Analysis: Vidyarthi-Vyakaranamu

Method: Non-LLM (Frequency keywords + LexRank + Unicode heuristics)
Source: https://sundarayya.org/vaidayaaaradhai-vayaaakaranamau
Date: 2026-08-04 16:39
Chunks: 10

---

Book Overview

Book: Vidyarthi-Vyakaranamu
Source: https://sundarayya.org/vaidayaaaradhai-vayaaakaranamau
Total OCR chunks analysed: 10

---

OCR Quality Summary

Average Telugu script coverage across all chunks: 95%

---

Telugu Vocabulary — Top Keywords (YAKE)

Keywords extracted statistically — most distinctive terms per chunk.

• వ్యాకరణము
• అచ్చులు
• వ్యంజనము
• విద్యార్థులకు
• ములు
• వికృతి
• అభ్యాసము
• నంధి
• నంధులు
• గలిగి
• బడుచున్నవి
• క్రీ
• వర్గము
• నుండును
• నమానములు
• నెటు
• ప్రాసము
• దీర్ధ
• నుండు
• గావున
• హన్వములు
• దీరములు
• అచ్చు
• నివి
• బడుచున్నవ్‌
• హాల్లులు
• పలుక
• తథదధన
• చేతను
• త్రీ

---

Per-Chunk Details

Chunk 1 — Vidyarthi-Vyakaranamu_pages0001-0010.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 5805

OCR Issues:

• ASCII junk on lines: [16]

Key Terms:

• వ్యాకరణము
• అచ్చులు
• వ్యంజనము
• విద్యార్థులకు
• ములు
• వికృతి
• అభ్యాసము
• నంధి
• నంధులు
• గలిగి
• బడుచున్నవి
• క్రీ
• వర్గము
• నుండును
• నమానములు
• నెటు
• ప్రాసము
• దీర్ధ
• నుండు
• గావున
• హన్వములు
• దీరములు
• అచ్చు
• నివి
• బడుచున్నవ్‌
• హాల్లులు
• పలుక
• తథదధన
• చేతను
• త్రీ

Extractive Summary:

చ వ ఛందన్ను గురులఘనవులు 2 గణములు 8 అభ్యాసము 4 ఉత్పలవైూల 5 చంపకమాల 6 మశ్తేభము 7 శార్టూ లము8 మత్తకో ల9 అఆటవిలది 0 కేటగ్‌తి కంద ము 8 ఎననము 3 ద్విపద అభ్యాసము ఏ 64 అలంకారములు శశ్షైలం కారములు క 'ఛేకాను (ప్రాసము ఖ వృల్తను [ప్రాసము గ లాఎ నుప్రాసము ఘ యమకము జ) ముక్తపదగ శు ల్లి అన్జా ఎకారములు శ ఉపమ ఖ రూపకము గ ఉత్స్పేషత ఘు అ న్రాంతరవ్యానము జ దృషాతమ చ న్వభావో__ థ్‌ ్తేష జ అలిశయో_ రు ఎరోధాభాన ఇ వ్య కరము. 8 టరడఢణ ఆంజాలల ట్‌ వర్షము తథదధన న త వర్గము పఫబభమ ప వర్గము ఈ వర్గాతురము లిక వదిమయైదు న్పర్శము ను నామాం తర మాయతరములకు గలదు చ జ లఫో గూడి యిరు వది యేడగుచున్నవి ఖ సపరవములు కవన్తాది విదువర్షముల ప$థధమాత్షరములు అనగా కచటతప అను నైదతయరములును పపుషములన బడును పరుష మన గరినమని అర్థము, ఉచ్చారణ కరినరు.గ నుండుట చేతను వర్తాది మాతురములగుటచే నొ్కాప సక బడుట చేతను నివి వమవములను సార్ధకనామమ న ఏ్‌లువ బడు చున్నవి గ నగళములు వర్షతృతీయాతరములు గ-జ-డ-ద-బల్నైి సరళములు ఇవి సుఖోచ్చారణము.

---

Chunk 2 — Vidyarthi-Vyakaranamu_pages0011-0020.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 6805

OCR Issues:

• No notable OCR issues detected

Key Terms:

• వదములు
• బడుచున్నవి
• కొన్ని
• వివేకము
• బోధించు
• లకారమునకు
• ఎలువ
• ములు
• పదము
• రాము
• పదములు
• నట్టి
• పేరు
• కర్మ
• గుంపు
• పుస్తకము
• రాముండు
• గాని
• నిది
• సంఖ్యను
• నామములు
• బహువచన
• చెప్ప
• జేరి
• తద్భవములు
• అన్య
• దేశ్యములు
• సంస్కృత
• గొన్ని
• చిచ్చు

Extractive Summary:

క్షే ల్లి తద్భవము నంనస్కృత 'పాళ్ళత శశ్లైత్షురములలో కొన్ని వర్ష ములు లోఎంచియును గొ్నా వర్షము లాగమముగ వచ్చియును గొన్ని ఆ దేశములయ్యును గొన్ని మార్పునంది యును నేర్పడి సంస్కృత [ప్రాళ్ఫుత వదనంబంధమును ఊహా గనోచరముగ జేయు పదములు తద్భవములు భోజనమ్‌ = బోనము = జ లోఎంచినది రథి _ అరదము = అ అగమముయినది ఆంగణమ్‌ _ అంకణము - 5 - ఆచేశముయినది శుచి = చిచ్చు = వర్ణము మౌద్చ కలిగినది రి "దేశ్యము "ెలు గుబేశములో వృవహారములో నుండు పదములు "బేశ్యములు ఊరు జగ కోత త్త అన్య దేశ్యములు ఇతర దేశ ుు లలో వ్యవహారము న నుండు పదములు (గవాంప బడి తెలుగు భాపాపదములతో జేరి న్యవహరింవ బడు వదములు ఆన్య చేశ్యవ లు బిడాథమ ఫనలీ కార్డు ర్‌ గాామంము లక్షణ విరుద్ధంబగు భావ గామ్యము అన గా అనాగర కుల అస భ్యవ్యవహారముల వదములు అని యర్థము ఇట్టి వాక్యము - విభాగము కొన్ని వర్ణములు చేరి ఒక ఆర్థమునిచ్చుచో నట్టి వర్గ సముచదాయమునకు వదశుని'పేరు అట్టిపదములు పరస్పర నంబంధము గలిగి అర్ధవంత మైన చో నట్టి పద సముదాయము నకు వాళ్యము అనిపేరు ఇది కర్త కర్మ ౨ాది వదము లతో గూడియుండును రాము డు రావణుని సంహరించెను ఈ వాళ్యయున య - నంహరించెను దీని వా ఫ్టిపా రము సంహరించుట దీనిఫలము నంపహోరము చెందుట అనగా చచ్చుట ఈ వ్యాపారమును గావించినవ డు రాముడు ఫలముననుభవనించిననా డు రావణుడు ఛాతువుయొక్క్న వ్యాపారమున కాశ్రయమైనది కర్త యకు ఎవరు వది అను పశ్నారకబులను జేరిన వచు మాభానము క్రర్వయగును నె చ ఎ ధాతువుయొక్క ఫలమున కాశ్రయమైనది కర్మ (యక దేనిని వేనిని ఎవరిని అను (వ శ్నార్ధకములను 'జేర్చిన వచ్చు సమాధానము కర 'శ్రయగును కొన్ని వాక్యములయందు ధాతువ్రయొక్క వ్యాపార మునప పఫలమునకు ఆ శయ మొకటియీ యుండును అన గా కర్షయుండదు కర్మ లేనిచో అశర్మకములనియు కర్ణ యున్నచో సళర్శశము లనియు చెప్ప బడును కేర్‌ న సామాన్యవాక్యము అనాలి వాక్యమున నొఠ నమాపక్న యమున్నచో నటి వాళ్యము సామాన్య వాళక్యమన బడు ఎత పొడుచున్నది 4 చాలు డు అకుకొనుచున్నాడు అజా నంగి ష్ట్రనాళ్యము అ వాక్యమున నొకటిగాని యంతకెక్కుడుగాని యనమౌా వళ ( యలతోగూడి యొక సమావక _యగలిగియుండిన చో నదిన న్లిష్టవాశళ్యమన బడు రాము డు ఆటలాడి పాటలుపొడి అలనపోయెను జా మహో నాళ్యము అనా అసమాపకయలతో గూడిగాని అసమాపక [క్రియలు లేకుండగాని సమాపక్న్మయ లొకటికంం నెక్కుడుగ నున్నచో నట్టి వాక్యము మహావాళ్యమన బడును సూర్యోదయమైనది వెంటనే పద్యిని విళఠనం చెను 7 భామాభాగములు కే నామవాచకము రాముడు బాలుడు గుంపు పుస్తకము వివేకము ఈ ఐదుపదములు నానుములను 'దెలుపుచున్నవి, రాముండు - ఇది (వత్యేకముగ నొళవ్య కి పేరు బాలుండు ఇవి ఎల్లలందజను సామాన్యముగ 'బెలువు పీన

---

Chunk 3 — Vidyarthi-Vyakaranamu_pages0021-0030.txt

OCR Score: 95% Telugu coverage
Characters: 6836

OCR Issues:

• No notable OCR issues detected

Key Terms:

