Telugu Viplava Praayamlo China Vimukiti Porulo Streelu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

విప ప్రాయంలో... యత్‌ చెనా విముకిపోరులో స్తీ లు = పంల లిం ర య! కాగ నర (| సంపాదకులు వుమెన్‌ ఆఫ్‌ వైనా, న్యూ వరల్డ్‌ ప్రెస్‌ అలుగు అనువాదం అనల మహిళామార్గం ప్రచురణలు మార్చ్‌ ,1998

ఇంట 22టటునం... ఇాాచళ యా *0లా6 24640 70342 09 యుత బశ ని 0కు =2మూ53 ఏ ల లలన జి రి నుహిళామార్గం ప్రచురణలు : న క్‌ 20-3-131/ఎ- 1, జు శివజ్యోతి నగర్‌, ఎస్‌. ఎన్‌ పురం, తిరుపతి- 517 501 చే ప్రచురణకాలం : మార్చి'98 ఛం య ప్రచురణ సంఖ్య వి 9 ఆ ప్రతులు వ 1000 గో "6 ౪5268 డడ్దరర$ య కాల ద్చు స్ట ముఖచిత్రం. సందీప్‌ (కం యస న! ఖగ గ 6 ౧ కమూమ్యి న వెల వ 25 స. ఆ లో పొదూభాడ్‌ 500 టూ ప్రతులకు ఏ ఎడిటర్‌, మహిళామార్గం నవోదయ బుక్‌హొస్‌, కావీగూడ, ఆర్యసమాజ్‌ ఎదురువీధి, హైదరాబాదు దిళ పుస్తక కేం[దం, చిక్కడపల్లి వూజు కలెక్షన్‌ ఎదురువీధి, హైదరాబాదు- 20 ము(ద్రణ : చరిత గ్రాఫిక్స్‌- ఆఫ్‌సెట్‌ ప్రింటర్స్‌, చిక్కడపల్లి, హైదరాబాద్‌- 20

విషయసూచిక . సామాన్యులే సాహసులయే సందర్భం విధి ధిక్కారం క్‌ పోరాడి నేర్చుకో విజ్ఞానమూ క్ర మా ఊరొచ్చిన ఎర్రసైన్యం క్షే మరువలేని మానో బోధనలు 25 శత్రు బయొనెట్‌ కొసమీద... న! చిన్నారి పెళ్ళికూతురూ - ఎ(గ్రసైన్య యోధురాలూ 37 చిన్నపాటి లాంగ్‌ మార్చ్‌ థై గత పోరాబాల్లో మరిగిన రక్తంతో... శకి నా జీవితాన్ని మలుపుతిప్పిన నిర్భయం క్‌క్‌ రాజకీయ ప్రచార సాధనాలుగా కళలు 63 నడచివచ్చిన దారి 71 రహస్య కోశాధికారి 79 నాటి బానిసలే నేటి యజనూనులు 85 చిన్నారుల విజయం రి పాతవైనాలో ఓ నటీ జీవితం 10] ఓ పడవవిల్ల జ్ఞాపకాలు 107 మొదటి వైనా జాతీయ మహిళాక్షాంగ్రెస్‌- నా జ్ఞావకాలు శే 1 లియు పొథత్ర పోషించింది నేనే కేసే? అనుబంధం .

ముఖ్యమైన చారిత్రక ఘట్టాలు 122

సామాన్యులే సాహసులయే సందర్భం

చైనా విప్తవం విజయవంతమైంది 1949లో. విప్లవం విజయవంతమయ్యాక దాన్నో చరిత్రగా చెప్పడం సులభమే. కానీ ఆ చరిత్రను నిర్మించడానికీ, ఆ గమ్యాన్ని చేరడానికి ఎంత రక్తం చైనా భూభాగాన్ని తడిపేసిందో, ఎన్ని కన్నీళ్ళు యాంగ్స్‌నది వరదగా ఉప్పాంగాయో! ఆ రక్తం ఎవరెవరిదో, ఆ కన్నీళ్ళెవరివో మనం తెల్సుకోవాలి. విజయం వెనక ఎవరికృషి ఎంతో తరచిచూడాలి. అదే ప్రజల చరి(త్ర.

బూర్జువాలు చెప్పినట్టుగా చరిత్రను చెప్పుకోవాలంటే * గాంధీ దేశానికి స్వాతంత్ర్యం తెచ్చాడు (తెచ్చాడా ? అనేది వేరే ముచ్చట) లాగ “మావో వైనాను విమ్ముక్తి చేశాడు” అని చెప్పాచ్చు. గాంధీ లాగ కాక మావో నిజంగానే వైనా విముక్తికి కృషి చేసినప్పటికీ అలా చెప్పడం చరిత్ర కాదు. ఆ విప్లవంలో పాల్గొన్న అశేష వీడితప్రజల సంయుక్త కృషి పోరాటాలు, సమయస్ఫూర్తి, తెలివితీటలు, నిమన్నత, త్యాగాలు.... ఎన్నెన్నో కలిస్తేనే విప్తవ విజయం సాధ్యమైంది. అందుకే ఆ ప్రజల చరిత్రను మనం తెల్పుకో డానికి జరిగిన చిన్న ప్రయత్నమే ఈ పుస్తక అనువాదం.

ఏ దేశంలోనైనా విప్తవలు- సామాన్యులే సాహసులయే సందర్బాలు. వైనా విషైవమూ అంతే, మార్క్సిజం పునాదిగా ఏర్పడిన కమ్యూనిస్టు పొన్టీలు ప్రజల్లో అన్నాళ్ళూ అణగారిపోయి దాగి వున్న ఎన్నో గొప్ప బుద్దుల్నీ విద్యన్నీ వెలికితీస్తాయి. భయాల్నీ, పిరికితనాల్నీ పోగొడతాయి. త్యాగాలకూ, సాహసొలకూ పురిగొల్పుతాయి. స్వంత ఆస్తీరద్దు లక్యంగా గల ఆ సిద్దాంతం గొప్పతనమే ఇది. వర్గ్షపోరాటమే అన్ని గొప్ప విలువలను వెలికితీస్తుంది. ఇందుకు తార్కాణంగా ఎన్నో అద్బుతమైన ఉదాహరణలు చైనా విష్తవకాలనుంతచా మనకు కన్పిస్తాయి. వాటి గురించిన సాహిత్యమూ తెలుగులో బాగానే వచ్చింది. మహిళల సాహసాలూ, త్యాగాలు కూడా ఈ సాహిత్యంలో గణనీయంగానే చోటు చేసుకున్నాయి.

అయితే ఈ పుస్తకం అద్భుతాల సంపుటి కాదు. అనుభవాల గని. ఒళ్ళు గగుర్పొడిచే సాహసాలు లేవు ఇందులో. కొంతమంది సామాన్య మహిళలు విష్టవకాలంలో తమ జీవితాల్లో జరిగిన కొన్ని సంఘటనల్ని నెమరు వేసుకున్నారు- కొన్ని అనుభూతుల్ని మనతో పంచుకున్నారు. వారి మాటలు ఎంత సరళంగా, ఎంత సామాన్యంగా వుంచాయంచే, వాటిని మామూలుగా చూస్తే వాటిలోని అసొధారణత్వం ఏంటో చప్పున మనకు అర్హం కాకపోవచ్చు కూడా. కానీ ప్రపంచంలో మనం తెల్పుకోవాల్సిన సత్యాలు అత్యంత సామాన్య భాషలోనే వున్నాయి. అతి సాధారణ మానవుల ఆచరణలోనే వున్నాయి. లోతుగా చూస్తే ఈ స్త్రీల కధనాలు మనకెంత విలువైనవో అర్ధమౌతుంది.

్త్రులు విప్లవంలో సగభాగం కావాలని చాలామందికి వుంటుంది. కొందరికి అంతకంటే ఎక్కువగా త్తులు ఎక్కువగా నాయకత్వ స్టానాల్లోకి రావడంలేదనీ చాలా బాభగొ

తె వుంటుంది. వీరిని ఏమిటి అడ్దుకుంటోందబ్బా అనే ఆవేదనా వుంటుంది. కానీ అలా బాధనో, ఆవేదననో వ్యక్తం చేసేముందు ఈ స్త్రీల జీవితాల్ని తరచిచూస్తే చాలా ప్రశ్నలకు సవ౮ూ ధానాలు దొరుకుతాయి. ఆద ర్భాలనుండి కాక వాస్తవాలనుండి 'పశ్నల్ని రూపాందించుకోవడమూ, సమాధానాల్ని వెతకడమూ అలవడుతుంది.

ఎన్నో కట్టుబాట్లతో, ఆచారాలతో భూస్వామ్య చైనా సమాజం (స్త్రీల పాదాల్నే కాక వారి జీవితాల్నే బంధించివేసింది. మరోవైపు వలస దేశంగా అను భవిస్తున్న అణచివేత, కొమించాంగ్‌ అభివృద్ది నిరోధక పాలన. వాళ్ళ చేతిలో అధికారం వుంది. 'స్రుల.స్వేచ్చా స్వాతం త్రాల్నీ, అభివృద్రినీ అడ్డుకునే అంశాలు ఇవి. మరి వాటికి వ్యతిరేకంగా (స్త్రీ) విముక్తికై పోరాడే శక్తులు ఏవి- ఆ ్త్రీలు వారికి అండగా నిలీచిన కమ్యూనిస్టుపార్టీ. వీళ్ళు అధికారం వైవసం చేసుకోడానికి పోరాడుతున్న వాళ్ళు.

ఈ కట్టుబాట్లను తెంచుకోవాలె, వలస పాలననూ కొమింటాంగ్‌ ప్రభుత్వ యంత్రాంగాన్ని ఎదిరించి నిలవాలె, అంటే ముందు తెంచుకోవడానికి కావాల్సిన మార్గమూ, సహాయమూ వారికి అందాలె, అందినా మళ్ళీ తమలోని వెనకబాటుతనాన్నీ, అజ్ఞానాన్నీ, న్యూనతా భావాన్ని అన్నిటినీ వొదిలించుకోవాలె- అప్పుడు కదా పై మెట్టుకు ప్రయాణం! ఈ ప్రయాణంలో పార్టీ తోటి సహచరులూ అందించాల్సిన సహాయం ఏమిటో, అది సామాన్య'స్త్రీలను ధీరులుగా ఎలా మారుస్తుందో ఈ వుస్తకం తెలియజేస్తుంది.

ఇందులో 'వైర్మన్‌ మావో గానీ, పార్టీ గానీ, మహిళా ఉద్యమాలకు ఎందుకంత 'ప్రాముఖ్యతనిచ్చేవారో నాకప్పుడంతగా అర్ర్హంకాలేదు, ఏదేమైనా స్వతం(త్ర బీజంగ్‌లో జరుగుతున్న మొదటి జాతీయసమావేశం మహిళలది కావడం నాకు చాలా గర్వంగా అనిపించింది అంటుంది లూ ఫాంగ్‌: (కాంగ్రెస్‌ జరిగాక అర్హమయ్యిందంటుంది). నిజమే, మొదట్లో లూ ఫొంగ్‌కు గానీ లూ ఫాంగ్‌ లాంటి అనేకమంది తులకు గానీ మహిళా ఉద్యమానికి వున్న ప్రాముఖ్యత ఎంత లోతైనదో సమగ్రంగా అర్దం కాకపోవచ్చు. కానీ కమ్యూనిస్టు పార్టీకి అర్ధం కావాలి. అద్ధం అయ్యింది కనుకనే మహిళల విషయంలో వైనా కమ్యూనిస్టుపార్టీ ఆచరణ అద్వితీయంగా వుంది- స్వతంత్ర బీజింగ్‌లో మొదటి జుతీయ కాంగ్రెస్‌ మహిళలది కావడం లూ ఫాంగ్‌ మొదచ్చో అనుకున్నట్టు యాదృచ్చికం కాదు. మహిళల్లో ౩ 0 సంవత్సరాల నిరంతరమైన పార్టీకృషి చేరిన ఒక గమ్యం అది. మరో 25 సంవత్సరాలు జరగబోతున్న సోషలిస్టు సమాజ నిర్మాణంలోనూ మహిళల పాత్రను పెంచిన ఒక ప్రారంభం అది. అసలైన ప్రయాణం ఈ 55 ఏండ్లది. కాంగ్రెస్‌ ఒక మైలురాయి మా(త్రమే.

ఈ 'స్రులందరూ ఈ పుస్తకం వెలువడేనాటికి ఏం చేస్తున్నారో వివరాలున్నాయి. వాళ్ళందరూ వారివారి రంగాల్లో ఒకస్టానానికి ఎదిగినవిళ్ళే . చాలామంది సరిగ్గా ఆ రంగాల్లోనే పొత సమాజంలో అణగదొక్కబడ్డారు. లేదా ఆ రంగాలకు నిర్దాక్షిణ్యంగా దూరం చేయబడ్డారు. సామాజక పరిస్టితులే కాక వ్యక్తిగతంగా వారికెదురైన ఈ పరిస్తితి కూడా వారికి ఒక సత్యాన్ని కళ్ళ ముందుంచింది- దోపిడీ సమాజం పేదల, వీడిత వర్గాల శ్రీల ఆకాంతలు

నెరవీరే పరిధికి ప్రతిబంధకంగా వుంటుంది- అని. దీనర్హం వారు కేవలం వ్యక్తిగత ఆకాంక్షలు

త్న విష్త్లవ(ప్రాయంలో.... నెరవేర్చుకో డానికి వివవంలోకి వచ్చారని కాదు, ఈ వాస్తవం కూడా వారిని సమాజం గురించి ఆలోచింపజేసిందనే. విప్లవ విజయం గతసమాజంలో వీడిత వర్గాల (స్త్రీలు కోల్పోయిన అవకాశాలన్నిటినీ వారి ముందు పరిచింది, విప్లవం వారిదే , వారికోసమే, వారివల్లనే జరిగే ఒక సమూల మార్చు. ఎంతెంతమంది, ఎన్నెన్ని రకాలుగా, ఎన్నెన్ని రంగాల్లో పనిశేస్తే సహాయం చేస్తే విప్లవం విజయవంతం అవుతుందో ఈ పుస్తకం చదివితే మరింతబాగా అర్దమవుతుంది. ఎంతో వైవిధ్యం గల అనుభవాలివి. విష్లవంకోసం డబ్బు దాచిపెట్టడం దగ్గర్నుంచీ, శత్రు విమానదాడుల మధ్యనే పడవను నడుపుతూ ఎగగ్రసైనికుల్ని ఆవలి ఒడ్డుకు చేర్చడం దాకా అనేక స్టాయిల్లో స్త్రీలు విషంలో పాల్గొనడం వునకు కన్పిస్తుంది. చిన్న చిన్న నీటిబిందువులే సము(ద్రమవుతాయి అని చిన్నప్పుడు చెప్తారు. ఇలాంటి ఎన్ని చిన్న చిన్న చర్యల సమాహారమో కదా విషమంటే! వైనా విప్లవ విజయాన్ని చేకూర్చిన మూడు మందత్రదండాలైన పార్టీ, ప్రజుపైన్యం లలో (స్త్రీలపాత్ర సరే- మూడోదైన ఐక్యసంఘటనలో వివిధ విష్ణవ వర్గాల (స్త్రీలను ఎలా కలుపుకు రావాలో కూడా ఈ అనుభవాలు చెటిచెప్తున్నాయి. వీతృస్వామ్యం ఎలా అడ్దుకున్నదో చదువుతుంటే మన అనుభవాలే గుర్తొస్తాయి. వెతుక్కుంటూ పోతే ఎన్నెన్ని పార్శ్వాలో- వైనాలాగే మనదీ అర్హవలస- అర్హభూస్వామ్య దేశం. మన దేశంలోనూ నేడు నూతన ప్రజాస్వామిక విప్లవం జరుగుతోంది: ఆకాశంలో సగమైన (స్రీలు పోరాటంలోనూ సగమై భూమి మీదా సగం మాది అంటున్న రోజాలివి. ఈ నేపథ్యంలో సామాన్యులే పాహసులైన సందర్భాల్ని మనం అధ్యయనం చేయాలి. మహిళల్ని కూడ గట్టుబానికీ, నూతన ప్రజాస్వామిక విపవంలో వారిని ఇతోధికంగా భాగం చేయడానికీ ఈ చిన్ని వుస్తకమూ తనవంతు పాత్రను నిర్వహిస్తుందని భావిస్తున్నాం. వివ్లవంలో పాల్గొన్నవాళ్ళలో ఎంతమంది విప్తవన విజయాన్ని చూడగల్లుతారు? ఎంతోమంది ఆ క్రమంలోనే అసువులుబాస్తారు. వివ్షవం కోసం పనిచేయడమే కాక్క విప్లవ విజయాన్ని కళ్ళారా చూసి, ఆ తర్వాత సోషలిస్టు సమాజ నిర్మాణంలో పాల్గొనే అవురూపమైన అవకాశం ఈ విప్ణవకారులకు లభించింది. ఇం్రీషులో ఈ పుస్తకం పేరు “వెన్‌ దెవర్‌యంగ్‌ (వారు యువతులుగా వున్నవ్వుడు). భగత్సింగ్‌ను 80 ఏళ్ళ వృద్దుడిగ ఊహించుకోలేం. చిన్న వయస్సులో మృత్యువును చిరునవ్వుతో ఆహ్వానించిన భగల్సింగ్‌ గానీ దేశం కోసం త్యాగం చేసిన యువతీయువకులు గానీ మన స్కృతిపథంలో ఎల్లప్పుడూో యవ్వనానిక్సీ వేడిరక్రానిక్సీ త్యాగనిరతికీ చివన్నీలుగానే మిగిలిపోతారు. ఈ (స్త్రీలు కూడా అలాంటి తమ సహచరుల్ని జ్ఞాపకం చేసుకుంటూనే రాశారు. అలా ' ఎప్పటికీ యువతులుగౌ మిగిలిపోయిన" భారత ప్రజల ప్రియపు త్రికలకు ఈ పుస్తకాన్ని అంకితమిస్తున్నాం. రండి, వారి అనుభవాల గనిని తవ్వుకుందాం- తలకెత్తుకుందాం.

ప్రచురణకర్తలు

విధి ధిక్కారం రూంగ్‌- జింబావో &3 వీళ్ళ వయనులో తన మనుమరాళ్ళి క్ల పిపి! | శ ద్రరికీ '“కమ్యూనిస్టుపార్టీయే లేకపోతేనాలాంటివేద. (శశ ౧. కార్మికురాలు ఈలోజు ఈ వ్రితిలో వుండేదే కాద”*ని వల క్ష వుంటుంది. “సార్ట్‌ తన నభ్యులనుండి ఆశించిన [క వనిని నేను నిర్వర్ధించాను, అందుకేనాకు ఆనందంగా (| న కం నా తృ్తగా వుందా 'ని న్నేపొతులతో చెప్టుంట్లుంది. ॥ ౯ ల ప _ షు లన న. నొకిప్పుడు ఎనభైమూడేళ్ళు. చైనా విముక్తిపొందిన 1949వ సంవత్సరం నుంచి రిటైర్‌మెంట్‌వరకూ నేను అఖిలవైనా కార్మికసంఘాల సమాఖ్యలో పనిచేసాను. మా నాన్న హూవీ ప్రాంతానికి చెందినవాడు. అతనక్కడ పడవ నడుపుతూ వుండేవాడు, కానీ తర్వాతకాలంలో అతను వూ- హు, అన్‌ హుయ్‌ ప్రాంతాల్లో పనికోసం వలసవెళ్ళాడు. 1914లో నా పదిహేనో పుట్టినరోజు తర్వాత కొన్నిరో జులకే పొడుగుజడలు వేసుకున్న సైనికులు ఒక్కసారిగా మా ఊరిలోకి మార్చ్‌చేస్తూ వచ్చారు. ఆ సైన్యం యుద్ద ప్రభువు సాంగ్‌సన్‌ది. పతనమైపోయిన క్వింగ్‌ సామ్రాజ్యాన్ని తిరిగి నిలబెట్టే ప్రయత్నం చేస్తున్నాడతను. మూ పారుగింటి సాంగ్‌ అత్తయ్య వాళ్ళను చూడడంతో టే- పెద్దగా ఊరివాళ్ళందరినుద్రేశించి, *పాడుగు జడల పైనికులొస్తున్నారు, సామాన్నూ, పిల్లలూ భద్రం ' అని కేకలెయ్యడం మొదలెట్టింది. అదివిని విపరీతంగా భయపడిన అమ్మ నన్ను అప్పటికప్పుడు పెళ్ళికుర్చీలో కూర్చోబెట్టి నా కాబోయే అత్తగారింటికి పంపించేసింది. అట్లా అనుకోకుండా నా పెళ్ళి జరిగిపోయింది. నాభర్తకప్పుడు 19 ఏళ్ళు, స్కూల్‌టీచర్‌గా పనిచేస్తున్నాడు. తెల్లివెనవాడూ, నిపుణుడైన అక్షర చిత్రకారుడూ. ఆ రోజుల్లో షైై్ళైన (స్త్రీ, భర్త ఎటువంటివాడైనా అతన్నే అనుసరించాల్సుండేది. నాకు మంచిమనిషే భర్తగా లభించడం నా అదృష్టం

6 విష్త్రప్రాయంలో....

అనుకున్నాను. ఒక సంవత్సరం గడిచింది. అతనికి కస్టమ్స్‌శాఖలో ఉద్యోగం వచ్చింది. దాంతో మనిషి పూర్తిగా మారిపోయాడు. రోజూ రాత్రి ఇంటికి ఆలస్యంగా వచ్చేవాడు. వీటికీమాటెకీ నన్ను ఏదో ఒకటి అంటుండేవాడు. అసలు పెళ్ళప్పటి మనిషి మంచితనం జాడేలేకుండ్దా పోయింది. అసలు కతేంటో కనిపెడ్డెమని ఒకరో జు అతన్ని రహస్యంగా అనుసరించాను. అతనొక జూద గృహంలోకెళ్ళి ఆడడానికి కూర్చోవడం చూసి నిశ్చేష్టురాలినయ్యాను. కొట్చాచ్చేట్టుగా అలంకరించుకున్న ఒక చవకబారు స్త్రీ కూడా అక్కడ కనిపించింది. ఇంక నేను లోపలికెళ్ళి అతన్ని రెక్కపుచ్చుకొని లేవదీసాను. కానీ అతను నన్ను పక్కకి తోసేసి కోపంగా ఒక్కచూపు చూసాడు. ఏమనడానికీ ధైర్యం చాలక అక్కడినుండి వచ్చేశాను. జరిగిందంతా విన్న మామయ్య ఆ(గ్రహోద([గ్రుడయ్యాడు. మా ఆయన ఇంటికి రాగానే పట్టుకొని రెండుబాదుళ్ళు బాదాడు. ఆయనకు చాలా అవమానమనిపించింది, అదంతా నామీద చూపించాడు. చాకు చూపించి చంపుతానని బెదిరించేవాడు. ఇదంతా నేను బయటివాళ్ళెవ్వరికీ చెప్పలేదు. కడుపు చించుకుంటే కాళ్ళమీద పడ్తుందన్నట్టు... అభిమానం చంపుకొని ఊరుకున్నాను.

ఆయన పరిస్తితి మరింత అధ్వాన్నంగా తయారయింది. ఇంట్లోని సామాన్షను, చివరికి తన వంటిమీది గుడ్డలను కూడా జూదంలో ఒడ్డడం మొదలయింది. ఆయన పతనాన్ని చూస్తే నాకే సిగ్గనిపించేది, నా తలరాత అనుకొని పెద్దగా ఏడ్చేదాన్ని. ఒకరో జు రాత్రి ఇంకనా బాధలన్నింటికి పరిష్కారంగా జీవితాన్ని అంతం చేసుకుందామని మెడకు ఉరి బిగించుకున్నాను. కానీ సమయానికి మా పక్కింటి చాంగ్‌ అత్త చూసి నన్నా ప్రయత్నం నుండి ఆపింది.

“నీ బిడ్డేమువుతుందో ఆలోచించు *” అంది.

నాచిజ్టి తల్లి బిగ్గరగా ఏడుస్తూ నా కాళ్ళను చుట్టేసుకుంది. నా మనసు కరిగిపోయింది. కానీ నాకు మరోదారి కనిపించలేదని వెప్పాను అత్తతో.

“ఏం, మన ఆడవాళ్ళకు మాత్రం రెండుచేతులు లేవా?” ' అని నిలదీసింది నన్నామె. తను తన పిల్లలను పోషించడానికి కంబళ్ళు తయారుచేసి అమ్ముతున్నదట. మొత్తానికి కష్టాలనుంచి గట్టెక్టే దారాకటి వుందని అర్ధమయింది. మా అత్తగారింటినుండి వచ్చేసి చాంగ్‌ అత్త దగ్గర చేతిపనులు నేర్చుకున్నాను. అదీ విధి మీదనా మొదటి గెలుపు.

ఆ తర్వాత నా కూతుర్ని తీసుకొని అమ్మావాళ్ళింటి కొచ్చేశాను. రోజూ తెల్లవారకముందే లేచి అర్ధరాత్రి దాకా పనిచేస్తూ రోజుకు మిగతావాళ్ళకన్నా ఒక కంబళి ఎక్కువే తయారు చేసేదాన్ని. మా వాళ్ళకు సహాయంగా నేనూ కొంత సంపాదించగలననే ఆత్మవిశ్వాసం కలిగింది. ఈ పల్లిటూరినొదిలి బైటిళ్ళి ఏదైనా ఫ్యాక్టరీలో పనిచేయాలనే ఆలోచన మొదలయిది.

విధిధిక్కారం 7

ఓ రోజు చెరువుదగ్గర బట్టలుతుక్కుంటుండగా, హాంకా నుండి పెళ్ళయి మా ఊరికొచ్చిన అమ్మాయి కలిసింది. ఆమె పనిచేసే ఫ్యాక్టరీలో (స్త్రీలకు సంపాదన రోజుకు 49 సెంట్లవరకూ వుంటుందని చెప్పింది. నాకు చాలా ఆశ్చర్యమనిపించింది. నేనూ నా పాపే కాక అమ్మా నాన్నలను కూడా వోయిగా సొకొచ్చు ఆ డబ్బుతో. '* మరి పాదాలు కట్టేసుకున్న వాళ్ళను తీసుకుంచారా పనిలోకి ** అనడిగాను వెంటనే.

“ఓ అదేంలేదు. అవి కొత్తగా పెట్టిన ఫ్యాక్టరీలు. వాళ్ళకిప్పుడు పనివాళ్ళు కావాలంతే. ఒకసారి నువ్వందులో స్రిరపడ్డావంటే వాళ్ళే తిండీ, పడుకునే వసతీ కూడా కల్పిస్తారు.

ఆనందంతో పరుగెత్తుకెళ్ళి నాన్నకు విషయం చెప్పాను. నాకక్కడ ఉద్యోగం సంపాయించుకోవాలనుందని అన్నాను. అనారోగ్యంతో మంచంపట్టి వున్న నాన్న నేస్పెప్పిందంతా విని మౌనంగా వుండిపోయాడు. నామీద ఆయనకెంత ప్రేమో నాకు తెల్పు. ఒక్కదాన్ని అంతదూరం పెళ్ళి తెలవని ప్రదేశంలో వుండడం ఆయనకిష్టం వుండదు. “ అన్నయ్యున్నాడు కదా అక్కడ, నేనూ సరిపోయినంత డబ్బు దొరకగానే మీ దగ్గరికి వచ్చేస్తాను అని నచ్చచెప్పాను. ఒప్పుకున్న సూచనగా అన్నట్టు నాన్న కళ్ళనుండి రెండు కన్నీటిబొట్టు కిందికి రాలాయి. దుప్పటిని ముఖంమీదికి లాక్కొని ఏడ్చేశాడు.

నేను ఒక పడవలో హాంకౌ చేరుకున్నాను. వొుదట్లో యు- హువా బట్టలమిల్టులో చేరాను. తర్వాత ఇంకోదాంట్లోకి మారాను. ఆ రోజుల్లో కార్మికుల జీవితాలు దుర్చరంగా వుండేవి. ఇరుకు గుడిసెల్లో, మురికి ప్రాంతాల్లో వుంటూ సూర్యోదయానికి ముందే లేచి పనిలోక్టోవాళ్ళం. ఫ్యాక్టరీల్లో కూడా ఇర్చుకైన చీకటిగదుల్లో ఒక్కోసారి రోజుకు 12 గంటలు పనిచేసేవాళ్ళం. ఎండాకాలమైతే యింక భరించలేనంత ఘోరంగా వుండేది పరిస్టితి. చెమటకు తడిసి బట్టులు ఒంటికి అతుక్కపోయేవి. చాలామంది త్రులు స్పృహతప్పి మరలలో పడిపోతూ వుండేవాళ్ళు. శక్తికి మించిన పనివేయడంతో నాకూ ఒకసారి విపరీతంగా రక్తస్రావమయింది.

నేను ఊరినుండి వచ్చేసినతర్వాత కొన్నిరో జులకే నాన్న కన్నుమూనాడు. పాపను చూసుకునే బాధ్యతా నామీదే పడింది. మొదట్లో తనను ఇంట్లోనే వదిలిపెట్టి పనికి పోయేదాన్ని. కానీ ఓరోజు నేను డ్యూటీనుండి వచ్చేసరికి తన పరిస్టితి చూస్తే తల తిరిగిపోయింది. ఓ పొడుగాటి వెదురుబుట్టులో తలకిందకు, కాళ్ళు మీదకు చేసి యిరుక్కుపోయి వుంది బయటకు రావడమెట్లానో తనకు తెలియడంలేదు. అట్లా ఎంతసేపు దాంట్లో వుండిపోయిందో బిడ్డ గుక్కపట్టి ఏడుస్తూ వుంది. అప్పటినుండి నా వెంట మిల్టులోకి రహస్యంగా తీసుకుపోవడం మొదలెట్టాను. అక్కడ తనను బాత్‌రూమ్‌లో దాచివుంచేదాన్ని. త్వరలోనే అదీ బైటపడింది. మా ఫోర్‌మెన్‌ దాన్ని నా దగ్గరికి తీసుకొచ్చి నన్ను కొబ్బాడు. అది భయపడిపోయి ఏడ్చింది. నేనూ ఏడ్చాను. ఫ్యాక్టరీ కార్మికురాలిగా నా జీవితం అట్లా ప్రారంభమయింది.

8 విస్తవషప్రాయంలో....

1925 లో నేను తైవాన్‌ నూలుబట్టులమిల్టులో చేరాను. అక్కడ ఒకరోజు నేను మిల్టుగేటుముందు వున్న షాపులో స్నేహితులతో మాలట్లాడుతూవుండగా వాంగ్‌ అనే 30 ఏళ్ళ వయసున్న కార్మికుడు అక్కడికి వచ్చాడు. అతడు కర్ర ఊతంతో నడుస్తున్నాడు. అతన్ని గమనించిన కొద్దిసేపట్లోనే నిజాయితీపరుడని అనిపించింది. అతనితో మాటకలిపాను. కొన్నిరోజుల తర్వాత మా యిద్దరిమధ్య పెరిగిన చనువుతో అతన్ని అతని కాలుగురించి అడిగాను-

“వాంగ్‌ మీ కాలు పుట్టుకతోనే అలావుందా, లేక ఏదైనా ప్రమాదంలో విరిగిందా..””

“రెండూ కాదు. ఒక కుక్క కరిచింది.?

““క్సుక్కనా.. 9)

అతడు నవ్వాడు. '“అది కార్మికులను అణచిపెట్టే కుక్క- అదే వున ఫోర్‌మెన్‌లూ, అదికారులూ..*”

కార్మికుల సమ్మెలో అతని కాలు ఏిరిగిందని నాకు తర్వాత తెలిసింది. హేనాన్‌ ప్రాంతంలోని ఒక బట్టులమిల్టు కార్మికుడతను. 1923 ఫిబ్రవరి ? నాడు జరిగిన అతిపెద్ద రైల్వే కార్మికసమ్మెలో పికెటింగ్‌లో పాల్గున్నప్పుడు కమ్యూన్నిస్టని చెప్పి అతని వై కాల్పులు జరిపారు. తర్వాతకాలంలో వాంగ్‌ తరచుగా నా దగ్గరికి వస్తుండేవాడు. ఒక్కోసారి వూ మిల్టులోనే శిక్షణ పాందుతున్న టెక్నికల్‌ విద్యార్పులను వెంటబెట్టుకొచ్చేవాడు. మేమంతా మంచి దోస్తులమయ్యాం.

1925 మేలో షాంఘై లోని జపానీయుల బట్టులమిల్టులో కార్మికులు సమ్మె చేసినప్పుడు, ఒకవైనా కార్మికుళ్లి చంపి సమ్మెను అణచేసారు జపాన్‌ సామ్రాజ్యవాదులు. దానిని నిరసిస్తూ షాంఘైలో ని విద్యార్థులూ, పౌరులూ ఒక దేశభక్త ఉద్యమాన్ని లేవదీసారు. నిర్చంధించబడిన అమాయకులను విడుదల చేయాలని కోరుతున్న (ప్రదర్శనకారులపై కూడామే 30న కాల్పులు జరిపారు, మే 30 ఊచకోత గా పేరొందిన ఈ చర్యను దేశవ్యాప్తంగా ప్రజలంతా నిరసించారు. మేం కార్మికులం కూడా సామ్రాజ్యవాద వ్యతిరేక పోరాటంలోని 'ప్రదర్శనకారులతో కలిసాం. ఆ రోజుల్లో మేం పగలంతా సమ్మె ప్రదర్శనల్లో పాల్గొని రాక్రుళ్ళు రాజకీయతరగతులు నిర్వహించుకున్నాం. బాతులను పెంచే ఒక రేకులషెడ్డే మా తరగతి గది. మా యింటికి అప్పట్లో వస్తూవుండిన విద్యార్హులే మా టేచర్లు. వాళ్ళు మాకొక పాట నేర్చారు, కార్మికులందరం ఐక్యంగా వుండాలనీ చెప్పారు. రెండు కట్టెపుల్లలనైతే తేలిగ్గా విరిచేయొచ్చు కానీ కట్టెలమోపును విరవడం అసాధ్యమని చెప్పారు. నాకు చాలా నచ్చిందది. ఇంతకు పూర్వం నేను పేదవాళ్ళు, ముఖ్యంగా (స్త్రీలు వాళ్ళ పూర్వజన్మ ఫలితంగానే బాధలను భవిస్తున్నా రనుకునేదాన్ని. కానీ ఇప్పుడు మా టీవర్డు '“కర్మ అనేదే లేదు, ఇంక దాంట్లో మంచీ డూ ఏముందీ, ఇప్పుడు మీరూ మీపై అధికారీ

విధిధిక్కారం ఠి ఒకేసారి నదిలో పద్దారనుకోండి. ఈత రాకపోతే ఇద్దరూ మునిగి పోవాల్సిందే. ఒకవేళ అనారోగ్యమే చేస్తే అతనికి డబ్బుంది కాబట్టి డాక్టరు దగ్గరికెళ్ళగలుగుతాడు, మీరెళ్ళలేరు. అంతే తేడా?” అని చెప్పారు. ఈ మాటలు నన్ను చాలా ఆలోచింపజేసాయి. ఆశ అనేదే ప్రతీదానిని నడిపిస్తుందని నాకు అర్హమవసాగింది.

1926 ఏప్రిల్‌లో ఒకరోజు హొ-ఫుషెన్‌ అనే విద్యార్ది ప్రత్యేకంగా నాతో మాట్లాడాలని వచ్చడు. ముందుగా '“మీరు శాకాహారులని విన్నాను, నిజమా *” అనడిగాడు.

అవునని తలూపాను.

“ ఐతే బౌద్దిన్ని కూడా నమ్ముతారా మీరు ” వెంటనే అడిగేశాడు.

“యిట్లా పేదగా పుట్టడం నా విధిరాతనుకుంటాను. అందుకే వప్పేజన్మమీద ఆశ పెట్టుకున్నాను”.

ఓల జ్ర జన్మే ఆశాజనకంగా వున్నప్పుడు, ఇంకో జన్మ గురించి ప్రొార్దించడ మెందుకూ'” అంటూ నవ్వాడతను. _

ఇటువంటి మాటలు నేనింతకు ముందెప్పుడూ వినలేదు.

““ఏమిటిమీరనేది. నేనాశించింది నాకీ జన్మలో సాధ్యవునా ** అని ఆశ్చర్యపోయాను.

“తప్పకుండా '*. అతడు చెప్పడం ప్రారంభించాడు. *' కోట్లాది పీడిత'ప్రజలకు మెర్సుగెన జీవితన్నందించేందుకు పనిచేస్తున్న సంస్థ ఒకటుంది. బౌద్దాన్ని నమ్ముకునేకన్నా ఆ సంస్టలో చేరి పనిచేయడం మరింత మేలైనది. కాదంచారా'

““వచ్చేజన్మకోసం కాక (ప్రస్తుత జీవితం కోసం పనివేయడం -ఈ ఆలోచన బాగున్నట్టుంది. బహుశా నేనిందులో చేరడానికే యిష్టపడతాను. ఇంతకూ ఆ సంస పేరేంటి???

“*వైనా కమ్యూనిస్టుపార్టీ. అది శ్రామికులపాార్టీ *.

(శ్రామికులకు చెందిన ఆ పాన్టీలో తప్పనిసరిగా చేరాలని నాకన్పించిందప్పుడు.

అది నా జీవితానికో మలుపు. గతంలో నా ఆలోచన -కష్టపడి, డబ్బు సంపాదించి పాపకూ, అమ్మకూ మంచి జీవితాన్నివ్వాలనీ, అట్లాగే ఏదో ఒకరో జు పునర్హన్మ లభిస్తుందనే దానికే పరిమితమైంది. ఇప్పుడు నాముందు ఉజ్వలమైన భవిషత్తు వుంది. నేను వైనా కమ్యూనిస్టుపార్టీని అనుసరించాలని నిశ్చయించుకున్నాను.

1926లోనే వైనాలోని కార్మికులూ కర్షకులూ అన్నివర్గాల (ప్రజలూ భూస్వామ్య సామ్రాజ్యవాద వ్యతిరేక పోరాటంలో కలిసారు.వైనా కమ్యూనిస్టుపార్టీ 'ప్రోదృలంతో, గువాంగ్‌జాలోని తాత్కాలిక విప్తవ(పప్రభుత్వంలో జులైలో ఉత్తరదండయా డత్రకు సైన్యాన్ని పంపించింది.

10 విప్త్లవ(ప్రాయంలో....

కార్మికులతో, రైతులతో కూడిన ఈ సైన్యం అక్టోబరుకల్లా వూ-వోంగ్‌ ను చేరుకుంది. ( వూ-హాంగ్‌ అంటే- యాంగ్సీనది వెంబడి వున్న వూ-చాంగ్‌, వాంకౌ, హాన్‌యాన్‌ అనే మూడు నగరాలు)

లభించిన విజయాన్ని స్రిరపర్చుకునేందుకు కార్మికులమైన మేం ఎన్నో సమ్మెలను, పికెట్లను నిర్వహించాం. మహిళా పికెట్‌లైన్‌కు నేను నాయకురాలిగా ఎన్నికయ్యాను. మా (గ్రూపులో చాలామంది పాదాలు కచ్చేసుకున్న వాళ్ళ. మేం రోజూ ఆరుబయట వ్యాయామం, మగవాళ్ళతో సమానంగా మార్చింన్‌ చేసేవాళ్ళం. అటుగా వెళ్ళినవాళ్ళు అప్పుడప్పుడు మా వైపు చూసి నవ్వుతుండేవాళ్ళు. కానీ దాంట్లో నవ్వడాకేముందో నాకర్ధం కాలేదు. ఈ భూస్వామ్య సాంప్రదాయం మామీద బలవంతాన రుద్దబడింది. పొట్టిపాదాలతోనైనా మేం విష్ణవంలో ఎందుకు చేరకూడదో నాకర్హం కాలేదు.

ఈ కార్యక్రమాల్లో వుండిపోయి నేను రోజంతా బయటే గడపడంతో అమ్మ చాలా కంగారు పడింది. ఒకరో జుమె పాపతో ' ఇదివరకు మీ అమ్మ డ్యూటీ అయిపోయిన మరుక్షణం ఇల్టుచేరేది. మళ్ళీ బయటకు వెళ్ళేది కాదు. ఇప్పుడు చూడు. రోజంతా బయటే తిరగడం, అదికూడా ఆ మగవాళ్ళతో. ఆమెవరినన్నా పెళ్లి చేసుకుందంటే యింక నీ జీవితం నరకమే అనుకో ? అని సాదపెట్టింది. అదివిని పాప పెద్దగా నవ్వింది.

“అమ్మమ్మా, నీకా భయమేం అక్కర్లేదు, అమ్మ ఎవర్నీ పెళ్ళి చేసుకోదు. తను విప్లవంకోసం పనిచేస్తుంది ** అని అమ్మమ్మకు దిమ్మతిరిగే జవాబిచ్చింది. అది అమ్మను కొంత శాంతపర్భింది.

1927 మార్చ్‌ 8 నాడు నేను నా మహిళాపికెట్టును తీసుకొని శ్రామికమహిళాదిన ప్రదర్శనలలో పాల్గొనడానికి వెళ్ళాను. సభ జరుగుతూవుండగా, సభకధ్యతత వహిస్తూవున్న కార్మికసంఘ నాయకుడు సియాంగ్‌ జాంగ్‌ఫా నా దగ్గరకొచ్చాడు. నాకర్షైంట్‌గా ఒక పనితగిలింది. నా బదులుగా నువ్వు కార్మికసంఘం గురించి నాలుగువూటలు చెప్పగలవా అని అడిగి, నా జవాబుకోసం ఆగనుకూడా ఆగకుండా వెళ్ళిపోయాడు.

పెద్దబాథధే వచ్చిపడింది. ఏం చేయాలో తెలియలేదు.

కొద్దిసేపటికి, నేను ఏదైనా మాట్లాడాలని కోరుతూ సభలో చప్పట్టు మోగడం వినిపించింది. వేదికమీద నిలబడి ఉపన్యాసం యిచ్చేంత ధైర్యం ఎట్టా వచ్చిందో ఏమో తల్చుకుంటే చాలా ఆశ్చర్యంగా వుంటుంది. అక్కడ నేను నా జీవితకధనే చెప్పి చివరికిట్లా ముగించాను-

" “స్త్రీలు ఎన్నోరకాలుగా బాధలకు గురవుతున్నారు. కష్టజీవులమైన మనం భూస్వామ్య యుధ్ధ ప్రభువుల, సామ్రాజ్యవాదుల అణచివేతవల్ల బాధలను భవిస్తున్నాం, పేదవాళ్ళమైనందువల్లా బాధలను భవిస్తున్నాం. మరి డబ్బున్న బూర్జువా (స్త్రీలు కూడా

ఎధిధిక్కారం 1] బాధలను భవిస్తున్నారు- వాళ్ళకన్నా ఎక్కువడబ్బున్న భర్తలను కొనుక్కోలేకి. యుద్ద ప్రభువుల ఉంపుడుగత్తెలూ ఇతరులతో పోటీపడాల్సిన అవసరం వల్ల బాధపడ్డున్నారు. ఏమైనా కార్మిక(స్ర్రీలమైన మనం పురుషుల చేతిలో ఆటుబొమ్మగా మ్తున్నా మై సైక(జ్కై/లమై ్ర మారదానికి నిరాకరిస్తున్నాం. మనం ఇదంతా మన విధిరాతని అనుకోవద్దు. స్టిరంగా నిలబడి మన విముక్తికోసం పోరాడాలి.....*” చప్పట్టు మారుమోగిపోయాయి. విప్లవంలో ప్రజలు పదునెక్కారు. నేను కూడా కార్మికోద్యమ కార్యకర్తగా మారాను. క్రి మ్‌ 1927 ఏప్రిల్‌లో హాంకౌలో సైనికశిక్షణ కార్యక్రమం జరిగినపుడు పార్ట్‌ కేంద్రకమిటీ - చైనా కమ్యూనిస్టు పార్టీ 5వ జాతీయ మహాసభకు నన్ను హాజరుకమ్మని కోరింది. అక్కడ నేను అధ్యక్షవర్గ సభ్యురాలిగా ఎన్నికయ్యాను. ష్‌ ॥ రను త న కో ఖాయం య రి టం య టట శ టం వా న న స య శ. ఖీ త! నం ప హహ. టి చ రగ ష్‌! న. ల ల నత ల... నూ. . న సం. స క శ. ఇ సల న క న న. ఈ లా న న. తనంలో అ న ర ల అడవ య చేనడు నం పటన చక షకేమ మం 1

ట్‌ “శల | | ఒం డ్డ ర వ. ॥ స్తు . / క న | న ॥ ( షు ఇల 1 / న. షీ + సం ఫు ల లే ల సేం స ర (య్‌ =. ల . స క. న న న గ | ఇ / ట్‌ =

| [ స . మో రే ప్‌ కేవ శే న్యం ఓ ళు ల 4 శి గ్‌ తు న్‌ స హో న. ః లో నే వ వ ఫలు కాళ ఎలి య ఖా ర న. ప పతం లో అ ఖని న . డం టి 0. ॥ భ్‌ న. మం జ్‌ నన కడి గ్‌ న్‌! క్‌ గ | మ్‌ + రే లో క -ళ! ళ్‌ క? ( స? న య గ క | ( మళ స వు స 1! కే న్‌ శత ఇ "వి శ ॥ | జ త సచ్‌ వీ ్ట న్‌ ల్‌ ఆ హూ] గ్‌ ంళ య ॥ శ ॥ , . శ న

క్ష " . [| ॥ స న న న ॥ ణ్‌ (1, గే. ళ్‌ సు | ణ క తాట న టు . వ; గ వగా కవ 4 తనీ. కో న్‌! ! వచి ల్‌ నే భా ట్‌ అం. తానం! శీ గ రో న ॥| నం | తో జ్‌ జ్ర ల *లికీ |
ఆచ. న ల ప్రదర్శన, ( అప్పుడు పీపింగ్‌) లో దేశభక్తులైన విద్యార్దుల ప్ర 1919మే4 ఉద్యమం : బీజింగ్‌ ( అప్పుడు టపి స్ట్‌ న. జ | |. నో ॥ టే స్‌ ఫ్‌ , న. స | ః | / /| ॥ 1. .. మ్‌ ల 1 [| ం లన్న ॥ త శ గ్య శీ గహ. ం ॥ గ్గ ళల ల ల స సు
చ్‌ న అపి “ట్య ల కా ఓ న... , నే హ్‌ . . న. శల వ ఖై ళ్‌ || నటల ప్‌ నటి నటి న వట్ట్యాడం (1 య ॥ ల. న. సం టే [1 ౨ “ఖీ య (. పహ. బా 2 ల ల న న్‌. 1 . ల శ్‌ శ గా. మల న. య వ్‌ శ్‌ శ |: గ న! మ స. . స. న.

మే . న్న! గ్గే. టు న. | లోన టి ల. సస... | ల న వ్‌ న న ల మా హు టు |! స ఖో స్ట ష్‌ సు? ను న ల కు. నాన స మ . న ర 1 " ప్ష్య్ష న , ఆ / క్ష శై

పోరాడి నేర్చుకో విజానమూ.... లియు యాసియాంగ్‌

జపాన్‌ వ్యతిరేక యుద్రకాలంలో క తాయ్‌వోంగ్‌ కొండలమీద గెరిల్లా న. న చాంగ్‌మవాననగరప్ప్రోమముటికమొదటి [ కార్టాదర్భిగా నియమించబడింది. ఆమె య య నే గెరిల్లా యుద్రకాలంనాటేసావానాధల్ని ట్ర సట... తెలినీ చాలామంది ఆమెను ఇంటర్యూ న. .. ర తట చేయాలని అనుకునేవారు. అయితే క్షీ. ఎవర్డికైనా వినయంగా ఆమె చెప్పేమాట- వంత వందలనేల సామాన్యప్రజలలో నేనూ [౩ ఒకదాన్ని * అనే. య నేనో సనాతనాచార కుటుంబంలో పుట్టాను. షాంగ్సీరాష్టంలోని గ్పింగియాన్‌లో వుండేవాళ్ళం. తరతరాలుగా సాంప్రదాయక పద్దతులకు ఆచారాలకు కట్టుబడిన కుటుంబానికి వెందినా మా నాన్న మాత్రం అవన్నీ పాటించేవాడు కాదు. ఆయన కుటుంబపెద్దగా మారాక కట్టుబాట్లను ఆయన నిరసించాడు. (స్త్రీల పట్టు వివథత అంటే ఆయనకు వ్యతిరేకత. మా ప్రాంతం మొత్తంలో పాదాలు కట్టేసుకోని మొదటి అమ్మాయిని నేనే. జనానికది వింతగా వుండేది. నాకు 'మగరాయుడు” అని పేరుపెట్టారు. నాకు పదకొండో ఏడు వచ్చిక మా నాన్న నన్ను చదువుకోసమని తాయువాన్‌

నగరానికి తీసుకెళ్ళాడు. అట్లా ఆ ప్రాంతంమొత్తంలో బడికోసం ఊరు విడిచి రాజధానికి వెళ్ళిన మొదటి అమ్మాయిని కూడా నేనే. ప్రైమరీస్కూల్‌ చదువు అయిపోయిన తరువాత తాయువాన్‌లోనే ఆడపిల్లల ప్రాంతీయ పాఠశాలలో చేరాను. అక్కడ నియమనిబంధనలు ఎక్కువే. అక్కడి హాస్టల్‌లో వుండే ఆడపిల్లలను సెలవుల్లో వాళ్ళ కుటుంబంవాళ్ళు వచ్చి తీసుకెళ్ళివరకూ పోనిచ్చేవారు కాదు. అక్కడి ఆడపిల్లలు వాళ్ళ కుటుంబంలోని వారిన్లి

గ విప్త్రవప్రాయంలో.... తప్ప యితర మగవాళ్ళను కలవడానికి వీలులేదు. అప్పటికే పెళ్ళి కుదిరిన వాళ్ళయిని అంతే. ఇంక స్కూలుబయట కూడా ఆటల్లో, యితర సాంఘిక కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనడం కూడా నిషేధమే. ఇక రాజకీయ కార్యక్రమాల విషయం చెప్పేదేముంది 9 వూ స్కూల్‌ వాస్టల్‌లో రఫూవో, చాంగ్‌ అనే యిద్దరు పెళ్ళయిన విద్యార్థినులుండేవారు. ఇద్దరికీ వాళ్ళ భర్తలతో పడలేదు. చాంగ్‌ భర్త అయితే యింకో 'స్రీనే వెతుక్కున్నాడు. వారికి విడాకులు తీసుకునే హక్కు లేదు. వళ్ల పరిస్తితి ఎల్లు తయారయిందంటే వాళ్ళు సన్యాసినులుగా మారడానికి తయువాన్‌ ఉత్తరాన వున్న గుడికి పారిపోయారు. అది వినిమేమంతా చాలా బాధపడ్డాం. అప్పుడు నేనే మా క్లాస్‌ లీడర్‌స్సు, ఇంక మిగతా మా క్లాస్‌ వాళ్ళందరినీ కూడేసుకుని వెళ్ళి ఎట్లాగో వాళ్ళనక్కడ్నించి తీస్తుక్రొబ్చేశాం. మా స్కూల్‌ అధికారులు యిదంతా చూసి వాళ్ళవల్ల స్కూల్‌ పరువు పోతుందని వాళ్ళను స్కూల్‌నుంచి వెళ్ళిపొమ్మన్నారు. ఆ నిర్ణయం సట్ట్లు విద్యార్దులందరూ అసంతృప్తిని వ్యక్తంచేసారు. ముఖ్యంగా వాళ్ళను వెనక్కి తీసుకురావడంలో బాధ్యత వహించిన నాకు ఈ సంఘటన చాలా బాధ కలిగించింది. కోపమూ వచ్చింది. ఒక విద్యాసంస్థలోనే పరిస్టితి యింత ఘోరంగా వుంటే యింకో యింకో చోట ఎట్లా వుంటుందో ఊహించుకోలేకపోయాను. పతనావస్టలో వున్న సామాజిక పరిస్టితులపైనే సమస్యతీవ్రత ఆధారపడి వుందన్న విషయం అప్పుడు నాకు తెలియదు.

1919లో నేను థర్డ్‌ ్రేడ్‌లోకొచ్చాను. బీజింగ్‌ విద్యార్దులు అప్పుడు

తియనాన్మన్‌,దగ్గర సమావేశమయ్యారు. పారిస్‌శాంతి సమావేశంలో సామ్రాజ్యవాదులు షాండంగ్‌పై వైనా అధికారాన్ని గుర్తించకపోవడాన్ని, ద్రోహులైన ప్రభుత్వ అధికారులు దాన్ని వ్యతిరేకించకుండా జాతి ప్రయోజనాలను విదేశీశక్తులకు తాకట్బ్టుపెట్టుడాన్ని వాళ్ళు అండించారు. జపాన్‌తో చైనా యుద్ద ప్రభువు యువన్‌ షికాయ్‌ అశ్రమ ఒడంబడిక చేసుకొని రూపొందించిన ' ఇరవై ఒక్క కోరిక "లను ఉపసంహరించుకోవాలని, జపొన్‌ అనుకూల 'ప్రభుత్వాధికారుల్ని శిక్షించాలనీ కోరారు. బీజింగ్‌ విద్యార్థుల ఈ విష్ణవచర్య వైనా ప్రజలందరిపై ఎంతో ప్రభావన్నేసింది. ఆ తర్వాత ఆధునిక వైనాచరిత్రలో 'మే నాలుగు ఉద్యమం' గా అది ప్రఖ్యాతి పొందింది.

ఆ ఉద్యమంలో తాయువాన్‌లోని ప్రజలు ముఖ్యంగా విద్యార్జులు పెద్దయెత్తున కదిలారు. మా స్కూల్‌నుంచి కొంతమంది విద్యార్దులు అప్పటి పరిస్తితిని ఏపరిస్తూ దేశభక్తియుత రచనలతో ఒక కరపత్రాన్ని రాసిపంచారు. ఆ కార్యక్రమంలో నేనూ షాల్గొన్నాను. ఇంక అప్పటినుండి విప్లవ పత్రికలు, కొత్తకొత్త పుస్తకాలు చదవడం మొదలుపెట్టాను. (ప్రాచీన సాహిత్యం చదవడం, అల్లీకలూ కుట్టూ నేర్చుకోవడం విసుగన్పించేది.

పోరాడి నేర్చుకో విజానమూ.... కైక

ఇంటర్మీడియట్‌ రెండోసంవత్సరం చదువుతుండగా మా స్కూల్లోనూ విద్యాన్టిసంఘం పెట్టాలనే ఆలోచనొచ్చింది మాకు. మగపిబ్రల స్కూల్లో అప్పటికే విద్యార్దిసంఘం వుండింది. వాళ్ళు సహాయపడ్తామన్నారు కూడా. కానీ మా స్కూల్‌ అధికారులు పడనివ్వలేదు. స్కూలు వార్షికోత్సవంలో ఒక ప్రదర్శన ఇద్దామనుకున్నాం. స్కూల్‌ అధికారులు అందుక్కూడా అనుమతించ లేదు. పోనీ షళ్తెటాళ్ళకు వెళ్ళి పాదాలు బంధించుకో వద్దనే ప్రచారం చేయాలనే ఆలోచనతో శీతాకాలం సెలవులను ముందుగానే యివ్వమని అడిగాం. ఈ కోరికనూ మా అధికారులు తిరస్కరించారు. ఇట్లా అధికారుల ఆంక్షలు ఎక్కువైన కొద్దీ విద్యార్డుల్లో తిరుగుబాటుతత్వం మరింత పెరిగింది. మా హెడ్‌మాస్టర్‌ను ఎదిరించిన 'చెడ్డపిల్ల ల్లో నేనూ ఒకదాన్ని. మొదచ్చో ఎంతోమంచి విద్యాన్చినిగా పేరు తెచ్చుకున్న నేను (క్రమశిక్షణ లేనిదాన్నయ్యాను. ఈ సంఘటనలతో - భవిష్యత్‌ విద్యావిధానాన్ని రూపొందించడంలో నేనూ పాల్గొనాలని, (స్త్రీలకు వాళ్ళ నమన్యల నుండి విముక్తమయ్యే చైతన్యం కలిగించాలనే ఒక ఆదర్శం నాలో బలపడింది. అందుకని అప్పటి నుండి డిగ్రీ చదువు అయిపోయేవరకు చదువుమీదే దృష్టి కేంద్రీకరించాను. కాలేజి ఫీజ్‌ కోసం ఓ పైమరీస్కూల్లో టీచర్‌గా పనిచేసి యింకో సంవత్సరం ఇం్రీషు, ఫెజిక్సు, కెమిజ్టీలు వెప్పే స్కూల్లో చదివాను.

192 3లో బీజింగ్‌లోని ప్రభుత్వ టీచర్‌ టైనింగ్‌ కాలేజీలో చేరాను. అక్కడా మొదట్లో చదువుకే అంకితమయ్యాను. తెల్లవారి లేచింది మొదలు అర్దరాత్రి వరకు అదేపని. మా కాలేజి ప్రెసిడెంట్‌ కృుషాషాంగ్‌ అభ్యుదయవాది. చాలా నిజాయితీగా నిక్కచ్చిగా ప్రవర్తించేవాడు. యువతరాన్ని ప్రేమించేవాడు. 1924 మార్చ్‌లో ఆయన పదవికి రాజీనామా చేయడంతో యాంగ్‌ యిన్‌ యి అనే ఆమె ప్రెసిడెంట్‌ అయింది. ఆమెకు ఆ పదవి పాందే ఏ అ్మర్లతాలేదు. ఆమెకున్న ల్బర్హతల్దా అధికారుల ప్రతినిధి కావడమే. సామ్రాజ్యవాదుల నమ్మినబంటు. ఇంక ఆమె (ప్రగతిశీల భావాలుగల 'ప్రాఫెసర్లను తీసేసి తన మద్దతుదారులను ఉద్యోగాల్లో చేర్చుకోవడం మొదలుపెట్టింది. క్సు రూపొందించిన ప్రగతిశీల విద్యావిధానాన్ని కూడా ఈవె. మార్చేసింది. విద్యారులు దీన్నంఠా సహించలేకపోయారు.

ఆ శీతాకాలంలో విద్యార్థులందరూ యాంగ్‌ను వ్యతిరే కించాలని అనుకున్నారు. యాంగ్‌ విధానాలపట్లా, దిగజారి పోతున్న విద్యాప్రమాణాల పట్లా అసంతృప్తితో వున్న విద్యార్హులతో నేనూ కలిసొను. మా కాలేజ్‌ను సంస్కరించాల్సిన అవసరాన్ని మేం గుర్తించాం. మాపై తరగతిలో వున్న సు గువాంగ్‌ పింగ్‌, యింకొంతమందీ కూడా అదే ఆలోచనతో వున్నారు. సు గువాంగ్‌ పింగ్‌ ద్వారా మాకు లూసన్‌ మార్గదర్శకత్వం అభించింది. యాంగ్‌ను పదవినుండి తొలగించాల్సిందేననుకున్నాం.

