Telugu Vendithera nepadhyamlo - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

_ వండితెర నపథ్సంలో . , గ ౨ అలిఠలి | ల్‌ ం. న | | ॥ | ర క. | 1 జ అలీ

వెండితెర నవథ్యంలో... మల్లెమాల సంకలనం - సవ్యాఖ్య యిక్కుర్తి నరసింహారావు

ప్రథమ ముద్రణ : 2009 ఆగస్టు

ప్రతులు : 1000

వెల: 60.రూ. లం ,..

ప్రచురణ క

నుల్లైెనూల ప్రచురణలు, హైదరాబాదు

అన్ని హక్కులు ప్రచురణ కర్తవి.

(ప్రతులకు:

మల్లెమాల ప్రచురణలు

శబ్దాలయ, ఎల్‌.వి.ప్రసాద్‌ మార్గ్‌

బంజారాహిల్స్‌, హైదరాబాద్‌ - 34

ఫోన్‌ : 040-23547637

డి.టి.పి :

ఐ.వి.ఆర్‌.పౌత్ర

ముద్రణ ;

అనునను ప్రింటర్స్‌, 126, గ్రీన్‌వ్యూ, శాంతినగర్‌, హైదరాబాద్‌ - 28.

ఫోన్‌ : 23391364

ధన థవాదములు ప్రతి మానవుడికి వినోదాన్ని పంచిపెట్టే సర్వకళల సమాహారం చలనచిత్రం. అందులో ప్రేక్షకులను మరింత అలరించేది పాట. తెలుగు సినిమా పాటలు నేర్చిన నాటి నుండీ ఇప్పటి వరకు అనేకమంది మహాకవులు హృదయ రంజకమైన వేలాది పాటలతో (ప్రేక్షకులను అలరించారు. ఇక ప్రస్తుతానికి వస్తే ప్రముఖ చలన చిత్ర నిర్మాతగా అందరికి చిరపరిచితులైన శ్రీ ఎమ్‌.ఎస్‌.రెడ్డి గారు మరో పార్పుంలో డాఃమల్లైమాలగా అనేక కావ్యాలు రచన చేసారు. వారు నిర్మించిన చిత్రాలకు, మరికొన్ని ఇతరుల చిత్రాలకు పాటలు, పద్యాలు రచించారు. రాసి పరంగా వారు వ్రాసిన పాటలు తక్కువే అయినా వాసి పరంగా (ప్రతీ పాటలోనూ మల్సైమాల సాక్షాత్కరిస్తారు. అవి ఎంతో (ప్రజాదరణ పొంది చిత్ర విజయానికి దోహదపడ్డాయి. వెండితెర నేపథ్యంలో....మల్లెమాల' అన్న "పేరుతో వెలువడుతున్న ఈ పుస్తకంలో వారి పొటలను, పద్యాలను ఒకచోట చేర్చి ఆ కుసుమగుచ్చాన్ని మీకందించే అవకాశం నాకు మల్లెమాల గారు కల్పించినందుకు వారికి నా ధన్యవాదాలు తెలియ జేస్తున్నాను. వారు 'ప్రణయగీతం రాసినా, ప్రణవగీతం రాసినా, మరేగీతం రాసినా అందులో వారి ముద్ర స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. వారు ప్రకృతిని అమితంగా ఆరాధిస్తారు. ఉదాహరణకు ముత్యాల పల్లకి చిత్రంలో ప్రేయసీ ప్రియుల పెళ్ళికుదిరిన సందర్భంగా 'సన్నాజాజికి గున్నమావికి పెళ్ళి కుదిరింది అన్న పల్లవితో వారు రచించిన పాట పరిశీలిస్తే చాలు. వారి ప్రకృతి పరిశీలన ఎంత సునిశితమైందో వారి భావాలు అంత సరి(క్రొత్తగా ఉంటాయి. పుస్తకం చేతిలో పెట్టి చదవకముందే పాటల గొప్పదనాన్ని నోరూరించేలా వర్ణించడం తినకముందే రుచి చెప్పడం అవుతుంది. అందుచేత నా ఉపోద్దాతాన్ని ఇంతటితో విరమిస్తూ సాదరంగా పాఠకులను లోనికి ఆహ్వానిస్తున్నా.

• యిక్కుర్తి నరసింహారావు. 11]

నావిగా నాలుగు మాటలు నేను చలన చిత్రాలలో రాసిన పాటలు చాలా తక్కువ. నా కంటే ముందు గత ఏడున్నర దశాబ్దాలుగా ఎందరో మహా కవులు చిరస్మరణీయమైన వేలాది పాటలను ఆయా చిత్రాలలో రాసి వెండి తెరకు వెన్నెలనద్దారు. ఆ విద్వతృవులందరిని నాకు తెలిసినంత వరకు జక్కసారి గుర్తుచేసుకొంటున్నాను. తాపీ ధర్మారావు, బాలాంత్రపు రజనీ కాంతరావ), సముద్రాల రాఘవాచార్య, మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి, దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి, శ్రీశ్రీ, పింగళి నాగేంద్రరావు, రావూరి సత్యనారాయణరావు, వెంపటి సదాశివ బ్రహ్మం, ఆరుద్ర, ఆత్రేయ, కొసరాజు రాఘవయ్య, సముద్రాల రామానుజాచార్య (జూనియర్‌), సి. నారాయణరెడ్డి, దాశరథి, రాజశ్రీ, అనిసెట్టి సుబ్బారావు, వటూరి, బలిజేపల్లి లక్ష్మీకాంతం, నార్ల చిరంజీవి, వాలగుమ్మి పద్మరాజు, జంపన, బసవరాజు అప్పారావు, భుజుంగరాయ శర్మ, వడ్డాది, విశ్వనాధ సత్యనారాయణ, మల్లాధి వెంకటకృష్ణ శాస్తి, ప్రయాగ, వేటూరి సుందరరామమూర్తి, సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి, జొన్నవిత్తుల, శుద్దాల అశోక్‌ తేజ, దాసరి నారాయణరావు, సామవేదం షణ్ముఖ శర్మ, చంద్రబోసు మొదలైన ప్రముఖులున్నారు. చలనచిత్ర రంగంలో తొలిసారిగా తమ కలాలకు పదును టెట్టిన పాటల రచయితలను, అదే క్రమంలో ఇక్కడ ఉదహరించాను, గ/

ఇందులో కొందరు కథా రచనలోనూ, సంభాషణల కూర్నులోనూ తమ ప్రత్యేకతను చాటుకొన్నారు. నా దృష్టికి రాని కవులు మరెందరో ఉండవచ్చు. వారికి నా ధన్యవాదాలు. నేను చలన చిత్రాలలో రచించిన పాటలను, పద్యాలను “వెండితెర నేపథ్యంలో అన్న ఈ చిరు కభబ్బంలో పొందుపరచడం జరిగింది. నా పాటలను ఏన సొంపుగా స్వరపరచిన సందీత దర్శకులకు, కమ్మగా ఆలపించిన గాయనీ గాయకులకు నా ధన్మవాదాలు.

ఏటన్నింటినీ సేకరించి ప్రతి పాటను ఓ చిరు వ్యాఖ్యతో అలంక రించిన వ్యక్తి శ్రీ యిక్కుర్తి నరసింహారావు. ఆయనకు ప్రత్యేక అభినందనలు.

కుల్వభూల వి

గీతానుక్రవుం

1. (మోగింది ఢమరుకం ---------------ంలంంం-ంం రి

2. తెల్లవారకముందె పల్లె లేచింది -------------- 11

3. సంగమం... సంగమం... అనురాగ సంగమం -- 12 శ. చీటికి మాటికి చిటపటలాడే చిన్నది ---------- 13 ర్‌ మల్లె విరిసింది - పరిమళపు జల్లు కురిసింది -- 15 ర, సన్నాజాజికి గున్నా మావికి పెళ్ళి కుదిరింది --- 16

4. సీతారాముల కళ్యాణం సకల శుభములకు --- 17

5. అమ్మా అమ్మోరు తల్లీ -------------------- 19

6. గుడిగంటలు (మోగేవేళ ------==ఎఎఎఎఎఎఎఎ-- 20

7. మధుమాసం ఎదమీటింది ---------------- 2

8. నిన్న నీవు నాకెంత దూరం ---------------- 23

9. సైర మొనగాడా ----===౨౨౨౨౨౨౨ఆఆలలలులవం ఎంఐ బైడ్మీ

10. ఎగిరెగిరి పడబోకే సిరిసిరి మువ్వా ---------- 25

11. సూరీడు తూరుపున దీపమై వెలుగు -------- 26

12. అమ్మ (ప్రేమకు మారుపేరు -----.--------- 27

13. ఓ దానవుడైన మానవుడా ----------------- 28

14. అందమైన నా ఊహల మేడకు ------------- 20

15. మమతలెరుగని కాలమా ---------------=- 30 19, ఎంత మంచివాడవయ్యా రామయ్యసామి ఒంంం దో

16. ఆట భళా పాట భళా ఛాంగుభళారే -------- 33

17. అనరాదే బాల కాదనరాదే బేలా ------------ 35

18. నాపేరు నాగమల్లి ఇంకా కాలేదు పెళ్ళి ------ 36

19. చెప్పాలనుకున్నాను చెప్పలేకపోతున్నాను ----- 37

20. బుద్దుడు పుట్టిన పుణ్య భూమిలో ---------- 38

21. గున్నమామిడీ గుబురులోనా ------------- 39

22. అమ్మకు బిడ్డే ఆశాదీప౦ ----------------- తం 2/7. అమ్మ పిలుపు నోచని వాడు--------------- తృ]

23. పాలు చెక్కర కలిశాయి =--------------ఎఎ- శ్మ2

24. విధి నవ్వింది, పగబూనింది --------------- 43

25. మావూరి చేల మనసు మేలిమ్లి బంగారం --- 45

26. అందాల గడసరి వాడు -----=--ఎ౨౨౨౨౨౨౨౨౭= డ్మీర్ర

27. దొరలెవరో దొంగలెవరో తెలుసుకుంటాను -- శ

28. వెన్నకన్న మెత్తనిది వెన్నైలకన్నా చల్లనిది ----- 48

29. వానేంది, వాగేంది, వలపుపంటకు ---------- త్తం 35, శ్రీరామ చరితం రామాయణం --------ఎఎఎ= ద్‌]

30. కాలం తెలియని సుఖము --------------== 52

31. అమ్మలేని పుట్టిల్లు ----------------------- 53

32. అమ్మ మంచిది మనసు మంచిది ---------- 54

33. ఇదే చం(ద్రగిరి ------------------------== ల్‌ర్‌

34. ఓ రాతిరీ నువ్వెళ్ళిపో --------------------- 56

35. మాయా మర్మమెరుగనోళ్ళం -------------- 5౯ 42, నింగికి రంగుల హరివిల్లందం ------------ 58 తీ3. అండబాయని జంటగొ ----------------=- 59 4క్స, ఎగురుతున్న ఎండిమబ్బుకి --------------- 60

36. ఇది చెరగని ప్రేమకు శ్రీకారం ------------ 61

37. ఊగవే ఊగవే ఉయ్యాల పలవన వాల లంంఎఅఎలాాం గ్రలై త్త, అయ్యలూ జాగరత అమ్మలూ జాగరత ---- 63

38. పల్నాటి సింహం చిదత్రంల్‌ ని బుర్రకథ ----- 64

39. పచ్చిమిరపకాయ్‌ బజ్జీలు ----------------- 69

40. అదిగదిగొ కదిలారు ఆది దేవతలు -------- 70

41. మందార మకరందము =----=====-౮ఆఎ౨ల ===. ల్లోక్షే

42. అదిగదిగా మొదలైంది వారధి ---------==-- లాం

43. పల్లెసీమ పెంచుకున్న పావురాయి ---------- 73 ర్‌డ్త, అమర భవానీ లేచిరావమ్మా --=----------- భక్తీ

44. చెమటోడ్చి కష్టపడు శక్తి మనకుంది --------- 77

45. గోరంతదీపం తుమ్మెదా ----------------- గం

46. గోపాలుడలనాడు మురళి వాయించితే------ 81

47. జీవితం ఒక వరం ------------=౨౨౨౨౨౨౨=== ర్రి2ై 59, రామయ్య రాజవుతాడ౦ట ----------=----= 83

48. వేగుచుక్క మొలిచింది ------------------- 85

49. వెన్నెల రోజు ఇది వెన్నెల రోజు ------------- 86

50. ఓలయ్యో ఓలమ్మి.. ఓలయ్యో ఓలమ్మి------ 87 టీ.

51. విశ్చమంత నిండి ఉన్న వెలుగునీడలు ------- 88 6%. తన్ను తన్ను తన్ను మళ్ళీ మళ్ళీ తన్ను ------ 89

52. విరిసీ విరియని మల్లియలారా ------------- 90

53. కోడిపుంజుకు జుట్టే ఆందం --------------- 91

54. పుడమిలో తాలి వలపు ఎంత తీయనిదో ----- 92

55. చెబుతా నీకో వింత కథ ------------------ 93

56. ఎన్నాళ్ళకు వచ్చాడమ్మా వంశీమోహనుడు --- 95

57. చూపులు కలిసిన శుభవేళ ---------------- 96 71 హరి హరీ నారాయణా ఆది నారాయణా ---- 97

58. బాగున్నదీ భలే బాగున్నదీ ---------------- 98

59. ఎంతో చల్లని మనసు ఈ ఇంటిది --------- 99 ౯4. ఇల హిమాచల శృంగమెంత ఉన్నతమో -----100

60. ఏమండోయ్‌ బావగారూ ఎప్పుడొచ్చారు -----102

61. ఆనిండు చూలాలి ఆర్తనాదమ్ము ---------- 10%

62. చట్టాలను ధిక్కరిస్తు సమాజాన్ని ఎక్కిరిస్తు --- 105

63. అది శుభోదయ వేళ ------.-----------ఎగ06

64. ఇది మల్లెలు విరిసిన ఉదయం ------------- 107

65. నెల్లూరి చేలలో పిల్లగాలికి ఊగే------------108

66. దిక్కుల్లో మొదటిదీ తూరుపు దిక్కు -------- 109

67. తోకా ఈకా లేని పిట్ట ------------------- 10

68. ఎంత మంచి వాడివిరా చక్కనిరాజా -----==- 111

69. ఎండలో నీడలా నీడలో నిదురలా ---------- 112

70. అల్లిబిల్లి ఆటలతో అర్హం తెలియని మాటలతో113

71. మనసు మెచ్చిన చిన్నది -------------ఎఎ--- కక్ష

72. పెళ్ళికి ముందె సిగ్గంతా నువ్యాలకబోయకమ్మా115

73. బుడి బుడి అడుగులు వేయకముందే ------- 117

74. సూరీడు ఎద మీటినాడు ------------------ 19 90, అయ్యలూ చూశారా? అమ్మలూ చూశారా ---120 91 పాడరా 1! పాడరా ! తెలుగోడా !------------ 121

• చలన చిత్రాలలోని పద్యాలు -------------- 122
• చలన చిత్రాలలోని మినీ కవితలు --------- 132 క. ఇగ

మల్లెమాల ాజాకకలకన్తతతలాణణల [జడా ళ్‌

ఏకలవ్య చి(తం లోని నర్తన గీతం. పల్లవి : (మోగింది - ఢమరుకం

మేల్కొంది - హిమనగం

సాగింది - శినతాండనం

శంభోశినవం - శంకరం -

నందే - జగన్నాయకం 1చ॥ సరమహంసలు వేడగా

ప్రమథ గణములు పాడగా

సన్నగేంద్రము లాడగా

పార్వతీ సతి, తోడుగా ॥ సాగింది ॥ 2 చ॥ సుర గరుడోరగ కిన్నెర ఖేచర

సిద్ద చయము కొనియాడగా

అతల సుతల పాతాళ తలాతల

రసాతలము లల్లాడగా

అంభోనిధు లుష్పాంగగా

దిక్కుంభి కుంభములు (క్రుంగగా

అభంగ తరంగ శుభాంగ గంగ

నిటల నయను జటలపై నర్తించగ ॥ సాగింది ॥ 3౩ చ॥ కరనుద్రికల సరళి - కాలి అందెల రనళి

కలసి విందులు సేయగా

పద ఫఘట్టనోద్దతికి - పాషాణ తతి

జీవనంతమై పులకించగా

అజ |. [ల వెందితెర నేపథ్దంలో....

తక రుణుత తర్జుణుత తాళ ప్రమాణాలు

రుణ రుణాంచిత రుణ ర్యుంకార నాదాలు

ఓంకారమై విరియగా

వేద సంకాశమై మొరయగా ॥ సాగింది ॥

శివ తాండవాన్ని వర్షిస్తూ ఏకలవ్యుడి పరంగా సాగిన ఈ పాటలోని ప్రతి అక్షరంతో తాండవ నృత్యం చేయించారు మల్లెమాల. ఇందులోని శబ్దార్జాల సౌందర్యాన్ని వర్షించాలంటే ప్రత్యేకంగా ఒక వ్యాసం (వ్రాయాలి. ఆమాట ఎందుకన్నానో పాఠకులు గమనించగలరు.

సు 2

లన నా క

ముత్వాలపల్లకి చిత్రంలో వ్రానీన పాట. పల్లవి : తెల్లావారక ముందె పల్లె లేచింది

తన వారినందరిని తట్టి లేపింది

ఆదమరచీ నిద్రపోతున్న తొలికోడి

అదిరిపడి మేల్కొంది అదే పనిగ కూసింది. ॥ తెల్లావారక ॥ 1చ॥ వెలుగు దుస్తులేసుకొని సూరీడు

తూర్పు తలుపు తోసుకొని వచ్చాడు

సాడు చీకటికెంత భయమేసిందో

పక్కదులుపుకొని ఒకే పరుగు తీసింది

అది చూసి అతలన్నీ ఫక్కున నవ్వాయి -

ఆ నవ్వులే యింటింట పువ్వులైనాయి ॥ తెల్లావారక ॥ 2 చ॥ సాలనెల్లి లాంటి నునుషులు

పండు వెన్నెల నంటి మనసులు

మల్లెపూల రాశి నంటి మనుతలు

పల్లెసీములో కోకొల్లలు ॥

అనురాగం, అభిమానం, కనలసిల్లలు... (2)

ఆ పిల్లలకు పలైటూళ్ళు కన్నతల్డులు ॥ తెల్లవారక ॥

సుప్రభాతానికి ముందే మేల్కొన్న పల్లెటూరిలో కథానాయిక తన ఇంటి ముంగిట ముగ్గు లేస్తుండగా ఆమె ఊహలోంచి పుట్టిన గీతం. ఈ పాట ఎంత జనరంజకమైందో ఊహకు కూడా అందని ఎన్ని సరికొత్త భావాలు అందులో ఇమిడిఉన్నాయో తలచుకుని మురిసిపోనివారుండరు.

చ

అల 12. గాలా వెండితెర నేపథ్సంలో... ళ్‌ కోడెనాగు చిత్రంలోని యుగళ గీతం. పల్లవి ; అతడు ;: సంగమం సంగనుం అనురాగ సంగముం జన్మజన్మ బుణానుబంధ సంగమం ఆమె : సంగనుం సంగనుం ఆనంద సంగమం భావరాగ తాళమధుర సంగనుం ॥[సంగమం॥ 1 చ॥ అతడు ; పాలు చేనె కలసిమెలసి జాలువారు సంగమం ఆమె. :; సాగిపోవు ఏరులన్నీ ఆగిచూచు సంగవుం - (2) 1సంగమం॥ 2చ॥ ఆమె : నింగి నేల ఏకమైన నిరుపమాన సంగమం అతడు : నిత్యమై సత్యమై నిలిచిపోవు సంగనుం - (2) 1సంగమం॥ 3 చ॥ అతడు : జాతి కన్న నీతి గొప్పది ఆమె ; మతముకన్న మమత గొప్పది అతడు ; నువుతలు, మనసులు ఐక్యమైనవి ఆమె : ఆ ఐక్యతే మానవతకు అద్దనున్నవీ-(2) ॥1సంగమం॥ కథా నాయకుడు హిందువు. కథానాయకి (కైస్తవ మతానికి చెందినది. ఇద్దరి మధ్యా (ప్రేమ చిగురించింది. ప్రేమకు కులము, మతము అడ్డుగోడలు లేవనడాన్ని రుజువుచేస్తూ ఉదాహరణగా ఆయిద్దరూ కలిసి పాడుకున్న యుగళగీతం. త సల ౫

మళల్లెమూల అవశ 13 గో క భార్య చిత్రంలోని యుగళ గీతం. పల్లవి : అతను:చిటికి మాటికి - చిటపటలాడిన చిన్నది యిపుడేనున్నది? ఆమె. : విరసంలోనే - సరసమున్నది వెర్రి నాయనా అన్నది! 1చ। అతను: ముచ్చటలాడితె రెచ్చిపోయినా చిచ్చుబుడ్డి ఏనున్నది ? ఆమె : కల్లాకపటం తెలియని తనతొ గిల్లికజ్జ తగదన్నది ! 2 చ॥ అతను: నిక్కుచు నీల్లుచు నింగి కెగిరినా చక్కని చుక్కేమన్నది? ఆమె. : చిటారుకొన్మున మిఠాయి కొరకె చెట్టెక్కానని అన్నది! 3౩చ॥ అతను: కసరికొట్టుచూ రుసరుసలాడిన కన్నె పిల్ల యేనున్నది? ఆమె : విసిరిన బాణం తగిలిందీ నీ పస తెలిసిందని అన్నది ! 4 చ॥ అతను; అందమైన మన జంటను చూసి బృందాననమేమన్నది? ఆమె. : 'ముందున్నదిలే ముసళ్ళపండుగి తొందరపడనద్దన్నది మల్లెమాల వారి పాట పైరుగాలివంటి చల్లదనాన్ని పన్లీటి జుల్టు వంటి మానసీకోల్లాసాన్టీ మనకు కలిగిస్తుందని ప్రత్యేకంగా చెప్పవలసిన పనిలేదు.

అలా పక. [ాాాజాజంాయాలలాయా వెండితెర నేపథ్యంలో... వారు న్వయముగా నిర్మించిన తొలిచిత్రం భార్య. ఆ చిత్రంలో మొదటిసారిగా మల్లెమాల రచించిన పాటి.

ఆ ఇడ్డరూ బావా మరదళ్ళు. ఒకరిపై మరొకరు ఇష్టాన్ని పెంచుకుంటారు. ఆ ఇష్టాన్ని ఒకరికొకరు తెలుపుకోరు. బావ ఎప్పుడూ తనపై చిర్రుబు(ర్రులాడే మరదలుపై ఇష్టమున్నా బయటకు ప్రదర్శించడు. అమ్మాయి తల్లి వీరిద్దరి మనసు తెలుసుకోవడానికి అబ్బాయికి వేరే పిల్లతో పెళ్ళిచూపుల నాటకం ఆడుతుంది. అది తెలిసిన అమ్మాయి “ఇంట్లో పెళ్ళికెదిగిన కూతురు ఒకటుంది” అని నీకు గుర్తులేదా అని తల్లిని నిలదీస్తుంది. సరే జరిగినదేదో జరిగిపోయింది ఇప్పుడైనా వాడొప్పుకుంటే నాకంతకంటే కావల్సినదేముంది అంటుంది తల్లి. అంతే, మరదలు వెళ్ళి “ఏం బావా ఇంత అన్యాయానికి ఒడిగట్టావ్‌! నేనంటే నీకు ఇష్టంలేదా” అని అడుగుతుంది. “బోల్లెంత ఇష్టం కానీ ప్రతీదానికీ నువ్వు చిరు బుర్రులాడుతూ ఉంటే నీకిష్టంలేదేమో అనుకున్నాను.” అంటాడతను, “ఎందుకనుకోవూ అనుకుంటావు. ఇప్పుడు

నాకు బుద్ధి వచ్చింది. తప్పు... తప్పు... తప్పు... అని మూడుసార్జు నా చెంపలు

పగలగొట్టుకుంటాను.” అన్నది మరదలు. ఆ సందర్భంగా ఇల్లంతా నవ్వులతో

నిండిపోయింది. వెంటనే అవుట్‌డోర్‌లో ప్రారంభమవుతుంది ఈ యుగళగీతం. ప.

