Telugu Viswanatha Navyasampradayam - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

“డో మ తనన? లి న్‌ ట్ర మ భ్‌ స? + తో, వన్‌ పారఆచాంద నావం లం యనా ళా 1 కీ | గ్రే ప న! ఖ్‌ (ఫల క్‌ . 7 న. "| ( జ , మం శ నై శి ః" మః ॥ | న యం + 1 2వ ప న న. శ్‌ 1112 ॥ ్‌ నో నో? న స .- | లం న్‌ య లే లౌాటాాసంం (హి క. ల ఒం బస్‌ ని శ్‌ | క టో టో క. గ ర స గ్ర 1 యాల. నాయి“ ఉ నీ సు నవా త కూ? చ తత న. సం నల్‌ ల! నగి! న! వ గగ వ ల వ్‌ గ. టం టి శీ వ టు స ర నాం. త్‌ క న శం ల. క లంగ వ న స ఆట లలి 4 గె ం - టం యమాయ 1 7 న న పా ర్‌ స్‌ జ ఫ్‌ న | బి టహాంాళా ఏ న 2 ఖల; స్‌ సంసా! 1. ; కస శ్‌ వుం. నటం _ (శ స ₹ / (2 ంశ్న స్ట | 1 న స గ! = " / | న | బ్‌ +. న న. క ' స్‌ు గ నట. . 1 న్న (క్యా గ భా... న. ని చట్టి | / శో క్ట ు షు న శ. న స్ట ౮. లీ న సం నా సా కో? ర ఆ | ట్ల మాత స మ ళా. తరం వయ గ్‌ రు వను. గ న. సూ! ఎ న గ న! (| న! వ సరన ను... వ వ క్ర స న న న న గ యట! టన స ర న ౮ సం! సు స్‌ శి కణ ! సా ప స యో న గ క న న 1 ౩ గ ౧ క చ్‌ సల కడపల జ్‌! [[ (తగ్గ [1 టన న పలా స క న. శ న షో రొ | మ. మూ: / య... జ. ష్య | టి? న్నే వ (1 శస యే రో ర య. శ వ. వట. (షి మ *ధ టాచ టం న్‌ అంటా భ్య్యాలు దరంతాలటాలతాల యు లాలా న. ః 1. ర | శ ॥ (. మ్‌ వ్‌! స్థల వం... (త్త... | న ఇస్‌ తి వానా / గారా ప 1 ర్‌ నీ శు. = . ఖ్‌. . యగ టి ప రే శ గ గ ల! న 6 ' న | + " . లం? ర టి, య. . షన? . క న లు [గ టం. ల . లేం. బడ క గీ త మళ! [1-2 న న ఫం మం. పె స శక టం ల్‌ .. ,/ న. 1 గ ట్‌ నం! స వ టం గ. యన. టి టి నల్‌

/ ల య ణ్‌ [1 ణీ (65 అదులో వశ థ శ// ఈడ అర అయ నవ్యనస౦ [పదా య౦ రచన ఆచార్య జి. వి. న్మ్నుబహ్మణ్యం తెలుగు సాహితి, హైదరాబాదు విశ్వవిద్యాలయం ఎడిటర్‌ డాక్టర్‌ ముదిగొండ వీరథదయ్య రిడర్‌, “తెలుగు సాహితి పైదరావాదు_ విశ్వవిద్యాలయం 0004166 0 ౨1. ౨. ₹160/5%72%1 టియు ఉత విప క ౧. స.“ చం టంవముగమున సట యో జీవియన్‌ షష్టిప్పూలి (ప్రచురణ యువభారతి సాహితీ సాంస్కృతిక సంస్థ తిలక్‌ రోడ్‌, హైదరాబాదు - 500 001.

౪157749022 2737 ఇ920010[2641437201 - తీ9 2000108 01 116680 688298 09 ౭ 20076 60016 9 $95802. ఆ. ఏ0014004209200 ౧7౭55103 0 69646౯2044, వ50118%66 పూ ౫౮౪4054 [ఉరానన ఉ సంజ జ6 0౪1041 082988- యం, ూరలా౭0॥6 - 1 కెతం0: 0౯. ేటం6ర1క్రం0604 76ల౭౦౨260818%, కలడకిలు 10 శౌలేంక్రం, లఈం1౪?లంటా ౦వ ూరేటా8ర26ి, య ౧

(అ త&ంఠం:. (5 లు న |

వ86 తతం[02 ఏ వతళలునీలా, 1995. న

6090148 : 1000. స (ల్రు గ లో

5106: ౧5. 30౦ సూ

6౦౪౬ ౨68182 : ఏ1 ఏంలే& 76002) [6

ళళ20082841 8011026008 సెం. 159 [| (2096ల 5618 పమ800664 వయేముల) &.

00169 1938114016 ఇలు :

త 074 క58240య1, పేలినా & ౮౪10౯41 0౯౪2019460, తీ96002 ఏజా85ళా4రు8 వడరంక8య 3612641089, న115 026, 9రేలడ5864 . 500 001.

2 ౮౦%7౬008 2808 6.౪7. 5684992072 న్‌ష2ంట్రరూయ! వంర116460098, వల?291 1.5-702/105, 444061, వూడేటలిడరి86 - 500 044, విలంంం : 633275.

3 1182120072 300% కేంటం6ి, శీ. 2.4ఉ35, %71ర్రా202& కప2౪20, 380% కరా666, కంరలడరిడతే - 500 001. 24 0ర6ుల తెం400ష68.

శ 20622 తెంం% వ్‌611658, మ్‌ వంర6 05 మరా వ్‌డణుడ), మం0మ1, ారేలు&50&6ే,

టా

కెఇరేరిడ?201 తం వ1066809,

పటి మంళు కెిజము, 640610482౯,

వౌరలిక్‌డ0&డ . 500 3ర్త్యఆలా రా దాత! 3. 6౦౬౯ పెక వ షన? రయ స్వా

॥ ; లో ర్‌ ల్‌ ఇ ౪71012 [0 శ అజం 114, “ఈ సల 58804 34 ౧౪౫14042, ౫, శర068024 త వరంమి6ి& : య242; 1607476.

యం సరీ - హైథగవాద సు

తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం బోర్డు ఛైర్మన్‌ కాకతీయ సిమెంట్స్‌ లిమిటెడ్‌ మేనేజింగ్‌ డై రెక్టర్‌

నిరాడంబర వర్తనులు, నిరంతర భ క్రిభావ నిమగ్నులు

ధార్మిక చింతనాపరులు, ఉదారవదాన్యులు

స్నేహమూర్తులు, సమాజ సేవా ధురంధరులు శ్రీ పల్లంపాటి వెంక కేశ్వర్లుగారికి

గౌరవపురస్సరంగా అంకితం

షైరావార గలీర సుందరమునై పహ్లాద సందీవ్రమై సారాసార వివేక వూరమతియై సత్సంగ సంధాయిళ్రై ధారాపాత దయాంతరంగ ర్వురియె ధర్మావతారంబునై వీరోత్సాహము వేంక టేశ్వరుల విద్శద్వందితున్‌ జేయుతన్‌. పూజ్యులు శ్రీ పల్లంపాటి వెంక కేశ్వర్లుగారూ। ఆదిశంకర గురుపీఠ మధివసించి సకలభారత మద్వ్వైత చందికలను పంచు నాచార్య వర్యుల పాద సేవ లెపుడు నక్షయ సంపద లిచ్చు మీకు. నామ సామ్యంబు నెంచి మీ నీమ మెంచి ఆస్తికంబైన జగతిమై నాస్ట నెంచి భక్తి మార్గాన పరిణత భావ మెంచి తిరుమలేశుడు మీసేవ కోరుకొనియె. శతువునై నను కాంతమూ ర్తిగం జేయు మందహిసము మీదు మం్యతళ క్తి జడనరునై నను దైతన్యజలధిగా మార్చ గల్లెడి మీదు మాటనేర్పు నాన్తికునైనను నారాయణుని వైపు నడిపింప(గల్లు మీ నగతతీరు లోభినై నను సర్వలోకైక హతునిగా( దీర్చ! గల్గిన మీదు తెగువతనము వ్యక్తిగా నున్న సంస్థ వ్యవవారించి వరహితార్థము 'సేవలం ఐబర(గ6 జేసీ ధర్మ పురుషార్జ సాధన మర్మ మెటింగి (బదుకు పండించుకొనుట మీ భవ్యపథము. భరత ఖండాన జాతీయ భావధార సాగుచున్న ౦తకాలము సార్వభౌమ పదవి. గవిలోకమందు విద్వద్విభూతి విశ్వనాథుడు నిల్చును శాశ్వత ముగ. అట్టి మహనీయమూ ర్ది చేపట్టి నట్టి నవ్య సం్భపదాయోద్యమ దివ్యగీతి పొడి వినిపించు వచన (వబంధ మిద్ది అంకితము గొను మీకృతి నార్జబుద్ధి"

య విశ్వనాథకు యువభారతి న కీ అక్షర (పసూనం

“చుట్టూరా ఆవరించుకొని ఉన్న చీకటిని తిట్టుకుంటూ కూర్చోనటంకం బె (ప్రయత్నించి ఎంత చిన్న దీపాన్నైనా వెలిగించటం మంచిది” అనే లత్యంతో యువభారతి రాజకీయాల స్వార్ధకాలుష్యాలకు అతీతంగా ఉండగలిగే విశ్వజనీన మైన సాహిత్య స్పృహను సమాజంలో జాగృతం చేసీ, తెలుగు సాహిత్యాభి మానాన్ని ఇంటింటా జ్యోతిలా వెలిగించాలనే (ప్రయత్నంలో ముప్పై రెండేళ్ళుగా ఉద్యమాన్ని సాగిస్తోంది, ఆలోచనలకు అకురాక్ళతులు యువభారతి పచుర ఇలు!

యువభారతి ముప్పైరెండో వార్షికోత్సవం, విశ్వనాథ శతజయంత్యుత్స వాలలో భాగంగా యువభారతి సంవత్సరం పొడుగునా నిర్వహించిన “విశ్వనాథ సాహితీ సమాలోచనం' కారణ్యకమాలలోని ఉవన్యాస వ్యాసాలను వెలువరిస్తున్న సౌహిశ్యోత్సవం - సంయుక్తంగా జరుగుతున్న సందర్భంగా సెప్రైంబరు 3౩వ లేదీన ఈ (గంథం వెలువడటం విశేషంగా భావిస్తున్నాం విశ్వనాథ శతజయం తికి యవభారతి సమర్పిస్తున్న మరొక అతర పసూనం!

ఆధునికాంధ్ర సాహిత్య వికాన చరితలో నవ్యసం్యవదాయ వాదాన్ని రూపొందించి, చర్మిత రచనను వ్యవస్టీకరించి, విశ్వనాథాదులు సాగించిన సాహిత్యోద్యమానికి సవ్యమైన అర్థంలో రూఢికెక్కించి, ఒక కాదనలేని వాస్త వంగా నిరూపించిన [పవక్త ఆచార్య జి.వి, స్నుబహ్మణ్యంగారు. విశ్వనాథ నాయ కత్వంలో సాగిన నవ్యసం్యపదాయోద్యమాన్ని గురించి వివశించే ఒక పరిచ యాత్మకమైన (గంథం వెలువడవలసిన అవసరం ఎంతైనా ఉందని సాహితీ లోకం కొంతకాలంగా భావిస్తోంది. అ అవసరాన్ని ఈ (గంథం తీరుస్తున్నది.

ఈ (గ్రంథానికి అర్థిక సహాయం చేయటమే కాకుండా, కృతిస్వికారానికి దయశో అంగీకరించిన వదాన్యులు శ్రీ వల్లంపాటి వెంక టేశ్వర్థు గారికి, అభిని వేళశంతో ముందుమాట [వాసీ యిచ్చిన (ప్రసిద్ధ సాహితీ విమర్శకులు డాక్టర్‌ ముదిగాండ వీరభదయ్య గారికి ఈ వ్యాసాలు ముదట (వచురించిన ఆంధ్యపభ, అం్యధభూమి దినవ్యతికలకూ యువభారతి [వచురణలన్నింటికీ ముఖప[తాలం కరజఇంలో తోడ్పడే సౌహితీమూర్తులు శ్రీ శీలా వ్మీరాజుగారికీ, ఈ [గంథాన్ని

ళ1 అభిమానంతో మ్యుదించిన వద్మావతీ ఆర్ట్‌ పింటర్సుకు, కవరు పేజీని ముదిం చిన విష్ణ పింటర్స్‌ వారికీ మా కృతజ్ఞకాభివందనాలు. జీవియస్‌ గారు బి ఏ., చదువుతున్నప్పుడే ఆం్యధమహాభారతాన్ని మొదటి నుండి చివరిదాకా వారి తం్మడిగారివద్ద చదివారు. అ సందర్భంలో విశ్వనాథ వారి “నన్నయగారి పసన్న కథాకలికార్థ యు కక్రి'ని జీవియస్‌గారు అధ్యయనం చేశారు వారి విమర్శ వ్య క్రిత్వానికి శ్రీకారం చుట్టింది విశ్వనాథవారి ఆ రచనే, అప్పటి నుండి జీవియస్‌ విశ్వనాథ వారికి ఏకలవ్య శిమ్యలై నారు. ఆంధృ్యపదేక్‌ సాహిత్య అకాడమి బహుమతి నందుకున్న జీఉియస్‌ గారి 'వఏరరసం” (గంథాన్ని విశ్వనాథవారు (వశంసించి ఆశీర్వదించారు తెనాలిలో విశ్వనాథవారు జీవియస్‌ను సన్మానించి దీపించారు. (చూడు: ఈ (గంథ ముఖచ్చితం). విశ్వనాథ సాహితీ సమాలోచనలో తమ సాహిత్య విమర్శను జీవయస్‌గారు విరివిగా సాగించారు. విశ్వనాథ శతజయంతి ఉత్సవా లను మొదలు పెట్టి యువథారతి ద్వారా సంవత్సరం పాటు (పతినెలా నడిపించటంలో జీవియస్‌గారు, యువభారతీయులు కృషిచేసి ఒక రికార్డు సృష్టించారు. విజ యవాడలో, వరంగల్లులో, విశాఖపట్నంలో జరిగిన విశ్వనాథవారి శతజయంత్యుత్చవాలలో (వదాన వక్తగా జీవియస్‌గారు పాల్గొన్నారు. ఆర్యధ సారస్వత వరిషత్తు వారి సారస్వత వేదికలో హైదరాబాదు కేంద విశ్వవిద్యాలయం, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం నిర్వహించిన విశ్వనాథ సదస్సులలో _పధానోపన్యాసాలు చేశారు జీవియస్‌గారి సర్వవేకశ్షణలో[విశ్వనాథ సాహిత్యం మీద వదకొండు మంది పరిశోధక విద్యార్దులు ఎం ఫిల్‌. , పిహేచ్‌.&,, సిద్ధాంత వ్యాసాలు [వాళారు. విశ్వనాథ సాహిత్యాన్ని నవ్యదృకృథంతో అనుశీలించి నవ్యసం్యవదాయ వాదానికి (వతిష్ట (వచారాలను కల్పించారు ఆచార్య జీవియస్‌. యువభారలరి (వచురణలలో ఇదివరకే ఆచార్య జి.వి, స్ముబహ్మణ్యంగారు విశ్వనాథమీద వ్యాసాలు (వాశారు; విశ్వనాథ సాహితీవై భవానికి పీఠిక (వాకారు. '“అం[ధసాహిత్య వఏమర్శపై ఆంగ్ల్యవభావం” లో విశ్వనాథ విమర్శ వ్య క్రిత్వానికి సు[బహ్మణ్యంగా రిచ్చిన నవ్యసమన్వయం ఎన్నో కొత్త వాస్తవాలను బెట పెట్టింది. నవ్యసం్రపదాయవాదం సుబహ్మణ్యంగారు సాహిత్యకేతంలో నాటిన మరో కల్పవృక్షం దాని సౌరభాలను పంచి పెప్టి ఈ రచనను యువభారతి వచురణగా వెలువరించటానిక్సి ఆవకాశమిచ్చినందుకు వారికి కృతజ్ఞతలు. హైదరాబాదు, డాక్టర్‌ వ, జయరాములు

సాహిత్యచర్మితను దారికితెచ్చిన దర్శనం

_-డాక్టర్‌ ముదిగొండ వీరథ్యదయ్య __ చర్మితకూ, సాహిత్య చర్మితకూ భేదముంది. ఒక రాజు రాజ్యమేలాడన్న విషయాన్ని ఆతని శ్మతువు కూడా కాదనలేడు. కాదని ఆంటే అతని చర్మిత రచన చర్మితే కాకుండాపోతుంది. కాని, సాహిత్య చర్మితలో ఈ రకమైన వరిస్థితి ఉన్నట్లుగా లేదు. హిట్లర్‌ ని గాంధీమవాత్మునిగా చ్మితణ చేయగల్లుతున్నా రిక్కడ. అట్లాగే గాందీజీనీ దోషాల పుట్టగా కూడా వ్మక్రీకరణ చేయగల్లుతున్నారిక్కడ. సాహిత్యానికీ, సాహిత్య చర్మితకీ ఉండే స్వయం (పతివత్రిని తిరస్కరించే “మహానుభావుల వల్ల ఈ దుస్థితి సాహిత్యలోకంలో స్థిరపడిపోయింది; పోతున్నది. దీన్ని తిరస్కరిస్తూ, కాదంటూ సోపపత్తికంగా సాహిత్యాధ్యయనపరులకు సత్యాన్ని చూపించాల్సిన ఆవసరం గు ర్లించి ఆచార్య జి వి. స్యుబహ్మణ్యం గారీ (గంథాన్ని రచించారు.

గడిచిపోయిన ఘట్టాలుండేది చర్మిత ఆ ఘట్టాలు ఇప్పుడుండవు. మళ్ళీ అవి జరగవు, అంటే - చర్మితకు వర్తమానంలో అన్లిత్వం లేదు ఆది కేవలం కాలిక సత్యం మ్మాతమే. సాహిత్య రచన అట్టాంటిది కాదు రచన ఏనాడు ఎన్నివందల సంవత్సరాల కీతం జరిగినప్పటికీ, దాని ఉనికి వ ర్తమానంలోనూ ఉంటుంది. పొమ్మంటే పోయేది కాదు. అట్లాంటి సాహిత్యం యొక్క- చర్శిత రచనకూ, రాజకీయ చర్మితకూ రచనలో ఖేదం ఉండక తప్పదు. సొహిత్య చర్మిత నిర్మాణంలో వక్రీకరణలు, దుర్వ్యాఖ్యానాలు, దుష్టాన్వయాలూ తగవని చెప్పే రోజులు, చెప్పగలిగే రోజులు వస్తాయి; వచ్చాయి.

ఐతే, నిష్పాక్షికుడ్రై నవాడి వాదాన్ని లోకంలో (పచలితం కాకుండా చేయ డానికి సాహిత్యలోకంలోని కొందరికి రాజకీయ పార్టీల దన్ను ఉండింది, ఉంటున్నది. ఈ వక్రీకరణ నిజానికి ఆ పార్టీల వాళ్ళ నీద్దాంత పయోజనాల కోసరమేకూడా! వారి లక్షణాలను గురించి రాస్తూ విశ్వనాథ---

“తీవ (పకృతికి సామ్యవాదమున కెక్కువ సంబంధమున్నట్లు కన్పించు చున్నది. వారు చెడుగుడిలో నిపుణులు. కవ్వించ నేర్చినవారు. ఆకలి, వర్ణ వ్యవస్థ పోవుట, సర్వజనులు సమానము, ఆర్థిక సామ్యము, పర దేశానుకరణము, విపకవనాశనము మొదలైన బహుసిద్ధాంతములు వారికి కలవు, వానిని గురించి (వాసీనదే వారికి కవిత్వమనిపించును. అదియే [కొత్త కవిత్వము. తక్కిన దంతయు పాత కవిత్వము ”]

1. కవిత్వము యొక్క ఉత్తమత్వము : సీద్దాంత సంబంధము; జయంతి

అక్టోబరు 1959. పట 230, విశ్వనాథ అసంకలిత సాహిత్యం ౪,

సం॥ ఆచార్య కోవెల స్ముపసన్నాచార్య.

ఇ11

_-అని ఆంటారు. ఈ రాజకీయపవం౦ ఐాళ్ళు నిల్చిన రచయితలసంఘాల వాళ్ళు సాహిత్యచర్నితకు చేసిన _దోహం రెండు రకాలైనది. 1. స్మ్యవదాయ శచద్దానికి కువ్యాఖ్యానం చేసీ, దాన్ని ఒక తిట్టుతో తుల్యమైన శబ్దంగా రూఢి 'కెక్కించడం. 2 అసలైన అర్హంలోని సార్యవదాయిక పంథా రచనలను తక్కువ చేసి, దాని ద్వారా సాహిత్యానికి కల్షిన వికాస, పరిణామాలను పెకి కన్సించసీయ కుండా సౌహిత్యచర్మిత రచనను దారి మళ్ళించడం. కాందరిట్టా ఈ సంప్రదాయ శబ్దానికి దురర్హాన్ని రూఢి కెక్కించినంత మ్మాతంలో దానికి తిరుగు ఉండదా? ఆనీ అడిగితే * అటా ఉండదని చెన్నలేము కాని, దానికెంళో తీవ (వయత్నం చేయాల్సి ఉంటుందీ ఆ (పయత్న ఫలితమే జి.వి. స్ముబహ్మణ్యం గారి ఈ నవ్య సంప్రదాయోద్యమ వాద (పతిపాదన.

__“దుష్షవిమర్శకుడు. చేయు. నపకార మెచ్చట నున్నదనగా నొక సద్గ౦ింథధమునశే వ్యాప్తి కలుగకుండ చేయుటలో నున్నది. ఈ కువిమర్శకుడు కుకవి కంటె నెక్కువ సాహిత్య (దోహి.... కువిమర్శకుడు అవిద్వద్భావుకుల మనసులను భంగించును సక్కార్యము యొక్క స్థితికి ధూమకేతు (పాయు డగును.... కుకవివల్ల జగద్దోంహము జరుగదు. కువిమర్శకునివలన జరుగును.” £

అని విశ్వనాథ ఒక సందర్భంలో రాసినది గమనించాల్చిన అభ్మిపాయం. ఇలాంటి కువిమర్శల ఫలితంగానే వ్యకీకరణలతో సాహిత్యచర్మిత రాయబడింది. ఇట్లా రూఢి ఏర్పడడం వల్లనే కావచ్చు విశ్వనాథ “ఎవరో కొందరు కవులు, సనాతన వాదులని దుష్పంచారము చేయింపించుకొన్న కవులు కూడ....' అని ఓకచోట రాకారు! ఇట్లా ననాతన వాదాన్నీ, సర్మపదాయ వాదాన్నీ వ్యతిరేక దృక్కోణంతో కూడిన అర్థం కల్లినవిగా దుష్ప్రచారం జరిపీ సాహిత్యచర్మితలో ముఖ్యమైన ఘట్టాలను, పరిణామాలను కప్పీవేయడ౦ జరిగింది. మహాకవుల సమూహాన్నీ, మహాకావ్య సముదాయాన్నీ సం్యపదాయబద్దమైనవన్న ఓక్క- మాటతో గుణ పరిశీలనం చేయకుండా కొట్టివేసి సాహిత్య చర్మితలో ఉజ్జ్యల స్థానాన్ని పొందకుండా చేశారు. ఈ అసత్యాన్నీ, అన్యాయాన్నీ ఎత్తి చూపుతూ, నాజూకుగా ఈ 22 వ్యాసాలను రాస్తూ 'నవ్య సంవదాయోద్యమం' అన్నది

ఎట్టా వామపశ్షీయులదన్నుతో పాక్షిక దృష్టితో నడిచిన సాహిత్యోద్యమానికి సమాంతరంగానూ, దాని తర్వాతనూ ఎట్టా సాగిందో, దానికి విశ్వనాథ వారెట్టా నాయకత్వం వహించడం జరిగిందో స్పష్టంగానూ, 'హేతుబద్ధంగానూ తెలిపారు! "2 జయంతి, నవంబర్‌, 1959. మైగంఠంలోనే. పు. 233,

3. పైదే. వు. 229.

శక్‌ ఉద్యమాలకు పేర్ల "పెట్టడంలో కూడా కొంత *మతలబు' ఉన్నది. కేవల సాహిత్యోద్యమాలకు పేద్ద ఆ ఉద్యమాలు ముగిశాకనే ఏర డ్డి. రాజకీయ నేపథ్యంతో, నియం్యతించబడిన ఉద్యమాలకు ముందే పేర్లూ, మేని ఫెస్టోలు, సభలూ, (వచారాలూ, అందుకుగాను ష్మతికలూ, సభ్గత్వాలూ మొ॥న వ్యవవారం ఉండింది. కనీసం ఇంగ్బాండులోనై నా రొమాంటిసీస్టులు తమని తాము రొమాంటి సిస్టులుగా చెప్పుకోలేదు. షెల్లీ, కీట, నవ్టైరన్‌లతో ముడివేస్తూ కాలరిడ్డ్‌, వర్డ్స్‌ వర్తులు 1849 లో మ్మాతమే మొదటిసారిగా దీన్ని కాల్చనికోద్యవమమన్నారు 1 వామపక్ష వస్తువుతో రాసిన కవిత్వ పద్దతికి నామకరణం ఇట్లా జరుగలేదు. వారు చేసినది సంఘటితంగా దేశీయమైన కవిత్వోద్యమాన్ని ఎదుర్కోవడం. వారి అంతర్జాతీయ లా. వారిని అట్లా ఎకుర్కోవడానికి కారణ మైంది ఆ *“అంతరాతీయ దృషేగవ్రారియుగక ర శ్రీ శ్రీ మహాపస్తానంలో ఒక కవితలోనైనా బారటం పేరైనా తేకుంటా బీసింది! “తీయ వవీన సంగామంలో ఒక చోటెక్కడో రష్యా జయిస్తే రష్యాను (పశంసించేట్లుగా కూడా చేసింది! ఆట్టాంటి వాష్టు దేశీయంగా వస్తున్న సాహిత్య వికాసాన్ని హర్షిస్తారనీ, దాన్లో పాలు పంచుకొంటారనీ అనుకోవడం అత్యాశే. ఐనా, నవ్య సం్యపదాయోద్యమనాయకుడై న విశ్వనాథవారు శ్రీభ్రీని గురించి నిర్ణయిస్తూ తన “హేతువాద యగం' అన్న ఆకాళవాణి రూపకంలో 'ఈ (క్రొత్త కవుల్లో ఒక్కడే మవోకవి, అతని పేరు శ్రీశ్రీ'5 అని రాస్తారు! వస్తు దృష్టితో సాహితీ స్థాయీ నిర్ణయాలు చేయకుండా “సాహిత్య విలువలు' ఆధారంగా రచనలకు విలువ కట్టడమన్నది నవ్యసం[పదాయోద్యమంలో అతి ముఖ్య విషయం. జివి, స్కుబహ్మణ్యంగారి ఈ [గంథంలో ఈ అంళం స్పష్టపడ్తుంది. దీనికి విశ్వనాథ వారే మార్గదర్శనం చేళారు. ఎాాశగొప్ప కవి యని ఆనుకొనబడుచున్న వాడొకడు కలడు వాని సిర్ధాంతములు మన కిష్టము కావు. వానిని మనము గొప్పకవి యని యను చున్నాము. (వతిభాకాలి యనుచున్నాము వాని కావ్యమునందవి లేనివి లేవని వాయచున్నాము. అనగా మనమనుకొన్నని లేవనియే కదా! అవి లేకపోయినను వాడు గొప్పకవి యని మనమంగీకరించుచున్నాము కదా!1”6 ఒక కవిని కవిగా చెప్పడానికి కవిత్వ లక్షణా లతనిక విత్వంలో ఉండడం తస్ప మరిదేన్నీ చూడని నవ్య సం్యపదాయోద్యమ నాయకుని లక్షణం ఈ ఉద్య శ చూడు. శమ605ా 08 16006, 608 ₹7అ1665 804 ౦8౬ 1 ₹జంలి 2. 264, ర్‌ విశ్వనాథ అఆసంకలిత సాహీత్యం 1౫ _ పు 103. 6. పైెదే-పు జె.

జ మాన్ని ఉద్యమంగా గుర్రించని వాళ్ళల్డో కన్చించదు "కాదనలేని వాస్తవం: నవ్య సంపదాయోద్యమం' అన్న ఈ [గంథంలోని వ్యాసంలో సాహిత్య చర్మితను తప్పుదారి పట్టించేవారి అంచనాలను సుుబహ్మణ్యంగారు సోవవత్రికంగా ఖండిం చారు. అంతేకాకుండా *ఇంకా మిగిలి ఉన్న సం్యపదాయాన్ని నవ్య సంప దచాయంగా పిలుస్తున్నారు అన్న అవగాహనా రాహిత్యాన్ని స్ముబవ్మణ్యంగారి ఈ (గంథం అంతా సరిచేస్తున్నది. అందుదేత ఈ ఉద్యమాన్ని నవ్య సం[వదా యోద్యమం అన్న పేరు ఉద్యమానంతరమే పెట్టబడినప్పటికీ, దీనికి ఉద్యమ లవణాలున్నవని, దీనివల్ల కల్గిన ఫలితాలవల్లనే చెప్పవచ్చును. అభ్యుదయ కవిత్వంతో సమాంతరంగా పుట్టి దాని పరిసమాప్తిని కూడా చూసీ ముందుకు సాగిందీ ఉద్యమం. అందువల్ల ఉద్యమవేళలో దీనికి పేరు లేకపోయినప్పటికీ కొరత ఏమీ జరగలేదు. కొరత లేకపోవడమే కాక సుబహ్మణ్యంగారి మాటల్లో = “సంన దాయ వాదాన్నీ, నవ్యసం్యపదాయవాదాన్నీ ఎదుర్కొంటున్న ఎందరో అభ్యు దయ విస్ణవవాదులకు ఎదురుగా మహారథుల్దా నిలిచి ఆధునిక చైతన్యంతో సం్యపదాయాన్ని రక్షిస్తున్న కవులు, రచయితలు వీరు. ఆధునిక యుగంలో సమాజం సమ్మగ సాహిత్యానుభవాన్ని పొందే అదృష్టాన్ని ఆందించిన, ఆంది స్తున్న అవరళిల్పులు, రసమూర్తులు నవ్యసర్యపదాయ కవితాయుగసారథులు.”? సర్మ్మపదాయమూ, నవ్యసం్యవదాయమూ నడుమన ఉన్న సూవ్మ భేదాన్ని తర్వాతి కాలంలో కోవెల నృుపసన్నా చార్యులవారు వివరిస్తూ “నవ్యసంపదాయ మంటే గకానగతికంగా వచ్చే నం్యపదాయ సాహిత్యంగా (భమించే వీలులేదు. దీనివల్ల సమ్మగావగాహన కలుగదు. పరం పరగా వచ్చే విశ్వసనీయములై న పురాజేతిపోసముల అన్నవాదాలేవీ నవ్యసం్యవ దాయంలో చేరవు. ఎందుకంటే, వీటిల్లో సమకాలీన స్పందన చేరలేదు.” 8 ఎాఅని స్పష్టికరించారు. నవ్యసంవదాయం అన్న శద్దాన్ని పారిభాషిక వదంగా రూఢి శక్కించిన సుుబహ్మణ్యంగారి ఆలోచనకు, (ప్రతిపాదనకు ఇది తోడ్పడ్తున్న ఆలోచన. ఇక్కడ గమనిందాల్సిన అతి ముఖ్య విషయం ఏమిటంటే. ఓక లేని ఉద్యమాన్ని ఎవరూ చర్మిత పుటల్లో సృష్టించలేరు సాహిత్య చర్మితలో.కొందరు గుర్తించకుండా, దానిమీద దుప్పటి కప్పినప్పటికీ . తానుగా వ్య క్రమవుతున్న కొన్ని సమాన లక్షణాలయొక్క సమావోరానికి సాహిత్య చరిత్రకారుడు తప్ప 7... “నవ్యసర్యవదాయ కవిత్వోద్యమం _ విశ్వనాథ" వ్యాసంలో... (తెలుగు అకాడమి (పచురణ) 8... “వర్తమాన కవిత్వదర్శనం' అన్న వ్యాసంలో (అభ్యుదయ కవిత్వానంతర ధోరణులు . పృ. 90),

న! "పేరు ఎవ్వరు పెడ్తారు? అట్లా పెట్టకపోవడం సాహిత్య్మదోహం. విశ్వనాథ మాటల్లోనెతే దిన్ని జగద్దోంహం అనవచ్చును. దీనికి పేరుపెట్టి, ఈ ఉద్యమ లక్షణాలని స్పష్టీకరిస్తూ, ఇది ఏమేమి లఇ్యాలను పెట్టుకొని, వాటినెట్ల్టా ఎట్లా సహెధించిందో నిరూపణం చేయడం విద్యావంతుని వని. ఈ వనినే ఆచార్య జివి స్ముబహ్మణ్యంగారీ (గంథంలో చేసింది. ఐతే స్ముబహ్మణ్యంగారే చెప్పినట్లు. --ఒక కాలంలో ఒక చై తన్యం ఉవ్వెత్తుగా పొంగుతున్నవ్పుడు, దానిని కవులు పోపిస్తూ ఒక దోరణినో, ఒక ఉద్యమాన్నో సాగిస్తున్నవ్వుడు సమాజ చైతన్యంలోని మరో భాగంగా ఉండే తదితర (వవృత్తులు బలహీనంగా వున్నా చచ్చిపోవు. తమ శక్తులను కూడగట్టుకోవటానికి మందంగానో లేదా త్మీవంగానో, వ్యక్తంగానో లేదా అవ్య క్రంగానో కృషి చేస్తుంటాయి. ఒక్కొక్కసారి ఆ శక్తు లన్నింటికి |పతినిధిగా ఒక రచయితో లేదా కొందగు రచయితలలో తమ (వయ త్నాలను బలంగా సాగించవచ్చు. ఇటువంటివనే అభ్యుదయ కవిత్వోద్యమం ముమ్మరంగా సాగుతున్న రోజుల్లోనే విశ్వనాథ సత్యనారాయణగారు శ్రీ మదా మాయణ కల్పవృక్షము రచిస్తూ, మెరుపులా సాధించిన నవ్య సం్యపదాయ యుగసీద్ధి "9 రెనెవెలెక్‌, అన్టిన్‌ వారెన్‌లేమో సాపాత్య యుగనామం. (రొమాంటి సీజమ్‌ వంటివన్న మాట) “16 19 2 ౨186001621 686౭క్రం5 0౯, 1006 0263 దుం మడ0180 9౯0, 2 “6801464796 1664 (0౯ 26౯ & ఇసేం16 838660. 01 16629) ౪1 6 లేం 0% ఇలయ ₹౭ 106౯౯966 భల 9156054641 ౧౯౦6౬88319 ఆని అన్నారు. నవ్యసం్యవదాయోద్యమం అన్నది సాహిత్యచర్మిత వికాసాన్ని తెలినికోవ డొనికి తోడ్పడే చక్కని కీలకమన్నమాట చరిత వికాన్మకమాన్ని తెలినికొనే కమం" దీనివల్ద మనకు స్పష్టవడ్తుందన్నమాట ఈ కీలకాన్ని సాహిళ్యాధ్యయన పరులకు అందించి, దారి మళ్శించబడిన చర్మిత నిర్మాణాన్ని మళ్ళీ దారికితెచ్చిన సద్విమర్శకులు, సాహిత్య చర్మితకారులు ఆచార్య జి. వి స్ముబహ్మణ్యం గారు. పై ఇద్దరు రచయితలు చెప్పినట్ట గా “₹్ళ)12 2 06౯1064 18 రట8 & 3666402 ౦ టం 60 ఇస! 8096౬ 8016 0 ౪91౮ 18 2861066, 18 0వ?91008 ౧986 018 ౪1౧10 689 58 019 £6140₹6.''1శే ఒక యుగం 9, “నవ్యసంవదాయ కవిత్వోద్యమం _ విశ్వనాథ" అన్న వ్యాసంలో. (తెలుగు అకాడమి (నచురణ) 10. కకంంంా 0 పే! 6480468 2, 265, 11 గ0ం0 01 16680196 పే, 265,

వ.

లోని రచయితలందరి రచనలూ ఒక మూసలోంచి తీసినట్లుగా ఉండవు ఐనా వారి రచనతో ఏదో ఒక రకమైన ఏకత కూడా ఉండకపోదు [వ్యకియా పర మైన భేదాలు, (యోగాలు ఎన్ని కన్పించినప్పటికీ, నవ్య సం్యపదాయోద్యమ రచనల్లో ముఖ్యంగా కావ్యాల్లో రస నిర్వహణ మన్నది సమాన లక్షణం. రసం (వధానంకాని కావ్యాలు లేకపోలేదు. అలాంటిచోట్ల వేరే కావ్య లక్షణాలలో ఏకత ఉంటుంది.

ఆధునిక కాలంలో వచ్చిన మూడు [పధాన సాహిత్యోద్యమాలలో ల ఆంటే భావకవిత్వోద్యమం, అభ్యుద యకవిత్వోద్యమం,నవ్య సర్మ్యవదాయోద్యమం- సాహిత్య విలువలకు 1పాధాన్య మిచ్చినవి భావకవిత్వం, నవ్యసంపదాయం మాతమే. అభ్యుదయ కవిత్వానికి వస్తుపాధాన్యమే. కళా విలువలతో బాగా రాజీవడి చాలా కాలం మరుగునపడి పోవాల్సి వచ్చిందా ఉద్యమం. కళావిలువల్ని రాజీలేని పద్దతిలో పోషిన్తూనే జాతి దోహకరమైన సిద్ధాంతాలని, ఆవూనుష వద్ధతులని ఖండించింది నవ్య సంపదాయోద్యమం. రాణా (పతాపసింహుని వంటి మహో క్ష్మతియ వీరుడు కూడా గాంధీయమూ ర్రిగా భాసీన్తూ దేశ స్వాతర్యత్యో ద్యమం లోని అహింసా మార్గాన్ని స్ఫురింపజేస్తుంటాడి ఉద్యమంలో! సౌందర నందము, శివభారతం, రాణా (పకాపసింహ చర్మితము, ఆత్మకథ, ఆర్నుధ పురా ఐము అన్న వాటిని పంచకావ్యాలుగా నిర్ణయించి నవ్యసంపదాయాన్ని గురించిన నేటి ఆలోచనకు విశ్వనాథ బీజాన్ని వేకారని స్ముషసన్న గారన్నారు]£ ఈ ఐదింటిలో నాల్లింటికి చర్మితనో, చార్మితకాంకాలో వస్తువు. ఇంతమ్మాతమే కాక సాహిత్యంలోని వివిధ కోణాలలో, మూలాలలో నవ్యసంపదాయ లక్షణా లెలా ఉన్నాయో పణీలించి, దీనికి నవ్యసం్యపదాయ యుగమని నామకరణం కావించాల్సిన ఆవశ్యకతను మొదటగా గుర్తించింది ఆచార్య జి.వి. స్కృుబహ్మణ్యం గౌరు. చార్మితక కావ్యాల నుంచి, విమర్శరంగం వరకు అనేక [వ(క్రియలలోనూ, ఆంళాలలోనూ నవ్యసం[పదాయం ఎలా కన్పిస్తున్నదో సోదాహరణంగా సుఐ వ్మణ్యం గారీ (గంథంల్తో చూపించారు. అంతేకాకుండా, సాహిత్య చర్మిత రచనకు వనికివచ్చేట్టుగా “భావకవిత్వం మీద సాగించిన తిరుగుబాటుగా మొదట తలయెత్రినా, అభ్యుదయ కవిత్వోద్యమానికి (ప్రత్యర్థిగా (క్రమంగా రూపొందిన 12. “విశ్వనాథ విమర్శ! _ వివేచన 14వ సంచిక - పు 158. శే3. చూడు - 'అభ్యుదయవాదం : నవ్య సర్యవదా యవాదం” వ్యాసం,

111

సహైహిత్యోద్యమం నవ్యసం్యపదాయోద్యమంి]8 వంటి పరిశీలనలు చేసీ భావి సౌహిత్య నిర్మాతలకు చక్కని దారి వేళారు సృుబహ్మణ్యంగారు.14

నిత్యత్వము, నవ్యత్వము వికోధం లేనివన్న నవ్యసం్య్యపదాయ రచ యితల దర్శనాన్ని స్ముబహ్మణ్యంగారి ఈ మొత్తం (గంథంలో ఆంతర్జీ నంగా మనం చూడగల్గుతాము ఆంటేకాకుండా, సమాజ దర్శనాన్ని సాహిత్యదర్శనంగా పరివర్రింపజేసికొన్న (పతిభావంతులుగా నవ్యసం్మపదాయ రచయితలు మనకీ (గంథం చదివాక దర్శనమిస్తారు. [పావీన సాహిత్య దర్శనాలలో నేటి నవ్య సందాయ సాహిత్య దర్శనమూలా లున్న ప్పటికిన్నీ, అవి ఆధునిక మూల్యాలతో సంవాదం పొంది కొత్తగా ఒక సాహిత్య దర్శనంగా ఎలా పరిణమించాయన్న అంళం కూడా ఈ (గంథం చదివాక మనకు తెలుస్తుంది.

ఈ (గంథం ద్వారా సుబహ్మణ్యం గారు స్పష్టికరించిన మరొక ముఖ్యాంశం సాహిత్యదర్శనం విషయం. ఒక సాహిత్య దర్శనమే లేకుండా సాహిత్య చర్మితల్లో స్టానొన్ని సంపాదించబూనడం౦ం ఆశ్చర్యకరమైన విషయం. సాహిత్య సిద్ధాంతం లేకుండా, కేవల సామాజిక సిద్ధాంతాలతో సాహిత్య షేశంలో దూరడం “విద్దూర "మైన విషయం _అర్టిక. రాజకీయ, సాంఘిక సిద్దాంతాలు, నవ్య సరపదాయకుల వస్తువులలో రంగరించబడి నప్పటికిన్నీ వారి రచనలన్నీ మౌలికంగా కళా ధర్మాలనే తమ ఆత్మ స్థానంలో నిల్చుకొన్నవి. పరిపూర్ణ కళానుభవమే ఈ ఉద్యమంలోని వారి అసలు లక్ష్యం. *నవ్య సంప దాయ వాదులు ఆశించింది సాహిత్యాన్ని కళగా దర్శింపగల సౌందర్య దృష్టి? దానిని అనుశీలించి, ఆనుభవించగల (ప్రామాణిక (పవృ త్తి.15

కళానుభవాన్ని కాదని పాఠకులలో చైతన్యం కల్గించ గల్గిన రచన చేయ గల్గడం అనూహ్యం. ఐనా, రచనకు సాహిత్య సిద్ధాంకాన్ని కాదనగల్లిన *వ్చేధ్రావులు' ఉదయించారం పే అది విచ్శిత సన్నివేశమనే అనాలి. 'దీన్ని వ్యతి శ్రీకించి, సామాజిక చైతన్యాన్ని రసదర్శనంగా మార్చుకొనే సాహిత్య [వకియలను చేపట్టి, అపూర్వంగా నిర్వహించి నవ్య సంవదాయోద్యమాన్ని సాగించారు నవ్య సం్యపదాయ కవులు. నవ్య సయపదాయ కవులది నవ్య రసమార్గ్మమనటం మరింత 14. _భావాళ్యుదయ నవ్యసం్యపదాయోద్యమాలను గురించి ఆచార్య కోవెల

సంపత్కుమారాచార్యులవారు మూడు చక్కని వ్యాసాలను ఈ తర్వాత

“కవి _ కవిస్వామ్యం' అన్న (_గంఠంలో రాకారు. ఈ (గంథంలో

సాహిత్య చర్మితలో ఈ మూడు కఏిత్వోద్యమాల పై సత్యదర్శనం

(పారంభమైంది.

15, 'నవ్య సర్యవదాయవాదులు - తిప్పికొట్టిన దాడులు” - అన్న వ్యాసంలో.

నఖ

సమంజనం'16 అని ఈ మార్గంలోని రచయితల సాహిత్య సిద్దాంతాన్ని తేలు స్తారు స్కుబహ్మణ్యంగారు. రససిద్దాంతం యొక్క పఠావం తొలిరోజులలో అభ్యుదయకవుల చేతనమీద కూడా ఎలా పడిందో “నవ్య సం్యపదాయోద్యమం: సాహిత్య విమర్శ అన్న వ్యాసంలో వీరు ఎత్తి చూపారు.

మొత్తం జాతీయోద్యమాన్ని నిర్షథ్యం చేస్తూ వచ్చిన అల్ప సంఖ్యాకుల ఉద్యమాన్ని కాదని, దాన్ని ఎదురొడ్డి నిలిచి దేశంలో నిర్మాణాత్మక మైన సాహిత్య సృష్టికి కారణమైన మహా సాహిత్యోద్యమాన్ని నడిపినవాడు విశ్వ నాథం ఆ మపహారచయిత కేవల రచయితగానే కాక ఒక సాహిత్యోద్యమ కర్తగా ఎట్టా సాహిత్య చర్మితను సృష్టించాడన్నది ఈ [గంథం యొక్క కేర్యద బిందువు. 'జాతీయోద్యమ స్పృవా సాహిత్యోద్యమంగా రూపొందటమే సామాటిక సాహిత్య స్పృహగా నవ్యసర్మపదాయవాదులు భావిసారు'2? అన్న అచణం విశ్వ నాథవారి 1పత్యక్షరంలోనూ కన్పిస్తుంది. ఒక మహా రచయిత ఒక మహా సాహిత్య పరంపరను పోషించి, పెంచి, కాపాడి, సాపాత్య (సవంతిని ప్పష్టి పరిచినవ్పటికీ, సాహిత్య [దోహం జరగనే జరిగి సాహిత్య చర్మిత వక్రీకరింప బడింది. దీన్ని నిర్మూలించగలిగిన మేధాళకక్తి, విశ్లేషణ, సత్య దర్శనం, పాండిత్యం, సాహిత్యానుభవం దండిగా ఉన్న మేధావి ఆబార్య జి వి, స్ముబ వ్మాణ్యంగారు. (ప్రౌఢిమా, స్పష్టతా అన్న రెండు లక్షణాలు వీరి రచనల్లో ఉంటాయి. 'పద్యము (వాయుట యెట్టిదో, యొక వ్యాసము [వాసెడు ఈ కియు నట్టిదే" అని విశ్వనాథవారే అన్నారు. సృుబహ్మణ్యంగారి వ్యాసాలన్నింటిలో ఈ శకి తాణికిసలాడ్తున్నది. అంతేకాకుండా, వీరి వ్యాసాలన్నీ విజ్ఞానదాయకా లు- తోటి విమర్శకులకు జరిగిన ఆన్యాయాలను కూడా వీరి వ్యాసాలలో తొలగించడం మనం గమనించగల్గుతాము. ఈ వ్యాసాలన్నీ ఆంగభాషలోకి కూడా అనువాదం కావాల్సి ఉన్నది. అప్పుడుకాని కూసనసమండూకాలి బోలు సిద్దాంకాల అసలు రంగు బై టపడదు. విమర్శకుడుగా, కళా తాత్ర్వికుడుగా, తేలుగు సాహిత్య చర్మిత వికాసాన్ని నిర్దిష్టంగా పరిశీలించిన ఆబార్య జి. వి. సుుబహ్మణ్యంగారిక్‌ అరవయ్యేళ్శం పే నమ్మదగినటుండదు ఇంకా ఎంతో సాహిత్య "సేవ వారు చేయాల్సి ఉన్నది. దానికి భగవాన్‌ సాయిరాముడు వారిని ఆశీర్వదించాలని పార్జిన్తూ, నమస్క-రిస్తూ_ హైదరాబాదు, 29.2995. ఎావీరభ్యదయ్య 16. *నవ్య సం్య్రపదాయవాదుల నవరససూ క్తం'” _ అన్న వ్యాసంలో. 17. “నవ్య సంవ్రదాయం : జొతీయదృ్భక్పథం” . అన్న వ్యాసంలో

ఇందులో---

పే యుగక ర్ర విశ్వనాఠ క్షే 2. కవిసార్వభౌముడు £ కవిన్నమాట్టు 6 3. విశ్వనాథ నవ్య సం్యపదాయం ఉం కవే 4. _నవ్యసంపదాయోద్యమం : విశ్వనాథ భూమిక ఆ క6 5... “సంపదాయం నిలిచే ఉంటుంది హమేషా' వెత 6. పళ్నించటం _పగతికి ప్రారంభం ఎ క్ష౦ 7... పేరులో పోలికలున్నా తీరులో సౌరులు మనవే ం. శ్త7 8. నవ్యసం్యపదాయం మరొక సాహిత్య దర్శనం ల కర్‌ 9, _అభ్యుదయవాదులు తెచ్చిన మార్పులు యు. 62 10. అభ్యుదయవాదం : నవ్యసం్యపదాయవాదం ఎం. 20 11. నవ్యస్మ్యవదాయవాదులు : తిప్పికొట్టిన దాడులు ల. 22 12... ఇంగ్లీమ విశ్వనాథ : తెలుగు ఎలియట్‌ ఎం లర్‌ 13... “రసము వేయిరెట్టు గొప్పది” 92 14. నవ్యసంర్యవదాయవాదుల నవరస సూక్తం య | 15. నవ్యసర్యపదాయం : దార్మితక కావ్యం ఎం. 106" 16. నవ్యసంపదాయం : చార్మితక నవల ఆం. 113 17. _నవ్యసం్యపదాయం : జాతీయ దృక్పథం అం. 120 118. నవ్యసం్యపదాయరసదర్శనం : “'ధర్మవీర ఏవరసానాంరనఃి 226 19. నవ్యసంవదాయోద్యమం : సాహిత్య విమర్శ ఆం... 196 20. విమర్శకు వివేచన వెన్నెముక [. 21. కాదనలేని వాస్తవం నవ్యసం పదాయోద్యమం ల. కర్‌8 2. విశ్వనాథ : జ్ఞానపీఠ పురస్కారం ఎ. 159

న. అట్టమీది ఛాయాచిత్రాలు :

11. ముఖచ్నితం 1970 డిసెంబరు 31 వ తేదీన తెనాలి తాలూకా జూనియర్‌ కళాళాల హాలులో తిరుపతి వేంకటకవుల నాటక సాహిత్యం మీద జరిగిన సాహితీ సవలో కవి స్మమాట్‌ విశ్వనాథ సత్యనారాయణగారు జీవియస్‌ను శాలువతో సన్మానించి ఆశీర్వదించిన సందర్భంగా తీసిన దాయాచ్యితం, సభాధ్యక్షులు తెనాలి 3 యల్‌. యన్‌, సంస్కృత కళాళకాల (వధానా చార్యులు శ్రీ సూరి రామకోటిళాన్తిగారు. (చూడు : వినయభారతి : తాలూకా జూనియర్‌ కాలేజి, తెనాలి, విరోధకృత్‌ ఉగాది సంచిక 1971, సంవు. 14, నంచి. శ్రే

జె అట్ట వెనుక వై బొమ్మ : 1973 ఫిబవరి 2వ తేదీన ఆంధ సారస్వత పరిషత్తు _పాంగణంలో జరిగిన సాహిత్య సభలో “*వథమాం[ధ్ర మవి పురాణము: [పబంధకథామూలము” అనే తన పిహెచ్‌.డి., సిద్దాంత వ్యాసాన్ని మాన్యశ్చ్రీ డాక్టర్‌ బెజవాడ గోపాలరెడ్డి (ఆంధ్యపదేశ్‌ సాహిత్య అకాడమి అధ్యక్షులు)గారికి గౌరవంతో అంకితంగా సమర్పిస్తున్న జీవియస్‌. వేదికమీద డాక్టర్‌ సి నారాయణరెడ్డిగారు, శ్రీ ఎన్‌. నరోత్తమ రెడ్డిగారు (ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయ ఉపాధ్యక్షులు) మొ॥ వారు అసీనులై ఉన్నారు.

తీ. అట్ట వెనుక [కింది బొమ్మ : 1985 జనవరి 15 వ చేదీనాడు విజ్ఞాన దీపిక (హైదరాబాదు త్యాగరాయ గానసభలో నిర్వహించిన సాప్పొప్రి సభలో “పిల్లలమళ్జి పినవీరభ్మద కవి?” అనే తన రచనను కృతిగా స్విక రించిన గురుమూర్తి ఆచార్య దివాకర్ల వేంకటావధానిగారిని సన్మానిస్తున్న జీవియస్‌. ఫోటోలో శ్రీ కె. వై. యల్‌. నరసింవారావు, శ్రీ ఎ. ఎన్‌, పురుషో త్తమరావు (వళృతులున్నారు.

“అల నన్నయ్యకు లేదు తిక్కనకు లేదా భోగ, మస్మాదృశుం

డలఘు స్వాదు రసావకార ధిషణాహంకార సంభార దో

వాల (వాహ్మోమయ మూర్తి శిష్యు డయినా డన్నట్టి దా వ్యోమ పే

శల చాం[బ్రీమృదు కిరి చెళ్ళపిళ వంళస్వామి కున్నట్టుగన్‌.”

విశ్వనాథ సత్యనారాయణగారి పేరుతోపాటు తెలుగువారికి ఈ సద్యం జ్ఞాపకానికి వస్తుంది. ఆం్భధ పౌరుషానికున్న వినయాహంకారాల విశేషాభివ్యక్రి ఈ పద్యం. విశ్వనాథ భారతికి చరణమంజీరం ఈ ఛందం, విశ్వనాథవారు తిరుపతి చేంకటక వుల ఆశుకవిత్వ, అవధాన కవిత్వోద్యమంలో గళమెత్తారు. కాల్పనికోద్యమంలో తమదైన ఒక కాఖను పండించుకొన్నారు. [వబోధర కవిత్వంలో తమ (ప్రత్యేకతను _పకటించుకొన్నారు. నవ్యసం_పదాయోద్యమానికి తామే నాయకులై దాదాపు నాలుగు దళాద్దాలు యుగక ర్రగా తెలుగు సాహిత్యా న్నంఠతా ఆవరించారు,

వెయ్యేళ్ళ తెలుగుసాహిత్యంలో 'కవిసార్వభౌముడు” ఆంటే శ్రీనాథుడు, “శ్రవిస్మమాట్‌” అంటే విశ్వనాథ నత్యనారాయణ, వీరిద్దరు బిరుదాలకే బిరుదాలైన వారు. విశ్వనాథ 1895 "సెప్రైంబరులో 10 వ తేదీన జన్మించారు. ఈ 1994 "సెప్రైెంబరులో నూరవయేట [పవేశిస్తున్నారు. 1995 "సెప్రెంబరులో శతాబ్ది పూర్తి చేసుకుంటారు. ఈ సంవత్సరమంతా దేశమంతా విశ్వనాథ శత జయంతిని సమధి కోత్సాహంతో జరుపుకొంటోంది. యువభారతి (సాహితీ సాంస్కృతిక సంస్థ) ఆ సాహితీ మహాయజ్ఞంలో తానూ ఒక సమిధ నిచ్చినట్టుగా నెప్రెంబరు & వ తేదీన విశ్వనాథ శతజయంతి మహోత్సవాలలో భాగంగా “విశ్వనాథ సాహితీ సమాలోచనం' (ప్రారంభించింది. 1995 నెప్టైెంబరు 3వ జేదీ దాకా పతి నెలా మొదటి అదివారం సమాలోచన కార్య కమం నిర్వహిస్తుంది అందులో సమర్పింప

౪51

డ్డ విశ్వనాథ నవ్యసంయ్యతదాయం బడిన ఉవన్యాస వ్యాసాలను ఒక (గంథంగా వెలువరిస్తుంది. జంట నగరాలలో విశ్వనాథ శత జయంతి మహోత్సవాలకు యువభారతి కార్యకమం ౬కే శుభారంభం! విశ్వనాథ ఈ ళతాన్చి తెలుగు కవులందరిలో జీనియస్‌. ఆయన ఏ బాటలో నడచినా స్మమాట్టు ఆత్మీయం, అత్మాశయం, అత్మనాయకంగా ఆవిష్కృత మైన భావక విత్వంలో వైద్ధాంతిక స్వభావాస్థను పోషించిన కవితా శాఖకు ఆయన అధ్యక్షుడు. భావకవిత్వం మీద తిరుగుబాటు (వకటించి, నవ్య సం్యపదాయోద్యమాన్ని ముందుకు నడిపించడంలో ఆయన సర్వసేనాని భారతీయ సంస్కృతి ఆయన వృదయస్పందన, ఆం్యధపొరుషం ఆయన ర క్ర్యపవాహం, చార్మితక కావ్యం ఆయన విశిష్ట్రపయోగం, విషాదాంత నాటకం విశ్వనాథవారి (ప్రాకృశ్చిమ నాటకళిల్ప సమన్వయకేతనం. నవలలో ఆయన ముట్టని [ప్రయోగం లేదు, వట్టని శిల్పంలేదు; చూ పెట్టని సమకాలీన జీవితదైతన్య (పవృ త్రిలేదు. విశ్వనాథ మధ్యాక్క అలు (వవృత్తి నివృత్తుల మధ్య (వతిస్పందించే జీవునివేదనల భవ్యసంగీలాలు. రామాయణ కల్పవృక్షం ఆధునిక మానవచై తన్యంలో (పపంచ మంతా (వతిఫలిస్తున్న ఆధ్యాత్మిక అన్వేషణకు అద్ధంప ట్రై ఇతిహాసకావ్యక ల్పన, ఈ శతాద్ది చైతన్యాన్నంతా ఆగస్తునిలా ఆపోశనపట్టి, భారతీయదార్శనిక మూల్యాలతో దానిని విలువకట్టిన (వజ్ఞామూర్తి విశ్వనాథ. ఏనాడైనా ఆధునిక జీవితంలోని భారతీయమూల్యాలను ఏ తరంవారితైనా తెలుగువారు వ్యాఖ్యానించి చెప్పదలచుకొంటే కథలలో, నవలల్లో, పాటలలో, పద్యాలలో, ళతకాలలో, కావ్యాలలో, నాటకాలలో, విమర్శలలో, వ్యాఖ్యానాల్లో, ఉపన్యాసాలలో తన పలికిన పలుకే ఒక [వమాణంగా, ఒక ఆలోచన సరళికి ఆదర్శంగా. నిలిచిన వూర్ణ (వతిలామూ ర్తి విశ్వనాథ! కవిస్మమాట్‌ విశ్వనాథ సత్యనారాయణగారు సృష్టించిన సాహిత్యాన్నంళా గమనిస్తే, దాదాపు ఇరవయ్యో శతాబ్ధపు పూర్వార్థంలో జీవించిన తెలుగుసమాజం పొందిన పరిణామాలూ, ఆ పరిణామదశలలో జాతి అనుభవించిన సుఖదుఃఖాలూ, మారుతున్న కాలంలో జీవితపువిలువలను గురించి (వజలు సాగించే తర్క వితర్కాాలూ, వాటి వాస్తవిక అనుభవాల అనుశీలనాలూ, వా స్తవజీవితంలో పరి వూర్ణతా సాధనకోసం మనిషిపడే జీవుని వేదన, పంచకోళాత్మక (వవృత్తుల

యుగక ర్త విశ్వనాథ క్ర ద్వారా (వవంచం సాధిండే పరిపూర్ణానుభూతి యొక్క- కళాత్మకాభివ్య క్రి, సామాజిక సాంస్కృతిక జీవితమూల్యాల వివేచనం, (పపంచ సమస్యలకు పరిష్కారాలు భారతీయదర్శనాలే ఇవ్వగలవవ్న ఆత్మవిశ్వాసం - ఇలా అన్నీ కలిసీ ఒక సజీవ చలనచ్చితంలా మన కళ్ళముందు _పత్యక్షమౌతాయి, విశ్యనాథత వాజ్మయం ఒక అర్ధళతాబ్ధి సజీవ సమాజ జీవిత సమీక్ష!

భావకవితా యుగంలో విశ్వనాథవారి కిన్నెరసాని పాటలు, కోకిలమ్మ పెళ్ళి, గిరికుమారుని _పేమగీతాలు మరపురాని మహనీయ రచనలు. వరలక్ష్మి (తిళతి అవూర్వమైన స్మృతికావ్యం మహాకావ్యరచనలో శ్రీమ్మదామాయణ కల్పవృషం సాటిలేని మేటి రచన. చార్మితక కావ్య మార్గంలో ఆంధ్ర పౌరుషం, ఆంధ (పళస్తి, రూస్సీరాణి, శివార్శణం _ ఈ నాలుగూ నాలుగు విశిష్ట్రపయో గాలు, విశ్వనాథ వారి ఆంధ పసి ఆంధధజాతి అంతరాత్మను అర్దం చేసింది.

“ఇమ్ముగ కాకుళమ్ము మొద లీవరకుం గల యాంధవూర్వురా

జ్యమ్ముల పేరు చెప్పిన హృదంతర మేలా చలించిపోవు నా

ర్థఏమ్మగు చి త్తవృత్తుల పురాథవ నిర్ణయమేని ఎన్నిజ

న్మమ్ములు గాగ నీతనువునన్‌ (బవహించునా యాంధర క్రముల్‌.”” తెలుగులో (పజోధక విక్వాన్ని రచించి ఆంధాభిమానాన్ని జాగృతం చేసిన వారిలో నలుగ్వరిని మనం ముందుగా చెన్పుకొంటాం. ఆంధులు తమ గత వై భవాన్ని జ్ఞుపకం చేసుకొని అభిమానంతో తలయె త్రటమే కాకుండా ఆత్మ విశ్వాసంతో అహంకరించాలని (పబోధించినందుకు రాయ[పోలు సుబ్బారావు గారిని అభిమానిస్తాం. ఆం్మధుల ఉదా త్తసంస్కారాన్ని చర్మిత సన్నివేశాలతో వినీపించి జాత్సి సు వ్రచ్చైతన్యంలో ఉన్న స్వాతర్యత్యేచ్చను పరివి ప్పేటట్లు చేసిన విశ్వనాథవారిని ఆత్మీయంగా హృదయానికి హత్తుకుంటాం. రాష్ట్రగానాన్ని హెడీ తెలుగు వారిని ఉద్యమచై తన్య మూర్తులుగా మార్చిన తుమ్మలవారికి వీరవందనా లఅర్బిస్తాం. ఆం్భధేతిహాసాన్ని పురాణంగా వినిర్మించి జాతిని చరితార్థంచేసిన మధునాపంతులవారిని మనసారా అభినందిస్తాం ఈ నలుగురిలో విశ్వనాథ వారిది విశిష్టపంథా

త్త విశ్వనాథ నవ్యసం[ప్రదాయం

విశ్వనాథవారు ఎంతటి కవులో అంతటి నవలా రచయితలు, నాటక కర్తలు, కథారచయితలు, విమర్శకులు, వక్తలు, ఏకవీర, వేయివడగలు, చెలియలికట్ట, మా బాబు, బద్ధన సేనాని, తెజచిరాజు, (మోయుతుమ్మెద - ఇలా వారి నవలల్లో ఒక్కొక్కటీ ఒక్కాక్క వ్య క్రిత్వంతో _పయోగవై విధ్యాన్ని (వదర్శిస్తున్నాయి. ఇంగ్లీషు నవలా (వ్మకియలో తన కాలంలో వచ్చిన (వయో గాల కన్నింటికి తెలుగులో సరివచ్చే రచనలు చేసిన ఏకైక నవలాకద్త విశ్వనాథ, ఇంగ్లీషు సాహిత్యంలో నాలుగురకాల విషాదాంతనాటకాలు చ్నితించిన గౌరవం "షేక్‌స్పియర్‌ మహాకవికి ఉన్నది, తెలుగులో అటువంటి విశిష్ట్రపయోగ చతుష్టయాన్ని చేని మెప్పించిన విషాదాంత నాటక శిల్ప చతురాననుడు విశ్వనాథ!

విశ్వనాథ వారిది కావ్యశిల్ప ఏమర్శ (పస్థానం. “నన్నయగారి (వసన్న కథా కలితార్థయు క్రి అనే విమర్శ (గంథం తెలుగులో “ప్రాక్టికల్‌ (కిటిసీజం'కు (ప్రవేశద్వారం, అభిజ్ఞాన కాకుంతలంమీద, అల్దసాని పెద్దన అల్లిక జిగిబిగి మీదా (వానీన వీమర్శలు [పతీకాత్మక విమర్శలకు |పామాణిక సూక్తాలు. ఆయన వద్యం పాడినా పాట నాలపించినా తెలుగువారు తన్మయులై వినేవారు. బుస కొట్టి కసరుకొన్నా ముచ్చటపడి ఊరుకుండేవారు. విశ్వనాథ సాహిత్యాన్ని వ్యాఖ్యానిసోం పే వెయ్యేళ్ళ తిలుగు సాహిత్య సం్యవదాయం వెలుగువాకలా జాలువారుతున్నట్లు అనుభవించేవారు. రచయితగా ఆయన ఒక సమ్మగవ్య క్రి; కళ్ళాపపూర్ణుడు,

“కవి వతిభలోన నుండును గావ్యగత ₹

తాంశములయందు తొంబదియైన పాళ్ళు

(పాగ్వివశ్చిన్మతంబున రసము వేయి

రెట్టు గొప్పది నవకథా దృతిని మించి.””

“రసము వేయిరెట్లు గొవ్పది' - ఆని విశ్వనాథ వ్యక్తిగా అన్నాడనటం కంటె నవ్యసంవదాయ యుగ (పవక్షగా అన్నాడనటం సమంజసం నవ్య సం్మవదాయవాదం మొదట కాల్చనిక యుగ వైతన్యంమీద తిరుగుబాటు చేసింది. దానికి కారణం దార్శసిక మైన భేదమే. కాల్చనిక సాహిత్యం పాళ్చాత్య సాహిత్య

యుగకర్త విశ్వనాథ ర్‌ సిద్ధాంతాల మూలబలం కలది. అయితే, అది తెలుగుతో వెలుగునింపే నాటికి హెైళ్చాత్య సాహిత్యాలలోనే పరిస్థితులు తారుమారయ్యాయి ఆధునికయుగంలో టి. ఎస్‌. ఎలియట్‌ నుండి న్యూ కిటిక్స్‌ వరకు వ్యాపించివున్న పాళ్చాత్య సాహిత్యంమీద భారతీయ సాహిత్య దర్శన (వభావం గోచరిస్తున్న కాలమది. (పవంచ భాషా సాహిక్యాలన్నింటిలోనూ కావ్యానుశీలనానికి విశ్వజనీనంగా పనికి వచ్చే సాహిత్య సిద్ధాంతం “రస సిద్ధాంత” మని విశ్వసిస్తున్న రోజులివి. నవ్య సర్యపదాయవాదుల రస దర్శనం పొళ్చాత్యుల విషాదాంత నాటకం లోని “కెథార్సీస్‌' అనుభవంలోని స్వథావాన్ని కూడా తనలో సంవదించుకొన్న అభినవరూవం, దానిని విశ్వనాథవారు కరుణరస దర్శనంలో అంతర్భవింప జీశారు. తెలుగులోని విషాద గంభీర నాటకాలలో గాని, విషాదాంత నాటకాలలో గాని, చార్మితక కావ్య (ప్రయోగాలలో గాని, రామాయణ కల్పవృక్షంలో పోషింవ ఐడిన జీవుని వేదనలో గాని ,పసఠించిన రనసద్భుక్పథం (ప్రాచీన థరతకాన్హ్ర సంప్రదాయానికి మ్యాతమే పరిమిత మైనది కాదు; (పాశ్చాత్య (పస్థానాలను గూడా తనలో సమన్వయించుకొన్న నవ్య దృక్పథం. దానికి (పవక్ష్ర, (వయోక్త విశ్వనాథ! ఆంధ సాహిత్య చర్మితలో శృంగారరస దర్శనాన్ని అభినవంగా రూపొందించి, వివిధ (ప్రయోగాలు చేసి చూపించి కావ్య యుగకర్తగా కీర్తింపబడు తున్నాడు కవిసార్వభౌముడు శ్రీనాథుడు. అలాగే ఆధునిక రసదర్శనాన్ని వివిధ (ష్మకియలద్వారా, (వయోగాలద్వారా వదర్శించి చూపించి నవ్యసంపదాయ యుగక ర్తగా (పళంనింవబ డుతున్నాడు కవిస్మమాట్‌ విశ్వనాథ! వ (జీవియన్‌ కాలమ్‌ :; ఆంధధభూమి: 16-9-1994)

కవిసార్వభౌవుండు : కవిన వూట్టు (పాచీనా్యధకవుల బీరుదా లన్నింటిలో మకుటాయమానంగా.. వెలు గొందేది 'కవిసార్వభౌను*' బికుదం ఆధునికాయ(ధకవుల బిరుదాలలో అనుమానం లేకుండా అగగణ్యమైనది 'కవిస్మమాట్‌' బిరుదం. బిరుదాలలోనే కాకుండా ఆంధ సాహిత్య చర్మితలో నిర్వహించిన ప్యాతలలో కూడా శ్రీనాథునికి, విశ్వ నాథకూ పోలిక ఉంది. మహాకవి శ్రీశ్రీయే ఆ సామ్యాన్ని బావించగలిగాడు. "ఈనాడు , శ్రీనాథుడంతటివాడైన విశ్వనాథ సత్యనారాయణను. వేను క గౌరవిస్తానో నీకు తెలియదూ?” అస్సి శ్రీశ్రీ విశ్వనాథను (వళంసించా క క్ష973. జూన్‌లో విళ్యనాథను గురించి శ్రీశ్రీ రాసిన ఈ ద్వివదలు 'సత్యా ఉపదలు.ి “మాటలాగే వెన్నెముక పాటపాడే సుషుమ్న నిన్నటి నన్నయవట్టు ఈనాటి కవి స్మమాట్టు గోదావరి పలకరింత కృష్ణానది పులకరింత కొండవీటి పొగమబ్బు తెలుగువాళ్ళ గోల్టునిబ్బు అకారాది కకారాంతం ఆసేతు మహికావంతం అతగాడు తెల్పగువాడి అస్తి ఆనవరతం తెలుగు (వకాన్తి ఛందస్సు లేని ఈ ద్తివద సత్యానికి నా ఉపద.” (కవ్యుద్ధ విశ్వనాథ - శ్రీశ్రీ.స్వాతి (మాసవ్మతిక ) 76వ సంచిక, చూడు; విమర్శిని, 11పు, 419)

కవిసార్వభౌముడు : కవిస్మమాట్టు 7 కవితాశై లిలో శ్రీనాథునికీ విశ్వనాథకూ సామ్యం లేకపోవచ్చు కాని, తాను నివసించిన యుగ సాహిత్య దర్శనాన్ని తన (వమయోగాల ద్వారా టవవంచించిన 1వజ్ఞా[పాళవాలలో వారిద్దరికీ పోలిక ఉన్నట్లు 'లోనారసి* చూచేవారికి గోచ రిస్తుంది. ఆంత లోతు చూపు సారించకపోయినా బయటికికూడా ఆ్మ్కపయత్నంగా కనపడే కవితావ్య క్రిత్వ స్వభావాలు ఆ యిరువురిలో కొన్ని ఉన్నాయి. తనకు ముందున్న మహాకవుల కవితావ్య క్రిత్వాలను, విశేషాలను తాను నిర్వచించి, తన కవిత్వంతో వారి రచనాశిల్ప పిశేషాల సన్నింటిని సంవదించుకుంటూనే, స్వీయ కవితాభివ్య క్రి గల సాహితీ (వస్థానాన్ని సాగించినట్లు వద్యమయంగా పకటిం చటం శ్రీనాథ కవిసార్వభౌమునికిలాగా “కవిస్మమాట్‌' విశ్వానాథకు కూడా సహజ లక్షణం. అవిచ్చిన్న సం్య్వదాయ దృష్టి గల ఇద్దరు కవి సృమాట్టుల అభివ్యక్తి శిల్పాలివి.. “వచియింతు వేములవాడ ఖీమన భంగి నుద్దండ రీల నాక్కొక్క-మాటు థాషింతు నన్నయళట్టు మార్గంబున నుభయ వ్యాక్సౌఢి నొక్కాక్కమాటు వా[కుత్తు తిక్కయజ్వ్య ప్రకారము రసా భ్యుచితబంధముగ నొాకొక్కుమాటు పరిఢవింతు _పబంధ పరమేశ్వరుని ఠేవ సూక్రివైచ్యితి నొక్కొాక్కమాటు... (కాశీఖండం. క్షే 13 అని శ్రీనాథుడు రచించిన సీస పద్యం తెలుగు సాహిత్యంలో (పసిద్ధం. ఇడి ఒక కొత బాణీని సృష్టించింది. [శ్రీనాథుడు చెప్పిన నన్న యగారి ఉథ యవ్మాక్సౌఢిని, తిక్క-నగారి రసాభ్యుచిత బంధాన్ని, ఎజ్జ్బయగారి సూక్తి వైచ్చితిని తరువాతి విమర్శకులు అనుశీలన న్యూతాలుగా [గహించి కవ్మితయ కవిఠావ్య క్రిత్వాలను పరిశీలించటం నేర్చుకున్నారు. శ్రీనాథుని కవితలో అవి _పతిఫలించిన వైఖరిని వివేచించటం మొదలుపెట్టారు. ఇటువంటి బాణీని విశ్వనాథవారు కూడా (వదర్శించారు. అయినా అది ఆనుకరణం కాదు _ పునస్సృష్టి. “బుషివంటి నన్నయ్య రెండవ వాల్మీకి తిక్కన శిల్పపు( దెను(గు తోట యెజ్ణన్న సర్వమార్లేబ్బా విధాతృండు పోతన్న తెలుగుల పుణ్య పేటి

8 విశ్వనాథ నవ్యసర్యవదాయం శ్రీనాథుడు రస్మపసీద్ధ ధారాధుని కృష్ణరాయ డనన్య కృత్మివబంధ పెద్దన్న వడపోత పెట్టి నిక్షురసంబు రామక్ళష్షుడు సురారామగజము ఒకడు నాచన సోమన్న; యుక్కి వుండు చెటిపి పదిసార్డు తిరుగ్యవానీనను మొక్క వోని యీ యాంధకవిలోక మూర్జమణుల మద్దురుసానములుగ నమస్కరించి ...”! గర (రామాయణ కల్పవృతం ; అవతాళిక) ఈ వద్యం [శ్రీనాథుని పద్యంలా సాహిత్య సం్యవదాయంలో సజీవంగా (వ్రవపిస్తోంది.. ఈనాడు (పాచీన కవుల వ్యక్తిత్వాలను వివేచిందేటప్పుడు విశ్వనాథ వేసిన విశేషజాలను పరిగణనలోకి తీసుకోకపోతే ఆ పరిశిలన సమ్మగం కాదని సాహితీవేత్రలు థావిస్తారు. “'నన్నయ్యయు, తిక్కన్నయు నన్నా వేశించిరి, పరిణాహమనస్సంఛన్నత వారలు పోయిన తిన్నున మెజు(గులను దీర్చిదిద్దుచు పోదున్‌”* _ అని విశ్వనాథ 'పేర్కొన్నప్పుడు “రెండవ వాల్మీకి, '“శిల్పపు( దెనుంగుతోటి ఆయిన నన్నయ తిక్కనలే ఆయనను ఆవేశించారని భావించాలి గాని మన ఊహలను, అభిమానద్వేషాలను అందులో పొందించటం సమంజసం కాదు. విశ్వనాథవారి వివేచనలో శ్రీనాథుడు “రస్మపసిద్ధధారాధుని”. స్వీయ భావనలో “రసము వేయిరెట్టు గొప్పది నవకథాదృతిని మించి, అంటే. రస దర్శనానికి సంబంధించిన సేమ్యం శ్రీనాభునిలో, విశ్వనాథలో మనం దర్శించ టానికి వీలుందన్నమాట। లోతుగా ఆలోచిస్తే ఈ లోగటు తలియవచ్చు. ఎందుకంటే విశ్వనాథవారే తమ సరస్వతిని గురించి ఇలా చెచ్పేకున్నారు: “తనలోతు నెజు(గని జనుల పూజకు. దిర స్క్బ్బృతి( జూపు మత్సరస్వతి సుభద తన లోతు నెజింగిన జనుల పూజకు నవా దృతింజూపు మత్సరస్వత్తి సమార్దరి" ం4ం *--“మత్సరస్వతి భావస్మామాజ్యలక్ష్మి; భక్తి యున్నట్టిచో మెత్తబడెడు దేవి,” అందువలన కవిసార్వభౌముని రసదర్శనాన్నీ, కవిస్త్నమాట్టుల రసన దృక్పథాన్ని లోతుగానే వరశీలించవలనిి వస్తుంది,

కవిసార్వభౌముడు ః కవిస్మమాట్టు ం్ర

శ్రీనాథుడు శృంగారిగా (పసిద్ధి. శృంగారి అంటే స్ర్రీలోలుడని కాదు. శృంగారరస్మపియుడని భావం శృంగారరసమంటే భరతకాన్త్ర సర్యవదాయంలో చెప్పే అష్టవిధ రసాలలో రతిస్టాయి ఆయిన శృంగారం కాదు. లోజుడు పతి పాదించిన శృంగారరసం భోజుని దృష్టిలో శృంగారమే ఏక్షైకరసం. అది అభి మానరసమసీ, అహంకారరసమనీ పిలువబడుతుంది. దానివల్లనే కావ్యానికి కమనీ యత్వం ఏర్పడుతుంది. రసానికి సిద్ధి రనసికునియందు కలుగుతుంది. రసికుని లోని ఆత్మ సమ్యగ్గణోద్భూత మైన ఆహంకారమే సుఖదుఃఖాత్మకంగా రస్య మానాలుగా చేస్తుంది. రసీకునిలోని అభిమాన పవృత్తి అనేక జన్మానుళవజనిత సంస్కారాలయొక్క- ఉత్క్బృష్టదళ. అట్టి (వవృత్తికలవాడే రసికుడైన కవి. రసికుడైన సహృదయుడు. రసికుని శృంగారి అంటారు. శృంగారి అయిన కవి రచించిన కావ్యం రసమయం భోజుని దృష్టిలో అహంకారరసమే రసం, రత్యాది స్టాయివావాత్మకమైన రసాలు అతని దృష్టిలో జొవచారికాలు, వట్టి భావ్మవకర్ష హీపాలే.. “అహంకారం అగ్నిసదృశమైన సహృదయుని మాల్యపవృత్తి భావాదులు అ అగ్నికి శిఖల వంటివి. అవి దాని తేజస్సును హెచ్చించినట్టివే. మూల్మవకృతి అయిన ఆహంకారాగ్నియే లేకపోతే శిలలు లేవ, రసదీప్తి లేదు, శృంగారం రసరాజమంటే రసాలన్నింటికి మూలమైన రసమనీ, అదే అహంకార మనీ, దాని పేఠే శృంగారమనీ భోజుని మతం.