16 విష్ణవప్రాయంలో.... మొదట్లో కొన్ని డిమాండ్లను మాత్రం యాంగ్‌ ముందుంచాం. అవ్వి తొలగించిన ప్రొఫెసర్లను తిరిగి తీసుకోవాలి; ఆమె పెత్తందారీతనాన్ని వదులుకోవాలి; ఆమ్రై మురాలోని వ్యక్తి అయిన డీన్‌ను డిస్మిస్‌ చేయాలి; విద్యార్థి కార్యకలాపాలకు స్వేచ్చనివ్వాలి. పాలకవర్గ ప్రతినిధి అయిన యాంగ్‌ మా న్యాయమైన డిమాండ్రను ఒప్పుకో లేకపోయింద్రి, మే9,1925న విద్యాశాఖ సహాయంతో సు గువాంగ్‌ పింగ్‌ను, లియు హెజెన్‌ను యింకా నలుగురు యితర విద్యార్టులను కాలేజి నుండి తీసేసి, విద్యార్థుల స్వయం పరిపాలనా సంఘం ఆఫీస్‌ను మూసేయింవింది. విద్యార్ది నాయకులను కాలేజినుండి తీసిపేయడంతో అటు విద్యార్థిసంఘం వాళ్ళూ, యిటు కాలేజ్‌ సిబ్బందీ కూడా కోపో ద్రిక్తు లయ్యారు. ప్రతీకారంగా యాంగ్‌ ఆఫీస్‌ను మూసేసి, ఆమెను కాలేజ్‌లోకి అడుగు పెచ్టాద్దని హెచ్చరిస్తూ వాల్‌పోస్టర్లు అంటించారు. ఒకసారి యాంగ్‌ లోపలికొచ్చే ప్రయత్నం చేస్తే విద్యార్దులంతా కలిసి ఆమెను తరిమికొట్టారు. లూసన్‌ వ్యక్తిగత చొరవతో యితర (ప్రాఫెసర్లందరూ కలిసి స్టైక్‌లో వున్న విద్యార్దులకు మద్దతునిస్తూ ప్రకటన విడుదల చేసారు. ఇధువర్గాలు సమాన బలాలతో వుండడంతో ప్రజలవుద్దతు కూడా తీస్కోవాల్బొచ్చింది. కాలేజ్‌ బైట మద్దతు కూడగట్టే బాధ్యత నాదీ యింకో విద్యార్హిదీ. మేం బీజింగ్‌ యూనివర్సిటీ, యింకా యితర యూనివర్సిటీల విద్యార్దులతో మౌ సమస్యను చర్చించాం. ఎంతోమంది ప్రగతిశీల మేధావులూ, విద్యార్హులూ, సైనిక నాయకులూ, ప్రజాసంఘాలవాళ్ళూ, రాజకీయ పార్టీల వాళ్ళూ మేం చెప్పింది విని మాకు సహకారాన్నిచ్చారు. నగర కమ్యూనిస్టుపాన్టీ మాకు సహాయంగా తన రహస్య కార్యకర్తలను కాలేజ్‌. క్యాంపన్‌లోకి పంపించింది. సామాజిక మహిళా ఉద్యమాలకు సంబంధించిన గొప్పవక్తగా పేరొందిన కాదుడ్‌ లీడావోరూవో” మాకు బహిరంగంగా మద్దతు తెలిపారు. యాంగ్‌ను టీచర్స్‌ కాలేజినుండి బయటికి సంపించేయాలనే మా ఉద్యమం మొత్తం రాజధానినే కుదిపేసింది. యుద్ద ప్రభువులు అధికారంలో వున్న రోజులవి. వాళ్ళ కనుసన్నల్లోనే మెలిగే విద్యాశాఖ ఆందోళనను అణచేయాలని నిశ్చయించుకుంది. మొదట విద్యాశాఖాధికారి లియు బైజావో తన తాబేదార్హతో యాంగ్‌కు రక్షణనిస్తూ క్యాంపస్‌లో కొచ్చి విద్యార్థులను ఒప్పించే ప్రయత్నం చేసాడు. విద్యార్దినులందరూ లియు బైజావో చుట్టూ గుమికూడి గట్టిగా వాదించారు. యాంగ్‌ను తొలగించేంతవరకు రాజీకొచ్చే సమస్యే లేదని ప్రకటించారు. అయినా వినకుండా విద్యార్దినులను తిడ్లూ బెదిరించాలని చూసిన లియూను అతని అనుచరుల్నీ గేట్‌బైటికి గెంటేసారు. కొంతమంది అమ్మాయిలు యింతటి సాహసం ప్రదర్శించారంటే విద్యాశాఖ మంత్రి నమ్మలేకపోయాడు. ఇంక తవు ఆఖరి అస్త్రంగా సాయుధ బలాన్ని

పోరాడి నేర్చుకో విజ్ఞానమూ.... 17 ప్రయోగించాలనుకున్నాడు. ఆగస్ట్‌ 1 నాడు పోలీసులు కాలేజ్‌ను చుట్టుముట్టారు. అంతకుముందెందుకో కాలేజ్‌ నుండి బైటికెళ్ళిన నాకు మళ్ళీ లోపలికెళ్ళి అవకాశం లేకుండా పోయింది. కొన్నిరోజుల తర్వాత వాళ్ళు వోస్టల్‌లో కరెంట్‌ కట్‌ చేసారు. నీళ్ళూ. బొగ్గుల సరఫరాను అడ్డుకున్నారు. నేనప్పుడిక లోపలివాళ్ళకు తిండీ, నీళ్ళూ అందించే బాధ్యత తీసుకున్నాను. కొందరు మిత్రులతో కలిసీ యితర కాలేజి విద్యార్హుల దగ్గరికి వెళ్ళాను. వాళ్ళనుండి వసూలుచేసిన డబ్బుతో (వైడ్‌ యితర ఆహారపదార్హాలు కాని వాటిని డబ్బాలలో ప్యాక్‌చేసి కాలేజ్‌ గోడలమీదినుండి లోపలికి విసిరేవాళ్ళం. నీళ్ళ క్యాన్‌లను మాత్రం గేట్లో నుండే దొంగచాటుగా పంపేవాళ్ళం. ఆవిధంగా లోపలివిద్యార్డుల వైతికస్టైర్యాన్ని పెంపాందించాం. ఇంకోవైపు నేనేమో ప్రజల సహకారాన్ని కోరుతూ మా విద్యార్టిసంఘం యిచ్చే (ప్రకటనలను ప(ద్రికలకందించే పనిలో తలమునకలయ్యాను. శత్రువు మరోసారి ఓడిపోయానని తెలుసుకొని ఆగష్ట్‌ 2 0న యింకా ఎక్కువసంఖ్యలో పోలీసులను దించాడు. పోలీసులు కళాశాల ఆవరణనంతా ఆ(క్రమిచుకొని దాదాపు 40 మంది విద్యార్దులను నిర్బంధించారు. నిరాయుధ్యులైన విద్యార్హులవై యింత పోలీసుబలగాన్ని 'ప్రయోగించాడాన్ని ప్రజలు తీవ్రంగా వ్యతిరేకించారు. కొన్ని రోజులకే, మహిళా టీచర్స్‌ కాలేజ్‌ మూసివేస్తున్నట్టు అధికారప్రకటన వెలువడింది. కానీ పోరాటం ముగియలేదు. సుకుమారులని అందరూ భావించిన ఆ యువతులే పోరాటంలో తలెంచక నిలబడ్డారు. మా కాలేజ్‌నె తిరిగి తెరిపించడమే మా ప్రధానలత్యంగా మారింది. లూసన్‌ నేతృత్వంలో కాలేజీని తిరిగి నెలకొల్పాలని కమ్యూనిస్టుపార్టీ ప్రయత్నాలు మొదలుపెట్టింది. జాంగ్‌మావో వీధిలోని ఒక పెద్ద భవనాన్ని అద్దెకు తీసుకొని పాత కాలేజ్‌పేరుతోనే బోర్జు వేలాడదీసాం, * ప్రభుత్వ ఆమోదిత ' అనేది మాత్రంమా కొత్తబోర్లులో వుండదు. కాలేజ్‌ నిర్వహణకోసం లూసన్‌ నాయకత్వంలో టీచర్వూూ, విద్యార్హులతో కల్సి కమిటీని ఏర్పర్పాం. బీజింగ్‌ యూనివర్సిటీ ప్రాఫెసర్తనూ, టీచర్‌'ట్రైనింగ్‌ కాలేజ్‌ ప్రాఫెసర్లనూ మా కాలేజీలో స్వచ్చందంగా పాఠాలు చెప్పడానికి లూసన్‌ ద్వారా ఆవ్వోానించాం, బోధనా విధానాన్ని నిర్ణయించుకునే సమావేశాలకు కూడా లూసనే అధ్యక్షత వహించేవారు. విద్యార్దిసంఘం వాళ్ళు కాలేజీ నిధుల గురించీ, సాధారణ నిర్వహణ గురించీ చూసుకునేవాళ్ళు. వసూలు చేసిన నిధులనుండి ఖర్చులు పెట్టుకునేవాళ్ళం. సెప్టెంబరు 21 నాడు విద్యార్థుల మూకుమ్మడి అరెస్టులైన ఒక నెల తర్వాత కాలేజీని తిరిగి తెరిచాం. అందరూ కాకున్నా చాలామంది విద్యార్థులు తరగతులకు హాజరయ్యారు. వివిధ విభాగాలలో పాఠాలు సక్రమంగా జరిగాయి. విద్యాశాఖ మూసేసిన మా కాలేజి స్టలంలోనే ప్రభుత్వ మహిళా యూనివర్సిటీని స్టాపించింది. మేం మాత్రం విద్యాశాఖకు (ప్రత్యర్జులుగా మిగిలాం.

18 విషవప్రాయంలో.... మా కొత్తకాలేజ్‌ '“చట్టువిరుద్దమైనదీ', గ్యారంటీలేనిదీ. ప్రభుత్వం దాన్ని ఏ క్షణమైనా వమూసివేయొచ్చు. అయినా విద్యార్దులను చేర్చుకుంటూనే పోయాం. కుటుంబాలను ఎదిరించి, బెదిరింపులను లెక్కచేయని కొందరు ప్రవేశ పరీత రాసారు. అట్లా చేరినవాళ్ళు 30, 35 మందే. కానీ అదేం తక్కువ సంఖ్య కాదు. సెప్టెంబరుకల్లా బీజింగ్‌లో విప్లవ కెరటాలు ఉవ్వెత్తున లేచాయి. 30న యుద్ద(ప్రభువుల ప్రతినిధి అయిన విద్యామంత్రి జాంగ్‌షెజావో రాజీనామా చేసాడు. మా కాలేజ్‌ విద్యార్థులందరూ కలిసి కాలేజ్‌ బ్యానర్‌ను పట్టుకొని పాతకాలేజ్‌ క్యాంపస్‌లోకి ఊరేగింపుగా వెళ్ళారు. అప్పుడు మేంమా కొత్త బోర్డులో కూడా “ ప్రభుత్వామోదిత ' అనే పదం చేర్చుకొని, జాంగ్‌మావో వీధిలో రూపొందించిన కొత్త పనివిధానాన్ని కొనసాగించాం. తిరిగి మళ్ళీ మౌ పొత ప్రాఫెసర్‌ లీ డాజువోను కాలేజీకి ఆహ్వానించాం. అప్పుడది వెంత్తం బీజింగ్‌లోని వఎహిళా విద్యార్భు అందరికీ ఆదర్శపాఠశాలగా మారింది. అట్లా మా కాలేజ్‌ చరిత్రప్రుటల్లోనే ఒక సువర్ణ ధ్యాయాన్ని లిఖించి మేం గెలిదాం. శక్‌ ౨స్వృ ఖ్య్వాంగ్‌పెంగ్‌ ఆ త ర్వాతికాలం లో ప్రముఖరచయిత లూనున్‌ను వివాహం చేసుకున్నారు. ఈమె 1968 కిముందు చైనా జుతీయ మహిళాసమాఖ్యకు ఉపాధ్యతురాలు. వ "లీ జవోరూవో బీజింగ్‌ యూనివర్సిటీ ప్రొఫెసర్‌. చైనా కమ్యూనిస్టుపానీ సంస్టాపకులు. ఈ కాదేడ్‌ 1927 ఏన్రిల్‌2 8న వీరమరణం పొందారు. కా, లా ఇ ల య ఆం న్‌ న. క న న న న వకు. న స నట న స న వ. న. న. సనం న్లో క్హోమ్మాళ్లనో న క నం న తం ట్‌? గ 6 న గా స నవ స మె 30 హత్యాకాండ ఫప్టైలం

మా ఊరొచ్చిన ఎ్యరసైన్యం వాన్‌క్సియాంగ్‌ 4 934 అక్టోబర్‌లో ఎ(ర్రపైన్యం య న్‌. లాంగ్‌మార్ట్‌ ప్రారం భించినవ్చుడు వాన్‌క్సి యాంగ్‌ న మ. న. తాయ్‌హీ ప్రాంతంలో పార్ధ కార్టుదర్థిగా , ఒక న న ప నైనిక అన్పుథత్రికి బాధ్యురాలుగా ఉంది. శత్రువుకు న్‌ ఎ వట్టుదిడినవ్చుడు తానొక బట్టులుతికే నస్ర్రీనని | లీ జే చెపుంది. చితపహింసలు కూడా అవెంతో సము నుం. ఒకమాట చెవ్పీంచలేకపోయాయి, . మాది జియాంగ్సీర్మాష్ర్రంలోని క్పింగ్‌గువో ప్రాంతం. వైనా విష్ణవ అంతర్యుద్ధ కాలంలో 1926-34 మధ్య దక్షిణ జియాంగ్సిలోను, ఫ్యూజియన్‌ రాష్ట్రంలోని పడమటి దిక్కునా చైనా కమ్యూనిస్టుపార్టీ ముప్పైలకలమండి ప్రజలతో ఒక కేంద్ర స్టావర ప్రాంతాన్ని ఏర్పర్చింది. క్సింగ్‌గువో కుడా ఆ స్టావరప్రాఎతంలోనే ఉంది. క్సింగ్‌గువో కొండ(ప్రాంతం. పెద్ద పెద్ద బొండలతో, సెలయేళ్లతో నిండి ఉంటుంది. కానీ కొండ ప్రాంతమవడంతో బైటిప్రవఎంచంతో సంబంధాలు తక్కువగా ఉండి జనం ప్రాచీన సంప్రదాయ పద్దతుల్లో ఉంగేవాళ్ళు. వెనుకటి రోజుల్లో పేదవాళ్లు పెళ్ళి ఖర్చుకు కూడా డబ్బులేక ఆడపిల్లలను చిన్నప్పుడే తెచ్చి ఇంట్లో పెట్టుకునేవాళ్లు. ఆమెకు పెళ్ళీడు వచ్చే వరకు కాబోయే భర్త ఇంట్లో ఆమె ఇంటిపనులు చేస్తూ ఉండాలి. నా కథా అటువంటిదే, ఏడేండ్రప్పుడే నేను యాంగ్‌కుటుంబంలో బాల్యవధువుగా అడుగు పెట్టాను. నాకాబోయే అత్త ఎప్పుడూ తిడ్లూ కొడ్లూ ఉండేది. ఆఇంట్లో భోజనాల సమయంలోనైనా, నలుగురు కూచొని మాభ్లాడుకునేప్పుడైనా నేను అక్కడ ఉండడం నిషేధం. ఒక్క మాటలో వెప్పాలంటే నేనో మనిషికింద లెక్బీకాదు. నిజానికి 1929లో ఎర్రసైన్యం గ్రామాల్లోకి వచ్చేవరకు కూడా దేశంలో సాధారణ్త్రీలందరి పరిస్టితి అదే. ఎ(ర్రసైన్యం స్టానిక పెత్తంద్యార్ధకు భూస్వాములకు వ్యతిరేకంగా రైతు లందరినీ కూడగట్టింది. భూస్వాములు ఆక్రమించుకున్న (ప్రజల భూములను తిరిగి ప్రజలకు పంచింది. ఈ

20 విష్ణ ప్రాయంలో....

విప్రహత్మకచర్యతో ఎంతోమంది పేదరైతులు స్వచ్భందంగా ఎగ్రసైన్యంలో కలిసార్చ అప్పటి క్చింగ్‌గువో జనసంఖ్య 2,30,000. వాళ్ళలో 1,10,000 మంది ఎగగ్రసైన్యంలో చేరారు. మా జీవితాల్లోనూ చెప్పలేనంత మార్చొచ్చింది.

కొత్తగా విముక్తమయిన మా ప్రాంతంలోని (స్త్రీలందరూ ఎగ్రసైన్యంలోన్సి

మహిళలను చూసి తమ జుట్టును కూడా కురచగా కత్తిరించుకున్నారు. నిజానికిదేమంత్ర పెద్దవిషయం కాదు. కానీ పెద్దవాళ్ళు మాత్రం దీన్ని వ్యతిరేకించారు. “నీ శరీరంలోని (ప్రతి అణువూ నీ తన్లీదం(డ్రులకే చెందుతుంది. ఆ పాట్టిజుట్టుతో దెయ్యాల్దాగా కనిపిస్తున్నారు అంటూ తిట్టారు. నేననేవి పట్టించుకోదల్చుకోలేదు. నేనూ జుల్టు కురచగా కత్తిరించుకున్నాను. ఇంక అడిగిన వాళ్ళందరితో చిన్నజుట్టు వల్ల ఉపయోగాలేంటో చెప్పేదాన్ని.

“మాడూూ, ఇప్పడు నిన్ను నీ భర్తో, అత్తగారో కొడ్తే వాళ్ళు ముందు నీ పొడవైన జుట్టు పట్టుకుంటారు. తర్వాత చేతులకు జుట్టును చుట్టుకుని నిన్ను నేల మీద పడేసి కొడ్తరు. అదే సీ జుట్టు చిన్నగా చేసుకున్నావనుకో వాళ్ళకా అవకాశం ఉండదు కదా' అని.

అట్టా ఆడవాళ్ళు పాడుగు జుట్టు కత్తీరించున్నాక తలకు అలంకరించుకునే వెండినగలతో ఇంక పని లేకుండా పోయింది. ప్రతీ కి ఎంతోకొంత వెండి ఉండడం అక్కడి ఆచారం. ఎంత పేద అమ్మాయయినా పెళ్ళప్పుడు పుట్టింటినుంచి కనీసం పావుకిలో వెండినగలు తెచ్చుకునేది. మా ఊర్గో ఆడవాళ్ళు ప్రతొక్కళ్ళ దగ్గరా ఓ అరకిలో పైనే వెండి ఉంది. అక్కడి ప్రజాప్రభుత్వం ప్రజలను ఎ(గ్రసైన్యానికి సహకరించమని కోరినప్పుడు మాలో చాలా మందిమి మా నగలు అమ్మేసి అవసరమైన వస్తువులూ, తిండీ సమకూర్చాం. అట్లా మూ వ్యక్తిగత జీవితాలను విప్ణవీకరించు కోవడమే కాకుండా ప్రజాప్రభుత్వానికి కూడా వుద్దతుగా నిలబడడం అందరికి చాలా సంతోషాన్ని కలిగించింది.

చైనా సోవియట్‌ (ప్రాంతంలోని ప్రభుత్వం వుహిళల పనికి చాలా (ప్రాధాన్యతనిచ్చేది. (ప్రతి ప్రాంతానికి ఒక మహిళా విభాగం ఉండేది. ప్రతిజిల్హాకు ఒక మహిళా కార్యనిర్వాహకురాలు, ప్రతి ఊర్గో ఒక మహిళా ప్రతినిధి ఉండేవారు. కానీ అప్పుడు (స్రీలు ఎక్కువ చదువుకున్నవాళ్ళు కాకపోవడంతో వాళ్ళకు విప్లవోద్యమ నిర్వహణ కష్టంగా ఉండేది. అటువంటి చోట ప్రభుత్వమే ఒక మగకా[మ్రేడ్‌ను మహిళావి భాగానికి బాధ్యుడుగా పంపేది. అతడు స్టానిక మహిళలకు శిక్షణనిస్తూ వాళ్ళు నాయకత్వ స్థాయికి వచ్చేవరకు మాత్రమే అక్కడ బాధ్యుడుగా ఉంటాడు.

నేను రాష్ట్రప్రభుత్వ ఉద్యోగంలో చేరినప్పడు నన్నూ ఒక కార్యకర్తల శిక్షణ

కేంద్రానికి పంపారు. అక్కడ శిక్షణ ఫూర్తిచేసుకొని ఒక జిల్లా మహిళావిభాగానికి డైరక్టర్‌గా

మౌ ఊరాచ్చిన ఎర్రసైన్యం వే వెళ్లాను. నాలాంటి కార్యకర్తలకు అప్పడు జీతాలేమీ ఉండేవి కావు. కొంత భూమి మాత్రం ఇచ్చేవాళ్లు. స్వంత భూమి కలిగి ఉండడమనేది మా ముందుతరాల వాళ్ళకైతే ఒక కల. మేమూ మా పనుల్లో తీరిక దొరికినప్పుడల్లా వెళ్ళి పాలం పనులు చూసుకునేవాళ్ళం. మాపంటలో పండిన దానితోనే గడుపుకునేవాళ్ళం. పనిమీద నేరే ఊళ్ళకు వెళ్ళినప్పుడు కూడా బియ్యం, పచ్చళ్ళు తీసుకెళ్ళేవాళ్ళం. జనం మమ్మల్ని వాళ్ళ స్వంత మనుషుల్దా చూసుకునేవాళ్ళు. జనంతో నీటిలోచేపల్లా కలిసిపోవాలనేది మా ఆలోచన.

విప్పవ విజయాలను కాపాడుకోవడానికి, స్టావర ప్రాంతాలనురక్షించుకోవడానికి 'సాయుధసేనలు చాలా అవసరం. అందుకని, అక్కడి యువకులందరినీ ఎ(గ్రసైన్యంలోకి సమీకరించే బాధ్యత మా మహిళావిభాగం ఎంతో ఉత్సాహంగా చేపట్టింది. సైన్య. లోకి తన కొడుకును పంపుతున్న తల్లి, భర్తను పంపే (స్త్రీ, అన్నలను పంపే వెల్లెళ్ళ దృశ్యాలు రోజుకో చోట కన్పించేవి. అట్లా ఒక కుటుంబం ఇంకోకుటుంబానికి ఆదర్శంగా నిలిచేది. కొన్ని చోట్లు ఒక్క మహిళా కార్యకర్త ఎంతోమంది (ప్రజలను సైన్యంలోకి సమీకరించగలిగీది. అందుకు మేం ఎన్నుకున్న పద్రతి (ప్రత్యేకమైంది. మేం యువకులను ఎర్ర ఫైన్యంలో చేరండనే సందేశాన్ని జానపద బాణీలలో పాటల రూపంలో ప్రచారం చేసాం.

క్పింగ్‌గువో జానపదాలు అద్భ్బుతమైనవి. 'ప్రతిఒక్కళ్య్ళూ వాటినెంతో ఇప్రపడేవాళ్ళు. ప్రేమికులు ఆ కొండలమీద తమ అనురాగాన్ని ఆలపించే భాణీలోనే మేం యువకులను ఎర్రసైన్యంలోకి ఆవ్వోనిస్తూ అదే పల్లవి నెత్తుకునేవాళ్ళం. కొండ ప్రాంతాల్లో పొడుకునే పాటలు కాబట్టి అవి ఎక్కువగా ఉచ్చస్వరంలో ఉండి మాంచి ఊపునిచ్పేవి. నాకంతగా పొడడం రాదు, ఎక్కువపాటలు కూడా తెలవవు కానీ ఒకటి మాత్రం అందరికి గుర్తుండి పోయే పొట నాకిప్పటికీ గుర్తే. అది చాలా మామూలు వదాలలో వ్టావరప్రాంతపు ఎ(గ్రసైనికులను కీర్తిస్తూ సాగుతుంది. యానా

విముక్తి ప్రాంత సైనికులూ, వాళ్ళి వని తీరేవేర రత ఖీ

కాళ్ళోకు గజ్జి బూట్లతో "శి పం ఉల

(ఛమిస్తారు వ్నివ్లవానై దినమంతా శస (గ్ర య గం. న్నాం లిన

దాటేస్తారు కొండకోనల్లి యమా లో శ

చేత దీపాలతో రాత్రుళ్ళే. ని రూ

మగవాళ్ళు చాలామంది సైన్యంలో చేరడంతో పాలంపనూళొవషావుతేప్రముద్త త్తే నిర్వహించారు. అట్లాగే యుద్దరంగానికి సహకరించారు. ఫూర్వం భూమిదున్నేపని మగవాళ్ళదే. కానీ ఇప్పుడు భూమి దున్నడమూ స్త్రీలే చేసారు. గిట్టుని వాళ్ళు ఏవో పుకార్లు పుట్టుంచారు. ఆడది దున్నితే పిడుగుపడి చచ్చిపోయిందన్నారు.

22 విషప్తవప్రాయంలోే... మా అమ్మకు దున్నడం బాగా వచ్చు. ఆమె చాలాసంవత్చరాలు ఆపని చేసింది. నాకూ ఇంకొంతమందికి కూడా అమ్మ ఆపని నేర్పించింది. అట్లా నేర్చుకున్న వాళ్ళం కొంతమందిమి టీమ్‌గా ఏర్పడి ఎ(గ్రసైనికుల కుటుంబాలకు సహాయం చేసాం, చైనా కార్మిక- కర్షక ఎ(ర్రసైన్యం విస్తరిస్తూపోయింది. ఎన్నో స్టావర (ప్రాంతాలనేర్పర్చింది. దాంతో కొమింటాంగ్‌ పప్రతీఘాతకులు బెదిరిపోయారు. కేంద్రవిష్ణవస్టావర(ప్రాంతంపై దాడి చేయడం కోసం చాంగైషేక్‌ 8 0,00,000 సైన్యాన్ని దించాడు. వలాడుసార్జ్హు కింగ్‌గువో ప్రాంతంపై దాడి జరిగింది. (ప్రతిసారీ, కొమించాంగ్‌కు ఎదురుదెబ్బే తగిలింది. ఈపోరాటాల్లో (స్త్రీలు సమానంగా పాల్గొన్నారు. మేం తరుచుగా యుద్ధరంగానికి తిండీ ఆయుధాలు అందించేవాళ్ళం. అట్లాగే గాయపడిన సైనికులను అక్కడినుండి తరలించేవాళ్ళం. ఒక సారైతే ఓ 60 మంది (స్త్రీలం ధాన్యం కూరగాయలు తీసుకొని కావళ్ళలో భుజాలపై మోసుకెళ్ళాం. మేమట్టా వరుసలో నడిచి వెళ్తుంటే చూడడానికే ఎంతో శక్తివంతంగా కనిపించాం. జనమంతా పక్కకి జరిగి నిలబడి మాకు దారిచ్చారు. పైనికులకు పెద్దసంఖ్యలో బూట్లు అవసరమయ్యీవి. క్సింగ్‌గువోలో ఎక్కువగా (స్రీలు తయారుచేసిన బూట్లనే వాడుతారు. అట్లాగే మేమూ ఒకళ్ళు ఒక పది, యింకోళ్ళు ఓ యిరవై జతల చొప్పున బూట్లు తయారుచేశాం, పైన కట్టే తాళ్ళు చేయాలంటే బట్టకావాలి. కానీ మా దగ్గర పత్తిపండదు, కొనాలంటే చాలా ఖరీదు. కానీ ప్రతీశ్ర్రక కనీసం ఒక స్కార్ప్‌ (తలరుమాలు), ఓ కోటూ, కుచ్చుల నూలుబట్టులైనా వుంచాయి కదా. అదే విషయం నేను మిగిలిన వాళ్ళందరితో మాట్లాడాను. అందరం మా దస్తీలు, బట్టల మీది లేసులు తీసి బూట్టకు తాళ్ళు కట్టాం. ఆ పని ఎర్రసైన్యం కోసం! అందుకే ఎవ్వరూ వెనకాముందాడలేదు. ఆ రోజుల్లో (స్త్రీలు వాళ్ళ స్వార్హాన్ని వదిలేసారు. వాళ్ళ ఆలోచనలన్నీ యుద్దం గురించే. వాళ్ళా పోరాచాలలో మమేకమైపోయారు కాబట్టే ఆ పరిస్థితుల్లో మా పని మరింత సులభమయింది. నేను చెప్తున్న ఈ పనులన్నీ కూడా ఆ రోజుల్లో క్సింగ్‌గువో లోని వందలవేల (స్త్రీల రోజువారీ కార్యక్రమాలుగా వుండేవి. కమ్యూనిస్టు పార్టీయే లేకపోతే నాలాంటి ఒక బాలవధువు ప్రజలకోసం అన్ని పనులు చేయగలిగేదే కాదు. క్సింగ్‌గువోలోని (స్తీలందరి సమస్టికృషితో మేమెన్ని విజయాలు సాధించమో తల్చుకుంటే నాకెంతో ఉత్సాహమొస్తుంది. ఆ ఉత్సాహంతోనే నా కథొకటి చెప్పాలి మీకు- పిస్తోలు అమ్మినవైనం. ' 19 32లో జరిగిందది. నాకప్పుడు 21 ఏళ్ళు. క్సింగ్‌గువో పక్కనే వున్న యిహువాంగ్‌ ప్రాంతం విముక్తమయింది. రెండిటిమధ్య దూరం 250 కిలోమీటరు.

మా ఊరొచ్చిన ఎర్రపైన్యం 23 నన్ను ప్రాంతీయకమిటీ యిహువాన్‌లో పార్టీకమిటీ విభాగానికి డైర్మెక్టర్‌గా, అక్కడి మహిళావిభాగానికి కార్యదర్శిగా పనివియమని పంపింది. నేనప్పుడు మంచి వయసులో వున్నా. రోజుకు 90 కిలోమీటర్లు తిరిగేదాన్ని. (ప్రాంతీయకమిటీలో రిపోన్చిచ్చి మూడురోజులు నడిచి యిహువాన్‌లో కొత్తబాధ్యతల్లో చేరడానికి వెళ్ళాను. యిహువాన్‌ విముక్తమై అప్పటికి కొన్నిరోజులే అయింది. పరిస్టితి కష్టంగానే వుంది. అక్కడి పార్టీ కార్యకర్తలు వాళ్ళపై అధికారులు పంపింది ఒక చిన్న అమ్మాయని తెల్పాక కొంత చులకనగా చూసారు. నేనా బాధ్యత నిర్వహించగలనని చూపించడానికి చాలా కష్టపడ్డాను. క్రమంగా నా పని ఊపందుకుంది. త్వరలోనే ఒక ప్రమాదకరమైన పనిలో నిమగ్నమయ్యాను.

ఈ ప్రాంతంలో ఎన్నో నెలలుగా అపరిష్కృతంగా వున్న ప్రభుత్వ ఆస్తి

దొంగతనాల కేసులు చాలా వున్నాయి. ఆ దొంగలను పట్టుకునే బాధ్యత (ప్రాంతీయకమిటీ నాకప్పగించింది. నిజానికి ఈ గూఢచారి పని నాకు కొత్త. కానీ చిన్నపిల్లను కాబట్టి ఏ అనుమానాలు రాకుండా పనిచేయడం. నాకు సులువయింది. ఓ పేదథస్త్రీలాగా తయారై రోడ్డుపట్టుకొని తిరిగేదాన్ని. ఎప్పుడన్నా ఓ దుకాణం దగ్గర ఆగి తినడానికి ఏమైనా కొనుక్కునేదాన్ని. ఓ హాటల్లోకి చాలామంది జనం వస్తూపోతూ వుండడం కనిపించింది. వాళ్ళలో కొంతమంది అనుమానాస్పదంగా కనిపీంచారు. ఇంక అక్కడినుంచే నా పరిశోధన మొదలుపెట్టాలనుకున్నాను. రోజూ పులిహార , రొట్టెలు కొనుక్కోడానికి వెళ్తూ హోటల్‌ యజమానురాలితో స్నేహం చేసాను. ఎప్పుడూ ఆమెకు ఏదో ఓ పని చేసిపెట్టడంతో ఆమెకు నామీద ఇష్టం ఏర్పడింది. నేను ఆమెతో నాకు తల్రిదం(డ్రులు లేరని, అక్క దగ్గర వుందామని వస్తే ఆమె వుంచుకోలేదని, తిరిగి క్సింగ్‌గువో వెళ్ళిపోవడానికి డబ్బులు లేవని చెప్పాను. ఆమె నాకు డబ్బులిస్తానంది. కానీ “వద్దులే, నేను మళ్ళీ తిరిగివ్వలేని*ని ఆ సహాయాన్ని కాదన్నాను.

కొన్నిరోజులు గడిచిన తర్వాత ఓరోజు ఆమెతో '““నాకో ఉపాయం తట్టింది. నేనేదైనా దొంగిలించాలనుకుంటున్నాను. మా బావదగ్గర కొత్త బ్రాండ్‌షిస్టల్‌ వుంది. అది తీస్కాస్తా. కొనే వాళ్ళెవరన్నా వుంచే చూడు. 30, 40 వెండి డాలర్లకు అమ్మేస్తా?'” అని చెప్పాను.

ఆమె నవ్వి ““కొనేవాళ్ళనైతే చూస్తా కానీ మిగిలిన వ్యవహారమంతా నువ్వే చూసుకో” అంది. ఒక రోజు సాయంత్రం ఆమె హోటల్‌ వెనుక భాగంలో కలుసుకుందామని అనుకున్నాం. '

ఈ విషయమంతా నేను ప్రొాంతీయకమిటేీకి చెప్పాను. ఆరోజు రాత్రే హోటల్‌ చుట్టు పక్కల రహస్యంగా దాక్కొని దొంగలను పట్టాలని ప్లానేసాం. సాయంత్రం అన్ని జాగ్రత్తలతో సంకేత ప్టలంలో "హోటల్‌ అక్కను కల్పుకున్నాను. ఆమె “పిస్తోలు సంపాయించావా?'' అనడిగింది. తలూపాను. ఆమె చేత్తో ఏదో సైగ చేయగానే ఓ భారీకాయుడు అక్కడ ప్రత్యక్ష మయ్యాడు.

24 విప్రవప్రాయంలో.... “పదీ పిస్తోలు చూపించు! అన్నాడు. నేను షిస్టలు తీసి టేబుల్‌ మీద పెట్టాను. అది ఆ మభ్యేదొరికింది. దాన్ని వాడు చేత్తో తీసుకొని చూసి, ఒక్కతణంలో తెరిచి మళ్ళీ మూసేసాడు. “వాహ్‌! ఎంత బాగుందీ” అని దాన్నెంతో ఇష్టంగా చూస్తూ “+ ఏంతకావాలినీకు* అనడిగాడు. ఓఓ క. 30 డాలర్టు “ఫర్వాలేదు, బుల్లెట్టెన్నిస్తావ్‌' లాలా ప! నేనో కాట్రిడ్డ్‌ బైటికి తీసి “ఇదొక్కటే ఉంది నాదగ్గర” అంటూ పెద్దగా శబ్దం అయ్యేట్టుగా దాన్ని టేబుల్‌ మీద పడేసాను. సంకేతం అందుకొని మా వాళ్ళు వెంటనే లోపలి కొచ్చేసారు. వాడు ఒక్కమాట కూడా లేకుండా చేతులెత్తీసాడు. నా బాధ్యత వెరవేరింది. నేరస్తులు పట్టుబడ్డారు. వాళ్ళ కేంద్రవముయిన హోటల్‌ను కనిపెట్టాం. ఆ యజమానురాలు కూడా వాళ్ళలో ఒకామే. ఆమెను అరెప్ట్‌ వేసారు. పట్టణంలో జనానికి ఇంకొంత (ప్రశాంతత దొరికింది. అతిచి అచావు అం లి నలభై ఏళ్ళు గడిచిపోయాయి. ఆయుద్దపురో జులనూ, (పజల కోసం న్‌ మరణించిన నా ప్రియమైన సహచరులనూ నేనెప్పుడూ తలుస్తూనే ఉంటూను. ఆ రోజులకు సంబంధించిన వేనవేల వీరగాధల్లో నాదో చిన్న కథ. ఖ్‌ వు న ల న! ₹. ా న రో గా ల! న మ న ప మ వ. మం న న నటన న. న. త. న వ న ర నం న . నా య. మ చ. జ మ స్‌ న న ప వ య. 1948లో ప్రజాసైనికులకోసం షాండంగ్‌ రాష్ట్రంలోని టీ అలి లీ అయాంగ్‌ గ్రామ కార్యకర్తలు సమీప గ్రామాల్లో చేస్తున్న ధాన్యసీకరణ,

మరువలేని మావో బోధనలు లిబొౌరూవో డెబ్బై యేళ్ళ లి బొడూవో ప్రన్తుతం త న వైనా ప్రజా రాజకీయ నవోనభకు. (క. స్టాండింగ్‌ కమిటీ నభ్యుంలిగానూ, (కేక్‌. నభ్యురాలు గానూ వుంది. అదేగా ట్ల. కేంద్రనాటక సంస్ధకు సలవోదారు చైనా నాటక కకాడుల నంఘానికి క 82 మధ్య లి నాటకరచయితల వ. జ చిత్రించే మార్చింగ ఫారపఅనేవ్లవ 1931 ఉసెంబర్‌నాటికి నేను జయాంగ్సీ రాష్ట్రంలోని రూజిన్‌లో *“ఎ(గ్రవైనా సంపాదక వర్గ సభ్యురాలిగా పనిచేస్తూ వున్నా. కొమింటాంగ్‌ దళాలు దక్షిణ జియాంగ్సీ, పశ్చిమ ఫ్యూజన్‌లలోని కేంద్ర విప్తవ స్టావరస్రాంతాలమీద పెద్దయెత్తున దాడి చేసే ప్రయత్నంలో వున్న రోజులవి. ఒకరోజు పొద్దున్నే నేను ఆఫీస్‌ శుభ్రం చేసి, వుతికిన యూనిఫాం వేసుకొని వచ్చేవరకు చైర్మన్‌ మావో ఆఫీన్‌వైఫు వస్తూ కనిపించారు. ఆయన ముదురు ఆకుపచ్చరంగు ఓవర్‌కోటు వేసుకొని వున్నారు. కళ్ళు ప్రశాంతంగా వెలుగుతున్నాయి. దృఢంగా అడుగులేస్తూ వచ్చారాయన. గదిలోకి వచ్చీరావడంతో టే కొమింటాంగ్‌ ఆక్రమిత ప్రాంతాలనుంచి టెలిగ్రాఫ్‌ ద్వారా వచ్చిన వార్తలను చూపించమని అడిగారు. కొంచెం కూడా అలసట అనేది లేకుండా చాలా (ఫ్రెష్‌గా కనపడ్డున్నారాయన. రాత్రంతా నిద్రపోకుండా పనిచేయడం ఆయనపద్రతని నాకు తెలుసు మరి! వెంటనే నేను అంతకుముందురాత్రే వచ్చిన టెలిగ్రాంలు తీసి ఆయనకిచ్చాను. ఓ పాడుగుబల్లముందు కూర్చుని వాటిని చదవడం మొదలెట్టారు.

26 విప్ప ప్రాయంలో....

కొంచెం సేపయిన తర్వాత నాతో ''కొమింటాంగ్‌ 26వ మార్గసైన్యం తిరుగుబాటు చేసి ఎర్రసీనలో కలవడానికి వచ్చింది తెల్సా ** అన్నారు.

తెలుసని తలూపాను నేను.

2 6వమార్ష సైన్యం అంటే కొమించాంగ్‌ ప్రతీఘాతకుల ద్వారా మాపై దాడిచేయడానికి రప్పించబడ్డ సైన్యం. ఆ పదివేలమంది సైనికులూ మా జపాన్‌ వ్యతిరేక పోరాట పిలుఫవుకు స్పందించి నింస్త్ర, జియాంగ్స్‌ ప్రాంతాల్లో తిరుగుబాటు చేసార్సు.

“వైొత్తం పదివే లవుంది!! అన్నారు ఆశ్చర్యపోతూ '“*ఇలాంటిది యింతకుముందెప్పుడూ జరగలేదు. ఇదో గొప్ప విజయం మనకు.”

26వమార్గ సైన్యం నిజానికి కొమించాంగ్‌ల స్వంతసైన్యం కాదని, వాయువ్యవైనాలోని యుద్ద ప్రభువులకు చెందిన స్టానిక సైన్యమని చెప్పారాయన.

నాతో మాటల్లోపడి వార్తలు చదవకుండా అవుతుందని నేను సామాను తీసుకొని బయటికి వెళ్ళబోయాను. ఛైర్మన్‌ నన్ను మళ్ళీ పిలిచారు.

నీక్టో విషయం తెల్సా? ఆ సైన్యాన్ని ఆహ్వానించడానికి ఒక విష్ణవ ప్రవారదళాన్ని తయారు చేద్దెమనుకుంటున్నాను. వాళ్ళు ఉత్తరాది వాళ్ళు. చియ్యం తినలేరు, అవిత్తిని వాళ్ళ పొట్టలు పాడైతే యిబ్బందిపడతారు. మనం వెళ్ళి వాళ్ళని కలిసి వాళ్ళ అవసరాలు కనుక్కోవాలి. వాళ్ళను ఆహ్వానిస్తూ కొన్ని పాటలు పాడాలి, నాటికలు వేయాలి, రాజకీయ ప్రవరమూ కొంత చేసుకోవాలి. అట్లాచేస్తే వాళ్ళ కొత్తదనం, బెరుకు పోతుంది.

“ఇపుడు వాళ్ళెక్కడున్నారు?”!

“వళ్ళు రూజన్‌లోని జియుబావో దగ్గర వున్నారు. కానీ వళ్ళంతా ఒక్క దగ్గర లేరు. మనమిప్పటికే వాళ్ళని ఎ(గ్రసైన్యం యొక్క 5వ ఆర్మీగ్రూపుగా మార్చేసి దాంట్లో నూ 13, 14,15 నంబర్లతో డివిజన్లుగా చేసాం. నువ్వు మొదలు 15వ డివిజన్‌ వున్న జియుబావోకు వెళ్ళు. కామ్రేడ్‌ జువోఖాన్‌ అప్పుడే అక్క డికెళ్ళిపోయాడు.?

“ ఆయనొక్కడేనా అక్కడ వుందీ ?”'

“ఉహ, కామ్రేడ్‌ లియుబో జియన్‌ కూడా వున్నాడు. ఆయన 5వ ఆర్మీ గ్రూవు రాజకీయ విభాగానికిప్పుడు బాధ్యుడు.

నాకింకా బోలెడు సందేహాలు మిగిలిపోయాయి, కానీ చైర్మన్‌ నన్ను వెంటనే వెళ్ళి బయశ్షేరడానికి సిద్దం కమ్మని చెప్పారు. ఆయనా తొందరపడ్డ్లూ కేంద్రకమిటీ కార్యాలయానికి వెళ్ళిపోయారు.

తెల్లవారి పొద్దున కేంద్రప్రభుత్వ రాజకీయ భద్రతా విభాగంలో పనివేసే కామ్రేడ్స్‌ హూడి, క్వియాన్‌జాయన్‌సీ నా దగ్గరికొచ్చారు. ప్రచారదళం సిద్దమయిందనీ, ఆ రోజే

వెళ్ళిపోవాలని పెప్పారు. మేం వెంటనే ప్రచార కార్యక్రమాన్ని ఏవిధంగా నిర్వహించాలో అడగాలని ఛైర్మన్‌ దగ్గ రికెళ్ళాం. మేం వెళ్ళేసరికి ఆయన ఒక టేబుల్‌ ముందు కూర్చుని

మరువలేని మావో బోధనలు 27 డాక్యుమెంట్లేవో చదువుతున్నారు. ఒకచేతిలో కుంచె వుంది. మమ్మల్ని చూడగానే కుంచె కిందపెట్టేసి వచ్చి మమ్మల్ని కూర్చోమని చెప్పి మాట్లాడడం మొదలుపెట్టారు.

““2 6వ మార్గ్షసైన్యం కొమింటాంగ్‌ల స్వంతపైన్యం కాదు. వాళ్ళు కామ్రేడ్స్‌ జూవో బోషెంగ్‌, డాంగ్‌ బెంటాంగ్‌ల నాయకత్వం కింద తిరుగుబాటు చేసారు. ఇప్పుడు మన 5 వ ఆర్మీగ్రూప్‌గా అది మారిపోయింది. ఇది మనకు ఏం చెప్తొ్ధందంటే కామింటాంగ్‌ సైన్యాలు అన్నీ ఒకే అవగాహన కలిగి లేవని, ఏకశిలా సదృశమైన పైన్యం కాదని. అందుకే వాళ్ళని విభజించడం తేలిక. మనం వాళ్ళను తప్పక కలుపుకురావడానికి ప్రయత్నించాలి. వాళ్ళని విష్లవంలోకి ఆహ్వానించి వివ్తమైనికులుగా తీర్చిదిద్దాలి. అన్నిట్లోకి ముఖ్యమైందీ, మనం తప్పక చేయాల్సిందేమిటంటే- సైనికుల వర్లవైతన్నాన్ని వెలికితీసి, వాళ్ళు ఎవరికోసం పోరాడి, అవసరమైతే ప్రాణత్యాగానికి కూడా సిద్దపడిల్పుంటుందో వాళ్ళకు అర్దంచేయించాలి.?

మేం ఆమోదంగా తలలూపాం. వైర్మన్‌ మళ్ళీ ఓసారి “మీరు పాటలు పాడినా, నాటకాలు వేసినా ఈ అంశాన్ని మరిచిపోవద్ద'ని నొక్కిచెప్పారు.

“ఛైర్మన్‌ మేం మీ సందేశాన్ని తీస్కెల్తాం” అన్నాడు హూడి మా అందరి తరపున. వైర్మన్‌ తలూపుతూ “*మీ వానకోటులను వెంట తీస్కెళ్ళడం మర్చిపోకండేం”” అని మాకు మరో సలవో యిచ్చారు.

మేం ప్రచారదళం దగ్గరికెళ్ళసరికి మా కామ్రేడ్స్‌తో మమ్మల్ని చుట్టుముట్లి ఛైర్మన్‌ మావో ఏం చెప్పావంటూ ్రశ్నలవర్షం కురిపించారు. హూడి మావోసూచనలను వాళ్ళకు వివరించాడు. ఇంక అందరూ ఉత్సాహంగా చర్చించడం మొదలుపెట్టారు.

“*...సంవాదాల రూపాన్ని వీసుకుందాం”

'“ఉహు, అది బాగుండదు, ఎందుకంటే ఉత్తరప్రాంతం వరికి భాగో తాలిష్టం'

““ ఒక చిన్న నాటకం వేస్తే బాగుంటుంది. మన సందేశాన్ని తీసుకెళ్ళడానికి యిదైతే బాగుంటుంది!

“మనందరం రకరకాల యాసతో మాట్లాడ్తోం. మన భాషను ఉత్తర(ప్రాంతం వాళ్ళు అర్హం చేస్కోగలరా?”?

స్పర్రే కామ్రేడ్స్‌! మనం జనాలనుండే సలహాలు తీసుకుందాం. వెళ్ళి అక్కడే

విషయాన్ని విఫులంగా చర్చిద్దాం అన్నాడు హూడి.

ఇంక అందరం జుయుబావోకెళ్ళడానికి సిద్ద్రమయ్యాం.

315 వ డివిజన్‌ ప్రదాన కార్యాలయానికి చేరుకుని కామ్రేడ్‌ జువోఖాన్‌ని కలిసాం.

“ఓహ్‌! సంతోషం. అందరూ వచ్చారుకదా. అందరిలోకీ మెర్లుగినోళ్ళు మీరే. నిజంగా మీరు చాలా మంచోళ్ళు”) కామ్రేడు జువోఖాన్‌ మాటలకు అందరం నవ్వాం.

28 విష్ణవ(సప్రాయంలో,.... మేం అందరం కూచొని మాట్లడూకుంటూండగా రాజకీయశాఖబాధ్యుడు లియు బోజియాన్‌ మమ్మల్ని ఆహ్వానించడానికి వచ్చాడు. హుడి ఆయనతో

“+ డైరెక్టర్‌ లియుబోజియాన్‌, మేం 1? మందిమి ఛైర్మన్‌ మావో పంపిన 'ప్రచారదళ సభ్యులం. ఇప్పుడు మీరేం చెప్తే ఆ పనిచేస్తాం? అన్నాడు.

డైరెక్టర్‌ లియ్‌ మాకు 10,000 మంది సైనికులు ఎక్కడ బస చేసి ఉన్నారో చెప్పాడు.

“ఒక డీవిజనూ, దాని కార్యాలయం ఇక్కడే ఉన్నాయి. మిగిలిన రెండు డివిజన్లు పాత 26 వసైన్యకార్యాలయంలో. అది ఇక్కడికెంళోదూరంలోలేదు. మీరు మాకోసం కొన్ని నాటకాలు, పాటలు తయరు వేసుకున్నారనుకుంచా. మీరు సరైన సమయానికి వచ్చారు.మీకు మా హృదయపూర్వక స్వాగతం” అని ముగించాడు.

“మీరంతా ప్రచారంలో ఆరితేరినవాళ్ళు. ఏదైనా సహాయం కావాలంటే మేమున్నాం, ఏం కావాలన్నా అడగండి *' అన్నాడు జువోఖాన్‌.

మాకు సహాయం కోసం రాజకీయ విభాగం వాళ్ళు ఒకతన్ని ప్రత్యేకంగా కేటాయించారు. వాళ్ళుండే దగ్గరే మమ్మల్నుంచారు. గదులు శుభ్రంగా ఉన్నాయి. తిండికూడా మంచిగా వేడివేడిగా వండిపెట్టారు.

ఆసాయం(త్రం అందరం సమావేశమైనాం. “ఎవరి కోసం మనం ఆత్మత్యాగం

చేయాలి' అనె నాటికను వెయ్యాలని నిర్ణయించుకున్నాం. అది ఒక కొమింటాంగ్‌ సైనికుని గాధ అతడు సైన్యంలో చేరకముందు కూరగాయలు పండించేవాడు. ఒకరోజు అతడు తన పంటను అమ్మడానికి నగరానికెల్తాడు. ఇంటికొచ్చేదారిలో నగర రక్షక భటులు అతని దగ్గరున్న డబ్బులు గుంజుకుంచారు. తర్వాత అతనికి ఒక కొమించాంగ్‌ దళం ఎదురౌతుంది. ఎర్ర సైన్యంతో పోరాడడానికి తమతో చేరమని ఒత్తిడి చేసి అతన్ని బలవంతంగా తమతో తీనుకపోతారు. తర్వాత ఎగ్రసైన్యం చేతుల్లో బందీ అవుతాడతను. అతని భార్య అతని కోసం వీధి వీధి గాలించి నిరాశవెంది, బతుకు దెరువుకోసం వీధుల్లో ఆడుక్కోవడం మొదలు పెడ్తుంది. ఆమె కన్నీళ్ళతో ఇలా పాడుకుంటుంది.

నా కన్నీళ్ళు ఇంకిపోయాయి

ఓ ప్రియతమా నీ కలయిక ఎప్పుడు జయి పర్వాతాల్టై తెల్సని మబ్బులు

పర్చుకుంటున్నాయి

డాంగ్‌టింగ్‌ సరసూ

(ప్రవహిస్తూ ఉంది

నా హృదయంలోని నిరీక్షణ మబ్బులు

విడివడడం లేదు

మరువలేని మావో బోధనలు_ 29

గడ్డ కట్టిన నీరు

కరిగి ప్రవహించదు

ఓ ప్రియతమా మన కలయిక ఎప్పుడు

ఎ(గ్రసైన్యం అతనికి తన కుటుంబాన్ని కనుక్కోడానికి అవసరమైన డబ్బు యిచ్చి పంపిస్తుంది. తర్వాత కొన్నిరోజులకు వాళ్ళిద్దరూ ఒక వీధిలో కలుసుకుంచారు. వియోగంలో పడిన భాధలన్ని చెప్పుకుంటారు. సైనికుడి భార్య బుగ్గలపై కన్నీళ్లు ఇంకా వెంరుస్తురడ గా ఎ(ర్రపైన్యం అంత అద్భ్బుతమైందా అని ఆశ్చర్యపోతుంది. మాట్లాడుకుంటూ ఒక గుడికి వెళ్తారు. అప్పుడే అక్కడికి ఒక కొమింటాంగ్‌ దళం వస్తుంది. సైనికుడిని రెండోసారి మళ్ళా బలవంతంగా సైన్యంలో చేర్చుకొని తీసుకుపోతారు. జంట మళ్ళీ విడిపోతుంది. ఆమె మళ్ళీ పాటలు పొడ్డూ బిచ్చమెత్తుకుంటూ వుంటుంది.

రెండోసారీ సైనికుడు ఎగ్రసైన్యానికి పట్టుబడ్తాడు. అప్పుడతను యింటికి వెళ్ళాలనుకోడు, (ప్రజలను పీడిస్తున్న 'ప్రతీఘాతకులపై తుపాకి ఎక్కుపెట్టుడానికి ఎ(ర్రసైన్యంలో చేరాలని నిర్ణయించుకుంచాడు. అతని భార్య అప్పటికే అజ్ఞాత కా మ్రేడ్ర సహాయం పొందుతుంది. రూయ్‌జిన్‌లోని విష్ణవస్త్రావరాన్ని చేరుకుంటుంది. అవ్పుడు తిరిగి ఆమె ఎగ్రసైనికుడిగా మారిన భర్తను అక్కడ కలుసుకుంటుంది. భార్యాభర్తలిద్దరూ కలయికలోని ఆనందాన్ననుభపిస్తారు.

ఇది నేర్చుకోవడానికి మాకు ఒకేరోజు పట్టింది. ఆ మర్నాడు సాయం(త్రమే దాన్ని ఆ పాతకొమించాంగ్‌ సైనికులముందు (ప్రదర్శించాం.

సంధ్యాసమయం, కొత్తగా నియమించబడిన 15వ డివిజన్‌కి చెందినవాళ్ళంతా మైదానంలో పచ్చికపై కూర్చున్నారు. తాత్కాలికంగా పనికొచ్చేస్టేజీ కట్టాం. వెలుతురుకోసం కాగడాలు వెలిగించాం. కంపెనీలు కంపెనీలుగా సైనికులంతా వచ్చి వాళ్ళ స్థానాలను ఏర్పాటు చేసుకున్నారు. బెటాలియన్‌, రెజమెంటల్‌ సభ్యులు ముందువరుసలో, డివిజన్‌ కార్యాలయ సిబ్బంది ఒకపక్కన, రాజకీయ విభాగం వాళ్ళొాకపక్కన - యిట్లా (క్రమపద్దతిలో కూర్చుని ప్రదర్శన చూడడానికి సిద్దమయ్యారు.

నాటకం నడుస్తున్నంతసేపూ జనమంతా నిళ్ళబ్రంగా కూర్చున్నారు. మిగిలిన చోట్టకన్నా ఇక్కడి ప్రదర్శన మాకు తేడాగా కనిపించింది. ప్రేక్షకుల స్పందనను మేం అంచనావేయలేకపోయాం. కొన్నిసార్లు జనంలోనుండి నొక్కిపట్టిన ఏడువుల శబ్దం, దీర్హనిట్టైర్పులూ విన్నాం. తెరపడినా నిశ్శబ్దం భన్నం కాలేదు. మాకు ముందేమీ అర్ధం కాలేదు. కొంత యిబ్బందిగా తోచింది.

హఠాత్తుగా అన్నివైపులనుండి పెద్దగా నినాదాలు వినబడ్డెయి-

“కొమింటాంగ్‌ ప్రతీఘాతకులు నశించాలి

“ఎర్రసైన్యం వర్రిల్దాలి

30 విప్ల్పప్రాయంలో....

ఒకరినుండి ఒకరు అందుకున్న ఆ నినాదాల హోరుగాలి పైన్‌వృతాలమీదుగా సింహగర్హన చేస్తూ సాగిపోయింది. ఆ ప్రాంతమంతా ఉద్విగ్నంగా మారిపోయింది.

4 8 సంవత్సరాలకింద జరిగిన ఈ సంఘటనలన్నీ నిన్న మొన్న జరిగినట్టుగా అన్పిస్తుంచాయి. మన ప్రియతమ నాయకుడు వైర్మన్‌మావో సైనికులకు విప్తవ లత్యాన్ని ఎలా అర్హం చేయించాలో చెప్పినమాటలు నేనెప్పటికీ మర్చిపోలేను. అవి నాకెప్పుడూ ఉత్తజాన్నిస్తూనే వుంచాయి. చ్‌

ఖా. జన "వానో

ల '* $ చో కస స వై స. మ ని న్న న సు త య. సె ని. "| న ఫి; లూసున్‌ ఆర్ట్‌ అకాడెమీ ప్రదర్శన,

కి శత్రు బయొనెట్‌ కొసమీద... సు లియాన్‌ జియావో తన రరవ యేట ఈ అనుభవాన్ని | మున్ఫివల్‌ కమిటీ వ్రచార విభాగానికి న్‌ మడ మ టు ఉననిర్రేశకు రాలు గానూ, నాన్ధింగ్‌ మ. మ. ము. (పజూ రావికీయా సలవో సభకు నను. సం. ఉపొధ్యక్షురాలుగానూ వనిచేన్తుంది. మ చిన్న వయసులోనే న విప్లవంలో చేరిన ను విప్తవానికే వ ర అంకితమైన అవిశ్రాంత యోధురాలు, | వ మ తీరిక దొరికి నవ్చుడు ఎక్కువనమ మ ర ము యాన్లి నమన్ఫు లతో తన ద్శ్గరికొబ్చే న వారికోనమే కేటాయించేది. ప సస స అది 1936 ఆకురాలు కాలం. ఏడువేలమైళ్ళ లాంగ్‌ మార్చ్‌ పూర్తిచేసుకున్న ఎ(ర్రసైన్యం లోని ప్రధానభాగం ఉత్తర వైనాలో సమీకృతమైవున్న రోజులు జపాన్‌మూకలతో పోరాడటానికి అదింకా సిద్దంగా వుంది. వ్యూజియన్‌, జియాంగ్సీ విప్తవ స్థావర (పాంతాల్లో అనేక డిటాచ్‌మెంట్టు వుండిపోయాయి. ఇవి తరచూ కొమించాంగ్‌ మూకల దాడులకు చుట్టీవేతకూ గురవుతూ వుండేవి. నేను అప్పుడు ఫ్యూజియన్‌ స్టావర ప్రాంతంలోని యువజన మహిళా రంగాల్లో. పనిచేస్తూ వున్నా. నాకప్పుడు ఇరవయ్యేళ్ళు. ఒకరోజు జీయిషా జిల్దాలో ప్రజలను సమీకృతం చేసేపనిలో వున్నాము. డివిజనల్‌ కమాండర్‌, జిల్గాపార్టీ కార్యదర్శి హాంగ్‌లిగూయ్‌ నుంచి కొత్తగా తలెత్తిన పరిఫ్రితుల దృష్ట్యా మేము పార్టీ కేంద్రానికి వెంటనే వెళ్ళాలని సమాచారం వచ్చింది. ఒక గూఢచారి ఈ సమాచారాన్ని జీషాలోని శత్రు రెజిమెంటల్‌ కేంద్రానికి చేరవేశాడు. మేం మధ్యాహ్నం భో జనం చేస్తూండగా శత్రుమూకలు (గ్రామాన్ని చుట్టుముట్టి మాపై దొోడిచేసాయి. మేం వీలయినంత ప్రతిఘటించాం. అయినా బెటాలియన్‌ కమాండర్‌, గెరిల్లా నాయకుడితో సవో 1 2 మందిమి పట్టుబడ్డాం. దాడిలో నా కుడిపేయి,

32 విషప్తవ్రప్రాయంలో.... కాలు దెబ్బతినడంతో నేను స్పహతప్పాను. తిరిగి స్పృహ వచ్చేసరికి శత్రువు ప్రధాన కార్యాలయంలో వున్నాను. తరువాత నన్ను జీషా పట్టణంలోని ఒక చిన్న దుకాణంలో వుంచారు. ఆ దుకాణ యజమానురాలు చాలా మంచిది. ఆమె నన్ను బాగా ఆదరించింది. చైనీయులు, వైనీయులు యుద్దం చేసుకోవడం ఆమెను బాధించింది. కొమించాంగ్‌ సేనల ఆధిపత్యంలో వున్న ప్రాంతాల్లో సాధారణంగా ప్రజలంతా కమ్యూనిస్టు పార్టీ సానుభూతిపరులే. నేను అరెస్టు అయిన దగ్గర్నింవీ మా రహస్యాలేవీ శత్రువుకు చెప్పాద్దనే ఆలోచనతోనే వున్నాను. కమ్యూనిస్టు యువజనసంస్టలో చేరేప్పుడు ఎంతటి నిర్చంధంలోనైనా సంస్టను, కాన్రేడ్రను రక్షించడానికి ఎటువంటి త్యాగానికైనా వెనుదీయనని, విప్ణవానికి నమ్మకద్రోహం చేయనని వాసానం చేసాను. శత్రువును ఎదుర్కోవాల్సి వచ్చినప్పుడు నాకు ధ్రైర్యాన్నిచ్చేవి - నేనెప్పుడూ తల్చుకునే ఆ మాటలే. శత్రు రెజమెంటల్‌ కమాండర్‌ మమ్మల్ని ఎన్నోసార్డు ప్రశ్నలతో వేధించాడు. ఎర్రసైన్యం గురించి, పార్టీ గురించి మా నుంచి ఎట్టెనా సమాచారం రాబట్బాలని చూసాడు. నేను వఐళ్ళకు లొంగలేదు. ఇంక వెంటనే నన్ను (బీగేడ్‌ ప్రధనకార్యాలయంలోని జైలుకు పంపారు. అక్కడకూడా వారానికోసారి మాకు వేధింపు కార్యక్రమముండేది. మా సెల్‌లో నాతోపాటు యింకో యిద్దరు పార్టీ కార్యకర్తలున్నారు.. మేం ముగ్గురం ఒకర్నొకరం ఉత్తేజపర్చుకుంటూ, స్వంత అక్కచెల్లెళ్ళలా కలిసిపోయాం. మా భర్తలగురించి వాళ్ళు కూడా ఎ(గ్రసైన్యంలో కలవాలనీ, భూస్వామ్య దోపిడీ పోయి దున్నేవానికే భూమి రావాలనీ పాటలు పాడుకునే వాళ్ళం. మా ఎదురు సెల్‌లొ వున్న మగకా మ్రేడ్స్‌ కూడా మాతో గొంతు కలిపేవారు. ఉన్నతమైన “వూయి” పర్వతాలమీద ఎర్రజెండాలెగిరే దృశ్యాన్ని ఊహించుకునేవాళ్ళం. మా నుంచి పార్టీ రహస్యాలు రాబజ్చాలని చేసిన నిర్విరామ ప్రయత్నంలో శత్రువే ఓడిపోయాడు. మళ్ళీ 1937 మార్చ్‌లో ఒక ఉదయంపూట (బ్రిగేడ్‌ కార్యాలయం నుండి గుమాస్తా ఒకడు, యిద్దరు సాయుధ పోలీసులు మా దగ్గరికివచ్చారు. బెటాలియన్‌ కమాండర్‌ లీ ఫుషాన్‌ను, గెరిల్లా నాయకుడు వాంగ్‌యులియాంగ్‌ ను బాకా ఊదే'మాను, నన్నూ, యింకొకరిని బైటికి పిలిచారు. అక్కడ్నించి బ్రిగేడ్‌ (ప్రధాన కార్యాలయానికి తీసుకెళ్ళి ఒకగదిలో వుంచారు. సాయుధపైనికులు గదిలోపలికి బయటికి హడావుడిగా తిరుగుతూ వున్నారు. వాళ్ళ రైఫిళ్ళకు బాయ్‌నెట్టు తగిలించి వున్నాయి. “*ఈ హడావుడి చూస్తుంటే పెద్దయెత్తున ఇంటరాగేషన్‌ చేసేలాగుంది ** అని “మా అనుమానించాడు. -

శత్రు బయొనెట్‌ కొసమీద... 33

ఎవరో ఒకవ్యక్తి వాకు ఒక బకెట్‌నిండా వూంసంకూరా, రసవమూ తెచ్చిపెట్టాడు.

మా ఎంతో ఉత్సాహపడ్డాడు. “నాకు రెండుకప్పులు కావాలి. కడుపునిండా తింటానివ్వాళ ' అన్నాడు.

“క్రామ్రేడ్స్‌ కడుపునిండా తినండి, మనం కలిసి పుట్టుకపోయినా కలిసే మరణిస్తాం. మనం నిజమైన సహచరులం కదా 1!" అన్నాను నేను.