మళ్లెమాల ాాాలకకాతనలలా [ట్ర [రా ళు రామయతండడ్రి చిత్రంలోని పాట. పల్లవి; మల్లి విరిసింది - పరిమళపు జల్టు కురిసింది ఎన్నో యేళ్ళకు మా యింట. .... ... పండినది యీ నోముల పంట ..... ॥మల్లి॥ 1చ॥ ముద్దూ ముచ్చట మూటగట్టుకొని వచ్చాడు ఆ మురిపాలన్నీ అందరికీ పంచిస్తాడు కోదండరాముని కొండంత దయవలన కొత్తపెత్తందారు నేడు వెలిశాడు ॥మల్లి॥ 2 చ॥ ఏడాదికే నాలుగేళ్ళు రావాలి... నూ బాబు ఎప్పటికి ముప్పైగా వుండిపోనాలి తనువిచ్చి ప్రేమతో కనిపెంచుకున్న తల్లిదండ్రులకు తానె తల్లికావాలి తండ్రి కావాలి ! 1నుల్లి॥ చాలారోజుల తరువాత ఆ ఇంట్లో ఒక కొత్తపెత్తందారు పుట్టాడన్న సంతోషానికి అక్షరరూపం ఈ పాట. క

వా 16 గాజా నెందితెర నేపథ్యంలో... యు ముత్వాలవల్లకి చిత్రంలోని యుగళ గీతం. పల్లని : ఆమె : సన్నాజాజికి గున్నానూనికి పెళ్ళికుదిరింది మాట మంతీ లేని వేణువు పాట పాడింది... ఆంఆహా॥ అతడు: గున్నామావికి సన్నాజాజికి పెళ్ళికుదిరింది నాదే గెలుపని మాలతీలత నాట్యమాడింది 1చ॥ ఆమె : పూచే వసంతాలు నూ కళ్ళలో పూలే తలంభ్రాలు నూ సెళ్ళిలో విరికొన్మూ... చిరురెన్నూ అలంం పేరంటానికి రారన్మూ! ॥ సన్నాజాజికి ॥ 2 చ॥ అతడు: కలలే నిజాలాయె యీ నాటికి .... అలలే స్వరాలాయె మా సాటకి శ్రీరస్తూ శుభముస్తూ అని మీరు మీరూ దీవించాలి (ప్రేయసీ ప్రియులకు పెళ్ళికుదిరిన సందర్భంలో విరబూసిందీ పాట. ఈ పాటలోని ప్రత్యేకతను చాటిచెప్పటానికి ఈ [క్రింది వాక్యాలు చాలు. పూచే వసంతాలు మా కళ్ళలో పూలే తలంబ్రాలు మా పెళ్ళిలో విరికొమ్మా... చిరురిమ్మా .... పేరంటానికి రారమ్మా |! ఎంత మనోహరమైన వర్ణన ! కన్న

క ల ను జ్‌ రామాయణం చిత్రంలోని పాట. పల్లవి : సీత్రారాముల కల్యాణం - సకలశుభములకు సోపానం నుంగళకరమౌ - ఆ సంయోగం - నూటల కందని వైభోగం ॥ 1చ॥ నడయాడు శిల్పాల నంటి నెచ్చెలులు అందమే తాముగా అలరు ముత్తైదువలు సంపెంగ నూనెతో జానకికి తల అంటి- నలుగుతో నిలువెల్ల నయగారనును నింపి కుసువు కోవులిమేని మిసిమిసెంచారు- పరిసరాలకు మేలి రుచులు సంచారు. 2 చ॥ వన్నె చిన్నెల దోరవయసు పేరంటాళ్ళు జ పసిడి బిందెల తోటి పన్నీరు కొని తెచ్చి సభియను అభ్యంగన స్నానమొనరించి ఆ తడి అద్ది కురులార్చి తనువెల్ల నిమిరి ఇపుడారామయ్య నన్ను తిలకించితె - ఎంత బావుండునని మేలమాడారు. 3౩ చ॥। పాదాలకు ఒక చెలియ పారాణిదిద్దింది వ చెక్కిట ఒక భామ సీరి చుక్కపెట్టింది జాజిపూలొక బాల జడనిండ తురిమింది - రతనాల తిలకాన్ని ఒక రమణీ తీర్చింది 4 చ॥ రానము శ్ర రావమ్మ లావణ్యరాశి ల రానముయ్యనీకొరకె వున్నాడు వేచి నీల మేఘశ్యాముడైన రాముని చెంత - పోతపోసిన బొమ్మ సీత కూర్చ్పొనినంత

అ 10 వాలా వెందీతెర నేనధ్వంలో....

కల్యాణ మండసము కన్ను చెదిరింది -

కన్నవారి కనుల కరువు తీరింది 5 చ॥ ఆణిముత్యాలతో ఆ వధూవరులు

కొసరి కొసరి పోసుకొను తలంబ్రాలు

ఇంపైన కెంపులుగ యింధ్ర నీలాలుగా

జారి పడుటకు ముందె నూరిపోయాయి.

ఆ పరంధాముడే కల్యాణరాముడై

తన బిడ్డ చేయందుకొనుట తిలకించి

భూమాత పులకించి పొంగిపోయింది.

సీతారాముల కళ్యాణ వైభవాన్ని ఆద్యంతం దృశ్యమానం చేసిన అపురూప గీతం ఇది.

శల 2

మళ్లెమాల తతత. 0 [గా ళ్‌ అమ్మోరు చిత్రంలోని పాట, పల్లవి : అమ్మా అమ్మోరు తల్లీ - మా అమ్మల గన్న అమ్మా బంగారు తల్లీ ఆదిశక్తివి నువ్వేనంటా - అపరశక్తిని నువ్వేనంటా దుష్టశక్తులను పతనం చేసే పరాశక్తివి నువ్వేనంటా 1చ॥ నీకళ్ళల్లో సూర్యుడు సెంద్రుడు నిత్యం వెలుగుతు వుంటారంటా ఏదాలన్ని నీ నాలుకపై ఎప్పుడు చిందులు ఏస్తాయంటా నింగి నీకు గొడుగంటా నేల నీకు పీఠమంటా నిను నమ్మిన వాళ్ళ నోముల పంటకు నారూ నీరూ - నీవే నంటా 11 ॥ అమ్మా ॥ 2 చ॥ పడగలు ఎత్తిన పాములనుధ్య పాలకు ఏడ్చే పాపల మన్మూ జిత్తులవూరి నక్కల నుధ్య... దిక్కేతోచని దీనులనున్మూ బతుకు మాకు సుడిగుండం ప్రతిరోజు ఆఖరి గండం ! గాలి వానలో రెపరెపలాడే దీపాలము - నువు కాపాడన్మూ! ॥ అమ్మా ॥ ఇది దుర్గాదేవిని వేడుకుంటూ పల్లెప్రజలు ఆ శక్తి స్వరూపిణి తేజోవిలాసాన్ని ఎంతగొప్పగా వర్షించారో తలుచుకుంటే ప్రతిహృదయం పరవశిస్తుంది. జస స

అల 20. [వయాయాయయిలయవంలాలలాంయా నెందితెర నేవథ్యంలో.... ల వంశోర్దారకుడు చిత్రంలోని గీతం. పల్లవి: గుడి గంటలు (మోగేవేళ గువ్వలు గుసగుసలాడేవేళ అతడు: ఖజురహో శిల్పంలో నిన్ను చూశాను అదరహో అనిపించి పరవశించాను ఆమె: హృదయమే పాన్వుగా ముందుపరచాను నీ ముందు సరచాను ॥గుడి॥ అతడు; నీ అందెల సవ్వడిలో నిగమసారముంది నీ చూపుల రాసిడిలో మదన తాసముంది ఆమె: ఎన్నో జన్మల పుణ్యం ఎదురైనది ఈనేళ అరుదైన అనువైన ఈబంధము - ఏనాడు విడిపోని అనుబంధము అతడు: ఇది దొరకక దారిక్రిన శృంగార స్తాభాగ్యము ॥గుడి॥ ఆమె: ఇది తరుగని మగసిరి-పరువానికి బిరుదు అతడు; నిమ మించిన నుదవతి ఈలోకంలో అరుదు ఆమె: నింగి నేలకు వంగి నిన్ను నన్ను చూస్తుంది అతడు: నీ పులకింత బిగువెంతా వనయ్యారము ఆమె: నీ మదిలోని వలపెంతొ నయగారము ఇద్దరు: ఇది కని విని ఎరుగని కైవల్యము గుడి! ఈ యుగళగీతంలోని భావాలను ఖజురహో శిల్పాలలో పొదిగి చూపించారు కవి. యను

మళ్లెమాల జత 211 నే అందం చిత్రం లోని గీతం. పల్లవి ; అతను: మధునూసం ఎద మీటింది మనసు గిటారై మోగింది రాగం తాళం కలవకముందే తీగ ముక్కలై పోయింది తీపీ చేదుగా మిగిలింది 1చ॥ అతను నా కన్నీటికి నోరున్నా నీ హృదయానికి కళ్ళున్నా నా బాధ నీకు తెలిసేది మున ప్రేమ సఫలమయ్యేది ఆమె ముందు చూపునాకింతున్నా నే తొందరపడి మాటీకున్నా నీ బ్రతుకు మరోలావుండేది యీ బాధనాకు తప్పేది అన్నీ వుండీ ఏవీ లేని అనాథనై పోయాను అతను గమ్యంలేని బాటసారిలా గమనం సాగిస్తున్నాను ఆమె ఎక్కక ముందే ఆశలపల్లకి ముక్కలైనది అతను పకపక నవ్వుచు నామనసే నను ప్రశ్నిస్తున్నది ॥మధు॥ 2చ॥ ఆమె నిన్ను గన్ననా కలలన్నీ నిలువున బూదైపోయాయి అతను కాచిన వెన్నెలలన్ని కానలకే నలసెళ్ళాయి

అల 22 [తవావాాలవాయయలంజాజాలాల- వెందీతెర నేవద్దంలో.... ఆమె అలరించిన ఆ శుభఘడియే ఆవేదనరగిలించింది. అతను కనుపించని చెయ్యేదా కనుపాపను చిదిమేసింది ఆమె కన్నుల పంటగ జంటగసాగె గువ్వలదే అదృష్టం అతను నాకీ జన్మకు సుఖపడు యోగం లేనేలేదిదిసత్యం ఆమె “విధి బలీయం” అన్న యథార్హం ఇప్పుడర్థమైనదీ అతను. చీకటి వెలుగును మింగేస్తే యిక చేసేదేముంది? 1మధు॥ భగ్జ (ప్రేమికుల హృదయావేదన ఈ పాటలోని ప్రతి పదంలో ప్రతి బింబిస్తుంది. అంతేకాదు మల్లెమాల కవితా సౌరభం (ప్రతి అక్షరంలో గుబాళిస్తుంది. కచ

మళ్లెమూల వాలే. 2ప్తు [లా ళ్‌ తలంబ్రాలు చిత్రంలోని యుగళ గీతం. పల్లవి : ఆమె: నిన్ననీవు నాకెంతొ దూరం - దూరం దూరం.. నువ్వె నాకీనాడు ప్రాణం - ప్రాణం ప్రాణం. కంటిలో పాపలా - తేనెలో తీపిలా తోడుగా నాతో ఉండిపో - ॥ నిన్ననీవు ॥ 1చ॥ అతడు: నీలల నింగి ఒంగి - నేల చెవిలో యిలా అంది నీవున్నదాకా - నేనున్నదాక ఉంటుంది (ప్రేమన్నది. ఆమె: ఆ (్రేనునాలో వుంది - నీపాందు నే కోరుకుంది ఈ జన్మక్రైనా ఏ జన్మకైనా సరిలేరు మనకన్నది అతడు: పరువాల పందిట్లో సరదాల సందిట్లో పండాలి వలపన్నది - హాయ్‌ - ఆమె: సడిలేని సద్దుల్లో విడిపోని ముద్దుల్లో మునగాలి మనమన్నది -హాయ్‌..... ॥ నిన్ననీవు ॥ 2 చ॥ అతడు: గోదారికెరటంలోన - గోరంత సొగసున్నది - నీరెండలాంటి - నీ చూపులోన కొండంత సొబగున్నది ఆమె; కార్తీకపున్నమిలోన కాసింత హాయే వుందీ ఏవేళనైనా నీ నీడలోన ఎనలేని హాయున్నది అతడు: కడ సంధ్య వాకిట్లో కాపున్న చీకట్లో కరగాలి వయసన్నది హాయ్‌ ఆమె: చిరునవ్వు చిందుల్లో మురిపాల విందుల్లో సాగాలి మనమన్నది - ॥ నిన్ననీవు ॥ ఈ పాటలో శృంగార రసాన్ని కాచి వడబోసి మనకందించాడు కవి. ఉచ

అలల 2 [వాయావావావావాడా. వెందీతెర నేపథ్దంలో.... ళు ఏకలవ్య చిత్రం లోని గీతం, పల్లవి వ చెన్ను : సైర మొనగాడా! సై సైర మొనగాడా గౌరి : భిల్ల జాతికి వల్లమాలిన సిరివి నీవేరా మగసిరివి నీవేరా ॥ ॥సైర॥ 1చ॥ చెన్ను : కోరమీసం దువ్వినువు తొడగొట్టి నిలుచుంటే కొదమ సింగం తోకముడిచి మోకరిలుతుంది గౌరి ; ఎంతవాడైనా యీ అపరసూరీడు నేనెదురుపడితే నన్ను కాదని అడుగువెయ్‌లేడు ॥సైర॥ 2 చ॥ చెన్ను : ఒళ్ళుమండి కసిగ నువ్వు కళ్ళురుమినావంటే గుండెలదిరి నుండుటెండే బెండునడుతుంది గౌరి : అంతమొనగాడు - యీ గౌరి చిటికేస్తే ఒళ్ళునురచి - సుళ్ళుతిరిగి - వూగిపోతాడు ॥సైర॥ 3చ॥ చెన్ను : వీరుడా నీ నుంచి మనసుకు నేయి దండాలు నీ అండ దండలు కొండదొరలకు వెండిజెండాలు గౌరి ; ఆ నెండి జెండాలు - యీ గౌరి అందాలు కలిపి కూడితె కమ్మనీ కలకండ ఖండాలు ॥సైర॥ ఏకలవ్యుని సంబోధిస్తూ అతని శౌర్య ప్రతాపాలను, గుణగణాలను కొనియాడుతూ మరదలు గారి చెన్నుదొర కలిసి పాడిన పాట. ఇందులోని శబ్దసౌందర్యం దాశరధీ శతకంలోని 'భండన భీముడార్తజన' అనే పద్యాన్ని గుర్తుకు తెస్తుంది. అంతేకాక కల్టాకపటంలేని కోయజాతివారి జీవనశైలి విధానాన్ని చెప్పకనే చెబుతుంది. సస ఫ్లు

త ళమి ఊరికి ఉపకారి చిత్రంలోని పాట, పల్లవి ఎగిరెగిరి పడబోకే సిరిసిరిమువ్వా ఎదురుదెబ్బ తింటానె గడసరి గువ్వా -ను వ్వెదురు దెబ్బ తింటావె గడసరి గువ్వా ॥ 1చ॥ సిరుగాలి తాకిడికె సిందులేస్తది వయసు సీను సిటుకూమంటె సెదిరిపోతది మనసు తలబిరుసుతో ఒక్క తప్పటడుగేశానో తస్పదియ్యా బండి తలకిందులౌతాది ఎగిరెగిరి! 2 చ॥ ఆవంక ఒక కొండ ఈ వంక ఒక కొండ రెండు కొండల నడుమను ఉన్నాడు గజదొంగ ఆదమరసీ నువ్వు ఆ పక్క కెళ్ళావో ఏటి గట్టుకు నిన్ను ఎగరేసుకెళ్తాడు ఎగిరెగిరి! 3౩ చ॥ ఉన్నమాటంటేను ఉలుకెందుకే నీకు ఉండబట్టక యేదో సెబుతుండననుకోకు నా మాట యినకుంటె - పట్టుదల యిడకుంటె అప్పునా తనామనా మిగిలేది. నగుబాటే _ ఎగిరెగిరి! ఇంట్లో పనిచేస్తున్న అమాయకుడైన కు్యర్రవాణ్ణి బస్త్రీనుండి రైల్లో వస్తున్న తన కుమార్తెను ఇంటికి తీసుకురమ్మని రెండెడ్డబంజలో పంపుతాడు కోటీశ్వరుడైన యజమాని. ఆ అమ్మాయి రూపురేఖలు ఎలా ఉంటాయో అతడికి తెలియవు. రైలు దిగిన ఆ అమ్మాయికి ఎదురుగా ఉన్న ఎడ్డబండి తనకోసం వచ్చిందని తెలియదు. తాను ఇంటికి వెళ్ళేందుకు దారిలేక ఠీవిని ప్రదర్శిస్తూ వచ్చి బండె క్కింది. ఎక్కాక కూడా అడుగడుగునా తన దర్పాన్ని 'ప్రదర్శించసాగింది. పాట మొదలైంది. కచ చ న

అన్న 2ర్ర [బా వెండితెర నేపథ్యంలో... కై ఆహుతి చిత్రంలోని గీతం. పల్లవి : సూరీడు తూరుపున దీపమై వెలుగు ఆఅ వెలుగు లోకాని కంతటికీ వెలుగు పుడమి ముత్తైదువ - పులకించి పోగా సిరిబొట్టు పెట్టీ - నే తీర్చినట్టి ముగ్గులే ముంగిలికి ముత్యాలవెలుగు ॥ సూరీడు ॥ 1చ॥ హరివిల్లులో లేని సాగసు - నీ చిరునవ్వులో ఉన్నది సిరినెన్నెలను మించు సిరులు - నీ చిరు బుగ్గలో వున్నవి. నీ ముద్దు మురిపాలు - నాకు వైభోగాలు యీ అమ్ము (ప్రేమకు నువ్వానవాలు ॥ సూరీడు ॥ 2 చ॥ దిగులెందుకో నాకు తెలుసు నీకు దేవుడే అండగా నిలుచు ఇది మనసు విరబూయు నయసు ఇపుడు నిలపాలి చదువుపై నునసు బుద్ధిగా మసలుతూ - శ్రద్దగా చదిని - తేవాలి మునుముందు తెలుగుకే వెలుగు - ॥ సురీడు ॥ కథానాయిక ఒక శుభోదయ వేళ ఇంటిముందు ముగ్గులువేస్తూ ౦డగా పాట మొదలవుతుంది. ఆమె భర్త చేతిలో మోసపోయిన భార్య. ఐదారు సంవత్సరాల బాబుకు తల్లి, ఆ బాబుముఖ వర్చస్సు చూసి మురిసిపోతుంది. తరువాత బాబుని బడికి సిద్దం చేసుకుని వెళుతూ కన్న తల్లిగా తన మనసులోని బాధను మిళితం చేసి హితబోధ చేస్తుంది. క

మళ్లైెనూల అతత 27 [సా ళ్‌

రామబాణం చి(త్రం కోసం (వ్రానీన పాట. పల్లవి : అన్ము (పేనుకు మారు పేరు

అమ్మ మనసు పూల తేరు, ఆ

చేరు నీడా సోకగానే

నూరు జన్మల సేద తీరు ॥ అమ్మ ॥ 1చ॥ నుండు వేసవి - ముంగిట వెలసిన

ముంచు కొండ - నూ అన్ము

పఫవనలూ రేయీ - ఆరక వెలిగే

సరం జ్యోతి = వమా అమ్మ

ఆలనకైనా పాలనవైనా -

ఆది దేవత మా అన్ము ॥ అమ్ము ॥॥ 2 చ॥ జన్మ జన్మలా పున్నెము నలన నీ

కమ్మని కడుపున పుట్టాను

మళ్ళీ జన్మలు ఎన్నున్నా, నా

తల్లివి నీవే అంటాను -

కలలో నైనా, మెలకుననైనా

నీ దీవెనలే కోరుకుంటాను ॥ అమ్మా ॥

కథానాయకుడు తల్లిని లాలిస్తూ 'మండువేసవి ముంగిట వాలిన మంచుకొండ మా అమ్మ" అని హీరో నోట పలికించడం మల్లెమాల కలానికే చెల్లింది.

శల స

ఎ 20 టాటా నెందితెర నేపథ్యంలో... ళు తలంబ్రాలు చిత్రంలోని గీతం. పల్లవి ; ఓ దానవుడైన మానవుడా ! హృదయంలేని కిరాతకుడా ! నువు చేసిన పాపం పండాలంటే ఆయువు చాలదురా - నీ ఆయువు చాలదురా | 1 చ। నూనవత్వమును నిట్టనిలువునా మట్టుబెట్టినావు మనిషికి పశువుకు తేడాలేదని రుజువుచేసినావు చిమ్మ చీకటే వెలుగని తలచి చిందువేసినావు ఎన్ని చేసినా అడిగేదెనరని విర్రవీగినావు - మేడిపండు లాంటి - చీడపురుగు నువ్వు చిత్రమైన నీ మాటల మాయాజాలం - చెల్లదులే కలకాలం - ॥ ఓ దానవుడైన ॥ 2 చ॥ పడగ ఎత్తిన అన్యాయానికి ప్రతినిథి నువ్వేరా ఆగక రగిలే దురంతాలకు ఆజ్యం నువ్వేరా కర్మవీరులను కన్నభారతం నిన్ను భరించదురా కళ్ళు తెరచిన, సభ్యసమాజం ఎ నిన్ను క్షమించదురా మానవతుల కోపం - అభినూనవతుల శాపం - తరిమి తరిమి నిను దగ్ధం చేయుట తథ్యం - తప్పదు నీకిక పతనం ॥ ఓ దొనవుడైన ॥ కల్ల బొల్లి మాటలతో నమ్మించి జీవితాన్ని నాశనం చేసిన దుర్మార్గునిపై తన ఆక్రోశాన్ని వెళ్ళగక్కుతూ నిస్సహాయురాలైన నాయిక పాడిన పాట. సల్లు వ

న ళా

ఆహుతి చిత్రంలోని గీతం. పల్లవి : అందమైన నా వూహల మేడకు

ఆవిడ మణీదీపం -

అందీ అందని నా ఆశలకు

ఆమే ప్రతిరూపం -

ఆతలపేనా ధ్యానం - ఆ

అభినయ దేవత నా ప్రాణం ॥ అందమైన ॥ 1చ॥ మల్లెపూల కన్న - మంచుపొరల కన్న

నా చెలి ముసీ ముసి నవ్వులు అందం

నెమలి హొయల కన్నా- సెలయేటి లయలకన్నా

నా చెలి జిలిబిలి నడకలు అందం

అప్పురూసం ఆ లానణ్యం

అది నా మదిలో చెదరని స్వప్నం ॥

అందమైన ॥ 2 చ॥ 'పైడిబొమ్మ లాంటి తాను ప్రక్కన ఉంటె

పగలే వెన్నెల కురిపిస్తా

నీడ లాగ నాతో ఏడడుగులు సాగితే

ఇలలో స్వర్గం నే సృష్టిస్తా

రసరమ్యుం ఆ రాగ విలాసం

వసివాడదు అది ఆజన్మాంతం ॥ అందమైన ॥

పల్లవిలోనే మల్ళెమాల వారి రచనాశిల్పం మనకళ్ళముందు దృశ్యమానమౌతుంది. ఈ పాటలో పదాల పొందికతోపాటూ శబ్దార్దాలు ఒకదానితో ఒకటి పోటీ పడతాయి.

లు 2

ఎ ఏ0 లావా నెంటితెర నేపథ్వంలో.... ళు వెలుగునీడలు చిత్రంలోని పాట. ఆమె. నుమత అెరుగని కాలమా! మంచి తనమే నేరనూ! కపట మెరుగని కన్నె బతుకును కాటువేయుట న్యాయమా! కాటువేయుట న్యాయమా! 1మమత॥ 1చ ॥ నమిపాపం చేసినానని వేసినావీ కఠిన శిక్ష కాపు కాచే రెప్ప ఉరిమితె కంటి పాపకు ఎవరు రక్ష రాతికైనా గుండె పగిలే ఘాతుకం తలపెట్టి నావే (నముముత॥ 2చ ॥ బ్రహ్మ రాసిన రాత చెరిపి కాలకూట విషాన్ని చిలికి మార్చి రాసినరాత తుదక్తే నులుపు తిరుగునో చెప్పగలనా చెప్పకుంటే మానవత్వం శేషప్రశ్నగ మిగిలిపోదా ॥1మనుత॥ కధానాయికకు ఊహించని విషాదం ఎదురైంది. ఆ బాధతో కాలాన్ని ప్రశ్నిస్తుంది. ఏమని? కాపుకాచే రెప్ప ఉరిమితే కంటి పాపకు ఎవరు రక్ష అని. చక్కని ఉపమానం. వ ట్ల సర

నుల్లెమాల లలత! 31 గా ళు

రామాయణం చిత్రం లోని గీతం, పల్లవి ; ఎంతమంచి వాడినయ్యా రాముయ్యసామి

నీకెవరు సొటి రారయ్యా రాముయ్యసామి 1చ॥ కానలోన పుట్టినోణ్ని

ఓనమాలు రానోణ్ని

నేనడిగిందే తడవుగా

నీ అడుగు లప్పగించినావు ॥ ఎంత ॥ 2 చ॥ సవతి తల్లి కోరగానె

సామ్రాజ్యం వదలిపెట్టి

కష్టాలను వెతుక్కుంటు

కారడవ్పల కొచ్చి నావు .... ఓ హోహో ....

