Telugu Vinodhakatha Kalpavalli - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

శ్రీరక్త సాన బన్గాణే నమః, విను దకథాకల్పవలి యం భోజునికూంతులగన తరుణాంబుజావిరజూంబుజల ఉదయాదిత్యునకుం "బెండ్లి చేసీన మహాకవి కాళిదాసచరి త్ర ము త్త ౨థ కర్త: శ్రీచిలకపాటి వేంకటరానూనుజళర్మగారు ం అచ ఈస లు అండ్‌ వావిళ్ల రామస్వామిశొ సు సన్స్‌ వారి చేం ట్ర కటితము, తీ11 వన: పంకలగాంరి.] క్ష950 (య 6-€- 0,

ఖ్‌ గ్గ [్‌ య పెగరటడే 0 ౪ ₹కానకితరంకళాత త 545 [0౮60 6 ౪. [4 45/4 5452050 & 50%3 తం రము ఉనికికి వనణ59 కౌంర611006% సెశ్‌రేష5, ర [5 (7 ఖే వ చ ఇ లన్న వ్‌ క న. బ్తి థీ | నే టో ౯. '( గ” ॥. న. | స వ. నైన లో జ శ ళ్‌

అద

సృసావనము.

టా

అడానలణా నే స్తలనాలానా. షీ రసికవళంనులారా |! భోజభూవతినఖాలంకారుండగు మహాకనికాళిదాస్పునీ చరిక్త్కము కరము రసోచారమగుటంటేనీ సకల రసిక జన క్టాఘనీయంబనుట యొళ్పరకుం 'దెల్లంబకదా? ఇతరులగు "నేకవులు గాని యిీశతనిం బొగడనివారు లేరు. మజియం నిరండు పురుషూవళారంబుం గాంచినభారతీదేవి యని కొన్ని గ్రంథములు నుడువుచున్నవి= సకలనుకవికులనంస్తుతి పాత్రత గలిగి యుండుటవలన నిలం డిట్టిమవానీయుండనుటకు సందియంబులేదు, “లోక వ్రవాద నతో త్రం వండితే నృముదావ్భాతకొ అన్నట్టులు వండితు లగవారు వొర్వవూర్వులు వర్ష్మించుకొను చువచ్చినయికని చరి త్రంబు సత్యం బనుటయు నొప్పిదంబ కొంద జీమహితాళ్తు నతినూనుషబారి త్త, 'మొప్పుకొనరు, వారు తమకుంగల బుద్ధిళ శ్ర్యాదులకన్నం జకురము లగునవి యితరులకుం గలవనుటయందు నమ్మికంజెందని నారు. కవితాచాతురీఘురీణులగు వూర్వు లందజు "ేకకంఠముగం బొగడు నంకటి యితివికాలయనోవిళవం బీమవికచికింబో లె. దమశేలగలంగదో యను నరం బునకుం గారణం బూహింవ వారలం వలంతులగుదురుగాత, వీరు తమ ముక్కునకుం జక్కనిద యాకాశము; తమనగొందియ లోకం బని యుండువారుః ఈయర్థంబటుండ నింటు! జేరు గుపకులవానంబు సేయుచు నీకాళిదొనవిరచికము అగు గ్ర్యంథమ్యాలనుబరించు

చండిన నాటందొట్టి యితనియత్యద్భుత ఇవ్రారి క్రంబు విని యొనందించుచుం బూర్వ ఫూర్వులు తమకం 'జెప్పినట్టు వండికులగువారు ఇాళిదాసప్రో _క్రములనియు. దత్చ్సం బద్ధంబు లనీయు నానతిచ్చినచాటునమస్యాళ్టోకంబులును వానితో 'జేరినకథలును సంపా దించుకొని యున్న వాండనుగానం గొన్ని సంవచ్సరములకుం బూర్వమున నాకథలు నేర్పి కాళిదాసచర్శిత్త మను(గ్ర్రంథమ్తును. రెండుభాగములుగ రచించి ముద్రించియు నవ్పటి కావమవహోకవిచరితము సాకల్యముగ దొరకకయుండుటంబట్టి తృ ్ప్దంగాంచక బసుుకాల ముగ మజియుం బెక్కండ్రం గావ్యనాటకాలం7 రజ్టుల ననువర్తించుచుం బూర్వనము జాపం దొరికినవానీకంటె నలివిశేషరన్యవ్రశ _స్తంబులగు నామహాకనివరు నత్యద్భుత చర్మిత్త్రంబులు "పెక్కులం గడించి సమాహితమనన్కుడటై యానూతనసంపాదితము అగుకథలును మార్వమ్ముద్రి శక్త ంథములోనిక్టలును. జేర్చి “* వినోదకథాకల్పవల్లి ”

ల్తీ

యనియు. “కాళి దాసచరిత వ్రకరణోతునియు రండుగొబ్బృ్రంథములురచించి “ఇద్ధ్యంతి కర్శనుముహళ్ళ శ్రవియన్ని యోజ్యాన్స్ఫంభావనా గుకామవే హిఠమిశ్వరాణాం). కింవా ఛవిన్యు దరుణ_స్తమసాంబిబేత్తాకంచే శృవాన్ర్తశిరణోధ్య్గుకినాకరిమ్యల్‌ ” అన్నట్లు శ్రీ వేంకటగిరి సంస్థానాధిపరులమన్ననం _ బడసినకారణంబునే వ్రథమమున ఈవినోద శథాకల్పవల్లిని మొద్రించితినిం

ఫూర్వము నేను మ్యుద్రించియుండుకాళిచాసచరి శ్రమునందుం 'లెప్కులు కథలు "లేవు, ఉన్నవియు నతినంకేపమున నుండుటంబట్టి రసోదారంబుల్తై యుండవని వానిని ద్రోపుడులేసి య్యా్రంథంబుల రసిశజళమనోవినోదలబుగ రచియించితిని,

వినోదక థాకల్పవల్లి

ఈబనోదకళథాకల్పపల్లియందు; వ్వైదుమ్యంబునం గాళితాసాదిమహాకవులతో సమానలయినభోజానికూంతులం దరుణాంబుజయు ఏిరజాంబుజయుం ననువారల విద్వద్రైజ కుమారుండగు శుదయాదిళ్యునికం గాళిదొసుండు "పెండ్లి సేయించినయతివిచ్చిత్ర, చర్మిత్త్రము నుడువంబడియుండుకుం

శః గ్ర ంథమునందుం ట్ర తిపాదింపంబడియుండుకఖాసం చే,వము,

విద్యానర్వస్వ వేదిని యనుశవటపఫు వేశ్యాకన్యక కనరూవవయోవిలాసములకు మోహించి వచ్చినవారివలన నొక్కొాకర్యాత్రికిని నేయివరావోలు కొని యట్టువచ్చిన వారిని శనయింటి ఒర జబాజారములయందుం శావలియుండువిదుషీశిరోమణులం గొని విద్యాప్రసంగంణున నోడించి తనకన్యళాత్వమానకు భంగంబు గలుగకుండ మాయోసా యంబులం బ్రవర్పించుట ర్మైజీంని మవాకవికాళిదానుండు క శ్రైలమ్తుకొనువాని వేషం బుతోయిని యరంటియూంఛభలకట్టను దనజేర్చుమెయి. నాకనక్తాంగికి వేయివరహాలకు విక్రయించి యాధనమునే పడపురోయిన. నొనంగి తనయసనూనవై దుషీవిశేషంబు జెల్ణడిసేయుచు. నెళ్కొాశచ్వారంబులందుం బెక్కులు ళ్ళ సంగారవద్యములు. సెవ్వుచు నావాకిటులు గడంచి లోనం ట్ర వేశించి యా వేశ్యతో విద్యావివాదంబు నలిపి దానిం జయించి యది యేర్చజిచియుండు ప్ర తిసిద్ధాంతాసనంబుల నెలకొని తశ్తన్మత తతో్యోవ న్యాసవూర్వకంబున జయించి నాటకచ్చ్భాయ యనునొకయువరూదకం బాడించి యా రోవడంతి నతిచతురళ్వంబునం బయల్పజఆిచి ౩౯+ కాజీవిని భోజభూపత్మివృముఖులకు ఫామోత్కరింపం చేని తదనుచరీగణంబువలన మాయానుందరీవిజయ మనుకొకయుంపరూవ కమునాడించి భోజునిరాణివైం గలిగిన యపవాదంబు నిన్తింషంజేసి రరుణాంబుజా విరణాంబుజలకు నుదయాకిత్యుని!ిని ్రిజయవిశేషంబు చవృత్తం బయినయతిమనోవార

త్‌ చర్మిత్రంబును రసనంజీవ మనుపేరం బరలు ేడంకములనాటకంబున నళినయింవ జేసి పసుధారిణీ యనుమణియొక రాజకన్యకారత్నంబుతో భోజనుతల నుదయాదిత్యునికిం 'జెంక్రిసీయించి, కథాంఛశములలోనినిశేవములు మహాకవి వాకిళులు దాంటునముడును ఉఊాంజెచ్చినయరంటియూంచలకట్ట న్యా వళ్యకమున విలచుకొనపలయూుననియం. నువన్యసించినశ్ళంగార వద్యములును; వేశ్యా శన్యకయున్న గవియును. బరస్పరనిజిీీమ నొండొరులకు నమన్య లొనంగుచు వాని ఆయర్థంబులం చెల్పుచు వ్ర తినమన్య లిచ్చుచు. వాగ్యాదంబు శీయుటయు; ఆతిచతు రతతో వేళ్యాకన్యకయొనరించిన మూయోసాయంబులం గవి జయమించుటయు? నతినిపుణ బుద్ధులగురనజ్ఞాల కత్యంచా వోందదాయకంై యుండు, నాటకచ్భాయయందు భోజునిరాజీలీలావతీచేవి శనయందుం గాళిదానుం దవ రాధంబు నేయుచున్నాం డన్నదూజువోపుటకుం. జేనినవిస్త్యయనీయంబగు పాతివ్రత్య ధర్శ్యజ్ఞూపనమును; మాయానసుందరీవిజయంబున శ్రీవారి ూహిసీరూనంబుం. వాలిచి శివ్చని నలయించుటయు! గరము రసోదారంబులయి. యుండు, రససంజీవననాటకంబు నందు దరుణాంబుజా విరణాంబుజలకు నుదయాదిళ్యునికి నీక స్థలననూ వేళ మగటయుం దళ్కాారణంబులును చారలకు౦ బరస్పరవ్రణయనిర్వవాణంబును నాటకలతణముల ననునరించి. రసోడారముగ సభఖిలభావుకనంభావ్యమయి యుందునట్టు వచియించం బడియుందడు, మజీయు నానువంగిక చరి త్రంబులు “జెక్కులం గలవు, అందు మదనమాలిని యను రాచకన్నియ తన 'నేర్చేర్పడం దనవగనితోం బరకీయాఖావంబునంగలసి యా య్థంబు తనదుగనికిం 'చెలియపడకుండనట్లు ప్రవర్తిం చినళ్ళంగారచర్మిత్త్రము విన్నవారి 'చేక శిరళ్ల్యాను శేయించక మానదు, దీనియందు నాటకచ్చాయ, మాయానుందరీవిజయమా,. రననంబీవనము. అను చాటశములు మూండు గర్భికమునై యున్నవి శృంగారపద్యములళోడ్డు శృంగార భాటునమస్యాళ్లో కములతోడను గలసీ యుండు నిందలి వచనశ్తై లీ పరియించుచారలయాల్డైంబులం బయింబయి బల్టవించం జేయు చుండును, కొన నివ యొల్ల వారలుసదివియు చినియు చనానందింవందగినయది.

నిషయసూచిక పీషయము, పుట, (ప్రభమసనచ్భము-ామంగళాదరణము జలం క్షే వశిక్ఞ ఉజ3 క్షే కథాస్ర్రారంభము ంంళ క్‌! ఊదయాదిత్యునిజిన్హాదికము లం త్‌ ఉదయాడిత్యునికవిపండితనంధుము ం త్‌ విద్యాసర్వస్వ వేదినిచరి త్రము లం 7 మదనమాలిసీ మానాలంరచర్శ త్రము జం 28 ద్వితీయగుళు చృము.--మంగళాచరణము లం 81 కాళిదానుండు వసుమానసమునకువచ్చుట న క్‌ి భోజ తనూజ యగు విరజాఎబుజాచేవిచర్మిక్రము ఎంం 86 విరజాంబుజిపొండిత్యంబు కవులు పరీక్షించుట ళం8 689 శుకకారికలు జెల్పినవిరజాంబుజ వృత్తాంతము ఉం 100 విరడాంబుజ నుదయాత్య్యువి కడుగుటం లం 1. కాళిదొనుండు వనుమానస న్యరమునక వచ్చుట ంం 128 విద్యానర్వస్వ వేదినిప్తౌధ్గవర్థ నము ఓ లః 120 కృతీయగళచ్ళము..._మంగళాచరణము 0 182 ళాళిచానుందడు విద్యాసర్వస్వ వేదినికింగజ్టైలమ్లుట అంఈ 99 శాళిదానుండు విద్యానర్వస్వ వేదినితో వాగ్య్యాదము సేయంట త ం6 మత్‌ 1 చతుర్ధగుళుచ్భము.-- మంగళాచరణన్లు ఏం6 రిక్‌ కాళిదానుందు మశత_త్య్వంబుల సీద్ధాంతీకరించుట న 33 నాటకచ్చ్భాయ 49 22ప్ర వంచమగుటు చృనము ==మంగళొచరణము 68 266 భోజాని! దివ్యమంజీరముదొరకుట ఉం 272 కాళికాచేని సాకాత్కరించుట లం ల2ర్రిత్మ మాయాసుందరీవిజయము అను డవరూవకము 4 203 మర్టగున్‌చ్ళము,=-మంగ కొచరణము ఠం 824 రససంజీవనము అను నాటకము 40 820 మృత్ర్తనవళోదయాదెత్యులు బయల్పడుట 66 త్య్రన్ర్‌ సుందరీదేవి బృత్రైంతము ం46 శ20 ఎాంంవిననాాలః

క నో - హ్‌ [జొ వినోదకథాకల్పవప్లీ యు నీ క్రింది రెండు గ్రంథములును బరస్పర జీ సంబంధము గలిగియుండును గాలుట్టి యిందొకటి/గొన్నవారికి మతిరెం డతాస్థవశ్య్థకిములు: కాళిదాసచరిత ప్రకరణము. ఇది రూవకములలో శెండవదియయి నాటకమువలె నఖిలలకణములతో నొప్పు చుండు జ్త కరణ్యగ్ర ంథమున రచియింపంబుడినదిః ఇందు కరూక బేళాధీశునిమవోమం ్రియగు మాథవమి శ్రునికిం జనియించి కాళి దొనుండు కావకారణంబున గాడిదెల కంపువాండ్రై యుండి పురోహితబ్రాక్మాణుని క టంబున. నొకళాకన్నియకు భ_ర్హయయి దానినవాయంబున మవామతియగుచుం. గాలి కానుగ్రవాంబు వడసియుం బురోహికునికవటంబున నారాకన్నియ ఇడంచాని థారా నగరంబున భోజునికడకుంచేరి విలాసవతియనం బరగు కాంచనమాల యను వేళ్యాకన్యకం జేవట్టియుండి మరల తనవత్నింగూజినచరి త్రము ఇెవ్చంబడి యుండును. ఆంధ్ర భోజచరి త్రము. ఇది. సంస్కబృ్భరేభోమయం దుండుభోజిచరి శ్రృమును శ్ఞోకములకు సరియయిన యాం క్ర వద్యంబుల తో సంస్కృ వచనమునకు నరియ యనథయాంధ)వచనములతోం జే్చే రచియింవల్పడినది,. శాళిదొనునితో భోజోనినభయం దుండినమవ*క వులచర్మిత్తమును అద శీతులస్యు పాఖ్యానము. ఇది లక్షీ చేవి తులసీ యనురాజిపు తి మై జన్మించి శంఖచూడునికిం బల్నియై నారాయణునివేకం బోలి, వ్ర శ్యభంగమునుళొంది శర్చలత్నిమై తశులసీవక్రరయావమును ధరించి భగవంతుని శీళాంతనై కర్యవ్రవణయైనచరి శ్రమ ఇది శులసీదళములచే భగవ త్పూజశ్రేయువారలశెల్స నత్యొదరణీయము, బహాంసుందరమైనకథం క్రీబన్మాటైవర్హ వువోపురాణములోనిది. చి 148 ద్వ, 0-80

8 కథాకలోలిని. వమత కార థాకల్లు లని ఇది రోనరుం. డనురాజకుమారుండు మందారమాల), మదనమాల, మదన'నేన్యా వనంత'నేన్వ ముదలేఖ, చందనలేఖ లనువిద్వద్రైజకన్యారక్నములను బరకీయాభావం బునం బరిణయ మయినశ్చుంగారచరి శ్ర ముం చద్యములును ఖ్లోకములును గలిసియుంండ్షు మనోనారవచనమా. వినోదకథాకల్పవర్హ్‌ వంటిది చ్రశి 1. ర్పు. 1---0--0 ట్ధి ప హాప్ప ఇది వ్యానవిరచికమగు సంస్క్భృతమానకు సరియయినది. సకల శ్రుతీరివోనపురా అములందు: గలనంబేవాములంబోయొట్టుటకుం బురాణనూశ్ర మనునామాంఠరముతొో్య అదవమహాపురాణముగ నిశరపురాణాదికథలకు మూలభూతము లగుసోభాగోక జాలాశిజు శాధాశ్ళష్ణుల కభలును, లక్షీ సరన్వతీ3 దుర్గా సావిత్రీ; శులనీ, గంగా, వనుంధరాద్ర సమ స్రీ చేవతో పాధ్యానములం. నూజును, నారాయణ, మహాజేవు విరాట్సురువ్యు గతేశాదినం శ ము లినేకములును, కన్మ ంత్రోపాసనాదులంను, ఎెల్లవారల కతినులభ్ధ ముగం జెలిసికొనునట్టు కథారూపముగం ద_క్త్వమును, జనులత్యావశ్యశమున "నెటుంగవ్లల చ్‌ చ్రృతివిమయములును మహర్షి దీనియందు జెప్పిరి. ఈవిషయము. లికర ట్రే 6థము లందులేవు, దీనిలోని శాఖాకథలంబట్టి ఫురాశాంకరములు, నిందలి చమాణంబులంబటి స్మృతులు చేర్పడినవి, దీనిం జదవనివారిపురాణజ్ఞాన మతరజ్ఞానము లేని భాహావందై యమువంటిది. ఇది సము స్తాస్తికులక త్యావశ్యకముం (అచ్చగుచున్నద్రి ఆంథ కలి_పురాణము. థ్‌ గాపురాణము ఇది శ్రీనారాయణమూ ర్తి యిాకల్యంతమునం జేయంబోవు వదవదియనణ్వ కల్క్యవతారముయొక్క_ చర్మిక్త్కముం ఇది శ్రగామక ఎప్రౌద్యవతారచర్శిత్రములవలె నప్తి మనోహారమైనది. శ్రీన్యాసవిరచిక యైనసంవృృృతకల్కి పుఠాణము ననునరించి పద్య 'కావ్యముగ రచించబడినది. (ఆచ్చగుచున్నద్రి ఆం థ తనిళోకి. యాలో లం ఇది ద్రవిడభామలోం పెరియ వాచ్చాంపిళ్ల గారు రచించినకనిస్షో!కి నరిగా నార్మక్ర్రిక రింపంబడి మద్యోదాహ్ళృతము లగు వ్ర మూణ చాక్యములకర్థ, ములతోమా,ద్రితమె యుండున్స్య దీనియందు శ్రీ రామాయణాములో మాఖ్యములగుక్ష్రోక ములకు శ్రుళ్యొదినవ్యుతము లగ మవోర్థము లొక కకదమునకును వాక్యమునకును నలువదేంబదివిధముల నువన్య పించం బడియుండు. ఈయసగ్థములతిమనోవారములయినవిః (అచ్చగసచున్న ద్ర వావిళ్ల రా శాస్తులు అండ్‌ స (| మస్వామి స్రులు సన్‌ ను వ 299 ఎస్‌ఫ్లనేడ్‌ , చెన్నపురి.

(శ్రీరౌమజయము, శ్రీరా థాకృన్లవర ట్ర వాణే నమః, వినోదక థాకల్ప వల్లి లం జ్‌ వ్ర థఖథమగులళ్టు చ్భ్భృ ము, అవాలవప్రాస్టా ఎరీ-ర్తమాలా మ౦ంగళాచర ణము కం= (శ్రీరాథాక్తనయుగకా, కీరారుణవకువకును శ్రితజనరత్‌రే చారయళోవిభవునకును, నారదమునివినుతునకును నతు లొనరింతున్‌. జ వ్ర తి జః గ వరవినోదకణాకల్పవల్లియందుం దనరుచుండుగుళు చృదంతతులచేత, మూరహరునిం బు-జనసేయందు మోద మలర, నుభుననులు మూర్థమునం దాల్చి స్తుకులుగల్ప కథా పా రంభ ము,

(శ్రీమంకం లై యవరిమితసంపదథధరీకృళనాకం వై యొవ్వునీభూలోకంబునందు నకల నర్కర్యనమాచరణనము చికభావవ్రకర్ణ ంబగునీ భారతవర్ష బున నిరుషమవిజయలశ్షీ ఐభోనుర విశ్వంభరాకమనవరిపాలి తావకాశంబగు నాంధ్ర దేశంబునందు. వేదవేదాంగ నిళ్ణుననిక్రములగు స్రైవృణనత్తోములును సమథీర వార్తాదండనీ త్యాస్వీత్‌ కీ త్ర యులగు గ్‌. యూలును ధనవతినంకాళ్యులగు చైభ్యులును నరు స్తగుణాఒత్యద్రులగు కదు లాను గలిగి యనమౌానభోగలనమానం టై యొవ్వువనుమాననం బశునగరర బొండు గలదు నీ యా త్తమవ త్తసంఖునప జేజోవథీగ్నితద్వ్చి చాదిశ్యుండగు చ,శాహెదిళ్యుం డనునరవతి డ్రులు చుండెను అతండు సరవులయందు ఛ_క్షియు బంధువులం చాసక్టియం ననార్యంబు లగు కౌర్యంబులందు విర_క్షియు దుర్దనళిచణంబునందు శ_కియం సజ్జనరత్తణంబున నను గ్ర క్రియాః బక ప్టీకళం యందు, ద్రిస్నక్రియుం గలిగి. సత్యంబున హరిశ్చంద్రునితో నోద్చున యాధిష్టిరుని! ఛా స్టమున నర్జుకునితోం కావవిద్యావై పుణ్యంబునం బరభురా మునితో పూందర్యంబున నిందిరానందనునితోం గాంతిం జం చద్రునితో ఫఘనతం గాం౫గే యునితో సమౌనుండని సకలజనులు ఛ్రుస్తుతింపం బ్రజలం దన్మప్రజలరీతిం బరిపొలించు చుంచెను, అతనికి సమస్తశా స్త చేదియు స్పీతిళ్చాం స్ర్రకళలుండు వై మహా శ్తరములగ రాజ్య నంకటనులండు నింధుశేనియు విషాదంబు నొందక ధకావరిపాలనం బనునావకుం న్ష

వినో దాణా

జి వినోదక ఖథాకల్పవళల్లి ఛావం డై నర్వకార్యములం దవృతివాత మైన యతిళ గలిసి యొస్పుమిగులు కరవోయ నుం దనున్రైవ్తాణుండు 'జేవవతికి బృవాస్పతివలెను వృమవపర్వునికి శు క్రునిచందంబునను దశరథుని$ వసిన్థునివిధంబునను సర్వమం త్రికులు వ్ర, ధానుం డ్రై యుండె, ఆరాజు రిఫుజన కాననదవానలం 2 యొగంగ తనబావుబలంబున నేశేవధరాకలాధీకుల జయించి వారలం దనకు వశవర్దులం 'జేసికొని యాబాల్యసఖుండు నేేషభూభరణకతువుం ైనశేముషీవిశే వము గలవాండునగన కరవోయనునియందు రాజ్యభారంబునిలిపి మదనుని మోహన విద్య అనం దని రామణీయకనిధి కధిచేవకలం నా నొప్పుమిగులుచుండు నిండుజవ్వనులం గూడి ఫుండశీకసాయకనుఖంబు లనుభవించుచుండె. ఆమేదిసీకాంతునికి శ్సీరసాగరమునకు మంచాకినివలెను వింధ్యగిరికివనేఖచెలువునను సొంపు గలిగించుచు ధరావతి యనునృష కన్యకారత్నంబు నర్వాంతఃపుర్నవృధానమహిషిమై మన్యు థునితో రతియుం జంద్రు నితో రోహిజియు సంక్రందనునితో శచియు మురవారునితో నిందిరయునుం బోలె నావ్రతాపాసిక్యునితో సదృశనమాగమసుఖ మనుభవించుచుండెను,. ఇట్టు మానుషలోకనుఖము లనుభవించుచుండం గొంతకాలమునకుం బుత్రుందు నంళభవింద "లే దనుననుతావంబు నల్లి యేక ఫుణ్యకార్యములు జరపియం నని ఫల్మప్రదంబులం "గామి న్నార్ధిం జెంది యారాజచంధద్రుండు రనమనంబునం సీ. పూర్చచం్చద్రుండు లేక ఫౌలుపు దక్కినయుడువళ్థము చాలుందు లేనిపతినృవాంబు

రౌయంచగమి "లేక రహిదొజంగిననరోవర మనవక్యునావసథభూమి.

మెన్నుని నెడంచాసి చిన్నపోయినజేవసళ్‌ శిశుహీనసంసారిన్భృు వాము

ముక్కుల "లేక సంమోదం బొసంగనికాంత మో మర్శకాఒకలితసదన

మరయం ్రజలేనివాం డ్రై ననరునిబ్రతుకు;ు హృాదయమ రో పఘాతిదుః భేధమాన

నకతనంతావసం తాననంకులంబ్బు గాని సౌఖ్య శ్ర్యమవివస్థ కంబు గాదుం చ అనికలపోయుచు న్నృవతి యాసుదతీమణినంగసౌఖ్యముల్‌

మనమున రోసి భూభరణమార్షమున న్రుచి మాని వంతచే

ననుదినమున్‌. గృళించె బహుళావ్వాయ పతుశశాంకురీతిం ద

డృనశరదుఃఖము న్ననుచుం శాంతలం చింలతిలుచుండి రాక లన్‌.

ఫా ణి ళ్‌

ఇట్లు నంతానళూన్యతం జేసి దుఃఖసంతానంబు వెం యాధరా కాంతుండు దన

వట్టపురాణియగు ధరావతిం దోడ్కొని చని బృవాత్సానుపర్వతంబున నొకయెడ రాఛా రమణునిని యనమివమున న్మాశ్రమముగ ల్చించుకొని యవ్వణ్యాశ్తమంబున। దచంబుసలం ఫుచు రాధామాధవులచరణకమల నేవం జేయుచు బహుకాలము గడంచియు ఫలము నము కూరమిం జిం తాసంళావసం తానదంతురితస్వాంతుండై ప్రాయోపవేశం బచొనరించియుండగ నయ్యెఢ కొళకాపాలికి యేంగదెంచి శరాజుం గాంచి మయోయధథివతీ సీవవ్విధమున నారహాన ఫదుట కేమి కారణ! మని యడుగ రాజును నమన్మరించి యాయమతో ని ట్లనియె.

వథమగు ళ్‌ చృము తి

చ అనువమచాహుగర్వనమి తారిధశేం ద్రము రాజ్య మాప్తు లై

భునతరకార్యనిర్వవాణకొతుకి తాత్తులు మంత్రులు నన

ద్ధృనకుచ భారబంధురవికంపితమధ్యలం శాంత లుండి యుక

తనయుండు లేమి వ్యర్థ మని తథ్యముగాః దలపోసీ గుంబెదన్‌* న్పీ, అనియకరుదితసి తాతిముగ్ధం బగునుకరుమోముం గాంచనినుఖి మిజేల

చాలకాంగచిష_క్షపాంనులేఖాలంక్ళతము గాక యుందునీళను విదేల

నురచాలభ్ళాషి తామృకధాకం చోలనిక ర్హృరంధ్ర)ములయికలిమి యేల

కిలకిల మని నవ్వి శ్చోల్లిమై వైంబదునుతు: శాయలించని ట్ర రు కిజేల

శల్లికభదుగ్ధమానుచో6 దన్ను బిల్వ; నలరి శ్రేగంటిచూపుల నానగొల్పు

నాక్యజుని ముద్దులాడనియట్టివాందు, వనుధసైం బుట్రి యును జూడ వట్టివాందుం

ఆని కనమనమ్హునం గలయుమ్ములికము బయలుపడం జెప్పిన నాభూమివతివచనంబులం విని యాకాపాలిక యు, ఛు, ధర ననవత్యునిల్డు భన ఛాన్యసమృద్ధ మమైన వ్యర్థ నూ

నరయి:గ వాం డొనర్చునుకృతావళి వమ్మయి పోవు నిచ్చలుక్‌

బరభువనోరుపూఖ్యములు వాయు నివాంబు ను లేదు వానిన్‌

నురుచిరం డైనప్ముక్రుండు విశుద్ధుండు గట్టిన నబ్బు నన్ని యున్‌*

అనిఇెక్పి మజియు నిట్లనియె. పీరాజా మికు సంతానము గల్దుటకం బ్రతిబంధకం చీరాఛారమణ చరణకమల ేవనంబున నఠించినయది- ఆనతిచిరకాలంబునన బాలనూరోో దయంబు ప్పి కయ్యెడును! ఈకణోర (వ, తంబు మాని మానినితో భవనంబునకుం జనుము ఉదయాదిత్యుని జన్నాదికము అనిశెప్పిళ నబ్బల్పకులకు నంతకిబ్లీ యుళ్బంబున మనోరథంబులు పబ్బ్యవింపం బిజ్జవ పాణితో నాభసవతి జగ కచాజ్తూనుసారి యగుచుం దనమందిరంబుంజేశెను, కొంతకాలమునకు ధరావతిక్షి గరృచివ్నాంటురు గల్లి నెలలు నిండి యొక శుభదినంబున శుభముపహళూర్హంబు న౦ందుం సమార్రునిం గనియెను* అఆచౌలకం డుదిరుండయినమొత్త్మమున నూతికాగారంబున నుండెడు నుంగళదీవకళి

కానికరములగాంతి యడంచుచు: బవడంపుదీవియలో యనం దగి బాలాశవఖండుబుల సౌబసన చాసమాటివద్త రాగ ద్ర భావటలంబులునానొ ప్వమిగలు చుందునవయపంబులతో వికసీతర_క్లళమలరాళి యొక్కొ- యనియుః6 బారిజొతవల్దవపటలం బొకో యనియు సంక యము నింషం జేయుచు నుదయవరిపాటలమండలుం టై నయాదిత్యునిపనిది వెలుంగుచుండు టంబట్టి యావట్టికి నుదయాదిళ్యుం డనీ నామంబిడిరి ఆకమారుండు నుచికళాలంబునం

కీ వినోదక ఖథభాక ల్పవల్లి కొచాకరణ వ్రముఖములగు వై దిక్ళక్రియాకలావంబులంగాంచుచునై ళవలీల జననసీజనకుల వృాదయంబుల కత్యంతా-మోదంబులల్పించుచుగృమడక్రృమంబున మ శవంబుందాం టెను, అవ్వు డావ్రళాపాదిత్యుండు తనయం నకాలవిద్యాపారంగతులగు నాచార్యుల కొచ్చగించి నకలళాన్త్రంబులు సదివించెను, ఆయాాచార్యులును దమకమవిద్యావినియోగమున కుత్తమ పాత్రంబు లభించీన దని యుర్సహించుచు నాఠ్యకాశలవ్రశటనవూర్వకముగ నువజేశించ నుదయాదిళ్యుండు నన్యవరత్వంబు మాని నర్వవిద్యలను [గృహిం చెను. మణిదర్పణంబునం దుం బోలె నాళనియం దఖిలవిద్యలును నంక్రాంతంబు లం 'వెలసె- వదవాక్యవ్రమా అంబులందును ధర్మ శా త్ర మునందును రాజసీతులయందును వ్యాయామవిద్యయందును ధను శృశ్రుచర్శకృపాణళ _శ్రీతోమరవరకుగదావ్రముఖంబు లయిననకలాయుభంబులందును, రథచర్యలందును; గజకురశణారోపాణంబులందును, వీణా వేణుమురజతాళ ప్రభృతికంబు అగువాద్యములందును, నృత్యశా స్త్రంబులందును) గాంధర్వ వేదవిశేషమంబులందును,; చి శ క్‌ ర్మంబులందును, ద్యూకకలలయందును, సగరథకలలయందును, వక్తి విరురజ్ఞానంబునందును, రత్న వరీశమయందును;, జలసంకరణంబునందును, లంఘునారోపహాణంబులం దును, ఇంద్రజా లంమినందును కథలయందును, నాటకంబులందును, కావ్యంబులంను, నితిచోనపుఠరాకాంబు అందుకు; సమ_స్తదేశభామలయందును సర్వనంజ్ఞలయందును, ఇకఠరము లయినకలావిశే వమములందును నృపకుమూరుండు పరం బగుకౌాశలంబుం గడించెన్ను మ౪౭కియు6 టజ్షాబలమున నమరగరుని సయిక మపహాసీంపం జాలి యనవరతనీతిళాస్తాఎలో-చననిర్త్మలమానను లయి లుబ్ధక్వంబు "లేక న్నవాంబు గలిగియుండు కుల శ్రమాగతులగు మంత్రికమారులునుకమాన వయోపిద్యావిలాసాలంకారంబులు. గలిగి యణఖలకలాశలావంబులందు నాలోచనం్బి నందును గథోరవుకులయి చ్రేమూనుర _కృవ్భూదయులును మహాసవ్రగల్భులంను గాలవేదులు నగ్ర్రామ్యపరివోనకుళలులుం నింగితాకారవిదులు నయి మయొన్వురాజకుమారులును. క్ర్యజ్య నహాధ్యాయునై. విద్యల నభ్యసించుచుండినను గరహాయనునికుమారుండు మి త్రీనహుం దనుభూచేవవటున్స పాంను క్రీడలందొట్టి సవానంవ్రవృద్ధుండును సమానవయస్కుండ్తును నగుటం జేసియు సకలకలాకలావపరిచయవ్రవీణు3 దగుటం జేసియు సర్వవిస్ర,ంభ త్రం జై యకనికి శండవన్భాదయంబు నా వెలయుచుండె.. విద్యాపరి శ్రమము సేయుచుండు కాలంబున నాయుదయాదిత్యునికిం ్రీభువనవిళేభనీయం బగుయావన ప్రైదుర్భావంబు గ్ల. ఆది. త్నీరసాగరమున కమృతరసంబువలె సకలజననయనమనోరంజకం దై బ్రజో మమానకుం జంద్రోోదయంబుపగిది బహువిథరాగవికారం లై కల్ప'సపొాదవమునకుం ను మూ స్తమంబుఇెలువున రమణీయమగ రాగంబు నభివ్యజ్యమానంబుం గావించునచై మయూర మునకం గలావంబునలిం జెలటువొందుచుండె. తొలుకటినుండియాకుమూరుండు రమణీయం డయి యుందువాండగటం శేపి యచ్వు జినువుడించినరామణీయకతం గాంచెను. నమ యము వొరకినదని సేభకునిచందంబున మదనుండు మెల్లన డగ్గరిళ్లైను,లక్షీతోడ వ్భాద

వ్రథమగుభటేచ్చము క్‌ యము వి స్తరిళ్లై, బంధుజనమనోరథంబులతోడ నూరుదండంబులు ఖశ్రూరించుకొనియెం శత్రుసంతానంబుతోడ మధ్యంబు కార్మంబు నాంచె ఆ్యాగంబుతో డ నిశంబంబులు చ్రథిమంగాంచెం. వ్రశావంబుకోడ రోమరాజి యారోహించె. అహితకళ్యత్రములయల కలనోడ భుజయుగళంబు ప్రలంబంచై యొ వ్పెం చరికంబుతోడ లోచనయుగళము ధావళ్య్ళ్యము నొంచెం ఆజ్ఞ తోడ శిఖర దేశము గురువయ్యె- స్వరంబుతో డ వ్యాదయంబు గాంభీక్యంబు నొంచా ఇట్టు లభివ్యజ్యమాన తారుణ్యుం డ్రై యంండుకుమారునిం బ్రతా పాదిక్యుందు యావరాజ్యాఖిషి క్తునిం జేనెళు. ,ఊదయాదిత్యుండును భువనతలం బెల్లం దనజనకునియాల్లావళశవ ర మయైయుండుటం జేసి కర్రవ్యం బొం జేమియం లేక నవయ స్కూలు బలసిక్‌ నియుండ నొకప్వకు గాయకులతో డ సంగీతక చ్రృనంగంబులు నల్చుచు నొళవ్వుడు మృగయులతో మృగయా వ్యాపారంబుల నొనరించుచు నొకవ్వుడు విదశ్థ లయినకవులతోం గావ్య వ్రజంధంబులు రదించుచు నొకప్పుడు వండితులతో ళా స్త్రాలావం బులం చేయుచు నొకచ్వుడు రసికలతో నాఖ్యానాఖ్యాయి శే తివోనపురాణాకర్ణనంబు గావించుచు నెకవ్వుడు చి, శ్ర కర్మ వనోదంబుల నొకప్పుడు వీణా వాదనంబుల నొకష్వుడు దర్శనాగకు లమిన మునిజనులచరణకమలకు ప్రూమకాంబుల నిట్లు దివసంబులను; చతుర సువ్భాజ్జన క్రీ డాపరిహోసంబుల రాత్రులును గడపుచుండెం ఇట్టుండంగా నొకనాం డచటి 'రాజకుమారులును మంతి నుకులును వినోదనోష్ట్రీంబ్మవ ర్తింపుచుండ నుదయాదిత్యుండు 'నోన _త్తములార యిష్వుటేః మామనోగళంబులు యథార్థ ంబుగ విశదీకరించితిలేని యవి యుత్హమంబు లయి యుండిన నత్తేజంగున లాచరింపంబడుననిచెప్పిన వీని యం దుండినయొక సామంతరాజబత్రుం డి ట్లనియె ఉదయాదితుషని కవివండితసంఘము ల గాక యుండిన నట్ట యుండ, శెట్టు ర" జూం చి లబ్లి ద్ర అని ఇెస్పిన నది సరి యని యుల్ల వారు నభినందించిరి, అంత మజీయొక రాజన్యుం డి ట్లనియె, కం వసుమతిభ ర్య తమతమ; వనువుల భాన్యముల నితరవస్తువులం దౌ పసులగషండితవర్యుల) వినరంబులం గావ లేని వృథ యగు నవియున్‌* అని వొష్పిన నదియును సమ్ముళం బని యంగీకరించ ననంతరము పెజరాజన్యుం 'జి ట్లనియె, సీ. అనతిచిరకాలనాశ్యంబు తనువు దానిం గావ దివురుట యు_శ్రమ క్రమము గాదు నర్వకాలంబు నెడక యొనంగుచుండు, క్ట లీ నార్జింపం ద్‌గు6 బుణ్యావ _ర్హనులకుం అదియును నమంజనం బని యభటినార లొదరింన మిత్ర్త్రననుం డనుమం త్రి కుమారుం డి ట్లనియః

6 వినోదక ఖాకల్పవ నీ గ్‌ విద్యయ నరునికి రూవము విద్యయ ధనసంచయంబు విద్యయ కుల మా

విద్యయ భోగము సుఖమును; విద్యయ సక్కీర్తికాంత విమృశింపంగన్‌.

అని ఇెప్పిన నిని యుదయాదిత్యుండు మ్మిత్రనహునిం గడు నంకసించి యిట్లు

నెవ్పందొడంగె. రాజు ప్రవ్శించిన తెజుంగునం బ్రజలు ప్రవర్తించుట సత్యంబం రాజులు తేమ సంపాదితద్ధనములవేం బండికరత్షణము సలుపుట యుజ వైనదియం అట్టు శయం గీర్తికాయంబు నిత్యం బై యనిత్యం శైనయాకాయము వినష్ట్రం బియిన యనంకరమున్నసంంఛ ముండును. అవ్విధ మత్యాదరణీయం బగుటంజేసీి సకలజనంబు లకు విద్యావృద్ధి సీయవలయు ననుట మామోనుడివినపద్యంబుల నూర్చికం బయ్యె- తొల్లి యుజ్జయిని "నేలుచుండిన విక్రమాదిత్యుండు సుబంధు, వరాహామిహరాదిమహావండిత వ్రవరులం బోషించి కాజె నిరపద్యకీర్తివై భవంబునం. బేజరిల్లుచున్నవాండు అవ్విధం బిన్వు డను'స్టేయంబం మననగరంబున విద్వాంసుండు గానివాం డుండం జనదు+ ఈ నియమము పిఫ్రులక కాని యిశరుల కుండం చోలదు= విద్యావంకులకుం బరీత చేసి త త్తదధికారానుగుణముగం 'చారితోషికధనంబు లొసంగుచుండునది. అసమానవిద్యా విశేషవిభాసికు లగువారి నీనగరంబున నుండం జేసి యవ్వారిగ చారలకు ధనంబు లిచ్చుచు నిచ్చమెయిం దదీయసల్డా పామృతరసాస్వాదనుఖం బనుభవించుచుండవలయును* అని ఇక్సి యారాజన్యుండు తదాదిగ నణ్గులదేశములనుండి వచ్చుచుండు. విద్యావంతులకు థనంబు లొసంగుచు సమ్మూనించుచుండేను- అనుదిన మవరిమేయవైై దుషీవిభూపితులగు వారు పెళ్ళాం ద్రుదయాదిత్యునిసళ నలంకరించుచుందుటంజేసి యాసభ ఛారాసగర వల్లఘండగు భోజభూ పాలునిసభవలె దిగంతవి శ్రాంతకీ _శ్రీం జెందియుండె. అందు నమధ్ధి గత సోలశాన్త్రనర్వస్వు లై యమరగురు మైన శీముషీవిశేషంబున నవవాసించం జూలు వండికులశెల్ట సేటిమై రాజభిట్టారకుండును; ఆనూనవకుళసుమమం జరీగళదరీణ మాధ్ధ్వి ర్యురీధురీణవదరితులు గల వ్రబంధంబులు రచింవ సమర్థ లయి కవిమైన నవవూస్ప కష్టల ఇెల్లరకు సుటియై శంక రుండనుకవియు6 దామభ్యసించిన పాండిత్యకవిశ్వంబ్ప ల యూుదత్తమంబు లని యొండొరులు వివాదవడుచు స్పర్థి ంచుచుండుదును. ఒకనాడు రాజు విద్వడ్షోష్టి నుండునప్పుడు కళింగ దేశమునుండి కళాభునుం డనుకవివరుం డేగ జంబ రాజన్యుంగాంచి యి ట్లనియెం క, ఉదయాదిత్యునిం గాంచలో మదవద్రిపువా ప్రశ స్త్రమండలము కళా

స్పదు లయినకవులకష్టము, ముదితలసరసంపువలపుముడులును వదలున్‌ *

ఆని వె్పంగా విని తనశార్య త్యాగ సౌందర్యంబులం ల తిపాదించునావద్య భావ

గాంఛీర్యంబునకు మెచ్చుచు రాజకుచూరుం 'డోశవి కవరిమితములగు ధనంబు లిచ్చి గార్ర- వించెను, అది గాంచి యోర్వలేక రాజభట్రారకుండు చ అవగకసర్వశాస్త్రచయు లైనమవాత్తులు పండితో శ్రముల్‌

భుననతలంబునం దధికళైజ్యులు వార లటుండం గూటి

చఛథమగుళుచ్భ్చము లా నవనవకల్పనావిధిచదణత్వము వోంద నబద్ధ మాడునీ కవు లిల దాన పా్రు అయి గౌరవ మొందుట సూవె చిక్రముల్‌ం అని వెప్పిన విని కవిముఖ్యుండగు శంకరుం డి ట్టనియెం చం కవి కమలాసనుండు త్రిజగత్సతి మైనకినాకష్థాణి యుం గవియె కలంవం శాం గవులు గారే వరాశరబాదరాయణుల్‌ కచికృతవన్తునంగ్రవాణగర్వికచిత్తులె పూజు లే నచోం గవు లంట దొానప్యాత్తములు 7 రయ యిట్రివె పో విచిత్ర ముఠళ్‌, అని చెచ్చలా విని రాజభట్టారకుండు గడు నలిగి యోకీ దురాత్మ కవులకం టెం బండికులు హీనులా? యనిగద్దించుచు శంకరునితో వాక్కాలవాంబు 'సేయుచుండినం గాంచి యుదయాదిళ్యుండు వారల వలవ దుడుంగుం డని నివారించి యి ట్లనియెః చ గురుకులవాసభేదమునకుం గడు డనీ యపారక్శాన్త, సా గరముల నీందియు న్వలంతి గాం డలరించలం బండెకుండు దా వరకవు లంద్యదిందుకర వారసమాగమ పుల్ల వాల్లోో క్క_రవిగళన్మ రందవదకాండము చే నలరించుబొడ్పునన్‌ = మజీయు పీనుండుం గీ ఎంచి యెంచి చూడ నిం వయి తోలి నీ, మొండు లోకమందు ముద్థ లయిన మించుబోండ్దచూపు లించురసంబులు, చతురు అైనకవులసరసమతులు, ఆంతియ కాదు చ పలుమలటు శాస ము ల్లదివి వంజితుండై. యజారాణినక్క్భ్చ పా ఫలమును ట్లో చా రనము చాగుగం జెప్ప వలంతి మైనవా6 డిలం గవి లాంఫివాయ కవి యే యని ఇెప్పంగ నొప్పు జాయ నాం సలజయ జాయ శొని వెజకోమలి మయయ కాక జాయ యేం అని శ్రెవ్చలగా విని సభ్గొసీను లగునార లందజును కరంబు నంతనీంచి యుదయా దిళ్యునిబుద్ధివై. శారద్యంబుం నొనియాడిరి. అనారతంబు విద్వద్లో ఫ్రీపరిళృప్తుండై. రాజ కుమారుం డభంమిళామోదంబుం జెందుచుం డెను విదాస్ట్రసర్వస్వ వేదినిచరి త్రము ఒకనాండు నమశ్త సామంతమం త్రి పురోహితులు బలనీకొని యుుడ సఫొభవనంబు గలంకరించియుండు తనతం డీ, సాదకమలములకు వందనంబునిర్వ ర్రింప నుదయానిత్యుండు మంత్రిసామంతరాజపు శ్ర నహిళుం డ్రై వచ్చి నియోగిజనంబులును సామంతమహీ పొలురు నూడీగంపువారును దన్నుంగని నమస్కరింప చారల కలంలి లేనగవున నంగీకారసూచనంబు

8 వినోదక థాకల్పవ ల్లి “సీయుచుం జని జనకునిపాదారవిందంబుల ఆగి యాశీర్వాదవూర్వకముగా నాతనిచే నాలింగితుం డై వీడువంబడి కరహవాయనునినన్నిధికిం జని యకతనికి వందనంబు లాచరించి యంచిళాసనంబున నువవిళ్ణుం డగుడు: దక్కిన సామంకరాజపుత్రులును ఛి, లొపాదిత్యుని కఖ్గివందనంబు సలిపి ఈక్కుంగలచారలక్షు యఫ్రోచితాచారంబు రచించి యుదయాదిత్యు నిం బలకికొని యుచిళొననంబులం గూరుచుండిరి. అతికఠినంబులు నతిపీవరంబులు నయిన స్కృంంధంబులును; అజానువిలంబంబులం నపరిమినబలసంపన్నంబులు నంం యొవ్వుభుజంబు లును; అతికృశంబు అయి యతిరుచిరంబు లయిం యొవ్వుచుండుముధ్యంబులును; ఆతివిశా అంబు లయి యధికోన్నరంబులై వెలయంపతుంబులును గలిగి యొండొరుల వతిబెంబంబు లనందగి విశ్ర్రయైశరను లయి తోందయచు హిమవన్న గకూటవికటశిలాకలాక్స్‌నంబు లైన సించాకికోరంబులకాతి నారాజపు శ్రులు "లేజరిల్లుచుండిరి. అవ్వుడు వామపార్శ స్రవిలంబ మానమగు మవాభిడ్డంబుతో రోషుపరీఠంబగు విమధరంబు నేరియుండుచందనలతికవలె నతి ఫేమణరమణీయమయి 'వెలయునాళారంబు గలిగి విగ్తృవాంబుం దాల్చిన రాజ్యాధి దేవత యో యనునట్లు చీ త్ర, లళా ధారిణి మ్రైనవ్రతివోరి యాస్థాసమండపమాన నుండు యువరాజు నమోపమునకుం జని మోంకరించుకొని భియళ క్తులతోం గరంబులు "నేలనూంది నమస్క ర0చి యిట్టనిర్దైం 'ఓరాజచంద్రా యవధానం బొసంగి మమ్ముం నృళార్థులం "బ్రేయంము. భవడీయకృపారక్షీకం టైన కనిపండితసంధుంబున. కనుదినము నోఠ్నీరభెండంబులం -మోచితెచ్చుగొల్లలు గుంపునై సనుజెంచి ఏలికతో విన్నవించుకొన నున్నవారు” అన రాజపఫుత్రుండు 'నోసీ వారలం ఛ్రువేశ "పెట్టు మని యాజ్ఞ సేయ నాద్వారా పాలిక యట్ల గావించెం నోపాలకులును ముకులికకరుళ్తై సర్వాంగాలింగికభహూతలంబు౫ం బ్రిగొమము లొనరించి యిట్టనిరి- “దేవా దేవర యాజ్ఞాపళవర్తుల మయి భవ్యద్రకితం బయిన వండితసంఘంబున కనుదిన మూదయసమయంబునం బాలకావళ్లు మోచుఫాన్సి తెచ్చి వారియిండ్ల నొప్పగించి ప*వుచుంటిమి, అన్విథధమున సీదినమునందు నేషకడ గోస్ట్రంబులనుండి పాలకావళ్ణు మోచుకొని వచ్చుచుండు మామార్ష మడ్డగించి మొక ర్వ్వత్రి విశారరావియగు నెట్టైమానిసి చేత నొకబడియ నె 'త్తికొని 'బెనరించుచు "నోరి ర్వా పౌలళావ స్పోవ్వరి' కని యడుగ "సేము భయభ్రాంళుల మై'యుదయాదిత్యుని నభ నుండెడు కవిపండితసంఘంబున కీకావట్లు పోవునని యని యు _తృరమిచ్చితిమి. అందు కామోటు చూనిసి “విదాాంనులా! పండితులా[ యని 'వెడంగునవ్వు నవ్వి 'విద్యాసర్వస్వ వేదిని యను భోగముదానివై దుమ్యంబున కీవిద్వాంను. లెంతవారు! అశేషవిద్వన్మండలంబులం దన నిరుపమాన శేముషీవిశేషంబున నధ౭ళరించి వారలం దనకుచొనులం. జేసికొని విద్యా సర్వస్వ బేదిని యనుబిరుడు వహించి యవిజేయం భైనగర్వంబుతో. నుండునాయండ జయాోానం జయింపళ విద్యావంతుల మని "పీరుపెట్టుకొని యుండదుటశంటే నూరక చవచ్చుటయ మేలు! కానిచో చానితో వివాదంబునకుం గడంగి యోడి యాడిసిలంబడి- వరవుడుత్తై కదీయ ముఖనిరీమణంబు సేయుచుండుటయ భొలు, అట్టు గానిచో ప్లిరల

చృథమగుణుచ్చము రి శీకవులని వండితులని *సీశేల! ఇట్టి జ్ఞానవై. శ్యుల కీవై భవ మేల! సిస్దులే దే!'యరి యధిమే పించి మమ్ము రాసీయక నిర్బంధించె. మేమును పాలకావట్లు వానికడ డించి కొందణ బళ కర ముంచి ఇంతదనుక సీవండికసంఘమునకుం బోవుపాలకావళ్ళ నడ్డగిం చినవారు "లేద; వీళడేలకో యిట్లు జేనె ననియమెండొరుల మనుకొనుచు జీలికతో విన్నవించుకొన నేతెంచి యున్న చారమంి వెప్ప నాగొల్లలవల్కు-లు విని యుదయాదిళ్యుండు శనమనంబున నిది వింతమై యున్నది యొకయాండుది (యింక గర్వించియుండంజను నె యని యనుకొనుచు నావకు పాలకులతో నోరీ మారలు నని యామోటుమానిసీతో నుదయాదిత్యుండు నిళ్నుం జూడ వే:చియున్నాం డని బెప్వుండుః వాండు మిము నిర్భంధించుట మాని నా కడకు జగుచెంచు. వానిం దోడ్కొని రండు; పొందు ఆనిన వారలు మవవ్రసాదం బని వినయవినమితో త్తీమాంగులై చని యామోటుమానిసీం దోడొ్క-నివచ్చి యతనికి రాజుఎజూప్‌ చయూయయ్య ఇదె లశాజును రాజకుమూరుండు నున్న వారు దన్ధజకుం జని నీవవోగళంబుల ని వేదించుకొను మని చెన్పలొ నామోటుమనుమ్యుండును నభ గలయం గనుంగొని, తన యుండు తెజంగుం గాంచి సీ: జేలకో యిట్టుచేనె నని "యఖలసభాన దులు దలంచుకొనుచుండ నందుం గలవారలకును రాజునకు ాజపుస్త్రునికినిం 'బేశులు మొగి డ్చిన నాక నితో నుదయాదిత్యుందు నోరీ నీ 'వెవ్వండవు! వజీశంబున నుందువాండవు! పండితుల పాలకావళ్ళ నడ్డగింపం. గారణాం జీమి! విద్యాసర్వస్వ వేదిని యను వేశ్యాకన్యక యెవతె, చానివిషయంబు నీ వుగ్గడింవ జీమి కఠంబు? ఇది యంతయం సవి _న్తరంబుగ విను పంపు మని యడిగిన నామానిసీ యిట్టని బెవ్పందొడం ౫. పీరాజపుక్టుండా వినుమాం జీను సింకహూబేశమున సీంవాఫురిని: గజ్ట్రిలమోపుల నమ్థుకానుచుండువాండను ఆనగరమునుంజి వచ్చితిని, కఈసంఘుంబున నుండువారలకు6 బంజితు లని పేరును గవు లను ప్రనిద్ధియు విద్యలయందు సామర్డ సం బుళు గలచా? ఒకించుశయుం గానంబడదే? అట్టుండ మోవండి తులును కన్చలంళు శ పాటివారు! అని వొరిపొలకొవక్టీ నడ్డగిం చితిని అని యిట్లు చెప్పలాం బండీళులును గవులును వానిని *పీరీ యిట్టి విశే మంబునకుం శారణంబుం చెలియం బల్కు నృని యడిగిన నాళ క్రైలమ్ముకొనువాండు నవ్వి యోయయ్యలార- తూర్పుదిశ నుం దెడు సింపూవురము. చేలుచుండువరా క్ర మపాలుండు నాం బరలపుడమిఅేనికి భుజిమ్య మైళదానికూంతురొక వెళ్లాటక త్తియ తనకు విద్యలయం 'దెవ్వండును నమానుండులేండని నర్వవడు చుం బ్ర “త్యేకమాగ నగ ఠతొకటి గట్టుకొని నిద్యానర్వస్వ వేదిని యనకబటిదదనా మఏంబునం బరంగుచుం దనరూవలావణ్యాదులకు మోహించి యొట్టియెట్టి మండలాధిషళుల సుతులు వచ్చినను వారల: గన్నులుగట్టి వేయి పరహాలు చేకొని యొకపద్యంబు నెప్పి చానిభావం బడిగి యది యుఖజీంగి పల్యనినాండు చారల నమ ర్యాద చేసి వారివే వెట్టి చేయి చుకోనుచుం దనకన్యశాత్వమునకు ఛంగంబు గలుగకుండ సుఖంబునం బ్రైవ ర్షించు చున్నది. ఆనేకరాజపుర్టు, లాలుంజవదుచుకు గృహాదొనులై నీళ్లు మోయుచు బట్ట లుల

10 వినోదక థోకల్పవల్లి కుచు వాకిళ్లం గాచుచుం బాదుకలు మోయంచుం దక్కుంగలపను లొనరించుచుం డెదరుః ఇట్టిపేపద్రనిద్ధి వడసిన యొకయాండుది విద్యాగర్వంబున విజ్ఞవీగుచుండ మూరునుం బండీతుల మనియుం గవుల మనియు6. బేరు పెట్టుొనియుండుట లజ్టాకరము ₹౧డా! మారలే యాలోచించి చూడుండు” అని ఇప్పిన నది విని వండితకవినంఘుంబువారు “ఓరీ యివి బాన్హై యున్నజే! మేము సర్వనిద్యావంతులకుం దలమిన్నల మనియు మాక్లీలోక్ష మున నీదు లేదనియుం దలంపుంగొని యుండ నొకయాం:డుది విదశ్యాసర్వస్వ వేదిని యను బిరుదు వెట్టుకొని యున్న దనుటయే మనోక్చర్యము, చానిం జయింవనినాండు మాశీగొర వంబుగాని యొక్కుడిది!ీ ఇంచదనుక ెవ్వండును మాకుం 'జెలువ "లేదు, తెలిపి యిశ్తైణం గున మొర "వెట్టుకొన్నదియు లేదు, మేము సిన్నదియం లేదు. ఇవ్వు డీవిట్లు 'మొరెట్టు కొనం రణ మేమి! సీశేమయిన మనంబునం నొజుత గలదో తేల్పుము" అని యడిగ8. చాందు “నోవిద్వచ్భిరోమణులార వీనుం డని ఇెవ్పందొడం గను 'శూర్చునంద్రమునకు సమాపమునం “వినాకినీనదీ శ్రా, శ్రటంబున నుండుసించాపురికిం బ్రతాపపాలుం డనురాజొ క్కంరుం దుండెడిని. అకందు తనజనకునియనంతరము సింహాసనం బధిరోహించి వ్రజావరి పసాలనము సేయుచుం దనవ్రళాపంబునన సామంత రాజులెల్లి నపనతులై యరి వెట్టుదుండ నిరంతరనంపదల నుఖ మనుళవించుచు నలిమనోవోరిణు లగునంగనావమణులం గూడి కును మభెణునిం జరికాద్ధుం జేయుచుండు. అతనికి దనమహిషితోడ శ్వశురగ్భహాంబునుండి వచ్చియుండు మవోహూపవతులగు భుళిష్యలు కొంద జుంజెదరు వారలలో రతిజేవితో నమానమగు రామణీయకముగలిగ శాంతొమణులమాననంబులనై రము వమరులుగొనం శేయ:ననమానలావర్యాంబుతో నొపుమిగులురతిరూవ యనునొక యలిరూపవతి గలదు, రతియందు మన్య థుండునుబో లె నాసుందరియందత: డమితానురాగంబుతో వ ర్రిల్లుచుందు. ఆరతిచూళకు రలివలివిజయా త్త్‌ ౦ంబునా నొ క్క_సువతి కూంశున్తై యసమానవిద్యా'వై శార్ర చ్యంబున శారదకును నిరవద్యరూపశేఖానిలాసంబున శ్మీరనీ రధికన్యకళును సాటియై నోోమ్స నం బెతి?ి భూవతివలన నాందోళికాదులను ఛ్ర,చామరగజతురగవాద్యంబులు" వడస్సి యన్వర్థనామములం గలనంగీళసర్వన్వ చేదినియు సాహిత్యనర్వన్వ వేదినియు ననువ్రధాన నఖు లిపవురును దన కాటలంబాటలం దోడ్పడ వేనవేలు వరవుడంఫుంబడంతులు గొల్పువ 'మెప్తువడయుచుండుం ఇంచుక యిమ్థదితయాభిరూప్యంబు వినుండుః సీ నగుమోముసకు నిశానాధబింబము జోడు కనుదమ్తులకు నల్హకలువ లీదు మెయిదీలగె టై, క్కారుమెటుంగుందీవియం బోలు నధరంబు బింబమే యనలంజాలు శజరికాభ్రారంబు కాలాంబుదము మోజు పదములు హల్దకవ త్తం శేరు గుడునితంబయు” ద్యూ కళలమంతయుగృ మ్ల లలి నడు చూకాళలక్ష్మీసొమ్లు ఇాతిదూచూయనూగారు గాందుచొరు మానినిగనళంబు వరశంఖమంగళంబు

వథమగుళుచ్భ్చము క్షే కరుణిముణిమాట లాయమృశంపుంచేట) వంకృజాతాశ్నీ కనుమా త్రుళొగ్యలక్మీ మజఆీయు, సీ, వద మెత్తి పెట్టి మదశుని మదదంతి యొ్తి వచ్చెడులీల ల్నత్తమిల్లు చొమ గదిలించినం బుంఖానుపుంఖ మె యతను[క్రొవ్వాడిశరాళి జడలు అలిం బల్య-ందొడంయిన సలిలజాంబకునిబల్కొ)) త్తఠ త్తడులు వైళొనణగం బూను మెయిదీలెం దోంచిన మేలిమి క్రాక్కా-రు'మెలుంయు అంతట తమ్‌ మెలంగు చుందు కబరికాభరంబు గళితబంధం బైన బర్జి బర్డ్‌ భార ఖాగ్యలక్షీ యక్షీనోచరత్వ మంది నై యుండు, దానిసొగను బొగడం దరము గాదు, రే ఆయంగనామణిన ఏ త్తీగీత వాద్యవిద్యానై పుణ్యంబునకు మెచ్చి ద్ర॥శౌప పొలుండు శననగరోవవనమున నతిమనోవహారమగునొకనగరు కట్టించి దాని కనవరత చూయంధ 'ఛారులగు పీరభిటులః గావలియుంచి యపరి మేయంబులగు ధనంబు లొనంగి జననితో నాకనకాంగ్‌ నందుం శాపురముం చియున్న వందు. అనుదెన మావెలచేడియ నముణిముయ వతురంత యానారూఢ కొ వండ్రై, డు వేలచాసీజనంబులం నొందణు వగటిదివిటీలు వట్టుకొనుచుం నొందలు ఫూసురటీలచే విసరుచు:. గొందణు వింజామరలం వీంచుచుం గొందణు బెకుదాపళులు సదువుచు గొందజు హెచ్చరికలు 'నెప్పుచు. గొందజు వీణా వేణుమృుదంగ తాళాదిముంళళ వాద్యంబులు వ్తాయించుచు కొంద అడవపములను ధరించు కొనుచుం గొందజు తమ్మ పడిగంబు అెత్తుకొనుచుం నొందజు కాలవల్లికలు వట్టుకొనుచుం సొందయి బంగారువొర్మ కలశముల మున్నిడుకొనుదు బలసీవచ్చుచుండ సాహిక్యసర్వన్వ "బేదినియు సంగీతసర్వన్వ వేదినియు నిబుగేలంకులం. బల్లకిం బట్టికొని నడిచిరాలా నసద్భశంబగు మహా మై. ఛవంబుతో. ననుదిన మాసుందరి ప్రైశర్మ ఛ్యావ్నాసాయం కౌాలంబులందు రాజుకొలుపునకుం బోవుచు నిలు జీరుచుందు,. అప్పుడుం గీ దానిం గాంచినవారలు దర్పకా, స్తం హాతుల ధైర్యంబు దిగనాడి యాశలెడలి డస్సీ తుు జెకలాంది తల్లడిల్లి; మునుంగుచుండుదు రుల్చొంగు మోవాజలధిః శీలాయూర నివనించుచు దానికినమావమున నుండుమవారణ్యమునకుం బోయి దినదినము కళ్లేలు కొట్టి తెచ్చి యంగజిపీథి నమ్ధుగొనుచు నందువలన లజ్ఞమగున్యల్పధథనమా చేతలడువుయాడుచుగొనుచు నన్నగరంబు వాయక యాండువాండను. ఆస్విధమున నొకనాండమ్హుకొనం గల్హైలు దెచ్చి న! నంగడివీథీయం దొకసోడళాక ట్రైాలమో పొనించి యొకయెడ నిలుచుంటిని, అవ్వ జాలంజకన్నె ముందట దూర్యవాద్యంబులు మ్రైగుచుండ నచేక చొసీజనములు వైవారంబులు. నెప్వుచు సురటులు.. విసరుచ వింజామరములు పీచుచుః దన్నుం గొలువ మణిమయళివికయం చారోహించి. యింతి తనరానిమవావై భవంబుళో నాయంుగజివీథినన తనయింటికింజనుటకు రాచనగరునుం!

కల వినోదక థాకల్పవల్లి బయలువెడలి యానాండు ఈనన _త్తగీతుంబులకు మెచ్చి యారాజవరుం డిచ్చినయన్లూన మాధవీవనుము మాలికలును మువ్రూమణిభూమణంబులు. నుజ్జ ఖంభికంభికుంభోపమకు చకుంభ యుగము వై చ్రేలాదుచుండ మహేం్యద్రునికొలువు సాలించి యేతెంచు రంభారంభో రువు విధంబునం దోంచుదు నళ్యాశ్చర్యమగ్నులం నతనుశరవరంపరావాతిపరాయ త్తచిత్తు లం నంయం పిటజనంబు లుత్తలంబు నొంద ననన్యసామాన్యరూవపలావణ్యంబుతో ల చేజ రిల్లుచుం జనుదెంచిం గ్‌ తీరనీరథి జనించి ఇెలులతోడు వెడలి వచ్చెడుకలుముల వెలందిమాడ్కి 6 దుల్యరూ పాళ్ళిజాత్య లా తోయశాక్షు; లొలసి తనుగొల్వ నేర చే నుండుకడకుం ఇల్టుసేరి యానారి వణ్యపీడీజనంబులు గుంపులుగూడి తన్నుం జూచుచుండ నదె నన్నుం జూచి గర్వంబుతోం జెలులం జేరి యిట్లనియె. ఊత్పాహ. చాశినోరు భూతముఖము వల్లవన్నెకన్నులుక్‌ ఇాకిబానవంటికడుపు సాగనట్టిపాచిపం డ్లోకిలింత వచ్చు వీని నువిదలార చూడం డీ రూపువానిం గూడు నటె తరుణిగ బుట్టినది భునికెం అని ఇెప్పిన నం దొకతె వినయంబుః గాన్పించుచు ని ట్టనియెం కం, పీవెలి య ట్లన దగునేే నూచియు నొకనూలితోడ న్యూత్ర్తవడకపో నో చెటులేతణ విధిచే సూచిక యగునాతి యుండుచూవే యిశనికి౯ అని శన సభీమణి నెద్పినవచనంబులు విని యోసీ యేమినెప్పెదవే కాలినయింటి కడయొక్తులవంటి కాళ్హుసేకులంను మొలకు దిండుగాం జుట్టియుండు నడవితీవియలపిండు నందుం దోషియుండెదుకొడవలియుం గలిగి బూచివానివగిం్‌ నిలువంబడియుండు సీదుర్భ గుం గాంచి మతి కాంచనాంగులు కోమింవరటే! చీవీ! యని శేకరించి యుమినెను, ఆపి గని నే నత్యాన్రవాగ్రన్తుండ వై శ్రీతి మైనయికి మనలం గాంచి యుమిసీన కారణం జేమి! మగచాం 'జెట్టుండిన నేమి! ఇది లంజయే కదా! ధన మిచ్చినవానితోం బొందు సేయుట దీనిక విధివిసాతమై యున్నది, వీనిధముననైన నొక ర్మాత్రికిం దీని కివ్వువలసిన ధనమును సంపాదించి యిచ్చి దీనితో: బొందునేయశేని నే నొకమగవాండనగుదునా యని మనంబునం చ్రతిజ్ఞ చఓకొని యావడపుం జెలిబెలులఎబీ3 కూలంజలార యిాలంజ శిన్వనగు ధనం బెంక యని యడ్షిగిన వారలు నవ్వి యొక రాత్రికి చేయినిమృ్మ-ంబు అని ఇస్సి 'వెడలిసోయిరి. అది విని మయునును మునంబునందు టై వపమునకుం గరుణ రాదా ఒళ్హ వేళ మన కార్య మనుకూలభడకపోదా! చూత మని _క్రైర్యముబెచ్చుకొని యింతధన మే విధముగ్‌ సంపాదింపనగు నగిచింతించుచుంటిని. క్రైవానుకూల్య ముండు'ేని సర్వకార్య ములు ననుహాలించు ననుటకుం చార్మ్యాణగా వత్యుమాణవిధంబు నామనంబున న్ఫునిం చినయది

చ్రథమణు ళు చ్యము 18 ఫూర్వ యే నొకనాండు పాడుకచొవ్వున నడవికిం బోయి క స్రైలుగొట్రి మోపు గట్టిపెట్టి యావరి శ్రాంతిం బోనడంచుకొన న్తొకరసాలపావపమ్య క్కిందం గూరుచుండి కొంళకడ వతినుఖకర మయినతదీయచ్చాయయందు.. వెలికిలం బరుండి నిదురించి మేళ్కా.ంచి యాహేదపము నొకకొమ్మన చ్రేలాదుచుండువం డొకటి గనుంగొని దానిం దినవలయు నని యెంచి యాతె భ్రైక్కి ఫలము గోనీ యొడి నిడుకొని దినితినిం అవ్వుడ యొకయోగిని చేత నాగబెక్తము: బట్టుకొని యరుణవర్జ ంబులగు జడలతో: బేలికలు సట్టుకొనియుండు తషకృళ మయినశరీరంబుతో నాయుందుకడకం జనుబెంచి యూకీ చేను మహేంద్రనగమునుండి హిమవన్నగంబునకుం జనుచు బవాదినప్రయాణాయా సంబుకం బడలి యాతిథ్యంబుకొజకు సీళడశేగ దెంచి యున్న దానను. జలంబులుగాని ఫలంబులుగాని యొసంగితివేని యవి భుజించి విశ్రమించి చనియెద నని నకరుణంబుగ నడిగిన జశేనందు కాయోగినిం 7ంచి యోయమ్మూ నాయొద్ద నొక్కుమామిడివం డున్నది+ దీని నొనంగెదను, దీని భుజించి నా కొనితెచ్చియిచ్చినజలంబులం తోలి విశ్రమించి య'భేచ్భమానం బోవంజనును, అని ఇెప్పీ యట్లుగావింప నామెయు. ఫలంబు భుజించి జలంబులు ద్రావి కొంతఠతడ వారసాలపాదషము క్రిందం గూరుచుండి నాయొనరించిన యాలిణ్యంబునకు మెచ్చుచు. నన్నుం గాంచి యోశీ యియ్యెడ శ్రీయ చెంచినవ్వు డేను గడుంబడలియుండినచానను; నీయొనరించిన శుగ్ర్యూవచేం నరము విశ్రాంతిం 'శెందిలినిం సీ ఫొకయువకారము నీయ మనంబున ననుకోనుచున్న దొననుః ఇంతకు నాతిదూరంబున చందనవనం బొండు గలదు, దౌని నీకం జూపెదను. నీ శేదేని యొక యిక్కట్టు వచ్చినచ్చు జాయరణ్యంబునకుం జని యాక్రైలు నటికి తెచ్చి విక్రయించి తన్గూలముగ భనమునంపాదించి యాయిక్కటట్టు చాంటుకొనుము.. అని ఇెప్పి యాచందనవనమానథుం బోవు ళూర్జము నాకు జెల్పి చనియెం గదా! ఇప్పు జాననమునకుం, బోయి. కట్టల గొట్టి "తెచ్చి యమ్హి ధనము సంపాదించి యుద్దీన్ట కార్యంబు నమకూర్చుకొనంజనుం అని చితించి వైళంబ యాయోగిని నెప్పినమార్ట ంబునన చని మలయజవనంబుం గాంచి సంత సించి యాక్ష ట్రేలు నజికి కొని తెచ్చి కట్ట్రలుకట్టి యానగరంబునంగాంపులయు దొరలయం మం క్రులయు య ఛానులయుం వృర్హకులయు తక్క్కుంగల వారలయు గృవాంబులందు6 దన్ప్సక ఇముక్కాక మోపువంతున వేయుచు. బూర్వమునుండిం గ్రాలు విలంచుకొన్నవా రిచ్చినధనముచేశం గడుపుః బూడుచుకొనుచుండువాండ, నావెలయాలితోం బొందు సేయ ఇం చియుండుకారణామునం జేసీ ధనసంచయము సంపాదించ నెంచి యదిమొదలు విలంవ తీసికానకయ కట్టల మోపులు “వీసిపోవుచు బిచ్చ మెక్తుకొని యాకలి నడంచుకొనుచు ఇెవ్వళేని పిలిచి కూలి తీసికొని పొ మ్మునిచెప్పిరేని నాకం గావలసినవ్వుడు తీసికొని పోలాల నని వచించుచు నెవ్వరివలనం దీనీకొనకయ తిరుగుచుం గట్టిలమోపులు కొట్టి 'తెచ్చివేయుచుంటీని. ఇట్లు కొన్ని నెలలు. జరిగెను... ఓకనాండు వాడుక చొప్వునం గట్చైలమోపు లేసి పోవుచుండ నవ్పట్టణంబునం గలభందనదానుం డను 'బేవోరియింటి

క్షే వీనోదకళాకల్పవ ల్సి యూశిగంపుంబడంతి యొకతె నావెనువెంటనంటి యోరీ నిన్ను మానెట్టి పిలుచుకొని ర్మ నెను పోక రమ్హ; నిలువుము అని కూయుచు వచ్చి యేల మోనెట్టి నన్నుం బెలువ నంపె నని జే నడిగిన నందు కాచాసి యిట్టనియె, ఓకీ వినుము జీ నారనియింటిచానిని. ఈదినము మహానసంబునకుం జని వంటకములు వండ నువక్ర్యమించి నీవు చతిదినము "తెచ్చి వేయుచుండిన కళ్రైలమోపులలే నొక్కటి విప్ప యొకనల్లనికళ్రైను బొంయిం బెట్టి యెరియించితిని. కతుణమ యగుుగంధంబులు నలుచెనలం చమ్మకొనియెం అందుశే నాళ్నర్యపడుచుండ నానెట్టినృహిణియుం దక్కుంగలగ్భవా దాసికలును వచ్చి యేమి యిది యనిగునగునలాడుకొనుచుండిరి. ఇంతలో నంగడినుండి నెట్టియు వచ్చి 'శాను వర్తకవ్యాపారమునర్హై 'తెవ్పించియుంచిన చందనచారవుల నెజియించుచున్నా రని యాగ్ర్యహించుచు వంటళాలకుం జనుచెంచి యోసీ! పౌయినేమి జేసితి వని యడున జీను నారనికి భయవడుచు నిట్టంటిని. వ చేమియుం నెజటుంగనుం ఈక క్రైాలమోఫు విప్పి యిందలియొకయిభ్భ మ "నెజియించితి.. దీన సీవాసనలు తమ్లకొచెనవిచెప్సి యాదాడవుం జాక్సిలిని అది గాంచి యావణిజుందు ఓసి యిది చందనదారువే! ఇది యియ్యెడక రాం గళం బేమి! యని యడీగిన నిట్టమోపఫులు దినదిన మొక్కొక్కటి యొకవెట్టివాడు. మనయింటికిం చెచ్చి వేసీ కూలి తీసకొనకయ పోవుచున్నాండు ఆకభ్రైలమోపు లివె యున్నవి యని చూక్రినం జూచి మానెట్టి యచ్చెరువొంది యామల యజదాపసంచయం బొక వెట్టివాని “వ్వారగ దొరకుట యొట్టిది | కజ్రైలమోపులు వేసి యాయౌస్రూట శివ్వవలసినకూలితీసికొని జీవనముసేయువాండు. కూలి తీనీకొనక పోవు చుంట యేల? ఇది యొకవింత అని యనుకొనుచు నన్నుంగాంచి యోసీ సీవు వానిని సాలితీసికొన్సిపా మృంటివా యని యడుగ నేను నోయయ్యా. యింతకు ముందు కూలిం నోనిచనువాం డివుడు కొన్నినెలలనుండి కూలియడుగక యుండుటయే గాక పిలిచి కూలితీసి శ్రా మని నిర్బ్శంధించిననా: దునయితము వాండు నాకుం గావలసీనచ్వుడు చ్రీన్సి = కొనియెదను మో 'శీమి దీనివలన భార మని బదులు నెవ్వుచుం బోవుచున్నాండని ఇెక్చిన్ల విని యాకయ మంచిది యొళ్లి యాకట్టెలవానిం బట్టి నాకడ కంఫునది యని ముదల యిడి 'వెడలిపోరయై. తదీయాజ్తాపశవ గినితె యేను నిన్నుం దోడ్కొ-నిపో వచ్చితి నని యాెర్టడికత్తె వచియిచి “స్‌న్నుం బిలుచుకొనిపోయి. యానెట్రియెదుర నిలంవం బెట్టి తనకనికరిగౌను.. అబేవోరి నళ్నుం గాంచి యోరీ సీచెవ్వండవు ! అని యడి”ె. అందు శేశు గ్టైల నమ్ముకొని జీనించువాండ నని బదులు నెప్పితిని. క ట్రై లద్భుకొని జీవించు వాండ వయినచోం గూలి త్రీనికొనక పోన్చచున్న్నాండ వట! అదేలా ? అని యడిగిన శే నోయయ్యా కడవులంబట్టియే నొకళార్యంబుం దలపెట్టుకొని యుండెదను, అది మొరలు ఇెరవేర్పంగల రని నమ్మి కూలి దీసికొనకయ పోవుచున్న వాండ నని యంటిని, నీ తల ఇట్టినపనియేమి యని యాచేం (వశ్నతేసి యూద్రిష్టకార్యంబు. సెప్ప సీస్టవడుచుండు నన్ను దగ్గఆకుం బిలిచి వెన్నుచణచుచు భయంవడకుము సెబు మని వలుమూ అడిగిన నే నాచందనదాన్కనితో నిట్టంటిని,

రథ మగుళు చృము 15 స. కళ్టైలయో వక్తుం గట్టి యంగడిం బెట్టి యూరకశే నిలుచున్న వేళ శాంతియావనమదగర్విత యొకలంజ శిబిక మైనెక్కి. నెచ్చెలులు నొల్వ వచ్చి నాకడ నిల్చి విచ్చలవిడి నవ్వి యీదుర్శగునితోడ నెవతె గూడు నని యో!లించిన న్లనుచుం దూహౌడుచుచుం జనియెను లంజ కీఘనత దగునె పురువుండనె గద యొట్లున్నం బోల చేమి; యిజ్టిగర్వంబుం నొన్నయియింతితోడం బొం దొనర్చుటె మగంటిమి పో యటంచు, ధనమునకుం శ్రోవలేక యాచారిగంటిం అన విని యానెట్టి పక్కున నవ్వి యఠండు పీనిడౌర్భాగ్యవేమ మేమి 1 చానిసౌ భాగ్యవిశేవమేమి!ీనక్కయొక్కడ నాకలోక మెక్క_డ! దేశాధివకులుసయిరేము “వెక్కంం 'డా,చోగము దానికడకుం బోయి దానిజెబ్బలుదిని శెదలిపోయి యున్నారు. ఇంక నర్వముతోనుండుదానిసరనకు వీడు జనియెడువిథ మెట్టిది! ఆయినను వీనికి విచ్యానుకూల్య మనునది మమొట్టున్నదో యెజుంగమా- ఈయభిప్రాాయమును మన చేల నివర్టింపం జేయవలె!ననివచించి యావ రృకుందు నన్ను నాయంగడికడ నుండం బలికి యింటికిం జని యంతదనుక "నేను జెచ్చి శీసియుండు చదందనదొరువుల లెక్కించి యవి వదివేలవరహోాల విలువకంటి నధిక మయి యుండ నంతసీంచి వానిని వదిలవజీచి నన్ను దనయింటికిం బిలిపించి యోరీ మజియు ఇెక్ళదెక్కడ నిట్టిక ట్రైల మోపులు జీసియున్నా వని యడిగి యందజయిండ్లకడ నిట్లే శీవీయున్నానని చం జేప్పవారల నందణి నగారవంబుగరప్పీం చి వారలతోం గలయ చాలోచించి ఈకట్రెలవానిని శాజకుమారునిగం జేసీ యవరిమిత మగ నాడంబరముతో వావెలయొలికడ కంపవలయునని తీర్యానించుకొని చావిరుని రక్సించి నాకు మంగళతోరముం గావించి సంపంగినూ'నె తలయంటి యభ్యంజన స్నానము: 'జేయించి యుంగరంబులు కంరసరులు మొల క్రాడు మొదలగు నువర్ధాభరణంబులం మైసేయించి బంగారునరి చెదోవతులు జరీతల పాగ యుం గాశ్మీరశాలువలు నంగి దట్టి నిజా చులున్సు గట్టించి దివ్యభో జనము "పెట్టించి కస్తూరి జేవ్వాజి పునుంగుగలనీనకలవం టలందించి కౌంబూలమి చ్చి యహ్షాదశ వొద్యంబులం వాయించుచుండ నువర్డ్మ శివికప్తై నేక్రాంచి "వేయివరవాలు ముడియకట్లీ యావల్డ కం బెజ్టి రథగజకురగవదాతులు ముందు నడువ వేశ్యాకన్యశలు నర్హనంబు సల్చుచు రా నిట్టిమవోడంబర మమరంశేసి యాసెట్టియు6 దక్కంగలవట్టణప్రబెద్ద మనుమ్యులును శూడి యోరాజా నీవు విద్యాసర్వస్వ వేదినితో సంభోగపద్రూజ్యం బనుభవింపు మని దీవించి ఇెక్పి నన్నుం బ్రయాణామువేసిరి. ప్‌ యుదయాదిళ్యుంయా యీం జనినయావై భవం జీమి 'నెవ్వదుః క. రాజరాబవమారుందు రంభ్‌కదకుం ్రైదళవలి కోర్కి. నాళ బీదేవికడక శకామదేవుండు రతిజేనికడకుం బోవు; వై భసంబున్న చేయలి వనికకడకుం ఇట్టపరిమిళాడంబరంబుతో జీఠిననా కాలంజ యొనర్నినవరాళవంబు వినుము ఇ ప్పెదను,

[6 వినోదక థాక ల్ప'వల్లి సీ, అందలం బెక్కినయళివై భవంబున శెక్కించె గాడ్జోవై నింతి నన్ను థొని వాద్యములతోం బోయినవకొయలు శై యరసి కొట్టించెం జీపదలవేళ నింజామరంబుల విసరించుకొన్నందు కది చింపిచేటలం బదిరి వినశె ససానంబు వన్నీట సల్పినగరిచున్తై నొట్టించెం 'బేన్నీళ్హ గుయితుగల్ల శాచవాండ నటంచు నే రాజంబోవు బూచివాండంచు వీథులల చొలతొడ్రి'ప్పె ముద్దులాదుటకయిదానియొద్దశేలం మొదత్తలాటలు 7చఛితి రి త్తగాకం అనినవిని యుదయాదిళ్యుండు నవ్వుచు ననంశరవృ త్తాంఠరము మధ్యవిచ్భిన్నంబు గాక భ్రైత్రపేయంబు.. గావింపు మన నాశ్ట్రైలమ్మువొనువాండు. వచించందొడం ౫, అయ్యా! వినుము అవ్వుందేనునుం క అవిద్యా వేదినితో, చోవం శాం గళ్లె నంచు బొదముముదముచే నావిధమునం బుర మద్రువంగ మ్రోవం 'జేసిశిని వాద్యములఘాోవమములక్‌ కం పురజనులెల్లను మదిను క్చైరువందుచు వచ్చి గుములు వేరి కనుచు సీ ధరణీశనుకుందు భోగము, వరవర్షినినర్వ మణంగ వచ్చెను అావే, కం కొన్నెతీకము నెడ కుళ్నది, కఖ్ని నాటలోలె నట్టిగర్వమెడలిలయో కున్న 'వెలయాలిక స్నై కుం గచన్నెజీకము వెట్టి యిశండు ఘనతం 7ాంచున్‌, క వజేశ మేలురా జో శ్రీదయికునిం బోలుచాండు ేవజ్టైను వా ్యేదినిభాగ్యమె భాన్యము) మేదినిలో ననుచు జనులు మెచ్చుచునుండన్‌. ఏను ననణిఠవై భవంబుతో నావిదాసర్వన్వ వేదిని యుండు సౌధమునకుం దరియం ఇనునప్వుడు కదీయవార్యో్యోబరివ్ర 'దేశంబునందుః నీ ఆకలంకభంద్రబించావటల్‌ వేనశే ల్లుంపు లై యుదయించునింపు దోంచె ఆంచికస్థికకతో 6 జంచలాలలికలు జలదసంగతిం బాసీ వలయం గళ్లె కనకమంగళక్రార్ష భుటయుగళతములు చదల నిల్పినరీతి మదికీలలి౫ ప్ర 1నీం లుదెగ్నిననెలీ దనర్సె సీలమణివరకృకమార్ష నిచయకలిత, కనక సౌ పొనవీధులు గానిపించెం ఇృక్తింగునం గన్నుల కబ్బురం ఛై యున్న యాపౌదోర్ధ్వ చేళంబున న్‌ెకింక శీవటి?. కం కుందసపుంబచొ మృలగల్సి నందంపుంగనులరీతి నసమా బని శ్రీ నుందరులధాతి: సోంచిక్కి కందరదన లత్యలకును న్‌బ్నీ చుముదమున్‌, షై మై!

చ్రథమగు ళు చ ము, క్ష? అఆనుందరీకదంబము విచ్యాసర్వస్వ వేదిసీనమధిస్టితము మదీయవై భవముం గనుం గొన సౌవోవరిభాగనమారూఢం 'టైయుండనోపునని యే మనంబున నాలోచించుచుండ నందొక్కయిందువదన తన నెచ్చెలులం జీతి యిట్లనియె చ ఘనులగు రాజరాజులను ౫ెరవధుర్యుల వచ్చియున్న వా రని గనుగొంటి మింతవిపరీళఠము గానము యాతం డెవ్వండో ననజదళాక్రులార తలవాకిట డిసి చ్రియం చొసంగినక గొని వెన రండు పొం డనుచు గొబ్బున హర్మ్మ్య్యము డిగ్గి పోయినన్‌ * ఊం వండెక నారషఫలము ఖామినిం సూడం గం గంటి నంచును ద్ధండజయన్వనంబులును దందడి మిజెడువాద్యఘాశమముల్‌. మిండత లాదునృత్యములు మేళము మర్షళథింధిమిధ్వనుల్‌. నిండి నభంబు 'వెళ్పదర నే నట డ్యితి దానివాకిటన్‌- ఇట్లు దిగి యొక్కింతతడ వండి నాతో వచ్చినయలయూడిగంపువారల చారి చారియిండ్లకనిచి చే నడవగార డందియిచ్చు 'తెలియాకుమడుపులు విడెముసేయుచు మోన ములపయిం జేయివేసీ మొసరముగ దువ్వుకొనుచు నావెలయాలివాకిట వాజారంబున నిలిచి యుంటి. ఆది శాంచి యచటియంగుడుదుడుపులు నాకడకుంజను బెంచిజ“యోరాజా మార లేజీశపుభూదారులరు” అని యడిగి వారలలో బారు సాక్రూతవచనలైై నవ్వుకొనుచుండం౦ గాంచి యేక మనంబున 'నేదేశపురాజకుగానే యేమి నెవ్వుదునని యనుకొనుచు మాట లాడినం జేటుసంభవించిచేమో యని మానము చొల్ప్చియుంటి. అదిగని యేలకో యిళండు నోరు ఇజవ కున్నవాండేని యనుకొనుచు మరల నన్నుంగాంచి+“ఇదిప్రాతవిభిమమొ 1 లొ క్రవళిమమొ! (ప్తాశమిణకరింపో క్లో _తృమిణకరింపోో అని యజిగిరి అందుకును చేనూరక్ట్టట్టిని, మరల వారలు నీవు నిండుకుండవా ! నిండనికుండవా! యని ప్రశ్న చేసిరి అందుకును బల్క-కయుంటిని. అంతటంబోకయచ్యార్టలుగంటులు డగ్గజ కేగబెంచి మూంగ వాండవా? శనిట్రివా! యని యడిగిన నందుకును బదులు నెప్పక యుంటిని. అంళ వారలు మనతో న్వభడ్రు వల్యకయుండుటంగాంచంగా మనయేలికసానితో మాటలాడంకొందమని యెంొదియుండువిధంబు గన్సడుచున్నదిః అని యశనుకొనికి గాని మాటలాడుపిధం 'బెటుం గకయున్న వాండని నిశ్చయించుకొన్న వారుగారుః అట్టుకొంతరడ వూరకండి యావెల్లా టకత్తియలు పీరాజా నీవు మాతో మాటలాడశేని మాటలాడుమని మేము నిన్ను నిర్బం గ భ్యాదార-అనుళబ్దమునకు రాజు ఆని వైకిందోంచునర్థము. వంది యని కుల్సిత వరివాసార్థముం 4 విభ్సిమ-అను పదమునకు వస్ర్రభూవణాదులవలనికాంతి యని _వైకిం దోంచు ర వికాంతింగొని మిణకరించుట యనునది కుల్సితపరివోసార్థము,

చేరి వినోదక ఛాల్పవల్లి ధించము: ఇప్పు డియ్యెడ కెవ్వ లెక విశ్వాసం చొనంగ వచ్చితివి ! యని యడిగిన "నేనం దుకు వారలం గాంచి మాయేలికసాని కని ఇప్పి చానికివ్వువలసినబోగ మేమి! యని యడిసి తిని. -జీయివరవోలు బోగ మని వచించిరి. వశ్రైయని పల్టకిం 'బెట్టియుండువిడిముడిముడియ ెత్తియిచ్చిలిని. ఆది గొనిపోయి యాలంజెలు మలకియుం గొంకతడవునకు నాయుంండు చోటిింజనుదెంచి యోరాజా నీయొసంసినధనంబు మాయీలికసానిచేళం బెట్టితిమి. 'చానిం వైకొని యాంఎంఎంతి నాగణెమాలం జరీశ్సీంచంబంచి కోళాధికారిణుల కొచ్చగింప ముదల యిడి నిన్నొకింతనేపు వాకిటియరుగుమై నుండుమనియె.. అని వచించిన "నేకు దన్మందిర బహీర్వితర్ణికాతలంబున నువవిన్హుండ, శ్రయుంటి, అంత నొక్కింత సేవటికిం గొందజు వగవుడుం బడంతులు నాయున్నయొడకుం జనుదెంచి యో రాజా మాయేలికసాని నిన్ను నర్హనమండబమునకుందోడొ్కంనిరవ్మనియెనని చెప్పంగా "నేకు సని చారలతో శెండవకశ్యాం కరంబున గడంచి యయ్యుడ నుందునతివిచ్చిక్తములై నచిత్రపుంబనులను గనుంగొనుచు కం అలికూవవకులం గొందజ, నుకనువులను బీనకుచల సుభగవయక్ళి?) యుతలను నర్తనవిద్యా, చతురలం గనుగొనుచు మోవాజలధి మునిలిలిన్‌ = గ్‌ మునిల వారలనవ్య్వులం మోవానంపుం శ్రీడలును నర్తనములు సంగీకములంను భావచేస్టలు జూచుచు భానుం దుదయ మగుడుంజెలివొంది 'వేగబేగసయచటు వాసి, గ లోని కేం బోవం గడం నావాన లెల్ల, మోససోతివి మరలుమో మూఢయనుచు కడకం ఖ్రైహారించి గళవా స్తీకావ్ర, యోగ్యములను ద్రొ/బ్చిరి వెలికి నామోహమడంగం శోసవడి మమీనును లేచినిలిచి యూలంజలార వేయివరవోలిచ్చిగన దిందుకేనా? ఈ ద్రొబ్భులకా ! యింకవిడిముడి ! ఇంతథనమిచ్చి విద్యాసర్వస్వ వేదినితోం బొత్తుగల యకసోదునా 1 "నేనిచ్చిననిమృసవ్మస్తమున కొద్చంజెన్నవలసినది లేదా ! యని యంగ లార్వనావడపుం జేలులు, కం ఈళేయికె యీవిడిముడి, మయూరీ యది వెళ్లం బొమ్మ యుూకళ యింకకా మారాము రాదు వాదను, గారా దింట మోనపోవం గలవే ఫలముల్‌ నీ పీళలేంయి. మాయేలికసొనితో జిపౌందుైకై భనం బొసంగినవాండ వీనర్టనమంట వమునందు మమ్హుంగనుంగ్‌"నుచుం గాలయాపనం బసట యొజుంగ వైతివి, శేయియం గడంవె, ఇంక లోనం జొర మూదల "లేదు. అనివెప్పుచు నన్నుం దలవాకిటికిం త్రొబ్బ్చిం. అంకటంబోక యీళును ెనురోదనంబు సేయుచుం దదీయరథ్యాపర్యటనవరోయణం ఖై నయాళాయాకజనంబు 'లేలకో యితం జాలిం గోల్పడినవానియనువున నంగలార్చు చున్నవాండు; సమిోవమునకుం జని' విచారింతమని వచ్చి న న్నడిగిన నే నాపారలతో, గీ ఢనము గొని భని లంజలం దర్శ మెచ్చి; నికృతి నను మోసపుచ్చి యాసీరజాక్నిం గలయనీయక వెలిచిర కష్ట పెట్టి న్యాయనూ యిది జూరజనంబులార

చథమగు ళా చృము 10 అని చెప్పుకొనుచు దుఃఖంచుచుంటిని ఇట్టుకొంతకడ ఛవుండి యేను వ, ధనమును నోలుపోయి యలదానిని సూడక "మోనపోయి యా వనిళతల వేత మొక్తవడి వాకిటికిం బడంద్రొ,ల్బం దోరి మూ గినమునళోకభారమునం గేకలుం వ్రేయుచు మార్గ్షగాములన్‌ మునుకొని పిల్చి చెప్పుకోని ముండలం దిట్టుచు చేడ్చుచున్న చోన్‌* చ అది విని లంజ ల౦దజును వోయికం దల్లరిసేయం బూనినాం డిది కదు"ెస్టుగాం దలంవం 'జే మని యందును చెట్టులో 'లంచున్‌ వృాదయమునందు రోంతవడ కిన్విధి నేదుచుచున్న వాం డిసీ పద మనం బోండు కన్టుం జిటం బల్మ్మలు బాధలు 'వెట్టసాగెడీన్‌* అనీ యొంజొపలతో నాదుకొనుచు నాకడకుం జకుబెంచి నన్ను మరల లోనికి౦ బిలుచుకొనిపోయి. యూకీ నీవు సూయాన 'జేమి యని యడిగిన నేను నోలంజలార ధనము వైళొన్నందు కది యొసంగినవాని కొప్పంజేప్స వలదా ? వానియభిలషితంబున కొడంబడ వలచా!? ఊరక కొట్టి తిజ్టి శటిమినచో భనము గోలంపోయినవాండు గూయకుందునా! ఇీచ్చేనిసేయంజనదని బనచితిని, అందుకు ఓీరీ సి చీలినుండిధనముం హైకొన్న నాండు-నీకొన్పం జెర్చృవలయునవుటనలదు ఆయిన నివ్బటి శేమియు మించలేదు మేము నెక్వునట్టివద్య మునక భావంబు వచించితి'వేని విద్యానర్వస్వ వేదినితోం బొందు సేయ నందర్భంబుగట్దు నని యారోపడంతులు వల్క నందొక్క-తే యొక పద్యంబు “నెప్పి దీనిభొవం చేమని యడిగినస నందు శే శేమియుందోంచక ఛిమించుచుండం గనుంగొని చూవంచనావనితలం పేరీమును నిన్నుంగొట్టినదికల్ల; ఇప్వుడు కొట్టాట నిజము; అని నన్నుం బట్టకొని చింవిచేట లం ్రాకమొళ్ళ.వీపురలం గొట్టి యొకగాడిదవైం గూరుచుండం బెట్టి యూశేగింపుంటేసి శజుమం గొట్టిర. అవ్విధమున మహావరిభవము నొందినయేను నంకకుం బూర్వను విద్యాన ర్వన్వు జేదినిజేకం బరాభూరుతై శమచేశంబులకుం. బోవ లల్జించుచు నానగరంబునన కాంపుర మండుళాజకుమూరులలో మొరవెట్టుకొని యేడిచితిని.వారలు నామొర యాలించి యోకీ సీకే శ్రావు! మేము. నివ్విధమున నవ్వువుబోడిచేం బరిభూతుల మయినవారమేం మాతో సీవ్చు విలపీంచినం బ్రయోజన “చుమి యున్నది? చానికి వేయి గాదు! బదివేల జరవశి లాసంగినను ఫలము 'లేగు= దానితో సమానముగ నర్వవిద్యలందు వాదించి దానిం జంంంచినం శని కార్యము సీర్ధింపదు. కచిళావ్యసంగంబునం దస్దానితో నమానుంరై యుండుమ గవాం డొక్క్సురుండై నం జకుస్పముద్రనూ డ్రిశధరాతలంబునం గానంబడండు' వనుకూనననగరంబున నుండునసమానవై దుషీధురీణుం డగునుదయాదిత్యుందుందదీయకవిస( భుంబునం జేరినవారును చక్క-ం దక్కినచారి కిక్కుమలనయనం జయించ శక్యంబుగాదు

౭0 వినోదక భాశల్పవల్లి చైళమ నీవు నని యాకనితో మొరయిడిన నొక తెజంగున దీనికి గర్వభంగం బగు, గర్వ భంగం బగనేని యిది యొల్లవారల నిట్టు 'పరిభవించుటమానుకొనును+ ఇది యాయూరిరాజు నవోయంబునంేసి యిట్లు విజ్ఞపీలపచున్నది- అప్రకారంబు వినుము: ఈశన్య యాజేనికి భుజిమ్యమై బహిః ప్రాణంబు నా నొప్పుమిగులు రతిరూవయనుచాని కూంతురు. కాన నీ చ,శావపాలునివాక్సల్యమునకుం చాాతురాలు- అతనిక$ం బట్టమహిషియందుదృవించినవసు ారిశియం సీభుజిష్యూనుతయు నిరువురు నతని్నిప్తేమంబునకు సమానలం, మజియంం నిది యొకించుక హెచ్చనవచ్చు, ఇది యకం జీనాతి కొనంసియుండు మవోవై భఛభవమున నూవ్యూమైయంన్నది. భనముం హైకొని మోసపుచ్చునీటక్కులమారి టెక్కులాడిని బట్టి వరా ఛ్రుమమున శిక్షించుటకు ననువులేదుః ఇ ట్లిది మోసపుచ్చుటక రాజు నొడంబడి యతి శ్రమించి వ్రవ్తించినవారిం బట్టిశిత్షీంద నతందయ ప్నీరభటుల నియోగించి యున్నాండు ఇట్టీ యశ్రమమున కళండు సమ్మతించుటకుం శారణమూు. దాని కతం డిచ్చియుండువర మే! అట్టి వరమిది వడసిసనిధానము వినుము. | ఒకనాయ వ్రతాపపాలుండు తనజేవితో నంతిపురంబునందు నంగీకనోప్టి జరి షించుచుందునవ్వు డందుల కాహూకయై యాచందనగంధి మవ వై భవంబుతో జేతెంచి 'జీనిః నమస్కరించి గీఠన ఏ్పత్తంబులం దనకుం గలయనమాన'చాతురీ విశేషంబు6 ికటింప నందుకు 'మెచ్చుచుం బండితనోష్టి చేసీ యాకన్యకం గాంచి యీవిద్వద్యగ్రగజ్య్యలతో శాన్త్రవాదంబు సల్పి జయించితివేని సీయభ్గివకం "జేది యేని సమకూర్తునని బెప్పిన మహా చసాదం బని వండికులతో శా న్స వాదంబులకుం గడంగి వారల నోడించి కళలకు వివమనమన్య లిచ్చి ఏిజితులం జేసిన నందు శలరి భూపతి సీయళీస్టం చేమి యిని యడుగ నానాతి లుట్టనియె. పీచేవా యేను విద్యలయందు నాకంటెం గదునధిక్రండై న వానితోం గాక యికరునితోం చొందు సేయనుం ఎట్టిమండలాథికతులగు మహ్మప్రభువ్రల్వ వైఠము నన్నుం గామించి నన్నుం జేర వచ్చినను వారివలనం దొలుత వేయివరహాః ల్రాణళ్ల ర్యాత్రిపడక శని తీసికొని యనంతర "'మొకసమస్య యిచ్చి దానిభ్రావంబు నెఆింగి వల్క_ం 'జేని వానిం గొట్టి కఈజిమి కన్యాశ్వమునకు భంగంబు లేపండ వర్తించుచు విజితు లయిన వారిని చానులం జేసికొని య ట్లనుదినము సం పాదించినధనమ్ములను "వేదవిదులగు వి ప్రులకుకు చీదల్లకును సాథువులకును విఫియోసించుచు నుండుదునుం ఇవ్విధంబున జరువ నాకు సమ్మతి చొలయనంగ నగు నని శ్రై్థించిన రాజును వళ్లై యని తదనుగుణముగం గట్టడలు గావించి యున్న వాందు. ఈకఠమున .నాబోగముపడుచు గర్వమంం జెంది విజ్ఞపీంగచచున్నదిం విద్యల్యయందుః దన్నునోజించినవానిం గాని వరిందు. అతండు పరాక్ర్యయవంతుం డుశు హూవయౌావన సంపన్నువిడుగాండేని మజి యేశకృతివేన్తైన వానిని వంచించక

వథమగుళభుచ్చము ల

మానదు అన్నిగుణము లమరియన్న వోం డుదయాదిళ్యుం డొక్కరుండం, వైళంబచని యతనితో మొర'పెట్టుకొనుము అని వారము నెప్పలా నేను నామనంబున నింతధనము సంపాదించుటకు ేం బడినకష్ట్రము నాకుం గదా "తెలియును, అట్టుమవాకష్టమునం గడిం చిన ధనమూరక వదలిపెట్టి పోదునా! ఆరాజకమారునికడ శేంి విశేషవిద్యావంతుని డో డ్కొనివచ్చి దీనికి గర్వభంగం చైనం జేనెదనుగాక యని యనుకొనుచు నప్పుడ బయలు వెడలి యీసీనగరమున కేంగ'ెంచితిని. ఇది నావృ త్తాంతము, సీకడనుండువిద్వత్సంభుం బున నున్న వారలలో మగతనము గలవాం దుండెనేని యావిద్యానర్వన్వ వేదినిం జయిరవ సింవాఫురి కృంపుము” అనిఇెప్పి యాక బ్రేలమ్ధువాం డూరపండెను సభాసదులగు కవివరు లును బండికులును వానిమాటలు విని యిట్లనిరి, ఇట్టియత్మప్రనిద్ధురా లాకళతె యుండు జీని శద్వ ర్రృమానంబు 'జీశాంతరాగతులగు కవివరులు నెచ్చరా! ఎవ్వరివలనను విన్నది లేదు. సీనివచనములు నమ్మం జనదే- ఇది కల్బయో నిజమో యెజింగినంగచా మిందటి శార్యమునకుం గడంగం జను వీని నియ్యెడ నుంచుకొని మణియొకనిచే చేయివరవాల ముడు వంపి చానివిషమయంబుం ెలిసొననగును, అని శెద్చంగా నుదయాదిళ్యుండు వల్లె యని మయొకళ్ళటుని చేతి! చీయివరవాలమూటయు కవులున్రాసినయొక వద్యమా గలవీటియు నిచ్చి వీనింగొని నీవు సింవాపురికిం జని యుదయాాదిత్యుని కవిసంఘుమువా రంపంగా వచ్చితి నని యావిద్యాసర్వస్వ వేదినికిం జేవీ: విడిముడియు6 బద్యంబు నొసంగి యన్న అంత యిచ్చు చ త్యు _త్తరంబు నొని ర్లు, వేగము పొమ్ముః అని పనిచిన నాభటుండును శకతివయదిన చ్ర యాణంబుల సీంవాఫురికి6 జం విద్యా వేదినియింటినాకిటి విలిచినం గాంచి ద్య్వాశపాలికలు నీ వెచ్చటనుండి వచ్చినాండవని యడిగిన వసుమానననగర మేలంనుదయా ఏత్యుని కవిసంఘమావా రంవగా నచ్చినాండనని ఇెక్సి, ఏమి తెచ్చితి వని యడిగిన 'చేయినరవోలు నొకపద్యంబును బెచ్చితి నని జె ప్పెను- అది విని చొసీజనంబులు వాని సడిగి వ్రీఫ్ప్రాన్సి విద్యా వేదినికడకుం నొనిపోయి. దానిముందట నుదయాదిళ్యునికవిసం ఘమువారంపీనదంట యిని జెప్పి యునిచిరిః ఆతరుణీమణి చీటి విస్పిచూచి అందు; ఊళ్చావా, కన్న నీవు విల్వ సెప్పి వెశవంబుచేక ము

న్లొన్నసొమ్లు జీయి చానం నోరకల్‌ఫలింవ వే

చన్నాయనక మించుబోడి చకుర పగుచు వి క్రమ ౧౧4౧౯ కా

గొన్నుకీ _ర్హి చాలు జాలం6 గోయలొంగి సంర” ౮ జవ. గించి వారుట్రోనవద్యమునకు బ్రతిపద్య మొకటి తో రైనా | |. [ర

స హా. . ష్య న వతి , వైఎ తనంటే ల

లి వినోదక థాకల్బవల్లి, చుత్తకోకిలు * క్ర త్తి పుట్ట మొసంగు టయ్యది భావ్యమే యగు వైన నా వ్ర త్తి యెంతయుం6 సల్లిన ని .ఫెను దొాల్బగ నానె పో జొక్తగాం గవితారసజ్థిశం గోరి శాంచినమూఢు లా యిత్తులై గెలువం గ చశేర్తం యభ్యసించినవిద్యచే౯ = అనివ్రాసి యాళటునిచేతి కావ్యత్రికయం. నతండు కొనితెచ్చిన 'వేయివరహాల మూటయం నిచ్చి పంపెను అద్నిగెకొని యాధృత్యుండు వనుమానసంబునకుం జని యా విడిముడియం6 జీటియు విద్వదృ లంచముకడం బెట్టడా నది వఠించి యావిద్వాంనులం అవా ఆలంజ రన్నుం బేస్వకొనుట మాని మనల ఎెల్లరను బూథు లని తిట్టుచున్నది* చానికడకుం జని కవితాప్రనంగంబుం జేసీ యోర్చి చానియాడివ్యభవనంబు నిలాతలం బునం గలపి ఏ ద్యాసర్వస్వ వేడిని యనుబిరుదనామముం దీయించి రాంగల మని యధిక కోదంబునం సోలాహలమాుఖర్తితులై విద్వాంనులు లేచికం గాంచి మిత్రనహుండు మంద హోసముసేయుచుం దనమనంబున నొఠయుక్రికి మణశియొకయం క్షి దోంచని యీబడుగు బావలా! సరన్వతినిసైత మాత్త్య విద్యావై శారద్యంబున నధ$కరింపం జాలునావిచ్యె సర్వస్వ వేదినిం జయింపంగల వారు! ఇవి వీరికిళక్యవా! ఊఈవ్యపససాయమువలన వీరిని నివ ల్రింవం బేయుట యుచిశముః అని యెంచి యించుపాల మించునం చిత నాక్యజాలంబులం నినువారికీం గర్జవీయూ్యూషం బై యెసంగ సవినయముగ నిట్టనియె. ఓవిద్యానిధులారా! మోరలు సమస్తనిద్యావిశారదులయైనను విద్యాసర్వన్వ వేదినిం జయిఎప సమర్థులరు శారు* ట్లో, స్త్రీణాం ద్విసణ మావోరః బుద్ధిశ్చావ్‌ చకుర్గుణ్తా, సాహసం వద్దుణం వైన కామవాస్ర్రగుకాం భవపల్‌. చ్రత్తిచే నిర్మితమగు వస్త్రము నొళకాంత ధరించుకొనం జనును గాని, వస్త్రముగా నిర్హిం వంబడని ప్రత్తి యెంత యుండినను నాతి దాని ధరించు కొన వీలు "లేదుగచా! ఆవ్విధ మునే మోకు నూతనమగు కవితారనబ్ఞత; గురుకులవాస్మశ్త మనంపాదిత మైనది యుండి నను నిరంకుశవిద్యావిశేష వై దుసీవిభూషెఠలతో వాదంబున నోర్చుటకుం గాదు, అంబుజ భవునిరాణినిరతిశయదయావి శేవనిరర్ల ళనిర్ణళత్కవితాథధోరణి గలవారల సవాయంబు ఇచేఠన్నగాశమోక్కు శ్లక్టంబుూగాదు. ఎవ్చటికిం గాని యభ్యసించినవిద్య యభ్య _స్తమండ గాని మీకేళార్థ ఎబుల్రర్ధద్లు స్గిర్రంకుశఠ్వము వహింపదు. సమ స్తశౌ త్త్రంబులు సదివి భారతీ కరుణాకటాతుస్యాత్రతం, గొని యుండునాతో సర్వవిద్యాని శేషంబులం దసమాన వైదుషీవిభూషిక మైనచ్వానీతో నభ్య త్రనిద్యామా శ్రవర్యవసన్నతేం ఇాంచియుండు మాకు విపోదంబు తనదు, ఇది యారయ్‌క యిందు కుద్యోగించినమారు మూఢులరని "ఫొవముం

ల ॥ వ్తథ మనగుళు చృము రితి అనువచనము సౌర్థశ మయి యుండుం స్తీ బుద్ధిచేతను. సావానంబుచేతను బురుషుల ననాయానంబున జయింతురు. ఇందులకు దృష్టాంతమగు కథ యొకటి గల దది వినుండుం మదనమాలినీమానపాలురచరి త్రము ఈవనుమానననగరరాజ్యంబున కవ్యవహితంటై యుండునది. విదర్భరాబ్యము- తదధ్గివతిమై యుందువాండు మానపాలం౦ డనురొజకమారుండు. అతండు విద్యా. కార్య, శతైర్యః సామర్థ్య, గాంభీర్య, సౌందర్య ప్రమఖములగు గుణములు గల్లి కన ేజంబున సామంతరాజుల నెల్ల ర పళక భరులం గావించికొని పోడశవర్ష వయన్కు_౦ డై రాజ్యకంద్ర, ముల నతిచతురుం డగుచుం బ్రవ ర్హించుచుండంగాంచి బలపాలుం డనునతనిళం డ్రి యా కుమారుని రాజ్యాఖ్గిషిక్తునిం. జేసి కలక్ర్యమాగతులగు మంత్రివృద్ధుల నఠనికి శ్రమ చ్రుమాదంబులు గలంగనీయక మకిట్రాలోచనాదిక శ్యోంబుల సవాయు లై యుండ నియ మించి గసృజాంబు వదలి మునిజనచరణశు క్రూమ సీయుభుం దవంబు నల్పి సద్దతి యను జన్మసాఫల్యంబు వడయ వనంబునకుం జనియె, మానపాలుండును. వీత్రైాజ్ఞానళవర్తియై మంత్రి వృద్ధానుముకంబున యథాన్యాయముగ రాజ్యము శీయుచుం చదొను మవొ చ,శాపవంతుండై యుండుటంచేసీ సామంతభూకాంతులు. పాదాగ్ర్రాంతుల్తై యరులు వెట్టి తన్నుంగొల్వ నవథీరితనురగుకు శేముషీవిశేమవివృద్దులగు మంత్రి వృద్భ్దు లౌకించు కశ్రయు భేదము వుట్టహండ కార్యంబు నిర్వర్రింప ననాయాసంబున శాజ్యంబువూజ్యంబుగ నిర్వహించుచుం నకునమానకులకీలవయోరూపళేఖావిలాసంబులు గల యు _ర్హేమమత్త కాళినీరత్నంబును నవాధర్మ్మనారిణిం జీసొని శారుణ్యనుఖంబుల ననుఖవించం దలంపు గలిగి, ఊ, కోమలరూపమ్మార్ర, లగుకోమలు లెన్నలం జత్రరూపలే షః ఫామలు భావమాత్రనువిఖావిక లాత్మ్యకు నింపుగారు పో భామిని భూపనంవదలం బూజిశత మై యనమాన వైదుషీ గ్రామణియై యునంగునెలప్రాయపుంబేడియ చడె చూడంగక్‌ ఆని కశనమనంబునం చింతించి యజ్రినుందరీతిలకంబును భువనతలంబునం గలయ నన్వేషింప విద్రో_క్రమాలం గొందజ నన్యజేశంబులకుం బనిఇెనూ. వారలు "పెక్కుబేశం బులకుం జని మవారూపకులవయోనిద్యానిశేమంబులు గలకన్యకారక్నంబులయాకారం బులు చ్చిత్రవటంబుల శ్ర గని తెచ్చి యిచ్చిన వారికొళల్యమునకు మెచ్చుచు. రాజ కమారుండం నాచిత్తవటంబుల నన్నింటినిం దిలకించి యాచిత్రలిభఖకలనడుముం బండు టాకులలోం జిగురుటాకునలెను బుష్పుంబులలోం బారిజాతంబువలె ననూనరామణీయశ

ల్లి వీనోదకథాకల్పన వ్ల త్వంబున నొవ్వుదాని నొకయొవ్వులకుప్పం గాంచి 'దానిరూవళేఖావిలాసంబుల కచ్చి రువు నొందుచు నాయందంపుంగని తనకు నుందరియయిన నపారనుఖాంబుధిం జేల నగు ననియెంచి ద్విజివరులం జీజి యీావరవర్థిని యేధరణీవతితనూజాత! దీనినామం. బేమి? యని యడిగిన నాద్రైవ్యాణావర్యులు నోరాజచం చ్రమా యామందయాన భవద్భుజపరి పాలిళంబగునీవిదర్భ దేశమున నుండుసౌధ చందననగరమున కథినాథుం డ్రై నవిజయదత్తుని కూంతురు;ు మదనమాలిని యనునామము గలది ఆవిజయదత్తుండు కాన్యుకుబ్ద బేశాధివతి యాత్మ జాతకయగు గుణామణిం 'బెండ్లాడి యామదపతియం౦దు సముద్ధుండు సారనవాసి నిం గన్నవిధంబున నీకన్యకామణింగనియె. ఆవిజయదత్తుండు సీ కత్యంతమి శ్ర్కుండ ; ని వీళభులలోచన ననురూపరూవవయోవిలాసవతిని వట్ట్రమహిష్నీం 'జేసీికొనుట కొకించుకయు నడ్డమా లేదు* అని ఇెస్పిన విని యాభూబేవ్రలవచనంబుల కభినందించియు6 దనమానసం బున నీమగువరూవము రతిదేవిసౌందర్యంబు నధ$ికరించుచున్నది; వై దుష్యోదు లక్రివో యెొజుకపడవు, వానిని బరీక్షీంచి నమృుఠంబు లైనం బాణిగ్భహీతిం జేసికొనియెద. నని తలంచి యోచించి యొకవద్యార్థంబుకు బృత్హికయందు ర్రాస్‌ యిదు కాకన్య యంతత్త రార్థంబు త్ర వంపెనేని గాంచి యది సరియైనచో నామదవతిం బెండ్రాడెద నని చెప్పి యావిస్త్రలచేతికచ్చి యిదియాకన్యకచేత నిడి సమాచారము వెల్లి డిసేయుం. డని ముదల యిడీ వంవీన నావిష్ర్రలు పొధ-చందనమునకుం బోయి విజయదత్తునియానతి వడసి క న్యాంతుపురమునం జొచ్చి యచ్చెలువ చేతి శావవ్రిక యిచ్చిన నామదనమాలినియు నందు

అని న్రాసి యుండుటం గనుంగొని “*“కనమనంబుననేను నళిని యనియు నాగ్రా జకుమాడుండు. తాను చంద్రబింబం బనియు: జంద్రబింబంబును జాడనినళినిజన్మ ము వ్యర్థమై యుండువిభంబునం జంద్రు నికాంతినంటికాంతిగ లశన్ను వివావామాడి తనతో సౌఖ్యమనుభవించనిచో నళినివంటియతినుకు హూరహో భావతి వై యుండునాజన్మ్యము వ్యర్థ మే; యనియు సీబద్యార్థమానకు భావంబు గన్సడుచున్నది. ఇదియె యారాజకుమారుని భావంబుగాని యితరంబు గాదు దీనికనురూవముగ ను త్తరార్థ ౦బు వ్రాయ నగ” న్వన్సి యెంచి యోచించి యాయత్షరవ శ్రీకి అందు

హయయాఎవకమలిని వే శుహినాంశుదింబం= చంద్రబింబము, నదృష్ట్రజచూడం ఎడదో, అట్టి-నళిన్యాః తొమరతీంగయొక్క, జన్మ వబిన్య ము, వరంజమిగుల, నిరర్ధకంఐ నివృ్రయోజనముం చంద్రబింబమును గనుంగొనక యుండుటంబట్టి శామరతీంాయొక్క జ్మ్యము నిన్వ్రుయోజన మని ఫోవము,

వృథమగు ళుచ్చము లకీ

• శ్లో! ఊక్ప త్తి 80దో రవి నివృలా హీ దృష్టా వినిద్రా నళినీ న యేనన- అనిన్రాపీ యావ్మత్తిక బ్రౌవాణులచేతి కిచ్చి వారల కవరిమికధనంబుల బనాు మతులు గానించి వంపెను, వో రదిగ్ని విదర్భజే ళాధీశునికడకుం జనుచెంచి యావత్రిక యా నదిచూచి యారాజచంద్రుండును దనవ్భాదయంబునం “డొల్రుత నే నంపినపద్యా ర్ధంబుచేశ నను 'బెంజ్లాడనిచో నారాజకన్యకారూపగుణాదులు వ్యర్థంబు లని సూచింవం జేసినందుకుం దా నారాజకన్యక వికసీంచియుండునళినిని జూడనిచంద్రునియంద యంబు సయితము నివ్ఫలమే యయి యున్నది యని వ్రాయుటవలన నగణిశరూవళేఖా విళాసంబులు గలనన్ను౦ బెంజ్రాడనినీరూవసౌంద ర్యాదులును సీజన్మమును వ్యర్థమే యగ నముభావము నాశన్యక నాకు సూచికను శ్రయుచున్నది. ఇది సమిస్తవిద్యలయందుః జతురమై యుందం ననుటకు నందియము లేదు. రూవం. బెన్ననో లశ్ష్మీనమాన మయి యున్నది. ఆకారమునకు సమానమగు ప్రజ్ఞ గలిగి యుండుట సవాజధర్మ మని పెద్దలు సెవ్వుదురు. ఈచందనగంధిని సవాధర్మ చారిణీం 'జేసికాని నాతారుణ్యంబు నఫలంబు "సేయ నగు ననియెంచి యాద్వి జవర్యులతో శుథలన్నంబునం బయనమై సపూధచందనపుర మునకుం జని విజయదత్తునిచే సక్కల్బతుండ్రై యతండు 'పెండ్లిచేసి యిచ్చినమదనమాలినిని చాణ్మికృహణంబు చేసికొనిసంతుష్టైాంతరంగుం డ్రై తనశ్వశురుం డిచ్చినరథగజకురగవదాతుల ₹ేవినిద్రాలవిక సించియుందు, న ఇస్‌ _లామరతీంగ, యేనజనీచంద్రుని చే నదృష్టాణ చూడంబడదో అట్టి-ఇందోరపీ ఊర్చ త్తిః=చంద్రునియుదయమును: నివృలొహి=నిమ్పి మయోజన'మేయగును. వికసించినకమలినిని జొడేక్‌ యుండుటంబట్టి చంద్రునియుదయ మును నిషృల మేయగు నని ఫొవము ఇచట 'నఖినికిని జంద్రునికిని సమాగమము సంభవింవదుః పౌందర్యమాలినీమాన పోలు రకు కమాగమము. సంభవించి యున్నది. ఈరురువుర కీయుపమానములు పొనంవని యాత్నేషము గల్లును, శాంతిసౌకుమార్యాదులచే మూత్రము కాంత నళిని కొప్పయిన దనియున గై శాంతిసౌందర్యాదులవే: గాంతుండు చంద్ధ్రు, నికొవ్బయినవాం డనియు నిట్టి యనురూవనాయికానాయకులకు సమాగమమా సంభవింబెచేని శజ్జన్మృములు సఫలము లగుశు గాని; శానిచో విఫలముల యగిననియు నీయర్థము నళినీ అనుచో న్ర్రీలింగము జేశను. బింబ అనుచో:ం బుంలింగమువేరను సూచింవంబడు ననియు నిది య్రస్తుత ప్రశంస యగుటంబేని యాపద్యమునకు నాయికానాయళపర మైనయర్థ మే ముఖ్యము గాని నళినీచంద్ర్రపర మగునర్థము ముఖ్యము శాదనియుం జెప్ప నొబ్వం గాన నిది సమా ధాన మూహీంచునదిః న్‌

లర్‌ వినోదకథాక ల్పవన్లీ గలిగి యుండుదాసీగణంబులతోడను వరాభరణవస్త్రై దులతోడను దననగరంబునకుం బేరి యాత్మ బావుసిపాలిళ మైనభూమి కామదనమాలినిని సవల్నిం 'దేసెనుం

ఇ ట్లామదనదూలిని తనకుం బట్టపుదేవి యగటతాం జేసిననుక్సృశఫలం బని మాన 'పాలుండును; మాన పసాలుండు దనకుం టౌాగాప్రియుం డగుట తా నోచిననోములవంట యని ఊఈూమదనమాలినియుం౦ం దలంచుకొనుచుండుదురు, రాజకుమారుండు సర్వవిద్యా చకురుం డని యాజేవికిని మదనమాలిని సర్వవిడ్యావిశారద యని మానపాలునికిని దాసీ జనులు వచించుచుండనిరువురకును నవసమాగమసుఖై౨బుధిం చేలంటకు మనంబు లువ్విళు లూరుచుండెను.. ఇట్టుండ జ్యాతిషళాన్త పారంగతులగు గ్రావ్యాణావర్యు లొక శుభ దినంబున నుత్తమముహూూ_ర్హంబు నీర్ష్మ యించి యది రాజునకు నిన్నవిఎవ నియోగిజకులంద అును దత్తరృరుయసము చికకృళ్యంబులం నిర్వ ర్హింవం "జేసిరి. శిల్చివరులు శయనా గారం బున నలిమనోహరములగు చిత్రకర్యవరిపష్కారంబు లానరించిరి- సూర్యుండు న_స్తగిరిశిఖరం బునకుం ఖేరిన దాసీజనులు రతిమందిరంబునం బూలపానుపు వజిచి కృష్టాగురుధరూపధకా మంబులు ఘమఘుమాయి౨వం జేసి యఖలభోసోపకరణంబులు నిండించి మణిదీపంబులం వెట్టి చందనకాళ్షీ రవంకంబులు నించినమణిమయ ప్మార్ర్ర్యంబుల నునిచి రాజకుమారు నందుం బ్రి వేళ పెట్టిరి. మదనమాలినిని మ్రీ/యనఖీ మణులు బలసికొని కొని'తెచ్చి రాజమమారునెదుట నిలిపి కొన్నిసరసవచనంబు లాయిరువురకుంజిప్వుచు నొక్కొాక్ట త మయేదోయుక 'ెదంబున నయ్యెడ వానీ చననం దొక్క_వెలి తన్ను దృఢముకం 'బెనీ చికొనియున్నయ న్న ఇంత ననువుమెయి పదిలించి వెలికిం జను బెంచి తటుక్కునం దలుపుమూసికొనియె, అవ్వుడు మానపాలుండును మందవోనంబు నేయుచు లేచి శయనంబున కొకించుక దూరంబున లజ్ఞాకుల యగుచు నవనతముఖియై యుండుశనప్రాాణనాయికం 'జేయి వట్టి శయనంబున కందార్చి యిద్బ్చమెయి రతినుఖంబుల ననుభవించి యచ్చెలువగుణవి శేషంబులకు మెచ్చుయు నార్శాల్రి గడసి మరునాందు మొదలుకొని యాగుణపతియం దుం గలరాగాతిశయంబున నంకుపురమున నుండెను, ఇట్లు కొన్ని దినంబులు గడచిన నొక్కనాండు రాజకుమూ రుండు కనచేవితో "చేకతంబున సరసనల్లావములం సేయుచు భర్హ్సృవారిని వంచించిన యనంగ పేనావ్రస్తావము వ్రనక్రమయిన నందులకు,

శ క్ట స్యరోపమ మపి స్రావ వాంభంతి ఫురుషోంతరం,

నార్య నృర్వాళ్ళ్వ భా చేన నో చ్యంతే వ్యామలాళశయా3 శ స్పైలు మన్నథోవముండగు ఫురుమునిం బొందియంం బురుహోంతరవాంఛ గలిగియే స్టాదరు ఈ గణన స్త్రీలశెల్లరకుందు, వారలన్వభావము. నిర్మలమని యొవ్వరును

క్రి

వథమగుళుచ్చ్చము చఛథమగుళాచ్చ ఖగ అనున్హోకముశు వచించ నందుకు మదనమాలిని' నవ్వుచు; శ్లో వినాయంత్రేణ మం్రేణ కంల్వేణ వినయేన చ, వంచయంతి నరం నార్యః ప్రజ్ఞాధన మపి కణాలే అని స్త్రీసామర్థ్యమును గుణించి యొకించుక వచియింభె, ఆదిఃవిని రాజు తన మనంబున త్త లు పురుషుని పంచించుట యొట్లు! మగనిని వంచించి మజణీయొకనితోంచొందు సేయుటదవ్న మజి యేమి పీరు సేయంగలరు ఆట్ట్రిగుణంబును దదనుకూలలగు దూతికా దులవలన వారికిం గొనసాగును, అట్టివారిసమాగమము "లేకండం జేసినచో నాయబల "లేమేయు.. సేయం జాలరు. ఆరని చూడ నీయింతి వచించిన పద్యభావము చేత స్రీ సామర్థ్యము గలదని మౌ త్ర ము నూచికం బగుచున్నను నానుడివినపద్య భి "వంబు దినిచే నభ్యుషగత మైనది; గానం దరుణులకుం బరపురుహాఖిలామ యుండుట సవాజ మని తోంచెడిని. ఇది కొనసాగకుండం జేయుటకు సాధ్యపడదా యేమి! ఆనియనుకొనుచు నది జ జ | "మొదలంకొని పాద్దునం గాల్యకృత్యంబు లంఈపురంబునన దీర్చికొని తాను సభస్థల మునకుం జనుసమయంబుల నాదేవి వసించు భవనక వాటములు మ్యాద్రితేములు గావించు కొనివోయి మరల పాయంసమయమునం చా చే:గుదెంచి రలుపుదెటుచుచు నివ్విధముగ6 జరుఫుచుండెను. ఆమదనమాలిని తన పెనిసిటీ తొ నుందుమండిరంబు 3 వాటములు మాద్రి తముల్తై యుండువేళల మితవరిజనమ్మాక్రనవాయయై పంజరనిరుద్ధమగు నాండుచిలుక వలెశుండి తళనాయకుండు ననుబెంచి తలుపులు జజ చినయనంతరను తనయండకుం జేరు చుండునకలవరిజననిపవాంబులం నొని భూపతికమారుని!ని తక్కూంగలవారలకుం గావల సినవనులు కొనసాగించుచుం దనకుం జేయు చుండిననిరోధమానం జేసి మానసంబున నించు శేనియు "భేదంబుం జెందక పతిపాదళు శ్రూహాదులం దద్దయంం౬ బ్రీతి మెజయ నత్యాదర ముతో సల్పుచు రాజకుమారునిమాననంబున కధికా మోదంబుం గలిగించుచుం డెను ఇట్టు కొన్ని దినంబులు నడచిన నొమదనమాలిని దననమనంబున, చ వరపుర్రుషాభిలామ కులభొమల 'కెందును. గల్లి దద్ది యుం దరుణులకుం జనించినను దప్పక జారుని గూడకుండ రీ ధరణిని జారకామినుల ధార్జ్య మడంచం గడంగు టెల్జ యా న! సురకరిం బట్టి కట్టుటయ సూత నరోరువాతంరుసంతతిక మణీయు, 1 స్త్రీల యంత్రమును నుంద్ర్రముకు రంత్రముళు వినయంబునులేక పురుషుని నెం వ్రజ్ఞగలవాని నైనను తణమున వంచింతురుః |

లెద వినోదక థాకల్ప వన్నీ

మః వరలోకాదులకుం ఛభయంవడుచు సద్భామాళిరోరత్న ముల్‌ వరుం గూడంగం దలంచ కుండెదరు పో చఖ్యాతి వోనంచు నీ ధరణిం శామిని జారుం గూడం గడంం దా ఇెంకవా వైనసూ ఫురువుల్‌ వారలశచ్వుం బట్టం గలే ఫపూయోండ్లు సంసాధ్య లే.

అదియునుం7గాకు

డా జారరత్శివృనంగముల సౌరస'ేత్ర్తలం మాననసంబులకొ నోరుచునుండదుచందమునం గోరరు తా మిశర ్రాయంబులకా కోరికి దీరంగాం బురుషకుంజరు జారుని: బొంది మోదముల్‌ సూరుట వోలె గోమలులకు న్నది కింపాక '్రైన "లే దిలకా.

ఇట్టినుఖంబు సుళగచరిక్రల శెట్టు లభిందం గల్లు!

ఊ. జారునితోడం బొందు నుఖసానర మంచు చ్రుగుళ్‌ వచించె నా ఇారరతివ్రసంగములం సత్కుులజాతకుం గూడ వంచుం దాం గూరెను వేదనసంచయము కోమలళియుకొ జతురత్వధుర్యయై కోరినకోర్కి_6 దీర్చుకొను గుంభ్ఫినిలోన ననిందిళాళ్మ మై.

చ, వరనసతియుచు నుల్జమునం బాణిగ్ళపీ-ళకుం దోయ శేద్చుమై నరుదుగజీ మెలంగి తమినంశకు నంతకు వృద్ధి చేసినా వురువునింహాడి సౌఖ్యమును చొందుదు నివ్విథిన్తై నం బావముం జొరయదు కారుం డ్రైనవతిపొందును గందు ముదంబు నందుదుక

ఆంతియకాదు

ఊం మానవతీమణుల్‌ మగలు మాన్యత తగ్గం జరించిలేని స మ్యానిఠచాతుగీవిభవమండితబుద్ధివి శేష సంపదం బూనికం జూఫప్రుచు నృరసపఫుంజము మెచ్చ నటించి మించిళ వ్యైానసముం గరంచి చ్రీయు మక్కువం దళ్కలోం 'జేయం జూలకేం

అట్టుగావున నిప్పు 'జేనును,

గా ఇచారురతివ్రసంగనములం ఛా శ్ర విరోధము నొందకుండం?ా: బూరుకుమానసంబునకుం చోలు నటంచును 'మెవ్టు గబ్దం ఇం జారుకరార్మథీకలికచాకురి జాణలు నంస్తుతింపం శాం గోరినకోర్కిం దీర్చుకొనం నోశెద చేప్పన ెట్టకేలకుకాం

అని తలంచుకొనుచుం గొన్నిదినంబులు గడవ్‌ తనమనోవృత్తి "నెణవేర్ప నను జేమియుం గానక చింకించుచు సొక్కనాండు తనమందిరంబునం "జెవ్వరు లేక యుండం

వథమగుభుచ్చము లి 'శొద్దుళోకకు శయ్యానృవాంబున నుండం దలంచి యచ్చోోటికం జని యామందిరంబు నందుం గుడ్యంబుల్నవైన ఈ కృష్ణమూక్తి శరద్రాత్మియందు 'జేణుగానముసేయ విని నోవీ కలు ఠమపతులం బరిత్యజించి యే తెంచి యామురారింగలసినయతివినోదచరి త్రంబులును చదావకావనియందు ర్యూద్యుండు తపసీయిల్లాండ్రకు మదలు పుట్టించ ద్రశభళంగంబుం గావించిన చిత్రకథలును చావసకాంశల్నమైం దలంఫుగలిగి యగ్ని చేవుండు తదీయవిరవా 'వేదనావరాయ త్తచిక్తుం డ్రై యుండం దక్పల్నియగు స్వాహాదేవి యాయాబుషివక్నుల యాకారంబులు చొల్చి శన పెనిమిటి గలసినకథావెశేమంబులంను మజణియు ననేకజిఫ విచిత్తచి త్తే ంబులును డీర్చి యుండుట ేశ్రానందక 'కంబుగం గనుంగొనుచు నాచి్రఖొవం బులం దనఖావంబునకుం "ఉచ్చుకొని కనమానసంబున, ఊం బాళి నెలంగ కౌరి వ్రజభామలు గూడుట చారుకావన స్త్రీలు 1రీశుం బొందుటయుం జిత్రతమంబుణు గావు చూడం గక లీల వఎళాశుపొ ల్తి యమలీమనమై వరచార నంచు నా చాలకము సరించి నుఖవారిధిం జేలుట లిచ్చ మచ్చ నౌక? అని చింతించి యనంతరంబ, గి నామనోవారశేముషీ వై పుణమ్ము; అారెణీ ఫర్మనంగతి నరను: జైన ఇవతికి విదిఠంబు సేయుదు ఛ్రమము వాయ; వానితో నిష్టలీలల వన్నెలాంలు* ఆని నిశ్చయించుకొని యామచనమాలిని కనమనోరథపథంబునం బోవ నన్ను వొర యుచుండెనుం ఓళండికవర్యులారా! యంశకు9 బయిన్ఫ త్తాంతము కృతరూపా: క్రుశరూవలనం వాదంబునం గొంఠదనుకం బెలిసికొనవచ్చు చొ రిరువురును మదననూలినికి) చానిజెలి యిలికిని ఛ్రీయనఖులు. వారినంవాదంబు వినుండుః కృతరూవ పీసీ క్రుశరూపా నిన్నుం గాంచి యొన్నిదినంబు అయ్యునే! జే మనభ_ర్భృ దారకయగు మదనమాలిని మానపాలునికిం బట్టపురొణి మైనకారణంబున నా ప్రాణసఖయగు నాజేవితోం గొంతకాలంబునకు ముంద మానపాలునగరు ేరిలెని: సవ మదనవతి!ం జేలికళత్తెవు గొన షూధ్రచందననగరంబున నిలిచితివి* అందువలనే బహ శాలంబుగ మనకిరువురకు నొండొరులం జూచుకొ్న గూడకపోయె, ఏదేవతానుగ్రవాం బుననొ యిష్వు డిది నమకూరినందుకు సంతనం వింత యని యనయజాలను, కరము కుతూ జాల మయ్యొడిని! ఇందు నాసందియంబుం బౌపుము. ఛర్భృదానకయగు మదనపతిం బాసీ యాయూరం శాయ్రురంబు. సేయ వచ్చియున్నమణిమంతుని భార్యయగు సౌందర్య మాలినికిం జేలికత్తెవై యుండునట్లు నీకు నంభవించుటకుం గారణం జేమి! అమదనవతి

శ్ర్‌0 వినోదకశాకల్ప వల్లి శనానేక్టగత్తియలక నించుశేనియు 'భేదంబు జనించకుండం బ్రవ్తించునుగణగణంబులం గలదిగచే !ఫొందర్యాదిగణంబుల "నెట్లో యచ్లే మదనవతియు మదనమాలినికిం దక్కుం సగలగుణంబులందును నమాన యనుట తడీయనఖీనమూవాసు ప్రసిద్ధం బరంంనదియీ్‌. కదా! పీ రిరువురును తమస్రైణంబులను సయికము నఖజనంబున కవ్వం బూనుకళొనువారలుం, అట్టుండ నాయమం "బాసి వచ్చుటకుం గతం "బేమొకో! తెలియక యున్నది. గ్రుశరూప॥ చ్రియసఖి! కృకరూపా! సీవచించినది పరమాగ్ధంబ, ఒక వేళం బ్రాణం బులం వాసినను చాయవచ్చుం 7ాని మదనవతివంటి వ్కీయసఖిం చాయ మానసం బెవ్వ తె జైన నొవ్వుజే! గి. జాగరంబున స్మిద్రించునమయకమందు, మదనవతింధాసి యుండంగ మననసునందుం సోర్కియుదయించు'నే నాకం గోయలాంగి), మాకలల భేదములు శాయమాకృముందం కృళరూప!॥ వీమి చిత్రము | కం ప్రళ్యతుంబునం గనియెదు వ్యత్యయ మివచనములకు వనిరరొ సీవుకా సశ్యము వల్కెడుదానువె కృత్యము వే అయ్యె దీనికిం గత మెదిమో గీ. మదనవతి!ిని చెలి యాట మానుకొనక, యీవణిజ్థాయభెలి యాట ెట్టు పొనలస కొన్నిదినములనుండి యాకువలయాశ్రీ, యీఫురంబున వ్షింతు రీవు నదియం, క్రుకదవ॥ స్మి కను ధామధురంబు గం గృతరూపూముఖంబుం గనుంనొని శంకా శంకనం శ్రైంతంబులగు శ్రేలంటిచూపుల. ఇెల్ట యెడలం గడుకొనం జేయుచు. నిటు నటుం గాంచి మెళ్టనం స్రుకరూషా ్రియనఖి రాజకులంబునం. జకుగుచుండువృ త్తాం కం 'బెజుంగుదడానివలె నన్నడిగెదన్చ, సీఫ్రు నంతిపురంబున మదనమాలినికడ నుంజెడు దానవే కదా? కృతరూవ! కొను మదననూలినికోడ రాజకమారుండు వగ్లించు కాలంబునన శాక ెజనమయంబులందు నంతిపురంబునరుం పలంచయు వ్ర వేశించ ననువుచడక యున్న యది ఆకయ తాను సభొస్థలంబున ేలనబ్వుడు మదననూలిని యుండునంతిపురపుం దలంపులు ముద్రించుకొని చనునుం వచ్చినబ్వు డంతిపురంబునన తానుండును. ఒక్కొక నాం డొక్కొాకజెలికత్తైను దసరాణికడ నుండం బనుచు ఇట్టు 'నేయుటంబక్టి యేవ 'శ్రాంకంబు 7నీ మదనమాలినిపలనం 'జెలిసీకొన ననువుపడక యున్నది, కాన నాకు రవాన్యవృ త్తాంతంబు "'ెలియదు, ఇప్పుడు నీవు 'వెలువజ చినమంత్రంబు శం త్తృసహీతం బుగ నువబేశింప్రముం గ్రుశరూవ ఈరనాన్యంబు వెలువడిన ననిచార్యంబగు కష్టంబు సంభవించు. కాన వమనయివవురమాట లవట్‌ కర్థ్మంబునైై యుండం జను

చృథమగు ళు చ్భము [| కృకరూవ ఓచెలీ! యిజ్రియర్థంబుల నాకు వ వచో ధిందవలయున టే! రొజకుల సంచారంబున సీవలి 'బేనును జాతుర్యధుర్య మై యుండెడుదానను గానా! క్రుతభూవ. ప్రియసజ! కొెదువు అందుకు సందియంబు లేదు. అత్మవ్భాద యంబునకునయిత మెళింగింపంగూడనిదిగాన నీరవాన్యంబునం గలగౌెరవంబు నన్నిట్లు వల్కిం-చుచున్నది. మదనమాలిని తాం బూనుకొన్నకం క్రంబు సకం బెల్పక యుండు టం జూడ భమయంబు దొరకక యుంటవలననే యని యశుకొన నగం గాని యిక రమువలన ననియెంచం జనదు* ఈయర్థంబు. నీకు ముఖ్యముగం చలినీయుందం.. జనును.. కానం జిప్పెదను వినుము. మానపాలుండు తనరాణిని నిర్చంధమున నుంచియున్న వాం డంతియ కాని యాచకతురవ్రవర్తించుకాడ లించుకేనియు ఇెటుంగండుః శృతరూవగ ఊ మానవళాతి గాని వెఅిమానినులందు నళితీతోజ్వలొ నూనవటుత్యవై ఖరులు నొబ్వుచునుండం గం గానిపించదే జ్థానమా బోధముం గలుగజన్త్య ముం శాంచినవాోరలందు నం ఆానముంబ్రోచుం ణా వరభృతం చికఠరాండజబాతిచే ధరక్‌ * గ్‌ శ్రీ లళిక్షీ కపాటవ క్రీం దన ర్హుః రనుట యొబులక మగవార లార్మ్మలందు నబల లంచును వివ్రియ మాచరింపం బూని కార్యాంతమున -మోసపోవుచుండ్రు,. శ్రుశదాప! ద్రియసనఖీ! బుస్థిచాతుర్యం బనునది నీ సొమ్మయి యున్నది+ సీనుడి వినవద్యంబులందు శీంచేచ్చంబూకుకొనువృ త్రాంకం బంతయు నూ చికంబః అయినను మన "నెచ్చెలియగుజాకరూవకం గలబాతుర్యం 'బేరకిం 'బెలిసికొన నసాధ్యంబు వినుము ఈ మనరాజక్రమారునికిం బెలమి(క్ర్యంబును పామంతరాజకుమవూపండును సవశధ్యాయియుం నగశ్రీ పాలం డనురాజపుక్రు, ండు దన జేవియళ్యర్థనం బంగీకరించియాయమం డోడో్కళని వచ్చి మానపాలునిచే సక్క్భ్చతుండై యానగరంవునం దనక్రియురాలితో గొన్నిదినం బులు వసియించియుండెనుగా! ఆరుచిమాలినిని మనబేవి మదనమాలిని వ్రీలిపురన్సరంబుగ బహాూకరించుటయం నీకు విదితంబకచా | ఆవచిమూలినితో వచ్చియుండిన ప్రథాననఖి మన జాతరూవం కృతరూవ। జైళా! యేమి యీవింత! మనజాకరూవ యటబే అది! నెలదినము లాచతుర మనచేవికడకు వచ్చుచుం బోవుచుండినను 'నాకుం -చలియకపోయుచే! శ్రుశహప! వ్రీయసఖీ యట్లు ప్రవశ్రించినంగవా రహస్యం బుర్ధూటితంబు గాక కార్యం బనుకూలించు!

రి వినోద క థాశల్పవన్స్‌ కృతయాప! వలీ యాజాకరూవ భర్తృదారికయగు మదనవతికిం జెలిక త్తైయె యుండెచే! అది రుచిమాలిని కనుంగుంజెలి యగటకుం గతం 'బేమియే 1! ఇది వినం గడుం సురూహలం బయ్యొడినిం వినిపించ వే 1 శ్రుశహవ ప్రియసఖి చందనపొధనాథునిరాణి గుణమణి దానిని రుచిమాలినికడ కంవెను కాన న్యాశ్రీపాలునిచేవితో ేస్తంబు జేసీనయదిం శృఠరూప!ి గ్రుశరూ'పా ! మనరాణి గుకామణి చాని నక్కూడ శేల వంపె? స్కుతరూన!ి మనవ్రతావషహిలునిరాణి గసణమణి కనకూంతునిర్భంధబు విని చిం లించి యను వారసీ జాకరూవం బిలిచి యోసి నీవు నీచమకత్కారంబు 'మెజయ నా ముద్దులపట్టి మదనమాలినికడకుం జని యేకతంబ దానితో నాలోచించి 'దానిమనోగతా ర్థ్‌ంబు విచారించి వచ్చి నాకుం బెలిపెదవేని సీకవరిమితధనంబు లొనం7దను, మదనమాలి నిని చొనిపతి కడు నిర్భంధ్ధంబునం లెట్టియున్న్నాం డని విందు- ఇందు'చే మానసంబున సంతా చంబు గలిగియున్నది. కరము పలినిక్బృంధములకు లోమై చేయునదిలేక నాసుతక యెంక నంతపించుదున్నయదియో! నీవు రాజకులనంచారకుకలవు. ఈయర్థం 'బెజుంగుటకు సీకం బెం జకురలు "లేవ, ఆని ఇెప్పి దానికం నొంతధనంబు సొనంగిన నది కొని జాళఠరూబ శనమనంబునందు. నిట్లు చింతించె.. నేనును మదనమాలినికడ కిక్తైజింగునం బోయిన వానపాలుండు నన్నును బూర్వ మియ్యెడనుండి వనినవెలులవలె నాబేవికడకుం జేరసీండు మదనమాలిని వారలం శేరసీం జన దని యొంచియున్న వాండు, అకనిమనంబున నంశయంబు జనించ పీక మెలంగచు నిచేధిందంహాడనివిధంబునం జేరవలయు. ఆందుల శాజేనికి గౌరనాదులం దుల్య్యుండును వ్రీయవయస్కు-ండు మైన శ్రీపాలునిరాణికడకుం "జేర మదనమాలినిం జూచుట 'కాశాంత కుళ్సాహాంబు ఫుట్టించిన ననువువడును, అ్రీపా లునిరొణి రుచిమాలినికడకం జేరిన నుద్దిష్ట కార్యంబు నమకూరకపోదు, అని విచారించి సణమణి శాయర్థంబు విన్నవించి యళ్గినంవితయై తదాజ్ఞ్ఞం కని సౌధచందననగరం బును బాసి చని శ్రీ 'పొలునిపత్తనంబుం చీ, వేళించి రుచిమాలిని నుగుణవంతుకాలు 7౧న నాయమ'చే చాదరింపంబడుచు నాజేవికడ నుండి మదనమాలినిగుణంబు లభ్సివర్దించి ఇప్పి యామెంజూడం గుతూహాలంబు గల్పించి యారుచిమాలిని తనళ_ర్హను ప్రోత్సాహ వణువ న్యాశ్రీపాలునితో జీతెంచిన యశనిరాణిని వెంబడించుకొనివచ్చి యిం దుండి ఈోదిమాలిని యందుం దడీయసఖులయందును మానపాలునికి సంళయంబు గలుగుటకు ఇష్టూక్చ్రజేపేయం6 గనంబడదు గాన నారాణితోడ మదనమౌాలిని కడ కబ్వడచ్వుడు ననుచు జాగరూకత మెయి సమయం బారయు.చుండి చై వఘటనవే దొరకినరహన్యస్థల సమ్వేళనంబునం ధనరాశయు గుణమణి తన్నుం బంపుటయు నెజింగించి యాబేని నెప్పి

త్రథమగు ళు చృము 83 వంపినయర్థంబు లెల్ల 6 'చెలియం జేసి యవ్వ జామదనమాలిని తనజననికిం జెనూ మని నుడివినయర్థంబులం త్రహ్‌యించి రుచిమాలినితో. దన్న గరంబునకుం హోేయి సౌధచంద నంబునకుం జనుబెంచి గుణమణికి వృత్తంబుం "చెల్పినయదిం

కృళరూవ[! కోరా జాశరూపసామర్ధ్యం “జీవందును, రాజకులంబు నేరిననాటం నోలె నతిచఠుర యని పేరు వడనీనయది. చానిచాతుర్యశ్లాఘన మటుండనిమ్హు. జాతరూ పతో మదనమాలిని యేమి సెప్పి వంపినదిం కనశుగుణములగు కార్యంబు లిష్పూ జేమి జరుగుచున్నవి, ఇంళకుం బూర్వ మేమి జరిగినవి

శ్రుశకహజ ప్రియనఖి! మదనమాలిని యేమి నెప్పి వంవినదియో యాజారరూవకుం

గాక మతి యొవ్వ తెకుం చలియదు, ఇంఠకుం బూర్వ్యంబునం జపిగినవనులు శ్ర్రృమంబునం 'జేటపడం గలవు, జరుగుచుండువృక్తంబు. నిశుముం నుణిమంతునిభార్య సౌందర్యమాలిని వృత్తాంతంబును చానిగణగణంబులు నీకుం 'జేటవడి యున్నయవి కదా!

కృతరూవ॥ ఇెలీ చానివృత్తాంతం. 'బెటుంగను. కొంద జామందయానెలులు శాజకలసంచారంబునం జనవు గలవార అప్పుడప్పుడు మదనమాలినీమాన పాలురసమతు౦ బునం దదీయసౌందర్యాదులు వర్ణించి ఇప్పుచుండంగా వి2దును “ఆమదవళతులు 'నెప్పెడి వచనంబులు వినుము. గ మదనమాలినిపౌందర్యమహిను యొన్నల.. దనరు సౌందర్యమాలిని యనలణ నదియు

మదనమాలిని యనం బోలు మానవళుల, నొక్కపడియచ్చునం జేసె నొక్కాయవబాందుం

అని యిన్విథంబున నావణిక్సత్నీ సౌందర్యాదులు శదీయసఖులు వర్షించి ఇవ్వుచుం డుదుదు, మానపాలుందును మానసంబున ననురొగంబుతో వినుచుండుట మదనమాలి నియు మేమును చ్రసొంచితిమి. వీకారణంబుననో యొబుంగము; సౌందర్యమాలిని గుకావర్డ్మ నంబునం బులక లేస:గుమేనితో ననదృశమగు చాభిముఖ్యంబులో విను చుండు రాజకుమా రనిం గాంచి యనూయవడక సాశెసాలెపం దద్దుకావర్దనంబునకు చారలం తే శేకించు చుండు, మదనమాలినియెడం గలుగు భయంబునం జేసీ వశాళింపంజేయం డంతియ కాని 'రాజకమారుండు సొందర్యమాలినియం దముంటొనురాగంబుతో నుండెడినిం

చ్యుశరూవ! నవ్వుచు; ఓచెలీ ఫౌందర్యమాలిని మదనమాలినియే గాన న ట్లను రక్షుం డయినవాండు గాని వర శీ లన్నం దనసవళోదరీమణులుగ ఫోవించుసీతండు పరడారానురక్తుం డగునే!

కృతరూవ పీనీజెలీ! వీ మేయావింక! శ్లొందర్యమాలిని మనమదనమాలిని యంటే!

'త్రుశరూవ వ్రియసఖీ చను! మనమదనమాలినియె పౌందర్యమాలిని యను పేర ముణివంతునిముంట నున్నయదిం

వినోద---జి

జ వినోదక థాకల్పవల్లి కృళరూవ! ఓసీ యేమే యామోసము? మనమదనమాలిని పతివ్రత యాని యను కొంటినే! మానపాలుని వంచించి మణిమంకునితోం చొందొనర్చుచున్నదంటే. ఆబో రీ మందును, సక్కుులసంజాకలగు కన్యక లే యింజ్రికంట్రిడితనంబున కొడిగట్టినం బెజయతివల "నే భనం బోలు! పరపురుహిభిలాషగల వడంళతులను బాఆంజూడవైనం గోరనియీా రాజ కన్యక కివ్వు డీదుర్చుద్ధి గలంగుటకు వగచుచున్న దానను, పిన్ననాంటంనో లె నుగుణాగణం బుల కాటవ స్టైనగుణమణిమాద్దుపట్టి కిట్టిళట్ట యొట్టు లుట్టివడెనే ? ఈదుర్తార్దంబునం ద్రివ్తించం జేయువారలు నమోవవటిను లెవ్వకునుంగనంబడలే! కష్టము. శ్రుకహవ। వ్రియసణ మదనమాలినికడ నిట్టిదుడ్దుణంబులు కలయం వై నం జేరవుం ఈమాట నళత్యముగ నమృము* సమ_్టుళా త్తి తృములగు వండితన_క్రములకడ గురుజనాజ్ఞ నొనేకళానృంబులు థర్మశా న్త ంబులతో జదివినయామదనమూలిని క్రీ వెడుగుణంబు గల్ల ననుట యొట్టిది? అట్టు దలంవకము పాపముం కృతరూవ! (నంశయంబుతో) ఓయక్తు సీమాటల కర్ణంబు నంగళంబు గాక యున్నయది- మదనమాలినియే సౌందర్యనూలిని యనుపేర మణినుంకునింట నున్న దని యంటివి. మదనమాలిని కడ _ వట్లిదురుణంబులు కలయంైనం శేరరా వనియెదవుః ఈవరస్పరవిరుద్ధంబిలన వచనంబుల కస్థంబు స్ఫురింపకున్న యదిం శ్రుకహవ సి సంళ యావన్న మాననురాల ప్రవృ_కం బగుచుండువృ త్తంబుకం గలరవూన్యంబు సీహ్ళాదయంబునందు న్భురింహలేదు. ఆది వినుము, అని కృతరూవథెనిలోో నొకళరవాన్యంబు "సెక్సి యిట్రనియె. పీసీ చలీ యిన్విధంబునం జను చంచియం౦ డెడువాం జీమణిమంతుం డను వై శ్యకుమూరుండుం ఇతరుండు గాండు* కృళరూవ (బంతసంబుతో శూరా సంవిధానచాతుర్యంబు కరంబు శ్రాభ్యుతరం చై యున్నళది. కాయట్టియే మణిమంతునియెడ నట్రియనురాగంబు రాజకమారుని8౦ నస్టీయున్నది. ఈరహన్యంబునకు భేదంబు గల్లు ననియ శాంబోలు నావణిక్కుమారుం దును చనకు సంవర్సరనమాపసీయమగు వ్రతంబు గలదనియు నందు నితరాంగసంస్పర్శంబు వరిహరణీయం బనియుం జెప్పి నంతోవషకాలంబులందు రా జొనరిందం గడంగనాలింగ ఇనాదులను గరగ్ర్రహణంబులను బరిబారించుచు వచ్చుచున్న వాండుం ప్రా(యికముగ భోజ నాదికృత్యంబులు సయిక మొకయెడం దీర్చుకొనునంకటి 'య్మేచుభరంబు వీరలకుంగట్లుటకు నిరువురు నొండొరులకు సమానరూపణాంభీర్యాదులును విద్యావిశేషంబును గలవు శాన నదియ హహేకు వయ్యె, మలియు నొండొరులు మొగంబుం జూచుకొన్న వేళావిశీమ మళ్టిది యని పీరలవర్హనంబులం గాంచినవార లనుకొనుచున్న వారు ఇవ్వు డీమణిమంతుని రూవలేఖాతికయమును రాజకుమారునిమాననంబు ననురాగవరవళంబు 'నీయంజాలం నను

చఛథమగు నో చృము క్‌

నర్ధంబున నండియం 'బెడబాసినయది. కరంబు కుతూవాలం బయ్యొడినిం ఈమణిమంఠరుందు తొలుత మానష్తాలునికడకుం జేరినవిధంబు వినం సోళెదను; వచింపుముం

శ్రుకరూజ! వ్రియనజి వినుము, ఈమణిమంతుండు తననగరమునుండి కతిపయ్యప్రయొ ఇంబుల సీనగరంబున శేతెంచి కనతోడవచ్చినమమ్ము నీననరబహిరు ద్యానంబున నిలిపి కా నూనష్తాలునినభకుం జనియె, మానపాలుండు నాతనిం గాంచి యకనిసౌందర్యాది గుజంబులకుం బ్రియంవడి యినురాగంబు మెటియ నభ్యున్థానంబు గావించి యంచిళొ ననముం గూరుచుండం బనిచి కళలం బిడిగి యిర్వనియెం ఓీసౌభాగ్గవంతుండా. నీవెవ్వం డవు? సీనాముంబునం దగిలి కృ తార్దతం శాంచివయతరంబు కెవి! వీష్ట్రోణంపుజనుల్తు నంళనశము నిన్నుం గాంచుచుండుభాగ్యుం చొనర్పినవారలు! వీనవాయంబు నావలనం బడసి న న్నానంచాంబునిథిం 'జేలం -జ్రీనెదవు! మన్నగరంబున నుండి నన్ను నవాసంచారనంభా వణాదుల ముదికునిం జేయ దయచేయంచే! యనిన మణిమంకుం డిస్టినియె. ఓటేవా మానపాలమహారాజా యేశు మణిమంతుండను వై శ్యకుమారుండను. నే నుండునది యు యిని. రత్నవ_ర్ధకము సేయుచుండువాండం తన్ని మి_క్షంబుగం 'చెక్కనగరంబులందు నంచ రించుచుందునుం విదర్భ జేశాధీశుందు మానపాలుందు సకలసన్గుణసంపన్నుం డనియు దయామయుండనియు. దీనజనానననిరతుం దనియు రత్నపరీకణంబున నతివిచతుణుం డనియు సీయకో వై భవం బెల్ల చోం గ్‌ గ్రింంంబడుచుండ నది విని భవద్ధిర్శనంబు వేసి కొన్ని దినంబులు భవత్సావా చర్యంబునం గృతార్గతంగాంచుచునాయా ని తె చ్చినయనర్థ్య రత్నంబు లమ్మకొనుచు సీనగరంబునం గొన్నిదినంబు లండం నోరి వచ్చియున్నాండం నానొని 'తెచ్చినరళ్నంబులు చోర త్రతంబులు శాకుండ నీరభటనురఓీతంలై యుండు నంళ। పురనమిపవ ర్రిపౌధంబున నన్ను విడియించి మళాంతాజనంబుతో నుండుటకు నిర్చా భంబు గావించవలయు. నని యజిగిన విని రాజసమారుందు. కరంబు నంఠసించి యతని కాంచాజనంటు. వసీంపందగినచో టని మదనమాలినీ సౌధసమివంబున నుండెదునున్నత హార్థ్యంబున నతని నుండం బనియె. ఆంత మణీమంతుండును మమ్మం దోడ్కొని చని యందుం ఇాంపుర ముంచెను- మణిముంతుందును నాంటంగోలె నందు వ్తించుచు. రాజి సభకుం బోవుచు నందుం గొంతకాలంబు వసించుచు రాజునకు నమ్లోదావహంబుగం బవర్షించుచున్న వాందుం ఈ మదనమాలిని శనమగం డంలిపురంపుందలుపుల మద్ది తములు. గావించుకొని సభకుం జనునప్పుడు రొజకస్యకామై పథ్యంబు నెడల్చి వణి క్కన్యకాచేమథారిణి యై మణిమంకతునిపొధంబునకు వచ్చి యందుండి వతి యింటి కేలప “జెంచుటకు ముంద యంతఃవురంబునం బ్ర వేించు?

త్య వినోదక థాకల్పవన్లి

కృళరూవ॥ ఇెలీ మానపాలంందు తార జనునవ్వూ డంఈ పురకవాటంబులు ముది తంబులు గావించుకొని చనుచున్నవాండుగచా ! ఆట్టుండ నంఈపురంబు వెడలి వచ్చు టకు మదనమాలిని కవశాళం 'బేపి ?

క్రుశదూవ ప్రియసజ్‌ యాజేవి తా నంతిప్రరంబు వెడలివచ్చుట కుపాయవిరచ నంబు సల్సియున్నది- తనకూంతురు మదనమాలిని కాతరూనతోంజెప్పి వంపిన్యవ్యకారము గుణమణి ఈన భ_ర్హయగ విజయదకత్తునికిం 'బెల్పి తన్తూలకమాగ నొక యిసదృశళణ్ఞా వంకుండగు శిల్పివరునిం బనిఇెను, వాండును విదర్భాథిపతికడ శీయనబెంచి యాకనిచేం బ్రీయవూర్వకంబుగ నభ్గినందితుం డ్రై తనకుంగల శిల్పభేదంబులందలి వై పుణ్యంబుం ఛిలుపుచు జలమద్యమండపని ర్థాణచాతుర్యంబును విన్నఐంచిన నది విఫి రాజు మదన మాలిసీమందిరోపవనకల్ద్యారనరోవరాంకరంబున సీ శిల్పమైపుణ్యంబుం బ్రకాశించ నొక మణిమందడవంబు నిర్హింపు మన వళ్లై యని యాళిల్పి రయామండవంబుం గట్టుచుం దదంత రంబున బహిన్చా్ధరం బేక్సజిచి యొకనురంగంబు మదనమూలిసీసౌ ధాంతరంబునకుం జనునట్టునుగాం. గావించి యంశర్చహిన్ద్వారంబులం కరము రహాస్యంబునం గల్ప్చించి మదనమాలినీ కదినెప్పి వెడలివచ్చి జేనివలన బహుమతులు వడనీ విజయదత్తుని నగరంబు సనకుం బోయెను, ఆ సురంగద్వారంబున నిర్ణమించి వచ్చి మదనమాలిని మణివుంఠుని యింటం 'జేరుచున్నయది.

కృతరూవ! ఓసీ మదనమాలిని మానపాలుని మోసపుచ్చుటకు మంచి యుంపా యముః గాంచినది. చకురలలో నతిచతురగా నున్నది యా మదనమాలిని |

గ్రుశదూవ! ప్రియసఖి యాదేవిచాతుర్యం బేమి నగుంటివి ఒజకనాండు రాజ కమారుండు భోజన మొనరించి కార్యశ్వరచేతం దనకనకో త్తరీయంబు మలిచి కచాట మ్యూద్ర్తణంనుం గావించి నభకుంబోయి. ఆ యొల్లియంగొని చని మణిమంతునికిచ్చి యిది ధరించుకొనీ యెదురనిలిబిన నిన్నుంగాంచి యేలిక యేమనుకొనునో! చూకముం. అని ఇెప్పి చంపిన మణిమంతుండు దాని ధరించుకొని కొలువుకూటమునకుం జని యం దుచి శాసనంబునం గూరుచుండెను, రా జది గాంచి తన కనకాంబరం బికసికడకుం చేయటకు గళర బేమొకో యని చింతించి యడుగం దలంచియం నీతండు శ్రీచుంళుండుగాని "పేద 7ండుూ ఇట్ట సువర్హూఎబరం చిశని కుండం జళదా! యని యాతలం పుడిగి మదీదకూ త్స నీయ బంతఃఫురంబున లే చేని యీకని నదుగుదమని యూరకుండెను. మణిమంతుండును రాజుచే సక్క్బృకుండై తన కింటంబను లున్నవని జెప్పి రాజాజ్ఞ్యవడసి వైభంబ జృవా మునకుం జకుచదెంచె.. వెంబడిన దానిం దీసికొనివచ్చి మదనమాలిని యవాస్థానంబున నునిచెను మజికొంశతడవునకు రాజు నేగజెంచి యథాస్థానస్థితం బైయంన్న నువర్షాం

చ్ర థమగుళు చ ము తో

బరంబుం గాంచి యావో |! మానసం బవిషయంబునం వావంబు శంకించు నన్నమాట యసళ్యంబుగాదు !. వీశు ద్వరవడి యా వర్తకుని సీ బంశారఫుంబుట్టంబు నీ ఇెక్కడిది యని యజిగిన మానభంగంబు గబ్లక పోవునే + ఎవ్నటికింగాని శ్వరవడక యాలోచించి చేయువనులవలనం జెట్టసంఛవింవదు* అని యెంచుకొనుచుం దనకుం దాన సమాధానంబుం గావించుకొనియె. నమతియు నొకదినంబున రాజు తాను ధరించుకొనునవరత్నవోరంబు మదనమాలినిశయనంబున మజచి నభొస్థలంబునకుం నిన రాణి యాసోరంబుం గొని తెచ్చి ౦వా చానిం 'చాల్చి మణిమంతుండు రోజుకడరుం బోయినం గనుంగొని శంకించి 'జేండు రక్నవ్నర్హకునికడ నిట్టి యనర్థృ మణిహారం బుండం జనదా! యని సమాధాన పెట్టుకొని తా నేయ బెంచునంతలో యథాస్థానంబున నునిచియున్న శన యాదండం జూచి మవస్తాపం బువళమించం తేనికొనియె.

కృతరూవ ఓవెలీ రాజు తనఖార్య యితరానురక్త యగునేమొ యని మనం బున కంకించుచుందువాం డగుటంజేసి యా నంచేహంబులుగళ్లై నంతియ కాని నిర్మల హృదయు౦ డైనం గలుగునే + ఆది యట్లుండ శాజకుమారుండు వణిక్పత్నీరూవళేఖా విలాసావహృతవ్యూాదయుండ్రై యున్న వా: డంటివే ! యా యర్ధ మెట్టు జరుగుచున్నది!

శ్రుశదూవ। మదనమాలినియాళ్డానుసారిణి _ నయి శీను సౌందర్యమాలినిపృతి బెబంబు చి త, ఫలకంబున వాన్‌ యొక్కదినంబునం నొనిచని రాజకునూరుని కిచ్చితినిః దాని నత్మిప్తేమగొరవంబునం గని నాకు బవహుమకు లొని నన్నంపి యా చిత్ర ఫలకంబునందు సౌందర్యమాలినితోం. దన్ను లిఖిచుకొని యనారరంబును. గాంచు చుండు. మదనమాలిని యకనిచేతశుండు చిత్ర, ఫలకంబుం గాంచి యిబెన్వతె 1 యని యడుగ నిళ్లియని రాజు బదులు నెప్పెనంట ఫొందర్యమాలినింజూడ రాజఫుక్రుండు కరము కుశూపూలంబు నొందియున్న వాందుం

కృతరూవ ఆకండు మ్మత్త్రదార యనియు. నిందుచే నయళంబు గల్లుంననియయుం దనమనంబునం చలంచి యంతకంఠతకు సంళావం బతిశయించం, జేయునది "లేక యున్న వాండని తోంబెడిని,

శ్రుశరూవ ఇలీ రొజకుమారుం డూరకుండలేదు, మన మానపాలుండు వ్రకృ తులకష్టనుఖంబులను వాంఛి తౌడదివాంఛినంబులను -జలిసికొన పేహాంతరభారియై ప్రచ్భన్నంబుగం బ త్తనంబున సంచరించుట గలదు నచా | అవిరధంబునం బోయి సౌందర్యమాలినిం గనుంగొనం బ్రయత్న పడి యీదీన ముదయనమయంబున వేంటన్తై చను నట్టు శదుచికంబులయిన బలంబులతో వ్రనంబునకుం జని యున్నవాందుః తనతో వ చ్చిన చోరల నొక రవాన్యస్థలంబున నా యరణ్యామం దుండం జనిచి చేనూంతరధారిమై వత్త

ఫ్ర వినోదక థాకల్పవల్లీ నంబునకు రాంగలఎడు. ఇట్లు నచ్చెడువారలు నగరవృ్భ త్తాంతం శ్రారయుట కను వయిన వోటు పురబహిస్థల స్థితంబగు పద్మ సరోవరం బనుకూలమైనయది గాన నయ్యొడకు వచ్చి "ేకును, వణిక్పత్నియు జలాహరణవ్యవదేశంబున నయ్యిడకుం బోవ సమకట్టి నర్వ భరణభూషిళ మై వెడలి పోంచోవుచున్నయది. మణిమంతుండు సేయించిన కొ త్త సొమ్ములను గ్రొత్తన చేయించినసరి గెబుటేదారుచీశెయంం దాల్చి వణిక్కన్యకాతైవ థ్యంబుతో మన మదనమాలిని కటీఠటవిథృతకనకభఘటమై.. 'వెలువడం బోయిడినిం సురాడానురుల శమృశంబు వంచిపట్టుటకుం జనుజెంచిన మోహినిరైవడించోందు మదన మాలినిం గాంచి కాంచనాంగులుసయితము మరులు గొనుదురుం అట్టుండం బురువుం డన "నెంత 1 ఈ మదనమాలిసీమానపాలురు. వేసాంతరథారుల్లై యొకచోటం గూడినవ్వూడం కొన్ని శ్రవణపేయంబులు జరుగశపోవు+, ఇరువురు నలిచాతుర్యవంతులుం అవరిమితాను 'రాగవూరిశవృాదయులం. పీరి సమాగముంబు కరము మోదకరమయై యుండకపోదు, "నేనును సోోక్కూన్యకతో "నేటవలయు ; ఆ జేవి వ్రయాణసమయంబును సమిీసీం దినయది. న జనవలయింను- సీవును సమయోచికళ్ళత్యంబులందు జాగరూకతతో మెలంగుచుందుము, మనము మదనమాలినిసఖులముగానం దదనురోదధంబునన యుండవలయు, సీం బోయి వత్తును

కృతరూవ। ఈ డినమున కజేకవన రాజు 'వెడలిపోవుట యేరన్నిమిత్తమా! వీ రిరుపుడు వరన్నర పంచనాచణుల్రై ప్రవర్తించుచున్నవారు ! మదనమాలినియే జయంబు నొందంగలదు, ఇందు నాయమ యభిష్టాంతరంబును సమకూరు. అంకకపురముం గాచి యుండ రాజుముదల యరు.నది గాన నేను నయ్యుడకు రాం జనదు చ్రియసఖీ పొమ్లు మరలపచ్చి జరిగిన వృత్తాంతంబు నాకం జెవ్వునము. అంతిపురంబుం గాచియుండ నేనును జనవలయునని మాటలాడుకొని యా యిరువురును తమ కార్యంబులకుం జనిరి,

అనిచెన్ని మ్మితృసహుండు వండితులం గాంచి యి ట్లనియె, ఇంక నా మదనమాలిని వణికృంన్యకాకేషంబున 'రాజనుకుని వంచించినవిధం బతిరమణీయం బది వఐనుండుం ఇట్టాదేవి పణిక్కన్యకామణి మైవథ్యంబుం దాల్చి బంగరుబించెం గటీశటంబును నిడిళొని జగన్తోహనంతైయుష్వు శనరమణీయక కచ్చెరువంది విస్యయోళత్స్ళుల్ల లోచనం బులతోం బెల సూచుచుండ జగంబులం "గెల్వ విడిచిపుచ్చిన మదనుని మదదంతి చందంబునం దోంయయచు మణిముకునినృవాంబు వెడలి తన ప్రాకాశుల్యలగు సఖీమణులు మనోవార చహాలంక శీల బలసికొని రా సాయంసమయంబునం బురబహిస్థ సంంబునం దఖలనగర శొాంశలు జలావారణార్థం బరుగువద్మ సరోవరసమిోవంబునకుంబోయి తత్సమాషంబునం చఉననాయకుండు నివ్రకుమారళ వేమంబున నన్నిహిళుం డై యుండం గనుంనొని యతి

వప్రథమగుళుచ్చము 89 విశాలధనళంబు శై యమృకరననదీప్రవావాపరీవాహాంబు వై యంచిళ లజ్ఞానంకుచి తంబు తై యనూనమనోరాగనూ చకంబు న్లై యొప్వువాలారుయాఫులం జూచి దవ్వుల నుండి తన్నుం గాంచుచున్న కవటమ్మివ్రకుమారు మానసం బువ్వెత్తుగ బారించెనుం మజీయు లోకోత్తర పూందర్యశాలినియం నా మదనమాలిని సౌందర్యంబు: గాంచి జలావారణార్థంబు ననుబెంచియుండుతరుణులు మనంబుల నచ్చెరు వొందుచుండ సాయంసం ధ్యాసమయసుఖమజ్జనంబుూణావింప వచ్చియున్నపురుషులు తాము తమ శమకృళ్యంబులు మజచి లజ్జె యేస చేవాంబులచై స్మ ఖులా "లేక చేసినవనులు మరల మరలం జేయుచు నత్యాశ్చర్యమగ్నమానను రై భిిమించుదుండ నా యండజయొనం గాంచి మానపాలుండు. నీ రరుణీవవంసంబ మణిమంతునికామిని మొ యుండనోఫు 1 మదనమాలినిసౌందర్యంబు దీనియందు బడియచ్చుననొ త్తినవిధంబున నున్నది యిని చాసీజనంబువలన. చే విన్నమాట సర్యేంబం అని తలంచుకొనుచుండ మదనమాలినియు విలాసంబు మెటయం జని యంతకుమున్న యొ సరోవరావతారంబునం దిని సాయం సమయమజ్ఞనం జాచరించునట్లు నటించుచు నా కవటవిఫ్రుండు దినియుండుచోటి$ం దజీసిన నయ్యంగనామణిం ఇంచి మించినవంచశరళర వేదనకుం చాల్పడి భూ పొల కుమారుండు తనమునంబున నయాళ లా యొభూరియాఫిరూప్యం 'బేమని వెన్సంగలను, సీ, లలిత మై మాంగళ్యలశ్షీనివాస మై తద్దయు సాబగొందుముద్దు మోము

కడు డస్సి గ్రు స్సియుం బిజికిటి కణం జవ్వాదుచుండెకునస దై ననదుము పిలుందుల్క క్రిందికి: 'బెకింగి నల్పెక్కుచుం గాటిల్యము వహించుకచభరంబు కడు సాటి సోగ యై కాంతి పెల్లు బృెడునలివిశాలం 'బైనయత్నీయాక్ష్మ్య మరుణశాంతులు గమ్మెముహ్నస్తతలము ,లతులమార్జవ మొ ప్పారునంగగములు, ఛారుసుముమాల్యములవంటీ జాజుభుదెము, లందగింపం జేలంగు6 బూస్టేందువదనా మళ౪కియును చ నక్షిచిన రాజహంస మని నమ్మం దగుక- సరి పల్కు_ వల్కినక్‌ వడిగల మూరులేజి యని వర్ణననేయంగ నను నవ్వినక్‌ గడుకొని చంద్రచంద్రిశలు గా మదిం దోంచిను బేటీ చూచినక "బెడంగకురంగి యే యనుచు: బెవ్క తెజంగుల నొవ్వుం జెప్పగన్‌- న్టాంళ్రాం యారొమొమణి నాయుండుచోటికిం దిరిసీ శటుక్కూనం చొడసూపి నవ్వడు, ఉం అంచిశచంచలాలతిక లంరటం రగ్రమ్తగ సాం శాంతిచే సంచితనాల్లక ప్రకరసొరభము "ల్వెదచళ్లై నంగముళ్‌

త్త వినోదకథాకల్పవ న్స నించెను గృష్హ్రసారరమణీనయనభ్రిమ వాలంలన్నులక్‌ మించెను ర_క్రపద్యరుచి మేదినిై వదపల్ణవచ్భనిక అని యనుకొని మలకియును దనలోన, ఊ. ఈరమణీమణిం గనలయ కిచుశరాసనసాయకోత్క_రా సారదురంఠతావ మది కాంతిని జెంద ది చేటిమాట యా సారననేత్ర, యొన్నం బరసాంకవగంధియు మిశ్రుుదారయుక౯ జేర నానె దీని నికం జేయున జేమియొ తోంద దాత్మకన్‌, ఆని చింతించుచుండ నామదనమాలిని యొకకరవల్దవంబునం దనపాదములపయిం జీరొాడుచుండుసరి పావడకుచ్చెలలు మదనునివిజయకావాలీయుగళనంకాశ మగుజంఘూ దద్యయంబువ్రై కెత్తివట్టుకొని జలంబులం దిగి కనకకలకయుగళసంకాళ వీవరవయోధరంబు లాండొంటి నొరయ బంగరుకడపవ జలంబుల పై నునిచి మణివలయయుణయుణ ఛ్వాన ముఖరికంబుగ నూంచి యూంచి ముంచె అసాంపు తకనవది కింప్రుయిట్టించ మాన పాలుండు, ఖ్లో॥ * తిష్టంతీ జానుదఘ్నే పయసి నివసనప్రాంత ముత్సారయంతీ శచిల్ల షోరకాండా ముఖరితపలయం కుంభ మే భునానా

• శావిభాలాఐదకపడుచు, జానుద మ్మే పయసి=మో కాలిబంటిసీటిలో, నివనన ప్రాంత ముత్సారయ _న్లీ= పావడ జెజంగు వై౭నంద్రోనిపట్టుకొనుచు;. కించిల్లయష్య్యిరుకాండ్యా. ఒకిం శ్‌ బయల్స్పడుచుండునూరు కాండం బులుగలదియై, తిష్టంతీ=నిలువంబడి) ముఖరితవల యంజక రకంకణంబులంధ్వనించునట్లు, అ్రే=ఎదుట, కుంభం=కడవను, ధునానా=ఆం దోళనము సేయూదు, స్నాళాక్‌ =ఐమజ్జనమురచించినవావై స్వాలోళసక్తాక్‌ = తన్నుం గనుంగొనుటయంద యాస్రిగలిగినవారగుచుండు, శిష్టాక్‌ = యోగ్యులగువారిని వారి జలములను, ్రుయాదప్యధికళక తమం=ముమాజులకం టె మిగుల నూటునూజుమాలులు, సమ్యక్‌ ఐచౌగుగ్యా అచామయంతీ=ఆచమింవం జేయంనదిమై, మామకంమానసంఇనావ్భా దయమాును;, మదయతి=మస్తథమద్యగ్ర, స్ప్వమైయంందడునట్టు సేయుచున్నది. ఒకపడుచు మోశకాలిబంటినీటిలోం బొవడకుచ్చెలలు మ౭గబట్టుొని నిలిచి కర కంకణరుణంర్యుణాధ్వనులతో బంగారుళకడవ నీటిపైందూలించుచుండ నొకించుక జయ ల్పడుచుండుదానియూరుకాండంబులుగాంచుచు సాయంళశాలమజ్జనాగతులై యుండు శిష్టులు కాము సేయుకృత్యములు మటిది ముమ్హాజు సేయవలసీనయా చమనములను మున్నూ[ు మున్నూబుమాబులు సేయుచు మూషమన్నజల పూన మాచమనోచితమనువిధిం చాంటి యషరిమితేముగం. గుడుచుచున్న వారు ఇయ్యువిదం గాంచి నామాననంబు మన్తథో న్రాదంబుం అొందుచున్నది యని భొనముం

చథమగుణీచ్చము న్‌! స్నాతా నారి శయావ వ్యధిశళశతతమం సమ్యగాచామయంతీ శిష్టాన్సా క్రైలోకనక్తాక్‌ మదయతి వృ్యాదయం మావుకం కావి బొలాం అని ఇెప్పెను. అది విని మదనమాలిని మాననంబున నుప్పొంగుచు నిశండు రసికవతంనుం డగుటం జేసి ససయానురూవవర్ణనంబు చతురతరస్వ భావో క్రికుందరంబుగ రచించ, ఈయర్థం బే ఇతింగి నంతసించితి ననువిధం చీకనికిం జెప్ప నొవ్వు నని తాను ఫఘనావదేశయిన నిట్ల నియె, మదననూలిని, ల్లో, * చాపేనా న చ చొక్షీణ్యం న్రీతి ర్నచ సంగమం; కథాపి పహారతేళాషం లోకానా మున్నతో ఘన అని వచించి యాపద్యమూలముగ నీకు నాయెడ నెపేచయుండవలసినట్టు కనం బడదు. మోమోట మన్న నేమియు: గానము. (ప్రీతియనునది కలుగనే లేదు సమా గమము. సమకూరినదిగాదః కొన నన్నా దరింపవలసినయక్కర నీకు "లేదు. అయినను సీవు గొబ్బవాండ వగుటం జేసీ సుధామభురవచనంబుల నాళావం బుపళమింవం జీనిలివి! అనందంబు గల్లు చున్నది యనుభావమును సూచింపం జేసి తనవరకీయాఖావంబు కృఢే పణచుకోరికతో స్మి తనుధామధురంబులగు కటాతుమాలికల వివ్రకుమూరముఖాంబు జంబుమైం బరపుచు భృంగావదేశ్రమున ని ట్లనియె. శ * అపనర మభుశర దూరం వరిమళబనాు ళేఏీ శేతకీకును మే ఇవా నహి మధులాఖే _స్లే భవతి వరం భూళిధూసరం గ్మ్యార్రమ్‌* | * అచ్చేకూన=అ పేతు లేదుః నచదొక్షీవ్యాం=దా మ&ీణ్యంబును లేదుః నష్రీలిక= ప్రీశియుం గనంబడదు, నచసంగమః=సమాగమమాను లేదు. తథావీ= అట్టుండీయుఉన్నతో ఘనః ఇ నొచ్చదియగు -సేనుము-గొరమువహిం౦ చినయళిజనుండు, లోకానాం=జినుల మొక్క శావం=వరి తోవమునుం హర లే=నారించుచుం డెడిని. గొవ్చవాయడ అ నెక లేక యుండియు దొక్మీఖ్యాంబు ప్రనక్రంబుగాక యుండియును బ్రీతి పొడసూపక యుండియును సమాగమ మొనగూడక యంుండినను లోకులవరితాపంబుం బోనడంచునని భావము. ఇచట నన్యాపదేశార్థము మేఘ్లుపరమనియు స్వాపదేశార్థము. విప్రతుమారపర మనియు నెజుంగునదిం 1 మధుకర=కు మైచొ: దూరమవసరణదవ్వులకుంబొమ్ము. శీశ్రక్రీక్సను మే = మొగలి పువ్వు, వరిమళబహంళేవి = నిశేమపరిమళముగల యున్నను. 'లేజసీక్కు ఇహ ఇ ఇదు,

జీట వినోదక థాకల్పవల్లి అని ఇెప్సిన విని వివ్రకుమారుండు తనమాననంబున నీయింతి మధుకరావజేశం బునం దననరసళాదుల ననుభవిందం నోరిననన్నును వరిమళబహుళ శేకకీకనుమూవటబేశం బున రూపళావణ్యాదులు విశేషించి మదనుభవయోగ్యురా లై యుండురన్నుం జెప్పి యియ్యడ సీక్ష మధువు దొరక దనుటచే నిండు నధరనుధారనంబుం త సి కనువు గాదనియును; మొగలిపువ్వుగాన నిందు మధువు దొరకకపోవుటయట్టుండంగాం గంట కులు గాచియుండుదురుగాన భావానుబింధంబులం గటి ననువువడ దనియుంను రవాస్యాఒఖి ప్రాయం బగవజిచి నీశరీరము మ్మాక్త్యము ధూూళిధూసర మగుననుటచే సికుం బరదారాళిలామ చేతను మిక్రఖార్యాభికాంతువేతను దుష్కీ_్లి గల్ల నున్నది యని చశటీకరించినయని, బళీ యాకాంకయె కద చకళుర! దీని చతురవచనంబులపం దగిన యుంత్తరం చీక యుందుచేని సరనత్వమునకు లోవంబు గల్దు నళినినెపంబున నీమగు వకుం 'జెన్చ నగుమాటలు నెప్పెదను* శ స్టో వ్నిళ్తమ్య కానన మసౌ దివసావసానే త్వయ్యేవ వట్పదరయువా వ్యాదయం బబంధ, శరం చా పి బే న్నళిని మాన మురీకరోషి క్ట స్సా శి దవో మధులిభనో హ్యాధునా వలంబ్యం అని వచించెనుం మధులాభి;ఐమకరందప్రా క్తి? నహిఐలేదు. వరంజఆంతియకాక, గాత్రం=శరీరము;. ధూళి భూనరం=దుమ్థ చేర మలినముగ. భవతిజఅగునుం మభుకరమా పరిమళ మధికముగ నున్నదని మొగలిపువ్వుదగ్గజకు రాంబోకముం; దానీయందు మకరందము సీకు లభించదు ఇట్టి యిష్ట్రప్రాస్త్‌ "లేక పోవటయ గాక దుమ్లుచే సీళశరీరము మలినమై పోవ్టటయుం గంటకములు (గ్కుచ్చుకొనుటయం నిట్రియనిస్ట్ర ప్రాక్రియు నగు నని యన్యాపదేశార్థము, ఓకుమారుండా యతిసౌందర్యవతి. కైనను బరకాంత నగనన్నం జాయకుము; ఇందు సీయఫీస్ట్రము సిద్ధింపదు. మి యిానాబెలి కత్తెలు నిన్ను: దూజుదురు. నీ కవక్షీర్తి గల్లు నని స్వావదేశార్థముం

• ట్రీ అప్లాోషవట్స్పదయుచా = ఈతరుణమధుకరము, కొననం = అడనియందు, వ్శిభ్ధమ్య=పరి భ్రమించి. దివసావసా"నే=జసాయంకాలమున, త్వయ్యావ=పీవళిసే నీయంబే, వ్యాదయం=మాననంబును, బబంధజ=బంధి౨చెనుం నళిసీ=పీపద్ది (స క్వంచాపి = సీవునునయి కము, మానం=చిత్తసమున్నతిని, ఉరీకరోషి చేత్‌ = అంగీకరించెదవేనిి అధునాహి ౬ ఇవ్వుణే, మధులివాః=భ్రీమరముసకు, ఆవలంబ=కథారముంగతి; కఈస్యాత్‌ నీది! నళినీ, స మగునది యన్యావదేశార్థము శామిసీశాముకులపర మైనది స్వాబబేళార్థము ము

వథభమగుభుచ్చము 4 ఇట్టు న స పాలతిలకంబు వచించినవచనం౦ంబులం రనకుం గర్హరసాయనంబు లైన 'నామదనమాలిని తనలో సికందు. 'మట్పదయువా ఆనుటటే: దన్నును నళిని యనుటజే నన్నును బోధించి; యే నేక కొంతామణులం గాంచితిని, వారియందు నావ్యృ్యాదయంబు నచ్చికవడక నీయంద యీిసాయంనమయంబున ననురత్తం బయి యున్నుదె, ఇట్టిసమయ మున నీవు నాయందు! ల్రేచూభినూనంబులుగాన్చింపనిచోనాకు గదిముజీ యొకటి లేదూ అనుఫెవంబు: ట్రగేటింపం జేసెళుం ఇంకటితో నిరనికి మూననంబు బట్టియివ్వం జనదు, నామనోరథ్థంబును సిద్ధస్త్రాయంబ; విన సిళనికి నామగండు గడం '్రూరుండనియు నిది యెజుంగక యేల కత్తరపడియెడ వనియంం జేపీ మజియం మానసతావంబు వృద్ధిచేసినం గరంబు సరసత్వంబు నొందు నని యొంచి కించిల్ల జ్ఞాకులితంబు శెనకటాషవీదణముల మందస్తికన్వందరముఖారనింద యగుచు నతనిం గనుంగొ ని యిట్లనియె. జ స్టో ఛాయాఖి! ప్రథమం తతశ్చ కనుమైః పళ్శా తృల్తై స్పార్షదుఖిక వ్రీణార్యేవ తరు ర్మవో నితి ఇది గ్రాం నృమాగమ్యలేః కో జూనాతి తదగ్రకోటంపుటే చత్యగ్ర్రవోళావాల జార్ధలామాలక రాళఫాలఫలకః త్రూ,రః ఫణీ వర్తతే,

• ట్రీ, కదువృడుము ప్రథమం తొలుత, భాయాభి=నీదలచేతను) తరశ్చణు అనంతరము, కుసుమైో=పున్పుములచేరను ఉళ్చొల్‌ జపీమట,. స్వాదు! = అస్వ్యాద్యమం నైన ఫతై=వంద్దచేతను; (ప్రీణా ర్యేవ=ర్రీ/ యమునింపుచున్న యదియే- శాస-మహోక్‌ ఆ గొవ్చడ్కి అని వదిశ్రాం త !=నూర్లము నడిచి శ్రచుజెందినవారలమే సమాగమ్య తేవాచేరం బడుచున్నది. తద్యగ్ర కోటరపులేజజవృతముయొక్య. కొన నుండు లొజ్హగూటిలో; య్య, =-,ఫలకిి చశ్యగ్రహాలావా లజ్యాలొమాలణనూ తనమగువోలాహలవిషజ్వాలా పరంపర్రప్రచేశ్ర కరాళంభయంకరమగు, ఫాలఫలకజపంకవంటిఫణముగలదియు) ్రారఃణ 'హారమునగు) ఫణీ=నర్పము; వర్హలే = ఉన్నది? ఆన్గి.శోజానాతి = ఎవ్వందెటుంగును 'వ్రథమమునం జల్లనినీడల నొపంగుననియం నంఠం గుసుముములు. గొరిసించు. ననియం నసంకరము స్వాద్యమానై. నఫలముల నొసంగు ననియం మాత్రమె శలంచి మార్దామూానపరి శ్రైంశులు చృతునుకడం 'జేరుదురు గాని దీనికోటరమున మవహాభయంకరమై వివజార్దలలు నోట శ్రవ్కచుండునర్చ మొకటియున్నదని యొువ్వండును దలంవంయయః అని ఖావమూ స్వాపచేశార్థము:లతేరు ఫనలాం లరకాంత. చాయ యనలాః జూడయజాడం గన్నుల కాచ్రేచనకమగు తదీయలావణ్యముః కునుమము లనంలగా రననంతంబులగ శద్వ చనములు, ఫలము అనంగాం దదురోజనులు= నర్స మనంగా! క్రోథపరీకుం డగుకత్పతిం విషమణ్యాల లనంగా నతనివా స్త వృర ఖజ్లానులు

శ్తీత్తీ వినోదకథాక ల్పవన్లి అని చెప్పి యవనళముఖయై యూరకుండెను, ఆవద్యంబు విని నృవకుమారుండు శడీయో క్రిచాతుర్యంబునకును దద్భావగాంభీర్యంబునకును 'మెచ్చుచుందనమాననంబునందు “ఈకాంచనాంగి తన్ను వృతుంబుగను నన్ను6 బథికునిగను దనమగనిని నర్పంబుగను జెప్పి శన్నులకుం గనుంనొనం జల్లవై. యుండునాకాంతికిని రసభరితంబు _ల్రైనయం క్తులకును మనోవారములై న కుభకుంభంబులకును మనసు గరంగి వదికుండ వగుటం జేసి విరవాతావం బడంచుకొనుటకుం దసినగొ వృయ్యాశ్హ్రయం బని నాయం దళిలావ గలిగియున్నాండవు. నాఫురుషుం; డింట మవారోవపరీశుండ్రై యుండువాడు వచ్చి నిన్ను బాధించు నని యెజుంగవు” అనియెడుతనయఖిప్రాయంబు సూవిళంబు ేసినసయది, ఈమదవనతి తనకు నాయం దఖిలామ యుండు తెజంగును దనవతికిం దాను భయపడుటయ కాక తన్నుం గూశ్చినవా నికిం దనపతివలనం బెట్ట నంభవించుట తన కిళ్టంబు!గా దనియుః6 ెలుపు చున్నది, ఇదియుసరియె. అయినను మాట కవకాశంబు గలదు, చూతము అని యనుకొని యిట్లు వక్కాణించె, |

• స్లో, దళాని ముకుళీకృత్య చ్రవేళం న దదాసి చేత్‌, పద్మ భృంగస్య శా వాని? పుళ్లే చూతవనే స్థిలే. అని ఇెప్పిన విని యామగువయు మనంబున నికండు వద్ధావదేశంబున నన్నును భృంగాపదేశంబునం దన్నును నిన్రేళించి చూతవన మనుపదము చేత: దన కనుభవయోగ్య ములగు౩"ంతాకదంబంబులను నిరూపించుటం జేసీ యోమగువా నీవు నాయం దిష్టను నూచించం చేయక "పెనిమిటి యున్నాడని భయ పెట్టి నాకు సీయందుం ట్రువేో మొసం గక పోయెద వేని యట్ల యుండుము; ఇంతకు నిన్నుం 'ఛ్తానింపవలసినయావశ్యకత "లేదు; నీవు నాకం గూర్చ వేని నాకొక్రబోనియు సంభవింవదు; నా కనుభవయోగ్యలగన శాంతి లునాష్టద ఈబిగ వేల చేనెదపు అనుభౌవము సూచించం జేయుచున్నాండు, ఇతనియభిప్రాయము. మరలించుట కనువు మెజయంః గొన్నిరసోక్తులు ఇచించి వీని బింకంబు వదలింతుంగాక యని మరల నిట్లనియె, ఉస్టో యాన 'చేనం న జానాతి పారిజాతం మధ్యవ్రత$; శావ దృ్రమగా మే వాన్య కుంజే కుంజే ద్రుమే 'దు/ మేం . టీక. పద్మ=కమలమా,దకాని= అేకులను, ముకుళీకృత్య= మొగిద్చుకొని, వ్ర, వేశంజ చొరనవకాశమును నదదాసిచేత్‌ =ఈయకయుండెదవేన్సి ఫుళ్తేచూతవ"ే = వికసించిన లియ్యమామిడిచెట్టవనము స్థ లేఉఊండంగా, భ్‌ గంగ స్యజభ్‌ )మరమునకు కాసాని = వెలు చేమ! ఇచట వద్మ్హ్రమరపర మగునద్రి యన్యాప దేశార్థము: సౌందర్యమాలిసీ మాన “పొలురవృ శ్తాంతము స్వావజేశార్థము. శ్‌ మభ '్రర [౯కు మైద, వనంజఈ, సారిజాతంజుపారిజాత పుష్పమును, యానల్‌ =

వథమగుణగుచ్చము ఉక్‌

అని యిట్లు చిజుననవుతో వచించిన విని మానపాలంండు కనమానసంబున నాకు

భోగ్య అయినకాంకలున్నారు; నిన్నే్రా్థింపవలసినయావళ్యకళ "లేదని చేశ జెల్పలా

నీకూనిని సీవు నాతోం గలసీ నారాణాశనంబుం ెలిసికొంటివేని నీవికరకాంఠలై తిరు

గుట మానుకొనకపోవు; నావలి రసీకురా లైనకాంత "లేదు; అనుభానమును నూచింపం

"శేసినయది. ఇకొ-౦ంతారత్నంబు పౌందర్యగగ్విత యగవాయికః దీనివచనంబ్యల కను

రూవవచనంబులచే సమాధానము నెవ్పక పోయిన దీనితో నుండునండజయానలు వరి వాసింతురు, కగినయు క్తరం బొనంగం జనును; అని యెంచి యిట్లనియె.

ఖ్లో, * 80 ఖలు రత్త నేర కిం పున ర్థ్రా,యి లేన వపుషి తే

సలిల మపి య న్న తావక మర్ధ్యవ వదనం చయాతి తృషిళానామ్‌*

అని చెప్పెను, అది విని యామదనమాలిని తనహ్భృాదయంబున సీకామి సముద్రాష 'జేశంబున నన్నును దృషితాపటేశంబునం దన్షం జెప్పి కొూూసముద్రుమూ నీ. కీరర్నోము లుండియు. నాకాకమువంటిశరీరముండియు.. జేమి య పయోగమాు! దప్పి నొన్న వారికీ సీజలకణ మొకటి మైన నోటికం జొనదు గదా! యను నము ధ్రవదేశార్థ ముబేక నీకు రత్నంబులవంటి ఫొందర్భసౌకుమార్యాదిగుణంబు లుండియం: ్ర,యోజనము లేదు శనీ శరీర మాకాశృమువళె: జూడ ననువ్వై యున్నది గాని యశుభవింవ ననువువడదు; ఇట్టీదర్శ నీయ మైనయంగక ములుండి యం నివృలమె; మదన బా ధాపీడితుండనగు నాకు సీసంగమ) చొకిం చుకయైన సమహారక యుండునది గాన నీట్టియొస్పెదుబు నల్టియు ననాశాంత్యు 'మైయున్నది యనుఖెవంబు జూచితంబుం గానిచె ఇంతటితో ( జాలును; ఇంకను మన ఫీజుకు పోలిక నికందు నుకకు సాఫ్యవకండు. ' బ్లో- ఛిన్నన్నేవారసా భవంతి పురుమో దుఃఖాగువృ త్త్యా” ఆని యున్నది, (అన్తువ ్తీంప ననువ ర్తింప బిగువు సేయుమోన యందు బురునుళం దుఃఖానువృ త్రియని న్నేవాంబు మాఠకుకొందురు) కాన నింక నితనికి యందుం బురుషులు దుఖానిపృ ఎ డక ఎందఇక, సలానాతి = ఎజులడో,.. తావదేవాఅంకదనుకమా శ్రమే, అన్య = ఈ తువ్ఫైదక కుం జేకంజేద్రు, మేద్రు, మే = ప్రలిపొవరింటనుండు నొక్కొశవృకమునం దును, ఛి కుణం = సఎచొరము; కలుగును పారఠళాకముయొక్క- సౌగంధ్యసాకమార్యా దులనారసినచో భ్రనుక మిరరపుష్పుముల 'వెదకమటకుం జన దని తాత్పర్యము.

• క్తేవయొక్కం!. నీకై ర్నత్న్నై?కిం ఖల= కరత్నముల'చేత "నేమి యుపసయో నము? ఆ్థ్థాయి లేనవపుమో కిపున=ఆకాశమువలె నుందుసీశరీరమువలన నువయోోగ "మేమి యున్నది+ అర్హ వ=నముద్ర్యచూ, యజ్‌=నీహేరువుచే, తృషితానాం= దక్పిగొని యుండువారలకు తావకంబిలమపి=నీ నీరమును) వదనం=నోటికి న ప్ర యావి=పోదో! అహేశువునుబట్టి వూర్వ్యోక్తములు వ్యర్థము లని భావముః

శక వినోదక థాక ల్పవల్లి విరుద్ధవచనంబు లాడంజికదు: అనిచింతించి జలవూర్జఘటంబుం గటీకటంబున నిడుకొని యావత్షలాతీ స్నేవారసనిన్పందముందంబు లగుకటాక్షుంబుల నాకవటవిప్రకుమారుం సగనుంనొని లజ్జయు ననురాగంబును బెరసి యథరవల్హ్రవము నిర్ణమింవనిమందహగనంబున నతనిమానవంబుం గరంగిందం జేయుచు: దనప్రాణసఖతో, ళా ఇవా నగశే ్రశిరథ్యం భుజంగనం వాసరుద్ధసంచాశే, ద్రీయసణి మమ మళ మేక న్నకుల్యృతిపాలనం గ్రేయః+ అని ఇెవ్వుకొనుచుర దనెలిక క్తెలతో మణిమంళునిసౌధంబునకుం బోయెను. కవట విప్ర చేషధారియగు మానపాలుందును కపటవణిక్కన్యకావ్భాశమాననుం డై తదీయ మూనగుణ చ్రముఖింబులం దలంచుచు నూర్యపస్థానాదులు రచించి చారలవెనువెంటర జి ఫురంబున నొళయంబికాదేవాలయంబునం గూరుచుండి యేకాంతంబునం దన మనంబున, ఊం నుందరిపొందు కానవడి సాక్కుచు నున్నది నూననంబు నా యిందునిభొన్య ్రేమభర మెంకయం లాణకనంబు దోయ నా .... ఈవద్యమునకు నవ్త్తుతార్థమును వ్రస్తతార్థమును గలవుం టీ చ్ర(యనభి=పీనెచ్చెలీ, చు తిరథ్యం=్యవ్రతివీథులందును, ఛుజంగ. ..చారే- భుజంగం(అవ్రస్తుళా ర్థము)సర్సములయొక్క-; (వస్తుళార్థము)విటపురుముల యొక్క, సం వాసనజవానము చేర, రుద్ధ=ఆడ్డగింపబడిన నంచాలే=నంచారముగలు ఇవానగబే=ఈనగ రంబున నకుల ప్రతి పాలనం (అనవ్రస్తుతార్థమునకుల=ము౨గనలయొక్క 9 కతిపాలనంజు శొాయ్రందలు శ్రేయణ=గ్రేయన్కంరమా. వకల్‌ =ఆనునీయది. మమమశం=నాయిష్టము* (త్రమ్తశార్థము) కుల్మవ్కలి పొలనంఐ పాలి వ్ర, క్యాదుల చేం గులంబుం గాపాదుకొనుట, ' శ్రేయోనజశ్రేయస్కరముగాదు. వీఠల్‌ = అనునీయది; మమమరఠం=నాకు నమ్ముళము- శినీడియందును 'బాములు నిండియుండుటంబట్టి సంచారతమము 7ాకయంందు సీయూర ముంగిసలను బెంచి వానిం గాపాడుట (ఆవి నసర్పములంజంపునుగాన) శ్రేయ న్యార మని నామకముం అను నిది యావ్రన్తు తాన్థముం ఈనగరము విటకాండ్రు విశేషించియుందుటచే 'వశినీభులందుం సలజాత లగు స్త్రీలు సంచారముసేయ ననువువడక యున్నది* ఎట్టికలపాలికలేని యెచ్చోటని యీ వీధిని యేకాలమని యెవండని యొన్సా ల్లీననరమునం దిరుగక యుందురు. ఇట్టు సంచార నిరోధశ్రను మనుభవించుటకంటిం గులమురక్షీంచుకొనుటలు నూనుటయ యు తమ మని చాకుం దోంచుచున్నది యనుశగ్థము చ,న్తురము. కులము రత్నేంచుకొనుటలం మనుట యనంగా పిటకాండ్ర, కశనుకూలముగం గులట యై చవ ధించుట

ఛచ్రథభమగు ళా చ ము నగ కం "జెలివొందం జెల్చె నలఠోమలికాంగిలి యొట్టు లబ్బునో యిందుధరాఖియాతి నను ేవిఫి దానిని. గూర్చి |యుబ్బునో, అని యనుకొని కొంఠరడవునకుం జెలివి ఇెద్చుకొని ఊ. మిర్రునిభామం సూడుటలు మేపిని సొధువినర్టితంబు నా గా క్రమము మారుబెాజహాతిం చశ్రాగుచునున్నది యుమి సేయనా చక్ర మొకష్పు డిట్రివని సేయుటకుం జొరనట్టినామదిక్‌ కూ క్త్కవడంన నయ్యెం బరకోళన గ్యాత్రిరతివ్రృసంగముల్‌ ం క కట్టా పదం బివి కలు ఇెట్టగ రానట్రివరులు వృజివీవతి యీ కట్టిండితనమున'ే యొడి, గట్టినం చని లెల్టం చామకర్షులు గాగ ఊం ఎవ్వడు ధర్మ్మమ్యార్హమున నించుక దప్పనినామనంబులో నువ్నతిలంగం జొచ్చెను బరోరుకుచారతిర్నక్లి చిత్త మా యొప్వులకున్నకు న్మ్మనకు నుండు నొకో గకజవ్య మర్మ మో శప్వునకున్మ దాక్యం బలందొరులు గల్లు నె "లేక యుండినకాం ॥ / కట్టా యేమందును! నాం 'జేయంగడంగివచిట్టుకట్టిండీ కార్యంబు? నాయక్య 0చిన సాధవకీలం చొక్క_త్షణంబున నమసింపం జేయం బూనితిని. చ చదువులశెల్ల జేమగతి? సాభువదాంబుజ సీవకు నృలం బె? క్రితృ ళాననంబునకు నిట్టివి యే తసగౌరవంబు నా వృదయము ధర్మ బావ్యావిధి ఇక్కూనీరీతి కజే కడా ఫలం బిియ నుమా వ్రజావటుల కెళ్చను నమ్మిశవ్పుట్ట గాచుటల్‌ అని యోచించి మరల నాపంచానన మధ్యం దలంచి, ఉ. వీవిద్ధి నావిసీలకచ నిం కిటం గన్నుల: జూడం గ్టు నా ేని కదీయసంగనుఖ మిచ్చెడుభాన్యము లామనోజరా జ్యావనలవ్షీ వక్ష్మలదృ శాభరణంబు గృషపారసార్ట్ర్రన ద్భానముతో ననుంగుంజేలిం బంపీ ననుం బిచివించి కావబే, అని చింతించుచుండెనుః అజ్వు డొకమనోవారాంగి యతిమనోజ్ఞ వే హాలంకృత మై యూయంచికాలయం బున శేంస చించి యాజగస్తాతీకుం డాలజిచ్చిఫలనసుమువశ్రాదుల నర్చించి వలగొని నమ న్కరించి యతంచగుండుచోటి శేకతంబ యేయ బెంచి నసవినయంబున వందనం బాచరించి సీ

జీడి వినోదక థాకల్పవల్సి కద గలమణీమంకునిరాణి యనినవరించి యీదినసాయంనమయమున నామె గమలనరో వర సమిదంబున నిన్ను గాంచిన దాదిగ నీయందు మక్కువ యెక్కువమై వెళ్ళ నసంబగు నించువిల్తునిచేదనకుం దాళక "ప్రాకానమాన నగననే సనునయించి యడిగిన "నెట్టకేలకు మాన నంబు వట్టియాక యానవయిం బెట్రియడిసిన నందులకు నీయందులగలయనురాగంబుం 'గాన్సీంచి యారామణీయకశరణం బయినళశరీర ముపేక్షించం గూడదని నానుడివిన యనునయో కులకు మెత్తబడి యిత్తాళవక్రంబున నొకపద్యంబు ర్రాసీ యిది యాష్విజి కుమారుంగనివట్టి యశనిేతి కిచ్చి యామనోవారాంగుం డిచ్చుప్రత్యు క్తరముర్భ గొని రమ్మని ఇెప్పి నన్నుం బం'వె; అవ్మత్తిక యి కనుంనొనుముని చేతి కిచ్చినం. దీసికొని యావంచనావివ్రకమారుందు చానియందు,

• స్లో భ్రమర భ)మతా దినంతరాళే క్వచి చాస్వాదిఠ మిక్సీతం శ్రుతం వా

వద సత్య మపాన్య వతపాకం యది జాతీవగుమానుకారి పుష్పము

అని చదివి యౌరా! దీనిచాతుర్యం బే మనవచ్చు! భృమరావదేశంబున నన్నును ఇాలీకనుమాపదేశంబునం దన్నును జెప్పి నీవును సమస్తదిగంకందులమధ్యంబునం. దిరుగు చున్నవాండవే కదా! ఎక్కుడతైనను నావంటియు_క్తమజాతి నాయకారత్న ౦బును సీ వను భవించి యుందువా! లేక చూచియైన నుందువా? ముందు “భళ్లే చూతపీచేస్థి తే” యని నా కనుభవింపం దగినస్త్రీలు 'వెక్కంగడు, గల రనియంటివే! చారలు నావలె నతిచతుర ఖై నీనరనత్వంబునకుం దగియంందురా? వక్షపాతంబు మాని వచియింపు మని యావణి క్కుమారికారత్నంబు తనభావంబును జూపినయది, అయిన నింతశే దీనివృాదయంబు

• ట్రీ. భ్రమరజపీనట్పదన్యూ దిగంతరా ే భ్రనుతాజదిసలనడుమసం చరించు చుండు సీచేళు క్వచిల్‌ ఇ బక్కూడ నేని, ఆస్వాదితం జ అనుళవింవంబడిరెనా! ఈక్షీతం = లేక చూడంబడియెనా? [శ్తుకంవాజకాడేని వినంబడియెనా! జాతీకసుమానుకారి=దాతిపున్నుం బును నరిపోలిను ఫపున్చం=కునుమము, యది=డన్న దా? చతపాతమపాస్య=వత పాఠంబు మాని, సత్యంవద=య థార్థంబు 'చెళల్పుముం

అవ్రస్తుళార్థము. ్రమరమా సీవు దిగంతరాళంబులందిరిని య 'నేకకునుముంబులం గనుంగొని యున్నాండవు ఎయ్యెుడ మైన జాతిపుష్పంబువంటిపుస్పుంబును నీ వనుభవించి తివా! లేక చూడవైనం జూచితివా! లేక వినమైన వింటివా? వతపాకంబు లేక సత్యము వల్కూము,

చన్తుశార్థ ము, నీవు భూమిలో నేక నాయికలం జూచినవాండవె? నావంటి యంత్రమనాయికారత్నంబు ననుభవించియుందువా? లేక కంటమైనం జూచియుందువా! లేక వినిర్హైన నుంధువా! పత్సృపాతంబు మాని యథార్థంబు నల్కుము,

వద్రథమగు ళు చృము శ్రి నమ్మం జనదుః వరకాంతలు నమయానుగుణ క్ర వ_ర్హనలు గాక యుండరు+ వారల మనో గతంబు నిమష్య్మలువంబుగం "జలియుందన్లుక నమ్మం జన దని యినుకొని యావ్మత్మికయంద మజణియొకవద్యము న్రాసీ సంవెను, ఆది గొని చని జేటిక రాజష్మత్తి కిచ్చిన నందు, న్లో. * వనుమాని లిఖంతు నామ చిగ్రే, కతిచి శ్కాలనిశేషరూఢళిమోం, నురళిక్వ మమూని కం లభంతే కథ "చుతేవు రనం ఏబంతి భృంగాణ

అని ప్రానియాందుటం జదువుకొని చూనుదతి కనవ్యాదయంబునందు నకండు చిత్రకుసుమావచేశంబునం దన్నును జేన్పి బాగుగ శిల్పవిద్యయందు. నుళిమీతు లగువారు చిత్రకనుమంబులు గ్రానీనచో వానికిసౌరభము గల్లునా! భృంగములు వానియందు రసా స్వాదనము చేయం జనునా! యను. నప్రక్తుకాగ్యమవే. బ్రవ్య చిరాభ్యన్తవన్త కొశలంబున నురూవముమరిచి మదనుభవయోగ్టగానిపర తాంతవుగ నిన్ను సృబియించెం బో? పీక విరహినగు నాయందు మనను గరంగునా! అది లేనిచో నీయందు. నుఖాను భవ 'మెన్విధి సేయ నసననువ్రన్తుతాస్థము. ెల్లీడిచేసియునాన్నందుం శానిమ్థ! మజి యొకపద్యంభున నితనిభ౦ిమము మాన్చెద నని యనుకొని దాని క్రింద నొకళ్టోకంబు న్రాన్‌ యావనితవేత నతనికంపిన రా జది విప్పిచూచి యావృత్రి కయందు;

తు స్టో దిజ్హాండలం బరిమై స్ఫురఖీకరోషి

" సౌందర్య మానవాసీ లోచనలోభనీయం, అవో రసాలఫలవర్య తథాపి దూయే యద్ద్రందిలం వ కుటిలం వృాదయం భభి క క్రీ ఇాలవిశేవరూఢళి మః కతిచిల్‌: ఎకాలక్రుమంబునశిల్పబిద్యా వై శారద్యంబుం

గాంచియుందుకొందటు, చిశ్రేఐచి ర్హర్వ్వనందు? కును మూని= ఫపుష్పుంబులను లిఖంళు నామజన్రాయుదురుగాకం అమూని=అట్టి కచ్చిత్రషనుమంబులు, సురఖిక్వంఐ పరిమళంబును లభం తేశ్రింంపొందుచుండెడినా! వీలేము=వీనవియందు; ఛృంగాః=కుమ్రైదలు, రసం=నుధు వును క్షణం=ఎట్లు! వీబంతి=పొనము బే నెడిని?