మా బెటాలియన్‌ కమాండర్‌ వస్త్రవంగా ఆలోచించే మనిషి అతను గుసగుసగా మాట్లాడాడు. '“'మనం చివరివరకు విష్ణవకారులుగా వుండాలి. పార్టీకి నమ్మకద్రోహం చేయకుండా వుండాలి. మనం పార్టీలో చేరేప్పుడు వాగ్జానం చేసాం. ఒకవేళమనలో ఎవరన్నా తప్పుకో గల్లిత్‌ మన పోరాటవివరాలను పార్టీకి అప్పగించాలి. మా అమ్మకిప్పుడు 50 సంవత్సరాలు. పార్టీ ఆమెను చూసుకుంటుందనే నేననుకుంటున్నా. కానీ అలా వీలుకాకపోయినా నేనేమీ అనుకోను ** అని చెప్పాడు. అందరం సాలోచనగా వుండీపోయాం.

ఫలపోరం చేసినతర్వాత బ్రిగేడ్‌ కమాండర్‌ వచ్చి ఒక పాడుగుబల్రముందు

“కూర్చున్నాడు. మూ పేర్లను వరుసగా పిల్చీ పేర్లమీద ఎర్రమార్కు పెట్టాడు. తర్వాత

కాల్పులదళాన్ని పిలిపించారు. వాళ్ళు మా చేతుల్నీ వెనక్కికట్టేసి శిక్షవిధింపే సలానికి తీసుకెళ్ళారు.

మేం దారిలో “వైనా కమ్యూనిస్టుపార్టీ వర్చిల్లాలి *, “ఎర్రసైన్యం వర్టిల్దాలి

దేశద్రోహులు నశించాలి!' *కొమించాంగ్‌ అభివృద్ది నిరోధకులు నశించాలి * అని నినాదాలిచ్చిం. వాళ్ళు మమ్మల్ని ఆపడానికి ప్రయత్నించారు. మా నోళ్ళలో మురికిగుడ్డలు కుక్కారు. మా చుట్టు గుమికూడిన జనం ఏడువసాగారు. అక్కడినుంచి మమ్మల్ని ఒక ఒరె లోకి తీసుకెళ్ళి రాళ్ళగుట్టు వద్ద ఆపారు.

ఒకతను అరిచాడు “మీ నాయకులు ఎక్కడున్నారు చెప్పండి, మీ రహన్యపార్టీ ఎక్కడెక్కడుంది ? మీకు ఐదంటే ఐదే నిమిషాలు టైం. చెప్పినవాళ్ళను వదిలేస్తాం. ?”

చాలా నిమిషాలు గడిచాయి. ఎవళమూ ఏమీ చెప్పలేదు. తుపాకులు ఎక్కుపెట్టు బడ్డాయి.... ఢాం..థాం.. బెటాలియన్‌ కమాండర్‌ 27 సంవత్సరాల యువకుడు లీవుషాన్‌ నేలకొరిగాడు. మిగిలినవాళ్ళం అలాగే నిలబడ్డాం.

నేను మీకు మరొక ఐదు నిమిషాలు ట్రైమిస్తున్నా.?” అధికారి మళ్ళీ అరిచాడు. మేం కొంచెం కూడా చలించలేదు. శత్రువు మానుండి ఏమీ రాబట్టులేక మమ్మల్ని మళ్ళీ వెనకకు ప్రధానకేంద్రానికి తీసుకెళ్ళాడు.

తరువాత జైల్లో యింక నేను ప్రశాంతంగా వుండలేకపోయాను. రాళ్తగుట్టువద్ర జరిగిన సంఘటనే నామదిలో మెదులుతూ వుంది. బెటాలియన్‌ కమాండర్‌ వీరోచిత మరణం పాందాడు. మాపార్టీ ఒక మంచి సభ్యుణ్లి కోల్పోయింది.

34 విష్ణవ(ప్రాయంలో.... ఇప్పటికి నా కళ్ళముందు ఎంతోమంది సహచర కా మ్రేడ్చ్‌ ప్రాణాలర్పించారు. నాకు మా నాన్న గుర్తొచ్చాడు. ఆయన వూయి పర్వతాల దిగువన వున్న చాంగాన్‌ ప్రాంతంలో నిరుపేదగా జీవితం గడిపాడు. అక్కడి నిరంకుశ ప్రభువుల, భూస్వాముల దోపిడీకి గురయ్యాడు. ఆయనకెవరూ సహాయం చేసినవారు లేరు. చివరకు 1926 లో విప్లవంలో చేరి తర్వాత ప్యూజియన్‌లో రైతు తిరుగుబాటు నాయకుడయ్యాడు. 1929 వసంతకాలంలో కమ్యూనిస్టు పార్టీ చాంగాన్‌కు దానిచుట్టుపట్లు ప్రాంతాలకు వ్యాపించింది. నేనూ మా నాన్న బాటలోనే నడిచి విప్లవంలో భాగస్తురాలినయ్యాను. నాకప్పుడు 13 ఏళ్ళు. త్వరలోనే నేను బాలలదళానికి నాయకురాల్నయ్యాను. కమ్యూనిస్టులు ప్రజలకోసమే పనిచేయాలని, అసమానతలు లేని నూతనవ్యవస్త స్టాపనే మన లత్యమని అప్పుడు నాకు పార్టీ వివరించింది. పార్టీ పెస్పినట్టు నడుచుకొమ్మని, ఆపదలలో ధైర్యంగా నిలబడమని నాన్న చెప్పాడు. నేను మంచి విప్తవకారిణిని కావాలని ఆయన కోరిక. తర్వాత ఒక మిలిటరీ యాక్షన్‌లో నాన్న చనిపోయాడు. మా అమ్మ, అన్న, ఒదినా కూడా తర్వాతికాలంలో విప్లవంలో పనిచేస్తూనే మరణించారు. మిగిలిన నేనాక్కదాన్నీ ప్రస్తుతం ఈ నిర్బంధంలో వున్నాను. ఏమైతేనేం, నేను జీవించివున్నంతకాలం శత్రువుతో పోరాడుతాను. వారి నెత్తుటిబాకీ నాకు మిగిలివుంది. అవి వైనా విప్ణవానికి గడ్డురోజులు. ఉత్తరవైనాలో జపాన్‌ సామ్రాజ్యవాదులు కొత్తసప్రాంతంలోకి చొచ్చుకువచ్చి దాడిచేయడం మొదలుపెట్టారు. అదే సమయంలో కొమింటాంగ్‌ ద్రోహులు వారికి ఒకదాని వెంబడి ఒకటిగా రాయితీలు ఇస్తూ విప్లవ ప్రజానీకాన్ని అణచివేసే కార్యక్రమంపై కేంద్రీకరించారు. మా స్టావర ప్రాంతాలు కూడా శత్రు ఆధీనంలోకి వెళ్ళిపోయాయి. మొత్తంగా మా పరిస్టితి సంక్షోభంలో పడింది. తినడానికి తిండి కూడా దొరకని స్టితి ఏర్పడింది. అయినా మేం తాణకలేదు. ఎ(ర్రసైనికులంటే ఉక్కుకన్నా గట్టిగా నిలబడేవారే , కదూ ! జులైలో మా డివిజనల్‌ కమాండర్‌ హాంగ్‌లిగూయ్‌కి ఒక యుద్దంలో కాలికి తూటా తగిలింది. ఒక కందకంలో పడిపోయి శత్రువు తూటాలకు బలయ్యాడు. ఆయన అత్యంత ధై ర్యసాహసాలు గలమనిషి ఆయన పేరువింటే చాలు శత్రువు హడలిపోయేవాడు. ఆయన తలకు వెలకట్టారు కూడా. ఆయన మరణవార్తను ఎ(ర్రసైన్యం చాలా ప్రాంతాల్లో ప్రకటించింది. తాము కందకంలో చంపినదెవరిననేది శత్రువు అప్పటికి గుర్తించనేలేదు. చనిపోయింది ఆయనో కాదో తెల్సుకోడానికి ఒక సాయం(త్రం మళ్ళీ ఇంటరాగేషన్‌ కార్యక్రమం కోసం నన్నూ, ఎగ్రసైన్య మెస్‌ ఆఫీసర్‌నూ తీసుకెళ్ళారు. వాళ్ళ డివిజనల్‌ కమాండర్‌, సైనిక న్యాయస్ట్రానాధిపతి, (బైగేడ్‌ కమాండర్‌, అతని కార్యదర్శి అంతా మా ముందు వరుసగా కూర్చున్నారు. గదిలో రెండువైపులా చిత్రహింసల

శత్రు బయొనెట్‌ కొసమీద... 35 కుపయోగించే సాధనాలు వున్నాయి. మొదలు మా మెన్‌ ఆఫీసర్‌ను ప్రశ్నించారు. ఆయన నుండి ఒకే ఒక్క సమాధానం వచ్చింది. నాకు తెలియదు అని, విపరీతంగా కొట్టి గదిబెటికి లాక్కెళ్ళారు.

రెండోరోజు మళ్ళీ నావద్దకొచ్చారు. నేను మౌనంగా గదిలోకి నడిచాను.

గదిలోకెళ్ళగానే అద్దాలపెట్టైలో పెట్టుబడివున్న హాంగ్‌లిగూయ్‌ తల కనిపించింది. ఒక్కచణం నా గుండె ఆగిపోయింది. నన్ను నేను అదుపులో పెట్టుకోడానికి శక్తినంతా కూడదీస్కోవాల్బొచ్చింధి. ఎగిసీభావాలను అదిమిపట్టుకొని కూచున్నాను.

నీ ప్రేరేంటే ? ఈ ఎ(ర్రబందిపోట్టలో ఎందుకుచేరావ్‌ ?*)

బందిపోటు పదం నన్ను రెచ్చగొట్టింది. *'వైనా కమ్యూనిస్టుపార్టీ ప్రజలకోసం పనిచేస్తుంది. మీరే బందిపోట్టు, అంతా కొల్లగొడ్తారు, ప్రజల్ని కాలుస్తారు, (స్త్రీలను చెర్రుస్తారు...”'

““ఆమెకింకా మన డోసు సరిపోనట్టుంది, చూడండి" మెజిప్టేట్‌ అరిచాడు.

అప్పుడే డివిజనల్‌ కమాండర్‌ లోవలికొచ్చాడు. * ఆ! ఆగండాగండి, ముందు ఆమెను ఈ తల చూడనీయండి ”” అన్నాడు.

““నాకేం తేలుసు అదెవరిదో... ఆ ముఖంమీద పేరేం రాసిలేదు కదా”

వాళ్ళు హాంగ్‌ షిస్టల్‌సి చూపించారు. “మీ దగ్గరా వున్నాయి. తుపాకులు, అయితేమా త్రం నాకెలా తెలుస్తుందీ ఇది అతనిదే...

నామాట ఫూర్తి కానేలేదు, ఓ సైనికుడు నామొహం మీద గుద్దాడు. నోటినుండి, ముక్కుల్నుండి రక్తం కారింది. తలెత్తి నన్ను కొట్టి ప్రయోజనం లేదని చెప్పాను.

నేను బలప్రయోగానికి లొంగనని తెలిసింతర్వాత ప్రాంతీయకమాండర్‌ మెత్తటి యుక్తులతో ముందుకొచ్చాడు. ఒక కొమింటాంగ్‌ ఆఫీసర్‌ ఉంపుడుగత్తెను అక్కడికి పిలిచాడు. ఆమె వికృతాలంకరణ చూస్తేనే నాకు అసహ్యమేపింది. దగ్గరికొచ్చాక చూస్తే ఆమె వాంగ్‌! విప్లవంలో పనిదేసి పట్టు బడినపుడు ద్రోహిగా మారింది. నా క్రోధవూరిత దృక్కులను తట్టుకోలేక వాంగ్‌ తలవాల్బేసింది.

నాతో ఏమైనా మాట్లాడమని ఆమెను ఆజ్ఞాపించాడు ఆ ఆఫీసర్‌:

బాగున్నావ్‌ గదూ!”

“సిగ్గులేనిదానా |” తత్తరపడి వెనుదిరిగి వెళ్ళిపోయింది. విచారణ ఆ రాత్రంతా కొనసాగింది. '*నేను మీకు ముందే పెప్పాను కదా, ఆమె మెదడులో విషం పాతుకుపోయి వుందని. లాభంలేదు, చంపీయాలి'” అని డివిజనల్‌ కమాండర్‌ ముందు చేతులెత్తేసాడు దళకమాండర్‌.

“ అట్టయితే నాన్షింగ్‌ ప్రధాన న్యాయస్ట్రానానికో, లేదా సుజౌ జైలుకో పంపడం మంచిది. వై తేనే ఈ ఉక్కును కరిగిస్తారు అన్నాడు డివిజనల్‌ కమాండర్‌.

36 విప్త్లవప్రాయంలో.... నేను నా సహచరులను వదిలి వెళ్ళబోతున్నాను. పులినోట్లోకి వెళ్తున్నాను! అనుకుంటే చాలా విచారమేసింది. నా సెల్‌లోని కామ్రేడ్స్‌ ఇద్దరూ నన్ను చాలా ఓదార్చారు “ఇక్కడ నువ్వు ఎన్నడూ చావుకు భయపడలేదు, అక్కడైనా నువ్వు అలాగే వుంటావు, ఎందుకు సందేహిసావు ** అని వెప్పారు. తర్వాత విప్తవగీతాలు పాడుకొని మనసు తీలికపర్చుకున్నాను. రెండుమూడు రోజుల తర్వాతమెన్‌ ఆఫీసర్‌ను, నన్నూ జైలు వ్యాన్‌లో ఎక్కించి తీసుకెళ్ళారు. దారిలో హఠాత్తుగా గెరిల్టాదళాలు మా వ్యాన్‌ను అడ్డుకున్నాయి. తర్వాత కూడా రెండుమూడు సార్టు గెరిల్లాల ఆంబుష్‌ను ఛేదించడానికి ప్రయత్నించి విఫలమై వెనుదిరిగారు జైలు అధికారులు. ఆ సమయంలోనే అటు జపాన్‌ సామ్రాజ్యవాదులు వైనా సంపూర్ష యూ దురాక్రమణకోసం పెద్దదాడి మొదలుపెట్టారు. చైనా కమ్యూనిస్టుపార్టీ చారవతో జపాన్‌వ్యతిరేక జాతీయ ఐక్యసంఘటన ఏర్పడింది. దేశవ్యాప్తంగా ప్రతిఘటనా పోరాటాలు ఆరంభమయ్యాయి. జైల్లో కూడా పార్టీకమిటీ నాయకత్వంలో జైలు వసతులు మెరుగవ్వాలని, రాజకీయ హక్కులు కావాలని నిరాహారదీక్ష చేపట్టాం. బైటకూడా మాకు మద్దతుగా ఎగ్రసైన్యం దేశరతణకై జరుగుతున్న కమ్యూనిస్టుపార్టీ పదిసూ(త్రాల జపాన్‌ వ్యతిరేక కార్యక్రమాల్లో భాగంగా రాజకీయ ఖైదీలను విడుదలచేయాలని ప్రదర్శనలు జరిపింది. అట్లా 19 37? నవంబర్‌లీ మేం స్వేచ్భాబీవులమయ్యాం. శ్‌ టై న ము శ స మ న ర నే మతే మా అయ ము టన టం యాం సుల అహ వ [హ్‌ స | న. న త సంవ... న న య య మ ల ననన శ గ ర నన య న. న ప ర. ప టట ప న యస. శ తల్లో య న పా న క. య యి 1948 విముక్తియుద్దకాలంలో మహిళాసైనికులు.

చిన్నారి పెళ్ళికూతురూ - ఎ|రసైన్య యోధురాలూ డు యాంగ్‌లియాన్‌ 25వేల లీ (నుమూరు 6 వేల మైచ్చు)ల లాంగ్‌మౌల్చ్‌ చేనీన వారిలో డు యాంగ్‌లియాన్‌ ఒకరు. వ్రజువైద్య విభాగానికి చెందిన న్కూల్లో ఒక నంవత్సరం మామ చదువుకున్న తర్వాత యేనాన్‌లో నర్స్‌గా వనిబేనీంది. ల తర్వాత కొన్హేళ్ళకు కేంద్రప్తార్ర్‌ నూ ల్లో యేనాన్‌మపొళా త్త. కళాశాలలో వైచదువులు చదివే అవకాశం వచ్చింది. వ [. ప. /

942లో యూంగ్‌జయాకౌా నగరంలో ట్‌ నియానువాయువాన్‌ జుల్లా మపాళా నమాఖ్య బాధ్యురాలిగా తాట. నియమించబడింది. 1959లోవజయార్యువాంగ్‌లోని కీ శ స్మ. ట్రనూతివైద్యశాలకు డైర్బకరయింది. . రశయేళ్ళ నయనులో పదవినుండి రిటైల్‌ ( అయిన డు యాంగ్‌లియాన్‌ ఈ వయనులో కూడా నగర టను క్రీడానంస్త నిర్వవాణకమిటీ నభ్యురాలుగా వుంది. - మనందరికీ మనకు ప్రియమైనరోజులు కొన్నుంచాయ్‌. నాకూ నా యవ్వనం అలాంటిదే. ఎన్నో సవాళ్ళను ఎదుర్కొని ఆ రోజుల్లో నేను తీసుకున్న నిర్ణయాలే నా తర్వాతిజీవితన్నంతా వెలిగించాయి. నాకవి చాలా కఠినమైన రో జులే- మరిచిపోలేనివి కూడా! నేను 1918 లో సిచువాన్‌ రాష్ట్రంలోని నాన్‌బు జిల్లాలో ఫుట్టాను.. మాది పేదరైతు కుటుంబం. నా పదకొండో ఏట మా నాన్న క్యాన్సర్‌ వ్యాధితో చనిపోయాడు. నన్నూ, తమ్ముళ్లీ పెంచడానికి మా అమ్మా, అమ్మమ్మా కుట్టుపని చేయాలనుకున్నారు. కానీ ఆ రోజుల్లో విధవరాలిని శనిగ్రహం లాగ చూసేవాళ్ళు. ఎక్కడో ఒకరిద్దరు తప్ప ఒక విధపరాలిని ఎవ్వరూ కుట్టడానికి పెట్టుకునేవారు కాదు. అందుకని మేం తరచూ చుట్టుపక్కల దొరికే దుంపలూ, వేర్తతోనే కడుపు నింపుకునేవాళ్ళం. నాకు పన్నెండేళ్ళొచ్చేసరికి, వూ యిరుగుపారుగులంతా నా పాదాలు కట్టియ్యాల్సిన సమయమొచ్చిందని అమ్మను పాడవడం మొదలెట్టారు. * నీకా ఒక్కతే

38 విష్ర్రప్రాయంలో.... కూతురు! ఎంతందంగా వుందీ, అయినా పాదాలు పెద్దగా వున్న పిల్లను ఎవడు కట్టుకుంచాడులే? అనేవాళ్ళు. పాపం అమ్మ! మాకు పూట గడవడమే కష్టంగా వుందంటే యికనా పాదాలు బంధించడానికి గుడ్డలు ఎక్కడ్నించి కొంటుందీ?!. అయినా అప్పటి ఆచారం (ప్రకారం ఎలాగో పాతగుడ్డలకు అతుకులేసి నా పాదాలను కట్టేసే ఆ బాధాకరమైన పనిని మొదలెట్టింది. నిజంగా, అమ్మాయిలకదొక నరకమనుకోండి' భరించలేనంత నొప్పిలేసేది. ఒకోసారి భరించలేక అర్హరా(్రి లేసి దొంగతనంగా కట్టు వదులుచేసుకునేదాన్ని. అది చూసి అమ్మ మొదట్లో చాలా కోపం తెచ్చుకుంది. కానీ నేను పదేపదే అలాగే చేస్తుండడంతో అమ్మ ఒక నిట్టూర్చు విడిచి ఊరుకునేది. “సరే, యిక నావల్ర కాదు. మనమా పేదోళ్ళం. నువ్వు కూడా మాతోపాటు బయటకొచ్చి కూలి చేయకపోతే గడిచేట్టు లేదు. నీ పాదాలనింక కట్టెయ్యనులే ** అంది. నా చిన్నప్పుడే, నా ఐదోయేటనే నాకంటే చిన్నవాడైన ఒకపేద అబ్బాయితో నాకు నిశ్చితార్రం చేసారు. వాడు అసహ్యంగా పొడుచుకొచ్చిన ముక్కుతో కురూపిలాగా వున్నాడనేవారు అందరూ. ** అట్లాంటి అబ్బాయిని చేసుకోవడంకన్నా పెళ్ళిలేకుండా నీతోనే వుండిపోతాని*నేదాన్ని అన్ముతో. ఆమెను పట్టుకొని బతిమిలాడేదాన్ని. ఆమె ఒకేమాట చెప్పేది - “పిచ్చిపిల్లా! అందరిలాగానే నువ్వూ పెళ్ళి చేస్కోవాలి. ఒకవేళ నీ భర్త వికారంగా వుంచే అది నీ తలరాత అనుకోవాల్సిందే.” నాకు పదమూడు నడుస్తుండగా నా కాబోయే అత్తగారు చనిపోయింది. ఆ యింటిపని చేయుడం కోసం నేనక్కడికి వెళ్ళాల్సొచ్చింది. అట్లా నేను బాలవధువునయ్యాను. నా భర్తనప్పుడే నేను మొదటిసారి చూడడం. ఊహించినదానికన్నా భయంకరంగా వున్నాడు. అసహ్యాన్ని ప్రదర్శించకుండా వుండలేకపోయాను. అదిచూసి అతని అమ్మమ్మకు చాలా కోపం వచ్చింది. ఆ రాత్రి నన్నూ అతన్నీ పడకగదిలోకి తోసి గదికి తాళం వేసింది. నేను ఆ గదిలో వున్న ఒక పెద్ద చెక్కపెట్ట ఎక్కి పడుకున్నాను. ముసలామె లోపలికి తొంగిచూసి నన్ను పెట్టెమీదినుంచి లాగి కొట్టడం మొదలెట్టింది. ఇట్టా చాలాసార్టు జరిగింది. ఇంక అక్కడ వుండలేక పొరిపోయొచ్చాను. మళ్ళీ మా అమ్మను బతిమిలాడాను- “చావనన్నా చస్తాను గానీ అక్కడికి మాత్రం పోను. నన్నిక్కడే వుండనియ్యనవే ?' అని.

19 3 ౩ లో మొదటిసారి నా జీవితంలో వెలుగు పాడసూపింది. కమ్యూనిస్టుల ఎర్రసైన్యం మా ఊళ్ళోకొచ్చింది. బందిపోట్టు, స్టానిక పెత్తందార్లు, భూస్వాములు అందరూ భయంతో తలోదిక్కు పారిపోయారు. పేదలకోసం, పీడితులకోసం పోరాడే ఒకసైన్యం వుందని నాకప్పుడే తెల్సింది. భూస్వాములను తరమడంలో ఆ సైనికుల నాయకత్వంలో ఊరి వాళ్ళందరితోపాటు నేనూ పొల్గొన్నాను.

మా ఊరికే కొత్త కళొచ్చింది. ప్రజలకు తమను పాలించుకునే హక్కుందని చెప్పారు వాళ్ళు. (స్తీ పురుషుల సమానత్వం వుండాలన్నారు. పాదాలు బంధించడాన్ని

చిన్నారి పెళ్ళికూతురూ- ఎర్రపైన్య యోధురాలూ 29 నిషేధించాలన్నారు. భూస్వాముల పెత్తందార్ల గోదాములను పగలకొట్టి బస్తాలకొద్ది ధాన్వాన్ని (గ్రామస్తులకు పంచారు. జనం సంతోషం పట్టులేకపోయారు. అందరూ ఒక్కచోట కూడి రకరకాల వంటలు వందారు. అక్కడున్న చాలామళది లాగానే నాకూ నా జీవితంలో అది మొదటి విందుభో జనం.

ఎ(గ్రసైనికుల లాగానే నేనూ వాళ్ళతో కలిసి సెంట్రీ చేసాను. అదో గొప్ప అనుభూతి! కానీ అదెంతోకాలం నిలవలేదు. ఎ(గ్రసైన్యం వేరే గ్రామాలకు వెళ్ళిపోగానే శత్రువు మళ్ళీ ఊర్జోకి చేరి గ్రామస్తులందరిమీద (ప్రతీకారం తీర్చుకున్నాడు. ఇళ్ళు దోచుకున్నాడు, గుడిసెలు తగులజెట్టాడు. ఎర్రసైన్యం పక్షాన నిలబడ్డారని తెల్సిన వాళ్ళను అరెస్టు చేయించాడు. మా ఇల్టు కూడా అట్లా కాలి బూడిదయ్యింది. రెడ్‌గార్ట్స్‌లో చేరినందుకు మా మామనూ, అతని సోదరుడ్నీ చంపేశారు. మా అన్ననూ, యితర బంధువుల్నీ, యితరులనూ ఊరిమధ్య ఉరితీస్తామని బెదిరించారు. ఒకసారి ఒక బందిపోటుగాడు నన్ను చూసి ఎత్తుకుపోవాలని ప్రయత్నించాడు. నాకు దిక్కుతోచలేదు. వాడి బారినుంచి తప్పించుకోవడం కోసమే ఒక సంవత్సరమంతా నేనూ, తమ్ముడూ ఓ కొండమీద గడిపాం. అడవిలో దొరికే ఆకులలములు తిని, వాననీళ్ళు తాగి గుహలో దాక్కునేవాళ్ళం.

19 34 శీతాకాలంలో ఎర్రసైన్యం మళ్ళీ రావచ్చనే వార్తలొచ్చాయి. ఎంతో ఉద్వేగంతో ఎదురుచూడసాగాం. ఆ సాయంత్రం నేను కోండదిగి చూడడానికి వెళ్ళాను. నిజంగానే మావోసేటుంగ్‌ నాయకత్వంలోని ఎ(గ్రసైన్యం తిరిగొచ్చింది. ఊరినుంచి వెళ్ళగొట్టుబడిన వాళ్ళందరూ తిరిగి ఊరు చేరారు. ఇదివరకు ఎగగ్రసైనికులతో కలిసి పనిచేసిన రెడ్‌గార్డ్స్‌ను తిరిగి సమీకరించసాగారు.

నేను కూడా ఎగ్రసైన్యంలో చేరాలని నిర్ణయించుకున్నాను. మా అమ్మకు కూడా చెప్పకుండా సైన్యం దగ్గరికెళ్ళాను. జిల్లా పార్టీ కమిటీలోని మహిళావిభాగం బాధ్యురాలు అప్లికేషనుఫాం నింపుతూ నా పేరడిగింది. నాకు యింట్లో ముద్దుపేరు తప్ప వేరే పేరేం లేదు. అదేసంగతి ఆమెతో చెప్పాను. అవ్చుడిమె తమ్ముడిపేరడిగింది. 'డు- యాలో అని చెప్తే ఓ నిమిషం ఆలోచించి “నిన్న 'డు- యాంగ్‌ లియాన్‌ అంటే ఎట్టుం టుందీ?”' అనడిగింది. అది మగపీరులాగా అనిపించింది నాకు. కానీ ఆడా మగా యిద్దరూ సమానమేనని వెప్పిందామె. తేడాలు వుండాల్సిన అవసరం లేదని నన్ను ఒప్పించింది. ఎంత గమ్మత్తు! ఫుట్టిన తర్వాత పదిహేడేండ్లకు నాకో పేరు స్టిరపడింది. అప్పుడే నేను సైనికురాల్నయ్యాను కూడా.

ఇంటికి పరుగెత్తుకెళ్ళి అమ్మకూ అమ్మమ్మకు జరిగింది చెప్పాను. వాళ్ళు చాలా సం(భ్రమాశ్చర్యాలకు లోనయ్యారు. తర్వాత నేనొక మూడురోజుల్లో వాళ్ళనొదిలేసి

40 విష్త్రవప్రాయంలో.... వెళ్ళిపోతున్నానని విన్నప్పుడు మాత్రం యిద్దరూ ఏడ్చేసారు. *““మమ్మల్నిట్లా వదిలేసి వెళ్ళొద్దు, మూడు తరాలకు నువ్వు ఒక్కదానివే ఆడపిల్లవి' అని అమ్మ నేను ఇల్టాదిలిపెట్టుడాన్ని వ్యతిరేకించింది. కానీ నేను గట్టిగా నిర్ణయించుకున్నాను. భరించలేకుండా తయారైన నా వైవాహిక జీవితం నుండి బయటపడే మార్గం దొరికింది. ఇంక చివరికి అమ్మమ్మే చెప్పింది - *“తనను వెళ్ళనిద్దోం. కనీసం సైన్యంలోనైనా తను బతుకుతుంది” అని. మా ఆయన ఎక్కడ నన్ను వెతుక్కుంటూ వస్తాడోనని భయపడి అమ్మ ఆ రాత్రి నన్ను మా అత్తావాళ్ళింటికే పంపింది. తెల్లారి పొద్దున్నే మళ్ళీ ఆమే నాకు వీడ్కోలు యిచ్చింది. వైర్మన్‌ మావో చెప్పినట్టు వినమని, కోపాన్ని తగ్గించుకోమని బుద్దులు పెప్పింది. కస్పీళ్ళతో అక్కడినుండి కదిలివ నేను ఎన్నడూ వెనుదిరిగి చూ డలేదు. మా ఊర్జో నాకు పేరుపెట్టిన ఆమే మళ్ళీ సైనికశిబిరంలో కనిపించింది. సాదరంగా పలకరించింది. నా పాడుగు జడలు కత్తిరించింది, కొత్తగా ఫెళఫెళలాడుతున్న యూనిఫార్త తొడుక్కోమని యిచ్చింది. క్రమంగా నేను జాతివిముక్తి గురించి, స్తీ విమోచన గురించి, (స్త్రీ పురుష సమానత్యం గురించీ, వివాహస్వేచ్చ గురించీ తలుసుకున్నాను. నాలోని పిరికితనాన్ని పోగొట్టి, నాకు ధైర్యాన్ని నూరిపోసారు అక్కడి కామ్రేడ్స్‌. నేను దృఢంగా మారేందుకు ఎంతో ప్రోత్సాహమిచ్చారు. వాళ్ళంతా నా స్వంతకుటుంబంలా అనిపించారు నాకు. ॥ సైనిక ప్రజారోగ్య పాఠశాలలో నర్స్‌ శిక్షణ పొందాను. 1934లో కార్మిక; వైళాంగ ఎర్రసైన్యం కొమించాంగ్‌ దిగ్బంధనాన్ని బద్దలు కొట్టి వ్యూహాత్మకంగా రిట్రీట్‌ అయ్యింది. కేంద్రీయ విషప్ణవ స్థావరాన్ని వదిలిపెట్టి సైన్యం లాంగ్‌ మార్చ్‌ కోసం బయక్రేరింది. మేమట్లా మార్చ్‌ చేస్తూనే వేలకొద్ది కొమింటాంగ్‌ సైనికులతో, యుద్రప్రభువుల పైన్యాలతో పోరాడాం. మాపై నిరంతరం శత్రు విమానాలు దాడులు చేస్తూనే వుండేవి. మా సహచరుల త్యాగాలూ, గాయాలూ మా కసినీ, పట్టుదలనూ మరింత పెంచేవి. నేను చాలా చిన్నగా వుండేదాన్ని కాబట్టి వైద్యసీవకురాలిగా భుజంమీద స్రెచర్‌ మోయాలంటే మాత్రం కష్టమనిపించేది. చేతులు మార్చుకుంటూ ఎట్లాగో ఆ బరువు భరించేదాన్ని- కఠినమైన దారుల్లో నడవడం వల్ల కాళ్ళు బొబ్బలెక్కిపోయేవి. అయినా అట్దాగే తోజుకు కనీసం 2 5 మైళ్ళు నడిచేవాళ్ళం. సిచువాన్‌ రాష్ట్రం చేరుకోగానే మాకు పెద్ద మంచుకొండలు అడ్డొచ్చాయి. వాటి ఎత్తు 4000 మీటర్లు. పైకి ఎక్కుతున్నా కొద్ది గాలి లేక ఊపిరాడనట్టుయ్యింది. అట్లాగే మంచుతుఫాన్లలో, ఈదర గాలుల్లో, చలిలో వణుకుతూ ముందుకు సాగాం. దారి పొడుగునా నాకు గుండెలదుర్లూనే వున్నాయ్‌. ఎడమ పక్కనేమో మంచుతోకప్పడిన రాళ్ళు, కుడిపక్క నిటారైన కొండచరియలు. ఆ మంచుమీద సాము చేసాను. ఎటు జారినా పని

విన్నారి పెళ్ళికూతురూ- ఎ ర్రసైన్య యోధురాలూ తే ఖతమే! కానీ ఎవరికీ ఏం కాలేదు. దళంలోని వంటతను ఒకాయన మాత్రం చలికి గడ్డకట్టుకుపోయి చనిపోయాడు. బహుశా అతను అలనట తీర్చుకోడానికి ఆగి వుంటాడు యింక కదల్లేక పోయుంటాడు.

చివరి కొండల వరుస యింకా కష్టంగా వుండింది. పాదాలు రాళ్ళలాగా తయారయ్యాయి. అడుగుతీసి అడుగువెయ్యడం గగనమైపోయింది. అయినా అందరం ఒకరికొకరం చేతు లందించుకొని మొత్తానికి శిఖరా (గ్రం చేరుకున్నాం. ఇంక కొండదిగడం తేలిగ్గానే అయిపోయింది. అసాధ్యంగా కనబడినదానిని సాధంచినందుకు మమ్మల్ని మేమే అభినందించుకుంటూ గొంతెత్తి పాడాం.

ఆగప్ట్‌ మొత్తం బురదనీళ్ళలో ఈదాల్సివచ్చింది. ఆ బురదకు అంతం ఎక్కడో తెలిసేది కాదు. ఎట్లాగో అది కూడా దాటాం. ఒకదగ్గర నాకు బాగా జ్వరం వచ్చింది. మా కమాండర్‌ నన్ను జ్వరం తగ్గేవరకు అక్కడే వుండిపామ్మన్నాడు. కానీ నాకేమో దళంతోపాటే వుండాలనుంది. ఓకాన్రేడ్‌ అందించిన ఒకకప్పు మద్యం తాగాను. ఒళ్ళంతా పొగలు లేస్తున్నట్టు అనిపించింది. ఇంక వరుసబెట్టి గ్లాసు లకొద్ది నీళ్ళు తాగాను. దెబ్బకు జ్వరం దిగిపోయింది.

మంచులో, వానలో, బురదలో, ఈదర గాలుల్లో ఆకలిబాధతో అతి భయంకరంగా సాగిన మా ప్రయాణం అందర్నీ శారీరకంగా కుంగదీసింది. మా దగ్గర ఏదుంటే అది తినేసాం - ధాన్యం, తోలు, బెల్టులు, బూట్స్టు, గడ్డీ గాదం అన్నీ. కొందరు తెలియక విషం దుంపలు తినేసరికి మొహం నిండా దద్దులు లేసాయి. అయినా కూడా మేంరోజుకు 2 5 మైళ్ళ దూరం నడిచేవాళ్ళం. రార్రిఫపూట పడుకోడానికి ఆగినప్పుడు మా వైద్యబృందం వాళ్ళందరం మా దుప్పట్లు గాయపడిన వారికిచ్చేసి ఒకళ్ళ వీపు యింకొకళ్ళ వీపుకు ఆనించి కూచొని చలిని ఆవుకునేవాళ్ళం. తెల్దారంతా వెన్నునొప్పి వచ్చి, కాళ్ళు పట్టేసివి. బట్టలు మంచులో తడిసి ముద్రయ్యీవి. ఒకరో జైతీ నాకింక నడవడం కూడా కష్టమయింది. నడుస్తూ నడుస్తూ సోలి పక్కనున్న నీటిగుంటలో పడ్డెను. మా కమిస్పార్‌ వెంటనే పట్టుకోకపోతే మునిగిపోయేదాన్నే.

'“మనమింక ఈ బురదనేలను దాచేస్తాం * అన్నాడాయన థైర్యాన్నిస్తూ.

అవును తప్పక దాటుతాం [*)

అలా అనేక అడ్డంకుల్ని దాటుతూ 19 ౩6 అక్టోబరులో మేం గానూ రృాష్ట్రం చేరి ప్రధన బలగాలతో కలిసాం. ఆ విధంగా ను ప్రసిద్దమైన 6 000 మైళ్ళ లాంగ్‌మూర్చ్‌ను ముగించిన ఎర్రసైన్యం ఉత్తర షాన్సీలోని నూతన స్థావర (ప్రాంతాన్ని చేరుకుంది. విష్ణ విజయం వరకు అదే వైనా విప్లవానికి కేంద్రంగా వుంది.

కం సాానళ్ళ అక్తన్లనా - - - గ్ల నన న ఎమ్మా ఎ 2 11 జ (ఓ లా వ న. నా చా ర ఇ ర. బే =. గ న. - ప్త జ 1 కి పా అచ శమ్యాల న పం “వ్యు ౯ _ క. = రార నా. య? న న క ళా. లే న పం న వ న. ల మం టంత జే ర రా స | మాన యాద. వ త! చార షే న న య కా. ననన వి న. నం ర. ॥ న ణి య వ న వ్‌ టిఫిను ఇ ము న న న త ల + సస లాల లే మం టో ఛ్‌ మ న జ శో లా న ల నడ 1 స శ్‌ న మ లోన త శ స స న మ నన క సహ న ప క ౧ వ్యా వు కం. దం కం మే సన గ్‌ పో న? న వళ్ళి కా ం అన్య య్య స్తు చంచ నం లల ల అట గా న స స. లు యనే న సం ప న న. స క బక వళ్ళో పం వ నా సు “త వ = అల్‌ వపా! వళ్ళ ల న స న. ర న క త నాం ల ర కమ్యూనిస్థ స్టుపార్రీ నాయకత్వంలో 1934-35 లో 6వేల మైళ్ళ లాంగ్‌ మార్చ్‌లో మంచుకప్పిన పర్వతాన్ని దాటుతున్న ఎ(ర్రసైన్యం. లం వమనం నారా కా శా సని న రకర న టాం మ మ్‌ కా! వ న న న. న ల టి మిల స మంట నానా. స్న్యషశి 1 తయన దల న జీత టలు. స టన యు త న న వ న న నో స నో స?! న న హం. నంట న స్‌ | ఖనన టిం మను న. ప న నం వ్‌. ను లం లా! ర్‌ రసన మ న న... టు . న న మం సా న ల న. ఆయుధశిష్షణ.

చిన్నపాటి లాంగ్‌ మార్స్‌ హాన్‌ జి రచయి(్రి వోనజు 4 938లో నూతన నాలుగో సైన్యంలో చేరింది. గెరిల్లాయుద్ధతంత్రంలో భాగంగా విష్టవస్త్రావర ప్రాంతాల వర్భాటుకోనం ఉత్తర జయాంగ్సు, షాండంగ్‌ ప్రాంతాల్లో యుధ్ధ వ్రతినిధిగానూ, స్ట్రానిక వార్తావ(త్రికలకు నంపాదకురాలిగానూ వనిచేనింది. ఈమె మొదటి కథ “ద డిన్వ్యూటో 4 945లో వెలువడింది. 2952లో ఈమె కొరియాకు వెళ్ళి ప్రఖ్యాత షాంగ్‌గాన్‌లింగ్‌ యుద్దంలో పాల్గొంది. కొరియా యుద్దంలో న్వుచ్చందంగా పాల్గొన్లు చైనీయుల వీరత్వాన్ని గురించి ఈమె రానిన “'మ్యూజయమ్‌ ఆభ్‌ వీనో అనే కథ ఉత్తమరచనగా వేరొందింది.

రును రన. పం సనంం యమ 956లో చైనా రచయితల [1 ను ప మ. స్తా సమగ నంక్రకు చెందినన్చజనాత్మకరదనా ల కమిటీకి ఉపొద్యకురాలయింది. సే చంపను రైతాంగం తో తన కున్ననన్నిపాత శ్ర. సం! నట న! సంబంధాల ఆధారంగా ఒక క్‌ రం ర కథలనంవుటిని వ్రచురించింది. [స “. 1 నో ర. నో టే టు, స గహ

వ ఎన స!

సమ. స సో! టీ (1 చ స లం.

న విష్ణ్లవ్రప్రాయంలో.... జపాన్‌ వ్యతిరేక యుద్రజ్వాలలు 1937 కల్దా మా జియాంగ్సు ప్రాంతానికి వ్యాపించాయి. నేనప్పుడు ఒక వోస్పిటల్‌లో యుద్దంలో గాయపడిన సైనికులకు సేవలందిస్తూ వున్నాను. ఓరోజు నాకు ఇంటినుంచి అమ్మకు సీరియస్‌గా వుంది రమ్మని టెలిగ్రాం వచ్చింది. వెళ్ళి చూసేసరికి అమ్మ నిక్షేపంగా వుంది. మరి! నన్నట్లా పిలిపించడానికి అసలు కారణం -నేనా యేడు చదువు మానేసొననే విషయం వాళ్ళకు తెలిసిపోయింది. నా అభ్యుదయకర భావాల కారణంగా నన్ను అంతకుముందు ఎండికాలంలోనే స్కూల్‌నుండి తీసేసారు. అప్పట్నుండి ఇంక ఇల్గాదిలిపెట్టి కమ్యూనిస్టుపార్టీ అధీనంలో వున్న విముక్తి ప్రాంతాలకు వెళ్ళాలని అనుకుంటూ వున్నా. కానీ ఎట్జావెళ్ళాలో తెలియదు. అదీగాక అమ్మను విడిచిపెట్టి వెళ్ళలేక కూడా ఆగిపోయాను. ఇప్పుడు పరిస్టితి మారింది. శ(త్రువు ఇంకా యింకా ముందుకు చొచ్చుకొస్తున్నాడు. నాక్కూడా ఒక విప్తవకర బృందంతో- సంచార జపాన్‌ వ్యతిరేక ప్రచారబృ్బందం తో పరిచయం ఏర్పడింది. ఏమైనాసరే, దాంట్లో చేరి పనిచేయాలని అనుకున్నాను. ఇంక ఇంటినుంచి బైటపడే అవకాశం ఎప్పుడొస్తుందా అని ఎదురుచూస్తూవున్నాను. చేతిలో చిల్లిగవ్వ లేదు, ఓ జత బట్టులు, అరిగిపోయిన చెప్పులు- వీటితో వెళ్ళడమెట్లా అని కొంచెం నిరాశకలిగింది. కానీ ఇంకోవైపు సంతోషం కూడా అయింది. ఇంటినుంచి ఏమీ అడుక్కోకుండా నిజమైన కార్మికవర్గ లక్షణాన్ని అలవర్చుకున్నానని. మరి 16 ఏళ్ళ వయసులోనే నా జీవితాన్ని నేను నిరయించుకో బోతున్నాను కదా! వైనా సాహిత్యంలో విషాదానికి గుర్తుగా వర్ణించే ఆకురాలుకాలంలోని ఓ వర్షంపడే రాత్రి ఇంటినుంచి రహస్యంగా బైటపథ్డెను.. లియాంగ్‌ ప్రాంతంలో వున్న మా సంచార ప్రచారదళాన్ని కలవడానికి వెళ్తూవున్నాను. రోడ్డంతా బురదబురదగా వుండి ఒకటే జారుతుంది. చిన్నప్పటినుండి అట్లాంటిరో డ్లమీద నడిచినదాన్నే కానీ ఆ రోజునా చినిగిపోయిన బూట్లు రోడ్డుమీద మరీ జార్తున్నాయ్‌. అట్లా జారిపోయి పక్కనున్న వరిచేన్లో పడ్డాను కూడా. నేను పుట్టిపెరిగిన ఊరిని చివరిసారి కంటినిండా చూసుకుందామని అనుకున్నాను కానీ దృష్టంతా నడకమీదనే పెట్టాల్సివచ్చింది. పైనించి కిందివరకు ఒళ్ళంతా చెమటతో తడిసి ముద్దయింది. పట్టణంలోని మాస్నేహితురాలి ఇంటికి చేరేసరికి పూర్తిగా మట్టేకొట్టుకపోయాను. " నేను మూ దళాన్ని చేరుకున్న కొన్నిరోజులకే షాంసైని జపాన్‌వాళ్ళు పట్టుకున్నారు. మా దళం ఇక అక్కడినుంచి గుచెంగ్‌ పట్టణానికి మారింది. మాకక్కడ షాంఘై, నాన్‌జింగ్‌ల నుండీ, ఆ చుట్టుపక్కల ప్రాంతాలనుండీ పొరిపోయివచ్చిన రచయితలు, కళాకారులు, ప్రతిఘటనా బృందాలవాళ్ళు చాలామంది కలిసారు. అట్లా ఇతర(ప్రాంతాలనుండి వచ్చి అక్కడచేరిన వాళ్ళు మొత్తం 700మంది వుంటారు.

చిన్నపాటి లాంగ్‌మార్చ్‌ త్‌

నవంబర్‌కల్లా- దక్షిణవైనాలోని ముఖ్యమైన పట్టుణా లన్ని ఒకటెనుక ఒకటిగా శత్రువు వమవుతూ వచ్చాయ్‌. గుచెంగ్‌కు చేరిన వాళ్ళందరు మళ్ళీ అక్కడినుంచి ఎక్కడికి వెళ్తాం అని ఆలోచించారు. కొండల్లోకి పోయి గెరిల్టాల లాగా పోరాడదాం అనే ప్రతిపాదన వచ్చినపుడు ఒకరెవరో నాతో *“నువ్వు లియాంగ్‌ సుంచి వచ్చావు కాబట్టి ఇక్కడే వుండిపోతే మంచిది. అజ్ఞాత గరిల్లాలకు రహస్య ఏజెంట్‌గా కూడా పనివేయొచ్చు”” అని చెప్పారు. (బ్రహ్మాండమైన ఆలోచన! ఆనందంతో నోటమాటరాలేదు. ఇదీ నా మొదటి విష్ణవ కార్యక్రమం. ఇది నాకోపరీక అనుకున్నాను. దీనిగురించి ఆలోచించినకొద్దీ నాలో దృఢనిశ్చయం పెరగసాగింది. ఉత్సాహం ఉరకలువేసింది.

కానీ కొన్నిరోజులకు మా దళనాయకుడు నా దగ్గరకొచ్చి '“షాంఘైై, వూక్సీల నుండి వచ్చినవారు తమలో కొంతమందిని జియాంగ్సీలోని శరణార్జుల క్యాంపుకు పంపాలనుకుంటున్నారు. నువ్వుకూడా ఇంకా చిన్నపిల్లవు కాబట్టి వాళ్ళతో వెళ్తివమోననుకుంటున్నాం ”' అన్నాడు .

నేను అతనికేసి చాలా కోపంగా చూసాను. ఆయన మళ్ళీ వాదించాడు. నేను చిన్నపిల్లనని, ఇది గెరిల్హా యుద్దెనికి తగినప్టలం కాదుకాబట్టి తను కూడా అక్కడినుండి వెళ్ళిపోవచ్చునని చెప్పాడు. అయినా నేనొప్పుకోలేదు. (నిజానికి ఆ తర్వాత కొన్నిరోజులకే జనరల్‌ చెన్‌యీ నాయకత్వంలో దళాలు లియాంగ్‌ను స్వాధీనరి చేసుకొని తమ హెడ్‌క్వార్టర్స్‌గా మార్చుకున్నాయి.) ,

ఆ సమయంలోనే జియాంగ్సీ రాజధాని అయిన నాన్‌చాంగ్‌లో కమ్యూనిస్టుపార్డీ నూతన నాలుగవ ఎ(ర్రస్రైన్యం వుందని తెలిసింద్మి మా దళం అక్కడికి వెళ్ళాలని నిర్ణయించుకుంది. మా దళం వాళ్ళు ఈ ప్రయాణం ఓాలాంగ్‌మార్చ్‌ లాగా వుంటుందని అవసరమైన సామాను మాత్రమే తెచ్చుకోవాలని చెప్పారు. నేనొక పల్చటి దుప్పటి, ఒక జత బూట్లు పెట్టుకున్నాను. తర్వాత ఎందుకోగాని రంగురంగులరాళ్లు ఓ ఐదు ఏరుకొని జేబులో వేసుకున్నాను. ఓరోజు నేను పడుకొని లేచేసరికి అవిచాపమీద పడిపోయాయి. అందరిదృష్టీవిటిమీద పడింది- ఇక నవ్వులే నవ్వులు, చిన్నపిల్ల చిన్నపిల్ల అని ఆరోజంతా ఒకటే ఏడిపించడం! చివరికి వాటినింక చెర్లున్లలోకి విసిరేసాను,

మేం అక్కడినుంచి బయతవ్రేరేఘుంద్లు, మా నాన్న నన్ను తీసుకురమ్మని ఒక మనిషిని పంపించాడు. దేశం సంకో భంలో.వున్నప్పుడు తల్లిదండ్రులపట్లు బాధ్యతకన్నా ధేశంపట్ల బాధ్యత ముఖ్యమని నాలుగుముక్కలు బరికి పంపించాను. నిజానికవి నేను అమ్మకోసమని రాసాను. నేనింటికి రానని థెలిసిన తర్వాత అమ్మ నాకు కొన్ని బట్టులు, పది వెండి డాలరు పంపించింది. ,

మా లాంగ్‌ మార్చ్‌ 1937, నవంబర్‌ 29న మొదలైంది. మొదటిరోజే గువెంగ్‌నుండి 2 0మైళ్ళ దూరంల్లోవున్న డోంగ్‌బా చేరుకున్నాం. అంతదూరం నడవడం

తం విష్తవప్రాయంలో.... నాకదే మొదటిసొరి. దారిలో ఒకబూటు వెనకభాగం ఊడిపోయింది, పాదాలు బొబ్బలెక్కాయి.

ఆ సాయంత్రం మాచాపలుకూ లేకుండా ఓ మూలకు ముడుచుకొని పడుకున్నాను. దళంవాళ్ళు నేను ఇంటిమీద బెంగ పెట్టుకున్నాననుకున్నారు. కానీ నిజానికి నాకు అరికాళ్ళు పగిలి బాగా నొప్పిగా వుండింది. తెల్లవారి నాకు ఎవరో ఒకజత గడ్డి బూట్టు ఇచ్చారు. వాటితో హాయిగా నడవగలిగాను. అప్పట్నుండి (ప్రతి మూడునాలుగు రోజులకోసారి నాకు గడిబూట్టు దొరికేలా చూసుకున్నాను.

ఐదోరోజు వూహు చేరుకున్నాం. ఒక 20ముందిమి ప్రయాణముంతా కలిసేవున్నాం. చాంగ్‌ జియాంగ్‌ నది ఒడ్డువెంబడి రోజుకు 1 5 మైళ్ళు నడుచుకుంటూ దారిలో మాలాంటి దళాలను, శరణార్జులను కలుసుకుంటూ, దాచేస్తూ వెళ్ళాం. తరమగా మా మీద శత్రువిమానాలు దాడులు చేసేవి. డబ్బులున్నవాళ్ళు నడవకుండా వూహాన్‌కూ, జయుజియాంగ్‌కు పడవల్లో వెళ్ళారని నాకు తర్వాత తెలిసింది.

మా దళంలో అందరికన్నా నేనే చిన్నదాన్నని తెలిసినప్పటినుంచి మాటళ్లో వయసు ప్రసక్తి రాకుండా జూ(గ్రత్తపడ్డాను. పెద్దదానిలాగా ప్రవర్తించేదాన్ని. దళానికి తిండి, నీళ్ళ ఏర్పాట్లు, దారి కనుక్కోవడం, దారెంట గుర్తులు పెట్టడం ఇట్లాంటి పనులు చేసే అ(గ్రగామిదళంలోకి నన్ను తీసుకున్నప్పుడు నాకు చాలా సంతోషమయింది. కాని అక్కడ అసలు బియ్యమే దొరకకపోవడంతో తిండి ఏర్పాట్టు చేయడం చాలా కష్టమయ్యేది. చాంగ్‌ జియాంగ్‌ నది ఒడ్డున ఆంక్సింగ్‌ రేవుకు ఎదురుగా వున్న డడుకా ఊర్జో మేం పడినతిప్పలు తిప్పలు కావు! అక్కడ బీడుపడివున్న నేలలోనుండే కొన్ని దుంపలను తవ్వితీసి బియ్యంలాగా కన్పించడానికి వాటిని సన్నగా తురిమి అన్నం వండాం. వాటినే ఇంకొన్నింటిని ముక్కలుముక్కలుగా కోసి ఉప్పూకారం వేసి కూరచేసాం. దాన్నే మా వాళ్ళందరూ లొట్టులేసుకుంటూ తినడం మాకెంతో హాయిగా అనిపించింది.

ఇంకోరోజు ఆక్వింగ్‌లో ప్రతిఘటనా కార్యక్రమా లకోసం ఏర్పాటు చేయ బడిన సహాయకకేంద్రానికి సహాయం కోసమని మేం నలుగురం ముందు పడవలో వెళ్ళాం. మేం అక్కడికి చేరుకున్నామో లేదో శత్రువు మామీద విమానాలతో దాడి చేసాడు, దాన్నించి ఖైటపడి ముందుకు వెళ్ళాక మాకక్కడ వూహు మిత్రులు చాలామంది కలిసారు. వాళ్ళ లాంగ్‌మార్చ్‌ దారి కనుక్కొని, మా గూర్చీ చెప్పీ వీడ్కోలు తీస్కున్నాం. ఇంక తిరిగి వచ్చేప్పుడైతే సహాయకకేం(ద్రం వాళ్ళిచ్చిన బట్టులు, బియ్యంతో మా పడవ నిండిపోయింది. ఆసాయంధత్రం చాలా రోజులతర్వాత బియ్యపు అన్నం వండుకొని మజా చేసుకున్నాం. ఈ హడావుడిలో నా బూట్టెక్కడ పడిపోయాయో గాని తెల్లవారి చూసుకునేసరికి లేవు, అయితే నాకు కొత్తసాక్స్‌ రావడంతో పరిస్టితి కొంత మెరుగైంది.

చిన్నపాటి లాంగ్‌మార్చ్‌ శ

దళంలో సభ్యులందరితో కలిసి కష్టసుఖాలు పంచుకుంటూ (క్రమంగా అందరిపట్లు అభిమానం పెంచుకున్నాను. మా దళంలో అందరికన్నా పెద్రతనికి ౩0 ఏళ్ళు కూడా వుండవు. వాళ్ళందరు వాళ్ళ వయసులనుబట్లి అక్క; అన్న అని పిలుచుకునేవాళ్ళు. నేనేమని పీలవాలన్నప్పుడు అందరూ నవ్వుతూ ఆంటీ, అంకుల్‌ అని పిలువమని ఏడ్పించేనాళ్ళు. వాళ్ళేమో నన్ను జియుబావో అని పిలుస్తామన్నారు. దానర్రం కమ్యూనిస్టుపార్టీ 8వ మార్గసైన్యంలోని చిన్న సభ్యురాలు అని. అంత విలువైన పేరుతో నన్ను పిలిచినందుకు నాకు చాలా గర్వంగా అనిపించింది. కానీ ఒక ఎనిమిదో మార్గసైనికురా లిగా పిలిపించుకునే అర్హత నాకింకా రాలేదనిపించేది. అందుకని ఆ పేరుతో పిలిచినప్పుడల్ల్హా నా మొహం ఎ(ర్రగా కందిపోయేది.

డృడుకొౌ నుండి బయశ్రేరి మేం పోయాంగ్‌ సరస్సువైపుకు ప్రయాణించాం. ఆ దారిలో జనావాసాలు తక్కువ. దురాక్రమణదారులకు చాలా దూరంలో వున్నామిప్పుడు. (ప్రజలున్న దగ్శరల్హా ఆగి మీటింగ్‌లు పెడ్తూ షెల్టర్‌ తీసుకుంటూ అట్లా ముందుకెళ్ళిపోయాం. సాయంత్రాలు మకాం వేసినప్పుడు కొంత మంచి భోజనం దొరికేది. ఈ (ప్రయాణం మొత్తంలో కూడా మేం 20 మందిమి క్షలిసేవున్నాం. కొన్నిరోజుల తర్వాత పోయాంగ్‌ సరస్సుకు ఈశాన్యాన వున్న ఇసుక మైదానాలను చేరుకున్నాం. త్వరలోనే సరసు కూడా కనిపించింది. మేం అక్కడికి చేరుకునేవరకు అప్పుడే సూర్యాస్తమయమనవుతూ వుంది. ఆ నీరెండలో మెరుస్తున్న నీటిమీద అక్కడొకటి, అక్కడొకటీ పడవలు తిరుగుతూ కన్పిస్తున్నాయ్‌. మేమింకా ముందుకెళ్ళి చూసేసరికి పడవల్గోనుండి కొందరు దిగుతూ కనిపించారు. వాళ్ళ చేతుల్లో ఈటెలున్నాయి. వాళ్ళూ మేమూ ఒకళ్ళనాకళ్ళం అనుమానంగా చూసుకున్నాం. మా వేషాలు చూస్తేనైతే పూర్తిగా మట్టిగొట్టుకుపోయి దేశదిమ్మరుల లాగా వున్నాం. మా దళ నాయకుడే ముందు గుర్తుపట్టాడు- అది కమ్యూనిస్టుపార్టీ ఆధీనంలో వున్న (ప్రాంతమని. వెంటనే మాతో యువమార్గదర్శకులం పాట ఎత్తుకోమని చెప్పాడు.

“మున్ముందుకే సాగుతున్నాం ,

మేమే యువ మార్గదర్శకులం?? -అని పాడుతూ మార్చింగ్‌ చేసాం. వాతవరణం కొంచెం తేలికయింది. అయినా వళ్ళింకా మమ్మల్నట్లా కళ్ళప్పగించి చూస్తూనే వున్నారు. అప్పుడు మా నాయకుడు అంతర్జాతీయగీతం పాడమన్నాడు. మా పాట ఆ సరస్పంతా ప్రతిధ్యనించి, మా ఎదురుగా వున్న వాళ్ళను కూడా కదిలించింది. వాళ్ళు ముందుకొచ్చి మమ్మల్ని కలిసి ఆప్యాయంగా చేతులు కలిపారు. వాళ్ళూ మా లాగే కమ్యూనిస్టుపాన్టీని కలవడానికని నాన్‌చాంగ్‌కు వెళ్తున్నారు. ఇంక ఆ రాత్రి అన్నాలు తిని అందరం కల్సి నాలుగు చిన్నపడవల్లో ప్రయాణమయ్యాం. వానలో, మంచులో తడుస్తూ నాలుగురోజుల తర్వాత గమ్యాన్ని చేరుకున్నాం. అట్లా నా నెలరోజుల, 350 మైళ్ళ లాంగ్‌ మార్చ్‌ విజయవంతంగా ముగిసింది. శ్‌

గాయాయుంుడానా 1. (శ్రీ కీ సల్‌ (2 న సట్‌ పు మం, మన వ. క స. 1 టు! క ట్‌ ల ల్లో అన్నా” న షీ! జ | స్త దా | 702 ఖ సష్ణర్మ నాగ కో ఫ్‌ క రయ యం మ రం నాం గ] కేం ॥ | ష్‌ శ ఇ న టల. గ; ఎ నే అ త హి 1 న న్‌ ళఫ ణి కంట ంట 1 శ క స! సగ చే న / స. (. ట్‌ శీ క్రై గ్గ క ష్‌ ॥ 1946లో కొమింటాంగ్‌ ప్రభుత్వానికి శాంతికోసం విజ్ఞప్తిపత్రం ఇవ్వడానికి వెళ్తున్నవారికి షాంస్రైప్రజల వీడ్కోలు.

గత పోరాటాల్లో మరిగిన రక్తంతో.... యాంగ్‌ మో మ ల్‌. ల మ. నమా త | టవ షక నం నన! శ న వ్‌ నస మ స నం టు మ జస వన పటన ్ర్‌ . మ పు. తో శ్‌ మ చ వ. రచయితగా వేరొందిన యాంగ్‌మో చైనావిమ్సుకికి ముందు ఒక వార్తావ(త్రికకు నంపాదకురాలు. నవైనా వీర్చుడిన తర్వాత ఈమె బీజింగ్‌ మున్సి వల్‌ మపొలానమాఖ్యుకు చెందిన (వచారవిబాగంలో వనిచేనింది. 2 952లో యాంగ్‌మో కేం(దసీనీవిభాగం కథారచయితల (గూవులో చేరింది. ఈమె రానీన సాంగ్‌ ఆవ్‌ యూల్‌ (ఉదయశీతిక్త నవల ఎన్నో భాషల్లోకి అనువదించబడి చైనాలో, ఇతర దేశాల్లో కూడా ఎశేషాభిమానాన్ని చూరగొన్నది. 293 0ల్లో కార్మికవల్ల వుత్రికగా ఎదిగిన విద్యార్థి లీన్‌ డావోజుంగ్‌ పాత్రలో ఎంతోమంది యువతులు తమను లాము పోల్టుకున్హారు. 6 7విళ్ళ యాంగమో వ్రస్తుతం బీజింగ్‌ రదయితలనం్రకు కార్టాదర్థిగానూ, చైనా రదయితల నంస్రలో నిర్భావాకనభ్యురాలుగానూ వనిచేన్తున్నది ఈమె 2 964లో ౩వ జూతీయ వ్రజుకాంగ్రెన్‌కు డివ్రూటీగానూ, 19 78లో ౩వ జూతీయ ్రజుకాంగ్రెన్‌ నిర్వవాణకమిటీ నభ్యురాలుగానూ ఎన్లికయ్యింది.

50 విష్త్షవ(ప్రాయంలో....