• చదువు
• బోధించు
• చదివి
• ఇట్టి
• చేరినది
• ములు
• మేము
• వాండు
• వ్యతి
• వచ్చి
• ఇందలి
• క్రియలకు
• నీవు
• వండు
• నామముల
• నగును
• తిని
• క్రియలు
• చదివెను
• కాలము
• మిరు
• వారు
• వ్యాపారమును
• లును
• నేను
• లేదు
• చేతను
• ఈధాతువ్యాపారము
• ఛాతువులకు
• బదులు

Extractive Summary:

నకు బదులు (కు-వచ్చి చేరినది వీదప బహువచనమును బోధించూలు-= వచ్చినది శీను - కేయలు నోను -- గోంగులు ఈ నామముల బహువచనముల-=ను వర్ష మునకు బదులు లగు = వచ్చి చేరినది చేను ___ చేలు చను = పేలు మోను ఎఎ మోలు ఈ నామముల బహువచనముల-ను-వర్ష ములోవీంచి బహువచన (వత్యేయము = లు - వచ్చినది “శీయి = రేలు అళతకెయి ఎ తెలు వ్రాయి వారలు ఈనామముల బహువచన రూపముల -యిలోవీంచి- లుూ-వచ్చి చేరినది ఇట్టి పదముల అంతిమాతుర లోవంబగు అవు = అవులు = అలు ఇట్టివదముల ఆంతిమాతురలోపంబు బహుళంబుగనగు హరి = హారులు గిగి = గిరులు శవి _- కవ్ఫలు లేచి క్పొళొని చేసి చదువుకొని ఈకియలు ఇశారాంతములటుగ నున్నవి ఈచ్యాపారములకును గ ర్త రానుండే ఈధాతువు లర్థమును పూంర్తిచేయుటలేదు కాన నివి అసమాపక[కియలు పోయెను అనునది సమావళ[క్రీయ ఈ అసమాపక[కియ లన్నియును నమాపక[క్రీయతో నన్వయ రూపమగు నంబంధమును గిలిగియున్నవి ఇట్టి భూతకాలిళ ఆనమౌావ॥ (క్రీయలు క్యార్థక్‌ ములు ల కంబగు తిద్వాచియగు ఛాతొువున కివర్గకంఎగు ఇదియె వ్యార్థంబునా బడు (ఘృ వంతి శేక్తార్హకము వదువు --* చదివి - చదువక వండు అజ వండి ఎా- వండ లను తిని తినక చదువు వండు లిను ఎ... ఇవి ధాతువులు చదివి పండి తిని -- ఇవిక్యార్ధక ములు వదువక వండక లినక ఎా= 9వ్‌ క్యార క్రియలకు వ్యతి రేఖములుగ నున్నవి ఈక్సియలకు = క = అను (వఠత్య యము వచ్చి చేరినది ఇట్లు ఛాతువులకు - క - వత్యేయము చేరినచో వ్యతి “లీక ్య్వార్ధక్‌ ములగును (య శత)ర్థకము అడుచుంబౌదుచున్నాడు ఆడుచుం బాడెను అఆడుచుం వెడం గలండు ఇందలి నమావక [క్రియలు వరునగా వర్తమాన భూత భవిష్యల్కౌ-లముల బోధించుచున్నని శాని ఆడుచు అను అసనమావక [కియ నర్తమౌన కాలికమైయున్నది నవొవక క్రియతో నన్వయరూవమగు నంబంధమును గలిగియున్నది

---

Chunk 4 — Vidyarthi-Vyakaranamu_pages0031-0040.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 7033

OCR Issues:

• No notable OCR issues detected

Key Terms:

• ఇంచు
• చదువు
• ఇట్టి
• మున్నగు
• ఇట్లు
• బోయెను
• రాముండు
• ఇందు
• బోధించు
• వాండు
• వత్యయము
• ములు
• పదములు
• క్రియలు
• చదువన్‌
• కొజకు
• వచ్చెను
• ధాతువునకు
• అనునవి
• ఇదియీ
• చదువుచున్నాను
• వండు
• నేను
• స్వయముగ
• అనుటలో
• స్వార్థ
• వచించు
• ఇంచుక్‌
• కొను
• ఎవండు

Extractive Summary:

ల్ల్‌ర్ట ఇది (దుతమంతమందు గల-చు-అను (వ్రత్యయము $ో "జేరి యున్నది ఇట్లు-చున్‌-అను (పత్యయముతో జేరి వర్తమాన శాలికములగు అనమాపళ (క్రియలు శ(శ్రర్థకములు (చ) తుమున్నర్థకము | శ్‌త్రీత్త(యన్రులదా శొముండు చదువనుం బోయెను ఇవే ల నమదీమీదేల చదువన్‌ బోయెను చదువం బోయెను ఇందలి యర్థములను జూడంగా రాముండు చదువుట కొజకు బోయెను అని తెలియుచున్నది నంన్క్భృతేమున గంతుమ్‌ భోక్తుమ్‌ మున్నగు తుమున్నంతములకు వెళ్ళుట కొజకు తినుటకొజకు అని అర్థములు ఇట్లు వొజకు అను నర్థమును బోధించుచు - అన్‌ = (ప్రత్యయముతో "జేరిన ధాతు వ్సలు తుమున్నర్థకములు తుమర్థంబున ను జీ యగు చదువు+ ను - ధాతువు తుదియుత్వంబున కత్వంబగు = కాంగా చదువను - చదువన్‌ అని యగును శరాముండు చదువ గృమ్హుండు వచ్చెను ఇందు కృష్ణుండు వచ్చెను భూతకాలమును బోధించు చున్నది వాండు ఎట్టిస్థితిలో వచ్చెనో “తెలియదు వానిరాణ (భభ) చేదర్ధఠను విద్యార్థలు చదివిన6 గృతార్ద లగుదుకు థి కాలే (జ) అనంత ర్యార్టక ము న!

---

Chunk 5 — Vidyarthi-Vyakaranamu_pages0041-0050.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 7021

OCR Issues:

• No notable OCR issues detected

Key Terms:

• మొదలగు
• విభక్తి
• ఇదియే
• ఇట్లు
• పదములు
• కారకము
• అర్థము
• ఇట్టి
• రాముండు
• వాండు
• మున్నగు
• కళలు
• క్రి
• ప్రత్యయము
• గూలనేసె
• వర్ష
• పరుండు
• అనిగాని
• వచ్చును
• నేను
• చదువుచున్నాను
• చదువు
• యొక్క
• దును
• కర్త
• ఇందు
• పంచమి
• నందును
• చదువంబడెను
• వచ్చినది

Extractive Summary:

చేత నివి ఉపవిభకక్తు లనంబడుచున్నవి చ నబపలవము టి యి ఆకలి + ఫొను = అంకొను పడు + ఉండు = పరుండు ఈ యుదాహకణములను గమనింతము (పధిమోదా వారణమున అకలి యను నామవాచకము $కొను అను ధాతువుచేరి ఆంఫొను రూపము చాల్చినది ద్వితీయోదా వారణమున పడు ఉండు అను రెండుధాతువులుచేరి పరుండు అను రూపము చాల్చినది లేక "రెండును ్రియలుగాని చేరటవలన ఆ ₹ెండుపదనుల లేని యొళ విలతణార్థము నిచ్చునది శబ్బపల్ల వ మనంబడు ఛాళ్వాదులప ఛాతువ్చులను (ప్రయుక్తంబులయి విలత కార్థాిధాయకంబులగు ఈ యవి శబ్దపల్ల వంబులు నాంబడు వ ఆవ్రైడితము ఆహా ఇది ఆశ్చర్యమును 'దెలుపును అహాోహాయనిన మిక్కిలి ఆశ్చర్యమును దెలుపును మిక్కిలి అశ్చర్యమును "చెలుపుటకు అహా ఆహా యని రెండు వర్యాయము లాసద చుచ్చరింపం బడినది ఇటులుచ్చరింపం బడుటలో శిండవ మారు ఉచ్చరింపంబడు వదమునకు ఆ మేడితమని పేరు ద్విరుక్త ముయొక్క_ పరరూపము అఆ(మేడిత మనంబదు కట్టకడ ఎట్టయెదుట చెల్లాచెదరు మున్నగు వదము ల్యామేకితములు ఎ! క్రి ణముగా ధాతున్ఫల తుదివర్ధమం లోవీంచును ఒక్కొకచో తత్పూర్వ వర్ష ము గూడ లోవపించును ఇతరవర్మ్శ ములును అచేశములగును (క) అలుగు మొదలగు ఛాశువులకు - క - అను (పత్య యను వచ్చును ॥ అలుగు = అలుక పోవు పోక మొలచు = మొలక (ఖ) కలు మొదలగు ధాతువులకు ఇవి (పత్యయంబగు కలుగు = కలిమి, కూరుచు = కూరివి (గ) చేయు మొదలగు ధాతువ్స్చలకు త వచ్చును వేయి చేత ళభోయు కోత కూయు కూత (ఘ) అడంలగ మొదలగు ధాతువులకు కువ వర్ష కంబగు అడగు అడంకువ లోంగు లోంకువ (జ) ఆడు మొదలగు ధాతున్చలకు -ట - వచ్చును అడు అట పొడు పాట (చ) ఇట్లు కృష[త్ప్రయములను (గ్రహించవలెను పడు = పాటు మూయు -_ మూంతి "'మేయు = మేవు గీయు = గంత ఇగిలించు - ఇగిలింత పెనంగు - పెనంకువ వలు = వలుబడి మండు = మంట ఓటు = ఓవిక చెడు - చేటు నాయు = కాపు వంచు = వంవు అంవు - అంపకము కొలుచు - కొలువు అమ్ము - అమ్మకము ల₹ోరు - కోరిక మూంగు = మూక గీయు = గింత