భోజుని రసికత్వాన్ని ముమ్మూర్షులా తనలోనూ తన సాహిత్యంలోనూ, కావ్యాస్వాద నంలోనూ స్టాపించిన కవిసార్వభౌముడు (శ్రీనాథుడు, అయితే, ఆతని కంటె ఆధునికుడు కావటంచేత భోజుడంగీకరించిన దశరసాలనే కాక భక్రిని కూడా రసంగా సంభావించాడు. అతని ఆశువు, చాటువు, కావ్యకవిత _ అన్నే శృంగార [పకాళకాలే. అతని సర్వకవితాభివ్య క్రికి మూల్మపకృత్తి శృంగారం. అందులో నుండి దశరసాలతోపాటు క్‌ క్రికూడా జనించి జ్వలిస్తుంది, శ్రీనాథునిది సాహంకారభ క్రి అనీ, సాఖిమాన భక్తి అని విమర్శకులు గుర్తించారు. ఆ అభి మానం, ఆ అహంకారం భోజ్మపతిపాదిత మైన రసాస్వాదన శక్రియొక్క నూల [వకృతి, శ్రీనాథుడు తెలుగు సాహిత్యానికి మూడు. మేలులు చేశాడు, అవిః

1. శృంగారమే రనం అనే అలంకారిక దర్శనానికి లఖ్యలను సమకూర్చాడు 2, భద్రి వాత్సల్యాలు కూడా రసస్థితిని పొందగలిగిన భావాలని నిరూపించాడు.
2. శృంగారి ఆయిన కవికి తాను అనుభవించిన భావస్టితిని అందించటానికి అను వైన ఒక రసికవాగ్ర్వైఖరి కూడా ఉండాలనే స్పృహను వపంచించాడు. కవి [తయ యుగంకంటె విలషణమైన కావ్యసాహిత్యం తెలుగుతో వెలువడటానికి

10 విశ్వనాథ నవ్యసంపదా యం శ్రీనాథుని రసదర్శనం, దానినుండి పుట్టిన కవితాశైలి కారణాలై నవనటంలో ఎటువంటి సంశయమూ లేదు. ఆధునికులై న కవిస్మమాట్‌. విశ్వనాథ సత్యనారాయణగారు కరుణరస చార్మ్శనికులు. “ఏకోరసః కరుణ ఏవ....'” అని భవభూతి (సతిపాదించిన సిద్ధాం తానికి రస సమీకరణస్టాయిలో వ్యాఖ్యానం చెప్పి కరుణరసవాదానికి ఒక అస్తీ ర్వాన్ని కలిగించటమే కాకుండా, కరుణయే సర్వురసాలకు మూలమైన రసమని కాను విళ్వసించినట్టు చెప్పారు. వారి “జీవునివేదన' అనే ఆంకం కరుణరన సమీ కరణవాదంలో నుంచి పుట్టిన అద్వ్వైతపరిభాష గా విజ్ఞులు భావిస్తున్నారు. కరుణ రసవాదానికి విశ్వనాథ వివరణమిది."లోకములో తన సౌంత్మబతుకుతో అక్కల లేకుండ నంతరాంతరముననే యనుభవించు భావములు - భయము, జుగుప్స ఆశ్చర్యము, దుఃఖము- ఇవి ఎవనికివాడు లోన ననుభవించునవే తప్ప వానికి బహిరావిష్కృతిలేధు. వీనిలో మకుటాయమానమైనది దుఃఖము. ఈ దుఃఖము జన్మలవణమని కూడ చెప్పబడినది. ఎవడి దుఃఖము యొకథ- స్వరూపము తెలి యునో వానికి సర్వరసములు కరతలామకములుగానుండును. వానిని వినయము ఫజించును. వాడు పరమేశ్వరునికి దగ్గరివాడు. వాడు కావ్యజ్ఞుడు. వాడు కష్ట మునం దొక సుఖమును చూడగలడు: వాని గుండియ జాలక ఉనికిపట్టు. వాని హృదయమునం దార్ధ్రకాలషణము నెలకొనును. ఆ యార్జ్రకాగుణమే వృద యమునందు నెలకొన్నచో సర్వకావ్యములయందలి రసములు వానికి కరతలా మలకములు. ఆందుకనితయ్వే భవభూతి “ఏకోరస। కరుణ వీవ....తత్సమ స్త్వమ్‌- శోకము స్థాయిభావము, రసము కరుణము, కావున తక్కిన రసములన్నియు రసములు కావ, ఒక్క కరుణరసమే రసము. తక్కిన రసములన్నియు దీనినుండియే పుట్టును లేదా ఇందులో లీనమగును. ఇది భవభూతిదృష్టమైన పర మార్దము. మానవ హృదయమును, [బదుకులోని సారమును విచారించి నిర్ణయిం చిన విషయము?” (కావ్యానందము), అధునిక (ప్రపంచ మానవ జీవితానికి మూలరసం కరుణం, ఆధునిక సిద్ధాంకాలన్నింటిలో ఈ రసవాదమే ఐహురూపాలతో (వత్యతమౌతోంది అటు నంటి కరుణరసాన్ని కావ్య ప్మకియలన్నింటిలో వట్టంకట్టిన మహాకవి విశ్వనాథ. శృంగారస్మదష్ట, (సష్ట-కవిసార్వభౌముడు; కరుణరస్మదష్ట, సష్ట.కవిస్మమాట్టు। అందుకే వీరిద్దరూ ఇద్దరే! ॥ (జీవియన్‌ కాలమ్‌ ;$ ఆంధధభూమి : జలి9.1904)

విశ్వనాథ నవ్యసం పదాయం

“నిజానికి శిల్పము కాని, సాహిత్యము కాని జాతీయమై యుండవలెను, విజాతీయమై యుండరాదు. వాసినవానికి ముక్తి, చదివినవారికి రక్తి, ముక్తి, ఎంత సమ్ముదము మీద ప్ని ఎగిరినను రాతి గూటికి చేరును. ఇది జాతీయత, ఇది సర్మృ్వవదాయము” (మహతి).

విశ్వనాథ సత్యనారాయణగారి సాహిత్యోద్యమం వెనుకనున్న బలమైన జాతీయతా చైతన్య మీ మాటలలో స్పష్టమౌతోంది. సాహిత్యం, శీల్చం విజాతీయం కాకుండా జాతీయం కావాలన్న పిలుపు కాలమిచ్చింది. ఆ సమకాలీన చ్రైతన్యానికి “విశ్వనాథ” - సృజనాత్మక సాహిత్య శక్తి. విశ్వనాథవారిని సవ్యంగా అర్థం చేసుకోకపోతే ఆయన (పగతి విరోధిగా (మవడే. వమాదం ఉంది, మాన్యశ్ర్రీ పి.వి. నరసింహారావుగారు చేసిన హెచ్చరిక గమనించదగింది_

“థ్రీ విశ్వనాథ సత్యనారాయణగారు (పగతికి వ్యతిరేకులుగారు. (ప్రాచీన సంస్కృతి మీద వారికి గల (శద్ద అంధ (శద్ధకాదు. వారు సం్యవదాయ బద్దుల్లెన పిడివాదులుకారు. ఓర్వలేనివారుకారు. అక్కడక్కడ ధర్మారావు సంభాషణల్లో వితండవాదం గోచరిస్తుంది. అయితే, దానికి కారణం ఉంది. (వతిపజులవారు చేస్తున్న త్మీవమైన ఆరోపణలకు, ఆకమణలకు సమాధానంగా శ్రీ విశ్వనాథ ఇంతటి వితండవాదాలు చేయించారు. స్వధర్మరక్షణకు అవి ఉద్దేశింపబడ్డాయి. స్వయంగా దుర్శాకమణ కావించాలనే ఉద్దేశ్యం కొంచెమైనా వారికి లేదు. సహ్మస ఫణ్‌ (వేయిపడగలులో అనేక చోట్ల ఈ విషయం మనకు గోచరిస్తుంది.”

సంస్కృతికి సంబంధించినంతవరకు పి,వి గారి మాటలు అతర సత్యాలు. ఈ దృక్కోణంతోనే విశ్వనాథ సాహిత్య శిల్చ దృక్పథాన్ని కూడా గమనింప వలసీ ఉంటుంది. ఆ బాటలో కొన్ని మాటలు,

శై విశ్వనాథ నవ్యసం్యపదాయం 'హెవీనారధ సాహిత్యంలో మార్గ, దే పద్ధతులు వినిపిస్తాయి అవి కిన కవులు కన్నడం నుండి అరువు తెచ్చినవి, ఏమైనా, శివకవులు చెప్పేదేమిటంటే- శుద్ధమార్గ, శుద్దదేశి పద్దతులు వారికి [గావ్యాలు కావు. ఆ రెండూ కలినీ ఏర్పడిన దేశి ఉపాదేయం వారికి వంపాదులనుసరించిన దేశి పద్దతి అదే. నన్నెచోడాదులు ఆశించిన దేశి విధానం కూడా అదే. ఈ సంపదాయాన్ని ఉదాహరణంగా తీసుకొన్నా విశ్వనాథవారు చెప్పుతున్న జుతీయమైన సాహిత్య శిల్ప విషయం కొంత స్పష్టమౌతుంది. ఈ అంకాన్ని ప్మకియాపరంగా, శిల్పపరంగా, రస పరంగా, భావజాలపరంగా ఇలా ఎన్నో రకాలుగా వివరించవచ్చు. (ప్రస్తుతానికి (ప్యక్రియావరంగా స్థూలంగా పరిశీలిద్దాం. ఎందుకంటే, స్మకియా వరిశీలసం మిగిలిన వాటికన్నిటికీ [పాతిపదికలాంటిది విశ్వనాథవారు జాతీయ, విజాతీయ శద్దాలు వాడారు ఒక్కొక్క జాతి సృష్టించుకొని అనుభవించే సాహిత్యానికి అనుభూతి [ప్రాతివదికలనందించే మూల (ప్మకియలు కొన్ని ఉంటాయి. వాటినుండి వివిధ (వ్మకియలు కాఖోవకాఖలుగొ పెరిగి విస్తరిల్లవచ్చు. భారతీయ సాహిత్యాలన్నింటిలో పురాణ, ఇతిహాస, కావ్య, రూపక, గేయాలు మూల (ప్మకియలుగా (ప్రసిద్ధిచెంది ఉన్నాయి. (సాచీనార్యద సాహిత్య ్మవ్యకియలన్నీ పీటికి (వతిరూపాలో, మిశరూపాలో, కాఖోవళాఖలో అయి ఉంటాయి. వీటి స్వరూప స్వభావాలను, తా త్త్వికచింతనను, అనుభవ సార్మిదతను గుర్రించటం తెలుగుజాతికి సులభం. నైజం, వీరేశలింగం పంతులుగారు పాళ్ళాత్య సాహిత్య సంప్రదాయాన్ని తెలుగులో (వవేశ పెట్టారు. ఇంగ్లీషు సాహిత్య మూల (వ్మకియలు ఎపిక్‌, లిరిక్‌, (టొకెడీ, నావెల్‌, ఆ సాహిత్య సమాలోచనమంకఠా అ ష్మకియల శక్తిని, యుక్రిని తెలిసి ఆధ్యయనం చేయటంలో, సృజనం చేయటంలో, అనుఖవిం చటంలో ఉంటుంది పైనాలుగు ్నష్మకియలలో నవలకు మిగిలిన మూడింటికున్న సాహిత్యగౌరవం లేదు. ఏమైనా, వీరేశలింగం వంతులుగారు పునరుజ్లీవన యుగచై తన్యాన్నీ, సంస్కరణ (ప్రవృ త్రినీ పోషించటానికి నవలను, వ్యాసం వంటి వచన వ్యకియలను ఎన్నుకొన్నారు. పాళ్ళ్చాత్య్మ్మకియల (పాతిపదికలు జాతీయమైనవి కావు కొబట్టి వాటిని, విశ్వనాథ వారి పరిభాషలో, విజాతీయాలని పిలవాలి.

విశ్వనాథ నవ్యసం పదాయం కేస

పాళ్చాత్య (వ్మకియా పరిజ్ఞానాన్ని _పాతిపదికగా చేసికొని (ప్రయోగాలు చేసినవారు గురజాడ; రాయ్మపోలు, దేవులపల్లి, కట్టమంచి, రాళ్ళపల్టి మొదలైన వారు, ఆంగ్ల పునరుజ్జీవన యుగంలోని లింక్‌ను లక్యంగా పెట్టుకొని, గేయ (వధానమైన లిరిక్సును గురజాడ రచిస్తే, పద్యపధానమైన లిరిక్సును రాయ పోలు దిద్దితీర్చారు. అపైన దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రిగారు. కాల్పనిక యుగపు లిరిక్సు వంటివాటికి తెలుగులో వెలుగునింపారు. కట్టమంచివారు కాల్చనిక యుగ విమర్శ స్మూతాలను తెచ్చి 1పాచీనాంధ (వబంధాలకు పట్టించి ఎడా పెడా వాయించారు. రాళ్ళపల్లివారు పాళ్ళాత్య సౌందర్య శాస్త్రంలోని రస సిద్దాంకాన్నీ, విషాదాంత నాటక తత్వాన్నీ తెలుగులో పపంచించారు. నిస్పంశయంగా వీరి (వయోగాల కాత్రిక మూలాలు పాళ్ళాక్యాలే ఆ లక్షణాలు తెలియకపోతే అవి సాంతం ఆస్వాదనీయం కావు కూడా!

ఒకవైపు వీరేశలింగం వంతులుగారు పాళ్చాత్య (ప్యకియా సంప దాయాన్ని (పదారంలోకి తెస్తూంటే, మరొకవైపు తిరుపతి వేంకటకవుల కవిత్వోద్యమం అచ్చమైన దేశీయస్వథావాన్ని పదర్శించి, _పజాదరణాన్ని విశేషంగా చూరగొన్నది. పద్యనాటకం రంగంమీద విజయయ్యాతలు సాగిం చింది. తెలుగులో పాళ్ళాత్య నాటకానువాదాలకు ఏమ్మాతం _పోత్సాహం లభించ లేదు. భారతీయ నాటకాలకు, భారతీయ వస్తువులతో _వాసీన విషాదాంత నాటకాలకు ప్రాచుర్యం లభించింది.

ఈ చార్మితిక పరిణానము సత్యాలను గమనిస్తే తిరుపతి వేంకటకవుల తరు వాతి తరంవారు, ముఖ్యంగా వారి శిష్యులు, (వ్యకియాపరంగా తెచ్చిన మార్పులు మనకు ఆశ్చర్యాన్ని కలిగిస్తాయి. కాల్పనిక, అభ్యుదయ కవిత్వంలో వెలువడిన (పమయోగాలన్నీ చాలవరకు పాళ్చాత్మష్మకియలకు (పతిబిందాలే. విశ్వనాథాదులు ఈ (ప్రవృత్తిని గర్లించారు అయితే విదేశీ వస్త్ర బహిష్కారంలా తగల పెట్టమన లేదు; *క్షిట్‌ ఇండియా” ఉద్యమంలోలా దేశం వదలి పొమ్మనలేదు. విశ్వనాథా దుల జాశీయణావాద మెటువంటిదం టే...

ఈ దేశంలో పుట్టిన ష్మకియలలో పాళ్చాత్య ్మవ్మకియలు లీనం కావాలి కాని, దేశీయ వ్మకియలు విదేశీ ష్మకియలలో లీనం కారాదు. అంతేకాదు, విదేశీ

క్షీ విశ్వనాథ నవ్యసం_ప్రదాయం (వ్మకియలనే స్వీకరించి దేశేయ (పక్రియలను చిన్నచూపు చూడరాదు భారతీయ సంస్కృతిలో ఈ దేశంలో నివసించటానికి వచ్చినవారి సంస్కృతులు స్నేహ సౌవార్జాలతో లీనం కావడం ఇక్కడి జాతీయత, సంప్రదాయం, విశ్వనాథవారు సాహిత్యపరంగా, శిల్పవరంగా కూడా ఆ అవిచ్చిన్న స్మ్యపదాయాన్నే కోరారు. కవి స్మమాట్‌ విశ్వనాథ సత్యనారాయణగారు భారతీయ మహి కావ్య సంప్రదాయంలో పాళ్చాత్యుల ఎపిక్‌ సంప్రదాయాన్ని విలీనం చేసుకోగలిగిన ఒక నవ్య సం్ధవదాయాన్ని ఆవిష్కరించారు. శ్రీ మృదామాయణ కల్పవృక్షంలా అది ఫలించింది. భారతీయ గేయకావ్య సం్యవదాయంలో లిరిక్‌ను లీనం చేసుకొన్న గొప్ప రచన “కిన్నెరసాని పాటలు.” భారతీయ మైన కరుణరస సమీకరణ వాదంలో పాళ్చాత్యుల కెధార్సిస్‌ను సమన్వయించుకొని ఆధునికమైన “ఏకోరసః కరుణ ఏవ*' అనే సిద్దాంకాన్ని ఇఖండకావ్యాలద్వారా, చార్మితక కావ్యాలద్వారా, విషాదాంత నాటక (వయోగాలద్వారా విశ్వనాథవారు వవంచించి చూపించారు. విశ్వనాథవారి *నర్తనళాల' విషాదాంత నాటకాన్ని గర్భీకరించుకొన్న భారతీయ నాటకం, మిగిలిన మూడూ ఆ మార్గంలోనే విశిష్టృపయోగాలు. విశ్వనాథ నవలలు పాశ్చాత్య రూపాలను భారతీయ (వవృత్తితో పుక్కిటపట్టిన సృజనాత్మక (వయో గాలు. పాళ్చాత్య సాహిత్య శిల్పాలు భారతీయ మహాసమ్ముదంలో నదుల్హాగా సంగమించాయి. విశ్వనాథ శుద్ద పాళ్ళాత్యం గాని, శుద్ధ దేశీయంగాని కోరలేదు, పాళ్ళాత్య శిల్పంతో బలపడి, తన వినూత్న వ్య క్రిత్వంతో ప్రకాశించే జాతీయ సాహిత్య శిల్పాన్ని కోరాడు. అంలేకాదు _ (పతి అతరం దానికి పత్యతంగా (వాసి చూపించాడు. విమర్శకుడుగ్గా విశ్వనాథను వివేచించేటప్పుడు కూడా ఈ రహస్యాన్ని మరచిపోగూడదు. ఆయనమీద ఆంగ సాపిత్య విమర్శ (పభావం లేదనలేము. కట్టమంచివారు ఆంగ్ల కాల్చనికోద్యమ విమర్శ చైతన్యాన్ని మ్మాతమే తెలుగులోకి జేగలిగారు. విశ్వనాథవారు మాచ్యూ ఆర్నాల్డ్‌ నుండి న్యూకకిటిక్స్‌వరకూ సాగిన విమర్శ చైతన్యాన్ని మెలకువగా తెలుగులోకి తేగలిగారు. ఓక విధంగా అనాటికి ఇంగ్లిషు సాహిత్య విమర్శయే భారతీయ సాహిత్య విమర్శచేత [పభావితమై ఉంది, ఆందువల్లనే విశ్వనాథ భారతీయాధిక్యతను విమర్శలో బాటి చెప్పారు.

వీశ్వనాథ నవ్యసం్యపదాయం శక్‌

వీరేశలింగంనంతులు గారి నుంచి విశ్వనాథ సత్యనారాయణగారి దాకా సాగిన సాహిత్య విమర్శను ఆంగ్హ్మపథావ వరిశీలనందృష్ట్యా గమనిస్తే కమంగా _ ఆకృతిమీదా, ఆలోచనమీదా, అనుభవంమీదా (వభావం వడిన జాడలు గోచ రిస్తాయి. పంతులుగారి నుంచి కట్టమంచికి ముందుదాకా ఆంగ్రవధావం ఆంధ విమర్శయొక్క_ అక్సతిమీద పడింది. కట్టమంచి నుంచి ఆలోచనమీద (ప్రస రించింది. రాళ్ళపల్లి దువ్వూరులు దాన్ని అనుభవంవై పు మళ్ళించారు. విశ్వనాథ విమర్శలో అనుభవంమీది ప్రభావం ఒక పరివూర్ణతను సాధించింది.

అకృతిమీద వడిన (పభావం విమర్శచేత సాధన చేయిస్తుంది. ఆలోచన పై పడిన (పభావం విమర్శచేత భావన చేయిస్తుంది. ఆనుభవంమీద పడిన (వథావం విమర్శచేత దర్శనం చేయిస్తుంది. దర్శనం చేయగల రచయిత (ప్రక్రియలను (పజ్ఞతో సృష్టించగలడు.

ఆధునికాంయధ సాహిత్యంలో ఇంగ్లీషు సాహిత్యంలోని ఎపిక్‌, లింక్‌, (టాజెడీ, నావెల్‌ - అనే మూల (పకియలకు విదేశీ స్వభావాన్ని పోగొట్టి థారతీయ స్వభావాన్ని కలిగించి, దేశీయ ప్యకియలలో అంతర్భవింపజేసి, జాతీ యతను _పకటించటంతోపాటు సం్యపదాయాన్ని సాధించారు విశ్వనాథవారు. పొళ్చాత్యదర్శన మూలాలై న _పృ్రకియలకం టె, సాహిత్య శిల్భాలకంటె జాతీయ మూలాలైనవే శక్రిమంతాలని చెప్పి, (వాసి మెప్పించిన దేశీయతాభిమాని విశ్వనాథ. ఆ కాలంలో ఆయన నడచిన మార్గం నవ్యసం[పదాయం!

జ్లీవియన్‌ కాలమ్‌ : (ఆంధ్రభూమి : తి0=0=1094)

నవ్య సం పదాయోద్యవుం : విశ్వనాథ భఖభూవిక్‌

సమాజం ఆచరించటానికి యోగ్యమై అర్థవంతమైన అవగాహనతో కూడు కొన్న ఓక వాతియొక్క సజీవ విజ్ఞానం సంప్రదాయం, సంప్రదాయం లేని సమాజం ఉండదు, (వవాహం లేని నదిలాగా. అయితే, సర్మవదాయం ఆచరణ స్థాయిలో సామాన్య (పజాజీవితంలో (నవపిస్తూ ఉంటుంది. ఆచరణ వెనుక అవగాహనను రక్షించుకొనే స్థాయి మేధావి వర్గంలో గోచరిస్తుంది (పవంచ జాతుల సరపదాయ ధారల్లో పదర్శితమయ్యే _పగతి పథాలను పరిశీలించి తమ జాతి జీవన విధానానికి అనువై నవానిని సంవదించుకొనే వినూత్న [పయత్నా లను చేసే దార్శనికులలో సర్యపదాయం సజీవంగా ముందుకు సాగుతుంది. సం్యపదాయం సజీవ విజ్ఞానరూపం కాబట్టి దర్శనం దాని జీవశక్రి. దర్శనం జీవి తానికి కొ త్త వ్యాఖ్యానం. పాత విలువలతో కొత్త విలువలకు సమన్వయం. ఈ సమన్వయంలో పాత క్రొత్త్రలకు అన్వయం చెప్పటంలో, ఆచరణయోగ్య తను సాధించటంలో దార్శనికుల నడుమ మేధావులమధ్య సంఘర్షణలు రావచ్చు, అభిపాయఖేదా లేర్పడవచ్చు, సిద్దాంత రాద్దాంకా లేర్సడవచ్చు. ఇవన్నీ పాత కొత్తల మేలుకలయికగా రూపొంటే సంపదాయ ధారకు అవగాహనతో కూడు కొన్న సమన్వయాన్ని అందించటానికి దార్శనికులు, మేధావులు చేసే విజ్ఞాన మయ వివేచనమే. దార్శకుల నవ్య దర్శనమో సమన్వయమో మొదట మేధావి వర్గంలో ఇంకాలి. వారు వాటి వ్యాఖ్యానం చేని నిత్య జీవితానికి ఆచరణకు వినియోగవడేటట్టుగా సామాన్య ప్రజలకు వినిపిస్తారు తాము ఆచరిస్తున్న ఆచరణ లకు అర్ధం మాఏంవని తెలిస్తేనో అర్థంలేదని తెలిస్తేనో కాని (పజలు తమ ఆచా రాలను మానరు ఈ మూడు పొరల్లోనూ సర్మవదాయం (ప్రవహిస్తుంది అయితే, దార్శనిక విజ్ఞానంగా ఉండే సం్యపదాయం జాతి జీవనానికి తా త్రిక భూమిక. అర్థవంతమైన అవగావహనగా పరివర్తనం చెందే దార్శనిక విజ్ఞానం ఉద్యమ భూమిక, ఆచరణయోగ్యమైన సమాజజీవన పద్ధతిగా మారే అవగాహన సమాజ

నవ్యసంపదాయోద్యమం : విశ్వనాథ భూమిక క్ష వాస్తవ చేతన, తాత్త్విక భూమిక సమాజ చేతనలోని వాస్తవాచరణంగా మార టానికి కొంతకాలం వడుతుంది. మొదటి పొరలోనుండి మూడో పొరదాకా సంవ దాయం ఇంకేసరికి మొదటి పొరలోనే మరొక మార్పు రావచ్చు. అందు వలన ఈ మూడు పొరలలో ఐక్యత, ఏక్షవాక్యత అనేవి ఒక నిర్దిష్టమైన కాలంలో ఉండవచ్చు; ఉండకపోవచ్చు. అలా ఉండకపోయిన కాలంలో సంప దాయం సమాజంలో ఆంతస్సంఘర్షణకు గురియాతున్నట్లు గోచరిస్తుంది. ఆ సంఘర్షణ ఆచరణపరిధిలో బలంగా ఉం పే సంస్క్థృ్రరణోద్యమంగా రూపొందు తుంది. అవగాహన పరిధిలో గాఢంగా గోచరిస్తే అభినవపసయోగోద్యమంగా అవతరిస్తుంది. విజ్ఞానపరిధిలో సిద్దాంతాల [ప్రమాణాలతో జీవితాన్ని విలువక శ్లే తాత్త్విక సూ(కాన్వేషణోద్యమంగా వెలువడుతుంది. మూడు పొరల్లో నిండి (వవహించే సర్యవదాయం కొన్ని యుగాలు జాతి జీవనాన్ని శాసిస్తుంది కాని, మార్చే సం్యపడాయానికి మనుగడనిచ్చేది; కూర్చే (కొ త్రదనాన్ని అందించేది. జుతీ జీవనంలాగానే సాహిత్యజీవితంలో కూడా సం్యపదాయం అవిచ్చి న్నంగా ప్రవహిస్తూనే ఉంటుంది. సాహిత్యదర్శనం సంప్రదాయ తాత్త్విక భూమిక. వివిధ (పయోగాల ద్వారా సాహిత్యదర్శన కళాత్మక న్యాఖ్యానం ఉద్యమభూమిక , ఉద్యమభూమిక ద్వారా అందే అవగాహన [పాతిపదికతో కళాత్మక విలువలను అనుశీలించే విమర్శ విధానం ఆచరణభూమిక . సాహిత్య రంగంలో ఒక [కొత్త రచన వెలువడిందంటే ఒక [కొత్త విలువ పొటమరించిం దన్నదూట, దానివెనుక ఒక అఆవగాహనకాని, సమన్వయంగాని దృక్పతంగాని త త్వ్వంగాని, దర్శనంగాని తప్పక ఉండి ఉంటుంది, దానిని (గహించి వ్యాఖ్యా నించినప్పుడే ఆ క్రొత్త రచన అందించే. పిలువయొక్క_ రుచి అవగతం అవుతుంది, అ విలువ సం్యవదాయంలో.అం టే సాహిత్య (పస్థాన ప్రగతిలో ఒక ఘట్టంగా, ఒక పరిణామంగా, ఒక వికాసంగా అన్వ్నయింపబడేంతవరకు సిద్ధాంత రాద్ధాంకాలు తవ్పవు. ఆవగాహన కుదుటపడితే (ప్రయోగం సాహిత్య సంప దాయంలో .- సాహిత్య సజీవదర్శన విజ్ఞానంలో ఒక భాగంగా కుదురుకుంటుంది. అలా కుదురుకొనకపోతే సాహిత్యపయోగం జాతి అనుభవంలో ఇమడలేదు, కొన్నాష కొత్తగా కనపడ్డా కొద్దికాలంలోనే కనుమరుగై పోతుంది. కాబట్టి ₹సఏ్‌.2

కక విశ్వనాథ నవ్యసంర్యవదాయం సంప్రదాయంలో సమన్వయంపొంది నజీవంగా సం్యపదాయాన్ని ముందుకు సాగింపగలిగిందే వినూత్న వయోగం, టి. ఎస్‌ ఎలియట్‌ మాటలు గమనింప దగినవి = “66 ౬౫186108 0౯662 ఏ8 6౦09014666 5660౯6 య౭ ౨౭౪ ఇందు 2వ ఇ85; 102 0౯662 60 ౧౬౩౩౬ 266౯ 16 320౪696100 0£ [0761- లా, రుణ ఇషెం!6 6౩186198 0564ల 056 56, 1 66౯ 80 5118006, 2౬566; 104 80 6 2612610059, 2000861015, ₹21669 0 య ఇంగ 0వ *€ 6010409 లం ఇసం16 జాల 2686005666 296 భ19 15 6౦౧హిబుదా క6ళా౭లి శల 016 204 ఈల ౩6౪." గతానికి వర్తమానా నికి మధ్య జరిగే [ధువీకరణ మే సజీవసం్యపదాయ (వగతి. (వగతి నెంత సాధించినా సంప్రదాయం జాతిజీవలక్షణాన్ని కోల్పోదు; కోల్పోరాదు. ఆధునికాయధ సాహిత్యరంగంలో వినవడే సాహిత్య పారిభాషిక వదాల్లో సర్యవదాయవాదం, నవ్యసం పదాయవాదం అనేవి సంవదాయానికి అనుకూల మైనవి గానూ; కాల్పనిక వాదం, అభ్యుదయవాదం విన్షవవాదం మొదలై నవి సంవ దాయానికి విధుద్ధమైనవిగానూ కనపడుతూ ఉన్నాయి. వీటిలో నవ్యసం[పదాయో ద్యమంలో కవిత నిర్వహించిన ప్యాతను సమీక్షించటం ఈ వ్యాన తాత్పర్యం. ఇంగ్లీషులో *నియోళ్లానిజమ్‌” అనే పదానికి సమానార్థకంగా తెలుగులో “నవ్య సర్వవదాయవాదం” అని కొందరు వ్యవవారిస్తున్నారు. కాని, ఈనాడు ఆ అర్థంలో ఆ పారిభాషిక పదం రూఢికెక్కలేదు, కాల్పనిక కవితాయుగ చై తన్యం సంచి విడివడి విశ్వనాథ సత్ననారాయణగారు. 2938 _ 34 (ప్రాంతంలో శ్రీమదామాయణ కల్పవృక్షం రచించటం ఉారంభించిన నాటినుంచి నవ్య సర్యపదాయోద్యమం (ప్రారంభమైనట్టు విమర్శకులు భావిస్తున్నారు. అయితే, ఈ మాట దాదావు 1982 తర్వవాతనే (వచారంలోకి వచ్చింది. అంతకువూర్వం సంపదాయోద్యమమనే అనేవారు. ఈ మాటకు [పాచుర్యం కలిగించింది విశ్వ విద్యాలయాచార్యులే అనుకుంటాను, అధునికాం[ధ సాహిత్యధోరణులను, ఉద్య మాలను వివేచించి, వాటి స్వభావాలకు అనుగుణంగా ఉండే పేరను పెట్టాలనే (వ్రయత్నంలో 1933 34 నుంచి శ్రీశ్రీ 'మహాప్రస్థానం'తో అభ్యుదయ కవిత్వో ద్యమం రూపుతాలి స్తే, విశ్వనాథ కల్పవృక్షం రచనతో నవ్యసం్యపదాయ కవి త్వోద్యమం బలవడట్ట సమన్వయించటం జరిగింది. శ్రీమదామాయణ కల్పవృక్ష

నవ్యసం్యపదాయోద్యమం : విశ్వనాథ భూమిక పీ ఠచనం 1961 దాకా సాగింది. అదేకాలంలో అభ్యుదయ కవిత్వోద్యమం పుట్టటం, పెరగటం, విరగటం కూడా జరిగింది. నవ్యసం్యపదాయ [వయోగాలు నేటికీ సాహితీష్మేతంలో సజీవంగా సాగుళున్నవని చాలమంది అంగీకరిస్తున్నారు. నియోక్ఞానిజమ్‌ను నవీన (వబంధో ద్యమమనీ, నవ్య కావ్యదృశ్చథ మనీ పిలిచేవారు కొందరున్నారు. అయితే, నవ్యసం_పదాయోద్యమం అనే పదం నియోక్షాసిజమ్‌కు అనువాదం కాదు. అది స్వతంతంగా రూఢికెక్కిన పారిభాషిక పదం,

ఇంగ్లీషు సాహిత్యంలో వచ్చిన నవ్య సం్యపదాయ యుగానికీ, తెలుగులో వచ్చినదానిక్తీ స్వరూప స్వభావాల్లో సామ్యం కొంత ఉన్నా భేదమే విశేషంగా గోచరిస్తుంది. ఇంగ్లీషులో నవ్యసంపదాయ యుగం రెస్టోరేషన్‌ యుగం తరువాత 17వ శతాబ్ది చివరి నుంచి 18వ శతాబ్ది చివరిదాకా (వవ ్తిల్లింది. దాని తరువాత కాల్పనిక క విత్యోద్యమం వచ్చి, 19వ శతాబ్ధి వపూర్వ్యపాదంలో తన (వత్యేకతను 1వదర్శించింది. కాల్బనిక కవిత్వోద్యమానికి (పతిగా విక్టోరియన్‌ సాహిత్య యుగ వైతన్యం 19వ శతాబ్ది పూర్వార్థంలోనే మొదలై, ఆ ళతాద్ది చివరిపాదందాకొ సాగింది. కాగా, తెలుగులో నవ్యసం్యప్రదాయ కవిత్వోద్యమం భావక విత్వయుగం తరువాత సాగింది. ఈ చార్మితిక సత్యం నవ్యసంపదాయ కవిత్వోద్యమంలోని కొన్ని విలువలను వివేచించటానికి తోడ్పడుతుంది.

నవ్యసం్మపదాయ కవితా చైతన్యం, కాల్బనిక కవీఠా చైతన్యం (పాచుర్యం వహించిన ఆయా కాలాలను సాపాత్య చర్మితలో వేరువేరు యుగాలుగా పరిగ ణించే పద్దతిని కొందరు ఆంగికరింపరు. అవి రెండూ పరస్పరం (నత్యర్థులుగా సాహిత్యంలో సదా సాగుతూ ఉండే ళ క్రిమంతాలైన చైతన్యాలని వారు పేర్కాం టారు. “గొషలి6 22౬ డం ౨80016౬ ఇషం భగ 0% గ౭౦-0188816 206 కఇెంకుడలిలం 29 6బమిక 808264008 వీంం 16638 యేం 082 264 ఇటా?0రే3, 28 2౭22666902 ర6 ఈ686 90127 09009166 0క క0818% ౧6౦౯, ఫ68 0౭66176 01 64668, 11668౯9 మింఇ6లమి6068 02 64కి. 3గీం8€ 61668, 10ళ6ఇట, 9౯6 లా €0 1916 608౬ 2001164609 0% ఈ6 మిక 60 క0661%16 9టా10రేః +0 0611676 46 14 ఓ 08810]16 €0 1301468౬ 8006 4100 2802౭06 0 68 ఉ౭ంందా 0£ స౭0 = 6148316 90860 ఇపీ!య 966 ఈం 9060౮ 12 89200 834 6938600121 60161881

ర్త ఏశ్వునాథ నవ్యసం్యవ్రదాయం లుం 0% ౧౦ గ60౧6ఈ86008 0€౯0మ&0616 వ0698)'2 అనీ యుగ వివేచ నాన్ని సమర్థించేవారూ ఉన్నారు. తెలుగు విమర్శకులందరూ దాదాపు పె రెండో అభ్మిపాయాన్నే బలపరుస్తున్నారు. తెలుగులో 'సం్యవదాయ కవిత్వం! ౫౯౭416100921 9౦6౬౮ అనే అర్థంలో వాడబడటంలేదు, 01258162౬1 కెం665 అనే అర్థంలో వాడుతున్నాం, సంప దాయవాదం అంటే క్రానీసిజం అనే చెప్పుకోవాలి. “క్లాసీక్‌! అంటే (నథమ్మశేజీ అనీ, ఆదర్శస్థాయి అనీ మొదట్లో అర్దం ఉండేది, ఏ (వ్మకియలోనై నా (పయోగం జరిగినప్పుడు దాన్ని అనుశీలించటానికి “క్లాసిక్‌ ఫారమ్‌' ను (పమా ఇంగా గహంచటం సర్యవదాయ మార్గం. (పాఠమిక (నయోగంనుంచి పరిణత (ప్రయోగం దాకా పరిణతిని సాధించే పద్దతి గాని, ఆదర్శరూవం నుండి (ష్మకియా చ్రైవిధ్యాన్ని సాధించే (ప్రయోగాలను నిర్వహంచే వద్దతిగాని సంప్రదాయ మార్గంలో సాధారణంగా గోచరిస్తుంది. స్థూలంగా మొదటి పద్ధతిని నర్యవదాయ మార్గమనీ, రెండవ వద్ధతిని నవ్యసర్యపదాయ మార్గమనీ పేర్కొనవచ్చు. (ప్రావీనార్యధ సాహిత్యంలో కావ్య(ష్మకియకు. క్లాసిక్‌రూవం (ప్రబంధం, దానిని తెలుగు కవులు యుగ యుగాల [ప్రయోగాలతో పదవారో శతాద్దిలో సాధింపగలిగారని విమర్శకులు వివేచించబం (సిద్ధమే. నన్నెచోడుని నుండీ (క్రమంగా పరిణతి చెందిన ఆ (పష్మకియా వికాసం ఆయాకవుల కవిత్వోద్యమ ణ్బార్తితో ఆదర్శస్థాయికి అందుకోగలిగింది. ఇలాగే ఒక్కొక్క. ఆరంథం ఉంటుంది. ప్రయోగ వికాసదళ ఉంటుంది. వరిణతరూప సాధన దళ ఉంటుంది. ఆ వికాసం వెనుక అయా కవులు ఆ (వ్మకియను దర్శించిన సాహిత్య దృక్పథాల (వత్యేకతలు కూడా (పత్యక్షమౌతూ ఉంటాయి. వఐాటికీ " ౦బింధించిన అవగాహనను, అనుశీలనను, ఆదర్శరూవ సాధనను సం[వదా యోద్యమ మంటారు, ఓకొ్కాక్క ప్మకియ వెనుక ఒక ఉద్యమం ఉన్మీలిత మౌళుంది, కావ్యనాటక ప్రభంధేతివాసాలవంటి బలమైన సాహిత్య [వకియలు మ్మాతమేకాక శతక దండకాలవంటి సాధారణ (వ్యకియలు కూడా సాహిత్యంలో ఉన్నాయి. పీటిల్లో క్లాసిక్‌ రూపాలువున్నా ఆదర్శశిఖరాల్దాగా ఉండవు, అయి

నవ్యసంపదాయోద్యమం విశ్వనాథ భూమిక 2 నప్పుడు ఆ (పక్రియల్లోని (వయోగాలను నిర్మించే యత్నాన్ని రోరణిగా పేర్కొనవచ్చు. ఆంటే.తెలుగులో (ప్రబంధ కవిత్వోద్యమం, శతక రచనాధోరణీ ఇలా ఉండటం సహజమన్నమాట. సంపదాయంలో ఉద్యమం ఏమిటి అనేవా రున్నారు. అది అర్థంలేని (వశ్న కాత్తికభి త్రిక ఉన్న ఏ _పయోగ _పయత్న మైనా ఉద్యమ స్పూర్తిని పొందగలుగుతుంది. ధృని (పస్టానంలో కవ్మితయం సాధించిన కావ్యేతిహాసక విత్వోద్యమం మూడు శతాద్దాలు సాగింది. శృంగార రసోన్ము ఖమైన రీత్మిపస్థానం శ్రీనాఠథునిలో మొలకెత్తి ఒక శతాబ్దం కవిత్వాన్ని ఉఊ్మ్యరూత లూపింది భక్తి కవిత్మావస్థానం పాల్కురికితో మొదలై పోతన్నలో క్లాసిక్‌ రూపాన్ని అందుకోగలిగింది. వ్యకోక్రి (ప్రస్థానం టేరణగా.. సాగిన (వబంధకవుల వివిధ్యపయోగాలు ప్రౌఢ కవితావతారాలుగా. రెండు శతాబ్దాలు తమ మనుగడను సాగించి కొన్ని క్లాసిక్‌ రూపాలను ఆందించగలిగాయి. సంప దాయవాదానికి సాహిత్యసిద్ధాంతం తాత్త్విక భూమిక; [పయోగం (వగతి; క్లాసిక్‌ రూపం గమ్యం. హోమర్‌, వర్డిల్‌, డాంటే, షేక్‌స్పియర్‌, వాల్మీకి, వ్యాసుడు, భవ భూతి, నన్నయ, తిక్కన, ఎబ్జన, శ్రీనాథుడు, పోతన మొదలై నవారు ఆయా భాషా సాహిత్యాల్లో (వథమ్మశేణి కవులు, వారి రచనలు క్లాసిక్సు. ఆ రచనలను ఆధారంగా చేసికొని తరువాతివారు కొన్ని సాహిత్య సీద్దాంకాలనూ, న్యూకాలనూ ఏర్పరచుకొంటారు, వాటి ననుసరించి రచింపబడినవి. “నియోక్టాసిక్‌ రచన లనిపించుకుంటాయి. ఈ భేదాన్ని నవ్యసం్యపదాయ కవితోద్యమాన్ని వివేచించే టప్పుడు విన్మరించటానికి వీలు లేదు. కాని, విమర్శకులు కొందరు ఈ వివేచ నాన్ని అంత సూశ్మంగా హైటించటం లేదు. “గౌరీం క్రంళ86 మరం. 6188816 064 386 5000496064 ౧098టఇ?86768 206 ౭641600688 అనే ధోరణితో నవ్యసం్మపదా 6ఏక వులు నవ్యతను సాధించలేరనీ, గతాను గతికమైన రచనను నిర్వహిస్తారనీ భావించి వారిని పరిగణ న గా దానికి కారణం ఆ ఉద్యమాన్ని గురించిన వయా పోవటమే. / ల.” అ. టూ | కాల్పనిక కవితాయుగ కవికీ, నవ్యసం ల కవితాయుగకవికీ ఉండే. గ భేదాన్ని తెలుసుకోవటానికి శ్రీ వడలి మందేళ్యర్థతావ్రనారి ఈ మాస్టారు గ సదు కార్‌ ప్‌ యా

22 విశ్వనాథ నవ్యసం్యవదాయం౦ డతాయి. “రొమాంటిన్టు ఎలాగ్హైనా స్వేచ్చ్మాపీయుడు. వెనుకటి బంధనాలను ఊడ్కుకుంటాడు శృంఖలాలను తెంచుకోవటం అతని కవసరం. ఆతని నూతన ఆలోచనలు వెనుకటి మూసలళతో ఇమడవు. అందుచేత గతంతో అతను తెగ (తెంపులు చేసుకోవాలనుకుంటాడు. క్లాసిసిస్టు అలా అనడు పైకి. సర్మపదాయ వాదిలా కనపడతాడు. స్వేచ్చను కోరుశున్నళ్లే కనపడడు, కాని, వెనుకటి కవులు చూపేన బాటను సునిశితంగా వరిశీలిస్తాడు, అ మార్గాన్నే పయనించినట్లు కనపడతాడు. కాని, ఆ మార్గాన్ని విసృత పరుస్తాడు. వెనుకటి ఛందస్సుల్ని అంగీకరించినట్టు కనపడతాడు. ఆందులో కొత్త లయను (వవేళ పెడతాడు, వెనుకటి అలంకారాలనే వాడినట్టు కనపడతాడు. కాని, ఇతని శబ్దచ్చితాలు కొత్రగా ఉంటాయి. కాని, ఇవన్నీ వాహ్యస్వరూపానికి సంబంధించినవి. క్లాసిసిస్టును నిక్కచ్చిగా పట్టి ఇచ్చేది ఆతని ఆలోచనా విధానం, శిల్పదృష్టి లోచూపు.సంపదాయంమీద తిరగబడినా, అనుసరించినా ఆతని ఆలోచనావిధానం విశ్లేషణను ఆకర్షిస్తుంది; శిల్పదృష్టి అకుంఠితంగా ఉంటుంది; లోచూపు లోకానికి ఉపకరించేది అవుతుంది.” ఈ మాటలు. తెలుగులోని నవ్య సం్యపదాయవాద కవులకూ, విశేషించి విశ్వనాథకూ తప్పక అన్వయిస్తాయి.

“నేను ఏమి వ్రాస్తానో నేను తెలుసుకొని (వాస్తాను. అనాదినుంచీ ఈ దేశంతో ఒకటి జ్ఞానం అనిపించుకుంటూ వస్తున్నది. ఆ జ్ఞానం నా పాఠకులకు కల్పించి, నేను నఫలుణ్ణయి, వాళ్ళను జ్ఞానవంతులను చేస్తున్నాను అనే భావం నాకు ఉన్నది, ఈ భావం ఉన్నవాళ్ళు చాలమంది ఉన్నారని నాకు తెలుసు... వూర్వ సాహిత్యం ఒకటి ఉన్నది... నేనుపోతే నాతో పోయేవాప్స నన్నయ, తిక్కన, ఎజ్జన, నాచన సోమనాథుడు, శ్రీనాథుడు, పోతన్న, పెద్దన్న, తెనాలి రామకృష్ణుడు మొదలై నవారు"5 అని చెప్పుకున్న విశ్వనాఠత [పాచీనారయధ కవుల (పమాణాలను గౌరవిస్తూనే తనదైన మహాకావ్య రచనను చేపట్టిన నవ్య సంవదాయయుగ చైతన్యమూ ర్తి.

నవ్య సం్యపదాయ యుగకర్త విశ్వనాథ, ఆయన ఇంగ్లీమ సాహిత్యం లోని నవ్య సర్య్మ్యపడాయయుగ కవులకంటె, విమర్శకులకంటె, విక్టోరియన్‌ యుగకవుల సాహితీ దోరణికే సన్నిపాతుడుగా కనపడతాడు, జీవితాన్ని ఉదాత్ర నైతిక కా త్రిక కళాద్భృక్సథంతో దర్శించి భావింటమే కవుల ధర్మ

నవ్యసం,వదాయోద్యమం : విశ్వనాథ భూమిక 23 మనీ, కవిత్వం ద్వారా సమాజంలో కాశ్వత నైతిక ్కవమాణాల విలువలు పునరుద్ధ రింపబడాలనీ, ఉత్తమ కావ్యేతివృత్తాలు, ఉదాత్త ౩లి కవితకు అత్యవ సరమనీ తలంచిన విక్టోరియన్‌ యుగకవుల దృక్పథాలు విశ్వనాథలో కనవడ లాయి. శ్రీ ఆర్‌. ఎస్‌ సుదర్శనంగారన్నట్లు- ““కాల్పనికోద్యమ [పభావంతో (పారంభమైన విశ్వనాథ సత్యనారాయణ సాహితీ కృషి అనతికాలంలోనే ఆ (వభాళాన్ని అధిగమించి, ఆయన యేర్చరచుకొన్న విశిష్ట దృక్పథాన్ని (వతి వీంబిస్తూ పరిణతి చెందింది. ఆయన (పతి£ భావనాత్మక మే కాదు; ఆలోచ వాత్మకం కూడా. అవైన అధిభౌతిక దర్శనళకి మ. శేంవ 89106441 109180 ఒకటి ఆయన భావనకు, సామాన్యంగా కాల్చ్పనికయుగ రచయిత లకు లేని, తత్త్వపరివూర్ణతను ఇచ్చింది. "క

తెలుగులో కాల్బనిక యుగ చైతన్యానికి వ్యతిరేకంగా నవ్యోద్యమాలకు శెండింటికి శ్రీకారం చుట్టినవారు శ్రీశ్రీ, విశ్వనాథ, వీరిద్దరూ సమాజంలోని రెండు [పవృత్తులకు (వతినిధులుగా నిలిచారు. వీరిద్దరూ కవితలను సమాజం కోసమే (వాశారు. సమాజం చై తన్యాగ్నివంటిది సాహిత్యానుభవంకోసం పంచజివ్వులతో అరులు చాస్తూ ఉంటుంది. వాస్తవ, కాల్పనిక, వైజ్ఞానిక, జీవచై తన్య, ఆధ్యాత్మి కానుభూతుల కొరత్తై సమాజం తన కామనను వ్య క్రంచేయటమే ఆ పంచజిహ్వల (పవృత్తి. ఆ పంచజివ్వూలతో ఆస్వాదించే కళానుభవమే పరిపూర్ణం, సమ్మగం. సమాజానికి సమ్మ గానుభవాన్ని ఆందించటమే ఒక్కాక్కా సాహిత్యయుగధర్మం. ఆయితే, సమాజం ఓకొ[-క్కసారి ఒక్కొాక్యా జిహ్వూ కనువైన అనుభూతికోసం తీవయత్నం చేసీన ఘట్టాలు కూడా చర్మితలో కనపడతాయి. ఒక కాలంలో సమాజం వాస్తవ దృక్పథాన్ని "పెంచుకుంటుంది; మరొక కాలఖండంలో కాల్బని కతను వరిసుంది; మరొక తరుణంలో జీవచైతన్య క కక్రినీ, ఆలాగే మరికొన్ని కాలాలో హీతువాదాన్నీ, భక్తినీ, అధ్యాత్మికానుభవాన్ని వాంఛిస్తుంది. వాటికి తగిన పేరక శక్తులు ఆయా కాలాల్లో బలంగా పుంజుకోవటం చూస్తుంటాం. ఒక కాలంలో ఒక చైతన్యం ఉవ్వెత్తుగా పొంగుతున్నప్పుడు, దానిని కవులు ఫోషిన్తూ ఒక ధోరణినో, ఒక ఉద్యమాన్నో సాగిస్తున్నప్పుడు - సమాజ చైతన్యం లోని మరో భాగంగా ఉండే తదితర్మపవృత్తులు బలహీనంగా ఉన్నా చచ్చిపోవు. తమ శక్తులను కూడగట్టుకోవటానికి మందంగానో లేదా త్మీవంగానో; వ్యక్తం గానో లేదా ఆవ్యక్తంగానో కృషి చేస్తుంటాయి. ఒక్కొకసారి ఆ శక్తులన్నింటిక్షీ

ర విశ్వనాథ నవ్యసంపదాయం (వకినిధిగా ఒక రచయితో, లేదా కొందరు రచయితలో తమ (పయత్నాలను బలంగా సాగించవచ్చు ఇటువంటిపనే అభ్యుదయ కవిత్వోద్యమం ముమ్మరంగా సాగుతున్న రోజుల్లోనే వశ్వశథ సత్యనారాయణగారు శ్రీమదామాయణ కల్ప వృక్షం రచిస్తూ, మేరువులా సాధించిన నవ్యసం్యవదాయ యుగసిద్ది. సమాజ సాహిత్యానుభూతిని దృష్టిలో ఉంచుకొని పరిశీలిస్తే విశ్వనాథ వారి రామాయణ కల్పవృవ రచనా పరమార్థం మరింత స్పష్టంగా గోచరిస్తుంది కాల్చనిక కవితాయగంలో వెలసిన వివిధ కవితా శాఖలూ, కవుల రచనల్లో గోచరించే వివిధ ధోరణులూ. ఆ కాలంలోని సమాజ (వవృత్తి కాల్పనిక చైతన్యం ద్వారా ఒక సమ్మగానుభూతిని పొందాలని యత్నించినట్లు నిరూపిస్తున్నాయి. గురజాడ కొల్చ్బనిక చైతన్యంలోని వా స్తవికతా పవృత్రిని పోషించాడు; రాయప్రోలు వారు అమలిన శృంగార సిద్ధాంతంద్వారా వై జ్ఞానికానుభవస్పూ రిని కాల్పనిక యుగ దచైతన్యాని కందించారు. హేతువాదులు కూడా ఇటువంటి (ప్రవృత్తిని పోషించినవారే. (వణయత త్త్య్వళాఖను పూయించిన కవులందరూ జీవచై తన్యాను భూతిని కాల్పనిక (వవృత్తికి పోషకంగా అనుసంధించారు దేశభ క్రి, మధుర భక్తి పవృత్తులు ఆధ్యాత్మికానుభవంలోని అభినవరుచుల నందిస్తూ కాల్పనిక చైతన్యానికి ఒక సమ్మగత నాపాదించాయి. ఇలా భావకవిత్వయుగంలో కాల్పనిక చైతన్యం కేర్యదంగా చేసికొని సమాజం సమ్మగానుభవనిద్దిని సాధించింది, విశ్వనాథ సత్యనారాయణగారు ఈ నితిని సమీక్షించి, అంతకంటె ఒక అడుగు ముందుకువేసి, వంచవీధ (ప్రవృత్తులద్వారా సమాజం పొందే కళానుభవాన్ని సమావోరరూవంగా అందింపగలిగిన ఒక మహాకావ్యాన్ని రచించటానికి పూనుకు న్నారు. రామాయణ కల్పవృక్షం పేరుకు తగ్గట్టు సమాజం కాంశ్నించే వాస్తవిక కాల్పనిక, వై జ్ఞానిక్క జీవచై తన్య, ఆధ్యాత్మికానుభవాల సంపుటిని అందింస గలిగిన విశిష్ట రచన, ఆయన జీవుని వేదన సమగ కళానుభూతికోనం సమాజ జీవచైతన్యం వ్యక్తం చేస్తున్న ఆవేదన, పంచజిహ్వుల సమాజచేతనకు విశ్వనాథ వారు అందించిన అమృత నై వేద్యమే, అనుభవ కోళమే శ్రీమ్మదామాయణ కల్చవృవ౦.

నవ్యసంవదాయోద్యమం : విశ్వనాథ భూమిక 25

ఆ కావ్యంలోని సన్ని వేళాలూ, పాత స్వభావాలూ సమాజంలో కానవచ్చే వాస్తవ జీవిత వృత్తాలకు (వతివింబాలుగా ఉండటంవల్ల వా స్తవాను వాన్నీ, కాల్చనిక చై తన్యంతోనూ కల్పనా మహనీయ విశేషాలతోనూ పద్యాల్లో (వానీిన నవలా అన్నట్లు పఠితలను రమింపచేయటంవలన కాల్పనికానుభవాన్నీ, భారతీయ తత్త్వళాస్త్ర మర్యాద ధారతో. ఆందులోనూ అద్వైత మతదృష్టితో. రామకథా తత్త్వాన్ని వ్యాఖ్యానించటంచేత జ్ఞానానుభవాన్నీ, జీవవేదనా భరితమైన ఆ కావ్య మంతా జీవచైతన్య (వవృత్తిభరిత మై ఉండటంచేత రసానుభవాన్నీ, భక్రి కర్మ జ్ఞాన మార్గాల విశిష్ట సమన్వయంగా సహెగే భారతీయ జీవన పరమార్దధార వరమ రమ్యంగా కావ్యార్థాలలో వ్యంజింపబడటంచేత ఆధ్యాత్మికానుభవాన్నీ సమాజ సమ్మగానుభవసంసిద్ధికి అందించే శ క్రిమంతమైన కావ్యంగా రూపొందింది. పరి వూర్ణ కావ్యరసానుభూతికోసం పరితపించే. సాహితీ జగత్తుకు ఉపాయనంగా అందించిన కావ్యం.నవ్యసం[పదాయ కవితా (పవృ త్తికి పకాక.శ్రీమ్ముబామాయణ కల్పవృక్షం.

నవ్యసం[పదాయవాదిగా విశ్వనాథ “రసము వేయిరెట్లు గొప్పది నవకథా దృతిని మించి*” అని పునఃస్థాపింపదలచాడు. ఆధునికయుగంలో కళానుభవాన్ని అస్వాదయోగ్యంగా చేయటానికి మూడు పద్దతు లేర్పడ్డాయి. వాటిని 1, ఆల్మీ యీకరణమనీ, 2. సామాజికీకరణమనీ, 3 సాధారణికరణమనీ పీలువవచ్చు. స్వాత్మీయీాకరణ౦ భావకవిశ్వాన్ని ఆస్వాదించటానికి వఠిత కుపకరించే పద్ధతి. సౌమాజికునికి అనుభవయోగ్యమైన స్వీయానుఖభవాన్ని అత్మనాయకంగా కవి కవితలో వ్య క్రీకరించటం, దాన్ని సహృదయుడు ఆత్మీకరించుకొని తాదాత్మ్యంతో అనుభవించటం అనే ప్మకియ ఇందులో గాఢంగా కనపడుతుంది. కాబట్టి దీన్ని సాలర్మీయీాకరణం అని పేర్కొనటం జరిగింది. ““ఆభ్యుదయ కవిత్వం ఉర్రేజం ద్వారా (కియాశీలతా వర్యవసాయి లేక కార్యోత్సాహ పర్యవసాయి' (రా.రా.). ఇలా పర్యవసించే పద్దతి సామాజికీకరణం. ఇందులో కవి కవితలలో వకటించే ఊదేక ఊ త్తేజాలకం టె సహృదయులు రచనవలన పొందే ఉృదేకానిక్తీ, ఉ త్రేవానికీ ఉద్యమక ర్తవ్యాల వట్ట ఉన్ముఖీకరణానికీ ఎక్కువ (పాధాన్యం ఉంటుంది. (వ్యక్రియ ఏదైనా ఈ వద్ధతిలో ఫలితం ఒకటే.

ర్‌6 విశ్వనాథ నవ్యసం_పదాయం ఈ రెండు వద్ధతులకంటె సం్యపదాయధారగా వస్తున్న రసానుభవ విధా నమే సులకమైనదనీ;, ఊదా త్తమైనదనీ విశ్వనాథ నిరూపింపదలచుకున్నాడు,. ర ససిద్దాఎతంలో సాధారణీకరణం (వనిద్ధం. అది కథ నా్మాశయించిన కావ్యాలకే ఎక్కువగా వర్తిస్తుంది. సామాజికానుభవ చైతన్యాన్ని గమనించిన కవి సామా జికుల సహానుభూతిని పొందగలిగిన ప్మాతలను, సన్నివేశాలను, భావాలను సంపుటికరించి సాహితీ (వ్మకియలను వెలువరుస్తాడు. ఆ (వ్మకియల్లో కావ్యం, ఇతిహాసం ఉదా త్తమైనవి. కావ్య ప్మాతలద్వారా వ్యక్తమయ్యే భావాలను, అనుభ వాలను పఠిత సాధారణీకరణం ద్వారా స్వీయానుభవాలుగా మార్చుకొని సాత్త్విక ర్హైతన్యంతో విశ్వజనీనంగా రమిస్తాడు. ఆ రమణంలోని చిత్త (దవస్థితియే రసాను భవం. ఇది పాతబడ్డదని భావించటం పొరపాటు. ఇది విశ్వజనీనం కాబట్టి (పతి యుగంలోనూ (బతికే ఉంటుంది తద్విరుద్దమైన [వ్రయోగాలకు _పాబల్యం వచ్చి నవ్పుడు స్వీయశ క్రి (వదర్శనకోసం అభినవాస క్రితో విజృంభిస్తుంది. అంతేతప్ప దానికి దావు లేదు, పై మూడు విధాలలో అత్యంత సరళమైనదీ, శ క్రిమంత మైనదీ ఈ సాధారణీకరణం, నవ్యసం్మపదాయవాదికి సాధారణీకరణం పరమ వమాణం- కాల్చనిక, అభ్యుదయ, వి్షవ కవిత్వాలలో పొందలేని ఈ కళానుభవస్థితికి విశ్వనాథవారి కావ్యం కల్పవృక్షం. శ్రీమ్మదామాయణ కల్పవక్షంలోని ఆధునిక స్పృవాను గురించి విమర్శ కులు వివేచన చేశారు ఆధునికయుగంలో మానవునికి [పకృతివట్ల గల అహంకార పూరితమైన విజిగీషా (ప్రవృత్తికి రావణుని పాత (పతినిధి, (పకృతివట్ల వినయ దృష్టిగల మానవునికి (పతినిధి హనుమంతుడు, మానవుని అహంకార (పవృ త్తి వల్పినే ఈనాడు వకృతి సంష్షోధం ఏర్పడుతున్నది, దానివలన (ప్రపంచానికి ఎన్నో దస్టలాలు కలుగుతున్నాయి. ఆ సంషోభాన్ని మార్చి (పక్ళతి సమతౌ ఠ్యాన్ని (వతిష్టాపించి విశ్వకాంతిని (సతిష్టాపించాలని నేటి మానవయత్నం, ఆ యత్నం కల్పవృశంలో శ్రీరామని పయత్నంగా (పతీకాత్మకంగా విశ్వనాథ వారు చితించారని విమర్శకులు వ్యాఖ్యానిస్తున్నారు. ఆధునిక మానవసమాజంలో ఉన్న వివిధ (పతృత్తులకు (వళినిధులుగా, (వతీకలుగా చితించినవారే శ్రీమ్మదా మాయణ కల్పవృక్షంలోని హ్మాతలన్నీ, ఈ దృష్టిరో చూస్తే శ్రీమదామాయణ కల్భవృతం ఆధునిక మానవసమాజ చ్చిరణకు వూనుకున్న (ప్రతీకాత్మక కావ్వ్యేరి

నవ్యసంపదాయోద్యమం : విశ్వనాథ భూమిక ౭ హాసం; ఆధునిక మవోకావ్యం. ఈ విధంగా ఆ కావ్యాన్ని దర్శించి, నిర్మించటం నవ్యసం్యపదాయ (వయోగ వతిభతే సాధ్యం.

నవ్యసర్మిపదాయం ఒక కవితకు, కావ్యానికి మామే పరిమితం కాలేదు, విశ్వనాథ నవ్యసంపదాయ దృక్పథంతో నిర్మింపదగిన (ప్మకియల నన్నింటిని చేపట్టి వాటిని బంగారం చేశారు మచ్చుకు మరికొన్నింటిని గమనిద్దాం: బిటీమ వలస పాలకుల వలస భావాలతో భారతదేశానికి రచింపబడిన చర్మితలో క్క్ముటలూ, దుర్వ్యాఖ్యానాలూ ఉన్నాయని జాతీయ చర్మితకారులు నిరూపించి, వలస చర్మితకారుల రచనలను త్మీవంగా వ్యతిరేకించారు. ఇటువంటి వ్యతిరేకతనే విశ్వనాథవారు "పురాణ వైర (గంథమాలి అనే నవలల వరంపరలో వ్యక్తం చేశారు. జాతీయవాద చర్మితకారుల దృష్టి నవ్యసం[వదాయ భావధారకు ఒరవడీ పెట్టింది. దానిని ముమ్మూర్తులా _పదర్శించింది విశ్వనాథవారి 'పురాణ వైర (గంథమాల.”

(బిటీమ పాలకుల వలస పాలన విధానాన్నీ, భారతీయ సంస్కృృతివట్ల వారు (వదర్శించే దమన పద్ధతిసీ, వారి (పచ్చన్న దోపిడీ వ్యవస్థనూ, (బిటీష పాలనలో జరుగుతున్న పరిణామాలలో జాకీయమైన, దేశీయమైన వ్యవస్థలకు కలుగుతున్న అన్యాయాలను, వాటివలన ఉత్పన్నమౌతున్న అనేకానేక జీవన సమస్యలను జాతీయవాద దృక్పథంతో సమీక్షించి, వ్యాఖ్యానించి, దేశీయ మైన విలువలకు వ్యాఖ్యానం చెప్పే వైఖరిని విశ్వనాథవారు నవల, కథ్రాన్సిక్రా (వ్మకియల న్మాఠశయించి కూడా (వపంచించారు/ అందువలన విశ్వనాథవారి నవలలు అచ్చ మైన జాతీయవాది చేస్తున్న తిరుగువాటులాగా ఉంటుంద్సి] మన జాతి జ్లీవృళ కిని "అర్థం చేసుకోగలిగితే విశ్వనాథవారి నవలల్లోని భావజాలాన్నీ, భావజాలాన్ని వటి రూపొందే ష్మకియా వై విధ్యాన్నీ విలువకట్టి వివేచించగలం. ఇంగిషు చదువుల వలన దేశీయ విద్యా విధానంలో ఉన్న విలువలు ఎన్ని ఎలా విధ్వంసమౌ తున్నాయో వెలువరించి, వాటికి ఆధునిక సమాజ జీవితంలో గల (వయోజనాలను (వ్రవంచించటానికి వెలసిన నవలలు. చెలియలికట్ట, సమ్ముదపు దిబ్బ మొదలైనవి. వివాహం, కుటుంబ వ్యవస్థ, (పకృత్యారాధనం మొదలైన దేశీయ వ్యవస్థలకు (బిటీమ యుగంలో ఏర్పడ్డ సవాళ్ళకు సర్యపదాయంలోని మౌలిక మూల్యాలకు నంగం థభేకుండా ఆధునిక యుగంలో పరిష్కారాలను చర్చించారు. ఇటువంటి

౭20 విశ్వనాథ నవ్యసంవదాయం భావజాలానికి పరాకాష్ట “వేర్పాపడ్రగలు”. వేయివడగలు నవ్యనంయ్యపదాయ (పస్తా నంలో వెలువడిన సాంఘిక నపలా కావ్వేతివిసం విశ్వనాథ వారందించిన స్పూర్తితో నవ్యస్మ్మపదాయ దోరణులను నవలారచనలో పాటించిన (వన్‌ద్ధులలో నోరి నరసింహ శాస్త్రిగారు, ఎక్కిరాల కృష్ణమాచార్యులుగారు, తుమ్మలపల్లి రామలింగేశ్వరరావు గారు (ఆద్వయానంద భారతీస్వామి) ముందుగా పేర్కొన దగినవారు. పాళ్చాత్య విద్య పాళ్చాత్యీకరణం సమాజంలోని పాతవీలువలను తుడిచి పెట్టివేస్తూ, ఆరోగ్యదాయకమైన కొత్త విలువలను సృష్టించలేక పోవడం వలన ఏర్పడిన శూన్యాన్ని (72056), విలువల సంక్షోభాన్ని (7౭106 61915) చ్చికించటానికీ, వాటిని అధిక్షేషించటానికీ, సం్యపదాయంలోని మౌలికమైన విలువలను ఉపయోగించుకోవటం వలన ఏర్పడే పరిష్కారాలను గురించి విశ్వ నాథవారు తమ నవలలలో, కథలలో విసృతంగా చర్చించారు. కళాత్మకంగో సమస్యలను చతించారు. విశ్వనాథవారి నవలా వాజ్మయం నవ్యసం్యపదాయ చైతన్యంతో పొంగులువారిన (వ్రయోగ జగత్తు. ఇటీవలికాలంలో సమాచారాన్ని సేకరించి నవలలు (వాసే వద్దతి బాగా (్రచారంలోకి రావటం గమనిస్తాం విశ్వనాథ ఈ రకమైన వద్దతిని తను నవలల్లో ఏవ్పుడ్లో (పవేశ పెట్టినట్లు వారి ఏ నవలైనా వెల్దడి చేస్తుంది. నవల (వాసేది కేవలం కథకోసంకాదు. రచయిత ఆ కథాభూమికకు ఆవసరమనుకున్న అనేక విషయాలను అందులో చొప్పిస్తాడు. విజ్ఞానపు భాండాగారాన్ని పాఠకుడి ముందు కుమ్మరిస్తైడు. విశేషానుళవంతో, పండిన స్వీయానుభూతులను నవలల్లో అమరుస్తాడు, ఆరు నదులు, సమ్ముదపుదిబ్బ, వేయిపడగలు, (పళయనాయడు మొదలైన నవలలు (వపంచ రాజకీయ సాంస్క్బుతిక అర్థిక తాత్విక దృక్స థాలకు ఎంతగా ఆలంబనాలయ్యాయో, అంతగా దేశీయతామ్ముదకు, జానపద గాథలకు నిలయాలుగా కనవడతాయి. విశ్వనాథవారి పతి సవలా వాస్తవ సంఘటననో, చర్మితనో ఆధారంగా చేనీక్తొని చెప్పినదే, వాటిని విశ్లేషించి పరిశీ లించినపపుడు ఈ పునాదులు గోచరిస్తాయి వీటిల్లో కూడా వస్తువు, భాష, కథనం ఎంత వైవిధ్యాన్ని వ్య క్రీకరించటానికి వీలున్నదో విశ్వనాథ (పదర్శించి

నవ్యసం్యపదాయోద్యమం : విశ్వనాథ భూమిక 29 చూపీంచారు. వచన రచనలో వ్యవహారిక భొషాైైలి వారి సొత్తు. నవలా రచనలో “ఆశువద్ధతి' విశ్వనాథ (ప్రవేశ పెట్టారు. ఏకకాలంటో మూడు నాల్గు నవలలను డిక్టేట్‌ చేయడం గమనిస్తే ఇటీవలి బిజీ సీరియల్‌ రైటర్సుకు కూడా విశ్వనాథ మార్గదర్శకుడా అనిపిస్తుంది.

విశ్వనాథ మధ్యాక్క రలనే “పిరుతో పది శతకాలను రచించి ఆధునిక శతక సాహిత్యంలో ఒక నవ్య సంప్రదాయాన్ని స్థాపించారు. మనసులోని మాటను ఆర్తితో, అల్మీయంగా, అరమరికలు లేకుండా పరమాత్మునితో చెప్పు కోటానికి మధ్యాక్క[ర మధురంగా తోడ్చడుతుందని విశ్వనాథ నిరూపించారు. (పాచీనాంధ సాహిత్యంలో నన్నయాదులు పరిమితంగా వాడినా బహువిధ రస భావ వ్యంజకంగా ఆ వృత్తాన్ని నడిపి చూపించారు అయికే, గడచిన నాలు గ్లైదు శతాబ్దాలుగా మధ్యాక్కరను ఎన్నుకొని ఒక (పల్యేక (పవయోజనాన్ని సాధించే యత్నం చేసిన కవి కానరాడు. ఈ వెయ్యేళ్ళ తెలుగు సాహిత్యంలో మధ్యాక్కరతో ఒక శతక వ్యకియనే నిర్మించవచ్చునని దర్శించి, పది శతకాలు రచించి, వేయివిధాలుగా ఆ వృత్తాన్ని నడిపించి, పదివేల విధాల శిల్పాలను అందులో (పదర్శించవచ్చునన్న (వజ్ఞను (ప్రదర్శించిన (పతిభామూ ర్తి విశ్వనాథ సత్యనారాయణ. . లల 6 వే

విశ్వనాథవారి సంచశ్రతి గాథొనప్తశతిని తలపింపచేస్తుంది రూపంలో, కాగా, అందులో వ్యాఖ్యానింసబడే జీవన సత్యం మ్యాతం నిత్యనూత్న మైనది గాను హాస్యరస స్ఫురణన్స క్రలిగించేదిగాను కనపడుతుంది. |పబంధ ఫక్కీలో వారు రచించిన శ్రీ కుమారాభ్యుదయము. తెలుగు పెళ్లెసీమలకు పట్టిన అద్ధం. పల్టీయుల వ్యావసాయిక సంస్కృృతికి, దేశీయ వాతావరణానికి అది రంగభూమి. వ్యావసాయిక జీవనేతివృ త్రంవై రూపొందించిన (వతీకాత్మక ప్రబంధ మిదిం దేశభక్తి కవిత్వం విశ్వనాథతో సరికొత్తదైన ఊపునందుకున్నది. విశ్వనాథ విమ ర్శలో శిల్పానుశీలన ధోరణిని (వేళ పెట్టి, కావ్యాన్నంతా ఒక కళా ఖండంగా, ఒక ఆనుభూతి వూర్ణంగా సమన్వయించే నవ్యవిమర్శ వద్ద్ధతిని (వవేళ పెట్టారు. విమర్శలో సాహిత్యాంకాటే కాక ఇతర కాస్తాంళాలు ఎన్నో చోటు చేసుకొంటాయి, ఖగోళ కాస్త్రం, భూగర్భకాస్త్రం మొ! ఆధునిక కాస్తాంంశాలను సహాయభూతా లుగా చేసికొనే విశ్వనాథ దృక్పథం సరికొ త్తది,

త్ర విశ్వనాథ నవ్యసం్యవదాయం

పాళ్ళాత్య వ్యామోహజనితమైన అంధానుసర ణాన్ని తొలగించుకోవడం ద్వారా మనల్ని మనం సంస్కరించుకోవా లంటాడు విశ్వనాథ. ఆతిమ్మాతంగా (వచలితమైన ఇందియ లౌల్యాన్ని (ప్రేమగా నామకరణం చేయటం ఎంత ఆధునికమని ఎందరు సమర్థించినా దాన్ని విశ్వనాథ వ్యతిరేకించాడు. ఆంగ్ల విద్యావిధానం మన చదువులలో, సంస్కారాలలో కలిగించిన, కలిగిస్తున్న లోపాలను గుర్తించక దానికి పట్టం గశ్లే భావజాలాన్ని విశ్వనాథ నిరసీంచారు.

విశ్వనాథవారు తమ జీవితకాలంలో [పపంచంలోనూ, దేశంలోనూ, తన రాష్ట్రంలోనూ సాగుళున్న సాంఘిక, సామాటిక, సాంస్కృతిక, సాహిత్య, మత, నైతిక రంగాలలో సాగుతున్న ఉద్యమాల నన్నింటినీ అధ్యయనం చేన్‌, వాటికి తన స్పందనలను, (వతిస్పందనలను తన సాహిత్యంలో రికార్డు చేసిన వివేకజ్ఞుడు. “నేను ఏమి (వాహ్తానో తెలిసే _వాస్తాన'ని చెప్పుకొన్న జ్ఞాతశిల్సి. స్వాతర్యత్యోద్యమం, రష్యన్‌ విష్ణనం, కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం, ఆంధ్రోద్యమం, చర్మికాధ్యయనోద్యమం, తా త్రిక ఆధ్యాత్మికోద్యమం, పునరుజ్జీవనోద్యమం, సంస్కరణోద్యమం, భాషోద్యమం, నా స్తీకవాదం, జానవద చై తన్యోద్యమం, పర్యావరణ పరిరషణోద్యమం.ఇలా ఎన్నో ఉద్యమ చైతన్యాలథై విశ్వనాథవారు స్పందించారు. సమకాలీనోద్యమాలకు సమ్మగంగా స్పందించి తన దృక్పథాన్ని నిర్భయంగా, నిజాయితీతో చెప్పిన బుజువర్తనుడు. తాను నమ్మింది, తాను చెప్పింది, కాను జీవితంలో ఆచరించింది ఒకగాటిగా సాగించుకున్న మానవతా మూర్తి విశ్వనాథ,

వేయిపడగలు, ర్లూస్సీలక్ష్మి; శివార్పణం మొదలై నవి స్వాతం్యత్యోద్య మాన్నీ; ఆంధధపౌొరుషము, అఆంధ్యపశస్తి, బద్దన్న సేనాని మొ॥నవి అందో ద్యమాన్నీ; పురాణవైర, నేపాలచర్శిత, కాశ్మీర్‌ చర్మిత నవలలు మొ॥ ద్వారా (పాచీన కాలానికి చర్మితను అనుసంధించే ఉద్యమాన్నీ; విష్ణుళర్మ ఇంగ్లీిమ చదువు, హాహాహూపహూల ద్వారా భాషాళాస్త్ర వభావాన్నీ; సమ్ముదపు దిబ్బ, శార్వరినుండి కార్వరిదాకా, చేనరాజు, నా స్తికధూవము మొదలైన వాటి ద్వారా నా స్తీకోద్యమాన్నీ; దమయంతీ స్వయంవరం, నంద్మిగామ రాజ్యం మొదలైన వాటితో రాజకీయోద్యమాలనూ; ఆరు నదులు, స్వర్గానికి నిచ్చెనలు, శతకసంపుటి,

నవ్యసం్యపదాయోద్యమం : విశ్వనాథ భూమిక క భక్రికావ్యాలు మొ॥న వాటితో తాత్త్వికోద్యమాలనూ విశ్వనాథ వారు తమ సాహిత్యంలో వతిఫలింపజేసి, వాటికి తాను (వకిస్పండించారు.

పిశ్వనాథ వారికి శిష్యులున్నారు, (వళిమ్యలున్నారు. అనుయాయులతో పాటు (పత్యర్జులూ ఉన్నారు. ఆత్యంత వివాదాస్పద వ్యక్తిగా పేరుపొందారు. ఆయన తిట్టినా, దీవించినా అందరూ అమోదించేవారు. ఆయన భావజాలంతో ఎవరైనా అంగీక రించకపోవచ్చును గాని, ఆయన ఈ కతాబ్దికన్న “జీనియస్‌” అని ఆందరూ ముక్తకంఠంతో అంగీకరిస్తారు. శ తాద్దాల తరబడి చదివినా జాతి మననం చేసుకోదగినంత సృజనాత్మక సాహిత్యాన్ని నిర్మించిన (ప్రతిభామూర్తి విశ్వనాథ.

కమ్మని తెలుగు నుడికారానికి, ౌథఢ నంస్కృత సమాస సం్యగథనానికీ ఆయన పెట్టింది పేరు. పద్యంలో నైతం వ్యావహారిక భాషా (పయోగాన్ని సజీవంగా చేసి చూపించిన సాహితీమూ ర్తి. ఉపన్యసించటంలో, పద్యం చద వటంలో, వాక్యవిన్యాసంలో , వ్య క్రిత్వావిష్కా రంలో తనదైన బాణీని కల్పించు కోవటమే కాకుండా, సమకాలీనులై న పండితులతోనే కాక, సామాన్య (వజశా సీకంతో ఆత్మీయమైన సంబంధాలు పెట్టుకొని తన కథలను గాథలను జాతికి మిగిలించిన సజీవ చార్మితిక సాహిత్య స్మమాట్టు విశ్వనాథ!

తెలుగు సాహిత్య వికాసచర్శితలో 1935 తరువాత వెలువడిన అభ్యుదయ వివ్షవధోరణులకు (వతిగా జాతీయదై తన్యంతో నవ్యసం పదాయోద్యమాన్ని శాంతియుతంగా సాగించిన సాహత్యోద్యమ నాయకుడు విశ్వనాథ!

ఒక్కమాటలో చెప్పాలంటే - నవ్యసం్యవదాయోద్యమం గాంధీమహాత్ముని సత్య్మాగహోద్యమం వంటిది. ఈ దేశంలోని మట్టిలోని గట్టిదనం ప్రదర్శించి (పపంచానిక్షే కాంతిమార్గాన్ని చూపించిన ఉద్యమం సత్యాగహోద్యమం. ఆటు వంటిదే నవ్య్మసం్యపదాయోద్యమం!

