి చూస్తూంసే మని బండి చవట కళై చిట్లించి చూడార్చి

అలాగా లా యువ యల శద ( పెస్తుంచి. ఈ పర్విం (టం స్ర9పదినూ తన్బ షా, కిన్ని పర్వాపసానంగా అనతికాలం అటో న! పూ కం లి లోనీ దష్‌ రోనం వసుంది. ఆసవే ఆడూంంకు న ఆవి దృష్షి రోచమని తెలియక

ఆ అటి లట అలాగే పవివేస్తే ఆ దోషం యింకాస్త పెరు* మంది. సర్యవసానంగా భూతద్దాల్లో

జానా జాలి వే సోడాణుడ్డి కళ్ళచ్చాలో ధరింవాలర్సి పుంటంది. “నీ దృష్ట వోషం పెరిగింది. నీపు పని చేయలేప” అని ఇంటికి పంపేస్తాడు యుజమానుం మరిరౌంత కొలానిరి వడుం నొాఖ్వులు ఎడతెరిపి లేకుండా ఆచేడు గంటలపాటు 32 )బటూ కండస్టరూ సీట్లో దూర్చో మూ బ్‌ క. లా వారి. భూర్చో లేకపోతే నిలబడారి. ఫంక్‌ సరి దూర మిక్కుపగా పంసే ఆడి న యా నక. బి న్‌ ౮ రార్రివేళ్ళశ్లోనయితే బార్చో * రెంబం అపు నిద్రపోవద్చు, తం రండక్టట మా(్రమే. ఆ నిద్రహోదాపని తై్రంవటచ్వేస్తే ఏపాయందో మనందరికీ తెంసు.. లారీ చై అటి

దై 9వరయితే ఒక్కోసారి రోజంవాకూడా 5 ర్బోస వించి నిదిపుటూనే. ఉండారిం

ఏకవిగిన బార్బోటం పలన సడిపిపు కండరాలు అలసట చెంయవాయి.. నీకు చెప్పకుండానే వెన్నెనుకకు బలాన్నిచ్చే కండవాంి విగ్రాంతి లీసుపంబాయి. దాంతో బిటపంవా వన్నుహైనలమీద పడుతుంది. రినిరి తోడు సెచనల్‌ చాపస్‌మూడా మనిషి లోతుగుంటిలరో నిండి ఉంటాయి" కమాన్‌ కట్టలు అంతంత మాత్రంగా పుండే (బధిత్వం వారి దిస్పులు ఆ గంటల్లో పడితే వనుక సీట్టా ముందు సీటా అనే చేడా ₹దండా బస్సు టాజము నొస్దుకుని తలకు రొప్పి కట్టించుకుని తిరిగొచ్చి సటు

ఓ ఎట్‌ బలో ఇ జ ల లచ ్‌,

మీద చతికిలబిడంూటం. రోజూ (ప్రలూబం చేసే 2 ఏ)పడకు కండర్టదకు ఈ వాపులు ముమ్మరంగా తగులరాయి.. బండి డిగగాన విరి టపగౌజం ఇంటిం కావాలను ల అజ్‌ రంల ల్‌ శ్‌ న || మై చం (టాస్నపోట్ట పరి్యి మల్‌ ని కార్మికు సగానికి పైగా నషం నొబ్బ్చుణ గలవారే.

ఒరసారి నడం నాొపుఎ వస్తే ఆతనికి ఎద్వం పింటి * ఒక నెల రోజుల

టో అవ్‌ ఉరి పాటు కడలకండా బల్లమీద గాని ఇనుచ మంచం మీదగాని పషమరోవాం, ముంకర వంగి లేజీ పని చేయకూడదు. మందలు లినారి. ౧ల౯ ౬ ౬ా ఎలపుఎట్టి దాధలు తగ్గంవకొన్న తరాంత మ5లా ఆ వాహనాల ఎర్కారి., సవా అచే జ వ ఈసారి నీ [6]

గ ఈ వై ద్యర కూడా పనిచేయకపోవచ్చు. ఇనుప మంచం మీద తలవేపు వాలిగా పండ చెట్టి కాళ్ళకు శ్రాచ్ళ గట్టి, కాళ్ళవేపు ప్వాకు వేలాడగీడూరి, కీంతో రోగం కుదరక బి న! ళు

పోతే ఆపశేషను చేయాల్సి వస్తుంది.

రోగం తెచ్చుకున్నది యజమానుల బంట్లు తిప్పే (క్రమంలో, సెలరోజులు "పెలపు పెడితే ఆర్రజీతమన్నా యిస్తాదే, అసలుకే ఆయినా నామం దిష్టతారు, స్టైద్యాని కయ్యే ఖర్చంవా కార్మికులే భరించాలి. తచ్చ చేసేది యజమానులయితే. రాపులు తినది కార్సికులు.

డ్రి మొలల జబ్బు ఎడతెరపి లేకుండా కూర్చోవటం ద్వారా మొలల జబ్బులు వస్తాయి. ఆలాగే అలి “*విస్పర్‌ -ఇన్‌-యాన్‌” ఆనే జబ్బూ రావద్చు, ఆది వచ్చిస తర్వాత మన కార్మికుడు కుమరుగా ఒకచోట బూర్చోలేడు. ఆఖరికి డాక్టరు దగ్గరకు వెళ్ళిన థర్వాత కూడా బల్లమీద కూర్చోమం పే ఒక కాలిమీదే కూర్చుంటాడెగాని చదరంగా కూర్చోడు, దీన్ని పదినించుకోడానికి ఆపరేచను చేయించుకోవాలంటే అయ్యే ఖద్చు (వందో- రెంతెందరో హపాయలు) గాని సలపుగాని యాజమాన్యంతో నిమిత్తంలేదు. ఆపైన కూడా మరలా ఆదే పని....అదే రోగం. కాళ్ళలో నరాలు ఉబ్బటం మంచం మీద పడుకున్నప్పుడు కాళ్ళకు అందిన రక్తం కష్టం లేకుండా అలీ ల్‌ మరలా గుంగెకు చేద్తంది. నిలబడి పున్నవ్చుడు కాళ్ళకు చేరిన రక్తయ గుండెకు జేరాలంపే భామ్యాకక్షణర వ్యతిరేకంగా పనిచేయారి. ఆలా పనిజేయగణిగే ఓపిక రక్తనాళాల్లో సన్నగిల్లి తే అవి ఉన్పిపోయి రక్తం నిన్చిపోయి *వేర్లోస్‌ పిన్స్‌” ఆన బగ కాళ్ళలో నాల ఉచ్చే జిప్పు వస్తుంది. ఇదో తలనొప్పి జను సంతృప్తికర మైన వైద్యమే లేదు, ఈ జవ్బు కూడా ట్రాన్సుపోద్దు కార్మికుల మీద (పేనుతో వచ్చేదే, పొగ (ఆాగుట నేరము *ఎ,అని ఆన్ని బస్పులవోచల రానుంటుంది. ఎక్కువమంది డ్రయివర్ల, కండ

శ కర్త లారీ డ్రయివన్లయితే దాదాపు అండిదా పొగ డశ్రాగురాడు. “ఎందుకయాఖొ అంపే రాడ్రిన్ళ సలుకోవాలంచే తప్పదు మరి అని జవావిస్తార. పర్యవసానం కాల్మికులు పొగగ్రాగితే యజమానులు చనిపోరు. ఊపిరితిత్తుల్లో క్యాన్సర్స్‌ గుండె జబ్బులూ వచ్చి గ్రాగే కొన్మికుల్యా ఆ పొగ గ్రాగిన దిస్సుల్లోని (ప్రమాణీకులూ చస్తాద అమాీాచవీయానసిస్‌

కడుపులో గుడ2డ గొడ్డు చుట్టూ నొప్పి, కొన్ని రోజులు మలబద్దరమా, కొన్ని రోగాలు వివేదనాల, అప్పుడచ్చుడూ బంక్కౌ నెత్తుడూ విశేచనాలు ఆలవిగాని సీరసము. ఆ తర్వాత అర్హంపడటమో ఆస్పత్రికి పోవటమో జదగుతుందిం

ఈ ఆవీ బిమానిస్‌ ఆనే జబ్బ జనాథాలో నూటికి రొంప్లై మందికుంది. దాదాపు అన్ని హోటళ్ళలోను స్టాకు ఉంది. ఐండి తీసుకుని వెళ్ళిన స్టాఫ్‌ ఎక్కడపడితే ఆక్కడ తినాలి (క్రాగాలి. ఫరితంగా అమీబియాసిస్‌ ప్రసాదం చేయబిడ్తుంది. కార్పొ రేగన్‌ ఆధికాన్లే మంటారం పే “ఎక్కడబడితే ఆక్కడ ఎవర తినమన్నాదొలని మరి ఆధికారులు సద్సికీ రేట్లతో అన్నం మూటలు కార్మికులకు సస్తయి చేస్తే ఈ దాధ ళప్పేది కదా! ?

(ప మాడాలు

విజయవాడ నుంచి మద్రాను పకకు మ్రైషలో చూస్తే పింఇరవై. బంట్లు (ట్రతినిత్యం రోబ్లు దిగి పొలాగ్లో విశ్రాంతి తీనుకుంటూంటాయి. చై9ివరు గమవించే లోపుగానే ఐండి చరర్రాలు డిఃడిపోయి. చిక్కకుండా పదగెద్తవూయి. ఒక్కోసాడు స్తీరింగు చ(క్రం దానిష్ట మొచ్చిసట్లు తిరగడం, (ట్రేపలు బండినాఎటం నాపని కాడంటూ మొరాయించటం, రేడిడుటర్‌లో నీళ్ళు కారిపోయి “చేరమని ఆరవటం ఇవన్నీ మామూలేనంటాదు ఆధికారులు యజమానులు, ఈ మామూలు యాక్సి ఇెంట్లచో పోయేది స్టాఫ్‌, కాకపోతే జనము కదా! వీటికి తోడు హైవే దొంగతనాలు గోబ్యాడగొట్టి క్యాష్‌ బ్యాగ్‌, చేరికన్న వాలీ కదిలాడ్తె వంటి మీద గుడ్డలు నాడా దోపిలీ,

ఇం్పితటికో జనాన్ని వగలదల్భుకో లేదు కార్పొరేషన్‌ అఆధికాదలు, మూర్మి

కరి నొాలుగ్గంటిలగా ఉండే రొత్రి డ్య్యూశీలను ఏడు గంటలకు 'పెంచువామన్నారు, “వై 9వర్లూ సీలోనే నీద్ర గోండి 1 సుఖంగా ప్రచూజీకులకోపాటు స్వర్గం జేరండి |! 1”

ఈ పరిస్టితి గమనించే (ప్రజలు బాధల్లో కూడా సప్వుకంటున్నారొక కర చెప్పుకుని, ఆర్‌.టి.సి, బస్సు ఇరవై కిలోమీటక్సృ వేగంకో పోయేటప్పుడు సంగీతం పాడుతుంది. “ఆర్‌.టి.సి, రధం, చైతన్య రధం ఇది. ప్రజా సేపచుమా కర్తవ్యం.” అని మ్యుఫ్ఫె కిలోమీటర్ల సగం అంమవోగానే సంగీతం ఆపేని *ఢకూ ఢమా” “టప టపా అని అపసవలు పదకురుంది. “వంటా” ఆని వెనక్కు లిరిగి చూస్తే ప్రక్శనన్న శేకలు, అద్దాలు బస్సును వదలిపోయి. రోడ్డు మీద ఆడుకుం టాయి

నలర్తై కిలోమీట్టు వేగం అందుకోగానే బస్సు వెవకే “గణగణొమని గంటా నాదం విన్నడుచంది. ఏంది) యమధర్శగాజు దున్నపోతు మీద రూర్చుని పదగెత్తు తున్నాడు, దున్నపోతు మెడలోని *ోగంనల శబ్దం” అది ఎందుకొస్తున్నా దాయన *? ఆసవే అది ఆర్‌ ,టి.సి. దిస్సు. నమ అతల కిలోషి టర్ల పూర్తిచేసి వాల రోజు లయింది. నేపో దూపో డిపోరో బండళిక్కి రూర్చోటానికి సిద్ధమైన. దిస్సు అది. 19002 చివరికే ఆలాంటి చిస్సులు రాష్ట్రం నిండా పన్నెండు వందలు సంగేవి. ఆ లస్సులు సలవై కిలోమీటన్ల వేగం వాటిరే యించే-మంది? ఈ బస్సు కొంప చేరదుం గెరాకీ తగుల్తుంది. చూసుకందామని పస్తున్నాడు యమభథర్మరాజు హడావిడిగా. కార్పొ శేషన్‌ బస్సులంచి (ప్రజలకుండే గౌరవమిది 1

మేం చేయాలి ?

(టాన్సువోద్ద కార్మిపలకు వచ్చే వృత్ధి దగ్మతలకు కారడాలు చూశాము. పరిష్కారముగాన్ని పరిహోరం యివ్వటంనాని. ఆధికొదల్డు యజమానులు కలిసి చూడాల్సిన విషయం. రౌర మెత్తనయితే గుదం మూడు వాళ్ళతో నడుస్తుందనీ? కార్మికులు వీళ్ళలో వీచ్ళు తన్నుషంసే యజమానుఐ వీళ్ళ నోళ్ళలో మన్నుకొర్హారు- కొడ్డున్నాడ. కనపల్టం వేదా 2

దొ సివెంటు వెభవషమూు యూ దిమ కొలాలోనయితే జనానికి కొంపలం పేతెలియదు. ఆండవలన తినటాని ఆ న్ని కింత చొలికితే పరమానందభరికుులై (బతికాట. మరంత కాలానికి (ప్రకృతి వైపరీత్యాలకు తట్టుకోటానికి చెట్ల రొర్రల్లో కొండగుహలళ్లోనూ. తలదాచుకున్నారు. క్‌. లీ బి ళా శా ళల అప్పుడే ఆరక్హమయిందతనికి-తలనామోటాని లాంటి దొకటి అవసరమని. ఆ కొండ గుహలు, చెన్షరౌర్రం వాను తఎాటచేదయకలేవ, (్రకృతిఫిద్రంగా దొతికినవాటి నలాగే ళం న! ఉపదయోగించుకన్నాడు. కాలక్రమంలో మనుషల సంఖ్య “రిగింది. చెల్ల లౌర్రల సంఖ్య "ెకగచేదుం పపపుల పోషిందురుశే కాలంలో జంకచ్యాలకో తయారుచేసాన్న గుణారాలకో కాపురంజేని సరిపెట్టకున్నాడుగాన్తి వ్యవసాయం కనిపెట్టి, దాన్ని పెంచి స్టిరనివాసం న్‌! లి ట్‌ ల! దశకు చేరాక యిక పక్కా యిండ్ల ఆవసరం కొట్టొచ్చినట్లు కనబడింది. ళం ల ళం మెదల్లో బంకమన్నురోన్తూ తర్వాత రాళ్ళు గోడల్లా పేల్చి వాలిని అతికి "పెటటానికీ మటిని వాడడంకోనూ సరిష్పనూరకున్నాడు. “నున్నం” కనిపెట్టిన తర్వాత న! ప! . య! బ్‌ మట్టికంపే గట్తిగా ఆదక్కనే గణం ఉన్నంమన దాన్ని వాడాడు గోడల కోసం. న! లబ ఇప్పటికీ ఆసకళశోట్ల ఇండ్ల నిర్మాడానికి సున్నం. వాడురున్నాను, పైకన్చకుగాను కస్రలు చొప్ప, పెండ రాద ఇఎదలను కన్పడిన (ప్రతి దాంతోడూ ప్రదూగంచేసి చివరకు ోఇనుపచువ్వలు పేర్చిన కాం్రీటును” స్టిరవర్బారు. (ప్రస్తుతం ఇల్లు కట్టా లంపే ఆంకలో దావకుండా (బ్రిలికుంకాలంే గోడల నిన్మాగానికి సున్నం వాగినా, పైకప్పుకు సిమెంటు వావాల్పిందే ఆలాగే నీటి పాపదల 'ప్రా్టలన్నీ- నాగాద్డన సాగర్‌, శ్రీవ్లై లం, భార్రానంగల్‌, హీరాకుగ్‌ మాచ్‌ఖంగ్‌ తదితర చిన్నా పెద్దా అన్నీ సిమెంటుతో కట్టిన వేం (పానస్టల ఖర్చులు సగానికి పైగా ఖద్బ సిమెంటు

వ్‌0 రోనమే, ఆ (ప్రాగెక్టులు లేకపోతే నిత్యమూ కరెంటు కొరతే. నీటి పాఠడల లేక 'డేశమంవా కపపుల సంతలో (మ్రగ్గాల్పిందే.

పెద్దపెద్ద పరిశ్రమలన్నింటా కప్టే భవన సముదాయానికి నగరాల్లో రోడ్ల నిర్మాకానికి డ్రయినేణి కాల్వల నిన్మాకానిక్కి రాలువల లై నింగుకు-ఈ విధంగా నేటి మన జీవితంళో సిమెంటుతో సంబంధంలేని రంగం లేదంపే అరతిశయోక్రి కాదు.

ఎలా తయారు చేస్తారు?

ఈ నీమెంటును 1824లో మొట్టమెదటి. సారిగా కనిపెట్టాడ. (ప్రస్తుతం ఉపదమూగించే “పోర్డులాండ్‌ సిమెంటు” అనేదాన్ని 1815 లో కనిపెట్టారు శాస్త్ర వేస్ణాల

నీమెంటు తమాడ చేయటానికి సున్నప్పవాయి. జివృం,.. బావ్సైట్‌ అనదిడే గుడి చవార్జాలు కావాఎ. వీటిని గనుగ్లోంచి. (శ్రవ్వి తీమూల్చిందే, ఎవరు తీయారి? ఇం₹ెపడు గని కార్మికులే, మట్టితోపాపే కలిసుండే ఈ ముడినదార్జాలను (త్రవ్వి తీసే దశలోనే గని కార్మికులు “సిలికోసిస్‌” అనబడే ఒక *వై ద్యమే లేని భయంకర వృత్తి ద్‌గ్మతతో పోరాడి చేతనయితే ట్రితికి బయుటివడాల్సి ఉంటుంది. సివింటు తయాపకాకముందే ఒక బ్యాచ్‌ కార్మికులు. ఆన్మార్చణ బేయాల్సి. వుంటుంది శేష రాబోడు సిమెంటు కోసం ఈ విధంగా.

ఈ ముడిపవార్చాలను తగు మోకాదులో మిశ్రమందచేసి గాలముత్లో కాల్చటం ద్వారా “చింటంి తయారవుతుంది. దాన్ని పొడిచే స్తే “సిమెంటి తయారపుకంది. మిశ్రమం చేయటం, చిన్లైం నుంచి సిమెంటు పొడి తయాదచేయటం, బస్తాలవెత్తడం, లోడింగు అన్‌లోడింగు చేయడం-ఆఖరికి ఆ సిమెంటు ఉపయోగపడేదాకా. వివిధ దళల్లో సిమెంటు పొడితో కార్కికుణ నిత్యం సంబంధంలోకి వస్తుంటారు. సిమెంటు పొడితో వచ్చే రోగాల ఈ అన్ని దళలలోనూ. కార్మికులను “(ప్రేమించటానిక” సిద్దంగా ఉంటాయని మనవి చేయక తప్పడు.

ఎక్క డెక్కుచున్నాయి ఈ ఫ్యాక్టరీలు ?

కర్నూలు జిల్లాలోని సీమెంటనగర్‌ దగ్గ విజయవాడ దగ్గర తాడేపల్సి

లోను రామనుండంలోను, గు౦టూడ్రజిల్లా మాచర్షలోన్సు నాగార్జునసాగర్‌ దగ్గడన్న

వ్‌

రాశినిమెంట్టు దుర్గాసిమెంటు మొదల*న పేకాక మవెన్నో మిసీసిమెందు ఫ్యాక్టరీఅకు ట్రభుత్వము పర్మిషస్లు యిచ్చింది, ఇపవ్వబోదుంది.

ఇవన్నీ సిమెంటు తయారు చేస్తాయి. నిషెంటు పొడిని కార్మికులకు ఉచితంగా సబ్షయికూడా చేస్తాయి. ఇది వాలదన్నట్లు (ప్రపత్వమెక గొబ్బపని బేనింది. నీమెందు ప్యాక్టరీ యాజమాన్యాల ఒల్తిడిమీద.

మరీ కల్తీలేని సిమెంటును వాడురుంసే గోవిర్తింగులు”. దడాల ఎమ్కుపకాలం ఇక్కుచెదరకుండా ఉంటున్నాయన్తీ “ోమోర్వి” లాంటి. డాయిలు బాలిపోకపోతే లొత్తడాయలు కట్టవానికి ఆవకాశం ఎలా పస్తుందనే అనుమానం "పెరిగిపోయి యజ మానులక సీమెంటులో “ఇటుకల పొడిన్హీ *బూడిదినూ కలపండి "స్వేచ్చగా ఆని పళ్శిషను యిచ్చింది (్రఘత్వం, ఆ ఇటుక పొడి కరిపన సిషుందే “ఎర్ర సిమెంట్‌” దీనికి తోడు సిమెంటుపక *ఐిటపిి రాబటానికి ఇనుపరజను హడా కలుపు చన్నాప, యజమానులు “రాడిచెట్టు ఎంమశెక్కాపురా అంపే “దూడ మేత”కన్నాడట ఒక అతితెరివి మేధావి. “ఇనుమెందుకు కలుపువంవు యజమానీకొ అంపే.... కట్ట డాలప ఇనుఘులాగా దిలం రావటానికని జవాను. రకీమని చెప్పేళావ, ఆసలు సంగతి సిమెంటుకు తూకం రావటానికి,

ఏం రోగాలొసాయి ? చర్ము రోగాలు

సిమెంటు పొడితో నిత్యం నంబంధంలోకి వచ్చది ముండు జేడులు, పర్యప సానంగా చర్మ వ్యాధులు రావటం అనివార్యం. పిమెంటులో ఉన్న సున్నపురాయి, బాన్నైట్‌, భప్పం విడివిడిగాన్తూ కలిసి నిమెంటగానూ. చర్మంలో “ఎలక్టీస్‌” అనే రోగం తర్వాత పుండ్లు వచ్చేట్లు చస్తాయి.

కళ్ళ బబ్బులు

కళ్ళకు నిమెంటు పొడి తగలటం బలన “కంచెంగ్టి వైటిస్‌”. ఆనబడు కళ్ళు ఎ(ర్రబడే జబ్బుపస్తుంది. సిమెందుపొడి నల్లగడ్లు మీద సడదిం నంస “రార్నిడుల్‌ ఇండాలీస్‌” తర్వాత “ోరాల్నియల్‌ అల్పర్స్‌” అనబడు జ వ్బణి పస్తాయి ఈ జబ్బు

వ్‌2ై నిత్యం చేసినా చదేపదే వచ్చిన్నా నల్లగుద్దురో పువ్వు ఏప్పడటం, నెడ్డితనం సంధ వించటం జరుగునాయి. ఊఏంతితుల జబ్బులు అవీ

గాలితో కరిసిపోయిన సిమెంటుపొడినీ నికంతరమూ పీల్చువాడ కార్మికులు, ఊపిరితిరులో పేరుకుపోయిని సిమెంటు పొడి “ట్రాంవైటిస్‌”.. ఆనదడు జబ్బుతో

అనాల్‌ రి ల వ. మహాట్రస్టాసం మొదలు సెట్టి, “ఎంఫైసేమా”"ఆల్రిక్‌ బ్రాంలై టిస్‌; కార్‌ చత్మోనేట్‌”

న! యు చా గ్‌ జ్‌

లో బిజు స్‌ జ మం, ర. ఆను జబ్బుల్లా కేరి చిపుంకు నూ తేళ్ళు బ్రతకాల్చిసి మస కార్యీకులు.. 50 వీళ్ళకు ఉద్యోగాలు, 60 ఏళ్ళకు జీవివాలను వాలిండార్సిన దశకు నెట్టబమూద,

సిమెంటు నగర వెభవం మ్‌

ఈ మధ్య పనుండి కహ్నలు భిల్లాకోని సిమెంటు నగరం పళ్శ్ళాల్సివచ్చింది, ఒక రోజంక౮ా ఉన్నాను. ఆక్యండ చెట్లు అన్నిచోల్లలా పచ్చగా లేపు, గాలిలోని సిమెంటు రాలి తెల్లగా మారాయి, ఇంప్లి కచ్చ్వంయి రోస్టు రాన కొండల అన్నీ సిమెంటు రంగుకు మారాయి, రార్చికులవాట్టు, బట్టలు చర్మం, ఇండ్తలోని మంవాల్యు దుప్పట్లు, ఆఖరికి అన్న తిశే గిన్నెలు కూడా సిమెంటపొడి మముమే. ఎక్కడ బల్టినా

లి దా ర! సిమెందుపొడె. “ఇప్పుడు పుట్టిన వారంవా ఇంరగో ఆరవై వండ్తక ఈ రోడ్లమీద మ! మ్‌ న! ళా తిరగడకడా” ఆనే వాస్తవం తల్చుకుంపే మనసు కలుక్కుమంది. నివారణ ఎలా?