• ట్రీ, రసాలఫలవర్య=టక్తమమయినతియ్యమామిడిపం డా! పరిమ్మలెః=సువాననల చేతు దిజ్మండలంజదిగ్వలయంబులను సురళికరోషి = చరిమళింపం జే నెదవు- లో-చనలోభ సీయంఇకన్ను లకానందకరమగు; సౌందర్యం = చక్క-ందనంబును; అవవాసీ=క లిగియంంజెదవు, అవో=కట్టా! తభాపి=అట్టుంజినను; క్రంథిలంకుటిలం చవ్భాదయంయత్‌. బిభర్తి జముడులు వాజీనదియుం గుటిల మైనదియు నగువ్భూాదయము గలిగియుం డెదవుగాన దూయే=దు9ఖ వదుచునాబ్షను, మామిడివండులోని ముక్రై ఛ్యందిలంబునను వంకరగ నున్నది యని యెలుం గుదువుగచా,అభ్రై సీవ్భాదయంబు నరళముగాక భయంబు గలిగియున్నది యనిభావము,

వినోదాయశీ

త వినోదక థాకల్ప వల్లి అని హ్రైనీయుండం జదువుకొని యానుందరీమణిచాతుర్యవిశేషంబున కాత్మం బర మామోదంబు నొందుచు నామానిని మామిడివందునెవంబున నాకు పీమామిడివందువంటి 'నాయకోత్తమా! సీజరనళ్యాదిగణంబులును దిశాముఖంబులం బొగడుచున్నారు; కన్నుల క త్యానందకరమగు సౌందర్యంబు గలిగి యుండెదవు; ఇన్నియుండియు నీ పహృూదయమా నరళంబు గక ముడులువాళకి బవుకుటిలమై కనంబడు-చున్నది; గాన నీయశంబు నకును ఫౌందర్యంబునకును దగిననరళ మయినహ్భాదయంబు 'లేకపోయిచే యిని నేను దుూఖవడు చున్న చాననుానునోనురాగం బింకం బ్రకటించినను నీవు నంచేహము నొందియున్నాండ నిడి తనదు; నరళహృదయంబుతో జంక్రునూని నాకడకు వచ్చి కోరికలుదీర్చుకొనిపోవచ్చు నని తనభెవంబు సూచికంబు జేనె, ఇంక నూరకుంట సారంబు గాదు, అని తలంచి యోచేటీ యాపాటలగంధి న న్నెచ్వు డెవ్విధి రన్గున్నది చెప్తామని యడిగిన నామగువయు నో చ్రావాణో క్తమా మాచేవి మాక్‌ జెబ్పచున్న మాటలు వికుండు. శా, భూకాంళుం డతిచండశాననుండం నుభూ)రాజిదోహివలుల్‌. వీళం దాం గజి చేని నిమ్మ_రుణుండ్రై వే వేగ శిక్షీంచు నే సీవంచెల్ప్సెద: జేటికామదవతీ 'బేవన్యముందాల్చి య న్యాకారంబున నెల్లి ర్లు వతి కార్యాకాంకీ మై యమేలౌడి౯ాం అనిఇెప్పిన నారాజు నోసీ యతిచండశాసననుండు భూకాంతుండు గాండు మటీ రతికారకుండ యనివచించి యాకగువ తె చ్చియిచ్చిన చేటికా నేపథ్యాదులందుకాని చానిం బొమృని యాళేయి యతికళోరమారదవదవానంబున వేంగుచు నెట్టకేలకుం గడపకి కురునా డొకవివృగ్భహుబున నభ్యవవోారాదులం దీర్చుకొని వణిక్కుమారుండు నిలువాస్సిప్రోన్రట యెజింగి దినమణి యవరగిరిశిఖర మలంకరించి చళ్చిమపయోలవిధిమన్నుం డయిన నంతటం జిత్తుచీకటలు గ్రముగొనం జేటికావేమంబు దాల్చి యావణిక్కుమూరుని పౌధ్రమృనక్రుం దరిసి వచ్చుచుండెను. మదనమాలిసీనియమిత లై నతదీయసఖీమణులం త క్షళ్భానాం శరంబుల ఇేంచి యున్నవార లశనిం గనివట్రి ఓిలుచుకొనిపోయిరి, ఒకటి ₹ండు మయూండు న్యాజ్ట కమ్యూంకరంబులం గడచి సౌందర్యమాలిని శయనమందిరంబునకుం దగిన వచ్చు చుందునప్పుడు నారీతిలకంబు లాక్కాక్క త యొక్కొకవని యున్నట్లు నెవ్వుకానుచు నయ్యుడ నానీ చనిరి, అవ్వుడు సౌందర్యమాలిని రనమనండు మానినీ వేషంబుతో వచ్చు వన్నెలు గనుంగొని మించినయకురాగంబున మంచంబువయినుండి లే చియెదు జంగ యుంజ్బృం భమాణకతోరకరికుంభకనకకుంభంబులం బోలుగబ్బికులుకుగుబ్బ లాండొంటితో నార యం బులకలు కనకలళాకవనీయకరంబగు తనూవల్లిం శ్రమ్థుకొన ఇారదఫూర్థ్మ వం చ విం బంబునకుం బ్రతిబిబంతై యొష్టుముఖారనిందంబునం జం ద్రి,శామనోహరం ఖై చిజుననగ నంకరింవ విఫ్టుల తరనిశంబభింబయుగళవినళమానకాంఛచనళాం వీ దామమణిభుంటికాు 0

ద్రళమగు ళభచ్చము క్‌1 థఘణనినాదంబు లు మన్య శమదనమహీపలివట్టదం తావళభుంటికానాదంబుల ననుకరించుచు౦ జెపులవండువులు నేయ నమున్న త పయోధరఖారవహమాసపరిక్షివ్షం చై జవ్వాదుచుండుసన్నని "నెన్నడుము విభన్నంబగు ననుసందియంబు చందుకొనం గామాంధంబు శ్రైనకటాతు పీక్షణబూలికానివవాంబులు. సీలసీరజమాలికాతో రణంబులం గల్పించుచు నంకరాళ మును నిరంకరాళంబు సీయం జరణకమల యుగళశింజానమంజామణి చూపురయుళంరుళని నా దంబులు మృన్నథమహారాజరాజవదనాపరిపోషికమ _వ్లరాజవాంనరా చిని రాజికకమనీయ కంరకలికశలకలరవంబుల ననుకరింప భొ బానుబంధబంధురమగువలపులముడినీడ 'నేలప'బెంచి మించిన మోహో వేశంబునం గనకకంకణరుణ త్కారము ఖరితకంబుగ చాహునాళయి లెత్రి యమ్మ తృశాశిని యాయు _చ్లమునికంఠలగ్నంబులు గావించి నే కవృంగలించి యధథర నుథారనంబొనంగి ైదండ యిచ్చి కొనితెచ్చి రతిమందిరంబునం బున్సశయనంబునం 'హరచుండం బెట్టి యతి చిరకాలకాంక్మీ తంబగురతినుఖం బనుళవించి యశనితో నేకాన నంబునం గూరుచుండి యకనిశరంబు తీనకరంబునం "దెమల్పుచుం దదీయాంగుళీదళవిరాలి కంచై మానపాలమహీ పాల యనునతరవశ్లిచే ఖిచికమై యొవ్వు చేళవజ్యమణివినిర్తిథ మగనుద్దుటుంగరముం దనచేతికిం దీసికొని యోనివృరత్నమా యాయంగుకీయకము రాజి కీయ; మిది భవదీయసా_స్పనన్ని హితం బయి యుండుటకు గతం "చేమకో! ఇది యనర్థ్య వ్యజ్బమణినిక్కిత మనునది యట్టుండ లాజకీయేకరవా న్తనతంబు గాది నూడనిది?. సీకెట్టు లభించెం జెప్పు మని యడిగినం గవటవిప్రాశారంబున నున్న రాజా తాం దప్పించుకొను నృుత్తరం బొసంగంజాలక నవ్వుచు నోమడవతీ రాజు గాందేని శాజకీయమ్ముద్ర యేల యుండు నని వచింప నామానినియుం దనమనంబున నీరసికుండు తనగుట్టు బయల్పడం జేయుట యి ట్టి 'ప్రేమళరంబునకు విచ్ళేదము "శేక జపగుచుందవలయు ననుమునోరథంబు నే? ఇది నిక్కము; మణి మం మే లయ్యె; అని యెంచి యోరొాజచంద్రనూ మహీవరు లన నధర్మరశుల శిక్షించువారలుగదా! వారల యిట్టి పారచారికవృ _త్తియం మిక్తవర్నీ వర్మిసవాణంబును జేయం దలచుకొనిన వలదనుటకు వలంతు లెన్వ రున్నారు? కం సామజము చెజకు మేసీన, దోమలు పదివేలు జేరి తోలంగలవే శ్రానువతి మే దప్పిన, గగ్రానుంబున నుందువారు దనం గలశేం అనిఇెస్పిన విని యాకవటవి ఫ్రండు 'దానిచళతురఠరరవచన'చాతురికి మెచ్చుకొనుచు నమయోచికముగ నిట్టనియెం ఓద్ధర చేతోభువ శ్చాపలతాప్రగంే కా వా కథా మానుమలోకభాజాం, యహ్ఞైహశీలన్య పురాంవిజేకు _న్తథానిధం పౌరుమ మర్థ మాన్సీత్‌ +

• చేతోభువ?=మన్కథభునియొక్క] ఇావలతావ్రసంగే = ధనుర్షతా్య్రన క్రినలిగ నవ్వుద్రుయతల్‌: ఇవహేళువు చే, దావా శీలన్యపురాంవి జేకు[=కంటిమం టల చేతనదస్థము నేయం

ఠ్‌ల్లి వినోదక ఖాకల్పవల్ని ఆని బెక్పిన నాశవ్వరగందియు నీనవచనంబులు మిగుల నొబ్వు; జేను నీనగరంబున శేంగ 'ఇంచిన చాదిగ నీసరనత్వాదులం విని మనంబున నువ్విళులూరుచుంటిని. నీతో నిజ్రిరతి నుఖం బనుభవిందం నోరుచుంటిని. నాఖాగ్యంబున పితో నరసవచనరచనాచమత్కా రసా రస్వనమాస్వాదనబు చవీయం గంటినిం జన్మ సాఫల్యంబుం 7"0౦చి మంటిని, నికామకాము శావకప్తసరసకామిసీనసమాదరణచణుండ వని మెచ్చుకొంటిని. సీసరనతాచాతురీధురీణ శాదులం బ,యసణఖీజనంబులవలన విని తలంపు నీయంద యునిచి యుంటిని. నామనోర థంబు డీర్చుకొనం గంటిని. ఇవ్విధమున ననవరతము భవదీయసమాగమనుఖ మనుభవించ నోచకంటి'నే యని వగపుం గొంటిని. నీతో నవమన్మ ఫమన్మ థాయమానుండైై యొక్వువా నితో ననుగుణపయోరూబలావణ్యగణ్య యనం దగి యనారత మానందవారినిధిం జేలు మదనమాలిని యేమిఫాగ్యంబుం గావించెనో యని యెంచుకొంటిని, మన్మ్య థమారీచ క్రూ, కనారాచవరంవరాపరాయ త్తచిక్తైనై భిమించుచుంటిం డ్‌ నావతి బట్టి కొట్టినను నన్ను జనంబులు దూలు వెట్టిన౯ కాంపుర మేమి మైనను వికావిక నవ్విన సాటివారలు౯ కోచము ల_త్తమామలకుం హన చావకుం గల్లియుండినక్‌ శ్రీసతి సాక్షీ? భయము జేందను చాయలం కాల నిన్నితక నాప్రాణనాయకా వినుము, డ్‌, 1 తోయజనేత్ర, జీ విటుడు దుర్భరనిర్భరమార వేదనం గాయము గ్రాటలి శ్రాలి రతిళాంతలు ఖభ్రైకొన డస్సి చని వి జాలినత్రిపురాం డకునియొక్క తథావిధం పౌరుమం=ఇవ్ర,తిరభుడనియనపించుకొన్న యా పౌపమము;(ఇచటంబొరుమవదమునకు కౌర్యమనియు మగతనమనియం ఇండర్థ ములు్రుఆర్థ మాశీల్‌: జ=సగమయ్యొనో, తల్‌ =ఆకేకువుచేత, మానుషలోకళ్లాజూం = మనుష్యలోక నీివానులయొక్క-.విషయము), కావాకథాజ=ఎక్కడికథ! శా! కంటిమంటలచే జగంబులం గాల్పం జాలి శ ఫరానురాదిమనోకహూరులం జయించి యుండదు నాపరమళివుని పౌరుష మే మన్మ్యథుండు తనధనుర్హ త ెత్తినవ్వు డర్ధమై పోంగా నట్టియాకనిధాటికీ ముమ్యు అెంకటివారు? పీరిని వంచుట యతని కొళజనియా? పూర్వము మన్మథుని దహించినపర మేశ్వరుండు మన్మ్యథవళంగకుందై యర్థశరీరము తన నాయకియగు పార్వతి కిచ్చి ననుకథ యిచట ననుసం భేయ ము

• కపద్యమునకు భొవద్వ్యయము గలదు, 6 తోయజవర్రములవంటికన్నులునల నాయిక, శాను వరకాంతయై యుండునది కాయజితాదంబునం శాలి శాలి రతిళాంత చేం గ్‌డుం గ్బృళించి వైన్యంబుతో విరవా

వ్రథమగు ళు చ్భము గ! చ్భాయముఖంబుతో విరహూాసాగరమందు మునింగి యుండంాా జాయలో వచ్చె'నేని: బరదార మనంబునం బాయ నొవ్వునాం అని జెప్పిన విని రాజు నోవగలాజీ స్త్రీఫదువుల కిరువురకుం దగులునట్టుగం జెప్పినసీభద్యార్థంబు భావంగముం బయ్యొ* సీవచనచాతుర్యంబునకు నారాజ్యం బొనంగి నను జాలదు ఏన నీకు దానుండ మైవర్రించెదను. నీ వెవ్వు జెప్పుడు సమయం బారసీ రమ్మని వంపిన నష్టు డవ్వుడ వచ్చి యఖండభూమండ లాథివత్యంబుకం టె నధికం బగుళభవ తృంభోగసామ్రా జ్యసుఖం బనుఖవించి పోయెవను. నేను 'లేకండుసప్పుడు మదీయం బగు వన్తు వేజేనిం గనుంగొనుచు మనోవినోదంబు గల్పించుకొనుటనత్తై యాయుంగరము నీక డన యుండనిమ్హు, అని తనముద్రిక నాయంగనామణి వ్రేలం దాన యిడి చానిహుస్తవల్హ సంబుం దనకరకమలంబునం బట్టు?ెని ముద్రికాలంకృత మై యతిరమణీయమె. యొవ్వు 'దానియంగుళీదళపౌందర్యంబుం జూచుచు నోప్రాణాధికరాలా యిది చేవియగు మదన మౌలినియంగుళముంన నిడినట్టుల యున్నది. అనంగా ఛపదీయ ప్రేమపాత్ర్యల మగుటం జేసీ మేము భేదవిరహితలము గాబె| యనిన నతం డందులకు సంతసించి మియిరువురకు 'భేదంబు 'లేకయంండినను మాయొనరించు నించువిల్యానివనుల నామనంబు! గరంగించు భేదను మాత్రము గలదు. బేవి మదనమాలిని; డ్‌ం ముద్దుం నొనంగం బోవ నగుమోము మరల్పుచు నంకపాళి. దాంద ద్ధయుం జాజుచుకొ గరముం చార్చిన నూరులం బెన్సి సిస్ణచే నొద్దకు జేర రాక మదనోత్సవ వేళల నీవి జార్చంగా నుద్దియ వల్దు వల్దనుచు. నువ్విళులూరం గరంచు ముగ్ధయై, నామనోవారిణీ వినుము నీవన్ననో | చ వలపఫున గుబ్బచన్తానల వమము చుమృుచు మోవి యానుచుకా బలుమజులగెంగిలించి మగసపాటడిని వీడక మంచు య్రైక్కూచుక్‌ మానసంబువన నమ్మతించునా యని మయొకభావము* ఇందుం దోయజనేశ్ర యశుదానిని గ్నర్హ్భృ'వదముగం జేసికొనవలయునుం విటుండు దుర్శరనిర్భరమార వేదనం లగి శాలి రతికాంత యతిశయించం గృశించుచు మొగంబున విన్నదనంబు మెజియ విరహనము ద్ర మున మునింగి యుండం గాం బరకాంత య్రైనది సరసకుం శేం చేని చొనిని వదలి'పెట్టుటకు మనంబున సమ్మతిం చునా? యని మతియొకభోవముః ఇందు విటుండు అనుదొనిని గర్హృభదముగం జేనికోనవలయునుం

త్‌డే వినోదకథాక ల్పవల్లీ

సొలయుచు నంగసౌభగము చూరలు గా ఇాదుకొళ్తు లిచ్చుచుకా

కిలకిలనవ్వు చుక్‌ నురతశేళికిం చాశ్చెద చానం చోడ 'చైం

అనిఇెప్పి మణజియం నిట్లనియె శ కొమా రతినుఖసర్వశ్వుచ్తూ పౌందర్యసారసంశేతా?ా

రమ్హా మన్శ్మ థువిజయా, నే మా సీసరనతం దరంటె పొగడలకా.

ఇట్లు ఏరు నర్మభాషణాములం 'సేయుంచుండ వారివీనుల కొకగీళంబు వినంబడియె.

స్థా తం న వళ్యసీ మహేంద్రదిజ్యుఖే శీతదీధితి రసా వుదంచతి,

మాలి _తెవ నళి సీవామాకృథా స్త న్యధ్యువ్తత ముఖా హ్యుహానతక.

ఆది ఏని భయసం ధ్రేమాశ్రాంత వృాదయంండైై రాజు నోమనోహారిణీ య వతి విభేయమగుసంకటంబు సంభవించెను సుమా! నుఖానంతరము దుఃఖము దుఃఖూనంతరము నుఖము అనుపచనము తథ్యంబయ్యెం సీపాణిగ్భహీత; చాణిజ్యంబున కన్యనగరంబునకుం జనియుంండువాండు భవదీయ సౌందర్యాదిగుణంబులం బిరబేశంబునం దలంచి మరుఠె త్తి కొని యొకో! వచ్చియున్న వాండు* సీస్రైణాసణి చంద్రాపదేశంబున స్‌ఛర్తను నళిన్యవబే శంబున నిన్నును భృమరాపదేశంబున నన్నును సంబోధించి తదీయాగనమనంబు నున

• ముహేంద్రదిజ్యుఖేజతూర్చుదిక్కు. మొగంబునందు, శీతదీధితి! ఇ చలివెలంం, (చంద్రుండు ఆసా ఉదంచతి=ఇచెయుదయించుచున్నవాండు. నళినీ = ఆామరతీ7 మోల్మిక్రవ=ముడుచుకొనిపోయినదేయాయెను, ఇచట మోలనము భావికాలంబునం గలుగు నదియైనను భూకకాలికంబుగం చెల్పుట యందత్తరమకామున నే గలుగు ననుటను సూచిం కరమా, ఇవా=ళఇందుజమాక శా8జ(ఆన) ఉొంచకుము;, ఉపొగతం = నీయొక్య్టరాక = ముథాహిజవ్యర్థ మేయాయెకుసుమా!

ఓ్యీత్రమరమా సీవ్రు కమలినియందు మధుపానొదరంబున ననుషక్త్రంబ వైతివి, ఈశమలినిని సంకోచించం జేయుచంుద్రుం డుదయమునొందుచున్న వాండు* ఇబె తూర్చు "జనం ₹ాంచుము, ఇయ్యెడ నీకు మధ్ధుపు దొరకదు, కాన వ్యర్థమే సీఠరాక; యనునది య ప్రస్తుళార్థము,

ఓకీ కామీ యిదె పౌథారూఢ్డుంటై, యికామినీ పాణిగృహీత యే తెంచుచున్న చాండు; సీ విఠనిం గనుంగొనలేదా! ఈణామినియం. మగనిం గాంచి భయలజ్ఞాకులిత స్వాంత మై మోము ముడుచుకొనియెడిని. నీ వీయిందువదనతో నీరా 'త్రియెల్ల నిరాటం కం బగుమనోభవనుఖం బశుభవింప ననుష్టు వడదు* నీయాసయుంం గొనసాగనిద మైనదిం కాన సీరాకయు వ్యర్థ్‌మె యనుగది వ్రక్తుళార్థము

చఛథతమగు భచ్చము క్‌ శిచ్చరిక చేయుచున్నది. ఓళాంతా యిట్టిమిత్రద్రోవాము. చేసి చే నొకనేన్తకాండ నని యాసీముగని మొగం బెట్టు గాంతు, ఆసాధువుల శిత్సీంచి సాధువులం జరిపాలింపను గదా! రా జనువాండు చ్రజలచే చేశ్చయుపం బడినవాండుం అట్టివాండ న యిట్టికట్టిడితనం బున కొడిగట్టినవివయంబు రాష్ట్రజనులచెవుల ఎళ్ళాచేని యింకకన్న నవక్సీర్తియం శ్రేయోవానియు నితరము నా శేమి యున్నది! ఈనాత "ప్వెకప్పటి. కయిన నితరుల కర్థవథంబున కందక యుండం జేయుట నీఫారము తొలుకం ్రేమభరంబున న న్నాడ రించి కౌణిలిచ్చి చేవాతాపంబుం జల్లార్చితివి. చానికంటె శతగుణంబును దురంళము నగు సీమనస్తావంబును బోనడంవం గరుణింపుము, సమళయానుగుగా ప్రవర్తనచాతుర్యంబు మి వంటివారలసొమ్హుగచా! ఇవ్వుడు పాలముంచినను సీటముంచినను నీవే! ళ్లోం “స్తీణా మళిక్షీతవటుక్వ మమానుషీషు సందృళ్య'లే కముతీ యాః వళిబోధవత్యల (స్త్రీజ మను వ్యేతరజాకులందుకు జాతుర్యము నేర్పకయ కలిగియుండంగా నితరులం. గాంచి 'ేవ్చకొనందగినవారల కుండదుననుట శేమి) అని శిప్పియుండలేదా! యని యుగ్దడించి దీనధావంబుతో చేడుకొనలూ నఠనిం గారవించి వెన్ను చటిచి భయంవడ వలదని యూరార్చి యిట్లనియె పీప్రాణనాయకా ఎట్టిమవాళ్తు లైనను నమయభేదంబు సంభ వించినకాలమునం దమతమ'ేజంబులం దాంచుకొని తా మితఠతరుల జుకవడక ప్వర్షింప లేదా! పిరజనాే,సరుం డగునర్జునుండు విరాటునింట బృవాన్నృల యనుపేరం జాలని యుండినవిధ్ధం కో వినలేదా! నీవు నిప్పజికుచికం బయినబేటీ వేమంబుం దాల్చి నాయిం టం గొన్ని దినంబు లుండుము. నిన్ను నాపతి యొవ్వ తె యిది యిని యడిగిన నతని ది నాకల్లియిటికుండి వచ్చిన బేటి; నాకం బ్రైాణకుల్యురాలు అని యాతని సీవిషయం బున నొవ్చరిశింపం జీసెదను నీవలె నాపతి భార్యయందు నంశయించుచుండువాండు గాయ. ఎల్ల వారలును.. స్త్రీలను నచ్మునివారలే యుండినం బ్రపంచంబు జరుగుట లెట్లు! సమయం బబ్బిన నిన్ను నితరుల శుద చలియకండనంవి వేనెదను. అని ఇెప్పి చేటీ నేపథ్య భారిం జేసి కనయండన యుంచుకొని తలుపులు దెఆచి యెొదురుచని వణెక్కుమారుని కిం చైదండ యిచ్చి తెచ్చి పౌదంబులుగడిగి తడియొ త్తి వేటీజనంబుల చే రసవక్స దారం బులు రప్పించి భోజనం బిడి వరితృప్తుం శేసి కదటచేటీచేషధారియగు రాజును దనరతి మందిరంబునొద్ద నమర్శ్చియాండుమృదుకల్పంబునం. బరుండ నియమించి తాను వణి క్క్కుమారునిశయనంబున బిరుండి నిదుకంచెను, మరునాండు సాయంనమయమునం చొసొందర్యమాలిని తానును మణిమంతుండును విలాసార్థము దమవసించుపౌధసమోవంబున నుండునతిరమణీయ మైనయుంపపనంబునం బుహ్బావచయంబు వేయుచు నివారించుచుంజిర రాబొనగరున నుండుదాసీజనులు గొండ అచ్చోటిక వచ్చి యుండుటం గనుంగొని యావుగున వారలం జీరి చేని యగుమదన

ర్‌ వినోదక థాకల్పవల్లే మాలినికిం గుళలంబకదా]! రాజచంగద్రుం చాచేవితో నవనవవసంతసమయ సౌభాణ్యానం డానుభవంబుల నుఖించుచున్న వాండగదా[యని తనసమోవమున నుండుకవటచేటిము ఖము గాంచి యించుక మందపహాసంబుం గావించుచు నడిగిన నాజేవిదాసీజనులు నోయమ్మా మారాజు నగరువిడిచి చని నాల్లుదివసంబు లయ్యె; ఎయ్యెడ నుండునో! ఎవ్బటి శేతెం చనో యెటుంగము, మదనమాలిని యుండునంకఠ8పురపుందలంపులు ము చ్రిశము అయ్యే యున్న్నవిం ఆసౌందర్యవతి ఇఎజదడచాసి యొకనాండయిన నిళరస్థలంబులం దడయనియారాజ చంద్రుం 'జీలకో యిన్నిదినంబులం దడసీ యున్న వాండు, కారణం బెజటుక వడదని వెప్వు చుండం.గవటవేషథారియగు భూపవలికుమూరుండు తనమనమున సీమగువలు బహు-చతురలు శాన నాజాడలం గని తెలిసకొందులేమొ? ఆట్టయిన స్త్రీలవ్ళాదయంబున రవాస్యంబు రతేఠంబయి యుండదు, గాన 'నెల్లరకు నాశపటంబు విదితం బగు నని సంభ్రిమించుచు నిటునటుంజూచుచు నిలిచినవోట నిలంవక తిరుగుచు: బలుమాలు కవటవణిక రాన్యకా ముఖంబు౦ 7ాంచి 'మెయిం బులకలు చో లోననడంగనియనురాగంబున నావిష్యాతం బైనమందవోసంబు నిద్దంపుం జేక్కుటద్దంబుల నించుక గానిపింవ నెడనెడ నవనఠముఖుం డ్రై వ్వర్తించుచుండె. ఆది గనుంగొని మదననాలిని చాసీజనులలోం జతుర యగుకృతరూవ యను నొక తె యాళాజుం-గాంచుచు సౌందర్యమాలినితో ని ట్లనియెం న్లో గంధాథ్యా సౌ జగతి విదితా శేకకీ స్వర్శవర్థూ

వద్య్మభా)ంత్యా రనికమధువ! పుష్సమ భ్యే పపాత

అంధథీభూతః కునుమరజసా కంటక్తై ళ్ళిన్నవతుః

స్థాతుం గంఠుం నఖ మణ మసౌ వైవ శక్తోద్వి రేఫ

అని ఇెప్పిన రాజు కనమానసంబునందు ఈయతిచతుర యగువేటి నే సీవణిళళ్ళా మిసీరళ్నంబునం దనురక్తుండైచై సంకటంబునం దగిలి తప్పించుకొనిపోవ ననువు లేకుండుట యెజింగి తత్సతిసమతుంబు గాన నన్య్యాపదేశంబుగ మధ్ధువమని నన్నును గంటకమని దీరి ఛ్ర్తను చోధించోన్వర్మ సమం బయినవర్హ్యంబు గలిగి పరిమళభరితం మై నదని జగద్విదితంబంిం

• టీ సభఖ=చెలియా,. ఆసౌజఈ, కేతకీ మొగలిపువ్వు, గం ఛా్యా=వరిమళభరి

తము; స్వర్శపర్షాజసువర్ణ ముపంటిరంగునలది; ఆనింజగతివిది తఊాజలోకమునర్యబ్ర సిద్ధి కెక్కి. నద్వి శాన-రసికమధుపః=రన మె ఆింగినదగుతు మైచ, వద్మ భాం శ్యా=వద్యమువంటిదియను ్తునును చేశ పుష్పమ ధ్యే=శేతకకునుముమునడుమ, వపాతఐపడియెను, ఇపుడు, డ్విశే ఫః=లభ్త మరము; కుసుమరజసాఆంధీభూరం=పుప్పొడీ ఇడి కన్నులు గానక్క కంటనైః ఛిన్న పతఃజముండ్లచే ఇెక్కలువిజిగ స్థాతుంజనిలుచుటకును, గంతుంజసోవుటకున్సు శక్తో మ్రైవ=ఎట్టశేలకుళ క్తముగాకయే యున్నది. నాయని వణిక్కన్యశానంబోధనము; దానికిం దగులుటపు

చ థవమగు ళు చ్చ ము ర్‌ యుండు నీమొగలిపువ్వుం గాంచి యు_త్తమకుసుమరసాస్వాదనంబున నాన _క్తమయిన మధుకరము వద్మమువలెనేయుండు ననిభ్రిమించి యాశేతకీ ఫుషృమభ్యంబునం. బజియె* అట్టు వడి యాపుష్పమునందు6 గలధూళిచేశం గన్నులుగాననిడై తదీయములగుముండ్ల చేశ 'జెక్కులు చినిణి యయ్యాడ నుండుటకను విడిచిచనుటకును శక్తంబు గాశయంన్న యద్యి యనున్నప్త స్తుళార్థముచేత సీవణిక్కంన్యక సువర్మ మువంటిబేవాకాంతిగల దనియంం రాసిక్యము గల దనియు జగత్ప్రసిద్ధ మయి యుండలా వినియుండి యట్టిదానిం గాంచి యీరాజు రసికయ శాన మోహించి దానియందు: దగులమి గలిగి శనచేవిపలె నిరాటం కమున ననుభవింపం దగినదని భ్రమించి దీనితో సంశ్రాంతుండయ్యుం ఇప్పటికిని దాని వాకచక్యంబుచే మోవాంబు వెలిగి యుశ్తాయు క్రవిచారంబులు లేక దానిళ_ర్హ సమివ వర్ధి మై యుండుటం జేసి సంకుచిశుండ్రై తనకు 'జెక్కలవంట వ్రభుమంత్రశక్తుల నేది చానిమగల 'జేమి సేయునో యనుకయంబున నిందుండుటకును మోవాంబున - విడిచి పోవుటకును శక్తుడు గాక యంన్నాందుపి ఆను వ్రస్తుళార్థంబును సూచితంబుం. జేసిన యది, ఇప్పుడు 'నే నేమి మైనం శెన్పితిచేని యీవిథంబు సుస్పష్టం బగును గాన మిన్నక యుండుటయ మేలని నొనంబున నుండంగా మజియొక తె కాంచనమాల యనుచేవి సైరంద్రి యిట్లనియె.

స్టో అమరతరుకునుముపౌరళ్‌ సేవన సంపూర్ణ సకలకామస్యం

ఫుష్పాంతర సే వే యం భ్ఫిమరస్య విడంబనా మహతీ

ఆని వచింవం గా శౌజొ లేనమనంపున నిట్టనుకొనుచున్నాండు. ఈభచేటి కన ఛాశుర్యంబుమెజయ నభిజాక యయినకులకాంతతో బొందు చేసి యన్యకామినిం గల యుట నీకుం దగదని దూణుచున్నది. జేవపారిబార పున్న ములందలిసౌరభము సేవిం చిళ్ళ ప్పిం నక దన లారా

శ ట్రీక, అమర, .,.=* కామన్య-ఆమరళరు = జీవపారిజాతముయొక్య_; కునుమజ సుష్నములయొక్క-3 సూరభజపరిమళమున్వు సీవన=అస్వాదించుట చే, సంఫూొర్మ=వూర్జ్మము లయిన సకలకామస్య = సమ _స్రమనోరథములుగలదియగు; శ్రమరన్య = తుమైవకు, ఇయం ఈ, ఫున్పోంతర సేవా = మజటేయొకళకునుమునునందు రసాస్వాదనము సీయంగడం గట) మవాతీవిడంబనొ=గొవ్పదూణు,

అన్నింటికంటె ను _త్సమమగు జీవలోక పారిజబాతకుసుమురసం చొస్వాదించి మనో రథవరిపూ ర్తి గాంచియిండులు మెద మజణియొుక పుష్నంబునందు మధుపానము సేయం నడంగుట నిందసీయము, ఇది యవ్రస్తుకార్థముః

అభిజబాతయగు మదనమాలినితో రతినుఖంబులం దనివి; జెందియుండు రాజ కుమారుని కిచ్వుడీవిధంబున వణిక్కన్యకతో నుఖమనుళవింపంగడంగుట వీ యనవలెళు, అనునిది చ్రమ్తళార్థము.

న వినోదక థోక లవ ల్ల జెంది యంండుభ్రిమరమునకు నన్యకునుమమునందు రసాస్వాదనముశేయం గడంగుట మిగల నింద్యము; అనునప్రన్తుతార్థము'చేత మవారాజకన్యకయగు మదనమాలినితో నమ స్త నుఖముల ననుభవించి కామంబుల నన్నింటిని బరివూర్జ్య, బులు వేసీకొనినవాం 'డైసభూపతి కుమారునికిం గాంతాంతరము ననుభవింపం గడంగుట నొచ్చదూజు; ఆను ్రన్తుఠార్థమాను కెల్ళడీివేసినయది. ఇదియం సరియేయని యనుకొని సిద్ధకం గలిగినసం త్ర మంబును ఇది వీరలకు విదితం బయివద్వి జేవికి నెకకింగించిలేని యీమేమి ఇట్ట రానున్నదో యనుభయంబును మానసంబునం బేనగొనం బ్రించుదనంబు దోంయం గాంచిళ మజియు మణిమాల యను నొక్క తె మదనమాలిని చ్రీయనమి యకతనిం జూచి యిట్లనియె. శసో, నిశ్శంకం గజపతిదానవారిధారా మారాభ్య భ్రమర దినా న్యమూ న్యమైషీ3, యావ న్న స్ఫురతి కరాళకర్ణ తాళ స్తావత్త్వం నవనవవద్మినీ ముేయాః.

అనిన విని రఈజు శనమనంబున నీచాటువచనచతురయగు భుజిమ్య ట్రమరావ జేళంబున నన్నును గజవతిదానవారిధారాపదేశంబున సీవణిక్కు మారునికాంతను. జెప్పి యోభ్ర్రమరమా నీవు సీగజరాజుమదజల ధార నలంకరించుచు నిన్నిదినంబులు గడపితివి* ఇథ్రై జరగదు, ముసరిముసరి యువద్ర, వించినచో నాగజరాజు కర్ష ములజే వినళినేని యావ్రవోర మలిహ్రర మయినది సీక్షం దగులం బోవుళు. ఆంకకుముంద -గ్రొ,త్తేగ విక సీం చియంండునట్టి వద్ది నిని 'జేరుము, అశు నవ్రస్తుతార్థముచేత నోరాజా జం కొకించు శయం లేక నీవణిక్కు మారునిభార్య నలరించుచు నిన్ని వినంబులం బోంగొట్టితివి ఎన్ని దినంబులైన నిట్టయుండదు. నీవు దీనితో నివ్విధముగ చాష్యారతుల ననుభవించుచు ౨దూ టం గాంచినచో దీని నాయకుండు కోవగించుళొని నీకుం బ్రాణవోనిం. గావించును. ఇట్టిఏ సంభవించుటకు ముంద నీవు దీనిం బాసి నవనవోల్డాసంబు గల నీరాణియగు మదనమాలినిం కేరమ్యు అనువ్ర స్తుకార్ధమును సూచికంబు చేనె, ఈమువ్వురు నెప్పినయన్యాపదేశంబు లభే పీరు నావ్ఫత్తాంతం. బెజింగినవార లనుటకు సందియంబు లేదు, ఎవ్విధిమైన వీరు రాణి కది చెలివకయుండరు. లిపీలేని యాబేవి వ్రైమనన్యంబుం బూనును ఇంక నియ్యెడం దడయుంట యంుక్తంబు గాదు రాజ్యంబు విడిచి త్ర చ్భృన్న వేనంబున నాటు

శో ట్రీక భి మరజపీకు మైదా గజవతిదాన వారిధారాంజగజరాజుమొక్క మద జలఛారను; నిళ్ళ్శంకం=జంకులేక్క అరాధ్య = అలంకరించి అమూని దినాని = ఇన్ని దినంబులు అమైషీః=కడపితివి యావత్‌ =ఎంఠదనుకు కరాళక ర తాళఃజకథోర మగు కాళమువంటిగజకర్షము నన్ఫురతిజవలింపదో, ఆావల్‌ =అంతలో నవనవపద్ది నీం = అభ్ళి నవవికసికమగు తామరతీ౧గను, ఉఊశ్సేయా? = ఫపొందుదువుగాంత = ఇచట “బానవారిధా కాం అనచో స్త్రీ లింగస్వారన్యమునేత స్త్రీవృ శ్తాంకము న్ఫురించును,

వ్రథమగుళుచ్చము క్‌ దినములు వెలుపల నువిటిని- చేవి యన్యథా గాం దలంచక మానదు- అనువుతో నీవణిక్క న్యక యభివతి వడనీ చనియెదనని యెంచి వణిక్పుషత్రు, నిభుజముల: దనయంసంబువయి ధరించి విహరించుచుండు కవటవణిక్కన్యకడకుం శం యోబేవీ నీఠల్లి నన్ను సీకడకనుపు న్వు డియ్యెడ బహుదినములు దడయశ 'వైళంబ రమ్రుని ఇెస్సీ వపంపినయది. ఇచట నింక నుండుట చఛాడిగాదు, వను నీకల్లికడకుం జన నభ్గిమతి యొనంగు మని యడిగిన ఫౌందర్య మాలిని యితనిసంభ్ర్రమంబుం గాంచి యిణ నికని నిర్బ్శంధించుట యురవు గాదని శఈలంచి మణినుంశునికిం చేప్స్‌ కొన్నిరత్న వారంబులు బహుమతులిప్పించి పంపివేసెను: రా జకుమా దండును దదీయసౌధంబు వెడలి చని యాఖీటనంబున కని తొలుత నెపం బిడి నగరం బునుండి వెడలించుకొని తెచ్చి యొకట-నోట నునిచియుంజిన తనబలంబునం నలనికొని శననగరంబుం జేశెను. ఇట్టుసేరి ననమ సొచ్చి యభ్యవవారాదులు దీర్చుకొని యాకేలి యంత$పురంబునకుం బోయి యచట మదనమాలినిచే సత్క్భృలుడై కదీయశయనంబునం గూరుచుండి యూమగువ యందిచ్చు అెలియాకునుడువులు రక్‌ ని విడెము. సేయుచు శా దేవి చేతి మ్రేలం దనము, చ్రిక యుండం గాంచి నంశయించి యూయంగుశీయకము నేను వణిక్కన్యారళ్నంబున శిచ్చి వచ్చితిని; ఇది యారెణిహ _న్రంబునకు రాంగతం ేమి! ఆతినిప్రణతరాలోచనగల నాహృదయంబున కిది యందక యున్నది నిన్న సాయంనమ యమున దానిచేత నిది యుండంగాం గృుక్తించి చొచి యున్న వాండనుః ఈబేవి. నడిగి నో సీమగువ నన్ను నీచేతినుండి మటియొకరిచేతి కిది పోక నావేతి ట్లు దొరకును! సీచేయి విడిచి పోవుటకుం గారణం 'బేమి యని యడి గనేని యందుల కుత్తరం శేమియంుం "లేదు. కాన సీజేవి నడుగుట కనువువడదు మానసంబు సంశయాకులం్థబె యనిర్వ ఖం 'శెందియున్నది. అదియునుంగాక వణికృల్నికిని యాబేవికి నొకించుకయైన భేదంబు గనం బడదు, ఈరాణియే మణిమంతునింటికి వచ్చియుండునా! యని సంశయించుటకును లేదు, ఈ జేవియుండు నంఠఃపురక వాటమాలు మదీయమాద్రా, ౨8తముర్రై నొవచ్చునంతదనుక యట్ల యుండినయసిః ఈమదనమాలిని యుండువిధంబుం జూడ భర్త ఎచశవరాయణ యనుట కొకించుక విరోధమును జూపట్టదు. 'ేశు విప్ర, వేమంబున నంబికాలయంబున0 దుండునచ్వుడు నన్ను౦ గని'ెట్టవచ్చినదూతిక తా నచటికి వచ్చిననందర్భము. నాకుం 'జెల్పునవ్వుడు తౌను మదనమాలిని యంవంగా వచ్చితి నని ఇప్పంచబోయి మాటసవరించు కొని మదనమాలినికి సమానురౌ లైనమణిమంళతునిరాణి యని ఇెప్పినయది శీళు నాయుః౦ గరము వణిక్సత్ని చేతివ్రేల నిడి మదనమాలిని వ్రేల నిడినట్టున్నది యనంగా నది తనళును మదననాూలినికిని భీదంబు లేదని వచించి యొకవిధమునం దనవచనమును సమర్థించి యున్నది. ఇంయన్నియు నారసిచూడ మర్మ మిట్టిదని బుద్ధినోచరము గాక యున్నయదిః

60 వీనోదక థాకల్ప వల్లి

అని యాలోచించుచు నిదురం గూరి మరునాం డుదయమున లేచి క"ల్యకృత్యంబులం ద్‌ర్ని యొశయను చారసి యొదినము మణిమంతుని వానిభార్యను మనయింట భోజనము సల్పం బిలిషించితి'మేని మదీయహృృదయగతసంళ యము వాయంం నని తలంచి విమనాయ మానమాన మయైయంండు మదనమాలినిమొగంబుం జూచి యేలకో యిజ్జేవి తనమనంబున ను్తు లికంబు: 'జెందుచున్నది యని సంశంం౦చుచుండ మదనమాలిని యి ట్లనియెం

శుక్టో ంమ్న! భఫేదో న తాపేన భేదేన కవణేన చ శజేవ హీ వరం దుఃఖం యద్దుంజాసమతో, లనష్‌్‌* అని చెప్పి యవనఠముఖి మై యుండీన నది విని రాజు తనయాశయంబున నిట్టు

చింతించె. ఈజేవి వణిక్కన్యకతో చేను గలసినవృత్తాంకేంబు. సకియలచే వినియున్నది గానం దద్విషయమునం గుసీఈగాం గనంబడియెడి. ఇ ట్లగుటంజేని యీరాణి నేను దాని నియ్యెడకు రప్పించుటయు, ఆది వచ్చె'నేని దానికిం దగినగౌారవంబు చాను జరుపుటయు నిరువురు సమానభావంబునం బ్రవ్నర్తించుటయుంం దన కష్టము గాదు అనుఖెపము సీ వద్యభాౌవముచేం 'చెల్నినయది, బంగారమునకు నివ్వునం బెట్టి కరగించుటవలననొండె ఖం డనము సేయుటవలననొండె ఒజమిక వేయుటవలననొండె 'ఖీదము లేదు. మళి కరమం గొవ్ప్చళనముగలయద్దానికి గురిగింజతో సమానముగం దూంగ వలనినట్టు సంభవించుట మహవోదుఃఖమై యున్నుది యనున వ్ర స్తు తార్థము వేత బంగారముసంటితనకు నంతుప్పుర కచాటము ద్రృణాదులచే న్రైననిరోధమునంజేసి మనస్తాపంబు గలిగించిః బరితపింవం 'జేయుటనలన నొండె, నాయందు భేదబుద్ధి యిపుడు కలిగిన వాండవై యంండుటవలన నొండెె చానిదాసీజనులును దూతికలును వచ్చుచుం బోవుచుండుటవలన నొండె, దనకు దుఃఖము లేదు. మలీ కలటయుం: దగ్గకులము గలదియు నగునావణికృల్నికి నాతో సమానమగు గౌరవము నొసంగి నాయుండునంతిపురమునకు రప్పించి యుంచుట యనునది మవాదు?ఖకరమై యున్నది యను వ్ర న్తుతార్థమును "జెల్పినయది, ఇది యీజేవి కిద్టంబు గాదు, ఇష్టంబు గానికార్యంబు వేసినచో నింతజే నాయొనరించినయవరాధం బున మిగుల వ్యథితచేశనయై యున్నయీబేవి స్రాణపరిత్యాగం చొనరించుకొనునో యేమొ,. అట్టికార్యంబునకుం గడంగం జనదు ఆని నిశ్చయించుకొని వణిక్కునూరుని మాత్రము భోజనమునకుం బిలిపించినం గొన్నివిషయంబు లొరయ నగు నని యుంచి ఇ ూమ్నుణబంగారమునకు, లా పేన=కాచుటచేర, భేదేన=ఖండించుట చేతను, కషణేనచ=దబఆపువేయుట చేతను, 'భేద$ఐదుకఖము, "నఐలేదు. గుంజాసమతోలనంయల్‌ ఇగురిగింజతో నమానముగం దూంగుట్రయనునది యేఏియో, తజేవఇఆదియే, వరంజమిగుల, మ'న్యేఐదు[ఖకర మనిరలంభెదను,

వ్రృథమగుళుచ్చము 61 య ట్లకనిం బిలిపించి నమ్ధానంబుకేనీ తనపొత్తున భుజియించం జేనెను వణిక్కుమారుం దును భోజనము వేసి యారాజును దాను నొకవిచిరృకంబళమునం గూరుచుండి నిడెము శీయుచు రాజుం గాంచి 'యోరౌజచంద్రమా యే నీనగనరమునకుం జనుదెంచిన దాదిగ నీవు శాకుం బ్రాణమిక్రుండై వాకు సర్వనహపాయంబులం చేసితివి. జేశును రత్న వ_ర్హకంబునైతై. నిలుచుట యకునది యహ్లుండ ఛవదీయమనోనువ_గ్లనంబు నేయ నిన్నినాళ్లు సినగరంబున నుంటిని, న్వేశగమనంబు నా కళ్యావళ్యకమొ యున్నది సీకు నాయందు 'భేదబుగ్ధి గల్లక యుండుటం జేసి భవశ్చరిపొలికంబగన. 'ేశ మంతయు మదీయంబతై యుండినను మాతత్రవితలు కదు వృద్ధులు; నాయం దల్శిప్రీతితోం (టివక్రించువారు. నన్నుం జూడ నెంచి యూదిన ముదయనమయమున నాకం బత్రిక గ్రాస్‌ యంపిఠి. ఇయ్యెడ నింకం దడయంట కనువు లేను. భవద్విరహూంబు దున్సవాం వైనను మ్యాత్రవికల యాజ దుగ్తంభ్యుమైనది గానం బోవలసియాన్నది. నాకం బోయిరా. నానలిండు,.. ఎల్లి నాయింటికి వేంచేసి నాసేయు. వించారగించి నన్నుం గృతార్థునిం జీయ నామనవి యంగీకరింపుండు.. అని ప్రార్ధన శీయంగా మానపాలుందు తద్వచనంబుల కలికివడి వణిక్య-న్యకానిరవాంబు మాననంబు దహింవ నతనికి మా జేమియుం చేప్పు నను వేది యొన్నియేనిం (అ, యాణనికోధవచనంబులు 'నెప్పియు నని కార్యకరంబులు గామి మననునం జింతించి వ్రీయమిగ్రు;నివిరవా ంబునకును ప్రాణ వాయక్రియగవణిక్కన్యకా పునన్సకూగమలిరహంబునకు నుమ్మలించుచుం జేయునది లేక యామరునాండు త త్చొొక్థనంబును నిర్వ_క్రింప నంగీకరించి యొవణిక్యూమారుని గంధ, మాల్యా, నులేపను కనకాంబరో, ఇఒ భరణాడుల సన్మానించి యతని నింటికం బంపెను, ఆదినమును కాత్రియు నంత్కపురమునన యుండి రాజు మబునాండు. నిదుర లేచి వణిక్కన్యకాగతమాననుండు గానం గాల్యకృృత్యంబు లతిత్వరిశగతిం దీర్చుకొని యంళలోనన తన్నుం బిలుచుకొ్నిపోవుట శీయచంచియున్నప_ర్తకకుమారునిం గారవించి మదనమాలిని యుండునంతఃపురము ము ద్రించికొని యతని నాత్మరథారూఢంం శేసికొని తదీయపసౌధ్ధమునకుం జనియె, రాజు -వెడలిప్రోయినతతణంబ మదనమాలిని తాను నురంగ 'ద్వారంబున నిర్లమించి మణిగుప్తుని పూధంబునకం జని తాను వచ్చునంతలో భత్యుభో జ్యూదినహితముగం రసవచన్న౦బు వండి సిద్ధపణ్‌చి యుండం గాంచి యభినవసర్వాఛరణ భూషిళయై బంగరుపట్టునరి గెబుటేదారుచీశ!ీ గట్టుకొని యిటునటు నాయింటం దిరుగుచు 'రాబుభక్షుమ్చుథంబునకుం దగిలితగులనట్టు నటించుచు వణిక్కూమారునికిని రాజకుమా రునికిని బాడ్యాదివ్రచానంబుర. దాన జీని కనకమయప్మాశ్రంబులం. దన్న్నాది కంబు వడ్థించి శత్కా.లోచికవ్యజనాందోళనాదులం గానించుచుండె, మానష్లాలుం

68 వినోదక ఖాకల్పవన్లి డన్నుంబు వడ్డీంచునపుకు వణిక్కనృ కావాస్తాంగుళందినం చా నిజినవజ్రాంగుకీయకంబు మెజయుచుందుటం గాంచి యిని గతదినాఎతంబున రాణిచేత నుండం గనుంగొంటినిం ఇది యావణిక్చూత్రి, ౩-కరంబునను గానంబడుచున్నది, అవి యట్లుండ నీకామిని యిడీన కూరలును నంజుళ్టును శక్కుంగలభమ్యూదులును ముదనవాలినసి వండించినవియ యని జానియాస్వాద్వత చేఠం అ్రుకటింపం బేసెడిని ఇం జేజేని నిర్ణయించ నాజెందంబు చార్థ గ నొందక యున్నది, వీమిసేయ నగును అని నంచేహించుచు నింక సీశశాం కముఖం జాడంబోనుగా! డినిచిషకాలటిం శాననుగా! దీని నునువా తెరపానకంబు లానో ననుగా! యనునా వ్రివెస్తలంబై మానసంబు3 గలంచ ఇెట్టశేలకం దనమిత్రునితో భుజించి "లేచి యారమణి చార్ప్చుజలంబులం గరంబులు గడుగుకొని యామదవతి మజిచి యిచ్చు "తెలియాకుమడుపు. లుదుకొనుచు మణిమంకునితోం. దానును విడెనుసేయుచుంటెం అదియు రాజుఎ చౌః గాంచిన దాదిగు పీ సొననునమోము6 ద్రిన్సి తమి సొక్కుచు రాజును గన్నుగీంటుచుక్‌ + నిగనినలాడుగండముల నిండి బయల్పడులేకనవ్వుతోం. బోగరుకుచంబులం బయలు పొలల్పగం గ్రన్యుడుం ట్రైంటం జార్చుచుక , చుగువ గరంచుచుండెం బతి మైమరిం దాశలం జింతం జేరుదుక్‌ మజియు విడెము సేయు దుండదుసమయంబున మణిమంతుండు రాజుతో నోరాజ చంద్రమా యే నీదినము. సాయంసమయమున నామగువం. డోడొ గాని గొయూరు "వెడలి యానగరనమివమున నుంగెదునవరఫాలవనంబున విడిసి యాండి ఎల్లి సూర్యుం డుదిశుండు గాం బయన మయ్యొదను. ఇందుకు ముదల శావలయం నని చెప్పి తదనుజ్ఞా కుండై వ్రయాణనన్న్నావాంబు. వేయుచుండె.. చాసదానీజనులు.. కర్యవ్యావృకులై యుండిరి, అవ్వడు సౌందర్యమాలినియుం, సీ. ఒంటి నుండెడివేళ యొకత్రుటి దొరకిన వచ్చి కవుంగటం గ్రుచ్చి యొక్తు తివిరి జశుల్‌ సేయుతీపనం దిరుగుచు నబ్బినచో ముద్దులాజీపోవు నొకళన్ను వణిబావై నుంచి వేలొకకంట సయ్యాటములు నల్ప సన్ను సేయం దవ్వులనుండి మోదంబున నవ్వుచు మోవి యి వ్యుని తనమోవి యొస్త శార్యనక్యరభావంబు గన్పడంగు నురిణి చేలాంచలము పయి సోశంునును భౌవివిరవూవ్యధవ దుఃఖవదెడునృపుని, ఖీంతి యలరంచె నీరీతిం గొంత సేపు, ఇంకఠళో ఛాయావిటుందును చరమగిరిసొను వలంకరించె- అవ్వడు రాజు ఆతా మౌనసంబునం బరికపించుచు 'ెట్టశేలకుం దన రథంబు సజ్జంబు జేసీకొని రవ్యన్న నవ్వుడు పారథియం నలిజివాశ్వంబులం బూని శే రాయ _క్తము జేసి కొని తెచ్చిసౌధబపి

చ్రథ మగుళు చ్చ ము 'గ8 జ్ఞ్వారంబున నిలిపి యాభూరమణునికిం 'బెలంవ నంతలోనన మణిమంతుండు గవటవణి క్కన్యళా చేదంబు. ధరించి యుండుముదనమాలినితోం టట, యాణనన్నా హూంబొనర్చి రథారోవాణము నేయం బోవుచు రాజుం గాంచి యోరాజచం చ్రదూ బహుదినముల నుండి నీతో నవిసనాదుల నెడలేక యుండి నిన్ను విరవావ్యధాకులితునిం. బేనియేం బోవుచున్నాండనుం స్నేవాప్యాత్తం బన్ననో యికరుండు గాండు, సీను నొకవ్రరంబుం బూనియున్న వాండం గాన భవదాలింగనాదినుఖం బనుభవింపకయ చనియెద నని ఇెప్పిన రాజు నవనతముఖుందై గుర్వాజ్ఞానుసారముగ నడుచుకొనుట యత్యావళ్యకమ మొ యుండ నికరము లెట్టు సమకూరు? మొరలు రథారోవాణము 'నేయుండు; వీను నవరసాల కాననమున మిమ్ము విజిచి పురంబున శీయజించెదకు. ఇంక నొకించుకనేపు మొనహవా సము మూకుండం బోయెడి, అనివెక్సి కపటవణిక్కన్యకతో మణిమంతుండు రథాగోవా అమువేయ రాజుజొనుకు చారలతో చానివై ెక్కి. సారథికిం జేరు బోనిమ్తుని యాజ్ఞ వేసెను. వట్టణవీథిం చాంటి లేరు నొక్కనడియకు నవరసాలకాననసమోపమునకుం బోయె, రథంబుం బలసీకొని రాజభటులు వచ్చుచుండిర. కొందలజు రోజకీయోద్యోగు లును నగరంబునం గలధనికులును మణిమంశునియందలిసొవ్చాదంబుచే నారథము. వెంట సముచితయానార్రూఢుతై యేతెంచుచుండిరి. రథావతరణము. సేయం దగుచోటును డగ్దరించెను, అవ్వుకు కవటవణిక్క-న్యక మాూనపాలునిమంఖాంబుజింబును దనకటాతుం బుల దీనభావంబు దోంచు జూచుచు దదీయవిరవావ్యధకుం చాళంజాలని "తెజంగనం గనుదమ్థులం బొడమి పక్షముల నింజి యుండుబొవ్పంబులకో ని ట్లనియెం శ్‌ ళ్ట కంచి చేవ సమయం సమాగమా; త్త్వాం న విస్మరతి శళ్వ దంబుజిం, మానసే వివార హూంన మానసే, మా వీముంచ పున రస్య సొహ్భృాదమ్‌ ఆనివెక్సి యతని ముఖకమలవివ_క్షంబులై చామ్పర్యుళర్లోము లగశ్రేగంటి చూపుల "ెట్టశేలకు మరలించి దతియొకవలకు జొచుచుండె. రాజును దౌనివచనంబులు విని యిట్టుదలంటెను, తయతిచకుర నన్నుందా నెడచాసి పోవునవ్వుడు చకురతరవచ నంబుల నువచరించుచున్నయది. అంబుజావదేశంబునం దళ్నును పహాంసావదేశంబున నన్నును మానసాపదేశంబున రాణిని బ్రకటీకరించి యోవాంసమా. నీవు మాననవరో యుండుట చే, త్యాంజనిన్నుఅంబుజం=తామర నవిస్మరతిజమరువదు, మజి-ళశ్వత్‌ సాలె సాళక, తలంచుకొనుదుందును, నీవు-దూన సే మానససరన్ఫునందు విజార=నిహారింపుము. అన్య్గజ ఈకమలము యొక్క, సౌవ్చాదంపునఃఐన్నేవామునన్న నో, మాన సేజహృూదయంబు నందు మావిముంచజఎడ బాయకుముం,

64 వినోదక థాకల్ప వన్ని వరంబున విజరించం బోయెదవు, కొంతకాలము నీనో నవావానము వేసి యుండుట వేళ నీకమలము సదా నిన్నుందలంచుకొనుచుండు నే - కాని మరువదు, కాన దీనిసౌ వృాదమును నృ్బాదయమున మణుపక యుంచుము” అను నవ్రన్తతాగ్ధముచేత నోరాజ హూంనమా సీ విశ నీచేవియగ మదనమాలినితో వివారింపం బోయెదవు, ఏీతోం గొంత కాలము సమాగమము వేసియుండుటవేక వణిక్కన్నకవైన 'ేళుని న్పొళవబ్బటికిని మనస్సున మరువను! ఎల్లకాలము స్పరించుకొనుచుండెదను! ఈనాతోం. భేనినన్నే వూ మును వదలకుము. ఇంటికో నయినదని యొం-చుకొనక నింకను సొంతకాల ముంచు కొనుము అను వ్రస్తతాగ్ధమును సూచిందం 'జేసినయది. అయానే యీయొయారి గదా యతిచతుర! ఇట్టి నుభామధురో _క్షికుసుముంబులం బూజించినయీమానినీరిలకమును వియోగదశావరిషున్న యరయియుండుదాని నాదరించి యువచరించనివాండు నానరనత విరసతం గదా చెందు, చతురతరో కల మనోనుర_క్షిం గానిపించదం శాక యిని యిట్టనియె+ శస్లో నిషీదతు శిరీమకే చరతు వాకదంబే చిరం, సముశ్పతతు బంక జే కురవశే కరోత్వ్యోతిం డినం నయకు కందశే ననురసాల కాల క్రృమా, న్న విన్నరతి శేవలం తవగుణా నసొమట్పద[* అని చెన్నగా విని మదనమాలిని యారాజు వరమరసీకవకంనుండు గాని నేశెక్పనవద్యభావంబునకు మనంబునం గరంగి యతిసరసో క్షుల నన్నువదరించుచున్న వాందు. పారిజాత మని నన్నును వట్పద మని తన్నును నితరకునుముము లని తన కనుభవ యోన్యలన నిశరకాంళామలణులను జెల్పి 'పారిజాతమా బ్రృమరము శిరీమమునంద్రు వసీం చీనను; కదంబమున సంచరించినను; చంశజంబున దుముకుచుండినను; గురవకంబునం గాంపురము వేసీనను; గుందమున దినంబుంగడకినను ఎంతకాలము గడచినను నీగుణాము లీవు ట్పదము మజచునా! యనున వ్రన్తతాగ్ధముచేక జేరు నాకనుభవనీయ లగుకాంతామణు లయందుం నొందజతో నివసీంచుచుండినను నొందజకడ కపషూడవ్వుడు పోయినను గొంద ఆతోం శ్రీగావివోరాదుల సల్పినను గొందజతో సదాసవావాసము వేనిసను గొందజకడ

• స్వరసాలజపారిజాతవృతుమా, అసపౌమట్సదః = ఈతు మైద, ఛిరీవ శే=దిరినన ఫుంబువ్వునందు, నిషీదరు=డొండులాక! కదం బే=కడిమిశెట్టును చిరం=జబహుకాలము, చరతువొ=సంచరించిన సంచరించుంగాక; పంకజే=తామరయందు?; సముక్పకతుజ=ఎగిరి వడునుగాక ! కురవకీ ఇ నగోరింటయందు, స్థితిం=స్టిరవాసమును, కరోళు = వేయుం?గక! కుందశేఎ మొల్టయందు, దినంజదినమంను, నయకు= ఖెల్సించునుగాక! ఓీపారికాతమూా యాకు మైదుతవగుణాక్‌ ఇనీగుణములను, కాల క్రమాత్‌ శ్తేవలంజకాలముజరిగినందు వేత నే; నవిస్మరతిఇమణువదుం

ప్రథమగుభుచ్భము 65 దినమంత యుండినను బవబుకాల మయం్యను భారిళాకకునుమునుంవంటి వీనరనళాచొకు ర్యాదిగణంబుల నే నొకప్పట్‌23ైన మజకునా; యశువ్రస్తుతార్థమును వెల్ళడిసేనినవాం డయ్యి; ఇట్టి యికనిసరన త్వాదుల నివ్వుజీవిధంబునంగాక యికర్మవ్రకారంబున ననుభవించ ననువుషదునా? ఇది యనుభవించి కృతార్థ మైతిని గదా యని మనంబున నా'మోదంబు నొందచు సమయోచితళార్యానుగణంబు?ా నించుక మందస కంబుతోడళు దీనభావంబు తోడను శాబమోముం గనుంగొనుచు నూరకుండెకుం ఇంళఠలో నమ్యస్థలంబున నవరసాల కాననంబునం గలచంద్రికాసొధంబునకు రథంబు సేలెళు, మణిమంఠు(డును సౌందర్యమా లినియు రాజాను. రథము దిగిరి దుణిమంతుండు తన్నుం శౌరనించుటకు వచ్చియున్న పౌరజనులను యథోచితనత్కా-రంబుల శారవించి రాజుం గాంచి యోరాజచంద్రమా వయనమయిపోవు వారలతోంద్రో, వవిడువవచ్చినబంధువులు జలంబులు చొంటి రాంహాడ దని "పెద్ద సెవ్వదురు; గాన నిన్ను మరలం బురంబునకుం బోడ్కొంని పో వేచియుండు సీపౌరవృద్ధులతో వ్రైళమ నగరమునకుం జనుము భవద్విరవాంబున దుర్శనాయమాన మౌాననమై యుండుజేవి నాదరింపుమూ; పొమ్ము? నాయెడం గరుణ యుండనిము అని సరసవచనంబుల నుకచరించి వందలా రాజుకు వణిక్క_న్యకాగతవ్భృాదయంబు మరల్బం జాలకయొట్టశేలవ నళని వీడ్కొని జారవృద్ధులతో మరలి తననగరంబునకుం బోయెను ఇట్లుసని, మా తరుణిం చాసీనదుఃఖనీరథి దురంతంతై వెగం బెంగ ని

రృరళావంబున 'ేండియూడ్పులు వెస మ్యైమైన చేపారణా సృరభూశంబు మనంబు6 బట్టికొని తేంచన్సాగలా నవ్వుడా ధరణీక్యారణి యేమి దోంచకయ కాంతాసౌధవాసార్థియై. మదనమాలినిసౌథంబునకుం జని ముద్రలు తీయించి లోనం బ్రవేశంచి యంశకుం బూర్వ్యమునం చా లోనం బ్ర,చేశింప ెదు లేగ బెంచి చ్రణయరనపరివూరితకటాకమాలి కలం దన్ను నలరించుచుం లై దండ యిచ్చి కొనిపోవుశనజేవి మదనమాలిని కానంబడక యుండుటకు మిగుల ఫొన్నుం డగుచు ననారతమాను దనజేవితో నందు వసించుచుండ నియమిక ైనవకిచారిక శెవ్వలేనియంం బొడనూవమి కళ్ళెరువొందుచు! బంజరకీరళారి కానికరంబులు తన్నుం గాంచి కలరపంబులల నోలొావాలంబు నలువ వాని నాదరించుచు నీబేవి యేను వణిక్క న్యానుర కండ నయినవిధంబు విని కోవంబున నాకడకురాక నన్నుం శారవిందక యున్నది; శాంచోలు? నంతిపురంబున గలయ నవలోకించెదనుగాక యాని రతిగృవాంబునకు రచ్చమండపమునకుం దక్కుంగలచోట్లుకును జని వెదకి చేసం తదదర్శ నంబునకుం గళంబు చింతించి చింతించియు" నేమియుం దోంచక కట్టా తా నొక్కటి వినోదులార్‌

66 వినోదక థాకల్పవల్లీ దలంప దైవ 'మొక్కటి దలంచు ననుమాట తఖ్యం బయ్యె- స్రీలమాననంబు దవావాస దోషంబునం బరపుకహినుర క్షం బగు నని యెంచి యిజ్రినిర్భంథధంబున నాటేపి నుంచితిని; చైవం బది యోర్వక తానె యపహరించెం గాంచోలు! సారతరంబగు వస్తువును నోరుట యొబ్లవారికిం గలదు, రూపలావణ్యాసార యగటంజేసి విధియు దీనియందు ననురక్తుడై శాం గొనిపోయె నొక్కొ! కాేని మనుష్యుమాశ్రులకు దీని నవహారింప శక్యం బగుే! కట్టూ నాకుం గలిగినకస్ట్రంబు కడు దుర్భరము- గీ. స్రాణనాయిక యిబ్వడ బాసి చనియె, వట్రమహివీయు నింటం గన్నట్ట దళట

ప్యృాదయమున ఇెద్దియును రమ్యమింపు గాదు, దుఃఖసాగరమగ్న మెశ్రుంగెముదియుం*

ఈమదనమాలిని నాయందు6 ఛ్రున _ర్లించువిధంబున మహవతిన్త్మ తాతిలకంబులును

దవకమమగలయెడ నడచుకొనం జాలరుః వతివ్రతాధర్మ్మ ంబు లాజేవికిం బెల్పడి యుం డుంగాజెం సీ నన్నుం దాం గనినచో నగుమోనులో వచ్చి మ్తైదండ యిచ్చి వే గారవించు

చాసీజనం బుండం చా'నె మక్చరిచర్య అెలమిం జేయుచు ముది కింపు నింపు

"ెన్నీధి దొరకిన పేదచందంబున ననురొగమున మించి యాదరించు

శ్రాంతుండ శై యుండ సరనం చాయక యుండి శీతోవచారవై చిత్రి నెరపు

వెలంపం బికృజేవవూజల శివ్య యట్లు రాజతందత్రంబులందు మంత్ర్యంబు సెప్పు

మదనఠంత్ర్య్రవీణత మననుం గరంచ్యు నట్టిదయితావియోగ మే సెట్టు లోర్తు,

అని చింతించుచుండం డవ్వులనుండి యొకవద్యంబు వినంబడియె.

వ్వ శ్‌ భర్తా యద్యపి కామశా, త్త నిపుణో విద్వా న్కులీనో యుంచవా

చాళా శర్ణసమః ్రసీద్ధవిభవ శృ ఫ్రంగారదీమోగురుః

న్వస్రాణాధికకల్పితా వ్రియకనూ న్నీహేన సంవర్శితా

ళం కాంఠం జళువన ద్వ్‌ధాయ కరుణీ కారం ఇతిం వాొంఛతి. ట్రైనను; విద్వా౯ జఐనిద్వాంనుండై ననుః కులీనజకులీనుం భై నను యుచా=జరరుణంం దై నను, కర్ణనమోదాళా=కోరినవాని నొసంగెదుకర్డునితో సమానుండగు. నుదారుం డైనను, వ్రనిద్ధవిభమవప్రనీద్ధమగు వై భవంబుగలవాండయ్యును, శృంగారదీమాగురుః = శృంగార మునదీతూగుకువయ్యును, న్వహ్రైణాధికకల్పి తా ప్రియతమా = రనస్ర్రాణములకం'టె. నధిక వ్రీయరమయని, కల్పితాజణకల్పించంబడి, న్నే హేనసంవర్థి శా=ఐస్నేవాంబునంబెంపంబడినది యయమ్యు। శరుణీ=కాంత, తంకాంఠతం=అట్టిభ రను, వళువద్వి ధాయజవళు స్ర్రాయం౦ జేసి, కారం కతింజలారభ రను, కాంకృతిజకోరుచున్నది.

ప్ర థమగులు చ్చ ము 67 ఆని నుదువంబకిన నాళ్లోకంబు విని తనమానసంబున నిట్టు చింతిందం దొడం౫ిం ఈవద్యార్థంబు స్త్రీకం బరపురుమవాంఛ యుండుట సవాజి మనియు నది రన వెనిమిటి నర్వ్షగుణో -పేకుండయి యుంజినను చాదృశునిసయికము "మోసపుచ్చి జూరపురువునితోం చొందునేయు ననుఖావంబును దెల్పుచున్నయది. ఇది నమయనముచిశతముగు నుపశ్రుతి యగుటంజేసి వ్రమాగా మని యంగీకరిందం.. జనును. దీనివలన సండిస్ధార్థనిశ్చయంబును సేయనొవ్వు, ఆదియునుంగాక యీవద్యంబు 'జేసీవృ త్తాంతంబున సంశంంచుచున్ననా కక్కామిని జారపురుషవాంఛానంచిక యయి నురశినవిధంబు నామానసంబున కవగతం బసుట కొకచతురయగు చేటిక నుడివినవిధంబు నువ్యక్తం బయినది, శానను మదనమాలిని యకిరూజవతియు. నతిచరురయు నతిరసికయు నగుటం జేసి యిట్టికృత్యంమిలకుం బాలు వడియుండుం 7ాంబోలు నని యొకించుక పృాదయంబునకుం దోంచుచున్నది* కవాటమాలం మ్యుద్రికమై యుండ చాబేని యొన్విధమున టెలికం జన ననువువడు! స్త్రీజనంబుల కిట్టి , పనులయందు రూఢ మయియుండు బాటసంబు బవుచతురమనీషిజనదురవగమ్య౦ బయిన దనివాడుక నలదు, వణికల్నికిని మదనమాలినికిని 'భేదం బొకించుకయంుం గనంబడదుః మదనమాలినియె వణిక్పత్నియాకారంబుం 'చాల్చి చతురత్వంబునం టబ్రవక్రించినవిధం బె యథార్థం బని నిర్మ యింబిదను వణిక్పుత్రుండును గామిసీజనంబులకుం గన్నులపండువు సేయునభినవ యావనరూవలావణ్యాదులం దద్ధయుం బెద్ద యయి వెలంగుచుండువాండుః వ్రీయమిత్ర మగటం జేసీ యకనివిషయంబున నహిళవ్రవృ త్రి సేయం జనదు* ఈయర్థంబం నిళ్చికము "మి నతని బేమియు నన నొప్పుదు ఇందుం బరోతభావంబుగం గలతెజం గాజియుట యురవువీన యిపుడు చోరభావంబున నవరసాలవనంబునకుం జిని చం ద్రిశా పౌధంబుం జొచ్చి యతనిమచ్చకంటి నవహరించి కొనితెచ్చి మదీయసౌధంబున నుం చితిచేని యీరూపనున వ్య క్త మయినను నాకనుకూలమ యగు, నాదేవియె యయ్యెనేని జార్మక వ యగుటకుం దగినవనులు నేయం జను వణిక్పత్ని యనగునేని విడిచిపుబ్చెదనుః అంకలా నాకాంళాతిలక। ంబుకోడ నొకింత సేపు శంశులీలల నితాంతవిరవావేదనాతాంతం బయి కపించుచుండుస్వాం తంబును విశ్రాంతంబు! జేసికానియెదను. డోరక యాయాోలో చనచేం గాలయాపనంబు సేయుటవలన నువయోగంబు లేదు. అని నిర్ణయించుకొని తనకు శండవస్ఫ్భుదయంబు నా నొబ్వకొందజ గూఢచారుల రప్పించి యేకతంబున వారల శావిషయంబు నెప్పి చోరవేషంబులం చాల్చినయచ్వారలతో చాను దదీయాకారంబు ధరించి నవరసాలవనంబునకుంజని స్వనియం క్రులయినరాజభటు లతిజాగ్రశతో 6 జంద్రికా పౌధద్యారంబుం గాచుచుండం గనుంగొని చానివీజీందికిం జని నిలుచుండి యా సౌధాం కరంబు నిశ్శబ్దం బయి యుండుటం బరికింఛి శనతోడ చేతెంచినవారల సయ్యయ్యెడల

608 వినోదక థాకల్పవల్లి

దన్టదవ్వుల నుండ నియమించి మానషపాలుండు తనబుద్ధికొళలంబునం దదీయశయన గృ్‌౦బు నిహకంచి యామందిరకుడ్యంబునకోం గన్న ము వెట్టి తద్భి _త్తిశకలఎబుం6 'జేకులం బట్టి భూమివయిం బెట్టి శాన యాయింటం ఛీ, వేళించెను ఆమందిరంబునందు నతిరూవ వతియగు నొకశారితయుంం గాంచుండును గమనీయమృదుళతరోపభానంబులతో నతిధవ భంబయి యతినుకుమారంబలుం యొప్పువ్రచ్భదవటంబుతోడను త్మీరసాగరంబుమాడ్కి 0 జెలుచారుదమసోహారమహానీయకల్పంబునందుం బరుంజి నిదురించుచుండుటం 7”౦చి యా శామినితోం గమసీయళయ్యాశలనుఖప్రనుష్తుం డై యాండువణిక్సు శ్రుం డొనరించిన భాన్యంబుగదా భాగ్యం బని యశుకొనుచుం దక్సమాోవమున నలతిమనోవారమణి _స్తంభంబు నం బ్ర జ్వలించుచుందుడీవకళిక నించుక మంద్యవ్రకాళం బొనరించి యించుకించుకగ్రమ్లు చుండుచీకటులనీడలం చొంచిఫపొంచి యామించుబోడిమంచంబు డ్డ ఆి యస్గజవతిగామిని నరన నిలిచి తదీయాంగుళీదళంబున నవధీరితభాన్మువషాభొాసనూనం జయి మరీచిరిం ఛొోళికావటలంబులం బజిపుచుం దద్దయుం వెలుంగుముద్దుటుంగరంబుం ననుంగొని యా యంగశీయ్‌కంబు మదీయంబ;దీని సీవణిక్పత్నీకరంబున ేశ వ్రథమనమాగమంబున నిడిన వాందోను; చీకటు లించుక బర్వుటచేర పీముగుదమోముచామరం బొగుగం గాంచి నిర్ణంయం యట కనువువడక యుండినను వ '్రుచుణినిర్మి తాంగుళీ యకం బుండుటం జేసి నమ్మం జనును? రత క్రీ జావరత్యంబునం బరిగ్రాంతుత్తై యా యికువురు గాఢనిద్రాపహృృశ చేశనులయి యున్నవారు. ఇం దీకందర్పసుంగరునిమోమునందంబుం గనుంగొన సౌందర్యమాలిని పోలిక యుట్టిపడు-చున్నది. ఫురుషాకారంబుం బట్టి చూడ నట్లు తో తెంచుట యనవరత తదీయభావనా భావితకళ్రావానుబంధవిశేవ విభ్ర్రమంబయని నిర్ణయించుట యుక్తి య్యక్తంబు. వణిక్కుమారునిమోముజాడ లీవనితామణిముఖారవిందంబునం జూవుట్టు చున్న విందులక్రం గతం బజవగతంబు గాదు, ఈ విషయంబు నిరయించుచు నియ్యెడం దడయుట లస్థ్రగాదు, వచ్చినవనీ చూభుకొని విచ్చలవిడి నాలోచింపం జనును, అని తేలంచి యనువు మెజియం గాంతునికరంబును గామిసీకుచకలశలగ్న్య౦ం బయి యుండు డానిని మెలకువతో నెత్తి వానియంరస్థలంబుననిడి యం దున్నతపయోధరయుగళక్రనక్ష కలళంబుల సుఖనంన్పర్శంబుభౌతిం దోంచిన నస్వేదంబు ససంధ్హ్రమంబును సపులకంబునైై కరంబు కంపించ నందుకు మనంబున సంశయించుచు మరల న్వ్ప్రంచిన నిద్రాభంగంబు గల్లు నొకో యని యనుకొని యతివా స్తలాఘపంబున నా యిరువురియందుం దరుణీమణి ెత్తికొని మేలుకొనకయుండ మూయువై. నిడికొని నురంగంబునం దూరి యతినిభృత గతిం జని తన యంతఃఫురంబున మదనమాలినిరతిమందిరంబున సుకుమారతల్పంబునం బరుండం బెట్రైను, ఇట్లు పరుండం బెట్టి చాని సరసన నిలిచి కలయం గాంచి యాకాంభ

చ థమనగుళు చ్చు ము 69 నాంస రామణీయకమున కచ్చెరువువడుచుం దనమాననంబున నిది ఫూర్వానుభూళక యయిన యతివ యయ్యు మతి కళినవవధూతిలకంబు భాతిం (బ్రణాయరనపరీ వావాపరివ్లుతిం గల్పించుచున్నయవి ; యేమి చిత్రమో $ యని కలంచుకొని యిట్లనియె ఉం ఈవదిరాశ్షీయంగకము లింపునం 'దాంశిన నామనంబునక్‌.

గోమలమాలతీకునుముగుచ్భములందు: గతోరళల్‌ నుధా థామనయుూాఖమాలికల ఛాతి శిలాకఠినత్వ వై ఖరుల్‌. 'వేమటు దోంయచున్నవి మిళిందకచానుకుమార తాపక్‌ అని ఇెప్పి యక్కాామినీతిలకంబు నంగ్యప్త్కశ్యంగపొష్టవంబు గుృుర్తించిచూచి శదీయసుషమావిశేమవిలానంబున కానందామృశపయోదథితరంగవరంనరలం 'జీలియాడు వృాదయంబు చానియనన్యపసామాన్యరూ వనిభపంబున కళినవసముదిత మదనదవదహనదో భూయమానంబుగా విచ్చలవిడి 'బెచ్చు వెరుగునచ్చెరువుక తంబున నుప్పొంగుచు నిట్టనియెం న్స శారదవూర్జ్మి మాచంద్రబింబము ఇని వేమణు సూడ నెమ్లోము గాదు అకనునిజయధనుర్హ తిశాద్వయమాు గాని పుపడించి చూచిన చబొమలు గావు వద్మరాగద్రఖాపటలరేఖిక శని వరికింవ నధరచింబంబు గాదు మదనాభి-షకెహేమఘటద్వయమా గాని రులకించి చూడం జన్టోయి గాదు నవనవవికాసశరవ్మత్రృనాళయుగముగాని, భాహుయుగం బివీ గాదు చూడం బూర్చి మాచంద్రచంద్రికోవొరసారు సూభగము గాని కా దిది చానళనువు అని యాలళాబోహాను మోహంబు చురమాజు మరల మరలం గాంచుచు మళజకియం ని ట్లనియెం " శా గరా యీయతిసౌకుమార్యవిభవం బయ్యారె యిాకొంతి మ కాలే ప్లూభనలత్మీ చబాపుశే విలాస క్రీ; వేశీమయు నా రారా చక్కందనంపుసాంపు బళిరా యందంబు నాహనోవా యా సీళశీజాతవిలోచనామణినిళ ్నేం జూడలే దిద్ధరన్‌ ఆని మణీయు ని ట్లనియె, శ రతియో యాసతి యాఖోః రలియో బల్యక్రైత్యేమథనురమణి యగుశచీ, సతియో మురమథనునిమద; వతియో యని సంశయింప వచ్చును దీనిన్‌, చ, ఆని తలపోసి పోసీ తమి నావం గం జాలక మోము దానిమో మునం గదియించి రౌగమున ముద్దులంగొంచును చెక్కూటద్దముల్‌ దనకరశాఖలం బుణికి రళ్క్యుచమంజరు లంటి నీవికి౯ మునుకొని చేయి జొర్పగను ముద్దియ "మీల్కొంనినట్టువస్ణనన్‌,

70 వినోదకథాకల్పవల్లీ/ ఊం సిస్ణకు భీతియుం నదురం జేరువ నుండెడురాజుం గాంచి యా దిగ్ణజరాజయాన యు మది ఇవ్వెఅంగందుచు "లేచి మంచముం డి తొలంగి జాతి కటిదేశగతం బగనమైంట దిద్దుకొం చగలికం గనుంగొనియె జాల్దకరో-చులు చేరుచూపులన్‌- రాజును మదవతీవమణి మంచంబు దిగి బీర సవరించుకొనుచు సం్రమించు నమయంబున నాసర్వ్యాంగసుందరిసర్వావయవంబుల నించు కించుక గ నుంగొనియిట్టనియె. కీ కాదంబచరణవితుతులు గాంచనివద్య కోశంబు లీయించికలుకుంజనులం ఫుంస్కోకిలనుచంచుపుటము సోశనిమంచిలేమావిచిగురాకు లేమమోవి ఛ్రమరరాజవివోరపా, ఈ,భూతము గానిపాూరిజబాతసుమంబు భెముతనువు మారుతాలింగనస్రారంభవతి గానిమాలతీలతిక యామగువమిన్న అండజవిహోార కలిత చివ్నోశ్రయంబు, గానిశారదపుళినంబు చానపిణుందు ఇాకకాకాంతుం దీర్పనిజలదపటలిి యనల నొచ్వును శ్రొవ్వెద యజ్దముఖకి గీ ఈమనోవారాంగి నింతకుం బూర్వము, గలసీయున్న వాండం గానె యయిన నిపుడు దీని. జూడ నింకొక్కూయభినవ; కమలనేత్రవోలెం గానిపించె. దీనికిం గతంబు పృద్దరంబు గాక యున్నయదిం ఉం ఆకమలావీ గాదొ యిది యయ్యొుడ జేలొకయిట్టియింతియుక్‌ నాకు లభించెనో యనుట నమృయ రాదు తణతణోద్భబా స్తోకమనో జ్ఞ యావనవినూతననూతనవిథ్ర,మాస్పదా జేక్‌ విలానసంపద లేశవిధంబులు నూవె శ్రీళకక్‌ అది యొట్టనినం చ మదనమహీతలాథిపునిమానిక రాబ్యరమావిభాతి శా స్పదములు రూపకాంతిగుణచారుత రాంబుజ నేత్ర గాత్రమూల్‌. తదనుచరంబు యొావనము తద్విషయంబుల నూత్ననూర్నుసం వదలం 'జెలంగం జేయ నవి భాసిలుచుండును గగ్రొ, తు శాన ॥ చ, పలంయమటు కొంగిటం జొనీపి చాళి నెలంగలం గూడుచుండినక కులంకు(గుచంబులందుం గొననోరుల నొక్కు-చు సొక్కుచుండినక్‌ నులలిక మైనమోవిం జవిజాచి నుధారన మానుచుండినక చిలుకలకొల్కు-_ లమ్మరుని సేకలం చొక్తలె నాండునాటికక్‌ = ఆట్టుగానున నీమగుప పెళ్కు మాలులుమదనుభూత యయు్య సవాజసంభూతమనో వారరూవలావణ్యవం చితనురవికాసీసీవినర యగుటంజేసి కణకుణవిబృంభమాణాగణితళా

చథళమగుగచ్చనము గ్గ రుణ్యవిశేషవిలానదై చిత్య్రంబున దినదినమునకు జాముజాముకుగణియగడియకు తణతణం బునకు నభినవేభనమనగాం దోంచుచున్నయడి, కాని మజియొండు గాదు. ఈచిలుకల కొలికి మేలుకొని నంభ్ర్రమవడువిధంబుంగన్న ముగ్ధ యయినముద్దులగుమ్ము తనకుం చెలియక యేమజుపాటున థవునిచేతం దవులుకొని కక్తరపడువ్రకారంబు గానిపించెడిని. ఈ వణెక్పత్ళి శృంగార నాయికా ఖేదం బులం బజలువిధంబుల నభినయించుచుం ట్రున్నక్తించు బహుచతుర గాన నివుడు నాయెడం 'దొను కన్యకాత్వంబు నటించుచున్నయది కాంబో లునని తోంధ్రాడిని, ఆని యనుకొని చానికడకుం జని నవ్వుచు నప్వువ్వుంబోడికేలు తనకే అం శీలించి మొండుకరంబున మొగంబు నివురంబోవుండు నాసరసిజాత్సీయుంం దనశేటు విదిర్చుకొని "మైనం బోరజేసీ యొకించుక యొది(&ి నిలిచి నలుమబణు రాజుముఖ్లూబ్టంబ్బువై లజ్ఞాకులితంబు లగు న్రే గంటిచూఫులం బజపుచునవన తఈముఖుయమైయథరంబు వెడల లేనిమధుర వచనంబుల నిట్లనియె. పీనుహీపాల మోయంతవారల కీయత్మక్రునంబు తగునా? నీరువ హకస్థలం బని నమ్మి య్‌కతంబ నిదురిందుచుండు నుత్తమకన్యకలంణి ' శజాయత్తుండ వైదొం గలి యు_త్తమకులళాతసువ్రతంబుం "జెటుపం గడంగుట యూుచితం బె! నీకు నీకాంతవలె రతణీయను గానె యేనున? అనంగవళవర్తు లయ్యు భూవతులు తమకు నియంతలు లేనివి థంబునం బనులు గావింబెదరు. నగతుజు నతినంథానంబు నీయ 'జీర్చుకొనువిద్యలు చడం కులయతిసంఛానంబున నుపయోగించెం ాంచోలు! పెద్దల నడిగి వెండ్రి చేసొనుటలుమాని యద్దము'ళేయి నిద్ద్ధురం గూరుముద్దియం దొంగిలి శద్దయు6 బెద్దకనంబు సంపాదించితిరి, చాలుం కాలు! “ట్లో కో న్భాదయవనకుటీరం దస్థశామే స్యరాగ్నా వుచికత మనుచితం వా వేత్తి నో జండితోపో (మన్మథాన్ని వృాదయమను ఫూంబొదరింటిని దహింవం గడంగినచోం బండితుం డయ్యూ నుచిళొనుచితంబుల నారయండ్రుుఅనువచనంబును యథా ర్థంబుం గావించితిక, అని ఇక్సిన నామదవతీతిలకంబునంచితవచనంబులకు 'మెచ్చుకొనుచు నాయధివతి యిట్టనీయొ, ఓీవిలానిసీవతంసమా సీఛతురథావంబు చత్చుర్ణుఖుని నైనం బొగడ దరంబు గాదు. నన్నుం జేటీవేషుధారిం.. జేనీ సీసరసన యుంచుక్‌ ని నీ వొనరించిన నర్మ శార్యంబులు దలంచుకొనిన మదీయమానసంబు మవాశ్చర్యరనపొరపూరికం బగుచు న్నయది గీ రమణి యొకనాండు నేను నైరంధ్రి నగుచుం! బిత్రృములు దీర్చుచోం గుచవర్వతోవ,

కంఠమునం దిద్దినట్రిమత్క-రముం గాంచి నవ్వి నను ఛ్రేయచే శేళినళినముననుః మణీయు నొకనాందుం ఊ: బంగరునిమ్తువండు కరపంకరుహూంబునం బట్టీ నైగ స్తే యంగ ననుం గనుంగొని- ప్రియాక్షియుగంబును లీలమైనటం

్డి వినోద క థాకల్నవల్లి చుం గడువేడ్య మూసి కృతసూచనమయై తన నామనోరథం బుం గొనసాగం కేయవె ప్రభల్లనవాంబుజదారులోచన్నా అంతియ కాక యొకదినోదయంబునందు. చ కనుబొమనై నలక జెలులం గార్యనియం క్రలం జేనె దీవు వల్కిన వెన నోటిముళ్యములం ీ/0దికి రాలునొ యంచు "ేననకొ గని రతికాలమత్కృతని కామరదవ్రణదూయమాన మై తనళదడుమోవితో వదన తౌమరనంబును వాంచి నవ్వ వే. చుజియు నిట్టి ప్ర మోదావవాంబులగు నర్మ కార్యంబులు ఇేటీ చేవథ్య ఛారినగు శాతోం జరిపినవి "వెక్కులు గల వందు నీది యీవ్చు నరచితివ*?. చం అనుంగువయన్య మై యొకదినాంకతమునం గయినేక నేను సీ కును రచియించుచో. గనకళోమలకాంచిక నుంచంబోయిన ట్లశువున నీవి వీడిచిన నాత్మం నరంగుచు సిస్ధచేత భామిని కడు సం్హ్ర మించితివి మేలము లాడి వెలుల్‌ పహాసింపంగక్షా. మజి యొకకాలంబున నీవు నికరసజుకదంబంబు సేయుకమనీయ'నేపథ్యరచనా దులకు సంఠసింపక నన్నుంగొని యవి డీర్చుకొనుచుండం గని నీచెలు లాండొరులతో, చ ఆతివల మేము మోరు మును వందజము న్హయిసేయ 'లేజె యీ యతిళశయ మేమి యీమగువ హూస్టముం చాంశినయప్వు డెల్ల సీ సతికి మెయి న్దగుర్చ్పొడుపు చన్నుల నుబ్బుశు గల్లుచుంటకుం గత మది యేమియో యనుచుం గామిను లెల్లను మేలమాదశే. అట్రియాకాలంబులం దట్టుముట్టాడుచుండిన యానీస్ణత6తనం బిళ్చు డిట్టు లుజ్టివడు టకుం గారణం బే మొకో? ” ఛ అని యిటు లాడుచుం దమక మావథం జాలక డన్దలిల్డునా మనసీజమత్తు రాజు గని మానవతీమణి సంభ్రిమించుచుక 'వెనుకకుం బోవ్చచుండం గని వేడ్క మనంబున నందడిందం గాం దనుతరమధ్య 'డాసి వెన దానికరంబును బట్టి వెట్టనక గ కౌడిటి!ం దార్చం గా నంతం గమలనయన, చేయునది "లేక దళ మెకసీస్త వేత కొనరి బొవ్వూంతరమునుండి కుదికిలవడ్ని వీడ్చుకొనిపోయె ననువున వేగమునను, అ ట్టయిన నంత, గీ జెంట నంటి రొజు వేడ్కుతోం జనుబెంచి) మించుబోడిం దశ్చటాంచలంఖుం ట్టి తిగవ నదియుం బడె నిలభయి జగ క్లైట్టి మరుందు రాజు నట్టి తరుమం

ప్రథమగుభుచ్చము 78 క చేలము వీడినసిస్టనః చాలామణి సంభ్రమించి మచైఠాంచలనం చాలనమున నాళ్చిను (క్రీగ్య జాలయగఠదీపకళిక నతివేగమునన్‌ సీ, దీద మారంగం దజ్టేనీక రంగు భీకలితమహావ్యబ్రశల్సి తాంగు శీయకప్ర భలపాళీలీల లప్వుడ యంథకారంబుల నడలం "జేయ నది తాం గనుంగొని మదవతీమణి శిస్ట్రవదుచు నుంగ్ర్యముం దీసి పొన్పు మైనం బడన్రైయ నదియు భూపాలుండు దా నందకొని తనకరమునం గోర్కి6 బెట్టి మందపానంబు సేయుచు మగువం బట్టి; కాంటికం చార్చి ముద్దాడి కళల నంటి మోవిషానక మాని సమోవా మెసంగం గులుకులనబ్బలవంిం గొనగోరు లుంచి. గీ. వలదు వల దటంచు వనితా౭రోమణి, పల్కుంచుండం బూలపాన్చ్పు6 శే్చే పంకజ్ళాస్త్ర కంత్రీ పరళంత్రం జేనె భూ పాలతిలక మాన్ఫపాలనుకనుం చ, విలులిత మైనపందులుము విప్వాల మై యసీయాడుమధ్యముక్‌ గలయంగ 6 బర్వినట్టిపలుగంటులతో ౧ దనరారుమోవియుక పలమగుచిన్ని వచ్చి నెలవంకలు గల్కినచన్నుదోయి యుం గలిగి పడంతిలజ్ఞమెయి కంవమునొందె మనో జలీలలోకొం అంకటం గొంఠ సేపటి! చ, కెలువల జేనిచిబమునం గ్రమ్ణైను వ్రొశేవటళ్‌ దనంతటం జలనము మూనెం గమ్హలకు: జయ్యన చఫినిబద్ధ మూఠరమం బలవడం జాజెం న్హైరక శిఖాంచికలీలలం గాంచె నుస్తితం బలఘుగతి న్వడం౫ నభ మంబుజసాయకనంగరంబునక్‌ * అవ్వదు _ చ ఇెలువ రతొంతమందు బలుసిగ్ధునం గుందుచు "మోముదొమరక ఛెలఫొనుదుందవోసమును నిల్బం గ లేక నువిక్ష ఛాంబరాం చల మది వేగ నందుకొనం జాలక కాంతుని జే్తము ల్కరాం గుళులను మూసి దేహమాలు కొంకక నంకలిరంబు లై తనక అట్టిసమయంబును వై శాళికందు. చ, మదనవతీనఠీతిలక మానికనూళ్చ్న వయోవిలొనసం చదలను నొల్టలాడి నురవళ్షవపాణి యనంగం 'జెట్చినా మదవతి జేవి యోమదనమాలినిభోగరతిం జిలంగునో మదసమనోజ్ఞిమూ, త్రీ నృవమండన 'మేలొ్యనవయ్య 'మెల్టనక్‌ * అనిన మజియొకవై ాళిపండ్తు

భ్‌ వినోదకథాళల్పవల్లీ చ సరసనతీసతీమదన చందనపౌధపురాధినాథుం దు

ద్ధరణలుం డై తదీయనుతం దొంగిలి 'కెచ్చుటంచేసి సీవ్జయిక-

బరువడి నెట్టి నచ్చె నలబల్లిదు 'వేగ జయింపం గా వలెక్‌

పురము శదీయనై, న్యపరివూరిత మయ్యెను మేలంకోం గజీం

ఆనిన నాయిరున్సురు వైతాళికులు. నెస్పినవద్యంబులు విని మానపాలుండు తన

మనంబునందు సీవై ఛాళికులు ఈవేకవం 'జెప్పనపద్యంబులయర్థంబులం నామనంబునకు రాలేగుమదనవతి యనునది చేవియగు మదనమాలినికి వై మార్రేయ యగుచెళ్లైలు, అదియు జేయు సమూనరూ పౌదార్యవ యోనిలానములు గలవారల మదనమాలిని పాణి గృహాణ శాలంబున మదనవలినిసయితము నేను గోరి విజయదత్తుని నామగువను నాకి మ్లని యడిసియుంటిని గాని మదనమాలిని కది సమ్రతము గాదని యతనిచేం లిష్‌ద్ధుండ మై కళ్చాణిగ్రవాణమంగళంబుం బడయక యున్నవాండను అట్టుండ మదనవతీనతీతిలక మౌనికనూర్న వయోవిలాససంవదలనుగొల్లలాడుట యనునదినా కెట్ట నంభవింయొ+అతండు తననుతం దొంగిలి తెచ్చితి నని న్నాప్తై దండె_శ్హీవచ్చెననుటయు "నెట్టు పొసలప!ీ అయినను వీరివచనార్థంబులు డినోదయం బగుండు విచారింతము; విజయదత్తునినై న్యములం విదర్భ నగరముననిండినట్టు ఇెవ్వుచున్నారు; అది నిజం బగుేని ననరజనంబులకుం గడు గష్ట్రంబు గల్లు, వేగ యరయ నగును. అని ఈలంచి శయనంబు విడిచి లేచి సమిోవమున నుండెడు ఖడ్డ 'భేటకంబులం దాల్చి యుధ్ధసన్నద్ధుండై యంతఃపురంబు నిర్ణమించి తననగరుహజారంబుం చాంటి యాత్మీ యఫురవరి పాలకులగు దండనాయకులం తమసై న్యంబుల నాయత్తంబు చే కొని పరవైన్యంబుల నడ్డగించుచుండుటం గనుంగొని యంతలోన యుజ్ధసన్నాహాముతోం దనకుం దోడ్చడినమంల్విపుత్రుని నల్ళినందించి దండనాయకులు జాగరూకతతోం బ్రవ ర్పింపనియమించి వజయదత్తునినై న్యంబు లని విన్ననాండు గాన ఉనాతండు నాకు శ్వశు రుందు; మదనమాలినికిం దర్శి యగువాండు; ఇప్పు ఉతండు తనకూంతు నవహరించెన "హీకువువే యుద్ధమునకుం జను జెంచినట్లు తెలియు చున్నది..ఈపని యేరాజువేసి నావయిం బెళ్చైనో! వీభ్యిమంబున నాతండు నావయి దంజెశ్తెనో! తెలిసినదిగాదు. ఇది తెలిసికాను నంశవరకు నన్యోన్యనంనారంబు యఃధ్ధంబునం సూడ” దని యానతియిచ్చి పురము వెడలి పరసై్వైన్యంబులం. వెక్కులు తననగరంబును మాట్టడించి యుండుటం7ాంచి చారులం చిలిచి మార లీస్తైన్యంబులకు నేళమైయుంందువానికడకం జని నామాటలుగం జేవ్వనదిం మానపాలమహీపొలుండు యుద్ధమునకు సన్నద్ధుండై యిజ వచ్చియున్న వాడు; అతనితో యూద్ధంబు సేయం. శక్రీయుంజిన నాఠనితో నీవు దొడరనగు- జయాపజయంబులం మనయిరువురయంద నిర్షయింపం జనునుం వై న్యములకు సక్షుర్థము నంభవించక యుండ

చఛథమనగుణభుచ్చము భి వారివారిబలముల వారు వారు తమశమహాద్దు నిలుపుకొనవలయు, మనమొండొరులము విక్రమించి యన్యోన్యసై న్యంబుల వధించుకొనుటవే ఫల "నేమి+ ఇది నీకు నమ్తుత మగ 'ేని నానుడివినవగిది6 నో ' ర్హించుట లస్ట, అని చెప్పి యాఛారులం బంపిన వారును జని జర నైన్యనాయకునికిం టెల్పిరి.. అందుల కాతండును. నమ్మతింఛను: పరబలనాయకుండంకు మానపాలుండును రథారూఢం వై నవరసాలవనసమివంబున నొ"కవిజనం బగుమై కతస్థలమునం కేరరి. ఇరువురును థనుష్టంకారంబులు గావించిరి. మానపాలుండు ధనుష్టంకారము సేయం దొడంసడు వరశేనానాయకునిబాణంబుచేత నతనిచేలివిల్లు విణిగిపడియె. ఒండుని శ్రెత్తి నన ట్రయ్యెను మజీ యొండుచండచాపంబుం దాల్చిన నదియం ఖండికంబయ్యె- అంతట నామానపాలుండు మనీరోవంబునం ్రచండమగు మండలా గ్ర్యంబు నె త్తి రథంబుడిగ్ల నుజికి వర్రబలాధినేతరథంబు పెకి. నక్కంం. బోయి తదీయభండ కాండవిదళితఖడ్డుం డ్రై "పెచ్చు పెరుగురోహాటేశంబున నిట్రూరుపులు నిగుడించుచు నొకగదం వైకొని యదయత ట్రేయంగమకించి; తనయశియాతియు నంఠలో వేటొండుగచాళ్చ యిలపయి నిలువంబడి " యుండంజూచి తశదీయధర్మ నిశ్యశకు 'మెచ్చుచు గదాయుద్ధంబునకుం బూనిన నొండొ రులగదలు నన్యోన్యగదా వ్రవారంబులం దుత్తుముర్తైన నాయిరుపురును చాహాబావావి కిం గడంగిరి. అబ్వుడు మాన పాలుండు కర సేనానేఠతో నిట్లనియొం చ, శనుజను దొంగిలించి నని కవ్వులు నావయిః బెట్టి యిస్త్ర మా జనపతి యొత్తివచ్చుట విచారము సేయలో నిందు సీనెపం బున దన వి, ఈ మంబు బలముం జలముం దగం జూపి నాపురిం నొనుటకు చే గడంగుట నిగూఢతరార్థ మటంచుం దోంచదే, స అశందు నాకొకసామంతుండగుట బంధ్యుభొవమును జూచికరమా వై పన్నకుండు శారణంబున దర్పంబు గలిగి నాక, లే శత్రువై వచ్చె మజచె నాకెర్యగరిమ అని ఇెప్పిన విని వరబల సేనానాయకుండు చ సరవతిచంద్ర, సభలకు నమ్మంగ వచ్చునె వివు తద్ధరా వరునితనూజం దొంగిలుట వాస్తవ మైనది గాదొ యట్లయే నడు దగుదానియుంగరము వాస్తనతం బగు బెట్టు నీకు నా వరతనుభోన చివస్నైములు వల్లభ మై మెయి నుండ నేలకోం అనిన విని మానపాలుండు మహాశ్చర్యరనపరవశుం డగుచుం దన వేతిముద్దుటుంగ ,రముం గనుంగొని యది మదనవతీనామాత్ష్తరాంకీత మై యుండుట గుర్తించి చూచి తన మానసంబున నిది నేను వణిక్పల్నిశరంబునుండి యారా, ఆతి వైకొంటిని; దీనియందు మదన వతి యననామాతురంబు లుంద.ఓకుం గారకొం "బేముకొ! తెలిసినది కాదు; ఇది యళి

76 వినోదక థాకల్చ్పవల్లి విచిత్రంచై యున్నది. మదనవలిని "నేం జిక్రవటంబునం జూచియున్నాండను. తదీయ లత్షణంబులును గొన్ని మదనుభూతయగు నానాతియందుం దోంచుచున్నవిం తన్ని కార జమునకును గళంబు: గానము, 'జేవి మదనమాలిని కనంబడక యంండుటకును గతంబు స్యరించినదిగాదు, ఈవిచ్చిత్రసందర్భముం గాంచిన మదనమాలిని చాడుర్యకల్పితంబ యిని తోంవెడిని, నతర్యాత్తియందు చేందొంగిలి తెచ్చినది వణిక్పత్ని౫ానుండిస నావణిక్షు ర్రుండు గోడు. గుడుచుచుండందే!. అతండును గనంబడందు. కదీయచిహ్నాంబులే గతర్యాత్రి, యందు మదకుభభూశయందు. గానంబడియెడి, అదియునుంగాక యీయెదుటనుండు సేనా వతిం గాంచిన చేవేలథమణంబులు విళదంబు లయి యం జెడిని మణియును, గీ. స్వరము సుస్నిన్ధ మున్నత మురము మిగులం, జూపు శృంగారరసవర్ష సుభగ మంగ కంబు చంసకళోభావిడంబనంబ్కు శాంతి శారదచంద్రికాభా)౨తికరము. ఇట్టియాలముణంబులు ప్రాయికమాగది బురువుల కండునవి గావ; ఇందుం గల యాథార్థ్యం బరయుట శెట్టనువువడును. అని చింతించి యాతని నిరూపించి చూచి తదీయ కళాంగుళీదళవిరాజమానంబగు వజ్రమణిమయాంగుకీయకంబును గుర్తించి యది తాను వణికృల్నికరంబున నిడినయాలత్ర్మీయాంగుళీయకం బని నిర్ణయించి యేమియు నడుగలేక్ష కొంఠతడ వుండి మందవానసుందరముఖూరవిందుం డగుచు నోసేనాపతీ మదనవతీవా స్త మాద్రిశ నాశ రగకంబగుటకుం .గారణంబు ననంతరము నెసప్పెదను, భవదీయవా _స్తగతం బయినముద్రిక మదీయంబు, మన్నామాతురొంకితం బయి యేకమణివినిర్హి తం బగుచుం జండకిరణకిరణరిం ఛోళి కామా లీకలం బరపుచున్నయిది యిళరజనలభ్యంబు గాదు. ఇదె నాచ్రేలికి సరిపోయె"నేని నాది యనుటకు సందియంబు "లేదు గదా! ఇది సీవళగతంబుగాం గారణం 'బేమొకో!? నవావడు నేనావతి చూయథివతీ యామ్ముద్రిక నీదియై యుండిన నీ వొనంగక యిది యితరుల ఇట్లు లభింవంగలదు= అనిన నవనఠముఖుండై రాజు లజ్ఞించు చుం దనమనంబున నాముద్దుటుంగరము వణిక్కామినితోం ్రథమసంగమదినంబున దాని కొస౦సితిని గాని మతే యొవ్వరి కీలేదే యని యాలోచించుచు నాసేనావతితో నిట్టనియె. పీబలాథినేతా మదనపతీనామూతురాంకితం బగుముద్దుటుంగరము నాకడకు వచ్చుటయుం మన్నాహాంకతమనునంగులీయకము నీళరమందుం జేరుటయు. నిది దురూహ్యూమ మొ యున్నది, సీకుం 'జెలిసియంన్నం జెల్పుమన శాపరస్పైన్యవతి యోమానపాలమహీపాలా యిీర్శాత్రియంతయు మదనవతితో మదన సొమ్రాబ్యంబు ీలిననీకు నాముగుద లకజ్ఞాతి "శికంబునం బూనెజ్టం దొరంగినయాయంగులీయకంబు "నె త్తి వ్రేల నిడుకొన్న వానికిం దదాగమనమార్డ ౦బు చెలియకుండు"నే! యనంగా రాజును దననయంతిపురంబున 'బేకతంబునం జరిగిన యోావిషయం బికరులకు విదికం బగుట యొబ్లొకో! యని చింతించుచు నిట్లనియ, ఓ

వళ ముగుళు చృము బ్గా శీవాపతీ సీకు నాయంతంపురంబున నుండునది మదనవతి యని యొట్లు జలియు ననంగా నాపరసేనానేక యొరాజా యందుల కీయుంగ్రమె సాతీ యశి చెక్పిన రాజును నవ్వుచు నోయి మడీయాంతపురబనరహస్యంబులం నీ కెటుకపడియుండవచ్చు నని తోంాడిని; నీ ఇజుక నలజేని జెల్పుము; తదీయపికృకులనమాగతుండవు. గాన నీ కవగళ్వమె యుండ వచ్చు, తదీయవిర హంబునం జేసి నామానసం బతినిదూయమానం బగుచున్నయది నాబేవి గరదినా సృమయంబునుత నాకన్నుల కగవదకయున్న ది; అందును. గతం బెబుంగనుః అనిన నానేనానాయకుండు నోరాజా స్త్రీ మాననంబునం సోవంబు గలుగుటకు మగందు పెజమగువం గామించుటవలన'ే 7% మజియొ౨టం శాదు గదా! భర్తృవా లృభ్యంబగడా పడంతులకుం దొడవు అది లేనినాండు నర్వనుఖంబు లుండియు గానన చంద్రిశాతుల్యంబు లగును; మానిసేమణులకు మానమేకదా ప్రాణాభికమాం ఇతరుల శెయిక వడక యుండ సీయొనర్చినయవళాధంబు లేవి గలవో యొజ్రైణుంగంజళు! అతిగంభీర సృదయయగు నాజేవిమానసంబున నయిశము కోవంబుగలుగం బ్రవ _ల్రించితి వని యూహించం దగియున్నదిం ఒళప్ర్రవాదంబు గలదు పిక వణిక్పుత్రు,ండును తదీయ వలర్నియు భవదీయాఖ్సిమానంబునకుం. బౌత్రు లనియు వారల నూరికిం బనుపునప్పుదు తత్ప్సత్నియు నీవు నంబుజబాతహంసాప దేశమునను బాంజాశమట్ప దొవదేశంబునను బరన్పర ముపభారకో క్తులం వభరించుకొనుటలు సమిపమున చచీలసజించుచుండిన పరకానవదులకు విదితం బనియం విందుముం ఇట్రిమర్యాదాతి క్రమమాలు మావంటివారితే గలుగుచుండ లోకంబున థర్మ్మవరిపాలనంబు చీయువారలు మజి యొక్వరు గలరు! “లోక్రవాద నృత్యోయం పండితై సృముదావ్భాతః అని యున్నది గాన లోక్యవ్రవాద మసఠ్యే మనియు, జైన్పం దగదు. అనిన విని రాజును కడీయవచనములకు నిరుక్తరుండ్రై కొంత శడ ఫూరకుండి మరల నిట్టనియె- ఓీనేశావతీ ఆది యట్లుండనిమ్ము. నేకు గతదినాంతంబున నీనవరసాలకాననమునందు6 జం్బది,కాసౌధంబున విడియించినయావణిక్పు త్రుండును దర్చత్నియం శీమైరో? వారు సరనగరంబునకుం జనీన జూడలును గొనము, అనిన నా శీనావతి యోరాలా యాకనిపల్నిని దద్రాత్కియందుం దనమగనితోం బగండియుండు దానిని దొంగలు కొందలు దొంగిలించుకొని పోయిరంట, అదియం రా చై నసీయెణుకకు రాకయ భవ ల్చేేరణ లేకయ జరిగియుండ దని జనులు వాడుకొనియెదరు, కలగతి యొ బ్లైబుంనంజకు! అనిన రాజు విచ్చాయవదనుండై యేమియు. వచింపకక యూరకుండి చతకొంత సీవటికి చానిం గాంచి యిట్టనియె. ఓయీ అట్టు చోరాపవృాతకళత్రుం డైన వాందు తా నది యెజింగి యేమి యొనళ్చి? అరం జే మయ్యెను! అనిన నాసేనావతియు నుగువం నోల్పజీనవాని మగవాం డనం జకునా! వినుము,

8 వినోదక థాకల్పవల్స్లి నీ మగునం నోల్పడి వైళ మిన్తాడ్కిం గాయ మగతనముం బూని వచ్చి సామంతభావ కలిత వేనాన మేతకం గాంచి యిప్వు, డియ్యెడన యుండదు పొమ్ల తా నిందుకీర్తి. అని వెప్పిన నావచనంబులు విని రాజు తనమానసంబున నిట్టు చింతించ ఈకయ వచించినపద్యమానకు భావద్వ్యయం బయ్యొుడునుం తనముగువను గోల్చడలాంచాను మగచేషము దాల్చి సామంఠరాజు ననుచు 'సేనాసమన్విరుండై వచ్చి యజ యున్న వాందు. ఆని యొకభావ్రము, ఇందీవణిజాండు మగవాండు గానివాండు మగచేషంబుం చాల్చి వచ్చెనని విస్సష్టం బగుచున్నది. మజతియుంం. దనమగువ యపవ్కాత గాయా మయోధుండై వచ్చి యెళ్టయెడలం బరవియుండు సేనలో. చొను నొకండ్లై యున్నట్లు ఫావాంకరమును సువ్యక్తం బయ్యొడీని. నిర్థారణాయోగ్యంబు "క యున్నది, భెవ ద్యయజబోధకంబుగం బల్కినందు కికనిచళురతకు మెచ్చవచ్చు; అని యనుకొని మరల నోసేనాపరీ చోరావప్భాకయై యుండునాకాం తొమణి చాళిచియుండినభూష ణాదు లల ఇద్ధియే ననితరసాథారణం బువలజ్ఞం బగునేని చానిం గని'పెట్ట నగును; అని ఇెప్పిన మందవానంబు సీయుచు నోరొజా మంచిది అనికరసా ధారణం బయినఠ దీయాళరణంబు లలో నొకచానిం గనివట్టి సీకుం చెచ్చి యిచ్చినవారికి సీమొసంగుపొరితోషికం. బేవుకో యనిన రాజును సంతసించుచు నట్టివారల యశీన్టం బెట్టిదియైన నర వేర్చేదను; ఈమాటమర లింపను అని ఇెప్పిన నాసేనావతి శంచిదంకురితముందహానరో చిరుదం చితవదనక మలుండై యిదినొ చూడుము; చానియంగుళీయకము దానితోం బ్రభమసమాగమంబు సేయునెడ సీ వాయతివచేత నిడి యందముయాచినది యని ఇెప్పి రనవ్రేల నుండువజ్రిమణికల్పి తాంగు భీయకం బశనిచేతి కిచ్చిన నందుకొని మానపాలుండు వ్ర మోద మేదురహృృదయుం డై యా యంగుళీయకము నా శ్రేలికిని మదననాలిని వ్రేలికిని సరివడునట్లు 'సేయింపంబడియె; ఇది నీ వ్రేలికి దగయుండుటం జేసి నీవ మదనదూలిని నని తోంచెడిని ఇందుకు సందియంబు లేదు; అనిన నవ్వుచు నవనతముఖయై యాసేనా చేక్ళ చేవథ్యంబుం చాళ్చియుండు మదనమాలిని యూరకుండ రాజు లజ్జయు నంభ్ర్రమంబును శాగంబును ముస్పిరిగొన నోచేసీ సీ చళు రక శీను మెచ్చితిని ; వణిక్పల్నికిం బ్ర థమసమాగమసమయంబున సీ వొనంగిన దని యీ యంగుశీయకం బెచ్చితివి గాన నావణికుత్ని వేమ మూనినదాన పీన; యని నిర్టీకం బయ్యె- కోరా సీచాశుర్యం చేమనవచ్చును!. చతర యన్న సీవ కదా? యని యా జేవిని సంస్తుతించి మదనవతీకరాంసకీయకము నాచేలికి రాం గలం 'బేమి? యని యడిగిన మదనసమాలిని యి ట్ట్లనియె, ప్రాణనాథా మారు నా పసియించునంతపురమును ముద్రించు కొనుచు. నన్ను నన్ముకః యుంందుటంబట్టి యొకనాండు “వినాయం శ్రేణమం శ్రేణ కంత్రేణవినయేనచ | బంచయంతినరంచార్య. ప్రుజ్థాధనమవితణాల్‌ అని నేంజెప్సిన

పథమగుణగచ్చము 70 శ్లోకమును సార్టీకము శీయంగోరి మజ్జనక శ్రేషి తనిపుణకరళిల్పికల్పి తనురంగచ్వారంబున నిర్గమించి నావైమాత్రేయయగు మదనపతిని వణిక్పు త్ర/వేమంబుకో నాజనకనగరంబు నుండి రప్పించి నీకు: జెలికానివలెం బ్రవ్రింపం శ్రీసీయీన తత్పత్నిగానుండి సీతోం గొన్నిసుఖంబు లనుభవించి భవన్ననోవృత యగుటంశేసీ నా చెలియలిని సీకుం బాణి గృహీతం జేయం దలంఫుణగొని మదళ్శిప్రాయానుగుణా ప్రవ _ర్హనులగు జననీ జనకులయాజ్ఞ్హ్ఞ వడసియున్న 'చానం శాన జేశు నవరసాలకాననంబున వి చంద్రిశాసౌధంబునందు మమ్ము మార శెడటాని పోవ మి భావంబు వణిక్పర్నీవళంగతంబు గాన దాని నవహరించ వత్తు రని యూహించి వణిక్పుత్ర, వేవంబుం చాల్చియున్న మదనపతి కది వాపి నిజవేవంబు నమర్శ్చి యేను పురుష చేమంబుం దాల్చి వరుంటిమి; చోరభావంబున మరలు మానిద్రించు నింటిలోంజూచ్చి యచ్చిన్న చొనియురోజంబులపయి నిడియుండు నావా_స్తంబు మెల్టిన నెత్తి నస్వేదసంభృమం బైనమావా _స్తంబునకు నృర్శవిశేషంబునం జేసి చి శ్రవిభ్ర్రమంబు గారా నంత వజ్రాంగుశీయకంబు గలుగుకతంబున నాకడ నుండునాటెలియలిని మదన వతి ె త్తికానిపోయితి8 ఇది యంతయు జీ చెటుంగుదును, మో యంగుశీయకమువలె జే వజ్రమణినిర్మిత మిది చానియంగుళీయకమా- ఆపి సమయవిశేమమున మోకరగతం బయ్యెను* నా జనకునికిం 'జెక్సిపంవ్‌ సనమయసమాగతం బగునట్లు నారప్పించినది యా వైన్యము, ఈనిగూఢవృత్తంబు వెల్లడి సేయ సూతో యుద్ధంబునకుం గడంగతిని. నా కౌశలంబుం శాన్పించితిని నా యవరాధంబు తమింవ నగును ; అనిఇెస్పిన నా మగువ వచనంబులం విని తదీయచతురత కచ్చెరు వొందుచు నోజేపీ నీవు నెప్సీన వచనంబులు నఠ్యంబుల ; నీయతిచతురతకు సెచ్చుకొంటిని. మిత్రద్రోవాంబు చేసితి; నిది నరక ెహేశువు గదా యని నంఠపించుచుంటిని. ర! సత్యంబు విని మంటిని* అధర్మ వృ త్రి స్వధర్శ పవృ త్తియై నుఖింపంగంటివి. బవంకాలనం స్రార్థితమగు ముదనవతీమనోవార లీలానిశేవనుఖతాంశరంగుండ మై మోదంబుం నొంటిని. వీనులవిం డ్రై ననీవచనామృతం బులు. వింటిని. ఆని యుగ్గడించి యాదేవిం దోడొళని యాదినము చంద్రి కాపొధం బున వసీయించి నవోఢయగు మదనవతి నయ్యెడకోం బిలీిపించుకొని; విజయదత్తుండు సమ యానుసారంబుగల దన కంపినయాతళంబు నందుకొని యథావిధి నామదనవతిని పాణి గ్రవహణంబు శీసోొని శ్వశురగ్భృవాసమాగతు లగువారలకు బహుమానంబు లిచ్చి మదన మోలినీమదనవతులతో సుఖం బనుభవించుచు నున్నవాండు. వింటినే ఇూవండికులారా స్త్రీలసామర్థ్యంబు: అపరి మేయావాకుర్యధుర్యులకు. సయితము. ్ర్రచూవవాము:. విద్యా సర్వస్వ వేదినియు నామదనమాలినికంటి. నతిచతురం. దానికిం గొన్ని యసమానశేముషీ విశేషవిలానంబు లున్న వని వినియున్నాండను. దానికంటె నధికందుాక దానిం జయింవం

వ వినోదక థాకల్పవల్లి జాలండు, అకజ్రివాచు మియం "చవ్వండును "లేడు. అని యిట్హు మిత్రసముండు నెస్పిన్స వినీ యుదయాదిళ్యునిచం డికసంఘపువారు బళాబళా చాగున్నది! ఇని యేటిమాటలం! ఓకవెడివె పుడమియందుం గలచండిళులను భూమిోశ్వరుల నవమానము సేయంచు విద్యా సర్వస్వ వేదిని యనుబికుదముకో విజ్రపీగుచుండ మిన్నకయుంంట యు_శ్తమం బగునె 1 వీవిధమునైన చానియాబిరుదు దీయించి వండిశడాసి నని యనిపించకపోయిన నింకం బండికులన్న వారికి గౌారవంబు గల్లుట దూరాపా_స్టము- కాన నావెలయాలికన్నెం బి ఛవవజుచుట కర్ణవ్యంబు, అందుకం దగినవెర వూహించి సీవ వలుకం జనును, నీవు నమ _స్తవిద్యాచకురుండ వయి యుండుట యట్లుండ సమయసముచికృతిభావిశేషంబు వేళం గరము శ్లాఘనీయుండవు. అని యగ్హడించిరి, గ. వరవినోదకథాకల్పవల్లి. బొడమి, లోభనీయతం గాంచుగుళు చృవికతి నాద్యమున నిన్నుం బూజించి తంబుజబాత్‌; రాజనో పాలకృన్ణ భూరమణంకృ నను. ఇది శీ, రాధా నాథచరణకనులచంచరీకాయమాణమానన భారద్వాజకులపనిత్ర, తిరుము లార్యపుక్ర జరుంచేపీగర్భ జన్మ చిలకపాటి వేంకటరామానుజ శర్మ చణీళంళైన వినోదక థాశల్పవల్లి యందుం ప్రి థమగుభుచ్ళము సంవూర్జ్మముం

శ్రీరొమజయము శ్రీరా థాకృష్ణపర బ్ర, హాణే ననుఃః వినోదక థాకల్ప వల్లి ంంి ద్వితీయగుళుచ్చ్ళ ము ఎవపూసేశ్చపోా మంగళాచరణాము కం శ్రీరాఢానవనవలీ; లారతినక్రొత్తునకు బలవ్రమథనన ర్య్వారంభవారణచణదో స్సారునకుద బ్రాను "చును నలంపుదు భక్షక *

అనియిట్టు వండితులు వల్కిాన వినిమిశ్రవహుండు కఠనయువరాజు మోమాంగాంచి శి చిదంకురికమందహోససుందరత దీయము ఖివికాసవిలాసంబున ననుమకుండ్రై యిట్లు నెప్పం దొడంగ

శాళిదానుడువసుమూనసమునకువచ్చుటః:

ఓవండితో త్తమాలార విద్యాసర్వస్వ చేదినీవృత్తాంతం బారనీ జూడ నతిమౌనును “శేముషీవిశీమ యనుటకు సందియంబు లేదు- విద్యయందు మాత్రమ. గాదు; యుద్ధము సేయుట "మొదలగుళరూరళ్ళత్యంబులం దది యతినిచతణమైొ యుండకపోదు, ఈశింట నతినమర్థులగువారలే శానిం లువ జనవలయు? అట్టులు గాక యలంతులు వోము దానివలంతితనంబునకుం గలంళం బేందె కలంచశకాలము శల ఇుత్తలేకయుంటకం టె యూర కందుటమొ -మేలం- ఇంశవనికి నమగ్ధుండు మనయువరా జుదయావిళ్యుండు గాని యిక రండు గాందు, ఈతండును ఛారానగరాధివతిభోజభూపతినభాభూమకోం బయి మహాకవి యని బెరుదువడసీ యుందుశాళిదానునను గృ వాంబున నాతనినవాయంబునం గాక జయింప లేంయుం అమ్మహాసీయుండే యస్తాదృశదీనజినులను రతీంప దశ్రుండు, వివతవిజయమున నతివిచకణుందు. అకనినియ్యెడ ెవ్విధి రస్పించం జను నని శంకింప నక్కర లేదు ఇంకి నొంకసేవటి కానజ్జనార్రగణ్యుండు మనపఫురము నలళరించం గలండుం అనిన వివి బుడి కులు నోమం్రీ యాకాళిదానుని నొకత్షణం బెడలొసి భోజభూపాలుం డుండండనియుం6 గవివరుండు చరాజునందవరిమికే గ్రేమావేశంబుతో వ . శించుచుందుచాండగుటం జేసితద్విర వాంబున కోర్వుంజాలండనియు విని యున్నారము, అట్టుండ నాధారావతి నెడయాసియా మహామవాుుం డిట శేంగబెంచుటకుం గారణం బేమొక్టోయెజటుంగం బల్కు. మన మంత్రి

ఏినోదాలాకి శ్రి ల

రి వినోదక థాకల్పవల్లి పుక్రుం డిట్టనియె+ ఓీవండికులార వినుండు; ఛారానగరవతియగు భోజభూపతినభయందు చాణ్య మయూర్క ేఫణ, జార, కంకర్య కళింగ బూర, వినాయక, మదన విద్యావినోద, ఫోకిల్క తానేంద్రవ్రముఖులం సర్వశా వ్త విచత్యుణులును నర్వజ్ఞులు నగువారు వంచాశర్పం ఖ్యులు విద్వాంను లంం జెదరు* పీరలలో దండ్సి భవభూతి, ఛాణు లుద్దండకవిళాకాశలా నల్పసంతోషిళధరాకాంతులు, వారలకంటె నలివిచతణుండు కాళిచానుండు. మవోకవి యనునామం బాతనియందుం గాక యిశరులయందు సాస్థంబు గాదు, ద్రతిదిన మాభూపతి కాళిచానని వెేశమముగ గొరవించుటం జేసీ విషజ్ఞుమానసు రై పెక్కు తెజింగుల భోజ కాళిచానులకు భేదంబు వృట్టించియం నది విఫలంబు గాంగా దుఃఖికులై యీక్రాలిచా నుని నీప్రరంబువెడలనడంచినంగాని తమకు రొజసభయందు: బూజ్యత మించ దనినిశ్చయిం చికొని యంద అొక్కటిమై యాలోచించి యొకనావపిళునిం బిలిచి వాని కచరి ము యములగు ధనంబు లొనంగి తమకు వశగతుండై నడుచుకొనునట్లు నిర్ణయించుకొనిరి, ఇట్లుండ రాచనగరునందుం +బికృదినము సంస్రా, స్తం బయ్యొ- భోజభూమాిశునిజనకుం డగుసింధులునిమృ తాహాంబున సాంవర్సరిక శ్రాద్ధంబు నే _ర్రవ్యంబు గాన నాదినంబున రాజు గాళిదానునినిం దక్కుంగలవండిశులను నిమంత్రితులం జేసి వస్త మాల్యాంబరాభరకామ్భృష్టా న్నవ్రముఖంబులం బరిళ్ళప్తులం గావించి మించినభక్తి 'సంస్తుతించి వారల నిండ్ల కనిపి తాను రదాజ్ఞం వచైకొని భోజనంబు సీయుటకుం జనియె, శాళిదాసుండు నిశతరదండికగణ వరివృతుం డయి న్వగృ్భవాంబునకుం జన రాజవీది నేయ బెంచుచుండం బూర్వము కృతసం శేశులగువండిళులచేం శ్రేరళుం డగటం జేసి యానాపితుండు తురప్రముఖంబులతో నుందునడపంబుం జంక నిరికించువొని వీధిం జనుబెంచి వారలకు డస ణ్యి కాళి దానునికడ నిలిచి యోయన్నా మొన్న సీయూరిళే వచ్చితిని, సీవు బాల్యమున నస్మత్యుుటుంబముం బాసి నం విభక్షదాయుండ వై తదీయధనంబులం గైకొనివచ్చితి వటం ఖాగ్యవశంబున భూవతికిం బ్రైమప్మాక్కుండమై ' ఇగడీయున్నాండవు. నీవు మమైడబాయుటందొట్టి నిప్పచ్చరంబున వేగచు నాకటం (గ్రుస్సి నవయుచుం జేయునది లేక జన్నృభూమియంద యుండి సీకుం కలిగియుండు నిట్టిగారపంబు విని నిన్నుం గొని రాజానుగ్రృవాంబునకుం బాక్రుండ నగుదునని యెంచి యీయూరి శీయబెంచితిని. అనుదినము నీవు నాందోళి శారూఢుండవై. రాజనగరునకుం బోవుచుండునప్పుడు భటులు కుటిలునై దూరంబునకుం ద్రో(యుదు రనుయంబున సమివింపక యాదినమున నట్టిని లేకయుండం శాంచి నుల భుండవై యుండు వని నీకడకిచి వచ్చితిని* నిన్నుం గాంచినవొండ నగుటం జేసి నాకష్ట్రం బులును దీ₹. సకలవిద్యలయం దీవ్చు సూటిలేనివాండ వని వింటిని మనకులవిద్య ననాద రింవక డానియంగును బరిచభయము శీయుచుండుదువే! ఎన్నివిద్యలం చేర్చినను గులవిద్య

ద్వి తీయగుళు చ్భము 8కి యన్నింటికిం గొద్బ గదా! యనిన విని వండితు లందజు నొకరిమో మొకరుసూచు కొనుచు చాళ్చర్యపడు వారలపగిది నభినయించుచుం గాళిదానున ఆడ గలుగ నిలిచి యానాకికునిం గాంచి యోరీ నీ వెవ్వండవు! అని యడిగిరి వాండు "నేను నాపితుండ నని ఇెప్పెను ఈకవితో సీ శేమి పనియున్నది యని మరల వా రడునగ నామంగలి యోయయ్యలార యికండు నా క్ర్రజుండు; ఇతనికి ! ననుజుండన్సు.. బాల్యమున. నితండు మెతృకధనంబు. విథజించుకొనివచ్చినవాండంం నేను జన్మ భూమియంద యుండి బహుదినములు నాయన్నం జూడపలయం నని కోరుచుండి. యాదినమున నీకనిం బొడగాంచితిని నంకనం బయ్యెను, అని పల్కినవార లందజును ధిక్‌ శబ్బముఖులై యోరకిపాపిస్టుండా శాళిదాన | గ్రావాణుండ వని పేరు పెట్టుకొనివచ్చి బన్మామాత్ర్యంబులం చెటువవచ్చునా ? అధిగతనమ_న్ఫవేద వేదాంగుతైై శ్ర తికథిక్మవ, శస్తాచారపరాయణు లై. వట్క_ర్మ్యనిరతి: దనర్చు సీవివ్రము ఖ్యుల నవాసనభోజనాదికృత్యంబులం బతితులం జేనిలివి, క ట్టా యిట్రిపాపంబును నలచా! యని బిట్టు సాూయుంచు నానాపితునిం దోడుకొని జేనికడకుం జని వృత్తాంకంబు విన్న వించిరి. రాజును విలతుండ్రై యిదిమవోవ్యత్మిక్రమం. బని తలంచి. యామోరకునివలనం బూరో్ట క్ష్మవశారం బంతయు విని కవియెడ రోవంబు దీపింప నాదిస మువవనీంచి యంగరత్షకునిం బిలిచి పుఠోపితుని రప్పించి ప్రాయళ్చి త్తాదులు రచియించుకొని మరు నాండు. భుజించెను. కవివరునియందుం గల్య్రేమాతిశయమున నాతని చేమియనక దండ నాదులు విధిందక యూరకుంజెను, నాపితునిటాటలు. విని యదిమొదలు రాజినభకు రాక మతియు నావిరోధులు. గల్పించిన కపటంబునకు వశంవదుం. డైన రాజువలన నాకారితుండై యవపమానంబుంటేంది శాళిచాసుండు. తా ేమియంం6 చోంచక్ష విలత్రుండ్రై యింట్లికిం జని మనముననాలో చించి యిత సీ పురంబున నుండిన కౌరవహాని యట్లుండ సకలజనంబులును దూజిదు రటుగాన సీ యూరినుండి. వెడలి పోన్టట. తగవని యెంచి తనతో రాజళభకుండువారలు.. చేసికవటంబుగ నిర్ణయించి యావద్మజారాణియగు.. వాణికటాతుంినం శానియీకాజుకుం గల్పిశం లై యుండు “మోపహంబును బౌపం గూడ దని యూహించి యింక నిశ్టతి శాజు౨ గనుంనొనుట మాన వహోనికర ముని తలంచి యొకనాటిర్మ్శాల్రి యెవ్వరు జెజంగకుండ నద్దమశేయి యా దోళికారూఢుండై ఛారానగరము. వెడలి ననుళోనసనగరనూర్ష ఐబు వట్టి వచ్చుచున్న వాండు, అని మం్రిపుత్రు దు సెప్పిన విని బంజికులు నోకునూరకా యి౨కం గొంత సీవటి కామవాోత్తునిం గనుంసొనంగల మశునుక్టాసంబు మాయంల్లంబుల నుల్లసిల్లుచు నున్నది. తదీయపాదకమల్యప్రృణామంబునం జేసీ మాభవంబులు పుణ్యభవంబులం గాలలవుః అట్టియఖిలజగజ్జనన్యపరావ కౌరుండు మనయుండునగరంబునకు. దాన యీ తెంచుటకుం గళం బెద్దియో యెజుంగం గోరెదముం వినిఫింపు మన మిత్రసహుం డిట్లనియె, ఆ ట్లా

న వినోదక థాకల్పవల్లి కువోకవి చతురంకయానారూఢుందైై పఫురంబువెలువడి కనమనంబున మనకివ్వు జెయ్యెడ కుం బోవుట యురవు? మన క్రీరాజాహోనంబు మరలం గల్లుదనుక 'ేభూపతికడ నుండ నగును! అని చింతించుచుండం దనవల్ల కి విషమగమనంబునం జనుడు మహాకవి యాన వాహులను బిలిచి యిది యిట్లు విషమగతిం బోవుటకుం గళం బే మని యడిగిన వార లి ట్లనిరి ఓఉయయ్యా యీము సీయానతిం దలమోచి యావల్టకి మోచుకొని పోవుచునాన్న రము ఫురమా నిర్దవించుటందొట్టి యాయొక మానవుండు “మేము వలదనినను మానక యిావల్టు కి మోచుకొని వచ్చుచున్న వాండు, వఏలకో యెజుంగము. కరినళిలానం చయళం శటస్థలంబుల నికండు వదంబు లిడంజాలక కొతుకుచుండువాండు. మిట్టపల్హములగు చోటులం దొడరం బోవు, శస, గమనంబున నిలకుం ర్రైట్టేచులేచుచుండు. ఈమానిసివలన నీయానము విషమగమనంబునం బోయొడి నని యొక్కనిం ఇచ్చి యెదుట నిలిపిరి శవియునక్యుదారంబగు కతదీయాకారంబుం గనుంగొని, జా న్వర్శనవర్థ మై తనరుచాయయు జెజ్జని లేశ మోవియుక గర్హముల స్పృృళించు తెలిగన్నులు సన్ననిమధ్య భాగము౯ ఫొర్షనుభాంశుబింబమును బోలెడుడుద్దు మొగంబు వట్టవో నే రుచిం జేలంగకరదీధుతులం గని యెంబెం జూనం గాన్‌ అని యిట్లు నిర్ణయించి నికూపించి చూచి ససంభ్రమంబుగం జతురంతయానం బుడిగి యామహారాజకన్యక యిజ్టికక్టంబునకుం చాల్పడుట మయేలకో యసి చింతించుచు నాకన్యకం గాంచి యిట్టనియె. కన్య కామణీ నీ పీవిధంబునం బురుహి కారంబు ధరించి వచ్చి యీాయలిదుమ్కరంబగుమువాకష్టంబునకుం వౌాలంపడుటయేల! నీకు నావలనం గావలనీనవని యేబేనిం గలదా? అది కడు దుర్తభం బయ్యును గరగతంబు చేసెదరు, కట్టా సీ పీకరనపుంబనికిం గడంసటంజూచి నావృాదయంబు వరితపించుచున్నయదిం వఏమందుం చం కమలరజంబు సోంకినను “ందెదుసీపదపల్హవంబు లీ శ్ర మమున శర్క_రాస్థలులం గారియ పెట్టుట కోర్వంజాలం నే యమలమణీ దృ నం, చు థితవిరలతాభర మోర్వ లేనియం నము లివి యెం నొచ్చినొ వెన న్మివికాభర మూని మోయుటక్‌ ఓయంగనామణీ వినుముం చ అనుంండేలుల్‌ సలీలపరివోసరనంబున వ్రేయుపువ్వులంక దనువ్సన సోయా జీని యది తత్‌ క్షణమ్మాత్త, నితాంతళాంతత౯

ద్వితీయగుళచ్భము రిక్‌ గను నటువంటియీలతనువుం గష్టము వెట్టం గడంగ నానె యీ ఘనళిబికాసముద్వవానకార్యనియు _క్తతం జేసి క్రూరకక్‌ అని మజీయు ని ట్లనియె కం వనజముఖ యాకఠోరపుం బనికి నూనుట యిజేల వల్కుము తెలియకొ వననిధివరివృతప్ఫృథ్వీ: మునతరశుభపట్టభద్రు, గాది లిబట్టీ. అని యిట్లు నగౌరవంబుగాం బల్కిన నాకవికులతిలక మునకుం గామీసీకలతిలక మి ట్లనియె, చం ఘనతరసంకటంబునను గాచితి నన్నును నామనోహరుక వనజజురాణి భారతి య వచ్చి కనంబడం జేసి నాకు నా జనకునిమెచ్వు లందితివి సాధుజన్నస్త్రవనియక్షీత్తి యా యనఘుని మన్న నోవిభుని నాదర మూర నన్యుగ్రహింపుమాం చ, ఆనుపవశేముషీవిభవుం జా_ర్తజనావనరతుణాతుముం డనఘుండు సాధుపాదజలజార్చవ భాగ్య పవిశ్రమూ ర్తి పా వనతరకీ రి భూభువనవందితు: జాతనియింటి శే యా ఘనునినపర్యలం గను మకారణసక్క్భవ యున్న నాయెడకా అని యిట్లు ప్రాకి వంగా విని మనవోకవియుం నోతొయ్యలీ నీవు కోరినళార్య మజెట్టిదుమ్య్మ_రం బైనను "జేయుదు; అట్టుండ సీయవళ్యాను సేయం లై యతినులభించ్రై యతినుఖకరంభై యొప్వుకార్యంబు నేయంటకు విచారించవలయుంనే! వీను నీయడరున ఇయ్యెడం గాలయావనము నేయ నగు నని నందియ మొందుచుంటిని. ఫారతీబేవి భవ 'ద్రూవమున నన్నన్ముగ్త హించినయగదిం సీప్రాణచాయకునికి నావలనం గశాలలకార్యంబుల నెల్ల నిర్వర్తించెదను. ఈధా రాపురాధివతికి నాపిళుంగొని పండితులు గల్పించియుండు వ్‌వ్తతివ్తి నివ_ర్షించునంతదనుక వనుమానననగరంబునన (యుండెవనుః ఆయ్యుడ వసీ యించి వేయంగలపనులను నీమనంటునదలంచియుండు వాని నే నెబుంగుదును, శుభంబు సమకూరు సీ విట్లు వచ్చినజాడ లితరుల ఇశణకపడకుండునట్టు మరల నంత౭ప్రురమునకుం బొమ్మ వం బోయివబ్చెద నని యోూయతివను వీడని శాళిదొనుండు ననుమానననగ రపులప్రోవం బట్టి వచ్చుచున్న నాయడు ఇది యేను సాూఢఛావలవలన ెజింగిలిని, అని మంత్రికుమారుండు నెచ్చంగా పండితులు నోమ్మిర్రే ససుండా అఫురుషచేషముం చాల్చు కొనివచ్చినరాజకన్యక యెవతి? దానిపే శమ! చొనిమనోవారుం డెవండు? అయిరువు రును రాజునకుం గోవము నంభవించునంకటికచ్వు జేమి జేసి! అది మహాకవి యొట్టు తప్పించినవాందు? ఈ వృత్తాంతంబు భక్త పాలనవరతంత్ర్త్మ యగ భారలీపుణ్యఛరిక

86 వినోదక థాకల్పవల్లి ఫూతం బై యుండునోఫుం గాన సవిస్తరంబుగం బలగ్యు మన మం్రిపుత్రుండు. రాజ ఫుశ్రునిమోముం గాంచి నవ్వుచు నెట్టు వచియింప నువక్రృమింబె. భోజతనూజయగు విరజాంబుజాచేవి చరి త్ర ము, వింటిలే యోవిద్వాంసుళలారా! ఇవ్వుడు ధారానగరము ేలుచుండు భోజభూపా లునికి సర్వాంతఃపుర్శవ్యథానభూతయగు లీలావతీదేవిమస్యథునితో రతియం మధుసూదకు నితో లత్షీయు శ్రునితో శచియు శంకరునితో నుమయుంబో లె నదృశసనూగమసుఖం బనుభేవించుచుండం బరివూర్జ్మ తొరుణ్యంబున నుండు వారసీకవతకంసులకు మూ ర్రీకరించిన తదీయాన్యోన్య ప్రణయరసపరీ వాహాపరిణామనిభవంబు నా సొకకన్యకామణి యావిర్భ ఏంబెం రతిమన్మథులసౌందర్యంబు నధఃకరించునాదంవతులరామణీయకంబ కత్తనూభవా కారంబునం దోంచుచున్నయదియ నా నాకన్యకామణి యొల్ద వారలకు నల్హ్లారుముదుగం ల "బెవగుచుం డెను, ఆకన్యకామణి రామణీయకంబు నుక గరు డోరగ, హై త్య, దానవ, యత; విద్యాధర కన్యకామణులందు నుండంబోల దీని వర్తించుట యలిశయో క్షి అద్‌ గాదు, మన్మభునిపంటి యతిరూపవంకుం డయినభోజభూపాలునికి రతీజేవివంటియతి సూందర్భ్యవతియగు లీలావతికిం జనియించిన యామానినీవకంసంబునకు రూషశేఖావిలాసం బులం గొజంత యేమేని యుండునే! ఆవల్ష్బవపాణి యాకారసౌన్టవంచించుక వినుండుం చ కనకలతాసమాన మగుగ్యాత్తము చంద్రునిబోలువ కృశమంక్‌- వినుళనవప్రవాళరు చివిభ)మముల్‌ మృదుపాదవద్మముల్‌ ఖఘనళిఖరాట్క_లావభ రకాంతము ఆఈొ, వ్వెద ముద్దుషల్కు-లుక్‌ విన వినవేద్య లౌ నథరవిద్రుము మత్యపణాభ మింతికిన్‌, ఈమనుమ్యలోకంబున మాచూచినరాజకన్యకాశిరోమణం లెందటో కలరు, ఎవ్వ తెయేని నాబోటినోటిన్తైన సాటి యగునది లేదు, ఊం క్రొన్నెలపంకయో మర్వుదు నోరికం బెం చిననోరు వంకయో కన్నియజాబితీనియరొయ కంకునిచేడియలోంటమావియో చిన్నెల ప్రోశయో సరసం కేంసగొజ్జగినీటివాశయో ఫున్నైపుదీవియో యనంగం భోజన్ఫపొత్మేబే యొబ్వు సీటునన్‌ * మ౭కీయంం* చం మదనుండు లోకము శల్ఞైలువ మానసమందుం దలంచి తా జగ ద్విదికసుకాంబరీమహిమ 'జేడుక భూభువనంబునందు నీ మదవపతిం 7 సృజించె నన మానసవృత్తులం జూజసొంచు సం చ్తుదమునం జొల్చు నాఠరరుణిమండలమండన 'మొస్వలాలర్య చుక్‌

ద్వి తీయగుళు చృము రౌ ఓసభాసదులార యూమదేభగమనాఖిరూవ్యంబు నినుండు ఊ అరసి చిత్ర్రమయందు నను వారయగ రూవనముచ్చయంబునక సారసగర్భుం డాత్మ నలిచాతురి మొోజుంగ రానీ ప్రాణనం ఛారణం గలం జేనినొ నికంబవతీమణినృష్టీ లోకసా ఛారణ మంచుం దోంచదు నిశంబినికూపము నెంచి చూచినక్‌ * పీవంజితో _త్తములార యా కాంతాతిలకంపు దృక్ప'శంబునం దగలే చేని పరువు అన "నేమి! తరుణులు సయికము చిత్త విత్రమంబుం గాంచకళోరుం ఉ ఆవరవర్షినీఫిలక మాసం గనుంగొ ని చానిలోళభనీ యా వయవంబులం దగులునతలల చాము మరల్చ "లేక పుం భావము లాత్మలం గొనుచు బాళి ఇెలంగలమై గగుర్పంణా భానములం గరంగుదురు పంకబనేత్త్రయనుంగు'నెచ్బెలుల్‌ = ఆకన్నియ జనసీజనకు. లిడినవిరజాంటుజ యను నళిమనోవారనామంబునం 'బేకవడి యీడై నసీయలలోడం గూడి చశవంబునన వీణా, వేణ్సు మృదంగ; ఆాళాది యుతంబుగ గానవిద్యా పారంగతత్వంబుం "జెంది యభఖినయశా స్త దతమై యఖిల విద్వజ్ఞనవిస్య యసీయవై. ఇారద్యంబునం జేజరిల్లుచు నుండ భోజభూవతి దాసిం గాంచి సాహిత్యనిద్యా భ్యాసంబునం దదథీకనిష్తాలవిద్యలకు వన్నె గలుగంజబేయం. దలంచి శన యాస్థానంబునం గవిపండితా గ్రగణ్యుండ్రై యూండుచాణళట్టారకుని రప్పించి తనమనో రథంబు:జల్పి యావివ్రవర్యునికిం దనతనూజాతే నవ్చగించి యవరిమితధనంబుల సంళుష్హు నింశేసి విడ్కొరివిన నంత నాబాణభట్టారకుండు విరజాంబుజకు స్వనుతొనిర్వి శేషంబుగం దాయుచు సమన్తశాస్త్రంబుల నభ్యసింపం జేయ, నాభోజనృపాళ్మే జయు నాచార్యబోధి శంబు లయినయషిలగ్ర్రంథంబుల నించుశేనియు ్ర్రమవ్రమాదంబులు "లేక చేర్చుకొనియె విమలమగు మణిదర్పణ౨బునందుం బోలె నొయంగనామణిచిత్తంబున నఖిలనిద్యలు సంత్రాంతంబు లయ్యె- శా. నానాలంకే, శిఖిన్నభొవముల విన్నా ణంమి వేం జెంది వి క్టానంబు న్లజియించి నాటకళ ఛాజా తార్థ కౌవ్యంబులక్ష్‌ భూనాథాత్మృబి గామశౌస్త్రమున సుభ్రూసౌఖ్యధామంబునక తా నత్యంశసమర్థ వతం గనియె ఛందళ్శా త్త సారజ్ఞ్వ యొ ఆమానవతీతిలకంబు చాల్యంబుం బాసీ తారుణ్యంబు నొందుచుండుతజీ తదీయ సౌళాన్యనిశేమంబు చానినెచ్చెలులం లీళావతీ దేనితో విన్నవి చినవ్రశారంబుం "చెళ్నెదను ఫినుందుం

88 వినోదక థాకల్ప వల్లీ వ్ల శేమాంథర్య మూవ నయనం సహనైశవేన రళ్తం నమైవ మనసాథరబింబ మాసీల్‌, కించాభవ నృృనకిశోరదృతో నింబ స్బర్వాధికో గురు రయం సహమస్మ "ఖేన భోజభూపాలుండును దనఠనూజాత యధ్ధిగతసర్వళా త్త యుసంజాతయావనయు నయ్యె నని యెతింగి సమ్మస్తకవిపరులయెదుట చానివిద్యావై శారద్యంబుం బరీక్షీంపం దలంచి యుకశుభదినంబునందు సభాసదనంబును సర్వాలంకారాలంకృళంబుం. బేసి కాళిదాసు భవభూతి దండి శంకర, తానేం 'దవృముఖమహాకవుల రప్పించి సముచికమణిముయాస నంబులం గూరుచుండం బ్రార్జించి వందులును మాగథులును స్తోోత్తంబులు సలుప భూసుర వర్యు లాశీర్వదింవ వేదవిదులగు పురోహితులు పుణ్యాహవాచనంబులు నదువ సమిీవని బద్ధయపనికాంఠరంబున నమరిచియుందురత్న పీఠంబునం దనజేవియగు లీలావతి విరజాంబు జతోడ వచ్చి యాసీన యగుడుం దానును మహాివై భవంబునం జనుజెంచి సింహాసనాసీ నుండయ్యె. అప్పుడు మంగళ వాద్యంబులు మో):గనుం అచ్చర వెలందులవంజటిబో గపుమచ్చె కంటులు న్నర్హనంబులు సలిపీరి అంత చాజభట్రారకుండు భూపతినమాహూాతుండ్రై యేంగు 'జెంచికాళిదానుని వామభ్గాగమున నమరిచియుండురతనంపుంటిటవయి. నువవిమ్టుం డయ్యు భోజభూమిోాశునియానతిం. గొని యంళ!పురవ్ర ధానపరి చారికలం నవరర్నఫ్రూరితంబు అయిన బంగరుషైరంబులు కరంబుల నిడుకొని వెంటనేంగుబేర జవనికాంతరంబు వెలుపడి యారాజకన్యక నభాభవనంబునకుం జనుటెంచి ఫురోహిలోవదివ్రమార్డ 0బునం బరిచారిక లందియిచ్చుమణినిచయం బుల చాణభట్రారకునిపాదపద్మ ౦బులకుం బూజలానరించి యంజులి గావించి కాళి దాసాదిమవోకవులకును జనకునికిని ఈక్కూంగలవందనీయులకు నఖివందనంబు రచియించి యంచితరీకిం దనజనకునిసించోననంబుక డ నిలువంబడియెను, అప్పు జాయొష్టు కుష్చం గనుంగొని నభాసదులు తదీయరూవలేఘవిలాసంబులకు మానసంబుల నప్చెరు నందుచు, నీ శృం గారరనవరాభంగమవళోదారసర్వస్వపరిణామసార మొక్క అభినవ తారు ణ్యవిభవసముల్లాసలశ్షీమనొజ్ఞ విలాస మొక్క ఊ మానినివాలంయన్నుంగవ మంధర మయ్యును .కైశవంబుతో మాననిరక్రిమం గనియె నూనసవృత్తులతోడ మోవి యుకా వాననితంబవీింబ మవ సర్వమహు_త్త్వముం "గౌరవంబునుక ఇానియ సాగె నవ్వు డలప్పొల్లికి మన్మథతోడ వేడుకన్‌. టీక మృగకిళోరద్భశః = మృగ కిశువుపంటికన్నులుగలదానిక్కి నయనంఇకన్నుం 'ైళపనసవా = దాల్యంబుతో = మాంథర్యమావ = మూంథర్యమునొంచెను నై శవము మంద ప్ర వృ త్తిగలదాయొనుం నయనములువిశెలములయ్యొను. ననో_క్ష్యలంకార

ద్వితీయగుళుచ్చము రి త్రిభువనవ్యా మోవాదీషకరతి రాజని జయలక్రీ మవోవిభవ మొక్కా అకులికరామణీయక సార్థపావనచారువినూ త్నావతార మొక్కా ఈనరులావణ్యపుంజనిఛాన 'మొక్కొ) వరగుసౌందర్యసముచాయభవన మొక్కా ఆభికూప్యసముల్లాసలాభ 'మొక్కొ యనుచు మనములం దలంచి రాయతివం గాంచిం మజియు నాసౌందర్యనిధి ననిమేవదృష్టులం గనుంగొనుచు నొండొరులతో నా సభాసీకు లిట్టకుకొనిరి ళూరా యేమందు మోమందయానపొందర్యంబు! న్స అభినవపౌ భాగ్యవిభవసంపద "లె నుదతి'న్వమోమునః జూడవచ్చు మంజుళలావ్రణ్యపుంజవై భవ మెలి సు ్రుమైందీ 70 జూడవచ్చు నసద్భృశసౌకుమార్యాంచిత శ్ర యుల్ల సుముఖియంగకములం జూడవచ్చు శుక్షకృష్ణవిశాలసురుచిరత్వం బెల్ప ను శో,ణికన్నులం జూడవచ్చు చారువివులాతిపవీన తాశ్చర్య "మెల్ల, నుందరికటీశఠటంబునం జాడవచ్చు వృ క్తనమపీనరమ్యతానత్త యొల్ల నుఠనువునురోజములయందుం జూడవచ్చు అని యనుకొనుచుండ నావుండరీకచత్రాతీం గాంచి కవివరులు శమమనంబులందు, ఫ్సీ శారదపరిపూర్జ్మ చం చ చింబవ్ర, తివిబళ్రావమనోవారంబు మోము ఆతులితవి ద్రుమలలికాప్ర తీపనచ్భావమనోద్థి బు వడంతి మోవి అలితమయూరకలావభారోదారవరిణామరమ్యుంబు ఫెమకబరి ఊత్ళుల్లనవహాల్లకే దొరసాధృశ్యల శ్షీధరంబులు లలనవదము లతనుభుజకార్యదీవకం బబలచూపు, రతికళొచాతురీసార మతివవల్కు గాన సీచాన ఆానలంకారగరిము సవ్భాదయావ్షోదవిన్న్యూ ర్తి నల్పె నిపుడుం నిరజాంబుజపాండిత్యంబుకవులుపరీజ్నీం చుట అట్టు కనచెంత నిలుప౦బడి వినయభయభ్‌ క్తులు ముప్పిరిగొన నాక్టూవ్రలీతుణ 'మొనరించు చుందుతనతనూజొతం గాంచి భోజభూవిభుండు నోతల్లీ నీ పీబాణభట్టార కునికి శివ్యచై యభ్యసించినవిద్యలలోం గొన్నింటి నీమవోశవులు. పరీతీంచం. దలంచి మదీయ స్రార్ధ నాంగీకారం బొనరించి యానభ నలంకరించుచున్న చారు; ఈమహానీయంం వా పక్షమాంధర్యాదిళబ్దములకు న్లేషవెచ్చనగును. అధరబింబంజదొండవండువంటి మోవి, మనసాసహైవ = నూనసముతోడన్వే గ్రక్తమానీజ్‌ = రక్తమాయెకు, అధరమెజ్జనిద య్యెను. మానసము శృం గారరనముగలదయ్యెను* కించ అ మఆతీయు నికంబ॥=పియిందు మన్మ 'భేన్సవా = మదనునితోడ, సర్వాధికః = అన్నిటికంటబెనధికముగను; గురుః ఇ గౌరవముగలదిగనుు ఆయొను* నితంబమళివిశాల మైప్ర థీమంజెంబెను, మన్మ్యథుండు. ఈక్కిా నవానికంటె మించి శనకు లోబడం శ్లేసొనియెం

౦00 వినోదకథాక ల్పవల్లీ లడిగిన్యక్రశ్నల కుత్తరంబు వక్కాాణించి న నా్ననందవయోనిథిం జేలింపం గలమె ఇన్ని దినములు సీ యళ్యసించినవిద్యలయందలిసారం బీదినమున సీకవులసన్నిథిని బయల్పజిచి తదీయశ్ఞామా పా క్రతం గాంచినం గదా ముంజపంశంబు వన్నె శెక్కంగలదు! అని మందలించిన విరజాంబుజయుం6 దంజ్రిం గాంచి యోయయ్య మదమ_త్తసామజంబులకడ వమశకంబు తనశళక్టిం గనంబబుచుపిధంబున సీవిద్యావధూపహృృదయవిద్య గృ గణ్యులసన్నిథి నానేర్చినయత్యల్పవిద్యను చశటించుట వానుముంతు నెదుట కుప్పిగంతులు వేయం బూను టయ ఆయినను మడియగురుజనచరణకమలంబుల మూనసంబునం దలంచి తదీయ వభ వంబునం'జేసి నానేర్చినయది నిన్నవించుకొనియెద- వీరలు బుధజన్మాగృగణ్యు అనటం జేసి నానుడుపులం గలదోవంబులను చాటింవక గుణాంబులు గలజేని వానిం ర్యైకొందురు గాత అని చెప్పిన దానివినయసంవద ెల్లవారు. నఖినందించ రాజును గాళిదాసుం గాంచి యోయభినవథొరతీ శుభావతార! మవంక ని! యిీకన్యక నేదేని యొకటి యడుగు మని వా క్రవ్వం గవియు వళ్లై యని విరజాంబుజం జూచి అఆూకుమారికా " మలయమారుకంబు మందమందముగ వీంచుచుండుట వర్మీ ంపుము అని వచియిఐ౨వన నా రాజకన్యశయు నవ్వుడ యిట్లు సెప్పె* క్‌ న్లో లతాం ఫున్నవతీం స్పృష్ట్వా స్నాతో విమలవారిము ఫున నృ ర్శనళంకీవ మందం చలతి మారుతః

ఫో మారుత ఆ వాయువు, పుమ్పువతీం = ముట్టుతమైను పున్సుములుగలదియైన అళాం = తీవియను) లకవంటిస్తీ నిన్ప ఎక = తాంక్రీ వినములవారి ము=నిర్మలములయిన జలములయందు; సౌస్షైతః = స్నాన మొనరించినవాండయి. పునన్స ఏర్శనశంకీవ = మరల చాశంచోదుననుళంకగలవాండయికాంచోలు, మందం=మెల్లగ చరతి = సంచరింబెడినిం మారుళుందు తాను బువ్వువతి మైనలళను దాంకి యాముట్టుతం 'దాశినదోవంబు వోవ శుద్ధో దకంబులం చానమాడి మరల నాముట్టుతం చాక బోదు ననుశంకవేత చీగమంగం జరింపక 'మెల్లనం దిరుగుచున్న వాండు, తొలుకం చెలియక ముట్టురను ముట్టుకొన్న వాండు జాం చొనమాడీ మరల దాని శెడగలుగ మెల్లగ సంచరించుట యిచట చేద్యము* హైత్య పౌరళ్యమాంద్యములను మూందుగుణములు మారుతమున కుండిన నుఖకర మగుంగాన నవి యున్నవని భావమూ. “మందంచలతి” యనుట చే మాంద్యము, "పుమ్చువతీం స్పృష్ట్వా” యనుటవే సౌరభ్యము, స్నాతః” అనుటచే వైత్యమును న్ఫురింజెడినిం

ఇచట “*మారుక్‌ అనుచోం బుల్లింగసా్థరన్యము చేతను) “లతాంపువ్వవతీంో అనుచో స్త్రీ లింగస్వారస్యమా'చేతను “న్పృషహ్టూ” యను క్రియాపదస్వారస్యము చేతను ఒకరనీకందు. పుమ్చీణి యయినవూంబోణిం గూడి యనంతరము. పౌవళీతిచే 'నాపానము వోవంచానమాడి మరల చాందునో యనుభయంబున 'నొదిగియొదిగి వర్తిచుచున్నాం దను నద్రర్తుళార్థము నూరుతవృత్తాంతంబున నూచికంబు సేయంబదు చున్నది,

ద్వితీయగు ల చ్భము ర్ట అని చెప్పిన విని నభొసదులు రాజకుమారిక నెప్పిన వద్యంబునందుం గల యర్థవై చిత్ర్యమునకుం గడు సంరసించిరి మవాకవియు నానతినుడివినవద్యభావంబు న్లేషానుస్రాణికంటైై మనోరంజకం బయ్యొ నని యనర్థ్య మణిగణ్మకృథితం బయినతనకంఠో హారంబును బహుమానింబె, అది గని సంతసించి రాజుభవభూతిం గాంచి యోకవివరా నీవు జీజేని దీని నడుగు మనిన నాతందును గామినీ కాముకులయు క్రిప్కత్యు క్షరూవముగ నొక సమస్య యొసం౫. * ట్లో. కాంతోసి నిశ్యమధుకోసి రసాకులో సీళ్యాలింగితః మితి నాథ పరాబ్థఖోసి అని వెప్పిన విరజాంబుజ విని యావద్యార్థంబునందు నతిమనోహరుండును

• సూర్జమయినట్లోకమును దానియర్థాదులును. ట్లో, శాంతో సినిత్యమధురో సిరసాకులో సీ త్యాలింగితశిమితినాథవరాళ్తుఖోసి త్వత్పీవరోరుకుచ యుగ్హ్యమురో విభిద్యపృష్టావ్వినిర్ష తమభూత్కి-మితివ్యా వేతీ,* స్రోషికళ రక యగుకామిని తననాయకుండు రాంగా వానిం గాంచి తదీయ రూవపరాసీ క్యాదు శెతింగియుండునది. గానం దమి తలశెక్కి సభఖీజనసమతుం బని మొజుంగక ఉయింబడి కొంగిలించి మోని శానవేయ నది తనకిష్టం బయ్యు నఖీజనసమ త్రం బని చెరగంది నాథుందు మొగమాద్రివ్పికొన నది రసికునికిం దగునా యని నాయిక యడుగుచున్నది. శాంతో సీళ్యాదిచేళం టీక నాఫ = పీనాయకా శాంతోసి = స్త్రీలమానసంబును నారించువాండై నెనడెద వనియు) నిత్యమధురోసి = సర్వ చొఅనుభవించినను ఇెగటు గలుగళ రసా వహు;డవై. ప్పర్తింతు పనియాను రసాకులోసి = పరమరసీకండ వనియు. అలింగితః= నాచే నంరింగనము పేసికొనంబడినవాండ వై, కీమిలి=నీమని, వరొజ్తుఖోసే = మొగము ద్రివ్తుకొన్నవాండ వైతిపి. ఆని యజిగిన నాయికకు: గాంకుండు రదీయమానసంబున కథికోల్టూనంబు గలుగునట్టును చాంచేసీనముఖపరావ్నర్తనమా లజ్జవలనను మలి దేనివలనను గాదని నమర్తి ంచుటకును దానితో ని ట్లగుచునా్నందాం త్వత్నీవరోరుకుచయుగ్మ్యం = నీ పొగర్రమిటేయుండుగట్నిగుబ్బలక వ; న్‌వు గాభాలింగనము ఎవేసిఫొనంగా) ఉర! జ నా పతమును, విఖిద్య = "భీదించి? వృష్టాల్‌ = వీంపువలన్య వినిర్జత మభూ త్కి మితి = దూసి వెడలివచ్చెనే మోయని; కవైక్షీ = నాచే మరలి చూడంబడియొను. నేను మోము మరల్సినది నీ కథరమిచ్చుటకు లజ్జించి గాదుః సివు జబాఠాబొలింగనంబుం జేసికొని కుచం బుల్నాయురంబున 'మిణుమంగా సిటాగరుమోజీన గబ్బిగుబ్బల మొన లురంబు "భేదించి నట్టుండ నవి నాపతుంబును జిఏంచి వీవున వెడలె చేమో యని మరలిచూచితి నని నాయజపండు నెప్పినట్టు ఫభెవము, ఈ మ్రైట్టోకమునందును. దీని క్రిందిపద్యమానందుకు బూర్య్యొర్ధము. నాయికోక యనియు ను తృరార్థ్యము నాయకో_క్రియనియు ఇెబ్టంగనగునుం

ర వినోదక థాక ల్పవన్సీ సర్వదా మృదుమధురాలావలీలానిచతణుందును కృంగారరసభూవణుండునగు నాధుని గని నఖసమత్‌ం బని యెబుంగక "మోనా వేశంబున నారనివయిం బడి కాలిలించి మోపి పౌనక మానం గడంగిన నాయకుండు లజ్జించి మారు మోమా వెట్టుకొనంగా రసభంగం అగుటకు వగచి యాయాిధీర రసికుండవగునీ కిది కగునా యని యడిెెడుళూవము గానం బదు.యున్నది. మంచిది! దీనికి దగిన తెజింగున వచింప నగునని యొంచి యి ట్లనియెః శ్లో-శ్వత్పీవరోరుకుచయుగ్త్యమురో విఖిద్య పృష్టా ద్వినిర్బరమభూ ల్కెమితి వ్యాపేనీ అని ఇప్పిన సభాసదు లక్యంకచమక్క్చృకు లై. విరజాంబుజరసీక తొవిభవంబును కరముక్షైాఘింపం దొడంగిరి. భోజభూమోశళుండును దనకుమారిసామర్థ ఫంబున కలరుచు నాచార్యుండైనదండిం గాంచి యో కవికులలిలకమా నీవు నేదేని వశ్న సేయుమని జేండుకొనిన నాదండియుం6 గన్యకాపకంసంబుం గనుంగొని వివో త్కంరిత యగునాయిక యవస్థశు బోధించుపద్యా ర్థంబు నుడివెళుం చళ్ళ, “వీకతో రచితా శయ్యా "హ్యేకతో రచితాచితా” అని ఇెన్పి ఉఅాదండి కన్యకామణిం గాంచి నానుడివినపద్యంబున కుత్తరార్థంబువల్కు- నునిన స టైమనడ యము దా్తత్యము చ చరురులలోన నెంళయును జాణ వటంచును నిన్ను. గొయలిం చితి నిటు మారుమో మిడంగం కెల్టున యోరసిళ్యాక్తగణ్య య ద్భుత మగునట్టిబంగరపుబొంగరపుంగపం బోలునీకుచ ద్వితయము లొమ్ల నాట్‌ వెస సీథున దూనెనొ యంచుం జూచితిన్‌.

• స్టూర్జనుయిన క్లోకంబు నవతారోయు నన్థాదులును. ల్లో వకతోరచితాశయ్యా | ష్యూకతోరచితాచితా; అద్యకాంతశృతాంతో వా! దుఃఖస్యాంతంగమిష్యతి. విరవోత్కం8ిళకయగు నాయిక తననాయకునికిం జెప్పిపంసి నాయకుండు ఆతా వచ్చెద నన్న కాలంబులం దస్పిపోయి. రాక పోపుటంబేసి యప్వుడు కడపటిమాటణా దూతిళశాముఖంబున నాహ్వాన మొనరించి వాండు తప్పక వచ్చెద నన్న కాలమునకుం దా నాకండు గనుబెంబెనేని వానితో రతినుఖంబు లనుభనించద బుష్పుశయ్యయు వాండం శొనిశాండు పహుంళాళనునికి చేవా మావూుతి'సేయం జితయు సిద్ధపణుచుకొని యున్నది శదవస్థాబోధక మా పద్యవూర్వార్థము. ఆయవస్థ కనుగుణముగం జేయ సిక్టీ కమైయుంండు నాయికా సొవానంబుం 'చెల్బునది యుత్తరార్థ్యముం టీశ వీకేళ ఇ ఒకచైపున, శయ్యా = పూలపానుపు,. రచితకా = ఏర్పజుపం బదీనపి వకళఠః2నుటియొక పైపును చిళాంచిశయు, రచితాహి = కల్చింబడియుంన్నది

ద్వితీయగుళుచ్భ్చము 908 నవ్వడ యానుందరి యి ట్లనియెం శ్లో! ఆద్య కాంతః కృళాంతో వా దుఃఖ స్యాంతం గమిమ్యతి” అని నుడవంగా నభౌాసదు లెబ్ష వారును మవోనందభరితు లై యారాజకన్యకబుద్ధి వాతుర్యంబునకును తదీయ రాసిక్యంబునకును బలుమజు శ్రామీంవం దొడంగిర. అంత మవ కవియగు కాభిదానుండు సభౌసదు లెల్ల వినంగ ని ట్లనియె- ఓ థారాపురాధివతీ ఈ భవ భూతియుం దండియు నిచ్చినవద్యార్థములభావంబులు నాక కాక యిశరులకు వేద్యంబులం గావు ; మహాదుర్చోభములు ; అట్టిభావంబుల నతినులభంబుగ గ్రహించి యీ కుమారిక కదనుగుణముగను క్రరార్థంబులు వచించినయది* పీరొాజా భవదీయభ క్రి భావంబునకు నంత సి యుల్బంబున నీకులంబుం చొననముసేయ నెంచి యీపురంబున నుందుభుప'నేశ్వరియె యిీవిరజాంబుజ మై యవకరించె నని తోంచెడిని. కాజేని యిజ్రి కళాకాశలంబు సాధా రణకన్యుకల ఇక్కాడిది! ఈకలువకంటివలన నీకులం బుత్తమకీ రిం కాంచంగలదు, ఆని నుడివిన భోజభూ పాలుండును భవద్విధులగు మనాసీయుంల యాశీర్వాదంబులకు6 చార్టు డనయిననావలమున కిజ్రినుజనశ్లాఘసీయంబగు నుక్క_ర్జము సంభవించుట చిత్రమే 1 అని వినయంబు డోం బలుకం గాళిదొనుండు బాణశవిం గాంచి యోవ్రియసఖుండా భట్టబాణుండా! నుళిమ్యాపరిద త్తం బయిననీవిద్య శుక్రినతం బంంనజలబిందువు చందంబున మవార్థ్స్‌ 9 బయి యొప్పీనయది. కృళార్థుండ వై తివి అని చెప్పిన దంజియు భవభూతియుం దక్క్యుూంగలవారలును గాళిదానునివచనంబులకుం గర మామోదించిరి. ఇంతలో చ్వార పాలకుండు సనుజెంచి రాజునకు జోవోకు సల్పి చేవా కుటుంబకవులు నల్వురు సను చెంచి ఛవదీయదర్శనంబుం నోరుచు ద్వారబేశంబున వేచి మున్నవారు అని ఇెప్పిన రాజును వారలం ఛి, వేళపెట్టునది యని ముదల లయుడ 'చ్వారపాలకుండు న ట్లొనరించి తనకార్యంబు శేయుచుండుటకుం జనియె. ఆకుటుఎబకవ్టలు శ్రావణ వేష ధాపలు వార లలో వృద్ధండు రాజునకు స్వస్తి యగుం గాకయని యాశీర్వదించి భూపతియిచ్చునర్థ్య ని పాద్యాదులం బరితోషంబుం జెంది తన్నిర్చి స్టాసనంబున నువవిష్టుం డయ్యె= అతనితో

చ్‌ ణ్‌

నొకవివ్ర చేమధరుండగు కుమూరుండును ల్రావణీ వేషధారిణి యొకళన్యకయం. నట్టిద యొకచృద్ధయం నుండిరి. వారలును యథావిధి బూజితు లై రి, రాజాజ్ఞ చే నాకనూరుండు గదా 1 అద్య=ఇట్టి సమయమున, కాంళ్యఐనాయకుండుగాని, కృళాంతో వొజయముండం గాని దుఃఖస్యజనాయిక దుఃఖమునకు ఆంతంజముగింపున్సు కరిష్యతి=చేయంోయొడిని, నాయకుందు ననుదెంజెనేని రతిసేయుటకటు శయనంబును రానినాం డువరతి చేం ప్రాణ పరిత్యాగంబునకుం జితయం6 గల్పితంబులయ్యెనుః వవృకారముసం గాని దుఃఖంబును భాషికొన నాయిక గడంగి యున్నదని ఛావముః

ర్వీ వినోదకథాక ల్పవసన్లి శం చృద్ధయుం గమారిక యు నిలువంబడియుండిరి. అవ్వడు 'రాజు నానలం్యరిలో వృద్ధునిం జూచి మొోరు కుటుంబకప్లల రని వినియెదను. అట్టయిన నాయిచ్చుసమన్యను సూర్జము క్‌ 'నీయంజను. ననియిట్లనియె. ల్లో! క్రియాసిద్ధి స్పల్వే భవతి మవాతాం నోవకరణేి [న_క్వంబు గల్టినమవో క్తులకుం శ్రితాసిస్థి గల్లు, నుపకరణంబులు గావలయునను నావశ్య శతయేమియు లేదు) అని నుదువంగా వృద్ధుం డిట్లనియె శ స్టో భుటో జన్మస్థానం మృగవరిజనో భహూర్జవనన॥ వనే వాసి కందాదిళమశన మేవంవిధగుణ! అగ్నన్ష్యః పొథోధిం య దకృత కరాంభోజకువాలే శ్రీయొనిద్ధి సృల్వే భవతి మవాతాం నోవకరణేం అతడా నతన తతా లైలైల ల

• టీక జన్య స్థానం గా ఫుట్టినచోటు, ఫఘట;=కుంభము, మృగపంిజనః = మెక ములు వరివారముగ6ం గలవాండు, భూర్జవననః=భూర్జవృతపుయబట్ట వస్త, ముగాం గల జాందు, వనే=జవనమునందు, వాన$=నీవాసము- కందాదికంజదుందలు మొదలగునది, అశనం ఐఅన్నము, నీవంవిధగుణ!= ఇవ్విధములగుగుణములుగల వాడు, ఆగ టే _న్వుందు; పొథోధింజసమా ద్ర మును; కరాంభోజకువా నే = శేలుందామరవల్ల ౦బునందు, యల్‌ = ఎందుచే, అకృత=నిలిపెనో! శల్‌ = అందుచే మహతాం=మవో ల్తులకు ్రియాసిద్ధిః= శోర్యనిన్ప _ఖి-ార్యము నెల వేజుట, న ల్వేజవ,ఖావముండల్యా భవతి=అగుచున్నదిం ఉఊపకరకే=సాధనసంప_ై, యుంండవలయుననుట్య నజ=ఆివశ్యకము నాదు, తా, అగ నుందు కుంభమున జనించినవాండు గాన జన్మ స్థానస్ర్రైబల్యము “లేదుః శవస్వీ యగుటచే నరణ్యవానము సేయుటంబట్టి యారణ్యకములగు మృగములే వరిజనము వళి: దోడ్పడును గాంనం బరిజనమువలనం గలిగిన ప్రాబల్యమును "లేదు. వల్క_లములు భరించువాండు. గాన దరిద్రుం డగుటంబట్టి ద్రవ్యబలమును "లేనివాండు. వనమున నునికి యగుట కేసి స్థాన ప్రాబల్యమా లేదు, కందమూలాదులు భుజించు వాండగుటం జేసి యిన్నం దులవలన మై నదేహదార్థ్యాదులును లేవు. ఇయ్యవి జన్మ స్థానాదులుం మవావ్రభావసం 'పొదక మగుకార్య మొనరింవం జాలని జీ యయుగ్యను ఎంతటిమహాశూరు 'ల్రైనను “జేయం గూదనినమంద్రచుళకీకరణమురు గుంభజమవార్షి యొనళ్చిను.. గాన మహాశ్తులకుం న్‌్‌. గార్యము సిద్ధింవ నువకరణము లక్కర లేదు మళీ వారవ, భావంబువలననే "నిటి వేయి మన్నవని భోవముః మీశ్రావరుణు లను జేవతలక నూర్వశీదర్శనంబు "కారణముగా: జరమ థాతుత్తుర అను సంభవింవ నది శెండుభెగము లయి యాగభూమియం దుండుభుటంబునందును

ద్యితీయగుళుచ్చము 95 అని ఇెక్పీన విని రొజు నాకనిట్టోకార్థంబునం గలసరనతకుం గడు నభినందిం చుచు బహుమూల్యంబు లయినపోడశమణులు గలహారం బొక్కటి యకతనికి బవుమానం చొనరించి వృద్ధయగు కాంతం గాంచి యూోయవార్హ యాసమస్యకు పకం దోంచినది నుడువుమునంగా నావృద్ధ యిట్లనియె. జ స్టో గ్యామ్యైకం చక్రం భుజగనమితా స్ట తురగాః లాలా ఘటబపి[ ప్ర జేశమునందును బడగా ఘటాంకంవతితబిందువుచే నగస్తుండుశు దదికర మువే వవీస్టుండును జని ంచిరి= పూర్వము నమ్మద్త్వమందుం. గొందయు మళాక్రారరాకునులు. వేరి చాయి యష్పు డవ్వడు లోకములను బొధవెట్టుచు రౌంగా నది యెజింగి యగస్త్రుండు తీఠాద్ధిశాయి యస్యత్రయకవరిం గనుంగొనునెవంబున నమాద్రునిం స్రావ యి మ్తని యడుగ నాతం రకుండినం ప్రద్ధుండై యామహర్షి ననయోగశ కిచే సముద్రుశిం దనపుజిసిట నిమిమ్చుకొనియాచ మిం చెను ఈపురాణకథలు లెండు నియ్యొడ ననునంభేయములుః షు టీక్ళరథస్య=అరవమునకు; వీకంచ లే ౦=ఒకచ క్రముః ఇంచుక యొడ్డ'గెడవంి నను భూమిం జడుటకు సిద్ధమయి యుండునని భొవముః భుజగనమితా$=నర్పములచేనియం త్రిశములమయిను స_ష్తలురగా! = వీమగుజ్ఞములు, రథమునకు విమదునంఖ్యగలగుజ్ఞములు గట్టిన నది విషమగతి౬. జశునుం అట్టివానిని సర్సములచే: గట్టుటయు మశియొశ కార్య విఘాతకము, మార్గః=ట్రోవ ఇిరాలంబ8=టి త్రయము లేనిఏ త్రోవ మంచిదిగాను గఠిన ముగానుండక లీవిభమ మునకు కాదిదుర్హ ంఘ్యవ్రతిబ౨ధకము లుండినను నడుచుట కష్టమే. అట్టుండ నాత్రో,వ నిరాలంబమే యయినచో6 బ్రగోూణము సేయుట యెంత కష్టషో. అెలిసీకొనవచ్చును. సూర్యుండు చనుమార్ష మాకాశముగాన_ నిరాలంబనుం సారథిరకీ=ఎసూరథీయంంను చరణవికల$ = సూదములు లేని వాంయ అరూరుండు, సారథిమైన సమర్థుం డయ్యెనేని సాధ్యమగునంతవరకు నమ్థింద నగునుం ఆసారథికిం చాదములే "లేవు, అట్టి వాం జేమి సామర్థ్యము రథముతోలుటలోంశాన్నింపం గలండు* రవి!ఇ సూర్యుందు, వ్రతిదినంజదినదినము, ఆపారస్యదరి లేని, నభసంజఆక సముయొక్క అం తంజ=ఫొనను, యాల్వేవ=ఎచేపచునేయున్నాండు-.. కాను శి యా, ,,శరణే=మవిితు ట్ర క క లకు ్రైయానిన్న త్రి చార్మిప్రభావమువలననే యగుకు! గాన వారి గుషకరణాములం గావలసీనయావశ్యకత శీదుం

06 వినోదక థా కల్పవల్లి రవి ర్యాత్యే వాంతం వ్రతిదిన మపారన్య నభన ీయానిద్ధి స్ప ల్వేభవతి మజవాళాంనోవకరణేం అని వల్కంగా విని రాజు నవాయమం గరము నంతసించి వదునే 'జేనులసలను వీడురథంబులను బహునూనమిచ్చి కుమారునిం గనుంగొని నీవును నుడువు మనలా నాకు మారం డిట్లనియె. కస విజేకవ్యాలంకా చరణకరణీయో జలనిధి? వివతః పౌలస్త్యో రణభువి నహమాియాశ్ళ్చ కవయః వదాతి ర్యర్మ్యోసౌ సకల మవథీ ద్రాతసకులం శ్రయాిద్ధి న్స ల్వేభవలిమవా తొంనోపకర శే. తా సూర్యుండు. తాను పతిదినమును ట్రి,యాణముచేయవలసీనచోటు దరి 'లేనియాకాశము.. దీనియందు. దినదినము నంతయుం శ్రయాణము తప్పక "చేయవలసి యున్నది, ఇట్టితుదముట్టనిచోటం జయనమం సేయుటకుం దగినపాధననంచ_ని "లేదు. రథ మునకో యొంటిచక్ర ముం గుజ్టములు విషమములం, ఆవి భుజంగములచేంగట్టంబడి యున్నవి. నిలువ వీలులేనిది శోవ రథముతోలెకువానికిం గాట్టు లేవు ఇట్టు సాధన నంవత్రి 'లేకుండినను సూర్యుండు ,వ్రతిదినము నపార మగనీయా కాళశమునందుంబ,యా ణముచేసి తుదముట్టుచునేయున్నాండు.. కాన మహాత్తులకుం ్రియానిస్పు త్తి వారి చభౌవంబునలననే గలుగును గానవారి కుపకరణములతో నక్కరలేదుం " శ్‌ ్రి్లు విజేతవ్యాజజియించందగినది, అంకాజలంకానగరము. నలుగడలజలదుగ్షా వృతమైయుండునదిగాన జయించనసాధ్యమ యియుందును.చరణతరణీయః=కాలినడకచే దొంటవలనీయుందడునది, జలనిధి!=సమ్యద్రము- కాలినడక'చే సముద్రమును చాంటుట దుస్సాధ్యము. వివత!=శత్రు వు; పౌల_ళ్యో=రావణుండుం పీండుసురానుకలంగాల్సిన మహాపీరుండు,. చగతుండును మవ 'వ్రబలుండై యున్నాడనుటం రణభువి= యుద్ధభవామి యందు సహాయాశ్చ=నహాయం. లన్న నో, కచయఃలఅకోంతులుంం చంచలన్వభావము గలిగి మయొకచానితో నొకటి సేరకయుండుకోంతుల నవీయముణా నుంచుకొని యుధ్ధమునకుం గడంగినచో ఇెట్టు జయము. గలుగునో తెలిసికొనవచ్చును. ను _ర్యశ-మనుష్యండును, పదాత్కింవాహానాదులు లేకళాళ్లి చేనదుచుచాదనగు ఆపూ=ఈ శ్రీ రాముందు, నకలంజ నమ _న్ఫమగ్కు రాతనకులంంరాతసననమూవామును, అవధీల్‌ =చంపెను, కాన మవాతుల గంర్రైయానివ్వ శ్ర వార్శివ్తభెవమువలన నేగలుగుడాన వారికుభకరణములతోనక్కార

ద్వితీయగుణుచ్చము ర అని వాస్రవ్వగా నాతందు నుడివినశ్లోకమునకు నవరిమితా'మోదంబునం జెలం సచు రాజు వారు మువ్వురు నుడివినన్లోకముల కు్తరో_క్టోరము రనవుష్టి గలిగియుండు టను క్ఞాఘించి కుమారునికిం బదునెనిమిది గజేంద్రములను బహుమతియిచ్చె. అంక నా మూువ్వురకడ్య కీ సౌపమార్యవిలానసారసర్వన్వ మె మించుందీవియం బోలు మేనిదాని శృంగారశ్రారతరంగమాలికలయి కొమరునో ఇెకువిలాసములదాని సళినవతారణ్యవిభవసారం బయి భొనురం బయినరూపంబుదాని ఫొన్టేంయచం ద్రి కావొరనంఖార మాలావణ్యమున మించులశ్షీదాని చణయరనళ్రూరకస్లోలభరితలలిక, మధురదరవోనసొభాగ్యమంథరంబు లసచు సిష్ణన నసదు జాడ్యంబు వొడము, శ్రాలులక్ర్రే లంటిచూపులం గాంచుదాని, గీ తరుణిం ననుంయగొని భోజుండు తనమసమున, సీనరోజాటీ కారతీనీరజాత లోభనానవలీలావిలోభనీయ; సౌకుమార్యాకృతి యటంచు నంస్తుతించిః గీ జే యానమస్వం 'జెల్పంజొలుదువె నా, చాసరోజున్మేత్త యధరవిద్రు మంబు వెడల లేనిమధురంపుంజల్కుల; ననియె మందపహ*న మందగించ ఓచేవా వినుముః

• స్లో, ధనుః 'పొన్చం మార్వీ మధుకరమయీా చంచలదృశాం దృశాం కోణో బాణ న్పవ్ళా దకి జడాళ్తా హీమకర? లొ ల బెల వా తా. జయింవవలనీననగర మన్ననో నల్మావ్యక్కల జిల మొపరించుటచే దగ్గ అకం బోంహాడని లంకావట్టణము- కాళ్ళ చే నడిచి నడువు సమ్ముద్ర్యమును దాంటవలసీ యున్నది, ఇది దుర్రంఘ్యుము: శగ్రు వన్ననో 'జీవానుకులం జయించిన పౌాలస్త్యుండు* శత్రు వైనను నుసాధ్యుయ గాండనుట, నవియనంప_ఖ్రై కోయలగట బే నువయోగవడనిదిః రాముండు ను మర్తు సందును వదాతియునగువాండు నమ నరాతునులకులమును సంపా రించెను, కాన మవోత్తులకుం (గియానిన్పు త్తి చార్మిప్తృభానమువలనానే గలుగును గాన వారి వవకరణములతో నక్క_ర లేదు* సా బ్రీక్లు. భనుః= 'వావము, పౌవ్పంఐ పున్పమునం జేయంబడినది. చావమునందు దార్థ్యము. "లేకపోయిన. 'బాణములు చ్రయోగిచుట నుకరముగాదు. అట్టుండం బున మే ధను సృయ్యె చేని చొనింగొని యేమి శేయంకాలును, మార్వీ=నారి, మధుకరమయి = మధుకరములమయము. నారి సరిలేనిచో గజికప్పి బాణములు నిరర్థకము లగును మధు కరము లాకచానితో నొకటి సంటంధించక చెల్లాచెద రగును, అట్టి నారి యుండి యేయుప ఇమూసగము రు చంచలదృశాం=చపలములగు కన్నులుగల స్ర్రీలయొక్క; ద్భశాం నూ వినొ దశా

రై వినోదక థాకల్ప వల్లి న్వయం వైళోఒనంగ సృకలభువనం చవ్యాకులయళతి . శ్రీయానిద్ధి బృల్వే భవతి మవాళాం నోవకరణే. కన్నుల, కోణః=కొను బాణకి= బాణము. ధనువును గుణము నట్టుండినను చాణమైనను నిభృళముగ నున్నదో యనగా నదియు "లేదనుచున్నది. స్వఫావచంచలము. లగుకన్ను లం గల కలువకంటులకనుగొన లెంత నిభృశమైయంండును! బాణ'మో యిట్రిది. ఇట్లు సాధన సంపత్తి లేకపోయినను సహాయసంప_త్సియయిన నున్నచా యన నదియం "లేదనుచున్నదిం నువృదవి=నెయ్యుండును జడాళ్ళా = జడమయుండగు, హీమకరః = చంద్రుండుం దీనికి జడన్వభావము గలవాండనుట (వ్రశృతోవయోగియయినయర్థము. జలమాయుండనుట వికో థవరివోరార్థము= జడుండు ననాోయవడుటవలనం గలుగునువయోగం శేమియు. నుండదు అట్టయ్యూను చానుగాని కనవారుగాని యున్నం "ార్యసిద్ధియగును; అదియు 'లేదనుచున్నదిః స్వాయంచవఐతానును, వశఃంతన వాళెవ్వరును లేనిరముంటిర మకియును అనంగ9ఐఇ అంగము "లేనివాయం. కనవా రుండియం శరీరదార్థ వమా గల్లియుం కష్టఠరసాధ్యము లయిినవనులం వేయుట దుస్సాభ్య మే. అట్టుండం దనవారును. లేక, శరీరదార్థ బ్రమావరకుంబో చేల! మొదటి శరీరమే లేక యుండువాని "కీపని యగు! అట్టుండినను సకలభువనం = సమత్త లోకములను వ్యాకులయతి = వ్యాకులవలుచుచు న్నాందు* మస్త్యథునికివళంవదుండయి వ్యాకలవడనివాంయ లోకమం "చెవ్వండు "లేక యంం డెడిని - _ మన్మృథుండు నకలభువనములను వ్యాకులవబుచుచున్నా6 డనుటకు ఉబోధచం క్రోదయ మనునాటకమునందు. సంస్కృతమున కనురూపముగ వారచిం చినయాంధ్యి వద్యముః నున్మ థునివచనము. ఇ, సురవతి యాయవాల్య యనుకోభనగ్యా త్తి! జాూరుండయ్యె నా సరసీజగళ్ళుం డార్మనుక సమ్ముతిం గూటె నిశాశరుండు చా గురుసతిం బన్చా దుష్పథముం గోరి భజింపనివాం డెవండు దు ర్థరవటునుచ్భ రావళిని తాంతసమాకులమానసంబునక్‌ ఇ మజీయు నే నాంథ్రికరించిన సంకల్పసూర్యోదయ నాటకంబునందు చ శఠుణినిం బ్రీతి నాద్యుండు విధాతయె దాల్నెను నాల్చుమోములక్ష్‌ వరతను వయ్యె ెప్పటికి వామపుళాగము నాఫురారికిక చరమ ము వైనరత్వ మది పాల్పడియున్న ది గాదె గోవికా శవణుల "వ్వ రీభునిని దర్చకవళ్యులు గానిట్రారువుళ్‌ = శా. తేోకమున నలంతివనులు నేయుటనైన సాధనసంప_త్తియం సవాయసంపవ త్తి యు మిక్రగణంబులతో:జ్పాటును బందుగులయానుకూల్యంబంను తాను దృథఢదేవాంండైై

ద్వి తీయగుళుచ్చము 09

ఆని ఇెక్పిన విని యాతస్వీశిరోమణి నుడివినవద్యఖావమునకు నభ్లానదులు కరము శిరుకంచనము గావించిరి. భోజుండును టబ, మోదభరితమాననుండై కశాధరించుకొనియుంం డిన నర్వాభరణంబులను దీసి బవుమతు లానంగ లీలావతీజేవియు నావద్యభావగంీరత శాత్త్మనలరి యాకరుణీశిరోమణిని దనకడకు రప్పించి యాశాంతకుం దాం చాల్బియుండు భూమణంబుల నన్నింటినిం దానికి వ్రైచేసి చందనకునుమ తాంబూల౨బుల నొనంగి యా ముప్వురకడకంచెను, అంకట నా శేరుణి కనవారలకడ నిలువంబడి పలుమజు విరజాం బుజం గనురిసొన్సు చు దనమనంబుననుండు కొన్నియర్థంబులు త్రస్తావించుటపం గోరిక గల దాని చందంబున నభినయింన నది గనుంగొని రాజు నోఫ్యత్రీ విరాంబుకా!సీవు విదుషీ శిరోమణి నుచితవన్తువుచే నంఖొవింపుము. ఇమ్ముగుద నీవలన "నెద్దియో యపేతీంచుచున్న ట్లు దోంచెడిని. అని నుడివిన విరజాంబుజయు దనతండ్రివచనంబులం వినయంబునం _౫ కొని యాకనితో నోకం 'డ్రీ అూఖొమాతిలకం బెపే&ీంచువస్తువు నేనొనంగుటకు సిద్ధపడి యున్న చానను.ఇచ్చినవస్తువున శేభంగమును గలుగనీక రక్షింపందగుఖొరము నీద అందుల కభిమతించితిచేని యీంజూలుదు నన్ననభానదు లది ేమివస్తువో యని యనుకొనుచుండ భోజుండవ్‌ నోయమ్ము పీవచనంబునకు మరల్పుగలదా! నీయఖీన్సంబు నడి'వెదను; అని వొ ఇక్రచ్చెను ఆంశట విరజాంబుజయుం దం డి 0 గాంచి మయోయయ్య యామానవతి నుడివిన వద్యభావంబునకుం ఛారితోషికంబుగ నొసంగందగినవన్తువు నీభూమణాదులు గావు; రొజ్యం బును గాదు; ధనంబును గాదు, మతి నేను నన్నే యీ శామినీతిలకంబున కొనంగం జను* ఇందుకీ వళ్ళిముతింపం జను ననిన భోజూండును గరము సంతసించి యోపుశ్రీ, యాకాం తామణిని చి! యసక్గానిగా నంగీకరింవు మళ్టేన సీమనోరథంబు సిద్ధస్ర్రాయంబ యని పల్కిన నధానదు లెల్ట వారును విదుషీశిరోరత్న౦ం బయినవిరజాంబుజకు నీరనీశానతంనం బయినమానిసీరత్న మనుంగంజేలి యగుట దస నని నుడివిరి కాళిదొసాదులును కరము నంశసీంచిరి. విరజాంబుజ యంతటం చానుండెకుస్థలమా నుండి కదలి యాకాంఠకడకుం బోయి యానాతికేలుదమ్మిం దనశేలం గీలించి వ్ర, యనఖి!యిదినుత నీవు నాకుం 'శ్రాణకు ల్యుకాలవు- సీవైదువ్యం బనితరదుర్హ థంబు; ఇక నొకడన యుండి కావ్యామృతరసా యుండుట యిట్టివి కావలసియుండ గొబ్బకార్యమాల కివి గావలయు. ననుట యనాదర ణీయము. గాదు. ఈమన్మథుంయు. తాంజేయుకార్యము. నమస్తలోకములను చ్యాకుల "పెట్టుట; గాని సాధారణముగాదు ఇట్టి మవ కార్యము నేయ సాధననంవత్త్యాదులు లేవు అట్టుండిన న్మప్రతివాతముగ నన్ని లోకములను వ్యాకుల పెట్టుచున్నాండుం కోన మవోల్ము రవం లి దనిముతి వారి ప్రశావమువలన నే 'యగుంగాని యుభకరణములతో నావళ్య

100 వినోదక థాకల్పవల్లి స్వాదనంబునను సంగీరవిద్యావినోదనంబునను భరతాగమపారీణళావ్రదర్శనంబునను నా కనుకూలవై ద్రవర్తింపు మనిన నాజేవియుం విరకాంబుజను గరము గారవించి మోరాజపు క్రీ సీసర్వవవ్యాచతురత్వం బఖిలదిశల నందజు సంన్తుతింవ విని సితోంజెలిమిం గోరి వచ్చితిని. నాఖానగ్యవశంబున నది యిప్వుడు నాకు సమకూరె, -కృతార్థ నైతి నని నుడివెళు, ఆంత రాజును మవోకవుల పీడ్కొని విరజాంబుజతో లీలావతి "వెనువెంట జేశేర వాశాతిపౌధంబునకుం జని యణథో చి కాభ్యవహారానికృత్యంబులను చీర్చుకొని లీలావతి వినుభుండ విరళాంబుజతోందల్లీ సీ వింం బూర్వపుందెజింగున నభణిలమనుజ నయనగోచరత్వంబు నందక రాజకన్యకోచితం బగుకన్యాంతఃపురంబున నుండం జనును జననసీజనకుల మమ్థం జూడయోంతివేని సీచాసీజనులబేం దొలుత మాకు వృత్తాంఠంబుం బు_త్తెంచి మాముదలంగాొని శాణానును, జగన్మాత యగుభువనేళ్వరి పా దారవించార్చనంబు నకు "నేలవలసీనవ్వుడు చాబేవీమందిరంబున చాసీజనంబుంనగొని లాంతివారలు లేకుండం జేసి యాజగన్తాతను దర్శించం బోవుచుండునది. నీయా జేశంబునం బ్రవ్నర్తించుచుండు శెలుల నూర్వరు కన్యకల జేర్పతిచి యున్నాండను- సహన్ర్రసంఖ్యంబులం. 'దాసదాసీ గణంబులు నిన్నుంగొలుచుచుందును.రాజకన్యకలు రూవలావణ్యాదిగుణసంపన్నలగు వారు యౌావనావిర్భావంబు గలిగినదాదిగం బరపురువుల కతీనోచరత్వం జందుట మంచిది గాదని కృక్రవలవృద్ధు లీకట్ట్రడ సేసియుంన్న వారు. పూర్వవరికల్పితకమర్యాదా పాలనంబును "ావించుట యుషత్తమలకు: జిక్తవిరోధంబు శాదు- నీవును వయోరూవలావణ్యవిద్యా మైభవంబులం దుల్యలగు నీనూర్వురునఖులతో ననుదినమును గావ్యగీశక ళావినోదంబులం చోొదువుచ్చుచుండవలయును. అనిజెస్పి యందుగునమృతించినవిరజాంబుజను నూతనముగ నిర్భితం చై యుండుకన్యకాంతశపురమునం బ్రవేశ వెట్టి యపుడవ్వుడు మవరామరికతో నుండనగునని లీలావతి శాజ్ఞ శేని తాను తనగృహంబానందు సుఖంబున నుంచెను, ఇట్టు కొన్నిదినంబులు గడభెం శకళారికలు జెల్పిన విరజాూంబుజవృ త్తొాంతము

ఒక్కునాండదు భోజభూపతి లీలావతీసౌధంబునందు భోజనాదికృళ్యంబులు దీర్చు కొని వెన్నెలబయట నమర్చియుండుదంతపుంగోలళ్ష మంచంబునయిం బరుండి లీలావతి యం దిచ్చు నాకుముడుపు లందుకొని విదెము'సేయుచు 'నాచేవిముఖంబున నించుక చింతాకలక్వం ఖం గనివెట్టి యూచేసీ వర్మ నుధాకరబింబింబును నయిత మధ$కరించునట్టి సీమోమున సీదినర బోక్‌ంచుక విన్నయోట్లు చూవట్టుచుండుటకుం గళం 'టేమి! పరిజను లెవ్వశేని సీ యజ్ఞాతేక్రమణంబి సేయరునదా? అన ర్భాడిగిన నాచేనియు నిట్లనియె, పీసప్తాణనాథా సీఫ్లునన్నుం ట్రైణాధికలాం దలంచ్రియుండక ఖరిజనులం 'చెవ్వ'లేని మదాజ్ఞావిలంభున_ మను

ద్వితీయగు ళ్‌ చృము 101 మాటమైన రానిత్తురా! మదీయ చచింతాజ్వరంబునకుం గారణం బొకటి గలదు, అది యొది యని యంటిళేని విన్నవించెదనుం మనహాంతురు విరజాంబుజ ఛాల్యం బత్మిక్రృమించియావ నంబున నున్నది కన్యక కష్టాదశవర్ష ౦బుల ప్రాయమప్వుడు సంవూర్జమగు నవయవసౌష్టు వంబు గల్లి నాయకోవభోగ్యదశం గాంచును, ఆట్టిగమయంబున నతివకు వమనోవార సమాగమంబు "లేనిచోం దదీయతారుణ్యంబు సఫలంబు శాదు, ఇందు మాశేంజెవ్పంగల 'దాననే! మనము సర్వవిధ కామంబులననుభవించుచు యావనప్రాదుర్భానబంధుర యయిన కశూజాత నూరక యింట నుంచుకొను టన్యాయ్యముకాదే! యని యనిక మేను బింతిం వెదను; ఇది యిస్వుడు మౌతో విన్నవించితిని. ఇ3 దాలన్యంబు సేయక యనురూపవర సంపాదనమున దానిసుగుణనగణంబు సార్థకంబు సీయం జనునుం అని చెప్పంగా విని భోజ భూవతియు నిట్టూరుపు విడిచి యోచేవీ యేను నీయర్థంబున ననుదినము చింతించుచుం గర్పవ్యతానిళ గ్న్‌యంబు6 గానక యున్న వాండను మనవిరజాంబుజ యన్ననో సర్వవిద్యల యందును సాటిలేక యున్నది ఇట్టియీకన్యక కనురూవవిద్యావయోరూవప్రైగ ల్భా ల దుల నొవ్వురాజకుమారుం డెవ్వండును ననంబడండుం విద్యావిహీనునికొండె నల్పవిద్యుని కొండె నెనంౌద మేని యిది వానితో ననుర క్త మైనుఖంబు నొందుచు సంసారంబు సేయ దనుట నిక్చయము. ఇందు కొళకథ గలదు, ఆదియనతి చిరకాలంబునన జరిగినది, అది నీకు వినిపించెదను; వినుము, దఖ్నీణావథంబున ళ్‌ ్చ్రగికి యనునొక పురంబుగలదుగచా! దానీని పరాక్ర్త్రృమభద్రుం డనునరవతి యేలుచుండు, అతనికి: గాంతచందను: డనుకుమూరుం డుద యింఇె. వాని కానామంబు తదీయాకారంబుం గాంచి తల్లిదం ద్రుల "వెట్టినదిం అఆతందు చఎైశవంబునం దనయిాండుచాలురతో నాడుకొనుచు నాటలయంద మరగి యథాకాలం బునం దనజనళుండు విద్యకఅపుట కని నిర్మ, అజంచియుంచినగురు జనమును వంచించి కన్ను అపం ₹ానంబడశ; విద్యయం దభిరుచి యించుశేనియం. లేకుండుటకు పగచి యాభఛా ర్యులు వలుమణు 'నెప్పిదను వినక; వారలనిరాకరించి యనద్బాలకులతో సహసంచారంబు శేయంచుండేను భద్రగిరియు గురువులవలనం దనకమారునిమూఢత్వంబు వని కర మను శపించి చేయునదిలేక యూరకుండినం గాంతచందనుండును. దుర్టనసహావాసంబున నగర జనంబులకు బాధలం గల్పింవ నుషక్రృమించినం గాంచి రాజు వాని3 బిలిపించి యోకీ నీ వంటి విద్యానిహీనుండగు కునూరుండు బ్ర, త్రికియుండం గన్నులం గాంచుచుండునంశటి కష్టంబు నాకు వేటొంజేమియు లేదు అని వినికకొనిన నావంతనందనుగడు. విని తన కం డ్రితనవయి "చేవగించుకొనుటకు వగచ్చి యింక్త్మ య. మకగిటికి పక సనిన్యాంచి

యాస్రరు వెడలి జేశాంతరగతుండై యార్ట్య భేసేమలవ వి శేవ్యలుం సా నలకావతి యనునొకనగరంబునకుం జని థ్జీన్హో (రంబున్న సర [ంబులు. దన్గునొ 1 టం గిం. చరక

స్వ సా జం ఎత ఘల్‌

102 వినోదశక థాకల్పవల్లి చుం గొన్నిదినంబు లందుండెను, శత్పురపాలకుండగు నలకానాథుం డను జేనికూంతురు యానము వచ్చుషరువంబును సమ_స్తవిద్యావై శారద్యంబును గలిగి కళావతి యను పేరం బరలునది యొకనాండు సాయంనమయంబునం దనయుండుసొధో వరిచేశంబునందు సవ యన్యలతోం గందుక శ్రీ,శావినోదంబు సలంపుచుండ నాసౌధంబు క్రింది శీరాజనుకుండు నని యారాబనుకంగాంచుచు నిలువంబడియుండిన నాకళావతియం6 గాంతచందనునిం గనుంనొని తదీయరూపంబున కచ్చెరువంది యా యాాకారంబునకుం దగిన్వు; జ్జ యితని కుండకపోదు; ఈకని చేను వివావాంబుచేసికొనవలయు ను అని యెంచి తాను సర్వ విద్యాచకుర యగుటం జేసి యతనికిం దనయళిప్రాయంబు ఇెలింగింపం నోరి తనకర్ణ్మంబున నుండునువర్మమయంబగు ఇవ్వాకుదీసీ దానియందల_క్షకరసంబున నిట్లు వ్రాసెను, క్ర ఓేనవమన్మ థ పాంథుండ, యానది చాంటుటకు నీకు సీశేయ్యిదగుక నూనళర సేవకుం జను, మానిఠ వేతననికుంజమండవముకడన్‌ = ఆని శ్రా యదియు వినరి వేసెను, ఇంతలో. _బెజకాంక లయ్యెడకుం జను 'జెంచిన నవ్వారలం గనుంగొని రాజపు త్రయం నృవాంతరంబునకుం బోయెను, ఆ శర్మ వ్యత్రంబుగు వైళొని రాజకుమారుండు విచ్చిచూచి కన కతరములు తెలియవు గాన దీసి కొని చని యా యూరం బడి పెట్టుకొనియంండు నొకకుష్టరోగికం గాన్పించి వృత్తాం కముం జెప్పెను వాం డది నదినిచూచుకొని 'రాజపు త్రీసమాగమంబునకుం దా నానవెేసీ కజటంబున నా చందనకాంతుని కిట్లనియెం పరీ రాజకుమా్తె నీ కీళమ్దుయందు త్రి యుండువృత్తాంతము వినుము. సీవు రాజస్ర్రీ మైనతన్నుం జూచినందుల కది సీయందు దయగళల్లి నీ కొకహితంబు చెల్పుచున్నయది* ఆది మయేమంటివేని! నీవు ఈన్ను6 జూచిన యర్థంబు డానిశెలులు 'తెలిసికొనిరంట చారు రాజున కీవృత్తాంతంబుం 'జెల్పెదరు. రాజు కోవగించి నిన్ను శిరఃఖండనంబుసేయంను, కొన నీ విష్తుడ మణియొండు నగరమునకుం జనునడి నాయం దాశవడి నాశ్తై శిరశ్చేదంబు? గాంచంబోయెదవే! యనుషపావచింకచే స్పీగతి సీ *జింగించితిని, అనీ యా కమ్ల్హయందు ర్రానీయున్నది యని కుష్టరోగి నెప్పంగా విని రాజకుమారుం దూరువిడిచి పాఆిపోయొను. అంతం గుష్టరోగియుం రాజకన్యకా భోగంబున కువ్విళులూరుచు రాజనుత తనవద్యమున నీనిశిథసమయమునం దీపురముదగ్గఅం ఛాజు నదీతీరమునం బ్రబ్బలితీ గల నడుమనుండుమండపనునకుల 'దా వక్నెదనని గనంజేళ మిచ్చినది ఇాన శే నయ్యెడక్రుం బోయి యుండం జనునని యుంచి నుగంధంబుగల నలాంగుపిండి పూసికొని స్నానమాచరించి మేలైనవ్త్రంబులు ధరించి కటి వడలాజే టయలుచేరి యామండవముకడకుం.. బేన్మియం. దొళయూల నొదుగుకొని యుంటేను శిళావలియుం దనభెలుల 'వైళమయింటి శంక్ల స్నానంబుచేసి సర్వాభరణభూషికమై. రన

దితీయగుళుచ్భ్చము 208 వదన్నంబు భుజించి తనళాంతునికన్నం బెత్తించుకొని 'వేషాంతరంబుం దాల్చి నిశీగ సమయంబున చాసీద్వితీయయై. వెడలి యూరికి. "వెలంపల నదీనమోవముననుండు వేతన్సీ కుంజమండవమునకుం బోయి 'మోహావేశంబు తలెక్కియున్నదిగానం దనపస్రాణనాయ కుం జెయ్యెడ నున్న్నాండో యనివెనకి యామండసంబున నొకచో నుండుకుష్టరోగిం జీకటియగుటం జేసి తెలియక రాజపుక్రుండని గాభాలింగనంబుంజేసొన నా కున్టరోగి యొడల నుండుకురుఫులు వగిలి చీమును "నెత్తురును గారి యవి య, ల్తిపాలనలెం దన శతీ రమున శంటుకొనుటయు. బనసశలాటుకంటకములవంటి వానియొడలిపక్కులు గ్రుచ్చు కొనంగా నా నుందఠి యేవగించుకొని తేరిచూచి యిది యేదో మోసమని యెంచి వాని యసవ్యామగు దుర్గంధ్ధముచేతను బూర్వమా సెప్పినగుణంబులచేతను దావలనీన రాజ పుత్రుండు గాండని నిశ్చయించి యసవ్యా మగుచింతాభరంబున నొచ్చి యచ్చిణుత ప్రాయంపులన్నియ తనజన్మమును రోసి తక్షణమ స్రైాణంబులు వదలెను. వెంట వచ్చిన దాది భయార్జితకయె శాంొనివచ్చిన పెల్రైలోనియన్నము 'మొదలగువాని నా కుష్టరోగి యెదుటం చారవీసీ కువూరిశనాళపంబు నా ఇట్టీయ నిడుకొనిచని కన్యాంతపురంబున మంచమువయిం బరుండం బెట్టి ఆకస్మికమాగ రాజుకూంళురు _. మరణంబునొంబె నని మయెజింగించిన రాజును తత్పర్నులును దుఃఖించి చానికిం బరలోక్ళక్రియలు నిర్వర్తించిర్మి చందనకాంతుండును రాజపుత్రి కాన్బాశమాననుం డగుటం జేసీ దానిం గాంచ నగు నన్న కలంపుతోం గొన్ని దినంబులు గడచినయనంకరము మరల నాయూరికి వచ్చి క్రమ ఛ్రానముగ బయల్పడియున్న రాజకన్యకావృత్తైాంతంబు విని తనక్షై యాంంంతి ప్రొ త్యానంిబుం “జేసినసచోటికం జని తానును ప్రాతంకులు వానెను. వింటివా యోబేసీ విద్య యెణుంగనివానికిని విద్యావతి!ీని సమాగమం బివ్విధి ననర్థకరం బగు మనవిరజూంబుజి శనురూపుండగు విద్వ ద్రాజకుమౌరుని నారయుచుం గాలంబుం గడ పెదను. అని యిట్లా భోజభూవతియు నతనిదేవియు. నసంభామణాంబులు సల్పుచుండలూా నొకళారిక యతి త్వరితనతిం జనుబెంచి. లీలావలిహ్నస్తంబువయి.. ప్రైలంగా నాయమ దానిని దుచ్వ్వచుం జక్కెౌరలు వెట్రి ముంజేతి ఇెక్కించుకొని యువషళొలన మొనరించుచుండ నాశారికను వెంబడించుకొని యొకశుకంబు ననుచెంచి జీనిముంబేతివయిం గూరుచుండ నందు కలరి రాజును దానికి బింబఫలంబు లామెత లిళ్చ శనకరశాఖలం దువ్వుచుండెను, అప్వుడు లరీలాజేవి తాను తనకూంతు కనురూపగుణవిథవంబులుగలమగం డెవ్వం దెక్కుడ నుండు నని చింతించుచుండునది గాన నుబునుపోకకు నొశారికం 77౦చి యొకవద్యంబు నెవ్వ మని యనునయి౨ప నది భు టనియె,

101 వినోదక థాకల్పవల్లీ 1 స్టో, వాస _స్తదేవ వపుపో వలయం తదేవ హృన్తన్య వైన జఘనస్యచ రత్నకాంవీ, వాభాలళ్ళంగనుళగే నురభౌ సమస్త మ చ్యాధికం భవతి మేసి కిర్యనిధానమ్‌ అని ఇెప్పిన విని భోజభూపతి లీలావతిం గాంచి యోచేసీ యీవద్య మొక నాయిక ఫురుమోనురాగమా. వొడమి తత్సమాగమముం గాంచక సిస్ణన దనమనోరథంబు ్రియసఖులకు నయిళతము వట్టి యిన్వక తనప్రాణతుల్య యగుసజుతో, (౧ దనవిరవావేదనం "జెల్చుటకుం జేసష్పిసయదిగాం దోంచుచున్నది, కార్శ బ్రచునుమదనావస్థ యానాయిక ఈా ననుభవించుచుండునట్లు నెప్పిన యీ వద్యమునకు గలభావము సహవృాదయన్శ్భాదయంగ మంట్లై యున్నది. ఈ నాయికయు సకల కావ్యవిచముణాయై యుండనోపు. సర్వనాటకా అలంకారములు గామశాన్త్రంబు నీ వ్రమారికకు వృాదయగతంబుల్రై యుండక పోవు. చత్తుః ప్రీశిమనస్పంగాదులం 'జెల్పువద్యము లింతకంటె రసవంతంబుర్తై యుండు. అది య ట్లుందనిమ్తు, ఈ భుకం బేదేని నుడుపం గలదా! పరీత్సీంతము, అని ఇెప్పి తన వేతివంం శ్రాలియుండుకుక మును 'ెక్కులుదున్ని మాద్దిడుకొని సీష్చ నొకవద్యంబు నుడువుమా | యనిన నా శుకం చి ట్లనియెం వస, జగతి జయిన స్తేతే భావా నచేందుకళాదయః శ్రశృతిమధ్ధురా నృంత్యే వాన్యే మనో మదయంతి యే వా యవన ఆటమ్‌ ఊం. చీరయం మున్ను గట్టినద చేతుల నొ ప్పెడుకంకణంబులుక చీరగురత్న కాంచి యువలీమణి తొల్పట నున్న దేకచా -భూరిమచాళిరయూంక రణవూర్హ వసంతమవొోతక్సవంబులక్‌ జేజుగం దోంచె నిస్నియును నింతలు! కారణ మేమి 'బెల్బవే టీక, నాయిక తన్మవ్రీయసబుతోం జేవ్వుకొనుచున్నది. నఖిఎవెలియాా వపువ॥ = “మేనికి వాస$వానలుపు తదేవ = ముందుధరించుకొనియుండునదియే- హాస్తన్య = వేలికి వలయం = కంకణాము, తదేవ = ఆదియె- జఘనన్య = కటితటమునకు రత్నకాంచీ ఇ రఠనంపు మొలనూలంను, నైవ = అదియే. వాచాలభృంగసుభ గే = రొదలంనలంపుచున్న శుమ్ఫైదలచేఠ నతిమనోజ్మమైయొప్వు; సురభౌ = వసంకర్తువును అద్య = ఇచ్వుడు; నను త్తం = ముందుబెప్పిన వస్త్రకంకణకశాంచికలంను తక్కుంగలనియును, "మేజనాకు, అధికం ఛపలిజఅధికమగుచున్నవి, వదులగుచున్నదనిభావము, చేవామునకు వ శ్ర మధిక మగు చున్నది; వేతులకుం గంకణములు వదులగుచున్నని, మొలకు: గాంచియు వదులగు చున్నవి; యని 'యర్థముం జె టీక జగతి = వ్రవంచమునందు, 'లేలేజఆయ్సా న వేందుకళాదయ;=ఆభినవ చంద్రశశె ్తముభింబులగు ఛాబాశజవస్తువులు; జయినః=నమన్మ థునికి నవోాయమం లగుచు

ది తీయగుళలు చ ము 105 హ్తా+

మమతు యదియం యాతా,లోళే విలోచనచంద్రికా

నయనవివషయం జన్య న్యస్మిక్‌ సనీవ మహోత్సవ

అని యాశుకము వల్కిిన విని భోజుండు లీలావలితో నో దేసీ ఈ శుకంబు నుడి పినపద్యంబు వింటివే! ఒక శృంగారి యగుపురుషుండు తనకుం దగిన నాముకారన్నంబు నొక్కదానిం దొలంఠం గాంచినవిశేషముళు దననర్మ నఖునితోం ఇెప్పుకొనుచున్నాండుం ఇళండు రసికా గ్రగణ్యుండై. యుండువాండుం లోకమున విరహిజనులను లోంబబుచు కొనునట్టి నవేందుకళవ్రముఖంబు లయినమనో వారవస్తువులును; శకౌత్సుక్యంబుం గలి గించునట్టి కక్కినవియు నుండిన నవి తన కింపుం బుట్టింపం జాలవుం ప్రశృృశపుగన్నియ గన్నులకు వెన్నెలవలె నింపు జనింపం 'జేసినయది. చానిం గాంచుటయ యా లోకంబున మవొోత్సృవముం అని నుడువుచు న్వండు- నాయికానాయకులకుం జత ప్రీతియు మన సృృంగంబును గలిగినయర్థం బిది. ఈశారిక వచియించుపద్యంబు సెప్పిననాయికయు),. ఈ శుకము. వర్త్మించుపద్యము. నెన్సిన నాయకుండు నన్యోన్యప్రణయరన పాళబస్ధాశయం లై యుందుశేని రసికజనళ్టాఘా పాత్రత 0 బడయందురు, ఓీదేవీ నాతలంచిన యీ యర్థంబు యథార్థం బగునేని యా రసీకళిఖామణులకుం. జరిగిన యనంతరవృత్తాంతంబు కరము రసావవాంభ్రై యుండకపోదు, ఇట్టి మవో దారులచరి త్రంబుకంటె బైత్రపేయం "జే మున్నది? మనకు నిది యత్యు త్భాహజనకంబి యనిన లీలావతీజేవియు నవ్వుచు శారికం గాంచి యోతమాలికా యా శుకమువచిం చిన వద్యంబుకం టెం గడు రసవంఠం మైన విరహిజనులను లోయిజుచుకొను చుండునవి ; ప్రశృతిమభురౌ!్‌ = స్వాఖావికముగ మనో సారములగునవియును; ఆన్యే=నా మనంబుననుండు ్రియశమకంటి నితరములును, యే మనోమదయంతి ఐ= మానసంబునం జౌత్సుక్యముంయుట్టించునవి; సంల్భేవ = ఊండ'జేయం న్నవి, దానినిం జూడనివారికి మనంబున నౌొల్చుక్యమా6 గలిగించునవి యంతియకాని 'చానింగాంచిన వారి శివియార్సు క్యాపాదకమాలు శానేరవు మమరుణ వాకన్ననో ఇయంవిలోచనచంద్రికా = ఈ కన్నులపండువు నయనవిమయంణకన్నులకు గోచరళ్వం బును, యాలేతియల్‌ సవీవ ఇ ఇెంచెననుటరే,. అస్మిక్‌ జన్మని = ఈ జన మునందు మనోత్సవః = గ్‌ ప్పయుత్సవముః

స్వ ఫభావమధురంమి లగుటం జేసి మనంబు హొరించుచు మన్మథునికి నహాయముల్తై విరహిజనులను లోంబజుచుకొనునట్రివి యగునభినవచం ద్రకళ" ప్రముఖంబు లయినవన్తువు లును మనస్సున కుత్ఫుకత్వము వుట్టింభునట్రియ భీస్టనాయిశేతరవస్తువులును బెప్కులున్నవిం అవి యొల్దను నా మసస్ఫున కింపుం బుట్టింపలేవు* మణీ కన్నులపండు వైనయాకన్న్నె నాకుం గనంబదుటయే నా కీజన్మ్య మునందు నువోత్సవంబు= అని శాక్సర్యముః

106 వీనోదకశ థాక ల్పవల్లి వద్యం బొక్కుటి నుడివి 'వెండియు శ్రావణంబులకు నంశనంబు గల్పింపుమని శ్రేశేపించిన నాశారిక యి ట్లనియెం శ స్టో, పరిమృదికమృణాళీమ్లూన మంగం, వ్రవృత్తిః కథ మపి పరివారప్రార్థనానిః క్రైయాను శలయతిచ హిమాంశో ర్నిమ్మళంకన్య లక్ష్మీ మభినవకరిదంత చ్భేదకాంతః కపోలః, అన్ని ఇప్పిన విని భోజభూవతి _కరంబు శా వ్యామ్భృుతరసాసార్థదనంబునం దనకు సాటి లేనివాండగుటం జేసీ 'మెచ్చుకొనుచ్చు లీలావతింగాంచి యోస్ర్తాణనాయింకా వింటివా యిూశారిక నుడివినవద్యంబు ! విరహిణి యగుతరుణీమణి తన కనురూపరూవగుణవిథ ప్రై శ్వ శ్యంబులు గలనాయకునియం దనురాగంబుం గాంచి కార్మ్యంబు నరతియు ననుమదనా వస్థలం జెంది యుండువిధంబును దానిఖెలికశ్తె లొండొరులతో నాడుకొను నర్థంబు దీని యందు విన్సష్టం బయ్యుడిని. శరీరము కర మవమర్జి త మగుతామరతూండుపలె వాడియు న్నది వరిజనము వ్రార్థించినం గానియెట్ట్రకేలకు స్వ్బనాదివ్యా పారంబులం ట్రవృత్తినాం దదు, విరహాపొండురం బగుటం జేసి దానికపోలము. లభినవ పాటితకరిదంతకాంతిపాట చృరంబులై (చేకంబట్టుకొని కటుష్కవవిజిచిన యేశులపకొమ్తులఖండంబులప్వు దువ తిల్దవన్నెలవంటివన్నె లుగలని) కళంకరహితంబులగు చ౦ద్రబిబంబులకాంతి గలవిమై యున్నవి యనునాయికామణి విరహావస్థావర్థ నంబు కరము హృదయంగమంై యున్న యది మవాభాన్యంబునం జన్మంబు: గాంచిన యొకకుమారునియందు నీకాంతామణికి విరవావేదనావికారంబు బహూదినములనుంటి వృద్ధిం గాంచు చువబ్చెడువిధంబు శరీరశ్షాన్ని యరతి పొండుఠ 'మొదలగుగుణంబులు చకటింపం జేసెడిని.. దీనింనోరన నాయకుని తూందువలె గ్షానిం జెందినయదిం శీయాసు=స్నాన పానాద్మిక్షియలయంద్పు వ్రువృ త్రిక 'వొరవ్య పరివారస్రార్థ నాఖిిణపరిజనులు చాటువచనములు నెప్పుచుం బొదములవయింబడి ప్రాక్థించుటచ్చే కజమపి = ఎట్టకేలకు గలంగుచున్నదిగాని న్వరనముగంయలుగుట లేద్వ, ఇట్టిగణము లికరకారణములే నుండవచ్చునని యనుకొనంహూండదు? వీలయన? అభినవ కరిదంతళ్ళేదకాంఠ। = సద్యశకాలమునవిళిచిన యేనునదంతపుఖండములవ లెనొబ్బ్వ ఇాంతి నల్క కపోలజగండము, నిమ్మళంకన్యణ కళంకరహితుండయిన, హినూంకోః ఇ చంద్రుని యొక్క; లక్షీంఆకాంతిని. కలయలిచబఇెందియునున్నది. పొండిమముసయితము కార . అాంతరంబుచేళ సంభవించున టై నను నిష్మ-ళంశేంద్రుబింబ సాదృశ్యము విహిణీముఖపిం బంబునశే యుండునని భోవముం

దిగి తీయగుళు చృము 10? గుణంబులును విన్న సళ్యా మోదము జనించు, అని శుకంబుం గాంచి యూనాసావిజికకిం శుకమా శుకమా యీశారక వచించినవద్యంబుకం టెం గడురసోదారంబగు వద్యంబు నుడువ్సు మనిన నంతట శుకం బిట్టనియె-

శస ధత్తే చతు వృకశిని రంళక్కోశిలే చాలచూతే

మౌన్లే గాత్రం శ్కీవతి వకుళా మోపగర్భన్య చాయా!

దావ్రేక్షూ సరసబిసినీవత్రమాద్రో! క్తరీయ

స్తామ్యన్తూక్తి శృ్రాయతి బనాుళో మృత్యవే చంద్రహాదాక్‌

అని ఇెప్పిన విని భోజభూపతి యావద్యమునర్థ గాొర్రవంబునకుం గరము శ్లైమీం చుచు లీళలాషతింగాంచి యోసరసవతీవతంసమా వింటిచే యాశుకంబు వచించినట్లోకముం రసికవయ్యం డగునాయకుండు శన కఖిమతనాయికాస్రా ప్రీ నంభవింప దనువై రాళ్యముచే మరణంబనుమన్త థావస్థనం బూర్వభావిసంజ్వరో న్థాదంబులును మూర్శనంబు ననుభవించి ప్రీయకమాసంగంబు లేక జీవించుట యశక్యం బని ఛయంవపడుచుం ట్రైణపరి త్యాగంబు శీయుటకుం జెంపుణొని తదనుగుకావ్రవర్తనంబు సలుపుచుండ నతనివిరవోవస్థం గనుం గొని వానిస్రియవయన్యు లొండొరులతో నాడుకొనునర్ధం వీపద్యమావలన నవగలే మగు చున్నది, కోవెలలం గూయు చుండు 'శేమామిడివయిం గన్నుల నిల్చుచున్న్నాం డనుట చేత ముండ్దవెట్టుహ్వైన నన్ననివన్త్రంబు వేసిన నది చినియిపోకపోదు; అట్రై ముండ్లవంటి మొగ్గలు గలయొలమాన్నిపైనం ట్రనరింపంబేసినం దనకన్నులును శెన్నుదొఅంగి పోవులాంర యని యావిరహి. చిన్ని యెలమానిపయిం.. దనకన్నులం. నిల్పుచున్న్నాండని తోందుచున్నది మఠియు నాళండు జగడఫపువ్వులవాసనలం నలవాయువువబ్చెడినూర్ణ మునం దనయొడలు బడవై చుచున్నాం డనుటవేత నమరసమయంబునం బయింబమింబడు క్రూరనారాచము ల శశీరం బప్పుగించుచున్నట్టు సేయు చున్నాండని భావన మగుచున్నది. సరనములగు చిననీ వత్రములుచ్య్ర, మూ .తృరీయముగ ధరించి తామ్యన్తూర్త యె యాతౌవ మాళిశిరోవ వారంబున శొంతంబు గాదని యెంచి విరహిజనులకు చావానలజ్వాలల్లై యెసంగుచంద్ర ఇటీళ. మాకుళిని-అరవిరి మొగ్గలుగలిగి; రణలో్క_క లేథొలకొలగూయుకో నెలలు

నలు చాలచూలే=లేమావియంద్పు చత్యు॥=నేత్ర్యమాగు. ధిశ్తే=నిల్చుచున్నాండు.. వకుళ మోదగర్భస్య ౫ వగడపూలవాసనలంగర్భమునంగల,. వయో! = మారుళముయొక్యా మాన్హేజత్రోవయందు, గ్యార్రం=శరీరమును, త్నీపతి == వడ చేయు చున్నాండుం నరసబిసినీ వక్రమాత్రో త్తరీయఃఐలిర్ట్రము.. అయినతొమరాకులునొత్ర, ము శ్రరీయముగందాల్నిన వాండై ; తామ్యన్తూర్తిజచ్రానిం జెంచెడుళరీరముళో మృత్య వేజమృళ్యువుక అకుబహుళ। ఇ పలుమౌబు చంద్ర పౌదాక్‌ ఇచం ద్రశరణమాలను; త్ర్రయతి=సేనిచుచున్నాయడు.