నీటి మీద నడిసెటంత

నేరుపు నీకుండి కూడ

నాటు పడవ నెక్కినాకు

కోటి వరాలిచ్చినావు

ఎంతమంచి నాడినయ్యా

రానుయ్యసామి

నీకెవరు సాటి రారయ్యా

రానముయ్యసామి...రామయ్యసామి

వేలాది మంది బాలబాలికలతో మల్లెమాల స్వయంగా రూపొందించిన రామాయణం చిత్రంలో సీతా రాములు వనవాసానికి వెళ్ళిన సందర్భంలో వారిని నదిని దాటిస్తూ పడవ నడుపుతున్న గుహుడు పాడిన పాట. ఈ పాట ఎంత సందర్భోచితంగా ఉందో అంత పాత్రోచితంగా ఉంది. ఇక్కడ మల్లెమాల

ఎ 2. ాాాాాాలజాజయయలయలయాా నేందితేర నేపథ్యంలో... కలం జాలువార్చిన పాటలోని చరణాన్ని మీ ముందుంచడం అవసరం. సవతి తల్లి కోరగానె సామ్రాజ్యం వదలిపెట్టి కష్టాలను వెతుక్కుంటు కారడవుల కొచ్చి నావు అంటాడు గుహుడు. అంతటితో ఆగలేదు. నీటి మీద నడిసేటంత నేరుపు నీకుండి కూడ నాటు పడవ నెక్కినాకు కోటి వరాలిచ్చినావు ఎంతమంచివాడివయా రామయసామీ అంటాడు. చక్కని ముగింపు కడు చక్కని అలరింపు. క

మళ్లైమూల అతత. వప లు వీకలవ్య చిత్రం లోని గీతం. పల్లవి : ఆట భళా పాట భళా ఛాంగు భళారే వేట గురు మీరాక మూకు భళారే మాయారే నుర్నూరే నులై కజారే మూ మనసంతా యీనాడు భలే హుశారే 1చ॥ ఆమె : మాయలెరుగనోళ్ళము - నూట తప్పనోళ్ళను పరునన్న దరువన్న - పడిచచ్చేవాళ్ళము ఆమె :; నుంచి కోసమూ ప్రాణమిస్తము కాలు దున్వితే కాటు నేస్తము॥ అతని : అతిథిగా నిన్నెంతో ఆదరిస్తము నువ్వడిగితే గుండెలైన గుచ్చియిస్తము ॥ ఆట ॥ 2 చ॥ ఆమె : దేవుడికన్నా మిన్నగు దేవుడు చదువుల గురువని విన్నాము అతను : ఆ దేవత యిచ్చేనరముకన్న మీ దీవెన మేలనుకున్నాము ఆమె1 :; వేరే ఆశలు లేవుదొరా! ఆమె 2 ; _ ఏకలవ్యుడే మాకు దొరా! అతను: నూ దొర బాగే మంచికి బాగు మంచికి బాగే మా బాగు (ద్రోణాచార్యుడు విలువిద్యలో నీ అంతటి వాడు మరొకడు లేకుండా తీర్చిదిద్దుతానని అర్జునుడికి మాటిచ్చాడు. కాని వేటకు వెళ్ళిన అర్జునుడి

ఎ పడ లాలా వెండీతెర నేపథ్యంలో... వేటకుక్కను ఏకలవ్యుడు శబ్దం ఆధారంగా బాణం ప్రయోగించి హత మార్చాడు. అర్జునుడు ఆ(గ్రహోద(గ్రుడై (ద్రోణాచార్యుణ్డి నిలదీసాడు. ఈ బాణం విసిరిన వాడు ఎవడోకాని అతడు నాకంటే గొప్ప విలుకాడని రుజువైంది. అతనికి పరోక్షంగా మీరే విలువిద్యను నేర్పించారని గురువును నిలదిస్తాడు అర్జునుడు. గత్యంతరం లేని ద్రోణుడు ఇచ్చిన మాట నిలబెట్టుకోవడం కోసం అయిష్టంగానే ఏకలవ్యుని గూడానికి వచ్చాడు. ఆ సందర్భంగా ఏకలవ్యుడు తన సహచరులతో కలిసి ఆడుతూ పాడుతూ గురువును స్వాగతించిన సందర్భంలోనిది ఈ పాట. కచ న

కచ స లా ళ్‌ శ్రీక్షష్ణ విజయం చిత్రంలోని యుగళ గీతం. పల్లవి శ్రీకృష్ణుడు : అనరాదే బాల! కాదనరాదే బేలా ! కొమ్ములు తిరిగిన ముగరాయుడు, నిను కోరి కోరి పెళ్ళాడెదనంటే నసుంధర : ఏం! అంటే ఏం? శ్రీకృష్ణుడు ; అంటే ఏమనబోకు! తగు జంట కుదిరినది మనకు... ఇక నీవాడింది ఆట, పాడింది సాట సరిసరిగ తీరు ఉబలాట 1అనరాదే॥ 1చ॥ వసుంధర : మరి, వాడో? శ్రీకృష్ణుడు : వాడి భయము నీకేల? నేనున్నాగా నీమైోల నా మాట విని బొననుము! ఆపైని వేడుక కనుగొనుము ॥అనరాదే॥ 2చ॥ వసుంధర : అహహ... అహహ... అహహ... శ్రీకృష్ణుడు ఏ ఆగుము! ఇది అంగరంగ వైభోగము అనువూనమింక విడనాడునము ఇటు చూడుము 1 మురిపాలు మీర, సరదాలు తీర జిగిగా, బిగిగా, నగుమా పకపక పక! ॥అనరాదే॥ చిత్రంలో మహోదరుడు వసుంధరను ప్రేమించి చెరబడతాడు. ఆమె శ్రీ కృష్ణుడికి మనసిస్తుంది. మహోదరుణ్ణి తిరస్కరించిన వసుంధర తనగదిలోనికి వెళ్ళి తలుపులు వేసికుంటుంది. అప్పుడు శ్రీకృష్ణుడు అక్కడ ప్రత్యక్షమై నర్మగర్భంగా వసుంధరను మురిపిస్తూ పాడేపాటను తనకు అన్నయించుకుని వెలుపల ఉన్న మహోదరుడు మురిసిపోతాడు. * * ఈ

వెందితెర నేపథ్యంలో... న్‌ | ననన లు తాతయ్య (ప్రేమలీలలు చిత్రంలోని పాట. పల్లవి : నా పేరు నాగమల్లి ఇంకా కాలేదు సెళ్ళి గ ఓరగంట నే చూశానంటె వదలవు నువు మళ్ళి ॥ నాగ ॥ చ నెల్లూర్జో పుట్టాను - అల్లూర్లో పెరిగాను బస్తీ మీద మోజుతోటి బొంబాయికి చేరాను ఎంతెంతో వెదికాను ఎందర్నో కలిశాను ఎన్నో నాళ్ళు వేచివేచి నిన్నే వలచాను జౌనన్నా కాదన్నా నేనే గెలిచాను ॥నా పేరు ॥ 2 చ॥ నీలోన చురుకుంటే నామీద నువనసుంటే నన్నే చేరి సోలి సోలి నాలో ఒదిగషో గుండెల్లొ దమ్ముంటే గుప్పెట్లో సొమ్ముంటే గుళ్ళోకైన తీసుకెళ్ళి - పెళ్ళీ చేసుకో రేటైనా పగలైనా నీతో వుంటాను ॥ నా పేరు ॥ ఇది ఒక జానపద నర్తకి తన హావ భావాలను ప్రదర్శిస్తూ పాడిన పాట. జ

మళ్లెమాల నానా! 37 లు దొరలు దొంగలు చిత్రం లోని యుగళ గీతం.

పల్లవి : అతడు: చెప్పాలనుకున్నాను - చెప్పలేకపోతున్నాను కల్లాకపటం తెలియని నన్ను కన్నులతో కన్వించవద్దని ॥చెప్పా॥

ఆమె. : చెప్పకుండ నా నుదిలోదూరి చిందరవందర చెయ్యొద్దని - ఇన్వాలనుకొన్నాను రెం డివ్వాలనుకున్నాను - ఇవ్వలేకపోతున్నాను

1చ॥ అతడు: ఆడుకునే లతల నడుమ పాడుకునే పువ్వులమై పరిసరాలనన్నిటిని, పరిమళింప చేద్దామని ॥చెప్పా॥

2 చ॥ ఆమె : మేలి ముసుగులోని లజ్జ మెట్టు దిగి వచ్చిందని తెలిసికూడ తెలియనట్టే ఒదిగుంటె ఒళ్ళుమండి, రెండిన్వాలనుకున్నాను ఇవ్వలేకపోతున్నాను 1 చెప్పా॥

3౩ చ॥ అతడు: అడగకుండ అందించే ఆలింగనమె మధురము వద్దంటూ అందుకునే వలపు నురీ మధురము అని చెప్పాలనుకున్నాను అన్నీ చెప్పేశాను - అన్నీ ఇచ్చేశాను ॥చెప్పా॥

ప్రేయసీప్రియుల మనోభావాలను చెప్పాలనుకున్నాను, చెప్పలేక పోతున్నాననే పల్లవితో ప్రారంభించి చరణాలలో భావకవితా పరిమళాలను వెదజల్లుతూ చరణాలలో ప్రేయసీ ప్రియులను లతలతోనూ, పూలతోనూ పోలుస్తూ వారి ప్రేమానురాగాలను పరిసరాలు మురిసిపోయేంత అందంగా వర్షించారు కవి. కవ న

అ ఏప్ర [లాలా వెండితెర నేపథ్యంలో... ల్‌ు ఆహుతి చిత్రంలోని గీతం. పల్లని : బుద్దుడు పుట్టిన పుణ్యభూమిలో గాంధి మహాత్ముని జన్మభూమిలో మనిషి పశువుగా మూరాడు మంచిని ఆహుతి చేశాడు ॥ 1చ॥ అదుపు తప్పిన అన్యాయానికి ఆపద్దర్మం - ఆహుతి ! పడగలెత్తిన దురాగతాలకు పచ్చని బతుకులు ఆహుతి |! 2 చ॥ నీతి నియనుం పీకలు కోసి నిజాయితీకి చీకటి పూసి, మనుషులు చేసే కిరాతకాలకు మానవత్వమే ఆహుతి | సంఫఘు విద్రోహుల దురాగతాలకు మానవత్వం ఎలా ఆహుతి అయిపోతున్నదో సుస్పష్టంగా తెలియజేస్తుంది ఈ పాట. కహ న

మళ్లెమూల అతత. ఏ9 [కా య్‌ రామయతండ్రి చిత్రంలోని యుగళ గీతం, పల్లవి : అతడు: గున్నమామిడీ గుబురులోనా కులుకుతున్నా కోయిలన్మూ కమ్మగా ఒకపాట పాడేవా ? కైపుతో సయ్యాటలాడేనా ? ఆమె : మొలకమీసం దువ్వుకుంటూ మురిసిపోయే చిన్నవాడా కమ్మగా నే పాట పొడేను; మరి గుమ్ముగా నువు తాళమేసేవా ? 1చ॥ అతడు: పురివిప్పిన కోరిక నీవై పడగెత్తిన పరువం నేనై సెలయేటికి చిందులు నేర్పేమా ? మంచులో చలినుంటలు రేపేనూ ? ॥ మొలక ॥ 2 చ॥ ఆమె : పాలకడలి సొంగును నేనై పడిలేచే కెరటం నీవై గగనానికి గంధం రాసేమూ ? సృష్టికే అందాలు పూసేనూ ? ॥ గున్నమానవి ॥ ఈ యుగళ గీతపు విశిష్టతకు ఈ క్రింది నాలుగు మాటలు నిత్య దర్పణాలు, సెలయేటికి చిందులు నేర్పడం, మంచులో చలిమంటలు వేయడం, గగనానికి గంధం వ్రాయడం వంటి ప్రయోగాలు ఈ పాటలోని ప్రత్యేకతలు. కన

40 ాాాాాంలఆయాంాలా. నెందితెర నేపథ్యంలో... లు మధ్యతరగతి మహాభారతం చి(త్రంలోని పాట. పల్లవి : అన్ముకు బిడ్డే ఆశాదీసం బిడ్డే అన్ముకు ఆరని శోకం అనంత సృష్టికి మూలధారం ఆడజన్మే అన్నది సత్యం ॥ అమ్మకు ॥ 1చ! ఆడపిల్లలను పుట్టకముందె హతమారుస్తూ పోతూవుంటే తల్లి మిగలదు - చెల్లి మిగలదు చినరకు నూనవజన్మేమిగలదు నియనుం తప్పిన నేటి సమాజం ఎప్పుడు గుర్తిస్తుందీ సత్యం ॥ అమ్మకు ॥ 2 చ॥ ఇంటిదీసమౌొ - చంటి పాపనే వద్దనుకుంటే - మనకొద్దనుకుంటె రూన్సీలక్ష్మీ మనకుండేనా ఇందిరమ్మ అసలుండేనా చదువుల తల్లిది ఏరూపం సిరులను చిందే స్రీరూపం ॥ అమ్మకు ॥ భార్య ఆడపిల్లను కన్నదన్న కోపంతో ఇంటినుండి తరిమేస్తాడు ఒక దుర్మార్గుడు. ఆడపిల్లను కనడం తల్లి తప్పు కాదని పుట్టబోయేది ఆడబిడ్డ అని తెలిసికొని భ్రూణ హత్యలకు పూనుకుంటే రూన్సీలక్ష్మీబాయ్‌ వంటి వీరవనితలు ఇందిరాగాంధీ వంటి ధీరవనితలు మనకు దక్కేవారా? అని ప్రశ్నిస్తూ ఆలోచింప చేస్తుంది పాట. కచ న

మళ్లెమూల అతత! 41 ళ్‌

అంకుళం చిత్రంలోని పాట, పల్లవి : అమ్మపిలుపు నోచనివాడు

నాన్న పేరు తెలియనివాడు

ఎవరో యిద్దరి క్షణిక సుఖానికి

చేదుగుర్హుగా మిగిలినవాడు

పురుటి నెత్తురు ఆరకముందె

మురికి గుంటకు చేరినవాడు ॥1అమ్మ॥ 1చ॥ తోడూ నీడా రెండూ లేక

నీడే తోడుగ నిత్యం సెరిగే

ఆసంభఖ్యాకుల అనాథబాలల

ఆ(క్రందనలకు అతడే చిహ్నం ॥అమ్మ॥ 2 చ॥ అక్కున చేర్చే దిక్కులేదని, ఆ

ఆకలిబాధను మించిన నరకం

లోకంలోన లేనేలేదు

ఇపుడే ఎముకల గూళ్ళుగ

మారిన వీళ్ళా? జాతికి వారసులు

నవభారత రథసారథులు ॥1అమ్మ॥

తల్లిదండ్రులెవరో కూడా తెలియని అనాధబాలల దీనావస్థకు గుండె చెదిరిన కధానాయకుడు ఊహకందని భావాలను ఈ పాటలో చెప్పారు.

సంస ని

అనా డం. [యాయ వెండితెర నేపథ్యంలో... ళు నాయుడుబావ చిత్రంలోని పాట పల్లవి : పాలూ చక్కెర కలిశాయి ఆలూ బుగలై వెలిశాయి అనురాగాన్నీ అనుబంధాన్ని ముచ్చటగా ముడినేశాయి 1చ॥ వయసు స్తాగసు జతకూడాయి ఫలితం నునకో పాపాయి పిలిచిన పలికే ఆనందానికి నున అనుబందము గీటురాయి ॥ పాలూ ॥ 2 చ॥ చిలిపిక్పష్ణుని చిన్నెలు నన్నెలు చాలా నీలో ఉన్నాయి ఎన్నో జన్మల పున్నెము పండి అన్నీ నాకే దక్కాయి - ॥ పాలూ ॥ భార్యా భర్తల కలయికను పాలు చక్కెర కలయికతో పోల్చడం తీయని భావన, కచ చ

మల్లెమాల నవ! 43 [గా లు

రామయతండ్రి చిత్రంలోని విషాద గీతం. పల్లవి : _విధినవ్వింది - పగ బూనింది

విషపు గోళ్ళతొ మీటింది

వీణ మూగ నోయింది .... ॥ విధి ॥ 1చ॥ ఎన్నో ఆశల ప్రతిరూపం, ఆ

ఇంటికి ఒకడే మణిదీపం

అయ్యోపాపం ఆ తలిదండ్రులు

ఆనందంలో వున్నారే....

“ఏడీ బాబని” తల్లి అడిగితే

ఏమని బదులు చెబుతాను

ఎంత ఏడ్చినా లేని గొంతుతో

ఎలా చెబుతావు?..... ॥ విధి ॥ 2 చ॥ ఏడాదైనా నిండని బిడ్డను

యేటీపాలు చేశావే...

చేజేతుల నువు చేసిన ఘోరం

ఊరకసోయేనా?

ఆ తల్లి గుండెలో రగిలేజ్వాలను

కన్నీళ్ళార్సేనా ? నీ కన్నీళ్ళార్చేనా ?

ఒక సంపన్న దంపతులకు చాలాకాలం తర్వాత పుత్రోదయమైంది ఆ బాబును పనివాడు రామయ్య తన కంటిపాపలా చూసుకుంటాడు. ఆ దంపతులు కూడా రామయ్యను ఎంతో ఆప్యాయతగా చూస్తారు. బాబును ఆడించేందుకు ఏటివద్దకు తీసుకు వెళ్తాడు రామయ్య, నదిలోని పుట్టిలో బాబును ఎక్కించి బాబును ఆడిస్తుండగా 'ప్రవాహవేగం ఉధృతమై పుట్టి

బాబుతో పాటు కొట్టుకుపోయింది. ఆ సంఘటనతో గుండెలవిసిన రామయ్య “బాబూ[౯” అని దిక్కులు పిక్కటిల్లేలా అరుస్తాడు. దాంతో అతని గొంతు మూగ పోతుంది. ఈ సందర్భంగా వ్రాసిన పాటలో రామయ్య మానసిక వేదనను కళ్ళకు కట్టినట్టు వ్యక్తంచేశారు మల్లైెమూల.

సం 2

మళ్లెమాల లే ద్ర (నలా లయము కల్వాణ వీణ చి(తంలోని పాట. పల్లవి : నూవూరి చేల మనసు మేలిమి బంగారం చేలే మావూరికంత చెరగని సింగారం అను పల్లవి పల్లే తల్లిగ పెరిగిన నాకు సైరేప్రాణం - పరువే సర్వం ॥ మావూరి ॥ 1చ॥ ఊగే వరి వెన్ను - మూ వూరికి కుడికన్ను నల్లని యీ నున్ను - నగరాలను తలదన్ను కల్లా కపటం తెలియని తూరుపు కవ్విస్తున్నది నన్ను - నవ్విస్తున్నది నన్ను ॥ ॥ మూవూరి ॥ 2 చ॥ కదిలే మేఘాలు - నా కంటికి సరదాలు మెరిసే కిరణాలు - నా మేనికి సరదాలు ఆఅకాళంలో కొంగల బారులు అందరి సరదాలు - నలకందని వరహాలు ॥ మావూరి ॥ ఈ పాటలోని ప్రత్యేకతకు 'మావూరి చేల మనసు మేలిమి బంగారం చేలే మావూరికంత చెరగని సింగారం" అన్న రెండు వాక్యాలూ చాలు. జవ

అజ దద. లావాలా వెందీతెర నేపథ్యంలో... క్త

కోడెనాగు చిత్రంలోని పాట. పల్లవి ; అందాల గడసరినాడు

ఆడగకుండ మనసిచ్చాడు

ఆడపిల్లకంత కన్న అందమేముంది

ఆనందమేనుందీ ॥ అందాల ॥ 1చ॥ అతని ఎదలో గుడుగుడు గుంచం ఆడుకుంటాను.... ఆ

ఆటలోనె వాని చుట్టూ అల్టుకుంటాను

అతని గొంతుతో ఎంకిపాటలు పాడుకుంటాను ... ఆ

పాటలన్నీ మూట గట్టి దాచుకుంటాను ॥ అందాల ॥ 2చ॥ పెళ్ళి పీటల మీద చిలిపిగా నన్ను చూస్తాడూ

ఎందుకంత సిగ్గు అని కనుసైగ చేస్తాడూ

మొలక నవ్వుల తోనే నేను పలకరిస్తాను

తెలుసులే నీ కొంటె తన మని తిప్పికొడతాను ॥ అందాల॥

“అడగకుండానే తనమనసు దోచుకున్న అందాల గడసరివాడు” అంటూ చమత్కారంగా పాట మొదలుపెడుతుంది నాయిక.

యల 2

మళ్లైమాల అాాాాాాాాననావనానతాలాాలకాడాడాజలాణాే గ్లో నాలా ళు

దొరలు దొంగలు చిం లోని పొట. పల్లవి : దొరలెవరో దొంగలెవరో

తెలుసుకుంటాను...

తెలియకపోతే ప్రాణాలొడ్డి

తేల్చుకుంటాను. 1చ॥ మనిషి పులిని చంపాడంటే

శార్యమంటారు.

పులి మనిషిని చంపిందంటే

క్రార్యమంటారు.

ఏమి ధర్మమిది, ఏమిన్యాయమిది

ఎక్కడదీ సిద్దాంతం... ॥ దొరలెనరో ॥ 2చ॥ నిప్పులేనిదే పాొగరాజదు

ఇది తిరుగులేని నిజము

ఎప్పటికైనా నిజం దాగదిది

మరునరాని నిజము ...

ఉప్పుమెక్కితే దాహం తథ్యం

తప్పు చేసితే దండన తథ్యం ॥ దొరలెవరో ॥

ఈ పాటలో పులి మనిషిని చంపిందంటే క్రార్యమంటారు. మనిషి పులిని చంపాడంటే శౌర్యమంటారు. ఏమిధర్మమిది అన్న తన మనోభావాలను కథానాయకుని నోట పలికిస్తాడు కవి.

కష చ న

అ టి. [జాడ వెండితెర నేపథ్యంలో... యు కళ్యాణ వీణ చిత్రంలోని యుగళ గీతం, పల్లవి : ఆమె : వెన్న కన్న మెత్తనిది వెన్నెల కన్న చల్లనిది అనగనగా ఒక మనసుంది అదినన్నే నలచింది రారన్ముని పిలిచింది ॥ వెన్న ॥ 1చ॥ ఆమె : ఎదలో మోగింది కల్యాణవీణ ఏరై పారింది విరజాజివాన అతను: ఆ తడిలోనా నీ ఒడిలోనా ఈనాడు ఏనాడు నేనాడుకోనా ॥ వెన్న ॥ 2 చ॥ అతను ; ముందే వెలిగింది ఆకాశదీపం మువ్వై ఆడింది వైశాఖమాసం ఆమె : ఆ చలిలోనా వీ ఒడిలోనా శ్రీరస్తు శుభమస్తు నేనందుకోనా ॥ ॥ వెన్న ॥ ఈ పాటలో కూడా కవి శబ్దసౌందార్యాన్నీ, ప్రణయ మాధుర్యాన్ని నాయికా నాయకుల ద్వారా మన మనసు లోగిళ్ళ ముందు ఆవిష్కరించారు. యు ల్ల

మళల్లైవూల అజాత లవాలాలల టట్లు ళు

ఓ (ప్రేమకథ చి(తతం లోని పాట. పల్లవి : వానేంది, వాగేంది, వలపు పంటకు

పగటేంది రేయేంది పడుచుజంటకు

అడుగకు ! ఎద తలుపులు తెరచిన వేళా

తిథి వారాలడుగకు 1

తెరవనకు ! కథ కంచికి చేరేదాకా

గది తలుపులు తెరనకు ॥ వానేంది ॥ 1చ॥ తియతీయని సిగ్గులు తెచ్చాను

తడియారని ముద్దులు తెచ్చాను

నులివెచ్చని సింగారాలు

వసివాడని వయ్యారాలు

నీ ముంగిట పరిచేశాను !

నీ చెలిమికి చెయి చాచాను

నువ్‌ జొనన్న కాదన్న నిన్ను నదలను ! ॥ నానేంది ॥ 2 చ॥ అవకొశం రమ్మంటే రాదు...

నీకోసం కాచుక కూచోదు...

సిరివెన్నెల ఆరకముందే

సిగపువ్వులు నలగాలంట

చీకటి తెర తాలగకముందే...

చెరిసగమై పోవాలంట

ఈరోజు తీరాలి మనముచ్చట ! ॥ వానేంది ॥

ప్రియుడ్ని కలుసుకునేందుకు జోరున కురిసే వానలో తడుస్తూ వెళ్ళి తలుపు తట్టింది ప్రియురాలు. అతడు తలుపు తెరిచాడు. ఎదురుగా తడిసి

అ 50. [లాలాజలం వెండితెర నేపథంలో.... ముద్దయిన (ప్రేయసి కనిపించింది. ఇంతవానలో వచ్చావా ప్రియా అన్నాడు ఆశ్చర్యంగా! అందుకు సమాధానంగా ఆ అందాల భామ ఎంత చమత్కారంగా సమాధానమిచ్చిందో: ఆమె జవాబే ఈ పాట.

