Telugu Veera Thelangana Madi 120 Mandi Porata Yodhula Swiya Kathanalu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

్‌] ననన ననన ననన ననన ననన ననన ననన ననన నబ గా స . తఆంగా[భు 120 మంది పోరాట యోధుల స్వీయ కథనాలు, షి జ! సీపు న. సే కర / క కళ | తాయ లు హా. సు. గ మసన

వర తెలంగాణ మాది 120 మంది పోరాట యోధుల స్వీయ కధనాలు సంపాదకుడు తెలకపల్లి రవి సేకరణ ఇంటర్వ్యూలు జి రఘుపాల్‌ మర్రి మహేందర్‌రెడ్డి సయ్యద్‌ నిస్సార్‌ ప్రచురణ భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ (మార్చిస్టు) ఆంధ్ర ప్రదేశ్‌ కమిటీ ప్రజాశక్తి బుక్‌ిహౌస్‌

ఫే ర్‌ూ య్‌భూ

• వ. డా ంభా య న. ల్‌ (స ళ్తా ల ఈం ఎదలంంాంవ్న్న 6 ౧౧. ౯ (య స్తా ప పైవచమత చు 3 రి ల్న/ (త్న ప్రచురణసంఖ్య 975 (౫ ప్రథమముద్రణ జులై 2006 వెలరు 90/- ముఖపత్ర చిత్రాలు మోహన్‌ చిత్తప్రసాద్‌ డిజైనింగ్‌ గణేష్‌ ధ్రతులకు ప్రజాశక్తి బుకీిహౌస్‌ 1-1-187/1/2, చిక్కడపల్లి హైదరాబాద్‌-20 ఫోన్‌ 27660013 బ్రాంచీలు హైదరాబాద్‌ విజయవాడ, విశాఖపట్నం తిరుపతి ఖమ్మం హన్మకొండ నల్గొండ గుంటూరు ముద్రణ ప్రజాశక్తి డైలీ ప్రింటింగ్‌ ప్రెస్‌ హైదరాబాద్‌

4; ( ॥ స్య క్‌. రక) వెలిగింది వెలిగింది జక అ గి వింది మిలమిలల తళతళల జిలుగు తెలుగు గుండెలలోన వెలిగించి ది రైతు గుండెల కొరకు రాకాసులను దు వెలిగింది వెలిగింది ఒక అమరజ్యోతి అడవి బాపిరాజు “మీజాన్‌ పత్రిక) దొద్ది కొమరయ్య నేలకొరిగినప్పుడు ప్రచురించిన చరణాలు

విషయసూచిక ముందుమాట [గ ఈ పుస్తకం గురించి గః వీర తెలంగాణా విప్లవాగ్ని వీణ! ౫111 గెరిల్లాల ప్రతిన గా1] 1 విష్లవోద్యమమే నిరంతర ఉత్తేజం క్షే 2 ఉద్యోగాన్ని వదిలి ఉరికంబం వరకు ర్‌ 38 ఉరిశిక్ష తప్పిన ఆర్గనైజర్‌ ర త్తీ సంచలన సత్యం రంగక్క సమరం న! ర్‌ పోరాటాలకు ప్రజల స్వాగతం 16 6 _ బైరాన్‌పల్లి ఊచకోతకు తొలి సాక్షిని 20 7 కుమార్తె దూరం జీవిత భాగస్వామి హతం 22 8 _ ఎదిరించే శక్తి పార్టీనే ఇచ్చింది 25 9 ఉరితాడును ధిక్కరించిన వీరయోధుడు 27 30 దొరలను తరిమికొట్లి భూములు పంచాం 30 11 _ వెట్టిపై పోరాటమే కదిలించింది త్వ 12 నాయకులను తప్పించి నేను అరెస్టయ్యాను 85 18 _ రాష్ట్ర కేంద్రంలో రహస్య కృషి సాగించా 8? 14 _ సంతృప్తినిచ్చిన సాయుధపోరాట జీవితం 39 15 ఆ పోరాటంతో అనుకున్నది సాధించాం త్తం 16 దళాలకు - నాయకులకు సంధానం శ్‌ 17 నలుగురు సోదరులూ పోరాటంలోనే ఉం 18 జైలు దెబ్బల నొప్పి ఇప్పటికీ పోలేదు క్ష 19 _మిలిటెంట్‌గా దళ కమాండర్‌గా తరి 20 ఆ రాక్షసత్వమే ఆగ్రవానికి కారణమైంది శ్రి 21 ఉద్యమాలతో కలసి నడిచాను ర్‌1 22 ఫోరాటమే చైతన్యం పెంచింది ర్‌తి లైనా

238 సమస్యలే ప్రజలను కదిలించాయి 56 24 కొరియర్‌ బాధ్యతలతో కారాగారవాసం ర్‌8 25 _ జాతీయోద్యమ ప్రభావంతో ఉద్యమంలోకి 59 26 చిన్నప్పుడే దొరలపై తిరుగుబాటు 61 27 దళ కమాండర్‌గా రజాకార్లపై దాడులు 63 28 దాడులతో రజాకార్ల హతం జైలు జీవితం 64 29 పాలేరు పని నుంచి దళ సభ్యునిగా 66 80 పోలీసు క్యాంపులో విపరీతంగా కొట్టారు 67 81 చెత్తను కూడా వదలని దేశ్‌ముఖ్‌లు 68 32 బరిసెతో కోసినా గొంతు తెగలేదు 69 88 భూములు పంచాం - జైలుకు వెళ్ళాం కం 34 చిత్రహింసలకు లొంగని ప్రజానీకం 71 85 సంఘంలో మా వూరి నుంచి తొలి సభ్యుణ్జి 7లి 36 చిన్ననాడే ఆంధ్రమహాసభ ప్రభావం 73 87 దొరల భూములు పంచాం 75 88 బుర్రకథలతో ప్రచార యాత్ర 76 89 దళ సభ్యునిగా దాడుల్లో పాత్ర 76 40 చిత్రహింస పెట్టినా రహస్యాలు చెప్పలేదు గగ శీ1... రైతు కుటుంబం నుంచి గెరిల్లా దళం లోకి 78 42 పోరాట పథంలో బావ మరుదుల భాగస్వామ్యం క్రి 48 తుపాకిపట్టి విస్నూరు దొర భూములు పంచాం 81 44 వలంటీరు నుంచి కొరియర్‌గా దళ సభ్యునిగా 81 కర్‌ చైతన్యం పెంచిన సాయుధ దళాలు 82 46 రజాకార్ల రహస్యాల చేరవేత 82 47 ప్రజలు చూపిన ఆదరణ మరువలేము 838 48 మేళతాళాలతో దళాలకు స్వాగతం చెప్పేవారు 8ర5్‌ 49 _ పదిహేనేళ్ళకే పోరాటంలో దూకాను 87 50 దళంతో సాయుధ చర్యలు 89 51 _ నాటు తుపాకీతో రజాకార్లను అదరగొట్టాము 90 52 _ తప్పుడు సాక్ష్యానికి నీరాకరించి ప్రజలు నా ప్రాణాలు కాపాడారు 92 58 ఆంధ్ర మహాసభ పిలుపుతో పోళాటంలోకి 94 ర4 గుల్బర్గా జైలులో తొమ్మిది నెలలు 97 55 హింసలు పెట్టినా ఆచూకీ చెప్పలేదు 98

56 _ తుపషొకులతో శత్రువులను ఎదుర్కొన్నాం 99 57 _ (గ్రామానికి సంఘం తీసుకొచ్చినం 100 58 గ్రామాలపై దాడులు చేశారు 101 59 _ అడవిలో పట్టుబడి జైలు జీవితం 102 60 రాక్షస హత్యాకాండ చూశాను 108 61 _ తుపాకీ పట్టి పోరాడాను 104 62 కిరాతక హంతకులను శిక్షించాము 105 63 _ (గ్రామ రక్షణ దళంలో కాపలా బాధ్యత 106 64 మూడు రకాల దళాలుగా పోరాటం 107 65 కంచెలు కట్టి రజాకార్లను అడ్డుకున్నాం 108 66 _ పోరాట మార్గంలో అన్నదమ్ములు 109 67 సైన్యాలు చిత్రహింసలు పెట్టాయి క 68 _ సైన్యాలు అరెస్టు చేసి జైలుకు పంపాయి 112 69 _ పీడక భూస్వాములను అదరగొట్టాం 118 70 దళ సభ్యునిగా సాయుధ చర్యలు 11శీ 71 తుపాకి గుండు తొడలో దూసుకుపోయింది 15 72 _భుజంలో గుండు దూసుకుపోయింది 116 78 _ వేపచెట్టుపై ఎర్రజెండా ఎగరేశాం క్ష? 74 _ రజాకార్‌ క్యాంపులపై దాడులు చేశాం 118 75 _ కుటుంబాన్ని వదులుకుని పోఠాటంలోకి 120 76 మూడొందల మంది పోలీసులపై పోరాడిన దళం 122 77 సైనిక చర్యతో పెరిగిన నిర్బంధం 124 78 _ దొరలను - ద్రోహులను శిక్షించాను 126 79 _ గ్రామ రక్షక దళంలో కాపలా పని 128 80 _ కొట్టినా రహస్యాలు చెప్పని కొరియర్‌ 129 81 పోలీసు క్యాంపులో చిత్రహింసలు పెట్టారు 180 82 తుపాకి పట్టి జైలుకు వెళ్ళాను 131 88 బాధలు భరించలేక దళంలోకి 182 84 దేశముఖ్‌ భూముల పంపిణీ 133 886 _ అగ్ని పరీక్షలను అధిగమించిన విప్లవ దీక్ష 134 86 _ భీకర పోరాటాల నుంచి రచనలలోకి 186 87 నాటి ఆ ఘటనతో ఇప్పటికీ కంటతడి 188 88 _ దాడులను తట్టుకొని దళ పోరాటం 1త0

89 వడిశాల బరిసె తుపాకి కైెత్త2 90 బైట నుంచి తప్పించుకుని రహస్య జీవితం 1డ్త2ై 91 _ స్నానం చేస్తుంటే పట్టుకుని జైలు శిక్ష కతత 92 _ ఎనిమిదేళ్ళ రహస్య జీవితం 146 98 వాగులో దూకి ప్రాణాలు కాపాదుకున్నాం 148 94 _ రజాకార్ల రాక్షసాలకు రగిలిపోయాను 150 95 _ ఏడుగురిని కాల్చి చంపిన పోలీసు ఘాతుకం 259 96 _ ఒకసారి భయపడినా మళ్ళీ దళంలోకి 154 97 _ రజాకార్ల హత్యాకాండ తప్పించుకున్నా 156 98 జైలు జీవితంలో అష్టకష్టాలు ఎదుర్శొన్నాం 158 99 _కొరియర్‌గా పనిచేసి కారాగారవాసం 159 100 నాటి పోరాట ఫలితాలపై నేటికీ తృప్తి 160 101 దళాల్లో వుండి దాడుల్లో పాల్గొన్నాను 161 102 400 ఎకరాలు నేటికీ ప్రజలు అనుభవిస్తున్నారు 162 103 రజాకార్ల సమాచారం అందించే పని 163 104 వెన్నుపోటు కారణంగా 19 నెలల జైలు 164 105 బుర్ర కధలతోప్రజల్లో చైతన్య వ్యాప్తి 165 106 నిజాం సైన్యాల కన్నుగప్పి దళాలకు కొరియర్‌గా 166 107 కారియర్‌గా పనిచేస్తూ జైలుకు 167 108 గాయపడిన ఉద్యమకారుడికి సహాయం 170 109 మువ్వన్ని జెండా నుండి ఎగ్రజెండాకు ప్రయాణం మే 120 విప్లవ యోధుడైన విద్యార్థి నేత ప్రస్థానం 174 111 పోరాట యోధుడైన పాలేరు 1709 112 రహస్యాలు చెప్పాలని చిత్రహింస పెట్టారు 181 1139 గడీని దోచి ధాన్యం ప్రజలకిచ్చాము 1838 114 వెట్టి గొట్టాలకు వ్యతిరేకంగా పోరాటంలోకి 18ిక 115 చెర్కుపల్లి దొర గడీని కూలగొట్టాము 185 116 రజాకార్లపై తిరగబడ్డ రైతుబిడ్డ 186 117 _ పెద్ద ఎత్తున కదలి వచ్చిన ప్రజానీకం 188 118 వందేమాతరం నుంచి విప్లవోద్యమ నిర్మాణం వరకూ 189 119 రజాకార్లను వరుసగా వెంటాడాము 191 120 దాచిపెట్టిన ఆయుధాలు కాపొడి తెచ్చాను 193 వీర తెలంగాణా పోరాటంపై కొన్ని పుస్తకాలు 197 న

ముందుమాట

దేశ ప్రజలందరికీ గర్వకారణమైన. వీర తెలంగాణా సాయుధ పోరాట అదవయ్యన వార్షికోత్సవాలను విస్తుతంగానూ విప్లవ చైతన్య స్పోరకంగానూ నిర్వహించాలని భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ(మార్చిస్టు) ఆంధ్రప్రదేశ్‌ కమిటీ నిర్ణయించింది. ప్రపంచ విప్లవాల చరిత్రలో చోటు సంపాదించి నిరంతర ఉత్తేజంగా నిలిచిన ఆ పోరాటాన్ని గురించి అందులో పాల్లొన్న యోధుల అనుభవాల గురించి తెలుసుకోవలసిందీ భావితరాలకు అందించనలసిందీ చాలా వుంది

తెలంగాణా పోరాటానికి సంబంధించి నాటి అ(గ్రనాయకులు (ప్రముఖ యోధులు రాసిన పుస్తకాలున్నాయి. వారి వారి కోజాలలో పరిధుల్లో అవి ఉద్యను చరిత్రను వివరిస్తాయి రాజకీయ గుణపారాలనూ అందిస్తాయి మహత్తరమైన ఆ చరిత్రను (క్రమవధద్ధతిలోనూ సమ(గ్రంగానూ క్రోడీకరించపలసిన కర్తవ్యం మిగిలే వుంది మరీ ముఖ్యంగా ఆ పోరాటంలో వివిధ తరగతుల ప్రజల ప్రత్యక్ష పాత్రనూ స్పందనలనూ ఎంత ఎక్కువగా నమోదు చేస్తే అంత ప్రయోజనం ఆ పోరాట చరిత్రకే గాక భవిష్యత్తులో జరగవలసిన పోరాటాలకూ అవి పారాలవుతాయి. బిజెపి వంటి అభివృద్ధి నిరోధక పక్షాలు కూడా తెలంగాణా విముక్తి అంటూ హడావుడి చేసే విడ్డూరమైన పరిస్థితులలో ఈ కర్తవ్యం మరింత (ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంటున్నది తెలంగాణా పోరాట లక్ష్యాలలో ఒకటైన తెలుగు ప్రజల సమ్రైక్వతకు చేటు తెచ్చే శక్తుల అవకాశవాద రాజకీయాల నేపథ్యంలో నాటి చరిత్రను విశ్వసనీయంగా కధనం చేయవలసిన అవసరం పెరుగుకున్నది

అందుకే ఈ అరవయ్యవ వార్షికోత్సవ తరుణంలో అన్ని స్థాయిలలోనూ విస్రతంగా కృషి

జరిపి తెలంగాణా సాయుధ పోరాట వారసత్వాన్ని చాటిచెప్పాలని భావిస్తున్నాం ఆ పోరాటం జరిగి వీరులు నేలకొరిగిన (గ్రామ గ్రామాన సభలు జరుగుతాయి. గతంలో వెలువడిన ఉత్తమ గ్రంధాల పునర్ముద్రణతో పొటు నొటి చారిభ్రిక పత్రాలను ఇతర సామగ్రిని కూడా సేకరించే ప్రయత్నం చేస్తున్నాం అలాగే ఆ పోరాటానికి సంబంధించిన కళారూపాలనూ సాహిత్య సంపదనూ కూదా అందించే కృషి జరుగుతుంది ఈ ప్రయత్నాలన్ని వేటికవే సంపూర్ణం కాకపోవచ్చు. వీటిలో లోపొలూ వుండొచ్చు కాని బాగా ఆలస్యం జరిగిన దృష్ట్యా ఇప్పటికైనా ఇలాటి కృషి విస్తుతంగా చేయడానికి ఇంతకన్నా సమయం వుండదు

ఇందులో భాగంగా ఇప్పుడు మూడు. పుస్తకాలు వెలువడుతున్నాయి వీర తెలంగాణా మాది అన్న పుస్తకంలో నాటి యోధులు 120 మంది అనుభవాలున్నాయి. ఇవి సేకరించడం కోసం దాదాపు నెల రోజుల పొటు (ప్రధానంగా నల్గొండ వరంగల్‌ ఖమ్మం కరీంనగర్‌ జిల్లాల్లోనూ హైదరాబాదు నగరంలోనూ అలనాటి యోధులను కలుసుకునే ప్రయత్నం జరిగింది వరంగల్‌ జిల్లాలో ఉద్యమ ప్రాంతాలతో మంచి పరిచయాలున్న సీనియర్‌ నాయకుడు జిరఘుపాల్‌ నల్గొండ జిల్లా ప్రజాశక్తి ప్రతినిధి మర్రి మహేందర్‌ రెడ్డి రాష్ట్ర బ్యూరో ప్రతినిధుల్లో ఒకరైన సయ్యద్‌ నిస్సార్‌లు ప్రధానంగా ఇంటర్వ్యూలు చేశారు ఇతర సమాచారం తోడు చేయడానికి కె ఎస్‌ శర్మ సహకరించారు తెలకపల్లి రవి సంపాదకులుగా (ప్రచురణ బాధ్యత వహించారు ప్రముఖ చిత్రకారుడు మోహన్‌ ప్రత్యేక శ్రద్ధ తీసుకుని ముఖచిత్రం రూపొందించారు. గణేష్‌ రూపకల్పనకు తోడ్పడ్డారు ఇంకా ఈ సందర్భంగా కళా సాహిత్య రంగాలకు సంబంధించిన పలువురు ప్రగతిశీల మిత్రులను కలుసుకున్నాము వారి సలహాలు సహాయాలు తీసుకున్నాము ఇందుకు తోడ్పడిన వారందరికీ ధన్యవాదాలు భవిష్యత్తులోనూ ఈ విధమైన తోడ్పాటు కానసాగుతుందని ఆశిస్తున్నాం ఇందుకు సంబంధించిన సూచనలు సమాచారం సలహాలు అన్నిటికీ స్వాగతం పలుకుతున్నాం. ఈ వీర తెలంగాణా పోరాట అరవయ్యవ వార్షికోత్సవం ఆ విధంగానే సార్ధకమవుతుంది వీర తెలంగాణా స్ఫూర్తికి ఇవే మా జేజేలు అమర యోధులకు అరుణాంజలులు

• బివి రాఘవులు కార్యదర్శి, భారతకమ్యూనిస్టు పార్టీయార్మిస్టు) ఆంధ్ర ప్రదేశ్‌ కమిటీ

ఈ పుస్తకం గురించి...

అరవయ్యవ వార్షికోత్సవ సందర్భంలో తెలంగాణా సాయుధ పోరాట చరిత్రకు సంబంధించిన మరిన్ని కోణాలను ఆవిష్కరించాలన్న ప్రయత్నంలో తొలి అడుగు ఈ పుస్తకం ఇందులో అనుభవాలు చెప్పిన వారంతా దాదాపుగా సాయుధ పోరాటంలో ప్రత్యక్షంగా పాల్గొన్నవారూ వివిధ రూపాలలో సహకరించిన వారూ లోగడ వెలువడిన పుస్తకాలలో అంతగా నమోదు కాని యోధులను కలుసుకోవడానికి ఇప్పుడు కృషి చేశాము ఇందులో 120 మంది స్వీయ కథనాలున్నాయి ఇందులో కొన్ని ఇంటర్వ్యూలు 1997లో వెలువడిన నల్గొందజిల్లా సావనీర్‌ నుంచి తీసుకున్నాము ఇంటర్వ్యూలు ఇచ్చిన కొందరు పెద్దలు మరణించారు. పేరొందిన యోధులకు నివాళులర్పించే వ్యాసాలు మూడు నాలుగు వున్నాయి

సహజంగానే అందరూ ఒకే విధంగా చెప్పలేరు అందరి నేపథ్యమూ ఒకటి కాదు వయోభారం వల్ల జ్ఞాపకాలు తగ్గిన స్థితి కొందరి అభిప్రాయాలలోనూ మార్పులున్నాయి ఎమైనా వారు ఇప్పుడు ఏం చేస్తున్నారనే దానితో నిమిత్తం లేకుందా పోరాటంలో వారి పాత్రకు సముచిత గౌరవం ఇవ్వడం మం కర్తవ్యం

రాసిన విధానాల్లోనూ తేడాలున్నాయి. వాటన్నిటినీ యాంత్రికమైన ఏకరూపశైలిలోకి తీసుకువచ్చే పని కావాలనే చేయలేదు ఆ క్రమంలో లేనిపోని అపార్టాలు రావచ్చు. ఎమైనా వైవిధ్యంతో పాటు ఉద్యమ స్వరూపాన్ని కూడా వేర్వేరు కోణాలనుంచి చూసే అవకాశం వుండాలని భావించాము 100 మందికి పైగా ఫొటోలు ఇచ్చినా కొద్దిమందివి ఇవ్వలేకపోవడం కొరతగానే ఉంది

తెలంగాణా పోరాటం మట్టిలోంచి మహా వీరులను సృష్టించిందని తరచూ వినే మాట అలాటి సామాన్య జనం సొహసాలను ఇందులో మనం చూడగలం ఎలాంటి భేషజాలూ పటాటోపాలు లేకుండా సాధారణ భాషలో అప్పటి తమ చర్యలను వాటి ప్రభావాన్ని వివరించడం చూస్తాం అమరవీరులకు సంబంధించిన కథలు లేదా అగ్రనాయకుల కథనాలు వున్నాయి కాని ఇంతమంది సామాన్య యోధుల అనుభవాలు ఒక చోట పొందుపరచడం గతంలో జరగలేదనే భావిస్తున్నాం ఈ సామాన్యతే ఈ సంకలనానికి ఒక విలువ సమకూరుస్తుందని మా విశ్వాసం వీరిలో అత్యధికుల అనుభవాలు బహుశా తొలిసారి గ్రంధస్తం అవుతున్నాయని చెప్పొచ్చు తెలంగాణా పోరాటంలో ప్రజలు ఎందుకు పాల్గొన్నారో ఎంత విస్తతంగా స్పందించారో ఈ సంకలనం మనకు చెబుతుంది అలాగే ఆ ఉద్యమం ప్రజా కంటకులను ఎలా శిక్షించిందో ఆ క్రమంలో ఎందరు వీరులు ఎలా నేలకొరిగారో కళ్లకు కట్టి చూపుతుంది నిజమైన ప్రజా ఉద్యమానికి కృత్రిమమైన తీవ్రవాద చర్యలకూ మధ్య తేడా కూడా వీటన్నిటి ద్వారా దానికదే అర్ధమవుతుంది ఈ పుస్తకం వల్ల కలిగే రెండవ ప్రయోజనం అది

ఇప్పుడు వెలువడుతున్న ఈ పుస్తకానికి చాలా పరిమితులు వుండొచ్చు లోపరహితమని మేము అనుకోవడం లేదు అయితే ఇదొక (ప్రారంభం మాత్రమే తెలంగాణా సాయుధ పోరాట చరిత్రను ప్రామాణికంగా నమోదు చేయడంలో చాలా ఆలస్యం జరిగిందని జరిగిన మేరకు కూదా దాని విశిష్టతను గుర్తించే దానికన్నా వివాదాలపై ఎక్కువ కేంద్రీకరణ వచ్చిందని అనిపిస్తుంది ఉన్నంతలో సమగ్రమైందిగా పరిగణించబడే వీరతెలంగాణా విప్లవ పోరాటం గుణపారాలు రాసిన సుందరయ్యగారే దానికి గల పరిమితులను స్పష్టంగా పేర్కొన్నారు పోరాటంలో ప్రత్యక్షంగా పాల్గొన్నవారు ఆ అనుభవాలు రాయడం ద్వారా ఇందులోని విషయాలను మరింత పటిష్టం చేయవలసి వుంటుందని ఆయన సవినయంగా రాశారు అలా రాసి ముప్పై సంవత్సరాలు దాటిపోయినా ఆయన ఆకాంక్ష నెరవేరకపోవడం నిజంగా బాధాకరం ఇందుకు రాష్ట్రంలోని కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం చరిత్ర పరిశోధకులు రచయితలు బాధ్యత వహించవలసి వుంటుంది ఈ అరవయ్యవ వార్షికోత్సవం ఆ లోటును తీర్చేందుకు సరైన సందర్భం కావాలని ఆశ అందుకే ఉన్నంతలో విస్రతంగా విషయ సేకరణ ప్రారంభించాం ఇది గ్రామ స్టాయి వరకూ జరుగుతుంది ఇప్పటికే పోరాట యోధులలో అత్యధికులు చనిపోవడం లేదా బాగా వృద్ధాప్యంలో వుండటం చూస్తున్నాం వారితో పొటే నాటి విషయాలు కాలగర్భంలో కలసిపోకూడదంటే ప్రతి వారి అనుభవాలనూ సేకరించాలి ఎక్కడిక్కడ ఆ ప్రయత్నం ఒక ఉద్యమంగా సాగాలి మౌభికచరిత్రకు ఇప్పుడు చాలా విలువ పెరిగింది రేపటి భారత విప్లవానికి అవి అమూల్యమైన గుణపారాలందిస్తాయి ముఖ్యంగా తమ వయో భారాన్ని వ్యక్తిగత ఇబ్బందులను అధిగమించి నాటి పోరాట చైతన్యాన్ని మరోసారి మాతో పంచుకున్న యోధులందరికీ బేజేలు వారి సాహసమూ నిబ్బరమూ నిబద్దతా పోరాట పటిమ త్యాగశీలత అనేక చోట్ల మనకు గగుర్పాటు కలిగిస్తాయి కంటతడి పెట్టిస్తాయి నెత్తురు వేదెక్కిస్తాయి పిడికిలి బిగుసుకునేలా చేస్తాయి ఇది సమ(గ్రమేమీ కాదని మరోసారి మనవి చేస్తూ ఈ ప్రచురణపై అభిప్రాయాలు ఆహ్వానిస్తున్నాం. దీని వెంటవెంటనే మరిన్ని ప్రచురణలు రానున్నాయి ఈ బృహత్‌ కార్యక్రమంలో అందరి భాగస్వామ్యాన్ని సహకారాన్ని అభ్యర్థిస్తున్నాం మీ దగ్గర వుండే సమాచారాన్ని గాని సామగ్రిని కాని చాయా చిత్రాలను పత్రికలను గాని అందజేస్తే భావి తరాల నిమిత్తం భద్రపరచడమే గాక పుస్తక రూపంలోనూ ఇతరత్రా పరిచయం చేసేందుకు కృషి చేయగలం తెలంగాణా సాయుధ పోరాట అరవయ్యవన వార్షికోత్సవాలు జనతా ప్రజాస్వామిక విప్లవ సాధనకు ప్రేరణ అవుతాయని విశ్వసిస్తున్నాం వీర తెలంగాణకు లాల్‌ సలామ్‌ = తెలకపల్లి రవి

నేపథ్యం వీర తెలంగాణా, విప్లవాగ్ని వీణ!

వీర తెలంగాణా రైతాంగ సాయుధ పోరాట అరవయ్యవ వార్షికోత్సవ సందర్భమిది 1946 జులై నాల్గవ తేదీన దొడ్డి కొమరయ్య బలిదానం ఆ మహత్తర సమరానికి నాంది ప్రస్తావన తెలుగు జాతి చరిత్రలో సాటిలేని సువర్దాధ్యాయం ఆ పోరాటం రాజకీయ సాంసృతిక ఆర్థిక పీడనలపై అశేష జనం ఒక్కుమ్మడిగా ఆయుధాలు ధరించి అంత పెద్ద ఎత్తున పోరాడటం భారతదేశంలో అంతకు ముందు కాని ఆ తర్వాత గాని జరగలేదు అది అంతర్జాతీయంగానూ గొప్ప ఖ్యాతిగడించింది

హైదరాబాద్‌ సంస్థానంలో తెలంగాణాలోని తొమ్మది జిల్లాలు కొన్ని మరాట్వాడా కన్నడిగ ప్రాంతాలతో పాటు నిజాం రాచరిక నిరంకుశ పాలనలో మగ్గిపోతుందేవి జన సామాన్యం వెట్టిచాకిరీకింద నలిగిపోతుండేది పైగాలు జాగీర్జార్లు ఇజారాదార్లు మక్తేదార్లు ఈనాందార్లు దేశ్‌ ముఖులు రకరకాల పేర్లతో దొరలు వేల లక్షల ఎకరాలు కలిగి వుండేవారు వీరికి పన్నులు వేసేందుకు వసూలు చేసేందుకు అధికారం వుండేది ఇష్టానుసారం దుర్మార్గంగా కౌల్లగొడుతుండేవారు భూస్వాముల పొలాలు సాగయ్యాకే ఇతర రైతులు నీరు పెట్టుకోవాలి వ్యవసాయ కార్మికులు ముందు వారి పొలాల తర్వాతే ఇతరుల నొట్లువేయాలి పచ్చిబాలింతలైనా సరే పాలు పిండి చూపితే తప్ప పనినుంచి పోవడానికి వీల్లేదు చాకలి బట్టలు వుతకడంతో పాటు దొర గడీ ముందు రోజూ నూరు బిందెల కల్లాపి చల్లాలి మంగళ్లు క్షవరాలు చేయాలి కచ్చడాలనే వారి బండ్ల ముందు ఉరకాలి మూటలుమోయాలి పక్కలు వేయాలి వారి ఉత్తర (ప్రత్యుత్తరాల కోసం వూళ్లకు వెళ్లాలి యాదవులు గొర్రెలను ఇవ్వాలి కోళ్లను ఇవ్వాలి గీత కార్మికులు ఉచితంగా కల్గు సరఫరా చేయాలి చిన్న వ్యాపారులు ఉచితంగా సరుకులు సరఫరా చెయ్యాలి ఇవన్నీ చేసినా దొరలు ఎప్పటికప్పుడు ఎవో జరిమానాలు జుల్మానాలు వసూలు చేస్తారు కన్ను పడిన ఎ స్రీనైనా సరే గడీలనబడే తమ బంగళాల్లోకి తీసుకుపోతారు అధికారులకు వారిని నజరానాగా సమర్పిస్తారు దాసీలతో శ్రమనూ శరీరాలనూ కూడా కొల్లగొడతారు ఈ అమానుష నిరంకుశ పీడన వందల ఎళ్లపొటు సాగింది

భాషా పరంగానూ మతపరంగానూ కూడ నిజాం నిరంకుశత్వం ప్రజలలో అత్యధికులు తెలుగు వారైనా పాలకుల ఉర్జు అధికార భాష్క బోధనా భాష అత్యధికులు హిందువులైనా నిజాం మతమ్తైన ఇస్లాంను రుద్దడం బ్రిటిష్‌ పాలన ప్రభావం వల్లనూ ఆ పైన స్వాతంత్రోద్యమ ఫలితంగానూ అనేక మార్పులు వచ్చినా కొన్ని ప్రజాస్వామిక హక్కులు లభించినా నిజాం సంస్థానంలో ఆ వూసే లేదు సభలు జరుపుకోవడానికి గాని సంఘాలు పెట్టుకోవడానికి ఆఖరుకు గ్రంధాలయం స్థాపించుకోవదానికి గాని అనుమతి వుండేది కాదు

1920లలో దేశ మంతటా స్వాతంత్ర సమరం కొత్త వూపు తీసుకున్న నేపధ్యం కమ్యూనిస్టు ఉద్యమ బీజాలు పడుతున్న దశ నిజాం సంస్థానంలోనూ కదలికలు మొదలైనాయి. 1921లో హైదరాబాదులో ఆంధ్ర జన సంఘం ప్రారంభమైంది కళా సాహిత్య రంగాలలో ప్రధానంగా పనిచేస్తూ (గ్రంధాలయాలు పరనాలయాలు విద్యార్థులకు ప్రోత్సాహం వంటి కార్యక్రమాలు నిర్వహించింది మాడపాటి హనుమంతరావు దానికి నాయకత్వం వహిలచారు నీలగిరి పత్రిక సురవరం ప్రతాపరెడ్డి గొలకొండ పత్రిక దీనికి అనేక విధాల సహకరించాయి. 1980లో జోగిపేటలో ఆంధ్ర మహాసభ తొలి సభ జరిగింది కొద్దిపాటి (ప్రజాస్వామిక సంస్కరణలు కోరుతూ” మహజర్లు సమర్పించేవారు ప్రజాస్వామిక హక్కుల కోసం ఆరాటపడేవారు ఇంచుమించు ఆ కాలంలోనే సుందరయ్య నాయకత్వంలో దక్షిణభారత దేశంలో అంకురార్పణ జరిగింది కమ్యూనిస్టు ఉద్యమ పవనాలు తెలంగాణానూ సోకాయి హైదరాబాదులో కామ్రేడ్స్‌ అసోసియేషన్పర్చడింది కమ్యూనిస్టు పార్టీ సభ్యుడైన రావినారాయణ రెడ్డి 1941 నాటికి ఆంధ్ర మహాసభ అద్యక్షుడైనాడు రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ నేపథ్యంలో కమ్యూనిస్టు పార్టీపై నిషేదం తొలగి తొలిసారి బహిరంగంగా పనిచేసే అవకాశం కలిగింది (ప్రజా ఉద్యమాలు గొప్ప వెల్లువగా సాగాయి రాజులు సంస్థానాధీశులు భూస్వామ్య (ప్రజా కంటకులకు వ్యతిరేకంగా రైతాంగ తిరుగుబాట్లు ఉవ్వెత్తున ఎగసాయి కేరళలో కమ్యూరు పోరాటంగా పేరు పొందిన ఉనప్రా వాయిలార్‌ మలబార్‌ తిరుగుబాట్లు బెంగాల్‌లో కౌలుదార్ల తెభాగా ఉద్యమం ఆంధ్రలో మునగాల చల్లపల్లి జమీందార్లకు వ్యతిరేకంగా రైతాంగ పోరాటం వంటివి పెల్లుబికాయి. కాంగైస్‌ ఈ పోరాటాలను బలపర్చకపోయినా దీని ప్రభావం తెలంగాణాపై పడింది దాంతో భయపడిన దేశ్‌ముఖులు తమ పొలాల నుంచి కౌలుదార్లను పెద్దఎత్తున బేదఖల్‌ చేయడం మొదలెట్టారు రైతులను వెళ్లగొట్టడం పెద్ద కలకలం రేపింది రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ తరుణంలో లెవీ గల్లాపేరుతో నిర్బంధ ధాన్య వసూళ్లు ప్రజాగ్రహాన్ని తీవ్రం చేశాయి దాంతో గ్రామాలలో అగ్గిరవ్వ రాజుకుంది అయితే బ తిరుగుబాటు ఒక్కసారిగా దానికదే ప్రారంభమవదు ప్రజలలో సన్నద్ధత వుండాలి పాత పరిస్థితులలో బతకలేమని వారు నిర్ధారణకు రావాలి తెలంగాణాలో అలాటి మార్పులు వస్తున్నాయని చెప్పే ఘటనలు చాలా వున్నాయి నల్లగొండ వరంగల్‌ జిల్లాల్లో చెదురుమదురుగానైనా భూస్వాములను దారికాచి హత్యలు చేసిన ఉదంతాలు ఇందుకు నిదర్శనాలు ముస్లిం రైతు బందగీ కోర్టుద్వారా దేశ్‌ముఖ్‌పై పోరాడుతూ పర ాలించబడిన సన కూరా ఇలాటిదే వీటికి ఒక విశాల వేదికగా ఆంధ్ర మవానభ జరిగి పు స్త ఆధ్వర్యంలోకి వచ్చింది దాన్ని క ప న న నీ స్ట బ యు కమ్యూనిస్టు పార్టీ చేసింది చైతన్య వంతులవుతున్న తెలంగాణా వీరులకు విశాలాంధ్ర కమ్యూనిస్టుకమిటీ ఆధ్వర్యంలో వాలంటీర్‌ శిక్షణ ఆయుధ తర్భీదు లభించింది అయిలమ్మ భూమి సమస్యపై పోరాటం సందర్భంగా 1946 జులై 4న విసునూరు రామచంద్రారెడ్డి గూండాలు దొడ్డికొమరయ్య (ప్రాణాలు బలితీసుకోవడంతో ఈ పోరాటం ఒక్క పెట్టున విజృంభించింది 1946 నవంబరులో నిజాం (ప్రభుత్వం కమ్యూనిస్టు పార్టీని నిషేదించినా వెనక్కు తగ్గలేదు సొమాన్య ప్రజలు సంఘం అని పిలుచుకున్న ఆంధ్ర మహాసభ ఆధ్వర్యంలో కమ్యూనిస్టు పార్టీ నాయకత్వాన మొదలైన ఈ పోరాటంలో గడీలను ఆక్రమించి అప్పుల పత్రాలు చించేశారు వారి పొలాలను ఆక్రమించారు దొరల గూండాలను నిజాం సైన్యాలను రజాకార్లనబదే కిరాయి మూకలను పోలీసులను ఎదిరించే మహా(ప్రవాహంగా కదిలారు ప్రీలు పిల్లలూ కూడా సైన్యంలా కదం తొక్కారు బాంచను దొరా కాల్గొక్తా అన్నవారే బందూకులు పట్టి దోపిడీ దొరలను దునుమాదారు వడిశాల కారం పొడి రోకలిబండ

కూడా ఆయుధాలైనాయి. ఈ కమ్యూనిస్టుల దగ్గర ఎ మహత్యమున్నదో కాని బానిసను దొరా అన్నవానితో బందూకు పట్టించారని వారి భావాలతో ఎకీభవించని సురవరం ప్రతాపరెడ్డిగారే వ్యాఖ్యానించారు

సాయుధ పోరాటం వెట్టిచాకిరీకి సమాధి కట్టింది బానిసత్వానికి స్వస్తి చెప్పింది మూడు వేల గ్రామాలలో పది లక్షల ఎకరాల భూమిని ప్రజలకు పంచిపెట్టింది వ్యవసాయ కార్మికుల కూలిరేట్టు పెరిగాయి వడ్డీ భారం దాదాపు తగ్గించేయబడింది ప్రజలను పీడించే ఫారెస్టు గార్జులను వెళ్లగొట్టింది ప్రజాస్వామ్యమే ఎరుగని నిజాం ఫర్మానాలో ఇప్పుడు మూడు వేల గ్రామాలలోనూ పంచాయితీల ఆధ్వర్యాన (ప్రజాపాలన (ప్రారంభమైంది కష్టజీవులకే ప్రాతినిధ్యం ఇద్దరు స్రీలకు ప్రాతినిధ్యం కల్పించబడింది జీవితంలో తొలిసారి రెండు పూటలా అన్నం తిన్నామని తెలంగాణా ప్రజలు చెప్పుకున్నారు

అశేష (ప్రజల రక్తతర్చణ ఎందరో ప్రజా యోధుల ప్రాణబలి ఈ విజయాః వెనక వున్నాయి నాలుగువేలమందికి పైగా కమ్యూనిస్టులు రైతు గెరిల్లాలు అమరులైనారు. పదివేల మంది నిర్భంధాలతో జైలుశిక్షలనుభవించారు యాఖై వేలమంది చిత్రహింసలను ఎదుర్శొన్నారు వేలాది గ్రామాలు దాడులకు గురైనాయి మహిళలపై వేల సంఖ్యలో అత్యాచారాలు జరిగాయి మొదట నిజాం రజాకారు సాయుధ మూకలు ఈ హత్యాకాండ సాగించగా 1948 సెప్టెంబరు12న కేంద్రంలోని నెహ్రూ ప్రభుత్వ సైన్యాలుదిగాయి. సంస్థానాన్ని విలీనం చేసుకుని నిజాంను రాజప్రముఖ్‌గా గుర్తించి ప్రజలపై తుపాకులు ఎక్కుపెట్టాయి పలాయనం పాడిన భూస్వాములకు పునరావాసం కల్పించి ప్రజలను ఊచకోత కోసాయి ఆ దశలో కమ్యూనిస్టు పార్టీ సాధించిన విజయాలను కాపాడుకోవడం కోసం సాయుధ పోరాటాన్ని కొనసాగించడం అనివార్యమైంది రెండు వారాల్లో తెలంగాణా పోరాటాన్ని అణచేస్తానన్న అప్పటి హోం మంత్రి సర్జార్‌ పటేల్‌ ప్రగల్బాలు వమ్ము కాగా 1951 అక్టోబరు 21 వరకూ ఈ సాయుధ పోరాటం కొనసాగింది ఆ వెంటనే జరిగిన 1952 మొదటి సాధారణ ఎన్నికల్లొ కమ్యూనిస్టులు అఖండ విజయం సాధించారు

తెలంగాణా పోరాటం ఫలితంగానే దున్నేవానికి భూమి అన్న నినాదం రూపొందింది పాలకులు మాట మాత్రంగానైనా భూసంస్క్మరణలను రంగంమీదకు తేవలసి వచ్చింది ముక్కచెక్కలై వున్న తెలుగు ప్రజలను ఒక్కచోటికి చేర్చే ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ఎర్పాటుకు మార్గం సుగమం కావడమే కాక దేశమంతటా భాషా ప్రయుక్త రాష్ట్రాలకు బాట వేసింది ఆ విధంగా స్వాతంత్రానంతర భారత రాజకీయ చిత్రపటాన్ని రచించింది ఈ క్రమంలో కమ్యూనిస్టు పార్టీలో జరిగిన అంతర్గత సైద్ధాంతిక పోరాటం మితవాద అతివాద ధోరణులను ప్రస్ఫుటం చేసి భావి భారత ప్రజాస్వామిక విప్లవ స్వరూప స్వభావాలను కూడా తెలియజెప్పి దిక్సూవిగా నిలిచింది విశాల ప్రజానీకం అవసరమైన చైతన్య వంతులై ఆయుధాలు పట్టినప్పటి పరిస్థితిని ఇప్పుడు అనేక సందర్భాల్లో కనిపించే సాయుధ దుస్సాహసిక చర్యలను పోల్చిచూస్తే రెంటికీ తేడా అర్ధమవుతుంది ఆ పోరాటం నిర్వహణ విరమణ తదితర అనేక అంశాలపై ఇప్పటికే చాలా చర్చ జరిగింది ఇంకా జరగాలి కూడా అయితే ఈ అరవయ్యవ వార్షికోత్సవ సందర్భంలో అన్నిటికంటే ముఖ్యమైంది చరిత్రలో తెలంగాణా పోరాటానికి గల మహత్తర ప్రాధాన్యతను చాటిచెప్పడం

సాంస్కృతికంగా కూడా తెలంగాణా పోరాటం గొప్ప ప్రజాస్వామిక (ప్రేరణ కలిగించింది అంతకుముందు జానపదాల్లో గోడు వెల్లబోసుకున్న ప్రజానీకం ఈ పోరాటప్రభావం వల్ల అద్భుతమైన సమరసాహిత్యం సృష్టించారు (ప్రజా కవులు కళాకారులు రచయితలు చిరస్మరణీయమైన రచనలు కళా రూపాలు అందించారు తెలంగాణా పోరాటం తలుచుకుంటేనే జానపద కళారూపాలు నైజాం సర్మారోడా వంటి పాటలు ప్రతిధ్వనిస్తాయి మా భూమి నాటకం కదలాడుతుంది వజ్రాయుధం త్వమేవాహం తెలంగాణా

స [స

ఉదయిని వంటి కావ్యాలు. గుర్తొస్తాయి దాశరథి ఆళ్వారు స్వామి తదితరుల నవలలు గుర్తొస్తాయి చిత్తప్రసాద్‌ చిత్రాలు కళ్లముందు కదలాడతాయి తెలంగాణా పేరుతోనే గాక తెలంగాణా విముక్తి పేరిట కూడా ఇప్పుడు అ నేక అవకాశవాద శక్తులు రంగం మీద సంచరిస్తున్నాయి ఆ పోరాటంతో ఏ సంబంధం లేకపోగా అభివృద్ధి నిరోధక పాత్ర పోషించిన బిజెపి సంఘ పరివారం దాన్ని ముస్లిం వ్యతిరేక కోణం నుంచి చిత్రిస్తోంది వాస్తవానికి తెలంగాణా పోరాటంలో బందగీ వంటి సామాన్య ముస్లింల నుంచి మేధావుల వరకూ ఎందరో పాల్గొన్నారు మొదట్లో మత ప్రాతిపదికన పనిచేసిన ఆర్యసమాజం వరపడినుంచి బయిటపడ్డాకే అది ఒక విశాల (ప్రజా పోరాటంగా కష్టజీవులను సమీకరించగలిగింది ఇక టిఆర్‌ఎస్‌ వంటి శక్తులు దీన్ని కోస్తా జిల్లాల ప్రజలకు వ్యతిరేక కోణం నుంచే చూపిస్తాయి వారికి వంతపాడే కొందరు మేధావులు కూడా వలసవాదం వంటి అద్ధం లేని పదజాలంతో తెలంగాణా పోరాట ప్రాధాన్యతకు మసిపూసే ప్రయత్నం చేస్తున్నారు తెలంగాణా పోరాటంలో ప్రారంభం నుంచి చివరి వరకూ తెలుగు ప్రజలందరి పోరాటంగా విశాలాంధ్ర కమ్యూనిస్టు కమిటీ నాయకత్వంలో జరిగింది తెలంగాణా ప్రజా పోరాటానికి నాయకత్వం వహించిన వారిలో రావి నారాయణ రెడ్డి బద్దం ఎల్లారెడ్డి వంటివారు తొలి (ప్రేరకులు తర్వాతి దశలో సుందరయ్య బసవపున్నయ్య రాజేశ్వరరావు దేవుల పల్లి వెంకటేశ్వరరావు బిఎన్‌రెడ్డిలతో కూడిన కమిటీ దాన్ని నడిపించింది వందల సంఖ్యలో కమ్యూనిస్టులు భౌగోళిక సరిహద్దుల ప్రనక్తి లేకుండా ఆ పోరాటంలో కీలక పాత్ర వహించారు ప్రాణాలర్పించారు కూడా నాలుగువేల మంది తెలంగాణా యోధులతో పాటు కోస్తా ప్రాంతంలోనూ మూడువందల మంది పోలీసు తూటాలకు బలైనారు దానికి ఆయుధాలు నిధులనే కాక కార్యకర్తలను కూడా అందించడంలోనూ ఆశ్రయం ఇవ్వడంలోనూ నిర్భంధ తరుణంలో తోడుగా ప్రోరాడటంలోనూ కోస్తా ప్రాంత ప్రజానీకం ప్రశంసనీయమైన పాత్ర నిర్వహించారు వీరతెలంగాణా పోరాట నాయకులెవరి రచనలు చూసినా ఈ విషయం స్పష్టమవుతుంది పీడిత ప్రజా విముక్తి అనే విశాల లక్ష్యంతో జరిగిన విప్లవ పోరాటాన్ని నేటి స్వార్ధ రాజకీయాల సంకుచిత సులోచనాలతో వక్రీకరించడం ఎవరికీ మంచిది కాదు కొందరు మఠ విపరీత ధోరణిలో నిజాం కూలిపోవడం వల్ల నష్టం జరిగినట్టు రాయడం మరీ విపరీతం తెలంగాణా సాయుధ తిరుగు బాటు జరక్కపోతే రాష్ట్రమే కాదు దేశం కూడా ఎలా వుండేది అన్నది వూహించుకోవలసిందే ఆ వారసత్వాన్ని సరైన రీతిలో ముందుకు తీసుకుపోవడం వల్ల కలిగే సత్ఫలితాలూ అంతగా గొప్పగానే వుంటాయి =తెర

[1 జని గిరిల్లాల ప్రతిన

నేను గెరిల్లా బలగంలో చేరుతున్నాను దోపిడీదారుల పాలనను అంతం జేసి ప్రజారాజ్యం స్థాపించటానికి నేను దృఢనిశ్ర్చయంతో ప్రతినబూనుకున్నాను శత్రువుపై పోరాడి నిర్మూలించడం ప్రజలకు సహాయపడటం నా ఏకైక కర్తవ్యం ఆయుధాలు ప్రాణాల కంటె విలువైనవి ఆయుధాలు సంపాదించటంలో వాటిని కాపాడటంలో ప్రాణాన్నర్పించడానికి నేను సంసిద్ధుదనైయున్నాను నేనెన్నడూ పిరికితనాన్నిప్రదర్శించను శత్రువు ముందు తలవంచను అమరవీరుల ఆదర్శాన్ని పాటిస్తాను అరుణపతాకం ఎదుట నేనీ ప్రమాణం తీసుకుంటున్నాను

(ఆనాటి ప్రతిజ్ఞ)

వడ

. /[, జ. తొ ఏ. ॥ విప్రవోద్వమమే మ. నురంటేర [ వ ఓఅల్తాజం క. 1946 జూన్‌ 4న దొడ్డి కొమరయ్య ము అమరుడయ్యారు. ఉద్యమం నల్గొండ జిల్లా య ప అంతటా ఉధృతంగా విస్తరించింది నిజాం ప్రభుత్వ రాజన్న దమన కాండ పెరిగింది అరెస్పులు ఆరంభ తతా మయ్యాయి మేమంతా అందర్‌ గ్రౌండ్‌ వెళ్లాం నా నాయకత్వంలో దళం ఏర్పడింది మోత్కూరు ప్రాంతం తర్వాత రామన్నపేట ప్రాంతం చూశాం నా పేరు “రాజన్న'గా స్థిరపడింది ఈ కాలంలోనే 1946లో నా చేతికి తుపాకీ వచ్చింది భూస్వాముల నుండి స్వాధీనం చేసుకున్నాం తల్వారులు సంపాదించాం అయిదడుగుల మూడు అంగుళాల మనిషి. నల్లగా బక్కపలుచగా వున్నారు దళసరి కళ్ళద్దాలు పట్టుకొని దీక్షగా ప్రజాశక్తి చదువుతున్నాడు చూడగానే బాగున్నారా” అంటూ లేవబోయాడు వారించి పక్కనే వున్న కుర్చీలో కూర్చున్నాను అతనే ముద్దసాని వెంకటనర్సింహ్మ రెడ్డిగారు చారిత్రాత్మక వీర తెలంగాణా రైతాంగ సాయుధ పోరాటంలో వివిధ స్థాయిల్లో కీలకపాత్ర నిర్వహించిన కురు వృద్దుడు వారిది నల్లగొండ జిల్లా మోత్కూరు మండలం మొగల పాక (గ్రామం - గతంలో రామన్నపేట తాలూకాలో వుండింది పోరాట కాలం నాడు భువనగిరి తాలూకా గ్రామం భువనగిరి తాలూకాలో 300 (గ్రామాలు వుండేవి హైద్రాబాదు చుట్టూ వున్న 150 [గ్రామాలు సర్పెఖాస్‌ గ్రామాలు అంటే నిజాం నవాబుగారి సొంత ఆస్థి అన్నమాట మిగతా 150 (గ్రామాలలో కేవలం ఆరు (గ్రామాలు దేశ్‌ముఖ్‌ (గ్రామాలుగా వుండేవి మిగిలిన 144 గ్రామాలు జాగీరు గ్రామాలు మొగలిపాక జాగీరు గ్రామం జాగీర్‌వారు మహ్మద్‌ సకురుద్దీన్‌ ఖాన్‌ ఆయనగారు హైదరాబాద్‌ చంచల్‌గూడా ప్రాంతంలో వుండేవారు ప్రస్తుతం ఆయన వయస్సు 98 సంవత్సరాలు మూసీ వరదల్లో హైదరాబాద్‌ నగరం కొట్టుకుపోయిన 1908 సంవత్సరంలో జన్మించాడు తండ్రి ముద్దసాని సీతారాంరెడ్డి తల్లి లక్ష్మమ్మ సీతారాంరెడ్డి గారు పోలీసు పటేల్‌ జాగీరుదారు తమ (గ్రామాల్లో పోలీసు మాలీ పటేల్‌ పట్వారీల ద్వారా తమ దోపిడీ పరిపాలనను కొనసాగించేవారు. పెత్తందారీ కుటుంబానికి చెందినవారు కావడంవల్ల చదువు (ప్రాధాన్యత తెలుసు అందువల్ల సీతారాంరెడ్డి తన కొడుకును చదివించడానికి పూనుకున్నారు చందనగిరిలో ప్రాథమిక మాధ్యమిక చదువు పూర్తి చేశారు హైదరాబాద్‌ గోషామహల్‌ హైస్కూలులో మెట్రిక్‌ పూర్తి

మాం చేశారు చదువు ఉర్వూ మీడియంలో కొనసాగిందని చెప్పాల్సిన న. 2 పని లేదు రెడ్డి హాస్టల్‌ బోర్డర్‌గా వున్నారు మధ్యతరగతి హోళ్టవ మ హాసభ్యాములా. పురం . రైతాంగం నుండి రావడం చేత అతని నుండి సగం ఫీజును 1 కం చెల్తంధ్రమహాసభ . మాత్రమే వసూలు చేసేవారు నెలకు 13 రూపాయలు ఫీజు వాం కర్గింది ఇక్కడనే శ్రయితే వీరి నుండి ఆరున్నర రూపాయలు వసూలు చేసేవారు రం న! త రోజుల్లో రెడ్డి హాస్టల్‌ అనేక విద్యార్థి సాంఘిక రాజకీయ వ వ ఆధట్ల * ఉద్యమాలకు కేంద్రంగా వుండింది ఆ ఉద్యమాలలో భావాలతో ర చంద్రోరడి గరు ప్రకపాధించారు- పరిచయం కల్గింది న మాదింద స్రష్ముదసయ్యాను- ఆ రోజుల్లో నిజాం నవాబు జాతీయోద్యమ ఉధృతిని ఉయతముంటును ... ఓ చూసి తమ పరిపాలనను సుస్థిరం చేసుకునేందుకు మత మార్చిడిలను కొనసాగించాడు హిందూ సమాజంలోని కుల వ్యవస్థను అంటరానితనాన్ని విమర్శిస్తూ ముస్లింలీగ్‌ ముఖ్యంగా దళితులపై కేంద్రీకరించి మత మార్పిడులను కొనసాగించుతూ వుండింది దీనిని ఎదుర్మోవడానికై ఆర్య సమాజం ఆవిర్భవించింది ముఖ్యంగా బీహార్‌ నుండి ఆర్య సమాజం ప్రతినిధులుగా రాయిస్టులు గణనీయమైన సంఖ్యలో హైదరాబాద్‌కు వచ్చారు ఈ సందర్భంగా దేవి బాగ్‌ మతం విషయంగా చర్చలు జరుగుతూ వుండేవి ఆర్య సమాజిస్టుగా మారిన రాజన్న తరచుగా ఈ చర్చా గోష్టులకు హాజరయ్యేవారు ఆర్య సమాజం నిర్వహించే పలు కార్యక్రమాల్లో భాగస్వామి అయ్యేవారు జాతీయోద్యమ ప్రభావం హైదరాబాద్‌ నగరంలో విద్యార్థులపై మేధావులపై పడింది నిజానికి ఆ ప్రభావం పడకుండా నిజాం నవాబు పలు చర్యలు తీసుకున్నారు విద్యార్దుల కార్యకలాపాలపై ప్రత్యేకమై నిఘా వుండేది ఈ సందర్భంలో గాంధీగారు ఇచ్చిన పిలుపు ఉప్పు సత్యాగ్రహం లో పాల్గొనాలని రాజన్న అనుకున్నాడు కాని బొంబాయికి వెళ్లడానికి కావాల్సిన డబ్బును సమయంలో సమకూర్చుకోలేకపోయారు ఎలాగైతేనేమి బొంబాయి చేరుకున్నారు 1931 జనవరి 26 ఇండిపెండెన్స్‌దే సత్యాగ్రహంలో పాల్గొన్నారు బొంబాయి చౌపాటిలో జరిగిన ఈ సత్యాగ్రహానికి నారీమెన్‌ నాయకత్వం వహించింది అరెస్టు కాబడి అహ్మద్‌నగర్‌ సెంట్రల్‌ జైలులో 6 మాసాలు ఉన్నాడు జైలు నుండి రాగానే తండ్రి చనిపోయాడు పెద్దకుమారునిగా వారసత్వంగా పోలీసుపటేల్‌ బాధ్యతలను నిర్వహించనలసి వచ్చింది జాగీరుదారుకు వ్యతిరేకంగా పోరాటం మొదలు అయ్యింది జాగీరు (గ్రామాలుగా వున్న మొగలపాక సుంశాలకు మహ్మద్‌ అబ్బుల్‌ ఖాదర్‌ అనే వాణ్ణి తహశీలుదారుగా జాగీరుదారు నియమించాడు వాడు మొగలపాకలోనే వుండి అందరితో వెట్టి చేయించేవాడు తనకు సహకరించమని రాజన్నపై వత్తిడి చేసేవాడు ఆయన దానిని ప్రతిఘటించేవారు జాగీరుదారు తోటకు బాధ్యతలు చూడమని తహశీలుదారు ఆదేశించాడు దానికీ రాజన్న తిరస్కరించాడు ఆర్యసమాజిస్టుగా మూఢ నమ్మకాలకు వ్యతిరేకంగా (ప్రచారం చేసేవాడిని కుల వివక్షను వ్యతిరేకించేవాడిని హోమం చేసేవాడిని ఈ కార్యకలాపాలు నచ్చక తహశీలుదారు (ప్రేరణతో జాగీరుగారు పోలీసుపటేల్‌ ఉద్యోగం నుండి బర్తరఫ్‌ చేశారు 1944 భువనగిరిలో 11వ ఆంధ్ర మహాసభ జరిగింది 10వ మహాసభ మల్మాపురంలో జరిగింది ఆ సభ నుండే ఆంధ్ర మహాసభ ఉద్యమంతో పరిచయం కల్గింది ఇక్కడనే రావి నారాయణరెడ్డి బద్దం ఎల్లారెడ్డి ఆరుట్ల సోదరులతో పరిచయం ఎర్చడింది పార్టీ సభ్యుడివికమ్మని ఆరుట్ల రాంచంద్రారెడ్డిగారు ప్రతిపాదించారు నేను ఆమోదించి సభ్యుడను అయ్యాను

నన మొగలపాక చుట్టూ వున్న పది గ్రామాలలో ఆంధ్ర నను సభ పార్టీ నిర్మాణ బాధ్యతలను అప్పచెప్పారు వెట్టి చాకిరీ న్‌ గెరిల్లాలక్షు గణ మగ్‌ ఓ గానూ

వ్యతిరేకంగా భువనగిరి తాలూకాలోని రామన్నపేట ప్రాంత “కోరర్వు న కై గ్‌ కేన (గ్రామాల్లో విస్తృతంగా (ప్రచార కార్యక్రమం నిర్వహించడంలో పఠొను హల రర్యాధర్లళి శేష్తుర్షార ల్లు ప్రముఖ పాత్ర వహించారు న

1946 జూన్‌ 4న దొడ్డి కొమరయ్య ప అమరుడయ్యారు ఉద్యమం నల్లొండ జిల్లా అంతటా ఉధృతంగా హను నం వాం. విస్తరించింది నిజాం ప్రభుత్వ దమనకాండ పెరిగింది ససంళాపే ర్తి టు అరెస్టులు ఆరంభమయ్యాయి మేమంతా అండర్‌ గ్రౌండ్‌ వెళ్లాం న కయ ఆన న నా నాయకత్వంలో దళం ఎర్బడింది మోత్కూరు ప్రాంతం " . తర్వాత రామన్నపేట ప్రాంతం చూశాం నా పేరు 'రాజన్న గా స్థిరపడింది ఈ కాలంలోనే 1946లో నా చేతికి తుపాకీ వచ్చింది భూస్వాముల నుండి స్వాధీనం చేసుకున్నాం తల్వారులు సంపాదించాం