1931 వసంతకాలంలో ఓరో జు నేను బీజింగ్‌ పడమరకొండల్లోని వెన్‌క్వాన్‌ బాలికల ప్రాధమికోన్నత పాఠశాలలో మూడోఫారమ్‌ విద్యార్టినిగా వున్నప్పుడు, నన్ను అత్యవసరంగా ఒకసారి ఇంటికి వచ్చివెళ్ళమని అమ్మ కబురంపింది. నాన్న దివాళాతీసి ఇంటినుండి పారిపోయాడని ఇంటికి వెళ్ళగానే తెలిసింది. అందుకని మా జీవితాలను రక్షిస్తానని వాజ్ణానంచేసిన ఓ కొమించాంగ్‌ ఉన్నతా ధికారిని నేను పెళ్ళిచేసుకోవాలని అమ్మ నిర్ణయించింది. డబ్బుకోసం చేసే నా పెళ్ళిని నేను వ్యతిరేకించాను. ఈ నిరంకుశమైన ఏర్పాటును సహించలేకపోయాను. నాకప్పుడు పదహారు సంవత్సరాలు. ఎన్నో నవలల్లో పెళ్ళి చేసుకోవడంలో వ్యక్తిగతస్వేచ్చకు అవకాశం వుండాలని చదివి వున్నాను. ఇప్పటి ఫ్యూడల్‌ వివహపద్రతులను వ్వతిరేకించాలని కూడా చదివి వున్నాను. ప్రపంచ (ప్రఖ్యాతి గాంచిన సాహిత్యమంతా నాపై ప్రభావాన్ని వేసివుంది.

నా వ్యతిరేకత అమ్మకు ఎంతో కోపాన్ని తెప్పించింది. అలా అయితే నాకు డబ్బుపంపనని బెదిరించింది. అయినా నేను నా నిర్భయంపైనే నిలబడి తీవ్ర మనస్తాపంతో స్కూలుకు తిరిగి వెళ్ళాను.

పరిస్టితి విషమంగా వుంది. బోర్లింగ్‌కు చెల్లించడానికి డబ్బులేదు. అతికష్టంగా చదువు ఈడుస్తున్నాను. ఈ ఆకస్మిక మనస్తాపం కొద్దిరోజుల్లోనే నన్ను చిన్నవయసులోనే ముసలిదానిగా మార్చేసింది. జీవితం ఒక పీడకలలాగా మారిపోయింది. నన్ను అభిమానించే కొంతమంది విద్యార్దుల సాయంతో బో ర్లింగ్‌కు చెల్లించాల్సిన డబ్బు చెల్లించి ఆ చివరి మూడునెలలూ సాగదీశాను.

చివరికి సెలవుల్లో అమ్మ తన మనసు మార్చుకుందేమోనన్న చిన్న ఆశతో ఇంటికి వెళ్ళాను. “నీకు పిల్లలకు వుండాల్సిన విధీయత లేదు కదా! తల్లిని ఇలాగేనా ప్రేమించేది, పెళ్ళి నీక్షిష్టమైతే చెప్పు. లేదా, ఇక్కడినుండి వెళ్ళిపో!” అని అరిచిందొమె.

అలా ఒకరో జు సాయంత్రం ఇల్టువిడిచాను. స్నేహితుల పంచన చేరి ఉద్యోగం వెతుక్కోసాగాను. కాని ఆ రో జుల్లో కళాశాల పట్టుభద్రులకే ఉద్యోగాలు లేవు. అలాంటిది స్వల్పమైన చదువుతో, ఎలాంటి అనుభవమూ, సాంఘిక పరిచయాలూ లేని నాలాంటి ఆడపిల్లకు ఉద్యోగం దొరకడం కష్టం. అలా నిష్పలంగా ఎన్నోరోజులు నిరీక్షించిన తర్వాత కొంత డబ్బు తీసుకొని బీద్రైహలో ఉపాధ్యాయుడుగా వున్న మా అన్నయ్య దగ్గరికి వెళ్ళాను. మా అన్నా, వదినా కూడా నేను తీవ్రసంఘర్షణకు లోనయ్యానని తెలుసుకున్నారు. వాళ్ళిక నాపట్టు నిరాదరణ చూపనారంభించారు. చాల స్పష్టంగా నేను వాళ్ళకు భారాన్నని తెలుసుకున్నారు. దీనితో నేను చాలా కుంగిపోయాను. వున్నన్ని రోజులూ సముద్రతీరంలో తిరుగుతూ పడిలేచే కెరటాల్ని చూస్తూ గంటలు గంటలు గడిపేదాన్ని. ఆ విశాల సముద్రాన్ని చూస్తూ ఆశ్చర్యపడేదాన్ని. “ఎందుకు ఈ విశాలపపపంచం నాలాటి

గత పోరాటాల్లో మరిగిన రక్తంతో... వ్‌] అభాగ్యురాలికి నిలబడేస్టలం కూడా ఇవ్వట్లేదు, ఎందుకు ఈ ఆడపిల్హలు వేరే దారిలేక చుర్మార్లానికి లొంగిపోతూ ధనవంతుల లైంగికపరమైన కోర్కెలు తీర్చే వారిలాగా మారుతున్నారు?*” ఒక రాతిమీద నిలబడి నురగలు కక్కుతున్న సము(ద్రంలోకి దూకడానికి ప్రయత్నించాను. కాని...ఏదో గొప్ప అదృశ్చాశక్తి నన్ను వెనక్కి లాగింది. ప్రకృతిమీద నాకున్న ప్రేమా, భవిష్యత్తు గురించి నేను కనే కలలూ, యవ్వనాన్ని వృధా చేయవద్దనే ఆలోచనా నేను నివసించే ఈ శీణవ్యవస్రపై పోరాడడం కోసం నేను జీవించేలా చేసాయి.

మళ్ళీ పాఠశాలలు తెరిచేముందు నా స్నేహితురాలు నన్ను వెంటనే చీజింగ్‌కు తిరిగి రమ్మని రాసింది. జియాంగ్సీ లోని హెబియా ప్రాంతంలో ఒక ప్రాథమిక పాఠశాలలో ఖాళీ వుందని తెలిసింది. దానికే సంతోషించాను. వెళ్ళేముందు కూడా అన్నయ్య నిరాదరణగానే ఇచ్చిన కాస్త డబ్బు నా కళ్ళలో నీళ్ళు నింపింది. ఒక్కమాటయినా చెప్పకుండా నా అపనమ్మకమైన భవిష్యత్తులోకి అడుగు పేట్టాను. నేను ఉపాధ్యాయినిగా మారాను. కాని ఏ ఉద్యోగమైనా చాలాకాలం నిలుపుకోవాలంబే స్వంత బలం, లంచం ఇవ్వగలిగే ఆధ్రికస్తోమతా వుండాలి. ఇవేవీ లేనికారణంగా నేను ఆ ఉద్యోగాన్ని త్వరలోనే కోల్పోయాను.

ఆ ఉద్యోగంలోంచి తొలగించబడిన తర్వాత 1931-36 సంవత్సరాల మధ్య నేను అప్పుడప్పుడూ ఉపాద్యాయినిగా, ప్రాథమిక పొఠశాలలో పుస్తకాల బాధ్యురాలిగా నియమింపబడ్డాను. నాకొచ్చే చాలీచాలని జీతం నా జీవితానికి రక్షణ కలిపించింది. కాని ఏ విశేషమూ, ప్రాధాన్యమూ లేని దినపర్య, చేతినించి నోటికి లా జీవితం నన్ను బాగా నిరాశపర్చింది. త్వరలోనే నా బతుకు శూన్యంగా, నిష్పులంగా కనిపించసాగింది. ఇలాంటి జీవితం గడువుతూనే ఏడ్‌” మార్పుకోసం విభిన్నతకోసం వెతకసాగాను. ఉన్నతాశయం కోసం, సత్యం కోసం వెతుకులాట మొదలెట్టాను. ఈ శూన్య అన్వేషణ తీవ్ర నిరాశకూ, ఆశాభంగానికీ గురిచేసింది.

కాని చిట్టుచివరికి వసంతకాల ఉచ్సవానికి ముందురోజు నేను, దేశభక్తులైన కొంతమంది యువకులు ఒక చిన్న ఇంటిలో కలిసి అప్పుడు దేశంలో వున్న రాజకీయాలు మాట్లాడుకోవడం చూసాను. ఆ సమయంలో ఈశాన్యవైనా ప్రజలందరూ జపాన్‌వాళ్ళ ఆకస్మిక దాడులను ఎదుర్కొని, తమ దేశాన్ని రక్షించుకునే పోరాటంలో నిమగ్నమై వున్నారు. యువమేధావులంతా దానిగురించి, ముఖ్యంగా జపాన్‌ దాడులకు వ్యతిరేకంగా పోరాడుతున్న వైనా కమ్యూనిస్టుపార్టీ కార్యకర్తలపైనా కార్మికవర్గ ఎ(ర్రపైన్యం పైనా కొమించాంగ్‌వాళ్ళు అమలు జరుపుతున్న క్రూర అణచివేతల గురించీ తమ తీవ్ర ఆ(గహాస్సి వెలిబుచారు. నేను దీనితో ని.

ందీ అలయ్‌ ళా లా మణ 1 ఖా ల్‌ జా మట 0. ద్‌ ఓ 1! గి

కై విష్షవప్రాయంలో....

ఈ సమావేశాన్ని మనస్పూర్తిగా ఆహ్వానించాను. వాళ్ళ దేశభక్తీ, ఉత్తేజకరమైన భాషా, ప్రస్తుత పరిస్టితులపై విమర్శనాత్మకమైన మ్ర్షేషణా ఎన్నాళ్ళనుంచో నేను వెతుకుతున్న దారిని చూపించాయి. ఎన్నోయేళ్ళుగా ఆశయం లేకుండా వున్న నాకు జీవితం చీకటిమయం కాదనీ, నిలువససీరు కాదనీ అకస్మాత్తుగా కనువిప్పు కలిగింది. ఆ ప్రజలు, కమ్యూనిస్టులు, చెవుటలో రక్తంలో తడిసి దేశరకణకోసం, కొత్త సవూజ స్టాపనకోసం ప్రాణాలర్పిస్తున్నవాళ్ళు.

అది నన్ను (ప్రోత్సహించింది. అప్పటినుండి మార్క్సిజం- లెనినిజం గురించీ, సోవియట్‌ రవయితలు రాసిన వారి పోరాట అనుభవాలను గురింవీ వున్న వుస్తకాలు శ్రద్రగా చదవడం మొదలుపెట్టాను. క్రమంగా నాలోని దైన్యాన్నీ, అధైర్యాన్నీ విదిలించుకొని ఒక కొత్తవ్యక్తిగా మారిపోయాను. ఇన్నాళ్ళూ నా చుట్టువున్న ఈ అస్తవ్యస్త (ప్రపంచంలోనే నాకిక వెలుగూ, ఉన్నతాదర్శాలూ కనిపించాయి. ఈ జుగుష్పాకర జీవితంలోని నేరాన్నీ, మోసాన్నీ ఇంతవరకూ తిట్టుకుంటూ వున్నాను. కొని నేనిప్పుడు నిరాశలోంచి బయటపడడానికి నిర్మాణాత్మక ఆలోచనలు చేయడం, ప్రేమించడం నేర్చుకున్నాను. జొను, కమ్యూనిస్టు ఆలోచనలు నాచూపును పదునెక్కించాయి. పార్టీ నాకు కొత్తజీవితాన్నిచ్చింది. కమ్యూనిజంకోసం, జాతీయ విముక్తిపోరాట ఉధృతికోసం ఎదురుచూస్తూ నా గుండె రెపరెపలాడింది. నేను పార్టీ సభ్యురాలిగా పోరాటంలో నిమగ్నం కావాలనుకున్నాను. ఉద్యమాన్నీ నా జీవిత ఆదర్శంగా భావించాను.

1935లో జున్‌యీ సమావేశంలో కామ్రేడ్‌ మావోను పార్టీ కేంద్రకమిటీ అధ్యక్షుడుగా నియమించింది. పెచ్చరిల్లిన జపాన్‌ మూకల దాడులకు జవాబుగొః వ్యతిరేకంగా పార్టీ నాయకత్వాన డిసెంబర్‌ 9న బీజింగ్‌ విద్యార్డులు పెద్దయెత్తున ఉద్యమించారు. నేను ఆ ప్రదర్శనలో లేనుగాని, ప్రత్యతంగా నేను చూసిన జనసందోహం నా కళ్ళు తెరిపించింది. నా విశ్వాసాన్ని ఇంకా గట్టిపరిచింది. నేను 1936లో వీజింగ్‌ కమ్యూనిస్టుపార్టీలో చేరాను.

1937 జూలై 7న హెచ్చు బలగాలతో జపాన్‌ సైన్యం వైనా దురాక్రమణ కార్యక్రమం చేపట్టింది. బీజింగ్‌లో మొదలైన విష్ణవ ప్రవాహంలో నేనూ, మరికొంతమంది యువ విప్పవకారులం కలిసి పట్నం విడిచిపెట్టాం. అప్పటికే నాకు పెళ్ళయి పాలుతాగే పాప కూడా వుంది. అయినా నేను నా వ్యక్తిగత మమకారాలన్నీ వదిలిపెట్టి పాపను ఒకరి సంరక్షణలో వదిలి ఉత్తర్దైనాలో వున్న గెరిల్లాదళంలో కలిసాను, ఇది చాలా కష్టతరమైన, సాహసోపేతమైన జీవితం. తుపాకి కోల్చుల నేపథ్యంలో మరణాంతకపోరాటం ఇది.

ఎప్పుడైనా మేం, సాయుధ సహయోధులం, కలుసుకున్నప్పుడు తేలిక హృదయాలతో ఓకరినాకరం ఉల్లాసపరుచుకునేవాళ్ళం. “మన తలలు ఎప్పుడో

గత పోరాటాల్లో మరిగిన రక్తంతో... వ్‌ ఉరికంబానికి అర్చించేసాం. ఇప్పుడు ఆ ఉరితీయబడ్డ శిరసులనే మన పటకాలకు వేలాడదీసుకున్నాం.*”” అంటూ మెరిసేకళ్ళతో అభినందనలు చెప్పుకునేవాళ్ళం. మేం. అలా కలుసుకుని మా పోరాటం గురించిన కలల్ని, ఆశల్ని పంచుకున్న రెండుమూడు రో జుల్లోనే కొంతమంది మా గెరిల్లా కామ్రేడ్స్‌ వీరోచితంగా మరణించారు. ఈ దుర్వార్త నాలో విపరీత సంఘర్షణ కలిగించింది. నేనింకా ఎదగాలనీ, ఈ జపాన్‌ దురాక్రమణ దారులకు వ్యతిరేకంగా గెరిల్దాదచళంలో మరింత దీక్షగా పనిియ్యాలనీ ఆ మరణాలు నాకు నేర్చాయి. యుద్దాన్ని రద్దుపేయాలనీ, యుద్ద మూలాన్ని నిర్మూరించాలనీ ఒక మనిషిని మరోమనిషి దోపిడీచేయడాన్ని రద్దువేయాలనీ అవి నాకు తెలియజేశాయి. అలా.. .నేను గెరిల్దాగా ఉత్తర్వ్దునాలో ఎనిమిది సంవత్సరాలపాటు జపాన్‌వాళ్ళకు వ్యతిరేకంగా, చూడు సంవత్సరాలపాటు కొమించాంగ్‌లకు వ్యతిరేకంగా పోరాడుతూ జీవించాను.

నాకు సరిగ్గా గుర్తులేదు. ఎన్నిసార్గు ఎన్నివేల (గ్రామాలు జపాన్‌దాడులకు గురయ్యాయో, ఎందరి పంటపాలాలు నాశనమయ్యాయో, ఎందరు ప్రాణాలర్పించారో, ఎందరు ఆడవాళ్ళు మానాలు కోల్పోయారో నాకు సరిగ్గా గుర్తులేదు. ఎంతమంది తల్టులు, తండ్రులు, అక్కలు, అన్నలు తమ జీవితాల్ని పణంపెట్టి మమ్మల్ని రశ్నించారో, వాళ్ళ జీవితాల్గొకి ఆహ్వానించి ఆదరించారో నాకు నిజంగానే సరిగ్గా గుర్తులేదు. ఎందరినని గుర్తుతెచ్చుకోను, ఉద్యమంలో నేను మరింత గట్టిపడేలా చేసింది వారే. మళ్ళి ఇప్పుడు ఎక్కువసార్జ్హు వాళ్ళను కలవలేక పోతున్నప్పటికి నిజానికి నా ప్రేమనూ, గౌరవాన్నీ పొందడానికి వాళ్ళందరూ అర్జులే.

పన్నెండేళ్ళ ప్రవసం తర్వాత స్వతంత్ర బీజింగ్‌కు తిరిగివచ్చాక ఆ అమాయక గ్రామీణప్రజల ప్రేమా, వాళ్ళ త్యాగం, కాద్రేడ్స్‌ మరణాలూ గుర్తుకొచ్చేవి. ఇన్నాళ్ళ నా ఫలవంతమైన జీవితం ఒక మధురమైన కలగా గుర్తొచ్చి నన్ను ఏదో రాయడానికి పురికొల్పేది. యుద్ధపఫు రోజులలో శతృవ్యూవోన్ని మన ఎత్తుగడల్ని గురించి పార్టీకి రాసే ఉత్తరాలూ, ఎప్పుడో అడపాదడపా రాసే రిపోర్టులూ తప్ప రవనంటూ నేను ఎరుగన్లు. స్వతంత్ర బీజింగ్‌లో వుంటూ ఇప్పుడు నేను రాయజబోయ్‌ నవల దిసాంగ్‌ ఆఫ్‌ యూత్‌ (తెలుగు అనువాదం - ఉదయగీతిక్ర. విష్తవ రచయిత లూసన్‌ అన్నట్టు ““ఊటలోంచి నీళ్ళు ప్రవహించినట్టుగా ర్తక్తనాళాల్లో రక్తం ప్రవహిస్తోంది.” మొత్తానికి నవల ఇప్పట్టైతే నేననుకున్నట్టు బయటికి రాలేదు. అయినా గతపోరాచాల్లో మరిగిన రక్తంతో అది రాయబడింది. నేనిప్పుడు యువకులలాగా ఆయుధం చేపట్టి పోరాడలేను. కాని విషవంకోసం కలాన్నే ఆయుధంగా మార్చుకున్నాను. శ

గ? కటా , .. ః ం _ . “ . . _ | ఈ నా లి 2 “ . ల ”్‌ ఓ . ఉం యక ఎం శిల ఆ సా | . 1 | . య వచ ప న . మ మ . న. | మ స్మ వై య. /. నం. . 1 న లో ళ గ అమి వ్‌ వుల | ఖర్‌ చై ము ట్లు మ 1 ॥ చ అల ఆ క. | గల గ [స . క -. వ వ % సమీ వ ౧ / సా ను ట్‌? న న ఖ్‌. వ ల (1 ః =. న క నం. న ను ళా ; ష్‌ వ ఖ్‌ అల్ల ల 4 నం! న న స క మ ని! స్ట య మ. న... ట్ట క్‌ వ. వ న మ వా నా. ప. మ ప క... టం కొనసాగించ ంచి మే ప జపా, మణ “సాటి లివెళ్తున్న యునతయు మాలకు తరలివెళ్తు (గ్రామాల

అష ఈ నా జీవితాన్ని మలుపుతిప్పిన నిర్ణయం క్వియాన్‌ చెంగ్‌యింగ్‌ 1952 నుంచీ జనవైనాలో జలనంరక్షణ శాఖలో ఉవమంతత్రిగా వనిచేనీన కాయాన్‌ చెంగ్‌యింగ్‌ 2 9 82 లో జలనంరక్షణా, విద్యుత్తుశాఖ లకు మంత్రిగా నియమించ బడింది, న న. ల త ప స వ సం స ల న! చ రహ. ననా ల స టి మ శా క్ట బన స్ట. 1 న న న స్‌ స హం న .; మ న్‌ మ్‌. ప మం స న స? షమ న న నేను 1923లో ఫుట్టాను. చదువు కోసమని అమెరికా వెళ్ళిన మా నాన్న నేను ఫుట్టిన తర్వాత సంవత్సరానికి తిరిగొచ్చాడు. 'ఇక్కడి నాన్‌యాంగ్‌ యూనివర్సిటీలో సివిల్‌ ఇంజనీరింగ్‌ చదివి విదేశా లకు వెళ్ళాడు నాన్న. తనది ఆగ్నేయ వైనాలోని జెజియాంగ్‌ రాష్ట్రానికి చెందిన జియాక్సింగ్‌ ప్రాంతం. వాళ్ళది పెద్ద భూస్వామ్యకుటుంబం. ఇంటికి పెద్దకొడుకుగా పెద్దలపట్లు బాధ్యతతోనూ, చిన్నవాళ్ళికు ఆదర్భ్శంగానూ వుండా ల్సివచ్చేది. అయినా కూడ ఆ కాలంలో అంకురించిన నూతనభావాలతో ప్రభావితుడై అమెరికానుంచి రాగానే భూస్వామ్య భావాలతో వుండే తన తండ్రితో సంబింధాలు తెంచేసుకున్నాడు. భార్యాపిల్లలనూ, తల్లిని కూడా తీసుకొని షాంఘైకి వచ్చేసాడు. నాకు ఒక అన్నయ్య, అక్కా, ముగ్గురు తమ్ముళ్ళు. నేను మూడోదాన్ని. మౌ అందరికి భిన్నమైన ఆసక్తులు వుండేవి. నాకైతే లెక్కలు చాలా ఇష్టం. నాన్న నన్ను చాలా ప్రపటేవాడు. నాకు లెక్క లంటే వున్న ఆసక్తిని చూసి నేనూ తన అడుగుజాడల్లోనే నడిచి సివిల్‌ ఇంజనీర్‌నవుతానని అనుకునేవాడు. తనకు అమెరికాలో ఒంటబట్టిన ఉదారవాద

క్‌ విష్ణవప్రాయంలో....

భావాల ప్రభావంతో, చైనాలో అప్పటికి ఒక్క మహిళా ఇంజనీర్‌ కూడా లేదని చెప్తూ నన్ను ప్రైమరీస్కూల్‌సుంచే ఉత్తీజపరుస్తుండేవాడు. నేను ఇంజనీరింగ్‌ చదివి వైనాలో మొదటి మహిళాఇంజనీర్‌నవ్వాలని ఆయన కోరిక అప్పట్లో మా నాన్నలాంటివాళ్ళు కొంతమంది - చైనా విద్యార్దులు కొన్నిరో జులైనా అమెరికాకు వెళ్ళి చదవడం అవసరమని అనుకునేవాళ్ళు. నాన్న కూడా నా సెకండరీ చదువు అయిపోగానే నన్ను క్వింగ్‌హువా యూనివర్సిటీలో చేర్చించాలనీ, ఆ తర్వాత పై చదువులకు అమెరికాకు పంపించాలని మొత్తం పథకం తయారుచేసుకున్నాడు. నేను ఏదో ఒకరో జు సివిల్‌ఇం జనీర్‌నయ్యి పెద్దపెట్తి బిల్లింగ్‌లు రూపొందిస్తానని, తన కల నిజంచేస్తానని ఆయనకు గట్టినమ్మకముండేది. నేనూ అలాగే అనుకునేదాన్ని.

యూనివర్సిటీలో అప్పుడు సివిల్‌ ఇంజనీరింగ్‌ కోర్చులో నదీజలాల సంరషణ కూడా ఒక విషయంగా వుండేది. నాన్న అమెరికాలో (ప్రధానంగా చదివింది ఆ విషయయీదే. నాకు కూడా అప్పటి నీటిపారుదల పరిస్టితులను చూసినప్పుడు ఆ విషయంపట్టు ఆసక్తి ఏర్పడింది.

19 35 లో మధ్యవైనాలో పెద్దయెత్తున వరదలు వచ్చాయి. వోన్‌జియాంగ్‌ నది ఆనకట్టు తెగిపోయింది. హాన్‌ జియాంగ్‌ మైదాన ప్రాంతమంతా కొట్టుకుపోయి దాదాపు పది జిల్లాలను నామరూపాల్లేకుండా చేసింది. ప్రజల ఒత్తిడికి తలొగ్గి కొమింటాంగ్‌ ప్రభుత్వం తన బాధ్యతను తప్పించుకోవడానికి నీటిపారుదలశాఖ ప్రాంతీయ అధికారిని బలిషశువును చేసి. అతని పై విచారణ జరిపి శిత్నీత్రవింది. అప్పటికి మంచి ఉద్యోగం కోసం వెతుకుతున్న నాన్న ఖాళీ అయిన ఆ డైరెక్టర్‌ పదవిలో చేరడానికి సిద్దపడ్డడు.

_ 18 36 ఎండాకాలంలో అమ్మ నన్నూ, తమ్ముళ్లీ నాన్నకు చూపించడానిక్షి వూహోన్‌ తీసుకెళ్ళింది. నాన్న ఆఫీస్‌ అక్కడే వుండేది. నేనప్పుడు మిడిల్‌స్కూలులో చదువుతున్నాను. మేం వెళ్ళింది మళ్ళీ వరదలకాలంలో. నాన్న అప్పటికే తనముందు డైరక్టర్‌ పరిస్థితే తనకూ ఎదురయ్యేట్టు వుందని భయపడ్డూ వున్నాడు. నాన్న ఆ రోజులో చాలా ఆంధోళనగా వుండేవాడు- మేమంతా తనదగ్గరే వుండాలనుకునేవాడు. అమ్మేమో ఈ వరదలకాలం ఏ ఆపదారాకుండా గడీచిపోవాలని దేవుళ్ల (ప్రార్టిస్తూ వుండేది. ఆ ఆందోళన నాకూ అంటుకుంది. నేను కూడా రోజూ నదిదగ్గరికి వెళ్ళి నీటిమట్టం చూసొస్తుండేదాన్ని. నాన్న చాలా నిజాయితీపరుడు. కొమించాంగ్‌ పాలనలో వరదలను అరికట్టే అధికారిగా వున్న నాన్నలాంటి వాళ్ళు జనంనుంచి డబ్బుపిండుకోవడానిక్తి సిద్దపడకపోతే, ఏ అవసరమొచ్చినా ఇంక తమ జేబులోనుండి పెట్టుకోవాల్సిందే. ఆ పరిస్తితుల్లో నాన్న జీతముంతా తన ఉద్యోగానికే పెట్టడంతో మేం అమ్మ నగలు అమ్మగా వచ్చిన డబ్బు వాడుకోవాల్సి వచ్చింది. ఇంక ఇంట్లోని అందరం కూడా నాన్నను వేరే ఉద్యోగం ఏదయినా చూసుకొమ్మని బతిమిలాడాం.

నా జీవితాన్ని మలుపుతిప్పిన నిర్ణయం వ్‌

ఈ అనుభవం నామీద చాలా ప్రభావాన్నేసింది. చాలా సంవత్సరాలపాటు జలవనరుల సంరతణ అన్న అంశాన్ని గురించి ఆలోచించడమే మానేసాను. ఈ నవ చైనాలో నేను అదేబా ధ్యతను నిర్వహిస్తానని అప్పుడు అన్సలు ఊహించలేద*

నా ఎదుగుదలంతా వైనా జాతి విపత్తులో వున్న కాలంలోనే జరిగింది. చైనా జాతీయపతాకం తరచుగా అవనతమవుతూ వుండేది. ముఖ్యంగా మే నెలలో వైనా ఎన్నో ఆటుపోట్టకు గురయింది. ఒకదేశంగా ఎన్నో అవమానాలపాలయింది. వైనాలో ఎన్నో ప్రాంతాలు సామ్రాజ్యవాదుల వశమయ్యాయి. అవి దేశానికి గడ్డురో జులు,

19 ౩? లో చైనా మొత్తాన్ని జపాన్‌ ఆక్రమించడంతో జపాన్‌ వ్యతిరేక యుద్దం (ప్రారంభమయింది. అంతకన్నా ముందే నాన్న తన ఉద్యోగానికి రాజీనామా చేసి జియాంగ్సు రాష్ట్రంలోని వూక్సీలో క్వియేయాన్‌ విద్యుత్‌కేంద్రంలో చేరాడు. తర్వాత కొన్నిరో జులకే జపొన్‌మూకలు జియాంగ్‌ నది ముఖద్వారంవద్ద వున్న వూసాగ్‌లో (ప్రవేశించాయి. కొమింటాంగ్‌ మూకలు వెనకకు తగ్గడంతో ఒకటెనుక ఒకటిగా జియాంగ్సులోని నగరాలన్నీ జపాన్‌ వశమయ్యాయి. మా కుటుంబం తాయ్‌హు సరస్సు ప్రాంళానికి తరలింది. జపాన్‌ సేనలకు బానిసలుగా మారకుండా వుండేందుకని అమ్మావాళ్ళు షాంఘైలో ని విదేశీ శిబిరాలలో శరణార్జులుగా వెళ్ళారు. అప్పటికే షాంసై జపాన్‌ ఆక్రమిత ప్రాంతంగా వుంది. అయినా అక్కడి అంతర్జాతీయ, ఫ్రెంచ్‌ శిబిరాలు 19 41లో పనీఫిక్‌ యుద్దం మొదలయ్యేంత వరకు కూడా 'శాంతిస్ట్రావరాల." గానే వున్నాయి. మౌ ప్రయాణంలో నేను రక్షణ కోసమని జుట్టు చిన్నగా కత్తిరించుకొని తమ్ముళ్ళతోపాటు ఒక అబ్బాయిలాగా తయారయ్యాను,

షాంఘైలోని విదేశీ శిబిరాల లోని జీవితాల్లో ఎన్నో వైరుధ్యాలు కనిపించేవి. కొద్దిమంది సుఖసంతోషాల్లో మునిగి తేలుతుంటే అనేకమంది దుర్చర దారిద్ర్యాన్ని అనుభవించేవాళ్ళు. '* ధనవంతుల భవనాల్లో మత్తులో ముంచే మందు, మాంసం వృథా అవుతుంటే మరోవైపు రోడ్డుపక్కన చలికి తట్టుకోలేక చనిపోయినవారి మృతదేహాలు, ఎముకలు కనిపిస్తున్నాయి*' అన్న వాక్యాలు అప్పటి పరిస్తితుల వాస్తవస్వరూపాన్ని కళ్ళముందుంచుతాయి.

చలికాలంలోనైతే ఈదురుగాలిలో స్కూల్‌కు వెళ్తుంటే ఇళ్ళముందర గడ్డకల్టుకపోయిన శవాలు కనిపించేవి. వార్తాప(త్రికలు రోజూ శవాల లెక్కలు (ప్రకటించేవి. వీధులన్నీ బిచ్చగాళ్ళతో నిండిపోయేఎవి. వూలాంటి కుటుంబాలు కూడా ఆ మండిపోయేధరలతో చాలా కష్టాలెదుర్కొన్నాయి. ఆ పరిస్థితిలో దేశభవిష్యత్తే శూన్యంగా కనిపించేది. ఇంక నా భవిష్యత్తు గురించి చెప్పేదేముంది?

న్‌్‌ విప్రవప్రాయంలో....

19 37 లో అకస్మాత్తుగా నాన్న ఉద్యోగం పోయింది. త్రిండికే డబ్బులు లేవంటే ఇక చదువుసంగతి చెప్పేదేముంది! నేనప్పుడు మిడిల్‌స్కూలులో వున్నాను. ఒక తమ్ముడు జూనియర్‌ మిడిల్‌స్కూలు. అంత ఉదారవాదభావాలు కలిగిన నాన్న కూడా పరిస్థితులకు తలొంచాడు. చాలా బాధపడ్డూనే నాతో- “ఇప్పుడు అమ్మాయిలు చదువుకున్నా కూడా రేపురేపు వాళ్ళకు ఉద్యోగాలు దొరుకుతాయన్న నమ్మకంలేదు. నేనా, మీ ఇద్దర్నీ చదివించలేను, అందుకని తమ్ముణ్ఞాక్కళ్లి బడికి పంపితే బాగుంటుందనుకుంటున్నా। నాకు మళ్ళీ ఉద్యోగం దొరికినప్పుడు నిన్ను తప్పక చదివిస్తానిని చెప్పాడు. ఇది నాకు ఊహించని దెబ్బ! నాన్నలా౦టి ఎంతోమంది (స్తీ- పురుషుల సమానత్వం గురించి వాదించగా విన్నాను. కానీ నిజంగా పరీక్షకు నిలబడినపుడు అది కేవలం ఒక శుష్కనినాదంగానే మిగిలిపోయింది. ఇంక నాకు ఏడుపొక్కటే మిగిలింది. నాన్ననూ ఏమీ

అనడానికి లేదు. ఆయన అంతకన్నా ఏం చేయలేడని తెల్సు. ఈ పరిస్టితికి పాతసమా జపు పద్దతులను నిందించి ఊరుకున్నాను.

నా చిన్ననాటినుండి కంటున్న కల చెదిరిపోయింది. నిరాశతో ఒక సంవత్సరం ఇంట్లోనే గడిపాను. ఆ సంవత్సర కాలమే నా జీవితాన్ని ఓ మలుపు తిప్పింది.

జపాన్‌ ప్రతిఘటనాయుద్దం కలిగించిన ఉత్తేజంతో షాంఘై విదేశీ శిబిరాలలో కూడా అభ్యుదయభావాలు, కార్యకలాపాలు వ్యాపించాయి. అభ్యుదయ కార్యకలాపాల్లో పాల్గ్‌ంటున్న మా అక్కయ్యొకామె నన్ను నా నిరాశానిస్పృహల నుండి బైటపడేసింది. నాకామె అభ్యుదయ భావాలున్న ఫపుస్తకాలిచ్చింది. అవి నా భావాలను విశాలపరిచి నాలో ఆసక్తిని రేకెత్తించాయి.

ఆ ఫుస్తకాలద్వారా- క్రూర అణచివేత కొనసాగుతున్న ఈ దేశంలో ఇందుకు భిన్నమైన ఇంకో ప్రపంచం యేనాన్‌లో వుందని అర్హమయింది. మావో, చౌఎన్‌లై, ఛూటే ల జైత్రయాత్రల గురించి, వాళ్ళు చైనాలో విప్తవోద్యమాన్ని నడిపినతీరు గురింవీ, ఉత్తరషాంగ్సీ వైపు వాళ్ళు సాగించిన ఆరువేలమైళ్ళ లాంగ్‌మార్చ్‌ గురించీ తెల్పుకున్నాను. దేశాన్ని రక్షించడానికి మావో నాయకత్వంలోని కమ్యూనిస్టుపార్టీ జపాన్‌ను ఏ విధంగా (పతిఘటించా లనుకుంటున్నదో తెలిసింది. జపాన్‌ను ఓడించడానికి చైనా కమ్యూనిస్టుపాన్టీతో కలవడమే మార్గమని స్పష్టమయింది. కొమించాంగ్‌ దుష్ప్రచారం వల్ల కమ్యూనిస్టులు (క్రూరులని, ఆస్తిని భార్యలను కూడా పంచుకుంటారనీ వున్న దురభిప్రాయం ఈ ఫుస్తకాలవల్ల పూర్తిగా పోయింది.

భవిష్యత్తు ఉజ్వలంగా కనిపించింది. నా చిన్ని ప్రపంచాన్ని చఛేదించుకొని బైటికొచ్చాను. జాతివెఎత్తం విముక్రవుయినపుడే ప్రజల వ్యక్తిగత జీవితాలూ బాగుపడతాయని తెల్పుకున్నాను. బానిసత్వం నుండే నూతనభావాలు ఆవిర్చవిస్తాయి. పరిస్తితుల ప్రాబల్యంతో సత్యాన్వేషణ మొదలవుతుంది.

నా జీవిలాన్ని మలుపుతిప్పీన నిర్ణయం కం

ఒక సంవత్సరం తర్వాత నాన్న మమ్మల్ని షాంఘైలోనే వదిలేసి, హీబీ రాష్ట్రంలోని కైలువాన్‌ బొగ్గుగనుల్లో ఉద్యోగం చేయడానికి వెళ్ళాడు, తను నాకిచ్చిన మాటప్రకారం నా చదువు మళ్ళీ కొనసాగింది.

1939లో నేను సివిల్‌ ఇంజనీరింగ్‌ చదవడానికని షాంఘైలోని డేటాంగ్‌ యూనివర్సిటీకి వెళ్ళాను. అక్కడ వున్నప్పుడే- నా జీవితగమ్యాన్ని గురించి ద్వైదీభావంతో కొట్టుమిట్లాడాను.

ఒకవైపు యూనివర్సిటీలో దేశవిమోచనకోనం కమ్యూనిస్టుపార్టీ నాయకత్వంలో రహస్యసంస్త పనిచేస్తూవుంది. ఈ వ్యవస్థ్రపట్లు నాకున్న అసంతృప్తీ, నా అభ్యుదయకర భావాలూ రహస్యపార్చీకి తెలిసాయి. నేనూ క్రమంగా ఆ అభ్యుదయవాదులతో స్నేహంచేసాను. వాళ్ళు నన్ను తమ అధ్యయనబృందంలో చేరమని అడిగారు. మేం రహస్యంగా సమాజ పరిణామచరిత్ర, తత్త్వశాస్త్రం, దీర్హకాలికయుద్దం వంటి సిద్దంతపుస్తకాలను చదివి యుద్దపరిస్టితిని గురించి చర్చించేవాళ్ళం.

పాన్టీ కూడా నా భావాలూ, ఆకాంక్షలు తెలుసుకొని నన్ను వైతన్యపరిచింది. దాంతో క్రమంగా నా ఆలోచనల్లో ఛాలా మార్పొచ్చింది. నేను ఒక ఇంజనీర్‌గా మారడమా లేక విప్తవానికి నా జీవితాన్ని అంకితం చేయడమా అనే ప్రశ్న నాముందు నిలిచింది. ఏదో ఒకటి తేల్చుకోవాల్సిన సమయం వచ్చేసింది. నాదేశం సంక్షోభంలో వున్నప్పుడు వ్యక్తిగత ఆకాంళలు తీర్చుకోవడం ప్రధానమైనది కాదని క్రమంగా తెల్సుకున్నాను. కానీ ఒక విప్ణవకారిణిగా నిలవడం అనేది అంత సులభమేం కాదు, విష్ణవజీవితం త్యాగాన్ని కోరుతుంది. రహస్యకార్యకర్త జీవితం చాలా కష్టంగా వుంటుంది. నిర్బంధం, మరణం ఎప్పుడూ వెంటాడుతుంచాయి. అదే కాక నాకలవా టైన ఈ పట్టుణజీవితాన్ని వదిలి జపొన్‌ ఆక్రమిత పల్లెల్లోని కఠోరజీవితానికి మానసికంగా సిద్దం కావాల్సి వుంటుంది. ఎంతో మానసిక సంఘర్షణ అనంతరం - జూతి విముక్తికోసం నా వ్యక్తిగత ఆకాంచలను వదిలేయాలని న్మిర్ణయించుకున్నాను. ఆ పరిస్థితుల్లో నా రెండు ఆశయాలూ కలవవు. సివిల్‌ ఇంజనీరింగ్‌ గురించి ఎన్నో యేళ్ళుగా పెంచుకుంటూవస్తున్న ఆశల్ని వదిలేసుకొని 1941లో చైనా కమ్యూనిస్ట్రపార్టీలో చేరిపోయాను.

తర్వాత కొద్దిరోజులకే డేాంగ్‌ యూనివర్సిటీలోని రహస్వ్యపాన్చీశా ఖకు కార్యదర్శినయ్యాను. బైబికిమా(త్రం విద్యార్ధినుల మైత్రీసంఘంలో ముఖ్యవ్యక్తినని మా(భ్రమే తెలును. 19 41 డిసెంబర్‌లో పసిఫికియుద్దం ఆరంభానికన్నా ముందు షాంఘై స్కూళ్ళల్లో, కాలేజీలలో చాలా విద్యార్థిసంఘాలు ఏర్పడ్డాయి. ఒక్క వూ యూనివర్సిటీలోనే వినో దయా త్రల నిర్వహణవంఘం, కొనుగో లుదార్హ సహకారసంఘం, శ్రీష్టియన్‌ యువకుల సంస్త - ఇట్లా ఎన్నో రహస్యపాన్టీ ఆధ్వర్యంలో నడిచాయి. మేం నాటకాలేసాం, పిక్నిక్‌లు, ఇంగ్రీషుక్లాసులు నిర్వహించాం, పుస్తకాలు (ప్రచురించాం,

60 విష్రవ(ప్రాయంలో....

పేదవిద్యార్డులకోసం విరాళాలు సేకరించాం. మా విద్యార్ధినుల మై(త్రీసంఘం కూడా విద్యార్హుల సంజేమనిధి కోసం ఒక షాంపూ తయారుచేసి అమ్మింది. ఈ అన్నిరకాల కార్యక్రమాలతో మేం విభిన్నభావాలు గల విద్యార్డులందరి మద్దతును సంపాదించా౦, వాళ్ళతో స్నేహం చేసాం. ఒక్కొక్కళ్ళను విడివిడిగా కలిసి అభ్యుదయకరమైన పుస్తకాల పట్లు ఆసక్తిని కలిగించి, విష్షవ్రభావాల గురించి, జపాన్‌ ఆక్రమణను (ప్రతిఘటించడం పట్టు పార్టీ విధానం గురించి వివరించాం.

ఈ పనుల్లో మునిగిపోయి నేను ఇంటిదగ్గర వుండడం తగ్గించేసాను. రోజూ ఇంటికి ఆలస్యంగా పోయేదాన్ని, మా పార్టీలో అందరూ మగవాళ్ళే వున్నారని నేను వాళ్ళతో చిరగడం అమ్మకు నచ్చకపోయేది. పార్టీ వాళ్ళివరన్నా ఇంటికి వస్తే మా పని గురించి మాట్టాడుకునేప్పుడు తలుఫులేసుకొని గదిలోపల కూమనేవాళ్ళం. పార్టీతో నాకున్న సంబంధం తెలియక అమ్మ మమ్మల్ని అపార్ధం చేసుకొని తిడ్తూండేది. ఇది నాకుచాలా ' ఇబ్బందిగా పరిణమించింది. ఆఖరికి ఎలాగో మా అక్క అడ్డుపడి అమ్మకు నా గురించి నమ్మకం కలిగించి నన్నా పరిస్రితినుండి బైటపడేసింది. అక్క అప్పుడు షాంఘైలోని వాణి జ్యకళాశాలలో చదువుతుండేది. వూ అక్కచెల్లెళ్ళవుధ్య అప్పుడప్పుడూ. వాదోపవాదాలు జరిగినప్పటికీ తనూ ఎంతోకొంత విష్పవ రాజకీయాలపట్టు సానుభూతి కనబర్చేది.

పసిఫిక్‌ యుద్దం మొదలైన తర్వాత ఇంక విదేశీ శిబిరాలు శాంతిస్టావరాలుగా వుండలేకపోయాయి. జపాన్‌ మూకలు శిబిరాలలోకి వప్పేని వివిధ విద్యార్ధినంఘాల్లో వున్న అభ్యుదయకర విద్యార్హులందర్నీ అరెస్ట్రవేయడం మొదలుపెట్టాయి. దాంతో పార్టీ నాయకత్వం నన్ను, ఇంకా అనేకమంది బహిరంగంగా పనిచేసే పాన్టీసభ్యులను వెంటనే విముక్తి ప్రాంతాలకు పంపెయ్యాలని నిర్ణయించింది.

ప్రయాణానికి ఖర్చులు మేమే సమకూర్చుకోవాలి. కాని నేను అమ్మకు విషయం చెప్పలేదు. ఆమె చాలా ఆందోళన వైందుతుందని భయపడ్డెను. అక్కకు చెప్పాను. ఆమె అప్పటికే చదువు వూర్తిచేసి ఉద్యోగంలో చేరింది. నేను పార్టీ సభ్యురాలినని ఆమెకు తెలియదు కానీ నాకేదో (ప్రమాదం ఎదురయిందని మాత్రం అర్ధం చేసుకుంది. ఆమె ఇచ్చిన డబ్బులు తీసుకొని ఆ రాడ్రే ఇంటినుంచి వచ్చేసాను.

1942 చలికాలంలో నేనూ, ఇంకో నలుగురు విద్యార్డులు- అందులో ఇద్దరు అమ్మాయిలే-మెత్తం ఐదుగురం కలిసి విముక్తి ప్రాంతాలకు బయళల్రేరా ౦. మాలో ఇద్దరు భార్యాభర్తల్లాగా నటించారు. నేనూ ఇంకొకతను అన్నదమ్ముల పిల్లల్దాగా వ్యవహరించాం. తర్వాత అతన్నే నేను పెళ్ళి చేసుకున్నాను. అట్లా షాంఘైనుంచి బయశ్రేరి రైల్లో వెళ్ళి నిమ్ముక్తిప్రాంతంలోని నూతన 4వ సైన్యం యొక్క నాలుగో డివిజన్‌ కార్యాలయాన్ని

నా జీవిలాన్ని మలుపుతిస్పేన నిర్ణయం 61 చేరుకోవాలంటే శత్రుఆక్రమిత సరిహద్దును దాటాలి. విష్తవకారుల స్టావరాన్ని చేరినప్పటి మా సంతోషం వర్ణించరానిది.

మేం ఇంకా ముందుకువెళ్ళి నూతన నాలుగోపైన్యం కార్యాలయంలో మా సమాచారం అందించాల్సివుండింది. కానీ అక్కడి డివిజనల్‌కమాండర్‌ మమ్మల్ని అక్కడే వుండిపామ్మన్నాడు. ఆయనకు నేను సివిల్‌ ఇంజనీరింగ్‌ చదివానని చెప్పినప్పుడు ** ఓహ్‌! ఇంకేంటయితేే మనకో హాల్‌కు ఫ్లాన్‌ చేసిపెట్టు... విప్తవం వచ్చింతరా (త కట్టించుకో డానికి” అని పరివోసమాడాడు.

నన్ను అక్కడే వూహి జిల్లాలో హువాయ్‌ నదిఒడ్డున ఒక స్కూల్‌ నడపాలని నియమించారు. అది విముక్తిప్రాంత సరిహద్దులకు దగ్గరగా వుంది. శత్రువు సైన్యాలకూ ఆ (ప్రాంతానికీ మధ్య ఒక్క నదే అడ్డు. ఆస్టలంలో స్కూల్‌పెట్టడంలో మా ఉద్దేశ్యం- అక్కడి విద్యార్హలను జపనీయుల, కొమింటాంగ్‌ లొత్తుల (ప్రభావంనుండి బయటపడెయ్యడం.

1943లో పెద్ద వరదలొచ్చి హువాయ్‌నది ఆనకట్ట తెగింది. దానికింద వున్న వ్యవసాయ భూమంళతా మునిగిపోయింది. స్టానికులకు సహాయం అత్యవసరమైంది. 4వ డివిజన్‌ కేంద్రం, పాలనా విభాగ అధికారులూ కలిసి 19 4 4 వసంతకాలంలో ఆ గండిని పూడ్చడానికి ప్రజలను కదిలించారు. ఇంక నేనెట్లాగూ ఇంజనీరింగ్‌ విద్యార్థినే కాబట్టి నన్ను స్కూలుపనినుండి బదిలీచేసి ఆనకట్ట మరమ్మత్తు పనికోసం పంపించారు. నదికవతలవైపు శత్రువు మోహరించివుండగా ఇవతలివైపు మేం పని కొనసొగించాం. ఆ ప్రాంతంలోని కవూండ్‌పోస్ట్‌లో వృన్న మూ సైన్యం ప్రతిరోజు శత్రువుతో ఘర్షణనెదుర్కొంది. శత్రుదాడినుండి తప్పించుకోడానికి మేం పగటిపూట మాత్రమే పనివేసి రాత్రి ఆ 'ప్రాంతాన్నాదిలేసి వెళ్ళేవాళ్ళం. మొత్తానికి మళ్ళీ వరదలకాలంరాకముందే మేం ఆ ఆనకట్టును మరమ్మతు చేయడం అక్కడి (ప్రజలకెంతో ఆనందాన్నిచ్చింది. ఈ అనుభవంతో జలసంరక్షణ (ప్రజలకైనా, దేశానికైనా ఎంత అవసరమో నాకు బాగా అర్ధమయింది. అప్పటినుంవీ మరీ ఎక్కువగా ఈ పనిపట్ల నాకు ఇష్టం ఏర్పడింది. నేను పెద్ద కవినేం కాదుగానీ ఆ ఉత్తేజంతో అప్పుడొక కవిత రాసాను. .

నుదూరఫు కొండలపై ప్రకాశించే అనమయ నూర్వుడు

వు వాయిపౌ నది అంచున విస్తరించిన రేవు

నాకాళ్ళకింద నీరు ఉరకలువనేస్తునుట్టో

ఆకాశంలో లెల్చినిముఘాలు తేలియాడుతున్నాయి

ఈవైనా యువతి మననులో ఉన్ల తాదర్థాలు

దేళభినితతో ముడిపడిన జీవితలత్యాలు

62 విపవప్రాయంలో....

అవతలిఒడ్డువేవు చూపెడుతూ

ఆమె శతువును గేలిచేన్తూంది

చైనా ఎవ్రుటిలాగే నుస్థిరంగా వుంటుంది.

యై

విష్తవ స్టావరప్రాంతంలో జలసంరక్షణ ప్రాజెక్టులో పాల్గొన్న ఆ మొదటి

అనుభవమే ఆతర్వాత నా జీవితగమనెనికి మైలురాయిగా నిలిచింది. ఖ్‌ ల య! చ కట మనమా లో సస నున ర నం వ. ర న. (నల ను ర యు సళ ్లే సా. వ న. ము. ల న స్‌ సు మ! న న న మ సట! న మం. న మనం. న | ము యనే ను పు న ల. న టా న న నం న ణా 1937లో బీజింగ్‌ దగ్గర మైదానంలో చేరిన అసంఖ్యాక విద్యార్షిప్రేక్షకుల ముందు “దించు నీ కొరడా! అనే నాటకాన్ని ప్రదర్శిస్తున్న రూంగ్‌ రూఫాంగ్‌ , కూవీ,

కట రాజకీయ (పచారసాధనాలుగా కళలు మయూంగ్‌ రూయ్‌ఫాంగ్‌ న్‌ ప్లనల్‌ సేం ల కాన న! సిం లట 4. ప యాం న్‌ు శ న. చెనాలో పేరుపొందిన నాటక సినీ నం వటి స. కళాకారిణి. ఆనె చైనా సిల్మీ 1 న నంటి ళు. న చ అసోసియేషన్‌లో స్టాండింగ్‌ . సస్ట్యష్ట్షి క న. కాన్సిల్‌ సభ్యురాలు. షాంఘై స్మ నాటక కళాకారుల బృందానికి న న్‌. పం అధ్యక్షురాలు. సీ త. నన వ యయ మాది ఉత్తరైనా హీబీప్రాంతంలోని బావోడింగ్‌ గ్రామం. నాన్న సైనికా ధికారిగా వుండేవాడు, కాని నా మీద మా అమ్మ ప్రభావమే ఎక్కువ. అమ్మావాళ్ళ నాన్న ఇంట్లోనే ఒక ట్యుటోరియల్‌ కాలేజి నడుపుతుండేవాడు. ఆమె అన్నదమ్ములంతా అక్కడే చదువుకున్నారు. అప్పటి ఫ్యూడభ్‌సాంప్రదాయాల వల్ల అమ్మ మా(త్రం వాళ్ళతోపాటు చదువుకో లేకపోయింది. ఆ రోజుల్లో (స్త్రీకి చదువురాకపోవడమే ఒక వరం అనుకునేవారు. అయినాకూడా అమ్మకు చదువుకోవాలనే కోరిక చాలావుండేదట. అందుకని వెళ్ళి తరగతి గదుల కిటికీలపక్కన నిలబడి పాఠాలు వినేదట. ఒకరోజు తరగతి గదిలోని ఆమె అన్న ప్రశ్నకు జవాబు చెప్పలేకపోయినప్పుడు తను టైటినుండి సమాధానం చెప్పింది. దాంతోఆమె దొంగతనం బైటపడిపోయి ఆ తర్వాత ఆమె కిటికీ పక్కన నిలబడడం కూడా నిషేధించబడింది. అయినప్పటికీ సాధ్యమైన మేరకు ఆమె ఇంటి దగ్గరే రహస్యంగా తన చదువును కొనసాగించింది. అప్పటికి సైనికుడిగా వున్న రెండో అన్న ఇచ్చిన మే4 ఉద్యమం గురించిన పుస్తకాల్లోని నూతన భావాలు తనపై చాలా ('ప్రభావాన్నేసాయి. వాటిల్లో పాదాలను కట్టేసుకోవడం గురించిన విమర్శను చదివినప్పుడు రోజూ రాత్రి కొద్దికొద్దిగా తన పాదాలకట్లును వదులుచేసుకుంటూ పోయింది. క్రమంగా ఆమె పాదాలు పూర్తిగా బంధవిముక్తమైై పోయి, వాళ్ళింట్లోనే ఆమె ఒక తిరుగుబాటుదారు అయింది.

6కే విప్త్లవ్రషహ్రాయంలో.... (శ్రీమంతుల కుటుంబానికి చెందిన ఒక పనికిమాలినవాడిని పెళ్ళిచేసుకునేందుకు నిరాకరించి, వాళ్ళన్నయ్య '్రోద్చలంతో ఒక సైనికుణ్ల పెళ్ళి చేసుకుంది.

నాకు ఒక అన్న, అక్క, ఇద్దరు చెల్లెళ్ళు, ఒక తమ్ముడు. నాన్న వాలా పాడగరి, దిట్టుంగా వుండేవాడు. సరదామనిషి తను బయటికెళ్ళేముందు మాఅందరి ముక్కులు వరుసగా గిల్లేవాడు. అప్పుడప్పుడూ తనను తప్పించుకోడానికి వంంచకింద ముడుచుకొనికూచాని, ముసిముసినవ్వులు నవ్వేవాళ్ళం. తనేమో మమ్మల్ని బైటికిలాగి మరీ వరుసగా అందరి ముక్కులు పిండేవాడు. అమ్మ కూ మాపై చాలా ప్రేమ. అయితే ఆమె పద్దతి వేరుగా వుండేది. సమాజంలో వ్యాపించివున్న చెడు(ప్రభావాలకు మేం లోనుకాకూడదని జా గ్రత్త పడుతుండేది. నాన్న సైనికాధికారి కావడంతో ఇంచ్చో తరచూ అతిధులకు విలాసవంతమైన విందులు ఏర్పాటుచే యబడేవి. అటువంటి సమయాల్లోకూడా అమ్మ ఎవరినైనా తో డిచ్చి మమ్మల్ని ఆరుబయటికి షికారుకు పంపేది, ఆడపిల్లలు తవు భర్తలమీద ఆధారపడడం కాకుండా స్వతం(త్ర వ్యక్తిత్వం పెంపాందిచుకోవాలని ఆమె అభిలాష ఒక స్రీ పూర్తిగా భర్తపై ఆధారపడితే ఆమెకు జీవితం దుర్చరంగా తయారవుతుందని అనేదామె. మా ఇంటిదగ్గర్థోవున్న ఒక వాస్పిటల్‌కు డైరెక్టరుగా వున్న (స్త్రీని ఆమె చాలా గౌరవించేది, ఆడపిబ్రలందరం అట్లా డాక్టర్లుగానూ, ఆయారంగాల్లో నిష్లాతులుగానూ తయారవ్వాలని వువ్మల్ని ప్రోత్సహించేది.

“మే 4 ఉద్యమం 'నుండి ఆమె నేర్చుకున్న (స్త్ర్రీవిముక్తి భావాలతో ప్రభావితమైన వేముకూడా ఏదైనా ఒక వృత్తిలో నేర్చుసంపాదించి స్వతం(త్రంగా జీవించాలని కలలుకనేవాళ్ళం. చదువుకానీ, సంపాదించే అవకాశం కానీ దొరకని అమ్మా తన ఆశలన్నీ చిడ్డలమైన మామీద పెట్టుకుంది. తను మాకోసం చాలా పుస్తకాలు కొనేది. అట్లా నేన్స చిన్నప్పటినుండే వైనావీ, ఇంకా ఇతర విదేశీ నవలలు చాలా చదివాను. వాటి సారాంశం నాకప్పుడంతగా అర్ధం కాకపోయినా, పెద్దయి నటిగా మారినప్పుడు నాకు ఆ విజ్ఞానం ఎంతో ఉపయోగపడింది.

1927లో వేం బీజింగ్‌కు వూరాం. తర్వాత కొద్దిరో జులక్రే నాన్న చనిపోయాడు. నాన్నకప్పుడు 42 సంవత్సరాలు. 30 యేళ్ళ వయసులో అమ్మ పై ఆరుగురు పషిల్లలభారం పడింది. నేనింకా అప్పటికి ప్రైమరీస్కూల్‌లోనే వున్నా.

నాన్న మరణంతో మా ఆర్టికపరిస్తితి తలకిందులయింది. అంతిమ సంస్కారాలకోసం వూరికెళ్ళినప్పుడు మా తాతయ్య మమ్మల్నందర్నీ అక్కడే వుండమన్నాడు. అప్పటికి 14 ఏళ్ళ వయసులో వున్న అన్నయ్యకు పెళ్ళిచేసి, ఆడపిల్లలకు నిశ్చితార్హాలు చేసేయాలనేది ఆయన కోరిక,

రాజకీయ ప్రచారసాధనాలుగా కళలు ర్‌ ఎంతో సౌమ్యంగా, మర్యాదగా వుండే అమ్మ తన విశ్వాసాల కోసం మాత్రం దృఢంగా నిలబడడం చూసి నేను చాలా ఆశ్చర్యపోయాను. సనాతన ఆచారాలను కట్టుబాట్లను నిరసిస్తూ మమ్మల్ని తిరిగి బీజంగ్‌కు తీసుకెళ్ళి చదివించాలని పట్టుబట్టింది. అమ్మ మొండితనం తాతయ్యకు కోపం తెప్పించింది. “తిరుగుబాటు లేవదీస్తున్నావిని ఆమెపై మండిపడ్డాడు. ఆ ముసలాయన అభ్యంతరాలన్నింటినీ కాదని అమ్మ మా అందర్నీ బిజింగ్‌కు తీస్కాచ్చేసింది. మా సనాతనకుటుంబ పునాదులనే కదిలించిన ఈ సంఘటన నా ఆలోచనపె చెదరనిము (ద్ర వేసింది. యువత, ముఖ్యంగా ఆడపిల్లలు బడికి వెళ్ళడం అవసరమా అనేది ఈ గొడవంతటికీ మూలకారణ మైంది. భూస్వామ్య , పితృస్వామ్య వ్యవస్థలో చైనా (స్త్రీలు ఎంత అణచివేతకు గురవుతున్నారో నాకర్టమైంది. అలాగే మే 4 ఉద్యమంతో ప్రభావితమైన (స్త్రీల వ్యక్తిత్వాలు ఎట్లా ధృఢంగా పెంపాందాయో కూడా గమనించాను. మా అమ్మ కేవలం తన పిల్లలను అభ్యుదయ వాదులుగానూ, విష్ణవకారులుగానూ మారడానికి ప్రోత్సహించడమే కాక, తర్వాత తనూ స్వయంగా చైనా కమ్యూనిస్టుపార్టీలో చేరింది. వీజింగ్‌లోని నెంబర్‌ 1 స్కూల్‌లో ఆరోతరగతి చదువుతున్నప్పుడు నాటకాల్లో వేషంవేయడం మొదలుపెట్టును. మా స్కూల్లో విద్యార్దులే కాదు, ఉద్యోగులు, ఉపాధ్యాయులూ అంతా కూడా నాటకాల్లో పాల్గొనేవారు. మా తరగతిలోని సాంస్కృతిక కార్యక్రమాల నిర్వహణకు నన్ను బాధ్యురాలిగా నియమించారు. మేం వేయడానికి పనికొచ్చేనాటకాన్ని ఎంపికచేయడం కోసం నేనారోజుల్లో బోలెడు నాటకసాహిత్యం చదివాను. వాటిల్లో తియౌన్‌వాన్‌ అనే అభ్యుదయరచయిత రాసిన నాటకాలు నాకు చాలానచ్చాయి. మేం ఆయన నాటకాలను ప్రదర్శించాం. నేను నీనియర్‌ క్లాస్‌కొచ్చేవరకు మా స్కూల్లో ఒక నాటకసమాజం ఏర్పడింది. నాటకాలపట్లు ఆసక్తి వున్నవాళ్ళు దాంట్లోచేరి నేర్చుకొని స్కూల్‌ అయిపోయిన తర్వాత ప్రదర్శించి చూపేవాళ్ళు. మోలియర్‌ రాసిన లామాలడె ఇమాజనేర్‌ నాటక రిహార్సల్స్‌ అప్పుడు మాకు బీజింగ్‌ ఆర్ట్‌ ఇనిస్టిట్యూట్‌ విద్యార్దులు చాలా తోడ్పడ్డారు. దాంతో మేం యిదివరకన్నా మెరుగ్గా వేషాలు వేసుకోగలిగాం. ఒక డైర్మక్టరును కూడా పెట్టుకున్నాం. నాటక నిర్వహణకు కూడా ఒకవ్యక్తి వుండాలని నాకప్పుడే తల్పింది. ఇంతకుముందు మేం ఎవరిడైలాగులు వాళ్ళం బట్టీపట్టి, యెక్కువ రిహార్సల్‌ కూడా లేకుండానే స్టేజీమీద డైలాగులు అప్పజెప్పి సంతృష్తిపడేవాళ్ళం. ఆయా పాత్రలను మాకు అర్హమైన రీతిలో ప్రదర్శించేవాళ్ళం.