ఖు

మళ్లేమాల =ాాాానలనాననవాజాణణాల క [రా ళు రామాయణం చి(తంలోని పాట, పల్లవి : శ్రీరామ చరితం రానూయణం సీతమ్మ హృదయం రామాయణం రానూయణం-నిత్యపారాయణం ॥శ్రీరామ॥ కే చ॥ వాడని కుసుముం రానూయణం వీడని అభయం-రామాయణం అఖిల పాపములు హరియించి ఆత శ్రజ్ఞానం వెలయించి తరగని శుభములు విరివిగ నొసగే పెరటికల్పకం రామాయణం ॥శ్రీరాను॥ 2 చ॥ ఆరనిదీసం రామాయణం ఆపాతవముధురం రామాయణం అలసినప్రాణికి హాయిని పంచి మనిషి మనిషిలో మునుతనుపెంచి జీవితనానను తీరము జేర్చే తరణోపాయం-రామాయణం రామాయణం-నిత్యపారాయణ ॥ శ్రీరాముని పట్ట మల్లెమాలకు గల భక్తిభావానికి ఈ పాట శక్తివంతమైన దర్పణం, ఖం స

అణా బ్ర | ావాణాణాాలాలలాలాలాలాలాలాలాలాలా వేందీతెర నేపథ్యంలో... యు అమ్మోరు చిత్రంలోని యుగళ గీతం. పల్లవి: ఆమె: కాలం తెలియని సుఖము మన పొన్సున వాలిన నరము అతడు: తియతీయిని ఈ సౌఖ్యం చిరకాలము మన సొంతం ॥కాలం॥ ఆమె; నునసున మధువులు చిలికి మనుగడ కర్ధం తెలిపి అతడు: నందన వనికి నడిపించిన నిను ఏమని పిలువను నేను ఆమె: ఆలయమంటీ ఇల్లు అక్కున చేర్చెను నన్ను కాలం అతడు: ఆ ఇంటికి నువు దీపం నా కంటికి నువు జీవం ఆమె: మూసిన తలుపులు తీసి ఆశలు దోసిటపోసి మమతలు పంచిన మాన్యుడనీవు అతడు: ఏమని సిలువను నేను ఇలవేల్పుగ నిను కొలిచేను. ॥కాలం॥ ఈ గీతంలో కూడా ఆలూమగలు చెరిసగమన్న భావాన్ని అందంగా ఆవిష్కరించారు మల్లెమాల. ఖలు 2

మల్లెమాల తతత! 53 సా ళ్‌

పుట్టింటి గౌరవం చిత్రంలోని గీతం. పల్లవి : అమ్మలేని పుట్టినిల్లు - ఆకులు లేని పాదరిల్లమ్మూ

ఎండినతీగలు ఎన్నివున్నా - అవి ఇంతనీడ నీకివ్వవమ్మూ ॥అమ్మ॥ 1 చ॥ జన్మనిచ్చిన తల్లిని - ప్రేమ పంచిన ఇంటిని

రెండు కళ్ళుగ తలచినానమ్మా -

ఇపుడొక్కటే మిగిలినది నీకన్నూ

అది వుండి కూడా లేనిదేనమ్మా ॥ అమ్మ ॥ 2 చ॥ మమతలుడిగిన లోకమందు

మనసులేని వారిముందు -

సాశమన్నది ఎండమావన్మూ - నీ

ఆశలకు మసి పూసినారన్నూ

ఇక కాలమే - చేదోడు నీకమ్మా ॥ అమ్మ ॥ 3 చ॥ అనుబంధాలకు చెదపట్టిందని

ఆర్తి చెందబోకమ్మా -

మనువు కోరి నీ మెడను నరించిన

మాంగల్యం - నిజమైన బంధమన్మూ

పుణ్యవతుల - కన్నీటీధారలను

పుడమి భరించగ లేదన్మూ

భర్తచేత తిరస్కరించబడి తల్లి లేని పుట్టింటికి వచ్చింది కథానాయిక. ఆ సందర్భంలో ఆమె మనోవేదనను ఆవిష్కరిస్తూ నేపథ్యంలో సాగిన పాట. అమ్మలేని పుట్టిల్లు ఆకులు లేని పొదరిల్లు అనడం ఎంత చక్కని ఉపమానం. అంతేకాకుండా పాటలోని ప్రతీమాట ఆ నిర్భాగ్యురాలిని ఓదార్భడం మనం గమనించవచ్చు. క

యఘు రామయతం/డ్రి చిత్రంలోని పాట. పల్లని : రాంబాబు; అమ్మ మంచిది - మనసు మంచిది అంతకన్న అమ్మచేయి - మరీ మంచిది అమ్మ! బాబు: అమ్మవంటిది - అమ్మ ఒక్కటే దేవుడైన, దేవతైన, అమ్మ పిన్ముటే 1 అమ్మ॥ 1చ॥ రాంబాబు: వెన్న కన్న మెత్తనిది అమ్మలాలన వెన్నెలలా చల్లనిది అమ్మదీవెన అమ్మ పిలుపు తీయన - అమ్మ తలపు తీయన అమ్మ ఏమి చేసినా తీయ తీయనా ॥అన్ము॥ 2చ॥ బాబు; అమ్మఒడి సడికన్నా పదిలమైనది అమ్మనుడి బడికన్నా విలువైనది శాంతిదూత నెహ్రూజి జాతినేత గాంధీజీ అంతగొప్పు వాళ్సైన అమ్మ కన్న బిడ్డలే అమ్ము! 3చ॥ రాంబాబు: అమ్మవుంటే లేనిదేమి లేనేలేదు బాబు ; అమ్మలేక ఏమున్నా వున్నది కాదు రాంబాబు; అమ్మంటే భోగము బాబు ; అమ్మే ఒక యోగము రాంబాబు; అమ్మంటే - అమ్మంటే బాబు: అమ్మంటే నిత్యము రాంబాబ్యు; అమ్మంటే, అమ్మంటే బాబు: అమ్మంటే సత్యము-అమ్మే సర్వస్వము ॥ అమ్మ! అమ్మ బొన్నత్యాన్ని అలతి, అలతి పదాలలో ఆవిష్కరించిన గీతమిది యలు జ్య

మళ్లెమాల అతత! కక గా ళు కోడెనాగు చిత్రంలోని చంద్రగిరి వర్ణన

పల్లని : ఇదే చంద్రగిరి

శౌర్యానికి గీచిన గిరి - ఇదే చంద్రగిరి అనుపల్లవి : తెలుగు జాతి చరితలోన చెరిగిపోని కీర్తి సిరి

తెలుగు నెత్తురుడికించిన వైరులకిది నృుత్యువుదరి ॥ఇదే॥ 1చ॥ తిరునుల శ్రీవేంకటేశు

చిరదరిశన వాంఛతో

ఇన్ముడి నరసింహుడు

నిర్మించిన దుర్గము

ఆంధ్రశిల్సి పని తనాని

కద్భుత తార్కాణముగా

వెలసినదిట స్వర్గము

వెయ్యేళ్ళకు పూర్వము 1ఇదే॥ 2 చ॥ ఇక్కడే తిన్మురుసు

చదివి ఎదిగినాడు

రాజనీతి రాటుదేళి

రాయల గురునైనాడు

ఈ మహలే కవిగాయక

పండిత జనవముండలమొకనాడు

ఈశిథిలాలే గతవైభవ

చిహ్నములై మిగిలినవీనాడు

గతవైభవ చిహ్నములై

మిగిలిన వీనాడు - ఈనాడు 1ఇదే॥

ఈ పాటలో చారిత్రాత్మకమైన చంద్రగిరి కోటను, దాని నేపథ్యాన్ని నవరసభరితంగా వర్లించారు కవి. యం 2

అశ కర్ర. [ాాాాయయయయయయయయలాంలాంయయం నెందితెర నేసథ్యంలో.... ఘు తలంబ్రాలు చిత్రంలోని గీతం. పల్లవి : ఓరాతిరీ ! నువ్వెళ్ళిపో... ఓ వేకువా నువ్వొచ్చిపో | నే నుదయకిరణములు చూడాలి నా విదను సరిగనులు సలకాలి ॥ ఓరాతిరీ ॥ 1చ॥ ఊరు కను తెరవక ముందే కోరికలు నిద్దురలేచే ! గుడిగంట మోగకముందే గుండె సిరిమువ్వై మోగే యీ క్షణము, మరు క్షణము తానే వస్తాడు కాబోయే శ్రీమతికి కానుకలిస్తాడు ॥ ఓరాతిరీ ॥ 2 చ॥ పెళ్ళికని తెచ్చిన కోకా ఎప్పుడెపుడంటూ వుంది (ప్రేమికుల కలిసే తాళి ఎందుకిక జాగంటుంది గడిటయైనా నేనింకా పడలేనీ పోరు అనుకొంది ఐతేనే అల్లరి చల్లారు ॥ ఓరాతిరీ ॥ చను డ్రేమించిన (ప్రియుడు దూరంగా ఉన్న సందర్భంలో ఎప్పుడెప్పుడు పెళ్ళి జరుగుతుందా అని మనసు పడే ఆరాటానికి ప్రతిబింబం ఈ పాట. దాన్ని కవి పెళ్ళి చీరకు, తాళిబొట్టుకు అన్వయించి చెప్పటం ఈ పాట లోని చమత్కారం. కచ

మల్లెమాల లాను! క7 కా ళు అమ్మోరు చి(తంలోని జాతర పాట. పల్లవి : ఆమె : మూయ మర్మమెరుగనోళ్ళం ముట్టి పిసికి బతికెటోళ్ళం ఊరి దేవతైన నిన్నె ఊపిరిగా కొలిచెటోళ్ళం 1చ॥ అచను: గారలన్నో తెచ్చినాము బుజ్జి ముంత కల్టుకుండ వెంట సపెట్టుకొచ్చినాము దండాలు దండాలు అమ్మోరు తల్లి ముక్కోటి దండాలు - మాయమ్మతల్లో పోట్టేళ్ళు తెచ్చాము - అమ్మోరు తల్లో పొంగళ్ళు పెట్టాము - అమ్మోరు తల్లో ఆరగించి నుమ్మేలు - అమ్మోరు తల్లో॥ దండాలు ॥ 2 చ॥ ఆమె : ఆదిశక్తిని నేనే - అన్నపూర్లను నేనె సకలలోకాలేలె - సర్వమంగళ నేనె బెజవాడ దుర్గమ్మ = తెలంగాణ ఎల్లమ్ము నిడదోలు సత్తెమ్మ నేనే... నెల్లూరు కల్లూరు ఆలేరు సీలేరు అన్నూళ్ళ దేవతను నేనే మీ బాధలూ తీర్చి - మీ కోర్కె లీడేర్చి అలరించి పాలించే అమ్మోరు శేనే. ॥ దండాలు ॥ పల్లెటూళ్ళలో జరిగే జాతర దృశ్యాలను అమ్మవారికి సమర్పించే నైవేద్యాలను తమ అనుభవంతో రంగరించి చెప్పారు కవి. అమ్మవారు ఒక భక్తురాలి రూవంలో వచ్చి భక్త జనులందరితో వమవేకమ్రై తన పుట్టుపూర్యోత్తరాలను ఈ పాటలో వివరిస్తుంది. వ్యయ 2

ఎ 58 గాయాల నెందితెర నేపథ్యంలో... లు అందం చిత్రంలోని యుగళ గీతం. పల్లవి ; అతడు: నింగికి రంగుల హరివిల్లందం న్‌ నేలకు తొలకరి చిరుజల్లందం నీరెండకు నిగనిగలద్దే నీ అందం... ఆప్పుడే విరిసిన అరవిందం, (ఢేమ దాని నుకరందం ఆ మకరందం నిండిన హృదయం సత్యం శివం సుందరం అతడు: కముమూసిన నా.ఆశలను కదిలించిన శ్వాసవు నీవు (శ్రమ జీనన పరనూర్జాన్ని ఎరిగించిన దేవత నీవు ఆకాశం నుండి నీవు - నాకోసం దిగి వచ్చావు ఏనాడు పొందని ప్రేమను ఎదనిండా నింపేశావు ఇంతనురాగం సంచిననీకు నేనిపుడేమిన్వగలను? తనుపున ప్రాణం వుండేదాక నిన్నెలా మరవగలను 1నింగి॥ ఆమె; ఒక్కసారి నీ చెయ్యితగిలితే వెదురు వేణువవుతుంది ఓరకంట నువు చూప్పు విసిరితే మోడు పల్లవిస్తుంది నీ పాదముద్రల్లోనే నా దారి కనిపిస్తుంది నా గుండె చప్పుళ్ళల్లో నీమాటే నినిపిస్తుంది అడుగడుగున నిన్నారాధిస్తూ - వడివడిగా నేనడుగేస్తాను అనుకున్నది సాధిస్తాను మూ - అమ్మకలలను పండిస్తాను ॥నింగి॥ ఈ గీతంలో తన సహజసిద్దమైన భావనలకు (ప్రాణం పోశారు కవి. వాల యం

మల్లేమాల తతత! 59 | ళ్‌

రామాయణం చిత్రంలోని పాట. పల్లవి ; అండబాయని జంటగా

అడవి కన్నుల పంటగా

సాగిపోయే గువ్వలారా - నా జంట బాసిన కంటిపాపను

ఎక్కడైనా చూశారా? - మీరెక్కడైనా చూశారా ? 1చ॥ ఆమె పేరు సీతమ్మ - అందంలో వెన్నెలబొమ్మ

అమ్ము లాగ ననులాలించి - అర్జాంగెగ అనురాగం పంచి

కలలోన నానీడ సోకితె - కరిగిపోయే కర్పూర శిల్పమును

జార విడుచుకున్నాను = జాడ తెలియకున్నాను ॥ అండ ॥ 2చ॥ నా వూహలకే తానూపిరి మై

నాలో సగమై - నేనే తానై

కలనైనా నా నీడ సోకితే - కరిగి పోవు కల్యాణరామునకు

లేనిదానినైనాను - చావలేక బతికున్నాను

కన్ను మూసిన ఆశతో

ఆశ వీడని శ్వాసతో

చీకటే ఆలంబనముగా - నీ

సీళ యింకను బతికి వుందని

సాగిపోయే మేఘమా - చెప్ప్తుమూ నా స్వామితో

సీతాపహరణం తరువాత రాముడు తన సీత ఏమైనదో అన్న భాధను ఆకాశంలో విహరిస్తున్న గువ్వల జంటతో మొరపెట్టుకుంటాడు. అక్కడ అశోక వనంలో రావణుని చరలో ఉన్న సీత తన మనోవేదనను ప్రాణనాధుడైన రాముడికి తెలియజేయమని కన్నీటితో మేఘాలకు విన్నవించుకుంటుంది. ఆ ఆదర్శ దంపతుల విరహ వేదనను అద్దంలో చూపించారు కవి.

కచ న

60 లలంవావాాయా నెందీతెర నేపథ్యంలో.... చేత వెలుగునీడలు చి(ఆతంలోని యుగళ గీతం. పల్లవి : అతను : ఎగురుతున్న ఎండివుబ్బుకి - ఏటివాలు కొండగాలికి వావివరస కలిసింది - వాన జల్టు కురిసింది ఒళ్ళు మరిచి పుడమితల్లి - పెళ్ళి పీటలేసిందీ అమె ; ఎగురుతున్న ఎండిమబ్బుకి కొండగాలికి పెళ్ళికుదిరింది 1చ॥ అతను : గోదావరి గలగలలే వేదమండ్రాలు గుడిగంటల నాదాలె మంగళవాద్యాలు ॥ గోదారి ॥ అతను ; పూవులక్షింతలు ఆమె : లతలు తోరణాలు అతను : పచ్చికబీళ్ళు - పిచ్చుక గూళ్ళు యింకెన్నెన్నో సింగారాలు... యిద్దరు : కలసిన మనసుల కల్యాణానికి సాక్షులు దశ దిశలు మన కవే పురోహితులు ॥ఎగురు॥ 2చ॥ అమె : శ్రీవారి సన్నిధిలో ఎన్నో స్వర్గాలు అతను : దేవేరి కన్నులలో ఎన్నో వెన్నెలలు ఆను : ఊహలు తారకలు... అతను :; ఊసులు మంత్రాలు ... కుచ్చుల జడలు విచ్చిన విరులు నామది నాటిన మదనాస్తాలు యిద్దరు : యిద్దరి ఒద్దిక చూసే గాలులు వీచే చల్లని వీవెనలు అవి మన పాలిటి దీవెనలు ॥1ఎగురు॥ ఈ పాట ఆది నుండి అంతం వరకు ఆపాత మధురం. ప్రతి పాదాన్నీ సరళ సుందరమైన భాషలో ్రకృతిపరంగా మనముందుంచారు మల్లెమాల. ఖం వ

మల్లెమాల అాాాననననననానానాలలమలలలే గ్రక్లే. (జు ళు

అంకుళం చిత్రంలోని పాట. పల్లవి : అతను : ఇది చెరగని ప్రేమకు శ్రీకారం -

ఇది మనుతల మేడకు (ప్రాకారం -

సండిన కలలకు శ్రీరస్తు -

పసుపు కుంకునుకు శుభమస్తు -

కని విని ఎరుగని అనురాగానికి

కల కాలం - వైభోగమస్తు ॥ ॥ ఇది ॥ 1చ॥ అతను : కల్యాణగంధాలు - కౌగిలికి తెలుసు

రసరమ్యు బంధాలు - రాతిరికి తెలుసు

ఆమె ; పారాణీ మిసమిసలు - పదనులకు తెలుసు

పడకింటి గుసగుసలు - పానుప్పుకు తెలుసు అతను : చిగురుటాకుల - చిలిపి చేతలు పసిడిబుగ్గల - పలకరింపులు పడుచు జంటకే - తెలుసు ॥ ॥ఇది ॥ 2చ॥ ఆమె : ముగ్గల్లె తొలిపొద్దు - ముంగిళ్ళ కందం శ్రీనారి చిరునవ్వ - శ్రీమతికి అందం అతను : మింటికి - పున్నమి జాబిల్లి అందం ఇంటికి - తొలిచూలు ఇల్లాలు అందం ఆమె : జన్మజన్మలా - పుణ్యఫలముగా జాలువారు - పసిపాప నవ్వులే ఆలునముగలకు - అందం ॥ ఇది ॥

ఈ పాటలోని ('ప్రతిపాదం వర్షణాతీతం. మల్లెమాల వారి రచనా వైశిష్ట్యానికి ఈ (క్రింది నాలుగు మాటలు చాలు. కల్యాణగంధాలు - కౌగిలికి తెలుసు రసరమ్య బంధాలు - రాతిరికి తెలుసు పారాణి మిసమిసలు - పదములకు తెలుసుపడకింటి గుసగుసలు - పానుపుకు తెలుసు. ఊహకందని భావాల మేళవింపు. తస స

ఎ 62. గాలా నెందిడెర నేపథ్యంలో... ళు

వెలుగునీడలు చిత్రంలోని గీతం, పల్లవి : ఊగవే ఊగవే వుయ్యాల

ఊరువాడా మెచ్చ జంసాల -

వెలుగునీడల నడును వెలిగిపోతున్న

చిలిపి నవ్వుల రాధ అలసిపోయేలా 1చ॥ వింతలోనే మరల ఏమిటీ వింత

ఈడొచ్చి కూర్చుంది మన చెంత

ఈడొస్తై సరికాదు ఉయ్యాల

నుంచి జోడు కుదరాలమ్మ జంపాల

మందార మొగ్గంటి అందాల రాశినె

నీకేమి తక్కువే వుయ్యాల

మొగలిరేకు లాంటి

మగసిరి గలవాడు

నిన్ను పెళ్ళాడుతాడు జంపాల

అక్క పెళ్ళికి ముందు వుయ్యాల

ఆపప్పు ఉడకదే జంపాల!

కోనేటి గట్టున చెట్టుకొమ్మకు కట్టిన ఉయ్యాల మీద సరదాగా ఊగుతున్న కథానాయికను అదే వయసులోని కన్నెపిల్లలు ఉయ్యాల పరంగా ఆమెను ఆటపట్టిస్తూ పాడిన పాట. చివర్ణో ఆ అమ్మాయి కూడా వాళ్ళతో గొంతు కలుపుతుంది. ఒక రాక్రుమార్తెతో చెలికత్తెలు సరసాలాడే దృశ్యాన్ని జ్ఞప్తికి తెస్తుందీ పాట.

కన న

మళ్లెనూల జావ గ్ర [కా ళల అంకుళం చిత్రంలోని పాట, సాకి ; అయ్యలూ జాగరత |! అమ్మలూ జాగరత |! కళ్ళుండి కొందరు లోకాన్ని చూడరు కాళ్ళుండి కొందరు కదలనే కదలరూ పల్లవి ; అందుకే కొడతున్న డప్పు ఇప్పుడైన తెలుసుకోండి తప్పు 1చ॥ కోడి పిల్లను గద్ద ఎగరేసుకెలినట్టు పేరున్న పెద్దోడు దోసుకుంటున్నాడు చీమ లెట్టిన పుట్ట పాము సొరబడ్డట్టు కోట కట్టేదొకడు కొలువు తీరేదొకడు ఈ కుళ్ళు తెలుసుకొని మీకళ్ళు తెరనమని ఎలుగెత్తి చెప్పాడో యెప్పుడో ఎలమంద ! ॥ అందుకే ॥ 2 చ॥ తెల్లోళ్ళు ఆనాడు తేరగా దేశాన్ని కొల్లగొట్టారనీ ఎల్లగొట్టేశారు మనవోళ్ళు గద్దెక్కి మనకడుపు కొడతంటే గుద్లప్పగించేసి గుటకలేస్తున్నాము ఈపీడ వదిలించి లోపాలు తొలగించి న్యాయాన్ని నిలబట్సే నాయకుడు కావాలి ॥ అందుకే ॥ జానపద శైలిలో సాగిన ఈపాటలోని (ప్రతి మాట పచ్చినిజాలకు (ప్రతిరూపం. కచ

అగ్రకుల వెండితెర నేపథ్యంలో... ళు సల్గాటి సింహం చిత్రంలోని బుర్రకథ కథకుడు ? అనరా అనరా అనరా అనరా ! తెలుగుకు జై అనరా నంతలు: అనరా అనరా అనరా అనరా ! తెలుగుకు జై అనరా కథకుడు ; వినరా వినరా వినరా విను పలనాటి వీరగాథా కన్నపుడమికే నన్నెదెచ్చిన ఎన్నదగిన గాథ ॥ తెలుగునాట పేరెన్నికగన్న పురాతనక్షేత్రములు విలువతరుగనివి - వెలుగు చెదరనివి - వేనవేలుగలవు. అన్నిటిలో తలమానికమైనది అలనాటి పలనాడు చిల్లర రాళ్ళకు శౌర్యం షాదిగిన సీమర సలనాడు, నంతలు; భళా... భళి... వినరా వినరా.... ఎన్నదగిన గౌధ.... నంత 1: చిన్న సందేహం ! పలనాటికి అంతటి పేరు ప్రఖ్యాతులు ఎవరినల్ల నచ్చాయి? అని... కథకుడు : అందుకు ఎందరో కారకులు... నంత 2; కొస్త... వినరంగా చెబుతారా... కథకుడు: అలాగే... వినరా వినరా వినరా విను సలనాటి వీరగాథ కన్న పుడమికే వన్నె తెచ్చిన ఎన్నదగిన గాథ ॥వినరా ॥ నిప్పుకు నీటికి కులం లేదని మన్నుకు మిన్నుకు మతం తేదని మనిషి మనిషికీ తేడా లేదని మానవులంతా ఒక్కటేనని చాపకూటితో - వ్రాట్రి చెప్పిన సాధుకీలుడూ - బ్రహ్మనాయుడు

మల్లెమాల తతత. గర్‌ గా వంతలు; బాయి భళానోయ్‌ తమ్ముడా సై బాయి భళానోయ్‌ దాదానా.... కథకుడు : పట్టుదలకు తను మారుపేరుగా పగతుర పాలిటి నిప్పుటేరుగా పరాశక్తియై పరాశక్రమించి ధరానుండలం దద్ధరిల్లునటు బవరాంగణమున ప్రళయ తాండనం కానించిన - ఆ నాయకురాలు.... ॥ వినరా ॥ వనంతలు; ఆ తరువాత..... ? కథకుడు; అగ్ని సాక్షిగ పెళ్ళి - అయినాక కూడా కన్నె ఇల్లాలుగా - ఎన్నెన్షినాళ్ళో... పతిదేవు కోసమై - పడిగాపు కాచి పడక గదిలో భర్త - అడుగు మోపగనే ... వంతలు: అం. అడుగుమోసగనె ? కథకుడు : పరువాలు శృతి తప్పి - పరవళ్ళు దొక్క తొలివలపు కోరికల - తొలగంగ దోసి రతిరాజు సుందరుని - రణరంగమునకు సొగనంపిన సాధ్వి = మగువననూంచాలి. వంతలు: భళా.. భళి!... తందాన రాజు నందనానా ఆ తరువాత ? కథకుడు : చిమ్మ చీకటి నిరిసి వేకువైనట్లు బ్రహ్మనాయుని కలల - సంటగా పుట్టి ఉత్సాహ వర్ధనమె - ఉగ్గుగా పెరిగి మొలక మీసముల మరు - యెలప్రాయనుందె....

ఎ! 66 గా వెండితెర నేవథ్వంలో... సతిహారతులనంది - సనురానికురిక్షి సీరవిక్రమ కళానిస్పూర్తి మరయ అపరాభినున్యుడై = అరుల తెగటార్చి తెలుగు నేలకు రక్త - తిలకమ్ము దిద్ది అమురుడై చిరక్తీర్తి - నందుకొన్నట్టి భవ్య గుణభాస్కరుడు - బాలచందురుడు | కథకుడు : ఇంకా ఎందరో... నీరులు శూరులు పుట్టి పెరిగినా... పుణ్యభూమిరా | అందుచేత సలనాటి ప్రాభనం ఆచంద్రార్కం చెరిగి పోదురా.... (వెంటనే మొదటి వంతగాడు చేతిలోని వాయిద్యాన్ని కథకుని పాదాల ముందుంచి ఆలోచనలో పడ్డాడు). కథకుడు ; అదేమిటి? వంత 1; మరేంలేదు. ఇదంతా విన్నాక నేను ఆకాలంలో పుట్టుంటే ఎంత బావుణ్టు అనిపించింది. కథకుడు ; ఏడ్చావ్‌. ఆ కాలంలో నువ్వు పుట్టుంటే ఈ కథ ఇంత రక్తి కట్టుండేది కాదు. నంత 1: పోనీ అలాంటి మహనీయులు ఈ కాలంలో పుడితే ?.... కథకుడు : (నవ్వుతూ) మంచి ప్రశ్నే వేశావ్‌! అలాంటి వ్యక్తులు ఈ కాలంలో పడితే ఎలాగుంటుంది? అన్న ఊహకు ఊసిరి పోసి రూపొందించిన చిత్రమే... ఇప్పుడు మనం చూడబోతున్న “పల్నాటి సింహం”.