వలిగొండ వాలాద్రి దగ్గర నైజాం క్యాంపు మీద దాడిచేశాం చోటెమియా నాయకత్వాన రాక్షసంగా నిర్వహించబడిన ముస్తాలపల్లి రజాకారు క్యాంపు మీద మా దళం దాడి చేసి చిన్నాభిన్నం చేసింది గోకారం రజాకారు క్యాంపు మీద దాడి చేసి నిర్మూలించాం గుండ్రాంపల్లి రజాకారు క్యాంపు దౌర్జన్యాలకు అంతేలేదు ఆ క్యాంపు మీద మా దళం దాడిచేసింది పోలీసు యాక్షన్‌ జరిగింది గ్రామాల నుండి పారిపోయిన భూస్వాములు షేర్వణీలు రూమీ టోపీలు వదిలి ఖద్దరు ధరించారు వారి సహకారంలోని కబ్యూనిస్టులపై దౌర్జ్దన్యకాండ ఆరంభమైంది ఈ సందర్భంలో పులగిల్లిలో భూస్వాముల సహకారంతో వారి తొత్తులు హోంగార్డులుగా మైసూరు పోలీసులు పెద్ద క్యాంపును నిర్వహించారు సారారం ప్రజానీకాన్ని అనుమానితులను తీసుకువచ్చి కమ్యూనిస్టుల జాడ చెప్పవల్సిందిగా చిత్రహింసలు పెట్టేవారు ప్రజలు ఆ హింసలు ఖరించారేగానీ రహస్యాలు చెప్పేవారు కాదు అలాంటి క్యాంపుపై దళం దాడిచేసింది ఆ మెరుపు చొడితో మైసూరు పోలీసులు బిత్తరపోయారు. చాలా తుపాకులు కూడా సంపాదించడం జరిగింది

విశాలాంధ్ర కమిటీ నుండి ఆం(ధ్రప్రాంత కామ్రేడ్స్‌ అయిన తమ్మారెడ్డి సత్యనారాయణ నల్గొండను ఎస్‌వికె ప్రసాద్‌ వరంగల్‌ జిల్లాను చూసేవారు 1948లో రజాకారులు మొగలపొకలోని మా ఇంటిని తగులబెట్టి నేలమట్టం చేశారు. నల్లగొండ జిల్లా పార్టీ కార్యదర్శిగా ఆరుట్ల రాంచంద్రారెడ్డి వుండేవారు జోనల్‌ కమిటీ కార్యదర్శిగా నేను వుండేవాడిని పోలీసు యాక్షన్‌ తర్వాత రాచకొండ ప్రాంతానికి మా దళం చేరుకుంది కోదండరామిరెడ్డి అమరుడు అయిన తర్వాత హైదరాబాద్‌కు దగ్గరగా వున్న షర్మీ ప్రాంతానికి నేను కార్యదర్శిగా వ్యవహరించాను పోలీసు యాక్షన్‌ తర్వాత ఉద్యమాన్ని విస్తరించే కార్యక్రమంలో భాగంగా నన్ను నల్లమల ఎరియాకు కార్యదర్శిగా చేశారు సభ్యులుగా దొడ్డె నర్సృయ్య రామారావు గారలు వుండేవారు నల్లమల ఎరియాకు గెరిల్లాలకు శిక్షణ ఇవ్వడానికి గానూ కామ్రేడ్స్‌ మేజర్‌ జైపాల్‌సింగ్‌ కామ్రేడ్‌ లావు బాలగంగాధరరావుగారలు వచ్చారు సుందరయ్య గారిని తొలిసారిగా 1947లో పిర్గాయి గ్రామంలో కలిశాను ఆ కలయిక నేటికి నా మనస్సులో నిలిచివుంది వారితో సంభాషించిన తర్వాత ఎన్నో విషయాలు స్పష్టం అయినాయి పోరాట విరమణ గూర్చి నల్లమల అడవిలోని వెంకటేశ్వర బావి వద్ద సమావేశం జరిగింది ఆ సమావేశానికి నేను అధ్యక్షత వహించాను వేలమంది హాజరుగావల్సిన సందర్భంలో కేవలం 100 మంది హాజరయ్యాం సుందరయ్యగారు హాజరై సుదీర్హంగా ప్రసంగించారు 1948 సెప్టెంబరు 18 పోలీసు

యాక్షన్‌ తర్వాత సాయుధ పోరాటం విరమించాల్సి వుండెనని _1270 తర్వాత ప్రతి ఎన్నికల భావించిన మితవాదులే 1952 ఎన్నికల్లో పోటీ చేశారు వందదం టల న్నను భవిష్యత్తులో వారే సిపిఐగా రూపొందడం జరిగింది 1967 అ క లా జరిగే. వరకు షక్కి తాలూకా కార్యదర్శిగా వున్నాను లా నీ 1967లో సిపిఎం అభ్యర్థిగా నల్లగొండ పార్లమెంటు న. ల! స్థానానికి పోటీ చెయ్యడం జరిగింది ధర్మబిక్షం సిపిఐ అభ్బర్ది న, మ య సలు. ధర్శలిక్షంకు 40 వేలు సిపిఎం అభ్యర్థిగా పోటీచేసిన రాజన్నకు ము. త పదం ల (ముద్దసాని వెంకట నర్సింహ్మారెడ్డి) 80 వేలు ఓట్లు వచ్చాయి య ట్‌ స సట కాంగ్రెస్‌ అభ్యర్థిగా పోటీచేసిన యూనస్‌ సలీం గెలుపొందారు 1970 వరకూ చురుకుగా రాజకీయాల్లో పాల్గొన్నారు. 1988లో హైదరాబాద్‌ నగరంలోని కమలానగర్‌ ప్రాంతంలో కామ్రేడ్‌ భాస్మరరావుగారి పేర నిర్మించిన భవనంలో నాలుగు సంవత్సరాలపాటు కేర్‌టేకర్‌గా వున్నారు 1970 తర్వాత ప్రతి ఎన్నికల సందర్భంలో (ప్రధాన ఉద్యమం సందర్భంలోను తాను ఉద్యమాన్ని నిర్మించిన ప్రాంతంలో జరిగే కార్యకలాపాలలో పాల్గొనేవాడు నేటికీ పార్టీపై అచంచల విశ్వాసం కలిగి వున్నారు ఈ మధ్యనే జరిగిన కుల వివక్ష సైకిల్‌ యాత్ర దానిలో కామ్రేడ్‌ రాఘవులు పాత్ర ఆయనను ఎంతో ఉత్తేజపరిచింది జాతీయోద్యంలోనూ వీర తెలంగాణా సాయుధపోరాటంలోను ఎంతో గణనీయ పాత్ర వహించిన ఈయనకు నేటి వరకు పెన్షన్‌ మంజూరు కాలేదు పార్టీ నిర్ణయానుసారం ఆయన అప్లికేషన్‌ పెట్టలేదు తర్వాత పార్టీ నిర్ణయంలో జరిగిన మార్పును అనుసరించి 1995లో అప్లికేషన్‌ పెట్టినప్పటికీ నేటి వరకు శాంక్షను కాలేదు పైగా ఆయన పేర వున్న సైలును దొంగ స్వాతంత్ర సమరయోధుడు అనుభవిస్తున్నట్లుగా దాఖలాలు వున్నాయి కొందరు భావించే విధంగా తాము కమ్యూనిస్టు ఉద్యమంలో పాల్గొనటంవల్ల కుటుంబం నష్టంపోయిందని రాజన్న గారు భావించడం లేదు పార్టీ ఇచ్చిన చైతన్యం వల్లనే తన కుటుంబ సభ్యులు విద్య ప్రాధాన్యతను గుర్తించారని ప్రపంచాన్ని అర్ధం చేసుకున్నారని నేడు ఉన్నంతలో మంచి స్థితిలోనే వున్నారని ఆయన భావిస్తున్నారు తన కుటుంబంలోని సభ్యులు పార్టీ వ్యతిరేకులు కానప్పటికీ పార్టీలో పనిచేయకపోవడం తనకు బాధగానే వుందని చెపుతారు కొద్దికాలంపాటు తన ముగ్గురు కొడుకుల్లో ఇద్దరు పార్టీ కార్యకలాపాల్లో చురుకుగా పాల్గొన్నా తర్వాత కొనసాగించలేకపోయినందులకు బాధను వ్యక్తం చేస్తారు లాను అజ్ఞాతంలో వున్నప్పుడు నిర్బంధంలో వున్నప్పుడు పార్టీ నాయకత్వం కుటుంబాన్ని ఆదుకున్న తీరును తనకు కృతజ్ఞుడనని చెప్పారు ఇప్పటికీ నడుస్తారు చదువుతారు తన అభిప్రాయాలను స్పష్టంగా చెపుతారు ఆయనను చూస్తే వీర తెలంగాణా సాధారణ చైతన్యం యొక్క శతాబ్ది స్వరూపం సజీవంగా నడుస్తున్నట్లు అనిపిస్తుంది

తటిలి త శ్‌ ఫ్‌ / ట్‌! స

ఉరికంబంవరకు *” 1

మిర్యాలగూద తాలుకాలోని అడవిదేవుల పల్లి కన్నెకల్లు రాజారం కొంపల్లి వెంగన్నగూడెం చో వెంపాడు తదితర గ్రామాల్లో ఉద్యమాన్ని చల్లా సీతారాంరెడ్డి విస్తరింపచేశాం ఒకరోజు 30-40 మంది దళంతో ననన రాజవరం దొర వల్లభరెడ్డి బూములను పంచాం 24 బస్తాల విత్తనాలను కూడా స్వాధీనం చేసుకున్నాం బంచరాయి కౌలుభూముల పోరాటం కూడా నిర్వహించాం ఒకరోజు యలమంద నేతృత్వంలో వెంగన్నగూడెం దొర రామానుజంరెడ్డిని పట్టుకున్నాం తుపాకీ స్వాధీనం చేసుకుని ధాన్యాన్ని పంచిపెట్టాం

(ఉవ్వెత్తున లేచిన పీడిత జన పోరాటానికి చలించిన చల్లా సీతారాంరెడ్డి ఉపాధ్యాయ ఉద్యోగాన్ని వదిలి ఉదృమంలోకి వచ్చారు మిర్యాలగూడెం తాలుకా రావులపెంట గ్రామంలో ధనిక రైతు కుటుంబానికి చెందిన చల్లా అప్పారెడ్డి అచ్చమ్మ దంపతులకు జన్మించిన ఎనిమిది మంది సంతానంలో సీతారాంరెడ్డి మూడవ వారు 1918వ సంవత్సరం మే నెలలో పుట్టారు ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసాన్ని మేనమామ ఊరైన రేపాల(మునగాల మండలం)లో పూర్తి చేశారు అనంతరం స్వగ్రామమైన రావులపెంటలో ఉంటూ దగ్గరల్లోని ఆగామోత్మూర్‌లో ఐదవ తరగతి వరకు ఊర్జూమీడియం పారశాలలో చదివారు చదువులో బాగా ముందుండడంతో ఐదవ తరగతి కాదని ఎకంగా ఆరవ తరగతి కోసం సూర్యాపేట పాఠశాలలో చేర్పించారు ఎడవ తరగతి వరకు సూర్యాపేటలో పదవ తరగతిని నల్గొండలో పూర్తిచేశారు పదవ తరగతి చదివేందుకు రావులపెంట నుండి నల్గొండ వరకు నడుచుకుంటూ వచ్చేవారు

నల్గొండ పారశాలలో ఉన్నప్పుడు ఒకసారి సమ్మెలో పాల్గొన్నాం దీంతో నాతోపాటు మరో ముగ్గుర్ని పాఠశాల నుండి తీసివేయాలని నిర్ణయించి హెడ్‌మాస్టర్‌ ఉన్నతాధికారులకు లేఖ పంపించారు అయితే మేం నలుగురం తరగతిలో ్రతిభావంతులుగా ఉండదేవారిమి ఒక రోజు పై స్థాయి అధికారి విచారణ కోసం వచ్చి మా నలుగుర్ని ప్రశ్నించారు మా మార్కుల గురించి తెలుసుకుని వీరిని స్కూల్‌ నుండి తీసివేసిన తరువాత ఇక స్మూలెందుకని హెడ్మాస్టర్‌నే ఎదురు ప్రశ్నించారు. పల్లెటూరు నుండి వచ్చిన వారిలో ఎక్కువ మార్కులు నాకే వచ్చాయి 1936లో మొదటిసారిగా అమ్మ నవల నా చేతికి చేరింది సూర్యాపేట తాలుకా బాలెంలకు చెందిన ఒక చెంచు అతను నాకు ఆ నవల అందించారు ఆ తరువాత కమ్యూనిస్టు మ్యానిఫెస్టో కూడా చదివాను ఆర్యసమాజ మందిరంలో ్రతి శుక్రవారం జరిగే

ముతత చతమునపానకు సమావేశాలకు తప్పకుండా వాజరయ్యేవారం 1941లో హిట్లర్‌ సైన్యాలు రష్యాపై దాడి చేసిన సమయంలో యుద్దతంత్రం యు. వల దృష్ట్యా రష్యా నడుం విరిగిపోయిందని ఒక ఊర్జూ పత్రికలో 'స్రష్యాజదివోదని నాతో వాదించ్సార్డు వచ్చింది. దాన్ని తీసుకెళ్ళి నాకు కమ్యూనిస్టు సాహిత్యం ఇచ్చే హద్దర్లాపల్లీ అన్దర్హతరం, స్థమ్మతక్షం. వ్యక్తికి చూపిస్తూ మీ రష్యా ఓడిపోతుందని చెప్పాను అయితే త నదీం వందకు అతను దానికి ఒప్పుకోకుండా ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ రష్యా మ ఓడిపోదని నాతో వాదించాడు కొద్ది రోజుల అనంతరం న ర శ. నమ్మశక్యం కాని విజయం సాధించినందుకు మంచులో నృత్యం ఛిలాల్‌ అ నా గాం. చేస్తున్నట్లు ఒక పత్రికలో వచ్చిన వార్త నాకెంతో సంతోషం సరతోషంకలిరించింది. పసన. కలిగించింది 1989లో ఉపాధ్యాయ ఉద్యోగం వచ్చింది ప్రారంభంలో తంగడపల్లి(చౌటుప్పల్‌ మండలం)లో ఉద్యోగం వచ్చింది అనంతరం మిర్యాలగూడకు బదిలీ అయ్యాను 1946వరకు ఉద్యోగంలో కొనసాగాను ఉద్యోగం చేస్తున్న సమయంలోనే వివాహం చేసుకున్నాను ఉద్యోగంలో ఉండగానే మధ్యమధ్యలో కొంతమంది కా(మేద్స్‌ వచ్చి వెళుతుండేవాళ్ళు ఇలా వచ్చి వెళుతుండగా ఒకరోజు కోర్టు ప్యూన్‌ ఒకతను చూసి పోలీసులకు సమాచారం ఇచ్చాడు పోలీసులు నన్ను విచారించాలని నిర్ణయించారు అయితే అప్పటికే నా ఇంట్లో కౌమీజంగ్‌ న్యూయేజ్‌ అనే ఉద్యమ పత్రికలు ఉండేవి పారశాలకు వచ్చి నన్ను పోలీసులు విచారించగా ఏదో చెప్పి తప్పించుకున్నాను అదేరాత్రి ఇంట్లో ఉన్న పత్రికలను కమ్యూనిస్టు పార్టీ సాహిత్యాన్ని ఒక బస్తాలో మూటగట్టి స్వగ్రామమైన రావులపెంటకు రాత్రికిరాత్రే చేర్చాను ఆ రోజు నుండి నా అండర్‌[గ్రౌండ్‌ జీవితం ప్రారంభమయినట్లే ఆ క్రమంలోనే 1942లో దేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావు వచ్చి పార్టీ సభ్యత్వం ఇచ్చారు నేను ఉపాధ్యాయునిగా ఉన్నప్పుడే డి వి తో నాకు పరిచయం ఉంది 1944లో విజయవాడలో జరిగిన రైతు మహాసభలకు పార్టీ నన్ను పంపించింది వెంకీ ముఖర్జీ ఆధ్వర్యంలో జరిగిన ఆ సభలో పార్టీ అభిల భారత కార్యదర్శి పి సి జోషి కూడా హాజరయ్యారు ఒకరోజు రాత్రి మా బావి వద్ద కల్లంలో ఉండగా ఉద్యమ నాయకులు నారబోయిన నర్సయ్య గట్టికొప్పుల రాంరెడ్డిలు వచ్చి దాచారంలో మీటింగ్‌ ఉందని రమ్మని చెప్పారు ఆ మీటింగ్‌కు వెళ్ళేందుకు నా భార్యకు ఆమనగల్లులో హరికధ కు వెళుతున్నట్లు అబద్ధం చెప్పి వెళ్ళాను దాచారం సభలో నాయకులు అరిబండి ఓంకార్‌ ప్రసంగించారు ఒకరోజు మా నాన్నగారి సంవత్సరీకానికి మా చెల్లెల్ని తీసుకువచ్చేందుకు తడకమళ్ళకు వెళుతుంటే మార్గమధ్యలో నాయకులు ధర్శభిక్షం రాఘవేంద్రరావులు కలిసి ఉద్యమం ముంచుకొస్తుంటే ఏడూగుడి (సంవత్సరీకం) లేదు ఎమీ లేదంటూ అడ్డుకున్నారు దీంతో నేను చెల్లెలి ఇంటికి వెళ్ళడం మానివేసి వారి వెంట వెళ్ళాను మా ప్రాంతంలో పాములపాదులో మొదటిసారి ఉద్యమం ప్రారంభమై ఉద్యమం కేంద్రంగా విలసిల్లింది స్వగ్రామంలో జరిగిన సభలో నేను మొదటిసారిగా వేదికెక్కి మాట్లాడాను అయితే నా ప్రసంగాన్ని మా గ్రామ పెద్దరైతులు అవహేళన చేసినట్టు నాకు గుర్తు ఆ తరువాత ఆమనగల్లులో పెద్దసభ జరుపగా (ప్రజలు మేళతాళాలతో డప్పుల మోతలతో ఎదురొచ్చి స్వాగతం పలికారు చెరుకుపల్లిలో పెట్టిన మీటింగ్‌లో కూడా (ప్రజలు పెద్దఎత్తున పాల్గొన్నారు ఉపాధ్యాయునిగా ఉండగా కమ్యూనిస్టులతో సంబంధాలు కలిగి ఉన్నావంటూ పోలీసుల ఒత్తిడి పెరగడంతో ఉద్యోగానికి రాజీనామా చేశాను మిర్యాలగూడలోని ఇంటిని ఖాళీ చేసి స్వగ్రామమైన రావులపెంటకు మకాం మార్చాను అక్కడ నుండి అండర్‌గ్రౌండ్‌లోకి వెళ్ళి మునగాల ప్రాంతానికి వెళ్ళాను అక్కడ తాతపర్తి వెంకటేశ్వర్‌రావు అనే పార్టీ ఆర్గనైజర్‌ ఉండేవారు నన్ను నడిగూడెం మండలం రామాపురానికి గెరిల్లా శిక్షణ కోసం పంపించారు ఆ శిక్షణకు డివి బి ఎన్‌ రెడ్డి దొడ్డా నర్సయ్య ఓంకార్‌ వచ్చారు శిక్షణ అనంతరం నన్ను ఆర్గనైజర్‌గా నియమించారు దళ కమాండర్‌గా అనిరెడ్డి వెంకట్‌రెడ్డి ఉండేవారు

మిర్యాలగూడ తాలుకాలోని అడవిదేవులఎల్లి కన్నెకల్లు ఒకరోజు సై నుండి విమానం రాజురం కొంఎల్లి వెంగన్నగూడెం వెంపాడు తదితర మాకోసం గాలిన్లూ పలుమార్లు చక్కర్లు గ్రామాల్లో ఉద్యమాన్ని వివ్వరింఎచేశాం ఒకరోజు 380 40 కొట్టింది మరోవైవు కింద నుండి మంది దళంతో రాజవరం దొర వల్లభరెడి భూములను ఎంచాం పోలీనులు వంచ్లరిబ్తున్నారు. ఖకచోట 24 బస్తాల విత్తనాలను కూడా స్వాధీనం చేనుకున్నాం నూకు ఇకదళస బంచరాయి కౌలుభూముల పోరాటం కూడా నిర్వహించాం కున్న నలా. సభ్యుడు ఒకరోజు యలమంద నేతృత్వ లో వెంగన్నగూడెం దొర **ి పోలీబులు దరిదాపుల్లోనే ఉన్నారోని రామానుజంరెడిని ఎటుకున్నాం తుపాకీ స్వాధీనం చేబుకుని చెప్పాడు దీంతో:౪ రోజంతా వంట ధాన్యాన్ని ఎంచిఎటాం ఆ కాలంలో ఉబ్బు దొరికేది కాదు. చేణుకోలేదు వంట భేస్తేవచ్చేపొగచ్వారా రాజవరంలో ఇంటికి తవ్వెడు ఉబ్బును ఎంచిఎటాం ఇలా శత్రువులు మమ్ముల్ని గ్రుర్రిస్తారని భావించి పోలీను యాక్షన్‌ ముందు వరకు మిర్యాలగూడ తాలుకాలో ఎబ్లులతో గడిపాం, శనీసంతాగేందుకు అనేక గ్రామాల్లో ఉద్యమాన్ని విస్తరింఎచేశాము నీళ్ళు కూడా లేవు,

పోలీబు యాక్షన్‌ ప్రారంభమైన ఎమయంలో ఒక మిత్రుడు నా వదకు పేబర్‌ తీబుకుని వచ్చాడు ఆ ఎబఎర్‌ను తీబుకుని అబ్బలమ్మగూడెం ఎభలో ఉన్న అరిబండి లక్ష్మీనారాయణ వదకు వెళ్ళి చూపించాను దీంతో మనం మరింత జాగ్రత్తగా ఉండాలంటూ అరిబండి బూచించారు మూడు నాలుగునెలల పాటు రాజవరం ఎరిఎర ప్రాంతాల్లో తలదాచుకున్నాము ఆ ఎమయంలో మా ఆచూకీ కో ౦ మిలట్రీ పోలీబుల గాలింఎ విస్హ్రతమైంది బైన విమానాల్లో కింద పోలీబులు తిరుగుతున్నారు ఆ క్రమంలో మా దళంలో నలుగురైదుగురు ఉండేవారు ఒకసారి అటువైఎ పోలీబులు ఉండగా మరోవైఎ దళం ఉంది ఆ ఎమయంలోనే దళం చెలాచెదురయ్యింది. నేను ఒక బన్‌గన్‌తో ఉన్నాను పోలీబులు వెంటాడుతుండడంతో చాలా దూరం వెళ్లి బాగా దాహం వేస్తుందడంతో ఒక చెలమ వద నీళ్ళు తాగి ఒకచోట నక్కి దాక్కున్నాను ఇలా వెళుతున్న క్రమంలో కంఎచెట్లకు ఎటి బటలు చిరిగిపోయాయి. కంబాలఎల్లిలో కొదిరోజులు తలదాచుకున్నాను ఆ తరవాత నేను అరిబండి కలిసి కృష్ణా అవతలి ఒడున ఉన్న తాళ్ళఎల్లికి చేరుకున్నాము ఆ ప్రాంతంలో జనారన్‌రెడి అనే మంచి కా(మేడ్‌ ఉందేవాడు అక్కడ రెండు నెలలపాటు ఉన్న అనంతరం తిరిగి కృష్ణ ఒదుకు వచ్చి లంబాడీ తండాల్లో తలదాచుకున్నాము రాత్రిళ్ళు తండాలోకి వచ్చి భోజనం చేసి పొదంతా కృష్ణ ఒడున రాళ్ళ ఎందుల్లో తలదాచుకున్నాము

1950 ఎంవత్సరంలో డిండికి అవతల నల్లమల్ల ఆటవీ ప్రాంతంలోని ఒకలోయలో తలదాచుకుంటున్న సమయం మా కోబం మిలట్రీ పోలీబుల గాలింఐ తీవ్రమైంది ఒకరోజు ఐ నుండి విమానం మా కోబం గాలిన్తూ ఎలుమార్లు చక్కర్లు కొటింది మరోవైఎు కింద నుండి పోలీబులు ఎంచరిస్తున్నారు. ఒకచోట తలదాచుకున్న మాకు ఒక దళ బభ్యుడు వచ్చి పోలీబులు దరిదాఖుల్లోనే ఉన్నారని చెప్పాడు దీంతో ఆ రోజంతా వంట చేనుకోలేదు వంట చేస్తే వచ్చే పొగ ద్వారా శత్రువులు మమ్ముల్ని గుర్రిస్తారని భావించి ఎన్తులతో గడిపాం కనీఎం తాగేందుకు నీళ్ళు కూడా లేవు లోయబైన నీళ్ళు దొరికేవి ఆ రోజు పొదంతా నీళ్ళు దొరకపోవడంతో గత్యంతరం లేని ఎరిసితుల్లో లోయలోని బురద గుంటలో నీళ్ళు తాగాము నల్లమల్లలో ఉండగా బ్రజలతో ఎంబంధాలు అంతంత మాత్రంగానే ఉండేవి తిండి దొరికేది కాదు బతి క్షణం భయభయంగా గడి ఎవారం

మొదటిసారిగా నుందరయ్య గారిని విజయవాడలో జరిగిన రైతు మహాఎభల్లో చూశాను అయిజే 1951లో సుందరయ్య గారు నాగేశ్వరరావు ఎరుతో వచ్చి డిండి ఆవల శ్రీశైలం దగరల్లోని నలమల అటవీ ప్రాంతంలో మమ్మల్ని కలిశారు ఆ రోజుల్లో ఎుందరయ్య గారు ఎగలు అరవై మైళ్ళు రాత్రి అరవై మైళ్ళు నడిచేవారని మన కామ్రేడ్స్‌ చెప్పేవారు ఎుందరయ్యగారు మమ్మల్ని కలుణుకునే నాటికి తిండిగింజలు

కూడా దొరకని పరిస్థితి ఒకరోజు ఎట్లాగోఅట్లాగ ఒక బస్తా సుంందరయ్యగారు. గింజలు సంపాదించ గలిగాను దీంతో సుందరయ్య గారు మమ్మల్సికలుసుకునే నాటికి తిండి” నన్ను హత్తుకుని ప్రశంసించారు చుట్టూ నలుగైదు దళాలను రింజలు కూహోదోగకని,పరిస్థెతి కూడదీసి వారి కాపలాతో 80-90 మంది సమావేశాన్ని ఒకరోజుఐట్లోగోఅట్లాగ బక బస్తా ఎర్పాటు చేశాను సుందరయ్యగారు ఆ సమావేశంలో నా నటు రు జ; రా చాల! యించినట్లు వంత ముందరయు గారు వన్ను చెప్పారు అనంతరం కొద్ది రోజులు సుందరయ్యగారు అక్కడే ఆ - ఉండి తిరుగు ప్రయాణం అయ్యారు పోరాట విరమణ అనంతరం మిర్యాలగూడ తాలుకాకు చేరుకున్నాము పోరాట సమయంలోనే మా ప్రాంతంలో ఒక ముస్లిం సిఐ ఉండేవాడు (ప్రతి సంఘటనలో నా పేరును (ప్రస్తావిస్తూ కెసును రాసేవారు ఒకరోజు తక్కెళ్ళపాడులో ఉండగా ఒక గిరిజనుడు నన్ను చూసి మిర్యాలగూడలో ఉండే డిఎస్‌పి హన్యంతునాయుడుకు సమాచారం అందించాడు తక్కెళ్ళపాడులో పోలీసులు నన్ను అరెస్టు చేశారు మిర్యాలగూదకు తీసుకెళ్లి డిఎస్‌పి హన్మంతనాయుడు కుర్చి వేసుకుని కూర్చుని నన్ను కింద కూర్చొమన్నాడు కానీ నేను కింద కూర్చోకుండా అలాగే నిలబడగా చివరకు ఒక మంచం తెప్పించి కూర్పొమంటే కూర్చున్నాను పార్టీ రహస్యాలను రాబట్టేందుకు ఆ రాత్రంతా నన్ను విచారించారు (అప్పటికే నా ఆయుధం ఒక కొరియర్‌ ఇచ్చిన సమాచారం మేరకు పోలీసులకు దొరికిపోయింది) అయినా నేను పెదవి విప్పకపోవడంతో నీ సంగతి చూస్తానంటూ డిఎస్‌పి ఆగ్రహం వ్యక్తం చేశారు ఆ రాత్రి భోజనం కూడా పెట్టలేదు అనంతరం నన్ను మిర్యాలగూడ జైలుకు తరలించారు ఆ సమయంలో సుందరయ్యగారు వచ్చి నన్ను కలిసారు చైనా యుద్ద సమయంలో 15నెలలు నాకు ఉరిశిక్ష విధించిన సమయంలో 18నెలలు జైలులో ఉంచారు ఒక కేసులో నాకు ఉరిశిక్ష విధించారు మొల్మపట్నంకు చెందిన ఒక భూస్వామి నిద్రిస్తున్నపుడు అతని మొఖంపై ఉన్న బట్టను నేను తొలగించగా గుంటి వెంకటనర్సయ్య తుపాకీతో కాల్చినట్లు కేసు నమోదు చేశారు. ఈ కేసులో మాకు ఉరిశిక్ష విధించారు. మిర్యాలగూడ కోర్టులో అబ్బుల్‌ఘనీ వెంకట్రామారావులు వాదించగా సెషన్‌ కోర్టులో ఈ కేసును కట్టా రాంరెడ్డి చిన్న వెంకటరామారావులు వాదించారు. ఉరిశిక్షపై హైకోర్టులో అప్పీల్‌ చేశాము మనోహర్‌రాజ్‌ సక్సేనాను హైకోర్టు లాయర్‌గా నియమించుకున్నాం అయితే జడ్జీలతో కేసు పూర్వపరాలు వివరిస్తే గానీ న్యాయం జరగదని సక్సేనా రావి నారాయణరెడ్డితో చెప్పాడు ఆ సమయంలో హైకోర్టు జడ్జీలుగా ఉన్న పింగళి జగన్మోహన్‌రెడ్డి అన్సారీల వద్దకు రావి వెళ్ళి చర్చించారు మూడు రోజుల పాటు వాదనలు జరగ్గా మొదటి రోజు మాత్రమే కోర్టుకు హాజరై మిగతా రెండు రోజులు రానని జడ్డీ ముందు చెప్పాను చివరకు ఉరిశిక్ష తప్పింది పోరాట అనంతరం కమ్యూనిస్టు పార్టీలోనే కొనసాగాను 1954లో మిర్యాలగూడ తాలుకా కార్యదర్శిగా ఎన్నికయ్యాను ఆ తరవాత నల్గొండ జిల్లా కమిటీ సభ్యునిగా ఎన్నికయ్యాను 1964లో కమ్యూనిస్టు పార్టీ చీలిక అనంతరం సిపిఎం పక్షాన నిలిచాను సిపిఎం జిల్లా కమిటీ సభ్యునిగా కార్యదర్శివర్గ సభ్యునిగా బాధ్యతలు నిర్వహించాను 1954 నుండి 1970 వరకు గ్రామ సర్పంచ్‌గా పనిచేశాను 1959లో మొదటిసారిగా మిర్యాలగూడ సమితి ప్రెసిడెంట్‌గా ఎన్నికయ్యాను 1957లో ఎంఎల్‌ఎగా పోటీ చేయాలని పార్టీ ఆదేశిస్తే డబ్బులు లేవని నేను చేయనన్నాను దీంతో పిడిఎఫ్‌ నుండి పోటీ చేసిన సి వెంకట్‌రెడ్డిని గెలిపించాము

ఉరిళిక్ష హ్‌. తప్పిన | ఆగ్గనైజర్‌ తో

చిన్నకాపర్తి(ప్రస్తుతం చిట్యాల .

మండలంలో పాశం పుల్లారెడ్డి అనే భూసా, ల్‌ పుల్లారెడ్డి అనే భూస్వామి ఎర్రబోతు రాంరెడ్డి

ఉందేవాడు ఎప్పడూ రజాకార్లను వెంట వేసుకుని నటన న మ... ఊళ్ళలో తిరుగుతూ ప్రజలను భయబ్రాంతులకు గురి చేసేవాడు ఉద్యమాన్ని అణిచేందుకు తీప్ర ప్రయత్నాలు చేశాడు అయితే ఇతన్ని మట్టుబెట్టాలని దళం పథకం రూపొందించింది ఆ ప్రకారం గానే ఒక రోజు దళం చిన్నకాపర్తికి వెళ్ళింది ఆవిషయం తెలుసుకున్న పుల్లారెద్ది బక ఇంట్లో తలదాచుకున్నాడు పుల్లారెడ్డి తలదాచుకున్న ఇంటి సమాచారాన్ని తెలుసుకున్న దళం ఆ ఇంటికి నిప్పపెట్టింది దీంతో పుల్లారెడ్డి గత్యంతరం లేక బయటకు వచ్చి పట్టుబడ్డాడు

నల్గొండ మండలం అప్పాజీపేట గ్రామానికి చెందిన ఎర్రబోళు రాంరెడ్డి మునుగోడు ప్రాంత దళానికి ఆర్గనైజర్‌గా పనిచేశారు 1983 అక్టోబర్‌ 28వ తేదీన జన్మించారు ఎర్రబోతు బుచ్చిరెడ్డి సత్తమ్మల ఐదుగురు సంతానంలో రాంరెడ్డి పెద్దవారు ఇద్దరు తమ్ముళ్ళు ఇద్దరు చెల్లండ్లు ఉన్నారు ధనిక రైతు కుటుంబానికి చెందిన రాంరెడ్డి విద్యార్ధి దశలోనే 16వ యేట ఆంధ్రమహాసభ కార్యక్రమాలకు ఆకర్షితులై చదువుకు మధ్యలోనే స్వస్తి చెప్పె ఉద్యమంలోకి వచ్చారు నాలుగవ తరగతి వరకు స్వగ్రామం అప్పాజిపేటలోనే చదివారు కొన్ని కారణాల వల్ల తిరిగి నల్గొండలోని ప్రభుత్వ పారశాలలో నాలుగవ తరగతిలో చేరారు ఉద్యమం పట్ల ఆకర్షితుడు కావడంతో ఎడవ తరగతి మధ్యలోనే చదువును ఆపివేశారు నల్గొండ పట్టణంలోని రామగిరి హాస్టల్‌లో ఉంటూ చదువును సాగించేవారు ఎడవ తరగతిలో ఉండగా హాస్టల్‌కు ధర్మబిక్షం ఎలమంద మురహరిరావు చిన వెంకటరామరావు (ఉద్యమ నాయకులు) అప్పుడప్పుడు వచ్చి వెళుతుండేవారు ఆ సమయంలో కేతేపల్లి మండలం కాసనగోడుకు చెందిన పసునూర్‌ వెంకట్‌రెడ్డి హాస్టల్‌లో విద్యార్ధి నాయకుడుగా ఉండేవాడు ఆ క్రమంలో నాయకులు కమ్యూనిస్టు సాహిత్యాన్ని ఇస్తే వెంకట్‌రెడ్డితో పాటు రాంరెడ్డి కూడా చదివేవారు ప్రధానంగా మీజాన్‌ పత్రికను బాగా చదివానని రాంరెడ్డి తెలిపారు అదే సమయంలో పట్టణంలో ఉద్యమ సంబంధ గల వ్యక్తులకు మీజాన్‌ పత్రికను రహస్యంగా చేరవేసే బాధ్యతను తనకు అప్పగించారని చెప్పారు తనకు అప్పగించిన బాధ్యతను సక్రమంగా అమలు చేయడంతో పార్టీ

వై మ జి నాయకత్వానికి తనపై నమ్మకంపై పెరిగిందని పేర్కొగ్నారు పార్టీ సేందాలు 0 యడం. 1947 ఆగష్టు 15వ తేదీన పార్టీ ఇచ్చిన పిలుపు మేరకు ఖు న తరగతులను బహిష్కరించారు ఆ రోజు నుండి తిరిగి మళ్ళీ త. పాఠశాలకు వెళ్లలేదు ఆ తరువాత స్వగ్రామానికి వచ్చి పటల సం. రికొరులు... చట్టపక్కల గ్రామాల్లో పార్టీ జెండాలు ఎగురవేయడం భూమి మ స గ శిస్తు వనూలు చేయకుండా పట్వారీల వద్ద రికార్డులు య ఎత్తుకురావడం తదితర కార్యక్రమాలను చురుకుగా హ్‌ నిర్దోహించారు కొండవీటి గురునాధరెడ్డి (పలివెల) పజర్దరీ టన గోపాల్‌రెడ్డి (తాళ్ళవెల్లంల) గుత్తా సీతారాంరెడ్డి (ఉరుమడ్ల)లతో కలిసి మునుగోడు చుట్టుపక్కల గ్రామాల్లో ఉద్యమాన్ని విస్తరింపచేయడంలో రాంరెడ్డి పాలుపంచుకున్నారు పోలీసు యాక్షన్‌ అనంతరం ఉద్యమంపై నిర్బంధం పెరిగింది దీంతో తొమ్మిదవ నెంబర్‌ జాతీయ రహదారి నుండి మునుగోడు వాగు మధ్య ప్రాంతానికి ప్రత్యేక దళాన్ని ఎర్పాటు చేశారు 138 మందితో ఉన్న ఆ దళానికి రాంరెడ్డి ఆర్గనైజర్‌గా నియమింపబడగా పక్క గ్రామం ఓరవాణికి చెందిన కల్లూరి తిరుపతిని కమాండర్‌గా పార్టీ నియమించింది ప్రాంతీయ ఆర్గనైజర్‌గా యలమంద ఉండగా ఎరియా ఆర్గనైజర్‌గా నంద్యాల శ్రీనివాసరెడ్డి నియమితులయ్యారు దళం ఎర్పాటైన కొద్ది రోజుల్లోనే రాంరెడ్డి తిరుపతి ఇండ్లను రజాకార్లు తగులబెట్టారు 1948వ సంవత్సరంలో మునుగోడు మండలం గూడాపూర్‌ గ్రామంలో ఒక ఇంట్లో దళం రక్షణ తీసుకుంటుంది అదే (గ్రామ పట్సారీ ఇంట్లో రజాకార్లు ఉంటున్నారు దళం వున్న విషయం ఒక వ్యక్తి ద్వారా రజాకార్లకు తెలవడంతో వారు ఇంటిపై దాడికి సిద్దపడ్డారు ఆ సమయంలో దళం కూడా ఎదురుకాల్పులు జరుపుతూ అక్కడ నుండి తప్పించుకుంది ఆ దాడిలో ఇరువైపులా ఎవరూ నష్టపోలేదు ఆ సమయంలో పుట్టపాక గ్రామం రజాకార్లకు రక్షణ కేంద్రంగా ఉంటుందేది ఒక రోజు వారు ఉంటున్న ఇంటిపై దాడికి పథకం రూపొందించారు రాంరెడ్డి దళంతో పాటు మరో రెండు దళాలను కూడా ఆ దాడి కోసం పీలిపించారు సుమారు 85 మంది వరకు దళ సభ్యులు ఉండవచ్చని రాంరెడ్డి తెలిపారు అయితే రజాకార్లను పొగబెట్టడం ద్వారా దెబ్బకొట్టాలని ష్లాన్‌ చేశారు ఆ ప్రకారంగానే ముందు రజాకార్లు తలదాచుకున్న ఇంటి చుట్టూ ఉన్న గుడిసెలను తగులబెట్టారు అయితే రజాకార్లు కూడా పెద్దసంఖ్యలో ఉండి కాల్ఫులు మొదలుపెట్టారు దళం వద్ద ఆయుధాలు తక్కువగా ఉండడంతో వెనక్కుతగ్గామని రాంరెడ్డి వెల్లడించారు ఈ సందర్భంగా ఎవరూ చనిపోలేదు ఆ తరువాత ఇదే తరహాలో మరో రజాకార్‌ కేంద్రమైన వాయిళ్ళపల్లిలో కూడా దాడి జరిపారు ఆ దాడిలో పార్టీ కార్యకర్తలు రాంకోటి(కొంపల్లి) లింగయ్య(అప్పాజీపేట) మరో కార్యకర్త రజాకార్ల కాల్పుల్లో చనిపోయారు. దళం జరిపిన కాల్పుల్లో కూడా రజాకార్లు ముగ్గురు చనిపోయారు సూర్యాపేట తాలుకాలో భీంరెడ్డి నర్సింహ్మారెడ్డి నాయకత్నంలో జరిగిన కొడకండ్ల దురాజ్‌పల్లి దాడుల్లో రాంరెడ్డి పాల్గొన్నారు మునగాల పరగణాలోని రేపాలలో జరిగిన శిక్షణా తరగతుల్లో రాంరెడ్డి ఉన్నారు చిన్నకాపర్తి(ప్రస్తుతం చిట్యాల మండలంలోని)లో పాశం పుల్లారెడ్డి అనే భూస్వామి ఉందేవాడు ఎప్పుడూ రజాకార్లను వెంట వేసుకుని ఊళ్ళలో తిరుగుతూ ప్రజలను భయభ్రాంతులకు గురి చేసేవాడు

ఉద్యమాన్ని అణిచేందుకు తీవ్ర ప్ర లు మ య్‌ వ్‌ న. దళం క మూస్హే-ర్తోజులు చిత్రషాంినలు క భల టబ పెట్టిన అన్రంతరంాకోర్ట్చులో హోజుర్లు ప్రకారంగానే ఒక రోజు దళం చిన్నకాపర్తికి వెళ్ళింది ఆ ను నతో విషయం తెలుసుకున్న పుల్లారెడ్డి ఒక ఇంట్లో తలదాచుకున్నాడు వర్చారు మూడ్దుభెలలు వల్గొందుసబ్‌ పుల్లారెడ్డి తలదాచుకున్న ఇంటి సమాచారాన్ని తెలుసుకున్న ల నరు జెలులోకి వంపి దళం ఆ ఇంటికి నిప్పుపెట్టింది దీంతో పుల్లారెడ్డి గత్యంతరం ప తన లేక బయటకు వచ్చి పట్టుబడ్డాడు దళంలోని ఒక సభ్యుడు మాహర్‌నం అట్టదంతా దవయ్యు పుల్తారెడ్డి తలను నరికివేశాడు ఇంతలోనే మిలట్రీ రావడంతో “ొగొ వాచింద్నిఅప్పట్టికే జైలులో న్న దళం అక్కడ నుండి తప్పుకుంది అయితే పుల్లారెడ్డి మొండాన్ని ఉద్యను కార్యకర్తలు వైద్యలచేశారు, మాత్రమే చిన్నకాపర్తిలో వదిలి తలను తీసుకెళ్ళారు పుల్లారెడ్డి తలను కొంపల్లి (ప్రస్తుతం మునుగోడు మండలంలోనిది) గ్రామానికి తీసుకెళ్ళి అక్కడ ఒక కార్యకర్త(పుల్లారెడ్డి చేతిలో చనిపోయిన వ్యక్తి) స్థూపం వద్ద పెట్టి నివాళులర్పించినట్లు రాంరెడ్డి తెలిపారు ఈ సంఘటన తమ ప్రాంతంలో పెద్ద సంచలనం కలిగించిందని చెప్పారు

బ్రాహ్మాణవెల్లంల ఓరవాజణి(ప్రస్తుతం నార్మట్‌పల్లి మండలం)ల మధ్య ఒక బావి వద్ద రాంరెడ్డి రక్షణ తీసుకున్నారు రైతు పెట్టిన అన్నంతోనే కడుపు నింపుకున్నారు అయితే అదే రైతు తన సమాచారాన్ని ఆ గ్రామంలోని కాంగ్రెస్‌ కార్యకర్తలకు చేరవేశాదని రాంరెడ్డి తెలిపారు ముందు కొద్ది మంది రైతులే(కాంగ్రెస్‌ కార్యకర్తలు) తన వద్దకు వస్తుండడంతో రాంరెడ్డికి అనుమానం కలుగలేదు అందులో దళితుదైన ఒక రైతు తన వెనకాల వచ్చి చేతులు వెనక్కివిరిచి పట్టుకోగా మిగతావారు బందించి నార్కట్‌పల్లి పోలీసు క్యాంపులో అప్పజెప్పారని రాంరెడ్డి పేర్కొన్నారు మూడు రోజులు చిత్రహింసలు పెట్టిన అనంతరం కోర్టులో హాజరుపర్చారు మూడు నెలలు నల్గొండ సబ్‌ జైలులో పెట్టారు జైలులోకి పంపే సమయంలో క్రూరుడైన జైలు వార్దర్‌ మోహిర్‌సింగ్‌ కొట్టడంతో కుడి చెయ్యి బాగా వాచింది అప్పటికే జైలులో ఉన్న ఉద్యమ కార్యకర్తలు వైద్యం చేశారు ఆ సమయంలో పోలీసు సూపరింటెండెంట్‌గా ఉన్న ధన్‌రాజ్‌నాయుడు ఒకసారి జైలుకు వెళ్ళాడు ఎస్‌పి చిన్న వయస్సులో ఉద్యమం ఎందుకురా అని ప్రశ్నించినట్లు రాంరెడ్డి వెల్లడించారు ఆ తరువాత నల్గొండ సబ్‌ జైలు నుండి ఖమ్మం కాన్‌సెంట్రేషన్‌ క్యాంపుకు తరలించినట్లు తెలిపారు

రజాకార్ల భూములను సాగు చేస్తూ ఉద్యమ కార్యకర్తల సమాచారాన్ని రజాకార్లకు చేరవేస్తున్న ఇద్దరిని చిన్ననారాయణపురం(ప్రస్తుతం నార్కట్‌పల్లి మండలం) (గ్రామంలో దళం కాల్చిచంపింది(దీన్ని ఆ తరువాత సమీక్షలో తప్పుగా తేల్చారు) ఆ సంఘటనలో రాంరెడ్డి పాల్గొనలేదు అయితే ఆ సంఘటనకు రాంరెడ్డి నాయకత్వం వహించాడని పేర్కొంటూ ఆయనతో సహా మరో నలుగురిపై పోలీసులు కేసు నమోదు చేశారు ఆ సమయంలో నల్గొండలో స్పెషల్‌ ట్రిబ్యూనల్‌ను ఎర్పాటు చేశారు అందులో మిలట్రీ అధికారి సివిల్‌ జడ్జీతో పాటు మరొకరు సభ్యులుగా ఉండేవారు ట్రిబ్యూనల్‌ ముందుకు రాంరెడ్డి కేసు వచ్చింది అయితే వారం రోజుల పాటు సాగిన విచారణలో పోలీసులే సాక్షులను సృష్టించి చెప్పించారు చివరకు ఉరిశిక్ష విధిస్తున్నట్లు ట్రిబ్యునల్‌ తీర్పు చెప్పింది కనీసం డిఫెన్స్‌ లాయర్‌ను కూడా పెట్టుకోలేని పరిస్థితి

1 చవ శాప తో “సవ మరో కేసులో మురహరిరావుతో పాటు మరో ఇద్దరికి కూడా *విద్యోర్థి (రాంరెడ్టిక్యిత్సరిశిక్ష అనే ఉరిశిక్షను ఈ సందర్భంగా ఖరారు చేసినట్లు ఎీర్నికత్‌ పత్రికల్లో ఇదు అయ్యాయని ఉరిశిక్షను ఖరారు చేస్తూ హైకోర్టుకు అప్నీల్‌ చేసుకునే +రాంర్రేద్దుళ స రిషార్డు... సం చ్సురతముప | అవకాశాన్ని ట్రిబ్యూనల్‌ కల్పించింది ఉరిశిక్ష పడిన ఎనిమిది “వత్రిక్షద్గ సున _ధంల్లో చకోస్షివియ్యా మందిని చంచల్‌గూడ జైలుకు పంపించారు ఈ విషయం రాజధాని శార్‌ లి స్తర్సుగుత్తున్న తెలుసుకున్న పార్టీ నాయకులు ఉరిశిక్ష గురించి పత్రికల్లో అంతర్జాతీయ య్య్మున్షజ్ఞన్తోతృవాల్లో ప్రకటన చేశారు తమ ఫోటోలతో సహా విద్యార్థి(రాంరెడ్డికి ప్రదర్శిరపబ్దడొంధ్రి,( ఉరిశిక్ష అనే శీర్షికతో పత్రికల్లో అచ్చు అయ్యాయని రాంరెడ్డి తెలిపారు ఇలా (ప్రచురితమైన పత్రిక అదే సమయంలో జెకోస్లేవియా రాజధాని ఫ్రాగ్‌లో జరుగుతున్న అంతర్జాతీయ యువజనోత్సవాల్లో ప్రదర్శింపబడింది ఈ విషయాన్ని యువజనోత్సవాల్లో పాల్గొన్న బొంబాయికి చెందిన న్యాయవాది డానియల్‌ అతీఫీ తనకు చెప్పాడని రాంరెడ్డి పేర్కొన్నారు ఉరిశిక్షపై పార్టీ నాయకులు హైకోర్టుకు అప్పీల్‌ చేయడంతో శిక్షను తాత్కాలికంగా వాయిదా వేశారు ఈ కేసును వాదించేందుకు బొంబాయి నుండి లతీఫీ వచ్చాడని రాంరెడ్డి పేర్కొన్నారు లతీఫ్‌ వాదనతో కేసును రీట్రయల్‌కు పంపించారు రీట్రయల్‌లో సరైన పాక్ష్యాధారాలు లేకపోవడంతో కేసును కొట్టివేస్తున్నట్లు ప్రకటించారు అయితే రైతుల హత్య కేసు సమయంలోనే చౌడంపల్లిలో పట్వారీ రికార్డులు ఇవ్వకపోతే దెబ్బలు కొట్టగా చేతి చేలు విరిగింది ఈ కేసు కూడా రాంరెడ్డిపై నమోదైంది హత్య కేసు సమయంలో దీన్ని పట్టించుకోకపోవడంతో ఈ కేసులో రాంరెడ్డికి 11 సంవత్సరాలు జైలు శిక్ష విధించారు ఫలితంగా 1948 నుండి 1956 వరకు ఎనిమిది సంవత్సరాలు జైలు శిక్ష అనుభవించిన అనంతరం విడుదల అయినట్లు రాంరెడ్డి తెలిపారు జైలులో ఉన్నప్పుడు పార్టీ సాహిత్యాన్ని చదవడంతో పాటు ఇంగ్లీషులో ప్రావీణ్యం పెంచుకున్నట్లు చెప్పారు పోరాట అనంతరం ఉమ్మడి కమ్యూనిస్టు పార్టీలో కొనసాగారు. పిడిఎఫ్‌ నుండి ఎంఎల్‌ఎగా పోటి చేసి కొద్ది ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోయారు కమ్యూనిస్టు పార్టీ చీలిక సమయంలో సిపిఎం వైపు నిలిచారు అయితే 1968లో సిపిఎంను వీడి సిపిఐవంఎల్‌లో చేరి చండ్ర పుల్లారెడ్డి గ్రూపులో పనిచేశారు. విప్లవ గ్రూపుల్లో వచ్చిన చీలికల వల్ల ప్రస్తుతం సిపిఎం అనుసరిస్తున్న విధానాలు నచ్చి సానుభూతిపరునిగా కొనసాగుతున్నానని రాంరెడ్డి పేర్కొన్నారు. ఆనాడు భూసమస్య తీవ్రంగా ఉందేదని ప్రస్తుతం అప్పటి తీవ్రత లేదన్నారు అభివృద్ధి నిధులు పేద ప్రజలకు దక్కడం లేదని ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు ఆనాడు ఉన్న రాజకీయ స్థాయి ఈ రోజు లేదన్నారు కార్యకర్తల్లో కూదా రాజకీయ అవగాహన కొరవడుతుందని పేర్కొన్నారు ప్రభుత్వ విధానాలపై ప్రజల్లో చైతన్యం కల్గించాల్సిన అవసరం ఉందన్నారు

సంచలన ళ్‌. భలే౦ ( తం. రంగక్కసమరం 2౭/',. రయ టీటీ 1.1

బూర్గుల రామకృష్ణారావు అసెంబ్లీలో కె సత్యవతి మాట్లాడుతూ ఒక లేడీ మహబూబ్‌నగర్‌ జిల్లాను న యనమయన వణికిస్తుందని చెప్పారు లొంగి పోవల్సిందిగా సుందరయ్యగారి ద్వారా బూర్లుల విజ్ఞప్తి చేశారు దీంతో సుందరయ్య గారు నన్ను హైద్రాబాద్‌కు పిలిపించారు నల్లకుంటలోని ఒక దెన్‌లో నాకు రక్షణ కల్పించారు ఆసమయంలో నేను గర్భవతిని

*దెళ కమాండర్‌గా తెలంగాణా సాయుధ పోరాటంలో మహబూబ్‌నగర్‌ జిల్లాను వణికించింది కామ్రేడ్‌ రంగక్క రంగక్క పోరాటం గురించి స్వయంగా అప్పటి ర్ట ముఖ్యమంత్రి బూర్గుల రామకృష్ణారావు అసెంబ్లీలో ప్రస్తావించాల్సి వచ్చింది ఇంతటి చరిత్ర గల ఆ వీరననితె కామ్రేడ్‌ కె సత్యవతి ప్రస్తుతం ఆమె తన అత్తగారు ఊరైన నేరేడుచర్ల మండలం పెంచికల్‌దిన్నెలో ఉంటున్నారు నల్గొండ జిల్లా చివ్వెంల మండల కేంద్రం సత్యవతి జన్మస్థలం మధ్య తరగతి కుటుంబానికి చెందిన యల్మ అప్పారెడ్డి వెంకటమ్మ దంపతులకు జన్మించిన ఎనిమిది మంది సంతానంలో సత్యవతి పెద్దవారు ప్రస్తుతం ఆమెకు 75 సంవత్సరాలు మూడవ తరగతి వరకు సొంత ఊరిలోనే చదువుకున్నారు సత్యవతికి 13 యేండ్ల నాటికే ఆమె కుటుంబానికి పార్టీతో సంబంధాలు ఉన్నాయి దేవులపల్లి వెంకటేశ్వర్‌రావు రాచకొండ రంగయ్య కిషన్‌రావు(చందుపట్ల)లతో పాటు మరికొంత మంది పోరాట నాయకులు మా ఇంటికి వస్తుండేవారని సత్యవతి చెప్పారు దాంతో మా ఇంటిపై పోలీసులకు ప్రత్యేక దృష్ట ఉండేదన్నారు పోలీసుల ఒత్తిడి పెరగడంతో కొన్ని సందర్భాల్లో ఊరి విడిచివెళ్ళాల్సి వచ్చేదని పేర్కొన్నారు అ రకంగా ఊరి వదిలి వెళ్ళాల్సిన పరిస్థితుల్లో పార్టీకి మరింత చేరువయ్యాయని చెప్పారు అలానే పోరాటంలోకి వెళ్ళానని సత్యవతి ఆనాటి పోరాటంలో తన పాత్ర గురించి వివరించారు

చుట్టుపక్కల (గ్రామాల్లో తిరిగి డి వి వంటి నాయకులు రక్షణ కోసం మా ఇంటికి వచ్చేవారు మా బావుల వద్దకు వస్తే భోజనాలు ఎర్పాటు చేసేవారిమి ఇలా పార్టీకి మా కుటుంబం సహాకరిస్తూ వచ్చింది ఈ విషయం పోలీసులకు తెలిసింది దీంతో మా ఇంటిపై పోలీసులు ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టేవారు కొన్ని సందర్భాల్లో పార్టీ వారి కోసం మా ఇంటిపై దాడులు జరిపేవారు దీంతో పోలీసుల బారి నుండి తప్పించుకునేందుకు మా కుటుంబ సభ్యులు ఇళ్లు విడిచి వెళ్ళేవారు అదే క్రమంలో నేను పార్టీకి మరింత చేరువై పోరాటంలోకి వెళ్ళాను మొదట సూర్యాపేటకు చేరుకున్నాను అప్పుడు నా వయస్సు 18 యేండ్లు వెట్టిచాకిరీకి వ్యతిరేకంగా సూర్యాపేట చుట్టుపక్కల (గ్రామాల్లో తిరుగుతూ ప్రచారం నిర్వహించేవారిమి లెవీ-గల్లా చెల్లింపుకు కూడా ప్రజలను కూడగట్టి వ్యతిరేకించాము లెవీ కింద వసూలు చేసిన ధాన్యాన్ని దాడుల ద్వారా స్వాధీనం చేసుకుని ప్రజలకు