ప్రేత విశ్వనాథ నవ్యసం్యపదాయం సూచికలు :

1. 5ల160666 ౯086 08 గ. 5 21106; 261602: (౦10 ేజ9ఇజారే క౭0క2స0 కం0!%8 కేళరే, (3౯64 కఠేటం) 1958, పు. 3839.
2. పంబూ ంభడరం80 - & ౮10880 ౦ 94)02 గౌలిమి8: 8016 డీ లరాడరా మేం0్ర్ర0082 [80౪9 షేళరే, సేంగతం౧, 19706. త. 1016. త్తే సాహిత్యం - విమర్శ; సమదర్శిని (వచురణ, 19854, పు. 70-71.
3. మహతి . యువభారతి (వ్రచురణ, 1972, వ్యాసము: నేనూ -నా సాహిత్య రచనలు, పు, 4.
4. సాహిత్యంలో దృక్పథాలు - నవోదయ పబ్దిషర్స్‌. పు, 48. [ఈ వ్యాసంలో కౌంతభాగం డా! కోవెల సంవత్కుమారాబార్య సంపాద కత్వంలో తెలుగు ఆకాడమి (పచురించిన 'విశ్వనాఠత సాహిత్య వ్య క్రిత్వం'లో (వచురితం. (1989]

“సంప్రదాయం నిలిచేవుంటుంది హ ముషా" “నవలాయుగం' తరువాత 'నవ్యసంపదాయ కావ్యయుగం'గా దాదాపు క935 నుండి 19075దాకా ఉన్నకాలాన్ని సాహిత్యవికాస చర్మితలో పేర్కొనటం సమ౦జసమని నేను పతిపాదించాను(చూడు: ఆదివారం ఆంధ పథ, 5.2 1989) దీనిని వెంటనే అందరూ అంగీకరిస్తారని నేను అనుకోవటంలేదు. ఆలా సర్వజనా మోదయోగ్యంగా ఏ నీద్దాంతమూ, ఏ పారిభాషికవదమూ చర్మితలో పుట్టటం సామాన్యంగా జరగదు. కాని, అటువంటివి పుట్టటం, దానిమీద చర్చలూ, తర్జన భర్జనలూ సాగటం, చివరకు సాపాతీలోకం ఆశించిన ఆనుభవాన్ని వ్య క్రీకరించే విగా రూఢి కెక్కి స్థిరపడటం జరుగుతుంది. (వబంధం, భావకవిత్వం, అభ్యుదయ కవిత్వం, దిగంబర కవిత్వం, విష్ణవ కవిత్వం మొదలై నవి ఇటువంటి కోవకు చెందినవే. నిజానికి ఏ పారిభాషిక పదంమీద ఎక్కువ చర్చ జరుగుతుందో ఆది చిరంజీవిగా నిలుస్తుందన్నమాట! ఇలాంటిదే “నవ్యసర్మపదాయం' అనే పారి భాషికపదం. “గతితార్కిక భౌతికవాదం' ఆనే తెలుగు పారిభాషికవదం అంత సమర్థనీయంగా కుదరకపోయినా ఆయా వక్తలు, రచయితలు వాడుతున్న అర్జంలో ఆది రూఢి కెక్కింది. పారిభాషిక పదాలు (పతి పదార్థ తాత్సర్యాలకు లొంగని ఒక ఆనుభవవ్యంజక (వతివత్తిని సంతరించుకొని ఉంటాయి, పెపదా లన్నీ ఆటువంటివే. “నవ్యసం్యపదాయం'” అనే పదం కూడా అలాంటిదే. దానిని గురించి, వివరంగా తెలుసుకోవాలంపే ముందుగా సం్రపదాయాన్ని గురించి, ఆ తరువాత నవ్యసం్మపదాయాన్ని గురించీ కొంత ముచ్చటించవలసివస్తుంది. సంపదాయ శబ్దానికి సాహిత్యంలో (ప్రాచుర్యాన్నీ, (వచారాన్నీ కలిగిం చింది ఇరవయ్యో శతాబ్దమే. (క్రీశ. 1900 సంవత్సరం ఒక యెల్ల. అంతకు ముందున్న సాహిత్యమంతా సంప్రదాయ సౌహిత్యమని ఆయా యుగాల్లో ఉన్న వారు చెప్పుకొన్న దానికంటె ఈ శతాబ్దంలోని కవులూ, విమర్శకులే దానిని ఆ పేరులో, ఒక్కోసారి దవాయిస్తూ. పిలుస్తున్నారు. 1935 నుంచి ఈ ధోరణీ ఇ₹సష5.3

రడ విశ్వనాథ నవ్యసం్యవదాయ6 మరీ బలంగా సాగింది. 1935 కు ముందు కవులకు నవ్యత మీద అభిమానం వున్నా సం్ధవదాయం అనబడే దానిమీద ఆనాదరణం లేదు. మంచిని కొంచెంగానైనా గతంలో నుంచి ఎంచుకొని తమ కవితల్లో ఉంచుకొందామనే సమాదరణ దృష్టి ఉండేది. దాన్నే సం్రసదాయమని పిలిచినవారూ ఉన్నారు. ఏమైనా 1935 దాకా సం్యపదాయమం టే కవులలో, రచయితలలో గౌరవభావం ఉండటంచేత ఆ పదం గౌరవవాచకంగానే వినపడుతూ ఉండేది, వాడబడుతూ ఉండేది. మరి. ఆ తర వాత ఆభ్యుదయ కవిత్వం “సర్మపదాయాన్ని” నిరసిస్తూ, దానిమీద తిరుగుబాటు సాగించింది. ఆది ఒక వ్యూహం (ప్రకారం సాగింది కూడా. సం్యపదాయం మీద దాడి త్మీనమయ్యేసరికి సాహిత్య సంప్రదాయ రక్షకులు (వతి వ్యూవోలు పన్నారు. ఆవిచ్చిన్న సం్యపదాయార్జులైె (ప్రయోగాలు సాగించారు. ఈ సంఘర్ష ణలో సర్దవదాయ మధనం సాగింది. సంపదాయం స్వయంగానే చస్తుందని కొందరూ; స్వయంగా చావక పోయినా సంప్రదాయవాదుల్లోని ధభాందసుల చేతులోనే చావు మూడక తప్పదని కొందరూ; అవృటికీ అది చావకపోతే దుద్దుక[రలతోగానీ, మెషీన్‌ గన్స్‌తోగానీ చం పేయవచ్చని కొందరూ; అలా చచ్చికూడా మరలా ఎప్పుడైనా లేచివస్తుం దేమోనని పెద్ద బొంద తీసి, అందులో బందోబస్తుగా పాతి పెట్టాలని కొందరూ ఎన్నో ఊహలూ, ([పయోగాలూ, ఉద్యమాలూ, వివవాలూ సాగించారు. కాని, అభ్యుదయ కవితా నాయకుడు పాడే సాహత్యోవనీషత్తులో__ “చూశావా! ఆర్ముదా! ఒక తమాషా సం్మపదాయం నిలిచే ఉంటుంది హమేషా మూఢాచారాలు నూరుతూ ఉంటాయి నిజం కొని, సర్యపదాయం కాత ముత్తాతల ధనం జౌతికి బీవన న్లాల్టిక్ష = ఇానపదగి తికి అని వినిపిస్తుంది, ర్‌ ఆయన చెప్పింది ఏ సం్యప్రదాయమైనా, అదీ సంపదాయమే. ఆ నం(స దాయం తాతముత్తాతల ధనం. సంవదాయాన్ని ఎంత విరోధించేవాడైనా ధనాన్ని కాదన్న వాడిని చర్మితలో చూడలేదు. తాగి తందనాలాడటానికైనా ఆ

“సంప్రదాయం నిలిచే ఉంటుంది హమేషా' 3జీ ధనం వినియోగపడుతుంది, అంతదాకా ఎందుకూ.ధనం _- అంటే సంపద _ తగల ఐడితే తప్ప లేదా, తగలబెడిరే తప్ప నశించదు. నిజానికి అది సర్క్యులేట్‌ అవుతుంది, తిరుగుతూ అది [కొత్త [కొత్త రూపాలతో పెరుగుతుంది. తిరిగే ధనం నశిస్తే పెరిగే ధనం మందగిస్తుంది. ఒక్కొాకసారి పెరిగే ధనం తిరగటం మానేస్తే తన చావును తానే కొని తెచ్చుకొంటుంది. ఏమైనా, సంపదాయం బావదని తెలిసినా, అది చస్తే తప్ప పునస్సృష్టి జరగదని విష్ణవించే వర్గం, సంప దాభూన్ని అభ్యుదయ నిరోధకళ క్రిగా భావించి, ఆ వదాన్ని అధిక్షేపార్థంలో, నిందార్థంలో, వెనకబడినతనంగా, పుచ్చిపోయిన చచ్చిపోయిన వ్యవస్థగా సంథా వించి సాహిత్య క్ష్మేతంలో వ్యవహరిస్తుంటారు. వీరి దృష్టిలో సం్యవదాయం జటిడల?౬ అయి. క౭క్రడటళ6 కలం ఎవ్పుడూ ౭కే? 6 2008020 నుంచి పుడతాయి. సోలిక్రజర?6 80050101 నుంచి మూల విచ్చేదం చేసే తిరుగు బాటు ధోరణులు వెలువడతాయి. ఇది సర్యపదాయం కాదు,

“సంపదాయం :(పయోగం” మీద డాక్టర్‌ న్‌. నారాయణరెడ్డిగారి సమీవ ఇది. “ఆచుంబితమైన ఆలోచనాపాొటవ మున్నవారే సంపదాయములను నిర్మించి పోవుదురు. అల్బపతిభులు వట్టి తిరుగుబాటుతో తృప్తి నొందుదురు....సాహిత్య రంగములో జరుగునవి ,పయోగములే కాని, మూలచ్భేదము చేసెడి తిరుగువాటులు కావు. ఒకవేళ అట్టివ్‌ జరిగినను అఏ రాశికి వచ్చునవి కావు. ....సం్యనదాయ మాత్మగాగల నూత్న్మప్రయోగములు సదా వాంఛనీయములే.... అవాంఛ సయ మొక్కటే. అదే నేలవిడిది చేసిన సాము; అడే సంపదాయమును బొత్తిగా కాదని చేసెడు ప్రయోగము." (ఆధునికార్యధ కవిత్వము : సంప దాయములు :; _వయోగములు. ద్వి,ము, 1977, పు, త. సంప్రదాయాన్ని పూర్తిగా కాదని [వయోగం చేయటానికే వీలుండదనీ, ఒకవేళ చేసినా ఆదీ ఒక సందాయాన్ని సృష్టిస్తుందనీ, అందువలన సంప్రదాయానికి ఏవిధంగానూ చావు లేదనీ నారాయణరెడ్డిగారి వివేచనం. ఈ సత్యాన్నే 'సర్యపదాయం నిలిచే ఉంటుంది హమేషా”' అని చాటిచెప్పారు శ్రీశ్రీ. ఇది ఒక “తమాషా” అని అంత్య (పాసకోసం అన్నా - “ఆలోచిస్తే ఆశ్చర్యం కలిగించేది సుమూ!' అని ఆయన భావం.

ఇరవయ్యో శతాబ్దంలో సంప్రదాయాన్ని గురించి వ్యాఖ్యానించాలం టే సంస్కృతం కంటె ఇంగ్రిమునే ఎక్కువగా ఆఇశయిస్తాం, ఎందువల్లనంటే," సంప

కే6 వీశ్వునాథ నవ్యసం్యపదాయం దాయ సాహిత్యం” అని కానీ, “సంపదాయ కావ్యాలు అని కానీ సంస్కల్భ కార్యధ అశ్షణ (గంథాలలోని కావ్య విశ్లేషణ పద్దతులలో వినపడదు; కనపడదు. కాని, ఇంగ్లీషు సాహిత్య విమర్శలో ఈ రకం పారిభాషికపదాలు పదబంధాలు (వచారంలో ఉ౦కటంచేత, మనంకూడా వారిలాగా వాడుకోవటం అలవర చుకొన్నా౦. టి. యస్‌. ఎలియట్‌ వివరించిన 'గౌా౭లఢం5' అనే పారిభాషికపదమే తెలుగు విమర్శలో వాడే సం్యపదాయ శద్దానికి అర్థంగా, పరమార్థంగా నేడు మన౦ (గహిస్తున్నాం.. “0౬౦౧19 02 ₹8 28500688 ౦2 ల౭ 9౬86, 5060 168 ౨౯66006 అనే దృష్టితో సమీక్షిస్తున్నా౦. సం్యవదాయం అంటే ఆంధాను కరణం కాదనీ, ఆభినవలోచనం అని సంభావిస్తున్నాం. సర్యవదాయాన్ని గురించి సవ్యంగా ఆలోచించేవారుకూడా ఆధునిక పాళ్చ్ళాత్య దృక్కోణంతో ఆ శబ్దారాన్నీ దాని వినియోగాన్ని వివేచిస్తున్నారు. ఆంధ సారస్వత పరిషత్తు (హైదరాబాదు) వారి 'సారస్వత వేదిక 'లో, 1978 లో 'సరవదాయ కవితిను గురంచి మాట్లాడుతూ డాక్టర్‌ నాయని కృష్ణ కుమారిగార్వు “త్త శీర్షిక మీద ఉవన్యనించడానికి ముందు ఈ శీర్షిక ఉద్దేశించిన అర్ధాన్ని అవగతం చేసుకోవడంలోనూ, ఆ అవగాహను బట్టి ఉపన్యాస విష యానికి హద్దులు నిర్ణయించుకోవడంలోనూ నేను చాలా [,శనమవడవలసి వచ్చింది, సం్యపదాయ కవిత్వం అన్న పదానికి సమానార్థకవదం ఆంగ్లంలో కాజరేరం08& శెంలూ. దాన్నే మనభాషలో 88౧ చెప్పటానికి పయత్నిస్తే ఆ ఆంగ్లపదానికి (పాచీన కవిత్వం అనే అర్థాన్ని యిచ్చేవాళ్లు చాలామంది ఉంటారు....” ఆని ఉప కమించి, “సంపదామకమం టే అంత (పాచీనమూ, చాదస్తమైనది అని అర్థరి కాదనీ, గతం వర్తమానానికి అందించే కాలానుగుణమైన మార్పుల్ని సంతరించుకున్న వారసత్వ మనీ బెవ్పడానికి ఇంత తంటాలు పడుతున్నాను .-” అని నిర్జారించి, “ఇటువంటి వారసత్వంలేని కవిత్వమంటూ ఏదైనా ఏర్పడినా ఆది స్థిరంగా నిలవగలుగుతుందా మరి?”'.అని (పళ్నించారు. (చూడు : తెలుగు సాహిత్య వికాసం: సంపా: డా| శె, ౩ రంగనాథాచార్యులు (1979) పు, 1-4) నాయని కృష్ణకుమారిగారి [శమ అంతా ఎక్కడ ఉన్నదంటే - 2:26160221 వొంలూ అనే పదాన్ని తెలుగులో చాలామంది 016 ఇం౭౧౮' ఆనే అర్జంలోనే వాడుతూంటే, అది కాదని, 'కాలానుగుణమైన మార్పులు సంతరించుకొన్ని వార సత్వం గల కవిత్వమని నిశ్చయించటంలో ఉంది. దినికి అంత కష్టవడటం ఎందుకు? అని మనకు అనిపించ వచ్చు.

'సర్యపదాయం నిలిచే ఉంటుంది హమేషా'” 87 1981 లో, 'సారన్వత వేదిక 'లోనే 'సర్య్యపదాయవాద౦” మీద (పసంగిం

చిన డాక్టర్‌ ముకురాల రామారెడ్డిగారు ఆధునిక కాలంలో సం[వదాయం వక వ్యాఖ్యానాలకు గురికావటం వలన ఇటువంటి కష్టం ఏర్పడుతోందని సూచించారు, వారి మాటలివి.“సం్యపదాయం అంటే *పాతది' అని బావోటంగా ఆర్థం చెప్పే సాహిత్య రచయితలు అనేకులు బయలుదేరారు నేటికాలంలో. అంతేకాదు, ఆ మాట వింటేనే ఈసడించుకౌంటున్నారు పీళ్ళ శిష్యవర్ష జనాఠా బాగా పెరిగి పోతున్నది. వీళ్ళంతా కళిసి మాది “అరధునికం' అంటే. 'కొత్తది' అంటున్నారు. వీళ్ళవాదాలు విని సర్యవదాయజ్ఞులు చప్పరించేస్తున్నారు. ఏమి చేసినా సంప దాయజ్ఞుల బలం సన్నగిల్లుతున్న రోజులివి. ఎలా తోస్తే అలా చెప్పి, మేం చెప్పిందే 'ఆదునికం' అన్నవాళ్ళ్శ బలగమే జాగా వర్థిళుతున్నది. ఇదంతా ఎందుకు జరుగుతున్నది? అంటే - సర్మపదాయ లక్షణాలు, అధునిక లకణాలు స్థూలంగానైనా తెలియకపోవటంవల్ల, వాటి పరిణామాలు చార్మితక దృక్పఠంతో కైపారువేసి చూచుకోక పోవడంవల్ల కొంత గజిబిజి జరుగుతున్నదని చెప్ప వచ్చు.” (ఆధునిక తెలుగు సాహిత్మంలో విభిన్న దృక్పథాలు: సంపా: డా॥ 3. 3. రంగనాథాబార్యులు (1982) పు. 204.2050 ఆధునిక యుగంలో సం్యపదాయవాదాన్ని గురించిన సృకమమైన అవగాహన సాహితీపరులకు అందించ వలసిన అవసరం ఎంత ఉన్నదో ముకురాలవారి మాటలు తెలియజెపుతున్నాయి. నేటి తెలుగు సాహిత్యంలో *సంపదాయం'”, 'నం్యసదాయక విత్వం', “సర్మ్యపదాయ కావ్యం", 'సం్య్రపదాయ ధోరణి, “సం్య్యపదాయవాదం” మొదలైన పారిభాషిక వదాలు వినపడుతూ ఉన్నాయి, అయితే, *'స్మ్యసదాయోద్యమం' అని చెప్పే సరిపాటిలేదు. కాని, *నవ్యసం్యపదాయోద్యమం'” ఆని రూఢిలో ఊంది. అధునిక యుగంలోని సర్మపదాయ కావ్యాలను గురించి ఒక అవగాహాన పెంచుకో వాలంటే, సం్యపదాయాన్ని గురించిన ఈ కింది బార్మితక పరిణామగతిని మనం

(పాతివదికగా ఉంచుకోవాలి.

ఏ సాహిత్య చర్మితలో నైనా ఒక పరిణామం బలంగా సాగేటవ్పుడు టి. ఎస్‌. ఎలియట్‌ పేర్కొన్నట్లు _ మూడు రకాల కవులు, రచయితలు గోచరిస్తారు. ఒక రకం - గతాన్ని మ్మాతమే గౌరవించేవారు. మరొక రకం - భవిష్యత్తుమీది ఆశతో గతాన్ని కాలదన్నేవారు. ఇక మూడోరకంవారు - గతం లోని మంచినీ, వర్తమానంలోని వ్య క్రిక్వాన్నీ సంవదించుకొన్న సంయుక్త మూ ద్రిమత్వాన్ని సమతాల్యంతో సాధించేవారు* వీరిలో మొదటివారు ఆనుక ర్తలు.

38 విశ్వనాథ నవ్యసం[పదాయం వీరికి గతంమీద భ క్రి ఎక్కువ. గళానికి సీడలాగా, గతాన్ని నెమరువేసుకొనే లాగా వర్తమానాన్ని థావిస్తారు. వీరిని సం్యవదాయవాదులని కొందరంటారు. నిజానికి వీరు సం్యసదాయవాదులు కారు, గతాన్ని గుడ్డిగా అనుసరించేవారు. అయితే, సర్యపదాయం మ్మాతం ఎప్పుడూ గుడ్డిది కాదు.

రెండవరకంవారు తిరుగుబాటుదారులు. వీరి దృష్టిలో సం్యపదాయం గత వైభవం లాంటిది. మృత్మపాయమైనటువంటిది,. వర్తమానానికి పనికిరానిది; త్యజింపతగింది. వీర ద్వేషించే వదాలలో మొదట పేర్కానదగింది “సంప దాయం. వీరు సరపదాయానికి కల్పించే ఆర్థాలే దానిని అపార్థం చేసుకొనటానికి దారితీస్తాయి. తెలుగులో అభ్యుదయ నాదుల్లోని వామపక్షీయులు, విన్షవవాదులు సం్మపదాయానికి మొదటిరకంవాళే (వతినిధులని, వారి దోరణే సర్మపదాయమని తమ తమ అర్థాలు చెప్పి, అసలు అర్జాన్ని వ్యక్రీకరించటం జరిగింది. అదీ, ఒక వ్యూహాన్ని అనుసరించి, కొందరి దృష్టిలో మూడోరకం లేనేలేదు అభ్యుదయ వాదుల్లో చీలికలు తెప్పించిన మౌలికమైన ఆంళాల్లో సర్యవదాయాన్ని గురించిన వారి భావాలు కూడా ఉన్నాయని ఆ చర్మిత తెలిసిన మనం మరచిపోలేం. ఏమైనా దానివలన సాహిత్యలోకంలో గందరగోశం కలిగినమాటమ్మాతం సత్యం,

ఈ పరిస్థిశుల్లోనే నర్మపదాయాన్ని గురించి, దాని శ క్రినిగురించి కవులు, రచయితలు, విమర్శకులు గాఢంగా థావించటం, దానిని శాస్త్రీయంగా ఆలో చించటం, [(వయోగాల రూవంగా (పవంచించటం (పారంభించారు. ఆధునిక తా రిక ధారలతోనూ, సమకాలీన శాతీయోద్యమ (ప్రవృత్తులతోనూ కలిని, సంవదాయం అభినవరూవంతో సాహిత్య క్షేతంలో నర్తించటం [పారంభించింది. ఇది దాదాపు 193035 మధ్య ఆరంభమైంది. (దీనికంటే ముందే నాటక, నవలా (వ్మకియలలో శ చైతన్యం కొన్ని గొప్ప [వయోగాలు వెలువడటానికి దోహదకారి అయింది.) దీనినే 'నవ్య సంర్యవదాయోద్యమ' మని వివేచిస్తున్నాం.

క935 కు ముందున్నది సంపదాయ చైైతన్యమనీ, ఆ కాలంలోని కావ్యాలు సర్య్రపదాయదోరణిని వ్యక్తం చేస్తున్నాయనీ వామపశ రచయితలు, విమర్శకులు విస్తృతంగా వదారం చేశారు. సాహిత్య సమాలోచనంలో దాదాపు రూఢి కెక్కించినంతపని చేశారు. ఈ బార్మితక వాతావరణంలో 1985 తరువాత జారీయోద్యమ స్ఫూ రితో, హైందవ సంస్కృతి పునరుజ్జీవన చ్చైతన్యంలో,

'సర్యపదాయం నిలిచే ఉంటుంది హమేషా' విం మహాకావ్య నిర్మాణం, లేదా, క్రానిక్‌ (పమాణాలుగల కావ్య (ష్మకియలను, (వయోగాలను సాగించినవారు నవ్య సం్యపదాయోద్యమ కవులు ముందువారి కంటె పీరు సాధించిన నవ్యతను తెలియజెప్పటానికి 'నవ్య సంప్రదాయం' అని "పేరు పెట్టారు ఆది దాదాపు ఆ అర్థంలో రూఢి కెక్కింది. ఒకవేళ సంపదాయ కావ్య చర్మితను (ప్రత్యేకంగా (వ్రాయాలని (పయత్నం చేస్తే, ఆధునిక యుగంలో ముఖ్యంగా రెండు అధ్యాయాలు నిర్మించ వలసి వస్తుంది. ఆందులో మొదటి ఆధ్యాయం (కళ 1900 నుండి 193% దాకా వ్యాపించి ఉంటే, రెండవది 1935 నుండి 1980 దాకా విస్తరించి ఉంటుంది, పీటిల్లోనే అవసరాన్నిబట్టి అంతర్విభాగాలను ఏర్పరచుకోవచ్చు, అయినా, మొత్రంమీద మొదటి ఆధ్యాయాన్ని “సం్యపదాయ ధోరణి* అనీ, రెండవ అధ్యాయాన్ని “నవ్య సంపదాయోద్యమం' అనీ నిర్దేశించవచ్చు. వీరేశలింగం వంతులుగారి దగ్గరినుంబీ తెలుగు సౌహిత్య (స్మకియరిన్నీ తెలుగుకు (కొత్తవెనా పాశ్చాత్య _వ్యకియా సంప్రదాయానికి కొత్తవి కావు, ఇది బాగా గుర్తుంచుకోదగిన అంశం. అంతేకాదు, (ప్రాచీన కావ్యాలకు మనం సొంతంగా అవణాలను నిర్దేశించుకోకుండా సంస్కృుతాలంకార శాస్త్ర మర్యా దను, సం్యపదాయాలను అనుసరించి అన్వ్నయాలు చెప్పతున్నాం. ఆధునికార్యధ సాహిత్య (వ్యకియలన్నింటికీ సం్యవదాయ మూళాలున్నాయి. ఆయితే, అవి ఇంగ్లీమలో ఉన్నాయి. తెలుగులో వెలసిన (వ్యకియలన్నీ అనుకరణలు కావు; మన కవులు తమ దేశ కాల ప్మాఠాల ననుసరించి తెలివితో విశిష్టంగా వినిర్మించి నవి. అందువల్లనే ఆవి అనుకరణలు కావు; ఏదో ఒక సం్యవదాయాన్ని మన్నిం చిన విశిష్ట పయోగాలు “సంపడాయం'” అనే పారిభాషిక వదం వ్యకికరింపబడిన అర్థంలో రూఢి కెక్కిందని తెలుసుకొని, సవ్యంగా దాని స్వరూప స్వభావాలను సంభావించటం, (వయోగించటం నేటి సాహితీవేత్తల (ప్రథమ కర్తవ్యం. 'సర్యపదాయం నిలిచే ఉంటుంది హమేషాి (సాహిత్య చర్మితళలో చర్చనీయాంకాలు $ అదివారం ఆంధధ్యపథ : 1041219069)

_పశ్నించటం _పగతికి _పారంభథం రం యటం రందా 19 6౦ 6౭0 ౧౦౫మటగ1+6464005 09౬ 08096బ2 ౯6466 8206 ఇలా, లం 068ల6 8964 9886 2964 2180 €0 1960406 ఇన 05 6 న886 ౧౯౬౦౩ ౦50 2౯66౧6౦౧ 10 0౪౯ 0/9 లంిం, 60 6. 10 ీషం6 య6 0125868 క68086 00౯ ఆ63. ఢీ ౯౬18. 6౭6 క4టా 19 60 ఉం న868 2మి09&ీ 6 మి28868 0 €96 పవీంంక్‌8 క6108 ౧౯౦60664 &6 606 ౯౯౭౬౨6౬ మంమిళం6 192 0564ల €0 ౭౬౧6448 606 లం 5686 ఇం కరళ8 228 చం80108. గం 640 411 ఈఏ ₹606065 2 91321 శ6ల0066 86086 09 92106. _ వల1ష్రై కంస 9121గ (౨986061218 0£ 16684౮ 6౯1103.) ఈనాడు తెలుగులో సాహిత్య విమర్శకులు నిర్వహీంచవలసీన కర్తవ్యా లను మనం ఫిలిప్‌ హాబ్స్‌బామ్‌ మాటల్లో నెమరువేసుకోవచ్చు. అంభేకాదు, ఈ క ర్రవ్యాలను గుర్తించి ముందంజ వేస్తున్న విమర్శక వర్షాన్ని కూడా మనం నేడు గుర్తించవచ్చు. భారతీయ భాషా సాహిత్యాలలో పెం86 పేశ్‌ండే౭ 501809 అనే ధోరణి దాదాపు అయిదారేళ్ళగా బలాన్ని పుంజుకొంటున్నది. తెలుగులో విష్ణన కవిత్వానంతర ధోరణులలో ఆంతర్తి నంగా అవిర్భవిస్తున్న సాహిత్య చైతన్యం దానికి సజాతీయ మైనదే. ఆభఘ్యదయ కవిత్వోద్యమకాలంలో అచైత న్యానికి అనుగుణంగా అలోచించి, (వయోగాలు నిర్వహించిన కవులూ, విమర్శ కులూ తమకు కావలినీన పారిభాషిక పదాలను సృజించుకొన్నారు తమ ధోరణికి అనుకూలంగా మరికొన్ని పారిభాషిక పదాలకు తమ తమ అర్థాలను కల్పించి రూఢి కెక్కించారు. తమ వాదానికి అనుగుణమైన ఒక వంథాను ఏర్పరచుకొన్నారు. సాహిత్యరంగంలో ఏ ఉద్యమాన్ని [ప్రవ ర్రింవచేసేవారై నా పై పనులన్నీ చేస్తారు. దార్మితకంగా అభ్యుదయ కవిత్వోద్యమాన్ని కాదనటం వాస్తవాన్ని కాదనే (గుడ్డితనం అవుతుంది. అయితే, పరిణామం కలగదని భావించటం కూడా

(పళ్నించటం (వగతికి [పారంభం త్తే వాస్తవ విరుద్ధమే అవుతుంది. అభ్యుదయ కవిత్వం అనేది వివ్షవ కవిత్వం వచ్చే సరికి పాతద్రై పోయింది. కొందరు అభ్యుదయ కవిత్వోద్యమంలోని భాగమే విప్లవ కవిత్వం అని పేర్కొన్నారు, వారి సీద్ధాంతం్యవకారం అభ్యుదయ క విత్వోద్యమమే కలకాలం ఉంటుంది; ఉండాలని వారి కామన! విష్ణవవాదులు కొందరు దీని నంగికరించరు. అభ్యుదయవాదులకం౦టే వారు ముందుకు పోయి నట్లు చెప్పుకుంటారు. ఆభ్యుదయం తరువాత వచ్చేది వెనుకబడినత నమా ? ఎన్నటికీ కాదు. అభ్యుదయం ఒకనాటి ఉద్యమానికి ఆ కాలంవారు పెట్టుకొన్న "పేరు. ఆ ధోరణి మారితే ఆ పేరు కూడా మారుతుంది దానితోపాటు విమర్శ దృక్పథం మారుతుంది; సాహిత్యగమనం మారుతుంది; అలాగే (వయోగ్యపవృత్రి మారుతుంది. అందువలన దార్మితకంగా (పతి ఉద్యమమూ, (పతి ధోరణీ గౌర వింపదగినవే. ఆయితే, మార్పు వస్తున్నప్పుడు, వచ్చినప్పుడు ఆదినుండి అన్నటి దాకా వచ్చిన సాహిత్యాన్ని సమీక్షించే దృక్క థం మారుతుంది. (కొత్త దోరణి గానీ, ఉద్యమంగానీ వచ్చినప్పుడు పూర్వధోరణులకూ, ఉద్యమాలకూ సంబంధిం చిన సిద్దాంకాలనూ, పారిభాషిక పదాలనూ విమర్శించి నవ్యమార్గాలను అవిష్క- రించటం సహజం. నిజానికి సాహిత్య (పగతిలో ఈ [వవృత్తి లేకపోతే పరిణా మమే ఉండదు. ఎప్పుడూ ఒకే ధోరణి ఉండదు; ఉద్యమం ఎంత ఉద్ధృతంగా సాగినా దానికి ఉపశాంతి ఉండకమానదు. అలాగే, భారతీయ భాషా సాహిత్యా లలో అభ్యుదయ, విష్ణవ ధోరణులు, ఉద్యమాలు వెనుకబడి పోస్ట్‌ మోడరన్‌ [వవృత్తులు ఉద్యమస్స్ఫూ ర్రితో ముందంజవేస్తున్నాయి. తెలుగువారిలో ఆ వేడి ఇప్పుడు తెలుస్తున్నది. ఆభ్యుదయ కవిత్వానంతరధోరణులు అధునిక దృక్పథంతో భారతీయాత్యను, భారతీయతను. అంటే జాతీయతను, జాతీయ జీవనధర్మాన్ని, జీవనతత్త్వాన్ని దర్శించి వ్యాఖ్యానించి చెప్పే (వయత్నం చేస్తున్నాయి. ఆంతర్జా తీయ దృక్సథఠం జాతీయ దృక్పథంకంటె విశాలమైనదనీ, ఉన్నతమైనదనీః ఉపాదేయమనీ వ్యాఖ్యానించిన అభ్యుదయవాదం నేడు సపసంచంలో పునర్విమ ర్శృకు గురి అవుతున్నది. జాతీయమైన అ స్తిత్వం లేనిదే అంతర్జాతీయంగా గుర్తింపు కలగటంలేదు ఏ జాతికీ, ఏ దేళానికి. ఒక రాజకీయ సిద్దాంకాన్ని విశ్వసించి ఆచరిస్తున్న నేటి దేశాలలో ఆ నీద్ధాంకాన్ని ఒక్కొాక్కం దేశం తన జీవన విధానానికి సంస్కృతికీ, కా త్రికచింతనకూ అనుగుణంగా మలచుకొని తన వ్య క్తిత్వాన్నీ, వత్యేకతనూ చాటుకొంటున్నది. భిన్నత్వంలో ఏకత్వం అనేది సాంస్కృతికంగా మన భారత దేశానికి ఎలా అన్యయిన్తుందో, రాజకీయంగా

శతి విశ్వనాథ నవ్యసం్యవదాయ౦ నేటి కమ్యూనిస్టు దేశాలకు కూడా వర్తిస్తున్నది. పపంచం నలుమూలలా మార్పు ముంచుకొని వస్తున్నది మానవుని స్వేచ్చ ఒక రాజకీయ, ఆర్థిక, సామాజిక సిద్దాంతంవలన రాదనీ, అతని ఆధ్యాత్మిక లేదా తా త్రికమైన జీవన వికాసానికి ఏర్పడే స్వాఠం్యత్య వాతావరణానికి కల్పించే రక్షణవలననే వర్పడు శుందసీ, అటువంటి సమాజాన్ని (పపంచంలో పుశర్భవింపచేయటానికి ఏ జాతి కాజాతి లేదా ఏ దేశానికాదేశం లేదా సాంస్కృతిక సామ్యంగలిగిన ఏ పాంతాని క్మాపాంతం వ్యష్టిగా కృషి శేస్తూ, సమష్షిగా జగత్కుటుంబ్యశేయన్సుకు పాటు పడాలనే కావం (వపంచమంతటా నేడు (వజ్వలిస్తున్నది. ఈ భావం సంకుచితం కాదు? ఈనాడు (వపంచ అ స్రిత్వాన్ని రక్షించే విశ్వవ్యా వమైన భావం. నేటి తెలుగ రచయితకు ఇది కొత్త ఊపిరి; (కొత్త ఉద్యమం,

ఈ దృకథ్చంతో గతాన్ని సమీక్షిస్తున్నాం; మన పురాణాలు, ఇతిహాసాలు; లైగాళలు మన కెలా వర్తమాన స్ఫూర్తిని కలిగిస్తున్నాయో పునః వీ ఉంచటం (పారంభించాం; మనం వెనక్కుపోవటం లేదు; ముందుకు పోవటానికి కంగా సర్రవను గత౦లోనుంచి ఓపినంత పుంజుకొంటున్నాం. ఈనాడు అసంఖ్యౌ వలసిన టి (వ్రచురింపబడుతున్నాయి. అన్నీ అందరూ చదువలేరు; చదువ వాధ్యత మనక్‌ లేదు; అయితే, ఏవి చదవాలో జాతికి చెవవలనిన నా లారతీయశకు | 1 రాత | ల నో ] నానికి సాహిత్యానికి ఉన్న సంబంధి + నా అభివ్యక్కికి స నికి ఎలా దోవూ షః నా సాహిత్యం అంతర్జాతీయ వికా

దం చేయగలదో అన ఆలోచననూ (వతి భారతీయుడూ చేయటం అత్యంత ఆధునికధోరణి కలీ స దశమం నేడు తెలుగులో ఊపిరిప్రోస్త గా పరిగణిస్తున్నాం, ఇటువంటి ఉద్య సుకుంటున్నట్టు కళ్ళారా చూస్తున్నాం.

దాదాపు కడచిన అరవై యేళ్ళనుంచీ వస్తున్న సాహిత్యధోరణులను గానీ, ఉద్యమాలనుగానీ వరిశీలిస్తే వాటిని మూడు రకాలుగా వివేచించవచ్చు: 1. రాజ కియ పార్టీ మద్దళుకానీ, అజమాయిషీకాసి ఉన రచయితల సంఘాలు నిర హించినవి. 2, పారి బలం వెనుకలేని సంత జీ ల్ల వ్‌

ట్‌ సతర్యత రచయితల సంఘాలుగాని, కొందరు రచయితలు సంఘటితంగాగాని సాగించినవి. 3. సంఘీభావ స్పృహ లేకుండానే సమకాలీనమైన ఒక చైతన్యాన్ని రచయితలు ఎవరంతట వారుగా

(వశ్నించటం వగతికి _పారంథం శ్వ పోషించినవి. వీటిలో మొదటిదానికి ఉదాహరణంగా అభ్యుదయ రచయితల సంఘాన్ని పేర్కొనవచ్చు. దానికి కమ్యూనిస్టు పార్టీ వెన్నెముక, అలాగే వివ్షవ రచయితల సంఘం కూడా మార్కి్స్సిస్టుల హెర్టీకి ఉపాంగం ఆ పార్టీలలో ఎన్ని శాఖలుంటే ఆ సంమాలలో అన్ని కాఖలు ఉండటం సహజం. వీటి జయావ జయాలు, స్తబ్బతలు, నిర్విర్యతలు, విజృంభణలు, విభేదాలు _- అన్నీ షార్టిల స్థితిగళులమీద ఆధారపడి ఉంటాయి. 1955 లో కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఎన్నికలలో (ఆం్యధరాష్ట్రంలో) చిత్తుగా ఓడిపోవటం అభ్యుదయ రచయితల సంఘ (పగతికి "పెద్ద దెబ్బైపోయింది దానితో అరసం ఉద్యమం మందగించింది. అభ్యుదయ రచయితల సంఘం బలంగా ఉన్న రోజుల్లో (1946 _ కర్ర) కమ్యునిస్టుపార్టీలో బీలికలంతగా ఉండేఏి కావు. వివ్లవ రచయితల సంఘం ఏర్పడిన నాటికి (1970) హెర్టీలో (గూపులు ఐలంగా ఏర్పడ్డాయి. మార్క్సిజం, లెనినిజం, మావో అలో చనా ధోరణులను మన దేశ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా అన్వయించుకొనే వద్దతు లను రూపొందించుకోవటంలో ఆ [గూపుల మధ్య ఏకాభిపాయం లేదు. అందువలన సాహిత్యదోరణుల్లోనూ బీలికలొచ్చాయి.

విస్షవవాదాన్ని గురించీ, విస్లవవాదులలో ఏర్పడిన చీలికలను గురించీ ఆచార్య చేకూరి రామారావుగారు జెప్పిన కొన్ని మాటలు.

1. “'రాజకీయంశో సంబంధం లేని సాహిత్య విషవవాదమంటూ వీది లేదు. రాజకజీయమనే మాటకు కమ్యూనిమ్టులలో కూడా ఒకే అర్థం ఉన్నట్టు లేదు. సాయుధ పోరాటమే విష్ణవమని కొందరంటే; మార్గమేదై నా, సోషలిజం దిక్కుగా జరిగే పరివర్తనమే విన్హవమని మరికొందరంటారు. తెలుగు భాషకు సమ్మగమైన నిఘంటువు తయారుచే సేవాళ్ళు “వివ్లవం' అనే మాటకున్న అర్జభేదాలు వివరించ దలుచుకుంటే బాల (శమపవడాలి.” (ఆధునిక తెలుగు సాహిత్యంలో విష్ణవవాదం (వ్యా) - ఆధునిక తెలుగు సాహిత్యంలో విభిన్న ధోరణులు (1982) - సంపా. ౩.3. రంగనాథాచార్యులు; పు. స.

2, “కమ్యూనిస్టు ఉద్యమంలో వచ్చిన చీలికలు, ఈ ఉద్యమాల్లోనూ (వశిఫలిస్తున్నాయి.” (వు. 192.)

3 చీలిన కమ్యూనిస్టులూ, రచయితలూ చీలిక తప్పనిసరి అనీ, ఆనివా ర్యమనీ, దానికి విచారించాల్సిన పనిలేదనీ వాదిస్తారు. ఒకరిమీద ఒకరు ప్కతికల్లో, కరప్మతాల్లో నిందలు వేసుకుంటారు. వీటికయ్యే ఖర్చును భరించేది (ప్రజలే. ఇవన్నీ (వజల కోనమే జరుగురై. వజల "పేరుమీదుగా జరుగుర్హై. దుర

క్ష విశ్వనాథ నవ్యసం్యవదాయం దృష్టకరమైన విషయమేమంటే. ఈ చీలికల మహాసంరంథభంలో పజలు [పేవక మ్యాతులు. ఈ వీలికలు ఆన్ని వేళలా సిద్దాంత (పాతివదికమీదనే జరుగులౌ యనుకోను. ఒక్కోసారి నాయకుల స్వభావాలు కూడా కారణం కావచ్చు. కొని, కాయితంమీద సిద్దాంకాలే కనిపిస్తయ్‌.”” (పు 199) త్త ““హెహిత్యంలో అభ్యుదయవాదడ౦ - విపవవాద౦ ఆని రెండు [వధాన వాద బేదాలున్నై, విష్ణవవాదుల్లో అరుణోదయ - 'జననాట్య మండలి భేదాలు ఓక వంకా, విర,సం, జనసాహితి భేదం ఇంకో వంకా ఉన్నాయి.”” (పు, 202) ॥ 5. “పండితాపురం, అదిలాబాదు రైతు పోరాటాలను విన్ణవవాదులు స అభ్యుదయవాదులు పట్టించుకోరు. ఇంధదవెల్లి గోండుల హత్యాకాండ న ప్పవవాదులు రాస్తారు. ఇతరులు ఊఉ 'పేత్నేస్తారు. ఇక్యాడా వాళ్ళవాళ్ళు వలన రీయ (గూపుల ప్మాతనుబ టే రచనా వ్యాసంగం ఉంటుంది నిహా యరంగంలో చైనాను (పళంసిస్తూ కొందరు రాస్తే, రష్యాను [సళం శేదిసైరు. అన రాస్తారు. కంవూచియా సమస్యలో అభ్యుదయ, విష్టవవాదులు మధ్యకూడా హైరిరీస్‌లో ఈ భేదం కనపడదు. స్వదేశీ పోరాటాల్లో విన్హవవాదుల క్రైం లెదు. ఆదే సాహిత్యంలో (ప్రతిఫలిస్తుంది. ” (పు. 203 ) గాన వాలను విమర్శకు నమూనాగా [గహించదగిన (గంథ విమర్శ విష్ణవవాద సవ తెలుగులో ఇంకా రావలసి ఉంది. ఈ విషయంలో (పుట, 202) [౦ అభ్యుదయ సాహిత్యం కన్నా సాధించిందేమీ లేదు. గు కంచ సంవత్సరాల మధ్యకాలం తెలుగులో విప్ష్లవవాదయుగంగా జా ఏ. (వు, 203.) ఉంది, రాన స్టీం హరీన్‌ ఉద్యమాలను గురించి ఒక వివాదం ఒక్కొాకసారి సం | = రాజకీయ ఉద్యమానికి ఆసటగా, బాసటగా, సాహోత్యానికి రాజకీ మైన ఉద్యమాంగంగా సాహిత్యం ఉంటుందే కొని, కొందరు సాహితో మైన ఉద్యమం ఉండదని కొందరు వాదిస్తారు. మరి ద్యమాలను పేర్కొనే పద్లతిని అనుసరిస్తారు. అంతేకాదు, రాజకీయేతరాలైన మరికొన్ని సాహిత్యోద్యమాలను కూడా మన్నిస్తారు. విష్ణవ కవిత్వోద్యమం చొలవరకు రాజకీయవర మైనదే. అభ్యుదయ కవిత్వోద్యమం

[వళ్నించటం _పగతికి _పారంభం క్‌ మ్మిళశరూవంగా ఉంటుంది. అయితే విష్ణవక వులు, అభ్యుదయ రచయితలు భావ కవిత్వాన్ని కూడా ఉద్యమంగా పేర్కొనటం కనవడుతుంది. ఈ పద్దతిని మార్క్సిస్టు రాజకీయ వేత్తలు ముఖ్యంగా ఒప్పుకోరు ఈ విషయమై రాజకీయ వాదులకూ, రచయితలకూ అప్పుడప్పుడు అభ్మిపాయ భేదాలు వస్తూంటాయి. ఏమైనా, రాజకీయ పార్టీలతో ముడివడిన రచయితల సంఘాలు సాగించే ఉద్య మాలకు *మీట' రాజకీయంలో ఉంటుంది; “నూట ₹చయిత నోట పలుకు తుంటుంది.

ఇక రెండవ రకం. తెలంగాణా రచయితల సంఘం, (ఫీవర్స్‌ ఫ్రంట్‌ మొదలై నవి ఇందులో పేర్కొ నవచ్చు. ఒకటి తెలంగాణాలో కవికా చైతన్యాన్ని "పెంపొందింప జేయటానికి, మరొకటి కుందుర్హి నాయకత్వంలో వచన కవితా (ష్మకియలను విస్తరింపజేయటానికీ విశేషంగా కృషిచేశాయి కొందరు రచ యితలు సంఘటితంగా సాగించిన కృషికి ఉదాహరణంగా దిగంబరకవులను, వారి రచనలనూ పేర్కొనవచ్చు. వీరి కృషిని గురించి (వశంసీన్తూ కొందరు మార్క్సిస్టులు - వీరు తెలుగు కవితకు షాక్‌ (టీట్‌ మెంటిచ్చారని అంటారు. ఆభఘ్యదయవాదులు కొందరు వీరి ధోరణిని నిరసిస్తారు. శ్రీ సోమనుందర్‌గారి మాటల్లో.“వర్రమాన వ్యవస్థను త్మీవమైన బూతులతో దుయ్యబట్టటం చూసి, దిగంబరులు అభ్యుదయకరప్కాత నిర్వహించగలరని కొందరు [భమపడ్డారు. (పజాస్వామ్‌క వ్యవస్థ పనికిరాదని, సయంతృత్వ మొక్క-టే సర్వసమస్యా పరిష్కాారమనీ భావించే కరుడుకట్టిన ఫానీస్టులు 'సెతం వర్తమాన వ్యవస్థను త్మీవంగానే విమర్శిస్తారు. త్మీవంగా విమర్శించినదంతా అభ్యుదయమే ననుకొని [కమ చెందటంలో నిష్కృతి కలిగించదు. అతివేల (వగలృంతో అట్టహాసం చేసిన దిగంబర ఉద్యమం ఆయి దేళ్శయినా (బతకకుండానే కళ్ళుమూనింది.” (అభ్యుదయ కవిత్వంలో [పమాణాలూ, పరిణామాలు (వ్యా); అభ్యుదయ కవిత్వా నంతర దోరణులు (1987 పు, 40)

ఇక మూడన విభాగానికి ఉదాహరణగా అభ్యుదయకవిత్వానికి వతిగా వచ్చిన నవ్యసం ప్రదాయ కవిత్వోద్యమాన్ని పేర్కొనవచ్చు. ఈ ఉద్యమం కవులకు రచయితల సంఘాలు లేవు; మేని ఫెస్టోలు లేవు; కార్యాచరణ స్మూతాలు లేవు; ఆదేశించి అదుప్పచేసే రాజక్రీయపాక్టీలు కూడా లేవు. అయినా, సమకాలీన జాతీయ సమ్మగ చైతన్యానికి స్పందించి, క ర్తవ్య పరాయణత్వంతో రచయితలు

తీర్‌ వశ్వనొాత నవ్యసం వదాయం జేశీయమైన వివిధ (వ[క్రియల్ని భక్రి శద్ధలతో (ప్రతిలామయంగా నిర్వహిస్తూ వచ్చారు. ఈ రచయితలకు సంఘటితమైన ఒక సంస్థ లేకపోయినా, సాంస్కృృ తికమైన ఒక సమన్వయ సంస్కార వ్యవస్థ అంతర్గతంగా ఆవగాహనగా బలంగా ఉంది. నేడు రచయితలలో అభినవంగా రేకెత్తిన చైతన్యం నవ్యసం(ప్రదాయాన్ని సవ్యంగా సమన్వయించటానికి యత్నిస్తోంది. నేటి యవతరం సాహిత్యంలో అంతర్నిగూఢంగా (ప్రవహించే జాతీయలా శ క్రిని అన్వేషిస్తున్నది; విశ్లేషిస్తున్నది; వివేచిస్తున్నది; అభివ్య క్రీకరిస్తున్నది; (ప్రయోగంగా (పదర్శిస్తున్నది? ఆంతస్స తంగా అనుభవిస్తున్నది. 'ష్యకియలో, 'వ్రవృత్తిలో, భాషలో, భావంలో, వస్తువులో, శిల్చంలో అంతర్జాతీయ మైన ఆవగాహనకు తన జాతీయమైన అస్తిత్వం ఒక బలమైన సాధనం కావాలని యత్నిస్తున్నది. ఈ తరుణంలో (పతి భాషా సాహిత్యవేత్తా, రచయితా తన గత సాహిత్య చర్మితలో ఇటువంటి (్రవృత్తిగల రచయిత లెవ్వరో లెక్కించు కొంటున్నాడు; ఆయా రచయితల సాహిత్య దర్శనాలను, ష్మకియలను, (వవృ త్తులను విశ్లేషించుకొంటున్నాడు; సాహిత్యచర్మితను పునర్విభజనంచేసి, పునర్వాా ఖ్యానించటానికి పూనుకొన్నాడు, తెలుగులో ఈ ఉద్యమ్మప్రబారం ఇవ్పడు మొదలైంది. నాలుగై దేళ్ళుగా ఈ చైతన్యం బాగా పుంజుకొంటున్నది. 1987 లో _పచురింవబడిన “అభ్యుదయ కవిత్వానంతర ధోరణులు"అనే వ్యాస సంకలనం ఈ చైతన్యాన్ని కొంత సంపుటీ కరించింది. ఆదునిక సాహిత్య చర్మితలో ఈ నవతరంవారు తాము నిర్వహింప వలసిన పాతను సంఘటితంగా సాగించాలనే (వయత్నం సాగుతోంది. అంధ సారస్వత వరిషత్తువారి 'సారస్యత వేదిక ఈ యేడు 'నవ్యసం్యపదాయోద్యమం' మీద నిర్వహిస్తున్న ఉపన్యాస వ్యాస పరంపర ఈ మార్గంలో మరో ఐబలమెన ముందడుగు. ల్‌ ఈ పరిస్థితుల్లో, తమకంటె ముండు, కొన్ని సాహిత్య మర్యాదలకు వామపశ్షీయులు తమవాదాలకు అనుగుణంగా చెప్పిన వ్యాఖ్యానాలను నేడు యువ కులు తిరగదోడుళున్నారు; తిరిగి ,పళ్నిస్తున్నారు. [వశ్నించటం (వగతికి (పారంకం! నః (పాహిత్యచర్శితలో చర్చనీయాంళాలు ఆదివారం అంధ్రసభ: 17.12.1989.)

-పిరులో పోలికలున్నా పీరులో సౌరులు వునబవే! “వల్లెపదం మంచిది విన్నప్పుడు రుల్లు మంటుంది దేశీయుని గుండె 'వబంధం గొప్పది చదువుతున్నపుడు చ్య్మురుమంటుంది పాఠకుని మెదడు సం్యవదాయం తలియాలి మొదటిదానికి సంస్కారం కావాలి రెండోదానికి ఏది మవోకావ్యం? ఏది పూజసీయం?” “సాపిత్యోవనిషత్తు'లో ఆర్ముద వేనిన ఈ (వళ్నకు శ్రీశ్రీ సమాధానం ఈ (కిందిది__- “మహాకావ్యానికి కై ౨టిరియా సైజూ తఖరువూ కావయా నిన్నటి మహాకావ్యం పద్దెనిమిది పర్వాలై తే నేటి మహాకావ్యం పద్దెనిమిది పేజీలే! వల్లెపదం [(వబంధం అన్నావు ఒకటి గుండెసీ ఇంకొకటి మెదడునీ కదిలిస్తాయన్నావు.... బాగుంది ఒప్పుకొంటున్నాను.... మెదడూ హృదయం మిళితమయే గుణం అదే మహాకొవ్యానికి ఏకైక లక్షణం” (వసీద్దమైన ఈ కవితాసంవాదంలో (వస్తుతం మనం గమనించే విషయాలు (వధానంగా రెండు. అవి - 'సంపవాయం' “మవీకావ్య౦ి అదే పారిభాషిక పదాలు వవయోగించిన విధానం

శే విశ్వనాథ నవ్యసం[పదాయం ఆర్ముదగారు పల్దెపదాన్ని గురించి చెపుతూ అది దేశీయునీ, గుండె యణ మనేటట్లు చేస్తుందనీ, అలా [శోత అనుభవించాలంకే ఆతనికి ఆ పల్లె పదా కు సంబంధేంచిన సర్వపదాయం తెలిసివుండాలనీ పేర్కొన్నారు. _వబంధ పఠిత ఆరం చేసికొని ఆశందింపగలిగే సంస్కారం ముఖ్యమని వివేచించారు. ఈ రెండింటినీ శ్రీశ్రీ అంగీకరిస్తూ వల్లెపదం గుండెను కదిలిస్తుందనీ, (వరింరు మెదడును కదిలిస్తుందనీ చెప్పారు. ఆర్ముద కవితామయంగా (వక్నిస్తే శ్రీశ్రీ దాని తాత్సర్యాన్ని కావ్యశాస్త్ర పరిభాషకు దగ్గరగా తెచ్చి లక్షణ నసూక్తంగా చెప్పి, ఆపైన వ్యాఖ్యానించాడు. పల్లెపదం మౌఖిక సం్మపదాయానికి సంబంధించింది. ఆ సం్యపదాయం తెలిసిన దేశీయునికి మృాతమే హృదయం దవిస్తుందని ఆర్నుద (పతిపాదనం- శ్రీశ్రీ ఆ సం్రపదాయం గురించి మాట్లాడడు. ఆయితే “అన్ని కళల్తాగే కవిత్వం కూడా, ఏకకాలంలో రెండు లెవెల్స్‌లో పనిచేస్తుంది” అని (పతిపాదించాడు. “పల్లెపదం హృదయ స్థాయికి, (ప్రబంధం మెదడు స్టాయికి' చెందినవని పేర్కొన్నాడు. “అందరికీ ఉంటాయి మెదళ్ళూ గుండెలూ అయితే మానవుడంతా ఒకే ఒక ఒళ్ళు హృదయ స్థాయి ఒకలాంటిదై తే మెదడు స్థాయి ఇంకొకలాంటిది పల్టెపదాన్ని ఈసడించే సంగిత విద్వాంసులున్నారు (పబంధాల్ని చదవలేని షామరజనం ఉంది కొని ఎక్కడో స్పందిస్తా రిద్దరూ సూటిగా గుండెల్ని తాకే వల్లెపదం గాయకుడి మెదణ్ణి కదిలిస్తుంది ఘాటుగా మెదజ్ది సోకే వబంధం పామరుడి గుండెల్ని కరిగిస్తుంది? అని తన అభ్మిపాయాన్ని వివరించాడు. ఆర్నుద (సళ్నలో పల్లెపదం (శ్రోతలు ఒక వర్గం; ప్రబంధ పకితలు మరొక వర్గం. శ్రీశ్రీ ఆభ్మిపాయం వకారం ఆ రెండు వర్గాలూ కలిసి ఒకే వ్యక్తిత్వంలో నివసిస్తాయి. హృదయం,

“పేరులో పోలికలున్నా తీరులో సౌరులు మనవే త్త మెదడూ-రెండింటిసీ కదిలించగలిగేది కవిత్వం. ఆ రెండు స్థాయిలలో స్పందించగలిగే వ? క్రిత్వం ఉన్నవాడు సహృదయుడు. అలా మెదడునూ, హృదయాన్ని ఏక కాలంలో కదిలించగలిగే కవిత్వం గలది మవాకావ్యం అని థ్రీఫ్రీ నిష్కార్ష పల్లెపదానికుండే సంప్రదాయ మేమిటి? మౌభికంగా ఒక జాతి పాడుకొనే పాటల బాణికి సంబంధించిన పరంపరా పరిజ్ఞానం. ఆ వరంవరలో పాట బాణీ "కెంత స్ట్థానముంటుందో ఆ పాట పాడే జాతియొక్కు సంస్కృతి విశేషాలకు కూడా అంతటి స్టానం ఉంటుంది. అవన్నీ తెలినీన (శోతకాని పల్లెపదాన్ని హృదయం స్పందివచేటట్లు విని అనుభవించలేడన్నమాట! రా మరి, (పబంధానికి లిఖితసంపదాయం లేదా? సాహిత్యసం్యవదాయం లేదా? లేదని చెప్పటం సాహసం అయితే, అవన్నీ పాండిత్యపకర్షతో కూడుకొని ఉంటాయనే భావం అర్నుద (వశ్నలో అంతర్జర్భితంగా ఉంది. దాన్ని (గ్రహించిన తత్ర (వబంధానుభవం మెదడుకు ఎక్కువగా సంబంధించి ఉంటుందన్నారు. అయినా, గాయకుణ్ణి, పామరుణ్ణి పేర్కాన్న శ్రీశ్రీ వారు భిన్న సంప్రదాయాలకి సంబంధించినవారై నా కవిత్వానుభవంలో న్పందించటం సంభవమనీ, సహజమనీ, సాధారణమనీ. చెప్పక చెప్పాడు అర్ముదకంటె శ్రీశ్రీ సమన్వయదృష్టి కలవా డుగా ఈ నూటలవలన స్పష్టమౌతున్నది. అలా కననడటానికి కారణం వారిరు వురూ "మహాకావ్య" శబ్దం వాడటంలో (పకటించిన అర్థవైవిధ్యమే. పల్పెవదం, [వబంధం అనే రెండు (వ్మ్యకియలలో ఏది మహాకావ్యం? వీది వూజనీయం? అని ఆఅఆర్ముద (వళ్న (ప్రశ్నలు రెండుగా కనవడ్డా తాత్పర్యం ఓక టేః ఏది వూజనీయమైన మహాకావ్యం? అని, అంటే ఏది ఉత్తమమైన కవితా (వకియ? లేదా - గౌరవనీయమై కావ్య వకియ? అనీ భావం. రెండు వక్రియ లలో కారతమ్యదృష్టితో వివేచిస్తే ఏది ఉత్తమం? అనే అభ్మిపాయం (పశ్నలో సందర్భవళంగా గోచరిస్తుంది, అయితే, 'మహీకావ్యంి అంటే మరొక అర్థం కూడా స్ఫురిస్తుంది. అది ఇంగ్లీషులో “0118316 అంటే ఎటువంటి అర్థం ఇ₹సర.కీ

క్‌0 విశ్వనాథ నవ్యసం్యవదాయం మనకు స్ఫురిస్తుందో అటువంటిది. విశేషమేమంటే ఆర్ముద మొదటి అర్జంలో అడుగుతుంటే _ శ్రీశ్రీ రెండవ అర్థంలో (గహించి సమాధానంలో సమన్వ యించాడుం, శ్రీశ్రీ సమాధానంలో వల్లెపదం, (పదింధం, మహాకావ్యం అనేవి మూడూ మూడు విభిన్న పారిభాషిక పదాలు. అయినా, పల్లెపదాల్లో మహాకావ్యం ఉండ వచ్చునసీ, |పఐబంధాలలో కూడా మహాకావ్యం ఉండవచ్చుననీ, ఆ రెండు (ష్మకియల స్వభావాలు సమన్వయించుకొన్న కళాఖండంగా మవికావ్యం ఉండ వచ్చుననీ ,శ్మీశీ ఆ పదాలు వాడీన పద్దతి మనకు వ్యక్తం చేస్తున్నది. సంప దాయం, సంస్కారం - రెండూ కలిసిన [ప్రమాణ గుణం మవోకావ్య పరితకు అనుభవ స్థాయిగా ఉంటుంది. మహాకావ్యాసికి మారుపేరు క్లాసిక్‌ రూపం. “నిన్నటి మహాకావ్యం పద్ధెనిమిది పర్వా”లని ఆంటున్నప్పుడు శశీ హృదయంలో ఆర్భధ మహాభారతం ఉన్నదని స్పష్టం. “నేటి మహాకావ్యం ఈలి - అన్నప్పుడు వ్మకియా పరిమాణ తారతమ్యార్థమే (గహింప గౌరవం దవ వూర్వం ఆదర్శపాయమైన ఒక క్లానీక్‌గా రూపొందే కూడా ఇని షస (కియలకే ఉండేదనీ, ఇప్పుడు చిన్నవైన (_ప్యకియలలో అవగత మళ్ళు | న్ని దర్శించవచ్చుననీ శీథీ అభ్నిపాయపడుతున్నట్టు క క, * ఆ గౌరవం ఆ _వ్మకియ యొక్క గుణాన్ని పట్టి వస్తుంది చి ట్టి, బరువునుబట్టి కాదని కూడా శ్రీశ్రీ నొక్కి చెప్పాడు, కా. పద్యవయోగాలనుబట్టి సాహిత్యంలో సర్మపదాయమం టే దిస్తున్న అవ్వ సీ (వ్మ్యకియను. గురించి వస్తున్న పరిజ్ఞానధారను, అస్వా అనీ, వ అనుభవించటానికి అనువుగా అనుసంధించుకోవటం సమ్మగ కక. ఓక్‌ ఆదర్శపాయమైన క్లాసిక్‌ రూవం ఇచ్చే స సి సాధించే లశ్యంతో కళారూపాన్ని రూపొందించే (ప్రయత్నం చేయటమనీ [గహంచటాని! వీలౌతున్నది. ఆర్మ్యుద (వళ్నలో “మహాకావ్యం” అంటే ఉతమ (్మ్యక్రియ. థ్రీఖీ (వవచనంలో “మహాకావ్యం! అంటే ఒక్ష (వకియయొక్క. ఆదర్శరూవం, దీనినే క్రానిక్‌ (వమాణాలుగల (వ్మకియ” అని కూడా అనవచ్చు. కాగా, మహాకావ్య

"పేరులో పోలికలున్నా తీరులో సౌరులు మనవే 51 సం్యవదాయం అన్నప్పుడు ఒక ఉత్తమ (స్మకియకు సంబంధించి పరంపరాను గళంగా వస్తున్న పరిజ్ఞానానికి సంబంధించిన సంస్కారం అని ఒకరకమైన అర్థం చెప్పవచ్చు. ఒక (వ్మకియయొక్క ఆదర్శరూవ నిర్యాణానికి సంబంధించిన పరిజ్ఞానమనీ చెప్పవచ్చు. “సాహిత్యోపనిషత్తు? తో అడిగిం దొకటి, చెప్పిం దొకటిగా కనవడ్డా, మనకు 'మహాకావ్య'మంటే రెండర్థాలున్నాయని (పళ్నోత రాలు (ప్రకటిస్తున్నాయి దానివలన మనం తెలుసుకోవలసీంది కూడా మరొకటి ఉన్నది. సంప్రదాయానికి మూడు అవస్థలుంటాయి ఒకటి.పరంవరాగత [వవాహ రూవం; రెండు.నవ్య[వయోగంలో అవిచ్చిన్నంగా భాసించే (ప్రాచీనాంళం లేదా వర్తమానంలో (పస్తుతంగా (వకాశింవే (పాచీనాంశం, మూడు. అదర్శరూపంగా ఆవిర్భవించే (వ్యకియావికాస చైతన్యం. మూడవ అవస్థ మరలా ఒక సంర్మపదా యాన్నీ, (పమాణాన్నీ సాహిత్య జగత్తులో నిలుపుతుంది. అది తరువాతికాలంలో పరంపరాగత (ప్రవావరూపమైన సం[పదాయావస్థగా ముందుకు సాగుతుంది. సంస్కారం, ప్రయోగం (పమాణం అనే మూడవస్థలు సం్యవదాయానికి మూడడు గులు. సాహిత్యంలో సం్మపదాయం అనే పదాన్ని ఈ మూడ్‌ర్థాలలోనూ (పయో గిస్తూ ఉంటారు. వామవక్షియులు సంప్రదాయాన్ని మొదటి అర్థంలో విశేషంగా వాడతారు. గతంలో రూఢికెక్కి న అర్జాన్నే వర్తమానంలో (గ్రహించటం వీరి పద్ధతి. ఆందువలన (ప్రాచీనార్థాలు వర్తమానంలో కాలం చెల్లినవిగా, పాతపడి నవిగా, పనికిరానివిగా వీరికి గోచరిస్తాయి- సం్యవదాయజ్ఞాలు సం్యపదాయాన్ని సమకాలీన (ప్రయోగాల్లో వర్తమాన వికాసానికి తో డువడే. నవీన చైతన్యంగా, నవ్యాలోకంగా సంభావిస్తారు. మారినకాలానికీ, భావానికీ, సద్దాంకానికీ, దర్శనానికీ అనువైన చైతన్యంలా అభినవంగా (ప్రయోగంలో (పతిఫలించే పరంపరాధార సం్యవదాయం వీరి ద లప్పిలో- వీరిద్దరూ సంష్మదాయార్తుక కం రమ అర్థంలోనే వాడతారు. అయితే. మొదటివారు ప్‌ో సూర: 16 29౬ లేటో శ 014 అనే అర్థంలోనూ, రెండవవారు న ( ౦క్టోగమ8ి 0256 ఆనే ఆర్థంగ్నా న తోనూ వాడతారు. ఒక అర్జంలో గలించినగత/ ప్రాయం! మరొక అర్థం.. గ | వ ర్రమానంలో జీవిస్తున్న గతం సం్యపదాయం. | ష్ష్‌ లో ఫ్‌ స్మ్టాతా డ్య) 014

క్తి విశ్వనాథ నవ్యసం్యపదాయ6 మూడవ అవస్థలో సం్యపదాయ గతిని, వగతిని చెప్పే అర్థం కాకుండా సం్యపదాయ ధ్వ్యేయాన్నీ, గమ్యాన్నీ తెలిపే అర్థం (పధానం. అంటే - సంవ దాయం ఒక [కొత్త సర్మపదాయాన్ని సృష్టించి తన అ స్రిత్వాన్ని సార్థకం చేసు కొంటుంది [క్రొత్త సర్మ్వవదాయం వరంపరాగత (వవాహరూపమైన ప్రాచీన పద్ధతులను మూల ధాళువులుగా [గహించినా, దేశకాల పాాతోచితంగా తాను సమాజంలో నిర్వహింపవలసిన (కొత్త బాధ్యతలకు అనుగుణంగా అభినవ [ప్రమా ణాలను సాధించుకొంటుంది. గతాన్ని స్వీయయుగదృష్టితో పునఃపరిీలి స్తుంది; ఆధునిక జాతీయ జీవన (వృత్తితో గతాన్ని అభినవంగా వ్యాఖ్యా నిస్తుంది; తననాటి (పవంచానికి తనదైన ఒక సందేశాన్ని, సాహిత్య (ప్మకియా కేజాన్ని సమున్నతంగా, ఆదర్శపాయంగా అందిస్తుంది. దీనికొక దృష్టాంతం చెప్పుకోవచ్చు. ఓక వంశం ఉంది. ఆ వంకానికి ఒక జీవన విధానం ఉంది; ఒక ఆదర్శ సూతం ఉంది. దానిని అనుసరించి ఆ వంశజులు జీవితం సాగిస్తూ ఉంటారు. దానికి వంశ మూలప్పరుషు డున్నాడు. అతని జీవనపద్దతియే ఆ వంళజులకు మార్గదర్శకంగా ఉంటుంది. తాత తండులవలె కొడుకులు ధార్మిక జీవితాన్ని వరంపరగ్గా సాగిన్తూ ఉంటారు ఇది సం్యప్రదాయధార. ఆ వంశంలో కొందరు సం్మపదాయధారను మన్నిస్తూనే జీవన పవృత్తులలో మరికొన్ని [ప్రయోగాలు చేసి తమదైన ఒక (ప్రత్యేకతను సాధించుకొంటారు. వారి జీవితాలు (వయోగాల వంటివి. [పయోగాలు (పత్యేక _ప్రయోజశాలను సాధించవచ్చునే కాని అన్ని వేళలా ఆదర్శ హియాలుగా ఉంటాయని చెప్పలేము, అలాగే ఆటువంటి [ప్రయోక్తలు కొంత (ప్రఖ్యాతి పొందుతారేమో కాని, ఆదర్శపురుము లనిపించుకో లేరు. ఆ వంశంలోనే అప్పుడప్పుడు వంశక ర్త లనబడే మహాత్ములు జన్మించి తమ జీవితాలను మూలపురుమనిలాగా నవీన పంథాలను దర్శింపచే సే పద్ధతులలో గడిపి నవ్యసర్మసదాయాలను స్థాపించవచ్చు ఇవి మహారాజుల వంళాలలోనే జరుగవలసిన అవసరం లేదు; మధ్యతరగతి కుటుంబాల్లోనూ, సామాన్య జనుల వంళాల్లోనూ తరచు ఏర్పడుతుంటాయి ఈ సుతం దళ (పభుత్వాధినేతలపట్ల కూడా వర్తిస్తుంది. (పసిద్ధ పపంచ దేశాల చర్మితలు చూస్తే తమ. విధానాలతో ఆ దేశ భవిష్యత్తుపై వినూత్న (వభావాలను వేసిన మహాత్ములెందరో కనపడ తారు. అయితే, అ [కొ త్తదనం దేశీేయమైన మూలాలపై, మూల్యాలపె నిలిచి

"పేరులో పోలికలున్నా తీరులో సౌరులు మనవే య! ఉంటుంది. అంటే, వారు కొ త్త సం్య్యపదాయాలు సృష్టించారన్న మాట! సర్నప్త దాయం అంటే కొంగొత్తదైన ఆశయం అన్నమాట! లక్ష్యం అన్నమాట! ఆదర్శం అన్నమాట! సాహిత్యంలో అదర్శస్మకియా సాధన దృక్పథాన్ని కూడా సంపదాయ మంటారు. ఇదీ ఈ శతాబ్దంలో (ప్రాచుర్యం చెందిన శబ్దమే. ఇంగ్లీమలో 0148816180 అనే పదానికి సమాంతర; ఇది (ప్రాచీన సాహిత్యంలో కూడా ఊంది. (పాచీనార్యధ మహాకవులు సృజించిన కావ్యేతివోస, పురాణ, మార్గరస కావ్య, కథాకావ్య, (పబంధాది _పయోగాలలో అదర్శరూపొలు సాధించిన _ప్మకియ లన్నో ఉన్నాయి. విశ్వనాథ సత్యనారాయణగారు రానూయణ కల్పవృక్షంలో వూర్వకవి స్తుతిరూవంగా నిర్మించిన ఈ పద్యంలో (ప్రాచీన సాహిత్యంలో క్రానిక్‌ రూపాలను నిర్మించి తమవైన విశిష్ట సర్వపదాయాలను సృష్టించుకొన్న మహా కవులను పేర్కొన్నారు “బుషివంటి నన్నయ్య ర50డవ వాల్మీకి తిక్కన్న శిల్పపు( దెనుంగుతోంట యొజ్దిన్న సర్వమార్గేచ్చా విధాతృండు పోతన్న తెలుంగుల వుణ్య పేటి శ్రీనాథుండు రస్మపసిద్ద ధారాధుని కృష్ణరాయ. డనన్యకృతి (ప్రబంధ పెద్దన్న వడపోత పెట్టి నికురసంబు రామకృష్ణుడు సురొరామ గజము ఒకడు నాచనసోమన్న యుక్కి.వుండు చెజిపి వదిసార్లు తిరుగ్యవాసినను మొక్క- వోని యీ యాంధ కవిలోకమూర్ణమణుల మద్గురుస్థానములుగ నమస్కరించి.” (అవకారిక పు, 8 9) వీరు పెట్టిన సంపదాయ మేమిటంటే .- ఒకరికంటె ఒకరు (వతిభా మయంగా (ప్రయోగాలు చేస్తూ గతంలోకం'ె విశిష్టమైన కావ్య సంప్రదాయాలను స్థాపించటం. ఇది పాబీన సాహిత్యంలో క్లాసీసిజం.

ర్‌క్ష విశ్వనాథ నవ్యసనం[పదాయం 20వ శతాబ్దంలో, అందులోనూ 1934 (పాంతంలో, తెనాలి రామక్ళమ్లుని కాలంలోలాగా [కొత్త సర్యవదాయం (వవ ర్రిల్లదేసిన వహాకావ్య వకియను మరలా ఆధునిక (వవృత్తితో విసిర్మించే పిశిష్టయత్నాన్ని ఆంధకవులు ఆరంభించారు. రాణా _పళాపసింహ చర్మితం, శివభారతం, రామాయణ కల్పవృక్షం లాంటి మహాకావ్యాలు వెలువడ్డాయి. ఇవి గకానుగతికంగా రచించిన కావ్యాలు కావు. వావిలకొలను సుబ్బారావు, శ్రీపాద కృష్ణమూ ర్రికాస్త్రి, జనమంచి శేషాదిశర్మ, వడ్డాది సుబ్బారాయకవి (వళృతులు గతానుగతికమైన సంపదాయాన్ని కొన సాగించారు. కాని, విశ్తుశాథాదులు క్లానిక్స్‌ను ఆధునికయుగంలో నిర్మించే స్పృహతో ఉద్యమించారు. కాల్పనిక క విత్వోద్యమ (పయోగాలనుండి విడివడి, (క్రమంగా క్రానిక్‌ కావ్య (నయోగాలవై పు సాగిన చై తన్య్మమూర్తులై న మవికవులు సాగించిన సాహిత్య ఉద్యమం నవ్య సంప్రదాయోద్యమం౦.

పాపో! సం్రపదాయం'” అనే పదం మన సాహిత్య చర్మితలో (పవ ర్తిల్లిన శిద్యమానికి ఆధునికులు పెట్టకొన్న పేరు. ఇది ]160-.6125816180 అనే వదానికి అనువాదంగా కనపడుతున్నా నిజానికికాదు, మన అనుభవాన్ని వ్య క్రీక రించేదిగా పెట్టిన పేరు. ఇంగ్లీములో దాని చర్మిత వేరు; తెలుగులో దీని చర్మిత వేరు. దాని లవణం వేరు; దీని లక్షణం వేరు. ఇది దానికీ ఆనువాదం కాదు. అనువుగా కుదిరిన ఆధునిక పారిభాషిక పదం. "పేరుతో పోలికలున్నా తీరులో సౌరులు మనవే! నా (సాహిత్య చర్మితలో చర్చనీయాంకొలు:

ఆదివారం అంధధ్రృప్రభ ; లెక. 1 21989)

నవ్యసం పదాయం వురొత్‌ సాహిత్యదర్శనం “నవ్యసం్యపదాయ కావ్యయుగంి _ అనగానే నాలుగురకాల (వశ్నలు తలయెత్తే ఆవకాశం ఉంది. 1 నవ్యసం పదాయయుగం అని సాహిత్య చర్మిత కర్తలు వ్యవహరించిన పరిపాటి ఉందా? 2. సర్రపదాయం అని ఆంటే సరిపోదా? నవ్యసం[పదాయం అని ఎందుకు పిలవాలి? ౩ అభ్యుదయ కవిత్వం కంటె నవ్య సంప్రదాయ కవిత్వం (పత్యేకత ఏమిటి? 4, నవ్యసంపదాయాన్ని ఉద్యమంగా నిరూపించవచ్చునా? ఈ నాలుగు (పళ్నలకూ లభించే సమాధానాలను బట్టి ఈ యుగవిభాగం చేయటంలో ఉండే అవసరాన్నీ, జౌచిత్యాన్నీ నిర్ణయించ టానికి వీలౌతుంది. ఇంతవరకూ తెలుగులో వెలువడిన (ప్రామాణిక సాహిత్య చర్మితలలో గానీ, కవితావికాస / విష్ణవ చర్మితలలోగాని 'నవ్యసం్యవదాయ యగం' అనే పేరు మీద ఏ అధ్యాయమూ, ఏ విభాగమూ కనపడదు. కొగొః దాదావు కై934 నుండి అభ్యుదయ కవిత్వయుగమనీ, అ తరువాత విష్ణవ కవితృయుగమనీ పిలిచే పరిపాటి ఉంది. అందువలన స్టూలదృ్టికి “నవ్యసం[ప్రదాయ కావ్యయుగం' ఆనే విభాగం అవసరమని అనిపించవచ్చు. అయితే, విశ్వవిద్యాలయాలలో దాదాపు 1970 [ప్రాంతం నుండీ అధునిక సాహిత్య యుగంళలో వెలువడిన (నయోగాలను పరిశీలించేటప్పుడు నవ్యసం్మప దాయ మార్గాన్ని వివేచించి, విశ్వనాథ, రాళ్ళపల్లి మెదలై నవారు ఆ ఆలోచన ధారను పోషించారనీ, దానికనుగుణమైన కావ్య ప్రయోగాలూ, విమర్శనవిధానాలూ (పాచుర్యం పొందాయనీ విద్యార్థులకు బోధించటం టపసిద్ధంగా ఉంది. పఠన హిఠనాల్లో ఈ పద్ధతి చోటు చేసుకొనడానికి కారణం ముఖ్యంగా తెలుగు సాహిత్యం మీద పాశ్చాత్య సభావాన్ని పరిశీలించే (యత్నంలో వివిధ వాదాల, ధోరణుల, సిద్ధాంతాల, ఉద్యమాల ప్రభావాన్ని వివేచించబూనటం, పాళ్ళాత్య

ర్‌6 విశ్వనాథ నవ్యసం్యపదాయం సాహిత్యాల్లో కూడా. తెలుగు కవులమై (పభావం వేయటంలో ఇంగ్లీమ భాషా సాహిత్మాలే (ప్రధాన పాత నిర్వహించటం చేత ఆ సాహిత్య పరిణామంలో వచ్చిన దశలన్నీ ఆధుసికార్యధ సాహిత్య చర్మితలోకూడా ఎలా (ప్రతిఫలించా మో అనుశీలించటం సాహిత్య విమర్శకులకు, చర్మితకారులకు ఒక పరిపాటి ఆయింది. దీనివలన కొంత మంచి జరిగింది అంతకుమించి నష్టం కూడా జరిగింది. జరిగిన మంచిని ముందు చెప్పుకొందాం. తెలుగులో ఈ శతాబంలో వెలువడిన సాహిత్య వరిణామాలకూ, [పయోగాలకూ _పేరణలను ఇంగ్లీషు కష పాశ్చాత్య సాహిత్య సిద్ధాంతాలూ, నయోగాలూ అందించటం చేత హెరభాషక అన్వయించుకోటానికి ఆంగ్ల సాహత్య (పమాణాలూ, రించాయి పదాలూ, విమర్శ స్నూతాలూ మనవారికి వెలుగువాటలుగా ఊవక ఇంగిముల అయిదే, మొదల్లో మన విమర్శకులు తెలుగులో. వెలనినవన్నీ పొరపాటు క ఉంటాయనే ధోరణిని (పదర్శించారు. ఇది పెద్ద కలగటం సహ రహాటు (ప్రభావ పరిశీలనం [పారంభమైన [పాథమిక దశలో అనువాద (గ బంకూడా, ఎలాగంటే. మన విమర్శకులు ఆర్మధ మహాభారతం నిరూప్పి త భావించి కవ్మితయ అనువాద విధానాన్ని అడుగడుగునా నుంచి _ క్ర తత్త కొన్ని దళాద్దాలు సాగించారు. కాని, ఒక ఇరవై యేళా వినిర్మించారసీ ఏం చేసింది అనువాదం కాదనీ, వారు తెలుగులో భారతాన్ని దీనిని సాపించటు క ల్‌ మౌతుందని వివేచించటం మొదలు పెట్టారు. నిరూపడిం రూవు శా మరికొంత పరిశోధనం సాగి, (కమంగా [ష్మకీయాపరమైన వారత (ప్మక్రియా న ల్సింది. వ్యానభారత (ప్మకియా స్వభావం వేరు; కవిత్రయ ఆంధ మవీభారతల వేరని తెలుగువారు నిశ్చయించుకొన్నారు. నేడు మన్నా, లేదా. పురాణే వాదమన్నా, కవితయకాలం ఆనువాదకవితా యుగ మనం ప్రరిగణిన్పన్తా కవితాయగమన్నా కాలం చెల్టిన, పాతబడ్డ పద్దతిగా గాల వరీలనంలో ఉం సరపాట్లు, గహపాట్లు వబంద (వయో అవి సవరింపదబడుతూ డా మొదట్లో చోటు చేసుకోవటం, తరువాత (కమంగా రావటం విమర్శకులకు విదిత మైన విషయమే. ఇటువంటిదే నవ్య సం్యపదాయం పట్టకూడా జరిగింది, ఆధునిక సాపా త్యాన్ని అనుశీలించాలం టే ఆంగ సాహిత్య సర్మపదాయాలనూ, పరిణామాలన్నూ

నవ్యసంవదాయం మరొక సాహిత్య దర్శనం ర్‌ దశలనూ, ఉద్యమాలనూ ఆవగాహనం శేసుకొని ఉండటం అత్యవసరం కాబట్టి విమర్శకులు, విశ్వువిద్యాలయా చార్యులు ఇంగ్లీమ సాహిత్య చర్మితను అధ్య యనం చేయనాకంభించారు అందులో కాల్పనిక కవితాయుగం, నవ్య సం్మవ దాయయుగం అనేవి (పసిద్ధంగా ఉన్నాయి. తెలుగులో కాల్పనిక కవితా (భావంతో భావకవిత్వం వస్తే, విశ్వనాథాదులు సాగించిన ఉద్యమాన్ని నవ్య సర్మ్యపదాయ కపఏికా చైతన్యంతో కూడి ఉన్నదని వివేచించారు, ఇంగ్లీషులో నియో క్రాసిసీజం అనే మాటకు తెలుగులో నవ్య సర్యపదాయం అనే. 'ేరుమ కల్పించుకొని పఠన పారనాదులు విశ్వవిద్యాలయాల్లో సాగించారు. ఇందులో కొన్ని చిక్కులు వచ్చాయి. వాటిల్లో మొదటిది సాహిత్య చర్మిత గతికి సంబంధించింది. ఇంగ్లిమలో నవ్య సరపదాయయుగం, రెస్టోరేషన్‌ యుగం తరువాత 17వ శతాబ్ది చివరినుండి 15ివ శతాబ్ది చివరిదాకా వవ ర్హిల్లింది. దాని తరువాత కాల్పనికోద్యమం వచ్చి, 19వ తొట్టి పూర్వపాదంలో తన (వత్యేకతను (వదర్శించింది. కాల్బనికోద్యమానికి (పతిగా విక్టోరియన్‌ సౌైహిత్యయుగ చైతన్యం 19 వ శతాబ్ది పూర్వార్థంలోనే మొదలై, ఆ ళతాద్టి చివరిపాదందాకా సాగింది. కాగా, తెలుగులో నవ్యసం పదాయోద్యమం థావ కవిత్వయుగం తరువాత వచ్చిందని చెప్పవలసీవచ్చింది. విశ్వనాథాడుల కవితా చైతన్యం ఇంగ్లిషు నియో క్రానికల్‌ (నభావంతో వచ్చింది కాదు, కొందరు పోప్‌ మొదలైన కవులతో విశనాథాదులనుపోల్చిచెప్పి అన్వయించలేని అవస్థలకు గురి అయ్యారు. కొందరు అభ్యుదయవాదులు - “విశ్వనొఠ సాహిత్యాన్ని వెయ్యేళ్ళ వెనక్కు. తీసుకొనిపో యా 'డని వ్యాఖ్యానించారు. నిజానికి గమనింపదగిం దేమిటం టే- విశ్వనాథాదులు కాల్పనికయుగంలో (వయోగాలు చేశారు అప్పటికే ఇంగ్లీషు సాహిత్యంలో కాల్చనిక కవిశాయుగం అంతరించి ఓక శతాబ్దం అయింది. ఆ తరువాత మాచ్యూ ఆర్నాల్డ్‌,టి ఎస్‌. ఎలియట్‌, ఐఏ, రిచర్డ్స్‌, లీపీస్‌ మొదలైన వయోక్తలు ఆధునిక యుగ చైతన్యాన్ని కల్పించారు. విశ్వనాథాదులు [కమంగా ఈ నూరు, నూటయేటై యేళ్శ సాహిత్యవరిణామ దళలనన్నింటినీ వడపోతపోనీ ఆధునికయుగ చైతన్యాన్ని భారతీయసాహిత్య దర్శనానుగుణంగా ఊద్దీపింవచేశారు. దీన్ని మనం గమనిస్తే విశ్వనాథ ఆధునిక సాహిత్యాన్ని వెయ్యేళ్ళ వెనక్కుకాకుండా, నూరేళ్ళ ముందుకు నడిపినట్లు స్పష్ట వొతు౦ది. ఈ అవగాహన నేడు బలంగా యువతరంలో ఏర్పడింది. ద్ధానిత్లో

రై విశ్వనాథ నవ్యసం్య వదాయం వారి ఆలోచనలలో, సాహిత్య చర్మితను అన్వయించుకొనే పద్దతులలో మార్పులు వచ్చాయి.