106 వినోదకథాక ల్పవల్లీ శిరణంబులం7గాంచి సంతసించి యన్నిజ్వాల లనుచప్రేమంబునం దతణము మృశ్యుష్త్రాప్లినై వాని నాశ్ర్రయింయచున్నాండయ. అని ఇెవ్పంబడుటచే నీవిరహి ప్రీయతమావిరహుంబున కోర్వ లేక యెంకదుష్క్టరము. ఎగుపనులును కేయుచున్నాండని యాయలినభీరార్థము స్ఫురించుచున్నది-ఈపిరహి యనుళవించుచుండునవస్థావిశీమంబు వీని చ్రీయరమయంననుభ వించుచుండినం గచా కరమా రసో త్తరంమై యుండు ఇట్టి మతినుకుమారుం డగకుమార్తుని యందు భావంబు సిల్పినరుమారికయం నింతకంటిం గడుదుస్పపహం బగదశయం దుండక పోదు- అడి యెట్టైజుంగంబను ననుకొనుచుండంగా నాశుకశారిక లం_క్షివ్రళ్యు _శిధోరణిం దగిలి యుశటివెంబడి మణళీయొశటీ యిట్లు నెప్పందొడు 7. అందుం దొలుక శాక యిట్లనియె. ఈ న్లో నిళామం తూమాంగీ నరవకదళీగర్భనుభగా

కళాశేసూమ్నూలర్డి శృశిన ఇవ జేళ్ళోత్సవకరీ

అవస్థామావన్నా నుదనదవానో డ్ఞావావిధురా

మియం నః కల్యాణీ రమయతి మనః కంపయతిచం

అని వివ్చ్పంగా భూవతియు నిని తఈనయూనా కనురూవముగ వచియించిన యాశ్రా

రకను కర మనుమోదించి చేవిి గాంచి యోవిదుషీరత్నమా. కర మభఖినందసీయ మగసీ వద్యభోవంబును మానసంబునకుం 'బెచ్చుకొంటిచే * ఇందుంగల యతిసుకుమారార్థ ంబు నరసజనులవ్భాదయంబు నుప్వెత్తుగ హరించును ' వినును ఈవిరహిణి కరము కూ్యం బయినయంగమాతో సరసమగుకదళీగర్భ ముపలె సుభన యగుచు మార్టవ సౌవమార్య పాండు ళ్య్వాదులు దోయం గృన్హచశుర్దళినాంటి కళామా త్ర, శేమాకార యగచం ద్ర వలే నయనానందంబు గల్పించుచున్నది. ఈకల్యాణానయనలతుణో పేకయగు కన్య 'కాలిలకము మన్మ థదవానంబున విస్వూల యగచుందునవస్థం గాంచిన మనంబున కాన్హో దంబు గల్పించు చున్నది; గాని కంపింవం జేనెడిని అని యిది విరహిణి గనుంగొన్నితద్రియ అగుసఖియ లాదుకోనువదననుం ఈకామినీరక్న మనుపమరూపలాపణ్యాసౌక్రమూ ర్యా హాల టీక నిశామదూమగుల, కూమాంగీ = చికియుండుశరీరముగలదిమై, సరన కదళీగర్భనుథగా జి సరసమగుకదళీగర్భమువ లెనుభగయగు చు, శళినః = చంద్రు నియొక్క; కళాశేషూ ఇ కళామాశ్రావళిష్రయగు మన్తూర్తిరివ = ఆకృతివలి చేట్టోత్సవకరీఐనయనా నందంబుంగల్పించుచు; మదనదవానోద్దానానిధురాం = మన్శ థౌగ్ని వలనంగలిగినమువ దావాంబువేవివ్య్పాలంబగు, అవస్థాం జ దళన్వు అవన్నా ఐ చెందియుండుు ఇయం కల్యాణీ ఇ ఈమంగళలక్రణో కేకు న$జ౭మనలను, రమయతి=లవ్దుదవలుచుచున్నదిం మనః=మాననమును, కంచయతిచ ఇ కంసింపం కేయుడునున్నదిః

ద్వితీయ గు ళు చృము 100 దులు గలిగినది తనకభళిమతుండగు నాయకునియందు బుద్ధి యుంచి శదలాభంబుచే శరీ రము చిక్కి లావణ్యావళిష్టయై యుండుట చేం గలామాశ్రావళిష్టయగు చంద్రకళవలె నయ నానందంబు గల్పించుచున్నది; ఇట్టి రూపాదార్యగుణంబులు సగలిగినయాకాంకఠకుం గల శుభలతణము లుళ్సమపురుహానురాగంబుం గాం చినకారణంబున సార్థకము లగటంశేసి యిది మవనదవదవానంబున చే. వివ్వాల యగటంబట్టి నాయకనమాగమంబున కను కూల యగ ననియెంచి యాన్దుదంబుం జెందుచు నతినుకుమూర యగటవలన దున్సవా విరవావ్యధాదూయమానయై యేచేని యనిష్ట్రంబుం బ్రాకించునొకో యని ఇెలిక క్రైలు శంసంబు నొంచెదరు. తనతోడనుండుటెలిక త్తెలకే యిట్టు మనోవోరిణియై యుండు నీ యండజయాన తన్నుం గనుంగొనినకుమారునిమాననంబు ేవిధంబుగం గరణించి యుండు వొ్‌ళో! ఇట్టికాంతాతిలకంబుం గనుంగొని యవిదితవిషయాంకరంబుగ నాకుమారుందు నిరంఠరతదీయ చిం తాసం తానదంతురతసార్థంతుం డ్రై యుండకపోవునే! యని యనుచుండ ఛుకం బెట్టనియె,

*ల్టో, లీబేవ ్రతిబించి'తేవ లిఖిలే వోర్కీర్మరూ-పేవచ ఉపర్యువప్టేవచ వజ లేవఘటి లే చాంతర్నిఖా తేవచ సా న శ్చేశని కీలితేవ విశితై శ్చీతోభువః వపంచళి శ్చిం తానంతతితంతుళాలనిబిడస్య్యూ లేవ లగ్న చ్‌ అని నుడివిన విని భూపాలుండు పరమా మోదథరికమానసుండై యాశుకంబును గర మఖ్గినందించి తనచేవిం గాంచి మించినయనురాగంబుకో ని ట్లనియె ఓశ్చంగారరన సర్వస్వ చేదినీ! వింటి వే యాశుకంబు నుడీవిపద్యంబు, విరహి యగునాండు తనయళిమత ప్‌ స్రీ స్తా చ యాజ ఆ్కియుంరాలు, నఃజమాయొక్క-; బేరసీఎవృాదయము నందు, లీనేవఐలయించినదియుంబో లెను, చశివిబి లేవ నా 'వ్రతిఫలించినడియుంబో లెను లిఖలేవ = ప్రాయంబడినదియుంబో లెను. ఊర్కీర్ణరూపేవచ = "మలంచినయాకారమః గలదియుంబో లెను? వశ్యు య్లేవచజవెక్కంబడినదియుంబో లెను, వజ లేవముటి తేవ=వ్ర, "లేవముచేర బిగికఈముచేయంబడజినదియు౦బో లెళు (వజ్ర లేపమనలా గుడమావరసొాది ద్రవ్యముల చేత భావితమగుగారవూంత) అంతర్నిఖా తేవచజలోనయూడువంబడినదియుం బోలెను, చేతోభువ? = మన్మథునియొక్క, పంచభిర్విశిటైః = వదుబాణములచేశ, కీలి శే = కీలకము నేయంబడినదియుంబో లెను, (క్రీలితేము=బీలల చేగ్రుచ్చిఘటీతము సేయం బడినది ఛింతానంకతితంఠుజాలనిబిడన్యూ లేవ = మనోరథములదొంతరలనియెడుచార ములగుంపుతోం భేర్చి దృఢముగనేయండినదియుంభో లె లగ్నాజసంగత[ైయున్నది.

110 వినోదక థాశకల్పవల్లి స్కాంతమణికలాక లోవాభధాళువుంబో లి నంతకకరణము నువనంహారించ న_త్తెజంగునం దన క్రియతమాన్మృతిసం తానంబుచేళం దన్మయత్వంబుం జెంది యాప్రియంరాలు తన మనమునందు సంలన్నయయింన్యకారంబు వచియించుచున్నాండు.. అది యొట్లనిన? 'పాంనురొాళియందుం బడినజలకబామువలె: దనమనమున నాాప్రియురా లంతర్జొిక యయి నట్టు లున్నది యనియు; అట్లయిన "'చెండియం న్వరెంవక పోవలదా యన! కతటాకజలంబు నొందుం జంద్రమండలంబుభాతిం టశతివింబటుచున జ్రున్నది యనియు, అట్లయిన నంక న్స స్టరణంబు నంభవించునుశాని చింబసాన్నిధ్యంబు "లేనిచోం బ్రతిబింజి మెట్లు తోయ నన! కసచి_క్త మనుఖిత్తియందు మన్శ్మ థుం డనుచ్చిక్రకారుండు చంతయనురూలికచే నన్వ రాగ మనువర్ణ్మ ౦బున లిక్షుంచినట్టు లున్నది యనియు, అట్లయిన ఇబీయతమాచి త్ర స్స భ్యృాదయలన్నం బయి యున్నది గాని సామాత్స్రియకమ వృొూద్దర గానట్టుదోచుచున్న జే యన! శిలయంకు బొమ్మను మలిచినట్టు తనచ్విక్తంబున మన్మథళిల్సి ప్రియా కారమును మలిచినట్టున్నది యనియు; మనన్ఫ్సునిరవయవవ స్తువే! అది యెొట్టువవన్నంబను బంగారమం- నందు వద్ర్రాదిమణులను జెక్కినట్టు విరహాన్నిం గరంగి ఈ _త్తన్వర్థ్మ సిండసదృశంటైయొబ్వ కశనమనంబున మదనుం దనుసువర్ణ కారుం జా స్త్రీరళ్నంబును స్థావితంబు జేసీ ట్లున్నది యనియు, ఇట్లు స్థాసితము ేసినదానిని విడందీయ ననువుపడును గాన నట్టుాకయుండ వజ, లేము చేళ బిగికము ేసినట్టున్నది యనియు; అట్టయిన మానసంబునకును బ్రియకమ కునునదుమ వజ్ర లేప ముండునట్టు లోంచుచుండుటంబట్టి వ్రీయతమాసంబంధము వాద యంబున కుండునట్టు స్ఫురించదేయన $! భూతలంబునందు. నిధివలె వృాదయ గర్పంబున నాకామిని వూడ్పుంబడిన ట్టున్నయది యనియు; ఆట్టయినం వైశకిం దోంచ తండవలయంనే యనా | శెండు దారుఖండంబుల నినుషశలాకలచవేం చిననొట్టినట్టు లం శనమనంబునం దతితీక్ణము లగు వై దుమన్మథబాణములచేత నిజ్యుక్కక్కయలం జొనిపి శ్రచ్చి తనవ్రీయతమ కీరిత మొనవిధంబున నున్నది యనియం; తనచి_త్తము కఠిన మగుట వే శలాకా వేధవ్యధను సహింపంగలదు. గాని వ్రీయతమ యతిసౌకుచూర్యశాలిని యసటం బేసి దదీయాంగము కునుమస్పర్శంబునను సయితము "ఖీదము నొందునదిి శలా కావేధ కోర్యం జాల దని యనుకొని వ స్ర్రైమాను పడుగున కేకన "వేసినట్టు చింతా నంతానంబు లనుళకంకునమూపహంబులతో. జీ దృఢముగ ేయంబడినవిధంబున నావ్రీయురాలం తనహృదయంబున సంలగ్న మై యున్నది యనియు ననుచున్నాండుం ఈళుకంబు నెప్పిననాయకుండు కర ముళంరికుండ్రై యుండుటకుం దగినవి ధంబున నాయికయు న ట్టుండవలదా యనుచుండ శారిక యిట్టనియె,

ద్వితీయగుభ చ ము 111

• బ్లో, ప్రకృతిలలిక మేఠ త్యౌపమానై్యాక సారం వపు రయ నుపి నత్యం 'దావపణః వంచబాణ? చలితమలయవాతోద్ధూతచూత్యవ్రనూనః కథ మయ వుపీ కాల శ్చారుచంద్రావతంనం అని ఇవ్చలా భోజభూవళియంు విని యాశారికో క్తులం గర మనుమోదించుచు లీలాచేవిం గాంచి ూశ్ళంగారవతీతిలక మూ యిీశారిక నుడివినళ్లోకార్థంబు నీకు భావం నమం బయ్యెం గాచి! నాయిక వ్రీయకమానురాగంబున విరవోన్ని ఫుటహేకరీతిం జెంది" దహింవం గరము గృశించి యతిగంభీర ప్రశృతి యగుటచేం భ్రా౭తుల్య లగునకియలక-+ నై కము తనమాననంబునం గలయర్థంబు నుడువక యుండుటంశేసి వారలం ప్రియక చూనయనాదు లానరించ తావశాంతి నలప ననువు గాంచక శినోవచారంబులు సల్పియు నంతకంశకుం గంతునంతావంబు నిరంతరం దై యొనంగుచుండ నది యే యనిక్ట్ర నంపాదకం బగునో యని ఛభయంపడుచు; నాయనర్థవిరచనంబునకుం దోదువణినవనంత శాలంబును గాంచి నాయిక యుండుకో చనీయావస్థకు 'వెరగంది యి ట్లనుకొనుచున్నన్నరుం ఈకన్యకామణియంగం బివుడ శ సంగారానుగుణ మగుయూావనారంభంబు వొడమి న్వభొవలలికం చై యొష్వునది; యికరసత్త్వ్వంబు శక సౌకమార్య మాతశ్రావలంబనంబ్రై యున్నది. ఈపంచబాణుండు సరమదారుణుందు-. వీం శీనుకుమారవన్తువున కేమి యని ష్త్రంబు శీయునో యని భయంపడుచుండంగా కట్టా "మెల్ల ముల్టనం నదలుచు మలయ తతత యనే పన ప లాం శ క్రీశ ్రశృతిలలితం = సా్యాభావికముగ లలిత మనుయావనారంభదళ గల దిమై వీడుచుందు, వీశల్‌ వపు! = ఈళరీరము; సొకుమారైై బోసౌరం = సౌకుమార్యంబు వలన మాత్రమే యవలంబన -ముర్పడియంన్న ది: సౌకమార్యమా శ్రావళిష్ట మైయున్నదనుటం వంచచాణః = మన్మ్మథుండు; దారుణఃి = కరము ఘో రములగుపనులు సేయువాందు. కని కరంబించుకమొనలేక యతినుకునూరల నలికరోరదళావరణామంబులకుం జొనుపువాండ నుట, సత్యం = ఇందుకునందియములేదు+ చలికమలయ వాల్‌ ద్ధూత చూర్యవ్రసూనః నా చలించుచుందు మలయమారుతముే విదిర్పంబడిన మామిడిపువ్వులుగలదియయి;. చారు చంద్రైావకంసః = మనోవారుండగుచం ద్రుుండు శిరోఘయామణమయై యొప్వునట్టిదియగు, అయమపికాల! = ఈకాలమను సంస్రా _ పృముకావలయంనా 1 కథం =శట్టా! యిది యుట్టసనో 1 లలిత మనలా! స్తా భూ) జీశ్రాధర్మక్రియావిలాసములు గలసుకుమారాంగపి న్యాన ముల్బణంబు గాక మసృళామై యుండు నేని యిట్లిళ్ళంగా రానుగుణగా శ్రైరంభము _

శం వినోదక థాకల్పవల్లి మాపకంబు నవా కారతరుకునుమునికరంబులం గదలించి యామకరందటిందువులు మోచు కొని యాపనుమరజుపుంజంబులదుమారమ్థు వీోంప్రకొనుచు నలుచెనలం బుమ్థకొన మనంబుహరించువండు వెన్నెలలు శున్నుమోళంకి శాయుచుందునిట్టికాలంబును నంప్రా పం బయ్యునే; వీమి సేయనగు నని ప్రియనఖులు విహిదపడుచున్న వారు- కట్టా యా నాయిక యావనారంభదశయంద యుండునది; యిటజ్టి యతిదారుణ దళావరిణామంబుం 'జెందియుండుట్‌ శదు-కోచనీయిము. ఈజగన్మంగళం వై యొవ్వశవాయికారక్నంబునకు నఖిమకస్ర్రా _స్రియగుదనుక "చేయనిష్టంబును సంభవింపక యుండం త్రి చం జనును అని యనుచుండ నింకలో శుకం బి ట్లనియెః షు స్లో నంభహాయేన నుఖాని చేతసి పరం భూమాను మాశన్వ లే యశ్రై లోక బథావతారిణి రతిం ప్రస్తాతి చేత్రో తవ,

యచద్బాలేందుకళోచ్చయా దువచ్చిత్తై స్సానై రివోత్సాదితం

తత్స శ్యేయ మనంగమంగళనృకాం భూయోపి కస్యా ముఖమ్‌

అని ఇెప్పంగా నాళుకంబు నుడివినవద్యంబునందు నభ్ళివ్య క్తం బసభున్నగంకీర భావంబునకు శిరుకందచంబు సేయుచు రాణిం కాంచి యోప్రియనఖి యావద్యభావం 'చెంళచింకనీయం చై యున్నయదియో యొజింగితివే ! ఈకాముకుండు తనద్రియకమా ప్రా క్తినోరి వ్రయత్నించి తదలాభంబుచేత ఖిన్నుండ్రై చాన్మివణయపరీరంభలీలాలావ వరివోసవ్రముఖంబులందు వె రాశ్యంబుం జేంది చానిమొగం చింకొక్కుమాజు కనుం గొనినం జాలం ననునంఠ్యం జయినతన స్ర్రార్థనంబు "వెల్లడి నసేయుచున్నాండు, తన కాప్రియు శాలిమఖాంబుజంబు దృష్టిమార్షంబునం దగిలెనేని నుఖసాథనంబు లయిన వెల్ల, నొక్కు టిగం శేరనట్టువోలె నిరతిశయం బైన యొకవిశేషంబును' గల్పించుచుండు, మజియుం

ఖ్‌ య్శత్త ఆవీ ్రీయాురాలిమొగము, ఆలోకచథావళారిణి=ఐదృష్టిమార్ష ంబునం దసలడా, నుఖాని = నుఖమునకుంగల సాధనములం, సంభూయేవ = ఒక్యటిగంటేరు కొన్నవియోయన, చేసి = వృాదయంబునందు పరంభామానం ఐ నిరరతిశయమగునొక సెళేమంబును, అశన్వ లే = కలిగించుభుండునో, మజియు బేతోత్సవఃం నయనానందను రతిం = ఇచ్చావిశేషమును; క్రృస్రైతిజ్యప్ర స్తావమునకుం బెచ్చ్బెడినో), యల్‌ వ ముఖము, బాలేందుకళోచ్చయాన్‌ = బాలచంద్రుని కళల సమూవామువలని, సావై$ = సారముల వే ఊత్పాదితమివజనిర్మిత మైనదియుంబో లె నొప్పుచుండునో: తత్‌ = అట్టి, అనంగ మంగళగ్భవాం = మన్త్యథునికి మంగళనంపాదకమందిరంతై తగు, తస్యాః ఇ అఆ శామిని యొక్క, ముఖం = మొగమును భూయోపి ఇ చెండియును, పశ్యేయంజచూాకునా

ది తీయనళు చృము 119 గన్నులజండువు నగుచు ఇద్దియోయొకయిచావిశేమంబుం బుట్టించుచుండునుం అది సౌకమార్యం బతికయించికళంకరహితంబు లయియొవ్వుచుండు బాల చంద్రు, నిశళలరానుల వలన ఛానిసారంబుల సంగ్రహించి యాసారాంశంబులచేం జేయంబడినదియుంబో లె నలిపౌక్షమార్యంబుతోడను లావణ్యంబుతోడను శైలంగుచుందుటం జేసీ యనంగునికిం ్రిభువనవిజయమంగళప్రా_క్రిమందిరంై యొవ్వన్యాప్కియకమనూఖిందును పుణ్యవరిపాకో “శేషంబుకతంబునవెండియం. జూతునా! ఇట్టిభాగ, స్టంబు శాకం గలదా! అని చింతించు చున్నాండు. ఓీవ్రీయురాలా యిీావిరహివృాదయగతమగు నధ్యవసొయంబు రసిక జన వృాదయసంస్తార్యం బై యుండలేచా ! ఈకామినీకాముకులచరితం బెౌరయం దగి యున్నది, ఇట్రి ననలవిద్యానిచతుణు లై 'యశళ్గినవ తారుణ్యభూషిళునై యనుపమరసేక తాసర్వన్యవిదునై. 'వెలయుకుమారులవృ శ్తాంతంబు పీరలయ నో్యోన్యదర్భనంబుందొట్టి మొజుంగం బోలునది, దీనియందు6 బరస్పరస్రా_వ్రీవృ త్రాంతంబు బవుకరముగ శ్తవా ్రియ్య్యూవం తై యుందును. ఈశుకళశారికలు నుడువుచుండువద్యంబుల వలన నదియు నారయం జను ననునంతలో,

క ఎయ్యెడ శేయిలివో యని యయ్యయ్యెడలకును బోతి నజ్వేషింపక్‌

జయ్యాన రమ్మా ఇలికాం డియ్యెడ సీ వున్నవృటత్త ఇజకీలగిను శుకనమూం

అని యొకవద్యంబు వినంబడుటయు. శుకం బుప్పరంబున శగసి యతిపేగంబునం జనియె. రాజా సీశుకం. బెక్కటిదో! ఎవ్వనివెంపుడుచిలుకయో? ఇది 'ెద్వుచుండు శ్లోకంబు శెవ్వనింగణిం చినవియో! వానివృ త్తాంతం బెట్టిది యోీసర్వంబు ఇాజుంగం నోరు చుండినవాం డగుటం జేసి గూదబారులం బిలిచి తద్వ్య్భృత్తాంతం బంకయు నారని రండని యాజ్ఞ సేయ నాచారులు వాళుకంబు రాజుహ_స్షంబు విడిచి యాకనంబున శెగనీన బొ దిన భది యీుళమందిరో ద్యానంబునం బ్ర వేశించుదనుక దృష్టులుసారించి కనివెట్టి కనా శ్చానుసారుతై చనిరి అంత భోజభూవతి తనమహిషిం గాంచి యోబేసీ యాశుకంబును శారకయు చెవ్వరివో! "తెలియకయున్నదిం దవ్వులనుండి యాళుకంబును బిలిచినవాందు 'నెక్పినచద్యంబువలనను అదివిని శటాలున నాకుకం బెగిరి పోయినెహేకువువలనను ఆది యొకవిలాసి వెంచినకుకం బని నిర్హ యించం జనును మతియం నాకుకంబునకు స్టుతంబు గ్రహించి 'వెండియు: జెప్పలల "నేర్పు నావిలాసీయె కజణపీయుండు ననుటయు నిక్కు వంబె, ఈ్సంబద్ధము లయినవద్యంబుల తూశుకంబునలన నుడువంబడియున్న వి అదియు నుంగాక యాళుకం బొక రాజపుగ్రుని చేతి క్రీణాకుకం బని తోంథెడిన్సి శాచేని నిర్భయ ముగ నాముంజేతిజయి. వచ్చికూర్గుచుందునంశటి భై ర్యం బుండదు. ఇంక సీళారికను వంబడించుక నివచ్చినది యగుటం జేసియయ్యది యీిశారికతోశీరవరిభయంబుగలదియ ని

వినోదలా-

వ్‌. వినోదక థాకల్ప వళ్ళి తో చమదున్నదిః ఆట్టుండుటంబట్టియె యాశుకంబు దీనిం బలుముజు జెనకంబో యి మర్ని రోధింబున నూరకయుంణెకు. ఈయర్థంబుచేం బరన్సరానుర కు లయిన కామినీ కాము కలం వెంచినశుకళశారిక లనియం వారివృ త్తంబులు 'చలియనజు దుపద్యంబు లివి వచిం చినవనియు నిర్ణయి౫వం జనును, అని యిట్లు నెస్పుచుుడంగా నయ్యెడకు నిజువురుకన్య కలు సశుచెంచి బేరకిని రాజునకును బ్రణామమాలుసల్పి నిలంచుండం గాంచి లీలావతి యూసీ రత్నావళి యోసీ సాగరికా యార్యాత్రిజేళ యయ్యెడకు మారు రాలళం 'బేమి! యని యడిగిన వార లిట్టనిర. ఈళశారక భ_ర్భృదారికయగు విరణాంబుజి కరము చేమం బునం బెంచుచుండునది. దీని నెడయాసియొకనిమిమం బేని యుండం జాలదు. దీని ఇజేమ్సు వంజరనిర్ణతం గావించి యింతకుముంద భర్త ఖదారికో కువచారంబు లొనరించుచుం కార్య వళేంబున మఖిచితిమి- పలుమజు నియ్యెడకు భ_ర్హృదారికతో మేను గొనిరా నిగ్యా డకు వచ్చుచుం బోవుచుండునది. గాన నిమయ్యెడకివ్వుడ ౦00ది వఆతెంచెం దీని ననే షించుచు మే మిచె వచ్చుచున్నారము, అనిచెన్సలా వీలాజేవియు నోరత్నావళీ యిుజె మోభ_ర్షృదారిక ఇెంచినళారిక దీనిపెచ్చరికతోం గొనిచని విరజాంబుజకిం డని ఇప్పి యాశారికను వారివేతి కిచ్చెను అకన్నియలు దానిం గొనిచనిరి= అంత రాజు నోవునో బోరిణీ యిళారిక నుడివినవద్యంబులయర్థ్యంబులు మెనవిరజాంబుజకు సంబంధించిన వని చోోంచెడిని. ఇట్టియక్యుదార్న వ్య కృతియు నతిశయితవి ద్యావై భవంబును గరము మ్షున్తో ఫారములగగుణంబులును దానికేగాని యికరకాంతకు లేవు. దానిప్త్రాయంబును బురుషిను కశాణంబు పొడసూపునట్టిద చైవంబు ననుకూలించి దొనికిం దగినమగనిం గూర్చెన్సేని కరం చామోదంబు గ ల్లును, ఆని ఇెప్పి వముజీయుం గొన్నిసరసాలొవం బు లాడుచుం చ్రాధ్రువుచ్చి నీదురంచి మరునాండు మేలుకొని కాల్యకృ త్యంబులు దీర్చిసభాస్థలంబున శేశెంచి మంతి, సామంఠకదండనాథపురోహితాదులు గొల్వం గొలువుదీరయుండం శీనోరి. సళుచెంచి జోవి రొనరించి చేవా వనుమానసనగరవరిపాలకుం డగు విరజూంబుజ సుదయాదిత్యుని కడుగుట, ద్రగా పాదిళ్యునియాజ్ఞావనాం అయి కొందజు విప్రవర్యులు ననుచెంచి వాకిటనిలిచి భవ ద్దర్శనంబునకు వేచియున్న వారు; అని విన్నవింవ భోజుందును దనమనంబునం దమందానం దంబుతో నవిళంబంబున నామేదిసీనురులం బ్రవేో పెట్టునది యని ముదలయివ్వ నవ్వుడ యావ్రతీవా౭యుం జని చారలం దోడుకొని సళకువచ్చి యోద్విజసత్తములారా! బె భోజభూవతి ఛవళ్సంసైై స్పీక్‌ సంతసీం చుచు మిోరాకకుం గతం బరయ వేచియున్న వాండు, దగ్గణకుం జనుం డని వెక్పి వాండు శనపనికిం బోయెను. అంత నా వేదవిద్తనయ్యులును భూవతినన్నిధికిం జని న్వ స్పివచనంబుల వాశీర్వదించి తదీయ వ్రణామంబులం చెకొని

ద్వి తీయగుభుచ్చను 115 ఉయర్థ్యాదివిధుల యథావిధిం బూజికుల్తై యకండు నూకినయు_త్తమాననంబులం సారుచుం డిరి. భోజుందు నావివ్రవక్యలంగాంచి ఇూనుహీనుకకలాలంకారంబులారా మాభెవు కండు నార్యుందునగు వ్రళా పాదిళ్యుండు 'సీముంబున నున్నవాందె ఆర్య యగభరావ తియుం గుమారుం డుదయాదిక్య్యూండును సంతనంబునం 'జెలంగుచున్న వారలే! ఇన్నిదినం బులవ నాయెడ శాఖెవుకునికిని నాయగ్రజాతకు నక్క-టికంబు గల్లినయది గాంబోలు! మాకం బుత్తెంచిననందేశం బేమి! అని యడిగిన నాద్రావ్థాజు లిట్లనిరి ఓభోబినళేంద్రా వారల క్రదయాదిత్యునిం బోలునుదయాదిత్యుండు కుకూరుండును. నీకు నంబుజీనివంటి విరజాజి కుమూరికయం జనించి నమానరూవవయో ఎద్యాదులం దద్దయుం బెంపుం గాం చుచుండ శేమంబునకుం గొలుంతయేమున్నది? ఆర్యధరావతియు ఖావుకండు ద్రశాపా దిళ్యుండును నిన్నుం దలంచుకొననిదినంబు.. "లేదు అదియునుంగాక. నీకు విరజాంబుజ యవకరించుటంబట్టి యావ్రతా పొదిత్యుండు తననవనోదరీమణి లీలొవతిబొంథవ్యంబుం దొట్టి కనవట్టికిం బట్టంపురాణిం "జచ్చుకొనంగలి.6 గదా యనియు ధరావతి తననవో దదళనూజాత తనకుం నోడలు గాంగలదుగదా యనియు ననారతంబు నానందంబునం 'జేలుచున్నా రుం ఆయిరువురు నీకుం బు ్తెంచినసంచేశంబు విశుము

| నీ ముంజరాజాన్వయమునకోను మావిమలాదిళ్యరాజాన్వయంబునకుకు సంబంధ మది సవ సద్రజాకాంతీత ముంతియ కాదు వూర్వానుగతము గాన భవద్దర్భకలశవయోరాళి కరవిందవాసిని మైనకన్య . విరజాంబుజను గుణో_త్తరు6 ట్రై ననమనయుదయాదిళ్యున కొనంగి వార్ష గరిమ గాంచం జేయుము మమ్ము భూకాంకగణ్య, లలికసౌభాగ్యవళికి లీలావతికిని _ శరము ప్రీయ మిది వై, ళమ కార్య మిందు, మంగళముంగూర్చు వై లజార్భాంగండగ్థి అని ఖేప్పీన విని భోజభూపొలుండు కరముసంతసించి యిట్లనియె ఓవిప్రోక్తము లార యాళెందువంళములకు సంబంధము సర్వజనశ్లైభఘనీయంబ ఇది వూొద్వలనుండి జరు గుచున్నది. ఈయర్థంబున జీ నతనికిం జెన్పింపున చేమనిన 1 సీ. కేరి వాముద్దుపట్ట నిస్పించుటకున్సు గూర్తిం దనవట్టికిని దీసికొనుట కతండ కర్తర్దై యంండ న న్నుడుగంగ జీల స్వన్ఫృవామున సివిచారంబు నన్నె సేయం అనివల్యిి జూంబూనచాంబరాళరణంబుల నాదట్రావాణుల బకాకాకృతులం'జేయుం డు చారలు రాజును నీడ్క-ని వనుమానసనగరవ్రయాణోన్ము ఖులైరి* బుద్ధిసాగరుందను మంత్రి భోజునిం గాంచి యోన రేంద్రో, క్షమా శన్యకామనోనురాగంబుంగనుంగొనక తత్చరిదానంబుకొజికు మాట యివ్వం జనదని మందలించెద నన భోజభూపాలుంండును దనకన్యక శనురూవవరుండు దొరిె నను మవోల్టాసంబునం ట్ర్యు తృరం చొనంగం

116 వినోదక థాకల్పవల్సి డయ్యెను మధ్యావ్నానమయంబు గాంగాం గొలువు సాలించి యాక్ష్య పౌధంబునకుం జని సాన్ననభోజనాదికృత్యంబులం నిర్వ ర్తించుకొని ఆాంబూలము సేయు చుం జెను.వూర్వరా తి, యందు శుకవ్భత్ర్తాంతంబు నెటుంగం బంపియుంందు"చారులు వృత్తాంతం చారసి వచ్చి యామహీపలితో నిట్టువిన్నవించిరి. ఓీజేవా మేము మోయాజ్ఞానుసారమున శుకంబు సనిన మార్షంబుం బట్టిదని యాన౫రమాన సొకమహావార్మ్యర్థంబుకడకుం చేరలిమిం శుకంబును చానిముంగిటం జొచ్చి మందిరాండఠరాళంబు జేరంనయర్థంబుం "జలిసికొంటిమి. అంక మరు వాదు మట్టమ ధ్యావ్నా సమయంబున "మేము కొందజము బ్రావ్యణ వేవధారులమై యా యింటర్మ బ్ర “చళించితిమి. తల్‌ తణంబ కొందయి చాసీజనులు సనుజెంచి మాకం చాద్యం చొనంగి వభూజించి యోవిప్రవర్యులార వక్వాన్నంబు భత్యుభోజ్యాద్యుపేకం బతిభులకు నిచేదింపసిద్ధము సేయంబడియున్న ది. ఆరగించి మాభవనంబును శుభభవనంబు నేయుండునా "మేమును వారివినయరూ పౌ దార్యాదుల కళినందించుచు నోదాసికలార యిదియెవరియిల్డు! వచింపుం డని యజిగిన వారు నోద్విజో త్తములార భోజభూపాలసభౌలంకారం బయిన భవభూతి యనుమవాకవిని మోరు వినియుందురు. ఆతనిగృవాం బిది, అకండు శ్రీశంఠపద లాంఛనం డనుబిరుదుగలచాండు, బ్రావాణో ' శృము:కుంమోరు విందారగించ "ేయనువవ త్తి యు నుండదు. అని ఇెక్సీన మేము నోదాసికలారా యేము దూరదేశవ్రయాణాయానపరి శ్రాంతులము, ఆభ్యవనో రాదిక, ఫ్రత్యంబు మాకిష్టు డెపేత్యుంబు గాదు? దినకరకిరణతాబఠ ప్టులమై చల్లన మెల్లనిగాలి పీయచుండునరోవరసమోపంబున భాయాపాదపంబునీడ నిం చుక సేప్ప విశ్రమించి శ్రమ యడంగన నరిగెదము- ఈహార్య్యం బవరిమేయమవోవనిభచాళ్సి రామంలై యొప్పుచున్నది. గాన దీనియందలియుపవనములలో మాకోరినచోటు లంండు నని యెంచి వచ్చితిమి, అట్టిచోటు చూవితిళేని మావం బుణ్యం బగును, అని యడిగితిమిం అది విని వారలు పీమవానీయులారా యీమనోకవియింట నతిథులకు యథావిధి ప్రాష్య ములు గానివస్తువులం లేవు. గానమిరలు ేతన్మ ందిరాభ్యంతరవక్రియగునళిన వారామము నందలిగుజ్జులేమావినీ డమాధవల తామం డపంబునంబద సరోవరసమివముననుండందానియం దుం బరుండి విక్ర్రమించం జనునుం రం జాచోటు చూ'పెద మని మయైక కదళీవనమధ్య నర్హిమాధవలతామండపంబుకడకుం బిలుచుకొని చని విడిచి పెట్టి పోయిరి. మేము నామం దపమధ్యచేశమునం గొందజు విప్రకుమారు లుండం గనుంగొని వారిెటలటుకవడకుండ గుజ్జులేమావినీడ నతినుకుమారపున్నుధూళిదూనరిశంబై యుందుచోట శయనించితిమి. ఆ వివ్రవటువులలో నొక్క: డతిరమణీయాకృతి గలవాండు భవన్నిర్షిన్నంబగ శుకంబును దన ముంజేతిమోంద నెడుకొని "జక గాలు దువ్వి యోవారీకనూ గఠర్శాల్రి మయొుక్కడిశేయ తివి. వీల యంశకాలము దడసీతిని. అని యడిగి దాని ముద్దు వెట్టుకొనుచుం గళావంతుం డనునొక సనవయస్యునిం బిలిచి యోరీ యాశుకము సీచేయివిడిచి యేల చనియె! ఎయ్యెడ

ద్వితీయగుళుచ్చము 11 'ఇవ్విథి వెండియం లబజ్ఞం బయ్యె! నని యడిగన నొళవ్మిప్కృకుమారుండు ఇనితో నోరి శ్రుక్థశ్రువుండా గతదినంబు రాత్రి సీవు గురుజనాహూతుండ వై తళ్ళన్నిధికిం బోయి యుండుశతి దీని కభ్యవహారక్తాలం బగుటం జేసి యప నిర్వ్తింవంం బంజరంబు 'వెలిచి నాచేతి శెష్కించుకొనినం దల్‌త్షణంబున నిది యుప్పరంబున ఆెగనెకు నేశును గడువడి దీనిం బరకించ నున్నతపౌ ఛాగ్రనమారూధుండతై నలుదిశలం గలయం బరికించుచుంటి. ఈశుకము విరజాంబుజాసౌధమార్దంబుం బట్టి సనుచుండెను- ఇదియు౦ దక్సమావము నకుం జకుండు నాబేవిపెంపుడుచిల్క_ శమాలిక యనునది కన్యశాంఈపురోపవనముళుండి నిర్గీమికీచి దీని ఇదురొొనియె* నీవు విరజాంబుజయందు నాదేవి నీయందును గర మనురాసంబుం గలిగియుండునట్ల యిీశుకళారికలు నన్యోన్యప్రేమభరంబునం బరగు చుండునవి యగకతంబున, క ఈశుక మాశారికం గని; యాశుగతి న్మృరకరార్త్సమయి ముద్దిడి తా నాశమెయిం గలయం గడంగక్‌ , చా ఇారిక యనువు మోజు దప్పీంచుకొ నెక్‌ = గి. వెండియును దాని నీచిల్య- వెంబడింపం బజచి లీలావతీజేవి భవ్యహర్మ శి కలమునకుల జేళ శారిక తదనుసరణు, కలిరమతి నీవిహాంగంబు లలిని జనియె.

ఆంత "నేనును నామనంబున నిట్లు నితర్కించితిని, ఈళుకంబు లీలావతీసౌధంబు నకుం జనియె. దీనికి నో రూరణండదు, అనవరలేము చేజేని. బల్కుచునె యుండు శారికయం నట్టిద ఇవి పరస్పరదర్శనంబున నుళ్టాసంబు వెరిగి ఈ మళ్యసిం చిన వద్యంబులు పయింబయి నెచ్వకొనం బూనుటయు. గలదుగచా ! అళ్లై యంతఃపురంబునను జేచ్చం గడంగన మవోనర ౦బు వాటిల్లంగలదు; భూవతియు నీసమయంబున శాణికడనయుండుః ఈశుకశారికలం గాంబెనేని యత్యుల్హాసంబునం జేరంబట్టి యీలెంటి ను _కివర్యుకీ థోరణిం దగిలించెచేని యిచటం జరిగినరవాస్యం బుద్ధాటితంబు శాకఫోదు- దీనం కెట్ట సంభనించు. ఇందుల చేమి సేయం జనును; అని చింతించి గ్రకగ్రాన సౌధంబు డె లీలా వతీఫౌద్టో ద్యానభూమిబహి! వ్ర చేశంబులం దిరుగుచుం గొంతతడవునకు రాజునురాణి యు నందు బండు వెన్నెలబయట నున్నవృత్తైంతం ఛారసీ తత్చాంకారకుడ్యనమాపమున నిలు వంబడి యొక8ంళసేవటి కీశుకంబును శారికయం నన్యోన్యోల్లానంబు మెజియరి. గొన్ని పద్యంబులం వచియించు చుండుటయు విని దీని కంఠన్వరంబు నిరూపించి మీను దీనిం చిలిచితిని. రాకవోయెకు, నీపేరు పెట్టి పిలిచినం దతణామ గగనంబునన పజటుతెంచి యిది వచ్చి యియ్యెడవం౦ జీర, ఆనిన నాశ్రుకశ్తవనుం డనువ్మిప్పవటువు. కట్టా మహాప్త్రమా దంబు గాలలదు! ఈశుకవాతకము భ్రోబభూవలికడ నేమేమి పచించినదో ! విమి పేయంజనును, ఇది మవోనర్థంబునకు వీజ మగును, గతంబుం జింతించి ఫల మేమి? రా నున్నది రాక నూనదు కౌళిక! యాసంతావంబు నన్యూంబు గాక యున్నది. మన

కేం వినోదకశజాకల్పవల్లి విద్యాగురువు భోజనాదికృత్యంబుల దీర్చుకొని విద్యామండపమునకుం. బేరునంతలో 'నాస్ర్రాణనాయిక యంపినసంబేశవద్యంబు ఫకించుకొని యించుక యాశ్వాసంబు6 జెంచె దను. వేలొంట సీతావభరంబు సవ్యావేదనంబు గాదు. ఈపుష్పనికుంజంబునం దమూల పాదవశాఖమై. నిడియుండు ప్రియాకరవల్దవలిఖతాతురావళీవిరాజితం బగు కమల చ శ్ర ౦బు నాచేతి శందిమ్యు; అసి యడిగిన నాకొళికుందును వై భంబ యొకకమలవ్మత్త్యంబు నల_క్షశరసవిలిఖు తాతురవిరాజితం బగుచాని నె _త్తియిచ్చెను, ఆది _౧కొని త్తుశ్ర వుండు మవానురాగంబున నిట్లు వరించె శ ళ్టోం నవా సోఢుం శక్యం నళినశరబాణా నవిరతాక న ్రేర్యం తారణ్యం నవ మధిక బాల్యం వితనుతే సువక్త'వ్యె లజ్జా విరరమయతి ఫూతం కుల వపి నస్వశతంత్ర్తత్వం లంచ త్యథ 8 మబలావాంధితళ తై $, క్ష ఇందుకాంథ)వద్యము, మా వనజాళా స్త్రకుం "'జేయుసాయకముల న్య్వారింపంగా రాదు నూ తనబాల్యాధిక యావనంబు మదిశిం ఖ్రైర్యంబు రా నీదుస క్యనిరుక్షి న్మి ముబోంట్లకుం జలుస నావా సిస్టు మొకోదు పా వనవంశంబు స్వరంత్త మివ్వదు సఖ్లీవాం ఫల్‌ రుదళ్‌ మాట్టునే టీక. అవిరతాకా = నిరంతరముగయియింబడుచుండు, నళినశరబాణాక్‌ = మన్మ భబాణములను, సోఢుం=పీర్చుటక, నవాశక్యం=శక్య మేశకాకయున్నది. ఆధికచాల్యం = చాల్యమతిశయించియుండునదియగు, తారుఖ్యం అ యొవనము, ఎైర్యం=ధీరభావమునుః నవిరను లే=కలిసించదు నువ కృవ్యే = మంచిమాటలాడున ర్భంబునందు, లజ్టా=సిస్ద, విరమ యతింటోరకుందుమనుచున్నది నోళ ' తృనిన్వదు, ఫూతం=సాపనమగ) కులమపి = అభ్సిజన మును, స్వతంత్ర త్వంజస్వాశంత్ర, వ్రంబును లుంపతిజ్యత్రుం చివేయుచున్నది. అథి=ఇంక్తు అజలావాంఛికశ్నతై 2అబలలకు మనోఠథశతంబులు గలిగియుం౦డినను, కింజఏమియువ మోసము + తా, మన్న్యథుం డవిరకముగ బాణము లేయంచున్నాం డది నహింవం దరంబు గాకు న్నది- చాల్యమే _పైకొని యుందుటంబట్టి తారుణ్యాము నించారమింకేసి మేమి సేయుట కను ఛై ర్యంబు 'చాలక యున్నది. మంచిమాట లేజేని జెచ్చనగు నని యెంచినచో సిగునో ల ళు ర్నెత్తనివ్వదు మజియు నుత్తమ మగకలంబునకుం గళంకంబు గల్టునే యనుళభయంబున స్వతంత్రించి ప్రవర్థించుటకను లేక యుండు. శాన శ్రీలమనోరథంబులు "వెళ్ళు లుంజినను (మ్ర యోజనం 'బేమియు లేదు

ద్వ తీయగుళు చృము 19 అని యాన్మివ్వవటుండు నదిని కన్నుల నిండ నీరుదెచ్చుకొని కొంతసే వూరకుండి కలయొల్హి యోస్ర్రాణమి శ బూ కొళిక యిస్వూ జెట్టిదురంతమగు కంతునిసంతావంబునం చొగులంచున్నదో విరజాంబుజ యని నామనంబు బాశంవంబు నొందుచున్నయది. అని ఇెబ్వుచుండునంకలో మణీయొకవ్నివ్ర కుమూరుం 'డేంగు బెంచి గురుపగు భవభూతి విద్యా మండవమధివసించె; భ₹వదాగమనమునకుం ఛ్రుశీటీంచుచున్న వాండు. తక్కుంగలళిష్యు "'లెంద అుండినను నం టై వాణకళొకొశలంబునం జేసి నీయంద తననుకునికం టె నధికప్రేమ ముంచియున్న వాండు; వేగ రమ్ము; నోవుడు ్రుత్మశ్త్రువుందు సవయస్కులతో త్వరా వలికుండ్రై సనియెం కొళికుండును వానిేతివత్త్రంబుం దా నందుకొని యాతమాలశాఖా శ్రంబున నునిచి చనియెను- వా రటు వోవ నేము నితరులు లేకున్నారా యని కలయ నివలోకించి యావ, త్త ౦బును కొని దానిని చాంచి యించుక బరుండి లేచి భవభూతి సదువునె్వుచోటికింజని ళూరుచుండి వారు విద్యాఫ్యాసము సేయుటం "గాంచి ౦0 బె వచ్చి నారము, ఆవ శ్ర ంబిదిగొ ఆని రాజువేతికిం బ్యత్ర్త్యం బెచ్చిరి. రాజును ఇ₹ైకొని చూచి యాఇారులకు బవునుతులొనంగి పంపెను, అట్లు చంపి తనమనంబునందు నాహో జా విరజాంబుజకు సీభ్రావ్తాణావటువునందుం దగులంబు గల్లుట య త్యాశ్చర్యంబు* దీనికంటె సర్వవిద్యాధికుం డసురాజకుమూరుని. కిచ్చి పరగయము చేసి దానం గలుగుతదీయగార పంబున కావోదంబుం ఉందవలయు: నని యంండ మన్మ్మృథుం డనుచిశఘటన సేసి కులంబు వి నక గొౌరవంబుం దొలంగించెను, శాంచాచేవి బుళ్యశృంగుని లోపాను చ్ర యగస్త్య్యనిం బరిణయంబు వేసొనిరి- వారును బహాుక వ్రశతసాధ్యంబగు తవంబు నంపాదించిరి గాని కామనుఖసాగరంబులం జీలం గలిగిలే! భోజభూ పొలునియల్టుం డొెకయోజయడంగిన షివ్రవషటుం డనం గొజుంత గాదే! ఈతలనంపుల శీమి సేయుదు, ప్ర తాపాదిత్యుని కమారుండగు నుదయాదిత్యునికి సీమగువ నిఇ్బెదనని జెప్పితిని గదా! దాని శేమి సేయ నగు ఆది య ట్లుండనిమ్లు* నావలన నించుశేనియు తి లేక యిట్టియకార్యంబులం ట్రువ్నర్దించి కులంబునకుం గళంకంబు సంపాదించువారిం బట్టి శిత్సింపనేని యింక సెట్టి కట్టిడివనులం నీయం బూనరు*, నుతావత్చల యగుటం జేసి లీలావతీబేవి కిది వ్మప్తియంబ యగుం గాన నాబేవి భెవిశక్క.నియకయ కొన్నిదినంబులు విస్ఫుటంబు గానీయక గోపి కంబు చేసి వీరియవరాధంబులం బ్రత్యత్షమునం బట్టుకొని దండింవం జనును, అందుల కొళవెర వూహింవవలయం నని యాలా*చించుచు లీలావతికిని విరజాంబుజకును అవగతము గాక యుండం గొందజు గూఢచారులను వీరళటులను నశ్యాంతేశిపురమునం బోతుటీలె నయిశము చొరంగాడనీయని యతినిర్భంథంబునం గాపలియుంచి తౌను వలు మజణు నాళటులవైం బరామరిక గలసి చప ఎత్తించుచుండెను, కన్యాంచఃపురము

120 వినోదక థాక ల్పవల్లి

నందు నిర్జీతల్లై యున్నవారు దవ్ప "వెజివారలు 'తెజివలం సయితము ప్రవేశించుట దిన శ్రామమున నివారింపంబడియె. ఊద్యానాదివివోరంబులు సేయునవ్వు డతిజాగరూకులైై వీరభటులు కదథధిష్టితారామబహిస్థలంబులం 'గావలి యుండునట్లు నిర్ణయించెను. ఇట్లు కొంతకాలంబు జరిగిన నొకనాండు భోజభూపాలంండు విరజాంబుజక జన్మదినం బని యాజన్లో త్సవంబుం నొనియాడ నగరంబు నలంకరించం బంపి యాదినంబునం నన్య్యాంతః పురమునందు వ్రావణులవం గర మాస్వాద్యశమంబగు నన్నంబు 'వెట్టిందం శాయి త్నించి. పాకళాన్త్ర 'ప్రవీణు లై నద్రావ్యాణుల నియమించి ఛత్యుభోజ్యలేవ్యాచోమ్య పాసీయభీదంబులం. బరంగవంటకము సిద్ధముసేయించి శాళిదొసు భవభూతి, దండి బాణ, ,చూఖకవివర్టంబును శిమ్య, య్రశిహ్యాదిసంఘసహితంబుగ భఛోజనమున కాదూ శంబుచేసి తక్కుంగల థా రానగరమునందలి వివ్రసంఘంబును గన్యాంతపురమునందు భుబింద రాం గట్టడయిడి యాదినమ ఛ్యావ్నా నమయమున శకామందిరమునకు వచ్చు చుండువివ్రవర్యుల నర్హ్యాడి విధులం బూభించుచుండెనుం నీలావతియు. చ్రావ్యాణవూజన ములం దనవతికి సహాయయమై మెలంగుచుండేె. దండి భట్టబాణ, కాళిదాసు శంకర తాళేంద్ర్యవ్రమఖు లయినమహాకవులును సనుబెంచిరి. అపుడు భవభూతియంంం దన కొకింతయెడగలుగ వెంబడివచ్చుచుండు శిమ్యసంఘంబుతో 6 గన్యాంతఃపురద్వారసమాగ తుండు శాం రొ జతనిం గనుంగొని లేచి సబహముమానంబుగం బూజించి తో డ్రెచ్చి శాళల్గి చానుని సరస నమర్పంబడియుండు నుఖాసనమానం గూరుచుండం బెట్టి యకనిశిమ్య్యసం ఖుంబునందుం బండుటాకులలోం బడియుంండుచాలసవాకారపవల్డవంబువోలె నతివిలాశిభ నీయనమూర్తిమై యాజానులంబం బంంనబావశయుగంబును బూర్జ్మచం ద్రృసుందరంబను మాఖారవిందంబుకు గలిగి విరవావిక్ష బీంబులగన నంగంబులతో నలసమగు గమనంబున వచ్చుచుండు వాని నొకకుమారునిం జూచి యిశండ తనకూంతువిషమయంబున నవరాధం బొనర్చినవాం డయి యుండనోపు నని యూహీంచి తనఖావంబును దృడీక రించుకొనం దటంచి భవభూతిం గాంచి యోమవోకవీ యీానీశిన్యసంభుంబున నతిగంభీరమనోకార మూ ర్తియై య్‌ తెంచునాతనిపే లేమి యని యడిగిన నాకవియం సీక్రమారుండు శ్ర క శ్రువుం డనువివ్ర కుమారుండు; మదీయళిమ్యులలో నర్రగణ్య్యుండు; గురుశు క్రూషైదులం దును విద్యాగ్ర్రవాణంబునను దద్దయు వనామునంబున సైక్కినవాండు; అని ఇెప్పిన రాజును కవింగాంచి యూోభవభూతీ యిశనియాళారంబుం గనుంగొనిన సినుడివినగణంబు లికని యందుండు నని యొజింగింబెడీని. నసంకనం బగుచున్నది, ఇతం డివ్వు దుండువిధథంయు నీ 'ఇెజింగించి. శర్షపీయ్యూూమంబు సేయ నడిగెదను? ఇతనియవస్థానంబు నితనింగుణించి సీమనంబునం దోంచునళిప్తాయంబును నాకుం బెల్పం జనును, అని స్రన్థింపలా ! భూతియు నతని నిష్ణేరించి యి ట్లనియె,

ద్వితీయగుళుచ్చము 151 ఫస్థో, గమన మలనం కూన్య్యా దృష్టి శృరీర మసౌన్టవం శ్వసిళత మధికం కిబ్న్వ్వేత త్సా్యాల్‌ కిమన్య దతో భవా, ఛ్రమతి ఛువనే కందర్పాజ్డూ వికా౭ంచ యౌవనం లలికమధురా స్తేతే భావాః త్నీపంతిచ థీరళామ్‌ ౨ గ్రీకా గమనం ౬ నడక్క ఆలనం = ఇచ్చోటికిోం బ్రయళల్నించితి నని యెజుంగపండుటంబట్ర్రి యెట్రకేని ధరించంబడినది?ణం దోంచుచున్నది. ఆలన్యం బనంగాం చ్రియావిద్వేషము, అని గలిగియున్న దనుట. దృష్టిః = చూపు, శూన్యా = మానసంబు నేం జింక యలిశయించుచుండుటంబట్టి తాం జూడంనడంగినవిమయం టివి యని యెజుం గక యున్నది కనీనికలును పుటములును సమము లంయి స్నిద్ధమయి చలించక దర్శనంబు "లేక చావ్యార్థంబుల న్యూత్ర్యము గ్రపించుచు శ్యామమయు యుంండునది శూన్యదృష్టీ- ఇది చింకనంబునం గల్టు శతీరం = కాయము అస్మొస్టవం = బలహీన మగుటంచేసి వ్యాపా రౌనమర్థమయి. యున్నది. శ్వసితం = ఊయుపు అధికం = విశేషించి యున్నది- మనో రథంబులు మెమైనం అింతించుచుందుటంబట్రి సాశిసాశెకు నిశ్వాసములు గలుగుచున్న వని భావము వీఠల్‌ కిచ్ను స్యాల్‌=ఈచింళాలస్యాదులకు నిమిత్తమే ముండునో! అథవా అతః అన్యత్‌ కిం = మన్మథవికారంబునకం టె వ్యలిరిక్త్ర మే ముందంబోవును, కందర్పా క్షా = మన్మభమపహారాజునాజ్ఞ, భువే = లోకమునందు, భ్ర వతి=అడ్డులేకవ్తవ ర్పించు చున్నది. యావనంచజయావనమును; వికారి = వికారములణగలిగించునది. రతివ్యాయా మమున ఫోర్వం గలిగి మదము త్తమాతంగంబునకుం గలము త్తశవోలె నొప్వాచుందుయువ భావము యావన మనంబడును= లలితమధురాజునయననుఖక రములును మనోవారములం నగు లేతేభావాా = ఆఅయాభావంబులు = చంద్రచంద్రికలు నుద్యానాదులును, ధీరళాం ఇథ్జైర్యముకు - చావల్యంబులేక యేవస్తువులమై ననుమెచ్చుకొనకయుండుస్వా భావికచి_త్తే వృ్హిక్షెర్భమనంబడును మీపంతి = త్రోసిచేయుచున్నవి, శా. ఈకబూరుండు చా నిచ్చోటిక$ం బోపుచున్నా నని యెజుంగక యప్రయ ర్నంబున నడుచుటయు; ఈతనిదృష్టి మాననంబునం జంత యతిశయించుటంబట్టి శాం జాడంగడంగినవిషయం బిది యని యెొజుంగకుండుటయం; శరీరము బలహీనమై యుండు టయు; నిట్రూరుపులు వెచైన నతిశయించుచుందుటయం గనుంగొన సీసణంబులు. చేని వలనం గలిగియుండవచ్చునో యని యూహింప దీనికంటబె నితరము మజేమియున్నది; మనస్త థవికారమువలన'నే యివి కళిగియున్నవి; అని నిర్హయించనగునుం వీలయన* లోశము నందు మన్మథ నాజ్ఞ్హ యడ్డులేక సంచరించుచున్నది? యావనమును వికారము గలిగించు నట్టిది, శన్నులవండుపవు లయి మనంబును హారించుచుండు చంద్రచంద్రికోచ్యానాదు లును న్లైర్యము నవహారించునవి, ఇవియెల్లి శ్లేేయుండుటం'ేసి యితని కీగుణములుగలం గుటవ మన్శ్మథనికారమే శారణ మని ఫావముః

కేవీకే వీనోదశ థాకల్పవల్లీ అని ఇెప్పిన రాజు నోకవీ సీనుడీవినది యథాదృష్టంబుగ నున్నది. మెచ్చ్నవచ్చు. అని చెప్పి భోజభూమిశకుందును గవిని బదూూకరించి యశనిశిమ్యసంఘం బంతలోనమిప మునకు రాలా వారల నుచికస్థలంబులం గూరుచుండ నియమింవెనుంరాజ నియ క్తులయిన జరిచారకులును బరిచారికులం నవూవసూవళశాకాదివస్తువుల నన్న౦బును వడ్డంచిరి-రాజాజ్ఞ వేత విరజాంబుజ సువేహెలంకృరర్వై మణిమయభూవమకంబులు. దొడిగి కనకమయ ఘృతపా(త్రంబు వా_స్తకదలంబునందాలిచి దేవతలకమృళతంబు వడ్తింప నమృతకలశవాస్త మొ బొడసూపినమాయా మోహినిరీతిం దోంచుచు వి వ్రులప ఘృతంబువడ్డింవ నయ్యెడకుం జనుచెంబెనుు ఆచందనగంధిం గనుంగొని తదీయనువ,మానిశేషంబునకు నిరవద్య సౌభా గ్యంబునకు నఇ్చెరువొందుచు నచ్చటిజను లొండరులతో ని ట్లనుకొనిర. చెరా యీ శాజకనూజరామణీయకంబు వొగడం దరంబు గాదు, సీ అడుగు వెట్టినచోటు లభ్గినవహల్లక జి నిండించినపగిదిం దోంభెం దిలకించునెడ లెల్ల లలితనీలోత్స్పలమాలికల్‌ గట్టినమాజ్కి_6 దోందెం దిరిగినచోటులు దీీక్తసౌదామసీకులములు గ్రమ్రైడుకలిమిం దోంచెం నుండినచో టెల్బ నుళ్ళల్దశతవత్ర పౌరభంబులు త్రక్యనరణెం దోంయం శ్దేల్టి నవ్వినచోటు లక్ష్మిష్టమయిన, బొండుమళ్లైలు వోసినపోల్కి.6 దోంచెం నీలకాబావాసౌభాగ్య మేమి సెప్పు వచ్చు దేవాంగనలు దీని శెచ్చుగారు. అని యాళ్ళ్చర్యమగ్న మానను లై నిర్ని మేషంబులగు దృష్టులం గనుగొనుచుండం గాలిదాస్తుండును భోజునిమొగంబుం గనుంగొనుచు భవభూతింజీరి యోవెలితాండా నీవు ఫూర్వ మొకవిరహివర్శనంబుం గావించితి వది యతిమనోవారం బై యొప్వుచున్నది.తదను గుణమాగ నొక విరహిణీవర్ష నంబును సీనుడీవినదాని నాకర్షింప యం బయ్యెుడు; నని పల్కిన భవభూతియుం దనమనంబునందు నీకవి యారాజతనూజను వర్షింపు మని వ్ర శ్య తృముగం జెబ్స్పక పరోత్షంబుగం 'జెల్పెను,. వర్మింపక యుండుట యుత్తమంబు గాద్రు వర్ష్మించినచో భోజునిమనంబున కొండుగా: దోంచు; అయినను విశేషని బ్లేశంబు మాని మానినీమణివిరవాదళను వర్ష్మింతుంగాక యని యనుకోని యిట్లనియెం

• సీవీబంధోభసనమధురన్పందనం దోర్విషూద? స్వేద కృతు రృన్ఫృణముకళాకేకరన్ని గ్థమున్ధం గ్యార్రస్తంభ _స్త్రృనముకళయో రుళ్స్ర)బంధశివ్రకంపో నండాభోగే పులకవటలం మూర్భృనా వేకనాచ
• ట్రీ. నీవీబంధోఛ్వసనం = కట్టుపుట్టంబుముజివిశ్లథమగుటు 'చెలియు-చున్నదిః ఈబాలిక కనమాననమునందుః బ్రియతీమునితో6 జేరుచుండునట్టు మనోరథ్సించుచుందు

ద్వోతీయగ్య్ముళటుచ్చము 128 అని ఇెప్పిన విని భోజభూపాలుండు తనబేవియగు లీలావతిం గనునై గతోంజూచి యావిరజాంబుజకుం గలవిరవావ్య ధావిశేషము గవి పర్టించినయది యొకించుక మొన లేక పోలేదు; ఇజ్రియవరాధంబునకు భాజనంలైన నీవట్టియెంతదిట్టయో కనుంగొంటివా యను శన యఫఖిప్తాయంబు నాదేవికి సూచింవం జేయ నాజేవియు నితరులనన్నిధిం దా జేమియు వచింవం గూడ దని యూరక యవనతముబుయై యుండెను ఇంతలో నావిర జాంబుజయం శింబానమంజుమ౦ బీరరుళంరుళనినాదంబులు రతివతిపోషిత రాజహాంసవతం సకమనీయరుతంబుల కనుకరింపం బృథుళతరనితంబబింబయుగళ సంశ్రాతకాంచన కాంచికా మణికి ణీరు అంఘణని నాదంబులు త్తి భఘువనజన మోహనదర్చ క ఛానుష్కు_థనుర్షుణటంకార విరాపంబుల ననుసరింప సీవదవనత శా త్తవల్డ రీగుళు చృచ్చాయాకలిత కనకకలళయుగళ సంకాశ క్షీవరపయోధరభారవరికంప్యమానవిలగ్న యగుచు నవథీరిత కారదవూర్జి మాచం్మద్ర చింబ్మవ్రతిమానమగు ముఖా౦బుజాతంబున నత్యభివ్యక్రంబు ₹ాక జఉడముమందహోిసాం నారంబులు నుధాధారానుకారు లంయి చూచువారలవ్భూాదయంబుల న ళ్యావ్లోదపరిఫ్లు తంబులు నీయ జగంబులం "గల్వ శంబరారి యాత్తీ యశాంబరీమహిమచే నృజించిన మోహినీ చేవతవిభంబున నామనోవారాంగి యువవిష్ట శిష్టనోషీనన్నిధికిం జనుదెంచి నది గాన నతనికరము నితం బబింబనంశ్రాంతంై కాంచీదామాకర్ష ణంబునకుం గడంగి నట్టు తలంఫుంగొనుటం జేసి యజ్రిన్పర్శసుఖ భవనము చేత వలఫులముడి సీడుచున్న దని కౌవము, ఇంకంజేవ్వృంబడుగుణంబులెల్ట సీయింతికీనంకల్పరతినం భావితములని తలంచుకొన వలయు, తధరస్పందనం = అధరముకదలుటయు, దోంచుచున్నది. మోము "మోముంబేర్చి మోవనొక్కు. ననుభౌవన యుండుకఠంబున నధరము స్ఫురించుచున్న దని ఖావముం దోర్విషూదః = భుజలతలు శిథీల మగుటయు గానంబడియెడి. స్వేద! = చిజుఇెమ్టటలు, గ్రమ్హుచున్నవి. నాయకుందు చతురుం డగుటం జేసి వూర్వమె నాయిక తనకు రతి లాభింబు గలిెనని యెంచుచున్నదని భావము+ చతుః = కన్ను మసృణముకుళాశేకర స్నిస్థమున్ధం నా అనురాగక మోయితంబులై నుఖోన్షీ లితంబులగుక నీనికలును సవ్యాజంబు అగుభావగర్భస్వ ఫావంబుల చెల యు చ్చు స్నేవోనువిద్ధములయి యర మోడ్పు చైకొనుచుండు శ్రేణంటిచూఫులును గలగియున్నది, ఇవి యన్నియం నుఖపారవశ్యంబునం గలుగునవి గాత్ర స్తంభం = శరీరమ. నని క్చేష్టకయుం జూపస్రెడిని. _స్రనముకుళయో౭=కుచకోరకము లందు, ఉత్ప్రబంధ! ౫ నిలువనిన్నన్సి చ కంపజగ్యాత్రకంపము నున్నదిః గండాభో నే అ విశాలమగుకపోలమునందు; పులకచటలం = రోనూంచములచాలును బొడనూపుచున్నదిం మార్శనా =గ్లానము శ్రీమిరేంబగుటయు దోంచుచున్నది. చేతనాచజజ్ఞానంబునుగన్నడు న్నది ”

124 వినోదకథాక ల్పవల్లి యాయంగనామణియు వాశ్రుక్మశృవుని నుత్తరంగంబులయి శప్రేమరసళరపరిప్తుతంబులై యుద్దాఢరాగనూచకంబులై నిసర్ణమధురంబులై _స్పిమితవికనితంబు లై యుల్లసద్య్య్రూలతా మవోోదారంబుళై యొవ్వకటాతువీదముణంబులం గనుంగొనిన నది గాంచి జేనియభిప్రా యంబు గర్జించి భవభూతి లీలావతికిం జెలియుట కాకన్య యాకుమారునింజూచిన విధం బిట్టు వర్డి ంబుచున్నాండుం శ స్ఞ్రో ఆవికళ మవ దాన్నూ ఇఉూందడరీశేణ నద్ధ$ స్న్నపిత ఇవచ గుద్ధస్రోశసా నిర్భశేణ కబళిత ఇవ కృళ్న నఏకుహా స్ఫారిలేన యస మమృత మేఘేనేవ సాంశ్రేణ సిక్తంం ఆని జెప్పిన విని కాళిదాసాదులు భవభూ3కవి తొాచాతుర్యంబునకు మెచ్చుకొను చుండిరి, ఇంతలో నా చ్రుకళ్తవుండును దలయొత్త్తి విరజూంబుజం గాంచి. చిరకాలము నుండి తన్న్కియురాలిం గాంచక యుంజినయు ద్వే గంబునం జేసీ చేవాంబువైస్మ ఖతి యేదినవాండు గాన రాజనన్ని ధానం బనుటయు మలచి 'వెన్నిధింగన్న పేదచందంబున

• ట్రీ, అకర్కితోవనతమగ తన్నవ్రియతముని సందర్శనంబుం గాంచి యళ్యుల్డా సంబుం బెందినమించుబోడి యతనిం గనుంగొనినవృతారము వర్థింపంబడుచున్నది. ఈ ఆవిరళం = అంతరము లేక యుందునట్టు, బద్ధఇవ = చుట్టంబడినవాండువో లెను, నిర్భ శేణసంవూర్హ మగు; దుద్ధస్రోశసా ఇ వయః్రవావాంబువేత; న్నపిఠతఇవ ఇ అఖిమేకింపం బడినవాండువో లెను, స్ఫారిలేన ఇ విస్తరింపంబడిను చక్షుషా ఇ కన్నుదోయిచే, చన ళం బలాత్కారముగ, కృత్స షే వూర్జ్మముగ్యా కబళితఖవ = యమ్రిగయణిడినవాంయడు వో లెను, సాంద్రేణ ఇ నిరంతరమగు, అన్భుత మే ఘేన=అమృ కముసర్షించు మేఘుము చేత, సిక్తఇవ = కడువంబడినవాండువో లెను, అయ్యెను. ఆా. ఈకాంతొమణి తలంచనికలంపుగం జిరశాలప్రార్థితుం దగు వ్రీయళముండు తనకుం గనంబిడిన నల్యుల్లానంబునొంది వార్చ పరపశమై యాశ్చర్యంబుం జెందుచుం టీకి విస్తారితంబు లయిన న్మేత్తంబుల చేం జూచుశనవ్రూ డతిధవళంబు లయివనకన్నులకాంకులు ఇాలుగట్టి వానివయిం బడుట చేతం జల్ల తామరపువ్వులమాలిక లెడ తెజపిలేక చుట్టుకొన్న ట్లును, జరివూర్హ్మ మగు వయళ్శివ్రవావాము ఎల్లివిరిసి యతని ముం చినట్టును, విషయం బధిక మధురం బగుటం చేసీ యశనీ వాఠాత్కారముగం బూర్జముగ మ్రిగినట్టును నిరంతర ముగ నమృతమునర్జించు మేఘము (గ్రమ్గుకొని తడిపినట్టును శరం నీయతివవ్యాదయం మనం గల వ్రణయరనవిశేషంబు ష్యోలిక మగుచున్నది యనిఖొనముః

ద్యీతీయగుళుచ్భ్చను 125 నుప్పొాంగుచు. బ్రీతివిస్సారితంబు లగులోచనకమలంబుల నానందచామ్సబిందుబ్బందంబు థారలు గట్టి దర్పణతలంబులం బోలుగండతలంబులం బడి నెదరి యుత్తరీయంబు దడచ నావరానిప్రేమభరంబున నావిరజాంబుజ నిట్లు వర్ట్మింపం దొడ్డంగనుం

స్తు వో భూవితేపార_క్షర_క్ష మళవశ్తే పాదవద్మ ం శుభే మద్యో యం కుచకుంథ భారనమిళః శ్లాంతకో భవ త్కామిని న్గూనం లే ముఖపంకజం శ్రృమజల క్ర రాజిఫ్థాలస్థలం అని యావ్మివ్రవటువు వర్షింపం దొడంసగినం గాంచి భోజభూవతి తనమనంబునో గట్టా! పీ డు మదీయసన్ని ధానం బనియుందలంవక నుచికాలంబున కీనిరబాంబుజం చ ఏదువం లా

• భ్రూర్హమగుళ్లోకముం శ్లో, భూవిచమేచణర క్తర క్ష్‌ మవ క్రీ పాదవద్మంశుభే మ ద్యోయం కుచకుంథభెరనమితః శ్రాంతో భవత్కామిని వ్లూనం లేముఖవంకజంటక్తమజల శ్రీ రాజిపాలజ్థలం భ్రామ్యంత్యా స్తవ జీవి వాణి దధి నిశ్రేతుం కనగోరార పే, టీ. కుభే= పమనోష్టారాలా | లేపాదపద్యం = సీయడుగుదామరలు, భూవిమే పణకక్తరక్తం = ఫుడమియందడుగిడుట చే: గరముగందియెజ్ఞనిని, అభవల్‌ = అయ్యొనుం ఆతినుకుమారము లగుటచే స్వభౌవరక్ష్త్రము లయి యొప్వునాయడుగులు. కర మెజుపు మిజీన వయ్యె నమటం మిని = పీశాంతా! ఆయంమధ్యః ఈనడుము; కుచకుంభ భారనమిత8 = కుచకలశములభారమునక వంగియుండునది; క్రాంతోభవల్‌ =బడలికంజెం దినదయ్యెను- చయోథరభారమునకం దొలుత బడలియుందులేనదుము నడిచిన, శ్రమ ముచేం గడు బడలికంబెందియున్నదనుటం "క్రే = నీయొక్క. ముఖపంకజం = మోము దామర, శ్రమజల శ్రీ కా జిఫాలస్థ లంనత్‌ ఎశ్రమమువలనంబొడమిరచిజుచెమటల చాలు చే నందగించులలాటంబుగలదిమై ఖ్లూనం = వాండినయదిం జీవ) వాణి = పీదేవివైనసరన్వతీ! కరోరారపపే = కడుర్యహూరమగ నెండయందు; దధి = పెరుగు, విశ్రేతుం = అమ్హటకు, భ్రూమ్యుం త్యాఃజతిరుగుచుం జెడు; నవ = నీకు పాదవద్మము ఫుడమినిడుటచే నతిరక్తం బయ్యెననియు, 'లేనడుము. కాంతం బయ్యె ననియం ముఖవంకజము చెమర్సె ననియు నన్వయించుకొనవలయును. శా, రాజకుమారుండు తన్న ప్రీ యురాలిని వర్ట్మిం చినవర్శ నావిశేషము కవి కడవటి వద్య పాదము చేత ెరుగమృకొనం బరిశ్రమించుచువచ్చినసరస్వతియం దుండునట్లు వర్షించి శుభే; కామిని యనుసంబో ధనపదములకు విశేమ్యవాచకమున వాణి యనుపడ తిన - మును జెప్పి సరస్వతివర మగునట్టు వా ప్ర్శ్నిః

126 వినోదక థాకల్పవల్లి శాంచినయుక్కంఠావిశేషంబును బెలుపుచు నించుశేనియం భయంబు లేక మన్నింపంగడం ౫ను వీని నీయవరాధంబునం జేసీ వట్టి దండించవవలయు నని ల్రోవోద్టీపికుండై యతివిశాల ధవళంబు లై నకనుదమ్థులంద్గు రక్తకాంతులం (గ్రృవ్మం అున్భురితాధరు: డైన నప్వు దది గాంచి కాళిచానుండు తనమవంబునం దీభోజుండు తనకూంచువిషయంబున నికండు జరిఫ్సి యుండు మవవరాధంబు పరోతంబున విని వీనిం దండించుట కను వారసీ లీలావతికి మనస్తావం బువశమించం జేయ చేండి చశ్యమంబున నవరాధంబుం గాన్పించి కతనవునో వ్యాధిని జక్కంం జేసీకొన నెంచి బ్రావ్తాణభోజనవ్యాజుమిన సక్రుక శ్రవునిం చిలిపించి విరజాంబుంజాదర్శనంబున మైమట దియుండు నావిరహికుమారుండు వచించినరాజకమూ రికావర్ష్యనంబం వ్రశ్యశావరాధముగ నిర్ణయించుకొని యావివృకుచూరని దండించ సం్త మించుచున్నవా:డుం ఈకవటం బెలటుగళ యున్మ్మ త్తునిభాతి యూకం డిందువిిచాననవు వర్ష్మించినవాండు- ఈక చూరుని మోను వలన నీవద్యచతుస్థభానము నిగ్షక మగపనంత లా* పీవి! శిరశ్మేదం చాజ్ఞావించకపోండు, అట్లయిన సీతపస్వీని యిమయ్యెడన తనహ్రై ఇంబులం వాయుంం చశ్యషావరాధదర్శశంబున నార్ర్రనాృస్తుండై యున్న వాం డంతిషయ కాసి యిరాజు తదనంతరము ననకూంతుకుం గలంగుననర్థంబు: జూడ నోవక తాన యను వులు వెళం బరిత్యజించు అట్టయిన లీలావతీ ేవియు మృరప్రాయయ. అంతట వీ ధారా నగరజనములు రమకందాము యాహరాదులు మానుకొని చావ కుండరు. ఈజ3గ్వసంళ్త టంబున మవానర్ధంబు 'నాటిల్హమున్నయది. దీని నన్యథాగా పచించి జేనిహ్బాదయంబునం గలజ్వరంబును బోనడంచి యివ్మివృవటువును "గాన నగును; అని యాలోచించి కనయిచ్న స] జేనక యగనరన్వతిని మనంబునం దలంచి యావి వ్రళమారుని మోముపలన నావద్య తృతీయపాదము. వెదలివచ్చినవెంబడిన _ యావద్యచకుర్ధ్థభి 'గంబుకు చా నందుకొని శ్లో. భ్రామ్యంత్యాప్తవ జేవి వాణి దధి విశ్రేతుం కథోరాక-పే* అనిచెప్పెను అవ్వుడది విని భక్తజనుల పాలిటికల్పకవల్లి మై యొవ్వునాశల్లి; సీ. సీకనరోళాతసంతతుల కాంతులు చేరునతిమనోవారజేనాలతికతోడ ' ఛారదహమివూర్జ చంద్రచందద్రిశలతో: దులందూయం గలజిల్లువలువతోడ రాజవాంనవిరావరమణీయ మయి యొవ్వుచరణహాంసకరుళంరుళలతో డం గుచకంభభారసంకుచిత మై జవారడంునలికంపులేంతచిన్న డుముతోడ నల్జపీణాతుమాలికావా_ స్ట యగుచ్చు రత్నదధిభండ మొకటి మూర్ధమునం చాల్చి ఇదగుపెరుగో యటంచు నాసరనీజబార, సంభేవునిరాణి యాభో జనళభక్ర వచ్చె, ఇట్టుపచ్చినయచ్చెలంవం గనుంగొని చతుర్భుజంబులును చంద్రశేఖావరంనంబును గలిగి వీణాపు వ్తకథారిణియైళారద పుండరీక మండకాంతులం గొల్లలాడుచుండుచేవాకాం

ద్ధితీయగుభుచ్చము 127 తితో నొవ్వునాయొవ్వులకుప్పును భొరతి యని నిశ్చయిఐ౨చి శ్రుక్మక్కువకాళిచానులు చచిం చిన వద్యపాదంబులందు బోధికము లయినలత్ష ణములం గలిగి "'వెలంంగుచుండుజేవిం 72౫0చి మహసీయుండుకు భర్త జన్యమ,థమగణ్యుండుకు కవికులకమలదివాకఠరుండు నలునకాళి చాననినవచనంబు యథాక్థంబి సేయ నియ్యెడకు సశుదెంచి యావాణి యాక్ష్మదర్శనం చొసంగి మనల నందజ నశ్ముర్తహించినయదిం ఈ కాళి దానుని యందు గలభ క్త వాక్చల్య మునం జేసి వక్పంబునకుం చొలు సేంపుళేశువు వ్రజిలం దశశ్షీరంబులం బరికృప్తులం 'జేచంం విధంమిన సీజనదంబిశయం నస్త్మద్విధులం బుసీకులం గావించినయఏి యశి యాజేనిని సంనస్తుుందచుదు నాంశంబులనుఎడి లేచి ముషళికకరకచులులై వృణామంబు లానరి౨చి నంస్తుకులబునల్ప భోదొఎడు వాజగన్తారీ హా వకమఅంబుల ఇళల్మి యానరందబొమృథా వె కలికకప్రాల్వండ్రై. సంన్తు3ంచి యా కాళిదానురి సహావాసంమినల దనకులంమి పౌవనం టై సరన్వతియం: ్రుర్యతుంబున వచ్చి యకగృ్యహించునంకటి యతెెన్నత్యంబునకుం జో టమయ్మొ నని యుదుఫెనుదుడ నాభువనేశ్వరి యేళ్ళ వారలు నూడ నంకర్థా నంబు నొంచె. చరమసాక్విశమ్నూగ్రిం. దాల్చి కరుణామయ యయి పొడసూపెనమ్యూ యజు రాతి సన్ని ధాన వ్రభౌవంబునం జేసీ భోజభా పొలునిమానసంబు శాంకక్రోధుబై నిక్మ అత్యంబు- ైకొనియె,. శ్రుకశ్ర్యవుందును విరళాంబుజ మై నుండుమోమవాంబునం గలి నిన చిత్తంభ)ిముం బడంచుకొని యంతట: దద్దతమానసంబుకు మరల్చి తాంటేసనయవిన యమునకు వృూాదయంబునం నొంకుచు లజ్ఞాకులికుండై -మోను పంచుకొనియంండె. భవభూతి యంద దనళిష్యుండు గాళిచాను ననుగ్రవాంబున జీవిశుం డయ్యుణగచా యిని సంకనీంచి యకనిం గొనియాటజెను- భోజుండును గాళిదానునియెడం గలుగు భారతీదేవి వాళ్సల్యంబుం బరికించి యశనిమహసీయత కఖ్చిరువందుచు నాకవికడకుం "జని వ్ర మో దమేదురహృదయంం డై నమన్య-రించి సంస్తుతించి యోమి శ్రేచూ వీషప్ట నావలన జీజేని యొకవరంబుం నోరి నన్నుం గృ తాక్థుం 'జేయనలయునని ప్రార్థించిన నందు కలరి కాళి చానుండు నోభూపతీ నీఫ్ర వరం బొసంగుట తథ్యం బేని యాశ్ర్రుత్మశ్తువుని యవరాధంబు మన్నింపు మిదియ నాకోరినవరం. బని; రాజును వథ్లియని యందులకు సమ్మతించి యయ్యెడకుం జనుచించియున్న బ్రావ్రాణనంఘంబునకు మృష్టూన్నభోజనంబు లిడి యమూల్యంబులయిన వ త్త ంబులును ధనంబులం నొసంగి నంఠరనంబున వారి వారియిండ్ల కనిబెనుం బ్రావాణులును గాళిదానుని యతినూనువవ్ర ఛావంబును దీనవాత్సల్యంబును సంన్తుతించుచుం జశిరి.. ఏంటిలే యోబండికులార యిదియ భోజభూపతికనూజాత యగువిరజాంబుజను దదియ ప్తాణనాంసకునిం. గాచి కాళిదానుందు భఛారాపకివలన 'మెవ్యలునడనీన చర్మిక్తము. ఈళని యలిమానుషశ_క్లియును వింటిరిగదా. ఇకందు

శ23 వినోదక థాకల్పవల్లి కాక యిశరుండు విద్యానరర్భన్వ చేదినిం జంయించలేండదు, అని మృిక్రనవాంందు 'నిెచ్చగాం బండిళులు విని వరమానందళరికు త్రై మం్ళత్తికమారు నుపన్యాసశుద్ధి కత్యంతము మునం బుల నలరుచుండిక.. ఇంకలోం బ్రతివోరి యేస'జెంచి యుదయాదిత్యునికి జోవబోరు కాళిడాసుండు వసుమానసనగరమునకు వచ్చుట

రచించి జీవాధారానగరమునుండి కాళిదానుం డనుముహాకవి మననగరోవవనంబున బిడినీ కనరాక రొం౭కింగింద నంజేశజూరులం బంపెను, వారును చ్వారంబున వేచియున్నవొ రని చెప్పిన నుదయాదిత్యుండును దక్కినవారు నవరిమితాన్షిదంబు నొంది యో్రతీ వోర్‌! ఉదయాదిళ్యుండు తనకవిజండికసంఘుంబుతో చామహోకవి ఇెదర్కొన నిజె వచ్చుచున్నవాండు. మార లాకవినియోగంబు ననుష్టిందం. జనుందు; అని యాసంటేశ చారులతోం చెప్పునది యనిఇిప్పీ ప్రతీవోరిం బంప్‌ జనకుననుజ్ఞం హ్మైకొని ఫురంబున నష్ట శోభనంబులు రచియించం బంిషి మంగళవాద్యంబులు మోగయించినం టి, గౌపాదిత్యుం డును గరవాయళుందును వురన్సరుశై 'పొదసంచారంబున నేగుజేర కవివండితనంభుంబులు జలసీకొలిచి రా నువాసీనులు మంగళవ్రూర్జభుటంబు లెత్తుకొని నడువ నచ్చరలంబో లం 'వెల్టాటకత్తీయలు న్నర్తనంబులం నలువ నుదయాదిత్యుండు మిశ్రసనహునితో బయలు వెడలి తననగరంబునువవనమునకుం జని యచట విడిసీయుండుమువోశవిం గాంచి యశని యడుగల శజయోను.* చ లౌసాదిళ్యుండును కవికి వందనంబు లొనరించి యనర్థృ మణిరక్నంబుల నళతనియడుగులం బూజించెకు,. కాళిదానుండు వారల 'కాశీర్వాదంబులు రచియించి యుదయాదిళ్యుని కవిపండితనంభుంబువారల యథోచిశవిధానంబునం శార వించెకు, అంతం గా పాదిత్యక రవాయననం స్రార్టి శుండ్రై కవియం నర్వాభరణ భూసషీ కంటై కనకమయకుథాననాథం బై యొప్వుచుండుభ ద్రకరిమై నెక్కి. యింధ్రునిచే సత్కుతుం డగుబృవాస్పతిచందంబునం దోంచుచు నుదయాదిత్యుండు కాన యంకు శంబుం దాల్చి ఛారుణీతలంబున నిలిచి భద్ర్యదంతావళంబును నడీపింం నవరిమితచై ళ వంబుతో వసుమానసనగరంబునం ట్ర వేకించెను.. అప్పుడు సీ, మణిగణనుండిక మవానీయపండలకలిత కపోలయుగంబువాని

మృగమచదవంక స్మి శ్రిక మలయజసాంద్ర చర్చికకనుచ్భాయవాని

కనకదివ్యాంశుకకల్సిత స్రావరణానూనరుచులచే నమురువాని

శృంగారరక మిట్టు రంగారం జబరిణామ మొంచెనో యని చెప్పనొబ్వువాని

కవిత యీరీతి చేహూంబుం గాంచి నొక్కొ? వరవిలాసము మూ ్షితో వరలె నొక్కొ

యెనుభు జూడంగందగవాని నఖలజనులు, కాళిచానుని గాంచిరి కౌళుకమునం

ది తీయనగుళు చృము 120 ఇట్లు రాజసదనంబునం చాక వివర్యుందు సొచ్చి యావరాజపౌధంబున విజినె మజ్జనభోజనాదు లెల్ల 6 గవియుం గవివండితసంఘుంబు వారును చ, కౌ పాదిత్యకరవా యను లును మీ్రసముండు నుదయాదిత్యునితో యుంవరాజసౌధ్ధంబునన నిర్వ_ల్రించిరి. ఇట్లం దణును కృతకృత్యురై యతిమృదుళచిత్రశంబళంబులు వజచియుండుమండపంబునం గూరుచుండి యతిరూవవరులగు విలాసవతులు కనకళకంకణరుణాత్కారముఖరితంబుగ నురటులు పీచుచుండ నెలజన్వనులగు ఫువ్వుంబోండ్లు మడిచియిచ్చు తెలియాకుమడుపు లందుకొన్సి విడైము సేయుచు ెల్లవారు నిష్టనోష్టిం బరితృప్తులై యుండ నుదయాదిత్యుని కవిపండిక నంభుంబువారు కాళిచానునిం గాంచి యోకవివరా వింటివే యని మందలించి విద్యాసర్వన్వ వేదినిచర్మిత్తం బంతయుం: గజ్హైల మోపులమ్థుకొనువాండు వల్కినవిధంబునం జెప్పి యాలంజెను జరుంచి విద్యానర్వస్వ వేదిని యినుబెరుదు దీముంచినం గాని కవివండి తులనణంబుక 8ంకళెరవంబు దక్క_దు;ఇది యవళ్యక_ర్ల్షవ్యంబ యని ప్రార్థించిన వినికాళిదా నుండును ఇారిప్రార్థన నంశీశరించి యుదయావిత్యునిం జూచి యోకమారక యాకశ్రైల నమ్మువానిం బిలీపింపు మున నతం డట్ల చేసినం గాఎచి కాళిదానుండు వానితో నోకీ యానద్యానర్వన్వ వేదిని వసీం చియుండుసౌధ్ధంబుకు నీవు ననుంగొనియున్నా ండనా! చాని యందుం గలవిశేమంబులు వినియైననుండెదవా ? తెల్పు మన నాక శ్రైలమ్థుకొనువాం డిట్ట నీయె, పీమవాకపీ వినుము జేశు దొనిసోధంబున నర్షనమండవమువరకుం జూచితిని. అంత దశుక నతివిచ్చిక్తంె జేవనభతోం దులందూంయనట్టున్నది. పోనుపోను. వెక్కువిశేషము లతో నొవ్వుచుండు నని తోంశెడిని, ఆవిద్యాసర్వన్వ వేదిని సౌధంబునం దొక్కొళశచ్వారం బునకు బద్యములు నెవ్వుకొనుచుం బోయి. యంతఃకమ్యూంతరంబులంజొచ్చి యచ్చటి వినోదంబులం గాంచి వచ్చినరోజకుమారులు 'నెవ్చంగా నందలివిశేమంబులు వినియున్న వాండను. ఆవిశేమంబులు నీతో విన్నవించుకొనియెదను వినుము విదాక్థిసర్వస్వు వేదినిసౌధవర్ష నము, మవాపావనమగు నుత్తరవీనాకినికిం బూర్వతటంబున నుండుసించాపురి కుత్తరపు వె ఫునం బురోపవనమునందు విద్యాసర్వన్వ వేదినిస్తాథధంబు క్ట ట్రంబడియుండు.ఆదిస్రాకార స్పష్టకవరివృతంబును చలుష్హష్టిద్వారసంయుకంబు వై యొవ్వు, అవాకిలు లాకదాని కంటె మతియొకటి మవోవిచిత్ర్యంబులయి ప్ర క్రవెేేమంబులతో 'వెలంంగుచుండునుం అందుమొదటివాకట వార్తావోరిణు లుండుదురు. అనంతరము కీలుబొమ్మ లంండునదియం వెచ్వేజవ్యాస్ర్రుములు భల్లూకమాలు మదకరులు కోంతులు "వేంటకుక్కలు నుండునవియం ; వాకిట్‌లునలపవు. ఆవి గడచినం ద్రోపకడ్డమున నూయియుం డెడువాకిలి గలదు, ఆనూతిలోం దిగలాం. గీలువలకలు బౌనిని మూసికొన్సళ్సు, ఆపలకలు వారు తెకిచినం గాని జయలు వెడలి వచ్చుట కను వుండదు అది దాంటంలాం గుంకమవంకంబు గలవాకిలి యుందుం చానిని దాంటి వచ్చినవాండు కాళులు గడిగఫొానుటకు నాలుగువలములవన్నీరు "వెండి తాం వినోదజ$ీ

180 వినోదక థాకల్పవల్లి ఛాళమనందు. నిండించి ఆవలిగట్టున నుంచియుండును. చానిం గడంచినం జిత్రమండ వపువాకిలి యుండు, అం దర్యద్భుకములగు చక్రములు శన్నుల నవహరించుకొనునవి వ్రాయంబడినమండబంబులం *పెక్కులు 'క్రమంబున భారతరామాయణాదిన త్తాంతంబులు గలవి నిక్కి తంబుర్రై యుండదు. అవి 'దాంటినం ృమంబుగ జలమధ్యమండవములు నృటిక మహామణి మండవములు “విద్యావినోనమందపము సంగీతమండవము సాహిత్యమండవము న్నర్తనవిలోకనమండనము నివి నిర్మించియుండ్య వ, ల్యేకద్వారంబులు గలవు, అవి యతి శ్రుమింవణా ననంళఠరము గోడిపుంజులవంచిములు విడుచువాకిలియు ఇెట్టిపోట్టాటలు 'చీయువాకిలియు పొ బ్రేన్లడీగొను వాకిలియు నాటకళాలలవాకిలియు నుండును, అది యతి శ్రమించి చనిన నతివిపులచతురశ్రస్థలంబున నపరిమితాళారములత్‌ో నిర్మికంభై యుండు కొలంవుమండవము గలదు. 'చానినడుమ మదదంతిదంతనిర్తి తముతై. న్మ్రీకి వేయిగను బురు పునికి 'వేజుగను దూలసటుయ్యెలలవలె నమర్చంబడియుండు మశిమయమంచకంబు లుం దును, అవి తలకడ యిదియని కాళ్లకడ యిదియని యెజుంగ ననువువడక యుందునట్టు మాజువాటుగ వేసి కలగడ్యవ్రక్కన నిలువుటద్టంబును గాళ్డ కడనం గీల్యొమలు నుంభం బడి యంండును ఆమంచమువైం దలగడ కాళ్ళ కడ యెజింగి వరుండెనేని యాకీల్యొన్లు ేట్ణ నొన్ని పాదసంవాహనము సేయు, కొన్ని ేళులాళ్తును, కొన్ని పీవనల విసరును, కొన్ని _ వక్కలాకులు మడిచి యిచ్చును, కొన్ని ఈమ్మపడిగ0బు వట్టును, ఇట్టుచిరకాల ముతినుఖకరముగ నువచరించుచుండు,. ఓకచేళ యనువెబుంగక కాళ్తకడం దలయుంచు కొని పడండెనేని యాబొమృలలోం గొన్ని తలయిట్టి యాదుచును, కొన్ని కాల్మడి విడు చును! కొన్ని గొరుగును గొన్ని దీవ్నస్తంథము "న్నెళ్టినం బెట్టను? కొన్ని దీపము ముట్టిం చును, ఇట్టి ఏనోదంబులు మజెన్నో శేయుకు, ఈకొలువునుండసమునకనంకర మెన్నెన్నో విచి శ్రము లున్నవంట! అవన్నియు ెన్వరెజబుంగరు కరముసమర్థులును బండికతులు నగు వార లింతదనుకంచోయినవారల కాని దీనిం గడంచిచని తదీయహర్మ బ్థంబునం గల వీచ్చిక్తవి'శేమంబులమై నం గాంచినవారు లేరు, ఇది "నే విన్న విశేమంబు లని యాక్షజ్టైలమ్తు కొనువాందు. నెప్పీన విని కాళిచాసుండు మహావార్డ్య ంబుతో నిన్నియు నుండంజను 1 మజిన్న్నో వబీనోదంబు లుండక పోవు, శవ్చక పోయి యాయువ్వులకుస్పం జూడపలయంం "చానివిద్యావై కారద్యంబుం బకీతీంవవలయు నని వాత్రువ్వ సంఘంబువార లతివార్డ భంళ వృాదయుల్తై మేమును భవర్సవాయుంలమై యావడంతిం గెలువ నరుగుబెంచెదము, మమ్మం దోడ్కాని యరుగు మనిఇెప్పినం గాళలిదాసుండు సనోమనానీయులార యిందజము గూడుకొని చనిన నవక్షీర్థి నంభవించుంగాని కీర్తిన్టదుం ఒళ వడపుంబడంలిని ౫లువం గవివండితసంఘుంబు సనుబెంచెనని యాఫురివారు బరివాసీంతురు కాన నిందజము సననం డదు. వీను సీయుదయావిశ్యునిందోడుకొని యరిగి కార్యంబు సమకూశ్చెదను. మికు "మోదం చొన 'హర్ళెదను, మొియాశీర్వ్యాదబలంబ మాకన్నివనులకు సహాయము, అని 'ెప్పి

చ్వి తీయగుళు చ్భృ ము 191 యుదయాదిక్యునిం గాంచి యోకమార యొల్లి యుదయంబునకు సింవాఫురికిం జేర్చంఠగల యు, క్టమాశ్వంబుల ఇంటిని సర్వసీద్ధంబులు "సేసి తెప్పించుము. మజియు నిమ్తువం డొకటి, దండం బొకట్సి గంధకరాయియొకటి, వెదరు్యుద్ద మొకటి, నూనియందడిసిన గుడ్డాపేలిక యొకటి నాతిస్థూలంబు గానిరోయి ముశట్సి ఎజ్జ్మవ, త్తీపొూలం; ఇతుఖండంబులు గండు సీచులు, మరైపూలు: ఎండ్రకాయ, అరంటియూంచ ఇవిసంపాదింవం బంఫు మనిఇెప్పెనుం ఉఊదయాదిత్యుండును ఛటులచేం దశ్హణమ యని రప్పింబె కాళిదానుందును కవిచండిత సంఘంబు నింద్దకనిచి యాేయి యువరాజసౌధథంబున నుఖనిదృంహరి శేవకడ లేచి యుదయాదిశ్యునిం దోడుకొని లిషచాదులంచైకొని సించాపురింజే కను కాళిదానుననుజ్ఞ వడనీ భ్రూర్వపుణట్రైలమ్థువాండును దురణారూఢుండై. వారలకు వెనువెంటం దగిలి సంచా ఫకికిం జనుజెంచె. కాళిదానుండ్దు నుదయాదిత్యునిం గనుంగొని చూరాజకుమారబహూుదిన వ్రయాణప్రావ్యమగు నీసీంచాదేళమున కొకముదూ _ర్హకాలంబునన మనలం'బెచ్చిన యి యు _కృమాశ్యరత్న ంబులజవసత్వంబులను మిగుల మెచ్చవచ్చును* కరము శ్రాంతంబులయ్యె ఈగజ్జింబుల సీక్ష్రైలమ్థుకొనువానికప్పగించి మన మోపినాకీనీనదిం దానమౌడి కాల్యక్ళ త్యంబులు దీర్చి యాయూర నొకవిప్రగృ్భృవంబున భోజనాదికృళ్యంబులు నిర్వ_శ్రించు కొని సాయంనమయంబున విద్యాసర్వన్వ వేదిని యుండువార్మ బ్రంటుకడకుం జోఖవృదముం అదినో చూంచితివా యావేలయాలిమందిరమథ్యసౌధంబు వై కనకరర్నశిఖరంబు కలోర కిరణ ్రభాభాసమానంబయి కన్నులకుమిజుమిట్టు నొల్పుచున్నయది పత్తనంబునంజొచ్చి యచ్చెలువయంండు నారామసమోపంబున విడియుదము. గక్టైలమ్మువాండు మజియిండు చోటికిం బోవగలండు అనిఇెస్పెను. అందుకు వళ్టేయనిన నాయువరాజుం జూచి ఆళి చాసనుందు మనము సాయంసనమయంబున నీ వేమంమిలం బోవం జనదుః కట్హైలమ్మువారివేమం సుతో చానికడకుం బోవునది. అందుకుంగాం గజ్రేలమ్మువానివేమము.. ధరించుటకుందగిన యువకరణంబులు నంపాదించుకొని రా సీక్షజైబవాని క్కత్తరువు సేయుమన నాకం డట్ల యసంగాకయని యాక ప్రిలమ్తుబానిచేం 'జేలికలును గొడవండ్డును తీలాలును. చెప్పించిన నవి మైకొని శాళిచానుండు + శాజుతో నగరంబునం బ్ర, వేళించి యొకచ్రావ్యాణగృుహం బున విడిసీ యభ్యవహారాదికంబు౬ దీర్చుకొనియెనుం క అనువమరనభరిళం లై? తీనరుక థాకల్పవల్లి దలదుగుళుచ్భం,

బునం గృష్ట నిను ద్వితీయం; బునం బూజించితిని యాచభూపవతికరుణన్‌- ఇది శ్రీ రాధా నాభచరణకమలచంచరీకాయమాణమానన భార దా్భాజకులవవి శ్ర, లిరుము లార్యపుత్ర, పెరుంజేవీగర్భజన్న చిలకపాటి వేంకటరామానుజశర్మ్య వ్రణీశంటైన వినోదకథాకల్పవల్లియందు ద్వితీయగుభుచ్చము సంఫపూరన్షముః లా

శ్రీరామజయము శ్రీరా థాకృష్ణపరబ్రహాజే నమః, వినోదకథాక ల్ప వలి లా తృతీయగుభుచ్చ ము, అలహాస్టే ర్థీర్తంనా మంగళాచరణము క థక్తజరసార్థషపాలన, నక్రాత్గుక కాది రాజసంన్తుకసుయకో వ్యక్తికి రాధాకమలా, రదక్తుని కభివందనంబూ ర_శ్తి నొనర్తుక కాళిదాసుండువి డాస్థసర్వస్వ వేదినికింగ ప్రైలమ్తుట ఇట్లు కృ ళాభ్యవహారుల్తై యిరువురును గొంతతడ వొకయెడవిశ్రమించి సాయం నమయం బగట లేచి కమువేషంబులు వీడ్చి మసి శేలికలు గట్టి, తీవెలు తలకు మొలకు దిం డుగాం జుట్టి యందుం గొ డవండ్దు దోంపుకొని క శ్రైలమ్థువాని వేషములు దాల్చిక, అందు: గాళిదాసుండు చీమలు మొదలగు వానిని బదిలముగ మొలబట్టు గట్టుని యరంటియూం చలు మోఫునట్టి తలవయిం. బెట్టుకొని రాజకుమారుని వెంటం దోడుకొని వెడలి విద్యాసర్వ స్వ వేదినియుండుసౌధము ని్దేళించుకొనిచని దరియం జొచ్చి యామందిరము ఖద్వారము వెదుట నిలిచి యయ్యొడ నుండువార్తావోరిణుల నంగుడుదుడుపులను దాసికలకు గాంచి, క మోపో క్రాలమోపో, రూవవతులు విలుచుకొనుండు రుక్ష్య మొసలి తా మో పెజ్టైం “ాయజుడు విలు, మోపుగ జవ్వనులచూపుములుకులు వర్వక-. అని చెప్పిన నాయంగన లాండొెరులమొగంబులం గనుంగొని నవ్వుకొనుచు6 దన్నుం జూచి ముసిముసినగవులం గుసగుసలు వోన్సచుండ 'నాకాంతల తెజంగుం గని కాళిదానుండు మొదటిహూజారంబునం బ్ర వేశించి చారింగాంచి యిట్లనియె. చం ఉరువిరహాన్ని వేండి యయిం యూనుతమిం గడు వాండి మోజకి యా తరుణుల చూపుతూఫపుగమి దందడజి మాటల వెంబడింద బ య్యెర వయి వీచుసౌఖ్య మది యించుక గానకయుంన్నవాండ నీ ఖరకిరణుండు స్ర్రంశె నింటం గజ్రైలు విల్చుకొనుండం (గ్ర్యక్కునక్‌ = ఆని వారల సంబోధించి ఇెప్పిన నతనివచనంబులందలిరనీక తావిశేషంబు గ్రహించి కాళి దానరాజకుమారులరూవంబులకు మనంబుల నశ్చొారువందుచు. దూతిక లాండొరు లతో నిట్టిమవళో దారరూవగాంధీర్యాదులు గలపురుమవర్యు లిట్లు కళ్హై లమ్థుకొనుచురాం

తృ తీయనగుళలో చ్భము 188 గతంబేమొకా? విద్యాసర్వస్వ వేదినియందు నర్మిలిం గొని యా వేషంబున మన్మ థవనంతులు సనుబెంచియుండుదురుగాంబోలు! కానినాం జీసరసంపువచనంబు లెల్లర శెక్కడివి! వీరలు క ట్టిలముకొనవచ్చినవారు "గారం నికృతిమెయి వారివేవము ధరించి యేుతెంచినవారని తొంవెడీ నని యనుకొనుచుండిరి. అందుం గొందజు చతురలు సమబెంచి కాళిధాను తో నో కళ్టైలమ్థువాండా సీ సీకశ్రైలు విలుచుకొ మృనియెవవు! వీనిని మే మేల _గకొన వలయునో వచింపు మనం గవియు నోమనోవారిణులారా యేను బెక్కుచోట్ట నిట్లు కట్రై లమ్ముకొన్సచ్చ వచ్చుచునాన్నండ; వీకామినీమణులుగాని యిట్లు నన్నడీగినవారలు లేరు బలీ! మాబుద్ధిచతురతకు మెచ్చవచ్చు నని వల్కి- యిటనియె.

చ జక యయియుండుసాంపుం గనంజాలక చూడ మనోజ్ఞ మైననం హకతయం "లేక తృప్పవరవోటకకాంతి య టన్నమాటయ్‌ీ మికమయి యుండ ఖర్మ హిమమి శ్రిత కాలసుఖ్యవృదంబు తా నతిపలయూకుకాండమాల కన్నిట నోడినసీస్ణు చేత శు ష్క్కం గయికొన్న వృతములక ట్రైలు నూవె! కొనుండు వేడ్మతో న్‌, అని చెప్పిన వారును మందసొనంబు శీయుచుం జనిరి. అంతం ఇ₹ాళిదానుండు “మోపో కశ్రైలమోపో రూపవతులు విలుచుకొనుందు”అని బిగ్సరనఆిచెను అదివిని మణి కొందజు సనుజెంచికాళిదానుంగాంచి యాక శ్రైలవలన మా కవయోగం 'బేమియో యని యడిగిన నందులకు మహాకవి యి ట్టనియెం ఊం మోహము మేరమోణ నగుమోముల ముద్దిడి శంబరారిబ కావా మడంగం ఇాయిటికిం చార్చి పునారతిం గూడునప్లు మా జేవాలతం జెలంగ్యశ్త్యము దీక నలంచెడుకచ్చురంపుసం దోవామొసనంగుభూజములం దోంచినక జ్రైలు సూవె యోలతా బావాలు మీరు గొండు శుభభెవముల స్థన మిచ్చి "వేడుకన్‌ అని ఇెస్పిన నక్కౌ-మినులు నవ్వుకొనుచుం జనిరి. అంతం గాళి దానుండు జెండియు, మోపోక శ్రైలమోపోయని బిన్షరనలిచేనుః అంతం గొందజుకాంత లతనికడకు వచ్చి యో కళ్చైలమ్తువాంణా. వీనికింగలయుపయోగం బట్టుండనిమ్హు. ఇవి చీలువంబడు టకుం గారణం బేమి యనిన నొకవి యిట్లనియెం ఉఊ. బాలల ఇందు జవ్వనపుర్రాయము గల్లిన చాది గాగ నా గోలల పెన్తుటంపుందటకుందొ డలం జెలువారువన్నెలక లీల వారించుచుండి యది లే దన లేక విదారితంబులై తూలంగం ెచ్చినట్టి వివి తొ య్యాలులార కొనుండు క జ్రైలన్‌ం

క్షేరి4 వినోదక థాకల్పవల్లి అని ెప్పిన నాకాంతలును ేమియు జెవ్పం జాలక నవ్వుచుం జనిరి. అంతం గాళిచానుండు వెండియు, 'మోపో కళ్హైలమోపోయని చిస్సరనలిబెను అనంతరము మణి శొందణు పనజాననలు వచ్చి ₹ూరి ౦౫వి యుండినచెట్లక ట్రైలేనా! యని యజిగిన నందు అకు: గవి యిట్టనియెం ఇ కలుకరుటంపుంబెందొడలనోము హారించుటంజేసి లోనం టెం జలమును బూని వేగ మదసామజవాస్తము లాత్త్య లందు దొ య్యాలులతదూరుసఖ్య మళయంబునం గోరుచుం ద్రవ వాడీవ త్తలు నయ నట్టిష్టమ్‌ములదారువు లియ్యవి కొండు వేడుకన్‌. అని చెప్పిన నాపడంతెయు నించుక వాసించుచుం జనియె, ఇట్లు నని యాకాంత లందజు నొండొరులతో నేమి యీచ్చిత్తము! ఇంతదనుక నిట్టికవితాధోరణిగలవాం డొకరుండ్రోనను మనవిద్యాసర్వన్వ వేదినిపొందుంనోరి రాలేదు, మణి వచ్చినకొందజును మనయేలళికసాని చెస్పియుండువద్యంబునకు ఖావం బడిగి యది యొజుంగలేక తత్తరింప చారిం గొట్టి ఠజిమివేయుచుంటిమి. ఇట్టు ధనము సోలుపోయినవారలును "బెబ్బలు దీసొన్నవారలు ిందలో లెక్కలయిడంగూడదు, వీడు మాటమాటకుం బద్యంబు నెన్వచున్నాండు. వీని నుపేజ్నీంచి యూరకున్న మనల శపిందక పోండు, కాన సీవృత్తము మనయేలిక సొని శెజింగింద జనును, అని యశుకొని యందజు జేయ విద్యా సర్వస్వ పేదినింగాంచి యోయమ్లు యువ్వండో కళ్ర్రైలమ్థువాండంట యొక్కండు తానరంటి యూంచలు కట్టగట్టి తలమిందం బెట్టుకొని యమ్హైచు చునయింటిమొగసాలకువచ్చి తొలుత నొకటియు నంత మలొక్కటియుం బద్యంబులు. నెప్పి యని యవళ్యము విలుచుకొనుటకు మతి కొన్నివద్యంబులు వచించెను, అవద్యంబులు విను మని యాదూతి శలం కాళిదానుండు 'నెస్పినవద్యంబులం జదివిరి అది విని యావనిద్యానర్వన్వ వేదిని యావద్యభ్రావములకు "మిచ్చుకొనుచుం దనమనంబున సీక ట్రైలమ్తువాండు చా సీజ్‌మంబుం "దాల్చి వచ్చిన మయొకకవిగాని సాధారణుండు గాండం, సీం జీపేషంబుతో వచ్చుటకు గతంబు దురూవ్యామ యయియున్నదిః వననేమి? ఆలంళులకు నెజుంగరానిమొకయరం బడిని వీనిం దణిమిచేయవలయు. నని తలంచి యాచాసికలతో నోసీ మోర లాకట్రైలడ్షు వానిపాలికిం బోయి నొవచనంబులుగ ని ట్లనుం డని యొకజద్యంబు "సెప్పి చంనుం వారును సనుచెంచి యోయయ్యు స్‌ఛు కత్రైలమ్హకొనం జనుదెంచినవృ త్రైంఠంబు మౌ ఇ్మేరికసాని విని నీతో 'జేవ్వుం డన్నమాట వినుము; అని యిట్టనిరిః మ ఇద్మ మమ్లు వచ్చి యిడుములం వడ'నేల) యీసమిచ్చయంబు నిఫుడ కొందు రసి జనించినట్టియిం చైనవ్చ క్రంబు? వెవులవండువునను జెప్పి లేని,

తృ్‌తీయగుళుచ్భ్చము [శక

అని వారు సెప్పిన వెంబడిన మవోకవియు నారా యిీకన్యక కరము సమర్థ రాలుగాం దోంచుచున్నది యనియనుకొని యిట్లు వచియించెః

• మునివరుం డాత్మలోరి నవమోవానరూవను బెండ్రియయ్యె' నా

యనువమరూవచూపుగమియట్టులు వల్యు-లు చాండీ యయిన నా

యనఘుండు కోపకీలికిని నవ్వడ యాసుతివేసీ కన్యకా

జనకుని ప్రార్థన న్యరలం జయ్యన దీని సృజించి నెచ్చెలీ,

అని ఇెప్పిన నావద్యంబుం గొనిచని వార్తావోరిణలు విద్యాసర్వస్వ వేదినికిం జెళ్చ నామెయు 'బెండుపడి తనమనంబున సీకళ్లైలమ్థువాండు కదు సమర్థుం డని తోంభె డిని, సీనివచనంబులవేతన వీనికావంబు ప్రతివాకంబు సేయం జనును అందుల కీచెరవరి యేమిసేయం గలండొ! కనముంగొందము అని చింతించి యాకన్యకలతో నోసీ 'జేం జెప్పిన మాట లాక్రైలమ్సుకొనువానికి మరలం 'జెచ్వుం డని యర్థనద్యంబు వచించిన నది గొని చార్తావారిణులం కవికడకుం జనుబెంచి యోరీ మాయేలికసాని నీకుం జెస్వుమన్నమాట విను మని యిట్లనిరి* ఈ మునిశావపావపొ త్తం గనియుండెడువన్తచయము గాదు కొనంగా

అని ఇెప్పిన నదె విని కవి యిట్లనియె. ఓసీ చాసికళార మియేలికసాని. నుడీవిన వద్యవూర్వార్థంబున కుత్తరార్డృ బు వచియింతు; నది దానికిం జల్పుం డని యిట్లు సెప్పె క, ఘనమౌనికపోవురభు, గ్జనికమనోశుద్ధినలది చనుం గొన నబలాః

అని వచియింప దాసీకలు విద్యాసర్వన్వవేదిని కది నుజివి యది నెండియు బదులు సెప్పినపద్యంబుం గొని వచ్చి యిట్లనిరి ఓరీ కట్రెలమ్హువాండా నీ వెన్పినవద్యంబున కుం బ్రృతివద్యం బొక్కటి విద్యానర్వస్వ వేదిని నెక్పిపంపినయది విను మని యిట్టనిరి కం లోనం దడియుండు. బచ్చివి జానుగ మండ విని పొాగయుం జూనలం కొనుండం

ఇానికం గూసనెద ఏంట న, జ్జానివి పోపొన్లు సుకవిజాలము దెగడుక్‌ = "

అని ఇెప్పలా విని కవియం రెండవకత్యుంబుంగడంచి యి ట్లనియెం |

ఈ స్రూర్వము దూర్వాసమవాముని యొకమునికూంతును గందళి యనుదానిని బహురూవవతిం గాంచి మోహించి యాకన్యకం దన కమ్మని యజిగిన దానిజనకుండు బుషికాయమ నొసం౫. అకన్యక వాస్ట్రష్టగావున నాదూర్వాసోమునిని దిట్టుటకుం గడంగినం గుపితుండ్రై మునివరుండు దానిని భస్మమై పోవునట్లు శపించె ఆంత 'దానిజన కండు బువినిం స్రైర్థింద నాకందళిని గదళిగా నుద్భనింపంబేనె.. అదియె యూాయరంటి ఆనునీపురాణకథ యిచ్చట ననునంణేయముం

156 వీనోదక థాకల్పవల్లీ గీ చాల చెండిన దీమోపు జాలకముల, మార్షమునం చోవుం బొగయును మానవతుల కవికసరనీజనేత్రల శాలి మండుం దనువిలన్నలం క శ్రైలు గొనుండు మిరు. ఆని వచించిన నావార్తావహాశిణులావద్యంబును నేర్చుకొని చని విద్యాసర్వస్వ 'వేదినికిం చెల్బంగా నది విని యూవుగువ యతనికవి తాసారస్యంబునుం సొనియాడి తన మనంబున సీకండు మంచినిద్వాంసుండును లక్షణ మెలింసినవాండు మ్రైయున్నాండు, కవిత్వము రసగుంబ్గితమంి యున్నదిం పనితో మనము శెట్టింప గూడ దని తోంఖెడిని, ఇంతదనుకం గన్యాశ్వమునకు భంగము లేదని యశంబు సంపాదించితిని. ఇవ్వు డిం 'జేశారణమున నియ్యెడ శీతెంచినో తెలియదు. వీంయు మనలం బరిశళోధించుటకు వచ్చి యున్నవాండని తెలియుచున్నది. అయిన చేమి? పీనిసామర్థ ఖ్రంబు. నంకయుం. జూథె దముం ఈకత్యూంతరములం దాంటుకొనుచువచ్చునప్బటి. కిరనికి శ్రుచువ్రమూదంబులు పుట్టి కప్పి పోకుండునా! అట్టు దాంటివచ్చినను నాతోం గవితావ్రసంగంబునం దోడక పోవునా! మనశంటె నధికుం డని యేర్పడిన నప్పటికిం దగినవెర వూహించుకొనవచ్చును. అని యొంచి కవినుడివిన పద్యంబునకుం బ్రతివద్యంబుం 'జెప్పి వంపిన నాదూతికలంను ననుచెంచి కవితో మాయేలికసాని సీతోంజేప్పుమున్న పద్యంబు విను మని యిట్లు నెక్చిర గ్‌ ఇంచుపొల్లార నజికి యెండించి తెచ్చి, కాలం చాంచుచు మోఫుగాం గట్టినావా ఇాలం బొగయు'ె వెపును నిజంబు శాలు వాకిటికి నీవు సశుబెంచి వరలువాతిని. అని వారలం నెవ్పగా విని కాళిచానుండు మూండవద్వ్యారంబునం జొచ్చి యా విద్యానర్వస్వ వేదిని పద్యంబునకుం ్రుతివద్యం బిట్టని చెస్పె+ గ్‌, మించుబోడిరొ యార్జక యించునైన "లేదు మర్యరమయి రంది "లేమ దోంచు రాత్రి శాథాంధకారంబు రాక్ష మునువ "వేడ్క మెయి వచ్చి యామహోఫు నిలుంచుకొనుండుం అనీ ఇప్పీన నావద్యంబు వార్తాహారిణులు విద్యా వేదినికిం 'జెచ్చ నదియు, ఊం క స్టేలు కట్టెలో యనుచు గంటకుం డియ్యెడ గూయ సాంగి లో గు ట్రైజులంగ మిరు నని కూళను గన్హ్‌ని వేడ్క మిజు నా కట్టెలవిల్వ యెొంక యని కాంకలు ఆ్యకట్రానం ట్రగ్న చేసి యా క ట్టైలవానియు_త్తరముం గొతుకయొసవ్వుగం నాకుం “జెల్చుండీ, అని వచింప నయ్యది వార్తావోరిణులం కవికిం జెప్పిన నతం డై దవవాజారంబం6 జోంటీయి ట్టనియెం క లలనావణులొరా యీ యిలలలక వివరులు దీని శీర్చంంచిరి నా కలమోపెడుక ట్రైాలపం, గలవిలువ వినుండు 'వేయిగచ్యాణాంబుల్‌

తృతీయగు ళచ్చము 187 అని ఇెవ్వుకొనుచు నాజవద్వారంబుకడకుం "జే రెనుం ఈవద్యంబును దూతికలు విద్యావేదిని శజింగింప నది విని యిశండు మంచివిద్వాంనుం డనుటకు సందియమా శేదనియనుకొని యాయింతి వడంతులతో ని ట్లనియె. ఊం వచ్చిద యాసమిచ్చయము బాగుగ మండదు భూమి: బాత్తమి యిచ్చకు మేర లేదొ యిపి యింశటి వెల్వకుం చాచుజే బళా శ్రుచ్చరం బోయి దీనికిని గల్లినవిల్వ నిజంబు గ౦గ నా న్రుచ్చును జూచి మో రడిగి ముద్దియలార వచింపుం జాదటక. అని శెప్పి పంప దూతికలు వచ్చి కవికది యమొతింగించిన నాకళ్హ్రైిలమ్థు వాండును సష్టకుక మ్యూంతరంబు గడంచి యిట్లనియె. గీ వేయి గద్యాణములె దీనివిలువ గాదు; అన్న మటుమోందం గూరలు నాన నిడయ వలయు మును'నేను నెస్పీనవచనములకు, భీదము వొనంగుే నిరుపేదలారం అని చెన్పంగా విని చార్తావోరిణులు నని విద్యావేదిని కది విన్నవింప యాకాం తయు విని సార్వంతంబున సంతాపంబు నొందుచు వచ్చినవన్ని యు రానిమ్ము చూత మనుచు నాదూతికలవేత చేయివరవోలును సేరుబియ్యము నువ్వూ మిరపకాయలు కూరలు మిర్యాలు మొదలగునవి యిచ్చి రూవి యాశ క్రైలమ్హువానిచేత నిడి వాం డిందుకుచేయువస్తువుల వేయించుకొని వాని నంవివేయుండు. అని ఖెప్పిన నవ్వారలు వేగవచ్చి వేయివరవోలును బియ్యము మొదలగు వానిం గశ్రైలవానిేతి కిచ్చి కత్రైలు వేయు మని యజిగిరి. వారడిగిన కారము తనతలనుండు మోపు ఇెనిమిదవవాకీట: బడ వేసీ యయ్యుడ నిలువంబడీ యుండు నంగుడుదుడుఖులం బిలిచి మరల నావేయివరవాలు వారిచేతి కిచ్చి బియ్యము లోనగవాని నొనంశి యాథనము నీర్మాతి, మాయీలికసానికి బోగముగం బెట్టుకొను మని శెప్పుండు. ఈవియ్యమా వండి యారా్రిశి నాకు భోజనము 'వెట్టునదియని నానుడినిన మాటగా వచింపుండు, అని ఇెప్పీ యందు కొక పద్యంబును వచించెను ఊ. మిండకలార యాధథనము మొాయలయేలికసాని కిచ్చి యో యండజయాన భోగమున కాదటం గట్రెలనమ్తవాండ యిం దుండి యి దిచ్చి పంపె నని యూర్జితరితిని బల్క-రించి యా కతండులరాళి కన్న మిడ దానికిం ఇల్పుండదు రాత్రి వేళకుక్‌ + అని చెప్పిన వార్తావోరిణులు విద్యాసర్వన్వ వేదినిక 'డకుం జని వేయిపరహాలును చీయ్యము మొదలగునవియం నొసంగి క జ్టైలమ్థువాండు వచించిన వద్యముం 'జిష్పిన నాకాం ఠయు నది గనుంగొని విచారగ్ర, స్త యయి యొకించుక సే పొడలెబుంగక యుండి తెలిసి యిది యేమొ శ త్రవిధంబుగ నున్నచే యనుకొనుచుం దలయూ'ంచి దనచదొసీశలం బిలిచి

183 వినోదక థాక ల్పవల్లీ యోదాసికలార మార లీధనమును ధనాగారంబునం 'జేరిచి బియ్యము. "మొదలగువానిని 'పొకశాలకుం నొనిచని వండింపుండు, మజియు నాక ట్రైలమ్థువానిని మనయింటివాశిటి యథడసవయిం గూరుచుండు మని జెప్పి యదటనతం డుండి యేమి వచించునో చానిని మోిరలెజుంగనివారువో తె నిటునటుం దిరుగుచుం బోవుచు వచ్చుచుంబెలిసికొని నా కతి కీర్టుమున జెల్పుండు. అని వెప్పి చంపెను, ఆచాదులంను ధనమును బొక్క-సంబున నునిచి బియ్యము 'పాకళాలకుం గొని చని వంటక త్తెలచేతి కిచ్చి వండం గట్టడచేసి కట్టైలమ్మ వానికడ కతిళశ్వరికగతి "నేంగ'బెంచి యెవరయా ఇక్కడ! ఈవాకిటియరుగుమైం నూరు చుండుండు అని వెస్పి తా మేమి యెజుంగనివారువోలె నిటునటు సంచరించుభుండిరిః కోనియం వారియాజ్ఞ్య కు లోయడి యకరుగువయిం గూరుచుందడెను, అయరుగుశదుట నొక చింఠభెట్టును దాంటివెట్టు నొకచోటం బుట్టి పెరిగి యాశెందు ేకముగం బెనంగికొని యుండెను, ఆసమయము సూర్యా స్తమయకాలనము గాన నాన్ఫతముపయి. నొకకొంగ వచ్చి చేరెను. అకొంగను గాంచి మవాకవి యి ట్లనియెం గే, చింతళాంటివైనం జేంనయోకొంగ, చిం మేల సీకుం కెలిమిం బెల్పు | శాంకతోడం బొందు గాకుండ మము వెడం బాపువాళ మిమ్థుః బాకిచారొ. అని వచించిన వార్తాహోరిణులు విద్యాసర్వస్వ వేదిని కది వచింప విని యాజెలంస యాకబ్రైలవానినిం దొమ్హినపకట్టులోనికిం బిలుచుకొని వచ్చునది యని యాజ్ఞ "సీయ చాదులు నట్ట యొశరించిరి. అయ్యెడ మంచు మిఐిచి యుండుచోటు గాన నాశజై అమానాని వేషముధరిం చినకాళి దానుండు చా నిట్టనియె గ్‌. నూదిమొకం గూర్చుముత్యాలసొబగు గాంచి, వీచుముంచునం జలి చేవ _స్తరిత్తె కాంత సీయిజికులుకుంజన్లవం దలంచి, వెతలు వడం 'జేయం దలంచి తీసతిని నన్నుం అని ఖెప్సిన విని వార్తావోరిణులం తమయేలిక సానికడకుం జని చానితోం ఛెల్బన జూలకించి యానిద్యాసర్వస్వ వేదిని వరపుడుక త్తెలం జాచి యోచాసీకళలార యాకల్టై లమ్హవాని సీవలకుం బిలచుకొనివచ్చి యొండుగడ్డితో బడక వేసి చొనియందుం జరుండు మనిజెచ్చుం డని నియోగించి చంపి నాశం-పాలతాంగులు కవికడకుం జనుచెంచి యికనిని చబిలుచుకొని వదపక మ్యూంతరంబునకు వచ్చి యచ్చట నమర్చియుండునెండదుకనన్ర పాను ఫుంజూపి యిందుం బరుంజి యుండునది యని వచియింవం గాళిదానుం 'శాకనవునెజ్టవై ను_త్తరీయముగధరించియుండు పేలికను బజుచుకొని యందుం బరుండి యిట్లనియె. గ్‌ కనవునెస్టైైనం శాయమా పడియుండు | కొంగు మిందం బజుచుకొని కడంకం బూలసెజ్టవ్రైనం బొలంతితోడం బరుండం గలుగు నీ కొకింక కష్ట్రవడినా అని వచింపంగా విని నత్వరంబుగం బోయి “హోగస్టడికత్రియ లాకన్యకాళిరోమణి 86 ఇల్స నావిద్యాసర్యస్వ వేదినియు నది వినియోనాస్త్రాణసఖులార మొరలం శీస్హంబున

తృతీయగుణో చ్భము 180 నజీగి వానిసీవలనికిం తోజ్లెచ్చియొకచాపయుం గసవుదిండు నొసంగి పరండు మనుం డనంగా వారలం నట్ట యని వచ్చి కవిం బదునొకఠండవకట్టునకుం బచిలుచుకొనిపోయి యాచావవయిం బరుండుమనన*కండు వచ్చియట్ట్ల యొనరించి యిట్టువచించెం క కజకజలాజెడుపొనుపు; గుఆి చేసినకనవుదిందు కుకుకంబున నా,

మజదండ్రు, శీయునెయ్యాపు; నొజపులు హవృదయమునం బాయ కుండ వెయెఫుడుక్‌ అని పల్కిన విని దూలికలు విద్యానర్వస్వ వేదినికం 'చెల్ప వారలతో నోదాసిక తార యాక్ష 'జ్రెలమ్లువానిని బండ్రైండవకత్యుకుం గొనివచ్చి ఇముకయీా:తచావయం దిండు నొసంి చరుండు మని శొవ్రూండు అనిన వార లట్లు కవిం డోడ్తెచ్చి ద్వాదచళతమశత్యు యందుం బరుండం బెట్టినం బండుకొని కవి యిట్టనియెం ఉ. వోమలకాటు 'పెశ్రేసంగ దూంకొనుచుం జలిగాలి పీనలాం నోమలియుండుమన్ను యెడం గుందుచునేం బడియున్నవాండ నా శామరుటంపుంబిందొడల రాగము మోజంగ నంటంజాలమిక వలు నాతొడల్‌ దడవి వేసరుటల్‌ విధి గానకండు నేం అనిన నచటికన్యకలు విని తమయీలికసాని *జింగింద నాయువిద యశండు గొ వృవిద్వాంనుండుగాని యల్పుండు గాండని యెంచి చారలతో “నతని చయోదళకక్యు యందుం బ్రవేో "పెట్టీ యం దొకనులకమంచము కేసి చొనివయి నీంతచావం బజిచి దిండు వేసి దానిపయిం బపండు మని ఇెప్పి మనవనిక త్తీలలో మిగుల నందక త్తి నొకచానినిశ్చం ఇారించి వానికడకుం బంపుండు అని చెప్పి నంపెను- వారలు నట్టు మంచము వేసి చా వవజీచి చానిపయిం గవిని బరుండుమనిచెప్పి యొకయభ్గినయ వేదినిం బిలిచి సర్వవిధాలం శారంబులం రచించి యాకశ్రైలమ్థువానికడ కంపిరి. అకులుకులాడియుం6 జనుబెంచి శాళిదానునియెదుట నిలువంబడిన నక్కాాంతం గనుంనొని కాళిదొనుందు కం శళంభళి పోపొమ్తా యా, రంభోరువువేష మూనిరాం గూడుదునే జృంభద్వీర్యము మృగరా౩ డ్జింభము ఫుల్‌ దినునె యాకటికి లోమై నకం అని వల్క-లా విని వినతాననమొ తయావనజాతలో.చన నని విద్యానర్వన్వ వేదిని తోం ఇల్పుకొన నామగువ యతనిం బదునాల్ల నక మ్యూంతరంబునకుం డోడొ్కనిరండు; ఒకకవుపీనుంచము వేని దొనిచై యాంతచావవటేచి దిండు'వేసీ వానిం బరుండు మనినానైై రంధ్యులలో నుత్తమురా లైనమత్తశాళినిని భూనణములిడి మంచిచీరగట్టించి వానిసరస కం బనుఫుం డని యాజ్ఞ నేయ చారు నట్టపదునాల్ల పకత్యుకుం వోడ్తెచ్చి మంచము మొ దలగువానిని చేసి దానియందుం గపిం బరుండం బెట్టి యొకకన్యకను వో సింగారించి చంపిరి ఆధి రనకడ శేతెంచునంతలోం ాళిచానుందు దీపనర్షిని దిగననద్రో?చి యానివ్నె

]ళ0 వినోదకథాకల్పవల్లీ యడంిపోవుచుందునట్టుచేనెను. అక్కన్నియ యాజిపోవుచుండు దీవపు వ ఉత్తిని జుట్టన చ్రేలనెనననద్రోచి యాచమురు రతనతలకుః దడవుకొనియె, అది గని కాళిదాసుం డిది యాసర్వన్వ చేదనియింటిచానినన త్తై యని నిర్ణయించి చానిం గాంచి యిట్లనియె, గి కట్రెపుల్లల నమ్మైడుకష్టుండైన; మికు చీలిక సాని యామిన నేత్రం గలయం నో శెడువాండు నిన్హ్షగలయ సమ్మ,తించునే యేల పోపొమ్ము మించుబోడి. అనిన విని యాకనకగాత్రియం. వినమితముఖమై లజ్జచేం దలయొ త్తికాన'లేక యచటువాసి చని విద్యాసర్వస్వ వేదినికిం "'చల్చ్బలా నావేదినియు. దనవరిచారికల కాకట్టై అమ్హావానినిం బదుమై దవకన్యూంతరంబునం ట్రువేో ఇెట్టి తూంగువముంచంబువై మె త్తనివట్టు వజుపువతిచి కుతిసీకలాడ యిడి యందు వానిని శయనించం బంపుండని ఇెప్పిచంపి తన వెలంలలో మదన'సేన యనునొక శృం గారవతికిం చాను ధరించుకొ నెడి జీనివీనాంబరంబుంగ ట్రించి తనభూవ౯ాము లలంకరించి తనవింజామరంబులును బంగరుకళాచికయుంం చావుకోళ్లు నొనంగ్‌ దానిని గన్టొాలమృవాని వేషము 'దాల్చియుండుకవికడకుం బనువ నాయమయంం జిజునగవుతోం గవికడకు వచ్చి యెదుట నిలువ దానిం గాంచి కవియిట్లనియె, ఊ. దానిబె వట్టుచీకె గను దానిచె భూమణజాల 'మెల్ణయ భ్రానివె సాదుకల్‌ దలయం 'దానిజె యీకయినేక యంళయుక£ా దానివిధాన వేషమును దాల్చిశదానవు దానిచానచే చానరొ నిన్నుం గూడను నిజంబుగ నిల్వకు మావు నాకడళా అని ఇెప్పిన విని యాపీనకుచాభరణంబు విఫలప్ర్యయత్నయైొ దుఃషించుచుం జని తనయేలికసానికిం బెల్పిన నాయనుకు దుఃఖోవళమనంబుం గావించి యాచంచలాక్షి తనమనంబున నుమ్షలించుకొనుచు నచట నుండునంగుడుదుడుపులం జీరియోవడుచులార మారలా కట్టెలమ్తవాని పోడశతవ ౦బగు కత్య్యూంతరంబునకుం బిలుచుకొని వచ్చి వంటసా లలో నన్నము వండి నీద్ధ మంం యంంజిన నాయన్నము నతని కిడుం డని యాజ్ఞ సీయ వారలం నట్టు కవిం డో దెచ్చి వదునాజవకట్టునం గూరుచుండం. బెట్టి యొక పుల్లతో నొళపుళ్లైం వోసికొని వచ్చి కవియెదుటం బుళ్లేలో నుడికియం నుడకళ మట్టియం తాళ్లను వడ్డును గలిసియుండునన్నంబును వక్డించిరి. ఆయన్నముం గనుంగొని యవి యుందునవ రణ మనంబునకుం జెచ్చుకొని యది భుజించువానివగిదిం దనవా _స్తంబు నందుంచికొని యామవ+కవి యిట్లనియె గ్‌, మూతిని ముట్టంగా వెజురు ముద్దవముద్దకుం గూటిలోవల౯ా చాతిశపాలు నైకళము వచ్చడి కొంచెము యాది యంఠత్యముక జాత మటన్న "లేదు మలి నున్నముకన్న మృదుత్వ మన్న మా రాతింవంటి భోజన మరాతికి మైనను వద్ద దైవమా.

తృ తీయనగుళు చ్భ ము శేశకే అనివెప్పిన నాచోటీదొసికలు వచ్చి యన్న మెట్టున్నది యని యడిగిరి. ఆందుకుంగవి, గీ. కట్టె లినుము వడ్డు భునమైనతాద్లను) చెత్త యఃండంట్టి చెన్చనొవ్వు నడవి యుదధితీర మనుస్రైనమాగిలి, కొండ మెట్ట యుద్ది కూటి కనుచు. అనిన మటజీకొందజు వచ్చి మాయేలికసాని తననే శ్పేర్పడ వండించినది యి యన్నంబని వల్కి-నం గవి వెండియు ని నియ. క ఓకజాయి శెండువడ్డును, బ్రకటితమాగ నినుము మూండు బలుబియ్యము నా ల్లిక నా కల మైదుగ నా, నిక నండించినవడంతినే శ్చేమందుక = అని ఇెప్పి యోయన్నము. నటు (ద్రో,సివేసి యావల నుండెను, వార్తావోరిణం లప్‌ విద్యా వేదినికిం "జిల్పిరి. ఆది విని యోమగువయు నాకట్రెలమ వాని నొలువుముడవ మువకుం దోడోొ-నిరం డని నియమిత నాదాసీకలుకు చని యోయయ్య నిస్నుం గొలువుకూటమునకు వచ్చి యుండునట్లు మాయేలికసాని యానతి యిఇ్చె నని శెప్పినం గష్టైలమ్థుకొనువాని వేమంబుథరిం చియుండుకాళిదానుండు వళ్లై యని చనుచుం బదునేం డవకట్టునం బ్ర,వేశించ నయ్యొడం గ్‌లుబొమ్మలు పెక్కు, లొక్క మొగి 'దేంగుటబెంచి తన్ను మూయికోనినం గాంచి చేశనుండుదండంబునం బ్రిహరింపలగా. నవి యొళ్లి వికలంబుళై జేలం గూతెకు. అది చాంటి వదు 'నెలవిమిదవకట్టునం ట్రచేశింవణా నయ్యెడ నిరుప్రక్క లం బులులు నోళ్లు బెజచుకొని గాండ్రించుచుం దనవైకి రాయా: గవియం నెజ్జప్ర, తపో లావ్యాఘ)ములముందట శీయంగా నాశాద్డూలంబులు వానిని మాంసంబు లని యొళ్తు కొని చనియెకు, ఆవాకిలి దాంటి చందొంబదవకట్టునం ట/వేశింప నయ్యెడ నుళభయ పార్మర్యంబులను భల్లూూకంబులు వజ తెంచి వయికిం గవిసినం గవియు: దనచేత నుండు గంధకపుజాతిని శిలాప్తంభంబునం దగులంనట్ల్టు విసరివేఎం నం దన్ని యుదయింపుడు నాయెలుంగులం శలగుండువడి చనియె, ఆవాశిలి గడంచి యిరువదపకమ్య్యూంతరంబునం బోపవుచుండ నిరువ్వైపులను మదపు టేనుంగులు మీంకారంబులు సేయుచు దొండంబులెత్తు కొని యతనివయికిం బాలు తేంచినంగని శ్లనియుం: దనకరంబున నుండునికుఖండంబులు గజములకరంబుల కందిచ్చెను. అవి గైకొని యాదరితులు సంతనంబునం జనియె. అయ్యెడ వాసీ యిరువదియొకటవ కత్య్యూంతరంబునందు? శ్రుచేశింవం సోంళులు పెక్కులం వయిం బడవచ్చెను, కనియు వాని మాందటం గండువీమలను కర్య_టంబును విడిచిపెట్టెను వానిం గాంచి వానరంబులు మానసంబున భయంపడుచుం దొలంగి చనియె. అచ్చోటు గడంచి యికువది గెండవక మ్యూంతరంబున జొచ్చిన నచ్చట జాగిలంబులం కొన్ని యతనిం జుట్టుకొనియె కవియుం దనచేత నుండుమళ్లేపూలు వానియెదుటం జళ్లెను అన్న మని యొంచి యాకుక్కులు మూర్క-నుచుండెను, అస్థలంబును బాసి యిరువదిమూండవకట్టు లోనం జొచ్చునెడం ట్రోోన కడ్డముగ నొకనూయి యుంండంగాం గాంచి దొనిం గలయ నిరూపించి యిందులో దిగికాని యావలికిం జనుటకు శక్యమాగాదు; దినిలోం దిగణా నీ

క్షైడఓ పీనోదకఖాకల్ప వల్లి వాప్‌కాద్వొరంబును వలక యొకటి యావరించుకొనును; లోవలికిం దిగినవాండు శప్పీంచు కొనును పాయంబు దొరకద్యు అని తెలిసికొని తనయుత్తుకోనివచ్చిన "వెనుతాతిబండ నందులోం బడవ్రేయ శావాపికాద్వొరంబు నొెకఫలక మావరించుకొనియ. దాని మోిందుగా నడిచి కవి యవ్వలిశం చోయొనుం ఇరువదినాల్ల వకట్టునం జొచ్చిన నయ్యెడం గసంకుమువంకంబు నిండియుందు. కో వ గనం బడియు. అవ్వు డామవోకవి తాలగాొనిచనిన నూసెపేలికలతోం గాళ్లు దుడుచుకొని యావంకంబునం దిగి నడిచి యవ్వలికిం బోయి 'పూదంబుల నించుకించుకం దగిలియంండు కుంకుముచంకంబును వెదురుబద్దల వేం దుడిచివేసీ - యయ్యొడ “వెండితబుకున నుంచియుండు శెండు చలములవన్నీ శెత్తుకొని డాన నగము€ గొని కాభులు గడిగికొని తక్కినసగమును దనవెనువెంటనే తెంచుమించుబోడుల వేతి కచ్చి యిది కొనిచని మియేలికసానిళిరంబునం తొమ్మరింపుం డని చెప్పి యావాకిలి గడంచి యిరువదైదవకట్టునం జొచ్చి పోచ్చచుండలా భారకరామాయణాదికథావిశేవంబులం వ్రాయంబడినయతిమనోహరచచిత్ర్రంబులం గాంచి యశందు మన మియ్యొుడ సీవినోదం బులం గనుంగొనుచుండిన మార్రూాండుం డుదయంబగునుగాన నియ్యెడ మసలం జన దని తలంచుచుం ద్వరితగతిం జనుచుండ 'వెనువెంటం జనుజెంచునంగడుదుడుపులు కళ్హ్రైలమ్థ వానితో నీచిత్రములవినోదంబులను జూండుము చూండుమని బలవంతము నేయంగా నప జాకవియు వారలతో నిట్టనియెం చ పలంకుమిటారిగచ్చిచనుగుబ్బలు వెల్వడం టైంటం జార్చి క్రాం దళుకుని గారపుందొడలదట్టములం దొలయగించి చూపి ఖ్సా ఇ్చెలిం గనుగీంటి దగ్గజకుం జేరి నిగారపుమారుచక్రపు న్వలం దగిలించి సొమ్హునొనువై ఖర చిత్ర! మిజేమి? చిత్రమా! అనలా నచ్చటిమక్యెకంటులు తమబేవికడకుం. జని విన్నవింప నాయన్నుల మిన్నయు మనంబున నచ్చెరువందుచు నోచెలులార యతని వై ళంబ దోడ్కొని రండని యాజ్ఞ నీయ నట్టు వార లరిగి కవివరుం దోడుకొని వచ్చుచుండ నిరువదాజవవాకిట జల మధ్యమందపమునం ఆ, వేశింవవలసినట్టయిన నొకళవలక వంతెనగాలల్పించుకొని చని యామండవమును దాంటి యవ్వలి కరుగునప్పూ డిరువదేడవకట్టునందు మవోన్ఫటికమండవ మును జూఫఖెను, ఆమండవము నూర్థ సైదేశంబున నిర్మితము లయియుండుచ్చిక్త వ్రతిమలను జూ-దుకొనుచుం బోయెనేని యడుగునం జాజుబండలవైలాళ్లుడాలి. పదును, కవి యది యెజింగి 'వెరష్రనం దస్పించుకొని యవ్వ లికిం జని యిరవబెనిమిదపవాకిట విద్యావినోద మండవమును చాంటి యిరువదితొమ్మదవవాకిట సంగీతమండవ మతిక్ర్రమించి యంక ముచ్న దవకట్టున సాష్రాత్యవినోదమండపమును గడంచి యంకట ముష్పదొకటవకళ్యూంతరంబున నభినయ వినోదమండవముం గాంచి యయ్యెడం గోడిపుంజులయుడద్ధమాను బొళ్లేళ్లజగడం

రృతీయణనగనళ వము 148 బును మణియు న చేకవిధవినోదంబులకుబొడగాంచి యచ్చటం చాళధ్వనులతో మర్దళవిశా వంబులతో నాటకము లాడునెమ్లైలాడులు నభినయజ్ఞెలగు కొందజణుమందయానలు "నెదు శేలచెంచి స్తో త్ర, ములు నల్పుచు నాడుటకు రాంగా పీరలవినోదములు గాంచుచుండినం 'జెల్లవారు నని మెంచుకొని యుద్లిష్టకార్యసాధనత్వరాన్వితుం డ్రై వారలం జూచి మొయా టలు పౌటలు మాయేలికసానికే చూఫుం డని చారలకుం బసదనంబు నొనంగి యచ్నోటు వాపీ కొలువుముండపమునకుం బోవుచుండంగా చాదులు సని విద్యానర్వస్వ జేదినితో నో యక్షా క్ట్రైలమ్మువాం 'జేక త్రింశ హ్హ్వైరంబు నలిక్ర్యమించి యియ్యెడ కయిదొంచుచున్న వాం డని ఇప్పి. అదివిని యామదవతి మానసంబున న చ్చెరువంది యింతకాంపువెట్టి యుండుద్వ్యారంబుల నెల్ల దాంట్‌ వచ్చిన యీక ట్రెలమువాండు చేవుచుగా నుండునోఫు ననియెంచుచు నచ్చోటికుండి లేచి తనయుండు లోనగరునకుం బోయెను, మవోకవియం నాకొలంవుకూటమునం బ్ర వేళించెను- ఆసభామందపము చరుక్షృష్టీవోటక స్తంభంబులు నిలిపి వానిమై నమర్పంబడి నవరత్న పాంచాలికాసవాస్రాంచితము గావించి వీనిచీనాంబరంబులు: నట్టియుండుటంబట్టియు నొతచో మదమయూరవారంబులు న్నర్హనంబులు సల్పుచు నొకయెడ ఏిఠకంబుల కలువకంఠనినాదంబులు సేయుచు నొకయుడ రాజవాంనలు మనోజ్ఞ సెమనంబుల సంచరించుచు ృచుకకులంబులు చుంకారములు సేయుచు శాజకీరంబులు మనోహరంబుగం బద్యమునెవ్వుచు మలయానిలంబులం పీంచయుచు: గీలంబొమ్మలు జానావిధ వాద్యంబులం చాయించుచు సాంఛ్రాణిధూవధూమంబు లంతట వ్యాసించుచు మళ్లైలుమొ న్లలు జాజులం వగడలు పొన్నలు మరువములు "మొదలగు వాననోవకరగాములు గమగమ వలచభుచు నచ్చటికిం జనిన వారిమనంబుల నుక్వెత్తుగా నపవారింవ నానాపధాలంకారాలం కృతం బగుచు: గరంబు విరాజమానం బయియొప్వుచుండె, ఇట్టియమ్తుండపంబున నవరత్న మయంబులగు తూంగమంచంబులు గజదంతనిర్లి శంబు అగనవి యొకటిగ జరవజువం బడి కీలుబొమ్తులం బలసి సురటులు 'మొదలగువానిం _దై కొని నజ్టముత్తై యుందుటను గాంచి చానిరామణీయకమున కాక్చర్యమునొందుచుం దనమనంబున నీవిద్యాసర్వన్వ 'జేదిని యిట్టిమవోవై భవంబు దనకలలదుశాననే తన కొక్కరుం డీడులే: డని గర్వంబుం జెంది యున్నది దీనిర జయింప నాకం శాక యితరుల కళక్యంబ అని యనుకొనుచు నామంచంబులకడకుంబోయిం దాని నిక్రాక్సించి యాశ్చర్యవడు చుం దనకరంబున స్పృశించి యిది యపరిమికమార్దవో "పేక మగుటం బేసి స్త్రీహరుచుండునది యనియు; నందు కొకింత మృదుక్వమున "ఛీదము గలదిగాన మతియొకటి పురుషుండు వసించునది యనియుం దీర్తా నించి చానికిం దలగడ కాళ్షకడ మయెొయుంగుటకు: దనచేత నుం డెడునిమ్మపండుశు సట్టనడు మ నుంవంగా నది దొరలిచని కాళ్టృకడ నిలిచినం గాంచి, కాళ్టృకడం గీలుబొమ్మలును తల గడ నిలువుటద్దము నున్నవి యని నిర్ణ యించి యందుం బురువుః డధివసీంవం దగుమంచం బున నారోహించి తాను జుట్టుకొనియుందు నొక పేలికగుడ్డను విప్పి పబుచుకొని వరుం

కేశ వినోదక థాక ల్పవల్సి జె, ఆమంచంబునందు సంబద్ధము లయినవిగానం గీలంబొమ్మలు నొన్ని పొదనంవావా నము సేయం దోడంగను. కొన్ని చేతులు పినుకట కుషక్తమింభె- కొన్ని యంగవిమర్థ నంబు: గావించి. కొన్ని మయూరపింఛి కారచితాలవాలంబులును గొన్ని "శ్వేతచామరం బులను ధరించి సీం దొడంగెను. కొన్ని యొదుట నద్దమువట్టుకొని నిలువంబడెను, ఇట్లు కీలుబొమ్మ లకాడిగంబులం సీయుచుండం బరుండియుండుకవిం గాంచి యచటి యంగుడు దుడుపు లఇ్చెరుపొందుచుం జని విద్భాసర్వన్వ వేదినికిం “'జెలిషిరి, అమానిసనియుం ననూన విచారభరాశ్ర్రాంకమై యొకింక'సేవటి!ం 'జెలివిచెచ్చుకొని యెంకటివలంతి మైన ఇలంశల మాయలం దగలుకొని కలంతం జెందక తనంత సమర్థిం చుకొనువాండును గలంజే? పీండ నామాయలం గొన్నింటిని చాంటినవాండ. అయినను మణి జేనియంటై న మోసపోండా! కూరము! అని దలంచి తన్మప్తియనభియగు సాహిత్యసర్వస్వ జేదినిం బిలికించి చానికిం దనయాభరణంబు లెల్ల నలంకరించి మహాడంబరముతో నతనికడ కంపెను. అదియంం దనకడకుం జనుజేరం గనుంగొని కవియం నిది విద్యానర్వస్వచేదిని గాదని నిర్మయించి కశ్చైలమ్మవాం డగుకాళిదానుండు దానితో నిట్టనియె, + మః కలుకుంగుబ్బలదాన ప్రాణనఖి చాకుంభేవమోరోజ కీ

యిల 'జేకాత్మలు మారు శక్తీశివుల ట్లీ చాపెకం చాదివే

లలి మాజన్న్యదిలోం గరంగుచును లీల స్లంసి నావచ్చుతొ.

య్యలి తానుండన చేల వచ్చితివి కొమ్తూ నీవు పొన్తూ వెసన్‌.

అని యిట్లు నెవ్సంగా నాతొయ్యలి యోయయ్యా నీవు దిట్టినను గాదనం జనదుః

అట్టు సేయక బహుమొనముగం బొన్తూ యని చెప్పి వంపిన యదియ చాలు నని వల్కి గృవాఎతరంబునకుం బోయి యావ త్తాంతంబు విద్యానర్వస్వ వేదినికిం జెవ్చంలా నిది విని మనంబున భయంబుం జెంది యిఃక నీకఠనికడకు మణి యొవ్వ తెనుగాని బంవంజనద్యు. బ్లేన శచనవలయు నని,నిర్హ యించుకొని తనతల్లియగు రతిరూవను బిలిపించి యోయమ్ము కట్టైలమ్లు వానికడ శేనెన్వతె నంపినను గనివట్టి జీనుగానని తిట్టి జంపి వేయుచున్న్నండు. ఇంక "నేన ఇానికడకుం బోవలసియున్న ది. ఇందుల శేవిం వచించిచెద వని యారతిరూద నడుగలాణ నదియు నోహూంఠురా నీవెక్కడ! కజ్రాలనమ్థువాందెక్కుడ? వాండు నిన్నుం గోరుట చా మళం దున్న కతరుఫలంబునకుం శీలుసాంచుట గాదే? ఇది యమెంతయుంం దగనివని. ఇంళద నుక నీవు విద్యానర్వస్వ వేదిని వని బిరుదు వహించి సీ క్రీభాతలంబున సాటిలే దను కీర్తిం గాంచి యున్నదానవు, ఇప్పుడు వచ్చియుంండువానికిం దగినమగవలం జియినగవు 'చేజుమొగములుగలవారలం గొందజం ఉన్ని లే్రాయం పువగలాడులంబని చి వానియెదుట నావానల నాడం చేసీ యావినోదంబుం గానిసించుచుం ల్ల వారుదనుకం గాలదయావనంబు వేసి యనంకర "మో8 మోసలోతివిరా యని కొట్టి తజిమివేయినదియే ఇక యాక్థ్ణై

తృతీయగుభుచ్చము కశ లమ్మవానితో 6 గలయుటయు. సీకం దల విధిన్రానీనన్రాలా యీమి * నీవు చానికడకం జోవం జనదు. అని ఇెబ్పలా విద్యానర్వస్వ చేదిని దానితో నోయమ్మ వచ్చినవాం డెం జైన మోనపోయినం గదా కొట్టి తజిమివేయవచ్చును. వీండో యెచటను దక్పిపోలేదుం అతణబ్ఞాందును మవావిద్వాంసుండును మనకం టె నతిసమర్థుండునయి చ,లిక మ్యూంకరంబు లందుకు బద్యములు 'నెన్వకొనుచు వచ్చినవానిని మనము మనబలమువేఠం గొట్టి తతీమి "చేసినచో భూమియం దవక్షీర్తిపా లగుదుము. ఇట్టివాయ బలంబునను మనలం జయించు నవాయసంప త్పి గలవాండంయి యుండును గాని రక్రయయి యుండందు. అది 'లేకయుండి నను వశ్యవాక్కుగానం దిట్టయై తిట్రిపోవును అది యాచంద్రార్కస్థాయియై యుండక పోదు, కాన నన్యాయమున నకనిం దతిమివేయుట తగదు, ఇెప్పెదనుః చ కవిత యెయుయోనట్టియొకకష్టుని గూడుటకం టెం గాంతకుక కవికిని గొంగువేసి బలుకష్టము లందినవైన మే లగుకా భువనములందు నింబఫలపుంజము 'మెక్కుటకం టె నితుగం భవరసథార లానుటలె భొవ్ట్‌ మటంచఛుం దలంపనే మదికా అని వల్కిన విని యారతిరూవయం వళ్లేయని నమ్మతింబెను* అంత నక్కాంతా తిలకంబు నాభరణంబులు వీడిచి మజ్జనశాల కోటిని నుగంధ్యద్రవ్యంబులు గలసీ గమగమ వలచుచుండెడి వారిద్రాచూర్హ ౦బు నంగంబుల నలందుకొని వన్నీటం జలకంబాడి చలువ పావడ ధరించి కనుదమ్హులం గజ్జలలేఖాలంకృతములం గానించుకొని కలవం బలంది చాదులు హై సేయుభకామణంబులం భరించుకొని కస్తూరితిలకంబు దిద్దుకొని సంగీకనర్వన్వ 'జేదినికిం గానాలంకారంబుం గావించి కజ్పరలం జనుచెంభె'ే! యామానినియ విన్యా నర్వన్వ వేదిని యై యుండనోఫో”ననీ యకం జెంచుకొనునట్లు మంగళపాద్యంబులతో "హస్టడికశ్తైలు నెప్పుఇెచ్చరికలతో నంగీళనర్వన్వ వేదినిని మున్నిడుకొని శా నడవక త్తి 'వేమమూని చానివెంబడి నిలుచంబడి తెలియాకులు మడిచి ముడిచి చేయిజాని యందిచ్చు చు వచ్చెను, కవియు చాచను చెంచినమించుబోడులలో నతిరుచిరముఖకోంతియు ననవద్య రూవలకుణంబులును గలయిభెలువమొ విద్యాసర్వన్వ వేదిని రై యుండు నని" సంఖభో వించి చానింజూచి యిట్లనియె *ళ్టో. మధ్యం వష్టుపదం కుచా శివవదం వక్త్రం వధాతుకః దం శబ్రవళోరిక;---కవి కాంతామణి నవొర్వవర్థ నము సీయుచున్నాండు. ఇం దువ మానములగన ఏన్జుభదాదులకు; నువమేయములగు మధ్యాదులకు నభీదాధ్యవపాయము, లకీకలకృణవలన విష్ణవదాది ఛబ్టములకుం బ్రన్తుళార్థము న్ఫురించుచుండును

కేశ వినోదక థాకల్ప వల్లి వాణీ చే నృధురోఒ ధరోఒ రుణధర శ్మీిరంగభూమి ర్వపుః తన్వా్యాః $0 కథయామి భాగ్యనులచైర్యాన్యా నదా నిర్జరై£ టీక, తన్వా సో=కెంతేకు, మధ్యం=నడుము, విస్ణువదం = వి్హువుండు ,శ్రీ'వైకుం

ఠశము-ఆకాశముం *ఆశ్రాఛంగగనంళకూన్యం” అనియం౦డుటంబట్టి ఆకాశవదమునకు "లేనిది యనునగ్థముస్ఫురించును= అనలా "లేనదుమతిసూత్త మైయుందుట'జేం గంటికింగనంబడక యున్నది యనిభౌవము, కుళొ = కుచములు, శిదదదంజళివుండుండు నై లానము- తై లాన మనునది వర్వకముగనుక_ దీనికచములు వర్వకము లే యనిభావము. చ త్తం = మొగము, విధాశుః[వదం = ఆిహ్వావసిం చుస్థానమగుసత్యలోక ము - ఉన్నాళమలాసనుండు గాయిక్టి యశండు వసించుస్థానమనుట. అనలా ముఖము కవులమేయని భావము. ధమ్మిల్హ? ఇ కొద్వ, నుమనఃవదంజదేవకలుండుస్వర్థ ముంపువ్సములకుంజోటు, నుమనశ్శబ్దమునకుజేవ శలును బుస్పములునర్థము-అనంగాంగొవ్పానంబువ్వులు దుజీమియున్న వనుటం నికంబస్థలీ= కట్యివ్రబేళశము; వ్రవిలసత్కా_ంచీ-ఇచట శ్లేమ.. ముక్షిదాయకవట్టణములలో నుత్తమ ముగ వెలుంగు కాంచీవట్టణము. వ్రవిలసత్‌. = వ్రకాళించుచుండెడి కాంటీ ఇ ఒడ్యా కాముగలది. ఉ్హమరత్న కింకిణులునెలంగు నొడ్యాణమును నితంబస్థలమునధరిం చుకొనీ యున్నదనుట. వాణీచేల్‌ = వలుకులువల్కె నేని మధురా = మధురానగరము. ముక్తి చౌయకన_్రనములలో నొకటీయగ మధురావట్టణము-అది కదుయిణ్యకేత్రముం. క్లో అయోధ్యామధు రామాయా కాళీ కాం చీఆవంతికావురీద్వారావతీమై వన సై తే మూక్షదాయ కాం అనియున్నది. వాణీచేన్మధురా = ఇదెమాటలాదెనేని కడు మధురముగనుండునుం ఆధరః = మోవి అరణధరః = అరుణాచలము. అరుణాచలము శివమేత్తములలోః గరముముఖ్యమయినదొకజి. అది భరతఖండదత్నీణబేళముననున్న ది. ఆరుణధర$ః ఇ తొవరుమోతియుంండునది. అనయా నెజబువతిశయించియుండునదనుటం వపు? ఇ శతిరము, శీ రంగభూమిః ఐ విష్ణుగ్మేత్తములలో నత్యంతముముఖ్యమగ శ్రీరంగ మనుమేశ్రముం ఇది యుభయకా వేరీమధ్యగత మైనదగుటం జేసీ రంగము నాంబడును. ఇందు భగవంకుండు "ఇెలకొనియుండి భఛ_క్షజనరతుణము రచించుచున్నాండనుట ,ప్రనీద్ధముం కింకణయామి= వీమినెక్వదుకుం దీనియొక్క_మ ధ్యాదులయిన యంగములు క్రీ వైకుంఠాది పుణ్యమేక్త మయములంగనుందుటంబట్రి దీనిభాగ్య వేమనివర్షింపనగుననిఖావము. ఛాగ్యన్వులన్షై? ఆ శ్రునుము లేక భాగ్యము నం పొదిం చినవారగు, నిగ్దరైః = జేవతలచేశ, సదాజఎల్టకాలము, మాన్యా = సమ్మానింపందగినది మ్రైయున్నది, ఈకాంతామణి యం _క్రమపుణ్య మేత్ర మయయయియంండుటంబట్ట్రి చేవకలకుం గరము సమానించందగినది.నవయావననంవన్ను లు నవరిమికభాగ్య వై ఛభవవరిపూర్జులునన రసికుల కనారతము నంభావనీయ యిని భావము,

తృతీయగుణుచృము కశ? అని ఇెప్పినవిని విద్యానర్వన్వ'చేదిని తనమనంబున నరండు మదియలత్షణంబులు నిర్వర్శ్మించి వర్షించినాండు- ఇళండొ నరిం చినయవూర్వ వర్ణనము కన్హామృతం చై యున్నది యనకొనుచు నతనిందనవాలంంగన్ను 'లెల్లి శ్రేళగంటిచూపులం జూచినం గవి యిట్లనియె. చ, పురవారుఫాల బే త్రశిఖిపుంజమునందుం బ్రదస్థందై నయా సరసీజచాణం6 దుద్ధురత సారనలోచనవాలుంంజొాఫపులక్‌ గ్‌రము చ్రవృద్ధిం జెంది యిటు గాణీయ పెట్టె బవాున్మరవ్యథా తరు నను ట్రైవమా కలుపు కుంభకుభాభరణంబుతోడుతన్‌.

అని ఇెచ్స్చంగా విద్యానర్వస్వ వేదిని యతనికవితాచమక్కృతికి మనంబున "మెచ్చు కొనుచు స్తీహరుచుండెడు దంకతపుముంచంబువంిం ట,ధానగా జేంగుజెంచిన నంగీక నర్వన్వ వేదిని గూరుచుండం దాను (క్రింద నిలువంబడి తమలపాకులు మడిచి యాభటెలి కందిచ్చుచుండెను. అది గని కాళిదానుందు చానికవటవేస్టలకుం దలయూంచి ఈూ యడచసనత్తియ?గా వచ్చినవిద్యాసర్వస్వ జేదినిం జూచి యిట్లనియెం

ఈ న్లో, తాళాకారవయోదశే తనుభువ త్తం శ్రాధికార్మక్రియే అామ్యన్న ధ్యలతే తటిక్సమరుచే తంత్రీనమాలాపినీ తాటంకాంళతరంగి కాతీయుగశే తన్వంగి తామ్రూధశే ఉఆరాచాథనిభాననే తవ కరా త్రాంబూల మానీయకాకు అని చెప్పగా నాయడవపకత్తెగా. నుండు వ్లిద్యాసర్వస్వ వేదిని వెకువెంట నిలువంబడి యుండు నొకయండజయాన తమలపాకుముడుపు లివ్వు వచ్చిన నొల్లనని శుబిబెండియం నిట్లనియె,

*ట. ాళాళారపయోధ లే=తాళఫలములవంటి కలువంగుబ్బలుగనలదానా! తను భువ = మన్న్యథునియొక్క_; కంత్రా,థికార త యీ = రాచజికవుంబనులయందధికారము సెల్లించుకార్యమాగలదానా! రతికంత్ర ముజరుపుదానా యనిభావముం తామ్యన్య ధ్యలశే= తీశావలె నన్న మైకులుకుం గబ్బిగుబ్బలభారమునకోర్వంగ లేక *పేదతనంబునంచొరసి శ్రమ వదునట్టి లేసడుముగలదానా! కటిక్సవురుచేఐమెబుపుందీవియకొవ్పయిన జేవారుచులు గలదానా, తం శ్రీనమాలావిని=పీణియయొక్కతంతితో సమానమయిన వలుకుగలచానా! శాటంకాంతతరంిళాశ్షీయుగ లే = కర్షాంతాయతలోచనయగటం జేసి ఛ్రనణముల నుండుకుండలములదనుక యబ్రణయరసర్రూరతరంగంబులు 'చేరుచుండు కనుదోయిగల దానా! తార్రూధే = ఎజ్జినిమోవిగలదానా! ఇారానాకనిభావనే = చంద్రునితోసమానమగు మోముగలదానా, తన్వంగి=నన్ననిమెయిదీలోగలయోచిన్న దానా *+ కవకరాత్‌ =నీచేతి నుండి, తాంబూలం = తాంబ్యాలను అనీయళొంఇఇవ్వ్యంబడుం గాక. ఇమ్మని భావముః

కర వినోదక థాకల్పవన్లి క న్లో, రాజీవారణచారుపాణియుగ ళే రాశ్తేందురమ్యాన నే విద్యుద్వల్లిసమానేవాలతిే మ శ్తేభకుంభస్తనీ రంభోరూ రమణీయఫాలతిలశే కానుంఛవాసాన్వి'లే ముక్తావోరధళే వీయే తవ కరా త్తాంబూల మానీయ తామ్‌

అని వెవ్పంగా నచ్చట నుండుమ శ్రేభయానలు కవిం జూచి మయోయయ్య తాం బూల, మిచ్చెడుచాని వర్ణ్మించెద వంతియ కాని తాంబూలంబును వర్ణించక యున్నాండ వట్లయిన "నెట్టు శాంబూలంబు లభించు నని ఇెప్పినం గవి మజియం నిట్లనియె.

• న్లో. కస్తూరీవరి మోదఫవూగశకలం కర్ఫూరఖంజాన్వితం

ముక్రూచూర్జనమేత మిందుకిరతై స్పెచ్భాయవలీదళం

హట్రీక, రాజీివారుణచారుపాణియుగ ళే=ఎజ్జదామరపువ్వువలెగడుర కమై మనో

పహూరమైనశేలుపోయిగలదానా! రాకేందురద్యూననే = పఫున్నమనాటిచందమామకన్న నతి మనోవారమగు మోనుగలదానా | విద్యుద్వల్లినమానబేవాలతిశే = 'మెలుపుందీవియ కొవ్చయిన'మెయిడదీవెనలదానా! మశ్తేభకుంభ స్తసి=మదించియుండునేనుగుల కుంభముల వంటికచములుగలదానా! రంభోరూ = అరంటికంబములువోలు తొడలుగలదానా! రమణీయఫాలతిలశే=మనోవారమగు నెన్నొనట నించైనతిలకము. దిద్దకొనియంందు చానా! కొనుంభ వాసాన్వి లే=కునుంఛవ _స్త్రముదాల్చియుండుడానా! ముక్తావోరధ'శేజ= ముత్సియంపుం'ేరులు థధరించియుండుచానా! వ్రీయే=ష్మప్కీయురాలా,కవకరాత్తాంబూల మానీయశాం=నీ చేతినుండి దాంబూలం బొసంగుము,

• టీక. కల్యే=నమరక్థురాలా! కల్చలతాన మే=కల్పకవల్లితోసమానురాలా! ప్రియ తఠమే-=. కరమిమ్టురాలా! “కస్తూరీదం చమూదపూగళకలం = కస్తురిగలిపియుండుటంబట్టి గమగమ వాసించునట్లి ఫొూగములభఖండంబులతో వెలయుచు; కర్ఫూర ఖండాన్వితంజ వచ్చకవ్వురపుశకలములతో మిళితమునేయంబడి; ముక్తాచూర్షసమేతం = ముత్తియంపు సున్నముతోంహాడి, ఇందుకిరతై జాచంద్రశరణములతో, సచ్చాయవల్లీదచళం = సమాన మగువాయలుచేరుచుండు. తాంబూలీదళంబులుగలిగి తత్తాదృజ్మ దనాగమో_క్తనురత్మవ్ప స్తావవిస్తారకం జ, మదనళా నవతి పాడితమగునాయానిధపునురతవృస్తావములను విక్త రించం జేయునదియంం యొప్పు, తాంబూలం = తాంబూలము, ఆనీయతాం = ఒనంగం బదుంాత, శాంబూలము ఫూర్యో క్తగణములు గలదియనుటకుంబృమాణాము, శ్లో ఈం బూలంకటుతి కృముస్థ్రమధురర తశైరంకషాయాన్విశం చాకఘ్న్యం శ్రి మినాశనం కఫవారం కాయాగ్ని సందీపనం స్రీనంళామణభూపణంశుభక రంశోకస్యవి చ్భేదనం శతాంజూ లేజని అాన్ర్రయోదళగుణాన్న న్లేవ్‌ లేదుర్లుభాంం అని వైద్యశాన్త్రముః

తృతీయగుటి చ్భము 149 త త్తాద్భజ్యదనాగమోక్తనురర వ్రస్తావవిస్తారకం కల్యే కల్చ్పలళాన మే చ్రియక మే శాంబూడ౧నూసీయ తాకు. ఆని ఇెప్పినవిని యడపక త్తెగానుండువిద్యాసర్వస్వ వేదిని యాకులు మడుచుచు చొనీకి నున్నము రాయంచు నిట్టివనులచే జాగుసేయంుంచుద. గాలంబు గడుపుచుండుటం "గాంచి శవి వెండియు నిట్లనియె శట్టో, ముస్ధే చంద్రవిరాజమానవద'నే సంభ్లల్ల నేస్రోత్స లే కాంత్యానిక్టితపద్యరాగళకలే సంసారసంజీవనీ గళ్యానిర్జి కరాజవాంసగమ నే స్వర్షాంబ రాలంక తే ముక్తావోరనరిమృృ లే ర్ఫుడితి మే తాంబూల మాసీయ తాకు అనివెవ్నంగా విని యయ్యొడ నుండువనజాననలు సనుబెంచి యోకనివరా తాంబూ అమును దొనింబట్టుకొనియంండుదానిని వెప్వేరుగ వర్డించితివి. తాంబూలంబును దాం బూలకరండంబుం చాల్చియున్న దాని నొకవద్యంబున వర్శ్మింప్తు మని ఇెప్పినం గవియం విద్యానర్వస్వ వేదినిం జూచి యిట్లు నెవ్పం దొడం౫.

• శ్లో త్వచ్చే శ్రాంచలవత్ప్రవం చికరసం త్వన్మ ధ్యవ న్యువీనా గ్రావ్యాం త్వత్కుచకుంభ వన్న ఖిముఖవ్యాపారలీలాన్సదం త్వచ్చేతో ప దమందరాగజనకం త్వద్ధ్దాత్రవ శ్కామదం స్వాద్విష్టంచ శవోవ్చ వృత్తడుణి సు తాంబూల మాసీయతామ్‌ం శోము 'స్ధేజసీముద్దరాలా! ఉదయద్యావ నాము ష్టాలజ్ఞావిజితమన్మథ్యా ఆనియున్నదిం శాపణ్యశ్రీయంకురితమైఐలజ్జచే మన్మథవికారంబులు బయల్పడక యంండునది చర్మద్ర విరాజమానవద'నే = పరివూర్మ చంద్రునివలె గాంతులుచేరుమొగముగలదానా | సంభ ల్శనే త్రోక్పలే వా వికసీంచిన నల్ల కలంవలజేకలకొవ్సగు కన్నులుగలదానా! కాంళ్యా ఇ జేవాచ్భాయచే, నిర్జి పద్య రాగశకలే = వే శాగమణిఖండంబును జయించినదా నా! సం సారనంజివినీ = సంసారమును జీవించం జేయుదానా! నత్యాజగమనము చేత, నిర్మితరాజ వంసగమ చే = రాబహాంసముయొక్క_నడకనోడించినదానా ! న్వర్రాంబరాలంకృతే = కన కొాంబరముధరించుకొని యలంకృతరైయుండుదానా! ముక్తావోరవరిమ్కృ లేఎముక్షా పహారమయాలంకారంబులుగలదౌానా, మే = నాకు రుజితిజనేగముగ్యు తాంబూలం ఇ శాంబూలమా, ఆనీయ తా౦ = ఇవ్వంబడుంగాకం -.... కీటీకు త్వ న్నే శ్రాంచలవల్‌. ఇ స్‌, యగంటిచూపులవలేి, చ్రృవంచిశరినం = రన మును వి_స్తరింపం జేయునదియై) వానిశ్రేయంటీచూవులు శృం గారరసమును వృద్ధి సేయునద్ది యనియంం దొంబూలము ఆస్వాద్యతనుప్తర్థరిం దం జేయుునదియనియు నర్థము, త్వన్మధ్యవలతో

10 వినోదక థాకల్పవల్లీ అనిచెక్సిన విని విద్యాసర్వస్వ వేదినియం6 గవిసామర్థ్యంబునకు నాళుకవితాచమ 'త్కా-రంబునకు వర్ష నాతిశయంబునకు రసికభావనంబునకు నెద 'మెచ్చిళొనుచు నితండు "జే నంపియుండుళం పాలతాంగుల నెల్టర నొల్చినని పంపివేసినవాండు. అదియుంనుం గాక చ్రథాన వేమంబుందాల్చి వచ్చియంన్న దాసెంగ న్నె త్తియైనం జూడకయుం౦ జెడినిచమజీయుం6 ద్వచ్శబ్దంబుచేత నన్నె చూపుచున్నవాందు. ఇట్ట కారణంబులంబట్టి విచారిందగా నే విచ్యానర్వస్వ వేదిని నని యిళం జెణింగినాండనుటకు సందియంబు లేదు, భూర్వము తనకడకుం జేరినసారనచే శ్రలం గొందజం దిట్టియుం గొందజుం డిట్టకయు విడిచిన యవాకండు నన్నుం గాంచి యఫూర్వవర్ణ్మనంబుం గావిం వెను, కాన నిశని నిక మోసపుచ్చ ననువుపడదు. నాకవి తాచాతుర్యంబున నోజింపనగును. అని యెంచి యాతని నెగాదిగం జూచి యోక ట్రైలమ్సువాండా నేంజె ప్పెడుపద్యంబునకు భెవంబుం బెల్పెదవేని సీకుం చాంబూలం బొసం"గెదనుం ఇెవ్పలేనివాండ వైన నివ్వను. అనినం గవియు వళ్లే యని యోమించుబోడీ సీఇెప్పెడిపద్యంబులు నెవ్వు మనంగా విద్యావేదినియంద. బురుముండు వసించుమంచంబునకును నస్ర్రీవసించుమం చంబునకును నడుమ సీహారొవరగాసదృళం జయిన దోమ తెరగట్టించి విద్యాసర్వస్వ వేదినీ క్వనునకుం దగినస ర్వాభరణంబులుదాల్చి యలకం బుల మొల్ల మొగ్గలం దుజీమి సర్వావయవంబులందు: నగస్తూరీకుంకుమాదిమిళితం బయి గనమగమపలచుచందనం బలంది కాంతీకలాపవిఖ్ఞాసిత యయి నంగీతసర్వన్వ వేదిని నంతః పఫపుఠంబున కంపి యది 'హారుచుండియుండిన గజదంతమయమంచంబుపయిం గూరుచుంటి కవితో విచాదంబు సేయం గడంగి యిట్లనియె, ఇ సీమధ్యమువలె, ముప్రినాణఐపిడికట్స గ్రా వ్యాం=పట్టుకొనందనినదియం, స్ర్రీలకం బిడికిట నడంగియుండునడుముగలిగియుందుటయు తశ్రమాలక్ష ణము. తాంబూల మును జేతంబట్టుకొన్లి విడెము సేయుటయనునది విదిత మైనదియేక చా! శ్వత్కు చకుంభవల్‌ =సీకుచకలశములవ లే నఖనుఖవ్యా పారలీలాస్పదం = కొననోళభులవనులలీలలశెడ మైనది. ఆనంాం గుచములు "ెలవంకలంగ లిగిం చునవ్వుడు కొననోళు లిడుశ్చిం గార బేస్టలకనువై నపనియు, తాంబూలము నఖముఖవ్యాపారములవలన6 బీల్చుట సిరలెత్తుట మొదలగువానికిం దగిన దనియం "నెజుంగునది, క్వచ్చేతోవల్‌ = సీమానసంబువల్కె అమందరాగజనకం = అధిశమగురాగ మునుగలిగించునది. వృాదయము అళనుగలిగించునది యనియు) తొంబూలము ఎంిఫును గలిగించునది యనియు. బెళీసికొననగును త్వద్దాత్రవల్‌ = సీశరీరమంపలె కామదం శామోద్దీకషమయినదియు, కవ = నీయొక్క; పీష్టవల్‌ జ వా తెరవలె, స్వాదు = అస్వాద్యనుయి; ఇష్టంచణఆస్వాదింవనాస్వాదింపం చై వైనం బ్కియంబు వెలయింపం జేయు నదియైయుండు, అట్టి తాంబూలం = 'శాంబూలము; అనియతాం ఇ టవ్వయిడుగాంతం

తృ తీయగుళి చ ముం 151 కాళి దాసుండువిదాాసర్వస్వ వేదినిత్‌* వాగ్వాదము నేయుట ఉత్సాం వతి వైదు దు దు మదు ఛైదు గల్లినక్‌ , భాతి గుమితీలం వైదు పంకజా, త్ర 'జేసీన౯, చేతి వై చెలుంగనట్రిచీకపోరులహాడు జే సీతి మేని వైదు లేనినిరజాటీ వేడుకళాం అని వచించి దీనిభోవంబు వెల్లడి సేయంజను ననినం గాళిదానుండును ఓకన్యకా విను మని యట్లు వివరించె- "మొదటిమైదు అరణ్యసంభవంబు లయినలక్క్య_, మద్యము? లేశ ఇెమలిఫురి, మృాగమదడము అనునవి. రెండవయైదు సముద్రభవంబు లయిన గవ్వలు, శంఖము, చ నాళము, ముక్తాఫలములు, జప్తు అనునవి, మూండవమైదు జేశజంబు లయినశాలిధాన్యము, ముద్దములం, నారికెడంబులు, కదళి, ఇతువు అనునవి నాలుగవ మైదు ననరనంభవంబులగు దర్పణము, ఉన్మృత్తుండుు నల్హకోతి, వనగజము, మహీవతిం విదవయైదు వర్వతభవంబు అయిన మాణిక్యము; మరకతము, వై డూర్యమా స్‌లము, బంగారము అనునివి* మన్మథునిచాణమాలయిదు: ఆరవిందము అశోకము;, చూతము; నవ చుల్లిక్క సేలోత్పలము అశునవి= చేతివైదనలాలెక్కీంచుట, ర్రాయుటు అకులునోయుట, పువ్వులుగట్టుట, వీణవాయి౨చూట ఆనునవి- మేనివైదనంగా నావలింతు ఇెటిక,ు ఘూర్రి ' లుట్స కుబ్బక, గ్రుడ్రిీతనము అనునివి. ఆరణ్య సంభవాదు లయిన యైదయిదుగా నుండు వస్తువు లొసంగినను; మన్మథుండు కడు ముమ్మరముగ మె దుబాణములం ఆుమ్యుచుండి నిను కాయజంబు లయిన యాలస్యాదులు "లేని యం _తమకాంతాతిలకము ద్రాయుట మొదలగువాని కైదింటి నెజుంగనివాని మగవాండ నని పేరుపెట్టొనియుందువానిని? బెంధ్రాడునా? అనుటయే దీనిభొవమ్హు అని యిట్లు తాం జెప్పిన వద్యమునకు ఖభౌవంబు వెల్లడి నేయంగా విద్యాసర్వస్వ వేదిని యు నోకవివరా మణీయొక వద్యంబు సెప్పెదను దాని భౌవంబు నెప్పంగలవా! యనిన నడుగం గలవారుగల్లినం జె్చంగలవారు. లేకపోయిరా! యనలాణ నామగువయం, క వండిన యొండిన దొక్క_టి, ఖండించినపచ్చి దొకటి కాలిన దొకటి"ం దిండికి రుచియై యుండును, ఖండితముగం దినిం ఇల్బ్పుకవియును నలజే, అనినం గవియు నవ్వి మయోమగువా దీనిఫొవంబు బెల్పుట యొకదువ్క్మరమా! వినుమని యిట్లనియె క, శిలవృతులతలం బుట్టిన, చెలువలు మువ్వురును గూడి చిడిముడివదుచుకా తలవాకిట రమిముంళురు, సలలికముగం దీని నెలుంగుసరనులు గలశేః క అనంగా నావడంతియు. దనపల్కిన తొంబూలపర్శ నంబునకుం బ్రతిగా నళ్లౌనిని నవి వర్ణించుటకు మిగుల నఎశేసంచి మతియు నిట్లనియె,

శేర2 వినోవక థాకల్పవల్లి క శుద్ధకలజాత యొకసనతి, యిద్ధరణిం దం్రిం జంపీ యెసంగనిశుద్ధిక్‌ బుద్ధి బితామహుం బొందుచు, సిద్ధముగాం దండ్రి గనియెం జెప్పుము దీనిన్‌ం అనంాం గవి యిది తశ్ర్రము; ఇది శుద్ధమగు త్మీరవంఛమునం జనించినది, కం డ్రి యగుదథిని చంపుట యనంగా మథించుటం దీని!ం బితామహుండు. తీరము. చానితోం "జేమిరి యిడుట సితామహుంచొందుట యని ఇప్పి కని తా నిట్టువచించెను, ఉఊ ఊరువు లంట రాం దిగిచి యున్నత మైనకుచద్వయంబు 6 జిళఇిఆంగుం దీసి నతిం జేరి చనుంగవం బిగ్గయిట్టి తాం నోరినకోర్కి. దీర్చుకొ బెం గోమలిం బొందక యున్నమ్మాత్ర నే సారము జెల్బుమో నురకసౌఖ్య 'మెఆింగినజాణ వైనచోన్‌, అని ఇెప్పలా విచ్యాసర్వన్వ వేదినియం మేంక చన్నులకుం జుట్టిననుచ్చుపాంకలు పీడిచుట భావ మనియు దానివెనుకటికాళ్లు పాలుసితుకువాండు దిగిచి తన౭ెండుతొడల నడుమ నిఆికించుకొని నుచ్చుపాంతలం చన్నులనుండి విడంచీసి చన్నులు గట్టిగంబట్టి శాం నోరినతీరదోవాంబుం గావించుటయ యావద్యార్థం బని చెప్పి మరలం చా నిట్లనియె. శ అంచిత చళుర్థజాతుండు) వంచమమార్ణ మునం బోయి చ్రథమశనూజక్‌ కాంచియు నచటం దృతీయం, బుంచి ద్వితీయంబుం చాంటి యొంబెను రాజున్‌. అని ఇె్చంగా విని కవియు నోచతురా వపంచభూతంబులగు పృథివ్య క్తేజో వాయయార్టకాళశములలో నాల్టవవాండగు వాయువ్చనకుం జనించినవాండు పహాూనువుంళుం డయిదవదియగు నాకాశపుంద్రోవం. జని వ్రథమమగు బృథివికిం జనించినసీతాజేవిం గనుంగొని యామె యుండినలంకయందు మూండవది యగునగ్ని నుంచి. శెండవదియెన జలతత్త ద్రమయమగుజలనిథిం 'దాంటి రామునికదకుం జనుబెంటె నని దీనిభాపము. ని శెష్పి యోమతిమతీ నావచియించుపద్యమునకు భౌవం బిమ్హ శాదేని ౦౫0 దుడుగు మని యిట్లు వచియించెః ఊం కన్యకు మ్రైదు పాదములు కన్యకు "నేడు విలోచనంబులుక్‌ కన్యకు నాల్డం కన్నోమలు కన్యకు నాణు కుచద్వయంబునుక కన్యకు చ్వాదళం బనలం గారణమధ్యమ మున్నృయట్టియా కన్యకు సిక నాకుం బది గావలెం శా! యిపుం డంగనామణీ అని ఇెప్పిన విని వనజానన నవ్వుకొనుచుం దనమనంబున నీతండు నన్నుర బయింి బయింబోనీక యుడుపుచున్నాయడు.ఖతండు నుడివినపద్య్యఘునం దొక కన్యకకుం చభోదములు "వెొందఖగునవిమై దాజునిట్టివిగానున్న వని విరో థార్థము మైకం బోంచుచున్నది, ఆది యట్లు గాదు కన్యారాశి న్హైదవది మకరము,దానివంటిని పాదనూలు- అకన్యక కాటవది కంభముం

తృతీయగుళభుచ్భ్చము 148 చానిపంటిన సనద్వయము దానికి నాల్లవది ధనుస్సు 'దానివంటివి కనుబొమలం దానికి 'చేడవది మోనము. 'దానివంటిని లోచనములుః కన్యకు ద్వాదశమగు సించామునంటికొను గలకన్యనగునాకురు కనకును కన్యకకుం బదవది యగుమిథునము గావలె నని యిీికవి యడుగుచున్నాండుం దీనికిం బదులు నెష్రుట కనువు లేదు, ఇతందు తాను నావచియించు పద్యమునకు భావం బిమ కాచేని యిం దుఢుగు మని చెప్పి యున్న్నాండు. కాన సీయాంథ థౌొషయందు వివాదంబు మొనుకొని యిత సంస్కృతమున నుషక్ర్యమించి వివదించుం?7గాక యని యనుకొని యిట్లు ఇెప్పె. పీకవీ నీ ఇెప్పినవద్యమునం గన్యారాళి దవది యని యి ట్టర్థంబు వర్ట్మించిన సరి యగునుః సీ నుడినిన పద్యభ్రావం బదియ. ఇ శేణగొన్ని సమన్యల నిళ్చెదను. వానిని బూర్జము 'నేయం గలవే! యనికం గవియు నవ్వుచు నట్ట కానిమ్లు. ఈవు విజిత వగుదువేని శా నుడువు తెజింగునం బ్రిన్‌ _ర్రించెదవే![ యేను విజితుండ నగుదునేని సీయింటం గావలివాండన్నై నీయిడినయన్నంబు భుజియించుచు నీకు చొనుం డై యుండెవనననిన నా వనజముఖయు. నోకవివరా మీచేత విజితనగుదునేని మో చెప్పినచొప్వున నడుచుకొందు, ఇందుకు సందియ ముండదు. అనినం గవియు నళే! యట్లు కానిమ్ముని నీ నుడువుసమన్య లెవియో వచింపు మవంగా నాళశనకాంగి యిట్లనియె

సమస్యా॥ “అద, త్హ మభుక్త మను_జ్హం,

[ద్తముగాదుః భుక్తముగాదు* న్మిద్రయుంగాదు.)

అనంగాం గనియు, ॥ క్యా 'వేదవిదే కిల దత్తం దత్తం బుధుజన్తై సృవా భుక్తం భుక్తం,

్రియతమయా సవా నృువ్హం సుప్తం అన్య దద్నర్త మఘయక్త మను_స్తమ్‌ం

[వీచము లెజీంగినవాని కివ్వలుడినదే దృత్తము, బంధుజనులతోడి భోజనమే భోజనము, కడునిష్టురా లైనకాంతతో న్నిద్తించుటయ న్యిద్రం ఇట్టుగానిచో; దత్త మదృత్తము. భక్త మభ్‌క్తముం న్మిద్వ యనిద్ర+]

అని ఇెప్పీన విని యాకాంత వెండియు ని ట్టనియెం

నమః “మా యాతి నామ యాతి నయాతి యాతో

(పోండు* రాడు, పోదు పోచ్చచున్నుది-]

అనినం గవి యిట్లు వచియింఖె, ట్లో పీటీకరాగ్రా. విరవాశురాంగీ వేటీ మబాదీ దివా చి్తజిన్యా,

ప్రాచేక్వలో జీవిక మర్ధర్శాశ్రం భూయాతి నాఒయాతి నయాతి యాతి,

(శననాయకుఃడు వచ్చునని శయ్యాగ్భహాంబున నుండి యెదురుచూచుచుండ శాయకండు కొకపోంగా నంకవించుచుండు వానో నజ్జీకావృత్తాంత మిందుం జెల్పం బడు

కైల్‌4 వినోదళ థాకల్పవల్లీ

చున్నది. తాంబూలము చేళంబూని మొక నాయిక ఠఈననాయకుండు వచ్చునని చ్‌తీ తీంచుచుండి యకంయ రామించేసి విరవావిక్ట బంబులగు నంగంబులతో. జేటిం జూచి యోసీ! యిందుం బ్విక్తజన్నుం టైనమన్య్మథుండు కడు బాములం. వెట్టుచున్న్నాండు గాని నన్నుందాసి పోయు ఈ వేదనవలన నిస్తంంతునన్ననో స్రాజనాయకుండురాందు.. ఇట్టి నాయకప్తేమవంచికం. బగున చేల యుండవలయును ! నన్నుంబాని పోంయాడచా? యటన్న నీ జీవికమం పోదు, ఇంక మమైనను నొంత సేకటికిం ట్రాజనాయకుండు వచ్చి గారవించునేమో యటన్న నా చ్రశ్యాశయు "లేదుః అర్థర్మాత్రంబును గడచి పోవు చున్నది. ఇంకదనుక రానివాం డింక రాంబోవునే యని భావము-]

అనలా విద్యాసర్వస్వ వేదినియు. మనంబునం గవికొళశలంబునకు మెచ్చుకొనుచు నిట్టనియెం

సనుస్యా- త్రయం యపి భజే దలిచ్చిక్ర మేతత్‌”

[(మూండు నుండునేని యివి మవోళ్చర్యము]

అని చెప్పిన నందుకుం గవి యిట్లనియె, బ్లో క్యానో గుణో సణకతా దథికో మతో శు

విద్యావిభూషయతి తం యది $ం ఛ్రువీమి

శౌర్యం హి నామ యదెకక్ర నమోస్తకన్నై

తచ్చ త్రయం యది భవే దతిచ్చిత్త మేళ,

[(దానగుణము తక్కినగుకాములు నూటికంటె నధికమని నా మతము, ఆట్రిత్యాన ముండువానిని విద్యయం నలంకరించెబేని యేమందును? ఆకనియం. దింక శౌర్యంబు సయిత ముండునేని యతశనికి నమస్కాారంబు సేయనగును, త్యానము విద్యయ శెర్యంబు నను నీమూండు నొక్కనికిం గలిగియుండిన నది మహాచ్చిత్రము)

అని చెచ్చంగా నా మానవతియు( గవివచనంబులు శ్లాఘీంచి “పండియం నిట్లనియె:

సమస్యాం "నహి కృత మువకారం సాధవో విస్త రంత”

[పాధువులు తమకుం జేసినసయుబకారంబును మజువరు.)]

ఆని చెస్పిన నందుకుం గవినరుండు వచింవె, శ్లో. ్రథమవయని పీఠం తోయ మల్పం స్మరంకః

శిరనీ నిపాతభారా నాంశేళా నరాణాం

నలిల మమృశశల్చం దద్యు రాజీవిళొంతం

నహీ శ ట్ట ముపకారం సాథభ్ధవ్లాః విస్మరంతి.

[(నారశేళవృతములు తనుకుం చిన్న నాటంబోసిననీళ్ణు శ్రైని మున్నవిగాన నబి స్మ్యరించుకొనుచు శీరంబున బరువుమోచుఫొని కమబీవిత ముండుదనుక నమ్భృతతుల్భాంబు

తృతీయగు ళ్‌ చృము 155 లగ జలంబులను నరుల కొనంగుచున్న యవి. ఇవి పిన్ననవాటం దమకుం జేసినసయుప శారంబు మణవక మహానెేేమనుగు వశ్యుషక్రియయ ట్లొనర్చెడిం గాన సాధువులు శము కొనరించిన యంపకారంబును మజవరు.)

అనంగా నావద్యంబు హృద్యం బగుటకు నంకసీల్లి యావల్షవపాణి యిట్రనియెం సమస్య కన్య యం యాతి విస్తారం వస్తు రషీళమ్‌” [రత్నితము సనేయంబడిన వన్తువు తనకు దాన విస్తారంబు నొందుననియం దాంచం బిడినవస్తువు స్వయమే ఉశౌాళమునకవచ్చుననీయు ఇ₹ండుభెవములు-] అని ఇెవ్పంగాం గవియు, న్టో జలే ఎలెలం ఖే గువ్యూం పాల్రే, దానం మవానపి, వ్రజ్ఞాదానకీ న్వయం యాతి విస్తారం వస్తు రక్షీశమ్‌ [(జలంబులం చైలంబును ఖలునియందు రవాస్యంబును ను _త్హృమపాత్ర్యమునందుర జేయంబడినదానమును క్షానవ్రదానంబును అనుసీవన్తువులు స్వల్పమయు్య్యను రకీళంబు లయం దమకుందామ విస్తారనునొందును అని ఇప్పంగా నావద్య ప్ర తిపాదికంబగు లోక న్యాయంబునకు సంకసించి యాకుటిలపంతల యిట్టనియె సమస్య- “యమో స్తు మెశ్రీ న కయో క్హిదూరకు” [(ఎవ్వారలకు మెలి, గలదో య వ్వారలకు దూరము "లేదు.] అనినం గవియు నీట్టునెప్పె* ట్లో, శా మయూరా గగేచ మేఘా లమాంత శేర్క స్సలిలేచవద్యం; లతద్వయే శ్లైః కుముచాని భూమా యమో స్తుమైత్రీ, సతయోక్షిదూరకు [మయూరంబులు గిరులయందును “మేఘంబులు గగనమునందు. నున్నవి. లత్షయో జనాంతరమున నూర్యుండును సలిలంబున బద్యంబును) ఇండులకలదూరంబునం జంద్రుం డును భూమియందు. గలువలం నున్నయవి* ఇందు మయూరవద్మకుముదంబులందు దూరంబున నుండు మేసఘుసూర్యశశాంకులు సమౌోవమున నుండెడు నారివలె మెల్రిం జెంది యున్నారు అనిన నామదవతి యశతనివచించినయ:. వమానంబుల కను మోవించుచుమురల నతని కిట్టనియెం సమస్యా “ర్రత్రినముయే. వేదపూఠ ఇప [(రతిళాలంబున 'వేదపాఠళంబువభి.] అని “చెన్పంగా: గవియు నిట్టనియ, ట్లో, ఆనవనళే యక్ఫృణికం నుఫొషిశ మపీ భవతి చోఫ్యాయ వనతో సొ)థవధూనాంరతి సమయే 'వేదఫాఠ ఇవ

156 వినోదక థాకల్పవల్లి [ఆవనరము గానిచోం జెప్ప్బంబడినమాట సుభాషిత మయ్యును ఆవవాన్య నుగుమః న్మడనిచే మం డీళృకవ్రీడలై సంభూర్జయావనశైై. ననవిల్తుకాన్త; విచారసారచతురనోస్టీ కుతూహలశ్రై యొవ్వుప్రఢశామినులు వసించుస్థలంబున నవ్వారలతో ౧ చబొందుసేయుచు నతి వై దస్శ్యంబు “కఇెజటయ ననురాగ "పేశలంబుగ నంధాషించుచు వారలముద్దువల్క్కు_లను; ట్రైచయరసపరీవాహ మేదురంబులగు వాసిని వినుచుందునవ్వుడు వేదపాఠంబు స్త్రీలకును బురువులకు నవహాన్యం బగును, వేదపారము నుభాషీత మయ్య ననవసరంబునం ఛ్రవృటత్తం బగటంకేస్‌ యపహాన్యం బగువిధంబున ననవసరంబునం 'జెప్పినది మంచిమాట యయ్యును బరివాసించంబడును ] అని ఇెవ్చంగా నాయొవ్వలకువ్నయుం గవి వచించినయ: వమేయుబునకు శిరశిక౦ చంబు సేయుచు మజియంం నిట్లనియె. సమన్యం “ృద్ధన్యఫార్యాకరదీపిశేవొ (వృద్ధునికి భార్య 'జేతంబట్టుకొన్న దీసమువంటిది. ఆనిన నప్వుడ శాళిదాసుం డిట్లనియె. జ కళే గృహీతాపి ఫురస్టితాపి న్నహేన సన్యు కృరివర్థితాప్‌ వరోచళకానాయ భవ శ్యజనస్రం వృద్ధన్య భార్యా కరదీపజేవం (దీనికిం గరదీషికా కులటల వరములుగ కెండర్థంబులుగలవు కరదీపిక యయినది సనా్నార్తమునం బట్టుగొనంబజినదియు. నెదుట నుండునదియం నూనియజేం. చాగుగనించం బడినదియు గానుండి యొల్బప్పుడును బరులయుంపకారంబున3కే యగును, అనంగా నదియె వండు 'బేఠంట్టుకొనియుండునోవాని కువయోగించదు- తదిళశరుల కువయోగించుననుటం వృద్ధుని భార్యయం నశ్లై యొల్లవ్వూడు పరుల కువకారంబు సేయుటకే యువయోగించునుః అవృద్ధుండు దానిం దనచేరం బట్టుకొనియం౦డినను తనయెదుట నుంచుకొనియున్నను శ్నవాపూర్వకముగం దత్కాంతీకవన్తువుల నొసంగి వై+ష్షించుచుండినను వానిని వంచించి చరులతో చీ గూడును] అని చచియింవంగా నావిద్యా వేదినియం గవి సెప్పినలోకానుథవో క్లికిం గరంటిల రుచుం 'బాను మరల నట్టనియెం సమస్య “ఇతి సంచిత్య వై శంభు రజ్ధాంగే కామిసీం దభా” [అని శలంచియె శంభుం దర్థాంగంబునందుం గామినిని ధరించె.] అని వెచ్ప్చంగాం గవియు నిట్టనియ* క్లో, అసారభూ తే నంసాశే సారభూతా నిళంచిసీ, ఇతి సంచింత్యవై శంభు రన్థాంే కోమినీం దభా, (అసారభూశమగు నంసారమందు సారమయైనది నికంబినియ, యని కలంచియె శం భం దర్భాంగంబునందుం గామినిని ధరించెను.)

తృతీయగుచభుచ్చము 157

అనంగా నరనియు లే) షీ శవన్తువు: సరి యని యుంచి యాపంచాననమధ్య మజియు నిట్లనియెం

నమన్యం “నందీ ప్రే భవనేతు కూజ్టుననం చశ్యుద్యమః కీదృకో

(ఇల్లు రగులుకొని మందుచుండంగా నూయి ,ద్రవ్వుటకు యత్నించుట యొజ్టిది?)

అనలగా గవి యిట్రనియెం

• స్ఞో, యావ తృరన్థ మిదం శరీర మరుజం యావ జ్ఞరా దూరకః

యాన వ్చేంద్రియళి రవ్రతివాళా యావ క్ష యో నాయువః

ఆక్ష్మృశ్రేయనీ శావదేవ విదువా కార్యః వ్రయత్నో మవోక్‌

నందీక్ష్తే భవనేతు కూపఖననం వ్ర, క్యుద్యమః కీదృళః

(ఈశరీర మెందనుక రోగంబులేక నున్వస్థమయి యుండునో; ఎందనుక జర దూరమునన యుండునో; చకురాదీం్ధద్కియములపాటవ మప్రతివాతమై యొందనుక నుండున్నో ఎందనుక నాయంవునకు నసంయటయంబు గల్టదో; అంఠకు లోపలన విచ్వాంనుం డాక్ష్మశ్ర్రేయంబుకొజకు మవోప్రయళ్నం బొనరింపంజనును. రోగములును జరయును నంభవించి యిం్రియపాటవంబు తగ్జి యాయువ్పును మయంబునొందినయనంకర మాత్మ శ్రేయంబుకొజకు యత్నించం బ్రౌజిన ముండదు, ఇంటికి నివ్చంటుకోనుటకుముంద యుజ్రియాపదలం 'బావీికొనుటకు నూయి ద్రవ్వించుకొని యుండవలయు. అట్టుగాక యిర్శ టికి నిప్పంటుకొని మండుచుండునవూవ నూయి. ద్రవ్వుటనై యత్నించుట యనునషి యొట్టివని! నిరువయు క్తమని యర్థము]

అని ఇప్పిన విని నంశసించి యామించుబోడి మంకియు నీట్లనియః

సమస్యా “దారభూతో మురారి |

(మురానురునిం జంపినవోం డగువిక్షుండు చారు వయ్యెను-)

అనశాం గవి యిట్లనియె లంట డా

జీ క్రీ బ్రదంళరీరం = ఈశరీరము, యావల్‌ = ఎంకదనుక, ఆరుజంజరోగములు 'లేనిళై, న్వస్థ ం=సుఖావహాముగనుండునో! కూవల్‌ = ఎంతదనుక, జరాజముసలితనమా,; దూరఠః=దవ్వులనుండునో! యావళ్‌ =ఎంతదనుక్కు ఇం, ద్రియళ క్రిం ఇ వత్తు రాదీంద్రియ ములపాటవము, అప్రతిహాశాజఅడ్డగించయడదో! యావత్‌ = ఎంతదనుక;ు ఆమొవఃి = జీవికమునకు తీయః=వోని, న=జసంభవింపదో! శావజేవ=అంతదనుక'ే, విదుషా=విద్వాం సునిచే, అత్మశ్రేయసి=తనయొక్క_ చషేమమునందు; మవాక్‌ =గ్‌ ప్ప; వ్రయశ్నుః=వ్రయ క్నము, శార్య8ఃజవేయందగినది* భవనేసందీ స్తేకు=ఇల్లునిన్నంటుకొనిమందుచుండునవ్వుడు; కూవఖననంవ్రతిజనూయిద్రవ్వుటకుద్తా ఉధ్యమణావ్రయక్నము, శీద్భశః=ఎట్టిది!

158 వినోదకథాకల్పవల్లి

• శ్ర ఏకా భార్యా వ్రకృతి రదలా చంచలాచ ద్వితీయా

పుత్రో నంగ .స్త్రీభువనజయీ మన్మఖో దుర్ని వారక "జీ శృయ్య్యా ప్యుదధిశయనం వావానం వన్న గారిః స్థారం స్థారం స్వనృవాచరికం దారుభూతో మురారి?

[ఒకథార్య యచలవ్రశృతి. అనలా జడన్వభావముతోం గదలకయుండునది 33 డవభార్యయన్ననో చంచలురాలం ఒకచోట నుండదు. పుత్రుం డన్ననో యనంగుం డనుమన్యథుడు= శరీరములేనివాందును ముస్టోశములంజయించువాండును. నివారింవం నూడనివాండు మైయుంటెడిని. వానికి శరీరములేనిొజంత యొకటి యట్టుండ ముబ్లోక్‌ ములను జయించి కనవళశము జేసికానునాద్ధత్యంబు గలిగి వలదనిన నుదుగువాండు. గాక యుంటెడిని. పానుపు నర్పము. “నసక్పేచగృహేవాసోమ్బత్యులేవననంశయకి అన్న ట్లనారతమును మనంబున నతనిని షయ మగునులుకు మానక యుండు. శయనమందిరము గాంచలా జలనిధి. “కూవన్యతీశేనివనన్న పాయంకోవానథ త్తే” అన్నట్టు ఏళట్టు కొరిగిన నపాయము గల్లునో యనుభయము చాయక యుండు, వావానము నర్చములతో నెల్ల కాలము పగబట్టి పోరాడుచుండు, ఇకండు వావ్యూళి 'వెడలునవ్వుడు సర్పముం గాంచె జే దానితో జగడమునకుం బోవును గాని యికనినంతవ్యస్థలంబునకుం బోండు. ఇట్టి ఈన జలివాచ్చిద్రంబులం దలంచి తలంచి విళ్టుండు చారుభూతుం డయ్యెను= ఒళ భార్య యచలృశృతి యనంశా భూజేవి; ఆండవభార్య చంచల యనలా లశ్మీచేవి; 'దారు భూతుం డయ్యె ననంగా భగవంతుండు శ్రీపువపో ' కృమమే్యత్ర నునంబడుజగన్నా థస్థలం బున దారమయార్చారూసీయయి చేశనసంరమీణ మాచరించుచున్న వాం డనునర్ధ మను సంభేయము.)

అని చెప్పిన నాకలునకంటియుం గవివచించినయగ్థవిశేమంబునకు “మెచ్చుచు 'వెండియు నీట్టనియె

సమన్యం “వినాశకాలే విపరీకబుద్ధిః”

(చెడుకాలంబునకు బుద్ధియు విపరీతం బగును.]

జ టీ. వికాభార్యా=దక భార్య, అచలావ్రశృతిః = స్థిర్మవ్రకృతిగలది.. (భూజేఏ) ద్వితీయా=ళెండవభార్య్య చంచలాచ=చవలంరాలు (లక్షి ఫ్యుత్తః=కుమారుండు, ఆనంగఃణ అంగహీనుండును, త,భువనజంగా=ముబ్హోకములనుజయించువాండును, దుర్ని వారం ఐ అని వార్యుండునగు, మన్మథః=మన్మథుండు, శయ్యా= పానుపు శేమ!= శేవు:డనుసర్పమాు, ఉద ధీఃజసమ్ముద్కము, ఛయనం == సరుందుస్థలము, వన్న గారి? = సొములక్రుళ త్రుడుః (ళు క్యృంఠుంయు వాహనం = వావానముం ఇట్టి-న్వగృ్భృవాచరికం = తనయింటికఠన్వు స్తారం స్యారం=స్త రించిస్మరించ్చి మురారిజనిక్టువు, దారుభూతఃణకాస్థ్రమయ్యెను,

తృ తీయనగుళు చృము 189 అనంగా గవి యిట్లనియె

శ్లోన ని్కి తో వైవచ దృక్టథార్వః న్యక్రూయశతే కాయమమయ? కురంగ

తథాపి కృష్ణా రఘునందనన్య దినాశకాలే విపరీతబుస్థిం-

[కనకమయచగు మృగము నిర్తింపలుడియంన్న దని యింతకుం బూర్వమున కన్న దియులేదు; విన్నదియులేదు; అ ట్లయ్య్యూను రఘువతి కట్టిమృగంబున శానగలె' గను. అది మారీచమాయ యని తలంపకపోయొ చెడుటకుం గాలము వచ్చినవుడు బుద్ధియం విషరీత మసను.)

ఆని బెద్ప్చంగా నామగువయం మరల నిట్లనియె.

సమన్యం “పొాపాయ వరపీడనమ్‌”

[వరులను బీడించుట పౌవముగొ అకు]

ఆనలాగం గవియంం, శ

త్హోం శ్రూయళాం ధర్మనర్వస్వం యదుక్తం శాస్త కోటిభి?

వరోవకారః పుణ్యాయ పొపాయ వరపీడనాన్‌

(కోటిశ్ళాస్త్రముల భీం జెచ్చంబడినధర్త్మపుమర్మ్యనుం. విరుముః వరుల కువకారము వేయుట పుణ్యంబుకొఅకున్సు వరులను బీశించుట పావంబుకొజకు నగును]

అనిన నాకనకాంగి యి ట్లనియెః

నమన్య- “జాశాయ లవణాయ వా”

[కూరకొండె నుప్పుకొంబే-]

ఆకలాం గవియు,

శ్లో, ఆశాకురంగ మారువ్యూ నిత్యం భావతి యాచక$;

యత్కి-ంచిక్తంకులార్థాయ శాకళకాయ లవణాయ వాం

[యాచకుడు శా నాశయనుకురంగమంబు నెక్కీా ప్రశిదినము నొకించుక కండు లంబులకొం జె నొంటెపుం గూరలకొండె నుచ్వు కొండెం బరుగిడుచున్నాండు-]

అనంగా నాకలకంఠియు,

సమస్యా “కృశే కస్యాస్త్తి సౌహ్చాచమ"”

[చిక్కియుండువానియం 'జెవ్వనికి సౌవ్భూదం బుండు*]

అనంగాం గవివరుండును,

జ్లో, వనాని దవాతో వహ్న్నే సఖా భవతి మారుతః,

సవీవ దీసనాశాయ కృే కస్యా ప్రి పౌహృదమ్‌!

160 వినోదక థాశల్పవల్లి [భహ్ని వనంబులు దహించుభు విజ్బంఖించు చుండునప్పుడు చండమారుక మళ నికి సవాయుండై యకనిని మణీయం వృద్ధి సేయుచున్నదిః అచండమారుకమే. దీపమును నళింవంకేయును. కానం బిక్కియుండువానియం "బెవ్వనికి సౌవ్భాదం బుండు 1) అనలా నాకాంచయు నిట్లనియె: సమస్యా “మనుమ్యరూ'పాః వశవ శ్చరంతి” (మనువ్యరూపంబులం జరించువశువులు నా నొవ్వచుండుదురు.] అనంగార గవియు, ళ్లో+ వహాం నవిద్యా నతపో నదానం నచాపి శీలం నగుణా నధర్త్యం, "బేమ _ర్యలోశే భువి భారభూతా? మనుమ్యరూపా8 వళవః చరంతి. (ఎవ్వారలకు విద్యయంం6 దపంబును దానంబును శీలంబు నుత్తమగణంబులును థర్త్యంబునుండవో; అవర్త్యలం భూమికి భారభూరుతై మనుష్యలోకంబున మనుష్యరూపం బులతోం జరించువశువులు నా నొద్వుచుండుదురు.)] అనంగా నాసుదతియు, సమస్య “శిరసి లిఖితం లంభఘయతి కటి (తలన్రాలుదక్పించుకొనువాంజెవ్వండు?) అని వచించెను అందుకు౦ గవి యిట్రనియె, కస్ట త్తిలాశీళ శ్నార్జీ శబరళరలక్యుక్వ మగమ ద్విధాతా లోకానా మలభత ళిరఃకృంకనవిధిం చ్రయాతా శౌ రావో ర్చినకరళశళాంకా కబళళాం వ్రు ర్న్న శృంభు శిరసి లిఖకం లంఘయతి కం [(త్రిలోకనాథుండై నవిస్ణువు శబరునిశరంబులక లత్యుం బయ్యొనుం శీ కృష్ణావతార సమౌ క్రీయందు "నేకతంబ యాకృన్ణుండు తనపదమును మణియంకవదంబుైమ. నుంచుకొ సి తి, లో శేశక=ముబ్ణోకములకుంటబ్రభువగ్కుశార్డీ విష్ణువు? శబరశరలక్ష్యత్వంజ ఎటయుకువానిచాణమునకుం గుణియగుటన్యు అగమల్‌ = ఇం బెక, ,లోకానాంవిధాతా = లోకములనునృ జించినవాండగునలువ, శిరఃకృంతనవిధిం.శిరముగిల్లి చేయుటను, అలభత్‌ = ఫొంచెను, ఇందుకుంగారణము వలువిథములుగనున్న వి, తౌదినకరళశాంకో ౬ ఆచంద్ర సూర్యులు, రావోఃజరాహువునక్కు కబళతాం=కడియగుటను) చయూత=శెందుచు నాస్టడ ప్రభుః = సమర్థుండగు శంభుః = రుద్రుంయు, నుస్నః=దిన మొలతోనున్నాండు శాన కక = ఎవడు, శిరసిలికకం = తలయందున్రాయయిడినదానిని, లంఘయతివు దాంబెడిని,

తృతీయగుళు చ్భము 161 బొటనవ్రేలు గదలించుచుం బరుండియం౦ండ వ్యాధుం డొకండు గాంచి జికె వ్వాడించుచున్న దని యెంచి దాని లత్యుంబు చేసి చాణంబు విజిచిన నది భగవంతుని యంగుక్టంబునం జొబ్చేను అనంతరము శ్రీకృష్ణ్టావతారనమా_క్లి యయ్యును, ఇది పురాణ కథ లోకములకు నృష్టిక్నర్హయగు నలంచశిరము. గిల్లి వేయంబడె. ఫూర్వ మిళ్వరుందు బ్రిన్నాపం గలళిరంబును గిల్లివేనె నని పురాణకథ, సూర్యుందును చంగద్రుండును రావువుజే వ్రాంగయదుచున్నారు తవాణకాలంబున రావంవు సూర్యచంద్రుల మ్రీగు నని పురాణకథ. సర్వశక్తుం డయిన శంథుండు వన్తములేక దినమొలతో నున్న వాండు, కాన నింతటిగొవ్పవారిశే యిజ్రింపత్తులం కలిగి నొసట న్రానీనన్ర్రాంతను. మిజు టప శక్యము శాకయుండం దక్కినవాం జెవ్వండు గాని దానిం దొంటం గలండే)

అనంగా నాజవ్వని 'వెండియు |

నమన్యం నాకద్న్త మువతిస్ట లే

(ఇచ్చి వెట్టనిది దోరకదు-)

అనలాణం గవియు,

శ్లో. యన్య రళ్నాకరస్తాకః యస్య లల్తీ సృవోోదరీ

శంభో రోదితి భిగార్టీ నాఒద్నక్త మువతిన్థుతే.

(జీనికి రళ్నాకరుం డనిఇెవ్పంబడునమ్ముద్యము శండ్రీయోః జీనికి నగ్యనంవర్ప్ర చాయిని యగులత్షీ నవోదరియో; అట్టిళశంఖము వతియింటివాకిటను బిచ్చమునకు రోదనము చీయుచున్నది. కానం దొలుత నిచ్చి వెట్టనిది దొరకదు. “ళశనవారి కంకగల్లి నం దనకలిమియ తనదిగానిో* యనున్యాయమనునంభేయము. శంఖము సమ్ముదృమానం జనించునది గాన సముద్రు,ండు కండ్రి యనియు లక్షీ నవకోదరి యనియు: జేప్పం బడినది.)

అని వెచ్చగా నాలలనామణి మంకియు నిట్లనియె

నమన్య= ప్రాకృతం శీన భుంజతే, ఆనలాం గవియు,

[ప కతి నంబంధంబునంగలిగెడ్సు దఖంబునెన్వ శేని యనుభవింపని బారు గలే!)

శ్లో మాతా లశ్షీః ఏళా విన్హు; న్వయంచ వనిమమాయుంధథః

తథాపి శంభునా దగ్ధః ప్రాకృళం శీన భుంజతే

(కల్దియో! లక్షీ, తండ్తియో! విష్ణుండు- తానో! విషమాయుధుండు, కానం ది దండ్రుల బలమును దనయ స్త్రబలంమి నుండియుంను శంభునిచేత నామస్మథుండు దగ్థండయ్యెను- ఆట్టగటం జేసి ప్రకృతిసంబంధంబునం గలదుఃఖంబు 'ివ్వారేని యక ఛవిందక 'పోయలళేకి

వినోదలా] 1

శరత వినోద త థా ౩ల్బి వాళ్లా

ఆలీ శద్చగగ విద్యాసర్వన్వ బేదినియంం చాను నమన్య భెన్సిమగియక మందర శ్లోకం బుపక్రమించి వచించుటకు నాళ్చర్యవడుచు.. నినిం జయించుటకు క ు ఇాదని తలంచి “ఐనను జూరీమా; విషమసమవ్యలం నొన్నింటి నడుగుదము ఆ కొని యిట్లనియె ం

సమన్యం చమోతుంకు సీవమానర! వత క్యధ$ ;

(యోతుధక్మ్మములను "సీఏ0చువాం డధిపతనంబు నొందును) జ

అనంగాం గవియు నవ్వుచు నోకామినీ సీ వందు జయింషం బోయెగవో చొ నని యిట్లనియొం

శ్లో బుణాని శ్రీ ణ్యహేకృత్య మనో మో, నివేశయీల్‌

అనపొకృళ్య 'మోతుంతు నేవమాన? పత త్యధ$-

(మానవుండు చేవబుణము. షికృబుణము మశుమ్యయుళాము అనుబుణ క్రయ మును యజ్ఞములు చేనీయు సంకానము వడసీయం చేదాధ్యయన మొనరిం చియుం దీర్చు కొని యనంతరము 'మోశ్షచింతనము సేయం జనుము, ఈబుణ్యత్తయమును దీర్చుకొన "మోమధర్హ్మమును సమాభరించెచేని యభ్యవతితుం డగును.)

ఆనంగా నామానినియు మరల నిట్లనియె,

. నమన్య, మత్నీకాపాదఘా తేన కంపితం భువన్నత్రయమ్‌ )?

(ఈగౌకాలిచెబ్బచేత మున్దోకంబులును గంవము నొంబెను-]

అనలాం నవియు,

శ బ్భుంతే జఠశే విష్ణోః నవసీఠభుజ శ్నివ్యో మకీ కాపావఘా లేన కంపితం భుపకశ్రయక.

[శ్రీ ళృష్ణుండు శికు పయి యుండునప్వుడు నవనీతంబు భుబించె. ఆనవనీతంబున సీలొ యుండెకు అది లోవలికిం బోలా వెన్నునికి గడుపు గలియంబెజ్ట్రైరు.. ఆశని యుదరుబంనం ద్రిలోకంబు లున్నవి కాయబట్టి యప్వు జామతీశకాలు చాయి ముల్లోకం బులును గంచంబు నొంబెళుం

అని చెప్పలా. విని యావనజాతనయన కనమనంబున నితండు విషమనమన్యల యందును విజికుండు గాం డని తోంచెడిని. గూళార్థ్యం బయినళ్లోకంబు నెప్పి వంచించ నగునో! యదియు జూత మని యిట్టనియె.

న్లో, వాతో సాకుమళా రామః నీతా సా బార్షనిర్భరొ

రుదంతి రాక్షసా నృశ్వే హా వీ రామో 'నంతో హర$,

[వానుకంగునిచే రాముడు చంవంబడియె. ఆకీక సంకోమషభ3త యమున.

అక్కటా! ఛాముండు వాతుండయ్యె చే యని రాశ్షను లందజు ేడుచుచుండెదనం]

తృతీయగుళుచ్చము 268 అనిచెచ్పలా విని కదియు నోమానిసీతిలకమా సీవు ఇప్పినక్లోకంబునందు హనుమతా ఆరామః అని వదవిభాగంబు వేసి నరిపడు నని ఇెప్పి;

(ఆరామఃణలోటు హనుముఠా=ఇఅంజజేయునివే, వతః=పాడుచేయంబడినదిః ఆనియర్థ ము, తక్కినవి ఫూర్వమువలె.]

ఓకాంశా నీవు మొత్రమే యడుగుచుండ "నేనింకదనుకం 'జేవుచు. వచ్చితిని ఇంక నీ వడిగినదానికి "నేశును జీనడిగినదానికి పీశ్రకు శెవ్వకొనుదు రాం జనును, అట్ల యిన మనయిరువురతారతమ్యంబు విన్పష్టం బయ్యొడి నని కెవ్పలగా నామానినియు. వళ్లై యన నానుడివెడు భ్లోకంబునకు బదులు 'నెచ్పంజనునని గవి యిట్లనియెం

శ్లో, శేశవం వతికందృష్ట్వా పౌండచా హర్ష నిర్భరాః

రుదంతి కౌరవా న్సెర్వే వొ నా శ్తేశవ కేశవ.

(గ్రోశవుండు వతిళుండు గాలరి. గనుంగొని పాండవులు నంతోవభరిళుై = కౌరవులందఅంను అక్క_టొ యోశేశవా యోశేశవా యని యేడుచుచున్నారు.]

అనలా నానర్వన్వ వేదినియు, కం అనంగా జలముం దానియందు: బలితంచ్రై యుండు శవంబును గాంచి పొండవము లనువక్షీవిశీషంబులు చానీం దిననగు నని నంక సించుచున్నవి. ధ్యార్తరాన్త్రంబు. అనుపక్నీవిశేమంబులును. నీటియందుందు శవమా | శవనమా 1 యని కూయుచున్నవి యని 'చానిహాథార్థంబును న్పష్ట్రంబుగా విడదీసి ఇెప్పి యావిద్యావతి యిశ నిందు నితని జయించ ననువువడ దని యొంచి వ్రేహార్థ్యంబుగల శ్లోశంబు 'జెచ్చం బూని యిట్లనియెం

ళో అనేక నుషిరంవాద్యం కాంతం స్ర్రీమఖవంకజం,

చతుల్రోర్మవియకరం మయోజానాతి నవండిత?.

(వాద్యమా చెక్కురంధకిములు గలది స్రీమఖకమలముకాంతము. చతు వులకుళు లో శ్రములకుం ఛీ తి గల్పించునది. ముఖము కన్ను లకును వాద్యముచెశ్సలకును ఛ్రయమా 'సేయును. ఇది యేమో యౌటింగినవాండే పండికుండు. ఇది యొకచానితో నొకటి! నంబంధము "లేనట్టు నువయంక్తార్థము "లేనట్టును దోంచుచున్నది.)]

అని ఇెన్పంగాం గవియు. నీవు వచించినది పుట్టగాని యొం. 'జేమియు. గాదు ఆచెటన 1! ఇ క)రంధ్యింబులు గలిగి ఇయండు. దానికి వపల్తీక మని నంక్కృృతమున6ి జీ రట న న వ! వీ బయ్యొం స్ర్రీయనలాం జదలుపురుగులకుం 'బేరునలదు. వానిముఖమున నుండుసంకముచేం బుట్టినది కాన స్తీ ముఖవంకజం బయ్యుం చముల్రో ] శ్ర ము లనంగా సర్పములు, వానికిం ట్రియా వహము అని యిర్థవివరణంబు వేసి ానిట్టనియ.

న్లో నువర్ష్దాలంకృ ళా, నారీ =షూమాలంకారవరి తా,

సానారీ విధవాజ్టేయా గృెహే;:రోదితి, కక్పలిః

కర్మ వినోదక థాక ల్పవల్సి

[నువర్దాలంకారములం గలనారి " *హేమమయాలంకారము లేక యున్నది ఆనారి విఫవ యని మయొజుంగనగును. దానిభ_ర్హయింట నేడుచుచున్నాండు. సువక్షాలంకా రమాలంగలది పూమాలంకారవర్చితయై యుండుట యొట్లు * ఆది విధవ యయియుండదాని భర్త యింట 'నేడుచుచుండుటయొట్లు ? ఈళిండర్భములం బరన్సరవిరుద్ధములంగం భ్రైకిం దోలడయనుఎ

అనినం గవివల్కులువిని విద్యాసర్వస్వ టేదిని యిట్లనియె, నువర్శమనంగా మంచి 'జేవాచ్భాయ- చానిచే నలంకృత యయియుందుకాంక; బంగారుభూమణములు ధరించనిది. ఆనంగా దనబేనా కాంతి తస్థనని యాభరణాదులు థరింవనిది యనియర్భము- ఆచారి; విధవ యనంగా విశీషించియుండు మగలుగలది, ఇది అంకుకనమునకుం చబోవుచుండం గని 'బానిమనం డింట- జేడుచుచున్నాండు. అని అవావద్యార్థంబు- ఆని యిట్లు వచియించి యామించుభోడి దీనియందు నికనినోడించ నలవి గాదు, వదములకు భాషాంకరమున నర్థమా స్ఫురించుటకేం జిత్తభ్తమము గల్పించునట్వు వచింద నగు నని కలంచి యిట్లనియె

శ్లో, ఆంబలిజ్వేషిణం వంచే ఊరు పిండీకృతానురం,

ఉరగాయకృత శ్రానం పాలనేతిషృయంగవామ్‌,

(అంబటీయరదు 'జ్వేషము గలవాడనియం, ఊరువిండిగాం జేయంబడిన చై త్యులు నలవాం డనియు ఊరగశాయకుగా భయమువదుచాం దనియు సోవులపాలును "నేయియు చ్రీయవదువాండనియు నట్టివానికి నమన్కరించెదనని సాధారణార్థ్యము అంబల్సిఊోరుపిండి, ఊరగాయ పూలు, "నేయి ఈవదము లాంధిభాషోవదములు. అవి వేరియున్నవి శాన శోక మసమంజన మనితోంచుచుండును.]