రు యాాతపనతాంపతన! వంచిపెట్సేవారిమి భూస్వాములకు వ్యతిరేకంగా పోరాటం య సాగించాలని ప్రజలకు విలుటేస్త వేలాదిగా పాల్గొన్నారు న పోరాటంలో చురుకుగా పాల్గొంటుండడంతో నన్ను న దళంలోకి తీసుకున్నారు మంత్రాల ఆదిరెడ్డి దళంలో సభ్యురాలిగా (కార్యక్రమాలు నిర్వహించేది ఒకసారి హుజూర్‌నగర్‌ సమీపంలోని మ. చౌటపల్లి వద్ధ విధాంతి తీసుకుటునాము ళూమి లోపలకు ఒక టా... గుహ ఉండేది పైన చిన్న రంధ్రం ఉండి లోపల విశాలంగా య. అరలుఅరలుగా ఉండేది అందులో ఉండగా మంచినీటి కోసం మా స పిచ్చివాని రూపంలో ఉన్న పోలీసు ల | సభ్యులు బయటకు వచ్చారు దీన్నిపిచ్చి న్న పో! య ము. ఇన్‌ఫార్మర్‌ చూసి సమాచారం అందించారు. దీంతో పోలీసులు మమ్మల్ని చుట్టుముట్టారు మేము అప్రమత్తమై అక్కద నుండి య. సురక్షితంగా తప్పుకున్నారు అదే సమయంలో మిలట్రీ యాక్షన్‌ న! జరిగింది దీంలో దళిలపై రీవ్ర ఒత్తిడి పెరిగింది గ్రామాల్లో ప్రజలను మిలట్రీ భయభ్రాంతులకు గురిచేస్తుందదడంతో దళాలు అటవీ ప్రాంతాలకు వెళ్ళాల్సి వచ్చింది అందులో భాగంగానే మా దళం నల్లమల్ల అటవీ ప్రాంతంలోకి వెళ్ళింది అక్కడ నాకు దళ కమాండర్‌గా బాధ్యతలు అప్పగించారు మహబూబ్‌నగర్‌ జిల్లా అచ్చంపేట అమ్రాబాద్‌ నాగరకర్నూల్‌ ప్రాంతాల్లోని నల్లమల్ల అటవీ ప్రాంతంలో మా దళం సంచరించేది అక్కడి చెంచులను గిరిజనులను కూడగట్టి పోరాటాలు నిర్వహించాము ఫారెస్ట అధికారులకు వ్యతిరేకంగా పెద్దసంఖ్యలో చెంచులు గిరిజనులు పోరాటంలోకి వచ్చారు ఒకసారి అచ్చంపేట తాలుకా ఐల్మూర్‌ వద్ద ప్‌ో దాడి చేశాము అతని వద్ద ఉన్న ఆయుధాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నాము పద్మానపల్లిలో నాగమ్మ దొరసాని గడిపై దాడి చేశాము లెవీ కింద వసూలు చేసిన ధాన్యాన్ని ప్రజలకు పంచిపెట్టాము కొత్తపల్లిలో కూడా దాడి చేశాము వెలమ దొర గడిపై దాడి చేసి ధాన్యాన్ని పంచిపెట్టాము ఒకసారి అచ్చంపేట తాలుకా లక్ష్మాపురం వద్ద బోటిపై విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నాము ఆ సమయంలో నాకు జ్వరం వచ్చింది ఆహారం దొరికే పరిస్థితి లేదు తేనే తునికిపండ్లు ఇతర దుంపలు తింటూ కాలం వెళ్లదీస్తున్నాము మిగతా సభ్యులు దగ్గరల్లోని చెరువు వద్దకు నీళ్ళ కోసం వెళ్ళగా నేను మాత్రమే ఉన్నాను, శత్రువులు బైనాక్యులర్‌ సహాయంతో నన్ను కనిపెట్టగలిగారు ఒక పోలీసు నా దరిదాపుల్లోకి వచ్చినా ఎందుకో గానీ నన్ను గాయపర్చలేదు ఆ వెంటనే పోలీసు అధికారి మాత్రం నాపై కాల్పులు మొదలుపెట్టారు నేను పోజిషన్‌ తీసుకుని కాల్పులు జరుపుతూ తప్పించుకున్నాను ఆ సమయంలో విపరీతమైన దబ్బకతో ఉన్నాను దీంతో దగ్గరల్లో ఉన్న చెరువు వద్దకు సీళ్ట రాగేందుకు వెలదామంటే శత్రువుల సమీపంలోనే పొంచి ఉన్నారు అయినా ఒక మూల వెంట చెరువుకు చెరుకుని నీరు తాగగలిగాను అక్కడ నుండి అదే రాత్రి మూడు మైళ్ళ దూరం నడిచి వెళ్ళాను నీరసం ఎక్కువవడంతో ఒకచోట ఆగి కానుగు చెట్ట ఆకులు కష్టుకుని ఆ రాత్రి అక్కడే గడిపొను ఆ మరునాడు దగ్గర్లోని చెంచుగూడెనికి చేరుకున్నాను చెంచులు నాలుగు రోజులు నా బాగోగులు చూసుకున్నారు జ్వరం తగ్గిన అనంతరం తిరిగి ముందుగా అనుకున్న ప్రకారంగా ఒకచోట దళం కలుసుకుంది అయితే అప్పటి వరకు నేను చనిపోయాయని దళ సభ్యులు భావించారు. నేను చనిపోయానని భావించి సుందరయ్య గారు నాపై ఒక కరపత్రాన్ని కూడా విడుదల చేసినట్లు తెలిసింది ఇలాంటి అనేక సందర్భాల్లో ప్రాణాపాయ స్థితి నుండి తప్పించుకున్నాను పోరాట విరమణ అనంతరం కూడా మా దళం అచ్చంపేట తాలుకా వల్లభాపురం లక్ష్మాపురం తదితర ప్రాంతాల్లో ఉండేది ప్రజలను కూడగట్టి పోరాటాలు నిర్వహించేవారిమి దీంతో నా గురించి అసెంబ్లీలో చర్చించాల్సి వచ్చింది బూర్గుల రామకృష్ణారావు అసెంబ్లీలో మాట్లాడుతూ ఒక లేడీ మహబూబ్‌నగర్‌ జిల్లాను వణికిస్తుందని చెప్పారు లొంగిపోవల్సిందిగా సుందరయ్య గారి ద్వారా బూర్లుల విజ్ఞప్తి చేశారు దీంతో సుందరయ్య గారు నన్ను హైద్రాబాద్‌కు పిలిపించారు నల్లకుంటలోని ఒక డెన్‌లో నాకు రక్షణ కల్పించారు ఆ సమయం

నేను గర్భవతిని (నల్లమల్ల ప్రాంతంలో ఉండగానే సహచరుడు ల నం. కె నారాయణతో పార్టీ ఆధ్వర్యంలో వివాహం జరిగింది) కొద్దిరోజుల ప గ అనంతరం నన్ను సత్తెనపల్లిలోని మిషనరీ హాస్పటల్‌కు డెలివరీ కోసం య పంఎంచారు డెలివరీ తరువాత మూడు మాసాల పాటు పార్టీ అపవంలక పారు జకభేత గ ఆదేశాల మేరకు ఆజ్ఞాతంలోనే గడిపాను ఆ తరువాత సూర్యాపేటకు మేరో! చైత్తిల్‌ ' | బోరటివిబస్రాడు. వచ్చి పార్టీ కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనాలని ఆదేశించారు సూర్యాపేటకు ఉరు వచ్చిన రెండు రోజుల అనంతరం ఆత్మకూర్‌(ఎస్‌)లో జరిగిన వో టుషరని లగ గ సైట్లో సూర్యాపేట రైతు మహాసభకు నేను స్వరాజ్యం ప్రతినిధులుగా. వేడీ ము లయినా వ సనా! హాజరయ్యాము మండ్రిః వటాంటి సఖా. ్‌ స

రైతు మహాసభ నుండి సాయంత్రం ఇంటికి రాగానే రాబెట్టేకపోట్లూరున పోలీసులు వచ్చారు నన్ను అరెస్స చేస్తామంటే ప వారు - / అడ్డుపడ్డారు మహిళను సాయంత్రం పూట అరెస్టు చేసి తీసుకెళ్లడమేంటని (ప్రశ్నించారు దీంతో ఎస్‌ఐ హామీ ఇస్తూ రాత్రికి మా ఇంటి వద్ద ఉంచి మర్నాడు కోర్టులో వాజరుపర్బారు కాకి చంద్రారెడ్డి నన్ను విడుదల చేయించారు ఇంటికి వచ్చిన రెండు మూడు గంటల లోపే మహబూబ్‌నగర్‌ నుండి వచ్చిన పోలీసులు అరెస్టు చేశారు మొదట మహబూబ్‌నగర్‌కు తీసుకెళ్లి అనంతరం నాగర్‌కర్నూల్‌ పోలీస్‌ స్ట్రస్‌కు తీసుకెళ్లారు నా వెంట మూడు నెలల బాబు ఉన్నాడు చేతికి బేడీలు వేసి రక్షణ కల్పించిన వారి ఆచూకి తెలుపమని అడవంతా తిప్పారు ఒకచేతికి బేడీలు మరో చేతిలో చంటిపిల్లవాడు ఉన్నాడు మే నెలలో పదిహేను రోజుల పాటు ఎని ఎండలో అడవిలో నడిపించారు అయినా వారు నా నుండి ఎలాంటి సమాచారాన్ని రాబట్టలేకపోయారు తొమ్మిది కేసులు మాత్రం బనాయించారు. చివరకు నాగర్‌కర్నూల్‌ జైలులో నెల రోజుల పాటు ఉంచారు అక్కడ నుండి మహబూబ్‌నగర్‌ జైలుకు తరలించారు

జైలు పరిన్బతులు అద్వానంగా ఉండేవి చంటిఎల్లవాడు ఉండడంతో నా వంట నేను చేసుకుంటానని మొండికేశాను నాకు ఒక ఆయాను కూడా నియమించాలని కోరాను చివరకు జైలు అధికారులు ఒప్పుకుని నన్ను వంట చేసుకోనిచ్చారు అదే విధంగా ఒక వృద్ధురాలిని సహాయంగా ఇచ్చారు మరో సందర్భంలో వారానికి ఒకసారే సబ్బు బకెట్‌ నీళ్లు ఇస్తానని జైలర్‌ నిబంధన పెట్టారు దీన్ని నేను వ్యతిరేకించాను వారం రోజుల పాటు ఆందోళన సాగించాను చివరకు వారంలో రెండు సబ్బులు రెండు బకెట్ల నీళ్లు ఇచ్చేలా ఒప్పుకున్నారు ఒకసారి మా బాబుకు జ్వరం వచ్చింది బాబును బయటి హాస్పటల్‌లో చూపించేందుకు అనుమతిచ్చారు అయితే అక్కడ జైలర్‌ తన మిత్రులకు ఈమె రంగక్క అంటూ నన్ను చూపించాడు(ఆజ్ఞాతం నుండి బయటకు వచ్చిన అనంతరం నన్ను చూసేందుకు జనం ఎగబడేవారు ) దీన్ని గట్టిగా వ్యతిరేకిస్తూ నేనేమైనా ఆటబొమ్మనా చూపెట్టడానికి అంటూ ఆగ్రహం వ్యక్తం చేశాను దీంతో జైలర్‌ కంగుతిన్నారు తరువాత నన్ను చంచల్‌గూడ జైలుకు తరలించారు అక్కడ సంవత్సరం పాటు ఉన్నాను

నల్లమల్ల అటవీ ప్రాంతంలో ఉండగానే నా వివాహం జరిగింది దళంలో నా సహచరునిగా పనిచేసే నేరడుచర్ల మండలం పెంచికల్‌దిన్నై గ్రామానికి చెందిన నారాయణను వివాహం చేసుకున్నాను నారాయణది కమ్మ కులానికి చెందినవారు అమ్రాబాద్‌ వద్ద కొండపై రెండు వందల మంది పార్టీ కార్యకర్తల సమక్షంలో వివాహం జరిగింది లావు బాలగంగాధర్‌రావు చల్లా సీతారాంరెడ్డి మెదరమెట్ల సీతారామయ్య ఆదిరెడ్డి లాంటి నాయకులు కూడా ఉన్నారు పోరాట విరమణ అనంతరం కూడా కష్టసుఖాల్లో పాలుపంచుకుంటూ పార్టీలోనే పనిచేస్తున్నాము మాకు ఎడుగురు కుమారులు ఒక కుమార్తె

పోరాట విరమణ అనంతరం హుజూర్‌నగర్‌లో ఉంటూ పార్టీ కార్యక్రమాల్లో చురుకుగా పాల్గొన్నాము పార్టీ విస్తరణలో పాలుపంచుకున్నాము. ఐద్వా రాష్ట్ర కమిటీ సభ్యురాలిగా పనిచేశాను మోటూరు ఉదయం మానుకొండ సూర్యావతితో కలిసి పనిచేశాను

న! తెశంయటాంలకు ( సకం ? (ప్రజల స్‌, | ల ర్‌, ఐెళ్వగట౦ సు దళం గ్రామాల్లో తిరుగుతుంటే సభ్యులు వెళ్లి ఇంటింటికి తిరిగి గంపలో అన్నం అడుక్కొచ్చే వారు అందరం కలిసి ఆ అన్నాన్ని పంచుకుని కొండవీటి జగన్మోహన్‌రెడ్డి తినేవారిమి ప్రజలు ఆహారాన్ని సమకూర్చడంలో కీలకపాత్ర పోషేంచేవారు మా ప్రాంతంలో చాదాపు శత్రువులు లేకుండా పోయారు గ్రామరాజ్యాలు ఏర్పాటు చేసుకుని ప్రజలు స్వీద్దావాయువులు పీల్చకున్నారు పోరాట సమయంలో ప్రజలు ఎక్కడా కూడా భయపడలేదు పోరాడితే ఇబ్బందులు ఉండవని అర్ధం చేసుకున్నారు పంచాయితీలను ప్రజలే నిర్వహించుకున్నారు మునగ డు (ప్రాంత తెలంగాణా సాయుధ పోరాటంలో కీలకపాత్ర పోషించిన కొండవీటి జగన్మోహన్‌రెడ్డిది నల్గొండ జిల్లా మునుగోడు మండలంలోని పలివెల స్వగ్రామం ధనిక రైతు కుటుంబం నుండి వచ్చిన జగన్నోహన్‌రెడ్డిని స్థానిక ప్రజలు జగాల్‌రెడ్డి అని కూడా పిలుచుకుంటారు. కొండవీటి లక్ష్మీ నర్సింహారెడ్డి లక్ష్మీనర్సమ్మ దంపతులకు జన్మించిన నలుగురు అబ్బాయిలలో జగన్మోహన్‌రెడ్డి అందరి కంటే చిన్నవారు 1921లో జన్మించారు ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం స్వగ్రామమైన పలివెలలోనే మూడవ తరగతి వరకు సాగింది కట్టంగూర్‌ మండలం ఈదులూర్‌ గ్రామంలో కూడా కొద్దిరోజులు విద్యను సాగించారు తన పెద్ద సోదరుడు బచ్చిరెడ్డి గ్రామానికి పోలీసు పటేల్‌గా వ్యవహరించేవారు అయితే ఆయన నిజాం ప్రభుత్వ దారుణాలతో విసిగిపోయారు ఇంటికి మీజాన్‌ లాంటి పత్రికలు కమ్యూనిస్టు సాహిత్యం తెప్పించేవారు రెండవ ప్రపంచ యుద్దంలో రష్యా పాత్ర గురించి తన సోదరులకు వివరించేవారు వెట్టిచాకిరికీ వ్యతిరేకంగా బచ్చిరెడ్డి తన పటేల్‌గిరికి రాజీనామా చేసి ఆంధ్రమహాసభ కార్యక్రమాల్లో పాలుపంచుకున్నారు ఈ రకంగా పెద్దన్న బచ్చిరెడ్డి తనను ప్రభావితం చేశారని జగన్మోహన్‌రెడ్డి వివరించారు మా పెద్దన్న బచ్చిరెడ్డి తెచ్చే పత్రికలు వారానికి ఒకసారి ఇంటికి వచ్చేవి వాటిని చదివి అందులో ప్రజలకు ఉత్సాహాన్ని ఇచ్చే వార్తలను చదివి వినిపించేవాణ్ణి తద్వారా మా గ్రామంతో పాటు చుట్టుపక్కల అనేక (గ్రామాల్లో కూదా నైజుంకు వ్యతిరేకంగా ఎర్రజెండాలను ఎగరవేశాము ప్రజలను కూడగట్టి మొదట ఆంధ్రమహాసభ (గ్రామకమిటీలను ఎర్పాటు చేశాము అదే సమయంలో అంటే 1945లో మా పెద్దన్న నల్గొండ తొలూకా ఆంధ్రమహాసభకు అధ్యక్షునిగా ఎన్నికయ్యారు. దీంతో మా ప్రాంతంలో ఆంధ్రమహాసభ కార్యక్రమాలు మరింత

మ్‌ నై శ్లోకశి6లో పొల్రేర్లకు రెండు, ఊపందుకున్నాయి. ఖమ్మంలో జరిగిన 12వ ఆంధ్రమహాసభ న న వు ఛేల్లింట్లో వాయు! ప్రతినిధుల లిస్టులో నాకు అవకాశం దొరకలేదు దీంతో నేను న అనతి “సళ నాలంటీర్‌గా వెళితే నాకు హాల్‌లో నీళ్ళు పోసే పని అప్పజెప్పారు అట్లుతై శతం పింవుకోనం ప్తాలేర్లతో , లే రు ందెతో నీళ్ళు తెచ్చి ఒకచోట పెట్టి సభలో కూర్చుని నాయకుల -నమ్మె చేయించాం. అందుకోనం ప్రసంగాలను వినేవాన్ని నైజాం సర్మార్‌ గ్రామాల్లో బలవంతంగా ముందుగా మూ వద్ద ఉన్నపాలేర్లకుమూడు. లేవీ-గల్లా వసూలు చేస్తుంది లెవీ-గల్లా పేరుతో పండిన ఫ్టండల ఛాన్యాన్ని జితంగా చెల్లించ్యాము.. పంటలో సగానికి పైగా దోచుకునేవారు. దీనికి వ్యతిరేకంగా త్త క్రోరవాత వక్కనున్నత్తాళ్ళవెల్లరల[| పలు గ్రామాల ప్రజలను కూడగట్టాము ఈ పోరాటంలో చిన్నన్న య. లో సమేను చీని మూడు 2 + గురునాథరెడ్డి కూడా పాల్గొన్నారు అయితే ఆ తరువాత కాలంలో యా ట్‌ ఆయన కాంగ్రెస్‌లో ఉంటూ దళాన్ని ఏర్పాటు చేసి నిజాంకు [కాన ప జే చీ ౧ ఇట్‌ వ్యతిరేకంగా పోరాటం సాగించారు ఈ రకంగా మా కుటుంబం చుట్టుపక్కల గ్రామాల్లో పోరాటం మొదలవడానికి తోద్బడింది 1946లో పాలేర్లకు రెండు కుండల ధాన్యాన్ని జీతంగా చెల్లించేవారు అయితే జీతం పెంపుకోసం పాలేర్లతో సమ్మె చేయించాం అందుకోసం ముందుగా మా వద్ద ఉన్న పాలేర్లకు మూడు కుండల ధాన్యాన్ని జీతంగా చెల్లించాము ఆ తరువాత పక్కనున్న తాళ్ళవెల్లంల (గ్రామంలో సమ్మెను చేసి మూడు కుండల జీతాన్ని సాధించగలిగాం వెట్టికి లెవీ-గల్లాకు వ్యతిరేకంగా పటేల్‌ పట్వారీలపై ప్రజలు తిరగబడి కొట్టారు అదే రోజు ఆ (గ్రామంలో వెట్టిని మాన్సించాము దీంతో పటేల్‌ పట్వారీలు చిన్నకాపర్తికి చెందిన భూస్వామి పాశం పుల్లారెద్దిని ఆశ్రయించారు. వారు పోలీసులను పిలిపించి రక్షణ పొందుతున్నారు ఒకరోజు మూ అన్న బచ్చిరెడ్డి మురహరిరావు అనే మరో నాయకుడు ఊరి బయట పడుకోగా నేను తాళ్లవెల్లంలకు చెందిన పజర్టరి గోపాల్‌రెడ్డిలు ఊళ్లోకి వచ్చి పడుకున్నాము దీంతో మా ఇద్దర్ని పోలీసులు చుట్టుముట్టి పట్టుకున్నారు నన్ను విపరీతంగా కొడుతున్న మిగతా కామ్రేడ్స్‌ సమాచారం చెప్పలేదు జనం బాధపడుతుందగా వారికి ధైర్యం చెప్పాను ఈ ప్రాంతంలో చేసిన వాటికి మేము బాధ్యులం అని ధైర్యంగా చెప్పాము మమ్మల్ని సూర్యాపేట హుజూర్‌నగర్‌లకు మారుస్తూ చిత్రహింసలకు గురిచేశారు అయినా పోలీసులు మా వద్ద నుండి ఎలాంటి సమాచారాన్ని రాబట్టలేకపోయారు చివరకు సెంట్రల్‌జ్రైల్‌కు పంపించారు అక్కడ తొమ్మిది నెలల 15రోజులు ఉన్నాము జైలులో కూడా సౌకర్యాల కోసం పోరాటం సాగించాము జైలులో పోశయ్య అనే ఖైదీని జమీందార్‌ తన ఇంటి పని చేసేందుకు తీసుకెళ్ళేవాడు అయితే కొన్నాళ్ళకు పోశయ్యకు తన భార్యకు మధ్య అక్రమ సంబంధం ఉందని అనుమానించిన జమీందార్‌ పోళయ్యను విపరీతంగా కొట్టాడు దీంతో అతను చనిపోయాడు ఆ జైలులోనే గోపాల్‌రావు అనే నాయకుడు ఉన్నాడు అతను ఖైదీలకు రాజకీయాలు చెప్పేవారు పోశయ్య మృతికి కారకుడైన జమీందార్‌ను తొలగించాలని డిమాండ్‌ చేస్తూ అన్ని బ్యాంకుల్లో నినాదాలతో పోరాటం సాగించాము చివరకు జమీందార్‌ను తొలగిస్తున్నట్లు జైలు అధికారులు ప్రకటించారు బి-క్లాసు సౌకర్యాలు కూడా కావాలని గోపాల్‌రావు నేతృత్వంలో హర్తాళ్‌ పాటించాము అదే రోజు రాత్రి విడుదల లిస్టు రావడంతో నేను గోపాల్‌రెడ్డి విడుదల అయ్యాము జైలు నుండి విడుదలయ్యి నల్గొండకు చేరుకున్నాము అదేరోజు రాత్రి పార్టీ నిర్వహించే హాస్టల్‌పై దాడి జరిగింది ఆ హాస్టల్‌లో అన్ని రకాల రాజకీయ చర్చలు జరిగేవి దాడికి వ్యతిరేకంగా 500 మందితో ప్రదర్శన జరిపొాము సాయంత్రం హాస్టల్‌కు చేరుకునే సరికి విద్యార్థులంతా ఘనంగా స్వాగతం పలికారు గ్రామాల్లో అప్పటికే పార్టీ బాగా బలపడింది నిర్బంధం పెరగడంతో వే సాయుధ పోరాటానికి పిలుపునిచ్చింది ఆయుధాలు సేకరించి 80 మందితో దళాన్ని ఏర్పాటు చేశాము దళానికి నన్ను ఆర్గనైజర్‌గా నియమించారు శెలుగుజాతి బిద్దలం తెలంగాణా వీరులం మాత్ళదేశ విముక్తి కొరకు ఫపోరుసల్ప కదిలినం అంటూ పాట పాడుతూ గ్రామాల్లో తిరిగేవారం

మా (ప్రాంత భూస్వామి పాశం పుల్లారెద్దికి వ్యతిరేకంగా [+ కొరటికల్‌లో రజాకార్లు పాశం పుబ్లడు వింతరా అంత కలిగి తందుంర హా కూ. నురిడి బలవంతంగా పాడుతూ తుపాకులు పట్టి మార్చ్‌ఫాస్టు చెసెవారిమి పుల్గా నైజాంకు తొత్తుగా రం ఇ ఆబ్బారీ మామూళ్లు పట్టారు దీంతో సొరెసొట్లేళ్ళము షా! వగలను మేము ఈతచెట్లను నరికివేశాం అదే సమయంలో మా గ్రామాన్ని దోచుకుంటుంటే దళం సహాయంతో రజాకార్లు మూడుసార్లు తగులబెట్టారు ఒకసారి రజాకార్లు దళంపై త్తాను ప్రజలు తిరగబడ్డారు ముసురు కాల్పులు జరవగా తిప్పికొట్టి మందుగుండు సామాగ్రిని “రజాకార్లను గుడిసెలో నేసి సజీన రక్షైచుకోగలిగాం కాల్వలపల్లి ఎలికబ్టె పట్టీల క్లాస్గపై దాడులు గ్ల హోం చేరారు. లన్యాక్రాంతమయిన సి వారి వద్ద ఉన్న ఆయుధాలను నం చేసుకున్నాము. |: ఘ్యైన్ముతవివరోలన ఎసేకరిస్తున్నాను ఇర బా, వసూలుకు వ్యతిరేకంగా. ౬ గ౬ రెండు దళాలతో కలిసి దాడులు చేశాము తెల్లవారి అక్కడ నుండి క్యాంపును ఎత్తివేశారు నంద్యాల శ్రీనివాసరెడ్డి తాలుకా దళ ఆర్గనైజర్‌గా ఉంటూ స్థానిక దళాలతో కలిసి దాడుల్లో పాల్గొనేవారు పుట్టపాక రజాకార్ల క్యాంపుపై దాడి చేసి ఆయుధాలు నగలు స్వాధీనం చేసుకుని వారు ఉన్న ఇంటిని తగులబెట్టగా పది మంది రజాకార్లు చనిపోయారు వాయిళ్ళపల్లి రజాకార్ల క్యాంపుపైకాంగ్రెస్‌ దళాలతో కలిసి దాడి చేశాము పది గంటల పాటు కాల్పులు జరిగాయి కాంగ్రెస్‌ కార్యకర్తల నిర్లక్ష్యం వల్ల ముగ్గురు కాల్పుల్లో మరణించారు రజాకార్లు కూడా కొంతమంది చనిపోయారు ఈ దాడి అనంతరం కాంగ్రెస్‌ దళాల వద్ద ఉన్న ఆయుధాలను లాక్కున్నాము కొరటికల్‌లో రజాకార్లు ప్రజల నుండి బలవంతంగా గొధ్రెపొట్లేళ్ళను ధాన్యాన్ని నగలను దోచుకుంటుంటే దళం సహాయంలో గ్రామ ప్రజలు తిరగబద్దారు ముగ్గురు రజాకార్లను గుడిసెలో వేసి సజీవదహనం చేశారు అన్యాక్రాంతమయిన భూముల వివరాలను సేకరిస్తున్నాము ఒకరోజు గుత్తా సీతారాంరెడ్డి అనే నాయకుడు కాం(్రైస్‌ కార్యకర్తల వద్ద గుంజుకొచ్చిన ఆయుధాన్ని పరిశీలిస్తుంటే పొరపాటున అది పేలడంతో నా అరచేతి పై భాగం నుండి బుల్లెట్‌ దూసుకెళ్ళింది దీంతో నన్ను కచ్చడంపై మునగాల పరగణాకు పంపించి వైద్యం చేయించారు ఆ సమయంలో సూర్యాపేట ప్రాంతంలో తిరిగాను లలితక్క ప్రియంవద మల్లు స్వరాజ్యం తదితరులతో పరిచయం ఏర్పడింది తిరిగి మునుగోడు ప్రాంతానికి చేరుకున్నాను దళం గ్రామాల్లో తిరుగుతుంటే సభ్యులు వెళ్లి ఇంటింటికి తరగ గంపలో అన్నం అడుక్కొచ్చేవారు అందరం కలిసి ఆ అన్నాన్ని పంచుకుని క్రమారమి సాలు ఆహారాన్ని సమకూర్చడంలో కీలకపాత్ర పోషించేవారు మా ప్రాంతంలో దాదాపు శత్రువులు ౯ ల రు గ్రామరాజ్యాలు ఏర్పాటు చేసుకుని ప్రజలు స్వేచ్చావాయులు పీల్చుకున్నారు పోరాట సమయం ప్రజలు ఎక్కడా కూడా భయపడలేదు పోరాడితే ఇబ్బందులు ఉండవని అర్ధం చేసుకున్నారు పంచాయితీలను ప్రజలే నిర్వహించుకున్నారు ._.___చిన్నకాపర్తి భూస్వామి పాశం పుల్లారెడ్డి నైజాంకు తొత్తుగా ఉంటూ ఉద్యమాన్ని అణచాలని తీవ్రంగా ప్రయత్నించాడు అందులోభాగంగా రజాకార్లను వెంటబెట్టుకుని గ్రామాలపై దాడులు చేస్తూ జల్సా చేస్తుండేవాడు ఒకరోజు మునుగోడు మండలం కొంపెల్లి గ్రామానికి తన బలగాలతో వచ్చాడు మేకపోతులను కోసుకుని విందు చేసుకునేందుకు సిద్దమయ్యాడు ఇది తెలిసిన ఆ గ్రామ ప్రజలను దాడి చేయాలని భావించారు అదే రోజు రాత్రి నేనూ నంద్యాల శ్రీనివాసరెడ్డి మరో కామ్రేడ్‌తో కలిసి కొంపెల్లి ఊరుకు అనుకుని ఉన్న ఒక ఆముదం తోటలో రక్షణ తీసుకున్నాము పుల్లారెడ్డి గ్రామంలో విందు చేసుకుంటున్న విషయాన్ని తెలుసుకుని దాడి చేద్దొమంటూ వర్లమూడి పాపయ్య అనే కార్యకర్త వచ్చాడు. దీనికి మేము తిరస్కరిస్తూ దళం పూర్తి స్థాయిలో లేదు ఆయుధాలు కూడా లేవు దాడి చేయడం సాధ్యం కాదని నిరాకరించాము అయినా వినకుండా ప్రజలను సమీకరించి పుల్లారెడ్డి అతని అనుచరులపై దాడికి సిద్దపడి వెంటపడి తరమడంతో పుల్గారెడ్డిని కచ్చడంపై ఎక్కించి పోలీసులు ఊరి దాటించారు పోలీసుల వెంటపడి ప్రజలు తరుముకుంటూ ఒక పోలీసు జరిపిన కాల్పుల్లో వీరమళ్ళ వెంకన్న అనే కార్యకర్త ప్రాణాలు కోల్పోయాడు అప్పుడు మేము మా వద్ద ఉన్న ఆయుధాన్ని పేల్చాము దీంతో దళం వచ్చిందని భావించిన పోలీసులు పరారయ్యారు మరణించిన

[౧ క గసజష్షకొర్చ శాసునవీన్న్వి వలన మృతదేహాన్ని తీసుకొచ్చి పాతిపెట్టాము కి

తమలి 6౮ వద? మ్‌ ల తకుసో పలరలి... ద్దస జరిపి కా ద్ద పు భన అ,

ప సా మన ఎ పెడతామంటూ ప్రతి షభ రం సిల్లి మమారాంచేరి చదివాను దీరకోన్న్లుకు.. యాక్షన్‌ అనంతరం ఒకరోజు మిలట్రీ వారు రజాకార్ల కోసం చు య మయ ర నన, చిన్నకాపర్తిపై దాడి చేశారు వారికి ఆశ్రయం ఇస్తున్న పుల్లారెడ్డిని “ర వరవతృరాలు జట్లు శిక్ష వస్తూ! ప జ

నో స రైలు శిక్ష చిలి 1 పట్టుకునేందుకు ప్రయత్నించగా అతను తప్పించుకున్నాడు లే మిలట్రీ వెళ్ళిన అనంతరం దళం వెళ్ళి పుల్లారెడ్డి కోనం 1558వ కు జైలులో సైన్నాను. గాలించింది పుల్లారెడ్డి ఒక ఇంట్లో తలదాచుకోగా ఆయన ఆచూకీ రతర సముడు ఇల సలు. చెప్పిన వ్యక్తి చేయి నరికాడు ఆ తరువాత మరో ఇంట్లో “శొష్టషయదంతో విమధల ఛెక్లార్లు స. తలదాచుకోగా. ఆ ఇంటికి నిప్పుపెట్టాము. దీంతో అతను అల రా వల త లా రల రాలా నా” సజీవ దహనం కాగా అతని తలను మొండం నుండి వేరు చేసి బరిసెకు కుచ్చి అన్ని గ్రామాలు తిప్పి చివరకు పెద్దసభ నిర్వహించి వెంకన్న సమాధి వద్ద పూద్చిపెట్టాము ఈ సందర్భంగా (ప్రజలు పెద్దఎత్తున పందుగ జరుపుకున్నారు

మిలట్రీ యాక్షన్‌ అనంతరం పటేల్‌ పట్వారీలు గ్రామాలకు చేరుకున్నారు తాళ్ళవెల్లంల (గ్రామ పట్వారీ కూడా ఊర్లోకి వచ్చి దళం ఆచూకీ కోసం ప్రజల్ని చిత్రహింసలకు గురిచేస్తున్నాడు దీంతో ప్రజలు తమ వద్దకు వచ్చి అతని పని పట్టాల్సిందేనని పట్టుపట్టారు ఒకరోజు పట్వారీని పట్టుకుని చంపేశాము

దేవరకొండ సమీపంలోని సుంకిశాల వద్ద రక్షణ తీసుకున్నాం బాగా ఆకలిగా ఉంటే నేనూ లెంకల వెంకట్‌రెడ్డి అనే నాయకుడు కలిసి ఊళ్ళోకి వెళ్ళాము అప్పటికే పోలీసులు మమ్మల్ని వెతుక్కుంటూ ఊర్లోకి వచ్చి ఉన్నారు ఈ విషయం మాకు తెలవదు చుట్టూ పోలీసులు ఉండడంతో చేసేదేమీ లేక జనం మధ్యలోకి వెళ్లి కూర్చున్నాను నావద్ద ఉన్న తుపాకిని ఒక యాదవునికి ఇచ్చి దళానికి అందజేయమని చెప్పాను పోలీసులు ఒక్కొక్కరిని లేపి చెక్‌ చేస్తున్నారు దీంతో యూనిఫాంలో ఉన్న నన్ను గుర్తుపట్టి పట్టుకుని కొట్టారు నల్గొండ జైలుకు తరలించారు జైలులో సౌకర్యాల కోసం ఉద్యమించాం ఒకసారి కలెక్టర్‌ జోగప్ప జైలుకు వచ్చారు నన్ను ఖైదీల తరుపున కలెక్టర్‌తో మాట్లాడేందుకు పంపించగా కలెక్టర్‌ ఎగతాళిగా మాట్లాడాడు దీంతో నేను వెంటను కలెక్టర్‌ డౌన్‌ డౌన్‌ అంటూ నినాదాలు చేశాను విచారణ కోసం కోర్జులో హాజరు పర్చగా అప్పటికే తయారు చేసుకున్న మోమోరాండంను అక్కడ చదివి వినిపించాము 'ఇది కోర్టు కాదు దీన్ని ఆమోదించం హత్యకు నాకు ఎలాంటి సంబంధం లేదంటూ ' ఆ మెమోరాండం చదివాను దీంతో నాకు 20 సంవత్సరాలు జైలు శిక్ష విధిస్తూ కోర్టు తీర్పు చెప్పింది 1949 నుండి 1953 వరకు జైలులో ఉన్నాను అనంతరం పునర్విచారణ జరిపి కేసు కొట్టివేయడంతో విడుదల చేశారు

ఉమ్మడి కమ్యూనిస్టు పార్టీ చీలిక సమయంలో సిపిఎం వైపు వచ్చాను 1969లో ఉగ్రవాద చీలిక సమయంలో ఎంఎల్‌ పార్టీ వైపు మొగ్గుచూపాను ఎమర్జెన్సీ సమయంలో జైలులో ఉన్నాను జైలు నుండి విడుదల అయిన అనంతరం ఏ పార్టీలో పాలుపంచుకోలేదు కమ్యూనిస్టు పార్టీలన్ని ఏకం కావాలన్నది నా బలమైన అభిప్రాయం కార్యకర్తల్లో సిద్దాంత అవగాహన, రాజకీయ చైతన్యం కొరవడింది

₹ం3స్‌పఏఖి / ఊచకోతకు తొలి సాక్సని ల్లో క బైరాన్‌వల్లిలో హత్యాకాండ తర్వాత నో శే | మరునాదే అ గ్రామానికి తోటి దళ సభ్యుడు గాండ్ల న నా వ. చిన్న అగయ్యను తీనుకొని వరిస్థితిని చిర్ర సర్వారెద్ది గమనించడానికి పై కమిటీ ఆదేశానుసారం వెళ్ళాను, గ్రామంలో ఒక్కరూ లేరు. పిన్నలు, పెద్దలూ సహ గ్రామం వదలిపారిపోయారు గ్రామం నిండా శవాలు పడివున్నాయి తుపాకీ గుళ్ళకు పశువులు సైతం చనిపోయాయి, బీభత్స, భయానక వాతావరణం వుండింది. కుక్కలు స్వైర విహారం చేస్తున్నాయి. తోటి దళానికి చెందిన సభ్యులు, సామాన్య ప్రజానీకం అందరూ చచ్చిపడివున్నారు చి సర్వారెడ్డి షామీర్‌పేటలో వున్నాడని తెలిసి వెళ్తాను చిన్న పెంకుటింటిలో పడుకొని రేడియోలో వార్తలు వింటున్నారు నన్ను చూస్తూనే ఆశ్చర్యంగా ఎంతో బాధతో మంచంలోంచి లేచి కూర్చున్నారు బాగా వున్నావా మామయ్య అని పలకరించాను నా చిన్నప్పటి నుంది ఆయనను మామయ్య అని పిలిచేవాడ్షిని ఆయనే చిర్ర సర్వారెడ్డి 62 సంవత్సరాల వృద్ధుడు తండ్రి చిర్ర మల్లారెడ్డి, తల్లి బుచ్చమ్మగారలు వారిది వెలిదండ గ్రామం ప్రస్తుతం ఆయన కూతురు ఇంటి వద్ద షామీర్‌ పేటలో వుంటున్నారు అబ్బుల్‌ బాసిత్‌ ఖాన్‌ జాగీరుదారు పాలనలో 25 (గ్రామాలు వుండేవి ఆయన జాగీరు గ్రామమే వెట్ట్దంద ఆ రోజుల్లో ఎలాంటి భూమిలేని రైతు కుటుంబం బ్రతుకు తెరువు కోసం ఈయన పూర్వీకులు తండ్రి పలు (గ్రామాలు తిరిగారు. చివరకు వెలిదండ గ్రామంలో కొద్దిపాటి భూమిని కౌలుకు తీసుకుని సిద్ధపడ్డారు కనీసం గ్రామంలోని కానిగి ఐడిలోనైనా చదివె స్థితి లేకుండా వుండింది గానుగపాడు జాగీరు గ్రామమే ఆ గ్రామానికి చెందిన గానుగపొటి నారాయణరెడ్డి బాగా చదువుకున్న వ్యక్తి జనగామలోని ఆంధ్ర భాషాభివృద్ధిని స్కూలులో ఉపాధ్యాయుడుగా పనిచేసాడు అంతబాగా చదువుకున్న వ్యక్తి ప్రభుత్వ ఉద్యోగం చేయకుండా గ్రంథాలయ ఉద్యమంతో అవిర్భవించిన స్కూలులో పనిచేస్తూ ఉద్యమానికి తోద్పడేవారు ఆయన చిర్ర సర్వారెడ్డిగారికి దూరపు బంధువు ఆ ఉద్యోగాన్ని సైతం వదిలిపెట్టి ఉద్యమంలోకి వచ్చి ఆ ప్రాంత ఆర్గనైజరు స్థాయికి ఎదిగారు ఆయన ద్వారా కేంద్ర దళ

నాయకుడు ఆయన గంగసాని తిర్మల్‌రెడ్డిగారితో సర్వారెడ్డికి

• శమపకెప్రసాద్‌ గారి సలహాత్తో. పరిచయం ఏర్పడింది దళాలకు కావాల్సిన మందుగుండు నేకు దళంలోకి స్‌ ప కయ్పతనా: సామాగ్రి, తినుబండారాలను సమకూర్చేవాడు సహాయకేత్ర్వోన 2 చుంటితో-దళం' గానుగపాొటి నారాయజణరెడ్డిగారిపై రజాకారులు ఫర్పడింటి. వెలిదండ, అకునూరు,.. దౌడిచేసినపుడు నేను నా కౌలు భూమిలో పండిన ఆముదాలను పళ నేమ జ్‌ వు ” అ చ్చ, ర్వా ఇడ్గరం౧ం లు త్తాం ఆ లర శ్వా _ ఆర్గనైజ్‌చై క్ష కాలుస్తూనే నన్ను తప్పుకోమని బలవంతపెట్టాడు గ్రామ రక్షక దళ నభ్యుడిగా వున్న నేను ఆయన ఆదేశానుసారం తప్పుకొన్నాను రజాకారులు ఎట్టకేలకు ఆయనను బంధించి సొలిపురం తీసుకువచ్చారు అక్కడే ఆయనను కాల్చడం నేను చూశాను ఎస్‌ వికె ప్రసాద్‌ గారి సలహాతో నేను దళంలోకి వచ్చాను తర్వాత నా నాయకత్వాన 12 మందితో దళం ఏర్పడింది వెలిదండ, అకునూరు, అయిలాపురం చుట్టూ వున్న ప్రాంతాలలో నేను ఆర్గనైజ్‌ చేసేవాణ్సి బైరాన్‌పల్లిలో హత్యాకాండ తర్వాత మరునాడే ఆ గ్రామానికి తోటి దళ సభ్యుడు గాండ్ల చిన్న అగయ్యను తీసుకొని పరిస్థితిని గమనించడానికి పై కమిటీ ఆదేశానుసారం వెళ్ళాను (గ్రామంలో ఒక్కరూ లేరు పిన్నలు, పెద్దలూ సహ గ్రామం వదలిపారిపోయారు గ్రామం నిండా శవాలు పడివున్నాయి తుపాకీ గుళ్ళకు పశువులు సైతం చనిపోయాయి బీభత్స, భయానక వాతావరణం వుండింది కుక్కలు స్వైర విహారం చేస్తున్నాయి తోటి దళానికి చెందిన సభ్యులు, సామాన్య ప్రజానీకం అందరూ చచ్చిపడివున్నారు పిల్లలు, పెద్దలూ అని చూడకుండా అందరినీ కాల్చి చంపారు వారి దహన క్రియలు చెయ్యడం సాధ్యం కాదు బంధుమిత్రులు ఎక్కడ వున్నారో తెలియదు ఇలాంటి స్థితిలో ఊరి పక్కనే వున్న బావి బొందలో 60 నుండి 70 శవాల వరకు నేను, అగయ్య తీసుకొచ్చి పడవేశాం పోలీసు యాక్షన్‌ జరిగింది ఉద్యమాన్ని విస్తరించాలని భావించాం నన్ను చేర్యాల ప్రాంత బాధ్యునిగా పార్టీ నియమించింది ఉమ్మడి పార్టీలో తాలూకా బాధ్యతలను చూశాను 1952లో నన్ను అరెస్టు చేశారు నల్లగొండ జిల్లా కోర్టు మరణశిక్ష విధించింది రెండు సంవత్సరాలు జైలులో వున్నాను పొర్టీ కృష్‌ వల్ల ఉరిశిక్ష రద్దయింది విడుదల అయ్యాను జైలు నుండి వచ్చాక జరిగిన పంచాయతీ ఎన్నికల్లో వెట్ల్ణండ గ్రామ ప్రథమ సర్పంచ్‌గా ఎన్నుకోబడ్డాను పార్టీ చీలిపోయిన తర్వాత సిపిఐలో జనగామ డివిజన్‌, జిల్లా బాధ్యతలు చూపారు ప్రస్తుతం ఆరోగ్యం నహకరించనందున గత 65, 6 నం॥రాల నుండి ఎలాంటి పార్టీ కార్యకలాపాల్లో పాల్గొనలేకపోతున్నాను పెన్షన్‌ వస్తున్నది (ప్రస్తుతం నా జీవనాధారం అదే నంధాల సంతన ల్లా గలం లో బన ఖ గ గ్‌ (16 ౧06449.) ఇ షట లో షూ జూ సవ న 0 షు పాద వాదన 2

న 4 న స స ల “ ॥ కదాచాకంతాతా డా లావా న. |. పొతీం మే. స 1949-50లో మల్త్లారెడ్డి భార్య శ్రీమతి ఆ 1" ల . లక్ష్మిని తీసుకువచ్చి నీ మొగుడు ఎక్కడ ఉన్నాదో కీ.శే దుంపల మల్లారెడ్డి చెప్పమని చిత్రహింసలు పెట్టారు ఆ హింసలు లాలా భరించలేక అమె చనిపోయింది, వారికి అప్పటికి మూడు నెలల పసిపాప ఉంది పాపను మిలటరీ వాళ్లు చూస్తే నిన్న మొన్నటిదాక మొగుడు దగ్గరే ఉన్నాదని తెలుసుకొంటారనే ఉద్దేశ్యంతో ముందుగానే లక్ష్మి తన పాపను ఒక రైలు పెట్టెలో వదిలేసి వెళ్ళారు. ఇప్పటికి ఆ బిద్ద ఏమైందో ఎవరికీ తెలియదు అనాటి నిజాం, జమిందారుల, జాగీరుదార్లు, రజాకార్ల దమనకాండకు వ్యతిరేకంగా భార్యా పిల్లలను సైతం ఉద్యమానికి సమర్పించి అనన్య త్యాగాలతో పోరాటం సాగించారు అలాంటి వీర యోధులలో భువనగిరి డివిజన్‌లోని కాచారం గ్రామానికి చెందిన దుంపల మల్లారెడ్డి ఒకరు పోరాటంలో ఆయన తన భార్య పిల్లలను కూడా బలిదానం చేశారు యాదగిరిగుట్ట మండలం కాచారం (గ్రామంలో పుట్టిన మల్లారెడ్డి అదే గ్రామంలో 1946 వరకు పట్వారీగా పనిచేశారు అనాటి పటేల్‌, పట్వారీలలోపాటు జాగీర్‌, జమిందారులు లెవీ చెల్లించాలనే పేరుతో బలవంతంగా ప్రజలను దోచుకొనేవారు తమ గడీలలో, పొలాలలో ప్రజలచేత వెట్టిచాకిరి చేయించుకొంటూ గ్రామాలకు గ్రామాలే లూటీ చేసేవారు రజాకారులు పోలీసులను తీసుకువచ్చి దాడులు జరిపి గ్రామాలను దోచుకొనేవారు డబ్బు, వస్తువులే కాదు, స్త్రీల మెడల్లో ఉన్న మంగళ సూత్రాలను సైతం వదిలేవారు కాదు కన్నె పిల్లలను, కన్నేసిన మహిళలను బలవంతంగా వారి బంధువుల ముందే దారుణంగా చెరిచి చిత్రహింసలు పెట్టేవారు ఇదంతా చూసిన మల్తారెడ్డికి నైజాం సర్మారుపట్ల, వారి నరహంతక రాక్షస చేష్టలపట్ల అసహ్యం, ఆగ్రహం కలిగాయి ఆ సమయంలో నిజాంకు వ్యతిరేకంగా, వెట్టిచాకిరి విముక్తి కోసం పోరాటం చేస్తున్న ఆరుట్ల రామచంద్రారెడ్డి, గుండా కేశవులు, బెల్లంకొండ మాధవులు మొదలైన వారితో పరిచయం ఏర్పడింది దీనితో 1946లో తాను చేస్తున్న పట్వారీగిరికి స్వస్తి చెప్పి 1947లో నైజాం సర్కారుకు వ్యతిరేకంగా

వ " “మొట్టమొదటగా గ్రామాలలోనీ! పోరాటంలోకి దిగి కాచారం దళానికి నాయకత్వం వహించారు ధీడిత, పట్వారీల దగ్గర ప్రజలకు. వీరి దళం కొండం నర్సిరెడ్డి, కట్టా నారాయణరెడ్డి, సిద్దెంకి , సృేంబం్లించీన దస్ర్రాలను గుంజుకొని నర్సిరెడ్డి, కవటం సత్తయ్య, సాయిలు, సీహెచ్‌ సిద్ధయ్య, వాటిని. తగలబెట్టడం... గ్రామాలలో సృల్బరెడ్డ, సుడువూరు నారాయణరెడ్డి, కాకిసాయిలు, వంచె , శమ్యూలిగ్తు జెందాలను ఎగురవేసి వాటికీ వెంకట నర్సింహారెడ్డి, కమ్మరి వెంకటేశ్వర్లుతో సహా మొత్తం , వేంటనరి చేయడం .టోసివారు: ఈ, వెంకట నర్సింహారెద్ది, కమ్మరి వెంకలిశ్వర్లు త్త ఈత్యళ్రయనక: పళనోలపిటుపివ్రు 12 మంది ఉండేవారు. రజాకారులను, పోలీనులను “బ్లేల్లుదిగ్రా ప్రజలు కదలివచ్చి-నిజాంకు ఎదుర్కోవాలంటే గెరిల్లా పోరాటం చేయాలని పుచ్చలపల్లి (వ్యతిరేకంగా "నినాదాలుచేని' 'జండో స్వందరయ్య ఇచ్చిన పిలుపు మేరకు వారి దళం మొత్తం

• శివిష్మదన్లి కార్యక్రమంలో పొల్గొనేవార్లు.. 1 కాచారం గ్రామంలోనే చందంపల్లి గోపాలరెడ్డి దగ్గర నెల రోజుల పాటు రహస్యంగా గెరిల్లా పోరాట పద్ధతులు నేర్చుకొంది

మొట్టమొదటగా (గ్రామాలలోని పట్వారీల దగ్గర పీడిత ప్రజలకు సంబంధించిన దస్త్రాలను గుంజుకొని వాటిని తగలబెట్టడం, (గ్రామాలలో కమ్యూనిస్టు జెండాలను ఎగురవేసి వాటికి వందనం చేయడం చేసేవారు ఈ కార్యక్రమానికి వేలాదిగా ప్రజలు కదలివచ్చి నిజాంకు వ్యతిరేకంగా నినాదాలుచేసి జండా ఆవిష్కరణ కార్యక్రమంలో పాల్గొనేవారు ఈ సందర్భంగానే 1947 నవంబరు 29వ తేదీన ఆలేరు గ్రామంలో 5 వేల మంది (ప్రజలతో పెద్ద ఎత్తున ప్రదర్శన చేశారు పోలీసులు ప్రదర్శకులపై తుపాకీ గుళ్ళ వర్షం కురిపించారు ఈ కాల్పుల్లో చల్లా పుల్లారెడ్డి, నారయ్య మొదలైన ఐదుగురు కామ్రేడ్స్‌ చనిపోగా 70 మంది గాయపడ్డారు ప్రదర్శనకు నాయకత్వం వహిస్తున్న కామ్రేడ్‌ ఏసిరెడ్డి నర్సింహృరెడ్డికి తొడలో నుంచి తూటా దూసుకుపోయింది

అనంతరం తుర్కపల్లి మండలంలోని రెవెన్యూ అధికారులు, పోలీసులు కలిసి ప్రజలను తుపాకులతో బెదిరించి డబ్బు, వస్తువులు దోచుకుంటున్న విషయం మల్లారెడ్డి దళానికి తెలిసింది వెంటనే రెండు వేల మంది ప్రజలతో రెవెన్యూ అధికారులను, పోలీసులను తరిమారు వారు పారిపోయి తుర్మపల్లిలోని ఒక గడిలో దాక్కొని ప్రజలపై కాల్పులు జరిపారు ఆ కాల్పుల్లో తోటకూర రామస్వామి అనే కార్యకర్త చనిపోయారు ఆగ్రహించిన ప్రజలు ఆ గడీని తగులబెట్టారు అప్పటికి మల్లారెడ్డి దళం దగ్గర తుపాకులు లేవు వడిశలలు, బరిసెలు, కత్తులు మొదలైనవి వారి ఆయుధాలు మన దగ్గర కూడా తుపాకులు ఉంటే పోలీసు అరాచకాలను సమర్ధవంతంగా ఎదుర్కోవచ్చుననే ఆలోచనతో గ్రామ దళాలను ఏర్పాటుచేసి భూస్వాముల మీద దాడిచేసి వారి వద్ద ఉన్న నాటు తుపాకులను స్వాధీనం చేసుకోవడం మొదలు పెట్టారు దీనితోపాటే భూస్వాముల భూములను ఆ గ్రామంలో ఉన్న నిరుపేదలకు పంచడం మొదలు పెట్టారు దీనిలో భాగంగానే మాసాయిపేట జాగీరుదారు శ్రీమతి జానకిబాయికి చెందిన 100 ఎకరాల భూమితోపొటు, బొందుగుల, పారుపల్లి, బూరుగుపల్లి, నెమలి, మొదలైన (గ్రామాలలో 800 ఎకరాల భూమిని పేదలకు పంచారు కాసారం, మాసియిపేట, మల్లాపురం, గౌరాయిపల్లి, రఘునాథపల్లి, వెంకటాపురం, కొలనుపాక, ధర్మారెడ్డి గూడెం, తుర్మసల్లి, బొందుగుల మొదలైన చుట్టు (గ్రామాల దళాలతోపాటు మల్లారెడ్డి పాల్గొని భూములు పంచారు

సైదాపురంలోని పోలీసు క్యాంపు మీద, కొలనుపాక, రాజంపేటలోని రజాకార్ల క్యాంపుల మీద జగదేవపూర్‌, అబ్బుల్‌రహిమాన్‌ మురామీద మల్లారెడ్డి దళం దాడులు చేసి కౌన్ని ఆయుధాలను స్వాధీనం

చేసుకొంది కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆధ్వర్యంలో ప్రజల ప్రతిఘటన (మట్లారెడ్డి జాడ చెవృమవ తట్టుకోలేక జమిందార్హు, జాగీరుదార్లు, రజాకార్లు, పోలీసులు, న్లబ్లము . ప్లోర్రసీర చడం మొదలు గ్రామాలు వదిలి పారిపోయారు “వట్లార సశ ర గాయాల ప్రజలను బకేచోట అనంతరం 1948లో యూనియన్‌ సైన్యాలు వచ్చాక చం చప్పట్లు ఈడధీయించి మల్లారెడ్డి. మళ్ళీ ప్రజలపై పోరాట దకాలపై దాడులు చేసి కమ్యూనిస్టులను ర్ట దే పన్నాధ్రో చెప్పనని చిత్రహిర్షిసలు. చంపడం మొదలుపెట్టారు నెహ్రూ మిలటరీ కమాండ్‌ జెఎస్‌ పర క్రయ ప్రసలు మల్తారెద్ది జాడీ చౌదరి కమ్యూనిస్పలను మూడు నెలల్లో నలిపిపారేస్తానని _చైనలేస్‌ , " బహిరంగంగా ప్రతిజ్ఞదేసి భువనగిరి డివిజన్‌లో 50 వేల మంది ర నన.. మిలటరీ సైన్యాన్ని దింపి కమ్యూనిస్టుల కోసం గాలింపు మొదలుపెట్టారు కమ్యూనిస్టుల జాడ చెప్పమని, మల్లారెడ్డి జాడ చెప్పమని (ప్రజలను పొంసీంచడం మొదలు పెట్టారు 10 గ్రామాల ప్రజలను ఒకే చోట చేర్చి బట్టలు ఊడదీయించి మల్లారెడ్డి ఎక్కడ ఉన్నాడో చెప్పమని చిత్రహింసలు పెట్టారు అయినా ప్రజలు మల్లారెడ్డి జాడ చెప్పలేదు. దీనితో అనాజిపురం, గూడూరు, బీబీ నగర్‌, మిర్యాల, వడపల్లి, తుర్మపల్లి, జగదేవ్‌పూర్‌, ఆలేరు, కొల్లూరు, వంగపల్లి, భువనగిరి, కొలనుపాక మొదలైన గ్రామాలలో మిలటరీ క్యాంపులను పెట్టి ప్రజలను చిత్రహింసలు చేస్తూ మల్లారెడ్డి ఎక్కడ ఉన్నాడో చెప్పమని ఎంత బెదిరించినా ప్రజలు మాత్రం నోరు మెదపలేదు ఎక్కడెక్కడో ఉన్న మల్లారెడ్డి బంధువులను తెచ్చి చిత్రహింసలు పెట్టినా ఫలితం లేకపోయింది 1949-50లో మల్లారెడ్డి భార్య శ్రీమతి లక్ష్మిని తీసుకువచ్చి నీ మొగుడు ఎక్కడ ఉన్నాడో చెప్పమని చిత్రహింసలు పెట్టారు ఆ హింనలు భరించలేక ఆమె చనిపోయింది వారికి అప్పటికి మూడు నెలల పసిపాప ఉంది పాపను మిలటరీ వాళ్లు చూస్తే నిన్న మొన్నటిదాక నీ మొగుడు నీ దగ్గరే ఉన్నాడని తెలుసుకొంటారనే ఉద్దేశ్యంతో ముందుగానే లక్ష్మి తన పొపను ఒక రైలు పెట్టెలో వదిలేసి వెళ్ళారు ఇప్పటికి ఆ బిడ్డ ఏమైందో ఎవరికీ తెలియదు మిలటరీ క్యాంపు పెట్టిన చిత్రహింసలకు లక్ష్మి చనిపోగానే భార్య మృతదేహాన్ని చూడటానికైనా మల్లారెడ్డి వస్తాడని కాపుకాసి ఆమెను మిలటరీ వాళ్ళే తగులబెట్టారు అయినా పార్టీ ఇచ్చిన పిలుపు మేరకు మల్లారెడ్డి రహస్యంగా ఉండి బైటపడలేదు 1952లో ఎన్నికలు వచ్చే వరకు మల్లారెడ్డి రహస్య జీవితం గడిపారు 1953లో ఆలేరు పోలీసులకు మల్తారెడ్డి సరెండర్‌ అయ్యారు ఈయన మీద ఒక హత్య కేసు, కొన్ని డెకాయిట్‌ కేసులు పెట్టీ 13 నెలలపాటు జైలులో ఉంచారు విచారణలో ఆ కేసులను కొట్టి వేయడంతో ఆయన విడుదలయ్యారు అప్పటి నుంచి ఇప్పటి వరకు సిపిఐ(ఎం) డివిజన్‌ నాయకునిగా తన బాధ్యతలు నెరవేరుస్తూ ప్రస్తుతం భువనగిరి డివిజన్‌ సిపిఐ(ఎం) డివిజన్‌ కార్యదర్శిగా పనిచేస్తున్నారు (1997లో ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూ = దుంపల మల్లారెడ్డి ఇటీవలే చనిపోయారు)

| ౨ఖిలించే శకె టం ల్లినే | శై న్‌ రో? స ఇచ్చింది ల .. డక ఊళ. టం. ణ్‌. సగ మాది మధ్య తరగతి వ్యవసాయ ' , త కం. థ్య వ్య | 1 క న్‌ న్‌ 1 సు ళ్‌ కుటుంబం నేను నాలుగవ తరగతి వరకు ో నాననా మా ప్రియంవద చదువుకున్నాను. నాడు న్త్రీలకు విద్య లాం అంతంతమాత్రమే భాగవతం, భారతం గురించి తాతయ్య నాకు బోధించేవారు. వీంతో చదవడం అలవడింది. హిందీకూడా నేను నేర్చుకున్నాను కమ్యూనిస్టుపార్టీ సిద్ధాంతాలు, రస్యన్‌ సాహిత్యం, గోర్కి నవలలు చదివేవాళ్లం.