విశ్వవిద్యాలయాలలో ఆంగ్ల సాహిత్యచర్మిత ననుసరించి చెప్పేనియో క్లాసీ సిజం అనే పారిభాషిక వదానికి, ఆయుగ సాహిత్య చ్రైతన్యానికీ తెలుగులో సమాంతరంగా గోచరించే కవిత్వోద్యమం కానరాదు, కాని, విశ్వానాథాదులది నవ్య సంపదాయోద్యమం అని చెప్పే పరిపాటి (పారంభమైంది అది అన్వయంకాని పద్ధతి అని రుజువుకూడా ఆయింది దీనితోపాటు విశ్వనాథాదులది సం్యపదాయ వాదోమని అభ్యుదయ కవిత్వోద్యమ విమర్శకులు వ్యాఖ్యానించటం ముమ్మర మైంది. దీనితో సాహిత్యవిమర్శలో చిక్కు వచ్చిపడింది. ఒక వర్గంవారు క్రాన్‌ సిజం అనే అంగ్ధపదానికి భాయగా తెలుగులో “సంప్రదాయ” మనీ, “నియో క్లాసీ సిజంను' “నవ్యసంపదాయవాదిమనీ (పాచుర్యంలోనికి తెస్తే, మరొక వర్గం - అంటే అభ్యుదయవాదులు _ సంప్రదాయ శద్దాన్ని అనుకరణ (_పధానమైన “861605 అనే అర్థంలో వాడి రూఢి కెక్కించారు. పైపెచ్చు వామపశ్షీయు లైన అభ్యుదయవాదులు సంప్రదాయ శద్దాన్ని నెగటివ్‌ అర్హంలో వాడటంతో సర్విపదాయపు. విలువలు. తెలిసిన సాహితీపరులు ఆ (ప్రయోగ పద్దతి వట్ట విముఖతన్ను (పదర్శించారు. వామపక్షీయుల వ్యకికరణకు తగిన సమాధానం చెప్పటానికి, సం్యపదాయ అత్యం క్రాసిసిజమనే సత్యాన్ని నవ్యంగా వ్యాభాళ నించటానికీ అనువుగా ఉండేటట్టు నవ్యసర్మిపదా యవాదాన్ని విశ్వనాథాదులపట్ల నవ్యార్థంలో, నవ్యసందర్భంలో ఈ తరం వాడుతున్నది,

ఇందులో స్పష్టం చేసుకోవలసిన ఆంళాలేమం టే _ నవ్యసం్య్యపదాయమం టే నియో టాడిషనలిజం కాదనీ, ఇంగ్లివు సాహిత్యంలో వచ్చిన నియో క్లాసికల్‌ యుగానికి తెలుగులో వచ్చిన నవ్యసం్యపదాయయుగానికీ "పేరులో సామ్యం ఉన్నా తీరులో భేదం బాలా ఉన్నదనీ, ఆది ఏ కాలంలో, ఏ [(వయోజనంకోసం, ఎలా పుట్టి ఏ విధంగా (పవర్తిల్లిందో, దాని లతణాలేవో. అవన్నీ తెలుగులో వ్రించేటట్టు ఏర్పరచుకొన్న పారిభాషికపదం కాదనీ, దాని చర్మిత దీని చర్మిత వేరనీ, దాని ఆర్థం దీని అర్థం వేరనీ ఈ రెండు పారిభాషకవదాలు పుటిన చార్మితక వాతావరణం వేరనీ గమనించాలి. వామవక్షియుల వ[క్రారకల్పనకు విరుగుడుగానూ, విశ్వనాథాదుల విశిష్ట కవిత్వోద్యమానికి విలువలు కలిగించే

నవ్యసర్యపదాయం మరొక సాహిత్య దర్శనం క్‌9 నవ్యపారిభాషిక పదంగానూ, విశ్వవిద్యాలయా చార్యుల (పథతమయత్నంలోని వెరు ధ్యాన్నీ తొలగించేదిగానూ ఈ తరంవారు 1935 న్సండి 1975 దాకా ఉన్న ఉద్యమానికి నవ్యసం ప్రదా యోద్యమం అని వ్యవహరిస్తున్నారు. విశేష మేమంటే. ఇలా వ్యవహరించటం కూడా కొందరు విశ్వవిద్యాలయాచార్యలే ఆరంభించారు. ఇప్పుడిది బాగా రూఢి కెక్కింది కూడా. విమర్శలో వాడబడుతున్నది కూడా. ఇప్పుడెవరైనా సాహిత్య చర్మిత [వాస్తే ఈ ఆలోచనను, ఈ విభాగాన్ని (గహిం చకపోకే ఆ రచన సమ్మగమూ కాదు; ఆధునికమూ కాదు.

ఒక ఉద్యమంలో ఒక పారిభాషిక పదం ఒక అరంలో ఒక్కసారిగా రూఢి3క్కుటం సామాన్యంగా జరగదు. ఇంగ్లీషులో క;0స్తాలి8 176 శక్‌0?6- 9806 కు అభ్యుదయ కవిత్వోద్యమమని వ్యవహారం కుదిరి కుదుటపడటానికి దాదాపు రెండు దశాబ్దాలు పట్టింది. అలాగే నవ్యసం్మపదాయం అనే పారిభావిక పదం చార్మితకమైన అవసరంళో పుట్టింది ఇప్పుడొక అర్థంలో స్థిరపడింది,

“నవ్యసం్యపదాయవాదం' అనే పారిభాషికపదంలో “నవ్య” ఎందుకని కొందరు 1పళ్నిస్తారు. సంపదాయవాదం అంటే సరీపోదా అని వాదిస్తారుకూడా. ఆలా వాదించేవారిలో సంప్రదాయాన్ని నెగటివ్‌ అర్థంలో వాడేవారు కూడా ఉన్నారు. నవ్య అనే విశేషణంవలన ఆ '*నెగటివ్‌ నెన్స్‌' పోతుందేమోనని వారి భయం కూడా. అది వారి పయోజనానికీ, వ్యూహానికి విరుద్ధం. ఆందువలననే వారికి త్మీవమైన ఆవభ్యంతరం.

“నవ్య' విశేషణం తప్పకుండా ఉండదగింది. ఎందుకంటే, నవ్యసంప్ర దాయం ఒక ఉద్యమస్సూ రిని పొంది ఒక నిర్జిష్టమార్గంలో ఒక నిశ్చితమైన లవ్యాన్ని సాధించిందనే భావాన్ని అది పరోక్షంగా (పతిపాదిస్తుంది. దీన్ని గురించి కొంత వివరించాలి. [పాచీన సాహిత్య పరిణామాన్ని తెలిపే వివిధ సాహిత్య యుగాల్లో ఎక్కడా కూడా క్లాసిక్‌ రూపాన్నీ, దాని తత్వాన్నీ కాదనే ఉద్యమం గాసీ, ద్వేషించే ధోరణికానీ రాలేదు. కానీ, ఆధునిక యుగంలో భావ కవితా యుగంలోని కాల్పనిక కవిత్వోద్యమం క్లాసీక్‌ రూపాన్నీ, తత్తాన్నీ కాదన్నది. ఆ తరువాతి అభ్యుదయ కవిత్వోద్యనుం క్లానీక్‌నూ, క్లానీసిజంనూ ద్వేషించింది. ఈ రెండు ఉద్యమాలూ క్రాసిసిజంకు వ్యతి రేకోద్యమాలే. అయితే, ఒకటి సాహిత్య సిద్ధాంతం ప్రాతిపదికగా గలిగింది; మరొకటి పామాబిక నీద్దాంత (ప్రాతిపదిక కలిగింది. ఖండకావ్యం ఈ రెండు ఉద్యమాలనూ పాలించింది. ఆనసరం వస్తే

60 విశ్వనాథ నవ్యసం్యవదాయ౦ తానే 'క్రాసిక్‌' నని దబాయించింది. మనోకావ్య రచనం పాతబడ్డ పద్ధతిగా, గతించిన గతానికి చిహ్నంగా, వూడల్‌ వదస్థకు సంబంధించిన సాహిత్య 1వక్రియగా, సమాజానికి దూరంగానూ పండితులకు దగ్గరగానూ ఉండే శైలి గలదిగా, దానికి ప్రాణమైన రసం అనుభవ సత్యంగానిదిగానూ [వత్యేకించి అభ్యుద యవాదుల్లో వామపశ్షీయులు వాఖ్యానించా రు నన్య సం్రపదాయవాదం ఇటువంటి ధోరణులకు వ్యతిరేకంగా (ప్రభవించింది ఆధునిక సాహిత్యంలో క్లాసిక్‌ భావం అంతరించిపోయే (వమాదంనుండి సాహిత్యాన్ని రక్షించాలనీ, అనువాదాలూ, అనుకరణలూ మ్మాతమే సంప్రదాయమని భావించే ఛాందసుల (ప్రయోగాల్లో బలవన్మరణం పొందుతున్న క్షానీసీజంను నిజమైన డితిలో పునరు్జీ వింప జేయాలనీ, యుగోచిత మైన ఒక [కొత శ లిని క్షానిక్‌కు కల్పించాలనీ, ఆది జాతీయభావానికీ, దేశీయతకూ, భారతీయ సాహిత్య దృక్పతానికి పోషకంగా ఉండాలనీ, పాళ్ళాత్య సాహిత్యంలోని మేలిమిని _(గహించినా రానికి దాసోహం అనకుండా ప్రాచ్యసాహిత్య వ్య క్రిత్వాన్ని ఆధునికంగా పునకపతిష్థించాలనీ సాగించిన స్వపయత్న సాహిత్యోద్యమం నవ్యసం్యపదాయ మార్షం. సమయ న్నర సాహిత్య చర్మితలో. క్లాసిక్‌ భావం ్రబ్ధతకు గురియైన నిశే గండ వి కొన్నియుగాల్లో కొనపడవచ్చును గాని, క్లాసిక్‌ థభొవా మృత్యుగండాన్ని స విపరీత పరిస్థితులు మృగ్యం. ఆధునికయుగంలో క్ఞానిస్‌జం వాదులు ఆ గయ్తాన రరనుది కవితారంగంలో. కాని, నవ్య సంపగ్ళ్‌ చైతన్యాన్ని ఊపిరే బ్ర్‌స్టంరాడ. వారి [పయోగాలద్వారా నవ్యమైన జౌ య పునర్జన్మలాంటిది గా సుకొని క్లాసిసీజం నూతనో తేజాన్ని పొందింది. ఇది నవ్యసంప్రదాయోద ఒం రాయానికి అధునిక జీవితం లాంటిది. అందుకనే వావిస్తున్న ది, ఆ గమమని పిలవటం సమంజసమని నేటి సాహితీ లోకం నామమే గలిపాయం విశ్వవిద్యాలయాలకే పరిమితమైనదని కొందరు బాగా వ్యాపించి క్రీకరించవచ్చు. అలాకాదని, సాహితీపరులందరిలో ఈ భావం 198785) సం వ్రస్తచనటానికి రజతరంజని (రంజని రజతోత్సవ సంచిక లం యం ఒక ఐలమైన సాజ్యం. నంటే, యి అసలు ఉద్యమం కాదనేవారు లేకపోలేదు. ఎంచేత కొలను సుబ్బారావు రం చినుయనూం, శ్రీపాద కృష్ణమూ ర్తికాస్త్రి; వావిల ॥ 9చి శేష్మాదిశర్మ, పిశుపాటి చిదంబరకాన్రి, కొక్కాండ వెంకటరత్నం, వేదం వేంళటరాయళాన్త్రి; వడ్డాది సుబ్బారాయుడు,

నవ్యసర్యపదాయం మరొక సాహిత్య దర్శనం థ్కే మల్డాది సూర్యనారాయణకాస్తిలాంటివారు (పానీన సంస్కృత సాహిక్యాన్ని తెలుగులోకి అనువదించటమో, లేక భారత రామూాయణాల్డాంటి పురాజేతివోసాల్ని చర్విత చర్వణంగా తెనిగించటమో తప్ప స్వతం్యత కావ్య సృష్టిచే సే ప్రయత్నం చేయలేదు. అయిడే, పిశ్వానాళ సాహిత్యరంగ (వవేళం చేసీంతర్వాత దీని రూపు కొంత మారింది. సమసీపోతోన్న (పావీన భారత సంప్రదాయాన్ని పునరుద్ధ రించటమే ఉద్యమంగా స్వీకరించి ఆయన రచనలు చేశాడు. కాని, దీన్ని సంపదాయోద్యమం అనేకంటె నవ్యసంపదాయం అనటం సముచితంగా వుంటుందేమో!” _ శ్రీ కె ౩. మీనన్‌ (ఇది ఉద్యమాల యుగం - సంపాదకీయ౦- రంజని రజతోత్సవ (వచురణ, ఎజి అఫీను, హైదరాబాదు, ఒక విశిష్ట అనుభవాన్ని కలిగిస్తున్న స్ఫూర్తిని ఒక పారిభాషిక పదాన్ని కల్పిస్తున్నప్పుడు సహృదయ లోకం వ్యక్తం చేన్తూ ఉంటుంది. తెలుగులో కావ్యం - ప్రబంధం అనే పారిభాషిక పదాలు రెండు (స్రకియలకు (ప్రాతినిధ్యం వహిస్తాయి సంస్కృత లాక్షణిక సర్మ్యపదాయం (సకారం (గహిస్తే అ రెండు వాదాలూ సమానార్థకాలే. కాని, తెబగులో సాహితీవేత్త తనదైన అనుభవ దర్శనంనుండి ఆ రెండింటిని సృజించుకొన్నాడు. మౌలికమైన ఈ సత్యాన్ని వరిగణించక పోలే అవగాహనలో ఆయోమయం తప్పదు. అభ్యుదయ వాదులలోని వామపక్షియులు ఈ భేదాన్ని అంతగా లెక్కించరు; పైటించరు. వారు గురించే "పెద్ద ప్మక్రియలు పురాణాలూ, (పబంధాలూ. అ రెండూ వ్యూడల్‌ వ్యవస్థకు సంబంధించినవి కాబట్టి అనాదరణియాలు. ఈ దృక్కో-ణంవలన (వ్మకియా వరమైన సూక్ష్మ వివేచన తెలుగు విమర్శలో మందగించింది. ఇలాంటిదే సర్మ్యపదాయం; నవ్యసర్యపదాయం అనే వివేచన, సం్యవదాయ కావ్యాలనబడే రామాయణ భారతానువాదాలవంటి కావ్యాలిచ్చే ఆనుఠళవానికీ, విశ్వనాథాదులు విరచించిన కావ్యాలవలన కలిగే అనుభవానికీ మౌలికంగా ఉండే భేదాన్ని సూష్ము భావంతో గురించే కావ్యత త్ర్వృజ్ఞత కలిగి ఉంటే నవ్యసంస దాయం ఒక విశిష్ట సాహిత్య వ్మకియా జగత్తును సృష్టించిన సాహి త్యోద్యమమని వివేచించటానికి వీలౌతుంది. అనుభవం రూపా[శిత మేకాదు- తత్త్వాశితం. నవ్య సం్రపదాయం చార్మితక సరణామంలో రూపొందిన మరో సాహిత్య దర్శనం! * (సాహిత్య చర్మితలో చర్చనీయాంళాలు: ఆదివారం అంధధ (పథ £ తిశేంయేని19 89)

అభ్యుదయవాదులు తెచ్చిన వూర్చులాు

అభ్యుదయ కవిత్వం, నవ్యసంపదాయ కవిత్వం - ఈ రెండూ ఉద్య మాలుగా దాదాపు ఒకేసారి 193335 [(పాంతంలో తెలుగు కవితారంగం మీద కౌాలుమోపాయి. ఈ రెండింటి స్వరూవస్వభావా లలో కొట్టవచ్చినట్టు బేదం కన పడుతుంది. కాని చార్మితకంగా రెండూ ఒకే కాలంలో భావకవిత్వోద్యమం మీద తిరుగుబాటుగా పుట్టటంచేత, కాల్బనిక కవిత్యావవృత్తికంటె విలక్షణమైన ఒక నూత్నవైతన్యాన్ని సాహిత్యంలో తీసుకొని రావాలన్న ధ్యేయంతో మ్మాతం సమాంతరంగా సాగినట్టు స్పష్టమౌతుంది (పతిమటించటంలో ఏకత్వం గోచరిం చినా ఈ రెండు ఉద్యమాల (ప్రస్థానాలు మ్మాతం వేరువేరుగా సాగాయి.

కాల్పనిక కవిత్వోద్యమం సామాజికతను విస్మరించి కవియొక్కు ఆత్మా (శయ మానసికావస్థలకు, భావోద్వేగావస్థలకు, స్వభావావస్థలకు హ్యాతమే (పాముఖ్యమిస్తుందనీ, కళకళ కోసమే అని భావించి. సామాజిక (ప్రయోజనాన్ని సాహిత్యం ద్వారా సాధించే (ప్రవృత్తిని వదర్శించదనీ అభ్యుద యవాదులు విమ ర్మించారు. కవిత్వం సామాజిక వాస్తవికతను చిత్రిస్తూ సామాజిక (పయోజనాన్ని సాధించే దృక్పథంతో (వాయాలనసి, ఈ దృక్పథమే అభ్యుదయ దృక్పథమనీ వ్యాఖ్యానించారు. అయితే, సామాజిక వా నవికత అన్నా, సామాజిక (పయోజన మన్నా మార్క్సిస్టు ఉద్యమంలో అయా కాలాల్లో చెప్పబడిన సైద్ధాంతిక మైన అర్ధాలే చెప్పుకోవాలి అందువలన సాహిత్య పారిభాషిక పదజాలాన్ని మార్కి్స్సిస్ట్‌ సామాజిక సిద్ధాంత దర్శనంలోనుండి [గహంచే సం్యపదాయాన్ని పాటిస్తారు అభ్యుదయవాదులు, అందులోనూ వామపశత్షియులు.

అభ్యుదయవాదం తెలుగు కవితారంగంలో ఆవతరించినప్పటినుండి దాని ఆవిర్భావ వికాస పరిణామ పతనావస్థల వెనుక రాజకీయ వ్యూహ స్నూతాలూ, మార్కిల్సస్టు సామాజికదర్శన వద్ధతులూ స్యూతధారిక్సాన్ని నిర్వహించాయనే చార్మితక సత్యాన్ని మనం మరువలేము,

అకు శదయవాదులు తెచ్చిన మార్పులు 6కీ

అభ్యుదయ కవిత్వోద్యమం వెనుక సూతధారిత్వాన్ని నీర్వహించిన రాజకీయ వ్యూహాన్ని శ్రీ కంచెనపల్లి చిన వెంకట రామారావుగారి ఈ కింది మాటల్లో మనం తేలిగా పసికట్టవచ్చు _- “సాహిత్య పాఠశాలల ద్వారా రచయిత అకు తర్చీదూ, సభలలో కవితాపరనాలు జరిగేవి. ముఖ్యంగా నాటకాలూ, బ్యుర కథలు, గొల్లసుద్ధులు, ఏచితవేషాలకు సంబంధించిన పాత జానపదరూపాల్లో కొత్త వస్తువు.అనగా రై తుకూలీల కష్టాలూ, స్మామాజ్యనాదుల, జమీందారుల ఆగడాలూ, వాటికి వ్యతిరేకంగా జరిగే (వతిఘటనలూ కథాంగాలై నాయి కష్టజీవి కథానాయకుడై నాడు. సిద్ధాంతపరంగా ఆఅభ్యుదయవాదం తన పోరాటం సాగి నూనే, శ్రీశ్రీ ఇత్యాదుల వాదనలను ముందుకు తీసుకుపోతూనే, పాతపంథాలో ఉన్న కవులనూ, రచయితలనూ కూడా ఉద్యమంలోకి ఆకర్షించే (ప్రయత్నాలు సాగించింది. ఐక్యసంఘటనావ్మూహం౦, ఎత్తుగడలూ ఉద్యమపురోగతిని సాధిం చాయి. ఆంధదేశమంతటా దాని (వభావం వెల్లివిరిసింది. కొమ్ములు తిరిగిన, లబ్బపతిమ్థుల్తి నవారు చాతామంది ఆకర్రితులై నారు, దేవులపల్లి కృష్ణళాత్రి గారూ, విశ్వనాథవారూ మ్మాతమే కాక నిజమైన [పగతివాదులూ, బూర్జువా ఉదార వాదులూ, మానవతావాదులూ, జాతీయవాదులూ, స్మానూజ్యవాద వ్యతి రేకులూ, సనాతన ఛాందసులూ, అభ్యుదయ నిరోధకులూ, వివిధ ఛాయా బేదాలవారూ (వఠథమదళలో అభ్యుదయ వాదులుగా చెప్పుకోడానికి వెనుకాడలేదు. నానా గోతీకులు అభ్యుదయవాద వేదిక పెకి వచ్చారు. ఆమోదాన్ని సాందారు,. పారే గోదావరి నదీజలాల్లో (చేతలెలావున్నా) చేతులూ. కాహ్ల కడుకోోసాగారు అంతా అభ్యుదయ కవులమేనని చెప్పుకోవడం ఒక ఫేషన్‌ అయిపోయింది. నిజంగా ఇంతమందిని సమీకరించుకోవడం ఉద్యమ విజయమేనని చెప్పక తప్పదు. కాసీ, దానితోనే ఉద్యమం గుంటపూలు వూసే పునాదులు కూడా పడ్డాయి.” (ఆధునిక తెలుగు సాహిత్యంలో విభిన్న ధోరణులు (1982) వు. 83 - 84)

అభ్యుదయ కవిత్వోద్యమం ముందుకు సాగటానికి వెనుక సోషలిస్టు సిద్ధాంతవేత్తలైన రాజకీయవాదుల నేతృత్వం బలంగా వనిచేసీంది. రచయితలకు వారేర్చాటు చేసిన సాహిత్య పౌరళాలలు వరోత రాజకీయ పొఠశాలలు, ఆ పాఠ శాలల్లోని తరిఫీదు వలన రచయితలు మార్క్సిస్టు దర్శనాన్ని అర్థం చేసుకొని ఆ థావజాలంతో, ఆ దర్శనం లత్నేంచే సమసమాజ వ్యవస్థకోసం సాహిత్యాన్ని సృష్టించే శ_క్రిని సాధించేవారు.

రక్త విశ్వనాథ నవ్యసంపదాయం మార్క్సిస్టు దర్శనం సాహిత్యదర్శనం కాదు (ప్రధానంగా సౌమాజిళ త త్వ్వదర్శనం. అభ్యుదయ రచయితకు ముందు తెలియవలసింది సాహిత్య తత్త్వం కాదు, మార్కిస్టు సామాజికత త్రం అ ఆలోచనధారను ఆచరణంలో పెట్టి సమాజాభ్యుదయానికి తోడ్పడటం ముఖ్యం. ఆచరణకు అనువైన ఆవేశాన్ని, అభినివేశాన్ని, అవగాహనను, అంకిత భావాన్నీ అందించగలిగే లయాత్మక సాధనం సాహిత్యం. అభ్యుదయవాదికి రచన ఆలంకారం కాదు; శిల్పం కాడు; ఆచరణకు, అవగాహనకు తోడ్పడే వాజ్మ యోవక రణం; లేదా (వచార సాధనం. ఉపకరణం అందంగా ఉంటే దోషంలేదు కాని, అందం కోసమే ఉపకరణమనే ఊహకు దారి తీయకూడదు; ఉపయోగమే ఊపకరణానికి జీవితం. ఇది సౌహిత్యత త్త దర్శన మూలమైన కవిత్వంకంటె విలక్షణంగా ఉంటుంది. అభ్యుదయవాదం కవిత్వాన్నీ, సాహిత్యాన్నీ సామాజిక దర్శన మాలాలుగా (పతిపాదించింది. ఇది అభ్యుదయవాద లక్షణంలో మొట్టమొదట పర్కొానతగింది, చార్మితక పరిణామం కూడా అభ్యుదయవాదానికి తోడ్పడింది. ఎలా గందే. కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులుగారు కవిత్వేతర (ష్మకియలకన్నింటినీ సంస్కరణోద్యమ చైతన్యానికి సాధనాలుగా వాడుకొనే నైపుణ్యాన్ని వదర్శించి చూపించారు, ఒకవిధంగా ఆ కాలం రచయితలు - నవలకూ, (వహసనానికీ, సాంఘిక నాటకానికి, వ్యాసానికి, కథకూ సాంఘిక వాస్తవికతను జీవితంగానూ, ఒం గ్రారణ 'ప్రబోధాన్ని (పయోజనంగానూ నిబంధించారు. దానిని కవిత్వానికి కూడా పట్టించి చూపించినవారు గురజాడవారు. గురజాడవారిలో ఆదునిక దృక్పథం ఉంది కాని, అభ్యుదయ దృక్పథం లేదు. అభ్యుదయం అనే మాట మార్క్సిస్టులు రూఢికెక్కించిన సాహిత్య పారిభాషిక పదం. అభ్యుద యవాదులు అంటే మొదట రాజకీయవాదులు, వారు రచయితలకు శిక్షణ నిస్తారు. వారికి మార్కిస్టు దర్శన విశేషాలను బోధిస్తారు సాహిత్యంలో అ విశేషాలను వ్యక్రీక రించే (వ్యక్రియలను (పదర్శించి చూపిస్తారు. (వచ్చన్నంగా తమ సిద్దాంతాలను సాహిత్య (సష్టల ఆలోచనాధారలో (వవహించేటట్టు [పయత్నిస్తారు. క న టా ఈ వ్యూహంలోకి ఆందరినీ ఆకరగ్రంచాలని ఆభ్యుదయవారులు సయ డ్నించారన్నది నగ్నసత్యం. కొమ్ములు గేంగిన రచయిత లుకూడా ఈ వ్యూహం

అభ్యుదయవాదులు తెచ్చిన మార్పులు 6కీ లోకి వచ్చారు. అయితే, వారు సాహిత్యాన్ని సౌహిత్యత త్వ దర్శనమూలంగా చదువుకొన్నవారు. దానికి సామాజిక (వయోజనము.ంటుందని తెలిసీనా, అది మార్క్సిస్టు సిద్దాంకానికి నిబద్బమై ఉండాలనే నిఐఒంధనలను వరు తెలుసుకొని, అభ్యుదయవాదుల అసలురంగు తమకు నచ్చక, వెనుదిరిగిపోయారు కొమ్ము లకు ఉచ్చులు వేస్తే కుష్ముటం చేతకాదనుకొన్నారు వ్యూహరచయితలు. కుమ్ము కుంటూపోయిన కొమ్ములున్న రచయితలను చూచి, రాజకీయవ్యూవోల వలన సాహిత్యలోకంలో కలిగే భంగపాట్టను మొదటిసారి ఆమ్భదయవాదులు చవి చూచారు. ఉద్యమానికి కావలసింది వాదాన్ని వేదంగా వల్లించఓంకాదు; నాద స్వరంగా పలికించటం కాదు; చిత్తశుద్దితో ఆచరించటం అని తెలిసిన తరువాత విష్ణవక విత్వధోరణులు మొదలుపెట్టారు.

సాహితీ రంగంళో రాజకీయ వ్యూహం రాణించదని తేల్చి చెప్పిన మొదటి ఉద్యమం అభ్యుదయ కవిత్వోద్యమం. అయితే, దానివలన కలిగిన (పయోజనమేమం టే. మన చుట్టూ ఉన్న సమాజాన్ని గతి తార్కిక భౌతికవాద దృక్పథంతో అవగాహన చేసికొని, వర్ష సంఘర్షణలో ఉత్పన్నమయ్యే సమస్య లను వాస్తవ దృక్పథంతో సమీక్షించి సాహిత్యంలో వస్తువులుగా దిద్ది తీర్చే ఓక [కొత్త చైతన్యం తెలుగు సాహిక్యాని కబ్బింది ,శీశీ వంటి వ్య క్రిత్వం ఉన్న కవులు రాజకీయవాదుల రాపిడులను నిరాకరిస్తూనే మార్క్సిస్టు సామాటిక తత్త్వావగాహనను ఆంతర్జాతీయ దృక్పథంతో పెంచుకొని, తదనుగుణంగో స్పందించి రచనలు సాగించారు. మరికొందరు మన చుట్టూ జరిగిన ఉద్యమాలలో మార్క్సిస్టు ధోరణులను దర్శించి కావ్యాలను గానం చేశారు. దాశరథీ వంటివారు మార్క్సిస్టు పంథా కంటె గాందేయ మార్గం పరిణతమార్గమనీ, భారతీయులా తత్ర్వాలను అంచెలంచెలుగా అధిరోహించాలనీ భావించి రచించారు. మొత్తానికి అభ్యుదయ వాదం రచయితలకు అవగాహన కలిగించి ఉద్యమాన్ని ఆరంభిం చింది. అయితే, రాజకీయ నేతల అజమాయిషీలో రచయితల నందరినీ ఉంచ లేకపోయింది. ఆ లక్ష్యం సాధించటానికి మరొక పేరుతో ఉద్యమించవలసి వచ్చింది. అభ్యుదయ కవిత్వోద్యమం రాజకీయంగా విఫలమైంది కాని, రచ యితల అవగాహనను పెంపొందించటంలో, సమాజంలో సోషలిస్టు అవగాహ

ఇవ.5్‌

ర6ర్‌ విశ్వనాథ నవ్యసం్యవదాయర నను వ్యాప్తి చేయటంలో విజయాన్ని సాధించిందని కొందరు అభ్యుదయ వామ పశ్షీయులంటారు. ఆ మాట సత్యమని అంగికరింపదగిందే

ఆభ్యుదయవాద౦ం కవిత్వ దృక్పథంలో తెచ్చిన మార్పులను ఈ కింది విధంగా (కోడీకరించవచ్చు:

1. కెఏత్వం [వాసేవారికి సాహిత్యపరమైన సిద్ధాంతాలకంటె గాఢంగా మార్క్సిస్టు పరమైన సిద్ధాంతాలు తెలిసి ఉండాలి అవే (పమాణాలని వారు ఏశ్వసించాలి. రించాలి; సమాజంలో సోషలిస్తు సమసమాజ వ్యవస్థ వర్పడటానికి సాహిత్యం

బ్‌ సాధనంగా ఉపయోగపడాలి. " ఈ [పయోజనం కంటె కవితకు మరొకటి లేదు; ఉండరాదు,

3. మార్కిస్టు అవగాహనకు అడ్డువచ్చేవీ, ఆ సిద్ధాంతాలనూ భావ జాలాన్నీ సామాన్య (పజల్లోకి చొచ్చుకొని పోయేటట్లు చేయలేనివీ అయిన సాహిత్య (వ్యకియలనూ, పద్దతులనూ సమాదరించ నవసరం లేదు. వాటిని అభ్యుదయ నిరోధకాలని (తోసివేయాలి.

4. మార్క్సిస్టు సిద్ధాంతం నియతం కాదు; ఒక పరిణామాన్ని ఉందే ఆలోచనధార ఆన్సి నమ్ముతూ, అయాకాలాల్లో ఆయానాయకులు చెప్పే నిర్వచ కుంటూ ఉండటం కూడా అభ్యుదయవాద లక్షణంలో అంతర్భాగమే.

5. అభ్యుదయ మార్గానికి దగ్గరగా ఉన్న భావాలను (వకటించిన వూర్వ కవులను, రచయితలనూ గురించి వారిని గురించి, ఒక (నత్యేక దృక్పథంతో అధ్యయనం చేయటం, వారి రచనలను అన్వయం చేసీ చెన్పటం ద్వారా ఈ వాదాన్ని సమకాలీన సాహిత్యంలో బలపడేటటు చేయటం అవసరం.

ళా

6. ఆభ్యుదయవాదం సమాజంలో శాశ్వతమైన విలువలుంటాయని

గుర్రించదు. అందువలన అటువంటివి సాహిత్యంలో కూడా ఉండటానికి వీలు

అభ్యుదయవాదులు తెచ్చిన మార్పులు ల్‌ లేదంటుంది. ఈ దృక్పథంతో చూస్తే సాహిత్యం కొన్ని విలువలను (ప్రచారం చేయటానికిగాని, ,వసారం చేయటానికిగానీ ఉపయోగపడుతుంది కాని, (ప్రబోధం చేయటానికిగానీ తరతరాల ప్రభావాన్ని కల్పించటానికిగానీ వినియోగవడదు. ఆందువలన కవిత్వంలో పెద్ద పెద్ద ప్మకియలు వనికిరావు. ఖ౦డకావ్యాలయితే మరీ నయం.

7. కవిత్వంలో (ప్యకీియకంటె రూపం ముఖ్యం. కథకంటె వర్ణనం, మనో భావాలకం టి “మార్క్సిస్టు భావజాలం" వధానం. చెప్పే పద్ధతికంటె చెప్పే విషయం గణనీయం. పేగ్‌ండ౭ను పాటించినదానికంటె )ం0॥ ను పోషించటం ముఖ్యం.

8. పీడిత వర్గం, కార్మిక కర్షక వర్గాల అభ్యుదయం కోసం రచయిత కృషిచేసే యత్నంళోనే తన కవితను వాహికగా వాడుకోవాలి పీడితవర్గ (పతీ సిధిగా తన గొంతు వినిపించాలి ఎవరిని గురంచి [వాస్తున్నాడో, ఎవరి కోసం ాస్తున్నాడో, ఏ _పమోజనం కోసం (వాస్తున్నాడో వాటిని తెలిసికొని, వాటికి తగిన బాజీనీ, భాషనూ, పలుకుబడినీ, అభివ్య క్తిశి కవితలో (పదర్శించాలి.

9, అభ్యుదయ కవుల ఆదర్శాలు- “అంతర్జాతీయ దృక్పథంతో మానవా భ్యుదయాన్ని కాంక్షించడం; అర్జిక అసమానత అంతరించి సామ్యవాద నమౌజం నెలకొనడం; "పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థను కూల్మదో యడం; పానిస్టు వ్యతిరేక పోరాటం జరపడం; కార్మిక కర్షక జరానికి ఉత్తమ జీవనం కొరకై. దేళదేశొ

లలో సామ్యవాద సమాజ స్టాపన; ఒక్కొక్క సందర్భంలో కమ్యూనిస్టు అయి ఉఊండనక్కం-ర లేకుండానే పీడిత మానవుల (శేయన్సును కాంక్షించి (వాయడం; యుద్ధాలు లేన విశ్వకాంతి, దేళ పార్మెకామికీకరణ, ఉత్పత్తి సాధనాలను సమాజ పరం చేయటం; వర్ణ వర్గ రహితమైన వ్యవస్థను గాఢంగా కాంక్షించడం; కుల మత జాతి వ్యవస్థను నిర్మూలించి, ఆందమైన భవిష్యత్తును రూపొందించుకోవడం కోసం వికృతమైన (పకృతాన్ని తొలగించడం; ఏ దేశాలలో సామ్యవాద వ్యవస్థ ఏర్పడి ఉందో వాటి _శేయస్సును కోరుతూ విపత్తు వచ్చినప్పుడు వాటి తరపున నిలబడడం౦, ఈ ఆశయాల సాధనకై (ప్రగతిశీల సాహిత్యాన్ని సృష్టించడం; ప్రాచీన సాహిత్యాన్ని ఆది రచింవబడ్డ కాలం దృష్ట్యా అవగాహన చేసుకోవడం;

6 విశ్వనాత నవ్యసం[పదాయం ఆందులోని పగతిశీల భావాలను ఆకళింపు చేసుకొస్‌ వర్తమానానికి అన్వయించు కోవడం; (ప్రాచీన జానపద రీతుల్ని, కళారూపాలను అభ్యుదయ భావాల (ప్రకట నకు వినియోగించడం; వచన కవిత్వాన్ని ఉద్యమంగా వ్యాపింప చేయడం, మొత్తంపై వ్యక్తి చైతన్యాన్ని సంఘ చైతస్యంగా పరివర్రింవజేయడం.” (డి. రామలింగం: అభ్యుదయ కవిత్వానంతర ధోరణులు- (పుట 570)

10. “ఆంతవరకూ తెలుగుకవిత్వానికి ఆనందం పర్యవసానం.- భావ కవిత్వం పర్యవసానం రసానంద౦ం కాకపోయినా, హృదయానుభూకికీ, రసా సంధాన మధ్య వున్న భేదం విస్మరించి ఆనందాన్నే వర్యవసానంగా అంగీకరిస్తూ వద్చారు కవులూ, వమర్శకులూ. ఎంత పొరపాటుగా వ ర్రింపజేద్దామన్నా అభ్యుదయ కవిత్వానికి రస సీద్గాంతం వర్రించదు. దానికి కారణం, అభ్యుదయ కవిత్వ పర్శ్మవసానం రసానందం కాదు; చైతన్యం 1) (డాక్టర్‌ వెల్చేరు నారాయణ రావు - తెలుగులో కవితా విష్ణవాల స్వరూపం (1978) (పు 176.)

అభ్యుదయవాదులు కొల్చనిక కవిత్వోద్యమంమీద తిరుగబడ్డా ఆ కాలంలో (వసిద్ధిచెందిన ఖండకావ్య (వ్మకియను తిరస్కరించకుండా (గహించారు. దానికీ కారణం ఇిండకాప్యంకం టె "పెద్రవైన (ప్రక్రియలు ఉద్యమవేగానికి పనికిరావని రరటం, అవి ప్యూడల్‌ వ్యవస్థకు (పాతినిధ్యం వహిస్తాయని తలంచటం, కలి్యల కవులు ఇండకావ్య ష్మకియారూపాన్ని వద్యంతోనూ,; గేయంతోనూ పరిషే గారు. ఆభ్యుదయవాదులు పద్యాన్ని “ధందోబందోబస్తుల” (కింద, సర్ప వంటి క్‌ జమకట్టి, దాన్ని వచనపద్యం దుడ్డు క్యరలతో నడుము వాదుల శేసక్‌ యత్నించారు. ఛందస్సులంటే పద్యాలనే ఆర్థం అభ్యుదయ నిరోధక్షడనె సన ీకరణమే. పద్యం[వాసే సర్మ్యపదాయవాది; అంటే అభ్యుద చాది. ఆయితే “గారం. గేయం (వాసినా, వచనకవిత్వం (వానీనా అభ్యుదయ కంటె మరొకటి య పద్య్మమనీ, వచన పద్యమనీ వ్యవహారం ఉంది; ఒకదాని పద్యం అనేవి పరిణత రూపమనే అభ్యిపాయమూ ఉంది. గేయసద్యం, వచన రెండూ కండ నికి రెండు రూపాలని చెప్పేవారు చాలామంది; ఆవి

(ప్మకియలని భావించేవారు కొద్దిమంది.

నద్యగే గేయపద్య, వచన పద్య' _ష్మకియలు కాల్బనికయుగంలో వెలువడిన పద్యిగాయ _స్మక్రియలకంటె విశిష్టమైనవిగా భావంచటంలో గల తాత్సర్యం ఏమి

అభ్యుదయవాదు లు తెచ్చిన మార్చులు రం టంటే . అవి అందించే అనుభవం మౌలికంగా విఖేదిస్తుందని వివేచించటమే. వెల్చేరు వారు చెప్పినట్లు కాల్ననిక కవిత్వంలోని పద్యగేయ (వ్యకియలు ఆనందాన్ని కఠిగించటానికి నిర్మించినవి. అభ్యుదయ కవిత్వోద్యమంలోని గేయ వచనపద్యాలు చైతన్యం కలిగించే (పయోజనంతో వినిర్మించబడ్డాయి. నేను *“అనుభూతివాదం' న్యాసంలో (అభ్యుదయ కవిత్వానంతర ధోరణులు: వు. 296. 800) పేర్కొన్నట్లు కాల్పనిక కవుల సాహిత్య ష్మకియల వలన కలిగే అను భవం “స్వాత్మీయీకరణాన్ని ' ఆశయించింది; అభ్యుదయవాదురి కవితా (ప్మకియల అనుభవం సామాజికీకరణాన్ని” ఆ్మశయించి ఉంటుంది. మౌలికమైన ఈ భేదాన్ని గణించి. అభ్యుదయవాదులు గేయపద్యాలు, వచనపద్యాలని పిలిచేవి కాల్పనికయుగ (షకియలకం టె భిన్నమైనవిగా వరిగణించటం న్యాయ మని నా అభ్మిపాయం కూడా. “గేయవద్యం', 'వచనపద్యం' ఖండకావ్య [పయో గాలుగానేకాక (వత్యేక ప్మకియలుగా లెక్కిండే. పరిపాటి (ప్రచారంలో లేక పోవటం చేత వాటి విశ్తేషణ విశేషంగా సాగలేదు. స (సాహిత్య చర్మితలో చర్చనీయాంళాలు |

ఆదివారం అంధధ(పళ : 711080)

అభ్యుదయవాదం ; నవ్యసం, పదాయవాదం

అభ్యుదయ కవిత్వోద్యమం కంటె నవ్య సం్యవదా యక విత్వోద్యమం ఎన్నో విధాల విలతణమైనది; విశిష్టమైనది కూడా. ఆలా కావడానికి ముందుగా చెప్పుకోదగిన కారణం ఒకటి ఉంది నవ్య సంప్రదాయోద్యమాన్ని సాగించిన (వముఖులైన కవులలో కొందదు - అంటే విశ్వునాత సత్యనారోయణ, రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణశర్మ, పుట్టపర్హి నారాయణాచార్యులు, ఇం్యదగంటి వనుమచ్చాన్తి, తల్జావజ్ష్యల శివశంకరకాన్తి, పింగళి లక్ష్మీకాంతం, కాటూరి వెంక టేళ్వురరావు, నోరి నరసీంహళాన్త్ర, నాయని సుబ్బారావు (వభృళతులు _ అటు కొల్పనిక కవిత్వోద్యమంలో తలమున్కలుగా మునిగి బై టవడ్డవారు కావటం చేతనూ, ఇటు _ అభ్యుదవాదులలోని వామపశ్నీయుల వ్యూహంలో మొదట చిక్కినా, రాజకీయవజుల ఆజనాయిషీనీ, మార్క్సిస్టు సిద్ధాంతానికి ఎల్లప్పుడూ. కట్టుబడి ఉండే నిఐద్దతనూ వ్యతిరేకించి, దానిని తిగ(తెంచుకొని విముక్తుజై నవారు కావటంచేతనూ. వారు కూలంకషంగా యోచించి, సాహిత్య (శ్రేయస్సును లకించి, పై రెండు ఉద్యమాలకం టె విలకణ౦గానూ, విశిష్టంగానూ ఉండే నవ్య సం్మపదాయమార్గాన్ని ఎన్నుకొని, దానిలో ఉద్యమ న్ఫూర్తికో _పయోగాలు స్వసయత్నంగా, సాధికారికంగా నిర్వహించారు. ఖభావక విత్వం మీద సాగించిన తిరుగుబాటుగా మొదట తలయె త్రినా, అభ్యుదయ కవిత్వోద్యమానికి _పత్యర్థిగా

(మంగా రూపొందిన సాహిత్యోద్యమం నవ్య సం్మపదాయోద్య్మమం. సాహితమంచే అలు డత వితంగా లత్యంగా వించింది చివరకు సాహిత్యరంగంలో నే చ్‌ సాహిత్యమే. లేదా- మార్క్స్సిన్టుల సాహిత్యమే అని స్తాయి. అడే మ ని ఉద్యమించింది. అదే ఉద్యమంలోని తొరా సవ్రదాయవారులీ మాం వ్యతిరేకించిన పతాకస్థాయి. నవ్య గ్ల్సాజం గురించి క్షుణ్ణంగా చదివినవారే. అంతేకాదు,

ఆభ్యుదయవాదం : నవ్యసంపదాయవాదం ళా ఆ వాదానికి సంబంధించిన సాహిత్యాన్ని గురించి (వవంచంలోని మేధావులు, సాహితీవేత్తలు ఎలా న్నందించారో, (పతిస్పందించారో కూడా అధ్యయనం చేసిన వారే. మార్క్స్సా, ఏంగిల్స్‌ తమ సిద్ధాంతంలో నసెహిత్యం ఆర్థిక సాంఘిక వ్యవస్థలచేత నియం్యతితమౌతుందనీ, అర్థిక సాంఘిక పమాణాలతోనే సాహి త్యపు విలువలు నిర్ణయింపబడతాయనీ నిర్యంద్వంగా ఎక్కడా పేర్కొనతేదు,

వారు అవ్పడప్పుడూ సౌహిత్యంమీదా, రచనలమీదా, వ్యక్తం చేనీన అభి [పాయాలను గమనిస్తే సాహిత్య సృష్టి సర్వస్వ్యతం్యత మైనదిగా గుర్తించినట్లే స్పష్టమౌతుంది. కొన్ని కొన్ని యుగాల్లో వెలసిన మహాకావ్యాలకూ, ఆయా కాలాల్లో ఉన్న అర్జిక సాంఘిక పరిన్టితులకూ సంబంధం కనపడటం లేదనికూడా వారు చెప్పారు. కానీ, [క్రమంగా మార్కె్సెస్టు ఆలోచనారోరణులలో వచ్చిన మార్పులను బట్టి కావ్యాల, కళాఖండాల విలువలను నిర్ణయించటానికి మార్క్స్సి జమే _సమాణమనే సీద్ధాంతం వచ్చింది. స్టాలిన్‌ కాలంలో సాహిత్యస్వాతర్యిత్యం పూ_ర్రిగా అంతరించింది; పార్టి విధానాల ననుసరించి (వాసే (వాతలుగా, (ప్రచార సౌధనాలుగా సాహితీ ష్మకియల్ని పరిగణించటం జరిగింది. రెనె వెలెక్‌, అస్టిన్‌ వారెన్‌ మాటలు గమనింపదగినవి: “'ఫేల్‌త218మ.. విలి?లు 225ళ69 లుల 626టం0 01 లం రే౭క66 0% శేలల646066 05 1166020006 02 80618టా ౨. శక66 18 &ఈ46 110640౯6 ఇ₹కుయయ్‌ షీ&ిక 1416 01 20 506121 £టే6?6966; 500121 116ట80028 18 0917 096౬ 124 01 110611- లు:6 198 18 ౨06 6౮౭1 ఏ లల ఈంంవా 05 [టతలుం,. 691688 096 సం168 యల ౪16ళా కం పేక 19 వమ811 80 రంది 01 126 23 16 18 204 01 806141 [6 1 9టరంలట. 06 02౬ 16 *8 ౧౦ 8550860066 కం? 80610108 0౯ 0110465. | 09 1686626102 ఇమే 696.” (160౯ 0% ఓలడరలు౬: పు, 109)

అధునిక తెలుగు సాహిత్యరంగంలో నవ్యసంపదాయవాదులు అభ్యుదయ సాహిత్యమని పిలువబడే మార్క్సిస్టు సాహిళ్యంమీద, చానివెనుక నున్న సామా జిక తత్వ్వదర్శనంమీదా వైవిమర్శకుల భావాలవంటి భావాలే కలిగి ఉండేవారు. వారి దృక్పథంలో సామాజిక తత్త్వ దర్శనంగల వ్మకియలు వేరు; సాహిత్య తత్త్వ దర్శనంగల ష్మకియలు వేరు నవల, కథానిక మొదలైన [వ్యకియల

72 విశ్వనాథ నవ్యసంవదాయ౦ (పాతివదిక సామాజిక త త్వ్వదర్శనం ఆయినా, అది నియతంగా మార్క్సిస్టు దృక్పథమే కావాలని నవ్యసం్యవదా యవాదులు చెప్పరు 'పపెచ్చు ఆది పాఖిక మనీ, మార్క్సిజం మానవ వికాసంలో మొదటిమెట్టు మ్మాతమేననీ నమ్ముతారు, సమ్మగ మానవ వికాసం జీవిత ధ్యేయమనీ, సాహిత్య లక్ష్యుమనీ నవ్యసం[(ప్రదాయ వాదులు సంభావించారు. అంకేకాదు, నేడు సోవియట్‌ అధ్యక్షుడు శ్రీ గోర్పచేవ్‌ తెస్తున్న మార్చు లకు మూలకారణమైన మానవ ఆంతర్వికాస సూతం నవ్యసం్మ్మపదాయవాదులు 1933 లోన దర్శించారు. “పెరిస్తోోయికా'లోని ఈ మాటలు గమనించండి: ఈనాడు మా [పధానక ర్రవ్యం వ్యక్తిని ఆత్మికంగా ఉన్న తుని చేయడం; అతని ఆంతరిక ప్రపంచాన్ని గౌరవిస్తూ, ఆతనికి నై తికళ కిని అందిస్తూ మేమాక ర్తవ్యం సిర్వహించాలి, సామాజికంగా చురుకైన వ్యక్షిని అల్మికంగా సంవద్వంతుని, ఛా మా తానీ శ్రియమైన వ్యక్తిని కదమైన అంతరాత్మగల వ్యక్తిని తీర్చిదిద్దేందుకు సమాజం లోని సమస్త బౌద్ధిక భక్తుల / గా ౨శలా చేసేందుకు మేము న బౌద్ధిక శక్తులు, సంస్కృతీ శకులూ క్భృషి చేసేలా 0 గౌర ((యత్చిస్తున్నాం. తన కృషితో సమాజానికి ఆవసరం ఉన్నదనీ, ఆత్మ రవాని[ భంగం కలగటంలేదనీ, తనను విశ్వసిస్తున్నారనీ. గౌర విస్తున్నారనీ వ ని వ్యక్తీ తెలుసుకోవాలి; హృదయంతో అనుభూతి చెందాలి వ్యక్తి ఇదంకా స్‌ో అనువాదం) (1988) విళాలాంధ సవిషింగ్‌ హౌస్‌; పు, జ్ర 0వ బ్ది ల కారరీయ (వజ్శావతినిదిగా శ్రీ గోర్బచేవ్‌ గుర్తించిన మానవవికాసనూ,తొన్ని యోదవ దర్శనంతో దాదాపు అరు దశాబ్దాల [కితమే తలుగలో నవ్యసంటపదా యారోప్‌ ప్రవక్తలు తమ (పయోగాలద్వారా పవంచించి చూపించారు. ఈనాడు సహజ ౨ దేశాల్లో జరుగుతున్న పరిణామాలను వారు అనాడు సమాజంలో దానవ ని సంభావించారు. 1990 నూత్న సంవత్సరోత్సవాలలో ఆశించారు ప్రడిని నవ్య సంపదాయ కవులు ఒక అర్ల శలాబ్ది ముండే వినాలని ఫంటీ = వారి ఆశల్సు, ఆశయాలు విశ్వనాథవారి " ఈ విటలో దేవాలయ యు ల - | ంటా నినాదాలుగా నినదిస్తున్నాయి.__ “1% 3౦౪ శ్రం భూంళిక్రకి మ అరం +విక్రక 62680117 ఇగ ఈ1908991008&6619 ₹00 276 56 €0 26610008 (0 మం 2౧౦౮211064 88602 09 లల 8054 0 క్రం₹ల౨మల6 ఈ

అభ్యుదయవఐాదం ; నవ్యసం వదాయవాదం 73 ౧౭ కళ581208 ౨476 19 చుం 600069 సే? 6జి! లలల 9 862666 18 5001211509 ౨169 04 21౪8 613800 అ 620 ౯624 6007660 ౬6 1296౬8 0* మూ ఇసి0 క్ర, క ₹406 చ౭ ౮౧౬ ౦ ఆ0?౭9996€96 ఇప!యే ౧0౪ 60౦౧16 ౬ 27108 ఓ కెం56818 సంర 1 ౪206 86 6 82906 లమిఓ ౨౦6 60 గేం &1ఇ8 ₹16 మి౭69098109, లుల 99860185 &వికే 06 $99010081 (విమర్శినిః విశ్వ నాథ వాజ్మయ జీవిత విశేష సంచిక (1977), కాకతీయ విశ్వవిద్యాలయ పరి శోధన ప్యతిక _- పుట. 77.) విశ్వనాథవారు సామాజిక జీవితం, (పభుత్వ వ్యవస్థ ఎలా ఉండాలని ఆరయైయేళ్ళ (కితం ఆశించారో అటువంటిది నేడు ఆవసరమని శూర్పు యూరోప్‌ భావించి, దాన్ని సాధించుకొంటోంది అంటే, విశ్వనాథ మొదలై నవారు నాడు నవ్యసం్యపదాయోద్యమ లభ్యులుగా చెప్పుకొన్న అంళాలు నేడు విశ్వజనీనంగా ఆమోదయోగ్యా లౌతున్న వన్నమాట. మరొక విశేషమేమంటే - నాడు విశ్వనాథ వారు చెప్పింది భారతీయ తాత్రిక దర్శనంలో నుండి పుట్టిందే; వివేశానందాదులు [ప్రపంచించిన అధ్యాత్మిక సోషలిజానికి చెందిన మానవతావాదమే. అయితే, దానిని జీవితానికి అన్వయించి వివేకానందులు పబోధిస్తే, నవ్యసం్యపదాయ వాదులు దాని నాధారంగా చేసికొని తమదైన ఒక నవ్యసం్యపదాయ సాహిత్య దర్శనాన్ని రూపొందించుకొన్నారు. దాని కనుగుణంగా వివిధ పయోగాలు నిర్వహించారు. వివేకానందలోని ఆధ్యాత్మిక సోషలిజం విశ్వనాథలో నవ్య సంపదాయ దర్శనంగా పరిణమించింది. నవ్యసం్యపదాయ వాదం మార్క్సిజం - కంటె ముందు చూపు కలిగింది; వివేకానంద, ఆరవింద మహిర్షి, మవిత్కా గాంధీ (ప్రభృతులు ప్రతిపాదించిన సామాజీకాధ్యాత్మిక వాదాలను తనలో సంవ దించుకొన్నది, అంతేకాదు, భారతీయ సాహిత్య దర్శనం (ప్రాకివదికగా పాళ్చాత్య సాహిత్యరంగంలో కాల్పనికోద్యమ కాలంనుండి వెలువడిన సజాతీయ సాహిత్య సిద్ధాంతాలను సమయోచితంగా, సార్ధకంగా తనలో సమన్వయించు కొన్నది, నవ్యసం్యపదాయ సాపిత్య దర్శన మూలాలు (పాచీన సాహిత్య దర్శనాలలో ఉన్నట్టు మనకు తెలుస్తున్నా, అవి ఆధునిక మూల్యాలతో సంవ దింపబడి, అభినవంగా ఒక సాహిత్య దర్శనంగా అవిష్యరింపబడినట్టు మనం అర్థం చేసుకోగలం.

ళ్గ్‌ర్మ విశ్వనాథ నవ్యసం్యపదాయం సామాజిక తత్త్వ దర్శన మూలమైన అభ్యుదయ వాదానికి, సాహిత్య త త్వ్వదర్శన మూలమైన నవ్యసంపదాయ వాదానికి వస్తుతః, తత్త్వతః భేదం కొట్టవచ్చినట్ట కనపడ తుంది అభ్యుదయ సాహిత్యం వర్గనంఘరక్షణను చితిస్తే, నవ్యసంపదాయం వర్గసామరస్యాన్ని పోషిస్తుంది బారతీయ సమాజ పరిణామ వికాసం గతిళార్కిక భౌతిక వాదమే (పాతిపదికగా, అంతర్జాతీయ సమాజ వికాసంలో భాగంగా చార్మితకంగా సాగి ఉంటుందనీ, ఆ పరిణామంలోని భాగం గానే సాహిత్యాన్ని వివేచించి విలవ కట్రాలనీ అభ్యుదయవాదం చెపుతుంది. నవ్యసంవదాయవాదం కూడా పరిణామాన్ని అంగీకరిస్తుంది. అయితే, మానవ తాతి తన మానవత్వం యొక్క అ న్తీత్వాన్ని పరిరశించుకొనే సామాజిక విలు వలను పదిలవరచుకొంటూనే, _లౌకికాభ్యుదయాన్ని సాధించే సాపేష్షిక విలు వలను అయాకాలాల్లో మన్నిస్తుందని విశ్వసిస్తుంది. మౌలిక మైన మానవత్వ మూ ్రిమక్వాన్ని ధార్మికంగా, ఆరకంగా, భావపరంగా, జ్ఞానపరంగా యుగో చిత వికాసంవై పు పురోగమింవ ఇసూ, అ వికాసంలో వ్యక్రిగా మొదలై సాంమిక లిగా మానవుడు ఎలా తన ష్మాతను నిర్వహిస్తాడో వ్యాఖ్యానించే సా త్రిక సాధనం సాహిత్యంగా నవ్యసంపదాయం సంభావిస్తుంది అభ్యుద యవాదం సాహిత్యంలో గరానుకరణరూవంగా కనిపించే సంవదాయాన్ని గర్లిస్తుంది; మో సన్‌ కవితకు జీవితమని నిర్దేశిస్తుంది; మార్క్సిజం వట్ల నిఐద్ధత స్తుంది. ఈ తివేణీ సంగమమే అభ్యుదయమనీ, విష్ణవమనీ

పేర్కొంటుంది. | కాలాల్లో అభినవ దర్శనాన్ని సమాజానికీ, "సాహిత్యానికీ అందించే సమాహార జీవన చై తన్యం సంపదాయం సమాజం ఒక పూర్ణ చైతన్య మనీ, ఆందులో భాగంగానూ, దాసికి పోషకంగానూ, దాని వికాసళ్‌ క్రీగానూ ఉండే మానవుడు కూడా వ్యక్తిగా, ళక్రిగా వూర్త చై తన్యరూపుడనీ, ఒక పూర్ణ ళ క్రినుండి, మరొక పూర్ణశక్రి పుట్టి మరలా "అందులో లయిన్తూ దైైతంగా వినన దుతున్నా అద్వ్వైతంగా అభివ్య క్తమయ్యే విశ్వ చైతన్యాన్ని సంతత పూర్ణ ఉస్తానంవై పు మానవుడు పురోగమింపచేస్తుంటాడనీ నవ్యసర్మపదాయవాదం దర్శిస్తుంది. ఈ సంతత వూర్ణ వికాస (వస్థానాన్ని ఆయా యుగాల్లో దర్శించిన మహాకవులు రచించే కావ్యాలు కళాత్మకంగా, (వతీకాత్మకంగా, రసాత్మకంగా

ఆభ్యుదయవాద౦ ; నవ్యసం్యపదాయవాదం 75 విశిష్ట ప్మకియలలో చేసే జీవిత విమర్శలే. సమాజ దర్శనాన్ని సాహిత్య దర్శ నంగా పరివ్రింపజేసుకొనే పతిభావంతుడే మవోకవి. భావజాలాన్ని మ్మాతమే (వతిపాదించాలని అనుకొనేవాడు సబోధకుడు కావచ్చు లేదా [పచారకుడు కావచ్చు కాని మవోకవి కాడు. మహికవికి జీవిత తత్త్వాన్ని గురించి ఎంత అవ గాహన ఉండాలో, సాహిత్య కళా తత్త్వాన్ని గురించిన అంత దార్శనికళ క్రి ఉండాలి, తాను నివసిస్తున్న కాలంలో జాతి జీవనంలో (పతిఫలిస్తున్న వివిధ దృక్పఠథాల తులనాత్మక వివేచనంతోపాటు, అవి మానవ మౌలిక మూర్తిమత్వ వికాసానికి దోహదంచే నే సమన్వయాన్ని కూడా మవీకవి సాధించాలి. దాన్ని కళాత్మకంగా ఉన్నత _పమాజాలతో ఆవిష్కరించాలి. ఆ రచన సాహిత్య వికా సంలో మరొక వినూత్న సం్యపదాయాన్ని సాధించాలి. అది గతంలోనుండి విక నించిన [శ్రేయస్సు ఒక పూర్ణత్వంలోనుండి పుట్టిన మరొక పూర్ణత్వం ఇది వైరుధ్యం లేని పరిణామం ఎప్పటికప్పుడు పరిపూర్ణంగా వ్యాఖ్యానింపబడుళున్నా, పరిపూర్ణత కాలంతోపాటు ముందుకు సాగుతుందని విశ్వనీంచి మానవ మూర్తి మత్వంమీద, సమాజ టేయస్సుమీద సంపూర్ణ విశ్నాసాన్ని (వకటించే (ప్రస్థానం నవ్యసం్యపదాయవాదం

పరిణామాన్ని మన మాడం మౌలికమైన శాశ్వతమైన కొన్ని విలువలను మానవ వికానల్‌ పమాణంగా అంగీకరిస్తుంది. యుగయుగాల మానవ చర్మితలో మానవ జాతి పురోగతిని నవ్యసం్యవదాయం దర్శిస్తుంది. మానవజాతి తాను పురోగమిన్తూ తన చుట్టూ ఉన్న జీవరాసులు కూడా తనతో పెటు పురోగమించటానికి నహకరిసుంది ఆ పురోగతిని అడ్డుకొనే వ్యక్తులను గాని, మానవేతర శక్తులనుగాని మానవజాతి ఎదుర్కొంటుంది మానవ సమాజం లోనే మానవత్వపు విలువలను ధ్వంసంచే సే దమన శక్తులను, వాటిని పోషించే వ్యక్తులను గుర్తించి వారిని శిక్షించి, మానవ వికాస (వస్థానాన్ని నిష్కంటంగా ముందుకు సాగించటానికి ముఖ్యంగా తోడ్పడేది మానవ భౌతికళ క్తి కాదు; అంత శ్శక్తి. దానినే నవ్యసం[పదాయవాదులు అత్మళ క్తి అనీ, అధ్యాత్మికళ క్రి అనీ, ధార్మికళక్రి ఆసీ, దైవీళ్రి అనీ ఎన్నో పేర్లతో పీలుస్తారు. మానవ వికాసం ఒకొ్కొ-క్కం కాలంలో తన అ స్తిత్వాన్ని యుగోచిత (శ్రేయస్సును సాధించుకొనే నిమిత్తం ఒక్కాక్క వరిపూర్ణ దళావస్థను పొందుతూ ఉంటుంది. అది ఒక పూర్ణంలోని పూర్ణం, అలా దర్శించటమే సంప్రదాయం జక్‌ వూర్ణంనుండి ఓక్‌

76 విశ్వనాథ నవ్యసం_పదాయి నవ్యదర్శనాన్ని పూర్ణంగా సాధించటం నవ్య సర్యవదాయం, అది పూర్ణంలో బాగంగా లీనమైపోయే సమన్వయాన్ని కళాత్మకంగా వ్యాఖ్యానించే ఒక వినూత్న మహాకావ్యమే నవ్యసంపదాయ సాహిత్య (వ్మకియా (వయోగం నవ్యసంవదాయ వాదులకు వారిదైన సామాజిక స్పృహ ఉంది; దాన్ని వ్య క్షికరించే సాహిత్య స్పృహ ఉంది. పరిణామాన్ని అంగీకరిస్తూనే పరివూర్ణత్వంపట్ల (పగాఢమైన నిబద్దత ఉంది.

నవ్య సంవదాయవాదులు మానవ వికాసవాదులు. ఆ వికాసం అభ్యుదయ వాదులు చెప్పే భౌతిక దృక్పథం కంళణ ఇంకా ముందుకు సాగే ఆధ్యాత్మిక దృక్పథం _పమాణంగా కలది. మానవుడు ధర్మార్థ కామమోకాలను సాధించే సాధకుడుగా ఆయా యుగాల్లో పొందే పరిపూర్తత్వాన్ని విలువక థ్రే విమర్శనమే సాహిత్య ధ్యేయం నవ్య సంప్రదాయవాదులకు ఆందువలన అభ్యుదయవాదులు చెప్పే జీవితపు విలువలను నవ్య సంప్రదాయవాదులు ద్వేషించరు అయితే, అవియ్వే నిత్యాలనీ సత్యాలనీ, పరమార్హాలనీ విశ్వసించరు. మార్క్సిజం కానీ, హ్యూమనిజం కానీ, హేతువాదం కానీ, మరేవాదం కానీ, ఆది సామాజికం కానీ, సాహిత్యపరమైనది కానీ _ అవన్నీ మానవ మూ ర్రిమత్వ వికాసానికి తోడ్పడే ముందడుగులుగా నవ్య సంపదాయవాదులు గౌరవిస్తారు. కొని, అవి మానవ పురుషార్థ సాధనామయమైన జీవితగమనానికీ, వరిణామానికి, (వగతికీ, _శేయ స్సుకూ ఒక పరిపూర్ణ వ్యాఖ్యానాన్ని ఇవ్వగలిగినవా - లేవా? అని నిశితంగా విమర్శిస్తారు.

ఆ జీవిత విమర్శలో నవ్యసంపదాయులు భారతీయ తత్త్వ దర్శనాలను, సాహిత్య దర్శనాలను పరమ (సమాణాలుగా నమ్ముఠారు. భారతీయ దర్శనం మంచి ఎక్కడున్నా గహిస్తుది. దానిని తన పరిణామ [కమంలో యుగోచిత పరి వూర్ణత్వ సాధనకు పోషక్యదవ్యంగా మలుచుకుంటుంది. తన మౌలికవ్య క్రిత్వానికి, మానవ మౌలిక మూ ర్తిమత్వానికి, (శేయోదాయక మైన నవ్యసమన్వయానికి సాధ నంగా వాడుకుంటుంది. నిత్యత్వాన్ని నవ్యత్వాన్నీ విరోధంలేని వూర్ణ దశలుగా దర్శించే తత్త్వాన్ని వివిధ (ప్మకియల ద్వారా సవిమర్శక చైతన్యంతో అఖివ్య క్రీక రించే సాహిత్యోద్యమం నవ్యసం_ పదాయోద్యమం. ఖ్‌

(పాహిత్కచరితలో చర్చునీయా ౦ళాలు ఃి అదివారం ఆంధధ్యపథ : 14. 1.19900)

నవ్యసం పదాయవాదులు- 9 తిప్పికొట్టిన దాడులు

నవ్యసం్యపదాయవాదుల సాహిత్య దర్శనం రససిద్ధాంతంమీద అధారపడి ఉన్నది. రససిద్దాంతం ఎంత విశాలమెన ప్రాతిపదిక కలిగి ఉన్నదో, ఎంత విశ్వజనీనమైనదో ఆదునికులు అవగాహన చేసుకోవడానికి వీలుగా ఆచార్య నగేంద రససిద్దాంతంమీవ (పామాణికమెన (గంథం రచించారు. నవ్యసంవ దాయవాదిలాగా వాదించే విమర్శకు కు అదార్య నగేంద. ప్రాచ పొళ్చాత్య సిద్ధాంకాలశో తులనాత్మకంగా వ౫శీలించిన తరువాత అదార్య నగేం[ద రస సిద్దాంకాన్ని గురించి ఈ [కింది ఫలితాంశాన్ని [పకటించాడు--

“ఈ సిద్ధాంతం ఆధారంగా సమస్త దేశాలకు, సమస్త కాలాలకు సంవ? ధించిన సృజనాత్మక సాహిక్యాన్ని, సృజనాత్మక సాహిత్యంలోని వతిరూపొన్ని సముచితంగా విలువకట్టవచ్చు. దీని పరికల్పన ఎంత సర్వాంగీణమైనదం టే- మానవచేతనక్షు మూల(ప్రవృత్తి అయిన రాగతత్తాన్ని అధారంగొ (గ్రహించి ఇది ఇతరాలయిన అన్ని ప్రముఖ తత్త్యాలను సమచితరూసంలో స్వీకరిస్తుంది? అందువల్ల జీవితంలోని సమస్త రూపాలతో, వివిధ [ప్రమాణాలతో రసనీద్దాంలో నికి సంపూర్ణ సామంజస్యం కుదురుతుంది. ఆ సామంజన్యంలో వేర్వేరు వాదాళ అతర్విరోధం అంతర్భవించిపోతుంది. రససిదాంతం దృఢమయిన నూనవవా ఆధారంమీద స్కుపతిష్టితమై ఉండటమే దనికి నిజమెన కారణం, ఇది మానవుణ్ణి ఆతని దేహమూ, ఆత్మ, ఇ కి. సీమ, ళ క్రవాదులు, సమస్త రాగద్వేషాలూ- వాటితోసహా స్వీకరిస్తుంది; అందువల మానవుడీ భూత, భవిష్యత్‌, వర్రమానా

లతో దీనికి విడదీయరాని సంబంధం మానవవాదం మౌనవుట్లే అంతిమసత్యంగా భావించి, కీవనవికాసంతోపాటు నిరంతర వికాసశీలమై ఉన్నట్లు: రససిద్దాంతం మానవ సంవేదనను చరమసత్యంగా భావించి, నిరంతరం వికాసీలమై ఉన్నది. జీవితగమనవిధానం మారినవ్వుడల్హా, మానవవాద వరికల్పనలో కూడా మార్పులు వస్తూ ఉంటాయి. సరిగ్గా అడే వంగా వాబ్మ యగమన విధానాలలో మార్చులు

78 విశ్వనాథ నవ్యసం్యవదాయం వచ్చినప్పుడల్లా రసస్వరూపం కూడా వ్యావక మైపోతూ ఉంటుంది జీవితంలోని నిరంతర వికాసశీల సీదాంతాలను, అవసరాలను మానవవాద మే ఆకళింపు చేసుకో గలిగినట్టు, సాహిత్యంలోని వికాసశీలచేతనకు కూడా రససిద్దాంతంనల్ల నే సరితుష్టి కలుగుతుంది జీవనభూమికలో మానవతను మించిన మహత్తర సత్యం ఆవిర్భ పించనంతవరకూ, సాహిత్య భూమికలో మానవ సంవేదనను మించిన రమణీయ సత్యం కల్పించబడనంతవరకూ , రససిద్ధాంతాన్ని మించిన మరో _పామాణిక మయిన సిద్ధాంత పరికల్చ్పనకూడా జరగదు.” (రససిద్దాంతం ; అనువాదం- డా॥ ఖీమ సేన్‌ “నిర్మల్‌”; తెలుగు అకాడమి (పచురణ(1985) - పు 389-390.) ఈ రస నిద్దాంకాన్ని నవ్య సం్మపదాయవాదులు గతామగతిక మైన అనుసరణగా చేపట్టలేదు. రసం కంటె భావాన్ని, భావావస్థలనీ, స్థాయికంటి మానస్లో ద్వేగ న్థికులనూ ఎక్కు వగ్గా మన్నించే భావకవిత్వ లఖ్యాలనూ, కాల్చ్పనిక కవితా (ప్రవృత్తులనూ కాదని పరిపూర్త కళానుభవం వైపు సాహిత్మాన్ని పయ నింవజేసే [ప్రయత్నంలో చేపట్టిన ఉద్యమం నవ్య సం్యపదాయోద్యమం. సామా జక తత్త్వ భూమికలను అధారంగా చేసుకొని వుటి- సాహిత్య స్వభావాన్ని తమలో (వతిఫలింప చేసుకొనే నవల, కథానిక మొదలైన _ప్యకియలు అందుకో లేని రసానుభవస్థితిని మరలా కావ్యరంగంలో పునహ్టేవనం చేయాలనే లక్ష్యంతో కాలంలోని అవసరం గుర్రించి ఆవిర్భవించిన సాహిత్యోద్యమం నవ్య సంప దాయం, తెలుగులో ఈ ఉద్యమం కాల్బనికయుగ కవితా (వ్మకియ లయొక్క- పరిమిత శ క్రియుక్తులమై అసంతృప్తి [వకటించిన రససిద్దాంతవాదులు మానవ కళానందానుభవ సమ్మగమూ ర్రిమత్వాన్ని అవిష్కరింపగల కావ్యకళా ప్యకియ లను ఆధునిక దృక్పథంలో వెలువరించటానికి చేసిన విశిష్ట [ప్రయత్నం నవ్య సం్యవదాయోద్గమీం. అంతేకాదు. ఈ యుగంలో. సాహితృంమీద సాగిన వివిధ దండయ్యాతలను గరించి వాటినుండి సాహిత్యాన్ని రడంచటానికి, వాటిపై తిరుగుదాడిగా ఒక ఉద్మమాన్ని రూపొందించి ఐలవరచటానికీ నవ్య సం్మవదా యోద్యమం కృషి చేసింది ఈ సందర్భంలో సాహిత్యం మీదజరిగిన దాడులను గురించి కొంత (పస్తపంంచటం అవసరం. తెలుగులో నవ్య సరపదాయవాదుల భొవాలవంటి భావాలను, సాహిత్య సిద్దాంకాలనూ వెలువరించిన (వ్రనీద్ధ పాళ్చాత్య సాహిత్య విమర్శకుడు రెనెవెలక్‌

నవ్యసం పదాయ వాదులు . తిప్పికొట్టిన దాడులు ౯ *“సాహిర్యంమీద దాడి! (ది ఎటాక్‌ ఆన్‌ లిటరేచర్‌) అనే వ్యాసం (వాకాడు. ఈ శతాబ్దంలో సాహిత్యంమీద దాదాపు నాలుగు విధాలుగా దాడులు జరిగాయని ఆయన విక్ఞేషించాడు వాటిని స్థూలంగా పేర్కొంటే ఇలా ఉంటాయిః

1. రాజకీయ సిద్దాంతాల (పేరణతో సాగిన దాడి 2 భాష మనిషిలోని లోతైన భావాలనూ, అంతర్జ్భృష్టిన, విశ్వ రహస్యాలనూ అభివ్యక్తం చేయగలిగిన సామర్థ్యం లేనిదనే వాదం ( పేరణగా సాగిన దాడి, 3. కవితా సౌందర్య తత్త్వా నికి వ్యతిరేకంగా సాగిన దాడి 4 భావ్యపసార (ష్మకియాఖేదంగా రూపాన్ని మలచుకొనేదే సాహిత్యం కాబట్టి, అధునిక వసార సాధనాలద్వారా రూపొందించే (ప్మకియా సాహిత్యమని భావించేవారు సాగించే దాడి ఈ నాలుగురకాల దాడులూ సాహిత్యరంగంలో దుమారాలు రేపి, మౌలికమైన సాహిత్యతత్తాన్ని దర్శించటానికి అడ్డంకులను సృష్టించి, సాహిత్యవిమర్శ మార్గంలో సంక్షోభాన్ని కలిగించాయని రెనెవెలక్‌ భావించాడు. ఆ దాడుల వలన కొన్ని నిలువలు నేల కొరిగిపోయాయి. అయినా, సాహిత్యత త్ర్వ్వదర్శకుల తిరుగుదాడులు కొన్ని మౌలికమైన విలువలను సంరక్షించ గలిగాయి. ఈ తిరుగుదాడుల ఫలితంగా ఆ దాడులు కొన్ని దుమ్ముకొట్టుకొనిపోయాయి. చివరకు ఆ దాడులు ఏయే (వయోజనాలకోసం సాగాయో వాటిని విజయవంతంగా సాధించలేక పోవటమే కాకుండా, చేరుకోవలసిన గమ్యాన్ని, చూపవలసిన వెలుగునూ సమర్జనీయంగా (పదర్శింపలేకపోయాయి.