అనంగాం గవియు మందసానంబు సేయుచు వినుమనికెప్ప, అంషాబలిజ్వేషిణం అని వదవిళాగము నేయ. బలిని 'బ్వేషించినవాయను. అకారవాచ్యుండు వైనచిష్టుని నమన్కు-రించెద ననియం, నరండు ఈనయూరువులజే ననురులగు మధున్షై టభులను వారల నలిపి వేసినవాం డనియుం6 గాళియోరగంబునకు భయంబుగొల్సియముసను విడిచిపోవునట్లు ేసినవాం డనియు నోవులపాలనంబున నత్మివ్కియము గలవాం దనియు సీయర్థమంం పొల "నే+అతిప్రీయంగచాం, అనివిళాగంబునేయ నగునన్సియు ని ట్రాపద్యార్థంబు వర్డించిజెన్ని శాను బదులుగా నొకళ్లోకంబు వచించెం

ఖో + భాండే జలంవా కక్ర్రంవా సీరోమోరో వదాంగనే,

మౌర్దమాళోళ్య గంతవ్యం ముల్డు స్యాత్త త్ర కంటకమ్‌ః

[(ఒకఫురువుండు తక్తభాండంబు నెక్తుొనివచ్చుదాని నడుగుచున్నాండు. భాండం

బునందు జిలమా! కశ్ర్మమా! 'లేక సీరమా! మోరా! షీయంగనా వచింపుముం. ష్‌సియ్లా

తృతీయ గుళేచ్చము కిక్‌ వనమదంబుచేళం ట్రోవం జూదకపోయెొదవుః మార్దముం జూచుకొని పొమ్ల. అట్లు విమో ర్హంబునం బోదు'వేని యందు గంటకము ము ల్లుండును, ఇందు జలం ఆనువదమునకు వెం డియు నీరో అనియు తక్త్రంఅనువదమునకు వెండియు మోరో యనియులగంటకం అన పదమునకుచెండియు ముల్లు అనియుం జెబ్బంబడియున్నది. ఇది యిచట శ్రుమజనకము.) అనిన విద్యావేదినియు నోకపీ యూాపద్యంబునందు అంగనే యనునంబోధనము నప సవీరోచూరోి అనుడానిని విశేషణఐబు చేనీనట్టుతై న సీకోమ+ఊరోఅని దోమమాలం లేక కళశళలాడుతొడలునలదానా యనునర్థవివకయందు. సరిపడుచున్నది, “ముల్లు” అనుదాన్సికి ముదమును బోంగొట్టునది యనునర్థవివతయఎదు నదియు. సరివడును, అని వచియించి యాచంకకగంధి తనమనంబున నిందు సీఠండు విజికుందు 70ందు; గూఢ భాపంబుగలప్రత్యు _క్రీ నిష్పవలసీనవాక్యములు గొన్నివచియింతు. అం దీఠం జెంచటి వాండో కనుగొందము. అని యనుకొని యిట్లనియేం న్లో అర్థాస్వాదన చేళాయాంం ఛబ్దోత్స _త్రివిచార కాళ (కావ్యమాలయం దర్ధస్వారన్యమును దా మాసాష్టదనమా సేయు'పళలయందు శబ్ద మాలయుత్స త్తినిగుణించి విచాశము సేయంవారుల] అని ఇెద్చదా:ం గవియు శ్లో నీవీ మోతణ వేళాయాం వ త్త్రమూల్యవిచారకా౭ [(నవరసరసీకయగు ళ్ళ సంగారనాముకలతో బావ్యోవభోగంబులు సళుఫుచుండమి తలశెక్కి మోవినొక్కి- వెక్కిలులం ముధ్రాడీ యక్కునం జేర్చి యనువు మెజియం దటు కున వలపులముడిజూర్చి లజ్ఞాకలత్వంబున నంత్ర్రమించు నామించుబోడుల కమనీయ విలానంబులను గనుంగొనవలనీనయు బ్వేలమోదథ రొవవాంబగు నాళాలంబున నీవివదల్ని యాచీరవిలువ యొంతయంంండు నని వస్తమూల్యమును విచారించునా లే! కవి వచించి యుండదు నవనవకల్సనామనోవారంబులగ్‌ నర్థంబుల సనుభవించు వేళల నన్థాసారదనము మాని శబ్దము లేధాళువునలనంబుట్టిన వని విచారము సేయుట కడు విరసముం అజ్జే వలపు లనముడివీడుచు కాలమందు? గామినీమణిళ్ళంశారంబు లనుభవించుట మాని యాన త్త నును కేకం బట్టుకొని దానివిలునను విచారంచుటయా6 గడువిరస మని భోవముం)] అని శెవ్చంగా విని కనకాంస కవివ చించినయర్థంబునం గలరనవంకతంబగు భావం బునకు సంతసించి మజీయు ని జ్ఞనీయె, శ్లో! ద్వావేవ కోమలౌ పఖ్యా, (శేంతని ఇంజే వథ్యములు], అనంాణం గవనియు,

166 వినోదక థాకల్పవల్లి శ్లో! వార్తాకవనితాధ ర్యా [వంకాయయు వనితమోవియు 'లేంజవి ఇందే మంచివభ్యములు-] ఆనణాణ విద్యాసర్వన్వ వేదినియం, న్లో చ్వా చేవ కఠినా బథ్యాం [కశినములయినవి "రెంజే వథ్యములుం) అని వచించలాం గవియంం, న్లో, కూశాండకుచమండల్యా, ళా చక్రీ (కూశ్తాండముకు గుచమండలమును గలోరము లయినవి కెంటే పథ్యములం.] అనంగా నామగువయం సంకసించుచు, అందుకుం గప్వి ఇ ట్రీశ్లోకము నాయిరువురు నుత్తరో _శరసారవ్రశ్నో త్తరరూపమున ముగించికి అందు విద్యాసర్వన్వ వేదిని, కళారత్నం! కవి, గీకం! విద్యా "ల వణనుఖరత్నం! కవి. వారికథా. విద్యా రణేకచ్నం! కవి. వాణీ! విద్యా, నగనళలరత్నం! కవి, దినకరః' విద్యాం నిశారళ్నం! కవి చంద్రః విద్యాం శయనతలరత్నం! కవి శళిముఖీం విద్యాం సభారత్నం! కవి, విద్వాక్‌ విద్యా, నృవతికులరత్నం! కని. రఘువతి?. (చతుష్టష్టిళళలలో శుత్తమ మగునది యెపి యనయా గానము అని బదులు, ఇట్టే వయుం బయి 'నేర్పజబుచుకొనవలయు, ఛ్రావననుఖములలో న్నుత్తమము వారికథం యుద్ధ మునం అగెళించునది పహూయము, అఆకాశతలంబునకు నలంశారభూతుండు నూర్యుండుం రాత్రిని బ్రశాళింపం బేయువాయ చంద్రుడు. శయనకలంబుకం దామోదావనాం బగనది చంద్రమాం నభ్‌ను ఆగౌళింనం జేయువాండు. పంజితుండదు, రాజనమూహ ములలో వన్నె ౭క్కినవాండు శ్రీగ్రఘురాముండు.] ఈ ఫూర్జముగుక్లోకముం న కళారత్నం గీతం శ్రోవణనుఖరత్నం వారికథ్రా రణేకత్నం వాజీ గగనళలరర్నం దినకర, నిళారత్నం చంద్రః శయనశలరత్నం శళిముఖ నఖోరత్నం విద్వాక్‌ నృభతికులరళ్నం రఖువతీ$

తృతీయగుభేచ్చము 1167

అనలాణ వామానవతీమణియంంం దనమాననంబున సీళం. జెందును విజితుండు. గాక యున్నాంయుం. పీశిపొంజిత్యంబును గవిళాళక్రీయుం బోడ 7ాళిచానమవోకవివరునికిం జోలె నవిజేయం'ల్తై యున్న ఇందు కేమి సేయనగు! వీనిం జయించుమార్ణ ంబు మదికిం డోంచదు. అయినను గానిమ్ల+ ఈశనిం దిట్టిదూచెదను గాక యనుఃొని యిట్లనియెం

శ్హోం కరినః

[షికరినుండా]

అనంగాం గవియు,

శ్లో కుచౌా తన బాలే,

(ఓబాలిశాతిలక నూ సీకుచంబులు కరినంబులు గాని బేను గాను కలినుందనుః అనియెనుం]

అంత చాకామినియు

వాం చవల?

(ట్రచంచలనస్వభొవముగల వొంణాం

ఆనంగాలోవియు,

ళ్లోం చళోరాతీ కావశే నయనే

[చచకోరమాలవంటికన్నులుగ లదానా! సీకన్నులు చవలములు 7 ని జీను చవలంం డను గానుగ అని యనియెనుం

అంత నాచతురయు,

ఖో కుటీలు

(ాటీల్యమానలవాండాం]

అనంగాం ననియు,

ళ్టోం బుశే శ్యలకా ప్లే,

[మంచి వెంద్రుశలుగలదా చా 1 సీముంగురులు కుటిలములు *గాని జీను కుటిలుండను శనుల జని యనెను

అంత నాకొాంతామణియుు

ఖ్దోం మిథ్యావాదిక్‌ 3

[మిథ్యనుబల్యుంవాంతాల

అనదగా చావనికతోం గవయు,

166 వినోదకథాక ల్పవల్లీ

త్లోం-నతాంగి తవ మధ్యంం

(పేనళాంగీ నీమధ్యమా మిథ్యావాది గాని చేశ మిథ్యావాదిని గాను. మిథ్య యనంగా లేనిది, మధ్య మతిసూశ్ష్మ మని ఖౌవము+]

అని చెన్నలయగా నావ చ్యాసర్వన్వ బేదిని యొన్విధిమైన నతని జంుంంవలేక చింతా శా,ంశమై యోచించి నిగూఢభొవక లితములుగం గొన్నింటి నడీగి చూతమని యనుళొని యిట్లనియె.

ష్ట్ర గుంఠాకుంటే కుబ్బమాకందశాఖా మాలం చ్యాలం వల్ద న్‌ రుళ్తునంత్యాం,

లీలావత్యాం కౌరిణా సంలపంత్యాం శాఖాంళాఖూం మార్గ రేఒసొ బెడాలీ,

[ఒకలీలావతె బండిగురిగింబపొ దరింట గుజ్జు లేమావికొవ్భును బట్టుకొని లేందీవియ నోటంగిళ్లుచు (శ్రీ, శృష్ణునితో సరసనంబొవములు ససేయుచుండ నొక యాండుపిల్లై యచటం బ్రశిగొమ్మను సారెసాళెకు -చెదకుచున్నదిం)

ఆని వెన్సి యోశవీ యాపద్యంబునకు భాపం 'బేమి! అషిల్లి వ్రతివెట్టుకొమ్తును సాళసాశకు చెదకటకుం గారణం 'బేమి! యని యడిగినం గవియు. నలంతిలేనగవున నవ గణన సేయుచు నిట్లనియె. ఓళాంతా యాలీలావతి శుకవాణి గాన దానిపలుకులు చిలుక చలుకులవ లెం దోంచుచుండుటం బేసి చిచాలికి చిలుక భ్‌త్ష్య మయినవస్తు వగుటంబట్టి కళ్లోభంబునం జేసి యది యాకుం జసదనంబున6 బ్రశికొమ్మను వెదకుచున్నది. మాకందళాళ్ణు నూతగాంగొని నిలువంబడి మాటలాడుచున్నదిగానను చిలుక ఇెట్టుళొమ్తున నుండునది గానను శాఖలందు వెదకుచున్నది యని యిట్లు పచియించి 'జండియు శామహశకవి యా విచ్యావేదినిం గాంచి యోమగుచా సీనుడివినవద్యంబున శేను శావవర్శ్మనంబు "ావించిలి నానుదువుపద్యంబున క ట్లీవు సేయం జను. ఆని యిట్టుచెచ్చె.

శళ్లో. ఇందీవరామ్యె స్ఫ్రుటవిద్రుమోఫ్ట్యా సృంకేత ముద్దిళ్య నిశివ్తయాంత్యాఖ

వోరా స్పమస్తాఒ.భరణాని వ్బూళ్వా చాసామణిం నావవారంతి చచి శ్ర్‌ =

శ టీక. గుంజాకుంటే = గురిగింజతీవె లబ్హకొనియుండా నొకపాదరింటియందు, కుబమాకందశామా౦ ౯ గుజ్టా లేమావికొ మను? అలంబ్య = పట్టుకొని, వల్జరీ!8= వీవెలను అనలా చవానియందలిపున్సుములను, ఉఊల్లునం జ్యాంజగిల్లుచుం డెడు; లీలావత్యాంజనిలాన వలి కెంణాఐ శీశృష్ణునిళో త న్న దిరమ్మన్నసం శేత స్థలంబుగాన నయ్యెడశే తెంచి యుందువానితోః నంలవంత్య్యాం = మాటలాడుచుండయా, అసౌవిడాలీ ఇ ఈయాంయడ పిల్లీ శాఖాంకాఖా ౦౬ వ్రతికొ చును శ్రేక్‌లేఐచూచుచున్నది. క

1 టీక. ఇందీవరాత్య్యాః = నల్లకలుపలేకులంబోలుశన్నులుగలదియు, _ న్భుట విద్రు మోష్ట్యాః = వవడంపుందీవియవోలె "నెలుపుమోజులే మోవిగలదియు, నం'ేతంజనా

తృతీయగ్యళుచ్చము 169 (గల్లకలువజేకల కొప్పయినకన్ను దోయియుం బవడంఫుందీవియ,కొవ్బయిన్ననును "'చూవియుం గలయొకకాంత తననాయకుండును చానున నిర్ణ యించుకొనియుండునంచేత స్థలంబుం గూఆిచి పోవుచుండం చో+ోవయందు రాత్రి టేళం జోరులు దాని నడ్డగించి చానియొడలనుండు యాభరణంబుల నన్నింటిని నవవారించిరి గాని ముక్కున నుండు ముఠత్యమునుమ్మాత్ర్త, మపహరింపరైైరి. ఇది కరము చిత్ర్తముం] అని నుడివిన విని విద్యానర్వస్వ వేదిని సుస్మితంబు గానించుచు నోకవివరా దీని భావంబు వచించెదను విను మని యిట్లనియె, ఇందుం జోరులు నాసామణి నపపహరింవ మజచిపోయిరను ఖౌవంబు శ్రోతృబుద్ధి భేదజనకంబుగం దోంచుచున్న దది దీనిఫావము గాదు, ఈకాంత యిందీవరాశ్మీగాన దీనికనుదోయిజాలు నల్లకలంవల ఛాలుం చోలి నాసామణి యూర్థ బభాగంబ్యువై నొలయుటం జేసి యాభాగము నలినిదయి. కనంబడు చున్నది, మజీయు నది వి చు 'మోషస్టీ గన నాయోన్హబింబఫుందొవరుజిగి యవోభాగం బునం బ్రసరించుటం బేసి యాభాగమా రక్తవర్షందై కనంబడుచున్నది. కొంతభాగము నల్హనె కొంతభాగ 'మెబ్రినై యుండునది గురిగింజ గనుక నిదియు.. గురిగింజిగా. నుండ నోపు ననుఖ్ఞాంతిచే నాసామణి నపహరింపర్తైరి- ఇదియ దీనికి భావముః ఇది. ఇందీవ రామ్యెః విద్రు, మోస్హాః అను వదములయందు న్ఫురించుచున్నది.. అని శెప్పీనం గవియిం నంతనించ నాావిద్యావేదిని 'వెండియు నిట్లనియె ఈ ల్లో శాచి నృృగాతీ వతివివ్రయోగే నిశీథిసీ పార మపారయంతీ ఉద్దాతు మాదాయ కరేణ ఏీణా మేణాంక మాలోక్య శై ర్ముమోచం [(ఓఒకమృ గేతమణ చనవతివియోగకాలంయున రా త్రి యపారముగం దోయంా వినోదంబునకు వీణ వాయింవం దొడంగి బిగ్సరగ గానము సేయం బూని మృగాంకుం క్రైన చం ద్రునిం గనుంగొని మెల్లన నాసంగ్‌తంబుం జూలించుకొనియెం] యకునితోందాను జెప్పినసం'కేతస్థల మును ఉద్దిళ్య = ఉద్దేశించి, నిశిఐ రా 'త్రియంద్యు వ్రయాంత్యాః జ వయనమయిపోవునట్రిదియు, నగునొక కాంతామణియొక, తా నర్వా భరణాని=సమస్తాభరణాములను వృాత్వా ఇ అవవారించి చోరాః=వొంగలు నాసా మణింఐముక్కంననుండుము త్తియంబును నావవారంతి=తీసికొనరై ర చిత్రంఐసమస్తాభరణ ములునుదిసికొని యానాసామణిని మా త్ర ముదీసికొనక పోవుటవిచి త్రము= వు వః గా టీ, కాచిన ఏటీ ఉక కురంగనయన్క, వలినివ్రయోే ళ్‌ ర్త ్రవిరవాంబు నందు, నిశీథినీ పారం = రాతిరికుదన్వు అప్రారయంతీ = కనిపెట్రనిదై, ఊద్దాతుంజఒకింత యుబుసుపోకలనై గానముసేయుటక్రు కరేణ ఇ హాస్తమున్య వీణాం = వీణియనుు ఆదాయవ=శైళొన్సి వీణాంకంజచం చ్రుని,. ఆలోక్య = చూచ్చి శనైః = మెల్లన ముమోచ, వదలివెట్టెను

170 వినోదక థాక ల్పవల్లీ

అని ఇెప్పి దీనిభావంబు సర్జ్మింపు మనం గచియం నామృనేతణ చం్చద్రుని౦ జూచి నంగీతంబు నిలుపుట యేల యనంగాం జం్బద్సుండు. మృగాంకుందు; మృగమునక గానమునందుం చి య మధికము; ఈ కాంత చాన్నుకంఠంబె ల్లి పాడంగా మృగాంకుని నడుమ నుండెడిజింక చంగద్రునిం దిగిచికొని కనయండకుం జేరును; చంఖద్రుండు విర వొోసద్టీపవండు గానం దత్సాన్నిధ్య-మనస్థావవాం బగనను; కాన సీపియోగదశయందు రాత్రి మృగాంకునెదుట గానము శయం జన దని యాసంగీకకమును మానుకొనియెం ఇపియ దీనిఖావం బనుచుం జెసి కాళిదానుండు నోమానినీ యిశ నొకటి యీ నుడివె దను. కదీయభానంబు: చెల్ప్చుమనంయా నక్కామినియు వళ్లై యనినం గవి యిట్లనియె

న్న క్ట మణిమయమండవమ శ్యే రవమమాణా కాపి శొమినీ ముస్గా

ఆవరాభేన వినాఒవోో కాంళం చరణేన తాడయామాస

(మణిమయ మయినమండపమానడును రమించుచుండిన యొకముగుద యగు కామిని యవరాధంబు లేకయ కాంతునిం జరణంబునం 'దాంశెను*]

అని చెచ్చంగా నాకచ్వురగందియం మండవము మణిమయ మైనదిగాన దానినడు మం ీ,డీంచుచుండినదంపరుల ప్రతిబింబంబులు దర్చణతుల్యంబు లగుమణినముండక కుడ్యంబులందు3 దోచయ నందు ముద యగుకాంత యదిగాంచి తనవ్రతిబింబం బన్య కామిని యనియు నాకావింలితోం దనభర్త ్రీడించుచున్నాల డనియు నెంచి ముగుద గావున వ్వ్యాస్తవముం బెలిసీషొనలేక కోవంబుచేం దనవపతిని జరణంబునం డాంజె, ఇది యావద్య భావము అనివెక్పి మరలం డా నిట్లనియె

2 న్లో కాచితత్త ఏసార్తా కరుణీ నిదాఘే గంగాం సమ భ్యేత్య నుధథానవర్హాం)

ఆదాయ ఠద్వారి కరద్వయేన విలోక యంతీ నవా $ మేతత్‌.

ఓ టీ, మణిమయమండపమ భ్యే=రత్నమయ మగుమండ పమునదుమ, రమనూణాజ ఉ్రీదనలుపుచున్న; ముస్థా=ముగుదయను, కాపికామినీజఓజక కాంత అవరా'భేనవినా = ఆవరాధంబులేకయ, కాంతం = నాయకుని, చరణీన ఇ పౌదంబున, ఆాడయామాసన == తన్నాను. అవోజతిశ్చర్యము.

౭2 ట్ర్‌, తృషార్తా = దప్పిచేత న్నార్తింఓేందియుండు, కాచి _తృరుణీ ఇ ఒకనిండు జవ్వనిః నిదా ఘీజ్ట్షీవ్న ర్తువునందు, సుధాసవర్హౌంఎఅమృతముతో సమానవర్థ్మ ముగలడది యగు, గంగాంజగంగానదిని, సమ భ్యేత్యజడగ్దలి తడారి ఇ అగంగాజలనునుు కర ద్వయేనజశేలుందోయివేర్క ఆదాయ = కొని, విలోకయంతీ = ఆజలంబులం. గనుం గొనుచు, నవపౌజ శ్రాగకయుండెను. కిమేళత్‌ ఎదప్సి చే నీరంబులం శ్లైకొని యవి గనుం గొనుచు వానిం బొనముసేయకుంట యీల?

తృతీయగుళుచ్చము శ

(ఒకనిండుజవ్వని శ్రీవ నమయమఃున దబ్పికి. దాళలేక గంగానదికిం జని నుధకు నమానమగువర్ణము గలిగనయాగంసోదకంబులను దనశేలుదోయిటం గైకొని యాజలం బులం గనుంగొనుచు దొనిం చానముసేయదయ్యెః ఇదియీమి?]

ఆనినం గవియు నోయెలజవ్వనీ యానిండుజవర్దనికన్నులు వాలుగలంబోలునవి శేలుదోయి నెత్తికొన్ననీటం (బ్రలివింబికంబునైై యుండుళశారణంబునం చేసీ తనకన్నుల 'చెదబ మిథోబద్ధ న్పర్థ న్ఫురితశఫరయయుగళంబ యని నిస్ట్యయము. గలిగింద నాజు ౦బులం ద్రాగకయ చూచుచుండెను. అని యీవద్యశావమని ఇప్పి యాభామావళంసంబుం గాంచి శా నిట్లనియె”

ఇక్ణో దయితోరసి శయితా మపి దయితా మఖితాపయాంచ శ్రే

ఊత్కుల్లకమలళాననవరిమళసంఖార మేదురః చవన$ --

[వికసీం చినకమలవనపుంబరిమళభారమా చే మంపుంగొనియున్న వాయువు ప్రాం నాయకునివతస్థలమునం బరుండి నుఖుంచుచున్న దై నను నాయకుని వ్రణయపా్ర్మ మగు వర్ద భను గడుం బరితపింవం జేనెను. కమలవనవాయంవులు నాయకుందు సమౌవమున లేని విరహపతినిం శాతియ పెట్టుట గలదు గాని మగబొడిం గూదుచు దయితునివకుమున ఇెక్కిమక్కువ నెక్కొానుమోహంబున జక్క_ఫకవం బోలునిక్కుగుబ్బల నతని యురంబుం ్రుమ్టుచుండుదానికి శ్రమాపనోదనంబునం జేసి నుఖావహంబుల్రై తోంచవలసియుండం బరితావకరంబులై తోంచుట యేల యని చ

అని ఇప్పంగా నంగనయు నోకవికులకుంబరమా యామానిని పద్మినీజాలిదిగాన చాని$ం జకుర్ధయామమా రతికాలంబు, అందుః దన్బదయికునితోం బునారతికిం గడంగి మనపోడుములల దనవి న్న్నాణంబు సూపుచుండెను. క్రత్యూమము ఇాకమునుపు కవల ములు వికసింవవ, కమలములం వికసించి యాకమలవన వాయువులు తదీయవరిమళభార భరఠంబుల్లై వీవగాం అశాంతయంం "జెల్టవారుచుండునమయం బని యెఆింగి గురుజనం బులం నిద్ర'మేల్కొ-నకమాంద శీలిమందిరంబు వానీ పోవలసిన దగుటం జేసీ వ్రియవిర వూంబునకు విషళ్ణామై రతిత్చ_క్షుగామిం బరితపించుట యొచ్వును. ఈఖొవ ముథ్యుల్జ కమల కాసనవరిమళనం భెర పేదురః చవనక” అనుపదముల నున్నది, _

• బక. దయితోరసీ=నాయకునియురంబునందు శయితామపి = పరుండీయంం దునదయ్యును, దయితా౦ = శ్రియురాలిని; ఊళ్ళుల్ల .. . మేదురః= ఊళ్ళుల్ల =విక సించిన, శమలకానన ఇ కమలవనమాలందలి, పరిమళ = నునాసనలయొక్కు,. సంభారజ్యవ్రేంగున “మదుర ఆ మంపుంగొనియుండు,. వవనః = మారుకము. అభి తావయాంచ్యత్తే =కరము శపియించం జేనెరు

కలీ వీనోదక థాకల్పవల్లీ అని వచించి యాకాంచనాంగి మజియు ని ట్లనియె. శుద్ధ నవకువలయ శ్రేణీం నాఒణీయసీం కబరీభశే బహు ధృతవతి సీలం చేలంచ కించన చిళ్తతీ, ఉపవనతళే కృష్ణైనా లింగితా రతిసంగళా నగరయువతి ర్హాతా చంద్రోదయే వరితాపిని.

[(ఒకనాగరకాంత నొక నల్దక లంవలమౌాలికలు మెండుగం నైమ్యుడిందుబుము కొని యొకసీలవ శ్త్రంణును థం౦చుకొని యుంవవనస్థలంబునందు నల్జనివాం డగుకృష్ణునిచే శాలింగిత యయి రతిం గలసీ యప్వుడు చంద్రం డుదయింవంగానే వరితపింఛెనుం)

అనలా గవి యోమగువా యానాగ రకాంతకృన్దునిచే నాలింితయై రతియందుః గలయుచుందు వేళలం జంద్రోదయమునకుం గరంబు సంతసింపపలసినట్టు'లేకాక చంద్రో దయసమయమునం బరితపింపవలసినట్టు "లేకున్నను బరితపించుటయేల యిని నీ వడిగెదవుం వినుముం ఇది జరకీయార మోభీసారిక యనునాంంకం ఈకాంత మెందుగం గొవ్వునందుం దుజుముకొన్న శ్ర_త్తకుపలయములు చంద్రుండుదయించుటచే విశసించిపరిమళములం నలు గడలం బజఫ్పును దానిచే నిదియుండుచొ. బెటుకవడును, మళియు జీకటియందుం "ఇలియపడకుండం 'దాల్చినపన్నియు జ్యోక్స్న్నయందుం దన్ను నెబుకవజుచుటకు సాధ నములయి యొప్వును గాన నవియెళ్టందలంచియే యాకాంత దానునాగరిక యగుటం జేసీ కనగుట్టుబయలువడిన నలువురిలోనవ్వుంచాటులగునుగదాయని పరితపింబె ననిఖావము. చీకటిపళం చెలియవడకుండని త మోలిసారికావేషము; నలక లుసలం దుజుముకొనుటయు నల్పనిషస్త్రంబులం చాల్బుటయు ననునివిమే . క మోభిసారికా వేషము జూ్యోక్సచ్నయందు వివరీతమగుటకుం దా నాకాంత వరితపించెను, అనిచెప్పి కాళిదానుండు తనమనంబున నీ "జెలది యి ట్లుక్తరో త్తరయుక్తులు నమస్యలం నిగూఢభ్రావంబుగలవద్యములును కెప్పుచుం 'జెల్లనార్చి మనలర దజుముంొట్టనున్నది* ఇ ట్లీమగువతో మాటలాడుచుం గాలయాప నముజేసి దీనివిడిచి'పెట్రిపోవుటయిం నుచికంబు గాదు దీనిం జయించి విద్యానర్వన్వ వేదిని యనుబిరుదు దీయించి దినిగర్వంబడంచకపోయినం గీ _ర్తిగబ్లదు కవివరులును నన్ను బహరాశ

కౌ ట్రక్కు నాణీయసీం = కదునధికమగు; నవకువలయ్యశేణీం = శ్రొత్తకలంవల మాలికలన్సు కబరీభలే జ కొద్వన) బహు = మిక్కుటముగు ధృశవతీ = ధరించినదియు; కించన = ఒక సీలం ౬ నల్లని వేలంచవ=బీళెను, చి శ్ర తీ జ తాలిచినమై) ఉఊవవనరలే= ఉద్యానననస్థ లియంద్యు కృష్షేన జ నలనివాండగు ఈ వారిచేత అలింగతా = ఆలింగ నమువేసిొనంబడిన్నదై, రతిసంగ తా = కామలీలయందుయగలయుచుండు ననరయుంవతి!ణి ఇాగరికురా లై నజవ్వని, చంద్రోదయే ఇ చంద్రుండదుదయింపలా, వరితాపినీఎపరి శాపము గఖదిగ్య జాళాజతఅయెనుం

తృ తీయనగుళు చ్భ ము కై78 క0వరు. ఊమఃకాలంబు నేరుడుం గార్యవోని గల్గును, ఇవ్చటికి యామం బొక్కటీ గడంచి న్‌దిం ఈకన్నియయన్ననో యవరనరస్వతివంటిదిగాని విద్యలయం దించుశీనియుం దక్కువ గాదు- వీనుగాంబట్టి దీనితో నింతదనుక నోర్చితిని ఎట్రినినగూఢభావంబువైైన నిది “కెలినికొని మనకుం నా రి నెవ్వుచున్నదిః ఇం నిది తెలిసికొనం గూడనిది గానము, ఇది 'కెలినికానంగూడినను నోట నుదువంగూడనివ్యం్యార్థవిశేమంబు గలవద్యం బొక్క-టి వచించి చానిభావం బడిగినంగాని యిదివిరమించుకోనదు, చేయవలసినవని యిదియ- ఇట్టు శాక యికరవిధంబున నిఏి విజిత శాదు* అని కలంచి శలవంకించి యిట్లనియె ఓవిచ్యానర్వన్వ వేదిసీ నీకుం గలకవితాచముక్కల్భృతికిని విద్యావిచతణశ్వంబునకు చీక మెచ్చుకొంటిని;? సీవంటిచతురలగు కాంకల సీచకురుదధిచేలావలయికం. బగు భూమండలంబునం గన్నదియు లేదు. విన్నదియు'లేదు. కరమా క్లైభనీయ వరూతివి, స్ర్రీలపం నల లజ్ఞావినయవి వేకశీలంబులశే వోని కలి.) నమనదయళంబు సిసకాశంబునం 'జేరకండ శా నుదువంగలయొకచద్యంబునకు భావంబు 'బెల్పుము- 'జెల్పవేని సీవు విజి కచే యగుదువు, జెల్పితిజేని ేన విజితుండ నగుదును, వూర్వ మొనరించినమనయిరు వురవ్రతిజ్ఞయు నంతటంజేల్ల నగునుః అనిన నావనజాననయు మహవోవీ నాలోడ నింత దనుక వివాదంబున నోడక బయింబయి నమస్యలకుం బూరకాములం ను క్తులకుది టి ళ్యు క్తు లును బద్యంబులకు నిరవద్యంబులగు మాబుపద్యంబులును జెచ్వకొనుచు నాతో సమాన మున విద్యావై శారద్యంబుం జూపినవాని నిందనుక నేం గాంచలేదు* మహాకవి కాళి దానుం డొక్కరుండ నన్నుంజయించువాః దని వినియుంటిని. సీ వెన్వండవొ యెజుం నను. ఆకనిచేతం గాక యికరులచేత నే విజికం గాను. నిన్ను మెచ్చవచ్చును. సీనుడువు వద్యంబు వచింపుము! చూతము అనినం గవి యి ట్లనియె

• న్లో, నదకవలయ పాలీకల్పి తానల్పచూళీ

కమితు రువ శీలీకారిణీ కాపి చోళీ

ఆమికతిమిరజన్యాం మధ్యమాయాం రజన్యా

మమలకమలగంక్షై ర్యాసయామాస సౌధక్‌ం వల, పౌలీఎమాలికలేత కల్పిత=కుయుమంబడిన, అనల్పజగొవ్ప; చూశీ=రుజుముగలది; శమిళుః=వయితునికి,. ఊపరిశేలీకారితీఎమగపోందుములంసలుపునట్టి,.. కాడిచోభీ=ఒక చోళకాంత, అమికలిమిరజిన్యాం=అధికమగునంధ కారమువర్వునట్టీ మధ్యమాయాంరజి న్య్యాం=నడి'శేయి యందు అమలకమలగం కై జనిర్దోనములగశమలగంధంబుల చేత , సౌధం ఐవార్త్య్యమూును; వాసయామాసజవరి మళించంటే నెను,

క్ష వినోడక ఖథాకల్పవల్లి [(ఒకచోళళాంళ నవకువలయమాలికలను మెండుగం దనతుణుమునం దుజుముకొ నినజై తనకాంతునితో మగపోందుములు నలంపుచుంయునది'యపౌరమగు ఇాజాంధకార మును గలిగించునగ్ధరా క్రమునందుం దవశీళికాసౌధంబు నంతయు. నిడ్షోమమగు వికళ కమలనంధంబుల చేశ గమనమలాడున ట్లొనశ్చనుల] అని వెప్పిన విని యావిద్యానర్వన్వ వేడిని మందవాసనుందరముఖారవింద యగ తుం దలవాంచుకొని యూరకుంజెను, నమాౌబమున నుండెడుదానినఖులర మనవిద్యాసర్వ స్ట్రవేదినిం దలపంచుకొనం జేయలలవాందు నొళంయ వచ్చెను చూచితిరా! యనుచు నచ్చి రువపందును ఆిచ్చవడి చూయుచుండిరి. కదియు నోపిద్యాసర్వస్వవేదిసీ యాజద్యభావంబు వచింప వేల[| యని యడిగిన నావడంతి యేమియు వచింవలేక తనమనంబున ని ట్టనుకొ నియెం, ఈకవి నుడివినవద్యమునంచు నాయిక నవకవనలయమాలికలు శుజుమునం దుజుము కొనియుండుటం జేసి రతిసమయంబునం బరిచ్యుతమగు కబరికాభరంబునుండి యాకునుకు మాలికలం జారలాా నాయాకునలయవాసనలం పౌధంబునం బ్రసరించె నని చెప్పవలసినకై యుండ నట్టిసమయంబునందు వికచకమల వాసనలం సౌధంబునం చచ్యంచేయుట యెట్లు! నిశిధసకుయంబునందుం గువలయములు వికసించునుణాన నావాసనలు శ్రువ్గువచ్చునుః కములములం ముకుళించునసకమయ మగుటం జేసీ యావాననలం బినరింవవు- కువలయవాన నలు గకృయెనని చెప్పక కమలవాసనలు గ్రమైై నని వచించుట యేల యనునిది విరో ధముళంగిగం పోందును. దీని కర్ణం బిపి గాదు, ఆకాంతామణి వద్మినీజాతిది.. అది నిశిథ సమయుంబునం దనభ ర్తతో మగపాడి సల్సుటకుం బూని మూండవజామున భావాజసొ నంబుం జెంది కృళార్థత్వంబు నొంజ ఫ్లో ఇుల్ల రాజీవగంధస్సురకపయసియస్యాస్నొ రథం, అని పద్మిసీలత్‌ణముగాన దదశుగుణమున వికనీత తామరనగంధంబు రతిక్షుళితత దీయచరమ ఛాతుగళంబు "శీళికాసొధంబును నువాసీకంబు: జేనెను. అని యిీవడద్యభో వము ఇవి కులజాతలగు కాంతలు ఫురుషులమయెదుటం 'జేప్పిన లజ్ఞాహీన లని యనక పోరు, ఈఖ్గావం బీతనితోచే: షెస్పెన నాకం గన్యాత్వమునకు భంగంబు గల్లినట్టయగం త స్మణం శీర్పనం ఎ్టీర్ధ్యి శ్రవణం గువ్యాభామకాం నంకలార్పో ధ్యవసాయశ్చ ఇక యానిమ్న తై శేవచః అని ఇెచ్చంబడునస్ట్రవిధ రతులలో రవాన్యవిషయంబులం గుఆకించిననం ఫామకరాము గువ్యూభెమనా మనురలియందుం 'జేరును. ఈభావంబు నోట నుడీవిరినే నష్టవిధరతులలో గువ్యూభొషణం బనురతి నల్పినడాన నగుదు; కాన నాకన్యాత్వంబు 'నెకును, అజ్ఞావిహిన త్వమును విన్నష్టం బగును వెప్పకోపోదూనేని యితనికి విజిత నగుదునుం ఎట్టును గదలంటకు "లేక మిణకరించవలనీయున్నది. ఈసవ్యాఫామణంబువేసి శీలంబు నోలుపోవుటకన్నను ఇద్యాసర్వసు వేదిని యినుబిరుదు వోయినను సమ్మ శమే?మజియు 'నోడెఫోతి నని ఇద్వుట

తృతీయగుళుచ్భము శ యు నిష్టమే! యని యిట్లు చింతించి యాదంకపుముంచంబు దిగ్గన జిగి యగ్గజరాజయాన తనయుండు లోనగరునకుం జనియె= ఇట్లు సని చింళాభరాశ్రాంతయొ జేయునది లేకతనో మనంబున నిట్టు వితర్కిచెను. కరా యేను నిన్ని దినంబులదనుక జెంకవలంతులమైై న జయించి విద్యానర్వన్వ వేదిని యిశుబిరుదు గాచుకొనుచుంటిని ఇట్టియానావైఛవం చొక కళై లమ్బకొనువానివలనం జెడిపోవలసినట్టయ్యెం ఇంకకంటె నవమానము మేమి యున్నది? ఇది సమర్శింవ ననువును లేక యున్నది, మనికని కాళిదానునివలనల గాక యికరులవలన నా కవజయంబమి గల్ట దన్న జేవతాపరంబును గల్టయయ్యొ* అఆజగదంచిక యొసంగినవరంబు నమ్మి యి వేళ్యాకన్వకా వేమంబునం బ్కవ ' ర్థించుచున్న దాన నంతియ శాని కలశీలంబులను వృతంబును నోలులో లేదు. ఉఊదయాదిత్యుండు నాకు భర్త 7న అయునని చే నోచిననోమాలును నివృలంబు అయ్యె* ఏమి సేయ నగునుః ఈకళ్రైలమ్తు వానికిం బత్నిని గావలసినట్లు నాకలయందు విధి వ్రాసియున్నది యేమొ! ఇట్లనుచితఘట నంబున జ్రైవంబు కరం బొనశ్తంబయి యున్నది కాంబోలు! విధి సేతలకుం దప్పించుకొను వారలును గలే! యని యిట్లు చింతించి యొకచదాసిం బిలిచి సీవు "సోయి. ఈాకవిని ముప్పదిమూండవకట్టునకం బిలుచుకొనివచ్చి యమ్ముడ నుండునతిమృదుళశయ్య్యాతలం బునం బరుండుమని యొకింఠనీ పాతనికిం బూనురటులచే విసరుచుం గొన్ని యువచారం బులం నల్చుచు నుండు6 డరంజేచేని వచియించిన నది యప్వుడ నాకుం జిల్చుమని కట్టడ మొనరించి చంపలా నది కవికడకుంబోయి విద్యానర్వస్వ వేదిని మిమ్లు మువ్పనిమూండవ కట్టునకుం డోడ్క్కని రమ్మన్న దనంగా వీని చానితో ముష్పదిమూండవకట్టునం. బ్రవే శించి యాచాసి నూవినమనోవారళయ్యాతలంబున నువవిష్టుండై యాదాసి సేయు నుష వారంబులకు నంతసింపక తనమనంబున నీవైరంధ్రీ శాలయావనంబుసేయుట కిస్పు డివ్వి భంబు సల్పుచున్నద్‌ యనియెతింగి యిట్రనియె

చ, మదవతివేతినీడియము మన్ననం ఇాంచక యుండ వానరం బది వారివోనరం బగుచు నాత్త్మకున జోంచెం బయోజగంధి యిం ఉఅదవం గం గొంగిటం చొదివి యున్న తపీనకు చంబులందు శ ర్యదగతిం జేర్చుదాత శివరాత్రియె ర్కాత్మి యటంచు చెంచెదక్‌-. అని వచియింవ విని యాదాస్సికయంుం జని విద్యాసర్వన్వ వేదినికిం 'జెల్పిన నామ గువయు6 దనమాననంబున సీకవిప చియించినవద్యమునందు3 గలభావంబు కర మళ్ళ్గినందనీ యము, స్షీ-చేతితాంబూలము తనకు లభ్గింపమిం జేసీ వాసరము హారినాసరముగం దోయె ననలా వారినావరము భోజనము లేనిదిన మగుటంబట్టి యిీివినము తా భుజియించియు 'వెలంది యిచ్చునీడీయ మందమి౨ జేసి భోజనము నేయన ట్టున్నది యనియం, ఇప్పుడు శరుణీ మణి నాలింగనము ఇేసికొనుదనుక సిరాల్రి, శివర్శాల్హి యని కలంచెద ననంగా శివ రాత్రి

176 వినోదక థాక ల్పవల్లి నిదురలేనిర్మాతి గాన సీమదవతి నాలింగనము చేనికొనక కంటికిం గూరుకు రాకున్నయడి యనియు భఫభానము గనంబడుచున్నదొి ఇశకెశా యాకని కవితాచాతుర్యంబు కర మభఖినం దసీయంబ ఇకండు మవశికవియగుకాళిదానుం 'జేమొకో? కానినాం డిట్టికవితాచాకుర్యం 'జెక్కడిది! ఆకండైైన నిట్లు సిచునీపేమంబుతో శాలోళంబు న్ఫ్భురింపదు, ఎక్టిచఠురులును ముప్పదిళెండవకట్టున నాతో 'వివాదంబుజేసి యోడనివారు లేరు. అంతకుం లైన నింక చనుక మిందటి కత్యూంచరంబులందుం జొరం బ్రసక్రియు "లేకబటోరలు. కాళిచానుండు గానినాండు తక్కినముప్పదికమ్యూంకరంబులం జొర మునుమ్యమాశ్రులకు దుస్సాధ్యంబు ఈకళండును మవాకదిగాని సాధారణుండుగాండని తోంవెడిని. ఆట్టయ్యును. వీడియీ నొక "ెవంబు వెట్టుచుం 7ాలయావనంబు సేయుచుండం జనును గాని యూరకుండం దగదు ఊరకుండినం దిట్టినను దిట్టుంగాశ, ఎంకవలంతిమైన నొళకవటంబునం గాకపోయినను మఆిరొయంటైై న 'మోసపోకపోవునే! బుద్ధిమంఠుండు దాం 'బేయు్యద్రయత్నంబులందు విర మించుకొనం జనదు, ఎందాక మిద్ధి ఇాగడు! నంచదాకం ట్ర(యత్నించుచుండదవలయునుం చజయింబయిం ,యశ్నించుచుండెనేనిం గార్యంబు ప్రాయికంబున సిద్ధిం చొరయక పోదు విరవించుకొనినం గార్యవోని యనివార్యం బగుంగాదె! యని యాలోచించి కార్యంబు జింతించి కనకదనుందునతిచతురయ:ప దూతికంబిలిచి యూసీ నీ వామవశికవికడవం జని సీదూతీకళాకాళలంబు చ్రశాళింప ననువు మెజయ సమయోచితార్థంబు నిసూఢమున వచించి యది యెటింం) యకండు బ్రైవక్తించిన నాతనిం దోడ్కొని వచ్చి ముష్చదినాబ్లవ కమ్యూంతరంబునం బ్ర జేశావెట్టి రమ్ము పొవ్తుని మదల యిడ నాదూతికయుం జని వినయ భయభక్తులం దోయం గవికడ నిలిచి ముందహానసుందరవదనారవింద యయి యోకవివరా యేను విద్యానర్యస్వ వేదిని యంకినదూతికను; సీకడశే తెంచితిని. ఒకయర్థంబు. విన్నవిం చుకొన వచ్చియున్న దానను. కరుణయుంచి యాలకింపు మని ఇెప్పి యిట్లనియె,

• బో. బంతమ్తై దళమధ్వజా త్తనికవై. సృమ్లూర్భితా నిర్జలే తుర్యద్యాదళ న ద్ధ్వతీయగతినా వై కాదశాభ సీ సూ షష్టీ కటిబంచమాచ నవమభూ) న న్తమావర్టితా స్రాప్నో త్యన్టమవేదనాం త్వ మధునా తూర్జం తృతీరూూ భవ | ... స క హావ్ట్‌ = రాషరావాబవద తకడాశన్య కన్యాళట్దమ తాతా యనునర్థమువివకీ కము. కటిపంచమాచ=ఇచటరయగటిశబ్దమునడుమునకుపలత్షకాము, నడుము నమ్షై దవది. అనం గాసింహానుయిదవ రాళిగనుక దొనినడు మువంటినడుముగలది.. నవమ భ్ర్యూో= తొమ్మిదవది ధనూరాశి, ఆభనున్సువంటిబొమలుగలది. బ_ష్తమావర్షిలా ఇ వీడవరాళికుల, తులయనంగాసామ్యుమూ అది లేనిది. వీకాదళాభస్తసీ ఆ చదునొకండవదికుంధరాళి. వం భమనంగాభుటము, దానివంటి కచములుగలది. అట్టియాకన్య, ద్వితీయగతినా ఇ లొనుల

తృతీయగుగుచ్ళము 177 అని యిట్లు 'నెప్పణా ఏని యాదూతికకుం గలయు_కిచాకుర్గంబునకు 'మెచ్చుచు జానింగాంచి యోకాంచనాంగీ యాపంచాననముధగకుం దగినకించికిిలన్న పివెదూతికచుం పీనెస్పినవలంకులం రసికజ మైకజీద్యంబులు నిరకిణియగు కామినికిం గలిగియంంజువిరవోి వస్థను ద్యాదళరానులతో వర్షించుట కవిజనళ్షామనీ యంబ, దీనియర్జంలును జకుశేకరజన దురవగమ్యుంబు, నీ ద్‌న "ెతీంగనయర్టంబు వచింతు వినునుం “వస్తిసో అన రానులలగో నాజవది అది కన్గు- చానికిం గన్యక యనునగ్థంబు వివకీనము జావించుకొని కగ్కినవ్రథ మాంఠంబులగు న్త్రీలింగదదముల సావస్టీ యనుచదమునకు విశేషమణములుగ నొనరించి యష్టమరృతీయశ్యుములకు భృశ్చికమిథునములు వాచ్యంబులు చేసిన; వాకన్యక వురుమర్ష ఛుండ వసనీకొజకు సీంవామువంటినడుముకు ధనున్సులపంటి కన్చొమలును కుంభములవంటి కచములును గలిగి తనకు సాటిలేనిసౌందర్గంబుతో నొవ్వుచుండునడి మకరశేశనునిశర వరంవరల వే కసంఠ్యయొ నిష్టలస్థలంబునం బడినకటకమోానంబులువోలె మిజ్టివడుచు సహిాం వంజాలక 'తేలంగుక్రినట్టు దుస్సహమగువేదనం బడుచున్నది. వ్రైళంబ సీవు మిథున మగము అనుటయ యాళ్లోకార్థం బనిన నాదూతికయు6ం దనమనంబున నఠనిబుద్ధికాశలంబు నక సంశసీంచుచు నాకనిం దోడొ్కంని పోయి ముప్పదినాలబ్లవకట్టునం ట్ర వేళ పెట్టీ యా వృత్తాంకంబు విద్యావేదినికిం చెల్చుటకంబోయొనుం అయిఖిక్‌ నొకమానలిది కనతో నొక నిందుజవ్వనిని నొకయెలజవ్వనినిం దోడొ్కొనివచ్చి కవికడ నిలిచి యోకచికులవరంనమా లో ద్విరీయమువృవుభము* వృషభకునగా నాంచోతు. చానివంటిగమునముగల వాండవగసీ చేశ అనంగాం బురుమపుంగవుండవగుసీ చేత ననిభావము. దళమధ్వ జా త్త నికవై 8=రాను లలో6 బదవది మకరము. మశరమనలూ మొసలి, అది ధ్యజముగ నొవ్రువాండు మకర ధ్వదాండు. మన్మథుండు. వానియ న్తనమూవాముచేత, నంకస్తా=తపింపంబడినై నిస్ట'లేజ జలములేనిచోట. తుర్యద్వాదళవత్‌ =ఆ రానులలో నాల్లవది కటకము. ఎండ్రి,. ద్వాద శవము = మోనమాు, చేయ ఈరెంటివలె; నంమూర్భి తొజమూర్భనుజెందిననై: అస్ట్రమవేద నాం=అస్టమరాళి వృశ్చికము. "కీలు. దానివలనంగలుగు బాధవంటి బాధను, స్తాహ్నోతి జు పొందుచున్న ది, అధునాజఇవ్వుదు) శ్వంజనీవు తూర్తంజకీమురి మున తృతీయోభేవ = రానులలో తృతీయను మిథునముః మిభునమనంగా దందతులు, సీవుమికున మగుముం తాత్పర్యము సించామువంటీ నడుమును, ధశున్సువంటి కన్చొచులును, ఘటమువంటి కుచంబులునుగలిగి తనకుసాటిలేని సౌందర్సవలియై యొవ్వునాకన్యక వృషభము వంటిగమ నముగల నిన్నుంగాంచి మోహీంచి మన్శ ఖు-డు శరనికరంబులు వయింబయిం గున్పలా మూర్చిళయై మిట్టమానై వదుచుం చేలుగుక్తినట్టు బొధవడుచున్నది, ఇవ్వుడు నీవున్తైళంబ యాకామినికి జత7ా6ండ వగముం వినోదజా 12

178 వినోదక ఛాకల్పవల్లి సీవు కృంగారళాత్త్ర పారీణుండవు; సీవంటిరనికోత్తంనునిం గానలేదుు నుందరుండును సుకవియు మై నవాం డెట్టుండినను నుందరీజనహ్భుదయంబు లనుర్నక్తంబులం గాక యం దునే? ఆట్టు మదనళరఠావక_్తలగు ముగుదల "ేలంకొనకపోయినం చావంబు గజా! కమకులదామ వలచివచ్చినకులుకులాడులం సొంగిలించుకంటె నింద్రభోగంబు వేీలొండు నలదా! మాస్రార్థన మంగీకరించి మమృుం గృతార్థలం "జేయుమో యని యంట్లనియొం ఉం చెంస్హ్టలగంద కూంళఈు రది ముంగిట నున్నది దాని జూంయుము త్భుల్లనరోజనేక్ర, యిది ప్యుత్తికవుత్రి, క దీనిం జూండు నే ఇెల్లవిధంబుల న్రృతుల "ేలినదానను నన్నుం జూండు నీ వల్టుండ వయ్యెడో మగండ నయ్యొదనో మనుమండ వయ్యెదోం అని వలికినం గవియం6 దనమాననంబున సీనాతి యీానెవంబునం గాలవారణరలు శసీయ వచ్చినది దీనికి బదులు 'నెక్సి వరావృ త్తం గావించి యావాజారంబు దాంటుదుక "క యనుకొని యిట్లనియె, ఉ. “చెంటబ్బలగంది కూ-తు రది ముంగిట నున్నది దాని మానను క్ఫుల్ణనరోజినేగ్ర రుడి ఫుత్రికపుత్రిక దీని మాన నీ 'వెల్లవిధంబుల స్రేశుల "ేలినదానవ్సు నిన్ను మాన "నే నల్లుండ నయ్యెద న్మృగండ నయ్యెద నే మనుమండ నయ్యుదక అని ఇెప్పిన విని యాదృద్ధవారాంగన కలవంచుకొని కతనమనంబున నిళండు, చే? జేసిన సీచకార్యంబునకు రోసి యిట్రిదుస్టచేస్తలు సలుపుబోగి మువారికిం. దగులునట్టు నింపిరదం గడంగ జీశ్యలు వావివరనలంలేనివార లనుభౌవంబును నానుడివినవద్యమునకుం బమలునెప్పినవద్యంబుచే నెజీంగించె. ఇక సీఠనిథోం దర్యింవ రాదు, ఇంకటితోః దవ్ప్చించుకొనుట మేలు. అనితాం దోడొ్కనివచ్చినానెలంతలం దీసీకొని చనియె; కవియు ముప్పదై దవవాజారంబుం చాంటెకు. అయ్య్మెడం గొందజు మందయానలు జూదమాడు భుందువారలు లేచి యకని ఇెదుర్కొని యోయయ్య మాతోనోటువడక జయించిణానీ “యావాకిలీ చాంటంగాడదు. ఇదిదమాయేలికసానిముదలయనినం గవియు నట్లకానిండనల్లా వారలఅో నతిచతురయగు మదవతి కవటద్య్యూతంచాడి వరాజితయై యతనితో న్తోంపయ్య] మారుదాకలు; మేము యాచకులముం; కరుణించిమాకోరనదాని నూరకయొగంగి ఫొండన్త్‌ వేండంకొనంగాం గవి తనమాననంబున సీచతురను సీ ప్రార్టితం'చేమని యడిసితిజేని యుద్ధిస్త శార్యవికోధ ఇటగునుం శాన దీనిని నికృతియియి నివృ త్త జేనపోవలయునని కలంచి అన్నీ మమొకమానిక జెమ్లు నీవడిగినచానిని నూరకనీకొనంగెదనని యదియొకమానికంగొన్సిళ శ్వ యందు నీరునిండించి ౧ానూనిక్ష యొట్టున్నది యనియడి ౫న? జలభరిళమై యయున్మదని

తృఠతీయగుభుచ్చము క్షై79 యది బదులునెస్పంగా నానీరు జెడలిచి వెండియు సీళూనిక యివ్తూ జెట్టున్నాది యని యడ "ఇను, ఊర కున్నదని యానుదతి యు_జ్షేర "మొనంగొను- ఆయూరకను నీవు దీసొమ్మనీ తయావడంలికిం గవి నెప్పిన నదియు నింతకుముందో దనచేక సీతండు చిక్కువడినవాం డని శలంచియుందునది నివ్వైజుపడి యేమియుం బలుక'లేక మన'మోసమునకుం దగినమోనకా డికండ యని యెంచుకొనుచుం జరియొ. ముచ్పదియాజఆనమాజారంబుం 'జాంటి గవియంంం బోవుచుండెళు. అయ్యెడ కొకచేయిలేనివాండు నొకకన్ను లేనివాండు నొకకాలు లేనివాం దును జనుబంచి ఓరీ మ్మక్కనూ యిన్నా ళ్చాత శాకుండుటకం గతంబేమి! చెండ్రికీం బో దను పదిదినములదనుకే సీయొకళన్నును నీయొక'జేయియును. నీయొక కాలును చాశచ్లె కళని యజడిగి తీసికొని పోయినమాకన్నును శాలును శేయియు వెండియు నీయకయ యూ రూరికిం దిదగంచోవుట న్యాయమా! వదిదినముల కన్నది జలదినములనైన నీయవలదా! నూకన్ను కాలు చేయియు నిను అని నిర్బంథించినం గదియు వారలమాయోపాయంబణు లకం దలయూాచి నవ్వుచు నోయన్నలార మోనుడివినది యథార్థం; యంున మోకన్ను శాలుసేకు లిచ్చుట కడ్డం "భీమున్నది. ఇదె సిద్దవడియమున్నాండను; మిమాళాలు నేకు అను నన్నును దీసీకొని చనుండు- తూంచి యిప్పించేదను- త్వరితముగం ద్రాను కొనిరగడనిన వారలను కమమనంబులందు నిరండు మనకబటంబునకుం జిక్కువడియె; దీనివలనం దక్పిం శకొని పోం జాలందూ చీ త్రశరపాదములు వోంగొట్టుకొని యికం జెక్కడశేలంగలండుం ఆని కలుచుకొనుచు. వ్రైళంబ నని శ్రాను 'దెచ్చినం శాంచి కవి తననమావనమునం గట్టి లన్మునాని'వేమంబుకో వచ్చుచుండునుదయాదిత్యునిం గాంచి యోర్‌ నీ పేమువ్వుర హాజీ సూదనేశ్రములను ఛేదించి యిాశ్రానున నుంచుము: అది రూంచి యనంశరము చానివాని వ్రమూణములకుం దగినట్టు నాయాయంగంబుల ఇీదించి తూంచి సమవరిమాకాములున వారి చారీ కాయాయంకంబు లొనంగ నగును ఆందులకుం దొలుక సీమువ్వురియంగంబులు ఇభీషంపు మనంగా చామువ్వురు వికలాంగులంు శవివచనంబుల కల్కి. రూకపటంబునం కుం దొలుతటియవయవంబులును. జెడిపో నున్న వని భయంచకుచుం బౌరిళోయిరిః కవి యు నవ్వుచు ముపష్పబేడవవాజారంబుం చాంటి చనుచుండెను: అయ్యెడ నొకయతికత్త్మల జీనంబును ముప్పదిశిశువులును గలయొక్కు'ె జోగులాలు కవికడకుం జనుబెంచి యో మగండా నన్ను 6 'బెంక్రాడి నాయం దిందజ శికునులంబుట్టి-చి నాతోం గాంపురమునేయుూ చుండి సీనళశోదరుని వెండ్లీకిటోయి. యిన్ని దినంబులు దడసనిలివి. ఈశిశువు లాకటికి మల మల మాడిపోవుచున్న్నారు- కట్టుకొన గుడ్డలు లేవు? చాకకములు మేఘంబునకుం బోలె ఫీళై మేము ప్రరీకీంచుచున్న్నారము, -పెంజ్రాజినదానిని బిళ్వజించి చొనికన్టను ఖంబుల ఉం బాల్సడక తిరుగుచుండిన చోతంి గల్గునే! ఈసీశికువులను సీస పోషించుకొనుము,

180 బినోదక థాకల్పవల్లి సాకం బనీళేదు; నీవలన నాకుంబిడిశెడన్న ౦బ య "పేతీతము, ఆదియు నిడలేక యిట్లు కిద తుచుందువాండ వేల వివావూంబు చేసికొనవలయు? న్యాయమా రది! యని యిట్లు వల్యుత్ల చు శిశువ్చలం దన్నవైకిం దోలంగాం గవియు. చునంబునం గరం బచ్చెరు వొందుచు నోసీ సీష్ట నాకు భార్యవగుట నిజంబగ'ేని వానుడీవిన్నప్కకారంబునం వ క్రింపం డగునుగచా! ఈశిశువులం దీసికొని నావెకుువెంట రమ్భు- మాజుమాట వల్కకు మనిన నాయనాగతో కాంతయం నాళిశువులం దోడొ్కొ ని యాక్షనివెంటం జనుచుండెన వారలతో ముప్పు జేని మీదవవాజారంబుం దాంటి యతివేగంబునం బోవ్రచుండె అయ్యెడ కొకసు వేషూలంకృతుం డొక్కరుండు నను జెంచి యోయయ్యా నీ "పేశేమిక్‌ యని యజిగినం గవియును చారుకిర్తం చనుచాండ ననంగా నతండు సీయుద్యోగం "చేమి? యేయూర నుందువాండవు! వమిననిన్తై యియ్యెడకుం జనుబెంచితివని వ్రశ్శ 'నేయం గవియు నోరీ నాకుం గ ట్టెలునొట్టి తెచ్చియన్ము. కొనుట యంద్యోగమం. శణీంపూపురి నున్నాండనుం విద్యానర్వన్వ వేదినికడకుంజనుచున్న "వాండ నని బదులం నెప్పెను.. ఇంతలా+ మలీయొక్క_రుండు ఆాటాకులకవిలైకట్టయొకటీ మొక్తుకొనివచ్చి వూర్వవరి చితుండువాలె ఇెగాదిగఆజూాచి చూచి బహుకాలమయినట్టా అభినయించుచు నళందు కవిపాలిళేతెంచి యోయయ్య నిన్నుం గాంచి యొన్ని దింబు లయ్యె; నాక్‌డ నబ్వు దీనికొనునంతదనుకం బ్రలిదినము వచ్చుచుంటిని. "నెయ్యుండవని జ నన్పడగక యిచ్చుు వచ్చితిప్స, నీసవోోదరుని పెండ్లికి వస్తువులు శానలయు నని కోనీ యుంటిని 'ెండ్లికాగానే వత్తు పనియు నాబుణము సెల్టింళు వనియు ెదురున్తూ చుచక టిని. ఇన్నిదినములదనుక 'రాకశ్రిి. నాయణమచ్చవలసియుండి యుచ్వుడుైై పవళంబున వచ్చితివేమొ? యెొజులను. వాయచ్వు నా కిచ్చి యడుగువెట్టుము ఇపినొ? ప్ల జ్రిక్రళ్తంకు లక్కు చూచుకా హ్స్‌ని వేతికిచ్చినం గాంది మవోకవి లోని నవ్వుకొనుచయు; దసవ్చాదయం బున ని ట్లకుకొనియొ. ఇట్టి దుస్తరంబులగు కవటంబులం దగులుకొని యెన్వండేని నీ _వ్రీర్ణం డననే! భళిరా! యూకవటరచనాచమక్కార్య్ము. అని తలంచుకొనుచు నాతాటాక్షనీ కట్టలవానితో నో యన్నా! శ్వ్వే సీశచ్చవలసినబుణంబు సత్యంబ కదా! యని యథ యందు శళం జౌ ననినం గాలి దానుండు బుణముదీనీకొన్న వాండు ధనహీనుం డయ్యె'ేని య ప్పిచ్చినవాందు తన భనొంబును రాంబట్ట కొనవలపినవిధంబు నీకళం 'డెలిసియుండునుగట్లో ఇ ఖైందజకో నీ వప్పు వెట్టియు "వెండియు రాంట్టుకొని యుండువాండ'వే. దీనికి సదు పాయం జేమియోం న్స్‌ జ వచింప్రము. అని యడిగకు. అందుల కాతంయ మనంబున సీతం డు తనకపటంబునకుం జిక్కువడినవాం డని యుష్పాంగుచు నోరీ యప్వునెల్లింు ధనసు లేవన్న సొత్తులు తాకట్టు వెట్టి చచవలయు నంకియకాని చమొం 'జేమియు నుండ ధని గవియు నట్టయిన నాసాత్తు లివ్వు డియ్యెడ నుంకునవియెల్ల సీకుం 'చాకట్టు'పెట్టినవాండ ననిన నాతండు సీకంగలం సొళ్తు "లేవి యని యదడుగలాం గవియుం దన'వెంబడిన వచ్చు

తృ తీయగుళు చను 121 ననాగరకకాంతను చానిబిడ్డలనుం జూసి "నేను నాధనము నెల్రించుదనుక నాధార్యాపుత్రు లను ఫీకుం దాకట్టువెట్టియంన్నాండ నిందుల శ్రీ వనుమతింవకపోవుటకు న్యాయంబు లే దనిన నాగణాకుండు ని వ్వెణవడి తనమనంబున “నయ్యావ రిని 'జేయం బోవం గోంతిపిల్ల యామయు'సోయని యనుకొనుచుం దనకుందాన 'మోమువంచుకొనిపోవుచుండం గవియుం నా యనాగరికకాంతం జూచి యోసీ నిన్ను సీనుకులను నే సీఠనికిం చాకట్టువెట్రియంనాస్నను. వానికడన మీ రుండం జను నని తజువుంగొ, ట్టి ము్చదితొమ్హిదపవాజారంబుః చాంటి చనుభుండెను. ఈవృత్ర్తాంతంబులెల్ట సకీయలు విద్యాసర్వస్వ వెదినికిం 'ెల్పంగా నా శొంతయు6 దనమాననంబున నిట్లు చింతించెగుం కౌరా[! యిన్నికవటోపాయంబులం వన్నియం నివియెల్ల నాకవివరునిబుద్ధిదతురతకు ఖరకిరణునికిరణజాలంబునకు హిమంబు వోలె నడంగెడిని. కనితాాాతుర్యంబునందు మ్మాత్త మే కాదు, కవటోపాయంబునందు నైఠ మకండు పాటిలేనివాం డనుటకు సందియం "జేమియు "లేదు, నీచలగు వేశ్యాకన్య కలు సేయుకపటవ్రయత్న ౦బులు నయితము. చేనితిని. ఆందులకును మోన పోక యున్నాండు వీ సీఠనికిం గొంగువేయక యుండునట్టియుపాయంబు శెన్నియేనిం. జేసీ నాశీలంబుం గాచుకొనియెదనుగాక, ఇప్పటికి సమయోచిదముగ జే నియ్యెడ వాసి వేలొండుచోటికం జనుట యురఫు అ ట్లయిన నిశతండు కక్కాననవాజారంబుల జయిం చియు చేమిసేయంజాలు | పురుషవేవంబుతోంచోంయి యకంయదు సూచుచుండ సీమంది రంబు వాసి చనియెద- అని యాలోచించి తాను బురుషూకారంబునకుం దగిన నేపథ్యం బుం దాలిచి నలువదవకట్టునం గవి చ, వేళించునంతకు నాతని శదురేగపెంచిన మనో శవియం. నామగవం గాంచి మొగంబునంగలలతుణంబుల గుజితించి విద్యా వేదినిగా ఇెజేంగి తనమనంబునందు ఆవ! దీనిచతురతయేమందును ? వేసూంచరమం దాలిచి తన యుండుపౌధంబును. ర్నిళ్ట సేసి వెడలిపోవసమకట్టినయది. డీనిం బోనిచ్చిన నింఠదనుక నావడినప్త్రయాసంబునకు ఫలంబు లేకపోవును* ఇప్పు డిది వచ్చియుండుకపటమున కను రూపముగ మాటయిచ్చి యుద్యు క్త కార్యమునందు విత యగున ట్లొనశ్చదం గాక యని ౦ టాలోచించి యాఫురుషవేషధారిణిం జీరిః

ఖో క్వ భక శ్చలితోసి

(పియన్నప్హ యొక్క-డ శేలెదవ్పు.)]

అని యడిగెను

అందుల కావిద్యాసర్వేన్వ చేవిని కనమనంబున నితండు న న్నాక్కు డ శేంగెదవని యడుగుచున్నాండు.. ఆపశకముగం భోవలసిన క౯“'ర్యం బొక్కటి వచించినసం గాని యిశండు వోనివ్వందు. అఆకార్యము భేషజార్ధముగం చోయెద సనుటయ యనివార్భము అని యెంచి, ఇ

132 వినోదక జాకల్ప వల్లి

ఫ్లో, వైద్యకనృవాం

(వై ద్యునియింటి ్రీలెదను)]

అని బదులు నె స్పెను*

అందుకుం గవి

జో క్రీం రత్త

[ఆచట నేమిపని-]

అని యడిగనుం

ఆందులకాయువిద,

తాం కాం్యత్య్యే రుజాం)

[(తోనములను కాంతిపబుచుకొనుటకు.]

అని పల్కెను, అది విని యాశవి మరల నిట్టనియె-

శ్లో, కిం భే నాప్టి గృహే తవవ్రియకమా సర్వం గడం వాంతి యా

వాత శ్శీ త్కు-చకుంభమర్చవపశాల్‌ పికంచవక్ర్రామృతాల్‌. 'న్లేషాణం వినివాంతి వంత సురతవ్యాపారశేళిశ మాల్‌ పళ ల్‌

[పేయన్నా సీకు నీయింటు టబ్రియుకాలు "లేదా 1! రోగళాంతికి వైద్యుళంజీ శ్జీలపోనలె ! సమన్రరోగంబులను భెర్భయ వారింపం జేయును, అ జెట్లనిన |! సర్వరోగ మ్యులకును వారవి_ర్త్యక్టేప్తను లనునవి మూండు దోషములు 'కారణములు- ఆమూండిటీని జో.గొట్టినం దజ్జనితము లై నరోగంబులును శాంతి నొందకపోవు, అమూంటిలో చాక రోగంబయ్యెచేని గుచకుంభములమర్దనంబునను, బిత్తం బయ్యెనేశి యధరామృశం బొసంగియు న్లేవ్యం బయ్యెనేరి రతివ్యాపారముల శ్రానుపజిచి తన్తూలకముగను త్రినో మంబులను వహూవంచును సీపెల యిందుకు వృథాయాసంబు: జించెదపు- ఇంటి "శేంగుము )

అని ఇప్పిన నాకవివాళ్యంబులకు మౌబణు వల్య- వెజుచి ఇయ్యెడ నిళ నుండిన6 దనకపటంబుం బ్రత్యతుమాన వచించి వరిభవించునొకో యని సంశయించి చేసన తనయం డుళోనగరునకుం బోయి యాపేవం బుజ్జగించి యీకవివలసం దస్పించుకొనునుపాయం బొం 'జేమి గల దని విచారించి యిశ సీళని సామంబున వంచింకు నని నిర్మ యించి, కన చాదులం బిలిచి యోసీ మోర లాకని సలుపదొకటవకత్యూంతరంబునం బ్ర చేశించుటకు ముంద యచఛటికిం జనియుండి యచట నతిమనోవారముగ నిర్మితంటై యున్న ప్రాసోతో ఇరిభొౌగంబునం గలచం ద్రశాలయం దతిమృదుళపుమ్పశయనంబునందుం. గూరుచుండరి బెట్టి మదీయంబగు నాశేళికాగృ్భృవాంబున వీణా వేణంమ్భృదం౦ గాది వాద్యంబులతో మ్తారబ్తు, కానంబు సేయూచుండం జనును, అది వినుచుం గాలంబు జరిపిన మేలయ్యెః అట్టుగా్న యశిం 'జేజిని వచియించినచో నతిశీఘరుబున నాకం జేవ్వనది యనిన వారలు బని శి

తృతీయగుళుచ్చుము 88 వెకుక్కొని తో జైచ్చి యక్యున్న కప్రాసాదోవరిభాగంబునం బరంగచంద్ర శాలయందు నతిమసోవార మయిన కేళి కాగ్భవాంబునం బూలపానుపుషయిం గూరుచుండం బెజ్రి యా మానిపీతిలకంబులు. కవిం బలసీకొని పీణాదివాద్యన్వరం మలతో, ౧ చదమకంఠనినాదంబు "మేళగింద నతివై, దస్థ్వ్రంబు చమెజయం. వొడలా వని కచియు నానంగీతకంబునకు “మె భ్చుచు నిజ్రికార్యంబులం గాలవారణంబు సేయుచు వరలు తన్నుం దజువమంగొట్టుటకు సిద్ధదడియుందుట యెొజిగియున్నవాయగాన నవ్వు డామందయానలు విన నిట్టనియె.

ఈ న్లో ఆసాయం కథమ వప్వునాలిం దివన నృంకల్పళాలై ర్మ్యయా

ల్‌ దీష్య ముల న యతే ప్రాసాబేవ శిరోగ్భ"హేపి సుమన లేపి శీశీన్ళహే నిద్రా వైతి నిశాన యాతి తరుణీ నాయాతి కా యాకనాం

అని ఇవ్చంగా నది విని యానుందరులలోం గొందణజు ఏద్యావేదినికిం చెలుపం జనిరి శవియుం నది వాసీ నలువదిరండవవాజారంబునఎ జొరం ఛ్రయెత్నించుచుండెను అప్పుడు విద్యాసర్వస్వ వేవిని శనదాదులవలనం గవినెప్పినట్లోకంబు విని చానియర్థంబునకు మనంబున శ్లాసఘించుచు శ్లోకార్ణం బొకటి గ్రాస్‌ తన ఇెలిక త్తెలచేతి కిచ్చి యిసి మారు నొనిచని యాకవఐచేతి కిచ్చి దీనికిం బదులు చాండేమి వ్రాయానో తీసొని రం డని పంప నది నొనిచని దానిసఖులు విద్యాసర్వన్వ వేదినిచీటి యిది యని చెప్పి యూ నది యందు కొని కవియు నందు

• ట్రీ ఆసాయం = సాయంకాలముదనుకంు మమూఐనాచేతః దివనః జ దినము, శధమపీ ఇ ఎట్టకేలకు నంకల్పజాల్లైో = మనోరథములవరంవరల చేతు అనాయి ఐ గిడవం బడెరుం ర్యాత్రికాలానే శాంతామణితో నచేకవిఫధములనుఖంబనుభనింపవచ్చు ననుమునో రథములను మనోరథించుచు నందువలన నూరారుచు. దినంబు గదుగష్రపడుచుంగదపితి ననిఖావముం అద్య=ఇప్పుడు, వియోగదీవముకుళే = విరహమనియొడిదీపకళికం. దీవ్యతి = జ్వలించంగా) చొానియందు, చేత? ఇ వృాదయము; వతంగాయ తే = శలభయమై దాని యందుంబదుచున్నుది. దీసమునందు శలభమున లెనిరవాస్నియందు మానసముదస్థమయిం పోయెడిననిఖావమాు ప్రాసాదేపిజమ్‌క్రైటీంటనుం శిరోగ్బ హౌషి=చం ద్ర కాలను, నుమసస్ర 'శ్చేవి ఆ వోలపానుపునను; శేళీగ్భ"ప్రైపి = శశ కామందిరంబునను, మనంబునకున్ను శరీర మునకును సుఖకర మగునిట్టి చోటులం దశ్నుంచినను జునిభ్రాషము నిద్రైజనిదుర్య నైతి = కాదు. నికాజర్శాత్తి నయాతి ఇ గడవదు తరుణీ=బివ్వని (ఆవివ్యాజేదిని నాయాతి ఇ కాదు. శకాయాతనా=వీమి! యాబాధ! ఏిద్యానర్వస్వ వేదినిరాక మోర లిట్టిమనోహర ట్జలంబుల సిట్టియువచారంబు లొనర్భినను నుఖముకలుగదు. మలి బౌధయలతిళయింఛు చున్న దనిఖావము,

శర్రీక వినోదకథాకల్పవ ల్లి శో అల మతినులినళ్వాల్‌ స్వవ్న మా యోపమళ్వాల్‌ వరిణతివిరనత్వాత్‌ సంగయమేన ,ప్రియాయా? (అతినీచం బగుటంకేసియు.. స్వవ్నమాయానదృళం. బగుటంజేసియుం. బరిణామ విరసం బగుటం జేసియం చ్రైయానంగమంబుం గొరుట మానుకొనుము.) అని శ్రాసియుండుటం జాచి చానియందు గవి యిట్లు న్రానెను ఖో వయ మపి శతకృత్వ _స్తత్వ మాలోచయామ _స్షదపి న వారిణాత్నీం విస్తర త్యంతరాళ్తా. (| (మేము ఇ్వాల్దళా స్త బులు సదివినవార మే వమును వలునుజలు ఈ ] నృమాలోచిం చుచు నున్నవరమేం ఆట్టయు్య్య నంళరాత్త మ్మాఠ్తమావారిణశాబకనయన నొళప్పటి!ని మణువక యున్నది] ఆని వ్రాసి యిది యావిద్యాసర్వస్వ వేదిని కొసంగుం డని యా వారలును దాని కడకుం బోంం యాళ్లోకార్థంబు నొసంగిన నదియు విచార్శగ్త_స్రయయి. తనన్ఫూాదయం బున సీఠనికి నేను గాంతానురాగము కతల మగటం జేసి మానుకొనుట పండితుండ వగు నీకందగు ననీ ఇెచ్చడగా నాతండు సీనుడివినది తథ్యంబ మైన నిందు బుద్ధి నివ్వర్తింపక యున్నదని బదులు సెప్పియున్నాండు, ఇంక నిట్టికుట్త లం మానుకొని శాన్హ్రవిచారంబున దించి యీశ్రని సామర్థ ట్రంబు గనుంగొన నగును, కాలయావనంబునశేని వేలొం డుషా యంబు గానము, అని యాలోచించి తనకడ నుండువిదుషీశిరోమణులం జీర మీర లాకవిసను'దెంచుమార్జ బున నాయాస్థ్రలంబులం చాయామతొనుగుణ వేమ భాషాభూవ తాదులు చాల్చినవా రగచు నిలువంబడి యుండి మొోమోవేషభాహెదులం గాంచి ఈ త్త స్థానుబులం ద త్త్‌న్మ తాభ్గిస్తాయంబులు మోరడుగకయ యాకండు జెలిసికొని యాయా సిద్ధాం తాసనంబుల వయిం గూరుచుండి యయ్యయ్యెడల మకసిస్ధాంతంబులం నెళ్చు కొనుచు వచ్చెనేని నిేధిందక వినుచు నాకుం బెలియవజచునది సిద్ధాంతం బువన్యసిం వనిచోనై న నన్యథా యుపన్యసించినవైన మార్షనిరోధంబు సేయునది యని ముదలయిండి వంసంగా వార లాయామ తానుగుణవేవంబులు చాల్చి యాయాస్థలంబుల నుండిరి, శీ ఈవినో దకళావల్లి నింపుమోజు; మూండవగుళుచ్భమునభక్రిముఖ్యముగను వూజవేసితి వూరి నిన్ను నోజ యెసలం దనరు వెలుగోటియాచభూథవునికృచను? ఇది శ్రీరాధానాథచరణకమల చంచరీకాయమానమానస భౌరద్వాజకులవవిత్ర తికమళార్యపుత్ర "వెడం చేపీనర్భజన్ల చిలకఫాటి 'వేంకటరామానుజ6ర్మ్మ చణీకంభై నో వినో దళళ్తాళల్ప వల్లియందుం దృతీయగళుచ్భము నంపూర్ణ్మ ముం

ఛీగౌనుజయము శ్రీరా థాకృష్ణ్రపర ట్రి వాణే నమః వినోదక థాకల్ప వల్లి లం తుర్తగు చ ముం చ ర్థ్ర ళు వ ఎజవపూరే శప మంగళాచరణముం క్రీ రాధానపనవలీీ లారంభవిరాజమానవోరినులత్తో చౌరనుపమారనుందరు నీరదకనురుచికి వారికి నేం బ్ర్రణమింతుక్‌ + శాలిదాసుండు మతతదత్త గ్రంబుల సిద్ధాంతీకరించుట. అప్పుడు మవాకవి నలువది శిండపవక మ్యూంశరంబునం బ్ర/చేీంప నయ్యెడం గొం దజు, చ తిలకము ఫాలభాగములం దిద్ది సుదర్శన పాంచ బన్యసం కలిశసరోజల తృపంిక ల్పిత కాంతిని కాంఠనుందరో బ్వలకనువుళ్‌ నవీనమృదువర్ష్మి కపీకఠకవటంబు లొబ్చం గా లలిం దులనీ ప్రజంబులు గళంబులం దాల్చిన వై ష్షవ్మాగ్సణుల్‌. శ వినయసం శ్ర, మంబులు 'మెజయం దదమకమయాసనంబులనుండి లేచి శీవారి స రణంబులు సేయుచు: దక్కంథాకథనంబులతో మవశకవినెదుర్కూని 'పాదంబుల "కెరల. ఆ! చ అణఅయరనపూరికమాననులంవో లె నాతిఖ్యంబున సర్కరింవ నలరుచుం బురువవేవ ఛారిణుల నావి ద్యానర్వన్వ వేదిన్యాజ్టా కారిణుల ఇశి౭ింి కనమాననంబున నీ కొంతాతిల శంబు తనకడనుండువిదుపీ.శరోమణుల సీయాకారంబులబేం గాలయావనం బొనరింపం జంచినయది యని తలంచి కాని మ్టైోమాయలా! న న్నడ్డగంపంగలవు; పీరలమళంబునం గల సారాంశం వీనళ నుపన్యసించిన నంకట పీరినిర్భంథఫంబు మానకపోదు, అని తలంచి శత్చాంర్థికుండై యయొ్యొుడనుండు నతివిశాలనృటిక ళిలామండపమభ్యభా గంబున నమర్సిన మణిమయాసనంబున నుపవిస్టుం డగుచు వారలం గాంచి యి ట్లసియె. శ స్టో ఈవన్మీలితలోచనో దృఢశరస్రైరజ్ధయో గాసనో య దృృవ్యోదిను రేంద్రపందితపద శంభు బృ నయం ఛ్యాయలి,

• ట్రీ. యత్‌ జనీవస్తువును, బ్రవ్లదిను'శేం ద్ర వందిత పద?=బ్ర న్థామొదలగుటేవ బా ఖులవే శేసందంబడినపాదమూలుగబవాందగుం శంభుః ఇ కివుండు, దృఢగరస్ర్రైరజ్ధ్ఞయోగా

186 వినోదగక ఖాక ల్పవల్లీ వైకంన్రైళనికేతనం జగ దల్గివ్యావ్య స్థికం లీలయా తద్బ్రివ్య్థోఖ్యవపు నృటైన మాదితం చేర నృమాలంబఠోమ్‌, అని యిట్లుపన్యనింప విని వైష్ణవ వేషధారిణులగు విద్యానర్వస్వ వేదినీనిచేశకారి జులు వైష్టవమఠరత్తో్యవన్యాసంబున నించుశేనియు.. భేదము. లేకుందుట క్చారు వందుచు విరచితాంజలం లై. యుంస్టడింప చారల వీడ్క్లూని యయ్యుడనుండి చయనంబయి నలువది మూఃడ పకత్యూంశరంబునం చొర నందు చ, ఆరుణజటాక లావముల నందము మీఠెడు మొళిళాగముల్‌ నిరుపమభూతిభూషిశవినిర్మ లముస్థరనుద్యుతుల్‌ ధృత న్ఫూరదరుణామమాలికలు సొంపులు గుల్కెడువ్యామ్టచర్శ మం జరమాగం చాల్స్చి యుండుకటిఖాగనములుం గలహ్షై వపుంగవుల్‌ శన్నుం గనుంగాని ప్రళలయకమువూరితాంకరంగంబులతో యథఖో చితసవర్యావిశే మంబులు సలున నాహైపదీమోవిచతణులవేమంబులు ధరించినవిద్యాసర్వన్వ పేదిసీనియా_క్ష అగు పత్తలాత్రులం;దనకుం బతి వ్రదౌనంబు సలంనం లి ౨చి శ్షైవదీకు వహించి యేక శన్తువులం బరిగ్ర్రహించి యోనంబున నిలిచి తదేకభ్యాననిష్టం బూశుటంబేసి ్ర్రమరకీట న్యాయుబునం దన్యయత్వంబుం ఇాంచినరతిపతిసతులో యన నొప్ప్వునెలజివ్వునులం గరం బభినందించి ఐ*+రల వేడికోలున కియ్యకొని తన్యభ్యమున నొశవటవిటపిమూలంబున నమర్శి యుండునొశట్రునిం 'ూరుచుండి తన్నుం బలసిహరుచుండినయ వ్వారలభావర బఇులం గలయం బరికించి యిట్లనియె నావ కయ దృభరమనచాననంయయుదాాయున. ఈవస్షీ లీతలోచన[= ఇంచుకమూసికొనిన నే క్రములుగలవాండుైై , స్వయంజళాను; ధ్యాయలతి=ధ్యానించెడినో! వ్రైటంరైకనిశేరనం = శ్రీవైకుంఠ మేముఖ్యమగుస్థానముగావసించుచు; లీలయాజ=విలాసా ర్థ్‌మ్సు జెగజ్‌ =ఆజగంబును అభ్గివ్యాప్య = వ్యాపించికొని, స్థికం=టందెదు, కల్‌ అ, ఉ్రవ్షోఖ్యవపు! = బ్రహామనుపేరంబరగుచుందంళ రీరముగలవస్తువును, చేతకఐ మానసము? సదా ఎల్తచ్వుడు. ముదికంనచేవఎవోూదమునొందినదియగుచు, సమాలంబళాం ఇ అశ్రు ముంచుంాంతం | శ్రీమైవంళంబునందు నారాయణుండు వసించి చేతనసంరతణము6 గావించుచున జాను లీలార్థమున సృ ఉించియుంందునీజగమాన నంతరాత్త్మ స్వరూవమూ చే వొస్టిపించి ట్ర వూ కునియం విష్ణుపనియు వాసు చేవుండనియుం కేబ్బంబదుచుండంను: అట్టియా బ్ర పామయుం డగు నారాయణుని శిష్చండదు చాను వైన్షవాగ్రణియగుటంభేని మయోగాననంబుననుండి వ్య్చాదయక చులంబున ఛ్యానించుదుండును! ఆనునిది 'వ్రైష్ణవమశముం

చకుర్ధగుళుచ్భ్చము శే9ఛ

• క్లో, యంజశాయంతి నదా సమన్తనినమా ధ్యాయంతి యం యోగన్లో య స్యాక్ఞా మధథిగత్య మైవతగణాః కుర్వంతి నృష్ట్యాదికం సోయం క్యా మవఠా న్నిరాకృతి రపి శ్ర్రాశుం జన శ్చాకృతిః ఛ్యాయక్‌ న్వం స్వయమేవ నర్వజగ తీరయాకర ళ్ళుంకరః, అని నుడువంగాం గవివచనంబు లాలకించి నై వమళళత్త్వంబు నొకించుక భేదన డక యుండుటకు: దా మంచరంగంబుల సంతనంబు లందుచు సాధువాదంబులు నలివ్‌నం గని మహాకవి వారల పీడుకొని యచ్న్చోటు వానీ నలువదినాల్ట వక య్యాంచరంబునం చ్రునే శించ నయ్యెడ, చ అరుణజపానుముంబు శిరమందును మళ్లైలదండ అానం దా మురమునం దాల్చి ఫాలముల నోపికం జేషణు మాజుగందపుకా గరగరహైనబొ ట్టిడి ఘనం బగుభక్టి నెలంగ బేవి నా దరమున నంన్తుతించుచు ముదంబున శాక్తుం గొంద బుఎడంగకా మవికవియం వారలం గనుంసొని కనమనంబునం దియ్యెడ నుండునీరలు కో క్తులం వర్ర వామహి షీ ధ్యాననిష్టాగరిన్టులు వీరలు; సామ క్కరించినబ్బళాస్పతులో యనం కెన్న నొవ్వుబుద్ధింశేషంబున నెసంగుచుండుదురు ఆ చేవియను గ్రవాంబునకుం బా శ్రులయి యుం డుదురు?ాన వీరలతో వివాదంబునకుం గడంగుటకు శక్యంబు కా ైనను నాయఫీష్టవ్రద
• ట్రీ యంజవెప్వనినిసమన్తరిగమాశణబెట్ట వదములును ఇాయంలి=గానము'సేయు చున్నవో(,యంణజనవ్వని,; మయోగినజాయోగముసల) వారు నసదాజఎల్ట శాలను, భ్యాయంతి= ఛ్యానము ఫేయుదుకో, యిన్యజఎవ్వని యొక్క: అద్ధాం= ఆనతిని, అథిగత్య=పొంద్వి చైవత గణాః బేవకలసమూహ౦ంబులు, నృష్ట్యూదికంఐ=సృష్ట మొదలగు కార్యములను నర్వంతి ఇ చేయుచుంజెడినో; సోయం = అట్టివాడు, నిరాశ్చృతిరపి = రూవము లేని వాంఢయమ్యు, జగత్‌ జ్యవృవంచమును;. శ్రాతుం = రక్షింప, సౌకృతిః ఐ ఆకారముందాబ్చిన వాండున్వు న్వంజతన్ను; స్వయ మేవ=తానే ఛ్యాయక్‌ =ధ్యానించు వాండును, నర్వజగ తీరమో కరఃజఎబ్లజగంబులకు రథుణమాసల్పువాండును. అగు, కంకరః=శంకరుయాి. శ్య్యాంజనిన్న్ను అఆనయాసీతోం జేరనయందజమ, అవతాల్‌ ఇరతమీంచుంగారం చేదంబులనన్నిట శివునిమా వోతక్ట శమ బ్ర, తిపాడింపంబడీయున్నది. ఇతనిని యోశగీళ్వ రులు నర్వకాలములందును. ధ్యానించెదరు,. ఇతనియాజ్ఞంగైకొనియె బ్ర హ్యోదిదేపలలు సృష్ట్యాది; ఇార్యంబులం జే ము చుం డెదరుం ఇరనికి వాస్తవాకారవబున రూవంబులేదుం భ్తులనుగావ నాశారంబుం దాల్చియున్న భాండం... తన్నుండాఖి ఛ్యానము:ేయుచు నర్యబనంబులను రక్షించుచునాన్ష దు, అని యివిశ్షైవను కాఖిస్త్రాయము.

నన వినశోదకథాకల్పవల్లీ యు నాజేవియు కాన నే నియ్యెడం బరాభవంబు నొంద నని తలంచుచు వారలకడకుం బోయి యథోచికాలాపసత్కాారాడులం బూళిళుండ్రై యపరిమికవై భవాధరీకృతపురమ థననుందరీక్షీరసాగరమధ్యమందిరంబగు నభామందిరంబునం బంగరుదీవస్తంభంబులనడుమం 'టెక్కువిధంబులగు దేసేయంత్రంబులం గల్పిశంబులయి యుందుచోట నొోకమునోవారాన నంభునందుం దత్సాార్థితుండ్రై యుంపవసించి వారలభ్థావంబు లెజింగ యి ట్లనియెం

• స్టో, యా మాసాద్య ఐధీయలే హారివారబ్రవ్యాదిళ్సి స్ఞైవతైః స్వీయం స్వీయ మలీవ దుమ్కరతరం కర్మతణా ల్లీ లయా సా దున్తా ఛవలీతిరీతళమసీ లోకత్తయత్రాయిణీ భూయా ద్వః 'వశివకృవతదళనీ వాంఛాఫలాల్లాసిసీ, లాను
• త్రీ యాం=ఏజేవిని ఆసాద్య=పొంది, హరివార బ్ర వ్లోవిఖిః=విమ్తువు; శివుందు; బ్రహ్మా మొదలగు, డై వృత్తః=దేవరలవేఠ్కు అతీవ=కడు, దుష్కరతరంజ చేంపన సాధ్యంబ యిన; ప్వీయంస్వీయంజవారివారి, కర్ణ్యణపాలన్సు సంవోర్య నృష్ట్యాదిక మగుకార్యము్కు తణాల్‌ఐత్‌ణమున,.. లీలయాజఅనాయానంబును విథీయ లే=వేయంబడుచున్నదియో సొద్దుర్దాకట్రిదుర్గాదేవి; భవభీతెరీతిశమనీ=సంసారభయంబురీకులనడంచునదియయు,. లోక ్రయశ్రైయిణీ=ముల్లోకంబులరత్నీంచునదియు మై యొప్పునది; విజమాయొక్క_;. ప్రతి వక్తపత్‌ధళనీ=ళత్రు పత్సంబుల నాళము సేయునదిగాను వాంఛాఫలోల్లాసినీ=కోరినఫలం బేలనోనంగి యుల్జానముంజేయంన దిగాను, భూయాజ్‌ ఇఅగుం గాఈ వరమపురుష్సుండు నృష్ట్యూదికార్యంబులు నేయంబూని తనకంటె నభిన్నంబయిన త్త కృతీకింగలనత్త సరజ్నస్త మోగుణంబులంగలసికొని వార్కి విరించి, వారులనునా కారంబులం చాల్చి సహా నిరర్యందులు సలుపుచున్న్నయం ఇందుకు (క్కీశగవతేము- ॥ స్త వ్ర్‌ంరజి వ్తగు ఇతి వ్రళ్ళ బెద్దుణా వైర్యుక్తః రఃపురును వీక ఇవోన్యధ క్లే: స్థీత్యాదయేహారివిరించి నా శేతిసండ్ఞానో అని, అవ్రకృతి ప్రశయంబున నావరమపురువముని కనుదమ్హులనధిష్టించి యుంజి యితండు సృష్టికింబూనుకొన లశ్నీ సరన్వతీరా ధాదిరూపంబులం చాల్చి మరల నగ దుర్ణారూవంబునుచాల్చినయది, అయమ యొకళారణంబుచే చార్వతిమై యవతరించె ఈదుర్లా దేని వ్రకృలిరూపిణిగాన వ్రకృతితోనంబంధవడక వారిహరబ్రవ్యాదులరూవం బులు పరనువురుమనికి లేవు. అవ్వడు సృష్ట్యాదిశమునులేదు.. ప్రకృతితోచంబంధపడి నప్వుజే పరమాత్మకు నృష్ట్యైదికర్భంబులు సంభవించును. నృష్ట్యైదికమునకు బ్రశ్ళతియే ముఖ్యకాధణామాం పర్మబ్ర హామహిషీయగు చు కృతిన్వరూపణిద్రైన దుర్లాదేవియె సృృ్యూ దికమునకుం 7౧రగాముం ఇది శాక్తవుశముం ఈదురన్లాడివిషయంబులంగుఅించి "నేను "జన్నిం గించియుండు శ్రీ ఖు వూవై నర్తమవాపురాణమునందు వికదముగం జెలిసికొనవచ్చును. ఆది యష్టైదళమవాఫురారిములలోం బదనప్తురాణముః

చతుర్థగుణుచ్చము 189 అని నచియించ నకనీజేపీమావోక్య బోధకం బగను_క్షి నాలకించి యాళాక్షచేమ ఛారిణు 'లేమియుః6 బ్రితివచనంబులు వల్కలేక ఫాలభొగవిరచికకరకమలపుటంబులతో ననుమోదించ నవ్యారల వీడ్కొని కవియుం నలువదై దవకట్టునం బ్రవేళించి యయ్యుడం క ఒకవంకం దులనిమాలిక, లొకవంకను భస్మ "లేద మొస్వుశరీరం బకలంకయమై 'వెలుంగంగం గటిశమురవారళి నై కనృభొవులు చరునన్‌* వారివారావ్రై్యైశచాదంబులు నలుఫృచు వచ్చి త న్నెదుక్కొని నత్కారంబు లొనరిం చారల నళ్గినందించుచుం దత్సా)గ్థితుండ్రై వారలు “జారివారౌశరణీకరవాణి” యనువాక్యంబుల విన్ఫుటంబుగం బల్కుచుండుట కనురూవముగ ని ట్లనియెం “నో అువ్లోవిస్టమనా న్సవైవ కమలానక్తో విహాదో విధ? కావాసోచఒథ విభూతిమాక్‌ సరివరా౬ఒధారో భయావల్దభః నొక యర్థమాను చ్లేమేం కెప్పవలయును. బవ్యవిష్టమనా?=విమ్హుపరమగునగ్థము. 'బన్మాచేనా వేశింపం బడినహృుదయముగల వాడు, మనళ్ళబ్దమునాఖి కపలత్షణము, నారాయణుని వాఖియందు బ్రవ్యాజనియించెనను నర్థమనునం భేయనుం శివవరమగునర్థము: బవ్యామునందా వేశికమగు మనన్ఫుగలవాండుం యోగీళ్వురుండుగాన ి,వామానందుం దనవ్భాదయంబునునిచి '్యానమునేయొంచుందేం చాండనిభఖొవముం నదైవ = ఎల్లప్పుడును, కదులానక్షః = వి. లత్మీయందాన క్రలవాందం, శి. జింకయందాన_క్రిగలవాండు, లీలార్థ్రము సౌరంగమునుంచుకొని యుండువాంయడని భావము, అవిహాదం=వి. దుఃఖములేనివోండు. + విహఘాద!=వివమునుభుజించిననాందు ఇచట సకోవిహోద! అనువదమాలకు విష్ట్యర్థమాన అఆవిషాదః అనియు శివాగ్ధమున విషాద అన్సియుం బదవిభజనము, విభుః=వ్రభువగునాండు, కావాస!పిం జలమునవానముగల వాండు, సీటిమ్రైంబరుండియుందడువాందు, ఛి నంగాజలముదాల్చినవాండు- విభూతిమాక్ష్‌ణు వి, విశ్వర్భముగలవాండు, శి. భస్మ ధారణముగలవాండు. గరివరాధారః=విం సోవర్ధనమునకు మంథానవర్వతమునకుు ఆధారమ౫సవాండు. కృష్ణావతారంబున గోవర్థనము"ె త్తిపట్టు కొన్న వాండు, కూర్గావతారమున సమాద్రమథనము నేయ 'జేవఠలు నిలిపినమంథానజర్య కము మునియగిపోంగా మరలదానిని పీపుననెత్తినవాంయడుం *€ శై లానవర్వరము నాభార ముగం గలవాండు, అభయావల్లభ$వి. యమానయందుం టేశినలవాందు, శి పార్వతికి నాయకుండగువాండు, నర్చాధీశథర్య, వి. జాలీయుంండను నర్పరాజును బట్టుకొన్న వాండుం శి. నర్చరాతైన వానుకిని భూవణముగం దాల్చినవాండు, విపుంగవచరణవి. వత్మీరాతైన గరుక్త్య ంతునిచే నంచ్లరించువాయ. శి, విెశేషముగ నాంబోతుచేసంచరించువాండ్యు లోక్ల

గ్త్‌్పిగ్ర వినోద క థాకల్పవల్లీ నర్పాథీకథరో విపుంగవచరో లోకత్రయానందకో భహూయా దో పృాదయం గళ ఉలిలవం కృష్ణోఒథవా శంకరం అని ఇెవ్చంగా నచ్చోటివారలు. శివకేశవులను నమానమాగ న్తుతించుటంవేనీ యాకవితో చేమియు. విచాదంబు నలుంభం జాలక నిటలకటఘటికనిజకరకమలపుటు కై అూతనియుం కలను నంన్తుతించుచుండం గాళిదానుండును గడుంగశారవంబున చారల పీడ్కో ని నలువదాజవకట్టునం బ్ర వేశించుచుండ నయ్యెడం గీ వకలకాలక త్త గసంవిదు లతిదూర, దృష్టు లజలభూరవృ క్తవర్హ మానముఖని వేకమహీకులౌా కార్తాంతి; కలం భళ్యాన్త వాదకుశలమకులు. మవశికవిం గాంచి మించినగారవంబు దో.ద నెదుళేండిచెంచి యంచికళ కివ్రశ్ర, యరబులు సూపుచుం దోడ్కొని చని యచట ని్మికందై వెలయుజ్యోలిచాలయంబు నంచు పానావిధజ్యోతిర్యంత్ర ౦బు లునిచియుండునెడ నొకరమ్యుప్ర,చేశంబునం నూరు చుండం ల్రైర్థించినం గవి యట్ల యొనరించి వారలం గాంచి యి ట్లనియెం న్లో. సూర కళ్ళారపదం రుచిం హిమరుచి నృన్మంగళం మంగలో బోధం బోధన ఆతనోకు లలిళా వాచశ్చ వాచస్పతి? కావ్యః కావ్యకళాకలాపనిరతిం మందో డ్విమన్త్య ందతాం దుర్వ్భుళ్తేషు తమ _స్తమో జయకరీం శేశుళ్చ శేత్యుక్సియ్యం 'ఆని ఇెప్పిన నచ్చోటివార లాకవి నవగవాకార్యము లెఆింయి తత్తత్యారకులుగ ేక్పడియుండు నూర్యాదికృవాములు క _త్తత్సలముల నొవంగువిధంబును బోధించినందుల త్రయానందకః జు ముస్ణోళములను సంఠసింపంజేయువాండు, 'అగు-కృష్ణః = విష్ణువొండె, ఆధోవాజకానిచో, శంకరుజళివండొండె, వ్రతిలవం= ప్రతికుణమును వః=మౌోయొక్క; చ్య్ళేదయంజమాననమును, గళః అ ఇెందినవాండు భూయాల్‌ = ఆగుంారం ఫ్‌ ట్ర్రీక్ర నూరంజనూర్యుందు, కరూరవదదంజశూరవదవిని, హిమరుచిః=చంద్రుండు రుచఛిరం=కాంతిని మంగళజసుజుందు, నన్మ ంగళభం = టా శృవునుగుశుభమును) బోధన? = బుధందు, బోధం = జ్ఞానమాను, వాచన్పతిః? = గురువ్సు లలిళాః = మనోవారము లగ, వాచశ్చ=వాక్కు.లను, కావ్యః = శుక్కుండు, కావ్యకి లాకలాపవిరతియికావ్య మలయ చళుష్టష్టీక ళలయు నమూాసహాంబులందు నర్వశాలమువ్యాసంగమును;, మందకజ శని, ద్విమన్మ్మందతాం = శత్కువులహీనత్వ మును, శవ; = రాహువు ద్వ ఛస్తేమ నా దుర్తొర్గబ్రవ ర్ధనములందు, శమ? = యబ్బును,. శేరుళ్ళ = కేతువు జయకరీం = జయ చ్రచమగు శేశ్యుక్తియంయిల వారికిం దలమిన్నయగుసంపదను,-అతనోతులక లీగిం చుదోశం

వ్‌ళు ర నళ చఛృము 0! శముంచొనందంబుం వంది యందటును సంన్తుతించ వారలనై వారరఖులం స్‌ు నచ్చోటువాసి నలువజేదవకట్టునం జొచ్చి యయ్యుడ,

గీ ఆతిగళీరమూ ర్తు లఖలచేహిశ్రైణ; నిరకు లమృళకిరణనిభులం భోగ 'రాగజనకు లుదితరాగులు వైద్యులు, కొంద జందుం గూడుకొని కడంగి. అవ్వ్యారలు నుధచే నుధాశిరణుందువో లెద దమగుణంబులదే నకలజగంబులకు నాషప్యాయనముం గల్పించుచు రోగపీడితులకుం ఛ్రునన్నం టై నయాయువులువో లెను వ్యాధుల కతిద్యాధుల తేటంగునను దోంయచుం జనుజెంచి యావమవోకవి గేలంవట్టుకొని కొనిచని యయ్యెడ నుండు భేవజమందిరంబునం దతిమనోనారముగం గల్పితం బై యుండు నున్న తాసనంబునం గూరుచుండం 'బెట్రినం గాంచి కవివరుండును చారలు 'నేయునత్కాం రంబుల ఇదమెచ్చుచు నందుండి యిట్లనియె, శో ఛకాచకోరాయికదృజ్మిి-ా0క రూపేణ ళా మేశ్వరతుల్యమూ వో? న్వ_వ్వ్యువ్వ 'లే సర్వరసాయ నిర్య మగ్య్యైకచింతామూయేచ విష్ణవే. అని వల్కలగా నావైద్యులు విష్ణండు సము దృ భుఫనకాలంబునందు థధన్వ్యంకరియై యావిర్భవించిన చరితను నకం డాయు శ్వేదప్రవ _ర్హకుండగుటం జేసి న్హేమానుస్రాణితమున శ్రీ యజాచకో రాయికదృజ్మ భగాంకరూపేణ = వ్రజలయొక్క చకోరముర్రై యొక్వుకన్ను లకంజందుపండై యెసంగునట్టి చక్కుంందనం కాబుచేక, మేళశ్వరకుల్యముూ నే మన్మభునికినమానమగుమూ రిల వాండవగునోధన్వంతరీ! నర్వరసాయ = సమస్తరసా కృకుండవై, అస్థ్యేక చించామణాయే ఇ యాచకులకుముఖ్యముగంజిం తామణి మై వెలయు చాండవై, విక్ష్యచే = విక్షున్వరూవివై, ఆలరారుచుండు. లేనీ; నిత్యం = ఎల్రప్వుడు, స్వస్తి = మంగళము, 'ఆన్తు ఆ అగుం?ణర ఇందు “మృగాంకి అనువదముచేక మవిరాజిమ్భు గాంక మను రనంబునుు 'కామే శ్వరి అనుపదముచేశ కామేక్వర రసంబుకు, నర్వరన్య అనుపసదముచేత సర్వరసంబునుం చింతామణియనువదంబుచేకం జింతాముణిరసంబును బోధితములగుచున్న ని, ఇది వైద్య క్త. చ్యక్రియొబోధకమసవై చిక్ర వ్ట్‌మా* తీరసాగరమథనకాలంబున నమృతఘటంబు: గరంబునం చాలిచి విమ్ణుండు థన్వం కరిరూపంబున నావిర్భవించి జనో వళారార్థమూయు ర్వేదమును బ్రివ ర్హిపం చేయుటంబట్టి వైద్యశాస్త్ర భిజ్ఞులుకరముభక్రితోనా్యవ్వంతరిని సంస్తుతిం చెదయుళధన్వంఠరి విష్ణ వతార మగటం'కేసి నర్వరసాత్మకం డని నుడువంబడియున్నది. భనవంతుండు నర్వరనమయమం డని వేదములు నుడువుచున్న విః

102 వినోదకఖాకల్పవల్సి మృగాంక, శామేళ్యరు నర్వరసం చింళతామణిరనంబు లనియెజిమవూావధుల రూవముగ వర్షించుట కంకరంగంబుల నలరుచుం గర మభినందింద వారలం చ్రియఫూర్వకంబున వీడ్కొని యచ్చోటు వాసీచని నలువజెనిమిదవకమ్యూంశరంబుం జొచ్చి యచ్చట, శ ఇారుతరగద్యవద్నమూ, లారిశులం వృ ్రెశయ్యూ లని యొజులపనలం కారికలం భౌరతీసతి, వారక న_్రింపంకేయంచై ఖరితోడకొాం కఈమకవి తామై పుణ్యాంబుం ఇగానిపించుచు వృ బి రీతి సాక, శయ్యా, వ్రసాదు మాధుర్య, కాం, త్యజ? ప్రశటికచాక్యవస్థతులం చిన _గితంబులు శీయుంచు శృంగార వోన్య కరుణాదినవరసభేదంబులం బ్రప్తావికంబు లానర్చుచు నామహాకవికడకుం జను 'జంచి తయాకనిం శారవించి మించిన్నక్కణయరనభరంబునం దోడుకొనిచని యాలంకారిక నోష్టీవరివృకంబిను నొకమణిమండచమధ్యంబున నమర్చియుండు. స్ఫటిక మణిమయాన నంబునం గూరుచుండం బ్రాగ్జించిన నట్టానరించి కవి వారలం గాంచి యిట్టనియెం షు ల్లో + శృంశారవోన్యనహితాద్భుతకాదృపీరాః నంస్రావ్య కాల ముచికం భవతో భవంతు కించ ద్యిషాం సిరిదరీవినివానఖాజూం ఫీభక్సభూరికరుణాభయశాంతయ న్స? అనీ యుపన్యసింవ నాయాలంకారికులు విని నవరనవర్ష్మనంబు వ్రస్తుతానుగణ౦ మగ నమకూర్చి శృంగారాదిరసంబులు తమకును భీభళ్సాదులం ఈమశ శ్రువులకు నుండు నట్టు వర్ట్మించుటకుం నగరం బలరుచు రసనక్క_విక యిీకనిసొమ్మ ౦0 యున్నదని కొని యొడుచుర దన్ను బహూూకరించం గవియు వారల నడిగి లేచి యచ్చోటు వాసీ నలు వదితొమ్సిదవక, త్యుయందుం ఛ్రవేళించి, క విమలొంబుజవత్రాతులు, సముపార్టి తయోగళా న్స సారబవివేకుల్‌ కమనీయ ధామనిధులం: ద్యమ మాంనలభూరకాయ ఛారులం వరునక్‌ = "* జీ, శృంశారవోన్యసహితాద్భుత లా ద్రవీరాః = శృంగారరసము, బోన్యరనము, అద్భుకరసము, శౌాద్కరసము; వీరరసము అనునివి, ఉచితంకాలం = యోగ్యకాలమును సం ప్రాప్యజపౌంది, (ఆయారసముల కుచికమూ త్రై నకాలంబులందుు భవర? = మిమ్మును ఛవంఠు=పౌందియుండును గాత, అనలాణ శృంణార, వోబ్య, అద్భుత, శద: పీరరనను లాయాకాలములందు మిముంబొెందియుండు గాఠయనిభావనుం కించ = మంకియు, 1 దఠింినివానభాజాం అ అభజయంబునొంది 'జేశత్యాగముంజేని సిరినవూాలయందు. చానము నేయు, ద్యిషూం = మాళ్ళక్రువులకు, ఫీభక్సభూరికరుణాభయశాంతయః = భీభత్సరసమున్వు ఆధికమగుకరుణారనమును, ఛయానకరసంబును, శాంతియును, న్యుః = ఆగురాంతం

చతుర్ధగుభుచ్భ్చుము 198 థి

యము నియమ, ప్రాణాయాను, చు, ల్యౌవోరు ఛ్యాన'ఛారణ, మనన నమాధన లం దరివిచచణులు యూగోననంబులం గూరుచుండి నాసికా గ్రనిళ్చలదృష్టు లగచు నుండం గనుంగొని వారలు సాంఖ్య పాఠంజిలమర వేత్త లని నిశ్చయించి యయ్యుడ నా యోగులనడుము నమర్చంబడియుండు దర్భాననంబునం గూరుచుండి వారలం 7౧ంఛి యి ట్లనియెం శ శ్లో వద్మవత్రాంబునిన్హేన ఫురుమస్యానుకారిణీ

చ్చతి శే మవాత్తత్వం సంవర్ధయకు నర్వదాం

అని ఇె్పంగా నచ్చటివారలం “క్రకృతింకక్తీ; పురుషః పుమ్కురవలాశవన్ని న్లే వౌ

(నర్వముగల్పించునది. ప్రశృతి- పురుషుండు. శామరపాకునందు. జిలంబువలె: బ్రివంచ నంబంధములేనివాండు]

అను నది సాంఖ్యపాతంజల సిద్ధాంతంబు గాన సీకవి వచించినది తన్మ్యతంబునకు నరిపోవుటంబట్టి యందయును. శ్లాఘి*చుచు నాకని నత్మిప్రణయ గారవనూచకంబులగు శటాత్సంబులం గారవిందం గనునన్నలన వారియభిమతి వడసి యచ్చోటు విడిచి చని యే(బదవక'। త్యుయందుం జొచ్చి యచ్చట

గ. నక్కథావ్రవావానంకతి ఉివ్వోగ్రం సీమ వెల్లివిరియ: జిత్తమందు

శాంతి ధర్శ్యనిరతి నచ్చరిత్ర్యంబును గలుగుసర్చు రాణకథనచణులం,

విశుద్ధవాసో భఛారులు నారాయణనా మోచ్చారణాదరక లితరసనావ్రవ ర్రనులు వినయవివేక శీలార్జ వాదినద్దుణగణో పేతులు సకలపురాణకథా ప్రనంగపారీణులం పోవ కర్థ్యవరాజ్యుఖులు నగువారు రన్నుం గని యొదురేంగుజెంచి ;వందనంబు లానరించి యర్ధ్యపాద్యాదివిధులం బూజించి తోద్క్కనీదని యిష్టాదళమవాపురా లేతివోసంబు లందు 'ద్ర్యైపాయనుండు నెన్పిన శివవిక్షు భాస్క-రాదులచర్శిత్తంబు "లెట్టను బహురుచిర వర్ణసంకలనమనోవారంబుగం జిఠ్కృరూవంబులతో చ్రాసియుండు నొకమవోత్తుంగసౌధం మిన నతివిశాలంబగు కన్య ధ్యసీమం బొలుపారుమవానీయాననంబునం గూరుచుండం బ్రౌత్టించినం దళ్చాంర్థనాంగీకారం బొనరించి యవ్వారలం గనుంగొని యి ట్లనియె

• టీక వద్మవత్రాంునిన్దేవపురుమన్య = పద్మవత్రంబుననుందుజలంబువ లెనంటు 'లేనిపురుమునికి, అనుకారిణీ = అనుసరణము సేయునదియై, యొప్వు; ప్రశృతిః౭వ్రకృతి, మహర్తర్వం = మవా_క్ర్రత్వనమును) నృష్టీకున్తుఖమగు వ్రక, తి మవాత్తనిచెన్సంలుడునుం (గొవ్చందనమునుు లేఇసీప, నంవర్థయకుజవృద్ది నేయం(గాఠ

థి థి

104 వినోద॥క థాకల్పవస్సి సో నో చేదా యేన సముద్ధ్భృళా వనుమతీ వృ స్టే ఛృళా ప్యుద్ధ్భృతా ఖైల్వేగో నఖరై ర్హ్హతః భణివలే శ్లోకం బలిః స్రాపితః,

(సోవుకం డనుననురుంయుజేదముల నవవారింద మళ్చా్యావతారంబుండేసి భగవంకుండా యసురునింజంపి "జీదంబుల నుగ్ధరించెను.) వనువుతీ = భూమి, వృ'స్టేధృళాపి = వీపుని చాల్పంబడినడయ్యూ, ఉద్ధృతా ఆ ఊద్ధరింపంబడినడో; (భనవంకుండు. ఆదికూర్త్యమై ఛూమినిందనపృస్థంబునధరించియున్నాండనుటపురాణ వ్ర సిద్ధము, ఇదిదళానతారముఅలోః 'శేరనిది[ైనను గూర్గావతారమనిమా త్రము బోధించుచున్నదని మెజుంగనగను, మందర కర్వతము బే చేవఠలు నమాద్రము మథింప నది జలంబులమునింగినంగాంచి ఛగవంతుండు కూర్యమైయామంథానా చలమునుదనపీంప్రనధరించినిలిపెనుం ఈకూర్తావతారమేదకావతార ములలోంటేరినది. కూర్యావతారమని నూచ నామాత్రము చేయంబడుటం జేసి దశావతారనం ఖ్యాలేమగు కూర్తావళతార మే యిందు్రూవ్యాము, మఆియం సీభూమిమహా వ్య శయజలంబు లందుమునింగిపోలావ రాహరూపముందాల్చిభగవంతుండు దానినుద్ధరిం చియథాస్థానంబున నునిచెను) టై లేశ = దితిసంతాసపువారలకుం బ్రభువన హిరణ్యకళ్వపుండు, నఖరైఃణ నభథిముల వేర, పఠః = చంపంబడెనో; (కనళక్తండగు వవ్లోదునిచాధిందడా నరసిం రూవముందాలిచి. హీరణ్యాతునిసంవారించెం బలి = బలియన్నుదైత్యుంయు. ఫశిచలేః లోకంజ=పాతాళలోకమును, ప్రావీఠజబేర్పంబడియెను. (ఇంద్రువైశ్వర్యం బపవారించిన బలి యాగమునేయ భగబంఠుండు. వామనాశారంబున మూండడుగులజేల యశని యాచించి ఛీి,విక్రమాండై కొలిచి యంకయం నాశ్రమించుకొని బలినిపూతాళంబునకుం బంకివేనెళు) క్షా = భూమి, అత్షత్రా=క్‌త్రియులు లేనిదిగా, కృతా=చేయయుడినదో। (వరళురాముండ్రై తత్రియులనందణ నిరువదొక్కుమాజు నంవారించెను) జగతీ=ఖామిి దళాన్యరహి తా=రావణవిరహిశముగ కృ తాజచేయంబడినదియో; (శ్రీరాముండ్తై యవక రించి దశవదనుని సీభూమిలో లేవండంజే నెనుఎరోపాణీ=రోహిణె యనువసుబేవ్పని భార్య మాతావ=కల్లిశ్రా కృ ళాజవేయంబడినదో; (బలరాముండై. రోహిణికవకరించి శీశృళ్లా రంకె భగవంకుండుండెను). పింపా=హింస, దోవవతీజఐదోషమాగలదిగా, కృళాజ శేయయిడినదో! (జుద్ధావతారంబుం జేసి “అహింసావర మోధర్మశి అనుదానిని స్థాపించెను.) ధశరాపి=భూమియు. ఆయవనా=యవనులులేనిది?ా, కృతాజచేయండినదో, (ఈకల్యం కశమునందు విస్తుయశుండను బ్రైావ్యణునికంజనించి భగనంతుందు యవనులనంజూరించి కృక్రియరాజ్యుంబునువెండియు స్థావింపంబోయొడిని (ఈశల్క్య్యవళారభరి త్రము'నేనాం క్రీ కరించియుండు కల్కిపురాణమునందు విశదముగం జూడవచ్చునుం నః=లట్టిదళావళార ములందాల్భినవాండగన, నారాయణః=థగవంకుండు, పయాల్‌: వరవీంచులార,

చతుగ్ధగుణగుచ్చము 105- క్షాఒ తశ్రా, జగతీ దళాన్సరహితా మాతా కృతా రోహిణీ హింసా డోమవతీ ధరా వ్యయననా పాయా తృ వారాయణ$. అని ఇెప్పిన విని యచ్చజిపారాణికులం భగవంతునిదళశావతారంబులు త_కదవతార కృళ్యంబులచే ఇఆీంగించిన మై చికంబునకుం గరం బలరుచు నాకనిని విెశేమనక్కారం బుల బవళాకరించిరి- కవియంం వారలమన్ననల నంశగీకరించి యించు*శీనియుం నంకోచంబు గానక యేంబదియొక్కట వద్వారంబు నతిక్రమించి యందు మహావిళాలహార్శ్మృతలంబున గ్‌ కం లలికపరస్పరతరో్క్కో, జ్వలమై చాడ్లోవి రనన వరఖేలనముల్‌ నలువంగ ధిక్కృ్చాతవండిత కలంలై తార్కికులు చాదకుళలరం జూపక్‌ కనుంగొని వీరలం ఆార్కికులు ౯న నితరవండితులం దృజణీశరించుచు వివాదకొళ లంబున నావాగధిజేవళను ఖౌరతినిం దమరననాగ్రుజేళంబుల న్నరగ్దనమునలుపం 'జేయువా వై వెలయుచుండెదరు. కానిమ్సు సీంనడుమం జొచ్చి తన్మ్యతత_శ్పర్టంబు బోధించి వీరల శారవంబుం శాంతు నని యెంచి జాయంజని నిలువంబడి మె యాయికమళం బి జ్దువన్య వీంచె ఖః ల్లో, యన్ఫ్టష్తిన్టితినంచ్భృతీ ర్విశను'లే బ్రవ్యదిమూ గతిః యస్యాఒధీనకయా స్థిళాని సదనక్క_ర్లాణ్నావీ ప్రాణినాం నిక్యేచ్యాకృతిబుద్ధిమా నథ వరో జీవా తృరాళ్ళా స్వయం సోయం వో విదధాతు వూర్ణ చచిరా జ్చేతోగకం యదృ వేజ్‌. శీర, యః=వీవరమాక్ష; బ్రవోదెనమ్నూ గ్నిల్తివెోజట్రవ్యు వర; వారుండు నను మూండుశరీరములచేతం నృష్తిక్టితినంచ్చూతీ= నృష్ట్రియును పౌాలనమును నందళిరమును, వికనులే ఎ వేయుచున్నాండో; ప్రాణినాం జీవాక్ష్మలమొక్క-3 నదనర్మ_ల్యిపి = ఫపుణ్యపాపయరాూపములయినకర్మ్మ ంబ్తులును, యస్వ్యజఎవ్వనియొక్కం? అధినశయా ఇ స్యా ధీనముగ స్థితొని = ఉన్నవో; నిల్యేచ్చాకృతి బుద్ధిమాక్‌ఐనిత్యములయిన_ భయం నాకారంబును బుద్ధియంగగలవాండును, జీవాల్‌ = జీవార్మకందొ) వరః = అధికండై, స్వయంజజాను? పరాక్తాంపసరమాక్ష్మ ము. యొనూచుండునో; సోయం = అట్టివాండు, వింమాికు, ఇేతోగతంయదృ వేల్‌ ఆ వృాదయముననుం డెడుచానిని; అచిరాల్‌ = న్వల్పు శాలమునన, భర్ష ౧=పరివొర్ష మున విదధాతు=చేయుంగారం జీవాత్మ కం'ెంబరుండుగల బరమాక్మ గలందు. అతండు' నిశ్వములయినయిచ్చాకృతి ద్రముఖములుగల్లినవాండు ్ర,వ్చోదిరూవంబులందాల్చి "నృష్ట్యాదికార్యంబులు "సేయు పుణ్యపావఫలంబులు కదథీనముగ నంస్తా శృములగుచుండును, ఇదిహ్హై యాయికనుకముం

196 వినోదక థాకల్ప వళ్ళి అని జెప్పిన నతనీవచనంబు లా౨కింది 'నిక్యకు లయిశయిచ్చాదులం గలిగి జీవార్మ

కంటె బరుండై శ్రుష్హారిస్టును హూక్వరుల యాకారంబులు చొల్చి నృష్టిస్థితిసంవోరం బులు సేయుచుకుండువాండు పరమాత్మ యనుమైై చహూయికమకం బుపన్య స్తం బగుటకుం గరంబలరుచు నాతని ననేకవిధంబుల గౌరవించి బంపర, కవియు వారల వీడ్కొని యచ్చోటు వాసి చనిరొంగుం ఇట్టు మహాకవి సర్వమకంబు లంచన్యసీంచుచు నిరాటంకం బున వాజాకంబులం దాంటి వద్చుచు”డుఓకు దూతికలం విద్యానర్వస్వ వేపినికిం "జెల్పిర అది విని యాఏదుషియు ఛభయసుం శ్ర్యమంబులు ఇృవంనొను చుండం దనమనం బునం దిట్టష కొనియె కెరా మకున్యమోశ్రుం దగువానికి సర్వవివ్యావిచకణక్వంబు. నల్టటయే యకదు,. అట్టుంజీనశు ఇట్టియరన్యాద్భశం బం౫నసామద్థంబి దృష్పస్ట్రుతోశ్రూర్వంబు గానీఏియ. భోజభా పొలనభాలంళారంబ ౨ంకముహో కవి శాళిచానుండొ క్కరుండు దక్క దక్కినేవారి కిట్టిసామస్థ్యంబు 'లేదని విందు ఎవరంజేని నర్వమకత_ర్త్వంబు లెటింగినవాండు గలంే! ఆక్‌ కుకుంవ్చు నీకనీచువంబీ ఇకనిం జమిుందుట శకద్థంబు గాదు, అం నను నానేక్ప్సుకొలందిం గాలయావనం చొనరించుచుం జెదను, తుద శెది యొట్లు గాయలదో మయొజు౨న నను వ్రవడకున్న యది చేకరయినంక వరుకం బ్రవ ర్రింతముం అని తలం చికనదస్షజ నుండెడి కొందజు మందయానల నతివిద్యావిచతుణల నవధీరితనురగురుబుద్ధిదాతుర్యలం జీర యోసీ ఇెలులారా యే౭బఏ కెండవక మ్యూంకరంబునం గవి వ్ర,వేళించునంకలోి మోరలు పురుష వేషంబులం చాల్చి యయ్యెడకుం బోయి యుండి యాతని బహూకరించి యుచి ఆతాసనంబువైైం గుగరుచుండంబెట్టి మొర లొండొరులు వివొదంబునకుం బూని యకని మధథ్యళ్థునిం జేసి కలహించుచుం గొంతదకుకం గాలంబు గడపుండని యాజ్ఞాపించి కం వంగా నానిదుషీరత్నంబులం సని ఫూర్వము వైష్ణవ వేమధారిణురై యితనివెను వెంటం జను జంచుచుండు నండజయానలయందుం జేరికొనిరి మణియుం గొందటు ౨ వాదిజేష ధారి ణులతోం జేరుకొనిరి ఇంతలోం గవియుం నేందిళండవవాళారంబునం బ్రువేళించిన నావిదుషీ శిరోరత్నంబులును కవికడకుం జని యయ్యా ! మొరలు నర్వశా స్త పారంగకలు; మోరెజుంగనివి లేవు, వెక్కుదినంబులుగ మేను మామామకత_త్త్వంబుల యంత్తమంబు లని కలంచి యన్యమఠంబులయందు ననూయవదుచుండుదుము. ఆయ్యుది మూకుంచాపి సేయ్యంబు గానిపింపు మనం గవియుం దనమనంబున వారలకచటో పాయంబు "'తెఅకింగియా6 శానిమ్థు పీరలకు న న్నడ్డగించ ననువుపడునా! యని తలంచి తలయూ6చి యోవిద్వచ్చి కోరక్నంబులార మొోమోమళంబు లువన్యసీంపుండు, మివివాదప్రకారంమి. విని యేను తీర్శానించిద నని ఇెప్పిన నందు కైవ్ణవుండదు తొలుక నిట్లనియె. క బారిసేవ 'లేక ముక్తికి గరమరుదుగర జనంగం దాను గడంగుజనుండు సం

కరణము "లేకయ జలనిధిం దరింయించం గడంగువాందు తథ్యము గాలన్‌.

చరుర్భగు ళ్‌ చృము డ్రా (శ్రీవారిపాదవంకజార్చనంబు "లేకయ 'మోశతంబునకుం జనం నోకువాండు నొశాసాధనంబు లేక నమాద్రంబు దాంటం నోరువాండ. నాక లేక నమ్ముద్రం్వు చాంటుట దుమ్మ_రము- అశ్హో క్రీవారినేన "లేక మోదము. గలుగుటయు. నంథావ్యచ్రు గానిదియ యని భొవము] అని ఇెవ్పంగా విని వుండు నోవైన్దవా! సీనుకువుపద్యార్థంబు సమంజనంబు గాదు, వారిసేవ లేక ముదక్తికిం జన ననువువడ దని వచించెదవు; అందుకు సంతరణాము శే నమ్ముద్రమును దౌంటుట కనువుపడదనుట సమర్థకంబుగాం “ాల్పితివి ఆది యుప వన్నంబు గాదుం సమర్థశం బువపన్నం౦ఖు గానినాండు నమర్ధితంబు నువపన్నంబు గాం జాలదుః వైనుముః క, శరుణేందుధరునిం గొల్చుచు;, నరుదుగ శీకువు రచించి యారాముండు దాం దరణి యది లేక జలనిధి, దరియించినరీతి జనులు దాంటుదు రుదథిన్‌* అని ఇెప్పంగా వైన్ణవులలో రామోపొానకండు వ్రైవునిం జూచి యోరీ మవాత్తుం డగురాముండు శివునిం గొలిచి యకతనికరుణ. వదసి 'సేతువుం గటి జలధిం దాంటెను, ఆళ్ల లోకులు నమ్ముద్రంబు దాంటుటయందు నీశునిదయం గొని దాంటవచ్చు నని ఇెప్పితిని* ఇందు రాముండు ళివులం గొలిచె ననుట యసంభొవితము, తన్తూలక ముగ సీనుడివినవద్యా ర్సంబు ననంభాౌవికము. ఎ ట్లనిన? ఊం. రామ యటంచు. జెప్పినం దిరంబుగ సీ భవసానగరంబు ను వ్రామరయంబునం జనులు చౌంటంగదం జూలుదు రామవోత్తుండుక్‌ భూమిని నన్యునిం దనకుం బోడిమితో శరణంబు వేండునే యామురవైరి లోళశముల కన్నిటిక న్విఘంయా "చెజటుంగ కేం శ్రీ రామనావంబు నోటనుడివినమాత్రానన యాదరిలేని నంసారసాగరంబును దరించు నట్లగు; నట్టీమవశత్తుండు తా నన్యుని శరణంబు వేయు ననుట గర్జిశము, మజణియు నారాముండు ద్రిలోకనాథుం డై నలత్షీవల్లభుండ శాండె! క కల వతనికి బహురూవము, అలలరూఫపులలోన శీల మమరినవాండ్రై 'వెలసినరామునికం టెను, గలండే యధికుండు దథ్యగతి వివరింవన్‌* అని శెప్పిన గృప్టోపాసకుండు లేచి యోరీ! సీనుడివినయు క్తులలా* శ్రీవిష్టునవళాా రంబులందు శ్రీకాముం డథికుం డని వల్క్కట త్రూదరణీయంబు 7గాదు, వీలయన! శాం శ్రీగా భాముఖిగోపికాజనద్భ శార్ర్రేణీచలో రాళివి స్ఫారచ్చ్భారదవూర్జ్మ మాళళికిం గంన ప్రాణసంహారికళ శ్రీ రౌజను రళీని నాదహతదు ్టీ వన్ఫురళ్పావన్న థారప్ర్రాక్రికి బూర్వవూర్తుషుండు శుంభత్క్యీల్నర్థి యొన్య్వాం డగుక*

108 వినోదకథాకల్పవల్లి అని వచియింప నది విని రాధోపానకుండు లేచి యో నేన్టకాండా నీనుడీనిన శ్రీకృష్ణునిమావోత్మ బ్ర సత్యంబం శ్రీగోపికాజన నయనభాతకవూర్మ చం చుండు ఉక్షుండం ఆతండు సేయువంశీనినాదంబు సకలపాపీపావపుంజదళనచణంబం అఆతండు పురాణపురువుం డనుటయం సనో'వ్వుకొనం దగు, మతి "* ఈత 'రాభాముఖనోపికాా యని శాథను సాధారణనోపికోగనణంబునం 'బేరిచి చెప్పుట యొన్పిదంబు గాదు, తదీయగార వం 'బెజుంగక పల్కితివి వినుము ఈ నందశిశోరుండు వనం, బందు గృవాంబందు యమునయందును రాధా సుందరిపవవద్దార్చన;) మందంబుగం 'చేయకుండం డనుదిన మానక, ఆదియుంనుం7గాకం ఉ అనళినాక్నీ నీశ్వరిగ నాదర మొప్ప రచించి చానుండ్తై ఛాను నటిఎచుదచుం జరణతొవమురసంబులం బూజసేసీ యా మానవతీలలామకృత మానికసత్యేరుణాక టాకత్షనం 'ఊానము: చాను గైకొను ముదంబున మూంర్థము వంచి భక్రితోకా. మళియు నాసోపాల బోలకందు శ్రీగాధను దనపుణ్యాల తాఫలంబునం గల్పించి యున్నవాండు. అటి యాబేవి ననన్యసామూన్మి యిని యొబుంగక సోపికలలో నొక్కుతె యని ఇెప్పతిని, ఇందుకు ని న్నేమనపచ్చును, అనిఫం గృష్షోపానకుండం నోయయ్యా! సీనెప్నినవచనంబు కథ్యింబం ఏ నా వేశవశేషంబున సట్లు పల్కితి నంతియకాని యితరం బునం గాదుః పినుముః న్‌, చేవకీదేవిసుళుం టై న చేవబేవు, ప్రాణనామిక రాధి కారాదముఖయొ యిపుడు చాదేవిత్‌ శి గృష్షుండింపు మెజయం దాను శ్రీ డించుచుండు బృంచావనమునః ఈకతంబునం గాదె రౌ థాకృష్తుల నొండొ రులం బి, ట్యేకంబ యం-ాసింవం జనదని మహార్డులు 'నెస్పియున్నష్నరుః ఎట్టనిన+ శ్లో+ రాధాం వినా ధ్యాయతి లక్షుక్స కృష్ణం కృష్ణు వినా ధ్యాయతి యశ్చ రాధాం ఇమా వుఖావ ప్యుపపన్ను మోహ వృథావనీ భ _క్రీరసానభిజ్లై. అన్నట్లు రాభాదేని వినాగా ఈశంత్తాని ధ్యానించువాండును ఈ లెమ్షనివినాగా రాధను ఛ్యానించువాండును మోవాసంప్రూఫ్లు లగుటం బేసి తమ జన్మంబు నిరర్థకంబుగా భ్తిరనంబు 'నెణుంగనివార లని ఇవ్చంబడదుదురు, ఇందుకుం గారణంబు వినుము, న్‌ శృష్ణుం డుండండు రాధికాక ఖన్హు వేలం బాస్‌ రాధిక యుండదు వద్మనయనుం భాన్‌ యాయిర్వు రన్యోన్యభాసమాన, నవ్యరనపూరమగ్న మానసులం దలంప

చతుగణనళు చ్భ ము కర థి అని ఇెచ్చంగా విని రొామోపాసకుండు నవ్వుచు నోకీ! కృష్ణుని కంఠట శృంగార రనస్రాథాన్యంబునన మహాక్వంబుం టశిపాదించితిని వమందునుః, అఆనినం గృమ్టోపానకుం డిట్లనియె. పరీ కృష్ణునికి మొర్ర్త్మము గాదు శ్రీగామచం ద్రునిఃి నయితరము శృంగారరన ప్రాధాన్యంబు గలి యున్నది కృష్ణునిళ ఏంగారమువలె నంయోగంబుం సొన్నది గాక; రామచంద్రునిశ్చంగారనూ మ్మ్‌ప్కృలంభథంబుం న్‌ొ న్నది యని యిదియ భేదము* అని శెవ్పంగా మవాశవి కాళిదానుండు వారలవాగార్టదంబు దన్నుం గాలయావ నచే మోసపుచ్చం బ్రయత్నించుటయకాని యన్యంబు గాదని యెంచి యావాదంబుడిపి పోంచలంచి యిట్లనియె, ఓవైష్ణవులార! మోలోనన వృథాకోలావాలం "బేల ఇప్పెదను వినుండు, శ్లోయ నీవ రామో హి స వీవ కృష్ణః యవీవ కృష్ణోపి సవీవ రామః అన్యోన్యభఖిన్న్న నహి రామకృష్ణా నారాయణస్యా వఠకౌ య దేశం [ట్‌ యవీన = ఎన్వండు, 'రొమః = రాముండో; సనీవ = వాండే, శృష్ణోపి న! కృళ్ణుందుం యనీవ=ఎవ్వండదు, కృష్ణఃఎకృమ్లుండో , నవీవపా=వాంటదే, రామః=రాముండుం యల్‌ =వీకారణమునుబట్ట్రి ఏత” = పీరలు నారాయతిన్య = నారాయణునియొక్క, అవత రౌ=అఆనతారములో! ఆకారణమునుబట్టి; రామకృ ్టంజశ్రీ రామకృష్ణులు, అన్యోన్య ఇిన్నా=ణండొరులతో భేదించినవారు; నపి=కార్యు అని వచింపగాః గృష్టోపాసతండు నసవినయముగ నిట్టనియె, పేమవోత్తా! రొముండే శ్రీకృష్ణుడు; శ్రీశృన్ణుండే. శ్రీరాముండు; వీరిరువురు నారాయణునియ వారముల యని _-తమపల్కినయది ప్రామాణికంబ, ఐనను నారోయ ణునియవతొరము లగుటం జేసియె రామచంద్రునికిని ఈశృక్షచేవునికిని సామ్యంబు గళ్లె -జేనియుం బూర్హైావతొరమగుటం టేసి శ్రీ కృర్ణచేవునికిం బ్రాధాన్యం బుందునచే! ఆతండు ఫొర్చావతార మకనర్థము శూంయమాణ మయియున్నను గ్రియావిశేమంబులచే.. నున్నీ తంబు నయ్యుడిని; వినుముం సీ చ థు గచా శంఖ శార్డ్య నందళములు చొల్చి చతుర్భుజో దారుం డనుచు బ్రహ్యోదినురు అతిభ క్రితో నుతియింప నావిర్భవించెం బీతాంబరుండు భఛాలుం శజాయమున నుళ్లోలవ్యాఫ్రూర నల్నోదకం బట్టుదా ను త్తరంభె _ నోదకవలరాజువూంతు మహామాయ మధురకుం బంసె సమ్తుదము మాజి గీ భ్రైూకనాదిమవోనురపుంజ. మణంచ్చి తల్చికని లోక మంఠయుంం దనకడుపునం జూ స్ర్రాగల్భ్య్యమున గోవనుదతిపిందుం గూడీ శ్ర్రీడించె శిశువయ్యుంగుకుకమునను,

క్త0 వినోదక థాక ల్ప'వల్లి చ, గరి దనశేల నెత్తి వారికి స్షలగర్వముం బాపె నంకను ద్ధురబలుం గంసునిం దునిమెం డోడ్కొ, నివచ్చెం గృ తాంకఘాోరమం దిరముననుండి 'చాలంర నుద్దీర్ణరయంబున నిద్రవోవు మా ధురులను 'జేశ్చ చ్వారవతి దుర్ధర మాతనమాయ ్రేల్శిడిన్‌- గీ వేడ్క లిగుళ్తిత్తం బదునాజువేలరాజు కన్యకలతోడ భోగంబుం 7గాంచం దివిరి యన్నిమూ ర్హులు దాలిఇె హరిణనయన, లందఆకునింట నొక్కొాక్క-ం డగుచుడోంవ మజియుం నాసర్వజగన్మ యుండు తనమొగంబులు గొన్ని మనోహరము లగుదంఠ ముకుళంబులును భూ)భంగ లీలానిక్టితకారు కంబు లయిన చారులోచనంబులును గలీగి స్నే రనుందరంబులైై సౌమ్యంబుతైై "లేజోవంతంబులైై వెలుంగు చుండం గొన్ని వదనంబులు కరము వర్తులంబులంం కోొలంకులం 0పు పెంపార న్యుగ్కంబుల్రై యొప్వున నేకచకత్రుర్తాలి కలతో దీపించుచు నతికరాళ దంష్టైాభయంకరంబుై తనరారుచుండ మణియుం గొన్ని శ్యామపీశసితర_క్తంబులంం రక్తంబులు ద్రావుచుం శాలానలజాలామాలికలం త్ర్తక్క మండ నాత్మ (యంబగు పిశ్వరూపంబును ధనంజయునికిం జూప. అదియునుంగకయా చేశ్చండు ైై త్యన్వరూపులగు రాజులం జంపి భూభారం బపనయించి తనకులంబు నుప సంహారించుకొని తన'తేజంబున నెల్లలోకంబులం గలయ వ్యాపించి దివంబున. కర్ళె శ్రీగౌమవ్ర భృతులును శ్రీహార్యంశావతారంబులం అయినను అని యొల్లను శోక జేవనితో సొమ్యంబుం గాంచునే! అని వచియించి యూరకుండె అంత రామోపాసకుం డిట్టనియె. కట్టా | శ్రీ రామచంద్రునిమహిమం 'బెజుంగనివాండవు ; చెప్పెదను వినుము, ఊ వీకదుకూలధారి యయి పీవరబాహుచకుష్టయంబుతో నాతళశసూర్యకోటిక లితాంశువిరాజదు చార కేజుందై భూశలమందు. నోనలునిపుత్రికకుం గనువజ్రై నంత నా భీకకురంగబేత్ర, తనుం బ్రేమ నుతింప శిశున్వరూప్‌ మొం గీ "పెరని బాలుం డయంగ్యం 'టెరలకుం దలంవంగా, రానితాటకాదిరాతసాళి వథ మొనర్చి మొనివరుముఖ మంటం గాచి, శిలను చాలం జేనెం జెలువ మొవ్చ, అంఠం సీ, ముక్షోకముల నుందుమొనగాండ్ర; శేరికి నవిచాల్య మొపురవారునిచావ మపలీల ఏవిజిచి జనావళుల్‌ దదములోన నచ్చెరు నందం శా నంత మైన కల మైనయొకళన్యం గామరూవను భూమినుత నయోనిజను భానురశుభాంగి సీకను 'బెండ్రాడి ఖ్యాతితో జగ బేకమాన్యుడై క్యత్రియమండలికిని సీ కాళర్శాత్తి యనలో ఘనతం గాంచినమవో, బలుని బరశురాము భంగవజిచి దప్పి వై ష్టవంబుం కేజంబ 6 నొనియెన: రాము డఖింనగణధా ముం దగుచు.

చతుర్ధగుళుచ్చము క01 గ్‌ కండ్రివచనంబు6 'గావం గాం దలంచి రాజ్య మఖలమును బాసి వత్నితో ననుజుతోడం గానలకు జేయ జటియు వల్కలియు నగుచు? హ్రాు మయినట్టిరాతమసకులముం ద్రూచె క జనకజ యంతర్జిత మై చన సురకార్యంబుకొజికు: జియ్యన మాయా కనకాంగి సీత రొవణు౧ డనురక్క_నుం డవవారించె నానురవృ త్తిక్‌ = క రీలావళగతి రఘుభూ) పాలుందు వ్రియానియోగపరిపాటిం బ్రజా పాళిశిం గాన్పింపంగం దన శీలము "ంపొంద దుణఖళిఖుం దపియింభెక్‌ . అపుడు పురవారునవతార మైనవానుమ; దానుండై. చేరి కోంతులదళముం జేర్చ ద్వుస్తరం బగుజలనిథిం బ్ర_స్తరమాల "జేన బంధింబెం ట్ర,శిబంధవిరహిరముగ = ఉఊ. చానపదేవతావిభు లుదారబలుల్‌ నెగలేనిలంక న్వ శ్లానినిలోకబంది మదన _తృనిశాచరకోటివాటికక్‌ - బూనిక మాజ వృతచరపుంగవపుంజముతోడం జొచ్చిన న్థానత బాహా శ ర్యరమ మౌొనులం సిద్ధులు 'జేల్చు లెన్నలకం గ్‌ లంకయం దుండి మయెవ్వాండు లలిని న్వర్ణ మందుం జరియించువుదవా _స్తిహా_స్పమునల మంటి తిగిబెడి నట్టిమవాబలాధ్యుం గడపె సొకళల్లనూనం గుంభకర్డు ననురు, ఛ బలి యయి యొవ్వం డీభువనపజ్తులం గాజియసెట్టీ చేవతా కలములం గొట్టి డి ట్రయయి కోరిక నాళివుం దుండునట్రియా కులగరి వే బెకల్చిన యకుం౦కబావుబలాధఢ్యు రావణుక్‌ జలమున నొక్ళాకోలను వెనంబరిమూార్సె నుర ల్నుతింంగక్‌ కం ఆరావణంశమ్హని లం, కారాజ్యంబందు నిల్పి గ్రుకగ్రాన మాయా శారను. సీతను శికొం జొరం చారం కేనెడినెపానం బడనెం దనసతిక్‌ = క కమలభవుండు. రుద్యగతొములు మునులును, నీద్ధసాథ్యగ ణము శం కొల్వం బువ్పుకంబు గకీగ్రా పురి కయోభ్యకు వచ్చిః ళాజ్యమేలె డినకర్యప్రభుందు. కః లోక త్రయఖోరంబును సాశేలేశ్వరుండు చాపి చనియె దివికి నా సాశీతవాసీజంతువు లొకులపాటేది 'వెంట నరుజేరంగాక్‌ ఇయ్యది మూ రొమమహీ పాలచరి త్రంబుః మోకృష్ణుజేవునిచరి శ్రంబు నంకంబునర నగరము పరితాహోర మది వినుముః

లిల్లీ వినోదక థాక ల్పవల్లి ను, వారుత్రై జందుగు లంద అటొక హామొగిం స్రాణాపాయముం ఉందంలా ధృతి బోయల్‌ దసపత్ను లౌవనితలం 'జెల్టంబ కొంపోపంగా వితతం్గబె కలిరీతి వర్వ దివికి న్వేంచేనె నొక్కండ ని శిత మె ట్లారఘురాముకన్న ఘనుండా ,శ్రీకృష్ణుజేవుం డగుక్‌ = అని ఇప్పిన విని వైస్త్రవుండు ఇారలం గాంచి కట్టా! మోకు నింతదనుక సన్‌వ్యామో వాంబు నివర్తింకయ యున్నది- మారలం విన్దుసిద్ధాంతము విన్నవారలుగా రని తోంభె డిని. వీళలెస్పెదను వినుండు= శ స్లో, లోశే గృహీతాకృతికస్య తస్వ న వాస్తవ కోపి వికార అస్లే గ! నే అదొ వదం జన స్యేప సమస్తకాళ్యే లీలావిలాసూ ఫురుపో త్సమన్య శ్యానోహి రాజ్యస్య పనే నివాసో దారావవో రోంబుధి సేకుబంధః రతోవధాదిళ్చ విలాసమాత్రం చకార భూమా వవతీర్య రామః ప్రకామఖేళా వ్రజనుందరీల్‌ స్యాసేహా కాసాం జలభౌ నివాసః రనాక న్ప్యకు భూభారనాళ స్స్వకులత్షయశ్చ దారావనంగాదిచ క ఎక్షలీలా- తతత ప మీకు గృహీ తాళృ్ళతికన్య=ఇచ్చాగ, ఎహీతమగుశతీరముగల, తన్య ఇ ఆతనికి లోేఐ= వ్రవంచమునందు, కోపివి కారంజనీవికారమును, నవ్వా_స్టవః అస్తే=నా 'స్త్వవముగాని వైయున్నది. పుకుపో '_త్హమస్యవ శ్రీ విస్తునికి; (మోందటం జెవ్పంబడునవి) నమ _స్తకా్యే ణు సర్వకార్యంబులందు, జనన్యజ ప్రజకు వదమివజఐన్యవసాయంబువో లె లీలావిలానః గా (&్రీగార్థమగు వేస్టలు, జనులుస్ర్రాద్దువోకలనైై యేశార్యంబిలం డై నను సబ్రవ_ర్రించెదరునచా! అజ్జై యుత్తరమునం జేప్పంబడుచేస్టలును వష్ణున్మిక్రీడార్థమగు చేష్టలు. అందు, రాజ్యన్య = రాజ్యముయొక్క త్యానోహిజపరి త్యాగమును, వనే=వనంబునందు, నివాన=వానము శేయుటయు, 'దారావవారః=భార్యన్సిక దుండపహరించుటయు, అంబుధి సేకుబంధకఐనమా ్రుమునకు సేకువుగట్టుటయు, రతమోవధాదిశ్చజరక్కుళులంజంపుట మొదలగుననియు, విలా సమా త్ర్యం=వేడుకనై చేయువనులుచ్యూత్తృ మే. ఇని రామఃజశ్రీరాముందు. భూమౌ ౬ భూమియందు. అవతీర్య=అవతరించి చకార=ఓనరించేను,. వ్రజనుందరీభి!=నొల్డ వల్ఞ చాధరులతో, చ్రకానఖేలాజవిశేవముగ. వివరణముసల్పుటయు, 'తాసాంజవారల మొక్క. శ్యాగః=ఐవదలంటయుం; జలభాజసమ్మాద్తమును నివాసుంద్వారవతియనుళట్టు ణము నిర్మించుకొని వనీంచుటయు, భూభారనాళంబభూమియు క్కు భారమును నళింవర శేయుటయు, స్వకులతృయశ్చ = కనకులమునళింపంటేసికొనుటయా దారాభనంగాడిచణు ఛార్యలుటోయల చేఠంజిష్కృవడుటయం నిని మొదలగునవి, కృష్ణ లీలాబ్బ క్రీ కృళ్ణునిలీలలు:

చతు ర నళ చ్బ ము 20కి అనుప్త్రామాణికో _క్రలంబట్టి యారసిచూడ భగవంతుం డగువిమ్హుందు తనయిచ్చవే లీలార్థము లోకళంబున నచేకవిధాకారంబులం దొలిచి యనతరించుయుండు వాండు. ఆతని కీచెప్పంబడినవికారంబు "లేవియును "లేవు, ఊండినట్టు తోంచుచుండిన నవి వాాన్తవంబులు గావు, లోకులకు సర్వ కార్యంబులందు స్యపసితంబు వొందువడు చందంబున నివి యొల్ల నాపురువో త్తమాసిలీలావిలానంబు లయి యం౦చు. ఆందు రాజ్బషరి త్యాగంబును వనవాసం బును దారావవారణంఎబును జలధి సేతుబంధనంబును రాతసవధయం ననునివిరాముండు భూమియం దవతరించి కావిఎచినలిలామాత్ర్ర్యములం. వ్ర, జమానినులతో. గడుననురాగం బమినం శ్రీడలుసల్పుటయా చారల బరిత్యజించుటయు జలనిధియందు వసీించుటయు భూభౌారంబు నళింపంచేయుటయు. స్వకులనాళంబును చారావహారణంబు ననునివ క్రీ కృష్ణునిలీలలు మచెయొప్తుచున్నయవి. శాన నీ కార్భంబుల చేత ఛేదబుస్ధి గావింపం జనదు శ్రీరామభ క్తుండును శ్రీకృష్ణ భే క్తుడును శ్రీన్ఫృసింవోవిళ క్తుండును పీర లెల్ల వైన్టవులనియె వైష్టవక్శాస్త్రం జెజింగనవారలు వల్కు-దురుం ఖో యో జ్వేష్రి రామం భజతే తు కృష్ణం యోట్వేష్టి కృష్ణభజలే తు రామం ఇమా ఉఫభాొ వై వ్రవనర్ల మానే బపిర్తు ఖ'ల్వ్వేన నివెచతె స్తం అని స్రామాణికొ క్తి గలదు గాన (క్రీరొమునియందు జ్వేమబుద్ధి సేయుచు శ్రీ శృమ్ణుని భజియించు వాండును; శ్రీకృష్ణు యందు జ్వేషబుద్ధి సీయుఛు రాముని భబియించు చాండు సీమురువురు వె మవనీద్ధాఎతమార రబునందు బహిర్తుఖు లని చెప్పంబడినవార లగు దురు కాన ెవ్వని కివ్వని శ్చీకాంపబునందు; భక్తిభావం బుండు; నాయామానవుండు శొానసాయారూపంబులను భ_క్రీభివంబుల భ్రజియించుచుండ నగుం గాని యితరాకృశుల యందు 'భేదబుద్ధి వేయం" జనదుః ఉం శాన మెహిశ్వరుండున్నునికామసమో శ్రీళ శ్రీభావనా ఛ్యానమున న్వి భేదమతికత్చేర భావము "లేక కృష్ణుని గానక ళాధురంధరునిం ార్ము కదిక్షితుం జె నరామునిక్‌" మానవసింవామాపుని రమాసఖునిక హాయవన త్తం నొల్చెడిన్‌. అనిన బిని మై వుండు కరము కుప్రితుండై యోరీ!నీ వె శివుండు మిహేశుండనివల్కె= దవు, అతం డితరుని భబియిఎచువాం డనియు నుడువుచున్నాండవుః సివచనంబులు పరస్పర విరుద్ధంబు లగుటం జేసీ దూమ్యంబుల, శ్లో ఈళో మహేఃః పర మేశ్వరోవ్యా మహేశ్వరః కేవల మోశ్వరోవా నమాఖ్యయా ఈ॥ కథితో మసాద్భి? క్మివాద్భ'ే వేదపురాణనిద్మి.5 అని యుందంటంబట్రి యాశుండనియొం డె మహేశుం డనియొంటెం టర మేళ్వరుం డనియొం జెమ హేశ్వరుండనియొందెం -గీవలమాళ్యరుండనియొం డెనీనమాఖ్యలతోమనోత్తు

మ0క్క వీనోదకథాక ల్పవ ల్లీ లగు వేదపురాణవిదుల చేతం జెచ్పంబడువాండు. ళివునికంటె మతి యెవ్వండు గలండు 1 అని చెప్పిన విని వైష్ణవుందు నవ్వుచు నిట్లనియె, ఓరీ యీశ్వరుం డని "పీరు గలుగుటంబట్టియ్‌ మైళ్వర్యంబు గల్లునా? భగవంకుం డగువిన్హు చై శ్వర్యంబు వేదపురాణాదిసిద్ధంబు. అయ్యది సీకుం జెల్పెదను నినుముం చ సీరులకుయిట్టిని లయిన చేడియ ఫార్య చళుర్తు ఖాండముల్‌ వరుసను సృష్టిసేయలోలవాండు సుతుండు సమ్తదేవతా వరనికురుంబముల్‌ సుభటవర్థము స్తోతలు సర్వ వేదముల్‌ చరమపదంబు వాస మలపంకజవేస్రుని "ఇెన్న నెప్వుడుక్‌ ఇట్టిమహాసీయునికిం గొన్తుభభూమణునికిం గనకాంబరధారునికి లశ్షీన్వయంపర ఇతి! సీజ్వరుం డనునామంబున వ్యవవోరంబు లేమి యొక కొజంశయే!? కషపాలమాలికా థారికి దిగంబరునికి నాదిళ్సియుకునికి సీశ్వరుం డన్న-పే రుండినమూత్రానం 'బేరమి నల్ల! ఎయింగనిదిరు. యూాళివునికిం నలయైశ్వర్యంబు! మ చితిభస్త్యం జనులేపనంబు జర్టలదస్థ్రి ప్రాయహారంబు లం చిశభూపషల్‌ భుజగంబు లుక్కటపిశా వీ స్రైాయళ్ళ త్యాళి యు ద్ధత భేళశాళమవోక్మకానమున భూశళన్రాతసంయు క్రిసం శకతహాసంబును సీశ్వరక్యముసకుం దార్కాణమయ్‌ యున్నంగకాం గ్‌ ఈయమంగళరూవంబ 'బెపుడు గలిగి యుండునాకంయు మంగళ మొదవం 'శేయః గలండె యాకనిం గొల్బిన మనపసిశాద;, భావము లఖించుజే కాక వరము రాదు క, ఈరూపున సీసంవద, సీరమ్యు క్రియల నుండునితనికిం గలి7కా చారుమెహేశసమాఖ్యయ, నారయంగ యథార్థ నుగునె యది యాశనికి౯ా, అని యివ్విధంబున ెల్ట వారలకు విస్త్రయంబు గలుగ నుడీవి బెష్టవుం డుండిన మవ కోవంబుతో శ వుం డిట్లనియె. ఉం అఆకం డనంకఠరూఫపుండు వివిరరకుండు విచిత్ర, వేన్టుం డ్‌ ఖ్యాతిగలాండు గావున నొకవ్చటి కిందు స్వరూవవాని యే రీతిని గాంచుం జిన్మ యశరీరుని కంద మదేలయానిభుం _ చాతరచిత్రరూవముల నానం జేలంగుచుం స్రీడ నల్పెడికా _ గీ చిత్రరూపాళిం చాల్చి విచ్శిత్రగతులు, భక్తపరిపాలన 'మొనర్చుభపునితోడ నముం డనం జెల్లునే వారి సారసాతుం, డాత్త్మనయ నాబ్దనునం బూజ లాచరించ్చె అనిన నది విని యళయ్మ్యెడనుందుకొంధలు వారలబాక్క_లవాంబు వారించి మవ కనిం గాంచి యిట్రనిరి, -

చతు ర్థ గు. ళో చ్భృము న! పీళవోత్తా నీవు నన్వుష్తవిద్యార్డ వకర్ష ధారుండవు! నిళ్నుం గాఏచిన నాభొరతీచేవి వ్రగల్భ మగుప్రంయూవంబుం దాల్చి సామౌత్కరించినట్టు దోంయుచున్నది.. సీ 'లేబోవిశే మంబునన సీయసదృశసామర్థ ట్రం బనుమికం బయ్యె, ఈహైవవైన్టవులకు విజాదంబు సాం చ్రశము నంప్తవృత్తం బయియున్నది. త్రైవుండు. శివునికి మవాత్వంబు నుడివెడిని. వైష్టవుండు విష్ణునికం జెద్వుదున్నాండుం ఈయస్థంమిన మోకు మౌధ్యస్థ విం బంగీకరించి మాకం గలసంశయముల నివృ త్తంబులు నేయు:డు. అని యడుగలా సకలవిద్యానిథి యగుకాళిచానుం డిట్లనియె, మం కలికోలంబు కరంబు తుచ్భకర మొళాయం ఓ దేమ్మాక్ర, మా

యల సోవత్తి య 'బెంక బుస్థి యిది తా చీపాటి దిట్లుండలా

బలవన్లోవామహాత్వ 'మెట్టిదియొ కోవన్యూ _ర్తితో మూనవా

వళి సర్వంబు నఖర్వగర్వకలనా వార్యంబు శాం బొల్బెడిక =

బేవ్వార శ్రైనం బరన్పరకోవంబుం బరిక్యజించి గర్వపర్వతంబుల భేదించి వర్యా లోచన 'మొనర్చిలేనీ యిట్రివాదంబులు వ్రన్ఫ శ్తంబులు ావు, కలిబలంబునం జలు ఘాగోరం బయి యొప్వుసీకలియుగంబునం గొన్నిశా వ్ర ంబు అభ్యసించి పామండప్రాయుల్రై యొవ్వు పండీకంయన్యులచే పమోహిశునై వైష్ణవులు శివుని శైవులు. విష్ణుని నిందించుకొనుచు భక్రివిశేమాలిమాను లయి ముక్తిం నోరుచుంచెదరు- వన్తుగతి యొజ్రిదనిన! జను పురోకాం బుల 'వేదంబులం దదంగంబుల శా, 'స్త్రంములం గలయ నవలోకించిన వాండను* ఎణ్యుడమైన శివవిక్టుభేదంబు గన్పట్టినది గాదు ఇయ్యెడ నుండువండితమండలి నడిెగద ఎచ్చోట చేని శ్రుతియందొండె స్మ ఖతియందొండె ళొ త్త పురాణములనొండె శివవిన్లు భేదంబు సూపల్రెడిచే? యని వారల నడిగి వారలం గన్నట్ట దని వ్రళ్యు త్తర మొనలు మహాకవి మజియు నిట్లనియె*

శ స్టో శివస్య-విస్ణోః పర మాక్రితేషూ ఫురాతనీ శ్రూయక వివ సరైషక య క్చావయో ళ్ళేదధియం కఠోతి నర నృభాోేరం నరకం పయాలిం అన్నట్టు లాోవకేశవు లిరువురును దదునిషయంబున 'నెన్వరు భీదబుద్ధిం జేయు దుఠరో; వారు ఘోరమగు నరకంబునకుం జనియెద రని। ఇెక్పియుందుపురాకనో_క్షి యెల్సి వారు వినియుండునబేకచా! యని నుడివి మణలీయు నిట్లనియ.

వ శివన్యజ=శివునియొక్కంయు, విష్ణోంఐవిష్టునియొక్కయు, వరము క్రిః = ట్నాత్తమ వచనమగు, నీమోజఇది, సన్తై సజఅందజ చ్చే శ్రూమశనీవ = వినంబడుచునే యున్నయది యశ్చ=ఎవ్వందు, అవయో;?=కివశేళశవులముగుమాకు భేదధియం = భేదబుద్ధిని, కరోతి = జేనెడినో! సుజనః = ఆజినుండు, ఘాశరంనరకం ఇ ఘోరమగునరకముకు, ప్రయాతి ఇ ఫొందుచున్నాండు.

లం6 వినోదకథా కల్పవల్లి గీ కాన భేదబుద్ధి గలుగసీయక భక్తుల 'డాదరమాన వారిని హరుని నొంటెం సొలువవలయంం వృాదయకునారంబునందుం బ్ర, సాద మొంది భక్తి సలుపుకొనుచుం గి. భు్లిముక్తలం చానిచేం బొడముచుండు, భది శివునందు హెచ్చిన భవ్సని నదియ విళ్ణునందు నెనంగిన విష్ణుం గొలువల బూనుకొన నగు సౌధకపురుము? జెలమి. క వారి నొలంచుచుందు వారునికొ, వారుండును దాగొలుచుచుండు హారినిం దమ కొం డొరులకు భేదము లే దని, తిరముగ నెజింగింద వా రతిప్రీతిమెయిక = అని నుజివిన "నెల్టవారును సాధువాదంబులం బ్రన్తతించిరి, మనోకచియు వారలచే నక్కతుండైై య్‌ంబదిశెండవ కళ్యూంఠరంబుం గడచి్యయీంబదిమూ- డవహాజారంబునం ఛవేళించి యయ్యుడం కం ధృతయజ్ఞ్ఞదీతు రై. సం, తతన్యువ్తశకలనశ్తార్జశలి తాదరుశై ,నకశిమ్యకలతికిం గర్మము, గతిం చెల్పుచునున్న వారిం గనియె న్లోోలక్‌ ఇట్లు గని యామిమాంసాళా న దతులనమావంబున ేయి తత్చమాబాూూరకుండై నృక్సు ఖనొదినహితు లయునయావండికులనడువము నుండునొకదారమయాననంబునం గూరుచుండి మవోకది యిట్లనియె శ న్లో యేనాఒభవ చృతమఖో ధివతి న్సురొణాం యేనాఒవ్యయం దినకరో౭ధివతి ర్మ రవశణాం, రాజాభ భూమివలయే2.ధివతి ర్నరాణాం తన్మిక్‌ పున ర్భృవళు కర్మణి చే ప్రయత్న! అని ఇెన్పలగా నచ్చటివారలు కవి వచియిందినక్టో కంబునందు సర్వంబునకం గర్మంబ ఛధానం బని యు క్రమగుటం బట్టి యాకని నతిసమాదరంబునం "రచించ వారల నురొణాంఎచేవఠలకు, ఆధివరిః[ఇఅధికారిగు అభవల్‌ =ళయ్యొనో? మ్‌నాపి = 'జీనిచేక, ఆయందినక రః ఈసూర్యుండు, శవోణాంజచం ద్రకజబుధగురుళుక్రశనులకు అధివరి?ణ ఆధికారిగ్యు ఆభవల్‌ = ఆయ్యెనో? అభ=మఆియు. 'నేశర్మముచేకు రాజాని = రాజును, భూమివలయే=భూమండలమునందు, నరాణాం=జినులకు, అధిపతిః=లధికారిగ-అయ్యెనో! ఆస్మి క్‌ అబట్టిదియగు, కర్శణి=కర్శమునందు; తే ఎ సీక్ర, అనంగా మోకందజకుననుటా చయర్న౭జ ప్రయత్నము, భవపకుఐఅగుంగాత, శతమఖ ౮ ముఖు అలాయాయధికార ములకు వచ్చుటి తర్తక్కక పుణ్యకర్మ్మ ఫలము గాన సట్టిపుణ్యశర్మంబు రభింయంంచవ ఇల ఛారును ఉ,యత్నవడుచుండనగు నని భావముః

జతుగగు ళు చ ము ఓం? థి వీడుకొని మవశికవి యామిమాంసకులు. 'వెనువెంటం జకుజేర సావాజారంబుం గడది యేందినాల్ల వవాజారంబునం ట్ర, వేళించి యయ్యుడం ఉఊ నంనృతిభూోరవారినిధిసం స్తరణం బొనరించి వేగ వి

చ్ర,ంసికభోగరాగులయి సర్వజనంబుల: గావ నాశ్ర్త్మ మో

_క్తంసముం బూని కుండికయు దండము దాల్చి కషాయ'చేలుర్తై

కంనరిఫు నృ జించుబితకాముల 'చేదళిరోనవిచారులన్‌,

కొందజను; సాతోత్క_రిం చిన బ్రహ్మవివ్యావివర్తంబులం బోలినవారి; సన్యాసీవేష థఛాపలం జూచి యా, క్క 'మోచికథర్శ ౦బు నలుపుట తనగవనీ యవ్వారల కంజలి యొన రించి మించినయనురాగంబున నాబేశికవకంనంబులు ని స్టేిం చినస్థలంబున నొకయెడం ట్రన్‌యం దధివనీఉచి వారలం గాంచి యిట్లనియె. ౫ స్లో, యస్మికా త్రైలోక్య మేక న్యవాసి దినవలే ర్వారివ ద్భానమానం

క

త్వం చావాం చాయ మిక్థం వ్యవవారతి యదక్ఞానత న్సర్వవీవ

విజ్ఞానానందరూవం విమల మవిదితం నర్వగా మ్యాద్వితీయం

నిత్యం ఇాచ్చేత్య మాయాం కలయకు నవాసా తద్భవాక్‌ న్వన్వరూవక్‌,

శ్రీ యస్మి౯ జ=వీబ్రన్తామునందు, నీత త్త్రగోక్యం=ఈమాల్లోకములుకు, దినవ జే రృవాసి=సూర్యునికరణకాలరూపమగు మరుమరీ చికలయందు) వారివల్‌ = సీరువోలె, భానమానం=తోంచుచున్నదియో; సర్వవీవ=ఎబ్రజనులును, యదక్ఞానకః = వీబ్రవ్థాము కెటుంగకయుండుటవేత, త్వంచజనీవనియం, అవాంచజనేననియు, ఆయం చ=సీంయనియు ఇస్థం=షవ్విధముగ వ్యవహారతి = వ్యవవారించెదరో; విజ్ఞానానందరూవం = విజ్ఞానమ యంతై యానందమయంతై నర్వ గామి=అంకటనుందునదియుం, అద్వితీయు=తనకం "బె భిన్నములేనిదిమై, నిశ్యంచజనిక్యమై, విమలం=దోవమవిరహికమై) అవిదితం=ఎజుక ఇడని2ై స్వన్వరూవం=అకృవ్వరూవమై యొప్వుః శల్‌ = అఆబ్రవామును భవాకా = నీవు, మాయాంవమోాయను, అేత్యజవిడిచి, నవాసొ=వేగముగ్య కలయతు = ఉపాసిం లువు7౧కం "

మరుమకీదకలయి చూవట్టుకు ధ్యావ్నై కాలపుసూర్యునికిరణములయందు సీఈ గనంబడుచున్న ది అదిభ్రంతి. అనే (ల ప్టామునం దీజగంబు మిథ్యాభూకం లై తో, చుచు న్నది. ఆదియు; నీవు; నేను, వాం డనువ్యహారము నాపరమాత్మ తానని యొలింగిననళిం చును. అట్టి యెలుక లేమింేసియమే. యిటి వ్యవహారము. 'గానంబడుచున్నదనియం, ఆ "ల నాము విజ్ఞానానందాదిరూవమయి యంకటనిండియుండి యాశ్తాకారంభ్రై యొచ్వు ననియు 'వేదాంకులయభిస్త్రాయముం

209 వినోదకథాకల్ప వల్లీ

అని యువన్యసింతంగా విసే య చ్చోటనుంమువంి వ్రాజకులు కవివచిం చినక్లోకంబున కుం గరంబలరుచు ట్రవ్తాం చోక। గాటియ సత్యం బనియుం చానియం దీజగంబుమరుమురీచి కలయందు జలంబులువోలె) దోంయుదుండు: గాన మిధ్యాత్మశం బనియ విజ్ఞానానంద రూవంబును నర్వ గామి3యం నద్వితీయంబునగు నాబ్రవంబు చెజుంగమి నీవు ేను నను వ్యవవోరంబు గలిగియుంన్నదనియు మాయ యనునది యిట్లు నేయు చుండుంగాన నదినివ ర్తించెనేని నస్వన్వరూవళ్షానంబా నంథవించు ననియూనిట్టి యర్థ ౦ బువశిమక్సంకత్మివ్కతిపా ద్య మ'పటంబట్టి తదువన్యాసంబున సీకవి మవానీయుండుగా నుండు నని యతనివివేకం బును నొనియాడి యథాక్ష్యంమిగ నక్కరించి సంస్తుతింవ నయ్యెడకు: దరుణుందడు, గీ, భునమయూర వాలకలితకరాద్దుండ్రై ; యిలను దుడిచి యకుగు లికుచు హీంన

కంకరంగమందు నతిభితిం జందుచుం వచ్చె చా్థుం డొకం డవాధ్య్యగతినిం

ఇట్టు నకుచెంచి యాకంకు “అహింసావర మోఫర్మ క” అని చెప్పుచు: గవిశడకం బోఎయిన నాకనిం జాంచి మోమాంసకులం పరీ! హింన సేయకయుందుటయ పరమధర్మ్యం బనియెదవు, అట్టు నుడువం జనదు,

బ్లో వేదద్రణిహితో ధర్మో వ్యాధర్మ _స్తద్విపర్యయః

వేదో నారాయణ స్సాకో కృసయంభూ రిలిచ క్రుతిః,

అని ప్రామాణికవచనం బుండుటం జేసి వేదచోదితమగునది ధర్మమనియు చానీకి విపర్యయ మగునది యధర్మ్శ్మ మనియుం జేప్పనగు ననిన వారలం గాంచి యాబాద్ధుండు నవ్వి హేళన మొరరించుచు నిట్లనియె.

ఖ్లో+ జేవా నర్చ్వయ నంచయ వ్రతిదినం పుణ్యాని జన్తాంతళే

భోశాయ ప్రయతో మహాశ్రతువిభా న్వర్దాయ హింసాం కురు పుణ్యాని=పుణ్భములను, జూూ౦కశేజమయజుసటిజన్మ్య ౦బునందు, భోగాయ=నసుమానుభవము నక్క ప్రయకళః=వ్రయత్నించినవాండవై సంచయజ=నం పాదింపుము. న్వన్ష్రాయ = స్వరము నకుః శక్ర్రతువి ధా=యాగమునందు హింసాం=హింనను, మరు=వేయుము! ఇష్టం=ఇవ్విధ ముగ వంచకవంచనోర్నథగ తా=వంచకులంసేయంవంచనలచేత దుష్టమార్గమునందుంబ్రవ త్తించియుంకు, త్వదీయా=నీయొక్క_) బుద్ధి=మత్కి అచిరాత్‌ = వేగముగ, అనవ్రశ్యత పదార్థ సార్థరహితంజకంటికింగానరాని వస్తువులగుంపులు లేనట్టి) వంథానంజ=మార్థ మును అరోవారు ఐ అరోహించుంగాత. అవ్రత్యక్షవస్తువులులేని మార్ణమనంగాం బ్రశ్యతుయే చ్రమాణము అను బౌద్ధమార్ష ము ననిభఖొవముం

చతుగగుళో చ్భ ము వ09 థి ఇక్థం వంచక చంచనోత్సథగళా బుద్ధి స్త రది చిరా దవ్ర,శ్యతవదార్థసాన్టరహితం చంథాన మారోనాకతు, అని లోకమునం గొందజు వంచకులు తా మితరులకు మిరు చేవకలం బూజిం వుండు; పుణ్యంబు నంపాదింపుండు; జన్తాంతరమున నుఖం బనుభవించం గోరి వృతాదు లను స్పీంపుండు; న్వర్ణమానకుంగా మవాయిజ్ఞ్యంబు లానరించుచు నందుం బకువులను జంపు డంచు నివ్విధమునం శెచ్చుదురు. వారలు నుడువు దుష్పుథంబునందు సీబుద్ధి వ్రవేశింపం జనదు, ఆమార్ల మ ప్రక్యతువ దార్థసార్థము గలది గాని చ క్యతువస్తువులం జెచ్వునది కాదు అని యిజ్రియర్థంబు లుపన్యుసించునాబౌద్ధుందు నుడివినళ్టోకంబు విని సామాజికు లెల్సి చారు నవనోసంబు శీయుచు: గట్టా! యిీాసపాఫుందు, దురాత్తుండు ఎచ్చోటనుండు వాండొ, ఎయ్యెడనుండిచను జం చెనొక్కొ-! అని చ్రకటముననాడుకొనిరి అడివిని మా నాస్త్రీకం డిట్లనియె; ఆ! వను పాపుండనే ! కానిండు! మోరలు నిరర్థకంమిగ౬ బశువులం జంపువారలు కరము పుణ్యశీలురరుం అనిన మిమాంసకుండు మవాకోవంబుతో, న న క్‌ స్వర్ష్యా గతి శ్రుశువాళకన్య వకోశ్చ తస్య తృవ్యంతి ట్రైవరగణాః వరివారవన్సై? న్వ్యస్యావి వాంఛితఫలాని భవంతి నూనం 'పొపాయ కం భవతి క ద్వ్యిధిజాతహింసాః అని,, పీరీ నిరర్థకంబుగం బశువులను జంపెన మని యనియెదవు శ్రుశువునందుం జంవంబడినవళువునకు న్వర్షగతి సంభవించుచున్నది* ఆవశువిశననము నేసీ ఉాగంచొనరిం చుటవలన జీవతాగణాంబులు తదీయపవరివారకలంబులతో, 6 దృ కిం బడనెదరు, అది రచి యించినయజిమానుం డగుతనకును వాంఛికవలంబులు నిద్ధించు. వేదచోదిత మగుటం జేసీ యాగమునం బే యంబడినహింనవలన; నిట్టినర్ళలముగలిగించు దానివలనం చావంబు సంభవిం చునా! యనునర్ధంబు 'వెల్పడి యగునట్టు నుడివిన నా, సికుండు. 2 తావ జ్‌ ట్రీ ్రశువారన్య=యానమునందుంబంపంబడినదగు వశోళ్చ=పశువునకును తస్యవ=అయజ్ఞ ముసేయుయజమానునిక్షిని స్వక్ష్రష్రగతిః=న్వర్హ ప్రా క్ర గలదు శన్యజవాని యందు; చైవరేగణా! = చేవతలసమూపహంబులం; వరివారవన్లేఃి = పరిజనములగుంపులలో, తృష్యంతి=కృ _శ్రింటెందుచున్నపి- స్వస్యాపిజకసకును) అనలా యజమానునికిని వాంఛితు ఫలాని=కోరంబడినవియగు ఫలములు, భవంతి=కలుగు చున్న వి* నూనం=నిజము తజ్‌ = ఆట్టనటం ేస్కి విధిజాశహింసాజవేదములందు విధించుటవలనంబ్రవృ _త్సీమగుహింస, పా పాయ=పఫావమునకు భవలికింజఅగునా! వినోదలాే జే

210 వినోదక థాకల్పవల్సి 1 బ్లో, స్వర్షః వత్రచ కుత్తైవతజలం కుత్రాఒథ జన్రాంతరం,, అని స్వర్ణ మనునది యెక్కడనున్నది! అన్వర్షఫలవ్రదాకలని సీనెప్పెడుచేవక 'లెక్కూడివారు! జన్ఫాంతరంబున భోగం బనుళవించం బుణ్యంబు సనేయుమనియెద శే! ఆజన్హాం శర మనువది లే చేలేదుం ఆనునర్థంబు విస్పష్టం బగునట్టు వచించ మిమాంసకుందు. వానిం గాంచి, "శ్లో. అవో చేదపురాణమథ్యవిలసద్వస్తూని 80 నిందస్కి;

, ఆని; యోకీ! కట్టా! వేదములయందును. బురాజములయందును. బ్రతిపాదిం చంబడినవస్తువులను నిందించెదవా!ీ వానియందు స్వర్ష మున్నదనియు చేవకలు కృష్తులై స్వర్గఫలం బిక్తు రనియు మజుజన్మ్యంబు గలదనియుం. జేన్పంబడియుండ లేదా! అను నర్థంబు విశదవడునట్లు నుడువలా నగి విని వెండీయు 'నా_స్టికండు,

న్లో ప్రామాణ్యం కిము యాంతి వంచకకృతా "వేదాః పురాణాదయో,

య్‌నా తీంద్రి యసర్వవస్తుకథయా వంచంతి సర్వం జగల్‌.

అని,, పీరీ! ఆచేదములును బురాణాదులును లోకమును వంచించ వంచకులు రచిం చినవి; అట్టివి (వృనూణంబు లగునా ౪ ఆవేదఫురాణాదులయందుం ్రుతిసాదింపం బదువస్తువు లెల్ల నతీం్యద్రియంబు లయి యున్నవి, ఆట్టివస్తువులను బెవ్వుచు నమృస్తలోక ములను వంచించెదరుం అనునర్థంబు గన్సడ వచియించిన వెండియం మొోమాంసకుందు,

2 వాక్యం, కథ మవోో* విచైవ కర్మ నుఖదుంఖాదిభోగ్‌ పురుమ$)3

అని అజో! అతీంద్రియమగు కర్మము "లేదంటిచేని యది లేక పురునుందు నుఖదు!

1 టీ, స్వర్షః=న్వర్దమనునద్వి కుత్ర=ఎక్కడనున్నది! మైవరకులంజదేవతలనమూ వాము, కుక్రచ = ఎక్క_డనున్నది? అథ=మంశీయు, జన్గాంఠరం = మబుజన్మ మనునది కషత్రవ=ఎక్కడిది? అవనో=కట్టా! జేదపురాణమధ్యవిలసద్వస్తూని=వేదములయం పురాణ ములయు నడుమంబృతిపాదికంబుల్రైయుండం. వస్తువులను, కిం నిందసీ=నిందించెద చే! యేచ=ఎవి, అతీంద్రియసర్వవస్తుకథయావఇంద్రియములకనోచరములగు సమ_స్షవన్తువు లనే నుడువుటంబట్టి, సర్వంజగత్‌ =నమ _స్టలోకంబును, సంచంతి=వంచించెడినో; అత్రి "వీేదాః=వేదంబులును, పురాణాదయ$ః=పురాణాదులును, ప్రామాణ్యాం=వ్రృమాణత్వ మును యరాంళికీము=వెం బెడినే? ఇెందవనుట,

2 టీ, అవోజకౌోరా! విమైవకర్మ్మ = కర్మములేకయః పురువః = ఫురుషుండు, కథంజఎట్లు, సుఖదుఖాదిభోగీ సుఖముదుఃఖముమొదలగువానిని ననుభవించు వాండుణా; నగుట ? కథంజబట్లు 1

చతు లే నభ చ్భ్చము ల ఖాదుల ననుభవించుటయొట్టుకీ పురుషుండొనరించిననుకుతదుమ్క్భృతంబులకునతీంద్రియం బగునదృష్ష్రం చొకటి కలిగి యది నుక్సతమురచించినవానికి నుఖానుభవమును, దుష్య్కు తమురచించినవానికి దుకఖూనుభవము నిచ్చుచుండును. అట్టి యదృన్ట్దం బొక్క_టి గలదని యొబ్వకొననిచోజీవుల కందఅకు నొళవిధమన భోగంబు గలుగుచుండవలదా ? యను వావశ్సి నంభవించును. అట్లు "గాక జీవుల కందజకును భోగంలు భిన్నం. యుండుటదృ వ్దంబం జీవులు "పెక్కండ్రు చెక్కు "తజంగలం గర్శ్మంబుర చియించుటం జేసి కారణళేదం బునం శార్య'భేదంబు నా నుండుభోగభేదంబును గల్టు ననుట యనుభవంబునకుం దగునుః అనునర్థంబులం దోంచునట్ల్టు వచియింవ నాస్టికుండు,

• వాక్నం. ఆవళోకు శ్ర కర్మ శీన దృష్టం* కదావా శీనవా ఊపాగ్దికం! నాం కళే కృక మితిచేత్‌! కజేవ నాకి; చ్రృనూణాభావాత్‌. నుఖదుఃఖాదికం పునః వృదావా భక్కృకయా. శరీరిణా దనియకకు. వన్తునో జగ జీత దసల్‌. ఇతి నర్వ మిదం ఛృమవీవ

అన్మి, కర్త "మెక్స_డిది! ఎనయ గాంచె! వీనాం చెవ్వందు సముషాన్ని చె! జ్యాంకర మునందు: జేయంబడియున్న దని యంటిజేని! అట్రిజన్గాంతరంబకునదియే లేదు, అది కల దనుటకుం బృమాణంబు జూవ్టుదు నుఖదుంఖాదికంబులన్ననో వృచావాధర్మ్మంబ్లు లగుటం జేసి జీవాధారులకు నియతంబులు 7౧వ వొ బవాకారంబున సీజుగంబనక్యంబం అంతయం నిది భ్రుదుంబె? అనునీయస్థ బులు గలవచనంబులం నక్కొ-ణింద మిమాంనకుందు;. విని జీవునికి జన్తాంతరంబు గల దనుటకుం (్రైమాణంబు "లేక; నుఖనమఃఖాదికంబులు చ్రనావహా ధర్త్మంబులు గా వనటకు యాిలేకు జగం అనక్యంయి ఆ రట గారణంబు _బెల్ప

• ట్ర అవోఐ=కుెరా! కర్మకు, వ్రజోర్మ మెక్కండిది? శేనద్భష్టం=ఎవనిచేం జూడంబ డెను? శేనవాడాపార్పి శం=ఎవ్వనిచే ఫంపాదించంబడియెను! జన్తాంతలేళ్ళతమితి న నె అజన్తాంతరమునంమం చేయబడినది యందువేమొ' ్రృనూణాభావాణ్‌ = వృమాణము శేకపోవుటంబట్టి క దేవనా స్తీి=ఆజవ్వాంతరనుళునదియేలేదు.. నుఖరుఃఖాదికం పున నుఖముదుఃఖము మొదలగునవియన్న నో ! జ, వావాధర్యతయాజక్కవావాథర్మ ములగుటం జేసి గపృవావాధర్నమనలా “పూర్వ్యషూర్వన్యయావనాజీకలి ఊ_ర్షరో త్తరన్యతత్సమా నరూవత్వంగ అనియుందడునట్లు తొలంకటి తొలుతటి న్వయావమునళించంగా మిందమిందం గలుసుచుండు చానికిం బూర్వపు దాని తోసనూనమగకూకముగలిగియుండుట-] శరీరిణాంజ జీవులకు, అనియశం=నియకములు గావు, వన్తతః=వాస్తవాకారమున, వీకత్‌ ఎకు జగ శ్‌=జగము, అనల్‌: జమిథ్యం ఇతి నర్వమిడం ఛ్రమనీవ=టను నిదియంకయంభ)ిమంబ,

లి వినోదకళథాక ల్పవల్లీ 'లేకన్వర్ణ మొకటి గలదనుట భ్రిమం బని నుడివినవచనంబునకుం బ్రతి వల్క ంజాలక్షః వరాభూతుండై మిణకరించుయు నూరకుం దౌను. అంక కేదాంతి నా _ప్పికునిం గాంచి యిట్లనియె. 1 వాక్యం. ఆవళో జగ జేక నృృైవేతి సత్య ముక్తం క్రీమద్భి?- కింతు వీళం బ్రా నక్యభూత మూస్తే యస్తి న్నే న్మి థ్యాభూత మీ నర్యతయా చఈతిభాతి, అని; ఆవో మోర లీజగం బనత్యం జని ఇెప్పినమాట నత్యంబ్య అయినను సత్య ది త భూకమగన బ్ర న్యాంబొక కాటి యున్నది. మిథ్యాభూతమగు సీజగం బాన్చివ్యామునందు నత్యంబుగం దోంబెడిని. అని వల్కిన నా_స్తిపండు; 2 వాక్యం. సౌధుసాధు! కించిన్మ న్మత్యవ్రవిస్ట్రోసి. పరంతుకీదృక్‌ తద్బ్వక్తూభవళాక్‌. అని, నకి నళే! పరీ యొకేంచుక మన్మ్యతంబునం ఈ వేళించిన వాండవె- జగం బనత్యం బునుట మనయిరువురకుం దుల్యంబం ఆదిగాళ అవా మెొండు గలదంటివి, మోర లాబ్తవ్యార "ఖెట్ట్రిదందురు! అనిన "ీదాంతి యిట్లనియె. " - + 8 ళో శ్రియాహీన మనాకారం నిర్దుణం వరమం మవా$ి ఈజ్‌, ట్రన్తా వరమానంద మవాత్తాననగోచరక్‌, అని, క్రియా శూన్యము; ఆకారరహికము; సుణములంలేనిది:; తనకంటెం బరము లేనిది; నకేజిన్స స్రరూవమయియుండునది యాబ్రవ్యాము. ఆది యవరిమి తానందమయమొ వాబ్ళా నంబులకు విషయరబుగాక యుందుః అనునర్థం బగునట్టు ేదాంతి నెప్పిన నా 'జాద్ధుండు వెండియు నిట్లనియె: | "పనన ననన ననా ననన ననన ననానన ననన ననన ననన ల ననన 1 టీ. అవోే=బళా ! జగదేకల్‌ =ఈజగము, మృమైవ=మిధ్యయే ఇతింఇట్లన్సి నత్యం ౯ వాస్తవము, శ్రీనుర్భిః:=మోచేత, ఉ_క్షం=చెవ్చంబడినది కంతు=కాని, వీకంణ ఒకటి, బ్రవ్యావ బ్కవామనునది, సత్యభూతం = సత్యముగు ఆ స్తే=ఉన్నది. యస్త్మిక్‌ ఐపీ శ్రువ్శమానందు, మిఖ్యాభూతమవి=అనత్యమయ్యూను, వళత్‌, =ఈప్రపంచము, నత్యతయా ఇసత్యమాగ, ప్రతిభాతి=తోందుచున్నదియో 1 అట్టి బ్రవ్తూామనునది యొకటి నసత్యముగ చో నున్నుడని వూర్వముతోనన్వయము, 2 టీ. పాధుసాధు=యమేలంమేలు! కించిజ్‌, మన్మ తవ్రవిష్టోసి=బకించుక నామతంఖు, నం బ్ర,వేళించినవాండవయితివి, వరంతు=అయినను, భవతాం: క ఆ =' క్‌ చాం=నమోాయొు' హోటి వజ లబ పా మగ, కల =అద్సి కీదృక్‌ =బట్రిది? న్‌ 8 టీ, కల్‌ చ్రివ్శాజరబ్రవ్మము, శ్రయాహీనంజ క్రియలు లేనిది.ఆనాళారంజఅక్తా రములేనిడి నిర్దుణంజగుణములం లేనిది. వరమంజకనశం టెంటై దిలేనట్టిది.. మజా! తేజ సృరూవనము+ వరమానందంజవరమానందమయము, అవాజ్షానననో చరంజవాక్మునకును మాననంబునకును నిషయముగానిది.

వతు ర గళ చ ము రం క్షే టో జగ న్యృవమైవేతి భవన్మ్మతం చేజ్‌ 80 కథ్యతే ట్రవ్వా నిరర్ధకం తజ్‌, ఆకారళాన్యేన గత్మక్కియేణ కర్తవ్య మేలేన కమస్హి లోకే.

ఆని,;,జగం బనత్యం బని నీముకంబయైన నీవింక నేమియు. జెచ్చ నొచ్చదుం ఆబ్రన్మా ముండియు నిరర్థకంబం అనత్యమగు సీజగమునకుం గావలసినదియు. ననత్యమే= శాన నీజసంబునకుం గావలనీనది యేమియు లేదు నీనుడివినబ్రవ్లూం చాకారళూన్యం బును (క్రియా విరహితము నయినదగుటం జేసి యది యీమియుం జేయ వలంతి గాదుం మిథ్యాభూతమగు లోకమునకు: శావలసినదేదియు లేదు గానను?బ్రవా మనునదియేమియుం జేయ వలంతిగాదు గానను,ఆబ్రవ్యు ముండుటకుం బ్రయోజనంబు సూపట్ట్రదు, అనునర్థంబు గన్నట్టునట్ల్టు ఇప్పంగా విని వేదాంతియుం6 దనమనంబున నాబ్రవ్థామునుగుఅించి వేదము ప్రమాణ మని ఇెప్పంజనును. అది నా ' స్పీకుడొప్వుకొనండు; ఏమి సేయుదును; అని విచా రించుచు చేమియుం జెచ్చలేక మిణకరించుచు నూరకుండంగా నచ్చోటినభానదు లెల్ల వారును న్నాప్టీకునిచే వేదాంతి వరాభూరుం డగుట యొఆింగి నవ్వుకొనుచు మహాంవి 'మొగంబుం గాంచిరి. ం

కాళిదానుండును వారలయభిసప్తైాయం 'బెతింగి తనమనంబున నిట్లు తలంచె. ఈ నాస్తిపండు కరము సమర్షుండుగాని యలంతిగాందు. లీలమెయి నీమోమాంసకుని వేదాంతిని సముచితయు క్రి చేం బరోభూతులం గావింథె వీని బరాభూతుం జేయ నీనఖానదులు వందుచున్నారు. వీని నవమానితుం జేసీ జగత్కారణవన్తు వున్నదని నిర్థారణ "నీయక యీవాజారంబు చాంటి పో ననువుపడ దని తోంచుచున్నఏి. ఈబౌద్భునికి వ్రైయాయిక మతావలంబనమున 'వైళంబ ననూధానము నెన్సనగును. మజియొంటం గాలవారణం బగునుః అని యిట్లు నిర్ణ మిుంచుకొని తనయిదుట నుండున్నా స్టికునిం గాంచి,

2 వాళ్యం. కథ మవళో 80ట్రూలే భివాక్‌ స్వనక మపరిష్కుర్వ న్నేమ మకమగు'నేని, కంళథ్య'లే = ఇెచ్బవలసిన దేమి! అకారశూూజ్యీన = అకారమాలేనట్టిదియు గరక్రియేణ=చేస్టలు లేనిదియునగు, ఏకేన = ఈ బ్ర వాముచేత, లోశే=జలోకమునందు, క_ర్తవ్యంజచేయందగినదిి కిముస్తి= ఏమున్నది

2 టీక, కథమ వోజవీమియాశళ్చర్యము! స్వమతంజస్వకీయమగు మఠమున్సు అన శిష్కుర్వ న్నే వ=పరిష్కరించుకొసకయి. భవాక=నీవు, కిం ట్రానే ఇ వమిచెప్పెదవు? నిబోకిదోహాక్‌ =తనమాటలయందుంగల దోమములను; అభాలయ న్నేవ=జపోంగొట్టుకొన కయ్య అన్యో క్రింంవరులవచనమాలన్సు ఉ క్ర్యాజమో టల చేశరళీకరోషి=తొ ట్రు,పడంజేనె వవు, అఆయంబపీండు. అనుందరాత్షఃజఅందములుగాని కన్నులుగలవాండ్ను అనింబ్రువా

వేత్త వినోదక థాక ల్పవలి “శ్లో, అఖాలయన్నేవ నిజో_క్రిదోమో నన్యో క్రీ ముక్త్యా తరళీకరోషి అనుందరామ్షోయ మితి ట్రుువాణ కాణోహి వోస్యాస్పదతా మువైతె,

[పఠీ! సీవు సీమళమును బరిమృరించుకొనకయ వలికేదవు ! కట్టా ! యిట్టులే నీవు సీనుడుపుచుండువచనంబులం గలదోవమంబుల నిరూపీింవకయ యన్యులవచనంబులను మాటకారితనంబునం ెలువం జూఖెదవు, చీకువగువాయు. విరూపాత్యునిని గనుల సొంపులేనివాం డని నుడువ నతని నందణుం బరిహసింవశే !)అని నుడువంగా న్నాస్తికుండు తనమనంబున నిట్లు చింతించె, అహో మనము యు _కిధారాసహ న్ర ౦బులు వర్షించుచుండం బ,చండనమోరణంబుభాతి మనల గడకుం ద్రోయ నికండు గడంగుచున్నాండు, ఆయినం గానీముం శ క్రిగలహొలందిం బోరాడెద అని చింతించి మహోకవిం గాంచి యిట్లనియె

తావక అజాటై జః థి | వాకస్టంం ఆకర్షయ తొవన్మరమస్తాకమ్‌ బా శ్దాంన న్వర్లో మైన జన్హాన్యదపి న నరకో నా_వ్యథర్ష్తొ నధర్యః కర్తా మైవాన్య కళ్ళి త్వ్రభవతి జగతో మైవ భర్తా నహర్తా చ్రశ్యమొన్యు న్న మానం న సకలఫలభ్గు గ్టేవాభిన్నో స్త్రి కళ్చిల్‌ మిథ్యాభూ'లే సమ ప్రే వ్యనుభవతి జన స్సర్వ మేత ద్విమోహాల్‌.

(ఓరీ! మొామశమును బరిష్కరించుకొనకయ బెప్పుచున్నాండ వని నన్నంటివి మామళంబు సెప్పెదను వినుము. స్వర్హ మనునది లేదు. జిన్రాంతర మనునదియు "లేదు. నర ఇం=వచించు, కాలా? = ఇగ్పుడ్డీనాడు, వోస్యాస్పదతాం = "గేలికింబాత్రు ందగుటను, ఉహైతి=చెందుచున్నాయు

క్‌ ్రీక్హ ఆస్తాకంయమళంతావత్‌ అనొమశమున్వు అకర్శయజవినుముం

స్వర్ధ్మశ = స్వరము న ఇ "లేదు ! అన్యదపిజన్మ్య = మతియొక జన్మ, మున్రున జ "లేదు. నరకః=పొవమునకుంగాంజేయం శిమాస్థానమును, నజలేదు, అధర్మ్మః=పావము సేయు టవలనంజనించిన దుష్టఫలనంపాదకమగు నదృష్టమును, నజలేదుం ఆస్యజగతః = ఈ్ర చంచమునకు, కర్తాజసృజించినవాందు న=లేంయు. కళ్ళ్చిత్‌ జఒకండేన్సి నప్రభవతి= వ్రభ వయియుండ లేదు. మ౪ియు-భర్తా=ఎపాలించువాండు, నై వ=లేనేలేండు. హార్తా=నంహూ రించువాందును న=లేండు- వ్రత్యమోన్యల్‌ =వ్రత్యథుమునకంటె నిరు నమానరి= వ్ర మాణాము'గాదుం సకలఫలభుక్‌" = సమ్వ్నస్తములగు ఫలంబులను భుజించువాండైై) జేవా ఛిన్న? ఇ శరీరమునళంటె భిన్నుం డై యొవ్వు కళ్చిల్‌ జజీవుండని చెప్పంబడు నొక్కండు సణలేంగుం సమ_శ్లేజనర్వము, మిథ్యాభూ లేవి = అసత్యమయియుూండినను; దీనియందు- జన?=జనుండు, ఏళత్సర్వం=ఇట్రిదంతయంను; (అనలా స్వర్ధృమనియం నరకమనియునిట్టి "పన్నియును) "మోహాల్‌, టిక్టూనము చేత; అనుభివతి జ ఆనుభవింవెడిని,

చతురకగుళు చృమాు ల న! యః కంబును "లేదుః ఆధర్తక్ఞంబును 'లేదుం ధర్మ్యంబును 'లేదుం ఈ వ్రవంచమాను "జేయువాడు మజియొక్క_రుండును "లేండు (ఈజగంబును బుట్టించినవాండును లేడు.) దీనికిం ్రభువును 'శేండు. భరించెడువాయను "లేండు, సంవారించెడి వాండును లేంయ. చశ్యతమునకంటె నితర మగు (౮ మాణమును లేదు, దేహమునకంటె ఇిన్నుండ్రై నకలఫలంబులననుభవిం చెడు వాండును. (అత్మ) లేడు సర్వ మిది మిథ్యాభూతం బయ్యును దీనియందు జనుండు విమోహంబువలన నిదియంతయు. ననుభవించుచున్నాండుం] అని వచియించి మణియు నిట్టనియె, పంచ, శ్లో, అహింసా వరమో ధర్మః పాన మాత్మ ప్రవీడనం, అపరాథీనతా ముక్తి నృర్లో భిలషితాశనమ్‌ం (భుజీయు మామతంబు దేటవడ౦ం బల్కెైదను. హింన సేయకయుండుటయ వరమ మగుధర్త్మము చ,ళౌదుల ననుష్టించుచు నాత్మను చాములువెట్టుచున్నారుగదా ! అట్టు లాత్మ ను బాధ పెట్టుటయ పాపము పరులకు స్వాథీనుండు గాక యుందుటయ 'మోతము ఇష్టములగు వస్తువుల భుజించుటయ స్వర్ణ ము, హింససేయువాండు తనబాధవంటినియ యన్యునిబాధ యని యొబుంగయడు. హింస సేయ నివర్తిచుకొనువాండు తనవంటికష్ట్ర మిత దల కుందుననుసాధుఫెవంబు గలిగియుండు. ఆది సేయకయుండుట య 'చేకజంతుపులకుం నగరము నుఖకర మగుటం'చేసి యహింసయ పరమధర్మ్మంబనియు ; పావముపలనం గష్ట్రమా లనుభవించంగలుగు) నట్టికష్టములు వ్ర, తాద్యనుస్టైనంబులవలనం దన్నుంబొందును కౌనం దన్ను గప్రపెట్టుటయ పాొవ మనియు ; వరునికిం బరతం శ్రుండై యుండువాని కానందం బుండదుం స్వతం శ్రుడె వ్రవ_రించువాండు బరమానందంబుగలవాండు, ముకి యనునది యానందమయంబు గాన నవరాథీన్వత మే ముక్రియనియు; అభఖ్సిలష్షితములగు వస్తువులను భుబించుటవలనం దృ్రీగలుగును స్వరంబునను దృక్రియే గల్దునద్కి కాన నభిలవితపన్తు వుల భుజించుటయ న్వర్హ మనియు జాద్ధాిప్తాయము.ల] అని. వెప్సి అొగుడివినన్వర్థ సుఖ్టాదుల ననుభవించువ్రకారమును. పచియించు చున్నాంయం న కకక. ఇ టీక మలీయును ఆపాంసా* ఇ పింససేయమి, వరయోధర్మ్యః = ఉర్తమమగు వంజపొవమనునది; ఆత ఇ న్స క్‌ జ ధర్మము పాపం పొ! $ త్య చ్రసడనం అనళనాది వ్రశముల చేతను ఇష్టవ్ర వృత్తికి నిరోధంబుగల్పించుట వేశన్సు తన్ను'బధించుటయు ఆపరాధీనతా=ఇతరునికం బరతం తుండగాక న్వతంశ్రుండైయుండుటయు ముక్రిః=ము_క్షి.. న్వర్షశణన్వర్ష మనునది అభ్గిలషిళాళశనం ఇ కోరినవన్తువు లనుథవించుటయః

216 వీనోదక థాకల్పవలి నాస్టికండు. 1 లో న్వదారవరదాలేషు యేళ్ళ నం వివాళే శృా, గరుళిమ్యవ్రణాళీం చ త్య జే త్స్వహీత మాచరకా.

(ఇట్టివ్వర్లాదు లయ్యవి యియ్యెడన జనుండు తా ననుభవింపవలసినదిగానం దనభార్య అనియ౫ం బరునిభార్యలనియుం జూడక తన కఖిమతలగు శాంతలతోందనయిచ్చ్న "మెయి ్రీడించంజనును, గురుళిమ్య వ్ర ణాళికయందు గురువునెప్పినవిధంబున శిష్యుండు నడుచు ఫొనవలసీయుందుట యిీఫవ్రూర్య్వో క్రనుఖంబున కంఠతరాయంబు గానం దననుఖమునళు విరోధము లేకయుండ నాగురుళివ్యవ్రణాళికం బరిత్యజించునది. ఇదియ మామతంబు.]

అని నుడివి నాస్టికం దడూరకున్న నప్పుడు మవాకవి యిట్టనియె.

2 వాక్యంం సాధుశే ! సాధ! యది వ,శ్యకాన్య న్నమానం తరి”

శ్లో భఛవాదృశే దూరవిచేశ మాగజే చరంకు వైైధవ్యవిశేష మంగనాః అదర్శనేమైవ యళత శృరీరిణో విజేశయానన్య మ్భులేశ్చ తుల్యళాం

(టర! మేలు! మేలు! (చ,శ్యతమునకం టెం బ్రమాణాము "లే దంటివి! అట్టయ్యి జీని! నీవంటివారు తమంిండ్లు వాసి దవ్వయినపర జేశమునకుం బోవుదురుగదా! ఆచ్వుడు

ీ జ మాభార్యలు వైధవ్యం బనుష్టింపంగలవారుం ఛ,శ్యతమునకంటె నీతరము మోకుం ట్రా ణము లేమింజేసి కన్నుల కగవడనివస్తువు లేదనియే యొవ్వకొనంజనును, విటేశంబునకుం జనిన వాండును మరణమునొందినవాండు నిరువురును ఇ్రుగ్యేతనోచరులుగారు కాన విేళ

1 టీక. స్వదారవరచా శేషు=తనభార్యలయందు నితరులఖార్యలయందును; సదాజు ఎల్జ సూడు య ేచ్భం=ఇస్ట్ర వ్ర,౪"రము, ఓహా లేట్‌ ఇరవారింవంజనునుం స్వహితం=అత్మ హిళంబును; ఆచరళ్‌ ఐవేయంచాండై , గురుళివ్యవ్రణాళీం=గురువు, శిష్యుండు నను ననూ ఇవ్రానవావారమును, త్యజేత్‌, =విడువనగునుం

2 ట్రీ, సాధు! ౭! సాధు! =మంచిదిరా; మంచిది! యది ప్రత్యమోన్యన్న మానం

తర్జిజ్మవ త్యత్రమునకంటెం బ్రైమాణంబులేకపోయుచేని! ఛ వాద్భృశే=సీపంటివాండం, దూరవిబేశం=దవ్వులం 'చేశాంతరమునకు, అగ'లేఐవచ్చియుంండలా, అంగనా స్త్రీలు వై థవ్యవిశేషం=పతిలేని సతి యుండవలసిన యవస్థానిశేషమును, చరంతు=ఆచరింతురు గాత యకః=సెహేళువునుబట్టి, శరీరిణ8=దేవా ధారికి ఆదర్శ నేమై వ=కనులంగనుంగొన మిచేకన, విదేళయానస్యజదే కాంతరగమనమునకును, నృు లేశ్చజమరణమునకును, తుల్య ఆశాజసామ్య మో, అహేశువుచేక చై ధవ్యనిశేషము ననుష్టించవలయంనని యర్థ్శి ము,కనులం “గాంచకయుండుట విదేశగమనంబునందును మరణమునందును గలదుగాన నీండిటికేని సమానత్యముం |

చతుర్ధగ భుచ్చము ల గమనంబును మరణం నొక్కటియ. విదేశగతుండును మృకుండును మా కేకాకారు లగటం బేసి మొవంటివారు విబేశగతులయి. యుండ మాఖార్య లింట వైధవ్యంబుం జరి పించుచుండవలయుల

అని మహాకవి నుడువంగా నాన్నాస్టికుండును,

1. వాకష్టంం అవో మృతన్య న పునర్జర్శన మితి నిశ్చయః; శరీరనాశన్య స్వయ మేవ సామషాల్‌ కృత ళ్వాల్‌ = విజేశం గతన్యతు పున ర్టర్శశ మ స్తీతి న సామ్యమ్‌.

(ఓరీ! మరణమునొండినవానిని 'వెండియంం జూడ మనుట నిక్కము శరీరము నళించిపోవుట వృశ్యతమునం గానంబడుచున్నదిం విదేశగతుండు.. వెండియం. నేంగుబెంచె డిని, కాన మృతునికిని విదేశగతునికిని సామ్యము వచించం జనదు-]

అనలగా గవియం నిట్టనియిం

2 వాక్యం. కథ ముక్క_టకోటికసంభావనయా న్నా్య్డి ర్భవతి!

(విదేశగతుండగువాండు ప్రశ్యతమునం గానంబడండు గాన నట్టివాండు జీవించి యుండునో జీవించియుండండో యనుసందేవామునందు జీవించియంండం డనునొకళోటి యుక్కటంటై్రై యా ముక్కటకోటికనంభావనవే (అనంగాం. జచ్చియేయుండునను నిశ్సయకల్ప మధికమగుతలంపుచ్చే న్నార్టి యేల కలుగదు! వ్రశ్యతమున *లేనవ్వుడు చచ్చియేయుండవచ్చుననితలంచి య్నార్దిం 'జెందవచ్చుం శాబే[్‌

అని వచింపవంగా నా ప్రీ రండు)

త చాక్యం* వన్రాదిద్వారాఒధిగత వార్తూనాం కథ మా లి! =

1 టీ. అవోజకురా! మృతస్య = మరణనునొందినవానికీః ఫునర్జర్శనం = వెం దియులనుంగొనుట, నా స్తి=లేదు, అనుట-శరీరనాళస్య = శరీరవినాళము;? న్వయమేనః= శాచన్చే సామాత్క్యృరళ్వాల్‌ = సామోత్మరించుటంచేస్కి నిశ్చయః = నిజము విదేశం గతస్యతు=టే శాంతరగతుండగు వానిక న్న నో ఫునర్జర్శనంఐ వెండియుంగనుంగ్‌ నుట, అ స్త్రీతిజు కలదని, సామ్యం=సమానత్వముం నజలేదు, మృశతోనికిం బునర్జ రృవములేదు; 'జీళాంతర గల్కునికిం బునర్జర్భ్శనంబుగలదుగాన మరణమూునకును విదేశయానమునకును సామ్యము నంభవింపదుః

ఓ ఊక్క-టకోటికనంభావనయా. = ఛచ్చియే యుండవచ్చునను కల్నము "పెళచ్చిన యూహబేక; అక్తో=దుకఖము కథం నభవతిఐఎట్లు కలుగదు!

8 టీ. ఇశ్రాదిద్వారా = వ్రవ్ర ముఖిములమూలముగు అధిగతవార్తానా౦ ఇ వృ క్రైం మెజుంగు చుండిన వారలక్కుఆ ల్తిఃఇదు?ఖిము; కథంజబట్టుకలుగును! శలుగదనుటం

218 వినోదకథాకల్ప వల్లి ( చేశాంతరగతుం డగువానినిగుతించి వ్యల్కికావ్ర్యముఖములవే వృత్తాంతం బవ గతం బగుచుండుటం జేసి యా రిం జెంద నవకాశంబు "లేదు.] అనినం గవి మజీయం నిట్లనియె, ఫో చాళ్యం- స్వాగఠమేవ తర్చ్మి అనుమాన మపి ప్రమాణమ్‌. యత్తదీయలి ప్యాదినా జీవత _ప్రసాస్టవధారణేన న్నార్డి ర్భృపతిం వీవం శబ్దస్యా వ్యవ్రమాణశ్వే! ఆ _పవాక్యాదొ విశ్వాసాఖావా న్నిఖిలవ్రవృ త్తినిరోధః స్యాల్‌ = స్యాచ్చ భవాదృశాం మూకత్తైవ ప క శ్రేయసీ. ఇతి శబ్హోపి వ్రమాణల్వే నాంగీకార్య వవ శ్రీమద్భిః ఫ్‌ న మంచిదియే యయ్యె*, అనుమానము సయితము చృనూణ మని యొప్వు కొన్నవాండవై తివి ఆజేశాంకరనతుండు. వ్రాసినలిప్యాదులవలన నతండు జీవించి యున్నాండని యవథధారళా "మునరించుటం బేసీయేకద యా రి గలుగ నవకాశంబు గను చట్రదు. దీనివే బేళాంతరగతుండు న్వవా _స్రలిపివంపియుండుటంబజట్టి జీవించియుండనినాం క్‌ డదిసంఛవింవదను నన్వ్వయివ్యతిరేకంబులం గలయనుమాన వ్ర మాణంబు సెద్ధించు చున్నది. శబ్ద్బంబును చ్రైమాణంబు గాదనియంటివేని బిట్ల యగును. శజ్ఞవృమాణం బన్న్న నాప్తుని వాక్యము- అది చమాణంబు గాదన్న నందు విశ్వాసంబు గలంగకయుండం బోలును, అట్టు విశ్వుసింవని నాండు సర్వలోకవ్యవవోరమునం వృత్తి జనింవచక యూరకుండ వలయు, ఇతరునిమాటయందు విశ్వాసము లేనినాండు సర్వంబును దాన ప,ర్యత్‌మునం జరపఫుకొనవలసిన ట్లగును, అట్లు లోకవ్యవవోరంబు జరగదు, కొన ననుమానంబును శబ్బంబును చమాణములుగ నొవ్వకొనంజను.] అనిచెప్పినశా స్తికండు కడు సంమోభంబునొందుచు జ ట్రీ, స్వాగత మేవ=మంచి శ్రో,వకువచ్చితి వే! తర్చ్మి = పత్రాదులచే చేళశాంకర గతుల పృత్తాంతములను 'జలిసికొనుచున్నారందుచే న్నార్డిం జేందరనియంటి వేని! అనుమాన మపిఐఅనుమానమును;, ప్రమాణం వ్రమాణామని యొప్వుకొనంబడు చున్నది. యత్‌ =ఎట్ల నంగా? తదీయ లిప్యాది వాజదేకాంతరగతుని యొక్క లిసి మొదలగు వానిచే, తస్యావథార జేనజవాండున్న్హాండని నిర్ణయించుటంజేసి, అర్రిః=దుఃఖము) ,నభవతిఐకలునదు. వీవంఐ ఇత్లై, శబ్దస్యాపి=శబ్దమును, అవ్రమాణ బ్వే=ప్రమాణముగాకపోయొ నేని, ఆకృవాక్యాదౌఐ ఆప్తునివాకస్టము 'మొదలగువానియందు; విశ్వాసాఫావాత్‌ = నమ్మకము లేమిచేత్స ఆఖిల చవృి త్రినిరోధఃి = సమ ప్తవిధ వ్రవృత్తులకు సడ్డంక్కి స్యాత్‌ = అగును. భఛవాద్భృశాం ఇ మోివంటినారలకు మూశత్రైప=మాటలాడకయుండుటయ, శ్రీయసిస్యాల్‌ ఇన్రేయన్కఓర మగును ఇతిఐఇట్లగుటం జేసి, శబ్టోష =ళబ్దంబును ప్రమాణ ల్వేన=వ్రనూణముగ్య చశ్రీచు ద్భిఃజమోవేత, అంగీ శార్యఃబజంగీకరింపందగినదిం

శతురగుళు ఠ్ధ గు చ్చ మయము రేం క్ష వాకస్టం. భవకు నామా౭ఒ,నుమానం శబ్దో చ్రమాణంం తథాపి కథ మోశ్వర సిద్ది ? థి [నకే! కానిమ్లు. అనునూనంబును శబ్దంబును బృ మాణాంబులం అట్టయు్య్యు నీశ్వరుం భీ డొకరుం డున్నా6 డనుట యొట్లు సిద్ధించును] అనొలాం గవియుం _వానిం గాంచి యిటనియె. లై ళో కార్యాట్యై రనుమూయ లే సభగవాకా కార్యంచ సృష్ట్యూదికం, నాస్టేవే దయ మోళ్వరః కథ మవోో సృష్ట్యాదికం జాయతే. (శార్భవ్రముఖంబుల చేక నీకార్యములగువ స్తువ్చులఎ గరిగించినవా: డొక్క రుండుండనగు నని వీనికిం గర్తగా భగవంతుం డొకం డనుమింవంబడునుం ఈ కొర్యంబని వెప్పంబడునది సృష్ట్యాదిక ము, సృష్ట్రములగువస్తువులకు సృష్టి ర యొకం డుండంజను ననుట యనుమాన ముం ఇట్టి యూళ్వరుం డుొండనిచో సీన్ఫష్ట్యూదిక మెట్లు గల్లు చుంజేడిని, “కార్వాతొ(-రణ మనుమోయ తే” (శార్యముండుటంబట్రి కారణముండం బోలుననుట్త యశుటంబట్టి కార్య శుగుసృష్ట్యూదికంబుం గొని కారంభూతుం డగుభగవంతుండు గలం డని నిశ్చయింవ ననువువడియంన్న దని భావముం] అని యిట్లు నుడీవినం గవివచనంబులు విని నా_్టికుం డిట్టనియెం శ్లో. శా నృష్టై విబేవనా యది పునః వ్‌తో రవతో్యోద్భవమః, 1 టీ. భవతునామ=అగుం7ాాత్కు అంగీకార మేయనుట- అనునసూనం శబ్హోవ ణు అనుమాన మును శబ్దంబును) శ్రుచూణంజ వ్ర మారాంబులః తథాపీ=అట్ట్లయు్యును, కథం జూ ళీ ఎట్లని, ఈశ్వరసిస్థి=ఈశ్వరుండు సెద్ధించుట అగునుః 2 టీ. సభగవాక్‌ = అభగవంతుండు, కార్యాద్ర్యాః = కార్యరూవములగు వసు (వ ముఖంబుల చేతు అనుమూోయ లే=ఇంకురాదికంనక _ర్రృకంకార్య శ్వాత్‌ భఘుటవల్‌” అనియెడి యనుమూనముచేత నూపహింబంబడియెడిని కార్యంచ డు ఆ కార్యంబన్ననో, సృషహ్ట్యాదికంజాసృష్టీ మొదలగునదిం ఆయమోశ్వరః =ఇట్రియాశ్వరుండు, శా ప్పేచేల్‌, ఇలేక మ్‌ పోయె చేని, సృషాది!ం = సృష్టి వ్రముఖము; కళ్థం=ఎట్లు, జొయ'తే = కలుగుచున్నది అవో=లఅపహో! తి టీ. సృమ్రైవసృష్టివిషయంబును కొవరిదేవనా = ఈయేదు "పేల! విష్రోః ఇ తల్లిదం ద్రులకుు ఆపత్మ్యోద్భ నకి ఇ సుకులంసంభవించుటు యదిఫున!ి ఇ ఆగుచున్నదిగద్యా అభ్రే-ఆమాకుం డా ద్యా!ణ ఈఘటము మెదలగునవి। సంతతంజసర్వకాలము త ర్రర్కులా లాదిత$జజయాకలాల్మన్త ముఖులవలన, ప్రభనంతి=క లుగుచున్న ని,

బర్టి0 వినోదకథాకల్పవ ల్లి

కుంజాద్యాః వ్రళవంతి నంతర మమో తత్తర్కుులాలావితు.

(పీరీ యీసృష్టివిసఆించినయేడుపు. ఎందుకు! తల్లిదండ్రులవలనం గుమారులు గలుగుచుండెదరు. భఘుటశరావాదు లయ్యవి యామయాకులాలమ్ర్రముఖులవలనం గలుగు చున్నవి ఆస్ఫృష్టియందును దల్లిదండ్రులవలన నవత్యంబులంను గలాలాదులవలన భుటా దులం గలుగుచుండ నిది చశ్యతమై కనంబడలాణ నృష్టినిగుతించి శార్యములగువానికిం గర్తగా భగవంతుం డొకండు వేజుగ నున్నాండనుట యేల యొన్వకొనవలయంను! కాన నీనుడివినయనుమానం బొప్పుళొనం జనదు*]

అని న్నాష్తికుండు నుడువంగా నంత మహాకవి

క్షే వాక్యం. సత్యం! సత్యం! న్లో కరారా ఏితరా నుతస్య కలశాదీనాం కులాలాదయ$, కర్తాలౌహి యథా తథ్నాప్తి కరమః కర్తా వనే శాఖినామ్‌*

(పేరి సీనుడివినవల్కు-_ సత్యమే! సత్యమే! నుశునికి మాతాపిశలును భుటాదు అకుం గులాల్మవృముఖులంను గర్పలుగదా! అట్ట యగుంగాచ, వనంబునం గలవృతుములకుం గర్ప యొవ్వండు! అపత్యములకు మాతాపితలును ఘటాదులకుం గులాలాదులును గ్నర్హ లంగం ఆుశ్యమ్‌మునం ననంబడుటం జేసి యొవ్వుకొంటివి. అక్రై వనంబునం గలవృతము లవం గర్పయగు వాం డుండవలదా! ఆక_ర్ట యెవ్వండు!? వ్రత్యశమునం గనంబదు మాతా పితృకులాలాదులవలె వనవృతములకుం గృర్త గనంబడకయున్న వాం డందుకుంగర్త య చశ్యతుం డొక్కరుం డుండు నని నిర్ణయింపవలసియున్న దని ఖొవము.]

అని వచియింవలా న్నాస్టీకుండుం

2 శ్లో. జాయంే స్వశనీవ తే ఖల యథా స్వేదోద్భవాః ప్రాణిని,

(ఓరీ! యావనవృతములం తమకుం చామె యుత్సన్నము లగుచున్నవి. స్వేదము (మటు) వలనం జనించువముళశళాదు లగస్ర్రాణులు బెట్టు కమారాదులవ లెం దల్లిదం ద్రుల వలన జనింపక యుండునో; యళ్లే వనవృమోౌదులును తమకుందామ. కలుగుచున్నవి కానం గార్యంబునకుం గ_ర్థ యొక్కం డొరుం డుండనగు ననుట "లేదు

1 టీ, నత్యంసత్యం=వ్నాన్తవము వ్యాస్తవమా! నుకస్యంకోనూరునికి, కర్తారౌ = క్ట, పిత రౌఎరల్లిదం ద్రులు. కశలళాదీనాం = ఘట వ్రను ఖంబులకు, కులాలాదయ॥ి ఇ కులాలంండు "వెందలగువారును గ _ర్తలంం కర్రారౌహియథా = నుతునికిం దల్లిదం ద్రులాను భట్యవ్రముఖంబులకుం గులాలాదులును ఎట్టుం జెదరో, తథా జమ్టు వనేజఐ ఆరక్యాము నందు శాఖినాం=వృతములకు, కర్తాంక_ర్రయగువాండు, కతమ?=ఎవ్వండు!

2 టీ, లేఖలు = అవృతుములన్ననో! 'స్వేదోద్భ వాక ప్రైణిననయథా = చెమట వలనంగలిగెడు జంతువులుపో లె. న్వతవీవ = రమకుంచామె. బాయంతే = సంభవించు చున్నవిం

ఛతుర్ధగుభుచ్చము చ! ఆనంగా విని మహాకవి యిట్లనియె,

షేళ్లో స్యా దిక్థం యది త ద్విమైవ ఏిఠరా ఫ్యుక్త నృ్వతో జాయళామ్‌,

(ఓకి కార్యంబునకుం గర్త యొక్కరుం. డొరుం డుండనగు ననుట లేదంటివి, అట్టయినచో! తల్లి దండ్రులం "'లేకయ _ ఫుశ్రుండు తనకుందాన జనియించుంగాకం కార్యము నుగుఆకించి కర్త యావళ్యకుండు గాండని సినుడివినచాన 'నేర్పడినయది, కానం దల్చిదండ్రులు 'లేకయ కునూరుండు గలుగంబోవు ననునాప త్రి గలిగియున్నది.)

అనలా మహాకవినచనంబులకు న్నాప్టికుం డిట్లనియె

2 వాళ్యం. శేషూం చి చ్చేహినా మయం న్వభావః। యథా శ్ర్రీఫురుమనంసర్లా జే వోక్స్తి?, యథా మానువవకువథీణాకు. కేషాంచిళ్చున ర్విమైవ శుక్ట్షశోణికనంపా తం స్వదాదినా; యథా మళకాదీనామ్‌- కేఘాంచిక్పున ర్చీజజలభూమివిశీవ సంనచ్లేణ; యథాతరునస్యాదీనామం కథాపి శాననవాసినా మపి తేషాం యదృచ్భ్ళయాఒవకళా మివా వారిదవారిక్నీతినంనర్లా దబారశ్రై వోత్స్తి రతి స్వఫావవీవ విలకణా౬'నేకకార్యో త్పత్త శరణమ్‌,

(వినుము, బేవాఛారులలోవలం గొన్నింటిక మానుషవథువతకులకుంబో లె స్రీశ్రవమ సంసర్షంబువలన నుత్వ త్తియగుట యనునది యిది స్వభావము; కొన్నింటి కన్ననో మశ శాదులకుంబోలె శుక్రశోణితనంపాతంబు లేకయ స్వేదాదులవలన నుత్పత్తియగుట స్వభావము; మతి కొన్నింటి కన్ననో సన్యతరుగుల్శాదులకుంబో లె చీజజలభూమివిశేవ సంసర్టంబువలన నుత్పత్తియగుట న్వ ఫభెవము; అటభ్రై కాననంబున నుండు వృతైదులకు నయితము యాదృచ్చికమున నంప్రావ్లము లయిన మేఘజలంబులకును భూమికిని గళిగిన

] టీక ఇస్థంయది=ఇట్టయ్యె నేని,స్యాల్‌ =కగయాతు తత్‌ =అక్షైనచో, వితరా విచైస=తల్లిదం డ్రులువి నాగ, పుత్రః=కుమారుండు ఉఊాయ తాంజ కలుగుంగాతం

౭2 ట్రీ శీమాంచిల్‌ చేహినాం కొన్నిజంతువులకు; మానుషమృగవళువక్షీణాంయథా ణు మనుమ్యులకున్చుగము లకు" బకువులకుం బతులకుంబో లె యథా స్త్రీ పురుమసంనర్హా దేవో శ్చ త్తి: స్త్రీ పరుమనంబంధమునన యంత్పత్తియగుట, ఆయంజఇది, న్వభౌనః=నహజము? శీషాంచిళ్చునః= కొన్ని జంతువులకన్ననోో యథఖామశకాదీనాం=సోమలు మొదలగు చానీ శింబో లె చుక్టళోణితసంసర్థ ౦విమై ముశుక్ష శోణిత ములసంయోగము లేకయ ఊత్ప త్తియగుట స్వభావము. కేహించిత్చున!=మికొన్ని టికన్ననోః శరుసస్యాదీనాంయథాఐవృతుములం నన్యములు'మొదలగువానికింబోల్సె. చిజజలభూమివిశేషసంస్థన్టేణ = బీజవిశేషంబులయం జలవి శేమంబులయంంస్థృలవి శేషంబులయు నంబంథంబునం జేస్కి ఊర్ప్సద్తింాంచుటయు నర్షభా

సము కథ్రాహి=లట్టే, కానన వాసీ నావి అరణ్యాంబుననుండునవియగు, 'లేషాం=ఆవృతు

ల22 వినోదక థాకల్పవన్సి నంనర్ష౦బువలన నుత్ప శి నిర్బాధముగ నంభవించుచున్నది గాన విలతణమాలగు ననేక "'శొర్గంబు లుత్ప్సియగటకు న్వభొవమే కారణంబు? చర్గభావమునకం టె భిన్నం బగు క_గ్గయొక్కండున్నా.6 డని నుడువవలసినయావశ్యకళత "లేదు.