“అ న్నయ్య, వదినలు, ఇతర బంధువర్గ మంతా సాయుధపోరాటంలో పాలుపంచుకోవడంతో నేను ఉద్యమం వైపుకు ఆకర్షింపబడ్డాను మాది నల్గొండజిల్లాలోని తుంగతుర్తి నియోజకవర్గం తండ్రి రామకృష్ణారెడ్డి, తల్లి లక్ష్మమ్మ అన్నయ్య దాయం రాజిరెడ్డి అప్పటికే ఉద్యమంలో ఉన్నారు మాది మధ్య తరగతి వ్యవసాయ కుటుంబం నేను నాలుగవ తరగతి వరకు చదువుకున్నాను నాడు స్రీలకు విద్య అంతంతమాత్రమే భాగవతం, భారతం గురించి తాతయ్య నాకు బోధించేవారు దీంతో చదవడం అలవడింది హిందీకూడా నేను నేర్చుకున్నాను కమ్యూనిస్టుపార్టీ సిద్ధాంతాలు, రష్యన్‌ సాహిత్యం, గోర్కి నవలలు చదివేవాళ్లం రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం గురించి వెలువడే పుస్తకాలను చదివేవాళ్లం దీంతో నాటి పరిస్థితిని అద్ధం చేసుకోగలిగాను దీంతో చుట్టుపక్కల నున్న ప్రజలు సమస్యలు ఇట్టే అర్ధమయ్యేవి మా నాన్న గారు ఎంతో క్రమశిక్షణతో వుండాలనే చెప్పేవారు నాన్న గారు ఓ సారి ఊరుకెళ్లడంతో మేం భువనగిరిలో జరిగే ఆంధ్రమహాసభకు వెళ్లాం అన్నతో పాటు వదిన శశిరేఖ, నేను వెళ్లాను ఉద్యమంలో పేరాందిన భీమిరెడ్డి నర్సింహారెడ్డి మా వదినకు అన్నయ్య ఇలా మా బంధువర్గమంతా ఉద్యమంలో వుండేది పార్టీ అప్పుడప్పుడే ఎదుగుతోంది ఆంధ్రమహాసభకు వెళ్లొచ్చిన విషయం నాన్న గారికి తెలిసింది అయితే న్లాన్న గారు పరిస్థితి అర్ధంచేసుకున్నారు. బాల్య వివాహాలు,

మ చేయసాగాం ఆంధ్రమహాసభలో అడుగుపెట్టాక జీవితం ల. సమాజం అంటే ఏమిటో అర్ధమైంది తిరుగుబాటు ఉప్పెనలా ర ఉప్పాంగసాగింది దీంతో పటేళ్లు, దేశ్‌ముఖ్‌లు ఉద్యమకారుల నాం లా న. గురించి చెడుగా ప్రచారం చేయసాగారు పార్టీపై నిషేధం కు. పెరిగాక విజయవాడకు వెళ్ళాం మేం ఇక్కడ మేం ఊరికే వ కూర్చోలేదు తెలంగాణా సాయుధపోరాటం ఎందుకు న జరుగుతోంది అక్కడి ప్రజలకు వివరించేందుకు ప్రచారం ల. నేర్చుకున్నాను అయితే దళంలో ప్రత్యక్షంగా పాల్గొనలేదు స పరోక్షంగా మాత్రమే సహాయం అందించా తుంగతుర్తి ధం... పోలీస్టేష్‌పై దాడి చేసటప్పుడు నేను ఎర్రజెందా పట్టి ఊరు య. గుట్టపై నిలబడి సెంట్రీగా పనిచేశాను ఓసారి దళంతో కలిసి 2 బ్రచారంకు వెళ్లను పోలీసులు ఆ సమయంలో మమ్మల్నీ వెంబడించారు మేం (ప్రాణాలు అరచేతిలో పెట్టుకుని తప్పించుకోగలిగాం తూర్పుగూడెంలో మాకు స్వంత ఇల్లువుండేది అక్కడ నేను 1947లో అరెస్టయ్యాను ఈ విధంగా మూడేళ్లు జైలు జీవితం గడిపాను తరువాత పార్టీ చీలాక ఎన్నికల వరకు మాత్రమే పార్టీలో పనిచేశాను ఇబ్బందులను ధైర్యంగా ఎదుర్శొనేశక్తి కమ్యూనిస్టు పార్టీ ద్వారానే వచ్చింది మట్టిలోని మాణిక్యాలు ఈ ఉద్యమం ద్వారా బయటకు వచ్చాయి ధర్మభిక్షం, రాఘవేంద్ర, చేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావు, ప్రతాపరెడ్డిలతో పరిచయం వుంది శశిరేఖ, స్వరాజ్యం, ఆరుట్ల కమలాదేవి లలితమ్మ, సుశీలాదేవి నా సహచరులు పాలకులు ప్రజల కోసం గాక అధికారం కోసం పనిచేస్తున్నారు నాటి నిజాం కాలం పరిస్థితులే నేటికి కనిసిస్తున్నాయి రాష్ట్రం విభజింపబడ్డాలనేది కాదు రాష్ట్ర విభజన జరిగినా ఇదే పాలకులు, ఇవే విధానాలుంటాయి దీనిని బట్టి ఈ ప్రాంత అభివృద్ధి గురించి దృష్టిసారిస్తే సరిపోతుంది

|! వీరయోధుడు య క్షా ననున. సనన. | | ॥ శ్రీనివానరెడ్డి చిన్నతనంలో వారి స్ట్‌: “ఉమ్మడి' కుటుంబానికి 900 ఎకరాల భూమి ఆ ఉండేది. “ఇతర గ్రామాల్లోని దొరలతో పోలిస్తే తంద్యాల శ్రనివాసర్వె శ్రీనివాసరెడ్డి గ్రామంలో మా కుటుంబ పెత్తనం మరింత ఎక్కునగా ఉండేదని' శ్రీనివాసరెడ్డి వివరించారు. మా ఊరుతోపాటు పక్కనున్న ఉప్పలపహాడిలో కూడా పటేల్‌, పట్వారీగిరులు మావేనని చెప్పారు మొదట మా 'నాయనల' పటేల్‌ గిరిపైనే ఎక్కుపెట్టి ఉద్యమంలోకి అడుగుపెట్టానని వివరించారు. క భూస్వామ్య కుటుంబం నుండి వచ్చి తన ఇంటి నుండే పోరాటానికి అంకురార్చణ గావించిన వీరుడు నంద్యాల శ్రీనివాసరెడ్డి తెలంగాణా పోరాటంలో దళ కమాండర్‌గా బాధ్యతలు చేపట్టి ఏరియా కమాండర్‌గా, జనల్‌ కార్యదర్శి వరకు అంచెలంచలుగా ఎదిగారు ఎదిగినా కొద్దీ ఉద్యమంలో ఒదిగిన అవిశ్రాంత పోరాట యోధునిగా పేరుగాంచారు నల్గొండ జిల్లా కేతేపల్లి మండలం కొప్పోలు నంద్యాల శ్రీనివాసరెడ్డి స్వగ్రామం నంద్యాల అప్పారెడ్డి, లక్ష్మీనర్సమ్మలకు 1920వ సంవత్సరంలో శ్రీనివాసరెడ్డి జన్మించారు శ్రీనివాసరెడ్డి చిన్నతనంలో వారి 'ఉమ్మడి' కుటుంబానికి 900 ఎకరాల భూమి ఉండేది “ఇతర గ్రామాల్లోని దొరలతో పోలిస్తే గ్రామంలో మా కుటుంబ పెత్తనం మరింత ఎక్కువగా ఉండేదని శ్రీనివాసరెడ్డి వివరించారు మా ఊరుతోపాటు పక్కనున్న ఉప్పలపహాడ్‌లో కూడా పటేల్‌, పటారీగిరులు మావేనని చెప్పారు మొదట మా 'నాయనలి పటేల్‌ గిరిపైనే ఎక్కుపెట్టి ఉద్యమంలోకి అడుగుపెట్టానని వివరించారు మా ఇంటి నుండే ప్రారంభమైన నా పోరాటం ఎన్నడూ వెనుదిరిగి చూడలేదని ఆ నాటి పోరాట ఘట్టాలను ఆయన ఇలా పంచుకున్నారు భూస్వామ్య కుటుంబం కావడంతో బాగా చదివించాలని మా తల్లిదండ్రులు గట్టి పట్టుదలతో ఉండేవారు (గ్రామం సూర్యాపేటకు దగ్గర కావడంతో ఏడవ తరగతి వరకు సూర్యాపేటలో చదువుకున్నాను అనంతరం కొద్ది రోజులు నల్గొండలోని ప్రభుత్వ పాఠశాలలో చదివాను అనంతరం తొమ్మిది, పదవ తరగతి చదువు కోసం వరంగల్‌ పంపించారు అయితే సూర్యాపేటలో చదువుతున్నప్పుడు ధర్మభిక్షం నా క్లాస్‌మేట్‌గా ఉండేవారు నాకు, ధర్శభిక్షానికి ఆర్యసమాజం కార్యక్రమాలతో సంబంధం ఏర్పడింది ఆర్యసమాజ కార్యక్రమాలకు క్రమం తప్పకుండా పహాజరవుతుండే వారిమి 'ఆలీఘడ్‌ మాట్రిక్స్‌' అనే పరీక్షకు సన్నద్దంలో ఉండగా ఒకసారి దేవులపల్లి వెంకటేశ్వర్‌రావు(డి వి ) నా వద్దకు వచ్చారు అంతకుముందే ధర్శభిక్షానికి డి వి తో సంబంధాలు ఉండేవి ధర్శభిక్షమే డి వి ని నా వద్దకు తీసుకువచ్చాడు అ రకంగా పార్టీతో సంబంధాలు ఏర్పడ్డాయి అయితే తొమ్మిదవ తరగతి చదువుతుండగానే మా ఉమ్మడి కుటుంబం

చరసాల! విభజన జరిగింది దీంతో మా నాన్నగారి పాలుకు వచ్చిన భూమిని లం. చూసుకునే బాధ్యత నాపై పడింది వ్యవసాయం చేయిస్తూ చదువుకున్నాను లు అదే సమయంలో 1940వ సంవత్సరంలో మల్యాపూర్‌లో జరిగిన ఆంధ్ర హన టం. మహాసభకు నన్ను వాలంటీర్‌గా ఎంపిక చేశారు సూర్యాపేట నుండి వ. 80మందిని వాలంటీర్స్‌గా పంపగా అందులో నేను ఒకన్ని ఆ తరవాత ప చిలుకూర్‌ ఆంద్రమహాసభకు వాలంటీర్‌గా, భువనగిరి ధర్మపురం ర స. (వరంగల్‌, ఖమ్మం ఆంధ్ర మహాసభలకు ప్రతినిధిగా హాజరయ్యాను త మా గ్రామంతో పాటు చుట్టపకృల గ్రామాల్లో ఆంధ్రమహాసధ టం ....... కార్యక్రమాలను మరికొంతమందితో కలిసి ప్రారంభించాము వెట్టిచాకిరీకి న వృరరకంగా కప్పులు, తుంగతుర్తి ఉప్పలసవాడ్‌, కేరేపన్లి తదితర న... గ్రామాల్లో హ్రలను సమీకరించాము లెవీ-గల్లాకు వ్యతిరేకంగా ప్రదారం నిర్వహించాము పానగల్‌ యలమంద నా కంటే ఉద్యమంలో సీనియర్‌ ఆయనతో కలిసి కార్యక్రమాలు నిర్వహించాము ముందు హైద్రాబాద్‌-విజయవాడ జాతీయ రహదారికి ఒకవైపు ఉద్యమాన్ని విస్తరింపచేశాము ఆ తరవాత విద్యార్థి నాయకుడు వెంకట్‌రెడ్డి కాల్చివేత అనంతరం రెండవ వైపు బాధ్యతలు కూగా పార్టీ అప్పజెప్పింది దళాల ఏర్పాటు సమయంలో ఆయుధాలను సేకరించాల్సి వచ్చింది మా చిన్నాన్న అయిన లక్ష్మీ నర్సింహారెడ్డి వద్ద తొమ్మిది తుపాకుల మరికొన్ని కత్తులు ఉండేవి అయితే దళానికి ఆయుధాలు అవసరం ఉండడంతో మా చిన్నాన్న నుండి ఆయుధాలు గుంజుకోవాలని పథకం రూపొందించి అమలు చేశాము ఆరకంగా అవన్నీ మా వశం అయ్యాయి అదే క్రమంలో మా స్వంత ఇంటిపై దాడిచేసి లెవీ-గల్లాకు వ్యతిరేకంగా రికార్డులు స్వాధీనం చేసుకున్నాము రికార్డులు స్వాధీనం చేస్తక్షునే కార్యక్రమం మా కుటుంబం నుండే మొదలుపెట్టాము నేను దళకమాందర్‌గా ఉండేవాణ్ణి 80నుండి 40 మంది వరకు దళ సభ్యులు ఉండేవారు ఇలా మొదలైన పోరాటంలో అనేక సంఘటనలు చోటుచేసుకున్నాయి దకాలుగా ఏర్పడ్డ అనంతరం అనేక గ్రామాల్లో వెట్టిచాకిరీకి, లెవీ-గల్లాకు వ్యతిరేకంగా భూస్వాములుపై దాడులకు శ్రీకారం చుట్టాము పెద్దసంఖ్యలో ప్రజలను సమీకరించడం, దొరల గడులపై దాడులు చేయడం నిత్యకృత్యంగా ఉండేది చెర్ముపల్లి దొరగడిపై జరిగిన దాడి అలాంటిదే చెర్కుపల్లి దొర గడ్డం నర్సించ్మారెడ్డికి చుట్టుపక్కల 15 గ్రామాల్లో శేరీలు(భూకండాలు) ఉండేవి వాటిల్లో వ్యవసాయానికి ఆయా గ్రామాల్లోని ప్రజలతో వెట్టి చేయించేవారు. దీంలో ఆయనకు వ్యతిరేకంగా సుమారు నాలుగువేల మందిని సమీకరించాము అదును చూసి గడిపై దాడి చేశాము గడిలో నిల్వఉంచిన కొన్ని పుట్లకొద్ది ధాన్యాన్ని ప్రజలు స్వాధీనం చేసుకున్నారు ఆ ధాన్యాన్ని మొత్తం మోసుకెళ్లడానికి సుమారు మూడు రోజులు పట్టింది అదేవిధంగా ప్రజలు దొరపై ఉన్న కసితో వారం, పది రోజుల పాటు శ్రమించి గడిని నేలమట్టం చేశారు. గడిలోని పశువులను, ధాన్యాన్ని దొర భూములను కూడా ప్రజలు పంచుకున్నారు నకిరేకల్‌ మండలం నోముల (గ్రామంలో కూడా రజాకార్లకు వ్యతిరేకంగా ప్రజలు తిరుగుబాటు చేశారు ఒకసారి రజాకార్లు నోముల గ్రామంపై దాడికి వచ్చారు ఇది తెలుసుకున్న ప్రజలు పార్టీ సహాయంతో సమీకృతం అయ్యి రజాకార్లపై తిరుగుబావుటా ఎగురవేశారు జనం వెంటపడితే రజాకార్లు ఊరివిడిచి పారిపోవడం మొదలుపెట్టారు రజాకార్లు జరిపిన కాల్పుల్లో ముగ్గురు ప్రాణాలు కోల్పోయినా ప్రజలు వెనుదిరగలేదు రజాకార్లను నకిరేకల్‌ వరకు తరిమికొట్టారు కేతేపల్లి మండలం కాసనగోడ్‌పైకి ఒకసారి రజాకార్లు గుర్రాలపై దాడికి వచ్చారు ప్రజలను సమీకరించి రజాకార్లను తరిమికొట్టాము తుంగతుర్తి, కొప్పోలు గడులపై కూడా దాడి చేసి ఆయుధాలు స్వాధీనం చేసుకున్నాము దాడులు, తిరుగుబాట్ల సమయంలో [గ్రామదళాలు కీలక పాత్ర పోషించేవి నాలుగు, ఐదు గ్రామ దళాలకు ఒక ఆర్గనైజర్‌ ఉండేవారు సంస్థాన్‌ నారాయణపురం మండలంలోని రాచకొండ గుట్టల్లో దళం మాకాం వేసి ఉంది అక్కడికి సమీపంలోని వాయిళ్ళవల్లిలో క్యాంపును ఏర్పాటు చేసుకుని రజాకార్లు ప్రజలపై దౌర్జన్యాలు చేసేవారు అక్కడి స్థానికుల నుండి క్యాంపు వివరాలు సేకరించి దాడి జరిపొము రాత్రి 12గంటల నుండి తెల్లవారుజామున ఆరు గంటల వరకు కాల్పులు జరుపుతూనే ఉన్నాము ఆ కాల్పుల్లో మన కార్యకర్తలు ముగ్గురు ప్రాజాలు కోల్పోయారు రజాకార్లు కూడా చనిపోయారు వారి వద్ద నుండి ఆయుధాలు స్వాధీనం చేసుకున్నాము అక్కడికి దగ్గర్లలోని పుట్టపాక గ్రామంలో కూదా రజాకార్ల

క్యాంపుపై దాడి చేశాం ఒక ఇంట్లో దాచుకున్న శత్రువును సజీవంగా గే, ప ళీ వు దహనం చేసి ఆయుధాలు స్వాధీనం చేసుకున్నాం కొప్పోలు గ్రామంలో స ట్‌ క నశ ప్రజల నుండి అరబ్బు పోలీసులు బలవంతంగా డబ్బులు వసూలు చేశారు టా. జీ టంట వాటిని బస్తాల్లో నింపి ఎడ్ల బండ్లపై వారి కేంద్రానికి చేరవేస్తుండగా మలు రిల. న్వంచ్చు, కోవాలని దాడి చేసి ప్రజలకు పంచిపెట్టాం యాక్షన్‌ అనంతరం నార్కట్‌పల్లి పార్టీ నర్రాళంది,: అప్రకాగంగానో మండలం గోపులాయిపల్లి వద్ద రజాకార్లు తమను తరిమి కొడుతున్న క వలిసుల క మమ యూనియన్‌ సైన్యాల ధాటికి తట్టుకోలేక పెద్దసంఖ్యలో ఆయుధాలను వ న న విడిచివెళ్లారు ఆ ఆయుధాలను తమ దళం స్వాధీనం చేసుకుని పార్టీకి. [గ య - టి లలు మంట శని లయకు; అప్పజెప్పింది రావినారాయణరెడ్డి హైద్రాబాద్‌కు వెళ్ళిన అనంతరం న. కొంతకాలం రామన్నపేట, భువనగిరి ప్రాంతాల్లో కూడా భాద్యతలు న వ నిర్వహించాను ఒకరోజు రావి నారాయణరెడ్డి పోచంపల్లి సమీవ నన (గ్రామాలకు వచ్చాడని అక్కడే దళం ఉందని తెలిసి మిలట్రీ మూడు (గ్రామాలను చుట్టుముట్టింది అయితే మిలట్రీ చుట్టుముట్టే సమచారం మనకు ముందుగానే తెలిసింది దీంతో మా దళం మిలట్రీ వచ్చే దారిలో మల్కాపూర్‌ గుట్టలపైకి ఎక్కి మరోవైపు దొచుకున్నాము దీంతో మా ఆచూకీని కనిపెట్టలేకపోయారు పిలాయిపల్లి భూస్వామి రాంచం ద్రారెడ్డిని పథకం ప్రకారం మట్టుపెట్టాము ఇలా అనేక (గ్రామాల్లో శత్రువులపై దాడులు సాగిస్తూ వెట్టిచాకిరీని, లేవీ-గల్లాను నిర్మూలించగలిగాం మునుగోడు, భువనగిరి, రామన్నపేట, నకిరేకల్‌, మిర్యాలగూడ, హాలియా, దేవరకొండ తదితర ప్రాంతాల్లో నిర్వహించిన అనేక సంఘటనల్లో పాలుపంచుకున్నాను మిలట్రీ యాక్షన్‌ అనంతరం (గ్రామాల్లో పార్టీపై నిర్భందం పెరిగింది గ్రామాల్లో దళాలు చెదిరిపోయాయి దీంతో దళసభ్యులను రక్షణ రిత్యా గ్రామాలకు వెళ్లమని పార్టీ చెప్పింది అదే సమయంలో నన్ను పార్టీ హైద్రాబాద్‌కు రమ్మని చెప్పింది సికింద్రాబాద్‌ రైల్వే వర్క్‌షాపు నుండి వస్తుండగా కొరియర్లు దారి తప్పారు రాత్రి ససముయమైనందున అక్కడి ప్రజలు దొంగల భయానికి గస్తీ తిరుగుతున్నారు మమ్మల్ని చూసి ప్రజలు వెంటపడ్డారు దీంతో నా వెంట ఉన్న మందుగుండు సామాగ్రిని చేతబావిలో పడవేసి పరుగుతీశాను చివరకు (ప్రజలు పట్టుకుని సిటీ క్రైం బ్రాంచ్‌ పోలీసులకు అప్పజెప్పారు దీంతో సంవత్సరం పాటు జైలులో ఉన్నాను చిత్రహింసలకు గురిచేశారు 1950 మే మూడున హైకోర్టు ట్రయల్‌ ఉంది ఆ సమయంలో తప్పించుకోవాలని పార్టీ సూచింది ఆ ప్రకారంగానే ఎస్మార్జుగా ఉన్న పోలీసుల కన్నుగప్పి నేను, నల్లా నర్సింహులు అక్కడ నుండి తప్పించుకున్నాము జైలు నుండి తప్పించుకు వచ్చిన అనంతరం మళ్ళీ పార్టీ సూచన మేరకు ఉద్యమ బాధ్యతలు చేపట్టాను కరీంనగర్‌, మెదక్‌, అదిలాబాద్‌, నిజామాబార్‌లు ఒక జోన్‌గా పరిగణించబడేవి ఆ జోన్‌కు నన్ను కార్యదర్శిగా నియమించారు అక్కడ అనేక ప్రాంతాల్లో ఉద్యమాన్ని విస్తరించాము సంవత్సరం పాటు పనిచేశాను పోరాట విరమణ అనంతరం అండర్‌గ్రౌండ్‌ జీవితం గడిపారు ఆంధ్రప్రాంతంలో రక్షణ తీసుకున్నాను చండ్ర రాజేశ్వర్‌రావు, మాకినేని బసవపున్నయ్య, వైవి కృష్ణారావు తదితర నాయకులతో కలసి అండర్‌(గ్రౌండ్‌ జీవితాన్ని గడిపాను 1957లో అదిలాబాద్‌ ఎంఎల్‌ఏ దాజి శంకర్‌ ద్వారా లొంగిపోయాను అనంతరం ఆరు నెలల పొటు జైలులో ఉంచారు మిలట్రీ ట్రిబ్యూనల్‌ వారు 1949లో ఉరిశిక్ష విధించారు ఇది ఏకపక్షంగా జరిగింది అయితే ఉరిశిక్ష విధించిన అనంతరం నేను పోలీసులకు దొరకలేదు నేను లొంగిపోయిన అనంతరం (ప్రభుత్వ క్రిమినల్‌ కోర్టులో సాక్ష్యాలు నిర్ధారణ కాకపోవడంతో కేసును కొట్టివేస్తున్నట్లు ప్రకటించారు దీంతో ఉరిశిక్ష రద్దయ్యింది 1962లో నకిరేకల్‌ ఎంఎల్‌ఏగా పోటీ చేసి గెలుపొందాను నకిరేకల్‌ సమితి అధ్యక్షునిగా కూడా పనిచేశాను సిపిఎంలో పార్టీ రాష్ట్ర కమిటీ సభ్యునిగా పనిచేశాను సిపిఎం నల్గొండ జిల్లా కమిటీలో చాలా కాలం పనిచేశాను 1964 పార్టీ చీలిక సమయంలో ఉన్న కార్యదర్శివర్గంలో భీంరెడ్డి నర్సింహ్మారెడ్డి, దొడ్డా నర్మయ్యలతో పాటు ఉన్న మరొకర్ని నేను ప్రస్తుతం పార్టీలో నిర్మాణ రాహిత్యం పెరుగుతోంది పార్టీని సక్రమైన పద్దతుల్లో నడపాల్సిన అవసరం ఉంది పటిష్టమైన ఉద్యమంగా రూపుదిద్దుకోవాలంటే నిర్మాణం, క్రమశిక్షణ, రాజకీయ చైతన్యం కలిగిన క్యాడర్‌ను తయారుచేసుకోవాలి

౮ ళీ న. ళ్‌ సెట్టు దొరలను యయ తరిమికొభి భూములుపంచాం (' '.*.

తెలంగాణ సాయుధ రైతాంగ |] మయ. పోరాటానికి ఎందరో యోధులను అందించింది డ్రి నేరేడుచర్ల ప్రాంతం. ఆ మందలంలోని పెంచికల &ఓశే అరిబండి లక్షీనారాయ ణ దిన్నెగ్రామంలో ప్రజలు ప్రేమాను రాగాలతో, విప్లవ దీక్షతో ఆ వీరుల ఫ్యత్యర్థం నిర్మించిన స్థూపాలు నాట్రి పోరాటాలను మన ముందు ఉంచుతాయి. స్పూర్తినిస్తాయి. ఆ పోరాటంలో ప్రముఖ పాత్ర వహించి ప్రజా ఉద్యమంలో కీలక బాధ్యతలు నిర్వహించిన అరిబండి లక్ష్మీనారాయణ నాటి పోరాట సంఘటనలు కొన్నింటిని వివరించారు. తెలంగాణ సాయుధ పోరాట కాలంలో జమిందారీ విధానాలు నికృష్ణంగా అమలు జరిగిన (గ్రామాల్లో దాచారం ఒకటి అక్కడి జమిందారు బయటి వారిని ఎవరిని ఆ ఊరిలోకి రానిచ్చే వాడు కాడు ఎవరైనా వచ్చినా ఊళ్ళో వాళ్ళు ఆ వ్యక్తితో మాట్లాడకూడదు ఇందుకోసం ఎంతో బందోబస్తు ఉంచేవాడు కాని గెరిల్లా దళం రాత్రివేళ (గ్రామంలోకి ప్రవేశించి రహస్యంగా చర్చలు జరిపేది జమిందారు (గ్రామంలో తీగవేసి ఆ తీగ వద్దకు వచ్చిన పశువులను తీసుకువెళ్ళి జరిమానా వసూలు చేసేవాడు (గ్రామంలో ఎవరి ఇంట్లో పెండ్లి అయినా జమిందారుగారి ఇంట్లో పటం తెచ్చి దానికి పన్ను కట్టాలి అతనికి బత్తెం పంపాలి ఆ ఊరికి కోడళ్ళుగా వచ్చేవారు దొరగారి ఇంట్లో పని చేయాలి చాలాకాలం వరకు ఆ ఊరికి ఆడపిల్లలను ఇవ్వడానికి ఇతరులు భయపడేవారు కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం పెరిగిన తర్వాత గాని ఆ (గ్రామానికి ఆడపిల్లలను ఇవ్వడానికి జనం ముందుకు రాలేదు అలాంటి (గ్రామంలో కమ్యూనిస్టు పార్టీ రైతులను కూడగట్టి వెట్టిచాకిరీకి వ్యతిరేకంగా బహిరంగ సభ ఏర్పాటు చేసింది ఆ బహిరంగ సభకు వచ్చి నాయకత్వం వహించిన అన్నపురెడ్డి గోపయ్యను, గుడంపాటి గోపయ్యను దాచారం దొర, పత్రిపురం దొర తాటిచెట్టుకు కట్టి తుపాకీతో కాల్చి చంపారు గోపయ్య తల్లి తన కుమారుడిని చంపవద్దని మూడు వందల రూపాయలు ఇస్తామని దొర కాళ్ళు పట్టుకాని ఏడ్చినా విడిచి పెట్టలేదు వీరినే కాకుండా మరో ఏడుగురు రైతులను కూడా కాల్చి చంపారు ఇంత బీభత్సం జరిగినా రైతాంగం మొక్కవోని ధైర్యంతో జమిందార్లకు వ్యతిరేకంగా నిలబడి పోరాడారు పోలీసుల సహకారంతో ఊళ్ళలో

=- ఇకొమ్లేద్‌ ఎర్ర సత్యం, చిన్న మిర్యాల _ నిలదొక్కుకోవాలని ప్రయత్నించి ప్రజల క్రోధానికి తట్టుకోలేక గ్రామంలో మంచి ఆర్భవైజర్‌, సైటర్‌గా ఆ గ్రామాల దొరలు పరారయ్యారు కమ్యూనిస్టు పార్టీ వారికి అ లా. రనిత్తక్స వం స్వంతానికి 90 ఎకరాలు వదిలి మిగతా వేయి ఎకరాలు గుంద్లవోడు దగ్గర న్న తిరి ఎరడోచళం జడ్జిగా ఉన్న దొర కొడుకు ఈ పోరాటాలను ఆపలేమనే చర్గరకు తీసుకువచ్చిర్ను పేంటనేష్రైద్య | నిర్ణయానికి వచ్చి మన పార్టీతో సంప్రదింపులు జరిపి ఎవరు నదుపాయాలు అందకపోవడంతో.అ - చేసుకునే భూములు వారికే ఎకరానికి రూ 65 చొప్పున క్ళామ్రేద్‌ చనిపోయాథు. అ కామ్రేడ్‌ ఇచ్చేటట్లు ఖరారు చేసుకున్నాడు ఈ సం్రదింపులలో నేను, చ్రనిప్తోత్తూ అతని వద్ధ ఉన్న జయుద్దరి అరిబండి ఓంకార్‌ పాల్గొన్నాము తరతరాలుగా వెట్టి చాకిరీ వ నో నుక చేస్తున్న దళితులకు ప్రతిఫలంగా దొరలు 200 ఎకరాలు 'శతడంద॥ అనే ప్రసన్న ఉచితంగా ఇవ్వాల్సి వచ్చింది

న వనర ప్లే ఫత్తేపురం జమిందారు కేశవరావు అతని కొడుకు కోటగిరిరావు ప్రజలపై అనేక నిర్బంధాలు సాగిస్తూ పోలీసులతో గుర్రాలతో దాడులు జరిపించేవారు ఒకరోజు నేను, ఓంకార్‌ వారి దాడులను ఎదుర్కొంటూనే అన్నారం వరకు పోయాము అక్కడికి చేరుకోగానే మన దళంపై దాడి జరిగింది ఈ దాడుల్లో ఒక కామ్రేడ్‌కు తుపాకి గుండు కాలు తొడలోకి దూసుకుపోయింది ఈ జమిందారులు లింగాల పోరాటం ముగిసిన తర్వాత మేడారం నుండి లెవీ గింజలు తెచ్చి నిర్బంధంగా వారి క్యాంపులలో పెట్టుకున్నారు ఆ క్యాంపులను చెదరగొట్టేందుకు కామ్రేడ్‌ బాలయ్య పిన్‌ బాంబులను క్యాంపులపై విసిరాడు కాని ఆ క్యాంపులో రైతులను కాపలా ఉంచి దొరలు మాత్రం దూరంగా ఉండటం వల్ల మనవారికే గాయాలయ్యాయి లింగగిరి, దాచారం సంఘటనలు చూసిన కేశవరావు దొర కొడుకైన కోటగిరిరావు నిద్రలో కూడా కమ్యూనిస్టులు, కమ్యూనిస్టులు అని కలవరిస్తూ కేకలు వేస్తూ గుండె ఆగి చనిపోయాడు ఈ సంఘటనల తర్వాత పెంచికల్‌ దిన్నె క్యాంపుకు కేశవరావు వచ్చి ఫత్తేపురంలో వున్న అతని భూమిని రూ 60, 70 చొప్పున ఇస్తానని ప్రతిపాదన పెట్టాడు ఈ చర్చలలో మాతోపాటు అక్కడి కమ్యూనిస్టు నాయకులు కూడా పాల్గొన్నారు తమకు వెట్టి చాకిరీ చేసిన దళితులకు 80 ఎకరాల భూమిని ఉచితంగా ఇవ్వడానికి దొర అంగీకరించవలసి వచ్చింది

లింగగిరి దొర తన కింద పనిచేసే పెంటయ్యను అనేక నిర్బంధాలు పెట్టేవాడు విసిగిపోయిన

పెంటయ్య దళంలోకి వచ్చాడు దొర ఈ విషయం పసిగట్టి పోలీసు ద్వారా పెంటయ్యను కాల్చి చంపించాడు ఆ సందర్భంలో దళం ఆయుధాలతో రెండు గంటలు పోరాడి ఆ దొరను హతమార్చారు దొరలను హతమార్చడం కూడా ఆ పోరాటంలో ఆషామాషీగా జరిగేది కాదు కమ్యూనిస్టు పార్టీ హత్యా రాజకీయాలను ఖండించేది ఎంతో అవసరమైనప్పుడు పై కమిటీతో చర్చలు జరిపి నిర్ణయం అయిన తరువాతే ఏ కార్యక్రమమైనా చేపట్టేవారు ఆనాటి పోరాటం రోజుల్లో కామ్రేడ్‌ ఎర్ర సత్యం, చిన్న మిర్యాల గ్రామంలో మంచి ఆర్గనైజర్‌, ఫైటర్‌గా కూడా పనిచేశాడు ఆ కామ్రేడ్‌ వర్షం వస్తుండగా ఒక చెట్టు పొదలో కూర్చోగా అందులో ఉన్న పాము కరిచింది అతన్ని గుండ్లపాడు దగ్గర ఉన్న అరిబండి దళం దగ్గరకు తీసుకు వచ్చారు వెంటనే వైద్య సదుపాయాలు అందకపోవడంతో అ కామ్రేడ్‌ చనిపోయాడు ఆ కామ్రేడ్‌ చనిపోతూ అతని వద్ద ఉన్న ఆయుధం ఇచ్చి “నేను చనిపోయానని విచారించకండి ఉద్యమం కొరకు పోరాడండి" అని వ్రాసి చనిపోయాడు కొన ఊపిరితో ఉన్నా పోరాటం కొనసాగించాలనే దృఢ సంకల్పాన్ని ప్రదర్శించిన వీరులు ఆనాడు ఎందరో

అ కాలంలో మా దళాలకు తిండిలేక ఆ దగ్గరలో 2జపవనతు పటిక కటికం మట్టయ్య ఉన్న శ్రీనివాసపురంలో ఉన్న అతని బంధువు కట్టా మైసయ్యకు సటేస్‌ పటేళగా ఉంటూ మన పాక్టీకి చిట్టీ రాసి పంపగా వెళ్ళిన వారిని చూసి అతను పరారైనాడు. ('ల్రన్రత్ర - రఫ్లాస్వాలు.,. చెబుతూ అతని ఇంటిని సోదా చేయగా డైరీలో దళ సభ్యులకు సహతేషురు: పోలీసు రజాకార్లు సంబంధించిన అడ్రస్సులు కనిపించాయి. అతను పోలీసుల శోత్రేగ్‌ మేట్టయ్యను,. మాధవరావు కోసం పనిచేశాడని తెలిసింది అతదు ఇచ్చిన సమాచారం శమ్ముడుప్తుసరెడ్డ్‌ నత్యసారాయణను మేరకు పోలీసులు వెంబడించగా కృష్ణ పట్టి దాటి తప్పుకొన్నాం షత తళరన్తు 24న కార్చి చంపారు. దూపాడ్‌ దగ్గర కమ్యూనిస్టు పార్టీకి చెందిన వారిని కొందరిని కే 'ప్రతతఈర్రంగో అజే చోజు వాడు లొంగదీసుకుని కాంగ్రెస్‌ వారు గూఢచారులను పంపారు వారు సహార సటక ముందీ త్రరిగి నస్తుంధగా, వీరిని పసిగట్లి విచారించి ఉరితీయించారు ఆ సందర్భంలో ఇ టన , రాభుని! వ న నిజాలు బయటకు లాగారు తడకమళ్ళ భూస్వాములు ప్రజల సష్టుట్ర ట్ట పలు పద టల చంపంద.' మీద లెవీ దోపిడీ సాగించడంతో న! వు అత్యంత “క! 'బ్రైవల్నోవడేని కాల్టిచంవెంది., దారుణమైన నిర్భంధం ప్రయోగించే వారు పోరాటం సందర్భంగా చుట్టుప్రక్కల (గ్రామాల్లోని వేలాదిమంది (ప్రజలు దొరగారి 50 పుట్ల వరికుప్పను 2 గంటలలో కొట్టి జీతగాంద్లకు కొంత ఇచ్చారు రైతుల దగ్గర

దోచుకున్న ధాన్యాలకు ఐదులుగా ధాన్యాన్ని పంచుకొన్నారు. దీనిపై దొరలు కోర్టులో కేసు పెట్టినా అది నిలువలేదు

పెదవీడులో దళంపై జరిగిన దాడిలో పోనుగోడు గ్రామానికి చెందిన దాసరి లింగయ్య, హుజూర్‌నగర్‌కు చెందిన శంఖిరెడ్డి, మిలటరీ రాములు అక్కడికక్కడే మరణించారు అక్కడి కాంగ్రెస్‌ వారు చర్చలంటూ మాట్లాడుతూనే పోలీసు క్యాంపులకు కబురు చేసి దాడులు జరిపించారు ఆ సందర్భంలో మా దళం యాత వాకిళ్ళలో ఉంది ఈ విషయం తెలిసి రజాకార్లు, నిజాం పోలీసులు 3800 మందితో తెల్లవారేసరికి ఆ గ్రామాన్ని ముట్టడించారు రజాకార్లు తుపాకులు కాల్చుతుండగా, గోడలు అడ్డు చేసుకొని దళం మిడద్దెల మీద ఉన్న రజాకార్లను కాల్చి చంపింది తప్పని పరిస్థితులలో గడ్డిమోపుల ద్వారా రజాకార్లు ఉన్న ఇండ్లను తగులపెట్టడం జరిగింది ఈ సందర్భంగా ముస్లిం స్రీలు రక్షణ కోరగా, వారికి రక్షణ ఇచ్చి పోరాటం కొనసాగించేవారు నాటి రజాకార్ల రోజుల్లో పోనుగోడు గ్రామంలో స్థానిక దేశ్‌ముఖ్‌ కొడుకుగా ఉన్న వాసిరెడ్డి మాధవరావు మన పోరాటాలకు కలిసి వచ్చారు ఆ ఊరి పోలీసు పటేల్‌ కటికం మట్టయ్య పోలీసు పటేల్‌గా ఉంటూ మన పార్టీకి అనేక రహస్యాలు చెబుతూ సహకరించేవాడు పోలీసు రజాకార్లు కామ్రేడ్‌ మట్టయ్యను, మాధవరావు తమ్ముడు వాసిరెడ్డి సత్యనారాయణను 1948 ఆగస్టు 24న కాల్చి చంపారు దీనికి ప్రతీకారంగా అదే రోజు వారు హుజూర్‌నగర్‌ నుండి తిరిగి వస్తుండగా కాపుకాసి కీతవారిగూడెం, రాయినిగూడెం మధ్యన మన దళం వారిని పట్టుకొని బావిలో పడేసి కాల్చి చంపింది

(1997 నాటి ఇంటర్వ్యూ

ఉర జౌలఅరోాి వెట్టెఫై వ. నిజాం ఏలుబడిలో హైదరాబాద్‌లో వున్నందున ఇక్కడి ఉన్నత వర్గంవారంతాముస్లిల | "ఛై, సాంప్రదాయాన్ని పొటించేవారు. అంటే స్త్రీలలో మ చైతన్యం తక్కువగా వుండేదని ఇట్టే చెప్పొచ్చు. కానీ కట్టూరు సుశీలాదేవి అందుకు బిన్నంగా మా నాన్నగారు నన్ను నలల పెంచారు చిన్ననాటినుండి ఎక్కడికైనా నేను బంటరిగా వెళ్లేదాన్ని నిజాం అన్నా అతని ప్రభుత్వమన్నా మా నాన్నగారిలో వ్యతిరేక అభిప్రాయం వుండేది. మౌ నల్గొందజిల్లా నాటి భువనగిరి తాలుకాలోని శరభనానాపురం (గ్రామం మా తండ్రిగారి పేరు కామరెడ్డి రాంరెడ్డి తల్లి పేరు సుందరమ్మ మాది మధ్యతరగతి భూస్వామ్య కుటుంబం నేనే ఇంట్లో తొలి సంతానం నాదు స్ర్రీలు(ఉన్నత వర్గాలకు చెందిన స్త్రీలు) బయటికి వెళ్లాలంటే ఎంతో ఘోషా పాటించేవారు నిజాం ఏలుబడిలో వున్నందున ఇక్కడి ఉన్నత వర్గం వారంతా ముస్లింల సంప్రదాయాన్ని పొటించేవారు అంటే ప్రీలలో చైతన్యం తక్కువగా వుండేదని చెప్పొచ్చు కానీ అందుకు భిన్నంగా మా నాన్నగారు నన్ను పెంచారు చిన్ననాటినుండి ఎక్కడికైనా నేను ఒంటరిగా వెళ్లేదాన్ని నిజాం అన్నా అతని ప్రభుత్వమన్నా మా నాన్నగ్గారిలో వ్యతిరేక అభిప్రాయం వుండేది అభ్యుదయవాది ఆయన అందుకే ఆయన మమ్మల్ని బాగా చదివించారు ఆరుట్ల రామచంద్రారెడ్డి, ఆరుట్ల లక్ష్మీనర్సింహ్మారెడ్డి, రావి నారాయణరెడ్డి తదితరులతో మా కుటుంబానికి పరిచయాలుందేవి చదువు రీత్యా నేను ఎనిమిదవ తరగతి చదివేందుకు హైదరాబాద్‌లోని రెడ్డి హాస్టల్స్‌లో ఉన్నాను నాతో జతగా రావి నారాయణరెడ్డి గారి కూతురు భారతి కూడా చదువుతుందేది ఆ దినాల్లోనే గ్రామాల్లో కమ్యూనిస్టుపార్దీ నేతృత్వంలోని ఆంధ్రమహాసభ పేరుతో వెట్టికి వ్యతిరేకంగా ఉద్యమం ప్రారంభమైంది పార్టీని నాడు సంఘంగా చెప్పుకునేవారు ఖమ్మంలోని చిలకుర్తిలో ఆంధ్రమహాసభకు, భువనగిరి మహాసభలకు వాలంటీర్‌గా వెళ్లాను అక్కడ వచ్చే ప్రతినిధులకు నీళ్లు అందించడం, ఇతర సదుపాయాలు కల్పించడం వంటివి చేసేవాళ్లం అలా నా రాజకీయ జీవితం మొదలైంది తరువాత హైదరాబాద్‌లో జరిగిన సభకు కూడా హాజరయ్యాను తరువాత 1947లో పరిస్థితులు మారుతూ వచ్చాయి గ్రామాల్లో ఉద్యమాలు పెరిగాయి. స్థానికంగా మా నాన్న గారు కూడా పాల్గొనేవారు హైదరాబాద్‌ నగరంలో కూడా స్కూళ్లల్లో నిరసన, బంద్‌ కార్యక్రమాలు జరిగాయి ఆందులో మేమూ పాల్గొన్నాం ఉద్యమాల్లో బాగా జోరుగా పాల్గొనడం వల్ల నిజాం సర్కార్‌ మా తండ్రి గారిపై నిఘా పెంచింది దాడులు కూడా జరిగేవి అట్లాంటి పరిస్థితుల్లో మేం మకాంను గుంటూరులోని మందపాడుకు మార్చాం అక్కడి నుండి విజయవాడలో డాక్టర్‌ అచ్చమాంబ గారి

ంనషననై వద్దకు వెళ్తము అక్కడే నేను ప్రాధమిక చికిత్స శిక్షణ న నస్‌ మ్‌ అప్పటికే కట్ళూరు రామచంద్రారెడ్డి ఉద్యమంలో ఖ్‌ క (ల స్‌ గ. ప్రస్తావనను రావి నారాయణరెడ్డి గారు మా నాన్నతో చెప్పారట చ లు చరం లా ర మా నాన్న గారికి అది సమ్మతమే అయినా నాతో ప్రస్తావించాకే న చెబుతాన న్నారటా నా పెళ్లి రాంచంద్రారెడ్డి గారితో జరిగింది దగ. మా పెళ్లికి మా నాన్న లేరు, అమ్మలేదు పార్టీ ఆధ్వర్యంలోనే మ. జరిగింది నిర్భంధం ఎక్కువగా వుండటం వల్ల మా నాన్నగారు వం నం ప యం ద మని సస పా మ తం నాయకులకు చెప్పాను మీ నాన్నకు సమ్మతమే కదా ఈ వివాహం, సాతానపుందం లా ంట్‌.. ఆయన రాలేని పరిస్థితిలో ఉన్నారు పెళ్లి కానిద్దామని పార్టీ పెద్దలు “లచ్చుక్రునిం పం రో న చెప్పడంతో కాదనలేక ఒప్పుకున్నాను అలా మా కుటుంబసభ్యులు "న న. పత టమ ఉట “స లేకుండానే 1948 సెప్టెంబర్‌ 16న సాలూరులో మా వివాహం శ్‌ త పు అయిపోయింది అదేక్షణం కొణిపాకిలో కొండ మాధవులును చంపేశారనే కబురొచ్చింది దీంతో మేం సాలూరులో నిరసనసభ పెట్టాం అప్పటికే తెలంగాణాలో యూనియన్‌ సైన్యాలు ప్రవేశించాయి మాపై వత్తిడి రోజురోజుకూ పెరుగుతోంది అరెస్టులకు ప్రభుత్వం ప్రయత్నిస్తున్నది నేను దీపావళి పండుగకు మా పుట్టింటికి వెళ్లాను మా ఆయన్ను, నాన్నను, నన్ను అరెస్టుచేశారు ఈ సందర్భంగా మేం నానా కష్టాలు పడ్డాం ఆలేరు నుండి జనగాం స్టేషన్‌ వరకు నడిపించుకుంటూ మమ్మల్మీ తీసుకెళ్లారు 15 రోజుల తరువాత శరభనాపురం చేరుకున్నాం అరెస్టుచేయగా మిగిలిన కామేడ్స్‌ అంతా అక్కడే వున్నారు అటు తరువాత మమ్మల్నీ గుల్బర్గా జైలుకు తరలించారు ఉద్యమ ప్రచారంలో పాల్గొనందుకే ప్రభుత్వం అరెస్టుచేసినా, చూపిన కారణం మాత్రం వేరు నా రక్షణార్ధం ఒక చిన్న తుపాకి నాతాన వుండేది అది ఎప్పుడూ పేల్చింది లేదు ఆ తుపాకి వుందనే కారణంతోనే నన్ను పోలీసులు అరెస్టుచేశారు నేను మొత్తం తొమ్మిది నెలలు జైళ్లో ఉన్నాను అప్పుడు నేను గర్భిణిని జైలు వాతావరణం, అక్కడి తిండివల్ల గర్భిణిని అయిన నేను బాగా బలహీనమయ్యాను ప్రసవం కోసం నన్ను జైలు నుండి విడుదల చేశారు అప్పుడు నా పరిస్థితి చెప్పలేని విధంగా వుండేది మమ్మల్ని చూసేవాడులేడు మందులిచ్చి ఆదుకునేవాడులేడు ఎందుకంటే మాకు సహకరిస్తే ఏమౌతుందోనన్న భయం ్రజల్లోవుందేది తీవ్ర రక్తస్రావం జరిగి ఎంతో బలహీనమైనా, చావుబతుకుల మధ్యే నేను కొడుకుకు జన్మనిచ్చా. అప్పటికీ మా ఆయన జైల్లోనే వున్నారు తరువాత నేను మళ్లీ ఉద్యమంలో పాలుపంచుకున్నాను సైన్యం నిర్భంధం, దాడులకు వ్యతిరేకంగా సంతకాలు సేకరించడం, కరపత్రాలు వేయడం రచ్చబండ మీటింగ్‌లు పెట్టడం వంటివి చేశాను మూడేళ్ల తరువాత మావారూ, మిగతా కామ్రేద్స్‌ విడుదలయ్యారు ఇన్ని కష్టాలు అనుభవించినా కూడా ఉద్యమం వైపునకు నేను మరలడానికి కారణం నాడు వెట్టిచాకిరిపై పోరాడి రద్దుచేయగలగడమే దీంతో ఎంతో మంది పేద, బలహీనవర్గాల వారు స్వేచ్చగా గాలి పీల్చుకున్నారు రావి నారాయణరెడ్డి, ఆరుట్ల రామచంద్రారెడ్డి, రాజ్‌బహుదూర్‌గౌర్‌, బద్దంఎల్లారెడ్డి తదితరులతో నాకు బాగా పరిచయం నాగలక్ష్మి, కృష్ణమూర్తి, భారతి, ఆరుట్ల కమలాదేవి నా సహచరులు ఇప్పుడున్న పరిస్థితుల నేపధ్యంలో తెలంగాణా సాయుధపోరాటంలో పాల్గొన్నదానిగా నేను కొన్ని మాటలు చెప్పదల్బుకున్నాను నాడు విశాలాంధ్ర ధేయ్యంగా సాయుధపోరాటం జరిగింది తెలుగుభాష మాట్లాదే వారంతా ఒకటవ్వాలని ఇప్పుడు రాష్ట్రాన్ని విడగొట్టాలి అంటున్నారు కొందరు నా జీవితంలోని ఒక అనుభవం గురించి చెబుతాను మాకు మూడు (గ్రామాలకు కలిపి ఒక పంచాయతీ వుండేది దీని వల్ల అన్ని సౌకర్యాలు సమంగా అందేవి తరువాత కాలంలో వాటిని విడగొట్టారు అప్పుడు గతంలోలాగ సౌకర్యాలు అందలేదు రాష్ర్టాన్ని విడగొడితే ఇప్పుడు జరిగేది అదే

ఆతయకులను న. తప్పించి య. తా లా న్‌ు య స్‌ 1. [౧ పత స. మా తండ్రి నేను పదేళ్ల వయస్సులో (స హి. ఉన్నవ్వడే చనిపోయారు. రంగారెడ్డిజిల్లా. (త్ర మము టం నం ఇబ్రహీంపట్నంలో మేనమామ దగ్గర ఎక్కువకాలం సంగప్ప ఉన్నాను. మానాన్నగారి పేరు బక్కప్పు తల్లి బ్రమరష్వు మొదటగా 1932-34 మధ్యకాలంలో ఆర్భసమాజంలో చేరాను నాదు నిజాం హయాంలో మత నిర్ధంధం తీప్రంగా వుండేది.

“తెలంగాణా సాయుధపోరాటంలో నాది కొరియర్‌ పాత్ర అని చెప్పవచ్చు నేను అసలీ ఉద్యమంలోకి ఎలా వచ్చానంటే మల్లప్ప అనే వ్యక్తి ద్వారా మెదక్‌జిల్లా సంగారెడ్డి తాలూకలోని సదాశివపేట మాది మధ్యతరగతి కుటుంబం మా తండ్రి నేను ఏదేళ్ల వయస్సులో ఉన్నప్పుడే చనిపోయారు మేనమామ దగ్గర (ఇప్పటి) రంగారెడ్డిజిల్లా ఇబ్రహీంపట్నంలో ఎక్కువకాలం ఉన్నాను మా నాన్నగారి పేరు బకృవ్ప, తల్లి బ్రమరమ్మ మాది లింగాయత్తు బ్రాహ్మణ కులం తండ్రి వృత్తిరీత్య వ్యాపార కమిషన్‌ ఏజెంట్‌గా పనిచేసేవారు నేను మొదటగా 1982-84 మధ్యకాలంలో ఆర్భసమాజంలో చేరాను నాడు నిజాం హయాంలో మత నిర్భంధం తీవ్రంగా వుండేది దీనికి వ్యతిరేకంగా వెలసినది ఆర్యసమాజం కాబట్టి దానిలో చేరాను అయితే ఎక్కువ కాలం అందులో లేను నేను ఈ సమయంలోనే నిజాం మత వ్యతిరేక విధానాలపై అనేక నిరసన కార్యక్రమాలు చేపట్టాం ఆర్యసమాజం కార్యక్రమాలు పాక్షికంగానే జరిగాయని చెప్పవచ్చును ఈ క్రమంలోనే నేను అరెస్టు అయి గుల్బర్గ జైలుకు వెళ్లాను అక్కడే మల్లప్ప అనే వ్యక్తి పరిచయం అయ్యాడు

ఆ పరిచయం నన్ను కమ్యూనిస్టుల ఆధ్వర్యంలోని ఆంధ్రమహాసభ గురించి తెలుసుకునేలా చేసింది జైలునుండి

ఏ నం. విడుదలయ్యాక హైదరాబాద్‌లోని కేశవ్‌మెమోరియల్‌ స్కూల్‌లో టా. చదివాను అక్కడ ఆల్‌ ఇండియన్‌ హైదరాబాద్‌ స్టూడెంట్‌ కా యూనియన్‌లో పనిచేశాను. నేను ఇంటర్‌లోకి వచ్చేసరికి ప. పార్టీపై నిషేధం వచ్చింది పార్టీ నాయకులు అజ్ఞాతంలోకి స వెళ్లసాగారు ఆ సమయంలోనే రాజ్‌బహుదూర్‌గౌర్‌, రజ్వీ ల. అరెన్సయ్యారు. వీరిని తప్పించే బాధ్యత పార్టీ నాకు మ. అప్పగించింది ఆరోగ్య కారణాల రీత్య బాగోలేదని చెప్పడంతో య వీరిద్దరిని ఉస్మానియా ఆస్పత్రికి తరలించారు. వీరు పోలీసుల టా. రాజ్‌బహుదూర్‌గౌర్‌ను రాష్ట్రం దాటించే బాధ్యత నాపై పడింది ర ఈయన్ని యాదగిరి స్టేషన్‌నుండి తప్పించే వ లలో రూపొందించాం నేను బాసిత్‌ అనే ఓ కామేడ్‌ ఈ పథకంలో పాలుపంచుకున్నాం నానా ఎత్తులు వేసి ఆయన్ని తప్పించగలిగాను నేను మాత్రం అరెస్టయ్యాను నా సహచరుడు బాసిత్‌ ముస్లిం కావడం ఆయన బంధువర్గం పోలీసుశాఖలో వుండటంతో తప్పించుకున్నాడు తరువాత సాయుధపోరాటంలోకి వెళ్తాను బెజవాడలో జరిగిన శిక్షణలో పాల్గొన్నాను ఆంధ్రమహాసభపై నిఘా పెరుగుతోంది దీంతో తరచు శిక్షణ క్యాంపులు మార్చుతూ వచ్చారు కర్నూలు జిల్లాలోని నందికొట్ళూర్‌లో ఒక క్యాంపును కూడా నడిపించాను నా జీవితంలో చూసిన దుర్శటన బైరాన్‌పల్లి ఘటన అక్కడ నిజాం సైన్యాలు 80 మందికి పైగా కాల్చిచంపాయి. ఘటన జరిగేటప్పుడు నేను అదే (గ్రామంలో ఉన్నాను కాని ఈ ఘటనలో మాత్రం లేను మా దళానికి కమాండర్‌గా ముకుందరెడ్డి, మురళీధర్‌రావు వుండేవారు తరువాత మేం కూడా పోరాట వ్యూహాన్ని మార్చేశాం దళాలు గ్రామాల్లో వున్నప్పుడు ఊరి బయట ప్రజలు కొందరు కాపలా వుండసాగారు చెట్లపైనా, గుట్టలపైనా కాపలా వుండేవారు శత్రువుల సమాచారం తెలిసీన వెంటనే విషయం దళాలకు చేరేది ఈ రకంగా కొంత నష్టాన్ని నివారించగలిగాం పోరాట కాలంలో ప్రజలలో చైతన్యం వచ్చింది సాయుధపోరాటంలో వుండగానే 1947లో నేను అరెస్టయ్యాను 1956లో విడుదలయ్యాను ఇలా జైలు జీవితం మొత్తం ఎనిమిదేళ్లు గడిపాను అప్పటికే దేశంలో పలు మార్చులొచ్చాయి. సాయుధపోరాటం పూర్తిగా విరమింపజేశారు ట్ర్‌

రాష్టకంటచంలే స్య పష ణి ్‌ా న క్ట మి కృషి నెగించా (న 4 న్న క య. వ సర్వదేవభట్ల రామనాథం గారు అప్పటికే ॥ ప స మే ఇ గ్రాడ్యుయేషన్‌ పూర్తిచేశారు. చదువున్నవారివెట | నట సస తిరగాలనే ఆసక్తి రామనాథం గారి వెంట తిరిగేలా చారి చేసింది. ఏ రోజు సాయంత్రం రామనాథం గారు లా నా దగ్గరకు వచ్చారు నీతో మాట్లాడాలంటూ ఊరు బయటకు తీసుకెళ్లారు. పేదలకోసం మనం పోరాడాలి. వారి ఇబ్బందులను గుర్తెరిగి పనిచేయాలన్నారు నేను ఆయనతో ఏకీభవించాను అంతే నాటినుండి నాకు ఆంధ్రమహాసభతో, తెలంగాణా సాయుధపోరాటంతో సంబంధాలేర్చద్డాయి. “అప్పుడు దేశంలో రెండో ప్రపంచయుద్ధం గురించి చర్చ జరుగుతుండేది ఆ చర్చే నాలో పరనాసక్తి పెంచింది పత్రికల్లో యుద్దం గురించి వచ్చే వార్తల్ని చదివి మా గ్రామ ప్రజలకు వినిపించేవాణ్ణి ఈ పరనాస్తే నన్ను రాజకీయాలవైపునకు మళ్లించింది మాది నాటి వరంగల్‌జిల్లాలోని ధర్మసాగరం తండ్రి గారి పేరు శ్రీనివాసాచారి, తల్లి వెంకటమ్మ బ్రాహ్మణ తరహా సామాజిక నేపథ్యం కలిగిన కుటుంబం మా ఊరిలో మా ఇంటి ముందు బుగ్గయ్య అనే వ్యక్తి వుండేవాడు ఈయనకు ఆంధ్రమహాసభతో సంబంధాలుండినవి వరంగల్‌నుండి సర్వదేవ భట్ల రామనాధం అనే వ్యక్తి బుగ్ధయ్య కోసం వచ్చేవారు వీరిద్దరు ఆంధ్రమహాసభ గురించి నాకు తెలిపారు దీంతో నేను సభ సభ్యత్వం తీసుకున్నాను నా ఆర్థిక పరిస్థితి రీత్యా నాడు నేను 4వ తరగతి వరకు చదివాను తరువాత చదువు ఆగిపోయింది విషయాలు తెలుసుకునేందుకు చదువుకున్న వారి వెంట తిరిగేవాడ్ని సర్వదేవభట్ల రామనాధంగారు అప్పటికే గ్రాడ్యుయేషన్‌ పూర్తిచేశారు చదువుకున్న వారి వెంట తిరగాలనే ఆసక్తియే రామనాధం గారి వెంట తిరిగేలా చేసింది ఓ రోజు సాయంత్రం రామనాథం గారు నా దగ్గరకు వచ్చారు నీకో మాట్లాదాలంటూ ఊరు బయటకు తీసుకెళ్లారు పేదలకోసం మనం పోరాడాలి వారి ఇబ్బందులను గుర్తెరిగి పనిచేయాలన్నారు. నేను ఆయనతో ఏకీభవించాను, అంతే నాటినుండి నాకు ఆంధ్రమహాసభతో, తెలంగాణా సాయుధపోరాటంతో సంబంధాలేర్చడ్డాయి. సభలో సభ్యత్వం తీసుకున్నాక 1944లో విజయవాడలో ఆల్‌ ఇండియా కిసాన్‌సభ జరిగింది వుచ్చలవల్లి నుందరయ్యగారు, చందడ్రరాజేశ్వరరావుగారు పెద్దఎత్తున ఏర్పాట్లు చేయసాగారు ఆ సభకు వెళ్లాలని నాలో కోరిక బలంగా పెరిగింది పోవాలంటే డబ్బులేదు నా సమస్య ఇలావుంటే మీటింగ్‌ సక్సెస్‌ కాకూడదని విజయవాడకు రాకముందే కార్యకర్తలను అరెస్టుచేసేలా నాటి ప్రభుత్వం ఆలోచించింది ఖాజీపేటవరకు మాత్రమే టిక్కెట్లు ఇచ్చారు ఇది అప్పటి పరిస్థితి విజయవాడకు వెళ్లాలనే కోరిక బలంగా వుండటంతో ఎలాగోలా రూ 25 అప్పుగా