---

Chunk 6 — Vidyarthi-Vyakaranamu_pages0051-0060.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 7543

OCR Issues:

• No notable OCR issues detected

Key Terms:

• ఇందు
• నమానము
• రాజు
• యొక్క
• వచ్చినది
• ఇదియే
• వత్యయము
• ఇందలి
• ఇట్టి
• అర్ధము
• అర్థము
• నమానములు
• సేవకుడు
• సమానము
• రెండు
• కర్మధారయము
• రాముడు
• నజ్‌
• రాముండు
• అమ్ము
• బోధించు
• తనము
• యును
• ఇవియును
• వీనికి
• భావార్థక
• అర్థమును
• ఇల్లు
• రాజుయొక్క
• విభక్తులు

Extractive Summary:

(71 శ్తర్ధి ధర 1 త ద్ది తవములు విశేసార్ధమునందును స్వార్థమునందును విశేష్య విశే పషణములకు విధింపంబడు (వత్యయలకు తద్ధిత (వత్యయములని చీకు ఈ(ప్రత్యయముల కూడిఠకవలన విశిష్ణారమును బోధించు నది తద్ధింవృ త్తి (క) మగతనము మంచితనము చిన్నతనము కన్నె తనము ఇవి మగ మంచి చిన్న కన్నెల యొక్క ధర్మ మును బోధించుచున్నవి ఇచట ధర్ముమన గా భావమని యర్థము భావమును బోధించునపుకు తన వర్ణళంబస (ఖ) కన్నెతికము చుట్టథేకమ చిన్నజికము ఇవి యును భావార్ధక బోధకములే వీని జిక వర్ణశంబయినది (గ) నల్లన తియ్యన చక్కన ఇవియును భావాగ్థక తద్ధికములే వీనికి న అను నర్మము వచ్చినది (ఘ) శెలికొారము నడికారము నయకారము ఇవి యును భావార్థక తద్ధితములే వీనికి. కార (వత్యయము వచ్చినది ఇందలి క కారమునకు గొన్నియెడల గశారంబగు నయగారము కొలగారము భావార్థక (వత్యయము లర్థవంత ములుగ నుండవలెను చుట్టజిశము అనుటకు బదులు చుట్ట తనము ఆనుట అర్థవంతముగాదు ఇది అ(వసిద్ధము శాన గహింవవలెను (జ) కలవాండు కలది అను అర్థమును బోధించునది మతుబగ్భ కము ఇట్టి అర్థభోధక ములగు పదములకు భాండు ర్‌ి తశ్పమ కబ్ద్బముల కు ఆలు శబ్దము పరమగునభుడు అత్వమునకు ఉత్వమును రుగాగమంబునునగు (జ) రాజు + అజ్ఞ అ రాజు + న్‌ + ఆజ్ఞ = రాజునాజ్ఞ విధాతృ + ఆనతిజ విధాత్భనానతి ఇచ్చటి పూర్వన్వరములు వరునగా ఉశారమును బుకారమును న్నైయున్నవి ఇవి షబ్టీతత్పురుపు నమానములు పష్టితత్చురుషు ననవూానములందు కార బుకారముల కచ్చు పరంబగునఫుడును గాగమంబగు బచ్చుగా ఇంట = బచ్చింట శిరసు + అందము = శికనుదము ఇటనుగాగము రాచేదు కాబట్టి న్ని యొడలను శగాగమమురాదు ల ఆచేశము (శ) సింగము + కొదమ = సింగపుఫోదమ పావము + మాట = పావపువూట ఇందు సంధి యేర్చడినపుడు ము ఉండవఎసిన స్టాన ములో-పు = వచ్చి చేరినది ఇసు ఒకవర్ష స్థానమున మటథి యొక వర్శమువచ్చి చేరుట ఆ దెశమన బడు కర్శథారయ నమౌానముల మువర్షమునకు ఫు 0వు లగు (ఖ) రాముండు + కొళ్చును = రాముండు గొశ్రైను అఫుడు + చనియె ౨ అఫుకు ననియె నీవు + టక్కరివి = నీర డక్కరివి

---

Chunk 7 — Vidyarthi-Vyakaranamu_pages0061-0070.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 7011

OCR Issues:

• No notable OCR issues detected

Key Terms:

• నంధి
• సంధి
• తనము
• వరంబగునపుడు
• నుగాగమంబగు
• వాడు
• నమానంబుల
• అనగా
• పూర్వపదములు
• వరునగా
• యిత్తునకు
• వచ్చి
• నిత్యము
• అయినచో
• పరంబగునపుడు
• పూచెను
• గలువలు
• ఉదంత
• చిగురు
• ఇందు
• స్థానమున
• ములు
• చిజు
• నిడు
• ఇందలి
• వచ్చినది
• నాము
• బదులు
• శబ్దముల
• నన్నునడిగె

Extractive Summary:

68 అదియేమి వచ్చి యిచ్చెను పుస్పైడు వ్‌గి యేగి గురు వెవరు వచ్చు నిపుకు చదువుచున్నాడు వ్‌ వేవి నాకిమ్మూ సోమన్న 7 "తెలుంగు నంధులు (క) ఉత్తునకచ్చు వరంబగునపుకు నంధి నిత్యము = రొము6 డతండు (ఖ) (వధమేతర విభక్తి శ్యతర్థక చువర్షంబుల, యుకారము నకు నంధి వైశల్పికము -నన్నడిగి నన్నునడిగె =పాడుచు నాడెను పాడునాడెను (గ) నంధి లేనిచోట స్వరంబు శం బరంబయిన స్వరంబు నకు యడాగమంబగు = మోయిల్లు (ఘ) అత్తునక నంధి బహుళము = మేనత్త మేనయత్త (జ) బహుళ (గ్రహణముచే ఊనాచక శత్సమ నంబోధి నావధారణాంతనములకు సంధిలేదు - అమ్మాయి చ్చెను దూూతయితండు. పూచెను - (దుతప్రకృతికము _ దీనికి పరుమమైన = క - వరముకాంగా - గ = అయినది అనగా నరళమయినది 086 వశ !11 సమాస సంధులు (క) నీ నా తన శబ్దములకు ఉ_త్తరవదంబు పరంబగునవుడు దుగాగమంబగు సీదుకరుణ నాదుపలుకు తనదురూపు (ఖ) చేత తోడ వలన లకు ఇత్వంబగు నీ చేతిచలువ నాతోడి చెలిమి దొంగవలని భయము (గ కి ర్శధారయములం దుత్తునళచ్చు వరంబగునపుడు టుగా గమంబగు = నిలువుటద్దము (ఘ) కర్మధారయమున మువర్శమునకు ఫు ౦వు లగు - నరనపు వచనము (జ) 'పీర్వాది శబ్దముల కచ్చుపరంబగునవుడు టుగాగమంబు విభాషనగు - జీరురము చీరుటురము (చ) 'చీచాదిశబ్బముల శకాలు శబ్దము వరమగునపుడు రుగాగ మంబగు - ఉదరాలు మనువురాలు (ఛ) తత్సమ శస్బములకు ఆలుశబ్దము పరమగునపుడు అత్వ మున కుత్వంబును రుగాగమంబునునగు = చ్రీయురాలు ధీరురాలు (జ) నమాసంబుల పా్రతాదుల లోొలియచ్చువిగాది వర్ణం బులకెల్ట లోవంబు బహుళంబు నగు (పాంతయిల్లు పాొయిల్లు (రు) లుప్పశ్రేమంబుకు వపరుషంబులు పరంబగునపుడు నుగాగ మంబగు లేత + కొమ్ము= లేంగొమ్మ

---

Chunk 8 — Vidyarthi-Vyakaranamu_pages0071-0080.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 5831

OCR Issues:

• No notable OCR issues detected

Key Terms:

• గురువు
• మొదటి
• ఇందు
• పద్యమును
• గణము
• నగణము
• కలదు
• లఘువులు
• ముందుండు
• మొదట
• ములు
• నకును
• యతిమైతి
• యందురు
• ఇట్టి
• కందము
• పూంబోడి
• కమ్మని
• గురులఘువులు
• గుడవులు
• అక్షరము
• అమృతము
• రెండును
• అతరమునకు
• గుర్తు
• గణములు
• మగణము
• జగణము
• భగణము
• రగణము

Extractive Summary:

గొడ్ల వెంగల్వ కల్యాణి కో జేరు తలంపు భాస్కరా గణేశా విరించి అని రమేశా విధాత విదాంరి బుదుండు గీ ననేంబోడి మహర్షి వరము 4, ఉత్సలమాల భ్‌ ర న ల య ఆ శ్రీగల | భాగ్యశా లికడ భ్‌ భ్‌ ర వ (టో షూ న టో జేంగ | వత్తురు తాదడా రెదూ ఇట్లు భర =ఎన-భ-భఎర=ఎవ అనుగణ ములు వరునగా (ప్రతిపాదమునను నుండిన నా పద్యమునకు ఉత్చలమాలయని చేరు పాదాశ్షరముల మొత్తము= లగి సాధారణముగ (పతిపద్యము నకును నాలుగుపాదము లుండును ఉత్పలమాలయందు పాదపాదమునను మొదటి యత రమునకగ్ల్మ 10 వ యత్షరమునకును యతిమైతి ఇెల్లింప "హెలెనూ ప్రాస నియమముకలదు 75 మొదటి పాదములలో రెండవ అత్సర మేదియుండునో మిగత పాదము లందలి రెండవయతరములు అవియీయుండుట (సాన వ్యంజనము మారకూడదు 5 చంపకమాల న జ భ్‌ / (7 వనజ భళవ్రుండు కోపము న / / '(/ 1 ఆ వాహ నమైన మరాళ భర్త కున్‌ బీ జ జ ర న-జ- భఛ-జ-జ-జ =ర అను గణములు వకనగా (వతిపాదయున నుండవలను మొదతి అత్షరము నకును వ అత్షరమునకు యతిమైి చెల్లింపవలెను (పాన నియమము కలదు పాదాతరములునా ఏ1 ఇట్తి లతీణములు గల పద్యమును చంపళమాల యని యందురు 6 మత్తేభము న భ్‌ ర న న ఆ ఆ అశలం కాపమధథధ నత్వే ముం ఊదఊలియ ఆ ఆ 1 ఆ/ / మో యా ద్వా రశావం తిళా మ య న 76 నస-భ-ర-న-మ-య=వ అను గణ ములు వరునగా పొదపొాదమునను నుండవలెను మొదటి యతయవరమునకును 1వ అతరమునకు యతిమైథత్రి చెల్లింప వలయును (పాననియ మము కలదు పాదాతురములు = 20 ఇట్టి లమీణములు గల పద్యమునకు మ శ్రేభము అని చ్‌ 7 ఇజారూలము మ్‌ న జ న ఆ ఆ ల / ఆరంఖిం పరునీ చమాన వులు ళ్‌ త్‌ గ్‌ లల న న | ళో వి ఘ్నాయాన సం[త స్తు లై మనజనతతగ అనుగణములు (పతిపాదము నందును వసనగా నుండవలెను మొదటియక్షరమునకును 18వ యకరమునకను యతిమైతి ఇెల్లింవవలెను (పాన నియమము కలదు ఇట్టి లతీణములు గల పద్యమునా ఇార్టూలము అని అందురు 8 మత్తకోకిల ర స" ఆ అ ఛ క టి ఆ వ ఆ ౬ న!

---

Chunk 9 — Vidyarthi-Vyakaranamu_pages0081-0090.txt

OCR Score: 96% Telugu coverage
Characters: 7158

OCR Issues:

• No notable OCR issues detected

Key Terms:

• గాని
• ఇట్లు
• మొదటి
• ఇందు
• కలదు
• గణము
• రెండు
• అలంకారములు
• లాటాను
• పానము
• కరములు
• శారము
• ఉపమేయము
• ధర్మమును
• ఇచ్చట
• బింబ
• గణములును
• గలవు
• నాల్లవ
• యతిమైతి
• గణములు
• పాదములలోని
• మూండవ
• అనగా
• గణములలో
• సీనము
• గణముల
• యిందు
• నిది
• బడును

Extractive Summary:

బొందును నలజల నాటిట గగ నల నల భ్‌ గగ ఆలీ ల న నొందుం దుదగురు వుజగణ ముండదు బేసిన్‌ 1 8 పొాదములందు మూందేసి గణములును 2 4 పాదములందు ఐ బేసి గణములును గలవు $ కీ పాదముల మొదటి అశరమునకును నాల్లవ గణము మొదటి అయరమునప యతిమైతి కలదు భ-జ-న- నల = గగ అను గణములను వాడ వలెను, ఈ గణములు వరునగా నుండవలెనని నియమము లేదు 9 శీ పాదములలోని మూండవ గణము నలముగానిజ గణముగాని యుండవభెను అనగా 1 2 పాదములలోని త3+ర5=రి గణములలో 6 వ గణమని యర్థము 'బేసిగణము 1 8 5 7 గణములలో జగణను. 88 శాను ప్రాసము నృత్త్యనుప్రానము లాటాను (పొనము అన (త్రివిధములు క) 'ఛేకాను (పానము క్షే వియ్యమునకు నెయ్యమునకు కయ్యామునకు 2 కందర్చ దర్ప ఇందు అవ్యవధానముగా మొదటి యుచాహర *మున- య్యము-అను "రెండు హాల్లుయిను "రండవయు దాహరణమున- దర్చఅను రండు హాలబ్టులును గూర్చి చెప్పబడినవి ఇట్లు అవ్యవధానముగా "రెండేసి హల్లుల జంటను ఆ నేశః పర్యాయ నులు పద్యమునం గాని గద్యమునగాని నొడువుట-ఛేతాను (పానము = అనంబడును (ఖ) వృత్యను (పాసము ఆఅమంచా నందకందళిత సుందరవదనొరవింద ఈ నమానమున = ద = అను నతరము వలుమారుచ్చ రింవబడినది ఇలు ఒక్క వర్షమునే పెక్కు పర్యాయము లావృత్తిచేసినచో నది వృ_త్త్యను (పాసమ'పను (గ) లాటాను (పానము కమలాము నర్చించు కరములు కరములు (శ్రీనాధు వర్ణించు జిహ్వ జివ్వా ఈ యుడావారణమను ఒరిశకీలించినచో కరములు శరములు జిహ్వా జిహ్వా అను పదములు గానవచ్చును శబ్దమున పేశ్షింపక అర్థము న పేశ్సీంచునది అన్ధాలం శారము ఈ యలంశారముల శెల్లను మూలము ఉనమాలం శారము