పూర్వయుగాలలో సాహిత్యం పాలకవర్గాల (వయోజనాలకు ఊడీగం చేంపటానికే (పధానంగా సృజింపబడింది అభివృద్ది లేదా అభ్యుదయ నిరోధక లక్షణం దాని స్వభావం ఉన్నతవర్షాల జొన్న త్యాన్ని చ్నితించటమే దాని నైజం, వర్గ విభేద కల్పన, మేధావి వైఖరి, సాదూన్య (ప్రజలకు అందరాని (మాని పండులా ఉండటం అనే లక్షణాలే దాని ఘనత. కాబట్టి, అటువంటి సాహిత్యాన్ని సమూలంగా మట్టుపెట్టాలి మానవునికి రాజకీయంగా అభివృద్ధి సాధించి, సాంఘికంగా అభుద్యయాన్ని అందించే సాహిత్యమే ఆధునీక యుగంలో ఉపా దేయం _- అనేదే రాజకజీయపరంగా సాగే దాడిలోని తాత్పర్యం.

భాషకూ అభివ్య క్షికి వాస్తవంగా సంబంధం లేదన్మీమనిషిలోని ఆంతరంగా వస్థలను వ్య క్తంచేసే వాచ్యమైన కళకి భాషకు లేదనీ అంతరమైన బీభత్సాన్ని

వ్ర విశ్వనాథ నవ్యసం వదాయ౦ వచ్చినప్పుడల్లా రసస్వరూపం కూడా వ్యాపక మైపోతూ ఉంటుంది. జీవితంలోని నిరంతర ఏకాసశీల సిద్దాంతాలను, అవసరాలను మానవవాదమే ఆకళింపు చేసుకో గలిగినట్టు, సాహిత్యంలోని వికాసశీలచేతనకు కూడా రససిద్దాంతంనల్ల నే పరితుష్టి కలుగుతుంది జీవనభూమికలో మానవతను మించిన మహత్తర సత్యం ఆవిర్భ వించనంతవరకూ, సాహిత్య భూమికలో మానవ సంవేదనను మించిన రమణీయ సత్యం కల్చించబడనంతవరకూ, రససిద్దాంతాన్ని మించిన మరో (పామాణీక మయిన సిద్ధాంత పరికల్పనకూడా జరగదు.” (రససిద్దాంతం ఏ అనువాదం- డా ఫీమ సేన్‌ “నిర్మల్‌; తెలుగు అకాడమి 1పచురణ(1985) - పు 389.390,) ఈ రస సిద్దాంతాన్ని నవ్య సం్యపదాయవాదులు గతానుగతిక మైన అనుసరణగా చేపట్టలేదు. రసం కంటి భావాన్ని, భావావస్థలనీ, స్ట్థాయికంటె మానసఫోద్వేగ స్థికులనూ ఎక్కు వగా మన్నించే భావకవిత్వ లజఖ్యాలనూ, కాల్పనిక కవితా ప్రవృత్తులనూ కాదని పరిపూర్త కళానుళవం వైపు సాహిత్కాన్ని పయ నింవజేసే (పపయత్నంళో చేపట్టిన ఉద్యమం నవ్య సర్మవదాయోద్యమం సామా జిక త త్వ భ్రూమికలను ఆధారంగా చేసుకొని వుటి- సాహిత్య స్వభావాన్ని తమలో పతిఫలింప చేసుకొనే నవల, కథానిక మొదలై న (ప్మకియలు అందుకో లేని రసానుభవస్థితిని మరలా కావ్యరంగంలో పునస్ట్రాపనం చేయాలనే లత్యంతో కాలంలోని అవసరం గుర్తించి ఆవిర్భవించిన సాహిత్యోద్యమం నవ్య సంప దాయం. తెలుగులో ఈ ఉద్యమం కాల్పనికయుగ కవితా (వ్యకియ లయొక్క- ఎ0మిత శ క్రియక్తులపై అసంతృప్తి (పకటించిన రనసిద్దాంతవాదులు మానవ కళానందానుభవ సమ్మగమూ ర్రిమళ్వాన్ని ఆవిష్కరింపగల కావ్యకళా (ష్యకియ లను అధునిక దృక్పథంలో వెలువరించటానికి చేసిన విశిష్ట (సయత్నం నవ్య సం్యపదాయోద్గషీం, అంతేకాదు. ఈ యుగంలో సాహితృంమీద సాగిన వివిధ దండయ్యాతలను గుర్తించి వాటినుండి సాహిత్యాన్ని రశ్షించటానికీ, వాటిపై తిరుగుదాడిగా. ఒక ఉద్మమాన్ని రూపొందించి ఐలవరచటానికీ నవ్య సం్యవదా యోద్యమం కృషి చేసింది ఈ సందర్భంలో సాహిత్యం మీదజరిగిన దాడులను గురించి కౌంత (ప్రస్తావించటం అవసరం. తెలుగులో నవ్య సం్మపదాయవాదుల భావాలవంటి భావాలను, సాహిత్య సీద్ద్ధాంకాలనూ వెలువరించిన (వసిర్ధ పాళ్ళాత్య సాహిత్య విమర్శకుడు రెనెవెలక్‌

నవ్యసంపదాయ వాదులు _ తిప్పికొట్టిన దాడులు భ్‌ “సాహిఠళ్యంమీద దాడి” (ది ఎటాక్‌ ఆన్‌ లిటరేచర్‌) అనే వ్యాసం (వాకాడు, ఈ శతాబ్దంలో సాహిత్యంమీద దాదాపు నాలుగు విధాలుగా దాడులు జరిగాయని ఆయన విశ్ణేషంచాడు వాటిని స్థూలంగా పేర్కొంటే ఇలా ఉంటాయి:

1. రాజకీయ సిద్దాంతాల (_పేరణతో సాగిన దాడి. 2 భాష మనిషిలోని లోతైన భావాలనూ, ఆంతర్జ్భృష్టినీ, విశ రహస్యాలనూ ఆభివ్యక్తం చేయగలిగిన సామర్థ్యం లేనిదనే వాదం _పేరణగా సాగిన దాడి, 3, కవితా సౌందర్య తత్తా నికి వ్యతిరేకంగా సాగిన దాడి 4 భావ్యపసార (వ్యకియాభేదంగా రూపాన్ని మళలచుకొనేదే సాహిత్యం కాటిట్టి, అధునిక [వసార సాధనాలద్వారా రూపొందించే (వ్యకియా సాహిత్యమని భావించేవారు సాగించే దాడి ఈ నాలుగురకాల దాడులూ సాహిత్యరంగంలో దుమారాలు రేపి, మౌలికమైన సాహిత్య్మతత్త్యాన్ని దర్శించటానికి అడ్డంకులను సృష్టించి, సాహిత్యవిమర్శ మార్గంలో సంక్షోభాన్ని కలిగించాయని రెనెవెలక్‌ భావించాడు. ఆ దాడుల వలన కొన్ని విలువలు నేల కొాంగపోయాయి. అయినా, సాహిత్యత త్వ్వదర్శకుల శిరుగుదాడులు కొన్ని మౌలికమైన విలువలను సంరక్షించ గలిగాయి. ఈ తిరుగుదాడుల ఫలితంగా ఆ దాడులు కొన్ని దుమ్ముకొట్టుకొనిపోయాయి. చివరకు ఆ దాడులు ఏయే [వయోజనాలకోనం సాగాయో వాటిని విజయవంతంగా సాధించ లేకపోవటమే కాకుండా, చేరుకోవలసిన గమ్యాన్ని, చూపవలసిన వెలుగునూ సమర్దనీయంగా [పదర్శింపలేక పోయాయి.

వూర్వయుగాలలో సాహిత్యం పాలకవర్గాల [వయోజనాలకు ఊడీగం చేయఏటానికే (వధానంగా సృజింవబడింది అభివృద్ధి లేదా అభ్యుదయ నిరోధక లషమణం దాని స్వభావం ఉన్న తవర్గ్షాల జొన్నత్యాన్ని చ్నితించటమే దాని నైజం వర్గ విభేద కల్పన, మేధావి వైఖరి, సామాన్య (ప్రజలకు అందరాని (మాని పండులా ఉండటం అనే లక్షణాలే దాని ఘనత, కాబట్టి, అటువంటి సాహిత్యాన్ని సమూలంగా మట్టు పెట్టాలి మానవునికి రాజకీయంగా అభివృద్ది సాధించి, సాంఘికంగా అభుద్యయాన్ని అందించే సాహిత్యమే ఆధునిక యుగంలో ఉషా దేయం - అనేదే రాజకీయపరంగా సాగే దాడిలోని తాత్పర్యం.

భాషకూ అభివ్య క్తికి వాస్తవంగా సంబంధం లేదనీ,మనిషిలోని అంతరంగా వస్థలను వ్య క్తంచేసే వాచ్యమైన శ్రి భాషకు లేదనీ, ఆంతరమైన బీభత్సాన్ని

గ్ర విశ్వనాథ నవ్యసంవదాయం గానీ సౌందరాన్నిగాసీ పదాలు (సత్యవంగా మోనుకొని రాలేవన్సీ శబ్దం కంటే నిశ్శబ్దమే అభివ క్రికి సమర్థవంత మై“దనీ, ఒకవేళ ఆంతర్వ్యక్రిని శబ్దం వ్యక్తం చేయటానికి _పయర్నించినా అది సమ్యగంగా 1[పాతినిధ్యం వహించేటట్టు రూపొందదనీ, అందువలన శబ్దచ్చితాలనో, భావచ్మితాలనో, (పఠీక లనో, నాదాలనో ఆ్యయించి పసరింపవలనసి వస్తుందనీ భాషాపరంగా సాహిత్యం మీద దాడిచేసేవాం అభ్మిపాయం. సాహిత్యం ఒక ఉత్తమమైన కళ అనీ, సాహిత్యానుభూతి అలౌకికమనీ భావించే సర్మపదాయం మీద తిరుగుబాటు మూడవది. ఈ తిరుగుబాటు దారులు కళానుళూతికీ, భౌతికానుభూతికి ఉన్న భేదాన్ని పరిగణించరు సర్మపదాయ వాదుల సౌందర్య దృష్టినీ, సంవిధాన శిల్పాన్నీ, ఆకృతి శిల్పాన్నీ, సంవాద శిల్పాన్న్సీ ఆర్థవిస్పష్టతనూ వీరు విశ్వసించరు కవితలోని భవ్యకవితావేశం కంటే, బౌతికాంశ విశ్లేషణం పీరిమత౦లో (వధానం వీరి దృష్పిలో కవితకంటె కవి వేరు; కనితా వస్తువు వేరు; కవితా కళ వేరు.

ఇక నాల్గవదాడి సాంకేతిక దృష్టి (వధానమైనది_ మనం నివసిస్తున్నది ఎెలక్ఞాొనిక్‌యుగంతో, భావప్రసారం. లిభిత సాహిత్యానికే పరిమితమై ఉండే రోజులు గతించాయి. వై జానికంగా మనం ఎంతో పురోగతిని సాధించాం. నేటి సాహిత్యం (పచారసాధనాల (ప్మకియలమీద అధారపడి ఉంది. జనజీవనంమీద టి.వి పభావం బలంగా ఉంది. నేటి మానవుడు విద్యుత్కాంతిద్వారా సాహి త్యాన్ని సృష్టిస్తున్నాడు, దర్శిస్తున్నాడు, పరిస్తున్నాడు, వదిలపరచుకొంటున్నాడు* (ప్రసరణమే నేటి సాహిత్యజీవితం. ఇంతకంటె సాహిత్యపమాణం మరొకటి ఉండబోదు _ అనేది ఈ వాద తాత్పర్యం.

ఈ వాదాలన్నింటిలోనూ సర్వసామాన్యంగా కనపడే కొన్ని అంళా లున్నాయి సాహిత్యానికి సౌందర్యత త్ర్యపరంగా కానీ, ళాస్త్రపాండిత్యవరంగా కానీ ఉండే నాణ్యతను పమాణంగా అంగికరించకపోవటం వీటిల్లో వినవడే సామాన్య ధర్మం. ఆయితే, ఆరునిక యుగదై తన్యాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకొని తమ తమ దృక్పథాల కనుగుణంగా సాహిత్యాన్ని నిర్వచించుకోవటానికి అవి యత్నిందాయి. అందులోనూ నిత్యవ్యవహారంలో ఉండే అభివ్యక్తికీ, సాహి

నవ్యసం,పదాయ వాదులు _ తిప్పికొట్టిన దాడులు 8 త్యంలో కనపడే అభివ్యక్తికి కొంత భేదం ఉండకతప్పదని గుర్తించాయి. కాని, సెహిత్య _వమాణాలను సిర్దేశించటంలో మాతం నూతన మార్గాలను అన్వే షించాయి, (కొత్త పరికరాలనూ, పద్ధతులనూ నిర్జేశించాయి. ఈ దాడులన్నీ సామూహికంగా సాహిత్య వ్మక్రియలన్నింటిమీద లక్షింప ఐడ్డాయి. సాహిత్యంలో ఇతిహాసాలున్నాయి, పురాణాలున్నాయి, ఠావకవిత్వ (ష్మకియలున్నాయి, రూపకవిశేషాలున్నాయి, నవల, కథానిక వంటి వచన (వ్యకియలున్నాయి, వమర్శ వంటి వివేచన పద్దతులున్నాయి, జానపద సాహి త్యంలోని మౌఖిక _ప్యకియల సముదాయాలున్నాయి. వీటన్నింటికి ఆయా [వ్మక్రియా స్వరూప స్వభావాలనుబట్టి [ప్రమాణాలు ఖేదిస్తూ ఉంటాయి. లీటన్ని టిలో కవిత్వానికి ఒక ప్రత్యేక (ప్రతిపత్తి ఉంది. దానికీ సొందర్యతత్వానికీ ఆవినాభావ సంబంధిం ఉంది, కవిత్మాప్మకియలనూ, తదితర (ప్మక్రియలనూ సమాంతరంగా భావించి ఆభివ్య క్రిలో సామ్యాన్నికోరటం కళాత్మకమైన విలు వలను కల్లోలం చేయటమే అవ్వుతుంది. రాజకీయ (వమేయంతో సాగే దాడి. చక్రియలోని విషయానికీ, భావజాలానికి ఇచ్చిన విలువ, దాని విశ్వజనీనమైన. కళాత్మక శ క్రికి ఇవ్వటం లేదు (వబోధానికీ, (వచారానికీ యిచ్చిన గౌరవం కళాభివ్య క్రికి ఇవ్వటంలేదు కవితకు గాని, కళ్శాషకియలకు గాని రాజకీయ, సౌమాజిక, ఆర్థిక శాస్త్ర ప్రమాణాలు విలువలను నిర్ధారించే నికషోపలాలు కొజా అవు భాషకు అభివ్యక్తి లేదనటం పరివిసాస్పదం. అయిణే, వాచ్యంగా చెప్పటం కళాస్వభావం కాదు. అది కళారాహిత్య చిహ్నం. కళాభివ్యక్రికి సృజనాత్మక శ క్రి ముఖ్యం. శబ్దం అర్థ సమర్పణలో వృంగ్యశ కక్రిని (ప్రదర్శిస్తుంది, భాషకు కళ జీవనధర్మం. వాచ్యమైన వాక్కును కళావాహినిగా భావిస్తే, భాష బలహీనంగానే కనపడుతుంది. భావపతీకగా, అనుభూతికి ఆలంబనంగా భాషను దర్శించినప్పుడే కళాజగత్తులో భాష ఆస్వాద మధురంగా అందగిస్తుంది. సాహిత్యంలో రచయిత తన దర్శనాన్ని సృజిస్తాడు; తన భావాలకు అభివ్యక్తి కల్పిస్తాడు; తన అశలను, ఆశయాలను కళాత్మకంగా (పసారం చేస్తాడు. కవి కవితను (పజలకోసం చెపుతున్నా, వారికి అందువొటులో ఇవ్‌. 6

ర విశ్వనాథ నవ్యసం్మపదాయం ఉండే భాషను (గహిస్తున్నా, దానిని కళగా ఆవిష్కరిస్తాడు. ఆ కళా గౌరవం లేకపోతే కవితకూ, |వచారానికీ, వ(తికా రచనలకూ, [వకటన వద్దతులకూ రేగా లేకుండా పోతుంది. (వచార సాధనాలే సాహిత్య పతివత్తికి_వమాణాలని భావిస్తే సాహిత్య (వమాణాలకే స్వస్తి చెప్పే తరుణం ఆసన్నమవుతుంది. సాహిత్యం సమాజానికి రాజకీయ విద్యను బోధించటానికి ఉవకరణంగా కానీ, (ప్రజలలో కొన్ని సిద్ధాంతాల (పచారానికి సాధనంగా గానీ ఖావించేవారి మాట అటుంచి, సాహిత్యాన్ని ఒక కళగా సమాదరించే సహృదయ జగత్తు మాతం సౌందర్య తత్త్వాన్ని సాహిత్య ధర్మంగా సమ్మానిన్తుంది. నవ్యసం్మ్యవదాయవాదులు ఆశించింది సాహిత్యాన్ని కళగా దర్శింపగల సౌందర్య దృష్టి, దాన్ని అనుశీలించి అనుభవింపగల [ప్రామాణిక (వవృత్తి. వీటిని విశ్వజసీనంగా వినిర్మించుకోగలిగినప్పుడు ఈ నాలుగు దాడులలోని దౌర్బల్యం స్పష్టమవుతుంది. అప్పుడు - రాజకీయ దృక్పథం సాహిత్యంలోని వౌలికాంశాలను మూలమట్లం చేయలేదు. భాషావాదం సాహిత్యంలోని కళాఖి వృశిని నిర్వర్యం చేయలేదు. సౌందర్యత త్వ వివేకవాదం మానవకళానుభూతిని పరుగుపరచలేదు, (పచార సాధనాల సౌంకేతికవాదం [వసారంకం టె (వధాన షై సాహిత్య కళావ్య క్రిత్వాన్ని సంకుచింపజేయలేదు. ఇటువంటి దాడులు సాహిత్య గూపౌన్ని వంచగలవే కాని, నాహిత్య తత్వాన్ని (తుంచలేవు = అనీ సంపదా యవాదం నిరూపించింది. శాం రాట రృపదాయోద్యమం [పారంభించిన కవులు, రచయితలు సంస్క అాషస్త స సారంలలోనే కాక దేశీయ భాషాసాహత్యాలతోనూ, ఇంగ్లీషు పరిచయమున్న (వ్రపంచ సాహిత్యాలతోనూ, సాహిత్యోద్యమాలతోనూ సిద్దాంతాలు అంతేకాదు, విశ్వ సాహిత్యాలలోని [కొాతకొత్త సాహిత్య న్నాయో గమని తయ త త్త్షృశాస్త్రం, కళాకాస్త్రం ఎలా _పభావితం చేస్తు ఉపనిషతుల వ నవారు కూడా. ఉదాహరణకు - టి. యస్‌. ఎలియట్‌ మీద సాహిత్య ప్రప్ర ము ర ఉందని గుర్పించారు. ఇరవయ్యో శతాబ్దిలో పాళ్చాత్య సభావం [పతక క్ష పేరెన్నికగన్న వారందరిమీదా భారతీయ కళా తత్త (1 ల (వత్యశంగానో, వరోక్షంగానో కనపడుతుంది. ఆనందవరనుడు అభినవ గుప్తుడు, పాణిన, శంకరులు, వివేకానందుడు, రవీం్యదుడు, మువోత్మా గాంధీ

నవ్యసంవదాయ వాదులు _ తిప్పికొట్టిన దాడులు 8 మొదలై నవారి _వభావం పాళ్ళ్చాత్య రచయితల అలోచనా వద్ధతులలోనూ, థావ జాలంలోనూ, కళా సిద్దాంకాలలోనూ, కవితా _ప్రయోగాలలోనూ మనవారు చూడగలిగారు. తెలుగు రచయితలకు దానివలన ఖారతీయ దర్శనంమీద ఒక విశ్వాసం ఏర్పడింది; తమ వ్య క్రిత్వం మీద ఒక గట్టి నమ్మకంతో కూడిన గౌరవభావం తమకే ఏర్పడింది. “నేను భారతీయుణ్ణి, నా దర్శనం ఏ పాళ్చాత్య దర్శనాలకూ. తీసిపోదు; ఎక్కడ మంచి కనవర్డా దానిని మన్నించి తనలో విలీనం చేసుకొని అభినవస్స్ఫూ ర్తితో పగతి పథంలో పయనించే. భారతీయ తత్త్వం - పిసీకొనటమే కాదు ఘనంగా ఇవ్వగల'దనే ధీమా వచ్చింది. అయితే, నవ్యసం్యవదాయోద్యమ రచయితలు మౌలికంగా కాంత్మిపియులు. వీరు విప్ప వించరు. దృఢ విశ్వాసంతో ధీరుల్లాగా, స్వాతం్యత్య ఏీరుల్లాగా, సత్యాగహ శూరుల్లాగా (వయోగాలు చేసి, అచరణద్వారా తమ అళయాన్ని వ్య క్రీకరించు కొంటారు ఈ (ప్రవృత్తి భారతీయులకు తరతరాలుగా వచ్చే సంసాగ్రర వైభవ మైనప్పటికీ, ఆనాడు గాంధీ నాయకత్వంలో సాగుతున్న స్వాతళ్యత్యోద్యమం వారిని ఆ రకంగా విశేషించి తీర్చి దిద్ధింది. ఆ కొలంలోనూ రాజకీయాలు ఉన్నాయి; వివిధ దృకృథాలు ఉన్నాయి. రాజకీయ నాయకుల (వభావం సమాజం మీద బలంగా గోచరిస్తుంది. కాని, స్వాతం్యత్యోద్యమ కాలంలో రాజకీయ నాయకులు సాహిత్యం మీద దొడి చేయ లేదు మార్క్స్సిస్టుకాగా భారత రాజకీయ నాయకులకు సాహిత్యం ఒక స్వతర్మత (ప్రతిపత్తి గలిగిన సాంస్కృతిక వ్యవస్థ, కవిని నియం్యతించే రాజకీయ కిళా శాలలు నడపరు. కవులు ఎమ్నుకోబడని శాసన సభ్యుల లాంటివారు. వారు స్వతం్యతులుగా సాహిత్యాన్ని సృజించుకొనవచ్చు. అయితే, అవి జాతీయ జీవన గౌరవాన్నీ, సాంస్క్బృతిక సొరభాన్నీ, దేశసమైక్యతనూ, _ భిన్నత్వంలో క త్వంగా భాసించే భారతీయాత్మను విచ్ళిన్నం చేసేవి కాకూడదని మ్మాతమే ఆశించేవారు. దేశ భ్మదతకు ముప్పవాటిల్లే సాహిత్యాన్ని నిరసించేవారు. ఈ రకం రాజకీయ వాదులు సాహిత్య చర్మితతో మార్క్సిస్టు రాజకీయ వాదుల వలె జోశ్యం కలిగించుకోరు, అందువలన, నవ్యసం్మపదోయ వాదులకు రాజ

84. విశ్వునాథ నవ్యసం్యవదాయం కీియాల గొడుగు నీడలు లేని సాహితీరంగం స్వేచ్చగా విహరించటానికి దొరికింది విశ్వమంతా వ్యాపించి ఉన్న వివిధ సాహిత్య తత్త్వాలు వారికి అందు బాటులోకి వచ్చాయి. వివిధ వాదాలు విని తమ ప్మాతను నిర్వహించే ఆవకాశం లభించింది. కవులు ఉద్యమించారు. స్వాతం్యత్యం వారి హక్కు-; సాహిత్యం మీదీ దాడులను సహనంతో ఓర్చుకొన్నా, అదను చూచి ఆత్మశ క్రితో తిప్పికొట్టి, దాడి! చేసిన వారిని పొలిమేరలు దాటి పారిపోయేటట్లు చేయగల కార్యశకక్తి స్వాతం్యత్యయోధులకులాగానే నవ్య సంపదాయ రచయితలకు ఉంది, ఆడదే వారికి ఫ్రీరామరశ!

(సాహిత్య చర్షితలో చర్చనీయాంశాలు :

ఆదివారం ఆంధ్యపభ : 21-1-1990)

ఇంగ్లిషు విశ్వనాథ : తెలుగ ఎలియట్‌

నవ్య సర్యపదాయోద్యమ ఆరంభ వికాసాలను మరింత లోతుగా తెలుసు కోవాలంటే ఆ కాలంలో వచ్చిన పాళ్ళాత్యసాహి త్యోద్యమాలనుకూడా ఆధ్యయనం చేయవబసి వస్తుంది నవ్య సం్యవదాయోద్యమం దాదాపు 1933 _- 35 సంవత్స రాలలో ఆర౦భమైనట్లు స్పష్టం. ఈ సంవత్సరాల్లోనే 20 శకాద్దిని బలంగా 1పభావితం చేసిన మవికవి, నాటక కర్త, విమర్శకుడు అయిన టి.యస్‌, ఎలియట్‌ (వాసీన సాహిత్యం వెలువడటం (పారంభించింది. (కొత్త శకం రూపొందటం మొదలయ్యింది. 1933 తో 'ది యూజ్‌ అఫ్‌ పొయ్యెటీ ఆండ్‌ ది యూజ్‌ ఆఫ్‌ (కిటిసిజమ్‌' అనే వ్యాస సంపుటి వెలువడింది. అదే సమయంలో. తెలుగులో రామాయణ కల్పవృక్షం రచన [పారంభమైంది, ఇది కాకతాశీయన్యాయంగా పైకి అనిపించినా, కాలస్వరూవ తత్త్వ విచారంలో [క్రొత్త పుంతలు చూపించిన అ యిరువురు రచయితలు కాలతత్త్వం నుండీ పుట్టినవారే వారి ఉద్యమాలు యుగోచిత సాహిత్య (పస్థానాలే!

విశ్వనాథ సత్యనారాయణగారిని ఎలియట్‌ తో పోల్చి చెప్పటం, వారిరువురి ఆభ్యిపాయాలలో, దృక్సథాలలో ఉన్న సామ్యభేదాలను పరిశీలించటం. తెలుగు విమర్శలో గోచరిస్తుంది. ఉదాహరణకు 'బాహ్మామయనూ ర్రి"లో డా॥ ముదివేడు (పభాకరరావుగారి మాటలు గమనిద్దాం.

“మహాకావ్యాన్ని గూర్చి ఎలియట్‌ నిర్వచనం ఎంత సమన్వయపూర్వ కంగా, విశ్వజనీనంగా ఉన్నదో చూడండి: “జక దేశపు నాగరికత పరిపాకం చెందినప్పుడు, కవి మనస్సు పరిపక్వం చెందినప్పుడు మవాకావ్యం అవతరిస్తుంది " 'వరిపాకం' ఆంటే ఏమిటో వరిపాకం చెందనివారికి తెలియచెప్పటం సాధ్యం కాదు. మనం ఎదిగి వరిపక్వత కలిగివుంటే ఆ లక్షణాన్ని వెంటనే గుర్తిస్తాము. పరిపక్వమైన భాషతో పాటు వరిపక్వమైన వేషభాషలు, చేష్టలు, ఆలవాట్లు కూడా వుండాలి. పజలలో వర్తమానం పట్ట విశ్వాసం కుదుర్చుకోవాలి. భవిష్యత్తును గురించి అనుమానాలు కూడదు కవికి వూర్వకవులను గూర్భి తెలిసీ వుండాలి,

86 విశ్వనాథ నవ్యసంపదా యం ఆతని వెనుకనున్న సర్యపదాయంతో మనకు పరిచయం వుండాలి (వజామోద౦ పొందిన శైలిలో ఆయువుపట్టు కవి స్వంతం చేసుకోవాలి. సిద్ధమైన మనస్సు వుండాలంటే చర్మిత, దాన్ని గూర్చి జిజ్ఞాస మ్మాతమే కాకుండా మరొక దేశపు నాగరకత, చర్యితలను గూర్చిన పరిజ్ఞానం సంపాదించాలి. (పౌంతీయ భావం సమసి విశాల దృక్పథం అలవడటానికి ఈ రకంగా ఎదిగిన (వజ్ఞ కావాలి. కి పందిన లి ఆంచ్రే ఆట్లాంటి శైలి తటస్టపడగానే “ఇది (వతిభాకాలి వ్య కం చేసింది? ఆశ్చర్యం [పకటించక, “ఇది ఈ భాషలోని (వతిభను వూ ర్తిగొ మారన మ అనగలగాలి” (౫7016 18 ౮128516 - గావ. 21106 - నన్ను ఎన్‌ పుస్తకం _ బుచ్చిభాబు). విందాం. కర్‌ మహాకావ్యాన్ని ఏ దృష్టితో చూస్తారో ఆయన మాటల్లోనే [గావ్యుమే వా కూడినది. శిల్పశ క్తి తగ్గని యే కావ్యమైన పరి యచ్చటి మత స్థ పౌళ్చాత్య మనో కావ్యములు శీల్పభూము అగుటచేతనే (గహించుచునా పర దాయాది విషయములు మనవి కాకపోయినను వానిని ఐరి శిల్ప మకరమి ము రచేయితల కాశిల్పబుద్ధి తగ్గనిబో కావ్యము కావ్యమగును, (పవంచమెంత యో కావ్యమహార్జాంత 'మనుస్యూతమైన విషయము. యనంతమైనది, య ంతన్వైనదో, ఎంత" వివిధమైనదో కవికావిద్య యంత అంధఫసావ్‌ొత్ర 1 ఏంత వివిధమైనది.” (సారస్వత మహాసభ. అధ్యతోపన్యాస౦- శి పరిషత్సతిక - సం. 45 ) చాలమంద న్‌ ల్లి పెంపొంది (ఫాయిడ్‌ సిద్దాంతాలు వచారంలోకి రాగానే ఫలితంగా జై టప లు రచయిత జీవిత విశేషాలు వైటపెట్టి ఆ వరిశోధన చడం, విలువ క లు పురస్కరించుకొని అతని రచనలను పరామర్శిం కవి జీవిత విశేష్మల్పు రగకున్న రోజుల్లో కావ్యానందం అనుభవించడానికి ఖ్యం కావని ధైర్యంగా చెప్పగలిగాడు ఎలియట్‌ .” రించారు. ఆక పళ్వునాథ కూడా '“వంచళతి"లో పె అభిప్రాయాన్నే వ్య క్రీక ననువవించె ననకానే నర చూస్తాడు. “ఆల్పులంబోలె (బతుకులో ట్‌ మైన యూహ'” అన్నారు.” "ఎలి

ఒక ఉద్యమం పారం (ంకు201850) అనేది వూర్తిగా సపలంకాని లి న్నారు. అలాగే _వపంచ సంస్కృతి (౫౫7౦బేథే

ఇంగ్లీషు విశ్వనాథ : తెలుగు ఎలియట్‌ 87 (౮10856) స్థాపిప్తామనడం కూడా అసంభవం అన్నారు. విశ్వనాథ వేయివడగల్లో స్వర్గానికి నిచ్చెన మొదలైన నవలల్లో యిలాంటి వాదాలను ఖండించి వున్నారు,”

కసక్‌ల్‌ 28 2 ఛఇా0ం186 ఆనే మాట ఎలియట్‌ మహాకవి యొక్క సంపూర్ణ మానవ జీవిత దర్శనానికి సాక్ష్యంగా నిలుస్తోంది అది భారతీయ జీవన దర్శనం. ధర్మార్ధకామమోఖులు ఆ సంపూర్ణక్వాన్ని సాధించే నాల్గు సమాన పాదాలు, విశ్వనాథ ఈ సంవూర్ణజీవితాన్నే తమ వేయిపడగల్లో, కల్పవృక్షంలో చిత్రీకరించారు. అంతేకాదు, ఆయన గేయాలు మొదలుకొని మవీకావ్యందాకా అనున్యూతంగా సంవూర్ధ మానవజీవిత వ్యాఖ్యానమే చేయబడింది. అందుకే ఆయన మానవజీవిత ఖభాష్యకారుడు.”

“విశ్వనాథ 6107 _- వైభవాన్ని మ్మాతమే చెబుతారనీ, 'సనాతనవాది" అనీ, అది ఈనాడు ఎలా ఉపయోగవడుతుందనీ ఆధునికులు (పళ్నిస్తున్నారుః ఎన్ని యుగాలు గడిచినా, ఎన్ని నాగరికతలు మారినా, నిత్యమై (ప్రముఖంగా నిలిచేది మానవ స్వభావమే నన్నాం. సరిగ్గా టి. యస్‌. ఎలియట్‌ పై కూడ యిలాంటి విమర్శనే చేయబడింది. ఎలియట్‌ గత కాలంలో తలదాచుకొనేవాడని వాళ్ళు చెప్పటానికి కారణం ఎలియళట్టే తాను ఒకచోట చెప్పినమాటలే. అవి యిలా వున్నాయి: “సాహిత్యంలో నాది సాం్యసదాయకమైన మార్గం, రాజకీయంలో రాజవక్షావలంబిని; మతంలో రోమన్‌ కాథలిక్కుని.' ఈ మాటలు ఆధునిక కాలానికి ఎదురీతగా తోచింది విమర్శకులకు.”

“ఇక విశ్వనాథ పై శ్రీశ్రీ చెప్పినమాటలు గమనించండి: “పృురోగనునమా? వళ్చాద్గమనమా? అనే విషయం ఆలోచించాలి. ఇంగ్గండులో టి యస్‌. ఎలి యట్‌ను మహాకవులలో ఒకడని అందరూ అంగీకరిస్తారు. కాని, ఆతని దృక్పథం మ్మాతం ఆభ్యుదయ నిరోధకం మన విశ్వనాథ సత్యనారాయణ గారున్నారు. ఆయనా అంతే. [గీకు, రోమన్‌ కాలాల సంస్కృతి ఎలియట్‌ ను ఆకర్షించినన్లే, రామాయణ భారత కాలాల వైఠవం విశ్వనాథవారిని ముగ్ధల్ని చేస్తుంది. ఆవేళకీ ఈవేళకీ మానవజాతి బాల ముందంజ వేనీందం టే యిద్దరూ ఒప్పుకోరనుకుంటాను. ఇందుకు నిదర్శనంగా ఈ కాలపు మానసీకాందోళ నలను

ఛేలెత్తి చూపిస్తాను. (వ్యాస్మకీడలు.)

88 విశ్వనాథ నవ్యసం్యపదాయం

“ఇ౦కొకచోట యిలా అన్నారు తీతీ వ “ఈనాడు శ్రీనాథుడంతటి వాడైన విశ్వనాథ సత్యనారాయణని నేను ఎంత గౌరవిస్తానో నీకు తెలియదూ? వీలయిణే యీ (ప్రపంచాన్ని వెయ్యేళ్ళు వెనక్కు తీసుక.పోడామని విశ్వనాథ (వయత్నిస్తాడు, నా కత నెప్పుడూ నన్నయభట్టు లాగా కనబడ్డానికి కారణం యిదే,”

“సర్మవదాయమంటే సమన్వయం అని తెలియనివారికి విశ్వనాథ సర్మవ దాయ మంటే ఏమిటో తెలియటం కష్షం. 'ఆయన ఎంతటి సనాతనుడో ఆంతటి ఆధునికుడు' అన్నవారూ ఈనాడు ఉన్నారు. మరి వె ఆవ్యపథకు కారణమేమిటో తెలియదు ......., ఎలియట్‌ అభివృద్ది నిరోధ కుడనే దుష్ప9్రచారం లేవదీనిన వారికి (ప్రముఖ విమర్శకుడు ఐ .వరిచర్దు ఇచ్చిన సమాధానం చూడండి; స 2106 1 ఈల 8181908 2206౯ ౪2018966 &105168 ౨౦ మం1498 ౧౦౧౯౫౦12 6396669066 ౪000 50020. కంట 016661. లిల58 2డీ రేం80116400 2౯౬ 8006510381 2906608 02 318 ౧౦6౦." పై రిచర్జు వాక్యాన్ని చదివి, శ్రీశ్రీ ఎలియట్‌ నుగూర్చి చెప్పిన (గీకు, రోమన్‌ కాలాల వైభవం. విశ్యనాథను గూర్చి చెప్పిన రామాయణ మవోభారత కాలాల వైభవం అనే మాటలను గూర్చి అలోచిస్తే శ్రీశ్రీగారి వాదం ఎగిరిపోతుంది. రిచర్చ్సు “వైభవం' అనే మాటకు "105 అనే మాటను సరిగ్గా వాడాడు, ఎలియట్‌, విశ్వనాథ ఒకే మూసలోని వారని చెపి నప్పుడు. రిచర్జు. చెప్పిన మాటలు యిద్దరిక్ష అన్వ ర్రిసాయి.? డు

“షేక్స్‌పియర్‌ ఇంగ్లండులో కామెడీ ఆఫ్‌ ఎ(రర్బొ, ట్వెల్త్‌ నైట్‌ వంటి నాటకాలు [నాయగా అదేకొలంలో తెలుగుదేశంలో పింగళి నూరన కళావూర్షో దయాన్ని రచించాడు. ఆధునికయుగంలో ఆమెరికాలో 'వేస్ట్‌ల్యాండ్‌” పుట్టిలే, తెలుగుదేశంలో “వేయిపడగలు తలి త్రింది.” న ఓ లోను “వేస్ట్‌లాండ్‌ కావ్యధ్యేయం సత్యాన్వేషణ. వేస్ట్‌ల్యాండ్‌ కావ్య వస్తువు

॥ $న్వెషణలోను బృహదారణ్యకోపనిషత్తుకు దగ్గరగా వుంటుంది, ఈ జీవితానికి తరణోపాయం ఉపనిషద్వాక్యమే. అ జీవనసూతాన్ని లోకం శిరసావహించినప్పుడే విము క్రి. దత్త, దయధ్వ్యం, దమ్యత- దాతృత్వం, సాను భూతి, సంయమనం. జీవితానికి అర్థాన్ని కల్పిస్తాయి. కాంతిః కాంతిః కాంతిః _ అనే శాంతిపాదంతో ముగుస్తుంది కోవ్యం.” న

ఇంగ్లిషు విశ్వనాథ : తెలుగు ఎలియట్‌ 89

“ఫోల్‌ క్వార్టెర్స్‌ అనే మరో కావ్యంలో ఎలియట్‌ ఈ జీవితానికి తరణో పాయం కృష్ణుడు గీతలో చెప్పిన నిష్కామకర్మ అని వివరిస్తాడు గతంతో సమన్వయం కుదుర్చుకోవడానికి సాగించిన నాలుగు య్మాతల కథనం ఇందలి వస్తువు. విశ్వనాథ (వానిన “ఆరు నదులు” అనే నవలతో దీనిని పోల్చవచ్చు.”

“చిందరవందరై న నిత్యజీవితంలోనే గీతా సత్యాన్ని ఉపనిషత్‌ పురు షార్థాన్ని చూపించిన మహాకవి ఎలియట్‌. అందుకనే విశ్వనాథవారు ఎలియట్‌ ని “మహర్షి” అన్నారు. ??

“ఎలియట్‌ సాహికీ సృష్టి ఆంతటిలోనూ అంతర్గరంగా ఆనుస్యూతంగా చెప్పబడ్డ విషయం ఒక్కటే. అది మానవ స్వభావాన్ని ఏక్కతితం చేయడం, ఇది వాహ్యదృష్టికి తెలియదు ఎలియట్‌ జీర్ణమై శ$ీర్ణమై శిథిలమైపోయిన గత వైభవాన్ని తలచుకొని నిట్టూర్పులు పుచ్చడం లేదు “అలాకాక సమకాలిక జీవితానుభవాలను హేళనగా చూడటంలేదు. తిరస్కార పురస్కారాలు రెండూ అతని కవితాదృష్టికి బాహ్యమైన విషయాలే. అంటే 'ఏమిటి? కవిది'నమదర్శనం- తుల్యదృష్టి. ఈ మాటలు విశ్వనాథ చెప్పిన 'ఉర్విలోన మవోకవి యోగి వంటి వాడు" అనే మాటలతో సంవదిసోంది.” ((బాహ్మోమయమూ రి- పు, 167-175)

[వభాకరరావుగారి మాటలను విరివిగా తీసుకొన్నందుకు వారికీ కృతజ్ఞతలు* ఈ మాటలు తెలుగులో నవ్య సంప్రదాయ (ప్రవర్తకుడైన విశ్వనాత పాళ్చాత్య దేళాల్లో సాహిత్యోద్యమాలు నిర్వసిస్తున్న “ఎలియట్‌ వంటి మహావ్యక్తుల అభి (పాయాలతో సమానమైన అభ్మిపాయాలూ, సిద్ధాంతాలూ కలిగి ఉన్నారన్న విషయం సాహిత్యక్షేతంలో స్థిరికరింపబడిందని బుజువు చేస్తున్నాయి.

విశ్వనాథది భారతీయ దృక్పఠళమే అంటే, పాళ్ళాత్య భావాలకు తలుపులు మూనసుకొన్నది కాదు. ఎలియట్‌నుండి న్యూ[కిటిక్స్‌వరకూ వెలసిన సాహిత్య విమర్శ సిద్ధాంతాలనూ, అనుశీలన సూతాలనూ విశ్వనాథ విశ్వజనీన దృక్పథం తోనే సమీక్షించి మన సాహిత్యానికి కావలసిన అభినవ దృక్పథాన్ని రూపొం దించుకొన్నారు. ఆధునికయుగం ఎలియట్‌తో ఆవిష్కృత మైంది. సంవదా యాన్ని గురించి, కవితా దృక్సథాన్ని గురించి (కొత్త సమన్వయాలు ఆయన (వతిపాదించాడు. వలియట్‌ దృక్పథాన్ని కూడా ఇంగ్లీషులో నియో క్లానీసీజం

90 విశ్వనాథ నవ్యసం వదాయం "అని పిలిచేవారు కొందరున్నారు. విశ్వనాథ సాగించింది ఎలియట్‌ వంటి సాహి తో్యోద్యమమే. కవీ, విమర్శకుడూ ఒక అవిచ్చిన్న సంపదాయధారలో ముందుకు సాగి పోతుంటారు. సర్మ్యపదాయం స్థిరమైన జడపదార్థంకాదు. గతిశీలం దాని లవణం, గతంలోని మంచి మారుతున్న వర్తమానంలోకి (ప్రవహిస్తుంది. సంప్రదాయం వంశపారంపర్యంగా వచ్చే లక్షణం కాదు. ఎప్పటికప్పుడు పర్మిశమతో సాధించి ఆలవరచుకొనేది, సంపదాయావగాహనకు చారిితక పరిజ్ఞానం అవసరం: అయితే, ఆ పరిజ్ఞానం గతాన్ని _తవ్వుకొంటూ కూర్చుండేది కాదు. వరంపరగా వస్తున్న చర్మిత ్కపవావహంలో వర్తమానంలోని [కొత్తదనంతో గతంలోని విలువ లను వివేచించి సమన్వయించుకొంటూ వర్ర్తమానంలోని విలువలను సరిదిద్దు కొంటూ స్తాగే సాహిత్య చైతన్యానికి విజ్ఞానాన్నిచ్చే విజ్ఞానపీచి. (కరక 1800. 5101 86086 ఇమం 11 2 86086 0% యం భమిల]688 28 ఇర]. 25 01 లం 66000221 &98 ౦£ లేల ఉయిలేల8 204 02 8 66మ00221. ఓండ్రలి* రలు, 18 ఇవతల మల 2 ఇం669 అయరం౨2ే.. దీవితి 10 18. 20 018 క2లల రంల ఇస36 మ2]వ69 రుల ఇల మిం86 208817 6090861048 01 షే 01166 19 56, 05 13 0ఇమి 60968మ90822616” అని అంటాడు ఎలియట్‌. ఓక నవ్యకృతి సాహిత్యంలో వెలసిందంటే చర్మితలో వస్తున్నకమం కొద్దిగానైనా మారుడుంది అంటే, గతాన్ని వర్తమానం మారుస్తుంది; గతం వ ర్తమానంలో (వహిస్తుంది. ఆఅ వరుసలో ఆ కృతిని అనుశీలించాలి కాని, దానిని పత్యేకంగా వరిశీలించటం కుదరదు. దానివలన కలిగే అభినవాభిరుచు లను [పాతవాటితో పోల్చి సంవదించుకొని చర్మితగతిలో వాటి విలువలను వివేచించాలి. అందువలన తులనాత్మక (వవృత్తి, వివేచనాత్మకశీలం విమర్శకు ముఖ్య లకణాలంటాడు ఎలియట్‌, ఈ రెండు లక్షణాలతో చేసే విమర్శ గతాన్ని వినూత్నంగా వ్యాఖ్యానిస్తుంది వర్తమానాని కొక నియతితో కూడిన గతిని (ప్రసాదిస్తుంది. గతానికీ వర్తమానానికి మధ్య జరిగే (దువీకరణమే సంపదాయం. నవ్థసం పదాయవాదులు సం్యపదాయాన్ని ఎలియట్‌ లాగా సమన్వయిస్తారు,

ఇంగ్లిమ విశ్వనాథ : తెలుగు ఎలియట్‌ ర్త టి. యస్‌. ఎలియట్‌ పాళ్ళ్చాత్య విమర్శకు 'ఇం పెర్ననాలిటి”, “అబ్టైక్టివ్‌ కో రిలేటివ్‌', 'యూనిమ్రైడ్‌ "సెన్సిబిలిటి* మొదలైన పారిభాషిక వదాలను, విశుర్శ సాధనాలను వినూత్నంగా కల్పించి ఇచ్చారు. విశ్వనాథ శిల్ప విమర్శ పద్దతిని తెలుగులో _వవంచింప చేశారు. 'వసన్న కథా కలితార్థయ క్రి, “అధీ జ్ఞానత', “అల్లిక జిగిబిగి", 'కరుణ రసం" మొదలై నవాటికి అభివవ సమన్వయా లను సమర్పించారు కర్రైక్యానికి బదులు ఏకవాక్యతను పరిచయం చేశారు, ఇలా ఇద్దరూ యుగక ర్రలే. మవోకవులు, నాటకక ర్తలు, విమర్శకులు, దార్శనికులు. ఎలియట్‌ మీద భారతీయ (వభావం ఉంది. అందువలన ఆతని భావన విశ్వనాథకు సజాతీయ ధోరణిగా సమకూరింది. ఇద్దరూ కాలంలో ఒకేసారి విజృంభించారు. సం్యపదాయానికే ఒక (కొ త్తవాట చూపించారు. ఇద్దరూ కాల్పనికోద్యమానికి ఎదురు తిరిగారు, ఇరువురి దృష్టిలోనూ కాల్చనిక కవిత్వానికీ, క్లాసిక్‌ కవిత్వానికి నడుమ భేదాన్ని ఇలా భావించారు - “రాగ ( ర666ల9 య౭ 60991668 2౧6 మ8క్రమలం0టా, రం 6010 826 ఉలి కుంటని6, 608 ౦1౯66519 206 6040016” ఎలియట్‌ తన విమర్శలో కవిత్వ సంఐంధులై న మౌలికాంళాల నన్నింటినీ వివేవించాడు. విమర్శ కొక నిర్దుష్టమైన వద్ధతి ఉండాలనీ, అనుశీలనంలో కొన సమ్మతమైన సరణి నెలకొల్పబడాలనీ 1నబోధించాడు. విశ్వనాథవారు కూడా విమర్శ నాక దర్శనంగా భావించారు. విశ్వనాథ లాతణిక (గంథ స్యూతాలను కొలఐద్దలుగా పెట్టుకొని విమర్శ సాగించలేదు పాళ్చాత్య విమర్శలోని మేలిమిని భారతీయ దృక్పతంతో మేళవించి వివేకంతో విమర్శ సన్యూకాలను నిర్మించుకొని (పాచీన సాపాత్యాన్ని అరునికంగా విమర్శించారు. వేదంవారి విమర్శనూ విశ్వ నాథవారి విమర్శనూ తులనాత్మకంగా సమీషిస్తే ఈ సత్యం బోధపడుతుంది. ఆధునికయుగంలో అభినవంగా సం్యపదాయాన్ని సాహిత 10లో స్థాపించిన యుగప్పురుషమలలో ఒకరు ఇంగ్లీషు విశ్వనాథ; మరొకరు తెలుగు ఎలియట్‌. (సాహిత్య చర్నితలో చర్చనీయాంళాలు: ఆదివారం అంధ్యపభ, శి8ి.1.1990

క్రి “రసము వేయిరెట్లు గొప్పది

తెలుగులో కాల్పనిక కవితా చైతన్యం సాహిత్య (_వ(కియ అన్నింటిని ఊఉ శ్రేజితం చేసిన కాలంలో పౌళ్చాత్య సాహిత్య నిద్దాంతాలను, వ్రయోగ నైపుణ్యాలను మనవారు. (గ్రహించటం ఎక్కువగా కనపడుతుంది. అంటే, పాళ్ళాత్య సౌహీత్య చైతన్యం ప్రాచ్యం వైపు (పసరించటం (వస్సుటంగా గోచరించేది. నవ్యసర్యవదాయ కవితా చైతన్యం తలయెత్రి తన అ న్రిత్వాన్నీ, ఉద్యమస్పూ రిని [ప్రకటించేనాటికి భారతీయ తొత్తిక సాహిత్య దృక్పఠాల 'పభావం హెళ్చాత్య కవులమీదా, రచయితలమీదా, విమర్శకులమీదా కనపడటం “మొదలైంది. సాహిత్య సమన్యలకు భారతీయాలంకారికులు చూపిన మార్గాలే, వరిష్క్కా రాలే పరిపక్వాలనీ, పరిపూరాలనీ భావించటం జరుగుతోంది సాహిత్యా నికి 'హెమాజీక, మానసిక, తా త్రిక సూ తాలకంటె సాహిత్యదార్శనిక పద్ధళులే సరిమ్రైన వమాజాలుగా నిలువగలవని భావించేతరం మార్క్సిస్టు పద్దతికి (వకిగా స్టవంచమంతట్టా శన (వ్రత్యేకతను (పకటిస్తూ భారతీయ దృక్పథాన్ని తనకు సాగ”? _'ప్రావకంగా [పకటించుకోవటం, ఊద్యమస్సూ ర్రితో ముందుకు

స్పష్టమౌతోంది.

4 ధ్వన్యాలోక' సంస్థ దర్శకులు శ్రీ సి, డి. నరసింవాయ్యగారు నవ్య నం్యపదాయ వాదులలో (పసిద్దులు వారు టి. యస్‌. ఎలియట్‌ విమర్శలో భార తీయాలంకారిక పరిభాషలకు సమాంతరంగా గోచరించే కొన్ని అంశాలను పేర్కొన్నారు.

పే “క కరు[ళంం 0 రుత 200000 01 ౬01829 &॥ “లుల 605మ09 68416 ౦5 ల6 ?షరేశలములుల ౧1086157 60౯68000. 61౨8 10 లేల 6006606 01 6201612976; 216

2 118 “0060676 605౭146+6 శమయ. (21568. 08 క8ం్‌ 8061స5ీ 60 వెన8862'8 రం0దా 01 888 2150128261 క0 & ౨౭౨811

“రసము వేయిరెట్టు గొప్పది' ర 60£౯680006696'8 6౮6౮ 1 వీల షర 684 కె జంరుడి8 టాడ ఏ545ట2, ౨1106 3490013 5216 1 20 2011122 ౪0 ర౭ 88యెం9? 01. 1090272. '09)60176 6౦౯౯౭౬16౪6” 18 ౦06 89 ₹10సీ192 (వికావ); 16 వ (సాధారణీకరణ). 1 ఇంజ 6 ౨08౭౯ 6068 ౪1 పవక మ2ంజా4ద10840054 (కారయ త్మీపతిభ) 586168 6౦౯౯౯౬౩౦౦౨౦;98 6006666౬ 6661746968 80 88 €0 6ఇ0%6 60086; వత8130క్రక &96 86 86266 0 00064, ఇనీ!యే 826 &180 9265690619 ల ౯686ల కేంళా 136616 ఇ8 కళల 2666 ర ఇలా 6౬9061? 106480 6౧౦౫౦౭9౯ ఇస1య లేండి 21106 60 9౯696 శార్‌డికి ₹88 120108 12 ఏ02168062౯8 జరు166 26 ₹శ116098 పెంంలూం తీరిక ఇసీ86 81106 614 820౪16 186 ౯6126664 28 ౦% 00౯ 0ఇ2. 6090గే- 53609 60 6లల0199 294 షేల!068 60 6855౮ 1 కీంకళా8ం6ి.

“50 €00 ర భల0ం5ా 0 '9ంిటంం911టా” వంం5181౨8 ల&6 0 15686 0౭6 28 గొకక్రంక6ి ఇషం ఇం యం 09060066 0 [8 +1081 ల౭ర1102 8షంట]6ీ 12ఇ6 681164 9066౮౮ 5612 - 6౩92658102, ఇ1౨116 1106 8000666 80 80120681 10 66౮461౨8 6 00668 £01ఓ 10 యేం 6448ల ఇ6 26660 4605 2 యాం అకిండ్‌ *88 రక 60626212 వ&౯౬ ౦5 లల 104140 60006906 08 91మ68 9862. (నిమిత్త మ్మాత” 106 11015 6162102 - &&ీ 5722981014 08424బ17 - ఇ01. మి, మెం. ౩64. . 0౧. 16.

ఆచార్య నరసింహయ్య గారి లాగానే ఆంగ్బాచార్యులుగా, నవ్యసం్యసదాయ వాదులుగా పేరుపొందిన ఆచార్య కె. విశ్యనాథంగొరు _ భారతీయాలంకారికులు (వతిపాదించిన కావ్యత త్హ్వ్య విశేషాలు పాళ్చాత్యులను ఎలా అకర్షించాయో, వారు అయా ఆంళాలను ఎలా ఆనువ ర్రించుకొని తమ తమ విమర్శలలో (పతిపా దించారో వివరించారు. మచ్చుకు కొన్ని మాటలు--

“50 8౯686 296 ౧లం6ం౪410 మంకీ 1 ర 2660120172 యంజత్రషం 01 ప0తి2, ఇల ఏంత యం 6 136886 0ఇలేడల 01

ర్తి విశ్వనాథ నవ్యసర్యవదాయం లు 2064 ౮౬౪౫ 660 9 64828119 28 16 ఇలు౭ &గి6డ 26 మిడటి€ని3 మిల కం? 8029664. వెంట కరట్లలం0ర ౬౩900౯68 8] 66268686 12 లా 8ఆరుండంక 60 86 వవి?9జం 6482621 2డీ క్వాం! ౨౯0380 90106 0౪6 చ&6 వజంకర6 2ం౭0168 23 26 16856 68 ₹7611 ఇందు ౯6264198 28 [1860068 వెంలదంక 0౯ 1002665 దీ£8 పేం6ట604 కెన్నడీ 0 20 ఇడం మరంపే మిం?6 8689816176 19 16 20090861 €0 వం౭0౮ యజ ఉరులా 0 ల686 ఇంటి8. 5611 0 0468620619 కం6ంరి లగరం 661808 60 6 ౧౦6౦6 ౦2 16 ౮406౪611. 61628 60 పిష?891 19 918 1185100 8964 లట 296. వేర్‌ రాలిక 19 218 ల సలు 96 రుల జ 869 €0 282, వంం22 మీ22క్రరికి రేరఇ0. 6౭6 & 02౯89405 60 0018 10 పలా 'కొలల[98 896 హౌం ” " (మం. 6౦041 6606 ఏ కయజ818 204 మ888 - (85837) -. కై1లబు5 "|టం15 ? 4000622 2964 0641480 64164008 - త6: 0. వి, నజడం1మమ8 _ ఇ 101 ) నవ్య సం్మసదాయవాదుల్లో మరొక (సిద్ధ ఆంగ్ల సాహిక్యాచార్యులు డాక్టర్‌ పి యస్‌ శాస్త్రిగారు అమెరికాలోనూ, ఇంగ్లండులోనూ దాదాపు మూడు దశాబ్దాలు ఒక పెద్ద ఉద్యమంగా సాగిన 'న్యూ కిటిసిజం' (అభినవ విమర్శో, ద్యమం) (ప్రతిపాదించిన (పమాణాలు భారతీయాలంకారికులు (పతిపాదించిన గుణాలంకారరిత్తి సిద్ధాంతాలకు పాక్షికాలైన మారు రూపాలే అని వివేచించారు. సర అ 9౯000౪4464 0 మెడ080మి, శ466, ౨800186, 70068 206 00605 మ88 90ఇ క80096. 829 19016606 2 యల 0880 813605 ౦£ 1166 ఈంబా 66 09 వంజరం 204 2106, 508086 9664ట10ఇ8 5681008108 €0 ౦0908166 ౧68మ98, 16 క₹7609 696౬ ఇంక్‌రే ౦£ ౫౮౦185 కం ఇంళ6 రాలా లట ఫఛ0ల ౪76 అక8మ(06 16 610861౮, ఇ౭ ౪181 66 1 60 06 & 02౬ 816864 ౯680901860 01 ఓఓ గం (గుణ, 212౧24 (అలంకార) 8964 16 (రీత్సి లంణల8 01 ఉఊ౧౦1606€ 0618.” (ఇ లయయంము.తీః 2 వెగీం?6మ6 06 (1974). ౨2.7).

“రసము వేయిరెట్టు గొవ్పది! రి ఆభినవవిమర్శోద్యమం (వధానంగా చార్మితిక విమర్శ వద్దతిని, మానవతా వాద విమర్శనూ, మార్కిస్టు విమర్శ విధానాన్నీ [వతిఘటించింది. ఈ ఉద్యమ విమర్శకులు గౌ. 3. 6108, 22౯4 కెంయుకే రచశలచే (పభావితులైనా టి. యట్‌ ఎలియట్‌ పంథామ అనుసరించారు అయితే, అతని చార్మి తికవిమర్శ దృక్పథాన్ని |గహంచలేదు. వీరు కవిత్వంపట్ల (పసరిందిన దృక్పథాన్ని తెలుసు కోవాలంటే. 016౭౧0 008 పేర్కొన్నే ఈ మాటలు తోడ్పడతాయి: "06 ౦౭౦ 89 1€0 58 [686 33 & ౧౦ల౦ - రర ఇడం 6 8278" 13 & రగ౭86109 శం? 8 ౫౬౦ €0 &౧ంఇట జక 4 90 2190046 01 1800916021 ఉళశడేలం60౬ 29 కళంపే 680 £0211 6666106 ఇనడ8 ఏ6 0౭% 8838.” నవ్యసం్యపదాయ యుగకవుల దృక్పథానికి ఇది దగ్గరగా ఉంది. అభినవ విమర్శోద్యమం ఉవ్వెత్తుగా సాగుళున్నప్పుడే చికాగో విశ్వవిద్యా లయానికి నంబ౦ంధించిన రోనాల్డ్‌, యస్‌. (కేన్‌ మొదలైన విమర్శకులు దానికి వ్యతిరేకంగా మరొక ఊద్యమాన్ని లేవదీకారు;. దాన్ని “చికాగో స్కూల్‌ ఆఫ్‌ (కిటిసిజం” అనీ లేదా 'నియె ఆరిహ్టైటలియన్‌ స్కూల్‌ ఆఫ్‌ శ్రీటినీజం' అనీ పిలుస్తారు. ఈ ఉద్యమ విమర్శకులు అభినవ విమర్శకులను రెండుమూడంళాల పై విమర్శించారు. వరు వివిధ వ్మక్రియలకు పేరడాక్స్‌, బరనీ, కాంపెక్స్‌ మీనింగ్‌ అనే పమాణాలతో మాతమే వివేచిన్తూ వై విధ్యాన్ని షైటించేవారు. కాదని మొదట విమర్శించారు. చార్మెతిక విమర్శను నిరసించినందుకు కూడా అభినవ విమర్శకులను అధిక్షేపించేవారు, అభినవ అరిస్టాటిల్‌ విమర్శ పద్ధతి వస్తు నిర్మాణ శిల్పానికీ, కథాకావ్య (వగతి వరిశీలనకూ (పాధాన్యం ఇచ్చింది. 'డీంయంలి 18 లు౭ 8001 0£ ౧2క్రతూ” అన్న అరిస్టాటిల్‌ అభ్మిపాయం వీరికి ఉత్తేజాన్ని కలిగించింది. వీరు అరిస్టాటిల్‌ పేరు నుపయోగించుకొన్నా, అతనిని అనుక రించటం కాదు ఏీరి అభిమతం, అభినవ విమర్శకుల అకృతి విమర్శకుల ఆకృతి విమర్శకం టె థావావేళ [ప్రధానమైన విమర్శను వెలయించటమే వీరి ఆశయం, ఏమైనా ఈ విమర్శకులు భారతీయుల రసదర్శనం వంటి సమ్మగ సాహిత్యాను శీలన పద్దతులను రూపొందించలేకపోయారు అయితే భారతీయాలంకారిక సీద్దాం తాలు వారిని సరికొ త్రగా ఆలోచించే అభినవలోచనాలను అందించాయి. అభిశవ విమర్శకులకు _పేరక శక్తులుగా వారికి ముందున్న (పసిద్ధ విమర్శకులు టి.యస్‌. ఎలియట్‌, ఐ ఏ. రిచర్డ్స్‌, ఎఫ్‌ ఆర్‌. లీవీస్‌ నవ్యసంప

ర్రిగ్ర విశ్వనాథ నవ్యసం[వదాయం దాయ వాదులు దృక్పథాలకు దగ్గరగా ఉంటారు కళానుభవానికీ, కళానుశీలనా నికి భేదం తెలిపి (ప్రవ ర్రించటమే విమర్శ ధర్మవానీ, కళానుభవ స్వభావాన్ని గురించే, కళకు విలువక టే విమర్శ సిద్దాంకాలను గురించీ, కళను లోకానికి బ్‌ ఛి అందించే విధానాలను గురించీ తెలియకపోతే విమర్శ తన ధర్మాన్ని స్యకమంగా నిర్వహించలేదసీ ఇవీ, రిచర్డ్స్‌ భావించాడు. అతని విమర్శ మార్షంలోని మనస్తత్వ శాస్త్ర పద్ధతిని కొంత _వకళకు పెట్టితే. పై భావాలు నవ్యసం్యపదాయ వాదులు అంగీకరించేవే. అభివవగుప్తుని అభివ్య క్రివాదం రిచర్డ్‌ సిద్దాంతంకం టె సమగ్ర మైనదని, భారతీయ విమర్శకులు సులభంగా (గహించగలుగుతారు. ఎఫ్‌.ఆర్‌. లీవిస్‌ సాహిత్య వివేచనంలో సంస్క్బృాతికి సమరధికస్థానాన్ని ఇచ్చాడు. ఒక నాగరక సంఘానికి ఉండే ఆదర్శం [ప్రకారం వ్యవస్టీక రింపబడిన (కమబద్ధమైన జీవన విధానాన్ని సంస్కృతి అని అభివర్షంచాడు. (ప్రాచీన (గామాలలళోని సహజీవన విధానంలో ఇటువంటి సంస్కృతి సుసంవన్నంగా ఉండేదనీ, అధునిక; యాంత్రిక జీవన విధానంలో అ సమైక్యత, అ సహజీవనం వనుర్‌వ (ప్రవృత్తి లోపించిందనీ ఆతడు భావించాడు సమాజంలో తి కీ నిజమైన సంప్కల్భృతిని, కృతిమసంస్కృతినీ గుర్తించే. వివేకాన్ని హీత్యం అందించాలని ఆదేశించాడు. రచయిత సమకాలీన సమాజంలో గ రనిగ్రాతి. సర్యపదాయ సదవగాహనకు తోడ్పడాలని అళించాడు.. చర్మిత ఈ పని చేస్తుంది. కాని, దానికంచపే ఏలక్షణం౦గా సాహత్యం “సంస్క్య్బూతి పునరు జ్జీవనాన్ని నిర్వహిస్తుందని వివేచించాడు. సాహిత్యంలో వికాసం చెందుతున్న ఒక సంపదాయాన్ని గాసీ, ఒక [ప్మకియలో అనున్యూతంగా ఉన్న రచయితల రచనలను అనుశీలించటం ద్వారా వ ర్రనూనంలోనే. జీవిస్తుంది. వర్తమాన సాహత్యమే మన సమీవా కేతం. వర్తమానంలో సజీవంగా ఉన్నదే సంపదాయం అయితే, వర్తమాన సాపిత్యం గతంలోనుంచి అవిచ్చిన్నంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న సర్మ్యపదాయమే. గతంలోని మంచిని మీగడతరగల్హా వ ర్రమానం (గహించి జీర్ణించుకొంటుంది. విమర్శకుడు నర్తమాన సాహిత్యానుశీలనంలో సజీవంగా ఉన్న గతాన్నీ, అది చెందిన మార్పు లనూ సమీక్షీంచగలుగుతాడు, ఈ దృష్టితో సాహిత్యాన్నీ, దాని వాస్తవసద్ధతినీ

“రసము వేయిరెట్టు గొప్పది" రా విమర్శ గమనించాలి. రీవస్‌ విమర్శ విధానంలో ముఖ్యంగా మూడు (వవృత్తులు కనపడతాయి. అవి. 1. & ఆ౦ంకగి1666 2౭800986 [0 (6౭ ఇంక్‌ శర వ2ం64 2. [68 61086 96౯66109 0౯ 29 20819818 3. 66క్రంరి6 96 0% 1౯8 8180185162066. అనూచానంగా వస్తున్న [పమాణాలను కావ్యవివేచనానికి తోడ్పుడినంతవర కే (గహించాలి. కాని, ఆవశ్యక ర్రవ్యంగా అనుసరించరాదని లీవీస్‌ మతం గతంలోని గతాన్నే చూడడం కాకుండా గతంయొక్క- వర్తమాన స్థితిని దర్శించటం సం్రపదాయం (27861609) అంటాడు లీవీస్‌. ఒక విమర్శకు డన్నట్లు ఆతని పిమర లో గొం6 రజ 00:68 05 80166016 ౧66189 2౯6 6౦951566 ఇశయ 5686 శీఆరుఃం 0 ?లుం6162! 6౫01800 206 ౧069 6 &మ&1క్రజమిు 18 ౯6964 206 62000166 అలక & 902866౯8 606068.” (ల0019165 &96 318005 0 146220౮ ల14ల8ము - ఏ. €. సెల్‌ంంరేండ రం డిగ్రి! - పు, 591). లీవీస్‌ సాహిత్య దృక్పథం, సాంస్కృతిక దృక్పథం, సంప్రదాయ భావనం తెలుగులో నవ్య సంప్రదాయ రచయితలకు సజాతీయాలుగా ఉంటాయి. నవ్య సంప్రదాయోద్యమ నాయకుడుగా విశ్వనాథ తెలుగు సాహిత్య రంగంలో నిలుస్తాడు. ఆయన వ్యక్తిత్వాన్ని విలువకట్టాలం టే- ఆంగ్ల సాహిత్య చర్మితలో విక్టోరియన్‌, ఆధునిక యుగాల్లో (వసిద్దలెన మాచూ ఆర్నాల్డ్‌ వాలర్‌ పేటర్‌, టి ఎస్‌. ఎలియట్‌, ఐఎ. రిచర్డ్‌, ఎఫ్‌ ఆర్‌ లీవీస్‌ మొదలైన వారీలో ఉన్న సాహిత్య చైతన్యం విశ్వనాథలో సమాహారంగా సన్నద్ధమైనదని చెప్పాలి. “*ర్మి౯ం౦164 2౭06263 076౯ 204 096౯ 882102 ల86 168678 ౭6౦866౬8, 6926 16 కంమ5 మ80, మి4ిక౬8 19 866 మీనిక్రక, [08]:6క 18 వమింళా మే1మక615, ఓ1+౭8 10 8లలమటా" అన్న రెనె వెలెక్‌ మాటలు ఆర్నాల్డ్‌ కు ఎంత వ ర్రిస్తాయో విశ్వనాథకూ అంతే వర్తిస్తాయి. “నేను ఏమి (వాస్తానో నేను తెలుసుకొని [వాస్తాను కనుక, నేను వాసీన దానిని, అనంత విషయములు చొప్పించి [వాస్తాను. కనక, అనాదినుంబీ ఈ దేశంతో ఒకటి జ్జానం అనిపించుకొంటూ వస్తున్నది. ఆ జ్షానం నా పాఠకులకు కల్పించి నేను సఫలుణ్జయ్యాను. వాళ్ళను జ్ఞానవంతులను చేస్తున్నాను అనే భావం నాకు ఉన్నది కనక, ఈ భావం ఉన్నవాళ్ళు బాలమంది ఉన్నారని నాకు తెలుసు కనక పూర్వుసాహిత్యం ఒకటి ఉన్నది. ఆఏి నేనుపోతీ నొతో పోయే వాళ్ళు నన్నయ, తిక్కన, ఎజ్జన, నాచన సోమనాథుడు, శ్రీనాథుడు, పోతన్న, ఇసవఏ్‌.7

క్రీ ఏశ్వనాథ నవ్యసం్మ్యవదాయఠ పెద్దన్న, తెనాలి రామకృష్ణుడు మొదలై నవారు - ఊరికే ఒట్టి వూర్వకవు రిని కాదు, పద్యరచనా స్మామాజ్య వటభ్యదులు, కథాకథ శిల్పనూత్నా చార్యులు, వేదవేదాంగాది మహాగంఠస్థలు, మవావిషయ నిక్టేతలు, బవువిషయ వ్యాఖ్యా తలు, కావ్య కథాశిల్ప రవస్యవేత్తలు _ అనే దృష్టితో ఆ వూర్వకపులను నిం బెట్టుకొంచి అప్పుడు నేనూ నిలుస్తాను. నేను చేసినపని అటువంటిది.” (నేనూ, నా సాహిత్య రచనలూ (1947.70) వ్యా. - మవాతి - ప్రతిభ విభాగం-పు, 4.) విశ్వనాథవారి ఈ మాటల్లో ఆర్నాల్ల్‌ వేదనవంటి వేదన వినబడటం లేదూ? ఎలియట్‌లోని “16 1162 01 60210మ1టా ౧౦ 6౭61౬102" - కనపడటం లేదూ? రిచర్డ్స్‌ చెప్పే కళ్ళాపసార (౧౦5మ39162009) గౌరవం (వసరించటం లేదూ? లీవీస్‌ సర్మవదాయ దర్శనం (పతిఫలించటం బేదూ? ఆదిస విశ్వనాథవారి విమర్శ దృక్పథమం టే సాహిత్య దృక్పుఠత మన్నమాట, పన ల్రైజన మార్గాన్ని ఆశయిస్తే రచనగా ఆవతరినుంది; అనుశీలనమార్గంలో రే విమర్శగా పరిణమిస్తుంది. ఆధునిక పాళ్చాత్య విమర్శలో 6001081 బారటి సళ ఆడయ8కి అనేవి ఉద్యుమాలుగా సాగాయి. వాటిమీద కంచెధ న్‌్‌ సిద్ధాంతాల (వభావం కనపడుతుంది. అయినా, వాటన్నిటి సమరంగ న్వు! = న్‌ వస్థానాలు కావ్యత త్వ విచేచనంలో సమ్మ గంగానూ, సం. పేదాయ పనికివస్తాయని మన రచయితలకు తెలుసు. అందువలన, నవ్య “హీగ పల రస్మవస్థానాన్ని తమ రాజమార్షంగా ఎన్నుకొన్నారు. ఆస్‌ ఇప్వీట న్యతంబున రసీము వేయిరెట్టు గొప్పది నవకథాదృతిని మించి మన జాతీయ్య రంలో సావాత్యాన్ని సృజించటం, విమర్శించటమం దే ద్యమంటోన్ని కేవ్‌ 6లో (ప్రవంచాన్ని వంశీలించటం నవ్య స ంధ్ధదాయె సంవదాయానిక్ర వచన ఇచ్చిపుచ్చుకోవటంలో ఈ (కింది సూతం నవ్య 2 ?60016 [176 కిస్తుంది: ''కం౯ 113605 29 8280772 ౧86 ఇటే 606౪68 ప్‌ త్ర?108 టా ం66ి లకమఃల1ళ68 6985 9276 రం౧6 80 లంట 100111 20000 (ల 800౯661 01 (061౯ 0772 ం|[026 ఇంథ ప్రా మం రక ౪6 ౦ 19598198 15106068౭8 శంంము 0౪651రేట... 16 18 0౧౭ ₹ఇడూ ౧454 560 1 ఇంట02 8౦100062లటా 1286686 01 లకి 16 77౯ 0ఇ 0276 ౪10 మంంం08 2964 మమిలరం8.! (శ్రీని. డి, నరసింహయ్యగారు.) (సాహిత్య చరిితలో చర్చనీయాంళాలు : ఆదివారం ఆంధ్యపభ : 4-2-1990)

నవ్యసం, పదొయవాదుల నవరననూ క్రం నవ్యసంయ్యవదాయవాదులు దర్శించిన రససిద్ధాంతం ఆధునిక స్పృహతో కూడుకొన్నది. భరతుని నుండి రసగంగాధరక ర్తదాకా సాగిన రసవిచారానికిన్నీ నవ్యసం్యపదాయ యుగకవులు తమ కావ్యపయోగాల్లో పోషించిన రసవ్య క్రికిన్నీ భేదం ఉంది. ఆ భేదం ఆ కాలానికి సంబంధించింది. అటు కాల్చ్బనిక కవులూ, ఇటు అభ్యుదయవాద కవులూ రసాన్ని గురించి వ్యాఖ్యానించిన వైఖరులూ, పాళ్చాత్య విషాదాంత నాటకాలలో కానవచ్చే కెథార్సిస్‌ కలిగించిన నూత్న స్పూర్తులూ,; భారత స్వాతం్యతో్యోద్యమంలో జాతి పొందుతున్న సత్యాగహం, త్యాగం, ఉత్సాహం, మరణానికికూడా వెనుకాడని ఉద్యమవై తన్యం, స్వాతర్యత్య వీరం, జాత్యభిమానం, దేశభ క్రి, దేశంకోసం అసువులు కోల్పోయిన వీరులపట్ట, వారి గాథలపట్ల ఆమరపీరబావనం, దేశీయమైన దృకృథంతో కళాతత్తాన్ని దర్శించే జాతీయ సాహిత్య భఛావనం _ ఇవన్నీ నవ్యసం్యపదాయవాదుల రస సిద్ధాంత దర్శనం మీదా, వారి వ్రయోగాలమీదా. బలంగా పనిచేశాయి. ఈ నేన థ్యంలో నవ్యసం్మపదాయ వాదుల ఉద్యమాన్ని సమీక్ష్షించవలనీ వస్తుంది. హిందీలో నవ్యసం్యవదాయ సాహిత్య తత్త్వ విమర్శకులలో (వముఖులు ఆదార్య నగేర్యద. వారు రససిద్ధాంతంమీద రచించిన (గంథం - ఆదర్శనం ఆర్ష కాలం నుండి ఆధుసిక కాలంవరకు వరిజామం చెందిన విధానాన్ని వివేకవంత౦గా వ్యాఖ్యానించింది. అభ్యుదయవాదులు రనసిద్ధాంతం మీద చేసీన తిరుగుబాటు ఎలా (భాంతిమూలక మైందో వివరించింది. ఆచార్య నగేర్యద ఇలా అన్నారు “వస్తుతకాలంలోని సాహిత్య విలువలతో రససిద్దాంతానికి మౌళికమయిన ఖేదమున్నట్లు అనిపిస్తుంది. కాని, అది పూదర్రిగా (భాంతిమూలకమయింది. పతి కొత్త ఉద్యమంవలెనే (ప్రగతివాదం (అభ్యుదయవాదం అని తెలుగువారు పిలిచే దాన్ని హిందీవారు పగతివాదం ఆంటారు) కూడా సంప్రదాయానికి విరుద్ధంగా గుడ్డి తిరుగుబాటులా తలె త్రింది, భారతీయ సాహిత్యంలో రసవఐవాద సంపదాయం దాదాపు నికంతరాయంగా సాగి వస్తున్నటువంటిది. అందువల్డ (వగతీవాదానికి

100 విశ్వనాథ నవ్యసంపదాయ౦ చెందిన భారతీయ వ్యాఖ్యాతల. అ౩ అభినివేళశంతో రస సిద్దాంతాన్ని (వతిఘటిం చారు. ఈ (పతిఘటనలో అసలు రెండు అభిమతాలున్నాయి. ఒకటి -రస వాదానికి ఆధారం కేవలం అవాదం ఆనీ, మానవ చెతన వికానంపట్ల అది జోదా స్‌న్యం వహించి ఉన్నది ఆసీ" రెండవది _ రసం ఆధ్యాత్మిక మైన లేదా, అర్థ - ఆధ్యాత్మికమయిన కల్పన. ఆది ఆభిజాత్యవాదపు - లేదా - సామంతవాదపు యుగానికి చెందిన ఎన్నో (పపంచక సిద్దాంతాలవలె అబద్దాల పుట్ట, జనపిత భావనకు విరుద్దమయిందనీ, అందవల" పిండిలో కొంతమంది రచయితలు “బహ్మానంద సహోదర” షునే పదాన్ని పట్టుకొని రకరకాల వాదమూలాలయిన నిర్ణయాలు (పతిపాదెంచసాగారు. నిజానికి పె రెండు అభిమాతాలూ సమంజస మైనవి కావు, రసం “పైజర్‌* (01౭25026), రుచి” లేదా 'వినోదం' అన్న మాటలకు పర్యాయ పదంగా ఎప్పుడూ పరిగణింపబడలేదు, అది అనందానికి పర్యాయం. ఆ ఆనందం వ్యష్షి _ సమష్షి హికానికి అంతిమ పరిణతి. అందువల్ల మొదటి అభిమతం ఆనందానికే కళ్యాణానికి మధ్య మిథ్యాఖేద కల్పన మీద ఆధారపడింది, రెండవదానికి ఆధారం గసం యొకం్యా ఆధ్యాత్మిక కల్పనకు ణ౦దింధించిన (ధాంతి వాదంవ (థాంతి పూర్ణమయిన అభ్మిపాయాలు ఖండించబడిన తరవాత రస ఇట్ట మార్క్స్‌వాద కావ్యదర్శన విరోధభావం - కనీసం దాని ఉగత్వం క - చాలామటుకు సమసిపోతుంది. (వగతివాడంలోని [వ్రముఖ అభిమతం - స స్టిగళ గావ్య చేతనకు సాధరీకరణ సీద్ధాంతంతో (పత్యశ్షంగా సమభావం రసంలో సై 1 ఇతర అభిషకాలకూ రస వంధిలో పూర్తి అవకాశం ఉన్నది. క (పమ - కాంతివలెనే, సంఘరణ లేదా ద్వంద్వభావంకూడా (గావ్యూమే, నంఘర్షణలో ఉన్న పిన్న తత్వాలకు . ఉత్సాహం, (కోధం లేదా మన్యువు, కరుణ మొదలయిన ఎ ఓ ల వాటిక్తి రసచకంలో మహత్వ వూర్ణమయిన స్థానం ఉందిః (వజాసాహిత్యం అయితే అదికూడా (వజఎ సుఖ - దుఃఖాలను, హర్ష _ విషాదా లను, ఆళా _ ఆకాంక్షలను, సంఘర _ సిదులను చితిందేదిగానే ఉంటుంది కదా? మ3, ఇదే రసానికి ఆధార సామగ్రి” “స్మామాజ్యవాద = సామంతవాద సంస్కృతి యొక్కం_ ఉన్మూ లనం జాతీయ స్వాతర్యత్య రవణ, వశాతం్యతం, కాంతి స్థాపనవంటి (వజాహితకరా

నవ్యసం్యవదాయవాదుల నవరససూక్తం 101 లయిన లఖ్యాలతో రససిద్దాంతానికి విరోధం ఎందుకుంటుంది? మానవ సంవేదన, సౌందర్య జ్ఞానాల వికాసం రసవాదానికి కూడా లక్ష్యమే నైైతికాలయిన విలువ లను కూడా అది ప్పూర్తి అభినివేళంతో స్వీకరిస్తుంది. ఆళాభావాన్ని రేకె త్రించడం, కర్మ చేతనా స్పూర్తి, వ్య క్రిగతొాలయిన కుదథభావాలనుంచి విముక్తి, నిరాళాకుంఠాభావాల ఖండన మొదలయినవి రసవాదానికి ఆధారభూతాలయిన లవణాలు. కాబట్టి వ్యాపక మైన అర్థంలో సాహిత్యంలో ఉండే సగతిశీల భావా లను రసవాదం పూర్తిగా సమర్థిస్తుంది మార్క్‌్బావాద విమర్శకుడు (వజాసంక్షే మానికి వర్షసీమితమయిన ఏక పక్షీయమయిన అర్థం చెప్పినప్పుడే - సమస్య ఏర్పడుతుంది; కాని, ఇది రససిద్దాంత దోష౦ంకాదు." (రససిద్ధాంత9 _ తెలుగు అకాడమీ ,పచురణ (3985); అను: భీమ సేన్‌ నిర్మల్‌; పు; 362 - 363).