సిమెంటు పొడి గారకో కలవకుండా నిరోధించటానికి కావలసన ఎలక్హ్రానిర్‌ యంగ్రాలు వచ్చాయి. వాటిని ఫ్యాక్టరీలకో ఆమర్చటం ద్వారా. గారిరో కరిసే సిమెంటు కనిష్ట దళకు జేదదుంది.

అలాగే ప్యాక్టరీలకో పనిజేసే కార్మికుల కందరికీ కళ్ళళూ ముక్క్వురూ రతణ కల్లించే విధంగా మాస్కులు అద్దాలు రూపొందించి సప్షయిచేయాంి" సిమెంటు పొడితో రౌల్మికుల బట్టలు, తినుబండారాలు, ఇళ్ళు పాడౌతున్నండుపన తగు నస్టపరి హారం యాజమాన్యం యివ్వాలి ముంమగాం

ఇస్తుుదా మరి ? కారిన తమ జీవివాన్న ్రహాదభరితం చేసుకుని తయారుచేసే సిమెంటు

వ్‌3

తోనే ఇండు కటుముంటారు యజహానుఎ. ఆ ఇంట్ల స్యాక్టరీల దచగదండపు.

ళం ట్‌ ఛి య్‌ క. దూరంగా ఎక్కుడో- ఆవిన్నూ ఎయిర్‌ కండిషన్‌ చనురుని మరీ జీవిస్తారు. పైన చెప్పన నివారణోపాయాలు అఆమంఎ జింసితే. ఆమయ్యేు ఖద్బను బాగా ప్‌లమితే లాధాల క్రింద జమచేసుకరోవాలనే మహదత్తరాపసయం క్లిన యణజహానుఎ తమంతనాషా ఈ సకుపాయాలు కర్షిస్తారనే (భ్రమలు కార్మికులముండటం ఆంత మంచిచినాడు ఆరో గ్యానికి

“ృమ్వైంట” ఆంసే గట్టిగా అంకించి పష్టమనేదనే అక్ర మంది. రాయినీ రాయినీ గట్టిగా ఆరికి పట్టుకునది నాబ్టి ఆ "సిద స్తివడందిం ఠసు జీవివాలను సిమెంటులాగా ఫ్యాక్టరీలస ఆతికించి "పెద్దుున్న రౌర్మిపలు ఆరవ ఏండిపెన

లబ ల (య్‌ యువా గ య “వావరు బూడా ఆలాగే ఆతికించి 'పెట్టుపన్నావంపే ఆశ్చర్యపడపలనిన పని లేదేమో !? [2)

6 సాటి |! కారిన వాయువు వ. అది ఇ? ఎక్కుడుపయోగిన్తావం | అణాల వమానపులు బబ్టణ వేసవోవడం నేర్చుకున్నప్పటినుంచి యిప్పటివాకా బిప్టలు వేనికుంటూనే ఉన్నాడు. “పుట్టినప్పుడు వట్ట కట్టలేప పోయేబప్పుడది వెందరాపం రాబట్టి ఈ మధ్య కూడా బచ్హైాంద” లని దిష్టలమీద రోం ట్రుకటించి నగ్నం గానూ అపు నగ్నంగానూ విహరించేవాళ్ళను. మినహాబించితే. మిగిలిన వారంా షీ మ. ఎన పి న, జార్‌ బగ భజ

వీలయినంఠవరకు ఒంటినిండా బట్ట కట్టు? టానికి బ్రయత్నం చేస్తున్నారు. కట్టిన దిబ్బలు శెండురోజులు వొడగానే మానిపోవటం అనివార్యం. గతంకోలాగా “చాడు సున్నం?” వేసి బట్టలుడకటెట్టి మురికిని ఈరిమిషేయటం ప్రస్తుతం ఆచరణకు సాధ్యం కొవటం లేమ. ఆంవపలన “తినే దిళ్ళలు” ళ్కన్రిశ్తే పౌడర్ల” వాడక తద్స్బవిసరి. సగటు మనిషికి అతనికట్లా యిటూ ఉన్నదాచళ్ళు టాడా ఈ ఉతినే సయకుఎ వొడార్చిందే.

ఇవి తయారు జేయాలంసే గోర్లోరిన్‌ వాయవ” ఉపయోగిస్తాట. విద్య లేనివాప వింతపప”వని సామేత్య విద్య ఉండి కూడా అప్పుడవ్చృరూ వింతపషపుఒగా కొంతమంది మాదకున్నా తప్బమ మరి... నేడు విద్య ఒక అవ సరంగా మారింది, విద్యరావాలం పే పెన్సిల్‌, కలముల కంపే దూవా వొగితం. ఆప సరం ఆపుకుంది. ఒక చోటునుండి ఇంకో రోటుకు సమావారం. జేరజీయటానికి ప్రయోగించే ఉత్తరం ముక్కులు తెల్లకాగిడాలే, ఒకతరం నుంచి ఇంకో తరానికి తానిచబ్బటివావా నంపాదిందుకున్న విక్లాన సర్వస్వము ఆందచేయ బశాలంపేపుసకౌం

చా అాటీ

వావా౨. తెల్ల కాగితం కావాల, ఆ తెల్లకాగితం తయారు దగ్గరకు వెళ్ళిచూడండి. “న్టీచింగ్‌ యూనిటొ” ఆవి ఒక విశాగం ఉంటుంది. అక్కడకు వెళ్ళగానే భూరైన వాసన రావటం, కచ మండటం జటిగురుంది. ఇచే గుప్త వ్రీచింగ్‌ యూనిట్‌

న్‌్‌

వచ్చిందని తెలిసికోటానికి మడ్డి రంగుంటే కానతం గుజ్జును తెల్టిగా మార్చాలంపే ఈ “*ఘామైన” వాయువును వాడదాం. ఆ వాయవే “క్లోరిన్‌ వాయుప్త, మనిషెట్త ముడుడ పసుపుపచ్చని సిలిండర్ల లో వస్తుందీ వాయుపు పేపర్‌ మిల్లులో కి.

కలరా వచ్చిన కాలంలో రోగి బట్టలు నానబెట్టాలన్నా, మంచినీళ్ళు. బాపుల్లో కలపాలన్నాా పట్టడాలలో మామూలుగా మంచిసీబ్గ సరఫరా జేయనోయమండు తల్లీ చింగ్‌ పాడది ఉపయోగిస్తాడు. న్లీ చింగ్‌ పొడద తయాద చేయాలంపే “ళ్టోరిన్‌ వాయుప” వాడరాము.

ఆలాగే బప్టలు లద్దకాని కుపయోగించే రంగులు తయారుచేసే పరిశ్రమల్లో కకీనిన్‌ * ఉపదూగిస్తాప.

ఆ విధంగా ప్రతిరోజూ ప్రతిచోట హోరిన్‌ తన ఉపదూగపషేంటో తెలియ చేయటానికి (ప్రత్యక్ష మపుచుంది మనకు.

వీల్చిలే వమివుతుంది 1

గోరిన్‌ వాయువు నువయోగించే పేపరు మిల్యులలోని న్లీచింగ్‌ యూనిట్‌లో బనిచేసే కార్మికులు ముఖ్యంగా కోరిన్‌ వాయుపుచొక్క విష (ప్రభావాలను ఎకుర్కో వలని పుంటుంది. ఆలాగే దితికే పౌడర్లు తయారుచేసే కార్మికులు ఆద్రకం రంగుల పరిశ్రమల్లో నివారు, న్నీ చింగ్‌ పొడడను ఉచయోగించే “వాటర్‌ వర్క్ట్స”లో పనిచేసే వారు ఆరోగ్య సిబ్బంది జావా ఈ గ్లోరిన్‌ వాయప్త ప్రాపం ఆసుధవించాల్ని ఉంటంది

బైరన్‌ వాయపు పీల్చితే భూటు నసాకాని కంటుకుంటుంది.. కళ్ళు మండు రాయి, కళ్ళంట నీళ్ళు ఆచేపనిగా వస్తాయి, జేకుల్లో ఆచేపనిగా నజప్పగోవాలని పిస్తుంది. ఆలా నలపుకుంపే కళ్ళు ఎర్రబడటం, కళ్ళల్లో ఇసుక పోసినట్లు ఆన్నిం చటం, కళ్ళు పుండ్షు పడటం తప్పదు.

నుక్కుతో పీల్చకుండా నోటితో పీర్చితే ఊపిరాడక పోవటం, గుక్క తిప్పువోలేనంత దగ్గు రాపబం, ఎవడో మీదబడి గొంతు సిసుకుళున్నాడనే భావన కల్లం జరుగుశాయి. గొంతు, ముక్కు, నోరు మంటెత్తుకుంటుంది. నోటంట ఆదే పనిగా లాలాజలం కారిపోవటం తప్పడు.

ఇంకాస్త పీల్చితే లనొప్పి, వై పొట్టలో నొప్పి తల తిస్సటం, నాంతి

వ్‌6 రావటం, ల తర్వాత తెలివితవ్పి పడిపోవటం వడస[క్రమంలో జదగుతాయి. ఆలాగే పదిలేస్తే ఆహ కార్యికులు యిక అంతే. వెంటనే ఆ పరిస్టితిలోంచి తప్పించగల్లితే కొంతయినా ద్రికిశే ఆళ పంటుందిం

ఈ మధ్య ప్మర్రికలో వార్త చూసే ఉంబాప. “హ్లోరిన్‌ విలిండద” €క్‌ అబ్య్య, తర్వాత (ప్రేంపోయి నఎగుడ కార్మికులు చనిహవాయారన విషయం. ర్లారిన్‌ సిరిండద్దపయోగించే కాగితం మిల్లుల, “డైస్‌”. ప్యార్టరీలు. న్లీచింగ్‌. పౌడద్ల తయాపచే పే ప్యాక్ష రీలు. ఉతిేే హెడరు ఫ్యాక్టరీలు యిలాంటి (ప్రమాదాలకు ఆలవాలము. ఆయా కార్మికుని పైన చెప్పిన లక్షణాలకు లోను కావచ్చు. చిన్ని “ఆహ్యలట్‌ పాయిజనవిం*”* అంటా సుం

(గ్రానిక్‌ వాయి జనింగం టే ?

“క్రానిక్‌” లంసే రోజూ 7ెంచెం చెప్పున *పాఎిజవింగొ ఆంపే విత ప్రచూగము అని అక్షం. పైన చెప్పిన ప్యార్టరీ లన్నింటిరోను “ఫ్లోరిన్‌. వాయవ” వాచే ప్రచేశంకో పనిచేసే కార్మిక ప్రతరోణూ కాన్మెకులు ఈ వాయువు పీబ్బరూ వంటాద. ఉదా॥ కాగితం మిబ్లలరోని స్నీచింగ యూనిట్‌. పీల్చి ఓీర్చె వాతి నావికొ పటాలు మొస్తడారి వుంటాయి. ఫఎతంగా రామెంత మోవాదులో “నేంన్‌ కీబ్చ తున్నామనే సంగతి తెలినికోగల. స్టితిలోరూడా సండద. ఈ విషయం తెఏనీ రోవాలంపే బచుదినుంచెవరయినా ఆ యూనిల్‌లోకి వెస్తే తెజస్తుంది. కళ్ళు మండు వాయి. అక్కలు విర్షంపువాయిం

ఈ వార్యికులకు తమేేమీ. జరగగోతూన్నదో. తెరియమ. ఊపిరి తిత్తుల (రషపీ వబ్బలింటాయి... ఊపిరి విచ్చే ఖ్తి వన్ననిల్లరుంది. దస్త తెకలు, లయాసషు, కొద్ది పంవత్సనాలరోనే ఏ పనికీ పనికిరానంత స్టాయికీ ఈ కార్మికుల ట్‌ విరిచి చవల విమగుకాయి. ఆపెన ఫాలకరీ యజమాని రార్నికుతీ పగొరవంగా

అవి మ్‌ రద ఉ ౫ నిదద్యోగ మహా వైన్యంవోకి సాగనంపాడు. ఆ తర్వాత అవతికాలంలోనే మన వాడు తన పూర్వీకులను దూగ్చానుం శ్మవానంరో గోరీ వెదక టావికివళ్ళి ఆక్కడే డఉండిపోరాడుం

అకకొాంతమంకకయికే ఎపండూ పె కడుపళో నొపి రావటం, తక

క్‌7 తిప్పేయటం, ర్పార్టం చెడిపోయి ప్రాణవాయవును మోసువెళ్ళే క్తి రరానికి లేకుండా వాతో అన్‌ చాన్‌ పోవటం జడగుకాయి. నివారణ ఎలాగా?

గశరిన్‌ వాయప లీక్‌ ఆర్య పరిిషపలు చేకుండా తగ జాగత్తలు ప్యాక్టరీ

ళం రి ఖు వాట ల్‌ యాజమాన్యాలు తీసికోవాం, ఒకవేళ (ప్రమాదం జలిగరే వెంటనే తగు వైద్యం చేడూరి. [ప్రాణ వాడుపు వనిమిగెనికి 5 ఏటర్ల వొప్పున మాహ్మ్‌ (పునుగు) పెట్టీ యిచ్వాల్సి ఉంటుంది. దస ఆగివటానికి “రేడక్‌ సల్ఫేట్‌” సూది మంమగావ్మి మా్రలుగాని యివ్వారి,

సీ చింగ్‌ యూనిల్లళలో బనిచేపే కార్మికులకు కళ్ళకు దుట్టూ ఒత్తగా ఉండే ఆన్హాటల్య ముక్కు, నోళ్ళకు మాసాల యిచ్చి దాన్ని టవ్విజన్‌ (పాణవాదుపు) నిలిండడరు కలిపి అువ్వారి.. ఆ విధంగా మాట్రషి వారి గోనివానం. దావును” నివాంంవవద్భుం

వీటన్నింటిలో యాజమాన్య వాధ్యత.. సంపూ్య్యంగా. ఉండని వేడగా చెచ్చక్కన్షేడని మనవి.

ళ్‌

శై

“సర్వేంద్రియానాం నయనం పిధానలో అను “వృత్తి శుకం” కథ ల! యం ఇైనుకటికో తెలివైన పెట్ట బడిదారుడు కార్మికుల్ని టోకున పోగేసి గబా

యించాడట. “లక్షల్ల తలు పెట్టుదిడి పెట్టాను. ఆ మాత్రం లాభాలు తినకపోతే ఏలా?” (ఆ మాత్రం అంపే కోట్లు అన్నమాట)... “న్సిజ్రక్లే మరి ఆనుకుంటూ కాల్మికులు తెల్ల మొహం వేసుకుని తమ "పేదరికానికి ఉమ్మడిగా కనపడని భగ పంతుల్డి బూతులు తిట్టుకుంటూ, కన్సడుతూన్న 'పెట్టబడిదారున్ణి రివించి వెళ్ళిపోయా రట మనిచ్చుడయితే!?

“ఆయ్యా సెట్టుదిడివాడడూ! తనుద డబ్బ పెట్టబడి పెట్టాప. వేము మా రెక్కల్ని వీకు అస్దెకిస్తున్నాము.. మీ ఫ్యాక్టరీలో పని చేసేటప్పుడు మూ నోడడలు అనేకమంది (ప్రాణాలే పోగొట్టకున్నారు. కొందరు కాళ్ళా, మలికాందట జేతులా పోగొట్టకున్నార. అన్ని ఆవయవాలకంపే మఖ్యవైన “కట్ళా పోగొట్టు కున్నారు; పోగొ ట్టుకుంటూన్నా ద; ఆ తర్వాత పనుల రాడా హోగొట్టుకుంటూన్నారనుకోండి తమకి దయవలన. ఇలా ఆవయవాఎం పోగొట్ట కోవటం పలన మాకు దక్కేది. నాలుగు ఎంగిలిమెతుకుల లాంటి కాం పెబ్బషన్‌. పోడేది ఉద్యోగాలు... మీరిప్పుడు చెప్పండి మీ కుడిచేతి. చిటికెన వేలు నరికి యిస్తారా ఎవరయినా లక్ష రూపాయలు యిస్తామన్నప్పటికీ శెండు లక్షల దాపాయలరిస్తామం పే తొడదాకొ నరికి యిస్తారా? నాలుగు లక్షలిస్తామంటారు--ెండు కళ్ళూ "పెరికి యిస్తారా మరి? ఆ విధంగా ఒక్కో కార్మికుడు తనకు శెలియకుండానే లక్షల విబపచేపే తన శశీరాన్ని నీ ఫ్యాక్టరీలో "పెట్టుబడిగా పెడ్తున్నాడు కదా! సీ ఆవ్రయవాలు ఆయితే ఎక్టువ్యా మాస్టై తే తక్టవా?ొ యిలా సాగింది వాదన,

వ్‌9 *,..నయనం (పధానరి ప్రమాదాలకు గురయ్యే లన్ని అవయవాల కంసే 'మఖ్యమైనది కన్ను. ప్యార్టరీలలో పనిచేయణ6 కారణంగా కళ్ళల్లో ఖర్లాలు రావటం గురించి వతిశీలిద్దాము ట్రస్తుకానికి. చెబ్బలు తగిలితే... యంగ్రాలకు కార్మికులసీ 'పెట్టుదడివాడులనీ పక్షపాతం ఉండదు. తమ దగ్గరకు ఏవట వచ్చినా తగుల్తాయి దెబ్బలు, ఆ వచ్చేది మామూఎయిగా కాత్మిలనే కాబట్టి 'చెబ్బలు తినాల్సిందిరాడా వారే, చేతులము రాళ్ళకు ఎటూ తగుల్తానే ఉంటాయి. కనురెప్పలు కంటిని ఎంత జాగ్రత్తగా కాపాడుకున్నా కంటికీ తగుల్తాయ.. రాపుఎ ఒహ్కోఎసారి, దిలమైన దెబ్బలు తగిరి క్త ప్త్తిగా పోవటం ఒక పద్దతి; మూగడెబ్బలు తగిల్కిఆప్ప టికి రాచ్యా-లికంగా కొంచెం సేపు నొప్పి పుంటుందంకే, ఆ తర్వాత వెద్రి దినాల న! కంట్లోని ఒంఛాకార కటకము తెల్ల బారి, చూప్పు మందగిస్తుంది, దీన్ని “ట్రామాటిక్‌ కాటరాక్ట్‌” ఆంటారు. చెబ్బ తగిలిన వెంటనే క్లం రాచేడు కాబట్టి నీ ఖర్మ నా యంత్రం బాధ్యత ఏమీబేము. ఆంతగా ఆయితే భగవపం మజ్జి తిట్టుకో పో అంటాడు యజమాని. కొబట్టి కన్ను పోయిందానికి కొం పెస్పేషన్‌ “గుండునున్నా” అన్నమాట, ఆలా అని చెప్పపషంగా యిలా చెప్తాడన్నమాట, గాన్‌ చ వ ₹ రీలో న్దాస్‌ ఫ్యాక్టరీలలో గాను తయాటుజేనే క్రమంలోనూ, తర్వాత దాన్ని కోరిన ఆకారంలో న్దాను వస్తుపుచగా టాపొందించే (క్రమంలోనూ వచ్చే ఆవిరులు కంట్వి డాలా (టప్రమాదము, ఇక్కడ రూడా వెంటనే (బ్రమాదము సంభవించదు, కొన్నాళ్ళ తర్వాత కళ్ళల్లో భుర్లాలు శుభారంభం జేస్తాయి. వీడిని “న్గాస్‌ శ్లోయల్స్‌ కాటరాక్ట్‌” ఆంటాదటు, “పైల్‌ క్ష్‌? వ్ల న కశకాటళరా బ్ర ఎర్జింగ్‌ పనికో సంబంధం లేని రంగం నాగరిక ట్రపంచంరో లేద. పరిగశ్ర మలలో వెల్లింగ్‌ రార్య(క్రమానికన్న గికాకీ రీ్‌వ్యానీ ఐటి, ఐ. సంస్టో “*వెల్పర్స్‌ (పేడను కూడ పెట్టాదు, చవప చెప్పేటప్పుడయితే బాగానే ప్తాద, అడి లర్క్‌ న్‌ ఐనాక. వెల్తింగయిన్నా గ్యాస్‌ వెర్పింగయినా వచ్చే ఆ శీశతమెన వెలురురు కంటికి ఇబ అని (కో రి వో ఏ గయ ఏ క

60 అందువలన “చేట” లాంటి చొప్బ పెట్టుకుశే వర్షింగు చేయాలని. రాన్సి ఉద్యోగంలో జేరిన తర్వాత లనేక చోట్ల ఈ “చేటొలుండపు, ఫఎతంగా కళ్ళంట నీరు కారటం, కళ్ళు ఎ[ర్రదిడటంతో మొదలారుంది. ఈ కచ్ళు పోయు కార్యక్రమము... చివరకు భుక్లంతో తేరి కర దుఃభాంతమప్పుకుంది. ఆశేడ్షియీపషున్‌ కాటరాక్ట్ర” ఆబథార్నిక పవార్షాల నుపదూగించే అణు కి రిచూకర్తు, ఆణ మైడో 6 న! అంటీ న. న. ్‌ జన్‌ బాంబుల తయారీ (ప్రాంవాయ, యునేనియం ఖనిజసస్వు “*పవాల్లెండ్‌” (త్రవ్వకం చోట్లు గడియారం డయట్బ్నుకు. రేడిదుం. పెయింట్‌ పహసే చోట్లు ఎక్స్‌రే యంగ్రాలు ఎక్కువ వేడిని ఉత్ప్తి ఆవ్యు కొలిముల్యు. ఇనుము కరిగించే పరి (శ్రమణ---ఇలాంటి చోట్లలో కంటికి కన్పించని ఇన్‌ (ప్రారెడ్‌ కిరణాలు, అణుధార్మీక కిరణాలు చుట్టూ షెదజల్ల పర్తాయి.. వీటివలన ర్యొన్సర్‌ జబ్బులు ఆఫేక అవయవా బ్‌ ళం ఖాలీ |! లకు వస్తాయని మనకిదివరశే తెంసు. వీటితోపాదు గుట్టు చవ్చుడు కాకుండా కంట్లో శుక్లాలు దూడొ వస్తాయి. కంట్‌ చూప్పకు /౧డచ్హై అన్నమాట యిక, రంగుల పరిశ్రమలు రొంగల పరిశ్రమల్లో “*ఆద్రోమాటిక్‌ సె (ళో రొంపొంద్స్‌” వాడాడు వీటికి ఖ్‌ మ్‌ అటో కళ్ళకు ఎసరు పెళ్టు గుణం ఉంది. అలాగే యీ పెయింట్స్‌ కుంచెతో పూసేటప్సుము జిల్‌ ఆ న జర్చు * నాక్‌ గాన్కి స్ప్రేకో పూసేబివ్చుడు గాని మనక తెలియకుండానే గాల్లో కలుస్తాయి లన్ని అపయవాలతోపాటు కంటి మీద కూడా పేరుకుంటుంది. పెయింట్‌, ఆపైన యధావిధిగా తన కర్షవ్యం నిర్వర్థించి ఈ రంగుల ద్వారా సృష్టించబడిన అంద మైన వనస్తుపులు ఇండ్లూ దృశ్యాలను ఇకనుందు చూడలేని ఆధ్వాన్నస్టితి ఏర్పడు ఈంది, ఆదే “పక్ష 6”. నివారణ ఎలా? చాటున లబ సాల క్‌ య కొ, న అట్‌ రళ్ళల్లో శుక్లాలను తెచ్చిపెస్రే ఆనేక రొరణాల్లో యివి కొన్ని మాతషు, అన్నిటికీ పరిష్కారం ఒకపే. కళ్ళకు నష్టం కలిగించు పదార్థాలు గాలిలో కలప కుండా ఉండే ఏర్పాట్లు డేయగన్లిన చోట్ల వొటినమలు జరపారి. ఇర తచ్చదనుపం'పే, పనిచేసే కార్మికులందరికీ కళ్ళకు “ఆబ్బాల గంఠలు”. పిర్పాటు సయాలి,.. వెళ్టింగు పనికో పనిచేసే కార్మికులరు “సల్లవ్హాల చేటిఎివ్వారి తబ్బనిసరిగా.