నటు సు సటు సంపాదించాను దబ్బు దొరికిందే తదువుగా రైలెక్కాను మా ప నటు పక్క గ్రామమైన పెనేద్యాలలోని రాఘవరావు తదితరులు వన టన వెళ్తున్నారని తెలిసింది వీరంతా వున్నారనే దైర్యంతో ప “5-1 ముందుకెళ్తాను రైల్లో రాఘవరావు గారు కలిశారు అప్పుడు టం ల క! విజయవాడకు చేరుకున్నాం. అక్కడ బుగ్గయ్య, యవన క 0? రామనాథం నాకు కనిపించారు మరింత ధర్యం వచ్చింది నాలో చా య స పభ. బుగ్గయ్య గారు నా గురించి ఏదో అందోళన చెందుతున్నారని ప టాం. నేను గ్రహించాను బ్రాహ్మాణతరహా సామాజిక నేపధ్యం కలిగిన య. కుటుంబం మాది అందుకే తిండి విషయంలో నా గురించి లం యన. భోజన టిక్కెట్లు కొన్నానని నాడు బయట తిండి తింటే కులం ము. గ చెదినవారి కందకు లెక్కవేసేవారు మా కులంలో అయితే నేను ప నీళ్లు మాత్రం గ్లాస్‌లో కాక దోసిళ్ళతో తాగేవాడ్ని ఈ మహాసభల్లో న నాకు పుచ్చలపల్లి సుందరయ్య, మాకినేని బసవపున్నయ్య, ల ల తప. 1 ఫీ చంద్రరాజేశ్వరరావులంటే ప్రత్యేక అభిమానం ఏర్పడింది పిసి జోషి పంజాబ్‌నుంది పృథ్వీసింగ్‌ వంటి వారు ఆ సభకు వచ్చారు పృథ్వీసింగ్‌ ఉర్దూలో (ప్రసంగించారు తాను ఆరెస్టు అయినప్పుడు రైలులో ప్రయాణిస్తుండగా కిందికి దూకిన తన సంకెళ్లను ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని ఒక వృద్ధ దంపతులే తీశారని చెప్పుకొచ్చారు ఆయన సాహసం నన్ను ఆకర్షించింది కమ్యూనిస్టుపార్టీ ఈ మహాసభలపై చిన్న పుస్తకం ముద్రించింది నేను దానిని కాని ఊరికెళ్లి అక్కడి వారికి చదివి వినిపించాను తరువాత బెంగాల్‌లో కరువు వచ్చినప్పుడు బాల సంఘంగా ఏర్పడి మేం చందాలు వసూలుచేసి అక్కడికి పంపించాం పాటలు పాడుతూ చందాలు వసూలు చేసేవాళ్లం. “బాల సంఘం సభ్యులం, భరతమాత పుత్రులం, కులం, మతం ఏదైనా కలిసిమెలసి వుందాం బద్ధూనికీ బుద్దిచెప్పి, శద్దగా చదివి పెద్దలను మించుదాం' అనే పాట ఎంతో ఉత్సాహాన్ని ఇచ్చేది. నాడు పార్టీ కోసం నాయకులు తమ ఆస్తిపాస్తులను సైతం అమ్మేసి ఖర్చుచేసేవారు ఇది నాడు కమ్యూనిస్టుపార్టీ విధానేంగా కూడా వుండేది. పెంద్యాల సత్యనారాయణ, పెరవళి వెంకటరమణ, చిర్రావూరి లక్ష్మీ నర్ఫీయ్య మొదలైన బ్రాహ్మణులు సైతం తమ ప్రభుత్వ సర్వీసులకు రాజీనామాచేసి ఉద్యమంలోకి వచ్చారు ఇలాంటి ఘటనలు నన్న మరింతగా పార్టీకి చేరువయ్యేలా చేశాయి. పార్టీ మీటింగ్‌లకు వెళ్ళాచ్చేవాద్మి ఇంఠలో మా ఇంటి ఆర్థిక పరిస్టితి సమస్య ముందుకు వచ్చింది నేను ఉద్యోగం వెతుక్కోవాలన్ని ఆలోచించాను ఇదే విషయాన్ని నేను రామనాథం గార్కి చెప్పాను ఆయన నన్ను వరంగల్‌లోని ఆజంజుహిమిల్లులో పెట్టిస్తానని వరంగల్‌కు వెళ్లండని సూచించారు ఆయన సూచన మేరకు వరంగల్‌ వెళ్లాను రెండు నెలలు ఖాళీగా కూర్చున్నాను హైదరాబాద్‌లో పార్టీ ఆఫీసు కార్యదర్శి పోస్టు ఖాలీగా వుండటంతో అక్కడికి ష్లమని నన్ను ఆదేశించారు ఇక్కడికి పచ్చాక పార్ట విధానాలను రాసి, వాటినీ పత్రికలకు అందజేసే బాధ్యత వుండేది నాడు “మీజాన్‌ అనే పత్రిక తెలుగ్కు ఇంగ్లీషు, ఉర్లూ భాషల్లో ప్రచురితమయ్యేది వీటితోపాటు తెలంగాణా పత్రిక, డిసి, యామ్‌, రెహెనుమా దక్మన్‌ వంటి పత్రికలు వుండేవి సైకిల్‌ వేసుకునివెళ్లి పార్టీ ప్రకటనలను పత్రికలకు అందించేవాడ్ని అప్పుడు ఎస్‌వికె ఫ్రసాద్‌ కూడా హైదరాబాద్‌లో వుండేవారు ఆయన స్టేట్‌మెంట్లు రాస్తూ రహస్వ జీవనం గడిపేవారు ఈ సమయంలోనే దొడ్డి కొమరయ్య అమరుడయ్యాడు ప్రజలు తిరగబడసాగారు దీంతో ప్రభుత్వం పార్టీతోపాటు దానితో సంబంధమున్న ప్రజాసంఘాలపై నిషేధం పెట్టింది దీంతో నేను అజ్ఞాతంలోకి వెళ్లాను పత్రాలు రహస్యంగా తయారు చేసి దళాలకు అందజేసేవాళ్లం కొన్నాళ్లు విజయవాడలో పార్టీ కార్యకర్తల కోసం మెస్‌ నిర్వహణ పరిశీలించేవాడ్ని సాయుధపోరాటానికి సంబంధించిన సమాచారంతో ప్రజాశక్తి వీక్షి వెలువడేది తరువాత (ప్రకాశం ఆర్టినెన్స్‌తో ఈ పథ్రికా కార్యాలయంపై దాడి, సీజ్‌ేచేయడం వంటి ఘటనలు జరిగి పోయాయి. ఇలా పార్టీ ఏ బాధ్యత అప్పగిస్తే అది నేను నెరవేర్చేవాడ్ని పార్టీలో చీలిక వచ్చినప్పుడు సిపిఎంలో వుండిపోయాను చివరకు పార్టీ ఆహ్వానం మేరకు పార్టీకి పూర్తికాలం కార్యకర్తగా బాధ్యతలు చేపట్టాను ఇలా నా రాజకీయ జీవితం కొనసాగుతోంది

సంత్పప్తినిచ్చిన నియుఖభతతాట ఆకఖిటేం |. ముందు అనుకున్న వ్రకారం (4... .. తిరుమలగిరి రోడ్డుపై బస్సు కోసం కాపుకాచాం //. 1. "| న బన్సురానే వచ్చింది మా దళంలో వదిమంది జంపా-గౌతంరావు సభ్యులు మాత్రమే ఉన్నారు ఒకసారిగా మేం తతా బస్సువైపునకు వెళ్లాం కాల్పులు జరుపుతూ అంతకంటే రెట్టింపు తీవ్రతతో మాపైకి ఎదురు కాల్పులు ప్రారంభమయ్యాయి పోలీసుల కాల్పుల నుండి తేరుకునే లోపే జాన్‌ అనే కామ్రేడ్‌ తన ప్రాణాలు కోల్పోయాడు మా వ్యూహం పసిగట్టిన పోలీసులు ఆరోజు మాకంటే ఎక్కునగా వచ్చారు మూ దళంలో భీమిరెడ్ది నర్సింహారెడ్డి, కృష్ణమూర్తి తదితరులున్నారు ఏదైతేనేం ఆ వ్యుహంలో నష్టపోయాం కూ నాటి సూర్యపేట తాలుకాలోని వర్దమాన్‌కోట మధ్య తరగతి భూస్వామ్య కుటుంబం మా తండ్రిగారి పేరు జంపా సీతయ్య, తల్లిపేరు జంపా లచ్చమ్మ మాకు 60 ఎకరాల భూమి వుండేది నిజాం నవాబ్‌ సంస్థానంలో వుండటంవల్ల మా గ్రామం అభివృద్ధికి ఎంతో దూరంగుందేది నాడు సామాజిక వివక్షతోపాటు, ఆర్థికదోపిడి అధికంగుండేది అది నాటి పరిస్టితి మా ఊళ్లో చదువుకున్నోళ్లు గంత ఎక్కువగాలేరు చాలా తక్కువనే చెప్పాలి నా పిల్లగాళ్లను చదివించాలే అనేది మా నాన్నక్షుందేది ప్రాథమికోన్నత విద్యకోసం నన్ను సూర్యపేట కేంద్రానికి తోలారు 1945-46 మధ్యకాలం అది నేను ఏడవ తరగతి చదువుతుండేవాడ్ని అప్పుడప్పుడే కొన్ని రాజకీయపక్షాలతో పరిచయాలేర్చడ్డాయి. అదే సమయంలో మా గ్రామాల్లో నిజాం సైన్యం 'ెవీగళ్లు' నిర్జ్ణంధంగా వసూలు చేసేది ఇంతపొలానికి ఇంత అని లెవిగళ్లు వుండేది పంటలు పండకపోయినా ఇవ్వాల్సిందేనని పీడించేవారు పొలాలున్నా పంట తినేంతవరకు అది తమకు చెందుతుందనే నమ్మకం చిన్న రైతుల్లో వుండేది కాదు కారణం పంటలో అధికభాగం నిజాం సర్మార్‌ బలవంతంగా తీసుకెళ్లేది అది ఆనాటి పరిస్థితి (ప్రజలు బలవంతపు వసూళ్లపై అప్పుడప్పుడే తిరుగుబాటు ప్రారంభించిరి నిజాం సైన్యం పెట్టే బాధలు మేమూ అనుభవించినవారమే అందుకే కాబోలు నేను ఉద్యమంవైపునకు చిన్నప్పుడే ఆకర్షితుడనయ్యాను ఈ లెవిగళ్లకు వ్యతిరేకంగా మేం మా వర్దమానకోటలో పెద్ద ర్యాలీ తీశాం ప్రజలు అనూహ్యంగా కదిలొచ్చారు నిజాంపై ప్రజలకున్న వ్యతిరేకతకు ఇది ఉదాహరణ ఈ ర్యాలీకి నేనే నాయకత్వం వహించాను అప్పటికీ నేను ఏడవ తరగతి మాత్రమే చదివాను నిజాం సర్మార్‌ ఈ వ్యతిరేకతను చూస్తూ ఊరుకోలేదు ప్రతిఘటనను మొగ్గలోనే తుంచేయాలని భావించింది ర్యాలీలో పాల్గొన్నోళ్లను అరెస్టులు చేయడం ప్రారంభించింది నన్నూ అరెస్టుచేసి చంచల్‌గూడ జైళ్లో వుంచారు అలా ప్రారంభమైంది నా ఉద్యమజీవితం మా నాన్న గారి భావాలు కూడా నాపై ప్రభావం చూపాయి ఆయన స్వతంటత్ర్య భావాలున్న మనిషి ఒకరికింద అణిగిమణిగి ఉండటం

చుం టమతతన్‌ ఆయనకు గిష్టంలేదు ఇలాంటి ఆలోచన ఉన్నందువల్లే మా వ. ఆలోచనను పెంచింది గెందుకంటే తండ్రిని అరెస్టుచేస్తే ఆ బాధ ర భరించాల్సింది కొడుకులుగా మేమే కదా ఈ వత్తిళ్లతోనే ప సభ పిలుపు మేరకు మా గ్రామాన్ని కేంద్రంగా చేసుకుని వ. ఆంధ్రమహసభపిలపు గ్రామాన్ని ₹06 పమ యన సలా ఒక దళంను ఏర్పాటుచేశాను ఆ దళానికి నాయకుడిగా (గు. వుందేవాడ్ని భీమిరెడ్డి నర్సింహారెడ్డి, ధర్మభిక్ష, దేవులపల్లి న. వెంకటేశ్వరరావుల నేతృత్వంలో మేం పనిచేసేవాళ్లం వ... వర్దమానకోటను కేంద్రంగా చేసుకుని చుట్టూ వున్న య జాజిరెడ్డిగూడెం, పణిగిరి నాగారం, ఈటూరు, కోటమర్తి, ల ర న్‌. తిరుమలగిరి, మాచిరెడ్డిపల్లె తదితర గ్రామాలలో ఉద్యమం ము దు వంకాయ గె నడిపాం రాత్రిళ్లు గ్రామ జమీందార్లపై దాడిచేసి భూములను, చందం టట ధాన్యాన్ని లాగేసుకుని పేదలకు పంపిణీ చేసేవాళ్లం ఈ పనులు చేస్తుంటే ఎంతో సంతృప్తి కలిగేది ఈ పనుల వళ్లే నిజాం సర్కార్‌ నన్ను ఉద్యమకారుడిగా గుర్తించింది అదే సమయంలో నిజాం సర్కార్‌ నిర్భంధం పెరుగుతూ వచ్చింది లొంగిపోమని నిజాం సర్మార్‌చేసిన హెచ్చరికలను నేను బేఖాతర్‌ చేయడంతో మా తండ్రిని అరెస్టుచేశారు నేను బెదరలేదు, లొంగలేదు నా కార్యక్రమాలు నిరాటకంగానే కొనసాగిస్తూ వచ్చాను దళంలో ముఖ్యంగా నేను రాజకీయ విభాగం బాధ్యతలను నిర్వహించేవాద్ని (గ్రామాల్లో రాత్రిళ్లువెళ్లి ప్రసంగాలు చేయడం, ప్రజలను చైతన్యపర్భడము పార్టీ నాయకత్వం పిలుపునిచ్చిన పనులను చేయడం ప్రజా మద్దతుతో దళం బలపడసాగింది అదే తరుణంలో పోలీసుల నిర్భంధం పెరిగింది మా దళాలకు ఆయుధాలు కావాల్సి వచ్చాయి ఆయుధాలు కోసం పలు వ్యూహాలు పన్నాం ఇంతలో మాకు ఒక ఆలోచన తట్టింది ఆ ఆలోచనే మాకు విషాదాన్ని మిగిల్చింది నాడు సర్కార్‌ నడిపే బస్సులకు కాపలాగా ఇద్దరు నుండి నలుగురు వరకు పోలీసులు సెంట్రీగా వుండేవారు వీరిపై దాడిచేసి ఆయుధాలు లాక్కోవడం సులువన్నది మా వ్యూహం తిరుమలగిరి ఐస్సుపై దాడిచేసి పోలీసుల ఆయుధాలు లాక్కోవాలని వ్యూహం రూపొందించాం ముందు అనుకున్న ప్రకారం తిరుమలగిరి రోడ్డుపై బస్సు కోసం కాపుకాచాం బస్సురానే వచ్చింది మా దళంలో పదిమంది సభ్యులు మాత్రమే ఉన్నారు ఒకసారిగా మేం బస్సువైపునకు వెళ్లాం కాల్పులు జరుపుతూ అంతకంటే రెట్టింపు తీవ్రతతో మాపైకి ఎదురు కాల్పులు ప్రారంభమయ్యాయి. పోలీసుల కాల్పుల నుండి తేరుకునే లోపే జాన్‌ అనే కామ్రేడ్‌ తన ప్రాణాలు కోల్పోయాడు మా వ్యూహం పసిగట్టిన పోలీసులు ఆరోజు మాకంటే ఎక్కువగా వచ్చారు మా దళంలో భీమిరెడ్డి నర్సింహారెడ్డి, కృష్ణమూర్తి తదితరులున్నారు ఏదైతేనేం ఆ వ్యుహంలో నష్టపోయాం తరువాత కాలంలో పార్టీపై నిషేధం విధించారు పార్టీ ఆదేశాల మేరకు మధ్యప్రదేశ్‌లోని బస్తర్‌కు వెళ్లాల్సి వచ్చింది నాడు (గ్రామాల్లో నిజాం సర్కార్‌ నిర్భంధం పెంచింది దీంతో అడవిలో ఉంటూ గ్రామాలలో ఉద్యమాలను నడపాలనేది పార్టీ వ్యూహం అందుకే పార్టీ నాయకుల్ని ఇతర దూర ప్రాంతాలకు తరలివెళ్లాల్సిందిగా ఆదేశించింది బస్తర్‌ మహారాష్ట్ర సమీపంలో ఉన్న ప్రదేశం గోదావరి, ఇంద్రావతి నదులు కలిసేచోటునుండి ప్రయాణం సాగిస్తున్నాం. నాతో పాటు దళం కూడా వుంది మేం వెళ్తున్న సంగతి పోలీసులకు తెలిసింది ఒక్కసారిగా మాపై కాల్పులు (ప్రారంభమయ్యాయి మేం నిర్దాతపోయ్యాం పోలీసుల తూటాలు నాచేతికి తగలడంతో రెండు వేళ్లు దెబ్బతిన్నాయి నేటికీ అవి పనికి రాకుండా వున్నాయి నాతోటి కామ్రేడ్స్‌ ఇద్దరు చనిపోయారు దళంలో వుండగానే నాకు పద్మతో వివాహమైంది పద్మ జమీందారు కుటుంబంలో జన్మించిన అమ్మాయి పద్మ మొదటి భర్త కోదండ రామిరెడ్డి కమ్యూనిస్టు నేతగా దళానికి నేళృత్వం వహించాడు దళంలో వుండగానే సైన్యం చేతిలో ప్రాణాలొదిలాడు అప్పటికే పద్మకు ఒక కుమారుడు భర్త ఆశయాలకోసం పద్మ దళంలో చేరింది సాయుధపోరాటంకు ఆటంకం ఏర్పడకూడదని పార్టీ నేతల సూచనల ఆమె తన కుమారుడిని బంధువుల దగ్గర వదిలేసి వచ్చిన త్యాగమూర్తి

(పద్మ) దళసభ్యుల రక్షణస్థావరమైన దెన్‌లో నాకు పద్మకు ' సాయుధ పోట్లాట్లధలో షాలన్టంద్తుట్లు' పరిచయం అయింది అటుతరువాత మా ఇద్దరికి వివాహం నొ జీవతంలో, నరత్మపే మిసిషంటి. జరిగింది (ఈ వివరాలు సుందరయ్యగారి వుస్తకంలో కిన వ స నన. వున్నాయి) తరువాత నేను బస్తర్‌కు వెళొచ్చాక నా జీవితం ఇల్వాదిటి సరితృప్తళర ఘటనలు అర్యాఖట్టే, ఎన్నో మలుపులు తిరిగింది తెలంగాణా ప్రాంతంలో సైనిక |సాయుధి పోరాటంలో, నుథర్హరగా. చర్య అనంతరం నేను బస్తరునుండి తిరిగి రాష్ట్రానికి వచ్చాను. ప్రాల్గొస్నాన్ము |వస్ట్రమ్రా వ వప. రాష్ట్రంలో పరిస్థితులు మారిపోయాయి. నా భార్య పద్మజాడ చ్లోపెకువళ్లు షాను. మం దారపు. కనిపించలేదు ఇలాంటి పరిస్థితి కొన్నాళ్లు ఎదుర్కొన్నాను 'జాడచసండుకు కలు నగరి న పద్మలేని జీవితం వ్యర్థం అనుకున్నాను తీవ్ర మనోవేదనకు ; చుట్టు! న్‌ టంత తతః గురయ్యాను కొన్నాళ్లకు పద్మజాడ తెలిసింది నాలో రెట్టించిన "మంటారు టన ఈం వలలు. ఉత్సాహం కనిపించింది నా తరపున ఒక లేఖ రాస్తూ పద్మకు ౫ ము 1 న? స్థ పంపాను కాని నాతో పద్మను పంపడం ఇష్టంలేని వాళ్ల అన్నలు, ; కొత్యాన్ని' పట భషుదుట వదినలు గౌతంతో వుండటం వద్మకు ఇవ్చంలేదని 1వాజికొచ్చార్ను. ? వో సెట్లో నమ్మబలికారు జీవితంలో మరో విషాదం నెలకొంది “గో” గా లా సా జీవితమంతా శూన్యంగా కనిపించింది ఇలా కొన్ని రోజులు గడిచాయి నా మనోవేదనను గ్రహించిన ఒక కామ్రేడ్‌ తన భార్యచేత పద్మ అభిప్రాయం కనుగొన్నారు పద్మనాతో వుండేందుకు సమ్మతంగానే వుందని తెలిసింది కొన్నాళ్లకే మేం మళ్లీ ఒకటయ్యాం అటుతరువాత సంసార సాగరాన్ని ఈదడం కష్టంగా మారింది అనేక కష్టాలు అనుభవించాం చాలీచాలని ఆదాయంతో బతుకును సాగదీశాం ఆర్థికపరిస్థితి సరిగాలేకున్నా పద్మ ప్రోద్బలంతో నేను ఉన్నతవిద్యను అభ్యసించాను పద్మకూడా విద్యను తిరిగి ప్రారంభించింది అనంతరం పద్మకు టీచర్‌గా ఉద్యోగం వచ్చింది అటుతరువాత నాకూ టీచర్‌ ఉద్యోగం రావడంతో అనారోగ్యంతో ఉన్న పద్మచేత ఉద్యోగాన్ని మాన్సించాను ఇలా మా జీవనం సాగింది

సాయుధపోరాటంలో పాల్గొన్నందుకు నా జీవితంలో సంతృప్తి మిగిలింది ఇలాంటి సంతృప్తికర ఘటనలు వుండబట్టే సాయుధపోరాటంలో సుదీర్హంగా పాల్గొన్నాను “వర్ద్వమానకోట వద్దనున్న చెరుకుపల్లి గ్రామ జమీందార్‌పై దాడిచేసేందుకు ఆయన గడిని ప్రజలతో చుట్టుముట్టాం దీంతో బిత్తరుపోయిన జమీందారు మాతో రాజీకి వచ్చి తన పొలాలను, ధాన్యాన్ని ప్రజలకు ఇచ్చేందుకు రాజీకొచ్చాడు. ఇది సాయుధపోరాటం ద్వారానే సాధ్యమైంది (గ్రామంలోని పెత్తందార్లు, జమీందార్లు ఊళ్లొదిలారు ప్రజలు స్వేచ్భా గాలులు పీల్చుకోగలిగారు ఈ ఉద్యమానికి ప్రజల సహకారం కూడా మరవలేనిది సైన్యం గ్రామాల్లోకి రాకుండా వుండేందుకు చెట్లు నరికి రోడ్డుకు అడ్డంగా వేసేవారు మా కుటుంబ సభ్యులు కూడా ఉద్యమకారులకు సహకరించేవారు నేడు ఉద్యోగం నుండి రిటైర్‌ అయి తెలంగాణా స్వాతంత్ర్య పోరాటయోధులకు ఇచ్చే ఫించను తీసుకుంటున్నాను

పోరాటం ద్వారా దేనినైనా సాధించవచ్చని తెలంగాణా సాయుధపోరాటం నేర్చింది తెలంగాణా ప్రాంతం ఆర్థికంగా, రాజకీయంగా వెనకబడ్డ ప్రాంతం నాయకత్వం వహించి ముందుకు తీసుకెళ్తే ఈ ప్రాంత ప్రజలు వారి వెన్నంటే వుంటారు దీనిని ప్రాంతీయ విభజనవైపునకు మొగ్గుచూపేలా చేయడం సరికాదు పబ్బం గడుపుకునేందుకు కొందరు ఇలాంటి వాదనలు రేపుతున్నారు నాయకుల విధానాలు సరిగావుండాలే తప్ప రాష్ట్ర విభజనే అభివృద్ధికి పరిష్కారం కాదు ప్రత్యేక తెలంగాణా వల్ల కొత్తగా వచ్చే వనరులు, ఆదాయం ఏంటో చెప్పాలి కలిసి వుంటీ ఒక దగ్గరవున్న సంపద, వనరులను లేని ప్రాంతాలకు సమీకరించే అవకాశముంటుంది ఇది నేతలు, ప్రజలు గ్రహించాలి భాషాప్రాయుక్త రాష్ట్రం కోసం తెలుగు మాట్లాడే వారంతా ఒకచోట వుండాలని నాడు తెలంగాణా సాయుధపోరాటంలో ఎంతోమంది ప్రాణాలొదిలారు తెలంగాణాను విముక్తి చేసేందుకు ఎంతోమంది ఆంధ్రప్రాంత నాయకులు సైతం పప్రాణాలొదిలారు రకరకాల సహాయసహకారాలందించారు

్‌ాన్న శా న శ్ర సం అనుకున్నట 7న 1 శీ (నూ 0 మం అంధించాం శ య క్‌ నామావరంలో వున్న మా ఇంటిని _ శ. లే తగలబెట్టారు మా మామపై, మరిదిపై దాడులు వ. న మ మం. చేశారు ఉద్యమం ఉధృతం కాసాగింది మాకు కిటుకు తుపాకులు పేల్చదంలో శిక్షణ ఇచ్చారు నేను, లలితమ్మ స్వరాజ్యం, శశిరేణఖ, ప్రెయంవద తుపొకులు పేల్చడం నేర్చుకున్నాం నిర్ణంధం పెరగడంతో అదవుల్లోకి వెళ్లాం నేను కూడా పాపాయితో అడవుల్లోకి వెళ్లాను నా పాపాయిని ఎవరికైనా ఇచ్చి ఉద్యమంలో తిరగాలనే ఉత్సాహం పెరిగింది మా అమ్మాయిని పెంచుకునేందుకు ఒక రెడ్డి కుటుంబం ముందుకు వచ్చింది తరువాత మా అత్తగారి వద్దే మా అమ్మాయిని నదిలేశాం “మెబ్టినింటిలో అడుగుపెట్టడంతోనే నేను తెలంగాణా సాయుధ పోరాటంలో అదుగు పెట్టినట్లయింది ఎందుకంటే నా భర్త అప్పటికే ఉద్యమంలో ఉన్నారు సాయుధ పోరాటం కోసం మేం సామాజిక వివక్షను సైతం బంధువుల వైపునుండి ఎదుర్కొన్నాం నా జీవితం గురించి చెప్పడానికి ముందు నా గురించి చెబుతాను మాది నాటి సూర్యపేట తాలుకాలోని కొత్తపల్లి గ్రామం మేం బ్రాహ్మణులం మా తండ్రి గారి పేరు సీతారామారావు, తల్లి వెంకట రామనర్సమ్మ ఇక మా తండ్రి గారు భూములు గల భూస్వామి అయినా దేశ్‌ముఖ్‌లు రుసుం వసూలు చేసేవారు ఇది నా కుటుంబ నేపథ్యం నాడు పరిస్థితి ఎలావుండేదంటే చాకలి, మంగలి, కూలి తాము చేసిన సేవలకు ధాన్యం రూపంలో ప్రతిఫలం తీసుకునేవారు ఇందులో కొంత అన్యాయం జరిగే అవకాశముండేది చడువు సంధ్యలు ఉన్నత కుటుంబాల్లోనే పరిమితంగా వుండేవి ఎందుకంటే నాడు బళ్లులేవు పంతులును తీసుకొచ్చి ఇంటివద్దే చదువు చెప్పించుకుని ఆయనకు కొంత చెల్లించుకునేవారు ఇలా సొంతంగా పెట్టుకునే స్ట్థామతవుంటేనే నాడు చదువు అందేది నాడు గ్రామాల్లో పేదరికంతో పాటు సామాజిక వివక్షత తీవ్రంగా వుండేది చిన్నకులం వాడిని కొట్టడానికి చేతికి బదులు కర్రను వాడేవారు ఎందుకంటే చేతితో కొడితే అతనిని తాకాల్సి వస్తుందని కర్రతో కొట్టిన కొందరు ఉన్నత వర్షాల వారు స్నానాలు చేసి పరిశుభ్రం అయ్యేవారు. నాటి నిజాం కాలంలో వివక్ష ఏ స్థాయిలో వుండేదో అద్ధం చేసుకోగలరు సామాజిక పరిస్థితి ఇలావుంటే ఉన్నత వర్షాల స్త్రీలలో సైతం చైతన్యం అంతంతమాత్రమే స్రీలు బయటికి వెళ్లాలంటే బండికి పరదా కట్టే తీసుకెళ్లెవారు బంధువులు ఇంటికి వచ్చినా ఇంట్లోని ప్రీలు ఇంటెనుకకు వెళ్లేవారు తొమ్మిదేళ్ల వయస్సులో అక్కయ్యకు, ఆరేళ్ల వయస్సులో నాకు వివాహం చేశారు మా ఆయన మాకు బంధువు మేం మేనత్త మేనమామ పిల్లలం మా ఆయనది సూర్యపేట తాలుకాలోని నామావరం గ్రామం నా భర్త పేరు తిరుమలరావు ఆయన ఎనిమిదవ తరగతి వరకు చదివి తరువాత వ్యవసాయం చేయసాగారు నాకు 13 ఏళ్ల

'ఆడవారంద్లర్నూ ్రకేచ్చోట' వయస్సు వచ్చేసరికి అత్తగారింటికి అడుగుపెట్టాను అప్పటికే నా సవ్లుది వడిస్టెలతో బ్యాడిచేసి మాన్హాలు భర్త ఆంధ్రమహాసభకు వెళ్లారు కమ్యూనిస్టుల ఆధ్వర్యంలోని రక్షించుకోవాలని నూచింప్తాం. *ంధ్రమహాసభ తొలి సభలు చిలుకూరులో జరిగాయి దానికి మా సవంత్రో మళ్లీ పోలీసుల రాక,త్రడ్గింధ్ష. ఆయన, దేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావు, రావి నారాయణరెడ్డి, మగ్దూం “క్ర షణల్లో ప్రజా రాజ్యాలు ఏర్పాటు మోహియుద్దీన్‌ వెళ్లారు. దేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావు గారు మా 'చేశార. కటీన వేతనాలు ఇప్పించ బంధువు ఇలా మా ఆయనకు ఆంధ్రమహాసభతో పరిచయం, రేగ. అప్పటీకే స్‌ు న్య సేసి! తరువాత అది నాకూ పరిచయం అవడం జరిగింది రెండవ సభ , నినున్‌. ఎప్టసక.. చర భువనగిరిలో జరిగింది ఆ సభకు నా భర్త నన్ను తీసుకెళ్లారు ః ప్రరరభష్టైంు ఫ్‌ సస్యళ ఖా. అప్పుడు నాకు కమలాదేవి, సత్యవతిగార్లతో పరిచయం పర్పడింది ఇప ఇలా నా మెట్టినిల్లే ఆంధ్రమహాసభకు పరిచయ వేదికగా అయింది ఇదే సమయంలో 'అమ్మ' నవల నన్ను ఆకర్షించింది సూర్యపేటలో జరిగిన కార్యక్రమంలో తొలిసారిగా ఆంధ్రమహిళాసభ ఏర్పాటుచేశారు అది ఆంధ్రమహాసథకు చెందిన అనుబంధ సంఘం ఆ సంఘంలోని స్టాండింగ్‌ కమిటీలో నేను(1943-44) మెంబర్‌ అయ్యాను ఇలా పోరాట కార్యక్రమంలో అడుగుపెట్టాను లెవీగళ్లకు వ్యతిరేకంగా పోరాటం చేయసాగాం నేను నా భర్త పార్టీలో చురుకుగా పాల్గొనేవాళ్లం ఈ కార్యక్రమాల్లో భాగంగానే మేం ఇతరుల ఇండ్లలో తిండి తినేవాళ్లం ఇక్కడ మేం సైతం సామాజిక వివక్షను ఎదుర్కొన్నాం మా సొంతవాళ్లే మాకు అన్నం బయట వడ్డించేందుకు పూనుకున్నారు ఎందుకంటే మేం ఇతరుల ఇండ్లలో (ఇతర కులాలకు చెందిన వారివద్ద) తిన్నామని దీంతో కులం తప్పారని మా పట్ల మా బంధువులే ఇలా ్రవర్తించసాగారు ఇలా సొంత తల్లిదండ్రులకు కూడా దూరం అయ్యాం పార్టీలో నేను తిరుగుతున్నానని చెప్పి మా మేనమామ తుపాకీతో కాల్బాలని వచ్చారు నాకు అప్పుడే ఒక కూతురు పుట్టింది కాన్పు అయ్యాక మా చిన్నమ్మ నన్ను ఇంటికి తీసుకెళ్లింది భోజనం మాత్రం ఇంటి బయటే వడ్టిస్తామని చెప్పింది దీనికి నేను తిరస్మరించి వచ్చేశాను ఇలా బంధువులు చూపే వివక్షకు వ్యతిరేకంగా తిరగబడ్డాం 1946లో ఒక ఘటన జరిగింది నిజాం సర్కార్‌కు వ్యతిరేకంగా తుపాకులు పట్టాలని పార్టీ పిలుపునిచ్చింది ఆడవారు సైతం కర్రలు చేతపట్టి పోరాటంలోకి వెళ్లారు నేను కూడా నా పాపను ఒక ముసలి అవ్వ వద్ద వదిలి కర్రపట్టి వెళ్లాను ఈ పోరాటం సందర్భంగా జరిగిన కాల్పుల్లో ఒకరు చనిపోయారు ఈ పోరాటాన్ని వెంకట్‌రెడ్డి మా ఆయనే నడిపారు తరువాత పోలీసుల, రజాకార్ల దాడులు పెరిగాయి నామావరంలో వున్న మా ఇంటిని తగలబెట్టారు మా మామపై, మరిదిపై దాడులు చేశారు ఉద్యమం ఉధృతం కాసాగింది మాకు తుపాకులు పేల్పడంలో శిక్షణ ఇచ్చారు నేను, స్వరాజ్యం, శశిేఖ, ప్రియంవద తుపాకులు పేల్చడం నేర్చుకున్నాం నిర్భంధంపెరగడంతో అడవుల్లోకి వెళ్లాం నేను కూడా పాపాయితో అడవుల్లోకి వెళ్లాను నా పాపాయిని ఎవరికైనా ఇచ్చి ఉద్యమంలో తిరగాలనే ఉత్సాహం పెరిగింది మా అమ్మాయిని పెంచుకునేందుకు ఒక రెడ్డి కుటుంబం ముందుకు వచ్చింది తరువాత మా అత్తగారి వద్దే మా అమ్మాయిని వదిలేశాం. నాడు సాయుధ దళాల్లో స్రీ పురుష భేదం వుండేది కాదు సోదరభావం ఎక్కువగా ఉండేది అందుకే దళంలో చేరేందుకు స్రీలకు పెద్దగా ఇబ్బంది అనిపించలేదు పార్టీపై నిషేధం పెరిగింది (గ్రామాల్లో గొడవలు పెరిగాయి ఈ సమయంలో మేం కృష్ణాజిల్లాలోని సీతానగరంకు వెళ్లాం మేం దేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావు ఇంట్లోనే ఎక్కువగా వుండేవాళ్లం కొన్నాళ్ల తరువాత గొడవలు తగ్గాయి బంగ్లాలు కూలగొట్టే ఉద్యమం ప్రారంభించాం ఈ కార్యక్రమం జరిగేటప్పుడు మేం సెంట్రీలుగా వుండేవాళ్లం ప్రతి మైలుకు ఒకరు సెంట్రీగా వుండేవారు ఈ సందర్భంలో కమ్యూనిస్టుల వివరాలు చెప్పండని గ్రామస్తులపై దాడులు, మహిళలపై అత్యాచారాలు జరిగేవి దీంతో ఆడవారందరూ ఒకచోటవుండి వడిసెలతో దాడిచేసి రక్షించుకోవాలని సూచించాం దీంతో మళ్లీ పోలీసుల రాక తగ్గింది గ్రామాల్లో ప్రజారాజ్యాలు ఏర్పాటుచేశాం కనీసవేతనాలు ఇప్పించగలిగాం అప్పటికే నిజాం సంస్థానంపై యూనియన్‌ సైనికచర్య ప్రారంభమైంది మళ్లీ గ్రామస్తుల పై దాడులు ప్రారంభమయ్యాయి మరోవైపు కమ్యూనిస్టులను అరెస్టుచేయడం ప్రారంభమైంది దీంతో నేను ఖమ్మం దగ్గర్లోని ఓ ఊర్లో

తలదాచుకున్నాను ఎవరో సమాచారం అందించ్దారు అప్పటికి నాదగ్గర ప్రజాశక్తి వీక్షివుంది. మా పాప వయస్సు ఐదారేళ్ల పోలీసులు నేనున్న ఇంటికి పోలీసులు నన్నుఅరెస్తుచేశారు ఖమ్మం: వచ్చారు ఆ ఇంట్లో నేనున్న విషయాన్ని నిర్ధారించుకునేందుకు . క్ర్యూక్రైళ్లారు తరువాత వరంగల్‌కు “ప్రయత్నించారు. నేను ఆ సమయంలో ఇంటి వెనకవైపున శ్యర్రలించారు. నాతో పాటు నాకు ఉన్నాను పోలీసులకు రాగానే మా పాపాయి కన్పించింది అశ్రయం అరెస్టుచేశారు సమాచారం ఇచ్చిన వారు పాపాయితో ఒక మహిళా కమ్యూనిస్టు టా న ప్రియంవద ఇంట్లో ఉన్న పాప ద్వారానే నిర్ధారించుకోవచ్చని ఆలోచనకు "అందించే భోజనం సరిగా లేదనిమేర్లి వచ్చారు పోలీసులు వచ్చీరాగానే ఇంట్లోని పాపను చూసి "జైలులో ఆందోళన చేపటాం, జే "రెడ్‌ సలాం” అన్నారు మా పాపకూదా రెడ్‌ సలాం అని లూ " బదులిచ్చింది పొజిషన్‌ తీసుకోమని పోలీసులు చెప్పగానే తుపాకీ పట్టినట్లు పాపాయి వంగింది ఎందుకంటే నేను సాయుధ శిక్షణ తీసుకునేటప్పుడు మా అమ్మాయి వీటిని చూసేది ఇంతలో పోలీసులు ఇంట్లో అమ్మను పిలుచుకు రమ్మని చెప్పారు పాప కూడా పరుగెట్టుకుంటూ వచ్చి అమ్మ మామయ్యలు వచ్చారు అని చెప్పింది నాకు అప్పటికే పరిస్థితి అర్ధమై పోయింది పోలీసులు అరెస్ట చేయడానికే వచ్చానని తెలిపోయింది నా దగ్గర ప్రజాశక్తి వీక్షీ వుంది పోలీసులు నన్ను అరెస్టుచేశారు ఖమ్మం తీసుకెళ్లారు తరువాత వరంగల్‌కు తరలించారు నాతో పాటు నాకు ఆశ్రయం ఇచ్చిన వ్యక్తిని అరెస్టుచేశారు అప్పటికే శశిరేఖ, ప్రియంనద, తిరుపతమ్మ అరెస్టయ్యారు అక్కడ మాకు అందించే భోజనం సరిగా లేదని మేం జైలులో ఆందోళన చేపట్టాం నిరాహారదీక్షలు కూడా చేశాం మిమ్మల్ని ఎవరో కలవడానికి వచ్చారని “'ములాఖత్‌"పేరుతో మమ్మల్ని గుల్బర్లాకు తీసుకెళ్లారు దీంతో మేం మా రాష్ట్రానికి తిరిగి పంపించాలని 20 రోజులు జైళ్ల నిరాహారదీక్షవేశాం మేం వున్న సెల్‌లోనే సంగప్ప కూడా వున్నాడు అతను ఉద్యమం గురించి సమాచారం మాకు అందించాడు ఎప్పటికప్పుడు ఉద్యమం గురించి తెలిసేది ఎందుకంటే ఉద్యమంలో వుండేవారు అరెస్టు అయి జైళ్లకు వస్తారు గనుక వారి ద్వారా సమాచారం అందుతుండేది మూడేళ్ల తరువాత మమ్మల్నీ పెరోల్‌పై విడుదల చేశారు జైలునుండి బయటకు వచ్చేసరికి మాకు ఇల్లు లేదు, భూమి లేదు తరువాత నానా ఇబ్బందులు పడ్డాం 'నాగులు' (వడ్డీ) కింద డబ్బు తీసుకుని భూమి కొన్నారు మావారు నేను కష్టపడి ఏడవ తరగతివరకు చదివి టీచర్‌ ఉద్యోగం సంపాదించాను తరువాత పార్టీకి దూరం అయ్యాం ॥ పోరాటం ద్వారా అనుకున్నది సాధించాం రాజకీయ పరిజ్ఞానం పెరిగింది (ప్రపంచం అంటే ఏమిటో తెలిసింది నిజాంపై నేను స్వరాజ్యం రాసిన పాట ఎంతో సంతృప్తినిచ్చింది మేం దళంలో వుండగా ఒకసారి గ్రామాల్లోకి నిజాం అడుగుపెట్టాడు దీంతో దేశముఖ్‌లంతా నిజాంకు భండ్లలో ఊరేగించారు నిజాం బండి వెనక ఎన్నో బంద్లు కట్టారు దీంతో మేం ఓ పాట రాశాం ఇందులో అధికశాతం పదాలు రాసింది స్వరాజ్యమే రావినారాయణరెడ్డి, బద్దం ఎల్లారెడ్డి, మగ్గూం మోహినుద్దీన్‌, దేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావు, భీమిరెడ్డి నర్సింహారెడ్డి, అనిరెడ్డి వంటి ప్రముఖులతో పరిచయం వుంది స్వరాజ్యం, శశిరేఖ, లక్ష్మి, ప్రియంవద, సత్యవతి నా సహచరులు తెలంగాణాకు కొంత అన్యాయం జరిగిందనే చెప్పాలి తెలంగాణా ఉద్యమం జరిగిందే విశాలాంధ్రకోసం ఈ లక్ష్యసాధనకోసం తెలంగాణాలో సాధ్యమైన మేర ప్రాజెక్టులు కట్టాలి నీటి సౌకర్యం పెంచాలి పరిశ్రమలు స్థాపించాలి ఈ చర్యలు చేపడితే చాలు రా(మ్మైన్ని విడగొట్టడం అవసరంలేదు సమిష్టిగా వుండటమే శ్రేయస్మరం

జ! బాలా బా నతనానాకాననానానాతానానతాలుాానలాు. " టపజాంలకు | ననన న క న క అన శ 1 శీ జఅంయకులకు " [| సంథానం౦ న నన్ను నమ్మి కీలక బాధ్యతలు | య స య [్‌ూ నీ? అప్పగించారు అవేమిటంటే సాయుధపోరాట నం... న దళాలకు, నాయకులకు మధ్య నేను సమాచారం మే. అందజేసేవాద్నీ వీటితో పాటు కరపత్రాలు డాక్టర్‌ సి.వి.నర్చింహారెడ్డి రాయదం, పంచదం సాయుధ పోరాటం కొరకు లలా సేకరించిన నిధుల ఖర్చు వివరాలు చూడటం వంటి బాధ్యతలు ఇవన్నీ బహిరంగంగా చేయలేని పనులు ఈపరిస్థితులు దృష్టిలో వుంచుకుని రామచంధ్రారెడ్డిగారు నాకు ఒక బాంబు ఇచ్చారు అది నా ఆత్మరక్షణ కొరకని చెప్పారు. నాదు పేద తరగతి, పీదనాన్ని ఎదుర్కొన్నవాళ్లంతా కమ్యూనిస్టుల వైపే ఉన్నారు. కచ నల్గొండజిల్లా శాలిగౌరారం తాలుకా మానాన్న చామల వెంకట్‌రెడ్డి, అమ్మ చామల మాణిక్యమ్మ నేను అతి చిన్నవయస్సులో తెలంగాణా ఉద్యమం వైపు అకర్షింపబడటానికి ప్రధాన కారణం రావి నారాయణరెడ్డి ఎందుకంటే ఆయన గారి మేనకోడలి కొడుకును నేను అందుకే ఆయన (ప్రభావం మాపై చెరగని ముద్రవేసింది 1946-47 మధ్యకాలంలో నేను ఉద్యమంలోకి వచ్చే నాటికి నాకు 13ఏళ్ల వయస్సు నాడు నిజాం సైన్యాల దాడులు గ్రామాల్లో ఉధృతంగా జరిగేవి ఉద్యమ కాలంలో నేను ఎక్కువగా కె రామచంద్రారెడ్డి గారితోనే వుండేవాణి ఆయన నన్ను నమ్మి కీలక బాధ్యతలు అప్పగించారు అవేమిటంటే సాయుధపోరాట దళాలకు, నాయకులకు మధ్య నేను సమాచారం అందజేసేవాగ్నీ వీటితోపాటు కర్రపత్రాలు రాయడం, పంచడం సాయుధ పోరాటం కొరకు సేకరించిన నిధుల ఖర్చు వివరాలు చూడటం వంటి బాధ్యతలు ఇవన్నీ బహిరంగంగా చేయలేని పనులు ఈ పరిస్థితులు దృష్టిలో వుంచుకుని రామచంద్రారెడ్డిగారు నాకు ఒక బాంబు ఇచ్చారు అది నా ఆత్మరక్షణ కొరకని చెప్పారు నాడు పేద తరగతి, పీడనాన్ని ఎదుర్కొనవాళ్లంతా కమ్యూనిస్టుల వైపే ఉన్నారు ఎందుకంటే పేదలకు కమ్యూనిస్టులు భూములు పంచారు పీడన నుండి వారిని విముక్తిచేసి అండగా నిలిచారు ఈ కారణాల చేత వారు కమ్యూనిస్టులవైపే ఉన్నారు నాకు కూడా ఎంతో సంతృప్తిగా వుండేది ఎందుకంటే ఎంతోకొంత సాయుధపోరాటానికి తోద్చడుతున్నానని తరువాత నిజాం పాలనపోయి యూనియన్‌ సైన్యాలు వచ్చాయి దీంతో ఊర్లు వదలి వెళ్లిన పెత్తందార్లు భూస్వాములు మళ్లీ గ్రామాలకు తిరిగి వచ్చారు వారు యూనియన్‌ సైన్యానికి, కాంగైస్‌ ప్రభుత్వానికి ఏజెంట్లుగా మారారు సాయుధ పోరాటంలో వున్న నాయకుల సమాచారం అందించసాగారు దీంతో కాల్పులు, అరెస్టుల పర్వం సాగింది ఒక రకంగా చెప్పాలంటే నాయకులకు కార్యకర్తలకు మధ్య సంబంధాలు పూర్తిగా తెగిపోయాయి. అప్పటికీ నేను ఉద్యమంలోనే ఉన్నాను ఆ సమయంలో కార్యకర్తలే నాయకులై కొంత కాలం ఉద్యమం నడిపారు ఒకరోజు మేం మా వూరిలోని పాఠశాలలో నిద్రిస్తున్నాము ఆ సమాచారం

మ ఎవరో పోలీనులకు చేరవేశారు దీంతో మమ్మల్ని నలం. | చుట్టుముట్టారు పారశాలకు ఒకవైపున చెరువు వుంది అటువైపు ర నుండి తప్పించుకోవడం తప్ప మరో మార్గంలేదు నాది కూడా ప చిన్నవయస్సే గనుక భయం భయంగానే కొంతసేపు గడిపాం చివరగా చెరువు వైపు మార్గం నుండి తప్పించుకునే ప్రయత్నం ర. చేశాం అటువైపు నుండి వెళ్తుండగా మాలోని ఒక సభ్యుడు మ. భీకర కాల్పులు కానీ ఎలాగో అలా ఆరోజు అక్కడినుండి చివర నేను ఉద్యమంలోనుండి బయటకు వచ్చి మళ్లీ చదువు

కోవడం (ప్రారంభించాను అయినప్పటికీ నాటి సాయుధ పోరాటం గురించి, అందులో పాల్గొన నాయకుల పట్ల నాకు అభిమానం వుండేది ఎందుకంటే నారు ఎన్నో త్యాగాలు చేసి పేద, పీడిత ప్రజల పక్షాన నిలిచారు ఇక నా జీవితం గురించి అంటారా నేను బాగా చదువు కొని, అంచలంచెలుగా ఎదుగుతూ సమాచారశాఖ డిప్యూటీ డైరెక్టర్‌గా పనిచేసి రిటైయిర్‌ అయ్యాను

నలుగురు / క్‌!

పోరాటంలోనే ' వ

ననన టోని

0డ జిల్లా అర్వపల్లి మండల శ

జాజిరెడ్డిగూదెనికి చెందిన పగిడిమగ్రి జీవరత్నం తెలంగాణా ' య. పోరాటంలో దళ కమాండర్‌గా పనిచేశారు పగిడిమరి మ... మల్లయ్య, వీరమ్మ దంపతులకు జన్మించిన నలుగురు ంరానంలో జీవరత్నం ఒకరు 1918లో జన్మించారు

వరత్నం సోదరులు జా; కాం, లక్ష్మయ్యలు పగిడిమర్రి జీవరత్నం అ నా. మ క హు తా మా ప్రాంతంలో పోరాటం ముమ్మరంగా సాగుతోందని" జీవరత్నం వివరించారు మా గ్రామానికి కూడా నాయకులు వచ్చి పటేల్క్‌పట్పారీలకు వ్యతిరేకంగా ఉపన్యాసాలు ఇచ్చేవారని చెప్పారు వాటికి ఆకర్షితున్ని అయ్యి పోరాటంలోకి వచ్చానన్నారు 'అప్పటికే మా ప్రాంతంలో భీంరెడ్డి నర్సింవ్యారెడ్డి దేవులపల్లి వెంకటేశ్వర్‌రావు, అనిరెడ్డ వెంకట్‌రెడ్డిలు (గ్రామాల్లో పర్యటిస్తూ ఉపన్యాసాలిస్తున్నారు. వారితో కలిసి పనిచేసేందుకు వెళ్ళాను 1946లో వార్టీలో చేరాను మొదట నన్ను దళంలోకి తీసుకున్నారు ఆ తరవాత తుంగతుర్తి, అర్వపల్లి, తిరుమలగిరి తదితర (ప్రాంతాల్లోని దళాలకు కమాండర్‌గా పనిచేశాను మరో సోదరుడు జానయ్య కూడా దళంలో పనిచేశారు 19486వరకు దళకమాండర్‌గా బాధ్యతలు నిర్వహించాను యాక్షన్‌ అనంతరం నిర్బంధం పెరగడంతో దళాలు రక్షణ కోసం వెనక్కితగ్గాయి ఆ తరవాత కొంతకాలానికి పోలీసులు అరెస్టు చేశారు మూడు సంవత్సరాలు జైలు జీవితం గడిపాను పోరాట విరమణ అనంతరం ఉమ్మడి కమ్యూనిస్టు పార్టీలో కొనసాగాను ఆ తరవాత సిపిఎం వైపు నిలిచాను '

ఠి ట్య స్తాడు లీ య రా లు నాః ఆయు! జైలు దెబ్బల నొప్పి స. గ! గా . వె ౯ ష్ల్ర శే పోలీసులు నానా చిత్రహింసలకు * ళం టా ఇ గురిచేశారు. స్టేషన్‌లో పడుకోబెట్టి, మోకాలిపై కే శ లారీలతోబాదుతూ హింసించారు తుపాకులు న్‌ా ఎక్కడ దాచిపెట్టావో చెవ్వు అని నన్ను __రాజాలబలరాం చితకబాదారు నా మోకాళ్లపై బలంగా కొట్టారు ఆ దెబ్బల నొప్పలు ఇప్పటికీ వున్నాయి కొద్దిసమయానికి మించి నిల్టోలేను మొత్తంగా ఆరునెలలు జైళ్లో వున్నాను ఖైదీలను పోలీసులు మనుషులుగా చూసేవారు కాదు మౌది హైదరాబాద్‌ నగరం తండ్రి గారు రాజుల భూమయ్య, తల్లి ఈశ్వరమ్మ మాది మాల కులం మా ఆర్థిక పరిస్థితి అంతంత మాత్రమే నేను తొలుత ఆదిహింద్‌ సోషల్‌ సర్వీస్‌లీగ్‌లో కార్యకర్తగా పనిచేసేవాడ్ని నాడు మత నిర్భంధం ఎక్కువగా వుండేది వీటికి వ్యతిరేకంగా ఏర్పాటుచేయబడ్డ సంస్థ లీగ్‌ అయినా మేం వలు కార్యక్రమాలు చేశాం అతితక్కువ వయన్సున బాలికలను మునలివాళ్లు పెళ్లిచేసుకొనివ్వకుండా చూసేవాళ్లం వితంతు వివాహాలు ప్రోత్సహించే వాళ్లం ఇది అప్పటి నా దినచర్య పురానాపుల్‌ వద్ద కమ్యూనిస్టుపార్టీ ఆధ్వర్యంలో యూత్‌క్లబ్‌ ఏర్పాటు చేయబడింది క్షభ్‌వద్దకు నా రాకపోకలు పెరిగాయి. అక్కడే పున్నయ్య అనే వ్యక్తి నాకు పరిచయం అయ్యాడు ఆయన క్రమంగా నాకు మార్కిస్ట్‌ సిద్ధాంతాలను పరిచయం చేశారు అలా నేను కమ్యూనిస్టుపార్టీవైపునకు దృష్టిమరల్పాను బర్భత్‌పుర వద్ద ఆంధ్రమహాసభ కార్యాలయం వుండేది నేను హైదరాబాద్‌లోనే చదివి ఐటిఐ పూర్తిచేశాను పార్టీకో పరిచయం పెరుగుతున్న సమయంలో సర్కార్‌ నిర్భంధం కూడా పెరుగుతూ వచ్చింది మగ్దూం మోహినుద్దీన్‌ నన్ను పిలిచి పార్టీలో పూర్తికాలం కార్యకర్తగా చేరమని కోరారు అందుకు అంగీకరించి చేరాను అప్పటినుండి ప్రార్టీలో బాధ్యతలు నెరవేర్చుతూ వచ్చాను పార్టీ స్రిజ్దాంతొలను, నియమ, నిబంధనలను ముద్రించి పంపిణీ చేసే బాధ్యత నాకు అప్పగించారు మాలాంటి కొరియర్లపైనే నాటి నిజాం సర్కార్‌ దృష్టి సారించింది ఎందుకంటే మేం చిక్కితే అందరి సమాచారం తెలుస్తుందని మాపై నిఘా పెరిగింది నా నివాసాన్ని యాకుత్‌పురనుండి లాల్‌దర్వాజాకు మార్చాను పార్టీలో ఉన్నత (శ్రేణి నాయకులు అప్పటికే అండర్‌[గ్రౌండ్‌కు వెళ్లారు ఒక పక్క పెరుగుతున్న నిర్భంధం, మరోపక్క మాకు అభద్రత నెలకొంది రావి నారాయణరెడ్డి, సిహెచ్‌ రాజేశ్వరరావు, నేను, ఇంకో కామ్రేడ్‌ అరెస్టయ్యాము పోలీసులు నానా చిత్రహింసలకు గురిచేశారు స్టేషన్‌లో పడుకోబెట్టి, మోకాలిపై లారీలతో బాదుతూ హింసించారు తుపాకులు ఎక్కడ దాచిపెట్టావో చెప్పు అని పోలీసు నన్ను చితకబాదార్ము నా మోకాళ్లపై బలంగా కొట్టారు ఆ దెబ్బల నొప్పులు ఇప్పటికీ

వున్నాయి కొద్దిసమయానికి మించి నిల్పోలేను మొత్తంగా ఆరునెలలు జైళ్లో వున్నాను ఖైదీలను పోలీసులు మనుషులుగా చూసేవారు కాదు విడుదలయ్యాక షోలాపూర్‌కు వెళ్లాల్సిందిగా పుచ్చలపల్లి సుందరయ్యగారు ఆదేశించారు ఆయన చెప్పినట్లుగానే షోలాపూర్‌ వెళ్లాను సైనిక చర్య తరువాత మళ్ళీ రాష్ట్రానికి వచ్చాను పార్టీకి సంబంధించిన ఒక గన్టహాన్‌లో క్షర్య్‌గా చేరాను తరువాత కామారెడ్డిలో రెండవసారి జరిగిన ఎన్నికల్లో సిపిఐ అభ్యర్థిగా పోటీచేసి ఓడిపోయాను తరువాత కె ఎల్‌ మహేంద్ర, సలాం షాహిద్‌ల సూచనల మేరకు టోపాస్‌ కంపెనీలో చేరి అక్కడ కార్మిక సంఘంను న్థాపించాను దాదాపు అక్కడ 35 ఏళ్లుగా పనిచేశాను ఇప్పుడు రిటైర్‌ అయి బహదూర్‌పురశాఖ సిపిఐ సెక్రటరీగా వున్నాను మగ్దూం మోహినుద్దీన్‌, కె ఎల్‌ మహేంద్ర, రాజ్‌ఐహుదూర్‌గొర్‌, పుచ్చలపల్లి సుందరయ్య వంటి (ప్రముఖ నాయకులతో పరిచయాలు ఏర్పడ్డాయి చారి, గులాబ్‌సింగ్‌, నర్సింహా నా సహచరులు (ప్రత్యేక నినాదం వద్దు ఉమ్మడిలో అభివృద్ది సాధ్యం వేరు పడితే జరిగేది నష్టమే విశాలాంధ్రకోసం నాడు అనేక మంది ్రాణాలొదిలారు ఉమ్మడి రాష్ట్రంలో ఉపాధి అవకాశాలు పెరుగుతాయి. చీలితే అవకాశాలు పరిమితంగానే వుంటాయి దళ ఇ శే కమాందర్‌గా ట్‌ స మ “వల్లి మండలం రావులపెంట | ప. | ఖ్‌! గ్రామానికి చెందిన గుంటి వెంకటనర్సయ్య కూడా శర శ | తెలంగాణా సాయుధ పోరాటంలో కీలకపాత్ర ౫ ం గ్‌ పోషించారు 1922వ సంవత్సరంలో రామయ్య, క లం వెంకటనర్సమ్మ దంపతులకు జన్మించారు ,,. గౌ న మే ట్‌ మ న తల్లిదండ్రులు చిన్నప్పుడు చనిపోయారు వెంకట [1 2. నర్సయ్య నిరక్ష్యరాస్యుడు చల్లా సీతారాంరెడ్డి దొడ్డా నర్సయ్యల పా సడో ఉద్యమంలోకి వచ్చాడు గుంటి వెంకట నర్సయ్య (గ్రామాల్లో వెట్టిచాకీరీ, లేవీ-గల్లా వనూలు, పటేల్క్‌పట్పారీల ఆగడాలకు వ్యతిరేకంగా ప్రజలను సమీకరించారు రావులపెంట, ఆగామోత్సూర్‌ దాడుల్లో చురుకుగా పాల్గొన్నాడు గట్టి మిలిటెంట్‌గా పనిచేశారు కొంతకాలం పోలబోయిన గోపయ్య దళంలో పనిచేశాడు యాక్షన్‌ అనంతరం మహాబూబ్‌నగర్‌ అడవుల్లోకి ఉద్యమం విస్తరించింది అక్కడ ఏర్పాటు చేసిన దళానికి వెంకటనర్సయ్య కమాండర్‌గా నియమితులయ్యారు గిరిజనులను చైతన్య పరిచి పోరాటాలు నిర్వహించారు పోరాట విరమణ అనంతరం పోలీసులకు చిక్కారు ఐదు సంవత్సరాల పాటు జైలు శిక్ష అనుభవించారు చల్లా సీతారాంరెడ్డితో పొటు ఉరిశిక్ష పడినవారిలో వెంకటనర్సయ్య కూడా ఒకరు పోరాట విరమణ అనంతరం ఉమ్మడి కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆ తరవాత సిపిఎం వైపు నిలిచారు చివరి వరకు సిపిఎంలో పనిచేస్తూ 2004లో వృద్ధాప్యంతో చనిపోయారు (1997)