మళ్లైెమాల జత! 67 [గా కథకుడు : వినరా, వినరా, వినరా విను ! పలనాటి వీరగాథ కన్నపుడమికే వన్నెతెచ్చిన ఎన్నదగిన గాథ అలనాటి వీరులను దలపించువారు పలనాటి గడ్డపై ఈనాడు కలరు. అలనాటి బాలుళ్లే దలసపించునారు ఇలలోన అరుదుగా ఈనాడు కలరు. కలరన్న ఆర్యోక్తి కల్లగాదెపుడు అదిగదిగొ! అటు చూడుడాతడే సాక్షి! గతవైభవమ్ములను జ్ఞప్తి చేసేటి శిథిల సంపదనెల్ల సేకరించుటకు పంతమే తోడుగా పయనమైైనాడు పలనాటి సీముకె పరువు పెంచాడు అతని దీక్షను మెచ్చి అయిననారంత ఆత్మీయ దీవెనలందించినారు - అతని దీక్షకు నొచ్చి అరి వర్షనుంత ఆత్మలో క్షోభించి అట్టుడికినారు. కష్టసాధ్యమ్మయిన - కర్తవ్యపాలనలో వెలి అవునా - బలి అవునొ వేచిచూడ్దాము చూడగా పనిలేదు - చురకత్తి అతడు |! తేరి చూడగరాని - సూరీడు అతడు 1 ఎంత శౌర్యపు పెంపు - ఏమిటా తెంపు కాలమే శత్రువై - కొాటేయ చూసినా ఎన్ని ఆటంకాలు - ఎదురొడ్డి నిలిచినా ప్రాణాలు పణమొడ్డి - పట్టుదలలో నెగ్గి

అ ప్రస. [కాాకాారానాలలయలలలలలలా. వెంటితెర నేవథ్వంలో....

సంపూర్ణ విజయమ్ము - సాధించినాడు

“స్తాహ్హాన్సే లక్ష్మి” అని = సంతసించాడు |!

అలనాటి బాలుణ్లీ దలపించువారు

ఇలలోనా అరుదుగా - ఈనాడు కలరు |!

రాళ్ళలోకూడా శౌర్యాగ్ని రగుల్కొలిపిన పల్నాటి వీరుల పరాక్రమాలను బు(ర్రకథ ద్వారా వ్యక్తపరచడం సందర్భోచితంగా పొగడడమే కాక సాహిత్యపు విలువలకు కూడా నీరాజనం పడుతుంది. జలు ల

మళల్లెమాల లలనా. గ్ర [బా ళు రామబాణం చి(తం కోసం వ్రాసిన పాట. పల్లవి: పచ్చిమిరపకాయ బజ్జీలూ _ బల్‌ పసందైన బుల్లి బజ్జీలు ... కారంలో, ఆకారంలో నా బజ్జీలకు లేనే లేవు సమవుజ్జీలు 1 పచ్చి ॥ 1 చ॥ మతి మరపును పోగొడ్డాయీ అతి తెలివిని - పుట్టిస్తాయి అజీర్తి రోగం - అన్నవాళ్ళకి ఆకలి ఘాటునీ - చూపిస్తాయి ॥ పచ్చి ॥ 2 చ॥ ఈతకల్లు ఈరయ్యైనా ఇప్పసారా అప్పన్నైనా బ్రాందీ విష్కీ దొరలైనా నా బజ్జీలంటే పడిఛస్తారు. ॥ పచ్చి ॥ ఈ చిత్రంలో రెండవ కథానాయికతో పచ్చిమిరపకాయ బజ్జీలు అమ్మిస్తూ వాటి రుచిని చమత్కార భరితంగా చెప్పించి మననోరూరిస్తారు కవి. ఎవరికి చేదు పచ్చిమిర్చి బజ్జీ! న 7

అ 270. [వవయవయయలవవలాలా నెందితెర నేసద్దంలో.... యు అమ్మోరు చిత్రంలోని పొట. పల్లవి; అది గదిగా కదిలారు ఆది దేవతలు నట్టింట పండుగకు వారె ముత్తైదువులు 1చ : అఖిల ప్రాణుల కెపుడు అన్నమిడునట్టి అన్నపూర్ణలు నికు అతిధులైనారు ఎన్నిజన్మల ఫలమొ చిన్నారితల్లి ఇంకెవరికీ శుభము రాబోదు మళ్ళీ ఆదిశక్తి ముత్తయిదువు రూపంలో వచ్చి భక్తురాలి వ్రత సమాప్పిక్షి తోట్పడడాన్ని ఈ చిరు గీతం స్పష్టంగా మన కళ్ళముందు ఉంచుతుంది. ణయ లం వం

మల్లెమాల అతత 721 సా క దొరలు దొంగలు చితంలోని జావళి. పల్లవి : మందార నుకరందము ఎలతేటికే సాంతము పగడాల నా అధరము - పసగల ప్రతివాడికీ సాంతము 1చ॥ ముసిరిన విరహం తొలగాలంటే ముచ్చట వాతో నెరపండీ ముదిమికి సరువం రావాలంటే ముద్దులు నావే కొసరండి చెలిమికోరితిని - చెంత చేరితిని చలమికేల రవితేజా ॥1మందార॥ 2 చ॥ ముసిముసి నగవులు విసిరానంటే మునులే ముందుకు ఉరకాలి కసిగొని ఒకచూపు చూశానంటే ఫఘనుటే దాసులు కావాలి మదన సముడనని - హృదయమొసగితిని వదలనింక నిను రాజా ॥ ॥ నుందార ॥ ౩3చ॥ వదలనురా = అదునిదిరా అదునిదిరా - వదలనురా వదలనురా - నిను వదలనురా దుర్మార్లుడైన మహారాజు పస్టిపూర్తి మహోత్సవంలో అతనిని హత్య చేయడానికి వచ్చిన నర్తకి నర్మగర్భంగా పాడే పాట. క

అ 72 [ాలవజలాలలజజజలాజలాలా వెందితెర నేవద్యంలో.... ళు రామాయణం చిత్రంలోని పాట. పల్లవి :; అదిగదిగొ మొదలైంది వారధి

రామవూాయణాని కది సారథి

శ్రీరామనామం పునాదిగా

సీను శై కడగళ్ళు రాళ్ళుగా

లోకకల్యాణమై ధూపాందుచున్నట్టి

వారథే నున పాలిపెన్నిధి ॥ అదిగదిగో ॥

1చ॥ అధినేత సుగ్రీవునాజ్ఞ పాటించి

హనుమ అంగదులాది వేలాది వానరులు

పగలేంది, రేయేంది - పనినమునకు ముఖ్యమని

పాటు పడుచుండగా....

అదిగదిగొ సగమ్రైంది వారధి - రానమూయణని కది సారథి.

2 చ! ఇంతలో ఒక ఉడత - అటుయిటు పార్గాడి రాళ్ళమధ్యను యిసుక రాల్చుటను గమనించి చెంతగల గిరులు విరిబంతులై పైకెగసి కపులు నివ్వెరబోవ కడలి పై వాలాయి అదిగదిగో పూర్తయింది వారధి - రామాయణానికది సారథి సేతు నిర్మాణం ఎలా మొదలైందో వివరిస్తూనే ఎలా పూర్తయిందో కూడా ఈ చిన్ని పాటలో చక్కగా వివరించారు కవి. కచ

మళ్లెమాల జలే గ్లోప్పు జాలా యు కళ్యాణ వీణ చిత్రంలోని పాట. పల్లవి : అతను : పలైెసీను పెంచుకున్న పావురాయి నీ ప్రతిఅణువు అందానికి గీటురాయి ఏరువాక లక్ష్మిలా వెండినుబ్బు తునకలా ఎదురుగా నువ్వుంటే ఎంతహాయి.. ॥ పల్లెసీమ ॥ ఆమె. : సందెపొద్దు అందమంత చక్కనోడు, నా చెక్కిలి తన చూపులతా నొక్కినాడు పెరగాలి తరగలా - పచ్చిపాల నురగలా పట్టుకొంటె దొరకడే సడుచువాడు ॥ పల్లెసీమ ॥ 1చ॥ ఆమె : ఉన్నదంత మూటగట్టి ఉంచినాను నీకోసము ఒక్కసారి విప్పిచూస్తై నదలలేవు సొవాసము అతను : అందుకె నచ్చాను నిన్నే మెచ్చాను నీవన్నది నిజమైతే నీతోనే ఉంటాను. ॥ పల్లెసీము ॥ 2చ॥ ఆమె : తీపి తీపి కోరికలను రేపినాడు నా గుండెలో ఆమాటలోని కమ్ముదనము మరువలేను యీ జన్మలో అతను ; అంతా విన్నాను చెంతే వున్నాను నీ వన్నది నిజమైతే నాదంతా నీదేను ॥ సందె పొద్దు ॥ ఈ పాటలోని పల్లవి చల్లని పన్నీటి జల్టులా సాగడంతోపాటు పల్లెసీమల పట్ల పావురాళ్ళ పట్ల కవికున్న (ప్రేమానురాగాలకు అద్దం పడుతుంది. ఇక చరణాల సంగతి వేరే చెప్పనక్కరలేదు. గలం సు

అకాల ట్టు వెందితెర నేపథద్దంలో.... లు అమ్మోరు చిత్రంలోని పాట. పల్లవి ; అమ్మా భవాని లేచి రానన్మూ ఎకాఎకిన తరలి వచ్చి నాకునీ మహిమను చూపి నిను నమ్మిన వారికి నాశములేదని చాటి చెప్ప్తుముమ్మా! చండ్ర నిప్పును నుంచు ముద్దగ సల్పజాలు శుభంకరి బండరాతిని పద్మ రాసిగ మార్చ కలుగు భయంకరి చండశాసని శత్రునాశని సర్వ సౌఖ్యప్రదాయిని దండధారిణి ధర్మరక్షణి దుష్టదానన మర్హని భువనభస్సులు దద్దరిల్లగ ఉగ్రరూపము దాల్చిరా! లేచిరా. చ॥ విదురు తిరిగి నిలువలేక వేరే దిక్కెనరు లేక పతిత ము(ద్ర పడకుండా పదసన్నిధి కొచ్చాను... నువు పెట్టిన నుదుటి బొట్టు నేల పాలు కాక ముందె చెల రేగిన దానవతకు శీలం బలి కాకముందె ప్రళయ కాల మేఘంలా పెను తుఫాను కెరటంలా - రా!రా! కదలిరా చ॥ పగబట్టిన విషసర్పం నా పసుప్పుకుంకుమును బలిగొంటున్నది పవిత్ర శీలం నీగుడిలోనే

మళ్లెమాల =! 75 ప్రశ్నార్హకమై రోదిస్తున్నది ఆశలన్ని వుడిగిపోయి అమ్మా నిన్నర్దిస్తున్నా పతిదేహంలో సగమైన సతిగ నిను ప్రార్దిస్తున్నా నువు దిద్దిన నుదుటి బొట్టు నేల పాలు కాక ముందె పడగెత్తిన దాననతకు మానం యెర కాక ముందె ప్రళభయకాలనేఫఘుంలా సెనుతుఫాను కెరటంలా రారా! కదలిరా! కదలిరా!

చ: కడుపుశోకం ఆరకముందే కళ్యాణబంధం తెగిపోతే నిగ్రహించుకొను గుండె ధైర్యము నాలో లేదమ్మా ఉందో లేదో తెలియని స్థితిలో ప్రాణం వుందమ్మూ ఉప్పెనలాగా ముంచుక నచ్చే ముప్పును తప్పించి నా పసుపూ కుంకును నిలుపగ రావమ్మా రారా కదలిరా! కదలిరా!!

చ: నీకై నోచిన నోములు సర్వం నిష్ఫలమైపోతే నిను పూజించిన చేతులురెండు నిరుపయోగమైతే క్షుద్ర శక్తికీ దైవ భక్తికీ జరుగుతున్న ఈ సంగ్రామంలో దుర్మార్గానిది పై చెచ్యైతే ధర్మం న్యాయం బతికే దెక్కడ సత్వ్యాహింసల స్టానం ఎక్కడ? దుష్టశిక్షణ శిష్టరక్షణ నీ కర్తవ్యం అయితే దుర్గగా చండిగ దురిత వినాశంకరిగా

అంబగా అభయగా ఆ(గ్రహోద(గ్రగా

వెల్లునలా సపెల్లుబికే నా కన్నీళ్ళకు నీ హృదయం కరగకుంటె ఈ క్షణమే-

భగభగమని లావాలా రగిలే నా రక్తంతో

అ ద్ర. [వవవవవవవావా వెందితెర నేవథ్యంలో....

నీ రాతిగుండెను అభిషేకిస్తా!

రా కదలిరా! కదలిరా! కదలిరా!

కథానాయికను ఆమె శతృవులు క్షుద్రశక్తితో అనేక బాధలకు గురిచేస్తారు. ఆమె శీలాన్ని దేవీ ఆలయంలోనే చెడగొట్టడానికి ప్రయత్నం చేస్తారు. ఆ సందర్భంలో ఆమె అమ్మవారినే కదలివచ్చి తనని రక్షించమని ఆర్తితో మొరపెట్టుకునే దృశ్యాన్ని అనన్య సామాన్యంగా మన కళ్ళముందుంచారు మల్లెమాల.

సస య

మల్లెమాల అాతలాజాయాలాలలల్టే ర్గర్ల లు వ పచ్చునినంసారం చిత్రంలోని పాట. పల్లవి: చెనుటోద్చి కష్టపడు శక్తినునకుంది చల్లనీ గంగమ్మ చలవ మనకుంది ఎండనక వాననక కండలోర్బామంటె లోకాన నునకింక లేనిదేముంది 1చ॥ కష్టాలు ఎప్పుడైన నుననడిగిరావు వద్దు పోపోము శంటె వైదొలగిపోవు ఆపదల ఉరుములకు జడిసి... ఆశకోల్పోరాదు మనిషి గుండె నిబ్బరముతో కృషి చేసినప్పుడె బండ బారిన బతుకు ఫలవంతనువుతుంది ॥ చెమట! 2 చ॥ పలుగునూ పారనూ యిలవేల్పులుగ నమ్మి కాడిని మేడిని కలిపి నాగలి పన్ని పట్టువిడునక దుక్కిదున్ని... పైరు సచ్చకు రెక్కలమ్మి .... పంటపొలమిల్లుగా పాటుపడ్డామంటె నాప చేలో కూడా నవరత్నములు పండు ॥చెనుట॥ ౩ చ॥ కొంగుపై కెగదోపి కొడవళ్ళు చేబూని పైరు కోసే స్త్రీలు పల్లెకంతందమో నేల రాలిన గింజ లేరుకొని తినునట్టీ పరిగ పిట్టల గుంపు సంటకంతందము

అ 70. [లాలాజల వెందితెర నేపథ్యంలో... ఇన్నాళ్ళు పడినట్టి శ్రమకు - ఫలిత మీనాడు దక్కింది తుదకు ఇంటిల్లిపాదికి ఇంత బువ్వెట్టేది ఈ ధాన్య మాలక్ష్మియేగదా మనకు స్వేదం వేదం కంటే గొప్పదని భావించే రైతులు కలిసికట్టుగా తమ శక్తిసామర్జ్యాలను వెల్లడిచేస్తూ మానవుడు తన జీవితంలో ఎదురయ్యే కష్ట నష్టాలను ఎలా ఎదుర్కోవాలో చెప్పకనే చెబుతుందీ గీతం. వాసం ల

మళ్లమాల తతత గట [లా మర అంకుళం చి్యతంలోని పాట. పల్లవి : గోరంత దీపం - తుమ్మెదా కొండకే ఎలుగంట - తుమ్మెదా పచ్చపచ్చని చేలు - తుమ్మెదా పల్లెకె ఎలుగంట - తుమ్మెదా మెళ్ళోన యేశాడు - నల్లపూసలతాడు ఇల్లాలి కెలుగంట - తుమ్మెదా ॥ గోరంత ॥ 1చ॥ రామయ్య ఒడిలోన - తుమ్మెదా సీతమ్మ కొలువంట - తుమ్మెదా పరమేశు ఒడిలోని - తుమ్మెదా పార్వతి కొలునంట - తుమ్మెదా ఆల్లపేరెట్టుకొని - సిగ్గుశరమొదిలేసి తిరిగేటి వోళ్ళను - తిరగేసి మరగేసి ఉతికి ఆరెయ్యాల - తుమ్మెదా ఊరెళ్ళ గొట్టాల - తుమ్మెదా ॥ గోరంత ॥ 2 చ॥ గుళ్ళోన పూజారి - తుమ్మెదా గుడినే మింగాడంట - తుమ్మెదా పెళ్ళిళ్ళ పేరయ్యకు - తుమ్మెదా పెళ్ళామె కరువంట - తుమ్మెదా తాయారు కూతురు చాననూడుతుంటె ఎదురింటి ముసిలోడు ఎనకల్లె వచ్చి యనూస్పు చట్టాడంట వ తుమ్మెదా ఆబ్బో ఏం చేస్తే తప్పుంది - తుమ్మెదా 1 గోరంత 1

అవ. ప్ర [లాలా వెందితెర నేపథ్యంలో... 3 చ॥ కట్టేది కాషాయ బట్టలు = కోక కనిపిస్తే ఏసేది లొట్టలు - చెప్పేవి శ్రీరంగ నీతులు - అవ్వ దూరేవి చీకటి గుడిసెలు తాడి చెట్టెక్కింది దూడ గడ్డికని బూకరింపులతోటి లోకాన్ని నమ్మించు ఎదవల్ని ఎతికెతికి - తుమ్మెదా ఏరిపారెయ్యాలి - తుమ్మెదా ॥ గోరంత ॥ ఈ గీతంలో సమాజంలోని రుగ్మతను పల్లెపదాల బాణీలో మేళవించి తుమ్మెదకు బోధిస్తున్నట్టుగా (ప్రేక్షకులకు వివరిస్తుంది కథానాయిక. కచ న

నన ని ళ€ి వెలుగునీడలు చిత్రంలోని యుగళ గీతం. ఆమె : గోహాలుడలనాడు మురళివాయించితె గోవులన్నీ మోరలెత్తి నిన్నాయంట |! కన్నయ్య కరిముబ్బు చునక - అతని ప్రతి మాట మురునంపు మొలక అతను ; పెరుగు చిలికే రాధ తరుణ సౌందర్యాన్ని కళ్ళతోనె మురళి జూర్రుతున్నాడంట ! నా రాధ బంగారు చిలక, ఆమె ప్రతి నూట కలకండ తునక ఆమె : రాధికాకృష్ణుల రసరమ్య కేళిని యమునా తరంగిణీ ఆగి చూచిందంట ఆరుదైన ఆనాటి జంట ఈనాడు నూయింట వెలసినాదంట |! పాట చిన్నదయితేనేం ఇందులోని ప్రతి అక్షరం రసరమ్యమైన రాధాకృష్ణుల (ప్రేమాను బంధానికి పసిడి సంకేతమై నిలుస్తుంది. స 2

అలల ప్రై [వవవవవావావావావావాలాలలాలాలావా. వెంటితెర నేవథ్యంలో.... ళు ఓ (ప్రేమకథ చిత్రం లోని పాట. పల్లవి : జీవితం ఒక నరం - గ్రేము దాని ప్రతిఫలం రేను తీపి కరవైతే = జీవితం నిష్ఫలం ॥ జీవితం ॥ 1చ॥ (ధేమ సంట పండితేనె - పెళ్ళికి ముద్దు పిల్లల చిరునవ్వులే - తల్లికి ముద్దు ఆ ముద్దుల గలగలలు - ఆ మువ్వల కిలకిలలు పంచుకొన్నవారిదే - పసిడి జీవితం ॥ జీవితం ॥ 2 చ॥ అనుకోనివి జరుగుతాయి కొంతనుందికి అనుకున్నవి జరిగేవి ఎంతనుందికి ? పగలు వెంట రాతిరి - సుఖము వెంట దుఃఖము కలిసి మెలిసి వస్తాయి - అదే జీవితం ఈ పాటలో ప్రేమలోని బొన్నత్యాన్ని, మానవ జీవిత పరమార్థాన్ని గొప్పగా విశదీకరించారు మల్లెమాల. య చచ

మల్లెమాల తతత! 83 ళ్‌ రామాయణం చిత్రంలోని పాట. పల్లవి ; రామయ్య రాజవుతాడంట మనకింకా ప్రతిరోజు పండుగేనంటా కల్లా కపటం లేని ఈ చల్లనయ్యా కనక సింహాసనం ఎక్కినాడంటే ఆ స్వర్గమే మునకు అంది నస్తాదంట ॥ రామయ్య ॥ 1చ॥ గుడిగంట ముందుగా శుభనుస్తు పలికింది గోమూత అందులో గొంతు కలిపింది అది చూసి చెలరేగి నంది చిందేసింది ఆగలేకా - ఊరు - ఆడి సొడింది ॥రామయ్య ॥ 2 చ॥ పురజనుల సంబరము అంబరను తాకుటకు శ్రీరామ పట్టాభిషేకమే హేతువని, తొలిసారి మంధరకు తెలిసి వచ్చింది వెంటనే ఆమెలో ఈర హెచ్చింది .... పగగొన్న త్రాచులా పరుగు పరుగున వెళ్ళి కైకేయి చెవిలోన విషము (గ్రక్కింది - ఆతి నిర్మలమ్మైన ఆ తల్లి మనసును అల్లకల్లోలమ్ము చేసి వేసింది “రాముడే రాజ్యాని కధినాయకుండైన తక్షణమె నువు సీతదాసి వౌతావంది” “ఒక్కగా నొక్కడౌ యువనేత నీ బిడ్డ రాముబంటుగ మారి తీర వలెనంది”

వా 34 గారాల వెండితెర నేపథ్యంలో... “తన్ను మాలిన నీతి తగదు తగదంది సవతి పుత్రుని పట్ట జాలెందు” కంది - “అనగననగా రాగముతిశయించిన” రీతి వినగవినగా చెడు హితవు అగునేమొ ! మొదట దుర్భరముగా తాను భావించిన ప్రతి మాట కైక కిపుడనువుగా తోచింది. జాగు చేసిన శుభము జారిపోవు ననుకొంది మదిలోన బుసకొట్టు మార్పునకు గుర్తుగా ఒక్క నిముషములోనె నలున లొక్కటి దక్క వన్నెలను చిన్నెలను వొలిచి వేసింది రాముడికి పట్టాభిషేకం ముహూర్తం నిర్యయమైంది. ఆ సందర్భంగా అయోధ్య వాసులు ఆడుతూ పాడుతూ తమ ఆనందాన్ని వ్యక్తం చేయడంతో పాట ప్రారంభమౌతుంది. ఆ తరువాత పాట నేపధ్యంలో కథను కైకేయి అలకదాకా నడిపించిన విధానం మనకు తెలియకుండానే మనల్నికూడా అందులో భాగస్వాములను చేస్తుంది. కష చ న

మళల్లేమాల జత! తక కా ళు కళ్వాణ వీణ చిత్రంలోని పాట. పల్లవి : వేగుచుక్క మొలిచింది వేకువ పొడ చూపింది ॥ వేగుచుక్క ॥ తూరుపు తెలతెలవారకముందే కొలం మాటేసింది -నా కళ్ళను కాటేసింది - ॥ వేగుచుక్క ॥ 1చ॥ జీవిచనుంటే కలకాదు - అది కవులు రచించే కథ కాదు కనుమరుగైనది సిరికాదు - అది మనదని తలచుట సరికాదు - కుడి యెడమైతే పారపాొటు లేదను నానుడి సత్యం కాదు! ఇది అందరి కర్టం కాదు. ఓ... ॥ వేగుచుక్క ॥ 2 చ॥ ఎండిన మళల్లెకు వెలలేదు నుండే గుండెకు చలిలేదు మంచిని మించిన కథలేదు - విధి వంచన కన్నా వ్యథ లేదు... మనసే మనిషికి చిరుచేదైతే, నునుగడ కర్థం లేదు - ఇది అందరి కర్ధం కాదు... ఓ... ॥ వేగుచుక్క కథానాయకుడు గాఢంగా ఒక అమ్మాయిని (్రేమించాడు. ఆమె అందినట్టే అంది హఠాత్తుగా దూరమౌతుంది. ఆ సందర్భంగా అతని మానసిక వ్యధను అనేక జీవితసత్యాలను కలబోసి వెలకందని రీతిగా వ్యక్తంచేశారు కవి. సప సం

ల నే నేపథ్యంలో... ళు రామయతండ్రి చిత్రంలోని పాట. పల్లవి; అతను: వెన్నెల రోజు ఇది నెన్నెల రోజు అనూవాస్యనాడు వచ్చే పున్నమి రోజు అనుపల్లవి:ఆమె: పెద్దలంత పిల్లలుగా మారే రోజు పల్లేదో పట్టణమేదో తెలియని రోజు దీపావళి రోజు - దీపావళి రోజు 1;వెన్నెల॥ 1చ॥ ఆనె : చంటి పాపనవ్వులకు పువ్వులు విరిసే రోజు మింటనున్న తారకలు ఇంటింటా వెలిగే దిపావళి రోజు - దీపావళి రోజు 1ఎెన్నెల॥ 2చ॥ అతను : జీవితం క్షణికమని చిచ్చుబుడ్డి చెబుతుంది గువ్వల్లె బ్రతకాలని తారాజువ్వ చెబుతుంది నిప్తుతోటి చెలగాటం ముప్పుతెచ్చిపెడుతుందని తానందుకు సాక్ష్యమని టపాకాయ చెబుతుంది /వెన్నెల॥ దీపావళి పండుగ ప్రతీయేటా అమావాస్య రోజున వస్తుంద్పి అమావాస్య చీకటికి సంకేతం. ఆమాట మాటవరసకైనా అనకుండా దీపావళిని వెన్నెలరోజుతో పోలుస్తూ ఆరోజుకాల్బే చిచ్చుబుడ్డి, తారాజువ్వ, టపాకాయలన్న జీవితానికి అన్వయించడం మల్లెమాల సరిక్రొత్త భావాలకు నిదర్శనంగా చెప్పుకోవచ్చు. ళన 2