61 ఆయినా ఉన్లాలు వస్తే ఆపనేషన్‌ చేసి లొలగింవాల్సించే, ౮ తర్వాత తవ్చడు మ౦ కళ్ళద్దాల (బ్రమకు ...ఎంతో కొంత అఆవిత (బ్రపకు, ల! ఈ ఏర్పాట్లు చేయటానికి ఆచ్యు ఖద్న వాల తక్కువ. అయినా పెద్దదిడి దాడులు సిద్దం కొరు ౮ ఖద్చ పెట్టటానికి. ఎవొచ్చీ వోడుది తమ కళ్ళు కాదు కదా? క బ కాబిట్టి కళ్ళపోదు ఫ్రమాదసున్న కార్మికులందరూ కలిసికట్టుగా కచ్ళు పోకుండా టబ ట్‌ జాగ్రత్త పడారి. యజమానుల కళ్ళకు పరిస్టితి కన్సడేలా చేయాలి. ఇర ముందయినా పోయ కళ్ళను తగ్గించుకొని ట్రపంచంళో గుడ్డివాళ్ళ సంఖ్యను ఎంతో కొంత తగ్గిం గి ఈి లి గి చాలి

1న కక్‌ నాకిక ఇఒ ఆర్సెనిక్‌” పిమాదం

అఆశ్పెనిక్‌ ఆనేదొక లోహము, మామిళో వొదకుకుందిది.. మనునుల్లో మామూలుగా ఉండడు. ఏదో. విధంగా “ఆర్సెనిక్‌” మనుసుల్లో (ప్రవశించితే తప్పడు ప్రమాదం,

ఎశ[ంచుఎయోగిస్తానూా లొాహాన్ని ?

వినాదువడినదిడె చేపుడు విశాయరచవితి రోజే /ఒల్తాస్తాడము వాలా మందిర్‌, మ౦గాంతిమందికి ఆపసరీ మైనస్పుడె “న చేదయురోలే పని స్మక్రమంగా జరిగేద్రు చూడు విమ్నేళ్వరా” అని మొరపెట్టడం ద్వారా 7ర్లాస్తాడు... కొని ఆయన గారి

చ్‌ క పహ

వాహానము “ఎలక” మాద్రిం. విర్కండబడితే ఆక్కడ ఎన్చుడుదడిరే. అబ్బహ దర్శనమిస్తుంది. దేశంలో మనుషులందరూ. శాయింటుగా. తిన్నన్ని తిండిగింజలు “*ఎకలు” దోబన దిగమింగుదున్నాయి. ఆందశే వాటిని చూస్తే మనకు కిటిప్ప మంట, ఎలాగయినా ఎఎకలను రూప్పమాపాలని పల్లల్ని సెంచితే అవి కాస్తా యింబ్లోని పాలూ 'పెదగూ చక్కబెట్టి ఏలుకలొచ్చి తన మీసాలమీద ఆటాడుకున్నా చూచలీ చూడను డపకుంటాయి.

కాబట్తి లినాయకుడి వాహనమనే గౌరవం భక్తి లంఎనా లేకుండా చక్కగా

లు యాన్‌ “ఎణకల మంయ” పొట్లం శెచ్చి కమ్మని తిండిలో కరిపి రాకున్ళ ఎలుకల కోనం స్‌ర్చాటు చేసాము. కెలాచేసుకి రెంటు మూడు వినాయకుడి వాహనాలు చసాయి్యి వి వాశల్‌. న్‌ అట

ఆ ఎలుకల మంమలో “లల్చెనిక్‌” అన లోహముంది.

అసలు మొర్తుల కంపే కలస మొక్కలే ణాస్తిగా.. పెటగతాయి మన పొలాల్లో. మొక్కలకు దేసే రసాయనిక ఎడపులను కూడా వెసి మఠీ బస్‌ పోరాయా కళప్ప మొక్తలి, వీటిని చంపదానిక్కి ఆలాగే మంచినీళ్ళ. చెటప్పలలో

63

వెఎరిచే కలుపు మొక్కల్ని కాచేయడావికి “నిర్‌ కిల్లర్సు” (కలప సంహారిణి ఆనే మందలు వాడవాసు. పీటిల్లోనూ “ఆస్బెనిక్‌” ఉంటుంది.

రంగులు ఆద్రకం రంగులు సబ్బులు కేని చఛోపే లేమ. ఏదో రూపంలో పటి నుపయోగించని మనిషే లేడు. పీటి తయారీలో “ఆన్బనికొ ప్రమేయముంది.

కొన్ని రరూాల రోగాలను నయం చేయడానికి గతంలో *“లిర్పెనిక్‌” కలిన్‌ ఉండే మందలు వాడేవాద. వాటిని “లన్ఫెనికల్స్‌” అంటాడు. ఫెన్సివిన్‌ అనే మందు కనిపెట్టక పూర్వము “సవాయి రోగం” లేవా “నివినిస్‌' అనబతి సుఖ వ్యాధికి “ఆఫ్పనిక్‌" కలిసి ఉం మంకు వాలవాదం

మొతం మీద “ఆన్పెనికో ఆనే రోహాం కలిసీ ఉం బవార్జాలను తయారు చేసే కార్మికులు వాటి నుపదోగించే. కష్టజీవులు దీని ఫవింలు అనుభవింవార్సి పెస్తంది.

అక్యూట్‌ పొయి జనింగ్‌

ఒవేసారి ఎక్కువ మోహాదులో ఆర్బెనిక్‌ శరీరంలోకి వనే నీమవృరుంది ? ఎలుకలకు 'పెట్టిన ఆహారం మనుషలకే అనుూని పొరపాటున తింటేనూ ఎలుకల మందు ఆవేంలో తెలియక యింట్లోని పని పిల్లలు దిగవింగితేనూ,. “మూర్ణాళ్ళ ముచ్చట మానవ జీవితం లని చరణం పాడుకుని ఆత్మహత్యలకు పొబ్బ్పతం. విగత జీపులు ఎలుకల మందు తింపేను పైన చెప్పిన “హ్యాట్‌. పాయిజనింగ్‌” ర! సమస్య వస్తుంది.

ముందు తలనొప్పి మొదలపుళుంది, తర్వాత డను దూ(త్రం వరంగా పండి చుట్టూ పన్న మాడూ (ప్రపంచం గ్మిరున తిపగుతున్నట్ల నిపిస్తుంది. మమూూంతమందికి (ప్రపంచం మర్యాదగా, నిలకడగా కన్పిస్తుంది. రాము మాతం గ్మిదన తిరిగినట్లు అన్పిస్తుంది. డీన్నే “వ్వయిగో” ఆంబాప, ఆపైన హంళులు, వివేచనాలు. కడప్ప నొప్పి మొదలపవాయి.. ఈ లక్షడాలకు ఆసలు కారణం బోధపడక వివేచనాల జబ్బు మందులు బుట్టలువొస్తీ వాడినా ప్రదూజనం ఉండదు, ఆర్సెనిక్‌ తిన్నవాడి (వ్రివకు బట్ట దాఖలు కొనాల్సిందే,

64 నిదానంగా తింపే...

ఈ (ప్రమాదమే అన్నింటికంటే ఎక్కువ, ఫ్యాక్టరీలలో పని చేసే కార్మికులు “లంచ్‌ మరి కాగానే హడావిడిగా చేతులు కడుక్కుని ధోజనానికి సిద్ధపర్హారనుకోండి. ధరోజనంతోపాటు జేతులకంటుకున్న “ఆర్సెనిక్‌ పదార్జాలు దడా పొట్టి లోపలికి చేరళాయి.

కాస్ట్‌ జబ్బున్న ఆసామి ఆతడుచస్తే ఆస్తి సంక్రమించే ఆవపరాశమున్న దాయాది ఒకే యింటిలో వున్నారు. దామావికి ఆ ఎవదక్త ఆడ్తు రొలగింపరోవాలనే. కోరిక పుట్టింది. “ఆశ్చెనిక్‌ొ ఆనే దేవత నార్రయిస్తాదాయిన. రోజూ కొంచెం లోహాన్ని ఆహారంలోనూ, పాలూ పొనీయంలోనూ జాగ్రత్తగా కరిసి బట్టిస్తాడుం

వెంటనే దావడీయన, నాడుల మీద పని చేస్తుంది ఆన్పెనిక్‌,. కొ్ల్రు చేతుల మంటిలు బయలుదేదవాయి. తర్వాత తిమ్మిద్ధ్య ఆపైన మొద్దబారటిం,. కండరాలు క్రమేణా కరిగిపోవటం, శరీరంలోని ఎముకలు అందంగా, ఆస్టిపంజిరం లాగా చర్మంలోంచి కన్నడడం జదగువాయి, _

ఆకరి డీణిస్తుంది. కాబట్టి తిండి సరిగ్గా తినడు. మరింతగా ఎసుకల బియట పడతాయి ఫరితం౦ంగాం

తిన్న తిండి వాంతి అవుదంది. కడుపులో ఉండుండి నొప్పి రావటం, నురి నొప్పిగా ఉండటం జపనగురొయి,

ఇదేవో జబ్బ అనుకొని సిసాలవొద్ది టానిష్కుబ్కు డబ్బాలకొద్ది ఆకలి చూదత్రలి వాడువడు, దేని వారి దానిదే. రోజు రోజుకీ షీబ్‌స్తున్నాడని చెప్పి తెలివి గలవారు (ఆతికెలివి....?) ఇతనిశేదో చేతబడి చేళారని చెప్పి, చేతబడి నిపుణుల్ని రప్పించి మనవాడు ఆర్బెనిక్‌తో పూర్తిగా చచ్చేదాకా ధాతవైద్యం చేస్తాడు చలి పోయిన తర్వాత కూడా ఆశ వాపక అతన్ని (బ్రరికిస్తాడనే ఆశతో భూతవైై ద్యుడికి మరింత “సమర్నయ్యామి" జేస్తార.

“ఆన్పానిక్‌” ప్రదూగాన్ని “చేతబడి” అని ప్రజలు నమ్మటం, ఫ్యాక్టరీ యజ మానుల నెంకో ఉపయోగ-మ. జనమంవా తిరుక్కుని తమ మీద పడకుండా చేతబడి ణీసేవారి యిళ్ళు వాకిళ్ళుచుట్టూ తిరుగుకారు,

65

“ఆర్నెనిక్‌” ఉపయోగించే పరిశ్రమళల్లోని జనం ఎపరయినా పై లక్షణాలలో మరణిస్తే దాని బాధ్యత ఆ ఫ్యాక్టరీ యజమానులదే, నిరూపిందాలంపే చనిపోయిన కార్మికుని శరీరంలో ఏ ఆపయవాన్నడిగిన్సా ఆఖరకు పెంట్రుకలు, గోచ్ళు గూడా సాక్ష్యం చెప్తాయి తమను చంపింది “లఆన్సెనిక్‌” ఆని. అన్ని అవయవాల్లో ఆర్సెనిక్‌. "పీేడకుంటుంది. శవాన్ని పూడ్చిపెడిడే శవం మీవండె మట్టిలో రలూడా చేపకుంటుంది లోహము. కార్చివేస్తే బూడిదలో రూడా టెర్మెనిక్‌ ఉంటుంది, పీటిలో దేన్ని పరీడిం చినా తెణస్తుంది చనిపోయింగి లోహం వలన లని.

నివారణ ఎలా?

పరిశ్రమల్లో “ఆన్పనిక్‌” వాడి పరిస్తితిని తగ్గిందారి. చిలయకల మంవలాంటివి వాడకుండా (ప్రవ్యాన్నూయం వె మర్నోోలవారి. వినాయకుడికో నమస్కారం జేనుకో వచ్చు. “నీ ఎబకలను నీవే తీనిెన్ళ స్వామ” అంటా?

పరిశ్రమల్లో పనిచేసే కార్మికులకు చేపలకు లొడుగులు (గ్లాస్స్ర్‌ వంటికి (ప్రత్యేకమైన దుస్తులు యజహానులు సమకార్చారి.

ఆర్సెనిక్‌ ఉపదోగించే మండర్ని నిషేధించి బ్రవ్యాన్నూయంగా ఉపయోగం లోనికి వచ్చిన మంమల్నే వాశాం,

ఏ కార్మికుడయినా ఆశ్సెనిక్‌ వలన ఎండుకుపోవటం జరిగితే “చేతబడి” అని చేదణ దులప్పళ్లోడండా ట్రవ్యామ్నూయ పనిని ఏర్పాటుచేసి వైద్యం చేయించి కాం'పెన్నేషన్‌ గూడా యుచ్చి పంపాలి. ఆనుహానం లేద యజమానువే చేనూ వని,

బలా చి ఉర,

(పాణవాయువుకు పోటీదారుడు

ణు = (కార్బన్‌ మోనాకై ఎడి )

(మ్రాణవాయస [ఆక్స్‌జన్‌)) మనము సిళ్చే గారిరో ఉంటుందనీ (బతకా లంపే ఆనంరో ఆపసరమ్క మూడం'సే దూడు నిమషాలు ఈ (ప్రాణవాయువు మెదదకు అందకపోతే మన ప్రాణాలు ఆనంత విశ్వంలో అర్జంటుగా కణ స్తాయనీ మనకు తెంఎసను,

ప్రాణవాయవు &:పీరితిద్తలనుంచి శరీరంలోకి. వెళ్ళడానికో వద్దతి పంది. రక్తంలోని “హేమోగ్లోవిన్‌” ఆనే పవాశమకో కల “లక్స్‌ హేమోగ్లోచిన్‌”గా

సు! జే లి

మారి ప్రదూణం చేస్తుంది. ప్రాణవాయశ,కా సోరేవాట దొకడున్నాడు. అతిని పేరు

లూటీ కు “గార్యన్‌ మోనా2 డ్‌”, *“హేమోగోబిన ఆంపే ఆక్సిజన్‌ కండే కార్సన్‌ మోనాన్సైడ్‌కు రెండువండల.. రెట్టు ఎక్కుప (మం కనుక పీల్చే గారో ఈ

ళా

వాయుప్తు కలినివృంచే ఆక్సిజన్‌ను జబ్బ పట్టుకుని అవతలికి లాగి ర కంలో కరిసి పోదంది. ఆ తర్వాత ఏమపుఠుంవో మరలా చూద్దాము.

ఎక్కడుందీ *కాక్చన్‌ మోనావ్సైడ్‌" ?

ఈ గొడివేదో మ్రైద్య కాస్త్రానిరి సంబంధించిందిన్యే మాగనెందు కొచ్చిన రిప్పలు లని కిమ్మనకుండా &ఊడకుంపే మొదటికే మోసం వస్తుంది. “ఇందుగల డందు లేడని...” ఆయన వున్నాడో లేదో. తెరియడదుగాని ఈ “రార్చన్‌ మోనాక్స్రైడూగారు లేని చోటంటూ లేడు,

ఎక్కడ నిష్ను ఉపయోగిస్తామో ఆక్కడంవా (ప్రత్యక్షము, ఇంట్లో అన్నం వండుకోటానికి కళలు దొగులుు వంట గ్యాస్‌ ఉపయోగిస్తాము. ఆవి సంతృప్తిగా

బె లి రి అత్‌ లై కాలటానికి ఆవసరమైైనంత గాలి అందితే దొగ్గుతో ప్రాణవాయపు కలిని “క్రార్చన్స్‌

67 డై లన్పైడ్‌” తయారవుపవంది. సరిపడా గాలి అందర సగం కాలాయనుోోంతి అప్పుడు తయారయుదంవా “కార్బన్‌ మోనాచై డే” వా

పొయ్యిలో తడిసిన కొయ్యలు వేసి నిప్పు పెట్టి ఏంత ఊదినా మంటరాప వచ్చేదంవా పొగ ఆ పొగరో ఎక్కవ సేప వంపే “రార్చన్‌ మూ నాచ్ట్యైత్‌”కు బం లఆయ్యు అవకాశముంది.

మనం వంటకోసం వాడే పంట గ్యాస్‌రో నూటికి. 40 పందణ కార్బన్‌ మోనాన్పైడ్‌ ఉంటుంది. వంటిళ్ళలో విస్తవాల చేసే వంట మనుషు లుంటారక్య డక్కండా. వారు సిరిండరు మీద మూత తెరిచిపోరే గ్యాస్‌ లీక్రణ్యు ప్రమాదముంది= ఆ గ్యాస్‌ రా్సస్త ఎట్కుప సేపు పీబ్బకుంపే రార్చన్‌' మోనాప్పైడ్‌ రాపేయవచ్చు.

రోడ్లమీద వీరవిహారం చేసే బస్సులు, లారీలు. తెందు రౌళ్ళు మూడు కాళ్ళ బండ్లు, వాటి వాటి “వోట్స పపట” మోళాదును బట్టి “ఎన్జాస్టు. గందా “ోరార్చన్‌

స గ య ఎ

మోనాన్చైద్‌”ను కక్కుతుంటాయి. ఆ గారిని హాయిగా పీల్చుకుంటాం( మనమ్ము వీణల్స్‌ పెట్రోల్‌ ఉబదోగించే బంట్లు వదినే వస్దాసై గారిలో నూటికి ఏడు పంక లుంటుండి వాయిుపు

దొగ్గు గనుల్లో గాలి సరిగా డొరవడము. వాటిరో పనిచేసే కార్మికులు కార్బన్‌ మోనాస్ట్రైడ్‌ వాఠబడే ప్రమాదం వాల ఎక్కుప,

పెద్ద పెద్ద నగరాల్లో పాఠభ్య ఎనిచేసే రాళ్మికలు తమి లోల పోడు “*స్త్య్యూడుడ”ో కాలపల్లో రిపేద్ల చేద్దామని దిగుతా. తగిన రత్షణ లేకుండా దిగితే

కి

ఆ దిగిన కార్మికుక్తి కార్బన్‌ మోనాన్పైడ్‌ పలహారం చేస్తుంది. ఆతనింక పైకిరాడు “పెపెకి హారాడంచే. ఈ సురకు మనము అవ్యుడవ్యుదు బ(త్రికలలో వార, తావి [కా ర ఆ భక్‌ మా మి టే 6ఠథిం జ్‌ ర్పలం చమదయపుథరూంటాం మాడాం

ఎక్కుడయినా ఇచ్ళు కాల్తన్నాయనుకోండి. ఆ ఇళ్ళల్లో చిక్కుదన్న జనంలో ఎక్కువమందిని చంపేది మంటలు కాచు “నౌర్చన్‌ మోనాప్పైడ్‌*, వీరిని రక్షిద్దామని ఫైల్‌ డిపాొద్దమెంట్‌ కార్మికులు తగిన రతణ లేదండా ముందశెశ్తే ఇక వెనర్కు వచ్చే నమ'స్యే ఉండదు,

దొగ్గు కట్టలు గ్యాన్‌ నువయోగిస్హ . వేడి మంది ఉత్పన్నమయ్యు అన్ని ప్యాక్టరీలరోనూ “నావ్చన్‌ మోనాహ్చ్రైడ్‌” (బ్రమాదం పొంచి *ంటు౦ది.

68 "తెగించి వీల్చిలే వమవుకుంది

10వేల థాగాల గారిలో ఒక ధాగం కార్బన్‌ మోనాన్వైర్‌ ఉంపే (ప్రమాద చేమీ దాపరించడు, ఈ మోరాదులో దాదాపు అన్నిరోర్లమీచ్య _ ప్యాక్టరీలరోనూ ఉంటుంది. ఈ మాత్రం కాలుష్యాన్ని సహీంచేంత మంచిగుణం మనందరిలో ఉందన్న మాట!

రెండువేల కాగాల గాలిలో ఒక ధాగం కార్బన్‌ మోనాన్వైడ్‌ కలిసి ఉంపే ఆ గాలిని ఒక గంట పీల్ళావంపే కొంచెం కొంచెంగా తలనొప్పి మొదలపుళుంది* మరికొంచెం సేపటికి పగలగొల్టినట్టు తలనొప్పి వస్తుంది. ట్రాఫిక్‌ ఎక్కువగా ఉంటే

మ అటి రోడ్లమీద కొంచెం సేపు తిరిగితే తలనొప్పి రావటం అనేకమందికి ఆనుభవ మందానికి ఆసలు కారణం బంప్లు వదిే ఎన్జాన్టు గాంలోని కొర్చన్‌ మానాన ఎడ్‌ పీల్చట మేనం పే ళం జట చాన! ఆశ్చర్యపోనవసరం లేయం

పైన చెప్పిన మోోశాదులో ప్రాణవాయిపు బీటిదాటర్ది పీల్చులూ గంటో, రెండుగంటలో వనిచేశారనుకోండి. అనక ప్యాక్టరీలరోనూ, రోడ్తమీద్యా అలాగే వంట గదులో టాడా లలా పనిచేయక తప్పను వ్వాస్తవంగా.. అప్పుడు తలనొప్పీ

శా అవ్‌ ముదుడుళుంది. పిచ్చెళ్తినట్లు _ అన్పిస్తుంది. మనసంవా గందరగోళం ఆపృకుందిం అతి భి 'అ=తి రారణం లేకుండానే కోచం ముందురువస్తుంది. ఆలసట్ట చూపు సరిగా ఆనకపోవటం, వాంటలు రావడం, ఆపైన మూరృపోపటం జరుగురాయి పరంపరగా,

ఈ దళలో ఆముకొనకపోయినా (ప్రమాదమే. లేదాః మొదటి నుండి వెయ్యి పంటల గాలిలో ఒక పంఠు కార్బన్‌ మోనాన్వైడ్‌ ఉండే వాాాపరంణంలో ఒక గంట పనిచేసినా దాలు....తెలివితప్పి పడిపోవటం, కాబ్ళ చేవలూ తన్నుగోవడం, ఊపిరి అందకపోవడం, ఆపైస హావడం జరక్కం తప్బమ,

కొర్బన్‌ మోనావ్చ్హ్రైడ్‌ను కొంచెం కొంచెం చొప్పున పీచ్చుకుంపే ఏమపుళుంది?

పనిచేస్తే ఆచూనం వస్తుంది, ఆపైన విగ్రాంతిలోళూడా ఆచూసం పస్తుంది. రార్చన్‌

'మోనాన్పైడ్‌ను యజమాని యొక్క ఫ్యాక్టరీ సృష్టిస్తుంది. దాన్ని ఆపార్సిన బాధ్యత

రూడా యజమానిచే, ఆయికే ఆయాసంకో పడిసోయిన కాల్మికుళ్ణి రా పృష్చకు

ఈడ్చి. డడ్చి అవతల పాశేస్తాప. “నీశేదో రోగముంది.. ప్యాక్టరీలో పనికి జావ ళిబి

(9

రావంటూ” ఈ రోజు ఈశ్చటానిక సాయనడ్ల కార్మిరుడే నేవు ఆ కార్బన్‌ మోనావ్పైర్‌ పుణ్యమా ఆంటూ ఈడ్చబడవచ్చు. చెవ్చలేం ||

ఆపైన వర్కువ చెమబబు పట్టటం, జ్వరం, కాలేయము దెబ్బతిని వాపు జేయఏం, చర్మం, ర్యక్టం, మూూశ్రపంవాల చివరకు మెదడు లూడా దెబ్బతినటం. ఆపైన దేనికీ పనికిరాకవోవటం ఆతి సపూజంగా జరిగిపోరాయి, ఇచ్చుడిక కార్బన్‌ మోనార్సైడ్‌ చంచనక్కంవలేమ. ఆ రా్యామప తనంతట రాన చనిపోతాడు,

నివాంణ ఎలా?

వాావరణ రౌయిన్యం నివాాణగోనం జరిగే పోరాటంరో జతకలవాి పోరాటం హడా. ఫ్యాక్టరీలలో గనుల్లో రార్చన్‌ మోళార్పైడ్‌ తనూప కాదంగా సాంచేతిక పద్రమలునయోగిందారి,

ఎక్కడయినా అలా తచమాడ కొవటం ఆనివా్యామయితే పనిచేసే వకి “మాస్కులు, “ఆర్చ్‌జన్‌ సింండద్లొ సబ్షయి చేయాలి.

ఎపరయినా కొర్నన్‌ మోనాప్పైడ్‌ వాంబకికే వెంటనే వైద్యం చేయాలి.

న. ఊ=*= 69

ఆ పరిసరాన్లోంచి షంబనే తొలగింవాం. వఎప్కువ వ త్తిడితో (ప్రా*వాయపు ఊపిరి త్పిస్షలరోనికి ఎక్కించాం, (క్రమక్రమంగా కార్బన్‌ మాళావై ఇన్‌ స్పాశే ఆక్సిజన్‌ అనాతి న ఖు శ చేపకంటుందిం

పద్యం చేసే రోచబే మెదడు వబురింపే ఆ మనిషికి వబణురుకు, బది

= లీ ( క్‌ క మాంద్యము. మానసిక జబ్బ లక్షడాలయి పంటదిక్హ్తాయి. ఇక ఈ రాల్మిమడు “న్గాక్టు పనికిరాడంగటాడు కదా యజహాని. ఈ రార్చన్‌ మోనార్షైడ్‌ బంచసపును ఆమో ప్పిన నె తిక దొాధత ఎవరిది ? మీస్‌ 3ఎసు.