రఠ6 విష్త్లవప్రాయంలో.... 1935లో నేను నేషనల్‌ ఆర్ట్స్‌ ఇనిస్టిట్యూట్‌లో చేరాను. అక్కడ నాకు నేర్చుకోడానికి చాలా టైమ్‌ దొరికింది. నాకు అవసరమనుకున్న విషయాలమీద ఎక్కువ శ్రద్రపెట్హాను. మా స్కూల్‌లోనే కాకుండా బయటకూడా నాటకాలు వేయడానికి నాకు అవకాశం దొరికింది. చైనా యూనివర్సిటీలో మా అక్కయ్యొకామె చదువుతుండేది. వాళ్ళ డిపార్ట్‌మెంట్‌లో ఎప్పుడూ ప్రగతిశీల భావాలుగల (ప్రముఖుల ఉపన్యాసకార్య క్రమాలు జరిగేవి. అక్కయ్యుండటంతో నేనూ ఆ సమావేశాలకు హాజరయ్యేదాన్ని. చాలా ఎక్కువసమయం కళకోసం వెచ్చించిన నాకు రాజకీయాలంటే చాలా ఆసక్తి వుండేది. అన్నీ తెలుసుకుంటూ వుండేదాన్ని. చెప్పానుకదా, మా అమ్మ ప్రభావం నామీద ఎక్కువని. ఐతే నా ఎదుగుదలలో వూ అమ్మస్తానాన్ని అక్క భర్తీ చేసింది. చైనాకమ్యూనిస్టు భావాలను మాకు పరిచయం చేసింది ఆమే. కళా, సాహిత్యాలపట్లు ఆసక్తి చూపే ఓ సాధారణ అమ్మాయి విద్యార్ది ఉద్యమ కార్యకర్తగా మారిన క్రమాన్ని ఆమెలో చూసాను నేను. వాళ్ళ యూనివర్సిటీ దేశభక్త కార్యకలాపాలకు కేంద్రంగా వుండేది. మౌకామె కమ్యూనిస్టు పార్టీ గురించి, వాళ్ళ నాయకులైన మావో, చూటిే, చౌఎన్‌లై ల గురించీ, 6,000 కి.మీ.ల లాంగ్‌మార్చ్‌ గురింవీ చెప్పింది. నేను నా నటనాభ్యాసంలో మునిగిపోయి వున్నప్పుడే మా యింట్లో చాలా మార్పులు జరిగాయి. మా అక్కయ్య తీస్కాచ్చే పుస్తకాలు, కరపత్రాలు మా అమ్మ తర్వాత నేను చదివేదాన్ని. అమ్మకు పార్టీమీద గురి ఏర్పడింది. చైనా జుతి భవిష్యత్తు పొన్టీమీదే ఆధారపడివుందని నమ్మింది. ప నాయకత్వంలో వైనా ప్రజలు ఐక్యమై జపాన్‌ దురాక్రమణను (ప్రతిఘటించినప్పుడే వైనా స్వతంత్రంగా వుండగలదని అర్ధం చేసుకుంది. చాలాసంతోషంగా, బీజింగ్‌ విద్యార్దిసంఘం రహస్యపార్షీ సమావేశాలకు మా యింటిని వేదికగా చేసింది. 1930ల్లో చైనా పరిస్టితిదిగజారింది. జపాన్‌ సావూజ్య వాదుల్స ఈశాన్యంలోని మూడురా స్ట్రాలను ఆక్రమించుకొని ఉత్తరంలోని రాస్ట్రాలపైన దండెత్తర్సు. 1935 డిసెంబర్‌ 9నాడు పొర్రీ నాయకత్వంలో బీజింగ్‌లో 10,000 మంది విద్యార్దులు జపాన్‌ దురాక్రమణకు వ్యతిరేకంగానూ, చైనా విముక్తి కోసమూ ప్రదర్శన జరిపారు. * అంతర్యుద్దన్ని ఆపండి", *విదేశీశక్తులతో పోరాటానికి ఐక్యంకండి, * జప్రాక్ష సామ్రాజ్యవాదం నశించాలి అంటూ నినాదాలు చేసారు. కొమింటాంగ్‌ అధికారులు సైన్యాన్ని, పోలీసులను ఉపయోగించారు. నిరాయుధులైన ప్రదర్శకుల మీద కత్తులతో, నీటిపైపులతో దాడి చేసారు. విద్యార్థులూ వీరోచితంగా పోరాడారు. ఆ సంఘటనే డిసెంబర్‌ 9 ఉద్యమంగా చరిత్రలో నిలిచిపోయింది. నేను గానీ మా యినిస్టిట్యూట్‌ నుండి మరెవ్వరుగానీ ఆ ప్రదర్శనలో పాల్గొనలేదు. అక్క మాత్రం అందులో పొల్గాన్నది. అందుకని అందరం ఆమె చుట్టూచేరి ప్రదర్శన వివరాలు చెప్పించుకొని విని ఎంతో ఉత్తేజితులమయ్యాం,

రాజకీయ ్రచారసాధనాలుగా కళలు 67

తెల్లవారి బీజింగ్‌లో అధికారుల చర్యలను ఖండిస్తూ విద్యార్థులు సమ్మె చేసారు. గాయపడిన విద్యార్దుల ఫోటోలు కూడా వార్తాపత్రికల్లో వచ్చాయి. అవిచూసి షాంఘై, నాన్‌జింగ్‌, హాంగ్‌చౌ, గువాంగ్‌చౌ నగరాల్లోని విద్యార్దులు కూడా బీజింగ్‌ వెద్యార్డులకు మద్దతుగా (ప్రదర్శనలు జరిపారు. ఉద్యమం ఊపందుకుంది. దేశవ్యాప్తంగా జపాన్‌ దురాక్రమణకు వ్యతిరేకంగానూ, దేశవిముక్తి కోసమూ ఒక దేశవ్యాప్త ప్రజాతద్యమం రూఫుదిద్దుకోడానికది దారితీసింది. డిసెంబర్‌ 1 6న జరిగిన యింకొకపెద్ద ప్రదర్శనలో నేను పాల్గొన్నాను. ఒక బహిరంగ ప్రజా ప్రదర్శనలో పాఠ్గానడం నాకదే మొదటిసారి. చాలా ఉద్విగ్నతకు లోనయ్యాను. వీధుల్లో బారులుతీరిన (ప్రజావాహినిని చూసి నేనింక ఆగలేకపోయాను. ప్రదర్శనను తిలకిస్తున్న ప్రజలు ప్రోత్సాహకంగా చేతులూపారు. నీరునిండిన కళ్ళతో అంగీకారసూచకంగా తలలూపొరు మరికొందరు. ప్రదర్శనలో భాగస్వామిని కావడంతో నాలో శక్తి ఇనుమడించింది.

జపాన్‌మూకలు 19 36 ఆగస్ట్‌ 1 నాడు సూయన్‌ రాష్ట్రంలోకి (ప్రవేశించాయి. వైనాసైన్యం వాళ్ళను నవంబర్‌లో బైలింగమియావో వద్ద అడ్డుకుంది. సూయన్‌ను కాపాడుకోవాలనే కార్యక్రమంలో భాగంగా జాతీయ ఉద్యవుం మొదలయింది. యుద్దరంగంలోని సైనికుల ముందు (ప్రదర్శనలివ్వడం కోపం షాంఘై నుండి వమపచు సినీ నాటక కళాకారుల బృందమొకటి సూయన్‌ వెళ్ళింది. మళ్ళీవాళ్ళు తిరిగి షాంఘై వెళ్ళేప్పుడు బీజంగ్‌కు వచ్చారు. అప్పుడు వాళ్ళలో ఒకరైన కూనీ నన్ను తనతోపాటు షాంఘై కార్మికుల జీవిత చిత్రమైన “సూర్యోదయం అనే నాటకంలో నటించమని అడిగాడు. జపాన్‌ కు చెందిన బట్టులమిల్టులోని కార్మికులు విపరీతమైన దోపిడీకి గురవుతుంటారు. అధికారులు కార్మికులను అకారణంగా పనిలోనుంచి తీసీస్తుంటారు. అట్లాగే ఒక కార్మికుడు ఉద్యోగాన్ని కోల్పోతాడు. అతని కొడుకుకు జబ్బుచేసినప్పుడు వైద్యుడి దగ్గరికి తీస్కెళ్ళడానికి కూడా డబ్బులు వుండవు. అప్పుకోసం ప్రయత్నిస్తాడు కానీ అప్పుకూడా దొరకదు. ఆ నిరాశలో తనదగ్గర వున్న కొద్దిమొల్తాన్నీ తాగుడుకోసం ఖర్చు చేస్తాడు. తాగి ఇల్టుచేరిన ఆ అర్దరాత్రి అతని కొడుకు చనిపోతాడు. జరిగిన అనర్జానికి తనను తను నిందించు కుంచాడు. పగిలిన హృదయంతో భార్యాభర్తలిద్రరూ ఒకరినాకరు పట్టుకొని ఏడుస్తూ సూఠ్యిదయం కోసం ఎదురుచూస్తుంటారు. ఈ కధను చెప్తూ కూవీ షాంఘైలోని కార్మికుల'దుర్చరజీవిళాల గురించి నాకు వివరించాడు. ఒక వయో జన పాఠశాల లోని కార్మికులతో దాన్ని తాను ప్రదర్శింపజేసినప్పుడు ఆ కార్మికుల ప్రతిస్పందన ఎట్లా వుందో కూడా వెప్పాడు. కూవీ మాటలూ, నాటకమూ నాకు కొత్త ప్రపంచాన్ని చూపాయి.

ఇంతకుముందు వరకూ నాటకాల్లో వేషంవేయడం అంటే నాకు కళ పట్లు వున్న ఇష్టం వల్ల (ప్రదర్శిస్తున్నాననే భావమే వుండేది. కానీ కమ్యూనిస్ట్రపాన్టీ ప్రచార విభాగానికి

గన. విషప్తవప్రాయంలో....

చెందిన ఈ నాటక(ప్రదర్శన విప్త్రవం ద్వారా సమాజంలోని సమస్యలకు పరిష్కారం లభిస్తుందనీ, జపాన్‌ దురా క్రమణను (ప్రతిఘటించాలనీ సూచించింది. విష్తవకళ యొక్క విలువా ప్రయోజనం ఏమిటో నాకు అర్దం చేయించిన మొదటివ్యక్తి కూవీ. మేమా నాటకాన్ని నేర్చుకునేప్పుడు కూవీ కార్మికుడిగా, నేను పిల్లవాని తల్లిగా నటించాం. ముందు నా పాత్రను నాకు బాగా అర్దం చేయించి, తర్వాత తనూ నటిస్తూ నన్ను తల్లిపాత్రలో జీవించేట్టుగా తీర్చిదిద్దాడు. నా నటనలోని లోపాలను ఓపికగా సరిదిద్దేవాడు. అట్లా సాధనచేసి త్వరలోనే మేం ఆ నాటకాన్ని ప్రదర్శించడానికి సిద్దమయ్యాం. ఒక నిజమైన కళాకారుడితో కలిసి పనిచేయడం నాకదే మొదటిసారి. కూవీ నన్ను బాగా ప్రోత్సహించేవాడు. తన స్నేహితులతో నా నటన గురించి గొప్పగా చెప్పేవాడు. మా మొదటి ప్రదర్శన తర్వాత “సూర్యోదయం” నాటకానికి ఎన్నో స్కూళ్ళనుండి ఆహ్వానాల్‌ొచ్చాయి.

1937 ఏద్రిల్‌లో మళ్ళీ కూవీ, నేనూ కలిసి ప్రదర్శన లిచ్చాం. ఈసారి కమ్యూనిస్టుపార్టీ ప్రచారవిభాగం తరఫున ' దించు, నీ కొరడా” అనే యింకో నాటకాన్ని ప్రదర్శించాం. అప్పట్లో దానికి బాగా పేరొచ్చింది. జపాన్‌ ఆక్రమణకు వ్యతిరేకంగా దేశ్వ్యూప్తంగా వచ్చిన ప్రజానిరసన వెల్లువను తట్టుకో లేక కొమించాంగ్‌ ప్రభుత్వం జపాన్‌ను (ప్రతిఘటిస్తామని ప్రకటించింది. కానీ వాస్తవంలో అది ప్రజా ఉద్యమాన్ని అర్జుకోడానిక్తి ప్రయత్నించింది. జపాన్‌కు వ్యతిరేకంగా విద్యార్దులతో పొటు యితర విప్రవ, (ప్రజాస్వామిక శక్తులను ఐక్యం వేసేందుకు బీజింగ్‌ విద్యార్దిసంఘం నగర శివర్లలోన్సి గుట్టులలో పెద్దయెత్తున పిల్నిక్‌ ఏర్పాటుచేసింది. +

కూవీ, యింకో యిద్దరు కళాకారులు, నేనూ అక్కడ ప్రదర్శన యివ్వడన్నిి వెళ్ళాం. ఈ సవూవేశాన్ని గంరించిన వార్త విని కొమింటాంగ్‌ ప్రభుత్వం బెంబేలెత్తిపోయింది. ఆ విశాలమైదానంలో గుమికూడిన విద్యార్దుల పై నిఘాకోస్వ అనేకమంది పోలీసులను, సైనికులను పంపింది. పోలీసులను బోల్తా కొట్టిం్వదాన్ని విద్యార్హి నాయకులు 7 000 మందినీ చిన్న చిన్న గుంపులుగా విడగొట్టి బిస్కట్లు పంచడం మొదలుపెట్టారు. ఆ సాయుధలైన పోలీసులు, సైనికులు కూడా విద్యార్దుల యీ పిళ్నిక్‌ ప్రోగ్రాం చూసి, పట్టించుకోవడం మానేసొరు. యిదంతా జరుగుతున్నప్పుడు మేము దగ్గర్లో వున్న ఒకరైతు యింట్లో వేషాలు వేసుకోవడం మొదలుపెట్టాం. అక్కడి రైతుల బట్టులను అడిగి తీసుకున్నాం. కూవీ ఈ సారి ఒక ముసలి గారడీవాడిగా నటించాడు, నేను అతని కూతురు 'చియాంగక్క' ని, మిగిలిన యిద్రరు కార్మికులు.

గారడీ సామాను పట్టుకొని కూవీ, నేనూ విద్యార్దుల మధ్యకెళ్ళాం. ఒక్కసారే అందరూ వచ్చి చుట్టూచేరారు. చియాంగక్క పొత్రలో నేను జపాన్‌ ఆక్రమణతో వైనా ఈశాన్య ప్రాంతాన్ని కోల్పోవడం గురించి వివరించే జానపదపాటను ఎంతోబాధతో

రాజకీయ (ప్రచారసాధనాలుగా కళలు ఠి పాడ్తిను. బాధతో, ఆకలితో చియాంగక్క ఆ పాటను పూర్తిగా పాడలేక పోతుంది. గారడీవాడు జనంకోసం కొన్ని తమాషాలైనా ప్రదర్శించమంచాడు. కానీ ఆమె ఛాలా బలహీనంగా వుండి ఆ పని కూడా చెయ్యలేక కిందపడిపోతుంది. ముసలివాడికి కోపం వచ్చి చియాంగక్కను కొరడాతో కొడ్తాడు. అదిచూసి గుంపులోనుండి ఒక యువకార్శ్మికుడు పరిగెత్తుకొచ్చి **దించు, నీ కొరడా” అని అరుస్తాడు. అప్పుడా ముసలతను ఆమె తనకింది నౌకరు కాదని, తామిద్దరం తం(్రీబిడ్డలమని చెప్తాడు. తమ స్వష్టలమైన ఈశాన్యచైనాను జపాన్‌ ఆ(క్రమించుకోవడంతో బతుకుదెరువుకోసం తమిద్దరూ గారడీవాళ్ళుగా మారామ ని చెప్తాడు. ప్రేక్షకులని ఈ నాటిక బాగా కదిలించింది. ఈశాన్యంలోని విద్యార్దులు కూడా ఎట్లా నిరాశ్రయులయ్యారో ఈ విద్యార్దులకు తెల్పు. ఉత్తరదైనా కూడా ఆ దశకు చేరుకుంటున్నదని అందరికీ అర్రమయింది. ఏవైనీయుడు కూడా బానిసగా పడుండడాన్ని అంగీకరించలేడు. అందుకే “దించు, నీ కొరడా” నాటకంగామా త్రమే మిగలలేదు, అది నిజజీవితాన్ని (ప్రతిబింబించింది. ప్రేక్షకులు చాలామంది కంటతడిపెట్టారు. నేనూ కన్నీళ్ళాపుకోలేక పోయాను. కూవీ ఐతే పెద్దగా ఏడ్చేసాడు కూడా.

నాటకం యింకా యిట్లా కొనసాగుతుంది- యువకార్మికుడు తండ్రికి జపొన్‌ దురాక్రమణదారులకు వ్యతిరేకంగా ఐక్యమవ్వాల్సిన అవసరాన్ని వివరిస్తాడు. ఇద్దరు కార్మికులు కలిసి నిరాశ్రయులైన తం డ్రీబిడ్దల సహాయార్దం చందాలు వసూలు చేయడంతో నాటకం ముగుస్తుంది. నాటకంలోని చివరిఘట్టుం యింకా అయిపోకముందే ప్రేకకులనుండి మావైపు డబ్బులవర్షం కురిసింది. మేం వాటిని విద్యార్దిసంఘానికి యిచ్చేసాం.

మేం మావేషాలు విప్పెయ్యగానే ఒక పోలీసు ఆఫీసరు మా దగ్గరికొచ్చి కూవీనీ నన్నూ అభినందించాడు- “నేనూ ఈశాన్యం వాడినే. విదేశీయులకు బానిసగా వుండాలని నేనెంతమాత్రమూ కోరుకోవడం లేదు 1” అని చెప్పాడు. అదివిన్న విద్యార్థులు చాలా వుళ్సాహంగా “చైనీయులకు వైనీయులే శత్రువులు కారాదు, “మనం ఓడిపోవద్దు, ఐక్యంగా పోరాడుదాం", “మనం బానిసలం కావద్దు, * జపాన్‌ సామ్రాజ్యవాదం నశించాలి అంటూ నినాదాలు చేసారు. వెంటనే విద్యార్థులంతా ఊరేగింపుగా కదిలారు. ప్రజాస్వామ్యాన్ని, ప్రతిఘటననూ కోరుతూ నినాదాలతో, ప్రసంగాలతో ప్రదర్శన నడిచింది. ఈసారి పోలీసులు, సైనికులు ఏమాత్రం జోక్యం చేసుకోలేదు. కూవీ ఆ ప్రదర్శకులకు వైనా జాతీయగీతంగా మారిన 'మార్చ్‌ ఆఫ్‌ వాలంటీర్స్‌' పాటను పాడడం నేర్పించాడు. ఇంకో దేశభక్తిగితం “మాతృదేశంకోసం పోరాడండి * అనే పాటను కూవీతో కలిసి వాళ్ళంతా మళ్ళీమళ్ళీ పాడారు.

70 విష్తవ్రప్రాయంలో....

ఆ తర్వాత కొన్నిరోజులకే జులై ? సంఘటనతో వైనాపై జపాన్‌ పెద్దయెత్తున దాడి జరిపింది. నేను బీజింగ్‌ విద్యార్ధిసంఘం అర్గనై జ్‌వేసిన సంచారనాటకబ్బందంలో చేరాను. జపాన్‌ దురాక్రమణను ఎదిరించకపోతే చైనా ఎట్లా అణచివేయబడుతుందో నాకు బాగా అర్రమయింది. అందుకే చదువునూ, బీజింగ్‌నూ వదిలి విష్తవ వృత్తికళాకారిణిగా మారాను. ష్‌

"తట సగ 1. న్‌ చ క్యా మాల న లు యం వే | క ప్రజలను ఉత్తే జపరుస్తూ

నడచివచ్చిన దారి... షి లియాంగ్‌ ఇది రానీనవ్చుటికి ఈమె వయన్సు 82 నంవత్సరాలు. జూతీయ ్రజూ కాంగ్రెన్‌ స్టాండింగ్‌ కమిటీకి ఉపాధ్యక్షురాలు. చైనా వ్రజూస్వామిక లీగ్‌ కేంద్రకమిటీకి ఛైర్‌వర్సన సన న య్‌ త . | ఖ చ్‌ ష్‌ స్‌ గ్‌ ఫి ప గల 2 న. స ల వూ. న వ. భష. మాది జియాంగ్సు రాష్ట్రంలోని చాంగ్‌ జౌ ప్రాంతం. మా అమ్మ వైపు, నాన్న వైఫు రెండు కుటుంబాలవాళ్ళు కింగ్‌ సామ్రాజ్యంలో పెద్ద పదవుల్లో వున్నవాళ్ళే. నాన్న మా(త్రం వాళ్ళను వ్యతిరేకించి ప్రభుత్వ పరీక్షలు కూడా రాయలేదు. అతనికి ప్రభుత్వోద్యోగం దొరకలేదు. ఎనిమిది మంది పిల్లలు గల తన కుబుంబాన్ని పోషించడానికి స్కూల్‌టీచర్‌గా పనిచేసాడు. ఆయన జీతంతో మా జీవితాలు గడవడం కష్టంగా వుండేది. తినడానికి కూడా సరిగా తిండి దొరికేది కాదు. అమ్మ ఊరబెట్టిన కూరగాయ ముక్కలను జుడీలోనుంచి తీసి వాటినింకా ఏన్నముక్కలుగా చేసి మా అందరికీ పెట్టడం నాకింకా గుర్తుంది. ఎదిగీ ఎదగని నా వెల్లెళ్ళు ముగ్గురూ పౌష్టికాహార లోపంతో వైద్యసహాయం లేక చనిపోయారు. మొదట్నుంవీ నాది తిరుగుబాటు తత్వం. నాకు ఏడేళ్ళున్నప్పడే అమ్మ నన్ను ఒక ధనవంతుడి కొడుకైన లియూకు కట్టుబెట్టాలని చూసింది. నాకు చాలా కోపమొచ్చి రోజులతరబడి మతచం దిగకుండా నిరావోరదీక్ష చేపట్టాను. చివరకు అమ్మానాన్న బాధవడి ఆ ప్రయత్నం మానుకున్నారు. ఆ తర్వాత నాన్న నాకు చైనా కావ్యభాషనేర్పాడు.

792 విష్ణాప్రాయంలో.... చైనా వీరగాధలు చెప్పడం ప్రారంభించాడు. ఆ దేశభక్తి, సమ(గ్రతా భావనలు నాకు అలవడాలని ఆయన కోరిక. ఆయన (ప్రభావం నామీద చాలా పడింది. పధద్నాలుగోయేట (ప్రాథమిక పాఠశాలలో నాలుగోతరగతిలో చేరాను. అక్కడి చదువు అయిపోయిన తరువాత మా ప్రాంతంలోనే వున్న ఉపాధ్యాయశికణా కళాశాలలో చేరాను. అక్కడే నా విద్యార్రిసంఘ కార్యకలాపాలు మొదలయ్యాయి. అప్పటికే మే4 ఉద్యమం శా(స్త్రీయవిద్యలో, విజ్ఞానశాస్తాల్లో నూతన సాంస్కృతిక వెల్టువకు దారితీసింది. ప్రజాస్వామ్యాన్ని కోరుతూ దేశవ్యాప్తంగా ఉద్యమం పెల్టుబికింది. ఎదరో యువతీయువకుల లాగానే నేను కూడా ఆ ఉద్యమంలో కలిసాను. అప్పటినుండీ వెలువడిన (ప్రతి పత్రికా, వుస్తకమూ వదలకుండా చదివేదాన్ని. ప్రజలందరూ ఆనందంగా బతికే సమాజం గురించి కలలు కనీదాన్ని. నాకు 2 3 ఏళ్ళున్నప్పుడు షాంఘైలోని రాజనీతి, న్యాయశాస్రాల కళాశాలలో చేరాను. దాన్ని క్సుక్వియాన్‌ అనే సమకాలీన న్యాయశా(స్త్ర కోవిదుడు స్టాపించాడు. ఆ కళాశాలలో మళ్ళీ నేను విద్యార్ది రాజకీయాల్లో పాల్గొన్నాను. 1925 మే 30న జపాన్‌ సామ్రాజ్యవాదులు విద్యార్దులను, కార్మికులను, సామాన్య (ప్రజానీకాన్ని ఊచకోత కోసినప్పుడు పెల్టుబికిన ప్రజువెల్టువ నా జీవితంలో మరచిపోలేనిది. అప్పుడు మేం కార్మికులతో కలిసి గొప్ప ప్రదర్శన నిర్వహించాం. సామ్రాజ్యవాదులు, (ద్రోహులు నశించాలని గొంతు గొంతు కలిపి నినదించాం. నాతోపాటు మరికొంతమందిని కూడా అరెన్ట్‌చేసి తెల్లవారి వదిలేసారు. మాకు ప్రజలనుండి (బ్రహ్మాండమైన మద్దతు లభించింది. ఆ ప్రదర్శన తర్వాత పట్టణంలోని కార్మికులు, విద్యార్జులు, వ్యాపారులూ సమ్మె చేసార్సు. సామ్రాజ్యవాద వ్యతిరేక దేశభక్త ప్రజా ఉద్యమం దేశమంతటా వ్యాపించింది. మా కాలేజ్యా॥ః కూడా ఆ ఉద్యమ ప్రభావంతో విద్యార్థిసమాఖ్య ' ప్రతీకారం ' అనే పత్రికను స్టాపించింది. నన్ను ఆ పద్రికకు ముఖ్య సంపొదకురాలిగా ఎన్నుకున్నారు. ఆ పత్రిక దేశ స్వాతంత్ర్యం

విదేశీ అణచివేత అనే అంశంపై కేంద్రీకరిస్తూ వెలువడేది. షాంఘై విద్యార్డుల మ్పీ్వ ' ప్రతీకారం? గణనీయమైన ప్రభావాన్నేసింది. 1927లో నా చదువు పూర్తయింది. కొమింటాంగ్‌ సాధారణ రాజకీయ విభాగం నడుపుతున్న రాజకీయ కార్యకర్తల శిక్షణాసంస్రలో ఉద్యోగంలో చేరాను. అప్పటికే చాంగ్‌కైషేక్‌ నాయకత్వంలోని కొమింటాంగ్‌ ప్రతీఘాతుక మురా సామ్రాజ్యవాద వ్యతిరేక పోరాటంలో ప్రజలకు ద్రోహం చేసింది. విదేశీయులకు వాళ్ళ లొంగుబాటు చర్యలను నిరసిస్తూ నేను మాట్లాడాను. అప్పటికి ఏ రాజకీయ పార్టీతో నాకు సంబంధం లేదు. కానీ కొంతవుంది కమ్యూనిస్టులతో కలిసి టైలుపాలయినప్పుడు, విపరీతమైన చిత్రహింసలను అనుభివిస్తూ, కాల్చిీవీయబడుతూ కూడా త్యాగానికి సిద్రపడుతున్న ఆ సాహసిక యువతీయువకులతో నేనూ కలిసి వున్నందుకు గర్వపడ్డాను. ఆ వీకటి కొట్లో

నడచివచ్చిన దారి... 73 మగ్గుతున్నప్పుడే కొమింటాంగ్‌ వ్యతిరేక ఉద్యమంపట్లు నా భావాలను వ్యక్తపరుస్తూ ఒక కవిత రాసాను. తర్వాత కొన్ని రోజులకు రెండునెలల జైలుజీవితాన్ని అనుభవించిన తర్వాత నాకు పరిచయమున్న అప్పటి విద్యాశాఖామం (త్రి యువాన్‌ వీ నన్ను బెయిల్‌మీద విడిపించాడు. తర్వాత షాంఘైలో న్యాయవాదిగా జీవితం ఆరంభించాను. న్వతంధత్రంగా వుండే న్యాయవాదవృత్తి న్యాయాన్నీ, పౌరహక్కు లను రక్షించడానికి పనికొస్తుందని అనుకున్నాను. ఏమాత్రం ఆలోచనాశక్తి వున్నవారైనా ప్రజాశత్రువులను నిలదీయాలి అనుకున్నాను. చేరిన మొదటిరో జునుండే నాకావృత్తి పట్టు ఇష్టం ఏర్పడింది. ముఖ్యంగా రాజకీయ పరమైనవి, పెళ్ళిళ్ళకి సంబంధించిన కేసులు తీసుకునేదాన్ని. కొమింటాంగ్‌ సేనలు, అధికారవర్లాల ' చేతుల్లో బాధలు పడ్తున్న, చనిపోతున్న అమాయక (ప్రజలను, కార్మికులను, రైతులను, వేధావులనూ చూసీనప్పుడు నా హృదయుం బాధతో నిండిపోయేది. నాకు సాధ్యమయినంతవరకు వాళ్ళ తరఫున వాదించి వారి పోరాటాలకు మద్దతునిచ్చే దాన్ని. 1930లలో ఒకరోజు ఒక సంఘటన జరిగింది. ఆరోజు తెల్లవారి నేనింకా నిద్రనుండి లేవనేలేదు, ఫ్రెంచ్‌ సెటెల్‌మెంట్‌లోని జైలునుంచి రహస్య ఉత్తరాన్ని తీసుకొని ఒక వ్యక్తి వచ్చాడు. ఆ ఉత్తరం పంపినతను షియీ. తన కేసు నేను వాదించాలని రాసాడు. తన ప్రొణాలై పోరాడుతున్న ఒక అపరిచితవ్యక్తి నాపట్లు అంత నమ్మకం చూపడం నన్ను బాగా కదిలించింది. అతన్ని కలవడానికి వెంటనే జైలుకి వెళ్ళాను. ఆయన పట్టు బడింది (ఫ్రెంచ్‌ సెటిలమెంటులో కాబట్టీ బతికిపోయాడు, అదే ఏ కొమించాంగ్‌ ప్రాంతంలోనో అయితే అతన్ని వెంటనే చంపీసేవాళ్ళు. ఫ్రెంచ్‌ సెటిలమెంటులో నేరాలు చేసాడని ఆరోపిస్తున్నారు కాబట్టి అతన్ని ఫ్రెంచ్‌ సెటిల్‌మెంటులోనే విచారించాలని నేను కోర్టులో వాదించాను. కొమింటాంగ్‌ ప్రభుత్వానికి వెంటనే ఈ కేసు గురించిన సమాచారం అందింది. స్వయంగా చాంగ్‌ కై షేక్‌ దగ్గరినుండి ఆర్హర్‌ తీసుకొని ఒక ఏజంట్‌ షియీని నాన్షింగ్‌కు తీస్కెళ్ళడానికి వచ్చాడు. జడ్జి అంగీకరించాడు! కొమింటాంగ్‌కీ విదేశీ శత్రువులకూ మధ్య వుండే పాత్తు తేటతెల్లంగా అర్రమయింది. న్యాయవాద వృత్తి శేవలం పేరుకేగాని అన్యాయాన్నెదిరించే శక్త దానికేమాత్రం లేదని అనిపించింది. తర్వాత షీయీని ఏ విచారణా లేకుండా చంపేసారు. చనిపోయేముందు కూడా విష్ణవ నినాదాలు చేస్తూ వీరోచిత మరణం పాందాడాయన. అతని అసలుపేరు డెంగ్‌ జోంగ్పియా అనీ, అతడు వైనా కమ్యూనిస్టుపొన్టీ కేంద్రకమిటీ సభ్యుడిగా నగరంలో రహస్య విప్తవో ద్యమానికి నాయకత్వం వహించాడనీ నాకు తర్వాత తెలిసింది. 1931లో జరిగిన సెప్టెంబర్‌ 18 సంఘటన ఈశాన్యవైనా పై జపాన్‌ దాడికి నాంది పలికింది. కొమింటాంగ్‌ ప్రభుత్వం ఆ ఆ(క్రమణను (ప్రతిఘటించకపోవడం పట్ట

74 విప్త్పప్రాయంలో.... ప్రజల్లో తీవ్రనిరసన వ్యక్తమయింది. నేను కొంతమంది మిత్రులతో కల్సి దేశభక్తియుత ఉద్యమంలో చేరాను. మార్చికిన అన్నిరంగాల 'త్రులు సమావేశమై అంతర్జాతీయ మహిళాదినం జరుపుకుంటుంచే అక్కడికి వెళ్ళి ' ప్రజావిముక్తి జరగకుండ త్రీ విముక్తి జరగబోద 'ని నినాదాలిచ్చాం. కమ్యూనిస్టుపాన్టీ మా ఈ చర్యను సమర్రించింది. దాంతో కొమించాంగ్‌ ప్రతీఘాళత్సుక ప్రభుత్వం రెచ్చిపోయింది. మేం మీటింగ్‌హాల్లోనుండి బైటికొస్తుండగా సాయుధపోలీసులు అడ్డుకొని మమ్మల్ని లాఠీలతో కొట్టారు. చాలా మందికి గాయాలయ్యాయి. మొదటిసారి నేను పాల్గన్న ఈ దేశభక్రియుత (ప్రజా ఉద్యమం నాకు మంచి పాఠాన్ని నేర్పింది. జపాన్‌ ఆక్రమణదారులు ఈశాన్యవైనాతో ఆగకుండా మొత్తం దేశాన్ని తమ వలసగా చేసుకునే లత్యంతో ఉత్తరైనా వరకు వెళ్ళసాగారు. ఎప్పటిలాగానే కొమింటాంగ్‌ ప్రభుత్వం శత్రువును ప్రతిఘటించకుండా, పైగా వారికి అనేక రాయితీలిస్తూ, మరోవైపు జపాన్‌ వ్యతిరేక ప్రజా ఉద్యమాన్ని అణవేందుకు అంతర్యుద్దన్ని తీవ్రతరం చేసింది. 1935 డిసెంబర్‌లో బీజింగ్‌ విద్యార్హులు “జపాన్‌ సామ్రాజ్యవాదం నశించాలి ,* వైనా ప్రజా విముక్తి పోరాటాలు వర్ధిల్ధాలింటూ ప్రదర్శన నిర్వహించారు. కొమించాంగ్‌ సొయుధపోలీసుల దాడులను ధైర్యంగా ఎదుర్కొన్నారు. షాంఘైలో వివిధ సాహితీసంస్తలు కలిసి ఒక జూత్రీయవిముక్తి కమిటీని ఏర్పర్చాయి. 1935 డిసెంబర్‌ 21 నాడు మహిళలు కూడా అలాంటిదే మరాక్ర మహిళాసంప్టను ఏర్పర్పారు. నేను దానిలో కాన్సిల్‌మెంబర్‌గా ఎన్నికయ్యాను. మరుసటి సంవత్సరం జనవరి 28న కొందరు కళాకారులు కమిటీగా ఏర్పడి నగరంలోని అన్నిరంగాలవారితో కలిసి * జాతీయ ప్రజావిమోచన సంస్ట ఏర్పాటు చేసారు. అనేకమంది్రి స్థానిక ఉద్యోగులను, మేధావులను, విద్యార్దులనూ అందులోకి సమీకర్‌ంచాం. దాని కార్యనిర్యాహకవర్గంలో నేనూ వున్నాను. “విదేశీ దురాక్రమణను తిప్పికొట్టుడానిక్రి ఐక్యమవుదాం!). 'అంతర్యుద్దన్ని ఆపి జపాన్‌ దురాక్రమణకు వ్యతిరేకంగా పోరాడండ[:, “దేశాన్ని కాపాడండి!” - అనేవి మా నినాదాలు. మా పిలువుకు దేశవ్యాప్తంగా మంచిస్పందన లభించింది. తర్వాత నాలుగునెలలకు జుతీయస్ట్రాయిలో విమోచనసంస్త్ర ఏర్పడింది. ఈ ప్రజాఉద్యమం ఊపందుకుంది. సెప్టెంబర్‌ 18 సంఘటన జరిగి ఐదు సంవత్సరాలు గడిచిన సందర్బంగా షాంఘై(ప్రజలు (బ్రహ్మాండమైన ప్రదర్శన నిర్వహించారు. నేనూ దాంట్లో పాల్గొన్నాను. మేం ఫ్రెంచ్‌ సెటిల్‌మెంటు బయట వున్న ఈశాన్యగేటు వద్దకు చేరేటప్పటికి ఒక్కసారిగా కొమింటాంగ్‌ సాయుధ పోలీసులు మూపై విరుచుకపడ్డారు. నేను పక్కనే వున్న రివ్షా ఎక్కి నిలబడి '*“వైనావాళ్ళు యుద్దం చేయాల్సింది వైనా ప్రజలతో కాదు, శ(త్రువునెదిరించడానికి సమైక్యమవుదాం!?' అని గొంతుచించుకొని నినదించాను.

నడచివచ్చిన దారి... క్‌ పోలీసులు మావైఫుకు కదిలారు. నాకు దగ్గర్గోవున్న ఒకామె తలపై బలంగాకొట్టుడంతో ఆమె తలనుండి విపరీతంగా రక్తం కారడంమొదలయింది. నాకుకూడా బలమైన గాయం తగిలి ర్తక్తం కారసాగింది. ఆ సమయానికి నన్ను కొందరు కార్మికులు కాపాడారు. వాళ్ళంతా చేతులు చేతులు కలిపి పట్టుకొని నాకు రక్షణగా నిలబడి ఫ్రెంచ్‌సెటిల్‌మెంట్‌ వరకు తీస్కాచ్చారు. నా ప్రాణాల్ని కాపాడారు.

20 సంవత్సరాల తర్వాత, వైనా విముక్తమయిన చాలా కాలానికి ఒకరోజు హాస్పిటల్‌ దగ్గర ఒక ముసలి కార్మికుడు కలిసాడు.

“క్రా(మ్రేడ్‌ షి లియాంగ్‌ ! షాంఘై ప్రదర్శన గుర్తుందా ఆ రోజు మిమ్మల్ని బయటకు తీస్కాచ్చిన వాళ్ళలో నేనూ ఒకడిని” అని చెప్పాడు. అతని జ్ఞాపకశక్తికి విస్తుపోయాను. కృతజ్ఞతలు చెప్తుంటే నన్ను వారిస్తూ “దాంట్లో మేం ప్రత్యేకంగా చేసిందేముందీ?, వైనీయులుగా మనమంతా ఒకేదారిలో నడుస్తున్నాం కదా” అన్నాడతను మామూలుగా. ఆయనన్నది అక్షరాలా నిజం.

ప్రజల దేశభక్తికి ప్రతీకగా నిలివిన జాతీయ విమోచన సంప్ట అన్ని ప్రాంతాల నుండి మద్దతు పొందుతూ మరింత బలపడింది. కొమించాంగ్‌ ఈ (ప్రవావోన్ని అడ్డుకోడానికి ప్రతిఘటనా ఉద్యమంతో శతవిధాలా తలపడింది. 193 7లో సంస్ర నాయకులైన షెన్‌ జున్రు, లీగాంగ్‌పు, జాంగ్‌నాయ్‌కి, చౌటావోఫెన్‌, వాంగ్‌ జువాషి షాక్వియాన్‌లీ లను, నన్నూ అరెస్ట్‌ చేసారు. తర్వాత కాలంలో 'ఏడుగురు యోధులూగా ప్రసిద్రిచెందాం మేం.

1936 నవంబర్‌ 22 రాత్రి అకస్మాత్తుగా ఇంటిమీద దాడిచేసి కారణమేమీ వెప్పకుండానే నన్ను అరెస్టచేసారు. కోర్దులో నేను ప్రజా జాతీయ విమోచన సంస్త కేంద్ర కార్యవర్గ సభ్యురాలిని చెప్పుకున్నాను. జపాన్‌ ఆక్రమణకు వ్యతిరేకంగా జూతీయ సమ్రైక్యతను మాత్రమే నేను కోరుతున్నానని అదేమీ నేరంకాదని వాదించాను. 'మర్షాడు సాయంత్రం బెయిల్‌మీద విడుదలయ్యాను. నా ద్వారా మా కామ్రేడ్స్‌ స్టావరాల సమాచారం బయటపడకుండా వుండేందుకు ఒక కార్యకర్తగా తీసుకోవాల్సిన అన్ని జాగ్రత్తలూ తీసుకున్నాను. అదేరోజు నన్ను మళ్ళీ అరెస్ట్‌ చేయడానికి వచ్చిన శత్రువునుండి వెంట్రుకవాసిలో తప్పించుకొని బైటపడ్డాను.

ఆ ప్రాంతంలో అంతటా నన్ను పట్టిచ్చినవారికి 50,000 యువెన్హ బహుమానం ప్రకటిస్తూ పోస్టర్లు వేసారు. బలమైన ప్రజాసహకారం నాకు వుందనే ఆత్మవిశ్వాసంతో కొమించాంగ్‌ (ప్రకటనను పట్టించుకోలేదు. నా ధిక్కారాన్ని తెలపడానికి ఒకసారైతే ఎవెన్యూరోడ్‌దగ్గర నా గురించి వున్న పోస్టర్‌పక్కనే నిలబడి ఫోటో తీయించుకున్నాను. నా మిత్రుల దగ్గర అది ఇప్పటికీ వుంది.

76 విప్ల్రవప్రాయంలో.... జాతీయవిమోచనసంస్థ కార్యకలాపాలు చక్కబెట్టుకోడానికి నెలరో జులు పట్టింది. డిసెంబర్‌ చివర్లో షాంఘైనుండి సుజౌొకు కోర్టులో హాజరు కావడానికి వెళ్ళాను. అక్కడ మళ్ళీ నన్ను పట్టుకొని విచారిస్తారని తెలుసు. అయినా కొమింటాంగ్‌ నీచత్వాన్ని బహిర్గతపర్చేందుకు ఆ కోర్టుగదినే వేదికగా ఉపయోగించుకోవాలను కున్నాను. అయితే పోలీసుల వేధింపుల్ని, అనవసరపు ఇబ్బందుల్నీ తప్పించుకోవడానికి బయలుదేరేటప్పుడు మారువేషం వేసుకున్నాను. మళ్ళీ అరెస్టయ్యాను. 6 6 మందికి పైగా మహిళలున్న ఒకసెల్‌లో నన్నుకూడా వుంచారు. అక్కడ వున్న ఏడునెలలూ నాకు చేతినిండా పని దారికింది. నాతోపాటు వున్నవాళ్ళందరితో పరిచయం చేసుకుని, వారి కేసు వివరాలు తలుసుకున్నాను. వాళ్ళందరికీ వాళ్ళ కేసులగురించి వివరించి కోర్టులో వాళ్ళు ఎలా మాట్లాడాలో చెప్పాను. కొంతమందికి చదవడం, రాయడం కూడా నేర్పించాను. వాళ్ళలో చాలామంది వైవాహిక జీవితం విఫలమె, నేరాలకు పాల్పడ్డవాళ్ళే. వాళ్ళ విషాద జీవితాలు పాతసవూజ వికృత రూపాన్ని బహిర్గతపరిచాయి. భర్తను చంపి జీవితకైదు అనుభవించిన జెన్‌ కధ అటువంటిదే. ఆమె ఒక యువకుణ్ణి ప్రేమించింది. కాని సనాతనాచారం (ప్రకారం ఆమె అంతకుముందు చూసికూడ్రా వుండని ఒక అపరిచితుడితో పెళ్ళి జరిగింది. ఆమె వైవాహికబీవితం విఫలమైంది, ఆ భర్త ఆమెను భయంకరమైన చిత్రహింసలు పెట్టేవాడు. దాంతో ఆమె తను ప్రేమించిన యువకుడి దగ్గరికి వెళ్ళిపోవాలనుకొని భర్తను చంపింది, జైలుపాలయింది. ఆమె జీవితం అప్పటివైనా (స్త్రీల దయనీయ పరిస్టితులకు అద్దంపడుతుంది. సాంప్రదాయ పద్దతులక్ష వ్యతిరేకంగా తప్పనిసరి పరిస్తితుల్లో (స్త్రీలు జరుపుతున్న పోరాటానికి, వారి హీనస్టిత్రి మూగసాత్యం జెన్‌ జీవితం. చైనా విముక్తి జరిగిన తర్వాతనే, ఇక్కడి '్రుల జీవితాలో కొత్తవెలుగొచ్చింది. నేను న్యాయశా ఖమ౦త్రిగా పదవీబాధ్యతలు స్వీకరించగానే- 195 ౩లో మొదటి వివాహచట్టాన్ని (ప్రవేశపెట్టినపుడు (స్త్రీలు ఆనందోత్సాహాలతో హర్షం ప్రకటించిన సందర్పాల్గో నాడు జెన్‌, తదితర ఖైదీల బాధామయ జీవితాల శ్రీనీడ్రల్పు న కళ్ళముందు కదుల్తూనే వున్నాయి. మౌ ఏడుగురుయోభుల కేసు విచరణకొచ్చినప్పుడు ప్రజలు పెద్దయెత్త్య స్పందించారు. కమ్యూనిస్టుపార్టీ చొరవతో అన్నిరంగాల ప్రజలు జపాన్‌ అణచివేతకు వ్యతిరేకంగా దేశభక్తి ఉద్యమంలోకి సమీకృతమయ్యారు. వాళ్ళే మా ఏడుగురి పట్ల ॥ కొమింబాంగ్‌ ప్రభుత్వ నిరంకుశ ప్రవర్తనను నిరసిస్తూ కార్యక్రమాలు తీసుకున్నారు. ॥ వుమ్మల్ని నిర్బంధించిన తర్వాత నాలుగురోజులకు నవంబర్‌ 26న సూంగ్‌వెంగ్‌లింగ్‌ (మేడమ్‌ సన్‌యటి్‌సెన్స్‌, హుయుజే, యింకొందరు కల్సి ఒక ప్రకటన చేసారు. దాంట్లో ““కొమింటాంగ్‌ ప్రభుత్వం ఈ ఏడుగురు యోధులను బంధించేంత

నడచివచ్చిన దారి... ౯7 బలమైన దాన్నని తనకుతాను భావిస్తుండొచ్చు, కాని 4? కోట్ల ప్రజల ్రతీకారాన్ని చల్గార్చడం దానివల్ల కాదు?” అని పేర్కొన్నారు. సూంగ్‌ చింగ్‌ లింగ్‌, హుజుయి కల్సి ఒక దేశభక్తియుత (ప్రచార కార్యక్రమాన్ని కూడా చేపట్టారు. ''“మాతృభూమిని ప్రేమించడం నేరమే అయితే మేం అంతా ఆ నేరం చేసీ ఆ ఏడుగురితోపాటు జైలులో వుండడానికి సిద్దంగావున్నాం'' అని (ప్రకటించారు. లేదంచేగనక ఏడుగురిని వదిలేయాలని కోరారు. మరుసటిసంవత్సరం జూన్‌ మొదట్లో సూంగన్‌ చింగ్‌లింగ్‌్‌ యింకా పదిమంది సంస్ట నాయకులూ షాంఘ్టైనుండి ప్రత్యేకంగా మమ్మల్ని కలవడానికి వచ్చారు. న్యాయస్టానం అధ్యక్షుడిని అందుకు అనుమతించమని అడిగారు. ''సుజాలో ఈసారి ఎండలు బాగా పెరిగిపోయాయి, బహుశా మీరీ వేడిని తట్టుకోలేరు, ఇక్కడినుంచి వెళ్ళిపోతే మంచిది! అని డొంకతిరుగుడుగా మాట్లాడాడు ఆ అధికారి. సూంగ్‌వెంగ్‌లెంగ్‌ మండిపడింది. “వేం ఇక్కడికీ వేసవి విడిదుల గురించి రాలేదు, జైలు లోపలొకళ్ళడానికి అనుమతికోసం వచ్చాం * అంది. చివరికి ఆ అధ్యకమడు తలొగ్గాడు,

సూంగ్‌చింగ్‌లింగ్‌ నా సెల్‌లోకి రావడం రావడమే నన్ను కౌగిలించుకుంది. కన్నీళ్ళతో వున్న నావైపు చూస్తూ, *' ఆక్రమణదారులకు వ్యతిరేకంగా పోరాడడం ఎంతమా(త్రమూ నేరంకాదు. మనదేశం ఇప్పుడు చావో రేవో తేల్చుకునే స్థితిలో వుంది. అశేష ప్రజానీకం మీ వెంట వుంది. మీరు త్వరలోనే విడుదలవుతారు?” అని ధైర్యం చెప్పింది. ఖైదీలకు తినుబండారాలు యిచ్చివెళ్ళిపోయారు వాళ్ళు.

(ప్రజా నిరసన తీవ్రమవడంతో కొమించాంగ్‌ ప్రభుత్వానికి ఏం చేయాలో పాలుపోలేదు. కఠినమైన శిక్షను విధించడానికి వెనకాడి, డుయుషెంగ్‌ అనే ఒక బడా పారిశ్రామికవేత్తను మా దగ్గరికి రాజీకోసం పంపింది. కోర్టు మా మీద వుత్తుత్తిగా ఐదేండ్లు మాత్రమే శిక విధిస్తుందని, అందుకోసం మేం ప్రజలముందు హ్ళ్చొత్తివనూచకంగా ' ఆత్మ పరీళ కేంద్రం "లోకి వెళ్ళిరావాలని అన్నారు. ఇది ఏ దేశభక్తుడికయినా చాలొ అవమానకరమైన విషయం. “' అంతకన్నా మేం జీవితకైదుకైనా, మరణశిక్షకెనా సిద్దమే?” అని చెప్పాం.

అప్పుడే, 1937 జులై 7 నాడు జపాన్‌ సామ్రాజ్యవాదులు లుగెక్వియావో (మార్కోపోలో టైడ్డి) పై దాడినేస్తారు. జపాన్‌ మొత్తం చైనాను ఆక్రమించుకునేందుకు _ ఫూనుకుందని అది సూచించింది. కొమింటాంగ్‌, వైనా కమ్యూనిస్టు పార్టీలు రెండూ జపాన్‌ వ్యతిరేక ఐక్యసంఘటనగా ఏర్పడ్డాయి. దాంతో జులై 31న చాంగ్‌కై షేక్‌కు “ఏడుగురు యోధులు 'నిర్జోషులని ప్రకటించక తప్పలేదు. విజయోత్సాహంతో మేం ఖైదునుండి బయటికొచ్చాం. చ

న్తోతన

ళా

॥ వళ” రై

ల నట వలువా

న ఎ మ్‌ న ఇ

శ ష్‌ ల ఖుల్మదషులేల క య . జెప్పు. "ఆ

వం న శ్‌ న గ. ల .

స" లన ల సన న... క్‌ మ

మ్‌ క. న కే ష్‌ జ ర్ట ల్‌ న. జ . ర న

పవ జస “

న. ల వూ న ప్‌ _ ల న భన లాం హె ॥ ల న్‌. వపపస్పుం స్టా న్లో సే పా నో న. పస!

స్ట ష్‌ ట్ర్‌ బన త్తు స శ ఎ నే గ్‌ ఫై టేకు రే లి ఇ | న స్స డో న వ వూ. అనాం చ బేల (1 యన స నాక్‌సి వళ్ళు ల జా. యి త్తోర్లే గ న హత సో బ్‌ జస్ట్‌ ః న షై లు [ ట్ర నా గ్‌ వ. న ॥ మడ పపరైచే ల | స. ప తు... వ మ్‌ వ ల ల మ. ప. వ. జే 1 న గు హు సట సన న పే సా న? ల్‌ ర రయ మ స్ట ర. మ. మ స మ న న న న. చ. ప య మ న య. ప. న ప. ప స. ప న. మ య... వ ! వ ప. ప ్న య న య. నో నర ల నో రం! మ స న స! మ (| న పై! వ సలు నన! ప్‌ సు చ లేగ న గ! నన న ప సో వ. 1 య వ న న క నన న (1 మ మ! న. బీజింగ్‌ వి వ వ మహి ముక్తికి స్వాగ ప. | టి. స న పు టి ఖధరి స్వగతం! -ఫి ప న కోటయిపె బ్రవరి 19 న. రాయు గా! ట్‌ రా ళ జ్‌ రిల్లాలి.

రహస్య కోశాధికారి లీ యంగ్‌ టయిం త | వయట సాడు బల్ల అధసేతంణ స తను పొదువు చేనిన లక కక్ష్య ||. యువాన్తను విరాళొంగా రు న. ళో 1936లో నా పందొమ్మిదోయేట నాకు యూ యాంకీతో పెళ్ళయింది. చాంగ్‌రెన్‌చాంగ్‌ మందుల దుకాణంలో అతనికో వాచావుంది. వాళ్ళ కుటుంబం బీజింగ్‌లో చైనా సాంప్రదాయక వైద్యానికి చెందిన ఈ వుందుల దుకాణాన్ని నడుపుతుండేది. చైనా విముక్తి కాకముందు యిరవైయేళ్ళపాటు నేనా యింటి కోడలుగా వున్నాకమూడా అక్కడి అనుభవాలు నాకంతగా గుర్తుకురావు. కానీ కమ్యూనిస్టుపాక్టీ గూఢచారి విభాగం కార్యకర్తలకోసం నా సాంఘికహోదా నడ్డుపెట్టుకొని నేనెట్లా రహస్యంగా డబ్బులు దాచిపెట్టే దాన్నో నాకిప్పటికీ బాగా గుర్తే, వాళ్ళు నన్ను ప్రేమగా మా కోశాధికారి అంటుండేవళ్ళు. అశీసు గుమాస్తాగా పనిపేసే నాన్న మధ్యలో ఉద్యోగం పోగొట్టుకొని పేదరికంతో జబ్బు నయంచేసుకో లేక చనిపోయాడు. మేం ముగ్గురం షిల్లలం. నాకప్పటికి పదిహేడేళ్ళు. అమ్మ మా బంధువులకూ, మాకు తెలిసిన వాళ్ళందరికీ నాకో పెళ్ళి సంబంధం చూడమని వెప్పిపెట్టింది. వరిలో ఒకరు యూ కుటుంబంతో సంబంధం తెచ్చినప్పుడు మాత్రం అమ్మ కొంచెం వెనకాముందాడింది. పల్లెటూరి పిల్లలా పెరిగిన నాకు (శ్రీమంతుల

80 విష్వవ్రప్రాయంలో.... యింట్లో సమస్యలెదురవుతాయనేది ఆమె భయం. ““మళ్ళీ పేదింటికే పిల్లనిస్తే వాళ్ళు నీకేం సహాయం చేయగల్లుతారు, ఈ కుటుంబంలో మనమ్మాయి నిలదొక్కుకుంటే తర్వాత తమ్ముళ్ళను కూడా పైకితీసుకు రాగలుగుతుంది' అని వాళ్ళు అమ్మను ప్రోత్సహించారు. నా తమ్ముళ్ళిద్దరూ అప్పటికి చిన్నవాళ్ళే, ఒకడికి ఐదేళ్ళు, మరొకడికి మూడూ. టాంగ్‌రెన్‌చాంగ్‌ కంపెనీని 1669లో యూ కుటుంబమే న్టాపించింది. యూయాంకీ తరం వచ్చేవరకు యూ కుటుంబం ఇలా పెరిగిపోయింది. వాళ్ళింకా అనేక వుందుల దుకాణాలు నడుపుతుండేవాళ్ళు. వాళ్ళ కుటుంబాలలో యాంకీయే పెద్దకొడుకు. ఆయనకు ఐదేళ్ళున్నప్పుడే తల్లీ చనిపోయి, సవతితల్లి వచ్చింది. డబ్బున్న కోడలైతే తనను సరిగా చూడదనేభయంతో యూ యాంకీకి నాతో హడావుడిగా పెళ్ళిని నిశ్చయించింది ఆ సవతి తళ్లే. యూ యాంక్షీ చాలా-నిజాయితీపరుడు. చురుకైనవాడు. ఖాళీ సమయాలో ఫోటోలు తీయడం, ఒపేరా సంగీతాన్ని పాడుకోవడం ఆయనకిష్ణం. నేనూ అతని అభిరుచులకనుగు ణంగా మెలిగేదాన్ని. బీజింగ్‌ నార్మల్‌ విశ్వవిద్యాలయంలో చరిత్ర విద్యార్థి అయిన యాంగ్‌నింగ్‌ యూ యాంకీకి వరుసకు అన్న అవుతాడు. వాళ్ళిద్దరిమధ్యా మంచి స్నేహసంబంధాలుండేవి. డిసెంబర్‌ 9 ఉద్యమం తర్వాత యాంగ్‌నెంగ్‌ కొన్నిరో జలు బీజింగ్‌ వదిలిపెట్టి వెళ్ళిపోయాడు; తిరిగి వచ్చిన తర్వాత ఉద్యోగాలవేటలో పడ్డాడు. ఆ రోజుల్లో అతడు మా యింటికి తరచూ వస్తుండేవాడు. నా పెళ్ళయి నేను వచ్చేసిన తర్వాత మా అమ్మావాళ్ళ ఆర్రికపరిస్టితి యృంళ్హ దిగజారింది. అందుకని అమ్మ నా దగ్గరికి ఎక్కువగా వచ్చేది కాదు. నేనూ, యాంక్షీత్సై ఎలాగో ఆమెకు నెలకు 10 వైనా డాలర్టు సద్రేవాళ్ళం. పరిస్టితి తెల్సి యాంగ్‌నింగ్‌ నాళ తెలియకుండా తనే మా అమ్మకు కొన్ని బట్టలూ, తమ్ముళ్ళకోసం డబ్బులూ యిచ్చిడ్షు తర్వాత కొన్నేండ్రకు అమ్మ చనిపోయింది. అప్పుడు యాంకీ మా తమ్ముళ్ళలో ఒక మా దగ్గర వుండి చదువు కొనసాగించమనీ, యింకొకరిని ఎవరింట్లోనన్నా వుండవ్సన్సీ చెప్పాడు. మాయింటి ఆవరణలోనే ముందుగేటుదగ్గర పిల్లలు చదువుకునే గదులల్రాః వూ తమ్ముణ్ణో వుంచాం. యాంగ్‌నింగ్‌ వచ్చినప్పుడల్టా తమ్ముడితో ఏదో మాట్లాడుతుండేవాడు, పుస్తకాలు ఇచ్చేవాడు. ఆ పుస్తకాలు తమ్ముడిమీద చాలా ప్రభావాన్నేసాయి. నేను కూడా వాటిని చదవాలనే వాడు. ఎక్కువ చదువుకోని నాకు ఆ ఫుస్తకాలు చదవడం రాకపోయేది. యాంగ్‌నింగ్‌, తమ్ముడూ కలిసి నాకు చదివి చెప్పేవళ్ళు. వాటిలో చాలా ఆలోచింపజేసే ప్రశ్నలుండేవి. జపాన్‌ ఆక్రమణదారులను దేశంనుండి పారదోలడం ఎలా, సమాజంతో ఎందుకిలా అన్యాయాలు జరుగుతున్నాయి. కమ్యూనీస్టులంటే ఎవరు, విముక్షిప్రాంతాలంటి ఏవి, ... ఇలాంటివే ఎన్నెన్నో.

రహస్వ కోశాధికారి 81

యాంగ్‌నింగ్‌ తను ఉత్తరషాంగ్సలోని విముక్తిప్రాంతాలలో వుండివచ్చానని చెప్పాడు. అక్కడి ప్రజలమీద అణచివేత అనేది లేదని, బీజింగ్‌ లోలాగా చీదాగాప్పా తేడాలు గానీ డబ్బు పై ఆశ గానీ వుండవని చెప్పాడు. అక్కడి ప్రజలంతా స్వశక్తిమీద అధరపడ్డారని చెప్పాడు. అవన్నీ వింటుంటే నాకు అక్కడి జీవితవే సరైందని అనిపించింది. మానాన్న గడిపిన జీవితం గుర్తొచ్చింది. అంతచిన్న ఉద్యోగంతో కూడా అతను తనపై ఆఫీసర్లకు పండగలకనీ, పుట్టిన్రోజులకనీ సంవత్సరమంతా ఏవో బహుమతులు యిస్తూనే వుండేవాడు. చైనాలో అప్పుడు ఒకవ్యక్తికి ఎంత చిన్నదైనాసరే ఉద్యోగం అనేది వుంటే నలుగురూ స్నేహం చేసేవాళ్ళు. సంపాదనలేదంటే ఒక్కరూ తిరిగి మొహం చూడరు. అప్పు అడుగుతాడేమోనని ఎవ్వరూ రానివ్వరు.

ఈ వ్యవస్థలో అన్యాయం రాజ్యమేలుతున్నదనీ, వ్యవస్థను మార్చాలనీ యాంగ్‌నింగ్‌ అంటుండేవాడు.

యూ కుటుంబం మీద ఆధారపడడం తమ్ముడికీ కష్టంగానే వుండింది. ఇంకోవైపు అతను కాలేజీలో చేరడంతో అభ్యుదయభావాలు గల విద్యార్దులతో పరిచయమైంది. జపాన్‌కు వ్యతిరేకంగా జరుగుతున్న (ప్రతిఘటనా పోరాటంలో పాల్గొనడానికి వాళ్ళతో కల్సి తనూ విముక్తి'ప్రాంతాలకు వెళ్ళాలని అనుకున్నాడు. నేనూ తనను వద్రనలేదు. ప్రయాణానికి కావలసిన ఖర్చులు యాంకీయే్‌ ఇచ్చాడు.

యాంగ్‌నింగ్‌కు వాళ్ళ బంధువు సిఫారసుతో తియాన్‌జిన్‌లోని బ్యాంకులో ఉద్యోగం దొరికింది. వారం వారం బీజింగ్‌కు వచ్చి మా ఇంట్లో గడిపేవాడు. ఆయన ఇంట్లో ఉన్నప్పుడు లీకాయ్‌ అనే అతను యాంగ్‌నెంగ్‌ ను కలవడానికి వచ్చేవాడు. ఇద్దరూ రాత్రి పొద్దుపోయేవరకు మాట్లాడుకుంటూ ఉండేవాళ్ళు. యూయాంకీకి కాఫీ తాగే అలవాటుందని తెల్సిన యాంగ్‌నింగ్‌ ఒకరో జు నన్ను *“మాకు కొంచెం కాఫీ ఇయ్యగలవా! అట్టాగే అన్నం గంజి కూడా” అనడిగాడు. తర్వాతెప్పుడో నాకర్దమయింది. వాళ్ళు ఆ గంజిని కనిపించని ఇంక్‌లాగ ఉపయోగించి రహస్యప(త్రాలు రాస్తున్నారని. నిజానికి వాళ్ళిద్దరూ అజ్ఞాత పార్టీ సభ్యులు. జపాన్‌ ఆక్రమిత బీజంగ్‌ లోని రహస్య ప్రతిఘటనోద్యమ కార్యకర్తలు.

ఒకరో జు యాంగ్‌నెంగ్‌ నన్ను ఆటపట్టిస్తున్నట్టుగా అడిగాడు-

ఓథ అక్కా! నువ్వు భయపడ్తావా?''

£4 ద్రేన్సిశ్రీ?? అన్నాన్నేను అమాయకంగా.