మక్లైమూల ఆాాాాాాాాాావక్తన్తవవానవావాలలవాణాలల్టీ స్టర్ట ళు దొరలు దొంగలు చితంలోని పాట. పల్లవి : ఓలయెొ్య్యు ఓలమ్మి ఓలయొ్యు ఓలమొ్మ్మొ ఈయాల నునకంత సండగ ఏటికి నీరొచ్చింది దండిగ ॥ ఓలయొ్యొ ॥ కేవులోని ఆడుసంతా - రూపునూసిపోయింది రేయ్‌ంది సగలేంది - ఉతకండి జోరుగా ॥ 1 చ పట్టుపంచ సంచాంగం పాపయ్యది - యీ గళ్ళకోక పూటకూళ్ళ గౌరమ్ముది ఈ రెండికి లంకెరా పిచ్చిసన్నాసీ బాదరా జతచేసి బండకేసీ ॥ ఓలయొ్య ॥ 2 చ॥ ఎల్హాయి కుండపైన ఎన్నిరంగులు ఏందట్టా సూస్తావు యెర్రిగంగులు ఏటిగాలి కెగిరింది పైటసెంగు వబైటపడి కూకుంది వయసుపొంగు ॥ చాకిరేవులో బట్టలుతుకుతున్న కుర్రది తన జతగాడిని చూస్తూ పాడే పాట ఇది. ఇందులో ఏ బట్ట వెనుక ఏ రహస్యం దాగుందో చమత్కార భరితంగా చెప్పారు కవి. ఉచ న

ఎ ఏ8. గాలా వెంటితెర నేపథ్యంలో... (యు వెలుగునీడలు చిత్రంలోని చిరు గీతం. పల్లవి॥ విశ్వమంత నిండివున్న వెలుగునీడలు-అవి అనాదిగా నముంచిచెడుల అడుగు జాడలు పగలు వెంటరాతిరని సుఖం నెంటదు:ఖమని గంట కొట్టినట్టు చెప్పు జంటగురువులు ॥విశ్వ॥ చ॥ కోటికి పడగెత్తి నట్టి గొప్పు గొప్ప వాళ్ళనైన తర తమ బేధాలు లేక క్షణమైనా విడిచిపోక వెన్నంటే వుంటాయి నెలుగునీడలు ఆ బ్రహ్మకైన తప్పవు ఆటు పోటులు ॥విశ్వ॥ మానవ జీవితంలోని సుఖదు:ఖాలను వెలుగు నీడలతో పోల్చుత్స, ఆ రెండూ జంటగురువులన్న వాస్తవాన్ని వినసొంపుగా వర్లించారు క్షవి, స్తవ స

మల్లెమాల లతా! 89 [బా ఘు దారలు దొంగలు చిత్రంలోని పాట. పల్లవి: అతడు: తన్ను తన్ను తన్ను - మళ్ళీ నుళ్ళీ తన్ను ఆడదాని తన్నుల్లోనే ఆనందం వున్నదంటా ఆమె : వద్దు వద్దు వద్దు - మళ్ళీ మళ్ళీ వదు ఒక్కసారే కొన్నిటి ముద్దు - అంతకు మించి నద్దే వద్దు - వద్దు అబ్బబ్బ వద్దు 1చ॥ అతడు: ఊరుపేరు లేని కృష్ణుడు, యుగపురుషుడు అయినాడంటే సత్యభామ తన్నులుగాక వేరే కారణనేముంది - అందుకే ॥ తన్ను ॥ / 2 చ॥ ఆమె : కోక రైక లేని గోపికలు ఏటికి అందం తెచ్చారంటే అది కృష్ణుని చలవే అయినా ఆపని మళ్ళీ చేశాడా ? అందుకే ॥ వద్దు ॥ అమాయకుడైన బావ మరదలుతో పరాచికాలాడుతూ వెకిలి చేష్టలు చేస్తూ ఉంటే ఒళ్ళుమండిన మరదలు కాలితో బావను తన్నింది. అ స్పర్శకు తెగ మురిసిపోతూ మళ్ళీ మళ్ళీ తన్నమని ఆమెను (ప్రాధేయ పడుతూ పాడేపాట. అప్పుడు మరదలు 'ఒక్కసారే' కొన్నిటి ముద్దు. మళ్ళీ మళ్ళీ వద్దు అంటుంది. ఇది (ప్రేక్షకుని కడుపారా నవ్వించే గీతం. న

పా 90. గాజా వెండితెర నేపథ్యంలో... (ఘు రామాయణం చి(తంలోని పాట, పల్లవి : విరిసీ విరియని నుల్లియలారా విరబూసిన చామంతుల్లారా ఇది మనలో మన మాట నా మనసున మొలిచిన తొలిపాట ॥ విరిసి ॥ 1 చ॥ పురుటినొప్పులు పడకుండానే పుడమితల్లి ననుకన్నది ఇన్ని దినాలకు నీవలెనే నా మనసు పరిమళిస్తున్నది ఎమిటి యీ వింత? ఎంత హాయి యీ సృలకింత 1 ॥ విరిసి ॥ 2 చ ముంచుకు తడిసి మిలమిల మెరిసే మందారాలను చూస్తుంటే మంగళస్నానం గుర్తొస్తుంది - అలలకొలనులా కొలువు తీరిన ససిడి తామరను చూస్తూవుంటె పట్టపురాణి గుర్తొస్తుంది. ఏమిటి యీ నింత ? ఎంత హాయి యూ పులకింత |! ॥ విరిసి ॥ అప్పుడే యవ్వన(ప్రాయంలోకి అడుగిడిన సీత అంత:ప్పుర ఉ్త ద్యానవనంలో విరబూసిన పూలబాలికలతో తన అంతరంగంలో గుసగుస లాడుతున్న భావాలను ముసి ముసి నవ్వులతో కలిపి తెలియజేయడంతో పాటు భవిష్యత్తులో తనకు జరగబోవు సుఖాలను ఊహించుకుని పులకించి పోతుంది. ఇందులో సీత పుట్టుకను పుడమి తల్లి పురిటి నొప్పులు లేకుండానే తనను కన్నదని సీత నోటనే చెప్పించడం మల్లెమాల శైలికి మచ్చుతునక. *

మళ్లెమాల అలా! 91 (భ్‌

అందం చిత్రం లోని పాట.

క్ష కోడిపుంజుకు జుట్టే అందం - ఆడపడుచుకు బొట్టే అందం పిల్లన[గ్రోవికి చిల్లులు అందం నల్లని జడకు మల్లెలు అందం

లె సంజరానికి చిలకే అందం అందగత్తెకు అలకే అందం ఆలయానికి గోపురముందం గోపురానికి గువ్వలు అందం

3. ముగ్గులు తీర్చిన ముంగిలి అందం సిగ్గులు చిందే చెక్కిలి అందం కప్పుకు కమ్ముని కాఫీ అందం లిప్పుకు తియ్యని ముద్దే అందం ..

4. కుందేలుకు చిందే అందం దొంగ జపమే కొంగకు అందం కోతిబావకు మూతే అందం... బాపు బొన్ముకు గీతే అందం అందం.. అందం.. అందం... బాపు బొమ్మకు గీతే అందం ॥ ఇది అందం చిత్రంలోని టైటిల్‌ సాంగ్‌. దేనికి ఏది అందం అన్న

విషయాన్ని మనోజ్ఞంగా వర్ణించారు కవి,

యను య

అ పై [వయా నెండిజెర నేపథ్యంలో. ళ్‌ పుట్టింటి గౌరవం చిత్రంలోని పాట. పల్లవి ; పుడమిలో తాలిసలపు ఎంత తీయనిదో పుట్టింటి అనుబంధ మంత తీయనిది కర్పూర సౌరభము ఎంత కమ్మనిడదో కల్యాణబంధము అంత కమ్మనిది 1 చ॥ ఒకవైపు కొంగుముడి గుసగుసల అనుభూతి ఒకవైపు చిననాటి స్పృతులపై కల ట్రీతి చడబడే అడుగులతో చరుణి కదలింది తల్లితండ్రుల కంట చెమ్మ రగిలింది 2 చ బరువైన గుండెలను పట్టి ఓదార్చి కడుపు తిపినివారు ముడుపుగా కట్టి అల్హుడికి స్వయముగా అప్పుగించారు అదిచూచిగొల్టునునె ఆసరిసరాలు పాట (ప్రారంభంలోనే ఆడపడుచులకు పుట్టింటితోవున్న అనుబంధాన్ని కవి తన దైన శైలితో చాలా చక్కగా వర్షించారు. ఏ స్త్రీ అయిన వివాహానంతరం కనిపెంచిన తల్లి దండ్రులను వదలి కొత్త కాపురానికి వెళ్ళేప్పుడు ఆమె స్థితిని తల్లిదండ్రుల మనోభావాలను కళ్ళకు కట్టినట్టు వర్షించారు. జ్‌ యి స

మల్లెమాల ాాాాాలాయాననముననానవలయాాయానాలవావణనాలాల. టప. రర ఆహుతి చిత్రంలోని గతం, పల్లవి : చెబుతా మీకో నింత కధ ఎపుడూ ఎవరూ వినని కధ కత్తికన్న పదువైన కధ కడలి కన్న లోతైన కధ కల్లా కపటం తెలియని మనిషికి కొలం నేర్పిన కొత్త కధ ॥బెబుతా॥ చ॥ రెక్కలాడినా డొక్కలాడని కటిక పేదనాకనాడు రెక్కలున్న నా చెక్కుబుక్కుతో చుక్కల కొనగల నీనాడు ఎన్ని కోట్టు నొకున్నా నేనెంత ఎత్తులో వున్నా జనమంతా నావెంటబడుతూ జేజేలు పలుకుతూవున్నా 1చబెబుచొ! వచనం: నాకు తెలుసు నే చేసేనన్నీ తప్పులని అయినా బ్రహ్మరధం పడుతున్నారు ప్రజలు నే గొప్పనాణ్డని అందుకే అంటున్నాను నీతికి నిలువలేదనీ- నిజాయితీకి చోటులేదని చ॥ ధర్మానికి తల నంచని సంఘం దౌర్జన్యానికి వంచింది . డబ్బుకు లోకం దాసోహమ్మని జబ్బచరచి చెప్పింది ఆ నిజం తెలుసుకున్నాను నానడక మార్చుకున్నాను. రాతిగుండెతో రాజాలాగా రాజ్యమేలుతున్నాను. ॥ చెబుతా!

వలల రడ [ానాాడాయాయయంయాంయాంాలాలయాయాయాటా. వెందితేర నేపథ్యంలో... వచనం: అమ్మా అనిపిలిచేందుకు అమ్మలేదు. అనురాగం పంచుకునేందుకు ఆలుబిడ్డలు లేరు. ఆత్మీయతకు నోచుకోలేదు. ఆప్యాయతకు పెట్టి పుట్టలేదు. అయినా అప్పుడు ఇప్పుడు ఎప్పుడూ ఐయామ్‌ దకింగ్‌. కథానాయకుడు పాటనూ మాటనూ జతకలిపి తనని చిన్ననాడు హింసించిన సమాజంపై పగతీర్చుకునేందుకు తానెన్నుకున్న మార్గం తప్పుదారైనప్పటికీ డబ్బు సంపాదించిన తర్వాత జనం తన వెంట ఎలా పడ్డారో గుర్తుచేసుకుంటూ తనను తాను సమర్జించుకుంటూ “అప్పుడు ఇప్పుడు ఎప్పుడూ ఐయామ్‌ ద కింగ్‌” అంటాడు. ఈ పాట నేటి సమాజ స్వరూప స్వభావాలకు అద్దం పట్టినట్టున్నదని వేరే చెప్పనక్కరలేదు, ఉచ

చుల్లెవూల వల్లో 9వ సా ళ్‌ వెలుగునీడలు చిత్రంలోని యుగళ గీతం. పల్లవి; ఆమె. : ఎన్నాళ్ళకు వచ్చాడమ్మ వంశీమోహనుడు నా పొలిటి మాధవుడు - అనుపల్లవి _ : లేడని ఎందరు నమ్మ సలికిన, లేశమైన నే నిరాశ చెందక ఎదురు తెన్నులు చూసిన ఫలితం ఎదురుగ వరమై నిలిచిందమ్మూ ఎన్నాళ్ళకు! 1చ॥ అతను: కరగిపోయిన - గతము సర్వం - నురచిపోదాము ఆమె. : చెరగని ప్రేమకు మెరుగులు తరగని శీర్షికలౌదొను అతను ; నింగీనేలా సాక్షిగ నిర్మల (ప్రేమే దీక్షగ ఒకరు ఛావమైై ఒకరు రాగమై కమ్మని పాటకు (శ్రుతిలయలవుదాము ఆమె : కొలం పరుగుకు కళ్ళెం నేద్దాము ఎన్నాళ్ళకు! 2 చ| ఆమె. : ఆగిపోయిన పెళ్ళికి మళ్ళీ ఆయువు పోడ్డాము అతను : ఆగకముందె ఆళలన్నిటికి హారతి పడదాము ఆమె. : ముద్దూ ముచ్చట తోడుగా, యిద్దరము సరిజోడుగా ఒకరుసత్యమై ఒకరు నిత్యమై బంగరు భవితకు బాటలు వేద్దాను అతను : బృందావనికె గంధం పూద్దాము 1ఎన్నాళ్ళకు॥ తాను మనసారా (ప్రేమించిన యువకుడు మరణించాడన్న బాధతో కుమిలిపోతున్న ప్రియురాలికి స్వస్టంలో హఠాత్తుగా ఎదురవుతాడు ప్రియుడు. ఆ కమ్మనికలలో పురుడుపోసుకున్నదే ఈ యుగళగీతం, కహ

అ 9ద్ర. [ానావాయలయలయలయయలలలలాలా వెందిలెర నేసథద్దంలో.... ళా చూపులుకలనిన చభవేళ చిత్రంలోని పాట. పల్లవి : చూపులు కలసిన శుభవేళా ఎందుకు నీకీ కలవరము ఎందుకు నీకీ పరవశము అను పల్లని : కమ్మని చూపుల కలయికలో-ఖైదీ ఐనది నామనసు అందుకె నాకీకలనరము-అంతేలేని పరవశము ॥చూపులు॥ 1 చ కులుకులు నేర్చిన నీ నడకలలో ఆ నడకలలో... తకతోం తకధిం కోటి హంసల హొయలుంది నిగనిగలాడే నీవాల్డడలో ఆ వాబ్దడలో ంః నిలువున దోచే గుణముంది అందుకె నువ్వంటే ప్రాణం అందుకో నా మనుతల హారం ॥1చూపులు!॥ 2 చ॥ సందె పొద్దును చాటుకుపొన్ముని ఆ చాటుకుపొమ్మని చందమామను విందుకు రమ్మని ముద్దూ ముచ్చట వడ్డన చేద్దాం వద్దనుదాక తినిపిద్దాం పొదరిల్లే మన విందుకు విడిది రుచిచూపిద్దాం - అతిథికి ప్రతిది 1చూవులు॥ చూపులు కలిసిన శుభవేళ చిత్రం పేరునే పాట పల్లవిగా ప్రారంభించి వ్రాసిన చక్కని యుగళ గీతం ఇది. చంద్రుడిని విందుకు ఆహ్వానించి ముద్దూ ముచ్చటలను వద్దనే దాకా తినిపించడం మల్లెమాల వారికే చెల్లింది. సలం సం

మల్లెమాల జాత! 97 [గా య నాయుడుబావ చిత్రంలోని పాట సాక్షి; హరి హరీ నారాయణా ! ఆదినారాయణా ఆడదా ఇదికాదు - అంబుజోదరుడా ! పల్లవి : గంగమ్మపుట్టినా గడ్డలో పుట్టావు చల్లనీ గోదారి చనుబాలు తాగావు సిగ్గన్నదే నీకు లేదా? నువు ప్రీజాతికే మచ్చకాదా? ॥ గంగమ్మ ॥ 1చ॥ చెంగావి కోకకట్టి - చేమంతులు కొప్పున జుట్టి బొండు మల్లెపువ్వల్లే - గుండ్రంగ బొట్టుపెట్టి ఎదురైన ప్రతివాణ్ణి - ఇట్టే నిలేసేటి మావూరి పుల్లమ్మ - ముందు నువ్వెంతమ్మా ॥ గంగమ్మ ॥ 2 చ॥ సిగతరగ యీ ఆట సీమ నుండొచ్చింది ఏరోజుకారోజు ఎర్రితలలేసింది మనిషీ మనిషిని పట్టి మైకంలో ముంచింది జాగర్త పడకుంటె జాతినే మింగేస్తుంది. ఎియ్‌రా నా సామిరంగా = చిందెయ్‌రా కావేటి రంగా జానపదం గొప్పదని - దాని కదే సాటియని ఎలుగెత్తి జైకొట్టి - ఎడా పెడా తొడదట్టి. ఒయ్యారం ఒలకపోస్తూ కేబరే నృత్యం చేస్తున్న చిన్నదాన్ని హేళన వేస్తూ కథానాయకుడు పాడిన పాట. 'సిగతరగ ఈ ఆట సీమనుండొచ్చింది' అన్న ఒక్క వాక్యంలో కేబరే నృత్యంపైన కథానాయకుడికి గల ఏహ్యభావాన్ని, జానపద బాణీలపట్ట అతనికున్న మమకారాన్ని సహజ సుందరంగా వర్లించారు మల్లెమాల. వసి సం

అ పట్ర [వయయియాయాలయాంలాలాలాలాం వెండితెద నేపథ్యంలో... అలు తాతయ్య (ప్రేమలీలలు చిత్రంలోని యుగళగీతం. సల్లవి ; అతను : బాగున్నది బలే బాగున్నది ... తొలిసారి ఇద్దరం కలుసుకున్న లన్న బలం ఆమె. : బాగున్నది బలే బాగున్నది తొలిసారి ఇద్దరం తెలుసుకున్న కొత్తనిజం ॥బాగు॥ 1చః అతడు : పాలరాతి బొమ్మ నన్ను పలుకరించెను - ఆ మాట తీరు మునసు నిండ మరులు నింసెను ఆమె : నెలవంకనా వంక చూసీ నవ్వెను - ఆ గిలిగింత ఎదనంతా కదిపి వేసేను ॥బాగు॥ 2 చః అతడు : మబ్బులేని వాన కురిసి నెలసెను ఆమె : ఆ, వానే నలపై జాలువారెను కన్నె వయసులోని ప్రేమను జున్నువంటిది - అది తిన్నకొద్ది రుచులు పెరిగి తీయనౌతది ॥ బాగు! 3 చ॥ అతడు : చెలిమోని తొలిసంజె వెలుగువంటిది - అది వెలలేనిదె కొక వెగటు లేనిది ఆమె : ఆకు చాటు మొగ్గరేకు విప్పెను అతడు: ఆ, కేకే నీవై నాకు దక్కెను బాగు! చెలి మోవిని తొలిసంధ్య వెలుగుతో పోలుస్తూ అది వెలలేనిద్ద, వెగటు లేనిది అంటాడు కవి. ఇది సరికొత్త ఊహ కదూ! సస వ్వ

మల్లెమాల ననన ప్త [కా ళ్‌ కళ్వాణ వీణ చిత్రంలోని పాట. పల్లవి : ఆమె : ఎంతో చల్లని మనసు యీ ఇంటిది రుణం - ఎలా తీర్చుకోగలదు నా వంటిది అను పల్లవి : మది అలజడి తుడిచినది మనుతల నొడి పరచినది ॥ఎంత॥ 1చ॥ అతను; ఇది జారిన వెలుగని తెలుసు నెరవేరని ఆశని తెలుసు అయినా నరే అణువణువును సుడిపెడుతున్నది = మనసు ఎంత తీయని బాధ యీడ్రేమది నన్ను వంటాడుతుంది తుదిదాకాయిది గగనంలా చెరగనిది - చెదరని శిలలా తరగనిది ॥1ఎంత॥ 2చ॥ ఆమె : వీ కొండలో పుట్టినా - ఏ కోనలో మెట్టినా గోదారికి సాగరుడే - తోడన్నది నీడన్నది ఎంత తీయని బాధ యీ ప్రేమది నన్ను వెంటాడుతుంది - తుదిదాకాయిది. ౩ చ। అతను: ఇది చికటి నెలుగుల ఆట విధి కత్తులు విసిరిన బాట అయినా సరె మన ప్రణయం కొవాలి చరితార్థం ఈ పాట ఎలా మొదలైందో, ఎన్ని మలుపులు తిరిగిందో, ఎన్ని సత్యాలను మన ముందుంచిందో వేరే చెప్పనక్కరలేదు. కన న ఏ

ఆ 100 బాజా వెండితెర నపథ్వంలో... ళ్‌ వీకలవ్వు చిత్రం లోని గీతం. పల్లవి : ఇల హిమాచల శృంగమెంత వున్నతమో ఏకలవ్యుని దీక్ష అంత వున్నతము ఆకాశగంగన్ము ఎంత పొవనమో ఏకలవ్యుని గాథ అంతపావననము ఎండకన్నురిమితే ఎంత తీక్షణమో ఏకలవ్యుని చూపులంత తీక్షణము తల్లికిచ్చిన మాట తపనగా మారి. ఉల్లమును వేధింప ఉద్వేగము నను లక్ష్యమే ఊతగా - దీక్ష సంరక్షగా... సంకల్ప సిద్ధికై - సాగి పోతున్నాడు ఏ గురువు బోధించునో - ఏ రితి సాధించునో ఇంతలో మోము నందేమిటా మార్పు మార్పు కాదది అతని మనసు చెప్పిన తీర్పు సరుడన్న “విజయోస్తు గుర్పుకొచ్చినది గుండెకే కొండంత బలము వచ్చింది మనసులో దోణుడే మెదలసాగాడు మట్టి బొమ్మే తనకు శరణమనుకొన్నాడు. అనుకొన్నదే తడవు అభ్యంగనము చేసి గుర్రమే తోడుగా గుట్టలను పడగొట్టి చెట్టునీడను చూసి చిరుగద్దె సమకూర్చి మట్టి ముద్దలుపేర్చి గురుని మూర్తిని తీర్చి

హు నక నిలువెల్ల కళ్ళుగా చూసుకొన్నాడు నిలువునా పులకించి పరవళించాడు. వీరుడా నీకు నే విల్లవుదునంచు వెదురుగడ తానుగా వెన్నునంచినది అది శుభోదయవముంచు- ఆనందనుంది ఏకలవ్యుని మనసు - నింగికెగసినది కారుముబ్బుల గుంపు కడలి గర్దించినా ఫెళ ఫెళార్భటులతో 'పెను గాలి వీచినా కుండపోతగ వాన కురిసి జడిసించినా విషనాగు లొంటిపై బుసకొట్టి ఆడినా సర్వ సర్వంససా చక్రమే ఆగినా ఎన్ని భీభత్పమ్ములెగసి చెలరేగినా కనుసింపదతనిలో కొస్త కలవరము ఏకలవ్యుని దీక్ష ఎంత తీనరము శ్రీనమున్మహాచార్య = ఆర్యామహాదేవి సాదార్భనాధుర్యానిన్నే మదిన్‌గూర్చి - నీరూపమున్‌ తీర్చి నిష్టాగరిష్టుండనై - నిశ్చల ధ్యాన మగ్నుండనై - అస్త్రశస్తాది విద్యాన వద్యాబ్ది సంలబ్ధికై - కోరి సేసించితిన్‌ -

అ ట్రై కటవవవావావావావాలాలా వెందీతెర నేపథ్యంలో... యుష్మద్చుధాపూర్ల నీక్షాకటాక్షైక సుశ్రీల నార్దించి - వీరాగ్ర గణ్యమ్ముగా - పూర్వపుణ్యమ్ముగా- జన్మధన్యమ్ముగా- మున్ను ఏనాడు ఏజోదు సాధించగాలేని శక్తిన్‌ సమార్దించితిన్‌ = నీ పదాంభోజ యుగ్మంబె, సర్వమ్ముగ కైమోద్చితిన్‌ మద్న్గురూత్తంస మౌళీ | నమస్పే నమస్తే నమస్తే నమః ఏకలవ్యుడు తల్లి దీవెనలందుకుని విలువిద్యలు అభ్యసించడం కోసం (ద్రోణాచార్యుని వద్దకు వచ్చాడు. ద్రోణుడు అతని ముఖంలో గొప్పు విలుకానిని చూశాడు. అతనికి విలువిద్యను నేర్పడం తన అదృష్టంగా భావించాడు. క్రాని అప్పటికే (ద్రోణుడు కురుపాండవుల పిల్లలకు విలువిద్యను బోధిస్తు, న్నాడు. (ద్రోణుని మనసు (గ్రహించిన అర్జునుడు తమసరసన ఒక బోయవానికి సాం కల్పించడానికి వీల్లేదని ఖరాఖండిగా చెప్తాడు. ద్రోణుడు అర్జునుడి హృదయం (గ్రహించి మౌనంగా మనసులోనే ఆశీర్వదించాడు. ఐనా ఏకలవ్యుడు నిరాశకు లోనుకాలేదు. పట్టుదలే పరంజ్యోతి అన్న స్ఫురణతో తిరుగులేని త్రపస్తు పా , ఆ తర్వాత జరిగిన కధంతా సె (ప్రారంభించాడు. ఆ తర్వా పైగీతమే కళ్ళకు కట్టినట్టుగా చెబుతుంది. ఖలు న

మల్లెమాల ఆతా 103 కా తా

రామయతండి చిత్రంలోని పాట. పల్లవి : ఏనండోయ్‌ బావగారు ఎప్పుడొచ్చారు ?