ఆభ్యుదయవాదులు సాహిత్యానికి, విశేషించి కవితకు, కవితకు సంబం ధించిన [ష్మకియలకు సామాజిక దర్శనం మూలనుని వ్యాఖ్యానించే యత్నం చేశారు. నవలా (స్మకియకు (వధానమైన సామాజిక వాస్తవికతను కవితా (వకి యలకు కూడా _పధానమని పతిపాదించారు. వారి వాదం సాహిత్య జగత్తులో నిలవాలంటే రససిద్దాంతాన్ని కాదనాలి. అందువలన రసవాదాన్ని సర్మవదాయ వాదంగా, ప్యూడల్‌ వ్యవస్థకు సంబంధించిందిగా చెప్పే, కవిత్వం అనందాన్ని అందించటంకోసంకాదు, జాతిలో కార్యశీలత్వాన్ని కలిగించటానికే ఉపయోగపడా అని వాదించారు. ఆంధ సాహిత్య చర్మితలో మొట్టమొదటిసారిగా కవిత్వానికి సాహిత్య సిద్దాంత ప్రాతివదికను కాదన్నవారు. అభ్యుదయ వామపక్షీయులు! వి్హవకవులు, దీన్ని వ్యతిరేకించి సామాజిక చైతన్యాన్ని రసదర్శనంగా మార్చు కొనే సాహిత్య _ప్యకియలను చేపట్టి అవూర్వంగా నిర్వహించి నవ్యసం్యపదాయో ద్యమాన్ని సాగించారు నవ్యసంవదాయకవులు, నవ్యసం్యపదాయ కవులది నవ్య రసమార్గమనటం మరింత సమంజసం!

ఈ నవ్యసంవదాయోద్యమంలో నవ్యరసమార్హానిక్ష ప్రచార్థు రక్రభగ స్టన్‌ హించినవారు ఈ యుగంలోని చార్మితక కావ్య ప్రయ డారాజశేళరశల్నామ్‌ ఖా | ధానిగారి “రాణా వతాపసింహ చిర్మిత' మొదలు[! సర్షడిగాంగ్గ వరత దప శి పై స. గారి “వందేమాతరం” దాకా తెలుగు సాహిళ్యంశ్న మేర్యపర్వత శిఖరాల్ల న్‌ ॥ సించే మహాకావ్యాలు చార్మితక కావ్యాలు, మనః కష్ళస్త్వాతరత్న చరిశ్రతేగ శ

" హొహాదా్థ్ర0 04న

కే02 విశ్వనాథ నవ్యసం్యవదాయం ఓక వాస్తవ సత్యమైత్తే మనం స్వాతం_త్యంకోనం చేసీన పోరాటమే నాటి సామా జీక వాస్తవికత అయిరే, ఈ చర్మిత కావ్యాలు కూడా ఆ వాస్తవ సామాజిక స్పృహను రసదర్శనంతో ఆవిష్కరించిన మివోకావ్యాలు, క్లానిక్స్‌. క్లాసిక్‌ గా, లేదా కావ్యేతిహాసంగా “పేరుపొందిన ఆంధ మవిోభారతానికీ, నవ్యసయిపదాయ మవాోకావ్యంగా ఇసికెక్కిన “రాణా (పఠాపసీింహచర్నిత'కూ ఉన్న చేదాన్ని విశ్వనాథవారు ఇలా నిరూపించారు ““భారతము పూర్వకాలము కథనే చెవ్వును. అందులోనున్న ధర్మము మ్యాతమే మన జాతిది ఆ విషయము ద్యాపరయుగమునాటిది. మన పరిస్థితులలో సంబంధములేనిది, [పతాపసింహ చర్మిత మన ధర్మమునేగాక మన పరిస్థితులను గూడ చెప్పును. అకృరు చ్మకవ ర్తితో పాతికేళ్ళు పహోం హోరి పోరి, స్వదేశము నందలి కొండలలో, గుట్లలలో నివసించి, తిండిలేక గడ్డిరొచ్టెలు తిని దైవవళ మున మజల స్వాతం్యత్యము సంపాదించిన మహాపురుముడు రాణా సతాపుడు! అయనకన్న ధర్మరాశాదులేమియు నెక్కువవారు కారు. వస్తురమ్యృతకుగాని, కథారచనకుగాని, ఇందలి భిన్నప్మాతల భిన్నతావిశిష్టతకుగాని భారతమునకీ (గ్రంథము శీస్పిపోదు, ల రాణా _ఈ (గంథము అస్వతం్యత జాతియొక్కం స్మృత్మిగంథము వంటిది, టాతాపుని భృదాకరణ (పతిజ్ఞ చదివినచో పారతం్యత్య జాతికి ఇది స్మృతి ల. మాట కర్ణము తెలియును. రాణా (వకాపునకును మవాత్మునకును న. = భారతజాతికి గల యస్వతర్యతత. చముహాత్మునిది కత్తిలేని ఆళ్ఫషే స్రైవోకు; _వ్రకాపునిది కత్తి గల సాత్తికపుపోరు. | పతావసింవుడు యి నవలెని యుద్ధము చేయలేదు. పౌరుష శక్తితో గెలువలేనని వాతీయ నా. కాని, వట్టి ధర్మముకోసము యుద్ధము చేసెను. భారత సము పరులకు లౌంగిపోదు _ చచ్చిపోదు - ఆని బుజువు చేయుటకే యుద్ధము చేసెన్స,” బి “కాన విజయము ముఖ్యంబు గాదు మనకు! ధర్మ నిర్వహణ౦బు క ర్రవ్య మిపుడు!” “అని _స్రతాపుని యాహ. నేటి సక్యాగహమునకు ఆనాటి (వకాపుని యుద్ద -ధర్మమునకును ఖేదమే లేదు,” స్ట

నవ్యసం్రవదాయవాదుల నవరససూ క్షం 103

““(వతాపుడు గాంధివంటివాడు; ఏస్కుకీస్తు వంటివాడు, చివజణ కిట్టనెను నా రాజ్య మరణ్యము. మేము సన్నాాసులము. మీ యగ్బరునకు మమ్ము గెలువ. వలెనని పట్టుదల యేమి? ఇపతిహతముగా నగ్బరొక్కనే కితిని దేవుడు సృష్టి చేయలేదు పజ లతనిచే జంపబడుటకు పుట్టలేదు, రాజకన్యక లతని ఖభోగవరత కుద్దేశంపబడలేదు. అతని రాజ్య తృష్టముందు సర్వజగత్తు పారతర్యత్యమున మునుగు బెల్ల పొడిగా దనుచు నక్చరెంత యెటిగిన జగమున కంతమేలు!” (రాణా (పతావనీంవా చర్మిత పీరిక.)

ఈ వాక్యాలెందుకు పేర్కొన్నానంపే నవ్యసంగపదాయోద్యమ కవుల స్వభావం కూడా రాణా (వతాపసింహుని నంటిదనే చెవ్వటానికి. వలస స్మామాజ్య వాదులను, దోపిడీ వర్గ వ్యాపారులను వ్యతిరేకించటంలో స్వాతంత్యయోధులు [పపంచ చర్మితలోని ఏ వివ్లవకారులకూ ఎంద తోనూ తీసిపోరు. పైపెచ్చు రక్త నదులు (పవపించే తిరుగువాట్టకంటె, హింసను పెంపొందించే ఏిష్టవ ధోరణి కంచె మనిషిమీద భౌతికంగా కంచె ముందు నైతికంగా విజయాన్ని సాధిం చాలనీ, నైతికంగా పరిణామం చెందందే భౌతికంగా, మానసికంగా మనిషి (పవ ర్తనలో మార్పు రాదనీ గాందేయవాదం చెప్పుతుంది. భారతదేశం నుండి ఆంగ్రేయులు చావును మూటకట్టుకొని పోలేదు; చర్మిత గుణపారాన్ని చర్వణం చేన్తూ పోయారు సత్యాగహం యూరోపు దేశాల వివ్షవాల కంటె సాన్యువాద వివ్షవాలకం'టె సా త్రిక మైనదనీ, మానవీయ మైనదిసీ, ఆదర్శ [పాయమైనదనీ (ప్రవంచానికి చాటుతూ భారతదేశం నుండి తరలిపోయారు. నవ్యసం్యవదాయ వాదుల ఉద్యమం కూడా ఇటువంటిదే. వీరి ఉద్యమ [పవృ త్రికీ ఆభ్యుదయ వామ వశవాదానికీ, విష్ణవ వాదానికి ఉన్నభేదం సత్యాగవోద్యమ (పవృత్తికీ, ఉగ వాద (పవృత్తికీ ఉన్న భేదంలాంటిదే. వామపక్షీయులు వ్యూహరచనాసక్తులు; వఏవిధంగానై నా విజయం ముఖ్యం దాన్ని సాగించటంలో ఉవకరణాలు అన్ని వేళలా రక్ర్తసీక్షంకాకుండా ఉండాలనే నియమం వారికి లేదు. సామాజికంగా జరిగే తిరుగువాట్టల్లో సాయుధపోరాటాలు సాగించడం ఆ వాదం వారికి ఆచరణ సూతం. మరి, సాహిత్యరంగంలో ఎదుటివారి దృక్పథాలను, పారిభాషిక పదాలను వృక్రీకరించి, వాటిని తమ సిద్ధాంతాలతో సంధించి. తిప్పి వారిమీదకే "పీల్చటం, వామపక్షదేశాధినేతల పాలన స్మూతాలకు అనుగుణంగా సాహిత్యం లోని భావజాలాన్ని వ్యాఖ్యానించి చెస్పటం. ఇది ఎంతటి గొప్ప ధోరణీయైనా జాతీయతను నమ్మి స్వాతం్యత్యాన్ని కోరే దేశీయులకు నచ్చలేదు. వారు సైద్ధాంతి

శ్రే04 విశ్వనాథ నవ్యసంపదాయం కంగా వామపక్షీయుల పై అసంతృప్తి (వకటించేవారు. వ్య క్రిస్వాతం_త్యంకోసం, సమ సమాజ నిర్మాణంకోసం జరుగుతున్న పోరాటాలకు సత్యాగహోద్యమం (పాతిపదికగా (వపంచదేళాల్లో భారతీయమైన వ్యాఖ్యానాన్ని, భారతీయ తత్త్వ దర్శనాన్ని, అందించాలనీ, అదే పపంచ (శేయస్సుకు తరణోపాయమనీ గాంధేయవాదులంటారు. ఈ గాంధేయ సామాజిక త త్త్వదర్శనాన్ని చార్మితక కావ్యాల్లో వస్తుత త్వ్వంగా (పతిపాడిస్తూ, అటువంటి కథలలో పోషింపబడే రస తత్త్వాన్ని నవ్యసర్యపదాయవాదులు నవరనసూ క్తంగా వ్య క్రీకరించారు స్వాతంత్య సమరవీరుల చరితల్లో “జననీ జన్మభూమిశ్చ స్వర్గాదపి గరీయసి” అనే స్ఫూర్తి గోచరిస్తుంది. స్వాతం్యత్యమే వారికి దైవం. “*భూమిపాలుర పాదములు గొల్వగా పూజ్య మగు _పపంచాధిపత్యమున కన్న దేవేర్యదు విభవంబు దెగడి యానంద సౌ ఖ్యము గూర్పంజాలు భోగముల కన్న బరమసౌందర్య సంపద్విభూషిత లప్ప రస్త్రీ రహో విహారమున కన్న నవ సంఖ్య నిధులకు నాయకుండగు రాజ రాజాధికార గౌరవము కన్న నట్టి దశకోటి శతకోటి యంత లెక్కు- డగుచు నాత్మ స్వతం్యతత యలరు దాని కన్న దేఠ స్వతం్యతత యధికమగు; స్వ తర్యతతను మించు దైవమీ ధరజి లేదు.” (అమరసింవా చర్మిత) ఆ స్వాతర్యత్యం కోసం అసువులర్పించటం మాతృమూర్తి చరణాలపై ఆత్మసమర్పణం చేసుకొన్నట్లు వారు భావిస్తారు. నవవిధ భక్తులలో చివరిదైన ఆత్మ సమర్పణకు స్వాతం్యతోద్యమం ఒక నవ్యరుచిని కల్పించి పెట్టింది. శరీ రాలు రాలిపోవచ్చును గాని స్వాతంత్యేచ్చ నశించిపోదు! ఇది త్యాగశూరులై న స్వాతర్యత్యపీరుల విశ్వాసం! ఆది చర్మిత సత్యం; వాస్తవం కూడా! “విమతుల ఖర్గము హృదయా జము జొచ్చును గౌక, యచటి స్వాతర్మత్యపు వీ జము( జంప్పట మ్మాత మసా ధ్యము; నెఅవేరదు జగంబు తల్మకిందై నన్‌.” (రాణా. చరిఎ

నవ్యసంపదాయవాదుల నవరససూ క్రం 105 దేశంకొర క్షై _పాణాలనర్పించే వీరులను, స్వాతం్యత్య ధర్మం కోసం పోరాడే ధీరులను, జాతీయ ధర్మాన్ని పునరుద్దరించుకొనే కూరులను కావ్య నాయకులుగా ఎన్నుకొనే ప్రవృత్తి నవ్య సర్యపదాయవాదులు (పకటించారు ఆ మహాకవులు రించిన కావ్యాలలో ఆ ఆమరవీరులు కావ్యనాయకులై రస జగత్తులో, రసిక హృద యజగత్తుల్లో జీవించారు; జీవిస్తున్నారు రాణా పకావ సింహుడు అమరసింహుడు, శివాజీ మొదలైనవారు స్వాతం్యత్యయుద్ధంలో పాల్గొన్నవారు కాకపోయినా, వారి చర్మిత కావ్యాలు వారిని స్వాతర్యత్య సమర యోదులుగా మనకు అందించాయి. స్వాతం్యత్యయోధుల వస్తువులను ఎన్నుకోవటానికి తోడ్పడిన మొదటి కారణం. సమకాలీన స్వాతం్యత్యోద్యమ స్పృహ. రెండవ కారణం.ఆ వస్తువులలో సహజంగా ఆమరియున్న కథారిసిస్‌. పాళ్చాత్య విషాదాంతరూపకాలు సౌమాజి కులకందించే కెథారిసిస్‌ ఆయ్యధ నాటకక ర్రలను మొదట ఆకర్షించింది; భారతీయ నాటకాల్లో కథారిసిస్‌ వంటి ఆనుభవాన్ని కలిగించగల అభిజ్ఞాన శాకుంతలం, ఉత్తరరామచరితం వంటి విషాద గంభీర నాటకాలను తెలుగు చేయటానికి (ప్రోత్స హించింది; ఆపైన విషాద సారంగధద, నర్తనళాలవంటి విషాదాంత నాటకొలనే తెలుగులో వినిర్మించుకొ నేటట్టు చేసింది. తెలుగులో కట్టమంచివారి 'ముసలమ్మ మరణం” విషాదకావ్య వక్రియ లలో తొలి ఉషస్సు ఆది త్యాగవీరాన్నీ కరుణాన్నీ కలిపిచేనీన విశిష్ట (వయోగం,. ముసలమ్మ భారతీయాలంకారశాన్త్రం వకారం త్యాగవీరురాలు; ప్రాశ్ళాత్యనాటక సూతం ప్రకారం విషాదాలత పా(త. ఈ ప్యాత విధిచేత విషాదాంతం పొందు తుంది; వఠితలలో కథారిసిస్‌ కలిగించే శ క్రిని (పదర్శిస్తుంది. చార్మితక కావ్యాలలో పీరులుకూడా విషాదాంత నాటక నాయకుల్దాంటివారు కారు, కాని, అటువంటి సానుభూతినిపొంది తమ జీవితాలను అవిచ్చిన్న స్వాతర్యత్యోద్యమ సవనంలో ఆహుళులుగా అర్పించిన అనుభూతిని అందిస్తారు. ఈ అనుభవం పూర్వ సాహిత్యంలో లేదు, నవ్యసం్యపదాయ కావ్యాలలో నవ్యరన సూక్తంగా. నినదిస్తు న్నది, (సాహిత్యచర్శితలో చర్చనీయాంళాలు ॥ అదివారం అంధధవళ - 11.82.1900)

నవ్యసంపదాయం : చార్మి తకకావ్యం

నవ్యసం్యపదాయోద్యమానికి ఒక (వయోగ గౌరవాన్ని కలిగించింది చార్మితక్రకావ్యం. ఆ ఉద్యమ కా త్ర్వికనూూ కాన్నీ, రసదర్శనాన్నీ, సామాజిక (ప్రయోజనాన్నీ సంవదించుకొని సముదృవించిన సాహిత్య్మకియ చార్మితక కావ్యం స్థూలంగా పరిశీలిస్తే ఛార్మితక కావ్యంలో చర్మితత్వం, కావ్యత్వం సంగ మించి ఒక షవ్మకియగా రూపొందుతాయి. అయితే చర్మిత వాస్తవ _నమాణ మూలం; చార్మితక కావ్యం కళ్ళాపమాణ మూలం. చర్మిత గతజీవితాన్ని చితి స్తుంది? దార్మితక కావ్యం గతజీవితాన్ని వర్తమానానికి అనువుగా వ్యాఖ్యానిస్తుంది; చర్మిత గతిని చప్పినంతగా నీతిని చెప్పదు; చార్మితకకావ్యం నీతిని చెప్పి, జాతికి (వగతిని సూచిస్తుంది. తనను కాను పునఃవలశీలించుకోవటానికి జాతికి చర్మిత పసికి వసుంది. తనను తాను పునరుద్దరించుకోవటానికి జాలికి చార్మితక కావ్యం తోడుపడుతుంది. ౦

చరిత రచయిత వేరు, కావ్యకర్త వేరు. చర్మిత రచన ఎంతటి కళా సౌందర్యాన్ని సంతరించుకొన్నా కావ్యం కాదు; కాలేదు. కావ్య రచన ఎంతటి సత్యనిష్టను (వకటించినా చర్మిత కాదు; కాబోదు చార్మితక కావ్యకర్తకు చర్మిత లోని ఒక ఘట్టాన్ని కళామయంగా (వాద్దామనే దృక్పళంకంటె ఆ వస్తువుద్వారా జాతికీ ఒక వినూత్న సం డేళాన్ని అందించాలన్న అకాంకు బలంగా ఉంటుంది. చర్మితమట్టాన్ని కావ్యవస్తువుగా మలచుకొంటాడు మొదట కని. వస్తువు కవి దర్శనంనుండి ఉద్భవించే (వయోగభూమిక. దానికి కవి నేర్పిన స్వభావం ఒంట వడుతుంది. కవి ఆలవరచిన ఆభినయం అలవడుతుంది. చర్మితకంటె చార్మితక కావ్యానికి అనుభవాన్నిచ్చే అలోచనాళ క్రి ఎక్కువ; జీవిత తత్త్వాన్ని వ్యాఖ్యానించే వివేచనాళ క్రి ఎక్కువ

సాహిత్య _వ్మకియలన్నింటిలో లాగానే చార్మితకకావ్యాలలో కూడా న్వకా వాలనుబట్టి భేదాలు కనపడతాయి. భారతీయ సాహిత్యాల్లో మొట్టమొదట వెలనీన చార్మితక సంబంధి సాహిత్యవ్మకియలు పురాణేతిహాసాలు వాటిల్లో

నవ్మసం్టపదాయం : చార్మితక కావ్యం 107 మానవజూతి వికాసాన్ని దార్శనిక దృష్టితో వ్యాఖ్యానించేది పురాణం, ఒక రాజ వంశాన్ని గాని, ఒక వీరుని జీవితగాథను గాని పురుషార్థ సాధనామయ మైన ధర్మదృష్టితో చితించేది ఇతిహాసం. పురాణంలో సర్గాదులు దర్శనమూలాలు; ఇతిహాిసంలోని కథార్థాలు పరంవరాగతమైన [శుతిమూలాలు, వస్తువుల స్వఖా వాన్నిబట్టి అవి భేదించినా వేదార్థ బృంహితత్వం వాటియందు నియతలక్షణంగా నిలిచి ఉంటుంది. ఇతిహాప పరిధికం టె కావ్యపరిధి పరిమితం ఒక పురుషార్థాన్ని కానీ, ఒక ,పయోజనాన్న్ని కానీ సాధించటానికి ఆరంభమైన ఒక కార్యం విస్తరిల్లి ఫలవంతమయే్యేంతవరకు స్వయంనమ్మగంగా చ్చితింవబడే వస్తు జీవితం కావ్యం. ఇందులోని వస్తువు చారి తకమైతే అది చార్మితక కావ్యం అవుతుంది కావ్యంలో వస్తువు, నాయకుడు, రసం, రచన అనే అంశాలు ప్రాధాన్యత వహిస్తాయి. చార్మితక కావ్యంలో వాటితోపాటు “దేశ, కాల, ప్మాతములు' (వత్యేక గౌరవాన్ని సంపాదిస్తాయి. వస్తువు దేశసంబంధి; వాయకుడు కాలసంబంధి; రసము ప్మాత సంబంధి. చరిత్రలో ఒక సన్నివేశం ఒక (పాంతంలో కార్యకారణ సంబద్ధంగా సంభవిస్తుంది కాలానుగుణమైన [పయోజనాన్ని సాధించటానికి నాయకుడు - లేదా. ఓక ఉద్యమ దచైతన్యశక్రి , ఆ సన్నివేళాన్ని దిద్ది తీరు స్తుంది; వలాన్ని సాధిస్తుంది అ ప్మాత సాగించే కార్యపనృ త్రిలో భావరూపంగా జాలువారే మానసిక చైతన్యం రసవృత్రి బార్మితక కావ్యం ఇలా ఓక చార్మితక ఘట్టానికి రసజీవితాన్ని ఆలవరుస్తుంది. దానితో సీమలకు వరిమితమైన దేశం అవరణాలను చేదించుకొని అనుభవ క్షేతంగా మారుతుంది. వ్యష్టిగా వాసించే నాయకుడు సమాజంలోని సమష్టి చైతన్యంలోని సజీవళ క్రిగా మారిపోతాడు; అతడు వ్యక్తంచేసే రసభావజగత్తు వ్యక్తి పరిధిని దాటి విశ్వజనీనంగా వ్యాపించి జాతిలోని వాసనాజగత్తును జాగృతం చేసీ రసీకృతం చేస్తుంది. చరితలో లేని కళానుభవం చార్మితక కావ్యంలో ఉంటుంది. అ అనుభవంకోసమే ఆది పుడు తుంది; దానిలోనే ఆది జీవిస్తుంది. చార్మితక కావ్య రచనలో కూడా కవులు అనేక ్నవయోగాలు చేకారు. తెలుగులో వెలసిన చార్మితక వావ్యాల్లో ముఖ్యమైనవి = బార్మితక వస్తుకావ్యం; చార్మితక రసకావ్యం; చార్మితక త త్ర్వకావ్యం - అని పేర్కొనవచ్చు వీటిలో వస్తుకావ్యం చరితలొోని ఘట్టాలను వర్ణించే (వవృత్తికి (ప్రాధాన్యం ఇస్తుంది,

108 విశ్వనాథ నవ్యసర్కవదో యం ని ఓక పరిణామ సుకాన్ని కాని, నమన్వయ విధానాన్ని గానీ, వ్యాఖ్యాన వక గాని అశయించి, కావ్యంలోని సన్నివేశాలు దారానికి గుచ్చబడిన వూనల్లొ వి అమర్చబడటం వస్తుకావ్యలక్షణం. ఆంధ పురాణం, వందేమాతరం లాంటే ఈ వర్గానికి చెందే చార్మితక కావ్యాలు బార్మితక రసకావ్యం వకనాయకమై స అయినా, ఆ రెండూ రసషోషణక్సు ఆడురావు, (వఖ్యాలేతివృ త్రంగల కావలా 6 (తం లాగా, ఈ వర్గానికి చెందిన కావ్యాలు రాణా [(వఠాపసింవా చర్మిత, కవాలి మొదలైనవి. క రెండింటికంటె చార్మితక త త్త్వ్వకావ్యం విశిష్టమైనది. ఇందు క వస్తువు కథకోసంగానీ, రసంకోసంగానీ చెప్పబడదు. చార్హితక నన్ని వేళం వను రచయిత దర్శించిన కౌ త్ర్వైక సిదాంతం కావ్యార్థాలకు గమ్మ్యమా నంగౌ న్‌ నీ సాన ఇ శి ల ఈ (వ్యకియలో కవి కథ నెలా చితించాడన్నది (వధానం కాదు?

ఠ నెలా ఒక తత్త్వానికి వ్యాఖ్యగా నిబంధించాడన్న దే (పధానం. ఇటువంటి కావ్యాలకు విశ్వనాథ వారి రూనీ+రాణి శివార్పణం లాంటివి చకగాని ఉదాహరణలు, రాల?

చారి డ్‌ వచ్చు (తేక కావ్యాల్లో మహాకావ్యాలూ ఉండవచ్చు; ఖండకావ్యాలూ ఊ౭ జ ఆండేక్షాద్దు. వ్యంగ్యకావ్యాలూ, అధికేవకావ్యాలూ, వంశకావ్యాలౌో, ఉ వ్ర రకలూ, మహాపురుష చర్మితలూ _ ఇలా ఎన్నో రకాల [వయోగా లా

గ అ క్ష ఎ ఈ దృష్టితో చూస్తే పోత చరిత, కంకర చర్మిత వంటి పద్య వచే [రూ? త్వమేవాహం, తెలంగాణా వంటి వచన కావ్యాలూ ఈ శాఖలో కి

ఎ అవకాళం ఉంది, వైపద్మకావ్యాల వెనుక నవ్యసం[వదా యోద్యమ (పవృ తి బలంగా ఉంది; వచనకావ్యాల ష్వీద్ర నవ్యసం్యపదా యవాదుల (వ్మకియా దృక్పుఠతం ఆరునికాయధ సాహిత్యంలో (వబోధ కవిత్వం దేశచర్మితను కవితా మయంగా చ్కితించి, ఉ తేజకరంగా ఉలేఖించి, ఉవపదేశాత్మకంగా ఆఖివ్య క్రీక జ ళా రించే పద్ధతిని తెలుగువాణికి నేర్పింది, ఆఅంధధ్రేతిహాసంలోని చర్మిత విశేషాలను మల్దంపల్టి సోమశేఖరశర్మ వంటి మనీషులు వెలికితీసి కుప్పలు పోళారు. విళ్యనాథవంటి మహాకవులు ఖండకావ్యాలగా బార్యితక ఇట్టాలను చితించి

నవ్యసం్రపదాయం : చార్మితక కావ్యం 109 దేకాధిమానంతో పాటు, ఆత్మాకిమానాన్ని కూడా నేర్పారు. దుర్భాక రాజశేఖర శతావధానిగారు రాజాస్థాన పీరగాథలలో నుండి రాణా పకాపుని చార్మితక గాథను స్వాతంత్యోద్యమ చైతన్య [(వబోధదాయకంగా చ్చిళించి, తెలుగువారికి వినిపించారు అదే వరునలో ఎన్నో కావ్యాలను ఆ ఉద్యమానికి ఉపాయనంగా సమర్పించారు. రాణా (పతాపుడు సాగించింది రాజకీయ యుద్ధమైనా ఆకృతిలో మనకు న్వరాజ్యోద్యమానికి (పతిబింబంగా భాసించింది. ఆలుగువారు సాగించే స్వాతం్యత్య సంగామానికి ఒక్కకొ త్త ఆవేశాన్ని అందించింది. రాణా(పతాపునిలో మవిత్మా గాంధీ మనకు దోబూచులాడుతలూ. (సత్యక్షమౌళాడు. అతనిలోని త్యాగం, దీక్ష, స్వార్ధరాహిత్యం, సత్యనిరతి - అన్నీ వెరనీ రాజ్బాపఠావ సింహునిలో రాణిస్తాయి. అ పాత జాతి స్వాతంత్యేచ్చకు కే (39ఇ501) మ్మాతంగానేకాక ప్వాగూప (డ&ఃంగిందాంల పరికల్పనంగా నహృదయులకు ఒక పిశిష్టానుభవాన్ని కలిగిస్తుంది.

“శివభారతము' చార్మితక రసకావ్యాలలో తలమానికం, దుర్భాకవారు జాతిలో కవితతో ఆవేశం మోనులె త్రింవజేస్తే, గడియారం వారు కవితతో జాతిని ఆలోచింపజేళారు. శివాజీ చర్మితలో సంర్యగామగాథ ఎంత ఉన్నదో, ధర్మ బోధ అంత ఉన్నది జాతికి వీరమాతలు కావాలి; ధర్మవీరులు కావాలి, దర్మం త్యాగశీలంతో తేజరిల్లాలి; భక్రిగా సాగి ళదక్రిగా రూపౌొందాలి; ఐహికంలో ఆముష్మికం (పజ్వరిల్లాలి. కివాటీ చర్మితం తెలుగువారికి దేళశభ కిని, ధర్మళ కక్రిని (వటోధించింది. స్వాతం్యక్యానికి పూర్వం రాజ్మాపతావుడు, స్వాతం్యత్యం వచ్చిన తరువాత శివాజీ - మనకు మార్గదర్శకులు వారిరువురిలో ఉండే భేద సాదృుశ్యాలను సమీషిస్తూ డాక్టర్‌ చిలుకూరి నారాయణరావుగా రిలా వివేచించారు.

“సనాతన ధర్మ పునరుద్దరణకు కంకణము గట్టి పర్మిశమించిన వారిలో రాజప్యుతులు - తరువాత మవాోరాష్ట్ర్రలు ముఖ్యులు ఇద్దణను భారతచరి_తలో మహా ఖ్యాతి. బొందినవారు కాని, ఒకరు కృతకృళత్యులు కాలేదు; కాల్యకమమున శ్యతువులకు వశులై పరరాజ్యాభివృద్ధికి పట్టుకొమ్మలై నారు శృతువులను ధిక్క రించి శౌర్య సాహసములను వెలయించి, అంతరించినవా రంతరించగా మిగిలిన యోధులు పరులు సింహాసనముల్నమోల మోకరించి తలవంచినారు. భారతనారీ ధర్మమును నిలుపుటకై అగ్నియందు( (బవేశించిన వీరపత్నివతలు గతింపగా కొందలు రాజప్పుత స్త్రీలు మొగలు జనానాలో బవేళించినారు. అది కాల మహిమ దానికి *'మొండి తెగువ కారణము",

110 విశ్వనాథ నవ్యసం్యప్రదాయం

“మహారాష్టుంిలట్టివారు కారు వారు రాజప్వుతులవలె కాక 'సమయమోర్చు' ఘనులు! వారికి “మోటు తెగువ లేదు. అడంగుగాక. పేడియగుం గాక, పెనువీక నాల( (దిప్పువాడె యర్జుముండు " పరాపహృతమైన భారత భూధేనువును తిప్పి శివాజీ అర్జునుండై , నాటి భారతోదంతము నవిచ్చిన్నముగ సాగించినాడు, కృత కృత్యు(డై నాడు ఒక్కొాక్క మహారాష్ట్రండు ఒక్కా కర్రా భారతీయుండు తన యంతటివా(డగుటకు వలయు దీఇు బీజములను వెదజల్లి నిష్క9మించినాండు.”

“శివునికి యవనులవై నసూయలేదు భారతభూమి నకల _సపంచమునకు ఆతిథ్య మీయంగలదు, కాని, అతడు *నా” *ని' అను బేదముల మూలమున ఒక తెగ కన్యాయము జరుగుట సహించలేడు "”

' యవనుల్‌ హైందవు లన్న భిన్నత నసూయం జూవపంగా లేదుతా మెవరీ రాజ్యము నేలినన్‌ తగవు లేనేలేదు, నీ నా యటం చవకాశమ్మునుబట్టి యొక్క తెగ కన్యాయంబు గావింపనా నవునం చూరక 'వంత పౌట వని* సేయంజాల ... ..* (ద్వి 133)

డాతడు. ఈ వంతపాట పని జరుగునప్పుడు సంఘర్షణము, అగ్గి, కార్చిచ్చు కలుగుతూ ఉంటవి, భారతావనీపాలకు లెవ్వరైనా ఇట్టి వివరీత పరిణామము కలుగకుండా చేయడమే నీతి. (శివభారతము, ఉపోద్దాతము.)

ల (గగ చిలుకూరివారు రాణా పతాపునీ, శివాజీనీ, ఆటు రాజప్యుతుల (పవృత్తికి, ఇటు మహారాష్ట్రరిల (పవృత్తికి (వతినిరులుగా (వత్యేకించి వ్యాఖ్యా నించారు, అయితే, భారత స్వాతంతో్యోద్యమాన్ని సాగిస్తున్న భారతీయుల (పవృత్తులకు వారిరువురూ పా గూప వ్యక్తులుగా ఆ కావ్యాలలో రాణించారని వ్యంగంగా వ్యాఖ్యానించారు. 'రాజప్పుతులలో యుదంలో వరాజయం పొందిన వారూ ఉన్నారు. వీరస్వర్గం పొందిన వీరులూ, ఆత్మోహాతి చేసుకొన్న వీరవని తలూ అధికసంఖ్యలో గో వంసెరు.విధివంచిచులె పరుల కొలువులో చేరినా తరుణం కోసం వేచదియుండి స్వతం్యతశక్తులకు సాన, భూతి సహకారాలందించే ప్మాతలూ కనపడతారు. వీరులు గత్తించినా స్వాతం్యత్యేచ్చ నశించదు. అవిచ్చిన్నంగా ముందుకు సాగుతూవుంటుంది. జాతి పారతం్యత్యంలో అనుభవించే పరిభవాగ్నిని రాజవ్యుతుల రాజసం మనలో రగులింపజేస్తుంది. (పతీకారంలో భారతీయమైన “సత్యాగహ'” మార్గాన్ని అనుసరించే రాజప్యుత వీరులు మనలోని జాతివరమైన సామూపాక అవచేతనను పరోతంగా జాగృతంచేని, వారిని మన జాతి (ప్మాగూప (వతినిధులుగా భావించి, రమించి, రసానుభవస్థితిని పౌండేటట్టు చేస్తారు మహా

నవ్యసర్యవదాయం : చార్మితక కావ్యం 111 రాస్ట్రఏలు కార్యశూరులు, కార్యసాధకులు. శివాజీ ఉద్యమసాధన (ప్రవృత్తికి పాగూవళ క్రి దాఫబోధ భారతీయత త్త్య దర్శనానికి వతీక. శివాజీ ఆ దర్శ నంలో నుండి పుట్టిన ఆదర్శకార్యశ క్రి విషాదాంతాలైనా రాజవ్యుతవీరుల కథలు పారతంర్కత్యాన్ని పారదోలే ఉద్యమాలకు ఊపింపో సే ఉజ్జ్వలగాథలు. వీరిలో భారతీయమైన ఏరరససిద్ధితో పాటు పాళ్చాత్య విషాదాంత నాటకాలలో ఆనుభవా నికి అందే కథారసిస్‌ స్పూర్తి ఉంది విధి వారికి ఆనుకూలించకపోవటమే విషాద వారావరణకల్పనకు దోహదం ఆ రెండూ కలిసి ఒక ఏింత అనుభవాన్ని అందిస్తాయి. ఒక విధంగా దుర్భాకవారి కావ్యాలు సహెనుభూతితోకూడిన సవోను భూతినిపొందే శక్తిని కావ్యకాయక పాాతకు కల్పించాయి, గడియారంవారి కావ్యాలు _పధాన ప్నాతలో 'ఆపద్ధర్మాలను” పాటించే వద్దతులను కల్పించి, అవి 'టాజిక్‌ ఫ్టా'కు పత్యామ్నాయంగా రూపొందించి, ఆవి విజయలబ్టికీ అనుసరించే కాలోచిత కుళలకర్మలుగా వ్యాఖ్యానించి సానుభూతిని, సవోనుభూతికి పోషకంగా నిలిపాయి. సానుభూతి కెథార్సెస్‌లోనూ, సహానుభూతి రసంలోనూ (పధానప్మాత నిర్వహిస్తాయి. స్వాతర్శత్య వీరులలోని వ్య క్రిగత లోపాలను వమిస్తారు పాఠ కులు. ఆ లోపాలను సానుఖూతిని పోషించే శ్రి కేర్యదాలుగా మలచటం బారి తక రసకావ్యాలలో గోచరించే విశేషం,

ఏ జాతి చర్మితనైనా కావ్యంగా (వాస్తే అది ఇతిహాసమౌతుంది. చర్మిత రనవ్యాఖ్యతో రమణీయాకృతి కాలుస్తుంది. తెలుగు రాజుల (పకావచర్శ్మిత అం్మధ పురాణం వస్తుకావ్యాలలో విలకణమైన మార్గం దానిది. ఆంధ పురాణం వట్టి చార్మితక కావ్యమంటే చాలదు. ఆదినుండి ఆంధజాతిలో (మంగా వికాసం చెందుతున్న అభిమాన దళావస్థలను ఆయా యుగ్యవవృత్తుల న్మాళయించుకొని ఆవిష్కరించే ఆంతస్సూూ కాన్ని సమన్వయసుందరంగా, వ్యంగ్యమధురంగా , ఏకవాక్యతాలక్షణంగా సంవదించుకొన్న వస్తుకావ్యం ఈ లవణాన్ని విలత ణంగా వ్య క్రీకరించడమే మధువాపంతులవారు వురాణీకరించట మన్నదాసికి తాత్పర్యం. అందువలన ఆంధ పురాణనామం ఆక్షరాలా సార్ధకం అటువంటి కావ్య (ష్మకియకు ఆదర్శ (పయోగం! తెలుగులో అటువంటిది ఆంతకు పూర్వం లేదు. జాతి చర్మితను, సాహిత్య చర్మితను కావ్య (వ్యకియలో మలచే (వయో గాన్ని నవ్య సం్యవదాయవాదులు న్యూతమే భావించగలరు; (వయోగించగలరు. ఆలాగే దేశ స్వాతం్యత్య సర్మగామచర్శిత కవితా జీవితంలో జాలువారిన కృతి

డీ విశ్వనాథ నవ్యసం[ప్రదాయం “వందేమాకరం.' ఆం్యధులక్క ఆత్మచర్మిత ఆంధ పురాణం భారతీయాంధులకు మాతృ (దేశ) గీతం “వందేమాతరం * రాష్ట్రాాభిమానం, రాష్ట్ర సమైక్యత, దేళాభిమానం, దేశ సమైక్యత అనే ఉ త్రమభావాలు చార్మితక కావ్యపరనం వలన జాతిలో పబుద్ధం కాపటం నాడూ, నేడూ మనకు ఆందుబాటులో ఉన్న ఆనుభవం. విశ్వనాథవారు బార్మితక త త్త్య కావ్యష్మకియను తెలుగులో (సయోగించి చూపిన పయోక్త. ఆయన కవితలో దర్శనళ క్తి ఉంది. దాన్ని చర్మితకు నేర్చాడ(యన స్వాతంత్య దీవను ఒక యజ్ఞంగా భావించి, దేశంకోసం తన జీవితాన్ని ఒక కర్పూర నీరాజనంగా అర్పించిన త్యాగవీరుం"లు రూన్సీ లవఖ్ష్మీ బాయి ఆమె దృక్పథంలో స్వాతంత్య సమరమం టే. “....ప్వతం్యత భాను మహిమ్మకతు వియ్యది యీ మవోగ్నిలో నుజటికనవా౦డు దీన మటియున్‌ హంతమౌటయె వెవ్క. కేగుటన్‌ సరణియె లేద యిందు(బడి జచ్చిన దుఃఖము తప్పిపోవున బృురమునులే దకాలమయ పూరుష పౌరుషవహ్ని లేదికన్‌.” సఫలం కాని స్వాతం్యత్యసమరాన్ని కాలమహిమగా చ్వితించి బుతువర్ణ నాదులతో దానిని సమన్వయించి కావ్య నిర్వహణాన్ని అపూర్వంగా చేసిన విశ్వ నాథ చార్మితకత త్హ్య కావ్యశిల్పి. ఇటువంటి కావ్యమే వారి 'శివార్పణం.' విశ్వనాథవలెనే 1857 జాతీయ విప్లవాన్ని ఇతివృత్తంగా తీసికొని లము వ్ల న! కావ్యాన్ని సంతరించిన వారిలో పసిద్దులు 'సిపాయి పితూరి" కావ్యకర్త శ్రీ పుట్టపరి నారాయణాచార్యులుగారు. వారి ఈ [కింది వద్యం చార్మితక కావ్య కర్తలైన నవ్య సర్మపదాయవాదుల ఆశయానికి అద్దం: “మహితంటైన స్వతర్యత భారతము నిర్మాణంబు సేయంగ దు స్సహ కష్టంబుల కోర్చి వీరులయి స్వచ్చందంబుగా బోరిక్‌ (తుహత _పాణులుగా ధరంబడిన నిత్యుల్‌ నాకు సాజాత్కరిం (తు హితాశీస్సులు నిర్యతుగాక భవమందున్‌ భావలోకంబులన్‌.'” నవ్య సం్యపదాయోద్యమ కవులకు చార్మితక కావ్య (వ(కియ చకా యుధంలా ఉపయోగపడింది అ ఉద్యమానికి చార్మితక కావ్యం ఊపిరి ఖ్‌ (సాహిత్య చరితలో చర్చనీయాంకాలు ఆదివారం ఆం్యధ్యప్రభ : 18-2-1990

నవ్యసం పదాయం ; చారితక నవల నవ్యసం వదాయోద్యమంలో వెలువడిన పద్యరూపాలలో దారి. తకకావ్యం ఎంత విశిష్టమెైనదో, వచన రూపాలలో చార్మితక నవల ఆంత (పసిద్ధమైనది. చార్మితక కావ్యాసికిలాగానే చార్మితక నవలకు కూడా ఒక [వత్యేక చర్మిత ఉంది. (సబోధకవిత్వరూవంలో వెలువడిన ఖండకావ్యం [కమంగా కాల్పనిక చైతన్యం నుండి నవ్యసం్యవదాయోద్యమంవై పు సాగిపోయిన కవుల చేతుల్లోనూ, భావ కవిత్యాపభావం లేని దుర్భాక, గడియారం లాంటి కవుల చేతుల్లోనూ మవోకావ్య రూవగారవంతో దార్మితక కావ్యంగా వరిణతి చెందింది. అది ఆలా ఉండగా, (వబోధ కవిత్వాన్ని లేదా దేశభ క్రి కవిత్వాన్ని లేదా రాష్ట్రాభిమాన కవిత్వాన్ని లేదా స్వాతంత్యోద్యమ గీతాలను, కవితలను వూర్తిగా కాల్పనిక కవిత్వళాఖిలు గానే భావించాలనాా అంతకంటె విలతణంగా వివేచించి పరిగణీంచాలనా అనే అభ్మిపాయాలు ఆధునికులలో ఉన్నాయి. వామపక్షియులు ఈ కాఖను శుద్ధ కాల్పనిక [పవృత్తి గలదిగా లెక్కించరు. ఆయితే, కాల్పనిక (వవృత్తిని మన్నించే దేశభక్తి కవితారూపంగా పరిగణిస్తారు మిగతావారు దేళభక్తి 6వి త్వాన్ని కాల్పనిక కవిత్వోద్యమంలోని భాగంగానే వరిగణిస్తారు. కాని, దాని ధోరణి భావకవిత్వం కంటె భిశ్నమైనదిగా గుర్తిస్తారు ఈ వద్ధతి సత్యానికి చాలా దగ్గరగా ఊ&ఊంటుంది. ఆసలు విషయ మేమంటే _ ఆం్యధదేశ చర్మితను గురించి తెలుగువారు అప్పుడే పరిశోధనలు మొదలుపెట్టి, [క్రొత్త [క్రొాత్ర ఆకరాలద్వారా లభిస్తున్న ఆంధేతివాస చర్మిత శకలాలను ఆశ్చర్యంతో ఆధ్యయనం చేయటం, ఒక శాస్త్రీయమైన చర్మితను నిర్మించే యత్నంలో ఆకరాలు దొరకని ఖాళీలను కొన్ని ఊహలతో, తార్కిక అనుమానాలతో పూరించటం జరుగుతున్న రోజులవి. అందువలన చార్నితక కావ్యం కంటె బార్మితక ఖండకావ్యం ముందు వచ్చింది. ఆ తరువాత ఆర్మధుల చర్మిత, సంస్కృతి, సాహిత్యం మొదలైన అంకాలమీద ఇ వఏ.8

శ14 విశ్వనాథ నవ్యసంవదా యం అవగాహన పెరిగిన తరువాత “ఆం్యధపురాణం' లాంటి చార్మితక కావ్యాలు వచ్చాయి. ఆం్మధపురాణం ఆంరులచర్మిత సంస్కృతులకు సాహిత్యచర్శితలకు సంబంధించిన ఒక సమన్వయస్నూతం సాధింవబడిన తరువాత వెలువడిన సాహిత్యవ్యకియ, అలాగే భారత స్వాతం్యత్య సం్టగామ చరిత నిర్మాణం ఒక స్టాయికి వచ్చిన తరువాత వెలువడిన మవాీకావ్యం “వందేమాతరం " చార్మితక అవగాహనతోపాటు చార్మితకకావ్యం అవతరించింది. భారతీయ సంశ్కృృతిమీదః సాహిత్యంమీద, చర్మితమీద. అలాగే ఆయ్యధ భాషా సాహిత్య సంస్కృ్బృుతులమీద చర్మితమ్సీద అభిమానంతో స్వియజాతి గౌరవ నిర్మాణ దీక్షతో వెలువడిన ఉద్యమం నవ్య సం పదాయోద్యం కాబట్టి ఆ ఉద్యమ ఆరంభ వికాసదశలకు దేశ ల క్రి కవితలు, దేశచర్మిత కావ్యాలూ (కమంగా ప్రాతినిధ్యం వపాస్తాయి. చార్మితకకావ్యం వంటిదే చార్మితక నవల కూడానూ ఈ స్మకియ పుట్ట టానికీ పెరగటానికి దోహదంగా నిలిచేది చార్మితక సామ్యగి. దాని లద్దినిబట్టి, ఆది సమకాలీన సామాజిక పరిసితుల కనువుగా ఉఊండేదాన్నిబట్టి చార్మితక నవల జీవితం సాగుతుంది. తెలుగులో స్వతంథత చార్మితక నవల పుట్టుపూర్వో త్తరాలను గురించి నోం నరసింహశార్త్రి గారి మాటలు గమనింపదగినవి__ [9 6 1256 రేలంరేల 01 ర్న 1156 ల, యం 8601681 పంళ6! 12 తీరియయ?& ఇ॥రేం 18 కంల 2006402006 ఎంరేల ౭ 1080198602 01 శంథకిః గడల 00 24118089. గౌనీల ఇ210ట౯ 2264 ౧06886 01 280080 షల068 ఇ 6 శీత ఇ025166 885)666 0% 0౯ [0ఇ611468, క0669, 6212946186 కం౯ 1008 ఉమ8. దీశంయి త పంల ౫649, 606 ఈవరి!0103 02 51211 06882 60 80266 ఇంట 06 22128020 పేల0ఓ8 యం [8900 02 &ంఠషి ఛాల8 వెంట ౦69 ళాలలం8 [డర ౬0 106మ%66 00ఇ16క్రల, 0% రుం 80011 226 క్రలంఠ౯89వ1021 548లల క్ర£ింఠ9ి6 0౯ 6 0101803064 01 ౭ 969063 2881986 ఇలయ దుం: ర౩10168 ఇల ల260ళ64. మః 546%, ల ఇ160క8 ఇలన౬ ౨800188117 ఉరి.002710010 అ౩6606 28 ఖల పే6ం16 19లడేలం68 గలం & కరి! ర2ంకర00306. కట 60918646 యల అంతే 05 1556 రేలం86ేల 01 యః ౧6౭౧న, & 60౫07౭కఅ091ఇ6 18603 0% &ం6మ& ఇ88 వీు6 8666000666 294 8000 066౯ 1860214089 8266211 6968166 (6

నవ్యసర్మృపదాయం : చార్మితక నవల కేరి క10[168 0% &౧6018 8005 59? 6 120008. ₹00568006౯ ఉీవరమిడ |6బు8 06క420 €0 ౯68ల౨€ త౨ర0:8 లుం. గౌసీటా ఇ₹656ి ౨0 19 20 2ల౧౦౦8౧[౯6 మి 6౧0 లలయు 21906 ఉం! ౪160క్రకి సే6కజ2 60 98 మం16 2964 మం౯6 60[౪10ల98” (గౌలెలక్టం హైంఇ61 = 7౪?4038220య1 పెచల1102000 (1975) పుం జ నోరివారు చెపుతున్న పరిస్థితులు నవలలకు ఎంతవ:కు వ రిసాయో, కావ్యాలకూ నాటకాలకూడా ఆ విధంగానే వర్రిస్తాయి. అయితే నవల వాస్తవికత (ప్రాతిపదికగా కలిగింది. దానికి అనుబంధంగా కాల్పనికత, ఊపహాకల్పన, సమాహార స్వభావం ఆనే మరో మూడు లక్షణాలు కూడా ఉంటాయి. ఈ నాలుగు లవణాలు సాంఘిక నవలకు యధాతథంగా వర్తిస్తాయి. మరి, బార్మితక నవలలో వాస్తవికతకు బదులు చార్మితక సత్య నిబద్ధత మొదటి లక్షణంగా ఉంటుంది. మిగిలిన మూడూ తత్పోషకంగా సంవదింపబడి ఉఎటాయి. అయిలే। బార్మితక నవలల్లో కూడా ఈ నాలుగు లక్షణాలలో ఒక్కొక్కటి (ప్రాధాన్యం వహించే నాలుగురకాల (వయోగాలు ఉండవచ్చు. వాటిలో కాల్బనిక తకూ, ఫాంట సీకి ఆధిక్కపాధాన్యం ఉండే (ప్రయోగాలు కాల్పనికయుగంలోనూ; చార్మితక తకూ సమాహార స్వభావానికి పాధాన్యముండే (వయోగాలు నవ్యసంపదాయ యుగం లోనూ; వాస్తవిక స్వభావం బలంగా ఉండే (వయోగాలు అభ్యుదయ చైతన్యం లోనూ ఎక్కువగా వెలువడటాసికి వీలుంటుంది. తెలుగులో అలాగే జరిగింది కూడా! తెలుగులో స్వతర్మత చార్మితక నవలా (ప్మకియా వికాసానికి కారకులై న వారిలో ప్రధానులు - విశ్వనాథ సత్యనారాయణగారూ, అడవి బాపిరాజుగారూ: నోరి నరసింహకాస్త్రిగారూ. ఈ ముగ్గురూ మూడుదళలకూ, మూడుస్వభౌవాలకూ (నముఖంగా (పాతినిధ్యం వహిస్తారు. విశ్వనాథ వారి ఏకవీర (1925) బద్ధన్న సేనాని (1938), కడిమిచెట్టు (1916), ధర్మచ్వకము (1947) మొదలై నవి ఒక తెగకు సంబంధించిన చారి [తక నవలలు. మరో తెగకు చెందినవి 195862 నడుమ రచించిన పురాణవైరి [గంథమ" . లోని వన్నెండు నవలలు, 1967 నుండి (వాసిన నేపాలదేశ చర్మిత్రకు

6 విశ్వనాథ నవ్యసంపదాయం సంబంధించిన నవలలు, విశ్వనాథవారు స్వతం్యత చార్మితక నవలావికాసంలో మొదటిదశకు ప్రతినిధి. ఏకవీర, బద్దన్న సేనాని, కడిమిచెట్టు, ధర్మచ్యకము - ఆనే చార్మితక నవలలు అచ్చంగా కాల్బ్పనిక యగదైతన్యాన్ని ఎక్కువగా మన్నించినవి. ఆకృతిలో, (_పకృతిలో కూడా కవితల్లో ఖండకావ్యాల్దాగా పరి మితమైనవి, మధురమైనవి. నవలాలక్షణాల్లో కాల్పనికతకు వాటిలో వట్టం కట్ట బడింది. డాక్టర్‌ మొదలి నాగభూషణశర్మగా రీ అంకాన్నే భంగ్యంతరంగా చెప్పారు - విశ్వనాథ చార్మితక గవలలలో ఒక విశేషం వున్నది. చార్మితక (కాంతి కల్పించటానికి ఆయన ఎక్కువగా పాటువడడు. ఆ కథలో వుండే సంఘర్షణే పారకులను ఆకట్టుకుంటుంది కథాభాగం, పా్కాతలలోని వైచ్చితి, సంఘటనలలోని బలం ముఖ్యం. కాని, చర్మితను అంతగా అదరించడు, ఒక్క ఏకవీరలో మ్మాతం యిందుకు భిన్నంగా కొన్ని బార్మితక సంఘటనలను కూడా- శథకు అనువై నవానిని _ చేర్చి చర్మితను నవలబో ముఖ్యభాగంగా నిర్మించాడు.” (తెలుగు నవలా వికాసం (1971) -పు రై) విశ్వనాథవారి మిగతా తెగలకు సంబంధించిన నవలలు రూపంలో పెద్దవి. స్వభావంలో సంశ్లిష్టమైనవి వాటిల్లో కాల్పనికత ఎంత ఉంటుందో సమావార స్వభావం అంత ఉంటుంది అవి నవ్యసంపదాయ యుగచై తన్యంతో (వాసీన బృహత్‌ నవలా (వకియలు, వాటిని ఒక్కొక్క నవలగా చదువుకోవచ్చు; ఒక్కొక్క (గంథమాలలో వెలువడిన నవలలన్నీ ఒక సంపుటిగా పరిగబించ వచ్చు. ఒక్కొక్కటి చదివితే ఒకొ్కాక్యా చార్మితక నవల్మావయోగం; అన్నీ కలిపి చదుపుకుంటే ఐతివోనిక నవలా సంహిత! విశేషమేమంటే - విశ్వనాథ వారు కాల్మకమంగా చార్మితక నవలా వికాసంలో మొదటి దశకు మొదట చెందినా, చివరకు పరిణత దశను కూడా (పదర్శించారు. తెలుగులో ఇలా కాల్బ నిక _పవృత్రిని, నవ్యసంపదాయోద్యమ న్చ్పూర్తిని (పపంచించిన చార్మితక నవలారచయితల్లో పథమగణ్యుడు విశ్వనాథ సత్యనారాయణగారే. ఆడవి బాపిరాజుగారు రెండవ దళకు (పాతినిధ్యం వహిస్తారు. విశ్వనాథ వారు తమ చార్నితక నవలల్లో చర్మితను కొన్ని కొండగుర్తులుగానే పరిచయం చేస్తారు. చెప్పదలచుకొన్న తత్త్వానికో, అందించదలచుకొన్న సందేళానికో, చి(తింవదలచుకాన్న సంఘర్షణకో, సమస్యకో అనుగుణంగా ఉండే చార్మితకాంళా

నవ్యసం్యపదాయం :; చార్మితక నవల శై లనే ఎన్నుకొని ఇతివృత్తంగా మలిచి కళాత్మకంగా వ్య క్రికరిస్తారు. అందువలన విశ్వనాథవారి నవలల్లో చర్మిత _ చెరువులో చేపలాగా నడయాడుతూ ఉంటుంది. అడవి బాపిరాజుగారి నవలల్లో 6థాకాలానికి సంబంధిన చార్మితక వాతావరణం బాగా ఆవరిస్తుంది కాని, అందులోని ప్మాతలు మ్మాతం చాలవరకు బాపిీరాజుగారి చెప్పుచేతల్లోనే భావబంధురంగా కళాత్మకంగా. ఒక్కా-కసారి ఆదర్శ సుందరంగా జీవిస్తాయి. చర్మితను రంగులతో, రేఖలతో చ్చితించినట్టుంటుంది బాపిరాజుగారి రచన. బాపిరాజుగారి వసిద్ద చార్మితక నవలలు- పామబిందు, గోన గన్నారెడ్డి, అడవి కాంతిన్ర్రీ _. ఈ మూడూ ఆంధచర్శితకు సంబంధించినవే. ఆటు కాత వాహనులను, ఇటు కాకతీయులను, మరి _- విజయపురి ఇక్ష్వాకులను, వారి కాలం లోని వాతావరణాన్ని సజీవంగా చ్చితించిన నవలలివి. అడవి బాపిరాజుగారు చర్మిత నవలా కాలంలోని వాస్తవాలను పరితకందించే ఓర్పు, నేర్పు ఎంత విరివిగా పదర్శిస్తారో, ప్మాతల, సన్ని వేశాల అదర్శీకరణం చేయటానికి కూడా ఆంత తాపష్యతయపడతారు ఆదర్శీకరణ (పవృత్తి క్లాసీక్‌ స్వరూ పాన్ని నవలకు కల్పించటంలో తోడ్పడుతుంది విశ్వనాథవారి మొదటి తెగలోని నవలలు చార్మితక నవలను కాల్పనికయుగ చైతన్యంలో జీవింపచేస్తూనే, అక్కడినుండి ముందుకు సాగాలన్న ఆకాంక్షను వ్యక్తం చేస్తాయి. వేయినడగలు మొదలై నవి వెలుపలికి వచ్చి తమ వ్యక్తిత్వాలను చాటుకొన్నాయి. అయితే, చార్మితక నవల బాపిరాజుగారి కాలంలోనే నవ్యసంపదాయ మార్గంలో అదర్శరూపం వైపు పయ నించటం నేర్చుకొన్నది. ఆ [పయాజణాన్ని గమ్యానికి చేర్చినవారు నోరి నరసింహ శాస్త్రిగారు. స్వతం్యత చార్మితక నవల (పొఢ (ష్మకియగా మారటానికే కాక, తెలుగు సాహిత్య చర్మితలోని మవాకవుల మూరర్రిమత్వాలకు అపూర్వ చ్మితణ నందించి, ఆఅ ప్కాతలను చార్మితక సత్యాలుగావే కాక ఆంధ (పజల హృద యాలలో నుండి వెలువడిన (ప్రాగూపాలుగా భాసించే అనుభవాన్ని అందించ టానికి కూడా కృషి చేసింది నొరివారి నవలలు చార్మితక వాతానరణం కలిగిం చటంతోపాటు అందులో జీవిస్తున్న అనళవాన్ని కూడా అందిస్తాయి. వారి నారాయణభట్టు, ర్ముదమదేవి, మల్హారెడ్డి, కవిసార్వభౌముడు, ధూర్జటి, కవి ద్వయం మొదలైన నవలలు. తెలుగువారిలో ఐవుళ (వబారంలో ఉండటమే కాకుండా, తెలుగులో చార్మితక నవలా ప్మకియకు (ప్రామాణిక రూపాలుగా గూడా ప౦ంగణింపబడుతూ ఉన్నాయి.

కేం విశ్వనాథ నవ్యసర్యపదాయం విశ్వనాథ, అడవి, నోరి. ఈ ముగ్గురూ నవ్యసర్మ్యపదాయ మార్గ ప్రవర్త కులుగా చార్మితక నవలా వ్మకియను (వయోగించారు. సామాన్యంగా నవ్య సం్యపదాయ యుగ నవలల్లో మూడు స్వభావాలు గోచరిస్తాయి. వాటిల్లో మొదటిది - తెలుగువారి సాంస్కృతిక, మత, తాత్రికాంళాలకు చార్మిత కాంకాలకం టె ఎక్కువ చోటిచ్చే స్వభావం. 6౯డవది - కథాకాలానికి చెందిన జీవిత విశేషాలను వివరాలను తెల పుతూ, జీవన విధానాలకు సంబంధించిన సమ కాలీన భావ సంఘరణలనూ, గాంధేయ నిదాంతంలో ఐటి నమాధానాల కోసం చేన్సే అన్వేషణలనూ చితించే స్వభావం మూడవది _- ఆంధ వీరులను, కవులను సాధ్యమైనంతవరకు చార్మితక భూమికలుగా పరిచయం చేస్తూనే, వారి చర్మిత జారికొర్ర ఉ త్రేజాన్ని కలిగించేటటు ఇప్పటం; చర్మితలో వివరాలు తెలియని ఖాశీలను కాల్పనిక శ క్రితో వూరించి వాటికి వా స్తవస్పూ ర్రిని కలిగించే స్వభావం. ఈ మూడు రకాలకూ (క్రమంగా విశ్వనాథవారూ, బాపిరాజుగారూ, నోరివాళూ (ప్రాతినిధ్యం వహిస్తారు. ఈ ముగ్గరి చేతుల్లో చార్మితకనవల ఎలా వై విధ్యాన్నీ. వై శిష్ట్యాన్నీ సాధిం చీందో డాకర్‌ మొదలి నోగభ్రూష శర రిలా వివరించారు.' 'విశ్యనాథ, బాపి ట్‌ షణళశర్మగా రిలా ఎ వ్‌ $ రాజు, నోరి.ముగ్గురూ గొప్ప నవలాకారులు, తెలుగు చర్మిత ఆధారంగా రచనలు చేశారు అందులో విశ్వనాథ చర్మితను కేవలం భూమికా మ్మాతంగానే న్వీకరిం వస్త మర ముఖ్యం ఇతివృత్తాన్ని యిష్టం వచ్చినన్ని మలుపులు శిలకు స్ర్రైక్యం చెడకుండా నిలబెట్టి తన రచనను సుసంఘటితమైన ల్పమూర్రిగా వెలువరించే నేర్పుగలవాడు.. చర తాత్మక నవలలో చర్మిత (వధాన స్థానం వహిస్తుంది. గంభీరమైన ప్యాతలు, ఉదాత్తమైన కథాకథనం, రచయిత తాన్స స్వీక రించిన కాలానికి అనుగుణంగా చితించే వాతావరణ కల్పన. ఇవి చార్మితక నవలలక్ష ముఖ్య లశణాలు అంతవరకు యీ మువ్వురి రచనలు ఒకే పద్దతిని అనుసరించాయి. కాని, విశ్వనాథలో చర్మితకన్న కథ ముఖ్యం. నోరిలో చర్మిత పువర్నిర్మించడానికి గటి పటుదల ఉన్నా, సంఘటనలలో, పాత చ్మితణలో కొంత ఆధునికత, కొంత సమకాలీన జీవనాన్ని (పతిదింబింపజేయా లనే ఆకాంక్ష కనిపిస్తుంది ఇక బాపిరాజు తన నవలలలో చార్మితక భావాన్ని సృష్టించడంలో కృతకృత్యుడై నాడు. దానికి బవుశః ఆయన చేసిన వర్రనలు ఒక ముఖ్యమైన కారణం కావచ్చు.” న

నవ్యసం్యపదాయం : చారితక నవల 119 “తిరిగి ఈ వరనంలో కూడా యీ మువ్వురిలో వై విర్యం ఊంది. విశ్వ నాథ వర్ణనలు (వతీకాత్మకాలు. అవి పాతల మనోచ్చితణకు ఎంతో ఉపక రిస్తాయి. నోరి వారిలో వర్ణనలు తక్కువ ఉన్న వర్ణనలు కూడా పాతనిష్ట మైనవి. ఇక వాపిరాజుగారి వర్ణనలు _ తాను ఏ కాలాన్ని చిితిస్తున్నాడో ఆ కాలంలోని అన్ని విషయాలను - ఉదాహరణకు భవనాలను, రాజమార్గాలను, 'వైన్యాన్ని, వేషభాషల్ని, వతి చిన్న విషయాన్ని కూడా వర్ణిస్తాయి. ఈ వర్షించ డంలో చిత లేఖనంలొో చూపించే నేర్పంతా చూపించాడు బాపిరాజు ” (తెలుగు నవలా వికానం (1971) పు 78.790) చార్మిత కావ్య రచనలో దుర్భాక, గడియారం, విశ్వనాథ మూడు రకాల శైలులను ఆ (ష్మకియకు నెలకొల్పారు - అలాగే చార్మితక నవలకు విశ్వనాథ; అడవి, నోరి - మూడు (పవృత్తులను సంతరించారు బార్మితక కావ్యాలు మరెన్నో ఆంధ పురాణాం, వందేమాతరం లాంటివి వెలువడ్డాయి. అలాగే చార్మితక నవలలు కూడా ఆం్మధ విశ్వ కళా పరిషత్తువారు దార్మితక నవలలకే కొన్ని నాకు బహుంమతులిచ్చారు. శ్రీమతి మల్లాది వసుంధర, డా॥ ధూ₹పాళ శ్రీరామ మూర్తి, డా! పాటిబండ మాధవశర్మ, డా॥ కొర్లపాటి శ్రీరామమూ రీ వళ్ళతులు బహుమతులను పొందారు అప్పటికీ, ఇప్పటికీ బార్థితక నవలా (వ్మక్రియ అగిపో కుండా సాగివస్తూనే ఉన్నది. ఏమైనా 1935 _ 1975 సం॥ల నడుమ. వెలసిన చార్మితక నవలలన్నీ నవ్యసంపదాయోద్యమానికి చెందినవే. దార్మితక నవలల్లో (పత్యేకంగా పేర్కొనతగింది తెన్నేటి నూరి “చంఘిజ్‌ ఖాన్‌* '“గాలీ6 019 ౧0౪61 60 9 క00ఇ166క్ర6 10 లంక ప! ౪౭9౬ కలాం 10612 [02 16 9౪50) 666 18 రు 66౭9818 మీడి? 05 51 ఏళక[....న1యంళ6 209 రం4క! 18 19 096 08 ధుల 0696 18600621 ౨0618 ₹26669 10 మంగలం భమిలక'' అని నోరివారు _పళంసీంచారు. భావక విత్వంలో చర్మిత కావ్యం పుట్టలేదు: అభ్యుదయ కవిత్వంలో పుట్ట బోదు; నవ్యసంవదాయోద్యమం కని. పెంచిన కమనీయ వద్యరూపం చార్మితక కావ్యం; మహనీయ వచన రూపం బార్మితక నవల! ఈ రెండూ ఈ ఉద్యమానికి శెండు వరాలు! శ (ప్రాహిత్య చర్మితలో చర్చనీయాంళాలు £ అదివారం ఆంధధ(ప్రభ - శి5్‌.2.19890)

నవ్య సంపదాయుం : జాతీయ దృక్పథం నవ్య సం్మవదాయోద్యమ వ్యాప్తికి తోడ్పడిన వంచళక్తులు సాహిత్య జీవితాన్ని వికసింపజేశాయి. అఆ అయిదింటిని ఇలా 'పేర్కానవచ్చు : కై. దేళభ క్రి, 2. స్వాతంత్యాస క్రి. 3. రసానుర క్రి ఉ, సామాజిక సాహిత్యస్పృహం. ర్‌, (వ్మకియావికాసస్సూ ర్తి. (పాచీనాంధ్ర సాహిత్యంలో దైవభ క్రి రనన్పూ ర్రితో పోషింపబడింది. “దేశభ క్రి ఆధునిక సాహిత్యంలోనే గోచరిస్తుంది భక్రిరస పోషణంలో దేళ లకి ఒక నవ్య సమన్వయ దృక్పథాన్ని తెలుగు సాహిత్యానికి అందించింది. దేవుని స్థానంలో దేశం నిలిచింది దేశం తల్లిగా, శక్తిగా దర్శనమిచ్చింది. ఈ దర్శనంలో జన్మనిచ్చిన భూమిని, కన్నతల్లిగా థావించే సంస్కారం (ప్రాతి పిక, భారతదేశం నా దేశం, నా దే స్వాతం్యత్యం కోసం నేను ఉద్య మిస్తున్నాను, నా దేశానికి నా తల్లికి బేదం లేదు. “మాతృదేవోభవ' అన్నది (ప్రాచీన సూ కి అయితే, 'మాతృదేశమే నా దేవత, నా శక్తి, నా మాతృమూర్తి అన్నది నవ్య సర్మపదాయసూ క్రి, తల్రికి పరపాలన నుండి, దాస్య శృంఖలాల నుండి విముక్తిని కల్గించటమే నాటి దేశేళ క్రి జాతికి, దేశానికి స్వాతం్మక్యాన్ని సాధించటం అనే స్వాంత్యానుర క్రి ఆ దేశభక్తికి మూలళ క్తి. నవ్య సంపడా యోద్యమ చైతన్యం స్వాతం్యత్ర్యోద్యమ వికాసంలో నుండి అఆవిర్భవించిందే. దేశాన్ని తల్లిగా, దేవతగా భావించటంలోనూ. ఆమెయందు దైవరతి వంటి భావాన్ని స్థాయిగా పరిపోషించుకోవటంలోనూ, అమె బాధయే తమ బాధగా, త్తమ అకాంతలే అమె అకాంచలుగా సంభావించటంలోనూ ఒక నవ్య భక్రిరన

నవ్యసం పదాయం : జాతీయ దృక్పథం క21 విస్ఫూర్తి తెలుగు సాహిత్యంలో తాలకరించింది. అది జాతికి సమకాలీన స్వాతం్యత్యోద్యమ వాస్తవ జీవితానుభవాలను, అనసువులను మాతృమ్వూర్రి పాదా లపై వుంచే పూజాకుసుమాలుగా భావించే ఒక ఉద్యమ భావనాజగత్తును, ఒక రసానుభవ (పతిప త్రిని వసాదించింది. దేశభక్తి ఆనేది మానవజాతిలో సవా జంగా, స్వభావసిద్ధంగా ఊండే. ఒక రసభావ సంఫ్కారమని నవ్య సంపదా యోద్యమం గుర్తించి, సాహిత్యంలో రసన్సిద్దికి దానిని దోహదంగా నిలిపింది. ఒక జాతియొక్క- సుప్త చైతన్యంలో సజీవంగా (ప్రవహించే “స్వీయదేశరతి” ఈ రస దర్శనానికి మూలచైైతన్యం. దానిని జాగృతం చేయటం నవ్య సంప దాయ కవితాలవ్యం. అది కావ్య భావ (వవంచంలో అలౌకీకంగా ఆస్వాదింప బడుతుంది; దేశభ క్రి రసంగా అనుభవింపబడుతుంది.

దేశభక్తి రసానికి స్థాయివావం, స్వాతంత్యోత్సాహం. దేళభ క్తి దేశ విముక్తిని సాధించే లక్ష్యంతో మొదట సాగింది. ఆ తరువాత సంస్టాగాల విను క్రికై పోరాడింది. ఆ తరువాత ఆఫికాదేళాల వంటి వలన దేశాల స్వాతం త్య లబ్బికై తన సవాకారాన్ని అందించింది నేటికీ [ప్రవంచంలో ఏ జాతి అయినా, ఏ దేశమైనా పరాయిపాలనలో అస్వతం్యత అంధకారంలో (మగ్గుళూంటే, దాని స్వాతంయ్యత్యంకోసం ఆఅకాంక్షించి, ఆ ఆశయాన్ని అక్షరబద్ధంచేసి అవిష్క-రించే సాహిత్య చైతనృం నవ్యసంపదాయోద్యమం కలిగించిన సామాజిక సాహిత్య స్పృహగానే సంభావింపబడుతుంది.

దేశభ క్రిరసం నవ్యసంపదాయ సాపొత్యోద్యమ ఆత్మచై తన్యం ఆది సర్వ్మ్యష్మకియా జీవనసూూతంగా సంభావించటం నవ్యసంపదాయోద్యమ లతణ౦= ఆది ఆశువు కావచ్చు, చాటువు కావచ్చు, ఉద్యమగితం కావచ్చు, స్మృతిగీతం కావచ్చు, ఖండకావ్యం కావచ్చు, లఘుకావ్యం కావచ్చు, నస్తుకావ్యం కావచ్చు, రస్మపధానమైన మవోాకావ్యం కావచ్చు, పద్యకవిత కావచ్చు, గేయకవిత లేదా వచన కవిత కావచ్చు. రూపం ఏదైనా, [వ్యకియ ఏదైనా దేశభక్తి స్థాయిగా జీవించే రచన చేయటం నవ్యసంపదాయోద్యమ స్వభావం.