ము భీ

వంవసాయ కార్మికులు కూడ ల క్‌ *ర్కిట ల మం[శమకో పనిచేసే కార్నికులే ధార్నికులనే దురభిప్రాయం కొంతమందిలో ప్పంది. దేశంలో గల జనంలో నూటికి 80 మంది వ్యవసాయంమీద ఆధాంపడి పన్నాటు. 1971 లక్కూల అకారము ఆఅంపలో గూటికి 3౨7 మంది ప్యపసాయ కార్మికులే, పనిచేసే జనాన్విబద, పెటిబచే. పెట్టుబడిని బట్టి చూస్తే మన దేశంలో ఇం జ భి మ! న. అనాలి అన్నింటికంపే "పెద్ద వ్యాపారం “ప్యవసాయ నం ఆందపలన ఇంత పెద్ద. “ప్యపసాయి చంశ్రమ”లో పనిజేసే రార్యికుల టిగ్యతలు మర్చిపోతే మనన్ని మసం మోసం చేనైన్నానే లక్క. క న! ౪ జీపిడేం న్యససాయ మయం మనిషి బ్రతకాలంపే లిండి తినాలి. (ఎన్ని హూటలు రిసటానికి కంది అశే విషయం ఆవల సంగరి) మనం తినే లిండిరోని ప్రతి మెళుకు పనరా కోట్లాది వ్యస సాయ కార్మికుల శ్రమ పున్నది, వృత్తి దగ్మతల్లో మునిగిపోయిన ఆ(క్రందనలా పున్నాయి. మనం కసే బట తయాదచేసే ణిన్నింగా మిల్లులు సూలు. మిల్లులు బఏల లి లబ ళం లి బి మిల్లాలు “త్తి” లనే వ్యవసాయ పంఎమీద ఆధారపడి పున్నాయి. నోటిని తీపి చేసానే *చచ్చైర”ొ, “చెల్ల య” మిట్లలు “చెరకు”. సంటమీద లఆధావవడి ఉన్నాయి కుం జయ(్రదంగానూ నిదానంగాన్తూ అందరూ అంగీకరించే విధంగానూ ఆత్మ హత్యలు చేసశకోటాని కపయోగపత వీకీలు, చుట్టలు, సిగరెట్లు తహాదపసే పరి మజ “పొగాకు” ఆనే ప్యపసాయం మీద ఆధారపడ్డాయి, లీ

71 “షాలు "పెడుగు, నెయ్యా పొడి సరిశ్రమమీద లధారవడి పున్నాయి. అది పాలు సవఫరాబేసే గేదెలు వ్యవసాడు దాపలమీద ఆభారపడి పున్నది. “నేదకనగ నూనె చాలా” పరిశ్రమల. వేదశనగ వంటిమీద ఆధారపడి వపన్నాలు. (ప్రత్తి నూర ప్రత్తి నింజలమీద ఆధారపడి ఉన్నది. ఇలా చెిచ్చపపోదంసే ఆసం ఫ్యాక్మున “పరిగ్రమడ” వ్యవసాయ పరిశ్రమ మీద్య తద్వారా స్యపసాయ కార్మికలమీద ఆధారపడి వున్నాయి అని ేయందిం వాతో అలాంటి ప్యవసాయ రొర్మికులకు వచ్చే జవ్బలు ఆనేక యితర పారిశ్రామి కుల కారశికుల కంచీ ఎకువ వసాయి, చూడాము. మ్‌ ఆ అతి గక జంతుకోగాలు జంఠుపుల రోగాలు కావివి, జంతువుల వలన ప్యవసాయ కార్మికులకు వచ్చే రోగాలు, వంవసాయ కార్మికులకు జంతువలకో సాన్నిహిత్యం ఎక్కుప,. మందలు ది ఈ థ్‌ ఠా మందలు గొగైైర్ని మేపాలి. ఎక్డ్దలతో. వ్యవసాయం. చేయారి. పేడ లీయారి “సేంద్రియ ఎరువులు వాడాలి. గేడెల్ని మేపాలి. పాయ తీయారి-యిలా అనేక సంద ర్భాల్లో జంఠుప్తలతో కలిని మెలిన్‌ పనిచేయాలి. ఒక్కోసారి. జం పప్పగ్లాగాడూ, పీ రాలం కలిసి రాకపోచే జంకుపుల కంసే హీనంగానూ బతకాలి. చెపేకుండా లిరిగితే సుళ్ళ /గఒమ్బకుంటాయి. జందుషల 1శలో నిత్యం ఉర థ్‌ సంబంధము. ఆందులో ధనుర్వాతం స్పోడలు రోరొల్ల లు, అందువలన పిరిలో ధను ర్వాతం వచ్చే అవరాధాలు మెండు, నీనికి తోడు అమాయకత్వము, మూర్తత్నము పం మీద పెతనం చేశాయనురోండి. పుట్టిన పిల్ల లకు గువ్చుసట్టిన కొడవరితో దొడ్డుగోసి వాటి ట్‌ ళం ట్‌ న! “ఆరో రోటుసంధి"కి ఆ దిగను “బని” యిస్తాద. ఆసంపొ ధనుకాతను, ఆతీ . ఆలాగే “ఏంకిలోసోరూడుడూడినేర్‌” అనే గ్రిమియెక్కం “లార్వా” చెప్పు నా! ల్లేకుండా లిరిగే పీరి కాళ్ళగుంవా శకీరంళో. ప్రవేశించి. ఆపైన చిన్న (పేప్ల చేరాయి. మన ప్నపసాయ కార్మికుఐ అన్నం ధోంబేస్తుంప్రే ఈ క్రిములు వా “పో పిలు+కు వకుకుంటాబిు.. ఫంతం-ర నిజ్లీ న్‌స్స్‌ చి రక్తం మఓీల్బకుని (బ్రిపపకుంటాయి. ఫ౦ితం--ర_క్టం లక యి మ క్‌ి శ్‌6 లు. కి సాంపరోగం” లేదా “కెల్ళి రామెద్ల” వస్తాయి,

ళం కాను పనిలేయించే ఎద్బలకు “కయరోగం”ి పుందనుకోంది. ఆ తయరోగం ప్యపసాయ కాల్మికునికి రావచ్చు. సకాలంలో సరయిన వ్పైద్యం చేయించుకొన లేక పోశ్కే అతడు “ఠతయంో ఆయిపోవాల్చిందే. అనేక సందర్భాలలో ఆర్జిక పరిస్టితి ఆమాయకతమూ ఆవసరమైన వైద్యానికి ఆద్ధపడ్త్రంటాయి. అనివార్యంగా ఆకాల మరణం అండుతుంటుంది పీరికి. శయ రోగం ఉండే గేదెల్ల ఆవుల పాలు గాగినా తయ జబ్బు వస్తుంది మనుషలకు, ఇవిగాక “లెప్లో వ్పెరోసిసి్‌ “బ్రూవెల్లోనిస్‌్‌ “హల” శీ వర్‌” లట మా ఏం ళా “యంగ్రాక్స్‌ లా౦ట్‌ జబ్బులు కూడా వ్యవసాయ _ కార్మికులను యధాశక్తి "సీవి స్తూంటాయి. ఫొాతిఠశరు గ్గ తలు తగు రక్షణ లేకుండా విపరీతమైన భౌతిక వాాపరణ పరిస్థిరుల్లో పని చేయాల్సి పుంటుంది వ్యవసాయ కార్మికులు, ఎండాకాలంలో పొలంలో పనిచేసే కాల్మికుని5 “ఎయిర్‌ కండిషనర్షోండవు, “వడదిబ్బి కొ స్టే (ప్రమాదం అనుక్షణం పొంచి పుంటుంది. క్షడాలమీద వైద్యం అందకపోతే ప్రక్కనున్న వానికి చెబ్పకుండానే చనిపోళాడు, పొలంలోంచి యింటికి యింటినుంచి హాన్సిటల్‌కు వచ్చేసరికి చిత్రగు ప్తడి పుస్తకంలో కి ఎక్కే పుంటందతని నాక్‌ ఎదేం వాావరణంలో సన్హైన పాళ్ళలో లేమ ఉంగ్వ్‌ లేక వెలుతురూ గాలీ ఉండీ లేశాం యిలా విపరీత వాంపరణ పరిస్పిరుల్లో గంటలకొగ్చీ పనిచేయటాన వచ్చే రోగాలన్నీ వీరి ఆస్ట, ఉఊవీరిల్‌తుల వీరిల్‌త్తులకొచ్చే జబ్బులు ధాన్యం నూర్చే కాలంలో ధాన్యం పొట్టూ, దుమ్మూ వీయ్యం పొట్టూ, తపుడూ, కొబ్బరిపీదు టీ పొగాక్కు వరి, రాగి, సజ్హ జొన్నబెర్తా దూది (వ్రల్తి తదితరములు గాలిలో కచస్కి ౮ ,/లిని ప్యవసాయ కార్మికులు పీర్చి తెచ్చుకునే రోగాల్లో ముఖ్యమైనవి. * నల్‌ ఆ౭ెరీ అసే దొకటి. మక్క వెంట ఆకస్నాత్తుగా లం (ఆన నో గ ఠా వరదలాగా నీర్రుక్రాాటం, (బ్రైకుక్లేకుండా వపసచెట్టి తుమ్ములు రావటం, ముక్కులు న్‌ ట్‌ కి

73 దురద్య బిగకీయటంి ఆడైన దగ్యం ఆయానం యివన్నీ వస్తాయి. ఆలాగే ఉబ్బసము కూడా వీటివలన రావచ్చు. “*ోచూదికౌడి రోగయముూ” “ోచెవకుపిస్పి రోగము” “పొగాకు పొడి జబ్బు” ఇదివరకే చెప్పుకున్నాం, అవన్నీ వ్యవసాయ కార్మికులకు కూడా రావర్భుం (వ మాూాడాలు

వ్యవసాయంలో రోజు రోజుమవూ మెషిన్ల వాడకం పెరిగింది. టా్టప్ల వాడుతున్నాం. వాటి క్రీిందనో, మీదనో పడఓం వలన (ప్రమాదాలు జరుగశాయిః విద్యుచ్చక్తి వాడకం "పెరిగింది. వివ్యచృదక్తి ప్యపసాయ కార్మికుర్ని థోంచేయటం కూడా లదే మోవాములో పెరిగింది.

ఇవిగాక [్రిమికీటరాగ్లల కాట్ల, రేళ్ళుు పాములు కరవటిం వ్యవసాయ కార్తికులచే ఎకువ. “చేప” కదా ఏీమందివే ఆనిఇసుంది, నెల్లూరు జిల్లాలో నేబృ

శ్రి లా ఎయ్‌ ళా ళం న్నాయి. ఆ విషం మనిషిని చంపేదాకా వదలక, అఆసకసాద్ద్య అలా తేలు కుట్టిన వాళ్ళను ఇక్క వేస్తే నూటికి లొంస్వైమంది పళ్లైటూళ్ళ నుంచి తీసికొని రాబడిన ప్థవ అణాల య్‌ ఛం శ యు

సాయ రార్మీకునే.

ఆఖిరికి సిచ్చికుక్టులు గూడా పళ్లిటూళ్ళలోనే ఎక్కువ. ఎక్కువగా. కరిచేవి కూడా ఏ రక్షణా లేని వ్యవసాయ కార్మిరున్ని వారి పిల్లర్నం

రసాయనాల బెడద

వ్యవసాయంలో రోజు రోబుకూ రసాయనిక ఎడపులుు పుపగుమందులు, కీటక సంహార మందల వాడకం 'పెరుగుతూంది. వీట్‌ (ప్రమాదము రైతులకంపే కూడా పొలాల్లో ఎక్కువగా పనిచేసే ప్యవసాయ కాల్మికులు ఎక్కువగా ఎదుర్కో వాల్చి వస్తుంది. దీనికితోడు పొష్టికాహార లోపం (పుల్లో జంకుప్తలు వుండటం పలన రోగ నిరోధక శక్తి ఆంతంత పూట్రంగా ఉంటంది. ఈ సరిస్టిరుల్లో.. క్రిమి

అవాటీ నా! ళం సంహార మండుల (ప్రభావం తీఫ్రంగా పుంటుంది. పతి పెగుకు మందులు... యన

== చల్లాలని డద్బానిండా “పాాాధడూనా *మోనోసిల్‌ *మోనోర్రోటో ఫాస్‌” లాడటిదేదో కయప్పకుని బయలుదేదవాడు. ప్యవసాయ కార్మికుడు. మంమ కలిపేటప్పుడు చేమల ద్వారాను, చన్లేటపుడు పుక్కుల ద్వారానూ చేతులు సరిగ్గా

74

కరక్కూండా అన్నం లింపే యేషల ద్వారానూ ఈ మందులు మనవాడిమీద దండ యాత్ర చేస్తాయి

ఆనుపన్న పడెకరాలు అర్జంటుగా చల్లాలని లాపశ్రాయపడి మోహాదుకు మించి వంటికి పట్టించుకున్నాడనుకోండి. తలనొప్పీ, తల ్రిస్పటం, వాంత్సి విరేచనాలు, కడుపునొప్పి మొదలపుకాయి. తల శ్రివ్వ్చుళుందని సని లఆపీ చుట్ట అండు దమ్ములు లాగాడనుకోండి. పరిస్టితి యింక్వాస్త విమిస్తుంది, పీటన్నింటికీ కారణం. పుదగు మంవలని అనేకమందికి తెలియక,

పరగ మంవలు చల్లే వ్యవసాయ కార్మికు అసెకసాట్లు “కడుపులో మంటి, “నొప్పి, “రాళ్ళు, చేరులు రిమ్మప్ల, *ఐలహీనయ్తి “ఆకలి శేకపోవడం” లాంటి లక్ష డాలు చెహ్హంటాద. వీటికి కారణం పుడగు మంవకే,

ఒక్కోసారి మండల మోళాదు పెరిగితే మలమూ్రాలు ఆద పుళేకుండా పెళ్ళి పోవడం, ఫిట్స రావటం, చపితితి ప్ల నీరు జేరి & వతి అందకపోవటం, ఆపైన తెలివితప్పి పడిపోవడం ఆపైన సను చెప్పక్కగ్లేప.... జరుగుతాయి.

సివారణ ఎలా?

ఆన్ని రకాల కాళ్మికులను టరిశినస్తే వ్యవసాయ. కార్మికులకే. దగ్యతలు "హెచ్చు అని గమనిందాము. ఈ దగ్మతలు నిజంగా పోవాలంపే రాకాగ్రలిక మైనవీ పెపైన చేసే పరిష్కారాలూ ఏ మూలహూ వాలప. పుదగు మంవమలు చ్లేవాళ్ళను ముధానికి మాన్యులు వేనికోమనటం, మందులు పడ్డ బట్టలు ఆవతల సపెట్టమనటర? చేతులు పంగా కడుక్కోమనటం వాస్తవంలో పరిశీరి స్తే “సముద్రంలో కాకి శెట్టి అంత పరిష్కారనే,

మనుషులు చేసే పనిని ఆంతకంతకూ మెషిన్ల కు బది! చేయాలి. వ్యవసాయ కార్మికుల ఆర్టిక స్టిత్కి జీవన స్థాయి మెదగు పరవాలి, వారి విద్యాస్టాయిని, విజ్ఞాన స్థాయిని నిజంగా పెంవాలి, తద్వారా అజ్ఞానాన్ని, మూఢ విశ్వాసాన్ని, ఆమాయ కత్వాన్ని పోగొట్టారి. ఈ పనంకా (ప్రభత్వం చేయాలి. భూస్వాములు చేదూలి.

నిజంగా వీరిలో అమాయకత్వం పోతే ఈ అన్ని వృత్తి దగ్మతలహ మూల వైన ఈ ప్రదక్వాన్న సన్యాసం పుద్చుగోమంటాతే మోనని పాలకులకు భయం. ఆందుకే “ఆజ్ఞానమా ! అవివ్యా ఆహశ్నిశలూ వర్ధిల్ల 1 అని డీవిష్తారు పోషిస్తారు

66ర్తి మల 9క9 జ్యా అన ౧సం స వోసం పిథ్రమగ్లో ఉపయోగింజే ఆనేక లోటోయు యధాశక్తి రార్యికులకు రోగాలు తెచ్చి సపెర్తాయి. వాఏన్నింటి రోను “సిసం”కు ఫస్టు మూర్కు వస్తుంది, సీసం కలిసి పండె ఆన్ని పవార్లాల తరతమ తేవాన్లేకుండా విష్యతవావం కలుగదే సేవే. ష “ర శ 6 నీఫం మనచాకా ఎలా నస్తుంది? ఐవి బస్సుగ్లో బ్రదూణం జేయకంకా, లారీల్లో వస్తుపుణు రవాచాచేయకుండా మన జీవిిం ఒక్వూరోజుహడా గడవదని తె౨ను* బస్సులు, లారీలు కొద్ద నడవాలంచే టు వెలనాలంపే *సోచేణ ద్వాబరీల అవస5ం. రొబట్టి ఆ ద్యాటరీ పరి(శ్రమశ్లో మూట బ లీ ల లి స్‌ పనిచేసే ర్య్యాకుల జీవులకు సీసం ఆంముకుందుంది. ఆపైన అన్నంతో కలిసి పొట్ట లోకి చటందిం అణాతీ అలాగే మావాట్‌ వోవాశొలు సడవొంంసే “గ్యాసోంన్‌ వొతరం తబ్బమ్క ఈ గ్యాసోంన్‌లో “సీసం. పెట్టా ఇవైల్‌ లెడ్‌ టూదంకో కరిసి ఉందుంద్పి గ్యానోనేన్‌ను గ్రాగి దింట్ల రోడమీవ ఎపగపమంటాయి. అంతగా పరుగె తేని లీ ళ్‌ న. అటి తాట మనం బండ్లు పదిలే ఎగ్జాక్టు పొగరోని “సేసొన్ని” పీబ్బకంటాము,. ఒక మాదిరి ట్రాఫిక్‌ పండే వట్టణంరో ఐశాపనవడ్డ మనిష రోబుకు 20 పెలో (ఫ్రామఅ “సిస్తాన్ని” మీఎ్బికుని సంపావంయకుంబాడు. బాగా రస్తిగా ఆండే పస్దణంకో చలుతే ఆ మోడు 20 రెట్లకు "పెడద%పకుందిం మువసీచ్ళు కాఫి త గోర్తస్పాట్‌ తదితర శీతల పానియావ. ఓపిరుంసే సారాయి, (బ్రాాకీచ ర్రాగాలుసపే “న్గాకమున” వానా. ఇంకొ అనేక పస్తుపులరో గాబా వాడకం ఉంబుంది. సీవికండ దూర్చున్న చోటు నుంచి ఏ దిక్తూకు చూసినా నాతో తయారుచేసిన వస్తువేవో ఒకటి కన్పించక మానవ అపస్యీ చాను ఫాాక తాకి ౬౫ గి రబ

76 కీలలో తయారపువాయి. ఆయా ఫ్యాక్టరీలలో పనిజేసే కౌల్మికులు (ప్రజలకు న్లాసులు సంచి యిచ్చి తాము ఎంతో వెంత గాజులో కలిసే “సీసం వీల్చుకుంటారు.

చిన్న పిల్హిలు ఆడువొనే బొమ్మల మీద రంగులు వేసి ఉంటాయి. పిల్ల లక ఆహార పదారాలు డబ్బాలో నిల చేయబడి ఉంటాయి. ఇంటో కిటికీలు తలుపులు

(చో దాః న్‌ ణం క్రి క్ర బల్ల లకు రొంగులువేసి ఉంటాయి. పీటన్నిటిలోనూ “సీసం” కలిసి ఉందుంది.. ఆల వొదుగా దొమ్మల్ని నోల్లో పెష్టుమంటాడు పల్లం, డబ్బాల్లో వచ్చే. “సాంప్పి “కాంస్తాన్‌ “అమూల్‌ ప్పే యివన్నీ పిల్లలు గ్రాగారి. సలమీగ పదిరితే పిల్టిలు ఇంటి గడవలు, బల్ల లు కుర్చీలు నోటితో పావనం చేస్తాడ. ఈ (క్రమంలో పిల్ల

శం ల! ళా లక *ీససం” (ప్రమాదం తబవ్బదు. ఈ డబ్బాలు, దొమ్మలు, 'పేయింద్చు తయారుచేసే రార్యికలు “సిసంిను ఫ్యాక్టరీలకో తింపే వారి పిల్లలు ఇంట్లో 80టా రన్ననాట.

ఈ విధంగా (ప్రింటిం[, శాలీల బరిగ్రన్సు నొరా ఎరిగ్రమ్య సిగిరెట్లు రబ్బద పరిశమలు లాంటి మొ తం 2009 పర్మికమోో సిసం ఏదో రూపంలో (్రత్యశమపు రుంది. అంపపలన *సేసం సర్వాంతర్యాను” అన్నమాట,

గాలిలో కలిసి ఉన్న సీసాన్ని ఎక్కుల ద్వారా పీల్చే గాలి ద్వారాను, చేలబుల

ల క్‌ క్‌ జహాగ సశీస కంటువొని ఉన్న సీసొన్ని ధోంచేసే ఆహావం ద్వారాను కష్టజీపులు, వారి బిడ్డల? సొమ్ము చేసుకుంటాప. ఒకసారి వూవకణంవో కలిసిపోతే. సీసం 'పెట్టుబడిదారల

త్రి న ట్‌

ధి న జగ్గు అర్‌ ే ణీ గన క్‌ లగ శవ మీద (ప్రత్యేక (ప్రమ ఏమీ చూపదని మనవి. ఎవెబ్బి కష్టజీపుల్ని సస౦ ఎక్కువగా మోసం చేనుంది,

అవునో. నీపం వం చేస్తుంది శరీరంలో ?

సీసం రెండు రూపాల్లో ళరీరంలో (ప్రషశిస్తుంది. “ఆర్గానిక్‌” దూచంలో ఉండే సీసం శరీరంలో చేరి ఎక్కువగా మెడడు నాడీ మండలం మీద వని చెస్తుంది. న్నిద పట్టకపోవటం, తలనొప్పి ఏమిచెప్పినా అర్హంగాని గంద్రగోళం, పిచ్చిపిచ్చిగా మాట్లాడడం, తల (త్రిష్పడం, కండరాల బలహీనం, వణుకు ఆకలి లేకపోవటం, వాంరుణ, కారణం లేకుండా విపరీతంగా కోపం రావటం లాంటి లక్షగాల వస్తాయి.

“ఇన్‌ ఆర్గానిక్‌” రూపంలో పుండే సీసం 3లీరంకో చిరికే కడుపురో నెప్పి మలబద్దకము ఆకరి మందగించడం చేయి. కొలు పడిపోవటం, రక్ట్రహీనక్య

77 చిగుళ్ళవెంట నీలం వార ఏర్పడటం జదు*రాయి. ఆ తర్వాత మరికాస్త “సీసం శరీ రంరో బేతితే రాచ్య చేతులూ తిమ్మిర్లు తర్వాత పటసచెట్టి శరీరంలోని నాడులన్నీ పచపోవటం్కి ఎన్ని మంకులు వాడినా తగ్గని విశేచనాల జ వ్బ-ాలఆిపైన మొదటిశే మోసం రావటం జరునువాయి సరుస్మకమంరో.

(ప్రానన కాలంరో రోమస్లు రాజ్యాలేవేదప్పుడు ఇప్పట్లాగానే సారాయి రాగే

ణా ఠి ర ఆలవాముందేది వికీ, ర్త డన్బుస్నవాన్శ సీసం ప్యాత్రర్లో నిర్వ పుంచుకుని మళీ వ్రాగేవాప, ఇంక్నాస్త ద మ్యుగలవావ్న ఏరంగా సీసం గ్లాసుల్లో. పోనుకుని సారాయి బాన్‌ ళా న్‌! శాగేవాప, ఆ సారాయోో విష్కువ మోతామరో సీసం కరిగేది, డచ్బెక్కువ పున్న వావ ఎక్కువ సారాయబచసం గ్రానుళూంచే వాళ్ళన్ననూట, పర్యపసానంగా పైస చెప్పిన లఅవతశాలకో స్వర్గానికి చేకేవాట 'పెందఫరాడని అలా ఎఏంకకా లడణాంణ పస్తున్నాడూ రాడా తెవిసేవరాము వాక్‌ పానం! కనుక్కూ నీదెలా?

“సీసం శరీరంలో చేంనట్లు రనున్కేపటం.. అంత తేరిరరాదు “సీసం ట్రమాదంొ సంధవించగల వరిశ్రమ్ల్లో ఆ కార్ళికుటు పని చేస్తున్నాడో లేదో ముంయగా వివారిందారి. పైన చెప్పిన లతనాలేమయినా వున్నాడుడూ.. బరీత్తచేని చూనుకోవాం. ఆపెన [వదచూగళాలరో ర కము మూత.ఎ బరీరచేని ఏ మాా

ద ౨ న. న్‌ దులో సిసాన్ని స్వంతం చేనుకున్నాడో విర్దారండాలి, ఉ! ఖు ర! న! ద్య ౦ ఎలా? ఓ. రర్తంలోన్తూ ర్త కడాళ్లోనా,. ఎముకల్లోనూ. పేడుకువోయిస. సీసొన్ని అనాటి అటి న. ళం తొలగించటానికి ఈ మధ్య కాలంరోనే ప్త్‌ద్యం౦ ఇ వచ్చింది, “పెన్సింమిన్‌ “రాల్లియం---ఇ. డి, టి. వొ ఆనే పదార్థాల దాడదిం ద్వారా శరీకంరో. పేదకు పోయిన సీసాన్ని జుట్టుపట్టుకు లాగి మూత్రం ద్వారా ఐబమటక గెంటి వేయదిరెట్లు చేస్తాయి. ఈ వైద్యం చేయదోడు ముంమ సీసం ప్రమాదం దాటిన్తే పఠిశ్రమన్లోంచి మన కార్మిక సోదదం దుంమగా తచ్చువోవార్చ పుంటుంది. ్రవ్యామ్నాయ (బ్రమకు 3దప వెకర్కోదాంకం [10]

78 నివారణ ఎలా?