బస్తీ నుండి మరదలు పిల్లకు ఏమితెచ్చారు ?

ఏమీ తేలేదా? మనసే రాలేదా ? ॥1ఏనండోయ్‌॥ 1 చ॥ చిలకకొరకని జామపండు తీసుకో బావా

గోరంటని గోరింట పువ్వు కోసుకో బావా

చూడు బావా సొడుగాలి నా పైట లాగుతుంది

నీకోసం నే దాచిన తాయం తనకిన్ముంటుంది

ఎట్టాగిచ్చేది? నీకని దాచింది. ఓ... 1ఏవండోయ్‌॥ 2చ॥ ముదిరిపోతే బెండకాయని ముట్టుకోరెనరు

వనయసు మళ్ళితె బ్రహ్మచారిని కట్టుకోరెనరు

కందిచేను నిన్నూ నన్నూ విందుకు రమ్ముంది

సందెవాలితే చోటు దొరకదని ముందే చెప్పింది.

అర్ధంకాలేదా? అయ్యో నా రాతా.... ॥1వివండోయ్‌॥

యజమాని ఇంటిలో పని పోగొట్టుకుని స్వగ్రామానికి తిరిగి వస్తున్న బావకు ఎదురొచ్చి అతని ఆవేదన తెలియక తన మనసులో గుసగుస లాడుతున్న భావాలను వ్యక్తంచేస్తూ మరదలు పాడిన పాట. అచ్చతెలుగు శృంగారాన్ని జానపదైలిలో కుదిలించి కుప్పబోశారు. న న

ళు అమ్మోరు చిత్రంలోని నేపథ్యగీతం. చ॥ ఆనిండు చూలాలి ఆర్హనాదమ్ము వివి ఆయె అమ్మోరు అగ్నిగోళమ్ము తనబిడ్డవిషమును తాను కరగించె నిత్యాన్నహోత్రమ్ము నీలమయ్యింది. చ॥ విషజ్వాలలను పురుటి నాప్పులుగ మార్చి వంశాలకురానికీ వాకిలులు తెరచి ముల్గ్లోకములనేలు ముగ్గురమ్మల అమ్మ తనుమండత్రసానియై పురుడుపోసింది. కక్షకట్టిన భర్తబంధువులు విష ప్రయోగంతో ఆ భక్తురాలి గర్భాన్ని విచ్చిన్నం చేయాలనుకున్నప్పుడు అమ్మవారే మంత్రసానిగా మారి భక్తురాలైన భవానీకి పురుడు పోస్తుంది. ఆదృశ్యంలోనిదీ చిరు గీతం. వల ల

మళలైమాల ాాాాతతతతతతతతతడానావశ. 105[ాలా ళు

అంకుళం చి(తంలోలి పాట, పల్లవి : చట్టాలను ధిక్కరిస్తూ - సనూజాన్ని ఎక్కిరిస్తూ,

హద్దుమీరి ప్రవర్సించు - అహంకార నుదగజం

దళిత జనుల గుండెలపై దండయాత్ర చేస్తుంటె

చూడలేని మూనవత సుళ్ళుతిరిగి ఒళ్ళు విరిచి,

అయినది తానంకుశం 1చ॥ చాటునుంచి చంసలేద? వాలిని శ్రీరాముడు

అయినా లోకానికి కాలేదా దేవుడు?

ధర్మ రక్షణార్హమనే పేరుతొ శ్రీకృష్ణుడు

చేయించిన తప్పులన్ని పాందలేద మెప్పులు ?

ఆనాటి ఆధర్మం - అదే నాకు ఆదర్భం

నీతి లేని వాళ్ళకు మేక నన్నె పులులకు - నేనే ఒక అంకుశం 2 చ॥ ఇపుటిదా చీకటితో దీపానికి వైరం

ఇంతటితో ఆగదు యిది అంతులేని సనురం

చెలరేగిన కక్షతో చేస్తున్నా శపథం

ప్రాణమైన అర్పిస్తా ప్రజారక్ష కోసం

జగతి నంత ఎదిరించి సాధిస్తా నా లక్ష్యం

కాలం శాసించినా క్రౌర్యం గర్జించినా - జంకదు యీ అంకుశం

అంకుశం చిత్రంలో కథానాయకుడు తానెందుకు అంకుళంగా మారవలసి వచ్చినదో తెలియజేయడంతోపాటు మదమెక్కిన ఏనుగుల్లా తయారిన జాతి (ద్రోహులను తానే అంకుశమై అంతమొందిస్తానని శపధం చేస్తాడీ పాటలో. శవధం చేసింది కథనాయకుడైనా ఈ శవధానికి మూలపురుషుడు మల్లెమాల.

ఉచ చ

(106 టా వెందికెర నేపథ్సంలో.... యు రామాయణం చిత్రంలోని పాట, చ అది శుభోదయ వేళ అది మహోదయవేళ ఇలపైన చీకట్లు తొలగిపోయేవేళ సంతాన ప్రాప్తేకై సతులతో కూడి దశరధుడు-కావించె పుత్ర కామేష్టి ఆ మహాదీక్షను యాగపురుషుడు మెచ్చి పాయసము నింపిన పాత్ర రాజునకిచ్చె ఇక్షాకు వంశాభివృద్ది కది మూలనుని ఎంచి రాణుల కది పంచిపెట్టాడు ॥ చ॥! ఒక చైత్రమాసాన సకల శుభయోగాల నవ చంద్రికలు వెలయు నవమి దశములలోన హరి ఆది శేషువు శంఖ చక్రాలు రామలక్ష్మణ భరత శతృఘ్నులను పేర ఆ అయోధ్యేకాదు అవనీ తలమ్మెల్ల ఆనందపడులీల అవతరించారు ॥ చః మిధిలలో యాగభూమిని దున్నుచున్న జనక రాజేంద్రుని మనసు కలనరమొంద నాగేటి చాలులో న(ర్రలాగాయి ఆగిపోయిన నర్రలాశ్చర్యపడులీల పసిడి మందసమొకటి పై కుబికి నచ్చింది ॥ తెరచి చూస్తే అందు తెలినవ్వు పాపాయి ఆ నవ్వుకిడవచ్చు వరహాలు వేయి అది చూసి జగమంత హాయి హాయిని ఆడ చిన్నారి పాపను సీత అన్నారు ॥ రామాయణం చిత్రంలోని శ్రీరామ జననం సీత నామకరణం వరకు వివరిస్తూ మల్లెమాల (వ్రాసిన మనోజ్ఞ గీతం. వ.

మల్లెమాల 107 ళన ఏకలవ్వు చిత్రం లోని యుగళ గీతం. పల్లని : ఏకలవ్యుడు: ఇది మల్లెలు విరిసిన ఉదయం చిరు జల్తులు విరులై కురిసిన ఉదయం గౌరి ; ఇది మల్లెలు విరిసిన ఉదయం విరి జల్లులు సిరులై కురిసిన ఉదయం ఇది! *4చ॥ గౌరి ; గాజులు గల గల - నవ్విన ఉదయం పూజలు “పాలై - పొంగిన ఉదయం ఏకలవ్యుడు: రోజుల తరబడి - వేచిన ప్రణయం మేజువాణిగా మారిన ఉదయం ఇది 2 చః వీకలవ్యుడు: పట్టుచీర నడయాడిన ఉదయం సారాణికి యీడొచ్చిన ఉదయం గారి : పసుపుకుంకుమ గుసగుసలెన్నో పరువం చెవిలో వూదిన ఉదయం ఇది! చ॥ గారి = పరిమళాలు పురివిప్పిన ఉదయం 3 ₹ గక్తలవ్యుడు: పరవశాలు తెరతీసిన ఉదయం గారి : పారే ఏరు పెరిగిన ఊరు ఏకలవ్యుడు: నోరార దీవించిన ఉదయం 1ఇది1 క్రొత్తగా పెళ్ళైన ఒక అమ్మాయి తన మొదటి రాత్రి ఆనుభవాలను గ్రువేస్తూ మరునాటి ఉదయ సంధ్యలో పాడుకునే పాట. ఇందులోని స పదం కవితాత్మకంగా సాగిందని వేరీ చెప్పనవసరం లేదు. ధ్ర ఖం 2

108 లా వెందికెర నేపథ్యంలో... 0 నాయుడుబావ చిత్రంలో వ్రాసిన యుగళ గీతం, పల్లవి ; అతడు : నెల్లూరి చేలలో పిల్లగాలికి ఊగే వరి వెన్నులాంటిది మల్లిసాగసు - అది వద్దన్న దోస్తుంది నా నునసు ఆమె - : ఏలూరి తోటలో ఏప్పగా పెరిగిన చెరకుగడ లాంటిది బావస్తాగసు - దాన్ని కొరికి చూడమంటుంది నా వయసు- 1చ॥ అతడు : నీ నవ్వే హరివిల్లు - నీ కళ్ళే వడగళ్ళు నీ నడకలు అడనినెమళ్ళు - పరువానికి అవి పరవళ్ళు నువు పలికేటి ప్రతిమాట పన్నీటి జల్టు ॥ నెల్లూరి ॥ 2 చ॥ అతడు : పరుగులు తీసీ నది వుంది - పక్కన చక్కని పాదవ్ఫంది - ఆమె : నీ యెదలోన ఒదిగొదిగి నిదరోయే ఆ యిది వుంటే ఆ పొదతోను, నదితోను -_ పనియేమివుంది[నెల్లూరి॥ 3చ॥ ఆమె : నీ చెయిలో చెయ్యేసి - నీ ఒళ్ళో బస చేసి... అతడు : నీ బుగ్గలపై ముగ్గేసి - వీ సిగ్గులనే కాజేసి ఆమె. : నీ నీడల్లెఉంటాను -నీతోనె కలసిఉంటాను [నెల్లూరి తన ప్రియురాలి అందం నెల్లూరి చేలలో పిల్లగాలికి త్రూగే వరి వెన్ను సాగసుతో పోలుస్తాడు నాయకుడు. మల్లి మాత్రం తక్కువ తిన్నదా! బొవ అందచందాలు చెరకు గడతో పోల్చి దాన్ని కొరికి చూడాలని వువ్విళ్లూరుతుంది. ఆ భావ సౌందర్యం మనల్ని కూడా మురిపిస్తుంది. సస ల

మళల్లైమూల లాాాతతతతతతనునాలే 1 టట గ్రా ళు నాయుడుబావ చిత్రంలోని గీతం. పల్లవి : దిక్కుల్లో మొదటిది తూరుపు దిక్కు దిక్కులేని వారికి దేవుడె దిక్కు తూరుపు కను తెరచితే చీకటి తొలగు దేవుడు కరుణించితే శుభములు కలుగు 1చ॥ దేవుడంటే ఎక్కడో లేడు లేడు ఆలయాన కొలువున్న రాయికాడు సాధుభావము - సత్యశీలము ప్రేమ తత్వము - సహోదరత్వము అన్ని గుణములున్న మానవుడే దేవుడు ॥ ॥ దిక్కుల్లో ॥ 2 చ॥ జీవితాన్ని అణువణువూ ధారవోసి సృష్టిలోని రహస్యాలు వెలికితీసి పరిశిలన చేసి పరిశోధన చేసి సాధించిన జ్ఞానం - సనుకూర్చిన ఫలితం పదిమందికి పంచే మానవుడే దేవుడు ॥ ॥ దిక్కుల్లో ॥ ఒక ఉపాధ్యాయిని బడిపిల్లలను సంబోధిస్తూ పాడిన పాట. ఇందులోని ప్రతీ వాక్యం సత్యం. రాతి బొమ్మ రూపంలో ఆలయంలో కొలువుండే దేవుడి కన్నా ఆధునిక శాస్త్ర విజ్ఞానంతో సృష్టిలోని రహస్యాలను వెలికితీసి ఫలితాలను పదిమందికీ పంచే మానవుడే నిజమైన దేవుడన్న సందేశాన్నిస్తుందీ పాట. కచ న

టం గాలా వెండితెర నేపథ్వంలో.... (భు తాతయ్య (ప్రేమలీలలు చిత్రంలోని పాట. పల్లవి : తోకా ఈకా లేని పిట్ట - తొంభై ఆమడ ఎగిరొచ్చింది 2 ఎంచక్కా తీయని కబురు - ఎదలో దాచుక తెచ్చింది చెప్పాలంటే శానా వుంది - సిగ్గు ముంచుకొస్తూ వుంది 1చ॥.. సిగ్గును చెరపట్టీ - చీకటి ముడి విప్ప దాచిన వన్నీ దోచేదొంగ త్వరలో వస్తాడు వచ్చేదాకా వంట్లు గుణిస్తు - కాలం గడిపేదెలాగా నాలో రగిలే తాపాన్ని అణచేదెలాగా ? ॥ తోకా ॥ 2చ॥. అడుగో వచ్చాడు - గుడిపై చేరాడు కన్నుగీటితే కౌగిట దూకను సిద్దంగున్నాడు అయ్యో పాపం తాయారమ్మ నేనా ఫనిక్తే తగననమ్మూ నువ్వే వెళ్ళి పెళ్ళాడి - తనతో కులుకమ్మా ॥ తోకా ॥ చిత్రంలోని ముగ్గురు నాయికలలో ఒకరికి ఎక్కడో దూరంలో ఉన్న ప్రియుడు వ్రాసిన లేఖను తోక క్ష ల్రేన్సి పిట్టతో పోల్చడం, అది అనుకోకుండా తన వడిలో వాలిందని మురిసిపోతూ అమ్మాయి పాడే పాట. కవ

మళ్లెమాల అతత [11 ళు

ఊరికి ఉపకారి చిత్రంలోని పాట. పల్లవి: ఎంత నుంచినాడివిరా చక్కని రాజా, నీ

దెంత మంచి మనసురా చల్లని రాజా ॥ఎంత॥ 1చ॥ ముద్దబంతి పువ్వునీ ముందరున్నదీ, దాని

ముద్దుముచ్చట నిన్నె తీర్చమన్నది -

చేరదీయకుంటె అది చిన్నబోతదీ, నీ

చెయ్యి తగిలితే చాలు పొంగిపోతది ॥ఎంత॥ 2చ॥ కళ్ళు కళ్ళు మాటలాడు బాస తెలుసుకో

కన్నెవనయసు దాచలేని ఆశ తెలుసుకో

మూగ నునసు ఆగక చేసే సైగ తెలుసుకో

తెలుసుకొని ఇకనైనా తెలివిగా నుసలుకో ॥ఎంత॥ 3చ॥ పైరగాలి తీరుచూడు - పరుగెత్తే ఏరుచూడు

పరవశాన ఊసులాడు - పొవురాల జంట చూడు

ఈడొచ్చిన చిన్నోడికి - ఇంత సిగ్గు తగదురా

ఇంతకంటె యిడమరిసి ఏమని చెప్పేదిరా!! [ఎంత॥

తాను ప్రేమించిన ప్రియుడిని తన దారికి తెచ్చుకునే సందర్భంలోనిది ఈ పాట. ఆవిడ తనను తాను ముద్దబంతి పూవుతో పోల్చుకుంటూ మొదలుపెట్టిన ఈ పాటలో ప్రేమకు ఆలవాలమైన అనేక దృశ్యాలను అతనికి చూపించి అతని మనసు మార్చేందుకు (ప్రయత్నిస్తుంది. ఇక్కడకూడా వీలైన చోటల్లా కవి ప్రకృతినే వాడుకున్నాడు. ఉచ

2 గాలా వెండితెర నేపథ్దంలో... భ్‌ ఓ (ప్రేమకథ చిత్రం లోని పాట. సల్లవి ; ఆమె : ఎండలో నీడలా -నీడలో నిదరలా న వలపాొచ్చి వాలింది - నా గుండెలో వరదల్లై పొంగింది - నీ అండలో ॥ ఎండలో ॥ 1చ॥ అతను: కాలం - ఆగెను క్షణకాలం యోగం - ఇది నవరసయోగం దినిని - కాదని - భువిని - వాలిన దేవనుణివి నీవు | ఆమె ; వేగు చుక్కలా నాకు దొరికిన (ప్రేమఖనివి నీవు | అతను : నీవు నాదం - నేను తానం మరువలేనిదీ - మధుర బంధము ॥ ఎండలో ॥ 2చ॥ ఆమె : రేయి - వెదజబైను హాయి ఈ హాయి - తీయని సన్నాయి నీళిముబ్బులు నింగికి నేలకు పూల తోరణాలు. ఇసుకతిన్నైలె తరగని పేమకు పసిడి మందిరాలు. ప్రేమే సత్యం - ప్రేమ సర్యం పేమ సౌరభం - నిత్యనూతనం ॥ ఎండలో ॥ మనోహరమైన ఈ యుగళ గీతంలో మధురాతి మధురమైన భావనలకు ఊపిరులూదారు మల్లెమాల, సంలు వ్ల

మళ్లెమాల తతత 113 [రా ళు వెలుగునీడలు చిఆతంలోని యుగళ గీతం, పల్లవి ; అతను : అల్లిబిల్లి ఆటలతో - అర్హం తెలియని మాటలతో చదువుల బడిలో ఆమె : దేవుడి గుడిలో అతను : ఒకరికొకరుగా పెరిగాను. ఇపుడిద్దరమొకటైనిలిచాము ఇద్దరు : ఇపుడిద్దరమొకటై నిలిచాము ॥ అల్లిబిల్లి ॥ 1చ॥ అతను : రేకులు నిరిసిన వేకునలో ఆకులు రాలని ఆమనిలో నందకిశోరుని మోవిచివురుపై నర్తించే దరహాసం నువ్వూ ! ఆమె : అలుపెరుగని నుగసిరివి అగుపించని గడసరివి వరముగ దొరికిన హిమగిరినువ్వు ॥ అల్లిబిల్లి ॥ 2చ॥ ఆమె : పడగెత్తిన పరువం నువ్వు పాలకడలి తరంగం నువ్వు సార్వతి చెంగట తాండదననూడె పరమశివుని ప్రతిరూపం నువ్వు అతను : సరిగమ లే వరవడిగా పదనిసలే నడవడిగా ఆఅడుగులిడెడు కలహంసవునువ్వు ॥1 అల్లిబిలై ॥1 ప్రేయసీ ప్రియులు తమ చిన్న నాటి స్మృతులను గుర్తు చేసుకుంటూ (ప్రకృతి సన్నిధిలో తమ ముద్దూ ముచ్చటలను పరస్పరం పంచుకునే దృశ్యాన్ని రస మనోజ్ఞంగా మలిచారు కవి. యస స

లాలా వెందికెరనేవద్టుంలో... ఆ 14 భు ఏకలవ్య బ(్రం మేల ద నన్తు ం ః నునసు = పల్లవి : ఏకలవ్య ననువాడ బోతున్నద్‌ న ఆలనాపాలనా నా మీద తోస్తే అది సనిగా పలు రుచులు అందీయమన్నది. గౌరి. : మదికి నచ్చిన చిన్నడు - నన్ను మనువాద బోతున్నడు ముచ్చటా అచ్చటా ముప్పూటలామెక్కి ఆ చొక్కి - నా ఎదమీద స్తోల్టీ పోనున్నాడు ॥నునసు॥ 1 చ! ఏకలన్య : పాడునునసు ఆగనంటుంది సెళ్ళిదాక ఈడు కుదిరాక నిన్ను చ్రూస్తు నిలువలేక గౌరి ; అమ్మో బాబో మూడు ముళ్ళేసినంత దాక అట్టే బులిపించి మూవం (ప్రాణం తియ్యమాక్ష ఏకలవ్య ఏ అయితే గంగనో ముంగన్లో నే చూసుకుంటాను గౌరి. : అదిగనక నిజమైతె రెండిచ్చుకుంటాను ఏకలవ్య ? రెండా? ఏంటి... అమె |! ప్చ్‌... ॥ఏీయ్‌ మనసు॥ 2చః గౌరి. : అయ్యొ రాను! రైక బిగిసింది బుద్ది లేక్ష సిగ్గు జారింది అదుపు ఆన రెండు లేక ఏకలవ్య 2; మంచిదేల కథ అంతాక్త వచ్చినాక్ష ముద్దు మురిపాలు శ్రీరేద్రాక్ష మూయవాక గౌధి అవ్వ! ఆశకు ఆటకు హద్దుండాలంటాను ఏకలవ్య : హద్దంటు గిరిగీస్తే ఐదిచ్చుక్షుంట్రాను గౌరి. : ఐదా ఏంటి? ఏకలవ్య వ ప్స్‌..., ॥ మనసు ॥ ఇది పాటలా అనిపించదు. చమత్కారభరితమైన మాటల మూటలా కనిపిస్తుంది, పలు బ్లా

మల్లెమాల ఆత! 115 ళ్‌ వెలుగునీడలు చి(ఆతంలోని పాట. ఆమె : సెళ్ళికి ముందే సిగ్గంతా నువ్వాలక బోయకనమ్మా శోభనరాత్రికి అంతో యింతో దాచుకోనమ్మా 1; పెళ్ళికి॥ కాస్త తలపైకెత్తమ్మూ ! 1చ ॥ పాల్హాసుతో పడకటింటిలో కాలుమోపగానే పూలపొనుపు రారమ్మంటు మేలమూాడునమ్మా అప్పుడు మురిపెం బిడియం కలబోసి ముసిముసి నవ్వులు జతచేసి నులివెచ్చని చూపు విసిరానంటే- ఆ చూపే ఆ చూపే దీసాలారుపునన్మూ 1; పెళ్ళికి॥ ఒకామె: రాధా, రాధా! నియ్యాల వారు వచ్చేశారు నురొకరు; అయితే పదండి పదండి 2చ॥ రండి, రండి వియ్యాల వారు - మీ రాకకు మాజోహారు అలసిపోయినట్టున్నారు - చిలకరించమా పన్నీరు అ ఆలస్యంగా వస్తేనేమి .... అందగాడు కాకుంటేనేమి ... ఒక్కమాటలో చెప్పాలంటే - అక్కమొగుడు బంగారం మా అక్క మొగుడు బంగారం అతను; వూ గడుసుదానివె.... పాటకాయలా వుంటేనేమి - బుగ్గలు బూరెలు అయితేనేమి చక్కదనంలో పెళ్ళికూతురు చెల్లెలికన్న నయం నయం ఈ చెల్లెలికన్న శానా నయం. ఆమె: సెళ్ళికుమూరుడి వెంటతోకలా - పెంచుకున్న ఓకంచెమేకలా?