ఓక దేశంలో ఒక సాహిత్యోద్యమం ఒక సమకాలీన రాజకీయోద్య మ స్ఫూర్తితో జన్మించి, వికసించి, జీవించి - (పజలను కూడా అంచులో జీసింఫ

22 విశ్వనాథ నవ్యసం పదాయం * చేస్తుంది అనే ఓక నవ్యమైన ఆనుభవాన్ని ఆంధులకూ, ఆర్మధ సాహిత్యానికీ ఆందింపచేసింది దేశభక్తి కవిత్వమే. అందువల్లనే దేశభ క్రి కవితలను జాతీయో ద్యమ కవిత్వంగా కూడా సాహిత్య చర్మితకారులు వ్యవహరిస్తున్నారు. దాదొపు క్రీశ. 1905 నుండి 1935 దాకా వెలువడిన దేశభక్తి కవిత్వం ఖండకావ్య య్మకియ న్మాశయించి పొంగులువారింది ఆ తర్వాత ఇది చార్మితక కావ్యరచనా చైతన్యంగా ప్రవహించింది, అదే నేటికి కూడా [పపంచంలోని జాతివిముక్తు ద్యమ చైతన్యాన్ని సాహిత్యంలో మోసుకొని వస్తోంది. జాతీయోద్యమం సాహిత్యోద్యమంగా రూపొందటమే సామాజిక సాహిత్య స్పృవాగా నవ్యసం్యవదాయవాదులు సంభావిస్తారు (పయోగాలు నిర్వహిస్తారు. కే935 నాటికే దేశభ క్రి కవిత్వం తన ఉద్యమళ క్తిని [(వదర్శించింది అభ్యుదయ వామవశ్షీయులు మార్క్సిస్టు భావజాలాన్ని తెలుగు సాహిత్యంలో, అందులోనూ థిండకావ్యాల్లో వ్య క్రీకరించటానికి మార్గం చూపించిందీ, ఓనమాలు దిద్దించిందీ, వరోవంగా (పేరణనిచ్చింది జాతీయోద్యమ కవిత్వోద్యమమే “మహా వస్థానం' లోని (పబోధళ క్రిగానీ, ఉద్యమదీ ప్రిగానీ, గేయస్సూ ర్రిగానీ గాలిలో నుండి ఊడిపడ లేదు, దేశథక్రి గేయాల ఉద్యమళ క్రిని, కవితార కక్రిని, సామాజిక సంస కిని సర్మిక్రాత్ర ఉద్యమస్పూ ర్తి నాందిగా పలికించటమే శ్రీశ్రీ కవిత్వంలోని ఆసలు రహస్యం, దార్మితకంగా చూసే దేళభ కి కవిత్వంలోని ఉద్యమస్సూ ర్తియే అభ్యుదయ క విశ్వోద్యమావిర్భావానిక, దాని ఆభ్యుదయానికి | కేరకమైందని సృష్ట మౌతుంది. ఆయితే, అభ్యుదయోద్యమ రచయితల భావజాలంలో కానవచ్చే నియర్యతత దాని [ప్రత్యేకత _ నిబద్దత అనేది దేళథక్రి కవులకూ ఉంది, "అభ్యుదయ రచయితలకూ ఉంది ర కరిది జాతీయ నిఐద్దత; మరొకరిది మార్క్స్సీయ నిబద్ధత. జాతీయోద్యమ కవిత నవ్యసం్యవదాయోద్యమ (పగతిలో (పథమరంగం. రెండవరంగంలో అ ఉద్యమం మహాకావ్య (న్యకియావికాసదళను అందుకొన్నది. మందుకు జీవనదిగా (పవహించిపోతోంది 'సెలయేళ్లూ, జల పొతాలూ సాగి సాగి (వవాహాలుగా మారుతున్నదశ నవ్యసం్యపదా యోద్యనుంలో కనపడుతుంది. అది అందించిన అనుభవం [పాతివదికగా అభ్యుదయ కవిల్వో ద్యమం సెలయేళ్ళుగా, జలపాతాలుగా పుటటం, పరుగెత్తటం 1935 _పాంతంలో నేర్చుకొన్నది. జాతీయోద్యమకవిత జాతిలో ఒక దేశభ క్రి మయమైన సంస్కా రాన్ని జాగృతం చేసింది. ఆది యూంగ్‌ చెప్పినట్లు సామూహిక చేతన ఆది

నవ్యసం్యవదా యం : జాతీయ దృక్పథం 123 రసానుభవానికి మూలళ క్షి, దానిని పోషించి జాతీయోద్యమం ఒక నవ్యసంప దాయాన్ని సాహిత్యానికి సమర్పించింది. అది గాందీయ సీద్దాంతంతో ఒక కొన్న త్యాన్ని సాధించింది, గాంధీయ దర్శనంలో మానవులలదరూ ఒకటే అయిశే ఒకజాతివారు మరోజాతిని పరత౦తవ్యవస్థలో బల్మసయోగంతో ముంచి, వారి స్వేచ్చను హరించటం ఆధర్మం. అంతేకాదు, మానవధర్మానికి విరుద్దం. మనిషికి స్వేచ్చ వ్య క్రిగతంగా, సమాజపరంగా వికనించటానికి కావలసిన ([పాఠమికమైన అవ సరం. దానికోసం సత్యా,గవాన్ని (వకటించే హక్కు హైరతం్యత్యంలో ఉన్న వాళ్ళకు నైతికంగా, సహజంగా ఉంటుంది. 'స్వెతం్యత్యం నాజన్మహక్కు" అనే నినాదం మానవుడు భౌతికంగా, మానసికంగా, బౌద్దికంగా, సంస్కార గతంగా, అనుభవపరంగా సాధించుకోవలసిన వంచకోళాత్మక (వగకికి (పేరకం. దేశానికి భౌతికంగా స్వాతంత్యం రావటం మొదటి మెట్టు. దానివలన జౌతి వాస్తవ్యపధానమైన అనుభూతిని పొందుతుంది; ఆ తరువాత జాతి తన స్వాతం (శ్యాన్ని మానసికంగా స్పందించటంలో సాధించాలి. ఈ మానసికానుభవం స్వతం్యత పౌరునికుండే వ్యక్రిత్వాన్ని పసాదిస్తుంది. భౌతిక స్వాతంత్యం వచ్చినా జాతి దానిని మానసికంగా అనుభవించ లేకపోతే స్వాతర్యత్యం జీవన విధానంగా మారదు. నిత్యజీవితంలో (ప్రతిఫలించే స్వాతంత్యమే. నిత్యమైనది; సత్యమైనది. స్వాతం్యత్యం జాతి మనస్సుతో జీవిస్తుంది; బుద్ధితో వికసిస్తుంది. స్వాతం[త్య భావవికాసం బౌద్ధిక మైంది. బౌద్ధిక వికాసంలో భాగంగానే సాహిత్యం, శాస్త్రం) కళలు మొదలైనవి వస్తాయి. జాతి తన స్వతం్యత మూర్రిమత్వాన్ని సమ్మగంగా వ్య క్రీకరించుకోవటంలో కళాత్మక వాహికలుగా తోడ్పడేవి సాహిత్య (మష్మకియలు, కళ్ళాపయోగాలు. శాస్త్రం వై జ్ఞానికంగానూ, ఉత్ప త్తిపరంగానూ జాతి స్వయం పోషకత్వం సాధించటానికి ఉపకరిస్తుంది; హేతుబద్ధంగా, శాస్త్రీ యంగా ఆలోచించటానికి సహకరిస్తుంది. కాస్త్రం వై జ్ఞానికంగానూ, కళాసాహి త్యాలు (వజ్ఞాపరంగాను జాతి బుద్ధి శక్రికి రెండు రెక్కలుగా నిలిచి తద్వికాసా నికి దోహదం చేస్తాయి. పక్షికి రెండు రెక్కలెలా ముఖ్యమో, జాతి బుద్ధి ళక్రికి క్షళాళాస్త్రాలు అలా అవసరం,

కై2శ్త విశ్వనాథ నవ్యసం్యవదాయ? ఒక జాతి సాంస్కృతిక భూమికనుండి అనుభవ స్పందనలు పుడుతూ ఉంటాయి. వాటినుండే |ప్మాగూపాలూ (వతీకలూ, భావచ్చితాలూ, కవి సమ యాలూ, ఉపమానామ్న్మగులూ, రూపక రూపాలూ, సాహిత్య కళాదర్శనాలూ ఆపిర్భవిస్తూ ఉంటాయి, సాహిత్యోద్యమాలు జాతిటో స్వయంసిద్దంగా ఉండే ఈ కళా సంస్కార సంపదను [కొత్త (పయోగాలతో పదబంధాలతో, వనస్తుకల్చ నలతో, రూవవైచ్చితితో, శె లీవై విధ్యంతో అభినవంగా అనుభవస్పోర కంగా ఆవిష్కరిస్తాయి. జాతీయోద్యమ కవులు ఈ మార్గాన్ని (కొత్తరుచులతో తెలుగు సహృదయలోకానికి పరిచయం చేశారు. అభ్యుదయకవులు ఆ రుచులకు [కొత్త తిరుగబోతలు వేశారు రెండు ఉద్యమాలకూ దినుసులు వేరు. కాని, పాకకళ ఒకటే, రూపాలు వేరు, కాని, (పయోజనాలు ఒక్క టే.

“దేశ క్రి శాతిలో ఒక సంస్కార స్థాయిభావం. అది సాహిత్యంలో వ్‌ కథ న్మాశయించి ఏ రూపంలో, ఏ భావంగా జాలువారినా అది అ జాతికి సద్యఃస్స్ఫూ ర్రితో రసానుభవాన్ని కలిగిస్తుంది ఆంధ మవిభాగవతం ఎలా భక్తి రసాన్ని ఆలవోకగా పరితలో (పభవింపచేసే శకక్రిని కలిగి ఉందో, ఆలాగే ఆధునిక సాహిత్యంలో కూడా 'దేశభక్రి' ఈ జాతి రసజీవితంలో విశ్వజనీతను సాధింపకేసే శ కిని సంపాదింపగలిగింది ఇదే అనుభవపరంగా ఒక సాహి త్యోద్యమం సాధింపగలిగే అత్యున్నతస్టితి. పాచీన సాహిత్యంలో “దేశభక్తి” అనే మార్గం (ప్రత్యేకంగా లేదు; డైవభ క్రి మ్మాతమే గోచరిస్తుంది. కాని, ఆధునిక సాహిత్యంలో దైవభక్షికి దీటుగా దేళభ కిని నిలిపీంది, దేశభ్రిని దైవథ కికి సౌధవంగా సంభావింవగలిగింది గాందీయ సిద్దాంత దర్శనమే; నవ్యసం వదా యోద్యమ మే!

గాంధీయ దర్శనం భౌతిక స్థితినుండి ఆధ్యాత్మిక స్థితివరకూ మానవ వికాస స్టితిని జాతి జీవన పరంగా, విశ్వమానవ భావపరంగా నిరూపింవగలిగిన అవూర్వదర్శనం అది నవ్య సం్రదాయోద్యమానికి సామాజిక సాహిత్యదర్శన (ప్రాతిపదిక నందించింది. ఆయితే, ఒకటి మ్మాతం తవ్పక గుర్తుంచుకోవాలి. గాందీయ దర్శనం మొదట భారత స్వాతం్యత్య సాధనకు శ_క్రిమంతమైన ఉప

-కరణంగా ఉపయోగపడినా, అది జాత్రిజీవిత విధానానికి కూడా ఒక [కొత్త గతి న్మూఠాన్ని అందించింది. ఆ జాతి జీవన విధానంలో భారతీయ సంస్కృతి

నవ్యసం్య పదాయం : జాతీయ దృక్పథం $25 పరంవరగా ఆందించే జాతి సంస్కారం జీవచైతన్యంగా రాణిస్తుంది. దానికి అభివ్య క్రియే సత్యాాగహం. గాంధీజీ సత్యాగవోద్యమం స్వాతం్యత్యోదమంలోని (వధానధార. దానికి వ్రతిస్పందనలున్నా, అవి 'పయోగాలు చేసినా, చివరకు విజయాన్ని సాధించింది అహింసా (పధానమైన సత్యాగహోద్యమమే. నవ్య సంపదాయోద్యమ కావ్య పయోగాలలో జాతీయోద్యమంలో నినదించిన వివిధ తరంగాల సవ్వడి వినిపిస్తుంది. అయితే, ఏ ఉద్యమ తరంగం కూడా రచయితల భావాలను శాసీంచ లేదు; నియమించలేదు ఈ ఉద్యమాలలో రచయితలు స్వతం్యతులు. స్వాతం్యత్యం మొదట రచయిత కిచ్చింది స్వాతంత్యో ద్యమం. రచయితలు ఏ పార్టికి సాంస్కృతిక దళంగా వరిగణింపబడలేదు. గాంధీయ మార్గంలో నవ్యస్మ్మ్యవదాయవాదులు (గహించిన స్వాతం[త్య స్యూతం ఇదే. ఉద్యమం దేళ కాల ప్మాతాలకు వరిమితం అయివుంటుంది. దానిని, దానితత్త్వాన్ని సాహిత్యంలో దేశ కాల ప్కాతాతీతంగా (పతిపాదింగే బాధ్యత రచయితలకున్నదని నవ్య సంప్రదాయ వాదులు విశ్వసిస్తారు రచయిత సామాజికంగా పొందిన వాస్తవాను భవాన్ని సాహిత్యంలో కళానుభవంగా మార్చగలిగినవ్వుడే. విశ్వజనీనమైన సాహిత్యంగా రచన గౌరవింపబడుతుందని నవ్యసంవదాయవాదులు నమ్ముతారు. “ఆధునికాయ్యధ కవిత్వంలో దేశభ క్రి రెండుపాయలుగా (వవహించింది; ఒకటి భారత జాతీయాభిమాన సంబంధి; రెండవది ఆంధాభిమాన సంబంధి” అని డాక్టర్‌ సి. నారాయణరెడ్డిగారు. వివేచించారు (ఆరునికార్యధ కవిత్వముః సం్యపదాయములు:ః (వయోగములు (1977 మ్య్ముదణ) పుట : 356 ) ఈ రెండు ఉద్యమాలూ పరస్పర విరుద్ధాలు కావు; పరస్పర పోషకాలు మాతమే. నవ్య సం్యపదాయోద్యమ వూర్వరంగంలో (1905. 1935) కానవచ్చే. ఈ రెండు పాయలనూ అభ్యుదయ కవిత్వోద్యవంలోని వామవక్షీయలు దాదాపు వ్యతి రేకిస్తారు. ఎందువల్దనంటపే - అభ్యుదయమార్గం జాతీయతను, _ దేశీయతను మన్నించదు; గతితార్కిక భౌతికవాద దృక్పథంతో మానవ సమాజాన్ని సమీక్షిస్తుంది; అందులో భారతదేశం, అంధ్మపదేశం ఒక (ప్రాంతం మ్మాతమే, ఎల్టలచేత సీమితంగాదు మార్క్సిస్టు సిద్ధాంతం. కాని, స్థానిక పరిస్థితుల పరి ణామానికి మానవ సమాజానికి వరించే గతి తార్కిక భౌతికవాద స్మూకాలనే

126 విశ్వనాథ నవ్యసం్మపదాయం కొలమానాలుగా [గహంచటం అభ్యుదయ వామపక్షీయుల సీద్దాంతం. ఈ బేదాన్ని దేశభ క్రి కవిత్వాన్నీ, అభ్యుదయ కవిత్వాన్నీ చదివేటప్పుడు మనం గమనించ గలుగుకాం. దేళళక్రి ఆనగానే తెలుగులో గురజాడవారి “డేళభ క్తి గేయం జ్ఞాపకం వస్తుంది. “దేశమును (ప్రేమించుమన్నా, మంచి అన్నది పెంచుమన్నా; వొట్టే మాటలు కట్టి పెట్టోయ్‌ గట్టిమేల్‌ తలపెట్టవోయ్‌; దేశాభిమానం నాకు కద్దనిః వట్టి గొప్పలు శెప్పకోకోయ్‌; పూని యేదైనాను వొకమేల్‌ కూర్చి జనులకు చూపవోయ్‌; దేశమంటే మటికాదోయ్‌, దేశమలపే మనుమలోయ్‌' మొదలైన గేయ చరణాలు తెలుగువార్‌ దేశభకిని (వజ్వలింప చేసిన ఇంధనాలు. అలాగే రాయ్యపోలువారి “వీ దేశమేగినా ఎందు కాలిడినా, పొగడరా నీ తల్లి భూమి భారతిని” మొదలైన గతాలు జాలిని దేశభ క్రిపూరితం చేశాయి. ఈ గీతాల కంటె విలక్షణంగా వినిపించేది శ్రీశ్రీ రచించిన '*ఏ దేళ చరిత చూచినా: ఏమున్నది గర్వకారణం; నరజాతి చర్మిత సమస్తం, పరపీడన పరాయణత్వం ” ఈ గీతంలో గతి జార్కిక భౌతికవాద దృక్పథం (వస్సుటంగా వినిపిస్తున్నది. కారతజాతిని మరిచిపోని మానవజాతి దృక్పథం నవ్యసంవ్యదాయ వాదులది; “నరజాడి చర్మిత సమస్తం'లో మన జాతి చర్మిత గతార్థంగా అభ్యుదయ వామ పక్షియలు భావిస్తారు. ఒక జాతి వికాసంలో కలిగే వరిణామాలను ఆ జాతి యొక్క బార్మితక సాంస్కృతిక ఆధ్యాత్మిక [(పాతిపదికలను అధారంగా చేసి కొని వ్యాఖ్యానించాలనీ ఆ పరిణామం ఒక జాతి చర్మితలో విలక్షణంగా గోచ రించినా, పపంచ జాతిఏకాస చర్మితకు విపరీతంగా భాసీంచదనీ, జాతుల మధ్య కలిగే సంబంధ వాంధవ్యాలు కారణంగా జాతి వికాన చర్మిత వగతిపథంలో పురోగమిస్తుందనీ, ఆందువలన జాతి (ప్రపంకాని కిచ్చే జీవనవిధానం, దార్శనిక శకి మీదనే దేశం లేదా జాతి వ్యక్తిత్వం గౌరవింపబడుతుందనీ నవ్యసంప దాయ వాదులు నమ్ముతారు ఆందువల వారిది మౌలికంగా జాతీయవాద దృక్పథం; పర్యంతంగా విశ్వ దృక్పథం. వారి జీవనదర్శనం భౌతికస్టాయిలో మొదలై ఆధ్యాత్మిక స్థాయివరకూ వ్యాపించి ఉంటుంది. వారి దృష్టిలో సాహిత్యం భౌతికాధ్యాత్మిక స్థితులకు వారధి సమాజానికి లాగానే సాహిత్యానికి కూడా స్వతం[త ,_పవృత్తి ఉండాలని నవ్యసం్యపదాయవాదులు కోరుతారు. నమౌజి దర్శనాన్ని మార్చే శ క్రి సాహిత్యదర్శనానికి ఉంటుందని విశ్వసిస్తారు. ఒక్కొక

నవ్యసం్యప్రదాయం ; జాతీయ దృక్పథం క్షేణైగ్ల సార సమకాలీక సమాజ పరిస్టితులకం టె ఆతీతంగా అలోచించి భవిష్యద్దర్శనాన్ని రాత్తికంగా కఏ చేసీ కళామార్షంద్వారా వ్య క్తీకరిస్తాడని నవ్యసం్యపదాయ వాదులు నమ్ముతారు.

(పవంచం భిన్నజాశుల కుటుంబం. ఒక్కొక జాతికి స్వీయజీవన కాత్రికదర్శనం ఉంటుంది. దానిని సాహిత్యం వ్య కీకరిస్తుంది? (్రొత్తపుంతలకు నడిపిస్తుంది. జాతి సాధించే (వగతి పవంచ జీవనదృక్పథానికి ఒక నవ్యసం్యప దాయాన్ని అందించాలి దానిని రచయితలు సాహిత్యపరంగా ఒక నవ్యసం[ప దాయంగా మలచుకోవాలి. భారత స్వాతంతో్యోద్యమం జాతీయ దృక్పథంలో వెలువడే నవ్యసం పదాయ సాహిత్యోద్యమానిక జీవితాన్నిచ్చింది; ఆ సాహిత్యో ద్యమం ఆధునిక సాహిత్యానికి ఒక (కొ త్త జీవితాన్ని [వసాదించింది. వ్‌

(సాహిత్య చర్వితలో చర్చనీయాంకాలు | ఆదివారం ఆంధధపథ : ఉత. 18900)

నవ్యసంపదాయరసన దర్శనం : 4 “ధర్మవీర ఏవ రసానాం రసః “రసము వేయిరెట్లు గొప్పది' ఆని భావించిన నవ్యసంపదాయోద్శమ కవులు ఆ దృక్పథంలో కావ్య్మపయోగాలను, నాటక (పయోగాలను, నవల్మాపయో గాలను కూడా చేసి చూపించారు ఈ ఉద్యమంలో సాహిత్యవిమర్శ కూడా 8 ఉదా త్తపాత నిర్వహించింది; ఉజ్జ్వలంగా జీవించింది. అరునిక సాహిత్యంలో సాహిత్య విమర్శ కూడా ఒక (స్మకియగా పరి గణీంపబడుతోంది ఆయితే అది కవిత్వంలాగా, కావ్యష్మకియల్లాగా శుద్ధ సృ నాత్మక కళారూపం కాదు, కాస్త్ర స్వభావాన్ని కళాత్మకంగా _సంవదించుకొన్ను సాహిత్య వ్మక్రియ, శాస్త్రీయమైన దృక్పథాన్ని కళానుభవంగా వ్యాఖ్యానించి పరితలచేత ఆస్వాదింపచేసే శ క్రి గల (స్మకియ సావాత్యవిమర్శ. ఇది సృజనాత్మక (వ్యకియలను ఆశయించి జీవిస్తుందనే అభ్మిపాయం సౌహితీలోకంలో బలంగా నాటుకొని ఉంది. దానికి కారణం లేకపోలేదు. రచన ఒకటి పుట్టిన తరువాతే దానిమీద విమర్శ రావటం ఏర్పడుతుంది. అందువలన విమర్శ సృజనాత్మక రచనలమీదనే ఉపబీవిస్తుంది అని సాదారణంగా _ ఖావి స్తుంటారు, అయితే, సాహిత్యవిమర్శ నవ్య సిద్దాంతాలను గానీ, వినూత్నమైన అనుశీలన సూూతాలను గానీ, విశిష్షమైన వివేచన విధానాన్ని గానీ [వతిపాదింప గలిగినప్పుడు, దానికి ఇటువంటి 'అపవాదు తొలగిపోయే ఆవకాళశం ఉంది. మరో మాటతో చెప్పాలంటే . హైహిత్య విమర్శ సృజనాత్మక దళను పొందినప్పుడు తన వ్యక్తిత్వాన్ని ఉన్నతంగా (వకటింపగలుగుతుంది. నవ్యసర్యవదాయ యుగంలో సాహిత్యవిమర్శ సృజనాత్మకళశ కక్రిని (పదర్శించి తన మౌలికమైన జీవతత్త్యాన్ని వ్య క్రీకరించింది. సాధారణంగా సాహిత్యవిమర్శ ఆరు రకాల బాధ్యతలను నిర్వహిస్తుంది. అది సాహిక్యాంకాలను దేశకాలపా్నాతోచితలగా వర్షించి చెపుతుంది; విజ్ఞతతో

నవ్యనర్మపదాయ రసదర్శనం : “ధర్మవీర ఏవ రసానాం రసః 129 విశ్ణేషించి చూపుతుంది; విలువలెరిగి వివేచించి. సాహిత్యంలోని బలాబలాలను, గుణాగుణాలను, సత్యాసత్యాలను నిరూపిస్తుంది; వైవిధ్యాలను, వైరుధ్యాలను సమన్వయించి సాహిత్మ్పయూగ వ్యక్రిక్వాలకు పలవ కడుతుంది; అనుభవ స్పోరకంగా ఆనుశీలించి సాహిత్యమూ ర్తిమత్వాన్ని సహృదయులకు ఆందిస్తుంది; తత్త్వ్వదృష్టితో దర్శించి సాహిత్య వికాస మార్గానికి కాస్త్రీయమైన గతి స్కూతాన్ని నిర్దేశిస్తుంది ఏటిలో ఉ తరో తరాలు ఐలీయాలు. ణ్తు ల ఆఅ ౯ అన్ని కాలాలల్లోనూ సాహిత్య విమర్శ అన్ని బాధ్యతలనూ ఆదర్శ 1పాయంగా నిర్వహింపలేక పోవచ్చు. కొన్నింటిని మ్మాతమే (పశంసనీయంగా (దర్శించవచ్చు. అయినా, చివరి బాధ్యతను చిత్రశుద్దితో సాధించే (పస్టానంలో మిగిలిన బాధ్యతలను సమర్దవంతంగా నులచుకొన్న కాలం ఉత్తమ మనిపించు కొంటుంది. ఆధునిక సాహిత్యంలో మొదటినుండి చివరిదాకా అన్ని వాధ్యత లనూ శ క్రిమంతంగా సాహిత్య పిమర్శ నిర్బహించిన కాలం నవ్యసంపదా యోద్యమయుగం ఈ యుగంలో సాహిత్య విమర్శ (ప్రదర్శించినంత పరిపూర్ణ వ్య క్రిత్వాన్ని మరే యుగంలోనూ (పకటించలేదం టే ఆశ్చర్యపడవలసిన అవసరం లేదు.

ఈ వా స్తవాన్ని తెలుసుకోవడానికి విమర్శ నిర్వహించిన ఆరు బాధ్యత లకూ నవ్యసం[పదాయోద్యమంనుంచి ఆరు ఉదాహరణలను "పిర్కాంటాను. ఇది దిజ్మ్యాత పరిశీలనం మ్మాతమే.

సాహిత్య విమర్శ ఎక్కగలిగిన శిఖరం సిద్ధాంత దర్శనం, వ్రతిపాదనం. నవ్గసల్యవదాయయుగంలో (ప్రతిపాదింపబడిన రసనసిద్ధాంతాలలో మొదట 'పేర్కానదగింది ఈ వ్యాస రచయిత జివి స్నుబహ్మణ్యం స్థాపించిన “ధర్మ వీర ఏవ రసానాం రసః'* అనే సిద్ధాంతం- రస సమీకరణ సిద్ధాంతాల స్థాయికి చెందిన ఈ రససిద్ధాంతం భారతీయాలంకారిక (వస్థానాల్లో ఒక ఆరునిక స్థానాన్ని సంపాదించుకొన్నది.

ఇ వ. 9

180 విశ్వనాథ నవ్యసం్య వదాయం ఈ సిద్ధాంకానికి (పాతివదిక 1060 లోనే వడింది ఆంధ్మవదేక్‌ సాహిత్య అకాడమీవారి 1960 సం॥ బహుమతినందుకొన్న వీర రసము అనే (గంథఠంలోనే ఈ సిద్ధాంతం రూపుదాల్చింది అ తరువాత 1980లో (ప్రచురింపబడిన 'రసో ల్లాసము'లో వాదంగా (పతిపాదింపబడింది. ఈ ఇరవై యేళ్ళలో ఈ వాదం చర్చలకు గురికావటం, విమర్శలకు ఎదురొడ్డి రసక్షేతంలో నిలువదొక్కు కోవటం జరిగింది. మవాోభారత౦ళో ఆంగిరనం ధర్మ వీరమనీ, రామాయణంలో కూడా [ప్రధాన రసం ధర్మవీరమనీ నేను చేసిన ప్రతిపాదనలు వాద (పతివాదాల తరువాత విమర్శ షేతంలో కాలూని నిలిచాయి. కావ్యంలో రన నిర్ణయం చేయటం ఎలా? అనుశీలనంలో రస చర్చ చేయటం ఎలా? వివిధ (వ్మకియల్లో రసం పోషింపబడే పద్దతులను ఏర్పరచుకోవటం ఎలా? శాంత రస కావ్యాలలో నవమ రసమైన శాంతరసాన్ని, (వకృతి రసమైన కళాంతరసాన్ని నిరూపించే విధానాలు ఎలాంటిఏ? రస సమీకరణ వాదాలకు సాహిత్య విమర్శలోనూ, రస విమర్శలోనూ గల స్టానాలేమిటి? మొదలైన ఎన్నో (పశ్నలకు 1960 నుండి విమర్శలో సమాధానం చెప్పే యత్నం చేశాను. ఆయా అంకాలలో హేతుబద్ధ మైన, ఆచరణయోగ్యమైన స్మూతాలనూ, అన్వయాలనూ, నిర్ణయాలనూ చేని చూపిందాను. ఈ సమాలోచనానికి నాకు సమకాలీనంగా సాగుతున్న నవ్యసం్యప్రదా యోద్యమం సహజ (పేరణను కలీగించిందనటంలో అనుమానం లేదు ఆ యుగం సాహిత్యానికి '“రసదర్శనాన్ని” అభినవంగా (వసాదించింది విశ్వనాథాదులు కావ్యరసాన్ని గరించి ఎన్నో చర్చలు చేస్తుండేవారు; ఉసన్యాసాలిస్తుండేవారు: వ్యాసాలు వాస్తుండేవారు. "ఆ యగంలో నాకు దర్శవమిచ్చింది 'దర్మ్శవీరం.! దానినే *'రసానాం రసఃి అన్నాను. నవ్య సంపపదాయోద్యమంలో వెలువడిన కావ్య (పయోగాలను పరిశీ లించిన తరువాత వీరరస భేదాలతో మరొక మూడింటిని నేను (పతిపాదించాను. అవి _ స్వాతర్శత్యవీరం, యళోబేరం, మానవీరం. బారతీయ జాతీయ స్వాతం (క్యోద్యమ స్ఫూర్తితో వెలువడుతున్న బార్మెతక కావ్యాలూ, (ప్రబోధ కవితలూ, జాతీయ స్వాతర్యత్య గీతాలూ చదివిన తరువాత పరంపరగా వస్తున్న వీరరస వివేచనం ఈ చైతన్యానికి ఒక [వత్యేక శాఖను కల్పించలేకపోవటందేత, దేశ స్వాతం్యత్యోమ సాహిత్యం నవ్య సం్యపదాయోద్యమంలో. వెలువడిన శ క్రిమంత మైన ప్కకియా [వవంచం కావటంచేత అందులో అభినవంగా అనుభూతీకందు తున్న ఎగర ఇ్యత్యవీరాన్ని - ధర్మవీరరూపాంతరంగానే (పలిపాదించాను,

నవ్యనంపదాయ రసదర్శనం : 'ధర్మవీర ఏవ రసానాం రసః శ్షేప్ర్ష

జాత్యభిమానం రాష్ట్రాాభిమానం, జారీయాభిమానం, భాషాభిమానం మొదలైన భావాలు సాహిత్యంలో మోసుళెత్తుళున్న వైఖరులను, కావ్య (నవ్మకియ లను చదివిన తరువాత మానవీరం ఒక వీరరసళాఖగా పోషింవబఐడినవిధం నిరూపించాను. దేశంకోసం, నమ్మిన ఆశయాలకోసం, ధర్మంకోసం అసువులను వైతం సంతోషంతో సమర్పించే త్యాగవీరుల ఉజ్వల గాథలలో యళోవీరం గోచరించింది. అలా నవ్య సర్మపదాయ సాహిత్యంలో పోషింపబడిన వీరరస వైవిధ్యాలను దృష్టిలో ఉంచుకౌని ఈ మూడు రకాలను సాహిత్య కేతంలో నేను మవతిపాదించాను ఇటువంటి రస విమర్శ విశ్హేషణకు, వివేదనకు సంబం ధించింది. ఈ రెంటికి మూలమయినది సిద్ధాంతం. దానిని ముందుగానే దర్శించి (వపంచించాను. ఇదివరలో నేను చేసిన ,పతిపాదననే నా మాటల్లోనే ఈ వ్యాసంలో ఉట్టంకిస్తాచాను

“పరము “రసానాం రసః” అనునప్పుడు, వీరము రన్మశేష్టమను లాశ్చర్య ముతో పాటు మూడు విధాలైన అన్వయము లేర్చడునని స్పష్టమగుచున్నది

1. రసములకు (మూలమైన) రసము.

2. రసములలో (వ్యా వమైన) రసము,

3 రసముయొక్క- (సారమైన) రసము.

1. రసశబ్ద వాచ్యములై న స్ట్థాయిభావములకు రసత్వసిద్ధిని సాధించు సహృదయ హృదయస్థమైన ఉత్సాహమనెడి స్థాయి చిత్త్మపవృ త్రియే సర్వరస [వవృత్తులకు మూలమైన రసము,

2. నవవిధ రసములు ధర్మోత్సాహాన్నుపాణితము లైనప్పుడే దీప్తి మంతములగును, కావున నుత్సాహస్టాయి అయిన వీరము, సర్వరస పోషణ మును గావించు స్థాయి రసము. (ప్రవృత్తి నివృత్తి రూసములైన చిత్త వృత్తులచే వీరము చతుర్వర్గ సాధన కుపయుక్త మయ్యెడిది కాన, రసము అన్నింటి యందును వ్యాప్తి చెందిన రసము వీరము

3. నిమిత్తభబేదములనుబట్టి వీరము బహువిధములుగా కానించినను, వాని కన్నింటికి మూలమైనది ధర్మవీరము. వీరరసభేదముల కన్నింటికిని రసత్వనిద్ధిని

శక్తీ విశ్వనాథ నవ్యసం్యపదాయం కలిగించునది ధర్మవీరము అదియే దాని సారము కాబట్టి “'ధర్మవీర ఏవ రసానాం రసః.”

“అభినవగుప్రపాదులు ధర్మ(వధానమైనది వీరమని చెప్పేయండుట గమ నార్హము. ధర్మనిష్టముగాని యుత్సాహము. వీరరసరూపము దాల్బజాలదు, కావున పీరము ధర్మమూలము. ధర్మమే దావ మూలస్వరూపము, ధర్మవీరమే వీరము. మిగిలిన వీరభేదములు ధర్మనిష్తములై న ఉత్సాహభావములే కావున, ధర్మవీరమునకు బవువిధములై న అవాంతర రూపములే యగుచున్నవి. సలిల మొక్కటియే యైనను ఆవర్త, బుద్చుద, తరంగ వికారములచే భిన్నభిన్నా కృతులతో నెట్టు కానబడునో_ అ శ్రే ధర్మాన్నుపాణితమైన వీరరసబేదము లన్నియు ధర్వస్వరూపములయ్యు త త్రద్మాశయ నిమిత్తభేదముచే. వివిధ నామములతో వ్యవహరింపబడుతున్నవి 91

“రసోన్ముఖమై సాగు సర్వమానస వ్యాపారమంతయు సాధనాత్మకమైన ఉత్సాహ్మ పవృ త్రి రూవమగుటచే నర్వరసములకును ఉత్సాహము మూల్మవకృతి అని నిర్దారతమగుచున్న ది. కారదాతనయుడు ఉత్సాహశబ్ధమును నిర్వచించుచు_

“ఉ త్రర్యదతా మభిభవ త్యత ఉక్సాహ నిర్వహః

ఉత్సాహ్యతే చేత్సహతే ఉత్సాహయతి వా భవేత్‌”

(భావ్మ్యపకాశమ్‌. అధి. 2౩. వు. 37) అని ేర్కొనినాడు. తం[దతను (తూగుట, కునికిపాటు సడుటలను) అభిళ వించునది (తిరస్కరించునది, తెగడునది) ఉత్సాహమనియు, ఈ పదమునకు ఉత్సాహమును పొందుట ఉత్సాహ పెట్టుట, ఉత్సాహపడుట అను నర్థములు కల్గుననియు దెల్చినాడు తందతాభిభవము తమోగుణనిరాకగణమును సూచించు చున్నది ఉత్సాహమును పొందుట యను నరము పిభావాది న్యాపారములను వ్యంజింవ జేయుచున్నది. ఉత్సాహ పెటుట యను నరము శ కి తయ్మవచోదన శీలమును సూచించుచున, ది. శతా. కి. ము సహజ

షల. ఉత్పాహావడుట హృదయ సహజ వ్యాపార ధర్మ మును ధ్వనింవబేయుచున్నది పె పెచ్చు తృత్పవృత్తి మెరపువలె చకచ్చకితమై, తరళసుందరమై, నిరంతర (పవాహరూపమై, తేజోవయమై సర్వకార్యములందు సత్వర (వసార కియాలక్షణ సంశోభితమై యొప్పునను తాత్పర్యమేర్చడుచున్నది,

నవ్యసంవదాయ రసదర్శనం :ః *'ధర్మవీర ఏవ రసానాం రసః' 133 ఇట్టి మానసిక వ్యాపారము నర్వరనసాధన వవృత్తికి (పాణభూతమనుటలో సంశయముండుటకు వీలులేదు ””

“ఇట్టి ఉత్సాహ (పవృ త్రి సామాజిక హృదయమునందు రససాదనావసర మున నిలుచు స్థాయి. అనగా . సహృదయ రనసాధన వ్యాపారము అలౌకిక విభావజన్య మగటచే రసనామయోగ్య మగుచున్నది. ఆది వీర రస నిష్టము. వీరము సర్వరసములకును రసత్వమును గల్పించు స్టాయిరసము. ఇట్టి స్థాయి రసమైన వీరము లేనిదే రసభావాభివ్య క్రియ, కావోన్మీలనమను, ఉత్కర్షా వస్థయు, స్థాయి చర్వణదశయు. శృంగారాది రసానుభవస్థితియ లేవని తాత్ప ర్యము. అందువలన వీరమే 'రసానాం రసః అని సంభావింపదగియున్నది.”

“అయినచో _ నవవిధ రసములలోని వీరమే ఈ వీరరసమని భావించుట పొసగునా? యను పళ్న యుదయించును. దాని నిట్టన్వయించవలెను - సహృ దయ రససాధన (పవృ త్రియందలి వీరమును, కావ్య రసమగు వీరమును ఒకటి యనుట లోక వ్యవవోరమునుబట్టియు. స్థాయి స్వభావబేదమునుబట్టియ పొసగదు. కాని, పవృ త్తిచేత రెండును సజాతీయములే ఎట్లనగా, రామాదుల న్మాశయించి (వవ ర్తిల్లెడి స్థాయియైన ఉత్సాహము సహృదయునిచే దర్మయుద్ధ వీరాదులుగా నాస్వాద్యమానమగ.చున్నది దాని నాతడు తన్మయీళవన యోగ్య తచే సంవాదము. చెంది. అనుభవించుచున్నాడు. ఇది కావ్యవిఖావాదిజన్యమైన రసము, నవరసములలో నొకటి. కాగా, సహృదయుడు రసానంద మును సాధించు వ్యాపారమునందు వివిదస్థాయి భావములను చర్వణముచేయు నుత్సావ్యావవృ త్రిని వెలార్చుచున్నాడు. దానివలన నాతడు సర్వరసముల నాస్వాదింపగలుగు చున్నాడు. నాయక్శాశిళమైన ఉత్సాహస్థాయి నిమిత్తముగా సహృదయుడనుభ వించు రసము నవ రసములలోని వీరము. నాయకాదుల న్మాశయించిన వెట్టి స్థాయిభావమైనను నిమి త్రముగాగొని సహృదయుడు సాధించురసము - మూల (వకృతిల్లైన వీరము.”

“పిర రసవాదమున సర్వ రస సాధన [వవృత్రియెన సహృదయనని

యందలి ఉత్సాహము రసానుభవ మూలకందము. దీనిని రసమని వృవహరించి నను పవృత్తి ఆని పరిగణించుచున్నాము. ఇది రసములకు (మూలమైన)

కంక విశ్వనాథ నవ్యసం్యవదాయం రసము. స్థాయిభావ చర్వణమునందు సహృదయ _ సంస్కార రూవ భావాలి వ్యక్తిని ఆత్మయొక్క. అనంద చిత్కళా (వతిబింబన వ్యాపారానుకూల్యతను సాధించి కావ్యరసముల నాస్వాడయోగ్యములుగా నొనర్చి రనస్థితిని కలిగించు మనోవ్యాపారము ఈ రసము, సర్వకావ్యరసములకు సహృద యచి త్ర క్షేతమున రసత్వసిద్ధిని సాధించు సాధనము ఉత్సాహస్థాయియైన ఈ వీరము. సహృదయ హృదయస్థాయియైన ఈ ఉత్సాహము సాధ్యములై న రసములయొక్క అ స్తిత్వ మునకు ఆదిమూలమగుచున్నది. డీని స్థితి రససాధన వ్యాపారమునకు మ్మాతమే పరిమితమగుటచే కావ్యరస విమర్శయందు దీని (పస్తావనము నిత్యమగుచున్న ది. ఇది ఆలౌకిక మానస వ్యాపారము కాని, లౌకికము కాదు; ఆధ్యాత్మికము కాదు; తదుభయ మభ్యస్థమును గాదు.”

“కరుణాద్భుత రస సమీకరణ వాదములందు చిత్తదవ వికాస స్థితులను రసములని పేర్కొనుటయైైవది. వీర రసవాదమున రససాధనలో వృదయము పొందు అవస్థలుగనే అవి గు ర్రింపదగినవి. అట్లగుటచే ఆయాన్థితులను సాఢథించు యత్న విశేషమైన చి త్త్మప్రవృత్తి రసనామ యోగ్యమై ఆ వాదములందు కాన వచ్చు విసతిపత్తులను తొలగింపగలుగుచున్నది ఇట్లు వీరరసవాదము మిగిలిన సమీకరణ వాదములకంటె భిన్నమై నిలువగలదనుటలో ననుమానము లేదు

“రసానాం రసః” అనుటచే వీరము కావ్యరసన్థితిని రాణింవ జేయు రసమని భావింపదగియున్నది సాధ్యములై న రసములకు సాధనమైన వృద యము యొక్క. సాధనోత్సావా (పవృత్తి రసము - సర్వరసాను భవస్థిరికి మూలకందమగృటచ్చే అది రసములకు (మూలమైన) రసమని చెవ్వటయైైనది, దీనిని ఏకైక రనమనుట లేదు మేము; శృంగారాదుల రసస్థితిని మన్నించు చున్నాము కనుక, శాంతరసవాదములోని (పక్సతిరసము వీరమువలె (న్రవృత్తి రూపము కాదు, కరుణములోని (దవస్దితి సంస్కారమే కాని, సాధన [పవృత్తి కాదు. అద్భుతము అవస్థయే కానీ ప్రవృత్తి కాదు. ఇవి మిగిలిన రసములను వికార, వివర్తరూవములుగా గణించునే కాని, వాని కావ్యరస వ్యక్షిత్వముల నంగీకరింపవు. తన సాధనవలన శృంగారాదులకు రసత్వస్థితిని సంతరించు మానస్మకియ వీరము. అది రసముల వెంట నడచి వానిని సాధించునది. కాని, రానే రసమై తనయందు మిగిలినవాని నన్నింటిని విలీన మొనర్భ్చునది కాదు,

నవ్యసం వదాయ రసదర్శనం : 'ధర్మవీర ఏవ రసానాం రసః కర్‌ దీనినిట్లు [గహించినప్పుడే రసవిమర్శ కుదురును.'* (వివరాలకు చూడండి. రసోల్లాసము (1980.) ఒక సాహిత్యోద్యమం విమర్శలో విజృంభిస్తే ఎలా ఉంటుందో, ఎలా సమ్మగంగా రూపొందుతుందో నవ్యసంపదాయ సాహిత్య విమర్శను వరిశిలిస్తే ఆవగతమౌతుంది, ఉద్యమ చైతన్యం (ప్రయోగాలలో [పవాహరూపంగా పరుగు లెత్తుతున్నట్లు గోచరిస్తుంది. తరంగ విన్యాసమే (పకియా పగతి. అయితే, సాహిత్య ఏమర్శ ఒక ఉద్యమం యొక్క పరిణతిని, పరిపక్వతను, దార్శనిక శ కిని, వివేచనాభివ్య క్రిని [పదర్శిస్తుంది. సాహిత్య విమర్శ ఒకవిధంగా షట్పది. దాని శిరస్సు వినూత్న దర్శనం లేదా సాహిత్య సీద్దాంతం. రాయప్రోలువారు శృంగార రస వాదాన్ని "స్నేహం వైపు మళ్ళించి - దానిని అమలిన శృంగార రససిద్ధాంతంగా (వతిపాదించారు; విశ్వనాథవారు నవ్యసం్మపదాయోద్యమ చైతన్య శిఖరంలా కరుణరసాన్ని సర్వ జీవ(పవృ త్తి మూలరసంగా ,[పతిపాదించారు; నేను నవ్యసం్యపదాయముగ చైతన్యాన్ని రసదర్శనంగా మార్చుకొని “ధర్మవీర ఏవ రసానాం రసః అని సపతిష్టాపించాను. నవ్యసం్యపదాయోద్యమానికి ఈ నవ్యరస నీద్ధాంతాలు విజయ కేతనాలు!1 4 (సాహిత్య చర్వితలో చర్చనీయా ౦ళలుః ఆదివారం ఆం[ధ(పథ: 1-8-1990)

నవ్యసం. పదాయోద్యవుం ; సాహిత్యవివుర్శ

ఆం్భధసాహిత్య విమర్శ వికాసాన్ని వివేచించటానికి అనువుగా నేను ఒక యుగవిళాగాన్ని *“ఆం్భధసాహిత్య విమర్శ - ఆంగ్ల భావం” (1983) అనే (గంథంలో (వళశిపాదించామ ఆ (వజాళిక ఇది.

1. వికాసయుగం _ శీ శ. 1871 నుండి 1914 వరకు.

2. కావ్యానుశీలనయుగం _ క్రీశ. 1914 నుండి 1945 వరకు.

రి, శీల్చానుశీలనయుగం ల కి శ. 19468 నుండి 1963 వరకు.

ర్త సమన్వయయుగం ._ (క్రీశ. 1963 నుండి 1970 వరకు,

5. సమీకాయగం _ (కళ. 1970 నుండి నేటిదాకా.

సాహిత్య విమర్శలో అంతర్భాగంగా వరిశోధన దాదాపు 1960 నుండి సమన్వయయుగంలో శక్రిమంతమైన కాఖగా సాగిందని "పేర్కొన్నాను. అయితే పరిశోధనలో కూడా వికాసావస్థలనుబట్టి ఆంతర్విభాగాలసు సూచించాను.(చూడు. [పాధాన్యాంళ వివజుకాలం (వ్యా) ఆదివారం ఆంధ్యపభ - 18.56.1085; క్ష దకాబ్దంలో తెలుగు సాహిత్యం _ (1990) _. యువభారతి (వచురణ _పు, 79.)

మ పరిశోధన సామ్మగి సేకరణ _ విశ్తణ కాలం - 19వ శత్రాలి పూర్వార్థం, 0

ర 1పాధాన్యాంళ వివఇు కాలం . 19 వ శతాబ్ది ఉ త్రరార్డం,

3 సాహ

త్య చర్మిత నిర్మాణ కాలం - 20వ శకాబ్ది వూర్వార్థం,

త్త సాహిత్య చర్మిత యుగాలను, కవులను, రచనలను, (పభావ వరి! లనలను వ్యష్టిగా, సమష్టిగా విశ్తేషించి, వివేచించిన కాలం సుమారు 1950 నుండి 19560 వరకు.

నవ్యసంపదాయోద్యవమం : సాహిత్య విమర్శ 137 ర్‌ సాహిత్య సిద్దాంకాలనూ, సమన్వయాలనూ [వతిపాదించిన కాలం _ సుమారు 1960 నుండి 1970 వరకు 6 ఎన్నుకొన్న (పత్యేకాంళాలను వివిధ దృకోజాలతోనో, దృక్పఠథాల తోనో అనుశీలించినకాలం _ సుమారు 1970 నుండి 1980 వరకు. 7. ఏక దేళాంళశ విశ్చేషణకాలం _ సుమారు 1980 నుండి నేటివరకు, ఇవి ఖచ్చితమైన రేఖలూ, ఎల్లలూ కావు కాని, పరిణామ పరిశీలనకు వనికి వచ్చే కొన్ని కొండగుర్తులు మ్మాతమే. వరిశోధనా, విమర్శా అక్కచెల్లెళ్ళ లాంటివి అందువలన దగ్గరిపోలికలు రెండింటిలోనూ కనవడుతూ ఉంటాయి. ధోరణిబట్టి, స్వభావాన్నిబట్టి వాటిని ఒకొక్కసారి కలిపీచూడవలసివస్తుంది కాని వీలై నంతవరకు ఆరెండు (పష్మకియలనూ విడివిడిగా వివేచించటమే సముచితం. సౌహిత్యవికాస చిరితంిను గమని స్తే సాపిత్య విమర్శకు సంబంధించిన ఒక అంకాన్ని గమనించవచ్చు. సాహిత్యరంగంలో ఒక్టకొత్త ధోరణిని మొదట తీసుకొని వచ్చేవి సృజనాత్మక (వ్యకియలు. అంటే కవితలు, నాటకొలు నవలలు మొదలైనవి అయితే, ఆృవయోగాల వెనుక కూడా విమర్శ ఉంటుంది. కాని, రచయితలు. ఆ విమర్శను ముందుకు తీనుకొనిరారు; (యోగాలలో పొదిగి వపంచిస్తారు అందువలన సహృదయులు మొదట (కొ త్రరోరణీనిగాని, ఉద్యమాన్ని గాని కళ్ళాపయోగాల ద్వారా గుర్తించి ఆస్వాదిస్తారు: క్రాత్తను అవ్వానిస్తారు. దీనికి ఆధునిక సాహిత్య చర్మిత అంఠా దృష్టాంత మే గురజాడ, రాయ్యపోలు, విశ్వనాథ, శ్రీశ్రీ వంటి యుగకర్తలైన మవి కవుల కళ్ళాసయోగాలు ముందుగా వచ్చాయి; ఆ తరువాత ఐారి సాహిత్య విమర్శలు వెలువడ్డాయి. కొన్ని సమయాల్లో వారి ధోరణులను వారి విమర్శలు వివరించాయి; వ్యాఖ్యానించాయి. అయితే, వారు సాహిత్యంలో (వవర్తింపజేసీన నవ్యదోరణులుగాని, ఉద్యమాలు గాని [కమంగా కాలూని (ప్రజల్లో (ప్రచారం చెందుతున్న తరువాత వారి [వయోగాలను గురించీ, ్మవ్మకియలను గురించీ విమర్శలు శాస్త్రీయంగా అనుశీలించటానికి యత్నించాయి. ఈ సత్యాన్ని సూలం గానూ, స్పష్టంగానూ మనం గమనించగలం.

196 విశ్వనాథ నవ్యసం్రవదాయం౦

విమర, మొదట అవగాహనస్థాయిలో రచయితతో తలయెత్తుతుంది, ఆది ఆనుభూతిగా పెంపొంది, ఉపయోగానికి. దారి తీస్తుంది (పయోగం పరితలో అనుభవమార్గం ద్వారా అవగాహనను కల్పిస్తుంది విమర్శ అవగాహనతో కూడిన అనుశీలన పద్దతిని ఆవిష్కరించి, (ప్రయోగం ఐలపడటానికీ, [(పాచుర్యం చెంద టానికి తోడ్పడుతుంది. అంతేవాదు; (యోగంలో గానీ, (ప్మకియలో గానీ ఉన్న వ్య క్రిత్వాన్నీ, నవ్యతనూ, సృజనాత్మకతనూ పఠితకు ఆస్వాదయోగ్యం అయ్యేటట్లు చేస్తుంది.

అయితే, సాహిత్య విమర్శకూడా ఒక (వ్యక్రియయే. దానికీ ఒక స్వతం్మత జీవితం, (వయోగ వజ్ఞ, వికాస విధానం ఉంటాయి. ఈ మూడు లక్షణాలూ దానికి ఏర్పడాలంటే దర్శన శ క్రి కావాలి. సాప్యాత విమర్శ దర్శవమూలం. దర్శనంలోని వరిజామమే విమర్శ వికాసమూల౦. నవ్యసం వదాయోద్యమ కాలంలో విమర్శ రసదర్శనమూలంగా తన ఆ స్తిత్వాన్నీ, ఆధిక్యతనూ, ఉద్యమశ కినీ నిరూపించుకొన్నది.

నవ్యసంపదాయోద్యమ కాలంలో. అంటే 1933 . 1975 దాకా. సాహిత్య (న్యకియలకు మూడు రకాలై వ దర్శనాలు (ప్రేరణలు కలిగించాయి. అవి. ], సాహిత్యదర్శనం 2, సామా బిక దర్శనం తై శాస్త్ర దర్శనం, సాహిత్యదర్శనాల్లో రసదర్శనానికి అ్మగతాంబూలం దొరికింది; సామాజికదర్శ నాల్జో మార్క్సిస్టు దర్శనం తలపొలంలో నిలుస్తుంది. శాస్త్రదర్శనాల్లో మనో విశ్లేషణాత్మకాలై న (ఫపాయిడ్‌, ఆడ్షర్‌, యూంగ్‌ మొదలైనవారి సిద్ధాంతాలు రంగంలో ఉన్నాయి, ఈ మూడు దర్శనాలూ తెలుగు సాహిత్య _వ్యకియలలో వివిధ పయోగాలకు కారణాలయ్యాయి.. విమర్శ ఈ మూడు దృక్పథాలతో ఆ మూడు రకాల రచనలనూ విశ్తేషించటం, సమన్వయించటం, అనుశిలించటం మొదలు పెట్టింది. దానితోపాటు ఈ మూడింటిలో ఏది ఉ త్రమమైంది?”" = అని చర్చించటం (పారంభించింది. ఆ చర్చలో - ఏ దర్శనం ఉత్తమమైనదో నిర యించుకొని, దానిని వతిఫలింపజేసుకాన ఎ రచన ఉత్తమమైందని చెప్పే పద్ది ఓకటి సాగితే, దర్శనమేదైనా రచనయొక్క- కళాత్మక శ క్తినిబట్టి ఉత్రమత్వాన్ని నిశ్చయించాలని మరొక పద్ధతి ముందుకు వచ్చింది. ఆమైన కళాత్మక శక్తులను నిర్ణయించే విలువలను గురించి వివిధ దృక్కోణాలతో విమర్శలు వెలువడ్డాయి.

నవ్యసం[వదాయోద్యమం : సాహిత్య విమర్శ శం

ఈ మూడు పద్ధతుల్లో మొదటి పద్ధతి ఉద్యమ!ీలాన్ని (వదర్శించింది. సాహిత్య దర్శనాల్లో రసదర్శనాన్ని ఆభినవంగా (వతిపాదించే నవ్యసంవదాయో ద్యమం ఒక వైపు; సామాజిక దర్శవాల్లో మార్క్సిస్టు దర్శనాన్ని ఆదర్శంగా (గహించే అభ్యుదయ వామపక్షోద్యమం, విష్ణవ కవిత్వోద్యమం మరొకవై పు విజ్బృంభించాయి. ఈ రెండింటితో పోల్చుకుంటే మనోవిశ్తేషణాత్మక మైన కాస దర్శనం ఒక ఉద్యమంస్పూ రిని పొందలేదనీ, ధోరణిగా (వవ ర్తిల్లిందనీ చెప్ప వచ్చు. ఇక రెండవ వద్దతి విమర్శలో సమన్వయయుగ చైతన్యాన్ని పోషిం చింది. మూడవ పద్ధతి సమీజు పవృ త్తిని బలవరిచింది.

రసానుశీలనంలో [కొత్త తోవలు చూపించిస రసదర్శనం నవ్యసంప దాయోద్యమ చైతన్య వరిణతదళగా వరిగణించాలి ఈ ఉద్యమంలో పాల్గొన్న విమర్శకులందరూ ఏదో ఒక రకంగా రసచర్చ చేసినవారే. సాహిత్యివ్యకియ లన్నింటికీ రసం జీనచైతన్యంగా భావిలచినవారే. ఈ [పభావం మొదటిరోజుల్లో అభ్యుదయ కవులమీద కూడా కనవడుతుంది. శ్రీశ్రీ తన కవిత్వం, అభ్యుదయ కవిత్వం, వీభత్స రస [పధానమైనదని పేర్కొనటం గమనింవదగింది. నవ్య సం్రపదాయంలో _ప్రాచ్యలావజికుల రససీద్ధాంతం పాళ్చాత్య విషాదనాటకాలలో ఆఅనువవానికి అందే పాథాస్‌, కెథారినిస్‌ సిద్ధాంతాలకు సంబంధించిన అంకాలను కూడా సంవదించుకాని అభినవరూపం తాల్చింది మానసిక కాస్తాానికి సంబం ధించిన విశ్చేషణ కూడా రసస్తూళానికి అన్వయించిన విమర్శలు ఈకాలంలో వచ్చాయి. భారతీయ రసదర్శనం ఈ కాలంలో పాళ్ళాత్య నిమర్శ సిద్దాంతాల మీద కూడా [పఫభావం వేసింది. టి. యస్‌ ఎలియట్‌ నుండి న్యూకిటిక్స్‌ వరకూ వెలసిన పాళ్చాత్య సాహిత్య నీద్ధాంకాల మీద భారతీయ సాపాత్య [వథావం ఉన్నదని నవ్యసంపదాయ విమర్శకులు నిరూపించారు. అంటే - (వపంచ సాహిత్య సిద్దాంతాల పై _పభావం వేనీన రసదర్శనం నవ్యసర్యపదాయ వాదుల సాహిత్య దర్శనం మార్క్సిస్టు దర్శనం మన దేశంలోకి (సవహించిన పాళ్చాత్య సామాజిక దర్శనం, రసదర్శనం మన దేశంనుండి పాళ్ళాత్య దేశాల లోకి పసరించిన సాహిత్య దర్శనం. ఒకనాడు బౌద్ధం మనదేళశంనుండి [పపంచా నికి తా త్రిక దర్శనాన్ని సమర్పించినట్లు గానే, ఆనాడు నవ్యసం్యపదాయ చైతన్యం పాళ్ళాత్యానికి తన సాహిత్య తత్త దర్శనాన్ని వ్రసంంచింది. ఇటువంటి ఉజ్జ్వలమైన స్టితె ఇంతకుముందెన్నడూ సాహిత్య విమర్శకు ఉన్నట్టు మనకు ఇలియదు.

140 విశ్వనాథ నవ్యసంపదాయం

అనుశీలనం అంటే విలువ కట్టటం. ఏ సాహిత్య చర్శితలోనైనా తరం మారుతున్నప్పుడూ, దృక్పథం మారుతున్న ప్రుడూ విలువజ్హే విధానం కూడా మార్పు చెందుతూ ఉంటుం; దాన్నిబట్టి _వమాణాలు కూడా మారుతూ ఉంటాయి కానీ, విలువకట్లే అనుశీలనం మాతం కుంటువడకుండా కొనసాగుతూనే ఉంటుంది. కట్టమంచివారు కాల్పనిక యుగ (పమాణాలతో అంధ సాహిత్యా న్నంఠా అనుశీలించే పద్ధతికి పాముఖ్యం కల్పించి, |వకియలన్నింటిసీ ఆ (పమాణాలతోనే వివక్షా విరహిరంగా విమర్శించారు. ఆ పద్ధతి మీద రాళ్ళపల్లి వారూ, దువ్వూరివారూ, విశ్వనాథవారూ తిరుగుబాటు చేశారు సౌందర్య త త్వ సిద్ధాంతాలను మేళవించుకాన్న అభినవ కళాదృష్టి రాళ్ళపల్లిదీ, దువ్వూరిదీ. భారతీయ రనవాదాన్నీ, పాళ్చాత్యుల కెళార్సిస్‌నూ సంవదించి కరుణరస మూల మైన ఆరునిక రసతత్త్వాన్ని అలౌకిక స్థాయినుండి ఆధ్యాత్మిక స్టాయివరకూ వ్యాఖ్యానించిన రసదృష్టి విశ్వనాథది ఈ ముగ్గురూ త త్త దృష్టితో సాహిత్య వికాస మార్గానికి వీమర్శద్యారా శాస్త్రీయ మైన గతి సూతాన్ని నిర్లేశించినవారే. అం టే.విమిర్శ నిర్వహించే ఆరవ వాధ్యతను దర్శించి నవ్యసంపదాయోద్యమానికి దార్శనిక శ క్రిని సంపాదించి పెట్టారస్న మాట!

పౌళ్చాత్యులు కూడా కావ్యసౌందర్య త త్వదర్శనాన్ని చేసే (పస్థానాలు సాగించారు. వాటిలో శం811800, కకింటం[8118మ0, ౨ ౯688302180, 80. 5669669641180 ముఖ్యమైనవి. వీటిలో చివరిదైన ౯2080౭0608 80 మీద బారతీయ తత్త్వ దర్శన ప్రభావం బాగా కనిపిస్తుంది. విశ్వనాథవారి విమర్శ పాళ్ళాళ్యుల ౫౯౬086౭౧6606111850 ను భారతీయ దృష్టితో సమ్యగం చే వ్య క్రీకరించింది కాల్చనికోద్యమ విమర్శకులు క2ంవ68810015మ ను బల పరచగా, ఫిశ్వనాథాదులు ఆ తరువాతి యుగాలవారి గౌ౯29866660621159 ను సౌహిత్యరంగంలో స్థాపించారు. అది శిల్చానుశీలన విమర్శగా తెలుగులో (పనిద్ధి "కెక్కింది.

నవ్యసం్మ పదాయోద్యమ కాలంలోనే (కీ, శ. 1963 నుండి 1970 వరకు విమర్శ వికానంలో సమన్వయ యుగంగా సంభావించాం. సమన్వయం సాహిత్య విమర్శ నిర్వహించే నాల్గవ బాధ్యతగా కూడా నిర్జేళంచాం. సమన్వయయుగంలో సృజనాత్మక విమర్శకం టె, సమన్నయాత్మక, నిశ్లేషణాత్మక విమర్శ ఎక్కు

నవ్యసం్యపదాయోద్యమం : సాహివ్య విమర్శ ! వగా వచ్చింది ఈ రకం విమర్శ చేసేవారు పొళ్చాత్య విమర్శ పద్ధతులనూ, (పమాణాలనూ, వ్మకియలనూ, పారిభాషిక పదజాలాన్నీ తెలుగు వారికి స్పష్టంగా తెలియపరకస్తూనే, వాటిని దేశీయ మైనవాటితో సమన్వయిన్తూ సంవాద విధానాన్ని వ్యక్తం చేళారు. భారతీయ సిద్దాంకాలతో పాళ్చాత్య సిద్ధాంతాలను తులనాత్మకంగా చర్చించి, ఆంధ సాహిత్యంలో అవి యేవిధంగా 1పయోగా లలో స్వతర౦్యత (పతివత్తిని సంపాదించుకొన్నాయో నివరించే విజ్ఞతను పక టించారు. భారతీయ దృక్పథానికి పాళ్చాత్య (వభావం పరిపోషక్కదవ్యంగా (వవర్తిల్లిన పద్ధతిని (సవచించారు

సమన్వయ విమర్శకూ, తత్త్రదర్శన విమర్శకూ మధ్యవర్తిగా ఉండేది అనుశీలనాత్మక విమర్శ _అనుశీలనం అనుభవస్పోరకంగా చేన్తూ సాహిత్య మూ ర్తిమత్వాన్ని సహృదయుల మనోన్నేతాలకు న్పురించేటట్లు ఈ వినర, సాగుతుంది. ఒక కళాఖండాన్ని చదివిన తృప్తిని కలిగించటంతో పాటు, విమర్శకుడు అనుశీలిస్తున్న అంశంమీద కొన్ని విలువలు కలిగిన నిర్ణయాలను గానీ, ఫలితాంశాలను గానీ అందుకుంటున్న అనుభవాన్ని ఈ విమర్శ కలి గిస్తుంది. శ్రీయుతులు పుట్టపర్తి నారాయణాచార్యులు, పింగళి లమ్ష్మీకాంతం, కాటూరి. వెంకటేశ్వరరావు, జి వీ, కృష్ణారావు, పాటిబండ మాధవళర్మ, గిడుగు సీతాపతి, గుంటూరు శేషేంద్రశర్మ, యస్వీ జోగారావు మొదలైన విమర్శకులు ఈ శాఖను విళిష్టంగా పోషిందారు. అనుశీలనాత్మక విమర్శలో పాటించిన శిల్బాన్నీ, అది అందించే అనుభూతినీ దృష్టిలో ఉంచుకొని విశ్ణిషిస్తే ముఖ్యంగా రెండు రకాలు గోచరిస్తాయి. ఒకటి - అనుభవస్ఫూ ర్రికంటె తర్క విస్ఫూ్తికి ఎక్కువ [పాధాన్యాన్నిచ్చే విమర్శ. పుట్టపర్తి, గిడుగు సీఠావతి, జి. ఏ. కృష్ణారావు, గుంటూరు శేష్నేందళర్మ గారల విమర్శ ఈ కోవకు చెందింది. రెండవది . తర్కస్పూ ర్లికంటె అనుభవదిప్తి ఎక్కువగా ఉండే విమర్శ. దీనిని రాళ్ళవల్లి, పింగళి, కాటూరి, పాటిబండ, యస్వీ జోగారావు మొదలై నవారు పోషించారు.

ఆధునికార్యధ సాహిత్యంలో దార్శనిక విమర్శకులు కావ్యతత్త్వ పతి పావనకు _పాముఖ్యమిస్తే, శిల్పానుశీలన ఏమర్శకులు కావ్యకళా పమాణాలకు (పాధాశ్యమిచ్చారు. దార్శనికులు సాహిత్యాన్ని సామూహికంగా దర్శించారు;

క్వి విశ్వనాథ నవ్యసంవదాయం అనుశీలకులు కావ్యకళారూపాన్నే పరిశీలనకు పరిధిగా ఎన్నుకొన్నారు. ఈ రెండు ఈకాల విమర్శలోనూ (ప్రామాణిక (పతివత్తిని పొందిన విమర్శకులు విశ్వనాథ, రాళ్ళవల్లి, దువ్వూరి. ఈ వ్యాసకర్త కూడా ఆ రెండు కాఖల్లో గణనీయమైన కృషి చేసినవాడే. ఉద్యమాలకూ, ధోరణులకూ సంబంధించిన వివిధ చదృక్పథాలనూ, విభిన్న దృక్కోణాలనూ ఒక (క్రమబద్ధంగా అన్వయించి సాహిత్య ప్రయోగ వ్య క్రిత్వాలకు విలువకచ్టే పద్దతి సమన్వయ విమర్శలో బలంగా. గోచ రిస్తుంది. ఇటువంటి చైతన్యానీకి డాక్టర్‌ సి. నారాయణరెడ్డిగారూ, శ్రీ ఆర్‌. ఎస్‌. సుదర్శనం గారూ ఉభయ పొర్శ్యాలుగా కనపడతారు. నారాయణ రెడ్డి గారి సిద్ధాంత వ్యాసం “ఆధునిక కవిత్వము . సం్యవదాయములు : (సయోగ ములు" (రచన 1962, ప్రచురణ 1967) తెలుగు విమర్శకు ఒక (కొత్త ఒరవడి తెచ్చి పెట్టింది. సర్మపదాయ స్వరూపాన్ని, [వయోగ స్వభావాన్నీ (పాచ్య పాశ్చాత్య దృక్పథాల సమశ్వయదృష్టితో సమీక్షించిన ఈ (గంథం యుగకర్తల నిర్ణయంలోనూ, భావ కవితాయుగంళలో వెలువడిన వివిధ(పయోగాల విలువలను నిర్జారించటంలోనూ ఒక విశిష్ట ఫమన్వయమార్షాన్ని సమర్పించింది. దీని (నభావం తరువాతి విమర్శకులమీద ఐలంగా గోచరిస్తుంది నారాయణరెడ్డిగారు చేసిన నిర్జ యాలు నవ్యసం్యపదాయ మార్గంలో నడ్మిచినవారికి మార్గదర్శక న్యూళకాలై నాయి; అభ్యుదయ వామపశ్నీయులకు చర్చనీయాంళాలై నాయి. నారాయణరెడ్డిగారిది పరిశోధన (గంథమైనా విమర్శరంగంలో విశిష్ట (పభావం వేసింది. శ్రీ ఆర్‌. ఎస్‌. సుదర్శనంగారు సమన్వయ యుగంలోని మరో గొప్ప

విమర్శకులు శ్రీ తిరుమల రామచందగారన్నట్లు-“శ్రీ సుదర్శనంగారు భారతీయ అ ఆక యా

సంస్కృతిపై గాఢాభినివేశం గలవారూ, విదేశ సంస్కృతిలోని సమీవీనాంకా లను (గహించి, సమన్వముంచి భారతీయ సాపాఠ్యాన్నీ, దృక్పఠాన్నీ సంవన్నం చేయాలనే సమ్యగా్శాగహం కలవారు ” (సమాజము £ సాహిత్యము-మనవిమాటలు, పు త్త ఈ స్వభావం సమన్వయ విమర్శకు ఎంత వ ర్రిస్తుందో, నవ్యసంవ దాయోద్యమ (వవృత్తికీ అంత వ ర్రిస్తుంది, సుదర్శనంగారి విమర్శలో కవి వ్యకి త్వానికీ, నంఘానికీ రచనకూ గల నంబంధాన్ని గుర్తించి, కవి దృక్పథాన్ని కావ్యంలోని (ప్రమాణాలతో ఆవిష్కరించే పద్దతి (వధానంగా కనపడుతుంది. కావ్యానుకీలనంలో కవి దృక్పథానికి కావ్యానికి గల సంబంధమే నిశ్చిత ప్రమాణ

నవ్యసం్యపదాయోద్యవమం : సాహిత్య విమర్శ కేతకి మనీ వారు పేర్కొన్నారు. ఈ [పమాణంతో ఏ కాలంలోనైనా ఏ దృక్పథంతో నైనా రచించబడిన రచనను అనుశీలించవచ్చునని పేర్కొన్నారు వీరి *'సాహి త్యంలో దృక్పథాలు” (1965), “సమాజము : సాహిత్యము” (1972) అనే వ్యాన సంపుటులు సమన్వయ విమర్శకూ, నవ్య సంప్రదాయంలోని శాస్త్రీయమూ, ఆధునికమూ అయిన దృక్పథానికీ దారులు వేశాయి. “నామటుకు నాకు రసము అంటే 'ఆ౧1లా 01 90068 ఆని అన్వయించుకోవచ్చునేమో అని తోస్తుంది. ఒక విశిష్టమైన మనఃస్థితిని నాలో కలిగించగల రచనని, రచనాభాగాన్ని లేక వాక్యాన్ని రసవంతమైందిగా చెవ్పవచ్చు.. అక్కడ మనః్థితి అంటే ఒక హృదయానుభూతే కాదు, దానికి అనుబంధమై మేధాగతమైన విశేషభావస్ఫురణ కూడా అని ఉద్దేశం.” (సమాజము : సాహిత్యము, పు. 173). సుదర్శనంగారు (వదర్శించిన సమన్వయశీలం ఆధునిక ఏమర్శ కుండవలసిన సజీవలక్షణంగా మాత మేకాకుండా, నవ్యసం సదాయోద్యమ చైతన్యానికి ఆధునిక స్పూర్తిగొ కూడా గోచరిస్తుంది. శిల్పానుశీలన విమర్శ ద్వారా కావ్యాన్ని హృదయంతో అనుభవిస్తున్నట్లు సామాజికుడు సంభావిస్తాడు సమన్వయ విమర్శలో కావ్యాన్ని మేధతో ఆస్వా దిస్తున్నట్లు ఆనుభవిస్తాడు. అంటే. నవ్యసర్య్యవదాయోద్యమంలో సాహిత్య విమర్శ శిల్చానుశీలనయుగం (1948_63లో సహృదయుని తన్మయీభవనళ కిని పోషిస్తే సమన్వయయుగంలో (963.70) ఆలోచనాశ క్రిని పెంపొందించింది. కావ్యాను శీలనయుగవిమర్శకం'టె విలకణత్వాన్ని సాధించటంకోనం శిల్పానుశీలన (పవృ త్రి ముందుకు వచ్చింది మారి్బస్టు విమర్శ దృక్పథంకంటె తన (ప్రత్యేకతను నిరూపించుకానటానికి సమన్వయ విమర్శ ఆలోచనతో పురోగమించింది. సమ కాలీన సాహిత్య జీవితంలో నవ్యసం్యపదాయోద్యమ చైతన్యాన్ని ఎప్పటికప్పుడు ఐలపరిచే సహజ ధోరణులే విమర్శ వికాసంలో వివేచించిన యుగాలు. నవ్యసంపదాయోద్యమ విమర్శ ఒక పదిహేనేళ్ళు అనుభూతిని లక్షిం చింది. మరొక పదిహేనేళ్ళు అలోచనను ఆదరించింది. అనుభూతినుండి ఆలో చనవై పు పయనించిన సాహిత్య విమర్శ శక్రియుక్తులను రెండింటినీ వదర్శిం చింది. శ (సాహిత్య చర్మితలో చర్చనీయాంళాలు ॥ ఆదివారం అం్యద్యప్రథ : 18-తి. 1890)

వివుర్శకు వివేచన వెన్నెముక

సాహిత్యవిమర్శ చర్మితలో వివేచనాత్మక విషుర్య వెలయించే విమర్శకులు కీలక మైన ప్మాత నిర్వహిస్తూ ఉంటారు. దానికి కారణం విమర్శ నిర్వహించే ఆరు రకాలైన బాధ్యతలలో 'వివేచన' ఒక సంధిస్టానంలో ఉండటమే. ఎలాగంటే వర్ణనాత్మక, విశేషణాత్మక విమర్శలు సాహీత్యంమీద అభిరుచిని పెంచుకోవ డానికీ, సాహిత్యంలోని విలువైన విశేషాలను తెలుసుకోవటానికీ _కమంగా తోడ్పడిడే, వివేచన సాహిత్యమూ ర్రిమత్వాన్ని కాన్త్రీయంగా నిగ్గుతేల్చి నిరూపించ టానికి దోహదం చేస్తుంది. వివేచన ఎంత గాఢంగా సాగితే సమన్వయానికి అంత సౌలభ్యం ఏర్పడుతుంది; అనుశీలననానికి అంత ఆనుకూల్యం ఏర్పడుతుంది; తత్ర దర్శనానికి అంత అనువైన దృక్పథం లభిస్తుంది.

విమర్శకు వర్ధనం, విక్ఞేషణం పాదాల వంటివి. వివేచనం నడుము వంటిది లేదా వెన్నెముక వంటిది, సమన్వయం గుండెవంటిది, అనుశీలనం ఊపిరితిత్తుల వంటిది; త త్త్యదర్శనం మెదడు వంటిది, ఆందువలన నడుము లేదా వెన్నెముక కాళ్ళమీద శరీరం నిలబడటా)కి గాని, వంగి పనిచేయటానికి గాని ఎంత అవసరమో, విమర్శ చైతన్యవంతంగా ఉండటానికి వివేచన అంత అత్యవసరం! విమర్శ జీవితాన్ని వివేచన (వత్వవంగాసూ, పరోక్షంగానూ కాసీస్తూ ఉంటుంది. కాబట్టి,యే ఉద్యమకాలంలోనై నా ఆ ఉద్యమనికి _ప్రామాణికత్వంలోపాటు అస్తి త్వాన్ని కూడా కల్పించే విమర్శ చైతన్యాలలో వివేచన మొదట లెక్కిం౦వదగింది,

ఇంగ్లీమలో 190010901040600, 2200102609, 0966618610, 5ల౪లర = అనే పారిభాషికపదాలు ఏయే విమర్శ ధర్మాలను బోధిస్తాయో, ఆధర్మాల నన్నింటినీ నిర్వహించే విమర్శనళ క్రి వివేచన. ఇది వరిశోధన (వృత్తికి బాల దగ్గరగా ఉంటుంది. కాని, విమర్శకుని అత్మీయతను. కొంత సంవదించుకొంటుంది. ఆత్మీయత అభికుచి ఏమర్శ లక్షణం కాదు. అభిరుచిని శాస్త్రీయంగా స్వీయపద్ధతిలో వ్యక్తికరింపజేనిన తర్కశక్రిగా ఆత్మీయత ఈ విమర్శలో రాణిస్తుంది వివేచనాత్మక ఎవిర్శ కాస్త్రంలాగా నిమ్ధరంగానే

విమర్శకు వివేచన వెన్నెముక క4ర్‌ ఎక్కు. వపాళ్ళు వర్తిస్తుంది. ఆయినా, కళలాగా లాలిత్యాన్ని, అఆనురంజనాన్ని కూడా అనువై నంత అందగించుకొంటుంది. విలువలెరిగి సాహిత్యాన్ని వివేచించి (వయోగాల గుణగణాలనూ, సత్యాసత్యాలనూ, ఐలాబఐలాలనూ నిగ్గకేల్చి నిరూ పించటమే కాకుండా, (వ్యకియల స్వరూవస్వభావాలను పరిశీలించి పకటించటమో, పరిష్క్టరించటమో చేయగల విమర్శశ క్తి వివేచన. దీనిని విమర్శ కుండదగిన సహజ లక్షణంగా కొందరు పేర్కొంటారు. కాని, సహజ లడణం అనటం కంటె శ క్రిమంతమైన లక్షణం అవటం సమంజసం. ఏ ఉద్యమానికైనా ఈ విమర్శ చైతన్యం మూలళ క్రిగా వనికి వస్తుంది.

ఆధునిక సాహిత్యోద్యమాలలో నవ్యసం్యపదాయోద్యమం వెలువరించిన సాపాత్య విమర్శకు వివేచనాత్మక విమర్శలు స్ధితిని, గతిని కల్పించాయనటంలో ఆనుమానం లేదు. ఇటువంటి విమర్శలు 1935 _ 1975 నడుమ అసంఖ్యాకంగా వచ్చాయి. విమర్శకులు కూడా, స్థూలంగా లెక్కించినా, దాదాపు ఏభై మంది కనపడుతున్నారు ఇది చిన్న విషయం కాదు; ఆధునిక కాలంలో మరే ఉద్య మానికి ఇంతమంది విమర్శకులు పాల్లొన్న అదృష్టం పట్టలేదు.

అయిజే, ఈ విమర్శకులందరూ ఎవరికివారుగా వారికి తోచిన ఆంళాల మీద విమర్శ వివేకాన్ని వెలయించినట్లు స్థూలంగా గోచరించినా, అందరి కృషి లోనూ అంతర్లీనంగా నవ్య సర్మపదాయోద్యమ చైతన్యం (పవహిస్తుంది. వీరం దరూ గతానుగతికంగా సమీష్షలు చేసినవారు కారు; తమ పరిశీలనలద్వారా (ప్రతిభావంతంగా విమూత్నాంళాలను వెలికికీసి పతిపాదించినవారు.

ఈ ఉద్యమం దాదాపు నలై ఏళ్ళకు పైబడి ఐలంగా సాగటం చేత వివేచనాత్మక విమర్శను వెలయించే వారిలో రెండు తరాలవారు స్పష్టంగా గోచ రిస్తారు. వీరిలో ఒక సూవ్మభేదం కూడా కనవడుతుంది. ముందు తరంవారు గతంకంటె [పావీనాదునిక సాహిత్యాలు సాధించిన (క్రొత్త విలువలను నవ్య సంప్రదాయ దృష్టితో నిరూపించినా ్మష్యకియాపర మైన (పత్యేకనిష్థ వారిలో కాన రాదు, ఆంటే _- కవులు చేసిన వినూత్న పయోగాలలోని వినూత్నాంశాలను,

ఇర 10

శర విశ్వనాథ నవ్యసం్యవదాయం సాంపదాయికాంళాలను నిరూపించటఓంలో నిష్టను ప్రకటించిన ఈ తరం ఆ (ప్రయో గాల వెనుకనున్న (చకియా స్వరూపస్వభాదాలను అంతగా దృష్టిలో పెట్టుకొనేది కాదన్నమాట!

మరి, రెండోతరంవారి దృష్టి దీనికి సాక్షాత్తు వ్యతిరిక్తం. (ప్మకియా స్వరూప స్వభావాలు తెలియకపోతే (పయోగాన్ని ళాస్త్రీయంగా పరిశీలించ లేమని ఈతరంవారు నమ్ముతారు; దానికనుగుణంగా విమర్శిస్తారు. ఆధునికులు వినూత్న (ప్రయోగాలు చేయటానికీ, చేసినవాటిని విశ్తేషించి, వివరించటానికి ఈతరంవారి వివేచన విమర్శ ఎంతో తోడ్పడింది.

ఒక (పృకియలోని వస్తువునూ, రచనా శిల్పాన్నీ మొదటి తరంవారు ఎక్కువగా గౌరవిస్తే, రెండవ తరంవారు (పయోగాన్నీ, ష్మకియా వై లక్షణ్యాన్నీ నిశితంగా పఠిశీలించేవారు ఇరువురికీ క్లాసిక్‌ రూపమే 1పమాణం! తదనుగుణ మైన సాహిత్య దృక్పథమే ఉపలక్ష్యం!