(ప్రవ్యామ్నాయం : “సీసం ఉపయోగించక తప్పనిసర్తైన పరిశ్రమ లన్నిం టిరో వీలైన సందర్భాలలో “సీసం బమలు ఆంతకంపే. తక్కువ (ప్రమాదంగల లోటోన్ని వావాలి. ఆలాగే “సీసం” గాలిలో కలిసే ప్రమాదముండే విభాగాలను మిగవా ప్రాంంల నుండి విడకీటూలి. ఆక్కడ పనిచేసే కార్మికులకు కళ్ళకు గ్లాసులు ముక్కు, నోదరు మాన్కులు వంటివి, (ప్రత్యేక దుస్తులు. అందించే ఏర్పాట్లు పేయాని పరిశ్రమాధిపరులు, ఈ విషయాలను పరిశ్రమాధిపలులు అనుకూలంగా మర్చి పోతంటారనే విషయం వేరుగా చెప్పనక్కరలేదు.

పరిషభ్రం చేయట : పనిచేసేరోట చా చెదారాలు పేరుకోకుండా జాగ్రత్త పహించడం, ఒకదేళ ట్రిం చేదూల్చినప్తే (తబ్బకగా మ) దాంతోపాటు సీసం గాలిలో కలవకపంగా చూడాలి.

పెరీత్తం: సేసం (ప్రమాదం వాటిల్లే ఆవరాశముండే కార్మికులందరినీ నిర్ణీత సమ యూట్లో వై ద్యపరీత్ష చేయారి, సీసం మోరాము శరీరంలో. పెరగగానే ఆతన్నలా సిసానికి బబయిపవ్వురుంశాా ఎనిలోంచి తప్పించి పైద్యం బని ఆ తర్వాత ఆకరికో ఇంకో పృత్త్తి ట్‌గ్యతకో బఎ యివ్వాలి (1)

వ్యక్థిగత పరిషభ్రత : సీసంతో పనిచేసే రార్మికులు చేతులు బభ్రంగా కడు కోకుండా భోంచేసిన్నా భభ్రంగా కడుక్కొని ఆ పైన చేకల్ని చొర్కొకు తుడుచు కొని భోంచేసినా ఆ మేరకు సీసాన్ని హడా ధోజనంకోపాటు తినాల్సి. ఉంటుంది జాగ్రత్త |

(వభుత్వం ఏ) చేసింది ?

డద్భాల బంగ్రమకో కిలోగ్రాం బదపుండే ధా డబ్బాల 1మిల్లి (గ్రాం కంపే మీంచి సీసం కలిసి ఉండరాదన్నది (ప్రభుత్వం ఆదేశం.

ఇదే పనిపిల్ల ల ఆహారాలు నిల్వచేసే డబ్బాలరోనయితే కిలోగ్రామునకు మిర్మి గ్రామంలో ఆముచోపండ మించరూడదన్నది (ప్రభుత్వము.

ర్రాగే నీతిలో కీటటడ నిన్నీ(గాడులో పదోవంతుకు. మించగాదని ఛానిం దించి.

79

గ్యాలను పెట్రోఎలో 400 మిస్నీ (గ్రాములకు మించి సీసం ఉండూదని అమెరినొ ఇంస్లాండులలో శాసనం,

1 కిలో పెయుంట్‌లో 250 మైర్రో (గ్రాములకు మించి సీసం ఉండరాదన్నది ళాననం.

1924 నుంది మనచేశంలో “గ్‌ పాయిజనింగ్‌ (సీసం ప్రమాదం) ట్రఫసత్వం దృష్టికి తీసుకురా వాన్చిన జబ్బుల్లో చేర్చాడ,

ఆంకా బాగానే ఉంది “అల్లుడు నోల్లో కని ఉన్నట్టు. ఈ కాసనార్ని అఆమళలు జరి పే2వరు? ఎవరూ లేరు వాస్తపంలోం

కార్మికులు సేసానికన్నా బలికావాలి--తప్పించుకు బయపడితే నిరువ్యోగానిక్రీ ఆకరికీ వలి కావాల్సిన గతి ఉందిర్కండ.

సిసం మోసం చేయటం లేదు. సీసం అధినేతలు చేస్తున్నారు ఆసలు మోసం,

శే నాగరికలా | పసాదం- “శబ కాలుషువంంొ యట జ

నునమిప్పుడు చూస్తున్న నా గరికరా టపంచంలో రూప్పదిద్దుకొనక ముంకు కూడా శబ్దాలు ఉంగేవి, అవి “రాలత్యమ” .. స్టాయికి చేరలేదు. కాబట్టి టబిరికి పోయాము. ళద్దాన్ని “ెసిచల్స్‌ అనే కొలదమానంతో ొలస్తారు. ఆ శబ్దము ఉ్టిగ్టో డెసిబెల్స్‌ కంపే తక్కుపుంపే నీకోరకంగా భరించవచ్చ్భు, ఆంతకు మించితే ఏమీ జరగమ. కానీ చెపులు వినడం మానేసి నెలవు తీనుకుంటాటు, ఎంచక్కా చెవిటి వారిగా జీవించవగ్చో గదా!

శబ్ద కాలుస్యుం ఎక్కాడు -ది 1

సిమెంటు ఫ్యాక్టరీ కాగితం మిల్లు ఒక్చొస్టైర్‌ మిట్ట, ఆటో మోస్టైల్‌ ఫ్యాక్టరీ? ఆఖరికి వడ్రమర్శ పిండిమవ ఏదయినా తీన్లోండి. 90 నుంచి 160 డెనిజెల్స్‌ శబ్దము చేస్తాయి. ఐిశార్లలో తిరిగే మనిషి ఒక్కసారి యంగ్రాలు గాపువేకలు పెప్టే ఫ్యాక్టరీలో అడుగుపెడితే అక్మమస్తమంది- యిక్కడి కార్మికులు రోజుకు ఎనిమిది గంటల చొప్పున యంత్ర భూతముల కోరలు ఎలా రోముతున్నారోగదా అనేది.

అక్కడ ఎవరితోనయినా మాట్లాదాలంపే గొంతు ఎంత "పెంచాలో ఆనేక మందికి అనుభవమే. ఆలా గొంరడు. పెంచటం అఆలవొటుగా మారిన ఒక మృికుడు తనకు తఎచుకుండానే ఫ్యాక్టరీలో నీగాక ఇంటిదగ్గర రూడా “చెవిటి వారితో మాట్లాడి నట్లు, పెంకు ₹గిరిపోయుట్లు మాట్లాచేవాడు (అరిచేవాడు. ఇతను తను (ప్రేమించే అమ్మాయి దగ్గరశ౭ెళ్ళి “నిన్ను (ేమిస్తున్నాను” అని ఆ మోవాదులో మాట్లాడితే ఆ అమ్మాయి దడుచుోొని (బ్రచికున్నంతకాలం ఆతనికి కన్నించకుండా పారతిపోడదు ప్రమాదముంది.

రవాణా సాధనాలు “*ఆరన్ద”క్తుంగా [ప్రయాణం చేసే రవాదా సాధనము లేదు (ప్రపంచంలో,

శ్ర మామూలు పరిస్టితులో బస్సు 92 డెనిఇల్స్‌, లారీ 94 డెనిెల్స్‌ ఆటో 90 కారు 89, సూటు 87 మోటాటిడైకిల్‌ 92 చెసివర్స్‌లో గలాధా చేస్తాయి. రోట్టమీద ఒకటో తెండో రాడుకదా (ప్రయాణం చేసేది. పందలాది వాహనాలు శక్థికొలదీ శబ్దం చేస్తుంటాయికడా! అంకలో పయసు ముదిరి సైళఇన్సడ రూడా హోయిన బండ్లయితే 150--200 చెసిచెల్స్‌తో శబ్దం చేస్తాయి. ముసని బండ్ల సంగతి యిలా చెప్తే ఆర్ధం కాడు. ఒక్కసారి విని ఆనందించాల్సిందే! ఆ బండి ఎంటబడ్స, పట్టకుని తన్నాల నేంత మండుకొస్తుంది. దియట నిలదిడి వినీ మనశే యిలా పంచే, నడిపే కార్మికుడి సంగలేమిటి? ఆలవాటు పడిపోయుంటాడు పాపం! ఇక కొన్ని అఫీఘులున్నాయి

“ఒలిఫోన్‌ల పైపై ఏర్ల, పఏప్రింటద్ద అన్నీ యభాశక్తి శబ్దాన్ని సృష్టి స్తాయి ఇవి మామూలుగా 70 -- 90 డెనివెల్స్‌ శబ్దం చేస్తాయి. వీటితో సహజీవనం చేసే వాద గొంతు పెంచి మూట్లాడటమనే ఆలవాటుకు బ9 కావాల్సి వస్తుంది.

ఇవిగాక సామాణక కార్యక్రమాలని ఉన్నాయి. ఒకడి ఆనందం ఇంెకడికి ప్రాణ సంకటం. సాయం[డత్రం 8 గంటలకు యింటివౌ నే ట్రక్కనే "టెంటుగట్టి పుంటుంది. (గ్రాంఫోన్‌ గొట్టం కట్టి వుంటుంది. ఆ రాత్రి నిన్ను చిత్రవధ చేయ డానికి తయారన్నమాట. ఇవిగాక పెళ్ళిళ్ళ, మత కార్యకలాపాలు, నవరాత్రి ఉత్స వాలు వగ్గె రాలు ఫ్యాక్టరీలను తప్పించుకొని బయటపడితే ఇంటిదగ్గర దులిపేస్తాయి,

వ్‌ మూనాలు

గొడవ చేయడంతో వీటికి ఆగ్రవాంబూలం యివ్వారి. *వాల్ర్‌ొలో పదోవంతు చొప్పున శేడియో వాల్యాం పెంచితే. “కళ్చైయ్యరా దాని గొంపనుి అంటాము అలాంటిది ఒక మామూలు డొక్కు విమానంగూడా 10 కిలోవాట్‌ల శక్రిగర్గిన శబ్దం చేస్తుంది. పోల్చి చూసువోవచ్చు. అందుకే విషానాశ్రచూలు &రి వెలుపల కట్టటిమనే పనిచేశాడ. అయితే పెరిగే నగరాలు విమానాశ్రడయార్ని దిగమింగితే విమానాలు మన చెపల్ని పిండేస్తాయి.

ఏమనవుతుం శబ్బకాలు ష్యంతో వెంటన ఏమీ అయినట్లు కన్పించదు. కొద్ది గంటలు గడిచేటిప్పటికి బాగా అల

రై

వాటు పడినట్లనిపించి మన గొప్పతనానికి మనమే ముతినిసోళాడు. మనం గుసనస లాడినా ఆరమైట విన్సడేట్లుగా మాట్లాడటం ఆలవాటపువుందిం పోనీలే ఆని వవ లికంగా సర్దకొంపే ఆడైన ప్రతిఒక్కరూ ఆ మోవాదులో. మాట్లాడకపోతే సీకు విన్నడమం ఇక సీపు చెవిటివారి సంఘంలో చేరటానికి తగిన అర్హత పొందావన్న మాటే. అప్పటికి ఆ ఫ్యాక్టరీరోంచి బదుటపడి వేరే పని వెకుప్కానకపోతే లృవైన నీ ఆంత ఆదృస్టపంచుగిక పృండడు. ఎవడేం. తిజ్టినా నిర్వికారంగా. చిడనప్వు నవ్వచ్చు.

'మెయిన్‌రోడ్డు ప్రక్కనే ఇన్చంపే- ఏదయినా సుఖ్యమైన విషయం చెప్ప దోడేంతలో, రోట్ల (ప్రక్కన నిలదిడి చిరరాలమి[త్రుడు సడన్‌గా కన్పడితే బావావానీ మొదలేట్టదోంపేంతలో “ముసలి లారీ” గాపు కేకలు 'పెట్టిందనుచేండి ఎంతమంది దానిమీద కోపం రాకుండా ఆఅణమోోగలడు? నీ కోపం చూపిందాలంపే ఆ లారీ చిక్కూస= ఆ కోపం తీద్చరోటానికి దేన్నయినా ఒక్కం గుద్దు గుద్దితే నీ చేయి నొప్పి "పెట్టాల్సిందే. భరించవేక ఎమరుగాపున్న 'స్నేహిరుణ్ణి వీపు చరివాపంప్రే ఆతనింక (బ్రలిపన్నంతలో నీకు కన్నడడు, ఇవేమీ చేయకంగా ఆ కోపాన్నంవా చిద్విలాసంగా ఆణచుకున్నావనుక్కో దిగమింగబడిన కోఎం రక్తపోటంను పెందురుంది పొస్టలో, ఆల్సర్‌ను తయారుచేస్తుంది, మశేం చేయారి? నంచేటాలో తోచక బుట్టు వీక్కుం పే జుట్టు చేతిలోకి ఉఃడివస్తుంది.

పరిశ్రమలో శబ్రరాలుష్యం మూలంగా పనివాడి సామర్హ్యం తరిగిపోరుంది* ళ్‌ ఆ, అల్ల జ గ వి ఇల మెషిన్‌ను కస్టాయ్య'మంీ సరిగ్గా విన్నడక “నిప్పెశాయ్యమను”కునే ప్రమాదముంది.

వ్రైలికట్ట (ప్రక్కన నీ యిర్లుంస్తే ఆక్షరా(్రి గాఢన్మిడ్రపోడుటప్పుడుు ఇంటి ట్రకంన దాసు ఇంజను ఆగి ఆపుకోలేక ఆవిరి కక్కేసిందనుకోండి. ఉలిక్కిపడి నిద్రలేస్తాప. గుంచె దడ పట్టుకుంటుంది. ఈ వ్యవహారం కొన్నార్టికి ఆలవాటయి ఆపైన రైలుబిండ్లు గొడవ చేయలేకపోతే నిద్రే పబ్బకవోయ డేంజదంది.

ఇవిగాక గఎ౦డె జబ్బులు, ఆహారనాళం నరాలు, సంకానోత్పత్తి ఆవయవాలకు సంబంధించిన జమ్బలు సిద్దంగా ఉన్నాయి. శబ్దరాలుష్యం వలన రావటానికి.

ఒకసారి లండన్‌ నివానులను సర్వేచేసి మీ జీవితంలో ముఖ్యంగా రావాల్చిన

న! మాన్సేమిటని రోరుకుంటున్నారని” ఆగితే “ఆక్టందుగా రోప్టమీద వ్‌య్‌ వొవానాల గొంతు నొక్కేయండిో అని చెప్పా అరీ శబకెలఎగ్యం [ప్రభావం మనిషిమీద ౮ ట్‌ ట్‌ ఇ పరిశ్రమల్లో పనిచేసే రార్మికుల్ని బరీశ్షచేసే ఒక కమికీ ఒక ఆస క్రికరమైన ళం అనాలో చును విషయం చెప్పింది. “2000 సంవత్సరం వచ్పనొాటికి. 10 సంవత్సరాల వయసు మించిన వారందరూ చక్కగా చెవిటివారవువాడు ఈ శబ్ద కాలుష్యం ఆరికట్టబడ్‌ క పోత”, గొబ్బ శుభవార్త కదా! జాలి నిపారణ*+ రోడ్లమీద : గొంతు చించుకొని ఆరిచే వయను యదినిన్సు సెళన్నడ పగుల న ల లబ్బెట్లు గొట్టుకొన్న దిండ్రను రోడ్తమీడ తిఠరగనీయరామ, ఏయిర్‌ హోరన్లు (మోగించటం ఆరి కట్టాలి, దై వర్ల కండక్టర్ల చెపులు అప్పుడవ్చుకూ పరీక జే మూరి. రోడ్ల (ప్రక్కన చెట్లు నాటితే (ఎపద) శద్టాన్ని కొంతభాగం. అవి పీల్చుకుంటాయి. మనల్ని విషహానాశ్రయార్శ్ని ఉన్నపళంగా నగూాలకు 10-15 మైళ్ళ దూరం విసికే యాలి, వాటి చుట్టూ కొంతదూరం “నిషిద్ధ ప్రాంతం” అని (ప్రకటించి యిబ్శ కట్టుకో సీయరామ. ఈ ఎనయికే బేస్తారేమోగాన్సి యిన్శ లేనివారి సపయినరోట్ల (గవత్వం భం వొరు యిళ్శిప్వరు, సమాజంలో ; పెళ్ళిళ్ళ, సామాబిక రౌర్య[క్రమాల్య మతట్రవారాలు చేనుకో సీయండి. రాని రాల్రి తొమ్మిది నుంచి ఉదయం 6 గంబల దారా లౌడ్‌ స్పీకర్ల. పెట్ట వదనే విషయం ఆకమసేఐటు చేయారి. స్‌ వు చిం పరిశ్రమల్లో ; పాత మెషస్లు మార్చాలి, కీద్ళ వదులుగా ఉన్న 'మెషిన్లున వష్రైచద్యం చేయాలి. కద్దం ఎక్కుప జేసే. భాగాలను (ట్రకాన పరిగ్రమప దూరంగా పీర్పాటు చేడూలి. అక్కడ పనిచేయాల్సిన పనివారికి చెప్పలకు “తిన్చలో”.. లుచ్చి రషయవాచి, రార్యికులకు విర్ణీత వ్యవధిరో చెపణ పరీక్ష చేయారి. ఇవన్నీ చేయా ల్సింది యజమానుల కొట్టి సహజంగానే వాన్ళ వినద కాబట్టి అలా వినని యజ మానులను బలవంకంగా పరద్టుగొచ్చి 24 గంఎలకాలం గొడవజే సే మెషిన్‌ ట్‌క్య్కన హార్చోచె్టి “ఆనందించే విధంనా” రాత్యికులు వయబానిి హూపను టప్రసాదిచ్హూ చట్టం చేదూలం, ఆంపే మి అప్పుమిగాని అక్టంవామ ఆ దాథ ఎలా పుంటుందో,

వ్‌6 (వపమాదాలకు కారణాలు (1) మానవ కారణాలు ? ఎ. చూప్పు వినికిడికి సంబంధించి సరయిన పరీ కలు బేస్పి నిర్తయించిన పిదప ఆయా పనుశో నియమిస్తే యాక్స్‌దెంట్లు తగ్యతాయి, ణు ళా అటి న! గక చి. ఒకే రకమమబున పనిచేసే వారిలో స్తీలకంటే పురువల్లో ఐక రెట్లు ఎక్కువ యాక్సిచెంట్లు జపగుళున్నాయని సచ్వేలో తేలింది. సి మరీ చిన్న పిల్లలు, మశీ ముసలివారు ఎక్కువగా (ట్రమాదాలకు లోనవు కాడ, డి. సనిరో తగినంత అనుభవం లేకపోతే ఎక్కువ (ప్రమాదాలు జదుగు తాయి. (స్రమాదాల్లో నూటికి 50 మొడటి 6 నెలల్లో జరుగువాయి. 1-2 సంవత్సరాల ఆనుభవం సంపాదించుకొన్నవాలిలో నూటికి 3 శాతం మాత్రమే (ప్రమాదాలు జటిగ తాయిం (2) హాససీక రారణాలు ;- బనిరో గ్రద్ద లేకపోవడం, ఆజాగగ్రత్తు పనిలో ఆకర్షణ రేకిపోఎడం, అనువఎం లేఠకహావటం, పాససిర ఒత్తిడి .... యిలాంటి మళెన్నో. (3) పరిసరాల రొరడాలు ;= ఏర్క్యుంప పనిగంటలు, పనిచే సేవోట తగినంత వెలుతురు లేకపోపటం, తగినంత ఉస్టోగ్రల లేకపోవటం, ముక్కలు టబ్రద్దలమ్య కా టు ఠి కంపుగొట్టటిం, చెవులు చిల్లులుసడె శబ్దాలు పస్తూండటం్క యంత్రాల మీద తగినంత రత్షణకవదాలు లేకపోవటం, కరంటు వ్‌ర్లకు తగినంత ఇన్సు లేషన్‌ లేకపోవటం.... ఇవన్నీ కారణాలే. వైద్యం ఎలా వేయీలి ? ళల గొ (10) రాహ్కాలిక స్పైద్యం :- ర్నృర్తం పోయ్‌ గాయాలయిన్నా ఎముకలు విశ గ్‌నా మనే దెబ్బలు తగిలినా మంమగా చేసే ప్రాధమిక చికిత్స యొక్క (ప్రాధాన్యత చాల పంటుంది, అసలే ప్రాణంపోతే యూ వైద్యం యొక్క అపసవమసలే పంత దనుకోండ్‌, (2 శస్త్ర చికిత్స వం. చేయు తెగిపోత్తే పని కేలికయిందని దాక్టర్‌ లనంద ప్హూడన్నమాట, అక్కడికి కుట్టుప్తస్తే సరిపోటంది చక్కగా, కాని స్టైనాలో అలా

87 జేతుల్యూ కాళ్ళూ, వేళ్ళూ తెనిసోతే 18-20 గంబలు ఆపచేగన్‌ చేని ఆ ఆవయవా లను అరికించే ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. మనకిక్కుడ వైద్యం ఇంకా ఆంతగా ఆ మోకాదులో ఎదగలేదు. మద్రాసు “స్టాన్లీ హోన్పిటర్‌"లో అలా అతికించే శస్త్ర చికిత్స ట్‌గణ డా॥ వెంకటస్వామిగారి ఆధ్వర్యంలో ఈ మధ్యనే మొదలబుంది.. అయితే చేయో, కొలో పోగొట్టుకున్న కాల్మికుక్ణ్రి ఆతని ఆవయవార్ని సకాలంలో డాక్షరు దగరకు చి వ! న్న వ! శ

చేర్చే బాధ్యత యజమానుము తీనుకోవాఎగా మరి. వోతేపోయింది మన చేయి కొడు గదా అనే చైఖి యజమానులు అవలందింవినంతరొలం వంకటస్వామిగారిలాంటి చాక్టర్లకు చేతినిండా పని దొరక వ. సోడలిస్టు దేళాలక్కుు మనలాంటి చేళాలకు శేడా యిక్కడే వుంది.

(3) ఫిండదూనకపీ మిగిలి ఉన్న ఆవయవాలతో గౌరపసీయంగా (ద్రికగ్గఎగేటట్లు తగినంత మెనింగ్‌ యిచ్చి తగిన పనిలో సెట్టి వారకి జీవనోపాధి కల్గింవాలి. యజమానులు చేయాల్సిన పని యిది,

నివారణ ఎలా?

యాక్చిచెంట్లు జరగడానికి దారితీసేవి* ఆవి మానప కారడాలయిన్నా పరిసరాల కారణాలయిన్నా చివక5గా వాటిని సరిదిద్దే బాధ్యత యజమానుల మీదే వుంటుంది.

పనిచేసేరోట సరైన వేడ్తి వెలుతురు గాలి ఆండేటట్లు చేయాలి.

కళ్ళకు ప్రమాదాలు జరిగే ఆవకాకచున్నచోట గాగుల్స్‌”. యజమానుల ఖప్చతో ఇవ్వాలిం

కాళ్ళకు (ట్రహాదం జరగదోయచోట “బూట్లు” యివ్వారి,

చేతులకు (ప్రమాదాలు జరగ్గలిగేలోట “గ్ల్గావ్స్‌ "లు యివ్వాలి,

న. ళం న.

(ప్రమాదాలు చేయగలిగే యంత్ర భూతసుల మీద “రతం. కవవాలు” పరదారి.

మానవులు పొరపాప్లు చేసినా (ప్రమాదాలు జరక్కుండా. ఆగిపోడేట్లు తగిన “రక్షణ విధానాలో పరిశ్రమల్లో ఆమం చేచూరి.. ఉిదా॥ 'సైరన్లు (యోగం, యంత్రం ఆగిపోవటం లాంటివి.

(పేణక జరగ్గరిగేనోటి తగిన నివారణోపాయాలు చేపట్టారి.

88

(ప్రమాదాల్లో ఇడర్కోవాలన్కీ (ప్రాడాలు పోగొట్టుకోవాలనీ ధార్యాపిల్లర్ని అఆనాధల్ని చేస్తి జేత చిప్పలు పట్టించి తిప్పాలని ఏ కాల్మికుడూ కోపకోడు. ఆయినా ప్రమాదం జరిగినప్పుడల్లా యజమానులు కార్మికుల్ని తిర్హారు.. యంత్రాల్ని తిడితే వాటికి విన్నడపు తిట్లు, తమను తాము విటూ తిట్టకోడ కదా!