ఒక్రవ్రేళ ఇప్పుడు నేను నిన్నేదైనా దాచమని అడిగాననుకో ?”
అంచేనా! ఏం ఫర్వాలేదు.”

“ఇద్రి ఏదో ఒకజత బట్టులూ, బూట్లలాంటిది కాదు.?'

““నాకర్దమయిందిలే! నేను దేనికైనా సిద్రమయ్యేఉన్నా. ప్రాణాలియ్యడానికి కూడా.”

82 విషవప్రాయంలో....

తర్వాత కొన్నిరో జులకు అచ్చుతో ఉన్న కాగితాలకట్టును తెచ్చిచ్చాడు. నేను వాటిని తీసుకొని “పారపాటున కూడా నేను వీటిని బయటకు తీయను, చదవను, నువ్వు నిశ్చింతగా ఉండొచ్చ*ని అభయమిచ్చాను. తను నవ్వాడు. అప్పటినుంచి ప్రతి సారి ఆ కట్టులో నుండి కొన్ని కాగితాలు తీసుకొని యుయాంకీ తనకిచ్చిన ఓవర్‌కో ట్‌లోపల వాటిని అతికించుకొని బైటికెళ్ళే వాడు. ఒక్కోసారి నాకు ఏవైనా వస్తువులు ఇచ్చి వాటి గురించి ఏమీ చెప్పకుండానే వెళ్ళిపోయేవాడు. నేను అతనినేమీ అడగక పోయినా అవి చాలా ప్రమాదకరమ్రైనవని మాత్రం నాకు తెల్సు. తియాన్‌జిన్‌కు చేరగానే వారానికోసారి ఉత్తరాలు రాస్తుండవుని యాంగ్‌నింగ్‌కు చెప్పాను. ఒకసారి ఆరురోజులు గడిచిపోయాయి, ఉత్తరం రాలేదు, రెండువారాలు గడిచాయి- అతనూ రాలేదు. ఎవరో తెలిసిన వాళ్ళు అక్కడుంచే వాళ్ళను అతనికేమయిందో కనుక్కోమని చెప్పాను, వాళ్ళొచ్చి- ఆఫీస్‌లో ఒకసారి పోరీస్‌విచారణ జరిగినప్పటినుంచి అతను ఆఫీసుకు రావడం లేదని చెప్పారు.

ఏదో జరగకూడనిదే జరిగింది. నాకుచాలా బాధయింది. కానీ ఏం చేయాలొ తోచలేదు. ఒకనెల తర్వాత ఎవరో ఒకవ్యక్తి వూ అన్నయ్యా పేరుతో నన్ను కలవాలనుకుంటున్నానని తాయ్‌మియావో ( ఇంపీరియల్‌ టెంపుల్‌ ఇప్పుడది శ్రామికుల సాంస్కృతిక మందిరం) దగ్గరకి రమ్మని చెప్పాడు. అక్కడ నేను లీకాయ్‌ని కల్సుకున్నాను, ఆయన నాకు యాంగ్‌సెంగ్‌ అరెస్టువార్త చెప్పాడు. నా తమ్ముడి సహవిద్యార్థి ఒకత్సన్స బీజింగ్‌కు వెళ్తూ దారిలో శత్రువుకు దొరికి పోయాడట; అతని దగ్గర ఒక ప్రగతిశీల పుస్తకం మీద యాంగ్‌సంతకం చూసి పోలీసులు యాంగ్‌సెంగ్‌ను పట్టుకోగల్రా రని చెప్పాడు.

““వేం అతన్ని రక్షించడానికి శాయశక్తులా (ప్రయత్నిస్తాం. వృథి అవసరమైనప్పుడు నేను ఫోను చేస్తాను. నాలుగో అక్క కావాలని అడుగుతాను ఫోన్లో అని చెప్పాడు. న

యాంగ్‌నింగ్‌ 8 నెలలు జైలులో ఉండి, జపాన్‌ను వైనా తరిమికొట్టిన త్రర్రాాత్ర

విడుదలయ్యాడు. జైల్లో అనుభవించిన చిత్రహింసలతో అతని ఆరోగ్యం బీ దెబ్బతిన్నది. యూ యాంకీ అతన్ని కోలుకోవడం కోసం ఇంటికి తీసుకొచ్చాడు, జపాన్‌ లొంగిపోయిన తర్వాత కొమింటాంగ్‌ ప్రతీఘాతకులు అమెరికా వత్తాసుతో చనా కమ్యూనిస్టుపార్టీని, దాని నాయకత్వంలోని సాయుధ శక్తుల్నీ ప్రజల నుండి వేరు చేయాలని ప్రయత్నించారు. ప్రజలు తమను తాము పొలించుకునే నూతనవైనా నిర్మాణం కోసం వైనా కమ్యూనిస్టుపార్టీ ప్రజలను విముక్తి యుద్దినిక్రై సమీకరించింది. యాంగ్‌నెంగ్‌ కోలుకొని విముక్తి ప్రాంతానికి బయళ్రేరాడు. నేను నాకూతురిని కూడా తీనుకువెళ్లమని అడిగాను.

రహస కోశాధికారి 83

తర్వాతనుంవీ లీకాయ్‌ చాలా తరచుగా నన్ను కలవడానికొస్తుండేవాడు. మేం ఇద్దరం అలా బయట తిరుగుతూ వమూట్లాడుకునే వాళ్ళం. రీ దారిపాడుగునా మాట్లాడుతూనే వుండేవాడు. విముక్తి ప్రాంతాల్లోని 'త్రుల జీవితం గురించి, వారి పని గురించీ వర్రిస్తూండేవాడు. నేనదంతా యాంకీకి చెప్పేదాన్ని. యాంగ్‌, లీ యిద్దరూ చాలా మంచివాళ్ళనే అభిప్రాయం వుందతనికి వాళ్ళకవనరమనుకుంటే వైనామందులు యిప్పిద్దాం అన్నాడు. అప్పటినుండీ తరచుగా మందులు కొని విముక్తి ప్రాంతాలకు పంపేందుకు యిస్తుండేవాళ్ళం. విముక్తి ప్రాంతాల్లో కీళ్ళనొప్పులతో, గుండె జబ్బులతో, యితర రోగాలతో బాధపడ్డున్న కామ్రేడ్స్‌కు, పిల్లలకూ మా టాంగ్‌రెన్‌చాంగ్‌ మందులు బాగా పనిచేసాయని తెలిసి మాకు చాలా సంతోషమయింది. యూయాంకీ లీకాయ్‌కి యింకా పెన్సిలిన్‌ మందు, అమెరికా వైద్యపుస్తకాలు కూడా యిచ్చాడు. అప్పట్లో పెన్సిలిన్‌ ఎక్కువగా దొరికేది కదు.

ఒకరోజు లీకాయ్‌ వచ్చి నన్ను “నువ్వు మాకోసం కొంత బంగారం, డబ్బు దాచిపెట్టాలి...”” అనడిగాడు

“ఎంత వుంటుందీ ?*

900 అమెరికా డాలర్థు, కొంత బంగారం *'

““అంత డబ్బా!” అని సందేహించాను.

భయపడాల్సిందేం లేదు, టాంగ్‌రెన్‌చాంగ్‌ వంటి పెద్ద కంపెనీ దగ్గర ఆ మాత్రం డబ్బులుంటే ఎవరూ అనుమానించరు * అని గైర్యం చెప్పాడు లీకాయ్‌.

ఇంకోసారి లీకాయ్‌ కొన్ని బంగారు కడ్డీలు, ఎంగరాలు తీస్కాచ్చాడు. అవి మామూలుగా అందరూ వాడే బంగారం కాదు, మే[మె బంగారం. యాంకీ వాటిని తీస్కెళ్ళి మామూలు బంగారు కడ్డీలుగా మార్చుకొచ్చిడు.

తర్వాతనుంవీ పార్టీకి సంబంధించిన ఆన్రిక లావాదేవీలన్నీ నేనే నిర్వహించాను. ఒకరోజు లీకాయ్‌ నాకు 40 బంగారు కడ్డీలున్న ఒక పెద్ద ప్యాకెట్‌ యిచ్చాడు. దానిని ఇంటివరకు మోయడమే కష్టమయింది.

కొామించాంగ్‌ ఆధీన ప్రాంతాల్లో ధరలు ఆకాశాన్నంటుతుండేవి. ఏదైనా కొందామనే ఆలోచన వచ్చి, కొనాలని నిరయించుకునేలోపే ధర పెరిగిపోయేది. అందుకని నా దగ్గరున్న లీకాయ్‌ డబ్బులను వెంటవెంటనే బగారంలోకి మార్చేసి పెట్టేదాన్ని. ఆ పరిస్తితుల్లో ఆ పని చాలా పెద్దపనిగానే వుండేది.

తర్వాత కొన్నిరో జులకు లీకాయ్‌ కూడా చిక్కుల్లో పడ్డాడు. ఒక సాయంత్రం వాంగ్‌పూయింగ్‌ వీధిలో నేను అతన్ని కల్సుకొని 5000 డాలర్జ్హు యిచ్చేసి యింటికొచ్చాను. యాంకీతో “ఈ కొత్తసంవత్సరం పండగరోజు లీకాయ్‌ మనింటికి చాలామంది కా సుడ్స్‌ను తీస్కాస్తానన్నాడ' 'ని చెప్పాను సంతోషంగా.

| విప్త్షవప్రాయంలో....

*“'“అదెట్లా సాధ్యం, అంటే త్వరలోనే బీజింగ్‌ విముక్తముయి పోతుం దంచావా?' అన్నాడు యాంక్షీ. అంతలోనే ఫోన్‌ మోగింది. లీకాయ్‌ గొంతు -" నాలుగో అక్కేనా”' అని. ““ఇంటికి శేమంగా చేరావా?” అనడిగాడు.

“ఆ _ ఏం జరగలేదు.””

“సరే దారిలో నాకు కొంచెం ఇబ్బందయింది. ఒంట్లో బాగోలేదు. తిరిగి ఇంటికి వెళ్ళిపోతున్నా. లావోవు అనే అతను వస్తాడు నీ దగ్గరికి * అన్నాడు.

అసలు విషయం నాకా తర్వాత తెల్సింది- వాంగ్‌ పూయింగ్‌ వీధిలో మేం విడిపోయిన కొద్దిసేపటికే కొమింటాంగ్‌ గూఢచారి ఒకడు లీకాయ్‌ని పట్టుకున్నాడు, లీకాయ్‌ వెంటనే తన కోటు విప్పేసి వాడి సట్టునుంచి తప్పించుకున్నాడు, కానీ అతడు పరిగెత్తుతుంటే వెనకనుంచి తగిలిన తూచా దెబ్బతో గాయపడ్డాడు. ఆ గాయంతోనే పక్కనే వున్న రిఇలో ఎక్కేసి తెల్సిన డాక్టరు దగ్గరికి వెళ్ళాడు. అక్కడినుంచే అంత ప్రాణాపాయ స్టితిలో వుండికూడా నాకు ఫోన్‌చేసి నా శేమం కనుక్కున్నాడు !

కోలుకున్న తర్వాత తియాన్‌జిన్‌ ప్రాంతంమీదుగా ఏముక్తి ప్రాంతానికి వెళ్ళిపోయాడని తెల్సింది.

మేం 'లావోవూ*' కోసం ఎదురుచూసాం. కానీ ఎవరూ రాలేదు. మాకు రహస్యపాన్టీతో సంబంధాలు తెగిపోయినప్పటికీ, ఏదో ఒకరోజు ఎవరైనా వసాారనే ఆశ వుండేది. న

తరతరాలుగా యూ కుటుంబంచే నడపబడ్డున్న టాంగ్‌రెన్‌చాంగ్‌ కంప్పెన్స్‌ యివ్సుడు యూ అన్నదమ్ముల ఉమ్మడి ఆస్తిగా మారింది. యూయాంకీ తర్వగా బంగారం తీస్కెళ్ళడం, మార్చడం అందరికీ అనుమానం కలిగించింది. ఇతనికి ంత డబ్బెక్కడిదని ఆశ్చర్యపోయారు. ఇంటే డబ్బే దేనికోసమో ఖర్చుచేస్తున్నాడని క్రూర అనుకున్నారు. యాంకీ ఎవరికీ జవాబు వెప్పకపోయేవాడు. నాతో తన బాధ వెప్పుక్సనేవుర్తు ఉమ్మడి కుటుంబంలో ఆస్తి గురించిన గొడవలు వస్తూనే వుంటాయని, క్క కంపెనీ వదిలేసి తియాన్‌జిన్‌లో ఏదైనా ఉద్యోగం చూసుకుంటే మంచిదని చెప్పాను. నిజంగాన తర్వాత యాంకీ ఆ కంపెనీనుంచి తప్పుకున్నాడు. ః

త్వరలోనే బీజింగ్‌ విముక్తమయింది. తర్వాత ఆరునెలలకు మా యింటికి ఇద్దరు అతిధులొచ్చారు. వారిలో ఒకరే “లావోవూ'. కమ్యూనిస్టుపార్టీ కోసం అంతకాలం కాపాడిన “పార్టీ నిధిని సంతోషంగా అతనికి అప్పుగించాం, బ్‌

ర నాటి బానిసలే నేటి యజమానులు ఫాన్‌ సియావో ఫెంగ్‌ పొన్‌ సియూవోఫెంగ్‌ చైనా విముక్తికి ముందు షాంఘైలోని నేత వరిణ్రమ కార్మికోద్ధము నాయకురాలు. ఈమె తన [2 వ యేట బాలకార్జుకుల శ్రమను కూడా దోచుకునే జపాన్‌ వాళ్ళ బట్టులమిల్లులో వనిచేనింది. విష్తనం విజయవంతమైన తర్వాత కార్టికరంగంలోనూ, మహీఖా కార్మి కళాఖలోనూ, అఖిల చైనా (చేడ్‌యూనియన్‌న *ఖ్య ఉత్పత్తి విభాగంలోనూ వనిచేనీంది. 980లో ఆమె శ్రామిక వరిరక్షణ విభాగానికి ఉవదర్థుకురాలయింది. ఈ అనుభవం రానేనాటీకి ఆమెకు 6 2 విళ్ళు. లం ల తం య క . న స సు వ తత ము. టన తనం

86 విప్త్రవప్రాయంలో.... అఖిలవైనా ట్రేడ్‌యూనియన్ల సమాఖ్య కార్యవర్గ సభ్యురాలిగా నేను చైనాలోని అనేక ఫ్యాక్టరీలకు తిరగాల్సి వచ్చేది. ఆకాశాన్నంచే ఆ అందమైన భవనాలూ, మంచి గాలీ వెలుతురూ గల స్తలాల్గో పనిచేస్తున్న ఆరోగ్యవంతమైన కార్మికులూ, ఫ్యాక్టరీల సంక్షేమం కోసం సెళకొ ల్పబడిన క్యాంటీన్‌లు, వైద్యశాలలూ, శిశుసంరకణ కేంద్రాలూ యివన్నీ చూస్తుంచే నా బాల్యాన్ని భయంకరమైన అనుభవాలతో నింపిన నేతఫ్యాక్టరీ గుర్తుకొస్తుంది నాకు. దానితో పాటే సామ్రాజ్యవాదానికి వ్యతిరేకంగా చైనా కార్మికుల పోరాటంలో నా భాగస్వామ్యమూ గుర్తొస్తుంది. నా పన్నెండో యేటనే నేను కార్మికురాలినయ్యాను. మేం తూర్చువైనాలో జియాంగ్సుర్నాష్ట్రంలోని యాంగ్‌రూంగ్‌ జిల్దాలో వుండేవాళ్ళం. మాది చాలా పెద్ద కుటుంబం. మా నాన్న షాంఘైలో కార్మికుడు. అమ్మ పాలంపనసికెళ్ళేది, నాన్నకొచ్చే అతితక్కువ జీతంతో ఫపూటగడవడమే కష్టంగా వుండేది. నా వయసే వున్న ఎంతోమంది అమ్మాయిలు బడికెళ్ళి చదువుకుంటుంచే, యింటి పెద్దకూతుర్నైన నేను కుటుంబాన్ని ఆదుకోవడానికి సిద్దపడ్డాను. జీవికకోసం నేను యింటినుండి బయత్రేరిన రోజు నాకెప్పుడూ గుర్తుంటుంది. మా గుడిసె ముందరి పాలాల్గో విప్పారిన గడ్డిపూలు తలలూపుతూ దారిస్తుంచే కన్నీళ్ళతో బలవంతాన అమ్మకు వీడ్కోలు చెప్పి అత్తతో షాంఘై వచ్చేసాను. షాంఘైలోని పత్తిమిల్టులన్నీ అయితే (బ్రిటిప్‌వారివి లేదా జపనీయులవి. ఏవో కొన్ని వైనావాళ్ళవి కూడా వుండేవి. నేనక్కడికి చేరుకున్న రోజే ఇర్మగ్రీష్‌వాళ్ళ జార్దెన్‌ పత్తిమిల్టులో తన స్నేహితురాలి దగ్గర “అప్రెంటిస్‌ గా నన్ను చేర్చించింది అత్తయ్య. అప్రెంటిస్‌ అంటే అక్కడ ప్రత్యేక అర్ధం వుంది. సీనియర్‌ కార్మికులు చిన్నపిల్లల్ని దొంగచాటుగా ఫ్యాక్టరీలోకి తీస్కెళ్ళి ఏదైనా పని నేర్పేవారు. యజమానులు మాసం మమ్మల్ని పనివాళ్ళుగా గుర్తించరు. మేం దొంగచాటుగా పనిచేయాల్సిందే. పనిలో కాం్యి నైపుణ్యం వచ్చిన తర్వాత ఆనవాయితీగా అక్కడి మహిళా సూపర్‌వైజర్‌కు లంచం యిచ్చి మమ్మల్ని కార్మికులుగా తీసుకునేట్టు యజమానులకు సిఫారసు చేయమనాలి. బిటిష్‌ ఉద్యోగులకు వీలైనంత దూరంగా వుండేవాళ్ళం. రోజూ పొద్దున వాళ్ళు త్రనిఫ్టిి వచ్చినప్పుడు మా సూపర్‌వైజర్‌ మమ్మల్ని ఒక దుర్గంధభరితమైన మరుగుదొడ్డిల్రోక నెట్టేసి, వాళ్ళు వెళ్ళిపోయింతర్వాత బయటికి పిలిచేది. యింక పనంతామా అప్రెంటిస్‌ల మీద పడేసి తన స్వంత వ్యవహారాలు చక్క బెట్టుకునేదామె, అలా షాంఘైలోని విలాసవంత జీవితం యెలా వుంటుందో కూడా కనీసంగా తెలీకుండానే మిల్లుభూతం. కోరల్లో చిక్కుకుపోయాను. ప్రతిరోజూ తెల్లారకముందే ఫ్యాక్టరీకి చేరుకొని చుక్సలు పాడిచాక యింటికొచ్చేదాన్ని. ఫ్వాక్టరీ రొదలో దుమ్ములో, ధూళిలో కూరుకుపోయిన నాకు అందరిలాగానే ఊపిరితిత్తుల వ్వాధి పట్టుకుంది. ఊపిరాడక గిలగిలలాడేదాన్ని.

నాటి బానిసలే నేటి యజమానులు 87

ఫ్యాక్టరీలో నేతకండెలు శుభ్రంచేసి, వాటికింద చెత్త వూద్చేదాన్ని. ఒక్కనిమిషం అలసట తీర్చుకుందామనుకునేంతలో మా మే(స్త్రీ(సూపర్‌వైజర్‌) ప్రత్యక్షమయ్యి లేపిసేది. నేనామెకు టీ చేసి పెట్టేదాన్ని, భోజనం వేడిచేసేదాన్ని. కానీ ఆమె ఎప్పుడూ నా పనికి వంక పెడ్తూనే వుండేది. నేనా పనులు చురుగ్గా చేయడంలేదని అనిపించినప్పుడల్లా కొట్టుడానికి వెనకాడేది కాదు. దెబ్బలతో నా వొంహం ఒకోసారి వాచిపోయీది. మధ్యాహ్నభో జన సమయంలోనైతే తమతమ సూపర్‌వైజర్హ భోజనం వేడిచేయడం కోసం వేడినీళ్ళ బాయిలర్‌ దగ్గర అప్రెంటిస్‌లు పోటీపడేవాళ్ళు. ఆ సందర్బంలో చాలాసార్లు నా చేయిమీద మరుగుతున్న సేళ్ళు పడ్డాయి. ఇప్పటికీ నా చెయ్యిమీద ఆ కాలినగాయం మచ్చ మిగిలేవుంది.

మా మే(స్త్రీయో, యితర సీనియర్‌ కార్మికులో ఇప్పే ఒక్కపూట తిండితో ఆకలిని తట్టుకోవడం నాకు అన్నింటికంటే పెద్ద చిత్రహింసలా తోచేది. మా మే్త్రీ యింకా ముగ్గురు కార్మికులతో కలిసి ఒక చిన్న టిక్కీలో వుంటుండేది. వాళ్ళభో జనం ఆ ఇంటి యజమానురాలిదగ్గరే. మధ్యాహ్నం మాత్రం బాక్స్‌ తెచ్చుకునేవాళ్ళు. నేనక్కడ పడుకునే ఏర్పాటు కలిగింది కానీ భోజనంమాదత్రం లేదు. ఆ విషయం తెలియక మొదబిరో జు నేను చక్కగా వెళ్ళి భోజనాల బల్లదగ్గర కూర్చొని యింక తిండి వస్తుందని ఎదిరిచూస్తున్నా. ఇంతలో యింటామె పెద్దగా అరుస్తూవచ్చి నిన్నక్కడెవరు కూదోమన్నారంటూ తిట్టింది. మా అత్తయ్య నన్ను పక్కకు లాగి నువ్వింతకుముందే మిల్లులో తిన్నావు కదా, తిస్లేదూ? అని గద్దించింది. ఆశ్చర్యపోవడం నావంతయింది. మిల్టులోనా?, తిన్నానా? ఆమె టిఫిన్‌ బాక్స్‌లోనుండి పెట్టిన ఒక్కముద్ద అన్నంగురించి మాట్లాడుతుందని కొంచెంసేపటికి గానీ అర్ధంకాలేదు.

త్వరలోనే మిల్లులో తెగినదారాల్నీ అతికించడం వంటి చిన్నచిన్నపను లనేకం నేర్చేసుకున్నాను. ఆ పనులతో నేనింకా చిక్కిపోసాగాను. అది చూసి మా అత్త ఎట్లాగో ఓ బహుమతి కొని నాచేత మా మే(స్త్రీకి యిప్సించింది. అది తీసుకున్న తర్వాత ఆమె నాకు మగ్గం దగ్గర పని అప్పజెప్పింది. అక్కడ 17 గంటలు పనిచేస్తే 12 సెంట్లు కూలి గిట్టేది. ఆ కూలి డబ్బులతోనే రెండుపూటలా ఉట్టి అన్నం మాత్రం కొనుక్కునేదాన్ని. కూరలకయ్యీ డబ్బును యింటికి పంపడానికి మిగుల్చుకొని ఉట్టిఅన్నమే తిని వుండేదాన్ని.

వేసవి కాలంలో, రోడ్‌మీద దొరికిన దోసకాయను శుభ్రంచేసి పచ్చడి తయారుచేసాను. దాన్నే కొంచెం ఎండబెడితే చలికాలం వరకూ నిలవ వుంది. నెలకొక్కసారి జీతాలరోజు, స్నేహితులందరం కల్సి ఒక్కోప్లేట్‌ నూడిల్స్‌ కొనుక్కుని తినేవాళ్ళం.

కాలం గడుస్తూనే వుంది. నాకు పదవారోయీడు వచ్చింది. ఇంక ఆలోచన మొదలైంది- జీవితమంతా యిలా గడపడమేనా అని. బడికెళ్ళి చదువుకునే పిల్లలను

36 విషప్త్రవప్రాయంలో.... ! చూస్తే అసూయగా అన్పించేది. కొన్నిరోజుల తర్వాత తెల్సింది - యెవరో

దయామయులు రాత్రిబడి నడుపుతున్నారని. అది జపాన్‌ వాళ్ళ పత్తిమిల్టు దగ్గర్గో వుంది.

ఆ మిల్టులో కార్మికులు 12 గంటలే పనిచేసేవారు. ఎట్లాగో అక్కడి ప్రవేశపరీక్ష రాసి పాపై ఆ మిల్టులో చేరాను. రాత్రిబడి తరగతిగదిలో కూర్చున్న వెందటిరో జు నేననుభవించిన సంతోషం అంతాయింతా కాదు.

ఫాంగ్‌ సార్‌ ఎప్పుడూ చైనాలో జరుగుతున్న రాజకీయ పరిణామాల గురించి చెప్త్పుండేవాడు, జపొన్‌వాళ్ళు వునదేశంలోకి ఎందుకొచ్చారో, ఈశాన్యచైనాలో మూడురాస్త్రాలను వాళ్ళెట్లా దురాక్రమించగలిగారో, యింకా ఉత్తరవైనాలోకి కూడా దళాలను పంపి మొత్తం చైనాను వాళ్ళెట్ట్లూ కైవసం చేసుకోవాలనుకుంటున్నారో వివరించేవాడు. చైనాలోని భూస్వాములు, పెట్టుబడిదారులతో జపాన్‌ దురా 'కశమణదారులు మిలాఖతై ఈశాన్యప్రాంత ప్రజలను ఎట్టా దోచుకుంబున్నారో చెప్పాడు.

మా మిల్లులో జపాన్‌ అధికారుల తీరు చూసినతర్వాత జపాన్‌ సామ్రాజ్యవాదుల గురించి మాకూ బాగా అర్ధమయింది. వాళ్ళపట్ట మా అసహ్యం రెట్టింపయింది. చాలా ఏళ్ళ తర్వాతగానీ ఫాంగ్‌ సార్‌* కమ్యూనిష్టు ' అయ్యుంచాడని తట్టలేదు నాకు. తర్వాత కొన్నిరోజులకు అతను విమ్తుక్తిపోరాటంలో ప్రాణాలర్పించాడనే విషాదవార్త నన్నుచేరింది. 19 37లో జపాన్‌ వ్యతిరేక ప్రతిఘటనాయుద్దం ప్రారంభమైన తర్వాత, షాంఘైనీ జపనీయులు ఆక్రమించుకున్నారు. జపాన్‌ ఆక్రమిత ప్రాంతంలో వుంటూ రోజూ మూ దేశీయులను విదేశీ పైనికులు ఉక్కుపాదాలతో అణచివేయడం చూసి కోపంతో రగిలిపోయేవాళ్ళం.

ఆ కాలంలోనే మేం కొందరం మిత్రులం కల్పి యింకొక జపాన్‌మిల్టుల్రోక

మారాం. అక్కడ మెంగ్‌పీయింగ్‌ అనే కార్మికురాలితో మాకు పరిచయమయింది. ఇలా కలుపుగోలు స్వభావం. త్వరలోనే అందరినీ ఆమెచుట్టూ సమీకరించుకోగల్రిగం ద్ని మిగిలినవైళ్ళకన్నా ప్రత్యేకంగా కన్పించేది, పుస్తకాలు చదివేది, మా కందరికీ జపాన్‌ వ్యత్రిష్వ్య యుద్దం గురించి బోలెడు సంగతులు చెఫ్తుండేది. మాకు చదవడం రాయడం కూంద్రా నేర్చింది. జపాన్‌ సామ్రాజ్యవాదులు చైనా-భూభాగంలో చాలా ప్రదేశాన్ని ఆ క్రమించుకోగలుగుతున్నారని, దానిక్కారణం కొమింటాంగ్‌ సేనలు వెళ్ళనేమాత్రం ప్రతిఘటించకపోనడమేనని మాకామె చెప్పింది. చైనీస్‌ కమ్యూనిస్ట్‌ పార్టీ ఆధ్వర్యంలొస్తి 8వ వూర్షపైన్యం, నూతన 4వ సైన్యం వూ(త్రవేం ప్రతిఘటనాయుద్దాన్ని కొనసాగిస్తున్నాయని, అనేక విజయాలు సాధిస్తున్నాయనీ, అనేక స్తావర ప్రాంతాల్ని ఏర్పరిచాయనీ, శత్రువును ఈదేశం నుండి తరిమి కొడ్తున్నాయనీ మాకర్టమయింది. ఛైర్మన్‌ మావో దీర్హకాలికయుద్దం ద్వారా జపొన్‌ ఆక్రమణదారులను తప్పకుండా తరిమికొట్టుగలమని పిలుపునిచ్చాడని కూడా తెలిసింది. ఛైర్మన్‌ మావో పిలుపు మాకు ఉత్త జున్నిచ్చింది.

నాటీ బానిసలే నేటి యజమానులు 89

మెంగ్‌, నేనూ మంచి దోస్తులమయ్యాం. ఎన్నో విషయాలు మనసువిప్పి మాట్లాడుకునేవాళ్ళం. ఆమె నాకు కొత్తపంథా చూపించింది. దోపిడీపీడనలు లేని స్వేచ్భా సమాజున్ని నిర్మించాల్సిన అవసరాన్ని వివరించింది.

“మనం యిప్పుడు జపాన్‌కు వ్యతిరేకంగా పోరాడుతున్నాం. యుద్దంలో గెల్చిన తర్వాత కార్మికులు, కర్షకుల నాయకత్వం వుండే సోషలిస్టుదేశంగా మనం వైనాను రూపొందిస్తాం.”'

ప్రపంచంలో ఎక్కడైనా అటువంటి దేశం వుందా?” అని ఆశ్చర్యపోయాను నేను.

“ఎందుకు లేదు, సోవియట్‌ రష్యా మనకళ్ళముందే వుంది. జార్‌ల పాలనను కూలదోసి లెనిన్‌ నాయకత్వంలో రష్యాప్రజలు ఈ రిపబ్లిక్‌ను సాపించుకున్నారు ?* అని చెప్పింది మెంగ్‌.

అసంఖ్యాక సోవియట్‌ ప్రజల రక్తతర్పణతో ఎరుపెక్కిన అరుణపతాకమే వాళ్ళ జాతీయ పతాకమని చెప్పిందామె.

ఆమె చెప్పే విషయాలు వింటుంటే వైనా శ్రామికవర్గాన్ని దోపిడిపీడనల నుండి విముక్తి చేయడంకోసం విష్ణవంలో చేరాలని, అవసరమైతే నా రక్తాన్ని కూడా ధారపోయాలనే బలమైన కోరిక కలిగిందినాకు. 1938 లో మెంగ్‌పీయింగ్‌ నన్ను పార్టీ సభ్యత్వం కోసం సిఫారసు వేసింది. ఎంతో ఆనందంతో, అంకితభావంతో నేనా సభ్యత్వాన్ని స్వీకరించాను. మెంగ్‌ యిప్పుడు నాన్‌జింగ్‌లో వుంది. ఇప్పటికీ మేం ఒకళ్ళగురించి ఒకళ్ళం తెలుసుకుంటూనే వుంచాం.

పార్టీలో చేరినతర్వాత మరింత పట్టుదలతో చదవడం రాయడం నేర్చుకున్నాను. కొందెం కష్టంగా అనిపించిన పదాలను ఎప్పుడూ చూస్కోడానికి వీలుగా అరచేతిలో శాసుకునేదాన్ని. మొత్తానికి నాకు వార్తలు చదవడం కూడా అలవాటయింది. నాతోటి కార్మికులకు జపాన్‌ వ్యతిరేక యుద్దం గురించిన వార్తలు చదివి వినిపించేచాన్ని. (క్రమంగా వాళ్ళుకూడా విప్లవోద్యమంలో చేరారు. 1940లో నూతన 4వ పైన్యంలోకి మా ఒక్కమిల్టునుండే 20.మంది కార్మికులు చేరారు.

19 42లో నేను విముక్తిప్రాంతంలో రాజకీయాలు అధ్యయనం చేయడానికి వెళ్ళాను. కొద్దిరోజుల తర్వాత తిరిగి షాంఘై నగర పశ్చిమభాగంలో పార్టీని నిర్మించే కొత్తబాధ్యతతో షాంఘై చేరుకున్నాను. జపాన్‌ మిల్గులో ఒక సాంకేతిక పరిక పాసై ఆ ఉద్యోగంలో చేరాను. త్వరలోనే నేనూ యింకొక పార్టిమెంబర్‌ కలిసి అక్కడ రహస్య పార్టీశాఖ నిర్మించాం.

1945లో జపాన్‌వాడు లొంగిపోవడంతో మా యజమాని కూడా యింక పారిపోవడానికి సన్నాహాలు మొదలుపెట్టాడు. బోలెడు ధాన్యాన్ని, మిల్దుబట్టులను

90 విషవప్రాయంలో,.... లారీలకెక్కించాడు. అది చూసి కార్మికులందరూ రహస్య పార్సీ నాయకత్వంలో వాడిని అడ్డగించాలని నిర్ణయించుకున్నారు. రోడ్డుకడ్డంగా నిలబడి, లారీ టైర్లలో గాలి తీసేసారు. సరుకునంతా పట్టుకున్నాం. మేం గెలిచాం. ఆ విజయంతో మాకెంతో సంతోషం కలిగింది. నిజంగా గర్వపడ్డెం. జపాన్‌ లొంగుబాటుతో మిల్లు కొద్దికాలంపాటు మూతపడింది. మేం పట్టుకున్న ఆ ధాన్యమే మమ్మల్ని గడ్డురో జుల్లో బతికించింది. 1945లో జపాన్‌ వ్యతిరేక యుద్దం ముగియటంతో షాంఘై కొమించాంగ్‌ 'పపతీఘాతకుల చేతుల్లో పడింది. వాళ్ళు స్వలా భాపేకతో, అధికార దాహంతో వ్యవహరించారే తప్ప ఉత్పత్తి గురించి పట్టించుకోకపోవడంతో మిల్టులన్నీ మూతపడి కార్మికుల జీవితాలు రోడ్దునపడ్డెయి. పశ్చిమషాంఘైలో కార్మికులంతా కలిసి ఫ్యాక్టరీలు తెరవాలనే డిమాండ్‌తో ప్రదర్శన నిర్వహించాలని నిశ్చయించుకున్నారు. నేనప్పుడు ఆ (ప్రాంతంలోని నేతకార్మికుల్లో పార్టీపనికి బాధ్యతవహిస్తూ వున్నాను. ఇంక మిల్టు మిలూ తిరిగి కార్మికులందరినీ సమైక్య ప్రదర్శనకు సిద్దంచేసాను. కుండపోతగా వర్షం కురుస్తున్నా (ప్రదర్శకులు పశ్చిమషాంఘైలోని యితర ఫ్యాక్టరీల కార్మికులను కూడా కలుపుకొని కొమించాంగ్‌ మునిసిపల్‌ పార్టీ కార్యాలయం వరకు ప్రదర్శన నిర్వహించారు. ఇతర (ప్రాంతాల్లో కూడా కార్మికులు యిలాంటి పలుప్రదర్శనలు జరిపారు. పట్టుణ వ్యాప్తంగా వెల్టువెత్తిన కార్మిక ప్రతిఘటనతో కొమింటాంగ్‌ ప్రతీఘాతకులకు మిల్టులను, ఫ్యాక్టరీలను తెరవక తప్పలేదు.

ఫ్యాక్ట్షరీల్టో తిరిగి చేరాక మేమొక (ట్రేడయూనియన్‌ను ఏర్పర్చాం. దానిద్వారా రహస్యపార్చీ కార్యకర్తలు కార్మికుల పోరాటాలను నడిపించేవారు.

19 45 చివరలో పశ్చిమ, తూర్పు షాంఘై ల్టోని నేతకార్మికులందరూ జ్య కొమించాంగ్‌ అధికారుల ముందు కొన్ని డిమాందడ్రను వుంచుతూ సమ్మెకు పిలుపిచ్చరు సమైక్య ప్రతిఘటనతో కొమింటాంగ్‌ అధికారులు రాజీకెచ్చి కార్మికుల కోరికల్ప తీర్చడానికి ఒప్పుకున్నారు. గర్భవతులైన (స్త్రీలను ఉద్యోగంలో వుంచుకోవడమే క్రాక్ష్య ద 48 రోజుల ప్రసూతి సెలవులకు కూడా అంగీకరించారు. ఈ విజయం మహిళా కార్మికులనెంత ఉత్తేజపర్చిందో చెప్పలేం. అయితే అన్నింటికంటే సంతోషకరవ్రైన విషయమేంటంటే- ఈ పోరాటంద్వారా వాళ్ళకు వాళ్ళ శక్తీమిటో తెలిసింది. మై

1948 సంవత్సరారంభంలోనే (ప్రజావిముక్తిసైన్యం సంపూర్ణ దాడి ఎత్తుగడలతో కొమింటాంగ్‌ ప్రతీఘాతకులను మట్టుపెట్టుడం మొదలుపెట్టింది. కొమింటాంగ్‌ ఆధీన (ప్రాంతాల్లో ధరలు ఆకాశాన్నంటి (ప్రజలు ఆకలితో

నకనకలాడసాగారు. ప్రజావిముక్షిసైన్యం సాధించిన విజయాలతో ఉత్తేజితులై కార్మికులు, విద్యార్దులు, మేధావులు షాంఘైవాసులు అందరూ కలిసి అంతర్యుద్దన్ని ఆపాలనీ, అణచివేతను ఆపాలనీ, ప్రజాస్వామ్యాన్ని పునరుద్రరించాలనీ కోరుతూ ఉద్యమించారు.

నాటి బానిసలే నేటి యజమానులు ల కార్మికోద్యమం ఒక్కొక్క ఫ్యాక్టరీని కలుపుకుంటూ అన్ని రంగాలకూ పాకింది. అన్నిరంగాల కార్మికులనూ కలుపుకొని నిగరవ్యాప్త సమ్మెగా అది రూపాందింది 1949 మేలో షాంఘై విముక్తమయింది. కార్మికులు తమ పోరాటఫలితాలను కాపాడుకోవడం కోసం రా త్రింబగళ్ళూ ఫ్యాక్టరీలకు కాపలాకాసారు. కొమింటాంగ్‌ ప్రతీఘాతకులు పారిపోతూ పోతూ ఈ విలువైన ఆస్తుల్ని ధ్వంసం చేయకుండా రక్షణ దళాలను, వికెట్లను ఏర్పాటు చేసుకున్నారు. నేనప్పటికే విముక్తి ప్రాంతానికి వెళ్ళిపోవడంతో ఆ పోరాటంలో పాలుపంచుకో లేకపోయాను. కానీ ప్రజావిముక్తి సైన్యం విజయోత్సవ సమయానికి ఆ ప్రదర్శనలో పాల్గొనడానికి మళ్ళీ షాంఘై చేరుకున్నాను. నా సహచరులతో భుజం భుజం కలిపి మేమంతా నూతనవైనాను ఆవ్వోనించాం. అప్పటినుండి, పాత సమాజంలోని బానిసలే నూతన సమాజానికి య జమానులయ్యారు. ష్‌ . ఎనన సు మో టు ప యు య. టం. న న ట్‌ శ... నా మ క! జ బ్‌ తు. ళ్‌ గ మ థ్‌ నం. టట తహ లు కం (గ్రామస్తులమధ్య విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న మహిళా సైనికులు.

స [1 [ . మ మంటప న ము సం కం. ల ర ష్‌ ఖో సు! ఎ సన ప టంట నం ము. స్థ (7 ఖే 1 న ర ఎ క స... నా య. రా స టీ కసే

గ వభ + స సూటి త సం క. మ శే. గ్‌ ఎం ిత్తణీ న్‌ థ్‌ ౯ ం / జ లాల మ స ( కట. (| ఖ్‌ మ. వ మమ క మా టి న న్‌ా నా న న. ము కాల ట్‌ అం ల ర.

ఒక కొత్తతరం విష్లవకారులను తయారుచేస్తున్న యేనాన్‌లోని న చీ డ్‌ గగ శ్రి 4

చిన్నారుల విజయం హు డెపువా టి ము స వ. చార్‌. స వ... | [ ష్య మ మ గ క ంంం గ స 29 ౩ 0 ల్లోషాంఘైలో మిడిల్‌న్కూ ల్లో విద్యార్ధిగా వున్నవు టీనుండి వు డెనువా జపాన్‌ దురాక్రమణ వ్యతిరేక కార్పుకలాపాల్లో (క్రియాశీలంగా పాల్గొన్నది. ము డెనొవా తన స్తేపొతులలో కలిని దేశబ్తకీయుత కార్టూన్‌ వ(్రికలను, పార్చవ్లుస్తకాలను రూపొందించేది. వాళ్ళు నిర్వపొన్తున్లు రాత్రిబడులలో వాటినే పొత్యవ్యున్థకాలుగా వాడేవారు. ఛైనా విముక్తి తర్వాత ను, ఆమె నవిచరులు 'నూతన వ్వీల్లల వ(త్రికొను తిరిగి ప్రొరంభించారు. .

గత 20 యేళ్ళుగా వు యువతరానికి విద్ధనందించే కృషిలో తన శక్తియుక్తులను వినియోగిన్తూ వుంది మొదట షాంఘైలో, ఆ తర్వాత బీజింగ్‌లో చిజ్హున్స వభ్రిషింగ్‌ వొన్‌కు మొదట ఉవనంపాదకురాలిగా తర్వాత నంపొదకురాలిగా, ఆ తర్వాత నిర్లేళకురాలిగొ వనిచేనింది.

9 78 లో ము చైనాకమ్యూనిస్తు యువజననమితి కేంద్రకమిటీలో కార్భదర్థావర్ల నభ్యురాలిగా ఎన్జికయ్యింది. తర్యాతకాలంలో అఖిలదైనా మహపొళానమాఖ్యు కారాదర్థివల్ల నభ్వురాలయ్యింది. తర్భాత బాలల- యువజనుల కోనం వనిచేనే జూతీయ నమ్రైక్సతాకమి టీకీ ఉవన్నిర్ధేశకురాలిగా వనిచేనింది.

04 విప్త్రవప్రాయదలో.... పిల్లలతో నాస్నేహం ముప్పైయేళ్ళది. నేనప్పుడు 1945 లో షాంఘైలో రహస్యపార్షీ కార్యకర్తగా వున్నాను. జపాన్‌ ప్రతిఘటనాయుద్దం విజయవంతమయే దశలో వుంది. కొమింటాంగ్‌ అధికారులూ, ఉద్యోగులూ నగరంలోకి చారబడ్డారు. యుద్దం జరుగుతున్నరో జుల్లో ప్రజలంతా జపాన్‌ దురాక్రమణదారులతో పోరాడుతుంటే ఈ అధికారులంతా సిగ్గులేకుండా చాంగ్‌కింగ్‌ కొండ ప్రాంతంలోకెళ్ళి దాక్కున్నారు. ఇప్పుడు ఈ ప్రజలు సాధించిన విజయఫలాలను మాత్రం తామనుభవించాలని చూస్తున్నారు. ఆకాశాన్నంటుతున్న భథరలు, (ద్రవ్యోల్బణం కారణంగా ఆరోజుల్లో పేదప్రజలు అష్టకష్టాలను అనుభవించేవారు. వాంగ్‌ కై షేక్‌ నాయకత్వంలోని కొమించాంగ్‌ ప్రభుత్వం అమెరికా ప్రభుత్వసహాయంతో (ప్రతిఘటనాయుద్దంలో వీరోచితంగాపోరాడిన కమ్యూనిస్టుపార్టీ సైన్యాలను నిర్మూలించి విముక్తి ప్రాంతాలను ఆ(క్రమించుకోవాలనే ఎత్తుగడతో అంతర్యుద్దాన్ని ప్రారంభించాలని నిర్ణయించుకుంది. కొమింటాంగ్‌ ప్రభుత్వం ప్రజలమీద యుద్దన్ని ఎక్కుపెట్టిందని షాంఘై రహస్యపాన్టీశాఖ మాకు చెప్పింది. వాళ్ళ పన్నాగా న్ని బయటపెట్టి శాంతి, ప్రజాస్వామ్యాలకోసం యుద్దాన్ని అడ్డుకునే బాధ్యత మామీద పడింది. నాకప్పుడు పందొమ్మిదేళ్ళు. అప్పటికే నేను రహస్యషాన్హ్రీ సభ్యురాలిని. కానీ అందరూ నన్ను కేవలం పైమరీస్కూలు టీచర్‌ననే అనుకునేవారు. ఒకరో జు సాయంత్రం మా యింట్లోనే కొందరం పార్టీసభ్యులం కూర్చొని మా పనిగురించి చర్చించుకున్నాం. అనుకోకుండా మా చర్చ టీచర్త జీవితాల మీదినుండి (పైవురీస్కూల్త్‌ మిడిల్‌స్కూల్‌ విద్యార్దుల జీవితాలమీదికి మళ్ళింది. ఆ రోజుల్లో స్కూళ్ళంటే ఫక్తు వ్యాపారంలాగా తయాఠయ్యాయి. ఎక్కడబడితే అక్కడ బాగా రద్లీగా వున్న వ్రలాల్లా కూడా రెండుమూడు అంతన్తుల ఇల్టు దొరికితేచాలు స్కూలు పెట్టేయడమే. మళ్ళీ పైనింంి విపరీతమైన ఫీజులు! అవి మినవో మార్గంలేక విద్యార్దులు వాళ్ళు నేర్చే నాలుగుముక్ష్మల కోసమైనా అంతంత డబ్బులుకట్టి వాటిలో చేరేవారు. అంత డబ్బు కట్టులేని పిల్లలు చదువులేకుండా రోడ్లమీద తిరగాల్సిందే. ప్రభుత్వస్కూళ్ళలో చదివే వాళ్ళమీదనేవ్పా చాలా నిర్బంధం వుండేది. కనీసం ఒక అభ్యుదయకరమైన ప త్రికకూడా చదవనిచ్చేవళ్ళు కాదు. బయట దుకాణాలనిండా చెత్తపుస్తకాలే వుండేవి. పిల్లల ఎదుగుధలకు మంచి వాతావరణమే లేదు. వాళ్ళచుట్ట్రై జరుగుతున్న సంఘటనలపట్లు నిరాశతోనో, ఏవో భమలతోనో బత్తికేవాళ్ళు. ఆ పరిస్టితుల్లో కొందరు నేరస్తులుగా మారితే కొందరేమో బౌద్దభితమువుల్లో కలిసేవారు. ఆ రోజుమా చర్చల్లో దీనిగురించే మళ్ళీ ఓసారి ఎట్లా విల్లలను ఈ కొమింటాంగ్‌ నిర్బంధంనుండి విముక్తం చేసీ విష్లవశక్తులుగా వూర్చుకోవాలి అని ఆలోచించాం. స్కూల్లో పిల్లలలో సమైక్యతా భావననూ, విజ్ఞానాన్నీ పెంచడంకోసం “నూతన బాలల పత్రికి అనేపేరుతో

చిన్నారుల విజయం ఫ్‌ ఒక పత్రికను ప్రచురించాలని న్నిర్ణయించాం. షాసుజున్‌ను సంపాదకురాలిగా, వాంగ్‌ను ('ప్రచురణకర్తగా నియమించాం. నాకప్పుడు ఇతరపనులు ఎక్కువగా వున్నాయి. అయినా పత్రికకు రచనలు చేయడంకోసం మాత్రం సిద్రపడ్డాను.

పనిమొదలుపెట్టడం కోసం వాంగ్‌ తన స్నేహితుని దగ్గరనుండి కాగితం కట్టులు లీస్కాచ్చాడు. పైమర్‌స్కూల్‌ టీచర్‌గా పనివేస్తున్న షిజున్‌ తన నెలజీతన్ని ఇచ్చింది. ఇంకోఆమె తనకు వాళ్ళమ్మ కానుకగా ఇచ్చిన వుంగరాన్ని తీసిచ్చింది, ఇట్లా వసూలు అయిన వాటితో మాకు రెండు సంచికలకు సరిపడా డబ్బు సమకూరింది.

ఒక పత్రికను నడపడం గురించి షిజున్‌కు అంతగా తెలియదు. అయినా ఆమె, వాంగ్‌ కలిసి రాతప్రతులు తయారుచేసి ఒక చిన్నప్రెస్‌కు తీస్కెళ్ళి వళ్ళ సహాయాన్ని కూడా కోరారు. అట్లా ఎన్నో రాత్రులు శ్రమిస్తే '46 వానాకాలంలో “నూతన బాలల పత్రిక మొదటిసంచిక వెలువడింది.

పత్రికను ఆసక్తికరంగా తీసుకొస్తూ, అట్లాగే సెన్సార్‌షిప్‌ నుండి కూడా బయటపడడానికి మేం చాలా జా(గ్రత్తగా మెలగాల్సివచ్చింది. దేశ విదేశ పశ్రికలనుండి కొమింటాంగ్‌ ప్రతీఘాతకుల స్వ భావాన్ని తెలిపే సమాచారాన్ని సేకరించేవాళ్ళం. చరిత్రకు సంబంధించిన విషయాలు కూడా పిల్లలకు వాస్తవాలను (గ్రహింపచేసేవిగా వుండేవి. పిల్లల జీవితాలకు అద్దంపట్టే సమకాలీన సాహిత్యం కూడా సమాజ స్వరూపాన్ని బహిర్గతం చేసే విధంగా వుండేది. వాస్తవాలను విప్పి చెప్పడం మా పత్రిక ధ్యేయం, పత్రిక క్రమంగా పిల్లలలో పఠనాసక్తిని పెంచింది. మేం స్రెస్‌నుండి కొత్త సంచికలను తీసుకొని బయటికి తెచ్చేవరకు పిల్లలంతా వాళ్ళకిష్టమైన టీచర్‌కోసమో, సన్నిహిత స్నేహితునికో సమో ఎదురుచూసినట్టుగా చూస్తుండేవాళ్ళు. అట్లా మా పత్రిక ఇతర ప్రాంతాలకు కూడా పాకింది.

కానీ, విప్లవ వ్యతిరేకులు నడిపే స్కూళ్ళలో వూత్రం మా పత్రికను అనుమతించకపోవడంతో ఇబ్బందులు మొదలయ్యాయి. చందాలు రాకపోవడం, మౌ దగ్గర డబ్బులు కూడా చాలా తక్కువగా వుండడంతో పెరుగుతున్న ధరలతో పేపరు కొనడం, ప్రింటింగ్‌ చాలా కష్టమయ్యేది. ఆర్హిక ఇబ్బందులవల్లనే ఒకసారి 20 రోజులు ఆలస్యంగా పత్రిక బయటికొచ్చింది.

ఏదేమైనప్పటికీ మా చిన్న పాఠకులే మాకు మంచి మద్రతునిచ్చారు. ఒకబ్బాయి తను స్వంతంగా కొని చందాలు కట్టిస్తూ మాకు ఉత్తరం రాసాడు - *“ఇదిమా పత్రిక మీకష్టం మా కష్టమే” అని. అతని చారవ ఇంక చాలామందిని కదిలించింది, అట్లా మాకు ఉత్తరాలు పంపిన చాలామందితో చందాలు కట్టించడానికి, పత్రికలు ప్రతినెలా అమ్మడానికి సిద్దపడినవాళ్ళున్నారు. సెన్‌ ఫు అనే ఒకబ్బాయ్డైతే ప్రతినెలా 50 కాపీలు అమ్ములానని మాటిచ్చాడు. అట్లా ఒకసారి (ప్రభుత్వ పాఠశాలలో అమ్ముతుంటే అక్కడి ఉద్యోగి ఆ

96 విషవప్రాయంలో....

పిల్లవాణ్లే వెంచాడి పట్టుకొని ప త్రికలన్నింటినీ విసిరిపారేసాడు. అయినా ఆ అబ్బాయి కిందపడిన పేషర్రన్నింటినీ ఏరుకొని ఇంకోస్కూళ్ళో పంచడానికి వెళ్ళాడు. చివరికావీ అమ్మేవరకూ ఏమైనాసరే తట్టుకొని మాట నిలుఫుకున్నాడు.

చిన్నపిల్తలు చూపించిన ఈ ఉత్సాహం మాకు మరింత ప్రోత్సాహాన్నిచ్చింది. వాళ్ళ సహాయంతో మా పత్రిక అమ్మకాలు 2000 నుంచి పదివేలకు పెరిగాయి. ఆగ్నేయాసియా, (బిటన్‌లలో వున్న వైనా పిల్లలు కూడా మా చందాదారులుగా చేరారు. ఒక స్టానికపత్రికకు ఇంత ఆదరణ అనేది చాలా అరుదైన విషయం. మేమస్పలు ఎప్పుడూ పత్రికకు ఇంత (ప్రాచుర్యం వస్తుందని ఊహించలేదు.

1947 వసంతకాలంలోనే పత్రికకు సంపాదకురాలిగా షిజున్‌ స్థానాన్ని నేను తీసుకోవాలని నిర్ణయించారు. ఆమెకు పనిభారం ఎక్కువగా వుండడంవల్ల నరాలు దెబ్బతిన్నాయి. ఆఫీస్‌లో మధ్యమధ్య స్పృహతప్పి పడిపోయేది. అందుకని చివరికామెకి పూర్తివిశ్రాంతినివ్వాలని అనుకున్నాం. ఆ కామ్రేడ్‌ బాధ్యతలు నేను తీసుకున్నప్పుడు నాలో ఎన్నో భావాలు చెలరేగాయి. ఇంక మా అభిమాన పత్రిక గురించి కొత్తపథకాలు వేసాను. వాబిలో ఒకటి వార్తలను పిల్లలకు బాగా అర్హమయ్యేట్టు పురాణ కధలరూపంలో చెప్పడం. (ప్రపంచ రాజకీయాల కోసం ఒక ప్రత్యేకశీర్షిక ప్రారంభించాం. దానిపేరు *“కోత్రిరాజు పరిణామం. దాంట్లో వైనా పురాణగాధలలోని “పడమరకు ప్రయాణం) అనే కధను తీసుకొని కోతిరాజు తిరిగిన వివిధ దేశాలు, అక్కడి ప్రజల గురించి వర్షించేవళ్ళం, ఈ శీర్షిక పిల్లల ఊహాశక్తికి సరిగ్గా సరిపోయింది. సెన్సార్‌షిప్‌ను కూడా తప్పించుకోన

లే న గింది, నేను చేసిన ఇంకో మార్చేంటంటే మా పాఠకుల కార్యకలాపాలను మరింత ఎక్కువగా (ప్రచురించడం. అది సిల్లలతో మా సంబంధాలను పెంపాందించడానికి తోద్చడింద్చ. వాళ్ళకు అవసరమైన సూచనలను చేయగలిగాం.

పత్రికా సిబ్బంది పరిస్టితి మాత్రం ఘోరంగా వుండేది. వాంగ్‌ వాళ్ళ నాన్న ఇన్చ్వి డబ్బుతో అద్దెకు తీసుకున్న 30 గజాల గదిని పాద్దునంతా పత్రికలను అమ్మే ఆఫ్ఫీస్పృగ రాత్రి సంపాదకవర్గం ఆఫీసుగా వాడుకునేవాళ్ళం. మాకందరికీ వేరే ఉద్యోగాలున్నా యి. ఆ ఉద్యోగం తర్వాత మిగిలిన సమయంలో మాత్రమే పత్రిక పనిచేయాల్సి, అట్లయినా కూడా పత్రిక చందాలు పెరుగుతూనే పోయాయి. ఒక్కోసారి మాకు పాఠకులనుండి

ఒకరోజుకు 150 ఉత్తరాలదాకా చేరేవి. (ప్రతీ ఉత్తరాన్ని జాగత్తగా పరిశ్తీలించ్చి దాచిపెట్టేవాళ్ళం. పిల్లలు వాళ్ళ ఆశలను ఆకాంక్షలను మాతో పంచుకుంటున్నందుకు మేం కోడా అందుకు ప్రతిగా మా శక్తినంతటినీ పత్రికకు ధారబోసేవాళ్ళం, సుజౌ నుండి డాంగ్‌మియావో అనే అబ్బాయి ఉత్తరం రాస్తూ ఒక కవిత పంపాడు-

ఇదొకృనై రాళ్ళ వ్రవంచం

వెలుగు లేదు

చిన్నారుల విజయం రా

థమ లేదు

వున్నదంతా బాధలూ, రోగాలూ, మరణాలూ.....

మేమతనికి వెంటనే జవాబు. రాసాం.. ప్రపంచం కేవలం వీకటెతోనే నిండి లేదని, ఆశారేఖలు విచ్చుకుంటున్నాయని, ప్రయత్నిస్తే ఆవెలుగు తనదాకా వస్తుందని, దానికతడు ముమ్మల్నీ అన్నలుగా, అక్కలుగా సంబోధిస్తూ తనను ప్రోత్సహించినందుకు మాకభినందనలు తెలుపుతూ '*నా గుండెలో వెలుగుతున్న ఆశాదీపం నూతన పిల్లల పత్రిక '*అని రాసాడు. ఇటువంటి ఉత్తరాలే మా సుదీర్ధశ్రమలో చలినీ,” ఆకలినీ మరిపించేవి.

పిల్లలకు సందేశాన్నివ్వడంతోనే తృప్తిపడవద్దనీ, సమాజం లోతుల్లొకి యువత స్వయంగా తాంగిచూసేలా ప్రోత్సహించాలనే .విషయాన్ని పార్టీ మాకు .గుర్తుచేసింది. వాస్తవాన్ని గమనించి సమాజున్ని మార్చేందుకు విష్ణవపంధాలో పిల్లలు పయనించేలా కార్యోన్ముఖుల్ని చేయాలని రహస్యపాక్షీ మాకు చెప్పింది. [42లో ఒక.సంచికలో ఆ సంవత్సరం వేసవి సెలవులలో చదువుకునే స్తోమత లేని పేదపిల్లలకు చదువు నేర్పాలని మా పాఠకులకు పిలువునిచ్చాం. మా ప్రకటన చూసి మొదట స్పందించిన విద్యార్ది చాసుజింగ్‌. అతను మొదలు వీధుల్లో వుండే పిల్లలతో స్నేహం చేసుకోవాలని ప్రయత్నించాడు. కానీ చేసుకో లేకపోయాడు. వాళ్ళు అతన్ని చూసి పారిపో యేవాళ్ళు..

చివరికి ఓ గోనెసందీ వీఫుకేసుకొని చెత్త ఏరడానికి వెళ్ళాడు. వెంటనే. ఆరుగురు పిల్లలతో స్నేహం కలిసింది. వాళ్ళకితను చదవడం, రాయడం. వేర్పాడు. "అందుకు బదులుగా వాళ్ళనుండి మురికివాడల్లోని జీవితాలగురించి వాలా తెల్ఫుకున్నాడు. తను కాదు అసలు వాళ్ళే నిజమైన ఉపాధ్యాయులని (గ్రహించాడు. మేం దీన్ని గురించి బాల ఉపాధ్యాయుడు అనేపేరుతో కధ రాసాం. ఆ కథ ఇతర నగరాల్లోని పిల్లలందరినీ వాళ్ళూ ఆ పనికి ఉద్యుక్తులయ్యేట్టు చేసింది. తామే స్వంతంగా రాత్రిబళ్ళు పెట్టి, పాఠాలను. రాసుకొని ఉచితంగా చదువు నేర్పుతున్న చాలామంది పిల్లలతో మాకు ప్రత్యక సంబంధాలు వుండేవి. అట్లాంటి ఒక స్కూల్లో పనిచేస్తున్న చెన్‌షా అనే అమ్మాయికి ఒకరోజు గొప్ప అనుభవం ఎదురైంది. ఓరో జు ఈమె స్కూలుకు వెళ్ళాలని అనుకొని బయటకు వచ్చేసరికి వీధులన్నీ వాననీటితో నిండిపో యున్నాయి. .ప్యాంటేను మోకాళ్ళవరక్ష్యూ మల్సుకొని ఆ నీళ్ళలో నుండే వెళ్ళాల్భొచ్చింది.. స్కూలుకు, చేరుకునేసరికి నిండానీళ్ళతో: మునిగిపోయున్న గదిలో చెరువుమధ్య కూచన్నట్టుగా కూర్చొని షిల్వలంతా ఈమెకోసమే. ఓపిగ్గా ఎదురుచూస్తున్నారు. అది చూని చెన్‌ చాలా కదిలిపోయింది. నీళ్ళు నిండిన కళ్ళతోనే పాఠాన్ని చెప్పడం మొదలుపెట్టింది. ఇటువంటి అనుభవాలే ఇతరపిల్లలలో కూడా నిస్వార్ధంగా (ప్రజలకు సేవవేయాలనే అవగాహనను పెంచడానికి తోద్చడ్డియి.

౦ విష్ష్లవప్రాయంలో....

(ప్రజలపై ఎక్కుపెట్టిన యుద్దంలో ఓటమి ఎదురవడంతో వాస్తవాలను మరుగుపర్చడం కోసం కొమించాంగ్‌ ప్రభుత్వం పత్రికలమీద తనపట్టును మరింత బిగించింది. 48లో ఒకరోజు మాకు ప్రభుత్వం పత్రికపై దాడి చేయబోతోందని ఖచ్చితమైన సమాచారం అందింది. అనవసరంగా ఇబ్బందుల్లో ఇరుక్కోవద్రని పార్టీ మమ్మల్ని వెంటనే ఆపని ఆపేయమని చెప్పింది. అప్పటికే బహిరంగంగా ప(్రికపనిలో పాల్గొని వున్నవాళ్ళను నగరం నుండి వెళ్ళిపొమ్మని చెప్పారు. అప్పటికి పత్రిక 9 9 సంచికలు వెలువడ్డాయి. ఇంక నూరో సంచిక తీస్తున్న సందర్భంగా ఒక పెద్దసభను ఏర్పాటు చేయాలని పిల్లలంతా ఉత్సాహంతో వున్నారు. కానీ అత్యవసర ఉత్తర్వువల్ల మేం ఒక రెండుగంటల్లో వూ కార్యాలయాన్ని ఖాళీచేసి వెళ్ళిపోవాలి. వూకెవ్వరికీ ఇది మింగుడుపడలేదు. అట్లాచేస్తే కనీసం నిరసన లేకుండా ఆ నిషేధాన్ని ఒప్పుకున్నట్టే కదా అని. శ

ఇంత అర్హాంతరంగా మా పొఠకులతో సంబంధాలు తెంచేసుకోవాల్సిందేనా? లేదు, పత్రిక ఆపేయడం వెనుక వున్న అసలు నిజాన్ని మా పాఠకులకు తెలపాల్సిందే. వూహాంగ్‌, నేనూ మా బంధువులింట్లో ఓ అటకమీద దాక్కుని వుండి మరో సంచికను తయారుచేసాం. దాంట్లో మా పాఠకులకు “త్వరలోనే చీకటి తొలగిపోయి వెలుగుకేఖలు విచ్చుకుంచాయి. మనం మళ్ళీ కలుస్తాం ** అని ఆశ్వాసాన్నిచ్చాం.