ళి ఆఅ రాకసత్వమే నయ్‌ క౯రణచుంథలి క ట్ర. | ఆ ప్రశాంత సమయంలో టప్ప.టప్ప , | / మంటూ వచ్చే గుర్రపు డెక్కల శట్టానికి ర! | క బో నా కనురెప్పలు తెరుచుకున్నాయ అ శబ్దం జ మల్లయ్య ఒక్కసారిగా ఆగింది వెంటనే మనుషుల కేకలు ననన వినిపించాయి దీంతో నిద్రమత్తుతో ఉన్న నేను ఒకసారిగా తేరుకున్నా మా ఇంటి ముందలా ఏడుగురు రజాకార్లు గుర్రాలపై వచ్చివున్నారు వెంటనే బయటికి రావాలని మా నాన్నకు హుకుం జారీచేశారు కట్స్‌ రోజు తెల్లవారుజామున రాత్రి కమ్ముకున్న చీకట్లు గప్పుడప్పుడే బోతున్నాయి. సూర్య కిరణాలు చిన్నగా వికసిస్తున్నాయి ఆ ప్రశాంత సమయంలో టప్ప టప్ప. మంటూ వచ్చే గుర్రపుదెక్కల శబ్దానికి నా కనురెప్పలు తెరుచుకున్నాయ్‌ ఆ శబ్ధం ఒక్క సారిగా ఆగింది వెంటనే మనుషుల కేకలు వినిపించాయి. దీంతో నిద్రమత్తుతో ఉన్న నేను ఒకసారిగా తేరుకున్నా మా ఇంటి ముందలా ఏడుగురు రజాకార్లు గుర్రాలపై వచ్చివున్నారు వెంటనే బయటికి రావాలని మా నాన్నకు హుకుం జారీచేశారు భయపడుతూ బయటికెళ్లిన మా నాన్న గార్ని ఇష్టమొచ్చినట్లు బాదింద్రు. గప్పుడు నేను చిన్న పిల్లగాన్ని రజాకార్లను చంపాలన్నంత కసిపెరిగింది కానీ ఏమీ చేయలేని నిస్సహాయస్థితి నాది గొడ్డును బాదినట్లు బాది నాన్నను ఇంటి వద్దే పదేసివెళ్లారు ఇన్ని తన్నులు దిన్న మా నాన్నగ్గారు చేసిన తప్పు పెద్దదేంకాదు నాడు నిజాం సర్కార్‌ ఓ పద్దతిని అమలు చేసింది నాడు తన ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా ఉన్న కమ్యూనిస్టులు, ఇతర వ్యతిరేకులు గ్రామాల్లో పర్యటిస్తే వారిపై నిఘా పెట్టేందుకు (ప్రతి గ్రామంలోని వాడవాడల నుండి రోజు ఒకర్ని రాత్రికి కాపలా డ్యూటీ వేసేవారు ఓ రోజు మానాన్న గారి డ్యూటీ వచ్చింది కానీ అనారోగ్యం రీత్యా మా నాన్న ఆ రోజు కాపలా పోలే గదే నాన్న చేసిన తప్పు తన ఆరోగ్యం బాగోలేకే రాలేదని నాన్న మొత్తుకున్నా రజాకార్లు రాక్షసులుగా జులుంజేసిండ్రు అప్పటినుండి రజాకార్లన్నా నిజాం ప్రభుత్వమన్నా నాకు ఎనలేని ద్వేషం, వ్యతిరేకం ఏర్పడింది ఇది నాటి నిజాంపాలనలోని నల్గొండజిల్లా పానగల్లు గ్రామం పరిస్థితి రజాకార్లు ప్రజల మాన, ప్రాణాలు హరించడమే కాదు బానిసలుగా, నీచంగా చూసేవారు 'ఉస్మా(నిజాం) తేరే ఖద్‌మోపే నెహ్రుకు జుకాయింగే అని రజాకార్లు పాటలు పాడుతూ చేసే దౌర్జన్యాలు నోటితో చెప్పలేనివి నేను పానగల్లులో 1928లో జన్మించాను నాన్న గారి పేరు వెంకయ్య, తల్లి నర్సమ్మ మేం ముదిరాజ్‌ కులస్థులం ఐదో క్లాస్‌ వరకు పానగల్లులోనే చదివాను అప్పుడే వందేమాతర ఉద్యమం దేశంలో మొదలైంది. నేను దాంటో పాల్గొని గొడలపై నిజాం సర్మార్‌కు వ్యతిరేకంగా రాతలు రాసేవాగ్నీ ఓ రోజు పోలీస్‌ పట్టేల్‌సాబ్‌ నన్ను పట్టుకుండు

టం నాన్నను పిలిపించి నాతోపాటు ఆయన్నీ మందలించి పంపిండ్రు

స గింకోసరి చేస్తే లోపలేస్తా అని హెచ్చరించిండు పోలీస్‌ పట్టేల్‌ స 1948లో నేను హైదరాబాద్‌కు చేరుకున్నాను. నా చిన్నప్పుడే నా. ఆర్యసమాజ్‌ (ప్రభావం ఎక్కువగా వుండేదని చెప్పాలి ఈ ల. తరుణంలోనే ఎల్లమంద అనే మార్కిస్టు భావాలున్న వ్యక్తి యం. నేను 10వ తరగతి వరకు చదివాను నా అర్థిక పరిస్థితి బాగోలేక మ... పోవడంతో మా బంధువు కృష్ణస్వామి అనే వ్యక్తి నన్ను చేరదీసి మ చదివించాడు నాడు నిజాం మత నిర్భంధం ఎక్కువగా వుండేది మ టర మొహరం పందుగవస్తే గుళ్లో గంటలు మోగేవికావు గాంధీజీ న. మూడునెలలు జైళ్లో వుంచారు తరువాత భువనగిరిలో మ వాలంటీర్‌గా పనిచేశాను ఈ మహాసభ గ్రామాల్లోని ప్రజల్లో గొప్ప చైతన్యాన్ని తీసుకొచ్చింది బెంగాల్‌లో కరువు వచ్చినప్పుడు చందాలు, బట్టలు, ధాన్యం వసూలుచేసి అక్కడికి పంపించాం సిద్ధరామయ్య అనే సోషలిస్టు వుండేవారు ఆయన లెవిగళ్లకు, భూస్వామ్య వ్యవస్థకు వ్యతిరేకంగా పోరాడేవారు ఆయన వెంట గ్రామగ్రామన తిరుగుతూ ఏదాది పాటు ప్రచారకార్యక్రమం చేపట్టాను నా చేతనైనమేర కమ్యూనిస్టు ఉద్యమానికి సహకరించాను ఎల్లమంద, కృష్ణమూర్తి, గౌతంరావు వంటి వారికి అజ్ఞాతంలో వుండగా షెల్టర్‌ ఇచ్చాను ఓసారి నంద్యాల శ్రీనివాస్‌రెడ్డి హైకోర్టునుండి తప్పించుకున్నారు ఆయనకు నా రూంలో కొంతకాలం ఆశ్రయం ఇచ్చాను యూనియన్‌ సైన్యం చర్య తరువాత వామపక్ష టీచర్స్‌ యూనియన్‌ నాయకుడిగా పనిచేశాను తరువాత పార్టీ ఆదేశం మేరకు కార్మికులను చైతన్యపరిచి వారిని సంఘటితం చేసే బాధ్యత నాకు అప్పగించారు ఇలా కొంతకాలం గడిపాను ఇప్పుటికీ కమ్యూనిస్టుపార్టీ సానుభూతిపరుడిగా మిగిలాను

“నాకు బాగా పరిచయం వున్న నాయకుల్లో నంద్యాల శ్రీనివాసరెడ్డిగారు ఆయన మాటలు నన్ను ఎంతో ప్రభావితం చేశాయి ఆయనోసారి ఇలా అన్నారు 'నేనూ భూస్వామినే భూమిపంచి పేదలకోసం పోరాడాలని ఉద్యమంలోకి వచ్చాను పేదల కష్టాలను అర్థం చేసుకోవాల్సిన బాధ్యత మనపై వుంది కావాలంటే నీవు రెండెకరాలు తీసుకో అన్నారు. దానిని నేను తిరస్మరించాను ఎందుకంటే అన్నీ వున్న మనిషే అన్నీ త్యజిస్తున్నారు, నేను ఆ భూమిని తీసుకోవడం ఎంత వరకు ఖావ్యమో చెప్పండి ' నిజంగా చెప్పాలంటే ఆయనకు తుపాకీ పట్టి తనలాంటి భూస్వాములకు వ్యతిరేకంగా పోరాడాల్సిన అవసరంలేదు పేదల కోసం ఆయన సర్వం త్యాగం చేసిన వ్యక్తి,

'ఓ రోజు పేలుళ్ళకు ఉపమోగించే డైనిమిక్స్‌లను విజయవాదనుండి తెచ్చే బాధ్యత ఆంధ్రమహాసభ నాకు అప్పగించింది కారణం పొట్టిగా వున్నందువల్ల చిన్న కుర్రాడిలా నేను కనిపించేవాద్ని విజయవాడ నుండి వాటిని తీసుకుని వచ్చాను కాన్‌ అప్పుడు ర్రెళ్లల్లో తనిఖి విపరీతంగా జరుగుతుండేది నేను ఆ దైనమిక్స్‌లను ఒక గోనె సంచిలో చుట్టుకుని తలకింద పెట్టుకుని రైలు పెట్టెలో నిద్రపోయాను పోలీసులు కూడా నన్ను పెద్దగా పట్టించుకోలేదు ఇలా ఆ డైనిమిక్స్‌ను ఉద్యమ నేతలకు అందజేయడంలో నేను సఫలమయ్యాను ఇది కూడా మంచి అనుభూతినిచ్చింది

నాడు భాషా వ్రయుక్త రాష్ట్రాల కోనం తెలంగాణా సాయుధపోరాటంలో ఎంతోమంది ప్రాజాలర్సించారు ఇంశటి ప్రాముఖ్యత గల రాష్ట్రాన్ని కొందరు తమ స్వార్ధం కోసం చీల్చాలి అనుకుంటున్నారు తెలంగాణాలో వున్నది ఆర్జిక, ఉపాధి సమస్య. వీటి పరిష్కారానికి మార్గాలు చూడాలే తప్పు, చీలికే మార్గమని కూర్చోడం సరికాదు గ్‌కన తెలంగాణాతో ఈ ప్రాంత ప్రజలు బాగుపడరు నాకైతే విశాలాంధ్రపైనే నమ్మకం

ఎక్కువ

1944లో భువనగిరిలో జరిగిన ఆంధ్రమహాసభకు హాజరయ్యాను దీంతో మరింత __గకా మాధవరావు _ పోరాట స్పూర్తివచ్చింది నిజాం సర్మార్‌ నుండి తెలంగాణా విముక్తి కావాలని నాటి కాంగ్రెస్‌, కమ్యూనిస్టుల నేతృత్వంలోని ఆంధ్రమహాసభలో పాల్గొని పనిచేసేవాణ్ని 6 వమౌది హైదరాబాద్‌ నగరం మా తండ్రి గారు నర్రా గణేష్‌, తల్లి నర్రా అనంతమ్మ మా తాతగారు వజ్రాల, బంగారు వ్యాపారం చేసేవారు మా తొతల కాలంనుండి మేం సికింద్రాబాద్‌నగరంలో వుండేవాళ్లం నేను 1921 సంవత్సరంలో జన్మించాను ప్రస్తుతం నా వయస్సు కిర్‌ సంవత్సరాలు నా చిన్నప్పుడే మా తాత మహాభారతం, భగవద్గీత చదివి వినిపిస్తుండే వారు గా నీతి బోధనలు మమ్మల్ను ఎంతో ఆకట్టుకుంటుంది మా ఇల్లే ఓ గ్రంథాలయంగా వుండేది మా ఇంటికి ఆంధ్రపత్రిక, కృష్ణాపత్రిక, ఉగాది సంచిక వస్తుండేవి ఆ పేపర్లు చదివి మా ఇంట్లో తాతతో, నాన్నతో చర్చించేవాడ్ని నేను సికింద్రాబాద్‌లోని మహబూబ్‌ కాలేజీలో సదివేవాద్ని చిన్నప్పుడే వందేమాతరం ఉద్యమంతో ఆకర్షితుడినైనా నిజాం రాజధానికి పక్కనేవున్నా మా సికింద్రాబాద్‌లో అల్లర్లు పెద్దగావుండేవి కావు అయితే తెలుగువాళ్లం అంతా ఒక్కటే అన్న భావనే నన్ను నిజాం సర్కార్‌కు వ్యతిరేకంగా పోరాడేలా చేసింది నిజాం తన కుటుంబంతో సహా విడిదికోసం సికింద్రాబాద్‌కు వచ్చివెళ్తుండే భగత్‌సింగ్‌, గురుసుఖిదేవ్‌, చంద్రశేఖర్‌ ఆజాద్‌లు దేశం కోసం ఉరికంబం ఎక్కడంపై నాడు ఇక్కడ పెద్ద ప్రచారం జరుగుతుండే జాతీయోద్యమం స్ఫూర్తితో సారాకు వ్యతిరేకంగా పోరాటం జరిపాం 'ఖాన, పని ఖరబ్‌ కర్‌దీయా ఏ సారబ్‌నే' అంటూ పెద్ద ఎత్తున్న ఉద్యమించేవాళ్లం తాగేవోళ్లు మాపై ముంతలతో దాడికి దిగేవోళ్లు మేమూ ఎదురుదాడి చేసేవాళ్లం నాడు నిజాం సర్కార్‌కు, తద్వారా (బ్రిటిష్‌ సర్కార్‌కు సారా వల్లనే మస్తు ఆదాయముండేది ఈ ఉద్యమాలను అణిచేందుకు (బ్రిటిష్‌ ప్రభుత్వం నిజాం సహకారంతో హిందూ, ముస్లింల మధ్య చిచ్చు రేసేది ఈ మతవిద్వేషాలను బషీరుద్దీన్‌ఖాన్‌, అలాడ్జిన్‌ అనే వారు మరింత పెద్ద వ మ డ్‌ త [ం ట్‌ మా (40 సయ్‌ (4 4644) ణు ము. నో గ్‌.

మ... 1938లో మేం హైదరాబాద్‌లోని మహబూబ్‌ టి కాలేజీలో వందేమాతర ఉద్యమం చేపట్టాం దీన్ని ప్రభుత్వం య ను పూర్తిగా తొక్కేసే ప్రయత్నం చేసింది తరువాత మమ్మల్నీ అరెస్టు వం చేశారు ఈ వరిజామాలతో చదువుపై ఆనక్తి పోయే త త ఉద్యమాల్లో జోరుగా పాల్గొనాలనే మక్కువుందేది దీంతో న ఉద్యమంలో ముందుకు దూసుకెళ్తా వరకట్న దురాచారం, వ. వితంతువివాహాలు (ప్రోత్సహించడం, బాల్య వివాహాలు, చిన్న న పిల్లలకు ముసలి వారికిచ్చి పెళ్లచేయడం వంటి దురాచారాలకు వ. వ్యతిరేకంగా పోరాడదాం నిజాం సర్కార్‌కు వ్యతిరేకంగా వ విశాలాంధ్రకు అనుకూలంగా పెద్దఎత్తున ఆందోళనలు సయ న. చేపట్టాం నాడు పుచ్చలపల్లి సుందరయ్య రాసిన విశాలాంధ్రలో ప్రజారాజ్యం అనే పుస్తక ప్రభావం చాలా వుందేది 1934లో బీహార్‌లోని పాట్నాలో అఖిల భారత సోషలిస్టు మహాసభలు జరిగాయి నేను దానికి కూడా వెళ్లాను సోవియట్‌ రష్యా గురించి పుస్తకాల్లో పత్రికల్లో చదివి బాగా ఆకర్షితుడయ్యాను రష్యాలో అప్పుడు అందరికీ ఉపాధి, సమానహోదా నంటి ఇచ్చేవారు అందుకే నాకు సోషలిజం అంటే చాలా ఇష్టం 1944లో భువనగిరిలో జరిగిన ఆంధ్రమవాసభకు వాజరయ్యాను దీంతో మరింత పోరాట స్ఫూర్తివచ్చింది నిజాం సర్మార్‌ నుండి తెలంగాణా విముక్తి కావాలని నాటి కాంగ్రెస్‌, కమ్యూనిస్టుల నేతృత్వంలోని ఆంధ్రమహాసభలో పాల్గొని పనిచేసేవాణ్ని ఇది నా రాజకీయ జీవితం ప్రస్తుతం నేను ఎపి ట్రీడం ఫైటర్స్‌ అసోసియేషన్‌ ఫెసిడెంట్‌గా కొనసాగుతున్న “మగ్దూం గారితో నాకు చాలా సాన్నిహిత్యం వుండేది ఆయన నన్ను థైర్యంగల మొండోడిగా చెప్పేవారు నిజాంకు వ్యతిరేకంగా పోరాటంలో నగరంలో నీవే ముందుంటావని నన్ను పలుమార్లు ప్రశంసించారు ఇలాగే కొనసాగాలని కూడా సూచించారు చం్రరాజేశ్వరరావుతో కూడా పరిచయం అలాంటిదే నీలో కలేజా వుంది మాధవరావు, కిప్‌ ఇట్‌ అప్‌ అంటూ భూజం తట్టి నన్ను పోరాటాల వైపునకు ప్రోత్సహించారు నిజాం సర్మార్‌ పోయిన తరువాత విశాలాంధ్ర ప్రత్యేక లక్ష్యంతో ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ఏర్పడింది తెలుగు మాట్లాడే వారంతా ఏకం కావాలని ఎంతోమంది యోధులు '్రాణాలొదిలారో మాకు తెలుసు ఇప్పుడు విడిపోదామంటున్న వారికి ఈ చరిత్ర తెలుసా విశాలాంధ్రనుండి తెలంగాణా చీలితే మళ్లీ నిజాం సర్మార్‌లోని భూస్వాములు బయటికి రావడం ఖాయం తెలంగాణా పోరాటంలో పాల్గొన్న వీరుడిగా నేను సమైక్య ఆంధ్రకోసం ఇప్పటికీ పోరాడుతాను చీలిస్తే చూస్తూ ఊరుకునేది లేదు

| పోరాటమే టీ. మొదట్లో శత్రువులు నడుస్తుంటే [స యే ఉరుకుతుంటే వెంటపడి పట్టుకునే వారు దీంతో కోయ అనంతరెడ్డి “పాము పరుగు'లా పరిగెత్తడం వల్ల శత్రువు నుంది తం కొంతవరకు తప్పించుకునేవాళ్ళం ఆ తరువాత గుర్రాలతో శత్రువులు వెంటపడి దాది చేసేవారు గుర్రాల నుండి తప్పించుకోవడం ఎలాగో మొదట్లో తెలిసేది కాదు ఒకరోజు ఎర్రబోతు రాంరెడ్దితో కలిసి నేనూ ఎలికట్టె పాంతానికి వెళ్ళాము మమ్మల్ని నాలుగు గుర్రాలతో శత్రువులు చుట్టుముట్టారు దీంతో మేము చెట్ల పొదల్లోకి వెళ్లి దాక్కున్నాము విధిలేని పరిస్థితుల్లో కాల్పులు జరపడంతో గుర్రాలు బెదిరి పరుగుపెట్టాయి అప్పటి నుండి గుర్రాలపై శత్రువులు వస్తే తుపాకీ పేల్చడం ద్వారా తప్పించుకునేవారము. 'తెలంగాజు సాయుధ పోరాటంలో దళ కమాండర్‌గా పనిచేసిన కోయ అనంతరెడ్డిది కనగల్‌ మండలం శాబ్బుల్లాపురం మధ్య తరగతి రైతు కుటుంబానికి చెందిన కోయ కాంతారెడ్డి, రాధమ్మ దంపతులకు మొదటి సంకానంగా 1929లో జన్మించారు ఆయనకు తమ్ముడు, చెల్లలు ఉన్నారు స్వగ్రామంలో నాలుగవ తరగతి వరకు పక్కనున్న జి యడవల్లిలో ఎనిమిదవ తరగతి వరకు ప్రయివేటు గురువు వద్ద విద్యనభ్యసించారు ఆ రోజుల్లో కులం, మతం పట్టింపులు ఎక్కువగా ఉండేవని అనంతరెడ్డి వివరించారు. వీటిపైన తిరుగుబాటు చేసే తత్వమే ఉద్యమంలోకి అడుగుపెట్టేలా చేసిందన్నారు మా తరగతిలో చిందు కులానికి చెందిన ఒక విద్యార్థి ఉండేవాడు అతను, నేనూ 'ఏందిరా అంటే ఏందిరా ” అనుకునే వారిమి దీన్ని మా పెద్దలు సహించేవారు కాదు అతన్ని ముట్టుకున్నానని బడి నుండి ఇంటికి వెళ్ళగానే బట్టలు విప్పించి స్నానం చేయించేవాళ్ళు ఒకసారి నేను వేసుకునే కోటును చిందు విద్యార్థికి ఇచ్చాను ఆ సమయంలో మా ఇంటి ముందే ఇద్దరం కలిసి ఆడుకుంటున్నాము ఇది చూసిన మా పెద్దలు నన్ను తీవ్రంగా కొట్టారు ఒకసారి మా ఊరికి సాధనాశూరులు వచ్చి తేళ్ళు, పాములను సృష్టిస్తామని చెప్పారు ఇది ఎట్లా సాధ్యమంటూ _ దాన్ని ఛేదించాము మా పెద్దనాన్న యడవల్లికి పోలీసు పటేల్‌ కాగా ఇంకో పెద్దనాన్న రేగట్టే మాలిపటేల్‌గా ఉండేవారు వీరు ప్రజలతో వెట్టిచాకిరి చేయించుకునేవారు 12 యేండ్ల వయస్సులో నాలుగవ తరగతిలో ఉండగానే వెట్టిచాకిరీని ప్రశ్నించాను ఇది మా పెద్దలకు కోపం

న గ. గురించి వాదించేవాణ్సి అదే సమయంలో భువనగిరి, వా. అర్గమైంది ఊర్లోకి వచ్చిన అనంతరం ఉర్జూకు వ్యతిరేకంగా అమన భరి బంది. తెలుగు మాట్లాడాలని ప్రోత్సహించేవాణ్ణి ఇలా గ్రామంలోనే నాకు వనం. మారాయి మదపు ప్రాంతానికి వచ్చారు వెట్టిచాకిరీ, లెవీ-గల్లా వసూలుకు వ్యతిరేకంగా పోరాడాలని చెప్పారు వీటికి వ్యతిరేకంగా మైక్‌లో (గ్రామాల్లో (ప్రచారం చేసే బాధ్యత నాకు అప్పజెప్పారు. దీన్ని బాగా నిర్వహించాను (గ్రామాల్లో వెట్టిచాకిరీకి వ్యతిరేకంగా పోరాడటానికి కులాలు అడ్డుగోడలుగా ఉండేవి ముందుగా అందర్నీ కూడగట్టి వారిని చైతన్యం చేసేవారం ఆ తరువాత దొరలపై తిరుగుబాటుకు ప్రజలను సిద్దం చేసేవారం ఆ రకంగా చుట్టుపక్కల (గ్రామాల్లో ప్రజల్ని చైతన్యం చేసి వెట్టిచాకిరీకి వ్యతిరేకంగా కూడగట్టాము మొదట ఎగ్రబోతు రాంరెడ్డి దళంలో పనిచేశాను అనంతరం దళాలను విభజించే సమయంలో నన్ను కమాండర్‌గా నియమించారు. బుగ్గయ్య(విన్నకాపర్తి), మేకల పాపిరెడ్డి(చీకటి మామిడి), నారాయణరెడ్డి, రాంరెడ్డి(శాబ్బల్లాపురం), బుచ్చిరాములు(తాటికల్‌, సాయిలు(ఎడవెల్లి), రాములు(పగిడిమర్రి), కృష్ణయ్య (వెంబాయి), పెద్దులు(పలివెల) దళ సభ్యులుగా ఉండేవారు మొదట్లో శత్రువులు నడుస్తుంటే, ఉరుకుతుంటే వెంటపడి పట్టుకునేవారు దీంతో 'పాము పరుగు'లా పరిగెత్తడం వల్ల శత్రువు నుండి కొంతవరకు తప్పించుకునేవాళ్ళం ఆ తరువాత గుర్రాలతో శత్రువులు వెంటపడి దాడి చేసేవారు గుర్రాల నుండి తప్పించుకోవడం ఎలాగో మొదట్లో తెలిసేది కాదు ఒకరోజు ఎర్రబోతు రాంరెడ్డితో కలిసి నేనూ ఎలికట్టె ప్రాంతానికి వెళ్ళాము మమ్మల్ని నాలుగు గుర్రాలతో శత్రువులు చుట్టుముట్టారు దీంతో మేము చెట్ల పొదల్లోకి వెళ్లి దాక్కున్నాము విధిలేని పరిస్థితుల్లో కాల్పులు జరపడంతో గుర్రాలు బెదిరి పరుగుపెట్టాయి అప్పటి నుండి గుర్రాలపై శత్రువులు వస్తే తుపాకీ పేల్చడం ద్వారా తప్పించుకునేవారిమి నేను దళ కమాండర్‌గా అనేక దాడులు కూడా చేశాము నంద్యాల శ్రీనివాసరెడ్డి నాయకత్వంలో స్థానిక దళాలతో కలిసి పుట్టపాకలో రజాకార్ల క్యాంపుపై దాడి చేశాం ఆ దాడిలో ఆయుధాలు దొరికాయి దీంతో పాటు రజాకార్లను కూడా ఇంటిలో వేసి తగులబెట్టాము కాంగ్రెస్‌ దళాలతో కలిసి వాయిళ్ళపల్లిలోని రజాకార్ల క్యాంపుపై కూడా దాడి చేశాము గుద్రాంపల్లిలో రజాకార్‌ నాయకుడు సయ్యద్‌ మక్‌బుల్‌పై దాడి చేశాము పక్కనున్న చెట్టుపై నుండి కాల్పులు జరసగా మక్‌బుల్‌ చెయ్యికి తూటా తగిలింది అతను తప్పించుకున్నాడు ఒకసారి పెద్దకాపర్తి వద్ద రహదారిపై ఉన్న మోరీలు కూలగొట్టాలని 200 మందితో పని మొదలుపెట్టాము ఇది తెలుసుకున్న మిలట్రీ వాహనాలు మమ్మల్ని సమీపించాయి ఇది సెంట్రీ గమనించలేదు దీంతో (ప్రజలు చెల్లాచెదురయ్యారు ఒక చెట్టును చాటు చేసుకుని కాల్పులు జరుపుతూ తప్పించుకున్నాము 1947లో చిట్యాల పోలీసుస్టేషన్‌పై దాడి చేసి ఆయుధాలు స్వాదీనం చేసుకున్నాము చిన్నకాపర్తి భూస్వామి పాశం పుల్లారెడ్డి తల నరికిన సంఘటనలోను పాల్గొన్నాను

చెల్లాచెదురయ్యాయి. నేనూ, నేరడకు చెందిన పిచ్చిరెడ్డి అనే మ. అతను ఒకరోజు నేరడలోని అతని బావి వద్ద రక్షణ మ తీసుకున్నాము పిచ్చిరెడ్డి తల్లి పచ్చి రాత్రి అయిన తరువాత య. వంటి రమ్మని చెప్పింది ఆ ప్రకారంగానే న వెళ్ళాము [క స క్‌ వం సమాచారాన్ని ఎవరో మిలట్రీకి అందించారు మ.

దీంతో వారు ఊరును చుట్టుముట్టేసరికి ప్రజలే మమ్మల్ని ప పట్టుకుని మిలట్రీవారికి అప్పజెప్పారు మొదట నార్కట్‌పల్లి, ప. ఆ తరువాత నల్గొండకు తీసుకువచ్చారు విచారించిన ప అనంతరం నల్గొండ జైలుకు తరలించారు జోగప్ప అనే కలెక్టర్‌... ల అప్పుడప్పుడు జైలుకు వచ్చేవారు ఖైదీలను బూతులు తిట్టేవాడు మ దీంతో ఒకరోజు అతన్ని బారక్‌లోకి రాగానే గొంగళి కప్పి విపరీతంగా కొట్టాము దీంతో మాలో కొంతమందిని చంచల్‌గూడ జైలుకు, మరికొంత మందిని ఖమ్మం కాన్‌సెన్‌(ట్రేషన్‌ క్యాంపుకు తరలించారు

ఖమ్మం క్యాంపు జైలులో నన్ను బాధ్యునిగా నియమించారు అక్కడ నీరు దొరికేది కాదు నీటి కోసం మేమే మూకుమ్మడిగా కదిలి చేదబావిని తవ్వాము దీంతో నీటి సమన్య తీరిపోయింది జొన్నలు వండిపెడితే రొట్టె కోసం పోరాటం చేసి విజయం సాధించాము అఆ తరువాత జాల్నా జైలుకు పంపించారు అక్కడ కొదండరాంరెడ్డి అనే జైలర్‌ ఉండేవాడు అతని కుటుంబం పార్టీ చేతిలో దెబ్బతిన్నదంటూ అతి క్రూరంగా వ్యవహరించేవాడు ఒకరోజు అతనిపై దాడి చేయాలని మేము మాట్లాడుకుంటుండగా అతను విన్నాడు మమ్మల్ని విపరీతంగా కొట్టాడు ఆ తరువాత అతను మా బ్యారక్‌ల వైపు వచ్చేవాడు కాదు జైలు సౌకర్యాల కోసం తొమ్మిది రోజుల పొటు హర్తాళ్‌ పాటించాము ఒక సంవత్సరం జైలు జీవితం గడిపాను

ఉమ్మడి కమ్యూనిస్టు పార్టీలో కొనసాగి చీలిక సమయంలో సిపిఎం వైపు నిలిచాను సిపిఎం నల్గొండ జిల్లా కమిటీ సభ్యునిగా పనిచేశాను రైతు సంఘం జిల్లా అధ్యక్షృకార్యదర్శులుగా పనిచేశాను 1971లో నల్గొండ ఎంఎల్‌ఏగా ఫోటీ చేసి ఏడు వేల ఓట్లతో ఓడిపోయాను బోయపల్లి సర్పంచ్‌గా 15 సంవత్సరాలు పనిచేశాను నల్గొండ సమితి అధ్యక్షునిగా పోటిచేసి ఓడిపోయాను పోరాట కాలంలో గ్రామాల్లో ప్రజలు వర్గ దృక్పధంతో ఉండేవారు ఆ వర్గమే ఉద్యమాన్ని కాపాడుకునేది ప్రస్తుతం అది లేకుండా పోయింది వ్యక్తిగత ప్రయోజనాలు ముందుకు వస్తున్నాయి నిర్మాణంపై బాగా దృష్టిని కేంద్రీకరించాలి

అ వా టా నా ఉథముస్పృలే . (| స కదిలించాయి | పోలీస్‌ పటేల్‌ను పట్టుకుని 'లేవీ-గల్లా క .? వసూలు చేయవద్దని దళం హెచ్చరించింది ఈ కోటగిరి(అన్నెపర్తు ఈశ్వరయ్య సందర్భంగా ఎక్రబోతు రాంరెడ్డి నన్నుచూసి ఇక్కడ నాననా ననన ఉన్నానేమిటని ప్రశ్నించారు మా మేనమామ ఇంటికి వచ్చానని చెప్పగా అప్పాజిపేటకు రమ్మని చెప్పారు దీంతో నేను అప్పాజీపేటకు తిరిగి వెళ్ళాను ఒకరోజు అన్నెసర్తిలో ఉండగా దళ సభ్యులు వచ్చి కలువగా వారితో కలిసి వెళ్ళాను అప్పటి నుండి ఉద్యమంలోకి ప్రవేశించాను మునుగోడు ప్రాంతంలో దళ సభ్యునిగా పనిచేసిన కోటగిరి ఈశ్వరయ్య స్వగ్రామం నల్గొండ మండలం అప్పాజిపేట గ్రామం వైశ్య కుటుంబానికి చెందిన కోటగిరి నారయ్య, వీరమ్మ దంపతులకు కలిగిన ముగ్గురి సంతానంలో ఈశ్వరయ్య పెద్దవాడు 1981 సంవత్సరంలో జన్మించిన ఈశ్వరయ్య విద్యాభ్యాసం అప్పాజిపేటలో సాగింది నాలుగవ తరగతి వరకు చదువు సొగించారు తండ్రి వ్యాపారం నిమిత్తం నల్గొండ మండలం అన్సెపర్తి గ్రామానికి వలస వచ్చారు దీంతో అప్పటి నుండి ఈశ్వరయ్య కుటుంబం అన్నెపర్తి గ్రామంలోనే స్థిరపడింది తెలంగాణా పోరాటంలో తన పాత్రపై ఈశ్వరయ్య ఇలా వివరించారు కేతేపల్లి మండలం ఉప్పలపహాడ్‌ మేనమామ ఊరు అక్కడికి వెళ్ళి చాలా రోజులు ఉంటుండదేవాణ్జి అలా ఉంటుండగా పక్మనే ఉన్న కొప్పులుకు చెందిన నాయకుడు నంద్యాల శ్రీనివాసరెడ్డితో పరిచయం ఏర్పడింది వెట్టిచాకిరికి, దొరలకు, భూస్వాముల ఆగడాలకు వ్యతిరేకంగా కమ్యూనిస్టులు పోరాడుతున్నారని నంద్యాల చెప్పారు ఇదే సమయంలో తమ ప్రాంతానికి(మునుగోడు) చెందిన ఎర్రబోతు రాంరెడ్డి(నా క్లాస్‌మేట్‌) దళం ఉప్పలపహాడ్‌కు వచ్చింది పోలీస్‌ పటేల్‌ను పట్టుకుని 'లేవీ-గల్లా వసూలు చేయవద్దని దళం హెచ్చరించింది ఈ సందర్భంగా ఎర్రబోతు రాంరెడ్డి నన్ను చూసి ఇక్కడ ఉన్నావేమిటని ప్రశ్నించారు మా మేనమావ ఇంటికి వచ్చానని చెప్పగా అప్పాజిపేటకు రమ్మని చెప్పారు దీంతో నేను అప్పాజీపేటకు తిరిగి వెళ్ళాను ఒకరోజు అన్నెపర్తిలో ఉండగా దళ సభ్యులు వచ్చి కలువగా వారితో కలిసి వెళ్ళాను అప్పటి నుండి ఉద్యమంలోకి ప్రవేశించాను

ఇవాయిళ్ళపల్లిల్లో మాయన 'అెవీ-గల్లా వసూలుకు వ్యతిరేకంగా దోమలపల్లిలో రపు ఉంది. దానిప్షద్దాడి జక పాల స్మ రజాకార్ల క్యాంపుపై దళం దాడి జరిపింది అంతకుముందు జ్ఞిర్టయించాం 1. 'శం్పదుల్లోనరి, రజుకార్డు చుట్టుపక్కల (గ్రామాల నుండి బలవంతంగా ధాన్వాన్ని యా యళ్లు లువంచెట్తేక్‌ శీ నన్నాను దోచుకుని దోమలపల్లికి చేరుకున్నారు దీంతో ఆ ధాన్యాన్ని సట ప రం శస న. ఎలాగైనా స్వాధీనం చేసుకోవాలని పథకం రూపొందించాం కన సు ధాం దళ నుండి ప్రజలు కూడా పెద్దఎత్తున తరలివచ్చారు దాడి కోసం / సాయ్గకులు1రొందవ్‌ ట్‌ (సరున్లాథ నియమించిన కొరియర్‌ సరైన సమచారం ఇవ్వకపోవడంతో “ెర్దిట్టుచాడికి సారధ్యం వహ్రీంటోరు.:/ రజాకార్లను దెబ్బకొట్టలేకపోయాం దాడి విషయం గురించి " ముందే తెలుసుకున్న రజాకార్లు అప్రమత్తమై చెట్లపై నుండి కాల్పులు మొదలుపెట్టారు దీంతో ప్రజలు చెల్లాచెదురు కావడంతో దాడి విఫలమైంది వాయిళ్ళపల్లిలో కూడా రజాకార్ల క్యాంపు ఉంది దానిపై దాడి జరపాలని నిర్ణయించాం అందుకోసం నాయకులు నంద్యాల శ్రీనివాసరెడ్డి, కొండవీటి జగన్మోహన్‌రెడ్డి, ఎలమంద, ఎగర్రబోతు రాంరెడ్డి, కాంగైస్‌ దళ నాయకులు కొండవీటి గురునాథరెడ్డిలు దాడికి సారధ్యం వహించారు ఆ దాడిలో రజాకార్లు కొంతమంది చనిపోగా కాంగైస్‌ దళ సభ్యులు ముగ్గురు (ప్రాణాలు కోల్పోయారు దళ సభ్యునిగా పనిచేస్తూనే మూడు నెలల పాటు కొరియర్‌గా కూడా విధులు నిర్వహించాను జిల్లా వ్యాప్తంగా ఉద్యమ కార్యకర్తలకు ఉత్తరప్రత్యుత్తరాలు చేరవేసి సహకరించాను 1948లో యాక్షన్‌ అనంతరం నార్కట్‌పల్లి మండలం పూసలపహాడ్‌లో మిలట్రీ చేతికి చిక్కాము కేంద్ర మిలట్రీ దళాలు పూసలపహాడ్‌లోని రజకార్ల క్యాంపుపై కాల్పులు జరుపగా వారు చనిపోయారు దీంతో రజాకార్ల ఆయుధాలు తమకు దొరుకుతాయనే ఆశతో మా దళం కల్లూరి తిరుపతి సారథ్యంలో పూసలపహాడ్‌ పయనమైంది మార్గమధ్యలో రోడ్డుపక్కగా ఉన్న మమ్మల్ని పూసలపహాడ్‌ నుండి అక్కనపల్లికి వెళుతున్న మిలట్రీ గమనించింది దళంలోని ఆరుగురిని పట్టుకుంది మా ఆరుగుర్నిని వెలిమినేడు మిలట్రీ క్యాంపుకు తరలించారు ఆ తరువాత ఒకరోజు సూర్యాపేటలో విచారించారు అనంతరం నల్గొండ జైలుకు తరలించారు. నల్గొండ జైలు నుండి తిరిగి ఖమ్మం కాన్‌సెన్‌ట్రేషన్‌ క్యాంపుకు తరలించారు. చివరకు జాల్నా (టెరంగాబాద్‌) జైలుకు తరలించారు. జాల్నా జైలులో ఒక సంవత్సరం పాటు ఉన్నాను జాల్నా జైలులో సౌకర్యాల కోసం అనేకసార్లు పోరాటం సాగించాము జైలులో గోపాల్‌రావు నేతృత్వంలో అనేక సౌకర్యాలను సాధించుకున్నాము చివరకు 1949లో జైలు నుండి విడుదల చేశారు ఉమ్మడి కమ్యూనిస్టు పార్టీలో నల్గొండ తాలూకా కమిటీ సభ్యునిగా పనిచేశాను పాలకొల్లు ప్లీనం అనంతరం ఎంఎల్‌ పార్టీలో ఒక సంవత్సరం కొనసాగాను సిపిఎం సీనియర్‌ నేత నర్రా రాఘవరెడ్డి ప్రోద్భలంతో తిరిగి సిపిఎంలోకి వచ్చాను అప్పటి నుండి ఇప్పటి వరకు అలాగే కొనసాగుతున్నాను మధ్యలో ఒకసారి అన్నెపర్తి గ్రామ సర్పంచ్‌గా పోటీ చేస్తానంటే పార్టీ అంగీకరించకపోవడంతో స్వతంత్ర అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి విజయం సాధించాను అ పోరాట సమయంలోని ప్రత్యేక సమస్యల వల్ల ప్రజలు పెద్దఎత్తున ఉద్యమంలోకి వచ్చారు విముక్తి చెందారు. కానీ ప్రస్తుతం ఆవరిస్తున్న స్వార్ధం వల్ల ప్రజల్లో సామాజిక చైతన్యం కొరవడుతుంది నాయకుల్లో కూడా ఆనాడు ఉన్న నిబద్దత నేడు కనుమరుగవుతున్నది

అ ఇ న వాలా నం బాధ్త్వతలతో న రవాసం ౫౫. "మ ళు ॥ ల | పే % ళ్‌ జిన్నా సత్తిరెడ్డి వేములపల్లి మండలం రావులపెంటకు చెందిన జిన్నా సత్తిరెడ్డి తెలంగాణా సాయుధ పోరాటంలో కొరియర్‌గా పనిచేశారు రైతు కుటుంబానికి చెందిన సత్రిరెడ్డి 1926 సంవత్సరంలో రాంరెడ్డి, పాపమ్మ దంపతులకు జన్మించారు చదువుకోకున్నా పోరాటంలో పాలుపంచుకున్నారు రావులపెంటలో రజాకార్ల ఆగడాలు ఎక్కువగా ఉండేవి వెట్టిచాకిరీ బాగా ఉండేది నైజాం పట్ల ప్రజల్లో అసంతృప్తి తీవ్రంగా ఉంది గ్రామ ప్రజలతో పాటు సత్తిరెడ్డి కూడా ఆ పోరాటంలో చురుగ్గా వ్యవహరించాడు సత్రిరెడ్డి చురుకుదనాన్ని గుర్తించిన చల్లా సీతారాంరెడ్డి పార్టీ పనులు అప్పజెస్పేవారు ఆ క్రమంలోనే వరియా ఆర్గనైజర్‌ నంద్యాల శ్రీనివాసరెద్దికి దగ్గరయ్యానని సత్తిరెడ్డి వివరించారు ఆయన వెంట తిరుగుతూ కొరియర్‌గా పనిచేశాను నాయకులను ఒకచోట నుండి మరోచోటికి తీసుకెళ్ళడంలో కీలకంగా వ్యవహరించారు ఆగామోత్కూర్‌, కుక్కడలలో రజాకార్ల క్యాంపులపై (దళాలు దాడి చేసిన సమయంలో దళాల వెంట ఉన్నాను రావులపెంట రజాకార్ల క్యాంపుపై దాడి చేశాము ఆ సమయంలో మన కార్యకర్తలు వెంకటేశ్వర్‌రావు (పెంచికల్‌దిన్నె), వెంకట్‌రెడ్డి(వెంకట్రాంపురం), సబ్బు లింగారెడ్డి (పాములపాడు)లు చనిపోయారు తదకమళ్ళ వద్ద రక్షణ తీసుకుంటుండగా నాతోపాటు గంగ సోమిరెడ్డి అనే కార్యకర్తను కూడా అరెస్టు చేశారు మొదట నల్గొండ జైలులో, తరువాత ఖమ్మం క్యాంపు జైలుకు తరలించారు. నెల పదిహేను రోజుల అనంతరం జాల్నా జైలీకు తరలించారు అక్కడ సంవత్సరం పాటు ఉన్నాను జైలు నుండి విడుదల అయిన అనంతరం ఊరికి రాగానే తిరిగి పోలీసు క్యాంపులో మూడు నెలలు నిర్బంధించారు పోరాట విరమణ అనంతరం సిపిఎం పార్టీ సభ్యునిగా ఉంటూ ప్రస్తుతం సానుభూతిపరునిగా ఉన్నారు

అ న! తీయోద్వమ అత్‌పి ఏఖాథంతో య స ఉద్వమంలోకె న్న ( న్‌ా | | కమ్యూనిన్స పార్టీ పిలువువేరకు | | ,/ ల ॥ గ్రామాల్లో వెట్టి చాకిరీకి వ్యతిరేకంగా, లేవి-గల్లాకు పోలారపు కృష్ణయ వ్యతిరేకంగా ప్రజలను చైతన్యం చేస్తూ ప్రచారం నప. ము... చేసీవారం కార్యక్రమాలపై నిర్ణంధం పెరగడంతో 1944లో దళాలు ఏర్పద్దాయి దళంలో నేను చేరాను ప్రారంభంలో కొండవీటి జగమ్మోహాన్‌రెడ్డి, అనంతరం ఎర్రబోతు రాంరెడ్డి, నంద్యాల శ్రీనివాసరెడ్డి సమక్షంలో దళాల్లో పనిచేశాను కల్లూరి తిరుపతి కమూండర్‌గా ఉన్న మిలట్రీ దళంలో సభ్యునిగా కొనసాగాను మునుగోడు మండలం కల్వలపల్లి గ్రామానికి చెందిన పోలారపు కృష్ణయ్య, కల్లూరి తిరుపతి ఆధ్వర్యంలోని మిలట్రీ దళంలో సభ్యునిగా పనిచేశారు 1928 సంవత్సరంలో సాధారణ వైశ్య కుటుంబానికి చెందిన పోలారపు సత్తమ్మ, గోపయ్య దంపతులకు కృష్ణయ్య జన్మించారు కల్వలపల్లిలోనే ప్రయివేటు ఉపాధ్యాయుని వద్ద రెండవ తరగతి వరకు విద్యనభ్యసించారు జాతీయోద్యమ (ప్రభావంతో ఉద్యమంలోకి అడుగుపెట్టానని కృష్ణయ్య చెప్పారు 1948వ సంవత్సరంలో మా గ్రామంతో పాటు చుట్టుపక్కల గ్రామాల్లో జాతీయ జెండాలను ఎగురవేశాము అదే సమయంలో నా స్నేహితులైన కమ్యూనిస్టు నాయకులు జగన్మోహన్‌రెడ్డి, పజ్టురి గోపాల్‌రెడ్డిలు మా గ్రామానికి వచ్చి వెళుతుందేవాళ్లు వారు ఉద్యమానికి సంబంధించిన అనేక విషయాలను చెప్పేవారు అదేక్రమంలో ఖమ్మంలో జరిగిన ఆంధ్రమహాసభకు, భువనగిరిలో జరిగిన ఆంధ్రమహాసభ సమావేశాలకు సైకిల్‌పై వెళ్లి వాలంటీర్‌గా పనిచేశాను అనంతరం కమ్యూనిస్టు పార్టీ పిలుపు మేరకు (గ్రామాల్లో వెట్టి చాకిరీకి వ్యతిరేకంగా, లేవి-గల్లాకు వ్యతిరేకంగా ప్రజలను చైతన్యం చేస్తూ ప్రచారం చేసేవారం కార్యక్రమాలపై నిర్భంధం పెరగడంతో 1944లో దళాలు ఏర్పడ్డాయి దళంలో నేను చేరాను ప్రారంభంలో కొండవీటి జగన్మోహన్‌రెడ్డి, అనంతరం ఎర్రబోతు రాంరెడ్డి, నంద్యాల శ్రీనివాసరెడ్డి సమక్షంలో దళాల్లో పనిచేశాను కల్లూరి తిరుపతి కమాండర్‌గా ఉన్న మిలట్రీ దళంలో సభ్యునిగా కొనసాగాను

స చ దోమలపల్లిలో “లెవీ-గల్లాకు వ్యతిరేకంగా రజాకార్ల | క్యాంపుపై సాగించిన దాడిలో దళ సభ్యునిగా పాల్గొన్నాను న పుట్టపాక రజాకార్ల క్యాంపు దాడికి పథకం రూపొందించి వ. అమలు చేశాం పకద్బందీగా చేసిన దాడిలో 18 మంది మ. రజాకార్లు ప్రాణాలు కోల్పోయారు. రజాకార్లు ఉన్న ఇంటికి ౯. నిప్పు పెడతామని హెచ్చరించడంతో వారు తమ ఆయుధాలను న న స. బయటకు విసిరేశారు ఆయుధాలు ఇచ్చారు కనుక వారిని ప. వదిలి పెడదామనుకుంటే ప్రజల ప్రోద్బలంతో ఇంటికి నిప్పు న పెట్టాము దీంతో వారంతా ప్రాణాలు కోల్పోయారు అనంతరం వాయిళ్ళపల్లి రజాకార్ల క్వాంపుపై కూడా 70మందితో దాడి చేశాము 20మంది రజాకార్లు చనిపోగా కాంగ్రెస్‌ కార్యకర్తలు కూడా ముగ్గురు ప్రాణాలు కోల్పోయారు ఈ దాడిని కాంగ్రెస్‌ దళాలతో కలిసి చేశాము చిన్నకాపర్తి దొర పాశం పుల్తారెడ్డిని చుట్టుముట్టగా అతను ఒక ఇంట్లోకి పరుగెత్తాడు అయితే అతను ఉన్న ఇంటికి నిప్పు పెట్టగా మాడి మసై పోయాడు మొండెం నుండి తలను వేరు చేసి కొంపల్లి గ్రామంలో పుల్లారెడ్డి చేతిలో ప్రాణులు కోల్పోయిన వీరమళ్ళ వెంకన్న పాదాల వద్ద ఉంచి వెంకన్నకు నివాళులు అర్పించాము 1947లో బెరవాణి గ్రామ సమీపంలో రక్షణ తీసుకోగా కాంగ్రెస్‌ కార్యకర్తలు పట్టుకుని నార్మట్‌పల్లి పోలీసు స్టేషన్‌లో అప్పజెప్పారు అక్కడ నుండి నల్గొండ జైలు తరలించి నాలుగు నెలలు ఉంచారు జైలులో పరిస్థితులు అద్వానంగా ఉండడంతో జైలర్‌ను, జైల్‌ దఫేదారును కొట్టాము అప్పటి కలెక్టర్‌ జోగప్ప ఖైదీలను బూతులు తిట్టేవాడు దీంతో ఒకరోజు ముందుగా వేసుకున్న పధకం ప్రకారం జోగప్ప జైలు అవరణలోకి రాగానే గొంగళి కప్పి విపరీతంగా కొట్టాము దీంతో మిలట్రీ వారు రంగప్రవేశం చేసి మమ్ముల్ని చితకబాదారు ఖమ్మం కాన్‌సెన్‌ట్రేషన్‌ క్యాంపుకు తరలించారు అక్కడ రెండు నెలలు ఉంచారు జాల్నా(బెరంగాబాద్‌) జైలుకు తరలించి రెండున్నర సంవత్సరాలు ఉంచారు 1951లో విడుదల చేశారు 1964లో చీలిక వరకు కమ్యూనిస్టు పార్టీలో కొనసాగాను చీలిక అనంతరం ఏ పార్టీతో సంబంధం లేకుండా స్వతంత్రంగా ఉంటున్నాను అప్పటి నాయకుల్లో ప్రజా వ్యామోహం మెండుగా ఉండగా నేడు పదవి వ్యామోహం పెరిగింది ప్రజల్లో కూడా చాలా మార్పు వచ్చింది నాడు సామాజిక చైతన్యం వెల్లివిరిసేది నేడు స్వార్ధం ఆవరిస్తుంది

చిన్సప్పుణే ౮. దొరలపె య. . తిరుగుబాటు ల శోష | జ

మా ఊళ్ళో దొరల పెత్తనం జోరుగా ([ శ ప ప 4 సాగుతుండేది ఒక రోజు మా తమ్ముదు గ్రామ బైరు మల్లయ్య చావడి (దొరలు కూర్చునే అరుగు) వద్ద కూర్చుని నన ఉన్నారు అది చూసిన దొరలు మా తమ్ముడిని చితకబాదారు నేను బావి వద్ద నుండి తిరిగి వచ్చే వరకు మా తమ్ముడు ఏదుస్తూ కనిపించాడు విషయం తెలుసుకున్న అనంతరం ఆగ్రహంతో కర్రచేతపట్టి దొరలపై దాడికి వెళ్ళాను దొరలకు వ్యతిరేకంగా అదే నా తొలి తిరుగుబాటు

మథ్య తరగతి గీత కార్మిక కుటుంబానికి చెందిన బైరు మల్లయ్యది నార్కట్‌పల్లి మండలం బెరవాణి గ్రామం బైరు నర్సయ్య వెంకమ్మ దంపతులకు చెందిన ముగ్గురు మగ సంతానంలో మల్లయ్య రెండవవారు 1980వ సంవత్సరం బెరవాణిలో జన్మించిన మల్లయ్య ఏడవ తరగతి వరకు చదివారు నాలుగవ తరగతి వరకు పక్శనే ఉన్న అప్పాజిపేటలో ఊర్జూ మీడియం పారశాలలో చదివారు అనంతరం ఏడవ తరగతి వరకు నల్గొండలోని ప్రభుత్వ పారశాలలో చదివారు అనంతరం ఉద్యమం వైవు ఆకర్షితుడనయ్యానని బైరు మల్లయ్య పేర్కొన్నారు

పది సంవత్సరాల వయస్సులో ఒకసారి హైద్రాబాద్‌లోని మా మేనమామ ఇంటికి వెళ్ళాను అక్కడ ఒక సంవత్సరం పాటు ఉన్నాను మా మామ ఉన్న ఇంట్లోనే శంకరయ్య అనే ఒక కామ్రేడ్‌ కూడా అద్దెకు ఉంటున్నాడు అతని వద్దకు ప్రతిరోజు చదువుకునేందుకు వెళ్ళేవాడిని ఆయన నాకు అప్పుడప్పుడు రష్యా, చైనా విప్లవాల గురించి చెబుతుండేవాడు వీరయ్య అనే మరో వ్యక్తి కూడా అదే రూంలో ఉండేవాడు ఇతను కూడా కమ్యూనిస్టులకు సంబంధించి విషయాల గురించి వివరిస్తూ ఉండేవారు ఇలా కమ్యూనిస్టుల గురించి తెలుసుకోగలిగాను అదే సమయంలో ఒకసారి స్వగ్రామానికి వచ్చాను అప్పటికే మా ఊళ్ళో దొరల పెత్తనం జోరుగా సాగుతుండేది ఒక రోజు మా తమ్ముడు గ్రామ చావడి (దొరలు కూర్చునే అరుగు) వద్ద కూర్చుని ఉన్నారు అది చూసిన దొరలు మా తమ్ముడిని చితకబాదారు. నేను బావి వద్ధ నుండి తిరిగి వచ్చే వరకు మా తమ్ముడు ఏడుస్తూ కనిపించాడు విషయం తెలుసుకున్న అనంతరం ఆగ్రహంతో కర్ర చేతపట్టి దొరలపై దాడికి వెళ్ళాను దొరలకు వ్యతిరేకంగా అదే నా తొలి తిరుగుబాటు

కమ్యూనిస్టు సాహిత్యంతో (ప్రభావితం అయిన నాకు 15 యేండ్ల వయస్సులో పక్క (గ్రామానికి

మ చెందిన కమ్యూనిస్టు పార్టీ నాయకుడు ఎగర్రబోతు రాంరెడ్డితో ము... ఏ వరిచయం ఏర్పడింది అనంతరం మరో నాయకుడు వ... ఉరుమడ్గకు చెందిన గుత్తా సీతారాందెడ్డితో పరిచయం ౧ మొదలైంది. వీరితో అనేక విషయాలు చర్చించడం ద్వారా రర ఎన ఉద్యమంలోకి అడుగు పెట్టాను దళాల కార్యక్రమాల్లో య. (ప్రాంతాల్లో దాడులు చేసి బావి వద్ద తలదాచుకునే వారు మ. జక్కలి పుల్లయ్య, కుమ్మరి ఎల్లయ్య, ముప్పిడి సాయిలు, ఎక్కుర్తి పనిచేస్తున్నారు వీరితో కలిసి దళాలు వచ్చాయంటే భోజనం, ఇతర ఏర్పాట్లు క్షణాల్లో చేసిపెట్టేవారిమి దోమలపల్లిలో 'లెవీ-గల్లాకు వ్యతిరేకంగా రజాకార్లపై జరిపిన దాడిలో పాల్గొన్నాను అప్పాజిపేట, బెరవాణి, కొత్తగూడెం గ్రామాల్లో రజాకార్లు బలవంతంగా ధాన్యాన్ని లాక్కుని దోమలపల్లిలోని రజాకార్ల క్యాంపునకు తరలించారు అయితే తిరిగి ఆ ధాన్యాన్ని స్వాధీనం చేసుకునేందుకు దాడి జరిపాం సరైన సమాచారం సేకరించకపోవడంతో దాడి విఫలమైంది అదే విధంగా వాయిళ్ళపల్లిలో రజాకార్ల క్యాంపుపై దాడి జరిసి వచ్చిన దళాలకు రక్షణ కల్పించాము నల్గొండ మండలం చర్లపల్లి సమీపంలోని బాదెగూడెం నుండి ముప్పిడి ఎల్లయ్యతో కలిసి రెండు సార్లు దళాల కోసం ఆయుధాలను మోసుకొచ్చాను వరిగడ్డిలో ఆయుధాలను మూట కట్టుకుని జాగ్రత్తగా ఆయుధాలు చేరవేయగలిగాము ఆ క్రమంలోనే దేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావు పార్టీ సభ్యత్వం ఇచ్చారు నాయకులను ఒక ప్రాంతం నుండి మరో ప్రాంతానికి చేరవేయడంలో కీలక పా(త్ర పోషించేవాణ్ణి గుత్తా సీతారాంరెడ్డి, కొండవీటి జగన్‌మోహన్‌రెడ్డి, ఎర్రబోతు రాంరెడ్డి, నంద్యాల శ్రీనివాసరెడ్డి, యలమంద తదితర నాయకులను అటు దళాలకు, ఇటు పార్టీకి కలుపడంలో మా ప్రాంతంలో మరికొందరితో కలిసి (ప్రముఖ పాత్ర పోషించాను ఆరుట్ల కమలాదేవి, మంత్రాల రాములమ్మ(ఆదిరెడ్డి భార్యలకు మా గ్రామంలో కొద్దిరోజుల పాటు రక్షణ కల్పించాము అదే విధంగా గుత్తా సీతారాంరెడ్డి భార్య మా గ్రామంలోనే ప్రసవించింది పోరాట కాలంలో మా గ్రామం ప్రధాన రక్షణ కేంద్రంగా ఉండేది పోరాట విరమణ అనంతరం 1964 వరకు ఉమ్మడి కమ్యూనిస్టు పార్టీలోనే పనిచేశాను చీలిక అనంతరం సిపిఎం వైపు వచ్చాను తిరిగి ఉగ్రవాదుల చీలిక సమయంలో ఎంఎల్‌ పార్టీ వైపు మొగ్గు చూపొను మూడు సంవత్సరాలు అందులో కొనసాగిన అనంతరం సీనియర్‌ నాయకులు నర్రా రాఘవరెడ్డి (ప్రభావంతో తిరిగి 1972లో సిపిఎంలోకి వచ్చాను ఎంఎల్‌ పార్టీలో ఉన్నప్పుడు మా స్వగ్రామంలో రాష్ట్ర మహాసభ జరిపాను దీనికి ఎంఎల్‌ పార్టీ అగ్రనాయకులందరూ హాజరయ్యారు. 1955 నుండి 11 సంవత్సరాల పాటు బెరవాణి సర్పంచ్‌గా పనిచేశాను 18 సంవత్సరాల పాటు సిపిఎం నల్గొండ జిల్లా కమిటీ సభ్యునిగా పనిచేశాను గీతా కార్మిక సంఘం రాష్ట్ర అధ్యక్షునిగా, కార్యదర్శిగా బాధ్యతలు నిర్వహించాను 1999లో భువనగిరి ఎంఎల్‌ఏగా పోటీ చేసి ఓడిపోయారు

దళ కమాండర్‌గా ౯ వ జరా (| న (/ | / వు . " ॥

రజాకార్లపై లం.