---

Chunk 10 — Vidyarthi-Vyakaranamu_pages0091-0099.txt

OCR Score: 94% Telugu coverage
Characters: 6519

OCR Issues:

• No notable OCR issues detected

Key Terms:

• వచ్చును
• ఇట్లు
• వరునగా
• వచ్చినది
• మేలు
• నపుడు
• నంధి
• ఇందలి
• ధరించిన
• ఇదియే
• మాధుర్యము
• వలయును
• నల్ల
• కలువల
• వర్థించుట
• శౌర్యము
• కాని
• గలదు
• గొప్ప
• బడినచో
• శిరమున
• బావి
• ఇందు
• ఉదయము
• స్వరములు
• లుగను
• యున్నవి
• ములకు
• గుణనంధి
• వర్షము

Extractive Summary:

ఈ యుడాహరణములను బరికీలిచినచో పూర్వ స్వరములు వరునగా అ - ఇ -ఉ-బు లుగను బరన్వర ములుగూడ అ= ఈ _-ఉఎ=బు లుగను నున్నవి అనలా బూర్యపరనస్వరములు రెండును నొకజూతి వర్తములై యున్నవి రి గ =ఎజ=డ-ద - బలకు వాకారము వరమయి నచోఘ = రు-ఢ-ధ - భలు వరునగా వచ్చును తత్‌ + హీతము = తద్‌ హీతము దశారమునకు వాకారము వరముకాంగా తద్ధితము నా అని యయినది మకారాది (పత్యయములు = మయము - మా్యతము మొదలగునవి పరమగుచో జ-౪ఇ-ణ-న మలు వరునగా వచ్చును మృత్‌ + మయము= మృణ్మయము నకారాంత పదముల నకారమునకు క =ఖ-ప - ఫ = నర్శములు పరమగు నేని వినర్గము వచ్చును మనన్‌ + భేదమం= మనః భేదము పయస్‌ + పానము = సయఃపానము అన్‌ - అంతివదములపు క _-ఖ-చ-ఛ-ట = క-త-థ-ప-ఫ-శ-మ- న వగ్చేతరములు పర మగు నేని అస్‌ స్థానమున న్నీ కారమువచ్చును మనన్‌ +* రధము = మనోరధము మనస్‌ + వేగము = మనో వేగము శిరస్‌ + భారము = శిరోభారము ఇటులు కాది వ్థేతరములు న్వన్‌ అంతన్‌ పాతనస్‌ పునన్‌-అవాన్‌ శబ్దముల సకారమునకు బరమైనవో లేఫము వచ్చును అచ్చు పరమయినను పై నకారమునకు లేఫము వచ్చును 06 ఉన్న ఒత్తలను బోగొట్టి లేని ఒత్తులను బెచ్చివెైట మటజియొక దోషము జీభము __ భీదము శబ్ధము న్‌ శబ్దము బుత్వస్థానమున (శావడి (శావడిస్థానమున బుత్వము నుంచుటయు నొక దోషమే మితృడు -__- మ్యితుడు ఆ(ముతము = అమృతము క్య్టారుడు _ (రూరుడు టు ఫ్ఞానమున రు ==రు నస్రానమున బు (వాయుటయును దోవమే రుతువు __ బుత్ధువు రుమీ __ బుషి రుణము ___ బుణము ఇటులే ట -ర లను తారుమూరుగ (వాయుట యును థ - ధ ల భేదమును ([గహింవళక ఒక దానిస్టానమున నింకొక చానిని (నవాయటయునుర లకు విప ర్యానము గల్పించి వాయుటయును నన్నియును దోషములే యససను గాన గమనించ వలయును నృవషము = నఇషము పధ వధ గురమ అనాణాకు గుజ్జము ఫుదమము ఎ = లింగములు -- వచనములు

---