116 గాలా వెండితెర నేపథ్యంలో... వచ్చాడమ్మా తోడిపెళ్లికొడుకు - వేసివుంచాం కుర్చీ మీకొరకు ఏంటి అలాబిత్తర పోయి చూస్తున్నావు! రా | వచ్చికూర్చో

ఆమె: ఇది దినిలో కుదిరిన కల్యాణం - భువిలో జరిగే వైభోగం మంగళకరమీ అనుబంధం - గంగాయమునల సంబంధం పచ్చని చేలే పల్లెకు అందం - పదుగురి రాకే పెళ్ళికి అందం పిల్లలు పెద్దలు అందరు రండి - పెద్దమనుసుతో దీనించండి ! పెళ్ళి కూతురిగా ముస్తాబవుతున్న అమ్మాయిని ఉడికిస్తూ 'స్నేహితురాండ్రు పాడే సందర్భంలోనిది ఈ పాట. ఇందులో అచ్చ తెలుగు పెళ్ళిళ్ళ వేడుకలను, అల్లరి ఆడపిల్ల పెళ్ళి కొడుకును ఉడికిస్తూ సాగే సరాగాలు మొదలుకొని మరెన్నో సంబరాలను మనోహరంగా వర్తించారు. పలెటూరి పెళ్ళిళ్ళతో మల్లైెమాలకు గల అనుబంధానికి అవగాహనకు చక్కని ఉదాహరణ ఈ పాట. కచ

మళ్లెమూల లాల [17 ళు రామాయణం చిత్రంలోని పాట. పల్లవి; బుడి బుడి అడుగులు చేయకముందే నీపాలబుగ్గ తడి ఆరకముందే... నిన్ను నమ్మితిని రానుయ్యా. ఈ తనువు “హరీయని” అనకముందే నా కనులు తరింసగ కనపడునుయ్యా! అయ్యారానుయ్యా 1చ॥ తెలియకచేసిన తప్పు శాపమై శిలగా మారిన సుదతి అహల్యను నీ పదధూళితో నిత్యసుమంగళి చేసినానని నే విన్నంతనే సాటి వనితగా నాలో కలిగిన సంబరమెంతో ఆ కొమ్మకు తెలుసు ఈ రెన్ముకు తెలుసు నీకు తెలియదా రామయ్యా అయ్యా రానుయ్యూ (రాముడు రానే వచ్చాడు. “శబరీ” అని పిలిచాడు.) రాముడు :శబదీ ! (ఇంతలో లోపలికి వచ్చిన శబరికి పిలచినదెనరో అర్ధం కాలేదు. అందుకే ఇలా అంటుంది.) శబరి : ఎక్కడిదా సీలుపు - ఎంత కన్ముని మేలుకొలుపు

ఎ 118 గాలా వెండితెర నవద్యంలో... (అని తనలో తను అనుకుంటూ వాకిలివైెపు చూసింది శబరి. ఎదురుగా తన ఆరాధ్యదైవం శ్రీరాముడు కనిపించాడు. ఆనందంతో) శబరి ; ఎన్నాళ్ళకు దయ తలచితినయ్యా అయ్యా రామయ్యా | 2 చ॥ అడవి అంతా తిరిగి తిరిగి దోరమగ్గిన ఫలము లేరి, వేయికన్నులతోడ వేచి చూచేదాన్ని ఇది నేను దినదినము నీళ్ళోసి పెంచగా పండిరాలిన రేగుపండు. నువ్వారగించితే నా నోము సండు |! ఒక భక్తురాలికి తన ఆరాధ్యదైవం అకసా శత్తుగా (ప్రత్యక్షమైనప్పుడు ఆ భక్తురాలి ఆనందం ఎలా పరవళ్ళు తొక్కుతుందో మనోజ్ఞంగొ తెలియచేశారు కవి. క

ములైమాల అతత! [16 [4 ళు రామబాణం చిత్రం కోనం న్రానీన పాట. సల్లని: ఆమె : సూరీడు యెద మీటి నాడు -నా సాగసంత రవళించె నేడు... వెలుగులవల విసిరేసి, తొలివలప్పులు కాజేసినాడు ॥ సూరీడు ॥ అతడు : సునుబాల కనుగీట గానే ఈ సూరీడు యెద మీటినాడు కనుసైగలు చెలి నిసిరాకే తను వెలుగుల నల నిసిరాడు ॥ సురీడు ॥ 1చ॥! ఆమె :; ఎండా వెన్నెల రెండూ కొని ఏదో తెలియని గిలిగింత ఉండీ లేని బిడియం లోనే ఊహల కందని పస్పులకింత ॥ అతడు : ఆ గిలిగింత, ఈ పులకింత కలిపికూడితే జగమంతా ॥ సూరీడు ॥ 2 చ॥ అతను : అందీ అందని అందాలెన్నో ముందు పోసినది ఈ ఉదయం అంతే లేని ఆనందంలో హరివిల్లైనది నా హృదయం ॥ ఆమె. : ఆ హరివిల్టు, కురిసే జల్లు అనురాగానికి పుట్టిల్లు ॥ ॥ సూరీడు ॥ తన (ప్రియుడ్ని సూరీడుతో పోల్చడం ఒక విశేషమైతే అతడు వెలుగులవల విసిరేసి తొలివలపులు కాజేసాడనడం మరొక అందమైన భావం. మల్లెమాల రచనలలో ప్రాసలు సందర్భోచితంగా లాస్యం చేస్తుంటాయి.

ఎ 120 బాలా వెందీకెర నేపథ్యంలో... ట్ర మల్లేమాల (వ్రాసిన ఈ పాటను నేపథ్యగీతంగా వేరు వేరు సందర్భాలలో చిత్రీకరించారు. పల్లవి : అయ్యలూ చూశారా ? అమ్మలూ చూశారా ? తప్పుడు నాయాళ్ళ గుంపు చెప్పించిన సాక్ష్యంతో నిప్పులాంటి నిజం ఎట్టా కుపష్పకూలిపోయిందొ అందుకే చెబుతున్నా నిజం తెలుసుకోండి యికనైనా జనం |! 1 చ॥ అధికారం బుసకొడితే అయిపుండదు న్యాయమని దౌర్జన్యం గర్దిస్తే థర శ$9 జబతికుండదని చెప్పకుండ చెప్పినారు నీచులు ఆళ్ళ సిగతరగ ఆళ్ళేమన పెబువులు ॥ అందుకే ॥ 2 చ॥ గాంధీమహాత్ముడు - నెహ్రూ పుణ్యాత్ముడు జన్మలోన సగం వాళ్ళు జైలు గోడలెనక గడిపి స్వారాజ్యం ఆనాడు సాధించి మనకిస్తే ఈనాడు బడాచోరు లేలికథై నీతిని చెరపట్టి మన జాతిపరువు తీస్తునరు ॥ అందుకే ॥ 3 చ॥ కన్నబిడ్డ ప్రాణాలను కాలం బలిగొన్నదని గుండెబాదుకొనుచు ఏడ్చి - తల్లిపట్ల కపట (ప్రేమను ఒలకబోస్తూ ఓట్టు దండుకునే నీచ నాయకులను ఎక్కడైనా కన్నారా - ఎప్పుడైనా విన్నారా ? తప్పుడు సాక్ష్యాలు నిప్పులాంటి నిజాన్ని కూడా కాలరాస్తాయని, కపట(ప్రేమ ఒలకబోస్తూ ఓట్టు దండుకునే నాయకుల ధోరణిని ఎండగడుతూ సాగుతుందీ పాట. సల ల

మళ్లెమూల త 121 హి

మల్లైమాలగారు (వ్రాసిన మరో పాట పల్లవి ; పాడరా ! పాడరా ! తెలుగోడా !

పాడి పంటల నమ్ముకున్నోడా ॥

చేనునే ఇల్లుగా - చెమటనే అత్తరుగా

రే పవలు కష్టించు రైతులీనాటికీ

పల్లెసీముల్లోన కొల్లాగున్నారురా ! ॥ పాడరా ॥ 1చ॥ కోడికూతకు ముందె గోదారి మేలుకొని

గూటి పక్షులతోటి గొంతుకలబోసుకుని

పల్లె పల్లెను బుగ్గగిల్లి - పులకింతలను పైనచల్లి

పైరు పచ్చలకేసి పరుగులిడుతూ వుంటె

చూడడానికి ఎన్ని కళ్ళెనా చాలవురా॥ ॥ పాడరా ॥ 2చః బిళ్ళ గోచిపెట్టి = పిల్లనాగోవూదు

పిల్లకాయల చిలిపి పోకడలు చూస్తుంటే

చిన్ని కృష్ణుడు గుర్తుకొస్తాడురా !

శిలకైన నిలువెల్ల గిలిగింతలను రేపు

పల్లె పడచుల మేని ఒంపు సొంపులముందు

దేవ కన్యలు కూడ దిగదుడుపురా॥ ॥ పాడరా ॥ 3౩ చ॥ అబ్బురము గొలిసేటి గొబ్బి పాటలకు

చెలరేగి తొడగొట్టు చెడుగుడాటలకు

గుజ్జన గూళ్ళకు - తప్పెట గుళ్ళకు

బొమ్మురిళ్ళకు బిళ్ళంగోళ్ళకు

పులి వేషాలకు - కోలాటాలకు

పుట్టినిల్లు నున పలైటూళ్ళురా॥

ఎయ్‌రా చిన్నోడా _ చిందెయ్‌రా చిన్నోడా॥ ॥ పాడరా ॥

122 లాలా వెందితెర నేపథ్యంలో. ఇక వారి సద్యాలను పరిశీలిద్దాం. ఇనన్నీ కూడా చలనచిత్రాలలోనివే. చిత్రం : భార్య 1... వెట్టి మహాపరాధనులు నేనొనరించితి నొక్కొ పూర్వమం దెట్టి మహాత్మురాలి పతి నే నెడబాపితి నొక్కా; కాద యే నిట్టులు నిర్నిమిత్తముగ నే యఘమైన నెరుంగనట్టి న న్నట్టడనిన్‌ నిడంగ నరనాథుడు పంచునె? దోసమెంచునే ? చిత్రం : శ్రీ కృష్ట విజయం 2 రత్నముల నంటి అష్ట భార్యలకు తోడు సోయగను కల్లు ఇంకొక్క సుదతియున్న ఆహ, నవరత్న హారమే అమరు నీక్తు కాంచి తరియించు భాగ్యమ్ముకలుగు నాకు రె అనురాగాతిశయమ్ముచే అలుకచే అందంబుజచే దిన్యమో హన శృంగార విలాస విభ్రమము చే ఆకర్షితుం జేసి న ('వ్రనయంబున్‌ కనుసన్న దిప్పుకొన్సుటన్‌్‌ సత్యావిధేయుండని ఘనులెల్లన్‌ బిరుదిచ్చి రందులకు నే గర్వింతు చంద్రాననా 4... దురహంకారము తోడ (త్రుళ్ళిపడుచున్‌ దుర్మార్గకృత్యుండ వై ధరకే పీడగ దాపురించిన నినున్‌ దైత్యాధమా, నేడె ము త్కర నిర్ముక్త సుదర్శనాయుధముచే ఖండించి, బృందారకుల్‌ పరిక్షీర్తింప, ముజ్జగమ్ములకు, సౌభాగ్యమ్ము సంధించెదన్‌

మల్లెమాల అతా! 123 ర్‌. ఓరీ మాధవ! నీ ప్రగల్భములు మూయోపాయ జాలమ్ము లీ ధీరాగ్రేసరు ముందు చెల్లవుర! మద్దివ్యాస్త శస్తాళిచే నీరూపున్‌ వెసమాపి, అక్కసున గుండెల్‌ చీల్చి, ఆవెత్తుటన్‌ నారాణిన్‌ కలవాణి నిప్పుడె వసంత క్రీడలాడించెదన్‌ 6. _మరచినానేమొ నీయన్న నుమ్మెదిర్చి నిట్టనిలువున బూడిదైనట్టి విధము అదియె నీకును అభినుతమైన యెడల గావుకేకలు చాలించి కదలిరమ్ము 7. అడిగితి నొక్కనాడు కమలాసను నీ అకలంక సృష్టిలో కడుసాగసైన యట్టి కలకంఠి యెవర్తొకయంచు, వేరె న న్నడుగగనేల? ముజ్జగము అందున అందము చందమందు, నీ పడతుక సత్యతోడ సరివచ్చు తలోదరి లేదు, లేదనెన్‌ 8. _ రమనుణి! నా తప్పు మన్నింపరాని దేని రట్టుసేయక జడతోడగొట్టరాదె? అతివ! కసిదీర నీబాహులతల నన్ను పట్టిబంధించి, అదుపులో పెట్టరాదె? ర్త... చాలుం చాలును కట్టిపెట్టునిక నీ చాతుర్యమున్‌ గుండెలో జ్వాలా భీల దవాన్ని రేపి పైపై పన్నీరు జిల్కింతునా ? వేళా కోళము లాయె నా బ్రతుకు యీ ఏడ్డూర మేముందు? నే వాలాయమ్ముగ నిన్ను నమ్మి చెడిత్రిన్‌ వాచా! పోపామ్మికన్‌ 1

124 బాలా వెందికెర నేపథ్యంలో...

10. అడుగకయె ఎల్లదీనుల నరసిబ్రోచు కృష్ణ పరమాత్మ సేవకంకిత మొనర్చి నాడ! తనువును, జన్మజన్మాలకేని కల్లదేవుల గొల్బుట కల్ల కల్ల !

11... భామను చాటు జేసుకొని భండన భూమిని నిల్వనీకు సి గ్లేమియ లేకపోయినను యీ నరకాసురుడాడుదానిపై ఏమని బాణమేయగలడు? ఇంచుక పారుషనున్న, వేగ నీ కోమలి చేతి విల్లు గయికొమ్ము, ఎదుర్కొన రమ్ము ధీరతన్‌!

14. అఖిల లోకాధినాయక సమూహమ్మెల నా ఆజ్ఞ్జమీరక నడువవలదె 1 పేర్విన్న మాత్రాన భీకర రిపు కోటి జారి నల్దిక్కుల బారనలదె! సర్వసర్వంసహాచక్ర వర్హకమైైన

ధనము సర్వము నాకె దక్కవలదె! అంగాంగ సౌందర్యమలరు భామిను లెల్ల చెలగి నా కౌగిట చిక్కవలదె |

నర సురాసుర యక్ష కిన్నరులనంగ

నేల? ఈ చరాచర జగజ్ఞాలమెల్ల

జై మహోదర! జయ జయ జై యటంచు అహరహమ్మును నన్నెకొండాడవలదె |

మల్లెమాల త! 125 [బా

12. _ భళిర! మేల్మేలు మదిలోని భావమెల్ల హాయి హాయని రెండు వాక్యముల దెలిసి ఇంచునిలుగాని మహిమ చూపించినావు రమ్ము! కైనల్యపదని నందిమ్ము చెలియ!

13. అంచిత దీక్ష ఉగ్ర తపమద్భుత రీతి నొనర్చి,శంభు మె ప్పించెద! అప్రమేయ వరఖీకర శక్తుల నెన్నియేని సా ధించెద ! మృత్యువున్‌ గెలిచి తేజమునన్‌ చెలరేగి కృష్ణుని ర్లించెద ! సర్వయాదవుల చిచ్చున బెట్టి దహించి వేచెదన్‌

చిత్రం : రామయయతండడ్రి

15. _ ప్రాణసముడైన బిడ్డను పందెమొడ్డి విధిని గెల్చిన ఓ మహా వీరవరుడ గమ్య మెరుగని పాంథుని కరణి సోవు చుంటివి ఎందాక సయనమీయుర్వియందు

చిత్రం : వీకలవ్య

16. _ ప్రథమమున రాచబిడ్డకు పౌరుషమ్ము వలయు ఆపైన విద్యలో స్పర్ధ వలయు - నీవు కురువంశ గౌరన నిశ్చలతకు - జీవనును మాట మరతువే - సిగ్గులేదె?

17. బండల మధ్యపుట్టి పెను బండలె అండగ కందమూలముల్‌ తిండిగ కొండలన్‌ తిరుగు దేబెవు నీనొక ధీరువోలె, కో దండకళా ప్రచండ, భుజ తాండన మండను నన్నెదుర్తువే? యీ పాండు తనూజుతో రణము పక్షుల గొట్టుట కాదు భిల్లుడా !

26 దా వెందితెర నేపడ్పంలో.. 18. _ సర్వజీవుల పట్ట సమభావమును చూపు శోభనాకృతి ధర్మసూతి యితడు. బలశాలినను గర్వభానన్ము మదిలోన చేరనీయని భీమసేనుడితడు కురువంశ గౌరన స్టిరతకు జీవనూ ధీరుడు అర్జున నామధేయుడితడు ముగ్టమోహన దీప్తి మూర్తీభవించిన సకల సద్గుణశాలి నకులుడితడు నుద్రదేశాధినాథుని మనునుడయ్యు కుంతి హృదయాన కొలువైన కు(రకుంక వీడు సహదేవుడు ఆచార్య వీరినెల్ల మించుకూరిమి ఆశీర్వదించుమయ్య 19. ఓరీ! రాజకులాధనూ ప్రబలగర్వోసేత చిత్తమ్మునన్‌ దూరాలోచన లేక్ష బాల్యసఖునన్నున్‌ దూరి త్రోయించినావు బౌరా! నీముద మెల్లకొల్లగొన్సు శిష్యగ్రాముణిన్‌ తీర్చి యా ధీరాగ్రేసరు చేత కట్టి నిను నే తెస్పించుకోకున్నచో భారద్వాజ సుతుండకాను - నినరా! పాంచాలుడా నీచుడా 20. _ నానారాజ శిరః కిరీట కురువింద ప్రాప్త పాదుండు - వి జ్ఞానానంద మయస్వరూపుడు ధను: శన్తాస్త్ర వేద్యుండు నీ స్థానాచార్యుడు రేణుకా సుతదయా సంలబ్ద సర్వజ్ఞుడా ద్రోణుం మద్ద్గురు దేవునెంచి తులువా దోర్గర్వమున్‌ బాపెదన్‌

మళ్లెమాల అలాల గై గ్లో కాలాను

21. పిన్నవని ఎంచి నే నూరకున్న కతన బలపరాక్రమహీనుగా తలచినానె ఇంతజరిగిన పిదప నాకేల కరుణ చావ సంసిద్దమగుము నాశ స్తహతికి!

22. _సరమస్నేహమునెంచి బిడ్డకొరకై సాలావు నర్జింస నా గురువున్‌ చుల్కన జేసి దుర్భరపు పల్కుల్‌ పల్కినానంట నీ దురహంకారము సైప రాదిక యిదే దుర్వారశక్తి స్ఫురత్‌ నరుణాస్తమ్మురికింతు కాచుకొనుమా పాంచాల రాజాధనూ!

చితం ; రామాయణం

23. ఆ సూర్య భగవానుడాదేశమిచ్చినా తండ్రి ఆనతి జవదాటనమ్మ చిన్నారి భరతుని చిరునవ్వుతో నేడె సింహసనాధీశు సేయువమమన్ము నీవు కోరిన రీతి నే నారచీరలు ప్రీతితో ఇపుడె ధరింతునమ్మ నీ అభీష్టము మేర నిశ్చింతగా, పదు నాలుగేళ్ళడవుల నడుతునన్ము కన్న నా తల్లికే యీర్యకలుగు నటుల ప్రతి నిమేషము ప్రేమను పంచినట్టి నీ రుణమ్మును తీర్చెడు నియతికంటె వేరె ఆశించనేది, దీవింపునుమ్ము !

128 లా వెందితెర నేపథ్యంలో... 24. హరి హరీ ఎంతమాట నీవంటి వమ్మ తల్లిగా నీదు పాద పద్మముల యందు ధ్యాసయే తప్ప వేరొక్క తలపెరుంగ నట్టి నాలోన దుర్చుద్ది పుట్టెనేని నిట్ట నిలువున భస్మమై నేలరాల కుండ నేనెట్లు జీవించి యుందునమ్మ 25. అయిన నీయాజ్ఞ తలదాల్చి అరుగుచుంటి నమ్మ! వినుమమ్మ! తిరిగినా అన్నతోడ వచ్చి నీకంట బడునంత వరక్తు నీవు మాట మన్నించి ఈ గీత దాటకమ్మ 26. వందే శ్రీరఘునంశ రత్న తిలకం వందే దయాసాగరం వందే సర్వమునీంద్ర దేవ వినుతం నందే మహానాయకం నందే ఆశ్రితకామితార్థ వరదం వందే మనో మోహనం నందే తారక రాము నామ భరితం నందే జగద్రక్షకం 27. గడువు లోపల తానొడబడక్ష యున్న అడుగ పనిలేదు మీరంత ఆక్షణమ్మె ఖండ ఖండాలుగా దీని కాయమెల్ల నరికి భక్షించి ఆవార్త నాకు చెప్పుడి 1

మళల్లెమాల అతత! 129 [౯ 28. _ఆగునూగుము తల్లి ! నీ అనుగు భర్త రామభద్రుండు విచ్చేసి రణమొనర్చి రావణుని చంపి భూనూత దేనగణము పరవశమ్మొంద నిన్ను చేపట్టునన్ము ! 29. నను తల్లిగ, శ్రీరాముని జనకునిగా యెంచి కొలుచు, సొమిత్రిని, నే ననిన ప్రతిమాట ఫలితము అనుభవమున తెలుసుకొంటి ననుమా, హనునూ! 30. ధర్మ సంస్థాపనార్థమ్ము శ్రీరాముడై అవతారమెత్తిన - హరియతండు నిను భంగపరిచిన - నిటలాక్షు విల్లు, ఫె ళ్ఫున రెండు చేసిన - ఘను డతండు నిన్ను తోకను జుట్టి - నీట ముంచిన వాలి నిలను గూళ్ళ్చిన మహాబలుడతండు నిన్నాక్క బాణాన నిహతు జేయంగల రణ భయంకర పరాక్రముడతండు రాను రఘు రాను - శ్రీరాను రాను రామ పాహిమాం పాహి అని వేడ సగతునైన కరుణతో బ్రోచు నా స్వామి కాన నేడు రామ తారక మంత్రమే రక్షనీకు |!

130 బా వెందితెర నేపథ్వంలో.. 31... పౌలస్త్య బ్రహ్మగా ప్రజల నాల్కల మీద

• నర్తనమ్మాడు ఉన్నతుడ వీవు కైలాసగిరి నెత్తి కాలకంఠుని మెప్పు బడసిన అసమాన భక్తుడీవు అష్ట దికృాలుర నడలించి, వాకిట నిలిసిసేవలు గొన్న నేత వీవు ఖ్యాతి గాంచిన రాజనీతిజ్ఞుడవె కాక వేద శాస్త్రపురాణ వేత్త వీవు అంతవాడవు కాన నా అనుగుసతిని అపహరించిన అఘము నిన్నంటకుండ చెప్పుచుంటిని హితవు, నీ తప్పెరింగి సీత నర్పింతువేని రక్షింతు నిన్ను |

32. ధ్యానించి నంతనే జ్ఞాన సొరభమీను మంత్ర పుష్పమ్ము రామాయణమ్ము దర్శించినంతనే ధర్మకాంతులు జిమ్ము మంజుకౌస్తుభమ్ము రామాయణమ్ము పఠియించినంతనే పరతత్వ్వమును తెల్పు ఆపరవేదమ్ము రానూయణమ్ము సేనించినంతనే జీవాత్మనలరించు మధురానృుతమ్ము రామాయణమ్ము మననమొనరించు కొలది తన్మయత పెంచి సచ్చిదానంద మయ భాన జలధి తేల్చి ముక్తికిదె ! మార్గనుని తాను ముందు నడచి మనల నడసపించు జ్యోతి రావమాయణమ్ము

మల్లెమాల త్త (స్ప [నాలా

33, ఆ మాటలు తలపోయక నా మానము కావునునుచు, నూ రామానుజునుకు తెల్పును మానుక హిత నుభిలషించు మారుత తనాయా!

3% వినుమో రాఘవ! బద్దశత్రువగు నన్‌ ద్వేషింపకీ రీతి, నా ఘనతన్‌ చాటిన నీ ఉదారతకు నే కావించు జోహారు, లై నను సీతన్‌ విడనాడి శరణమున్‌, నా జన్మలో వేడ, నీ యనిలోనే విజయమ్మొ, స్వర్గ ఫలమో ఆశింతు నిశ్చింతగా! పై పద్యాలన్నీ ఆయా చిత్రాలలో సందర్భాలను బట్టి వివిధ

పాత్రల నోట పలికించినవి. పద్య రచనలో మల్లెమాల శైలీ విన్యాసానికి

పై పద్యాలు పరువముడుగని తార్కాణాలు. యణ యః

132 గాలా వెందితెర నేపథ్యంలో... ఇప్పుడు వారి మినీ కవితలను ఉదహరిస్తాను. ఇవన్నీ కూడా చలనచిత్రాలలోనివే. చత్రం : దొరలు దొంగలు శ పండు వెన్నెల తెల్లవార్లు కురిసి వెలసింది పైట సర్దుక పల్లెటూరు నిదుర లేచింది - పొంచి కూర్చుని వున్న సూర్యుడు పైకి లేచాడు ముగ్గులా ముంగిళ్ళుచూసి మురిసిపోయాడు ॥ చి(తం : అంకుళం ర్త చిన్నారి కసిగందు కన్ను తెరచింది సింధూర తిలకము శ్ర కన్ను మూసింది ఆ తండ్రి కీనాడు ఏమి మిగిలింది ? అన్నెమెరుగని పాప ఏడ్పు మిగిలింది. చిత్రం. పచ్చని సంసారం € ఆకాశగంగమ్మ భువికి దిగనంటె పాతాళ గంగమ్మ పైకగయనంటె పుడమి తల్లికి నీటి బొట్టెలాదక్కు? కడగళ్ళ రైతన్న కింకెవరు దిక్కు? బి(తం . అందం శ. అనుర ప్రేమికుల జీవనసరలళిక్తి అద్భుత సంకేతం. విశ్వమంతటా నినుతిగాంచిన వెన్నెల జలపాతం. తాజ్‌మహల్‌ సందర్భన భాగ్యం అరుదుగ దొరికే వరము... తాజ్‌మహల్‌ సౌందర్య వర్ణనకు తసించితీరును ప్రతికలము

మల్లెమాల అవయవాల పప్ప సాల 5. _ అందమంటే మేని సోయగము కాదని ఆత్మసౌందర్యమే అసలైన అందమని చాటి చెప్పిన నీక్షు - సొభాగ్యమస్తు అఖిల మానవకోటి కభ్యుదయనుస్తు ! చిత్రం : వుట్టింటి గౌరవం 6, పుణ్యచరిత్రులు ఈలోకంలో ఉండరు చానాళ్ళు అయినా వారికి పైలోకంలో ఆయువు వెయ్యేళ్ళు మంచికి మరణం లేనే లేదని (పేమేదైనం అన్నది తెలిసి ద్వేషం విషనాగన్నది మరచి మనిషిని మనిషే బలిగొంటే మానవతను బతికించేదెవ్వరు ? చిత్రం : తలంబ్రాలు 7. బుల్లిపాస కోరీది తల్లిపాలు కన్నె పిల్ల కోరేది తలంబ్రాలు తల్లిపాలు లేకుంటే తల్లడిల్లు చంటిది తలంబ్రాలు పడకుంటే తల్లికాదు ఆడది! పై కవితల్లోని సాహితీపౌరభాన్ని పాఠకులు ఆఘ్రాణింతురుగాక. యస స

శ గ . .. | . నా

-. నౌ శ్‌ + | పరిమళమ్మ్ము సెడని పాటలు పద్యాలు

మూట కట్టి లోన పొదిగినాను

మూట విప్పి చూసి మోదమింపెసలార తనివి తీర గొనుడు తావినెల్ల ! మల్లెమాల

• | " . ల"