దోమలవల్లిలో 'లెవీ-గల్లాకు ల. వ్యతిరేకంగా రజాకార్ల క్యాంపుపై దళం చుట్టుపక్కల గ్రామాల ప్రజలను చేరదీసి దాడి చేసింది అయితే తీనే కల్లూరి తిరుపతి రజాకార్లు అప్రమత్తతగా వ్యవహరించడంతో దాడి పక కన. విజయవంతం కాలేదు దీనిలో తిరుపతి కమాండర్‌గా పాల్గొన్నారు ఎల్లారెడ్డిగూదెంలో లెవి-గల్లా వసూలు చేస్తున్న పటేల్‌, పట్వారీలపై కూడా దాడి చేసి వసూలు చేయకుండా నిరోదించడంలో తిరుపతి దళం కీలకపాత్ర పోషించింది

నౌర్భట్‌పల్లి మండలం ఓరవాణి గ్రామానికి చెందిన కల్లూరి తిరుపతి దళ కమాండర్‌గా పనిచేశారు నల్గొండ మండలం అప్పాజిపేట పరిధిలోని బంటుగూడెంలో జన్మించిన తిరుపతి గీతకార్శికుడు కావడంతో గోపులాయిపల్లి గ్రామంలో ఈదులు గీసేందుకు వలస వెళ్ళాడు ఆ తరువాత గోపులాయిపల్లి నుండి ఓరవాణికి వచ్చి తిరుపతి కుటుంబం స్థిరపడింది తిరుపతి ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం అప్పాజిపేట గ్రామంలో సాగింది రెండవ తరగతి వరకు ప్రయివేటుగా గురువు వద్ద చదువు నేర్చుకున్నారు అప్పటికే ఆ ప్రాంతంలో గుత్తా సీఠారాంరెడ్డి వచ్చి వెళుతుందేవారు ఆయనతో పరిచయం పెంచుకున్న తిరుపతి 1945లో ఉద్యమంలోకి వచ్చాడు ఉద్యమంలో చురుగ్గా వ్యవహారిస్తూ కొద్దికాలంలోనే దళ కమాందర్‌గా ఎదిగాడు ఎర్రబోతు రాంరెడ్డి దళ ఆర్గనైజర్‌గా నియమింపబడగా తిరుపతి కమాండర్‌గా 12 మంది సభ్యులతో దళం ఏర్పడింది గోసె లింగారెడ్డి మల్లారెడ్డి (అప్పాజిపేట), ఈశ్చరయ్య (అన్నెపర్తి), కృష్ణయ్య (కల్వలపల్లి), చారి (కొరటికల్‌), మల్లయ్య (కొత్తగూడెం)లతో పాటు మరికొంతమంది దళంలో సభ్యులుగా ఉన్నారు

దోమలపల్లిలో 'లెవీ-గల్లాకు వ్యతిరేకంగా రజాకార్ల క్యాంపుపై దళం చుట్టుపక్కల గ్రామాల (ప్రజలను చేరదీసి దాడి చేసింది అయితే రజుకార్లు ఆప్రమత్తంగా వ్యవహరించడంలో దాది విజయవంతం కాలేదు దీనిలో తిరుపతి కమాండర్‌గా పాల్గొన్నారు. ఎల్లారెడ్డిగూడెంలో లెవి-గల్లా వసూలు చేస్తున్న పటేల్‌, పట్బారీలపై కూడా దాడి చేసి వసూలు చేయకుండా నిరోధించడంలో తిరుపతి దళం కీలకపాత్ర పోషించింది అదేవిధంగా పుట్టపాక, వాయిళ్ళపల్లి గ్రామాల్లో రజాకార్ల క్యాంపులపై జరిపిన దాడుల్లో తిరుపతి దళం ఇతర స్టానిక దళాలతో కలిసి పాల్గొన్నది నంద్యాల శ్రీనివాసరెడ్డి, కె కృష్ణమూర్తిల సారధ్యంలో జరిపిన అనేక దాడుల్లో తిరుపతి కీలకంగా పాల్గొన్నారు. చిన్నక్షాపర్తి దొర పాశం పుల్లారెడ్డి తల నరికి తెచ్చి వీరమళ్ల వెంకన్న(పుల్హారెడ్డి చేతిలో హతమైన కార్యకర్త) పాదాల వద్ద ఉంచి నివాళులు అర్చించారు బంగారుగడ్డ కుదాష్‌సల్లి గ్రామాల్లోని రజాకార్ల క్యాంపుపై జరిపిన దాడుల్లో కూడా తిరుపతి పాల్గొన్నాడు దళాల్లో చురుకుగా వ్యవహరిస్తున్నాడని భావించి తిరుపతి ఇంటిని రజాకార్లు తగులబెట్టారు యాక్షన్‌ అనంతరం తిరుషతి మిలట్రీకి పట్టుపట్టాడు నల్గొండ, ఖమ్మం, చంచల్‌గూడ, జాల్నా తదితర జైళ్ళలో పది సంవత్సరాలపాటు జైలు శిక్షను అనుభవించారు పోరాట విరమణ అనంతరం సిపిఐ, చీలిక అనంతరం సిపిఎంలో పనిచేసి చివరి దశలో కాంగ్రస్‌లో చేరారు

దాడులతో నో జైలు జీవితం 4 ౨, చింతలపాలెం వద్ద కాంగ్రెస్‌ దళాలపై , ' ల న్తా పా జ దొడి చేసి వారు దాచిపెట్టిన ఆయుధాలను | [శ ౨౫. న. చండూర్‌లోవి రజాకార్ల క్యాంపుపై దాడి చేశాము తతా వారి క్యాంపుసై బాంబు వేసేందుకు పక్కనున్న మరో భవనంపైకి ఎక్కాను ఆ భవనానికి అనుకుని ఉన్న రాములు అనే కార్యకర్తను ఒక రజాకార్‌ ఇటుకతో కొట్టాదు. దీంతో నేను నా వద్ద ఉన్నరైపెల్‌ను గురిచూసి పేల్చగా ఆ రజాకార్‌ ప్రాణాలు కోల్పోయాడు నల్గొండ జిల్లా కనగల్‌ మండలం పొనుగోడుకు చెందిన జోగు రంగనాయకులు దళ కమాండర్‌గా పనిచేశారు మధ్య తరగతి ముదిరాజ్‌ కుటుంబంలో జోగు కృష్ణయ్య, చెన్నమ్మలకు 1925 అక్టోబర్‌ 18వ తేదీన జన్మించారు ముగ్గురి మగ సంతానంలో రంగనాయకులు పెద్దవారు. వీరితో పాటు మరో ఐదుగురు ఆడపిల్లలు కూడా ఉన్నారు ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం స్వగ్రామమైన పొనుగోడులో ప్రయివేటు గురువు వద్ద సాగింది ఐదవ తరగతి కస్తాలలో సాగిందని రంగనాయకులు వివరించారు విద్యార్ధిగా ఉండగానే గ్రామంలో పటేల్‌,పట్వారీల దౌర్దన్యాలపై ఆగ్రహం కలిగేది అనంతరం కమ్యూనిస్టు నాయకులతో ఏర్పడిన సంబంధాలతో చిలుకూరులో జరిగిన ఆంధ్రమహాసభకు వాలంటీర్‌గా హాజరయ్యారు అనంతరం పార్టీ సభ్యత్వం లభించిందంటూ ఉద్యమంలోకి ఎలా వచ్చింది ఆయన వివరించారు (గ్రామంలో పబేల్క్‌పట్పారీలు 'లెవీ-గల్లా వసూలు చేసేవారు పండిన పంటలో సగానికి పైగా బలవంతంగా రైతుల వద్ద నుండి వసూలు చేస్తూ ప్రజలను తీవ్ర ఇబ్బందులకు గురిచేసేవారు ఒకసారి మా గ్రామానికి నల్గొండ పక్కన పానగల్‌కు చెందిన ఎలమంద అనే నాయకుడు వచ్చాడు లెవీ-గల్లాకు వ్యతిరేకంగా పోరాడాలంటూ చెప్పారు ఎలమంద మాటలతో స్ఫూర్తి పొందిన నేను, నాతోపాటు పర్వతాలు, నరహరిరావు అనే వారు కూడా లెవీ-గల్లాకు వ్యతిరేకంగా పోరాడాలని నిర్ణయించుకున్నాము ఆ రకంగానే ఒక రోజు పటేల్‌ కుటుంబానికి చెందిన పెంపుడు పావురానికి 'లెవీ-గల్లా వసూలు చేయవద్దని" రాసి ఉన్న చిట్టి కట్టి వదిలాము పావురం పటేల్‌ ఇంట్లో వాలడంతో విషయం తెలుసుకున్న పటేల్‌ వెంటనే పోలీసులను రప్పించారు పోలీసుల సహకారంతో లెవీ-గల్లా వసూలుకు సిద్దపదడంతో మేమంతా తిరగబడినాము ఇంక వసూలు చేసిన ధాన్యాన్ని కూడా వదిలి వెళ్ళిపోయారు ఆ తరువాత చల్లా సీతారాంరెడ్డి, ముషంపల్లికి చెందిన బీరం రాంరెడ్డి తదితర నాయకులతో ఏర్పడిన సంబంధాలతో ఉద్యమంలో స్థిరపడిపోయాను

చంచల్‌గూడ సుండ్నిజాట్నా' పోరాటం ప్రారంభమైన అనంతరం పొనుగోడు చుట్టు పక్కల (టొరంగబాద్‌) జైలుకు పేరఫ్రిరట్తోరు. . ప్రాంతాల్లో ఉద్యమం ఊపందుకుంది ఆదే సమయంలో నిర్బంధం ,అక్కడ ఒక బ్యారక్‌కు నన్న తర్గనైజిక్‌్‌ 1 కూడా పెరిగింది దీంతో 1946లో మా ప్రాంతంలో దళం నియమించింది పార్టీ.జకస్రాఫోఅక్యడో! ఏర్పడింది జోగు లక్ష్మయ్య, పర్వతాలు (పొనుగోడు), బుసిగంపల 'వన్ను కడ్డి, వీకమంటైే పీక మ్యు్రంత్రో! సూరయ్య, తలారి రాములు, దో అక్కలయ్య (కురంపల్లి, పగడాల జైలర్‌ కొట్టాడు ఎలాగైన్తా ప్ర కట్ట సాయిలు (8 యదవల్ధి, గంటి పిచ్చయ్య (కమల) సాకలి లాలు తీర్చుకోవాలని బానింబ్లాపకషాల్ని " ౨ బాయిలు, జొమ్మకంట రాములు సులి (జి యడవల్లిలతో పాటు మరికొందరు దళ సభ్యులుగా ఉన్నారు బంటరిగా బ్యారక్‌ వద్దకు నచ్చసాల్లతనిపై తాలూకా ఆర్గనైజర్‌గా ఎలమంద నియామకం కాగా మిలట్రీ గొంగళి విసిరి చితకన్వాద్ధామ్ము. సమ్మ | దళానికి కమాండర్‌గా నన్ను పార్టీ నియమించింది దళంలో 11 :గంతగ్రద(2 గజాల, పాదు? గజాల. మంది సభ్యులుగా ఉండేవారు పెద్దవూర, మళ్లేపల్లి, నాంపల్లి, వెడల్పుతో ఉందే గదిలో గ్లిర్హగ్గథించ్రార్గు.! చండూర్‌, మర్రిగూదెం, కనగల్‌, గుర్రంపోడు హాలియా తదితర సానా గ నా మందలాల్లో దళం కార్యక్రమాలు నిర్వహించేది గుర్రంపోటు మండలం కొప్పోలు వద్ద శత్రువుల రాకపోకలను అడ్డుకునేందుకు రహదారి కల్వర్దును కూలగొట్టాము కొప్పోలులో రజాకార్ల క్యాంపు ఉండేది 1947లో అల్వాల పోలీసు స్టేషన్‌పై దాడి చేశాం నాలుగైదు దళాలతో కలసి చేసిన దాడిలో సుమారు 70 మంది వరకు పాల్గొన్నాము మా దాడిని ముందే తెలుసుకున్న అల్వాల పోలీసులు అప్రమత్తం కావడంతో దాడి విఫలమైంది చింతలపాలెం వద్ద కాంగ్రెస్‌ దచళాలపై దాది చేసి వారు దాచిపెట్టిన ఆయుధాలను స్వాధీనం చేసుకున్నాము యాక్షన్‌ అనంతరం చండూర్‌లోని రజాకార్ల క్యాంపుపై దాడి చేశాము వారి క్యాంపుపై బాంబు వేసేందుకు పక్కనున్న మరో భవనంపైకి ఎక్కాను ఆ భవనానికి ఆనుకుని ఉన్న రాములు అనే కార్యకర్తను ఒక రజాకార్‌ ఇటుకతో కొట్టాడు దీంతో నేను నా వద్ద ఉన్న రైఫిల్‌ను గురిచూసి పేల్చగా ఆ రజాకార్‌ ప్రాణాలు కోల్పోయాడు 1948 సెప్టెంబర్‌లో యాక్షన్‌ మొదలైన నాలుగు రోజులకే పోలీసులకు పట్టపద్దాను రెండు సంవత్సరాల ఐదు నెలల ఎనిమిది రోజుల పాటు జైలు శిక్ష అనుభవించాను సికింద్రాబాద్‌ జైలులో ఉండగా అక్కడ జానకిరాంరెడ్డి అనే జైలర్‌ ఉండేవాడు ఆయన ఒకసారి ఖైదీలందర్నీ లేచి నిలబడమనగ్గా నేను లేవలేదు దీంతో అతను ఆగ్రహం వ్యక్తం చేస్తూ కొట్టాడు దీన్ని భరించలేక ఫక్కనే ఉన్న చంబుతో జైలర్‌ ముక్కుపై కొట్టాను దీంతో నన్ను అక్కడ నుంది చంచల్‌గూడ జైలుకు పంపించారు అక్కడ ధర్మవిక్షంతో పొటు మరికొంతమందితో పరిచయం ఏర్పడింది ఆ జైలులో కూడా కాంగ్రెస్‌ కార్యకర్తలను ఒక సందర్భంగా బాగా కొట్టాము దీంతో చంచల్‌గూడ నుండి జాల్నా(బెరంగబాద్‌) జైలుకు పంపించారు అక్కడ ఒక బ్యారక్‌కు నన్ను ఆర్గనైజర్‌గా నియమించింది పార్టీ ఒకసారి అక్కడ నన్ను గడ్డి పీకమంటే పీకలేదు దీంతో జైలర్‌ కొట్టాడు ఎలాగైనా జైలర్‌పై కక్ష తీర్చుకోవాలని భావించి ఒకసారి ఒంటరిగా బ్యారక్‌ వద్దకు వచ్చిన అతనిపై గొంగళి విసిరి చితకబాదాము నన్ను గంజిగది(2 గజాల పొడవు, 2 గజాల వెడల్పుతో ఉండే గది)లో నిర్బంధించారు నేను జైలులో పార్టీ ఇన్‌చార్జీ గోపాల్‌రావు గారికి నా దుస్థితిపై ఒక లెటర్‌ రాసి పంపాను దీనికి స్పందించిన గోపాల్‌రావు గదిలో కొద్దిగా మెరుగైన సౌకర్యాలు కల్పించేందుకు చర్యలు తీసుకున్నారు చివరకు 195] జనవరి ఏడున జైలు నుండి విడుదల అయ్యాను పోరాట విరమణ అనంతరం కమ్యూనిస్టు పార్టీలో కొనసాగాను అప్పటి నుండి ఇప్పటివరకు సిపిఐలోనే కొనసాగుతున్నాను సిపిఐ నల్గొండ తాలుకా కార్యదర్శిగా ఒక సంవత్సరకాలం పనిచేశాను 1969లో పొనుగోడు గ్రామ సర్బంచ్‌గ* ఎన్నికయి ఏదు సంవత్సరాలు పనిచేశాను అప్పటి ప్రజల్లో భూస్వాములకు వ్యతిరేకంగా కసి కనిపించేది అందువల్లనే పోరాటంలో పెద్ద ఎత్తున పాల్గొన్నారు నేడు అంత తీవ్రమైన సమస్య లేకపోయినప్పటికీ మారుతున్న కాలానికి అనుగుణంగా తలెత్తుతున్న సమస్యలపై స్పందించడంలో ప్రజలు బైతన్యాస్సి ప్రదర్శించడం లేదు నాయకుల్లో కూడా స్పష్టమైన తేడా కనిపిస్తుంది ఆనాడు నాయకులు ఆదర్శంగా ఉండేవారు నెడది కనుమరుగవుతుంది

| మై మో (౪ రైల్లో నైజాం ప్రభుత్వ ఎక్సైజ్‌ విధానానికి టై 4. వ్యతిరేకంగా తాటి గెలలు నరికివేయమని వారు బొమ్మకంటి రాములు చెప్పారు నాతో పాటు ఇంకా చాలా మందితో గెలలునరికివేయించారు అదేరోజు సాయంత్రం మా ఊళ్ళో సభ పెట్టారు ఆ సభకు వ్యవసాయ పనులు వదిలి వెళ్ళాము నాయకులు చెప్పిన మాటలు నాకు సంతోషాన్ని కలిగించాయి సామాన్య గీత కార్మిక కుటుంబానికి చెందిన బొమ్మకంటి ముత్తయ్య, పాపమ్మ దంపతులకు జన్మించిన ఇద్దరు మగ సంతానంలో రాములు చిన్నవారు నల్గొండ జిల్లా కనగల్‌ మండలం జి యడవల్లి (గ్రామంలో 1926లో జన్మించిన రాములు చదువుకోలేదు ఊరి కరణం నాగయ్యపంతులు బిడ్డ లక్ష్మీనర్సమ్మ వద్ద పాలేరుగా పనిచేసేవాడు పాలేరుగా పనిచేస్తున్నప్పుడే మా గ్రామానికి వచ్చే కమ్యూనిస్టు నాయకులు చెప్పే మాటలు నన్ను ఆకర్షించాయి. దీంతో నేను వారి వెంట తిరిగి ఉద్యమంలోకి వెళ్ళానని రాములు వెల్లడించారు నేను పాలేరుగా ఉన్న సమయంలోనే చెరుపల్లి చెందిన వెంకట్‌రెడ్డి, నర్సింవ్మా, నకిరేకల్‌కు చెందిన పి రాంరెడ్డి, ముషంపల్లికి చెందిన బీరం రాంరెడ్డి, యాదగిరి, చర్లగౌరారంకు చెందిన చిలకరాజు మారయ్యలు ఒకరోజు బావి నద్దకు వచ్చారు ఆ సమయంలో నేను తాటిచెట్టుపై ఉన్నాను నైజాం (ప్రభుత్వ ఎక్సైజ్‌ విధానానికి వ్యతిరేకంగా తాటి గెలలు నరికివేయమని వారు చెప్పారు నాతో పాటు ఇంకా చాలా మందితో గెలలు నరికివేయించారు అదేరోజు సాయంత్రం మా ఊళ్ళో సభ పెట్టారు ఆ సభకు వ్యవసాయ పనులు వదిలి వెళ్ళాను నాయకులు చెప్పిన మాటలు నాకు సంతోషాన్ని కలిగించాయి దీంతో సభ ముగిసిన అనంతరం నాయకులు ఊరి చెరువు కట్ట దాటుతుండగా నేను, సాయిలు, దస్తగిరి అనే వారిమి కలిసి వారి వెనకాల నడవడం ప్రారంభించాము 'మీరెవరని, మా వెంట ఎందుకు వస్తున్నారని” నాయకులు ప్రశ్నించగా మీ వెంట వస్తామని చెప్పాము ఆ రకంగా నేను (క్రమంగా ఉద్యమంలోకి అడుగుపెట్టాను

రన పొనుగోడుకు చెందిన జోగు రంగనాయకులు దళంలో వు స సభ్యునిగా పనిచేశాను. మాకు ఆర్గనైజర్‌గా ఎలమంద ఉన్నారు. ల. దళ సభ్యునిగా కొనసాగుతూనే కొన్ని సార్లు కొరియర్లకు రక్షణగా య న పంపిన. మ. ఇతర ప్రాంతాలకు కూడా వెళ్ళేవాణ్తి. కొరియర్‌ వెంట వెళ్ళడం య న. ద్వారా సూర్యాపేట తాలుకాలోని కొడకండ్ల, దురాజ్‌పల్లి, ప న. మోత్ళూర్‌, ఇనుపాముల రజాకార్ల క్యాంపులపై జరిగిన దాడుల్లో న. (దాది సంచ తం. (ప్రత్యక్షంగా పాల్గొనే అవకాశం దొరికింది. ఆ దాడుల యం భద నందర్చంగా భీంరెడ్డి నర్సింవ్యోరెడ్డి, కట్ళూరి ప. రామచంద్రారెడ్డిలతో కలిసి పనిచేసే అవకాశం లభించింది. పాలా ఒకసారి సుందరయ్య గారు కూడా మేము ఉన్న ప్రాంతానికి వచ్చారు. సుందరయ్యను చూడడం నాకు ఎంతో సంతోషాన్ని కలిగించింది. దళ సభ్యునిగా మునుగోడు ప్రాంతంలోని వాయిళ్ళపల్లి, దోమలపల్లి, పోనుగోడులలో రజాకార్ల క్యాంపులపై జరిపిన దాడుల్లో పాల్గొన్నాను. పోచంపల్లి ప్రాంతంలోని గానుగుపల్లి దాడి సందర్భంగా తృటిలో ప్రాణపాయం నుండి తప్పించుకోగలిగాను. కొడకండ్ల దాడిలో కూడా ప్రాణాపాయం నుండి తప్పించుకోగలిగాను. యాక్షన్‌ అనంతరం నిర్భంధం పెరగడంతో మిలట్రీ చేతికి చిక్కాను. గుడివాడ జైలులో నెల

రోజుల పాటు, నల్గొండ జైలులో ఏడు నెలలు ఉన్నాను. పోరాట విరమణ అనంతరం ఉమ్మడి కమ్యూనిస్టు పార్టీలో ఉంటూ చీలిక అనంతరం సిపిఎం వైపు వచ్చాను. అప్పటి నుండి ఇప్పటి వరకు అదే పార్టీలో కొనసాగుతున్నాను. అప్పట్లో స్వార్ధం ఉండేది కాదు. ఇప్పటి నాయకుల్లో, ప్రజల్లో కూడా స్వార్థం బాగా పెరిగింది. దీంతో సమాజం కోసం ఆలోచించేవారు తగ్గిపోతున్నారు.

ఎోలీసు క్యాంపులో

నా వయస్సు 78 సంవత్సరాలు. తండ్రి... వ్వ నా

'పేరు మల్లయ్య, తల్లి పదీ మల్లమ్మ. ల కాలం మం. వమపతీతంగా నాటికి నా వయస్సు 18 సం॥లు. కొమాల్ల దేశ్‌ముఖ్‌ ప. లాలా (గ్రామం. మా దేశ్‌ముఖ్‌ పొట్లపల్లి మురళీధరరావు, వ. ఇజటాలు నేను గొల్లకులస్థుడను. చింతపల్లి లక్ష్మారెడ్డి దళంలో | ౯; (స? పనిచేశాను. మా దళం ఇప్పగూడెం, సముద్రాల, (౩. బాలా పాలకుర్తి, కంచనపల్లి గ్రామాలను చూసేది. నాటు ( తుపాకీ పట్టాను. కరణం దొర ఇంటిని దోచా. (౨. , ధాన్యాన్ని వంచాం. పశువులను కురచవల్లిలో [౨ పంచాం. 50 పశువులను పంచాం. ఘనపురం చింతకుంట్ల రాంరెడ్డి దొరలకు అనుకూలుడు. ఆయనను కొట్టి ఆయన దగ్గర వున్న తుపాకీని స్వాధీనం చేసుకున్నాం. ఒక ద్రోహి ఇచ్చిన సమాచారం వల్ల కేంద్ర దళ కమాండర్‌ గంగసాని తిర్మల్‌రెడ్డి అరెస్టు కాబడ్డాడు. మేము ఏమి చెయ్యలేకపోయాం. దొరవారి భూమిని దళితులకు పంచాం. తర్వాత యూనియన్‌ సైన్యాల సహకారంతో ఆ భూమిని దొర మళ్ళీ స్వాధీనం చేసుకున్నారు. పోలీసు యాక్షన్‌ తర్వాత నన్ను, లక్ష్మారెడ్డిని అరెస్టుచేసి కంచనపల్లి క్యాంపుకు తీసుకుపోయి విపరీతంగా కొట్టారు.

బెతను కూతా (జా తదలని లం 4 సంవత్సరం పొడుగునా తమ ఇండ్లలో పశువుల పింటను, ఇంట్లో చెత్తను ఎరువుగా ఒక్క చిటుకూరి రాంరెడ్డి దగ్గర పోసుకునేవారు ఆ మట్టిని సైతం దేశ్‌ముఖ్‌ న మ. తమ పొలాలకు తరలించుకుపోయేనారు రోజుకు నలుగురు ఆదవారు, నలుగురు మొగవాకు హరిజన వాద నుండి దొర వారి గడిలో వెట్టి చెయ్యవల్సివచ్చేది, కుల పెద్దలు అందరూ దొరలకు అనుకూలంగా వుండేవారు, 8ర్‌ సంవత్సరాల చిటుకూరి రాంరెడ్డి గ్రామం నిర్మాల ఆయన తన అనుభవాలు వివరించారు రెడ్డి కులస్థులైనా మధ్యతరగతి రైతాంగం సైతం దొరవారికి వెట్టి చెయ్యవల్సి వచ్చేది సంవత్సరం పొడుగునా తమ ఇండ్లలో పశువుల పెంటను, ఇంట్లో చెత్తను ఎరువుగా ఒక్క దగ్గర పోసుకునేవారు ఆ మట్టిని సైతం దేశ్‌ముఖ్‌ తమ పొలాలకు తరలించుకుపోయేవారు అంతేకాక గొట్టెల, మేకల మందలు వెటిగా తమ పొలాల వద్ద దొడ్డి వేయించుకునేవారు రోజుకు నలుగురు ఆడవారు, నలుగురు మొగవారు హరిజన వాడ నుండి దొర వారి గడిలో వెట్టి చెయ్యవల్సివచ్చేది కుల పెద్దలు అందరూ దొరలకు అనుకూలంగా వుండేవారు ఆరుట్ల రాంచంద్రారెడ్డి ఆహ్వానించి మూడు, నాలుగు వందల మందితో పెద్ద ఊరేగింపు నిర్వహించారు ఆంధ్రమహాసభ గ్రామ కమిటీ ఏర్పడింది నేను ఉద్యమ ఉదృతం అయిన తర్వాత ఏర్పడిన దూళిపాళ సత్తిరెడ్డి దశలో పనిచేశాను నిర్మాల, వనపర్తి, రామరాజుపల్లి, వెలయజాల గ్రామాలను చూసేవాణ్ణి మొదట కట్ళూరు రాం చంద్రారెడ్డిగారు వచ్చేవారు తర్వాత కాలంలో దూళిపాళ సత్తిరెడ్డిగారి దళమే బాధ్యత నిర్వహించింది నిజాంగారి గుజ్టాల పోలీసు దళం దాడిచేసి మమ్మల్ని అరెస్టు చేసింది వెలమజాలలో అరెస్టయిన నేను ఒక సంవత్సరం పాటు చంచల్‌గూడ జైలులో వున్నాను పోలీసు యాక్షన్‌ తర్వాత మమ్మల్ని విడుదల చేశారు రాగానే దళాలతో సంబంధం ఏర్చర్చుకొని పనిచేశాను

ఠి బలిసెతో కోసినా ' తెగలేదు జ. మ దొద్దికొమరయ్యచనిపోయినరోజు. గూ జరిగిన ఊరేగింపులో పెందేల పిచ్చయ్య వున్నారు పెండెల పేచ్చయ విస్నూరు గూండాలు అదేరోజు షక్‌ సింది వ వసన య... (గ్రామ సేవకుడు) దగ్గర వున్న బర్సితో నా తల దగ్గర కోశారు గొంతు తెగలేదు విపరీతంగా రక్తం కారింది ఇలాంటి పరిస్థితిలో పనిచెయ్యలేనని గూందాలు మళ్ళీ హత్యా ప్రయత్నం చేస్తారని ఆరుట్ల రాంచంద్రారెద్దిగారు బొగ్గు గుట్టకు పంపారు సిర్మాలకు చెందిన పెండెల పిచ్చయ్య వయస్సు 82 సంవత్సరాలు ముత్తరాశి కులస్థుడు తండ్రి యిస్తారి తల్లి గోసమ్మ లింగాల దేశ్‌ముఖ్‌ నర్సింహరెడ్డి తమ్ముడు లింగాల జనార్ధన్‌రెడ్డి దగ్గర పాలేరుగా పనిచేసేవాణ్ణి అతని దగ్గర పనిచేసే షేరొదార్‌ ముస్లిం అతను పిచ్చయ్యకు చదువు చెప్పేవాడు దొరవారు కోప్పడితే ఆపివేశారు (గ్రామంలో వున్న మధ్య తరగతి రైతాంగం ఆరుట్ల రాంచంద్రారెడ్డిని కలసి సంఘం గ్రామానికి తెచ్చారు దొడ్డి కొమరయ్య చనిపోయిన రోజు జరిగిన ఊరేగింపులో పెండేల పిచ్చయ్య వున్నారు విస్నూరు గూండాలు అదే రోజు షేక్‌ సింది (గ్రామ సేవకుడు) దగ్గర వున్న బర్సితో నా తల దగ్గర కోశారు గొంళు తెగలేదు విపరీతంగా రక్తం కారింది ఇలాంటి పరిస్థితిలో పనిచెయ్యలేనని గూండాలు మళ్ళీ హత్యా ప్రయత్నం చేస్తారని ఆరుట్ల రాంచంద్రారెడ్డిగారు బొగ్గు గుట్టకు (కొత్తగూడెం - సింగరేణి బొగ్గు గనులు) పంపారు అక్కడ ఒక హరిజన కామ్రేడ్‌ ఆశ్రయం ఇచ్చారు కట్టెలుకొట్టి అమ్ముకుంటూ నాలుగు సంవత్సరాలపాటు జీవనోపాధి కల్గించుకున్నారు మళ్ళీ వచ్చి దళంలో పనిచేశాను అప్పటికి ఉద్యమం తగ్గుముఖం పట్టింది రహస్యంగా వున్న కామ్రేడ్స్‌ కావల్సిన సదుపాయాలు కలుగచేస్తూ పనిచేశాను మా చిన్నాన్న ఇస్తారి పెట్టే బాధలు భరించలేక బొగ్గు గుట్టకు వచ్చారు దొరవారు బంది మీదపోతుంటే బండి ముందు ఉరకాలి, నిర్మాల నుండి జనగాం వరకు పరుగెత్తుకూ పోవాలి ఒకసారి ఆరోగ్యం బాగాలేక మధ్యలో ఆగిపోతే దొరవారు చితకబాదారు అ బాధను భరించలేక బొగ్గు గుట్టకు పరారై వచ్చారు నేడు 82 సంవత్సరాల వయస్సులోనూ సిపిఎం పార్టీ ఇచ్చిన కార్యక్రమం నిర్వహించుళూ గ్రామంలో వున్నాను అని చెప్పారు

జ! |! ఖభుంఘములు | ఉతంళచింం 2 అ లం షమ్మీ జైలుకు వెళ్ళాం స . ( వ్యా . గ్రామంలో నలుగురు యువకులను గు ౭ వా కూడగట్టుకొని ఆరుట్ల రాంచంద్రారెడ్డి ని కలిశారు ___జలనారాలటణ ఆరుట్ల రాంచంద్రారెడ్డిగారు మాకు ట్రైనింగ్‌ ఇస్పించుటకై గుంద్లగూడెం శివ్వారెడ్దిగారి దగ్గరికి పంపారు వారు మాకు ట్రైనింగ్‌ ఇచ్చారు గుజ్యల నారాయణ వయస్సు 80 సంవత్సరాలు తండ్రి చంద్రయ్య, తల్లి మల్లమ్మ మున్నూరు కాపు మండేల గూడెం లింగాల రంగారెడ్డి దొరవారి (గ్రామం పోరాట కాలం నాటికి ఊరి వారందరూ కౌలుదారే ఖలిషాపురం వున్న ధర్మబడిలో మూడవ తరగతి వరకూ చదువుకున్నాను దొడ్డి కొమరయ్య అమరుడు అయిన తర్వాత ఖలిషాపురం నుండి 11వ మహాసభ సందేశం ఈ గ్రామానికి చేరింది 1946లో గుజ్జుల నారాయణగారు పెంబర్తి హనుమారెడ్డి ద్వారా కామేడ్‌ ఆరుట్ల రాం చంద్రారెడ్డితో సంబంధం పెట్టుకున్నారు రావి నారాయణరెడ్డి ఊరూరా తిరుగుతూ ఈ గ్రామానికీ సైతం వచ్చారు లెవీ గల్లా కొలవద్దని, సర్మారి శిస్తు కట్టవద్దని, కల్లు లొట్లు పగుల గొట్టమని పలుపు ఇచ్చారు పై నినాదాలను గోడలపై రాశారు కల్లు లొట్లు పగుల గొట్టారు ఖలెషావురం పోలీసు పటేలు, మూ నాన్న మంచి స్నేహితులు నేను చెడిపోతున్నానని మందలించమని నాన్నను హెచ్చరించాడు గ్రామంలో నలుగురు యువకులను కూడగట్టుకొని ఆరుట్ల రాంచంద్రారెడ్డిని కలిశాం ఆరుట్ల రాంచంద్రారెడ్డి మాకు టైనింగ్‌ ఇప్పించుటకై గుండ్లగూడెం శివ్వారెడ్డిగారి దగ్గరికి పంపారు వారు మాకు టైనింగ్‌ ఇచ్చారు తర్వాత నన్ను దళ సభ్యునిగా చేర్చుకొమ్మని చీటకోడూరు కొత్త రాంరెడ్డి దగ్గరికి పంపారు తర్వాత గుజ్జుల నారాయణ, పెద్దమాండ్ల యాదగిరిగారలు ఖలెషాపురం నుండి వచ్చిన దళ సభ్యులు అయినారు నేను దళ కమాండర్‌గా తర్వాత దళం ఏర్పడింది మా దళంలో 12 మంది సభ్యులు వుండేవారు మాది రెవెన్యూ దళంగా వుండింది గుజ్జుల వీరయ్య దళం మిలిట్రి దళంగా వుండింది ఎర్రగొల్లపాడు, మేకలగట్టు, అడవికేశవాపురం, మజిగడి, పచ్చాపురం, మాదారం, ఇబ్రహీంపురం గ్రామాలను చూసేవారు మా దళ నాయకత్వాన నర్మెటలో 50 ఎకరాలు, మజిగడిలో 100 ఎకరాలు ఇంకా చాలా గ్రామాల్లో భూములు పంచాం పెద్దపహడ్‌ రాణి సాహెబ్‌గారి 20 పుట్ల ధాన్యాన్ని పంచాం సరెండర్‌ కమ్మని పార్టీ ఆదేశం ఇచ్చింది అయ్యాం అరెస్టుచేసి జైలుకు సంపించారు వరంగల్స్‌ నల్లగొండ, జాల్నా, హైద్రాబాద్‌ జైలులో రెండు సంవత్సరాలు వున్నాను

ఇ రం జ్ర "అల చా తపింంసలకు స ఏ ఆ30గన న (ప్రజానీకం తీ. బో

పార్టీ ఉద్యమంతో సంబంధం కలిగిన తర్వాతకొంచెం చదవడం, రాయడం నేర్చుకున్నారు. అప్పటికే ప్రముఖ దళ నాయకులు అయిన కొత్త చింతల నర్చయ్య రాంరెడ్డి, కొత్త ముకుందరెడ్డిగారలు ఈ గ్రామానికి అంధ్ర మహాసభ సందేశాన్ని తీసుకువచ్చారు వ్యవసాయ కూలీగా, వెట్టి చేస్తున్న చింతల నర్పయ్యకు వారి సందేశం ఉత్తేజాన్ని ఇచ్చింది

చింతల నర్సయ్య గ్రామం ఖమ్మంజిల్లా పత్తెషాపురం నాటి జనగామ తాలూకా, నేటి రఘునాథపల్లి మండలానికి చెందిన గ్రామం ఆనాడది జాగీరు గ్రామం జాగీరు దారుకు బానాశిపేట, పత్తెషాపురం, వడ్డిచెళ్ల కొత్తపల్లి, వనపర్తి అని ఆరు గగ్రామాలుండేవి ఆ గ్రామంలో కుందారం దేశముఖ్‌ చెందిన భూమి కూడా రెడ్డి కులస్థులు లేరు అరె కులస్థులు అనే మరారీ భాష మాట్లాడే ఒక కులం గొల్ల, హరిజనులు ఎక్కువగా వుండేవారు 80 సం॥లు చింతల నర్సయ్య హరిజనుడు తండ్రి ఎల్లయ్య, తల్లి పోచమ్మ, పోరాట కాలం నాటికి 20 సంవత్సరాలు వున్నాయి అప్పటికి ఏమీ చదువుకోలేదు పార్టీ ఉద్యమంతో సంబంధం కలిగిన తర్వాత కొంచెం చదవడం, రాయడం నేర్చుకున్నారు. అప్పటికే ప్రముఖ దళ నాయకులు అయిన కొత్త రాంరెడ్డి కొత్త ముకుందరెడ్డిగారలు ఈ గ్రామానికి అంధ్ర మహాసభ సందేశాన్ని తీసుకువచ్చారు వ్యవసాయ కూలీగా, వెట్టి చేస్తున్న చింతల నర్సయ్యకు వారి సందేశం ఉత్తేజాన్ని ఇచ్చింది. ప్రథమంలో గ్రామ రక్షక దళంలో సభ్యుడిగా వున్నారు తర్వాత ఖలెషాపురంకు చెందిన గుజ్జుల వీరయ్య దళంలో పనిచేశాడు కుందారం దొరకు సంబంధించిన 118 ఎకరాల భూమిని 380 హరిజన కుటుంబాలకు పంచాం నేటికీ వారు అనుభవిస్తున్నారు అలాగే ఇబ్రహీంపురం, యశ్వంతాపురం గ్రామాలలో బంజరు భూములు పంచాం పోలీసు యాక్షన్‌ తర్వాత గ్రామాన్ని యూనియన్‌ పోలీసు చుట్టుముట్టింది కమ్యూనిస్టులను పట్టి ఇవ్వవల్సిందిగా ప్రజలను చిత్రహింసలకు గురిచేశారు ఎవరూ గూడా వారి ఆచూకీని తెలియచేయలేదు నేను ఆ రోజు నక్క కొమరయ్య ఇంట్లో దాక్కున్నాను ఇల్లు, ఇల్లు గాలించుతుండగా పట్టుబడ్డాను 1 సం॥ 10 మాసాల పాటు వరంగల్‌, నల్లగొండ, గుల్బర్గా, జాల్నా జైలులో వున్నాను బెరంగాబాద్‌ జైలు నుండి విడుదలై వచ్చాను నేటికీ పెన్షన్‌ రావడం లేదు ఇప్పటికి సిపిఎం పార్టీ సభ్యుడిగా గ్రామ రాజకీయాలలో చురుకుగా పాల్గొంటున్నాను” అని చెప్పారు

తొలి సల్పుఖె క |

మా

శ్రామానికి మొదట కన్నాయి సోమయ్య

అంధ్రమహానభను తీసుకువచ్చి గ్రామంలో కమిటీ లాలా ఏర్పర్ణిన వారు కొత్తరాంరెడ్డి కొత్త ముకుందరెడ్డిగారలు గ్రామంలో సంఘం సభ్యత్వం తీసుకున్న ప్రథమ వ్యక్తినినేనే,

ఖమ్మంజిల్లా పత్తెషాపురానికి చెందిన కన్నాయి సోమయ్య వయస్సు 78 సంవత్సరాలు తండ్రి రామయ్య తల్లి, రాజమ్మ, హరిజన కులానికి చెందిన ఈయన నాడు, నేడు వ్యవసాయ కూలీగానే వున్నాడు బడికిపోలేదు ఉద్యమం వల్ల పత్రిక చదివే వరకు నేర్చుకున్నాడు

జాగీరు గ్రామమైన పత్తెషాపురంలో అందరూ కౌలుదాళ్లే మా గ్రామానికి మొదట ఆంధ్రమహాసభను తీసుకువచ్చి గ్రామంలో కమిటీ ఏర్పర్చిన వారు కొత్త రాంరెడ్డి కొత్త ముకుందరెడ్డిగారలు గ్రామంలో సంఘం సభ్యత్వం తీసుకున్న ప్రథమ వ్యక్తిని నేనే అన్నారు

దొడ్డి కొమరయ్య అమరుడు అయిన తర్వాత మా గ్రామంలో సంఘం బాగా అభివృద్ధి అయ్యింది రజాకార్ల దాడులు పెరిగాయి (గ్రామ రక్షణ కోసం నా నాయకత్వాన గ్రామ రక్షక దళం ఏర్పడింది తర్వాత వర్లకొండ నరహరి దళంలో పనిచేశాను తర్వాత కాలంలో గుజ్బుల వీరయ్య దళంలో పనిచేశాను మా దళం నర్మెట, తరిగొప్పుల, ఏర్రగొల్లపాడు, హన్మంతాపురం, గానుగపాడు, వద్లకొండ, మరిగడి, గౌరారం, చీటకూడూరు, ఖలెషాపురం (గ్రామాలలో పనిచేసేది

మా గ్రామంలో వున్న కుందారం దొరకు చెందిన 118 ఎకరాలు హరిజనులకు పంచాం మా (గ్రామంలో మూడు ముస్లిం కుటుంబాలు వుందేవి వారికి మాత్రం పట్టా భూమి వుండింది ఒక్కరు మాత్రం రజాకారు అయ్యారు అతని కుటుంబ సభ్యులతో సహా మిగతా రెండు కుటుంబాలవారు మనతోనే వుండేవారు

నా మీద వారంటు జారీ అయ్యింది దొరకలేదు నేను 1986లో దరఖాస్తు పెట్టినప్పటికీ ఇప్పటికీ పెన్షన్‌ రాలేదు నేటికీ సిపిఎం పార్టీ సభ్యుడిగా చురుకుగా గ్రామ రాజకీయాల్లో పాల్గొంటున్నాను *”

న! (నర తలలతో ఎహవ్యయ తాన

ఆంటమపశసబీ క అత్తి | న . | [కుఖంప౦ లా

బాల్యంలోనే అమ్మమ్మగారింట్లోవుంటూ . మ. |. ఖా లింగాల దొరల దౌర్జన్యాన్ని అనుభవించిన మందాడి రాంచంద్రారెడ్డి మవేనమామలను వారు ఆంధ్ర మహానభను కు తీసుకొచ్చిన తీరును గమనించాడు ప్రథమంగా ఆరుట్ల రాంచంద్రారెడ్డి నిర్మాలలో ఆంధ్ర మహాసభ యూనిట్‌ ఏర్పడ్డానికి జరిగిన బహిరంగ సభను 11 సంవత్సరాల బాలుడుగా ఈయన గమనించాడు

“్టూల్పుడిగా నిజాం వ్యతిరేక వీర తెలంగాణా పోరాటంలో పాల్గొన్నాను యువకుడిగా ప్రగతిశీల రాజకీయాలలో పయనించాను ఈ రోజు ఆధ్యాత్మిక రంగంలో కృషి చేస్తున్నాను ” తన గూర్చి చెప్తూ మందాడి రాంచంద్రారెడ్డిగారు పై మాటలు అన్నారు 1938లో జన్మించిన ఆయనకు పోరాట కాలం నాటికి 13 సంవత్సరాలు ఆయన స్వగ్రామం ఇప్పగూడెం, మేనమామల గ్రామం నిర్మాల చదువుకున్నది దేవరుప్పుల ఈ మూడు పోరాట కేంద్రాలలో ఆయన బాల్యం ముడిపడి వుంది ఆయన తండ్రి పేరు రాంరెడ్డి, తల్లి రంగమ్మ

ప్రథమంగా ఆంధ్రమహాసభ యూనిట్‌ ఏర్పర్చుకున్న నిర్మాల గ్రామ అధ్యక్షుడు స్వయానా ఈయన మేనమామ లేగ లక్ష్మారెడ్డి బాల్యంలోనే అమ్మమ్మగారింట్లో వుంటూ లింగాల దొరల దౌర్జన్యాన్ని అనుభవించిన మేనమామలను వారు ఆంధ్ర మహాసభను తీసుకొచ్చిన తీరును గమనించాడు ప్రధమంగా ఆరుట్ల రాంచంద్రారెడ్డి నిర్మాలలో ఆంధ్ర మహాసభ యూనిట్‌ ఏర్పడ్డానికి జరిగిన బహిరంగ సభను 11 సంవత్సరాల బాలుడుగా ఈయన గమనించాడు

దేవరుపష్పులలో ఈయన ప్రాధమిక విద్యాభ్యాసం కొనసాగింది అక్కడి రెడ్డికులస్థులందరూ మేనమామ ద్వారా బంధువులే నిర్మాల నుండే దేవరుప్పలకు ఆంధ్ర మహాసభ చేరుకుంది నిర్మాల ఆదర్శంగా తీసుకొని రావి నారాయణరెడ్డి ఆహ్వానించి, 16 జతల బంద్లుకట్టి ఊరేగించి తమ (గ్రామంలో ఆంధ్ర మహాసభ శాఖను ఏర్చర్చుకున్నారు ఆనాడు గంగుల సాయిరెడ్డి ఇల్లు సంఘం కేంద్రంగా ఉండేది

యయ. సంఘం ఏర్చడింది దానిల్యోనేను సభ్యుడిగా వున్నాను చిన్నప్పటి నుండి పాటలు పాడటం, నటించడం ఇష్టంగా మ. వుండేది వెంకటేశ్వర భక్త సమాజం అని దేవరుప్పులలో ఒక ల నాటక సమాజం వుండేది దానిలో చిన్నా చితకా బాల వేషాలు యయ. అలీ మినహా మిగతా వారందరూ గ్రామ ఆంధ్ర మహాసభ టా. 1946లో 5వ తరగతి చదవటానికి హన్మకొండకు మ. పోయాను విజయవాడ వెళ్తున్న గాంధీ గారిని వరంగల్‌ రైల్వే వెదిరే మధుసూదన్‌రెడ్డి (భూదాన రాంచంద్రారెడ్డి తమ్ముడు)

కార్యక్రమం తీసుకున్నారు. అప్పట్లో పోలీసుల దృష్టిలో పడటం జరిగింది నాన్నగారు చదువు మాన్పించి నిర్మాలకు తీసుకువచ్చి వ్యవసాయం చేయమన్నారు

కడవెండిలో లెవీ గల్లా కట్ట వద్దని ప్రచారం జరిగింది ఆ ప్రచారంలో నేను పాల్గొన్నాను పోలీసులు కేసు పెట్టారు కాని దొరకలేదు రాజారాం బుజ్జకథ దళం ఆ కాలంలో ప్రసిద్ధి చెందింది ఆ దళంలో సుబ్బారావు, రాంచంద్రారెడ్డి గారలు వంతలుగా వుండేవాళ్ళం ఈ ప్రాంత ఆర్గనైజర్‌గా నల్లా నర్సింహులు గ్రామాలు తిరుగుతూ ఉపన్యాసాలు ఇచ్చేవారు ఆయన ఉపన్యాసం ముందు రాం చంద్రారెడ్డిగారు పాటలు పాడేవాడు

రఘునాధపల్లి, కంచనపల్లి, గబ్బెట, తదితర (గ్రామాలలో కలరా వచ్చినపుడు కేంద్ర దళ కమాండర్‌ గంగసాని తిర్మల్‌రెడ్డి గ్రామాలు తిరుగుతూ మందులు ఇచ్చేవారు పరిశుభ్రత గూర్చి చెప్పినాడు ఆయనతోపాటు రాంచంద్రారెడ్డి సహాయకుడుగా వుండేవాడు

“పోలీసు యాక్షన్‌ తర్వాత “ఆంధ్ర భాషాభివృద్ధిని స్కూలులో చేరి హెచ్‌ ఎస్‌ సి పూర్తి చేశాను రెండవసారి విద్యార్థిగా వున్న కాలంలో ఎఐఎస్‌ఎఫ్‌లో చేరి విద్యార్ధి ఉద్యమానికి తోద్పడ్డాను తర్వాత కాంగ్రెస్‌పార్టీలో చేరారు 1958-78 వరకు భూతనఖా బ్యాంకు ఏర్పడటంలోనూ, దానిని నిర్వహించడంలోనూ (ప్రధాన పాత్ర నిర్వహించారు నేడు అరవింద మహర్షి ఆధ్యాత్మిక కార్యకలాపాలలో పాల్గొంటున్నారు

ర చంద ఖో . న. | ఉపంచింం - లీసులు వత్తిడి చేస్త -

పోలీసులు వత్తిడి చెస్తే మిగతా వారు లొంగిపోయినా దొడ్డి మల్లయ్య లొంగిపోలేదు ఎర్రమరెడ్డి రామకృష్ణారెడ్డి వారి వత్తిడిని తట్టుకోవడానికి గానూ దొడ్డి మల్లయ్య (దొద్ది కొమరయ్య అన్ను ముస్లిం మతం స్వీకరించి సంఘం దగ్గరకు వచ్చాడు

కడవెండి దొడ్డి కొమరయ్య గ్రామం నాటి ఉద్యమంతో సంబంధం వున్నవారు, ఆనాటి ఊరేగింపులో పాల్గొన్నవారు నేటికీ వున్నారు ఆ గ్రామంలో అడుగుపెట్టగానే తెలంగాణా పోరాట సమరయోథుల స్ట్రూపాలు ఒకే దగ్గర వుండి ఆహ్వానం పలుకుతాయి. ఊరి నడి బొడ్డున దొడ్డి కొమరయ్య స్థూపం గంభీరంగా కనపద్దుంది

నాటి ఆ ఊరేగింపులోనూ, తర్వాత ఉద్యమంలోనూ పాల్గొన్న వ్యక్తి ఎర్రమరెడ్డి రామ కృష్ణారెడ్డిగారు 80 సంవత్సరాల వృద్ధుడు తండ్రి లక్ష్మీనర్సింహరెడ్డి, తల్లి శాంతమ్మ (గ్రామంలో రెడ్డి కుటుంబాలు ఎక్కువే వాస్తవంలో విస్నూరు రాంచంద్రారెడ్డి తల్లి, జునకమ్మ గార్కి వున్న పాలం మొదట్లో 70 ఎకరాలు దానిని 400 ఎకరాలకు పెంచింది అత్తా కోడలుకు పడక ఆమె విస్నూరులో కొడుకు దగ్గర వుండకుండా ఇక్కడ వుండేది ఆమె భర్తపేరు రాపాక కొనారెడ్డి అమాయకుడు, మంచివాడు అని అనేవారు భర్త చనిపోయిన తర్వాత ఆమె ఇక్కడికి వచ్చింది

నిర్మాల, దేవరుప్పలలో సంఘం ఏర్పడిన తర్వాత తమ గ్రామంలో సంఘం పెట్టడానికి గానూ గుంటూరు దావిద్‌రెడ్డి, చాకలి మల్లయ్య, దొడ్డి మల్లయ్యగారలు దేవురుప్పులకు పోయి ఆరుట్ల రాంచంద్రారెడ్డిని కలిశారు పోలీసులు వత్తిడి చేస్తే మిగతా వారు లొంగిపోయినా దొడ్డి మల్లయ్య లొంగిపోలేదు. వారి వత్తిడిని తట్టుకోవడానికి గానూ దొడ్డి మల్లయ్య (దొడ్డి కొమరయ్య అన్న) ముస్లిం మతం స్వీకరించి సంఘం దగ్గరకు వచ్చాడు

రామక్ళష్టారెడ్డిగారు ఆనాటి ఊరేగింపులో పాల్గొన్నారు దొడ్డి కొమరయ్య అమరుడు అయిన తర్వాత చాలా గ్రామాల నుండి జనం వచ్చారు ఆరు క్వింటాళ్ళ బియ్యం ఉడకపెట్టినా సరిపోలేదు బావుల్లో తాగే నీరు కూడా అయిపోయింది కేంద్ర దళం తిర్మల్‌రెడ్డిగారి నాయకత్వాన వుంది వారి దళంలో ముందుగా పనిచేశాను తర్వాత కాసాని నారాయణ దళంలో పనిచేశాను ఎస్‌వికె ప్రసాద్‌గారి దళంలో కూడా పనిచేశారు అన్ని (గ్రామాల్లో భూములు పంచాం మా గ్రామంలో ముస్లిం కుటుంబాలు వున్నాయి వారు మాతోపాటే వున్నారు చివరకు జానకమ్మ భూములు పంచాం అని చెప్పారు

బు[౪్రకథలతో టు తా [క్రచాత [ మద్దోజు లక్ష్యయ్య పోరాట కాలం నాటికి నా వయస్సు 13 సంవత్సరాలు మా అమ్మ నర్సమ్మ, నాన్న రామయ్య మా గ్రామం లింగాల వెంకట రంగారెడ్డి దేశముఖ్‌ గ్రామం మాకు ఇనాం భూమి 8 ఎకరాలు వుంది నాల్గవ తరగతి కానిగి బడిలో చదువుకొన్నాను మా అన్నయ్య మద్దోజు వీరయ్య తుపాకీ పట్టాడు నేను పట్టలేదు దళాలకు సద్దులు మోశాను కొరియర్‌గా పని చేశాను పొటలు పాడుకొంటూ గ్రామం వెంబడి ప్రచార బేరీలు నిర్వహించేవాళ్ళం మా బుజ్జికథ దళ నాయకుడిగా జి వై గిరి వుండేవాడు విష్ణుమూర్తి, నేను వంత పాడేవాళ్ళం ప్రచార బేరీలు నిర్వహిస్తున్నప్పుడు గానుగపాడు పెత్తందారులు అరెస్టు చేయించారు తర్వాత గ్రామ రక్షక దళంలో సభ్యుడిగా వుండేవాడిని ట్‌ నా వయున్సు బళ సబ్బుని 80 నంవత్సరాలు తం(డిపేరు లాగూ రామయ్య, తల్లిపేరు రామక్క (గ్రామం ర. బందులగ్‌ కొమాళ్ళ చదువుకోలేదు మా కులం క్‌?! ప్త గు మున్నూరు కాపు చింతల లక్ష్మారెడ్డి డు. ర దళంలో పనిచేశాను అంతకుముందు ప లాల గ్రామ రక్షక దళంలో వనిచేశాను న్న, చింతల లక్ష్మారెడ్డి దళం నిర్వహించిన యో అన్ని కార్యక్రమాల్లో పాల్గొన్నాను మూ

అ రంల దూలరాో్‌ స్‌ | ణి కాళ. గా! వ. అత్య. గ

బిత్రహోంసపెట్లినా (నాల బహాన్యాలు న చెప్పలేదు

చారిత్రాళ్ళక బిలెషావురం పోరాట | స్‌ కాలం నాటికి దేశముఖ్‌లకు చెందిన గ్రామం దూడల సాలమ్మ కేశవరావు, రంగారావు, లింగాల రెడ్డి దొరల గ్రామం వారి ఏజెంట్లుగా దిద్దెంకి వీరయ్య, దుబ్బాక బక్కయ్యలు వుండేవారు వారు దొరల వత్తాసుతో మహాక్రూరంగా వెట్టి చేయించేవారు ప్రవర్తించేవారు

వీం తెలంగాణా రైతాంగ సాయుధ పోరాటంలో పాల్గొన్న వృద్ధ విప్లవ నారి దూడల సాలమ్మ అక్కడే వుందని తెలిసి చారిత్రాత్మక ఖలిషాపురం (గ్రామానికి పోయాం 90 సంవత్సరాల సాలమ్మ మా పరిచయం చేసుకోగానే అప్పటివరకూ మూల్గుతున్న ఆమె ఒకేసారి ఎంతో చలాకీతో లేచికూర్చుని మాట్లాడటం ఆరంభించింది

ఖలిషాపురం పోరాట కాలం నాటికి దేశముఖ్‌లకు చెందిన గ్రామం కేశవరావు, రంగారావు, లింగాల రెడ్డి దొరల (గ్రామం వారి ఏజెంట్లుగా దిద్దెంకి వీరయ్య, దుబ్బాక బక్కయ్యలు వుండేవారు వారు దొరల వత్తాసుతో మహాక్రూరంగా ప్రవర్తించేవారు వెట్టి చేయించేవారు

గౌడ కులానికి చెందిన సాలమ్మ పోరాట కాలం నాటికే భర్తను కోల్పోయింది చిన్నవాళ్లయిన ఇద్దరు కుమారులను సాకుతూ వుండింది దొడ్డి కొమరయ్య అమరుడు అయిన తర్వాత పెరుమాంద్ల యాదగిరి, గుజ్జుల నారాయణ, గుజ్జుల వీరయ్యగారలు ఆంధ్ర మహాసభ సందేశాన్ని గ్రామానికి తీసుకొని వచ్చారు

ఆనాడు చకిలం యాదగిరిరావు, నల్లా నర్సింహులు, వడ్గకొండ నరహరి, రాంరెడ్డి, ముకుందరెడ్డిగారలు తరచూ గ్రామానికి వచ్చేవారు వారందరినీ సాలమ్మ సాదరంగా ఆహ్వానించి తగు ఏర్పాట్లు చేసేది ఆమె ఇల్లు పార్టీ కేంద్రంగా మారింది అందువల్ల దొరల దృష్టి ఆమెపై బడింది ఇలాంటి

జ్ఞతిలో ఊరు నుండి రహస్యంగా పరారై నల్ల నర్సింహులు, గబ్బెట తిర్మల్‌రెడ్డి నాయకత్వాన వున్న కేంద్ర దళాన్ని కలిసింది కేంద్ర దళంలో తుపాకీ చేబూని పనిచేసింది కామ్రేడ్‌ మల్లుస్వరాజ్యం గారితో పరిచయం కలిగింది బైరాన్‌పల్లి హత్యాకాండ జరగటానికి ముందు రోజు తమ దళంతోపాటు ఆమెకూడా వుండింది రజాకారులు ఆమె ఇంటిని దోచారు ధ్వంసం చేశారు పేరు పేరునా పార్టీ నాయకులను అడిగి వారు ఎలా వున్నారని వాకబు చేసింది ముఖ్యంగా మల్లు స్వరాజ్యం గూర్చి చెప్పినప్పుడు చాలా సంతోషించింది స్వయానా ఆమె అన్న ద్రోహ బుద్ధితో గ్రామానికి రమ్మని కబురుపెట్టాడు దళం దగ్గర అనుమతి తీసుకొని వెళ్ళింది మైసూరు పోలీసులు నిర్బంధించి చిత్ర హింసల పాలు చేశారు అయినప్పటికీ ఆమె నుండి ఒక్క రహస్యాన్ని రాబట్టలేకపోయారు నేటికీ ఆమెకు పెన్షన్‌ రావడంలేదు పార్టీ నిర్ణయానుసారం చాలా కాలం ఆమె దరఖాస్తు చేసుకోలేదు 1997లో దరఖాస్తుపెట్టింది రతుకుటుంబింనుంలి ( గెరిల్లా సం సేం నం దళం లోకె క స నల్గొండ జిల్లా కనగల్‌ మండలం స. / ! న్స న జి యడవల్లి గ్రామానికి చెందిన సాయం సాయిలు శం 1 సామాన్య లైతు కుటుంబంలో 1925 సంవత్సరంలో వ న జన్మించారు బక్కయ్య, ఎల్లమ్మలు సాయిలు సౌయం సాయిలు తల్లిదండ్రులు రంగనాయకులు నేతృత్వంలోని దళంలో పనిచేశారు పార్టీ ఇచ్చిన కార్యక్రమాలు అమలు చేయడంలో సాయిలు చురుగ్గా ఉందేవారు చండూర్‌, కస్తాల, పోనుగోడు, కొప్పోలు దాడుల్లో సాయిలు దళ సభ్యునిగా పాల్గొన్నారు యాక్షన్‌ అనంతరం అరెస్టు అయిన సాయిలు నల్గొండ, ఖమ్మం, చంచల్‌గూడ జైలులో జైలు శిక్ష అనుభవించారు పోరాట విరమణ అనంతరం సాయిలు సిపిఎంలో చేరారు

ఠి ళల ళు, ద | జశిరాట పథంలో (ా క ఉత మరుదు ఆకే త గన్యోమ్వు మ. ఛా తః 1 ల బకసొారి కాసాని నారాయణ కాసాని నారాయణ భూస్వాములమీద ఒక పాట వ్రానుకొచ్చారు తతా సుబ్బారావు దానిని చూసి మెచ్చుకున్నారు ఒక రోజు పశువులను కాస్తూ వయ్యా రాజారాం పాట పాడుతూ వస్తున్నాడు అతను మాల _ మస్ఫూరి తనం గూడా వారిదే ఆయనను సుబ్బారావు పిలిపిచ్చుకున్నారు ఆయనే తర్వాత మంచి బుర్రకథ నాయకుడుగా ఎదిగాడు వ్‌ం తెలంగాణా రైతాంగ సాయుధ పోరాటంలో జనగాం ప్రాంతంలో ఒక కీలకపాత్ర వహించిన కాసాని నారాయణ గారు 2005 సంవత్సరంలో చనిపోయారు వారిది దేవరుప్పుల గ్రామం విస్నూరు దొర జమీలోది ఆ గ్రామం పోరాట కాలం నాటికి ఆయన వయస్సు 18 సంవత్సరాలు తల్లి దేవమ్మ తండ్రి రామయ్యగారలు రామయ్యగారు గొల్లకుల పెద్ద విస్నూరు దొరతో సన్నిహితంగా వుండేవారు దేవరుప్పుల “ధర్మబడి”లో నాల్గవ తరగతి మేరకు చదువుకున్నారు ఆయన చెల్లెలిని అదే గ్రామానికి చెందిన ఎర్రయ్యగారికిచ్చి వివాహం చేశారు. వీరిద్దరూ (కాసాని నారాయణ చనిపోయేవరకు) జీవికా జీవులుగా ప్రజా సేవా కార్యక్రమంలో వున్నారు భువనగిరిలో జరిగిన 11వ ఆంధ్ర మహాసభకు ఎర్రయ్యగారు హాజరయ్యారు. ఆ మహాసభ విశేషాలను తన బావమరిది కాసాని నారాయణకు వివరించారు అప్పటికే గ్రామంలో ఆంధ్ర మహాసభ శాఖ ఏర్పడింది (గ్రామ వాలంటీరు దళాలను ఏర్పాటు చేశారు ఒక దళంలో బావ, మరుదులు ఇద్దరూ సభ్యులుగా వున్నారు ఒకసారి కాసాని నారాయణగారు భూస్వాములమీద ఒక పాట వ్రాసుకొచ్చారు సుబ్బారావు దానిని చూసి మెచ్చుకున్నారు ఒక రోజు పశువులను కాస్తూ వయ్యా రాజారాం పాట పాడుతూ వస్తున్నాడు అతను మాల మస్ఫూరితనం గూడా వారిదే ఆయనను సుబ్బారావు పిలిపిచ్చుకున్నారు ఆయనే తర్వాత మంచి బుజ్జకధ నాయకుడుగా ఎదిగాడు