అని నుడివిన విని మవోకవి యకనిం గాంచి యిట్లనియె.

శే ఇాక్యంం నత్యం సభావ ఏవాయం జరంతుం

శ్యో+ నమూలిక॥ శీలిమహీమహీరువోం వనేచనార్లం భుటకో యథాఒంబునః,

తథాక్ర ఖో వన్నకృ'తే చయోముచా మచేశనానాం భఘటకన్స వేతన,

(ఇట్లగుట స్వభావమే యిని నీవు నల్కినది వళ యమే |! అయినను క్రీడాస్టమున నుంచుకొనియుండు నుద్యానవనములయందు నచటిమహీరువాంబులకుం ఆ నేచనము ఇంవించజలంబులు వోయుటకు వూలికుం డొ క్కతుం దడుండునట్టు చన్నంబు లంిన వృతుంబులకు జలంబులం వోయుమేఘములకు ఖభుటకుం డొకళ్క్ళురుం డుండననసం గదా; చారం 'జెవ్వండు? అచేశనంబులకు వైశన్న్యంబుగలవాందు ఖభుటకుం డనుట సిద్ధమే! వన్న వృతములకు జలములు వోయు'మేఘము లవేతనంబులయి. యుండ చానిని భుటించంచే యువాం డొకరుండు సిద్ధించవలసియున్నది. అశ్వి స్థించువాండ యాశ్యరుండుం]

అనిోోవచియించి మజియు నిట్టనియె-

2,వాక్యం- కించ అసౌ నభౌవః న్వస్వురూవ కచ్చి దవరోవా'? నాద్వః న్ను స్‌ో న్ధంచృతి శారణరంవు నంకాత్‌. * నాష్‌ ద్వితీయ? భవన్న లే జిపాళిన్నా భావాల్‌, 4 ములుమొదలగువానికి యదృచృయావతతాం = యాదృచ్చికమగుసం ప్రై క్రిగలిగియుందు వానిక్తి ఇవా=ఇందు, ఉజరిదవారిక్షీ వినంసగ్ల ల్‌ జ మేఘపునీటి యొక్క. యుభూమి యొక్క యుసంవర్కమువలన, ఊత్న _లిరితిజటార్చ _బికలుగుచున్న దనిచెవృంబడుటంబట్రై, విలతుణా చేకకార్యోత్సత్తై=నానావిధములగ పెక్కు కార్యంబంలం నంభవించుటయందు, స్వభావ వీవ=నస్వలొవమే, కారణాం=హేతువు. ల

1 టీ, నత్యం = నిజము. ఆయం=ఇది-ఇట్లుకలుగుట. స్వభానవీవ = న్వభావమేః వరంఠు = అయినను, ేళిమహీమహీరవోం = ఉద్యానభూమియందుం దెడివృత్ష్స ములకు, .,నేచనారగ్థం=తదుపుటకుంగా, ఆఅంబునఃభుటక?=సీళ్లవోయు వాండగ,. సమాలిక్క=ఆమా లికుండు, యభఖా=ఎట్టోం. శథా=ఆఅర్లో, వన్యకృ లే = అరణ్గసంభవములగువ్చత్ష ములకు చయోముచాం=నీళ్టువోయు మేఘములకు, భటకః=ఫ్టుటింపం'జేయువాండు,. క8=ఎవందు, ఆవేకనానాం=నై తన్యరహిశములగు జడవదాగ్ధములక్ష, నచేశనః=వై తన్యముగలవాండు; ఘటకః=ఘటించం జేయువాంజై యుంండనగునుం

2స్యభావవాదులమకనమున నం్రభ్భావమనుదాని స్వన్వరూవమా! పరన్వరూవమా ఇవి విశల్న్పించి కెండువత్షుంబులను నిరసిందుచున్నాండు. "

వతుర్ధగుళుచ్చము లై2క్ర యది చేవాభిన్నోవి కళ్చి ద్విలతణసకలకార్యకారీ స్వీక్రియతే తర్హి నవీ ఛాజస్తాక మోళ్వరు. అకవీన నద్వితీయ! వక్షం, గీ ['అదియునుంగాక ఈన్వళావ మనునది న్వన్వరూవమా? (ఆనంగాం చానే యాన్వ భావమాశీయనుట్ట "లేక న్వన్వరూపముకంటే భిన్న మసగుమఆియొక్కటియూా? ఈన్వభా వము న్వస్వరూవ మమసతమునం దనకుందాన కారణము 'గావలసినట్లగునుం న్వఫెవ మువలన నన్నియంుం జనించుచుండును, ఆస్వ ఫౌవమనునది తానే యన్న చో నుర్సన్నము అగువన్తుభలు తమకం చామ కారణంబులు గావలసీనట్లగు ననిఫావము ఇట్లగుటం జేసి "'మొదటివతుము సరిపడదు, ఆస్వభావము తనకంటె ఖిన్నమన మజియొకటి యను ఆ0డవ కతమును నమంజసము గాదు, సీమకంబున చేపామునకంటె నతిర్తిక్సము. లేదు గనుక స్వశ్రావ యనునది నూరక్రము చేహామునకంటె. వేయగా "నెక్కడిది! విలకుణాములగ సర్వ శార్యంబులం 'జేయునదిమై యొస్వునొకటి చేనామునకంటేి ఇిన్నంచ్రై యుందునది గల దని యొప్వుకొనియెదవా! ఆట్టయిన నదియ యిీశ్వరుం డని మేము వచించెదము, కాన శండవవత్తమును సరిగాదు: అనిన నా స్త్రీకం డిట్లనియెం ప్త ఐాక్యం. ఇయా నేవాఒనయో ర్మతభేదః య దృవా సీశ్యర చేకం నిఠ్యం 'జేవావ్యతిరి కం విలతణాఖుల కార్యకారి ఆంటబ్రవీలి. అవాం పున ర్విలకణనకలకార్యక ర్రాకొనిత్వాకా చేవావ్వతరిక్తా ననంతా నంగీకరోమి. కంద = మజియు) ఆసౌన్వభావ = ఈన్వభావము, స్వవ్వరూవ? = స్వాత్మ్మక మా! (ఆనలాందాజేయా). కళ్చిదపరోవాజకనకం టె జజైనదొకటియా!? నాద్యఃజన్వ న్వరూనమను మొదటివత్తము సరిపడదు. స్వైస్థవస్వంవ్రతికారణక్వపవ్ర,సం గాల్‌ =కన్ను నసతీంచికనశే కొరళాత్వముసంభనించు ననునావ త్తిగలుగునుం కాననరివదదుం నాషీద్వితీ యః=కనకం టె వేజైనదొకటియ కు సెండవవక్షమునుసరిపడదు భవన్మ 'లేచీేవాఫిన్నా భావా శ్‌ =సీమఠంబునందుళరీరమునకం టె భిన్నంబు లేదు, కనుకసరిపడదు. జేవాభిన్నో పిఐదేవా మునకం 'బెభిన్ను ందును, విలకణనకలకార్యకారీ = విలమణములగుసమున్త కార్యములను జేయువాండునగు, కళ్పిల్‌ =జక్కరుండు. యదిస్వీక్రియ తే = అంగీకరింపంబడియొ "నేని! క క్రి =అట్లయిను నవీవ=అతంటదే, ఆస్తాకంజమాకు, ఈశ్వరః=ఈశ్వరుండు.. అతవీవజ ఈన్య భావము జీవామునకంతె భెన్నమనుటచే విలతణాసకల కార్యకారి యాశ్వరుండుసిద్ధిం చుటంశేసియే, నద్వితీయఃవమ్‌?=రెండవవత్షము నుపపన్న బు గాదు

• ట్రీ, అవయో[=మనకు, మతభేద! ఆ మరఠభీేదము, ఇయానేవఐఇంతియయం భవాక్‌ జసీవు; ఈశ్వరం = ఈశ్వరుని, వీకం=ఒక్కంనిని నిశ్యం=నిత్యుండగు వాని చేవావ్యతి రిక్రంజదేహామునకంటె. భిన్నుండగుచాని, విలతణాఖిలకార్య కారిణంజవిలత్‌కాములగు

లర వినోదక థాకల్పవల్సి

గమనయిరువురమకంబులకుం గలభేదం బింతయః; నీవు ఈశ్వరుం డొక్కరుండు నిత్యుండు జేవావ్యతిరి క్తుందు విలతుణంబులగ్ను సర్వక్షార్యంబులకుం గర యగవాండు గలం డనియెదవు; ేనన్ననో నిత్యంబులును జేవావ్యతిరిక్తంబులును. విలక్షణములు నగనకలకార్య౦ంబులకుం న్నర్తలు నగునవి యనంతంబులు గల వని శెప్పెదను, భిన్నిన్న ములను శార్యములకుం న్నర్త యొక్కరుం డనీ సీమకముం అట్ట్రిక _ర్త.లనంతంబులని నామ కము. అని భౌవము.)]

అనినం గవి యిట్లనియొం ౪ స్టో, ధన్యా భవంళో యదనంకక_ర్హ్యూ ననంశకార్యం ప్రతి కీగ్రయంతి,

వయం వదామ? ఖలం సర్వ కార్యకర్తార "మేకం వరమేశ మేవ

వాక్యం. ఇ త్యనయో ర్శతయోః శ్రేయుపర్యాలో-చనం స్వలోచన్వై రృవద్భి "శేవ కరణీయమ్‌,

(మీరలుం కరము మవాక్తులరు (అనలా బుద్ధిహీనులరనుట) అనంకములగు శార్య ములంగుణించి కర్ష్ప లనంతంబుగ నుండెద రని నుడివెదరు, ఒక్కొ-కకార్యమునుగుతించి రయమొక్కైక్కాకర్తవిధముగ నవియ బేళకాలాదివిభేదంబున. ఖిన్నముగ నుండుటం తేని యనంకంబులుగ నుండు నని ఇెప్పెద రని భౌవము- "మేము నర్వ కార్యంబులకునున_ర్ర వర మేళ్వరుం డొక్కురుండద యని నుడివెదము. కాన మనయిరువురవమకంబులలో ెది శ్రేయం బగుననుట మోబుద్ధివలన మోరల యాలోచింపుండు.]

అనిన విని నాస్తికుడు నంకచితనుఖుండై , నమస్త కార్యంబులానర్చు వానిన్వి ట్రవీకి=వచించెదవు, ఆవాంఫునః=నేనన్ననో, విలతుణ నకలకార్యక _రూక్‌ =విలత్‌ అములగప సమస్తకార్యంబులకుం గర్పలగువానిని, నిళ్యాక్‌= నిళ్యంబులయి, 'జేవావ్యతిరిక్తాక్‌ =దేవామున' కం బెభిన్న ంబులయిమువ్వు వానినిఆనం తాక అ'నేకంబులను. ఆంగీకరోమి=ఐఓివ్వుకొనియెదను=

• ట్ర. యత్‌ =సెహేతువు చేతృుఅనంత కార్యం వ్రతి=ఆనంతములయిన కార్యములను గతించి, ఆనంతక_ర్హ్యాకాజభసంతక_ర్తలను; కీరయంతి=బెప్పెదరో ! అహేకువువేత, భవంఠః=మోరు, ధ న్యాఃజకృ తార్థులరు. దీనికివ్యతికేకంబునభావము.. బుద్ధిహీనుల్రనుటం వయంజ మేము, నర్వ కార్యక ర్లారం=సమ _స్తకార్యములను జేయు వానిని) పర మేళ మేక 'మేవజ వరమేశ్వరునొక్కురునే, వదామఃఖిలు = చెస్పెదముగచా! ఇతి = ఇట్టని, అనయోర్మక యో:ః=ఈశెందునుతములయందు, శ్రీయంపర్యాలోచనం = శ్రేయం బెదియోచానినాక యుటు స్యలోచ వై ॥భవద్భిలేవ=మాకన్నులచే మివలనాన్వే కరణీయంజచేయందగినది,

చతుగ్ధగుళభుచ్చము ౨25 1 వాక్యం భవకు లావా జేకనీవ కర్తా; వర మన్య నిశ్యతాయాం క మానక

(అగుంగాశ లాఘవం బుండుటంళేసి యొక్కురుండ గగన నొబ్వకొందుముం మణి యతండు నిత్యుం డనుటకుం ఛ్రచమాణ "మేమి గలదు]

అని యడిగిన చమనోకవియుం

2 వాశ్వం. య ద్యపా వనిత క కృద్య ఉఊత్పాదకో చాళకో వా ఆ'స్తజేత్‌ కళ్ళి శ్తాదృకో కేకకి తస్యా వ్యనితళ్గల్వే అనవస్థావ్రసంగకం నిత్యల్వేచ నవీ వాయ మస్తాక మాశ్వర$-

(నాం డనిళ్యుండంటి వా! వాని కుళ్చాద కుంజెవ్వండు! నాశకుం జెవ్వండు? ఉన్నాండని యనియెదవేమొ* అక్రివాండు మఅియొక్క_రుం దుండంజను. వొండు నని శ్యుండయని యనవస్థా ప్రసంగం బగును- నిళ్యుం డంటివా ! యాకండ యిీిశ్వరుందని మానుకము.)

అని ఇెప్పిన విని నా_ప్రీకుం డూరకయుండలాం గవివరుండు మజియంం నిట్లనియె.

కళ్ళూ వినా ధర్మాధర్శా రదయతి కథం వాన భగచా

నివోచనందశ్హేయై. రువచిక మువళో జీవ! మషులం, పనన య ప లా

] టీ. భవకు=ఆగుంగాళ. లాఘవాల్‌ = లభఘుత్వముండుటవలన, కర్తా=క ర వీకవీవ = ఒక్కారుంజే! అనేకక_ర్రలనొచ్వకొనుటకన్న నొకక '_గరొవ్వుకొనుటయందుం చావుళ్యము లేకపోవుననిభావము. వరం = అయినను, అన్య = ఈయిశ్వంరునికి। నిక్య తాయాంం=నిత్యళ్వమున్న దనుటయందు, కింయానం=(వ్క నూణ మేపి!

2 టీ. ఆపౌ=ఈయిశ్వరుండు, ఆనితో్యోయది=అనిక్యుం డేయగు చేని, కన్యంఆత నిక, ఉత్పాదకో వా=ంపుట్టించువాండు గాని, నాళకోవాఐనశించం జేయంవాందుగాని, కః ఎవండు! అనిత్యుండగు వానికిం బు్టించు వాండునుసంవరించువాండునుండనగుంగదా! ఈ యాశరుండనిత్యుండంటి చేని 'వానికత్వాదకుండును నాశరుండు "నెవ్వండనుటం శాదృకో -ష్యికః=ఆజ్రివాందునొక్క రండు, (అనలగా సీశ్వరునికిని గ “ గయగవాండు) ఆఅ స్లిబేల్‌ = ఉన్నాండంటిళేని! తస్యాషి=వానికిన్మి అనిత్య ల్వే=అనిత్యక్యము నంభవించంజనునుం అ ఫై న-అనవస్థావ్రనంగః న్‌ అవ్యవస్థా వ్రనంగంబగు. నిత్యల్వేచ నా నిళ్యుండంటి వేని, సపవఐవాంజే? అస్తాక ౧=మాకు ఈశ్వరః= ఈశ, రుండుం

ప్రి ధర్తాధర్మములు "లేవనువ చనమును ఖండించుచున్నాందు.

టీ. నభగవాకో = ఆభగవంకుందు, ధర్తాజాధన్తైపినా = భర్తాఒధర్మమాలు లేకు ఇవా=ళఇందు, అనందక్షేతః=ఆనందముచేకను దుఃఖమువేరను, ఉవచితం=వా్ధ ప్త్పమయి యుండు, న ఇ సమృస్టజంళువులను, కథం=ఎట్లు; రభయిగ్గి= చేనెడిని, అవో౬

వినోదూశా కేర్‌

226 వినోదశ థాకల్పవల్సీ

జగత్స్రన్తు బృృష్టీం కిమవి సమదృష్ట్యా రదయతో

న రానో న జ్వేమః క్వ్వచి దపి జనే కన్య జయతి

(ఈజగంబునందుం గలజంతునంతొన మంతయం నానందన్షేశనమువచికంత్తై యున్నది. ఇట్టిజంతుద్రాతంలును భగవంతుండు. తాను ధక్యాధర్మంబులు "లేక యొట్టు గలి నంచు! ధర్మంబుచే నానందంబు నధర్మ్మంబుచేం. వ్లేశంబు ననుభవించునట్లు నమ న్హజింకు వుల నాభగచంకుందు. సృజియించెడి నని యొష్వగొనవలసియంన్నది. "లేనిచో జంకు సంతానంబంతయు. ేవలొనందంబునోండెం గేవలన్షేశంబునొం డె ననుభవించు చుండనగు ననునావ త్తి గలుగును; కాన భక్తాభర్మంబులంగొని త ్తత్పుణ్యపాపానుసారముగ నానంద క్షేళంబు లకుభవించుచుంచునట్టు జీవులను ఛగవంతుండు సృజియించుచున్నా 6 డని వచింవవలయుం. దీనివలన థధర్తాధర్శ్మము లున్న వని సిద్ధించెడిని. అభ్రైల వచించవలె! భన వంళుండు ఫొందఆఅను నుఖథోగులనుగం. గొందజం గ్లోశభాగులనున నృజియించెడి ననీ ప్పిన సరిపోదా! యనంగా! జగంబులను వృజియించునాభగవంతుండు చర్వజనంబు లందును సమదృష్టిజే నృష్టి గావించుచున్న వాం డంతియకాని యాకం డొక్కనిమొడ 'జ్వేమంబు. నొక్కనియెడ నాళయు గలిగియున్నవాయ. గాందు. అ ట్టునాప్తండవి ఇెవుదుళేమొ!ీ అట్టుండు ననిజెన్వుట య"హేకుకంబు. ఇట్టు కొందజయొడ 'జ్వేమంమిం గొండటియెడ ననురాగంబు నఠతనికిం గలదనుట విశల్పించిన నిలవం జాలదు, కాన రాగ 'జ్వేమంబులం లేక నర్వజీవులయందు నమదృష్టీతో వ్తించుచు నృజించుభగవంకుండు కారణాంతరములేక జీవులను నుఖదుంఖభాగులుగం గల్పించుననుట యుక్తంబు గాదు ధర్తాధర్హ్మంబులం నొనియే యట్లు నృజియించుచున్నా ౬ డనుట యుక్తి నవాముః ఇందు వలన ధర్తాధర్మంబులు గల వనుట సిస్ధింబెను.)

• వాళ్లం, వీవంయది. స్వర్శనరకాదికం నా్రీః తచా భవానపి కథం వైఠత్య వందశాదౌో వ్రవృత్తో హింసాతో బిభేతి. నహి వినా భయాభిలాషా వ్రవృ త్తినివృ /] శారా! భర్యాఒధర్య ములు'లేకయె జంళకునంళానంబును ఫాంతదుః ఖోవచితంబుగను మజే నొంతనుఖోవచితంబుగను రచియించునని చెవ్చంబోవుటకుఖండనము. వల్కు-చున్న్న్నండు కరైమువి=పేబజేనొక, నృష్టింనృష్టీని నమదృష్ట్యైఐసమదృష్టి చే రదనయతః = వేయుంచుందు నాతనికి, క్వళాదపిజినే = ఒకానొకజనునియంచేని; రానోనజయతి = ఆశలేదు, చ్వేమోన జయతిజజ్వేమమును "లేదు.

శు స్వస్పము నరకమును 'లేవనువచనమునుఖండింయుచున్నాండు.

టీ. వీవంజఇట్లు; స్వర్గ నరకాదికం = స్వర్గ మునరకము మొదలగనకి, నా_స్టియదిజ "లేన జైన తదా=అట్టగుచో, భవానపిజసీవును కథంఇనీల; వై త్యవందనావౌొ = ఇలయ

చతు ర నవు చ్భము ల్లీ? (మంకియును న్వర్జంబు నరకంబు మొదలగునవి "'లేవంటివేని సీఫ్రను "వై త్యవందనో చ్రముఖంబులందుం వక్రించుచున్న వాడవు. హీంనవలన భయంవడుచున్నాండ విది యేల! భయంబు "లేక నివృ _త్రియును అభల్సిలామంబు "లేక చవ త్తియును. గలునచేరవుం సీకం తై శ్యవందవాదివ్రవృ త్తి గలుగుటకుం చారలాకికనుఖాఖిలామయుం, హింనవలన నివ త్తిగనలుగుటకుం బచారలౌకికబాధావీతియును గలిసియంండుషటయ కారణ మని వ్యక్త మయ్యెడిని.) అని ఇప్పి మజియం నామసహాకచి యిట్లనియె క వాక్యం- కర్ళల మపి మ హీకం; అననుభూయత్వాల్‌ = పాత్‌ పారలౌ!ిక "మేవ న్వర్దనరకాదిరూపకుం ఫలజనకావవి ధర్షాధర్శా "నేవాజన్మ'న్యేప కలె; జన్మత వ్‌ీవ ఫలోదయాల్‌- తస్తా దఫ్ట్యేవ జన్హాంకరకు- ధర్ధాధర్తై పునః చృతిపాదయంతీ శ్రుతిః తదనుయాయిముని ప్రృణీకన్మ ఎతిపురాణాదయః ఇతి. వేదవిహ్నితై హిశఫలాను కార్యభిచా కాదిశర్శఖి ర్వాయనూనవృష్టిశ శ్రుచ్భే దాదికూవఫవై 3 పారలౌకికకర్శణ సాఫల్య మను మాయే _వీవ మేఠదల్సిహితగ్రృవాద్యాగ్యృవోదయాడిదర్శనా _క్త శ్తద్దర్శితాఖిలవస్తునః ప్రామాణ్యం నిధ్యతిం | (అట్టు వై త్యవందనాదులవలననగు పుణ్యఫలంబును హొంపాదులవలన నగుపాంన ఫలంబు ననుభవంబునకు రామింజేసి మైహీకంబు లనం జనదు. మతి న్వర్దనరకాది - రూవములగు పారలౌకికముల చానిఫలంబులు: ఫలంబులు గల్పించుధర్యాధర్మంబులు సీజన్య ముననయొనరించినవి గావు, జన్మ ంబుందొట్టి నుఖదుఃఖాదివలంబులం నంప్రా సనం లగ మండుటం జేసీ వొూర్వజన్మంబులం 'జేసినవియన పుణ్యాపుఖ్యాంబు లాసుఖిదుఃఖాదుల నొసంగుచుండు నని చెప్పం జనును, కార్యంబునకుం బూర్వభావిగం శారణ మీండం జనును శాజె! జన్మ ముందొట్టినుఖదుంఖాదిఫలంబు లొనంగుధ క్షాధర్మంబులం వూర్వజన్మ 0 బునందువందనాదులు నేయ; ప్రవృ క్షణ వవ క్రించెడు వాండపగచున్నాండవు. మఆియం" పొంసాతోటబిభీతి=హీంసవలననుండి భయంవడియెదవు! స్వరము లేదనువానికిం దళ్చారిప్డి శైచేయునై త్యవందనాదులేల! నరకములేదశువానికి ఆది ప్రా_క్రించకయుండుటరై చేయ వలసినహింసొనివృ త్రియేల యనిఖావము. కారణములేకయ చేయంచున్నార మనువదన మునకుం బశివల్కుచున్నస్నండు, భఛయాభిలాషావినా = భయమునభ్లిలామయును లేకు 'వ్రవృ శ్రినిచృ శ్రీ=కార్యమునం్రవృ త్తియంు౬ దన్నివృటత్తియు; నహి=కలుగవు, ఆభిలామ శేకవ్రవృ త్రీయు; భయంబులేక నివ్భత్తియం గలుగవనుటం శ్రి కఠ్భలమపి=వై శ్యవంద నాదులకును హింసానివృ త్త్యాదులకునుగలఫలము, నై హి కం=ఇవాలోకసంభావ్యముగాదు అననుభూయ త్వాల్‌ =అట్టుఅనుభవించంబడక మయుంండుట

228 వినోదకథాకల్పవ ల్లీ విరి యన! శ్రుతియును దదనుసారములుగ మునివరులు రచించియుండుస్త ృతిపురాణా దులు నా థర్థాధర్శ ౦ంబు లిజ్రివి యని తిపాదించుచున్న వి. ఐహిశఫలంబులగు శ త్ర వినాశంబును వృష్టియుశు గుఆీంచి వేదనిపిాతంబు లయినయభిచారాది క్రియ లాొనరింద నవి నంభవించు చుండెడిని. అవి మైహికము లగుటంజేసి వృత్యతదృష్టంబుల. అట్టి శ్రీయలవేళం బరలోకఫల్యవృదము లని 'వేదమునం. కెచ్చంబడినకర్మంబులకును ఫలంబు గలదనుట ననుమానంబునం 'జలియనగును జూరోోగచరాగాదులంను శా నృచతి పొదికం బులు గనంబడుటం జేసి త త్తద్దర్శోకంబు లగువస్తువు లెజ్టను వ్రమాణంబుల యనుట సిద్ధము.

కొన నీవు “నన్వక్ష్లో మైవ జనా న్యదవి ..,...చేవాభిన్నో ప్రి కళ్చిత్‌,, అని నుడివినవచనంబు సర్వజనపహా ప్యాన్బదంబ, యనంగా నయ్యెడ నుండువార లుళ్తైానంబునం గరకలభ్యును లొనరించుచు నంట మర్మము దూజిపాజ నాడేదువచనములతో. వసింప జాద్ధుండును "జేయునదిలేక మిన్నక తలవాంచుకొనియుండె. ఇట్లు నా_ప్లీకచరాళ వంబుం గావించి మవోకవి తనవెనువెంటం దన్ను'సం నృతించుచు నాయామకత గ ్యచేర్తలం గూడికొని చనుజేర నేంబదినాబ్ల వకశ్యూంతరంబుం బాసి మహాముదంబున నేయిదియైదవ నవాజారంబుం జొచ్చి యచ్చట నొకమవళోన్న రమణినుయాననం బొండు నృటికమణిమం దడజమభ్యంబున నుందుటయం దానిం బలసికొని పెక్కుముణిమయాననంబు లమర్పంబడి యంండుటయుం గని యందు నలబలం కేమియు. లేక రిక్తమంం యుండుటకుం జింతించుచుం దనమాననంబున నిట్లు వికర్కించె. ఈశ శ్యూంతరంబున నాతో విచాదంబు నేయంగడంగువార అెవ్వాళేని లేకండుటందలంచి చూడ సీవిద్వాసర్వన్వవేదిని నాచే నన్నిట విజిత యంం యింక వివాదంబునకుం గడంగళ విరమించుకొన్న విధంబు గానం వలన నదియొవ్వుకొనందగు. తస్తాత్‌ =ఆట్లగు టం కేసీ, స్వర్ణ నరకాదిరూవం=స్వర్ష నరకన్వరూవ మగనద్వి పౌరలౌకిక మేవ = వరలోకమునంగలుగునదియ, (దీనిచే న్యర్లోభిలషి తాళనం, అన్న మాటనిర_స్షముం) ఇంక బీవునికి జన్తాంతరముగలదనుచున్నాండు. ఫలజన కావపీధర్తా ధర్తా=ఫలముసొనంగునవియగు ధర్తాభరృములు, ఇవాజక్య న్యేవనకృత" = ఈజన్త్యమునం ేయంబడినవియేకావు, జన్య తవవనలోదయాత్‌ =పుట్టువుందొట్టియ్‌ ఫలంబుగలుగు చున్నది గాన సీఫుట్టువునం జేయునదికాదనవలయును. రస్తాత్‌ =ఆట్టగుటం ేసింజన్థాంతరం=మజి యొకజన్నము, ఆ_స్ఫ్యేవ=జండునదియే. ధర్యాధర్థౌప్తనః=ధ ర్యాధర్మ్య స్వరూపం బులన్న నో? చ్రుతఃణ ;్ర యి, వ్రతిపాదయంతీ= వృలిపాదించుచున్న ది, తదనుయాంిమునిప్రణీళస్మ ఖతి పురాణోదయఃజశ్రుతిననువ ర్థించుమువార్డులు రచించినస్త్య బ్రరులాను పురాణము"మెొందలగు నవియును బతిపాదించుచున్న విః "వేదవిహితకర్త్మముస్వ ర్లైదిఫలము నొనంగుననుటకుం చ్రిచూణమువచించుచున్న్నాండం. 'వేదనిహ్మితైపాకఫలానుకార్యభిచా రాదికర్మభిః=వేదవిహి

చతు ర్థ నులు చ్చము 220 బడుచున్నది. ఆయిన నియ్యెడ నమర్పంబడియుండు నాసన్నప్తముఖంబులసన్ని వేళంబుం గాంచినం శాలయావనంబునకుం 'దాను గరము నిస్మయనీయమగు వ్రయత్నంబు సల్పిన రీతి విన్స్నష్టం బగుచున్నయది. ఇంతదనుక రెండుయామంబులు గడబె మూండవయామం బుపర్ర్రాంతంబునయ్యె- కానిమ్థుః నాపరమదైైవతంబగు భారతీదేవిదయయుందుదనుక నానసేయం గడంగినకార్యంబునందు విఘ్నం 'బీజీని చూవట్టం జాలదు ఇవ్వూ డియ్యెడ నుండు సీమవోన్న తాసనంబుంపైం గూరుచుండి మనీయాజయం బుస్టోషించితినేని యనం తరం 'బీమేమి కాగలదో చూశము, అని తలం చుకొనుచుం జని యాయున్న తాసనంబు నం దాను గూరుచుండి నాస్తీికండు తనయెదుట నొకపీరంబినను దక్కినవారలు తక్కిన కీరంబుల వయినను నుఖాసీనులై తన్నుంజూచుచుండ వారలం గాంచి కాళిదానుం డిట్లనియె.

జ స్థ సిస్థోయం వరమేశ్వరః ప్రభుతయా సర్గ స్థితిధ్వంసకృల్‌

నిత్యో నిత్యమతి రతి స్తశుభృళాం కుర్యా జ్ఞనన్మంగళం,

కర్త ముచేసీన శర్రు తచృయమును ఇంద్రయాగాదులు చేసిన వృష్టి చ,ముఖములంను గలుగునని 'వేదమునం జెప్పంబడియున్నదిఎ జాయమానవృప్రీశ్రు చ్చే దాదిరూవఫ లై 8=కలుగుచుండు వర్ష ముశత్రువినాళము “'మొదలగుఫలంబుల చేత పొరలౌకికకర్యగం=వరలోక మునొసంగునట్టి కర్శమునకును సాఫల్యం=ఫల వ్రదత్వము ఆనుమోయ లే=అనుమాన్నవృమాణము చేనూహిం పంబడుచున్నది- వెదవిహితమగు మైహికకర్మమునకు ఫలమ్ముప్రత్యతమున ననుభూయమౌా నంబగుటం జేసియట్టి వేదవిపాతమగు పారలాకికక రమునకును ఫలముగలదనియనుమాన బ్రమా ఇఅంబున నూహింవంబడుచున్న దనిభావముం ఇంకళా త్త ముప్రమాణమనిసాథించుచు న్న్మాండుః వీవం ఇట్లే వతదభఖ్శిహిత త్‌ హణ ర వోదయాలత్‌ = శా త్త మునం జెవ్చంబడిన సూర్యోపరాగంబును చృనోదయములును గలుగుచుండటం జేసి రత్తిర్దరి తాషులఐన్తునః= అయాశా త్త ములందు. బ్రదర్శింవంబడిననవు _స్తవస్తువులకును, ప్రామాణ్యం=ప్రమాణత్వము, సిధ్యతి=సిద్ధాచుచున్నదిం

ల్‌ ట్రీ వర మేశ్వరః=పర మేశరుండు, సర్గ స్టితథ్వంనకృల్‌. ఇ సృష్టిస్థితసంహారము లొనరించువొండు, సిద్ధఃజసిద్ధించిన వ-ండయ్యు- ఆయం=ఖఇరండు, నిత్యః=నిత్యుండు నిళ్య మతి?=నిత్యమగుబుద్ధిగల వాయి, తనుభృళాం=జీవులక్పు గతిః జ దిక్టూయినవాండు. జగ న్యంగళంజలోకములకు మంగళమున్వు కుర్యాల్‌ జ వేయుంగావం పయంజ మేము, ఆద్య ఇప్పుడు, జేతారః=జయించిన వారము, చ్వేషిా=కర్రు వులగువరానపిజఇతరులను నాస్తిక కుల వ్ర ధ్యంసనాల్‌ ఇ'న్నొస్రీకకులంబును ధ్వంసము చేయంటంబట్టి, తదీయేచ్భయా=ఆ వా ప్తి కునియిచ్భ చేత, చరాభూళాక ఇఅవ్రమానింపంబజిన వారలను, నసవాసా=సావానమును

280 వినోదక ఖాక ల్పవల్సి జేళారో వయ మద్య నా_స్తికకులవ్రధ్వంసనా డ్హ్వేషిణో జానీమ సృవాసా వరా నపి జరాభూళతా _న్సదీయేచ్భయా.

అని; తాను న్నాస్తీకునికయం క్తులకుం బ్రత్రయం శ్రులం "సెప్పి వానిం బరాభూతునిం గావించుట చే నృష్టిస్థితిసంవోరములు వేయువాండును నిశ్యము లయినయిచ్చాబుస్థి వ్రయ త్నవ్రముఖంబులు గలవాండునగు వరమేశ్వరుండు జీవులకుం గతి7ాాను జగంబులకుం బ్ర వుగా నున్నాండని సిద్ధించుచున్నదె- అట్టి యావరమపురుషుండు. జగంబులకుముంగళంబుం గూరుచుంగారం, వ మివ్వడు విజయింబుం గాంచిలిమి. ఈనా స్తీ కులకులంబుం జయించు టంబేసి 'జ్వేమంబున లిగియంండుపరులును న్నాస్తీకునికి శగతులై నందున నావేంబరాభూలు లయినవారలే ! మేమందజ జయించితిమి అనునర్థంబు విస్పష్ట్రం బగునట్టు లంవన్య సింవనదివినియానా స్తికున మోముంగనుంగొనుచు విన్ననగు మోములతో నెల్ల వార'లేమియు ననలేక యూరకుండిరి. అప్పుడు మహాకవియుం నుదయాదిత్యునిం గనుంగొని యోంరీ యస్త్మజ్ఞయంబు పురంబునం గలయొల్దజనంబు? కు వెల్ల్ణడియగుటకు జయశంఖధ్వానంబు శీయునది యనిన నారాజనందనుండును విద్యాసర్వస్వ పేదినిసౌధం బదరునట్టుగను అకాల ఫఘనభ్రుటాసంఘట్టన జనితమహోనాదంబు ననుకరించునట్టుగను విజయశ, ౦ఖధ్య్యానంబు6 "గావించిన నదివిని యచ్చటివారు భయసం, శ్ర మా ై/ంలేనృాదయులయ్థి నాన్వరం బతి గఖ్ళీిరమేదురం బగుటం జేసి యించుక సేపటి॥ి సువ్వస్థచిత్తులై మయొకరితో నొకరు ' పమి! యవావింత; తఊఃళశంఖభాళ్టనంబు విన్నం ట్రై శయజలభధరఛ్వాన భర్థ రంబ్రై యుంన్నయది. ఇట్లు శంఖనినాదంబు: గావించుటబ పరిపాలితసర్వనర్వంసవహోచ ళు డ్రై మథిశేమదరిపుయూాభ నిర్వక్రృవరాక్రముండ్రై యొవ్వను_త్తవ త త్రవంశసంజాతుం డగురాజన్య్ఫునికిం దగపను గాని సాధారణునికిం దగదు, ఈకవి యొట్లు విడ్యావిశేమనర్వన్వ పారీణుం డ్రై కనుప్రైడినో! యశ్లే. యీతనితో నేం చెంచియుండుకుమారుండును సకలళస్త్రా స్త్రృహారంనళుండై పార్థునితోంయలందూలు వాండై యొప్వునని నిర్ణయము గలుగుచున్నది భారతీ వ్రథమమాను షూవతారంబగు నీకవియు వీరరస,థిమావ తారసరణియస* నీకుమారుండు నన్నిమారుతంబు లట్ల వరన్పరసంగతులయి. వరుల కజేయులయి యొనంగెదరు. విద్యయందు మ్ల శ్ర గాదు, పర్మాక్రమమునందు సయికే మోవిద్యార్వన్వ వేదిని వీరల కోడిపోకపోదు, ఇది నక్క ము. మనమిందణము నస్త్రీలము. కేవలము మైకిం బురువు వేమంబులం చాల్చియున్నార మం తియ శాని రణంబున మెయిమెయింం గలసినచ్చును మనయబలాక్వంబు బయల్పడక పోదు ఇప్పు డిందు విద్యాసర్వస్వ వేదిని దదయుచున్నది ఇంకం దప్పించుకొన ేపెరస్ట వర వరాభూళాక్‌ జనా చేశనవమానింవంబడిన వారలను గా జూనీమ! ఇ ఎజింగెదము. వాస కుందు నాళోడిపోయెనుంనాకోడిపోయిననా, _ప్రిపనికడిపోయియుందుటంబట్టితక్కెనళత్రు వ్రులును నాకోడినవారలే ! "మీము ఎల్ల వొరలం జయించినవారమనిఫోనముం

చకుర్ణనుభుచ్భ్చము ౨81 థి

శించుచున్నదో యెయింగము- ఆదియునుంగాక యాజయశంఖధ్వానంబు విద్యానర్వస్వ “జేదినిసౌధంబునం బొడమినదని యొళకింగి పురంబునంగలజనంబులం నిశీథసనమయం బని మెొంచక యం చికాశ్చర్యరసవూరతరంగి తాంతఃకరణు లై యియ్యెడకుం జనుబెంతురుం ఇంఠదనుక విద్యానర్వస్వ వేదినిమింట విద్యావై శారద్యంబున నడ్డంకిలేక , వేళంబుం గాంచి చాని నోడించి జయంబుం గాంచి మించినవాం డెవ్వండును లేందు, ఈనాం జేమి వంఠయిది యని పౌరజనంబులు చిత్తవిశేపంబు నొందకపోరు. అని యిట్ణు దలంచు కొనుచుండం బ్రా నలో మర ఖద్ద పరశ్వధముసలముద్ద రప౦ఘా ద్యాయుధ ధాడులును కంచు కోష్టీషకవచంబులు దొలిచి యుద్ధసన్నావాంబున నొవ్వుచుండువారలునగు వీరళ్ళటులు సహాస్తృసంఖ్యులు గరంబు రయంబున శేనావతినిర్జిష్టమార్ల ంబునం జనుబెంచి. 'బారులుం దీరి నిలవంబడుచుండం గనక వేత్తలతావా న్గులె కొందజు ముందట! బరాబరులు సేయ నవథ్ధీరికనురనుందరీ సొందర్యవిలానలగు విలానవతులు నిధ్రావళవిశ్షధమణిమయభూమణ శాజివిరాజమాన లగుచుం గరదీపికానవ్మాస్త్రంబులు. ధరించి పుఠరోభఖాగంబున నడువం నొందజకు మందదూనలు వాలవ్యజన తాలవృంకక ళాచికాావ్రముఖంబు ౪౦ దాలిచి యుళభయపార్శ ్వృంబులం బలసికొని రా శారదక్తూర్జ్మిమాళ శాంకమండలంబువో లే విలసిల్లు ముక్ర్తాతవత్ర్యంబు నొకకనకలతొకమసీయశాయ ధరించి వెనువెంటం జనుదేర నవ్చరోగణ వరివృతుండగు శచీవతిచందంబునం దోంచుచు మవివై భవంబుతో నానీంవాఫురాధ్య తుండు గవియుండు నేంబదియైదప కమ్యూంతరంబునం ట్రవేళింబ నాళనిం గాంచి విద్యా సర్వన్వ వేదిని దాసోలు నిటలతటంబులు భూకలంబు సోకం బ్రణమిల్లి విరచితాంజలు లై పురోభాగంబున నిలువ ఇారలంగనుంసొని రాజచం ద్రుండు నో దాసికలార! ఈనిశీఫనమ యంబున సీవిద్యా వేదినీ సౌధంబునందు జయళంఖథ్యాానంబు గావించిన వాం జెవ్వండు 1 ఆశామినీరత్నంబుచేం జతుషష్టి ద్వారంబులందు నియమికమైయంండు విదుషీమండలిని జయించిన యవఫూొర్వభారతీమానుహోవతారంబుగాదే ! యిట విజయశళంఖధ్వానంబు సీయంగలవాందు... ఇన్నిదినంబులదనుక నీవిదుషీశిరోమణిసౌధంబున _ నిట్టివిజయంబు నొందినవాండు లేక యుండె. ఇప్పుడీధ్వానంబు విని మాననంబు శంకాతంక మోదాశ్చ ర్యంబులం బొరనెడీని, కుమార్ద ప్రవ _ర్హృనంబున ఇవ్వం డేని యఠా సౌధంబునంజొచ్చి స్తీ నంబులం గలంశ పెట్టి యిట్టికట్టిండివనులు శావించెినొకో! వానిం బట్టి ఓట్రకనంబునం గొట్టి 'బెట్టిదంపుదండనకుం చాల్పజువందలం చియినై నికవీరభటనమూపాంబుతో కంగుబెంచితిం ఈపీరభటవర్దంబు నాసౌధంబును బలన్సిక్రొని ర్యాలి వేళ సర్వాయంధంబులు దాలిచి సమరి సన్నాహంబుతో నుండునది అట్టు దుర్వినీఈుం డెవ్వండేశి యీాకక్యాసంపుందనంబున కొడిగట్టియుందు చేని వానింబట్టి బంధింపం బనీఇెదశు, కలవృత్తాంశంబు వినిపింపుం డనిన నాదాసీజనంబు రాజునకు నందనంబు లాచరించి యిట్లనియొ,

బైరెల్లే వినోోదక థాక ల్పవన్లీ సీ, ఈక ట్రైలమ్హువాం డిందీవరాననం నోరి వద్యంబు లకుంఠగలేని బలుకుచు నరంటియూంళలకట్ల 'వేయివరాల క్లీయింతికి రాణ నమ్మి మగుడ వాధనమిచ్చి మదవతిం గూడంగ సమకట్టి ద్వారముల్‌ సరవి గెలిచి ఛామినీమణిని ముచ్చదిరెండవవాజారమునం గవిశ్వవిశేషమున జయించి గీ యంత వేవేగ సర్వసిద్ధాంతతత్త్వ రీతుల నువన్యసించుచు ఖ్యాతితో డ్‌ = నితని చాద్ధుని జితుం జేసి యొుల్ల దారు తనకుం జితులాట నీజయధ్వని యొనర్శం క ఇజె యాగద్దియ నాకవి, మదదంతిమృ గేఏద్ర, మధికమహిమ మొజయ స మృదమున "నెలకొనియున్నది, మపిరాశ్షీముణిని గోరి మనుజాథీశౌం అని యిట్లు. నెప్పిన విని రాజచంద్రుంతు వారలు సూపిన కవివరునిపలనికిం జూద్యు_లం నిగుడించి యాతనియతిదుర్శేగ వేషంబునకు జేవగించుకొనుచు నిట్టియతి వికృతాకారుండా! మనపిద్యాసర్వస్వ వేదినిం గామించివచ్చినవాండు, ఎట్రివిద్యావి శేషం బుండినను పీండు క ట్రై లమృుకొనువాండ గచా? ఈయతిదుర్భుగంబగు కిరాతత్వంబు లేక యున్న సీవిద్యయు సుజన క్షాఘ్యత వహించును, ఈమపహాడోషం బుండుటంజేసీ యీ తందు కవిపరుం డరుయ్యి. నిగ్రాహ్ముండు. గాని యూదరణీయంండు. గాండు,. జలంబు లాస్వాద్యంబు అయినను జంజాలళూవంబునం బజెనేని యవి పరిత్యాజ్యంబు అయిన విధంబున సీదుర్భిగునియండుం గలవిద్యయియి ననాదరణీయంబ యని నుడివిన నింతల్రశి రాజునకు మవోన్నత రగ్నమయాసనంబుం బెచ్చి సభోమధ్యంబున నమర్చిరి, రాజును రత్మ్నవీఠంబువయిం గూకుచుందె అంత నాభూపతిం గాంచి మవోకవి యిట్లనియె, శస్జా. ఖ్యారళ్ళక్లో భగాంసో విధురసి మలినో మాధవో గోపజాత! వశ్యాపు త్రో పసిష్టో రితివతి రతను నృర్వభత్నీ పుతెళ! చ్యానో మత్ళో వ్రదరీయో లవణజలనిధి! పాండవా జారజాతాః రుద్ర 8 ధ్రేళాస్టి థారీ త్రిభువనవిషయే కన్య దోపో నచ్చి కటి శ్చ శ్ర 8=ఇం ద్రుండు, భగాంగక్‌ = శరీరముననంతట భగములుగలవాండని, ఖ్యాతః ప్ర సిద్ధిం జెందిన వాందు. తన్నువపంచించి ఈనభార్యయగు నహల్యతోంచొందు వ్లేన్లీన కారణామునుబట్టి గెతముండు చేవాముననంశటభ్‌గములుగలు గుంగాతమని శ్రునికి కాప మిచ్చెను. విధురపి=దం ద్రుండును; మలిన$ంమాలిన్యముగలవాండదుః కళంకియనిభావముం మాధవఃణ శ్రీ శృ్ణుందా; నోపకాతేఃజగ్‌"ల్హనికొమరుండు, వసిష్టశ=వసీష్టమవోముని, 'వేళ్యాపు శ్ర? వెశళ్ళయిక్య-కుమారుండు వూర్వము నిమియనుచ క్ర్రవర్తియు పసిజ్హుండున్తు బుత్మి

చతుర్ధగుళుచ్చము 288 అని యింశ్యద్రుండు శలీరమునం దంతట భగములు గలవాండు; చర్మిద్రుండు మలి నుండు; శీ లమ్షుండు గొల్లవాండు; పసిమ్టుండు 'వేశ్యయగు నూర్వశికిం బుట్టినవాండు; మన్మథుండు శరీరము లేనివాందు; (ఆంగహీనుండనుటు ఆగ్ని నర్వంబును భక్షించు వాండం, వ్యాసుడు మక వ్రగంథధికిం జనించినవాండు; జలనిధి యంతయంుం నువ్వు; పాండవులు జారులవలనంజనించినవారు; శిపుండు చ్రేశములయన్థులం 'దాల్చువాండు ఈమహాక్తులకే యిట్రిదోషములుండంగా నింక ముళ్లోకంబులను దోషములేనివాం జెవ్వండు? వారలయం దాయాదోషము లున్న చందంబున నాయందును గి రాతత్వ మనుదోసుం బున్నుది. ల్లో, “ఏకోహ్బాదోపో గుణనన్నిపాతే నిమజ్జ తీందోః కరణే ష్యివాంకళి అన్నట్టు గుణసమూ హమునం దొక్కదోషము చంజద్రునికిరణాంబులందుం గళంకంబుభాతి నణంగిపోవును అనుసీయళ్గిప్రాయంబు దోంబం బల్క_ంగా మవోకవివచనంబులు విని రాజు చతివచస్‌ం 'జేమియయం బల్క_ లేక యతండు వచించినవద్యంబునకుం గలభ్రావవిశేమంబునకు మెచ్చు కొనుచు. నిట్రిసమ. _స్రవిద్యావిశేషవిప _రృం బమునయాకవిక్షలపతంసంబునకుఏ గులహీనత గల్పించిన నలువకు రసి వతంసోపలాలనీయంబగు యౌావనంబునకుం జరయుంను;. దరుణ జనవ్భాదయవోరియగు మదవతీకుచయుగళంబునకుం. బతనంబును సృజియంచినయప యశం బుజివోనకుండు. పిద్యానర్వస్వ వేదిని యొనర్చియంండ్యుపవ్రతినపం దగినమవో విద్యావైభపం బితనికుండియు రాజకుమారునిన చేవట్టుదు నన్నయానాతివచనంబునకుం దగనివాండై యుండెజిని; వమిసేయనగును. ఈసంకటంబువలనం చప్పించుకొనునుపా యాంతరంబు దోంవదు, అని యిట్లు చింతించుచుండునపసరంబున, అందు పసిమ్టుండు చళుర్తు ఖునిపరంబున మిత్రావరుణులూర్వళింగాంచి మోహించి స్సలిత వీర్యులయిన న! శాలయందుంబడినయాయిరువురవీర్యంబునకు వెండియునుద్భవించెం రతి వషతిః=మన్త! థుండు: అతనుః=అంగహీనుందుం రుద్రునికంటిమంటల ఖే మన్మ్యథుండంగ హీనుండయ్యె* వుళతాళః8ణజగి సర్వభశ్షీ= సర్వమునుభితుంచు వాండుం చాన్టనః = వ్యాస భినవానులు). వళ్ళో గ్రదెరీయఃఐమత్స్య్యగంథి యుదరమునంజనించినవాండు ఊవరిచర వనువుపీర్యంబునకు మతో న దరంబున చాశరాజక న్యక పుట్రైం ఆమెయందువ్యాసుండుడ యించె. లవణజలనిభిఃి=ఐసము ద్ర ము ఉరు. పాండవాః=పాండుపు, తులు, జారజాతో! ఇ జారులయిన ధర్థాదులకుంజనించినవారు. దూర్వాసోమునిద _త్తమహామం త్రజపంబునం నన్నులయిన థర్తాదులకుం గుంతియందుంబుట్టినవారు. రుద్రశ=రు. ద్రుందు, చేసి ధారీగ్రేతమాలయన్ధులందాలుచుకొని చంండువాండు. కానంత్రిభుపనవిమయే = ముల్లో కంబిలందు; క న్యదోపోనచా _స్రి=ఎవ్వనికిదోవమా లేదు,

వ్య వినోదక ఖాకల్పవల్లి న్స ఆనీకదీర్హారుణ మయి యొొన్వకనుదోయి. జడిగొని చొమ్నముల్‌ వొడముచుండ

వీననితంబోరుబింబభారంబున వడిమోజుగమనంబు జడనువడంగ

గురుళరకుచకుంభభరమున కోగ్వక యలంతి లేనడును జవ్వాడం దొడంగ

లశ్షీనివాసమె లలిం గూర్చు నె మైైమా మచైన్యశాక్తిక నిశేతంబు గాంగ గ్‌. మొగిని కరముల వతుంబు మోందుకొనుచు

ప్రాణసఖ! నిన్నుం బాసి చే బ్రరుకణలనె

యనుచు విలపించు చొెకకాంత యతిరయమున

నభకుం జనుబెంచె జనములు నంభ్రిమించం

అబు డప్పుడంతిం గాంచి,

నీ జలదఫఘుర్హ అణమువే జూంకి రర్ష్తఆ మందు శ్రాక్కాారుమెయుంగు నాం నొమరుమిగిలి

నటనవిళ్షధ మవోనటజటాగలిత మూనిందుశేఖ యొ నాల నందమొసప్పి

జే చేలముగుదల చేదప్పిపడినట్టినుముదావము మో యిన సొంపుంగాంచి

యువాలోక సందగ్శనేచ్భచే వచ్చిననాగకన్యక యొ నా చాగుమోంి గి తోందుచున్నది మదికి సీతోయజామ్ని

యిీనరోరువుప్కీయనఖి యెపతె యొక్కొ

య్‌ల యొదచానె నొక్కా యాయిందుముఖని

యని సభికు లాడుకొనుచుండి రబ్బురమునం

అది గాంచి యానరవతి కరము మనంబున నరమశికం జెంది పిద్యానర్వస్వ వేదిని

చాసికలం బిలిచి యోసీ యీకుమారికామణి యెవతె! ఇది యేల యిట్టు వగలం బొగ్వల్వు చున్నది! దీనికి సఖి యొవ్వతె! ఇవ్వు 'జేహాకువుంబట్టి దానిని దీనికని వియోగంబు నంభవించినది? ఈవృత్తం "బెల్లం 'ఉలిసికొనుం డన వారును రాజుం గాంచి యిట్టనిర్కి ఈమవవతీుణి మనవిద్యానర్వన్వ వేదినికిం ట్రాణజసమానయగు జెలి. దీనిపేరు సాహిత్య నర్వన్వ వేదిని. దీనికిం బ్రియనణఖి విద్యాసర్వస్వ వేదినిగాని మజియొక్క_ తే 7ాదు, దీని వృత్తాంతం బింతదనుక నే మెబుంగుదుము, అని వల్కుచుండ వారలవచనంబులం మోతి యాసాహిత్యవర్వన్వ జేదిని రాజుం గనుంగొని యిట్లనియె. చీయథివతీ! యేను విద్యా నర్వస్వ వేదిని॥ నర్వవిద్యలయందును నజోయవచై దానికి బహిశ్చురంబగు ప్రాణంబు నా నుందుదాననుం ఒకింత సేపటికి ముందు ేను తన్నియుక్తమై తల్చ్రేషితంబగు విద్వన్మండ లికి నండంగా నియ్యెడకు వచ్చియుండి యామహాోకవికిని తక్కుంగలవారికిని జరుగుతుం డిన నిరవద్యవిద్యావిశేష చర్చాచాతుర్యంబుర గనుంగొనుదు న్యావ్కీయసపషా తన కళ్ళు దవ్వుడదం కస్రైలమ్థువానికిని విద్వన్మ్య ండలికిని జరుగుచుండునృ, _శ్రంబుం బెల్చుచుండువమున్న్య మాటమజచి యీాయాస్టికనా_ప్రీకలనవాదంబున "జేమియుం బుస్థీకిం దోంయక స్థాణుస్రైయరైై

చతుర్ధగుభుచ్చము 2కీక్‌ యుండి యివ్వు డియ్యెడ శ్రీలిక విజయమునేయ నీవృత్తొంతంబు నా 'వ్రీయరఖి శెణింగింద నతిర్వరితగతి నాయంగనామణియుండుసౌధంబునకుం బరువిడిచి. అయ్యొడ నామ్రియసళు గానంబడదయ్యె. ఇంతకుం దోలుతం దనయుండు సౌ భాంతరంబునందు బుదితరవరిజన చ్రువే శంబు నామదవతి నిషేధించియున్నది- ఈక ట్రైలమ్హు వానితో నాముగుద సర్వవిద్యలయం దును వివాదంబునళుం గడంగి యోంటువడి యికండు నీచుండుగానం. దన ప్రతిన మేరకు గలయ నిష్ట్రవడక లుకనివలనం దప్పించుకొన నజేక కవటోపాయంబు లానరించియం విఫల్మవ్రయక్నయొ శా నిన్ని దినం బులదనుకం గన్యశాత్వంబునకు భంగంబు లేక విద్యా సర్వన్వ పేదిని యనుబిరుదుః గాదుకొనుచు ననమాన చై భవంబునవిజ్ఞిపీంగుచుండి చేడొక్కు కగ్టైలమ్థువానికడ నిని యెల్లం గోలుపోయి యొల్లి యెవ్వరి మొగంతై న "నేవిథి గనుంగొందు ననికలంచి ఘనంబగునవమానంబున సీమేనివైయానయెడచాసి యొట్టికళోరదకావిన_ర్హముం ఇెంచినో! ఎయ్యైయ్యెడల న'్వేషించినం గానంబడకయున్న వి. నిక్కముగ నామద వతి యీనూనభంగంబునకు రోసి యాక ట్రైలమ్థువానిశి లోంబడుటకంటె గాయంబు దొరంగుట మే లని రష్టోవిషొన్ని జలంబుల జీవలోక దుఃఖవివర్తాంతంబుం. జేందియుండునుం అట్టియభిమానంబుగలభూనిసీతిలకంబు భూలోకంబున నిశ జనింపంచోదు స్నేవాం బన్నది బానియంద యుంందుం ఆరమణీశిరోమణి యాలోకంబుననుండునంతదనుకయ ఆఅ సంసాకంబు సోరవంకంబు, అరామణీ యకనిధి లేకున్న నీముల్ఞోకంబుల నిశ రత్న్మంబ నునది లేదనవచ్చు* ఆసౌందర్యసారసము డదాయనం శేతనంబుం శాననినాండు. లోకంబు లయాలాోంబులం నిరాలోకంబులు గాకపోవు. ఆలావణ్యిసారశరణంబు శిడబాసిన బాం భవజనంబు మరళైకశరణంబు గాకపోదు.ఆసౌభాగ్యవతీవతంసంబు వోయొ నేని కందర్చుని కింక దర్చం బన్నమాట యుండదు. ఆ సరార్ధంగనుందరివిక చళతవక్రలక్ష్మీనివానం బగు ముద్దు మొగంబుంగనుంగొననిచో సకల జననయనంబులనిర్యాణంబు విఫలంబ యగు, వేయేల! ఆయెలనాగ లేకుంజిన నీజగం బంతయు జీర్తారణ్భాంబి యగును, అంతట విద్యలకు భూలో కంబునందు వనతి నళియించే. నుగుణంబుల కెకరంబు దొలంగు. ఆవిద్యానర్వస్వ పేదిని నాశ్తీగాదు! తక్కిన వారలకు సయితము జీవితసర్వస్వమ్హోయి యుంండునది- ఎట్టు న్మాప్కియ సఖి ముద్దు మోము తెండియంం గాంతు, ఎట్టు చానిను ధా భారామభురంబులగు వచనంబులం 'ెండియువిందు ఎట్టుహరిచందనవల్హ వరససం సేకంబుంటో లినదానియాలింగనంబు వెండియం6 బదయుదు. నారత్నం 'బేనుయ్యెనో! నాజీవితం 'జీగతివలైనో! నాసర్వస్వం చేయ వస్థం బొంజనో! వో! ఏమి సేయందు! ఎటు వోదు! ఎవ్వని శరణు చేంయదును! ఎన్నని నడుగుదును? ఎవ్వనితోం జేప్పుకొందును! వీవిధి వ లింకును! ఎయ్యొుడ నుందుశు! ఏమి యి నాకుసంభవించినవిథివై పరీశ్యము, అని మణియం ననేకవిధంబులం బ్రలొపింప నాసా హిత్యనర్వన్య వేదినివచనంబులు విని యయ్యొుడనుండు ఇెల్లవొారును కతమళమమనంబులం

286 వినోదక థాక ల్పవల్లి దీనిద్యాసర్వస్వ వేదిని యాక్రైలమ్లువానికి విజితమైనకతంబున నికనికి వశవ్షినిచై వర్తింవవలసిన _క్లై న" హేతువుంబట్టి మనంబునం గుందుచు నభిమానవోనికి రోసి స్రైణంబు లం బరిత్యజించునాకో! యనసంశయంబు గలవారన్రై యుండుటం జేసి కదనుసారముగవీ సాహిత్యసర్వన్వ వేడిని వల్యనపల్యు-ల చేత విద్యాసర్వన్వ వేదిని మరణంబు నొందియుండు నని నిర్ణయించి మించినళోకంబున మూర్చాశ్రాంతరైై కొంతవడికిం బెప్పిరి లి కను చమ్ములం బెడముబాన్పుజలథారావారంబులతో 6౧ బయింబయివెడలు వేండినిట్రూరుపులతో నర్వాంగసంగతం నకంపంబుతో సమున్ముక్తా _ర్హనాదంబులతో మహీవతికడళుం జేరి యోరాజేంద్రా! ట్ర క్క్తూన నావిద్యాసర్వస్వ వేదినిని "వెదకింవం బంపుము! ప్రపరిత్యాన వ్యవసాయంబునందు విధివశంబుగ నేదేని యభ్యంతరంది సంస్రావ్తం బయిన జీవితంబు తోడన వ్రియసణిం బదయవచ్చు నని ప్రాక్థించిన మహీవతియు పీరభటుల చేత జలము జ్ఞనాడిచతురులగు నేకుల బెన్టలను రావించి వారల వాపీకూవరటా కాదుల ెదకున ట్టును తక్కుూంగలగూఢ చరుల నాయారవాస్యస్థలంబులను "వెదకునట్ట్లు కట్టడయిడెను, వారలు ెల్టయెడలం గలయ నన్వేషిం౨ి యొందునుంగానక తద్వ్య్భృృత్తాంతంబు భహాపలికి విన్నవించిరి. ఆవ్ఫత్తాంతంబు విని యొల్ల వారును కరంబు వరితపించు చుుదదమమనంబుల నిట్ట నుకొనిరి- మానవోనికి 'వెఆచి యామానిసీతిలకంబు స్రైణంబులం వాసి యంండుశేని మృతక ళేబరం బై నను దొరకదా! ఆదియును గనంబడదు, ఇది యొట్లు? ఏమైయుండునో తోందక యున్నది. అ్యప్తతివిభేయం బయినంవాయన ర్థంబునందు: గార్యం బెదియని యవ గతముగాదు, అని బూరీతినాడుకొనుచుండ రాజు మవోకవిం గాంచి యిట్లనుకొనియె, కృొతండు కరము చ్రరానమునొంది విద్యానర్వస్వ వేదినిని తనయనవద్యవిద్యా వై దుష్నీవిశీ మంబున జయిచినవాండు; దానితో6 గలయంగోరిక గలనాండు; తా నది గనడకపోయె నన్న కి,0చుదనం చొకించుకయు మొగంబునం గానిపిందక్మవ "మోద మేదురహృదయుండై ల ల మ యుందెడిని.తన చేయలంతిం జిక్కినచక్కెరబొమ్మ బెడిసిపోయిన "నెవ్వంటేని కరం బార్షిం బొరయకుండునే? ఏమి యావింత! అది వోయినవల నితండు మనంబున "నెజేంగియంండన్లి చాండు గాందు= ఫూర్వము వేషాంతరంబు దొలిచి 'వెడలిపోం బ్రయత్నించినదానిన్సి నిత్య డడ్డగించి యుండలేదా? అట్టిసూత్తదృష్టి యిప్వు డియ్యెడరున నూరకుంట యారన్లి చూడ నిదియితనికి విదితంబయి యుండక పోదని తోంచెడిని. ఇతని నడెగిన నంతయంం విస్పష్ట్రంబు గాలలదుం అని చింతించి మహాకవిం గాంచి యాభూవకులాధ్యతుం డిట్లనియె. ఓవ తా! నీవు సర్వనిచ్యావిచతణుండవు; భారతీదేవి నూతనమానుషొవతారంబ వని తోం జిని, నీవు సర్వష్ఞాండ వగుటకు సందియంబు "లేదు కాన నీ విలుంగని జే మున్నది, ఇవ్వ చీ విద్యానర్వస్వ వేదిని సిక నమ _ప్రవిద్యలయందు విజితమై యతిదుర్భగం బయినయిశల్లే . లమ్మువానివేషరబుతో: దోందుచుండు నీళోడం గలయుట శేపగించుకొని యేనిధంబుననో

చతురగ్ధగుగుచ్చము 97 యంతర్పి తమైయున్నట్లు దోంయచున్నది, ఆ యతినై పుణ్యసీమంబట్టి మూాయెదుటం బెట్టితి "జీని నేన యాయింరిని నీ కర్పించువాండ, గ్రక్కున నక్కమకానన నిక్కడకు రక్సిం ఫుముం అ విద్యాసర్వన్వ వేదిలి మున్న సీకు విజకయాట నీకు లోంబడియుండు నా నిబంధ నం బొకళేయిక కాని యంతకుం బయిని జరగదు ఇప్పు డట్టు గాక కలకాలంబును సిక వళవ గ్రినిమై యుండం. జేనెదను. కరుణించి యానాతి వోయియుండువలను గానిషిం ఫుము. ఈ విద్యానర్వన్వ వేదివిసౌధంబును దీనినమ_స్తపరిచారికాజనంబును అ విద్యావేది నివే జయింవయడి గృవాదానంటై యూడిగంబు శీయు చుందునీ రాజకమారచ(క్రంబును ఆ రశామామణిగడించిన యఖిలథధననం చయనంబాధంబగు కోళనిచయంబును 'చానిగజాళ్వ రథతురగన్రైకంబును సీయథీనంబుం గావించితిని, ఇక నీవ దూవనితారత్నంబునకు నధి నాథుండవు. వీదియే నొకకారణమును బట్టి యిట్టివికృళవేమంబు6 చాలిచి వచ్చియుండు జేవతవు గాని నీవు సా ధారణమనుమ్యమాత్రుండవు గావు మనువ్యమాక్రుండవయైన భువ జీళ్వరీనిర్నిద్రశరణాకటాత వీమా విశేమవివర్ధమానానుసమానా నూనకవితొ చారురీనిర_త్త నిఖలవండికళచిముండల _ నంకీ రృమానవిమలయకోమ్భృ త ధా రాసారధ వళికదశదిశావకాళ యగు వీఠాకాశళివదనను జయింప సీకుం చరంబగునే! మవోవికృతరూపంబుతో నలుండును బృహన్నలరూవంబుతో నర్మశుండును బుకువర్ణ మత్స ్యవతులకడం శార్యార్థంబు జేరిన యట్లు లీకిరాతచేమంబున నెవ్వండవొ మవశిపురువుండవు దీనివిద్యాగర్వం బడంచుట ఫొక్కొ! డినియతివిలోభనీయంబగు నవయౌావనంబు ; నకలకళాచాళురీవిశేమంబునం జేసీ యతులితా మోదంబుం జెందిన నువర్షంబుఇాతి ననూనరసీకజనాదరణీయతం గాంచి యుండునది; కాననచం,ద్రికమై కానుదొఆంగక మాననీయకం గనం జేయుట కొకొొ! వీళద్యా రృజెంబున నస్తాదృశదీనజవరక్షణాంబి నలిపి యాత్తీ యనిహ్మ్యో-రణ కారుళ్యారన ఫూరంబు వెల్లిరియం. జేయ నొక్కొ యిక్కడ కరుచెంచి యున్నాండవు? సీ కపాధ్యం బొం జేమియు లేదు నామాననంబును సీయందు నచ్చియున్నది. అని యిట్లు భూమాళ్వ కండు జేండికొనినం గాలిదానుండు విని మాననంబున నంకనించుచు6 గంచిదంకరితకమంద వినరో చిరుదంచికముఖారవిందుందై యోధరాపతీ యిత యున్గడింనేల $ జయావ జయంబు లెల్ల హారికిం నగలిగినవియకచా ౪ నా కోడినమాత్రానన యిీాతనుమాక్రృమధ్య దుష్కీ_ర్తిపొ, క్ర తం గాంచునే? ఇన్నివిధంబుల నాకోడియుం నాపడంతి నాకుం బిక్క శయ తప్పించుకొనుభున్నది. ఇట్టిచాతుర్యసీమలగు భామల ఛంజేనిం గాంచినది "లేదుః కరం బరుభై మయొప్వునీ యొప్వులకువ్న 'ేర్చరితనంబు సకలమనీషిజనసం క్లాఘ్యం బయినదియ* ఈ చగలాడిమూయలు వాయందుమా, శ్ర ము కౌర్యకరంబులు గాక కడువడి నెడయు యన్నవి. ఇప్పుడు నేను దానిం గాన్చింపంగలను గాని యది విశ్వాపార్హ్యంబు గాదు. ఈ యుంధునండజయానలందు నాంగోరినకీరవాణులం గొందణ నధిగతభరతళశా స్త్ర తత్వవి్త

లిల్రిప్ర వినోదకథాకల్పవ ల్లి మల నాకజపువృత్తాంతంబు నభ్యసించి నాటకచ్చాయం చేటవణుకం గలవారలం మైకోని " ఛచారలంగొని యొకవ్భృత్తాంతంబు మోకుందబ్రదర్శింపం జేసి చొన మోయఫిప్రాయంబు సమకూర్చం గలను, అని వెప్పి యయ్యేడనుండు కొందజ సుందరాంగులం టె, ల్యేకంబ, చీకి చారలకుం గజవవలసీనది వివరించి యేయదియాజవకత్య్యూంతరంబునందు రంగస్థలం బలంకరింపుం డని వారలకు ముడలయిడి జఇనిచి తక్కుంగలచాసచాసీజనంబులకు సభికోవ 'వేశనముచితకంబుగ నాననాదుల నాయత్తంబు సేయలగట్రడయిడి వార లట్టుసేయం జనుం శొకింత తడసియుండ యాసనంబు విడిచి లేచి రాజును తక్కుంగలనారలను తనవెంట రాం వ్రాక్థింది 'వెనువెంటం. జనుచెంచుచుండు భూవతితోడను నా స్తీకునితోడను విద్య న్య ౦డలితోడ "నేంబదియాజవకత్యూంకరంబునం జొచ్చి యొల్లవారల నుచి కాననోవవిష్టు లం గావించి తాను రంగస్థలంబున కళెముఖంబుగ నుదయాదిళ్యునితోం గూరుచుంచెళు అయ్యెడ నాటక చ్య్భాయయుంం ఛ్రివృ త్తం బయ్యె- దానాల లావకష్టుస్టే యీక్షనదనాణరాా చా ేవభ్యంబున గీ. కలువకంటులయందును గభృలయందు జనులం వోమెశదృష్టులై చెలంగు చుండ్రు వాక్కులయుం కాంతలయు గుణివ్య యక్‌ కరము కష్టలభ్యంబు నుజ్వనై కకాంత్షీతంబు, అని యొక్క_గీతంబు ఓనంబడ నది సభానదు ెల్టవారలు రమమనంబులందు వీ వినంబడినగీళఠంబునకు నువమానోవమేయ సాంగత్యంబువలనం గవులవాక్క్యూలయందు నర్య జనులును దోవంబ గణించుచుండుచందంబునం గలువకంటులయందును దోషంబులు గణింపుచుండుదురు. వాక్కులగుణాము ప్రకాళించుట కరము కష్టలభ్యమయినట్టు శాంక అయు నుగుణ్యవ్రశాశము బహు చ్రయాసంబునం. గాని కలుగదు అదియును నజన్సలం మాత్రము, క్లాఘ్‌ంత్సురు గాని తక్కినబారు శ్రాఘింవరు. ఆనునర్థంబు వెళ్లడియగపచుందు, టంబట్ట్రి యొళయం _శృమజత్శివ్శవాతిలకంబు వం గొందజు దోషైకదృష్టులు వోషం చాకో పీంపనది బహూవృయానంబునం దనస్యోధుగుణంబు బయలంపంకి చి నుజన క్రామ్యుత వదసనెకను" నాటకముఖ్యార్థంబు సూచిక వునచ్ధున్నదిం ఇది కరము చిత్తందై యుండునని యు

చతు ర్ధ్‌గు ళు చృము 290 కొనుచుండ నంగీతావసానంబునం బటాత్మేచంబుం శావించుకొని యొకకాంచాతిలకంబు వచ్చి రంగంబున నిలువంబడి సామాజికులం గనుంనొని యిట్లనియె శన్లో. కిం చిత్రం యది రాజనీతికళలో రాజా భవే ధార్మికః

కిం చిత్రం యది వేదళాన్త నిపుో విప్రో భ వేళ్చండిక!

త చ్చిత్రం యది రూవయావనవతీ సాధ్వీ భవే త్కామినీ

తచ్చి త్రం యది నిగ్ధనోపి ఫురువః పావు నకుఠ్యా క్క చిళ్‌.

అని ఇెప్పి శీవభ్యంబువలనికి మరలి చూచి.

చెరా! ఏమి యాయనుకూలనందర్భంబు 1 సామాజికో_క్రి కనురూవముగ లోక్ల చిత్రం "బేవ నుడివితిని. మద్దుక్తి కనురూపముగ నియ్యెడం గొందలు ్రావాణులు రహ స్యాలోచనంబునకుం గుంవుగూడి యేదియోో యొకమవోపావంబి. సేయం బ్ర్రవర్తించు చున్నవా రనితోంెడిని. కట్టా చారిద్భ్రింబుగచా పీరల నిట్టిరట్టడితనంబున కొడీగట్టం 'జేయుచున్నది. ేదతికం బెట్టిపాపంబులనైనం 'జేయించక పోదు, వీర లెవ్వరో కనునొం దము,

(నిరూకించి చూచి, శొరవాసూయానంభ) రుంబులతో)

కర! వీర లీధారానగరవాసులం, భోజభూవతి సభెాలంకారంైన కవివండిత నంభుంబులోనివారు. వీర లిట్టికార్యంబులకుం గడంగుబేలకో ? భోజభూపాలదద్త ధనకనకవ స్తువావాన్యవ్త్వముఖుబుల చేశం బరితృ క్రీ: గాంచియుండినవారలు ఇళ! _

(విమర్శించి

సరి ! నరి ! పీరల కామహీవతి యెంతయిచ్చిన "నేమి? తమలో: గొందజం గడు గారనించుచున్నాం డనునసూయ వీరలం గారియపెట్టుచుడ మాననత్చి ప్రుబడయిని చారలు గాన పీరలు దరిద్రు, లే. ఇందుశంక రండును సోవిందుండును తా 'లేంద్రు,0దునునోకి లుండును మయూరుండును చారియుంగభింగుండును వూరుండును వినాయకుండును మ౭కి యుం గొందజును జేరియున్న వారు. పీరలు సేయునాలోచనం బెట్టిడియో తెలిసి

వ ్రీ రాజసీతితళలః=రా జనీతియందుసమర్టుండగు, రాడాజ=రోెజ్యా ఛార్మికోభ జే ద్యది=ధాక్టికం డ్రై యుంటెబేని, కించింత్రం=అదియేమి దిక్రమ.! వేద క్మాస్త్రనిపుణః వేదము అందును శాన్త్రమాలందును సమర్థుండగు, వివ్రణశ్రావాణుయ, వండితోళ వేద్యది=ఐసర్వ కాన్ర్రవ్రతిపాదితమగుజ్ఞానమునలవాండై యంండుేని, కించి, తంల కదియేమిన్ని రము $ రూవయావనవతీ = రూపమును దారుణ్యముగలదియగు నాటో నా 2లిటాళ ఫ్‌ వేద. షు పల్ళిప్తృఊమైయుండు నేని, కచ్చి[త్ర్యం=అది చిత్రము. ల్లట్‌ యద ళ్యమా కేనవాచయ్యమ్మ ఫురుష॥=పురువుండు, క్వచిత్‌ =ఒళచోటతై నను; నైద్తోవన్థ్యన ఏ సపోర్యాద్యదే వా" భేయకండునేని; కచ్చిత్రం=లదిచిత్రము, స్ట (శ్రీ 6 గంటల

బ్‌ ఎ జా న్‌ శ సాన మం

రం వినోదక థాకల్పవల్లి కొందము.రాజకులమునకు సంటంధపజినదముకచో నుచికసంవిభానంబునం బ్రయత్నించం జనును. శారదపుండరీకషండావచయంబునమనైై వచ్చినదాన; నేనును పీరలకడకుం బోయి చాతుర్యంబు "మెజయ వృత్తాంశం చారయుందును* అని నిషహ్కాగింత యయ్యు, అవ్వడు నఫెసదు లది నుడివినచద్యంబు విని ఈళద్యంబు చేక రాజనీతికుళశలం౦ం డగురాజు ధర్మ్యమార్షమునం 'బ్రవ _ర్లించుటయం 'వేదశా న్తంబు లభ్యసిం చినవ్రాన్తాణంండు శాన జకబానము కలిషియుండుటయంల గడు విచ్శిత,ంబులు దీనికంటె రూవయావన ఆ్రీక్‌ సల్‌ ములం గలకలువకంటే పత్మివ్కశయొ యుందుట కరము చ్కిక్తము అ నిర్గ నుం డగుపురు మండు పౌపము 'సీేయకుందుటయం చిత్రమే యని హశాబ్యార్థనూచనంబు సీయం టడి[మమెనని యనుగొనిరి. చస్తావనః చథమాంకము అంళ ట్రావ్తాణులు రంగంబునం ట్ర,వేశించిరి, అందొక గాండు-మిత్రములార! యేను గొన్ని దినంబులకు ముందు ఛారానగరంబు! జాసి విద్వన్య ౦డలమండితమండలాధివతులస భాస్థలంబులం గాంచం నోరి చని తవైళ సక్‌ నీభూమి యంఠయంంం దిరిగి మరలి గకదినంబున నీవత్తనంబు ేరితిని. భవన్నియుం క్ష యన చేటిక గకవినసాయంనమయంబున మనస్త ందిరంబునశే తెంచి మించి యొలన్లి భువ -జీళ్వరీదేవాలయంబు వెనుకటి వటవిటపినికుంజంబునం గవివరులు నేర యశ్యుల ఇ్ట్రకి "“ిబుకవడకుండం గొన్ని రహ స్యార్ధంబులు చర్చించం గలరు, మరలు న చ్చోటి!ివిచ్చేయం చెను నిది మాకవిపరులనూట యని వల్కి చనియెం దానం జేసీ యే నియ్యడకురానగ్యూ. ఓవరరుచి మయూర శేఫణ హ5 శంకర కళింగ శూర వినాయక మదన విద్యావినోద కోశిల ప్రముఖులారా! శారదసమయసముత్కుల్ల పుండరీకవండమండితంబులై మొవ్వ చుండు మొముఖబింబంబులు వెన్ను. దొజఆంగి యుంటకుం గారణం చేమకో! కవిజనళల్పకం బగుభోజభూవతి మిమ్థు ననుదినమ్థు సమ్థాననలం దనుపుచుం జెడి నే! మయుూరుండు-పీళాేంద్రా! ఇప్వుడీవిన్న దనంబునకుం గారణంబుగలదు! వినుము గ్‌ కాళిద్దాసక్కీ లక్త్షనతరడం ద్రిశా, విసర మఖిలదిశల వెల్లివిరియ మొగిని సన్మ దేయుమాఫీస్టారరంబులంవ, న్నెదొజలి 'మొగుడుచున్న విపుడు, ఖు కావ్యార్థ సూచన మన్యం ట్రుతిపాదించంబడుకావ్యంబునం గలయర్థంబు సం్ర్రవాముగం ధొలుతం 'చెల్ధటీ:/ఇది నాటకములందు ముఖ్యమాగ నుండవభయుం

చఛళుర్ణ గుభుభ్భ ము న! శాేర ద్రుండుం పీకవికులతిలకంబులోరా! - ఊం ఆకవిశల్పకంబు నరస్యాగ్తణి న్నేహరసై కపాత్రమి భూకమనానురాగవర్షిఘ్‌ క్త వినూర నభోగభాగ్యల త్మీకలితుండు సాధుజననేవధి దీనజనానుకంపనుం 'డాకవివర్యుమై .మనములందు విరోధము గల్ట "నేటి!క మయూరుండు* గీ, సర్వవిద్యాగరిస్థ్యుల్తి శర్వనములు, కవులు "వెక్కుంద్రు సభలోన గరిమ నుండం గాలిచానుండు నవ్శానగారవమునం "'అంపువడయుట 'వ్రైరంబుం 'బెంపక్తున్న! ఆాేంద్రుండు. ఈవైరంబు సాధించం గోరి భూవతి కాళిదాసునిం గొరవించక యుండ మోయొనర్చినకవటోపాయం 'బేమి! అది యెవ్విధిం బరిణతం బయ్యు! మయూరుందు.ధారావతికిం గ7ాళిదానుండు 'వేశ్యాలంపటుండని రాజకులనంచార నిరతులవే నెజింగిం చితిమి; ధరారమణుండు నొకనాండు కాళిదొనునిం గాంచి నమ్వృత్త ఏిద్యావిచత్షణుండగు వీకని కీ పేశ్యాలంపటత్వం బుండుట కరము 'భీదకరం బని మూననం బునం దలంజె- అది గాంచి సీత యనురాజుచామరగ్రాహిణి జేనిం జూచి యిట్రనియో కొట్లో. దోమ మని నుణవతి జునే దృష్ట్వా సణరాగిణో న భిద్యం లే, శీత్యైన శళిని బతితం వళ్యతి లోక8 కళంక మనిం అనిన విని భోజుండం శనమనంబునందు గుణవతపొాతము గలుగువారు' గణవంతుం డగమనుజునియందు దోవరబుం గాంచియు వానియందు శ్ఞోదళ్ఞానంబు నొందరు, మంకి గుణవంకుండగు చందద్రునియందుం బడియుండుకళంకంబునునయితయం 'వ్రీశిమెయిం శాంచువారువోలి దోవంబునునంంత మాదరింతురుం ఆశునర్థంబుగలవద్యంబుచేత స్‌ చతురయగచామరగ్రాహిణి కాళిదానునియందు గుణంబులు గలవు; ఒక్క-దోపుంబునళంగా భేదబుద్ధి యొనర్పం జనదు; .మజణి యాపోవంబును చంద్రునియందు: గళంకంబును లేక మాదరించు చందంబున నాదరించ నగు ననుఖావంబు నూచితంబుచేనినయది, బళిరా! మెచ్చ వచ్చు. దీనికవితాచమ త్కా-రంబున శని ఇొంచి యాసీళకు లత్‌వరవోలు బపహుఎుమాన మిచ్చి యితరకవులతోం నొంతతడవు సంభ్రాషించు చుండి కొలువుసాలించి యంతఃపురంబు సొచ్చి. రా జంకంప్రరంబు సౌరంగాం గాశిద్యొకుండు తనకు రా జొనరించీసయవనూన మునకు మనంబున విషజక్వముం 'జెందుచుం దననృవాంబునకుం జనియె వీ మెల్ల వారము నంశనంబున మొమాయిండ్లకుం బోతివ్సి, ఇట్టురూవకవన్తువు వృవృత్తం బగుచుండ నది 7౫౦చి సామాజిపలలో. నొక్క రుండ్రైయుందున్నా స్పికుం డిట్టనియెం ఇ న్‌ గణముగలవారలరదుదుర్దుణమలనియం, "భేద మొందరుగుణముల నాదరించు

• నాభ మైనరలుచుందు, నాకళంకంబుంగాంచ లేయా సజనులం ఏనోదలాా

లడ్చై వినోదకథాకల్పవల్సి శ శ్లో, యం యం నృపోషఒనురాలేణ నంహానయతి నంనది తస్య తప్వో శృారణాయ యశంళే రాజవల్లభా?. అని ఇెప్పిన నాసఖొనదు లందయును రాజు తా నెవని నెవని ననురాగయుతో" , నభయందు నమ్హానించునో అట్టివారి నందజను రాజునొద్దం జనువుగలవారు తజుమరి గొట్టుటకం బ్రయత్నించుచుండుదురు ఆనునర్థంబుగల యయాళ్లోకంబు ప్రశరణంబునకుం దగినది. కర మభినందనీయ మని కొనియాడిరిం (రంగస్థలంబునందు మయూరుండు* అట్టు విమానితుండైై యింటికిం బోయినవానికి మజునాండు గలి గినమవోనమ్తోనంబు విుముః, అకులువాండు రాజు 'కాల్య కృత్యంబులం నిర్వ _ర్రించుకొని నభామండద మలంకరించెః జుండికతులంను గవులును గాయకులంను వందిమాగధబృందంబు / లంను సమ్మస్మప్త్కకృృతులును సగ్గాస్థలంబునకుం "జేర. వమును జని రాజుచే సత్కృకుళ మె యథోచిళాసనంబుల నుపవిష్టుల మైతిమి- కాళిదానుం డొెక్కరుండు రాండయ్యె* అందుల 'ీము నంరసించుచుంటిమి. అవ్వుడు . రాజు తననేపకుని నొక్కనిం బిలిచి కాళి 'చానునిం దోడుకొని రమ్మని మదలయిడ నాభటుండు వేళశ్యాగ్భుహూంబునకుం బోయి కాళి చాసనునిం దోడుకొనివచ్చె, దవ్వుల నజుదెంచుచుండు కాళిదానునిం గాంచి మహీపతి మవాోనందంబు నొందుచు నాసవంబుడిస్టి పీమువశకవీ! మన్మిత్రమా! యాదినంబున "నేల విలంబంబుం గావించితి వని చెప్పుకొనుచు నాతనిఇెదుర్కొన మై చదాజడుగులలి గను, రాజు తోడ నవ్వుడు నభ యంకయు స్వ్యాననంబునుండి యుత్ధికం బయ్యు, అవ్వడు రాజు తన కరకమలంబున నతనికరంబు బట్టుకొని తనసింహాసనం బుండుచోటికం దోడ్కొబని "తెచ్చి. తయాయాసనంబున నాఠని నువవిమ్ణునిం జేసి తాను నఠనియానతింగొని యాతయాననంబునం గూరుచుంటెకు, ఆది గని మామొగంబులం విచ్భాయంబులయ్యొ, ఫూ ర్వము చభూమిళం బగుచుండు'వై రానలంబు మామానసంబులం ట్ర జ్వలించం దెడంా. ఇట్లు చన్ఫృత్తం బగుచుండుకూవకవ న్తువును విని నాస్తికుండు నఖికు౪ం గాంచి యి ట్లనియె గీ, ఆవరభారతి యనం దగునట్టిరాణి; యామవోాకవియోోగ్యత యరసి యుండుం గాన భహూనాథునకుం జేస్పి కరము కవిని, గారనించంగంజేని నికామరక్తిః అనిన విని సభొనదు లెల్హ నతనిసమయోచిక వ్రతిభావిశేషంబునకు మెచ్చుకొనిరి., (రంగంబునందు

• జ నరనాథుందునళభలోనొరు, నరునెవ్వనిగారవించునర్మి లిమోజుక్‌ దిరముగనాకనిందయణునుం, గరమాప్రయత్నింతురథిప గొరవకలికుల్‌ =

శతు ర గులు చ్భృము లడక్‌

ఆాశేంద్రుండు. మి శ్రమా అనంకర మే మమ్ము! వృ క్రంబుచెల్సుము. అట్టు తొలుదినంబున. విమానికునిం జేసినయకని మబునాండు నినపమనన్తానంబున గార వించుటకుం శారణం బేమియో! కని వెట్టితిరే?

మయూరుందు, అంతం గొంకతడవుండి మేము మాగృపహాంబులకుం బోతిమి, ఇం దులకుం ఛారణంబుం: 'బెలిసిోొనుట ఆన్నియో వృయక్నంములు 7ావించితిమి* బహుుపెనం బులదరుక నిది యవగతంబు కయ యుంండెళుం కొన్నిదినం బులకు ముంచు: గళావతి యనులీలావతీజేవిపరిచారిక నాకడన సాహీత్యవి ద్యాఖ్యాసం బొనర్చి యతి చతురమైై యాచేవికి విద్యారినో దకాలంబునందు పీణ్తా వీణుమృ చం గాది వాద్యంబులఏ దననే శ్పేర్పడ సంతనంబు గల్పించి యారాణిమన్ననలం వడయంచు నుండునది గురకుజనపాచాఖివందన మువకుం జకుజెంచి నశ్నుం గని నమక్క_రించి యోసర్తూత్తమూ మిరు వ్రర్వవురీతిం బ్రనక్నము ఖారవిందంబుకో నుండమికం గతం 'బేమొళో! యని యజిగిన నేరు నోకళా ఎపీ! కాళిచానుండు మాకో చేవిద్యయందును సరిపోలం డట్టివానికి భోజుడు తనయర్థా ననం బొనం॥ి గారవింటె' మకియం నవిమిశథనరాను లాొసంగుచున్న వొండు; వేళ్యాలంప టుం దని కవియం. దనాదరము నేయుచున్నవాం డిప్తూ డిట్టివిేశేమగారవంబునకుం చాక్రుం -జీయ గతం బేమొకో; యఠానిధంమినం బ్రువత్తింవః గతం బుండునేని యది సిళవగతంబయి. యున్నం 'దెల్పు మన నాకళొవతి యిట్లనియె: ఆరో త్తమా ముని యంత యు లీలావతీబేవి కాళిదానునియందుం 'జెందియుందునిస్సీమప్రేమభరంబున నయిన కార్యముగాని యయకరంబునంగాదు చెప్పెదను నిశుము, మోర లందటును రాజకులనం'చార నియుక్తులం గొని కాళిదానుంచ 'వేళ్యాలంవటు? డని రాజున *ఆింించితిర. ఆదోవంబు మనంబునం బెట్టుకొని రాజు కాళిదానుని నుపేకీంప నీక యనుచొమర్రాహిణి తెలి యం జేప్పీయుం భూపతి మనంబునకుం 'ఇెచ్చుళొనక కాళి దానునితో సంలాపంబు సేయక కొలువు సాలించి యాదినంబున నిక్యకృత్యంబులం దీర్చ లీలాజేవి గృవాంబునకుం జని కరము ఖున్నుంత్రే. యుండెకుం జేవియు. ప్రాణనాథ! మోిమొగంబు కారదవూర్జ్మిమా చంద్రనుందరం తై యుండునది యివ్వుడు సీవోరావృశమగు క మలంబువో లెం గానుపించుట శం గతం బేమి! యని యడిగెను, అందులకు రాజు చేవిం గాంచి ఇకూలీలావతీ! కాళి చానుండు సకలకవికులవరంనుండు; ఇట్టియామహాసీయుండు సర్వ కాలము 'వేళ్యాలంప టుండై యుండుటకుం గడు 'ఖేదవడుచున్నాండను; ఈదిన మాతనిని సభాస్థలంబునం బల్క_ రించుకొనక యవజ్ఞం గావించితిని అని వెస్పెను, అది విని లీలావతి యిట్లనియె. జీవ! ప్రాణనాథ | సీ వెల్చయర్థంబుల కెజింగినవాండప్లుః

వడ వినోదక థాకల్పవల్లి 1ళ్లో చ్నవళో హి వర మఘటితో న వరం సంజాకవిఘటిక శ్చ హః వృాశనయనోహి విహిదీ నవిషోదీ భవతి నఖిల జాత్యంధః అని వెప్పలా భోజుండు తనమనంబున నీబేవి స్నేహాము సేయకుండుట యుక్త మము. న్నేహాముచేసి వెండియు 'చాని విఘటింపం చేయుట యుత్తమంబు గాదు, కొన్ని దినంబులు కన్నులంండి యవి ఇడిపోయినవాండదు దుఃఖంబుం బెందును గాని జాత్యంధుం డొకించుకయు విషాదంబు నొందం బోండని వచించినది, దీనివలన సీకాఖిచో నునియెడ 'న్నేవాంబు చేసి యున్నవాండ విప్వు దది విడనాడుట విషాదకరంబని సూచిం జం జేయు-చున్నది. ఈబేవిభావంబును రసికజనాదరణీయంబ యని యనుకొని యోష్రాణ దయిశా! సీఇెస్పినది యొప్వు మైనను నా కఠనియందుం గలదోషంబుం దలంవ మీనంబు సమాధానవడక యంంన్నదిం అనంగా 'జేవియం నోప్రాణనాథ! కాళిదానుందు భారతీజేవి పురుపూవతారంబుగాని సాధారణుండు గండు గానం గవులకందజకన్న నాతనిం నగరమే 'వెశీవమముగ శారవింపుము దోవం చొండు గల దని యనాదరింపకుము. 2న్లో. దోటాకరోపి. కుటిలోసి కళంకితోి మిత్రావసానసమయే విపితోచ్చయోకి, చంద్ర, నథాపి బారవల్ష్హభతా ముపైతి నె వాశి,లేముగుణదోమవిచారణా స్యాత్‌ ఓ అని ఇెప్పిన విని భోజుండు కనమనంబున నీబేవి యిీావద్యంబుచేళ దోషహాకరత్వం బుంజియం6 గుటిలత్వంబు గల్టియంం గళంకిళై తోంచినను మిత్తవినాశకాలంబున వృడ్ధిం శెందుచుండెనను చంద్రు ండు వారుని కిష్హుండై యంన్నవాందు. అశ్రిశులందు గుణపహోమ విచారణ యుంజడం జనదు* అని కాళిదానుం జ్యాశ్చ్రితుండు “గాన చాతనియందు దోవ ముంజినను వారుండు దోహాకరళ్వాాది దుర్గుణములు గలచంద్రు, నియందుం బ్రియంవడు విధంబున గుణదోమవిచారణ "సేయక వ్రీతుండవ్వై యుండం జనునర్థము సూచిశము చేని నది, ఇది యత్యాదరణీయం బయినవచనంబం అని కలంచి యోప్రాణవల్ఞభా ! సీనుజివిన యర్థంబు సత్యంబం సీచెప్పినయట్లు యొల్లి కాళిదానుని నంతోవ,పెళ్రైదను. అని ఇప్పు ఊయానాండు లీలావతితో సుఖంబుండి మజునాండు నళకు వచ్చి లీలాబేవి ఇెప్పిన చొబ్వు నన జరివెనుం కాళిదానునికి రాజు తనయిన్థాసనం బొనంగి శారవించిన 'చాదిన మిరు. కాజ నభకువచ్చినవారు గారు కాన వృత్తం 'బెజుంగరు, లీలావతినెప్పినవచనంబులకు రాదా 1 క నెయ్యము సేయమివరమగు, నెయ్యంచొనించేసిపీడనెంజిలివెరుగుకా చయ్యనలన్నులంువోయిన నయ్యదిజాత్యంధళా_క్రి కధికముసూటేం 2గ్‌. కూర్చి దోహాకరుండయ్యుం గుటిలంం డయ్యు,నోలి మిశ్రావసానకృతోచ్చయురడు వైకళంకియు నగుళళి వారుండు గూర్చు, న్యాక్తితులయందు గుణదోవ మరయబజషష్త।

చతు లే గళ్‌ చృము కర దాను గాళిదానునియం చమీ తొనురాగంబునం జెలంగుచున్న వాండం శవిమ్మాక్రృము కతివయ దినములనుండి రాజసభకు వచ్చుట లేదు. ఈకవివండితనంఘుమువారు కొందలు గాళిదా నుండు మంగలి యని 'వెల్లిడిచేసిరి. అకారణమునన యుంచంబోలునుం అని ఇష్ని దూకళావతి యూకవివరా! రాజకులంబునకుం (గక్కునం శి జే వోయివచ్చెదీ నని వీడ్కొని వెడలిపోయొనుం ర్రలోకానం జోవలయా; అని మయూరుండు వల్కుట విని మోందటిరూపకవన్తువు కనవమనంబునకు రాం7గ6 సామాజికలలో నుండున్నాప్టికుం డిట్లనియె గ్‌ శామినియు సాధుభౌవంబు6 గాంచి యొకనిం ట్రేమం గీర్తించెనేని యారామయందు దోవచింశన మొగిం జేయం దోంచుం గాని కాదు భావంబు విమలంబు కాంకలందు, అని ఇెప్సిన సఖొనదు లందణును విని లీలావతీజేవి కాళిదానునియందుం గల నుగుణవిశేషంబులంబట్టి యాతని నుగ్గడించినయది. ఇది యాజేవియందు దోవంబు నారోపింప హేతువు గాంచోయొడిని ఆకుభావం వీఠతండు నూచించపంజేయుచున్నాండు పీని బుద్ధిచతురత చళకురజననందనీయం బని ఇెస్పిరి రంగస్థలంబునందు ళాశేంద్రు దు, మయూరుండా]! “భోజునికీని గాళలిదానునికి నికనెన్ని భేదంబులు గల్పించినను లీలావలీజేవి కనకుం గవియందుం గలగరవజ్ఞానంబున నడంచి ఇయింబయి నాశనియందు రాజునకుం గ్రైమఖభరంబును. బెంచుచుండును, లీలావరీకాళి దానులయెడ చోషళ్ఞానంబు భూ పతిమానసంబునందుగల్పించినం ₹గని కాళిదొనుని వెడలనడుచుటకుం దరంబు గాదు తదనుకూలం బయినకపటం బి్వేషింపం జనును+ ఇది యిప్పుడు సీయం జను కార్యంబు” అని సీయళ్గిస్త్రాయము గన్నడుచున్నది. మాళవవతి కాలివావానున్ని వెం బ్రయోగించినయజిదంబు 'వెండియు వచ్చి యావిక్రమా దిత్యునివషంబుం బగిలిచినట్టులం మవాపల్మి వ్ర శాతిలకంబునకును మవోసీయుం డగుకవికిని గల్పింపంచోవు నికృతి సుకృత పీనులగు సీవ్రిపులకు వికృతిం బోరయింవకపోదు విచ్యావినోదుండు- ఓఠాశేంద్రా ! వై రివర్టంబును జయింవం గడంగు వాండు శర్రువులందుం గలనుగుణంబులను. జేకొన్సి శ్రంపచింతనంబు సేయుచుండినం గార్యంబు గడముట్రలలచె ! అని నుజివి పండితులం జూచి బల్లవారికిని లీలావతీ కాళిదానులయందు రాజునకు శేదంబ్యు వుట్టించుట -యభిమళంటికదా ! యని యడిగిన వార లందజు నభఖిమ రంబయన బల్కిఒరిం

26 వినోదకథాకల్పవన్లీ మయూరుండు. " మనము సేయంగడంగుకపటంబునకు నిప్పు జీరాణి కవియందుం ట్రేముభరంబున నశని నుస్షడించినవిధంబును సయితము దోడ్పడి రాజునకు లీలావతీళాళి దానులయందు 'భేదబుద్ధిని దృఢముసేయ ననుకూలింవం బోయొడిని, ఇది మనవ్రయత్నం బునకుం గరం బనుకూలంబకాని చ,తికూలంబు గాదుం మదనుందు. పీకవికలవకంసంబులార! య౫0దు కనురూపమగు వృత్తంబు లీలావతీ కాళిదొనులయందు భోజునికి సంళయంబు గల్పింవ ననువై యొప్పునది యొకటి సంవ్రవృ త్తం యున్నయది. అది యొద్ది యంటిలేని! ఈధారావతియం నకనియంత ఫురమహిళొ అదే మా న! జనంబు నన్యోన్యవ్రణజయగ "రవంబులం గరం బనిశరనులభానుకూల్యంబునం 'జెలంగుచున్న వారది యొలజ్ఞరకు నువిదికంబ కడా 1! అందు; స వద్మవాసినియట్లు భ_క్రిమై భ_ర్హకుం 'దాె శు క్ట్యూమ మోదెమునం జేయం ఛారతీసతిభాతిం బతిని నానావిధసత్కళా సారస్యసరణిం "జేలర్చ రతివిలాసినిరీలి రమణుని బహువిభరతికళాలీలానుర క్తుం శేయుంద జాలోమివిధమునం ట్రాణనాథు నపారభోగభూతి ముదంబుం బొందం జేయం గి నిజ్రినుగుణగకాంబులపుట్టినిల్లు, గానం దక్యినకాంతలకం టెం గరము భర్త ృవాల్లభళ్ళేమును గాంచి ప్రాదయిత; యగుచు లీలావఠీచేవీ యతిశయిల్లుం ఇట్టు లీరసీకళిరోమణు లన్యోన్య ప్రణయ రసభరపరిఫూరి తాంతరంగు త్రై యకరోర ఇఆరుణ్యనుఖంబుల ననుళవింపుచు సనుపమాన్ర, మోద మేదురంబుగం బ్రైవ్తించుచుండికి అట్టుండ నొకవ్వడు క్స్‌ మందపహాసాంకూరసుందరం బై మించునూ ద్దులుగుల్కు చేమైోముదాని నిజబుపేదతనమున కుజవ్రైనయిరపయి నకనకల్లుడుచు నెన్నడుముదానిం ద పవాటకనవద,వము లొల్కు_చు నింపుదీపించుకులుకుయైందీలొదాని ణన ళ్‌ యైనా వాలారు బెళుకురువారంపుంజూప్కులం దమింగా ల్వునేత్తమానములదాని గ్‌ ఇకలపొౌందర్యసంశేశసదన మగుచు; లలితపౌభ్తాగ్యసానై కనిలయ మగుచు బరంగులీలావలిని జి 'శ్రఫలక మందు దాను వ్రాయించి చూడంగం దలంచి విభుయా ఈభారానగరంబున నున్నరంగకారుం డనుచిత్ర, కారునిం బిలిపించి తనయళఖిస్రై “యం బాచిత్ర,కారునికం బెల్ట ంబువేసి లీలావతీ చేవిసౌందర్యంబంతయు నంగ ప్రత్యంగపౌన్ట వంబుతోం జెటవడం లికి వానికి నోరీ! యాలీలాపతీజేనికంగల రూపశేఖాదులుం నానుడి , ॥ / వినవిధంబునం జిత్రరూ-పంబున నించుశేనియు భేదంబుం బొరయక సర్వవిభంబుల సమాన "మైయుందానట్లు లిఖంచుకొని రమ్మ- ఇంచుక యెష్కవయొోం జెం దక్కువయొండె దీననుం "డొంజన దని కట్టడ చేసి యా రంగఆ'రనికిం బెక్కుధనంబు లొసంగి యప్పటబ్వటెః విలా,

చతుర్ధగు ళభుచ్చము ప్క7 రంచుచున్నవాండు. ఆచ్నిత్తశారుండు కడు సమరం డయ్యు నతిరూవవతియగ నానతి నిరవద్యంబగునంగవ్ర త్యంగసౌొస్ట్రవంబు చిత్ర'శేఖయందుం బొందించి. వ్రాయుచుండం నొంతకాలంబును గడభె- నాకు నారంగళారుండు మిశ్రుం డగుటం జేసి యబ్వూడప్వు 'జేను నాతనియింటికిం బోయి వచ్చుచుందును, చిక్రరూపసౌష్ట వంబును గాంచుచుందును. అవ్వి ధథంబునన గతదినాంతంబునందు6 జిత్తకారుని నిలఆయంబునకుం బోయియంండి తత్సమాసీ తంబయిన లీలావతీచిత్రఫలకంబును నయనానందకరంబుగం జూచుచుండి యాచి(త్ర, లేఖ యందు మథిళాన్భుళ ఫేనపిండపాండరం బై నజిలుంగువలువలోనం బొడనూఫునవధీరిక కనకరంభ్రా 'స్తంభనంరంభారంభంబు లయియొవ్వనూరుకాండంబులం వొక్క_ట నొకయెడం దిల్వవ్ర మాణంబగు సీలంపుముచ్చ యొకటి గనువట్రినం గనుంగో ని యాచ్చిత్తశారుని నిది యియ్యెడ నున్న దని నీ కెట్లు తెలినె; భోజుండు. 'బెల్చ్పంగా లీలావతియంగ్యవ్రత్యంగ సాస్ట్రవంబునుదద్దత లత ౯ాంబులును "జెలిసికొన్న వాండవు; ఈలకత్షణంబియ్యెడ శాబేవికున్నట్లు రాజువచింజె నని నీవు నా కింతదనుకం జేప్పినవాండనవు గావు, ఇ జేలకో యిట్లు వ్రానితివి; ఇది గాంబెనేని రాజు సీయందళ్సిస్త్రాయ భేదంబుం గాంచి రోసగించుకొనక పోండు; ఇది యేల న్రానితి వని యడిగిన నాచ్చిత్ర శారుం డిట్టనియె ఓవిద్వద్రత్నమా వినుము, వీను భోజభూపలియాజ్ఞానుసారిమై యాయేలిక బెప్పినచొబ్వునన యి -లీలావతీచి త్ర, శేఖ ద్రాసీ ఫూర్జము గావించితిని. సర్వావయవ సొష్టవంబు రాజుసెస్పినవిధంబున నమర్చితిని, శారదచంద్రి ౯-ధవళం టైనదుకూలంబు వ్రాయం గడంగ్మిమజచి నల్లనివర్థంబుం దీర్చు తరూలిక ఇ | త్తికొంటినిం అదివెదరి యానల్ల నిచుక్క యాతొడలోంబడినయది.అంతం దటా లున ే నాత్షిప్రవృాదయుండ ౨ యిట్లగుటకు వగచుచు నది యాయూరువు శందం లై యుండుటవలనను, శుడిపితినేని వర్డ్‌ సాంకర్యంబు గల్లి చిత్ర, లేఖకుం గలసపొాంపు రాణింవ దని తోంయటవలనను జేయునదిలేక చింతాకులస్వాంతుండమై యుంటిని. ఆప్వుడు మహో కవికాళిచాసుండు. వీథివెంటం జనుచు నామయింటిశేతించి వాకిటనిలిచియుండునన్నుం గాంచి యోకీ రంగకార చిత్రఫలకంబున్రాంత సంవూర్హ్మ మయ్యునా! యని యడిగను, అవ్వ జేమనోగల వేదన చే "నేమియుం బల్కక యుంటి. విల దీనాననుండవై. యుండెదవు! చిత్రఫలకంబున ేబేని విర్యయంబు గళ్లెనా! వీది చూతము! తీసికొని రమ్ము చిత్రఫలక! మనిన నేనును ఫలకంబుం బెచ్చి 'చూవి యూరుమధ్యపలితంబగు నల్లనిచుక్కం గాన్పించి వ్రు యదివడినవిధంబు: 'దెల్పి జింతించితిని, అవ్వడు కవి యోశీ రంగకార యిీనల్హనిచుక్క తిల ప్రమాణం 'చైనది యాజేవితొడయం దుండునజే! రా జది యెజుంగండు గాన నీకుం శెబ్చండయ్యెను మైవవశమున నీమచ్చ యిచ్చటం బజినయది. దీనినిగుజించి నీవు చింతం గూరకుముం దీనిని పరీతుంచి నీకు రాజు విశేషనిస్యానంబు సేయంగలండు, రొజు నిన్ను నది నీవెళ్రైణింగితి పని యజిషినచోం గవినెస్పెనని వచింపుము, అని ఇెప్పి వెడలిపోయొు

2క్చథ వినోదక థా క ల్పవల్లి అమనోకవివచనంబులంు నిని యవి శథ్యంబురై యుంండకపో వని నిశ్చయించి మానసంబున "ేను సంరనంబు నందుచు నీఫలకంబు శ్రా ముగించితిని. అనియాచి క్రకారుండు 'నెప్పె* ఆక్కాలంబున రాజసంగ్రేషితుండగు పరిచారకుం డొక్క_రుం డయ్యెడళుం జను "జంచి యోశీ! రంగకార లీలావతీచిత్రఫలకంబు ఫూర్ణంబుగ శ్రాయంబడిన దని మహీవతి వని యాఫలకంబుతోడ నిన్నుం దోడ్కొనిరమ్మని నాకు మాదలయిడి పంపినవాండు, కా జాజ్ఞ్య మయొనరింపు మని చెవ్పంగాం చిత్ర కారుండు "చ్మిత్రఫలకంబుం హైకొని నన్ను ఏడ్కానిచనియెః శాళిదానుండు నెప్పీనది యథార్థం బగుసేని యాకవియందు మానని నంశయంబు భూపతికిం గలుగకపోదు. ఇది రాజు క్రీ జాసమయంబునందుం గడచినర్యత్రి వర్‌త్కీంచియుండును, మచ్చయుండుట తథ్యమో యతథ్యమో "తెలియకయుంన్నది, అతి గంభీర వ్రక, గతిగానం గారణంబులు "పెక్కు.లం గనువట్టినంగాని యర్ధ్థనిర్హ యంబు యందు మానసముసందుమ్మూత్ర, మరేని కీమెరమెరపాటు. జనించియుండును. ఇదియు. లీలావతీ

కాళిదానులయెడ భేదంబు పుట్టింపం గారణంబు గాయగలదుం మయూరుండు. ఓీకవులార |! కాళిదొనుందు లీలావతిలోందొడ నుండుముచ్చను జెలిసీ ఇప్పెంగాన రాజునకు లీలాబతీకాళిదానులకు నిగూఢంబుగం బ్రణయకార్యంబు నం వ, వ్ఫృ త్తం బగుచుండు నని మానసంబునం దోంచక పోదు, ఈఫావంబును దృఢ వజున మన మనుకూలవ్రయత్నంబునం గబటో పాయంబు లొనర్చం జనునుః వఠదర్భమ్నూ మనము రంభ్ర్రాన్వేషణము శీయుచుండవలయం. భువనేశ్వరీ దేవాలయమునకు సాయంసమ యసేవార్థులు నాగరజనంబులు ననుచెంచు పళ యయ్యొునుం మనము నింక నియ్యెడ నుండం జనదు, ఇందులకు సమావమున నుందుకమలసరోవరంబునకు సాయంసమయమజ్జనార్థృ మరిగినట్టు తత్చాంత దేశసంచారాదులు 7ంవించి యిఎడ్దకం బోవుదముం: మళశియు "లేఫ్టణ ప్రముఖ లీవినంబునం గొన్నికవటంబులు సల్ప రాజకులంబునకుం జని యున్న చారు వారలు సీయునిక్సృతియం మన కార్యంబునకు: దోడ్చడవచ్చుం అనుచు నిహ్యాంింతు తైర, నాటక ఇా్బయయందుం శ్రి థమాంకనము సంవూర్మము, నానావాాాతా ద్వితీయాంక ము,

ఆంఠం దరంగవతీ వ్ర,వేళించిం (వ్యాకుల యగుచుం వ "ెల ప్వుడును భోజభాబతి శయనాగారాధికృళై యయ్యుడన యుండుదొన; సీదినము లీలా చేవిదర్శనార్థందా రాణ్‌ కడకుం జసీ శరచ్భం ద్రవూజార్థమా భువాణీళళ్త రీముందిర శ్వా ద్భాగంబున నుందుకమలనర్నో వరరిబునం జోంచినపుండనీకబారంబులు గో సీటేరీయాజివజే సజూగంవంబడీ కానక

చతు ర గుళు చ న్స యు లిం వరనకాశంబునకుం చోయియుంటిని* శన్నిమిత్తంబునం బేసి మనంబునహ్షైనం దలంవరాని మవశిపాఠకంబొండు సేయం భాల్పడవలసినచ్చె- కట్టా! చ్రైవనూ! యొజ్టికళోరంపుంబనికి నన్నొడిగట్టించితివిం తీర్ధోదకంబులంను వహ్నియు చేవరమపత్శివ తొలిలకంబుసంస్పర్భుంబు నం బావనత్వంబు౦ 'చ్రేందునని తలంవంజను; నట్టిభూభువనాలంకారంబునందా! దోవమంబు గల్పించవలసివబ్చె* వశ! విద్ధి! యొకవంకం గనుంగొనిన ననేక బ్రావ్థాణవధపాతకంబు, నొక నంకం గనుంగొనిన మవావల్సిప్ర తాతిలకంమిన కవచసీయం బయినదోవకల్పంబు సేయం మహాపాచంబును గలుగనున్నదిం వీల యీదినమున చేవీదర్శ నార్థం బరిగితిని వల తొ రాణి నన్నానరోవరంబున కంచె. వల నేశు పుండరీకషండంయుం గొనికా నయ్యెడ కరిగితిని, అ ట్లగిగినదానను నలంబెనల నవలోకింపక పోయినకార్యంబుం దీర్చుకొని యేల రాన్రైతిని. ఆవో ! అబ్రావ్యాణులు సీయుకపటం బారయ వారలకడ శే జీల పోతినిః ల్రైావ్లాణు లని నమస్క-రింపం బోయినదానను. తళ్పొాదాభ్గిందనంబు నేసి తేతుణామ వరల శాక చారలవైవర్ష్యశారణం "బేల యడిగితిని! ఆడిగినదాన నంతటితో నొప్పరికిం వకవార లోతరంగవతి! హూమనోగతం బగుదు?ఖంబుం బోకొర్చు నీవ వలంతివి; ఇందు లకు నమ్ముతించెద వేని వళ్కె-దచను అని యడిగినందు శీ చేల యట్లకానిం డని సమ్మతించి తిని, కట్టా! అవిప్తులు శీసినకపటం జేమందును* సశవథంబుగ నావే నొష్పించికి అవిపు లంతటం గడు బెట్టిదంపుంబని నాతలవముంం బెట్టితి ఆది వినియేను చారలదుర్వ శ్రవసాయం బున శేవగించుకొనుచుం గడుంబాపొవవాంబగు కార్యంబు గాన దానికీ మనంబున నులం కుభు నామారృజనతుల్య యగుపతిభ క్తయందా! యిట్టికళో డావరాధంబు 'సీయు మంటి రని చారలం దిట్టుచు విఫురై పుట్టి యిజ్రిరట్రడిపనులకుం గడంగితిరే యని దూబు వెట్టుచు వట్టరానిదుఃఖభరంబున నేడుచుచు నీదుర్వ బ్రవసాయనిర్భంధంబుననుండి నన్ను విముక్తం జేసి రతీంపుం డని చారలయజడుగులవయిం శాలి ఉండుకొంటిని. నావిథివ్లై పరీళ్యంబు వార లకు మవంకఠోరమతిం గల్పింపం “దొలుత సీ జేల యొవ్వకొంటివి; ఒవ్వుకొని కాదనినం బోవునే! యిందజ ద్రైవ్థాణులకు ట్ర్‌యం చై నయిాకార్యంబు క్స్‌ వొవ్పరికించితి వేని స్రాయోన చేశంబుం గావించి మే మందజము వృతి నొందంగల వారము; అనేకచ్రైవాణ వథ మవిపొతకంబు సికుం జుట్టుకోనునుః ఈబ్రావ్తాణహితంబునకుం గడంగి నీ వీకార్యం బవశ్య మనుష్టీంవనలయూను= అని నా కతికతినంబుగం గట్టడయిడినవారు. ఇది దొాంటిన స్రాన్యణవధమవా పాఠకంబగును,ఒనర్నిన మిత్ర ద్రోహవరమ పొతకంబగును.ఒక్క- శ్రుటిలో విధి నన్నెట్టిసంకటంబునం జిక్కి చె! అక్కటా! నాస్ర్రాణపర త్యాగంబుం జీసికొనియైన ఫినంకటమువలన విముక్త నగుదొన నని యింటెద'ేని యప్పటికిని విముక్రీంగోంచు విధంబు సదరాదు. కట్టాన్‌ యేను మానసుట్టున. నొక్కుటి దలంచుకోనిపోవ మఆీయొక్కటటి శంస్రో వంబయ్యానే! పమనయుడు | పీయాలోజనంటు. రోజకులమానీ శేరిశేననిష్ట

250 వినోదక ఛాక।ల్ప వల్లి నంపాదకం బగు చేని యది జలిసికొని తత్త తివిధానంబునకుం బ్రియల్నించ "నెంచియే నజుగ నేన యాయనిస్టంబు సేయ వలసివళ్చెను. ఇకంజేయకతీరదు అని యొకింళతడవు చచింతార్రాంశమై. నిర్ణ యించి వేయంగలకార్యంబు నిశ్చ యుంచి నట్టభినయించుచు భూకాంతునిశయనాగారంబునకుం బోయెదను అని యా తరంగవతి నిష్మా్రంతయయ్యుః వ్ర 'వేళకము చం ద్ర శాలయందు శయనస్థుండై భోజుండు 1వ,వేళించుచున్నాండు, భోజుందు- (చింతించుచుు కూరా! యేమి యాయాశ్చర్యము! నేను రంగళారునికి లీలా దేవిచిత్రఫలకంబు లిషుంచ ముదల యిడితిని. ఆచిత్రృవటంబునందుం దదూరుతలంబున వర్మతూలిక 'సెదరి నల్లనిమచ్చ యొకటి వడుట యేమి! అందున్తై వగచుచున్నయాచి శ్ర శారునితోం గవి యామచ్చ యాబేవితొడ నుండునదే! దానిని దుడువం జనదు; ఆదీ చైవాయత్తంబుగం బడవలసినదియే పడినది యని వచించుట యేమి? ఫూర్వదినంబురా త్రి వెన్నెలబయట నాబేవితోం చడించుచు జీను కరము గుజితించి చూడంగా నాబేవిల దొడయం దీమచ్చ యుండుట యేమి? ఇన్నిదినములదనుక నిది "నేగుబుతుగాం. జలాడ్రక యుంండితి ననవచ్చు! ఇది కాళిదానుని కెలుకవడుట యొట్ల.! ఈయర్థంబు కడు దవ్యు చింతించినను ఇట్టి దని నిర్ధారణ సేయ ననువుపడక యున్నది. లీలావతీజేవియందు దోషంబు6 దలంతు నన్ననో। యది యొకించుకయు నంభవింవదు, ఈర్మాత్రి యంతః ఫురమున ేరానగునా! యాయర్థ్యంబు 'జేవి నడిగి ర మ్లని తరంగవతిని కొంత ప్రొద్దుండు నప్పుడ వంపితిని, ఆది యింతదనుక రాకయంు న్నది. కారణం బేమొకో యెజుంగను. తరంగవతి* (ప్ర వేళించ్రి మహారాజ! పందనంబు రచించెదనుం భోజుండు- ఓపీ! కరంగవతి! లీలావతీసౌధంబునుండి రా నేల యింతతడ పయ్యెగో తరంగవతిం చేవ! మహారాజునాజ్ఞ్యను కలమోచుకొని చేవీసౌధంబునకుం బోత్ర్సి, 'జేవియుం శారదచంద్రృవూజనంబు సల్ప సీదినంబున నాదృతనియమమొ భుజింకయ త్ర, లౌనుష్టానంబున కనుకూలకార్యంబులు నేయంచు నన్ను భువనేళ్వరీచేవాలయంబునకుం బళ్ళ్చిముదిశ నుండుకమలసరోవరంబునం గలఫుండరీకంబులం గోనీకొని రమ్మని యానతి "సేయం దదాజ్ఞ్య ననుష్ట్రిందం జని కవలంబులుడెచ్చి యిచ్చి ౦. బె వచ్చుచున్న దానను, భోజుడు. ఆ ట్టయిన నాదేని వ్రళౌనుష్టానంబున నుందుటంశేసి యే సయ్యెడ్త కంజన నావళ్యకంబి లేదు. మానసంబును నిరంతరచింతాదంతురిశం చై సుఖం బెడ్డవాని యున్నది. ఇయ్యెడన చంద్రశాలయందు సృద్రించెదనుం ఆని శయనంబునం బరుంచెను,

చతుర్ధగుళుచ్చను లక్ష

తరంగవతి. రాజు వరుండినశయనంబునకుం గుణంగటనమర్చియంందు ముక్క_లి వీటపయిం గూరుచుండి యతనియడుగులాత్తుచుందె, రాజును జింతాకులస్వాంఠంబుతో నాలోచించుచు నించుక నిద్తంగూరెనుం

కొంతతడవు నిదురించి రాజు నీషజ్టాగరూకతం 'జెందుచుండ?గణ6 జరణసందల నాదులనెజింగి చరంగవతి తనమనంబునందు. రాజివ్వుడం నిదురలహరి మేల్కొను చున్నాండు. ఇప్పుడు నిదురించుదానియట్టుగన్నడి బ్రాహ్తాణహితంబుం దీళ్చదను ఆనియను కొని యాశయనంబు దగ్గజు నుండుకంబంబ్నువై నానుగొని నిద్తయభఖినయించుచున్నది. రాజు నిదురలేచి శరంగవతిం ,గాంచి యిది శార్యనిర్వవాణ ఛశ్రొమభిరంబున నిద్రించు చున్నదని యకకొని చేవీేగతంబగుపూరో్వి_క్షచింతతోనుండెళు. అవ్వడు తరంగవతి యని న్పష్టాత రంబుగాం గలవరించునదియంం బోలె నిట్టనియెం ఓపీ! శాళిదానుం దెంళదురా త్తుండే! అనిన నది విని రాజు ఓకీ! కరంగవతీ! మేలుకొనియం౦డెదచా! అని రెండుమూండు నమాజు లడిగినను బలుకక నిదురంచునదియుంబోలె నుండిన భోజుండు నిది నిద్రాన్యా కులయయి కలవరించుచున్నది; ప్రాముకముగ ననుభూ తార్థంబులు న్వవ్నంబున న్ఫురించె డిని; ఇవి వినందగినవియ; అని యనుకొని యుండగాం దరంగవతి మజతియుం గొంతతడ పునకు ఆపాపాచారుండు స్త్రీ వేనుంబు ధరించుకొని యంతఃపురంబు సొచ్చి, ఆని యూర కంటెను, రాజు విని చింతాకలస్వాంతంబుతో నిది యపథ్వనిగ ననమాస్తార్థం బగు వాక్యంబు వచించెను; దీనిని నిదుర లేవినచో నీరవాస్యార్థంబు ెణుంగ ననువువడదు; నిద్రా వశంబున నిసి మజీయు 'నేమేనిం జెప్పవచ్చునని యూరకుండెను- తరంగవతి మంకియుం గొంకతడవునకుం బూర్య్వోో క్తవ్ర,కారంబుగ “అన్యాయంబు సేయుచునాన్నయ,; జేవియు నిట్టయ్యెను”అని వచియింభి అది ఏని రాజు వేదితవ్యం బగనర్థంబు శెజ్‌ంసతిని. ఇదికలవ రించుభున్న దా! లేదా! యాయర్థంబు నిర్జయించుకొనిళ "ని యుతదుశ్తార్థంబు నిశ్చయిం వం జనదు అనియనుకొని; తరంగవతీ! తరంగవతీ ! అని పలుమాజు పిలిచియుంం బలు కక యుండంగా నివ గాఢనిద్రం జెందినయది యని 'దానిం బీలుచుట మాని శనమనంబున నిట్టనుకొనియెా తబుచుగ జాగ్రబ్ద్షశయం దనుభవించినయర్థంబునే కలలో వచింతురు;శాన నిపి యథార్థంబులు- స్రీవేమంబుతోం శాళిచానుం డంఆత8పురంబు సొచ్చుట సంభావ్య మైనదియే. ఇది యిట్లు జరుగుచుండనినాండు లీలాబేవిలోందొడల'నిమచ్చ యు ట్లరేని ఇజుంగం చోలుం ఇందువే నితండు లీలా బీనితోంగలయ. చున్నాం డని నిర యింవం జాలి యుండియు నామనం'బొయిరువురయవరాథమా 6 బ్రశ్యతమునం శాంచుదనుక విశ్వాసం బుం జేందకయః న్నది. ఎల్లి యాయిరువుర నొశయెడకు రప్పించి చవారలయాకారనికారం బులు పరీక్నీంచి శి్నేంద నగు

లల వినోదక థాకల్పవల్లి అని తలంచి శరంగవలిని నిద్రలేపి యోసీ! కరంగవతీ! యిస్వడు రాత్రి, నాల్దవ యాముంబు ప్రవృత్తం బగుచున్నది. ఈరా శ్రి, నిదరరామిం జేసి శిరో వేదన యధికమయి. నది, నీవు లీలాజేవి యఠఃఫురమునకుం బోయి యాజేవితో రాజుశకో వేదనాపీడితుండ్రై యువఃకాలంబునంద వథ్యంబు భుళతించం గోలెడిని ఊచిశతమగు వద్య 'బ్రైముం ది్‌సిొని రానాజ్ఞయిడె నని ఇెస్వ్తుము. ఆయువఃకాలంబునకుం గాళిదానుని నియ్యెడకుం దోడొ గాని రమ్హు అని ముదలయిడి దానిం జంపి శాల్యకృళ్యంబులు జరువం బోవఆయు నని నిహ్రైంతుడంయ్యెం నాటకచ్భాయయందు ద్వితీయాంకము సంఫూర్మము, అవాణలానదక్టేరదాలు రాని. తృతీయాంకము రతిపేనయు. రాగసేనయుం ట్రవేశించిరి రతి'సేన. (శోకముతోం చ్రీయసక శాగసేనా! వమే యాయత్యాహితము? మవజేని లీలావతితో రాజు నంభాషణాదులం బరిత్యబించి యాయింతి యంఈపఫురంబునకుం బోక్ట్‌ యాబేవి యొన్నినూజులు సెప్పీవంపినను ట్రుళ్యు క్తరమిక యూరక చింతాశ్రాంతుండు వోలె నుండెడిని ఆబేవిమాటయన్నం జవదాటకయంుండునాం. డిను డివ్విధంబున జేని యం దుేక్షించి యుండుటం గనుంగొనిన ేదియీనొకదోవం బాపి వ, తాతిలకంబునం దలంచియున్న వాండని తోంబెడిని. ఒకప్వుడైన నిట్రి భేదము మనేవికిని రాజునకును గలి సినదటే! ఎట్టి మహాపాఫులు రాజున మేమి దోమంబులం సెప్సీ యిట్రిపాపంబున కొడి గట్టికొనిరో? ఫీ ఆతిఖుల సురలం చా నర్చించువేళల శిమ్యయై షనులెల్స చేయుచుండు రౌజకందత్రముల శ్రెర్యంబుతో మంత్రియై కష్ట్రంబులను. వేగం గడపుచుండుం శడురోషయు క్తురడై కాంకుండు దోంపంగ ననువున ధవుని శాంతునింం జేయు నార్తుండై భూనాథుం జాయాస మొుందంనగ బందువై యూరార్చి పట్రువణుచు గీ ననదృశాసేచనక మైనయట్రైరూవ, గరిను నానందభరితవ్భాశ్య-నులంద "జేయు ఇెలమి నిలుదీర్చుచుండుసీకలువకంటి, యేమియవరాధమా రచించి నింపు వొజల్మి ఈబేవి యనుగుణవ్రవ_ర్రనమై వ ర్రించుటకుం దగినవిధంబున భూకాంకుండును గర మాజేవియం దనురొగవూరి తాంతంకరణుం త్రై యింతదనుకనుండినవాండు, స్స ఎట్టి క్ర, నుంస్తైన నేణాతీం గనుంగొన్నుం గదానుఖం బందు సృృర్కుములమందు శాజ్యకం క్రీముల" జారాళశరచ్చుం ట్రీముళ్లుకీ 'బల్సక శార్యముల సొనర్సం

వరు ర నలు చ్భ్భృ ము ర్‌ి 'డార్యశుశ్రూ హదు అానిరవద్య్యాంగి నల్పినం గాని నంకనము గగాంచం చాఫేటకొదుల కఠి వియోగాన్ని నంతకించుచు వచ్చి నకియం గూర్చు గీ నురుకరగ్ర్రేదుభరమున కుబ్బుచుండు, శీలపైభాన్యములకు వోం జాల నలరుం బరమవతిభ_క్లి కనురాగభరితుం డగును, రసికళాచాతురకి లోం గరంగు చుండు. ఓకీ రాగశేనా! నర్వశాలము. సకలకోభనపరంపరలవలన నతులామోదంబు నొనంగుచుండునీ రాజమందిరంబిప్పు డిట్టు లనువమానానూనదీన తాఫాజనం్రై యుండుట కరము దుఃఖకర మయి యుండలేదా? వినుము న్స ఎయ్యెడం గనుంగొన్న నెలమి వీణా చేణుగానంబులను నింఫుం గాంచునార "లేచోటం గనుణొన్న "నెపుడు మంగళకార్యనంచయంబులను గావించువార శెయ్యెడం గనుంగొన్న "నేలికవనులక్తై కడు సంభ్రమమానం బోం గడయలువార శెయ్యెడం గనుంగొన్న "నెలమి లీలావతీజేవిసాధమున వ_్రిందువారు గీ కలికి యీరాజనగ రధిక్యప్త్ర మోద కర మగచు మించి కలకలాశ్రాంతేసకల భాన మయి యొపస్పునది మూకళ్లోవ మగుచుం ఉదగొదంగొనివై ళమ చెలువ మెడలెః సీ, మటమటలాడుచుం గటకటవడుచారు మాటిమాటికి మోము మలంచువారే వాతవికానమా లగనాన్యము ల్లలవారు మై న్యజేవతలట్ట తనరువారు పీటికిమాటికిం చేశాకవడువారు వీ! చి! యనుచు నోటం జెప్తావారు మలినచేమములతో మాగుడుపడువారు మంతనములలోన మసలు వారు న ననుచు నగరున నుంజెదునఖిలజనులు గోదుగుడుచుచునున్నారు కుతుకములను మాని రాజగ్భహాంబు నిమ్థాడ్కి.: గాంతి యొుడలి యున్నది మయాచిలేయిందువదనం శాగశన. పీజెలీ రతినీనా ! జంతువులవ విధి యేయేకాలంబుల "నెట్రైట్టు కష్ట నుఖంబు లనుభవింవం 'బెజ్టియున్న వాండో అవి కవ్చక యాయాబజంతువులం చెందుచుండుం ప్రాణులకునుఖదుకఖింబులు విపత్సంచదలు బమూనావమానంబులం కోదవ్రసాదంబులు నం ఆచయూగచియోగంబులు రాగజ్వేషంబులు వోనివృద్ధులం కలిమిలేములు 'మొదలననవి విధి విహితంబులయినం ప్రా క్తంబు అగుచుండుంభోజుండును లీలావతియు నంఠనంబున నుండంగాం గాంచి కదు సంరనీంచుచుందదీయదయాపా, శం బజిసీనధనకనకాదులంగోని యనంత నుఖంబులం బేలుచుంటిమి* ఇవ్వు 'డాదంవకులక ఇీదంబు వొనశయియుందుటం'చేసీ యది లేక సంళపించెదము. ఇందులకు మన మెంఠతడవు చింతించియం "నేమి సీయం గలచా రము ఈశ్వరుండువోలె సర్వష్టాండై యొప్వువాండుగాన రాజు సాభారణుందు గాండుః అకనికడకుం బోయి మనదూలికాచాతుర్యంబు మెజయ జీమేనినెన్సం 'గలవారనమా ! చళురతరదూరతీచాళురీవిశీవంబునకు లోంబడుచాండా! భూపతి

ల్రెగ్ర్త వినోదకథాక ల్పవల్సీ

రతిసేను ఇలీ! నీళు డివినదియనార్థంబ, ఆనికర భేవ్యమను వ్రణయభరంబునం బొదలు చుండిన యామికువుర కొకింకకాలంబువ కిట్టిభేదంలు వుట్టుటకుు గారణం చేసు! నస నర్వకాలము లీలా జేవికడనుంకు దానవు గాన నీ కెజుకపడియం౦డును వచింపుము,

రాగనేన అలీ! జేరు నీభేదంటబు ఫుట్టుటకుం రణం బెణుంగను, కేవలమా యి ఈవురకు జరిగినవ్భ త్తాంతంబునంతంబు మౌ త్ర, మెతుంగసదును. రెండుదినములకుం బూర్య దినంబున నుదయకాలంబునందు రొజు తరంగవతిచేత జేవికిం దాను జ్వరబాధపలనం చీడించంబడిన వాండవై యున్నాండ నుద యంబునన వథ్యంబు భుజింపవలయునని శెప్పిచంె 'జీవియు: వశ్యంబు సజ్జంబు నీస్‌ రాజుకడకుం గొంపోయినయది. తరంగవదీనమానారూ కుండై కాళిదానుందు నయ్యెడకు వచ్చె. కవిని గాంచి మిత్రమా కొన్ని దినములనుండి నకు రాకయున్నాండ వేమి యశ యజిసి యంచితసంఫామగాములం జరిపె, ఇంతలో లీలావతి రజక పాశ్రమందు రసవంతంబగు నన్నం బిడి యాయన్నంబునం బెనలపవు గలి-వెను* అచ్వూడు రా జది 7గాంచి లీలావతీమొగంబును కాళి దానని'మొగంబుకు జూచుచు చా యిరువుర యఖిప్రాయంబు౨ బరీక్షీంచదం దలంచినవాండువోలె నొక ల్లో కార్థంబు వచించెం

క స్లో. ముద్దదాలీ గదచ్యాళీ కవీంద్ర. వికుషూ కథం, (గ్‌. మొగిని గదసంచయ వ్యాళి ముద్దదాళి, కవికులో త్తమ వితువయై గ్రాలు "బేల అని యడిగెను. అందుకుం ఇాళి చాసుండు న్లో, అంవోవల్టభనంయోగా గ్లాతా విగతకంచుకా. (శ గరియ నందోవిళుని తోడం గలయుకతను విగతకంచుకమై యొస్పె విదితకీర్తిి అని బదులు నెప్పెను. ఆ యికువురవచనంబులం విని లీలావతీచేచియం సర్వవిద్యలయందు సరస్వతింబోలినయదిగాన విజ్ఞాకనర్వార్థయసటం జేసి రాజడిగనయు_క్రియందును దానికిం గవి నుడీవిన చశత్యు క్రియం దును గలయర్థచమత్య్యా-రంబున శలరుచు మణిదర్చణ ప్ర్యతిమాన కపోలకలన్ఫునితకమనీయ ఈ చిరుచిరంబుగ నించుక మందనోనంబు ₹ఛావించిన రొజు గనుయగాని యిట్లు చింతించె కట్టూ! పీనిదుర్నయం బిట్టిది యని ఇెచ్చం జనదు. జేవి సమూావమాననుందునప్పుడ వీ; డిట్లు వచిందిన వాండు, వీనివచనంబుల శ్రీజేవియుస్తి తంబు గావించినయదిం ఈకారణంబులంబట్టి యారయ సీయిరువురకును సంయోగంబు యథార్థంబ యశసటకు నందియంబు లేదు" అనీ తలంచుకొని జేవి నంతఃపఫురంబునకుం బనిచి శాళిదొనునిం గాంచి యిట్లనియె కాళి చాన! నీవు చదారుణావరాధంబు సలిపినవాండ వయ్యు బ్రావ్హాణా వేషధారి వగుటం జేసియు సిెశీమముగ సరస్వత్యవతారమ వగుటం జేసియు నిన్నుం జంవక విడిచితిని. ఇతయ నా

ఇన్హో. ముద్దదాళీగదవ్యాలీ కపీంద్రవితుహోకథం

ఆందోపల్టభసంయొోూగా క్షా లొనిగనతకంచుకా, గీ, మొగినిగదముల వ్యాశియాముద్దదాళి, కవికులో త్తృమవితుషమొ్రైలం బేల గరిమ నందోవిభునితోడలలయ్రంకతనం విగతకంచుకయైయొ ప్పెవిదితకీ క్రీ,

చతు ే నళుచ్త గ్భ ము లకక్‌ జేళశంబున సీ వుండం జనదు- ఇందుకుం బ్రతివచనంబు వలంకళ నాయాజ్ఞ ననుక్షించు నది. ని న్నంబన్టుండని కవివరు అెతింగి ఇప్పినపవ్వుడ వెడలనడుచుట భావ్యమై యంండ సియందుం గల విద్యానిశేమంబునకుం చ్రియంపడి యట్టుగావింవమై శి, ఈ కారణంబున నీక చాకడకురా మొగమానెల్టక యుండుటయం నెజుంగుదు. ఈ దినమున భవదీయావ రాధంబు నిర్షయింపనే జాసిచేతీ నిన్నుం బిలీపించితిని గాని మళకిదేనికింగాదు. మవో వరాధి వని యెజీంగితినిం ఇత నీ మొకంబుంగాంచ నొల్లను, అని కరినంబునగం బల్కి_నం 7ణళిదాసుండును కరము రయంబువ నచ్చోటువిడిచి "లేచి తననగృవాంబునకుం బోయెం భూపతియు వాదినంబుందొట్లి లీలొవతి యుండునంకఃపురంబునకుంచోక యున్న వాండుం లీలావతి రాజు తనయం దుపేకీంచినకారగమునంటేసీ చింతానంతతిదంకురమానన యయమి వలువురం బ్ర యవయన్యల శాకాకడ కంసియు నారనికిం గలకోప కారణంబుం "జలిసిొొనం జాలక యతినిపుణమగు బుస్థివిశేమంబున నారసీ కాళిచొానునికి నతినిష్టురం బుగం దనచేశము పెడలిపామ్మని రాజు చేసీేయుండుముదలయును దనగృహాంబున కళతయ శాక యుపేకీంచి యుండువిధంబును బరికించి శాళిదొనుంవు తనవిషయంబున దారు తాపరాథంబు సల్పియున్న్నా6 డనియు 'తొనునందుల కొడంబడి యున్నదాన ననియు రాజు చ్రాంచి యున్న్నా6 డనిక్మూత్తము నిశ్చుంంంచి యాకృవ్చాదయంబునందుం టరి తపించుడున్నయది. ఈదిన మువఃకాలంబున నాడేవి నన్నుంకేం యోసీ 1. వ్రీయసకి రాగశేనా ! యేయనువునమైైన అేనిమనోగతం "బెటీంగినంగదా యశనిమనంబునం గల యన్యథాఫొావంబు మకల్పంజనును ; భూవతి యుపేశీంచినవిధంబున మనము నుపే క్షీంచియుండిన నరనికి మాననంబునం డోంచినదోవంబు విస్ధారకం బై యత్మిప్తయాసం బుక జీని బో కార్పం హాడక నిరూఢక్వంబుం జేందు: ఇందులకుం ద్వరితగతిం బ్యైయ ల్నింపం జను నని చెప్పి పంపినయది.. రొజు మనోగతం ెజుంగుట శె ట్లనువువడును ! ఇందుల శేమి సేయనగు $ / అని పురోభొగంబునకు దృష్జులు నిగుడించి, ఇదె! మనసఖి మధుసేన వచ్చు చున్నయది;. దీనికి రాజసన్నిథి సంచారమైప్రష్యాం బఫికము.. తరంగవతి రాజునకును లీలావలికని ఛీదము పుట్టినదాదినం దనకు శిరో వేదనావబేశంబుం గల్పింఛుకొని రాజి శయనాగారాథినొరం చీమధుసేన కొవ్చ!ంచి తొనింట నున్నది. ఇది రాజొనునర్తనం బున నతిచతుర గాన ననువున భూవతిమనోగతంబుం జెలిసిక్‌ని యుండకపోదు, కాన దీని నడిగి ద్రస్తుళార్థంబుం చెలిసికొన నగును అని యశుకొని యో మధుసేనా ప్రియ నఖ | మేము లీలావరీదేవి పిచారిశాజనం. బని యొకో మమ్ముం నన్నులనైనం గనుం గొనక యేీ:గుచున్న దొనవుః మధునేన ప్రవేశించి ప్రియనణఖి ! లీలాబేని పరచారికాజనంబయ్యొనేనిం గారభం నూడదా |

౭256 వినోదక థాకల్పవల్లి రానశేన ఓసి లీలావతియందు రాజునకులగోవంబు జనీంచియున్నదిగానం దళ్న రిజనంబునకు సయిర మట్టు లీలావతీపరిజనమందు కోపంబుండునొకో యని సంశంయంచి మందలించితిని, మధు'సేనం ఇవి యేటిమాటలే ? చళువులకు 'భీదంబు గలిగినప్వుడు నృతజ్ఞ తగు చరచారికాబనంబు చారలకుం గలిసియుండినభేదంబు వోనడంబం (యశత్నంబు లాన రిచియది 'నెరవేర్చినం గదా యేలికలకుం ,బ్రీతిగల్లినవ్వుదు. వారల నమ్ధాన గారవంబుల౦ బడయవచ్చు-. నేను రాజకులకార్య చింతాకులత్వంబుతోం జనుచుండి నిన్నుం ₹ాంచక యపొోవుచుంటిని. బేవికిం బ్రాణశుల్య వయినచానిని నిన్నుంగాంచితిని.. దీన నాచేయం ' గడంగు కార్యం బుచితాలోచనానియతినిర్వ ర్రితంబై నుఫలంబుం గలిగంచకపోదుం 'రాగసేను చీయనఖి | శాజకులంబుతో సంబంధించినకార్యం బెట్టద 1 తదర్థము నీవు చింఛాకలత్వము నందుచు ననుంగాంచి యది యుచికవిధి నిర్వ_క్రింం బదునని తలంఫపునం దలంచినవృకారం బెట్టిద ? వచించచేం మధుసేనం చ్రియనఖి ! రానగసేనా |! భోజభూపాలుండు బేవిని గాళిదానుని నిశా కరించుటందొట్టి శీవలచింతా సమౌశ్రాంతంబగు చిళ్తంబుతో సాళసాళకు నిట్టూరుపులు నిగుడించుచు 'రాజ్యచింక మాని భోజనాదిక్ళత్యంబుల నొల్లక వరిజనంబులు నపాదవ రనంబుగం బ్రాస్థింప స్నానాదికృత్యంబులం "గావించుచు కఇొవ్వరితోలాని మాటలాడ మదితరపరిచారికా జనంబును దనకడకుం జేరణాడదని నిషేధించి యున్మత్తునిచందంబు నను పిశాచావిన్రునివిధంబునను కాసోవనాకునివగిదిని నతికృవణశాజనం బై యలయుచుం బ్రాగాదయితావిరవావ్యధాదోధూయమాన మగుమాననంబుతో నతిదుర్చలంబునై. యథి గకపాండిమంబులై పొదనూపు నవయవంబులతోం గడుకరినంబుగం గవివరుని. నుడ్తివిన వచనంబులకు లజ్జించుచు హ*! యొట్టికఠినుండను! వశ! యొట్టిమనోపావిని? వో! యొజ్టివంచ కుండను! వి! యొట్టియవిమృశ్యకారిని! అని యిట్టి యాలాపంబులు 'నేయుచు నతిదుర్శ రావస్థం 'జెందియున్నవాందు,. ఇది గాంచి "ేవుు భూవతి యేకతంబున నుండునచ్వుడు 'పాదంబులపయింబడి యిట్టు ప్రాక్థించితిని. జీవా నీ విధంబున నతిదూరనమారూఢ్ల (ప్రియా విరవావ్యధావివళాంఠఃకరణుండ వై యున్న వాండవు ; ఇంకం గొన్నిదినంబు లెట్టుండిన నోర్వంజాలక సకలజననయనానందకరం బగుసీశరీరంబు నతికళోరదుర్దకాపరిణావృదం హీణం బయి యస్తాదృశజనమనో వేదనావివర్ధశంబు శాంబోయొడిని- భవద్విరవాంబునం జేసి జేవియు సీదిన్నశ్రయంబుందొళ్టి స్న్బానంబులేక భోజనంబునూని ప్రాణనాయకునికిం బరిహూర్తవ్యం భై నయిాజన్మం "జీల ? ఆకనిమనంబునకు సమాభానంబు గల్పింవలేని యా శీలం చేల? నాయకునిచ్చిత్తంబునం స్థాత్తమొ యందయించినయిానివర్యయింబు6 బోనడం వంజాలనియిాపాతి చ్రత్యం బేల నాథుని కవయోగంబు గానియానాసౌభాన్యం వ్టోబన్‌

చతుర్ధగుణటుచ్చము న! నాకాంగునిమనోగతంబగు భీదకారణంబుం 'బెలిసికొని యామహీవతికి మనస్పమాధా నంబుం కల్పించి యారనీకచతంనునినిండుకౌంగిటం జెలంగుచుండుటయొం'డె; నది తెలియని నాండు రజ్టావిహాన్నిజలంబులం బ్రాణంబులు వాస్‌ యాభూపరతికిం బ్రియంబు గల్పించుట యొంజెం దనకుం గ్నర్పవ్యంబు లని యెంచి నశవథంబున సభఖీనమతుంబునం జల్కి భవ దీయచరణనంస్త్యరణమాగ్రైవలంబవస్రాణ రైైయున్నదె ఛవన్శ్యనోగతరంబగు. భేదకార ణంబి చెలిసీన నది జరిన్భృాశలణు సేయ సిజ్ధవడి యువ్నయది; కరుణించి యది బెల్బం జశును, మోర లిరువురు నట్లు విరవావ్యఛాకులితులై యుండుటనలన రాచనగరు నిరానం డంఖై సొంపు దొరంగి యున్నది భవర్సరిచారకజనం బె నతినిస్టురదుఃఖిసంతతులం చెందుచున్నది. పౌరజనం బంతయం నుక్సవంబులు మాని దుఃఖనంళానంబుల చేం జింతించు చున్నయది. అనియు మజియు నేకవిథంబంల ననునయించి యడుగ భూవతి నావచనం బులకుం గరంగి ్రియాదురవస్థా శ్ర చణంబు చేం గనుదమ్మ్థులనుండి "జండిబానుంబులం గార నన్నుంగనుంగొని యోమధు నేనా చెప్పెదను విను మని యిట్లు చచించె. పిసీ | మధుసేనా నాకం 'జేవియగు లీలావతి ప్రాణంబుకం టెనధికరా లనియు6 గాళిదొనుండు వరమమ్మిత్రం బనియునమ్చియుంటిని- అట్టియా రెండువ స్తువులును నాకుంగాకపోయి, ఇంక సీశరీరంబుతో నొండె ఫీరాజ్యంబుతోనొండె నాకుం గావలనీనది యేమియులేదు, ఈ రాజ్యంబు సిధన కనకవ న్తువావహానసంపవయు బ్రావ్యాణసాత్క్భ్చుతంబులు గావించి కొననంబులకుం జని కమలామనోవారునిపాదారనిందంబులం దలంచుచు శరీరం బుండునంతదనుకం గాలయాం వనంబు సేయం దలంచియున్న వాండనుం అనిననే నాభూవలితో బేవా! జేవి రీలావతియుం6 జాళిదొనుండును మోవిమయంబున ఇశేయవరాధం చొనర్చిరి? వచేని యవరాధంబు గల దని యొవ్విధంబున మోరు నిర్ణయించితిరిం అట్టు నిర్ణయించిననాండు చారి నడిసిగదొ దండించవవలయం! అనూయాకులికవ్చాదయం కిందజో యొన్వియో కవటంబులు నీయ చుండుదురు+ వారల కది మై జగుకాంయి. జేవానీ శీం జెవ్చవలయుచే! అన రాజిటనియెః సీమధుసేనా జరిగినవృ కంబు సీశెజిగింతు వినుము "జీఐి లీలావతి కాళిచానుని యం ెక్టుడును బ్రేమంబునం టపువ _ర్థించుచున్న యదిం ఇందుళుం చార్కా-కా7ా నళండు 'జీశ్యాలంవటుం దని జే నుపపీశీంచ నాచేవియుంగవింగుఅించి కర మనురాగంబు మోజు నాతని సన్హానింపు మని వల్కినయది. లీలావరిచిక్రవలకంబు ద్రానీనరంగళారునితో నిలీ లాజీఏ తొడయందు నల్లనిమచ్చ యుండునట్లు కవి నెస్పియున్నాండు. వరీకీంచిచూడ నది చాన్తవంబ యయ్యు, మజియుం గొందజిపలనం శాళిదొనుండు స్రీ వేమంబుం చాల్చి వచ్చి లీలావలితోం బొం దొనర్చుచున్నవాః దని నినియున్న వాండను+ కవిపరులం కాళిదానుండు మంగలి యని కని పెట్టినదినుత నామనంబు వానియెడ సంళయాకులంబ యయి యుండీయు తదీయవిద్యాగవికేషంబుసందునం ప్రీతి చే నాతని"నేమనకయంండియాాయ వరాధపరీకగింబునక్యంభయంవడి నాయెదుటి! రాకయుంన్నయాకనినిదూతి కాముఖంబుగ

విశనోదజా

258 వినోదక థాకల్పవల్సి

రప్పించి లీలావరీశాళిదానులయడం గలుగుదోషంబు:. బరీకీంచనెంచి చమత్కార సమస్య నొకటి కవి నడిగన నాశండు నాయజిగినవద్యార్థంబున క _శ్తీరార్థంబు వచింఇెం ఆట్టు కవి చేవి సమోపముననుండునవ్వుడు నెప్పుటయును ఆవచనంబునకు దేవి నవ్వుటయుం “గాంచి వారలయెుడ దోవంబు నిర్ణయించితిని. దాక్షీణ్యంబునం జేసియు 'జేవి వత్కివ్ర తక పరాయణ యని దృథఢముగ 'నెజింగి యున్నవాండను గాన సీదూలు నివ _ర్హింవం జేసికొను “జేమొ యనునందేవూంబువేశను బేవిని ేచేమి సేయక యున్న వాండం ఇది వృత్తాంతంబు అని ఇప్పి రాజూూరకుండెను,

ఓిపి! శక్‌భనా! యాభేదము దురాళ్తు 'అెవ్వరో భోజలీలావకులకుం గల్పించి యుంన్న వారు, శాజమనోగకంబగు "భేదకారణము చేని శెటుకవడిన నావతివ్ర, తాలిలకము రాజుహృదయంబునకు సమాధానం బేదేని యొనరించు. ఇది జేవి *వ్విథి నెజిలింప నగును ! అని చింతించుచుం బోవుచుండ నీవెదుర్తైతివి. సీవు 'జేవికిం టబ్రైయసజావి గాన నిది యజీంగింవం గలవు", రాజివ్వు జార్యుండగు బుద్ధిసాగరునితో జేదియో రవాస్యా లోచనము జరుపుచున్నవాండు గాన నన్ను౦ బిలువం డని యియ్యెడ నింఠదనుకం దడనికిని, బుద్ధిసాగరుండును సభాభవనంబునకుం బోయియుండు, వను రాజనసమాపమునకు౦ బోవలయు. మోరును బేవికడకుం జని వృత్తాంతంబు ని జేదింపుండుం అని వెప్పీ వారలతో నిష్కాంక యయ్యొం నాటకచ్చ్భాయయందుం దృతీయాంకము సంవూర్షము, చతున్ధాకము, బుద్ధిసాగరుంకు వ్ర వేళించి. కష్టము! కష్టము! నా కీయథీకారము గలిగి యుంళ

ధ్రనుక నెంతనుఖావవాం భై యుండెనో యివ్వు డంత దుంఖావహూంబయి. మూుగిక్షిసయ్వుది కట్టా! యిదీ యవ్రతివిధేయం ట్రై నసంకటంబునంప్రా ప్తం బయినయదిః ఎట్టినంకటకాగ్యం బులయందు నయిత మనాయాసంబుగం (ట్రైవక్తించి కార్యంబు నెరవేర్చంజాలిన నా బుద్ధినిశేమంబు దీనియందు: గుంఠితం ట్రై చేయునదిలేక సంభ్రమించుచుండెడిని, సకలక్లలా విచత ణంండును సర్వసర్వం సవోచక్ర,ధకార్వహుందును మూ్తూర్రిమంఠుం ట్రైనమన్మ్మ భుండు వోలె వెలయుచుండువాందునగు నీభో జకుమారునికి మన్మధునికి రతీదేవియంంబో లెళు జృరం దరుని కిర్మద్రాణియుంబో లెను మురవారునికి తీరసాగరకన్యకవో లె ననూనరూవగుఖవ్రిభ్ధవ్ష కళావ్రమాఖంబులం దద్దయు సమానయగు నీలీలావతీచేవి జేవి యయినకతంబున వృద్ధ రా జగుసింధదళునివంశంబు నర్వజనాభినందనీయం బ్హై యమంచానందంబుళు సమకూర్చు చున్నయది యని యుబ్బుచున్నందుకు మనోళోకసానరంబున మూనింగి పోవలసివచ్ళెం

చతుర్ధగుళుచ్చము లిక9 శాజునకును దేవికి చేను బిద్ధినెప్సి యొప్పించంగలవాండమై యున్నా/డను, ఇంఠదనుక నవ్విధి జరుగు చువచ్చినదిగాని యివ్వుడు (ప్రృష్భృ తృంతైనభేదంబునండు. నావచనంబు నభ్యువగతంబు గాక యున్నది, భూవతియైన నావచనంబు నిషేధింవకయంన్న వాండుం జేవి శే నిట్టి మవోకఠోరవ్యవసాయంబునుండి నివర్తింవంజను నని యొంతనెప్పినను అర్య! బుద్ధిసాగర ! నీవచనంబు నా కనతిక్రృమణీయంబ యయ్యూను నిందు నాయతిన్ర మావరాధంబు తుమించ "వేండెదను. మద్విమయంబున నయినయిాళకొలీనంబు నమ ల్‌ జనులకుం 'ెలియక మపవారాజువెవి ఇక్కియుండదు అజ్రియవరాధంబు నర్వజననమతుం బున లేదని యనిపించుకొని జీవించినం గదా సీంధులరాజావంళంబు ప్రజాపనాదోవ వాతంబు గాక వన్నెశెక్కు.. మెట్టినయింటికిం బుజ్రినింటికిని గీరి సంపాదించి మించుట మించుబోడికిం దగవు గాని యంచితరీతిం దొజంగి నంచలిళక్సీత్తి యయి యంండుట యుచిశంబు గాదు+ ఇచ్వుడు జీను రాజునెదుట సకలపారజనంబులు నూచుచుండ పహుతాశనునిం ఆ వేశించి నామయెడం గలిగినదూయి వోంగొట్టుకొందును ఇందు భూవతి నమ్మతింపడేని రజ్జువిమోన్ని జలంబుల వైనం బ్రాణవరిత్యాగంబుం 'జేసకొనియదను, ఇట్టి మవికథోరమగు నపవాదంబు నామాననంబు వైరింవం జాలదు నీవు నాశ్వశురుం దససింధులభూవలతికిం బ్రియమ్మిక్రం బవగుటం జేసియతనివంశంబునకునేమంబ కాంత్షీంచు వాండవు- ఇట్టియపయశం చొమజోసీయునికలంబునరుం జేరనీకుండం జేయవలసినభారంబు సీడీయయియంన్నది- నీవు నాక శ్వశురతుల్యుండవు. నాయొనర్పంబూనినవదోమనంతోళన కార్యంబునకు నహాయుండవై యుండంజనును నాసేయువృణామం బంగీకరించి నామనో గతంబు నెరవేర్చం బ్రాణ్థి ంబెదను; అని వచించి తనపట్టు వదలక యున్నది. ఈదూజు వోవంేసికొనుట భోహానికి నిన్టంబుగం డోంఛెడిని. కాదేని యిందు జేసేమనోవృ త్తికి విరోధంబు సలంపం దన కిష్టం బుండ దని యనునా? ఆయిరువురయలిప్రాయంబు. నట్లు ననంబడు చున్నది+ దీన నెట్టియనర్థంబు లయ్యును నా'నేర్నునం దప్పింపం గూడనివియం లీలావతియన్న భోజానికిం వ్రాణంబం ఆచేని శేదేని యహాయంబు నంభనించు'నేని రాజు జీవించలేయు. రాజున కేయెనం్‌డు గలిగినం బౌరులు నిరళనాదివృత్తులం. ట్రైణంమిలు సాలించుకొందురు. నర్వంబుసొక్కయడుగున నన్టంబయి. పోవ చాగది? రాజాజ్ఞక ర్త వ్యంబు. లీలాడేవి కన్ని శుద్ధి గావింపం బేయవలసినపనులు నేయక నాకుందలన్రాంతతప్పదుం సర్వవిధంబుల ధర్మంబు జయంబు నొందుంగాత. ఇదె భోజుండును కతిషయజనవరి వృతుండ్రై భువేళ్వరీచేవాలయపురో భాగంబున నున్న వాండు* లీలా జీవియుం దక్కమల సరస్సా్నాకయొ యిదెను తాళనునికడశేలపజెంచు చున్న యది.కట్టా! రాజనియోగ ంబతికరి నంబు, ఇట్టిమసోకలోరనంకటంబులందు నమోవమున నుండవలయునన్నవిథి సేకలకుఏ దప్పించుకొన నాకుం దరంబు గాకయున్నది. అనుచు నిష్కాఏంతుండయ్యె.

శుద్ధవిమ్య_ంభము?

260 వినోదకథాక ల్పవన్సీ 'పౌరపుకోహిక ్రముఖవరివేష్టికుండ్తై భోజుందు ప్ర వేశించుచున్నాండయంం భోజుందు, (సాన్రముఖుండగుచ్యు) కట్టా! ముట్టి బెట్టిదంపుంబని కొడిగట్టవలసివక్న మం నవసౌ భాగ్యవిలాసలక్షీ కరవై నాభీకముస్థంబునై యవనీలోకవిలోచనోత్సవమువై యానందనందోహమై భువన స్త్రత్యమనోజ్ఞ మంగళరమావూర్హ్హ్వూవతారంబుై యవదాకం బగుజేవినెమైనమా నావి చూడంచో నిం $లకెం లీలావతియందు లోకావవాదంబు వృ త్తంబయి యుందుటంజేసి యిీజేలి యకలునవ యని రమొఆజింగియుం నగ్ని శుద్ధికిం బూన్సవలసివచ్చె. ఈబేవి యన్నంబడిన శే జీవించశ కుండను గాను, వెంబడిన యావుతాశనునిం బడి చేనియందుం. జేసినయవకా ధంబువలనం దవ్పీంచుకొనిమొదం ఎ ఉ. నారమణీయ గేవారమ నానయ నామృతవర్తి నాయశ శ్యారదచంద్రి కాని చయసారనుథాకర శేఖ నామన స్సారసను వ్వ భాతరుచినంతతి నావృాదయైకసారవి | స్య్బారన వేందుకాం కముణి ఖానురహారము: చాయనో ర్తునే వురోభాగంబునకు దృష్టులునిగుడించి. ఇదె బ్రావ్యాణో_శ్రనులు హు తాళ్యన్నున్లిః బ్రుజ్వరిల్ల ౦ జేసీ యథావిధి విధివిహితమంత్రంబుల థి యిన్ని దేవునిం స్రార్థించుళున్న "చారు "నేచథ్యంబునం చ, అనుదిన మేము నిన్ను నియ తాత్మతం గొల్చుచునుండుటక్‌ భవ న్మనమునం దృ క్తి గల్లుట శ్రుమంబుగ నిక్కువ మయ్యె జీని యా మనునిథకీ రికి న్యువనమాన్యునికి న్న్రాయ మారం జేసీ యా వనజదళాత,. గావుము జవంబున నియ్యెడ వావ్యవావానాం "వెండియు ేవథ్యంబున చ వరమపతివ్ర జామణిని భానురసద్దుణజాలమండితక నిరుపమసద్యశోవిభవనిర్మ్య లవృత్తను గావునుయ్య యో వరద దయానిథీ జ్వలన వాయునఖా సురవంద్య యిష్ట న్స్‌ నిరుపమథర్మవత్సలత నేడు గదా గనుగొందు రీభువిక్‌ + భోజుందు. కూలా! పౌరజనంబులు సయిత మాీచేనియందు భ_క్షిమెయి నిట్లు ఘోషించుచున్న వారు. పీరికిం గలగ్ర్రేమంబు. జేవియందు.. నాకు లేళ్ళపోయెం. గళ్ళ! నానంటి యతికరినుండును కృళభ్య్నుందు'నెందును కలంబే?

వతు ర్ధ్‌గు ఖ్‌ చ్భము లి ఉడ్‌ ఈరమణీయగా్మాత్ర శరదిందునిభాన్యను బ్రేచు మోజు ని చ్య్భారతిం జంద్రశాలల నిశాకరకాంతవినిర్హి ళంబులకో సారనతల్పశళంతతులం జందనపల్స పకల్పితంబులక్‌. శీంచి జే సుఖంబుం గని చిచ్చునం స్రోకెద నిమ్టురుండమై- "బేవథ్యంబునంగలకలంబు భోజాండు, (దృష్ట్రులునిగుడించి) ఇబె 'జీవియు స్నాఠమై భువచేశ్వరికి వలగొనుచుం డ్‌ మంగళమాత్ర భూమ యయి మానికభాతదుకూల వేలమొ నంగతన వ్యపాండంరు చిచారునుదుర్చలగండ ఇగ కొ యంగ జరాబ్యలత్మే యగునంగన యిష్ణు కరంబు క్షీన్నమై యంగముం గొన్ననవ్యవిరహావ్యథ యోయన నేంగుబెంచెడ్‌క * ఈబేనింగాంచియే యచటం జేరియంండు వారు నందడిసీయు చున్నారు ఆంత యథానిక్టీ చు వేమంబులో లీలాబేవియు నఖ రాగచేనయుం బ్ర,వేళించిరి జీవ సఖి రాగసేనా! నాయందుంగలిగిన యాదూజు నమస్తజనంబులకుం జెలి యక రాజుజెవి శెక్కూనా! ఇందు రాజు శా చేమి సేయంగలండు! ఆతనికి వంశంబునం గలిగినకళంకంబుంబోనడంచుకొనుట భావ్యంబుగా టె! ఇందజయొదుట వాంతాళనునిం బ్రవేళించి విశుద్ధనయ్యెద- రాగ సీను జేపీ ఇట్టి సావానంబు సనునా! చాప్పాయమాతేకణ యై సమౌవ మున నిలువంబడి దుఃఖథరంబున "రోదనంబు సేయుచుండు వర్సను విరజాంబుజ నూర డింపుమూ! వెళ హైసంబగు భవడ్విరవాంబు నహింనం జాలక యాకుమారిక పటాంచలొ వృతముఖియై ఇభూయంచా! నన్నుం దల్లిలేనివ్రజిగాం జేసి పోయెదచే! ఒక్కనిమిషం చటైన నిన్నుం జూడక నే నెట్టుందునే! ఒకతణంబు ాంచకపోయిన వల్ఫంబును చాసిన -భీనువుచందంబున చియ్యెయ్యెడలనో వెదకీచుండుదువు! అట్టి నీశ్రేమం బెవు జెట్టు వోయెనే? నన్నుం బౌసీపోవ సీకుం ాన్హైట్రాడుచున్నవే! సీవు నిక్యముగ నుతొవక్సల వయితిచేని నన్నును ఇెంటం గొనీపొమ్మా! అమ్హా! అని యిట్లు వగచుచున్నది. కనుంగొనుము, చీని (ఛాన్సగద్దదంబుతో) నఖ రాగ సేనా! చేను సమ స్తటంధుజనంబులఎదునాళ చదులుకొన్న బొనను* ఎవ్వరిని గుజించియు నాతో మందలింబకుము, నాకం గన్నులం చింళాజడంబుతై. కానరాకున్ననిం అర్భవుత్రునిం గాంచి తళ్చాదదవ్రణా మంబునం బూతమై యూద్దీష్టశార్యంబునకుం గడంగజనుం ఆరనిశడ శేంగదము,

లగ్రలై వినోదక థఛాకల్పవల్లీ రాగసేన, జేవీ యిటు రమ్హః ఆజె భూపతి మంత్రిప్త ముఖు లెడగలున _నిలువరి బడియుండ నొంటరిమై నేదిష్టవటవిటషి క్రిందం గూరుచుండి శలవాంచుకొని భవద్విర వా వేదనాసహిమ్టుకం దోపించం 'జేయుచున్న వాండుం 'జేవి. (రాజుకడకుంజనిఎ ప్రానాథ ఆని సగముచెప్పి మాట మరల్నుకొని మవ రాజీ యని సంబోధించి, "నేరు నవవన్న్మథనున్న ఛాయమానుండ వైననీకుంబల్ని ైతిని. నిన్నుం 'జేవట్టితిం శాన నాకంటె థన్యయు మాన్యయుం "లేదుం గీ లలన లాత్మవ్రియులకోడం గలయు వేళ, నిన్ను మనములం దలంచుచు సీరణాత సాయకనుఖఎబుః గ౦తురు వాయ శెప్పు, డిట్రినినుం గూడినది వరు చెట్టు నోరు, ఇది భవన్రానసంబునకు విదితంచై యుంట నాకం గాంకీకంబు, చరలోకగతంబ యును నీజనము స్త _రవ్య మని యనుకొనుటయ చాలును అస్‌ వందన మొనరించె, భోజుఎడు తలవాంచుకొని జేవిం గనుంగొనకయ బాప్పాయమాతేత్షణంబుల భూమి వలనికింగాంచుచుండె అప్వుడు సథ కోనురడున్నా_ప్రికుం డిట్టనియొం శారా! గీ మహిని లోకో _త్తరుల వైనమానసములు, వజ ములకల టెం గరినత్య వై ఖరులను గుసుమసంతతికంటెను నోమలత్వ; మందుచుండును 'బెలియంగ నగునె వాని, ఆనిన సభోనదులు “భోజునికిం దన దేవియందుం బ్రణయభరం 'బెంత యుండియుం బరావవాదఖీరుత్వంబునం జేసి యగ్నిం బడంబోవుబేవిని నివ_ర్థింపంజేయక యున్న వాందుః లోకో తృరుండు గాన నాజేవిగుణగణంబుల కుం ియంవడి మనంబునం జింతం ౫పారుచు న్న వాందుం అపవాదభీరుత్వంబునం జేసి యితికఠినుం డ్రై యన్నిళుద్ధి కొడంబడినవాందుో అని యికండు. నెప్పినవచనంబు వ్ర స్తుకొన్ధానుసారంటై తోతెంచుట కరం బభినంద నీయంబయని యనిరి, రంగ స్థంబున- 'జేవి (సూర్యుని గనుంగొని) భగవంతుండా! నీవు జగచ్చత్యువవు* సర్వంబును నీవె అుంగుదువు. సర్వసాత్నీవి, నానుడువువచనంబు సత్యం భైన, నన్ను రతీంపుము, శా జాగ్రతి న్వవ్న కాలేపి నువుస్తా యది మే పతిః భోజ వవ వరం నానో మచ్చి శ్తే భావితోపి న (టీ. జాగ్రలి= మేలుకొనియుందునప్పుడును, బ్వష్న కా లేపి=స్వ పాన్షి వస్థయందును; సుషు ప్తౌ=నుషు_ప్య్యవస్థయందుకు; భో దటీవవరం=భోజభూపతియే గాని, అన్యః=ఇతవపం డైన, వతిం=ధ ర్త! మచ్చిత్తేంనోస్ఫాదయంబునందు, భౌొవితోపిన.= తలందరబడీన వాం టైననుగాందుం

జీతు రగు ళ్‌ చ్చము లీర5 గీ. జాగరణశాలమందును స్వవ్నమంద్యు మణేనుము్రిని భోజుండేమగండుగాని యన్యనరు మాననంబునమైనం దలంపు నాకు నొల్లమి తెల్టంబ నళినబంధో.] అని వచించి వుతాశనునియందుం శవేళింద బోయెను, పౌరజనంబులు వోవనో శారంబులు నలివిరి. నా_స్తీపండు శోకవిప్వాలుం ఢగుచులేచి యోయంబా! యో యంబా! యాసావాసంబువలన విరమించుకొనుము, నేకళును విరజాంబుజయంం దల్లి లేని బిడ్డల మయితిమే! ఓఠండడ్రీ, నీ కింతకరినతద్పముగూడునా! ఈకతోరవ్యవసాయంబునకుం బూనినమాతల్లిని వలదని నుడువం జనదా!? మాయొనరించినపానమా! యిట్లు నిన్ను వాన్బంధన మొనశ్స్చె! ప్రాములకంబె అధికురా అని యీజేవిని భౌవించుచుంటి వే? ఆ చ్రణయం -బేవుయ్యె! ఆబముకూనం బెట్టు వోయె! ఆ చాతీణ్యం 'బెక్కడకుం జనియె! అయ్యోో చైవమా! నీకు దయలేదా! కష్టముకష్టము! అక్కుటా! నాయంబ జ్వ ఎనంబునం ఛి, వేశించె; వి! యని మూర్భవోయి భూమిపయిం బడియె, నాటక చ్యాయయందుం జతుర్దాంకంబును సర్వము సంవూర్మము, అవానాప్తోనానాలు అవ్వుడు చభొసదు "లెల్ల వారు న్నాస్టికనిపాటుం గనుంనొని యచబ్బ్చెరువందుచు నాండొరులతో నంతొవవచనంబుల నిట్టనుకొనిరిం లీలాబేవి జ్యలనంబునం ఛి, వేళింవ న్స నా స్తికందు మూర్భవోవుట ఇల? మశియు నీకండు తానీ దేవిని యంబ యని సంబో ధించుచున్నవాండు; వస్తు సందర్భవి శేమంబునం గలిగినరనపారవళ్యత చే నితం డిట్లు మూర్భం శిందినన్ను జెందవచ్చుంగాని యంబజ యని లీలా దేవిని సంబోధించుటయం; విర జాంబుజయు. బేనును తల్లి లేనిశిశువుల మైతిమే యని వచించుటయు; భోజానిం దంశ్రీ! యని కలుచుటయు కారణములేక సంభవించం కాలవు' మజకియం నితేండం శాఢమూర్భా శాంకుండ్రై యాండుటం చేని నిజముగ న్నాస్తీపండు. గాండనియం భోజభూ పాలంనినుత మ్తయుం జోంచెడిని, ఇందుం గలిగిననందియంబు వోనడంచుట కీమవోకవి గాని యిత రండు శక్తుండు గాండు, ఇంత తడవయ్య్యు నికనికి మూర్చ నివ _త్తింపకయ యూన్నదిం ఇది నివ్నర్దింపం జీయునుపాయంబు నాతండ మయొయింగును అని కలయ నాలోచించి సించాపురాధ్యకంండు మొదలగువారు మహాత్తా కవికులతిలకమా! సీవలనం బ్రైవ _ల్పితం భై నయీనాటకచ్చాయ కరము రసావవాంభ్రై యున్నది. లీలాజేవిచరితంబు కడనుట్టం గాంచవలయు నని యక్యుక్కూంఠానం ్హ్ర మములతోనుండ నీనా _స్లీపనికథ దానికంటిం గుకూవాళావహం బయ్యు. తొలుత నిశనిమొర్భృనివ ట్రింవంచేసి ఏీనివృత్తైంతము మాకుం

వీడ వినోదక థాక ల్పవల్లి

గర్జపియూ్య్యూమము గావీంపుము, అని వేండికొనలాం గవివరుండును పీఠంబు విడిచి లేచ యంతకుం గొంఠదూరంబున నతిగంభీరాకృతియై నికామమొమరం జెండియుండు నంగ వల్లితో భూళిభూనరంబులగు నలకావళులతో నతిమలినం బయినచేలంబుతో నిరాభరణ నుందరంబగు నెయమైగయితో నలతిక్షిష్ట యగమాలతీమాలికయుంబో లె నొబ్బుచుండు కాంతావఠంసంబుకడకుం జని యోచేవి! సీప్ర్రియకనూజారం దీని నూరడింపుము. ఇది యినా _స్తికవేపుంబు: జాల్చివచ్చినవిద్భాసర్వన్వ వేదిని గాని ఫురునుండు గాండు. భవ త్ఫుళారత్నంబగు తరుణాంబుజ యియ్యెడ సీవిద్యాసర్వస్వ వేదినీ వేషుంబుతో నున్నది బసుకాలముగ వీ వీసుతావిరవాంబునం బరితసించుచుంటివి. ఇచ్వుడు నీకుం ట్రియ తనూజూప్రాప్తిం జేసి భోజభూపాలునితో నధికకొతుకంబున ముదంబు వడయం గలిగె; వైళంబ చ్తీయశనూజ నూరడింపుముం, ఆనిన నాయంగనామణియుం6 గనుదమ్ములవలన చామవుబిందుబ్బందంబులు ధారలుగట్టి స్తృనతటంబులంబడి విశీర్ణళం గాంచి యిలవం౫ం బడ నత్యాయశతంబులు నతిధవళంబులు నవిరళవత్ష్మ మాలికలు నగుకనుదమ్ముల నంళకుం 'జెంళత నుండుకనభ ర్రమొగఎబుం గాంచి యవిరళగళిరచాష్పంబుతై యొవ్వునశనికటాక్ష (బ్రీతణంబుల నఖిమతి వడసి సం్థ్హమంబున జేళెంచి మించినళోకేగంబున నలయుచు నాతరుణాంబుజ నెత్తి తనయంకతలంబున నిడికొని వత్సా! తరణాంబుజా! ఊరడిల్టుము! “ఊోరజిల్లుము! ఈశోకంబు మానుము, ఇబె నీ వెన్వ తె యస్నియందుం బడియె నని ఇరిక ప్‌ంచి మూర్శృం జెండితివో ఆ నేనిబె నిన్ను నూరడించుచున్న దొననుః కనుదమ్థాులు జజచి "కనుంగొనుము. ఈచేరియుండు సీవ్రణయనఖులకు మదం బొనగూర్వ్చుముః అని ఇెచ్వుచ్చు చానిమొగంబుం దుడిచిన నవ్వుడు నా _స్టెకబేమంబుతో నుండుపిద్యాసర్వన్వ వేదిని మూర్శ "జలిసీ కన్నులు వికి చూచి తన్ను నంకతలంబున నిడుకొనియుండు కాంళామణిన్నర్శంబు తనజననిళరీరన్పర్శం బని నిశ్చయించి యాబేవి యియ్యెడకు రాణతంబు దోవమికిం జిం తించుచుం గలయ నవలోకించు చుండం బ్ర తౌవపాలుం డది గాంచి మానసంబున నత్యా శ్చర్యంబు నొందుచు నోమవోత్తా కవివరా! యాకాంతాతిలకంబు ధారానగరనాథుం చయినభోజభూ పాలునిజేవియగు లీలోవతిలోూ! యని యడిగిన మవోకవియు నా నని యు శ్తీరం బొసంగ నారాజా కడు సంభృమించుచు నోజేసి! లీలావతీ నీ పెట్టు లాం టరివై. జేషాంశరంబుం చాలిచి ౦ ట్లలిైై న్యవృ త్తితో సంచరిందం గతంబేమి! వమ యంతియు ద్రుపదళనూజయు జెట్ల ట్లలిక్షివ్రదశం బొంది ఆయిట్టు వచ్చియున్న చాన వని తోంవెడిని. ఈమవాోత్రునివలన నీవత్తాంరంబు ఇెతింగితిని ఈశనిని చైనం జన స లాద్చును. భోజభూూ పొలుందు నిన్ను న శ్రైదణూసి యున్న వండు! అని యజిగిన చా యంగశాతిలకంబు లడ్జావినతాననమైయుంరడే. నాచేవితోం. జనుబెంచియుండురానసేన

శఛతుర్ణగుభోచ్చము ల2డిక థి యనునది యోరాజూ! ఏ రిపవవురు నొళ కారణముచేత నగరంబు వాసీ యియ్యెడకుం జను "జెంచియున్న్మారు; ఇది యామహీవతియుం దననుతకు సంభవిం చినక ష్ట్రంబునకు వగచుచు నికటస్థలంబున నిలువంబడియుంన్న వాండు; అని యతనిం జూపెను, అవ్వుడు సీించాపురాధ్య తుం డదవంమిళా మోదంబునం జెలంగుచు సమోపమున నుండ. భోజభూ సాలం నాలింగనము గావించుకొని యానందబొవ్చటిందుబ్బందంబు లొలంక వత్సయగు విరజాంబుజం దోడొ్కానివచ్చిలిళే యని యడుగ నితలో సమిపమునకుం జనుటెంచి వ్రణక యయి తనపేరు నెవ్వుకొను నా భోజనుకం గెంయిటం 'జేరిచికొని యాదల మూర్కొని యంక తలంబునం గూరుచుండం బెట్టుకొనియెం స. ఈవినోదకథావల్లి నింప్రులాలుకు, నాల్లవగుళు చృమున రమానాథ నిన్నుం, బూజెచేనితి యాచభూభువనభర్ణు రాజనోపాల శుభకీర్తి రంజిలంగా ఇది శ్రీ రాధా నాఖచరణకమల చంచరీ కాయమానమానస భారద్వాజకులవవి ర్త, తిరుమలార్యప్కుత్త పెరుంబేవీగర్భ జన్మ చిలకపొటి 'జేంకటరామానుజళర్మ వ్రణీశంభైన వినోదక ఖాకల్పవల్లి యందు: జకుర్ధగుళుచ్భము సంశ్రర్జము.

శీగౌామజయము* శ్రీరా థాకృష్ణవర ట్ర వాణే నమః, నినోదక తాక ల్ప వలి ౧౧ వంచమగుళుు చ ము ఎజలపసీ వాలా మ౦0ంగళాచదరణము కం శ్రీ, రమణీరా ధాముఖ, సారసనయనావిలానసత తానుభవో దారశుభవిభవబంధుర, ఇారిర్రుని ేను నతులు సలుఫుదు భక్షిన్‌,

అంతబౌద్ధ వేమధారిణియగు విడ్యాసర్వస్వ వేదిని యు నామహవాోకవిం 770చి యూ మవాశ్తా సనీబుద్ధిచాతుర్య్భంబునతుం గరంబు మెచ్చవచ్చు; నూతనసం[గ్రథిత మగువస్తు నం దర్భ్శవిశేషంబున రసపారవశ్యతం గల్ప్చించి ; న్వాప్తిక 'వేషంబుధరించికొని సీకడవ యుండి నిళ్ను మోసపుచ్చుచుం బెలియంబడక యున్ననన్ను విద్యాసర్వస్వవేదిని నని యందజక నిస్సంశయంబుగం జెలిపితి వంతియకాదు ; నేశు భోజభూపాలుంనికూంతురం దరుణాంబుజి ననియు విద్యాసర్వస్వ వేదిని వేషంబున నిట్లు వ_ర్రించుచున్నదాన ననియం సీయర్థం బతి రవాస్యంబు దీనిం జెలిసీకొంటివి శాన నీవు ఫురుషోవతారంబుం దాలిచినభారతిజేవిచే యనవచ్చును; అయినను భవద్ద్విథితవన్తువగు నాటకంబున నాజనని లీలాబేవి హుతాళనుని యందుం బజీనది యని యెజింగించితివి; మకీయం సీయవ్వ నాజనని యనుచుం జలియం జెప్పితివి ఇది వూర్వో _శ్హరసందర్భనూలకు విరుద్ధంబయి శానంబడుచున్నయది,. గ్షిన్లి!ి ననూధానంబు బెల్చ్పనగు ననిన నాకవియు నోనుందరీతిలకమూ! నీచళురరకు "నేరు గశంబ్లు శ్లాఘించితిని. సీవంటియతిచతురబుద్ధియుం దదనుగుణముగు నేర్పును చతుస్పమ్యద్ర్త ముద్రిత ధథరావలయంబునం గలకలుపకంటులయందు లేదని విన్సష్టంబయ్యు* భోపీభూపాలంనికను జాత వనుటకుం దగిననకలకళా-చాతుర్యంబు సీ కొప్పియంన్న ది నీజనని పాొతాశనునియం దుం బ్ర వేశించినయనంతరము. జరిగినవృత్తైంచంబు సీరాగ నేన యనునీజనన్నిప్తి యసఖి నెవ్వూచున్నది వినుము, అని యారాగసేనంజూవలా నాకాంళొతిలకం చిట్టనియె, ఓ ఛర్భృచారిశా వచించెదను వినుము జేవియగులీలావతి బ్రజ్వలించుచుండువు కాశనుని[0 బదకీణంబులాచరించియంబరతలచుంబిక రొళజ్య్వాాలొమాలి కా ఖీలం చై యొవ్వునాకీలియం దుం దుమిశను, చూచుభుండుజనంబులు కష్టము కష్టమని బివాకారంబులు సీయుఖు బిట్టు నువాకలకలంబు గావించిరి. ఇంతలో నాహసుఛాళనుండు నాన్రీయణ్య్వాలాజాలంబు

పవంచమగుళుచ్చము లగ? నుపసంహ్భృ రము గావించుకొనిచందనవంక శీతలుండై విద్యు శ్రేజపుంజంబుఖభాతిందోం చుచు నాజేని కంచుశేనియుం చౌావంబు గల్పించక యుండె. లీలావతియు వికచారవిందనందో పామూునుండి యానిర్భవించులక్ష్మీ వో లెన మ్లూనకునుమమాలయుం నక్ష్మిష్టసర్వావయవయు నయిం యన్నృృష్ట్రవిస్ఫులింగంబయి యథాపూర్వముగం దోంచుచుండు ధౌతవస్త, ంబుతో నుండి నంగాంచి జనంబులు మహాశ్చర్యమగ్నమాననుల్రై యూ దేవిపరమపతి వ్ర,తాత్వం బం నంస్త్‌ తిం భోజభూపతి యది 7గ౦చి మించినైప్రేమభరంబున నాజేవిని శరంబు వట్టి యన్ని కుండంబునుండి యొతత్తి దస్వుల నిలిపి లజ్ఞావనఠళిరుం డగుచుం బళ్చాత్తాపాఖిభూతుండైై జీవి త్షమింపుము! నేను పరమపాపిస్ధుండను, నన్ను శీ చే మనుకొందును. నీపరవమపతి చశాశ్వం "భెక్టరకం బెల్బం బైనయవిం ఇట్టి నీశీలంబు: దలంవక నీయం దన్యథాబుద్ధిం గావించిననన్ను నీ వెట్టిదండనంబు సలిపినను సమ్మఠం బె. ఇన్నిదినంబులం నీతో సనవావానం బొనర్చియు సీవిశుద్ధస్వ భావం 'బెబుంగనివాండ నైతిని కట్టా! నాచదివినచదువులు గాల్చనే! నాయొనర్చినవృద్ధ నేవయు నేఫలంబుం గాంవె! జీనీ సీయెడ నవరిమిశసంతో షంయి నొందితిని, నీకోరినవరంబు లొనం గెదనుం వా ధారానగరరాజ్యంబు సీదియం నా మంత్రి సామంతపురోహితదండనాథ్మ ప్రముఖులును సీవారలా నేనునీ వాండళు. నీ మాజ్ఞ్య యిజెపవు, అని యనునయిా౨వ జేవియం౬ గం చిదంకురతమందహాననుందరవద నారవింద యగనచు రాజు గాంచి యోస్రాణనాథ! ప్రణయవిశేమంబునం చేసి శ్ర మనిరపేతముగం బల్క_ం దొడంగతివి, నాకు పరంబు లొనంగుట నిక్క-ం బయినచో నీకవటంబుం గావిం చినవారల దండింపక విడువం జనును; ఇదియ నాకు వరం బని వబల్కి- రొజుచే నఖినం దిశయై పౌరజానవదులు. వొగడ దయితానుజ్ఞాతయగచు నాత్మీయసౌధంబునకుం జనియె. ఇదియ నీ జననిహు తాశనవిశుద్ధి దరితాంతం బని నుడీవిన విని తరుణాంబుజ మజియు నిట్లనియె పసి శాగసేనా! అలీలావతియు భోజభూవలియు నిష్ట డియ్యెడకు రాం గతంబు మాననంబునకు న్ఫురించక యున్నది. ఆది వినినం గాని మాననంబు సమాథానంబు నొం దదు. వచింపువున నారాగ సేన యిట్లనియె. ఓభ కదారా తదనంతరవ్భ త్తాంతంబు వినుము, సీజనకుండు భోజభూపా లుండు జీవం దోడుకొని తదీయసౌధంబునకుం జిని లీలావతిచే నువలాలితుం డయ్యును గవియందుం చొర గావించిన మహావ రాధంబునకు దురంశచింతా సంతానంబులం దగులం వడి వళ్చాళ్తా పారురుండ్రై యాహారం బొల్లక నిదురం గూరక యన్యులతో మాటలాడక శ్జీవల ముద్వ్విగ్న మానను3 డ్రై దివానిశము తనకు చాన ప్రలాపంబు శీసికొనుచుం డెనుః నాకు చొటీక్యాం 'శెష్కడిది! నాకును లజ్జి గలచా! నాకు గాంభీర్యం భెక్కడిది! హా కవీ! వశకచికులమకుటచూజామతీ! కాళిదాస! వో నాస్ర్రాణనమానుండా! కట్టా మవో మూట్ధండ నగు శే నెట్టియస్రైవ్యవపభనం మ లంటిని! ఎట్సియవా చ్యంబులు నెప్పితిన్సి అని

విగ్ర వినోదకథాక ల్పవల్లీ యిట్లు బహువిధంబులం బల్క్యాచు శాజ్యశార్యంబులం మాని ప్రనుష్తనిభాతిం గొంత తడవు మిన్నక యుండుచు తువాశున్తునివలెం గొంకతడవు విభ్హమించుచు చూయావిధర్ట న్తుండునోలె నిలపయిం బడుచు ని ట్లతిదున్సవహవేదనావివశు)డ్రై యుండెను. జేవియు నాత్మకరకమలంబులం జలంబులు గొని తెచ్చి యంగతబులం జల్లిన ెట్టకేని లబ్ధసం జ్జాండై తన్రియూరాలిం గాంచుచుం దన్నుం దిట్టుొొనుచుండు. ఇట్టు కొన్నిదినంబులు గడబెను. అబ్వుడు ఛారాధీశునిసభ కాళలిదానుండు తొలంషినదాదిగం చం్ళాద్రుండు. లేని రా్రివో లెను దినకరుండు 'లేనిదినలత్షీవలెళు వియోగిని యగుతరుణిరీతిని ఇం్యద్రుండు లేనినుధర్మవలెను వెలువం బేధియుండె. ఆది మొద లొాక్కునిమొగమునందును గావ్యంబు శాదుం ఎవ్వండుగాని వినోదనుందరంబుగం బల్క_లేయం ఇట్టుుడ నొక్కనా.డు భూపాలుండు చంద్రికాసౌధంబునం దుండి వరిఫూర్మనుధాకరమండలంబు) గనుం గొనుచు నెదుట లీలావతి మోమాం గాంచి యిట్లనియె. శ్లో * రుళణ ఆణుఅణుసరష స్టో సో ముఖచదందస్స ఖు వీదావీ. (గ, ఈవరారోహముఖ చర్మిద్రు, సీశశాంకుం దనుసఏంచెడిం దులనకు నానచేసి అని వచించి సంఫూర్మ మండలుం జైనచం్యద్రుం డుదయిఎపం గన్నుల శానం దంబు గలుగునట్టు లీఫూర్మ చంద్రాననం గనుగొన నావ వాచోవిలసితం బొక్కండు సూవట్రై- ఇట్టివాణీవిలాసఃబు వొడసూపి యొన్నిదినంబులో గడభె. అని తలంచుకొనుచు మణునాం డుదయకాలంబున నభకుం జని కవ్చులం బిలిపించితాం 'జెస్పిననమన్య వచించి షీ కవుళార! యానమస్య ఫూర్జ్వము సేయుం డని యడుగంగా నెవ్వరును జెచ్చలేక యూర కుండిరి. అంత రాజు వారలం గనుంనొని మోర లీనమస్య వూసర్తిసేయనినాండు నాజేశం బున మొకుండం జనము; అని ఇెప్పి రాజు తా నంతుపురంబున కరిగెను, కవివరులుకను అంండ్రకుం జని భయం౦ంవడుచుం జిరకాలంబు చొనియర్థుబు విచావించియు స్ఫురించమిం జేసీ ప్రాకృృశళ్లోకము తుళణ అణుఅణుసరఖ స్లో సో ముఖచందన్స ఖు విదావి అణంఇది బంజంయది కహూం ఆణంకిది తన్ఫ వృడివది చందన్నం వాయసం తులనామన్వనునరతి ల్లా స్ఫ్పోము ఖ చంద్ర, స్య ఖల్వేతస్యాః అన్వితివర్థ శ్ర్‌ేకథు మనుళ్ళతి తశసుచదశిపదిచంద్రనస్యం గీ ఈవరారోవాముఖ చం ద్కనీశళాంకుం డనుసరింబెడియలనకునాస జేసి ఆనుసరిం బెడినన చేలయబ్ద వై ర, కనుకృతియకాటె 'వ్రతిపత్తునందుందలంయం ఇచగ?6 ఛనిప తనయాం జం్యడ్రుండు లేని కౌలంబని తఈలంచుకొననగనుః న్‌ చం ద్పుండు లేనికాలంబ్లున సీశాంతాముణి ముఖభంటద్రుండు జంద్రపున ర్నిర్హో ణమునకు న కృతి యని ఇచ్న్చవలయంను అనీ భొవము

వంచమగభచ్చము 209 యందబజును గలసికొని బాణుని రాజుకడకుం బంపిరి ఆశండు ననుజెంచి జేవా యందణు విద్యాంసులును న న్నంషిరి., సీయొసంగిననమస్యను బూర్జ ముసేయ ెనిమిదిదినర్షిబు లవధి యొళంగసమం తొమ్మిదవనా:డదు ముగించగలరు; అట్టు పూర్ణము నేయనినాండు. జేశంబు విడిచి పాజిపోయెదము; అని వెప్పుకొనియొను రా జట్ట్లకానిం డని వ్రర్యు_త్తర మొసం “గెకు, ఆయర్థ్యంబు చండితులకు విన్నవించి బాణుండు ఈన యింటికి జనియె... ఎనిమిదవ హాటిర్మాత్రి వండితు లందబు జేరయుండ జాణుందు విదొర్షంగులం గాంచి కట్టా 1 తారుణ్యమదంబునను రాజనన్థానమదంబునను గాళిచానున్ని దజుమంగొట్టతిరిః నమస్థా నంబున మోర లందజును గవులనే! విమమస్థానంబున నన్ననో యకం డొక్కురుండ కవి! అకని వెడలనడచి యివ్వు 'జేమిమవాత్వంబు సంపాదించినట్టులయ్యె* ఆశకండుండు నేని యాయవస్థ మనకుం గలునగంబోవునే! అతని వెడలనడచినందులకు ఫలం. బొసుడం మార అనుభవించదరు. సా ధారణవివ్రుని జ్వేషించినను గులనాళంబు గల్లును $ సామౌద్భారతీ న్వరూపుండగు వానియెడ నవరాధం బొనరింప సీకవికులంబునకు నాళంమి గల్ద కందు నే! అని వచియింఖె. అవ్వు డందలును జగడములాడిషొనిగి, మయూర(ప్రభృతులం కొందణు చారలకలవాం బుజీసి యిట్లనిక, రా జొనంగినసమస్య వూర్షము గాపించుట కవధి యిస్వుడ నంవూర్జ్మం బయినయది* తశత్చూరణంబునకుం గాళిదానునికిం. గాక యితరునికి సామ రము గానిపీంవదుం క, నరభటులకు సంగరముల, నరవినిం గవులకును గవులనంతతులందుక

స్థిరదీ ప్రీ దీష్తీవానియం, నరయంగం దక్హ్హణామునంద యగుచుండు ధకక్‌ *

ఇందుకుం జింతించుచుండం జనదుం మొ కందణకుం బ్కిాయం బగనేని యామథ్య ర్మాత్రంబునంద చందురుండుదించుటకు ముందు నిగూఢముగం బురుబు వానీచనియెదమ్యూ? మనకుం గలనంవ త్తినంభారంబులం _7కొని పోకపోతిమేని యొల్లి శాజసేవకులు మనల బజలవంతమున వెలువజురురు. అచ్వుడు మనము శరీరమ్మాత్రములతోడన పోవవలయుః శాన నిషు డీనుధ్యరొత్రృమునంద ఇృరము వెడలి పోవం జను,అనియిన్విథముగ నిర్ణయించి నృవాంబున జ్జీతెంచి బలీవర్టంబులం బూస్ప్చినశకటంబులందు సంవద్భారంబుల ెత్తించి ర్మాత్తియంద 'వెడలిరి ఇట్లు వెడలి ఫురబావ్య్యోవవనసీమం జనుభుండుంవారలకుం జంద్రో దయసమయంబునందు నొకను వేహిలంకృతుండగు పురువుండు వాస్తంబున ఖడ్డంబు 'చాల్చి యుందువాం దెదుశేగుబెంచి యాయందణ నిరూపించి జయశబ్దంబు. వల్కి "చారణ భామతో నడిగెను ఓవిద్యావారిధులారా! భోజినభయందు బృహాస్పతులవిధంబున నతి మవాళ్నర్షతిశయము నొందినవారలారా! మోర లెల్టం 'జేకొని యెక్కడ జగం బోయె దరు, మో శెల్లరకు సేమంబ కదా! రాజును గుళలంబున నుండువాండు గాబె! నీను కాశీ జేశమున్యుండి విత్తస్పృవాచేశ భోజభూపాలుం. గాంచ శభెంచుచున్నవాండను. అని

లం వినోదక ఖాకల్పవల్లి కల్కిిన నతనివచనంబులం విని యందటును బరివాసీించుచుం బోవుదుండి9. వారలలా* నొక్కరుం డతనిని చారణునిగం దలంచి కుకూపహలంబుతో నిట్లనియె, ఓచారణుండా 1! వినుము. అనంశరకాలమున నీవును వినంబోవునటే! ఏ నివ్వుడ వచియించెద+ రాజు శ్రూరణము సేయుట కీవిద్వాంసుల కొకసమస్య యిచ్చియున్న వాండుం దానిని బూర్ఞ్మముగావించ శక్రిలేక యాకవులు కుపితుం డ్రైనరాబుచే వెలువలుచం్యబడ్లి 'జేశాంతరంబన నెంద్రైనం బోయి. చేరుటకు నిశ్చయించుకొని నిర్ణ మించినవారలు ఆని వొచ్చెను. అది విని చారణుండు రా జొనంగిననమన్య యుట్టిదో నుడువు మని యడుగ నావిద్వాంసుండు, ట్లో, తుళణ అణంఅణుసరబ స్లో సో మువాచందస్స ఖు నీదాని) అని వరించెను ఇారణంం డది విని యిది గూడార్ధ మగునమస్య; సాధు వయినజే! ఇది ఫూశ్లేందు మండలంబుం గాంచి రాజు వచించినది. దీనికి నావచిముంచునది యు _త్తీరార్థంబుగాం జనును. శ్లో, అణంఇది బంణయది కవాం అణుకిది తస్స వడివది చంవస్సః: (గీ. అనునరిం ఇెడినన "నేల యబ్దవైరి కనుకృతి య కాదె క్రతివత్తునందు దలంప) ఆని నుడివెను, అది విని యూాకవు లందటును కడుం జమక్క్చృతు లయిరి, వారణుండును చఛచాగి కందజకు నమస్కరించి వెడలిపోయెను. అంత నాకవు లందబజును శరా! సాకొత్సర న్వతియె భక్తవాక్స్ళల్యంబుమెంంం మనల రక్షీంవం బుంరూబంబున'ేంగ బెంచె నని యెంచ నగుంగాని యికండు మనుమ్యమ్మాశ్తుం డని నుడువం జనదు. అది యట్టుండనిండు. శ్ర వృత్తాంతం బిబ్బటి శెవ్వరు నెజుంగరు;కానశమ్రముగ గృహాఎబులకుం జేరి శకటంబుల నుండి వస్తుసంభారంబులు జించి ప్రాశఃకాలంబునన యందజముకు రాజ్బువాంబునక్ర టోవం జనును, కానినాండు చారణంండ రాజున జెజింగిందు. చైళంబ చనవలయు, ఆని యాలాోచించి యందలు నింద్లకుంజనిక. మరునాం డాకవివరులం భోజభూపవతి సభాన్థలం బునకు వచ్చునంత కాలన్యం బగును; ఆమహీవశిగృహఎబునకుం జని నమస్యను జూర్హ్హము "చేసి బహుమతులు వదయ నగును. సమస్యాపూరణంబు విన నత్యుక్చుకుండు గాన ఆ్యా డసమయం బయ్య్యూను మనకు మాత్రము దర్శనం బొనంగును అని తమళో నాలోచ్చిచ్చి వజువాత లేచి యావిప్రులు రాజరదనంబునకుం. బోయి రాజు గాంచి స్వప్లి యని వల్కిి నృవోంచరంబుం ఛు, వేళించిరి. అవ్వ జాకవులయందు 'బాణుం డిట్లనియె, "జీవా నర్వష్థైాండ వగుసీవు శుడిపినది యీశ్వరుం బెలు౨గగాని యుదరంభరి వా వూణలము వరాకులము. మే మెటుంగం గలచారమే ! అయినను "ల్పెదను, అని చారణుండు వచించిన స్లోశార్థము వచింభెనుం ఆది విని భోజుండు యథావ్యవసిత మం యొవ్వుకనయభిస్త్రాయంబు సర్వవిధం బులం 7ాళిదానుండ యెఖళటుంగం గలవాండు; మదీయాభ్గిస్త్రాయం బిందు విన్స్నస్థం బం

వంచమగుళుచ్చము- లా యున్నది; కాళిదానుండు నీనగనరంబునందొం జె ననరనమోవమునందొండె వసీంచుచున్న '. చాందు. ఉపాయంబులచే నారనింగాంచం జనును, ఆని తలంచి బాగాకవికిం బదువైదు లతలవరవోలు బవబమూానంు చేసి సంతో వవ్యాజంబున నావిద్వదృ థ్రంచంబును తదీయ సదనంబుల కంపి వారు ననినవెంబడిన ద్వార పాలకునికి నోరీ కొందజు విప్రులియ్యెడ కం జనుబెంబెదరు; వారల 'నేకుండుచోటి కతిరయంబునం దోడె్క-నిరమ్మని యాజ్ఞ చేసీ శాల్యకృ్ళళ్యంబులు దీర్చుకొనుచుం డె. చాణకవియు రా జొసంగినవిత్తంబు నంతకయుంల _౫ కొని శనయింటికిం బోంగాం బండికులు కొందజు కట్టా! చాణుం దశుచిత మొనరించిననొండు వీండును మనతో నగరమునుండి పలాయితుం. ద్రైనవాండ। అ ట్టయ్యును ధనంబు నంశయుం ₹కొనియె ఎవ్విధి మైనను భోజునికి బౌణునిన్వరూపంబు నెణింగిందనగుం ఎవ్వలచేని యిశ నిటి; యన్యాయంబు విద్వాంసులయందుం "బేయకయుండం బ్ర్రయత్నించవలయు అని యాలో చించి రాబాకడకుం జనిరి. రాజును వారలం జూచి దీనిన్వరూపం బంతయం విజ్ఞాత మంి నయదియ; కాన ఘోారలం యథార్థ్యంబు వచింపుండు; అని వచించ వార లందజును జరిగిన వృత్తాంతం బంతయు "నెజింగించిరి. వారలవల్కు-లు విని తనమనంబుక భూమౌశ్వరుండు నర్వవిధంబులం గి దానుండు నాయందుం గలుగు భయంబునం “జఊారణ చేవ థారియై యీానగరంబునన యున్నట్లు నిర్ణ యించంజను నని చింతించి గుజ్ఞంబులకు: బల్షంబులం గట్టించునది; ,క్రీడో ద్యానవనప్ర్రయాణంబునకుం బటవాధ్వని శీయునది యని తనయంగ రత్షకలకు ముదలయిడి వీరభటులు కమమనం మిల భూపతి యిపుడు జేవపూజావ్య'గ్రుం డయి యుండు నని విందు మివూ డుద్యానవన్యప్రయరాణ ౨ బునకుం గడం. ఒేలకో యని కళవళింపుచు వెనువెంట రాం దథ్కాలసమానీకంబులగునశ్వ వరంబుల నారోపాం -చినకవివరులు తన్ను బలసికొనివచ్చుచు ఏడ్‌ ను _త్తమం బగుక _త్సలాన్నిపై ఇక్క. విద్వదృృృం దనిరూపితంబగుచారణ వ్రనంగంబు జరిగినయెడకుం బోయి యాచారణునియడుగు లిడిన స్థలంబులు గని కాలిజాడలం గనిపట్టువారల నతినిపుణుబయినచారులం బిలిచి యా మార్షంబున స్‌ శీయి యొకపురువుండు పోయినవాండు; ఆకనియడుగులజాడ లింకను గానంబడు చున్నవి; సీనింగొనియాతం డుందువలను టెలినీకొని నాకుం దతుణంబ యొజీం గంప నగును ఆని యాజ్ఞ చేని తనతోవచ్చియుందువండితుల కొళ్కొక్కనికి నొక్కొాక. లృకవరవోలు బవుుమూనంబులిచ్చి వారల సంతోమ వెట్టి తననగరునకుం బోయొం ఓభరృచారికా వినుము ఆవదవిన్యాసాఖిక్టానవళలు లగుభటులు రాజాజ్ఞం 'చైఖొని యీచారణునియడుగులజాడలం బరిశీలించి వచ్చి మహీపతికిట్లనిరి. ఓమవారాజ "మేము భవదీయాడ్డావళ నదుల మయి యతిజాగరూకతమెయి ఇారణునియడుగులజాడ లారసి వచ్చినారము. అచారణుండు బండితసంధుంబుతో మాటలాడి శొంశదవ్వు పాద

వలె వినోదక థాకల్పవల్లి చారిమై చనినవిధంబు కదీయపాదనిన్యాసంబులగుణుతులంబట్టి మొఆింగితిమి, అనంకరే మశళండు చతురంళయానంబు "నెక్కి, యాఫ్రరంబువెడలినరితి గాన్పించుచున్నయది ఆఖా రణుండు ఇల్లకిదయి నెక్కినచోటినుండి యశనియడుగులజాడలు నూపట్టవు, మనధాశా నగరమునకం బళ్చిమమున నజీకరథ్యలుగలయుం చోటి కొకింఠతయెడగలుగ లోబీలన మయొకయెుడ నాచారణంనియడుగులుంను దత్సమ్యుఖస్థితయగప నొకకాంతాలిలకంబునడుగుం దమ్ధులజాడలంను గనంబడియె, అవి నిరూపించి చూచితిమి, ఆకండు వెండియు నావల్టకి "నెక్కి వనుమానననగరాఖిముఖుం డై చనినవిధంబు మామనంబులకు నిళ్చికముగం దోంచు చున్నయది. చారణునియడుగులును కామిసీమణియడుగులును బరన్నరనరంముఖంబులై యుండినకతంబునను అక్కాంళాతిలకంబు నడుగులజాడ లయ్యెడకుండి భఛారాననరంబు నంకరంబునకుం జనినవిధంబునం జూపట్టుచుండుకకంబునను చారణుండు మా శ్ర చై థారానగరంబు వాసి చనియెననియు నాతనితో మాటలాడినమగువ యాఫురంబున నున్న దనియు నాళాంతం గనివట్రినచో నాచారణనివృ త్తాంకంబు 'జెలిసికొన నగుననియు నిక్ళ' యించుకొని మేము మాబుద్ధినై పుణ్యంబుకొలంది నతిక ఏళిగతి నారసీ యాళాంత రాజనగ రునం బ్ర,వేళించిన తెజుంగును గనివట్టితిమి ఆని నిన్నవించి మహీవతి యొనంగినవనదనం బులు వైకొని యాచారులు సనిరి, భూపతియంం దనమనంబున నాచారణునితో మబూటలా జినకామినీ తిలకంబుం గని'పెట్టందలంచి తనబుస్థిబలంబుకొలందినితన దేవి రీలావశతీజేవిచాకు ర్యంబు ఫొలందిని ట్రాయత్నించియు ఇయుంగ లేక యావ్రయక్నంబు మానుకొని యుంచ్కె, న -ఆ౦ భోజునికి దివర్ధమంజీరము దొరకుట, €కా- ॥ అబ్వుడు రాజభటులు కొందణ్యుగ్రీ సృసమయమ ధ్యాహ్నా మార్తాండమరీచిని చయం బులం భోలంవ జ్కమణిదీధితులనంఆానంబులు నలుగడలం బర్వం జేయుచు నవథీరితళారడ ఫూరక్ష్మి మాళశళాంకచింబం బై యనర్ధృ మణిగణఖచికం బై యఖిలజననయనవిస్త యావవాంత్షై మయొవ్వనొక్కుచుణినూపురంబుం గొనితెచ్చి భూవతికడ నిడి వినతుళ్తై యంజలిగావించు కొని నిలిచిరి. భూమిళ్వరుం జానూఫురంబుం గనుంగొని తదీయ లేజోవిశేమంబున కవ్చార్తు వంపి కనచేతికిం దీసికొని కూరా! ఈనూపురంబు దివ్యలోేకంబున నున్న వని త్రనిక్థి వహించియుండు శ్యమంతకాదిమణంల బే నిర్మితంచై యంున్నదిం ఇట్టియప౦మిక తేజన్సంట న్నంబు లగుముణంలం భూభువనంబునం గానరొవు ఇది యామవోలక్షీ ధరించెడునంచే మో? కాజేని యావద్మ జునిరాణి దాల్బియుండునూజ్టరమో! కాబేని యాపురందరనుత్తీ దక్‌ యిదుకొనియుండుమంజీర మో; కాటేనియా లి, పురహూరునితరుణి ౨ సేయు వాంసకంచోకీ కానిచో నిట్టియతిశయికకాంతి యిచరణాభరణంబున "కేలం గలు! ఇది మనుజహోకం బున మనుష్యులచేత నిక్రితంబు గానిదని దీనియనర్థ్య మణివ,భోవటలంబి 'జెల్పుచ్తున్న అపది. ఆని వచించుచు నాభటులంగాంచి యానూఫపురము మోచేతికిం దొరకుటకుం గతం

వంచమగలళు చఛృము ల్ల78

'బేమి యని యడిగిన నాభటు లిట్టనిరి చేవా! చేవరయాజ్ఞానుసారమున "మేము పర్యావీథిక యందుం బ్ర జలకుం జోరాద్యువ్మద్ర వములు రాకుండ. రేతేంచుచుండు రక్షకభటులము. మజేయు 'నేయీవన్తు లెన్వ రెవ్వరికడ నుండం దగదో యాయావస్తువులం చార్యంబునం గానీ వారివారికి లఖించియుండేవని మేము తలంచి యట్టివస్తువులం గొనివచ్చినవారిం బట్టు కొని యావస్తువులం దీసీకొని రాజనన్నిధానంబునం._ బెట్టుచు భవన్నియోగంబు నను ష్టీంచుచునాష్న రము.

ఈదినమున నొక చెలయాలియింటివరచారిక యీమవాోర్థ బగు నూఫురంబుఎ గొని యొక్కొకయంగడికని దిరుగుచుంటెనుయే. మిది చూచి యోసీ చాసీ యానూపురంబు వతుస్సమ్ముద్ర ముద్రిశభూమండలం చేలుమండలాధివతులనతులు ధరించందగినది; ఇది ప్ప శతి రాంగశం బేమి! దీనించైకొని యాయంగళ్ల కడం దిరుగుచుంజెదటేలి అని యడిగి తిమి, ఆందు కాదాసి యేమేమొ నమ్తంగూడనివచనంముల మాకు నమాభధానంబు ెల్పిన యది గాని మామాననంబులకు విళశ్వానంబు జనించినయది గాదుం ఎట్ల్టుండిన నిట్టి యనర్థృ మణిగణఖచితంబగు నాభరణంబు 'రాజనన్ని ధానంబునకుం -జేరవలసినచే! దీనిని నిలువ యిచ్చి కొనందగినవాండును శాజుగాక ెరవారలు వలంతులు గారు అని తాలో చించి యాదాసికందోడ్కొ-ని'తెచ్చి ద్వారంబుకడ నిలిపి దాని నడిగి యా యాచఛరణంబు రాజునకుం జూవి ధనమా నీ కిమ్తున్న ధనం బొంజె వలదనిన నాభరణంబు నొండజె తెచ్చి యిచ్చువార మని నుడిని యిచె ఈసొద్తు గొని వచ్చినారము అని ఇెప్పంగా మహీపతి విని యాదాసికం దోడ్కొని రండని యాజ్ఞ నేయ నాళటులు నాదానీకం దోడ్సెచ్చి రాజుకడ నిలిపి బవువతులు వడసి వెడలిపోయికి

అంత మహీకొంచుండు దనకుం చ శామంబు. చేని నిలంతంబడియంండుదాసికం గనుంనొని యోనీ నీ కీయనర్థ్య రత్నగణవిజ్ర్రాజమూనం మై నయామంజీరం 'బెక్కడిది! డిని జీల మ్యూవీథియం దమృటకం బూనితిమి తెల్పు మన నాదాని యిట్లనిమొ. పీదేవా! "జే నియూర నుండు వేశ్యాపతంసంబగు విలానవతియింటిదానీని. అసొదంర్యపతికడ భవ కృభాభూమణం 'చైనమవాకవి కాళిదానుందు పంజరనిరుద్ధం బగుశుకంబుచందంబునం దద్దుణగణాబద్ధుం డై మెలంగుచుందెడిని. కొన్నిదినంబులనుండి యిీామవోత్తునిశడ సియుంటి మాఫురంబుండ నప్పూడవ్వుడు గాంచితినిగఠ ర్మాత్తియం చామహాముతి తాను చేశాంతరంబు నకుం బోవ సమకట్టి స్వకీయనిరవాంబున కోడి పరితపించునావిలానవతి నూరార్చి యా నారీలతిలకంబు సామాన్య యగుటంబట్టి యీభూమణం ఛొనంగి నమాధాన వెట్టి పోయిన వాంచ. అశాంతాలిలకము నిది యొటిళై యుండుకతంబునం దాధరింపననువుగామి దీని నంగజిసీథి నమ్ముకొని రమ్మని నాచేతి కిచ్చిపంపె* జీను "సెక్కండ్రు వర్తకుల కిది చూపి తిని చా రిది గనుంగొని యాభూవణంబున నుండునొకరరనంబునిలునమే మే మొసం

వినోదాలా168

లగ్న వినోదక ఖాకల్పవల్లి గంజాల మని వల్కిని, నీనును జేయునది "లేక దీనిం చేశనిడుకొని యొల్టరకుం జూఫవుచు వచ్చుచుంటిని, రాజభటులం నన్నుం బట్టుకొని యేలికనన్ని ఛానంబునకుం గొనితెచ్చికి ఇదియ వృత్తాంకం బనిన మహీకాంతుండువిని తనమునంబున నాబేవతాను గ్రవాపార్రుని కడం గాక యితరునికడ నిట్టిదివ్యభూవ.౯ం బెట్టు లబ్ధం బగునని తలంచి యాచాసింజూచి యోసీ యాభూవమణం చామవోకవికడ నప్వుడవ్వుడు జూచి యున్నా నని చల్కితిచే! ఇది యాకవికి దొరకినవిధంబు సీకుం ఉఆలినియుండకపోదు;ుముఆి యం నిది జతపీడి యొక్క, టిన నతనికి నంప్రాష్త మగుట కారం జేమేని కారణంబు విలాసవతికిం జెన్స సీవు విని యుండంబోలును, ఎిబుంగుదువేని తెలుపు మని యడిగిన నాదాసి యిట్లనియెః " స్వామి! ఒకనాం 'డామహాకచి యీనూపురంబు శనజేతం బట్టుకొని యం౦డెను, దీనిం గాంచి విలానవతి యోపస్రాణనాథా యిట్రియతివిలోభనీియంబగు భూవణంబు తమ శెక్కడిది? సకలభూ పాలవరక్షాఘనీ యకవి తా కొశలంబుగలవారి జ్చీజేని యలభ్యంళె! ఆయినను మోరు ధారావతికడ కిప్పుడుసనుట లేదు, అట్టుండ నిది మాసం దొరకుటకు గతంబు .సూపట్టదుః ఈనందియంబుం బాపుం డన నామవోకవి ఇమోకామినీతిలకమా! ఇడి నామైళ్ళకథనంబుం నేను మంగలి యనియు నాతమ్ముండు మంగలి యొకం డీయూర, నన్నుం గనుంగొని మాటలాడి తాను 7ాళి దానునితమ్ముండనని వ్యవహరించుకొనుచు దిరుగు చుండుట యొల్లవారు నెతింగినయదియ గదా! వానికిని నాకును బూర్వులు శడుం గౌర వంబున జీవించిన వార లెట్లునంపాదించిరో గాని యాళూఫురంబును. దీనిజత యయిన మటొక్క_టియు నంపాదించి వూజించుచుండిరి. ఆకారణంబున నపరిమికసంపదచే నత్యథి కతం 7౧౦చి యుండిరి. నాకును నానవోదరునికిని సహానంవ్లానంబు వొనంగక్ష మళ్ళళ ధనంబు6 బంచుకొన నమకట్టి గ ఎనోవక రణ్యప్రముఖంబులకుం దుల్యశ్ర్రయంబునిర్ధ యించి విధజించుకొంటిమి. ఈనూఫురయుగళంబునకు సమాన మయినయాభరణంబు వేలొండు లేమింజేసీ తనశి కావలయు నని వాండును నాక శావలయు నని నేనును గొంతతడన్చ కలహించి యికర్మవ్వకారంబున నాశలవాంబునకు నివృ త్తి గలుగ దని నిరయించి ముక నూఫురం జేనును మలియొకనూపురంబు వాండును _గెకొంటిమి కాన నిది మయొంటి యయ్యొ, ఇంకదనుక మహీపతి యపరిమితథనరాను లూనంగు దుండుటం జేసి యవి స్లీక్రాన్తం గుచు బావైతృకధనంబు గాన దీనియం దకిమానయితో నిన్నిదినంబులు. రత్తిందిత్రిని, ఇవ్వుడు రాజద_త్తము లయినధనళాసులం 'లేకపోవుటం జేసి యది నీ కీవలసివళ్చె.. దీనిక జత యయినమజియొకనూఫురము నానవోదళుండై న మంగలికడ నున్నది దానిల వాం డెచ్చోటలాని విక్రృంయించినవిధంబు గన్సట్టదు,దానికిం గలసుగుణసంవద రఇొొఆిం&ి కగినవిలువ ౦0౦చ్చి నిలంచుకొనం గలచాం డీధారాధిళుండు గాక మజశియెవ్వండును లే:డు, ఇఅతనికడ కది యింఛదనుకం చేరినట్టు లఅపగతంబు గాదు, ఈనూపురం చొంటిది గాన

వంచమగణగళు చ్భ్చము ల్‌ర్ర

సీవు భరించం గగూడక యుండుటంబట్టి దీనిని వ్మిక్తయించి లబ్ధ మమునంతదనుక ధనంబుః దీసికొనుము. అనిఖెవ్పి గతర్శాత్మియం చాసురూవవతి కిది యిచ్చి చనియె, ఆతం డెయ్యె డకుం జనియినో విలాసవతియు నెలుంగదుం

అని యాదాసి వచింవంగా విని భోజభూవతి తనమనంబున నళ్యాశ్చర్యము నొంది జేవలోళంబున నుండం దగినయిజ్టియనర్థ భూవమళాంబు మానుషలోకంబున నొకమంగల వానికి లభించుట యెట్లు! ఇది విశ్వసింపం దగినయది గాదు; కాళిదొనుందు తనకు మంగల వాండని సంభవించియుండు నీదురవవాదముం బోనడంవ నిది 'జేష్మీవృసాదంబునం బడసి దీనివిక్ర్యయింపం బంపీననెవంబున మదీయమనుకళంకంబు ని వారింపంగడంగియున్న విధంబు నామనంబునందు స్ఫురించుచున్నయది. కాళిచానుని! తమ్ముండను చా నని యాధారా నగరంబునం జేవ్వుకొనుచుం దిరుగు దుండుముంగలవానికడ దీనిజత దొరిశెనేని నాయాలో చనం బుచికంబు శాదు, దొరకబేని నాయాలో-చనంబ యు_క్షము వానిం టైలిపించి విచా రించిన నీయర్థంబు నరిపడును, అని చింతించి యానూఫురంబు "చిచ్చినవిలొనవతిదాసిక కచరిమితథనంబు లొనంగి చొని నంవివేసి భటులం బిలిచి కొన్ని దినములకు ముందు గాళి దానుని నన్నా! యన్న చాండు మంగలి యొకం జీయూర నున్నవాండు- , వానిని మోర 'శెటుంగుదులే! యని యడిగిన నాభటులు జేవా ! యానాపిశుండు శడుగర్వంబున విజ్జి పీగుచు 'నెవ్వరిం గన్నను దాను గాళిడానునిళమ్థాండ నని నుడువుకొనుచుం గరము గర్వించియున్న వాండు* వాం డీయూర నుండువాండె!్‌ కడుం "జీదమై యుండినవాండు వీవిధంబుననో! యెజుంగమా. ఇప్పుడు ధనాధ్యుండై. నాపిఠకృ క్యంబుసయిరము మాను కొని నుందరము లయినయంబరములు 'డాలిచికొని విజేముసీయుచు జూదం బాడుచుం గాలయావనంబులు సేయుచుం బ్రలిమనుజానిలోం చాను కాళిచానునితమ్ముండ నని వెష్టు కొనుచున్న్నాండు వానిని "మీేమందణమెబుంగుదుమూం అని ఇెవ్పలా రాజు వానిం బట్టు కొనితెం డని ముదలయిడ నప్వుడ చని రాచనగరున శెదుట రథ్యాపర్యటనంబు శయం చున్న యవ్వానిం దోడ్కొంని వచ్చిరి. ఆమంగలియు రాజునకు వందనంబు లానరించి నిలువంబడియె* అపుడు రాజు వానిం గాంది యోరీ పూర్వము శాళిదానునిశమ్భుండ నని వచ్చినవాండ ఏీవకా వే? నిన్నుం జూడం నోర రప్పించినవాండ ననంగా మంగలవాండును జీవా! శూను]! బేకు కాళిదాసునితమ్థండనే? వీలికనియోగం ఖునం బ్ర ల్సింప సిద్ధపడి యుంజెద ననివల్యెనుం

అప్వుడు రాజునకును మంగల వానిశిని కొన్నిసంభాషణాలు జరి 7,

శాజు-పీకి నీకలం చేమ? మంగలవాండ వేనా?