1948 చివర్లో రేడియోలో పప్రజావిముక్తి సైన్యం విజయం పాందిందని షాంస్టైకీ, మొత్తం వైనాకూ విముక్తి లభిస్తుందనీ వార్త ప్రసారమయింది. మా పాశ్రక్షృల్సు కొందరు పిల్లల పత్రికను నడుపుతూ వుండిన వాళ్ళ పెద్దన్నల, అక్కల గురించి వెతుకుతున్నారని కూడా మాకు తెలిసింది. మాతో ఇంతకుముందు ప్రత్యత్ష సంబంధాలో వున్నవాళ్ళు మేం వేళ్ళిపోయిన తర్వాత వాళ్ళే సమావేశమై ప్రస్తుత పరిస్థితుల గృం్రంచ్చె చర్చలు జరువుతూ వున్నారని తెలిసింది. నిజంగా, ఎంత సంతోషమేసిందో!

పిల్లలను ఇంకే పద్దతుల్లోనైనా సమీకరించాలని పృార్టీముందు ప్రతిపాదనపె ట్రం. మా నగరం కూడా త్వరలోనే విముక్తి అవుతుంది కాబట్టి ఆ పోరాటంలో వాళ్ళూ పాల్లానడం చాలా బాగుంటుందని, దానివల్ల వాళ్ళు కూడా మానసికంగా ఎదుగుతారని అనుకున్నాం. పార్టీకూడా మా ఆలోచనను ప్రోత్సహించింది. కానీ పిల్లలు రహస్య పనివిధానంలో చాలా జాగ్రత్తగా వ్యవహరించేట్టు వాళ్ళకు సూచనలివ్వాలని మమ్మల్ని కోరింది.

అప్పటికి మా కామ్రేడ్స్‌ చాలామంది తిరిగి నగరానికి రహస్యంగా చేరుకున్నారు. వాళ్ళందరితో సంబంధాలు నెలకొల్పుకొని మా రహస్య పనివిధానాన్ని తిరిగి ప్రారంభించే బాధ్యత నాదే, వాళ్ళలో డువాన్‌ అనే కామ్రేడ్‌ మా చందాదారులతో సంబంధాలు పెట్టుకొని

చిన్నారుల విజయం రం వాళ్ళకు ఎగ్రసైన్యం గురించీ 8వ మార్గ సైన్యంలోని బాలసైనికుల సాహసాల గురించీ కధలు చెప్పేవాడు అట్లాగే వాళ్ళతో రహస్యంగా ఒక “బాలల మార్గదర్శక దళం' ఏర్పాటుచేయాలని సూచించాడు. వాళ్ళకు ఆ ఆలోచన ఎంతో ఉత్తేజాన్నిచ్చింది. ప్రజా సైన్యాల్లోని బాలలలాగానే తాముకూడా శత్రువుతో పోరాడే అవకాశం వచ్చినందుకు చాలా సంతోషపడ్డారు.

విజయం సమీపించింది. మేము షల్లలకు విముక్షిసైన్యం ఎట్లా ఫురోగమిస్తోందో ఎప్పటికప్పుడు వివరించేవాళ్ళం. నూతన చైనాను నడిపే ఉత్తమపారులుగా తయారవడం కోసం కష్టపడి చదవండని ప్రోత్సహించాం. మొదటి “బాలల మార్గదర్శక దళం' నిర్మాణం మా పత్రికను మూసేసిన నాలుగు నెలలకే జరిగింది.

(ప్రజా విముక్తిసైన్యం దాడి ప్రారంభించింది. పల్లెలలోనుండి దళాలు క్రమంగా నగరాన్ని అన్నివైపులనుండి చుట్టుముట్టాయి. దూరంనుండి వచ్చే ఫిరంగులమోత నగరంలో ప్రతిధ్వనించేది. మేం మా మార్గదర్శక దళాన్ని చిన్నచిన్న (గ్రూపులుగా విభజించాం. ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో వాళ్ళు వాళ్ళ (గ్రంధాలయాలను, ప్రయోగశాలలను శత్రువుదాడి నుండి కాపాడుకోవడానికి వాళ్ళి సహవిద్యార్డులందర్నీ కూడగట్టారు. కొందరు ప్రజావిమ్తుక్తి సైన్యం నగరంలోకి ప్రవేశించినప్పుడు వాళ్ళకు స్వాగతం పలకడం కోసం వాళ్ళ స్నేహితులకు యాంగే జానపద నృత్యాన్ని నేర్పారు. ఏదో ఒక విధంగా పోరాటాన్ని బలపర్చడం ద్వారా వాళ్ళు మరింత అవగాహనతో సృజనాత్మకతను పెంచుకొని, ఉత్సావోన్నీ ఆత్మవిశా సాన్నీ పొందారు,

మే 28 నాడీ నగరం విముక్తి చెందింది. ఆనందోత్సాహాలతో సైనికులను అభినందించడం కోసం వీధులకిరువైపులా బారులు తీరిన జనావళిలో యువ మార్గదర్శకులూ వున్నారు. వాళ్ళు ఒక (ట్రక్‌మీద నిలబడి, ' అజ్ఞాత మార్గదర్శకులు అని రాసివున్న జెండా పట్టుకున్నారు. “విమ్శుక్తిప్రాంతంలో ఆకాశం నిర్మలంగా వుంది, విమ్తక్తి ప్రాంతంలో (ప్రజలూ ఆనందంగా వున్నారు అని గొంతెత్తి పాడారు.

ఆ యువ మార్గదర్శకులు పెరిగి పెద్దవాళ్ళయ్యారు. ఇతర కొత్త బాధ్యతలు చేపట్టడానికి సిద్రమయ్యారు. కొందరు ప్రజావిముక్తి సైన్యంలో చేరి ఆగ్నేయ, నైరుతి

చైనాలను విముక్తి చేయడంకోసం దక్షిణానికి వెళ్ళారు. కొందరు యువజనసంఘం, కమ్యూనిస్టుపాన్టీల సభ్యత్వం పాంది స్టానిక ప్రభుత్వశాఖల్లో చేరారు. ఇంకా చాలామంది నవవైనా నిర్మాతలుగా మారడంకోసం తమ చదువులను కొనసాగించారు. న]

న. స మం య వ. చ. న న. న న నం ప న్‌ ళు ( న్‌ క య. న న వ నూ. మె . న న ం ర శ్‌ - వ మం 1 మ త్‌ో ఇల ల హు న వ ల్‌ స తు. - స్‌ శ క స? టం సత్త అశీళ్న్యో స మ టు స. ర. ం మ. వ. న. న “నా + “న న... ;ా వీచిష్‌ పొమాజ్ఫూూదు ల య శ సొప్ర జ్యఎదులు కుట్రపూరితంగా డజన్లక్‌"ద్రి అమాయకులెన చెనా 1925మే 30న చంపిచేసినందుకు నిరసనగా ఎదర్శన చేస్తున్న శ్రీ ఎ న రజల్స ఏదర్ణుణ అచ్తుణ్లు (న్మైలు.

పాతచైనాలో ఓ నటి జీవితం ర్‌ర యేళ్ళ ఫొన్‌రుయ్‌ జువాన్‌ న్‌ా సనా త న వ్రముఖషావోనింగ్‌ జనవద గాయని (జ షాంఘై షొనోనీంగ్‌ జునవద నాటక క ణా . కంపెనీకి జివ్యూటి డైర్మె్టర్‌ చైనా కీ | జూతీయ రంగస్రలనటులనంభుంలో |. య. ప యం లలా త్రో నభ్యురాలు రంగస్టల ప్రదర్శనలతో [ . పాటు, యువ గాయకులకు శిక్షణ న... ఇస్తూ, ఇతర షావోసింగ్‌ జనవద వ ఎ. యొ ళు + రంగస్హల బృందాలనూ కలునుకొని _ న. ప్రదర్శనల గురించీ నంగీతం గురించీ వ. తష మ. న. కుంటూ వుంటుంది. ర తన 1935లో నా వదకొండోయేట నేను షావోసింగ్‌ ఒపెరా థియేటర్‌ జానపద నాటక నంస్ట్ర) లో చేరాను. స్త్ర్రీ- పురుషుల పాత్రలన్నీ కూడా స్త్రీలే పోషించే నాటక సంస్ట అది. ఆ రోజుల్లో నా స్వష్టలమైన చెంగ్‌సియన్‌ (ప్రాంతంలోని నాలుగులక్షల జనాభాలో ఇరవైవేలమందికి పైగా ఒపెరాగాయకులు కావడంకోసం ఇల్గొదిలిపెట్టే వచ్చినవాళ్లే. చెజియాంగ్‌ రాష్ట్రంలోని చెంగ్‌సెయన్‌ జిల్లా షావోసింగ్‌ ఒపెరాకు వుట్టేనిల్లు. మాది నిరుపేద కుటుంబం. నాన్న ఉద్యోగంతో వప్పే అతితక్కువ సంపాదనతో కొనగలిగే ఎండిన (బైడ్డులు, బంగాళాదుంపలతోచే మా జీవితం గడిచేది. నా మట్టుకు నాకు చిన్నతనంలోనే పెళ్ళిచేసుకొని బాధలు పడటంకన్నా - ఒపెరా గాయనిగా మారడమే మార్గాంతరంగా తోచింది. నాకు తామ్మిదేళ్ళున్నప్పుడు షాంఘైలో ఒక కంపెనీలో పనిచేస్తూ వుండిన మా చిన్నమ్మ ఒకామె మా మామ్మల్ని చూసిపోవడానికని వచ్చింది. అప్పుడు మా అమ్మ షాంఘైలో చిన్నపిల్లల్ని పనిలోకి తీసుకునే కంపెనీ ఏదైనావుంటే నన్ను అందులో చేర్చించమని ఆమెను కోరింది. ఆమైతస మూకోసం ఆ సహాయం చేస్తానంది, కోని ముందు కనీసమై తగ్నధాలప్వా దని (టా వివ ల ( తం, 1. బిటైం మ్‌? ఛి

102 విష్రవ్రప్రాయంలో.... సలహా ఇచ్చింది. ఆ మహానగరం లో తప్పిపోయి తార్పుడుగాళ్ళ చేతుల్లో పడకుండా వుండడానికైనా నేను కనీసం రోడ్లపేర్టు, ఇంటినెంబర్లు చదవగలిగి వుండాలి మరి!

ఇంక నన్ను బడికి పంపడానికి మా అమ్మావాళ్ళు కడుపుకట్టుకొని మరీ ఒకటిన్నర వెండి డాలర్టు కూడబెట్టారు. అంతలోనే పిన్నినుండి వచ్చిన ఉత్తరం మా కలలు కల్లలు చేసింది. బాలకార్మికురాలిగా చేరాలంచే యాజమాన్యానికి ముప్పై

వెండిడాలర్టు ముందే చెల్లించాలట. అంతడబ్బు వేవెక్కడ్నించి తేగలం? పేదకుటుంబాలలోని చాలామంది ఆడపిల్పల్టాగే నేనూ స్కూలు మానేసి, బాలవధువుగా నరక ప్రాయమైన జీవితాన్ని గడపటానికి సిద్దపడ్డాను.

ఒపెరాబ్బందంలోకి కొత్తవారిని చేర్చుకో బోతున్నారన్న వార్త తెలవగానే మళ్ళీ ఆశ కలిగింది. అమ్మకూ అది మంచి ఆలోచనే అనిపించింది. ఒకరికి తిండిపెట్టేభారమైనా తగ్గుతుంది వాళ్ళకు. కాని నాన్న చాలా అభ్యంతరం తెలిపాడు. నాటకబ్బందాలవాళ్ళు తిరుగుబోతు జీవితాన్ని గడువుతారనీ, అదీకాక ఈ వృత్తి పెద్దలకు తలవంపులు తెస్తుందని ఆయన అభిప్రాయం. కాని తర్వాత నన్ను అందులో చేర్చుకున్నారనీ, నేనూ వెళ్ళడానిక్తే నిశ్చయించుకున్నానని తెలిసినపుడు వూత్రం “సరే, అక్కడ నువ్వేమైనా నేర్చుకోగలవనుకుంటే అలాగే వెళ్లు! కానీ ఒక్కటి మాత్రం గుర్తుంచుకో, నీ ప్రయత్నంలో నువ్వు విఫలమైతే నేను ఏ విధమైన సహాయమూ చేయలేను, నేను చేయగలిగిందల్డా నీళూ ఒక భిఇాపాదత్ర ను అందివ్వడం + అన్నాడు.

ఆ విధంగా నేను (డ్రాగన్‌ అండ్‌ ఫీనిక్స్‌ నాటకబ్బందంలో చేరాను. నా అదృష్టం కొద్దీ మా నాటకకంపెనీ వాళ్ళు మొదటి ఎనిమిదినెలలు మా ఊర్జోనే మకాంవేసార్రు. శిక్షణలో చేరిన ముఫ్పైమంది కూడా ఒప్పందంలాంటి దాని మీద సంతకం వేయాల్సి ** అనారోగ్యమూ, చావూ, ముసలితనమూ వచ్చిన సందర్భంలో సంతకందార్వుల్స యజమానినుంచి ఏ రకమైన సహాయాన్నీ ఆశించరాదు”” అనేది అందులోని ఒక షరత్ర

చివరికి అద్రమైందేమంటే, ఈ శిక్షణలో విద్యార్దుల పరిస్టితి బాలవధువృ పరిఫ్రితికన్నా గొప్పగా ఏం వుండదని. కొన్ని సంస్రల్గోనైతే ఉచితవసతి , శిక్షణ సౌకర్యాలకు బదులుగా విద్యార్థులు మూడేండ్లు జీతంలేకుండా పనిచేయాలి. కానీ మా దగ్గర తిండ్తి ట్యూషన్‌ఫీజు నేనే చెల్లించాలి. కేవలం ట్యూషన్‌ఫీజే మా నాన్నజీతంలో ఐదవవంత్తుండేది. అందుకని నేను రెండుపూటలా తిండిమాత్రం ఇంటిదగ్గరే తినేదాన్ని. తర్వాత మా

సంస్త పట్టణం వెలుపలవున్న ఊర్లకు వెళ్ళినప్పుడు మాకు తిండి ఉచితంగానే పెట్టారు, కాని. అవి ఉట్టి పచ్చడొమెతుకులు. ఎప్పుడో ఒకసారి సోయాబీన్‌ గింజల కూర దొరిక్షిందంటే అదే భాగ్యం.

ఆ చలికాలం, మీం షావోసింగ్‌ చుట్టుపక్కల గల పల్లెటూర్తలో నాటక (ప్రదర్శనలీయడానికి వెళ్ళీ సముయానికి మాలో ఎవ్వరికీ ఊలుకోట్టు కానీ, వెచ్చనిబూట్లు

పాతవైనాలో ఓ నటీ జీవితం 103 గానీ లేవు. చలికి పళ్లుకరచుకుపోయి, పెదాలు నల్టబడి, ఆకలితో, శరీరాన్ని కోసేస్తున్న చలిగాలులలో అలాగే నడిచేవాళ్ళం. కొన్నిసార్హు అర్జాకలితోనే వుండిపోయేవాళ్ళం. తరచుగా ప్రదర్శనల్లోనూ, రోడ్తమీదా స్పృహతప్పి పడిపోయేపరిస్రితిలో వుండేవాళ్ళం,

నింగ్‌బో నగరం చుట్య వున్న గ్రామీణ ప్రాంతంలో ఒకఊరినుండి, ఒకఊరికి నడుస్తూతిరిగిన ఆ భయంకరమైన రాత్రులను నేనెప్పటికీ మరచిపోను. ప్రదర్శన అయిపోయి అట్లా తెరదించారో లేదో గబగబ దుస్తులు విడిచేసి పరిగెతీపోయి ఒక్కగిన్నెనీళ్ళలోనే అందరం మేకప్పులు కడిగేసుకునేవాళ్ళం. ఇంక అప్పుడు మేం ఓ పన్నెండు, పదమూడు కిలోమీటర్జు నడిచి గమ్యాన్ని చేరాలి. ఇంకో వూరికి చేరేసరికి దాదాపుగా తెల్లవారేది. ఆకలిదప్పులతో ఇంక మాలోనే ఎవరో ఒకరు కూరగాయలు, బియ్యం కొని వంట-తయారుచేసేవరకు ఎదురుచూసేవాళ్ళం. ఒకోసారి వంట తయారుకాకముందే ఉదయం ప్రదర్శన ప్రారంభమయీది. అయినా కూడా మా నాయకుడి నుంచి ఆర్డర్‌ వచ్చినవెంటనే లేవి లోతుకుపోయిన కడుపులను బెల్బులతో బిగుతుగా కట్టుకొని ప్రదర్శన ఇన్చేవాళ్ళం.

తిట్లూ, తన్నులూ రోజూ వుండేవే. తెల్లవారుజుమున విజిల్‌ వినపడగానే లేచితీరాలి. ఎవరైనా కొద్దిగా ఆలస్యం చేశారంటే పడకలమీదనుండి లాగి కొట్టేవారు. రాత్రయిందంటే పాడుబడిపోయిన గుళ్ళలోనో, మఠాల్గోనో చిమ్మవీకట్లో ఇరికిరికి పడుకునేవాళ్ళం. దానివల్ల మాలో చాలామందికి కళ్ళమంటలు, చర్మవ్యాధులు అంటుకునేవి. వంటినిండా పేలు పట్టేవి. మాకసలు నిద్రే సరిపోకపోయేది. ఒక్కోసారి మా ప్రదర్శనలు ధనవంతుల, ప్రముఖుల ఇళ్ళల్లో సాయంత్రం మొదలై తెల్లవారేవరకు కొనసాగేవి. వాటిని మేం "సూర్యాస్తమయం నుంచి సూర్యోదయం దాకా సాగే ఆటి అని వెప్పుకునేవాళ్ళం. వాళ్ళు అట్లా తెల్లవారేవరకూ మా ఓపిక నశించిపోయేంత వరకూ ఒకటొకటిగా ఒపెరాలన్నిటినీ ప్రదర్భించమని కోరుతుండివాళ్ళు. ఒకసారి నేను పూర్తిగా అలసిపోయి నిస్సత్తువగా అలా స్టేజ్‌వెనకాల జోగుతూ వున్నాను, పాటపాడే వంతొచ్చింది నాది, గొంతు పెగల్లేదు. ఇంక రాత్రి నేనుతిన్న దెబ్బలు దెబ్బలుకావు!

ఆ బృందంలో ఉన్నన్నిరోజులూ కొరడాదెబ్బలభయం నన్ను వెంచాడుతూనే వుండేది. మా మాస్టర్‌ నన్ను ముందు 'శ్రీపాత్రలు వేయడానికి ఎన్నుకున్నాడు, కాని త్వరలోనే నేను మగపాత్రలకే బాగా సరిపోతానని అర్హమయింది. ఆ పాత్రలో నా మొదటే ప్రదర్శన రివోర్సఅప్పటి భయంకరమైన అనుభవాన్ని నేనెప్పటికీ మరిచిపోను. నేనాక యువమేధావిగానూ, సుశిక్షితుడైన రౌతుగానూ నటించాలి, చైనా జూనపద సం(ప్రదాయభంగిమల్లో , ఒకచేతిలో కొరడాపట్టుకొని గుర్రం వీవుమీద వున్నట్టుగా కూచోవాలి. నా కుడికాలు ఆరోజు అసలే నొప్పిగా వుండి కాలును కదిలించలేకపో యాను. అదిచూసి మా మాస్టర్‌ నా చేతినుండి కొరడాను లాక్కున్నాడు. ఇంక నా కుడికాలు మీద

104 విప్త్రవప్రాయంలో....

కొరడా యుళిపిస్తూ, అందరూ చూస్తుండగా నన్ను బెంచ్‌మీద మోకాళ్ళపై నిలబెట్టించాడు. నా ఈ కొత్తశికణ ఎలాకొనసాగుతుందో చూద్దామని అదేరోజు వచ్చిన నాన్న నా వైఫు నిరాశగా చూసాడు. నాన్న కళ్ళలో కనిపించిన భావం ఆయన గతంలో భిఇిపాత్ర గురించి చేసిన హెచ్చరికను గుర్తుచేసింది. ఇంక అప్పటినుండి నేను పట్టుదలతో నడుములు విరిగేలా ఆ వ్యాయామాన్నే ప్రాక్టీస్‌ చేసాను. కొన్నిరో జలకే నా పాత్రకవసరమైన రీతిలో సులభంగా, ఒడుపుగా “గు(ర్రం' మీదికెగిరి కూచోగలిగాను.

ఆ రోజుల్లో నేను ఒంటరిగా గడిపేదాన్ని. నా దృష్టంతా పాటల పదాలనూ, బాణీలను పట్టుకోవడం పైనే లగ్నమైవుండేది. నిద్రలేవింది మొదలు కొత్తకొత్త చరణాలను పెదాలపై ఆడిస్తూవుండేదాన్ని. పొద్దున్నే టీఫిన్‌తినే లోపు మేమున్న గుడిఆవరణలో స్వరసాధన చేసి శరీర వ్యాయామాలు చేసేదాన్ని. సాధారణంగా మట్టినేలలమీద, బండల మీదనే కత్తిసాముగాని, కుప్పిగంతులు గానీ (ప్రాక్టీస్‌ వేసేదాన్ని. నడుమువెనక్కివంచే వ్యాయామం చేస్తున్నప్పుడు ఎవైనా మోకాళ్ళకింద పెట్టుకొనీందుకు కొన్ని గుద్ణముకృ లిస్తే ఎంత సంతోషమనిపించేదో! గొంతులు బొంగురుపోయినా కూడా స్వరసాధన గోడ కెదురుగా గాని లేదా నదిదగ్గరగానీ, వీచేగాలిలోగాని నిలబడి మా(త్రమే చేయాలని మా మాష్టర్టు చెప్పేవారు. స్వరసాధనకు అదే మార్గమనీ, అట్లా సాధనచేసినకొద్దీ మా గొంతులింకా బిగ్గరగా వస్తాయనీ, భావయుక్తంగా పాడగలుగుతాయనీ మమ్మల్ని ఒత్తిడిచేసేవాళ్ళు. నిజానికి అది ఫూర్తి అశాస్త్రీయమైన అవగాహన. నిజానికి ఆ వత్తిడివల్లే మా గొంతులు పోవచ్చుకూడా. , ల

రంగస్రలం పై నా మొదటినాటకమైన *ఎ లాష్ట్‌ ట్యూనిక్‌ *లో నేను చదువుకున్న యువకుడిని. వోలులో కిక్కిరిసిన జనాన్ని చూస్తే ముందు కొంం

భయమయింది. కాని బాగాసాధన చేసి వున్నాను కాబట్టీ ధైర్యంగానే పాడడం మొదలెట్టన్స్స పాట రెండోలైను చివరిలో గళమెత్తి ఆలపించిన రాగానికి ప్రేకకులంతా హర్షాతిరేక్రంత్రః చప్పట్టుకొట్దారు. ఆనందంతో తబ్బిబ్బయ్యాను.

'క్రమంగ్శానటనలో అనుభవం గడించాను. ఒక నాటకంలో అవహరించ బడ్డ భార్యకు ఆమెతో తనకు సంబంధం లేనట్టు ఉత్తరం రాయమనే ఒత్తిడికి లోనవుతున్న ఒక యువకుడిపా(త్రను నేను పోషించాలి. దాంట్లో అతను అట్టా రాయడానికి నిరాకరించినందుకు బాగా దెబ్బలుతింటాడు. ఆ సందర్భంలో నేను పాటపాడుతూ బిగ్గరగా ఏడవాలని మా మాస్టర్‌ నన్ను బలవంతపెబ్బాడు. పదకొండేళ్ళ వయసున్న నాలాంటి అమ్మాయిలకు ఆ భావాలను వ్యక్తీకరించడం తలకుమించిన పని. _ఫ్రీమించిన భార్యకు దూరమై ఒక వ్యక్తిపడే ఆవేదన ఎలావుంటుందో నాకేం తెలుస్తుందీ?! మా మాస్టర్‌కింక చాలా కోపమొచ్చేసి నాతలమీద కొట్టుసాగాడు. భరించలేక పెద్దగా ఏడవడం

మొదలెట్టాను. అప్పట్నుండి కూడా నాటకంలో ఆ సీన్‌ చేయాల్సివచ్చినప్పుడు.మూస్టర్‌

పాత్తవైనాలో ఓ నటి జీవితం 105 నన్ను కొట్టిన దెబ్బలను గుర్తుచేసుకునేదాన్ని, సహజంగానే ఏడుపు తన్నుకొచ్చేది.

ఆరునెలల శిక్షణ తర్వాత నేను మొదటిసారిగా చెంగ్‌సియాన్‌ జిల్లాలోని ఒకవూరిలో వృత్తి కళాకారిణిగా నాటకంలో పాల్గొన్నాను. (ప్రదర్శన ఆరుబయటే అయినాకూడా (ప్రేక్షకులను వాళ్ళకు తోచినంత విరాళంగా యివ్వమని కోరారు. ఆరోజు నాటకం బాగారక్తికట్టింది.

ఆ తర్వాత కాలంలో నేని'లియాంగ్‌ షాన్‌బో- జుయింగ్‌తాయ్‌ ల విషాదప్రేమగాధ అనే ప్రముఖ నాటకంలో పా(త్రను పోషించాను. ఆ నాటకదర్శకుడు చాలా కరినంగా వుండేవాడు. *ఈగల్‌- వుడ్‌ఫ్యాన్‌' అనే నాటకం వేసినపుడు ఒక సమస్య ఎదురయింది. సంభాషణలోని కొన్ని పేరాలు మా కంపెనీ మాష్టర్లకు నచ్చలేదు. స్టేజ్‌ేమీదనుండి వెనక్కి వెళ్ళగానే చెంపలు వాయించారు. ఆ నొప్పికి గింగిర్జు తిరిగిపోయాను. ఇంతకీ విషయమేమిటంటే నేను రెండు డైలాగులు మిన్‌ చేసానట! “తర్వాత సీన్‌లో ముఖానికి కొంపెం నవ్వు తగిలించు *” అని అరిచాడు. “ఆ నీన్‌లో నువ్వు నీ ప్రియుడిని కలిసి ప్రేమను వ్యక్తం చేయాలి. అప్పుడుగానీ ఒక్క కన్నీటిబొట్టు రాలిందా, నీ పనిపడ్తా *నని బెదిరించాడు. ఇంక బాధనంతా దిగమింగి బలవంతంగా చిరునవ్వు నవ్వాను. మరుసటి సంవత్సరం నుండి టికెట్టు అమ్మి ప్రదర్శనలు జరిపాం. కానీ మా నటులకు మాత్రం నయాపైసా ఇవ్వలేదు. అట్లా చాలా నెలలు గడిచినతర్వాత ఒక్కొక్కరికి నెలకు మూడు వెండి నాణాలు మాత్రం వెల్లించడం మొదలుపెట్టారు. ఆ వేసవిలో మేం దగ్గర్జో వున్న జౌషాన్‌ అనే నగరానికి వెళ్ళాం. అనుకోకుండా అప్పుడే మాలో కొంతమంది అనారోగ్యానికి గురికాపడమో, వారి గొంతులు బొంగురుపోవడమో లేదా కొందరు ఇండ్లకు వెళ్ళడమో జరిగింది. దాంతో నాకు నెలకు ఎనిమిది డాలర్టు లభించే ప్రధానమైన వేషం దారికింది. ఆ తరువాతి సంవత్సరంలో మా యజమానులు కంపెనీని భాగాలు పంమకోవడంతో మా కళాకారులబ్బందం కూడా ప్రదర్శనలు మానేసి, ఫెయిరీఫీనిక్స్‌ అనే నాటకకంపెనీలో చేరింది. తర్వాత 19 37 లో జపానీయులు భీకరమైన బాంబుదాడులతో దురాక్రమణకు ఫపూనుకోవడంతో మా కంపెనీ వెల్దాచెదురయింది. నేను తిరిగి ఇల్టుచేరాను. అట్లా నా నటజీవితానికి తెరపడింది.

నలభైెయేళ్ళ తర్వాత ఇప్పుడు, ఆ కఠినమైనరో జులను తల్చుకుంటే వర్తమానం నాకు మరింత ఉజ్వలంగా కనిపిస్తుంది. ఎందుకంటే, ఈ నూతన జీవిత విధానం గానీ, కళారంగంలో యువతీ యువకులముందు నేడు పరుచుకొని వున్న అవకాశాలు గానీ ఆ రోజుల్లో మాకు ఊహకు కూడా అందనివే, ష్‌

శక * ణా + ర వం ణి రెం ఇ అట , ప వమ ఎ టం ల్‌ -ా న. లం వ లో యు క ల య?

౫ ష్‌ న్‌ | గా టం క్‌ న వట్ట 1 లలన బై న. అచ నా? పవదాన్తున్ను ప సు | క లు సబల ల. షో ఫా గ. న్ని బట్ట + నం ॥ న న ప న గి బల టం ల,

న వ. ల న న న న ప మ టి మ ప న న టు నన నం మే న ము నే స న్‌ న న

19 41 ఏట్రల్‌? 1 వతేదీ సాయంకాలం దక్షిణరా స్ర్రాలను విముక్తం చేయడానికి యాంగ్సీ నదిని దాటుతూ.. శ్‌ | ం త రీ పలు క. స! ఆ ల్ల వ జీ బం జల గా యా జ శక యూ క్క చ ౮ ళ్‌ న! నీ క శా లట ఆ క్రి ల వః నే మే / ్న్‌ ల్‌ శః. గాల్‌ స్షాజీ / ఏ ష్ట ల్‌ ప్‌ ఖా: వ్‌ = జనన ఖా. సలం ల తాగా ట్టి “అము. శ చ్చ | క్‌ ల సళ .. | స త పాళా జ. +! " ఓ ॥ న ఇ అ ==... లః ” | క న్‌ సామె ! న్‌ 1 ష్ష్‌ ౯ |] గ నల్‌ ॥ | - ల" న టన. చ సామ్రాజ్యవాద ఘౌతుకాలను నిరసిస్తున్న బీజింగ్‌ విద్యార్థినులు *

ఓ పడవ పిల్ల జ్ఞాపకాలు వాంగ్‌ ఫెంగ్‌ యింగ్‌ ఈ అనుభవం రానేనాటికి వాంగ్‌ ఫెంగ్‌ యింగ్‌ ల్ల” తు న. వయను 50 నంవత్సరాలు, డాంగ్‌తయ్‌ ప్రాంత | ప వీవుల్స్‌కాం(గన్‌కు ఉపాధ్యక్షురాలు, నాన్‌టంగ్‌ మిలిటరీ వ న. య ప్రాంత ద్రజామిలీషియా ఆదర్భువ్రతినిధి, ీ వ. 1949 లో వైర్మన్‌ మావో, జనరల్‌ఛూటే ల పిలువునందుకొని 'ప్రజావిముక్తి సైనికులు ఎట్టా చాంగ్‌ జియాంగ్‌ ( యాంగ్స) నదిని దాచారో తల్చుకున్నప్పుడల్లా నన్ను ఎన్నో భావావేశాలు ముప్పిరిగొంచాయి. ఆ దృశ్యం నన్నునా బాల్యంలోకి = నేను విప్లవంలో పాల్గొన్న తొలిరోజుల్జోకి తీసుకెడుతుంది. అది నాజీవితంలో ఒక మరచిపోలేని అనుభవం. అది ఇప్పటికీ నాస్మృతిపథంలో మెదులుతూ ఉంటుంది. 1949 వసంతంలో ప్రజావిముక్తి సైన్యాలు వెంటత రుముతుండగా కొమింటాంగ్‌ ప్రతీఘాతుక సైన్యాలు ఛాంగ్‌జియాంగ్‌ నదికి ఉత్తరాన ఉన్న పట్టణాల నుండి పారిపోయి వచ్చి నదికి దక్షిణాన అప్పటి కొమించాంగ్‌ ప్రభుత్వ కేంద్రమైన నాన్దింగ్‌లో స్పానమేర్పర్చుకున్నాయి. ఉత్తరాన కొత్తగా విముక్తి అయిన ప్రాంతాలలో ఆ సంపత్సరం వసంతం సుందర భవిష్యత్తుకు సూచికగా నిలిచింది, నలువైపులా ఆనందం వెల్లివిరిసింది. అక్కడి ప్రజలు (ప్రజావిముక్తి సైన్యం తొందరగా నదిని దాటి అవతలి ప్రాంతాలను కూడా విముక్తి చేయడం కోసం ఎదురుచూస్తున్నారు. ప్రతిఒక్కరు కూడా విజయానికి చేరువగా వున్న ఆసమయంలో తము చేయదగన పని ఏదైనా చేయడానికి సిద్దపడ్డారు. 'ప్రజావిముక్తి సైనికులను నది ఆవలి ఒడ్డుకు దాటించి సహాయపడే అవకాశం మా పడవ నడిపేవాళ్ళకు రానేవచ్చింది. నాకప్పుడు పదహారేళ్ళు. ఓ చిన్న పడవలోనే నేను పెరిగి పెద్దగయ్యాను. మా ఆమ్మా నాన్నల శిక్షణలో ఈతలో (ప్రావీణ్యం సంపొదింఛచా. పడవ నడపడంలో కూడా చాలా చిన్నప్పట్నుండే తెరవాప కట్టడం, లంగరెత్తడం, తెడ్డువేయడం లాంటి మెళకువలన్నీ

108 విష్ణ్షవప్రాయంలో.... నేర్చుకున్నాను. ప్రజావిముక్తి సైనికులు మా ఊర్జోనే నది ఒడ్డున మకాం వేసి తెప్పలు కట్టుడం, తెరదాపలు తయారుచేయడం, పడవలకు మోటార్లు బిగించడం రాత్రింబగళ్ళు తరచుగా సైనిక విన్యాసాలు చేయడం - గమనిస్తూ నేనూ వాళ్ళలో చేరే అవకాశం కోసం తహతహలాడసాగాను. నేను మాకున్న చిన్నపడవలో వాళ్ళను నది ఆవలివైపుకు వేర్చగలిగితేనా ఆవాో, బ్రహ్మండం - అనుకున్నా. ఇంక ఒకరోజు గట్టిగా నిశ్చయించుకుని నేరుగా వాళ్ళ గుడారాల దగ్గరకెళ్ళి వాళ్ళ నాయకుణ్ని చూడాలని అడిగాను. ఎట్లాగో ధైర్యమంతా కూడదీసుకొని, “నా అభిప్రాయంలో -నదిని దాటడానికి చిన్నపడవే అన్ని విధాలా నయం, ఎందుకంటే - అది తేలిగ్గా చిన్నగా ఉండి శత్రు వును ఆకర్షించదు. టార్గెట్‌గా వుండదు. ప్రశాంత వళతవరణంలో హంసలాగా చురుగ్గానూ, తీవ్రమైన గాలులు వీస్తున్నప్పుడు ఎంతో వేగంగానూ పోగల్లుతుంది. శత్రువు దాడిచేస్తే తేలిగ్గా ఏ పాదల్లోనో, వంకళ్లోనో దాక్కో గలుగుతుం ది...” చిన్నపడవలు అనుకూలం అని నేననుకోవడానికీ గల కారణా లన్నీ గుక్కతిప్పుకోకుండా చెప్పేశాను. చెప్పడం అయిపోయేసరికి నామొహం ఉత్సుకతతో ఎరుపెక్కినట్టు అర్దమైంది. ఆనాయకుడు చిరునవ్వుతో, నేను చెప్పేదంతా జా(గ్రత్తగా విన్నాడు. ఒక తణం ఆగి కొంత ఆసక్తితో ''ఒకవేళ శత్రువు బుల్లెట్ల వల్ల పడవకు రంధ్రాలు పడితే...” అనడిగాడు. “ఓహ్‌! అదేముంది, నేను వాటిని తేలిగ్గా పీచుతోనో, గుడ్డలతోనో మూసేస్తాను' అసి చెప్పాను. ఇంకా అతనికి నమ్మకం కలగడకోసం, ఓసారి చుటు కలియజాసి, ఒకి విర్రిగ్వ వెక్కటబ్‌ను తీసుకొని ఆ పగులులో కొంత పీచును పెట్టి ఎలా నింపాలో చూపించును. అది చూసిన తరువాత అతనికి ఈ పద్దతి సరిపోతుందనే నమ్మకం కలిగింది, తర్వా త అతను నా గురించీ, మో కుటుంబం గురింవీ చాలా వివరాలు అడిగి తెల్సుకున్నాడ్రు, చివరికి నా ప్రతిపాదనను అంగీకరించారు. నన్ను కూడా నేను కోరినవిధంగా సర్వీసులోక్ర తీసుకున్నారు. సైనికులను చేరవేసే పౌరుల పడవల దళానికి నన్ను నాయక్సుర్రాల్రిగా నియమించారు. అవతలి ఒడ్డుకు చేరే పడవల్లో మొదటిపడవను నేను నడపాలన్నారు. ఇంక నా ఆనందానికి పట్టపగ్గాలేకుండా పోయాయి! నా సహచరులతో కలిసి రకరకాల మైజుల్లో బెండుముక్కలను తయారుచేసి వాటిల్లో పీచుకూరే పనిలో మునిగిపోయాను, ఆరోజు ఏట్రిల్‌? 1. రాత్రిఫూట చిమ్మచీకటి ఆవరించింది. నది దాటడానికి అద్భుతమైన సమయం. అన్నీ సిద్దం చేసుకొని వణికించే చలిగాలులనుండి రక్షణ తీసుకుంటూ, బయశ్రేరడానికి ఆదేశాలకోసం వేచివున్నాం. రా త్రి పదిగంటలకట్లా మాకు ఆదేశం వచ్చింది. తెరచాపలెత్తి- సైనికులను ఎక్సించుకున్నాం. మేమిట్లా తెరలెత్తామో

ఓ పడవపిల్హ జ్ఞాపకాలు 109 లేదో, సమయానికి ఈశాన్యం నుండి గాలివీయడం మొదలైంది, ఎంత అదృష్టం! ఆ ప్రశాంతమైన రాత్రివేళ తెరలు పైకెత్తి ఉరకలెత్తే అలల్లో తెద్దువేస్తూ పడవలను మెల్రగా సూటిగా దక్షిణం ఒడ్దువైపు నడిపించసాగాం. పడవలన్నీ ఒకే చాలులో వెళ్తున్నాయి. అది ఒక ఉద్విన్నడణం. ఒకరికొకరం పోటీపడుతూ, నిర్భయంగా నదీపరవళ్ళపై తెడ్డువేస్తూ నదిని దాటాం. హఠాత్తుగా శత్రువు మమ్మల్ని గమనించాడు. వెంటనే శెట్తకూంతితో నదంళతా వెలిగిపోయింది. వెంటనే విమానాలు మా తలలమీంచి ఎగురుతూ బాంబులతో దాడివేయసాగాయి. వెనువెంటనే బాంబుశకలాలు మా చుట్టుపక్కలంతా పడి నదపైనంతా నల్లని పాగ అలుముకుంది. నేను మరింత బలంగా తెద్డువేయసాగాను. ఉత్తరపు ఒద్దునుండి ప్రజూవిమ్ముక్తి సైన్యం శతఘ్నులు చేస్తున్న గర్దన శత్రువును ఖఇంగుతినిపించింది. మా కమాండర్‌పోస్ట్‌ నుండి మాకు దాడి చేయడానికి సంకేతంతో ఆజ అందడంతో, బుల్లెట్లమధ్యనుండే దక్షిణతీరం వైపు చేరడానికి అందరం శాయశక్తులా ప్రయత్నించాం. నా పడవే ముందుగా తీరంవైవు దూసుకుపోతూ వుంది. అంతలోనే అనుకోకుండా పడవ ఇసుకమీటను తాకి ఆగిపోయింది. ఖతం, ఇంక ఏం చేసినా అదక్కడ్నుంచి అంగుళంకూడా కదక్షేదు. పడవలోనుండి దిగి ఈదుకుంటూ తీరాన్ని చేరుకొమ్మని కమాండర్‌ ఆజ్ఞాపించాడు. నేనింక నదిలోకి దూకి ఈదుతూ దారి చూపించాను. దశిణతీరాన్ని చేరుకున్న మొదటివ్యక్తిని నేనే! ఒడ్డున చేరీ చేరగానే ప్రజావిముక్తిసైనికులు యుద్దంలోకి దూకారు. నేనూ నా సహచరులందరం వాళ్ళకోసం తూచాలను తీరానికి చేర్చాం. ఆరా త్రి నేను ఆ తీరంనుండి ఈ తీరానికి మధ్య ఆరుసార్డు ఆగకుండా పడవను నడిపాను. అరచేతులు బెబ్బలెక్కాయి. తెడ్డుపట్టుకునేచోట అంతా రక్తం అలుక్కుపోయింది. నా నూలుక్షోటు'తడిసి ముద్దయింది. అయితే, (ప్రజావిముక్షిసిన్యం దండ్లుదండ్లుగా దక్షిణతీరాన్ని చేరుకోవడం, శత్రువు పారిపోవడం చూపి ఎంత సంతోషమయిందంటిే ఇంక నా బాధనంతా మరిచిపోయాను. విజయానికి సంకేతంగా (ప్రజావిముక్తి సైన్యం ఆరుణకాంతులీనే మతాబులను పేల్చింది. నాన్షింగ్‌ విముక్తి కూడా కనుచూపుమేరలో వుంది. - మర్నాడు అర్ధరాత్రి మా పడవలు ఉత్తరతీరానికి తిరిగి చేరుకునే సమయానికి మాకు మరొక పరీక్ష ఎదురయింది. శత్రు యుద్ధనౌక ఒకటి మాకేసీ దూసుకొని వస్తూవుంది. మా పడవలో తెడ్డువేసే అతను భయపడిపోయి తెడ్డును వదిలేసొడు. దాంతో పడవ ఊగిపోసాగింది. శత్రునాక మా ఇతర సడవలన్నింటి మధ్యకు వచ్చి వాటిని చెదరగొట్టింది. ఆ సమయంలో ్రజావిముక్తిసైన్యం దాడిపేయమని ఇచ్చిన సంకేతం

110 విప్తపప్రాయంలో.... వినిపించింది. నేను ఇంక శక్తినంతా ఉపయోగించి తెడ్డువేస్తూ, అదే సమయంలో జాట్‌. ళా రా.

శ ళ్ళి న్‌

తప్పించుకొని సురక్షితంగా ఉత్తరపు ఒడ్డుకు చేరుకున్నాం. యుద్దానంతరం జరిగిన విజయోత్సవసభలో నాకు ప్రత్యేక'గుర్తింపునిస్తూ ఒక 'ప్రశంసాప(త్రం, బ్యాడ్డూ ఇచ్చారు. వాటితోపాటు '“వాంగ్‌ ఫెంగ్‌ యింగ్‌- పడవ నడిపే వీరయోధురాలు ' అని రాసివున్న ఎర్రని బ్యానర్‌ను నాకు బహుకరించారు. నా ఈ చిన్నపనికి పార్టీ, ప్రజలూ నాకిచ్చిన గౌరవం సదా నామదిలో నిలివేవుంటుంది. ఆ సైనికచర్యలో ఎంతోమంది పశ్రీయులు, నాకన్నా చిన్నవాళై న ఎంతోమంది అమ్మాయిలు నాకన్నా ఎక్కువ పాత్ర నిర్వహించారని నాకు తెలుసు, ₹ ఫ్‌ క 1; | వ 2 క ననన స | ( మ 1 న. ణన ఇ లో న... షు నే (= న షు |. క ఈ

గ్‌ స్ట 2 ల ॥ చా [1 నాం సన ల యు మా 2. సుల ల ల న్‌ ॥ న క యా... న లా

భే లన ప ల కు క: క య సన స శ సళ నం లల స్‌ స డికోగో న స కంల ఎ న మ న నట న! సట ల న పహూవ్లీ

రాష్ట్రం బయాంగ్‌డియాన్‌ లో 8వ మౌార్గపైన్యం కోసం సైనికదుస్తుల తయారీ,

మొదటి చైనా జాతీయ మహిళాకాం(గస్‌ -నా జ్ఞాపకాలు లూఫొంగ్‌ ఇరవై యేళ్ళ వయునులో జూతీయవిమ్యుక్తి స్‌ న. న స పోరాటంలో చేరిన లూఫొంగ్‌ మపొళా యువజన ము. . సంఘాల్లో చురుకుగా వనిచేశాడు. 946- క. తల్లో షాంమై మవొలాసంఘంలో వనివేశారు. | వ. న ో . మై. క! 1949 తర్వాత అఖిలవైనా మవొళాసమాఖ్య మా వ. ఫ్లైవ్‌మెంబర్‌గా వనిచేశారు. ప్రస్తుతం అంటోఠరర ల యస సా భే య. గ వ(త్రికకు ఎడిబర్‌ బాధ్యతలు నిర్వపొన్తున్నారు. వ.

1949 నాటికి, చైనా ప్రజలు తమ విముక్తి పోరాటంలో ఎన్నో విజయాలను సాధిస్తున్నారు. ప్రజావిముక్తి సైన్యం దాడులముందు కొమింటాంగ్‌ మూకలు నిలువలేక పోతున్నాయి. చాంగ్‌కైషీక్‌ ఆధిపత్యం పతనస్త్రితికి చేరుకుంది. సుమారు 30 సంవత్సరాలు వైనా కమ్యూనిస్టుపార్టీ నాయకత్వంలో ప్రజలు సా మ్రాజ్యవాచానికీ నిరంకుశపెట్టుబడిదారీ విధానానికి, భూస్వావు లకూ వ్యతిరేకంగా పోరాడారు. దేశవ్యాప్త విజయం కనుచూపుమేరలో వుందనే వాస్తవం వారికెంతో సంతోషాన్నిస్తున్నది.

ఆ సంవత్సరమే, బీజింగ్‌ విముక్తమయిన రెండునెలలకు మార్చ్‌ 2 4న జాతీయ మహిళాకాం(గ్రెస్‌ మొదటిసమహాసభ బీజింగ్‌లో జరిగింది కొమింటాంగ్‌ ఆక్రమిత ప్రాంతాల్లోని మహిళా సంస్టలన్నిచ్చోకెల్లా అఆభ్యుదయకర భావాలు కలిగిన, మంచి పేరుగల మహిళా సంఘం తరఫున నన్ను ఆ సభకు హాజరు కావాల్సిందని కోరుతూ వైనా మహిళాసంఘం అధ్యమురాలు లీ డిక్వాన్‌ నుండి నాకు సందేశం అందింది.

నేను వెంటనే బయల్లేరాను. కొత్తగా విముక్తమయిన తియాన్‌జిన్‌ మీదుగా ప్రయాణించి పింగ్‌శాన్‌ జిల్లా చేరుకున్నాను. అది మునుపు హీలీ రాష్ట్రం లోని కమ్యూనిస్టు

112 విష్తవ్రప్రాయంలో.... పార్టీ కేంద్రకమిటీకి కేంద్రకార్యాలయంగా వుండేది. ఈ జాతీయ మహిళాకాంగ్రెన్‌ నిర్వాహకుల కార్యాలయం కూడా ఇప్పుడు అక్కడే వుంది. ఎన్నాళ్ళుగానో కలలుకంటున్న ఆ విముక్తి (ప్రాంతానికి చేరగానే నాకు మా ఇంటికి చేరినట్టునిపించింది. కామ్రేడ్స్‌ నన్ను సాదరంగా ఆవ్యోనించి అన్ని సౌకర్యాలు కల్పించారు. అక్కడి (స్త్రీలందరూ బూడిదరంగు యూనిఫామ్స్‌ వేసుకొని తిరుగుతుంద, షాంఘైలో అప్పటి ఫ్యాషన్‌గా చెలామణి అవుతున్న నా వైనా గౌను నికే ఎబ్బెట్టుగా కనిపించింది. ఎంతో మొహమాటపడ్డ్తూ “నాకు* అటువంటి యూనిఫాం దొరుకుతుందా??? అనడిగాను. తెల్లవారి నాకు వాళ్ళిచ్చిన యూనిఫాం తొడుక్కుని, టోపీపెట్టుకుంచే ఎంతో వోయిగా, వెచ్చగా అందంగా కూడా అనిపించింది. తర్వాత, సభల నిర్వాహక కమిటీలో ప్వనిశ్చశ్స కా(వేడ్స్‌ కొందరిని కలుసుకున్నాను. జాతీయ మహిళా కాంగ్రైన్‌ను నిర్వహించి అందులో భాగంగా అఖిలైనా ప్రజాస్వామిక మహిళా సమాఖ్యను స్టాపీంచాలని పార్టీ కేంద్రకమిటీ రాజకీయవిభాగం 1949 ప్రారంభంలోనే నిర్ణయించిందని నాకక్కడ తెల్సింది. వైర్మన్‌ మావో క్కాన్సి పార్టీ కానీ మహిళా ఉద్యమాలకు ఎందుకంత ప్రాముఖ్యత నిచ్చేవారో నొకప్పుడంత్రగ్గా అర్ధం కాలేదు. ఏదేమైనా స్వతంత్ర బీజింగ్‌లో జరుగుతున్న మొదటి జాతీయ సమావేశ మహిళలది కావడం నాకు చాలా గర్వంగా అనిపించింది. ఆ చారిల్రాత్మక సమావేజంటల్రో నేనూ భాగస్వామినవడం నన్ను వులకింపదేసింది. మా కాద్రేడ్సితో పాటు నేనూ మాళ్ళ్‌నెల మధ్యలో బీజంగ్‌ చేరుకున్నాన్సు జపాన్‌ వ్యతిరేక యుద్దం మొదలుకావడానిక సంవత్సరంముందు, 1936లో పదిల్వొట్ట్య చీజుంగ్‌కు మళ్ళీ ఇప్పుడే నేను రావడం. ఆవీధుల్లో నడుస్తుంటే గాలిలో తేలివచ్చే బన్నుల తీయని వాసన నా బాల్యాన్ని గుర్తుకు తెచ్చింది. కానీ నేనప్పుడున్న సంతోషంలో బీజుంగ్‌కు నేను తిరిగ వచ్చ్యన్నన్నే విషయానికి అంత 'ప్రాముఖ్యతనివ్వలేక పోయాను. పదేపదే “మేం గెలివాం, “వ్వేం యుద్దంలో గెలిచాం ? అనుకుంటుంటే పృాదయం ఆనందంతో నిండిపోయింది, ప్రతినిధుల పేర్లు రాయించేదగ్గర నాపేరు నమోదు చేయించడానికి వెళ్ళ సవ్పుడైత నా కళ్ళను నేను నమ్మలేకపోయాను, అక్కడందరూ నా పాత స్నేహితులూ, నాతో పాటు ఒకే స్కూళ్ళో చదువుకున్న వాళ్ళూ. వాళ్ళంతా కూడా విముక్తి ప్రాంతాలనుంచి వచ్చారు. పది సంవత్సరాలు ఎక్కడెక్కడో గడిపి త్రిర్రిగ యిప్పుడు విముక్తమయిన న్యూ పాతనగరంలో విజయ నంరంభాన్ని కలిని జరుఫుకోబోత్రున్నా 0, ఓవ్‌! ఎంచాళ్చర్ర్యం! అనుకుంటూ ఒకళ్ళనొకళ్ళం కౌగిలించుకొనీ, శేత్పులు కలుపుకొనీ బోల్రెడ్ష్ర సంతోషపడిపోయాం, అసలు ఎక్కడినుంచి మొదలుపెట్టాలో, ఏం మాట్లాడుకోవాల్ర* తెలియనంత ఆనందంలో మునిగిపోయాం.

మొదటి వైనాజాతీయమహిళాకాం(్రైస్‌- నా జ్ఞాపకాలు 113

కొమించాంగ్‌ ప్రాంతాల ప్రతినిధుల బసకు నన్ను తీసుకెళ్ళారు. మా పాత షాంఘై మిద్రుల్ని, అలాగే మా సంస్థ నాయకులైన లీడిక్వాన్‌, క్సుగువాంగ్‌ పింగ్‌, షీ లియాంగ్‌ లను నేనక్కడ కలుసుకున్నాను. అనేక ప్రజాస్వామిక సంస్రల, మతసంప్రల, ఫ్యాక్షరీ కార్మికుల, విద్యార్హుల, ఉపాధ్యాయుల, వుహీిళా ఉద్యవు కార్యకర్తల ప్రతినిధులందరినీ కలిపితే మొత్తం అక్కడ హాజరయిన వాళ్ళు 13 4 మంది. ప్రాఫెసర్డు, రచయితలు, వ్యాపారస్తులు, కళాకారులు- ఈ సెషన్తనుండి (ప్రత్యేక ఆవ్వోనీతులుగా 35 మంది వచ్చారు.

ఇంతకాలమూ, కొమించాంగ్‌ 'ప్రతీఘాతుక ప్రభుత్వం వైనా సార్వభౌమాధి కారాన్ని విదేశాలకు తాకట్టు పెట్టి అమెరికా సామ్రాజ్యవాదుల సహకారంతో అంతర్యుద్దాన్ని సొగించింది. కొమించాంగ్‌ అధీన ప్రాంతాల్లోని ప్రజలు కుళ్ళు రాజకీయాలతో, ఆర్టిక సంతో భాలతో, ఆకాశాన్నంటే ధరలతో నానా యాతనలు పడ్డారు. రహస్యపార్ష్‌ నాయకత్వంలో అన్ని వర్గాలకు చెందిన వేలాది ప్రజలు ఈ సామ్రాజ్యవాద జోక్యానికి వ్యతిరేకంగా, కొమింటాంగ్‌కు వ్యతిరేకంగా తిరగబడ్డారు. నేను షాంఘై నుంచి బయక్లేరేముందే, అక్కడి ప్రైెమరీస్కూల్‌ టీచర్లు తమ యూనియన్త మద్దతుతో ఒక ప్రదర్శన నిర్వహించారు. * మాకు స్వేచ్చాః ప్రజాస్వామ్యం కావాలి, “మాకు తిండి కావాలి, ఆకలికాదు' అనేవి ఆనాటి కార్మిక, విద్యార్ది, మహిళా ఉద్యమాల నినాదాలు. కొమించాంగ్‌ అధీన (ప్రాంతాల్లోకి ప్రజుసైన్యం చొచ్చుకపోతూ, విజయం సాధిస్తూందనే వార్తలు ఇక్కడి ప్రజల ఉద్యమాలను ఉత్సాహపరిచేవి, ఈ ఉద్యమాలు సైనిక పోరాటానికి గట్టి మద్రతునిచ్చి కొమించాంగ్‌ సైన్యాలను ఫూర్తిగా ఏకాకులను చేయడంలో తోడ్పడ్డాయి.

వైనాలోని ఆరు విముక్తి ప్రాంతాలనుంచి ఈ సభకు మూడువందల యాభైమంది ప్రతినిధులొచ్చారు. వాళ్ళలో (ప్రజావిముక్తి సైనికులు, ఆదర్శ కార్మికులు, రైతులు, ఆ ప్రాంతాల్లోని ప్రజాస్వామ్య ప్రభుత్వాల ప్రతినిధులు, మహిళా ఉద్యమకారులూ వున్నారు. వాళ్ళ జీవితాల్దాగే వాళ్ళ పద్దతులు కూడా ఎంతో నిజాయివీగా, నిరాడంబరంగా, స్నేహపూర్వకంగా వున్నాయనిపించింది. ఇంతకుముందు స్కూళ్ళల్లో కాలేజీల్లో చేరి చదువుకున్న వాళ్ళు కూడా చూడడానికి గ్రామిక మహిళల్దాగానే వున్నారు. అట్టుడుగు వర్గాల్లో పనిషెయ్యాల్సిన అవసరం వాళ్ళను పూర్తిగా ఆ ప్రజలతో మమేకం చేసిందనేది తేటతెల్లమే. ఆ (ప్రజల మనుషులను అభిమౌనించకుండా వుండలేకపోయాను. ,

ఒకరోజు నడివయసు స్త్రీలు ఓ 20 మంది సభాస్తలంలో ముందుభాగాన ఫొటో కోసం నిలబడి కనిపించారు. అదో అద్భుతమైన దృశ్యం. విముక్తి ప్రాంతాలనుంచి వచ్చిన వీరందరూ కూడా దాదావు ఇరవైఏళ్ళ వయస్సులో విష్ణవంలోకి వచ్చినవాళ్ళు; వారిలో కాయ్‌చాంగ్‌: డెంగ్‌ యింగ్‌ చావో లు యిద్దరూ ఆ తర్వాత అఖిలైవనా ప్రజాస్వామిక మహిళానమాఖ్యకు అధ్యత ఉపాధ్యక్షులుగా ఎన్నుకో బడ్డెరు. ఎంతో పోరాటచరిత్ర కలిగిన

క్షే 14 విష్ప్పప్రాయంలో.... ఈ విషప్ణవకారులు వైనా (స్త్రీలందరికీ ప్రతీకలుగా నిలిచారు. వాళ్ళపట్ల నా హృదయం గౌరవాభిమానాలతో నిండిపోయింది. నేను కేవలం 19 30 అనుంచే కొమించాంగ్‌ ఆక్రమిత ప్రాంతాల్లోని విషప్ణవ కార్య(క్రమాల్గో పాల్గాంటున్నాను. అందుకే ఈ విముక్తి ప్రాంతాల మహిళాపోరాచాల గురించి నాకు తెల్సింది తక్కువే. డెంగ్‌యింగ్‌ చావోది, యితర ప్రతినిధులవి రిపోర్టులు వింటే విప్పవ స్పావరాల ఏర్పాటులోనూ, యుద్దరంగంలోనూ వాళ్ళు నిర్వహించిన అద్భుతమైన పౌత్ర అర్హమయింది. ఆ రిపోర్టులు నన్నెంతో కదిలించాయి. ఒకోసారి కళ్ళలో నీళ్ళునిండేవి. విమ్ముక్తి యుద్దం జరుగుతూ వున్నప్పుడు కాల్పులమధ్యనే పురుషులతో పాటు వైద్యసిబ్బందిలోని స్త్రీలూ యుద్దరంగంలోకి వెళ్ళి కతగాత్రులకు సేవలు చేసారు. సైన్యంతోపాటు కదులుతూ స్టైెచర్లు కూడా దొరకనపుడు గాయపడిన సైనికులను వైద్యసహాయం అందే ప్రాంతాలవరకూ తామే మోసుకొచ్చారు. తూర్పువైనాకు చెందిన లీ లాండింగ్‌ కూడా అలాంటి ఒక సైనికవైదృబ్బందానికి నాయకత్వం వహించింది. అంత చిన్నగా, సుకుమారంగా వున్న ఆమె గాయపడిన సైనికుడిని భుజం మీదేసుకుని శత్రువు కాల్పుల్లోనుండి బయటపడిందంటే నమ్మలేకపోయాను. వాళ్ళ బృందం ఒకసారి యుద్దరంగంనుండి 500 మంది సైనికులను రశ్షించిందట. ఎడతెరిపిలేని వర్షాల్లో, బురదలో, నీళ్ళలో నానుతూ నెలరోజులపైగా పోరాడి ఆ వైద్యబ్బందం గాయపడినవారిని శత్రువు బాంబుదాడినుండి సురక్షిత ప్రాంతానికి చేర్చిం ది. చాంగ్‌కైషేక్‌ బలగాలు అమెరికా అందించే సప్పైల మ్సీద ఆధారపడ్రగ్గా ప్రజావిముక్తిసైన్యం వాళ్ళ అవసరాలకోసం విముక్తిప్రాంతాల ప్రజలమీద ఆధారపడ్వింద్ర. అప్పుడు మళ్ళీ '్రులు తమవంతు కర్తవ్యాన్ని నిర్వహించారు. బట్టులునేసి, యూనిఫ్రా ంలూ బూట్టూ తయారుచేసి పంపారు. రెండున్నర సంవత్సరాల కాలంలో ఐదు కోట్లు జతల బూట్లు తయారుచేసొరు. 1947 లో తాయ్‌వోంగ్‌ కొండ ప్రాంతానికి చెందిన ఏడులతలమంది ్రులు “వందరోజుల నేత కార్యక్రమం' నిర్యహించి 15 కోట్లు 6 లతల చదరవు అడుగుల బట్టును తయారుచేసారు. ఇది సైన్యానికే కాక ఆ (ప్రాంత ప్రజల అవసరాలకు కూడా సరిపోయింది. సైన్యం వాళ్ళ ఊరిలో ఆగినప్పుడు వాళ్ళకు తిండి ఏర్పాట్లు (స్త్రీలే చేసేవారు. చిన్నచిన్న ఊళ్ళలో కూడా ఒక్కరోజులో 1,500 కిలోల పిండి దంచగలిగేవాళ్ళు మగవాళ్ళు యుద్దరంగానికో, యితర పసులకో వెళ్ళినపుడు వ్యవసా యఫు పనిని కూడా (స్త్రీలే చూసుకునేవారు. 1948 లో షాంగ్పి-సూయన్‌ విముక్తి ప్రాంతంలో సగానికి పైగా గ్రామీణన్ర్రీలు సంవత్సరమంతా పాలాల్గో పనిచేసారు. దున్నడం, నాట్టు, కోతలు," కలుపుతీయడం వంటి అన్ని పనులూ సరైన సమయంలో నిర్వహించారు.