మొదటితరం విమర్శకులలో ముఖ్యులు -_ శ్రీయుతులు వెంపరాల సూర్య నారాయణశాస్త్రి. గృురం వెంకట సుబ్బయ్య, బండారు తమ్మయ్య, నోం నరసింహశాస్త్రి కుందూరి ఈశ్వరదత్తు, దీపాల పీిచ్చయ్యకాన్త్రి, వేదాల తిరు వేంగళారార్యులు, ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనం, భూపతి లశ్ష్మీనారాయణరావు, పోతుకూచి సృుబహ్మణ్య శాస్త్ర, తిరుమల రామచంద్ర, నండూరి రామకృష్ణమా బార్యులు, శ్రీపాద లక్ష్మీవతిశాస్త్ర, పువ్వాడ శేషగిరిరావు, తుమ్మలపల్లి రామ లింగేశ్వరరావు, విన్నకోట మాధవరావు, ఓరుగంటి నీలకంఠళా్త్రి, గడియారం వేంకట కేషళాస్త్రి, రూళిపాళ శ్రీరామమూ ర్రి, కొండూరి వీరరాఘవాచార్యులు, కోరాడ రామకృష్ణయ్య మొదలై నవారు,

రెండవతరం విమర్శకులలో ముఖ్యులు. శ్రీయుతులు ఇందగంటి హనుమచ్చాన్తి, శ్రీవాత్సవ, శూమాటి దొణప్ప, రావూరి దొరస్వామిళర్మ, అమరేంద, కేతవరపు వేంక టరామకోటిశాన్తి, తిమ్మావజ్ఞ్యల కోదండరామయ్య, శ్రీపాద గోపాలకృష్ణమూ దాలాం్యతపు రజనీకాంతరావు, నాయని కృష్ట కునూరి, స్నుపసన్న, సంపక్కు మారాచార్య, జి. వి. సన్ముబహ్మణ్యం, వేటూరి

విమర్శకు వివేచన వెన్నెముక వేత్త? ఆనందమూ ర్తి, వడలి మందేశ్వరరావు, మాదిరాజు రంగారావు, అక్కిరాజు రమాపతిఎ*వు, అమరేళం రాజేశ్వరళర్మ, వి వి యల్‌ .నరసింవిరావు, సర్దేశాయ తిరుమలరావు, కె వి. రమణారెడ్డి, సాకువ కృష్ణమూర్తి, దేవళ్ళ చిన్నికృష్ణయ్య, తుమ్మవూడి కోటీశ్వరరావు, కాళూరి హనుమంతరావు, బుచ్చిబాబు (వళ్ఫతులు. మొదటితరం విమర్శకులలో చాలామంది 1పాచీనకవుల కవితావ్య క్తిత్వా లపై తమ పరిశీలనలను సాగించారు. అంతేకాదు, ఒక్కొకంారు ఒక్కొక్క మహాకవికి సంబంధించిన సాహిత్యానికి న్యాయవాదుల్లాగా విమర్శరంగంల్లో నిలిచారు నవ్యసంపదాయయుగ విమర్శ చైతన్యంలో ఇది మొదటి _వత్యేకత- అయితే నోంవారు ఖండ వల్లివారు, తిరుమల రామచందగారు, వేదాలవార్తూ ఆధునిక నె-హిత్యంలో కూడా తమ ఒరవడిని, వై రిని నిలుపుకొన్నారు. రెండవతరం వారు అటు ప్రాచీన సాహిత్యాన్నీ, ఇటు అధునిక సాహి త్యాన్నీ సమ్మప్రాధాన్య దృష్టితో సవ్యసాచుల్హాగా విమర్శించారు. నన్నయరచన అనువాదం కాదనీ, అనుసృజనమనీ; దానిని స్వతం్యత కావ్యేతివోస (పమాణాల్త తోనే ఆనుశీలించాలనీ ఎలుగెత్తి చాటింది ఇం్యదగంటివారు. అటు త్తికగ్ణాన రచనలనై నా ఇటు గురజాట నాటకాన్నైనా [వ్యకియాపరంగా ఒక కచ్చితమైన అవగావానకు వస్తే తప్ప, అనుశీలనానికి ఒక ప్రామాణికమైన మార్గం ఏర్పడ దని తన విమర్శనంతా ఒక ఉద్యమంలాగా నడిప్లీన వారు కేతవరపు వారు, శ్రీవాత్సవ, తూమాటి దొణవ్ప, కొర్లపొటి, తిమ్మావజ్ఞల; వాలార్భతపు, వేటూరి, నాయిని కృష్ణకుమారి, జి వి స్కుబహ్మణ్యం, సర్‌ దేశాయి, రావూరి, శ్రీపాద, సాళువ, దేవళ్ళ, కె వి., వడ్డమూడి, వీవీయల్‌- వీరందరూ తాము పరిశీలిస్తున్న సాహిత్యంలోని రచనలయొక్క (ప్మకియావరమైన పరిజ్ఞానాన్ని ముందుగా ళాస్త్రియంగా (ప్రతిపాదించి, ఆపైన దాని కనుగుణంగా కావ్యాంశాలను స్మపమాణంగా సంవదించే వివేచనను ఘంటావథం చేసిన వివేకవంతులు. నేడు (పాబీనాదునిక కావ్య (స్మకియలలోనూ, దేశీసాహిత్య (వకియలలోనూ, జాన పద సాహిత్య (ప(క్రియలలోనూ (వ్మకియావికాస విమర్శ ఈ నవ్య సం్యప్రదాయో ద్యమ విమర,కులు "పెట్టిన భితయే. ఆమరేర్యద, శ్రీపాద, స్నువసన్న, సంపత్కుమారాచార్య, వడలి, మూదిరాజు, తుమ్మవూడి, కాహరి మొదలైన విమర్శకులు సాహిత్య ప్మక్రియా

143 విశ్వనాథ నవ్యసంవడాయం దృష్టికందె (వయోగ దృష్టిని ఎక్కువగా సారించారు. అయితే, (పతి _వమయోగం వెనుకనున్న సాహిత్య కా త్రిక భూమికలను స్మృ్వవమాణంగా (పతిపాదించటంలో తమదైన ఒక (ప్రత్యేకతను విడివిడిగా నియపుకొన్నారు. వివేచనాత్మక విమర్శలు చదివితే ఒక రచనను కాన్త్రీయంగా అధ్యయనం చేస్తున్నామన్న తృప్తి పరితలకు కలుగుతుంది. అంతేకాదు, (వతి కళాఖండాన్నీ (వ్యకియా పరిజ్ఞానంతో పరశీంచినప్పుడే దాని వత్యేకత ద్యోతకకమౌతుందనీ, ఇతర రచనలకంటె దానికున్న సృజనాత్మక వ్య క్రిత్వం స్పష్టమౌతుందనీ అవగతమౌతుంది దార్శనిక విమర్శకులు సమాజంలో సాహిత్య త త్త్వజిజ్ఞాసను 'పెంచుకారు. అనుశీలన విమర్శకులు కావ్య రసాస్వాదన నినుమడింపజేస్తారు; సమన్వయ విమర్శకులు కవి దృక్పథానికీ, కావ్యశిల్పానికీ ఉన్న అనుబంధాన్ని చెప్పీ ఒక వివేకాన్ని కలిగిస్తారు; వివేచనాత్మక విమర్శకులు సాహిత్యంవట్ట శాస్త్రీయ దృక్పథాన్ని అంస్తారు. ఇలాగే - విశ్తేషణాత్మక విమర్శకులు సమాజంలో సాహి క్యానుశీలనానికి అనువైన ఉన్ముభీకరణం సాధిస్తారు; వర్ణ నాత్మక విమర్శకులు సామాజికులలో సాహిత్య రనికళ్వాన్ని పరిపోషించ టానిత్తై ప్రయత్నిస్తారు. వీరందరూ ఒకొగక రకంగా ఒక్కొక బాధ్యతను నిర్వహిస్తూనే, ఒక ఉద్యమంలోని విమర్శ బాధ్యతల నన్నింటినీ సమష్టిగా సాధించటానికి యత్నిస్తారన్నమాట! నవ్య సంపదాయోద్మమంలో వెలువడిన విమర్శ ఈ బాధ్యతలన్నీ పటిష్టంగా నిర్వహించిందనటంలో అనుమానం లేదు, ఆలుగులో సాహిత్య పరిశోధనకు జీవధాతువులను నింపింది నవ్య సంపదాయ విమర్శయే! నవ్యసం్రపదాయ విమర్శోద్య మాన్ని ఉపన్యాస వ్యాస వ్యకియను ఆలంఐ నంగా చేనుకొని ఆర్మిధదేశంలోని నలుమూలలా వ్యాపింపజేసిన మహావక్ష్త, విమర్శకుడు చివాకర్ణ వేంకటావధానిగారు. ఆయన ఉవన్యాసం మౌఖికంగా మలచబిడిని ఒక వ్యాసం; వారి వ్యాసం పఠితకోనం లిభింపబడిన ఉపన్యాసం, ఉపన్యాసానికి దగ్గరగా వ్యాసాన్ని పానుగంటివారు తీసుకొనివస్తే, వ్యాసానికి చేరువగా ఉవన్యాసాన్ని అవధానిగారు తెచ్చారు. [పాచీన కావ్యాన్ని గురించిగానీ, అధునిక రచనను గురించిగాని అవధానిగారు ఉపవ్యసి స్తే [కోతకు విశేషణ _ వివేకాన్ని ద్చేది; వర్ణన = అసక్తిని పెంచేది. ఆనధారాలు, కవిసమ్మేళశనాలూ

విమర్శకు వివేచన వెన్నెముక కశ్త0 కవులను ఉత్సాహపరిచినథై అవధానిగారి ఉపన్యాసాలు (పజల నలా ఉ త్తేజపరి చేవి. విశేషమీవమంటే _ వారి ఉపన్యాసంలో అవధానం ధారణాళ క్రిగానూ, కవి సమ్మేళనాలు _ వారు పుంఖానుప్పంఖంగా ఉ దాహరిందే పద్యాలలోనూ, విక్తేషణ వారి పణాళికలోనూ, వర్ణన వారి వివరణ వీధాన శిల్పంలోనూ జాలువారి, ఆ (వ్మకియకు ఒక సమ్మగతను సంతరించి పెట్టాయి. విశ్చేషణ విమర్శకులందరూ ఆవధానిగారిలాగా మహావ క్తలు కారు.

ఇక్కడ, సందర్భం వచ్చింది కాబిట్టి, మరొక అంశాన్ని మనవి చేస్తాను. ఆధునికయుగంలో వక్ష్తలుగా రాణించిన కవులు, రచయితలు, విమర్శకుతే సెహిత్యోద్యమాలు _పజలలోకి పవేశించటానికి విరివిగా తోడ్పడకారని అనటం సత్యదూరం కాదేమో! విశ్వనాథ, పుట్టపర్తి, రాళ్ళపల్లి, కట్టమంచి, దివాకర్ణ, దేవులపల్లి, నారాయణరెడ్డి . ఇలా కొంతమంది |పతిభావంతులై న రచయితలు మహావక్రలై ఉండటంవల్ల ఉద్యమాలకు ఎంతో మేలు జరిగింది.

నవ్యసం్యపదాయ విమర్శలో విశ్లేషణాత్మక చైతన్యాన్ని ప్రోషించినవా రెందరో ఉన్నారు. వారిలో అత్యంత (ప్రధానులు - శ్రీయుతులు నిడదవోలు వెంకటరావు, కె వి. ఆర్‌. నరసింహం, తాపీ ధర్మారావు, విస్సా అప్పారావు, నేలటూరి వెంకటరమణ య్య, మరుపూరి కోదండరామిరెడ్డి, శిష్టా లక్ష్మీకాంతకాన్ర, బీ. రామరాజు, గ్మారెపాటి వెంకటసుబ్బయ్య, జీరెడ్డి చెన్నారెడ్డి, కె. గోపాల కృష్ణారావు, పల్డా దుర్గయ్య, జి నాగయ్య, కొత్త సత్యనారాయణ చౌదరి, వంతరాం రామకృష్ణారావు, చల్లా రాధదాకృష్ణకర్మ, బొడ్డువల్లి పురుషోత్తం, పి, యశోదారెడ్డి, ఎం. కులకేఖరరావు, టివి. సుబ్బారావు, ఆర్వీయస్‌. సుందరం మొదలై నవారు.

ఆలాగే, వర్ణనాత్మక విమర్శ పద్ధతిలో (వసిద్దులు _ శ్రీయళులు మల్లాది సూర్యనారాయణకాన్త్రీ, కురుగంటి సీశారామయ్య, బులుసు వెంక టేళ్వర్డు, శేశవపంతుల నరసింహశాస్త్రి, శిష్టా రామకృష్ణశాస్త్రి; పిల్లలమ్మరి వెంకట హను నుంతరావు, దేవులపల్లి రామానుజరావు మొనల్రై నవారు. ఈ తరంలో మరెందరో ఉన్నారు.

క50 విశ్వనాథ నవ్యసంపదాయం నవ్యసర్యవదాయోద్యమం సాగుతున్న రోజుల్లో అభ్యుదయ వఐామపక్షీయ విమర్శ తెలుగులో అక్కడక్కడా కనపడుతున్నా- అది ఉద్యమస్పూ ్రిని పొంద లేదు. శ్రీఫ్రీః ఆరుద, కుందుర్రి, ఆవంత్స సనోవుసుందర్‌, కొడవటిగంటి, కె.వి.ఆర్‌ , రారా., బంగోరె, మిక్కిలినేని, మద్దూరి, అద్దేపల్లి, (తిపురనేని (పభృతులు అభ్యుదయ భావాలతో వామపశ్షీయ విమర్శను సాగించి, ఆ కాఖకు కొంత (ప్రాశహైన్ని తీసికౌనివచ్చారు కొంతలో కొంత శ్రీశ్రీ విమర్శలో సోషలిస్టు మానవతావాద దోరణి (పతిఫలిస్తుంది; కొడవటిగంటి కుటుంబరావుగారి విమర్శలో సౌమ్యవాద వాస్తవికత, కుందుర్తి విమర్శలో సామాజిక స్పృహ, కె వి.ఆర్‌ , సతిపురనేని మధుమూదనరావుగార్ల విమర్శలో విన్హవ ధోరణులు స్పష్టంగా గోచరిస్తాయి. పాళ్చాత్య దేశ సాహిత్యాలతో పోల్చుకుంటే. తెలుగులో మార్క్సిస్టు విమర్శ ఒక ఉద్యమంగా. కవిత్వంలో వచ్చినట్లు. రాలేదని మార్క్సిస్టు ధోరణి విమర్శకులే భావిస్తున్నారు. “సాహిత్య విమర్శలో మూల నూకాలను గురించిన చర్చే ఎక్కువ జరిగింది సాహిత్యం ఫలానిది చెయ్యాలి, ఫలానిది చెయ్యగూడదు వంటి స్మూతీకరణలే ఎక్కువ జరిగిన .... మార్క్సిస్టు విమర్శకు నమూనాగా (గహింపదగిన (గంథ విమర్శగాని, [ష్యకియా విమర్శగాని తెలుగులో ఇంకా రావలసి ఉందో _ ఆని చేకూరి రామారావుగారూ (అధునిక తెలుగు సాహిత్యంలో విభిన్న ధోరణులు . వు 201, 202 “అభ్యుదయ సాహిత్యం మనకు దండి గానే వుంది, కాని ఆ సాహిత్యంమీద విమర్శే పెద్దగా రానిది ఏడో అవృ డప్పుడు సమీషలు, వ్యాసాల సంకలనాలు తవ్ప వివిధ (వ్యకియల మీదా, ఓక్కొంక్కు రచన మీదా, రచయితమీదా సమ్మగ్రమయిన, స్థాయి కలిగిన విమర్శలు, పరిశోధనలు వెలువడలేదు. శ్రీశ్రీ సాహిత్యంమీదే ఈనాటికీ సమ్మగ మైన విమర్శలేదు, అభ్యుదయ సాహిత్యరంగంలో మేధావులైన విమర్శకు లున్నారు. కాని, వారినుండి ఆశించినంత విమర్శాసాహిక్యాన్ని అందుకోలేక పోతున్నాం!” _ అని నంజీవమ్మగారూ (అభ్యుదయ - విమర్శ విశేష సంచిక, ప శ్ర పేర్కొనటం ఇందుకు సాక్షం.

విమర్శకు వివేచన వెన్నెముక కేకే విమర్శ సాహిత్యోద్యమంలో శ క్రిమంతమైన సాధనంగా మ్యూతమే కాక, స్పూ ర్రిమంతమైన [వ్యకియగా కూడా పాలు పంచుకొంటుంది. అందువలన సాహిత్యోద్యమమైన నవ్యసంపదాయోద్యవ 6లో సాహిత్య విమర్శ సమ్మగ వికా సాన్ని పొందుతూ ఉద్యమ చైతన్యాన్ని పరిపోషించింది. అభ్యుదయ విన్హవోద్య మాలలో విమర్శకు ఆటువంటి అవకాశం తక్కువ ఎలాగంటే - మార్క్సిస్టు విమర్శలో దర్శనం సామాజికం; అనుకీలనం నియంతితం; సమన్వయం నిబద్ధం; వివేచనం సాహిత్యానికి స్వతం్నత స్థితిగతులు లేవన్న న్యూతంచేత నియతం. ఇక విశ్లేషణం, వర్ణనం ఆ విమర్శకు ముందుకు సాగే పదద్యయం. అందువలన దానికి గతి ఉంది కాని, 1నగతి లేదు నవ్యసంపదాయ విమర్శ నర్వాంగ సమృద్దంగా ఉద్యమ చైతన్యాన్ని సమ్మగ్రంగా సాధించింది. శ (సాహిత్య చర్నితలో చర్చనీయాంకాలు: ఆదివారం ఆంధ్రప్రభ : కిరఎతి-1980)

కాదనలేని వాస్తవం నవ్యసం పదాయోద్యవంం

తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం వారు మార్చి 0, 11, 12 కేదీలలో మూడవ అభిల భారత తెలుగు మవీసభలను బెంగుళూరులో నిర్వహించారు. ఆ సంద ర్భంగా “తెలుగువాణి అనే పేర ఒక (పత్యేక సంచికను వెలువరించారు. అండులో కడచిన పొతికేళ్ళలో వచ్చిన సాపాత్య్యవ్మకియ లలోని _సయోగాలనూ, ఉద్యమాలనూ సమీక్షించే వ్యాసాలను కొన్నింటిని వచురించారు

అందులో '6ఈ పాతికేళ్ళ తెలుగు కవిత్వం" అనే అంళం మీద ఆచార్య చేకూరి రామారావు గారు ఒక వ్యాసం (వాళారు. వారి అభ్మిపాయం (ప్రకారం _ “స్తమారుగా 1965 నుంచీ వచ్చిన కవితాధోరణులలో _పతిభావంతమైన ధోరణు లలో (ప్రతిభావంతమైన ధోరణులు మూడు: 1 విష్షవోద్యమ కవిత, 2. స్త్రీ చైతన్య కవిత, 3, ఉద్యమేతరమైన ఆలోచనాత్మక కవిత, ఇవికాక, నవ్యసరపదాయ కవిత, జాతీయవాద కవిత _- అని రెండు ధోరణులున్నట్లు కౌందరంటున్నారు. ఇంకా మిగిలి ఉన్న సర్యవదాయాన్ని నవ్యసంవదాయంగా పిలుస్తున్నారు. అది కొ త్ర ధోరజికాదు; జాతీయవాద కవితలో (వధానమైనది హిందూ జాతీయత, కమ్యూనిస్టు వ్యతిరేకత, ఈ దోరణి బలమైన ధోరణిగా నిల్మదొక్కుకున్నట్లు లేదు. ఇవి కాక అనుభూతివాద కవిత అనే పేరుతో కొందరు కొన్ని కావ్యఖండిక లను పిలస్తున్నారు. అనుభూతి ఏ ఉ త్రమ కవిత్వాని కైనా లవణమే కౌబట్టి ఇదొక [పత్యేక ధోరణిగా కనిపించదు. ఇదొక వాదం కాదు. మంచి కవిత్వంలో కనిపించే ఒక అంశం ఈ పాతికేళ్ళ తెలుగుక విశ్వం ఆధునిక ఆంధ కవిత్వ చర్మితలో చిరకాలం నిలవదగ్గ కవులనూ, కవితా ఖండి కలనూ, కావ్య సంపుటాలనూ మన కిచ్చింది. ఇది ఫలవంతమైన పాతికేళ్ళ కాలం” (పు 22),

ఆచార్య రామారావు గారి వ్యాసం చదవగానే నాకు డాక్టర్‌ కోవెల సంపత్కు మారా దార్యగారు 1 క్ష దశాబ్దంలో సాహిత్య విమర్శ” అనే వ్యాసంలో

కాదనలేని వాస్తవం నవ్యసం్యప్రదాయోద్యమం 1 (ఈ దళాబ్ధంలో తెలు్సు సాహిత్యం (1980 _ 1990). యువభారతి వచురణ) (వానీన ఈ [కింది వాక్యాలు జ్ఞాపకానికి వచ్చాయి: "ఈ దళాబ్ధంలో (వధానంగా గుర్రింపవలసిన (పరధానాంశం ఒకటి ఉంది. అది దిేశీయమయిన విమర్శవిధానం, మార్కిస్టు విమర్శవిధానం వరస్పరం తమను తాము స్పష్టం చేసుకోవటానికి (వయత్నిస్తున్న తీరు. ఈ ఉదయరీతులూ ఈ దళాబ్దంలో పడినంత పోటీ మరే దళాబ్దంలోనూ కన్పించదు" (పు. 78). ఈ పోటీ ఎంతవరకు వచ్చిందంటే _ ఒక విధానంవారు మరో విధానంవారిని కనీస (పమాణాలమేరకు అవగావానం చేసుకొని వివేచించే సాహిత్య మర్యాదలను పాటించ లేని వివాదస్థితికీ చేరుకొన్నది దానితో నేటి కాలపు సాహిత్యంలో నిష్పశపాతవైఖరి లేదా అస్టెక్టివిటీ కొంత వరకు లోపిస్తోంది. అయితే, ఒక ఉద్యమానికో, ఒక ద్భృక్పథానికో కట్టుబడ కుండా ఉంటూ సమకాలిన సాహిత్యజగత్తులో రచన సాగించటం కత్తిమీద సాములాగానే కనపడుతోంది. ఆచార్య రామారావుగారు ఈ పాతికేళ్ళ కవిత్వాన్ని గురించి _వాస్తూ ఈ మధ్యనే జ్ఞానపీఠ పురస్కారం పొందిన 'విశ్యంభర ' (వన క్రిగానీ, నారాయణరెడ్డిగారి (వమయోగ్గాలను గురించిగానీ, శేషేంద్రశర్మగారి వంటి కవులు మరికొందరు ఉన్నారన్న వాస్తవాన్ని గురించిగానీ ఆసలు (స్తా వించక పోవటం విచారకరం. దానివలన సాహిత్యానికి జరిగే ఆర్యాయం ఏమీ ఉండదు కాని, వ్యాసకర్త కనీస కర్తవ్యం పాటించలేవన్న కొరత మిగిలి పోతుంది.

ఫ్మిబవరి 4 వ తేదిన యువభారతి “ఈ దళాబ్బంలో తెలుగు సాహిత్యం" అనే అంశంమీద ఒక సదస్సు జరిపి, ఆ వ్యాసాలను ఒక (గంథంగా (వచురిం చింది. ఆకీర్షికతోనే ఒక వ్యాసం ,వాస్తూ డాక్టర్‌ నాయని కృష్ణకుమారిగారు సత్యదృక్పథంతో వాస్తవాలను విశేషించి వివేచించారు, చూడండి -

1. “విరసం ఈ పదిసంవత్సరాలలో తెలుగుసాహిత్యానికి చేసిన మేలొకటి చెవ్నక తప్పదు. ఈ దళకంలో “పాట” (ప్రాభవం పెంగింది .... మౌఖిక పద్దతిని పునరుద్ధరించడ మనేది కవితారంగానికి అవసరమని మనం తిరిగీ గుర్రించవలసి ఉంది.”

2. “అనుభూతి కవితగా నామాంతరం సంపాదించుకొన్న, తొలినాటి భావకవిత ఈ దశకంలో ఎక్కువగానే కనిపిస్తుంది. పది సదిహేను సంవత్స

౪ పెవ్‌. 11

కేక విశ్వనాథ నవ్యసం[వదాయం రాలు (30 - కడ మాతం బతికి చచ్చిపోయిందసీ; అది వలాయనవాద కవిత్వం కనుక దిన్ని జనం నిరసించారనీ; చిలక పలుకులు వలికినా, కాల్పనిక కవిత్వం చచ్చిపోలేదనీ; అది పుసరుజ్జీవతమై ఈ దశకంలో మరింత శక్తి మంతంగా కనిపిస్తున్నదనీ నిరూపించవచ్చు ఒక పార్టీ సిద్ధాంతానికో ఇజానికో కట్టుబడి ఉండాలన్న నిబద్ధత లేనిది ఈ కవిత్వం ఆంతమ్మాతంచేత కవి ఆత్మ కథనాన్ని వెలువరించాలే కాని సంఘ్మపయోజనం ఉండనక్కరలేదన్న ఊహతో మడికట్టుకున్నవాప్నకాదు వీళ్ళు వీళ్ళ కవిత్వంలో కూడా సమకాలిక సమస్యలూ స్టితిగతులూ వతిబిందీస్తూ ఉంటాయి, కాకపోతే అటువంటివన్నీ కవిని అ యించుకుని ఉండటంవల్ల కవి వథమ స్టానీయుడూ, కవిత్వం ద్వితీయస్టానీ యమూ అయి భాసీస్తుంటుంది. సమాజ వాస్తవికతతోపాటు కవి స్టానమూ ఆతని ఆలోచనలకు కూడా ఇక్కడ (పాధాన్యం కనిపిస్తుంది ”

3 “ఈ దళకానికి సంబంధించిన మరొక వాదం శ్రీనాద కవిత.”

త్తే '“నవ్యసం వదాయవాదమనే కొత్త వాద మొకటి ఈ దశకంలో నిర్ధష్టంగా రూపుదిద్ధుకానే అవకాళం కనపడుతూ వుంది.” (పుటలు 5,67,123.)

పై విషయాలను గమనిస్తే రామారావు గారికంటె కృష్ణకుమారిగారు ఏళాల దృక్పథంలో విమర్శక బాధ్యతను నిర్వహించినట్లు కనపడుతుంది. ఆ విషయాన్ని నవ్యసం్యవదాయం, అనుభూలివాద కవిత్వం ఆనే అంకాలమీద వారిరువురూ (సకిటించిన అభిప్రాయాలే స్పష్టం చేస్తున్నాయి.

“ఈ దశాబ్దంలో కెలుగుకవిత' (1980 - 90) అనే వ్యాసంలో డాక్షర్‌ ముదిగొండ వీరభద్రయ్య గారు “ఎనిమిది దోరణులు కవితలో ఊపిరిపోనుకాన్న దళాబ్దం ఇది" అని అభివర్థించారు అవి__ 1 అనుభూతి కవిత, 2 జాతీయ వాద కవిత, 3 స్త్రి (విముక్తి వాద కదిత, 4. మానవతాకవిత, ర్‌ తాత్త్విక కవిత, 6 మార్క్సిస్టు కవిత, 7 ఆత్మకథాకవిత, 8. స్మృతి కవిత వీరి వ్యాసంమీదకూడా చేకూరి రామారావు గారు తమ అభిప్రాయాన్ని వెలిబుచ్చారు, చేరా గారి దృష్టిలో కృష్ణకుమారి గారు అకుభూతి కవిత్వంమీద [ప్రకటించిన భావాలు “అభిమానంతో పాజిటివ్‌గా! ఉన్నాయనీ, దాన్ని 'రిడశనిజం' అంటారనీ పేర్కొన్నారు. చేరాగారు పేర్కాన్న “ఉద్య్మమేతర కవిత్వం' అనే విభాగం

కాదనలేని వాస్తవం నవ్యసం్యసదాయోద్యమం 255 కంటె కృష్ణకుమారిగారి “అనుభూతి కవిత్వ* విభాగం చిన్నదనీ అన్నారు. చేరా గారు అనుభూతివా దాన్ని అంగీకరించరు కాబట్టి; ఉంటే ఉద్యమ కవిత్వం, ఉద్యమేతర కవిత్వమే ఉండాలి ఈ దళాబ్దంలో అనే భావం కలవారు కాబట్టీ వారి విశ్తేషణ మరి అలాగే ఉంటుంది. చేకూరి రామారావుగారు వీరభ్మదయ్య గారి విభాగాన్ని గూడా యథాతథంగా అంగీకరించలేదు. “ఒక్క తంగిరాల సుబ్బారావుగారి కోసం ఆత్మకథా కావ్యకాఖ, ఒక్క కుందిర్తికోసం స్మృతి కావ్యశాఖ ఏర్పరచి ఈ దళాబ్దపు కవితా ధోరణులలో కలపటం అనవసరం: ఆ లెక్కన సం్యపదాయ వద్దతిలో ఎన్నో కావ్యాలు వస్తూనే ఉన్నాయి. వాటిని కూడా ఒక శాఖగా చెప్పొద్దా? ఇక వీరి మానవతావాదం ఒక చెత్తబుట్ట, ఎక్కడా ఇమడనివాడు ఇక్కడ ఇమిడిపోతాడు ఏ తాత్త్విక నేవథ్యమూ లేనివాళ్ళకు దీన్ని సులభంగా అతికించవచ్చు.. దీనివల్ల నష్టమూ లేదు, లాభమూ లేదూ” అని వ్యాఖ్యానించారు. (చేరాతలు వ 43.1990.) పీరభ్యద య్యగారికి వ్యాసం |వాయటానికి ఎంత స్పాతర్మత్యం ఉందో చేరాగారికి దాన్ని విమర్శించటానికీ అంత స్వాతం్యత్యం ఉంది. అయితే, ఒక్‌ వాస్తవాన్ని లోకం గమనిస్తూ ఉంటుంది. ఒక విమర్శకుడు కొన్ని విషయాల్లో అతి స్థూల విభజనాన్నీ, మరికొన్ని విషయాల్లో అతి సూక్మ వివజనాన్నీ సాగిస్తు న్నప్పుడు ఆ రెండు వద్ధతుల్లో ఒక నియమాన్నో, సంయమనాన్నో. పాొటిస్తు న్నాడా. లేదా? అని సహృదయులు పరీక్షిస్తారు. చేరాగారు తమకు అలభిమా నాంశమైన విషయంలో సూవ్మ. సూఖ్మంశబేదాలను పాటిస్తారు ఒక్కొక్కసారి ఒకరకమైన రచన ఒక ధోరణిని కల్పించినట్టున్నా దానిని గుర్తించి గొప్పగా వ్యాఖ్యానిస్తారు. వారి దృక్పథంలో పడకపోతే “విశ్వంభర వంటే కావ్యానై్నైనా సరే, ఎంతటి _- "ఆధునిక మహాభారతాన్నైనా' సరే, సర్యపదాయం అనే పేరు తోనో, మిగిలి ఉన్న సం్యపదాయమని వారు అమించే నవ్య సర్మపదాయం "పేరుతోనో బుట్టదాఖలు చేస్తారు. ఇక్కడ వీరిది స్థూల దృష్టే కాని, సూక్కు దృష్టి కాదు. వారికి సూవ్మ దృష్టి వస్తుతః ఉన్నది. కాని, ఆది 'నియంృతిత ఆలోచనలకు” అంకితమై నట్లుగా ఉంది. లేకపోతే . మానవతావాదాన్ని చెత్త బుట్టగా చ్మితించటం చేరాకే సాధ్యం. వీరభ్యద య్యగారి మానవతావాదం చేరాగా రనుకున్నట్లు త్వాత్ర్విక నేపథ్యం లేనిది కాదు. ఏమైనా ఇటువంటి విమర్శలు

156 విశ్వనాథ నవ్యనర్యపదా యం చూచి లోకం ఏమనుకుంటోందో కూడా మనం గమ౦ంచాలి.__ '“ఇంకా లోతుకు పోయి చూస్తే అధునిక సాహిత్యానికి సంబంధించి మనం ఇంకా శాస్త్రీయ విమర్శనా [వమాణాలను ఏర్చరచు కోలేదనిపిస్తుంది. సిద్దహస్తు లనిపించుకొన్న ఏమర్శకుల రాతల్లోకూడా “ఇం పెషనిజ'మే తొంగిచూస్తున్నది. మార్కిస్టు విమర్శనా పద్ధతి ఆంటూ ఒకటున్నది గాపీ, దాని వినియోగం “యాంతికం'గానే ఉంటున్నది....*! (వివరాలకు చూడండి = 'సమకాలీన కవిత్వ... నియంత్రిత ఆలోచనలు' . సాహిత్యపవ - ఆంధ వభ - 19-2.90) విమర్శరంగంలో ఈనాడు సిద్దహస్తులైన ఏమర్శాకులు చాలమంది ఉన్నారు. వారందరు కాస్త్రీయ విమర్శనా (ప్రమాణాలు పాటిస్తున్నారా. లేదా? అనే పెద్ద (ప్రశ్నను తలకెత్తుకొని బ్యురపగిలేటట్లు చర్చించినదానికంటె ముందుగా వారు విమర్శకుల కుండవలసీన (పాఠమిక [(8మశిక్షణ (డిసిప్లిన్‌ )ను పాటిస్తున్నారా. లేదా? అని వితర్కించుకోవటం ముఖ్యం, ఆ |కమళికణలో కూడా “ఓం నమః లన్లైనా గౌరవిస్తున్నారా. లేదా అని పరిశీలించటం మరీ ముఖ్యం, మచ్చుకొఠటి మనవి చెస్తాను; అభ్యుదయ వాదానికి సంబంధించిన కవిత్వోద్యమం ఉంది. లేదా, విపవవాదులకు సంబంధించిన కవిత్వం ఉంది. ఆ ఉద్యమాలకు సంబంధించిన పారిభాషిక పదజాలం ఏర్పడి ఉంది. ఆ పద జాలాన్ని ఆ ఉద్యమకారులు ఏ సౌంకేతికమెన ఆరంతో వాడతారో, ఏ అరంతో దానిని రూఢి కెక్కి సారో ఆ ఆరంలో నే, అ సందర్భంలో విమర్శకులు వారు ఏ ఉద్యమాలకు సంబంధించినీవారె నా _ వాడటం [,కమళిశతణలో మొటమొదటి లవణం. అభ్యుదయవాదుల “సామాజిక స్పృహిను నవ్య సంపదొయవాది 'వకృతి వర్ణన ప్రీతిగా ఆర్ధం ేసుకొని విమర్శలో వాడితే అది విమర్శవరంగా ఒక ఆరాజక౦; కమశివణారౌహిత్యం. అలాగే విష్ణవోవ్యమ చేత్తలు “నిబద్దత "కు చెప్పే అర్థాన్ని తప్పించి “ఆ స్లిత్వవాదా'నికి సంబంధించిన కళాకారుని అభి [ప్రాయాన్ని ప్రామాణికంగా (గహించి వివ కవిత్వాన్ని విమర్శించటం కూడా దోషమే అవుతుంది. అలా చేస్తే ఆభ్యుదయోద్యమవాదులూ, ఏసప్పవవాదులూ అలా అన్నవారికి ఆసలు ఉండవలసిన ఆవగాహన కూడా లేదని అనవచ్చు. అందులో తప్పలేదు. అయిరే, ఈ (పమాణాన్ని అభ్యుదయ వామపక్షియులూ, మార్క్సిస్టు విమర్శకులూ, విష్ణవవాదులూ కూడా పాటించాలి. ఇది అసలు ఓక వత్షంవారికి మామే సంబంధించిన (వమాణం కాదు అందరకీ అన్నికొలాల్లోనూ అన్ని సందర్భాలలోనూ వర్తించే _వమాణం అ

కాదవలేని వాస్తవం నవ్యసంవదాయోద్యమం 157

ఈ దృష్టితో గమనిస్తే ఆచార్య చేకూరి రామారావుగారు మానవకావాదాన్ని గరించి చేసిన వ్యాఖ్యానం గానీ, నవ్యసం్యపదాయోద్యమం గురించి (సకటించిన ఆభ్మిపాయంగానీ పైన పేర్కాన్న పాఠమిక [వమాణాన్ని కూడా మన్నిస్తు న్నట్లు కనవడలేదు పై పెచ్చు వ్యక్రీకరిస్తున్నట్లు కూడా స్పష్టమౌతుంది.

నవ్యసందదాయవాదం చేరాగారికి నచ్చకపోవచ్చు. నవ్యసం్యపదాయవాదం అనేది అసలు ఉండటానికి వీలులేదని వారు భావించవచ్చు. అంతమేరకు వారు తమ భావాలను (వకటిస్తే ఎవరికీ అభ్యంతరం లేదు. పైపెచ్చు ఎదుటి వారికొక అభ్మిపాయముందని గౌరవించటం కూడా న్యాయం. అయిళే, చేకూరి రామారావు గారు “ఇంకా మిగిలి ఉన్న సంపదాయాన్ని నవ్యసంపదా యంగా పిలుస్తున్నారు” అని నవ్యసం్యపదాయవాదుల అభ్నిపాయాన్ని కాము నివేదిస్తున్నారు. ఇది ఎలా ఉందంటే _. సామాజిక స్పృహ అంటే [వజాజీవితవర్జన [పీశిగా మార్క్సిస్టులు భావిస్తారు అని చెప్పినట్టుగా ఉంది నా అభ్మిప్రాయం ఏమిటంటే = “ఇంకా మిగిలి ఉన్న సం్యపదాయాన్ని' నవ్యసర్యసదాయవాదులు నవ్యసంపదాయమని పిలవటం లేదు. చేరాగారు వారు అలా పిలుస్తున్నా"రని తాము చెపుతున్నారు. ఇది “మిస్‌ రి పెజెం చేషన్‌.

నవ్యసం పదాయవాదాన్ని గురించి తెలుగులో కొందరై నా ఆలోచిస్తున్నట్టు వారి మాటలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. మానవతావాడాన్ని గురించి ఒక్క తెలుగు వాదే కాక _ఉపపంచంలో త త్త్యవేత్తలూ సాహిత్మీదష్టలూ రచయితలు కూడా ఎందరో ఆలోచిస్తున్నారు. వీరథ్యదయ్య మానవతావాదం అంటూ వేరే లేదు. ఇవన్నీ చేరాగారికీ తెలుసు. మరి నవ్యసం్యపదాయాన్ని గురించిగొని, మానవతా వాదాన్ని గురించిగానీ ఆ ఉద్యమవాదుల పరిభాషలో అర్జాలేమిటో. చేరాగారు సహృదయతతో, సంయమనంతో [గహించి వివేచించవలనీన బాధ్యత కూడా స్వీకరించవలసి ఉంది. '“నవ్యసర్యవదాయమంటే గతానుగలికంగా వచ్చే సం్మవ దాయ సాహిత్యంగా (భమించే వీలులేదు, దీనివల్ద సమ[గావగాహన కలుగదు. పరంపరగా వచ్చే విశ్వసనీయములైన పురాజేతిహోసముల అనువాదా లేవీ నవ్య సం్యపదాయంలో చేరవు. ఎందుకంటే, వీటిల్లో సమకాలీన స్పందం చేరలేదు” అన్న అదార్య కోవెల స్కుపసన్నా చార్యగారి మాటలనైనా గమనించి ఉన్నా కొంత బాగుండేది, (వర్తమాన కవిత్వ దర్శనం (వ్యా) - అభ్యుదయ కవిత్వా నంతర ధోరణులు (1987) - పు. 90 ). కడచిన అయిదేష్ళుగా సవ్యసం్యప చాయాన్ని నిర్యచించి, వివరింది, విశ్లేషించి, వివేచించి, నిరూపిస్తున్న రచయిత

1158 విశ్వనాథ నవ్యసంపదాయం లెందరో ఉన్నారు. నారి మాటలు, చర్చలు, విమర్శలు నవ్యసం[పదాయ శద్దానికి ఒక రూఢిని కల్పించాయి మిగిలిన ఉద్యమాలకు చెందిన ఏ విమర్శకు లైనా అ పదాన్ని వారే అర్ధంలో వాడారో ఆ రూఢ్యర్థంలోనే, షా రిభాషికపదంగానే వాడటం (ప్రాఠమిక మర్యాద, దాన్ని తప్పేంచివాడితే వ్యకికరణం! ఎవరెన్ని రకాల వ్యకీకరించినా, ఎన్నిరకాలుగా వాస్తవాలను గుర్తించక పోయినా, ఎవరెన్ని వ్యూహాలు పన్ని ఒక ఆలోచన ధారను అరిక ట్టటానికి యత్నించినా. ఆరంభమైన ఈ ఉద్యమం ఆగదు. అభ్యుదయ వినవధోరణులకు (వతిగా 1935 నుండి 1975 దాగా అన్ని ఇవ్యకియలలో పొంగి, ఉద్యమంగా వ్యాపించిన నవ్యసం। పదాయాన్ని గు రించకపోవటం చరితను వ్యకికరించటమే అని యువతరం గొంతెత్తి (్నిస్తున్న కాలమిది. ఈ ,పళశ్నిస్తున్నవారు నవ్య సం్యపదాయ యుగానికే చెందినవారు కారు; ఈ దళాద్దిలో మరో కొత సాహి త్యోద్యమానికి నాంది పలుకుతున్న *మానవ వికాసవాదులు.” వీరు నవ్యసం్యపదాయ యుగాన్ని గుర్తించి సౌహిత్య చరక్మితలో దాని కివ్వదగిన స్థానాన్ని గురించి (వజాహృదయ న్యాయస్థానంలో వాదిస్తున్నారు జనవాణిచ్చే తీర్పును రూపొందిస్తున్నారు. సాహిత్యపు విలువలను వివేచించే ఆధునికతను ఆవిష్కరిస్తున్నారు వీరి దృష్టిలో 1975 తరువాత సాహిత్య చరి 1ఈలో ్మకియాపరంగా 'ఆధునిక కావ్యేతివాోస' యుగమనీ, *సమీణాయుగ' మనీ రెండు యుగాలు వర్షిస్తాయి. ఉద్యమాలపరంగా విన్హవధోరణి తరువాత *మానవ ఏకాస చైతన్య ధోరణి వర్షిల్ధుతున్నది. నవ్య సం్యపదాయోద్యమం అన్ని ఉద్యమాలలాగానే ఎదురొచ్చే (పశ్న లను ఎదుర్కొంటూ ఎత్తులకు ఎదుగుతున్నది. సంప్రదాయం చచ్చిపోయిందని (భమించినవారికి “నవ్యసం ప్రదాయ” శబం చిరంజీవిగా తిరిగివచ్చిన ఆశ్చర్యం కలిగించింది. ఆ నవ్య” శబ్దం తీసివేస్తే మరలా చచ్చిపోతుందేమోనని కొందరు గొంతు చించుకొన్నారు. తిది మరలా చనిపోవటానికి రాలేదని (ధువవడింది. ఇప్పడు మరో (ప్రశ్న _ మార్క్సిజం కానిదంకా నవ్య సర్మపదాయమనేనా మీ అభ్మిపాయం? అని కాదు; కడచిన పది వ్యాపాలలో చెప్పినట్లు ఒక విళిష్ష సాహిత్యోద్యమ స్ఫూరితో సాగిన నలభై యేళ్ళ తాత్త్విక, (ప్రాయోగిక, ఆనుకీల నాత్మక (వ్యకియా (ప్రపంచం . ఆధునిక సాహిత్యచర్మితలో ఏ ఉద్యమానికి తీసిపోని చైతన్యం _ నవ్యసంప్రదాయోద్యమం. ః (పాహిత్య చర్వితలో చర్చనీయాంకాలు : ఆదివారం అంధప్రభ కే.ఉఎ1900)

విశ్వనాథ : జ్ఞానపిఠత పురస్కారం

జ్‌

“జ్ఞానపీఠ' పురస్కారం పొందిన మొదటి. తెలుగు కవి కవిస్మమాట్‌ విశ్వనాథ సత్యనారాయణ. ఆయనకు ఆ గౌరవం లభించటం అ ర్ల్హతవలన కలి గింది కాని, అదృష్టంవలన సంభవించింది కాదని ఆర్భధులందరూ భావించారు జ్ఞానపీఠం మీద కూర్చోదగినంత ఎత్తు విశ్వనాథ ఉన్నాడని ఆందరూ ఆంగికరిం చారు. ఆ పురస్కారం ఆయన కొక అలంకారం మ్మాతమే. ఆయనే నిజానికి ఆలంకారానికి అలంకారం!

విశ్వనాథ రచవల నన్నింటినీ దృష్టిలో ఉంచుకొని, ముఖ్యంగా వారి శ్రీమ్మదామాయణ కల్పవృఇున్ని పరిగణించి జ్ఞానపీఠ పురస్కారం 1పదానం చేయటం జరిగింది అంటే విశ్వనాథ కవిగా, నవలాకర్రగా, నాటకకర్తగాః విమర్శకుడుగా రచించిన వివిధ (వ్యక్రియలలో కవిగా ఆయన చేసిన విశిష్ట (వయోగం *శ్రీమ్యదామాయణ కల్పవృషం” ఉదా త్తమైనదిగా సాహితీమర్మజ్ఞాలు గుర్రించారన్నమాట! ఒక మాట నిజం. విశ్వనాథ కల్పవృక్షం పోటీకోసం, ఐబహుమతికోసం (వానీందికాదు. అది ఒక ఉద్యమంగా ఉద్భవించింది; ఉద్య మాన్ని సృష్టించింది; తాను చర్మితలో నిర్వహంచిన ప్మాతకు తగిన గౌరవాన్ని సమకాలీన సాహిత్యరంగంలో పొందింది. జ్ఞానపీఠ పురస్కారం విశ్వనాథ ఆందుకొన్నప్పుడు, ఆ గౌరవం ఒక మపహికవికి అభించిందనీ, లేదొ, ఒక మహీ కావ్యానికి కలిగిందనీ . మ్మాతమే. తెలుగువారు తలంచి సంతృ ప్తీపడలేదు. దాదాపు ఒక అర్హ శతాబ్దం ఆం్భధ సాహిత్యానికి తన [(ప్రయోగంచేత ఒక [ప్రామాణికతను సృష్టించి, తన ఆలోచనచేత ఒక (కొ త్త సర్యపదాయాన్ని అనుభ వింపజేసి, తన జీవిత విమర్శచేత సాహిత్యానికి సమ్మగ మానవీయ చైతన్య దృక్పథాన్ని (ప్రసాదించి, తాను జీవిస్తున్న జాతియొక్క- ఆత్మ ధర్మాన్నీ, స్వాతంత్య సంస్కారాన్నీ, సమకాలీన సాంఘీక సమస్యల సమతౌల్య విచారాన్నీ, (పాచ్య పాళ్చాత్య జీవన విధానంలోని విలువల వివేచనాన్నీ భారతీయ దృక్స థంతో విశ్యజనీనంగా విలోకించే వివేకాన్ని సాహిత్యంద్వారా సమాజానికి

160 విశ్వనాథ నవ్యసం్యవదాయం అందించి - ఒక ఉద్యమంగా, మహి ప్రవాహంలా, ఒక యుగ చైతన్యంలా, ఒక అనంత జ్వాలాతోరణంలా జీవిస్తున్న (వతిభామూ ర్రికి జాతి సమర్చించుకొన్న కృఠాజ్ఞతాంజలిగా తోచింది విశ్వనాథవారి సాహిత్య వ్య క్రిత్వాన్ని విలువ క ప్రేటస్పుడు ఒక విషయం మనం గుర్తుంచుకోవాలి వెయ్యేళ్ళ మన తెలుగు సాహిత్యంకో *మహాకవి' అని పిలువదగినవారిలో కానీ, ఆధునికార్యధ సాహిత్యంలో *“మహా రచయిత' అని "పేర్కొ నదగినవారిలోగానీ విశ్వనాథను కాదని వదలి పెళ్లే అవకాశం ఆయన మనకు కల్పించలేదు. మార్కిస్టు భావజాలం మ్మాతమే మహి కవిత్వ (వమాణా లకు (పతిపదికగా భావించే వర్గ దృక్నథానికి ఆయన మహాకవి కాకపోవచ్చు; తిరుగుబాటు ధోరణిని బహురూపాలలో, వివిధ (ష్మకియలలో ప్రదర్శించిన రచయితలే మహా రచయితలని భావించేవారికి ఆయన మహా రచయిత కాక పోవచ్చు. అయితే, ఈనాడు మార్క్సిస్టు దృక్పథ మొక్క టే జీవితాన్ని సమ్మగంగా దర్శించగలదనే (భ్రమలు తొలగిపోయాయి. వర్ష సంఘర్షణలో చితికిపోయిన మౌలిక మానవత్వపు విలువలను గుర్తించి, వాటిని పునరుజ్జివింప చేసీకొనటానికి తగిన ఆధునిక మైన ఆలోచనలను ఆచరణయోగ్యంగా రూపొందించు కొంటున్న (వ్రపంచాన్ని నేడు మనం కళ్ళారా చూస్తున్నాం. 'పదండి ముందుకు" అని ఎవరైనా ఈనాడు మనల్ని పిలిస్తే, వెనుక కొకసారి చూచుకొని పునరాలో చించకుండా ముందుకు వరుగెత్తే పారవళ్యం మనకు లేదు. (వతి పిలుపులో రాజకీయం (పతిధ్యనిస్తున్న దని వసిక శే (వజ్ఞ ఈ రోజు పసివాలునిలో కూడా కనబడుతోంది. భావజాలాన్ని మ్మాతమే చూచి (బహ్మరథాన్ని పట్లే రోజులు పోయాయి. భావజాలాన్ని విమర్శించుకొని భవిష్యత్తును నిర్మించుకొనే వరిపొకం (వజలకు అందించగలిగే సాహిత్రాన్ని సమాజం ఎల్లప్పుడూ కోరుకొంటుంది. విశ్వనాథ సత్యనారాయణగారు అటువంటి సంస్కారాన్ని తన సాహిత్యం ద్వారా తన సమకాలీన సమాజానికి అందించాడు ఈనాడు తన జాతి ఉత్తమ సాహిత్య మంటే ఏది? అని ఆలోచించుకొనటానికి ఆధారమైన వివేకాన్ని ఆయన సృష్టించాడు. మరొక మనవి. విశ్వనాథవారు తమ జీవితకాలంలో సృష్టించిన సాహిత్యా న్నంకా కలిపి ఒక పూర్ణవలయంగా (గ్రహిస్తే దాదాపు ఇరవయ్యో శతాబ్దపు

విశ్వనాథ : జ్ఞానపీర పురస్కారం కేర1 పూవ్వార్ధం€ి జీవిస్తున్న తెలుగు సమాజం పొందిన పరిణామాలూ, అ వరిణామ దశలలో జాతి పొందిన సుఖదుఃఖాలూ, మారుతున్న కాలంలో జీవితపు విలు వలను గురించి ప్రజలు సాగించే తర్క-వితర్కాలూ, వాటి వాస్తవిక అనుభవాల అనుశీలనాలూ, వాస్తవిక సమాజ జీవితంలోని పరివూర్ణతా సాధనాత్మక మైన జీవునివేదన, కాల్బనిక, అదర్శజీవితాల అంచులకై సాగించే అన్వేషణ, పంచ కోళాత్మక (వ్రవృత్తుల ద్వారా పపంచం సాధించే వరిపూర్ణానుభూతి యొక్క కళాత్మకాభివ్యకి, సామాజిక సాంస్కృతిక జీత మధనం, [వవంచ సమస్య లకు పరిష్కారం భారతీయ దర్శనమే ఇవ్వగలుగుతుందన్న ఆత్మవిశ్వాసం. ఇకా అన్నీ కలిసీ ఒక సజీవ చలనచ్మితంలా మన కన్నులముందు (పత్య్మశ మౌతున్నాయి. విశ్వనాథ వాజ్క్యయం ఒక అర్ధ శతాబ్ది సజీవ సమాజ జీవితం,

ఒక్క ప్రశ్న వేసుకొందాం - విశ్వనాథ సాహిత్యంలో పతిఫలించి నంత సమకాలీన సజీవసమాజం మరే కవి రచనలలోనై నా వతిఫలించినట్లు చెప్ప గలమా? కష్టం. ఈ శతాద్దింలోని విభిన్న బావజాలాలకు (ప్రాతినిధ్యం వహించే రచయితలు, వారి రచనలు పత్యేక ఉద్యమ తరంగాలుగా సాహిత్యంలో కన పడుతూ ఉండవచ్చు. అయితే, ఆ రచనలు కానీ, ఉద్యమాలు కానీ సాహితీ రంగంలోనూ, సామాజిక రంగంలోనూ గతంనుండి విచ్చిత్తిని సాధించలేక పోయాయన్నది ఈనాడు అందరూ ఆంగీకరిస్తున్న చార్మితీక వాస్తవం. ఆ విచ్చి త్తి కలగకపోవటానికి ఆ బలమైన కారణం ఏమి అయి ఉంటుంది? అన్నది నేటి సామాజిక శాస్త్రజ్ఞులను, ఆ _పమాణాలతో సాహిత్యాన్ని సమీక్షించే సాహిత్య విమర్శకులను పట్టిపీడిస్తున్న పెద్ద సమస్య. దాదాపు 1935 నుండి గతం నుండి విచ్చి త్తిని సాధిద్దామని ఎన్నో ఉద్యమాలు వచ్చాయి. సాహిత్యంలో వాటి పాద మ్నుదలు గోచరించాయి, అయినా, విచ్చి త్తి సాధ్యపడలేదు అవిచ్చిన్నత ఆంత రించకుండా అభినవరూపంతో అవతరిస్తూ ఆధునికతను సంతరించుకొంటూ వస్తు న్నది. ఈ బలం ఎక్కడిది? ఎవరిది? తెలుగు సాహిత్యానికి సంబంధించినంత వరకు 1935.1975 నడుమ తన బలాన్ని సమర్థవంతంగా (ప్రదర్శించిన నవ్య సం్యపదాయోద్యమానిది. ఆ ఉద్యమానికి నాయకుడు విశ్వనాథ సత్యనారాయణ,

అవిచ్చిన్నతను సర్యవదాయం అనే అలవాటు ఈ దేశంలో ఉంది. విచ్చి త్తిని కోరేవారు సర్మపదాయ విచ్చిన్నతను సంలక్షించారు. విచ్చిత్తి అసాధ్యం

162 విశ్వనాథ నవ్యసంయ్యవదాయం అని తెలిసింది పదేళ్శకితమే సమన్వయమే కాని సంపూర్ణవిచ్చిత్తి ఈ సంస్కృ తిలో అసంభవం ఇది సార్వకాలిక చార్మితికవా స్తవం అని చెప్పేవారూ ఉన్నారు- విభిన్న సంస్కృతులు, విభిన్న భావజాలాలు, విభిన్న ఆచార వ్యవహారాలు, విభిన్న సామాజిక వ్యవస్థలు పరస్పరం సన్నిహితమైనవ్వుడు, సంఘర్షణ వడిన ప్పుడు, పాలిత పాలకవర్గ దైతన్యాలుగా ఘర్షణపడినవ్పుడు ఏర్పడే సంక్షోభం 19,20వ శతాబ్దాలలో సృష్టంగా (ప్రతిఫలించింది. తెలుగు సాహిత్యంలో ఆ చైతన్యం 20 వ శతాబ్దిలో తురంగలిస్తుంది, ఇందులో త్మీవవాదులు[ప్రాతవ్యవస్థకు బదులు [కొత వ్యవస్థను ఏర్పరచాలని ఉద్యమిస్తారు ష్మీవవాదం ఎప్పుడూ కొన్ని విలువలను వెలివేయగలగవచ్చు; కొన్నిటిని తొందరపడి ఖండించవచ్చు; కాని సమాజాన్ని, సాహిత్యాన్ని గతం నుండి తెగ్మతెంపులు చేయలేదు. ఐల వంతంగా (క్రొత్త వ్యవస్థను నెత్తురుతో కలిపిన అడునులో బిగించి నిలిపినా,కొద్ది కాలానికి పునాదుల్లో కూరుకొనిపోయిన గతం, బురుజులమీద [కొత్త చిగుళ్ళు కొమ్మలు విరిగినంత వేగంగా వేళ్ళు తెగవు. తెలుగులో 193575 మధ్య వచ్చిన కొన్ని ఉద్యమాలు త్మీవ దోరణీని [పదర్శిస్తున్నప్పుడు, [కొ త్తలోని మంచిని, చెడునూ విమర్శిస్తూ, గతంలోని గొప్పదనాన్నీ, బలహీనతలనూ వివేచిస్తూ, [క త్తగా రూపొందవలసిన వర్తమానాన్ని గురించి ఆలోచనాశీలంతో, ఆవేదనతో సాగించే శాంతియుత మైన అవిచ్చిన్న జాతీయ చైతన్యోద్యమం నవ్యసంపదా యోద్యమం.

నవ్యసం పదాయోద్యమాన్ని నాలుగు కోణాలతో దర్శించవచ్చు. ఒకటి- సాంస్కృృతికకోణం, రెండు.సామాజికకోణం, మూడు-తా త్రికకోణం, నాలుగు- కళాత్మకకోణం పాళ్చాత్య సంస్కృతి మనకు పరిచయమైన తరువాత మన సాంస్కృతిక విలువలను పునర్విమర్శించుకొని, వాటిని అభినవంగా పునస్పృష్టి చేసుకొనే యత్నంలో కానవచ్చే సంస్కరణోద్యమాలు మొదటి తెగకు చెందు తాయి. సంస్కరణోద్యమాలు హేతువాద దృష్టిలో నిలువని విలువలను విమర్శించి సామాజిక సాంస్కృతిక చై తన్యాన్ని పునర్వ్యువస్టీకరించటానికి

టు న!

యత్నించాయి. కాని, సమూల విద్చేదాన్ని కోరలేదు. పైపెచ్చు అటువంటి యత్నాలను నిరోధించాయి. సంస్కరణజోద్యమాల వలన గతం వర్తమాన వ్యవస్థకు తగినట్టుగా పరిష్కరింసబడింది. నవ్య సంప్రదాయానికి ఈ చైతన్యం ఓక కోణం.

విశ్వనాథ : జ్ఞానపీర పురస్కారం 16 సామాజికంగా మన దేశంలో చెవ్పకోదగిన ఉద్యమం స్వాతంత్యో ద్యమం, అందులోనూ గాంధీ మార్షానికి చెందిన సక్యాగవోద్యమం [ ఫెంచి, రష్యన్‌ విష్ణవాల తరువాత సాయుధ విష్ణవం కంటె సమస్క్మల పరిష్కారానికి శాంతివిష్ణవం శక్తివంతమైన సాధనమని వపంచానికి చాటిచెప్పిన రాజకీయ చైతన్యం సత్మ్యాగహోద్యమల. నేటి (ప్రపంచంలో సైనిక తిరుగువాట్టకంటె (ప్రజాస్వామ్య మార్గాలు; హైాయుధ విన్షవంకం టె సళ్యాగహా విష్టవం; హెలకుడు పాలితుని స్వాతంత్ర్యాన్ని కాదనే హక్కు మానవ ఆ న్తిల్వానికే విరుద్ధమనే నైతిక దృక్సథం; మనిషి పుట్టిన తరువాత భౌతికంగా, ఆర్డికంగా, నైతికంగా, వైజ్ఞానికంగా, కళాత్మకంగా, ఆధ్యాత్మిక గా స్వయంగా, సామూహికంగా వికసించే[ పయత్నాన్ని పోషించే (పభుత్వ వ్యవస్థ అభిలషణీయం కాని, ఎటు వంటి నియరం్యతణను కూడా సభ్యమానవసమాజం సహించరాదనే స్వేబ్భా సూక్రం భారత దేశం స్వాతంత్ర్యోద్యమం చ్వారా (ప్రపంచానికి చాటి చెప్పింది, మార్క్స్‌ మార్గం కంటె (పసంభానికి నేడు గాంధీమార్గం ఎక్కు వగా ఆమోద యోగ్యంగా క్రనవడుతున్నద్‌ సామాజికంగా నవ్య సం్మపదాయానికి ఈ చైతన్యం ఉక కోణం కా త్రికంగా భారత దేళం ఎపుడూ ముంద౦జ వేస్తూనే ఉంది. ఎందు వల్వనం టే, భారతీయ దర్శనం శాస్త్రీయమైనది కొబెట్టి అది తలుపులూ, కిటికీలూ తెరిచి 'పెట్లకొన్న విశాల కుటీరం లాంటిది. అన్ని వై పులనుండీ వచ్చే భ్యదమైన ఆలోచనల నన్నింటినీ భారతీయత (గ్రహిస్తుంది. ఎప్పటికప్పుడు కొ త్తప్రాతల మేలు కలయిగా భవిష్యత్తులోకి సృజనాత్మక 0గొం (సయోజనాత్మకంగా చొచ్చు కొని హోతుంది, నాటి రామకృష్ణ పరమవాంస నుండి, నేటి కగవాన్‌ శ్రీ సత్యసాయి బాబావారి వరకు వివేకానంద రమణమవార్షిః అరవింద ఘోష్‌ మొదలైన వారి దర్శనాలు అన్నీ అంచెలంచెలుగొ అధునిక భారతీయ తాత్త్విక దర్శనళ క్తిని వికనసింపజేశాయి. ఈ దర్శనాలన్నీ శాంకర అద్వైత దర్శనాన్ని మూలంగా చేసుకొని కాఖలుగా విస్తరించినవే అందువలన ఆరునిక తా త్రిక దర్శన వికాస చైతన్య న్పూర్తిని వెలార్చేది నవ్య సంపదాయంలోని మరొక కోణం నవ్యసంపదాయం కళారంగంలో కూడా (వవ్షిల్లింది, చ్మితకళాశిల్ప నృత్యనాట్య నాటక కళలలో నవ్యసం[వదాయోద్యమాలు భారతీయ కళాదృక్ప థానికి క్రొత్త నమన్వయ్మవయోగ శక్తులను (పసాదించాయి.. సాహిత్యరంగం మకేరంగానికీ తీసిపోదు. తీసిపోలేదు అందులోనూ మన తెలుగుసాహిత్య్థం ఇ కాఖలో అత్యంత శ క్రిమంతంగొ జీవించింది.

1614 విశ్వనాథ నవ్యసం సదాయం

సాహిత్యళ క్రి దర్శనంపీదా, (వమయోగంమీదా, సాహిత్యస్పృహమీదా, సమాజస్పందనమీదా (పధానంగా ఆధారపడి ఉంటుంది. ఈ నాలుగింటిలో నవ్యతను సాధించించింది నవ్యపం్రవదాయోద్యమం. దీనినిగుకించి కూలంకషంగా చెప్పాలంటే ఒక [గంథమే అవుతుంది ఈ పృత కాలపరిమితిని దృష్టిలో ఉంచుకొని దిడ్మాాతంగా పేర్కొాంటాను

నవ్యసంపదాయం మొదట కాల్పనిక కవితృయుగ చైతన్యం నుండి విడివడి తిరుగువాటు (ప్రకటించింది ఎందువల్లనంటే, దార్శనికమైన అభ్మిపాయ భేదం వలన. సూూత్వపాయంగా చెప్పాలంటే _ కాల్పనిక సాహిత్యం పాళ్ళాత్య సాహిత్య సిద్దాంతాల మూలబలం కలది. అయిజే, అది తెలుగులో వెలుగులు నింపే నాటికి పరిస్థితులు తారుమారుగా మారాయి. ఆధునికయుగంలో టి యస్‌. ఎలియట్‌ నుండి న్యూకిటిక్స్‌దాకా వ్యాపించియున్న సాహిత్యజగత్తువై భారతీయ సాహిత్య దర్శన _పభావం గోచరిన్తున్న రోజులవి 1935 నాటికి రాజకీయంగా, తా త్రికంగా, సాహిత్య దర్శ్శపరంగా భారతీయులు పాళ్ళాత్య దేళాలమీద, సంస్క్భృాతులమీదా, సాహిత్య దర్శనాలమీదా (వభావం (వసరిన్తూ తమ జాతీయ వ్య క్రిత్వంమీద ఆత్మవిశ్వాసాన్ని (పకటించుకొంటున్నారు ఈ చైతన్యానికి శక్తి మంతమైన ఉద్యమ రూపాన్ని ఇచ్చినవారు నవ్యనం్యపదాయవాదులు, వారికి ఎదురులేని సేనాపతి విశ్వనాథ

విశ్వనాథవారు *“రసము _ వేయిరెటు గొప్పది" అంటే. ఆయనను సాహిత్యాన్ని వెయ్యేళ్ళు వెనక్కు తోస్తున్న సర్య్రవదాయవాదిగా మార్క్సిస్టులు మొదలై నవారు పేర్కొంటారు మరి వారికి కనపడసి వినవడని, సత్యమేమిటం టే [వ్రవంచ భాషా సాహిత్యాలలో కావ్యానుశీలన పద్ధతిలో విశ్వజనీ నంగా వనికివచ్చే సాహిత్య సిద్ధాంతం రససిద్ధాంత మని సమకాలీన _పాచ్య పాళ్ళాత్య సాహిత్య దార్శనికులు, కవులు, విమర్శకులు ఊఉద్దోషించటం; మన సాహిత్య్యపస్థానాలలోని ధ్వని, వకో క్రి, జొచిత్య, గుణ, రీతి, రస సంవదాయాలే పాళ్ళాత్య సాహిత్య విమర్శోద్యమాలలో పెక్కింటికి పరోక్ష పేరకాలై నవని విమర్శకులు వివేచించటం. ఉదాహరణకు ఇద్ధరు ససిద్దాంగ్దాదార్యుల మాటలు మనవి చేస్తాను __

“50 5620 8౨6 రలా౧౭౦419 ఇండిలం 13 యత 80603126ఇ6 యంళతలం 01 9ద, ఇం 00164, లజ ల6 146686 ౨07టిటఆ. 01 థం 20 జరగా లమ 90 680410 28 16 అలం 2064 28 8688 కలం 801 బ్ర82066. కకం కెర్యేలంం9 ఉపింది! జ! 1066664 11 లజ 2రుం6 60 996త్తూ 0కఇజ1 29ల1 2064 ౨0%,

విశ్వనాథ : జ్ఞానపీఠ పురస్కారం 165 వంంంక8క ౧౦0068 ౦౪6౬ లు26 58088 906668 28 86 162856 28 ఇల] ఇం 644106 28 ఉ£96016'9 కలం60168 0౯ మపం?466'8 తీ28 పెంంల64 2౨6 ఏ0 980297 ఇ2జ978 మిటంఠత్‌ [౦6 $609164ఇ8 1౨ 8 28009080. €0 ౨069 040 టం: 0 యంం౭ ఇంటిక్‌ వఏల!! ౧౦ 0966806128 66 661808 €0 +2%£6 0666 08 16 (864611 4658 €0 ౨07402 10 మే18 “11188100 8౨46 ౭810 తర పగలనక 0 118 '₹రీ6 సంజ 206 రం 28ల ీలం 60 పె292, ప్‌ం88 పీశ9ిక్రం! గేర0668 & లి29880209మ 60 1:5 19 6౯ 'ౌంల110క్ర 2064 పంయు ” ఇంత కి మ 7152020080

(మఠింటం౧21 క5ళల06 ఏ కజర30819 206 882 (మ852) ల

ంక25ా 6166180 : 26౯09222 296 0ర140 రంజరేి098 :£

౨4 ౩ 0.£ 4౯28108140 : 9. 101)

“20 ౪6 ఉకిజథ106 16 టైం 6189) 0108817, ₹6౬ 11 మ20డ 60 $86006 316462 ౭800014609 05 యం క్ర09&, 21203228, 206 061 ౭0568 0 డిగం;ం06 0టడో

ఎావిఐ వవ్‌. వంట! (న౭ంళా లాశలం0180 - దీం & కడీం?8య820 (1974) = 9. గ్ల

నవ్యసం్మపదా యంలో పాళ్చాత్య సావిత్య సిద్ధాంతాలమీద భారతీయ సాహిత్య దర్శనాల నీడలు పడుతున్నవన్న ధీమాతో సాహత్య ధిషణాహంకారం “రసము వేయిరెట్టు గొప్పది' అన్న రంకె వేసినట్టు వివిపిస్తుంది విశ్వనాథ వాక్కులలో,.

నవ్యసం్యపదాయవాదుల రసదర్శనం పాళ్చాత్యుల విషాదాంత నాటకంలోని కాథార్సిస్‌ అనుభథవంలోని స్వభావాన్ని తనలో సంవదించుకొన్న అభినవరూవం, తెలుగులో విషాదగంఖీర నాటకాలలో కాని, విషాదాంత నాటకాలలోకాని, చార్మితక కావ్య్య[పయోగాలలో గాని, రామాయణ కల్పవృక్షంలో పోషింపబడిన జీవునివేదనలో గాని, విషాదాంత కావ్యాలలో గాని. రసపోషణ శిల్పం హెతబడ్డ పద్దతి న్మాశయించలేదు. [ప్రాచ్య పాళ్చాత్య సిద్దాంతాల సమన్వయదృష్టితో నవ్యంగా రూపొందింది. నవ్యసంపదాయం ఈ నవ్యరస స్మూతాన్ని దర్శించింది. దీనికి (వవ క్ర విశ్వనాథ.

165 విశ్వనాథ నవ్యసం్యపదాయం నవ్య సంప్రదాయం అభ్యుదయోద్యమాన్నీ, మార్క్సిస్టు హేతువాద ధోరణులనూ అశమ్మగాలని భావించి సమ్మగ మాశన జీవిత దర్శనం భారతీయ తాత్త్విక దర్శనమని గాఢంగా విశ్వసించింది భాంతీయదర్శనం స్థితగతి కలది కాదు; పరిణామ శీలమైనదే తాత్ర్వికంగా సాగుతున్న నవ్యసంపదాయ ధారను సాహిత్యంలో సంవదించుకోవటం ఈ సాపిత్యోద్యమ స్వభావం వీరి ఉద్దేశ్యంలో మార్క్సిజం మానవాభ్యుద యానికి మొదటిమెట్టు మ్మాతమే; హేతువాదం మానవ అనుళవ సత్యమైన అతీర్మదియ న్టితిని గమనించకపోవటంచేత బడ్డి పయనించి నంత మేరవరకే ఆది దర్శించగలదని వీరు భావిస్తారు ఒక్కమాటలో చెప్పా లంటే. నవ్య సం్రపదాయవాదులు సామాజిక భౌతికాభ్యుదయం నుండి అధ్యాత్మి కాభ్యుదయం దాకా మానవ వికాస (పస్థానం సాగినవ్పుడే జీఏతం సమ్మగం, సంపూర్ణం అవుతుందని భావిస్తారు. శ్రీమ్మృదామాయణ కల్పవృక్షం ఈ దర్శనా నికి కళాత్మక విశ్వరూపం, ఇక (ప్రయోగం సంగతి ఆలోచిదాం విశ్వనాథవారు. చేపట్టిన ప్మకియ లన్నింటిని పట్టిగా చెప్పటం ఈ విన్వగోష్టిలో "అనవసరం మన ఆందరికీ తెలుసు - విశ్వనాథ వచనపద్యం తప్ప అన్ని ప్రకియలనూ, పట్టింది బంగారం చేళారని, సమకాలీన కవులుగాని నాటకక ర్రలుగాని, నవలార చయితలుగాని, గేయకావ్యక ర్తలుగాని, కథా రచయితలుగాని చేసిన (పభయోగాలన్నింటికం టె వలవణ మైనవి, విశిష్టమైనవి అయిన [సయోగాలు విశ్వనాథవారు. చేసి చూపిం చారు. [కొత్తకు (శొత్తదనాన్ని నేర్చిన వమయోగకర్త ఆయన అర్ధ శతాబ్ది కాలంలో ఆవ్‌ర్భఏంచిన (ప్రయోగాలు . వివివిధ ఉద్యమాలకు పతాకలుగా నిలిచి నవి - అన్నీ కలిసి ఒకవైపు ఉంచితే, వాటికి దీటైన (వకియలన్నింటినీ తానూ వలయించటమే కాకుండా, నవ్యసం ప్రదాయ (పత్యేకతను చాటిచెప్పే (పయో గాలను గూడా జోడించి . అన్ని ఉద్యమాలూ కలిని ఒక యెత్తు; నవ్యసంప దాయం ఒక్కటీ ఒక్క.యెత్తు అని (ప్రయోగించి నిరూపించిన (వజ్ఞామూ్తి విశ్వనాథ.

కవ్మితయం వదలి పెడితే భాగవతం సోతన్నకు మిగిలినట్లు, వచనకవిత విశ్వనాథ చేపట్టకపోతే కుందు ర్ధికీ, ఆధునిక కావ్యక ర్రలకూ మిగిలింది. అయితే, కుందులర్రి వన్తుతః విశ్వనాథ శిష్ముడు కాబట్టి, నవ్యసం వదాయోద్యమ (ప్రభా వంతో, వచనపద్యాన్ని అన్ని స్రకియలలోనూ 1పవేశ పెట్టటానికి యత్నించాడు. విశ్వశాథను వైరభక్రితో సేవించాడు కుందుర్తి వచన కవులు కొందరు పద్యం నడుము విరుగగొట్టటోయి దుడ్డుక్కరను విరుగగొల్టుకొన్నారు. విశ్వనాథ పద్యం

విశ్వనాథ : జ్ఞానపీర పురస్కారం 167 మొక్కవోలేదు; గేయం గొంతు పూడుకొనిసోలేదు; నవ్యసం పదాయం నవ్యతను కోల్పోలేదు. వచనపద్యాన్ని ఆధునిక కావ్యకవులకు వదలివేశాడు విశ్వనాథ. ఇప్పుడు వచనపద్యంకం టె విశ్వనాథ పద్యమే లేలిగ్గా అర్ధమౌతుంది అని అనుకొ నేంత అభ్యుదయాన్ని సాధించాం!

ఆభ్యుదయవాదులు సాహిత్యానికి. విశేషించి కవితకు, కవితకు సంఐం ధించిన _ష్మకియలకు సామాజిక దర్శనం మూంమని వ్యాఖ్యానించే యత్నం చేశారు నవలా ।ష్మకియకు [సధానమైన సామాజిక వా స్తవికతను కవితా (ష్మక్రియ లకు కూడా ప్రధానమని (ప్రతిపాదించారు. వారి వాదం సాహిత్య జగత్తులో నిలవాలంటే రససిద్దాంతాన్ని కాదనాలి అందువలన రసవాదాన్ని సంప్రదాయ వాదంగా, ప్యూడల్‌ వ్యవస్థకు పంబింధించిందిగా చెప్పి, కవిత్వం ఆనందాన్ని ఆందంచటంకోసం కాదు, జాతిలో కార్యశీలాన్ని, ఉద్యమ ప్రవృత్తిని కలిగించ టానికే ఉపయోగించాలని వాదించారు. ఆం్భధ సాహిత్య చర్మితలో మొట్టమొదటి సారి కవిత్వానికి సాహిత్య నిద్దాంత (పాతిపవకను కాదన్నవారు ఆభ్యుదయ వామ వక్షీయులు విస్ణవ కవులు, దీన్ని వ్యతిరేకించి సామాజిక చైతన్యాన్ని రన చర్శనంగా మార్చుకొనే సాహిత్య ప కియలను చేపట్టి అపూర్వంగా నిర్వహించి నవ్యసంప్రదాయోద్యమాన్ని సాగించారు నవ్యసంపదాయ కవులు, నవ్యసంప దాయ కవులది సామాజిక సాహిత్య స్పృహతో సాగిన నవ్యరస మార్గమనటం మరింత సమంజసం!

భారత జాతిని మరచిపోని మానవజాతి దృక్పథం నవ్యసంపదాయ వాదులది. 'నరజాతి చర్మిత సమస్తం'లో మన జూతి చర్మిత గతార్థంగా అభ్యుదయ వామపత్నీయులు భాపెస్తారు. ఒక జాతి వికాసంలో కలిగే పరిణామాలను ఆ జూతి యొక్క- చార్మితిక సాంస్కృతిక ఆధ్యాత్మిక పాతివదికలను ఆధారంగా చేసికొని వ్యాఖ్యానించాలనీ, ఆ పరిణామం ఒక జాతి చర్మితలో విలకణంగా గోచరించినా, [ప్రపంచ జాతి వికాస చర్మితకు విపరీతంగా భాసించదనీ, జాతుల మధ్య కలిగే సంబంధ బాంధవ్యాలు కారణంగా జాతి వికాస చర్మిత (వగతి వథంలో పురోగ మిస్తుందనీ, అందువలన జాతి ప్రపంచానికిచ్చే జీవన విధానం, దార్శనిక శకి మీదనే దేశం, లేదా, జాతి వ్య క్రిత్వం గౌరవింపబడుతుందనీ నవ్యసంృవదాయ వాదులు నమ్ముతారు. అందువలన వారిది మౌలికంగా జాతీయవాద దృక్పథం; పర్యంతంగా విశ్వ దృక్పథం వారి జీవన దర్శనం భౌతిక స్థాయిలో మొదలై, ఆధ్యాత్మికస్టాయివరకూ వ్యాపించి ఉంటుంది. వారి దృష్టిలో సాహిత్యం భౌతి కాధ్యాత్మిక స్థితులకు వారధి. సమాజానికిలాగానే సాహిత్శానికి కూడా స్వతర్యత

68 విశ్వనాథ నవ్యసంపదాయ ౦ (ప్రతిపత్తి ఉంటుందనీ; రెండింటికీ పరస్పర సంబంధం, [వత్యేక పరిణామ పద్దతి ఉంటాయనీ నవ్యసం[పదాయవాదులు విశ్వసిస్తారు. సమాజ దర్శనాన్ని మార్చే శ క్రి సాహిత్య దర్శనానికి ఉంటుందని నమ్ముతారు. ఒక్కొకసారి సమకాలీన సమాజ పరిస్థి సలకంటె అతీతంగా ఆళకోచించి భవిష్యద్దర్శనాన్ని కాత్స్వికంగా కవి కళా మార్షంద్వారా వ్య క్రికంస్తాడనీ నవ్యసంప్రదాయులు వివేచిస్తారు.

నవ్యసం్యృపదాయోద్యమంలోని నాలుగు కోణాలూ సాహిత్యోద్యమంలో సంగమించాయి, అందువలన అద్‌ సమ్మగచతుర్భుజం, సామాజిక సమస్యలను సాహిత్యస్పృహతో వ్య క్రీకరించే కళా మార్గం నవ్యసం పదాయులది విశ్వనాథ సాహీతీ ఈ వద్ధతికి విర్మాడూపం. ఆయన నవల నెలా, ఎన్నిరకాలుగొ [పయోగించవచ్చునో, ఆలాగే కావ్యాన్నీ, నాటకాన్నీ ఎన్నిరకాల శిల్పాలతో (పదర్శించవచ్చునో తెలిని చేసి చూపినవాడు ఒకనాడు సంస్కృత సాహిత్యంలో వ్యాసుడటువంటి వనివేసి చూపించాడు ఆధునిక సాహిత్యంలో అధునిక (వ్మకియ లతో ఏశ్వనాథ అభినవ వ్యానునిగా తనను తాను (పదర్శించుకొన్నాడు, (వకియలకన్నింటికీ క్లాసీక్‌ (వమాణాళూ, ఎపిక్‌ లక్షణాలూ సంవదించుకొచ్న (వ్యకియాదశల పరివూర్ణత్వాన్ని అఆధునికార్యధ సాహిత్యానికి అందిందాడు,

ఇటువంటి వాటికి . ఒక '*వేయివడగలు,' ఒక "న ర్రనకాల్క' ఒక 'కీన్నెరసాని పాటలు, ఒక “ఏకవీర, ఒక “శ్రీక్కదామాయణ కల్పవృక్షం”. ఇలా ఎన్నింటికో విశ్వనాథ తలపొలంలో నిలుస్తాడు,

జ్ఞానపీఠ పురస్కారం ఒక వ్యక్తిగా విశ్వనాథకా?

ఓక పరిపూర్ణ (వృకియగా 'శ్రీమదామాయణ కల్పవృష్షానికా?'

లేదా

విశ్వనాథలో ని మహా రచయిత నాయకత్వం వహించి నిర్వహించిన నవ్యసం పదాయోద్యమానికా?

నవ్యసర్యపదాయోద్యమ నందన వనంలో కల్పవృతం విశ్వనాథ సాహితీ వ్యక్తిత్వం భారతీయ జ్ఞానపీరానికే అది అమూల్మ్కాలంకారం! స

[ఉస్మానియా విశ్వపద్యాలయం తెలుగుశాఖ 1990 ఆగస్టు 18 నుండి 20 వరకు “దక్షిణభారత జ్ఞానపీఠ బహుమతి [గహీతలు _ వారి విశిష్ణ సేవ” అనే ఆంళంమీద నిర్వహించిన యు జిని. జాతీయ సదస్సులో సమర్పించిన సతం,] గయ ్యగం ధార

[అవర గ్రరి రగా వష్వంత.)

టి | హం... వసీం వనన లో

న! టం ష్‌ నన / స గ టఫు 2. శ ట్‌ స; ఖీ. క య చై ల / జాోళ్తోడు: (// 7 మ నా న . 1 క్‌ టు జే లో టట ల! /. స వ. మ , | కమ .. న ష్ట/1! గ్గ వ 40 కో వ . శ (ల (లన ల్లా. తు క! | శ్‌ , న. ” శీత! గ్య . య్‌! బ్‌ నక్‌ర్లు? / / (ఓ 1 ల క నం గల్‌ నే... | భో 1/1 ప్త ॥ న్‌ పాను [లో స చ పం తం. |1 ధనం భం 4, దస? " 1. | ర (4. ల | టీం శ స్ట షస స య! టీ (శ సమ... ఇళ్ళ. సు గాల. " స? యాన గ న 2