కాని ప్రమాదాల జరక్కుండా నివారణ చర్యలు తీసుకోవటం, జరిగితే తడ ణమే రాల్మికులకు వైద్యం చేయించటం (ప్రాడాలు పోతే. తగినంత కాంపన్పేషను యివ్వటం - అనే బాధ్యతలు యజహానివే, ఎందుకని? పరిశ్రమల్లో లాళాల వాటా ఆంతా ఆతనిదే కాబల్టి.

వురికొన్ని రుగ్మతలు టవృ త్రి దగ్మతలు కొన్ని పెద్ద పెద్ద పనులకే పరిమితం. మిగతా నృప్రల్లో ఉన్నవాడు ఏ రోగాలు లేకుండా చచ్చేంతవరకు నిశ్చింతగా (దిశకవచ్చు” అని రాపీగా డఃపిరిపీల్చే (ప్రమాదముంది. కొని వాస్తవం మాత్రం ధిన్నంగా ఉంది. కార్కికులు చచ్చదిధాయం ఏదో రోజు, రోగాచేకండా నిర్చింతగా బ్రతినేది మాం భి

గుండునున్న. “ఎక్కడ వృత్తులున్నాయో ఆనెంత చిన్న వృదర్తి ఆయినా అక్కడ వృత్తి డ్‌గ్మతలు (టప్రత్యక్షం”.

ఇప్పటివరరూ కార్మికులను ధోంచేయటంలో పెద్ద వాటాదార్ల యిన రుగ్మతలను చెప్పుకున్నాము* ఇప్ప్రమ్‌ మరిన్ని చిన్న వాటాదాన్ష్మ సంగతి చూద్దాము,

వ్‌ వ ఉపో, గ లై 6 న్న | త

ఎక్కువ వేడిమి ఉండటమనేది దావాపు అన్ని పరిశ్రమల్లోనూ ఏదో మోకా

దులో ఉంటుంది, ఉర్చు ఫ్యాక్టరీలు పాంటీలు అన్ని రకాల మిల్లులు గనులు జా ళ్‌ బట ఛా కొన్ని ఉదాహరణలు దూత్రమే, పనిచేసే ప్రాంతంలో వేడి పెరగ్గానే దాంతోపాట శరీరం ఉస్ణో(గ్రత 'పెడనగుతుంది.. పెరిగిన ఉజ్జో[గ్రతను తగ్గించటానికి చెనుటలు పర్తాయి, చెమబలు ఆరిపోమే (క్రమంరో భరీరం చల్ల బద్తందనే “శరీరం” యొక్క ళ్‌ వాట

ఆక, దాంతో కరీరంలోని నీరం౮ా అయిపోతుంది.

కొన్ని పరిశ్రమల్లో మధ్యలో పని వదలి “మంచి నీళ్ళూ” (క్రాగటానికి కూడా వెళ్ళే అవకాశం ఉండము. ఆవిన్హైహోయిన నీటిని మళలా *గ్రాగడం” ద్వారా నింపక పోతే ఏం జద%లతుంది.

రాణ లాగటం, కళ్ళు తిరగబం, అదృష్టం బాపంపే లడ్డంపడటం, విపరీత మెన నీరసం వచ్చి కూలదిడదం, శరీరంలో వేడి పెరిగిపోయి. 105-106 డిగీల

90 జ్వరం ముంచుకురావటం ఆ వైన సకాలంలో వైద్యం జరగ్గపోతే టపాకట్టడం జదగు తాయి,

ఆండుపలన ఎక్కువ ఉష్ణము ఉండే ప్రాంకాల్లో పనిచే సే కార్మికులు చెమ టలు పష్టే మోవామలో, మంచినీళ్ళు--5ొద్దిగా దవ్పు చక్కెర కలుప్తొని శ్రాగిశే పెన చెప్పిన ప్రమాదం జరక్కుండా నివారించవచ్చు.

లేచిన వేళ బాగులేక ఎవరయినా ఉస్తోగ్రత పుణ్యమా అవి అడ్డం పడితే--- తప్పదిక--లస్పడ్రికి మోనుకు పోవాల్సిండే. సెలైన్‌ కట్టడం, మందులు. వాడటం లాంటి కుస్తీలు తప్పపు.

చేపం, రొయ్యల ప్యాకింగ్‌. పర్మిళమ

విశాఖపట్టణం లాంటిచోట్ల ఉండీ పరిశ్రమ. సముద్రంలో స్వేచ్చగా తిరిగే చేవర్ని రొయ్యల్ని ఒడుపుగా పట్టుగౌస్తాము మనం. తినాలి కాబట్టి దూర ప్రాంకా లకు వాటిని తరలింవాలంపే మంచుగడ్తల మధ్య పెట్టి ప్యాకింగ్‌ చేయాలి. చేసేచవద? ఇక్కడ పనిచేసేది ఎక్కువగా మహిళా రార్మికులే, వట్టి చేతుల్తో మంచు ముక్కల నొకచేశ్తో చేపలను రొయ్యలను యింో చేత్తో పట్టుకోవాలి. మంచు నుక్కూల్ని ఆదే పనిగా పట్టువొని పని చేస్తూన్నంపవలన చేతులు మొద్దబాపరాయి మందు, చేతులు మొద్దుబారి నొప్పి తెలియద కాబట్టి. ఎక్కువ "సేపు పని చేయగలమని గ్రామిక మహిళలు ఆనందపర్హాప, ఆ అనందం ఎంతోసేపు నిలపమ* చేరులకు రక్ష (ప్రసారం తగ్గి చేపబణబ పాచిపోవడం పుండ్లు పడటం, ఆపకాశం వుంపే వేళ్ళు, ళ్ళ చర్మము 4డిపోవడం జదగురాయి. రోటా కూలీగా వచ్చే 10-20 రూపాయల కోసం చేతి వేళ్ళు త్యాగం చేయాల్సిన పరిస్టితి ఉండీరోజు శ్రామిక మహిళలకు,

ఈ ప్యాకింగ్‌ పరిశ్రమలో కార్మికుల చేతుల స్టానే యంశ్రాలను (ప్రవేళపెట్టటి మొక్క పే నిజమైన పరిష్కారం. కాని ఈ నిజమైన పరిష్కారాన్ని “ప్రస్తుతం యజమానులు అనుసరింవారం'పే (ప్రస్తుతమున్న మహిళా కార్మికులంతా. గ్రామిక మహిళా నిరువ్యోగులుగా” చేయబడ్తారు కదా!

ఎే లు ళ్ళు ఆనకట్టల నిర్మాణం, గనుల, రాతి పరిశ్రమ, కాలువల (త్రవ్వకం, బాణనందా

ఫి

లాంటి పనుల్లో (యజడు సొమూగగి వింవిగా వార్తాం ఈ పృత్హి టగ్మతయుక్కం (ట్రత్యేకతేందం ప్రే (పేలుడులో యిధుక్టునే కార్మికుడు తన చేలల్లో. కాళ్ళకో కళ్ళకో పర్మనెంటుగా సెలపు యివ్వాల్సి వస్తుంది.

ఒర్కోంసారయితే “*ఆసలేపోయిి---ఆ ముక్కలమిన శరీరం ఏ రార్మికునివో ఎవరూ కనిపెటలేని బరిసెతి వస్తుంది,

బ్‌ యు వాతి ఎల క్ట సిటీ లు విద్యుళృ క్తి వొడనబువంటి పరిశ్రమ లేదంపే ఆళ్చర్యవడనక్కర లేదు, ఇర. "సే వరిం ల! కి నం! న!

విక్యుక్ళక్తి వాడే యంగ్రాల దగ్గర సరిగ్గా ఎర్త్‌ పెట్టకవీ శే ఒక్కోసారి ఆ “ళ క్రి యంధగ్రాల నావహించి యంధగ్రాలను. తాకిన. కార్మికులను కొగిలిందురునే (ట్రమాదముంది, ఆ కౌగిలి “ధృతరాష్ట్ర కౌగిలి” అని వేరే చెచ్చనక్కన్లే మం

అప్పుడబ్బుడూ విమ్యశృక్తి గోడగ్లోకి హూడా పీక్‌ ఆప్పశుంది. నీరస మొచ్చి గోడకు చేరబడ్తామని పోయిన రార్భికుడు నీలుక్కు పోవార్చిండే తిరిగి పనిరోకి వచ్చే శై చుం

ఇవిగాక చేతుల వళ్ల కాలిపోవటం్య చర్మము కాలడం, షాక్‌ కొట్టి కొంత

న!

ఎక్తుసుంచి క్రిందబడి కాబ్యా, చేపలా, నడుమూ విరిగిపోవటం, తల క్రింయలుగా పడితే పై పచ్చరాయలా పగలదం-యివన్నీ కొర్మిక మి్య(క్రుల ఆనుభవంలోని విష యారలే.

పరిశ్రమళ్లో ఎలక్షి 9సెటీ వైరింగ్‌ స్మక్రమంగా చేయటం, నిరీత ప్యవధిలో సరిగ్గా తనికీలు జేయటం లాంటివి తచ్చమ. ఆలా జేయకలోక్తే జనానికి చలు చేదా

ళ్‌ మని విష్యళ్చక్తివి కనిపెట్టిస “మైలీల్‌ ఫరడో” బఏకి తింగిప స్తే యిదంవా చూని ఆత్సహాత: చేనుూనే నితి పనుంది. ళం లి గ్‌ కక గా న్‌ వోగం

షీడ రోజూ చెబ్బుకుశే “గ్యాస్‌ రోగం” కాడిది.. నిన్నగాక మొన్న భోపాల్‌లో చూళాద. *మిచేల్‌ ఐసో వైనట్‌” అస గ్యాస్‌ క్‌ అయి ఆనేకమంది కార్య *తదలను రూడా టోడన పొట్టన 'ప్టకుంది. ఇలాంటి గ్యాాం అనరం పరి ఆపళ్లో వాడదడటంగాని పరి[్రమర్లో తయాదరానటింగాని జదపదంది. కాళ్చన్‌

92 డచూన్చైడ్స్‌ కార్బన్‌ మోశొత్చైడ్‌, ైాటోజన్‌ సైన్టైడ్స్‌ కార్బన్‌ సల్బైగ్‌, అమ్మోనిమూ నెట్రోజన్‌, హెటోజక్‌ సర్చ్చైడ్‌, చాడ్రోనోరిక్‌ వ్‌సిగ్‌, న్లోరిన్‌ వాయుప్పు సల్ఫర్‌ డయాన్వైడ్‌ మద్చుకు కొన్ని ఉదాహరణలు మామే. ఒక్కో గ్యాస్‌ ఒక్కో విలక్షణమైన రీతిరో రార్మికున్ని వావ మోడురుంది. అనుభవించి తీరా ల్సిందే తెలిచూలం పే. జంతుళోగాలు మరికొన్ని

జంరుప్పలకు సందింధించి చర్మాలు ఎం(ట్రకలు, రొమ్ములు. ఎముకలు మాంసంలకో పనిచేసే కార్మికులకు జంరయప్పలకు పుండే కొన్ని రోగాలు వస్తాయని ఇదీవరశే చూశాము. ఆవిగాక (బూసెల్లోసిన్క్‌ కయరోగం, లస్టోస్పెరోనిస్‌, యాంట్రాక్స్‌, ఏక్టి దో మైదోసిన్‌్‌ హైవాటిడ్‌. రోగం సిటకోనిస్‌ ధనుర్వాతం, మెదతువాపు రోగం, తామ జవ్బల--ఇవి అన్నీనో, రొన్నో వచ్చే "ఆఅవరాః నుంది. ఈ జగ్బులు రాపటానికి పరిశ్రచ రారణమయిన్నా పశిశ్రమ యజమాని దాధ్యత వహించకుండా కార్మికుని శరీరాన్ని జవాబుదారీగా చేసే పరిస్టితి ఉందీ నాడుం

సాధారణ ఆర వం ఆ ల ఇ! ఇష బామ లట ఫ్ర సమ్మె బఅసుందిె 2 అణా పని పరిస్తైిములు దాగా లేకంీయిన్నా జీవాల దాలకఎోయినా రాల్మికులు సమ్మె ళు చేస్తాకని వింటాం. కాని కాకుల "న పశిప్టనిని చూస్తే వాళ్ళ *“ఆరోగ్యంి టాడా అవాలి ౦ టు అటి స! సమ్మె చేస్తంది. ఈ కందం చిపకిరంటా “ఆందరికీ ఆరోగ్యాన్ని” దొట్టుపెట్టుకని లా. ఈ ఇ ఇ ( న్‌ అట్‌ జ జర రలు వల ల ఎ ఈడ్చుకవచ్చి మీ హైరిసడి సెల భుంయమ = స్తామని (ప్రజలకు (గ్రహిత్వము ఉచితంగా వాగ్దానాలు బేనిన్యా మనలాంటి పేద చేశంరోరి “ఆరోగ్యం”. రావాలన్నా జడును ళ్‌ కొంటుంది. తన దిమలు *రోగాలొను ఎంపిస్తింవి. ఆ “*రోగాల”కు చూమూలు వ లి అటి ఎజంందరిలోకీ రారికలం'పే దాలా ఇం. ౮ హ్‌ ౬ లీ ఆహారిలోప౦ళ€ల అసలే దాలదాలని బీతి వారరో కదిపునింశా తిండి ఉండము. తిండి సంగ్గా లేకపోతే శరీరంలో తోగనిరోధిఠ శర్త్తి మందగిస్తుంది. ఆరోగ్యంగా ఉంచే రాల్మి కులనే చరిపిపాచేసాలు వృత్తి బగతల. మఠ తిండి సరిగ్గా లేక రోగ నిరోధక అతి ల [త్‌ గ ళకి సన్నగినిన రొర్నికుం కనటడితే వృరి టగృతలకు మహదానందం. జఎవ్వలరు ఇ థి లి బ వాని . (నో క్‌ లోనయిన రార్మికలను యజమహాను౨ సగౌరవంగా నిపద్యోగ ైన్యంకోరి.. సాగ నంపువారు. ఉద్యోగం ఉంపేనే కడుపునిండా తిండిచేము నిరుద్యోగి అయితే అసవే ఉండదు. తిండి బేనండువలన వచ్చే జబ్బుల సపెటేగిపోరాయి.. దూంసకృద్తులు పిండిపవార్జాల లోపం వలన పచ్చే జబ్బ విబదమునుఐ లోచంరో వచ్చే జబ్బలు [నోటిపూత చరద స్కర్వీ రివెట్బు తేవీకటి తదితర ము ౮) గ్రిముకోష రోగాల ప / [రోగ నిరోధక శక్తి తగ్గినందపలన] రొన్ని వదాహాల ౩ * త్రం [ 12]

ఫి

దీనికితోడు ఆహార పరిశుభ్రత గూడా లోపించి మైఫాయిడ్‌, పసిరికల జబ్బ

[శాండిస్‌), ఆమీవీచూ సెస్‌, విశేచనాల జబ్బులు పలకరిస్తాయి ఆప్యాయంగా. వ! ళ్ళ కొరతి

ఫ్యాక్టతీలరో పనిచేసే రాల్మీకులందరికి ఇళ్ళు పసతి చూపించాల్సిన బాధ్యత మాకు బేదని యజమానులు చేతులు డులపూాన్నాడ, శేపు ఉదయం వచ్చి మరలా ఫ్యాక్టరీలోనోో పరశ్రమవోనో పనిబేదూరి కాబట్టి తమ తమ జీతాల తాహతునుబట్టి

జ్‌

ఇచ్ళు అనైర షెకుక్కుంటాటు రాల్మికులు. జీవాలు తిండికే సరిగ్గా వాలని పరిస్థితిలో

ఓ ళా శ ఉండే కార్సికులేం చేస్తారు? ఫ్యాక్టరీకి అటూ ఇటూ ఉండే. థాళీస్తలంలో ఫ్యాక్టరీ

(్‌। అవీ లిబ యఖ (హే గోడనే తమ ఇళ్ళకు వెనుకవైపు గోడగా గుడిసలి. వేస్తారు. ఫ్యాక్టరీలున్న గువా నహ చల

చోటంకా గుడిసెల. గుడిసెవాసులూ తవ్చమ. ఆ ఇళ్ళలో బగలు సూర్యుడు. కొప్పుక ముంటాడు. రాత్రి చం్యమడు పలకరిస్తాడు. పక్షారాలంలో ఇంటినే ఓ పెద్ద చెడపుగా మాప్పరానంటాడు వానదేపుడు. “నీకో ఇల్లు కావార్చి వచ్చిందా? ఆని దదాయించి లేవుకుపోలాడు గాలిచేపుడు ఇదే ఆ ఇళ్ళస్వరూపం. డినికితోడు ఇటు పరిశ్రమగ్షోనూం ఆటు వల్లిసీమవోనూ నిపవ్యోగం పెరిగౌన్సీ తయారయిన న్యం ప్యార్టరీరో పని

ఛ్‌ క! ౩| ళు రా లబ దొారక్కయుందే ఆ పరిసరాల్లో మరివొన్ని గుడిసెలు శకక్తికొస్టి వస్తాదు ఈ జరి

శి అవల్‌ ళు వాతో పితిలో కాశ్సికుల ఆరోగంసాయి భయంకరమెన దిక్కుమారిన సాయిళో ఉంటుందని వే శి వ (య ౮ యు ఎరినా ఇప్పనక్కన్లేదుం మ౦చినీ ళ్ళు

దేశంలో సగం బ్రామాల జనం సరిగ్గా సీిశ్ళే దొరక్క ఇబ్బంయలు

పట్తున్నాద. గుడిసలళో నివసించే కార్సికులనోనం (త్రత్యేకంగా యజమానుల నీళ్ళ తాకీ [ ళీ గొట్టాలు వేయించడం దగ్గరలోని నదిరోన్నో వాగులోనో నీళ్ళు తెచ్చుకుందామా ఆంపే- ఆ నదిని అవ్బటికే ఖరాదు చేనుంటాయి ఫాఃకరీలు. పాంకరీలనుంచి వజ అజో లబ ఓట (

మురగులో ఆహ్ల్హాలు ఆల్కాకీల ఆయిల్స్‌ ₹మికల్చొ ఆణుధాల్మిక. పదార్దాలు ఒక్క పేమిటి- ఫ్యాక్టరీలో పనికికానిపన్నీ మురుగులో ట్రత్యకం, ఆ ముదగు నదివో దర్శనం, ఆ ,మురుగు ఘాటుకు నదిలోని బేతణచచ్చి మరికొంత “సుగంధం”

95 తోడు బేస్తాయి. ర్రాగదబ్బుకం'పే *ఈ పీసా” ర్రౌగొలి కార్మిక సోదపలణ, తప్పని సరయి కొన్నిచోట్ల అలా గ్రాగుతూనే ఉన్నారు. వృత్తి రుగ్మతలు ఆలా ఉంచండి, ఈశః నీద రాగినంమవళలన ఎన్నిరకాల జబ్బలు వస్తాయో డిచాంచటం సాధ్యం కాదు, గాలి బని డిన్నా లేకపోయినా పన్లసీమన్లో కాస్త పరికుభ్రమయిన గాలి పీల్చుకొనే ఆవకొశమన్నా పుంది. కాని పఠరిశ్రమలున్న (ప్రాంవాల్లో ఫ్యాక్టరీలు యధాశక్తి పొగ రూళ్ళి విశవాయవులను తయారుచేని గాలిలో కలుప్పవాయి. ఆ గాలే పీల్చుకోవారి ఆ పరిసరాల్లోని కార్మికులు. ఫలితంగా అలెక్టీ జబ్బులు వేగుల్‌ ఆల్టో (ముక్కు పంట పరదలాగా వీడ కారటం, విపరీతంగా తుమ్ములు రావటం), అలళ్ళైక్‌ కాఫ్‌ (ఆగ కుండా దగ్గరావటం], ఉబ్బసం, (బ్రాంచై టిస్త్‌ తయరోగము, చివరగా డిఃపిరితిడుల్లో క్యాన్సరు రావచ్చు. ఫ్యాక్టరీలు వదివే పొగ ధూళి వావాపరణంలో జేరటంవలన చలురుడ దూడగా సరిగ్గా ఆందడు. ఆ ధా చెట్లమీద 'పేదరోవడం వలన అవిహాడా (క్రషణా ఆత్మ హత్య చనుకుంటాయి. దాని (ప్రభావం వర్షాలమీద్య వారావరిణంమీడ లిరిగిపడ్రంది. అయినా ఫాజకరీలు పొగ వదలురూనే పంటాయి తమకేమీ పటనటు, రబ బి౪౯ ఆంటు వ్యాధులు సరయిన ఆహార పరిక(్రత్య మంచినీటి సమపాయము ఉండసం ప వలన కలరా స్రైఫాయిడ్‌, విరేచనాలు, జాంళీస్‌ లాంటి జబ్బలు ఒక్క ఇంట్లో చెడల యినా ఆందరికీ (ప్రాకి సోషలిజం ఆమలు జదుపువాయి. గట్టి, తామరలాంటి చర్మవ్యాధుల ఒకరికి వచ్చినా ఆ ఒక్కరు తెలియ కుండానే ఆందరికీ ఆంకబాటులోకి తెస్తాడు. క్షయలాంటి జబ్బవ స్తే ఎవరినీ వదలదిక. రిండిలోపంం గాలిలోపం, విశ్రాంతి లోపం, పరిశుభ్రత లోపం, రోగంవ స్తే మందలు ఆహారం కొనుక్కునేశక్రిగోపం ఇవన్నీ కళ్తిసి క్షయ వచ్చిన రోగి తయమై పోవాల్సిన స్థితి వస్తుంది,

రి(

ఇంటిచుట్టూ దుదగనీరు అందులో దోమలు గుడ్డుపెట్టి ఫామి* ప్లానింన లేకుండా పిల్లదోమన్ని తయారుబేస్తాయి. ఆం మబాదుకో శన్న కార్మికులను కష సాయి. “మకేరియాగొ“వోదరాల”జబులు వసాయి హోల్‌ సేర్‌గాం అప్పుడప్పుడూ అత మ న! కన్నీటి తుడుప్పగా డిడిటి. చన్లిన్తా ఇప్పుడా మం మకు చోమక వావడం మానేస్తాయి. డి.డి.టి.ని రిని మరీ బలం పంజుకుని జనాన్ని కరవడం మొదళలట్టాయి.

ఇవిగాక ఏ ఆంటువ్యానలయినా వాలా త్వరగా ప్రాకటం జరుగురుంది.

(పమాదాలు = మరణాలు

ప్యార్టరీలరో బ్రహాదాయ ఎటూ తచ్చప్త. పీటితోపాటు వాహనాల రో వస లిలో ర్డీ ఆసనం జీవితశా రగిమయమప్ప్తకోంది. ర్తి పుణ్యమా అంటూ (ప్రమా దాల మోరాదు కూడా పెరుగుతుంది. పరమల కాయిష్యుం వలన బ్రాంప్పైటిస్‌ జప్బు ఎక్కువగా వస్తున్నంపవలన ఈ జబ్బవలన మరడాల మోయరూడా. అలాగే వందుంది. సాధారణ అఆరోగ్యస్టితి తర్వూవగా ఉంటున్నందుపలన్క పరిసవాల పరిపభ్రత లోటం వలన ఓటికి పరిశ్రమలకుబంధం పున్నండనలన కార్మి

కాశీ ౨, జం ఇ అ నచ ల న లం 2 జటలు ర = హామా రులళి పిల్లల మకణాలసంఖ్య, జ'వృలసంఖ్య, పెద్దల మవదాల సంఖ్య మూల జనం కంపే ఎక్కువ. నివారణోపాయం వమితి

(ఎ) ఆహారం ; వీ పరిశ్రమలోనయినా 2508 మించి కార్మికుజంపే ఒక

ర్యాంీన్‌ విఫిగా పుందాలని ఫ్యాక్షరీ చటం చెప్పంది. అంపలో సరసమైన [2] ధర లి రిట ల వాలి మెను

లకు పఠిష(్రంగా[?] ఆనోర పనార్హాల సరభరా చేయాలనేది ఉద్దేశ్యం, ఆంతకంసే తర్కూవమనంవి కార్మికు౨ండేరోట ఏంచేయాలి? చట్టపతిధిలోకి రాని ఫ్యాక్టరీల పరి గ్రమలరోని కార్మికుల గతేనిటి? ఏమయినా ఆహార పరిస్టితి మెదగు పడకుండా కార్మి కులకు తద్వారా వచ్చే జబ్బులు రూప మాయవు.

[వి] అంటువ్యాధలు; తగన శా(గ్రత్త ఉంపే పరిశ్రమళ్లో అంటు వ్యాధలను

అటి న్‌.