మొదటే వైనాజుతీయమహేళాకాంగ్రెస్‌- నా జ్ఞాపకాలు 115 ఈశాన్య విముక్తి ప్రాంతంలో కూడా ఆ సంవత్సరం సుమారు 30 లక్షలమంది (స్త్రీలు పాలాల్గో పనిచేసారు.

ఈశాన్యం నుండి వచ్చిన ప్రతినిధులలో వైనాలోని మొట్టమొదటి మహిళా (ట్రాక్టర్‌ డ్రైవర్‌ అయిన లియాంగ్‌జున్‌ ఒకరు. ఈమెది హీలాంగ్‌ జియాంగ్‌ రాష్ట్రంలోని డెడు ప్రాంతం. పార్టీ ప్రాంతీయకమిటీ నడిపిన బ్రాక్టర్‌ (డైవింగ్‌ శిక్షణ తరగతికి హోజ్జరైన 70 మంది విద్యార్డుల్టో ఈమె ఒక్కతే స్త్రీ. అక్కడి ఉపాధ్యాయుడికి ఈ పని 'శ్రీలేం చేస్తారనే సందేహం వుండేది. అయినా, నిర్వహణాధికారి జున్‌ను ప్రోత్సహించాడు. త్వరలోనే మగవాళ్ళతో సమానంగా సమర్దవంతంగా (బ్రాక్టర్‌ను నడిపింది జున్‌. తర్వాతికాలంలో ఆమె దగ్గర శిక్షణ పాందిన ట్రాక్టర్‌ (డ్రైవర్‌లు అనేకమంది యిప్పుడు చైనా వ్యవసాయరంగాన్ని ఆధునీకరించే కృషిలో ప్రధానపాత్ర వహిస్తున్నారు.

జియాంగ్సు ర్యాష్ట్రంలోని తాయిసింగ్‌ జిల్లాకు చెందిన యింకొక ప్రతినిధి లియు- హుచెంగ్‌ మిలీషియా దళనాయకురాలు. * కమాండర్‌ లియు గా పేరొందిన ఈమె, తన దళంతో తరచుగా శత్రుక్యాంపులమీద ఆకస్మికదాడులు చేసి సైన్యానికి ధాన్యాన్ని, సరకులను సమకూర్చేది. బందీలను విడిపించేది. (ప్రజలు శత్రువుకు చిక్కకుండా తప్పించుకోవడానికీ, ధాన్యాన్ని ఆహారాన్ని దామకోడానికి సహాయ పడేవారు.

డెంగ్‌యింగ్‌ చావో తన రిపోర్టులో -పోరాటంలో మహిళల పొట్రను చాలా చక్కని మాటల్లో సభ ముందుంచింది. రెండున్నరేండ్లకు పైగా విముక్తికోసం సాగిన ప్రజాయుద్దంలో (స్త్రీలు మొక్కవోని ధైర్యంతో పాల్గొని పోరాటానికి అపారమైన మద్దతునందచేసారని పేర్కొన్నది.

అట్లా ఆ సభలో పాల్గొంటుంటచే, దేశవ్యాప్త విజయానికి చేరువలో వున్న సమయంలో జరుగుతున్న ఈ కాంగ్రెస్‌ నిజానికి, కొమించాంగ్‌ అధీనంలోనీ, విముక్తిప్రాంతాల్లోనీ ప్రగతిశీల మహిళలందరినీ సమైక్యపరివి వైనా (స్త్రీల ఐక్యతకు చిహ్నంగా నిలిచిందని అనిపించింది. పార్టీ కేంద్రకమిటీ ఈ కాంగ్రెస్‌నేందుకు నిర్వహించాలనుకుందో అప్పుడు నాకు ఫూర్తిగా అర్హమవసాగింది.

అన్నిరంగాలకు ప్రాతినిధ్యం వహించే 72 మంది సభ్యులు కార్యవర్గానికి ఎన్నికైనారు. కొత్తగా రూపుదిద్దుకున్న అఖిలవైనా ప్రజాస్వామిక మహిళాసమాఖ్యకు సియాంగ్‌నింగ్‌ను గారవాధ్యకురాలిగా, కాయ్‌చాంగ్‌ను అధ్యక్షురాలిగా, డెంగ్‌యింగ్‌ చావో, లీడిక్వాన్స సుగువాంగ్‌ పింగ్‌ లను ఉపాధ్యక్షులుగా ఎన్నుకున్నారు. వైనా మొత్తం విముక్తమయ్యేవరకూ జొతీయ ప్రజాస్వామిక విప్లవాన్ని కొనసాగించమనీ, విముక్తి యుద్దానికి మద్దతు తెలపమనీ సభ పిలుపునిచ్చింది. కార్మిక కర్షక మహిళలను, అన్ని రంగాల మహిళలను నవవైనా నిర్మాణం కోసం పురుషులతో పాటు ఉత్పత్తిలో, అధ్యయనంలో పొల్గొనవలసిందిగా కోరింది.

116 ఏపి ఫర (ప్రిల్‌ ౩ విప్ణవ వి ౧లో ప్రజావిముకై జనరల్‌ఛూ జయవంతంగా మున టా ంగ్‌జి గప నత ౦గ్‌ యా ంగా రా మపి ప్ప 0గ్‌ శద్రు (త ప హిళా ప్రతిని (ప్రభుత్వాన్ని నది ( వ్లపై దాడివే పదిహేనురో నిరఃరి ధులు (ప్ర ్నే నే లకూ యాంగ్సీన యమ జులకు డానికి సుత ల్బా ర దు లుఫ సమాయత సభ 4 వువీ గా వీరోచి న్బారు తమ తవంపై స తం క త్తృమవుతు 'మువ్పు భలో గాపో న్నా ంచిన పా రాడి గ్నెరు. గురు లొని తరము గి వచ్చి న సతను సహా ! లో 0 స సడ రభ న స | తపో న లా న న్‌ న? మ మ. వ. మ. క్‌ స ల మ. న ప మ! క. న్‌ శ ట్‌ న్‌ షు చ్‌. ర! హాం. మ. నల ము మ. నే ళ్ళ సే సే న న 1. ంం న ర న న న. యు న స న, ట్‌?! ఉత న స్త న సన. ప న క స సే ల మో వు ల గ (| మో స న. య్‌ వ య మ. గౌంగ్‌ ప. త స వ . మ. గ్‌ రాష్ట్ర ల? ప ల న. టి న్‌ వ. ంలో గెరిల్లా న స గ్ఞా స్థావర వ్‌! మ న. ంలోని ల. సస న న్‌ =కేథి2ై7 స్యా

తి లియుపొ(త పోషించింది నేనే సిన్‌ ఫెంగ్సయా ౨ 4 నంవత్సరాల నీన్‌ ఫెంగ్సియా నిరువేద కుటుంబంలో జన్మించింది వీడో యేటనే తన అక్క య్య వద్ద ఒవెరా కళ నేర్చుకుంది. వదమూడో యేట “వింజూ అనే స్టానిక ఒవెరాను నేర్చుకొని నాటకరంగవ్రవేశం చేనీంది నటనలో నవాజులా 77 (న్ని చూనీంచేది నిన్‌ ఫెంట్టియా చదువుకోలేదు. వెళ్ళయిన తర్వాతే భర్ణదగ్ధరచదవడం రాయడం నేర్చుకుంది. భార్చాభ్వర్రల్యిద్ధరూ కలిని వెయింటింగ్‌ కళనూ అభ్బాసించారు. ఒవెరాను చైనా నాటకం, కళ - సొపొత్యాలలో అంతర్చాగంగా చూసేందుకు ఈ కళాస్త్వాషణ ఆమెకు చాలా ఉవయోగపడింది.

న పాన నా లి నాల వో . వ! ప న టో న ర |

నవవైనా ఆవిర్చవించిన తొలినాళ్ళలో *లియుక్వియావోయెరో అనే పింగ్‌జు ఒపెరాను ప్రదర్శించిన ఉత్తేజకరమైన రోజులు నా మదిలో యెప్పుడూ మెదుల్లూనే వుంచాయి.

చెనా కమ్యూనిస్టుపార్టీ నేతృత్వాన 19 49 లో వైనా విముక్తమయింది. దీనితో వైనా ప్రజలు, ముఖ్యంగా తులు బానిసత్వం నుండి విముక్తిని పొందారు. ము త్యాగాలుచేసి సాధించుకున్న స్వేచ్చతో ఉత్తేజితులమైన మా నాటకసమాజ గాయకులం, నటులం అదరం కూడా నుమ్మల్ని విపరీతమైన అణచివేతకు, దోపిడికి గురిచేసిన చండశాసనుడైన మా యజమానిపై తిరగబడ్డెం. నాకప్పుడు ఇరవై యేళ్ళు.

118 విష్తవప్రాయంలో.... దేశంలో పెద్దయెత్తున జరుగుతున్న పెనుమార్చ్పులను చూస్తూ వుంచే ఉత్సాహం ఉరకలేసీది. నేనూ మా నాటకబ్బంద సభ్యులందరం కొత్తబట్టలేసుకొని నవసమాజ ఉత్సవాల్లో పాటలు పొడేవాళ్ళం, యాంగ్లే డ్యాన్స్‌ వేసేివాళ్ళం. ఆనందోత్సవాలు జరుపుకుంటున్న పప్రజలముందు ప్రదర్శనలివ్వడానికి మమ్మల్ని ఎ(ర్రబ్యానర్లతో అలంకరించిన ట్రక్కుల్లో ఎక్కడెక్కడికో తీస్కెళ్ళేవాళ్ళు. అక్కడ మేం దేశవిముక్తిని కొనియాడుతూ కొత్తగా రాసిన పింగ్‌జు ఒపెరాలను ఎంతో ఉత్సాహంగా ప్రదర్శించేవాళ్ళం. ఆ రోజుల్లో చైనాలో పెద్దలు నిర్ణయించే, (స్త్రీని ఒక వ్యాపారసరుకుగా పరిగణించే వివావాలే జరుగుతుండేవి. ఈ సనాతన సాంప్రదాయాలకు ఎంతోమంది యువతులు బలయ్యేవాళ్ళు. 1950 మే 1 నాడు వైనా ప్రజాప్రభుత్వం ఒక కొత్త వివాహచట్చాన్ని చేసింది. అందులోని ఆర్టికల్‌ 1 లో-

6 'స్తీ-పురుషుల ఇష్టాయిమ్టాలతో ప్రమేయంలేని, పై వఫురుషుడి ఆధిపత్యాన్ని నెలకొ ల్పేవి పిల్లల ఇమ్టాయిమ్ట్రాలను పట్టించుకోని భూస్వామ్య వివహపద్రతిని నిషేధించడమైనది. భాగస్వాములను స్వయంగా ఎన్నుకునే స్వేచ్చ, , ఒకే (స్ర్రీ- ఒకే ఫురుషుడు వుండే దాంపత్యం, (స్త్రీ- వురుషులిద్దరికీ సమాన హక్కులు, (స్త్రీలకు పిల్లలకు చట్టుబద్రమైన హక్కులు, కొత్త ప్రజాస్వామిక వివాహవ్యవప్ర ద్వారా అమలులోకి వస్తాయి?! అని వివరించింది. మా నాటకబ్బందం ద్వారా మేంఈ నూతనచట్చాన్ని ప్రజల్లో (ప్రచారం చేయడమే ముఖ్యలత్యంగా పెట్టుకున్నాం. అలా చేయడం మాకెంతో ఆనందాన్నిచ్చింది.

ప్రఖ్యాత విప్ణవకారిణీ, బీజింగ్‌ మున్సిపల్‌ మహిళానమాఖ్య అధ్యక్షురాలూ అయిన రూంగ్‌ సియావోమీ ఒకరోజు నాతో- 1949కి ముందు విముక్తమయిన ప్రాంతాల్లో (స్త్రీలగురించి కథలుకథలుగా వర్ణించి వెప్పింది. అలాంటి ఒక (స్త్ర చిత్రీకరించే పాత్రలో నటించాలనుందని ఆమెతో చెప్పాను. “లియు క్వియావోయెెగ్ర్‌ అనే నృత్యనాటికను ఆమె సూచించింది. అది ఓ అద్బుతమైన ప్రజాజీవన వాస్తవగాభ్ర మా బృందంలోని నాటక రచయితా సంగీతదర్శకుడు కలిసి త్వరలోనే దానిని పింగ్క్కా ఒపెరాగా మార్చేసారు. షాంగ్సీ- గొన్సు-నియాంగ్సీ ల సరిహద్దుప్రాంతంలోని యువతి అయిన ఫెంగ్‌ యుక్విన్‌(నాటకంలో లియు క్వియావోయెర్స్‌) జీవితకథే- మా నాటక ఇతివృత్తం. సంపన్న కుటుంబంతో తండ్రి కుదిర్చిన పెళ్ళిసంబంధాన్ని ఈమె వ్యతిరేకిస్తుంది. య్యిుక్విన్‌ రూంగ్‌బాయ్‌ అనే యువకుణ్ణి ప్రేమించి పెళ్ళి చేసుకుంటుంది. కాని ఆమె తండ్రి దృష్టిలో రూంగ్‌ ఒక పేదవాడు. అందుకని రూంగ్‌తో ఆమెకు గల బంధాన్ని తెంచేయాలనీ, రు అనే వ్యాపారితో ఆమె పెళ్ళి జరిపించాలని అనుకుంచాడు. య్రుక్విన్‌ ఆ ప్రతిపాదనను తిరస్కరించి జిల్లా పాలనాధికారి మా నీవు కి తన సమస్యను వివరిస్తుంది. యిక్విన్‌ కేసును “మా కూలంకషంగా పరిశీలించి ఆమెకు మద్దతునిస్తాడు. 'మా పరిశోధనపై ఆధారవడి

లియు పొత్ర పోషించింది నేనే 119 జిల్హాకోర్టు యిక్విన్‌- రూంగ్‌ల వివావోన్ని సమరిస్తూ ఆమె తండ్రిని శిక్షిస్తుంది. భూస్వామ్య వివాహవ్యవప్పను వ్యతిరేకించి నిలిచిన ర్బుక్విన్‌ స్రై్యం సరిహద్దు'ప్రాంత యువతీయువకులకు ఆదర్శమవుతుంది. ర్యిక్విన్‌ ప్రస్తుతం గన్సుర్మాస్త్రంలోని బావో జి (బిగేడ్‌లో మహిళాకమిటీకి డైర్మెక్టర్‌.

అటువంటి లియు క్వియావోయెర్‌ పాత్ర నన్ను పోషించమనడం నాకెంతో గర్వంగా అనిపించింది. చిన్నప్పటినుండి కూడా నేను సొంస్రదాయక నాటకాలలో ఫురాతన రీతి దుస్తులు వేసుకొని మాత్రమే నటించాను. లియుక్వియావోయెర్‌ పాత్ర అందుకు భిన్నమైనది. ఎందుకంటే ఆమె ప్రజా ప్రభుత్వ పాలనలో వున్న విముక్తి ప్రాంతానికి చెందిన కష్టజీవి. నేను పొత సా(మ్రాజ్యంలోని ఒక నగరంలో పెరిగినదాన్ని. విముక్తిప్రాంతం కాదుగదా, అసలు రైతాంగ (స్ర్రీలతోనే పరిచయం తక్కువ. ఈ కారణంగా నా ఈ కొత్తపా(త్రను అర్రం చేసుకోవడం నాకు చాలా కష్టమయింది. అయినా నా ప్రయత్నంలో విజయంపాందాలనే పట్టుదలా కలిగింది.

విముక్తి (ప్రాంతాల్లోని కళాకారుల సహకారంతో త్వరలోనే బీజంగ్‌లోనూ లియుక్వియావోయెర్‌ నాటకాన్ని ప్రదర్శించాం. 1950 వసంతోత్సవాలలో జాతీయ నాయకులకోసం మేమా ప్రదర్శన ఇచ్చాం. ఛైర్మన్‌ మావో, ప్రధాని చౌ, జనరల్‌ ఛు (అతన్నందరు ప్రేమగా అట్లా పిలిచేవారు) ప్రదర్శన అయినతర్వాత మమ్మల్ని కలిసారు. ఉత్తరషాంగ్సీ లో మాత్రమే కన్పించే ప్రత్యేకమైన గుహల ఇళ్ళను మళ్ళీ మా నాటకంలో చూసి చాలా సంతోషించానని చెప్పారు మావో. ప్రధాని చా మాత్రం నేను స్టేజమీద చరఖా తిప్పినతీరు సరిగా లేదని చెప్తూ అక్కడే వున్న ఒక చరఖాముందు నేలమీద కూచొని దాన్ని తిప్పి చూపించారు. అది చూసిన ఛు- *““మన చౌ యేనాన్‌లో పెద్ద పేరుమోసిన నేతగాడు, తెల్సా?” అంటూ అందర్నీ నవ్వించాడు. వాళ్ళు చాలా చనువుగానూ, స్నేహంగానూ వున్నారనిపించింది. ముప్పై సంవత్సరాలు గడిచిపోయిన తర్వాత , ఈ రోజుకి కూడా ఆ సంఘటన తల్చుకుంటే నాకు వాళ్ళ ఆత్మీయతే గుర్తొస్తుంది.

“లియు క్వియావోయెరో నాటకం ఎవ్పుడూ ప్రదర్శకులను బాగా ఆకట్టుకునేది. 1951లో అంతర్జాతీయ శ్రామిక మహిళా దినం అయిన మార్చ్‌! నాడు మేం బీజింగ్‌లోని శ్రామికజనమందిరంలో ప్రదర్శనలిచ్చం. అక్కడి ప్రేక్షకుల్లో చాలామంది రైతాంగథ్త్ర్రీలు వుండడం గమనించాను. నాటకంలో లియు పాలనాధికారి మా తో తనతం(డ్రి తనను భూస్వామికిచ్చి పెళ్ళిచేయడంకోసం వాళ్ళనుండి ఎట్లా లంచంతీసుకున్నాడో చెప్తుంది. ఆ సన్నివేశ సమయానికి సరిగ్గా వర్షం మొదలయింది. ఆ సన్నివేశం దాదాపు గంటసేఫునడుస్తుంది. అయినా ప్రేక్షకులంతా అట్లాగే వానలో ఆ (ప్రదర్శనను తిలకించారు. నేనూ ఆపాదమస్తకం తడిసిపోయాను, అయినా అంకం ముగసీవరకూ కదలలేదు.

120 విషప్త్రవప్రాయంలో....

నూతన వివాహచట్టాన్ని ప్రచారం చేసేందుకు పల్తెల్లోకి, ఫ్యాక్టరీల్లోకి వెళ్ళి

ప్రదర్శనలివ్వాలని మమ్మల్ని కోరారు. బీజింగ్‌ చుట్టుపక్కల వున్న మొత్తం పళ్లెల్టో, ఫ్యాక్టరీల్లో మేం ప్రదర్శనలిచ్చాం. నూ ప్రచారం చాలా విజయవంతమయింది. ఒకసారి ఒక కార్మికుడు నాతో- ''“లియు వంటి అనుభవాలే ఎదుర్కొన్న అమ్మాయిలు ఎంతోమందున్నారు. మీ నాటకం చూసిన తర్వాత వాళ్ళంతా కూడా పెద్దలు నిర్ణయించే పెళ్ళిసంబంధాలను తిరస్కరిస్తున్నారు.** అని చెప్పాడు.

బీజింగ్‌ శివార్లలో గల షున్‌యి ప్రాంతంలోని ఒక ఊర్జో ప్రదర్శన ముగియగానే ఓ అమ్మాయి వాళ్ళ నాన్నను నాదగ్గరికి తీసుకొచ్చింది- *“మీ నాటకం చూసిన తర్వాత మా నాన్న తను నిర్ణయించిన పెళ్ళిగురించి నన్ను ఒత్తిడి చేయొద్దని నిర్ణయించుకున్నాడు. నాన్న ఆ సంబంధం ఖాయం చేసుకోవడానికి వాళ్ళ దగ్గరినుండి తీసుకున్న కానుకలను కూడా తిరిగి ఇప్పేయాలనుకుంటున్నాడు'” అని వెప్పింది.

ఆమె ఎంత భావావేశానికి లోనయిందంటే- నన్ను గట్టిగా కావలించుకొని తన కన్నీళ్ళతో నా చెక్కిళ్ళను తడిపేసింది. ఆమె తండ్రి సిగ్గుపడ్డాడు -**నా కూతురు క్వియావోయెర్‌ నుండి నేర్చుకోవాలనుకుంటోంది. నేనూ క్వియావోయెర్‌ తండ్రిలా ప్రవర్తించలేను. మేం రేప్పాద్దున్నే వెళ్ళి ఆ పెళ్ళిసంబంధాన్ని రద్దుచేసుకుంబాం??

ఈ మాటలంటున్నప్పుడు అతని కళ్ళలోనూ సుడితిరుగుతున్న కన్నీరు నా దృష్టిని దాటిపోలేదు. అతని చేతులను నా చేతుల్లోకి తీసుకొని ' బాబాయ్‌! నువ్వు నిజంగా అభ్యుదయవాదివి. నాకూ ఇదొక గుణపాఠంగా పనికొస్తుంది- మేం నీకు ఇంత ఉపకారం చేయగలిగామనే విషయం నాకు చాలా సంతోషాన్నిస్తున్నది" అని చెప్పాను. నిజంగా వాళ్ళిద్రరూ అంత ఆనందంగా వుండడం నాకు చాలా సంతోషంగా అనిపించింది.

మేమొకరోజు బీజింగ్‌లోని డెమొక్రటిక్‌ హాల్లో 'లియుక్వియావోయెరొన్సు ప్రదర్శించాం. ఆ హాల్‌ నిర్వాహకుల్లో ఒకరు స్టేజిమీదికొచ్చి “కామ్రేడ్‌ మా సిర్వ ప్రేకకుల్లోనే వున్నాడి*ని ఎంతో ఉత్కంఠతో చెప్పాడు. నిజజీవితంలో య్బుక్విన్‌కు పెళ్ళివషయంలో సహకరించిన పాలనాధికారి అతడే. అతడు ప్రజల్లో పనిచేసిన తీరుకూ, రయిక్విన్‌ తదితర (స్త్రీల కేసుల్టో నిర్వహించిన పాత్రకు సరిహద్దు ప్రాంతంలో ఇలా

పేరుప్రతిష్టలు పొందాడు.

అంతటి వ్యక్తి మా నాటకప్రదర్శన చూడడానికి రావడం మాకు చాలా ఆశ్చర్యం

కలిగించింది. ప్రదర్శన ముగియగానే అదే మేకప్‌తో అతనిదగ్గరికి పరుగెత్తుకెళ్ళాం. ముతక నూలుబట్టతో కుట్టిన బూడిదరంగు కోటువేసుకొని వున్నాడతను. సరిహద్దు ప్రాంతంలో వాడే టోవీని పెట్టుకున్నాడు. వయస్సు 50 యేళ్ళుంటుంది. సామ్యంగా కనిపించాడు. అతనుప్టేజి దగ్గరికి రాగానే మేమంతా అతనిచుట్ట్టై చేరి అతన్ని స్టేజీమీదికి తీసుకొచ్చాం. అప్పటికి ప్రేష్షకులెవరూ హాల్లో లేరు. “మా” సు అప్పుడు కేంద్రప్రజాన్యాయస్టానానికి

లియు పాత్ర పోషించింది నేనే 121 ఉపనిర్రేశకుడిగా వున్నాడు. అతని నిరాడంబరత, సూటిదనం, దయాద్రగుణం నన్ను ముగ్దురాల్ని చేసాయి. విమ్తుక్తిప్రాంతాల్లో ప్రజలకోసం, ప్రజలతో కలిసి పనిచేసిన కార్యకర్తలందరికీ మాసు ఒక్కమంచి ఉదాహరణ. మేం కాళాకారులం, నాటక నిర్వాహకులం- అందరం కూడా స్టేజీమీద కూచున్నాం.. అతను. ఒకచేత్తో సిగరెట్‌ పట్టుకున్నాడు. ఆక్కడవున్నవాళ్ళలో ఒకరిదగ్గర పాడవైన పైపు వుండడం గమనించి. “1మీకభ్యంతరం లేకపోతే, దాంతో రెండుదమ్ములు లాగిస్తానేం??? అన్నాడు. ఈ అతిచిన్న అభ్యర్హన అతన్ని మాకు మరింత దగ్గరచేసింది, మా ప్రదర్శన గురించి అతను ఏం అభిప్రాయం చెప్తాడో వినాలని ఆసక్తిగాచూసాం, అతను నాటకాన్ని మెచ్చుకున్నాడు. '“'“కథానాయిక పాత్ర చాలా పక్కగా పోషించారు. చాలా వాస్తవంగా వుంది. నాటకంలోని మిగిలిన పాత్రలు బూడా బాగున్నాయి”. మేకప్‌, దుస్తుల గురించి అడిగినపుడు “ఫెంగ్‌ మిక్విన్‌ ఆధారంగా రూపాందించిన లియు వేషధారణంతా ఫెంగ్‌కన్నా ఎక్కువ ఆకర్షణీయంగా వుంది. ఉదాహరణకు క్వియావోయెర్‌ జడకు కట్టుకున్న ఎ(ర్రని రిబ్బన్‌ పిల్స్‌ బదులుగా. ఊలుతో చేసిందై వుండాలి, రెండోది ఆమె చెవులకు రింగులు పెట్టుకోవాలి...” మా మేకప్‌ మాన్‌ పౌరాణికనాటకాల్లో వాడే మెరిసే రింగులను తీసి చూపించి ఇవి సరిపోతాయా అనడిగాడు. దానికి సు పెద్దగా నవ్వి, “లేదు లేదు, అవి పాతకాలం వాళ్ళకు. మన విముక్తి ప్రాంతాల్లో కూలీ చీసుకునే 'త్రులెవరైనా అటువంటివి పెట్టుకోవడం నువ్వు చూసావా?'” అని ఎదురు ప్రశ్న వేసాడు. అప్పుడా మేకప్‌మాన్‌ జాలరి'స్త్రీల పాత్రలకు వాడే ఎనామిల్‌ రింగులను చూపించాడు. ** ఆ. ఇవి కొంత బాగున్నాయి"' అని చెప్తూ సు మరొక సూచన చేసాడు- “కథా నాయకుడైన రూవో తలకు చుట్టుకున్న రుమాలును తలకు ముందుభాగంలో ముడెయ్యాలి, వెనక కాదు. ఎందుకంటే హీలీ ప్రాంతంలోని రైతుల (ప్రత్యేకమైన “కట్టు అది. ఆ తలపాగా మరీ తెల్లగా వుందని కూడా చెప్పాడతను. మేం నాటకంలో ఉపయోగించిన తలపాగానొకదాన్ని తీసుకొని తన బూటుకిందిభాగాన్ని దానితో తుడిచి" ఇదిగో, ఇట్టా మురిగ్గా వుండాలి అని చూపించి అందర్నీ నవ్వించాడు. 1950 తర్వాత లీయుక్వియావోయెర్‌ ఎక్కడ ప్రదర్శించినా హాళ్ళు జనంతో కిటకిటలాడేవి. యేళ్ళు గడిచేకొద్దీ కళాకారుల సపోయంతో నాటకంలో చాలా మార్పులు చేర్పులు చోటుచేసుకున్నాయి. పింగ్‌జు నాటకాన్ని డాక్యుమెంటరీగా భద్రపరచడంకోసం 1955లో లియుక్వియావోయెర్‌ను తెరకెక్టించడం కూడా జరిగింది. ఇటీవల లియుక్వియావోయెర్‌ ను మళ్ళీ బీజింగ్‌లో ప్రదర్శించారు. నేను యువ కళాకారులకు నాటక రిహార్సల్స్‌లో తోడ్చడ్డను. ఈ నాటకాన్ని తిరిగి స్టేజ్‌పై ప్రదర్శించడం చూసినప్పుడు నాకు నేను మళ్ళీ చిన్నపిల్లనైపోయినట్టు అనిపించింది. ఈ నాటకం చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలుస్తుందనడానికి ఈ నాటక ప్రదర్శనే నిదర్శనం. *£

122 అనుబంధం ; 1911 విప్లవం

చైనాలో రైల్వేలను జాతీయం చెయ్యాలని, ప్రాంతీయ కంపెనీలకు రైల్వేనిర్మాణపనులపై యివ్చిన హక్కులనం వెనక్కుతీసుకోవాలని కింగ్‌ (వుంచూ) ప్రభుత్వంపై సామ్రాజ్యవాదళక్తులు విపరీతమైన వత్తిడి తీసుకువచ్చాయి. రైల్వేనిర్మాణ పనులపై హక్కులను గుంజుకోవడమే ఆ శక్తుల లక్యం. ఈ హక్కుల పరిరక్షణకోసం సిచువాన్‌

రాష్ట్రంలో మొదలైన ఉద్యమం చాలా బలంగా వున్నరోజుల్లో 1911 విప్లవం ప్రజ్వరల్లింది. ఈ విప్లవాన్నే మొదటి ప్రజాస్వామ్య విప్లవం అనికూడా వ్యవహరిస్తారు క్వీింగ్‌కు వ్యతిరేకంగా జరిగిన యితర ఉద్యమాలతో పాటు, సాయుధ తిరుగుబాట్లు అసంఖ్యాకంగా జరిగిన కాలమిది. ఉవ్వెత్తున లేచిన యీ ఉద్యమాలను అణచడానికి హూబి ప్రాంతంనుండి న్యూఆర్మీ సైన్యాలను సిచువాన్‌కు తరలించింది. క్వింగ్‌ ప్రభుత్వం సరిగ్గా అదే సమయంలో న్యూఆర్మీకే చెందిన సైనికులు కొందరు హృుబీ రాష్ట్రంలోని వుచాంగ్‌లో అక్టోబరు పదోతేదీ రాత్రి తిరుగుబాటు చేశారు. 1911 విఫవంలో యీ

తిరుగుబాటు కీలకమైన ఘట్టం. క్వింగ్‌ వంశ పతనానికి, సన్‌యటొసెన్‌ నాయకత్వంలో వైనా రిపభ్లిక్‌ అవతరించడానికి దారితీసింది ఈ తీరుగుబాదే.

జాంగ్‌ జువాన్‌ నేతృత్వంలో మంచూ చక్రవర్తి నియామకం (1917)

ఇంటా, బయటా వున్న అభివృద్దినిరోధక శక్తులు తెచ్చిన వత్తిడీవల్ల అధ్యక్షపదవిని యుద్ధప్రభువైన యువాన్‌షికై కీ యివ్వడానికి సన్‌యట్‌సెన్‌ (1912లో నిర్ణయించుకున్నారు. క్తింగ్‌ చక్రవర్తి పక్కకు తప్పుకోవాలని, మంచూ ప్రభుత్వం కోసం కాకుండా రిపబ్లిక్‌కోసం యువాన్‌ పనిచయ్యాలని సనీయ ట్‌సెన్‌ షరతు విధించారు. సన్‌ నిర్ణయం ఫలితంగా, 1912 ఫిబ్రవరిలో వైనా రిపబ్లిక్‌ తాత్కాలిక అధ్యక్షుడిగా యువాన్‌ పదవీస్వీకారం చేశాడు. జపాన్‌ సామ్రాజ్యవాదశక్తుల అండ చూసుకుని రాచరికవ్యవస్టను పున ప్రతిష్టించడానికి 1925లో యువాన్‌ ప్రయత్నాలు మొదలుపెట్టాడు. తానే చక్రవర్తి. కావాలనుకున్నాడు. ఈ ప్రయత్నాలను ప్రజలు ముక్తకంరంతో వ్యతిరేకించడంతో సింవోసనం ఎక్కే ప్రయత్నాన్ని యువాన్‌ 1916లో విరమించుకోవాల్సివచ్చింది. ఆ తర్వాత కొద్దికాలానికే అతను మరణించాడు.

ముఖ్యమైన చారిత్రక ఘట్టాలు 123

యువాన్‌ మరణంతో దిక్కుతోచని ఉత్తరప్రాంత యుద్దప్రభువులు వేర్వేరు (గ్రూపులుగా విడిపోయారు. సామ్రాజ్యవాద దేశాలైన అమెరికా, బ్రిటన్‌, జపాన్‌లు ఒక్కో (గూపును బలపరిచాయి. దేశంలోని వివిధప్రాంతాలపై పట్టుకోసం పోరాటం మొదలైంది. రిపభ్లిక్‌ అధ్యక్షుడు లీ యువాన్‌ హంగ్‌, ప్రధాని డువాన్‌ కీరుయ్‌ 1917 వసంతకాలంలో పార్లమెంటుపై ఆధిపత్యంకోసం పెనుగులాట మొదలుపెట్టారు. ఇదిలావుండగా, శక్తివంతమైన యుద్దప్రభువు జాంగ్‌జువాన్‌ తన దళాలను బీబింగ్‌కు పంపి లీ యువాన్‌హంగ్‌ను పదవీచ్యుతుణ్ణి చేశాడు. రాజవంశానికి చెందిన జువాన్‌తాంగ్‌ అనే బాలుడ్ను జులైలో సింవాసనంపై కూచోపెట్టాడు. ఆధిపత్యపోరులో తానేమీ తీసిపోనని డువాన్‌కీరుయ్‌ తన సైన్యాలను జాంగ్‌ పైకి పంపి ప్రధానిపదవిని తిరిగి చేపట్టి, రిపబ్లిక్‌కు తానే రక్షకుడినని ప్రకటించుకున్నాడు. జపాన్‌ సామ్రాజ్యవాదుల అండదండలతోనే డువాన్‌ యిది సాధించగలిగాడన్నది విస్పష్టం. ౯

మీకీ (1919) ఉద్యమం

వైనాపై పూర్తిపట్టుకోసం 1915 జనవరిలో జపాన్‌ “ఇరవై ఒక్క డిమాండ్లను ప్రకటించింది. ఈ డివూండ్హకు తలవొగ్గితే చైనా జపాన్‌కు వలసరాజ్యంగా మారిపోతుంది. మంచూప్రభుత్వంలో (ప్రధానిగా వుండి రిపబ్లిక్‌కు తాత్కాలిక అధ్యక్షుడిగా మారిన యువాన్‌షికై పై విపరీతమైన వత్తిడి తెచ్చి జపాన్‌ తన డిమాండ్లను సాధించుకుంది. ఈ డిమాండ్లను ఒప్పుకుంటేనే చక్రవర్తిని కావాలన్న నీ పధకానికి మా మద్దతు వుంటుందని జపాన్‌ యువాన్‌కు స్పష్టం చేసింది.

మొదటి ప్రపంచయుద్దానంతరం జరిగిన వర్సెయిల్స్‌ శాంతిసమావేశానికి వైనా ప్రతినిధిబృందం కూడా వెళ్ళింది. జపాన్స్‌ యువాన్‌ ప్రభుత్వాల మధ్య జరిగిన 'ఇరవై ఒక్క డిమాండ్ర' ఒప్పందాన్ని రద్దుచెయ్యాలని వైనా ప్రతినిధులు డిమాండ్‌వేశారు. అంతే కాకుండా, తవుదేశంలో సామ్రూజ్యవాదశక్తులకు వున్న ప్రత్యేక హక్కులను రద్దుచేయాలని, యుద్దంలో జపాన్‌ వశపరుచుకున్న షాన్‌డంగ్‌ రాష్ర్రాన్ని తిరిగి యిచ్చివే యుడవేఎ కాకుండా అంతకుముందు ఆ రాష్ట్రంలో జర్యనీకున్న ప్రత్యేకరాయితీలను ఉపసంహరించుకోవాలని కూడా వైనా (ప్రతినిధిబ్బందం డిమాండ్‌ చేసింది. ఈ డిమాండ్లను సమావేశం తిరస్కరించిందన్న -వార్త వైనాలో (ప్రకంపనలు శేపింది. కోపోద్రిక్తులైన వేలాదిమంది విద్యార్దులు, ప్రజలుయే:నాలుగున బీజింగ్‌లోని తియానన్నెన్‌ స్క్వేర్‌లో బ్రవ్మాండమైన ప్రదర్శన నిర్వహించి సాఘ్రాజ్యవాదశక్తుల నిర్ణయానికి వ్యతిరేకంగా నినాదాలు చేశారు. తియాంజిన్‌, షాంప్టై, నాంజింగ్‌, ఊహాన్‌, గువాన్‌జౌ యింకా అనేక నగరాల్లో వర్సెయిల్స్‌ నిర్ణయానికి వ్యతిరేకంగా అప్పటికప్పుడు ప్రదర్శనలు జరిగాయి.

124 విష్లవ్రప్రాయంలో.... మే 80(1925) ఊచకోత షాంపైైలో జపాన్‌కు చెందిన ఒకపత్తిమిల్హులో కొంతమంది కార్మికులను యాజమాన్యం ఎలాంటి కారణం చూపించకుండా పనిలోంచి తీసేశారు. ఇందుకు నిరసనగా 1925 మే 14న కార్మికులు సమ్మెచేశారు. సమ్మెచేస్తున్న వారిపై కాల్పులు జరపాల్సిందిగా యాజమాన్యం తమ తొత్తులను ఆదేశించింది. ఈ కాల్పుల్లో దాదాపు పన్నెండుమంది మరణించడమో తీవ్రంగా గాయపడడమో జరిగింది. ఈ నరమేధానికి నిరసనగా షాంఘై విద్యార్దుల కరపత్రాలు పంచారు. మిల్లులో కాల్పులకు వ్యతిరేకంగా ఉద్యమం రోజురోజుకూ బలపడుతుండటంతో బ్రిటిష్‌ (ప్రభుత్వం షాంహ్టైకి పెద్దయెత్తున పోలీసుదళాలను పంప్‌ వందలాదిమందిని అరెస్టుచేయించింది. షాంఘై వీధుల్లో పోలీసులు విచక్షణారహితంగా జరిపీన కాల్పుల్లో ఎంతోమంది ప్రజలు హతులయ్యారు. ఉత్తరప్రాంతంలో జాతీయవిప్లవసైన్యం నడిపిన బైతయా్ర (జులై 1828, ఏప్రిల్‌198 మధ్య) కమ్యూనిస్టులు, కొమింటాంగ్‌ మొదటిసారి చేతులుకలిపింది 1924 జనవరిలో కమ్యూనిస్టుపార్టీ వల్ల ప్రభావితమైన గువాన్‌జౌ జాతీయస్రభుత్వం 1926 జులైలో ఉత్తరప్రాంత జైత్రయాత్ర గురించిన ఒకప్రకటనను జారీ చేసింది. యుద్దప్రభువులెన ఊ పీపూ, సన్‌చువాన్‌ఫంగ్‌లతో పోరాడడానికి విష్టవ సైన్యానికి చెందిన లకమందిక్షి ప్పగా సైనికులను హూబీ, జియాన్‌క్సి, ప్యూజియన్‌, జెజియాంగ్‌ ప్రాంతాలకు తరలించ్రర్రు ఈ జైత్రయాత్ర సామ్రాజ్యవాదుల, భూస్వాముల ప్రయోజనాలను గట్టిదెబ్బ తీసింది అయితే విప్లవసైన్యంపై చెన్‌ డుక్సియు నాయకత్వంలోని కమ్యూనిస్టు ప్రార్ట పట్టుకోల్పోవడంతో, జైత్రయాత్రలో పాల్గొంటున్న దళాల నాయకత్వం పతీఘాతశ్రక్సుల చేతుల్లోకి వెళ్ళిపోయింది. చియాంగ్‌కై షేక్‌ నాయకత్వంలోని యీ రియాక్షనరిశక్రుల్లు విప్లవాన్ని వెన్నుపోటుపొడిచాయి. జ మొదటివిప్లవ అంతర్యుద్ధం (1921-27) ఉత్త రప్రాంతంలోని యుద్దప్రభువులను సవాలుచేస్తూ సన్‌యట్‌సెన్‌ 1021లో గువాన్‌జౌలో ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటుచేసి, ఉత్తరప్రాంతంలో పోరాటానికి సన్నాహాలు ప్రారంభించారు. గువాన్‌జౌలో 1923 జూన్‌లో జరిగిన వూడోజాతీయకాం[గ్రస్‌లో విప్లవకరఐక్యసంఘటనను ఏర్పాటుచేయాల్సిన అవసరాన్ని కమ్యూనిస్టుపార్టీ చర్చించింది.

ముఖ్యమైన చారిత్రక ఘట్టాలు 1124 కొమింటాంగ్‌ను పునర్వ్యవస్టీకకించడంలోనూ, కొమింటాంగ్‌ పాక్టీలమధ్య సహకారాన్ని కొనసాగించే క్రమంలో సన్‌యట్‌సేన్‌కు సహాయంచేయాలని ఈ సమావేశంలోనే పార్టీ నిర్ణయించింది. ఈ నేపధ్యంలో కొమించాంగ్‌ ప్రధమ జాతీయ కాంగ్రెస్‌ను 1924 జనవరిలో గువాన్‌జౌలో సన్‌యట్‌సేన్‌ సమావేశపరిచారు. ఈ సమావేశానికి చాలామంది కమ్యూనిస్టులు కూడా విజరయ్యారు. సోవియట్‌ రష్యాతో చెయ్యికలపాలని, వైనా కమ్యూనిస్ట్రుపార్టీతో కలిసి పనిచేయాలని, కార్మికులకు కర్షకులకు చేదోడువాదోడుగా వుండాలని కొమించాంగ్‌ ఈ సమావేశంలోనే నిర్ణయించింది.

కమ్యూనిస్టృ పార్టీ ప్రతిపాదించిన ఐక్యసంఘటన విధానం విప్లవానికి కొత్తవూపునివ్వడమే కాకుండా కార్మిక, కర్షక ఉద్యమాల అభివృద్దికి దోహదం చేసింది.

గువాన్‌డంగ్‌ ప్రభుత్వ జాతీయవిప్రవసైన్యం 1926 జులైలో ఉత్తరదిశలో ప్రారంభించిన జైత్రయాత్రకు కార్మికుల, కర్షకుల సహాయ సహకారాలు లభించాయి. దారిపొడవునా వచ్చిచేరే శక్తులతో బలోపేతవువుతూ ముందుకు సాగుతున్న విష్ణవసైన్యాలు పల్లెల్లోనూ, పట్టణాల్లోనూ భూస్వామ్య, సామ్రాజ్యవాదశక్తులను చావుదెబ్బతీశాయి. విఫ్రవం అప్రతిహతంగా ముందుకు సాగుతుందన్న భయంతో విప్లవశిబిరాల్లోని ప్రతీఘాతుకశక్తులతో సామ్రాజ్యవాదులు కుమ్మక్కయ్యారు. ఉరకలేస్తూ ముందుకుసాగుతున్న దళాల నాయకత్వాన్ని ప్రతీఘాతుకశక్తుల సహకారంతో 1927 ఏట్రల్‌ 12న చాంగ్‌ కై షేక్‌ చేజిక్కించుకున్నాడు. తొత్తులైన కొంతమంది గూండాలను ఉసిగొల్పి కార్మికులపై దాడులు చేయించాడు. ఇందుకు ప్రజలు నిరసన తెలిపితే వారిపై కాల్పులు జరిపించాడు. అనేకమంది (ప్రజలు మరణించిన యీసంఘటన ఏటప్రిల్‌12 ఊచకోతగా చరిత్రలో నమోదయింది. ఈ సంఘటనతర్వాత మూకుమ్మడి అరెస్టులు జరిగాయి. ఎంతోమంది విష్టవకారులను చంపించడమే కాకుండా విష్ణవసంస్తలెన్నింటినో చాంగ్‌ అణచివేశాడు. మిగతాప్రాంతాల్లో కూడా విప్లవానికి వెన్నుపోట్లు తగిలాయి. ప్రతిఘాతుకశక్తులు భయోత్సాతాన్ని సృష్టించారు. దేశంలో పెనుతుఫాను సృష్టించిన మొదటివిప్లవ అంతర్యుద్ధం విషాదాంతంగా ముగియడానికి కారణం చెన్‌డుక్సియూ లొంగుబాటు విధానమేనని చెప్పవచ్చు. కమ్యూనిస్టుపార్టీ చూపిన చొరవను, స్వతంత్రంగా వ్యవహరించేందుకు వున్న అవకాశాన్ని చేజార్చుకొని సరైన అవకాశంకోసం చూస్తూవున్న ప్రతీఘాతుకశక్తులకు దళాలనాయకత్వాన్ని అప్పజెప్పాడు.

మార్చి 18 ఊచకోత

దగూకా, తియాన్‌జిన్‌లపై జపాన్‌కు చెందిన ఒక యుద్దనౌక దాడిచెయ్యడాన్ని నిరసిస్తూ 1062, మార్చి 18న లీడాజౌ(చైనా కమ్యూనిస్టుపార్టీ వ్యవస్థాపకుల్లో ఒకరు) నాయకత్వంలో ఐదువేలమంది తియానన్నెన్‌ స్క్వే5్‌లో ప్రదర్శన జరిపారు. దగూకౌ

126 విష్లవప్రాయంలో.... కోటను నేలమట్టం చేయాలని జపాన్‌, యితర సామ్రాజ్యవాద దేశాలు చేసిన డిమాండ్‌ను డువాన్‌కీరూయ్‌ (ప్రభుత్వం తిరస్కరించాలని ప్రదర్శకులు డివూండ్‌చేశారు. ప్రదర్శకులపై కిరూయ్‌ సైనికులు జరిపిన కాల్పుల్లో 47 మంది మరణించగా, 150 మంది గాయపడ్డారు. ఈ సంఘటన మాఠథ్చి 18 ఊచకోతగా పేరొందింది. సెప్టెంబరు 18(1981) సంఘటన

ఈశాన్య ప్రాంతంలోని షెన్‌యంగ్‌లో వున్న వైనా సైనికశిబిరంపై జపాన్‌సైన్యం 1931 సెప్టెంబరు 18 రాత్రి ఆకస్మికదాడి జరిపింది. ఈ దాడిద్వారా వైనాపై దురాక్రమణకు జపాన్‌ నాంది పలికిందని చెప్పవచ్చు.

రెండవ విప్లవ అతర్వ్యుద్ధం (19౯7-87) విష్ణవానికి 1927లో వెన్నుపోటు పొడిచిన తర్వాత, కమ్యూనిస్టులపై, యితర విష్టవకారులపై చాంగ్‌ కై షేక్‌ మారణకాండ కొనసా గిస్తూనే, సా ఘ్రాజ్యవాదశక్తులను సంతృప్తి పరచడానికి వారికి అనుకూలమైన ఎన్నో నిర్ణయాలను తీసుకున్నాడు. విప్లవాన్ని కాపాడుకోవడానికి కమ్యూనిస్టుపార్టీ 1927 ఆగస్టులో సాయుధతిరుగుబాట్లు చెయ్యవలసిందిగా ప్రజలకు పిలుపునిచ్చింది. ఈ పిలుపునందుకొని చౌఎన్‌లె, యింకొంతమంది నాయకులు ఆగస్టు 1న నాన్‌చంగ్‌లో తిరుగుబాటు చేశారు. ఆ తర్వాతి నెల్లోనే హూనాన్‌, ఉత్తరజియాంక్సీ ప్రాంతంలో శిశిరంలో తిరుగుబాటుకు మావో నాయకత్వం వహించారు. ఆ తర్వాత మావో తన దళాలను చింకాంగ్‌ షాన్‌ పర్వతశ్రేణుల్లొకి తీసుకువెళ్ళి అక్కడ స్థావరమేర్చర్చుకున్నారు. ఛూటే నాయకత్వంలోని సైన్యాలు 1928 ఏప్రిల్‌లో మావో సైన్యాలకు తోడయ్యాయి. కమ్యూనిస్టృ పార్టీ నాయకత్వంలో ఏర్పడ్డ మొట్టమొదటి విస్టవస్తావరం యిది. దాదాపు యిదేసమయం లో యితర ప్రాంతాల్లో కూడా పార్టీ స్థావరాలు ఏర్పడ్డాయి కమ్యూనిస్టృ పార్టీ స్టావరప్రాంతాల్లోని రైతులను ఉత్తేజితులను చేస, వ్యవసాయక విప్లవాన్ని నడిపింల్పింద్ర్‌ వారికి భూమిని పంపిణీ చేసింది. దానితో వారికి జీవనాధారం లభించడమే కాక్రండ్రా జీవనప్రమాణాలు పెరిగాయి. ఫలితంగా ఎర్రసైన్యం, కమ్యూనిస్టు పార్టీలు కూడా బలోపేతమయ్యాయి.

1980 చివరినుండి, 1931 సెప్టెంబరు మధ్యలో చాంగ్‌ కైషేక్‌ పన్నిన నాలుగు చగ్రబంధనాలను ఎర్రసైన్యం ఛేదించింది. అయితే కేంద్రకమిటీ వామపక్ష అవకాశవాద ధోరణి అవలంభించడంతో కొమింటాంగ్‌ పన్నిన ఐదో చక్రబంధనాన్ని ఎదుర్కోవడంలో ఎ్వోరసైన్యం విఫలమయింది. మిగిలిన శక్తిని కాపాడుకోవడం కోసమని ఎర్రసైన్యం లాంగమార్చిను ప్రారంభించింది. చున్‌యీలో 1935 జనవరిలో జరిగిన పొలిటికల్‌ బ్యూరో విస్సృతసమావేశం పార్టీ అనుసరించిన తప్పుడు ధోరణిని దుయ్యబట్టింది. పార్టీకి

ముఖ్యమైన చారిత్రక ఘట్టాలు 127 మౌవో నాయకులయ్యారు. 1935 అక్టోబర్‌ నాటికి ఎర్రసైన్యం ఉత్తరప్రాంతంలోని షాన్సీకి చేరుకుంది. జపాన్‌కు వ్యతిరేకంగా మొదలైన ష్రతిఘటనాయుద్దంలో ష్రాన్సీ అప్పుటికే కేంద్రబిందువు. జపాన్‌ సైన్యం 1937 జులై ఏడున పెద్దపెట్టన విరుచుకుపడినపుడు, వైనా మొత్తమ్మీద నిరసన పెల్లుబికింది. ప్రజల మనోభావాలకు చాంగ్‌కై పేక్‌ తలవొంచక తప్పలేదు. పదేళ్ళుగా తనననుసరిస్తున్న అంతర్యుద్ధ విధానానికి చాంగ్‌ క్రై షేక్‌ స్వస్తిపలుకక తప్పలేదు. జపాన్‌ దురాక్రమణను ఎదుర్కోవడానికి కమ్యూనిస్టుపార్టీ ప్రతిపాదించిన సహకారవిధానాన్ని కూడా అనుసరించాల్సివచ్చింది. ఆ విధంగా కమ్యూనిస్టులు, కొమింటాంగ్‌ల వుధ్య రెండోసారి ఐక్య్కసంఘటన ఆవిర్భవించింది. ఎ(రసేన లాంగ్‌ మార్చ్‌ (అక్తోబర్‌ 198క- అక్తోబర్‌ 1985) చాంగ్‌కై పేక్‌ ప్రభుత్వం పన్నిన ఐదో చక్రబంధనాన్ని ఛేదించడంలో విఫలమైన తర్వాత, యాంగ్సీ నది పొడవునా వున్న స్టావరాల్గోని ఎర్రసేన సైన్యాలు చారిత్రాత్మకమైన లాంగ్‌మారక్స్‌ను మొదలుపెట్టాయి. దుర్గమమైన మార్గంలో ఆగ్నేయచైనానుండి, వాయువ్య ప్రాంతంలోని షాన్సీ వైపుగా ఎర్రసినదళాలు అనితరసాధ్యమైన ప్రయాణం మొదలుపెట్టాయి. చరిత్రలో మహోజ్వలఘట్టంగా నిలిచిపోయిన యీ ద్వీరయాత్ర లక్యం : ఐదో చక్రబంధనంలో తగిలిన ఎదురుదెబ్బ తర్వాత మిగిలిన విప్టవశ్రేణులను జపాన్‌కు వ్యతిరేకంగా మొదలైన ప్రతిఘటనాయుద్దం కోసం కాపాడుకోవడం. తద్వారా వైనాను సొమ్రాజ్యవాదశక్తులనుండి కాపాడుకోవడం. డిసెంబర్‌ 9 (1985) ఉద్యమం సామ్రాజ్యవాదజపాన్‌ను మిత్రదేశంగా పరిగణించాలని ప్రజలముందు వింత డిమాండ్‌ను ప్రవేశపెట్టింది కొమింటాంగ్‌ ప్రభుత్వం. జపాన్‌కు వ్యతిరేకం అనిపించే అన్ని కార్యకలాపాలు, ఉపన్యాసాలు చట్టవ్యతిరేకమని ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. ఉత్తర, ఈశాన్య ప్రాంతాల్లోని ఎనిమిది రాష్ట్రాలను జపాన్‌ ఆక్రమించుకున్నప్పటికీ ప్రభుత్వం జపాన్‌ అనుకూల నిర్ణయం తీసుకుంది. జూతివిముక్తి కోసం చేపబ్బాల్సిన ఉద్యమం గురించి, జపాన్‌కు వ్యతిరేక ప్రతిఘటనకు సంబంధించి ప్రజలకు కమ్యూనిస్టు పార్ట 1935 ఆగస్టు ఒకటిన ఒక విజ్ఞప్తి చేసింది. జపాన్‌కు వ్యతిరేకంగా రూపొందించబోతున్న ఐక్యసంఘటన స్వరూప స్వభావాలను ఈ విజ్ఞప్తిద్వారా కమ్యూనిస్ప్రపాక్టీ స్పష్టంచేసింది. సరైన సవుయంలో కమ్యూనిస్పుపాక్టి చేసన ఈ విజ్ఞప్తి, ఎర్రసైన్యం దిగ్విజయంగా

128 విష్తవప్రాయంలో.... లాంగ్‌వూర్చ్‌ను పూర్తిచేసిందన్న వార్త ప్రజలకు కొత్తఊపిరినిచ్చాయి. డిసెంబర్‌ 9న ' బీజింగ్‌లో వేలాదిమంది విద్యార్దులు, ప్రజలు ప్రభుత్వానికి, జపాన్‌కు వ్యతిరేకంగా ప్రదర్శన జరిపారు. *““జపాన్‌ సామ్రాజ్యవాదం నశించాలి!””, “జాతి విద్రోహులు నశించాలి!”, *““ఉత్తరవైనాను కాపాడుకుంటాం!” అని ప్రదర్శనకారులు చేసిన నినాదాలతో బీజింగ్‌ వీధులు మార్మోగాయి. పోలీసు లాఠీల, బాయ్‌నెట్ల దెబ్బలను వారు లెక్కచెయ్యలేదు. ఈ (ప్రదర్శన దేశవ్యాప్తంగా ప్రజలను ఉత్తేజితులను చేసింది. జులై 7 (198) సంఘటన బీజింగ్‌ నైరుతీ ప్రాంతంలో వున్న లూగోచియావో (మార్కోపోలో వంతెన) పై 1937 జులై 7న జపాన్‌ సైన్యాలు దాడిచేశాఖు. అయితే అక్కడవున్న వైనా సైనికులు జపాన్‌ సైన్యాన్ని గట్టిగా ప్రతిఘటించారు. లూగోవియావో సంఘటనగా చరిత్రకెక్కిన ఈ సంఘటన జపాన్‌వ్యతిరేక ప్రతిఘటనా యుద్దానికి నాంది పలికింది. జపాన్‌వ్యతిరీక (ప్రతిఘటనా యుధ్ధం (1987-45) లూగోచియావో పై దాడిచేసిన ఆనంతరం, ఆగస్టు13న జపాన్‌సైన్యం షాంస్టై పై దాడిచేసింది. ఈ దాడిని ప్రజలు ధైర్యంగా ఎదుర్కొన్నారు. ఆ విధంగా సామ్రాజ్యవాద జపాన్‌కు వ్యతిరేకంగా ప్రతిఘటనాయుద్దం ప్రారంభమైంది. కొమింటాంగ్‌తో సహకరిస్తూ, జపాన్‌వ్యతిరేక జాతీయఐక్యసంఘటన నిర్మాణానికి ఓపక్క కృషివేస్తూనే, కమ్యూనిస్టుపార్టీ సర్వశక్తులు ఒడ్డి జపాన్‌సైన్యాలను ప్రతిఘటించింది. కమ్యూనిస్టు ప్రార్టి నాయకత్వంలో సైన్యాలు జపాన్‌ దురాక్రమణదారులతో ప్రాణాలొడ్డి పోరాడుత్తూ వుంటే, చాంగ్‌ కై షేక్‌ కూటమి కమ్యూనిస్టులను దెబ్బతీయడానికి పథకాలు స్పిద్దం చేయడంలో నిమగ్నం అయింది. ఐక్యసంఘటనలోని చాంగ్‌ శై షేన్‌ సైన్యాలు అనేకచోట్ల పరాజయం పాలయ్యాయి. చాంగ్‌ రహస్యాజ్ఞల మేరకు కొమింటాంగ్‌కు చెందిన ఉన్నతాధికారులు శత్రువుకు లొంగిపోయాలు. కొమింటాంగ్‌ సైన్యాలు తిరోగమనవిధానం అవలంభించినప్పుటికీ, కమ్యూనిస్ట్రసైన్యాలు ప్రతిఘటనాయుడ్దాన్ని కొనసాగించాయి. “ప్రతిఘటనా యుద్దాన్ని కొనసాగించండి- లొంగుబాటు విధానాన్ని వ్యతిరేకించండి, “ఐక్యతతో పనిచెయ్యి- చీలికలను వ్యతిరేకించూ, * ప్రగతిపథాన నడువు- తిరోగమనాన్ని వ్యతిరేకించు' -అన్న నినాదాలతో ప్రజలను ఉత్తేజపరుస్తూ జపాన్‌ దళాల దాడులను తిప్పికొట్టింది. చైనాప్రజల ప్రతిఘటనాశక్తిముందు నిలబడలేక జపాన్‌ 1945 సెప్టెంబర్‌ రెండున లొంగిపోయింది.

ముఖ్యమైన చారిత్రక ఘట్టాలు 129 ('ప్రజావిముక్తియుద్ధం (మూడవ విప్లవ అంతర్యుద్ధం- 19క56-49) జపాన్‌ లాొంగిపోయినప్పటికీ, జపాన్‌కు, జపాన్‌చేతిలోని కీలుబామ్మలైన సైనికులకు కొమింబాంగ్‌ వత్తాసు పలికింది. కమ్యూనిస్టుపార్టీ నాయకత్వంలోని ప్రజావిమోచన సైన్యానికి లొంగడానికి నిరాకరించాల్సిందని వారిని కొమించాంగ్‌ ఆదేశించింది. విమ్తుక్తి అయిన ప్రాంతాలపై దాడులు,కొనసా గించండని కూడా వారిని కొమింబాంగ్‌ ఆదేశించింది. ప్రజావ్యతిరేక కార్యకలాపాలతో కొమింటాంగ్‌ యింతలా రెచ్చగొడుతున్నప్పటికీ, శాంతినీ, ఐక్యతనూ కాపాడటానికే కమ్యూనిస్టుపార్రీతో 1945 అక్టోబర్‌ 10న ఒక ఒప్పందం చేసుకున్నప్పటికీ, కొమించాంగ్‌ 1946 జులైలో దేశంలో మరో అంతర్యుద్దాన్ని పురికొల్పింది. ప్రజావిమోచనసైన్యం పెద్దపెట్టున దాడులు చేయాల్సిందిగా తనసైన్యాలను కొమింటాంగ్‌ ఆదేశించింది. శాంతికోసం చేసిన ప్రయత్నాలన్నీ విఫలమవ్వడంతో ప్రజలు మూడో విప్లవ అంతర్వుద్దానికి దిగారు. అంతవరకూ రక్షణకే ప్రాధాన్యతనిచ్చిన విమోచనసైన్యం వ్యూవోన్ని వూర్చి ఎదురుదాడులు ప్రారంభించి ఎన్నో విజయాలు సాధింవింది. ఇందులో లియో- షెన్స్‌ పింగ్‌- జిన్‌, హువాయ్‌- హై విజయాలు ముఖ్యమైనవి. ఈ పోరాటం ఫలితంగా కొమింబాంగ్‌ ప్రభుత్వం కూలిపోయి, 1949 అక్టోబర్‌లో చైనా ప్రజారిపబ్లిక్‌ అవతరించింది. సస భట టంరాలయ ఖా టిం కో గ్‌ 6 గం. రమప) యా న లో టు సప. ఒాలౌటా

ల "ఉం న రా. లౌ న. / ఎట | న్‌

స్త్‌ ఎతు చైనాలోని వివిధ ప్రాంతాల్లోని / న్‌ న! అణగౌరిన (స్త్రీలు. ఒక కొత్తజీవితం ఒస్టస్టాలు అ ల న్‌ ణి న . కోసం పోరాటానికై సంఘటితమ య. య్యారు. ఫోటోలో కనిపిస్తున్నది హునాన్‌ ర్మాష్ట్రంలోని లిలింగ్‌కు చెందిన మహిళాసమాఖ్య పోస్టర్‌:

| ఈ పుస్తకం అద్భుతాల సంపుటి కాదు , . అనుభవాల గని. . ఒళ్లు గగుర్పొడిచే సాహసాలు లేవు ఇందులో. కొంతమంది సామాన్య మహిళలు విప్లవకాలంలో తమ జీవితాల్లో జరిగిన కొన్ని సంఘటనల్ని నెమరు వేసుకున్నారు - కొన్ని అనుభూతుల్ని మనతో పంచుకున్నారు. వారిమాటలు ఎంత సరళంగా, ఎంత సామాన్యంగా వుంటాయంటే, వాటిని మామూలుగా చూస్తే వాటిలోని అసాధారణత్వం పంటో చప్పన మనకు అర్దం కాకపోవచ్చు కూడా. కానీ, ప్రపంచంలో మనం తెల్చుకోవాల్సిన సత్యాలు స్‌ గ్‌ అత్యంత సామాన్య భాషలోనే వున్నాయి. అతి నో సనో సాధారణ మానవుల ఆచరణలోనే వున్నాయి. స్ట . లోతుగా చూస్తే ఈ స్త్రీల కథనాలు మనకెంత న్ని తీ5్‌ 6/15 విలువైనవో అర్థమౌతుంది.