మంగల వాందుంాదేవా! ళెను మంగలవాండనే,

౭76 వినోదక థాకల్పవల్సి రాజూ,ఎటపీరీ కాభిదానుండును నీవ్సును మోకుం గల వైతృశధనంబును విళణింయు కొనియున్న వారలే కదా! ఆయావిభ_క్తద్రవ్యంబు వారివారికడ నుర కీతంబయి యుండం జనునుగదా ? మంగలవాండు-ా-జేవా! అబ్జె విఠక్షధనంబు నాకడ నురకీశంతై యున్నది, రాజు.----ఓకీ! కాళిదానుని వస్తువులు కొన్ని యంగడివీది కమ్మకమునకు వచ్చిన నందు నొకదుంజీరంబు మోవైళ్చృశంబునం 'జేరినది మేము నోరి విలశుకొంటిమి దానికి జకయయిన మజకియొకనూపురంబు నీకడ నుండునట్లు మాకుం ఉలిసీనయది, అది మొ కళ్యావశ్యకంబు గాన సీకోరినధనంబుం నై కొని మా కాభూవణాంబుం చెచ్చి యిమ్మః ముంగలవాంయం.----దేవా! యే మిరువురమును బిత్భసంపాదికథధనమున 'నెన్నిరొకూ సొద్య్భులు విభజించికొంటిమి. వీలిక యడుగునూపురం బెపయో చూచినం గాని చానిజక చోధవడదుః రాజు.---కననమివముననుందుపీటికయం దుంచియుంజెడునూపురంబు నెత్తి చూపి, పకి! దీనిజకయే మేమడుగనది. ఇది కాళిదానునివలన నిలాసవతి వడసీ యమ్ముం గడంగినమేము దీని విలుచుకొన్న వారముం | మంగలవాండు, ==(నూఫురంబుం జూచి, గుండెలు తటళటమని కొట్టుకొనంగా) చేవా! మౌవిభక్త బ్రవ్యంబునం "జేంనది గాదు దీనిజక నాయొద్ద "లేదు రాజు.పీరీ ! మా రిరువురును విళ_క్తదాయంల వైతిర. అందుం గొంతభాగ 'మొక్కనికడ నుండెజేని తక్కినకొంతభాగ మింకొక్కనికడ నుండం జనదా ! ఇాల్లి డానుండు తనకడ నీసొత్తున్నదని వెల్చడిచేసినవాండు గాండు,. యాదృచ్చ్భికముగ మా 8ది దొరశెను విచారింపరగా నతనివస్తువని 'తెలియవచ్చినదిః ఈయర్థంబు వ్రృమాణంబ యని నమ్షనగును. అది గొని తెచ్చినదాసి శంతథనం బొసంగినవార మో దానికంటె నధిక ధనంబు నీ కీసమ్మతించినారము, లోభంబునం జేసి నీవు దాంచెద వని తోంవెడిని, సీకోరన ధనంబు లానం₹శదముం నూపురంబుం గొ నిరమ్ము మంగలవాండు,.---బేవా! నత్యముగం బిల్కెదను. దీసిజత నాకడన లేదు, అఆశాళి చానుం డెక్కుడ నంపూదించెనో యెజుంగనుః రాజు-ాషీరీ యానూప్రురద్వయము మోవూర్వులు సంసపాదించిరనియు నందు! దనకడ నొక్కటియు నాతనికమ్ముండ వైననీకడ నొక్కటియు నున్నదని యకండు విలో సవతితో; 'జెష్టోనవచనంబులవేక నవగతం బగుచున్నదె. గాన దీనికయగు మజియ్నెక నూపురము స్లీకడ నున్న దనుటకు నడ్డంకి లేదు. సీవు భనలోభంబునం జేసి యా నియ్యకన

వంచమగుళు చృము లా? కందుట నువ్యక్తం బయ్యుడిని ఆది యక్యుత్తమథనంబు గాన రాజుకడటం 'జేరం దగిన దియః అది యివ్వుడ మా కన్చగింవవేని నిన్నుం గలోరదండనకుం బాల్చఆ బెదనుం మంగలవాం 'జేమియుం జెప్పలేకయూరకుండెను.. రాజాజ్ఞ బే భటులు. వానిం బట్టి బిట్టు వ్ర వారించిరి, అవ్వు డతిచండతరంబులగు రాజభటులు 'సీయు మనో క్ర నోరంబు లకు నోర్వంజాలక యానాపితుండు నాకడ సీసొమ్లు "లేదయ్యా యని యా కోళించ శాజభటులం పీకీ కాళిదానసునితమ్ముండపుం ఆతనితోం బంచుకొన్నసొమ్ల నీకడ "లేకబో తద క వునా! అది యిచ్చునం ఈక నీదండనంబు నివర్తింవ దని కరము ఉకూరమునం బ్రహ రింపగా నామంగలి యూర్వంజాలక యిఃక వా_స్త్రవంబు వల్కక విమోతంబు లేదని యెంచి అయ్యా! నేను శాళిచానునితమ్తాండను గానయ్యా! ఆశనితో సొమ్లు నేను బంచు కొన లేదయ్యా! బ్రైవాణులు కొందు నాకు థన మిచ్చి యీవ్తకారమం చెవ్వు మనిర్యి కాన "నేళు ధనలోభంబునం జేసి యావనికి లోంబడితిని.. "నేశు నీచుండ నగుకారణంబున నిట్రేతుచ్భపుంజని కొవ్వకొంటిని, ఇది నిజము ఈ వ్రవోారంబులకుంద్రైణంబు లింక నిలువం బోవు, పీజేవా! రతీంపు మని భోజునిపాదముల పైంబజియె. అంత భోజుండు బ్రైన్మాణులు చేసియుండు కవటంబునకు మనంబున నాళ్ళ గ్బర్యవమా-చు నామంగలిని విడిపించి వానివలన౧ గాలిదానునియెడం గవులు వేసినకవటం బని విస్పష్టముగనలి౨ గను అవ్వుడు. తరంగ వతియు భయనం లః మంబులతోం జనుబెంచి భూమోశునికిం బ్రణామం బాచరించి యభయం బడిసి యిట్లనియె ఓచేవా! యేను వెక్కె-ంద్రు వ్రైవాణాలు ప్రాయోవవేశంబు శు ప్రాణంబ్రులు చాయం గడంగి యుండ చారలప్రాణ క్యాగంబునకోడీ జేవిపాతి 'వృత్య "తేజం బెటింియుండుదానంగాన నావతి ౮ అాతిలకంబు శనవయిం గలుగుదూణు వోంగొటుకొనం గలదుః బ్రావ్యాణమరణ పాపంబును దొలంగు నని యుంచి జేవివిషయంబున [] నవరాధంబు వల్యి-తిని* ఇందుకు నన్ను దండితం జేసి న న్నన్నుగ్రపింపు మని వేండుోొ "నలా రాజు ముసీమాసినగవులు నగుచు నోతరంగవతీ సీవు చేసినదియు. నాహ్రైవాణుల కవటంచె యని యడిసి యాతరంగవతి యొనర్శ్చినక పటం బంతయు చానివలన ెలిసికొని విస్మిళుండ్రై లీలావతిం గాంచి యోజేపీ యాకపటం బెజబుంగకయ నీయెడ మవావరాధంబు గావించితిని నేను మవోపాపిన్టుండను. శాకంటిెం శ్రూరతముందు లోశంబున "నెవ్వం డుండు? నన్ను మన్న్వింవుముం ఈజ్లేశంబు మనంబున నుంచుకొనకేము, అని యాదేవిని వట్టువజిచి శాళిదొనునియందుం దాం జేసిసయపరాధంబునకు వెచ్చనూర్చుచు. నింక నాకటింగాంచి యాతని నమాధానవబుషక శనమానసం బుండదని యాలపించుచు సాశని ఇెట్టు గాంఠునని రవాశవావడుచు నూరటం జేెందకయుందె, భీలావతియుం ' దననాయపండు గాళిబొనవిరవాంబునం జేసి యతిపరిత్నీణమగు నంగంబుతో ననవరతచించాసం తానదంతురికసొర్దంతంబుతో నాన గాఖివ్యజ్యమానమగు

278 వినోదక థాకల్పవనల్లి

“దైన్యంబుతో నతిశయిత రాజ్య శా ర్యాదరవిరహంబుతో, ( బ్లేకంబుంగాంయచు నభ్యవవి

రాదికృళ్యంబులయం దళ్ళిరుచి లేక వరులస్ర్రార్ధనల బలాత్కారంబునం గాయికకృత్యం

బుల నతికృఛ్రిగతిం దీర్చుళొనుచు నున్యత్తునిఫాతి నుండుటకు దనహృాదయంబునందు

వగచుచుందునది యగుటం జేసి యాబేవి రాజుకడకుం. జేర యిట్టనియెం పీసప్రాణనాథా!

మహాకవిం గాళిదానుని నెడబాసి మూరు దురంత వేదనానంతానంబులం దపియించుచున్న

చారు తచ్చా్యి_ప్రిషలనంగాని మౌ క్ర్‌చ్‌దన నివర్రింపం చోదు, మూయంగంబులు గడుదుర్చ

లంబురై కనంబడుచున్నవి* ఇక నుపీక్మీంచి యుండిన నీజగన్మ గళ మయినవన్తువున

శీజేని యెస్గ గల్లునొకో యని సందియంబు వొడముచువ్నని, ఊహించి చూడ నాచార

ణుండ కాళిదాసుం డనుటకు నసందియంబు లేదు. ఆతండు గానివాందు మోయశిస్రాయం

'చెలింగి పల్కుటకు శకస్రంబు గాదు, అవభారణుండు వండికబృందంబుతో విత్తస్ప లొ

చేత భోజభూ పొలునిం గాంచ ేతెంచుచున్న వాండ నని ఇెప్పెనుగచా? ఆది తఖ్యంబ

యయిన నాచారణుండు మనసభళకు వచ్చియుః౦డవలదా? అట్లు రాలేదు గాననే చార

ణుండు గాండని నిర్ణ యి౨పం జనును, మరి యంం మోయఖిప్త్రాయం 'బెజింగి వల్కుటం జేసి

యాకృరువుండు ఆాళిదానుండ యిని నిర్జ యుంవ నగును, అదళయూళుండు వంజితమండద లి! సంభవించినదుర్షశాని శేషంబుం గనుంగొని వారలం గావం దలంచి భవద్భీలిచే వ్య కండు

"గాశయ ఇారణవేషంబుతో, 6 జనుబెంచెం అాంచెస్సినపద్యో క్రరార్థంబు మోవెని జక్కన "ెమ్విధంబున మవైనను మోరు తన్నుం గని వెట్టుదురు. అప్పటికి రాజాక్ఞాతిక్ర్రమావరా భధంబు తనయందు వ్యక్తము గాగలదు, కాన సీఛారానగరంబున నుండం జన దని తలంచి 'కెడలిపోయినవాండు, భటుల నంపి యాకనిం గని పెట్టి తోడ్తెచ్చునంతకు మో శరీరం బసమాసనదయనీయావస్థావి శేషంబంనకుం ఛా త్ర ౦ బగు ననుటకు నడ్డంకి "లేదుః మజియం మోరు చేసియుండ.మవావరాధం బాతనిమానవంబుశు గరము నొప్పించి యుండును గానమోరలె యాకని ననునయింవక యతనివ్బూద్దతం బగుపరితాపభరంబు శాం తిం జెందం బోదు. ఇట్టగుటం జేసి యతనియుండునెడకు మనము యరుగుట కర మురవైన యది, కాననిజ్వుడు సేయంగలతెజంగు నామనంబునకుం దోంచినది విన్న వించెదను. ప్రాణ నాథా! మనమిరువురము వేషాంకరధారులమై యత్యం తావశ్యకంబగు వరిజనంబుతో వను మానసనగరంబునకుం బోవలయం. అయ్యడ నుదయాకిత్యసక్కృతం బై కనివండికమండ లంబు కరము దీపించుచున్న దని విందుము గాన నందుం గవి నన్వేషీంచం జనును, అందుల కివ్వుడ వెడలంట మేలు, ఈనాళుడివినయర్థం బనస్ధావవాంబు గాదనిమొోమానసంబునళును దోంచెనేని యనుష్టింపుండు, అని చెప్పిన భూవలియు లీలావతీబేవి వచించినయర్థంబుం గొని యాడి యందుల కియ్యకొనియె, అవ్వుడ లీలావతియు నార్యుని బుద్ధిసాగరునిం బిలిపించి 'వ్నెత్తంబు విన్నవించి రాజ్యకార్భంబుల నతిజాగరూకతం బ్ర్రవర్తించుచు మే మియ్యెదక నంణియుం. జేరునంకకు మే మినగరంబుంచాని చనినవ్భ త్తంబు 'నెన్వరీకి ఇెలింగించక

వంచమగుళు చృము లారి యుండు మని ఇప్పి యప్పూ 'శావృత్తాంతంబు నావలన 'నెజింగినవిరజాంబుజి సనుజెంచి శనపాదంబులం బట్టుకొని కన్ను 'వెనువెంటం దోడ్కొని పొమ్తని నిర్భంథధింప నందుల శియ్యకొని చ యాణంబునకు నన్నావహాఏబు గావించెను, భూవతియు లీలావతియు విరజణాం బుజయుం సాధారణజకుల కుండెడు వేవంబులుదాల్చిరి వనును లీలాజేనవివే నాజాతన కదనుసారంబగు'వేమంబు ధరించితిని. అవ్వును సాహిణులు నొనితెచ్చినయతిజవో పేకము లగును_త్త్సమాశ్వంబు "లెక్కా “మేము నలువురమును బయలంవెడలితిమి మానసంబునకు నుద్దిష్టకా ర్యానుకూలకం గనువజుచుటం జేసి మవినందదాయకంబులగు నుశకునంబులగు టకు భూపతియం బేనియు సంతసించుచు మహాకవిదర్శవంబు గలంగుటకు సందియంబు లేదని యనుకొనుభు నీమహాఫలసిద్ధినూ చకంబులగు సుళకునంబులకుం దమ కంక నెట్టిమవా మోదొవహాంబులగు మంగళంబులు గలుగ నున్నవో యని ఇెవ్వుకొనుచు ధారానగ రంబుపెలునడి యారా తి యంకఠకయుం బయనం బొనరిందచి సూర్యోదయం బగుడు సొక శాననంబున నొళమవోఠటాకంబు గన్పట్టం దత్సమావమున నత్యున్న శంబు నతివిశాలంబు నగునొాశవటవిటపియుంండం 7౧౦చి చొన్మిక్రిందం దిగి యాహి కకృత్యంబులు దీర్చుకొని యాదినం బెల్బ నయ్యెడం గడప యిన్విధంబుగం దక్కిినట్రోవయుం గడచి. వనుమానస నగరంబుం జేరి యయ్యెుడకు మనికవి వచ్చినదాదిగ వృత్తాంతంబు శూరులు. గుంపులు గూడి వెవ్వకొనుచుండ వినీ వారివలన నుదయాదిత్యుండును ఇాళిదానుండును విద్వ జ్వేశ్యాకన్యకను జంింవ సించాఫురికిం జని యున్నవారని తెలిసికొని యవ్వనుమానన నగరంబు వెడలి యెడ తెగనిషయనంబున నాదిళ్యుం డవరగిరి కిఖరంబుం జేరిన వెంబడిన చిమ్తుబీకటు లంతటం గలయం బర్వ సిసించాపురంబుం జేరి వట్ట్రణమాన న'నేకస్థలంబులం గవిపండితసంఘుంబు లంండుపట్టులకుం జని శాళిదానునాకారంబు నెవ్వుకొనుచు నట్టి వానిం గాంచితిరా! యని యెదురైన వారల నడుగుచు నంచరించిలిమి. ఈనగరంబున నిటివాండు గానంబడ ే దని వారు బదులు 'నెద్చంగా వినుకొనుచు నగరం బంతయంం6 గలయ నవలో!కించితిమిం కవిశాడ గనంబడదయ్యొ* అఆవ్వ్రిధంబున నడిగి విచారించికొనుచు నీఫ్రరంబు నుత్తరపువై పున వచ్చుచుండ యాళాయాకజనంబులవలన నొకవిస్త యనసీయ మగువృత్తాంతంబు వింటిమిః గ తరుణం లిర్వురు నిరువమోదారరూపు ఇారవ్యక్రీమునోవారకాయం అరంటి యూచకట్టలం గజ్రైల కత్తిగాయు నమ్ముచుం జరింతు రాళ్చర్య మదియ చూపె.

అని జనంబులు నెప్పంగా నాపురుమవు శయ్యెడనం జనిరని యజీగి వివ్యాసర్వ న్వ చేదినిసౌథంబునకుం జనిరని ఇెచ్చలా విని యాసౌధం బుండుచోటికిం జనుచెంచి లిమిః

230 వినోదక థాకల్పవల్లి

గ ఆరంటియూచలకట్టక మ్వైనవిలువు వేయిగచద్యాణము లటంచు విన్నకతన

నిది కవటకృళ్య మగు నని యెంచి దీని నారయంగం నోరి తడసితి మమ్త యిందు కం విద్యా పేదిని విద్యా వృాద్యత యాతరుణఫురుమపూవఐవాకము దు

"శ్వేద్యమాగ నున్న దయ్యది, సద్యః కాలమున "నెజటుగం జను మన కనుదుకొం గ్‌ తలంచి యాపౌధముఖుమున నిలిచి యుండి

మోకు వాగాస్ట్రద మిమయ్యెడ ఊులయం బెంకింగి

లో ఉ్రవింవ ననుేది లొంగుచుండి

వొచ్చితిమి యాధరావతి చొచ్చునపుడు.

పఓళరృదారికా యిదిసీజననీజనకులు సీవుండుచోటికిం జనుటెంచినవృత్తాంతంబు"

ఆని రాగసేన వల్యాంగాం దరుణాంబుజ యారాగశేనంగాంచి యోసీ సీనుడివినవృత్తాం తంబు నరి యని నమ్మవచ్చు నాజినకునికిం గాళిదాసునియందు మంగలవార6 డనునంక యము మంజీరవృ శ్త్రాంతంబువలన నివృత్తం బయ్యె- నాజననికి సాుశాశనశుద్ధివలనం నించు శ్రనియం షబోమంబు లేదనియుః౦ ెలీనెం వుతాశనవిశుద్ధికాలంబున నాజనని యొనర్చిశ ప్రార్థనంబున నాయపరాధులగు విప్రుల చేమియు ననక చారలయందుం గలకోపంబును చాజనకుండు వదలి పెట్టైనుం ఆఅదియుంనుం గాక యికండు హ్హాణ్యుండు గాన నోర్చుళొని లు. అఆమవాకవి కాళిచాసుండును శననకు మసావరాధంబుం గావించియుండుఇావై నను కస్పలు ఛారాననరంబును బౌసి పోవునప్వుడు వారలం "గాన దయాళుండై చారల ఇదరు వడి రా జొసంసినసమస్య కు _క్తరార్థంబు వచించియుండు ననుసంభావన యువవన్నం బయినయిదియొ ఆమహాద యాభునియు_క్రమ్మప్రవర్తనంబు ెన్నినోళ్లం బొగడినను జాలు నని యన నగునా! అమవోత్తునిదర్శనంబు నాజనకునికి నెప్పుడు గలిగి తద్విరహాన్దేళం 'బెచ్చటికి నివృ్తంబు గాలలదో! విధి యెప్పటెప్పటి శేయేవస్తువులం "జేర్చునో! కుప్పటి శెద్చటికి ఏనుటింపం జేయునో యెన్వం జెజుంగు నాజనకునికిం గాశిదొసలాభంబు ల్లి నంగదా యందజకు ముదంబు గల్లు, ఆమహామహుఎ. జెయ్యెడ నున్నవాండొ?. ఎన్విథి నఠనిసందర్శనంబు నాకండడ్రికిం గల్టంనో! నిర్థారణనేయ ననువుపడక యున్నది. ఇదిజ్రైవా య _క్రంబగునర్థంబు శాన మశుమ్యమా, త్రూ మంత్రాలోచనంబున సాధింపం దగినది గాదు, అది యట్లుండ నిమ్యు విలాసవతి యింటిదాసివలన నువలజ్ధం బయినయావంజీర మివ్వు జెవ్వరికడ నున్నదో యెజుంగుదు జే! అని యడిగిన రాగసేన యోభ్‌ర్తృదారిళా యాదివ్యమంజీరంబు సీజనకుందు తనప్రాణపదముగ ఇంచి రమ్మీంచుచున్నవాందు. ఆమహవా ్యొాదాకడన యున్నది యనంగా నాతరుణాంబుజ యు దనసమావమూన నుండుభో జభన తిం గాంచి యోశం ట్రీ నుఠావక్సల! యామంజీరంబుం జూడ నా కళీలాష యున్నది!

వంచమగుళు చృము ప. అనర్థంబు లేవని నలుగ వని తోంచుట తిరం బగునేని యాభూమణంబంం గాన్నింపు మని వేడయుకొన సాధారణమానుషవేవథారి యయి వచ్చియుండుళోజుండు తనయుత్తకీ యాంత రాచ్చాదితంబయి యుండుముంజీరంబుశు తరుణాంబుజ చేతి కిచ్చెను,

అవ్వు ఊానూపురమణి కాంతులు దీవచ్భాయల నడంచి యావందిరాంఠరంబును మధ్యావస్టిర్క_నురీచినిచయసీరం భ్రం చై వెలయు నట్టొనరించె. అవ్రుజావాంనకంబుం గాంచి శరుణాంబుజి మొననంబున నచ్చెరువందుచు రాగనేను వచించినవృత్ర్తాంతం బం తయు సక్యం బని నమ్మి దిస్తన లేచి తనజనసీజనకుల పాదంబులకు వందనంబు సల్పి యోకంశ్రీ, మోరు నాజివనీజనకు లని యీకవియుం రాగనేనయుం జేస్పిన నింఠదనుక నమ్మకము జనింవక నముచిళాచారవిధానంబు సల్పకుంటిని, ఇవ్వు డీయనర్ధ్య భూవ.ణంబుం గాంచి యిని నీకడకుం 'జేయుండినవృత్తంబు విశశదొనం గాన నిక్క మెలింగితిని, నాయొనర్చిన వ్యతిక్ర్రృమంబు తమింవ జేంజెదను. ఎన్ని యోదినంబులకు వెండియు భళవ క్పాదాభివందనంబుగలి గ జీవి యగుభగవతి యనుగ్తృహంయు గ బ్లిన ఛెది లభ్యంబుగాదుం

అని వచించుచు బామ్పజలవర్ష్మ 0బుల నడుగులు గడుగుచున్నతరుణాంబుజ నె ఫ్‌ త్తి భోజుుడును లీలావతియు నౌందల మూర్కొ_ని యంకతలంబున నునిచి యావందభాద్చు ఛారావ్రవాహంబుల నాతనూజాతనూర్థ )బుం దదుపుచు. గద్దదకంరునై యేమియు: బఅ్కం జాలక మిన్నకుండిరి* శరుణాంబుజయుం విరజాంబుజు గాంచి వళ్ళా! వీర జాంబుజా యిన్నిదినములకు 'వెండియంం నిశ్నుం గనుంగొనం గత్హె! భవద్విరవావిక్హ బంబు లగు నాయంగంబులు నుఖంబు నొందునట్టు నన్నాలింగనము. చేసికొనుము. అనిన విరజాంబం జయు నాలింగన మోక దవ్వుల నిలిచి యాండం 7ంచి తపణాంబుజ శనమనంబున నీవిరజొాంబుజి దేశు పుకుమవేవంబున నున్నా నని యాలింగన మోవెజచుచున్నుది?. ఇయ సి-ేవం బుజ్జగింపం జను నని గృవోంతరంబునకుం జని యాఫురువవేషంబంం బాసి కరు శాంబుజవేషంబుం దాలిచి వచ్చెను, విర జాంబుజియు నాళరుణాంబుజ నాలింగనాతుల నంభావించెం

ఇంతకుం బూర్వము భోజలీలావతుల ఇచజీఎగినవ్వుడ చ,ళావపాలుండు దాసీజనం బునకుం దనజేవికిం బెల్పి తోడ్కొని రమ్ముని ఇెప్పి చం'వెను,

తదొక్షైావశవ, _ల్రిని యై యాసించాపురాథీకునిరాణి శృంగారవతి శనకూంతు రగ వనుధారిణితో నయ్యెడకుం జనుదెంచెళు. వ్రళావపాలుండు పీదేవీ ఈయింతి సీసవళోదకి యగ్గలీలావతి, ఈతండు లీలావతీభర్దయుగు భోజిభూ పౌలుండు. మసవిద్యానర్వన్వ వేదిని లీళావతీగర్భళు ._కిముక్రాయనూనం ఖై నతరుణాంబుజయట. ఈముద్దులపట్ట్రి శరుణాంబిజ జ్రిగ్షోదరజనిక యయానవిరబొంబుజి, ఆనంగానే వనుధారిణి శరుణాంబుజను విరజాంబటీ చాలింగనముజేనికొని యోలోర్య లార! యూదినమున మమ్ముంగాంచుటి కళ వున్నియంబు

బం వినోదకథాకల్పవల్లీ రచించితినో ! ఇవి ఠరుణాంబుజ యనియెజబుకగనకయ యిన్నిదినంబులు సంకసంబుం గార చక యుంటిని, బవుపినములనుండి మిముం గనుంగొనందలంచి మాకల్లినో, 6 జెన్వకొను మయంటిని ఈమెయుంగాలహరణము సేయుచువచ్చినయది. ఆం దీఠరుణాంబుజ భువనేశ్వకీ దేవాలయమునం గనంబడకపోయొ నని విని దుఃఖాకలహృదయనైై యుంటిని. నాభ్రాగ్యం "బేమనవచ్చు? ఇవ్వడు మిమ్ము నిరువురం జూడం గంటిచే యని సంతోవషజవితాలావంబు లాకుచుండ శృంగారవతియం నార్యా లీలావతీ! యని యాజేవి నాలింగనము చేసికొని విరజాంబుజానరుణాంబుజలను నొలటలి చొదివి గారవించి భోజభూపరియడ వినయ కౌరవంబు౨గానిషించి వారలం సను చెంచినవృ త్తంబు విని యధో చితాలాపంబులనిష్టనోక్టీ వరిర్భప్తక వహించె. వనుధారిణియు భోజలీలావతులయడుగుల ెటి-గిన నాకమలాన నను గాంగిటం శ్చ లీలావతీభోజభూపూలుంరు చాత్స ల్యంబు గానిసీంచిరి. అవ్వుడు చ్త,ళౌప పాలంండు విద్యానర్వన్వ వేపిని తరుణా౭బుజ యని యెకింగినంతట నమిళానందం బుం బొంది భోజభూపాలునిం గాంచి యోమహీ పాలతిలకటూ యాకన్యారత్నంు సీ తనూజాశ యనుటకుం దగినయపఏి, దీనివిద్యాచాతుర్యంబు మనుమ్యమాత్రులకు జయింవరా నిది. ఇవి తాను వేశ్యాకన్యక యని వెల్ణడిచేసి సంపాపించికథనంబులు సంకతము మహ సీయులస గ్రైవ్గాణులకు సొసంసచు నించుశేనియు 'వ్రశభంగము గలుగకండం దనళన్య 'కాత్వంబును రక్షించుకొనుచున్నది. నాకు నుతాసమాన యగుటం 7గంబోలు దీనింగాంచి నవ్వుడు పనుధావణియందుం బోలె నాకు వాత్సల్యంబు వొడముదుండె. ఈశ్ళంగార వళికి నక్షై కరము దీనియందు వాక్సల్యం బుండు. ఈవను థారిణియు: దనసవళోదరింగా భావించియుండెను, అది యట్ట్ల యయ్యా అని కొన్ని సంతోవజని తకాలాపంబులం వల్కెెనుః ఎెల్లవారికిని మహాముదంబు గల్లెను. భోజభూవతి. కిట్టివిష్టను ళాఫునర్లాభంబున నవరి మితా మోదంబుం 'జందవలసినకాలం బయ్యును మొగంబున నించుశేనియం సంకనంబు గనంబకకయ 'శేవలముడై న్యతాకరంచై యుండుటకు నచ్చోటివారలం చింతించు చుండిరి అది గాంచి తరుణ్తాంబుజ తనమనంబున సీమహీపలికి మహాకవిప్రాక్లి యయినంగాని మొగంబున విన్నదనంబు మానదు; అకవివిరవాఎబున సీరాజునకుం గొన్ని దినములకు శరీ రత్యాగంబును. సంభవించు నని తోంాజిని; ఆకవిం గని పెట్టుట కనువు లేకయున్నది; వీమి సేయ నగును; నన్ను విద్యల నోజించినయాకవివలన నామవోకవివృ ల్తాంతంబుం జెల్లి _సీకొనం జనును గాని యు పాయాంతరంబునం గాదు; అని యుంచి యాక ట్రెలమ్ము వానిం గాంచి యోమవోత్మా! సీపు సర్వజ్జుండవు సీకుం జెలియని చేదియు "లేదని మయొబజుకవడు చున్నది, భవక్సియు క్రమగు నాటకచ్భాయచే నాకాళిదానునివృ త్తాంతంబు సీకునోచర మయి యుండు నని కలంచెదను, ఆ శిదానునిప్రియంరాలగు విలానవతిదాసి వచించిన కల్కుులవలన సీదివ్యమంజీరము శాఖను 'జడాకాంచ కొనంగినయర్థం చేక్చడుచున్లరైటి, ఇది యశనికి నంస్త్రాళ్డం: బయినయర్థీంబున 'నొమాననంబు నందియంబు సెడ౧ొయన్టు:

వంచమగుళు చ్భము కీఏ3 ఈభూవణంబు దివ్యజనో చితంబు గాన మౌనువలభ్యంబు గాదు* శాంట్ట్రి యతని! మనుమ్యులవలన సం్రాక్త మయిన దనునర్థంబు నిరాకృతము* ఇది యామవాత్తుని కెన్విథి సంస్త్రాప్తంబయి యుండునో, యడి యొకటిన దొరకుటకుం గకం చెయ్యెదియో కరు ణించి తెల్పు మని యడిగిన నాకట్టైలమ్ధువానివేమంబుతో నుండుకాళిదానుండు నో మగువా! ఆమచోకవి చేవళానుగ్రవా పాత్రు ౦డుశానం దక్స్రితిపాదితంబ్రై యతని శీదివ్య జనధార్యం బయినమంజీర౦ంబు లబ్ధం చై యుండం6 గాని యితరవిధంబున సంస్త్రాన్తం బయిం యుండదు. ఇట్టియపరిమిత లేజోవిశేవవిభాసిళం బయినయాభూవషణంబు భూలోకపాలు రకడ లేదు గాన వా రశని కిచ్చిరరుటయు నసంభావ్యమ యగు ఇప యామవాకనిక లభించినమార్షంబు "నెజుంగం నోలెదం డీనికిం జక యయినమణతియొకనూపురం. 'బెయ్యిడ వైన నుండును గాని లేకపోదు ఇదిదీనిజత యుంంకుచోటికొండె నదియివియుండుచోటి సొంజెం జేరుట లస్గం ఇం బేజేని యొకతెఆగు: ఇావింపుము,. ఇదియునుంగాక మా జనకుండగు భోజభూపాలుని కాకాళిదానునియందుం గలనిర్వా్యాబ్యప్రేమభరం బింత యని వజింజంచోలదు. అట్టి వృణయం చేముహీవతి కతరలయుదుం గనంబడదు, జన వాంతశర సౌవ్చాదం బుండనినా6ం జీఫేట్టువున నిట్టిప్రేమంబు గల్టదు, ఆకవియెడ సీయిలావలిక్తేం నలయాదరంజు లీలొవతియం మైనను జూవట్రదు* ఇందుకు గతంబు 'చెల్బంజనును మహీ వతికిం గవి మంగలి యని విప్రులు వెష్పిననపటవచనంబులం గలిగిననంశయంబు మంజీర వృ త్తాంఠంబువలన నివృ త్తం బయ్యు నీమంచీరం బతనిక్షి లజ్ఞమైనవ్భు త్తాంతం 'చెజబుకపడు నంతకు సాశసాశకు. నుద్భుద్ధము -గాకపోదు, అదియునుంగాక లీలావతీబేవి యన్ని శుదిం జతి రనవతి, చ తాక్వవై భళవంబు సకలజననమతంబునం గనంబజచినది గాన నా జేషమంచు దోవమాు లేదని మ్మాక్తృము రాజా నిర్హయించి యంండంజకును గాని యాజేవి యూర్వంతరంబునందుం దిలనదృశమగని నల నిమచ్చ యున్నదని కవి మయొజఆజుంగుటకు6 శారణముం జెలినికొనంగోరు చుండకపోండు. ఈయర్థంబులందు భోజభూమాశునిక కాదు; శక్కూుంగల వారలకునయితమా సంబేవాము నివర్తింపకయ యుండును నీవు మవార్తుండవు గాని సాధారణుండత్ర గావు, నీవు ప్రయోగించిననాటకచ్య్భాయవలన "చేనడిగినయర్థంమ్‌ నం గలనంశయంబులు దీర్పం గలవాండ వని నిశ్స్చయంబు గల్లియున్నదిా ఈదీనజినంబును గదణించి శాసంశయవిఖ్ళేదంబుం గానింపుముః అని యడిగిన నయ్యెడ నుండువారలు నీ తరుణాంబుఖ యడిగినయర్థంబుక "జెల్లవారలమానసంబులును సందేహికులంబు లయ యంం డునవియ, శీనిం బెలిసికొన నందజక్షున్స చి, యంబుగలదుః, ఇందట యఖిస్త్రాయం జెజింగి శదనుగుణముగం బ్రశ్న చేసేనంయాభోజ రాజకనూజబుద్ధి వై శారద్యంబుక రమభఖినందనీయంబ యని పల్కిన నాదారుశిరునివేషంబుతో నుందుమహోకవియంం దనమాననంబున సీభోజసు ఛూరక్నం బళులికచ్లాళురీనిధానంబు శావున నన్నుం గాళి వానుం డనిసంళంయించుచుం దన మనోగ ళార్థేంు నిహ్టారణ నేయ సీనిషాండ్గార్థింిల నన్నడుగుచున్నది; ఇంఠదనుక వారల

వత్తు వీనోదక థాకల్పవల్లీ వృత్తాంతం బెక్టం జెలిపి యింక విరమించుకొనుట యుచికంబు గాదు ఈయర్భ్యంబు "వెల్లడిసేయ "నేన కాళిదొనుండ నని విజ్ఞాతంబుగాకపోదు. అయినను గానిమ్ము- అనితలంచీ యాచంచలాక్షీం గాంచి యోభోజసుతారత్నసూ సీవడిగినయర్భంబు భోజలీలావరుల జవన్హాంతరవృత్తంబు, దీనిం చెలిసికొని చవలంకంగలవారు శ్రా లళ్థానసంపన్నులగు "జేవ తలు గాని మానుషులుగారు. బేవతను సాళూత్యరింవం జేసిపలికిందంగల వాం చఊచాకాళిచొన మహాకవి గాక మణి యెవ్వండును "'లేయు. అయిన సే నాకవిచరిత్రంబుం "జల్ప్బం బూశుకొన్నవాండం గాన భ_క్తవక్సలత పోయ నామవోత్తుండగు కాళిదానునియిక్టదేవక దయామమయాంత3కరణ మొ యావిర్భవించి మనయిహ్టార్థ ౦బుల ెజింగించం గడంగంచోలుం అని యిట్లు వల్కు-చుండం గొందజు చ్వారపాలికలు సనంభ్రమంబుగ జేతెంచి కలయ నవలోకించి విద్యాసర్వస్వ వేదినికి బ్రిణామంబులు నలిపి ఫాలతలకీలితకరాంజలుతై యి ట్లనెర, పీయమ్హా! వీము భవదీయములయిన చఖావసీమ, వినోదసీమంబులనువముండపంబులం 7ాచియుంచెడు వారము. మమ్ము నతిక్రృమించి యొక్రివలంతులుగాని యామణిమండవముల, నానక్రమించుకొన్నది లేదు ఎట్టివై పరీళ్యమో ! ఎెటుంగము, ఇన్వడు కొందజణు మహా సౌంద ర్యవళులు సకలాయం. ఫఢధారిణులుసామజసవా స్రబ లో -పేశలుసర్వాభరణ భూసితలం చతుర్భుజనిథ్రాజితలు చంద్రకళావకంనలు చదలం బుట్టినయట్లు తో తెంచి బలిమిమెయి మమ్ము” దజుమంగొట్టిరి. త'త్తేజోన్సిళ్తేష వివా _స్రటైర్య్భల మయి యేము నయ్యొడ నిల్వలేక వజువిడి వచ్చి యర్థంబు విన్నవించుకొంటిమ* అని ఇన్చంగా నెల్లవారలు నాశ్చర్యరన ఫూరమన్న మానసు లగుచుం దద్విలోకనో తృ ంఠాకుంఠికత్వ రావివశులయి నంభ్రమించం దరుణాంబుజయంం6 దనమనంబున సీమవాత్తుండు మ్చాొర్థనం బంగీకరించి చేవతాసాక్షా ఆశ్క్యా_రంబు గలుగంకేనెడి నని తోంచు చున్నది. కాళిదాసుండు గానినాం డిళని కిట్టి సామర్థ్యం 'బెక్క డిది! యని యనుకొనుచు నాదారుళిరునియాజ్ఞం గొని యొక్కువ్తుడిం శ్రువ్కన. నాననంబులు విడిచి లేచిననకలజనంబులతోడను తశజననీజకంబుతోడన్ను భోజ వ్ర తావపాలంరతో డను దక్కుంగల ప్రళియసఖకదంబంబుతో, డను వంబదియేడవ కళ్య్యూంతరంబుం జొచ్చి యచ్చట శుండు ప్ర భావసీమ9 బనుమహోమణి మండపమునందు చ్వారపాలికలు "సెప్పినయొప్పీదంబు గలయొస్వులకున్న లెవ్వరును "లేక శరాన్యమంి యుండుటం గాంచి చారుళిరునాళ్ఞానుసారంబుగ "ెల్లవారు నయ్యెడ నుండుమణిమయా ననంబుల నుపవిష్ట్రైలగుడుం దాను నొకయు_త్తమాసనీంబున నువవిష్ట యయ్యె- శాళికాజేవి సామూత్కరించుట, అవ్వు జామండకంబునందు సీహోరావరణ సదృశమగు నొక యవనికయుం దద్యశ్ర రంబున శారదచంద్ర చం ద్రికావూరంబుభాతిం చాండురవ్రభావిఫాసిశం బయ మ్లుక్టు కుచినినవయంబును గానిపించె, ఎల్జీవారు నలికొరూవాలంబునం గాంచుచుంటిరిం

చబంచమనగులళు చఛృము లక్‌ శః తుంగతరపీచికాచయి రంగన్న వపుండరీకరాజిసీకవిఖా నంగతవాఃవూరం బ్య ప్నాం నెడుకలళాచ్ధి యందుం బొడనసూ పె వడిన్‌, ఇవ్విధంబునం బురోభాగంబునం బొడనసూపినశ్నీరనీరధిం గాంచి యకుళానంద సం్రమంబులు “వనంగొనుమాననంబులతో నని మేవదృన్లులైయెల్ల వాడను గాంచుచుండం క, అలఘునవచంద్కక"౦త3 స్థలకలితోడీర్హ శభృతరదీథితులక్‌ “నలయుమణిద్వ్వీపము త; శలశవరూూ రాళిశడుమం గన్నళ్హై వెనన్‌ = ఆది గాంచి యత్యాశ్చర్యరసపూరపూరి తొంతఃకరణంలై యచ్చోటివారు ఈదీయ రామణీయకంబుం బొగడుచుండ; కః జలభరికఠథఘునఘుటానిభు లలికరుచివ్రచయబహుళలాలితమై ని స్తులమోదదాయకంబయి యలరారెడువిల్వవనము నటం బొడనూ వెన్‌* అంత నాబిల్వకాంకారంబునందు, క శల్పద్రుమవాటీపరిః కల్చితవృతివృాద్య మయినకాదంబవనం 'బల్పేశరమై గన్నడె, జల్పన్మధుకరసుమూళిసాంద్రం బగుచున్‌* ఇట్లు నుభాసాగరాంకర విద్యోతమానమణి ద్వి పమధ్య బిల్వ కాంశారంబునందు? చారజాక దుముస నూవృశ కాదంబవనంబునడుమ నతిరమణీయ, వ, జేశంబునందు= ల లీ క ఆవరవిరచితగీళ3 ప్రాదుర్భా వాను మోదపరికంపితనల్‌ కాదంబకునుమువారాః సాదిశకటిచక్ర గతలనడ్వేణికళోన్‌. క సుందరకశధర లేఖా2-3 మందరుచ్శివ్రచయనద్ధమహితము లగుచుక నుందరవమయి నుస్ని స్థం జెంపిననీలాలక ములసీంగారముతో న్‌ క. సుమకోదండథనుర్వి: భ)మనుభ్రూలతికం బొడముబంధభురకుసు మో ద్దమ మనం దగుళుభనవకుం, కుమపంకలలామ మింఫపుంగొనునిటలముతోన్‌* క కన్తూరివత్క లేఖా: నిస్తులసౌరభ్యలా*భనికటభ్రాన్యు న్ని ప్రంద్రచుభుపుకృతి ₹ -స్షశ్రీగండయుగళచారుత్వముతో న్‌ క, నురుచిరీణావాదన; పరిహాటీళ+లనవ్యభర్త్మమయ క్రీ శరళాళీదళకలిత, న్భురదురు తాటంకయుగళళో భాయులితోన్‌. క, వోలామదభరభవనవ, హౌలాలనదశ్మీయుగళ హే వాకశుభాం దోళనవిలాగవిగళ, బ్లాలితకక్షావతంసలాన్య క్రీ తోన్‌-

26 వినోదశ థాకల్చ్పవల్సీ క స్వేదకణజాలకాంచికు మేదురశుభఫాలగళితమృచులావణ్య శ్రీదర్శనీయనాపా, సాదితమా _క్రికరుచివ్రచారంబులతోన్‌ కం కుందనుమనిచయకోముల, మందస్మితమధురవ _క్రమానికఏీటీ కందళితదివ్యవూగీ సండోవామవానుగంధసం తానముతోన్‌ క వరకుందకునుముకోరక్క సురుచిరదంతా పతీవిశుద్ధద్యుతిభా నురమందస్మితనుందర, పరిపాటలవిలనదధథరపల్ల వరు చితోన్‌. క్త ఆభ్గినవ తారుణ్యళళి, భవనము జ్వేలకాంతి వట లజలనిథి చ్ర్కుళవవరశంఖకోఛా సుభగత్వముం గాంచు చుండుశుభకందరతో నొ. కం మణినుయకేయూరద్వయ, ఖృుణిపల్ల చతల్ల జప్రకృష్ణనవల తాఒ గణితకరద్వయకంకణ, మణిగణ లేజోవితానమవాసీయకతోన్‌. క అరుణోదయసమయస్ఫుట్క, దగనిందనమాసపాణిహాల్లకయుగలో దరరుచిసంధ్యావిలసం న్ని రువమునఖచం చ కిరణసీరంధ్యకతో న్‌. కం తారాగణవారావళి చారుకుచాభోగభారనన్న శదధ్యో 'డారవళి బ్భేదవర్ధు స్ఫారసమాుల్లాస జేశాసౌందర్యము తోన్‌. క గంధీరవ్భ క్తనాఫీ కుంభ తృటినీసేవర్డ శోభానుశటీ సంభూకతై వల్మక్రీ; సంభృకరోమావ భీనిజశ్యామకతోన్‌-. క్త మారజయ చావమాల్వీ, ఇచారునినాదానుకార చణమణిరళకనో దారశుభకనక8ింకిత్ర, కారా జిషుణంరయుణ వ్రకారముతోడన్‌, క సీరంధ్రివద రాన్లో దారరుచివ్ర చయని చికతకశుభకాంచీ సారతరదామభూషిత్క చారువృశునితంబబింబచై లళటులతోన్‌. క కింళుకనువుచయరు చిర, కాంచుకనంవళికకుంకుమారుణాసురరా బ్బాఫళుకరివా స్పకుభఫో ఛాంశమనో జ్ఞోరుకాండ మైమవ్రభతో న్‌. కై కం క *మలసీలోత్పలకృక, కామనవనిమంగయుగళభునతర కాంత్యు ద్రామశుభజంఘికాలతి, కామానికము _త్తదంతిగతినుభనతతోన్‌- కః, నతదిక్పాలవధూసం, తతికంకలనీలరు చివి తానజనికభా వికదూర్వ్వాఏకురశంకాా మతిసారం గావలీఢమణినఖరుచితోన్‌, కం చేవవతిమాళిమణిరుచి, భావితబాలాతవ్యవ్రభాయుతలామో శ్రీవర్హసీయవదరా, జీవకలికవాంస నై కళింజికములతో న్‌.

భంచమగుళలు చృము ల్డిద్రా కాళికాదేవి యావిర్భవించిన నానురవరవందితచరణసరోజూతం గాంచి యంచిత భ్రిపశృయంబులతో నభాస్థలంబుననుండువారలు నమన్కంరించి ఫాలఖ్రాగకలికకర శమలపుటుతై. నంస్తుతించిరి* అవ్వుడు తరుణాంబుజయుం6 దనమనంబుశ సీకవి మహసనీయుండును బేవతానుగ్రృవా పాత్రుందు ననుటకు నందియంబు "లేదుః ఈయవమరదవ్రభావునిమహి క్ర, భౌవంబున నీమవో శాళినందర్శనము తదన్ముగ్తవా పాత్రుల ెల్టరకు తజ్ఞం బయినయది, సాధుసమాగముంబు మవాభ్యుదయ దాయకం బగు నని "పెద్దలు వల్కుూట సక్యంబయ్యె* ఈచమవోత్తుండు మనవి కవి కాళిడానుండు గాని యితరుండు గాండు, ఇందు సందియంబును "లేదు, ఈయు త్తమ వారిత్రుండు నాయందుం దనకుండువార్సల్యంబున న న్ననుగ్రహించి నాదురవస్థా విమోచనార్థంబు నిషమ్కారణదయావిశేమంబున నియ్యెడకుం జకుబెంచి యుండునట్లు దోవెడిని. కానినాండు బ్రహాదులకును దుస్సాభ్యం బయినయి జేవిసందర్శనంబు సాభారవా జనులకు లభించుట యొట్లు? ఫొర్వ మాజేవి నాకు సామౌత్కరించి యానతిచ్చినవచనం బులకుం దగురీతి సీదారుళిరుండు కాళిదానుం డయి యుండంబోలు* నన్ను జయుంపగల వాండు శాళిదానుండ యనియు నామహాత్తునివలన నాయభీన్టంమి లబ్ధం బగుననియు నీ జీవి పూర్వము నాకు వర మొనంగియున్న యవి జీవతలవ చనంబు లేనాండును కలలు గావు మజియు. సీజేవిపాదంబులయం దొక్కట నామంజీరమునకు జతయ మునమంజీరంబు గన్పట్టుచున్నది+ -జజొకపదంబు మంజీరవిరహిరం బై యున్నయదిః ఈజేవి దీనిజక యగు భూషణంబును భ_క్షవాక్సల్యంబున నాళాళి దానుని కొసంగి యుండం జకు నని నిర్ణయింప నొవ్వు, అని తలంచుకొనుచుండం గాళికాదేవి తరుణాంబుజం గాంచి యమోకుమారికామణీ యామవాసీయంం డగుమదీయభ క్త్రందు నన్ను సంస్తుతింపంగా నేనాతనిప్కియంబు 'నీయం దలంచి మదీయలోకంబుతోడ సోకు దర్శనం బొసంగితిని. తత్చా్రగ్థితం బగుటంవేసి భవ న్యనోగళార్థంబునం గలకం జేవా. బు నవన ముంప నుద్యు క్షనె యున్న దొననుః వలయు నర్థం బడుగు మని నుడివిన నానుందరీతిలకంబు నిటలకటనుటికళకరా బుజియై జీవికి నమ స్మరించి యిట్లనియె ఓబర్వలాోకబజనసీ నీవు భక్తవన్చలవు గాన వత్స-బుకకుం బాలు సేపు 'భేనువు 'ఇజవారల నయికేము వరికృప్తులం శ్రీయువిధంబున నీకవియందుం గలవార్సల్య విశేషంబుచేం దదర్థంబుగ మా కందఆకుం దర్శనం బొసంని ధన్కులం 'జేసితిని. భవద్దర్శ నంబునంజేసీ మాభవంబులు శృతార్థంబు లయినవి, నిశ్నుం గనుంగొని నీయనమానలేబో విశీషంబునకు మానసంబున నచ్చెరు వందుచు నీరామణీ యకళరణంబునైై యొప్వునతిసుకు మాశావయవంబులందు మణిమయ స ర్వాభరణ*బులం నలంకృత ముల్రై యొవ్వుచుండుటం గనుంగొని యళతులా మోదఖరిక వృదయుల మై యుండుమాకు సీవామ పొదంబునందు మ్మాత్ర'మొక్కూమంజీర ముండుటయు, దక్కిానపదంబున చానికింజత భయయినభూషణంబు

౨96 వినోదక థాకల్పవల్సి "లేకపోవ్రటయు 'చేలకో? ఒకించుకనేపును నూపురవిరవాంబున క! ర్హ్యంబు గానిసీవదంబు మంజీరవిరవూంబుం గాంచి యుండం గతం 'బేమియోో? వినంగోరిక కలదు, కరుణించి 'అెల్చుమన చాకాళికాజేవియంు నాతరుణాంబుజ యడిగినవచనంబుల కనుమోదించుచు మధరవచనంబులనిట్టనియె. శీకుమూరికామణీ! మదీయభ_క్రళిరోమణియగు కాళిదానుండు జావికునికదటవృ త్తంబునంజేసి యవమానితుండై వెండియు. భోజునికడకుం బోవుటకు నమతింవక శనవిరోధులు వేసినక్సతి నవనయించి భూపలిమానసంబునందుం దదీయకళ టోపాయకల్పితంంె యొవ్వువిపరీతజ్ఞానంబుం చావ సమకట్టి యాక్మలో మళ్చదధ్యా నంబు సేయుచుండె. "నేను నతనిభ్షికి సంతసీంచి సామోత్కం౦ించి యతనియాక్మనగతం బగునర్థం 'లెతింగి యున్న దానను గాన నోవళ్సా! కాళిదాస! నేను సీకీముదీయపాదమంజీ రంచొనంగెదను. దీనిని మహీవతి॥ి "వెప్విధివ్రైన దృష్టిషళ్టంబుం 'జెందం 'జేసితిచేని తద్దర్శన మూ్రంబున నామహీపతివ్భృాదయ నతసం చేహాము నివర్హించు నని వెప్పి సాయొకపదంబున మండునుంజీరం చొనంగితిని. ఆనాయొనంగినపాదకటంబ విలానవతిచేటికామూలకముగ భోజునికడకుం 'జేరినయదిం భక్తులకు ేశు నాస్రాణంబుత్తైన నొనంగం వ్రియవడుచున్న దానను. భక్రజనానుగ్రృవాంబ నాకభదూమణంబులు గాని యీరత్నీంబులుగావు- భక్తాను శ్రువాకల్పితంబు గాన నూపురవిరహూంబునకు మక్పదం బనురూపం బయ్యొ* అని ఇెక్పిన విని యాకరుణాంబుజయుం దక్కుంగల వారును ఈమహృదయంబులం దీజేవి కాళవియం దుంగల వాత్సల్యం బారం బై తోందుచున్నది; అమహసీయుండు తొలిజన్న బున నొన ర్చినపున్నియం బెట్టిదియెం యని యచ్చరువొందిరి. ఇవి్చధంబున నచ్చెరువందుచు నా ఈపణాంబుజయు కవిం గాంచి యూవమహితొ యూచదేవిచరణంబు నూఫురవిరవాంబునికుం దగదు డీని సీజీవిదదంబు జెందం "జేయ వలేతివి సివకాని యితరులు గారు. ఎట్టు విన్న వించి యాయాభరణంబు 'జేనేచరణవిభూమణంబు 76 "జీయం జను నట్లు వచించి యిది యీదేవి కర్పింపుముని వేండుకొనినం దద్వ చనంబులు విని కవియుం( దనమనంబునం దిట్టు తలంచె. కెరా! ఈకాంళాతిలకంబుచాతుర్యం "బేమందును! ఇది నన్ను గాళిదానుంయత నని నిశ్చయించి యాభూవణం బర్పించువేళ సఠ్యంబుగల బూరో్యోవలబ్ధిమార్జంబు సెళ్న నగు నది వచియించ నిశనిగాళిదానుండని నిర్హయింపవచ్చునని యాయుహౌయంబు వన్ని యామంజీరంబు నా కందియిచ్చుచున్న ది= నాకు నింళం ట్రచున్నకతో నుంటి కావలసిన కార్యం బేమియం లేదు. భోజునిమనంబునం గలచైమనస్యంబును తత్ప్స్రయు_క్షం బగుభంది యంబును నివ_ర్టించినయదిం భగవతికి నాయందుం గలవాత్సల్యంబు వ్రకాళింప చేయం 'వేయనీభూజానికిమద్విరవూంబునవై న వ్లేళభరంబు దుర్భరం ఛై యెసంగుచున్నయడి. ఇట్టిభన వకీవర గే పాదపా శ్రునియందు మహావరాధంబు: గావించితి నది యొచ్చటికిం బాఫుకొనం జాలందునో యనుచింత యంఠకంకఠకు దురంతం బగపచు సంతపించుచుండ నీఠండు కరము మైన్యంబుం ఇెందియున్న వాంయ. ఇంకను గొంతకడవు మదువలబ్ధిం గాంచనిచో మించిన

వం చమగు.ళభుచ్చము 299 చలికస్రాణంం డగు నని యెంబెదను, అని యిట్టు తలంచి యాకరుణాంబుజ యిచ్చెడుముణి మయదివ్యమంజీరంబుం వైకొని కాళీదేవిం గాంచి యిట్లనియె.

వ. రతికలవాంబులందు నుడదురాజవచంనుళిరు 'ప్రృణామసం

గతిం గనుగొారవంబు నధికంబుగం ₹ాంచుచునుంటం బౌసీయా

శిశజినరవ తైకరచిం 'జేశను నాకడ కీవిభూవణం

బకులిత మెనవూర్వపద మబ్బలోం జేయుము 'బేవి దీనిక

(ఈజేవి శివునివర్ని యగుటం జేసి యాకనితోం బ్రణయకలనాంబు వ్రవృక్తం బగను, అవ్వు జాచంద్ర, శేఖరుండు శా నీచేవిని: ఉునన్నం 'జీయం బాదముల శెజింకి 'జేందుకొనును, అరనిశిరష్మవణామంబునం గలుగగొరవంబును అజేనిచరణ భూవణ మయి యుందుసాదకటకమునకుం గబ్లుంనుః అట్రిమవళగొరవంబుం చానీ యాభూవణం చ్యాశ్సిత జనంబులం శావ నభ్లిరుచిం 'జేంది కాళిచానునికడకుం "జేీంనయది, కాళిదొనునికడ నుందు నవ్వుడాగొరవంబు "లేదు అక్రియవూర్వ చదవి వెండియంం గలుగుటకు నాజేవి. చానిం కొని శనపాదంబునకుం వైసేయ నాళివునితో పెండియుం ట్రగాయకలహంబు నంభ వించినద్చుడనుకూల మగును]

అని ప్రాస్థించిన నామహానీయ చరితయగు కాళికాటేవి తనభక్తునిప్రార్థనంబు విని కరవణ నంఠసించుచు సోకి రావరణనదృకమస యవనిక “వలంవడునట్ల్టు తనచరణాంబు జంబుం జాంచినంయగవియుంవినయభయభ _క్లైనం బ్రమంబులు “ఇనంగొను మాననంబుతో నావద వద్మంబునకు మూర్థరబువంచి చ్రణామంబుం జీని యాదివ్యనూపురంబును బేవిపాదంబు నకు దొజిశెను. అంతనాబేవి మణిమంజీరవి భానితచరణకమల ముగళయై యొపుచుండుట యొల్లవారలును గనుంగొని వపరమానందభం తాంఠ8కరణం ల్రైరిం

అప్పుడు శాళికాచేవి తరుణాంబుజం గాంచి యోకమారీకిలకమా పీ వడిగిన యక్థంబుం "ఉల్పితినిః మజీయుం సీవ్యృాదయగతేంబులగు నంజీవంంచరంబులు బ్థినోదసీమం టను మండవంబున మ డీయ పరిచారికలు గాన్పించుమారయాసుందరీ విజయం ' బనునువరూవ కమువలన నివృ _క్తంబులు శాలలవు. మదీయళ క్షీగలదానవుః కాన నీమాననంబునం గలిగి యుండుసంశయాంత రంబులం చావ మళశ్చరిచారికాగణంబుం బంచియున్న దానను, మదా గమనంబునకుంణబూర్వ మొమండవమునకు వారలు ననుబెంచి మిమ్ము స్మ, భావసీమమండప మునకు రప్పింపంగోరి యేళ్యద్రతకీవర్ష ంబుకుదజుమంగ్‌ ట్రీ వినోదసీమంబనుమండపంబునకుం జనియున్న వారు. అయ్యెడకు మోరలంననుం డనియానతిచ్చి సుధాసముద్రంబుతోదను మణిద్వీవటిల్వకాననంబులతోడ నంకర్షితయయ్యె: సోలజనంబులంను బరమౌశ్చర్యమన్న మాననుల్రై కాళిచానుని వృభొవంబును నంన్తుతించిరిః

వినోదాలా! 9 "

లం0 వినోదక థాక ల్పవన్సీ భోజభూమిళుండును ఫూర్వ మోతని గాళిదానుం డని నందేహించుచున్న వాందయ; కవి వచించినవద్యంబు విని ఆ్మ్రితజనరతణై కరుచిం 'జ్రీశను నాకడ కీవిభూసనా౦ బని కవి వచియించి యఠండు దాన 7గాళిచానుండ నని యెజణింగించుటవలన నపరిమిళా 'మోదపూరవూరి తాంతంకరణంం డై వికానంబుం గాంచిన ముఖకమలంబుతో నానంద చామ ధారాబెందుబ్బందంబు లొలుకుకకుదములతో నతితర్వరితగమనంబునం జని శన భుజార్దళంబులు సాచి మవాకవిం గౌయిలించి యకనిపాదంబులవయిం బడి యోమవోత్తా! మిక్రశిఖామణీ! కవికులపకంసనూ ! భవద్విషయంబున నాయొనర్చినయవరాధంబు నిస్తే శుకదయావిశేషుంబునం కేసి తీమింపనగును, వీనుమవో పా పాచారుండను. సీమాహాత్మ ్య్యం "'బెబుంగక యవచనీయంబులం కొన్ని పల్కిితిని. ఏకు భవత్సవావాసంబొనర్భియుం దథ్య గతిం జెలిసికొన వలంతిని గాక యుండెదను. నేం జదివినళా త్త 0బు వ్యర్థం బయ్యె? కట్టా! నాసాధథుసేవనంబు వమ్మయిపోయె- భారతీనవావతారుండవగు నీవిషయంబున "నేనతి మూర్థవ్తవ_ర్హనం బొనర్చితిని- నీవు న "న్నేమి యొనర్చినను నా కది చ్రియంబం మదీ యంబగ థారారాజ్యం జంతయు నిశ నీయది, ేను సీవరవుండనుం ఈనాంటంసో లెనన్ను నీవరవుడులం గలఫుకొని చావలన దాన్యంబుం గొనుచు భవద్దూవణంబున వైనపాపంబు వలన వీముకక్తునిం 'గావింపుము, అని వచియించుచు 'చాహ్పగద్దదకంఠుండై కన్నీట నడుగులు గడుగుచున్నం గవియు మహాసంత్హ్మమంబున వాభూమోనుని కరంబులు వట్టి చాహ్బ్చాయ మౌాణనయనుం డయి గవ్చుంగిటం స్పచ్చియెల్త్తి ఓమహారాజా! సంతాపపడకుము అక్కా_ లంబున వివరీతంబయి. యంండువిధి ని న్నిట్లు పలికించినయది యంతియకాని నీళ్ళ కావలయునని పలికినది గాదు. వరికిం గాని విథివిహితం బత్మిక్ర్యమింపం దరం బగుచే ! తద్యిలసితంబు విశుముః స్లో, ఆఘటికభుటితాని ఘటయతి ఖుటికథుటిళాని దుర్ధ టీకురు లే, విధి శే తాని భఘుటయతి యాని ఫుమాక మైవ చింకయతిం (గ. అభుటికంబుల భుటికము లాసం జేయు;ఘటితభుట్రితంబులకును దుర్ధటన మొనల మానవ్ఫం డెచ్బటికి వైన మాననమున; దలంవనట్టివి విధి గూర్చు దారితోడ ౫ అని యూరార్చంగా భోజుండు కనిం గాంచి యోన్నావ్రీయమి క్రేమా! ల్లో నళ్ళత _ప్రిస్టతో వావి జ్య్యాత నృ్వపతోకి వా, . మాభూ న్మః కచాచి న్తే శ్యయా విరహితం కే. (గీ, తిదగుచుండెడు వేళ సుస్థిరత నుండు; నవసరంబున న్నిద్రైించునపుడు మజియు మేలుకొనియుండున తి మిక్కుటంపులట్రేమ నీయందు గనామదిం 'లెదలనలాక

బంచమగలళలళు చ నే ము 291

అని చెచ్చగాం గాళిదానుండు లజ్జావన తాననుం డ్రై యుండ నరనిచుబుకంబుం బట్టియె త్తి భోజుండు ఓీనకలకళా వాన! కాళిదాస!. మహాకవీ! కాళికావర్యవృసాద పాత్ర! శమలగర్భవిలాసినీనవపుర్తుహివళార | వ్‌ల సిస్టవడియెదవు |

చ కవికలచంద్ర నీవు కుళుకంబుక సాధభుజమై కావ్య మై

శివము సొసంగుమార్ణ మును జెంది మవళోన్నతిం "ంచినాండ వో

యవికలకీక్రీ! సిస్ణవడి యాందల వంచుట లేల నీక్తునీ

భువి నీళు దూజువెట్టినకుపూరువు 'లే తలవాంఠు శ్రీడ్డెలక్‌ం

అని వల్కలా నాతనివచనంబులవలన మహాకవిక్రిం గనుదమ్హుల 'నానందబాప్ప ఫూరం బుప్పాంగ భోజమహీవతి యాచాన్సంబులు తసకరారేగుటులచే దుడిచి తళ్చాాన్తి వలన నయినమవో ప్రవార్డ, బున నవరిమిశధనంబులు మానసీకముగ ననంతరకాలమున నొసంగందలపోయు చుండం బ, తావపాలుందును మహీవతీ! యాసౌధథంబున నుండుధనం బంతయం సీకూంయురు తరుణాంబుజ నంపాదించినయది. గాన నీయది యగటంటేసీ సేయిష్టవినియోనంబున కర్ట్ల్గంబ యనిన నవ్వుడు కోళాధికారిణులు తరుణాంబుజాజ్డాను సౌారిణులై కవివరుననువముతివడసి ధననంచయంబులు గొని తెచ్చి యెదుటం "బెట్టిన ఛారా వతియు మహవాముదంబుతో నయ్యెడ నుండువారల కవ్వారిగ నొనంగెను.. తరుణాంబు జయు విరజూంబుజయు6 గాలిదానుం డనియెళింగినతర్హ అంబ యాదొరుళిరునడుగుం దమ్ములకుం బ్రణయభయభక్రిసంభిమంబులలో వందనము లొనరించ 'నామహోకవియు నోకుమారికలార నర్వనర్వంనవో చక్రం బేలురాజకుమారునిం బరిణయంబగుం డని దీవిం ఇను, అది విని యచ్చోటివారలు తమమానసంబులందు సీమవానీయుండు. విద్యాసర్వ స వేదినితోం బొందు గోరి వచ్చినవాండు. ఈకమారీతిలకము. తనకు విజిత యయి వళ వరర్తిని యయ్య్య నీయువతియందు: దొంటి తలంపుంాసి యీలకో! దీనిని మశియొకనికిం బత్ని యగనట్టు దీవించుచున్నాందు, అని కలంచుకొనుచుండిరి. కవివరు వాశీర్వ చనం బులు విని తరుణాంబుజయుం, నవరిమితా-మోదంబున నోమవోత్తా! నాకు జీఐ యొనంగిన వరంబుచేశ నీవల్లనం బరాజయంబు గల్లినయదిం భవద్దర్శనంబువలన6 జకున్సమా ద్ర ము ద్రి తథ రామండలమండలోధిపతులకుం దలమిన్న యగు నాస్ర్రాణనాయకునిం జేవట్టం గలభాగ్యంబును గల్లంటక్లు సందియంబు లేదు; నిన్నెజుంగక వివి మయంబున ఇవాయొనర్చిన కవటంబుల మ్రైనమన3త్తేశంబు నాజనకునిం గాంచి 'యోరవ్వ యు జీపీవరంబున మనుమ్యమొత్రులకు సాధ్యంమిగాని చళతుష్టష్టిద్వారకలితంబగు నళ స్రాఫాదంబు "జీను నిర్మించుకొని ఠత్తద్చ్యారంబుల నవరిమితవై దుపీవి శేషవిభాసికలగు ౫ రుణీమణుల నునిచి సాభారణపండితులకు దువ్వ్రచేళశంబున నొనరించి భవదాగమన బూనకుం ెలీషీంచు చుంటీని, నాపీన్న నాటందొట్టి సీకుం గళిగియుండు వాత్పల్యంబున నతిదురవస్థావివా_ప్లి శన్షై యున్ననన్నుం గావం దలంచి .వచ్చి నన్నుం బరాజికం జేసి నాసామర థి గ్రింబును

లలి వినోదక థా శల్ప వల్లి నిర్దోమంబగు కన్య శాత్వంబును నాజననీజనకుల శలీంగించి నన్ను రథ్నీంచితిని. నీవంటి కరణాసముద్రుందు గలండే! నిష్కారణచాంధవుండ వన్న నీవ కావే! అనిన్తుతియించం 7ంలిదానుండును పీకుమూరికా! తరుణాంబుళా! నీవు నీకన్యకాక్వం చివ్విధంబునం గాచు కొనుచున్నందుకుం గరము నంతసించితిని, నీవు శ్యాకన్యకా వేసుంయిం డాల్చియున్న కారణంబునం దదనుగణముగ నానుజివినవచనంబులు కొన్ని కాముకునివచనంబు లట్ల సంవ్రవృ త్తంబు లయ్యె- ఆట్లు సెప్పనినాండు నీయునర్చినరవాన్యం బుద్ధాటి కంబగునుః దానం గార్యవాని నంభవించు. ఇట్టితలంపువలక నేను వేశ్యాకన్యకం బోలెనిన్ను నను చికభామణంబుల నవగణితం గావించితిని, -ఈయర్థంబు మనమున నుంచుకొనపముం "వేళ్యాకన్యకా వేషంబుతో జం దదర్భముగం శ్ర,యుక్తము లయినవచనార్థములను నహీ తమ్మ కడకుంద్రోయుము, నాయందుం దొల్లింటిభ క్ర వ్యశ్తయములను _గైకొనుము నీ ఇలియలగు నిరజూాంబుజ "నేను ఛారానగరముం బాసీ యికరబేళ చ,యాణోన్నుఖుండ మైనకాలమాన నిన్ను నీదురవస్థా విముక్తం జేయనగు ననునర్థము మనమాన నిడుకొని యుదయాదిత్యునికడకుం బోవం ట్రౌస్థించినయదిం తత్చా)ర్థనాంగ్‌కార మియ్యెడకు శాం గారణం బయ్యె నని వచియింవ నది విని తరుణాంబుజ తనమానసమున నీమహాకవి వను మాసససగర పాలకుండగు నుదయాదిళ్యునియందుం గరమువార్సల్యము గలవాం డతనిం దోడ్కొనక వచ్చి యుండందు. ఇక్కవివరునితోడ వచ్చియుందుకువూరుం డుదయాది త్యుండ్రై యుండంబోలు, ఇంకదనుక సీతని సీ దారుళిరునికిం చానినవాండని యెొంచికన్నె త్తి మైనం జూడకంటిని. ఇకండు జయశంఖధ్యానం బొనరించునప్పుడు మహీమండలాధ్‌పతి కుమహారుం డని శంక్రించియుంం టి, శౌాపపాలభూవిభునివమా వేశనంభ0ిమమున మజచి నిధూ పింపకయుంటిి. ఇవ్వుడు నిరూపించిదూడ నీఠనియాజానువిలంబం బయినపీవరభుజార్జ శయుగళమును గర మున్నత మై వెడందయగు నురస్థృలమును ఫుండరీకదళవిరాజికము అగనేత్రములును వ్యాయామకుశలతాసంజాతంబగు. జిత శ్రమకర్యముం దోపించునంగ చత్యంగ సౌద్రవమును గంభీరమగు నాకారలేఖయు నికని మహారాజకుమారుం డని యొజింగించు చున్నవి దేవి నాయెడం బ్రనన్నయై యొనంగినవరమా ఫలించుకాలమ్లు గళ్లె నని తోంవెడిని, అని తలంచి యవనతముఖాంబుజకై యుండే- కాలిదొనునిం 7ఆంచ్చి భోజభూవతి వ్రనన్నముఖాంబుజుండై తొల్లింట్నిడైన్యముం చ్రాసివెండియు లబ్ధచేత్‌నుం డయినట్టు లుండుట కచ్చెరువొందు-దుం టగౌవపాలుండు దనమానసమున నిట్లు దలంభు కొనియొ చెరా ఈభోజునికం గాళలిదానునందుంగల చ్రశాయభర మింఠ యని వ్యాక్తు్వం దరము గాదు వినష్టయయినతనకుమారిక .వెండియు నుపలబ్ధయయినప్పుడు సీభోజునిముఖి , మానం గవివరప్రా ప్రీకాలమున వ్రైనకాంతి పొడసూనినది. లేదు... అవా యానశేందద్హ్ర 'శవీంద్రుల కిట్టి మైల, గలుగుటకం గారణం 'బేమొకో. ఈరాజునకుం గవియందుం గల 'ప్రేమము నీలావతి యందృుం గల్గప్రేమభరనునకం టె నథికం బని తోంఛెడిని, అన్యోన్య

వంచమగళు చృ్చము లింక్‌ మ్‌ శ్రులన్న వీరలగదా! ఇ్టిమైత్రికిం గారణాంబు జన్తాంతరప్రా పం బుండళపేదుం అని తలంచుకోనుచుండెకు. ఇంతలో వినోదసీమం బను'నేయిజెనిమిదవక శ్యోంతరంబున నుండుమండవంబున వీణా పేణుమృదం గాదివాద్య ధ్వానము వినంబజియె కాళిదాను నా జ్ఞానుసారముగ నచ్చోటివార లందజణును నంగీఠకకంబు వినంబడుచోటికిం బోయి యా వినోదసీమ మనుమండవమున్న గ్ర భాగము సాందృశరచ్చిక్తయవని కాపిహితంటై. యుండు టం గాంచి శాళిదాను నానతిం దద్చుకోభాగంబునం బొలు పారునభ్యర్హి తాసనంబుల నుపచిషస్టు లయ] మాయాసుందరీ విజయము అను ఉవపవరూవకముః వినోదసీవమందనమునగ్ర్ర భాగమున నుండుచిత్తయవనిక నొకవేశ్రవా న్‌ యగు శామిని తొలలోం దోచి యొకపార్శ స్రంబున నిలువంబజిన నామండవమభథ్య భాగంబునం దవంమిక తేజోవిశేవనిరంతరికదశదిళశానకాశు త్రై దివ్యపురుషులు గొందణు మణిమయంబు లగమవళోన్న తాసనంబుల నువవిమ్హు లగుచుం ఛ్రి/వేళించిరి. ఆందొక్క_రుండు, ఓమవాళ్తా! భరకనమువాక్షి! భవదీయళిమోవి"శేమంబునం బేనీ యతిపిచతుణక్వము నంపాదించియుండు రంభా మేనకాతిలో ' శతృమామ'చాలసాదిదివ్యా వ్సరః శాంచొతిలకంబులం ఉాయోగిం చినహావకంబుల ఇెల్డ నయనసాఫల్యజనకంబులం గనుంగొని యాచేవనభ కరము నంతసంబుం జేందియంన్న ది, అయినను నవీనరూవకదర్శన, కుళూవాలంబు వారల సడబాయ కున్న దనుట నూకు విదితంబం తదిష్షోర్ధవ్రూరణంబు సీయం ల్సా ంబెదను, చేవతల కఖినయంబు ఇాత్తుష క్రతువు గాచి! భరతమహర్షి- పీసంత్ర్యందనా! సత్యము; ఆది జేవతలకుం గరము సంతోమకరము శాంబట్టి గాదె! యుమాపతి యనవరకనుం లొన్మవ్రవ_ర్హర మొనరించు దుండుతీనవనజాన నతోనటనము సేయుచున్న వాండుః ఫపురువుని నరనునిం జేయ దానికంటెం ధగికది మళకి యొద్ది గలదు! సాంవ్రశముదేవనభ యభ్గినవనాట్యనిద్యావిశేమంబుం గాంచందలంచియుం దుట కనుహూపముగం బుంజికస్థల యనునచ్చరయం వచ్చియున్నది, ఇది వూర్వము నాట్యవిద్యాకొళలంబున రంభారంభోరువుతోం దా సమాన నని గర్వము జెంది తదళ్ళి భూశమైొ టబ్రస్గులోకంబునకుం జని వద్మ జునిరాణెయగు వాణి నాశ్రయించి యభినయ దక్షళం గాంచి వచ్చినయదిః తత్చ్వీయు క్తం బయినయుపరూషకం బొక్కంటి ప్రస్తుకము జేవకలకు దర్శనీయంబు, అని జెప్పుచుండ నబ్వడు జేవథ్యంబునకు

లో వినోదక థాకల్పవల్సి క్స్‌ విద్రుమ్మద్రు మలళాభ ద్రశాంతుల మిటుబంధురతరజటాపటలితోడ కారదసీ రదొచ్భాయలం డిలకించు పరి పాందుశుభతన్యు ప్రభలతోడం శాలాంబుదచ్భాయం గడకుం చ్రోయంగం జాలులలితమాసీలగళంబుతోడం చాండురకర్పూరవటలబంధుర మయిం పొలుపారుదివ్యవిభూతితో డ గ ఫాలకల'న్నేశ్రవిన్ఫురత్కీ లితోడ, మహిశమంచాకినీనద్ధమాలితోడ వన్న గేంద్రవిభూపణపటలితోడ, వృమభగమనుండు సనుచెంటె జెలందితోడ- సం క్ర్యందనుండు, భయభక్రివనయవిశేషంబులతో ససంభ్యిమముగ నాననం బుడి? అత్ష్మ్మగతంబున, ఇంయ్యిందు శీేఖరుం డాకస్మికముగ నివ్వు డియ్యెడకు రాగకం బేమొకోః అని తలంచుకొనుచు సర్వాంగాలింగిత భూతలంబుగం భణామంబు రచించంబోయొనుం భరతమహర్షి = (మందస్మి తముగావించుచ్యూ సర్వరముగ) చీయినం శ్ర్యందనా! వలదు! వలదు! ఈకార్యం బుడుగు ముడుగుము. నంక్ర్యందను,డు. మునివరా! నీల నివారించెదపు? ి,వ్లాదివందితపాదవద్దుం డగునీ భవుందు సర్వజనవందనీయుండు గాండె! ఇతం డీంతకుమురద సమంద్ర్యంబునం. జనించిన హోాలాహాలంబు సకలజంతుసంశతుల లయంబునొందించుచుండ చాని మ్రింగి యస్తాదృళ దీనజనుల రకేంచిననరుణామయంందు. అట్టివానికి నమస్కరింపం జిన పనియెదవు, భరతమహర్షి. ఓీసంక్రందనా! వోలాహలావారి యగుేని నమస్కరింవం బోలునుం సంక్రైందనుండు. (3. చిత్యరింబుతో జ్ర ఓమవార్షి | ఇకతండు హోాలావాలవశరి గాండా! మళకి యొప్వందు! భరతమవార్షి = జీవాధినాథా! ఈన్నేవథ్యధారియగు హూంసుం డనుగంధర్వకుమూ ళుండుం సంక్రైందనుందు. (ఆశ్చర్యవడుచుం.. కరా! వీనియక్సినయచతురత కరంబు శ్లామనీయంబు, సామోచ్భంకరుండ యనుకొంటీని. వ్రమథగణానునృకుం డయి వర్వతరాజనుకతో మవాజేవుండు వ్ర, వేళించె. మవోబేవుండు. ఓీదేపీ! వర్వతరాజప్కుత్మె! ఏ మివ్వుడు. శ్రీవైకుంకనగరోవకం కంబుం జేరితిమిః ఇయ్యొుడ నుండుపురబాహో్యేవవనముల _వెలువడువకుళపునాబ్న గప్రంటలీ పారిజాత పాదవసం తానవిక చకుసుమనిరర్డ ళనిర్ణళదముందముధురమ ధు థఛారాశీక రశీతంబయిన మందమారుతంబు మనలినెదుర్కొని యలిదూర్మవ్రయాణాయాసంబు: బో నడంచిన యది మదాగమనం 'బెజకింగిందం బూక్వమ నావంపు వడసీ 'వైకుంఠునికడకుం. జనిన నారదుం డింతకాలమునశె మరలి రాం జనును. అట్టు రాశ తడయుటపం గతం చేయక! అనిరించి ఫ్యుక్రుండు ననుబెంచుడనుక సీయుజ్యోనపొదపచ్చ్భాయ నుండె దము

ఏంచమనణలళలు చ్చ ము లిరిక్‌

అనిన నందజునుజని యొక పాదవంబు /ందనిలిచిరి,

మహాచేవుండు. ఓీమ్లైమవతీ! ఈకలవిశనుండు. నెప్పినవచనంబులు విశ్వసిందం జనుజే! అసురులను విమోహితులం జేసి యమృతంబు నురల కొనంగం దలంచి కాంచ నచేలుండు కరము నుందరం బగు మోహినీరూపంబు6 హైకొనియె నంట! దానిం గనుంగొని 'జీవరలు మోహించి రంటం. ఆంతియ కాదుముల్లోకంబులును మోహనిస్రైంతం జించె నయం, నమకమవిలాసంబు లేపాటి వని యచ్చరలున్ను చ్రీడాభరంబున మోములం వాంచు ఫ్‌రి రట, అదియునుం ఇాక్‌ యూర్థ్వ లేకన్కులై యుండుయోశీంద్రులం సయితము వరమకత్తలంబుం శైంది రంట, అ! యివి యేటిమాటలు! ఫుట్టికనాటంనోలె “వొొం69కుం దనంబున నత్యంతమూథేము లయిశనమాననుఎబులు గలచానవులు దౌనిం గాంచి విమోహ దశకుం జిక్కి. రనుట నమృ నగుం గాని వర మేస్టివృముఖులును విస్రైంతిం జెంది రనియుంం బంచభూతంబులు నయిరము విరవోన్నిత_బ్లతం గాంచె ననియు బల్కి-నవలుకులు నమ్మం జనవు! ఆవ! ఈసిలుగులతపనీ యొంకదబ్బరలాండు! వ్‌ను నిది నూడక నమ్త్‌ం జాలను! జీ వర్వతరాజపుల్రి| మనకొలంవున నానారదమాని నల్కైనవల్కులు వింటినిగా!

వర్వత రా బపుత్తి జీవా! యవధారు! అమునివచనంబులం వింటి అవియ ట్ల్టుండ నిండు, కరుణించి నామనవి విభుండు, జేవదరయంకతరంగంబు నవనీఠతంబువంటిది మరుండు మాకం బగచాండు వారియు మటుకూయలవాండుః, చవ్వ శీయక మొ రలాశనియాండు రూవంబుం గనం గడంగుట లోకంబులలోన న వ్వగునుం నాడెంబును వెంపును దవ్వగు* ఈజగంబు లన్నియం నతనికివళశంగతంబులవ జగంబులకుం ట్రై, ధానులగు నంయమభధశులు నురలును సరసిజానన్నక్ర మాఖులును దదీయమాయలం వ్రాజ్ఞి కలు నెడి భ్ర్రమగొని యున్న వారు. స్వామా! వమొ! ఎట్టులొ! ఇని యేటిపరీతు! ఇప్పు జీవయనంబు వల దని వేండి నను వినకపోతిరి

మవాజేవుండు. తలవంచుకొని యూరకుం దెనుం

వర్వతరాజుఫు ల్రై- (నవ్వుచు నతని మోము దామరం గాంచి. యిట్టనియొ

పీమవోళ్తా! మికుం దలంపులోన శక్రైర్యంబు దృఢథఢంబయి యంుండె'నేని! మానినిం జూచినంత వికొరంబులు జనింవ వేని! కట్టండి యసమరునికి బొమ్త గట్టుట గట్రియేని!నీిగౌ రచంబున నీమూననంబునకె నమ్మిక గలబేని! ఊళూమాయలాం డగుహారిని దదీయమానినీ రూవంబుం శాన్పింపు మని యడుగుండు. అట్టు గాబేఖి మిన్నక యుంట మేలుం

మవోచేవుండు: ((వెడనవ్వునవ్విం. ఓచేవీ! పార్వతీ! వీమి యిది! నాచిత్తం బెలిం సియం చెజుంగనిపగిదిం బల్యెందవు! మనః ప్రమఖింది లెల్ల మద్వశగతంబుల్లై యుంండుసవి జీ ఇటుంగక యని భ్రోమయుట యొట్టు! జలజునే శ్రునినూయ యన్నది జగంబులకుం

2906 వీనోదక థాక ల్పవల్సీ ఛఛృునుంబు నగొలుఫునది జగత్సతినగు న న్నేమి సేయం గలదు ఓసీ మిముబోటిరరుణీ మణులం గూడి వివరించుట మరునిభాధకంజరవశుండ వై యుండుటవలన నని యనుకొని యెొదవేమొ! అట్టు గాదు, అది నాకొకలీల యని తలంచుకొనుము. 'బాలురకు శ్రముబు ఫుట్టింపంనలబూటకంపుమాటలు. విని భిమిచెదవు, ఆవారిమాయ మోహం. 'బెడలిన వానిం గలంవం గలదే! ఊొహింపుముం ఇంక నీతో సీవాదులాట యేల! పీమానినిళికో మణీ! చేను విష్ణ్టుమాయం జూచి భిమయక చనుజెంచితి చేని నావిర క్రి వృఖౌవంబు 'లెలు కవడంగలవు గాని మిన్నక యొట్టు విస్పస్టంబు లగును, ఇచె వెన్నుండు తనమాయ యే యం బనుకొని యున్న గర్వంబుం గోలుపోయొడిని అట్టు శై లాసళిఖరంబునం బ్రైమథగణ ములతోం బంకంబులాడినయాకలవాశనునివ చనంబులు కల్లలగుటం గాంచం బోయొదన్ఫ నుమా! నారదుండు చ, వేళించి. ఆర్యా! చంద్రశేఖరా! వీను నీవంపువడసీ యింపిరా మనోవారునికడకుం జని భవదాగనమనంబు విన్నపెంచితిని. ఆమనొత్తుండు మద్వ చనంబు విన్నమాత్రాన భుజంగ పుంగవశయనంబు డిసి న న్నావని శ్ర చరి శ్ర డిప్పు జెయ్యెడ నున్నవాం డని యడిగిన నేను సీఫురోవవనంబగు నిశ్రేయనంబునళుం 'జేంయుండు నని పదింవనది యాలకించి సూత్ర్యవతీనఖుం జీఆకి యోశ్సేనాసీ! శ్రీకంరుండు. నన్నుం గనుం గొన నేంపచెంచుచున్నాం డంట; అతని ఇెదులేయి తోడ్కొని రాం దదుచిశసన్నాహంబు నం జ్వర వడునదిం, వ నశని గారనించ నతిత్వరికముగం జనవలయంం నని యాజ్ఞయిడి శ్రీ చేనియుం దాను నంఠఃపురంబు వెడలి ద్వారచేశంబునకు వేంచేయ నయ్యెడకు నరసిజ నంభవుండు వాణీయం సావిత్రియును సనకాదిమవార్డులును లోక'పొలురును మరీచి చ్రముఖులగు ఛచఊ,జావతులును దతు౨డును నొల్వం గాం జనుజొచి యంచికభ _శ్రివినయం బులు నె.జయ నమన్క్లరింవ వారలం గుశలవ్రశ్నాదు లడిగి బవానాకరించుట కించుక శడయవలసీన ట్రగుటయం 6 నన్నుం గాంచి యోమునివరా! దొలుత నీవు నని యాయర్థంబు ఫురవారునికిం ఇచ్చి నాళడయుటకు విమనస్క_తం గాంచక యుండునట్లు గతంబు 'చెలియం 'శెచ్వమనిననుం బంచి 'చెండియు నారదా! నీవెనువెంటట నిజ వచ్చుచువ్న్నాండను వచింపు మనియె. నీనును తదాజ్ఞ్యం గొని యచింతితోవనతులగు సరపీజాసనవ్రముఖులకుం చాడ ప్రణాముబులు నల్చి వారల పీడుకొ్ని వద్బుటుజేసి యింఛుక యాలన్యంబయ్యె, మహాచేవుండుం మునివరా! ఆచ్యక్రథరుండు వచ్చుదనుక నియ్యెడన యుందముం ఇవ్వు డీశారాయణంపకడకు సరసిజసరభ వాదులు రాం గతం 'జేమైకో! ఎలుంగుదుజీ | నారదుందు, అర్యా! దీనికిం శారణంబు నుి యొం 'జేమి యుండం బోలదు! 'వెన్నునికిని నీకును గాగలనమా పేశింబునందు సీవాడినచింకంబుల ఇిఖ్విథి సమళ్థీంచు

పంచమగుటోచ్చము రం

కొనం గలవో యదియం నవ్భుతంబు వంచి వెట్టుట కవ్వడు దాల్చిన మోహిసీరూవంబు నకును భవ త్చా్రార్థంబునం చొల్పంబోవునట్టిదివ్య మోహినీరూనంబునకును విలాసాదులం చారతమ్యుంబుం గాంచం ాంక్సీంచి వచ్చియున్న వారని తోండెడిని, వీరలెల్ల వార లాహరి "మోహినీరూపంబుంజూచి (శ్రైర్యంబు 'లేమజకినవారు సుమో! కలకలనగుముద్దు మొగంబును వలుందలగుబటువులసబ్బలును, బెటుకులాలుకు వాలారు చూపులున్రుఅందములగు గొచ్బువిఅంం దులును, కాయిమెయుగులరంగులు మరంగలించుమేనున్వు చెలువంబు మోజునిండుకలికి పౌాయంబును, సింగంపుసొంపు నంపాదించుచిన్ని కౌనును, దళకులీనుకులుకుం బెందొడలంను గలిగినసిం గారంపునంగనామణి యయిశయాయోగీశ్వ శేశ్వరునిదివ్య మోహినీవిలాసంబుం గాంచి భ్రాంతహృచయులు గానివారలం లేరు నుమా! వేయేల యాలూవంబుం గాంచి నవారలు వంచసాయకుబారిం బడక పోయినవారు లేరు, ఆనిలాసీవీమనోవారవిలా సంబులు జేవర యొకయింత తిలకించితిళేని మరులవెజ్రి యెత్తుకాని తిరుగుచుండరా! యని నేను మిమాడినమాట కల్హగాదు. -

మవాదేవుండు- (మవశోపంబుతో. బ్ర పిజగడపుందపసీ! నామావోక్ష్య్యం బెబుంగక వల్కెదవుః

చ నరనురరాతసావళల నాగవియచ్చరయతకిన్నరో

త్కృరములం బువృమార్శణని కాయము'చేత మవోవిమోవానం

ఛరిశులం జేయునట్టినుమాణుని వీరుని నొక్క వ్రేల్మిడిక్‌

బొరినొని నీజుచేసినవిఘక్‌ వారిమాయ గలరపం జాలునే!,

మ౪కియంం నిం్రియవర్జం బులంజయించిం యపారమగు నంసార పారావారంబుల6 నడంచి, భువనాధికండగు ననవిల్తుని రూపుమాషి. కరము 'క్రూూరుండగు మృాళ్యువునకుం నగలకావరం బణంచి, వరమశతపోవృద్ధులగు యోగీంద్రుల భొనవీథులం వాయక వరమాత్ష్మ మూ ర్తివై. వెలుంగుచుండువాండ నేను పదడంవోలె నావిష్టుమాయం బడీ తీరుగుదునే! కపటములోవ ర్రించుక ంజదళనయానునిని పులతరమాయాని౩-రంబంలు నురానుదలయందు౦ బ్రనరించుపిది నాషమ్తోల విలసిల్టం గలవె! భూనభోంతరాళంబుల చావరించుమువో క్కృటమగ నంధకారంబు ఖానునియెదుటం చొడనూ'పెడుే! నోటికొలంది వూట లింశేల! అవద్మలోచనునిమాయ నన్ను ఛ్రుమించం చేయలేదు కదా! మదీయకింకరులను నయిశము భ్రిమపజుసం జాలదు,

అనమయంబున నయ్యోడకు బ్ర వ్యోపీనురలు గొలువ శ్రియావతి వచ్చేసి ఖగవతి వాహనంబి జిగ్షిన నహివలి యితనియంధ్హ్రులకుః ఛాదుక లయి యాసె వంటలతొయ్యలి నెయ్యంబునం సైదండ మొునంసి. ఆంనంటులవలనం జాటును త్రరీయంబు ఉ్రీచేపి వక్త

లం వినోదక థా కల్పవల్లీ

నొత్తై. నీళాజేవి నమివమున నుండి తెలియాకువుడువు లందిచ్చె, కుముదుండు ముత్యాల సొదుగు నభ్రై, కముదాత్రుం డడవంబుం గొని వెంబడించె. ఖగవతి కాళాంచి చహియింళి నడిజె, శుకుందు బంగరుగిండి చాల్చె. వామజేవుం డాలవట్ట్రంబు వభ, సనక్కుమాళలో దులం వొగడిం8. జయుందు వెనుక చీతాడుపొవడం బట్టుకొని వచ్చుచుండె. విజయుండు వీవన విసరుచు సేతెంచె. నునందుండు నందకాయుభముకు మోచుకొని వజ తెంచెం విమ్వ శ్పేనుండు సందడి మాన్సుచు వేశ్రవాస్తుందై. ముందర బరాబరులు దీర్చె. మణిగరాకంకణ మాఖరితంబుగ మానవతీతిలకంబు వీచోపు లిడిరి ఇరు₹లంకుల నిందుభాన్య్కరులతో శంఖ చక్రంబులు మూర్తులు ధనీంచి చనుజెంబెను. అడుగుందమ్తుల శ్రుతినూపురంబులు ర్యుళ0 రుళరవం బులం "గావించి, ఇట్టు లగణితమగు మహావై భవంబుతో నతిగంభిక మోవానంబగు మందయానంబునం జనుచెంచి యాదంవతులం జేరి వంకజవాసినీవమోభకుంభఛకుంకుము వంకాంకితంబగు తనయురంబు గొరీచాథునురంబుతో నొఆయం గరివరదుండు గౌ,గటం 'జ్చే శీల శేలం గీలించి పర్వతరాజపుత్మిం గాంచి మధురసంఫామకాముల సేమం బజిగ సముద్రరాజసుక వేత నామెకుం బూజ ససేంింబెను అవ్వుడు మ్రైోలం గనం బడినచకుర్తు మామలను మవాబేవుందు యథోచి తాచరణంబున గారవించె. నరన్వతియు సావి త్రయము నుమాజేవికడకు వచ్చి సేమం బడిగ8. ఇట్టు శౌరి యతని సంభావించి మించినవ్రణయంబున నోయంబికాశాథ సీవు నాయింటికి విచ్చేయుంము. అని ప్రాక్థింం గృ త్తివానుండు నాక నితో నోయింది రొానాథ భవదీయం బగునీనిశ్తేయసవనంబునం గొంతతడ వుండి యనంక రము నీనగరుకు వచ్చెదను, ఇది యతిరమణీయం లై యొవ్వుచున్నది గాన దీనింబాసి రా మౌననంబు ప్కియంవడదు.కావున నియ్యెడం గొంతకాఅ ముండంజనుననిన నక్కు_ములనేత్రు నానతి నవ్వుడ వారిపార్డ దులు నాశ్చంగారవనంబున నుండు "పెద్దద్దొలువుకూటంబునందు నయ్యందజుకును మణిమయాససనంబు లమర్చిరి+ శ్రీవారి ప్రాక్థితుండై వారుండును తక్ష్కూం గలవారు నమ్హవోసౌధంబును బొచ్చిరి. అప్పుడు లశ్షీషతి నవరత్న ఖచిత మగుమహాసనంబున శౌారీశాథు నువవిష్టుం గావించి యకతనియానతి నొక్కమహాననంబునం చాను గూడు చుండిన నళినసంభవుండు దిక్సాలకులును మునిగణంబులు నుచి తాసనోవవిమ్షలయి్యి, అబ్బు డక్కొలువునకు నెల్టగంధర్వులు "నెల్లదేవతలు నెళ్బయచ్చరలు వచ్చి వారిహారకమలనరు లకుం బ్రణమిల్లి తొల్లి యెన్నండును "లేనిమవోవిభవంబుతోల ఈకాళిచునాసటం గని కరము సంతసించుచుండిరి. రమా జేవియంం ,శ్రీకంఠునిరాణియు వాణీసావి శ్రులతో జేశాన నంబులం గూరుచుండిరి. నారదుండును. వీణగ్‌ వాయించుచు శీవారిదూయా వ్ర చంచరబు 'కళ్ళంహార్చి గీఠంబులం గీ _ర్రంచె మ౭కియు నచ్చోం త్రుచత్రుచుంబున గరుడకిన్న రయత్‌ గంధర్వ సిద్ధవి ద్యాధరులం వాద్యం బగుజ్రై కారద్యంబు నభవారు గని మాననంబులర గరంగ శానంబులం చాడిరి. _.రంధయం. పేనయు ఘృతాచియు ... మొదలగు నష్రరాంబోజి

వంచమగుళటుచ్చము కీర

ముఖులు కరము రక్షి యుదయింవ నాడిరి ఇట్టు కొంతతడవు జరుగ గేంద్రరతకని చిత్త మెతీం యాలోన నభ యంఛయు సందడిమాని యూరకుంజె అవ్వకు సనుయోచచికములగ సరససంఖావణములు కొన్ని వచించి చంద్రశేఖరుండు శశ్రీకాం కునికిం దనరాకకుం గతంబు చెల్ప వలయుననుఖఫెవంబు ముఖావలోకనంబులం టను థుల శెటింగించి కడలిరాచూలివట్రిం జేవట్టికచాని'నెమ్లైగనంబుం జూచి యొలనవ్వుతో ని ట్లనియె, _

మహా జేవ్టుండు. ఓమురవైరీ! జేవానురులు కవ్వపుంగొండవై చి కడలి మథిం పంగాం గలిగినయమృకంబును బలంబు మెఆయ ననురులు వారించిన నీ వవ్వేళ నొక మాయావధూటివై వారి వంచించి జేలుపులకు నుధారనంబు నొనంగితి వంట ఇవ్వ త్తం తంబు విన్నంకన సీధరిం చినకవటమానినీక్వంబు: గాంచ మన నయ్యు భవదీయంబగు నీ మోహినీరూవకలనం బక్యద్భుతం బని నారదుం డెతంగించినవాండు- ఇంతివాలకమును సీ వెట్టు దాలిచితివొ! ఎట్టివిభ్రమంబున నించువిల్కాని నాక్రృమించితివొ!్‌ శర్ర్రాదులను సరయముల ననురుల నేవిలానంబున వలపించితివా!?్‌ ఆఅట్టిమరులుగొలుపు వహాలకంబుం శ్రమ్తుజం బూనుము. ఈచేవమునీంద్రుండు శ్రీ,ఛరునివధూవిలానం బఖలలోకముల మోవావారిధి ముంచె! నమ్హాడ్కి= సీవు గనుంగొన్న వలరాజుకాకకుం గ్రాలుదు వని నాతోం బఎంతము లాజినవాందు. జేవదానవులట్ల భ్రామనీ. సీవునుం.. దిరుగుదు వన్ననీ చో క్తులకుం గనలు గలిగియున్నాండ సీవు గావించుమాయం గని మోహింతుసొ! కాక శ్రైర్యమున నగుచు గన్షొందునొ! మదీయం బగువిర్నక్షియుం ద్వదీయం బగుకపటనాట కము నీదేవత లెల్షం 'బెలిసికొనువారు- ఇంక చేల చలంకులు! లెమ్ము! "లేమ చై రమ్ము?

ఆని ఇస్పిన నప్పుడు శివుని ప్త్వమథులు కలకలంబున నాహారిపంిం గవిసి కొన్ని మాట లనం గడంగుడు వారల వారించి భృంగీశ్వరుం డి ట్లనియెం

భృంగి. ఓివారీ! వినుము, ఈజడదారి యాయభవునికడ శేతించి నూతిలో మునుల 'ఉండూకంబుఖాలీ సీదగుతుచ్భమాయలో మునింగి యుండువాం డది యొజుం గక యితరులం బల్యు-విధంబున క్షూనళరాన్యుండ్రై యతిలోక మహీమాథ్యుం డగుమృళ్యుం జయునిం బోనాజే ఈపోరుదిండి యీభూ లేశునితో నావెన్నుండు నిమతైన్న్వన మాయా నిర్మగ్నుం జేయంగలవాండాశని' వాల నిశరుండు దే ల్పెవ్వం డని యనుచుం. బల్కన విని యీ మప్వూడ యిీాకనివండ్తు డుల్డ చ్రేయం బూనితిమి- ఈవెక్కురు శివుండు వల దని వారంత, తతి దస్పిపోయె, ఈదర్చో క్ష లేటిక. ఈతండు వలికినగతి నీ వు నీక బటకృత్యం బులం జూసపం బూనితివేని చూచి తర్జించి నరసీజనంథవాదు లెజుంగ నిన్నుం బొల్బపుచ్చి శీక్రి హెచ్చం జనుట కోర్యంబు గాక యివ్వు జీకేనిం దిట్ట నేల! ఈమౌని సీమాయరుం సీమవాత్వంబు ఇేద్మూత్త చటీంగినవాండొ! ఎజయంగనివాం డైన ెజ్షయెడల నిట్లు ఉం

800 వినోదక ఖాకల్పవల్లీ శంబుతో చాదించునే! దనుజు లన్న మొదటే మూఢథమాననులు, మజీయుం మద నాదర్తలుః అట్టి మందవుకుల మాయలం 'బెట్టుట మఆజిీమళ౪కి ఛెప్పపలసినది గాదుం అప్వుడు | సిద్ధు లయిన సంయమిపర్యులంను శ్రమం జెంది రని యీతవసి వల్కె.నది యం'పేత్నీంపర గూడనిమాటం ఇది కలయో నిజంబొ యెజుంగంబడదు- నిక్కముగ నీమాయకు చఛ్త్‌మసి "చేవదక్కిన సీద్ధసంయమ్‌ యొువ్వాాంణడ 1 ఏండని చూపుము! లోకంబున నాండువారికం జిక్కిన వాండు నొకమునియే!

అని ఇెప్పిన విని శ్రీకాంతుండు చిజునవ్వుతో నారదుని మోము: ఇంచి తల్ల వాంచి యిందు యుక్తం 'బేఏయూ యనుచు దడవు చింతించుచు ెవ్వరితో డం బల్కుక యూకకుండె. ళ్‌

అవ్వుడు సభౌాసదులం కొందజుం వార మారుత్తరం చీకన్న తెజుంగుం గాంచి యా తీున సీవుహాత్తుం డుంటకుం గతం ేమొకో యని యనుకొనిరి. కొంద ఆిరనిమాయలం మముబోంట్లం. గాక యాయసష్ట్రతనుని సోకంగలవే యనిరి.. కొందలు. సీయిరువుక "నేర్పులు నిజె యాతుణామునందుం గనుంగొందమం; ఇందుకుం జింత మేల యనిరి, కొంద జీవారి వారుని నెట్టులమైన మాయలం బెట్టు నిది నిక్కవ బని నిర్ణయించిరి. కొండ ఆది యు ట్లగునా! యెవ్వరి కెబుంగ నగు ననిరిః

కలవిశనుందు నారి మాటలాడకుండుటం గాంచి తన చ తిన నిల్చుకొజణ*౭ 0=-

వితంబున నున్నవాం డని యనుకొనుచుండెను.

విష్ణుండు, (ఆత్మగతంబును) కట్టా! నీను జడు లయునయసురుల మోహిళులం జేయ జలంతరూపువ చాలిచి కాన్చించినధూ_ర్హవ_ర్తనంబులం గనుంగొని వార్తావారుం. డన్వసీ వీణాముని యాడనాడం బృకటించుచు సీపురబారునిపాలికిం బోయి వినో దార్థమునం ్రైనంగిం చియుండు. ఆత్తటి ప్రమథ "లేశునితొ? చానం గభానుకథనంబున మిరలైనం జొచ్చిన మోవామందుదు రని యక్కజంబుగం గొని భూడియుండు- అది విని యి+విర్తూ పామ్షుండు దన్నీ తవసీ తక్కువసేనె నని యనుకొని యఖిమానంబుం గొని యలుక వహించ్సి" వచ్చి యానభ యొల్ల విన నన్నుం తౌకగా నాడి నామోహినీ వేవనటనలం గాంచి కానిం చకయ నిర్విశకారభావమానం గదలి పోవలె నని సంకల్పించి యున్నవాండు. ఈమదసార్షి తిన్ననిమాటలం బోండు. ఏ మనువాండనూం ఈవమవోర్మునినిర్మలం బగుబుద్ధిం గలంగించ వల, నెకు, ఇతనితమకంబును గొలందిగా కున్నది+, మజశియు సీ ప్రమథులు మి5చినోబంబున బీరంబులు వల్కు_చున్న నారు శమంబు 'మెజియ సిమ్ణ్తాటల నిప్పటికం జార్చిఫోవిడిచ్చివనీ చశారదునిం గన్న చోటులం దల యొతత్తనీరు, కావున సిశ్త్రమథనాథుని శ్రమపజిచి క్ర మణులను స్మస్టపణువవలయు, ఇదియ నిర్ణయంబు, అని యాలోదించి, మొగం బె ్లి,.నుం,

. వంచమగుచచ్చము 801 దసీతంబుం గావించురు ని ట్లనియెః ఓ ధూర్షటీ ! "నేను దనుజాల ్రమియించం దరుణి “వేమంబు6 దాలిచి యొకకొన్నినగలు సూపినా:డ. అవికారంబులను మహాయోగి వైననీ మ్రోల నెట్టు సూపం గలవాండ. అదియునుంగాక నీవు మవశనుకావుండవు,అభలానంద రసన్వరూపుండవుం యమనియమాదియోగవర్షిన్లు లే జుండవు, చిదచిచాకారసాక్షీప, అట్టి స్లీకు నాళకులం గనుణగొన్న మనోజవికారంబులుగలుగునే! మమ్హు నం చిసఖ్యంబునం గ్‌నుం గొన వచ్చితివి. ఈ యించుక పనికిగాం గోవగించుకొన నేల ! ఈ ప్రమథులం కోళంబున దుర్భామ లాడుచుండం బ్రగయంుతో వినుచుండట సీకుం బాడి యగునే! పేదుక?గా నాయాందురూవంబుం గాంచవలనీన నొక్కా_సుడు నూటెదవుగాక. వీల యివ్వు డింల్‌ వదలెదవు ! ఇం్యద్రియతీభ మవనయించిన బుద్ధికి గలంక గలుగబే! మిమువంటియోగీశస్త రుల నూరక వఐకారమొందించిన నాశేమి వశిష్ట నుజనులయెడదల నుండు కౌట్మిం ర్రోనీన భవాదృశులం నను గణియింతుతే! వీనిచ్చినపూజలం గైకొని సీఛానతోం వైలా నంబున కరుగుముః -

అనిఇెస్పిన నావారిమాటకీయ్యకొనక 'వెండియంు 'వెండీకొండరాయం డిట్లనియె.

మవాచేవుందు. పీ లక్షీవతీ ! ఈ కవటో కుల శేమి! నారదమానిపంతంబు యథా రం బగుట యొంజె; మదీయ్యవై రాగ్యంబు వశీధ్థిం గాంచుట యొంజెం? గాక యూరక శీళు గదలిపోను, సీ నుదతీక్వముం జూడ నిదియ. వేళ ఇప్పుడు దక్పించి యొవ్వుడు సూవెదవు, లే లెమ్ము మాయల'లేమవ్వై రమ్ము. నాకం శాళిం గల్పింపుముం

విర్ణుండుం (శోపంబుతోం) పీ కృషత్తివాసా ! ఈవు మాన్యుండ వని యెంచి జే శ్రువగాకళోర భామకాములం స్‌ బ్రనుథులు వల్కుచుండ నహించి నవినయో క్రలనెంతయం న్తుతించినను నన్నుం నొంజెముగ నెంచి నాయాండురూబంబె కనుంగొనం గోరచున్న్నాం డవు. మంచిదయ్యె- ఓ పాలేత్రా ! నుమధ్ధన్వునకుం గలిగియుంండునూడు శీటితో పిండ నిదిగొపడంతి నయ్యుదను జూడుము, అని ఇెప్పీ యెలనన వంకురింప నారదమునిం గాంచి కరుణామయంండ్రై యి ట్లనియ* పీ మునినాథా ! ఏల యాపనికిం గడంగితివి * ఈతండు ఫాలేత్రాన్నిని మన్మథుని నీజుచేనీన వాండు ; మిత్తినెత్తి నణంచి వానికావరంబుం గడ 'శేర్చనవాండు ; మంశియు సర్వజ్ఞాం డను"పేరం బేర్చినవాండు. ఈ నురవంద్యునిమ్రైల జల చంఠం బొడిలివి. ఇది యివ్వు డీజేరుట యొట్లు! నీ సూత్త్మబుద్ధిని ని తెలివికిని మోనసముగునేమొ కదా!

అన విని నారదుం .డక్కవటనాటకునికరుణ యొజిఎగి కరంబులు మోడిచి యి ట్లనియె:

నారదుంయు పీ చేవదేవా ! మవనీయంబగు జేవరదివ్యతత్వంబు దివ్యనూనులు ఇెలుంగం జాలరు, సాత్విక ఇెజుంగుదుశ్చేమొ ! ఈ యిర్థంబు సీ పార్వతీశం చెబుం

802 వినోదకశక థాకల్పవల్సి నండా! ఈ యబ్దనర్భాదులు "నెజుంగరా $1 వాజ్హాననంబుల కందరానిదివ్యాశృతివి. పక్‌ మాక్త్మ్మన్వరూపుండవు. చరాచరాక్యకం బగ్యవ్రజంచంబును భూరితరంబగు మూయాబలం " బున రక్షీంచెద వనుట చ్ర;ిద్ధంబం ఇది వేదభాషితము. ఇట్రీనీవు భవదీయమాయాతై పృ 9జ్యంబుం బ్ర కాళించం గడంగడు ఛ్రమింవక శాలిమిం జట్టువారగలరే | ఈ యమశఠు అంను నంయములు నీవానాండు మోహిని వ్లైననీదివ్యసౌందర్యంబుం గాంచి చాళిం చిప్కీ మరునిరాయిడికి న్రుక్కి మానములు దక్కి బలంనూలు 'జిండుచు నిన్ను మేకొన్న వారలు గారా! ఈ కథ వినుట కిపుడు వెలి గయ్యెం కాబోలు ? ఈ యాశునితో "జీ జీమియుం దష్పాడినది "లేదు. అక్భుతంబు నవవారించినయనురులను భ్ర)ము'వెట్టుట కీవు భొమినీ వైనకత నకలలోకములం 'చెల్పుచు రజతాద్రి నీఘునుని సన్ని ధానముకుం జని యత్తైజంయ మిమ్గు వినుతినేయ విన్నవించితిని, దనుజులను చైళ్యులను జేవతాపురోగములను మునులను "మోవానమ్మద్రంబున ముంచినా డని యంటిని, వీర లది కల్హ యని పహోస్యంబు సేయలా మౌాననంబున నలుక వొడమి ే నోళూలాయుధుండా! అఆమాయావధూలలామంబును ప్రీషె చూచినచో బాళిం జిక్కుక పో వని జంతంబు లాడితిని, ఇది చేరం సేనితోంచిన నన్నుం దండింపుము. సీమది కిడి సమ్మ "మేని మన్నింపుముం జ్జ అనిన వనమాలిశంం నాద్యంతంబు లరసి నుందరంబగు దరహినంబుతో నభ్గినవ లలిక మోవానదృష్టి నానభవారిని పారివదులను గౌరీపలిని గనుంగొనియె. అవ్వడు మవోదేవునికిం జనించినవికారంబు నిరూపించి యిందిరాజేవితో సరన్వతి యిట్లనియె. నరన్వతి. ఓళమలవాసినీ! ఇది యేమి చోద్య మో చూచితివా ! ఈమురవాడని 'చూజడ్క్హ్‌వలన సీఠనినగచ్చవలన నంగవై 68 కొక్క వ్రేల్మి డి వెన్నెలవలనం గల్వవనంబునకుం బోలె ననంగకళ లెళంగుచున్నయవి. మేనం జడఠయు6 గంఠంబున వైన్యర్యంబు నవ యవంబులం ద్రొంచిబుబెమ్హటలును చబొడముచున్నువి. మొగంబు వైవర్డ్మ వ్రంబున వెళ్లనయ్యె, ఆజులాంగళంబులు గగుర్పాటు: గాంచుచున్నవి, నయనంబుల నానందబావన్నంబు లావిర్భ వించెడిని. శుజీయు సీపురవారుని మోముం జూడంజూడ సరసమగుహన్యథకళా్య్వం ప్ర యొకటి యతిశయించుచున్నట్లు తోంెడిని. పీదేపీ యాకమలనయనుండు పురుషూకారం బున నుండి నవ్విననవ్వునైే యి ట్లయిన నీవారుండు సారిణనయనాకారంబుం చాల్చిన యతనిరూవబంబుశు విలాసంబులంనుగాంచిన. నేమగువాండొ ? ఒక్క వ్రేల్మిడి నికందు తొల్లింటిదనచందంబు మజుఖె నని తోంెడిని చెర! ఈమురవారునిమాయ జీకందును లక్ష్మీ. ఓచెలీ సరన్వతీ! యీ వెళ్నునిచిన్ని లేసనపుననగా జి సర్వజగంబులకు భినులు గొలుంపువూయ వర్హించుచున్నయది. ఈమాయకుం గలంగకయుండువారును గలే | ఇత నీయంగజవైరి వడుననంగవ్య ధలు గన్నులవండువుగం గనుంనొనియెదము,

పరి చమగుళుచ్చను $08 మవాదేవుండు, (ఆక్మగకమున) చరా! ఈశ్ళంగారవనంబునందూం సీ, కనకరంభా స్తంభక౭కరంబులలీల లవవారించెకుతొడ లమకుదాని విక్తమద్రుములతోన్ని ద్ర,పాటలకాంతిం గడకం స్ట్రోనెడు మోవి గలుగుదానీ మదవు తమూకంగమహితకుంభోన్న తిం గాంచుచనృంఠుల మించుదాని జారదపరివ్రూర్మ్మ చంద్రబింబద్యుతిలలిత సూనెమ్లోము వెలయుదానిం గ. దప్తశాటకరుచి యొవ్వుతనువుదాని లలితబిననాళనమ బొవులతల దాని కొమురు పాయంబునను మీంచుకులుకులాడిెం గూడి సుఖియింవచం గల్లునే కోర్కి. నాకం బళిరా! మదీయమనోరథంబున కనురూపముగ నెయ్యెడనుండియొ యొక్కచక్కం నిచక్కెారబొమ్ర నరనకుం జనుచెంచుచున్న యదివో లె దోంచుచున్నయదిః కలయ నవలోకించ్చి ల క, ఆజె కోమలినునుమైవల్య, పె యంచెలరవళి.యదియె యంగద్యుతి య లచ మందవోసరుచి య, ల్ఞచె మదశునివిజయలల్మీ యగుమానినియుక్‌ + అని యివ్విధంబునం దలంచుచుండునమయంబునందు నొకై ఫపుననుండి సీసమాలిక తచుకులత్తుక ణాలు దులక్షించు నెజ్టినియడుగుందమ్మ్థులు గ్‌లయ బ్దగంథి కమలగర్భాభోగకాహాళీవరభాగములం బోలు జంఘులముద్దుగుక్తో శనకరంభఛలం గన్న లిమిని: మళొన్ననునుపెందొడలు నల్లంఘననిఈంబ నగనంబువలె జోక గనరాక వైకమై వలియుకొను జెలంగువన్నె లాడే ణం ఆలపొన్నవిరిభాతి శాన్నర్హనతలీతిం జెలలపపొక్కిలి గల్బక్రీకరాంగ శి లేనినలచీమపరిం 'జేదురుచి మిజుళూంగారు దో తెంచు నాగయాన జక్కవకవలీల జుభల శ్రీ గ లనిక్కు చన్దుబ్బలనీరతాతీ, మదనునిబినధాటి మగిడి పో పాటెకుమృుదుబాహులక లొప్వుమెలంసమిన్ను ౨ మంకి చ, శేభలం గూరి మదనుశంఖముం ౧8 మెజఆియుకంఠం బొప్పుమించుబోడి కవచకారికళ యెొంతకల దంచు నవ్వెడువిముల నూొనగువోోము వెలయుంకలికి అమ్భృతంబురు చి మోతీ యలబింబమును రు కొమురువా తెర గలథఖేమలాంగి సరిషోజటుమగరాలనవలీల 'వెలయించుమురువొందురదణాలనులశుళ్లాంగి డ్సె

801 వినోదక థాక ల్పవల్లి 'మొన్టలజిగిం దోలి మురువుం జేందంగం జూలు మొలకనవ్వులు గలముద్దుగుమ్తు లలికచంవకసూనలత్షీమనోజ్ఞ మై పొలుపొందునాసిక గలశు భాంగి ఫీళబాలకురంగి భాతి. జంచల మగు బెటుకుంజూఫపులభంగిం 'బెరయువడతతి "వెలయు కాంకులంల్వవిరులలగల్వంగల జాలంనొలయుకన్నులవెల్వ మొలుకుచెల్వం ఇడపింటిదారచావవిభవంబు మాపంగం గడలయభూ)విచేవగతినురూప నరవిం గ్రాన్నెలచెన్ను నపరించం గలనెళ్నుదురుపౌరు గలిగినతోయ జాత్సి చారిసీలమణులపోం వడంచునల్పున మించుకురులయందము గలమవలయా+క్షీ మణిదర్సణ శ్రీల గణన కెక్కగనీనిగండతలంబులకంజనే శ్రి, గ్‌. వెలసమదనునినవజయ శ్రీ యనంగం జిలుక లేజీవజీరునిజీవ మనంగ మరునిన మోవాన ఫుదివ్యమాయ యనల చారునంసారనుఖచయసార మనణయగ ౧ నభకుం జనుబెంచి యంతలో నంభ్రిమించిసాలపుంజూపుల నవ్వుచు వఆపుంజూక్సి 'మోవాలతిమిరంమిం టజల్నవె నూవాం జల్లి, మొనసీ కలకల నవ్వుచు మోము నె ల్సి నిండువెన్నాల దిశలందు నించుకొనుచు,నోలిం బయ్యెద వెసం జక్కనొత్తుకొనుచు చంచలపుముంగురులు నవరించుకొనుచు, నంగజాకుల మగుదెంద మగవటుచుచు _శ్తనభరానక మైనమధ్యంబుతోడు భునజఫునభార మందమాగతులకోడ నతులికము లగుకండలద్యుతులతోడ, వలపుం నొలిపెడుళశ్ళంగారకళలతోడ, లో కమలయును చార్వతియు: జీకాకువడుచు,ముకు వుగోల్పోయి. కిస్ణన మోముదంక రత్న పాంచాలికానికళరములు ది క్రిబోవిడిచి వేగ వెలవెలబోవుచుండం ఇ చన వెన్నెల వై సోకం సొమరు దక్కు,కంజములమాడ్కి- న చ్చరల్‌ గాసిలంగ వడి మహి మోవాళ క్రి మెంయడికయట్లువచ్చి శివు మోల నిలిచె నవ్వన్నెలాడి, జ ఇవ్విధరబున నాచిలుకలకొలికి తకననరనకుం 'జేరినమాత్ర్తమున న్న సమితా త్యం డయి యావంచబౌణునినమయించినతై శాగ్యశాలి చూచి తలయూాంచి నిక్వెఆణనంది చల చిక్తుండై సంజె జకల్లువునం దనువునం గంపంబు వొడమ ధాతువులు 'నెదరం. ౫భ్ఞ్యాళ వడుచు నిట్టు పర్మింపందొడంగా, చ్‌ ౦ంచళరసాయకపీడికుల ము యనో్యోన్యపరి రంభణంబులు సేయు దం జీకాకవడం డొడంగి8. సభం గలవారలు శివునంతదొర చిల్క_లేజీవజీరునికిం జొక్కైనన నింకనెంతటిమహోత్తులు; కాంకలం గని భాంతిం గరుయనివార లని యనుకొనుచుండ్రీ[,] మవోదేవుండు. బళిశే! లేప్త్రాయంపుంజెలంవ యన నిట్టుగదా యుండవలె! బాఫులే! తన్నుంగనుయణొనుమగఛారల $ివ్విధి భ్రమ పుట్టించి వారలమాననందులం. గరంచునీయా

వంచవమగళు చ్భము $0ళ లనాగవంటిమచ్చకంటులును గలళే! శారదచంద్రచంద్రి కావూరంబునకు నుభొనమాద్ర, ముప్పాంగునంగంబున నీమగువయావన్శ శ్రీ. గాంచి మదీయమాననం బుచ్వేలగతి నుబ్బు యన్నయదిః ర్చి అకలంకళవ్యజపానురాగం బది భుకవాణిశును మోపిం జూచుదనుక

జేమంబువలనం జేందినతుమాగుణ విది తొయ్యలివిలుందులు దో.చుదనుక

గడళం ్రో/యంగరానిగాంఛీర్యయహిమంబు వడంతినాఖిని దృష్టి బచాజుదనుక

గురుతరం బగుకులనో క్రవ్రన_క్రియుం గరియానచనుదోయి గనినదనుక

గీ మహికవారిచింతశా ఫ్రాఢిమం బ జెలి , కలికి లేయగొనుదీనియ గనీనదనుకం

"గాక నిల్వం దరంబె యీకంబుకంఠిం జూచినంతన నరనీజసూతిళైనా

కట్టా! మదనునిపట్టుపుదంతియగు. సీయింతితోలయలని రతికలవాయిల సీమిటారి యడుగుందమ్హుల మాళిజే నలంకరించినం గదా! కమ్తువిలకొని యన్ముర్తవాంబునకుం చాత్రుండ నగుదునుః

మాయానానిని. సొలపును సిస్ణుకు 'బెకసినయొక్క చిన్న చిజునవ్యునన్వి: ఆజకం గాటుకజిగి గలసిన యతిధవళరుచులు నీశోత్సలదళంబుల ముంచు చం, ౯ శోలవారు అతోం దులందూ:గ అెదరినయీ జూదిజింకవలి నతిచంచలంబుశై బొలుసోరు సరనకటాతు పఏీమంసాయకనికరంబుల శివుని వెడందయురంబున నాంటి వీంపున డుస్సీపోవం బజపుచుం బయింబయి నూజాజుమారులు. బెళుకు బెదకును వాడిచూఫులం జొచి నన్న వై 6గలు కొన్ని యునశర్చె "

సరన్వతి. పీనెచ్చెలీ ! చూచతిజే | యాయీిశుందు మాయొవధూటి లేనగవునకుం గీలికీలలకు వెన్న వలెం గరం జడియుచు నారదునితో నాడికవంతంబును మనంబున నిడక యిజె కనుంగొనుచున్న కమలానన ప్రముఖులు సరి ళు రని యనకొనక; ద్రమకుల భూన్వి-యొల్ల భంగంబు నొందు నని కలంపక,శనపాటుంగాంచి వర్వతరాజప్కున్రి కరలం నొఠో యని యొంచక ఇది శ్రీవాోమాయ యని యొకించుకయం సంజేపొంవక, తనదృఢ యూగబలంబు నూంఠకనొనక్క నసహుజంబగు నర్వజ్ఞ శ్వోంబున నిలువంజడకు చిత్తంబు సంతో భంబుం జెందుటం గానక మత్తునిరీతి వమనుతం ₹ాంచి; యూమాయాలలితాంగి మారో విలానజలనిధికల్లోలవరంవరల నోలలాడుచున్న వాయ ఇచె చూడు మిళకందు నీచశ్యెార బొ మృచక్క-నిరూప్తు సారెసాలెకుం జూచుచు నాపొలంతుక తన్ను౦జూడం బులకలు వర్వు నొడలితో: గళవళవదంచుందటుక్కున లేచి దూ టెక్కు లాజిం బట్ట గమకించుచు నలు వురం గాంచి వెండియం లజ్జీంచుచు సీనుదతిం జీకానం వజణీ గాదు గదొ యని వెచ్చ నూర్చుచుర్హార రణ గాలనర్చునన్న మై యల కొకింతతడవు దాళుకొమ్మనుచు౦ ఇెలుపుచు నీ

806 వినోదకథాక ల్పవల్లి యంద 'జెబ్వడు బోదురా యని నిట్టూరుపులు నిగుడించుచు జేశాంళఛం 'బెందు వొవ కనా యని యారయుచు నివ్విధిం నలంగుచున్నవాందు: అక్ష. ఓశిలీ! ఈలోలాక్షిం గాంచి మాఫాలలోచనుండు ద న్నెష్వుడో మజజెను మతీయు నితని!ి నిఠకరు లున్నా రని తలంపును నశించినయది, ఈచెలి ధవళతరమంద వోనరుచులు వర్వినక్వుడ శిరంబంన నుండుగంగను మజణిచినవాందు. ఈలీలావతిఫాలంబుం 7గాంచినంఠన నూఖిం గలచందురునిం దలంబేని వోండయ్యెం అట్టయునం దష్కినవారిం గణిం వకపోవు టెంక! అజ నాహ్రాణనాయకుందు శర్వమాయేశుఇడు కనుసన్నల నందణ నీశివు నికిం గనుచాటున నుండం 'చెలుప్పుచున్న వొంయం. తదభ్సిప్రాయానుసారుర్తై న్నోదులును మునులును చార్వతియు6 దక్కుంగలవారు 'సీచంద్ర,శేఖరని శెజుకవడకుండ "మెల్లనం గను మొఆంగుచున్న వారు, కునము సట్టు సేసి యాసౌధకలోపరిభాగంబున నుండి యితని! సీమూయామానినివలన నగుమరుల వెట్టులం గాంచెదము. ఆని యయ్యుడందాసి చళకియొండు చోటి కరగ5. మవాదేవుండుం (ఆత్మగళమును) బళా 1! ఈజెలున నాయంద యమందాను రాగంబుం జూెడీని మళియుం గామాంధంబులగ లోలవిశాలలోచనంబుల వెడలు చూద్కులను సన్న నై (గలను దనమనోగతఠంబగు దున్సవావిరవా వేదనాకులక్వంబుం గాని పించి నాబిగకా౧టి కానవదుచుం గరము సంభిమించుచున్నయది కట్టా ! వేళ గాక వచ్చినది. బై ర్యంబున నావేగంబు డించుకొనియు న్నా ండనుఇత నీయోలనంబు సాలించు కొని బలిమి మెజయించుచు సీజవ్వని ఇత్తుకొని పోన్చట యం త్తమంబుం అట్టు చేయనేని దీనితో రతిశేళిం జేల ననువు లేదు. ఈకారిని పీడ్కొని యీతనియంపకము. వడసీ మదీయమనోరథంబు నెజవేప్పకొనియెదనుం (అని కొలువుం గనుంగొని వ్రకాశమును ఇదియే మచ్చెరువా! చక్రభరుందు గానంబడండు. ఆని నలువలంకులు వీళ్నీంచి,, శారా! కమలగరాళ్బదులం ఇయ్యెడకో ఛనిరి, పర్వతరాజపుత్తియుం జూవట్టదుం లత్మీయు సరస్వతియు౦ బొడనూవరుం వ్రచథగణంబును బాసిపోయినది. ఈచిన్నదిమ్మాత్ర మున్నది, నామనోరధంబు లీజేరుటేే యిజ్రిరవాన్యంబు దొరిశిను. నేండు గదా నాకజ! ఫలంబు పండె. ఈకాంచనాంగియు నావేం జిక్కెలదా!. ఇం "నెవ్వ ఆెట్టెన ేమి? అని యారామామణిం గాంచిన నాకాంచనాంగియుం6 గదటభయనంభిమంబు అతో నించుక యెడగలున నిలచి లజ్ఞాకులంబు లయినవ్రణయనీతమణముల బేరి చూభెను, లక్ష్మీ, ప్రియసఖి సరన్వలీ! ఆజె చూడుము! శివుండు రనచేతి కీనాతి జక్క నను కతొనుచుండ మరుండును చగణుందు శనకుం బి౭)_లచాయనవీ మికు_టంపు కొరంంబంకర

తంచమగళు చ్భ ము 807 దనసూండు దీర్చుకొనం నోరి యక్కజంబుగం జిలుకలేజీని పకి దుమికించి నంచెంగి చిక్కటారునం జివుక్కునంబొడిచి యె త్తి మాక్తశుకవికార్భటుల నార్చి పేర్చిన నతని నవాయుండగువసంతుండును మధుపముల్యమో,ంశలం 'వెలుఫవు బిందరవందర జేసి రాయంచ గములను కయూరంబుల నెగిచియెగిచి కళవళింపం జేయుచు మలయమారుతము ఇెదుర్కొ_నం జేనెడిని. ఇట్టు పగవానిబలంబులు శనవయిం బడి యీచ మృత్యుంజయుండు మిగుల జాలిం జేంది యున్నవాందు చూడుము,

మవా జేవుండు, ఆక్కటా! మారునిశరంబంలం మర్మ్మంబులు దూతి పాజేడిని. ఈ ఛాళింబడి యీల జూలిం దూలవలయు? బలిమిమెయి 'చేకతంబున నుండునీయింతిం. బట్టి కౌయటం. జేర్చి శామునినికామ క్రూరనారాచంబులవెకుజడిం గలయలజడిం బాసీకొని మయుదంగాకం

అని ఇెళ్చెర సీంహాననమును డిగి యాకాంతభెంకకుం బోయిన నానీలవేణియం నచ్చోట నిలువక యాసొధాంతరంబు వెడలి శన నెనునెంటటం జనుబెంచున్యాత్తిలోచనుని "మోముమరల్చి బెటకంజూపులం జూచుచుం జని యొక్క లేందీవెమలులపనం బడి కనం బడక బంగారుబొమ్మ వైవడి నవ్వలికిం జని నిమ్మా్యింత యయ్యొ*

మహిదేవుండుం (ఆత్మగతంబున్భ) ఈయింతి న్నుంజోచి నవ్వులకు జాలోకొనిన యది, చతురలగు విలాసినులకుం గాంకు నొకింతం దొలుత యలయించి దక్కం జేసొనుట సహాజగుణంబు, అట్రీమనువయంం జేయు చున్నది- కని పెట్టి యావనితం బట్టుకొనియెదం

(అనియనుకొని యాతీంగిమాటునకుం బోయి ) కట్టా! యియ్యొడ నాతొయ్యలిం గానమ ఇయ్యెడ నున్న యాచిగురాకుబోణి యింతలో ఇచ్చటి శేడెనో! ఈవూంచొద రిండ్దయంబెంచై న నుండకపోవునా!్‌ అని యమ్మ్యుడ నుండువొంబొదరిండ్దం గలయ నవ లోకించుదు నెదుటం గాంచి. ఈగొనబుమోజినతీలొగువిః గప్పికొనియుండుపొన్న స్రూని బందున నందం యొవ్వుచందురొతిన్నియ్య మై యావెలవ యుండు నని తోంెజినీ, కర కమల మణికంకణగణనినాదంబులు వెప్టలవండువు శీయుంచున్నపిః మజీయు మైవలపుగల పీన మృగమదనునసారచందనసారసౌరభంబిలు మలయుంచున్నవి* ఇందుం గనుగొందునుః అని యొకనికుంజంబునం దొంగిచోచి వరమనార్ష ౦బుతో. అయ్యాక! యిద యియ్యుడ+

వ, వయ్యెద జాఆం జన్నంతుల ము త్యాలహోరము ల్సాబగుణా నల్లలాడ

ఇక్కులం నెమరింపం 'జెదరగా ముంగరు బ్లిక్కు_ల మొతావి పిక్కటిల్షం

గరముల రకనంపుగాజులు మొఆయంగం నొబ్వన వనిరివాన గరియుచుండం

బలుమాజు వెండు గొప్ప లలాటమునం గల్లువెమ్షటం నోటులం చిమ్ముకొనుచు గీ. బంతివెంబడి దృష్టులు బజపికొనుచు గ్రవణమోచనవై చితి గానరాక

ఫొన్నకడ నున్నఛల్వరాతిన్ని వైనం గంకుక క్రీడ నలి'ఫెడిం గంబుకంకి

803 వినోదక థాకల్పవళల్లి యథానిగ్దిన్ట చేమంబుతో మోహిని వ్ర, వేళించుచున్న యది మవోచేవుండుం ఇచ్వు జెవ్విధి మైన దీనిం బట్టుకొని దీనిఫౌవంబుం గరయించి దీనితోం గసనుమళరలీలావినోదంబులం శాంచవలయు, దీనికిం లియవడక పిఆిందిచెనన వవ్వుడు గానీకచని గొబ్బునం ట్రైంబడి లేవనీయ కౌంగిరించుకొనియెదను అని నిష్మా్రం తుండయ్యి నరన్వతి. వ్రియనణి కమలవాసీనీ! అజె కనుంగొనుమా, సీలలోపితుందు- మాయా 'షభూటిం బట్టి భోగించ నను వారనీ భూమిచొవ్వు దక్పించి చచ్వుడుగాకుండం జరణము లిడుకొనుచుం దన మేనిధపళరుచులు ముందుకు బొదలనీక వూంచొోదలయందుం శ్రంి చ్రుంగి చనుజెంచి యాకషటచంచలాక్షి యుం'జెడుపొన్న బోదియకుం జేరనయచటితరుని కరంబు నండంగొనుచు నలపున్నాగంబుమాటున నిలిచి వంచనచేసి నెలగం బట్టుటకుం గడంగుచున్న వాండు, ఘెరా! యామదనారికి నింతతవకంబును భర్పిముంబును నలుగునే! (నత్వరముగ్సు ప్రియనఖి 'మ్రీయసఖ చూడుము చూడుము! ఈచందద్రశేఖరుండు వున్నా గంబు మాటున నొక్కింత నిలిచి కరము దమ!కించి యజ్హనం _దరువుచాం టుడిగి వెనుక 'పాటుగం గడువడిం బరతెంచి లఘించి మాయాకాంచచనాంసిం గవుంగిటం జేర్చి అంచ యథానిరక్విస్టండై శివుండు త్రవేళించుచున్న వాందుం "'మోహినియు నిష్కాంక యయ్యొ మవాజేవ్రుండు, పీకుందరదనా! యింక ఇెందుం బోయెదవు, ఓీచందనగంధీ! ఓమంద యానా! నన్ను నీబిగికొలిటం జేర్వము. పీచషద్తవదనా! సీయధరనుధారనం చబొనంగుముః అని ముద్దిడుకొనం బోయి భుజాంకరంబు బట్టథయలై యుండుటం జూచి, కెరా! కలలో గనంబజిన చిలుకలకొలికని సాగట నలమినట్టు లభ్య ఈనుస్తని యిఫు జెందు నురిగనో కదా ! కలికిని నిజంబుగాం గనుగొంటిజే. ఇది కలయంం గాబే! శ్ర్రచుమును శాబే |! కల్లయును గాదే! అట్టుండం గొయిలించినం జిక ఫశ పోవు బేమకో! ఇది ఫువువిళ్తుం 'డాడించుమాయబొన్ము యని తోంచుచున్నది. వళ! ఇంకేమి. సేయుదు. మాననంబున "ేమియుం షోంచదు. ఆయెలవాన రామణీయకంబుం "గాంచి మరుండె మోహీంచి యా వూంబొదరిండ్దయందు చానిం గొనిపోయి చాంచి యున్నాండని యెంచం బోలు, కాని నాండా మగువ నాచయి మక్కువం జొక్కుచుండునది నాచేతంజిక్కి యొక్క క్రేల్మి డి నెక్కడ శేగ. ఈపొదరిండ్దయందు వెదకుదు నని నిష్కా-)౨తుండయ్యి- సరస్వతి ప్రియసఖి కలళవమయోరాళినుతారత్ననా! చూచితివంటే! ఈచంద్ర్య ధకుండు ఠతనవా_స్తగతం బగునర్థంబుం సోలుపోయి యృన్తంగతవివేకుండై కడుజాలిం గ్నస్టిం బొందుచున్న వాండు* ఇత దున్న తృతంజింది వేయుచుండువేస్టలం గనుంగొనుము, లేందీనె

జంచమగలళలు బ్బ ము 800 పొదరిండ్ల్దం జొచ్చి విష్తుచూపులం బజపుళు నందుం కి యాడెచేని కాంతయోయని తొంగి తొంగి చూచుచు నెయ్యెడమై నం గలకంఠకంఠనాదంబు వినంబజియె'నేని క'అబు శంఠి నంభాషించుచున్న దని చెవియొడ్డి వినుచు వ _క్రమధుకరకులంబుం గాంచి మాన వరీమణి "పెన్నెలు లని చేతం దువ్వ/బోవుచు మలయమారుకంబున వ్రాలానెలదీలాంగని చాలామణి వచ్చెనని (భ్రమసి మైంజేర్చుచు విరిలేనియ నెదరి యొకింత 'మోవిం బడినం దరళలో-చనయధరామృతం బని థ్రేలుచుం జేతనావేతనస్థితుల నెటుంగ లేక భ్రమించు చున్న వాండుం ఆ కంరండు వై కుంఈనిమాయం బడి వలనుజెడి యుండెడిని,

లక్షీ. ప్రియసఖి! సరన్వరీ! విష్ణుకూయ య'జేయం బని పంతంబులాడిననార దుని పలువలం *లిపింప నీళ్ళ క్తవక్సలుం డీ వృమథాథివుని నిట్టలయించుచున్న వందు, అజె కనుంగొనుము, నూయావధూటి మజియొకవిడంబనంబునం దోంచుచున్నది, చువా సియమగు మల్లి కామండవము నడిచక్కి నొకకాంచన_వ్లంభమణిడోలికాతల్పంబున నథి వసించి; బటువుగబ్బిచనుగుబ్బలవయిం గదియుజిలుంగు పయ్యెద జాజర; 'బెందొడలవయిం చొలం-పాలు జిలంంగువలువమాంగొంగు దొలంగ ; సాళిసాశెకుం బుడమి 'మెట్తి యూంగు నద్ధతిం జరణనూపురములు రుళంర్యుళథ్వనులుం గావింపం దీవెమెజుంగులు వోలె మేని శాంతులు తీటెలుసాంయణ ట్రోవరహి రాకపోకలం బదకమలశాంతు లాకాశరమ కర్చన లాొనర్ప; వనజేవతలు. బెలిక_త్తెలయి నరనకం 'జేరం; దళుకు లేం ఇెక్యూటద్దంబుల నిద్దంపు మగరాలక మ్తులనిగన్నిగలు "వెలయ; మొలకనవ్వ్వలు దద్దయం ముద్ద మొగంణు నజంకరించ; మరునిమోందిపాటఅం వాడుచుం బ్ర యంబుమెలజియ డోలావివోరంబు జల్పుచున్నయది:

నరన్వతిం వ్రీయనఖి 1 అబె చఊాడును! దానివెనుక శంభుండు మునువటివలి పం చించి వట్టుకొనంగ చించి భూదహంబులయెడలను బూంచొదలమబజు-గున నొదుంగుచు నొదుగుచు వచ్చుచున్నవాండు? "వెండియం సీరనియుద్యమం జీమయ్యెడినో ! కనుం గొందముః

డ్లోలారూఢ యయి మోహినియు చొనిపియిచక్కి-6 జెంధద్ర, శేఖరుండును శ్రువే శించిరిం " మువాజేవుడు, అత్మగతంున, కొర |! నాఖౌగ్యం చేమనవచ్చు ! కడచిపోయిన ప్రాంశళ 'వెండియా వచ్చినట్టు లీయెలనాగ నాకు లభించినయది, ఇక దీని విడుతునే,

అని కడు చేగంబునందూలపటుయ్యెల జానీపట్టుకొనం బోయెను

మాయామోహినియు నశేనివదట 'మెటింగి కలకల నవ్వుచు ముందజకూంయి యః దియలు గల్డన శివుని జెందంబు జజ్లనం జుపుతో శ్రీల క్రిక్‌ చల్జృనల గబర్రీథరంబున విరులు శాలల జీకిలేవను. సారంగిత్తైవడిం. 'బెనకుదోపులం. భేరయ.. సీకీనిం. డిరిగి దూచి

810 వినోదక ఖథాకల్చ్బవల్సి

(ఆత్త నఠంబున) ఈనికటంబున నుండుపొదరిండ్దలోం. బడి పోయి డాగెదా ఆనీ చింతించి నిష్కా్రంతయయ్యెః

మహాదేవుండు. (దుఃఖంబుతో.) కట్టా! యాకాంచనాంగి వివంగిచందంబునం

జయ్యన వెగని చిక్కక చనియెను, ఇళ "నేమి సేయం గలవాండను, అని దేహమున వడ కును గనుంగవం బావ్పంబులంను గంఠంబున గద్దదభావంబుకు గదుర వెచ్చ నూర్చుచుం 'జేష్ట లుడిగి చేయునది లేక వ్రైవనూ! సీ వెంతకరినుండవురా! యని దూటుచు నాయు య్య్యూాలకడకుం జని యా మోహినీకామినిమెయి నుండినకస్తూరి తావి యొరసీినడోలం గర ములం 'జెవులించి కౌంగిటం చొదివికొనుచు. షీరత్నడోలికా |! ఆయందములగని నిన్నంటు ఫున్నియంబుం దొలిపుట్టుషున నేమి వేసితివా! అబాలికామణి సీపయిగూరు చున్నది గద! ఇంకకంజె భాగ్యం "బేమున్నది. అని యయ్యింతి దుమికినచోటికం జని మవశి ముదంబుతో, ఇజె యాకాంతామణి కచబంధవిగళికం బయి వడినవికచవి చికలదామంబు గన్సట్టుచున్నది. అని యాఫ్రూలమాలికం. దినిచి యక్కునం జేర్చుళొని ఫులకలెనలో నానందం బభినంయంచుదు అఆకాంతావముణిం ాతెట నలమినట్ల యున్నది. ఆని స్పర్శ నుఖంబునభినయిం చి ఇలకు దృష్టులునిగుడించి. ఇదె యాకరుణీమణిగుబ్బలనుండి భకామి నిండం బడిననరనకుంకుముషంకంబు శానంబడియెడిని. ఇది నాకు రతః, అని దళముగా నుండునాపంకంబు ేరి యళికంబునం చాలిచి యానందిందుచు నెదుటం ననుంగొని అయ్యూున్నులమిన్న చరణవంకజంబుల జాడ లవె కానంబడుచున్నవి, అని తత్సమివమున కం బోయి. సకరుణముగ శిరీషకుసుముకోమలంబుల్తై మహితకమలమహి మామనోవారం బులై. కంకమపంకసంక లితము తై మవానీయ భాగ్య కారణ లేఖ్రావిలాసంబులై యమరు నీ యొులనాగపాదకమలంబులం శెండును మదీయఫాలభ్రాగంబునం గదియించుఫాగ్యం విశం గలుగుట యొన్నటికొ. అని వగచుచు నాపాదంబులు బూజశేసీ కొండొక చొటికం జని, ఘోర! ఈ శీ జాపర్వశంబునకు సమోవమానం బొడరూపు కమలసరసీయందు నామనోవా రాంగిన న్వేషింవ నగును, అని దొనికరినరంబునకుం జని కరంబు ముద౦ంబు నందుచు, అన+*! ఏమి నాభాగ్యము! నా్యావ్కీయంరా లిందు జలశేళి సల్సుచు గనంబడియె,. అన్లి యయ్యుడకుం జని నంబేహించుచు, అమ్మ్హాయలాడి యానొళాదొ! అరవిందంబులకును "మొగంబునకును "భేదంబు గనంబడదు.మజలీయు సళికదంబంబులంనలకలంను సమానంబుశై. యున్నవి తుకుంజూపులనియు బెళుకుమోనముఆనియు నిర్ణయింవ ననువులేదు.. గురుత రంబు లయినకు చకుంభుంబులం జక్కవలకవల టెక్కుంగాంచు చున్న యవి. కానం గనకగ్మాల్తి యిని నిర్ధారణ సేయం అఆాలకున్న వాండను. ఆని నేరంచోయి అయ్యాశ్వే యిీయోయ్యారి వననిధియందు విద్రుశులతవిధంబునం గన్నుంగవ శింఫు నింపుచున్నయదిి విరివి యగకర గలం వీగంబున వచ్చి గురుశరోన్నతంబు లగకుభకుంభంబులం దాంి విజిగి పడుచుండర

వర చమనగళు చ గ ము కై

దన్ను కెంటనంట్‌ యంచలు నీందుచు రానుక్కటంబులగు వరిమళంబులళం గమలంబులం చాసి మధుకరంబుఅం "నెమ్షైమున వాడుచుండం గల్లోలనివాతిం గదలుభుక్లాబ్బంబులవలన మధురజుపుంజంబు లెనయ నంచలలోన రాయంచ తెజంగునను గాంచనవంకజంబుల లోనంగమలవాసినియుంబో లెను), ఈపంకజునే శ్ర, యాందుచున్నయది. ఈయరనిందముఖు శేమరుపాటునం బట్టుకొందునని నమకట్టంజనదు+ ఇట్టు లూహించినవని తొలంళ నిష్స్ర యోజనం బయ్యె-నాభాగ్య లేఖను 'వెండియంం గనులొంటి. ఏమాడ్కి. దీని మేకొందును. ఈయువిద వలుకరించిన మాణువలుకక ఎంతకయంను దలంకుచుం దనక డనున్న నన్నును దయలనుంగొనక జలే? చేలుమవళోర్చవంబున నొరలం దిలకింపళ యంచలలోంగలిని యంఛవోలెం దనలోకయై యున్నయడదిం శంక యేల! ఇదియె గ్రృహియింప సమయము, కాంచనగాశ్రిని జరమబేశంబునం జని వట్టుకొందుం గాక యని నిమ్రూ-ంతుండయ్యె.

సరన్వతి= ప్రీయసఖి రమాబేవి! అదె చూడుము! ఈశివునిమన్మథ తాపం బెట్టి దియొ! కొలను సౌచ్చినంతన యాకనిమదన "లేజస్తప్త మగువన్నార్తిం దాశి యానరో వారి భుగభున నెగనలును బొగలం ెగయుచున్నవి. శిర! మకరశేరనుండు మగలకును మగం డనుట నిక్కము. ఈళివునివాళిం గలచందురుని వెన్నెలలు వర్వ సీనరసీిం హైరవం బులు వికనిళ్లై. కమలంబులు "'మొగిజె, జక్కూనలు కవవీడి తపింబెడినిం

లక్ష. వ్రియనఖా సరస్వతి! ఆటె చూచితే! ఈచంద్రథరుండు కొలను సౌరంబడి మాయామానినిం బట్టుకొనం బజితెంచుచున్నాండు.. ఇకని శామాతురత్వంబుంగని నవ్వుచు మోహినీకాంత నునుసిస్ణకో "నేమియో వచియించెడిని- విందము?

"జీవథ్యంబునం పీమెహేాశా! రాకుము రాకుము! ఇవన్విధిం శగాకుసేయ నీకు లాభం బుందంే! మానిను లొంటిగ మజ్జింబు సేయుచుండ మగచారలు మర్యాద మాని య య్యెడవం జనుజెంచుట పాడియే! ఓపార్వతీపతీ! నీ వన్న మగలమాద్ర్యమా! మన్మథునిం బొలియించినవాండవు గాజె! మణియం నీవు విగలేషణు:డవు విజ్ఞాన నాభుండవు-డొత్తమ యళోనిథివి. సర్వష్ఞుండవు- ఈ 'వెయుునకుండిన నెజింగించువా శెవ్వరు! ఆదియంనుంగాక యేను వివ్మ్హ్రమ యుంజెదను- వదరవలదు, ఈవూంబొదపజ్జ నుండును

లక్ష్మీ. నరన్వతి!్‌ సరస్వతి! చూడుముం ఈళొండవీటిజంగము మాయామానిని గను నైగవేని చెప్పినది న్యం బని యెంచి యాయాువిద వంచినవిధంబుస మరలి తక్సరోవర తీరనిరూఢంబగు నొకమాధపీలతానికంజంబుటెందకు ఇశేంపజెంచుచున్నవాండు. కట్టా! ఈశివుం జీమాయామానవతి మోమోటభూటలు నమ్తీ జవదాంటక 'దానిళనున్నైగలవలనం దనయందు వలవుగలది యని త్తమించి మూనలఫోవుచున్న వాందు.

అంక యఖానిర్ణిమ్తుండ్రై మవాజేవుండు ్రైవేళంచునున్న్నాండు!

తైల వినోవక థాకల్పవల్లీ మహా చేవ్సండుః (సంతసంబుతో ) ఇంక నామనోరథంబు లీజేరు, ఆమంజువాణీవతం సంబు నన్ను౦ గామా ర్థునిగ ఇెలింగి కనికరించి నన్నుం దిలకించి లాలించి కనునన్న గావించి కేనియ లొలుకం బలికి నావయిం నలమోవాంబుల గానిపించినయది, (నఖేద ముగ) వలకో! జలేళిం జూలించి యిబెవచ్చితి నని ఇెప్పిన యాయొప్ప్వులకుప్పు యింత దనుక రాకయంున్నది. వెండియుం గొలనిచెంగటికిం జని కనుంగొనియెదను- అని నిష్కాిం శుండయ్యె. సరస్వతిం వ్రియసణి రుంందిరా! అజె కనుగొంటివా ! చంద్ర,శేజరుండు మాయా వధూటిమాటల శేమరి ఇాటుననుండుమన్న్న నుండి యాకొంత దనళకడకురాకయంండు టకుం చింతించి వెంజియు నాకొలనిఇెంగటికిం జని యందుం చదానిం నే భయభ్ర్రాంతుం డగుచుం గలంగచయ వ్రైర్యందా వోనాడి ఫురఠలిబురం చొక్కుచు చుక్య్కచుం గన్ను నుండి వెడలుచుండుచాప్పంబులం గొననోటుల నెగమాటుచు విన్నదనంబుతో నం జెళ్లై డల వెదకి వెల్డివట్టిక వానివధంబునం భ)ిమించుచు. నింభుక నజ్టైనచోటుల నళ్హోత్తిచూ చుచుం 3రిి తింగ విరహవేదన కోర్వంజాలక దోాసరనై సగతంబునం జతిశ్రిలంబడిన వాండు, కట్టా! యితని యవస్థ కరము శోచనీయం చై నయదిం అంత యథానిర్దిమండై మవిదేవుండు వ్ర, వేళించుచున్నాండు, మవోదేవుండుం కట్టా! ఎట్టికవటాళ్తురా లాజవరాలు!. వేతికిం జిక్కెనట్టులు మాటలాడి యొకసక్కాములు కొన్ని యొనరించుచు నిదట నిల్వకయి చనియె, ఆ యిండీ వరా.కీ కవటంబుం గానలేళై తిని మోసపోతిని. అస జీంచినకారణంబున పట్టి మోవాంబుం బూని నిజం బని నమ్మితిని, విషయలోలునకు విగతవ స్త్ర గాక సవస్త్ర యేల యని యార యిక; కోక్షలేకయున్న దాననని యానాతి యన్నం జడిసి శ్రకో్రాన మరలి వచ్చితిని, అదియ తగుసమయం బని తిిచి గౌలిటంజేర్చక పోతిని, అట్టిశుభం బిట్టి యభాగ్యునకుం 'బేకురునే! ఆయతిమనోవారమగు గమనంబును ఆమురి చెంబును ఆయేని శో/మ్రించుల్పును ఆ బల్చిజుందులయందంబును ఆగు త్తంపుబటువుంగుబ్బల గొరవంబును అఆసోగమెజుంగు వాలర్నాఫుల సౌరును అచిగురాకవంటి ఇం గావిమోవయంం అమాద్దులుగుల్కు సమోము తీవియు ఆ మరులంపుట్టించు లేనగవుల తళుకులును ఆనిక్కలుదాంటు. "పెన్మైజుల వెలు వంబును అ స్వచ్భావిజ్బంభణవృ _త్రియుం దలంచిన నిల్వం దరంజీగాకయంన్నది, శాలి మియుంం దూలిపోరుం ఆకలకంఠి కన్ను లంగట్రినట్టు మాటికిమాటికం డోంచు చుండుంటళి జేసి మాననంబు మజఫుం జఖెందదు. ఇదేటీ మోహమువ్రట్టినయదిం ఇంక. నేమిసేరు, ఈ మన్త్యథతావం 'బెన్నటెకడంయను. ఆకలువకంటి యారస్‌ చూడంగా న న్నలయింప వన్ని నట్టు లున్నదిగాని వలంచివచ్చినట్టు తోంచదు, ఆలరువిలంకాని మారోూమృగ మివెలు వయ స్హ్రమభలిచి కందకం శేరక హతరోసోయెదువిథం. చొళో యద. కానీనాందు

భోం చమగుళుచ్చముం తీ!కి నహజకరుణుల కిటువంటితరితీపు గలచే! ఆ చవలలోచనయు. మెజులపందీవియవిధంబున “మెజయుచుం దోంచియు వృగతృక్ష్వవలెం బట్టుకొనం నూడక కలయుయబోతె నిం ద్ర జాలకలనంబుఖితి సనళ్యం బగుచు మణిదర్చ్పణంబునం చొడనూపువ్రతిబింబంబు తెలం గన గ్రహించ దరంబు గాక యున్నది, ఈతమి వీడమింటేసీ మగిడిపోం. జాలక యుండెదను. వయుంపాయంబున వెండియు దానింగ్రృహింపుదును ఈనై కఠంబున నుండ మనంబు లేదు. ఈకొలనిజలఏకులం గలవూంచబొదరిండ్లయందును జలున లొలుకుతరుల సీదలయందును మనోపారములగు నెలసోంటలందును గృతక పర్వతంబులందును 'వెదకుదు నని నిమ్మా 0ంతుండయ్యె= , నరనంతి. ఏ యనఖ్గు నముద,రాజఫుతి,! మాయా టి జలశీశి సాలించి నర రంబుకకుం య కక కో వడదుః వధూ + చి మస్తీ లీ ద్రియసక్లో ! నరసీజసంభపునిరాణీ! వాణీ! అల్జ్రజె కనుంగొనుము- ఈకొలని కుత్తరతీరంబున నొకచిన్నిపొన్నబోదియచెంళం గలయ నల్లిభొని యుండు మాథసీమల్లికా లళానికురుంబనిరంతరంబగు నికుంజబునకు డాసి కాంచనలలికంబగు దుకళూలంబు ధరి యించుకొనుచున్నది,అబె చూడుము వనబేవకలు వ్రభాయంబు మజయం బువ్వుసొమ్హులం చ్చి యొసంగం దొడిగి తమ్మిపుప్పొడులు శనూలత నలంద్గుకొని తన్ని కుంజాంతరంబునంి బొలు ప్తారువూనెజ్జం జీ చెత్తావు లాలుకమరందపూరంబులం నుకునాళంబుల నించి సాశకుం శ్రో+లుచుం జలంవ మై ఠాణి జిలుంగుంబయ్యెదకొంగు సిబ్బెంపుగబ్చికలంకుంగుబ్బలం తాటం గొదమపాయంపువుదంబుతో ముదంబు మెఆజియ మననీజరాజ్యరమాపరిపాలనో నుఖత్వంబున నుంజెడిని. కనుంగొనుముః సరన్వతి- ప్రియసఖి ! ఇప్పు జీమూయావధూటి యుండువొయలుం గాంచినం గాంచనాంగులు సయితము మదనబాధావరవళ లగుట నిక్కూంబూ అట్టుండ నీచక్కెార బొమ్మ టెక్కు-ల నివుడు గనుంగొని చారుకొవనచారిబారుముఖీమణి జొరుండు తాళం నలవాంజె! లక్ష వ్రీయనఫా 1! చూడుము చూడుము! ఆయ్యింతి విశ్రాంతిమై యొంటి7౧6 బవళించియుండుపూంచొదరింటిం గని పెట్టి యావ్యోనుశేశుండు తదంఠరంబునం జొచ్చి నవాండు, ఇత వీరలవృ త్తం బతిరసోచారంత్తై యుండం గలదు, అబ్బ బె నిరూపించి చూడుము, తషక్రీకంరుండును; % కీ. ఓంటిగాం బవళించి ముం జెనునద్ధాని: దుంటవిల్తునిమాయ దొలంకుదానిం గడలేనికళం జూడలలమోముగలదాని నొడలితావులం దిక్కు లొలయుదాని జాచారుదరవాన నాచకో లేతణ నాసవమోహాన నాశుభెంగి6 గనుయొని యలకీ యాణలియొన్ననుభుదాండు కుననుథారనథారం గన్నయట్టే

త్రత్తీ వినోదక థాకలఅ్పవల్లి గ్‌ తన్నుం గనుంణొని సిర్ధురు దయయ: గర నంబు:ః 'బెనంగొనం బూ'పాన్స్పువలన డిం నవ్వుదులకించుచుం జెడుపుచ్వుంబోణి 'వేగమున డాసె సంథిమోచ్వేగ మడరం అంకం గుంజాంతరంబునం బూలపానఫు డిస్దంచోవున ట్లుందుమాయా మోహీని యును దానియెదుట బె. న్యంబుతోం శేబియొడ్డి నివారంచుచుందు చంద్ర, శేఖరుండును చ్ర,వేళించికి మకళాబేవుండు. సత్వరముగం ఓప్రాణనామిశా వూంబౌానుపు డిగకుము డిగవము ! ఈయువచారంబె చాలును ! ఓీళశుకాంగ్‌ యిటజ్రిసావాసంబు నీకుం జనదు క అవతరణసం బ్రమంబున శ్‌ _స్త్రవనీయకు చోరుభారసంజాతమనవశి నవనవఖేదముం గనునీ యవలన్నము భిన్న మగునొ యిని దిగ లయ్యెన్‌. పిచారుముఖీ సీవంటిసూనృకవతి గలజే! నాకం జెప్పినచొవ్వు దస్పిపోక న న్ననుక్పుహింవ చేచియున్న దానవు, పే కరివరనమచా! దుస్సవాం బగువిరహ తాపంబునకు (ట్రే/గునన్ను నీదిగికాయటం జేర్చుము. భఘునసారశీతలం బయియొవ్వు నీ గాఢకరవమోజయు గళంబున నన్నుం జేంచి చందనవంకనంక లితా౨గునిం శాసించి రతులయిక్కువలం లిపి నన్నురక్షీంపుము*. న 'న్నేల యిటులు 'వెళలంబెట్టైవవుం వెడవింటివానిదుస్సవాంబు లగు 'వెళలకు ల్లోన్రైతిని దురంతంబగు విరపహావారాళి మునింగితిని, వల వనియెడివలయందు౦ బీక్కితిని, కరంమి గ్రుగి-తిని నాజీవంబు నిలుపు మిశె సీకు మై, క్కె-దను= అని హూన్త్రఎబులు ముకళించి మ్రొక్కి. కన్నుంగవ నశ్రువులు వొడమం గును శరో న్లాదంబునం జయ్యన నాతొయ్యలిం డాసి దానిపయ్యెదం జార్చి గుబ్బలు ముట్టం గడంాకుం మాయా మోహిని, ఆబో! అట్టు నొట్టుసీయం దొరకొంటివే అని యకతనిపాణీ వద్యంబుం దట్టి వేసెను మవోచేస్రండు, పీలళాంగీ ! నీవు నాచేయిం దట్టి వేసినను విడుతుచే! నిన్నుం బట్టి కాయటం జేర్చెదనుం అని నసంరంభంబునం గడినె మాయా'మోహిని. శివునిచేకులం.. జిక్కినట్టు దోంచి. చిక్కక విడిపించుకొని లొలలి చనియెం మహవాజేవుదును, నృఖంబున శరీరపారవళ్యం బల్గినయించ్చి జేవాంబుజెలినీ లక్ఞావనళళిరన్కు-ండయి నిలంవంబజి తనమనంబున. శరా! యేమందు నీదక్రథపని మోయు! దీను దగులువడి మదననిటయిం బనయేజ యుక్టుయలేని కక్కంగంవోం నకి

వంచనుగులళు చ్భ ము తక్‌

జీల! ఎవ్పటి!ని హారిమాయ య చేయం బనునది నిక్కము. అని తలంచుకొనుచుండె.

విష్ణుందును బ్రన్తుయు మహాక్టులును లోకపాలురును చార్వతియంం బ్ర, వేళించిరి.

న్నా. పీమవోళ్తా! చంద్రశేఖరా! నీవు మాయాతీతుండ వగుటం జేసి యింశటం వపవ్పీంచుకొంటివి* ఇశరుల ెచ్పటికిని దస్పించుకొనం దరంబు గాదు శఈ్చశ్రిబ్తారి మాయంజిక్కై యాసచరాచరం బగ ప్రపంచం బంళతయుం ఛ్పమించు చున్నది ఇందులకు సిస్టవడవలసినది లేదు- ఎల్ల చారు నితనిమాయం జిక్కి.యున్విధంబున గారవంబు దక్కిన వారల సీక్రమ్మార్రమా సిస్తవడవలసిన జేవి

మవాజేవుండుం ఓమనాళ్తా కమలగ రా! య్‌కు విష్ణుకూయ యజేయం బని యొజిగియు మోసపోలిని, ఇట్లు మోనపోవువారును గలశే | ఇళనిళ_్తికి విజ్ఞానఘునులు “మోళపోరనియు నజ్జానులం మోనపోదురనియుం జెప్ప నొవ్చదు* ఇది యాళ్షేచ్చ్భాను సారిణి యయి యుజ్రివారినేని మంపంగలదు= అని బెప్పి విమ్ణునింగాంచి, ఓీచరమాత్తా యే నఖిమానంబున. నిన్ను నిక్షత్యుంబు చేసి కొన్నివలంకులు. వలికితి- ఆవి తమింవం గోరె దను, భవల్ళీ లార్థం బయినయా వ్రవం చంబునందు చాలుండు బొమ్హరింట నుని చినబొమ్హల మాడ్కి నేము చవ రిం చేదము, అంతియ కాని యేము స్వరంగ్రులము 7భము, గర్వంబు దక్కితిని, నీమాయం 'బెలిసికొన లేక మిక్కిలి స్రుక్కి-తిని, ఇదుమలం జిక్కిలిని. నాయం దను[గ్ర్రహింపుము నన్ను నానదనసంబునకుం జన ననుజ్ఞ్య యొసంగుము?

విళ్ణుండం* పీమవోబేవా ! నీవు యోశీళ్వలేశ్వరుండవు. నిన్ను నర్వ చేదంబులం నంన్తుతించు" నీవు సీపార్వతియం. బ్ర, మధగణంబులతో మదీయసదనంబున ేంగ బెంచి నాయొసంగునాతిథ్యంబుం కొని ఎనవ్రచూఖులతో -నేయముం ం

మహాజేవుండు+ పీచేవమందార ! నీబెస్పినవల్కు.లకుం ఇాదనువారును. గలే! యిని బ్రన్వోదులతో డను విష్ణునితో డం దవ్కంగలవారలతో డను నిష్కాంళుండయ్యు-

సంక్రందనుండు. మవోత్తా భరతముశీ ఛవర్భ్రయు, క్తంబగు నీయువరూపకంబు వూర్వ మేను కనియు వినియు నుండమింజేనీ - మామాననంబులకుం గడు మోదావవాం౦ బమునయది ఇందుం ఛ్రువృ_క్తంబు లగుపూ శ్రంబులందు మాయా మోహినీ చేదథ్యంబుం బూనినబాని యభఖినయచలురత 0౫౦తింతని నుడువం దరంబుగాదు, . ఈవాలకంబుం చాల్చినయది రూవకాభఖినయచతురలగు రం భొద్యఫ్సరః కాం శాతిలకంబులకం లెలగరమా వైపుణ్యంబునం బరంగుచున్నది యనుటక నభ్యంశరం 'బేమిాయం లేదు. ఈమాన్‌సీమణి వద్మజాని రాణికడ నాట్యనిద్యావై శారద్యంబు సం పాదిం చినపుంజికస్థలయాయేమి! "అెల్చుము, ఈమానినీమణి వ్ర యోగించిన యుపమావకము రసోదారంతై రుబప్పెజిని,

భరతముని. ఇంచుక కన్ను లెబ్డ: బేషికోనుచు: బుంజికస్థల యనునచ్చరం గ్రేయంటి చూఫుళం జూడ నాయచ్వర వబ్యో బేజింట్రోనీ!ీ వందనంబు బేసి యిట్లనియె.

తి16 వినోదక థాకల్పవల్లి ఫుంళికళ్ళల, పీజేవేంద్రా ! "చేను పుంజికన్టల యనునచ్చరను. రూవకాఖినయ చాఠతుర్యంబు బపబతరంబునం 'డంచ చెంచి పద్మ నంళవురాణి యిగువాణిని వేండి తదా శ్రయయున నచేకవిధరూపకాఖినయ చాతుర్యంబుం గడించితిని. ఇవ్వు డీధరతమునిజే ననుమళం టై వ్రవృత్తం బయినయాయుదరూహమునందు నాబూనిన మాయామోహినీ చేవథ్యాళినయంబున విివశంబునం జేసి యంఠంబున విరోధంబు గానంబడియె. వను నీవూంనుం డనుగంధ ర్వకుమారుండును మారా మోహినీ దం ద్ర,కేఖరుల వాలకంబులం బూని యళ్శినయించుచో నాచంద్రమూళి మాయా మోహినిపయ్యెద నంటినయర్థంబు 'గాన్పించునెడ నభినయగతి కననురూపంబులగు కొన్నిభావంబులు వాంనుని పలచియుండు శామానసంబున నుదించుట _స్తంళ్య్రశయాదులవలన సూత్ష్యదర్శశుండగు సిభరకముని యమొతిఎని కోచంబు మెజయ నన్నుం జూచి యోనీ! నీవు మానవ వేశ్యయంంబో లె మనసుం బట్టలేక జాంసునియందమంగలయనురాగంబున నభినయాననురూవములగు భావంబుల6 బయలుపతిచితి వట్లగుటం జేసి ఇారతవర్డ ంబున మానవ వేళ్యాకన్యక వై జన్మింపు మని శకి య0బెం ఈయర్థంబు రనజరవశతంజేసీ మాయిరువురకంటె నితరు లెవ్వరు. "ెళింగిన చారు గారుం ఆమన కాలంమ్యంబున నీముహోముని మోర లశిగినవచనంబుల కుత్తరం బొనం నక నాకు సీవృత్తాంతంబు స్‌వె విన్నవించుకొను మనునభ్తిప్త్రాయంబు నూచిశము గావిం చముచుం గంపారుచూఫులం గనుంగొనిన జే సీయర్థంబు షాకు విన్నవించుకొంటిని, నా యివి చేళంబునకుం దగుశిత్మ యొనర్భ్చిన రుకామనార్డి ని నే నెట్టు తుమింప వేండుకొందు నని భయంవడి యూరకున్న దానను, = సంక్రందనుండుం ఓమవాత్తా భరతమ. నీ! ఆతిన్వల్ప మగునవరాధంబున శె యిట్టి బెట్టిదంపుదండన విధించం జనునా | మివంటిజ్హాననిధులు తవ్వు లేర్పజుపం గడంసిన సీజడన్వభౌావ 'లేపాటివార లగుదురం దీనియందులగరుణించి యాశావంబు మరల్పుముం భరతముని. పీసంస్రందనా ! ఆక్కాలంబునకు రసభంగం బగునని రోనగించు కొనియంటి నంతియగాని యుప్వుడు నామానసంబు సీడీనయందుం గరుణాయత్తం బంయి యున్నయది. చలికినవలుకు మరల్చం జనదు*, ఈయిందువదన నాళాపంబువేశ నిడుములు వదక మూనవలాోకంబునందుం గదునుఖంబుం గూరుచుండిపచ్చుటకుం దగినవెర వూహించి వల్కెదనుం ఈప్రంజికస్థల సరన్వతికడ నభినయళా, 'శ్త్ర మభ్యసించినయది ఫూర్వదినంబు నం దక్సమ్నావ్సి వడసి యీదిన మాయతివకు భవక్స భాస్థలంబున నాడవలసినవం త్రై యుండుకారణంబున శేతెంచి భవదను చ పవూంబునకుం చాశత్రత వహియించె, ఎల్లి చు ర ఖునిసభయందు నఠనిమ్రైల సీమగువ దా నభ్యసించినయభినయచతురకం గనంబజపవ “నికీకంబయి యన్నయది గాన న్యమ్యెడకుం జనినప్వుడీంంంలికిం గొంత నహాయంబు గట్లునుం

వంచమగుళుచ్చము 817

నం్రందనుందు. ఓీప్రంజికస్థలా మవాసీయులకోవంబు నయిత మభ్యదచయ'దాయ ళంబ యగు, చింతింవకము. మేలు గల్టంచోయొడిని. బ్రహృనభకుం బొమ్మ. అని చెప్పి నళానదులం బంపిః ఓీథరతమునీంద్రై ! రూవకవిలోకనకుతూహలంబున చెజుంగవై తిని శమము బవుకాలంబు గడె, ఎల్లి ట్రువ్తాసభం జీరుగువృ త్తాంతంబు: జూడం జనవలయంుః ఇవా డింద్దయందు6 గొంచెము విశ్ర్రాంతిం "'జెందనగుకు, పోయి న్తముగాకం అని యిరు వుషు నిమ్కాంతులయిరి.

చకుర్తు ఖునిసభ యందుం జతుర్ష్ముఖు ఎడును సావిశ్రీయు ి్యాక్తులును శ్రైవేళించిక

చతుర్ముఖు:దుః చ్రైయురాలా సావ్మిత్రీ! వీల యిత్తణి మననభకు దిక్సాలకులును సర్వలోకముననుండు నవ్చరఃకాంఠలం సనుబెంచి యున్న వారు!

సౌవిత్తి- చేవా!ీ చేవి యగసరన్వతి తన్నునా శ్రాయించిన పుంజికస్థల యనునచ్చర “'లేమవ నభినయశా స్త సారంబుల నభ్యసింజం జేసినయదిం తడీయవిద్యావై శారద్యంబు3 బకిక్షీంప నిత్తజి యుచికసంవిథఢానం బని నిర్జీ తంబయ్యె= దాని యభినయచాతుర్యవిశే మంబుంగాంచుట కీనురవరులును మవార్డులును 'జీరయున్న్నారు. సరన్వతీదేవియానళతి నిది ప్రవృ.త్తం బయినయది* శ శ

చరుర్ముఖుందుః సావిత్రి! నే! ఆట్లయిన' సీయర్థంబున మూకును గుతూపవాలంబు గలదు, చేవగాయనులగాంధర్వంబు ్రవృ _త్తంబగుటకు చాలస్యం'బేమి- 1

సావిత్రి జీవ! జేవి సరస్వతి సభకు 'ేతెంచిన ననంతరముగాని యువశ్ర్రాంతరబు గాదు. తదాగమనంబునకు భరక్షకాన్త్ర పారీణలగు నర్తకులు న ర్హకీదనంబులును వేచి యున్న వారు

దుళ్వానమహార్షి* ఓరీ విశ్వామిత్ర! తొలిదినంబునందు నుధర్మనభ కలోనం బుంజికో స్ధల మాయా మోపొనీ ేవథ్యంబుం దాలిచి యూమోసిని చంద్ర శేఖరుని నలయించిన యర్థంబున నతిమనోవారాఖినయవిశేషంబువే నురవరుల క త్యానందంబు నమకూర్చినే దని వింటిని. ఈ వప్పూ డయ్యుడ నున్నవాండ పవని విందు. ఆయిర్థం బెట్టు లుంజెనో దినిపింపుము.

విశ్వామిత్రుండు దూర్వాసోముసీ! పుంజికస్థల “'మోహినీరూవంబున నభినయించిన యర్థంబులలో నెల్జ మోహిని వూలపానుఫునం బజళుండి కనకడకుం గరము సం బ్రమకబున చేతెంచి ఫాలనేశ్రుండు వయ్యెదం దొలంగం జశ్లేయునవ్వు డతనికిం కనతనులళానంస్ప రృము గాకుండం బ్రవ _త్తించునడ్ధంబునం గానికించినవిలాసంబులు కొన్ని యా వెళ్నుండును గన్నె యయియుండే గానిపిం చినవాండు గాండని నుడువవచ్చునుః అచఛాకుర్యంబు గనుం గొని నభానదులు సయిశము రమఠమ యుడళ్లు మణ చిరిం దూర్వాసోమునీ! ఏమి నెవ్వదును!

813 వినోదక థాకల్పవల్లి ఫపుపషుండు చాలిచినతరుణీ వేమంబుం గనుంనొనియు యాశంభుం డట్టిమనోభవ'వేదనావివ శత్వంబుం జెంచె! ఈయచ్చరమచ్చకంటి యొనర్చిన నవనవమనోజ్ఞి శృంగార చేష్టాభిన యంబుం గాంచె'నేని మకుమగనో! ఆనురుల ఛ్రుమింబం'కేయ 'విన్నుండు తొలుత "చమోహీనీ చూవదంబుం చాలిచి లీలమెయి చారల మోహితులం వేయం గనంబజచిన విలానంబులకంటె మదనారిని వంచించం జేసిన కన్ర్హాయామానిసీవిలాసంబులు కరంబు మనోపవారంబులం తొలుక ననురులు నంకం శొరీకాంశుండును జాచి విస్ర్రాంతిం జెందినవారు. ఈయచ్చర "లేమ వ్రదర్శించం జేసీనవిలానంబుల నందజును గందర్న జేదనలం బశినవారల! వేయేల! ఆమోహిని నముకము దీనివిలానంబులు గన్న "మోహీంవక ఫోదుం దూర్వాసోమాని. 48 విశ్వామిత్రా! ఈపుంజికస్థలచాతుర్యంబు నట్టిజే యని నమ్ము వచ్చు! ేనకానిలాసవళంవదుండ వై యొజ్ళకాలము నాకంబునన కాంపురంబుండు నీవు నయిత మింత వొగడుచున్నాండవు. ఈపుంబికస్థల యిజ్రిచాతుర్యంబు సంపాదించెనా! కనుంగొన నగు, అని లేచి యచ్చరలం నిలిచియండుచోట్రికి దృష్టులు నిగుడించుడుం బుంళీకస్థజం గనుంనొను నుక్కంఠవలన నిటు నటుం దిరుగుచుంబెను. జేవ?శగాయనులును విచ్యాధరులును జళుర్ముఖునిమ్రోల నిలువంబడి పీశ్రావేణు మృదంగతాళాది వాద్యధ్వనులం గావించిరి పుంళికస్థల మనోవార వేషాలంకృతయై యతి శయికరతినతిమానినీవి లానమనోవారంబగు సౌందర్యంబుతో వచ్చుటం గాంచి సంచలిక స్వాంతుళై నభవార లనురొగశ్రూరంబుల వెలిగొల్పువీష్షణమాలికానికరంబులు గడలు కొనం జేయుచుండిరి. అవ్వు 'డాయచ్చరలేమయు జీతెంచి భరతా-చార్యులకు వలనొని బ్రున్నాకుం గేలుమొగిడ్చి నీలిచినం గాంచి దూర్వ్యాసోముని దొనిరూవరామణీయకంబు నకుం గరంబు శిరుకంవంబు సేయుచు చాని నిట్లు వర్టించం దొడం7౫ె. దూర్యానుండు. అయ్యాళ! ఈయొయ్యారియాభిరూబ్యం 'బేమని వర్టించంగల వాండం కీ తళకవాల్లనులు గు _త్తీపుగబ్బిగుబ్బలు "మొలకపాయంబు జాలొలంకు మేను చెలుకవల్కు_లును "మేల్చిలుకుంయలు్కు_లును నుందళుకుంచేక్కూలునునందంబుమోటి నలకవిల్తుని మోవా నాయుదధలక్ష్మీ నా వరలుళ్ళంగారబేవక యనంగ ఛభువనముల్‌ శ్రుమియించం బుష్పాన్త్రుం డొక్టిిచాదకాంచనపుంచొంచాలి యనలో న్‌, నొబ్వచుం డెడునీచాకయొక్పిదంబు, దీనిళ్ళంగారలీలలు దీనిషాయలు దీనిమదనోన్సు ఖక్వంబు దీనిసాగనుం గాంచ మరు 'లెవ్వరికి మైనం గలునకున్నె, విశ్వామిత్రుడు, ఓర్‌ దూకార్చస 1 ఈ పుం జికస్థలవల పువలంబడితి వే | వూర్వము కందళిం దగలుకొని కవంబు చారభోస్సితివి, వెండియు నీయంగజగామినియం. చానవడి యేమధ్యుదన్లో।

వంచమగుళు చఛృము కం దూరార్షినమహార్షి. మందవోనంబు శ్రీయంచు. పేకీ విశ్వమ్మత్ర, ! "చునకం దగులం కొని మానంబు చూరబిడిచిన మాననీయుంండా! సీ కితరుల నావేపిందం జనునా | విశ్వామిక్టుండుం (ఇంచుకకోవయితో, ) షక్‌ దూర్వాస ! మేనకయన్న6 దక్కిన యిచ్చరల నలువురం బోలినచాన యని యుంభెదదేమొ 1 వదలనినిష్టలో నుండు వాండం శాన చొనివలపునం జిక్కి- కొన్ని వోయనంబుఅన్తైనం గడమాట్టితిని, ఈవ యగదువీని మోవాజలనిధి మునుంగ కుందునే ! కండుమహోముని. ఓరీ విశ్వామిత్రుండా 1! నీవు కొన్నివోయనములేకచా ! యా కనకతో నుండినది. ఊోపళాండలిక మోచయగు క్లమ్లైోదతోడ వసీంచుమారుం లెక్క మన్వంకరము లాకర్రుటి కాలం బయి చనియె" ఆ ఖే మై యుండుట చానిసోయనగంబు నం గా |! చానిసీటున కీమేనక దీ టగచే! విధండకమహార్షి* షరి కండూ! ఆటుందుము. ఆ యర్థంబు నారసీచోడ వారిణికి నమానయగుకరిణిగదమన లేదు. ఇవ్వుడు దలంచికొన్నను మోహంబువ్పలిల్లుచున్నయదిం "వెక్కుకల్పంబులం జీసినతపంబు చారవోసీ యావారిణితో నడవిమెకంబుఫాలిం దిరిగిన వాండనుం మాంధకర్ష్మిమహార్షి = ఓక! యీల యూరేక విచాదంబు సలిచెదరు. ఈవం జేల ఇంద 'జెవ్విథి నెన్నిగణంబు లారోషించిన శేమి | ఆనిశామళామజన్య సవాజన్యయా విజితక నశతనూరోచి భృుళాచియు ఘనకచభార శారయు జనతానుతనామ “హేమయు ననువ మరతిలాలన మదొలసయం ననువార లచ్చరమచ్చకంటులలోరత్నంబి లని శ్రనీద్ధివహిం చీినవారలు, వారిముందణ౦ దకిం-న వారల నెన్న నగునే! దూర్వాసుండుః అసూయతో ఎప వృద్ధతపన్వీ! అవ్నటిమాట అవి యిప్పటి కంచు శీని యుంపయోగింవవు, నోరు మూొసికొనుముః సరన్వతీజేవి చ్రచేళించెనుం ఆ జీవిం గాంచి మరీచి పుల్నస్త్యః అంగీరను భృగు చముఖులును దక్కుంగల ఒబ్రన్మార్డులంను వబీఠంబులనుండి లేచి భ ' శివినయసంభ))ముంబు లతో నమన్క-రించి కచాజ్ఞం ని కమళశమయాసనంబుల నుపవిమ్టు లయిరిం మంద పాలమవార్డి = ఓరి దూర్వాన ! కొ తృశతోమలివై వలపున సీచ్చిత్తంబు నత్త ఇడి వృద్ధు లగుమనాత్తుల నధిశ్నేవింవం. జంపు వేసినయది, ఇది నీకుం దగ జే! నకల నురముని'నేవ్యుం డగనీవద్మగర్భునిమ్రైోల మహవామునిజననోష్టియందు సీ విట్ణు కాముకుని శీతి చేమం బుడిగి పేమంబుం గణింపక యచ్చరలేమం గొనియోడుట యొచ్చెేంబు గాచి! సీవ్రు సీలోకమై లోకులు నవ్వు నూరక పప్రేలుచున్నావుః 'మొలచీశే వీడిపడుటయు ఇజుంగక భుజింబు. లెగర వేసికొనుచుం బోకరాకలం నేయుట ధసనుచికం బని శలంవచ్చుం

శి2౦0 వినోదక థాక ల్పవల్లి ఈ వనిమానుకొనుము. జగద్యందనీయ యగువాణికి నమస్కరింపుము. అబేవి నభ కేం "చెంచుటయు సీవెజుంగవు కాంబోలుంం దూర్య్వానుందు. (కోవంబుతో-) పరీ! మందపాల తనతరంబు నెదుటివానితగంబు “ెజుంగక నిన్న మొన్న కన్నులుబతిచినవానింబోలె నన్నుం దూలనాడెదవు, ఈ మయోలగంబునం గలవారల వృ త్తంబులు నాయెజుంగనివియె చాలుం జాలు మనోవోరిణు లగునేణీవిలోచనలవీలావిలానంబుల నభ్ళినందించి మించని మోటునోటికని తోటినోటికిని "'భేదంబు గలజే! శన్నులవండు వగనీయన్ను లతలమిన్న ఇపలువంబు( గనుంగొని యభినందిం చక యుడుగుదునే | అని యానెలంకతం గాంచి మించినవోవి జేళంబునం నిట్లనియె, సీ, ఆంకకంతకు లతాంచాయుధుశేళిలో. బంకు వహించి యిప్పద్మగంధి మొనపంటినొమ్కలమోవితోం గొననోటిఇెనంకలం గొమరొందుతనువుతోడ కలుకులాడి మెబుంగుగు త్తంపుగుబ్బలతళుకంగంకుమపుమైతావితో దడ కల్కి చాల్దన్నులకాటుకనును'కేక లొలసనీన చెక్కులయుదుటుకోడ, గి నతివకీక్లైడవ్రేట్టపారైనవీపు, 'తెజివగాజులయొరపునందిళులు ఇెల్వ “"యడుగులకత్తుకజొ క్తులం వాత్తుఫాల, మాసం ₹ాంచినవాంటె ధన్యాల్ముం డరయం అని వలుకంగా విని వనజాసనునిరాణి యాముని మరుల వెళ్లి యొత్తుకొని యమ యం బని యెజుంగక యాల్తీ య మోవా వేశ్యవ్రగటనంబుం గానించినందుకుం నై కళళిఖ్టా క్చృతిం దోంతెంచురదనకుందకుట్ట లరుచినిచయకేఖలు చింబాధరంబునన విశ్రాంతింజెంద నలంతి లేనగవుం గాఏింజెనుం ఈక్కుంగలసభొసదులును బట్టరానినగవును చాణిపద్మ ౦బుల మొగంబులు మూసి నొని యికండు నులభకోపుండుగానం దిట్రం గడంగనొకోయని భయంవడుచుం బయలు వడనీకుండం జేసీికొను చుండిరి. _ _ దూర్యానుండు, మహారోవంబుతో సరస్వతిం గనుంగొని. ఓసీ దురాశ్షురాలా | వీశు నరనజనన్న ృకాణీయం బగునర్థంబు వచించం బరివాసించితివి. ఇట్టి పరాషమ్లానంు సేయు ప్రకృతి ఖర్మవ్తకృతులకుం గాక సురనర్యప్రకృతుల కుండదు కాన ఖర్మ్రళ్ళళు లగుమనుజులం గూడి నంచరించెదవుగాక అని కపీంచెను, ఆకతోర మగుదూర్య్యానునివచనంబు విని సభవార లెల భోవోకారంబులు 'సేయుళ్లు వాకివారీ యని కౌవులు మూసీకొని కట్టా! ఈ మవాడేసి ని ట్లనం జనునె! నరన్వకి యన సకలలోకంబులకు నృష్టీక_ర్ష యగుసరసిజగర్భునికిం బట్టంపురాణి ! వాగథ్ధిష్టాక్ళ దేవత కాన్యనాటకగీఠకలాఖిమూను నిద్యాన్షైరవనం తానంబులకుం 'గాముది. ఇక్టుకి

వంచమగలళు చ్భృము తక

వధూసీమం తము శ్రాయమానచరణనఖరుచినిచయం నర్యలాన్షైకజననీ, భక్తపాలనకళా వినోద. వారిళివననక ప్రముఖసం _స్తవనీయయళోవిభవ ఇజ్రి యాజనని ని ట్లనం జనన! ఇవీ! ఈదూర్యానుండు కడు దురాక్తుండు, సంతకనులభకోపుండు. అని ఇెద్వుదుండలాం సరస్వతియుం నాదూర్వాానుం డొనంగనశాపంబునకు ఛభయంబునొంది దండతాడిక యగ నాగకన్యకనైై వడిం దొడరివడి లేచి కడునంళాపంబు నొందుచుండెను, కములభనవ్పుండును దనస్ర్రాణదయిత కచింతికనతి సంస్రైప్తం బయినయాదురవస్థం గనుంగొని యోర్వ లేక మూర్భ నొంది యిలకు న్రాాగా మరీచ్చిప్తముఖు లాకనిపాటుం జూచి యతిరభనంబున నాననంబులనుండి లేచి యాకమలనంభవునిం దమచేతులం బట్టుగొనిరి వాణియు శాపోవవాక యగుటంజేసి తనభెలువునిం దాంకం గూడక నంళావంబున మిట్రివడుచు దుఃఖవివశ మొ మూర్భనొంది భూతలంబున కొజంగంబోవ సావిత్రి, యతిరయంబున శేతెంచి యాభారతి నాదుకొని యాభాషావధూవక్రంనంబు వడుబలవంశంబగు వలవంతం గాంచి నంతపించుచు దూర్వానుం జూచి యి ట్రనియె,

సావిత్రి పీరీ విప్రాధమా | జగన్శాతయగు సీజీవి నిట్లు వల్కూట నీకం దనే! పీబుద్ధిహీనుండా! సకల్రన్యన్షి సమేళుండగు సీపర మేస్థిమోల భయంబును లజ్జయు నుజ్జో గించి చెలయాలివయిం శామంబున నాకలంవకంటిని వర్జ్మిందం దొడంగినళబ్వు నీవయిం బెట్టుకొని యది యెబజుంగక సీవెంషిలికనంబుం గాంచి నవ్వినయావాణి నిట్లు శపించిలివి " ఇసీ ! సీ వింతదనుక నొనరించినతపంబు నీ ఇభంబున నొక్కన్రేల్మిడిం బోంగొట్టుకొంటివి* కామాద్యరివర్టంబుం జంింంచి శమదమాదుల నభ్యసించెడు సీకీకామగ్రోధంబు లవిజేయం బులై "పొడముట య్‌లకో! పొపవ్నర్తనుల కుచితంబగుమార్ష ంబునం బడీ నీవు బ్రాజాతాయ కుని యంకతలంబునకుం జేరంబోవు నీవంకజభవురాణిని శళంకాతంకంబులు "లేక శపియిం చినకారణంబున నీపాములంబుం గుడువక తప్పించుకొనం జూలవు గాన భర్తృ నమా సవళకాలంబునం బడంతి కది వివారం బగుదుం బొడముకడుదున్సవాంబగు విరవాంబున నగునిడుమలు నీ 'వెబుంగుటకుం 'బెజువవైై జన్మించి తజ్జన్మ ఫలం బగువిదద్ధశాయక నమొ గమమునతం గరమా కన్టములం నెంది యది నంస్రాక్తం బగుడు నతని ఇెడబాసీ వియోగ వ్యఛాని-శేమంబునకుం చాల్చడియెదవు గాక.

ఆని యాదూర్యానుని శవీయించి సరస్వతి మోముడానురం దనభుజంబువ్రై నిడు కొని యాజేవి శ్ఞానిరహిశయొ యంంకుటకుం జింతించుచు. నావిద్యావధూనయనకమ లంబులం దొర౭గ వేండీమిగులు బొప్పుజల థా రాబిందుబ్బంచంబులం దనవయ్యెదకొంగునం దుడుచుచున్న నందొక్కబౌనబిందువు కడువడిం బయింబయినడరునెడరునం(నందు నం) దవ్సి యాసాపిత్రితొడం బడిన నాజలకణంబు జిలుగసవలుప నడంగక తదంత రంబునంజా సై య్యా వేదమారచిజుతొ డం దగిలె, సావిల్హియు నాభాన్సబిందువుజేండి

922 వినోదక థాకల్పవల్సి మకర దనతొడ కందినను నహించుకొని కోరా |! ఈవేండిమివలన నతికళోరవిరహూ వ్యధకు సీజేవి వివశమైయున్న దని తోంజెడిి నిందు శేమి నేయ నగును, భక్తపాలనవర తంత్ర యగునాకమలాలయ'గాని తక్కినవార లిబ్వుడు వీరలం గావలేరు. ఆడేవిని సంస్త తింద నగనని ఛ్యానంబుచేం గనుదమ్థాలం మూసికొనియెః కమలాలయ- (బ్రవేశించిం) క్రియనఖ్లు సావి! ఇవ్వడు నన్నుం దలంవ 'ేల సావిత్రిం (శన్నులుచెజచి) జేపీ; నందకపాణిరాణి | ఈదూర్వానుని శాపంబున మైనరయెడరునందుం గదులగర్భునికి సీనరశ్వతికిం నగరము దుర్భర మగుశెర (వ్యశనము యొకటి నంస్రైక్తం అయ్యె. ఈనవిపళ్సాగరముదరిం జేర్చ నీవకాని యితరులు వలం కులుగారు.. సర్వజగత్సరిషాలనకళాథారంబు వహించియుండుపదృ నేక్రుని కవ కాబె చానటమైయంండుడానవు* కమలాఆయం క్రియనఖి! సావిల్కి! సీస్రైర్ధనానురూవముగ మదీయక్చపొమృక వృష్టీచే సీవాణీవనజనర్భులు మూర్య్భావిము క్‌ అయ్మ్యెదరుః అని వారలం నరుణార్జ్య్రింబు లగదృష్టులం జూవెం చివ్యాయు. నరన్వతియు మూర్భావియు కలై, ఆశ్వాసంబునొఐద్వి కన్నులు చెజబచి చూచి, ననంభ్యిముంబుగ శలేదిభ కీవశ్రయంబులతో నంజలిగావించి యాకకు అలాలయకు నమస్కరించి ్రీనూక్షంబుల నుతియించిరి. అంత నాభార్షవియం సంతుష్టాంతరంగమై టన్నాతో ని ట్లనియె కమలాలయు ఓ! సర్వవిద్యాధివైవతంబు గావున నీసరన్వతి యిప్వడు సంకోచంబుం గాంచియుండు నంన్క్టృృత భావ నుద్ధరింవ భూలోకంబునకుం బోవలసీ యున్నది. శదర్థంబున సీబుషిశావంబు ఛగవదిచ్చాశురూపం టై కలిగినయదిం ఈసరన్వరో' కాళిదానుం డనంబరంగభు ఛారశవర్ష ంబునందు భరకఖండంబున విశాలయకోవిళవమై యతిమనోవారరస్మ పృ సారంబులగు కావ్యనాటకాదులు రచియించి గీర్వాణవాణి. కక్యి తలంబున నికరభామలకం'టెం గలిగియుండుసాధూసరననమాదరణీయతను బెంపులక్రీందం 'జేయం జనునుం భగవంతుండగు క్రీమన్నా రాయణుండు వ్యానరూపంబున నావిర్భవించి 'వేదవిభాగంబునలిపి పురాణాదులం ట్ర,నక్రింపం "కేసినవాండు, మోర లీకావ్యనాటకాదు లం బ్రవర్తింబం జేయనగునుం ఈనరన్వతి కాళిదానుండైై యుండ నికని బహూకరండ సీపు ఛారానగరవతియగుసింధులరాజునకు భోజుండనవై జనించి వేరంబట్టి గారవంబున నాదరింపుచుండం జనును, సీక మదనుగ్రృవాంబున నషరిమితంబులగు ధనంబులు తజుగక యుండదు. వానిచే భారతవర్ష నివానులను సారకవిళాఖిరాములను నన్షానితులం . 'కేయు చుందువ్స, అక్వు డీసాన్మిత్రీదేవి లీలావతి యనురాజకన్యకయ్యై జనించి సీకం ఇట్ట

వంచమగులళు చృము 828 రాణి గాంచోయొడిని, ఈనరన్వతియుం బురుహివతారంబు చేసీ వివ్రశావంబున కనురూవ ముగ గొంతకాలము కీరారవృ త్రి ఖరంబుల మేపుచుండి 'కాభీవరంబున నష్షాలవిద్యావిచ తూత్వంబుం జెంది నళలకవికలసంవూజ్యతం బడయు, సావిత్రి సరన్వతికిం ట్ర్‌యసఖి యగుటంజేసి యాజననంబునం గలసౌవ్భ్బాదబలంబున లీలావతీహవపంబునందును బురున కృతియగు నరన్యతియందుం గరము ప్రణయం చొనర్వ్పుచుండు* తన్నిమి_త్తంబుగ సీయియ వురకుం గలిెగదుదూటు సివ్నర్థింవ సీనరన్వతీచామ్సృటిందువు వడి దానివేండిమివలనం గందియుండు సీసావిత్రిచిబుళొడయందు లీలావత్యాకారమునం దిలనదృశమగు నజ్ఞని మచ్చ యొకటి యేర్పడి యదివ్య_క్షమయి మోదివ్యత్వాదుల ఇొల్టరకుం బయల్ప్సడం జేయు. ఈధ్గారతి జాతిన్తరత్వంబుతో నాపురుమోకారంబున నుండు ఈనరన్వలికి శివ్యయొ యతి చ్రగాయవృ్తి నుండు సీపుంచికస్థలయు విలానవతియను వేళ్యయై పుడహికృతినుండు నీ వాణికిం ట్రాణ్మాప్మీయ యయ్యెడిని. ఈదూర్వానుండును రాజకన్యకమై. జనించి సావ్మిత్తి శాజం బనుభవించు. మొోరలం మొయంశంబుల భారతంబునకుం జని నావచనంబు లను ష్టింపుండు. మీ లగుంగాత అని యాకమలాలయ యంకర్షిత యయ్యు*

ఛ్రవ్తాయు సొవ్మిత్తియు సరన్వతియంం6 దక్కుంగల వారును శ్రీదేవిని నంస్తుతించిరి | ఫు 'నుంగొన టి్తా! ఓసావిశ్రీ $ యీాయొడరున సీఫుంజికస్థలవిద్యావిశేమంబుం గ ననువు 'లేకశపోయెం ఇందిరొచేవివచనంబు లవళ్యాను స్టేయంమిలు* మనము తన్నిర్టిష్ట కార్యం బనుష్టిందం జోవలయుం. అని యందణు నిమ్కోల్రింతు ల్రై రి ఇచట విద్యావేదినిసొధమునందలివినోదనీమం బనుమండవము న గ్రృథాగమునం జిత్రయవనికను మూసికొని చేత్తవా_శ్త యగుకామిని తదంతరయినకుం జనియె మాయాసుందరీవిజయమను నువరూవకము సమా _ప్తముః గీ. ఈకథాకల్పలతయుట్టియింపునింపు; పంచనమగభచ్భృమునరమా ప్రాణనాథ సీవదార్చనంబేసితిభూసమాళి; యాదభూజానికగునవో యంజొనర్ప* ఇది శ్రీ రా భా నాథచరణకముల చంచరీకాయమానమానస ఛారద్వాజకులవవి త్ర తిరము లార్యపుత్ర, ెరుంజేపీగర్భజన్త్యచి లక్షషాటి చేళటరామానుజశర్మ ్రణీకంచైన వినోదకథాశల్పపల్లైయందు: బంచమగళు చృము నంఫూర్జముః ఇవానారానానావ్రినానననళనో.

ఛీరౌామజయము, శ్రీరా థాకృష్ణవరబ్రవాణే నమః, వినో దక థాకల్ప వల్లి మష్టుగుభ్టు చ ము, అారుస్టేశ్టఘులా మంగళా చరణము, సం ీగా ఛానవనవకుభ, తఆారుణ్యవిలాసస కృళావంచికవ్ళా

త్సారన సురవరనఠపద, నీరజ వినుం గొల్లు భక్తి సీరజునేత్రా,

ఇట్టు కాళికాదేవి చరిచారి కాగణంబువేం ప్రయా క్తంబగు నువకమూవకంబుి గనుంనొని ఉయానభాసదు ల త్యాశ్చర్యరనవూరపూరి తాంతంకరణంతై భోజలీలావతీకాళి 'చానులం మనుష్యమ్మాత్రులు గారు దివ్య ప్రభావసంవన్ను లని నిశ్చయించి వారలయెడభ క్తి చ్రుశ్రయంబులు సూపుచు నిట్టితొలిఫుట్టువునం గలిగియుండుననుబంధంబులేనినాం డీభ్రోజి శాళిదానుల కిట్టిప్రేమం బేల గల్టు! ఈభోజభూపతి 'ట్రుమంశసంభూలతుందు. గానినాండు శవికులంబుల కగణికంబులగు వనునసంచయంబు లవ్వారిగ నొసంగుమువాభాగ్యం 'బెక్కుడిదిః నరస్వత్యంళశనంభవుండు గానినాం డీశవికలాభరణంబున కతిసరనమగు వాణి చ్రవృత్తం బగుట యొట్లు? తక్కుంగలకవులు భారతీ వ్రసాదపాత్రు లనియు నీకాళిదానుండు క్లారతి యేయనియు "నెల్లజనులు నాడుకొనుట యథార్థం బని యివ్వూ జెజింగితిమి. ఈమహోత్తులం గాంచి ధన్యుల మయితిమి అని నంస్తుతించిరి, అప్పుడు ఛు శావపాలుందు మహానంద పరవశుండైై భోజభూమిశుని బహువిధంబుల సంస్త్రతించి యాకనితో నిట్లనియె. ఓ మహాత్తా భవదీయంబగు మాహాత్మ్య్యంబు మాంచోటిమనువ్యమా త్రుల రసం. దరంబు గాదు, భవత్చాదరజంబు సోకి నాయిల్లు వవ్మిక్రంబయ్యెం ఈనునశికవికింగల యతిమానువ శుభొవంబు నేను బలుమబు విని యికనిపాదవందనంబు సేయ బహుకాలుంబున జీచి యున్న వాండ. నాభ్గాగ్యవిశేమంబున నామహాక్తుండు సీతోయాడం దాన్‌ నాయింటికిం జముబెంచి నిష్కా-రణ్యప్రేమంబును నాయం దగవళతిచినవాండు, ఇంతకంటె నభ్యుదయంబు మళి యొండు గలచె! విధి యనుకూలంబునం బ్రువర్తింప సకలసంబదలం నచింతితోవ నతము లగు ననువచనంబు సత్యం బయ్యు+ థన్యుండమై తిని. నాయుల్షంబునలగలనందియంబు నివృ_క్జంబంయనయది. తొలుత సివిదుషీశిరో రక్నంబు విచ్యానర్వన్వ వేదిని యనం ఖకలస

పస్టగుళేచ్చము తీ2ై5్‌ ప్పళశ్యాకన్యకలా నిదూపించి యది యొనరించియుండుకట్టడల "ఇందును విభ్రంళంబు నొం దక జయించినవాండు గాన నీకవీర్యద్ర్తుండ యానుగువకు నధికారి యంిునవాండు*, ఈ విద్యాసర్వస్వ వేదిని చా స్తీక నేవథ్యంబున నుండుట యెొజులక యేుతదభిభూశయయి ప్రొ పరిత్యాగం బొనరించెనొకళో యని సంశయించి మదీయసుళానిర్విశేమయగు నీకుమారిక యందుం గలవాల్సల్యని శేమంబున నేను నితనిక విద్యాసర్వస్వ వేదినిం గాన్పించితి వేని: దదీయసర్వన్వద్దులో నామదవతి సీక యొనంగెద సని నుడివితిని, కాళి దొసుండని యెజింగి నంతన యాశరుణాంబుబియు విరజణాంబుజయం భఛక్తివ్ర, శ్రయంబులతో 6 త్రునాలే లైన నికండు పీరల ను_క్తమభాభృత్కు-మారతిలకంబునకు భార్యలు గం డని దీపంచినవాండు. ఇది ఫూర్యోద్దిష్టవిధానంబుతో ననువుపడం జేయుట యొట్టొకో! యని యడిగిన భోజ భూపాలుండును. సించాపురపాలకుం. గాంచి యిట్లనియె. ఓీముహితచారిక్ర! సీనుడివిన యర్థం బదుగం దగినదియ ఈతరుణాంబుజ యికనికి విజికర్వైనక తంబున నీఠినివియ, సీకు నుతానిర్విశీమ యగుదీని నీయిష్ట్రనతి నొనంగుటయు నామేపార్ట్హంబు గాదు బెల్లం దగ నదియ 'ఈకవివరుండు వీరల కిడినయాశీర్వాదంబును నసత్యంబు గాదు ఈకవివరుండు తనంయిస్ట్రార్థంబు నొకచానిని మొనసంబున నుంచుకొనక యాపనికిం గడంగిన వాయ గాండుం ఇతండు తనయిష్టార్థంబని ఇుది నోరినను చే నిళని కొసంగం గూడనిది లేదు. అదియు నుం గాక యాామహాత్తునినమాగమము వెండియు. నాకుం గలుగుటంజేని నర్వస్వదోనము సేయ నగుమువళోత్సపసనమయం మున నీఠరుణాంబుజ నితని కొనంగుట కద్దు గలదా! తరు ణాంబుజను మా శ్రమే కాదు! మజీ ,_యీని లుతండు గోరినను నమాజు వలుకక యిం నడంసి యున్న్నాండను కనవళవర్తిని నిళండు యథాఖ్గీలషితమాన వినియు క్షం జేసికొనును గాక వినష్టం బగునుళారత్నంబు చెండియు లభించుట యితనివలనన కాన దీని నిని వ్యస్తగరం జేయుటకు విచారింపవలనిన దేమి యున్నది. ఆని చెప్పి యోమిత్రమా! మహో కనీ! యాతరుణాంబుజను భవదీయహా_స్తగతం జేసితిని. దీని చెవ్వనికిం చొణిగ్భృహీతిం జేసినను సీ సేయుశార్యంబు నాకుం గడుం. బ్రియంబ అనినం గాళిదొనుండు మంద స్పిశంబుం శావించుచు నోనరవతీ! ఇది నాచే విజిత యగుటం జేసీ వావళవక్రినియె, ఇందుల శ సమియుం.. 'జేచ్చ్పవలయు ననునది లేదు. అది యట్టుండ నిమ్ము. నీవు మదీయా్ళి లషిళం బెద్దియైన నీఐ గడంగియున్నాండ నని బెస్పినవచనంబు సత్యంబు సేయుదు వేని నా శండినదాని చా కొనంగుముం భవడ్విధులగు మహాపురుములు తామాడీనమాట మరల్చరు

• గచా! యనిన రాజు నోకనికులకమలదివాక రా! సీ కీరానియర్థంబును గలదే! వేడు మిచ్చెద ననంగాం గవివరుండు ఛారావతిం గాంచి యిట్టనియె, తొలుత జే సీవిదుషీశిరోమణి యగు విహ్యానర్వస్వు చేదినింి జయింవం దలంచి దీనిషే నభిభూతుండగు నొకక ట్రైలమ్మవానివలన డీనివృళ్తాంఠం.. బెజింగినవాండం గానం దదల్గిమానంబునర బరంగుసీతని కుపకార

826 వినోదకథా కల్పవల్లి రూపముగ నీవిద్యాసర్వన్వ వేదినిని చానివంటిశుణీయొక కన్యారక్నంబు నిచ్చెద నని జెప్పి పీనిం దోడ్కొని వచ్చితిని, నుడివినవడుపున నితనికిం గన్య్యారత్నంబుల ఇంటి నొనంగి ఇూర్షమనోరథుం చేనెదను. కాన సిళరుణాంబుజతో విరళాంబుజను సయిశము వీని కిచ్చి వివావాంబు జరువ నింపుం గొని యున్నవాండా ప్ల విందుల కొడంబడి నామనోరథంబు ఇజ'వేర్పం జనును- అని యడుగుచుండంగా రాగసేన యనులీలావత్మిప్కియసఖి రాజునకుం జేశులు. మొగిడిచి యిట్లనియె. పీరాజచంద్రమా! తొల్లి మనవిరతాంబుజి నుదయా దిళ్యున ఫొాసంగు మని శదీయజనసీజనకులు విప్ర్యముఖంబులం వ్రాక్థింవలా వాకని శీం దలంచి ఇాజ్చానముల 'జేసితిరి. పూర్వము వ్రదశ్త మైయుండుదాని నిప్పు డీకవివరుహూ స్త గళం జేయుట శెట్లు సరివడును. ఈయిర్థం బవసరం బగుడు విన్నవించుకొంటీని. ఆనంగా భోజభళూ-పాలుం డులుకివడి ఫూర్వము నే నుడివినవచనంబు మళీచి కవిసంప్రా_ఫ్రిసమయ నసంజాతమగు మనోమందంబునం బూర్వ కార్యశందర్భం చారయక యడిగినయర్థం బొనవి "గెదననిన సీమహోకవియు౦ దనవలచినకార్యంబున కేవిరజాంబుజనడిగెను కట్టా! ఒక్క ఛ్రేల్మిడిని ఇస్పినమాట తప్పివలసిన ట్రైనది.. ఏమి. శేయనగునుం.. సత్యుసంధులగుమహీ చఠకులం సత్యంబుం దచ్సు వలసినట్టు విధి సేయుచు న్నాండు. కట్టా! మాటకప్వుటకన్న ప్రాణంబులం వాయుట యంత్తమంబుః వీవిథంబునంగాని తప్పించుకొనుటకు ననువు "లేక శచ్చినయది. అని యాలోచించుచుం జింతానసంతానమునం జిక్కి. 'వెళక్కసంపుమునస్తావం బున వేండీనిట్రూరుపులు నిగుడ్చుచుం దలవాంచుకొనియుంటె- కవియురాజుం. గాంచి యోసింధులరాజకులోద్ధారకా! నాస్ర్రాక్థి తార్థంబు నొసంగి చే సీపిన్నవానికిం జెప్పి నమ్మ పుట్టించి తెచ్చిన నాయుద్యమంబు సఫలంబు సేయుచు; కన్యారత్నంబుల కాసవపడియె యా కుమారుండు న న్నాశ్రయించుకొని వచ్చి యున్నవాండు. పీనియభీహ్రైర్ధంబు "నెర వేళ్చిద నని యేను శ్రైతిన చేసియున్నాండం వ్రతినదప్పినవాండు గతిహీనుండై యడంగు నను నర్థం వీ వెజుంగనిదియే? ఏను బరలోకవిత్హ్రమ్టుండతై యడంగుట నీ కిష్టం బగుజే! అనిన భొజుండు కవిం గాంచి యోమవోత్తా! పూర్వుద త్తం బగునర్థంబున శీను గ్నర్హ నగు దునా! ఆవిరజాంబుజ యొయదయాదిత్యునికిం దత్తం బగునర్థంబు= దానిని మరల నన్యుడ త్తం "'శఛేయం జనదు! ఇందు థర్తాధర్మ్మంబులు సీ చెజుంగనివి గావు, అది క యికర మయిన వస్తువును మదీయరాజ్యంబుమై నం బ్రాములమైన సీకుం శావలయునేని నొనంగ నుద్యుళ్తుం డవై యున్నాండను; కరుణించి యికరవస్తువుం గోరుము, అనినం గాళిదానుండు ఛాళా ఇకితో నిట్లనియె, ఓరాజశేఖరా! అన్యద_త్తీ యగుదానిని మరల నన్యున కిం జన దంటీవి, ఆన్యానుర క్త యగుదానిని "వీజటోొక గ్రాచరునికిం గరగ్భహీశం 'జేయం జనునా! ఈకన్యక శుక శ వనుం డనువి పకుమూరునవ దనుర క్ష యగుట ెల్బంబ 7౧! అదియునుం +?౧1 నీ పేపరకివుబుజను దబ్బ'న్‌కరవస్తువును ట్రాణంబుల మైన నొనంగెద నంటివి ఈనిరవద్యరోక

వష్టగళచ్‌ చ్చము క్రి? యగవిరజాంబుజాబేవినుగుణనంవద వినియుం౦ గనియు సీకుమారుండు కజోరమారళశాా సారపీడికుండై యీకుమారికారత్నంబుపొందు దొరకనినాండు రనప్రాణంబులం బరిత్య జించం ెంపుం జేసీ యుండువాండు, ఇట్టివాని సీప్త్రాణంబులం రజ్నీంవం జాలం'నే! వీనిం జేవజ్రికవానికి భవదీయరాజ్యంబువంటిరాజ్యంబు అెన్నియో చవేళూరం గలవని ఇొళింగ నీకుమారికారత్నంబు నపేశ్షీంచువానికి సీరాజ్యంబుతో ౧ బని యేమియున్నది* శాన విరజాంబుజ నీక యికరంబు 'అెవి యిచ్చినను ప్రియంబులు గావు- ఆకన్యక నీకుమారున శిచ్చి "పెండ్లి సేయుము అట్లొనర్చని వాండు మదీయవాంఛిరప్రదాతవు గాకపోదువు, అన విని భోజుండు కవివచనంబులకు మాజు వల్క_ లేక యవన తళిరస్కు-౦ డ్రై యూరకుందెనుః ఇంకల నుంజెడువారు. కాళిదానుండు తరుణాంబుజానిరజాంబుజలను దనతోడ "నేంగు 'చెంచిన యొళశకుమారునిక0 బరిణయంబుచేసి యిచ్చి తనవ్రతిన నెజవేర్సం దలంచు చున్నవా: దంతియళాని అనంగ రాజ రాజ్యాధిదేవతలంబోలినయాలీలావతీమణుల నతిదుర్భ గుండగు సీ క ట్రైలమ్తుకొనువానికిం బట్టియిచ్చి వడరానియిడుమలం బడంజేయుట యుంచి కంబు గాదని తలంచినవాందుగాండు, రాజును దనకుం నవిసంప్రా ప్రి పలన నతిశయికంబగు నామోదంబువే నొడలెబుంగక మాటయిచ్చి తప్పించుకొనుట కనువుపడక వరిరవింబెడిని ఈశాళిదాసుండు భోజునికి మిత్రమగుటం జేసి యిాకన్యకామణంలనుఖదు!ఖంబులం దొన పాటించుచుండందగిన వాండయం్య నతినిర్ధ్య ఎగండ్రై వీరలం గాణియ పెట్టం దలంచియున్నా వాండు. మవోదారుండగు నీతని కీకతోరళార్యప్రవ_ర్తనంబు గలుగుట యస్తాదృళజన పావవరిపాకం బని యెంచంబోటు? ఇతండు కాలిదొసుం డని యెజుంగుదనుక నిట్టిమవ్‌ సీభునికి విద్యానర్వస్వ వేదిని కొంగు చేయున ట్లయ్యెచే యనిచింతించుచుంటిమి.. ఇప్పు 'జాచింత తొలంగి యాచింత గల్లుటు ముల్డు ఇడలిచి కజ్డు జొనిపినట్టున్నది* ఇది యవ్రతి విభేయం బయినకతంబున నేమియు మాననంబులకుం దోంయదుం ఆని యిట్లు వ్యాకుల వకుయం జేయంనదిలేక యుండంగాంచి క్రతాపపాలుండు కవితో నిట్లనియె, ఓమవోళ్తా కవికులతిలకమా |! నిన్నైక్కయర్థంబుం ల్రశ్చి తివవపలనీయున్న డిం ఈవిరజాంబుజయుం6ం. దరుణాంబుజయు సీకం కూదాఖివందనంబు నీయుననుయంబున పీరల నుత్తమభూభృత్కుమారునికిం బళ్నులు గండని దీనించితివి. ఈనివచనంబు నత్యయిి నీయం జనును, లౌకికులగు సాధువు లస్ర్రాస్యంబులగు నర్థంబులు వచింవరు, వచింతుళేని యయ్యర్థంబు ప్రైన్యంబ యగు, నీవ్చు సాధువవు నీనవచనంబులు. కల్ళలు గార జనదుః మజీయు నీవిరజాంబుజం జేవట్రినవానికి భోజభూమాశవ్రముఖ రా జేం ద్రదుహ్బోోప్యంబగు మనిమహీమండలాధిపత్యంబు 'ేకూరు నంటివి, ఈవచనంబును సార్థకము శీయుము, ఈ శెందువాక్యంబులయర్థంబులు నూ కీవు ప్రత్యమనుభూతంబులు గావించి మవానందం చొనగూర్పుము, అని వేండుకొనినం గాళిదానుండు నవ్వుచు నోమహీవతీ యీాభోజభూమిోా

ఏంం వినోదళకథాక లృవన్నీ

శుండు చాం బల్కినవల్కు ఇిరవేర్పం జాలక తలవంచుకొనియున్నవాందుం అట్టులుడే మదీయవచనంబు సార్గకంబు సేయ నెట్లగును? అనిన భోజుండును కవిం గాంచి యో మిత్రరశ్నమా సకం జెలియనియర్థంబులు శేవు, నీవు మదీయాభ్యుదయకాంత్నేని గానీ యన్యుండవు గావు; ఈక డ్రైలమ్హువానికి నాకుమూరికారత్నంబులం బరిణయంబు'ేసి యిచ్చుట భవదభిమతం'ేని నాకు నళిమకంబం "నే నుదయాదిళ్యునికి విరజాంబుజ నిఇ్చెద నన్నవచనం బపార్జ్థంబు శాకుండ సీఏదుష్‌శిరోమణులమాససంబులకు భేదంబు జనించక యుండ సీవెవ్వనికి ద్చుకొన్నను నాకఖిమరంబ యనినం గవియుం గడుముదం బందుచు నోవమహీపడీ యావిదుషీశిరోమణంలహృదయంబునకు 'భేదముపుట్టింపకయుండంబ్రవ ర్తింకు వలసినది మాత్రమే గాదు సీుసంబునకును నీజేవియగు లీలావతీవ్భాదయంబునకును ద్రళావపొజంనివ్భాదయంబునకును నాహృదయంబునకును నాకడనుండునీకుమూరుని వ్యాదయంబునకును "భేదము. జనింపకుండం లేసి యొళ్లరకు నళిమతంభై మొప్వునట్టులు

నాయుద్యమంబు "నెజ వేర్చుకొనియెదను. అని పెవుచుండం నొందజు పీణావేణుమృదంగ

ఆాళాదివాద్య ధారులం మనోహర వేహిలంకృతులు గీశకళాకోవిదులు ఛరతళా న్త ఫొరం గతులం సనుబెంచి భోజుని!ిని చ్ర,ళాపపాలునికిని వందనంబు లొనరించి నిటలతటఫ్టుటిత కరాంజలుత్రై స్తుతించి యిట్టనిరిం

ఓరాజచంద్రు లారా ! వీము భరతళాశ్త్ర పారంనతులము. రూవకవ్ర, దర్శనహాటవం బున మాకు సాటియగువారు లేరు. మీ కిచి మహాభ్యుదయకాలం బని యె౪ింగి యస్త్మదడ భ్యస్తవిద్యావై శారద్యంబున మిము మెప్పించి మాయిచ్చుబహుమానంబులం బడయ "చేయ బెంచి యున్న వారము మొరలు మాయందుం గరుణించి మౌవ్రదర్శితం బగురూవకంబు9 గాంచి యస్త్మ దీయగురుకులన్టేశంబు. సఫలంబు సేయం జనును, అని ప్రాక్థింపంా. బ్లో వపశౌవ పొలురు కరము సనంతసించుచు వారిం గాంచి యోనాట్యాచార్యులార! మి యుద్యమంబునకుం గర మను మోసించితిమి. మోర లిజ్వాడు చ్రదర్శింవం గడంగినరూడ కంబు నమయోచితం బగు చేని; గాంచం బ్ర యంబగు ననీన నాకుళలవులు నట్ల యగునని వచియించం దరుణాంబుఇయు సీసొధముం చాఃటీన ేలదియుంందొమ్రిదవక మ్యూంతరంబ్లు నందు రూ వకప్రదర్శనం 'బనుమహామండపంబు గల దది రూవక ఉదర్శనో చికంత్రై యందు దానికడకుం జని ప్రస్తుత కార్యంబు: బ్రవ్వర్హింపం. 'జేయినగు ననిన నట్ట యగుంశాకయని భోజ్యవ్ర తాపపాలురయాజ్ఞ్ఞ చే నయ్యెడ నుండువారలెల్ల రూవకవ్రఢ రృనమండవంబునకుం బోయి య ఫోచిళస్థలంబులం గూరుచుండిరి. కళలవులును "నేవథ్యం బునం ఛీ, వేళించిరి అణానానాకసైితలాతం

శ్రీకక్త ఉద అద రససం౦జీవనము అను నాటకము, నాంది ళో, శేలరలే యాప్‌ కషాలికామిని పితా క స్టే బతి? పొథసాం క్య వ్రల్యేతి జలా దవత్యజననం వ్రశ్యేతి యి వ్ర, _స్రరాల్‌ ఇత్థం పర్వళసీంధు రాజనుతయో రాకర్ష్య! వాక్చాశురీం స్తే రన్య వాశే ర్లరస్య వశ మాదో నిభ్నుంతు విఘ్నంకు నూ శ నాందియనంగా ! రూవకంబులయందుం దొలువబేవ తానమస్యా-రాద్యాత్మక ముగా వచియించుమంగళము: రూపకస్రారంభంబున నొకన్నూత్ర ధారుండు రంగంబునం చ్రవేళించి నాందీక్లో కంబుం జేప్పి నిష్కాల్థంతుండగునుం తత్సదృశుండు మీయొక్క రుండు రంగంబుంజొచ్చి శా వ్యార్థసూచనంబు 'సేయంజనునుః ఇందుకుం బ్రమాణాక్షో కమలం నాందీళ్లో కంవక్నిత్రె సవనూ, శ్ర ఛాశేవినిర్జ శ్ర ప్రి శ్యశద్వదపరః కావ్యార్థంనూచయేన్నటః రంగంవసాద్యమధులై శ్యోనె! శావ్యార్థ నూచ 2౨8 బుతుంకంచిదుపాదొాయ భారతీంవృ _త్తిమ్మాశ్రయేల్‌. . అనిం ఈనాందీక్లో కము లక్షీ పార్వతీచమ త్కారనంచాదరూపము టీ. పార్వతి లత్షీంగాంచి -వడుకగాసంబోధించుచున్నది. లోలే=పీచంచలు రాలా! అని ఒళయెడమై నను స్థిరముగనుండ వే! యేమి యీానీగుణనునుఖావము నూచి రము, అందుకు లత్షీలోనయనలం చునిట్టను చున్నది క పాలికొమిని ఐ కపాలము'చేఠంబట్టు కొని రిరియంవానిని వచిన యో'చానా! బూహి=నన్నుంబిలిచినవనియేమి! వచింపుము! శన్నుంజపలురాలొయన్నందుకు ఓబిచ్చపుదానా! యని యథికేపో క్తుళాణెననిభవము= పార్వతి లక్ష్మీ చేసిన యధిమేపో_క్రీవిని యాకాంకఠకుంచికృకల వ్ర? ప్రే లేదని పుల్ణపొడుపు మాటలొడుచున్నది= 'లేఐసీకు వీతాఐళం డ్రి; కఃజాఎన్వండు! అని. అందుకులక్ష్మీ తనకు బికృకులప్తళ _ప్తిలేకపోలేదని యనుచున్నది. పాథసాంవతి! = నముద్రరాజా, నాతండ్రీ యని యర్థము శ్వీరసాగర సుతయనుప్రనిద్ధి తనకున్నదని తెలియవజచుచున్ననిం ఆందుకం బొర్వతి లవ్మీపచన మవిశ్వససీయం బనిపింపం గడంగియిట్టనుచున్నది జలాల్‌ ఇ జలంబువలన,; అవత్యజననంజశిశువుద్భవిం చుటను! కణ ఎవ్వండు, ప్త శ్యేతి ణః నమ్హునుం స్లేవుసము ద్రమునం బుట్టి దొనవనునూట నమ్హంబినదనిఖావము, అందుకులట్షీ నాజననమ సవ్విశనీయంబయగు'నేనిస జననంబు నట్టిడయగుననుచున్నది, యఃజఎవ్యందు; ప్ర శ్రరాల్‌ ఇ

ఏ౦ వినోదక థాకల్పవల్లీ అని నాందీక్లోకంబు వరించి సూత్ర, ధారుండు నిర్ణమింవ నట్టివాయ మజీ యొక్కదండు ్రవేళిచెః సూత్రధారుడు, (కరము ముదముతో నలువలంకులం. దిలకించి). ఇర నాభాన్యం "బేవందును! ీభోజకాళిదానులయెదుట నానేర్చినవిద్యం ట్రదర్శించం గంటిని. నటి. (వాంచ) అర్య! శ్రీళో జకాళిదానులమో)ల చేర్చనవిద్యం దర్శించం గంటి ననిమాత్ర, మే సంతసింవకువుం వీరలు నత్యుదారరన్మప్తశ _స్తంబులగు భూవకంబులం గల్పించియుండు వారు! అభ్య స్తపద్య నగవజ చి యాయభఖియం క్తులమన్ననలు వడసినచో6 సదా సంకసీందం జనును! న్యూశ్రథారుండు. పీనటీ! ఇట్రియనవద్యదై దుషీవిశేషభూషిళుల నత్యల్పతరం బగు విద్యంగొని యలరింప నగుశు, బండికంయన్యులసళ యగ నేని మనక సర్వజ్ఞక్వంబు నల్లిన ారాధింపలేము. ఇందుకుం దదనురూవ మగువద్యం బొండు గల దది విశుముం ఈ న్హో ఆపి సర్వవిదో నశోభతే వచనం ఖ్రోతరి భావవర్షిలే; వరిణేతరి నేత్రవర్జితే రుచిరం కిన్ను కళత్రభూవణమ్‌, చట్రాతివలన, చ ల్యేతి=ఆవత్యజన్య మయినదనినమ్హునో, చాండె జలంబువలననయిన యవత్యనంభవంబునునయితము సమ్మునని యన్వయముం చట్టాతివలనం నవశ్యసంభవమయిన దని నమ్థావాండు జలమువలన నదియగనని యేలనమ్తండు* విశ్వసనీయంబులన్న రెండును విశ్వుననీయంబులే, శావన్న కెండను గావేం లత్షీకింగలిగిన పితృకులవ్రశ_స్వ్రావము పార్య తికింగలదని నూచికంబయ్యెం ఇత్ధం=ఈవ్ర, రము వర్వతసింధురాజనుతయో! = వర్వ్యకరాజసముద్ర రాజకుమారికలగు గారీ చేవులకుం బ్రవృ_త్తమగు; వాక్చాతురీం = వాక్చ్ళమ త్కారమును, ఆకర్ష్యజవిని సస్మేరస్య=మందస్మి తముసేయుంచుం జెడు వాళే?= / విళ్ణునియొక్క_యుం, వారన్యచ = శివునియొక్కంయు, ముదం = సంతోవమమాలు, న9=మన మొక్క, విఘ్ను౦ = వనిచెయిఫును నిఘ్నుంతు = పోంగొట్టుంగాళ

• టీ, ఫ్రోతరి=విను వాండు, భావవర్డి లే=ఫావవిరపిశుండదయియుండునేని, గర్వ విదోపివచనం = నర్వస్థాండగు వానిపదనము సయితము, నళోభలే=్యవ్త కాళింవదు. అబెట్ట | నంగా! వరిణేకరి = నివావాముచేసికొన్న బాండు, బే శ్రవర్శి 'లేఐకన్నులం లేని వాండగుజేన్సి కళత్ర భూమణంజపర్నిధరించుకొనుసొమ్యులం) రుచిరంకిన్ను =మనో జ్ఞ త్వమానుగాంచునా! ' వమి! వినునాగలు. రసికలయియుండినచో న్వల్బ్పష్థానివచనము సయితము త్రకో శించునుు వా రరసీకు లగుదుళేని సర్వస్ణానివలుకు సయితము ప్రకాళిందంజా దూ భ_ర్ధకుం గన్నులుంన్న చో భార్య దాల్చిన సొమ్లు లందగించునుగాని వాండు ,గ్రుడ్జియైన జీమి యుచళమోగముం

మష్ట్రగుణ్‌ చ్భ్చము త నటి. అర్య! భవదుక్తం చాదరణీయంబ. సామాబికులం నర్వవిద్యావిచత్షణు లయం యుండినను బ్ర్రబంధంబు రశోదారంబు శానినాండు ఫలంబు గల్టంబోదుం న్లో. కిం లేన 8ల ావ్యేన మృద్వమానస్య యస్య తాః ఉదభే రివ నాయాంతి రసామృుఠకవరంవరాః, అని ఇెవ్పంబడియుండ లేదా? న్యూక్త ధారుండు- నటీ సీనుడివినవచనంబు నత్యంబం ఇప్ప డట్టిరూపకంబు నమ యాశురూపమగనది దొరకునే! నటి. ఆర్యా! మజచితిరా మిరు! రససంజీవనంబను నాటకంబు ప్రన్తుతోవయోగి గాబే! నూత్తధారుండు. అ శ్పశ్యు 1 న్మరణంబునకు వచ్చె! ఈరూదకవరంబు పామాజి కులమనంబు నావర్షింపం గలదు, వేటొఎడుచింక యేల *? జంపు మాని సొంపు లొలుకు సీవనంతనమయబును వర్జ్మించెదను వినుమూః లై తోం స్థానే స్థానే మలయమరుకః శ్రూరయం త్యంకపాలీం పుష్పూళలీషు స్య రగజరజిస్నా నయోగ్యాఃి పరాగ్యా జాతం చూతే మధు మధుకర ్రేయసీళానుదమ్నుం నిర్విఘ్నుత్వం సవది భజతే రాగరాజ్యాఖి షేకం 1 టీ. మృద్యమానన్య=నలబయిడుచున్న దయ్యూును అనవరతపరిశీలనమున నాసా దించంబడుచుండిన దయ్య్యును; యన్య = వళావ్యముయొక్య_, రసామృళవరంవరాః గ! శృంగారాదిరసాత్త కములగు నమృతపరంవతలు; ఉదభేరివ జ సమాృమువలనంబో లె నాయాంతి=పొదముచుండవో 'తేనకా వ్యేన=ఆట్టికావ్యము చేత, కం=వీమియు వయోగము, ఆస్వాదించ నాస్వాదింపరబయి: బయి రనపుష్టినిచ్చు చుండుకావ్య మే కావ్యము, అట్లు రసఫుష్టినొనంన లేనికావృము వలన 'చేమి యువయోగమంలేదుం ఇల్లి ట్రీ మలయమరుతంఐమలయ మారుత ములం) స్థాచేస్థానేజ్తతిచోటను అంక పాఠీంజకొంగిటిని, పూరయంతిజరిండించుచున్నవి. ఆశకొలందిం శొగలించుకొనునంశటి మలయవమారుతము.. లెల్ల బోటులనొలయుచున్నవి యని భావము, పుహ్సెలీకుజపువ్వుల గుంపులయందు; వరొగాో ఐ పుప్పాడులు, న్మర గజరజన్భాన్ననయో గ్యా:=మరుండను మ త్తదంతిరజస్సాష్ననము సేయుటకుందనిననియ్రైయున్ను వి వీళుల భూపరాగమాును దనవై నంజల్లుకొనుటను రజస్ఫావ్ననమందురు, అట్టి స్మరదంతి శావలనినంత: జయింజల్టు కొనుట కందనినపుప్పొడి పుమ్పుములందుంగలి యున్నదని యర్థము. చూ లేఎఖూమిడిచెట్టుయందు, మధుజరేశె మధుకర శ్రేయసీజానుదమ్నుం ఐ.కుధుకర కాంకబకు 'మోశాలిబంటిగా,

తి్ర్రి్రై వినోదక థాకల్పవల్లీ నటి. ఆర్యా! మోర లానరించిన వసంతనమయవర్ణ్యనంబు కరము రమణీయం బయి

నదిః, ఇందు.