రనుక్కోవటం, వైద్యం చేయటం సుప్పుకాని రోగ నిరోధానికి వైద్యానికి అఆడ్యుఖప్ఫ ఎవడ భరించాలో చేలకుంచా ఈ సమస్య ఒక రౌలిక్కిరామ. మంచినీటి సరఫరాకు ఇళ్ళ వసరిక్కీ మురుగునీటి పాఠడదలరు సందిందమున నమకం గంగి

97

(ప్రతి 25 మంది కార్మికులకొక లెట్రిన్‌ పండాలని తగినంత ధాలీ శాగా ఫ్యాక్టరీలో ఉంకాలన్వీ వెలపదా గణ తగినంత అందాలని (ప్రమాదకరమైన వాయుప్పలు (ప్రసరించహాడదనీ చిన్నపిల్ల లహ, న్హీలకు తగు రక్షణ పుండాలని చట్టా లలో చక్కగా రాయదిడి ఉన్నది.

అమలు చేయటమనేది యజమానుల చేతుల్లో ఉంది. అమలు జరగనంత కాలం “సాధారణ ఆరోగ్యం” కాల్మికులమీద సమ్మె చేస్తుంది. ఈ పరిస్టిరి ఇలాగే కొన సాగితే. కార్మికుల మానసిక పరిస్టితి ఎలా పుంటుందో. తర్వాత చూద్దాము.

గ | వృతి వూననిక రుగ్మతలు అజం

నరానసికంగా సంతృప్తిగా డన్న వ్యక్తి చేసేపనిక్కి ఆసంతృప్తికో ఉన్న వ్యక్తి చేపే పనికి ేశా మనకు నిత్యజీవితంలో తెలుస్తూనే ఉంటుంది. పరిశ్రమలలో పనిచేసే కార్మికునికి కూడా అటువంటి మాససిక సంతృప్తి డాల అవసరము ఆళాంతిలోనుంచే మానసిక రుగ్మతలు పస్తాయి. వాటి. ఫలివాలి. కార్మికుల మీదా

యజమానుల మీద్యా యంగ్రాల మీదా పడ్డాయి,

అసంతృ వీ! కారణాలు “ఉన్నదానితో తృప్టి చెందాలి నాయనా” “రోరికలే. అన్ని అన్వాంహ మూలం” ఇలా చరిత మొదలయినప్పటినుంచీ ఉఃదరకొడ్డున్నా కాచే కడుపు నిండ కుండా సంతృప్తిగా (బ్రితికిన వొడింతవరకూలేదు, “్రాత్త ఎచూ ఆందదని తెరిస్తే పుల్లగా వుంటుంది, వర్తీ పనికిమాలిన ద్రాక” అని సరిపెట్టుకున్నానేమో గాని ఆ బ్రాష ఆంపరుంనో లేదోనని ప్రయత్నం చేయకుండా ఆ నిక్షయానికి రాడు మనిషిః దరి దంలోంచి ఆలోచనలు నస్తాయి

ఒక కార్మికుడికి భార్యా పిల్లలు ఉంటారు. నెలంఠా పనిచేసి తెచ్చుకొన్న జీతం 15రోజులు తిండి తినటానికే దాలకు, మిగకా 15 రోజులు ఏంతిని (బ్రతకాలి. ఆనే “ఆలోచన” వస్తుంది. సరయిన యిల్లు ఎటూ దొరకరు, ఫ్యాక్టరీ గోడనానుకొని గుడిసెబేస్తాడు. ఆ గుడిసెకు మంచినీచ్ళ లేవు, లేట్రిన్‌ లేదు. మదగుపోయే సదు పాయం లేదు. “ఇంతకంటే ఛాన్సు దొరకోదంటూ నానా ఆంటు రోగాలు హడ బలుక్కుని ఈ కార్మికుడి కుటుంచాన్ని ఆప్యాయంగా పలకరిస్తాయి. ఈ రోగాలకు మందమళలెలా ఆనే “ఆలోచన” వస్తుంది, ప్‌దో పండక్కి అతికష్టం మీగర కొను

త్రం కున్న జతబట్టలు ఆలాంటి పండగల్ని నాలుగయిమ చూసేదాకా ఆ కార్మీకుటు పంటి మీదే చీరికలు, పేరికలయినా (ప్రేమగా ఆంటి పెట్టుగొని పుంటాయి. వంటి నిండా బటలుకటుకొనేడెలా అనే *ఆలోచన” వసుంది, ఇంటో చంటిసిల్లాడుకి పాయిండపు, న! ల అవని న! లా బజార్లో పోయప్పుడు షాపుకోని పాలడచ్బా మీద కన్నుపడి దాన్ని పట్టుని పారి పోవాం అనే “ఆలోచన” వస్తుంది. దొంగతనం చేసి ఆయినా సరే విర్తకు పాలు యిప్పిండాలి అనే “ఆరోచనొ ఇక్కడ దరిద్రంరగేంచే వస్తుంది. ఈ అంశం వరకు తెలుగు నిన్మాల్లో చాల చక్కగా చూపిస్తాప. ఈ ఒక్క సంఘటన సాయంకో ఖల అనాటి

పధ్నాలుగు ర్‌బృ తీసి జనాన్ని ఉలికి ఆరేస్తాప నిపీ నిర్మాతలు.

అసంతృప్తికి దరిద్రం ఒక కారణం అని చూళాము. ఆమెరికాలో కార్మికుడికి కాళ్ళకు బూద్దుంటాయి. వంటికీ కోటుంటుంది. ఇంటికి ఏయిర్‌ కండిషన్‌ మెషిన్‌ ఉందుంది. ఫ్యాక్టరీకి పోవటానికి కారో బళ్ళో ఉంటుంది. ఇండియాలోని కార్మి కుణ్ణి చూపించి “నీవెంత పైస్టాయిలో” ఉన్నావో చూడు. అంటాడు ఆమెరికాలోని 'పెట్దుబడిదాటదు, కాని ఆమెరికాలోని రౌవ్మకుడిరి ఆమెశికాలోని పెట్టుబడివాలువే కన్పర్తారుం “*సోదలు రాక్‌ ఫలడ, మోరాన్‌లు”" కన్నర్తారు. మన “రాతలు దిర్లాలు”

అనో నం! న నన శి వాని ళం కూడా కన్సడద. “మాకు ఒక కాటంటే నీక పంద రాద్లన్నాయి కదా! మాకు అందు గడుల యిబ్ళ ఉంపే నీకు వంద గదుల యిణ్గ ఉన్నాయి కదా! మాప ద్యాంకులో వెయ్యి డాలట్లం పే పీకు కోటి డాలర్లున్నాయి కదా! మా పిల్లలు ్రధు త్వం తరపుస (ప్రపంచంలో మాడమూలల్లో అనవసరపు యుద్దాలు జేసి ఛస్తూంపే ళా న! వాలీ కి మ్‌ పిల్లలు దుక్కల్లాగా యిక్కడి ఉన్నాడ కదా” ఈ ఆలోచనలు అమెరికా కార్మికుడికి “సా పేక్ష దరిద్రం” లోంచి వస్తాయి. ఈ ఆలోచననే మానసిక అసం తృప్తికి మూలం ఆపవాయి. వేసించే (సతీకోజు హ్‌సి,..

ఒక నూలు మిల్లిలో కార్మీకుడున్నాడు. 8 గంటలకు సైరన్‌ ఆరవగానే లోనికి

వెళ్తిడు. ఈన ముండు షిప్ట కార్మికుడు దిడుటికి పస్తూ తిదగుతున్న కంచెలు దాపను అవు నాలి జా ల

అట్బబప్పి అకాడుం

తిదగురున్న రంచెల దూది సూలగా హూరటం అటూ యటులూ మారని ఒే మోవాదు యంధ్రాల రౌద, ఎక్కడన్నా ఒక నూలు పోను తెగిపోశేవోయి ఆతకడం.

100 కండె పూర్తిగా నిండగాన ఒక ధాఫీ కంద పెట్టడం ఈ (ప్రకారం ఎనిమిది గంటలు పనిచేయాలి. అభా ఇప్పటికే ఇరవై సంపత్సరాలు పనిచేశాడు. ఏదో వృత్తి ద్‌గ్మత వచ్చో, ఉద్యోగం డిపోయ్యే “ప్రాంతంగా”. రిమైర్‌ అస్య, ఇంటిదారి పప్డే దాకా యిలాగే “వారాలు ఆళుక్కుంటూనే” ఉంారి. ఒకే బని చేసిందే చేసి విసుగు పుడ్తంది. కార్మికడి సృజనాత్మకతను చూపించటానికి ఆవకాశం లేనికోట, ఉన్నా దానికి గిన (ప్రతిఫలం రానిరోట కార్మికుడికి మిగిలేది “అసంతృప్తే”... నిరు దో గె భయం

ఏదయినా సృత్తి రుగ్మత పస్తే *ఇక సీపు పనికిరాపు ఇంటికెళ్ళి విశ్రాంతి తీసుకో” ఆని నిక్యోగ పరమిస్తాడు యజమాని, యంగ్రాలకు కోవమొచ్చి కాలో, చేయో విరిజేస్తే పోయిన రాలున్తో చీయినో తల్చుకొంటూ ఇంటి వెళ్ళాలినిపడో్యోగిగా. యజమానులకు లాధాలు ఎక్కువై లాౌట్టు (్రరటించి మూకుమ్మడిగా ఆరోగ్యంగా ఉన్న కాళ్మికలనే నిదన్యోగలుగా మాట్బవాడ.. వీటికి తోడు కలో గంజో రప ఇంట్లో కొడుకున్ని, కూటుళ్ళనీ 'సపుతూంటాడు ఇప్పటిదాకా, వీరంతా శేపు నిర ద్యోగ యువతరానికి (ప్రరినిములవువారు.

నిపడ్యోగం పస్తే దత్శిద్ర౦ "పెరుగతుంది. దరిద్రం "పెరిగితే అఆఅసంతృ_ప్ట ఆకనీ రెండూ పెరుగుతాయి. నిదద్యోగం పస్తుందేమోననే భయంతో కూడా మాన త క్‌ జ జ్‌ శ స మెల. సిక అసంతృప్త్ర, ఇసునూ, కబం, అసూయ అన్న నస్తాయి.

ఇవిగాక భద్రకారాహిత్యం్ప పని పరిస్టిళులు దాగా లేకపోవటం, యజమానుల దుడును (స్రపర్తన, “ోవిభటిందు పారిందో అనే ఎత్తుగడల, కక్ష సాధింపు చర్యలు, లేబర్‌ డిపొద్ద మెంటు అశక్తత లాంటివన్నీ మానసిక అసంతృ ప్రికీ భద్రకా రాహి త్యానికి దారితీస్తాయి.

అసంతృప్రి ఇంశెశ్యళాడికి (సయాణం కడ్డుంది 1

ఈ లఆసంత్భప్తిని తనలో కానే దాడూని పైకి చిద్విలాసంగా నవ్వటం, నటించటం నేప్పొన్న కార్మికుడికి పొట్టలో అల్పర్‌లు వేస్తాయి రక్తపోటు 'వెదగు తుంది. తర్వాత గుండెపోటు వస్తుంది,

101

ఈ అసంతృపప్పిని పైకి యజహానికి కన్పచెట్లు ప్యక్తం చేస్తే ఉద్యోగం కడి పోయి మరింత అఆసంతృప్టీ తోడపురుంది.

ఈ ఆసంతృప్రివి ఫ్యాకరీరో చూచలేక ఇంత్లో ధార్వూ మీద చూపితే ఆమె

వావ్‌ లబ ళం టి వీపు విమానడ మోత మోగుతుంది. ఆమె నోడు నైరన్‌ బాత దూస్తుంది... దిక్కు తోచక పీధి చివర సత్వ సారా దరాణంలో పందగ్రాములు. అమృతం గ్రాగు కాడు, రాసేపు తనో దిక్కుమాలిన స్టితిరో ఉన్నాననే సంగతి మర్చిపోయి. ఫ్యార్డరీ యజమానిని తనేనని పొంగిపోవాడు. నాయగ్రైదు రూపాయలకే ఇంత పెద్ద ఆనం దాన్ని కారు చౌకగా ఇస్తున్న ప్రపక్వాన్ని మీటింగు పెట్టి ఆధినందిందారి ఆనుకుం టాడు,

ఈ అసంతృప్తిని తట్టుకోలేక లస్టంటుగా ధనవందన్ని ఆమబిపహోవాలనువొనే వారికోసం (తధిత్వం లాటివీణు పెట్టింది. “*రేజటికి అషధికారివి అపవపు, సీ జేబులో డబ్బులు మా బండీ దగ్గర పాచేను”ొని ఫో” ఆందాడ భాగ్యలక్ష్మి వాట, లాటశీల ద్వారా ప్రభత్వం ఇచ్చే డబ్బులు దాంపనుకొనే కాళ్మీరుబు స్వయం కృషితో "పేకాటలాంటి విద్యల్ని లఅభ్యసిస్తాది,

ఈ అసంతృప్తి ఆమపుతప్పి రోబం:? మారితే ఎముదగ్గా యంత్రం ఉంపే “అన్నింటికీ మూలం ఈ యం[త్రమేో అని దాన్ని వికగ్గావ్రాడు. యం్రం గట్టి న! శన అలి నా! దయితే కార్మికుడి చేయి విదుగరుంది.. ఈ సంగతి యజమానికి. తెలిస్తే యంత్రం విశిగినా కార్యకుడి చేరు విరిగినా ఉద్యోగం పెరిచేన్‌ శిత్షపస్తాడు. దీంతో అసంతృప్తి

న! అటే అత్‌ మరింత పెరిగితే “సినిమాల్లోో”లాగా ఒకరిద్దద యజమాసుగ్ని లాగేసి హంతరకిగా మారవచ్చు. తన్ను పెట్టిస బ్లైలు తలుపుకు ఎన్ని మవ్వలున్నాయో రోజూ లక్కు వార్త చాట్‌ లన్న బట్టు? న్‌ు.

కాబట్టి రార్మికుడి ఆసంతృప్తి తనహ్యూ తన కుబుందానికీ యజహాన్నీ ఫ్యాక్టరీకి మెత్తం సమాజానికీ తలనొప్పిగా తడూరపుకుంది.

అసలు శారణ ౦0 కాల్మిషల అసంతృప్తికి భ్రూ ఛొహిన్యానికి ఆఅనణు వొనణం నిదన్యోగం, [13]

102]

దరిద్రం, యజమానుల లాభాపేక్స్కు ఆదాయాల్లో విపరీతమైన కారతమ్యాలు సమాజ సంపద ఆసహాన పంపకం,

వీటిని మార్చాలని కోరిక ఉన్నా ఒక్కొక్కడుగా. రాల్మికుడు మార్చలేదు. యజహానికి మార్చగలిగిన తాహళశు పున్నా మార్చడు, ఆఅందుపలన “మానసిక టగ్యతలు” ఒర సమాజిక సమస్య, ఆవాక వ్యక్తిగత సమస్య కామ,

ఇక్కదే వృత్తి దగ్మతలు ఆనే వైద్య కాస్త విషయానిక్కీ సమాజానికీ సంబంధం ఇంకోసారి వస్తుంది,

ఇంతకీ ఈ వృత్తి పగ్మతుల సమస్యకు యజమానుణ చెప్పే పరిష్కారం తర్వాత చూద్దాం,

తుమ్మితే ఊడే ముక్కును ఇల్ల అతికే (పయత్నం

'బ్రార్మెకుగికి ఆకల్లోంచి దరి[ద్రంలోంచ్చి నిదద్యోగంవోంచ్చి. నిపద్యోగ భయంళోంచ్చి అనారోగ్యంలోంచి ఆదాయ వ్యవ్యాసాల్లోంచి వచ్చే. ఆలోచనలు చూనసిక ఆపంతృప్తికి దారితీస్తాయి. దీన్న “న్యూరోటిక్‌ డిస్పాటిస్‌ ఫాక్షన్‌” అంటాము, ఈ అసంతృప్తి ముదిరితే ఆది మాంద్యంలోకి (డిప్రెషన్‌) దారితీసి పని వొడి సామర్ట్యం తగ్గిస్తుంది. చరధ్యానాన్ని "పెంచి (ప్రమాదాలకు దారితీయవచ్చు, వినుగు పెరిగిపోయి ఆత్మహత్యలహ్య కోపం. పెరిగిపోయి. హత్యలదా రాజబాట వేమెచ్చు. ఏం చేదూలో ఆర్హంగాక జుట్టు పీక్కొని శ్రాగుడు గంశాయ్యి. పేకాట, అవాంఛనీయ సాంఘిక (బ్రవర్తనకు పోవచ్చు.

కార్మికుడు శ్రమ చేస్తున్నాడు. దానికి తగిన ఫలిళం ఆతని చేతికివ స్తే పృట్తల్లో వచ్చే కారీరక దగ్మతలు, మానసిక రుగ్మతలు రావసలు ఇకీ ఆసటరోగం.. ఇప్పు డున్న పెద్ద పామాజ్‌క రోగమిది. దీనికి వైద్యం జేయకుండా....

ర్రాగుడు మాన్చించటానికి “*ోమధ్యపొన. నిషేధంొ అమలు జదపప్పవహం అంటుంది (ప్రభుత్వము. యజమానులు డబ్బు ఎక్కువై “ల్లానుిగా దావల్లో. విదేశీ మద్యం (శ్రాగితే కార్మికులు డబ్బు తక్కువై “మాస్‌గా” వీధి చివర (ట్రభుత్వ పొరా దుకాణంలో న్వదేశీ సారాయి ్రాగుకారు. గాంధీ లాంటి మహాత్ముడు సమాధిలోంచి లేశొచ్చి *సొరాయి (న్రాగటం మానేదుండి”” అని ఇంకోసారి. గాపుకేక వేసినా, ఆయన్న పిర్చోణ్ణి చూసినట్లు చూస్తాడు తప్ప ఒక్క తణమయినా సారాయి గట శేయటం మానరు,

న! జీ, ఎఖ న టో,

దూద్రం విషేధిందాం” బంటుంది పధుత్వం, యజమానులు క్ష బ్బల్లో

104 "పేకాట ఆడురారు డళ్చెక్కు వై, డబ్బ దాలినంతలేక గడిలోను, బీచ్‌లోనూ, పాడు బడ్డ కొంపల్లోనూ కార్మికులు పేకాడకారు. యజమానుల గురప్పందేల్లో తగలేనే "ఖో క! హ్‌ లం అట్‌ వీళ్ళ కోడిపందేల్లో తగలేస్తారు, ళో అనాటి

ఆలాగే స్యభివారం, మాదక (ద్రవ్యాల వాడకం, నేరాలు, ఆవ్యాదారాలులా0టి సామాజిక రుగ్మతలకు, నిడద్యోగం, అధిక ధరలు "పేదరికం లాంటి మూల సమస్యలకు ఇప్పుడు చేసే ప్రయక్నాలన్నీ “తుమ్మితే ఊడే ముక్కును ఆతికించే” (ప్రయక్నాల్లాంటి వే.

ఠతజమానుల వృ త్సి గుగ్శశలు న.

ఇంతవాకా వచ్చి యజహానుల పృ్పి డ్‌గ్మతలు చెప్పకపోతె ఆఅన్యాయమప్ప తుంది, కార్మికుల శ్రమను వీలైనంత ఎక్కువ దూవాదులో లాభాల [క్రింద మాడ్చు కొని ఆ డబ్బును పోగేనుకోవబం అనది యజమానుల వ్యతి. ఈ వృత్తిలో సమ 'స్యేముంది? అన్పిస్తుంది. (శ్రమ చేదయలచేంటో తెలియక. తినటానికి గ్రాగటానికీ దోల్జెంత డబ్బుం కౌదిట్టి తింటారు గ్రాగురాద, తిం = అయినా శింటూపోతే ఆది పృథా పోకుండా శరీరంలో పేడకొనిపోయి “స్టూలాకాయం” తయారవుకుంది. దాంతో గందెపోట్టు కీళ్ళ జబ్బలు మధుమేహము జీరాశయం జబ్బులు వస్తాయి. ఇంత

ళా న! అటి వరకూ యజమానుల సమ స్యేకాని ఈ జబ్బుల్ని నయం చేయించుకోటానికి నిజమైన వైద్యమైన “ోరిండి తగ్గించటం, శారీరకశ్రమ చేడుటం” ఆనే వనుణ చేయడ. ఈ జబ్బలు నయం చేయటానికి ముందల, మంచి మంచి ఆస్ప్మతులు, పరికరాలు, ఆప చేచన్తు దజమానుల కోసం తయారయ్యు (క్రమంలో కోట్లాది ట్రజాధనం వినియోగ

ళం ళం

మప్పరుంది. వ్యక్తిగత సమస్య స్టాయిలోంచి యజమానుల ర్‌గ్మత సామాజిక సమస్యగా దూడరుంది. ఇంయోవై ప్ప కార్మికులు మామూలు రోగాలకు వీరి పరి (శ్రమర్లోనే తెచ్చి పెట్టుకొన్న “వృత్తి రుగ్మతల”తో హారతికర్పూరం అయిపోతున్నా వైద్య సమపాయం డిండమ,

అలవిమాలిన డబ్బు చేత గోవున్న యజమాని దాన్నేం చేయాలి? ఖదృ పెట్టాలి. ఎలా? విదేశీ సిగచెట్లు (ాగువాడు.. గండ... ఊపిరితిత్తులు. పొడుచేను కుంటాడు. విదేశీ మద్యం గ్రానూూడు, లివరు జబ్బు, జీర్ణాశయం జగ్భులు.. తెచ్చు కుంటాడు. క్ష బృలక్కు రేస్‌లకు వెదజల్లురాడు, ఇంకా వుంటుంది డబ్బు, సరదాగా

105 వచ్చే నన్నాసి ఆలోచనలనంవా డబ్బతో కార్యరూపంలోకి తెచ్చి. రాను పతనమై సమాజం మొన్తూన్ని పతనం కమ్మని బలప౦త౦ చేస్తాడుం

వీరి పిల్లలకు (శ్రమ విలువ ఏంటో చెప్పడు, డబ్బ శ్రమోంచి వచ్చిందని అసలే చెప్పడు, ఆ పిల్టిలిక ఆ ఏరియాకంవా “నేసే సెంబడ వన్‌” జులాయిసంటూ తిరగటం మొదలుపెడ్దారు.

ఈ విధంగా యజమానులకు “వచ్చే లాభాలతో” తృప్తి వుండవు, కుటుర బంలో తృప్లిలేదు. పిల్లల్లోనూ అంతే. శరీరంకూడా ఆనారోగ్యంతో తీసుకుంటూ తృప్తి ఇవ్వదు. వీటన్నింటి ఫలితంగా “ఆందోళని *ఆఅకాంర్కి “మాంద్యం” ఆనే మానసిక లక్షకాలకు లోనపుాడు. “నాచేం సుఖం పుంది డబ్చతో ? నామీద సాను రూతి చూపండి, నన్ను అర్హం చేనుకోంగో” అంటాడు తప్పు శ్రమ బీయముకుండా పోగేసుకున్న డబ్బయొక్క విశ్వదాపమేయిది,. దాన్ని సమాజనరం చేద్దాం ఆనే ఆలోచసరాదు. తనకు ఎవడన్నా ఆ ఆలోచన యిస్తే వాడ్డ ఛస్తే (బ్రతకనివ్వడు. కొబట్టి యజమానుల వృత్తి టగ్మతలకు యజమానే. కారణం... కార్మికుల వృత్తి దగ్మతలకు కూడా యజమాన కారణం,

ఇంశెంతో దూరంలేదు యజమానులు తమకు శారీరిక్క మానసిక రోగాలు తెచ్చుకున్నారు. కార్మికులకు సపై జేశారు. సామాజక సమస్యలు విరివిగా సృష్టిండారు. (ప్రభుత్వం తుమ్మితే డే ముక్కును ఆరికే ప్రయత్నంలో యజమానులకు సేవ చేస్తూందిం

వృత్తి డ్‌గ్మతల వరదా చెప్పటం “పై ద్యశాస్రం దాధ్యత”, వావికి ఆసలు కారణాలను వెదికి మాలం సామాణిక సంబంధాల్లో ఉందని తెలియజేయటం “సామూజికళాస్త్రం బాధ్యత”. సమస్యను సమాజానికి ఆండగణేయటమనే కర్తవ్యాన్ని కూడా ఇక్కడ స్వతంథత్రం తీసికొని వై ద్యళాస్రం చేసింది, ఈ మూల సమస్యగా ఉన్న సామాజిక రుగ్మతను పోగొట్టి యజమానుల కార్మికుల రుగ్మతలన్నీ మొత్తంగా పోగా ప్టేచెలా? అనే సమస్యను చేపట్టాల్సింది “రాజకీయ కాస్త్రం, ఆదె లాగా? దీనికి నేను జవాణు చెప్పటానికి (ప్రయత్నం జేయబమం'పే “దక్కపని గాడిడ” చేసినట్లి వుతుంది. సమస్య నందింవామా, పరిష్కారం చూపిందాము. పరి ష్కరిందునొనే పద్దతిని కష్టజీవులకే అందిస్తున్నాం. కాకపోతే ఆ పరిష్కారం ఎంతో డూరంకో లేదనే ఆశాభావం కగ్గిస్తాము. ఇది రూడా స్టైద్యంలో భాగమే. కొబట్టి....