శ శ్లో = రణక్క_ంకణానాం యణన్న్నూ పురాణాం చలక్కుండలానాం క్యణత్కెం!ణీనాం, వధూూనాం ముఖూంభోరువూం ద్రృఖ్హుకామో రథం మంథరం చక్రబంధు శృకారం స్యూత్త ధారుయడం. నటీ! ఈవు గావించిన వసంతానురూవమగు దినమణివర్ష్మ నంబు

ఇేకసర్వసర్వంసవాచ్ర్రవరి పాలకుండగు 'రాజకునూరుండు. సర్వాభరణభూపితలై వివా

రించుచుండు నెలజవ్వనుల మోముదడామరలు గనుంనగొనుదుం దదర్థంబుగ రధగమునంబి మందము సేయుచు వచ్చుచున్న వాం డనునర్థంబు సూచితం బగుచున్నయది. ఇట్టు నీయుటకుం గతం బే మొకో? (ఆ్రభాగంబునకు దృష్టులు నిగుడించి) ఇదె యొకరాజి కమారుండు రథారూఢుం డయి నలువలంకులం గలయంబరికించుచు జేంగుచెంచెడిని, ఇకం జెవ్వండో 'తెలిసికొనం దగును (ఆని నిష్కాం్సంతు లై రి) చ సావన, వ్ర థమహమాం౦ంకము, అంత మందగమన సుందరస్యంద నారూడుండగు 'రాజకుమారుండును మంతి పుక్రుండును (ట/ చేళించుచునాన్నరు, క కాకం = ఆయెను. కువ్వైదలకం బాలినంత మనము మామిళ్ష యందుంగలిెనని యర్థము- నపది=ఇృవ్వుడ్యు రాగరాజ్యాఫ్‌ షేకః=అను రాగము నకు రాజ్యాభిషేకమ్కు నిర్వి మ్నళ్వం=విఘ్నములు లేపండుటను, ఛజలేజఫొందుచున్నది. రాగమునిరంకళశముగ భహామి "నేలుచున్నది యనియర్థము. ఎల్ల జెనులును శో ఏం గారరసోదారుల్రై సంతనీంచెదరని భావముం టీ, రణత్కం౦కణానాంజరణాళ్యారము వేయం వా స్రవలయములుగలవారును రుణనూ ఫురాణాం=రుణాశ్కాారమా సేయం న౦ంచెలుగల వారును, చలత్కుండలా నాం కదలంచుందుకుండలములుగల వారును, కర్యణత్కింకిణీనాం గా శద్దించుచుండుచిజుగంటలుం గలవారునుఆగు, వభూనాం= స్తీ లయొక్క, ముఖాంభోరునా౦ = ముఖకమలములను, ర్రష్ణాకామఃజచూడనిచ్చగించినవాండై $ చక్ర్రబంధః=సూర్యుండు రథం = ఆరదమును, మంధరం=మందగమనమునలదిగా, చకారజపనళ్చిను, పసంతరుతువునందుం బగలధికము గనుక సూర్యుండు మందగమునమానంబోవు చు న్నాండనియందురు ఆవనిధమున నతండు తనరథ మును మందము7ానడిపించుకొనుటం వనంత ర్తువునందు మహోళ్షాసంబున నభిలభూవణ భూషిళల్రై కాంతామణులు. కంక ణరణా తొా-రంబుతోనూపురయుణా త్కారంబుతో గుండలద్యుకులాబ్వుగండభాగంబులకోం బిబుగంటల మ్రైశలుగలకాంచీదామంబులతో పవివారించంగా వారలమనోజ్ఞ ముఖూంభోజనులం గనుంగొనంగోంయే యనిభఖభోవము,

వమపష్పుణగు ళో వే యము 888 రాజపు క్రుండు, (యం్ళల్కివుక్రుంకాచి.) క్రియవయన్య ! ఈగవానంబు గజగవయ గండ భేరుండవరా వామహిమశల్యక ఠరత్షు ఖడ్డకంకి రళ్ళపు ముఖ హ్రూరమృగయూభభయంకరం వై యున్నయది. ఇందుం జొర డెందంబున ెట్టిదిట్టలశేని ేర్యంబు వొడనూవదు* అట్టియా మవారణ్యమధ్యంబున సాలరసాలపున్నాగనీపకదంబకకాంతం భైనచోటం నొందయలు చందనగంధోలు గన్న్రైదరు. చూచితివే? ఇది చిత్రంచై తోంచుచున్నదిం ఇట్టి యతినుకమారాకారలగు వల్బవాధరల కీయెడ నంస్మ రణనూచ్రో,వలబజ్ధం బయ్య్యూను భీరిం గలుగం జీేయుంగాబె! మం తి ఫుక్రు,ండు, యువరాజ ! అతివిశాలంబగు సీయిలాశలంబున నెన్నియో మవశశ్చర్యంబులు గలవు, అందు నిది యొండ్రై యుండంబోలు |! రాజపుక్రుండుః వ్రీయవమన్య | మన మో యరణ్యంబుం జొచ్చి విచ్చలవిడి సింవాశరభళాద్దూలభల్లూక ఖద్దప్రముఖంబులగు దుష్టన_క్వంబుల చధించుచు మృగయా వినోదంబున నతిదూరం బజుగుబెంచితిమి, ఈ రథ్యంబులం బవబుయోజనజరిమితం బగు మౌర్టంబు నదుచుటం జేసి కరము శ్రృమంబుం జెందినయనిం ఇయ్యెడ మ్రైలం గనంబడు నుద్యానంబునకుం జని చల్చనితపచ్చాయల విడీసీ యించుక విశ్రాంతిం 'జెందుదము* మం త్రిఫుక్రుండు. యువరాజ! అట కానిమ్ము. ఈ యతిమనోవరం బగు కాంళతారంబున మాన్ష్తాదోూసంబు వోనడంభుకొన ననుకూలములగు మాళందఠరుచ్చాయ లును కలవాంసనం చార భలికకమలవండనిరర్ల ళనిర్ణ ళన్యక రందటిందు చందోవావవానముంథ రంబులగు మారుతకికోరంబులును గలయం బర్వుచుండుటం చేసి యిందుంజి దీనిరొమ జీయకంబుంజాడక పోవుటకు మనంబు రాడు భవదళ్శిస్రైయం బెటింగియె సూశుండును రథగమనం బెింయక మందంబు నేనె రాజపుక్రుండు. వ్రియవయన్య! చాగగ నిరూపించిచోచిన; సనికాంతాకదంబంబు, ఊం స్త్రీమయమై తనర్చునొకజీవనికాయ మొ కాక యు త్తమ శ్రీ మహిళామణీనికర బేస్టిక మై తగునట్టిద్వీవ మో ఛామినులం త్రి లోకనువిఫావికరూపలం బచ్చి యొుష్యాడక్‌ శీకు మెలర్పం శ్రేంచినచి త్ర, మొకో యనం దోథె నాక్యపన్‌* వ్రియవయన్య 1 ఇది పురుషనిరహితమగు స్త్రీరక్నమయప్రవంచసృష్టీ మజీ యొకటి యనం బోలియున్నది, కెరా! ప్రీరలసొందర్యంబు కరము చిశ్రముః వ కలువలజేనిసత్కళలొ కాముని మోనానదిన్యనూయ లో వలపులదీవులాో యమృళవర్ష పుదారలా కాన్మెటుంగలో

లై వినోదక థాకల్పవల్లి సలిలజబాణచావుయుగసారజయోజ్ఞ రలలక్ష్యులో యనం దలంవల నయ్యె సీవికచతామర సేత జలం గనుంగొనన్‌.

పీరభటనురక్షిశం బయి యఖిలభోగభాగ్యభరితం బయి వరమహార్ద దాయకం లగు మహీ పాలాంఠఃపురంబుల వసిందం దగినయి "'యగణిక రామణీయకనిధులు తా మిగవాన మభధ్యంబున నుండం గతం 'జేమొకో ? పరల నియ్యెడ నునిచి రత్మీంచువార లెవ్వరో 1

మం త్రిపుర్రు:దు. యువరాజ £ ఈ చాలికాకదంబకంబునందు, ఉం జవ్వన వంకురించు మెయిచాయయం 'బాఖ్యము పవీండుపాయనముక

బువ్విలుకాని రాజ్యరమం బూనుచునుండెడునంగకంబులుక్‌ మవ్వుము మాజునాక్ళళులు మన్తభరమ్యకళావిశేవ మిం "జన్వ తం జూచిన న్సమర నిం వగచుండుట చిత్ర మెన్నగన్‌.

ఈ కారణంబునం జేసి యాయసమానరూపవయోవిలాసంబుల నొవ్వుసిలానవకు లను సర్వవిధముల నదృశలగువారి నెవ్వండొ మయొక్క_రుం జెద్దియో యొకయర్థంబుం దలంచి "ేర్చు మెటజటయ జేర్చరించి తెచ్చి యిానిర్టనం బగువనంబునం 'జేర్చుచున్న వాం దని కలంప నగును, కాబేని నమానరూవవమయోవిలానలు ఛాల్యంబు వాయనిహ్రైయంబున నుండుచారలు 'రాజకన్యకలం బోలినవారలు నొకయెడం 'జీరుటకు గతంబు లేదు, ఇదీ మనకు విచారణీయం బగనర్థంబం

రాజపుక్టుండు. చ్రీయవయన్య ! ఛవదీయంబగు విచారంబు సారతరంబని తోశె డిని. శాన నాకన్నియ లున్నచోటి కింగ్‌ వారలవృ త్రాంతంబు విచారింతము, సూత ల పుత్ర! రథం చారథాంగ్యక్రోజులుందుకడకు మెబ్బనం బోనిమ్మ

సూరపుక్రుండు. యువరాజా! ఇచె భవన్ని యోగం బనుష్ట్రించువాండను, (అని రథముం వోలుచున్నాండు)

నేవథ్యంబున మవహోఫఘాోవ్షంబు గల్ల నందజుం దిరిగిచూచిరి,

మం ర్రిఫుక్రుండు, యువరాజ! అల్జ'చె యాతరునికరంబు మాటుననుండ్సి న్‌్‌ ఇరులం గవియం మేను నింగలంబుల ఇను యయివెలుంంగకన్నుు లధికభళోర

నరకళొపమునకు సరి యయినవదనగ ప్యారముతోడ నొకండు వళ్చెం గంటె, రోదోంతరంబులు నిండినయత్యున్న తఘారాకారంబు నస్ప ఎవ్పళూశేలంబు లగ చరణంబులంను గాంచిన సీదుగ్భగుండు పిశాచం బని తోంచుచున్నది. ఈ గ్టూరకర్షుండు మనశేదేని యనిష్ట్రంబు శేయం బరుగుబాలి వచ్చుచున్న వాండు- చావంబు నజ్యయిచేసీ కొని యవథా నంబుననుందుము, నీను న ట్లుందెదను, ఈ యరణ్యంబు భూక భీళాళళాకినే

సుష్టగుళుచ్చనము 80కి 'థాశీనీ వ్రముఖఘాోరస్రాణిళరణ్యం బని తోంెడిని. శాన మన చవహితత్వంబుతో నుండ వలయం. రాజపుక్రుండు (మవోల్టానంబుతో.) ్రియవయన్య! రానిమ్ము. మన మిందనుక నీ శాంళారంబునం గలదుష్టమృగంబుల వేంటాడిలిమి. ఇంకం- చిళాచరాతననివవాంబుల “'ేంటాడి యారమణీయస్థలంబు తవస్విజనని వాసయ్యో్యోగంబు శావిఎవెదము గాక అని వి్లేక్క_ వెట్టి నన్నావాంబుతో నుండెను వెశాచంబు చవేళించి. థిక్‌. ఢిక్‌, ధిక్‌, ధిక్‌ఆనుచు సక్వరముగ రాజమమూ ఈని వయికిం బోవం గడం చెను | రాజకమారుండు మందస్మిశంబుతో భనుష్ట్రంకారంబు:గావిం చెను* పీళాచంబు, అదరిపడి యిలకుం చెల్లి సంబళించుకని లేచి పాజిసోయొం మంత్రిపుక్రుండు. నవ్వుచు యువరాజ ! భవదీయ బగుధకుక్దుణ ధ్వానంబునకు సీకుచ్భవికాచం బదిరిపడీ శేచి వవవిడుట యొక్కయొక్కు-వే 1 చ వ్రశయకునాఘనోచ్చలికవ క్రీనిఘట్టనజాతఘర్ధ రా కులితదిశావకాశమతిఘాోోరము సీధనురారవంబు నీ నలిలజసంభవాండమును జయ్యన వ్రశరాలు సేయంజాలు న య్యాలఘుగుణారవంబునకు నన్యము లోర్వలంజాలునే ధరకొా చేవథ్యంబున 'వెండియుం మవాఘాోనంబు గల్దుచున్నదిం మంత్రిపుక్రుండు. యువరాజ 1! అఆబె కనుంగొనుము! ఇపుడు భవక్సరిభూళం తై పిశాచంబు కనకం చానటగా నొందుపీశాచంబుం దోడొొ-ని మనవయిం గపియ నతిత్వరితంబుగ నేంగు-బెంచుచున్నయది. డీనిం బిలుకుమార్చినం గాని మనల వదలదు. వూర్వపుంబిశాచంబు మజియొుందువిశాచంబుతో ధిక్‌థిక్‌ ధిక్‌ అనుచు సత్వ రముగం బ్రైవేళించి రాజకుమారుని వయకింబోవం గడం నుం రాజకమారుండు* (నజ్యంబయింన ఇశాపంబున శరంబుదొడిగి వుంకరించి పిశాచం బుతో.) పీపశాచావళదమా | చ మదమున నీవు నూవయికి మాటికి నూటేకి రాం గడంగితీ విచె కను మనస్మదీయళర్యమిక్వుడ చండదవాన్నికీల లీ తిద మయి యెండుగాదముగతి నృవదీయముం బచాపకాయముక గదియుచు నీజు బేనెడిని కాలము డగ్గఖె నీకు దుచ్చుండా 1 ఫీశాచముం (భయసంభిమంబులతో,)

886 వినోదక థాకల్పవల్సీ చ నరవతివంళమండన భునం బగునీభు జవీర్యసం పదక" దిరముగ జే ఇచెజింగితిని జేవరమైం కంక రాంగడంగ మా గురువును మాకు ధిక్‌ ధిగని గూరుచుం ఖ్లైం బడ దాని కర్ణ కు నరుండు వచించం డాకనిం దినం జశు నంచు వరం బొనంగినన్‌* తదాక్టానుసారుల మయి యేము ద్రిమరుచు సీళూోరకాంతారమున మిమ్తుం గంటిమి. అతిభూోరం. బగుమూయాకలిం దీరుచుకొనుకోరికిం గొంటిమి- మీరు దీని కర్ణంబు వచించితిళేని స్వీచ్చం జన నగునుః దానియర్థంబుం “జెలువక భుజపీర్యంబున న్నతిక్ర్రమింపం దలంకునేని మద్దురు నాజ్ఞావ్రభావనిధ్వ స్తు అయి యడంగం బోయెదరు నుమో |! రాజపుశ్రుయు... (స్మరణ మభినయించుచు.. ఆక్మగతంలబును) భద్రగకి చత్తనవతికుమారుండు కాంకచందనుండు తనకాంకతోడం బిశాచంచ్రై. థిక్‌ధిక్‌ ధిక్‌ధిక్‌ అనుచుం బయింబడి యనేకల వధించుచున్నాం డని విందు ఈషిళా వంబులు వారుగా. నుండం బోలును- తద్వృత్తాంతం బెజుంగుదును గాన సీకంయు నుడువుథికృబ్దంబున కర్థంబు వచింవ నగును (వ్రకాశముగ) పీపిశాచమా! నీవు నుడువు థిక్ళబ్దంబున కర్థం బిడియ వినుము పుసో కిం వా ర్ర్రభావ మయతే సీళవీర్యకాన్టు మంతర్జలే నుచిరకాల మవస్థితంచ భామావృతో న లభతే తదుకోజసంగ పూఖ్యం కదియ మపి జన్య ధిగేవ ధిక్‌ ధిక్‌. పిశాచములు, పీరాజకుమార ! సీనుడివినవచనంబులు విన్నతోడన మాకు జాతి స్మ రత్వంబు గల్లునట్టులున్న ది. గురువచనం బశుష్రైయంబు గాన మిము వదలికొంటిమి* ఆ శ్రీ సితవీర్యకాస్టం=జీలుగుకట్టై (బెండు) అంతర్జలే=సీటిలోవల)ు ను చిరకాలంఐ బహుకాలము, అవస్థీతంచవకూండినను, అర్జ్రభావం=ఆర్జ్రత్వమును; అయలేకిం = ఇందు నారయేమి! శెందదనుటం అల్లే భామావ్చతః = స్తీలచేగోరంబడిన వాండయ్యును, రదు రోజనంగసౌ ఖ్యం=వారలకుచనంగనుఖంబును;, నలభతే = ఉందండో! తదీయమపిజన్మ్యణ అకనిజన్మ్మంబును, ధిగేవఐచీ! పీ! ధిక్‌ ధిక్‌. = చీ! చీ! బెండు బహుకాలము నీటియందుమునింగియుండియు. లోన నార్డ ఏభావంబుం 'ఇెందదు, అన్విధమున నరసికండగుపుకుషుండు నుత్తమళాంతామణంలం తన్నువలచి వచ్చి నను లోన సరనళొాదులం లేమిం జేసీ తదాలింగనాదులం గాంచక తదురో జనంగమవోనుఖం బంంనోలుపాశయెడిని. ఇట్రినిరువయం_క్రజన్త్మంబుంగాంచినవానిని చీ చీ యని వలంమా జన వలయును ఇది కాంఠనందనుం డనురాజకుమారునికధయందుం జాచుకొనవలయుం,

మవ్ఫ్టగు భ్‌ చ్భ ము 887

జ యత్యుజ్వలం టగుబేవయానంబు మాయంండుచోటికిం జనుజంభెడిని, ఎయ్యుడనుండి వచ్చెనో? ఎవ్వరి కది యారోహింవం దగునో ? లవి మొదలగనర్థంబు లారయం జనం గుతూవాలం బయ్యాడినిం పోయివచ్చెదము. అనినిష్కా్రంతంబులయ్యె.

మం్రిప్యుత్తుండుం యువరాజా! అజె కనుంగొనుము! ఈపోంినవి కాచంబులలోం బుకువషిశాచంబు దివ్యపురుషూకారంబును శీ పిశాచంబు దివ్యకామిసీరూబంబును చాల్చి దివ్యలోకసమాగతంబగు విమానంబు నథధికోహీంచి యియ్యుడ శేంగదెంచుచున్నవిం

విమానారూఢు లయి దివ్యపురుషుండును చివ్యకాంతయుం 'బ్రచేశించిరి

దివ్యపురునుండు, పీరాజకుకూరశేఖరా! వీము ని "న్నెదిరించినపిశాచములముం మాకు నీవు వరమాఫ్తుండపు. భవద్దర్శనంబున మాకం బిశాచజన్మ్యంబు దొలంగిన యది, ఇప్పుడు దివ్యాకారంబులం చాల్చి నారము, వీళాచజన్ష్మమునకుం దొలుకటిభవం బున జీను కాంతచందనుం .డనురాజకుమారుండను. ఈకాంళాలిలకంబు నన్ను వలచిన కళావతి యనురాకన్నియం ఏ మిరువురమును బరన్బర్ర్రేమఫలంబుం గాంచక చంచత నొంది పిశాదములమయి శజ్జన్య ప్రా_క్రివలన నవరిమికంబయినదుఃఖం బనుళవించుచు తుత్పిపాసాదులకుం చాళలేక కొందజం బంపి భత్నేంచుచుం బరిభ్రిమించుచుండి ఛారా నగరనమిపమున నొకవటవృతంబువయిం గొన్నిదినములు వసీంచితిమి. అన్యగ్రోథపాద వము భువనేశ్వరి జేవాలయసమిపవర్డి యగుటంజేసీ యాజగదంబికాచరణకమలవందనం చొనర్చి మవోకవి కాళిదొనుండు మాయుండువిటమి క్రింద నించుకనేవు నిలిచియుండె అప్వుడు జననంచారంబడంగినర్మాల్కి వేళ యగటం జేసి జంకు మాని యేము నరుం డొంట రిగం జిశ్యైంగచా యనినంతసించుచు నకనిం బట్రిచంపి తినందలంచి థకొ ఢిక్‌ ధిక్‌, అనుచు నతనిపంయిం బడంబోతిమి, అవ్వు శామవాక్తుందు వుంకారంబున- నధితేపించి యిట్లనియె, *ర్టాయోవానో బుబు ధేమనో జవివళ్రై థావిలాసాక్‌ బవనొక్‌

య స్తాళలీదళ లేఖనం. కరకృతం జానాతి నోచా భువి

తం పస్రానూత నుతం స్పుదుర్భగవధూూ ర్ఫూదుండలస్థాక జనాక్‌

నర్వా న్వానయితుం హి కష్టచరితాం ధిక్‌. ధిక్‌ థి శేనంచ ధిక్‌

• టీ. మూవాణఎవ్వంద్రు మనోజవ్తిళ్యప్రైథావిలాసాక = మదనవరవళయైన ఆఊూథయగు కాంతామణి వలఫునిలుపలేక తన్నుంగను౨గొనియొనరించుశృం గారచేష్టలను, బహూక- ఇ వెక్కు.తెజంగులై యొప్వువానిని నోబుబుభే అ తెలినకొనయజాలండో: యః=ఎవ్వండు, కరకృఠం=నా _సముతోంజేయంబడిన, ఇళీదళలేఖనం=తాటాకు ద్రాం, భువి, భూమియందు, నోవాజానాలి=ఎలుంగనేయెటులండో,కరఐఆట్టి నుకం=కుమారున్ని సుదుర్భగవధూ!=వరమసీచురాలయినశామిలి, స్రానూక ఇ కనియెను. భూమండలస్థాక

వినోద---22 థం

8లిగ్రి వినోదక థాకల్పవల్సి అనంగా వీని యేశు నాతొలిజన్త్యంబునం జరిగిన యతిదుర్భగదరితంబు ను! వలికినందుల కచ్చెరువంది యాతని మవోత్తుం డని కఈలంచి యీపావనచరి శ్రుని యను ర్‌జూంబున సీపిశాచజన్న్యంబుం బోంొట్టుకొన నగునని యెంచి యళనియడుగులకు వందనం బాచరించి యతిదీనుందమై యిాపిశాచజన్మ్యంబు వాసిపో ననుగ్రహింపు. మని ేందుకొనలా నామహిశచరిశ్రుండు దయమానమాననుందడై. యోచందనకాంతుండా కొన్ని దినంబులకు ని న్నొకసాధకుండు కార్యాగ్థిమై వశగకునిం జేసిొంచుం గొంళోయి యొకమవారణ్యమథ్యంబునం గొందఆకురాజకన్నియలకుం గాయపు కెట్టంగలండు, అయ్యాడ ెవ్టండు సనుెంచి సీనుడువుథిక్‌ ళబ్దంబున కర్థంబుగ మతో) క్షపద్యచావానుసారి వద నంబుల నుక్లోకంబు వచియి౨చుం వానిమ్రోలన న్స కీదుర్భగజన్మ్మంబు వాసీ దివ్యశరీర౦బు గల్టును.. సీవత్నియు. నీకం దోడ్పుడుచుం బిశాచియయి యుండి నీతో దివ్యవధూ రూవంబుం చాల్చం గలదు పీిశాచంబవై యుండ నీవు సీనుడివినథిక్‌ శబ్దంబున కర్ణంబు వచించనివానిన ఛతీంపుచుండుముం ఇది జేకు సీకుం జేసినక ట్రడ నీకు చేలు గలుంగుం గాత మని ఇెప్పి మమృం బోబం బనిచి తాను జనియె. రాజప్యుక్రుండు, పీచందనళాంతుంయా! సీకం గలిగినదుర్షశావిశేమంబు విని కరము చింళం గూరుచుంటిని. సీ కిద్వుడు పౌవవిమోచనంబు గల్లి దివ్యాకృతి నంభవించుటకం గడు నంళనం బందినాండనుం మహాత్తుండగు కాళి దాసునియందు గురుభక్తి నలిపినపున్ని యంబ నిన్ను6 తగన రకీంచెం మవోళ్తులయను శగవాంబు నుపాదించినచో. నంద రానినియుం గల వ? మేలయ్యె. ఈచోటుం గన్నదిమొదలు నామనంబునం నొన్నినంళ యంబులం సలిగియున్నవి. అవి యావ పొవంగలవాండవు- ఈయతిఖీమణంబగ భవి రణ్యనుథ్యంబున కీకన్యకలం. గొని తెచ్చినవాం దెవ్యండు క్‌ వాం జీయు_క్తమకన్యళాని కరుంబంబువలనం దన "కేమి గాలోలశార్యంబుం దలంచి "తెచ్చెను! వాం డివ్వు జెయ్యెడ నున్నవాడు! సీవెట్టు వానికి వళగతుండ వైతివి! ఈబృత్తాంతంబు. నవి స్తరముగాః "జెల్పుము, న దివ్యపురుమందు, పీరాజకుమూరళకా 1 ఇయ్యెడం గలోరకపాలుంం డనుకాష్తాలిక సాధకం డొక్కరుండు గాల్బఖైరవుని నారాధించం గడంగి యాత్మగురూ క్షకల్నవ్రకాః రంబున ముంత్రోపొననంబు సల్చి య్వా్టైరవుండు తనకు వశంవదుండై యుండ చనన కిం బలిళ్రాబ్రాదులం సమర్పించ నిర్ణయించి తెంపుంేసి ననరంబులకుంబోయి సర్వలతణో జీళలగురాచకన్నియలం దొంగిలించి తెచ్చి యియ్యెడం 'జేద్చుచున్న వాందుం అ్షైరవుని కోక్క-దినొంబున సవ్మన్క సం ఖ్యల సీకన్యక। లం బలి"పెట్ట నుద్యు కండయియుండెడిని.తొల; చనాకాఎభూమండందన నుందుద్రజలషు సర్వాకవఎల్టరరు,. బయయికయాన్తే చుట్తేకదా కనియెను. కష్టచరితాం=సీ చపువడవడిగలయాయా:డుదానినిి వీనంచ= అధానికిం జనించిన యూూమనువ్ఫు ని? ధిక్‌, ధక ్ధక్‌ధిక్‌ పీ, చీ! లి! వి యనవల్తయును।

మస్టగుభుచ్చము తిం శన యిాదారుణ కార్యంబు వీరి ఇజుకవడినచో నుద్దిష్టశార్యంబునకు భంగంబు. గల్లు నని యెంచి బహాుంశాలముగం చెచ్చుచుండినంయాకన్యకలకు బంధుజనవిరవాదుఃఖంబు దక్కం దక్కి-నకసష్ట్రంబులం నలుగనీక చరిజనంబులవలన నమ _వచైహికళ్ళత్యంబులు నెర 'వేర్చుచు నుత్తమభూమణవ శ్రదానాదుల నలరించుచు వీర నికరు లవవారించకుండ నన్నుం గావలియుంచి యాసాధనానుషస్టైనంబునకుం దాం గడంగినదాదిగా _భైరవ్సనికిం బలివెట్ట నుళ్టేశించియుండు ఛారానగరాధివతికళూజాతల వంచించి "లేం బోయి యున్న వాందు, పీరల నవవారింన నీఠండు 'సెక్కుమాయులు ననియు నిరర్ధవ్ర,యక్నుండై వచ్చెను ఒకమాయి వచ్చి వీండు వటవృకంబునో నుండునమ్నుం ెలిసిఫొని మహామం క్ర చేది యగ టంజేసి మంత్ర్రబలంబున బంధించి యియ్యెడకుం "జెచ్చినవాండు. చబావముబలంబునను ్రశావంబునను వాడు కాలాంతకళుల్యుండు. కరము చూరకర్యుండుం 'పాపొచర ణంబునందు బస్థడీతుండు. ఆపావనమాచారుం డర్చించున్షైరవునియాలయంబు నీయెదుటం గనువట్టుకొండకోనలో నున్నయది. చానికిం బోవుకూర్ణం బతిశూఢము. ఈచావతాతి వయిం గొంతదూరం బిగి యది. డిగ్గం దళ్చాథికంబున సొకమవావటనిటపవివామ పార్శ ్షంబున న్యాత్రోవ గనంబడును, నీవు మవాబలవరాశ్ర్యదసంవన్నుందవు ఎవి ధంబున్ననైన సీకాంఛాజనంబును రఖీంపం బూనుట ఫున్నియంబు, ఈ 'వెటుంగనిధర్మంబు లేదు. సమృస్తవిద్యలయందు 'నేర్సరివి. వీధర్త్యంబుగాని యావన్న జనరతుణంబునకు సమౌ నంబు గాదు, వీ మూర్థ నిలోకంబునకుం జనువారము, మోకు శుభంబు గలుగు, అనుచు నిమ్కా-ంంకురై రిం ఓ రాజపుత్రుండుం ఉ్రియవయన్య ! యీవొనరించినయూవాయే సమంజనముః, ఆ దుర్భగచరితుండగు సాధకుం జెట్టిదాదడణకర్మ్య ౧బునకుం బూనినవాండు! ఇట్టి పావకర్షునిం బట్టి తలనొట్టుట రాజవంశంబునం బుట్టినవారి!ి యశన్య_రంబు గాజె! ఇవ్వుడు మన మియ్యెడ సీకన్యక లుండుటకుం బోక్ష క్రై వాలయంబుకడకుం జనుట కార్యాను కూలంబు, అనుచు నిష్కా్రంతుల్రై ర రసనంజీవననాటకంబునం ఉ్రుశనూంకము నమా_ష్షముః అవయావడన్రేదానాదాా ద్వి తీయా౦క ముం కత్రా రక షాలంండు చ్ర,వేళించుచున్నాండు కతోరకపాలుండు, (అత్మగతమున.) కట్టా! యేరు నీధారానగరాధిపతికనూజాకల నవహారించి శ్షైరవవూజ సమాప్తంబువేసి యిష్టైర్థంబులు వడయ యత్నించి సమయంబు 'నేచుచు నియ్యెడనొకనల జరిపితిని, ఇంతదళుక నుద్యు క కార్యంబుజరుగు ననునిశ్చుయం;౪

80 వినోదక థఛాకల్పవన్లి భావవమోవిళలానల "లేదు బవుకాలంబున ననేకనగరంబులందు చాజేర్పున నసమొనో ఫపొందువారల వేలకొలందె 'ేశాకారల చాల్యంబు వ్పీడ్ర యావనస్రైదుర్భావంబునం బొలు నమహవాయజ్హైంబున కిట్టివకు కన్యకామణంల సంపాదించితిని. వీగడంగిన యీవ్చైరవార్చ! లి జా చు నముదయంబు దొరకుట కర మూశ్చర్యకరంలు జా! శాజకుమారుటలం 'యిద్బుచు సీమహాయజ్ఞ్యంబు మగధవతి జరాసంభుండు తొల్లి నల్చ్పినవాందూ? అది యరాాలంయున ఫీమార్టునవానుదేవులవలన విధ్వ_స్తం బయ్యొ+ ఇప్వుడు నాగడంగినకార్యంబునకుం జరుపు సేయ నాపురవారుండైనను కాలండు,. నా కీహాళువకవ్రశం బువదేకించినయఘాోర భుంటుండు నాగురువు నన్నుం జూచి యోరీ! కళోరకపాల!. నీవీకలోరద్ర్తుతంబు. ఇర 'వేర్పం గలవాండవం, ఇందుం బశుసముదయంబు విశుద్ధంబుగ నుండంజినుః, ఆది కలమాచ వయోవిద్యావి-శేషంబులం దద్దయుం బెద్దయగ'ేని యుద్దిన్షకార్యంబు శ్రరోకన సిద్ధించు., అందుం ట్రధమోపహారంబున్ననిచ్చెడుకన్ని య లోకో తృరదివ్యరూపో పేఠ మొ నిరవధ్యా నయవపౌష్టవంబుతో రామణీయకనిధియుంబోలె నొప్పుదుందుగోరి యనుకణ్నాశా నుండవలయం, ఈసం పొదికవశునముదయంబున శేకచ్నాకయం దేని సాధకునికి మనోభవీ విశారంబు నళ్లెనేని కథతణంబునన వానికిం బ్రాణాపాయంబు గలంగళ మానద; ఇం దతి కాగ ళతోం బ్రవర్తింపం జను నని నా శాబ్ల చేసి యున్నవాండం ఇంతదనుక. "బేవిద్గ పోవంబును జొడనూపినది "లేము ఈభోజకకూడాతలు మానులమాననంబులనయిత్తన్నా మరులుగొనం జేయంజాలిన చక్కదనంబున నొఇ్బెడువార లని వినియునాస్షిండను, 'జేవకలు నయికము కనుంగొనంగూడని మహవావిభచంబున నుండునీయ ండజిగామినుల "ఖేవిధిం నంచు; ఏవిధి వారల నవవారింతు? కాల్టభ్ధెరవునికి నాయందు నిజయయినకరుణ గలబేని పిక నవహరింప ననుకూలనమయంబు దొరకును ఈకన్యకాతిలకంబులం మనాకవిచొణంనికడ నొక్క తెయు భపభూలికడనొక్క కయు విద్యాభ్యాశంబు సేయుచున్నవా రని విందు వీఠరల "జేవిధంబ్రూన 'ెలికిం డీసిఫన్సిరా మడీయస్రైగా వ్రియయగు కర్టకపాల కసన్యాంక్ర పురమునం టి, వేకించి యున్నది, ఆది జరుగుచుందువృక్తంతంబు వినిపించ రాం నము గతంబు జెలియదు, ఆని చింత నఖినయించుంబేను, అవ్వు డొకయెలజవ్వనియగు పువ్వుంచోడి చ జీళించెను, జవ్వని. ఓప్రాణనాథా! వ్‌ల చింతాక్షలమాననంబుతో నుందెదరు 1 నన్ను 'నేకళంబుననుండువానిం జూచి ముందవశననుతోం బల్క-రించుచున్నయడది. టి నన్నుం ట్రైాణనాథా! యనీ పిలుచుట మేలకో యొలుంగ వట్టణంబులందు రోహొలం ఖీ యించుచోటుల వగలాడులు "పెక్కందడ్రు పురుషుని వంచించువార లంంజేదరుః అంక్ర్యు కేంనమందయాన యని తోయెడిని.. దీనితో భంలావంబుం. జేసితిచేని యానోయ్లులా!

మష్టగుణుచ్చము తి41 సేయునంచనావిలాసంబుల శేమంతి నంచలితస్త్యాంతుండ మైతినేని నియమంబునకు భం నంబునల్లు, కాన దీనితో గంలవీించం బోలదు. అని యొండువలనికిం జూచుచుం డెం జవ్వని. స్రైణనాథ! ప్రాజనాథ£. నీల వాతో బలుశరు? వైళంబ వచ్చి నియు _క్తృకార్యంబుగతి నెప్పనయితి నని కోపమా 1? ఇన్ని దినంబులదనుక మీవనిచిన ఇని యంద జాగరూకతతోం. బ్కైవ _ర్తించుచుంటీని. మనము గడంగినకార్యంబునకు ెల్లి యనుకూలకాలం బని విన్నవించం జనుజెంచితినిం కఠోరక'పాలంండు. (సౌసూయముగం గనుంగొని) ఓసీ ! నీ వెవ్వతెవు ? వూర్వవరి చికయట్లు మాటలాడెదవు ! జేను సీ కొకపని నెన్సీ పంపినట్టులు నది యిస్పటి కనుకూలిం వం బోవునట్టును బల్కెదవు- "నే నింతదనుక నీ మొగంటైనం జూడలేచే! అట్టుండ నొక వనికి నిన్ను నియోసించితిననుట యొట్టిది ? జవ్వని. (నవ్వుచు) ప్రనాథి! వీల యట్టు వల్కెైదరు ? వను భవత్చి్యయురాల నగకర్ణకపాలను గానా ? నన్ను మిరు భోజతనూజాతలను వంచించి తోడ్కొంనిరాః బంపియంండుట మటచితిళే కత్రోరక'పాలంండు. (సానందముగ్య) ఓకీ నా స్రైజదయితా! నీవు మాయారూపంబు ధరించియుండుట మజచితిని. అనవరతకార్యనిర్వహూణ చింతనంబున నిట్టయ్యె, ఇది యట్లుండనిమ్ము. నీవు ననినకార్యం "జీవిధంబున ననుకూలం బయ్యా విశదీకరింపుము. కర్షకపాలం ప్రాానాథా! ఇయ్యెడ ేకకంబు చిరకాలలభ్యంబు గాదు కాన సర్యృవాంబుగ నుడివెదను వినుండు* ఇయ్యెడ లాతివా 'రెవ్వరును లేతు గదా? అని నలందిక్కుులు గలయం జూచి, ప్రాానాథా ! మీను మొవలనం బంపువడనీ రాచనగరు సొచ్చి యీ యాకారం బున నందుం గలదాసీనికరంబుతో. మెలంగుచుం గన్యాంకఃపురంబు సొర నను వాగసి మన మాయాచదేశంబులందుం. జరియించునవ్వుడు నంపాదించియుండు నానాబేశ రాజ కుమారుల యాకారంబులు గల తెఆఅంగున లిఖంచియుండు కొన్ని చిత్రవటంబులు_గైకొని ముక్కనాండు రాజతనూజ లుండుగృువాంబునకు బహిన్ర్వారదేశంబుననుండి రాకవోకలం -"సీయుంవరచారికాజనంబుతో నేం జాత్త్రవటవి క్రయ కారిణినిం నానారాజకుమవూరుల చాకారముం లండు చిత్రఫలకంబులు నాకడ నున్నపి రాజకుమారికలకుం జూపి నార లివి విలుచుకొని యిచ్చినథధననంచయంబులను నైగొని పోవ వచ్చియున్నదానను నా *తెజంస మిరలం లాకన్నియలకుం బెల్సి నాయందుం గరుణం గాన్సింపుం డని నుడివ తిని వార అతి సరళహృృదయ లగుకఠంబున నా నుడువులం రౌశన్నియలకుం బెల్సి కదా కావనాన్లై నన్ను పొరకడకం దోముకొని వోయిర |

కేశి వినోదకళ థఖాక ల్బ్పవల్లీ పాణనాథా ! నీమి చెప్పుదును వారలరూపశేఖావిలాసంబులు 1 నురగరుడోరగ 'శంకలకునె దవని ఇెప్ప నొప్పును. ఫులుగడిగినమా త్రియంబు లక్ష త్త విద్యాధర కాంతేలకునై చ ముం వ యని చేవ శాళీసీతిలకంబులు,. వీశు వారలం గాంచినమౌాత్రాన దేవకన్యకలని ఛ్తేమ్‌ం తంబు లేమింజేసి మానవకన్యక అని నిర్మయించితిని. చారలరామణీయకంబు. వర్షించి న్స నిప్పుడు చొవ్పడదుః ఇంకదనుశ మనము గాంచినరాచవడుచులు సీరిసౌందర్య శేఖ నించుకయేనిం గాంచినవారు గారు. వారు నన్నుం గాంచి చ్రశాయపరిపూరి తాంఃకర ణంబులతోం దమసరనళు రట్తుని కనువైగ సేయ చాసీజనపురన్కృత మై యేను వారికురం గటశేగి తదాదిష్ట్రై చి, శ్ర ఫలకంబులు పెక్కులు గాన్పించితిని. శ్రమశ్ర్మమంబుగ నేక ఫలకంబులం గనుంనొనుచు నాకెంచనాంగులు వసుమానసనగరవల్దభుండగు వ్రళాపా దిళ్యునికుమారుం డై నయుద మూదిత్యునాకారంబు గలఫ్టబకంబుం గాంచి మించినయను శాగయిన విస్ఫారిలేమకాలై. అెప్పచేయక చూచి యశనిరూపంబునకు వాళ్చర్యంబు నొందుదు రూవం బన నిట్లుగదా యుండవలే! నని యనుకొని నన్నుం గాంచి యా రౌజ కుచూరుండెవ్వం డని యడిగని+ డ్రా పాడిత్యునికమారుం డుదయాదిత్యుం డని ఇెన్ని తిని. ఇంకలో నామెడ నుండునండజగామిళులలో నొక్క ఫుండరీశవత్రామీ నత్వరంబుగ వచ్చి యాఫలకంబునం. గాంచి మాభర్శృదారికల చన తృకుమారుం డుదయాదిళ్యుం, చాతం డబే యిందుం ళెత్కింపంబడియుంకువాండు! కైరా! వ మని పౌగడందగు నికని సౌందర్యంబు | మన థుందును వనంతుందును పీనికొాననణ్య్రికని సాటిరామ వసునూనననగ రంబుళుండి యా ఛారౌనగరంబునకుం రాకపాళకల్పు శృకుజనంబులవలన నతన్సినిర వద్య రూవశేఖ్రాద్సుల విని యున్న వారము ఇవి యందుకుం దగియున్న ది అనంగాం దక్కుంగల వారలు కన్య కాంకంపురని నానిశు లెల్లడు కడుం బ్రీయంబు మెఆలయ ననుజెంచి కాంచి యా ఫలకంబు విలుచుకొనుమని రాజతశూజలం బ్రాన్థింప చారలం లజ్ఞావనతవదనతై మిన్నకుండంగా దాసీబనులు కొందజు బరువిడి లీలావతి విన్ననించి యాఫలకం బా జేలికిం గాన్నించి యా యుదారహృదయ యిచ్చినపారితోనిక భనంబులు నా కొనంగి యా చి క్రఫలకం బారాకన్నియలకు జేవి యున్రున్నదని యిచ్చిరి, అంక "నేను రాజ నుల పీడ్కొని జెడలిపోవ సమకట్టితిని. శాజ్యో ఈతి కలు నన్నుం గాంచి యోమిఐచు బోఢీ సీ ఏీర్పొడకు నిచ్చవచ్చినవ్వును రావచ్చును, పోవచ్చును మూకడ నిలవవచ్చును. అని వెచ్చగా చేను ఇ రికి రాజకమారునాకారంబుం గాంచినదాదిగ మెయిం బులకలు గ్రమ్ముటయుం గంపంబు నర్వాంగసంగడం బసటయుం గనిపెట్టుచున్నచానం శాన పీ రిరుట్టరు నొండొరులం బాసియుందు వేళల వచ్చితిచేని పీరిసఖ్టంబు సంపాగించవచ్చునుం చాన నుద్దిష్టకార్యంబు సాధించుటకు సందియంబుండదని యొంచుయు నానాం జాయెడ వానీసోలినిం కళోరకపాలుందు. స్రైరావజ్ఞథా ! ఈవు వ్రూనినవెరవు కర ముజవైనదియః సి బుర్జీ! "మెచ్చితిని, అనంశర౦ బెట్టు వారిసఖ్యరబు నంపొదిరచితివి,

మువ్పుగనళు చృము కత్రి

కర్ణకపాలం ప్రాణనాథా 1 'రాచకన్నియల కిరువురకును రాకొమరునిదర్శనంబుం దొట్టి వలవ్తు జనిం చీ యంఠకుందొలంఠ నొక్కనిమిమర్య కైన నొందొరుల ఉఇడబాసిమయురీ డనివారి శేకాంతం బాకాంకీరంబగుట మానసంబున"నెజకింగి సనమయంబి వేచి. వార లొంటరిగ నుండం బోయి మాటలసందున నుదయాదిత్యుని వ్రస్తావంబు వ్రస్నక్తంబు గావించి లజ్ఞవలన వార లడుగక పోయినను వారినునోవృ త్తి యెజింగి యుందయాదిత్యుని గుణగాంబులుం వర్ణించి ఇెప్వుచు నిరువురకుం వ్రాణసమాననగవనగి మైతినిం

కఠోరక-పాలంండు. పీసీ నీవు ప్రాణావవోరిణియగు నఖ వని, నుడుపం దగియుండ వ్రాణనమాన యగు నఖి వనుట యొప్వునేశి అనంఠరం బేమయ్యె!

కర్ణ కపాలం పొనాకా! విదాస్థ్ట్యానకాలంబునం “గాక తక్కుంగలనమయం బులందు నసంతతము మసెశరనసతజనులనువదలి వార'లేకళంబున మద్వార్తాశ్తృణకుతూసావ బులం ట,స్తావించి వెచ్చగా. వారలం నాతొడలపవయిం దదమయంగకంబు లర్చించి చింళా_స్తిమకళై. కొంఠకాలంబు గడపుచుండుదురుం

కఠోర కపొలుండు, పీసీ! సీవంచనాప్రణయం బంచితరీతిం గాంచినయదిః

కర్షక-పాలం స్రాణనాథా! వినుము. ఇట్టుండ నొక్కనాండు వారు నన్నుంగని మాకుం జింతితార్థంబు “ీకూర జగదంబికా వ్ర సాదింబ సాధకంను; తత్చా) ప్రి యొట్లగు! అని యడుగ ేను 'జేవీవ్రసాదంబు తదర్చనంబునం గాక యుతరంబునే గలుగ దని నడువ నందుకు వార లాడంబడి తదర్చనావిధానం బడిగిరి. తేని వారికి భృగు వాసరంమిలలదు సంధ్యానమయంబుల భువనేశ్వరీదేవాలయమునకుం జనుజెంచి చానివె నుక నుండు కమలసరోవరంబునం చానమాడి న్వళరావచితంబు లైనకమలంబుల నూతిట నాబేవి నర్చించి మబ్జనధూవదీవనై వేద్యాదు లర్పించి సంస్తుకులు నల్పుచుండ ననతిచిరకాలంబునన యిష్టోర్గంబు నమకూరును, అని యంవదేళించితిని. వార లావ్రత ముసేయం గడంగినవారు. , ఎల్లి శ్యుక్కువారంబునం బ _త్సనబహిస్థలంబున నుండుభువ చేశ్వరీ 'చేవాలయంబునకు రాంబోయెొదరు. ఈశ్వరీనన్ని ధానంబున మచేక సవోయరై యేకతంబ యుందురు 7న వారల నవపారించికొనిపోవ మొళు ననువు వడును. జూగరూకతతోం బ్రువ్నర్తింపం జను అత్మిన్హ్రశాయంబుచే నొకర్రుటి చేను విళంబనము నేసినను చారు చిత్త స్వాస్థ్రంభు దవ్పియుంందురు. కార్యంబు సాథించుదనుక నావ్రణయంబునకు 'భీదంబు గలుగనీక బ్రవ_ర్తించం జనునుం నీం బోయివచబ్చెదను, మోరు కార్యనిర్వహణంబునం దత్త జాగరూకళతోనుండుండు. అని నిష్యా్రంకుతై రి

తు ఛ్ధృవిమ్మ,0ళ ము క జ

ప్ర్య4 వీనోవక థాక ల్పవలి చేవథ్యంబునంగలకలంబు అంత శాఢమూర్భాశ్రాంతయగు. విరజాంబుజను “'జేతులందుధరించుకొని రాగస్సే నావ్రముఖలగకొందజుదాసికలు చ్ర,వేశించి!ి కానజేన,( శోకంబుతో సత్వరముగ-) అయ్యలు ! అయ్యలు ! పీసి తరంగవతి | ఓపి శామజన్యా ! ఓసి నురోచీ! మనభర్త ృదారికలకు ఏమిమవోవిషత్తు సంభవించెనే! శటకటా! యేమిసేశునే! కరుణాంబుజగతి యేమమయ్యునో తెలియలేజే! భువనేశ్వరీనన్ని ఛాన్నంబునం జూడుండు* ౨= తరంగవతీీ కామజన్యా; నురోచు లురంబుళగరంబుల మోందుకొనుచు నసంభ్రి మంబుగ నేశథ్యంబులోనికిం జని వెండియం౦ బ్రవేశించి చేతులు పిసికికొనుచు) ఓపీ రాగసేనా ! తరుణాంబుజ భగవతీసన్ని ధానంబునం గనంబడ లేదు, ఏమిసే యుదుమే! రాగ'సీన, కతరుణాంబుజ లేచేలేదటె! కలయం గాంచితిళే ! ఇది యేమియచింతి తోవనతమగుకష్టము. ఓసీ ! ఆల్టొ_క్షమాయలాడి రాజవమారునిచిత్రృఫలకంబుం. గాని షంచి మనము 'లేనవ్వుకు వచ్చివచ్చి వంచనావ్రణయంబుం జేయుచు. వీరల వశగతలం “చేసికొని రకాయనర్థంబు ఫుట్టించినది; ఆనంగనాచిమైన నున్నదటే? శామజన్య, ఓసీ ! ఆంకటం శగాంచితిమి* ఎవ్వ తె మంం గానంబడదు, ఏమినీయ శగునే! రాగిసేను కటకటా! రరుణాంబుజ ెవ్వరో వంచనమున నపవారించి రని తోంచెడిని. ఆవ ! ఏమియిముమ సంభవించె! వీగతి సీవిపక్సమ్యుద్రంబు దొంట నగును?ఇంక మన మిష్పుడు జంపు నేసిన నువయోగంబు లేదు. రాణియగులీలావతికిని రాజునకును వృత్తాంతం జతి వేగంబునం చెల్ప్చ నశ్వారోవాకులం బంపుము శ్వ్వరవడుము- కామజన్య- ఓసీ యిబె పం'పెద (నని జీవథ్యంబులోనికిం జిని వెండియుం బ్రవే శించి రాగసేనా! కన్యకలకుం గాంపుగా వచ్చి చేవాలయబహిన్ట్య్వ్యారంబున నుంకునశా రోవాకుల నిరువుర నొక్క-ని రాజుసకును మణెయొక్క_ని రాణికిని నృత్తాంతంబు విన్న వింం బంచితిని, ఇక్కూడనయు న్నట్టుబుంగ దోడ్క్కొంని రమ్ముంటిని* రాగసేన। ఓసి! కామజిన్యా! ఛగవతీసన్ని ఛానంబునను దక్కుంగలచోటులను నలయ న'న్వేషింపుండు. శరుణాంబుజం గనిపెట్టుడు!? ఈవిరలారిబుజ గాఢమూళ్ళా శ్రాశమై యున్నది. దీనిం డించి రాననువుషడలేదు, ఆకుమూరిక యతిభీతవ్చాదయః, నమయ్యునో ! గ్రక్యన నందజునుం గూడియ'న్వేషింపుండు.

పష్టగుభేచ్చము తర్‌ కామజన్యూ పీసి ఛకువ్రమాదంబులు "లేక వెండియం 'వెదకదము, రాజకన్యక దొరకిన నింకకంటె మవోముదంబు గలదే! అని నిమ్మ్గమించుచున్నయది, రాగసేను భర్తృచారికా! వికజాంబుళా! విరజాంబుణా! (అని ఏలిచి కట్టా! భ_ర్ధృదారిక శాఢమూర్భాశ్ర్రాంత యయి యున్నయదిం వమిసేయుదుః "చేహ్య్యుంబునంగలకలంబుం నసుకోచి. (ఫరోభొగంబునకు నిక్కి. చూచిం ఓరాగనేనా! ఇవిగో భోజభకావతి తనకుమారికలకుం గలిగినవిపత్తు విని ససంభంిమముగం బాదచారియై మవోకవి బృందంబు తోను బుద్ధిసాగరునికో ను భువ నేశ్వరీదే వాలయపురో భాగంబునంగూడికొన్న లీలావతీ జేవితోడ చేంబెంచుచున్న వాండుం అంత యథానిక్టిన్దులగు భోజలీలావతులు చ, వేళించిరి, రీలావతిః (శ్వరితగతింజని; శాగనేనచేరులనుండి విరజాంబుజను దనయంకతలంబున కుం దీసికొని, భోకంబుతో,) ్రియసఖి రాగసేనా! కఠుణాంబుజను బోలగొట్టికొంటి మటే? ఈవిరజాంబుజయైనను జీవించుజే! అని బొమ్సథారాకలికకపోలయంగళ యం విరజాంబుజసరార్టంగంబులు స్ప బైించుచు శోశభారంబు వెళ్ణలంబుగా గద్దదకంఠయై, ఓీనిఠరాగసేనా! ఈవిరజాంబుజకు నిశ్వాసంబు వెడలుటయు లేదు. ఇది జీవించుట దుర్శభం బనితోంచుచుర్నది- దీనియా కారంలైనం గనంబడుచుక్నది. తరుణాంబుజయాళారంబును గనంబడదు, మవారాజుం గాంచి. ఈకన్యకారక్నంబులు మనబోటిభాగ్యహీనులకుండున వియే!? (విరజాంబుజచుబుకంబు నెత్తి ) పీసీ! నాజీవిఠనిబంధనమా! తల్లి యనునానచే మైనం గన్నులు బెజచి చూచి యొకవల్కుూ వల్మ_0 జనదా! సీ బహిశ్చరఠతి బగు ప్రాణంబు నోయినదని యాలోకంబును గనుంగొన నీసడించుకొనియెదవో! వట్టీ! సీకు సీతం డ్రికడ నాకం నధికమగు మాలిమి గచా! కల్లీ! భాహ్సాయమాణేతణుంద్రై యొక వలుకు వలుకుటకును గంఠంబుతొక మో9)ల నిలువంబడియుండునీజనకునిమై నం గను దమ్ములు వివ్పీ చూడ వా! సీపు జనకవర్సలభు గదజే! సవహాజన్యం (వు వళశించి ) ఆర్య | బిస్ధిసాగర భవదాదిష్టు లయినరాజఛటులును గూఢ చారులును నగరంబు నంత యును బహిరుద్య్యానంబులను గలయ నన్వేషించి తరు అాంబుజం గానక వృ త్తంబు మిన్తుఖంబుగ నీకు విన్నవించుకొనుచున్న వారు భోజుండు( “-యవాళోకంబుతోం వో కరుణాంబుజా! మమ విడి చిపోతివటే! సీ వే గలివట్టితివో యొజుంగంబడదు! మిరు. పుణ్యశీలలరుం మాయొనరించినమవో పాపపు ఫలంబు మ్‌మ్తు నిట్టు లా.నళ్చి షీజగచదంటికా! భువనేశ్వరీ! మాయం దిందనుక సీకుం గృవ యుండినది, ఇాచాల్యంయున ముంజోనిదుర్శ్యయంఖుచే వక్సరాజు నన్ను శిరబుద

లేష్నకి వినోదక థాకల్పవల్లి అుగం గడంగ నాతనిమాశసంబునం గరుణాఫుట్రిచి రక్షించితివి. ఆట్టియిసీనిక్హే తుకం బగు కరుణ సనాయందిప్వుడు లేకపోవుటకుం గారణం 'జేమొకో? అనవరతము భవత్చాద శమలవందనంబునందుం బవణుండమై యున్నాండనుం సీమ్రైోలన సీళికువులకుం గడు ఖూోరంబగ నావపద గలు గ నొప్పరికించి యుంంజెదవు, భ_క్షజనరతణదీమీత మైననీవ యి జ్లూవకుండ మా కించేమి గతి యున్నది, లీలావతి, (శోకబావృంబులు దుడుచుకొని, రాలంవడుకంఠస్వరంబుతో.) ప్రాణ నాథ! మనకుం సల లెండురత్నంబులలో నొక్కటి ఫోచేపోయెను. మణియొక్కటిమైన దక్కునను నాన గనంబడదు, ఇంఠతతడ వయు్య్యూ నిశ్వాసంబును విడలదు. ఇప్‌ యిట్టి కథోరదళజావిపర్యాసంబునకుం చాత్రం బగునట్టి బెట్టిదంపుటులు శేమిపుట్రైనో!వ హాపాత్తుం "జీళళోరకర్మ్యంబు గావించెనో! ఈరత్నంబునుసయితము నోలుపాశంయం భూమిషయి జీవిం భట యేల! (అని మూర్చాశ్ర్రాంతయై యులకు వ్రాలెనుఎ భోజుండు,. ((బేవినాదుకొని కస్నీరువిడుచుచ్యు,. షీజీపీ! యూరటం కజైందుము. ఊరటం జెందుము. మోనముంగాంచి. జేవయుం నపత్యళోకంబున నస్తంగత యయ్యొునని తోంవెడిని, పేజేపి! పేజేసీ! ఆన్సికిలిచి. ఎంతబిలిచినను బలుకక యున్నది, ఒక్కతణం బవత్యశోకంబున కోర్వంజాలక యిీబదేవి యిట్టయ్యె నో! యే నెంకకరినార్తుుడనో? ఆవత్యవోఠంబును భా ర్యాళోకంబును. గలి గియు బీవించియుండెదు నలంవ శోకఖారంబునకుం జోటులేక నన్ను సృజియించెం గాంచోలు! కాబేని యాకథోరదశావరిణామంబున శరీరంబువాసి పోవలసిన ప్రాణంబులం వృాదయంబిన వజృశీలలచేం గీలికంబు లట్ట దృఢఎబుశ్సై యుండు'నే? అప్రతివిధేయం 'టైనయీభుతినంకటంబున నాకు శరణంబు మరణంబ అని తానును మూర్చాశ్రాంచుండై యిలవయికి శ్రా బుద్ధిసానరుండు రాజును దచదనయురంబువన నానించుకొ నెను, 'రాగసేనయు సవాజన్యయు సురోచియం రౌజునకును రాణికిని విరజాంబుజకును శిశిరోవచారంబులం కొన్నియొనరించిరి. బుద్ధిసానరుండు. భోజకమార! భోజకుమార!. ఇంచుక శోకంబు సంబళించు కొనుము (“మొగంబుం(గనుంగొని (| ట్రాగాథదుఃఖ వేససనూర్రాంతుండై దయూాకుమారుండు కరము దురపస్థం జెందియున్నాండు, అవా! చైవంబు సల్బుకతోరకృళ్యం 'చేమందు! ఈధథారానగర వానులకుం గ్రుచాశ్ర్రమంబున నఖిలసుఖములు నొనంగి యొక్క క్రేల్షి, డి నన్నియు జారించె. ఎల్లి రాజకుమారుండు సింవోసనం బలంకరింపకున్నం 'జెరజనానీశంబు వ్బ్త్తం చరన్‌ మవణోకసము ద్రంబున మునింగి స్ర్రాణంబులు నయికము వరిత్యజీంషం'

మష్టగుళేచ్భము క్క?

గడంగుట నిస్సంశయంబూ ఉగృశులకష్టనుఖంబు లారనీ చ్రజెలం దన వ్ర జలరీతిం బాలిం చుచు. సర్వకాలము తదీయనుఖంబు కనసుఖంబుగా భావించి సాధునమాదరంబును దుష్టని గ్ర్రవాంబును నలుపుచునుందెడు రాజపుత్రుం జీఠనిం బోలెం గలండా? కవివరులకుం గనక భారావర్ష ౧బులు గురియుఫఘునాఘనంబు వేజొండు గలజే ! విద్యల కాశ్ర్రయంబు 'లేకపోవునే 1! సింధులుండు వృద్ధరాజు శనప్యుత్రునిం జూచుకొను మని ఇెప్పి. పోయెనని కంటికి శెవ్చవలె సర్వావస్థలం గాంచి పెంచి "పెద్దచేసి యీేడవయేటన ముంజుఎండును నావశంబున నొప్పగింది పోవ రాచఆిశకపుంబశులయందు దిద్ది ద్దముం 'పెద్టచేసి యిశని సీడన -గాలంబు గడవవలయు నని యనుకొనుచు చాల్యదళశయంద నమానరూవకులవిద్యా వయోవిలాన యగునీలీలావతిం బెండ్లి చేసి తదనుకూపంబున ఇండుక న్యారత్నంబులు నకల భువనజన _ప్పవనపా్యత్రంబులై యుదయించుటకు మహానందాంబుధిం బేలుచునున్నందుకు నా కీకుమారుని నికోదచళయందుం జూడవలసినట్టయ్యెం ఎంతపావంబుం జేనితినొ! వీర లి కైన నెల్లి యొవ్వరి మోము జీ ఇెట్లు గాంకును. వో |! ఏమి 'సేకునుం

అని మూర్భాశ్రాంతుండయి భూమిపయి కొిగిన కాగసేన యాకనిం బట్టుకొని యెళు, కామజన్యాదులు శీయునదిలేక విలపించిరి

[కాళి దాసభవభూలిదండిభట్టబాణ వ్రభృతులగు మవికవు లాండొరులుమొగం బులు సూచుకొనుచుం గొంతఠడ వూరకండి తగాత్త్మ్యగతంబున ని్రూ జీయెడరు దక్పించి రత్నీంచునది భువ'ేశ్వరీ ప్రసాదంబు గాక యికరంబు గాదని తలంచి యాబేనిని సంన్తు తించిరిం)

| కవులుః

గ, భోజకులదేవతా! బేవి! పూజ్యచరణ; నకలకనిజనకల్పకసాల మిట్టు బెట్టు దురవస్థం చొరయ నుసేత్ష చేసి యుండం బాడియె నీకి ట్లఖందవిభవం శి భక్షపాలనదీమావ్రన కిం గాంచి; దుష్టజనశితణమున నుద్ధరబలంబుం

జూప లోకంబుబకుం గడు భుళము లొనంగు;నీవు పేషమీంవదగునె ఇయూసీరచాడ్నీం

జీవథ్యంబున మసహాఘోమషంబు గల్లీన నందజును దిరిగి చూచి,

శ*ొర ! యీబేవఠాభవనంబునందు భువ చేశ్వరిపొదక మలారాధనం బనారతము శయంచు 'జీవతా చై వేద్యాది భోజనంబులం గాలంబుం గడుపుచుంజెదు నొ కవృద్ధ కాంళ భూ)వితేవములు నతీవిన '_ర్హనంబులు 7గావించుచు భూతా వేశంబుం బొందినచందంబున నలితీన్రావష్టంభంబుతో నొర్తిలచు. మహవాహానంబాం గావించుచు చేవగానంబు వాడుచు నియ్యెడ శేయంబెడిని.

818 వినోదక థాకల్పవల్లీ ఆంత యథానిర్షిక్ష యయి వృద్ధకాంత చ చేళించెను, వృద్ధకాంత- ఓమవికవులార! మోర లీపరజేవతొర్చనోవయు_క్తం బయిన యొ తీర్థంబును ఏరి మోములం చోమీంచి కన్నులు దుడిచి తచ్చరణాకమలపూజానిర్వ _ర్తనవ్రళ స్తంబులగు సీకమలంబులం వారలయంగంబుల నిడిన మూర్భబేరుదురుం అనిన విని కవులు ససంభ్యిమముగ నాయమ యందెచ్చుతీర్థంబుళు నమలంబులును వై కొని శదుక్ష్మవ్యకారంబుం “గావించిరి విరజాంబుజా లీలావతీ భోజ్య బుద్దిసాగరులు నూర్చజెలిసి లేచిరిం వృద్ధకాండ. ఓవచ్చా ! ఓభోజకుమారకా ! సీకుం గలిగినయీాయొడరునం దీవును ద్వదీయులగు సీమవోకవులు. సొనరించినసం_స్టవంబుల కలరి భువనేశ్వరినగు నే సీవృద్ధ కాంతమ2ై నాచేశించి మొళభయంబుం బాపి శుభం చొనగూర్చ వచ్చియున్న దానను, సీకుం గులబేవతపై మియోగషేముంబు లారయుం చుండుదానను, అనిన విని లేచి కృళాంజలుళ్లై యందజు నాయమ్షుకుం బ్ర్రణామించిరి, వృద్ధకాంఠం ఓవత్సా! భోజకుమార! నీవు పీనకయగు తరుణ్తాంబుజకొటక దుః ఖంవకుము, నన్ను భక్రిభొవంబునం బూజలానరించినవారిక్షి శుభంబులు గలు, మహాసం వదలకు చ్వారంబు లావదలు గాన నీకూంతు రని యిశుభవింపవలసీయున్నది. తదీయసం రతుణంబున ేశు కర మాదరంబునం ట్రయన్నించు చున్న దానను, మో కిలువేల్చ నగుటం జే మిభరణరత అంబులం నావనిమై యున్నయపిం మదర్చనంబు నిరర్ధకం బై పోదు" నీకూంకురు కతరుణాంబుజ విపక్సము ద్రంబుం దరించి దిగంతవిస్ర్రాంతం బగయశంబు నంపా దించి కాళిదానునినవోయంబునం దనయ భీస్ట్రార్థంబు వడయును. దానిన్తై యించుశేనియుం బింతం గూరకుము, ఆది మొయింట నున్నట్టుల దలంచుకొనుము, విరజాంబుజం దోడ్కొలని యింటి! బొమ్లు. ఈకుమబూరికయు సవోదరివిరజాదు!ఖంబు నించుకేని యెంచం జనదు. అట్ట యిీబేవియు నుండం జకును. మోర లేయేబందుగులై యుండువారలే మేమి గావించం గలరు; అయావి ధానంబు లాకుమారిక కే జర పైదనుః అని చెప్పి యొడలునికలు చుకొనుట మొదలగువానిని చూనుకొని యూరకుండె, బుద్ధిసాగరుండు.. ఓీభోజవమాూర! ఓీళయంమ్మతీ! జేపీ! సింధులవంళంబున సీయం బిక శుక్కప్రీతి యున్నదో! గనునొంట్‌రిగా! మనబిడ్డలు మకకడ నన్నును రజ్నీంచంగలది యూాజగదంచికయే గచా! ఆభగతియె యివ్వుడు మనతరుణాంబుజను రఖత్నీందం బూని, యున్నచో వాకుమారికనుగులించి మన వేల చింతింపవలె | నిస్సమం బసయశంబి వడయుటె యిట్రియావద యాజ్లన్యక కయ్యెం

నష్టగుభుచ్చము $(0

భోజలీలొవకులు, అర్య బుస్థిసానర! ₹వదీయంబగు నీతిమార్తంబునం ట్రైవ ర్రించు చమండుటం జేసీ రాజ్యనుఖంబులును బ్రావాణులయాశ్రీర్వాదంబులకలిమిం జేసి యా జగనా తృదయావిశేష పార శాజనితసంతో షవవీలును మాకు నంకఠనిళతతంబునశై జరుగుచున్న బే,

బుద్ధిసాగరుండుం ఆయూవ్మ తి బ్రావాణాన్యగ్త్రవాంబు వడయుచారల కలభ్యంబు లును గలవే! కుమారికలకు మవావిపత్సాంక్లి యయ్యె నని విన్నమార్రాన నేమియుం దోంచక య్నొర్తిం బొరయుచు. నతివేగంబునం బరువిడివచ్చుభోజకుమారునితో నున్మ త్తునిభాతి యేను వెను వెంటం బరువిజి వచ్చితిని రాజకార్యనియు క్తులగు నియోగిజనులు వారివారియిండ్లకుం జనుటకు మన్ని యోగం చాకాంథీంచుచు వేచియుందుదురు. వారల ననువ గ్రక్కున బోవలయంం, ఇజె యీఘువ చేశ్వరీమందిరంబునెదుట సారథి యరదం చాయత్తంబుచేసి కొనితెచ్చి యన్న వాండు.. మిరలు భువనేశ్వరీ పాదవందనంబుం గావించుకొని రథారూఢుతై మెల్లన యింటికి రందు. వీను ముందుం బోయెదను (ఆని నిష్కాశంతుండయ్యెం)

భోజుండు- పీసి రాగసేనా |! ఈకుమారిక లిబ్వూ డియ్యెడకు శావతం భే మొకో! ఇట్టి మవోవ్యత్మిక్రమంబు జరగుటకుం బెజియలివ యొవ్వ తెయొ మోతోం గలసియుండ చలయంను! ఆయతివ సీద్ధకాంతగా నుండం జనును గాని సాధారణకామినియై యుండదు. జరిగినవ్చత్తాంతం బంకయం సవి _స్తరముగం జెనుముం

రాగసేన మవోారాజ! విన్నవించెదనుః కొన్నిదినంబులకుముందు నానారాబకుమూ రులయాకారంబులం లిఖంచినచ్చిక్తఫలకంబు లమ్హకొన నొకయింతి వచ్చి భర్త ఖనౌరికల నిరతికయవృణయంబి నంపాదించి యనారతము సీరలం బాయక మెలంగుచుండా చౌని వేస్టలు వశ్యతవరోతుంబుల విభిన్నంబున్తై యుండుట యారసి యిది కవటవధూజథీయని యెంచియు ఛ_ర్హ్చృచారికల శెజింగింప సమయంబు దొరకమి చేచియుంటిని. వ సీదినం బున జేవికడ నున్న వేళ: గుమారికా గ్రేషిశయై యాశామజన్య చేఏకిం గొమిల్లి భర చారిక లీదినమున భువ బేశ్వరికి నష్టోత్తరళఠళత వర్రార్చనము శీయం దలంచి మో ముదల -శిదురుచూవచెద రని విన్నవించ జేవి యంతదనుక 'చేకార్యంబును నో న్నడిగియ్‌ యొనర్చు నది యిది యేమంక విచారణీయమా ! యని యనుకొనికాంచోలం నన్నదుగకయ యాజ్ఞ యొనంగ వనును భర్ణ్భృదారికలు సేయుశతవత్రార్చనంబుం గనుంగొన నానయయ్యుడు మని జేవి నడిగి యతిశీస్రుగమనంబునం జను బెంచి యిాజేవతానిలయంబుమ్రోలన వీంతోం గలసీకొంటిని,. కునూరిక లిరువురును మజ్టనంచాడి స్వకరావచిశంబు లై నళతవత్రంబులం 'జెచ్చి యునిచి భాళాంబరాద్యలంకృశలయి మ మ్మైెల్టవారిని "వెలువలన యుంండంబనిచి తద్వ౦తో పాథ్యాయినియైయుండు నాకవటవధూటితో నంబికొనన్నిథిం బ్రవేళించిరి. వొంతతడచునకు “విసఖులార | రశ్మింపే! రత్సిరవళే!” యనుళర్హృ దారికలయార్హ

850 వినోదక థాక ల్పవల్శి శాదంబు వినంబడిననం కకుమున్న సంశయాకులాక్మ యైయవని కాభ్యంకరంబునవ్వుడవ్వుడు గాంచుచున్న దానం గానం దత్ష్తణంబ లోనికిం బరువిజితిని యకమకింకరునివంటివాండొ కు రుండు విరజాంబుజం బట్టుకొన సరభసంబుగ "నే గుచెంచుచుండి. రద్దర్శనంబున జ్వేమె మహాభయాశ్ర్రైంతయై నిల్వబేక యిలకుం ద్రైళ్టచు నింకలో "జే-జని పట్టున మదీయ వాస్తగుక యైనదాని నవవారింపం జాలక యాకాళ మార్షంబు శంజనియొం కరుణాంబు జయం విరవదాంబుజచందంబునం గడుభయంబు: జెంది సర్యమగుసఖు యని నమ్మి యా యు'ాధ్యాయినిని రశ్షీంపచేయని యాలింగనమొనరించుకొన నది చానిం జేరందీసికొని భయంవడకు మని యూరార్చి రక్ష ఆంబున నవ్వలికిం దోడొనిపోయెంపీకు విరజాంబు జను విడిచినచో నాఘోరకాయుండు దీనినపవారించుకొనిపోవునని ఈరుణాంబుజం బట్టు కొనవైతిని. తరుణాంబుజ నాకం దవ్వుగనుండుటచేతృభూోరకృ క్యంబుననాయింతి యుం "జేరిన దనిహృదయంబునకుం దోంచకపోవుట చేరను, దానిని భ_ర్ణ చారి కౌయిలింపంగానే యాపురుముండు దొ లంగుటచేతను "జేరు విరజాంబుజకుంబోలె తరుణాఎబుజవ నాకాంక రతకురాలయ్యెనని కలంచి ఆరనిమిషమంబునం జరిగినయాయనర్థృ ంబునందుం బరులం బెలువ నోళత్తపంటిని. వెం డియుసంశయించుచుం బిలిచితిని, కరుణాంబుజను బెదకించినం దొరక "లేదు, ఇదియె నాయె ఆింగినయర్థంబు, అయ్యెడ పీరల కింతభయంబు గల్లుటకుం. గార జఅంబునాకు నవగతంబు 7౧దు. ఈభ్ళర్ణ ఖదౌొరిక యెజకింగియుండంజకునుం భోజుడు. ప్రీ విరజాంబుజా 1 అయ్యెుడ మోర లిట్లు భయంవడుటకుం "౫ర౪ం "బేమి!ీ కెల్పం గలవే! గా చుక విరజాంసుజ, తండ్రీ, ! అమవోష్రాోరంబు తలంపునకు వచ్చినను ఛభయంబు వొడ స్నది- ఛ్రైర్యంబుం గొని వెచ్పెదను విశును, నే నొశింత యొడగలున నిలువంబడి యార్యకరుణాంబుజకు నర్చనావ న్తువు అందిచ్చుచుంటిని. ఆయ్లు పొధ్యాయిని మంత్రం బుల వరింించుచుంటడెం ఇట్టుండం సొంకఠడవునకు నయ్యెడ మాకు మవాష[్రారగబానం బైకనువట్టై ఊప్తా 'ఛ్యాయిని నడిగిన '“చేమియుం గానమే |! మోక అను మేమోోయని యనిమయెను. మతి యుం గొండొకళడవునకు సించావ్యాస్ర భల్లూక తరక్షు ఖద్దగజవరావాసూకరప్ర ముఖంబు లగునారణ్యకజంతువులు భయంకరంబులగునోళ్ళు జెజచుకొనియుం దొండంబులు వినరు కొనియుం గొమ్తు లొడ్డుకొనియు ఘుద్ద రించుకొనియుం బయికింగవినెను, అవ్వుడ రూక వంక రక్త్రంబులం నించిననరశిరుకషాలంబులం. 'నేకం బూని భూత భేతాళళాకిసీడ్దాకిని ్రముఖంబులతిఘాోరాకృళులు నరనంబుసలుపుచు మావంయిం బడవచ్చెను. నుజియొండు మైఫున నింగిముట్టు పోతుకరళ్లశో మవాఖీలంటై వ్రశయవయోనిథిరూ యనం బయోధి ఫాంగి వచ్చుచుండెను, మే భుచ్చటికి శేయునది ఛోంచక భయసం భ్హ్రమంబులం చోర

దు వ నభ చ చుం 851 యుచుం దృత్తరించం గడంగితిమి. అయ్యవనరంబున నాయాలయపఫునొకమూలనుండి యమ కింకఠాకారుం డొక్కరుందు "వెడలి చండతర వేగంబునం దచరుణాంబుజం -బట్టుకొనం బోయిన నది కడు బెగడి (గ్రక్కున నుపాధ్యాయినిం గాయిలించుకొనియె, నన్నుం బట్టుకొన వచ్చిన నేశు తత్తరదడంచుం జేయునది లేక సఖుళార!_రత్నీంజరే! రమీంవళే యిని య్నార్హనాదంబుం గావించుచు నాచేయి యందుకొనంచోవు నాభయంకరపురుషు నిం దొరకక చేతులు విడలించుకొని యింతళో వచ్చినళాగ సేన చేకుల వామయొుడలం భయవేగంబున మూర్చాశ్రాంత నయితినిః

భోజుండుం ఆవి! జేవి లీలావలీ! యేమికళోరసందర్భంబు. ఎవ్వండొ కతోరకర్ము6 డగు సాధకుందు మనళనూజారల నిరువురం నొనిపోవ నమయంబు వేచి తనవర్నికి నాగ రక కాంతాకారంబు దాల్చం బంచి దానిం నొని ఏ8 నియ్యెడకు రప్పించి యింద్ర, జాలంబు సూవీ భయవళిచి తనకార్యంబు ఖూర్ష్మ, ంబుగ ఫలియించక శరుణాంబుజం గొని చనెను. కల్మక్రమాగతు లగుదానదాసీజనుల నుపేక్షీంపం జన దనియుం గ్రాత్తనగ వచ్చిన చారిం జేర్చుకొనం గూడదనియుం బెద్దల నెప్పుటక్ళు ననురూపంబుగర్మబ్రవ _త్హింపం జనునుం

లీలావతి. స్రైణనాథ! మనతరుణాంబుజ యాకతోరకర్యునిచేతం చిక్కువడి యొట్టి కష్ట్రంబు లనుళవించుచుండునో! వమి నీయ దీని నవవారించెనో |

భోజుండు- జేవి ! లీలావతీ ! ఆయర్థంబు లెల్ల ం ద్వి చ్తవ్వీ ఇరికపింవజేల!ీ భన వతి భువనేశ్వరియె త్మద్రతణంబుకకుం బూనుకొప్రయున్నదె. తద్చాదవందనంబు. లిప్‌ యింటికిం జని తదీయమేమంబు: గాంత్షీంచుచుందము. పోవుదము రమ్హః

అనుచు నందజునిప్కాఫంకు లై రి

రనసంజివననాటకంబున డ్వితీయాంకము సమ్మొప్తముం నాలాల త తీయాంకము

వనంబున నొక యళోకపాదవమా క్రింద గూరుచుండినతరుణాంబుజి చ్రువేశించు మన్నది.

తరుణాంబుజం వెక్కి-వెక్కియేడుచుచు.. కట్టా! ఒక్కద్రేల్మిడి ఇిట్టిదురవస్ట్రకుం చాల్పడితిని. ఈపావపుంబడంతిని బ్రియనఖి యని నమ్మితిని. దీనిన్ఫుతమధుమయము లగు వచనములు వింటిని. అవా |! ప్రాణనమాన లగునకియల నందజ ననాదరించితిని. నావిధి 'వై వరీత్యంబున దుష్టబుద్ధి నాకుం జనించినయదిః "నేను ఛయంపడి కొయిలించికొన నన్నూ రార్భుచు. నవ్వలికిం గొనిచనినంతదనుక నిది ్కియనఖి యనియే యెంఛియుంటి,

తలి వినోదక థఛాకల్పవళల్లి తక్షణమున నన్నుంగొని యాకాశయానంబునం జగం దొడంగుడు. నిది కచటవధూటి యనియెంచి ఇది పీశాచియొ యత్షీణియొ సిద్ధకాంఠయొ యని చింతించుచు వెండియు " మించుచుండిన భయంబున న్నాళ్సిం జెందుచుం జేయునది లేక యిది నన్నుం బ్రాణములు దీయం నొనిపోయెడు నని నిర్ణయించుకొని చానితోం. బలుకుటకు వెజిచి. రాందగునది కాకమాన దని గుండె రాయిచేసికొంట్‌ని, చనినర్శాత్సి యంతయు నన్ను మోసికొనివచ్చి యూావనంబున నియ్యెడో నుండువుని డిెంచి దూరాగమనవ్రయాసంబు నవాపుకోొన నా పూపపుంబడంతి వోయిశయడి, అది వచ్చి న న్నేదురవస్థం బట్టింవంచోయెకినో యొజుం గను. పభువ'నేశ్వరీ! జగదంబికా! భవదీయపాదారవించార్చనంబున నున్న నన్ను సీపాప ఫుంబడంతి యిట్లు సేయ నుపేషీంచియుండుట సీభక్షవాత్సల్యంబునకుం దగనా ! బాల నగుటం జేసీ యట్టిభయా పాదళం బగనది యింద్రజాలం బని యొబజుంగక "మోసపోతినిః అక్కటా! యీమహవాకలోరమగవ 'నెడరునుండి తక్పించుకొనుట కనువేమి యున్నది" ఇచట నే నెవ్వనితో నేమి నెప్పుకొందును. అని యేడుచుచున్నది (ఇద్దజు ముద్దియలు వ, వేశించిరి అందొక తౌ పసి యిందురూపా ! కొన్నిదినంబులనుండి యాపావపుంబిశాదను రాశపోవుటవలన మనకు యేచ్చావినోరంబు సేయ ననువయినయది. వెండియు నదియవచ్చునో ! అమృళ్యుసమానుం డగుసాధకుండె వచ్చునో + చానివర్ని వచ్చునో 1 _ ఎవరు వచ్చినను మనల నడు” త్తి పెట్టనీరు మజియొక్క_ తె. ఓనిచంద్రరూపా 1! మొలబంటిదుఃఖుంబున మోకాలిబంటి నంతోవ మనుసామెక నీయెొడల యథార్థం బయ్యె- ఇంచుక సంచారంబుసేయ నిర్చం దంబు లేకండుంటకు నంతనంవడియెదవు ప్రాణంబులం చాయవలనీనకఠోరదశయందు నొకయూరట గలదా 1 చంద్తరూపహ ఓసి యిందురూపా |! వలలోందగు లంకొన్న మోలకును వచునకును గతి యిణనొక్కటియె, తొలిజన్ష్యంబున నేపావం బొనరించితి మొ! తత్ఫలం బనుభవింప నీ సావకర్మునివేతం బిక్కితిమి, వీం 'జేమి యొనరించినను వల దశువారు గలరా! ఇందుకుం జింతించి యేమి యుపవయోగము. ఇందురూజు పని! అట్లని మాననం బుండలేజే 1 చంద్రరూవ షీన్‌ మానసం బుండకపోయినను మన మేమి సేయణగలమే జీవంబుతో నుండుదమక సీయరణ్యంబున నావెట్టు సీవెట్టును జూచుకొనుచు నటు నిటుం దిరుగచుందము. మృత్యువునోటం బడితిమి. పండ్లనడుమం డగలుకొనం బోయెదముం అనుశుం గొన్నియడుగులం నడిచిర,

వష్టగళచ్చము శ్‌రికి

చంద్రరూజ. ('మ్రైలం గనుంగొని ఆశ్చర్యంబుతో.) ఓసీ యిందురూపా ! ఆబ్బ జె కనుంగొనుము, మన మనుభవించు ముండుదురంతం బగునం తొదంబుం గాంచి కరుణామయ యయి తాను దు!ఖుంచుచుండువనదేవరయో యన నొకచనజాకనయన యాయళకోక తరవుమొదట నిలువంబడియున్నది. శిర! ఈలళాబావా యాయకోకశాఖుకిం మ్రైశం బోవ్రనెలతీవియవో లం దోచుచున్నుది. దీనిం గనుంనొని యాళాభ్లయు మందమారుతచలి తంబు అయినఠనశాఖాకరంబుల వలఫునంజేసి శాతం గడంగినట్టు దోంచెడిని. పోయి డీనిం గను;గొందము రమ్ము. 'అని కొన్ని యదుగులిడి చూచి. పీసి యిందుర్లూపా ! ఇది యెక్కడి చక్కదనం బె! కెరా! ఎక్క డెక్కదనుండి వచ్చినవక్కని టెక్కులాడులం గాంచలేదు! ఈసౌందర్యం "జేమి? ఈరామణీం్శకం బేమి! ఈలావణ్యం 'బీమి! ఈరూవం జేమి? ఈవిలానం బేమి ? ఈయంగ్రత్యంగసౌొస్థ్రవం 'బేమి * ఈసౌకుమూర్యం జమ 1 ఈశాంతి యమి? ఈసౌం ఎపేమికీ ఈముం సేమి? ఈతేట యేమి? ఈనీ టేమి! ఇట్టివి యొవ్వ తెన్తైన నుండం గాంచినది లేదు

ఈశాంచఛామణిని బాగుగ నిహాపిం చిచూడుము. నకలకళొవరివూర్జం జగునమృుత కరబింబంబునకుం బ్రశిబింబంబయి యుస్రుముద్ద్లు మొగంబు సౌభాన్యలక్ష్మీ కఖిమతవివశి రోదారంబగు శఖినవసారనం టయి పొల్పొంచుచున్నయదిం మారథనుర్విభ)మ్యళ్తమ నంపాూదకంబులగు కనుబొమలు నూడుము. చక్కెరవిలుకాండు క్కొను'చేర్చునం దన యంగుళులచేం దీరిచినదందంబునం గరము మనోవారంబుత్తై యొప్పెడీని జాళా! దీని కన్నులయందంబుం జొచితివటే! అతి నిబిడవక్ష మాలికానుభనంబు లై వికచనవన్షైరవ వనకాంతివొూరంబుల వెల్ళిగొల్పుచుం గరంబు భయంవడినబాలకురంగియుంబో లె. 'బెదరు గదరుభుం దరంగికంబు లై యొప్వుకటాకవీకణంబులం బొలుపారుచు నతివిశాలధవళ దీర్ధంబులై వ్రణయరన పరీవావామంశరంబులై వెలయుచున్నవి. అన్నన్న!. దీనికం రంబు౨ గన్న నాశ్రాన్న నవిలుకాని ఛంఖుబునకు ముమ్తాజు మాటోొడ్డి యోడించి విజయ కంకణంబులు చొల్‌చినళేకలో యనం బొలుపారులేఖ్యాత్త్ర్యయంబునం. జేలంగుచున్నదిం ఈ యెలనాగ జడంజూడుము, జకునభెాగపగతిం లై. కాలభుజంగంబు నంగంబునం దోంయచు నలిసీలదీర్ధం టై. యొప్పారుచున్నయది. ప్రవాళలతావరి పటలం వైయొష్పు నధరంబుకోమలత జెవ్ప శక్యంబు గాదుం చావులకలు గణింప నంననతంబు లగుచుం బీన వృత్తంబున్తై యంచిళచారు తాసారకరంబుల్తై మృణాళవిరంబులం బోలియాన్నవి. ఈ మించుబోడి పార్శ ర్చంబులు చేతుల బేం దుడిచినట్టులు కరము నున్ననయి ఇెన్నుమిగి లెడిని. శూశార! దీనికరతలంబు లభినవవిక చకల్దాకోదరసవో దరంమి లయి కర మనురాగంబు౦ బొడసుపెడిని. ఈసింగారపుంగనివదంబులు. పల్హివరుచిప్రూరంబుల మోటుచున్నయవి నడుము చూతమటన్నం. గానము, ఈయెక్కు.. 'దేమనను! దీనికటి నైకఠంబుతో;

వనినోదం--2$

కిక వినోదక థాకల్పవల్సీ గయ్యముసల్పం జాలి యున్నది, ఈచిడయూరువులు మలిచివేసినవాటక_బ్టంభంబులవ నెన యనం జూలు, అడుగులు స్థలకమలంబులె యనంబోలు, 'బేవాకాంతి సంఠప్రహాటక దువరుచివూరంబుల నఖ్గులడిశల వెలింగించెడిని, ఇందురూ'పా! ఈయిందువదనకుం గలిగిన యనవద్యరూవనేఖావిలాసంబులం గన్న సర్యనర్వంసహామండలమండలాధివతి తనూజా తునిం జేవట్టి యొల్లభూవలథవల్స వాధరలు 'దాన్యంబు సల్ప ననల్పా మోదంబునం జెలంగు చుండవలసిన ట్లున్నది. ఇట్టి రామణీయకశరణం బయినయీరరుణీమణి సర్వసుభగలతణో "పేక యగనది యిజ్టిశోవసీ యావస్థకుం సహాల్పడవలసీన టన నిశ నులకతణంబులకు నతి కష్టంబ ఫలం బని ఇెవ్పనొవ్వు ఇందురూబ, పీసి నీనుడువులు యథార్థంబులం ఈయాభిరూబ్యనిధిం గాంచిన దాదిగ సీవనికతో ఇెయ్యంబు. సల్ప మన నయ్యెడు. మన మేయేబందుగులం. బాసీ నారమో; యాయాబందుగు లెల్ల సీచందనగంధియ మన కని శోంచుచున్నది. ఏతద్దర్శ నంబున బంధుజనవియోగదుఃఖంబునుశాంతిం జెందుచున్నట్లు దోంచెడీనిం చంద్రరూవ ఓసి యందురూపా! ఈమానిసీతిలకంబు నాకారంబుం శాంచినంకన సృాదయంబున నానందరసపూరం. బుప్పొంగెడిని.. డీశినరసకుం జని. దీనినల్టాదనుథా థారలం గోలిన నింఠకంబి శెంతో సంకనంబు గలుగును, పోవుదము రమ్యం అని యాతరుణాంబుజయుండు నథో కపూదపంబువెంకకుం జేరిరి చంద్రరూజ, పీమనోహాిరణీ! ఎవ్వతె నీవు! ఇవ్వనటేవతవే! పువ్వులంకాని నెడ చాసివచ్చియున్నరతి యనుజవ్వనివో ? మశుజలోకంబుం గనుంగొననే తెంచిన నాగవనజి నయనవో! కానినాండు పుణ్యంబు శీణించి భూమికిం జాఆతినబేవకాంఠవో ! భూమి యందుం బడినతారకవా! కా బేని యాయతిమానుషంబగు రూపంబు మనుమ్యకామిని ెక్కడిది! పీ యిందుముఖీ! నిన్నుం గాంచిన యూథవరిభిస్త్రం బయి సింపానంరుద్ధం బగుగజరాజవధువువిధంబునం దోంచుచున్నది- కరము శోకగారంబున సీనిగడ్బునిట్టూరు ఫులు సోకి యీాక్రరంగటం జెలంగువృతంబులవల్ట వంబులు దద్థంబు లగుచున్నయవి,మాకుం గలిగిన యాదురవస్థకం లె సీ సంభవించినయవస్థ మంియం శోచ్యం. బయి కానంబడు చున్నయది. మన మందలు మివ్పటికి నమాననుఖదుఃఖలముం నిన్నుం గనుంగొనినంఠన నీయాభిరూ ప్యాదులకు నచ్చి మేము నీకు నకియల మైతిమి, చ్రీయనఖులకుం జెప్పినవో దుఃఖంబు సంవిభక్తం బయిన తెజంగున సవ్య వేదనం బయి యంండుం గాటె, వరుణాంబుజ, (వివ్వకన్ను లెత్తి చేంచూచి, వమియుం బల్క-౦జాలక వయం బయింగెబొడము చుండు చాన్నంబులు దుడుచుకొని 'వెళ్క్ళు-చు దగ్గ త్రికతో),

వమష్టగు ళ్‌ చ్చ ము కిక5ర్‌ షీయవ్వలారా! నావ్ఫ త్తం "జీల యజిగెదరుు కరము వరితావకరం వైనమన వృత్తంబుల నొండొరుల "వడిన తెలిసికొని మనము దుఃఖించుటకంటి మజేమి 'నేయం గలము, మిమ్లుం గనుంగొనినచాదిగ నాకు నర్వబంధజనంబులును నమివమునకు వచ్చి నట్టు లున్నది. అయిన నాపాషకర్ష్మురాలు మరలివచ్చునంకదనుకచేకద మన మొక్కొక్కరిం జూచుకొనంగలము.. ఇందు నియ్యుడకుం 'జేర్చినీయాపావండ కామిని యాత్తాభెలషితంబగు జ్‌జేని యొకక్రూరకర్యంబునకు నందజం బడలువడం చ్రోోయదా! మోరలు సీచేరియుండుసారనవదనలును నావలె సర్వవిధభోగంబుల ననుభవించుచుండి విధివిహితం బత్మిక్రమింపం జాలక యీపాలనులకుం జిక్కితి రని మానసంబునకు? దోంచినయది.

(జేవథ్యంబునందు) సీయిందువదనా! నిన్నుం గనుంగొనిన చాదిన మాకు దుఃఖం బులం నివృత్తంబు లననట్లును సీవ్రు మాకు సర్వవిధబంధుఫావంబులు గలదొనివలె నున్నట్టులును మావృాదయంబులం దోంచి సీసౌందర్యాదినుగుణనం పదలం గాంచి మిం చిన యనురాగంబున నీకు బాసికలమై మెలంగుటకుం గడంగి యానుఖం చొక్కనిమి కంజేని యాదరణీయం బని యెంచి యంచిశప్రేమభరయున ని నాన్ష శ్రయించినారముం మమ్మాం చాసికలనుగాం నోనీ మాభవంబులు సార్థంబిలు చీయం జను

చంద్రరూహ ఓీయవ్వా! బవుశాలంబుగ స్మముచ్చులచే చ్రుచ్చిలింపంబడుచు నియ్యెడకుం 'జేరియుండునండజగామిను అందణును నిశ్న్యం జూచి శమకమ్మావ్వణయభరం బుల 'వెలియిడుచున్న వారుః

తరుణాంబుజ (ఆపరానికోకంబుతో) వద్సై వమా! సీయొనర్చినకఠోరవృ త్తం బున కేమనవచ్చు! ఏ నొంటరిన ేదేని దుర్టశాపంిణామంబుం భొరయకుండ. నీదీనలగు ననాథుల కష్టంబులసయికము చూచి వేదనవదునట్టులం నాఠుం కల్పించితివే. ఈనీదుఃఖి చాననై పుణ్యం 'చేమనవచ్చు!

కర్షకషాల ఆంధక్రనాసిక యను పామండకన్యకతోం బ్ర వేళించి

ఓచాలిళా! ఆంధ్రనాసేశా!.. సీజనకుండు కఠోరకపాలుండు;. వ,తొనుస్టానం బవశ్ర్యమించిన కాలంబునం గాలహ్షై రవ్చని కొనంగెదనన్న వ్రథ మోహహారంబగు వకువు నంపాదితం బగుటం జేనీ కరము సంకసించుచు వీవినంచు కృష్ణవకుచతుర్దళి గాన తన సంపాదిత వశునముదయంబు నువవారంచొనంగి క్రై రవునికరణ వడయం గడంగి తదీయ సమ్హాఖంబునం బూర్యానుమ్రేయంబు లగు కొన్ని రంత్తంబులును మంత్రానుస్టానంబులును నల్పుచు నన్నుం జూచి యోసి! సీచాతుర్యంబుమెమి సంపాదించిన వధ మోహహోరపకు నే కభ్యంజనస్నాన భోజనాదులు నిర్వ ల్హించంటేసి వథ్యచిమ్నాంబులతోం జాల ఫ్లై రవునికి మోలం గొనిరమ్ము: తదనంతర మవిచ్చిన్నగతిం దక్కుంగలపళుసముదయంబును. దాని

856 వినోదక థాళల్పవల్లి వెంబడీనో నిలిపి యుంచవలయంను. 'వైళంబ కార్యం బనుష్టింపు మని యాజ్ఞ చేసిన వాంయ కాన నీవు తొలుక నాయీకోశపాదవము నధష్శివ్రదేశమునం గూరు చుండిన యతిరూవవతియగు "ెలజవ్వనిం దోడ్కొంని పోయి _త్రైలాభ్యంజనాదులు రచించి స్మ్నాశం "జేసి తై రవాలయంబునకుం దోజ్తెము వీను నీకక్కుగలవారి వారిజాననల నమ్యైొయ్యుడల నుండువారిం గసంపుగం జేర్చి తోలుకొని వచ్చెదను. ఉచికకాలంబునం బూజ కభ్యంకర ముండంజనదు, పౌమ్ల+

ఆంక్రనాసిక, తరుణాంబుజకడకుం జని. పీనీ! రమ్మని భుజంబుం. బట్టి తినుచు కొనిపోయెను- చంద్రరూపయు నిదురూపయం. భయనం భ్రమంబులతో నొండొరుల మొగంబులం నూచుకొనుచు. పీసీ! వీమి యీావై వరీత్యము? శటకటా! అఖండమహీమం డల మండలాధిచతికనూరుండు చగాయజనితస్వేచంబులం గడిగి వట్టుకొనం దగునీయన వద్య రూపో పేకయగువట్టధ ద్రు, నికూంతుహా స్తవల్దవం బీచంచాలకన్యకాకరంబునం బట్ట వడవలసివచ్చె. దీనిడళ ఇఆ౦చంగూడలేదు. అవాహా[ ఆని కన్నులం మూసీకొని విలపించు చున్నారు.

కర్ణకాల పీసీ రాజకన్యకలార! నీల దానియవస్థ కనుతపించెదరు! మామిోయవ స్థల మారు సూచుకొనుందు,. ఈయెదుటనుండు చావరాతివయిం నొంచడూరం బరిసి యది డిగ్గం ద త్చాంతంబునం బొడనసూపుమువోవటవిటపి వామ పార్శ సంబునం బోవుమార్మ్మ ౦బున నీకొండకోన లోనికిం జనుండుం కదలుందు. చంద్రదూపయం నిందుళభూవయుం6 గదలిరి.

కర్ణ కపాల, పీసీ! రాకన్నియలార! రండు ఈయుందువోవువారి ననునరింపుండు, ఆత్మ గతంబునా నానుడీవినవచనంబులు విని వచేయువదిలేకదీనాననలైై యావనజాననలు చారివట్టి యేంగుచున్న వారు. ఇందజ నిందువదనల "నేకళాలంబునం బలియిచ్చి లైరవుని దయవడసీ యీ లోకంబున నకంటకంబుగ విశంకటనసుఖం బనుభవించం గలదానను' తలంచుకొన్నప్పుడు న్వర్షాదిలోకంబులకుం ఛియానితో చేలగిదను. ఇచ్చకువచ్చినన్లెల్ల సీభూభువనంబున నఖిలరాజశేఖరదూడజామణిమరీచిచుంచిక చరణామై నాయ్యకునితో నుఖంబుం గాంచెదను, ఇంతయెైన నాకం బడయరాని జేమున్నది* (అని వికటన ఇక్రీనంబు నలుపుచునడిచి కంకించుచునానాయకుందు తరుణాంబుజం గాంబెనేని తదీయ సౌందర్యం బునకు వంచితుందడైై వంచశరసాయకవ్య ధావివశుండు గాకపోండు, అట్టయిన నాకనికిం బ్రౌజావోని యగునుః శాన చేనతిజా ల తతో చాని నళనిదృష్టిపథంబునం బడనసీక రట్షీంఛు చున్న దాననుం విరతొంబుజం బట్టుకొని తేవలయు నని గడం30 గాని దానిం బట్టుకొని 'దానిసౌందర్యంబుం గమంనొనసేనియు నిఠరండు నియమవిభ)క్షుండు గాకపోందుం

మప్పగుళభుచ్చము 8? జె పవవశమున నాకన్యక ఛిక్కువడకపోవుటయ మేలయ్యెః అది చిక్క నేని. దరదణాంబుజు నొంజె విరజాంబుజనొండె శ్రారవోవజోరం బొనరించి చానితో సవా శ్రసంఖ్యాజకి వ్యూ్తిం గాం చినకన్యకానముదయంబుం బలివెట్టి తక్కినచానిని దనకుం దరుణిశాం ఖే కొనును, అది దొరకమింజేసి నాకు "'మేలయ్యె, అనుచు హ్రైరవాలయంబ్యుత్రోవం బెను,

ళు చంద్రరూవ (దఃఖించుచు) పీసియిందురూపా! ఈ పొపకర్తుండు ఇందజరజందన గంధుల నొక్క-వ్రేల్మిడిం ధ్రాగాంబులు నొనంబోయొడిని, ైవంబు వీడు సేయుకతోగ్ర కృత్యంబున కోర్చున టే! ఎన్వని'నేని నొక్కమవాబలవరాక్రృమసంపన్నుని నక్తటినడ్డ వడంజేయచా? (ఇలకంజూచి) పసి! యిబె కనుంగొనుము, ఈవాలుకొన్ధలంబున నొక పురువన త్తముని యడుగులజాడలు గనంబడు-చున్న వి. ఈ పాదంబుబు చతురుదధి చేలావల యికంబగు భూమండలంబు 'చేలునతిళ క్ర్రవిభవంబు నూచింవం జేనెడిమవోభాగ్య శేఖలు గలిసినవలి యతిమృదులసిక శాస్థల౨బులందు విశదవడు చున్న యవి ఇందురూవ (నంతోవవడుచు) చంద్రరూపా! నీయొనర్చినతర్క_ం బఘ్యదయో దర్కొం బయ్యెనని యనకొనియెదను, ఇందజణ కిందుముఖులకు; నిరవరాధలకు; నిరువము రామణీయకనిధులకు; నిరంతరనియమవరాయణల; క తిశ్రూతచరి శ్ర? కానగలిగినందే కాల , మాత్త్యభ ర్త లంగూడి నుఖసాగరంబులం జేలంగల వారలకుం; బ్యుత్ర్తపుత్రి క పొత్రదౌపా శ్రాదినంతతులం గలిగింవవలసినవారఅ; కొక్క శాలంబునం దిట్టికళోరకర్య ంబునం గంరం బులు దటుగుసావానకర్మ్మ బు నపాంవక _ట్రైవం బెవ్వనినొ మయొక్క-రాకొమురుని నియ్య డకు రప్పించినట్టు లవగతంబగుచున్నది. మనము సాధకుండు వ _త్హించ్చుఖైరవాలయంబు సమిపమునకు వచ్చితి మని తోంబెడిని. అల్జబె వినుము కార్యత్వరాకులికు శై నకొందణ నంలావంబ8లం వినంబడుచున్నవి= ఇరువురును, (భయసంభ్ర)మంబుల నంజలిబంధంఖులతో . విమాలిత నేత. జె ప గజేంద్రరతకా! ద్రౌవదీమానపాల! ఆవన్న జకరకా దీకావిచతణ 1 గ్‌ అజరానంధుచేం దొల్లి యఖిలరాజు చశ్ర్యమున వైనభయము నవ్రగతిని శాప స్రోచినవెండ వోవంకజూత్తు దీన లగుకన్యకల: లోవ 'జేవ యిపుడు రాజపుత్రుందును మంత్రిపుత్రుం డును ట్ర, వేళించుచున్నారు శాజపుత్రుండుం. క్రియవయన్య! స్ర్రీవథమవిో పాతశం బొనర్చ్పంగడంగినసాధ కండు సీదిన మదయళాలంబునన వచ్చినవాండు గుడియందు శైరవవూజయు. నుక క్రాంకంబయ్యి. అజ్ఞ జ కనుంగొను మువజోరంబున న్హైరవుని శెదుటం దలలుకజుగుటకు౦ గొలంువకంటులగుంపులు నొళయెడం చేర్పంబదుచున్నని, నున మెన్వందృస్ట్రే గంబునను

859 వినోదక ఖథఖాకల్పవల్లి దగులువడక కుప్పించి యెగసి శ్రైరవాలయంజులోనం జేర యేకతంబున నుండి కాయల వనులుం గనుగొందము-(అని యిరువురు నాట్యంబున 'జేవాలయ్యవ్ర వేశం బభినయించిరి) రాజపుత్రుండుం ప్రీయవయస్య! కనుగాంటివా! ఈవోోరకర్వుండగు సాధకుండు ఖే రవునెదుటు రక్తకునుముమాలికలును రశ్తచందనంబును రశ్తాంఛుకంబును నింబపల్ల్రవరల్ల జంబులు నునిచి యేక్కార్క చిత్తుండై శ్సైరవు నుపాసించుచున్న వాండు, అదిగో! ఆకోవెల 'మొనసాలన చండాలకామిసీవ్రచోదికంబుర్తై యభినవయావనానిశరంబులు "కాజు “మెబుంగుల తెజుంగున.. వచ్చి చేరుచున్నవి- కట్టా! వీం జీకలువకింటులయెొడం గరము క్రూరకర్మం చాచరించం చోయొడిని. ఇవ్వుడ ఏీనిం దలదునిమి యామెలంఠకలకుం చ్రయంబుం శావించెదను. (అని ఖడ్డం బొల వెంకికిన)

మం ల్రైపుత్రుండు. యువరాజ! త్వరవడకుము. మవానసంబునం దొరికశినకుంజేలు శ్రుందుగం. దప్పించుకొనునే! పీం డెక్కుడకుం బోంగలండు! పీం దవరాధథంబు శ్రేయం గడంగినవ్వుడు దండింతువుగాక।! క

యథానిక్షిష్ణుం దగుకతోరకపొాలంందు చ వేళించి,

శథోరక పొలంండుం నీమి యిది! శాలయావనం బగుచున్నయది. నిర్జిష్టకళాలంబునన చ్రథమబలి నిర్వ్తింం జరుకు. నంధ్యాసమయంబు దగ్గఆిల్లుచున్నయది. జేవతోద్దిక్టం బయిన్నవ్రథమవశువుని నిందనుకం నొనిశేవబడినయది గాదు

నక్వరముగ నార్మత్తనాన చ వేళించిం ఆయ్య చ్రశమోపహారం బనినిర్జిన్టం బగు వశువుం చెచ్చితిని. ఈయెదుట నుందునిర్జ్యరంబిన స్నాళంగావించి నిలువంబెట్టి యున్నదానను- దొని కలంకరింపం దగు వశ్త్రమూళ్యాదుల నిచ్చితిశేని కృతవధ్యచివ్మాం జేసీ తోడొ్కొ-నివచ్చెదముం

కఠోరక-పాలుంండు, బాలికా! ఆంత్రనాసా! సీ కీఠార్యం బన్పగించి సిజనని యెటేంన?

ఆ త్ర నాసం ఆయ్యు! టి ఖమవళు క్ర,యోజ్యంబు లగుళార్యంబులకు నన్ను నియో గంచి తక్కిన వశుసముదయంబుం దోలుకొనివచ్చి యొకయడనీబేవతాయతనంబు ఇదుట నిలిపి కొందజు మూరంగపీరుల వారికిం బళశరము౦చి వైళమ నిర్భ్యరజిల్వరబునం ఉజానమాజీ ద్రశ్రమవశువుకడ నిలువబడి కద్వథ్యచిన్న్నాంచోలు 'జీ' నన్ను9+బరచినయపి

మష్టగుభుచ్చము కక9 కళోరకపాలుండు, అ ట్టయిన సళే! న్వరితముగం బకువుం గొని రాం జనునుం ఇవె చాని కలంకరింవవలసినమాల్యొాదులు! (అని మాల్యగంధవ త్త 6బు లొనంగిను ఆం్రనాన యవి ల్రైకొని 'వెడలిపోయా ) రాజప్యుత్తుడు. వ్రీయవయస్య! అ చ్రథమోవవారపళు.. వెట్టిదో చూతము ఫూర్వము కాంతచందనుండు నుడివినభోజతనూజాత మై యుండునేమొ! చానిం దిసి కొనిరా సాధకుండు వోయి యున్నట్టులు నెప్పియున్నాండు గాదె! మం అి,శుత్రుడుం యువరాజ! ఆకుమారికామణంలలో నొళ్య_ తెయొ యిరువురొ దొరికినందువలనన యీ పాపాచారుండు వ్రతసమ్మాప్లి నేయం గడంగినవాండు రాజపుత్తుండుం కట్టా! ఎంతటిదారుణకర్మ్మంబున కొడినట్టినవాండు. వీనిం బట్టి యారాజకన్యకకుం చ్రయంబుగ శిరంబు తెగగొట్రి యీశ్రై రవునికిం బలి వెట్టినంగచా! రాచవట్రినగుటకు ఫలంబు! ఇట్టినమయంబణున నీ బెట్టిదంపుంబని యొశరించి యాభోజుని ముద్దలవట్రి నిర్వా బ్రబియ్రేముంబునకుం బాశ్ర్మం బయ్యొదను* భో జరాజకనూజాకలం నిరు వమరూపసంవదలం దద్దయు6 'బెద్ద అని వినియున్నారము గాజ!ీ బహువినములనుంటి వారలంజూడవలయునన్న కోరిక గల దది యానాటికి సమకూరినయది+ అని మాందుకుం గొన్నియడుగులిడి దృష్టులు నిగుడించి మవోళ్చర్యంబుతో, కి చ్రీయవయన్య! చూడు మదియ కాంబోలం భోజునితనుజాత! అయ్యా శే! ఈతొయ్యలి యియ్యిలాతలంబునం గలలీళావకులకుం దలమిన్న మై యున్నది. ఊం ఈమగువ నృ్రృబింవ నలయిందుండె ఛారృవదంబు నంబెనో కోమలి నృష్టి చేసినయకుంఠరసో త్దరుం చావసంళుందో శామిని చాసునూస్తు)దే నిశామముదంబున6 గల్లంజేనెనో శామరచూలిసర్హమునం దన్వుధి దీనిని బోల లెవ్వరుక్‌ * ఇార! ఈకాంతావుణి మత్తమనుత్తకాళిసీలతుణంబు లమరియుండుట చూడం జూడ నానందంబు గల్పించుచున్న యది, గీ చెతాము పొ భాగ్యలక్ష్మీ -మొదటినెలవు; వాలుంలగన్నులు వాంచల్యవానపదమం లంగశంబులు అావణ్యరంగభూము, అంద మతిమాత్ర్యలోచనానందకరము- చ్రియవయన్య! ఈవనజాతనంయనామణి కితరతరుణులకుంటబో లె నృష్ట్యుపకర ణంబు లుండవని త్లోంబెడిని+ ఊఉ. అందము లెల్లం జేరి యొకై పని కాళ్ళతిం దొల్ఫి ఫూల్చేనో శ్రందగురామణీయక మె 'శామినిమై యిటు లుద్భవంఛెనో "

860 వినోదక థఛాక ల్పవల్లీ ఉపొందగులతణావళు లె ఉపాల్తిశరీరముం గాంచి మించెనో చందనగంథివంటియెలజవ్వని “నెందును 7౧న నే నిలకొా ఓంిచెలికాండ! ఈసరార్టంగసుందరియాఖిరూవ్యంబు "నేమని వర్షించంగలవాండం టాం ఆంగన చెన్నడల్‌ గనివ నంచలు గర్వము జెందంచబోల దీ మంగళభరూవపల్క్కూలకు మానము దాల్బంగనా పికాళి యీ యంగమృదుత్వసంపదకు నశ్శనమానము లొను మాలకుళ్‌ ఛృంగళిరో జరూపరమ క్రిమి. దూరము వేయు లత్షికిక్‌ మజియు సీయందలబునకుం దగినయట్టు లీయిందుసుందరముఖికి చాల్యంబు వీడి శారుణ్యంబు వొడసూపు చుండుట కరము మనోవానము. ఎట్టఫిన? గ్‌ రమణజణినును మోవి: గినలలయరాగ మంటె చాహాువులు కోమలమృణాళదోవాదములు యావనము లోభనీేయయమై ఫూవుంబోడి "మేనం సిసలయ మట్టులు మిసేమిం గనియె. ఇట్టి త్రిభువతై కరక్నంబునకుం జెట్టకేసి పీర లెట్టులు దప్పించుకొనం బోయెదరు! "నేవథ్యంబునం జీ య ల - వాండు. ఈమహాయజ్ఞ్యంబున కునయోగవజిననీఠకనువ్రు సార్థకంబు గాదె! నట్టిగుండె చేపే కొని యుండుము. ఓసి! ఈఊూంత్రనాసికా! ఇది మరణంబునకు భయంవడి మూక నొందుచున్నయది. వీను దీనిం బట్టుకొనియెదమ, స్ట వథ్యాలం కొారంబలఏఎకరింపుము. రాజకుమారుండు. చ్రీయవయస్ఫ! ఇట్టిసౌధమ్మార్యైశ సారంబగు వస్తువు కడు నిడుములం బడుచుండం జూయచు నుపేత్సీంచియ రదుటకు మాననం చొవ్చక యున్నది, కడువడిం జని యాకమనీయగా త్రను గాజియంపెట్టుపాపప్రుందిట్టల నుట్టిదడినట్టులు ెట్టనం దలలునొట్టినం గాని సమాభానంబుం గాంచదు. అని ఖడ్డంబు ర్యుళిపించుదు ససంభి)నుముగ ౭ండువదము లరిగెళు,, మంత్కికుమారుండు. యువరాజ!క్వరపడకుము అశ్ష్రైన నీసాధకుం డూడని, బాడ్రు, అపరాభము సేయంగడంగకయ దండించుట రాజధర్ష్మంబుగాదు భగవలికరుణవలన నీ 1 ల రాజనుతారత్నంమి మూర్చాజ్రాంతయొ యుండునది ప్రాణంబు విడువదు, ఉప్ప కొనుము. దీనిం బేవతా యతనమథధ్యంబునకుం దీసీకొని రానిమ్మం చేవథ్యంబున రోదనంబు వినంబడి యడంగిన నందు వెండియు,

మష్టగుళుచ్చును లం! కటకటా! షీప్రియనకి! నీ కీయనవద్యంబయి యఖలజనవిలోభనీయంబగురూవంబు గల్పించుట యిజ్రియతిపావమగు చారుణదళావివర్యయంబుం జెందుటకుం. గాబోలు! నిన్నుం 7ాంచుచుండినయొకతణంబు నుఖంబులెల్టి నొక్కుట మమ్తుం బొడివికొనునట్టు లంండెనే! ఇట్టినిన్నుం చాసి యెట్టు లో ర్తుముం పీకన్యకారత్నమా! సీ చేయభఖండ మహీ మండలమండలాధిపతికిం జనించినదానవా! ఈచండాలునిపాలం బడతివి! వకారణంబు ననొ మాస్తాణందులు వోవుటకు మాకు దుకఖంబు గలుగ లేదు సీస్తైణంబులకు దుఃఖంవ దుఖింవం దీర కున్నది. సీయాకునుమునుకుమారం. బయి లావణ్యసారం " చన తనువున శే దేని యొకట్రారకర్మంను జంగినచో మ మ్హోకటికవాండు 'వేబుగు. హింసీంచ వలసీన యక్క_ర లేదు, బెట్టులు గట్టులు గుట్టలు నరయిరము రోదనముసేయం బూను సీ దురవస్థ యాకట్టిండిచండాలురకు నక్క_టికంబుం గలిగింవక యున్నది వ్మొవ్మియసఫు | వ్మాప్రియసళ్లో | నీచం ద్రనుందరమగు ముద్దు మొగంబు నితం గన్నులం గానముగా! వో చైవమా! కఠోర! యూాయకళోరయావన నిట్టు సేయుట న్యాయనూ |! పిభూతంబులార! యవాయతి పావవర్తనులం బట్టి మట్టు పెట్టలేరా! ఓజేవరలార! ఈధర్మ్మ కీలను రత్నీంవంజనచా! ఓయనాథరతుళా | ఓీయా శ్రి ఈరతణదీమోగురూ! జగన్నాథ! అవద్బాంధవ! అఖిల లోనై కళరణ్య! గళేంద్రరతుకా! ఆనాందు పాంచాలరాజతనయం గాచిననీవె ఈ చాలికావతంసంబుం గావం గలవాండవు అయ్యో! నాక్రియసఖీ! సీకుం జేయునతిభూరి రా అంకారంబులు నీవుసూచుకొనకుండ మూర్భనీకుం ్రియనఖియై యుడ లెబుంగకుండం జేనె, నీవు ధన్యురాలపు, ఈయతిపాపంబుం గనుంగొన 'మేమేమ్‌పొవంబుం శావించినారమో? పీపొాపాచారలార! ఈమాలతీలక్‌ మవావాత్యయందుం దగులునడి రులపయిం చొర లాడుట కరము దుఃఖకరంటై తోంచలేదటే! మ మ్మిందజం బలియిచ్చి యిీలేంగ్‌మృను వదలి పెట్టం గూడద టే! ఓచండాలలార యాభూభువనలక్ష్యీని న్లైరవునికిం బలి'పెట్టుటకుం గడంగినమాళిరంబులవలి నడుగడుగునకుం గడువడింవిదుగులు వడుంగాత, ఈ్నఖైకవుండ మి మృందజం గ్ర్రందుగం బొలియించుంగాత, ఓని! ఈనీమంతిసీరత్నంబును. నకలలోక పూభాగ్యసారనిర్థాణను హైంసింపం గడంగిననీశిరంబున నకాండవలితం బయినయను దండంబుభాతి నీగండళిలల సీవనజేవతలు ఎడద్రేయశే! వోవ్రైవనూ! థర్మ్యంబు నిర్ణూలం బయ్యునా! వీ ఇంత మొరవెట్టుకొన్న 'చేమియా ఫలంబు గానమే! అయ్యో ! అయ్యో | వనమిసేయుదును! ఈ పావపుంబడంతులం మరణభయంబునమూర్భం గాం చియున్ను శాసష్లాం; జంచలనయనం; బంచళరునిచేతిచిల్కను; రక్తవస్త్రంబుగట్టి రక్తకునుమమాల్యంబులం శెట్టి యజకడంబట్టి నరవిటం గరంబులు సొనిపీ తిగచుచు ఫైరవుని ఫపురోభాగంబునకుం గొనివచ్చుచున్నవారు, కట్టా |! ఇళం గతి యేమి? అంధకారం బింక లోకంబు నాన శించుకొనును,

స్‌్ర2ి వినోదక భక ల్పవల్లీ రాజపఫుక్రుండు.(కరుణతో ప్రియవయస్య! కంటివే ! ఈరాజకనూజం గనుంగొని దీనిదారుణాదళశకుం బరితపించి దర్శనమ్మాత్రనుగుణసర్భా ప్రీత లయిరోదనము 'నేయురాకన్ని యిలలో శాతోదరియతిరూవబగుణగణో "పీత యొక్క తె గదు వాపోవుచున్నయనసిః మం త్రైపుక్రుండుం ఈమానవలోకలక్ష్మికిం నలిగినకష్ట్రంబుం గనుంగొని తరుళిలా చ్రముఖంబులును దుఃఖంచునవి వోలెం దోప మైతవ్యంబుగలవారలు; నవనీతవ్చాద యలు; నబలామణులు, నుక్కివం బెజుంగనివారలం; చక్కెారచొమృలంం; చొక్కిపొర లాడుట రొక్కుచయే! అంక యథానిక్టస్ట యగుకరుణాంబుజ 'పామండిళాధృకయై త్ర చేళించుచున్నదిం కర్ణ్మక-పాల, పసి! యిశ నేడిచినం దీరునా! ఎవ్పటికింగాని శాలంండుు మ్రింగం గాచియున్నవాందు. ఈమహాయజ్ఞ 0బున కువయోగవడు నీతనువు సార్థకంబుగాచె! గట్టి గుండె చేసికొనుము. మరంణంబునకు ఛయంపడకుము,. ఇంచుక కష్టంబున కోర్చికొనీ మించిన విశ్వర్యంబుం 7ాంచుము బ్రౌవాజణోత్తమూలం రచియించుమవ్శ క్ర తువులంద్రుం శ్రుశువాకం బగుషశుసముదయంబునకు న్వర్దంబు వోలె నిందును త్రైరవోవవారార్థము నిసాకలగువారలకుం దదీయలోక స్తా ప్పియం న స్పైశ్వర్య్భంబులును గల్టుట నిక్కంబుః అఆయసరిమ్నికైళ్వర్యసుఖంబున కీనరకలోకసుఖంబు లతితుచ్చంబులు. సీకు "వేనుబ్రియనఖీ మైనందు కీయఖండనుఖంబు సీకుం నల్ల 'చేసిరినిం (అప్పుడు సభానదులలో నుండుభోజుఐండు మవోగోవంబు దీపింద నట్టవోనంబు "చేసి యొడలు వడంక కటము లదరం నన్నులనుండి యగ్నిశణంబులు రాల నౌడుకరచుచు నడిదంబు సొఅవెటికి ర్యుళిపించి యూసీ! నాముద్దులవట్టిని ్కీయసఖి వేమంబుం దాలిచి "మోసపుచ్చి యవహరించినదాన వీవ కావె అబలాజనంబును బ్రుబలకరమాయవే. వంచి చినసీసామర్ధ్యం చివ్వు జీయెడ నీశిరంబు నికి యిలకుం బలిపెట్టం గడంగిననాకడ చేమి 'నేయంగలడో చూతము. నిన్నుం బట్టి తెగంగొట్టక నారోహోవేశంబు మానదు, చిక్కి తినిగా నాచేశ! ఇం *ందుం బోయెదవ్స, కన్నులు'చెరవని యిచిన్నిమస్నీ నులకొమరికలం జంపి యేలోకం.. చేలవలె నని యనుళొంటివి నావెక్ళనంపుంగక్కనంబు దీజ ని నొ్నక్కొాక్క్ట్కయవయవంబును ఇెక్కలంచెక్కూలునం దలిగి యిక్కన్యకామణుల వెళ లుడీ "పెదను, అని నటలు బెజికినసింగంబుశరణి వాటోపించం గాళిదొనుండు మహారాజా? ఇది “నాటకము 7గాని యుథార్థ్థ 0బు గాదు, నిలుము! నిలుము! నీమనోరథంబు లందీర్చురాజక్రమూ రునివరాక్ర్యృమయంబుం గాంఇెదవుగాక. అని జాంతవచనంబులు 'నెప్ప నువళశాంతుం డై గూరు చుండె,. ఆంత విరజణాంబుజ యేడుచుచు అర్యా శరుణాంబుజా! నీఇిట్రికష్టంబు గళ్లెజే! హో! ఏమి సేతు! ఇట్టిననమయంబున సీనీ మియంు సహాషంంబు'నేయని యట్రిదానిజీవికం "'బీల' నో! యని మూర్చం కెందినల దరుణాంబుజ వచ్చి కరంబున న్పృృళించుచు వళ్ళో

మష్టుగులో చ్భము త6తీ

విరజబాంబుజా! దుఃఖంవకుముం ఇజె నే నవ్వుడు మెచ్వులువడయునహాయంబుం గాంచిన చర్మిత్రంబుం జూజెదవు గాక యని యూూరార్చిన నూరటం జెంది లేచి కూయచుందెను]

కర్ణక-పాలం ఈడిగిలంబడకుము, సీ వతినుకుమాూరదేహావు, 'వెనుకంజలిడకుము*, ఎను బోతుకీతి పీరలం నిన్ను బాధింవం గడంగుదురు. జన్నిగట్టులు జన్నంపుంబళువును గడు చాములంవెట్టి ప్రంబులుదీయువిథంబున నిన్ను హింసింకురనియనుకొని యెదలో దిగులువడియెదవో! ఇం దాచందంబు గాదు వి డిన సకలై శ్వర్భనసంపదలం గలిగి నిర్జర చేవూంబుం చాలిచి లీలమెము నఖిమతంబులు ననితరదుర్హభంబులు నగుభోగంబులం. వడ యుచు నీమవికాల ఖ్రై రవుని మో్రిలం చ్రీడీంచుచు ననితర సాభారగరరమావశేఖావిలానం బుల నతిళానురం బగుబేవాంబుం జెంది కరుణాతరంగితంబు లగునపాఎగంబుల మమ్ముం గాంచి యంచితముదంబున మాకు నీవ వరంబు లీంచబోయెదవు!

అని పల్కి వాని నిరూపించిచూచి యాంత్ర్రనానం ఇంచి,

శ్‌్రి యాంత్రవాసా! ఇది కడుఖఘోరం బగుమరణభయంబున గనోరమూర్భం జెంది యున్నది, ఇది కొంఠతదడవునకుం 7౧ని నివర్తింవదు. _ఖైరవున్మిమ్రోలం బట్టుకొని నిలిచెదము,

అని పరవళజేవాయై యుండుచానిం. చేతుల నెత్తికొని తెచ్చి కళోరకపాలుని దస్హణ బైరవునిమ్రోల నిలువం బెట్టి యాఐరువురును దాని శానికగా నిలిచియంండిరిం

శాజపు శ్రూడుః చ్రీయవయన్య! వింటీచే యీాచంజాలవధూవచనంబులు! దీని మయొుక్కొకవలుకున కొక్కొక్కాపల్కుగ వీ పాపాచారజేవాంబు. ఖింజింపకున్న నీమం డలా గ్రంబు నావేత నుండియుం బ్రయోజనం 'జేమి!

కతోరక పొలుండం. ఓస్రాతానాయిక! ఈపు భా రొనగరంబున నంపొదించి తెచ్చిన యుశ్తమపళు విదియే! దీనినేకద మనమా ఖై రవునికిం బ్రశ మోపనోరముగ నిర్హయించి యుండునది?

కర్ణ కపాలం ప్రొనాథ! శకౌను! ఇదియెం ఇది న్వఖొవఖీరువుః మరణభయంబున మూర్చాశ్ర్రైంఠయై యాన్నయది. వళువు నచేకనంబ యుతత్తమంబు గాన సీళ్లైరవ వూజోవయు క్రంబు లగుతీర్థజలంబులం గన్నులుదుడిచి “మోహం బపనయించ నగును

ఆని సాధకదృత్తంబు లగతీర్థంబులం గన్నులందుడువం గడంగి వోంమునకుం గట్టి యుండిన నింబపల్హవమాలికలం .వొలయం బ్రో, నను

కథోరకశపూలంయు ఆయిందుపించొననం “గాంచి, ఆశ్చర్యంబునొందుచు అక్ష గళంమినః .

రీ64 వినోదక థా కల్పవల్లీ ఊం ఎక్కడిరూప మొకువలయేతకాచక్కదనంబు: జూడంగా నక్కునుమాస్తు ఏరాణి యన నౌం జేలిముద్దు మొగంబు చంద్రుండే వొక్క_పుగుందనం చొడలు' సొంపగికన్నులు గండుమూ లవో నిక్కముగాలో దీనికిని నిర్జరకన్యలు సాటి రా రొగ౯. అజియునుం?7గాకం చ్‌, కను లత్యాయకభావ సీలసికర క్ష శీలం జెన్నారు థో భనచాలేందుకళావిలాసనుపమాపాటచ్చరం బంగకం బనుమూనం బవలగ్న కేఖ నవలా కయ్య్యాళ మొయ్యాకి6 జే కొనువార జేల్కానువాండె సర్వజగతీనో జ అక్వఖాగ్యం చిలక. వమజకీయునుం ఉం. సారనగంధిం జేకొని ఛృశంబునగ మోదవు6 జేందం నోర కీ శైరవవ్రూజు కంచుం బెుపావము శేయలం బూన జీల యీ సీరజలోచ నా్రణాయనిర్భరభ ద్రకటాతవీక్షో చారరమాస్వయంవరము దచ్చక కల్లిన లేని జే దిలకాం అని యులిక్కివడి. కట్టా! చ్రశభంగంబు గళ్లై! మదీయగురువునెప్పిననియమం బిందనుకం దన్చకయంుంటిని. ఈదుర్భగకుం గలరూవరేఖ్రావిలాసంబులం నామనంబు నవ వారించె. ఓఒకించుక ఛ్రుమించితినిం కట్టా! చావంటికా పాలికులకుం. 'గామంబును గర్రుణ యుం దగు! వై రవునియను గ్రవాంబున నాపాపంబు దొలంగుం గాత అని ఖడ్డధరుండ్రై "లేచెను. కర్ణ కపాలం శరణాంబుజకన్ను లం దుడివెను, కరుణాంబుజం కన్నులువిచ్చి చూది, వో! యని నిట్టూరువులు విడిచి. ఆతిగిన న్వరంబుతో. కట్టా! డైవమా! న స్నీ నెట్టిందంపుటిదుము వడుటకా ఫుట్టించితివ? ఇ! అంబ నన్నుం గానక యొంత చ్రలావీంచెదవో? హః నుళావత్సల! తండ్రీ! భోజ! నా వలన నీకుం బు త్రి కాశోకంబు దురంతం బయ్యెంగా! వి! వత్సా. విరజాంబుజ! వ్వ్యానలె నీతో నాడుకొనుచార లెవ్వ రున్నారు? వోనఖులార! మిచ్తుం బాసి వచ్చితినే! వోనర్వ లో వై కళరణ్య] చ్వారకానాథ! అనాథనగు నన్ను రత్నేంవవే! అని చాన్పురుళర్యుళంబు లగు లోచనంబులు మూసిోొనియి. కఠోరకపాలుండు పీసిళర్ణ కపాల! అం్రనాసికా! మారిరువురు నీకన్యం బరిత్య జింపుండో ఇబె దీనికంఠము ఖడ్డఖండితము గావించెదం దీనిరుథిరథార లిలపయికం. దొరం గుటకులోజలన వశువుల "ఇల్ల నుభవారం బీవలయుం కానం దక్కుంంగలకన్యకలనందజం జోలంకొని రండుం

మవ్ఫగుణ్‌చ్చము తిక అని చె్పంగా వళ్లై యని వారలు ననిరిః రాజపు శ్రుడుః చ్రియవయన్య! ఈకుమారికావణివ చనంబుల చే నిది భోజననూ జార రరుణాంబుజ యని నిగ్ధారతంబయ్యెం కథోరకసపాలుండు- (శరుతాంబుజకుట్టేకించి) క్‌ి! ఊ. దారుణం డౌకృతాంతుండు నికంబిని నిన్నుం దినం ద్వరాకులుం డై రహి నున్నవాండు హృదయంబునం సో ెడునిన్ట వన్తువుల్‌ ధీరఠతోం దలంచుకొను దీవ్రరయంమినం గల్లు నన్నియుక్‌ సారనలోచనా! విబుధనంథఘము నిన్ను ననుగ్రహింబెడిక్‌ + తరుణాంటుజు, (బాహ్ప్బాశలంబు శలైనకన్నులం విన్నీ యాాకనంబు లత్యంబుం జేసి చూచి; కరుణం శాన్నించుచు) హో! మదీయ్రజీవికనిబంధన ! సర్వలోకనుభగ నుకుమూర మూరి! నద్దుణగణా వాస! సీకుంగింకరిమై నీ పాదవద్ధార్చనంబు సేయంసోరయుంటిని. నీ పౌభాగ్యశరణంబులగు చరణంబులకు శేవసేయుభాగ్యంబు. లేకపోయెం వ ననాథతై యివ్విధి నివాత నగుచున్న దాన ఓఛాళా! నాయందుం-గరుణించి యి నాస్రాక్థి తౌర్థంబు సమకూర్చుము. ఇట్‌ నీ కంజలి యొనరించెదను= ట్‌ పోయినం బోవుంగాత మెయి భూతమ్ము లెల్టను ద శృదంశఛముల్‌ చఛాయక చేరుచో నతని పాదమహీస్థలియందుం బృథ్వి ద త్క్కాయమునందుం బ్రేజమును దన్నిలయంబుల నాకనంబు నుం దోయము తళ్స్ళరోజినులం దూంకొన నా శ్వసితంబు లూర్చులక్‌ * రాజపుత్రుడుం వయన్య! ఈకుదూరికామణికి నొక్క_రునియందు, మవోభాగ్యం బునం 'బొవనజన్మ్యంబుం బడసినవానియందుం బ్ర” యంబుగల్లియుఎడుట విన్నష్టంబయ్య ఆపుణ్యశీలాం డొనరించినదియే. ఫున్నియంబు.. వవ్వనియం. దీనుగువ కాళ యంండునో మొజుంగం బడదుం మం ల్రిపుత్రుండు. యువరాజ! ఇజ్టియనవద్యరూపో పేకుండవగు నీయందుర గాక యితరునియు దీభోజకనూజాత యాననొనునే! నర్కులజాతలగు శాతోదరులుకులకీల వయోవిద్యావిశేమంబులం దవుకుం దగినవారలం 7ాని య౧౦తరుల వరియింంవరు* ఇట్టివాంచవు సిజి కాని యొండురాజకుమారుండు లేండు, ఇదే యాసొధకుండు చాడణకర్త్మంబునకుం నడంగం బోయొడిని.. దీనినిరకీంళ జానరూకళతో నుండుము, 'సాథకనియూ క్తులగు చండాలభటుల తలలుగొట్టి యిారాజక్రన్యకానమూనా౨మిం గావంజనియెద . వీకన్యక యం బెట్టి యనిస్ట్రంబుగాని వారు'నీయకముంద రత్మీంచుటమేలంగదా | (అని నిమ్మాిం కుండయ్యెం

866 వినోదక థాకల్చ్బవన్సీ

రాజపుశ్రుండు, తరుణాంబుజారతణ వ్యగ్రుండై యుండె.

శథోరకపాలుండుం, అంజలిబంధంబుం గావించుకొని ప్రదతీణంబు లాొనరి౦చి చ్రణమించిలేచి ఖడ్డంబు ర్ఫుళిపించి _ఖైరవునిం జూచి,

ఉ. చేవ భవక్పదాంబుజము దిర్ధృతవంబునం గొల్చితిం దగక

భఛాదమునందు నేం దొలుత ఛక్తిం దలంచినభో జకన్య నిం

'పొపహీలంగ సీక్‌ నువవోర 'మొనంగెన తు మద్భుజా

భావికఖడ్డ బండితనుపాణిగలో స్థితర కృవఫూరముల్‌-

అని ఖడ్డంబునం దరుణాంబుజను ్రవారింపం బోయెను

రాజపుతశ్రుందు, సరభనగతి జేతెంచి వానిచేతిఖడ్డంబుం దట్టి వేనెను

కథోరకపాలుండు. నివ్వైజపోయి చూచి పెటవెటవండద్లుగొఅికి. పీర్‌ పిన! యొవ్వండవురానివు! నాఫేయుబైరవవూజకం బ్రతిఘాతంబు 'సేసితివి. ఇజె దారుణంబగ మదీయపర్శాక్రమంబును గనుంగొనుము. తొలుత సీగళర_క్తంబుల శ్రైరవునికిం జవిచూపి యనంతర మిళాంతను వధింతుంగాక, ఫురుషర_క్తం బతిరుచ్యంబుగ శ్రైరపుండు శ్రోలం బోయొడిని,

రాజపుత్రుండు చీ! చీ! పాపాత్మ! ఎట్రివనికిం బూనితివిరా! ఇంటివా జేమటీ యుండం బొంచియుండి కన్యాకత్నంబుల వారించి యాకాల్యఖ్సెరవునికిం. బలిపెట్టం గడంగితివి, ఇదా యావజ్టియమున నిన్నుం గజ్టైదురం బట్టి తలగొట్టి యాభూమికి బలిెట్టి సీశిరం బ్వీక్షైరవాలయంబువాకిటం గట్టింం వచ్చియున్నవాండను.. ఇంక ెట్టును సీకం దప్పించుకొనం గాదు,

కవోరకపాలుందు. ఓీరీమూఢ! నిన్ను శే 'నెజుంగుదును. ఈళశవస్వినియండదు నీ వానవడి వ్యాఘ్రాశ్రాంశం బయినమృాగియందుం గరుణ గలిగి వ్యాకులపడుచుందు మృగముచందంబున దారణహింసాదరుండవైననానికేతనంబునకుం. జనుదెంచిక.. శరీ "పావ! 'ేను నీ శేయవకారంబును సేయకయుంండ నాయుద్దిక్టకార్యంబునకు విఘాళంబుం గావించినాండవు, నిన్నూరక విడుతునే!

రాజపు తుండు, పరి పొంనుల! ఇంతకంటె సీ చేయపరాధంబు సేయవలె! ఏ

ఆ

వండాోల! ఇట్టి స్తీ వధమున ఇవ్వం డేని వూనుకొనునే! ఆందును సంసారంబునం గలసారంబు దూరీభవూతంబు సేయం గడం!తి. ముల్లోకంబుల కొక్క_రత్నం బుండంగా దానిం దొం! లీంపం బూనితివి. లోకంబులయాలోకంబులందు. మళట్టిగొట్టుట కొడిగట్టితివి భోజ మహీపాభంని మరణంబు శరణం బని ప్రైంంబులు చాయం భేయుటకు నమకట్టిలివి"

చష్టుగు ళు చృ ముం $967 దర్చకనిదర్పంబును చేళ్యీ డి నవవారించం చెంపుభేనీతివి, కట్టా ! జగంబును జీళ్రారణ్యాము గావించ మొదలుబెట్టితివి. ఇట్టి ని వ జే ట్రితివి. ఇట్టే నినా న్ర్రోవరాధురిం జేవట్టుగయిట్టి దండింద వచ్చియు న్నాండను ఛంద్రరూవ (దవా మోదంబుతో సనం మంబునం ్ర/చేశించి శరుణాంబుజ నాలింగనము చేనీకొని) ్రియనఖ]! నీళష్ణము దొలం౫ె. కన్నులు బెఆిచి చూడుము. ఊం. కానంగం గాననాగ్నిళిఖ శా చనావళిం గాల్చ్బ సాగలా దీన సీమృగీగగామా జేవావియోగభయవ్య ధాగతిక - బూని తకింవ నీజలదపుంజదయారస మేని ఇచెవ్చ సౌం బూని నుధ్యాప్ర్కవర్ష మున భూతల మంతయు ముంబె మించుచుక్‌ తరుణాంబుజ, (న్పర్శసుఖం జభినయిశచుచుం గనుదమ్మలం చెజీదిఆత్మగతంబున) ఎవ్వ తెయో! యిాపువ్వుంచోడి! దీనిపౌకమార్యశరణాంబు లంణనయంగకంబులసంన్పర్నంబు చందనవల్హ వతల్ల బంబులరసంబు సల్లీనయట్టు లున్నది. ఇది యళోకతరునిక్షటదేళంబునం బూర్వ ముండునవ్వుడు నిష్కెరణ స్నేవాంబు గాన్సివచినయుదారకీల మై యుండంబో లును, (వ్రశకాశముగ) షవ్కియసఖి! అట్టిమవో దారదయానుథానమాద్రునింగనుంగ్‌ ను టకు మాననంబు కరము త్వరాపలితంబయి యున్నయదిం కన్నులు .వొమృువొోరవొరిఈం బులయి యుండుకతంబున ఇెదుటి నుండువన్తువు వొడనూవదు. మణియు జీమేమొ యతి +ఖరస్పర్శంబులగు నాకలదండలం నామొగంబున వే లాదుచున్నయని వీనిం దొలంగం ద్రోయుము. చంద్రిరూవం చ్రియనఖి! ఇచా యట్లు గావించెదరుం అని చొనిమొగంబునకుం గట్టియుండు నింబప్మక్త సరములు విస్పి చేనీ జలంబులం గన్నులు గడిని తనవయింటచే దుడివెను తరుణాంబుజ, కన్ను లెత్తిచూచి మవాముదంబుతో. స్రైణనాథ! అనంబోయి లజ్జించుచు నవనరముఖయై యానందబావమ్పధారాకలిఠంబులగు కపోలంబులతోనుంటె వంద్రరూప వ్రీయసషి! నంతసం బయ్యొా కరోరకృళాంతని తాంళఘోర దం్ఞాఏవిశంకటభయంకరాన్యగ 'శృంబునం బడినచాని నవ్యాజగప్రేమథరంబునం గాచి జీవంబునిల్పినవానికి నత్యుదారదదయాసముద్రునకు, మవావ్ర,భఛావసంపన్ను నికి మానిసీ మణినవమన్మ థా కారునికిం బ్రణయవరిగ్రవాంబునం నృతయథోచికసళ్కా-ర వైతివి. ఊఉ. భూోరదళావిశేషమునం గోమలి: గాచినయళ్యుదారు క్ష ధారకుమారు వివ్ధుతనుదమ్మలం బర్ఫెడుచూపుంగల్వవూ

86 వినోదక థాకల్పవన్సీ చారల బూజచేసీశివి భోమిని సీమెయిం గ్రమ్వువెక్తుటక చారక చాద్యమిచ్చితివి వర్మ వము లయ్యె భవద్దుణావటుల్‌. శరణాంబుజ మందప్కి తము గాపించుచు: దలవంచుకొనియెొం రాజపుక్రుయు- (చంద్రరూవంగాంచిం పీేకన్యకామణీ! దీనియందు సీకుం గలిగిన మయవ్యాజ్యవ్రణయవిశీమమునకం. గరం బలరుచున్నవాండను. ఈ కుమారికామణిం దోడ్కొ_ని చని వధ్యచిహ్నాంబులెడలించి యు _క్తమవస్తా)ధరణాదులం 7 సేయంము. ఇదె మూా-పాపునిళలిరంబు చెగనళికి మ్‌మ్ముం గాన వచ్చెదను. నాస్ర్రాణసఖుండగు మం ఫుక్రుండు మచాబేశంబుం గొని మున్న చనియిీా కన్యకామణుంలకుం గావలియుండు చండాలభటులకలలు దునుమాడుచున్న వాండు. అబె కనుంగొనుందు, వాతశీను లగువారు ఛయసంభ్రమంబులం బలాయనం బొనరించెదరు. భయంబడవలదు, సుఖంబున పదర్తింపుండుః చంద్రరూపష. వ్రీయనఖి కుమారునినిచేశంబుం గావింతము రమ్ము తరణాంబుజు వ్రీయనఖి! అట్ల శానిమ్థ! పోదము, అని కన్నులెత్తి లజ్ఞాకులీకరిబు లయినవీతఆజంబుల రాజపుక్రునిం గాంచి చంద్ర, రూవం జూచుచుం గదలి పోక నిలువంబడి యుంటె. చంద్రదావ కమార! ఈ కుమారికామణి తనభావంబుం జూఫపుల సెతీంసించు మన్నది. ఈ సాధకుండు కడుందాపీస్టుందుం అఫఘోరబలసంవన్నుందుం పీని వధించునవుడు కుమారుండు మాయొడ నిర్వా్యాజవృణయభరంబుం జెంది ప్రాజంబులు గాచినదయానిశే మంబు మజవక యతిజాగరూకతతోం బ్రవ_ర్తింపంజనునని విన్నవిం చుకొనుచున్నదిం రాజపుక్రుండు. (స్మితంబిగావింయచు) ఓకామిసీతిలకమా! మికుం గలయాయతి చ్రణయభరంబ నాకు జయ్మవ్ర్కదం బగును. శంకింపవలవదు పొండుః చంద్రరూవయుం దరణ్రాంబుజయు నిహ్కానింకలై రి, రాజఫుక్రుండును కథోోీరకపాలుండును, ఓీరిపాకిస్టు 1 రమ్ము ! ఈ చేవాలయంబు

• నెదుటనుండు నతివిశాలంబగు యుద్ధనము చిళభూమికిం బోభ్ళదము. అనుచు నిరువురు నిహ్క్మె9౨కులై, రిం రససంజీవన నాటకంబునం దృతీయాంకము సమౌ_ప్తము, కారా

కష్టుగుణచ్చము తం చతుర్ధాంకము, కర్మకపాలం (ననంభ్యిమంబుగం బ్రవేశించి) వ! వీమి నేకు! నామగనికిమవోసంక టము గలిగే! పాపపుడైవ మారాజకుమారు 'శెక్కడనుండీ కొని తెచ్చెనో! కట్టా! నా మగనియెదుట 'బెట్టిడిట్టలును నిలువం జాలరు, ఈరాచవట్టి యొట్రిక్రైర్యవంతుం డనవచ్చు]! కృతాంతతుల్యవరో క్రముండగు సీసాధకు నించుశేనియు సరపసేయక యతండు ్రయో గించినశరంబులం దునిమిచేయుచున్నాండు.. రాజకుమారునివెయి సోక న్నియేని నా రనంబు లాసారముగతి వర్షించి వర్షించి యం దొక్కండేని మథ్యవిచ్చ్భిన్నంబు గాక పోవీమికిం జింతించుచు: దనభుజంబులబలంబుకొలందిం 'బెనంగునీసాధకునివయిం. బిజు నగవునెమైముతోడన సీకుమారుండు. 'బాణంబు. లవగణనమెయిం బ్రయోగించుచున్న వాండు. ఆజ! యేమి వీనిఘుజసారంబు! లోకంబున ననేకరాజకుమారులం "గాంచి (యున్న దానను, ఇట్టిమవశికూరుని "ఎెందుం గనుంగొనలేదు. వ! సీని చేతినుండి తప్పించు కొనుట యిీసాథకుని కళక్యంబు యని తోంచుచ్రున్నది. వీమి చీయనగును, - మజేయం నీరాజనుమారునితోం జను బెంచినయొక్కరుండు. కన్యకాసనమూవాంబునకుం గావలియుం చినవారలం డలలుదటుగుదు నక్కలకంరులకుం 'దొన ౪=6 వై యున్న వాండని నావారు మొరవెట్టుకొనినను నామగనిగతి యేమగునో _యనుచుం జింళాకులస్వాంతే నగుటం జేసి యాయర్థంబుం బరికించక యుందెదను, ఆ! ఇదియేమి విధివై కరీత్యము! శాద్టాలచరణా శ్రాంతంబగు మృగీకద్రంబకం _బాకస్మికంబస విధియోగంబునం దప్పించుకొని యా వ్యాఘ్రంబులం జూచి 'వెక్కిరించున ట్త్య్యె" . . ॥ (ఫరోభాగంబునకు నిక్కిచూచి, మవోవార్ష ంబుతో)) నామగర డీషూడు' కళోరగచాదండపాణియై భూపాలకుమారునివయి నడుచు చున్న వాడు, అయ్యయో! పౌవ మోకునుమునుకు మారునియంగంబు లీయళనినంపాక ఖతి దములగుగచ్యావ్ర్యవోరంబులకు నుస్ట్రళూచంబుగాం బోయెడిని. ఈసాకుం డష్టుడవ్వు డీ మవారణ్యాంబున వేడుక మెయి వనగజభుటల వేయాకుచో సీమవిగదం నొనియమె యా మదకరికుంభనంచయంబులం బగల్బుచు న్మశ్ర్రమంబున వివారించు + (జేవథ్యంబున) పరీ రొచములుచ! ఇచ్పటివై నం బటలువుపాజియొం డె; చాచర ణంబులకు శరణాగతుండవై యొండెం ్రౌణంబులు శాచుకొనుము. అట్టు సేయవేని యిజె మవోగద నీయంగంబు ప్రక్కలు గావింకకపోదు. (ఇెండియు "నేపథ్యంబున) ఓకీ చండాల! వీలరా యిాముఛాగర్వంబు! ఇంఠదనుక సె న్న బై వైరరాతం టరగించితిదిః అవి యొళ్ళ నే మైనదియు నీ

870 వినోదక థాశ ల్పవన్ని

'వెటుంగవా! ఇదియును వ్రేయంముః జీను చేయిచేసీకొనునంకదనుక నీవేమేమి 'సేయుదునో

చూతము అనంతరము సీ కేమియు జేయం దరంబు గాదు. ఇదె చూడుము కర్ణకపాలం అయ్యా! అయ్యో! నామగనిఛావుదండంబు గదాదండంబుతోడం

ఇని పూర్వోపర్రాంతంబగు మనా్థ్రమణంబుతోడనం గడు దవ్వులకు నాకసంబున గని

యిలపంంం బడుచున్నయది ఇయం బ్రైలాంబు లుండియు. నిఠం 'జేమి సేయంగలండు,

వ! నివాత నైతినే!

(గేవథ్యంబున) ఓరీ చండాల! కన్నులు చెజవని చిన్నక న్నెలం 'భెదరంచినట్టు లను కొంటివా! ఇది సింగంఫుంనగొదమతో నయ్య్యాటంబు లనుకొనకపోతివి! ఇదె స్‌యొ్కో యవయవంబును "నెళ్కొనుకినుక నుక్కుమెఆయం దలి గదను నీ ఫీకన్నియల నెన్ని యిడుమలం బెట్టం దలంచితివొ, ని న్నన్నికష్టంబులు వెట్టి యుట్టివడం దల గొజ్రైదనుి

కర్ణ్మక-పాలం హోనాధి! దత్నీణభుజంబు నోయినదని యూరకుండకుము సీ కను! వైనంతదనుక "ేవెరవున వైన నీపావపురాచములువను బెగటార్చువని నారయుముః అత్మగతముగ. ఆ! మద్వచనంబున సీసాథకుండు దననమివమునందుండుసాలతరుశొఖు విజుచుకొని యీాకుమారుని వ్రేయం గడంెకడిని,

(వ్రశాకముగ ఆ_ర్హనాదంబుతో)

అక్క_టా! ఇకనిభుజశాఖ మహాకరుశాఖతో నాకనంబున శెగించే! అయ్యో! అయ్యో! నామగని సీపాపిష్టుండు ముక్కును గన్నులును 'జేక్కులును బెక్కూలును జ్ర గతిం దజుగుచున్న వాండు. కట్టా! వమి'సేయూదునుం ఈతత్రి యాపళదునిచాణంబులు కరము (క్రూరంబు లయినవి. పీనిమారంబునం దగిలినచానిం బొలియింపక పోవు దగ్గణ కుం జని కాతు నటన్నను భయంబు గదురుచున్నది. వినాఖ! వోనాథ! ఏమి'సేయుదును?

(నవ్యాకలయయిి

కష్టము కష్టము! ఒక్క -'బాణంబున నామగనిదలయంం: బెగి చఊయాకసంబున 319

వా! అని మూర్చపోయి కొంతవడికి లేచి,

వో! ప్రాణనాథ! వ ననాథ వైతిచే! ఎట్టిజలశాలంరం జయించినవాండవు. ఈ మోిసమురానివానిచేశం జిక్కి. స్రైణంబులు గోలుపోతివి, ఇక నాకు దిశ్కెవ్వరున్నారు. ఊవశ్రాంతంబగ్మువ్ర తంబు సమ్మాస్తంబు. బేసి వైరవ్చనిదయవలన ఇట్టియెట్టినుఖంబులో యనుభవించవలయం ననియున్నందు కున్నది కొంచెము నళించిపోయొం

(నమా ధానముతో,)

ఫ్రోయినధి పోయాక గతజల సేకుబంధనంబిన చేమి యుపయోగము!

మష్టగుభుచ్చము 8

(సానూయముగం)

చీ! చీ! తపన్సిద్ధి వదనసీ యాకాశకగమనంబును కామరూవంబును శాంబరీమాయలం శేరచి యెంకటికార్యం చైనం జేయ బలంతి నగునే నివ్వధంబున నలంతివోలె నేక్చుచుం దుట కననా! ఈత్షత్రియావళదుం డీళామినియం దానజేసిగాబె. నా శిట్టియనకృతిం గానించినవాండు. వీని కిట్టివత్యవకృతిం "జే స్వర్షలోకగతుం డయినమగని కన్ఫణ నయ్యొదను. (భయముతో) చండవరాశ్ర్ర్యముండగు రాజఫుగ్రుండు కృతకృళ్యుండై తన యుండుచోటి శేయంగడంగియేము. యీశ్రోవంబట్టి యే తెంచుచున్నవాండు: నన్నుం గచెచేని చంవకవిడువందు. వీనిం గనిన నొడలు వడంశెడిని పాకిపోయి. స్రాణంబులు గాచుకొనుటలట్ల, (అని పలోయనంబున నిష్కోగంతయయ్యె)

విష్క్మ0భము బప్రనాలాలా-

ఆంత రాజపుక్రుండు చ, వేళించుచున్నాండుం

రాజపుస్రుండు. అక్మనతంబును కరము పావిస్హుం డీసాథవండు నావేతం జిక్కి వైవయోగంబున నివాతుం డ్రైనకతంబున నీకన్యకానవ్మాన్తంబు జీవించె కానిచో నతి మైన్యంబున దిక్కులేక ప్రాణంబులు నోలుఫోయి యుందడచే! విధి యాకన్యకాజనంబు సీసాధకునిమూలకముగ నియ్యెడం 'జేరిచి పీరలకు రానుండినమవోవిదంబ్యు దొలభోని చ్రోచి రక్షించుటవలన సీయండజయానలపిందునకు మనోభ్యుదయం బొండు గలిగించు టశీ యని యూహింవం జనునుః, నాకు మాతులుండగు భోజభూపతితనూజాతయగు ఠరు లాంబుజరూవరేఖావిలొనంబులు కర మాళ్చర్యకరంబు లని వినియుంటేని, అది కథ్యంబ యయ్యె- ఈయు త్తమమ త్తకాళినీరర్నంబునకుం బుణ్యవిశేషనంస్రా జం బగు జన్మంబు నలయొకపురుమున్తత్తమునియం దనురాగంబు నలి్షియుండుట యఖివ్య కృంబయ్యెం ప్రాణా పాయనమయంబున రత్తణంబు గల్టం బ్రియనఖివలన ఇెజీంగి యాయన్నులకల మిన్న నన్నుం ₹ాంచి చిరవరిచితుం డైనతనదయిశునిం బోలెం ట్రైణనాథ యని ప్రణయ విశేమవళంవదమై సంబోధించి యంకలో గాఢలజ్ఞాగ్రాంతయై స్మి తనుధామధురంణు లగుకటాతవీతణంబులం జూచుచు నవనకముఖాంబుజయై యాండె. దీని నారయం జిర శాలంబుగ ననురాగంబు వొడమి యది శమశ్ర్యమంబుగ నుర్కుంఠారూప మయియుండి మరణనమయంబునం గలిగినరణరణకం బువలన నిరస్తాళంకం బై వెలువడి కులకుమారికా జనోచితంబగు నహాజలజ్ఞానుయోగంబు వే 'వెండీయు మాననంబున నడంె ననినిశ్చయింప నయ్యెడు, మజియంం దనమ్రియనఖీముఖంబుగ నాకామినీతిలకంబు సాధకుని వధించు నవ్యుడు కుమారుండు మూయెడ నిర్వ్యాజప్రేమళరంబుం జెంది మాస్ర్రైణంబుల్లు గాచిన

872 వినోదక థాకల్పవస్సి దయావిశేమంబు మజువక యతిజాగరూకతతోం బ్రవ్ర్రింప నగునని ఇెప్పి యతివిశాల ధభవళంబు లయినకనుదమ్లు లెత్తి లజ్ఞాకులికమాలగు కటాతవీతణంబులం. గనుంగొనిన యర్థంబు మానసంబున శాశారసం టె కల్పించుచున్నయది-.యహాభాగ ధేయంబున జన్మంబు వడసీయుందునట్టిచారల కొక్కూరునియందు మనోనురాగంబును మణియొక్క_రునియందుం జకూరాగంబును గలంగదుం వీనును. దానిటబ్రియనఖితో. సీచాలికామణిం దోడ్క్కాని పొమ్మునివెన్పలా నావరారోవా నఖీసీతమైొం ఊం. పోవుచు నావయోదళ చ భూరివివ_ర్తిరకంధరంబుగా భావజసద్విలానశతబంధురమె తగ మోము చ్రిన్‌్‌ యిం 'పానహీలంగం గాంబె/నది యాక్మకు వేగ నుధాపిపాక్త మూ భావజుందేయుచాండినలబొబామువోలెను చాలా పీశతోకొం ఈవ్రణయం బివ్వుడ యప్పడంతికిం గలిగినది గాదు- బహదినోవవీయమానం బై యున్నయదియని గండతలాభ్గివ్యజ్యమానంబగు సీమ త్పాండిమంబువలన నవగకంబగుచు న్నది, ఈఐం౦తి ౧ి౦ంఠదనుక నన్నెన్నడును గాంచినది గాదు, ఈనిధం బాజయ నిట్టిది యని నిర్షయించం గూడక యున్న ది+ప్రీయవయన్యుం డగుమం్చత్రి, కుమారుండు క'స్నైలకుం గాంపుండువారల సాధకనియు కలం చాజందజునుంచోయినవాండు. 'వెండియు. వచ్చి దినంబుగడచియు వృత్తంబు 'సెచబ్చకయ యున్న వాండుం మంతిపుగ్రుండు (వ్రవేశించి) యువరాజ జయం బగంగాతం రాజపుక్రుండుం ్రీయవయస్య! ఇంత శడచేల యయ్యు! ద్‌నం బయినకన్యకా జనంబునకుం దనుకుపాయం బారసి యభ్యవహారాలంకారాదులకుం నొజంక లేక యుండం జేసితి క! మంత్రి,పుక్రుండు. యువరాజ ! మన మిప్వుడు గ్రొత్తగ నేర్పఆువవలసిన చేదియు "లేదు. వూర్వము సాధకుండె తాం నొని తెచ్చినకన్నియల ఇచ్చ్టానం నొజంత లేకయుండ దాస్సీబ్బందంబుదే నభ్యవహారాదులకుం దగినవనులు. నిర్వ ర్రించుచుండె. వాయ్‌ భవ క్పర్శాక్రమవిజితుందై నివాతుండు శా నాదానీజనం బన్మన్నియోగందానం బ్రవర్తిల్లు చున్నయది. మజియు రాజకన్యకాసహ్యన్తంమి భోజకనూజారకుం గలయనసమానరూవ గుణవిభవంబులకు నచ్చియ చ్చిలుకలకొలి!కం దమకమయిచ్చవచ్చినవిథంబున నాకపీబేవిని జీవకన్యకలవిధంబునం గొలంచుచున్నయది- ఈవేడుకలం గనుంగ్‌నుచు రాత్రి దడనిత మఆేయు నుత్తమరత్నవరివ్రూరికతంబు లయినవజ్రభుటంబులం నాలుగు భోజభూపోల నామాంకితంబు లగునవి సాధకుండు వనీంచుపర్డ కుటీరంబునం దొరకినయవి, చుణియు

మష్టుగు ళ్‌ చ్భము తి నచేక ధనసంచయంబులం దుపలబ్ధంబు అయ్యె, ఇవి యన్నియు సీకో రవభూజు నిర్వ _ర్తింపం గడించినవాండని తోంవెడిని. ఇవి యొల్లను జంచాలావహృతంబులు గాకయుండం గన్యకాజనంబునకుం గాంపుగ బే గరయామిని నయ్యెడనుండి యిప్వు డందు మన సూత ఫుక్రునిం గావలియుంచి తదథీనంబుగం గావలసినపనులం జరుగునట్టు ముదలయిడి వచ్చిన వాండం ఇంక నీచిత్తానుసారంబుగం జరుపుకొశుము, రాజపుక్రుయం వ్రీయవయన్య ! నీ యొసనరించినకట్టుదిట్టంబులు నాకుం గరంబు ప్రీయములు. అజ్జె జరుగవలయుం చ్రీయనయన్య | ఆభోజరనూళారగుణంబులళ యూ కన్నియలు సౌవ్చాదంబుం గాంచి తదీయదాస్యం బంగీకరించియున్న వారుగా |! అనితర లోకసాభారణం బారామణీయకంబు | " ఛం కలంవల జేనిసక్కళలం గెాముదియుం బొడిచేసి యందుళలో వల నమృతంబు నోసీ బహుళంగుల నూజి విధాత చీశితో నలపుర వైరిఘాోీరనయ నాన్ని ని శ్రాగినకామమూ, _ల్తికిక 'జెలువఫుంజీవనావభముం జేనె నొకో యన నింతి యొచ్పెడిన్‌. ్రియవయన్య ! వినుము, అ బాలికామణికిం గలజగదనవద్యవ్భాద్యం బయిన రూజంబు 'నేమని వర్జి ంపవచ్చు ఊఉ. ఒచ్చెఘు లేనిరూపము శుభోన్నతిం జేయణ లేనివద్మజుం డిచ్చవలాత్సీం జేనె నను టెక్కడివ లృభిలాంగనుందరిక్‌ జిచ్చజకంటికిం దలంకిం జెబ్బ్చెరం బద్య్య శరుంటే ప్రాగాముల్‌. నిచ్చలు 'గాంచుకోం గడంగి సీరజలోచన యయ్యె నీవిథిన్‌* మంత్రివుర్రుదు. యువరాజ ! ఆ యు_క్తమమ త్తకాళిసీతిలకంబునకును. బురును న్తముఃడపగు నీకును బరస్పరసమాగమం బన్యోన్యళో భాకరం బగు, నీవలె నామధుకర 'చేతియు నిన్నుం దలంచుచుండు- ఉం ఆవని తాళిరోమణికి నాక్యేమనోరథబంధ్రబం భువై తీవు నసరోరుబోఖ్నీ శరదిందుమనోవార శేఖ యయ్యె నీ ఛావవయః౭వయోధికిం గృపాకలితుం డయి యావిధాతయుంం భొావబుందుం గడంగిరి శుభస్థితి నొక్కటి వేయ మి మెగిన్‌- చాన నానారీశిరోమణిపాణి్రవాణంబు నీకు సమకూరుట యడ్డంకి యుండదు రాజపుక్రుండు. (గంచిల్బళ్టాకులితుండ్రై నవ్వుచు. మోమువరచుకొల్మి అత్మగళం బున) ఆ కన్యకామణి సొందర్యాదిగుణంబులకు వివశుండ చై యించుక ట్ర మాదపడితిన్లి,

త్రె్యో వినోదక థాకల్పవన్లి లజ్జ యుడీగి తదీయవర్శనంబునకుం గడంగితిని* వృత్తశీలంబులర గాచుకొనువారల కిట్టీ 'కాముకక్ళత్యంబులు నెల్డునే! మం తి పుక్రుయు- యువరాజ |! అబ్బ బె భవన్ని జాతుండగు కఠోరకపాలునిపల్ని కర్మ కపాల యావమహీజంబులమాటునం చబొంచి పంచి నంచరించుచున్నయదిః ఇది మన ఫొంజెం దరుణాంబుజకొంటె నేజేని య్రియంబు "సీయం దతి చేచియున్నయది యని తోంచెడిని. పీని ననువుమెయి దండింవం జుం లేనినాం డిన్విధి నికరరాజకన్యకలక నహితంబు సేయక మానదు శాజపుక్రుడుల ప్రీయవయన్య ! ఇదియు దీనికూంతు రాం్ర నాసయుం దన వారివధథంబుం గని ఛయంబునం బాఆిపోయిరి. ఆఅమాయలాడులం 'జేరంబట్రి చంపవలయంు. ఆవథం బాలోచించినం గాని శిక్షింప ననువు దు ఇందు శేమి సేయవచ్చు ! మంత్రిపుక్రుండుం యువరాజ ! ఈచారుణా కపటకర్మ్యలను వంఛచించ నాలోచింవ వలయు'ే 1 వినుము, (అని చెవిలో రాజకుమారునికిం గొన్నియర్థంబులంవచించి) యువ రాజ! ఊచిశసంవిధానంబునం బ్రవర్తింపంజను, (అని నిష్కాంంతుండయ్యె.) రాజపుర్రుండు. (ఆత్త్మ్మగళమున) నాప్రియవయన్యుండు రచియించు నుచితో 'పాయంబున కనురూవ్మప్రవ_ర్తనుండ మై యేకు నెదుట గుజ్జులేమావులనడుమం గనంబడు మాలతీలతానికుంజంబుపొంత "సెవ్వరికిం గనంబడక తీవెషిండువులచాటున డాగ్‌ యుండె దను (అనికొన్నియడుగులునని, ఎదుటంగాం చింఇబె చం త్ర రూపొనునృతమై భోజకనూ జాత నాపోవంగడంగినలళానికుంజంబునక వచ్చుచున్నయది, వీరల దృష్టివథంబునం బడక పొంచియుండి యేశతంబున వీరలకు జరగువి వ్రంభాలాపంబులు వినియెదను గాకం (అని లతాకముంగంబులమాటున నిహఢుండ్రై యుం డె (అంతం జంద్రరూప్తాసహాయమై తరుణాంబుజ చ, వేళించుచున్న యది) చంద్రరూవు ప్రియసఖు మంత్రైవుక్రుండు. మసల నితరులకంటం బడక యతి నిగూఢకముగం జని యీ వర్వకసానుతటీనిరూఢ మాకందశాఖిసమూహాంబునం దుంజెడి మాలతీలతానిక్తంజింబునంకరంబున నతిజాగరూకతతో నుండి తన్నిక టథ రాస్థ్రలంఖునం జడుగ్ను వేడుకలం గనుంగొన నగు నని చెప్పి పంపినవాండు గదా ! మనము నట్ట చేయు దము రమ్లు* అల్టజె యిాగిరినిర్హరంబుం చ'ంటిన నారసాలవనం బున్నయది, వీలకో! లీకావతీ ! సంకోచించెదవు తరుణాంబుబి (చం ద్ర రూవహా_స్తంబు వట్టుళొన్సి కడం మందగమనంబునం జనుచు నడుగడుగున నిలువంబడుచుః ఓసి చంద్రరూపా 1 మనము ముగుదలనూ, మగచారలం సంచరించుచోటి శేకశంబునం చో నగునే!

న్నే స్దగు ళు చ ము ర్‌ర్‌ చంద్రటవ (నవ్వుచు) ఇప్రియనఖు మగవారలపొలకువ "లేక యెన్నిదినంబులుండ బోయెదవు, పెరవార లెవ్వేని యుండినం గదా జంకువడవలయం! అట్టీిమనోకష్ట్రంబు సంప్రాష్షం బయినసనమయంబున నాదరించిన మవోదారన్వఖొవుండు నన్నిహికుంగడై యుండ భయం జేల! తరుణాంబుజం (సలజ్జముగ) ఓసీ య బెన చే నాచోటిరాను, యై చంద్ర్తరూవ (్రియసఖ్లా! నావచనంబులభావం బన్యథాగాం దలంచిలివి, వెర వార లుండిన వారివలనిభయంబు గళ్తైనేని మనలం గాన నాకమారుండు మాంగిటి పెన్ని భఛానమయి యున్న వాండని వచించితి నంతియకాని యశం డయ్యిడసన్ని హితుండై యున్నాండని ఛావంబు గాదు. ఆట్టగు ననియేమొ భయవడితిని కాంబోలు! వలదువల దొభావంబు! రవాస్యమాగం బోవలయుం గాన నడుగులిడి రమ్ము: ఇబె మాలతీనికుంజింబు దరిసిన యది వ్ర, వేళింతము* (అనివ్రవేశ మభఖినయించిర్ర)ి చంద్రదాప ్రీయనఖి! “ఆవదలకోర్చి నంవదలనుభవింపుు" ఆనునచనంబు నత్యం బయ్యె+ మనకుం గలిగిన మవోకన్టంబుల కోర్వం జాలియుండినం గాదె యియతిమనో హరస్థలంబులు గనుంగొను నా మోదంబు సమకూరినయది. కరుణాంబుజు ప్రియసఖి! సీను జివినవచనంబు నత్యంబం (నఫులకోబ్భేదముగ ఈ సౌాధకండు మనలం జంవం బెచ్చినవాం డయ్యును మనశియ్యెడం గొన్ని బవుకాల ప్రాళ్ళిళార్భ బులు సమకూరినకతంబున చేలు నేనినవాండ యనం దగును చంద్రరూవం (స్మి తముగం) చ్కియసఖ! ఇపుడు నీనుడివినవచనంబులలో సంస్రార్థి శారంబు లనుచో నీకు మొగంబున వింత లేనగవును గండకతలంబులం. బులకలును థి సరా్త్రాంగంబులం జిలుచెమ్తటలును గజ్రై నది యేలా! కరణాంబుజ, చిజునగవుతో మొనగంబు వాంచుకొనుచున్నది చంద్రృరూపం ద్రియనఖి! నీవు నాజింగింహా పోయినను నీ చామవోవురుమునిం రొత్తగం జూచినకాలంిన నొకనిమిమంమి బే, తృజుం డనున్మ్నూత్త ఛారుని చేతిపుత్తడికీలం బొమృవయి యుండజినవిధం బ్రైన ఇెలింగింవబే! తరుణాంబుజ, (అనూయవడునదియుంబో లే) ఓసి కరము కఠోర మగునట్టిసమ యంసున నిర్వా్యాజ్ర్రేమథరంబుం గానిపించిన మవోదారునికి. మళ మొనరించిన నత్యాారం మున్నది? అట్రిపుదుమపుంగవుని గన్నులం గాంచి గ్‌ని యశతనియుష శారం బఖినందించం జనబే! ఇంతకీ పంవోనంబు సేనెదవు!

876 వినోదకథాకల్పవాల్లీ చంద్రరూవ, వ్రియసఖీ! పివాసంబటే యిది? అన్నులతలమిన్నల వధింపయినిన చానివలన నిర్వా ్రప్రేముళగంబునం గాచినట్టిమవో దారునికిం దగుసత్కాారం చొన రి;వవలయునన్నది వన్నె కెక్కందనిన మాటయే* అట్టు లొనరింవవేని నిన్ను మ్మార్రంబు గాక యాయతిచండతరవరాక్రమసంవన్నుని సయితము కడు. నిడుమలం బడం జేయు నొక కజకుబెజుకువేరం జిక్కి. పెళ్కునిధంబుల నవ్రతీకారంబు లఅయినకక్ట్రంబు లను భవింంబోయెదవు, అప్పటికి నయగ్యడారచరిత్రుండె వచ్చి శావవలయంం, ఓక కన్యకాజన వథమబాపాఠకునివలనం దప్పించుకొన్నప్వుడ యీవు మతేయొక వియోగివధూవధమహా 'పౌళకునిచేతం బడితిని వానిబారికిం దవ్పించుకొను నుపాయంబు నన్వేషణీయంబ, రాజపుశ్రుండు. (ఆక్మగశంబును). పీరల లీలాలాషంబులు మానసంబున కొకించుక యాళ్యానంబు గల్పించుచున్నయవి ఈతరుణాంబుజ యతిగభీరస్వభావ యగుటం చేసి మానసంబు బయలంవతువదు శానిమ్లు. ్రుమ్మ్యక్ర మంబుగ విశదంబు గాకపోదుం శరుణాంబుజం ఇంచుకకోవమంతో. వ్రీయసఖీ! యేల యీాగేలివమాటలు! ఈనికుం జంబుననుండి మంత్రైపుశ్రుండు "నెష్పిన వినోదంబులం గనుంగొందముం రాజపుత్రుండు. (సంతోషముతో సుముఖ యస సీచంద్రరూవ యతిచతురకం బలుకుపలుకులకు నీభోజినుక యళీకళోపంబు నభ్శినయించు చున్నది; కాని ల్లోన నిర్భర చ్రుయ రసవూరిళాంకరంగ యయి యుండుట మందస తంబువలనను సాత్వికచిన్నాం బులవలనను చేటవడం జేనెడిని. చశరుణాంబుజు చ్రియసజ, ౨ అదె కనుంగొనుము. సర్వవ్రకారంబులను నిన్నుం బోలిన యొకమచ్చకంటి యారసౌాలశాఖువాటికలమాటునం దిరుగుచున్నయది. ఖీయ ముతో, డీనిచేష్టలు గాంచిన మాశూవధూటియని తోంచుచున్నది. తొలుక నొక మాయలమారిదానివేతం జిక్కి యేకద కష్టం బయ్యె! ఇదె యేమి సేయునో యని మది యందు భయంబు వొడమెడిని. చంద్రరూహ ప్రియసఖి! భయంవడకుముం ౨, జట్ట్రినన+స్ట్రూరకాలంబున నచింతి తోవనతుండై కానం గడంగిన నిర్భరప్రణయనీరంధిళూ ననుం డిప్పు డొచ్బరికించుశే! ఓయొస్పులకున్చ! మ౪కియు నాకుమారుండు నీవయిం గన్ను వేసీయున్న వాందుం అంతం జంద్ర్తరూ పావేషళారిణియగు కర్ణకపాల త వేశించుచున్నద్చి కర్షకపొలః (“త్మనతముగ్భ) కట్టా! నామగనికిం గద.ఘైోరం బగువథంబొనరించిన యాసావపు రావళి, శెట్టులైన ననిష్టంబు సేయక మానసంబున నుక్తలంభబు వాయదు ఈమూంర్జుం చాదీర్థామ్షీయందుం గరమనురాగంబు గలవాయః కాన నులభస్తాధ్యం జగుటం చేని యాకన్యక. సేజేని నొక యిదుమకుం వొల్నడం చేయ నగును, వందనా

వ్‌ స్దుగు భ్‌ చ్భ తు క్ర ఇచాతుర్యంబునం గాక వేటొంట నదివాటవడదుం తదర్థంబ ద్వాన్మిక్కియనఖ్రయగ చంద్ర, రూవవేమంబు దాలిచివచ్చియున్న దానను. కరుణాంబుజయః6 జంద్రరూవయు సీనిర్జ్య డి జీఠటనికటభూూముల జేడ్య_వెయి నంచరించుచున్నవా రని విని యియ్యెడకుం జనుదెంచి తిని. ఆమ్యైయ్యెడల నన్వేషించుచు ననువునం గని వెట్టి వారలకరంగటం జేరి నాయిష్ట్రా ర్థంబు "నెర వేక్చుకొనం బోయొదను, అని వననంచారం బభినయించుచున్నది* ల (శరుణాంబులా వేవధారిణియై యాంధత్రనాసిక వ్రచేశించెను.) ఆంతశ్ర్రవాసిక* (ఆత్మనతంబునం నాజనని కర్ష్మకపాల వుదీయజనకునివధంబుం గని ఛయస్ఞ్రాంతయై పొజీపోయినయని) యిక్పటికి నయ్యెడ నున్నడో యెణుకవడదు జననీ జనకవియోగదుఃఖంబును శాకంక లేదు రాజపుత్రునికబానటమొ వచ్చియున్నమం త్రికుమా రునిం జేవట్టి చానితోం గలసి య ేచ్చావిహారంబుల నానందంబు నొంద నాజెందంబు కరంబు కుతలూవాలవడుచున్నయది. ఆమం త్రికొమారునిపయిం గన్ను వేసి యకనివ్రతాయ వరీరంభాధినుఖం బులకు6 జంద్రరూవ యుంవ్విళులూరుచున్నయది. అకుమారుండును దా నియం దళ్యుక్క_ంలావి శేమంబునం బొలంపారుచున్న వాండు. తరుణాంబుజ చంద్రరూవ కును జంద్రరూప తరుణాంబుజకుకు వ్రాంసమానలగు సకీయలుం జే నివ్వు తరుణాం బుజవాలకంబుం బూనియున్న దొనను, కాన నన్నుం శరుణాంబుజకుగా ఖొవించి నాళద శాచం చ రూవ యేంగబెంచు, కవటవిభానంబునం చానిం దునిమి తజొళోరంబుతో నాప్రాణనాథునిం గూడి నుఖింకుంగాక. నిండజవ్వునులగు ఫువ్వుంబోడులకు నతీమనో వారరావగుణ.. విభవంబులు _గలపురుమనత్తమునితోం బొత్తుగలయుటకంటె. నుఖింబు గలజ! అతనికింగలయావినయంబును ఆశాంఖీర్యరిబనుకపరా క్రమంబును ఆచాతుర్యం బును అరూవంబును ఆయెలస్ర్రాయంబును జూచినంఠన నామనంబు కడు నచ్చెరువొంది కందర్పశ రాసారంబులకు ఇర లొందుచున్నయది* ఉదిష్టకార్యంబు సాధింప నగును చంద్రరూపవచ్చుచోటు లారయు చుం దదాగమనంమినకుం ట్రలీమీంఛుచుం డద, అని యాపనసంఇ్యారం బభినయించు చున్నది, తరుణోంబుజం ప్రియసఖి! శనునొంటి వే! ఈనిర్హ్భరిణీఠటంబునకు చావంటీది యొక్క తె మయొక్క_డనుండియొ వనుజంచెడిని, ఇది యంతయు నన్ను మోసపుచ్చి యచ్చ టకుం చెచ్చినయప్పామండపధూనవిలసికంబు ఇాని యొండు గాదని తోంఛెడిని.. పీరలం నూయాబలంబున మనశేదేని యవకృతి సేయం అూనుకొందు రని మనంబున నులుకు గలంగుచున్నదిః చంద్ర రూవ ప్రియసఖి! మన మాలళొనికుంజరబునం 'జాగి యున్నారము గాన సీక్రపటవథూాటులు మనలం గని పెట్టలేరు, దుజీయు నారాజకమారుండు సినికుంజపుం

క్రార్తి వినోదక థాక ల్పవల్లి జంబులకడ 'ెయ్యెడమై నగనుండు నని మంత్రిపుత్రుందెణింగించి పంపినవాండు నుమా 1 కానభయంవడవలదు, ఈకవటవధూటు లాండొరులం గూడుకొనం బోయెదరు, వీర లాండొరుల వంచించువేడ్కులు గనుగొౌందము. ఆంత్ర,నాసికః (సోల్దానముగ అత్త్యగతమున) అల్హచె! ఆరసాలవాటికమాటునం జంద్రరూవ సంచరించు చున్నయది. ఇది యొంటరిగం దిరుగుట యేలకోయెలుకపడదు. వీకళంబ యిది దొరకుట మేలయ్యు, దీని నాచెంగటికి రాంబట్టం దగునుపాయంబు రచి యించంజనునుం ఈనిర్హ్భ రిణీ తటంబున నొకయెడం గూరుచుండి సఖీవిరహవిధుర యయిన 'చాననుబో లె నంగలార్చుచుండెదం 7౧క* (ఆనికూరుచుండి, వ,గాశముగ ఎ వా? ఏమి సేయందును! ఓసీ నిస్టురద్భాదయలార! అబల నపరిచితో చ్రేళను నన్నిట్టు లొంటరిన సీవిజనంబున విడిచి పో నగునే! నికృతిమెయి న న్నిక్కడకుం దోడ్కొని వచ్చి యీ వ్యాస్ర్ర భల్లూక సింహవరావాఖ ద్తశల్యక చమాఖక్రూరస _త్సళరణ్యం బగునీ యరణ్యామధ్యంబున డించి యులితిరి గచే! ఇట్టిహ్రరకార్యంబు గావింప మో శే 'శేయవకారంబుం గావించితినే, వోస్రాణనాథ! నాస్రాణా పాయకాలంమిక నచింతితో పనతుండవై నిర్వా బ్రజిప్రేమభరంబునం గాచిననాండవు, ఇవ్వు డివ్విధి సఖీజనవంచిరనగు నన్నేల యు పేక్షించెదవు? తొలంత సీసాధకునిపత్ని సభీవేషంబుతో నేతెంచి వంచిం చినగతిపీరలంను సఖీరూవంబుల న వంచింవం గడంగిర. హో! నవమి సేయుదును? నా మీయ నషి చం్చద్తరూవ నన్నుం బాసీ పోయి కడుం దడ వయ్యె*, అయింతి యొక్క తె నాకం బరమార్థసఖ గాని యన్యలం గారు. ఆ నాబహిళ్ళరం బగుస్రాణం 'బెయ్యెడ శేంనో | ఎట్టునైశు! ఎన్వతెను దిక్కనుకొందును, ఎవ్వ తెతో సంలాపంబు నేయుదును! కట్టా! చేశుఅఖండభూమండలమండలాధివతి! సుకమై జన్మించి నాతలన్రాతవలన నీసాధకుని కిం అక్కి యక్కతఠోరునివలనం ట్రాణంబులు పోక యింక నెన్నియే నిడుములం బడ అ,దుకువడసి యాసగవానంబునం బులుల ెలుంగులకు నోటంబడం బోవుచుం దప్బించు కొనినడయాడుచు. నింతటితోం బోక యిశిరాకవధూబ్రారంబువేతం జిక్కి. వారిలేజి మాటలప మోసపోయి యానిర్దనవనంబుపాల్రైలిని, న నిశ "నెవ్వరు రత్నీంతురు!, అని తోదనంబు సేయు చున్నది. తరుణాంబిజ, చ్రీయసఖి! ఈమాయలాడిమాటలు వింటివటే! కోరా ఏమి దీని “మోసము! చం ద్రరూటు చ్రీయసఖి! దీనియోస మటుండనిమ్లు. మజీయొండుదానిమోన0 బుంగనుంగొనుముం

పువ్చగుళటేచ్భ్చనము శ్రి శర్ణక'పాల (మవోోల్టానంబుతో.) అత్కగతమునం నానేయంగడంగినకార్యంబునకు ఫలంబు నమకోరినయదిం ఈకవణాంబుజ సఖీనసం చికమై యినిర్జనస్థలంబున విలపించుచుం జంద్రరూవం జీరుచున్నది. సనమయంబుకు సందర్భంబును గర మనురూవయిుశ్తై ఖుటి యించినవి. ఆచిరకాలంబునన యిష్ట్రార్థంబు నమకూరం గలదు దీనిచెంగటికెం జనియెదను. (ఆనియుంవనర్పించుచున్నయదిి ఆండ్రనాసికః (ఫుకోభాగంబునకు దృష్టులు నిగుడించి కవటపునంతనంబుతోఎ ఖఇబె న్యాప్కియనఖి చనుబెంబెడినిం కర్ణ కపాలం చరథసగతి నాంత్రవాసకడ కరిగి చ్రీయనఖి శరుణాంబుకా ! వంక మానుముః నీల యిట్లు కరంబు బరికపించెదవు, ఇయ్యెడ శ్రీల చనుచెంచితివి! ని న్నెవ్వరు దోడొ్కొని వచ్చిరి! శిరీమకునుమరజంబు సోకినను నొచ్చునట్టే[యనుగుందమ్తు. లిట్టి శర్క_రాస్థ్రలంబుల ఛింతవంతంగుంచనో! నవమృణాళనుళగం భై యొష్టు సనీయంగకంబు లాకపక్షి ప్త్రంబురైై కాంతి దొరంగినయపిం ఉతర్కుల్లళళవ్మత్త్మనుందరంబగు సీనెమ్రైము ఖర్‌ శిరణకరంబులం సోకి కరంబు చినభౌవంబుం గాంచినయది. ఇది నాకొనిలెచ్చియిచ్చు నిర రిణీజలంబులం ద్రావి యా పొాదవంబ్య[ క్రింద నొకింఠకడ ఫుండి సేదజేప్పళొని యనం తరం బిష్టం బయినచోటికం జన నగును, అని నిర్జ్భ రిణీజలంబులం దోయిటం గొనితెచ్చి యిచ్చుచున్నదిః ఆం శ్ర్యనానం (జలంబులంలై కొని, ఆత్మ్మగతంబునల్స దీనికంఠర_క్షంబులు శ్రోలం దలంపుగలిగిననా కీజలంబులు తూ మన సయ్య డిజే! అని యనుకొనుచు మొగంబు దుడుచుగొని యది కొనితెచ్చియిచ్చుజలంబులం శ్రో/లినట్టు ఛ్తోమాపనయనం బఖినయించుచు.. చంద్రరూపా! ప్రేయసి. వన్న నీవ శాచే! నిన్నుం బాసి ప్రాణంబుం చాసినట్టుంటిని. ఇయ్యెడ నీపాటి న న్న్నాదరించువారు 'శేకపోవుట యట్లుండం బిలిచినం బలుకుచారును "లేకపోయిరిం నే కపాలం ద్రీయనఖా శరుళాంబుడా! నీ కియ్యెడశేల రా నయ్యెను. "తెల్చుము! ఆంధత్ర్ర్యనానా పీసీ ణూకన్యక లిందజు నిట్రి మోసగత్తై లని యెణంగక పోతిచే! శీ నీకవటకుల్సితంబుల 'నెజుంగను, అెల్లని వెల్ల పాలు నల్బని వెళ్ళి సీళ్ళు ననుకొను దాననుః వీమి నెప్పుదును. ఇట్టినాయందు కన్యశాళదంబం 'భెల్లం బయికిం బ్రగాయసఖిజినంబు భాతి దోంయచు లోన నీనుం గొని యుక్కివంబునం బవ _ల్హించుచున్నయని. అట్లుండు ట్‌కుం 3నరణం 'జేమొకో న్క్ఫురియించదు,. బీ చేమియుం వారల ,కవళారంబుం "జేసిన 'చద“నం గాను

శం0 వినోదక ఖాకల్పవల్లీ కర్ణ కపాలం చ్రీయసఖి! నీ 'వెన్వరిశేని యవకారంబు నీనెడిదాన వని తలంన వైనం గాదు బీ*! నీవయి వార లీర్ష భగ ్ని యుండుటకుం గారణం బే నిరూపించి చూచి తిని. సీరూవగుణవిలాసంబులందు రాజపుత్రుండు శరం బనురాగంబుం జెంది చారల నొచ్చరికశిెంచుట యిందుకుం గతంబు గాని మళకియొండు గాదు. అంత్రనాస. చ్ర్‌యసఖి నీబుడ్ధిదరురతేకు నేను మెచ్చుకొనియెదను కలిగియంండు రవాస్యార్థంబు యథార్థంబుగం గని ఇప్పితివి నీవంటిచళురలం గలే ! వినుము వారీ లొనరించినకవటకార్యంబు! న న్ని ట్రి బెట్టిదంపుటిడుములు వడంజేసి విచ్చలనిడి నాస్ర్రాణ నాథునిం గూడివిహారింపం దలంపుంగొనియేకాంటోలు! న న్నందజు నన్తారతంబు నిర్బంధించి కఈరుణాంబుజా! ఈకొండ న్నత్తమ్లున నెకనెలయే అుద్భవించుచోటు గలదది చూడందగినయదిం వేడ్కువెంయుం బోయి వ _త్సము ర మని కడు నిర్భంధం చొనరించి తోడొ్కనివచ్చి న స్నియ్యిడం పగనాడి యథాయథలై చనికి. నీ చవేకారణంబున నియ్యెడకు రానయ్యెను 1 కర్ణకపాలం (ప్రియసఖి! మోర ల్మీవ్రయాణంబునకుం నడంగునవ్వు 'జే నయ్యెడ "లేన, అకంఠర మేంగజెంచినదానను. నీ వియ్యెడకుం బోవ సమశట్టుట విని యతి న్నేవాంబు పొవంబ శంకించు ననువట్లు సీ ేమియిడుమ వొడమునో యని యుదత్తలం వడుచు మారువచ్చినజాడ లారయుభుం జనుజెంచితిని, చావనంబు దలంచునట్ట్ల నీ వియ్యెడ నిట్టులు గోడుగుడుచుచున్న దానవు. చై వయోగంబున మన మిరువురమును జేరి తెమి* ఇత భయంు లేదు ఈవును వేదచేగితివి, ఇంక “మెల్ల మెల్లన మనయిరచున కరుగు దమా! "లేక యయుజ్దేళించినచోటి!ం జని అయానిర్భ్భరిణి యుద్భవించునయ్యెడం గలెక్కు 'వేడ్కులంగలయం గాంచి మరలుదమా! ఇక్కాననచరు లక్కడ నచేశవినోదంబులు గల వనిఇెప్పెదరు. నీయిష్టం 'బేమొకో? ఈశత్ప్రకారంబునం ట్రవ_క్రింపుదముం ఆవక్రనాస, (అత్త్మగతంబును దీనిని జమునియిరవువ కనువక నాయిరవునకుం జను దునే! ఇదియ శాయఖభిన్టంబు అది నిర్వ_ర్రించును పాయంబువం ఇబ్రవర్తిందవలయు, (అభి య్ననుకొని. ఊ్రు, కాశమాగ) ఏనొకబ్వు డేని యిట్ర్రివినోదంబులం గాంచినదానం గాను ఛ్రాచూవవాం బయు్యు నయ్యెడకుం బోయి రా చాససొనుభున్న దొనను. కర్ణ కపాల, ఆ కో 'లెమ్ల, శగిరముగం బోయి మరలి వత్తనుం రమ్తు (ఆంత్ర శానలేబెను,) ఇరువురును. (అక్మగతంబున) దీని నీకొండపేటునకుం గొనిపోయిన నుద్దిన్స కార్యం బతిలఘుకరంబుగ నిర్వ రర్హించ నగును, అందు .8ది యొడంబడునే! ఆం శ్రనాప్త ప్రియసఖి! మనము వోం గడంగినచోటికి నమౌొవనూర్హం బుఏజినర బోవ్రట సుఖకఠరంబు గాచె! అట్టి త్రోవం జరికింపుము,

వమష్ఫగుభణో చృము 8౫ కర్ణ కూల, చ్రియనూ! ఈయదుటం బోడనూపువొండుపేటు ెక్కిన నక్కడ కచ్మోటు కతివయవదనీన్యాసగమ్యం జ యనియు; మళియొందు,తోనం. బోయినం గడుద న్వనియుం వీదనళితులు 'నెవ్స విన్నదాన. సీ "ఇెయ్యది యియ్యకోనం బోలం!ీ అం్రనాను. ్కీయసఖీ! ఈకొండపేటున శెక్కియే సంకటేకమార్డ 0బునం చోదముం అనియిరువ్సరును దరలి సరళి ఖరారోవాణ మభ్గినరయిం చిర, చంద్రరూప చ్రీయనఖి! ఈ మోనకత్తై లిరువురు నన్యోన్యవంచనాచణ లై భడం భోవుపాటులు కన్నులవండువుగం జూతము. నికుంజంబు వెడల్‌ రమ్హ* కరుణాంబుజాచంద్రరూవలు వెడలి వచ్చిరి- రాజపుత్రుండును వారిపీబుందనతరు ణాంబుజ ఇటుకవడకుండ నిలువంబడియెను కర్మ క-పాలయం నార్మక్రనానయు నుల్గానంబుతో నాక్మేగతంబున, దీని ననువుమెయి నీకొండ పేటునకుం నొలితెచ్చిత్తిని, ఇట్ట యుక్కింవంబున న్‌?రి ద్ర, పాఠంబునం బడంద్రోనిలినేని శార్యంబు చక్క_ంబడునుం 'జీవ్సనికరణవే నిర్విన్నుం బున జరుగవలయుయిా వే! ఆంత్రనానా (భయంబభఖినయించుచుం వ్రీయసజ! వీ ఇెన్న డిట్టిచోటులకుం జను 'జెంచినదానం గాను, భయంబు వొడముచున్నది. సీచేయూంకంగొని యియ్యెడ నిలు వంబడి మనముందులోయయడుగు'జేలం గాంచెదను, అని కర్ష్మకపాలవా_న్దందా వట్టుకొను చున్నదిః కర్ణకపాలు ఓపీ! వడంబోయొదవ్చనుమూ! జాగ్రకతోం జూడుముం ఆంధత్రశాన, పీసీ! దలయోయెదవేమో! గట్టిగా: బట్టుకొనుము నిన్ను జ్జేు బట్టుకొనియున్న దానను ఇరువురును (ఆత్మగతంబును) చ్లీను పట్టువదలుకొని డిసింబట్టి య్యావ,పాశంబునం బడంద్రో, మందును నామనోరథంబును నమకూరినయదిం (అని యిరువురు సొండొరుల చేతివట్టులు. వదలించుకొని వ్రైళంబ యన్యోన్యగళంబులం జేశులు వైచి) వడచే! పాసిస్టీ ముండా | అని యొండొరులం బపాతంబునం బడంద్రోసికొని వకునట్టు లభినయించుచు నిష్కూఫత త్రై రి తరుణాంబుజయుం జరీ ద్రరూవయం, (నవ్వుగొనుచు.) తమతమ మోనము కమ్ముం జెలుపకపోదు- ఇరువురు మోనకత్తియలును జరస్పరవంచనం బ్రవ్నర్తించి భృగుని పాఠం లుం గాంఛిర్తి. వేనేకం భేనికొన్నది యనుభనంహ తీజునా!

తిత్తి వినోద క శాళల్పవల్లి రరుణాంబుజం (జార్ష ంబుతో లి చ్రీయసషా! యిీవినోదంబు రాజపుక్రుండు గ్‌నుం గొనినచో చాగుండునుగటే. (అని తిరిగిచూచి. వెనుకవ్రక్కు నారాజపుత్రుం డ్తుండుట గనుంనొని, లజ్ఞావినయసంభిచుంబులతో మోము వాంచి మందస్త్మితము వేయంచు. కడు వడి నికంజాకరంబు సొచ్చెా చంద్ర్తరూవ (శ్రీగంటం కాళు అత్మగతంబును) ఈముగుద యచింతితోవగతుం దగురాజకుమూరునిం గాంచి భయలజ్ఞాసంఛ్రమంబులం గార్యం 'బెటుంగక తానె యీశని వేతికిం ఉిక్కువడుదు నని తలంవక ముగుద యగుటంజేసీ వరువుపాణి నివంకాంఠరం బునీం జొరంబడినయది. ఆకస్మికదర్శకంబున సంభ్రమించుచు నాకం బెలుపక పోయె, లజ్ఞావిజితకమనుథ యిగుటం జేసి మనోరథంబు రాజపుశ్రునియందుండుటం బట్టియీక ్రవ_క్షించుచున్న దంతియ కాని యంకరయింబున నతనితో,నంభాషింవ నిచ్చగించుచునె యున్నది* రాజపఫుత్రుండు నట్ట యుంన్నవాండు. జే నియ్యెడ వాసి యుండుట యిప్పటికిం దగచు, నెపం బొక్కందు సూచిరంబు వేసీ యవ్వలికిం బోయెదనుః (చ్రకాశముగ) చయనఖీ! ప్రియనఖీ! ఎక్కడ శేలితివి! ఎక్కుడశేయితిని! ఆని వెదకున ట్లఖినయించుము, పేరాజకుమార! నానఖం దరుణాంబుజం, గాంచితివే! నా'వెను వెంట నిలుపంబడి యుండి యొకళ్ళడకో చనియె, వేదుకతై న న్నలయించ నియ్యెడన ఈరులతాదులమాటున "జాగ యుండును, అన్వేషించి తోడ్క్క_ని వచ్చెదను. అని నిష్కూరత యయ్యె- కరుణాంబుజం (ఆక్కగతంబును ఆ! ఈచంద్రరూవ నన్నుం గానక యన్వేషిందం బోయొడిని, ఎలుంగె్తి ఏిలుకు నటన్న నీకమూరుండు కురంగట నుంకుటంకేసి సి గ చయున్నయదిం కట్టా! చంద్రరహూవ దవ్వులకుం బోయినయది; 'వెనువెంటం జనుదునటన్న సీటనూరుంకు దస్పిం చుకొని్బక ననువులేకయుండ నికంజద్వారంబున నిలువంబడియున్న వాందు, వీమిసేయుదును! ఈకుమారుని చేఠం జిక్కి=తిని, ఈ'లేందీవియచాటున మైన నుందుం గాకు అని యట్లు "సేయు చున్న ది ఇంకలో నొకవట్ప్సదంబు కరణాంబుజ మోమున వ్రాలెనుం ఈరుణాంబుజు (అక్మనకమును జే సీశ్రాందీవియమాటునకుం జేర నాయంగంబు 'చాంకి కదలిన యా "లేందీవియనుండి యుంకారముఖరిశం బై "లేచి గండుళుమ్మైద నామో మున స్రైలుచున్నగి. ల్హ్రకురచాధనిరూకించి. కష్టము కష్టము! ఈతుమ్ళైన యెంత దోలి నను విడువక బౌధించుచున్నయది. పీ భ్రిమరవాతకమా ! కన్యకలయం దిట్టిరట్టడివనులు నేయునిన్నుం బట్టి యకరాధ్ధి వని దండించువారలం లేరా! రాజపు శ్రుండు: (చిజునగవుతో.) సమివమునకుం జని, ఓముద్దులగుమా! ఇం దవ రాథంబు భ్రమరరాజింబు గాదు శేయునది! మణి సీయంగకంబుల !విను మివట్నదంబునకు"

మసన్ట॥4సళు చ్భ్చము లత ఊ కామిని సీకరద్యయము కొంజము లన్ఫ కమం గొల్చి డీనికా 'వేమరు గల్వవ్రోనరులవి క్త మము ప్లలిగించె చూక్రలుకొ సోమల బంధుజీవ మని కోక్కలు గొల్పెను నీదు వరూసియుకా శామద మ్రైననీకబరి కల్చనజేనె స్వయూథమోహముల్‌. తరుణాంబుజ- (అక్తగతంబును) ఇప్పు డీకమారుందు నన్నుం బల్క_రించం గడం డిని మాటల కవకాళమును గల్పించుకొన్న వాండు, కలకుమారీజనోచికంబను. నవాజ అజ్టావళంవదత్వంబు మాని యిఠని శాట్టు చుళ్యు _త్తేరం బొనంగం. గలను, పవకతంబునం కిక్కుకొంటి. ఇంక నేమినేళు- రాజపఫుత్రుందుం ఊం మృత్తమరంగయాన యనుమానము మూనుము సీకు నేను మే నత్తకుమూరుం చ్రైనయుదయాడ్కండ నన్యుండం గాను సీదులో కో త్తరనద్దుణావగల నోలి జను ల్వాగడంగలహార్డి చే నుత్తల మందుచుంటి నిను నుగ్మ్యలి శాంచితి హోద మందితిన్‌, స్రాదయితా! వినుము, చ సరసిజవ్మత్త న్మేక్త, నిశు సాధకం డిందుల క్టిల 'జెచ్చుటల్‌ నరసకతోం దలంచలోను సారనగర్భుండు చనామనోరథం జరని ఫలించం జేయుట యాదటం ఇచ్చె నటంచు ెంచెద౯్‌ శరుణిరో చూండు న న్వికచళామరన్మవృతి మేక్షీణంబులన్‌. తరుణాంబుజం (లజ్ఞావినయనం ళ్హమయంబులతో. ) ఆర్యపుక్త! నీవు! నామేన్నక్తకొమ గుండ వని చూచినంతటన మయొజింగితిని, కలకుమారీజనంబునకు. శీలంబుకు గులంబును లజ్ఞయుం రశుణీయంబు లని యా వెజ్సింగినయర్థంబు గాదె గీ వరునికరమున నిడునంతవజకు: గ్‌న్య తల్లిదంద్రు లసొమ్షాట తథ్య మట్టు గాన కలకన్యకల శెళ్లం గాదు కామ్య వరుని వరయించుటలు థర్మ్మవ | ర్థనలకు, రాజపుక్రుండుం కుమోరీతిలక మూ! నీనుడినినపల్క్కులు నత్యంబులు "ఇద్ద 'లెజకీం గియె పెండ్లి సేయుదురు గాక నూతినీళ్ధ 'వైల్దువవోవు నని వితర్కింపవలసినదిలేదు, ఆయి నను నీకు నాయందుం బ్రైగాయభరం బుంట నిజంబగునేని మనయిరువ్రురకుం జరిగిన యీక స్థలసమా వేళంబునకుం చొర్కాణగా నాకాక యభ్గిజ్ఞానంబొనంగుము. నీవు గోరుదువేని నావలనం ైకొమ్ము, శరుణాంబుజ ఏమియుం ఇెచ్బళ యూరథంటె;

తిక్క వినోదక థాళశల్పవల్లి రాజపుక్రుండు. శనకరంబుననుండు నంగుకీయకంబుందీనీ కరుణాంబుజకరవల్డవం జిందుకొని దానివ్రేల నిడి దానియంగులీయకంబుం దాం న్లైకొని తనవ్రేల నిడుకొని యా వరారోవాముద్దు మొగంబు గరంబులం బుణికి ముద్దిడుకొనం బోయెనుం తరుణాంబుజు, వలదువలదు, (అని మోముమరలించుకొని.)కమార! మాయంతటివారి శివి మేరలా! విరతాంబుజయు "నేనును నమంబుగ భవత్సా్యిప్లివై చ్ర,శంచాచరించితిమి, ఈభాగ్యంబు చానికిందొరకినం గాని వాకుం బాయంబుగాదు.అచె వంద్రరూవ యవలి నికుంజంనుపొంక నిలువంబడి యున్నది. "నే నియ్యెడం దడసిన నేచేని సంళయంబి గల్డును, ఏం జని చానిథో నెలవున శీంెద. (అని నిస్కాఎంతయయ్యె) రాజపుర్రుండు. (జెన్యంబుతో) ఇవ్వు డియ్యెడనుండిం గీ అంబుజాళాశ్నీ దృష్టి పథంబుం చాయ, నత్తులకు భాగ్య దేవత య న్తమించి నట్టు మాననమున కుత్సవానపానం మట్టం దోంచుచునున్న దిం కెట్లు వైతు బలీ! మం్టల్రిపుక్రుండు రచించినమంక్రం బెబుదెజంగుల ఫలంబు నొందినయదిం అయినను ఊం సాశెకు సాక కంగుళులం జయ్యన .లేనునుమోనిం గచ్వుచుకొ వారనిశ్రేముతో వలదు వ బ్జని కోరిక లూరం శజేయుచిం పారంగ నంసథాగమున కాస మరల్చిన కాంత నెమ్మైనం చారహీ నెత్తితి న్ముదము నందుచు ముద్దుగొనంగే దొగిన్‌. ఇవ్వు దట్టిమహాముదం బబ్బకపోయినను నాచిత్తం చానందాంబుథి నోలలాడు చున్నయని, ఉం స్వేదము కంచముం జెలంగుచిన్ని యొయాకకరంబు వట్టి నం మోదనుతోడ నావలఫుమ్ముద్రిక ్రేల నిడంగలంంటి నే నాదరవోనకుందరముఖాంబుజమం దుదయించువన్మ థో చృేదకళావిచిక్రమృదు పేశలనూత్న వరోంనిలానముల్‌ + ఇదియ (క్రృమక్రృమంబుగ నాకు మవాభ్యుదయంబు నొనగూర్చు* ఇజె సూర్యుం డన్తంగతుం డగుచున్న నాండు. ఇఏి నామనంబునకు నింపు సంపాదింబెడినిం గీ ఆకళానాభుం డంబరం బందుం దమినిం గరమిడం గడంగుటను. గాంచి శరమునిస్దు? పడుచు వే నికాకాంత భానుబింబ్క దీపకలికను వేడ్కమై దీనె నిపుడు, వీను నెలవునకుం బోయెదను, అనుచు నిష్కెంింతుండయ్యెం రససంజీవన నాటకంబునం జతుర్థాంకము: సమౌా_ప్టము, రాానాభా

మళ్టుగుణుచ్చను శక్‌ వంచనూంకము తవస్నిని. (క్ర వేళించి) నంకనను నందుచుః మై వవళమునం జేసీ యాతపోవనమును చాయక యియ్యెడనుండుతపోనిష్టులం గ్‌రము కాజకియవెట్టుచుండిన కర కోసప్ర=లయు 'దానికళూంళు రాం్మక్ర నానయు ఏిరిశి ఖరమునుండి యన్మ్య్యోన్ననం బద్ధలయి వడి ప్రాణావిహిన లయిరి. ఇట్లు వీ రగుటకుం గారణం జేముకో? (విమర్శతోం ఇశరళారణం బుండునని నంభావించవలయు నా! ఆపామండశాంతలం సయుచుండినసాధుజనోవ్యద్తవంబ వారలం జంపియుండు. చే సేరంజేసీనకర్త్యం బనుభవింపక తీరునే! ఇంతదనుక నీపాహార్శ్మల వలని భయంబునం జేసి యాయ్మాశ్త్రమమున నుండునేఠవస్వి గాని న్వస్వనియ తానుష్టైనంబులం వైకల్యంబుం బోరయనీక యనుష్టించినవాండు లేందు- ఇసి యోర్వలేక విధి పీరికి ఛృగువతనంబునమరణాంబుం గావించెం గాళోలు? రమణీ యంబులగు నీనిర్ట్భ రిణీఠటనిరూఢ విటపినికరనిరంతరతపోవనంబుల నిరాఠంకంబుగ ఇయ్యెడంగాని యేకకంబ నిర్విఖ్నుం లబసరపోనుషస్టైనంబు సల్ప నిశ ేమియు నంతకరాయంబు గన్నట్టదు అని కొంఠదవ్వు నడచి.(నలువలంకులు దిలకించిి ఆ! వీమి యీయాశ్చర్యము! వీను సీయాశ్రమవడంబునం జేంననాటంగోలె ననారత మతిభీళకృంబులగు శార్యంబులు నలుపుచు: దవన్వుల సా్వ్యాంతంబులకు దురంత తాపంబుం గల్పించుచుండిన చంజడాలకన్యకలంను దద్యాశ్ర్రయం లయినచంజాలురును. బేరున్తైనం గానరారు. (ఫురోభొగంబునకు దృష్టులునిగుడించిం ఛీభక్సృముతో ౧ ఆభం'డాలురమృతక శేబరంబులు వికలంబు లయినకర చరణాద్యవయవంబు లతో నికృ శ్తకంఠనాసికానహితంబులయి గృధ్ర ఛ్వాంచునృ గాలశునకభక్షితంబు లగుచుం దచాకర్ష అబహిమ్కృబ్బశంబులగు. నాం్ర మేదోస్టి నంచయంబులతోం బొదలఖుచు న్మీ యా శ్రమభూము లం గప్పియున్నవి ఇది గనుంగొన "నెవ్వండ్‌ తవన్వి జనసౌభఖ్యవిథా యకుండగు ధర్మవర్సలుండు మునిజన విరోధంబు సేయుచుండిన యాపావనమాచారులం బట్టి శిష్షిరులం జేసిన చందంబు మానసంబునకుం దోంచయచున్నదిః జీనుండినయా శ్రమంబు నందుం గర్జకపాలాంత్రనాసికల మృతకశేబరంబులం వడి యాచోటు దూషిశమగుటం జేసి య్మాశ్ర, మాంతరమునకుం జనంగోరి యినిర్ధ్య! రిణీఠటంబునన యేయగటబెంచుచుండునా కింత దనుక శుద్ధంబగు శా త్రాచవదం బువలబ్ధంబు ఇాక్రయున్నది ఎయ్యెడలు గనుంగొన్నం౦ జంజాలకవాశ్రాంతంబులై చూవభ్రెడిని. వమిసేయనగును మణీయం౦ గొంతదూరంబు సని యాన్వేషించెదను. అని గమన మభినయించుచున్నదిం (చేపథ్యంబును) ప్‌సీ చంద్రనాపా!: మనమ్రీయసఖి కరుణాంబుజ యించుక దర్శ నాయమానసూనన్య సైరరట్లు కనంబడుచున్నది. అట్టగుటకుం గతం అేమే | ఓసీ

986 వినోదక థాకల్పవల్లి యిందురూపా! మన్రియసకికిం నోవంబు గలిగి యుండుట నత్యంబం అది వ్రణయ కోపం బని యెంచుకొనుము. తవసిరని. (ఆకక్టించి. మవావార్షంబుతోఎ అ! వీమి నాభాగ్యము! పుత్రిక లిందు రూదయుం జంద్రరూవయు మాటలాడు-చున్నట్టు వినంబడుచున్నదిం (వికర్కంబుతో, ఇయ్యెడకు చారలు రాం గతం ేమి! (ఉ్నక్షవచన మాషేషించుచు.) ఆనవరక మాఫ్యుత్తి కలం జింతించుటచేశం ధన్మ యత్వ ౨బు నొందిన మానసంబునకు వారలవచనంబులు వినం బదునట్లును వారు మ్రైోలం బొడసూపినట్టును దోంచుచున్న దంతియకాని కథ్యంబు గాదు, అదియునుంగాక తరుణాంబుజ భోజరాజతనూజం, ఆదియం నియ్యెడకు రా గళంబు "లేదు (నజశోకంబుతో) ఈదౌర్భాగ్యశాలినికి వెండియుంం బ్యుత్తికలవచనంబులు విను నంకటిభాగ్యంబునలజే |! అభినవ విశసీక శతవత్రశో భామనోవారంబులై మొవ్వునా కుమారికలముద్దునగు మొగంబులింకం గనుంగొనం చోయెదనే! 'బాల్యంబుందొట్టి యఛధ్యాక్మ విద్య నభ్యసించుచు సంసారంబున నాసంగొనక వరబ్రస్తావదావలంబనంబ జీవనంబుగా! గొని కామాదులం దలలె్నెత్తనీళ జీర్ణ చర జలాశనమై సాంసారికనంసర్భంబు వాసి నా జననసీజనకులం ఫ్యుల్రి! రాజప్టుత్రిక వగునీ కీతపన్వీసీవృ త్తి దగునా! మాస్రార్థనం బంగీ కరించి మాయెడం గలుగు ప్రణయంబు సార్థకము సేయుచు గృవాంబున నుండు మని వేందుకొనినను వారివచనంబు అభ్యువగతములు సేయక నిమ్యళంకం బై యొవ్వువైరా గ్యంబుతోం దపోవ్ఫ త్తి వనంబునన కాలము గడుపుచుండీన నాకు; మదీయా శ్ర, మంబునం దవంబుసలువవచ్చిన జనసీజనకులపీతృలోక ప్రా వ్రీవృత్తాంతం 'బెజింగింన నాతోయిట్టువు నింటికిం జనియుండుడాని కాతనిశిశువులం గాంచినంతన యిట్టి మోహాంబు వుట్టనేల 1 ప్రశిహాలం బయినవిధి గాదె! నన్నిట్టు లొనరించె, వో! వీమందును! అచాలికారత్నంబులం గాంచిన చొడిగ నెడచాకిపోం గాళ్లరాక వంజరనిరుద్ధంబగు శారికచందంబున చనాశా పాళనంబద్ధమై శఫు పోవచ్చును మాపు పోవచ్చు ననుకొనుచు రాజగ్భవాంబునన యుండి యనంతరము వారి న్షైశవ్మక్రీడలం జూచుకోరికతోం. శాలంబు గడపుచు వారికబ్ధుల కంటెం గడు బ్రియంబునం "బెంచి యనారతము శదీయవి చ్యావినయ పౌళాగ్యదావ సంవదల కానందపడుచు నుప్పొంగుచుంటిని, నంసారనసంబంధము మానుకొనిననాకు విధి వారలయం దట్టిప్రేమావేశంబు వుట్టించుట వారి నెడంబావి దుఃఖనంతకతులం ద్రోయు టశే శాంబోలు? కానిచోం దల్డులకం టె నాయం చాయిరువురుకన్యకలకు నట్టినిర్యా్యాజి ్రేమభరంబు గల్లునే! వో! నాయంకతలంబునం 'బెకగిన యాచిన్నికన్నియ "లేమయిరో! నగతివట్రిరో? ఎన్న రవవారించిరో ? ఎవ్వరిచేతం జిక్కువడిరో! వీవగలం చొగి 'శెదరో?. ఎ ట్లయిరో? (శన్నులనుండి 'వెడలం జేండిబొన్సుమాలు వల్క_లాంఛంబ్లునం

వష్టగు టు చ్భ మ! 887 దుడిచిపొనుచు. గద్దదకంకంబుతో.) కట్టా!" నాకమ్మండు చాయుత్సంగతలంబున నాముద్దు చాల లుండం జూాచినప్పూడేల్స ముసీముసీ నగవులు నగుదు ఓ ఆర్యా! యివిల్లలకుం దల్లియుంం దండ్రి యు సీవమైనవిధంబునం 'బెంచుచున్న దానవు; గాన వీరలకు విద్యాభ్యా సాదులయందు ననురూవవరనంపాదనంబునందును నీవ భరంబు వహించంగలచానవుం నాకుంగాని సీమణదండ్ర్యకుంగాని యిందుంబ్ర్రయత్నింపవలయంనన్నది "లేదు, అని వెచూ చుండును. అళ్హై యేను వారలనర్వవిచ్యావిచత్‌ణలం జీసిరిని, వమిచేసియు. ఫలం బేమి! ఇప్వుడు నాప్యుత్హికలు పోయినవల శెజుంగలేక దుఃఖసాగరంబున మునుంగవలనీ వచ్చె వ*! వమిసేయుదు, ఇంశదనుక నాతమ్మండు న్వనుళారత్నంబులు శరగభికంబులగుట విని యొట్రివగలం బొగులుంచుండెడినో! ఏమైన- నేమి సేయంగలను, శేనలము కన్నకా మణులం దలంచుకొని యనవరతరోదనంబు సలువుటదక్క_ం దక్కినవను లెన్వియు నాకు న్భురింక యున్న యవి* అని రోదనము సేయు చున్నయదిః

(జేవథ్యంబును) ఓసీ చంద్రరూపా! క్రియనఖికిం గోజం బెట్టి దయ్యు ననున యించవలయంనటన్న ది నఖీన్యాయంబునకు నముచికంబు గాజే, పీసీ యిందురూసా! సీనుడివినవచనంబు లవశ్య్య్యోను[్రేయంబుల. వ్రీయనఖి యుండువూంబొదరింటికిం బోదము రమ్మ్‌ం

శవన్వీని- (వెనియొసి వినిం మవాముదంబుతో) తొలుత నేకు పరస్పరనంవాదాత్మక మగపుత్రిశకలవచనంబు అలాకర్డ్మించి యది భ్రమంబని యనకకొంటిని. వెండియుం దొలు శటినిధంబున వినంబడియొడిని, ఇది ఛ్రిమంబని కలంచుటకును గూడకయున్నది. విధి యిచ్పూ డనుకూలకం బ్రవ్తించి వెండియుం గుమారికామణంల నాకుం జానిపించు'నే మొ! నియతికిం నలసామర్థ్టం బనిర్వచనీయంబు (వతూవాలంబుతో, కుమారికామణులనసంల్కా; చంబులం వినంబడు-చచున్నవి గాని వారలయుండదుచోటు. లెజుంగంబడవు, మూననంబు శరంబు రయంబున పుత్మిక అంజూడ సంభ్రమించుచున్నదా (ఇెండియును ఛెవియొగ్లివిని) ఇయ్యెడకు దక్షిణంపువృతువాటీకల మబజుంగున సినిర్భృరిణీఠటనిరూఢమ్థాధపీల తానికుంజిం బున నుంజి కొందటు శన్నియలం మాటలాదుచుంజెడువిధం బవగతం బయ్యొడీని ఊజ్వే గంబుతో. ఇంచాపుత్రికలు గనంబడ'ేని యేనస్రాణంబులు ధరించం జాలను. ఎట్టయ్యె డినో? పోయికనుగొందు, (ఆని నిహ్మాంంతయయ్యు)

లాలో

తరుణాంబుజయుం6 జం ద్రశళూపయు నిందురూపయుం టి, వేశించుచున్నారుం

చంద్రరూబం వ్రియసఖి రరుణాంబుతో! రసాఖశాననమధ్యమాలీనికంభింబున

889 వినోదక థాకల్పవల్సి నుండి మరలివచ్చినదిమొ శ లించుకదుర్మ నాయమానంబగు మాననంబుతో నున్నటులు ్రయసణఖిని దలంచెదను, వ్రీయసఖి! నేను సీ శేమేని యవ్రియంబుం గావించితిచే! కరుణాంబుజం "మోము, డ్రిబ్వకోని రలయూరకున్నదిం చర్మద్రరూవ (తరుణాంబుజం శౌలిటకిం దీసికొని మోము మోమునం జేర్చి చుబు కంబువట్టియె త్తి ప్రీయసఖి! ప్రీయసనఖు! వలచే మాటలాడవు! జేరు సిక మ్మప్రియంబు జేజేని జేసీతినటే? ఇందుకూస ఓసిచంద్రరూపా! సీ వేదేని విష్కియం బొనర్నక చ్రియసణి కింక మనస్తావంబు గర్జన టే! నీకుం బుట్టిననాటందొట్టి యొదటివారి నించుక నీయుల్టా నంబునంజేసి చమళ్కారంబుమెయిం బలుకులనొంజెం జేతలనొండె విరనడంచేయుట కాదా చిత్కమగు స్వభావగుణయమయి. యున్నది. అ ట్లీప్మి యసఖాయందుం బ్రవ్న్తిం -చితివని తోంెడిని. చంద్రరూవ. (నవ్వుచు) ఓసి యిందురూపా! ఆగుణము నా కుండిన నుందుంగాశః ఎల్లవారలకు నన్నియు సద్దుణంబులే యుంజెడిచే!ీ ఇవ్వుడట్టు లేజేని ్రియసఖయందుః గావించిన తెజింసగు నామనంబునకునయితము దోంవబే! (తరణాంబుజంజూచి ) ప్రయ నఖి! ప్రాణంబులకంటెం ్రీయురాల వసనీవు నాతోం బలుకవేని నా శీస్రైణంబులేల! నాస్ర్రాణంబులకై యాన నిజ వదలి'పెట్టైదను. తరుణాంబుజ. (పానునయముగ) ఆట్లనకుము. ౨. నిన్ననీవు మాకందకరువాటిక నడుమ నన్నొంటిణ వదలిఫోతివి, ఇట్టుసేయనగునా! ఇది నామనంబునం గలక్రోవము! చంద్రరూవ ియసఖు! నావెళుకవ్రక్క నున్నట్టులుండి వీఫ్ర కనంబదడకపొోతివి, నవ్వుటాలకు దాంికొంటివో యని ఇెంళకల నుండువూంచెదరింట నొక్కొకదానియం దును వెదకుచుంటిని. ఎక్కడం జూచినను గనంబడకపోలివి ఫూర్వు ముండినవూయోద రింటం జూశమని,మగిడిరా రాజకుమారుండంు తదంకరంబున నుండునట్టు 'తెలిసినకతం బునం దన్న్మభ్యవర్రినివగు సీళడకు రా నయితిలేక యంంణె. ఇది జేంజేసీనవ్ని ప్రియంబటే ఇందురూజ. (నవ్వుచుం పసి చం ఈ రూపా! చాలుంజాలు! మాటలునిలువ వే! ఇట్లా నర్చిన ెవ్వ లెశేని కోవంబు గలుగక యుండునటే! విమియం ెజుంగనినోల నొంటిమై వదలిపెట్టం జనునాం చంద్రరూవ పీవి అట్టిప్తాణా పాయసమయంబున నచింతితోవనతుండై కాచిన కరుణాయ త్తచిత్తుండగు రాజకుమూరన_త్తముండు డగ్గలకుం జను'బెంచియుండ సొంట8గ వదలివెట్టితినటన్నమాట యొట్టిజే!