చటపరంగా గల హక్కులు లట ఉవ్బ త్రివరంగా వచ్చేపగ్మతల గురించిన వివరాలు మీర చదివాద, వాటిని

దగ్గరకు చేరకుండా తీసుకోవలసిన జా(గత్తలూ తెంసుకున్నాడు. వృత్తి దగ్మతలు రాకుండా నివారించే భద్రతా చర్యలకు 'పెప్టే ఖర్చు దండగమారి పెట్టుబడిగా ధావించే యాజమాన్యాల పున్న వ్యవస్థ ఇది. ఈ నాటికీ కార్మికునిక్కి ఆతని కుటుంబానికి కనీన అవసరాలను తీర్చే వేతనాలు లభ్యం కాపడంలేదు. అందవలల్ల సహజంగానే తగినంత పోషణలేని కార్మికుడు ఈ రుగ్మతల దాడికి త్వరగా గ రౌతాడు,

ఆలాప్కర్తి పగ్మతలకు గారైన కార్మికునికి చట్టపరంగా గల హక్కులను గూడా తెలనుకోడం, కార్మికులకు వారి [శేయోభిలాష లకు మంచిది. అందుకే ఆ వివ రాలు ఇందులో పొందువదస్తున్నాము.

వృత్తిపరంగా వుద్యోగ నిర్వహణ (క్రమంలో తలెళ్టే చెబ్బలు గాయాల, మరణాలకు ఆయా యజమానులు కొర్మీకులకు నష్టపరిహారం చెల్టించాలి. ౬లా నష్ట పరిహారం పొందే హక్కు “ది వర్క్‌ మెన్స్‌ కాం పెన్‌ సేషన్‌ యాక్ట్‌1923” ద్వారా కార్మికునికి లభ్యమైంది.

ఆందలో వృత్తిపరంగా సం్మక్రమించే రుగ్మతలను గూడా గాయాలగా పరిగ జీంచి ఆలోంటి గాయాలకు ఆ దగ్మతల మూలంగా చనిపోయినప్పుడు పరిహారం చెల్టీంవాలని పేర్కొన్నాడు.

ఈ రుగ్మతలు వృత్తిరీత్యా తలెత్తి ఉద్యోగ ధర్మం నిర్వ_ర్లిస్తున్న [క్రమంలో తలెత్తినట్లు రుజువు చేసుకోవాలి.

ఆ చట్టంలోని మూడవ "షెడ్యూలు స్రకారం ఈ [క్రింది రుగ్మతలను వృత్తి రుగ్మతలుగా నిక్షయింవారు.

పా ర్‌ వ్‌

1] అంటువ్యాధి సోకే ఆవకాశంగల వృత్తులలో వచ్చే అన్ని అంటువ్యాధులు

(క్రిమలద్వారా వ్యాప్తి చెందే రోగాలు (పారానిటిక్‌ డిసీజెస్‌ 1.

10? ఆరోగ్యం, లావెలెటర్తీ జంరు ఆరోగ్యం, జంతువుల జంరు కశీబంాల, వొటి ధాగాల్క లేదా వాణీజ్యంకోనం తీసువళ్ళే కళేబరాల వాటి భాగాలతో పనిచేసే ఏ వృత్తిలోన్నైనా ఈ జబ్బలు వస్తే. 2) (కంప్రెస్‌డ్‌ గారి మూలంగా 3] సీసము, దాని టాక్సిక్‌ కొంపౌండ్ల మూలంగా శ నత్రజని పొగలు 5] ఆర్షనో భాస్వరంకో చేరిన కాంపొండ్ల మూలంగా నీర్చడే విషాలపల్ల ళల క ళా వచ్చే దగ్మతలు అన్నీ ఆలాంటి వాటికి గురయ్యే (పప్రమాదంవున్న వృత్తులలో పని చేసే వారికి సోకినప్పుడు పృతత్తి రుగ్మతగా థావిస్తారు, పార్‌ _వి లు భాస్వరము, పాదరసము, చెంద్వైన్‌, బెంబైన్‌ ద్వారా ఏర్పడే నైట్రో ఆమిడో టాక్సిక్‌ ఉత్పత్తులు, ర్రోమియం, దాని టాక్సిక్‌ కాంపౌంట్లు ఆర్సెనిక్‌ దాని టాక్సిక్‌ రొంపొండ్షు రేడియో ఆక్టివ్‌ సవ్‌ స్టైన్‌సెస్స్‌ తారు పిచ్‌, వీదుమన్స్‌ మిన ఈల్‌ ఆయిల్స్‌ ఆన్‌(గ్రసెన్‌ పంటి వాటిపల్ల వాటి సద్‌సైన్సెస్‌ వల్ల పచ్చే చర్మ రొన్నర్‌, హెటడోకార్చన్స్‌ నుంచి ఉత్పతి ఆయ్యే వస్తుపుల మూలంగా, రార్చన్‌ &ినూల్‌ ప్రైడ్‌, ఇన్‌ఫ్రారెడ్‌ రేడియేషన్‌ తో ఏర్పడే సంబంధాల మూలంగా మాంగ సీస, దావి టాక్సిక్‌ కాంపిండ్ల ఇతర అఆంళాలలో చేర్చని పస్తుపుల ఏజరిట్లు మూలంగా వచ్చే చర్మవ్యాధులు, శబ్దం మూలంగా వినికిడికి ఏర్పడి అవరోధం, డినిట్రోవినాల్‌ లేవా ఇతర సార్ట్‌ సబొస్టెన్సెస్‌ వల్ల విషపూరితం కావడం, బెరీలియం దొని టాక్సిక్‌ కాంహెండ్పు, కాడిపట్స, దానిటూక్సిక్‌ కాంపొండ్బు ఒకానొక ఉత్పత్తి (గ్రమంళో ఏక్పగె ఆవకాశం పుందని గుల్తింపబడిన ఆస్త్మా, స్లోరిన్‌ దాని టార్చీక్‌ రాంపెండ్లు. వై లో సరిన్స్‌ నై (టోఆసిడ్‌ ఈస్టర్స్‌, ఆల్‌కహాల్‌ లేదా వటోన్స్‌ రౌర్చన్‌ మోనో చైర్‌, దాని ఉత్న్తలు, హెటోజన్‌ సర్‌ ఫైడ్‌ల వంటి వాటివల్ల శ్వాప నిరోధక వ్యాధులు, ఆస్‌చెస్‌టాస్‌ మూలంగా. పచ్చే డఃపిరితిర్తుల క్యాన్సర్‌, మూష్ర బ్లాడర్‌, కిళ్నీ, మూ(త్రనాళములను విపనుపరచే జబ్బులు. పార్‌ -సీ ట సిలికాసిస్స్‌ నిలిరో క్షయ ((సిరిరోసిస్‌ కారణమై పుండాల్ని

108 దిగాసోసిస్‌; వతి, అలై పై వ్యాధులు పృత్తి రుగ్మతలుగా పరిగణింపబడ ఆవకాశం పుందిం కాని పరిహారం పొందాలంటే ఆ వ్యానలబు ఉదో్యోగధర్మం నిర్వ్తించే (క్రమంలో వచ్చిసట్లు దజుపుకావారి. పాళ్‌ = సి లోని వివిధ వ్వామలు సం[క్రమించేందుకు ఆదూ సృత్తులలో లట రి అనీ ఎంతకాలం పనిచేసి పండాలో కేందప్రమత్వం నిర్ణయించి. పుంది. ఆంతకన్నా ణా న జట ధరి జ్‌ జర తక్కుపరాలం ఆ పృత్తికో వుంపే పరిహారం రాకు (ఈ వివరాలు 36-12-61; 8-9-79 గెళట్‌లలో ప్రకటించాడు. వర్క్‌ మెన్స్‌ కాంపెన్‌ సేషన్‌ చట్టాల ప్పస్తకాలరో పొంకడుపరచి పుంటారు. చూచొన వచ్చు.] ం4 కార్మికుడు” ఆంటి ఎవమ + చట్టం ఎవరికి ప్తిన్తుంవో చట్టం లోనే పేర్కొాన్నాట. చట్టంలోని రెండవ ల్‌ అవత అనాది లి స! "షెడ్యూల్‌లో కరార్మికుడం దే ఎపరో వివికంగా పేర్కొన్నాట,

1. లిస్ట్‌గాని స్టీమ విమ్యుత్‌ మెరొనిరల్‌ శక్తితో సడ్‌సే లోడింగ్‌ ఆన్‌ లబ లు రి వావ లోడింగ్‌ రు ఉపయోగించే యింగర్రాన్ని, వాహనాన్ని నడవడం, 2 పి ఫ్యాక్టరీలో పనిచేస్తున్న వావైనా
2. ఏ వస్తుపును గావి తడూపచేయడం, మార్చడం బూపొందించడంపంటి (క్రమంలో 20 మంది మించి పని చేసేటప్పుడు శ్రీ (పేలుడు పదార్థాల తదూర్వీ నిర్వహణ ల్స్‌ గనులరో పనిచే సేవాప
3. విద్యుత్‌ లేదా ఇతర యాంత్రికళకితో నడిప్‌ పడవలలో పనిడేసే సీమెన్స్‌ మాస్తర్ల బగా
4. షివ్‌ల నిర్మాణం, విచ్ళేదం రిపేర్లు
5. షిప్‌ల నిలుపుదలకు జేసే వివిధ పనులు
6. ఒక ఆంతస్తుకు మించి లేవా నేలనుండి. 12 అడుగుల ఎక్తున్న కప్పు అటి అవాలి కలిగి పుండే ఇతర భపనాలు గాని కట్టడం, కూలగొట్టడం పేర్ల

109 కే2 అడుగుల మించిన దాసు, కరకట్టల నివ్మాణం రోగ్‌ బ్రిడ్జి టన్నల్స్‌ కాల్వల నిర్మాణం వార్ళ్‌, శ్వ సీవొల్‌ల నిర్మాణం. 10) ఇరిగ్రాఫ్‌ ఒలిఫోన్స్‌. విద్యుర్‌ లైన్‌ స్పంధాలు. వేయడం, నిత్య విర్వహణ, 11) ఏరియల్‌ రోప్‌వే నిర్మాణం, నిర్వహణ, 12) పర్‌ బ్రిగేద్‌లో పనులు, క్రి రై ల్వేలలో, రైల్వే మెయిల్‌ సర్వీసులు రైల్వే "ఒలిగ్రాఫ్‌ సర్వీసులతో వివిధ పృళ్తులుం 14) పెట్రోలియం, గ్యాస్‌ల ఉత్పత్తి. కక) (ధ్రేలుడు కార్య(క్రమాలు (గాస్తింగ్‌ం కథ) వివిధ రఠాల ్రవ్వరాలు 17) పదిమందికి మించి ట్రయీణం చేసే పీ్‌లుంచే బడవ 18) కాఫీ రబ్బర్‌ వంటి వివిధ తోటల పెంపకం బోసం 25 మందిని మించి వినియోగించే ఎ ప్రేడ్‌లు 19 విద్యుత్‌ ఉత్పాదన సరథరా 20) సినిమా టో (గ్రాఫ్‌ పికృర్ణ్ల తయారీ 2 ఏినుగ.ల, ఇతర వన్యమృగాల తరిఫీద, నిర్వాహణ 22) రాటిచెట్ల గీత ఇతర ఇట్లను సరిక్కి లాగ్‌ చదుడం వీటి దాడలలో కలప రవాణా ఆటవ్‌ నిష్పులను కంట్రోలు చేయడం 23) ఏమగులు సున్నగు (బ్రార మృగాల వేట 24) రై9వర్‌గా వవి ర. గూడ్చు రవాణా నిర్వహణ 26) శేడియం, ఎక్స్‌రేల నిర్వహణ 27) విమానాల నిర్మాణం, విచ్నేడం వంటి అన్ని జనులు 28) ్రాక్టప్లతో సేద్యం, ఇతర యంద్రాల సేద్యం 29) ట్యూడ్‌ వెల్‌ ఏర్పాటు, నిర్వహణ, ర్‌పిడ [14]

110 30) భవనాల నిమ్యగ్దీకరణ 31) సర్కస్‌లో ఉద్యోగం 32) నమల సన్వే (శక్కల సేకరణతో సహా] 33 అడప్పలు కొట్టడం భూమ్మి గుంటలు బొగు జేయడంలో 10 మంది మించి నియోగించినవ్పుడు 34) "సేద్యం, పళుపుల నిర్వహణ్య అడవుల నిర్వహణ, జేపలు పట్టడ [25కి మించి పనిజేసి పండాలి] 35 దాపుళు ట్యూడ్‌ వెల్స్‌ నుండి ఇతర జలాశయాలనుండి వీడ పంప చేయడం, పంపులు వేయడం, నిర్వహించడం 36) యంత్ర సహాయంతో వివిధ బొపులను నిర్మించడం, పనిచేయించడం లోతు చేయడం, బోర్‌ చేయడం 37) దోర్‌ దాపు, (త్రవ్విన వాపులు, ఫిల్టర్‌ పాయింట్లు చేయడం నిర్వ పాంచడం, ని పర్లు బ్‌యడం 38 పుటగుమం కులు క్రీమి సంహారక మందలు స్ప్రే చేయడం 39 మిల్‌ డోజట్లం (టాక్టిట్లు పవర్‌ త్రిల్ల ర్‌వంటి వాటిపై పనిచేయడం, రిపేర్కొ నిర్వహిణ షరా:= పై సృత్తలలో గుమాస్తాలుగా నియమింపదిడిన వారికి ఈ చట్టం వృర్ధిం చమ. ఈ జావివా శేవలం వృత్తి రుగ్యతలకే గాక ఉద్యోగ రీవ్యా కలిగే ఇతర గాయాలు, దెబ్బలు, మరణాలకు గూడా స్తిస్తుంది. గాయాలు. దెబ్బలు._పర్‌హారం వృత్తిరీవ్యా ఏర్పడే గాయాలు, డెద్బిలు మూలంగా ఏర్పడే. ఆనర్హతలను [డిచేమల్‌ మెంటు] వివిధ రళాలగా విధజిస్తాప. ఒకటి కాశ్కాలిక ఆనర్హ్యత = ఒక గాయంపల్ల లేవా జబ్బ మూలంగొ ఆయా కాల్మికుడు తాను ఆనాటిపరకు సంపాపిస్తున్న సంపాదనను కొనసొగించలేక భోహ్యాంలికంగా సస్టపోపడం రావ్యాంలిక అనర్హతగా భావిస్తార. రెండవది కాళ్వత లనర్హ్హత = గాయపడె లేవా దెబ్బ తగిలే నాటికి కాను

శేషి1

పొందుతున్న (వతిఫలం పొందగలిగే ౧ద్యోగం ఇక చేయలేక పంపాదన తరిగి పోకే దానిని శాశ్వత అనర్హత ఆంటారు.

ఉదాహరణలుగా చూద్దాం. ఒక ళార్మికుడు మెవానికొగా పని చేస్తున్నాడు. ఆ పని చేస్తుండగా గాయమైంది. అసం పనిచేయకేక పోపడమో, మెకానిక్‌గా పని చేయలేక పోవడమో కొన్నాళ్ళు సాగి గాయం నయమైం తర్వాత తిరిగి మెకానిక్‌ గా బనిజేయగలిగితే దావిని రాహ్కాలిక ఆన్హత అంటాప,

ఆడే మెకానిక్‌కు వేలు కెగింది. లేదా మొక గాయంవల్ల ఇక మెరానిర్‌గా పనిచేయలేని స్టితి ఏర్పడుతుంది. దానివి శాశ్వత అనర్హత అంటాడు.

ఈ ఆసర్హ్హతను పాషఓక అనర్హత సంపర్ష ఆనన్హృత అని మరొక విభజన చేస్తాడ.

శరీరంలో ఒక ఆంగం కోల్పోయి ఆ మేరకు నంపాదనలో నష్టం జరిగితే పొక్షీక అనరక్త్హృత ఆంటారు. ఆలా జరిగిన ఆంగనసష్ట౦ మూలంగా ఇక ఆ నాటికీ జేస్తున్న వృర్తికే ఆనర్హుడై తే కాశ్వత ఆనర్హృతగా భావిస్తాడు.

కాల్మికువి సంపాదనా శక్తి కోల్పోవడం ఆనే దానిని రెండు రకొలుగా ఆంచనా వేస్తా. కోల్పోయిన ఆంగాలను బట్టి ఎంత కాతం నస్టం జరిగింది ఆనేది ఒక ఆంచనా, సంపాదనా శక్తి ఎంత కోల్పోయాడు అనేదీ మరొక అంచనా,

లఆంగపై కల్యం మూలంగా వచ్చే నష్ట శాతం చట్టంలో "పేర్కాన్నాడ, ళఈ। విషయాలు షెడ్యూల్‌ [లో పున్నాయి. మొదటి భాగం కాళ్వత సంపూర్ణ అనన్హ్మృతను “పేర్కొంటుంది. రెండవ భాగం శాశ్వత పా£క అనర్హతను పేరొ(ంంంటుంది, వెండవ భాగంలో పేర్కొన్న గాయాల మూలంగా సూరతం సంపాదనా పామర్ష్యం తగ్గిపోయినా కాళ్వత సంపూర్ణ అనర్హ తగావే పరిగణిస్తారు.

పరిహారం ఎవరు ఇల్లించాలి శి

ఈ వతిహారం ఏ యజమాని హవి ఉద్యోగరలో నియమింవారో ఆ యజ మూవి ఈ పరిహారం చెల్లి 0వాలి. అయితే అనరక్హృత మూడు రోజుల మించి పన్న ప్పుడే పరిహారం చెల్లిస్తారు.

అర్రుశే వృత్తి దగ్యథలకు సందింధించి వివరణ మరొక రకంగా సృంధి*

క?

వృత్తి దగ్యతకు మూలమైన వృత్తిలో (ప్రభుత్వం పేర్కొన్న కనీస కాలం పనికేత్ని పుండాలి. వృత్తి దగ్మత ఆలా పనిచేస్తున్న సమయంలోనే రానక్క్యరలేదు. ఆ తప వాత రెండు సంవత్సరాలలోపు అది పొడ సూపవచ్చు, ఆలాంటి సందర్భంలో వృత్తి పగ్మతకు మూలమైన వృత్తిలో నిర్ణయించిన కనీసరాలం పనిళేసి వంపే ఉద్యోగ నిర్వహణలో భాగంగా ౮ పగ్మత ఏర్పడినట్లు భావిస్తారు.

ఆడదే వృ త్తిలో నిర్ణయించిన కనీసరాలం ఒక యజకూనివద్ద కాత ఒకరిని మించి యజమానుల వద్ద పనిచేసి పంపే అతను పొందవలసిన వరిహారం బాధ్యత ఆ యజమానులండరి సమిష్టి వాధ్యత బౌారుందిం

ఉదాహరణకు ఆస్‌ బెస్టిసిస్‌ వ్యాధి వృత్తి రుగ్మతగా గ ర్తించేందుకు ఆస్‌ చెస్టాస్‌ తయారీ లేదా గనులలో మూరెళ్ళ కనీసం పనిచేసే వుండాలి. ఈ మూడేళ్ళు కాలంతో ఇద్దరు లేక మగ్గడు యజమానుల పద్ద ఒక కార్మికుడు పనిచేసి ఉద్యోగం మానివేశాడు, ఆలా మానివేసిన కొంత కాలానికి ఈ వ్యాధి పొడ సూపింది, ఆలాంటి సందర్భంలో ఆ యిద్దద యజహనుఐ ఆరనీకి వరిచోారం చెల్లిం డాలి,

పరిహారం ఎంత ఇల్లీ ంచాలి శి

రార్కాలలిక అనర్హత కలిగిన సందర్భంలో (ప్రతి అక్టమాసానికి నెలజీఠంలో 25 శాతం చెల్లి ౦వాలి. ఆంపే నెలజీతంరో సగం. కాని చెల్లింపు ప్రతి పనికి జర గాలి. 5 ఏండ్లు చెల్లి వారి, అయితే ఈ అనర్హత ఆదనెలలకు మించి కొనసాగితే చెన్మించవలనిన మెన్తూన్ని ఏక మొదత్తంగా. చెల్లించేంయకు ఇరువషెలు మొత్తం గతించి ఒప్పందానికి రాపమ్చు. లేవా కమీషనర్‌ ఆ దత్తం నిక్ష యింపజేయవచ్చు.

కా*స్టత పాక్షిక అనర్హత జరిగితే కార్మికుని సంపాదనా సామర్హ్యం ఎంత ళాతం తగింకో కోల్పోయిన ఆవయవాన్ని బట్టి డాక్టర్‌ నిర్ణ యిసార. అలా న

ర ల"టి య! యాలి ణి యించిన కాతంను కార్మికుని వయసును బట్టి నిర్ణ యించిన ఫ్యాక్టర్‌ తో హెచ్చించగా పచ్చే మొత్తం పరిహారంగా చెల్లి ౦వాలి. కాని ఈ నష్టం శాశ్వత సంపూర్న ఆనర్హ్హ తకు చెల్లించే మెత్తంకన్నా ఎక్కువ వుండదు. ఇంకకు హెచ్చించవలనిన ఫ్యాక్టర్‌ క్రింద యిస్తున్నా౦.

శాశ్వత సంపూర్ణ అనర్హత ఏర్పడినన్నుడు నెల జీశంలో 50 ళాతంన్ను

శ13 ఫ్యాక్టరి ఈ" వెచ్చవేస్తే వచ్చే మొత్తంగాని లేదా 24 వేల రూపాయణగాని పిది ఎక్కువై తే అది చెల్లి ౦వాలి. మరణం సంభవిస్తే అతని శెలజీతంళో 40 కాతంను ఫ్యాక్టర్‌ తో హెచ్చవేస్తే వచ్చే మొత్తంగాని 20 వేలుగాని ఏది ఎక్కువై తే ఆది చెర్మిందాలి, ఫి క్‌ ర్‌ వివరాలు పరిహారం చెల్లి ంచవలన శేకీకి ముందు న్‌ కార్మికుని జన్మదినం నాటికి పూర్తి ఆమిన వయస్సు ఫ్యా క్ష్‌ ర్‌ 6 22854 క్షే 22749 18 226.38 19 225.22 20 224.00 21 222.71 కో 221.37 23 219.95 24 21847 25 216.91 26 215.28 27 213.57 28 211.79 20 209.92 30 207.98 వే 205,95 వం 203.85 ఏ3 201.66 ఏడీ 199.40 ఏ5్‌ 197.06 36 194.64

కసత" పరిహారం చెల్లించవలసిన తేకీకి మందు న్‌ కార్మికునికి జన్మదినం నాటికి పూ ర్తి ఆయిన వయస్సు స్యా క్ట ర్‌ 37 192.14 38 189.56 ఏ9 186.90 40 184.17 శ 191.37 డై 178.49 క్‌! 17554 శీ 172.52 4ీ5్‌ 169.44 4 166.29 47 163.07 డ్రి 159,380 49 156.47 వ్‌0 153,09 వ్‌! 14967 క్‌2 146.20 క్‌3 14268 వశీ 139,13 ల్‌ 135.56 వ్‌6 131.95 ర్‌? 129.33 ర్‌కి 124.70 క్ర 121.05 60 117.41 61 113.77

కేక్‌ కార్మికుని జన్మదినం నాటికి పూర్తి ఆయిన వయస్సు ఫ్యాక్టర్‌ 62 110.14 63 106.52 6౮4 102.93 65 99,37 ఎంస్తాయీన్‌ స్టేట్‌ ఇన్‌ ష్యూ రెన్‌ వర్తించే వారి విషయం ఎంప్లాయీస్‌ సేల్‌ ఇన్‌మ్యూరెన్స్‌ వర్తించే కార్మికులకు వర్‌[ం మెన్స్‌ కొంపెన్‌ 'సేషన్‌ ఆక్ట్‌ వ్నర్థించమ. వృష్తి రుగ్మతలకు సంబంధించి వర్క్‌మెన్స్‌ కొంపెన్‌ సేషన్‌ యాష్టలో వుండే ఆంళాలే ఇన్‌ష్యూరెన్స్‌ ఆక్ట్‌లో గూడా పేర్కొ న్నారు అయికే ఇన్‌ష్యూరెన్స్‌ ఆప్ట వరించే వారికి కేవలం పరిహారమేగాకు డిపెండెంట్న్‌ జెనిఫిట్‌ వంటివి గూడా ప్త్‌స్తాయి, చెల్లి ంచదగు పరిహారం లెక్కులలోగూడా ప్యాక్టర్‌లో శేదా పున్నదిం ఇన్‌ ష్యూరెన్స్‌ వరించే కార్మికులకు ఆ వివరాలు అన్నీ ఆయా ఆసుషక్రు లలో లభ్యమౌతాయి గనుక ఇందులో చేర్చడంలేడు. అసంఘటిత రంగంలో చెల్లాచెదడగా వుండే కార్మికులకుఈ వివరణ తోడ్పడ గలదని చట్టం కలిగింజే కొద్దిపాటి సాకర్యాన్ని వాడు వినియోగించుకోగలరని ఆశిస్తు న్నాము.