పుష్టగుళుచ్చము గ్‌ ఇందురూజ. పసి అన్యపురుమనన్ని ఛోనంబునం గన్ని నొంటిన వదల నగునా ? చంద్ర్తరూహ పీవి యిందురూవ! అ రాజకుమారుం డన్యుం డని యనుకొంటివో! కాదుకాదు ! ప్రియనఖికి "మేనత్తకుమారుం డుదదారాదిత్యుండం ఇందురూవ (వ్రైలత్యంబుతోం ఓసీ చంద్రరూపా! మనయన్న యుదయాదిత్యుం డజటే యి కుమారుందు, కొర! కరము కఠోరమగస సందర్భము కదువడిం గడు మోచదావ వం బయ్యు* ఇట్టీయ పరిమిళా మో దామృతలహరీపరంచరల నోలలాడునందర్భంబును భగవతి కాత్యాయని గనుంగొ ఇెచేని యెట్టియసదృశా'మోదంబుం జెందునో ! ఈమవోభ్యు దయకాలంబున మనలం గాంచి నంశసించుచు నా భగవతి ప్రేమళరవరవళ యయి కౌయిటం బొదిని యాందల మూర్కొని యానందజలబిందుబ్బందంబుల నఖ్గిషేకంబు సేయుభాగ్యంబు 'లేకపోయెంగా | చంద్రరూప- (ముందుకు దృష్టులం నిగుడించి, వైళంబ లేచి. నర్వరముగం అదిగో! మన మేనత్త భగవతి కాత్యాయని యియ్యెడ శేయబెంచుచున్నది. ఎదుర్కొ.0దము రము య్‌ ఇందురూపం. (మవోనార్షంబుతో, సత్వరమునళేచి పనీ! భగవతి యెక్క జెక్కుడ శ వం చరూపం ఇదె యుత్తరమున మాళందతరుచ్భాయలం బొడగనుము? ఇందురూవః (నిక్కెచూచి ననం్ర్రమముగ ఇజి భగవతి సమివమునశె వచ్చి నది, ఎదుర్కొందము రా! (అనుచుం జంద్రరూపను 'జేయివట్టి లిగచుచు చానితో నిహ్కా్రంతయయ్యెం తరుణాంబుజు (ఫురోఖొగంబునవ దృష్టులు వజపి, అత్మగతంబున) కర | ఈ భగవతి ఉఊ పావనభూతిపుండ్ర్రయుకఫాలకటంబు బవోవల్లిరీ ఛావితపాటలద్యుతినిఖభానుర మైనజటానమూనహాముక పొవకడీక్రిజాలపరిపొటిం దనర్చుశరీర కాంతి ౦:0 ఫావహిలంగం జేయం దను వందినళాంతియొ నాం గం బొల్చెడిన్‌ం ఆంత నీందురూపొచం ద్రరూవలం ఇశొయటంబొదవికొని శాళ్యాయనీ చ్రవే శించుచున్నదిః

తి0ి0 వినోదక థా కల్పవల్లీ కాళ్యాయని, పుత్రి చంద్రరూపా! మాకంటె భగవత్శీప్ససాదంబునకుం చొత్రము గావలసినమాప్రియసఖి యొక్క_తె గల దంటివే! ఆ యుత్తమగణనిథి యెక్కడ నున్నది ౪ చాపుము చూపుము. ౨ చం ద్ర రూవ భగవతి యిది మొప్రియసషు శరుణాంబుజాః కా త్యాయని (తరుణాంబుజను నిర్వర్హించి) చెర! ఈ బాలికామణి చక్కంం దచన'సేుమని పౌగడంగలదాన. ఊం ఇందిర క్రీవీనీలకచ యింపుగం జేసినమాటయిసృష్టియో యిందుకళావిలాసరమ కీమృదుకొంగి నవాతిచేశమో ఆందపులాన్మైబుంగులకు నబ్బముణఖముణి ఫూంటకాపొ యా చందనగంధి యబ్దశవుచక్కనితొ _ల్బటిసృష్టియో ర౫౫లన్‌, చంద్ర, రూక వ్ర్‌యసఖి శరుణాంబుకా |! ఈ భగవతి విదర్భ చేశాధీకుండగు మొానపాలమహీపలికి సవోదరి కాత్యాయని యనం బరగు, మాకు మేనత్త. చొల్యంబుం దొట్టి సంసారవిరశ్త యగుచుం దపోవృ త్తి నుండి మాయందలివాళ్సల్యంబునం గొన్ని వహొయనములుగ విధర్భసగరంబున నస్మ ద్వి ద్యాభ్యాసాదికార్యవ్యాప్ఫృత యయి యుండెం రరుణాంబుజ, ప్రియసణ చంద్రరూపా | ఈభఛగవతి మాకుం నగనడుగౌరవ్య యగు చుట్టం బయినచో చా కట్టిద కాదా ! వేలుగం జెన్పవలయునే ! (అని లేచి" చృణానుం చాచరించుచున్న ది) కాత్యాయని. వత్సా! సకలభూ పొలనకాళి మాలామరీ చినికరుంబ చుంబికచరణ కవములుండగు నఖిమతత త్తియకనూరునిం శెట్టపట్టుదువు గాత, (అని యాశీర్వదించె ) చంద్రరూవ. భగవతి! సీనుడివినయిర్థుబు మ్రీయనఖికి మున్న సంస్రైాళ్తం బయ్యె= భవదు_క్రంబులగు వచనంబులు సం స్ర్రైప్తార్థకథనంబునం జేసి నిరర్ధకంబులం గావు కాత్యాయిని, (తరుణాంబుజను సౌంగిటం జేర్చుకొని మూర్థం చాష్టూణి 1చుచు ) ప్యుత్మి చంద్రరూపా! ఇ చేలకో యెజుంగ! మిమ్ణాం చాసి యుండి యివ్వడు "విండియుం౦ బడసినపస్రాణంబులరీతి భవల్లాథంబుం గాంచుటంబట్టి నిస్పీమం మైకలుగు మహాముదంబుకన్న సీబాలికావతంసంబుం గనుంగొనుటం బొడమిననంతసంబు కరం బధికంలై యున్నది. "నేషమృగశాబనయన కిడినదీవన సంప్రాస్తార్థం బయ్యె నంటీవి. దిని నిర్వ స్రజ్మ్యమ్తశా యభరంబునకుం బాక్ర్తశ వహించి జన్త్య సాఫల్యంబుశు గావించిన మవాఖాగ భేయబన్మ జే రాజకుమారుండొ!? ఈ నుకుమారీత్సిలక ౦బు ననుళాగ్యభ్టారకరంగి

మష్టుగుళుచ్చము త01 శీంబు లగుకటాతవూలికలచే నీరాజికుం డగునాకని యడుగుందమ్హులకు సర్వనర్వంనవశ చశ్రభూ పాలమౌళిమణిమరీ చినిచబయంబులు నీరాజనంబులు సలువకున్నే | చంద్రరూహ భగవతి! ఈమవాభాగ్యంబునకు మాయన్న యుదయాదిత్యుండ శగినవాల డతండ యాయతిశయంబునకుం వాత్రంబయ్యెం తరుణాంబుజః (నిస్టచేం దలవంచుకొనుచున్నదిం కాత్యాయని (మవోముదంబుతో నానందచామ్బంబులువిడుచుచు) ఫు త్రి! మన ళా పాదిత్యునికమారుం డుదయాడిత్యుండటే దీనిమనోనిజంధనం బయికవాండు. ఇంత కంటె మనకుం శావలనీన దేమి యున్నది, (అని యాకరుణాంబుజచుబుకెంబమి. గరంబుల చెత్త వత్సా! రరుణాంబుకా! నీవు వధు వగుటం జేసి మావిజయాదిత్యు నివంశంబు వన్నా "ాంఛె, అని ముద్దిడుకొనుచ్చున్నదిః చం ట్ర రూవ భగవతి! సింధులంనికూంతు రార్యథరావతి చ,శొపాదిత్యునిం 'జేషజ్రిరవిశేషంబున శాతనికుమారుండగు భోబభూవతిముద్దులపట్టి చ్ర్తశౌ పాదిక్యునివట్లి యగునుదయాదిళ్యునిం నోరినతీరు కరంబు సరనజనాఖినందనీయం ట్రై యుండ లేదా! కాళ్యాయనిః (శ్రామ్‌ఏచుచు పుత్రి, చంద్రరూ పా! ఈసంబంధము సరనజననంద సీయ మనుట యట్లుండ నిది యెజింగి వచించిననీవచనంబు లతిళ్లామా పా శ్రంబు లన చలసియున్నసిః వచించెదను వినుముః క, ఈవుగువ కాకువూరునిం గామించుట నుగుణానణాము గలుగుటకు ఫలం చీమానినీమనోరథ, సీమం బొలుపారటయ విశేషమకనికిన్‌. ఇందురూ పొచందృరూపలంః భగవతి! సీనుడివినవచనంబులు సత్యంబులంం గీ. ఆవరస్పరనిర్వ్యూ సథ మయిన్రణయ; భ్‌రము జ్ఞాఘ్యూన్వయంబిను భద్రగుూము, లత్షులకు నుత్సవవిశేమ మబ్బంజేయు; నతిశయంబును గూర్చవే యతివ నరనీం కాత్యాయని, పుట్రి చంద్రదాప! మూటలవరాకున నడుగ మజచితిని గచే, నయనోత్సవను. లాండొరులకుం గలుగం జేయువా రని సీనుడివినవచనంబుల ల్‌ రణాంబునకు వచ్చె ఒకయర్థంబు ని న్నడుగవలయు. *ేను తొలుత నీమృగళాబన యననాశీర్వదించునవ్వు దుత్తమభూభ్యృళ్కు.మూరునిం జెట్టపట్టుదువుగాక యని చెప్పిన వచనంబున కీవు నాతో భగవతి సీనుడివినయర్థంబు (స్రియనఖికి మున్న నంస్రాప్తంబయ్యె ననియంటి వే! అబెట్టు! ఆయుదయాదిత్యుందు కుమూరుందు చొ నియ్యెడ శే తెంచినో 1 శాక చేయివిధంబున నిర్వ త్తం బయ్యెనో!

వీలే వినోదకఠ థాళల్ప వల్లి చంద్రరూవ అకుమారుండకదా! యీతరుణాంబుజను మమ్లు నియ్యెడం గోర కపాలం డనుస్ర్రూరకర్షునిచేతం జిక్కి కొని మృత్యుగ్ర_స్తలై నవారిం గాచినవాండు, కాత్యాయని. అ! కకళోరకపాలునిచేతనా మిరు సిక్కుకొన్న వారు! కష్టము, కష్టము! టై వపశంబునం జేసి మృశ్యుదంస్థ్రలనుండి మార లాకుమారునివే విడిపింవం బడిన చారల! ఎట్టు చిక్కుకుంటిరి! ఎట్టుకుమారునివలన విము క్తలయితిరి. అవృ_త్తం బనంత రము వినంగలను, మోర లకని నెవ్వుడును గాంచనివారు గదా! అతండు మోయిన్న యుదయాదిత్యుండని యుశజ్రైణింగతిం? చంద్రరూప భగవతి చ్రీయసఖి తరుణాంబుజకు మేన _త్తకుమారుం డుదయాది త్యుం డికందని వింటిని. చానంజేసి తక్కినసంబంధంబును జెలిసికొంటినిం తరుణాంబుజుః (నభయోత్య_ంవములతో, అత్మ గతంబునఎ ఈసాపహానురాలు జే ఖీకతంబుననుండం బూంచొదరింట నార్యపు క్రుండు నాతోనోడినమాటలు ఫొంచియంండి విని భగవతీసన్ని ఛానంబున నుర్ధూటితము సేయుఛున్నది. వీమిసేయుదును 1 శాళ్యాయని. ప్యుత్మి చంద్రరూపా! ఆట్టయిన నాకుమారుం డియ్యెడన యున్న వాం డని యవగళం బయ్యు వానిం గనుంగొన మాననంబు త్వరాకులితం బయి యున్న యది, ఇందురూ'పా! ఈవు నని యాకుమారునిం డోడ్కొని రము పౌొము, చ శీ ఇందురూజ (పోవం టయత్నించుచున్నదిి తరుణాంబుణజి (ఆత్మ నగతంబున) ఈచంద్రరూవ వూర్వదినంబునం బూంచొదరింట నన్ను నాకుమారునిచేతం చిక్కుకొనన ట్లూనర్చినది. కడు సావానురాలం, నంతతముం జరి వోనము సేయుస్వభావముగలది* ఆర్యపుక్రుని మోము వీరలయుదుటం గనుంగొనం గడు సిస్దగుచున్నదిం ఇది నన్న్నుం "గేలి సేయకపోదు ఏమిసేయనగును. (ఆలోచించి) నర! ఇది యుపాయము! మంత్మిపుత్రుం గూడం బిలిపింపు మనిన సీనఖులం తదను రక్తలగుటం జేసి లజ్ఞాకులికలయి యించుక యడకువం గొని న్‌ వర్దెంళురుః అతనిని రప్పింవ నగును, అని చింతించి. ఇందురూపం చోసీక బట్టుకొని, భగవతి అతని ియసఖునింగూడం దోడ్కొా నిరా నానతిసేయుంము. కాత్యాయని. పులి చంద్రరూపా! ఉదయాదిత్యున్నివ్తియనఖుండు. మిశ్ర నహుండును సనుబెంచియున్నవాండా ! మిగల సంతసంబయ్యు ! అకుమారునిగూడ దోడొ గ్రానిరమ్తుం ఇందురూ పొచంచద్రరూపలు, మండస్త్మి తంబు సీయుంచుం దలవాంచుకొనియుండిరి శరుణాంబుజి (నవ్వుచు. గా త్యాయన్‌యొగంబుం గాంచుచున్న దొ

వష్టుగుళు చ్భము 89కి

శాళశ్యాయని. (వార్షంబుతో.) వ్యుత్తికలార! వీల కలవంచుకొంటిరి. (ఆత్మగత ముగంఎ ఈయిరువురు నారనియం దనురాగంబుం గాంచయుండునా రని విన్నష్టంబయ్యె జిని ఈళన్నియల కనురూపవరనం'పాదనార్థ బు నావజిన పొాటులుం సార్థకంబు అయ్యం గాయోలు? ఇదియు మజియొండు సంతోవనిళీమంబు గాజ! (వ్రకాశముగృు. ప్యుత్తిక లార! యకనిదోడొబ్రానివచ్చుటకు మో కంక సిగ్ణయ్యెనేని మనమందఅమును వా రిరువు పండు చోటికం బోవుదముం (అని చారలతో. నొన్నియడుగులు ననియెం)

తరుణాంబుజు (నవ్వుచుం జం ద్రరూపేందుడూవల మొగంబులం గాంచుచున్నదిఎ

కాత్యాయని (ఫురోభాగంబునకు దృష్టులు నిగుడించి. నయనంబులం దొరంగ నానందచావమ్సంబులతో-) ప్యుత్తి చంద్రరూపా! ఆగుజ్ఞులేమావిసీడంసూరు చుండి మన్మథ ననంతులం వోలె నొవ్రుచుందేడు వారలేకదా! మ్మిర్రనవశోదయాదిత్యులు=

వంద్రరూవ భగవతి! కళను,

కా త్యాయనిం పీసి బాలికలార! అ ట్లయిన దగ్ధజకుం చోదము రమ్ము. (ఆని వరి త్రుమించుచున్నదొ

శాజప్రు ్త్రుండును మంత్రిపు శ్రుండును బ్ర, వేించికిం

రాజఫు శ్రుండుః వ్రీయవ మన్య! మనము కఠోరకర్తు ండగు వీసాధకునివలన సీ బాలికొమణులప్రాణంబులు గాచితిమి, వీరి నియ్యెడ డించిపోవుట భావ్యంబుగాదుగచా! వీరల మననగరంబునకుం నోడ్కొనిపోదమటన్న న చేకనంధర్భవిరోధంబులు వొడనూ'పె జీని. ఈభోజరాజసుతం దిపికొని చనిన జే సీకన్యక నవవారించితి నని యవాదంబు నలు గకపోదు, ఇది నామేనమామ యగుభోజునికిని నాజననీజనకులకును నాయ డలననూయ వడుటకుం గారణంబగును, ఇందు జరిగినయర్థం 'జెజుంగక వారు నన్నుం దూలనాదుట సత్యంబం అదియునుం 7గాక యాయిందురూ పాచంద్ర రూవలును విదళ్ళేశ్వరునిదుహిత లయి యుండనోపుదురు, అ ట్లయిళేని నాకం జెల్లిం ద్రగుదురు. వీరల నెన్విథి చెయ్యుడ శంవంను! భోజరనూజయు. పీరును బ్రాణంబులకంటె నొండొరులకుం బ్రీయలై వ ర్హించుచుండెదరు ఏళల నెడబొన మాననంబు శాకున్నదిః ఒక్టాయెడ నుంరు మట న్ననో వారినారిజనసీజనకులు వృర్తం 'చెతీంగిళేని మన మేబేని యప్రియంబు సేయం గడంగినట్టు దలంళురు. ఇందు శజీయంగల యర్థం బిట్టిదని నిర్థారణము చీయంళాలక యంన్నాండను', మనము మనజననీజనకులకడ చాజ్జ్మవడనీ వచ్చినదినములం గడచినయవి* ఇక నియ్యడం దడయుటకు ననువ్చృవడదుః తక్కుంగల రాజకన్యకాసవా వ్రంబుల్లలోని చారును న్వ్వకీయగురుజన్నప్రదర్శితు లగును త్తమరొజికునూరులం జేవట్టవలనీనవారలకాని కన్యకాత్వింబుతో నుండవలనిన వారలు కారుగా! వొరివారిపుట్టినిండ్దకడ కంపిచేయుద

594 వినోదక థాకల్పవల్ళీ మటన్ననో వారికింటెట్ట సంభవించు నని తోచుచున్నది సాధశానవ్భాక లయినవారీ గుట యప్పటి శెవ్వరికిం దోంయదు. వంకినవానియందు దోపారోపవణ మొనర్చి రాజి పుత్రులు వరిణయంబు వేసికాన విరమించుకొందురు. ఇందు ధర్హ్యవిరుద్ధంబు గాకుండ నంద ఆకు నుఖావవాంబుగ నవవాదవిరహితంబుగం చివ_త్రింపవవలసియున్నది. మర్శత్తిపుత్రు-డు- యువరాజ!| ఊరక యేల విచారించెదవు! ఈళన్యకలకు విధి యనుకూల్రవ_ర్రనపరాయణంండైై యియ్యొడకు రస్పించినవాండు, నిన్ను హేళువుగం జేసి వారలకు సంపా సం బరయినయిడుముం దొలంగంచె! ఈపాటి మేలుచేసినవాందు తక్కిన కార్యంబున నిదురించుచుండునా]! మజియొక వ్రేల్మి డిం గలుగంబోవునంతో సూ దుల మన మించుకయుం నెజటుంగం జాలముగా! రాజిప్కుత్తుందు. (ఎదుటం గనుంగొని) చ్రీయవయనస్య! అచ కనుంగొనుము. ఒక వృద్ధతవస్విని యిందుకూపాచంద్రరూవలను భోజళరనూజానను 'వెనువెంటం డోడ్కొబని మన ముండుకడకుం జనుచెంజెడిని. ఈళపన్విని యొవ్వతయో? మం ్రైపుక్రుండు. యువరాజ! ఈమువ్వురచాలిశామణులం. దోడుకొని వచ్చు టం జేసీ యాశవస్విని యిం దొక్క_తకాండె నిరుష్టురకొండెం జుట్టను మై యుండునని తోంవెడిని, అదియు ను _త్తరనిమిషంబున నెజుంనగం బో[ళొదముం రాజపుక్రుండుః ప్రీయవయస్య]! సీ వెప్పినవచనము సంగతొగ్థంబ యని తోం్వాడిని, ఎ ట్టయినను గారవింపందగినదియు కాదె! అని మం త్రి కుమారునితో లేచి నిలవం బడియెనుం కా త్యాయని, (దస్సజకుం జని) అయూుస్మ 0కులార! ఉత్తమరత్నలాభంబువే వ! దురుగార. చంద్రరూపహ అర్య! ఈశజన్విని మూమేన త్త! సేకును 'మేన_త్తయే! ఈభగవతి చ్పరు కాత్యాయని, ఈ పొననవారిశ్ర యుంళతుం దవ్వులం దచంబు సేయుచుండి మనపుణ్య విశేషంబువే యాదృచ్చి ్భక్మహృయాణంబున నియ్యెడకుం జనుచెంచినయది. రాజపుక్రుంయుం ససంభ్రిమముగ, భగవతి! శే నిజ యుదయాదిత్యుండ నభ్ళివాదన "మొనళ్చెదను. (అని నమస్కరించెను) కాత్యాయని, వళ్స చిరంజీవ! (అని యాశిర్వదించి. శాజకువమూరునిం గాా॥ిటర "జేర్చి, మం శ్రిప్యుక్పుండభివాదనమునల్ప చాశీర్వదించేను.) ఆంక ఇెల్ణ వారును -చూోకందతరుచ్భాయ నువవిష్టులయిరి,

మష్ట్రగుభేచ్చ ము శక్‌ కాళ్వాయని, (రాజకుమా మూర్కొని, వ! పే వయారు నంకరంంబనం స్థాదదుండం బెట్టుకని యాందల జాతి ట్లనియె వళ్ళ 1 ఉదయా దిళ్యుండా | నీవు పనీవాండో వగుటం జేసియం విద్యాభఖ్యాన సమాన క్తుండ వగుటం జేనియు చెజింంయుండవు. నీ వితామహుండగు విజయాదిళ్యుని ననశోదరుం డై నబలసాలుని విదర్భ దేశాథీక్వురుండు జయపాలుంకు సంశానళూన్యుం డయినకళంబునం దనకుం గృత కావళ్యునిగ నంగీకరించి విదర్భ రాజ్యాల్గిషి క్తువింగావించెం అలపాలునికి జేనును మన పాలంండును జనించితిమి, మానపాలునిముద్దుకూ:ళు లీయిందురూవయుం౦ం జంద్రయూవయు ననువారు కాన నీకుం 'జెళ్లెండ్ర్య యయిరి. నిన్నుం గనుంగొనం 'బెష్క.పర్యాయంబులం పేరు న న్నడిగియు. వీరలకు నిద్యావ్యాసంగంబు నెడు ననునర్థంమి మనంబున నుంచు కొని వీరల ప్రార్ధనంబులకుం ౧నిందు కెనిం డని కాలవారణంబు సేయుచువచ్చితినిం "నేను బాల్యంబుందొ ట్రీ తఈపోవ్ఫ తి నుండుటం జేసి వసుమానసంబునకు రాక యున్న దానం గాన నన్ను నీవెలుంగవు? విదర్భనగరంబున జీ నుండునవ్వుడు సీకు భోజనుతొరక్నుం బులం బరిణయము సేయవలయునని ధరావతియుంం టశౌావపాలుండును చ యత్నించు శున్నారని విని కరము ముదంబునంది నాతమ్మండు మాన'పాలుండును నామఖజి దండ్ర్తు మదన మాలినీ మదనవతులును. పుత్రికలం దోడో్క్యని వచ్చి మిమ్మ్శంజూడవలయు. నని యుంటిమి, నీకు నీశరణాంబుజావిరజాంబుజలకు: శాటో వునత్యశుకూవదాంపత్యంబుం గని నంకసింపం దలంపుం గొని యుంటిమి, ఇవ్వుడు నిన్ను నీకరుణాంబుజను గనుంగొను భాగ్యంబుం గంటిని నీ సీయభిజనవిద్యారూవవయోవిభవంబుల6 దద్దయు. సమానలగు భోజఠనూజాతలం బరిణయంబగు మవోర్సవంబును గనుంగొనం బోయెదను- నీ వీధోజ తనూజాతను దక్కుంగల కన్యారత్నంబుబను సాధకునిబారిం బడినవారలం గాచిన వృత్తాంతంబు భోజభూపాలునికిని మోనహేలునికిని వారలకాంతలకును శ్రుచంబునం చెలిని యసంవోర్జపో కశవర్హ్మ వయన్కు౦డ వై నీయొనర్చిన ఇూరకృళ్యంబు వీరలోక వ్తొమ్యుం బగుచు దిగంత విశ్రా ంకకీ లిం శాంచంబోయొడినిః కాలాంకేకతుల్యపరా క్రముం తగు కళలోరక పాలునికి "నెల్ల రొజులును భయంవడుచుండిరి. అట్టి యాహ్రరకర్షు ని నల రాజక న్యాపషహారమహాపాతకుని నవంమిశచంజాలచమూన'మేతుని నవరి మేయమామాో మహోబలభయ౨కరుని దునుమాడి మృళ్యుముఖంబునలన సీయ నాథకన్యలను విడిపించి రక్షించుట యియ్యెడం 'జేరినకన్యకలజనసీ జనకులు స్తుతించుట లట్లుండ నఖిలభూమండల జనంబులును బొగడం బోయెదరుం ఈ యిందురూవయుం జింద్రరూపయు నాచేయి జారిపోగా నావడిన యిడుమలు. "నేం చేన్నం దరంబు గాదు, ఇట్లై యి" రాజళన్యకల బందుగుబును నోడుగుడుచుచుండరా! ఇశ సీభూభువవై కరక్నంబును గోలిపోయి భోజ లీలాపతు. లెట్టిపరితావంబు గాంచుచునాన్నరలో ఇచ్చవలయునా |! నినష్టనుళాపున; ప్రాకి గల్యుళం జేసి సీవు భూకలంబున శక్టనంఠనంబును గల్పించినచాండ ప్రతి. విజ

896 వినోదక థాకల్చ్పనల్లి యాదిళ్యుని వంశంబునకుం గరము కీర్తి సంపాదించిలివి. మన యిలు వేలంపులకు "నేం డను గ్రృహుబుగలిగె, రాజపు శ్రుండు. (సవినయంబుగ.) భగవతి ! కాత్యాయని ! నీవు విరక్షవై తపో వృత్తి నున్నదొన ఇని విందు. ఈనాండు నిన్నుం గాంచి నీపాదవందనముం జేసి కృతార్థతం గాంచితిని.. నీవంటి మహిశచారిత్ర్య లన్ముగృహింద ఇెట్టివిశేమంబుగాని లభిం వకపోవునే! ఈ యిందురూ పాచంద్రరూపలం గాంచినదాదిగ నామానసంబు కరంబు వాక్సల్యంబునం చొలంపారుచుండుటం కేసీ నాకుంచే ల్సండ్ర, యగుదు రనియూహించు మయంటిని. ఆది యథార్థంబగుటకుం గరంబు సంతనం బయ్యె- పీర లె ట్లీసాధకుని వేళం జిక్కారి. అతీళానాగళవర్హమానంబు అెజుంగంగల నీ వె ట్లాపావకర్షు నికవటం 'బెజుంగ "లేకపోతివి, ఇది పిన నాకుం గుతూహలం బయ్యొడిని. కాత్యాయని, వళ్ళా! ఉదయాాదిత్య 1 విశముం ఈ యాయుమ్మ ళకుల కనురూవ పరప్తా్లికె యనారతము. చింతంగారుచుండి విదర్భనగరంబునకుం గొన్ని యోజనముల దూరంబున నుండు మృ కేంద్ర వావా నానిలయం బునకు వీరలం దోడ్కొని చనియా జేవికిం (ట్రోశిదినము. వ్రదవ్నీణ నమస్కాారంబులును మజ్జ్ఞనన్హై వేద్యార్పణాదులును నమ ర్చించి కొలుచుచుండుండని నియమించి "నేను వీరలకుంగాంపుగా నయ్యెడనుంటిని. అయ్యె డజం గొంతదచ్హ్వల నాయాచార్య సౌదామని వచ్చియున్నవృ త్తం బెజింం కత్చాదాలి వందనం బొనర్పం బోన సమకట్టి కొన్నిదినంబులుగ నాకడన యభ్యాత్మవిద్య నభ్యసించం కేం సరుభ్నక్షి యథావిధి నల్పుచు నించుకేని విభ్ర్రంశంబు "లేక నామానసంబున కతి ప్రీతిం గల్పించుచుండిన కాళికా. భవానిక లనుతవస్వినీకన్యకలం గాంపువెట్టి యొక దినోదయంబునం బయలు వెడలి పొదామసీ సన్నిధికిం జని యాపాపనచారి తృకు నమస్క రించి యోమవాసనీయ యొకదినము రనకడ నిలువుమన్న నిలువక యాదినము త గ్రుంకకముంద మృ గేంద్ర వాహానానిలయంబున జ్జీనుబెంచితిని, ఈ కుమూరికలును గాళికా భవానికలును గనంబడరైరి ఈ పు తిశలం గానక నా వడినపాొట్లు వచించం దరంబు గాదుః అత్మిప్రణయప్మాత్ర ములగు సీకుమారికలసిరహూంబున వైనమనోవ్యథకు తో2నైతిని న మయోగంబు విభ్రష్రం బయి. ఛారణాశక్తి ఇెడినకళంబున ఏరలతెజంగు యోగజ్ఞానంబునం బెలిసికొన లేక యున్మ్యత్తురాలివిధంబునం దియిగుచు నింకు నికటంబున నుండు ఈపోపనంబుంజేంతిని. రాజపుర్రుండు. ఆయువ్మతి! చంద్రరూపా 1 భగవతి సనినయనంకరము మోర 'లెక్కుడ శ్ఞేంసితిరి, చంద్రరూబ ఆర్య! ఎక్కడ. శేయం గలముం పులులవేతం బిక్కికొన్న మృగీశాబ కంబుల 'మైతిమి, భగవతి గనీనయనంతర 'మొశకొంశ'ీవటికిం గాళికాభవానికలుం కరన

మష్టగుభుచ్భ్చము శ? దుర్చర్శములగు నాశారంబులు చాల్యి మాకం చొడనూవిరి. మే మిరువురము భయభోంక లమై మూర్చంగహారియిలవయింబడి యాభయంకరాకారలు సాయంనము: యయన నియ్యెడ నిలవయి డించుచుండ నొడలెజింగి చేయునది లేక జెక్సడిలచుండ నామృళత్యు రూవలు తమవరిజనంబులకు మమ్మప్పగించి చనిరి. వారు కర్టకపాలయు. నాం త్రశాని శయు నని కొన్ని దినంబులకు౦ "ఉలిసీకొంటిమి.

రాజఫుత్రుడు* (నవ్వుచు) భగవతీ! ఈబాలికలంగాజియ పెట్టినందుకు ఫలంబు వారలకయ్యు* అదిపోనిమ్మః మృ గేంద్రవావానాప్రసాదంబున మీకోరినయర్థంబు స్‌యా యువ్ము తులు వడసినవార లనియెం ఇెదనుం

శాత్యాయని. నవ్వుచు. వక్చ! అబెట్టు ?

రాజఫుత్రుడుః భగవతి! మనముద్దుచాలికలకుం దగినవాం జీమిత్రసవుందెళాని యితరుండు గాండు*.. పీరలకు విధియు మన్మథుండును నంఘటనంబు వేయం గంగి యున్న వారు=

కాత్యాయని, వక్స! అనవద్యవిద్యావై దుషీవి-శేషంబును రూ జూచార్యగుణనందత్తి యుంగలిగి తద్దయుం 'బెద్ద్బ్యయను గ్ర వాంబునకుం చ్యాక్రలై నయాకన్నియలకు నట్టివాండ యగునీమం శకమౌారునికి వివావాంబు జరిగి యాయిందురూ పచంద్రరూపలు శమ ్రియనఖియగు నికరుణాంబుజతో నఖ్యంబు నెడ తెనక భవద్చావుపరి పాలిళం బగు వనువమూానననగరంబున నుండుట నాశే కాదు మదనమాలినీ కుదనవరులకును మానపాలుని కని గడుం బ్రైియంబు శాకపోవునే! ఇట్టిమహాముదం చొనగూర్చిన నీ శ్రేమేని యిష్ఞార్థం బొనగూర్చుదానను, అడుగుము,

రాజపుక్రుండు శఓిళగవతి 1 ఈభోజరాబికనూజి జనక గృవావినిర్ణ త యయిన వృత్తంబు వ్రభానముదయంబునకుం 'జెలియదు' దీనిని బే బిలుచుకొని చని జననీ జనకుల దగ్గ విడుకుబేని నావయి. వారలకు నందియంబు వొడము= శక్కుంగలరాకన్నియల విధంబు నిట్టిదియ- పీరల శేనిధంబునం గాని కష్ట్రంబి గలుగనీక చ్రవక్రించుటయందు నామనంబున పెళఛు దోంవక యున్నది. ఇం దనురూపవృ త్తంబు చ్రవృక్తంబు శ్సీయంట సీభరముం ఇది నాకు న్స వొనహార్చంగలయిష్టార్థంబూ

కాత్యాయని వళ్ళ! ఈకతరుణాంబుబకుం గలనిర్జుష్తంబగు కన్యకాత్వంబు నె్ళ వారల శెజబుకవడం జేసి యందుకు ముదంఖబు నందినదీనిబనఫీజనకులు వికొనంగ నక్షాల జననం_ప్పవనీయతం గాంచినయాకాంచనాంగిం జాణిగ్రవాణంబు చేసికొనుట సీకు లఫ్టం అదియ సకలరాజమాళిమణి మరీ చిషూ లికాలంకృశచరణుండ వగుసీకుం దగిన కార్యంబు అందుకుం దగినవెరవు వచించెదన్తు వినుము. ఈకరుణాంబుజను. గాంచినదాదిగ దీని

893 వినోదక థాళల్పవన్సి శీజేనిమవోతిళయంబు.. గలిగింపం.. దలంపు నాకుం గలిగియున్నయది. ఈ స్త్రీబ్బంద వరివేస్టితయగు భోజనుకను నేం దోడ్కొనిచని మృగేంద్ర హాహ నానిలయంబున నుంచుకొని నా యిష్రైర్థం బొసంగి యిాకన్యుశ జగద్విఖ్యాతయకో విభవ యగునట్టు "సేయుట నాభరంబు, అందు నీవు చింత మానుకొనుముః

(ఫురుముండు వ్రవేశించి)

యువరాజ పర్థిట్టుముం ౨౨4 నకలభూపాలకికీటమణిమరీ దిమాలికాసీ రాజికపాద కమలంండగు మవారాజ్మవ్ర కాపాదిత్యుండు నిన్నుం దీవించి సకం జెవ్వుమన్నవృ క్రంణు వినుము, నీమేనమావుకూంతులం దరుణాంబుజను విరజాంబుజను సీ కదుగనలయు నని యుంంటిమి. విధివై వరీళ్యంబున నం దొక్కుకన్యారత్నంబు శానంబడకపోయొనట, ఆది విన్న దాదిగ సీతల్లి కరము చింతించుచు నాహిరాదు లొల్లక కడు దయనీయావస్థం 'జెందిన యది బలపదన్వస్థళరీర యగునీజననిని వైళంబ సనుజెంచి యూరార్చంగలవు, మాయాక్ఞా వచన్నశ్ర,వణాంతంబునన బయలుజేరం జనును ఇది మవోరాజాజ్ఞ = (అని యూరకంజె)

రాజపుత్రుందు. భగవతి | ఈయర్థంబు తరుణాంబుజం 7ాంచినవ్వుడ రేను జింతించినదియం గురుజనాజ్ఞానురోధంబు గావింపం జనును. కాన భనవతిని వీడ్కొను చున్నాండనుం

కాత్యాయని. వళ్ళ! ఉదయాదిత్య! తోడంబుట్టినవానికూంతులందు: గడుం ఛ్రుయంబు కలిగియున్నది యని వింద, ఆజేవి నావదీనె థరావతి శద్దయు. నుగుణ గణంబులం బెద్ద యనియెలుంగుదును. వైళంబ కి యన్ను మూయ గళవూర్జ్మ పార్శ (1 మై యుండదు నిన్నుం గాంచెద నని నానుడువు వచనంమిగ నాజేవికిం జెవ్వుము, సుఖంబునం జని జనని నూరార్చుము

రాజప్పుత్తుండు. వళ్సలార! చంద్రరూ"పీందురూ వలార! భగవతీవరిచర్యయం దవ్రమ త్తరై యుండుంయం వీంబోయివళ్చెదను. (అని ఇప్పి మిత్రనవుం గాంచి) వ్రీయ వయస్య! భగవతిక్ర సహాయుండవై యుండి యాసూతఫు త్రి రథంబుతో నీకడ నుంచు కొని యారాజకన్యకాసమూహంబును మృగేంద్ర్యవావానానిలయంబునకుం జేర్చం దగ వృయత్నంబులు నిర్వ ర్రించి సమా _వకొర్యుండవై భగవలతియానతిం. గాంచి నాశక్తడ్తక్ష రమ్ము (అని నిష్కా్రంకుండయ్యె)

కాత్యాయని, కుమార! మిక్రసవా! రాజఫు శ్రుండు సెప్పినవనులు జరువం బోవ్చ దము దమ్ము. (అనికరుణాంబు బేందురూపాచంద్రరూవలతో మిత్రసవానితకో నిష్కా్రంకయయ్యె ఫ్‌

రససంజీవన నాటకంబునం బంచమాంకము సమౌ_ఫ్టను,

నన

మస్టగుళుచ్చము తిరి మ స్టా ౦క ము,

(ఒజకనుందరొంగియు. జేటియుం అ జళించిరిం

సుందరాంగి. పీసీ చేటీ! మనమం కలివయదినవ్రయాణంబుల సీసింహవావానానీల యంబిం జేరతిమి. ఇయ్యొడ "చేవిన్నవిధంబున 'నేకరంబు గాం గనంబిడదు. ఆేక రాజ కన్యకలం తా మేకారణంబుననొ యియ్యెడం బరిభిమిం చెదర శడియచానీగణంబుచే నీచోటు నిబిడితాంతరంచై యొప్పెడిని, ఇదేలకో యొటుంగం

చేటి. ఓయనము రతిరూఫా! మనవలె నీసివావావానా కృసాదార్థిను "'లెందజు "లేరు ఆ జ్లేగుజెంచినవార అని తోంెడిని,

రతిరూవ. పీసీ మనము కొన్నిదీనము లియ్యెడ వసింపంబోయెదము గాన పీ రియ్యెడకుం జను'బెం చినన్భ శ్రాంకంబుం జలిసికొనం గలను, ఇది సింవావాహనానీలయ జ్వారంబు- ఇయ్యిుడం ట్ర్రణామం చొనర్చి చేపిసన్ని భారంబునకుం బోవుదము. (అని యెట్టు రచించిరి)

రతిరూబు. పీసీ ఆజా కనుంనొనుము, - జేవి సింహావాహానయుందుగర్భాలయం బునకుం "జేరువన బహిస్థలంబునందు నతివిశాలమగు నంఠరాళంబుం గవ్వళొని యతివిశత శాఖాశతమనోవా రంబు ననవరతసమావతన్మ భుక రపటలవరి పాటితకునునుముకుళనిరంతర నిర్ణ ళస్మధుథా రాసారకర్షమిత పుమ్సుపరాగబు మిళికలలికళ రాధస్థ నలంబు మై 'చెన్నుమిగులు చున్న పొన్నబోదియ్యక్రింద నొకతవస్విని గూరుచున్నయది, ఆ నియర్శవ్రీకు నమస్క_ 8ంచి 'జేపీగర్భమందిరాంచరంబుం ట్ర వేశింతము. అయ్యెడవం బోదము రమ్థ+ అని అ౫శ్రుమించెను

ఫున్నాగపాదవచర్భియయందుం గూరుచుండిన కాత్యాయని ప్ర మేంచుదున్న

కాత్యాయని. ఆత్మ గతంబున.. కొర ఈతరుణాంబుజ చుదుపదిన్ర్రంబగు మం్శత్ర్రంబు. వడసి యథానిధిం దన్మ్మ ంక్రోసొసన “మొునరించుచు నిషుడు వదిదినముల నుండీ సమాధి వదలక *శేయింబగలం ెజుంగక మంత్రాధిదేవతొ ధ్యాన స్పీమికయై కఠోరం బగు తవంబు సల్పుచున్నయది. సర్వవిధసుఖంబులం గూరుచుండిన రాజికన్యక యయ్యు నిట్టి నిరశనాదికలోర్మవృతచర్యల నించుశీనియు విభ్రంశంబు దోయనీక యలినుకుమార మగతనేవాలతికపయి. నఖిమానంబు మాని యూద్దిష్టకార్యసాధనంబునన వ్యగ్రమో యత్యుర్రయోగచర్యం. గావించుచున్న యది చానిఫొకుమార్య్యైకసారంబులగు. నంగ కంబులు కఠోర్మవ్కృతచర్యకను "నెంత బరక్టిస్టంబో లగనో యని యనారతము నామన౦ం బులుకుం 'జెందుచున్నయది. ఈబాలికావతంనంబు 'సేయునవ్యాజళ్‌ క్రీం గరం జేవి భక వాళ్సుల్యంబు 'మెజయ వ్రైళంబ యవాకన్యకళుం నోరనవరంబు భొసంగంగాక,

400 వినోదక ఖాకల్పవ ఖ్లి రతిరూజ, (శాత్యాయనినమోవమునకుం జశుదెంచి వ్రణామంపె నలుపుచున్నది) కాత్యాయని, ఓకాం తాతిలకమా! సీమనోరథంబు పిద్ధించుంగాకం (అని దీవించెను రతిరూవ. (నసంతోవముతో.) ఓభగవతి మోవంటిఠవస్వినులవచనంబులను. లౌకి శార్థంబు అనుసరించు చుండును. కాన మన్మ నోరథం వీజేవటకు సందియంబు లేదు కాత్యాయని. ఓీకాంతాతిలకమా! భ_క్తజనులపాలిటికల్చ్పలత యయినయాచేఏని సిందావావానను గొలిచి యఖభిష్టైర్ధంబులు వడయనివారలును గలళే! సీమనోరథం బనతి చిరకాలంబున సీజేకక పోదు రతిరూవ, .ఓభగవతి యట్లయిన ననుగృహీత నయితిని, చేవియమగ సీంచావావాన భవ న్ధుఖంబునన నాయశీష్టంబు లొసంగినట్టు లవగతం బయ్యుడిని, కాశ్యాయని, ఓీకాంతాతిలకమా సీ వెవ్వ లెవు! వీయశీష్టార్థంబు వడయం గోరి సించూవావా నానం నేవకుం జనుబెంచినదానవు? నిచ్భత్తంబు వినిపించి ఛ్రావణనుఖం బొనర్పుముం రతిదూవ భగవతి విన్నవించుకొందు. వినుము, వీరు సింవాపురపాలకుం డగు చశావపాలునికిం '్రణయప్కార్రంబను. కాత్యాయని. (స్మరణ మభినయిం చిం ఓీకాంతాతిలకమా! నీవు రతిరూచ యను దౌనవుగదా! ఈచేరు గలనుదరీవకంసం చామహీజలికిం గరం బనురాగవిషయం బగు భుజిమ్య యని విందు ఆయంగనామణి నీవె కాంచోలు* రతిరూప భగవతి! కళను ఆధరాధిశునివృణయబవుమానంబు నాయం కంయక గలదు కాత్యాయని, పేకాంళా తిలకమా! రతిజేవివంటి యిట్టిరూవంబు నీ క్రండుటం జేసియే రరిరూప యని పేరును మహీకాంతుని చశయబహుమానంబును బడనీ యుండె దవ ఇట్టివిశేమంబు నీవం సలిసియుండ నేయర్థంబున సికుం గొజుక! ఆది నివ _ర్పింపం జేటానంనోర కాదె నీ వియ్యెడకు శా నయ్యొ- రతిహూజ, భగవతి! భూవతి చ్రవాయబహుమానిం 'బెత యుంజినను గొజంర యొకటి యున్నది. ఆజేని! రూపౌచార్యగుణంబులం గరంబు మనోవోరిణి యగుజేవ శృంగారపలికి వసుధారిణి యనువముద్దులపట్టి యొకతె గలదు దానివిద్యావినయ సౌభాగ్యరూవరామణీయక్రము ఖంబులకు: దద్దయు నరపతి సంతనించుచు సతివిదణ్ఞు లగు వండితుల నేర్చజిచి యాకన్యకాతిలకంబునకు నష్షాలశా శ్రంసులు. కావ్యనాటకాలం శారంబులం సంగీతంబును నాట్యంబును దక్కు-ంగలళిల్చంబులంను నేర్చి ఆఅశనారఠన్గు బండిత

మప్టగ ళ్‌ చ్భ బు 401 గోష్టియందు. దానిజే నభినవకల్సనానల్పరసభరితంబులగు బద్యంబులు.. 'నెక్పించియు మాననంబునకు నింపు దులకింపం జేయు నతిమాత్రరసోదారంబులగు గీతంబులు వాజిం చియు ననల్పా'మోదంబురీ కేందుచుం. దనజేవితో నిష్టసోష్టిం దననుతారత్నంబును స్టాఘించు చుండును అట్టినుఠారక్నంబు: బడసినకారణంటిన నాజేవి కహెమితంబగు ఇొరవంబును శ్రగొయంబును భూపాలకుం డొనంగి యిజ్రికన్యకారత్నంపుం గన్న నీ భ్రాగ్యంబకచా భాగ్యం బని-యాజేవిం గొనీయాడుచుండును, అవ్వు 'డబ్వడే సది గాం నెడిదానంగాన వనుధారిణివంటి కన్యక యుండిన నాకును కృంగారవలికింబోలె. బహ మూనంబు గల్లుంగచా యని రలంచుకొనుచు సం తానళూన్యకకుం గుందుచు. సీయునది శేకయుండి సాధువులగు విప్రులకు నానదనంబున. కే కెంచువారలకు నాకంగలకొలంది భననంచయంబు లొసంగుచు నుపాసించుచుండి యొకసాధుచరిక్రుండు నన్నుం జూచి సీవిన్నదనంబునకుం గారణం "బేమని యజిసిన మనోగళార్థంబు వివరించి యకం డీసింపా వాహానాపదకమలవరిచర్య సేయం దడయక యశీష్టోర్థంబు వడయందువని నుడువ నావృద్ధ చ్రావ్యాణాని ఇల్కు లు నమ్త్‌ యియ్యెడకుం జనుజించితిని. ఇదియ చావృత్తాంకంబుః

(గనంభ్యిమముగం జేటి యొకతె ప్రవేశించి) భగవతి నమన్కరించెదను మన ఠరు ణాంబుజ యోగాసనంబునం బదిదినములనుండి. లేవక ఛ్యాననిమాలితాతీమై హక కృత్యంబులు మానియుండుట భగవలికి విదితంబ కదా! ఈబాలిక ఉఊాసారాదులుమాని యిట్టికతోర్మవ్యశంబు శ్రీయుచున్నజే! వ మగునో యని సంళయాకులలమై మేము 'దానిం బరివేప్తించుకొని యున్న్యారము, ఇవ్వు దున్నట్టుండి యాబొలికారత్నం 'బావోరవిరవా౦ం బునం జేసికాంోలు భూమిసయికిం బలంమా టొజులుం బోవుచున్నదిం

కాత్యాయని ననం్యత్రమముగ లేచి చేవతాయకనంబులోనికిం జనుచున్నదిం రతిరూ ప్యావృముఖలును “వంబడిం జనుచున్నారుః

జీవకాంతాధృళమై శరణాంబుజ శ్ర వేశించుచున్నది

జేవకాంఠ, వళ్చా! కరుణాంబుజా! డఊోరడిల్టు మూరడిల్టునుః (ఆక్ష్మగతమున ) ఈరాజనుక నాయందు నిళ్చలంబగు భ్ధక్థిం శావించుచున్నదయ్యును నేను దీనిమన స్టె్యం బెంకను బరికింపగల నని యనుకొని యించుక తయాలన్యం బొనరిండ నతినుకుమార యగుసీకుమారి యతికథోరంబగు దీర్చ వ్రతంబనకుం. దాళంకాలక శనవశంబుదప్పి యిలకుం దూళలె. కట్టా! వకు భక్షజనులకష్ట్రంబులు ననుంగొనలేనిచానను, (తరుణాంబుజ శరీరము స్పృశించుచు. వ్రశాశమునృ ఆజా! యారాజవదనామణి మల్చేవొవ్రశం బువ్మక్త్రమంచుటం దొ, /. నుఖమజ్టనాదు లానరంవమిం జేసీ దినిళరీరంబు పాంసుజాలంబు వయింబడి యించుక వరుమఖొౌవంబుం ఖెందియున్నదిః దీనివటిలకుంఠలంబులు ధూళి

వినోదా---2 6

ఉీ0కై వినోదకఖాకల్పవల్లి ధకానరంబుతై జడసొనియున్న యవి. నాభక్తజనళిఖామణి కిట్టిగో చనీయంబన నవస్థ నంభనించుట శేను గరంబు వరితపింటేదనుం

కాత్యాయన్మిప్ర్వముఖలు శరుణాంబుజాదివ్యకాంతలనన్ని ధానంబునకుం జేరి8,

శాళ్యాయని, (అక్త్రగతమున) ఈశాంతామణి యెవ్వతయో! ఎన్నండు గనుంగొని నది లేదు, భక్త్రవత్సలయగు జేవి సింహావావానయె యూకుమారికారత్నంబుభ_క్రికి మెచ్చి కావ వచ్చియున్నది కాంచోలు! కాజేని యీదివ్యరూవంబు మనుజళాంతల ెక్కడిది! ఎదియుంరి త్రమంబున సెయురగంబడునుః

-జీవశాంఠం కుమారి! తరుణాంబుజా! ఊరడిల్లు మూరడిల్జుముః వను సీస్తార్థితా

ర్భంబు లానంగం జను చంచియున్న దాన నీ ధ్యానసమారూఢనగు సిందావావహానను,

. కాత్యాయనీ ప్రముఖలు, ఆ! ఈబేవి భకృవత్సలక "బేమని పొగడంగల వారము (అని యంజలులు నేసికొని సాగిలి మొ క్కిరి)

'చేవకాంఠం కట్టా! తరుణాంబుజ యింతదనుక నూజటం జెందకయంన్నయడి గాఢమూర్భాశ్రాంత యయినవిధ౦ంబునం దోంజెడిని, ఇళ నూరక యిది సుస్వస్థతం గాం చదుం చుదీయళ్ళ పామృశవర్ష 6బున సీచాలికం బూర్వుపువిథంబుం గాంచం. జేనెదకు (అని దూళవణ్రాంబుజ యాళారంబుం గనుంగొనుచున్న ది)

కరణాంబుజ, (కన్ను లువిక్పిచూచి౨ ఆ! నాధ్య్యాన యోగంబు నెడియె, కట్టా! ఏీమి'సేతు: కలుమలు మూర్భనయొకటీ నన్ను చాధించుచున్నదిం ఈ చేనియనుగ్రపూ౦ంబు ననలాాక యిది నివ్నర్దించదు. ఓ యవ్వ! నన్నుందాంళకుము, నేను జేవేచరణధ్యానంబున నుండుదానను! అనిలేచి వెండియు యో+7ణసనంబునం గూరుచుందయడంగచున్ను ది,

బేవకాంళ, ఓీచాలికారక్నమా! సీ ధ్యానయోగం "జేమియుం జెడ లేదు, ఇచి యేన నీ ధ్యాననమారూఢనగు సీంవావావానను సీయశీష్టార్దంబు నొసంగుటకు సాక్షాత్కరించి తిని, జేందుము, నీయాచార్యయగు కాళ్యాయని" నీకుంగ్పవగలిగి యువచేళించిన జేపీ మంత్ర్రంబును యథావిధి భక్రిభావంబున నుపాసించినందుకు ఫలంబుం మైకొనుముం

కరుణాంబుజి 'జేవవధూరత్నంబు ఇెగాదిగ చూచి యూరకుం డెను

కాత్యాయని. పీవత్సా కరుణాంబుకా! ఈజేని దివ్యస్వరూవంబుతో సామోళ్కు రింవక సాధారణ చేవకాంతవిధంబున ననవద్యరూపో-పేళమై కనంబడుట వీలకోయని నంశయించిదవేమొ' ఫీ చాల వగుటంచేసీ యీబేవి దివ్యరూవంబు శతభుజసకలా యంధో-కేతంబుం గాంచ్చి భయభ్గా్యంక వగుడ్తు వని యతిసొౌమ్యురమణీ జేషంబుక్‌ోం బొడనూపినయది,

మష్టగుభో చ్భము 403 కరుణాంబుజం (శటాలున "లేచి నమస్కరించి యంజలిగావించికొని.) షిజేవీ! భక రతుణ దీకూవిచతణురాలా? నన్నుం గరుణించి నాకోంనవరంబు లొనం గెదనన్న మాశ్రానన ముం గృ తారని తిని ఈభగవతి యగకాళ్యాయనికి నిర్వా జెపేముం చొక్క_టి మ్‌ థా వేలా! సట్‌ నాయం దుదయించి నిన్ను సామౌత్కరింపయగలమవోతిశయమును వాకుం గలుగ జేసినయదిం ఇట్టి సాథుశిరోమణి సమాగమం బబ్బడేని చఠుర్ముఖ్యప్రభృతులకు నందరాని నియతిరమణీయా కృతిదర్శవం బో నగూడునే! నన్నుం గరుణించి నాకు, హితంబు సమకూర్చుట నిక్కం బేని నాజనకునినదనంబు వాసి యేను జేశాంతరగ కనయినవృ్భ క్తంబున నాశీలాదులందు. సంశ యం బించుకయేని జేందకుండ నాజనసీజనకులు వెండియం న న్ననుమోదించి నా స్రాణ నాయకుని కిచ్చి - వరిణయంబునేయునట్టు; నట్ట నాతో నిదుమలువదుచుందు నండజ యానలకుం దమకమవలసినవజ్షభల 'కేపట్టి సుఖంచునట్టును పరం బొసంగము, ఇదియ ఛాకుం గావలసీనవరంబుః ॥ ॥ జీవకాంఠ కుమారీరత్చు మా! సీమనోరథంబు కరం బభళ్ళినందనీయంబు. కఈసీతో నుండు రాజకన్యకలకష్టంబులు గాంచి వారికి నుఖంబుం కాంక్షించి యజీగినవరంబు నా మనంబున కళ్యా మోదదాయకం బయ్యెం తననుఖంబుతోడం బరులనుఖంలు నెఫీ తీంచుట యం త్తములలతణం ట్రై యున్నది నీ వదుగకపోయినను సీహికంబులోరి సీ ప్రాక్థి శార్థంబుతో మజీయు౦ గొన్నిహి తార్థంబులు ఫీకుం గలుగం జేనెదనుః నీకు సకలవండితసంభుసంక్షాభునీయం లై కాళిచాసేకరుల శెవ్యారిశేని నవిజేయం బయినవిద్య యొసంగిలిని. కాళిదాసుండు విద్యాథిదేవతయగు సరస్వతీమానుహోవ తారంబు గాన నతనిం జయించ. నికరులకు శక్యంబు గాదు మణియు మదీయళ “క్షజన్మాగృ గణ్యుండు- భవదిష్టార్థస్రా ్రీం గోరి నాబెప్పినచొబ్వున నీవు ప్రవ_క్రింపుము. శీమంబు గల్డు. అదియొద్ది యంటివేన? ఈభనవతియగు కాత్యాయని వెకుక నిలుదంబడివకాంత రతి రూపయినునది* నీమాతామనానికిం బట్టమహిషీయందు లీకావతియు. శృంగారవతియు నను నిరువురు కన్యకలం జనియుంచిరి.. అందు. లీలొవతిని థారావతియగు భోవాండు వివావాంబయ్యొ శృంగారవతిని బ్రైశావపొలుం డనుసీంచాపురాధ్యముండు 'పెంద్రా డెను సీమాతామహానికి భుజిమ్యయందు జనించినవారు రాగసేన యనియు రతిరూప యనియు నిరువుక+ అందు రాగసేన లీలావతికిం బ్రీయనఖి యయి భారానగరంబుం 'జేళెను, రతి రూద శృంగాగవకికిం బి, యనఖియై వ్ర అాపపాలునివృతయనతికిం చాత్రం టయి సించూపురినున్నది, ఆకాంత నంతానాగ్గినియై నాడ శీలసబించియున్నదిగాన సీపీరతి రూవకడకుం జే దీనినుతవలె నదుచుచండి ేళ్యాకన్యకా జేవంబుం చాలిచి నీయందలి వర్సలతంగొని సేయిష్టార్థ బు లొనగార్చి ప్ర శాపపాలునిచే విద్యానిశేషంబున "గారపింపం బడుచు విద్యాసర్వన్వ జేదిని యను ప్తేర జఇగడ్విఖ్యాతిం గాంచుచు సీప్తియనఖు లసనింద

శ్రీ0 వినోదక ఖా-క ల్పవల్లి రూపా చంద్ర్తరూవలు సంగీతనర్వన్వ వేదిని యనియు సాహిక్యనర్వస్వ వేదిని యనియుం 'జేదవడసీ యెళ్లవిధంబుల. నికం దోడ్పుడం దక్కుంగలరాజకన్యకాసహ్మన్త్రంబు. నీకు సైరంథ్రికలయి కోలున ననంఖ్యాతలగు వరిచారికలు గల్లి యగణితంబగు శై ధవంబుతో (€ బర౫7ెదఫుః సిందావ్రరంబున సీవు వ్రతావపాలునిసభకుం ్రైతిదినము "వోయివచ్చుచుండు నప్పుడు వినుం గాంచి సీసౌందర్యాదుల కనురాగంబుంగొనివచ్చినవారివలన నొకర్శాత్రికీ "జేయివరవోలు మళొని వారల శేబేని సమన్య లిచ్చి యోడించి వెడలనదుచుచు. నీకన్య కాత్వంబు నెడకండం ద్రోచుకొనుచు నావిధంబున నంపాదించిన ధనసంచయంబులను బ్రావ్మసాత్కృృతంబులు సయుచుం బ్రవర్తించుచుండునది. కొంకకాలంబునకం గాళి చొాసుండు సేజనకునిచే నవాదరింపంబడి "ధారానగరంబు వెడలి జాతిస్య రత్వంబుగల వరి డగ్గుటంచేసి సీదుర్దశావిశేమంబు ఇణింగి కరుణించి యికరుల స్రైర్థనంబును చెంబుంేసి కొని వచ్చి సీసౌధంబున నిన్ను నోడించి సీనిర్టుస్టంబగుకన్య కాత్వంబు సీ జన వీజనకులకును దక్కుంగలవారలకును "ఇల్పి సీవలచిన యుదశయాదిళ్యునికి నిన్ను నిక్పించి వరిణయంబు 'సేయించంగలండు. ఈరతిరూప యన్యురాలం గాదు కాన నీవు దౌనికిం గుమారిక వలె నుండుట కవ్వగాదు. వేశ్యాకన్యకావేషంబున నుండుటకు మది 'నేవగించుకోనకుము, సీకన్యశాత్వంబున శేనిధడోమంబును గలుగేరదు గాన నది యపకీర్రికరంబు. గాదు ఉదయాదిళ్యుండు నిన్నుం బరిణయం బగునవ్వుడ నీతో వచ్చియుండురాకన్ని యలకు సాదాథ వ్రీియంపడియుండువల్హభులు నంప్రాప్తు లయ్యెదరు. సీవు నుభయకులంబులకురీ య్‌ 6 చోయెదపు, నానుడువువచనంబు లనుష్టీంచునదిః పిక మేలగునుం (ఆని వచించి రలికూజంగాం చిపీయలిచా నీవీఠకరుణాంమిజను బ్యుతికాసమోననుగాం దలంచుచు సీఠరుణిందోడ్కొబనిచని దీనివలన భవదళీన్టంబులు వడయుిష దీనిం దోడ్కొబని పొముః ఈరవాన్యంబు కార్యానుకూలం బగునంకదనుక నుద్తాటికంబు సేయకుము, శృంగారవతి కంటె నీభర్త నిన్నుం గారవించంగలందు. జేపీప్రసాదంబున. సీకుమారిక నాకలల్గించిన ద్య రాజుకుం జెచ్చుముం (ఆనిచెప్పిశా త్యాయనింజూచి.) ఓతవస్వినీ సీ పీయిందుహూపా చంద్రరూవలం దరుణాంబుజతో. బంపివేయుముం నీ వియ్యెడన యుండి "నాకం బరి చర్య'సేయుచుం గాలంబుగడిపి జీ నుడివినదిసంబున సింవాఫురి కరిగితి వేని యాకుమారికల పరిణయమవొోత్సవంబుం గనుంగొందువు, ేం బోయెుదను, (అని కరుణాంబుజ నౌదల మూర్కొంని) పీకుమారి కారత్న మా! నే నొసంగినవరంబులకుం బరితృ్లిం 'జెందకయుండు నట్టు విన్న నయిననీముద్దు మొగం 'బెజటీంగంచుచున్నది. సీమనో గళార్థంబుం చలిసీకొంటేని, సీతోడంబుట్టువు విరజాంబుజయు సీమవాలికయంబుం బడయంబోయొడిని. మణీయం సీయిందురూ పౌచం ద్ర రూవలును సర్వువిధంబుల సీకు నమూనత్రై యంండెదరు. ఇదియ నీవు గోరునది, (అని వచించి నిష్కాల్థంతయయ్యె

వ శ భ్టుగుళుచ్చము శక్‌ చూడుము, ఈపోయినదివ్యకాంత సింహవావానావృతిమయం దంశర్జిత యయ్యె _ ర్స్లి + ఎల్ల వారు నచ్చెరువునొందుచు సింహవావానకు నమస్కరించిరి. రతిరూపు (శాళ్యాయనింజూచి) పీ ఛనవతి చాభాగ్యం "బేముందు ! ఇట్టిబేనీ చ్రసాదపాత్రురాలు నాకడకుం 'జేరుటకంటె నింక నతిళయంబు గలజె! అడియునుం గాక ఆర్య యగు లీలాపతికిం దనుజార యిఏ, నానుకళంటిం శ్రైయంబున నథిక శాలు లీలావతియు నేను క్రైళవంబున నొండొరులం గలసి చాల్యక్రీడలు నల్చినవారము, శాత్యాయని రతిరూపా 1 సీనుడివినదియు నరే 1 జేపీనియోనం బనుష్నింపుము స్ట ॥ వీరలం డోడో్క్కొని సీనగరంబునకుం బొమ్మ, (శరణాంబుజం గాంచి) కుమారీరళ్ననూ సీ ప్రియనఖులతోం జని రతిరూపకడృ నుండుము. వీ నియ్యెఢ్గన తవంబు నలుపుచు బేవీ నిదేశంబుం ఛులీమీంచుచుం డెదను. కాళ్యాయని, వత్సా శరుణాంబుళా |! మద్విరమాంబునకు దుఃఖంపకుము. నీ వుద యాదిత్యునిం కేవట్టినయనంతరము సీకడన నే నెబ్బవు డుండం బోరెదను, పోయిరమ్తు తరుణాంబుజు భగవతి ! ఈమాట మబజువం జనదుం శాళత్యాయని (అత్మ గఠతమునఎ) ఇక్కంన్యకారక్నంబు మద్విరనాంబునకు దుఃఖం వంగా. దీనినూరార్పంబోయి మాటలవలం దగులుకొంటిని. నా జీవిశకాలంబు వసుమానన నగరంబునన జరివెద నంటిని వ్రమూదంబు నాటిక్రై. వినను చెజు స్పమియు లేదుః వ, ఖఘనతరయోగమార్ష వరిక ల్పితసంనృతినంగ'మోతుం జా మనుజానికం దపోవనమ మానితవాస మనంగ నేల యా యనువమదివ్యధృష్టి! గృవాంబు తపోనన మోను జూవెయా వనజదళాత భ_క్షిరుచివైఛవ 'మెయ్యెడ మైనం శెల్లదేః (వ్రశాశమగ) ఓ కరుణాంబుడా | అట్టకానిమ్లు, మారలుపొండ్రు, నేమంబుగల్టు.. (ఆన నీకు నిహ్కాంంతలైరి) రనసంజీవన నాటశంబున మష్టాంక ము సమా ప్తనుః న నన

త్త౦6ి వినోదక థోక ల్పవల్లీ న ప్త మా౦0క ము, ఖరువురు మనో వార జేషూలంకృతలగు తరుణులు ట్ర/వేళించిరి* అందొకతె. పీ విప్రవధూవతంసమా 1 చే నీభధారానగరంబునకుం. జనుజెంచిన చాదిన ఏరజాంబుకానస్ని థధానంబున ననయము నిన్నుంగనుంగొనుచుం డెదను,. వీలకో మొజులనుం నిన్నుంగనుగ్‌ నునవ్వుడెల్ల నాప్ర్రైయసనషు రతిమాలయని యనుకొనియెదను, వీకళంబుదొరకిన నడిగి తెలిసిొనం దలంచియున్న దానను, విప్రకామినీ వేషంబున నుండుట మయొళ్ళటిదక్క.. తక్కినసర్వాంశంబులచేత నీ వారతిమాలవే యనుటకు నొకించుకయు విరోధంబు సూవట్టదు. మజీయొక్క_ తె. (ముదహాసంబుసేయంచు.). పీసీ రాగమాలా ! సీ వలిచకురవు గానం జెలిసికొంటివి తక్కినవార లెఆతింగిరా ! నీను వనుమానననగరంబున నుండిన మేఘుమాఒకూంతురనుం మునమిరువుర మతిన్నేజావశంవదలమై నై ళవ్మక్రీడలం త్రాద్ధు పుచ్చుచుండినవారముగచా 1 నీఠల్లియగు కదంబమాలకుళు నాయం దత్సివ్తుణయభరంబు గలదు, అది నీవ యొజుంగుదువుం శాగమాల, (సంతసంబుతో) ఓసి ! నాయూవా సరిపోయినదిం మేలయ్యొ. బహు దినములుగ నిన్నుం గనుంగొనం ఛ్రాయత్నవనుచుంటిని. సీష్ట యువకాజుపరిచర్యయందు నియంక్తవై యశనివిద్యాశాలయం జ యంన్నదానవు గాన నాకం జూచుటకు లేక పోయె. జేవిధరావతికిం బ్రియంబుగ గానవిద్యావిశేమంబునం బ్రొద్దులువుచ్చుచు. వేళు జేవీనన్ని ధానంబునన యుంటిల. అవృ్ఫ త్తం బట్టుండనిమ్తు' నీ వీబ్రానాణశామినీ వేమం బుతో నీధారానగరంబున వసించుటకుం గఠంబేమి? ఈ జవంబుతో నీపై ట్జివి జాంబుజానఖ్యంబుసంపాదించితివి 1 ఏ ప్రయోజనము ప్‌ కీబిమంబున సాధసీయము ; అది యలంతిగా నుండంచోలదునూ వె ! నాకు చెలయం బల్యు-ముం _ రతిమాల పీసీ రాగమాలా |! ప్రియసఖి ! మనీమయాగమన్రయోజనంబు బ్రకా శ్యంబు గాదు అయినను ట్రాణసమానవగు నీకు వచింవం గూడనిది 'లేదు గానను సీవును నాగజంగిన కార్యంబున కనుకూల్మవ్వవ _రృనంబున సవాయవడుదొనవు గానను ఆర్యుం డగుమనయుపరాజున కిది కర మతిశయవనిఛాయకం బగుపని గావుశను మనకు నవి మేయ -మోదచావహుంబ యయి వెలయుహితంబుగానను నీకం 'జెల్పవలయు. మనయుంవరా జార్యుండగు నుదయాదిత్యుండం కొన్నినెలలకు ముం బాఖీటకావిహారంబు సలిపి వనంబో వలన ఏనివృత్తుండై వట్టణంలునకుం జనుబెంచె ఆది మొద లతనిశరీరమునం బాండుర త్వాది గణంబులు గల్లి యాతినిపుణశరబుడ్థి శొశలంబునం. గాని యూవ్యూఎబులు గాక యుండ

మష్టగుళుచ్భ్చము థం

నది యొణింగి చే నతనిజనకునిభుళిమ్యాపుత్రిక నగుటంచేసి. ఇెళ్లైల నగుదును. గాన నర మరిక లేక యువరాజా నడిగి యకనికి విరజాంబుజయందు భావనిబంధనం బయినయర్‌బుం జాతుర్యంబున నన్యపరంబులగు వచనంబులం జలినీకొని విరజాంబుజ ఫొవనిబంధనం జెవ్వని యం దుండునో యాయర్థంబు నెజుంగం గోరినకుమారునిచేం బంఫువడసీ యాభారానగ రంబునకుం 'జేశియున్న దానను. నే సీవత్తనమునం బ్ర వేళించినదినమునండ యావిరజాంబు జకు విద్యావరీకుణము "సేయుంనవకరం బయిన భోజభూవతిసభాభవనంబునకుం జన నను వారయుచుండి యానమహీవతినలన భనము వడయిం గోరి వచ్చియుండు నన్మన్నగరబ్నాచ్ష వ్యుల బ్రాహ్మణ వేమథారులం గూడి యేరు వివ్రకామినీ చేహ్య్యుంబుం దాల్చి సభథం బోయి నావిద్యావిశేషంబున ఛారావతిని మెప్పించి తానెనానెయ్యంబు: నోరినవిరజూంబు జకం గ్రాణసణునైై లీలావతీదేవిచే ననుమోదిక నగుచుం బారితోషికంబుగ నొసంగి నయా చేవ భూమణంబులు చాల్చుకొని యిందు వసియిఐచెదను. సీ బేల యియ్యెడకు రా నయ్యెః ఎఆింగింపుము.

శాగభూల రతిమాలా! ప్రియసజ! జీని ధరావతి తనకుమారుండగు నుద యాది త్యునికి పీవిరజాంబుజ నదుగ వివ్రముఖ్యులం బప వారివలనం గార్యానుకూలం బెఆింగి నంకనంబునం దనకోడలికి నతిమనోవారంబులగు జాంబూన చాంబరాభరణాంబుల నాచేరం బంపీనయది* అవి యిచ్చి విరజాంబుజం జూచి పో వచ్చినదానను. మనయువరాజు విర ఉజాంబుజఫెవం 'బేబుంగం గోరం కాచి నిన్నుః బంపినవాండు. ఆది నీ కించుకయేలి విదితం బయ్యెనే! ఆయర్థంబు వచింపుము

రతిమాలః పీసీ మనయువరాజు కూవళేఖావిలాసుబు లేష్టువ్వుచోండ్దమాననంబుల చేని ననురాగ పేశలంబులం గావింపకపోవునే! శః దినమణిని గదులినియు నా? వనజార్రిఖిం వైరవతీయు వాంధించినయ ౯

ట్లనఘకులరూవవిద్యా? విసయుని నుదయొయ్క_ం గోరె షిరజాంబుజయున్‌ం

ఆవిరజాంబుజ యతిగంభీరస్వభావ యగుటం జేసీ య వ్రకాళిళానురాన యయ్యుం త్రి కృతిలలితం ఖయి యొవ్వుకనూలక నించుకించుక పొడమువిరహ షపా౨డిమూక ర ఉఆాదుల నిపుణమతినఖ జెనానుమోయ మానవిరవాన్య ధాకులితేవృాదయ యయి యున్నదిం మనయుదయాదిళ్యునిరూపలేఖావిలాబంబులు గల తొజుంగున నమరిచియుండు చిత్రఫలకం చేవనజాననకడ నొక్కటి. గల దది యొుకచిత్రపటవిక్రయకారిణి "జచ్చి యిచ్చెనట సఖిజనంబులు. లేనప్పుడు తద్వీతణానందలహారీపరంచరల నోలలాడుచుండున. ఈ యర్థంబు మన్తానననిర్విశేమ యగుక్రనకమాల యనుశాసభివలన యువవాజున సతర గించియు నకం డిందనుక నియ్యెడకు వచ్చినపోబడి నూవట్టదు:

408 వినోదక థాకల్పవల్లి రాగమాలు. పీసి ప్రియసఖి! ఇది సీ వెలుుగవా! ఈయూర నుందుళవళ్లూతి యనుమహాకవిక్తడ మువ్వురు వివ్రకుతూరులు వచ్చి చేరి యతనికి శిమ్య. న్చిదినము లుగ విద్యాభ్యాసము సేయుచున్నవారు. వా శవ్వరో తెలిసిొంటీవా రతిమాల, (కుతూహాలముతో.) పీసీ రాగమాలా! మనయుదయాదిత్యుందు. నవ యస్కులతో విజ్రకుమూరదేషంబు దాలిచి మే తెంచియున్నాంచా! వమి! రానమాల (నవ్వుచు) పసి రతిమాలా! కొను, ఆందు శ్రుుశ్రున డనుకుమారుండు మనయందయాదిశ్యుండె. కౌళిక కళావంతు లతని (వ్రియసఖులు' జీ సీయూరికివచ్చిన నాండె వారు నీనగరంబునకుం జను చెంచిరి, రతిమాల (ఊల్లాసమతో,) ప్రియసఖి యకైన మలియు -ులయ్యెం విరజాంబు జను నుదయాదిత్యునికి బరస్పరసందర్శనం బగన్లేన్స మన్మథుండును దనవనులయందు వ్యగ్వతం “గాంచు, ఇళ మన మందుకుం యత్ని ంపవలయు. రానమాల, పనీ రతిమాలా! ప్రస్తుతము జరుగు చుండువృత్తాంతంబా నీకు విది తంబు గాకయున్న దని తోంచెడిని నీ కన చేల? ఈరవాస్యం్లబునం బనిఫూని నేయు వారలకనయితము సాకల్యమునగ నెబుంగం బడదు, ఓసి నీ వందులన్తై యియ్యెడం గాయురంబు సేయు దానవు, నీవ నెటుంగంబడకయుండుటచే శథ్రు కార్యసిద్ధిద్యోతకమున రవాన్యంబు నురఖీకం బయి యున్నదని యొంచందగును. రలిమాల (కళూవాలముతో ననునయించుచు) షీసి రాగమాల! నేను కొన్నిదిన ములుగ సీయూర లేళ. భోడభూపతిదయిలేయగు కంత లేశ్వరదుహిత నాయెడం గరంబు చ్ర్‌యంబు గలది మదీయసంగీకసాహిత్యవిద్యలయం దపరిమితొ వోోదంబుం జేంది యుండునది యాథా రానగరంబునతం గొంతదసుర్టల నుందు ఛారొలీర్ధంబునం చాసమాడం బోవుయు నన్నుం దనతోం దోడ్కొని చనియె, ఆజేవి యాతీర్థంబునం చానమాడం చా నుటేళించిన ఇెలదిభములం జీ నాజేవితో నయ్యెడం డడయవలనివచ్చె- కాన సీమధ్య కౌలంబునం జరిగినవృ త్రాంతం బెజుంనను, కునూరీక్షమూరకులకుం బరస్పరదర్శనంబి గల్ది నదా వ్ల్వి! అజ్హయిన నందుశెట్టనుకూలించె! ఇది ఐనం గుళూవాలం బయ్యుడుం వినిపింపుము, బ, రాగమాల, పీ! దర్శనంబుగశ్లైనా రథన్సి యడుగుచునాన్న వట్లడుగకుముం నమూ గమం బర్మెనా యని యదుగుము, రలిమాల, (ఆత్యుల్దాసంబులో,) చ్రీయనఖి ౨. ఇది కరమాళ్చర్యము। తుద్దుర్ధృటంి అగకారం మింఠవేగరంబ యనుకూలించుటకు సౌధనసామ్రి యుంచుకయేన్ని న్య్యూనతం బొరయక యుండుటయ శారణంబగ్గుం

మష్టగుళుచ్చము ఉరికి చం అనువమురూవకాంత్తిగుణివోరివయోవిభవంబు నే జ్రానా మనసిజరూఫుం జూడే ననుమానవిలన్నయు_ లోం గరంగ దే భునకచయొప్పిదంబును నిగారపురూపు వయోవిలానమాల్‌. గని మరుకాకకున్వశుండు గాండె నృపాక్ష్మజుం చార్మ్‌ లోవలన్‌* . సఖ కరము కొతుకం బమ్యుడిని- వీరల కనో్యోన్యదర్శనం బెప్వుడు గళ్లైఃి అధి వచింపువుం. శాగమాలు పీసీ వచియింళు వినుము కాళిదానళవభూతు లొెక్కూన్నాండు భోజ నభయందు సీళ యన చావార గ్రాహ్‌ణి నెప్పినకథంబున రత్యంకవర్శ నంబు నల్చి యందు చార లాండొరులు దమశమనుడివినవద్యంబుల రసో _త్సరంబు లని వివాదవడి రాజాజ్ఞ వేత భువ 'నేశ్వరీనన్ని ధానంబున రనసఘునతం గాంచినదచాని నిర్ణ యించం నోరి తత్సమతము నందు తమవద్యంబులన్లు దులనిడి తూంచుటకుం గడంగిరిం ఈళారకమ్యవర్తీతు మనుష్య వ్యాత్తకల్ప్వనీయంబు గాని దగ్యటం జేసి య త్యాశ్చర్యావభాం బని పౌరజనంబు లెల్టం శేరి. అమ్హ వశోత్సవంబు౨గనుంగొన సర్వవిద్యానిశారద గావున విరజాంబుజ లోనం గుతూవాలవడ్గుచు మదితరనఖీజెనంబుల లోం గొందజ్నూ లీలావతికడకును గొందటుజేవాల యంబుకడకును జని యున్న ూకువుంబట్టి యలభ్యం బయినయీకాంకంబు దొరకుటకు నంతసీంచి మనోగళార్థంబు నాత్తోంజెప్పెను- నేను దానికి సామాన్యుచేటీవేమంబు ధరిం వంజేసి సం్యాసమయంబు గాన నించుకించుక వర్వుటేక టులలో నికరుల ౫జుకవడ కండ గూఢమార్షంబునం దోడొళనిపోకతిని. ఆక్కడ భవభూతిళివ్యులలో శ్రుక్మక్త వుండు విరజాంబుజకుం గనంబడియెకు, అతనిం గాంచినంతన, మః కను లత్యాయతృవృ తొల గాంచె బెలుచ నౌభ్తుంవానం గంవముం జనియించ్నె న్చులక లెలం గి "వెన నుచ్భా న్ట్‌సంమి లుష్ట్రంబురై "పెనుపొంజెం బ్రైశయంబు గొనియె నావించాధరో_క్సంస మొ య్యన మైవక్ష్యము మించం గా మజఖి నన్యం చాక్ష లోం తు న్ననన్‌* అవ్వు దఠ్కు_మారుందును చేట్తీవేమథారిణిం ఇంచి నిరూవించి? ట్‌, అంచలం "ఇజేల్రిసేయం దగునందముమోఇిడుమందర్హ్యోూనముక జంచిలదీర్థ్య సి లరుచిచ్చారును పత్త్యలచేేత్తవద్య ముల్‌ మించిన చంచలాలతల ేలములాడుళరీరశాంతియంకి గాం్చటి యరతండు భోజన్రుతగా నవయావన సనెంచె ఇమ్ముదిన్‌= అవ్వుడు నాకన్తున్తై గల విరజాంబుజ యని య్యెలింగి యాకుమార్తుండ్తు, మందహిశి నంబుతో విలానంబు సెజియం 'జనుెంచి యానుందరికుఅంగట “మిలంగుచు నిట్లనియె,

శ్తశే౦ వినోదక థాకల్పవల్లి గీ జౌర యీచక్కఃదన మేమి హరు వి చేమి! లలికసోభొగ్యలత్షీవిలాన మేమి! అభినవోద్భూత కారుణ్యవిభవ మేమి? వసుధ నుందరి యి ట్లుండ వలదె చూడం ఆనిన నయ్యెడ నుండు'పౌరులు కొంద ఆీయిరువుకం గనుంగొ నిర, అంత నావిర జాంబు శయంం సంభ్యిమంబున నన్నుం దోడ్క-ని శనయింటికిం జనియె రతిమాలు ఈసందర్భంబు కరము రసావవాం బయ్యు మనంబున నుత్కంపంబం6 "చేయుచున్నది. చై వానుకూల్యంబున భోజనికంటం బడక తప్పించుకొని3. భువనేశ్వరి యానుకూల్యంబు సీయం గాత, అనంశరవృ రం 'జీమి? చెవులకు విం దొనర్చుము. రాగమాల. ఓసీ రతిమాలా! వినుము అప్రశటితాను రాగలగు ముగుడల ననేక ఉ,కోరంబంల ననువర్తించి వారలమనోరథభంబులు జెలిసీకొనం దగుజాతాక నంబుగలదానం శాన నేనక్కాంతాతిలకంబునకు విస్తంభభూమిశగుటం చేసి తనదండ నుండుచ్చిత్రఫల కంబునవిలిఖ కుండగు రాకొమకమరూవ శేఖానిలాసంబుల మరినవాని; భువనేశ్వరీచే వాలయం బునం చాంగాంచినవాని నడుగ నతం డుదయాదిత్యుండు. భవవర్థ ౦ బాకపకమారుండు శ్రుక్యశ్రువసుండను విప్రకుమారుని వేషంమితో వచ్చియున్నవాం డని నుడువ నది వినీ దురంతమారవ్య ధాకులితప్య్బూదయ యంం కులకుమారికాజనో-చితకంబగు నళిమానంబు వదలక మొన్న రానిశ్లేశంబు లనుభవించుచున్నయది. సీ అభినవనుకుమారనుభగ నొకాయంబు 7౧౦చి యీతెంచినకంకుం డనంగ భువనేశ్వరీసౌధన వమహాలంకారు6 డగుకుమారునిం గనునవనసరమున భఘనవరన్పరదృష్టైవినిపాతవం చ నావసరజ్వరిత చి _త్తవర్థ్‌ మౌన కొఠూవా లోల్డాసకలిత సాధ్యసమంథ రాంగలగ్య స స్వేదనంగ తముగ నోండొరుల: జూాచుకొన్నయా యుత్పనంబు, మైమవతియింట జరిగిన దాదిగాలణ దున్సవాోయాసదారుణదుర్ద శావి పాకభరమున కాకొాంత పాలువడియొ, ఇట్టువడి, సీ. ఖరకరణా క్షి ష్టకమనీయకమలినీక లి తాఖినవకందలరికలీలం బొలుపారునంగకంబులసొంపు నుముశరశరతావవేదనాభరము: చెలువ మ్టూయమానమనోజ్ఞ మహితహా_ప్తన్య గ్ర పాండురళుభగండ పాళి యగుచు వికనితపారసవిసృమరమకర ఏదటిందుబ్బందంబుల నందగించు గీ మందిరో ద్యానవర్యంఠతమారుతమున) కంగక ములొవ్పనగించి యాయలరుదోడి యాటపసాటలవయి మది నానవీడి, వెలుల విడనాడి యుంటిమైసొలయుచుందుం విరజాంబుజాదర్శనంబునం గుమూరుండు నలిదుస్సహమార బేవనావిహ _స్లితృటైర్యం ఖలుం యుండుట చే నప్పు దచ్వుడు నని దూచుచుంటుదును. మజియుం గొన్నిదినంబుల

మ క

మవ్యగుభుచ్చము 4 కీంిరువురకుం. గరము శోచనీయావస్థ సంభవించ వీరికి బరస్పర్మవ్రణయనిళేమంబు విను చుండీ'జేని యావిరవాంబు నవ్యావేదనంతై యుండునని యుంచి యందుకుం దనినవెర వూహించి రాజనుతపె పుడు చిల్క_ కతమాలిక యనుదానికి విరతొంబుజావిరవోవస్తాబోధ కంబు లగువద్యంబులు గజపి చానినంపి కుమారుని శెజింగించియు నకని-పె రపుడు చిల్క వాకిత మనుదానికేం దదీయావస్థాపర్డ నపరంబులగు వద్యంబులు గఆ$్‌ దాని నిక్కడళుం బంపునట్టు వేసీ చొనివలన రాజకుమారికకుం బెలుపుచు విరళాంబుజచేత నాచనికి న్మరనం 'జీశంమిం బంక యున్న రము అనువుమెయి నన్య్కోన్యనల్డావంబు లషరోమంబున జరుగు నట్టు సేయసలయూ-

రతిరూవ చ్రీయనసు కావలసినవను లిశ గరము దుస్సాధ్యంబులు శావుం

వీరతాఎబుజ కరము. దుర్చల౮ూవయవ యని యొజింగించి లీకావలియనుజ్ఞ్యం వైకొని వినో దార్థము కునుమాకరో ద్యానంబునకుం గుకూరికం. దోడ్కొని వని ఆయ్యెడకుం గుమారునిరప్పీంచి యిభీష్టశార్యంబు "సైజివేబుకేమా ర్లు ఇత సీ శార్యం బున జాగుసేయంజనదు. పోవుదము- (ఆని రాగమూలతో నిష్కాంతయయ్యె)

వ వేళశశము, ఓ! అాణావధనక్టినానారాా లా. అంత్‌ మిప్రకుదూర జేపథరుండగు రాజపుర్రుండు ఉ్రచేశించుచున్నాండుం రాజపుర్రుండు. (స్పర్మనుఖం బల్గినయించి) ఈ యుపననమారుతంబు కరంబు మనోవారం టై. యొష్పుచున్నయదిం ఊఉ సారసీసివరాగనవసౌరభభోర మలందుకొంచు వి స్ఫ్ళారమనోవార _స్తబకనన్నరలౌ లత లాసం గాంచుచుక్‌. పారనలోచ నామదవశంవదయాన విలాన “'మేలుచుక్‌ మారులుం జే గుదెంబెడిని మందగతి న్సువిలా నీవ్తైనణీన్‌ *

(ఆత్ష్మగశమున) తరుణాంబుజి దనవళి నిరజాంబుజయు నన్నె కోరియంన్నదని ఇప్పి నను స్త్రీవ్బాదయంబు దూరం చారయక విశ్వసనీయంబుకాని దగుటం కేసి రతిమాలా శాగమాలల నిశాఢ దూలికలుగాం బంపీ భోజనుళామానసంబుం బెలిసీకొంటిని ఈ దూతికల చతురశ్వంబున నావొన్టేచుముఖిం గనుంగొంటి, రవాన్యంటు దొరికి యాయిందీ వరాతీతో సంలపించి రరుణాంబుజాబ్రణయవృ శృం బెజీంగించినం గాని కొార్యంబను కూలించదు, ఇదిజరుగక గురుజనంబు ప్రాక్థిచిన యర్థంబును ఇజిజవేజదు, కొన సీఫురోవ చనమువనం ప్రవేశించి రతిమాల నెక్పినచొపష్టునం బ్ర _త్హించెదనుం (అని యుచ్యానం బునం బ్రైటేశించి) చ్రగౌాశముగ =, శోెర! ఈకనుమాశరోచ్యానంబు శామనంబున క త్య్యామోద్‌6 06 గలిగించుచున్నయది.

శీల వినోదక ఖాకల్పవళ్లీ చ ఆరుణనవప్రవాళరుచి యందము మో'జెడు మోవి గాంగ శీ కరహానపువ్పుగుచ్భములం గబ్బిచనుంగవయుబ్బు సూవం గాద దరుణులంబోలి యు ప్పెడిలతాతతి: గాంచి వినమ్రశాఖ ల న్దరములం ఇౌాంగిలించెడి నికామరతిం దరురాజి లీలతోన్‌- అల్జ్రచె! రతిమూలానిక్టిష్టంబగు మాధీనికుంజంబు గనంబడుచున్నది- చానిపర్యంశ భూమికిం చోయెందను-(అని వరిక్ర్యమించుచుం ఆళ్మగళంబున) ఈర! భోజరనూజకుంగల రూవళేఖ ేమని పొగడంగలవాండను, అకన్యకామణి రాజకన్యకోచితంబులగు విభాష అంబులు _గైసేయక సామాన్య బేటీ వేషంబు! “దాల్చియుండుట యతిమనోజ్ఞం బయి తోం. ఇట్టన నేల! ఆరూవపసౌరనిర్హాణకు భూవమణంబులవలన నొకయతిశయంబు గలుగ వలయు నన్నది లేదు. కం నిరుషమనసహాజనురూపో), _త్టర కాసౌభాగ్యగుణని థానంబునకుక్‌ "పెరతొడవు లేల సురలు వరదభునకవల్లి కతరవాసన "లేలాం అవరారోవా. వుత్తెంచినస్త్యరసంటేశంబుం గను;గొన్న దౌదిగ దున్సవావిరహ చేదనావివశుండ నగుటం జేసి వ సురుచిరపాండుగండయుగనూ చితళాఢవియోగ వేదనా భరవరిహీణ మై నవవిభానుభగత్వరమావిలాససుం దరమయి యొవ్వునావికశచతామరసేమణ మోముం జూడం గ6 గరము కుతూజాలంబు: నొని కామితసిద్ధికి నుక్సహించెదన్‌.

అని తనవ్య్చూాదయం బువలశ్షీంచి; చం ఘనకచం సొయగిటం బొదివి శ్రుట్రాన సొఖ్యము ఇాంచకుండుటక్‌

దను విది వెట్లంచాఆకి కృశతం గను టొవ్వునుగాని యుల్లమా! వనజదళాయ లేక్షుణను బానీ యొకచ్చుడు నుండనట్టిసీ వనయము తానభొరమున కాశ్ర్రయ'మై వెత లాంద "నేలకో!

(నరలిచూచి. సంకసంబుతో.) మదీయజఖొగ్యజేవక సన్నిహిర యగునట్టు ల్రీక్షద వతీమణి విరకాంబుజ రాగమాలానునృకమై నారముండుచోటికి దరిసి వచ్చుచున్నయది. ష్‌ని శామయమానావస్థ కరము మనోవారంతై యొప్పెడిని గీ. దళితవారిద్రరుచిగారలలిత మైన; ఖభోమకనువు వియోగజపాండీమంబు

గదురుచుండుట రజశంబు గలపి కరిగి నట్టిబంగారమునం జీసినట్టు లొప్పెం ఈవరారోహూ యియ్యెడకు వచ్చుటం జేసీ రతిమాల యొనరించినతంత్రంబు ఫలి యంచు” నని తోంచెడిని ఈ విరణాంబుజకు నే నియ్యడ నుండుజొడ్‌ శేజుకభడద్తుచేని

వ! మే నలు చ్భ యు 419 శార్యంబు నెడును. కాన శే నీగుజ్జులేమావిమాటునకుం బోయి సీరంధ్యకమి లయం యిలకు వ్రేలాడు తదీయ నుకురూరశాఖానికరంబుల సంఛన్నమ్వూ_ర్లి నై వర్డించెదను

(అని యట్లు నేయుచున్నాందుం

రాగమాలానునృకయొ విరళాంబుజ ద్ర, వేళించుచున్నదిం

ఏీరజూంబుజు వ్రీయసఖి! రాగమాలా! ఈయుంచ్యానవనంబుం గాంచితి వీ! కరము మనోవారం బై యొుస్పెడిని-

రాగమాల. భ_ర్హ్భృదారికా! ప్రియసఖి! ఇది కరము మనోవారంతై. యొప్వుట చిత్రమే! గి * లలితపసౌభగరుచిమృద్దులవలిమధ్య మగుచుం బృథులక్రచం బయి యధిశవిపుల

భూజభునమయి ఫున్నాగభోగ్యమైన వనము సీయావనమువోలె వన్నెలాంచెం

విరజాంబుజి. (స్మ్మిరేము గావించుచుంప్రియసఖు రాగమాలా! నీయొనరించినవర్థ్య న్తంబు కర మానందకరంబ యయ్య్యును బున్న్నాగభోగ్యం బనుటచేశత నుల్హంబున కొకిం చుక ్రీడాకులతం గలిగించెజిని- సీవెల్ణస్తుదును బమత్కారమునల బల్కుచుండుదానచ్చు* ఆది యట్లుండనిమ్లుః ప్రియసఖి రతిమాల యొక్కడ శ్‌!

రాజఫుత్రుండు. (ఆక్మగతమున ఈఠాగమాల వచించినయు క్రి గ్లేహానుస్రాణి తంతై యు ద్యానవనమునకును విరజాంబుజబాయావనంబునకును సాద్యుంబుం. భెల్పుటం "జేపీ యత్యం తాభినందనీ యం శై యున్నది

లాగమాల, భ_ర్ష్భదారికా! మనమా నేయం గడంసినవోరీ తఠమాలికావ్రణయ పాలనమవోక్సవంబునకు హిరీతకంబుం జేంచోయి యున్నయది, వైళంబ యేలపబెంచు

విరణాంబుజ పీని వ్రీయనఖు! మనతేమాలిక తనచక్య_ందనంబునళును నేర్చునకుం దగిననాయకునం దనుర_క్తిం గాంచుటకుం గరము సంతసం బయ్యెడిని- విన్ననాటం గోలె పకక షననమనన సుత ప న ప లా

• కపద్యమునకుం బ్రస్తుకముల శింటిని భోథించునర్థదర్యయముగలదు: ఆందు నుద్యానవనపరమగునర్థ ముం లలిక. .,. ,.మధ్యము = మనోజ్ఞ మగుసౌఖాన్యమునురుచి యంును గలిగి మృదువులగు లవలియనులతఘమధ్యభాగమునలగలదిం విరజాంబుజయావన వరమగునర్థ ము మనోజ్ఞ మగసౌభాగ్యమును రుచియునుగలిగి మృదుళములగ్ముత్రి నరులు గలనడుముగలదె, చృధులకుచంబు=(ఉద్యా.) గొప్బనీమ్తువండ్లునలది బృథు లకుచ మని పదవిభజిన+ (విర్ర పృథులములగకుచంబులుగలది. ఆధిక =. .ఘనము=(ఊద్యా) అధిక విఫులమయిన భూజములేత (వృతములజేక నిరంతరంబుః (విర) ఆధిక విపులమంిన భూమివలె విశాలములగు వీటుందులుగలది, పున్నాగభోగ్యము=(ఊద్యా ) పున్నాగళరు చేత భోగార్థ్హము. (విర పున్న్మాగమునకు (జృాళ్తమపురుషునికి) భోగ్యము

బ్సే్రేర్మే వినోదక ఖఛాశల్చ్పవన్లీ నిది చేం చెంచినయది శాన డీని కఖిలవిధంబుల మేలగుట నా కిష్టంబ. బోరీతకంబు నన్ని విధంబుల డీనికిం దగినయదియ. కాగమాల భర్హ్చృదారికా! మేమును సీయం డిట్టు సంతనంబు నొందుచున్నా రము గాదె! విరజాంబుజం (మై వర్ష ్యంబుళో. ఆత్యగరముకం) నే నాపుడుమపుంగవునియం దను రాగమునొనియు ఫలం బేమి! ఆర్యతరుణాంమిజయు చేప నుదయాదిత్యునిం జేవట్టం దలంచి వ్రశంబు సల్పితిమి ఈయతిశయం బనుభవి మూక లేకపోవుటంబడ్టిగాచె యాయార్య శోయినవల ఇన్నాళ్లకు నెబుకపడక యున్నది అల్పభాగ్య నగునా కీవిశే మంబు గల్లుటయుం జింళావవాం బయ్యెః (్రళశముగం) చ్రీయసఖి! ఈకమాలిక వారీ తంబు ఇివ్వుడు గాంచె. ఈళింటికిని బరన్సరవిజోకనంబులు సయితము గూడ్వ్వని మన మనుకొని యట్ల జరుపుచుండ ేదటే! రాగమాల. భ_ర్హ్భృదారికా! శన! మన మావిధంబునం బ్రివ ్రించుచుంటిమి ఎజ్లకార్యంబులును మనకువశ్యంబు లబే! అవోరితకము సీఠకడకుం జశకుచెంచి మాటలాడు చుండునప్వు జీకతమాలిగ వంజరనిరుద్ధం బై యుండి వడుచుండునుత్య_0౦ఠావిశేషనికారం బులం మనము దినదినము గాంచుచున్న వియేకద! అళ్షై యీతమాలిక రాజకుమారునొద్ద మాటలాడుసమయంబున నోరీతీకమును నం్రమించు చుండు, ఇది నీసఖీజనం బెతి[న యిర్థంబ. గతదినంబున 'నేకారణఎబుననొ వోరీతకంబు విడివడి మనకన్యకాంఠుపురోద వనంబున కభిముఖంమై చనుబెంచుచుంతె. అవ్వడ నేం బంజరనిర్హశంబు గావించి యభ్యవవారంబు లిడుచుండునీ ఠమాలిక హారీతకంబువచ్చెచనుజాడ లారసి శటుక్కున మెనీ కదఖిమఖంబుగం జనిన నది దీని న్యాక్రమివం బ్రయత్నించియు. వినలభనో రథంభై వెళువెటటం దగిల, అంత నీళండును భోజభూపాలునియెదుటికిం బో్చునం గళావంతుండు హోరీతకంబును రప్పించుకొనియి, రళ్నావలీసాగరికల నంపి యూతవమాలి కను జప్పించితిమిం విరజాంబుజు అ ట్లయిన నింక సీవిమాంగంబులకుం చ్రశాయనిర్వవాణంబ చఇూచా వవాం బని తోంఛెజిని. రాగమాల, భర్ణ లఎదొంకా! విరవోత్క-ంరికలకు నివ్టనమాగంబు కరము 'మోదా వవాంబు 7౯కపోవునటే! విరజాంబుజ (ఆక్ష్మగతమునం) ఈభతుర తమాలికావ్యాజంబున న న్ననుచున్నదిః వీళళంబు గాన నిది యూరకుండదు. రతిరూపయు రాక యున్నుది* రతిరూప వోకీఠకవా శ్రయై ప్ర, వేళించె

మష్ట్రగుల చ ము ఢీ1క్‌ రతిరూవడ ఇజి యెదుట విరజూంబుజి రాగమాకానహిరమై యున్నది. సమివ మునకుం ఇని యీవాోరీఠకంబును దానివేతి కిచ్చెదను.. డీనిం శాంఛెచేని యత్యాశతోం వైకొని దీనిముద్దువల్కు-లకు మానసంబున నఖినందిం చుచు నళ్యాదరంబుః గాంచు. (అని సమివమునకుం బోయిఎ. కోర! యీాహిరీరము కరము వరిచయవళంబున ఏరజాంబుజం గాంచినతోడన 'దొనియంసంబువై స్రాలెడిని. నిరణాంబుజ వృణయభరంబు మెళలయ వోరీకళంబును బేతికం దీసికొని కక్ళులం దువ్వచున్ను ది రానమాల, ఓవోంతకమా! సీవు మాభ్ళర్హ ఫదొరిక సేయుబవుమానంబు వడయు చుండుదానవు, ఆకమారికకు మనోషనోదనంబు గల్దునట్టు రాజకుమూరుందు. కచించిన వద్యం 'బేజేని పచింపుముం శ బారీకకంబూ బ్లో చంద్ర కృండకరాయతే వృడునతి ర్వాతోని వశ్రాయతే మాల్యం సూచికలాయ దే మలయజాలేవ న్ఫ్రులింగాయ తే ర్యాత్రిః కల్పళళాయ తే విధివళా శ్రాణోకి భారాయళే వక్‌ సహాంక్‌ వ్రమదావియోగనమయ నృంవోరకాలాయిలేం రతిమాల, భృర్ణ ఖనొరికా! వింటినబా ఆకమారుండు వదుచుందుకలోరదళావివర్య యంబు! ఆజగజేకమంగళంబగు చాళనియంగంబున. శేదేని రుస్ణ నలుగనో యొని భయంబు నొందుచున్నా రము. ॥ నన త యకక టీ. * చంద్రః=చంద్రుయ,; చండకళాయ లే=కలోరకిరణుండగుచున్నాండు. విర హసీజమలకు6 జంద్రైశపములయమారు శాదులుద్టీషకములు గానం ద్రూడుదావంబుగలిగంచు వాండగును శాంబట్టి నూర్యుండువో లెందపిందు చున్నాండని భావము: మృదుగతిర్వొతోపఐ మలయ మారుకమును, వజ్రాయ లే=వ జ్రమగుచున్నది. వర్రాయుధమువలెః గరము వౌధం గలిగించు చున్న దనియర్థము. మాల్యం=పృన్నమాలిక; సూచికులాయ'లే = నూదులగుంపగు చున్నది ఫువ్వువయింబడిన నూదితోం జొడిచినట్టున్నదని ఫావము మలయణాలేమ = చందనపుంబూంత, న్ఫులింగాయ తే=మిముంగురులగు చున్నది, చండనముబూసినచో నది మిదుంగురులు గ్ర మినట్టుబున్నుదనిభ్ధావము- ర్యాత్తి=రాతిరి; కల్చశతాయతే = "పెక్కు కల్పంబులగుచున్న ది కార్యాంతరాన్త క్రియు నిద్రయులేదుగాన నొకర్శాత్తినూజుకల్పం బులకాలముగం 'బెలుగుచుండునట్లు వోంయచున్నడియనిభావము, విధిపశాల్‌ జమై పవకం బున, స్ర్రాణోవి=స్ర్రైణమును భారాయశలే = బకువగుచున్నుది. శరీరదొర్చల్యము చేతం ప్రైణంబులునయితము భారమయి శోంన్సుభున్నవనిఫొవము,. నః వాం! ఇ కటకటా! చు దొవియోగన మయ జదయికతోవిరప్రానను భవించుకాలము, నంహారకొలాయ లే ఇ 'వ్రశయశాలమగుచున్నది స్ర్రైణన్వులు నిఖచునట్టు లుండ లేదనిభావము,

తరి వినోదక ఖథాకల్పవల్సీ శాగమాల, పీసీ రతిమాలా! మిరాజకమారుండె యిటజ్రియిడుము లనుభవించుచు న్నాండని యనుకొంటివో! మాభ_ర్హృదారికకుం గలఖేద్గంబును వినుము. ఓసి తమాలికా మన భర్త దౌరిక యిపుడు కాలంబుగడఫువిధంబు నెలింగించుపద్యంబు వల్కుముం తమాలిక ఖః ళో * అగాశేస్మి ౯ శాంభటే ౧8ళ మనిశానాథశకలం భుజంగా నుత్తుంగాన్‌ నకల మపి వాతాయనవే నికుంజేను శ్శీనా నధిగృవాళిరో రాహువలయం లిఖంళ్యా సీయం'టే శివ శివ తయా వాంత దివసా! రాజఫుత్రుండంం కట్టా! ఈకుమారీతిలకం బున్శాదావస్థం 7ాంచినయది. రాగమాల పీసి రతిమాలా! వింటేవటే. మాభ_ర్చృదారిక యనుభవించునవస్థా విశీేషంబు ఇంక కతిశయింబినేని యిీవిరవహావ్యఫవలన లావణ్యసారంబగను డీనిళశరీరంబున ఇెట్టిళోచసీయస్థితి గల్దునో యని మే మనారతము భయంవడుచునాన్నరము= వరళాంబుజు ఓసి నఖులార!ీ యీమాట 'లేటిశే! మనము వచ్చినవని నిర్వర్తించు కొని యింటికిం జనుదము, వోరీతతమాలికావ్కణయపొలనమవోోత్సవంబునకరి దగిన నక విరవావ్యథ చేతను న్థాదాపస్థ జెందినకాంత మన్శ్మథోవ్యద్రవమం తనకుంగటుగళ యు౦డుటకుంద దుద్దీవకములకుం టితిక్రియ సేయువిధంబు వర్ష్మించంబడియొడిని. టీ. శాంతే, అస్మి౯ా అగాళే=మనోవారమయింనకనయింటియందు, అనిశాసాభ శకలంజచంద్ర శలావిరహిళుండను, 18శంజళివుని, సకలమపివాతాయన బళే=ఎల్లసోరణ 'జేషు=పొదరిండ్దయందు; శ్యే నాక్‌ ఎజేగలను, అధిగృవాళిరం=చం ద్రశాలయందు, రాహు నలయం= రావు గ్రవాముయొక్క_చుట్టను, లిఖంత్యా-తయా జు ర్రాయుచుండునట్టే యాకాంతచేక, దివసా!=దినములం, నీయం'లే=గడవంబడుచున్నవి, వంక = అయ్యో! శివళివ=కష్టముకష్టము. శివుందు మన్ను భునినంవారిం చినవాందుగాన మన్మథుందు తనయండక రాకండ _నతనికిమారకండగుళివునినింటినోడల మైప్రాయుచున్నది. నర్చములు చాతాశన ములుగాంబట్టి మలయమారుళములు కన్ను చాధింపకుండ నావాయుఫులువచ్చుమార్దంబుల జిల్లయెడలను సర్పములను ప్రాయ: చున్న ది. వచ్చినవాయు వు నవిమ్రింగి వేయుననిఖావము. ఫొదరిండ్ణయందుం బాకొవత్వవ్లూ లిద్టీపకములుగాన వానిని దిశుటకు 'జేగలును వ్రాయ ను, చం్యద్రశాలనయికిం.. జంద్రుండు. వచ్చునుగాన వానిమ్రింగుటకు రావ్యగ్రృవామును వాయాను. అనాకరమునీట్టు లిఖంఛుచుం గాలవ గడపుచున్నదియని యర్థము. టో

నే ట్టు గళ్‌ చ ము శ్తే? వను అంవశ్రాంతంబులు 'సీయుండు,. ఈళంటికి నలంకరిందం దగసభూమషణంబులు. గొని "తెచ్చితికా! ఈమాలతీకంజాంకరంబునం గూరుచుండి సీని శలంకగింళముం అని సఖులతో 6 గుంజ్యవ్త వేశం బభినయించు చున్నదిం శాగమాల, పీసీ రతిమాలా! యక్పించినపనికిం బూరంధావికార్నం చింళ స్‌ న్‌భా యుండ:గా నిది మజచి పోయినచాన వథ్రై పోరిచేచే! రతిమాల, వీసి రాగననూలా! ఈవాగ్తీతంబుం జేం బోయినదానను, మవోకవి భవ భూతి భోజరాళలావనారతుందైై తత్సఖాస్థలాభరణం బయిననూతననమాగతుండగున్రావ్లాణ వ్మాచారి. నవథీరితదినమణి చ్రభాభానమానబ్రవ్యూ లేజోవిరాటీరుం డగువాని నఖిల విద్యావై దుషీవిభూషికుని నతనునిబోలురూపశేఖావిలాసంబల నొబ్వువాని నళినవయా దనాగదమనోవారాంగు నంగనాగంగనుఖపరాక్షుఖునిం గనం పోయెను, ఆకారణం బున నాకేనిశిమ్యవర్ణ ంబులం పాఠంబులు. లేమి: ట్ర'మోద మేదురవ్భాదయంబులకోం చ డించుచు న న్నెదుక్కొని యాకీరంబును ముద్దుగొనుచు వాలన్యపజచుటంబడ్టి ళం దడ వయ్యెః న్న శాగమాలం (చేచాటువేజొని) ఓసీ యట్లయిన శ్రుకశ్ర వుండు రౌ ననువమ్యు ాంచోలం, ఇంకను రాకయున్నా6 డజేల! రతిమాలు (చేచాటువేసికొని) ఓసి యశందు ముంజె వచ్చి మాకందకరు కాఖోనము దయంబునం బ్రిచ్భన్నుండై యున్నవాండుం ర శాగమాలయురతిమాలయు. ఓభర్తృారికా! మే మాశుకళారికల యలంకారం బులకుం దగిననుమంబులు నోసి తదుచిత నుమభూహివిశేషంబులును గల్పించెదముః నీ విందుండి యావివాంగంబులకు రళ్నాలంకారంబులు మైసేయుముు. (కని హా క లిపి ని వెలికి జనుబెంచి కనుమై గల రాజప్యుక్రునికి నికంజాంతరంబు సొరం_ బెలివ్‌ నా మిఎచిరె) ॥ _ రాజపుత్రుంయ* నికంజద్వార బేళంబునకుం జనుచెంచెకుం ( విరజాంబుజ, (వోరీఠంబును ముంబేతివై ెక్కించుకొని.) పీశుకరాజనూ! కమాలిక నొసంగి పరిణయముం గావించెదనుం నాస్రాణనాథుండు సెప్పివంపినపద్యంమి మరల నుడువుముూ వరీఠరము. చం చ్ర శృండకరాయతే అశుశ్టోకమును 'వెండియు: బరించుచున్నడి? ట్‌ "డొ విరజాంబుజ (కనుదమ్తులం గ్రృమ్థుబొమ్పంబులతో,.) ఇట్టు శ్రకృరినవమారం ఇ కమూరుం డతిదుస్పహవిరవా వేద నాయాసఏ బనుళవించుచుండినను చేని ట్లతిక

శృ18 వినోదక ఖాకల్పవల్లి వృూాదయనై యతని కవయోగవడక యున్న దానను,ఇట్రీియుపకృతిళూన్యం బయిన యీ మందథాగ్యరాలిజన్మం 'బెందుక! అర్గ తరుణాంబుజం దలంచుకొనుచుం చదర్థంబు లగుముథామనోరజ్థంబుల నవిరతవిజ్బంథమాణదుర్యారదు?ఖా వేనో ద్వ_ర్హమానవ్భూదయనై నఖీజనంబును సంఠపించంజేయుచు మలయమారుత చంద్రాకప క్ర ముఖంబులగు ననర్థపరం పరలకు సోర్చుకొనుచు దివనయావనమ్మాత్రవలంబుం జాంచుచుండు నాయందుం బ్రణ యం బుంచి దున్ఫవాయాన సంతాపితుండగు నతని ల్రిభువనసౌభాగ్యలక్షీ చు గ్ర మైశ మంగళం బగుఠనూరత్నంబు కరము బరిహీణం బగసచుందుటకుం బరితపించుచున్న చొన ఇయ్యిలాతలంబునం గలమందభాణ్యలలో నావంటి చవ్వ'తెయుం. గాదు, భువనేశ్వరీ జేవాలయాలంకారకారి యగు నాస్రాణానాథునిముఖచం ద్రమండలంబును విశనచ్భతబర్ర లత్తీ మనోవారం బగుచాని న్వచ్భందంబుగం గాంచుచు లో-చనమవోోత్తృవ్లం బోకింక కడవైన ననుభవిందకపోతిని, ఇది యట్టుండుం గాత (అని తమాలిళం జూచి) కీకీ కతా లికా! నీవైన నాయకసమాగమంబుం బడనీ నుఖంపుము. పీసీ సీభాగ్యం బేమి? నాస్ర్రాణ నాథునికరకమలోవలాలితంబగు సీహీరీతకంబుం బలిగా. బడనితివి, చీనిసౌందర్యంును చాటుశారితయం సీ కళ్యంకముదం బొనహూర్చు. వైళంబ భవక్రఏఎణయపరిపాలనంబు నిర్వర్తింప నొవ్వు తొలుత సీనాయకుని కలంకరించి యంత సీకం 'లై నేనెదను. (అని నాట్యంబున నలంకరించి నవవివాహామండన మనోహరం ట్రై నయిావోరీతకంబ్పు తద్దయు ముద్దులం గుల్కుచున్నయది. (ఆనీ ముద్దిడుకొనంబోయి. దానిచే: నొజకంబడ్డి, ఇంచుక కోవంబుతోఎ) ఓకీశర! వివాంగావశద! ఇట్టి యవినయంబా! యొనరించెదవ్చం నిన్నుం బట్టి వంజరనిరుద్ధంబు గావించి దండించెదను, (అని యట్ల్టునేయం బోయె రాజపుత్రుండు విరజాంబుజకడకుః ద్వరికగతిం జనిం వేయియొక్డి నివారించుచుం పీకాంతామణ్‌ వలదువలదు నీ కీసౌవాళంబు! ముగుదవు గాన ననిమృశ్యకారిత్వంబునః ప్రవర్తించి మిందటియనర్థంబు నారయక యుండెదవు! వినుము. ఊం ముద్దియ సీదు'కెంజిగురు మోవి మనోవారబింబనిభమం బుద్దవిడి న్నిగుడ్చ శుక మువ్విళులూరుట దానితప్పె యో ముద్దులగున్తు యామరుని మోవానవావాన మిఖగంబు ను మ్మెద్దియం న్యప్తీయంబు రచిబుంవంగ నాతండు రోసగింవంజే విరజా౨బుజ, రాజకమారునిం గాంచి లక్షాభయసంభ)మంబులతో నవ్వలి శ్తేగ చున్నయది. , రాజకమారుండు. విరజాంబుజ కడ్డంబు సని ఉం పీరమణీళిరోమణి నయోన్నతి సీశుకళారికంబులక్‌ సారనబాణ'వేదన నజ్మన్తము శ్రాగడువాని సీవిధిక

మష్టగుణగుచ్చము శ9 నోంకం దీర్పంగాం గడం కోమలి సీ విది సేయకన్న నం = భోరువాబొణతాపమున భోరనం బొక్కవె యీనిహంగముల్‌ ఇట్టు లీళంటి కాసగొలిపి వానికోరికలు దీర్చక పోవుటంలేసి కామిసీకాముక వద్ధపాతకంబు సంభవింపకలోవునే! ఇట్టుపోవం. జనదు. కడంగిన కార్యంబు నిర్వ ర్రిం ఫుముం విరళఠాంబుజి (అవనతముజయై. అక్ష్మ్మగతమాన) ఈరతిమాలయు. రానమాలయం6 జేసిన కబటం బిది. ఈకుమారుని నియ్యెడకు రమ్మని శుకళారికావ్రణజయవరిపాలనోత్సవ _ వ్యాజంబున సన్నుం డోడ్కొలని వచ్చి నిర్జనం బసుసీనికంజంబున నునిచి కృళతనంశేక లై వారు ననిరి. ఆ! వీరలచాతుర్యం. 'బేమందునుం. వీరిమాయలకు లోంబడీ కుమారునికిం చిక్కితిని. ఇతండు నన్ను మాటలాడించుటకుం దగునందర్భంబుం గల్చించుకొని కన్ను విడిచిపోలహాడని వెరవునం. ్ర్రవర్తిందెడిని.. నీమి సేయంగలనుః. (క్త కాశముగు) (నోరీఠకకంబుం. గాంచి). పీశుకమా కన్నియ 'లేళతంబున నుండం దన్నిలయంబులకు శాకొమరులం వచ్చుటకు న్యాయం బజబెట్టిదియో ఈప్రళా హాలనడము నవనతితో నడుగగము. రాజపుక్రుండుః వీవమారీతిలకమా. నీసేయంగడం?న వోరీతరమాలికా ప్రణయ పౌాలనమవళోత్సవంబున శావ్వ్యోనంబు వడనీ వచ్చినవాండం క వరునికి వరవరి నిశిని థర నిష్ట్రజనంబు వచ్చి వత్చరిజబయముం జరిపించుట న్యాయం బని, తరుణీ సీవెటుయగ జే సుధాధామముఖీం విరజాంబుజం (నుస్మితంబులో. అక్మగళంబున) కొర! రలిమాలతో చీ సీ మవనోత్సవంబున శిష్టజననమాహ్వోనము శ్చయుమంటిని. ఆమాట కీకమారునిం దోత్తెచ్చి నయదిం ఏమి దానిచతురతం ఇంత మోసగశ్తై యని యొజుంగక పోతినిః రాజుకు, నడుం గీ. భీకు నీపాటలాధరబింబమందు) స్మిశనుమం బుదయించినఇెలువ మాసం గాంచిన మదీయమానన మంచికముగ, ఫలముంజిందిన దిజె చిత్ర మెలమిఆాడం (యుందవాసంబుతోఎ పీనుందరీతిలకమా ! మేము ెండ్లీకొమారునివైపువార మగు టంబట్టి "చెండ్లికూంతుపకుంమిదానవగు నిన్నొకయర్మ 0 బదుగవలసియంున్నపి, ఈవ్రసృ క్తంబగు వరిణయంబునందు, ఊఉ, కారక యాక్త్మనాఖునికి సమ్మతిం గూర్చిన దయ్యు నిప్వుడో సారనవక్రనే త్త యది చండికనంబున మోడిసేయు సు

ళ్త్లిగ్ర వినోదక థాళల్ప వల్లి మారసీ తానటంచు భవదాత్మనభోమణి నెనె నాక నీ చారముఖీవతంనము నిజంబుగ నట్టులానర్ప కున్న బే విరణాంబుజు (ఆత్మగతంబును) ఇజేను దయితవిరహవాంబున చ్రేగుచుండ సీశారిక దనవతింగలయుటకుం చ్రయంవడ దనునీయర్థంబు మళ్ళ్సఖీజనంబు వాడుకొనుచున్న దియః ఇప్వు డది ప్రశ్న చేయునితనివచనంబులకు భావం బన్యంబుం ఆది నుకుమారం బగువిధం బున నుద్ధాటితము 'సేయుచున్నస్నండు. వీమి నెవ్వుదు. (ప్ర కాశముగం) ఓవారీకకమా | ఈకుమారునికి నామనవి విన్నవింప్రము, చ ఇరువురు నెచ్చెలు ల్బమకు నిష్టసమాగమ మాక్యంయోం యా దరమున న్యువ్రతంబులు నిళాంఠరతి చ్రుచియించి యుండ నుం దర కొకచానిశీ ఫల ముదారతం గల్లిన మోద మందునే నిరుపమశీలక్షీర్డి గుణనిర్మలవంశనుజాత యారక్మలోన్‌, అనిం రాజపుక్రుండుః ఊఉ. అరయ బాల నీవ కరుణాంబుజహై మదిం గుందుచుండుటథ్‌ నేరమి "నే నెజుంగుదును నిక్కము కక్న్రణయాభిమానల శ్షీరమణీయవై భవము మేలిమి గాంచిన వాండ నైతిసు మారజసీశరాననకరాంగుళిభభూవణ మానం జూదుమోం అని తనవ్రేల నుండుము ద్ధటుంగరమును విరజాంబుజకుం జా పెను విరజాంబుజ _ఊంగరముంణాంచి నంతసీంచుచుం అనందబావ్పంబులతో) ఓేనుగుణమణిభూమణమా | సీవలన నిన్ని దినంబుల కార్యశరణాంబుజ 'సేకంబున నన్నవృక్తం 'ెజింగితిని, “ధ్యంతి కక్రనుకృతాని వినా ఈ మేణి(శ్రమంబనుభవిందక లణ్యాంబు లెయ్యెడ చై నఫలించు'న్సేఆనువచనార్థ బు నాావ్రీయసఖికి ఫలించుట కచరిమితా మోదం బయ్యె, నీవలె. నిష్యారణభాంధవు లెవ్వరున్నారు! ఇట్టిమవళోవళారంయిం "గానించిననీకు నే నేమిప్రత్యుప కారంబు సేయం జాలుదునుం రాజపుక్రుండు. (ఆక్మగకమున ) ఈదతుర చతురతతో నంగుళీయకమూనెచంబున న న్నభ్శినందించుచున్నది. గుణమణిభూమణనూ ! యనువదంబున నిది నన్న నంబోధించి నది కాన సీవరవర్ష్మి సీతిలకంబు ననుమతింపంజేయ నిదియ తగుసమయము- ప్రశాశముగు ఊ. థీమలి పీవ్ట ప్రశ్యువకృతిం దనం జేయుట నిక్కయేని నకా "వేమరు నిర్భరవ్రణయనీతణలీలలం జూచి సర్చుధా ధఛామమయూభఖిపారనుఖదం బగునీబిగికాయటం దగకా గోమలిబేర్చి కావు మతిఘోరనుమా స్త్ర నుదర్చలాల్తునిన్‌,

సష్పుగు భొచ్ళ.ము టు విరజొంబుజం (లక్ఞావ్రణయభయనంభ్రమంబులతోం) పేశుకమూ 1! ఈ కుమారుని విన్ననింపుము* ఊ. వీను ఛవక్సచదొంబుజ మహీనఠం నొల్వం దలంచి యుండుటల్‌. మానున నివ్వునంబు నభ్గిమానమునం దనం గాచుదేవకల్‌ మాననవుం ెటుంగుదురు మాగురుబంధుజనంబు మోొఇన న్బూనిక సీం గడంగి రతిపుణ్యచరిక్ర శ్వరా్తి యేలకో 1 అని నంతోమసంభ)మంబులతో రతిమాలయు రాగమాలయుం ట్ర వేళించి. ష్‌ళ _కృదారికా విరజాంబుళా |! శారదచం చ కళానమానం బయినతనూలకయం దతిసకుమారవనోవారంబు లయినకుసుముమరుకాథరణంబులు దాల్చి యొకతీవెబోడి సీ వంటిసర్వావయవసుందరిం దోడుకొని చనుచెంచుచున్నది,. ఆలతాంగి యవ్వ తెయో మయొబుంగంబడదు 7ని యాతన్వంగితోం జనుదెంచుకనకొంగి సీసవకోదరి తరుణాంబుజ యని సర్వవిధంబుల సితోసమాసంబు లయియొ్వనతిసముజ్వలరూ పకాంతిసౌఖాన్య విళవళ్ళద్ర, అతణంబులచే నెటుకపడుచున్నది విరజాంబుజః వ్రియసఖు | ఆకాంతారత్నంమి శెక్కడ ! ఎక్కడ | కరుణాంబుజతో 'డం బుష్పమయాభరణంబులం నర్వ్యావయపంమిలం చాల్చిన యుక లళాంగి చవేించెః విరజాంబుజియంం రాజపుక్రుందు నచ్చెరువందుచు న్యుక్కంకాకరంగికమూన సులై చూచుచునాప్నరుం పుహ్పాళరణంబులుదాలి చియుండునుందరి. విరజాంబుజం గాంచి, ఓ ఫోజకుతా తిల శచూ 1 నే నీకనుమారరో ద్యానవన దేవళను వాసంతి యనుదానను, అప్పు డవ్వుడు సీవు సీ తరుణాందబుిజయు నిందు వివారించుచుండ మూకుం గల రూపవినయ సౌభ్గాగ్యభాగ్య విెశీషమంబులకుం గరం బలరి మోకుం దగుపరుం చుదయాదిళ్ళుం డని యెంచి యశని మోతతో: గూర్చం దలంచియుంటి, మై వవళంబున మొకం బరన్పరాను కరాగంబు త్ర వ్‌ రిప ఇందు కమందొనందంబు? 'జెంచెదను “ చ, అనువమరూపయావనకళాభిజన వ్రముఖింమి క్రైనకో భనగుణసంకతు ల్ఫి లుగుభవ్యకమారుల ఇాత్మలందుః దూం వొనుననుర క్రి. యొండొరులక్షం జనియింపల దొనిం బ్రోవ మే మనయమా నుళ్నహింఠుము రమాగముణీసమ భో కన్యకా,

త్త౭2 వీనోదక థాకల్పవల్లీ మజేయం నివ్వు డీవు భవన్తనోనళార్థుబునకు సాత్కీగ నన్న్నుం దలంచితివి. కఠ సన + నుకొనియుండువార అాంబుజయు. సీవు సీ కుమారుని నొక్కటిగం జేవట్టుదు మని యను లగుట యెొజుంగుదును గాన నానూవోత్మ్మ వ్రపేేమంబునం శెరవాంి శేవ్వరి సటుకవడక యుండు సీ నవకోదరిం దరుణాంబంజను దదియపసౌధతలంబున చేకతంబి యుంండుదానిం గొని యాకాశయానంబునం ెచ్చినదానను, మియం దతి (వ్రజయభరంబునంచేసి శరిరంబు దాల్చి మోకుం చొడసూపితినిం విరజాఎబుజు, జేవి హొవంతి యిజె నీకం చ శామంబు[నీయొనర్చిన యతివ్రణయ విశేషంబున ననుగృహీతల మెతిమి. (ఆనీవెన్పి తరుణాంబుజం శాలిలించుకొని) ఆర్యా భవేళ్వరీసన్ని ధానంబున న చ్నెడంబాసి పోయినచానవుః ఈవాసంత్కప్రృసాదంబున నిన్నిదినములకు నిన్నుం జొడంగలి” , (అని యానందచావ్పంబులు విడుచుచున్నది) తరుణాంబుజం (విరజాంబుజనాదలమూర్కొ_ని) ఆ యుష్కతి | ఐరజోంబుజా 1! అబ్బు డట్టికక్టంబు నలుగుట భువనేశ్వరీ ప్రసాదంబుచేక సీమహాతిశయమునకు మూలంబయ్యొ /' ఆని. లజ్ఞా ప్రణయ గెరవబంధురంబులగు శ్రేణుటి చూపుల రాజకుమారుని. బను మానింఇెను, కూకే. ఇందు జంపు సనేయంజనదు, ఈ తరుణాంబుజ నతిత్వరితగతి నయ్యెడకుం శీర కున్న దీనిఇెలికతత్తెలల దా 'మెజింగి'ేని సంతపింళురు, శాన నీమూనిసీతిలకంబు నొక్క గచయలోనన యిదియున్న చోటికం 'జేర్షందగు, ఇవ్వడు జంపు మాని మో మువ్వురకు౦ రాజకఫకమారికలం లజ్ఞావన తాననర్తై యుండిం, రతిమాలయు రాగమాలయం భగవతి వాంతి సీఇెస్పినవచనంబులకువు బ్రతి వచనంబిలులవా. | బసుదినములంగ సీ మవోత్సవంబుం గనుంగొన మేమం ప్రాక్థించు ఏటిమి, మా భాగ్యవ్రకంబున "నేటి కది నమహరినయిది. వాసంతి, వ్ర యసఖులొర ! ఆట్టయిన సీపమారునికి విప కుమార వేషంబుం దీసి రౌజకుమహూరచేవం బలంకరింపుండు రతిమాలయు రాగమాలమయుం నాట్యంబున నట్టలంకరించిరి* నానంతి వ్రీయనఖులార | వి గాహకౌతుకంబం నిర్వ ర్తింపం జనును, మంగళ పుమ్నమాలికల్ను జండు,

చష్టుగుట్‌ బృము తీరక రతివాలారాగమాలలం ఫపుస్సుమాలికలు గొనితెచ్చి- భగవతి! యవె మంగళకునువము మౌలికలం. చవానంతి. (వృమాలిక లందుకొనిఎ రాజకునూరునిం జూచి, కుమార! యిీాళశెండు కసునుమూలికలును దరుణాంబుజా విరజాంబుజలగళంబుల నడుముః రాజఫుత్రుండు- భగవతి! భవదాబేశంబున కీజనంబు వళగతంబః (అని రాజకమారి కల గళంబులం బునమ్పుమాలిక లిజెను) వానంతి. (రాజక న్యకలచేతికిం గుసుమమాలిక లొసంగి, ఓీకన్యకలార! ఇవి మోకుం జిరకాలసంప్రాక్థితుండగు మామేనత్తకుమారునిగళంబుల నిడుండు అని చారలబేం గుమా రుని కంఠంబునం బూలనరంబులు జేంం0చి+ కరుణాంబుజావిరజాంబుజలకరజల్ల వంబులం పట్టుకొని యుదయాదిత్యుని జచ్పంబునం బెట్టి. కుమార! చం అనువదముభాగ్య లేకా లన నాజలజాయతన్నేక్తలక్‌ ముదం బున నినుం గోరినట్రివరభోజతనూజలం జెట్టపట్టి యా వననిధి మేఖలొవలయచారితమైనథరక్‌ సమ_స్తభూ జనతతి మోద మందుచుశు సంస్తుతి నల్పగో నేలు మానలోన్‌, రాజప్పుత్తుండు- భగవతి ఇప్పుడ యఖాలబేవఠలచే నను గ్రహింవంిడిలినీం వానంతి. లాజకుమారికల నర్పించుచున్నది* రాజపుత్రుండూ= భోజనుకలకరజకల్ద వంబులు తనపా _శ్తంబునం బట్టుఖొని మవ! "మోదంబుతో కి వం ఆఅనువమశార జేందుకిరణామృతసొరము నూర్నభవ్యచం దనరనవల్హ్రవంబులు నుదారతం చిండినరీతి నొవ్వునీ వనజముషోలలామము లవర్ష్మ క రారబుజసంగసోఖ్యమాల్‌ గనం గలిగె న్యహోదయమంఖం చిది నాకుం దలంచి చూడంగన్‌* చొనంతి. కుమార! ఊదయాడదిత్య! కుమూరికామణులార! రరుణాంబుజావిరజూం బుజలార! ఈరవాస్యవివాహామంగళంబు మార లొండొరులు గోరిన వ్రకారంబుల నా మయమొునరించిన కొతుకంబు భువనేశ్వరీ వ్ర సాదంబున మోజననీజనకులు జగద్విదితంబుగ మోగుణాంబులకు నంకనించి జరువంగలపొణిగ్రవాణామంగళంబు మహావిభవంబు తోం శ్రువృటత్తం బగు. మవాకవికాళదాను ననుగ్రవాంబున ఇిల్లుభంబులు మో కగుఘు నీ తకతమాలికల కింకం బ్రవాయ భాలనోత్సవంబు జరుపుండు, అని రాజపుత్రుం గాంచి,

జో వినోదకథాక ల్పవల్ళీ షీకుమార ! ఈబభోజనుతారత్నంబులు భవదీయగణాని శేవవళంవ వమానన పై చాయ బహుమానంబున నిన్నుం 'గారవించిరి. ఇంతకంటె. నీకు నాచేయంగల కారక్షీ తార్థ ప్రా ఫ్రయేమి + రు ఒప డు గలచే! రాజపుక్రుండు భగవతివానంతి! ఇంరకంటె నాకం టిం బొం: 'లజే అయిన నిదియగంగాతం భరతవాళ్యము సురువరు లెల్ల మర్త్యులకు శోభనము లావ సేయుంగాత నీ ధరయుంను సర్వసస్యము లుచారగతి నృలియించుం గాత శీ కరనవయావనాగముసుఖంబు విలానుల కౌనుగాంత శ్రీ ధరునిదయాబిజశేషమున ధన్యతం గాంతరురుగాళ సద్దనుల్‌ 4 అనియందలటు నిష్కాంంకులై రిం ఇది శ్రీ రాఛానాథచరణకమల చంచరీకాయమూణమానస భారద్వ్యాజకులపవిత్ర లచిపమ లార్యపుత్త "పరుంచేపీగర్భజన్త్మ చిలకపాటి జీంశటరామానుజశర్త్యవ్రణీతంచైన వినోదకథాకల్పవల్లీయందు రనసంజీవనవాటక్రంబున న _వమౌంకంబును నర్వము సంఫూర్జ ముం ననన!

మేష్టుగుళు చృము శీతిక్‌ ఇట్టు రూవకంబు సాంగంబుగ నఖినయింవంబడుటం గాంచె యయ్యుడ నుండు. వారలు మహా మోదజలథిం చేలుచు నుదయాదిళ్యునియందు. భోజతనూజాత లనుర్నక్త లగటకం గరము వారిగుణంబులం గొనియాడిరి. భోజుండు శనుదమ్హుల చామ్చబెందు బృందంబులు చారలుగట్లి చవహింద నవరివితామోదంబునం జెలంగచు నోస్తాణ మ్మిక్తమా కాళిదాన మహాకవీ! నాముద్దులవట్ట్రిం దరుణాంబుజను సాధకునిభారిం బడిన చానిని గాచినయుదమాదిత్యుని నభినందించుటయుం- నివ్వు డత్యావళ్యకంబు గాదు. నా ముద్దుకూంతు లాండొరులు ఇేసికొన్నధృఢ వ్రృశంబుం బట్టి విరజాంబుజావ్రణయవి మంబు నంపాూదింవవలసినవాండు గాన నాఖాగినేయుంండు కదర్భంబునం బ్రయత్నింవ నే నదిరమెొజటుంగళ తున 'శ్రవునిరూవంబున నున్న వానిం బ్రావాణుకుమారుం డని యెంచి నాకూంతునడ నపరాధంబుం జేసినవాండని నిక్చయిచి విరజాంబుజ జన్త్మదివసోక్సవరబున కావశ్వ్చనంచొనర్చి యానాండు వానియం దతిపావకార్యంబు "నీయ సమకట్టిరనన్ను నర స్వతీసాకమూ త్కారంబున నువశళమి క్కోధునిం "జేసిన మనోోవకశారం 'బెన్నినోళ్ళ వచి చినను జాలునే! ఆకునూరునిం గాచి మాయెల్లరం ఛ్రతికించినవాండవుం మ్మ్‌్త్రమ వన్న సీవ కచా! ఆతీతానాగతవ_ర్హమానంబులు బెలినీ వద్మజారాణిని సామోత్కరిందం జేసిన వాండవు, కచి వన్న నీవకెవె! నా జాహాతం గాచి నన్ను జీవింబం జేసిన వాండవీవ కాన నాస్ర్రాణంబులు నీయవి యయ్యు, ఇంక జీ నీజనువర్థం "జీమి యున్నది వీన నీకం దాన జనంబనయితి. కరుణించి నాజామాతం గనుంగొన నత్‌త్వరాకలవ్భాదయుండ వై యున్న నన్ను నఖీష్టార్థ సంస్రాప్తివలనం గృ తార్థనిం జేయుము ఆకని గనుంగొని నాతనూజారలో నతని కర్చింవకున్న _నాకుమారునిమెడ "నేనొనరించిన పొవచింతనమున క్రైనమహి తొవర బువళశమించదు ఇప్పాడు సీ వాకుమారునికి' మేలం గూర్చు వచ్చియున్నవాండవు గాని మి త్రుసహోదయాదిత్యులు బయల్బడుట, యిళరమునకు వచ్చినవాండవ్న గావు అని యిట్లు సంత్ర్రచూనునయవచనంణుల నాత్మ యందుం గలిగిన క్వర్నారి యొజశింగించుచుండ నవ్వుడు రూపక్యప్రదర్భనమహోామండ ఇవంబు నుండి యొకతరుణుఎ౨డు వెడలివచ్చి రత్నపరివూరికంబు లైనవ్మజ్యఘటంబుల నాల్చింటిని భోజభూపాలునికడ నునిచి యివి యాకతోరక-పాలుం డనుసాధకునివర్డ కుకీ రంబున నువలబ్ధంబు లయినవిః ఇవి ఛవన్నామాంకితంబులుగాన భవదీయంబు లని యెంచి భవత్సన్ని థభానంబునకుం “జేర్చితిని, అని నుడువంగా భోవాండు విని యాశళ్ళర్యంబు నొంది యాక్ష్మవ్బ్చాదయంబునో నివి సాధకనివలనం మై కొనంబడినవి, ఉదయాదిళ్యునికడనుండం జనును గాని న _ర్హకలకడకు వజ్కభుటంబులు రౌక గారణంబు లేదు, వీరకడ నివి యు లబ్ధంబు లగుటంబట్టి యి*నాటకం చొడినవప న _ర్తకమా శ్రులం గావు మజి యుద యూడిత్యునివారరై యుండం జనును, ఈవ్ళృత్తం ఛోరయందగు,. అని యాలోభంచి

426 వినోదక థాకల్పవల్లి యతనిం గాంచి యోమవాఖ్గాగ! సాధకగృ్భవోవలబ్ధంబులై యుదయాదితుసకడకుం 'జేరందగిన యాభుటంబులు నర్తకుల రగుమోకుం దొరకుట యెట్లు! కొ 'ఉచ్చిన యశని సండియంబు నివారింపుముని యడుగుచుండలా వామజ్మకలకంబులో బ ణాయవరివూరి ముఖంబుంగని నంగీతనర్వస్వ వేదినియు సాహీత్యసర్వస్వ వేదినియు: €౬/ కాంకరంగంబులతో లేచి లళ్టాకులంబులగు కటాక్షవీత్షణాంబుల నారనిమొగంబుం గాంచుచు నవనతముఖాంబు జార న్లై యచ్చోటు విడిచి యవ్వలి కయిగం. గడుంగడుం దరుణాంబుజ సచ్వ్వుచు వారల నడ్డగింపం బ్ర తావపాలుండు మొదలగువార లదిగాంచి యుకనింజూాచి యాశాంశలు లబ్జాకులిళ లగుట మయేలకో*+ యని యొంచుచుుడిరి. వెం డియు భోజుండు తరుణాంబుజు గనుంగొని ఇట్టీ! ఇకనిం జూచి యిానంగీచ నర్వన్వ వేది సియు సాహిత్యబర్వస్వ వేదినియు సీగ్గుపడియెద కేలా! యని యడుగం దరుణాంబుజ శండ్రీ! పీరలే యాయిందుకూ పాచం్శద్వరూవలు: ఇళం జాసాథకునికదు నన్నుం గాచిన రాజకమారునికిం చానటమై వచ్చిన మత్రిపు శ్రుందు ఇక్కుుమొరునియందు వీర లను రక్తలయి యుండువారు గాన నితనిం గాంచి లజ్తించెదరు, అనిన భోజాండు మహాముదం బుతో నికం డుదయాదిత్యునిస ఖు: డగుమిక్రసవుంచా! ఇపూ జీఠశనిి గాంచం గల భాగ్యంబు నాకం గలిగె. ఇత నుదయాదిళ్యుని సయితము శాంచం గల్డును. అని లేచి యశనిం ఇా్యగలించుకొని యానందబావ్పంబుల నాతనియంగంబులు దడుపుచు నప్పుడు తనకు నమస్కరించిన యిందురూపొచంద్రరూవలం జూచి యూవిదర్భకనూజాతలార! మోయసదృశంబులగు రూ పాఖిజబాత్యలతణాదులకుం దగినవాందగు స్‌మి ృనవానిం నోరి తిరి ఇది సకలజనాభళ్ళినందనీయంబ. అనిన లీలావతియం విదర్భరాజనుతలయళి వాదనంబు వడసి వారలం ఇాంగలించుకొని యోకుమారిశామణులార! రరుణాంబుజావిరజాంబుజి లతో మోక్షం గలిగిన నెయ్యంబు వియోగవిరహిశంత్లై నుఖో 'త్తరంై యుండుంగాతః అని యాశీర్వదించె, శృంగారవతీ ఛుముఖ లాండొదలతో నితరుణాంబుజకుం గలిగిన మహోవివక్తు ద్రాన్సి క్రర్ధినుకుండగునాయకుండు దొరకుటకునీనఖు లగునిందురూ పా చంద్ర రూపాదుల సంస్తో 'ప్పీకిని కూతు వగుటం జేసి మహాభ్యుదయ దాయక 9 బయ్యెుం ఇది సర్వ జినక్షైథ్టుపిర్వ్యు మ్యన్సి వొనితాడిర. భోజుండు మిత నవునింగొంచి యోకుదూర! ఈ వేజ్రఘటంబులు కొక్ళయాం రివ చ్చి మూఢథయగకాంకను ఫూర్వము నాసళ గ్రామాం త్రికుండు. వచ్చి

కపితానిప్రుజం శ్రే తనసామర్థ స్యంబుం గానిసింద నత్రనికి బవుుమౌనింపంబడినయవి, ఇవి గొనిచనినవాం డీసాధకుంటె శాంటోలు! ఎందరో? ఎన్నియో నొనిపోయిరి.. ఎవగాని యొట్లు నిర్ణయించం జనును, మౌోరు. మావృత్తంబుల మూకుం బిలియంబెవ్వుటక్రు మొ బూనిన రూపక్షవ్రదర్శశంబు కరము సంశ్షాఘనీయం చై నయన్నది" సంతనంబయ్యె, సీస్రాణా మ్స్‌్త్రం బగునుదయాదిక్యునిం గనుంగొన మనంబు త్వరాకులితం బగుయన్ను ది. అన మ్మ్‌క్తసవుండును మవిరాజా! స్రైళంబ కద్దర్శనోక్సవ౦బు స్దీ కయ్యడుూ నంశయింళకుమాుః

మష్ట గు లీ చ్చ మం త్తి? జనంబుల శీరకిని ప్ర, వేళింపంగూడని మవోరణ్యామధ్యంబునం జరిగినవృ త్తాంతంబు నర్వ జనంబులకు ఇెజటుకవడ నీకుం బెలిపి తరుణాంబుజాకునూరికకుం గలనిర్హోనంబగు కన్య కాత్వంబు వెల్లడి సేయంనోరియే మేముకద్ద సృ త్తాంతవస్తు సంగ్రథితంబుగ సీరననంజీవన నాటకమూడితిమి, అని చెప్పెను ఆది విని నఖిక లందజును పీరు తదర్శితంబు వేసిననాటకంబుచేతం దరుణాంబుజావిరజాంబుజ అంవయాదిళ్యునికిం బత్న్ము లయిరని వెల్టడియగసచున్నది. అరాచకొమరుని మిత్రుండు మృిత్రనహుండె యానాటకము చ్రవ _ర్తింవం శేసినవాండు, కాన నిది నమ్మం జనునుం సింవావావా నా వ్రసాదంబు లీని నాం జీఠకరుణాంబుజ కఖులకవిపండిత నసంభునంక్షాభునీయంబగు నర్వవిద్యాచతురత యబ్బుట లేదుః ఆసింవావావానావచనానుగుణముగ నీవిద్యానర్వన్వ వెదిని కన్యకా కర్వంబు నెడకండుటయు విశ్వానంబు గల్పించుచున్నాది. కాన నీనాటకివ్రదర్శితవన్తు సందర్భంబు చ్వాస్తవంబ యనం జను, అట్లయిన సనీవిరజాంబుడాతరరుణాంబుజ లుదయా దిళ్యుని వరించినవారల యయిరి-. ఈ రాజకన్యకల సీ కివివరుండు తనతోం జనుజెంచి యంంండు క క్రైలమ్ముకొనువానికిం చాణిగ్భహీతలంజేయం నడంగుటకుం గతం లెజుకవడక యున్నది, ఇందు జెందంబులు నంచేవోకులంబునై యుత్తలంవడుచుంజెడిని. అని యనుకొను చుండ నావిద్యాసర్వన్వ వేదిసీ శస్లూధంబులోోవలనుండి చనుచెంచి కొందజు మందయానలు తరుణాంబుజకుం 'జేశులు చెొుగిడ్చి యిట్టువిన్నవించిరిం పీయమ్తా "మేము భవదీయంబగు నీసొధంబునందు నజువదవహాబారంబున నుండు చిత్ర, ౌనందం బను మవహిమండవమునం గాపలియుండుదాసీజనములము= మనభ_ర్హృదారికయగు వనుధారిణి వసించు కన్య్యాంతఃపురంబంన నినో దార్థమనారతము కనకమయళ్ళంఖలికానిబద్ధ మయి రాజనుత చేత నతి ప్రేమంబునం "బెనుపంబడుచురిడు శేనరగండం బనునీలవానరము విడివడి వచ్చి యామండవమానం జేరి యయ్యుడ నుండునతిరమణీ యములగు వస్తు సంచయంబులం బగులనడంచుచుం గంబంబులనుండి యొందుకంబంబులకుం దునుకుచుం దోలంబోయిన వారల్నపై కుణికి కరవం గడంగుచు ఘుర్ధురించుచు6 గిలకిలారవంబులు "వీయరుచుం గడు నలుగులవడం చేయుచున్నది దొనికరంబున నొకచిత్రవఫలకం బుంటెడినిం అది యనర్థృమణిగణాఖ చితంటై యొకరతిమన్మ థులతోసమానం ైనమిథునంబుచేనలం కృతంబై యొప్వుచుండెడిని. ఆచ్చిత్రఫలకంబుం గాంచి యందు వనుథారిణీరూపంబు గల సుకుమారి యగుకుమారి లిఖంచవంబడేయుండుటం గని పెట్టి భ_ర్భృదారికచేత నుందుచ్చిత్ర, ఫలకం జని నిర్హయించి చూకుం 'జేయందగినయుపాయంబుల 'నెల్లం బ్రయోగించియుం నా ఫలకబుం హ్హైకొనుటయందు విఫలొద్యమలమై కార్యం “జేలికకు విన్నవింపం జనుబెంచితిమ్‌, అనినుడువ నావనుధారిణి తర్చరాకులిత యయి. అ! ఇప్వుజేమిసేయంగలను. ఈశేసర గండము రాజకుమూరునికశేకాక యికరులకు వశగరంబు గాదుః డిని నతిజాగనయాకళతో శృంఖలాబంధంబువలన వదిలించుకొననీక్ష త్ర యతశ్నవడుచుంటిని. వీపిఫంబుననొ యిది బంధథంబు: బెంచుకొని విడెవడినయది లాజపు శ్రునిచ్చిత్రి, శాళారంబునకు ఇేవధమయిన

4లిద్ర వినోదక థాక ల్పవల్లి

భంగంబు గలిసించకముంద దానిం బట్టుకొని యాఫ్లలకంబుం వైకొనవలయుం ఏమిసేయం- జనును? అని తృత్తరంచి లజ్షావలిత యయి యంతరంగంబునందు జీ నాయుదయాదిత్యుని- యం దనురాగంబు గాంచియుందుట యాఫలకంబువలన. 'నెజుకపడునూ ఇందు. శేమి నేయవచ్చును. అని నం్మల్సమించుచుండెను. అవ్వు. డెల్లవారుగు. వసుథారిణిరవాన్యః వృత్తం బొక్కటి యుద్తాటితం బయినయదిం ఇది తానుభునంబునం గోరి యే రాజకుమారుని యందుం గూరిమి యుంజనో? ఆదియం. నింక 'ఇెజటుకవడకపోదు చువ్ఫత్తంబగు వృ త్తంబు కరము సమ్మోదకర మంయినయది. అని యనుకొనుచుండం బ్రతౌ పాదిళ్యుండు తననమిపమున నిలువంబడియుండువీరళటులం జీ8 మరలు నని యావానరంబుం బట్టుకొని యనువుమెంయింం దాని చేతిచిత్రఫలకంబులు “జండు, అని యాజ్ఞ వేయం దరుణ్యాంబుజ వసుభారిణిముఖా౦బుజం బుపలథ్నీంచి చానిమోమానంగదురువై లతణ్యారబు నిరూపించి క్రతావపాలునికో నిట్లనియె, పీళం డీ ! శేసరగండము విడివడివచ్చిన వృత్తాంఠంబు విన్నతోడన మనవసుధారిణి యాపానరము రాజనమారునికే కాక యితరులకు వశంబు ఛాదని శ్వరాకులికమై. నుడివిననుడువు వినలేదా |! బలవద్రాజి కుమారుని చేక లిక్షీకంబయి. యుందునది యీభటులకు వశం బగునా | పీరు చానిం ల్రైణంబులతోం బట్టుకొనం జాలరని తోంచున్నది. కోంతికాల ఘోర మయిన పానము. ఈ కార్యంబున నీ్‌భటుల నివృత్తులం జేయుట లను. మనవనుభారిణీ నజిగి యారాజి న. దైలిమోని కదనుగుణముగం. బ్రవర్తిికము.. ఇది నిస్తవలనం జైన్సపన్ను

వ్రపెే*షవిళితు బయి యూయూర నుందుశాబకమారుల నో ాక్‌త్రారుని:

బంప్‌ చాన్పిని వశము. జేసికొనం చ్రయత్నింకము.. చారివలనం గొకున్న నంకకుంబయి , గిలోచింశము, అని నుడివిన నందు శెల్టవారును సరి యని ఊఈూమోదింవం దరుణాం మిదొనిరజాంబ్చుజలం కర మనునయంమిన వను ధారిణ్మి న్లడ్రిగియుం గ త్యుత్తరము వడయక యుండిరి. ఇంతలాశ గ్రాజభటనమాసాతులై విద్యానర్వన్వ చేదీసవిజిళులై. యుండిన రాజిపమూరులెల్ట నయ్యెడకు రా చారలందోడుకొని భోజ వ, శావపాలురును దక్ష్యుంగల సభొగదుల్బ్య్య కపణాంబుజాదికుమారికలును లీలావతీ వ వదఘుజేవీజనంబు నణువదవవాజూో లుం జొచ్చిగ. ఆందుం బ్ర శావపాలవ్రచోదిశు లై రాజవమారు "ఇెల్పవారును. “గేనర -_ ౧బును డద్షతీ బహువిథంబులం బిలిచయు నది యొళ్లవారిని బొమముడితో ఛె్వ్రంఛి '్రారవీకణంబుల సీషించి వం డ్రిలించి వరివాసనీయులం. జేయుచుండెను అది గాంచి ర్రుశావపాలుండు తనమనంబున నీవానరంబును స్యాథ్ధీనము చేసికొనంకాలినవాండు. వను ఛారిణి ద్రేనుబంధవంలై నవాండ కౌవలయు* ఇది యితరునికి వళగలేమా. "గాదు, బతు డొకనమయమాశననణవచనయి నెష్పినచో వెవ్వండైన దీని క] ణయబనుమానుప్పం శ్రా చైనవాండుండిన బయలంపడును, అని యెంచి యిట్రనియె.. ఈనథం జేరియుందుకాజి కుమారం డెవ్వడేనిం ఈశేగరగడంబును వళగకంబు జీసొనిన. నావాళు

చ స్ట నులు చ్భ యు శ్తర్తి0 వనుధారిణి నతని కిచ్చి పాణిగృహీతిం జీనెదను, అనినం గవివరుండగకాభిచానుండు రాజుం జూచి చశావపాలమహీపాలా! సీనుడివినవచనంబు " నత్యంజ శదా యని యడిగి యకనివలన నౌనని ప్రశ్యు_త్తరము వడసి సమౌోవమున నుండుకుమారునిం జూచి ఇమూోకమార! సీ వీకేనరగండంబును బిలిచి దగ్గణకు రప్పించి చానిచేకిచిక్రవలకంబుం వెకొను దునిన నాకుమారుండు నట్లు కానిమ్లని లీలమెమి నావానరంబుకడకుం చోయి శీసరనండమా! యని ఏిలిచిననంకట నావానరనీరము మవానూదంబునం. గిలకిలారవంబు శీయుంచుం దోశయొత్తుకొని యుదయాదిర్యుని పొదంబులకడ నిలవయికిం దూంకి యాతని 'పూదంబు లాష్రూణించుచునళేని మొగంబుం శాంచుచు నవిమిళా మోదభరంబు:-జూద వెెల్టచా రాశ్చర్యమునొంది యాచుచుండిరి. అది గనుంనొని చ,ళావపాలుండు కనవనం బున ని ట్లనుకొనియె* దను ధారిణివచనసంబునవలన సివానరము తన కిష్టాండై.నరాజకుమూ రునిశేకాని య౫తరులకు వపళము గాదని విదితమ[య్మ్యొ? ఇవ్వుడీవానర మికనిని గాంచిన యంతన నికనిచేం బెనువంబడి నదియుంబోలె నికనికడ నలిశ్రేమభరంమిం గాన్నించు చున్నయదిం ఈశ క్రైలమ్తువాండు వను ధారిణివలచినరాజకమారుండు గాని యితరుందు గాండు. వ్రచ్భన్న వేమంబున వచ్చియున్నవాం డని తోంఛెడిని, వనుధారిణి శనవలచిన 'రాజకుమారునినే గాని యికరునింజి శ్రవలకంబున ర్రానీయుండదు అచ్చిత్తఫలకంబులోని యాకారం చీకస్టైలద్యువాని కుండుేని యిశండ సనుభారిణిమనోవ_ర్రి యగవాం డేని

నిర్జయించంజనును= అని తలంచి యాకల్రై లమ్లువానిం జూచి కుమార! ఆచ్చిక్రవలకంబు నాచేతి కిమృని యకం డిచ్చినయాఫలకం బందుకొని చూచి మవో'మోదంబుతో వసు థారిణిం గాంచి శ₹కూకుమారికామణీ! నీ పితరుణాంబుజావిరజాంబుజలతో నొక్కటిగ నుండున ట్టుదయాదిత్యునిం నోరితివి. ఇది నాకుం గరం బభ్సినందనీయంబం ఆమవహనణా నిధియందు మూననంబుంచి 'నాకులము వని శ్రీ రం జేందం జేసితివి, నీవంటిగుణనిథిం గన్న నాకు నిజ్టిమహోదయంబు నలుంగట "యొక హెాళ్చా! యని యానందబొమ్పంబులతో నావనుధారిణి నాదల మూర్కొన భోజుండును లీలావతియం6 గరము సంతసించిరి ళఈరుణాంబుజావిరజాంబుజలు ప్రేషవరహోలై. బానిం సెయగిలించుకొనికి వనుధారిణియవన శాననమొ యుంభెః అంతంటభ్రిళాపపొలుండు చిత్రఫలకంబు భోజునికిం గానిపింద _నతరండు తతృలకం బుదయాదిత్య శామాతరాంకిరం చై యుండుటయు నం దుదయా దిత్యునిరూవం బదురియుంండుటయుం జెప్పి నభొానదుల శెల్ట నాఫఐకంబుం/ గానిపింప నం దజు గనుంగొని యాక శ్రైలమ్ము వాని'చేమంబున నుండువానియం దుదమోదిత్యునాకారం బుండుట నిరూపించిచోచి యానండ యాళజ్రైలమ్లు వాని వేమంబునం జనుదెంచియంన్నా డని నిర్హ యించి జయశబ్దంబులు వలికిరిః ళరుణాంబుజయు విరజాంబుజయుం నాతని నిరూ పించి తమప్ర్రావావల్డభుం జీవిభంబున వచ్చియుండుట కాశ్చర్యవడుయుం బ్రిజాయరనపరి వ్లుతంబు లగ'శ్రేతంటిచూపుల నుదయాదిత్యునిం శారవించి లజ్ఞావనళాననశ్రై యుండిరిః

త్తి0 వినోదకళతాక ల్పవ న్‌ భోజుండు మవీముదంబునం భాళిదానునిం గనుంనొనిన నాతండు నన్తేచు కువూర! ఇత నీవు వ,చృన్న వేమంబుననుండ నక్కరలేదు. నిశ్నుం ఇలియాం దెలిస నక 5 'నాకులహవ్భూాదయుండ్రై యుందునీమాతులునికి నిన్నుం బ్ర, కాళింపం 2న 0 సూర్పుము. ఈవ్ర తావపేలు నట్టయానందితుని: జేయుము: ఆనిన నుదయోదిత్యుండు నాకమారికామణంల ప్రీ జా వ్యాకుల కటాతవీతణాసీ లనీ రజమాలికార్చిలుం డగుచు భోజుని కడకుం జని వినయంబు మెజియ నిదె వప్రళాహెదిక్యునికమారుండ నుదయాదిత్యుండను “భవచ్భాగచేయుండ నళ్ళివాదనంబునల్పెద నని ప్రణామం ఛాచరంవ భోజభూవతి నం తోమవరవళుండై చావాంవులు సాచియాకుమారు ఇెత్తి కాణటం జేర్చి మూర్ధం చాత్ర ణించి ఉూనందబాన్పంబుల నతనిళిరంబు దడికి సంతోహాతిశయంబున మాట వెడలి రాక దస్త్ర త్తికళో వలే చిరంజివయని యాశీర్వదించె, లీలావతీజేవికిం బ్రణామంబు సల్పిన నాజేవియుం గడు నంశసించుయు నాకునూరుని దీవించెం చఛ్ర అఆావపాలళ 'ఫ్రం7గారవకు లంను దశ్చంణామంబులం శైకొని యశనికి న్వ_వ్లీ యగలాక మనిరి రరుణాంబుజయు విరజాంబుజయుం వనుధారిణియు౦ జంద్రరూపయం. నిందురూవయుంద గుభూరులనన్నిధి నుండ లజ్జించుచు. నొకగదిలోనికిం జని యప్వుడు భోజునివా _ప్పంబువలన లీలావతి యెకొన్న చిక్రఫలకంబు నాజేవినడిగి రాగాసేన తీనికానిరాలాం. నదియందుకొని కరమ గుళూవాలంబునం గనుంగొనుచు సంలోషనమ్యూద్రంబునం జేలుచుండిరా. అందుం జంఢడ్ర రూక చిత్తఫలకంబుం దిలకించి యోసనెచ్చెలులార యిందుంగలవిశీమంబుం గాంచితిరటే! ఈవసుధారితి రాజకుమారుని వ్రతిబిబంబుతో మనోరణ్రసమాగమసనుఖింబొ లనుళవించిన లతణుబు లాలత్షణవతికిం గ ల్మవృణయవిశేషంబు నభివ్య కము చీయుచున్నయది. మా కది 'బేళాాశమునందు మాద్దిడుకొనం దన్వంగిసింగారపు? దములంఫ్పంజిగి యంటియున్న దిదిగో తథ్యంబుగా -మోమునక్‌ రమణీరత్నము గుబ్బపోటు లివినో రాజీవనేత్రామనః కమలావిత్యునురస్థ ఎలిం గనుము శ్రీ గంధాంకలక్ష్మీయుతిన్‌ = అనినం దర్రణాంబుజి వ్రీయనఖి చంద్ర్యరూపూ] తనరవాస్యవ) _త్తంబు బయల్పడు టంళేసి ్కర మతిశయించు లజ్ఞావిశేమంబున నుశ్త్సలవడుసీముసుదను బరిహోనవచనొంబుల0 బలుమజు నలంించం గడంగుట మాకం దగదు, అని వెస్పి వారలవరివోసంబుల నిచారి తంబు సేన, అవ్వు చాచి త్రి శాసందమండపంబున నుండుచారలేట్లి నవరిమితా'మెోదంబు నర జెలం)పచ్చు భోజ వ్ర కావపాలురం గాంచి యేకవాశ్యముగ ని ట్లనిరి చం సురవలిశుల్యులార యతిశోభన మినుముహూ కర్ర నుంచు నొ చరమున వి వ్ర వర్యులు ఇభదంవడి వల్య్కు_చునున్న వార లీ

మష్టగుణుచ్భ్చ చు శ91 నిరువమరూవగణ్యునికి నీరజన్యేవృల నిచ్చి వెండ్రీ య స్చెరువుగం చేయం. డివ్వుడ నిశీధిని చూ+ండవయామ నుయ్యొడిన్‌* అనిన భోజుండు చారలవల్కు- లభ్గిళందించి యోయాక్యులార మోరలు నెప్పిన నచనంబు లవళ్యాను స్ట్రయంబుల యయినను చాతోడంబుట్టు చార్య ధరావతియు నొ చావ యాక్యండగు చ, తాపాదెిళ్యుండు నిట్టిమహామోచావహం? లగగనమయంబున మాతో వియ్యాంబు ఇశజపుట లేక యుండుట కొంత యని మనంబున నుల్ళానంబు దగియున్న వారము, అనుచుండం గొందలు బ్రావ్యాణవర్యులు బహుమనోహరవేవ ఛారులుం మందస్తి తముఖారవిందంబులతో ౧ జనుదొంచి భోజ ్రతాపపొలురం జూచి స్వస్తి యగుంగాత మని దీవించి యిట్లనిరిం వనుమానననగరవ్ష [౨ డగు చశౌపాదిశ్యుం డాక్ష్మజేవీసహితుంత్రై సనుబెంచి మాతో చియ్యం బందుకొనం దలంచి యాత్మకుంత్తి పుంగవునితో సీసౌధ బహివ్ల్వారనమివభకామికి జీతంచి కాకళాశీయ న్యాయవిధానం బున సంగతుం రై నవిదర్భబేశాథీకునితో మానపాలమహిపాలునితో నార్యమహిషీనమా గళునితో మజియం నవ్విధంబునం జనుచెంచినయేక బేళాథీగ చశ్ర్రంబుతో నంతః క్రవేశం బునకు సంభ్రమించుచు భవదాజ్ఞావచనంబున శెదురుచోచుచున్నవాయం. అని వచిం పం? భోజుండం మహానందలవారీవీచికల నోలలాడుచు నొనందబొమ్పంబులు కను దమ్ములకుండి జడిగొని చ్రవహింప నాబ్రావ్యాణులక్షు నమస్కరించి మించినైప్రేమభరం బున నూ డయ్యెడ నుండుననంఖ్యాతరత్న వూరితంబులగు వాభఘటంబిలను మ్స్‌త్త నవకోవసాదితంబుల బహుమతి యొసంగి భలావతిని మదనమాలినీమదనవకులను దోడ్కొ_నిరా లీళావతిని శృంగారవతిని బనిచి శక్కుంగల రాజవర్నుల ఇదుర్కొనం దగువారల నియోగించి వశావపాలునితోడం గాళిచానునితోడం బ్రతొపాదిళ్యునిని మానపాలమహీ పొలకుని నెదుర్కొనం చాను వెడలి తావిద్యానర్వస్వ వేదిసీ పొధంపు బహిన్రా్యరంబునకుం జనుదెంచి చ,శాహదిళ్యునికి నమక్యరించి యాతనిచే నాలింగి ళుండ్రై విడువంబడి విదర్భ జేళాధిశుని నాలింగనాదుల సంభవించి కుశల బడిగి తక్యు౦ గలరాజుల యశథావిధినభ్యర్చించి ధరావతికడకుం బోయి యాసాధ్య్వీమణి పొదవల్డవంటమిల కభివాదనంబుల సల్పి యా జేవికడనున్న నన్యావినీ వేమథారిణికి నమస్కరించి తో జెచ్చి మొల్ల వారల మణిమయాసనాసీనులం జేసి యిట్లనియె ఉం ఇత్తి సీధరాధివతు లియ్యెడ శెల్లరు చీరి వచ్చుటక్‌ జ్‌త్తము సమ్మద్యవ్రశరశ్ళంగత లోపం చానదై ఖరిక్‌ చొ త్తిలుచున్న దీశుధముం జూడంగ రమ్మని వల్యారించి నా యుంత్తలపా టధంచినమువోన్నతకీ ర్రిసణాఢ్యు 'లెన్వరో,

శం వినోదళ థా కల్పవల్లి అని నుడువం ట,శౌాపాదిక్యుండు శతనమజందితో నిట్లనియె, పీఛారావకీ! "నేనును ధరావతియుం దొసంత సీనుతల నిరువుర నీ మేనల్లుని కడుగుటకు సీకడకు గ్రాన్య ణులం బనుకం బ్రయత్నించుచుంటిమి. ఆటజ్రిననముయంబున నీఠకనూజారక్నంబు కరుణాం బుజి భువనేశ్వరీ దే వాలయంబునం గనంబడకపోయినవృ త్తాంకంబు విని ధరొవతి తన నవోదరు నుతకుం గ్రలిగినయికుముకు వగదుచుం దనకుమారుని చే నాళ్వాసిక యయ్యు౬ దనకోడండ్ర్యకు సేమంబు గలుగం గోరి మవికాలీనమర్చనంబు సలంపుచుండి న్వవ్న సామోత్క్యృుక యంయినయాబేవి మవాకవికాళిదానుండు వనుమానసనగరంబునకు రాకీ భోయెడి; నాదినమునందు "శేయి చతుర్ధయా మోవక్ర్యమం బగునంతకు మిరు బంధుజన నహితముగ సింబాపురంబున కరిని విచ్యానర్వన్వ చేదనీసౌధంబునం బ్రవేశింద. సీమేన కోడం డ్రకును సనీకుమారునికిని భోజళూపతి 'వృముఖులు పరిణయము నేయ' సిద్ధపడియుం దుటంజూడవచ్చును. ఆమ్మహోత్సవంబునకంజని భోజునితోవియ్యమంది నంఠసింఇెదవు, ఊమ్మలికంబు మానుముః అని నుడువంగా నాశ్వాసికయయి కాభళిచాసాగమనంబునకు నికి శేంచు నుండెను. అజేవి యానతిచ్చినవిధంబున గతదినోదయంబునందు మవాకవిమదీయ నగరంబునకు విచ్చేసి మా కీకమహోముదంబు సమకూర్చిసవాండయుం ఇట్లై యావిదర్భ్శదేశా న్లీపయ సందావా కన శ్రేషికయసకాళ్యాయనిశే చెజింగివచ్చినవాండట, శక్కుం ము త్రిశలు కనంబడక పోవుటంబట్టి వ్రశంబులు'నేసి సిందూ మ తసాదంబురన యెఆీంగి యిమ్తువళోత్సవషంబుం జూడవచ్చినవారలే, ఆకాళికా స్వప్న మునందుం బొడనూవినవ్వుడు సిందాఫురంబునందు మికు మణేయు నొఠయు క్తమరశ్నంబు లభింంబోయెడినని యానతిచ్చినదంట: ఆ సంపా ప్తముంాబోవు రత్నం బెయ్యెదియో యెజుంగక యున్నారము* అని యిట్లు వచింపలా ధరావతియం6 శ తా పాదిత్యు నిసమివమునకం దరుణాంబుజను విరజాంబుజను వను ధారిణిని దోడ్కొబని అన్నల పాదిళ్యునితో నిదెమ. ద్దుకోడంసడ్రు, మువ్వురు నమస్కజరించున్నారు, ము న్‌ ౧ డని చెస్పిన నారాజును దనకం ఛాదవ్రణామంబు నేయురాజకన్యకల 'స్టరను గని నంశసించి యానంచాంబుధిం చేలుచు వారల దీనించి మువ్వురను వెవ్వేణ నడిగి "తెల్రిన్సికాన్సి యవ్వుడు చందరూ పేందురూవలు వృణామంబులు నలువ వారలు కాల్ళిడ్రాన్సని చ్చే మ్‌త్ర్తసహునని వలపన నిదర్భ రొజకన్యకలుగా నెలింగ్‌. బట్ట రానిసంతోమభరంబున నుప్పాంగచు భోజ వతావపాలురసుతకలం నాకుమారునిం 'జేవట్టుబవలనం గలిగినస మోదం బట్టుండ వివర్శ జేశాధీకునికన్యకలు మిత్రనహానని వరించుట కరము కంతో షకరమై యున్నది యని? వచించి కాత్యాయనిం గాంచి యి టనియెం ఓ కాత్యాయనీ ఈభోజరాజనుత లుదయాదిత్యునందును విథ ర్ళేశ్వరనుకలం మ్మ్‌క్తనహునియందును ట్రైశోయం బుచినవ్చ శ్తాంతంబులు నాకువిదితంబు లమిునవియ వ్రశావపాలునికనూజాక్‌ వనుధారిణియం నుదయాదిత్యునియందు ట్రేదుంబుం గాంచిన

షవ్బగుళ్‌ చృము 49కి ద్రేమంబుం గాంచినవృత్తౌంకం 'జెజుంగం గోళిదను, ఈ వరీళా నాగకవ రమానంబుల సెటింగినదానవు శాన నీకం జెలియనివి లేవు, సా అదియునుగాక యాీశేసరనండంబు కరము మదో 'ి,క్రం బగునది, ఇది యాచేరి యుండునకలరాజకమారులకు చళనతంబు క యాయందయాదిత్యునిచే నాదభూాతంబై యతవికి భయభక్తులు గనంబజచుటయేలకో! డీనిం సళణీంచినవృక్తాంతంబు నీకు విదిశంబ యయియుండంజను. కవి వినంగోరి మొమాననంబుల్తు శ్వరాకలికంబులయి యున్న యవి, కానం గరుణించి వినికించ్రు మనం శాళ్యాయని యిట్లనియె సుందరీచేని వృత్తాంతము,

ఓ అర్యా! వ్రశాహదిళ్యుండా వినుము ద్రవిడబేశంబునందు మధురాసతి యను నగరం బొండుగలదు అందు క్రుశచేవుం డన్తవ్రాక్ళాణుండు 1కనళలిదండ్రులు కన కీడుబోడుగాయాచి "సెండ్లి జేసిననుందరీజేవ్‌ యనునతీరూళనుణో "సేఠకయగు చాలిం గూడి సర్వనుఖంబు లనుళవించుచుకి దనకుం శాశనయాదిపుణ్యకే క్రదర్శనంబు జన్మభలం బని యెంచుచుండిన వాండు గనుక ముగుద యగుటంబట్టీ నుందరీబేని ్రతిమాట వలుకక' పోంం రమ్మని చెప్పి వరలి రా ఇంఠకాలం బగసననియడిసిన నందుకశెండునంవక్సరముల శాలము' గడువు పెట్టి యాసారసాక్షీని వీడ్కొ ని ప్రవాననతుండయ్యెః అనుందరీ చేనియుం చానొంటీ నింట నుండ నోపక తనకల్లిని దనకు: డోదున నుంచుకొని స్ర్రోషికభర్షృక యగపతివ్రత ప్రవ్నర్థించవలయువిధంబున సాధుచరిత్రయంి నడచుచు నిర్చిష్టకాలంమి- నకుం దనప్రాణనాయకుండు శామింజేనీ కదు ఖిన్నమొ చ్రీయనిరవావిక్ట్రబంబులగు నంగంబులతోననారతము కరకలితకపోలతలభై కనదయితాగమనం బె శలంచుచుం దుర పిల్లుచుండె. ఇట్టు లుండలా. నొక్కదినంబున నామదపతీమణియింటికి మణిమంగ్రైమధ సిద్ధుండగు శాపాలికండు సనుజెంచి సుందరీదేవి: గాంచి పంచళరళావకప్తండై యాతి భ్యంబునకుం జనుబెంచినవాం డ్రై నిలిచి వృద్ధయగు నుందరీదేవికల్లిం చీరి యోవథిరన చభావంబునం జేసిన సువర్జంబు నవరిమితంబుగ నొనంని తనతలం ెతింగింప నావృద్ధ ధనలంబ్ధ యయి యందుకొడంబడి కనకూంశుంబిలిచి యోసి వ సీనాయకండు స్ట జీవ్రండు చేశాంతరగతుం డయినవాం జిందనుక రాక యున్నాండు, అతండు రామిం జేసి మనకు భుక్సికొజుకుం. బెట్టిలళోయినథనం బంతయంు నిళ్ళేషం బయ్యెం సొమ్ము లెల్ల నమ్ముకొని కడుపుం బూడుచుకొంటిమి, ఇత భితొవృ త్తిచేతంగాని జేవాపోవకాము సయ లేము, నీనుగండు రాజునొద్ద శ్రేశానాయకాీకారము వహించి కరము వ్రనిక్థి వ్రక్కినబాండు గాన నట్టివానిభొర్య చిచ్చమెత్తుచున్న దనుమవూట నలుపురతెని శక్కె "ని యంకకంతె నవమానము 'లేద్ను అదియునుంగాక నీళ్ళ _ర్హ పోయినవొ6 డల్లిపోయిన

వినోదా- 28

కిళ్లీ వినోద క ఖాళకల్పవల్లి ఇాండు, ఇల్లని వాకిలియని 'పెంళ్రామని యకనిమానసంబునకుం బట్టినది గాదు, తాను నర్వనై న్యాధిశేళయై మం శ్రితోసమానంబళు శౌరవంబి రాజుకడ నంపాదించి యతి శయిరంబగు సౌారవ్యస్థితి నుండువాం డెల్టకాలము సన్యానులను బైశాగుల జోగలను బూళించుదు: దరుణీనంగనుఖంబుల న ఆ్యాదరంబులేక సన్య ప్రస్త్రాయుండై యున్న వాండు. తర్వుణికి నిండుజవర్చనంబునం దరుణపురుషసంగనుఖంబు లేనినాండు దానిజన్మ్మంబు నిరర్ధకంబ కాన నావెప్పినహితంబు సీవు వినందగును. అట్టు నావచనంబులకు మాచాొడళ చ్రువ_త్తించెదవేని సీవు నుఖంటెదవు. కానిచో నాచే ననాదృక వగుచుం 'బ్రశిగృువాం బులశడ బిచ్చమెత్తుకొని బ్రలుకుచు నిరలోభనీయావయపవంబులం గాంచి. శాగంబు మించిన రథ్యావర్యటనపరాయణులకుం జిక్కి. నెహ్కొనుదుఖం బనుభవించంగలవుం మనయింటి కిప్పుడు వచ్చియుంరడు శరుణాసిద్ధకా పాలికుండు కరము సొందర్యవంఠుందు, చొమధనిద్ధుండు గాన నతని చేయివగిలిన వెళ్ల, ను నువర్ధం బప. వక్వర్యంబున నియం జెబ్ప్బ వలసినదిలేదు ఇతరుల శెజబుకవడకుండ సీ వీకా పాలికవిద్ధునిం గూడి నుఖంప్రచుండుముః మనకు సర్వనుఖంబులును గలవు, జారిణీవృ త్తి పానం బని చలంవకుముం మహర్షి వచ నంబులందునయిళము జనులకుం గలవరన్పరనంబంధంబు జల్పుచోట, ళో స్వామి తుల్యోహి జారళ్చ నవళ్ఞా గృహిణీసమా, దు _స్వబోయం మహద్శిశ్చ చేళభేదే వ్రవర్త తే. (జారపురుషుండు స్త్రీకి మగనివలె నాదరళీయుందు. జారిణి' పురుషునికి భార్యతో సమానురాలు. ఈసంబంధము విశ్వామిత్రకల్పితమై విడువంగూడని దగటంేసి మనాసీయులు శాచరించెదరు. మఠియు సద కొన్ని జేశంబులం బవ త్తంబగుచున్నది, రందుదాని కీనుఖంబుకన్న నొండునుఖంబులేదు.) అని చెప్పంబడియున్నది. ఇందు మటి ళీ నజ్హ కాలేణదూప్యుతి ; (స్తీకారనితో 6 బొందుంబేసిన దోవషంబు లేదు) అని పెద్దలుసెప్సిరి, కానదోషంబుగలదని భయంవడంజనదు అని యిట్టు వల్క్లంగా నుందరీజేవి విని మనంబునం గడు నంతపించుచు నిట్లనుకొనియు. ఈవచ్చియుందు పొవకర్షండు సిద్ధామధుం డగుటు జేసి యేదియ్‌ నొకయావథంబున మతివిభ్రమంబుః గల్పించి నాతల్లిబే నిట్టాడించు చున్న వాండు. అట్టు కాబేని పిన్ననాటంగోలతి నాశన్నెన్నోహితంబులు బోధించి సాధుకీలంబును సదాచారంబును చేవధ_క్షియు: బాపాచరణపరాజ్ళుఖక్వంబును బతివ్ర కాధ_ర్థనిన్టయుం నా కువదేళశించి యించుకయేని చుస్పుథ ప్రవృత్తి. గలుగసిక నుళికీతం జ్లే నన్నుం గాచుచు వచ్చిన యాసాథ్విమణి కిట్టిదుర్వ్యువసాయంబు గల్టునే! నిరువనా లేజోనిద్ధిర్ర్రై చాహుబలవిజికళక్రు భూ పాలవరూథిసీనికరుందైై. సాధుచరణ 'నేవావరాయణుండంయి మూర్తిం దాల్చినమన్మథుండు నానొవ్వునాదయితుండు నన్ను6 చానీ వోవుటయు నకందు నెప్పిశీశయిన మేరకు రాకుండుటయుంం గుడువంగూదును గట్టంబట్టయు సీశాలమిం బరిజనం బెల్జ్యం బరాఖజ్షుఖం బై వరిత్యజించుటయం నిప్పచ్చరంబు నెప్ప్బరానింంఢడువమలు వడంభేయుటయు మానసంబునవైైనం దలంవరాని యాహావష్టం

ఉప్టుగుటిచ్చము ట్‌ బనికీం గన్నకల్లియి ్రేశేపించుటయు నిట్టియతిదుఃఖికరంబులగ దశావివర్యయంబులు సంస్రా కంబు లగుటకుం. గారణంబు విధియా- అతండు సేయందలంచినది కాకపోదుం ఆశనికంటెం బలసంతుం జెప్వండును "లేంయుం. ఇవ్వడు సాధకవంచిక గావున నాకల్లి నావచనంబులం వై కొనదు= ఇందు శేమి సేయంజాలుదును- వంచకోనివంచనోపాయం బునం జిక్కుకొన్న దానను. వీమిసేయుదును అపన్నుం డై నగజేంద్రుండు. పాహిపాహి యనం బరువిడుచువచ్చినదయామయుందు , వ్రబ్దదులచేండి పరాభవంబు నొందుపాం వ్రాలిం గాచిన వల్కివ, కారతణదీకోవీచత ణురదు ఈ్రాయువతి దీననగు నన్నుం గావండే, నిజం బగుభ_క్రీ సలిపెడివారి నాయ్యార్రరతుఖుం డొచ్చరికింపంయు. నన్నుం గాచు. అని మనంబున దృథనిశ్చుయంబు శావించుకొని కల్లివల్యూలకు వల్లి యని నుడివి తదనుసార ముగం గొన్నియలంకారంబులు రచియించి పొనుపుంబజచి యాశేయి శృ ళాభ్యవవారయై సాధకాథిప్టీతంబగు శయనగ్భవాంమిం జేరి యొకయెడ నిలువంబడెను+. రతిగుందరివలె వచ్చి నిలువంబడిన యానుందరీజేవిం గాంచి మోహాంబు మేరమోతి పంచాయః భళల్ద భన్నవ్భాదయుండైై శయనంబునుండి లేచి నవ్వుచు రతిశయ్యకుం దొర్చ నాఠన్వంగికర వల్దవంబు తనక రంబునం బట్టుగొనం జోవుడు నాపల్టవాధరి యొడగలున నిలిచి ళను దమ్ములనుండి వెడలు వేండిబావ్పంబులతో దుఃఖాకులమై యుండంగాంచి యోమించు జోడీ! యీల వగచెద వని యడుగ నాసాధ్వీతిలకం చి ట్లనియె. పీరీ నావపగచుటకుం గారణంబు వినుము ఉా అన్నము నద్ర యం ఇశెణుంగ నన్యులదై మది నాసం గాంచ చే నన్నువ చార నుంచు దిన మంచు బెజుంగ ధవుండు వోయినక్‌ మన్ననతోడం భైకొనినమత్తగజం 'బెదురొ త్తి యుబ్బునా చన్నులు పిల్లిజిత్తులం గృశత్వము నొందంగనయ్యి నక్కుటాః అనిఇెస్పిన నాసీద్ధుండు వెజంగపడీ తనమనంబున నిట్టుకలంబె కట్టా యాకాంతి తన్ని, యుండు మదదంతివంటివాం డనియు నేకు మార్దారమువంటివా ండ ననియు నట్టి యు త్తమూని నతంబునం గ్రమ్తంగలనాయడు పవనం. బొగరుమోజటు శనగట్బిగుట్బలు పిల్లివలె చొంచువేసినసయథముండనగు నా పిచంపుంబకులకు చా ఫో నున్నవనియు నీ యరంబు సూపి ందాకాంత దీనిచేం దసకుః దననాయకునివైం గామంబున్నదిగాని నా వెళేదని యొతీంగించెను న్లో అశామాం కామయానన్మ్య శరీర మువరవ్యలే ఇచ్భంతీం కామయానన్య ప్రీతి రృవతికోభనా, (ఈ తన్నపైం ఇావమము వొడమని కనళాంగికి చజానవడినం గాయము ఛ్రాసక శనుక గామిరచినకామిని? నొనరం గామింళం శ్ర్రీతి వొడమును మవికిస్‌-)

శీతేరి వీనోదక థఛాకల్పవల్లి అని ఇెప్పంబడియుండుకతంబునం గుక్కుట న్యాయంబున మైన దీనీ నతిశ్ర్యమింపం గూడకయున్నది, అదియునుంగాక పలివ్రతౌ లేజంబు ఛామిసీమణులకు రతశంభైే యుండుంగాన సీమగువను. దుర్శాక్రమంబునం బట్టి భోగింపంబోతినేని నానం పొదిత మగుమణిమం శ్రైైమథసిద్ధి నళించిపోవునుం దీని నివ్విధంబునం 'జెనక ననువుపడదు* ఇది తననాయకుందు కొన్నిదినంబులకయినను రాంణా యనునడియాసగ లిగియున్నది., అయా శకు భంగంబు 'గావించితినేని. గామవ్యథావివశ యయిం శ్రయతశ్రామంబుగ వి నృంభణో షాయవంచిశత యగుచు నన్నుం గలయుః, ఇపుడు 'గరవడీనం గార్యంబు సనెడును" ఆని తలంచి యారాతిరంతయు జింతానం తానదంకురికస్యా ౧కుండ్రై నంతపీంచుచుండి "తెల్లవారంగా లేచి కా విడిసియుండుచోటికిం జనియె, ఆశలేయియొల్ల నామానివతి నాని కడ నిలంవంబడి యుంండె వేకువన వడకటిల్టువాసి చనియొను* అవిమొద లాసిద్ధుం చా యూరనుండి వి స్ర్రంభణో-సాయంబు అెన్నియేశిం జేయందుం దదీయ ప్రణయంబు పడ యక యావృద్ధకాంతతో వానుందరీదేవిం దోడొ్క్క_ని పెక్కుచోటుల సంఛరించుచు నొకపుణ్యామేశ్రంబున శ్రురదేవుండు తీర్థీస్నానార్థ మాగళుంట్రైయుండుట యొజింగి కన మనంబున నీనుందరీదేవి యిశనిం గాంచెనేని వీనిం గూడి నా శనర్హ్దంబు సేయక మానదు, నా యాశావిశేషృంబునకు భంసగంబి యగును, కాన నివ్వుడు పిలక నాసిద్ధామధవ్రభా వంబున వికృతరూవసూ నిప్ప్‌ గలంగం జేనెదను, అని నిశ్చయించి యశతసనిశకడకుం జని శాకతాలీయన్యాయముగ సంస్త్రావ్వం దడయినచాందువోలె నంలావను సేయుచుం దన సీన్టామధ్యప్కభౌవంబుం జూఫునెవంబుస నాతని యంగంబున కొకయావథరనంబుం బూసిన నప్పుడ యాన్రావాణుండు లొంటిరూవంబు వాసీ యాసీలవానరం బమయ్యొు, అంత నిఠకండు సేయునదిలేక దుఃఖించుచుండ నసీరూవంబు వోవ మజియొక సిద్ధామధరసంఖుం బూసెదనసి నమ్మించి యట్లు సేయ సదిమొద లీవానరంబు బుద్ధిదాంచల్యంబుశు దమో మయత్వంబును గలిగి యొక్కొకవేళ నది నివ్నర్ధించుచుండునవుడు దుఃఖాకులుం దగ్గు చుండి యానిద్ధుని బేం దణమధగొట్టంబడి సీలాద్రితటళాం తారమునకుం జేలేనుః అయ్యెడ వసీంచుచుండి. దాను వాసార్ష్హముగ, చేర్పయుచుకొని యుండునో కన్యదగ్రోథ పాదవంబు నవ మజీయొకభల్లూకంబు చేరి తన్న వెడలనడచుటకుం టబ్రయత్నింప నాయెలుంగతో బోరుచుం దినములం గడవీ జేసరిలుచుండి భల్ల్రూకంబుం దలుమునుపాయంబుం. గానక చింతించుచుం డెను, మనయు:దయా[ిత్యుండు జేంటనై యాశాంతొరనీథీకింబోయిన నిది యకనిం గాంచి ప్రీతి మెజయ వచ్చి యడుగులకడం బడి వినయంబు నూవ నితండు చానినై గలభే చానికి భల్లూకాళియోగంబు గలదని యెజింగి యూ వానరంబును భజ్లాకం బుళోం బోరం దొడరించి యా ప్ర రజంతువునుసంహరించి వానరంబునకుం బ్రీయంబు ఖఇాన్లింఛి. ఇంథ సీ వొనరంబు కాజప్యుత్రుండు కనకుం గానింఛినయుపకారంబున కలరుచు

మవ్వ్పగుణట్‌చ్చము 45? సీకమారునికిం (ద్రోవంజూపుచు నిశనిం దోడ్కొనిచని యొకకొనలో నతిమనోవారం భై యొప్వునెలమావితోంటకుం గొనిపోయెనుం ఆది కఢు రమణీయ(ప్రదేళంబు గావున నయ్యె డన కొన్నిదినంబులు మనయువరాజు వసించె, అట్టుండి యుక్కనాం డయ్యుడ నంచ రించుదు నృటికమణిళిలాసం బద్ధంబులగు నవళారమార్ధంబులతో నచ్చెరువు గలిగించు నొకసరసిం గని తదీయకటంబున నుండి దొనిరమణీయకకు ముదం బందుదుండ నయ్యొు డం జేకవన యొకవీణావాదనవిరావంబు ఇవులవండువుగ వినంబడిరు. అది విని యా నిర్జనవనంబున నతిమనోవారమగు వీణారవంబు వినంబడుటకు హహేళు పవెద్దియో యిని విచారించుచు నానంగీకథని వినంబడుదిశ న్యాశ్రయించి యొకింతత్రో,వ నని యయ్యెడ నొకమణిమయస్థలీనంబడ్ధంబగు మండవంబును దౌనినడువము నొకమందిరంబుం గాంచి కదంతికమునకుం జని, సీ. శారదచం,ద్రికావొర పాందురదుకూలావృ కమృదుకాంగయస్ట్రీ దొని

మృదుళదూ ర్వాదళమిశి కకుం చితసీలలలిళకుంకలనిటలంబు దాని శరళాండ పాండురచారులక్ష్మీ వృతకమనీయగండ యుగంబుదాని నంకురతోరోజి యయి ముకుళోద్దమచారులళాకృతిం జెలలపదానిం గలివయోదారభూపణకలిక యనుచు నాదృ తానూననియమ మై యఖిలజనని మోవవతిం బూజిచేనెడునట్టి దానిం గన్యకాలోకతిలకంబు: శాంచె నచట ఇట్లు గాంచి; యిీావంచాననమధ్య యియ్యెడకు నచ్చుచుండుట యెొళకింగినదిగాన నిది వాకుంచెలిపి సేమంబు సేయ నీవానరంబు నన్నుందోడొ్కనివళ్ళె నని తలంచి యా శాంచనాంగిరూవలేఖావిలాసంలులకు మానవంబున నచ్చెరు వందుచు నిది చేవకన్యకయో కై త్య దానవగరుడగంధర్వ నాగ విద్యాధరకన్యశ లలో నొక్కూతయో యని చంకశయించును నమివస్తలంబున కరిగి నిలుచంబడి యొడళలెజుంగక యాకాంచాతిలకంబు భక్తిదరవశ యసుచ భగవతి మ్రైోలం 'జేఠ విజంచింబూని స్వరసంయోజనంబు శీయుచుండుటంగాంచి యం చిక్నప్రీ తిళరంబునః దదీయ గానకలాకొళలంబుం గనుంనొన ఇెంచుచుండ్‌ నవ్వుడు శా, ఆరామామణి భ_క్రిభోవమున లా కాళాధ్యగరీనలిక్‌ సారో దారవివంచికాస్వరసు థధాసారంబు తోరంబుగా సిశేజాననచింబ కళ్ఫుచరితోన్నిద్రో,రుగీతొవళీ ్రీరమ్యంబుగం బాడెం గోకిలరవ శ్రీ మాజుకంఠథ్య్వనిన్‌ = ఇవ్విథంబున బవుుకాలంబు పాడి యిందుథరనుందరీచార్మిత్రమనన సంజాత హారీ వళ్య యయి రాలాకలంబునకు ఛ్రైశ్షంచోవదుం గునూరుండ్లు గరుణాకరరగిళాంళశగ

శీతం వినోదక థాశ ల్బవన్సీ లిం బట్టని ణుండై. సత్వరంబుగం. జని యిలక వ్రాలుచుంకునాయండజిగానొ వే క ద 8తగతిం జనుబెంచి రాజీ నింతలో చాని నెచ్చెలులు దూరంబున కజిగియంంండునారు ద్వే శుకం దెన్వం డీమానవలోక పుత్రవిధృత యయి యుందుకుమారికం గాంచి యిపియేమి!య ఇం్యదు,౦దు తా సీయిందుబింబాన నేల వట్టుకొనియె, అని ఆ ల శామణ యొదలెజింగి కొనుచు ఫీతోవచారంబులు సేయం గడంగుడు నంకలో నాకెం కంచి ను కనకుం ఇంకుషుశరిరస్పర్మంబువలన రోమాంఇాదివికారంబులం గల్టుటి9 బరి న న్‌ దష్మి మరల్చి చూచి తటాలున నవ్వలి. కే%ి యావాలుగంజి వాలొరులేళుకుం బెదరు చూఫులం జూచి తానువినియున్న రూ పొదిగుణం బులం నరినియుండుటంబట్టి యుదయా డిక్యుం డని శలంచి మించినలజ్ఞాతశయంబున నవనళాననయై యాండం జెలిక త్తై లది గాంచి మనంబుల సంశయించుచు: గుమూరు నిరూపించి యందణును మనభ_ర్హ్‌ ఖదొరిక సేయుకపుంబు పంచెని యనుకొనుచు రాజకువూరునిం జూచి లూ ట్లింరి టోోమార! భవ వీయం బయినవరి పాలనంబున సే దేశంబు రాజన్వంకం బయి యాన్ని! వీనగరంబున నుందుంజనులు నిన్నుం గనుచు నయనసాఫల్యంబుం శాంచెదరు? వీయమ్‌రంబులం భప్రనాన్హ మాంకికంు త్రై థన్యత్వంబుం గాంచుచున్నయనవి? ఇయ్యెడకు లాం గతం బేమ్ని! ఇవి చూకుం నర్జకియ్య్యూవంబులుం గావింపునము. అని యడిగిస యువరా చిట్లనియా. సీశామనులార నే నుత్తరాపథంబున వనుమూనననగరం చేలిత్రంలౌ పాదిర్యుని కమారు;డ నుదయాదిక్యుండను, నానాబేశవిలోకనోత్కంఠచే సంచరించుచు. న్లీననం మిన నాఖేట్రావినోదంబు సలంుప వచ్చినవాండను ఈసీల వారరంబు మౌక డకుం దడోడ్కొం నిరా నియ్యెడవం జనుబెందియున్నాండ- ఈకామినీతిలకం. 'బెవ్వలే! ఎందు క్షీవ్త్రతంబు నలుపుచున్నయది! ఇది వినవలళుం గాన యు క్షం బయ్యెనేని వివరింపు: డని వారలి ట్లనిరి ఇక్కున్యకారక్నంబు సింవాఫుర పాలకుం డగుక్ర శాస పొలానికూంతేరు. వనుధారిణి యను షేకునలది, లది భవద్దుకా క్రువిసంజాత క్రీ తిర్లై నిన్నుం నోరి వ్రశంబు ఖల్చు చున్నయదిః జేపీ బ్ర సాదంబున భవతా నీ గళ్ల. మూపజినకష్టంునా. ఫలింఇె. అని నుదువంగా రాజకుమూరుం డిట్లనియె: ము న వసౌభాగ్యవిలాసలక్ష్మీయగు సీనాళీకవత్రాత్నీ నా భవనము న్య్య్యాష్షఫలంబు సీయం దావ న్యావించ దుష్బోవ్యమే యనని నం గనం నోదచాండు గనునో యా శ్రీనించాం గానండో భవ మం చాసిం శాఇె కోరినను దుష్పా్ర)ఫ్యుంకునుం గల్లు చే! అని యిట్టు వచించి యాశాంతామణులం గాంచి ఆూకనస్టకొలిలకంబులారా! ఈమంగళంబు 'బేను- జహాందినమనలుగం ధ్రార్థిరచుచుండినదియ; మోళీ.క్రల) వారిళానుగో

చష్టుగుళుచ్చము 489 గణంబులం సింపాపురంబుననుండి ననుజెంచినవారలవలన విని యుంత్క_ంకళుండమైై యుంటిని, ఈయిందువదనానసందర్శనంబు నమకూరుటకుం గడు సంకసం బయ్యి-= ఈశీనర నండం బనువానరంబువలన భవద్దర్శనంబు నాకుం గళ్హెం శాన నిదియ యూనుందరీ పాణి శ్రవాణంబునకును హేతువు గాంగలదు. దీనివలనన యామనయేకస్థలన మా వేశవృ త్తంబు 'వెల్ళడిమొ గురుజనాఖిమతంబుగం బరిణయమంగళంబు జరుగు అని ఇప్పి వారల కావా నరంబు నచ్చగించి యోసుందరు లార మరలి మోనగరంబునకుం జన ఊయూానాదిసాధనంబు లాయత్తంబుతై. యున్నవియొ* ఆని యడిగిన వారు రాజపుత్ర! నరవతిప్రేషితం బైనసేవా భక్రంబం రథగజకురగబదాతంబుతో నమిప్మాక్కమమున నున్నయపి ఇది వివిక్తంభైై యుండం జను నని కన్య కారతుణార్థం బయుజంచినవై న్యంబు చాశ్ర్మమాంతరమున నిలిపి యున్న వారము; అని ఇెప్ప చారల పఏవీకుకొని యచ్చోటు విడిచి కతివయవినంబులకు వసుమాననంబునకుం చీలి వనుధారిణియం నరార్రనందంబులమూర్జంబున “శెక్కినదెయుంం బోతె ననదృశామోదంబునం జెలంగుచు సేనాచ క్రవరిపొలికయై తననగరంబుసేశ. ఈ రాజప్కుత్సి మనయుందయాదిత్యునిరూపంబు నానమయంబునం గాంచినది గాన నితని రూవంబును శత్రఫలకంబుననమరి చి బ్రాణసమానంబుగం గాపాడుకొనుచున్నది. ఈ వానరం బబ్వుడవ్వుడు వొర్వస్మృతిం జేందు చుండును గాన సీనమయంబునకుం దగినట్టు చిత్త్రభలకంబుం గొనితెచ్చి యూావృత్తంబు వెళ్లడి చని. రాచనగరునకు నిక్కడకు నాశకపోకలు సేయుచాసీజనంబు లాడుకొనువచనంబులవలన నుదయాఏిళ్యునియాగమ నంబు విని తద్వచనానుషహ్ఞానంబును రచించినయది. అనినం ఈ, లెసాదిత్యుండు శాత్యా యినితో నోయార్యా ! ఇన్వు డానుందర్‌ీదేవిగతి లయ్‌మైనది.! అసిద్ధునికి శగతయై ఇడియెనా! లేకనద్వ్య్భృ త్తీంబునన యున్న'దా! తెల్బుము అని యజడిగినం గాత్యాయని ౦0 ట్లనియెం అసిద్ధుంపుతరుణాంబుజ నవహారించినకతోరక పాలునికి మిగ్రుండుం వాండు వైరవవూజానిర్వ_ర్తనంబునం బవ _ర్హించినదినంబునందు. భ్రావ్యాణకామినిం దెజ్జరనితోం షోడొ్కని చనియుండీి మిత్రసహాని నిదర్చి యిరనిచే నివాతందయ్యె, ఆయిరువురును

మిక్రనహారతీతం బయిన రాజకన్య'కొాచ శ్ర్యంబానం గలసి మనతరుణాంబుజకు బానినశలై యున్న వారు* అని యందుంగలనుందరులలో నొకవంక మలినవనన ధారిణిం జోపీ యిందియి యానుందరీబేవి; ఊత్తమగుణనంవన్ను రాలు; తన ప్రైజనాయకునివృ, త్తం 'బెబుంగక సంత వీంచుచుం జీయుంనదిలేకయుండి నావలన నివబానరఇబ కనమగండని యొళేంగ యావరాని శోకభారంబునం గన్నులనుండి వేండిచామృంబును ట్ర,వహింప -నేకుచుచున్నది, అనిన నందజున త్యాశ్చర్య రనవూరమగ్న మానన లగుచు చాచేవశ్రుకనుందరీ దేవేష్ప _త్తంబులకుం నరంబు వగచుచ నింక నీశ్రున దేవుని కీదానరరూపంబు దొలంగునుపాయం బెద్ది! ఈ వతివ్ర, తాతిలకంబునకం దొలిజన్త్యమునం జేసిన పాపఫలంబునం జేసి యిట్టు వతివిరవాంబు

శ40 వినోదక థాక ల్పవల్సి స్రాక్తంలయ్యు. దీని కింక గతి యేమియో! యని యనుకొనుచుండిరి. భోజుండు మహి కవిం "గాంచి యోమి్రమా! యీావానరమునకు౦ దొంటిరూపు గలుగ నన్నుక్తహింపు మని యడుగ నాళకాళిదానుందు, శ్ఞా. కథిన ద్విచ్ర, సర్వాంగనుందరిం శర్వా చునువ్ర తాం, త్యక్త్వా కపి రసీ 'స్టాస్త్తో మానిసీం మానవో భవా (గీ వినుము సరార్షంగనుందరి జెలందిం 'బాసీ; కపివలెం జకించుటనుబట్టి కపివె మైతి వాపతివ్రత నిప్పుడ ఊూసం బడిసి నాండ విళ వేగ బూర్వంపునరుండ వగుము.] అని ఇెప్పిన నవ్వుదు నాసీలవానరంబు మన్మ భనమాన సౌందర్యనంవన్ను0 డగు విప్రుం డయ్యె+ అది గాంచి యొజ్ఞవార అాశ్చర్యంబు నొందిరి, అద్రావ్యాణునిం శగాంచీ సుందరి జీవి కరమహార్ష చరవళమై కననాయకునితోడం శాలి దానునిపాదంబులకుం ట్రిణా మంబుం గావించి నంస్తుతించి యుదయాత్యునిం దీవించి యప్వుడ తరుణాంబుజాజ్ఞాను 'సారిణం లగసవరిచారికలు "జెచ్చియిచ్చినమవార్థ్స ంబులగు మణిమయభూమణాదులు దౌల్ని య ట్లలంకృతుండై నమగనితో గంతోషశ్రారితాంకరంగయై. నిలిశ. నీల్లవారును గాలి చానుని యసదృశవ్రభఖావంబున కాళ్చర్యవడిరి. అవ్వడు ఆవనుఛారిణీవృ త్తాంతంబు వినీ ద్రళాపాదిళ్యుండు మవహవిముదంబున నుబ్బుచుం చ్రిశావపొలునిం జూచి భోజునితోడం బోలె నీతో వియ్యం బందునట్లు సంస్ర్రా శం బగుట మావంశంబునం జనించినవూడర్టల పుణ్యంబ యని యనుకొనుచున్నాండను. సీకూంతురు భోజకనూజాకలతోడ దూయింటి కోడలనటకంటె మజేయొందు లగు గలజే, అని నుడివి భోజునింజూచి వివాహ కార్యంబు 'ేసమాగం జరుగంబోలం; అనిన నామహీవతి యామవనహాతిశయంబుం. జరిసిందంగల వాండు మవానీయుండగు శాళిదానుండ యని నుడివినం గచియు సంకనీంచుచు నోరొజూ సీచెప్పినది యొప్వును, వినను మోయిరువురకు నా _ఫబంధు వ్రైనయా కాత్యాయనియ యామవోత్సవంబు జరిపించుట యు త్తమంబు. ఎల్ల వారును దదాయ, త్తం ఛ్రైనక్తించు నది, అని కాత్యాయనిం జాచి యూయమ! బహుదినమాలనుండి సీకాండ్నీంచుచున్న మహోత్సవం బివ్యుడు. నిర్వ ్రపంగలిగినలేది. వరిణయ శార్యంబులం భవదల్గిస్త్రాయా నుగుణమునల జేయుము. అనిన నాకాత్యాయనియు చాసదాసీజనంబును బంక్తి ప్రతావపాలునినగరునం గలసమ_న్షవ౦జనుల రప్పించి వారిం గొని తొలుత భోజలీలా వతుల నిజ వేషిలంకృతులం శేయించి మువోకవిని నుస్నాళునొనరించి యినర్థ్ధృమణి గణావ్రభాభానమానంబులగు భూమణంబుల _ నుత్తమవస్తమాల్యాదుల నలంకృళునిం గావించి... అంత నాధగవ త్యాజ్ఞానుసారంబున నతిరూపవతులగు నుందరులు. సకల రాజకుమారులకును రాజకమారికలకును మంగళస్నా నంబులు 'సేయించి సర్వొాలంకారా లంకృతులం. గానింప భవతీసమాదిష్టులగుపురోహికులు. “వెక్కంం ద్రు తన్న్యందిరంబున

మష్ట.గుళలు చ గ యం త్తశీషే నజువదొకటవహజారంబునంకరంబునం గలమవానీయగృవాంబులందు. నగ్ని వ్రేచ్చియ్‌ య్‌రాజకనూరిక శేయేరాజకుమారునివయి. మక్కువగల్లియుండెనో యాయాక్షన్యకలకు నాదయాకుమారులకం దత్తదృంధుిజ నాను మోదితంబుగంచాణి గ్రవాణమంగళంబు నిర్వ _ర్తిం చిరి అంత నెల్లవా శావాజారంబుం గడచి యజువదిశెండవవాజారంబునం గౌాతుకక్ళత కం బనుమసాోమండవమునకుం బోయిరి. అందు: గా త్యాయని యాజ్ఞానహులంు పుఠరోప్తం తులూ మదనమాలిని మదనవతీసహిరుండై యుండుపదర్భచేశాధీశ్వరండను మాన పౌలంని జకం జంద్రరూపేందురూవలను మిత్రనహానికిం జారబోయించి విధియుతంబుగం బాణి ర వాణమంగళంబుం జరిపిరి అవ్వడు విదర్భరాజు తనయతక్షుశికి నవరి మేయంబులగుధనం బులొనంగి కనకూంతులకు మిశ్రనవానిం జేవట్టుటయుం దన్మూలకంబుగ భోజనుఠలతో నవావానంబు లభించు టయు0 నొనియాడి యావందంబుం జేందిన వాండయ్యెం ఆంతం ఇ త్య్టాయని యాకజ్థూవిధానంబున నచ్చోటువాసి చని జరిణయోచికంబులగు నమ స్తవిధా లంజతోరేమాలు ఇశావించి రత్నతో రణంబులుగట్టి భ్వజవటంబులె త్తి కుట్టిమస్థలంబులం బువ్వులాను గందోదకంబులును జల్లి యగరుధూవంబులచేత నువాసితంబు గావించి యతిమహితేంబులగు రళ్నకంబళంబులు బఆిచి కన్నులవండువై. యొబ్వనలువవిమూండవ తాజారంబుం దాంజటి యయ్యెడ జేవేంద్రభవనంబునకు షిటగు నభ్యుదయ శేఖరం బనువవోమణిమండపంబు౦ ఛి, వేళించి యొల్చవారును భో జనుతోదయాదిక్యులనివావా నువోళత్సవంబుం గనుంగొన నుత్సుకు లై యుండిరి. మంగళ వాద్యంబులుమ్రోంగెను, పావ నలగు వివ్ర,కామ్‌నులు మంగళస్నా నంబు సేయించి జరిణజయాలంకారంబులు రచిం ఛికమా రుని నుదయాదిత్యునిం గుమారికలం దరుణాంబుళావిరజాంబుజావను ధార్‌ణులనుదోడ్కొని తెచ్చిన నవ్వుడు మవాకవికాళిదాసుండు తానె పురోహీతుండ్రై విధివిహితంబులను చె దికకృత్యంబులు జయించి భోజునిం జూచి యోమహీవతీ నీవు బహుకాలంబుగం నోరు చుండిన యవామవోతిశయంబు వడసీతివి ఉదయాదిత్యునికి నీముద్దుకూంతుల నొనంగి పాణీ గ్రవాణమంగళంబు నిర్వర్తింపుము. అని చెన్పలా భోజుండును లీళావతీకరకముల శలితేకనకకలళవాంక పావన తీర్థ ంబులజే నానందబావ్పబిందుబ్బందనంకలితంబులచే జో యాదయాదిత్యునియడుగులు గడిగి యాకనూరునిం జూచి, బూ ఆఅనువమచాహంపీర్యవిజి తాఖల భూపతి మైనసాధక న్వనజిద కేతణానికరవంచకు నం చికశార్యలీలమైం దునిమి థధరాధినేశలకు దు!ఖనివారణ మాచరించి హె వనరరకీ_రిం గాంచితివి వర్ణము లయ్యె భవద్దుణావభుల్‌ = అని నుడివి మజీయం నిట్లనియె, ఓశార్యసాగర। కువూర! వినోదంా-29

గగ వినోదక శఛ్రాశకల్పవల్లి చ, అనువమరూవ నీగుణము లానజనిందణల నాలకించి వా తనుజలం నిన్నె నోంరి నుభాకరకీర్తి భవద్భుజార్ష ళా కనుకరగర్వసాధితల దర్చకనుందరిం బోలంవారలక ఘనకచల న్వరించి మముం గెతుకవారిథిం జేల్నుమా వెనన్‌* అని చెప్పి యాకతరుణాంబుజావిరజూరబుజల నుదయావిత్యునికి 'చారవోనెనుం అంతం గవివరచోదిశుండై వ్రతావపొలుండు. కన్యావ్రదానోన్ముఖుండగుచు నా కుమారునింగాంచి యిట్లనియొుం మః విజితారివృకర్యవ్ర, తావకలనావిధ్వ _స్తకన్యాజనా శి! జగళ్చావనకీ క్రి! సద్దుణగణా శ స్రోల్లనన్గూర్తి! యా విజయాదిళ్యునిపంళ మిస్వూడు జగద్విఖ్య్యాతిం ₹ా౦చె న్ఫవ దృజసీ కూూద్భృవమంగళోదయరమా పాత్ర,శ్వ ముం గాంచుటన్‌. ఆని మజియు నిట్లనియె. క వినుకగుణవితతిమండితం, గనకాంగిని జేవకన్యకాసమ సమ శ్షనుకాశను లైకొని ఈ జ్ఞవనము నఫలంబు సేయం జకును గుమార! అనిచెప్పి వనుధారిణి నుదయాపిత్యునికి దారంబోనెనుం అప్పుడు తూర్యభ్వానములుకు విస్రాశీరా్టదనాదంబులును పౌరొవారరవంబు వోలె సెలంయె, అవ్వుడు భోజుండును చిశొవపాలుండును మహోముదంబున నవంమిళ ధనరాసులశు రథాశ్వగజవదాతంబు నల్లుని కరణంబుగ సొనంషిరి. సమ తపౌరబ్భృందంబు “ననుబెంచి యమ్మ్షనొోళ్స వంబుంగాంచి య తళ్యానందభం తాంతంక రళాం భై యాశ్ళ్చర్యంబు నొంచెనుం బ్రౌవ్గాణంల కచ్వారిగ నారాజబ్భందంబు ధనంబు లొసం౫. మళజియు ననేక యాాచకవందిమాగధనముదయంబునళుం దృక్రియగనట్టు ధనసంచయంబులు వెదవల్లిరి, ఆంకం గాళ్యాయని యాజ్ఞానుసారంబున ఇల్దవారు నాచోటు చాంటి యజువది నాల్లవహజారంబున సొరసమాజం బనుమవామండపంబునకుం జని తదర్షచనానుసారముగ సంతుష్ట్యులై గూరుచుండిరి. రాజవమారసవా స్రవంశోభితంబయి. యానభ సవాన్రశిరణకర వ, ౩ళితం బైనదివంబును బో లెం చేజరిళ్లైను, అవ్వుడు సమృన్త జనంబులును కాళిజాస్పని భోజుని నుధయాదిత్యుని మిత్తసవానిం. బొగడిరి.. అవ్వుడు రాజకునూరు లెక చారును మనాకవిని సంన్తలించి భోజ కృ తావషూలురతో ని టన ఈమవావ్ర, భావనంవన్నుండు మహాకవి కాళిదానుం దుదయాదిత్యునియం. దిట్టీయనూచానురాగం బుంచుట నారయ నిఠనిఫున్నియంబుం గొనియాడం దరంబు శాకయంన్నయది. నర్వగుణసముదంయంబు లీకని నలంకరించుటం జేసికా-జి యామవహాసీయాని కిట్టిక్ర్రేముభరం బికనియందుం గళ్లేను

షష్టగుణుచ్చ్భము జ్తీశీత్రే ఇంకకంబె మహాతిశయర చొండు గలజే! పాధుజనాన్యుక్తవూరబునకుం చ్యాత్రం బగువాం డెట్టియైశ్వర్యంబునేని పడయక పోవునే |! ఈచేరియుండు మహవానథ నెల్ల వారు గని యానందింప నీమహాికవి చరితంబు రూవకంబుగ రచియించి యభినయింపం గాంత్షీం చుచున్నార మని యనఃగా నయ్యెడ నుండు వార లెల్లనిది యందజ కతిప్రియం బవ శ్యాన్యషేయంబ యిది యొవ్వు డెవ్వుడు గాంతుమూ యని యతికొతూవాలొత్కుల్ల మాన నుళరై యున్నార మని కోలావాలంబు నలువం గాళ్యాయని యామహాకలకంబు వేస న్నల నివారించి యానఫికలం గాంచి యోయార్యులార! ఈమహాకని కాళిదాసుని చరిత్రం బుం జూచుటకు మోర లాసించుట యఖినందనీయంబ. ఇని సాకల్యముగ సెజింగి యభినయించువార లుండినంగాని నిర్వ్తికంబు గాదు, అది యివ్వు డొక్టరుండు రచియించుటయు. నది యభ్యసించి యఖినయించుటయు నివి వైళంబ కానివులంం ఆభినయవిద్యా పారంగకు లై నంగీతసాహిళ్యనర్వన్యం బెతింగి సకలనిద్యావరచయ వ్రళ+ వచిత్తులైనవారలం గానీ యివ్వు జీళార్యంబు గావిందం జాలరు, ఇట్టివార లిం దుద యాదిక్యుంను మిత్రసహుండును. పీియనుంగునెచ్చెలు లగకాళ్య్ళ్యవకళావంఠులుకు తరు ణాంబుజావిరజాంబుజలం వనసుధారిణియం6 జంద్రరూ పేందురూవలు గాక మతి యొవ్వ రునులేరు ఈమవోకవియందుంగల గౌరపవిశేషంబునం జేసి యిాశార్యంబు సేయుట వీ5 లకుం గొజంఠగాదు అని నుడువంగా నెల్బవారును గాత్యాయనిపల్కు_ లభినందించి రూవకవిలోకనోక్క_ంతాకంరిక ప్రణయవరిప్తతమానను లై యుండ నువయాదిత్యవ్రము ముఖులు నమ . స్తవిద్యావిచతుణు లైనకతంబున నలతిమనోవార నందర్భరసో దారం బయి యొవ్వు *ళ్తాలిదాసచరితవస్తునం గృథితం బగురూవకం బభినయి౨చి యొలళ్లి జనంబుల నానం డాంబుథిం చేలించిరి, ఇంతలో సూర్యుండు నుదయగిరిశిఖరం బలంశరించె. అవ్వుడు శాళిదానుండు తనయందు భక్తివెశేషంబు సలిపిన యుదయాదిళ్యునిం గాంచి యాతని గుణంబు లభినందించి యిట్టనియె. చ, నిరుపమవై దుషీశులితసీరజసంభవకాంక ల్రైనయిీి యరుణనరోజపాణి దరుణాంబుజ మున్నగువారిం బెండ్లియై వరంగిన సచ్చరిత్ర, మిది భద్రతరం బయి యొబ్వుగాత నీ యరుదగుకీర్రిలత్మీ కదయార్క_ ! కుమార! నిధానమై యిలక్‌ + అనిన ెల్టవారును మవాముదంబున జయజయశబ్దంబులం వల్కిరిః అంతం ట్రి,శాపాదిళ్య వ్రముఖులు పరిణయమంగళంబు మన+విభవంబుగ .ైదుదినంబులు జరిగిన యసనంకరము వధూసహితుం డ్రైనయుదయాదిళ్యుని మున్నిడుకొనిప్ర తాత పాలునితో

• కఈ్యగృంథము శాళిదాసచరిఠవ్రకరణమను "పేర శాకుంతలాది నాటకములవలె రచింపంబడి మ్యూద్రితమయినదిం

జీడీ వినోదక థాకల్పవనటల్సీ భోజరాజనకూదరారున్తై న నమస్త రాజులతో ారొనగరంబునకుంబోయి మహిమో చంబున నాపుఠరవరంబునందు వస్‌ంచిరి. ఇట్లు కొన్నిదినంబులు నానా చేశాథిశుల ఛారౌ నగరంబున భో జభూపాలనత్క్బృతుత్తై యుండి యంత భోజోదయాదిళ్యుల వీడ్కొని వధూసహి తులగుకుమారులందోడొ్క-ని సంకసంబునందమతమనగరంబులకుంజనిరి వ్ర తాన పాలుండు. భోజభూపాలంనిం దనవియ్యంకని వీడ్కొని సీంచావురికిం కేశ బ్రతాపా దిత్యభూపాలంందు భో జలీలావరీ ప్రార్థితుండ్రై కొంఠకాలం బందు మిం ియుండి మ్రియా సప్తాకుం కైనయుదయాదిత్యునితో వనుమానసనగరంబుంేరి సంతో మళరంగితస్వాం శుంజి వజా పొలనంబు సేయుచుండె, ఉదయాడిత్యుందును నవోఢలగు కతరుణాంబుళా నరకాలు వసుధారిణంలం గూడి యౌవననుఖంబు లనభవించుచు నిందుడదూపా చం ద్రహూవలతో మీత్రనవుం డనదృశామోదంబునం జెలంగుచుం జేలిళాండై. వ్నర్తింప నషుమిళానం చాంబుధి సోలలాడుచుం డెను గీ. భరవినోదకథాకల్పవల్లిబొడనూ, సస్టనుగుళు దృమువని న్ను సరసిజాత్‌ రాజనో పాలకృష్ణభారమణుసత్స; నోయనునయిజం జేసితి నార్భవినుక, ఇది శ్రీరో ఛా నాధచరణకమలచంచరీకాయ మాణమానన భారద్యాజనో త త్ర తిరుమకార్యపుత్ర, "వెరుంబేవీగర్భ జన చిలకపాటి 'వేంకటరామానుజ - శర్మ ్రణీకం చై నపినోదకథాకల్పవల్లి యందు మష్టగుభుచ్ళము నర్వంబును సంవూర్మము, శీ రస్తు శ్రీలాధాకృష్ణనరబ్రన్నాణే నమ$, (ఉల గై . ౮ సే ఇల స్తజివిహమాలా ఇ సమ ౧. | ళ్‌ ర శ | - స ల్‌ నో ప? లం లల య. వం మరల పటి లే రై ఉన్నత డు గ ఆ వైన్నఫురి వావిళ్ళ రామస్వామిశాస్త్రులు ఆండ్‌; నన్‌ వారి ళ్‌ కి వావిళ్ల” వ్రైన్సున ముద్రికముం--1 950.

న వ. మం స 1 ప త... ల వ. వ య. మ మ వ ల. న. ల ప న. య న. వ . నా ళం నం? య రా / లరలో, వా 1. ల వాం ల. గ్‌ సాపు [| (| స మ. చయ... నా న ల... వ. వ న న. చన స డా. న... ల ప ఖ్‌ చూ ర్త. రా స్ట చ స్‌ో చేగన లం ఉర ను తిసి మ. 1. ర మ న పు స స్తో జగ న సత్తా ద తం ల నో న. 11! ర మాడా మా ర వ. వ ల. న య. న స లా ల ల మ. య వ. ప మ టై య చ టా. య ని. య. య ల. న న న లం.