న (గ్రామంలో మార్షల్‌ ప్రకటించి 150 మందిని అరెస్టు మ వున్నారు నాలుగు నెలల తర్వాత వదిలిపెట్టారు దేవరుప్పల మ. (గ్రామంలో ఉవ్వెత్తున లేచిన ఉద్యమాన్ని అణచాలని మార్షల్‌ ల. లా ప్రకటించి కాల్పులు జరిపారు ఇద్దరు చనిపోయారు మ ఉద్యమాన్ని నీరుకార్చడానికి నిజాం కుమారుడు మొకరంజా ల స్వయంగా వచ్చాడు ఆయన ముందు కాసాని నారాయణ ప్రజల స్థితిగతులపై సుదీర్భ ఉపన్యాసం చేశాడు దానిని అబ్బాస్‌ | అలీ అనువాదం చేశాడు దానితో కాసాని నారాయణపై ప్రజలకు మంచి విశ్వాసం ఏర్పడింది జైల్లో వున్న కాలంలో కొండపల్లి గోపాలరావుతో పరిచయం ఏర్పడింది ఆ పరిచయం ఆయన రాజకీయ చైతన్యం పెరగడానికి తోద్బడింది కడవెండి మోహనరెడ్డిని బాగా కొట్టారు ఆయన ఎలాంటి సమాధానం ఇవ్వలేదు కాని ఆయన వద్ద లభ్యమైన దైరీలో దేవరుప్పుల కామ్రేడ్‌ వివరాలు వున్నాయి అందువల్ల కాసాని నారాయణ పరవస్తు శ్రీహరి, రాజారాం గారలు బెజవాడకు రహస్యంగా చేరుకున్నారు బెజవాడలో పార్టీ రాష్ట్ర నాయకత్వాన్ని కలిశారు మా భూమి నాటకం చూశారు మరింత విశ్వాసంతో మళ్ళీ పోరాట ప్రాంతానికి చేరుకున్నారు రాగానే ఆ ప్రాంత దళ కమాండర్‌గా వున్న యాదగిరిరావు దళంలో కాసొని నారాయణ, ఎర్రయ్యగారలు సభ్యులు అయినారు తర్వాత యాదగిరిరావు దళ కమాండర్‌గానూ, తిర్మల్‌రెడ్డి, కాసాని నారాయణగారలు ఉప కమాండర్‌లుగా వున్నారు ఉద్యమం పెరిగిన కొలది కేంద్ర దళానికి తిర్మల్‌రెడ్ది కమాండర్‌గా వున్నారు కాసాని నారాయణ నాయకత్వాన మరో దళం ఏర్పడింది ఈ దళాల నాయకత్వంలో దేవరుప్పుల, లక్ష్మకృపల్లి, ధర్మవరం, మొదలగు (గ్రామాల్లో 10 వేల ఎకరాలను పంచారు ఎర్రయ్య తండ్రి నీలారపు కొండయ్య, తల్లి సత్తెమ్మగారలు పోరాట కాలం నాటికి ఆయన వయస్సు 18 సంవత్సరాలు నాల్గవ తరగతి వరకు చదువుకొన్నారు ఎర్రయ్యగారి తండ్రిని రజాకార్లు గడ్డి వాములో వేసి తగులబెట్టారు కాసాని నారాయణగారు నిర్వహించిన పలు కార్యక్రమంలోనూ ఎర్రయ్యగారు భాగం పంచుకొన్నారు కాసాని నారాయణగారు పోరాటానంతరం 50 దశకం చివరి వరకు ఉమ్మడి పార్టీలో వివిధ బాధ్యతలను నిర్వహించారు తర్వాత కాలంలో కాంగ్రెస్‌లో చేరి 1972లో జరిగిన ఎన్నికల్లో జనగాం నియోజకవర్గంలో నిలబడి గెలుపొందారు ఎర్రయ్యగారు కాసాని నారాయణగారిని అనుసరించారు 2006 సంవత్సరంలో కాసాని నారాయణగారు చనిపోయారు. ఎర్రయ్యగారు జనగామలో రిటైర్డు జీవితం గడుపుతున్నారు

వు నళ న నా మ తుపాకిపట్లి వినం న కొండల్‌ రెడ్డి అమ్మ బుచ్చమ్మగారలు (గ్రామం దేవరుష్పల గొలి బాలకృష్టారెడ్డి రెడ్డి కులస్థుడను సను వమ చదువుకోలేదు ఉద్యమంలో _ రారా చేరిన తర్వాత చదువుకొన్నాను గొల్ల కుటుంబాలు మూడు వుండేవి మా కుటుంబానికి 9 ఎకరాల భూమ్‌ వుండేది లద్గునూరు, మద్దునూరు నుండి ముస్లిం ఉపాధ్యాయులు వచ్చి “దర్శబడి”లో చదువు చెప్పేవారు మా గ్రామంలో సంఘం ఏర్పడిన తర్వాత నేను గూడా సభ్యత్వం తీసుకొన్నాను తర్వాత కాలంలో కాసాని నారాయణ కమాండర్‌గా వున్న దళంలో సభ్యుడిగా వున్నాను తుపాకీ పట్టాను ఉద్యమం పెరిగిన తర్వాత నా నాయకత్యానే దళం ఏర్పడింది నా దళంలో 12 మంది సభ్యులు వుండేవారు కేంద్ర దళానికి కమాండర్‌గా గంగసాని తిర్మల్‌రెడ్టి వుందేవాడు ఆయన మాకు తర్భీదు, మందులు ఇచ్చేవాడు లక్ష్మక్కపల్లి వెలమదొర పుసుకూరి రాఘవరావుకు చెందిన 200 ఎకరాలను మా దళ నాయకత్వాన పంచాం విస్నూరి దొరవారి భూములు పంచాం బాబుదొర నాయకత్వాన రజాకార్లు దేవరుప్పులలో 12 మందిని సజీవ దహనం చేశారు పోలీసు యాక్షన్‌ తర్వాత క్యాంపుల్లో నిర్థంధంచి హింసలు పెట్టారు బద్దం ఎల్లారెడ్డిగారు వచ్చి పోరాటం ఆపాలని చెప్పారు కాసాని నారాయణళతోపాటు నేను సరెండర్‌ అయ్యాను 1946లో అరెస్టు కాబడి 11 మాసాలు జైలులో వున్నాను నేను ప్రస్తుతం సిపిఐలో వున్నాను

గొడిశాల మొగులయ్య వయన్సు 88 టీ సంవత్సరాలు దేవరుప్పుల గ్రామం విస్నూరు దొర జమీ అలం రు ముంచి గ్రామం తండ్రి రామయ్య, తల్లి ఎల్లమ్మ గ్రామం | (౧. దేపరుప్పల గౌండ్ల కులం గౌడ కుటుంబాలు దాపు |. | క£౯09యలొణ 50 వుందేవి ఆంధ్ర మహాసభ వచ్చిన కొత్తలో కల్లులొట్లు (వాడాలా. పంగొట్ట కాషక్రషందై కొంత అస్పష్ట పదే త్య కాలంలో వెొత్తం కులం యావత్తు నంథుంలో బిజ్‌ సభ ష్‌ చేరిపోయారు నేను మొదట్లో గ్రామ వలంటీరు దళ (| = [2 నభ్యుడిగా వున్నాను తర్వాత కాలంలో చకిలం (౪. యాదగిరిరావు నాయకత్వాన వున్న కేంద్ర దళానికి ప. కొరియర్‌గా వనిచేశాను తర్వాత కాలంలో నల్లా ౩. నర్సింహులు నాయకత్వాన వున్న దళంలో దళ సభ్యుడిగా న్‌ు తుపాకీపట్టాను ఉద్యమం పెరిగిన కొలది ఎన్నో దళాలు ఏర్పడ్డాయి మా గ్రామస్తుడైన గోల బాలకృష్ణారెడ్డి నాయకుడుగా వున్న దళంలో సభ్యుడిగా వున్నాను మా దళం ప్రధానంగా కొడకండ్ల, నాంచారి గబ్బెట ప్రాంతాన్ని చూసేది న్నా

అ [] ఛైతన్వం టం. నొ వయస్సు 74 సంవత్సరాలు పోరాట కాలంనాటికి 15 సం॥లు మా నాన్న పేరు లక్ష్యారెడ్డి, అమ్మ పేరు నర్చమ్మ గ్రామం వనపర్తి కానిగి కోట నర్సింహ్మారెడ్డి (ఫ్రైవెటు) స్కూల్లో నాల్గవ తరగతి చదివాను మా లారా (గ్రామం నవాబుపేట జాగీరు గ్రామం మా నాన్నగారు నలుగురు అన్నదమ్ములు ఉమ్మడి కుటుంబం 36 ఎకరాలు కౌలుకు తీసుకొని వ్యవసాయం చేసేవారు రాణిగారు బెల్లపురవ్వల మాలతి రాజాగారికి కౌలు ఇవ్వకుండా రైతులు పోరాటం చేశారు రైతులు రాజాగారి ఏజెంటు చాొల్లెటి రాంరెడ్డిని చంపారు ఈ హత్య వల్ల మా తాతగారికి సంవత్సరంన్నర జైలు శిక్ష పడింది దళాలవల్ల మా ఊరికి చైతన్యం వచ్చింది దూళిపాళ సత్తిరెడ్డి, కా కృష్ణమూర్తి మా ఊరుకు వచ్చారు వారి పాటలు విని పాడుతూ వుండేవాణ్ణి కృష్ణమూర్తిగారి సలహాతో గ్రామంలో బాలసంఘం స్థాపించాం గ్రామ రక్షక దళంలో సభ్యుని అయ్యాను ఆ దళ సభ్యునిగా గ్రామంలో వేసిన పెద్ద మంచెపై కాపు కాసేవాణ్జి దూళపాక సత్తిరెడ్డెగారికి కొరియర్‌గా పనిచేశాను నొ పేరు ఉత్తెపు మల్లయ్య మా అమ్మా రయమంళంలర నాన్నల పేర్లు పోచమ్మ , లక్ష్మయ్య (గ్రామం మరిగడి డం పోరాట కాలం నాటికి నా వయస్సు 25 సంవత్సరాలు గ్ల ై్రల్లు న్‌ మహ్మద్‌గౌస్‌ అనే వ్యక్తి వకీలు, రజాకారు నాయకుడు క! రహానెప్టల నేను అతని దగ్గర నౌకరీ చేసేవాణ్ణి మరిగడి కస్తాన్‌. [స్తై సాహెబ్‌కు చెందిన జాగీరు గ్రామం మా గ్రామ భూమి న చేగవే త్‌ అంతా కస్తాన్‌ సాహెబ్‌, దేవరకొండ రామారావులకు న నే తతత చెందిందే వారి భూమిని కౌలుకు తీసుకొని రైతులు మ వ్యవసాయం చేసేవారు వట్నాల యాదయ్య మళ్డిగడి న! పార్టీ నాయకుడిగా వుండేవాడు రజాకార్లకు సంబంధించిన న రహస్యాలన్నీ మాచర్ల యాదగిరి, గుజ్ఞుల వీరయ్య, గబ్బిట బా తిర్మల్‌రెడ్డి దళాలకు చేరవేసేవాజ్జి పోలీసు యాక్షన్‌ తర్వాత షోలాపురపు పోలీసులు నన్ను పట్టుకొని హింసించారు నేటికీ సిపిఎం పార్టీ కార్యకర్తగా గ్రామంలో పనిచేస్తున్నాను

8 మరువలేము 2 * లా .ం స. స. పెలుపు మేరకు రైతాంగ పోరాటం లే

ప్రారంభము తుపాకులు చేతబట్టి కీశే తోట్ల మల్చూరు దళాల్లో చేరామన్నారు ప్రతి దళంలో సుమారు 15 మంది దళ సభ్యులుందేవారని, ఒక దళానికి తాను కమాందర్‌గా వ్యవహరిస్తుండేవాడినని చెప్పారు సుమారు 3000 ఎకరాల భూమిని తాము ఈ సందర్భంగా పేదలకు పంచామన్నారు

భూమి కోసం, భుక్తి కోసం, వెట్టిచాకిరి నుండి విముక్తి కోసం ఆంధ్ర మహాసభ, అనంతరం కమ్యూనిస్టు పార్టీ నాయకత్వాన సాగిన పోరాటంలో పాల్గొన్న వారిలో ఒకరు తోట్ల మల్ఫూరు. ఆనాడు గ్రామాల్లోని పటేల్‌ పట్వారీల నియంతృత్వ విధానాలకు వ్యతిరేకంగా గుత్స్చ సంఘం (ఆంధ్ర మహాసభ) నిర్వహిస్తున్న పోరాటాలకు ఆకర్షితుడై 1946 డిసెంబరులో ఆంధ్ర మహాసభలో చేరారు అనాడు వేలాది మంది యువకులు తనతోపాటు గుత్చ సంఘంలో చేరారని మల్సూరు చెప్పారు నూతన్‌కల్‌ మండలంలోని ఎర్రపాడు దౌరలు (ప్రజలను విపరీతంగా బాధలు పెట్టేవారని, వీలైన ప్రాంతాల్లో ఆ దొరలను తాము తరిమేశామని చెప్పారు

పార్టీ పిలుపు మేరకు రైతాంగ పోరాటం ప్రారంభమయ్యాక తామంతా తుపాకులు చేతబట్టి దళాల్లో చేరామన్నారు ప్రతి దళంలో సుమారు 15 మంది దళ సభ్యులుందేవారని, ఒక దళానికి తాను కమాండర్‌గా వ్యవహరిస్తుందేవాడినని చెప్పారు సుమారు 8000 ఎకరాల భూమిని తాము ఈ సందర్భంగా పేదలకు పంచామన్నారు ఫలితంగా దొరలకు, నిజాం సర్కార్‌కు గ్రామాల్లో అండలేకుండా పోయిందన్నారు ప్రజల సమస్యలను పరిష్కరించేందుకు, భూమి పంపకం తదితర చర్యలు చేపట్టడానికిగాను గ్రామ రాజ్యాలు ఏర్పాటు చేశామన్నారు ఆనాడు జిల్లా వ్యాప్తంగా సుమారు 20 దళాలు పనిచేసేవని, ఈ దళాలను దాయం రాజిరెడ్డి, బి ఎన్‌ రెడ్డి, దొడ్డ నర్సయ్య, అనిరెడ్డి వెంకట్‌రెడ్డి, ఎలమంద తదితరులు గైడ్‌ చేసే వారని చెప్పారు

న న ళో 1948 సెప్టెంబర్‌ 18న, పోలీస్‌ యాక్షన్‌ జరిగిన చలం యు యన ' అనంతరం కాంగ్రెస్‌ వారు తమపై దాడికి పూనుకున్నారనీ, తపు (గ్రామాల నుండి పారిపోయిన పటేలు, పట్వారీలను తిరిగి న (గామాల్లోకి తీనుకొచ్చారనీ, దళాలను వట్టివ్వాలని ప ప య పం గ్రామస్థులను చిత్రహింసలు పెట్టారని చెప్పారు. నైజాం మ క సర్మారును కేంద్ర ప్రభుత్వమే ఓడించిందని ప్రజల్లో వున్న మ. (భ్రమను ఆసరాగా తీసుకొని 1948 నుండి 1952 వరకు వ. పోరాటంపై నిర్బంధం విధించారు కొన్ని దళాలు అడవులకు ల. పోయి తమ కార్యకలాపాలు చేస్తుండేవి అని చెప్పారు ల సంఘటనను ఆయన వివరిస్తూ ఒకనాడు మామిడితోట వద్ద తమ దళం సమావేశమై వుండగా, ఆత్మకూర్‌ (ఎం), నూతన్‌ కల్‌లో వున్న పోలీసు క్యాంపులకు సమాచారం అందింది వంద మందికిపైగా ఉన్న పోలీసులు కాంగ్రెస్‌ వారితో కలిసి మమ్మల్ని చుట్టుముట్టారు మూడు గంటలపాటు మాకు పోలీసులకు మధ్య హోరా హోకీగా కాల్పులు జరిగాయి పోలీసుల కాల్పుల్లో గొట్టెముక్కల గోపాల్‌రెడ్డి, రావుల వీరయ్య మరణించగా, కుమ్మరి వెంకులు తీవ్రంగా గాయపడ్డారు మా వద్ద మందుగుండు సామాగ్రి అయిపోవడంతో తప్పని పరిస్థితుల్లో శత్రువుల చేతికి చిక్కం అనంతరం నల్గొండ జైలుకు తరలించారు 1951 సంవత్సరంలో విడుదల చేశారు తాము పంచిన భూములను యూనియన్‌ సైన్యాలు వచ్చాక తిరిగి భూస్వాములు కాంగ్రెస్‌ సహాయంతో లాక్కున్నారని, మళ్ళీ పటేలు, పెత్తందార్ల పెత్తనం పెరిగిందన్నారు తాను విడుదలైనా ఏడాది వరకు తనపై పూర్తి నిర్బంధం ఉండేదన్నారు అప్పట్లో జరిగిన మరో సంఘటనను వివరిస్తూ ఆత్మకూర్‌ (ఎస్‌) మండలంలోని ఏవూర్‌ పోలీసు క్యాంపు నుండి తుంగతుర్తి పోలీసుక్యాంపుకు సోలీసులు టపా (ఉత్తరాలు) తీసుకుపోయేవారని, పర్సాయిపల్లి నుండి అన్నారం వచ్చే వరకు గుర్రాలపై టపా తీసుకెళుతున్న పోలీసు మూకలను 20కిమీ దూరం పరిగెత్తి కాల్చి చంపాము ఈ విషయాన్ని తెలుసుకొన్న గ్రామస్థులు ఆనందోత్సాహాలతో తమకెదురొచ్చి స్వాగతం పలికారు ఈ సంఘటన తన జీవితంలో మర్చిపోలేనిది తాము చేసిన పోరాటానికి పీపుల్స్‌ వార్‌ నర్గలైట్లు ఇప్పుడు చేస్తున్న పోరాటాలకు చాలా తేడా వుందన్నారు పీపుల్స్‌ వార్‌ సాయుధ పోరాటం విజయవంతం కాదని స్పష్టం చేశారు దోపిడీ దారులు భూస్వాముల చెప్పు చేతల్లో వుంటూ వారు ఆడించే కీలుబొమ్మలుగా వార్‌ నడుస్తున్నదన్నారు భూస్వామ్య వర్గాల డబ్బులు తిని, ఆశ్రయం పొందుతూ వారు చంపమన్న వారిని చంపుతూ నగ్గల్స్‌ ప్రజా కంటకులుగా మారారన్నారు ఈ చర్యలను (ప్రజలు వ్యతిరేకిస్తున్నారని చెప్పారు (ప్రజలకు నాయకత్వం వహించి, (ప్రజల కష్టనిష్టారాలతో భాగస్వాములై వారిని ఆదుకోవాలని, మార్చిస్టు పార్టీ అదే పని చేస్తుందని చెప్పారు (1997లో ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూ, తోట్ల మల్సూరు 2001లో మరణించారు)

జ! చుళతాళలాలతో (౫. టబపళాలకు నెెశతం౦ గ టన చెటఎవంరు న్య ఛి న్‌ న! ఖా

వీరప్పగూదడెం గ్రామాన్ని కొందప్రోలు జమేదారు మౌలానా అదనపు మిలటరీని తెచ్చి రాయనబోయిన మల్లయ్య ఇళ్ళను తగులబెట్టారు ఆ బూడిదను హరిజనులను వ ఎత్తమని దౌర్జన్యం చేస్తుందగా వీర్లపాలెం చెరువుకట్ట మీద కమ్యూనిస్టు దళం వస్తున్నదని తెలిసింది మిలటరీ, రజాకాళ్లు పోలీసులు జొన్నచేలో చేరారు ఉదయం నుండి సాయంకాలం దాళా కాల్వులు జరిగాయని ఈ సందర్భంలో దళ సభ్యుడు దకా రాములు కాల్చిన తూటాకు మౌలాన తమ్ముదు చనిపోయాడు

కేం35లో అతి చిన్న వయస్సులోనే తాను రామాపురం రైతు కూలి సంఘాలలో చేరి సాయుధ తెలంగాణా పోరాటంలో పాల్గొన్నానని దామరచర్ల మండలం వాడపల్లికి చెందిన 78 ఏళ్ల రాయనబోయిన మల్లయ్య తన స్మృతులను నెమరేసుకున్నారు

ఆంధ్ర ప్రాంతంలోని దాచేపల్లి మండలం రామాపురంలో నల్గొండ జిల్లాలోని కమ్యూనిస్టు దళ నాయకులకు 1946లో శిక్షణ ఇచ్చారని చెప్పారు సాయుధ శిక్షణకు పుచ్చలపల్లి సుందరయ్య, రావి నారాయణరెడ్డి హాజరయ్యారని, శిక్షణ తరువాత తాము వాడపల్లి ఫిర్మాలోనికి వచ్చామని దళ ఆర్గనైజర్‌గా చల్లా సీతారామిరెడ్డి, సభ్యులుగా మంగలి జానకిరాములు, అలవాల నరసింహారెడ్డి, దళ కమాండర్‌గా తను వుండేవాడినని చెప్పారు ఒకనాడు మూడు కర్రలకు ఎర్ర జండాలు కడితే రజాకార్లు వాటిని తొలగించారని, వాటిని తొలగించకుండా ఒకసొరి ఎర్రజండాల కర్రలకు పందివార్లు కట్టానని తెలిపారు కృష్ణా పట్టి తాళ్ళ వీరప్ప గూడెం, ముదిమాణిక్యం, అడివి దేవులపల్లి అప్పలమ్మగూడెం, నడిగడ్డ తండాలు సోమిశెట్టిపాలెం బోయగూడెం, తిరుమలగిరి, వెల్లికల్లు, చింతలపాలెం గ్రామాలు తిరిగేవాళ్ళమన్నారు కమ్యూనిస్టు దళాలు చింతలపాలెం వెళితే ప్రజలు మేళతాళాలతో పూలమాలలతో స్వాగతం పలికారన్నారు

న గ రజాకార్లకు, నైజాం పోలీసులకు వ్యతిరేకంగా పోరాటాలు మం. సాగించి రక్షణ కల్పిన్తున్నావముని తమను (వజలు వా. నందికొండ నడిబొద్దున ఒక ఊరు వుందేది, బోయ పట న పాయ. వెంకటరెడ్డి ఇంట్లో దళాల సమావేశం జరిగేది ఆ స. డి ప న. (ప్రాంతములోని చలకుర్తి వరకు కార్యకలాపాలు ప న నిర్వహించేవాళ్ళం రజాకారులు, పోలీసులతో వచ్చి ప్రజల న! ఆస్తులు దోపిడీ చేస్తున్నారని, వీర్లపాలెంలో సమావేశమైన మా దళానికి ఒకసారి సమాచారమందింది అక్కడకు వెళ్లి కాల్పులు జరపడంతో వారు పారిపోయారు దీంతో వీరప్పగూడెం (గ్రామాన్ని కొండప్రోలు జమేదారు మౌలానా అదనపు మిలటరీని తెచ్చి ఇళ్ళను తగులబెట్టారు ఆ బూడిదను హరిజనులను ఎత్తమని దౌర్జన్యం చేస్తుండగా వీర్లపాలెం చెరువుకట్ట మీద కమ్యూనిస్టు దళం వస్తున్నదని తెలిసింది మిలటరీ, రజాకార్లు పోలీసులు జాన్నచేలో చేరారు ఉదయం నుండి సాయంకాలం దాకా కాల్పులు జరిగాయని ఈ సందర్భంలో దళ సభ్యుడు దకా రాములు కాల్చిన తూటాకు మౌలాన తమ్ముడు చనిపోయాడు మరోసారి వీర్లపాలెంలో వందమంది రజుకార్లు దాకా కచ్చడపుబండ్లపై వచ్చి పోలీసుల వత్తాసుతో దోపిడీ చేశారు మొల్మ్కచర్ల తండా సంపంగుల రాములు, సంపంగుల చంద్రమ్మ పిల్లలు రజాకారుల దెబ్బలతో పారిపోయారు దిలావర్‌పూర్‌, ముదిమాణిక్యంలో ఫారెస్టు అధికారులు ప్రజలను ఇబ్బందులు పెడుతుండగా మేము కాల్పులు జరిపొం రజాకార్లు, పోలీసులు దళ సభ్యుడు గపూర్‌ను కృష్ణా నీటిలోకి దించి కాల్చి చంపారు మిగతావారం సోముశెట్టిపాలెం వాగు నుండి, రంగుళ్ళ, తిరుమలగిరి రోడ్డు ద్వారా వెళ్ళిపోయాము సత్తెనపల్లి, అచ్చంపేట, మిర్యాలగూడెం జైల్లో వెంట జైల్లో కొంపెల్లిపొటి నారాయణ, వెంకటేశ్వర్లు ఉందేవారు దామరచర్లకు చెందిన రెడ్డిబటోయిన సైదులు, లంబాడి సైదులు, దారగాని శాయన్న షేక్‌ నన్నే బచ్చా, గొంగటి సైదిరెడ్డి కొరియర్స్‌గా పనిచేశారన్నారు భోజనాలు ప్రజలే ఏర్పాటు చేసేవారు. ధనిక రైతులు, కొన్ని చోట్ల జమీందార్లు కూడా నిజాంకు వ్యతిరేకంగా పోరాటాలు చేసినందుకు కమ్యూనిస్క దళాలకు భోజన వసతులు కల్పించిన సందర్భాలున్నాయి (1997

లి కర ల న. ఎోరాటంలే వ్‌ ల ము " య సు ॥ య /.. గ్గ * /| ,్‌ త్‌ ళో

మేముసమాచారం సేకరించి ప్లాను వేసుకున్నాం. 1.___ మ మా దళం రెండుగా చీలి మిలట్రీ క్యాంవు మీద, మాదాసు రాములు అలాగే కొద్ది సైనికుల రక్షణతో బట్టుగూడొం - రాంచంద్రారెడ్డి నివసిస్తున్న ఇంటి మీద ఏకకాలంలో దాడి చేశాం ఆ విధంగా క్యాంపును అక్కడి నుండి ఎత్తివయించగలిగాం బట్టుగూడెం రాంచంద్రారెడ్డిని హతమార్చాం ఈ మిలట్రీ క్యాంపు 40 ఊళ్ల మీద చాడి చేసింది ప్రజలను చితకబాదినారు ఏ మాత్రం అనుమానం వచ్చినా నానా చిత్రహింసలు పెట్టేవారు వీరు 12 మందిని కాల్చి చంపారు ఈ గ్రామాల్లో

తెలంగాణా రైతాంగ సాయుధ పోరాటం కొరియర్‌ గాను, దళ సభ్యుడిగాను పనిచేసి హైదరాబాద్‌లో పార్టీ సభ్యుడుగా వుంటూ కార్యక్రమాల్లో పాల్గొంటున్న మాదాసు రాములు హెచ్‌ ఎంటి బేరింగ్స్‌లో పనిచేసి ఈ మధ్యనే రిటైరయ్యారు

“శ్రల్లిదండ్రులు పెట్టిన పేరు రాములు కాదు, అది పార్టీ వారు పెట్టింది నాకు తల్లిదండ్రులు పెట్టిన పేరు నర్సయ్య, హైదరాబాద్‌ ఉద్యమానికి ఆదిలో నేను గణేశ్‌గా పరిచయం అయ్యాను అడవిలో దళాలతో సంచరిస్తున్నప్పుడు నా పేరు "నేపాల్‌ రాజా' అని చెప్పారు 65 సంవత్సరాల మాదాసు రాములు గుప్త సంఘంతో పరిచయం ఏర్పడే నాటికి ఆయన వయస్సు 5 ఏళ్ళు నల్గొండ జిల్లా భువనగిరి తాలూకాలో ఆలేరు దగ్గర చిన కందుకూరు ఆయన స్వగ్రామం ప్రస్తుతం ఆ వూరు యాదగిరి గుట్ట మండలంలో వుంది

అప్పట్లో సందిపల్లి కేంద్రంగా సందిపల్లి నర్సింహ్నరెడ్డి, శలబనాపురం రాంరెడ్డి నాయకులుగా ఒక దళం వుండేది వారు మా (గ్రామానికి వచ్చి ఇచ్చిన ఉపన్యాసాల వల్ల ప్రభావితుడనైన నేను, మరో ఆరుగురం (గ్రామం నుండి పోయి వారి దళంలో సభ్యులుగా చేరాం

తాం దొడ్జికొమరయ్య చనిపోయిన ఒక సంవత్సరం తర్వాత రం సింలంంి నాన లగా అం నరం చా ఇది జరిగింది నేను దళంలో చేరిన సంవత్సరం తర్వాత యయ య. పోలీసు యాక్షన్‌ జరిగింది స. మాకు దగ్గర మాటూరు అనే గ్రామం వుండేది అక్కడ ల. అనే ఆయన మాకు తుపాకీ కొట్టడం, డ్రిల్లు లాంటివి, కట్టె మ య... మా కేంద్రానికి సమీపంలో ముస్యాల పల్లి అనే రరర గ్రామం ఉంది అక్కడ చోటేమియా అనే వాడి నాయకత్వాన రజాకారు దళం వుండేది ప్రతి రోజూ గ్రామాల మీద పడి దోచేవారు ఆ ప్రజాకంటకున్ని కదఠేర్పాలని ఆ ప్రాంత ప్రజలు దళాన్ని కోరారు ఒకసారి దాడిచేసాం తప్పుకున్నాడు తర్వాత మరో దాడిలో మట్టుపెట్టాం పల్లెపాడు అనే గ్రామంలో మరో ఘటన జరిగింది ఆ గ్రామంలో అయిలయ్య దళం ఉండేది ఆ (గ్రామ బురుజును కేంద్రంగా చేసుకొని వున్నారు ఆ బురుజును చాకచక్యంగా మీదుకూరు గద్దపు అమీనుసాబు చుట్టుముట్టారు ఈ వార్త కొరియర్‌ ద్వారా మా దళానికి చేరింది మేము గద్దపు అమీనుసాబు పోలీసులను చుట్టుముట్టాం వారు తోకముడిచారు ఆరుట్ల రాంచంద్రారెడ్డి, కుర్రారం రాంరెడ్డి పనిచేస్తున్న చల్లూరు కేంద్రానికి నేను సభ్యుడిగా వుండి సందిపల్లి కేంద్రంగా పనిచేస్తున్న నర్సింహ్నరెడ్డి దళానికి మధ్య కొరియర్‌గా వుండేవాడిని పోలీసు యాక్షను తర్వాత చుట్టుగూడెంలో రాంచంద్రారెడ్డి అనే భూస్వామి వుండేవారు మిలట్రీ సహాయం తీసుకున్నారు ఇందిరాలలో మిలట్రి క్యాంపు సహాయంతో వుండేవారు ఆ విధంగా ఆయన సహకారంతో మిలట్రీవారు మన పార్టీ మీద, సానుభూతి పరుల మీద దౌర్జన్యం జరిపేవారు మేము సమాచారం సేకరించి ప్లాను వేసుకున్నాం మా దళం రెండుగా చీలి మిలట్రీ క్యాంపు మీద, అలాగే కొద్ది సైనికుల రక్షణతో బట్టుగూడెం రాంచంద్రారెడ్డి నివసిస్తున్న ఇంటి మీద ఏకకాలంలో దాడి చేశాం ఆ విధంగా క్యాంపును అక్కడి నుండి ఎత్తివేయించగలిగాం బట్టుగూడెం రాంచంద్రారెడ్డిని హతమార్చాం ఈ మిలట్రీ క్యాంపు 40 ఊళ్ల మీద దాడి చేసింది ప్రజలను చితకబాదినారు ఏ మాత్రం అనుమానం వచ్చినా నానా చిత్రహింసలు పెట్టేవారు వీరు 12 మందిని కాల్చి చంపారు ఈ గ్రామాల్లో పోలీసు నిర్భంధం ఎక్కువైంది పిర్లాయిపల్లి నుండి రక్షణ కోసం షర్కి తాలూకాలోని రాచకొండ గుట్టలకు చేరుకున్నాం రక్షణ కోసం చిన్న దళాలుగా మారాం మా దళంలో అయిదుగురు వుండేవారు సూర్చాల రాంరెడ్డి కమాండరుగా వుండేవారు మేము మైలారంలో విడిది చేసాం మమ్మల్ని 20 మంది మిలట్రీ దళం చుట్టుముట్టింది అయిదుగురిలో ముగ్గురు మొదట తప్పించుకొన్నారు. నేను, నర్సయ్య చిక్కిపోయాము కొంత సమయం కాల్పులు జరిగాయి తర్వాత తప్పించుకోగలిగాం ఈ కాలంలో మరో ముఖ్య ఘటన జరిగింది జలాల్‌పురం కూచిరెడ్డి అనే భూస్వామి వుండేవాడు పోలీసు యాక్షన్‌కు పూర్వం అతను గుండా కేశవులు దళంలో పనిచేసేవారు యాక్షన్‌ తర్వాత ఆయన వైఖరి మారింది ద్రోహిగా మారాడు మిలట్రీకి సహకారం చేసి మన స్థావరాలపై దాడి చేయించేవారు తర్వాత కాంగ్రెస్‌ నాయకులుగా చెలామణి అయ్యారు ఈ మధ్యనే అతను చనిపోయాడు

పోరాటంలో చివరిదశలో హైదరాబాద్‌లో తత త. కొరియర్‌గా వేశారు అప్పుడు నా పేరు గణేశ్‌ నగరంలో మి టం. ముఖ్య నాయకులు ఉండేవారు వారెవరితోనూ నాకు ప్రత్యక్ష భయ ఎ. కం లు. సంబంధాలు వుండేవికావు నేను రాచకొండ కేంద్రానికి నగర టర ప కేంద్రానికి మధ్వ కొరియర్‌గా వుండేవాడిని నగరంలోని య దూల్‌పేటలో కోమటి నర్సమ్మ అనే ఆమె భర్తతో, కొడుకుతో స యాం. న. వుండేది ఆమె కొడుకు కూడా కొరియర్‌గా వుండేవాడు నేను రాచకొండ కేంద్రం నుండి తెచ్చిన లేఖను ఆమె కొడుకుకు + స న స న అందజేసేవాణ్ణి సనన న్‌

ఒకసారి నాకు మిలట్రీ దళం దారి మధ్యలో తటస్థపడింది నా వద్ద మూడు రైఫిళ్ల విడిభాగాలున్నాయి మిలట్రీ దళాన్ని చూడగానే నా పని అయిపోయింది అని భావించాను వారి సమీపంలోకి రాగానే “జైహింద్‌” అని సెల్యూట్‌ చేశాను వారు నవ్వుకుంటూ వెళ్ళిపోయారు

పోరాట విరమణ తర్వాత కూడా నా మీద వారెంటు వుంది నా తల మీద నాలుగు వేలు ప్రకటించింది యూనియన్‌ ప్రభుత్వం అందువల్ల కొరియర్‌ డెన్‌ నిర్వహకురాలు అయిన కోమటి నర్సమ్మతో వారి కుటుంబంతో కలసి విజయవాడకు వెళ్లాను విజయవాడలో 1955 వరకు వున్నాను

విజయవాడలో రిక్షాలాగాను, అల్యూమినియం గిన్నెల తయారీ పార్టీలో పనిచేశాను తర్వాత ఇక్లీ తయారు చేయడం నేర్చుకొని తిరుగుతూ ఉన్నాను అప్పుడు కూడా విజయవాడ పార్టీతో సంబంధంలోనే వుండేవాణ్ణి అక్కడి నుండి నల్గొండ వచ్చాను ఇడ్లీ చేసి మొదటి సారిగా నల్గొండలోనే ఉన్నాను

1961లో హైదరాబాద్‌కి వచ్చాను కోమటి నర్సమ్మ సహకారంతో నాకు పెళ్లి అయింది నేను నా భార్య హైదరాబాద్‌లో ఇడ్లీ అమ్ముతూ కాలం గడిపాము చైనా దాడి సందర్భంగా మన నాయకులను అరెస్టు చేశారు నాటి నుండి నేటి వరకు హైదరాబాద్‌ ఉద్యమంలో నా శక్తి మేరకు పార్టీ సభ్యులుగా పనిచేస్తున్నాను (1997) గొ వయస్సు 80 [ బుచ్చయ్య, తల్లిపెరు రామక్క వు. గొల్ల కులస్థుడను చింతపల్లి వ. లక్ష్మారెడ్డి దళంలో పనిచేశాను ము

నర డూడూ / నీ | . "

అదరగొట్తాము ను ను. నే | ఆల

రామున్నగూడెంలో రజాకార్లు క్యాంపు ఖ్ర . . పెట్టి రాయినిగూడెం, జాజరెడ్డి గూడెం ఎర్చుచర్ల సిరికొండ నర్భ్మయ గ్రామాలస్ట్రీలను బలనంతంగా ఈర్చుకొచ్చి గుంటలు వసస ను... పూచ్చుతుంటే అనిరెడ్డి రాంరెడ్డి, పగడిమర్రి నాయకత్వంలో దళం కాల్పులు జరిపింది ఆ తర్వాత స్త్రీలను తీసుకొని కొంతమంది రజాకార్లు తిమ్మాపురం వైపు వస్తుండగా, అక్కడ పొలం దున్నుతున్న కామ్రేడ్‌ వర్పయ్య తన దగ్గర ఉన్న బర్మార్‌ (నాటు తుపాక్రిలో గుండు మాటు నుండి రెండుసార్లు పేల్ది తన వెనుక పెద్ద దళం ఉన్నట్లు బ్రమింపచేసి స్త్రీలను విముక్తి చేశారు

తు౦గకుర్తి తాలూకా అర్వపల్లి మండలం కాసర్లపాడుకు చెందిన సిరికొండ నర్సయ్య అర్వపల్లి ప్రాంతంలో గల భూస్వాములకు వ్యతిరేకంగా పోరాటం చేసిన దళంలో సభ్యుడిగా ఉన్నారు రెండుసార్లు యూనియన్‌ సైన్యాలకు పట్టుబడి తప్పించుకొని మద్రాసులో ఒక సంవత్సరం గడిపారు అనంతరం అడవుల్లో సంవత్సరంన్నర అజ్ఞాతంలో ఉండి అనేక పోలీసు క్యాంపులపై, రజాకార్లపై దాడి చేసుకుంటూ తెలంగాణా సాయుధ పోరాటంలో పాల్గొన్నారు బాల్య దశ నుండే పోరాటంలో పాల్గొన్న నర్సయ్య 80 ఏళ్ళుగా సిపిఐ(ఎం) కాసర్లపాడు శాఖా కార్యదర్శిగా, రెండుసార్లు సర్పంచ్‌గా ఎన్నికై అర్వపల్లి మండలంలో కమ్యూనిస్టు ఉద్యమ నిర్మాణానికి కృషి చేశారు ఆయన పాల్గొన్న పోరాట ఘట్టాలు ఇలా ఉన్నాయి

రజాకార్లను నిరోధించడానికి జనగాం రోడ్డును తమ్మాపురం, అర్వపల్లి, నాగారం, పర్యాయిపల్లి వరకు గుంటలుగా తవ్వి వారికి ఆటంకం కలిగించడంలో పాల్గొన్నారు వాటిని పూడ్చటం కొరకు రామన్నగూడెంలో రజాకార్లు క్యాంపు పెట్టి రాయినిగూదెం, జాజిరెడ్డి గూడెం ఎర్పుచర్ల గ్రామాల స్రీలను బలవంతంగా ఈడ్చుకొచ్చి గుంటలు పూడ్చుతుంటే అనిరెడ్డి రాంరెడ్డి, పగడిమర్రి నాయకత్వంలో దళం కాల్పులు జరిపింది ఆ తర్వాత స్త్రీలను తీసుకొని కొంతమంది రజాకార్లు తిమ్మాపురం వైపు వస్తుండగా,

కన ఇ య. పా అక్కడ పొలం దున్నుతున్న కామ్రేడ్‌ నర్సయ్య తన దగ్గర ఉన్న పం రోహి కళ 'మ్రీటట్టై. బర్మార్‌ (నాటు తుపాక్రి)లో గుండు మాటు నుండి రెందుసార్లు రల నన్ను వ య. = పేల్చి తన వెనుక పెద్ద దళం ఉన్నట్లు వారిని భ్రమింపచేసి న యన గ మ. స్త్రీలను విముక్తి చేశారు ఫ్లైనమాచారం ప్రకారం: సర్వరు సనీతారాములు వారి వలను. అర్వపల్లి ప్రాంతంలోని కాసర్లపాడులో ఆరుగురు చస్తుువచ్చారు. వీంతో తిపైనకు మే. భూస్వాముల బంగ్లాలను, రామన్నగూడెం (గ్రామంలో వు వ రెండంతస్తుల బంగ్లాలను కూల్చివేశారు రజాకార్లకు స్థావరాలు రంనుస్తతి ష్ష్‌ మ మ లేకుండా చేయడం కోసం జరిగిన ఈ కూల్చివేతలో రాంరెడ్డి, జాన్‌, జీవరత్నం, యల్లప్పతో పాటు నర్సయ్య కూడా ఉన్నారు తుంగతుర్తిలోని కౌసల్యాదేవి ఇంటిపై దాడి చేసి 20పుట్ల ధాన్యాన్ని కాసర్లపాడులోని 100 ఎకరాల భూస్వామి నల్లు లచ్చయ్య ఇంటిపై దాడిచేసి 10 పుట్ల ధాన్యాన్ని స్వాధీన పరుచుకొని ఆ ప్రాంత పేద ప్రజలకు పంచి పెట్టారు ఈ పోరాటంలో 100 ఎకరాల భూమిని కూడా పంచారు పోలీస్‌ యాక్షన్‌ తర్వాత రజాకార్లకు రెండుసార్లు పట్టుబడి నర్సయ్య, చిగుర్ల సోమయ్య తప్పించుకొని మద్రాసులో ఏడాదిపాటు తలదాచుకొన్నారు యూనియన్‌ సైన్యాలు రంగంలోకి వచ్చాక పార్టీ పిలుపు మేరకు ఉత్తరాది అడవుల్లో నర్సయ్య, యల్లప్ప, సిగుర్ల సోమయ్య, దాట్ల రామచంద్రు, ఆన్నరం రామచంద్రు, మెతుకు రామచంద్రు సీత్రారామయ్యలు దళంగా ఏర్పడ్డారు ఆ సమయంలో సిగుర్ల సోమయ్య తల్లి లచ్చన్మను, నర్సయ్య తల్లి సొామమ్మను యూనియన్‌ సైన్యాలు బంధించి మీ కొడుకుల జాడ చూపించమని నెల రోజులు చిత్ర హింసలు పెట్టి విడిచి పెట్టారు పాకాల చెర్వు (నర్సంపేట తాలూకా) వద్ద నర్సయ్య సభ్యునిగా గల దళం 9 లారీల మిలిటరీ సైన్యంపై దాడిచేసి 15 మందిని చంపి 20 మందిని గాయపర్చింది ఈ దళం మడిగూడెం అడవుల్లో వంటలు చేస్తున్న సమయంలో పసిగట్టి యూనియన్‌ సైన్యాలు చుట్టుముట్టి కాల్పులు జరిపాయి ఈ కాల్పుల్లో ఒక గిరిజన సభ్యురాలి కూతురు చనిపోయింది ఉత్తరాది అటవీ ప్రాంతంలో మెట్ల తిమ్మాపురం క్యాంపులో మంచినీళ్ళ కోసం మిలిటరీ లారీ వస్తుండగా దాయంరాంరెడ్డి (వెంపటి) నాయకత్వాన బాంబు బాటలో పెట్టి పేల్చారు లారీలో ఉన్న దాదాపు 40 మంది సైనికులు చనిపోయారు పోలారం క్యాంపులోకి మిలిట్రీ వారు రోజూ కిలో మీటరు దూరంలో వున్న ఏటిలో స్నానం చేస్తుండగా కోయలు ఇచ్చిన సమాచారం (ప్రకారం నర్సయ్య, సీతారాములు వారి రైఫిల్స్‌ను ఎత్తుకువచ్చారు దీంతో ఆ సైనికులను క్యాంపు నుండి సస్పెండ్‌ చేసి, క్యాంపును ఎత్తివేశారు పోరాట విరమణ అనంతరం నర్సయ్య సిపిఎం అభివృద్ధికి కృషిచేశారు (1997)

ఠి వటం రన నగ ల్‌ తప్పు సొక్షానికి వ కానా! నిరాకరించి (ప్రజల) మ నౌ ప్రాణులుకాపొడదొరు (రాఫశ్ర ఈ 50 మంది పోలీసులు తెల్లవారు (ఖై శ క? సే రూమువ నా జాడ పసికట్టి వెంటపడ్డారు అప్పట్లో య టం ఇ... మూసి, కృష్ణా నది ప్రాంతంలో దట్టమైన అడవులు చిలకరాజు లక్ష్మీపతిరాజు ఉండేవి నేను పోలీనులను తప్పించుకొని జానపాడు మహంకాళి గూడెం మీదుగా నిండుగా ప్రవహిస్తున్న కృష్ణానదిలో దూకి ఆ రాత్రి ఈదుకుంటూ వెళ్ళి అటువైపు ఉన్న దాచేపల్లి గ్రామం వెళ్ళి అక్కడ మన పార్టీ కామ్రేడ్స్‌ దగ్గర షబ్టర్‌ తీసుకుని తిరిగి ఇర్మిగూదెం దగ్గర కృష్ణారేవు దాటి దళాలను కల్పుకోవాలని పడవలో ఇర్కిగూదెం చేరాను అక్కడ పోలీసులు రజాకార్ల క్యాంపు వున్నదని నాకు తెలియదు రజాకార్లను, ప్రజా కంటకులను గడగడలాడించిన వారిలో చిలకరాజు లక్ష్మీపతి ఒకరు ఇప్పుడు ఆయన వయస్సు 70 ఏళ్లు 16 ఏళ్ల వయస్సులో కమ్యూనిస్టు పార్టీలో వాలంటీర్‌గా పని ప్రారంభించి దళ నాయకుడిగా ఎదిగారు మొదట్లో నేను జానపాడు ఏరియాలో పార్టీ జండాలు కట్టడం, సమావేశాలు ఏర్పాటు వంటి పనులు చేస్తుండేవాజ్ఞి అక్కడ అందె బక్కయ్య అభివృద్ధి అయ్యాక పార్టీ నన్ను మిర్యాలగూడెం తాలూకా వాడపల్లికి దళ నాయకుడిగా నియమించింది నా దళంలో 15 మంది ఉండేవారు వారిలో నీలం భిక్షం, కొప్పోలు సోములు పూసపాటి రాములు, రాయనిపాలెం పాపిరెడ్డి మంగారెడ్డి తదితరులు ఉందేవారు ఆలగడప, రాయనిపాలెం, ములకల కాలువ, గూడూరు, సుబ్బారెడ్డి గూదెం, కృష్ణాపురం, కొత్తగూడెం, రుద్రవరం, కేశవాపురం, బొత్తల పాలెం, తేట్లకుంట, వాడపల్లి, వీరప్పగూడెం, కల్లేపల్లి గ్రామాలకు నేను దళ నాయకుడిగా వుందేవాడ్ని ఆ రోజుల్లో దామరచర్ల పోలీస్‌ పటేలు వీర రాఘవులు ప్రజలను నానా రకాలుగా ఇబ్బందులు పెట్టేవాడు మొదటి గుణపారం అతనికే చెప్పాం తరువాత దళాలతో వాడపల్లిలోని రజాకార్లను ముట్టడించి వారి తుపాకులు స్వాధీనం చేసుకున్నాము ముది మాణిక్యం గ్రామంలో ప్రవేశించి రాత్రి 12 గంటల నుండి ఉదయం 8 గంటల దాకా రజాకార్ల మీద దాడిచేసి నలుగురు రజాకార్లను ఖతం చేశాము రజాకార్ల హింసలు భరించలేక ముది మాణిక్యం ప్రజలు మాకు రిపోర్టు చేస్తే మేము ఆ చర్య తీసుకున్నాం వీరప్పగూడెంలో జమ్మ గుంపుల రామయ్య ఆనే భూస్వామి ధాన్యాన్ని ప్రజలకు పంచాము సజ్ఞాపురంలో రైతులను నిర్భంధించి లెవీ ధాన్యాన్ని పోలీసులు, రజాకార్లు కలసి ఎడ్లబండి మీద తీసుకొని వెళుతూ వుంటే

"దామరచర్లలో కాంగ్రెనీటుచప్తనిటే , గుడుగుంట్ల పాలెంలో వారిని ప్రతిఘటించాము ఆ ప్రతిఘటన “వెంపటి మట్టయ్య అనే, వ్యక్తికి:బెంబటే రెండు గంటల పాటు జరిగింది అధిక సంఖ్యలో పోలీసుల "ఘూడంతన్తుల బిల్లింగ్‌పై వ్లుండి ' రావడంతో మేము సరైన ఆయుధాలు లేక తప్పుకున్నాము పోలీనులు రజాకార్లు క్యాంవు'వేసి? మటంపల్లిలో భూస్వాములు వారి నాయకత్వాన మన దళ కృమ్యూనిస్టలపై కాల్పులు జరిపీవోర ఖా కమాండర్‌ అయిన గజ్జెల రామనరసింహారెడ్డిని పోలీసులతో జక రోజు అర్థరాత్రి దళముత్రో వెళ్ళి అక్మడ్సి పట్టించి చంపగా మేము 200 మందితో అక్కడ భూస్వాములైన శేజలమన్‌ స షపవెశప టీ, చంశ్రీ శేమాషా రెడ్డితోపాటు మటంపల్లిలో నల్గురిని కాల్చి చంపాము 'సకువేశులో విర్ణం శరా. చింతలమ్మగూడెంలో మా దళ సమావేశం అవుతుంటే యించ్లిన్ల వ్రకాలం్ల.. రఘునాధపాలెం నుంచి పోలీసులు వచ్చారు ఒక ద్రోహి ఇచ్చిన :ళందరము కలనీ ఆ బిల్టింగ్‌ పై; స క్ష బ్బా ర్‌హిఇ్సి సలం 1 సమాచారంతో పోలీసులు అక్కడికి వచ్చి నలుగురు కాధమ్రర్స్‌ను [ అంతస్తును కూలగొట్టాము... 1 జ్రంపారు చనిపోయిన వారిలో దాసరి లింగయ్య, శంబిరెడ్డి

• మిలటరీ రాములు ఉన్నారు పోలీసులు, రణాకార్లపై ఎదురుదాడి చేస్తూ కొందరం తప్పుకున్నాము దామరచర్లలో కాంగ్రెస్‌కు చెందిన వెంపటి మట్టయ్య అనే వ్యక్తికి చెందిన మూడంతస్తుల బిల్డింగ్‌పై వుండి పోలీసులు, రజాకార్లు క్యాంపు వేసి కమ్యూనిస్టులపై కాల్పులు జరిపేవారు ఒక రోజు అర్ధరాత్రి దళముతో వెళ్ళి అక్కడి ప్రజలను సమావేశపరిచాం సమావేశంలో నిర్ణయించిన ప్రకారం అందరము కలసి ఆ బిల్జింగ్‌ పై అంతస్తును కూలగొట్టాము 1948లో దామరచర్లలో మా మీద దాడి జరిగింది పోలీసులకు ఇన్‌ఫార్మర్‌గా వ్యవహరించిన కొందారపు చినవీరయ్య, నడిపి వీరయ్య అనే వాళ్ళు మేము మూసిదొంక దగ్గర బావుల్లో స్నానాలు చేస్తూ వుంటే పోలీసులకు ఆ విషయం తెలియజేశారు పోలీసులు 50 మంది మేము స్నానాలు చేసే దగ్గరకు వస్తున్నది ముందుగా గమనించి తప్పుకున్నాము. నేను తప్పుకొని మూసినది దాటి సూర్నపాడు చేరుకున్నాను నా వెంట వున్న దళ సభ్యుడు కొండ్రపోలు తాళ్ళపల్లి సైదులును 8 గంటలకు అన్నం తెస్తామని చెప్పి ఆనడి వీరయ్య, చిన వీరయ్యలు పోలీసులకు పట్టించారు ఆ రాత్రి సూర్నపాడు నుండి తిరిగి దామరచర్లలోని తెట్టెకుంట చేరుకున్నాను 50 మంది పోలీసులు తెల్లవారురూమున నా జాడ పసికట్టి వెంటపడ్డారు అప్పట్లో మూసి, కృష్ణా నది ప్రాంతంలో దట్టమైన అడవులు ఉండేవి నేను పోలీసులను తప్పించుకొని జానపాడు మహంకాళి గూడెం మీదుగా నిండుగా ప్రవహిస్తున్న కృష్ణానదిలో దూకి ఆ రాత్రి ఈదుకుంటూ వెళ్ళి అటువైపు ఉన్న దాచేపల్లి గ్రామం వెళ్ళి అక్కడ మన పార్టీ కామ్రేడ్స్‌ దగ్గర షల్టర్‌ తీసుకుని తిరిగి ఇర్మిగూడెం దగ్గర కృష్ణారేవు దాటి దళాలను కల్సుకోవాలని పడవలో ఇర్మిగూడెం చేరాను అక్కడ పోలీసులు రజాకార్ల క్యాంపు వున్నదని నాకు తెలియదు నన్ను పట్టిస్తే బహుమతి అని పోలీసులు ప్రకటించినందువల్ల ఇర్మిగూడెంలోని పడవవారు లొట్టపల్లి సైదులు, డేగల అప్పయ్య పడవ దాటిస్తాము అని చెప్పి నన్ను పోలీసులకు పట్టించారు ఆ రాత్రి నన్ను పోలీసు క్యాంపులో చిత్రహింసలు పెట్టారు అదే రాత్రి వాడపల్లికి తీసుకొని వచ్చారు వాడపల్లిలోని సుబేదారు నన్ను కాలుస్తానని వాడపల్లి నుంచి ఇర్మిగూడెం తీసుకొని వచ్చాడు అక్కడి ప్రజలను సమావేశపరచి ఇదిగో ఈ లక్ష్మీపతిని ఇక్కడ కాల్చేస్తాము ఎదురుదాడిలో చనిపోయాడని సాక్ష్యం చెప్పాలని ప్రజలను కోరాడు ప్రజలు ఒప్పుకోలేదు ఆ సుబేదారు నన్ను మిర్యాలగూడెం తీసుకొని వచ్చి జైల్లు పడేశాడు జైళ్లో చిత్రహింసలు పెట్టారు నాయకుల పేర్లు చెప్పమన్నారు నా బట్టలు ఊడదీసి, నా నెత్తి గొరిగించారు తాళ్ళపల్లి సైదులు అనే కామ్రేడ్‌ను, నన్ను దిశమొలతో బజారులో తిప్పారు ఆ తరువాత నల్గొండ జైలులో ఒక నెల, చంచల్‌గూడ జైలులో ౩ సంవత్సరాలు, సికింద్రాబాద్‌ జైలులో ఒక సంవత్సరం ఉన్నాను 1948లో అరెస్టయి. 1952లో విడుదలైనాను ఆనాడు మాతోబాటు జైలులో బద్దం ఎల్లారెడ్డి, ఆరుట్ల రామచంద్రారెడ్డి, ఉరిశిక్ష పడిన నంద్యాల శ్రీనివాసరెడ్డి, నల్ల నరసింహ జగాల రెడ్డి ఎర్రబోతు రామిరెడ్డి పి రామిరెడ్డి, దూదిపాల సత్తిరెడ్డిలు ఉన్నారని చెప్పారు కొత్తగూడెంలో లక్ష్మీపతి బట్టలు ఇస్త్రీ చేసుకొని జీవిస్తున్నారు ఆయనకు ఎలాంటి పెన్షన్‌ రాలేదు (1997 ఇంటర్వ్యూ

ఆంటదతముపహోసభీ ఖీ. విద్యార్థిగా ఉన్నప్పుడే చిలుకూర్‌లో _ శై 0 జరిగిన ఆంధ్రమహాసభకు కాలినడకన వెళ్ళాను కన్నెగంటి రంగయ అక్కడ ధర్మభిక్షం, నంద్యాల శ్రీనివానరెడ్డిలను & కన్నె! _ మొదటిసారిగా చూశాను ఆ తరవాత మా ప్రొ్థంతంలో ఆంధ్రమహాసభ కార్యక్రమూలు నిర్వహించడం మొదలుపెట్టాను దీంతో మా తండ్రి నన్ను వరంగల్‌ జిల్లా మహాబూబాబాద్‌ సమీపంలోని దేవుని సంకీశలో ఉండే మా పెద్దమ్మ కొడుకు వద్దకు పంపించాడు అక్కడ వద్రంగి పనిలో వారికి సహాయపడుతూ కుటుంబానికి ఆసరాగా ఉంటానని మా నాన్న భావించారు అయితే అక్కడ కూడా ఆంధ్రమహాసభ కార్యక్రమాలు సాగుతున్నాయి తష్ము శేషయ్య అనే అతను ఆంధ్రమహాసభ నాయకునిగా ఉన్నారు కొండవల్లి గోపాల్‌రావు, తీగల నత్యనారాయణ తదితరుల నాయకత్వంలో వనిచేయదం మొదలుపెట్టాను. నల్గొండ జిల్లా మిర్యాలగూడ మండలం యాద్గార్‌పల్లి కన్నెకంటి రంగయ్య స్వగ్రామం వడ్రంగి కుటుంబం నుండి వచ్చిన రంగయ్య తెలంగాణా పోరాటంలో దళ కమాండర్‌గా బాధ్యతలు నిర్వహించారు 1920వ సంవత్సరంలో కన్నెకంటి సోమయ్య, రామలక్ష్మమ్మలకు జన్మించిన ఐదుగురి సంతానంలో రంగయ్య నాల్టవవాడు స్వగ్రామానికి దగ్గర్లో ఉన్న మిర్యాలగూడ ప్రభుత్వ పారశాలలో ఐదవ తరగతి వరకు చదవుకున్నారు. అయితే 1941-42 సమయంలో రెండవ ప్రపంచయుద్దంలో సైనికునిగా చేరానని రంగయ్య వివరించారు మిలట్రీ వాళ్ళకు మా ప్రాంతాన్ని చూపెట్టడం నా బాధ్యతగా ఉండేది అదే సమయంలో ఆంధ్రమహాసభ గురించి విన్నాను 'అది ఏం చేస్తుందో తెలుసుకోవాలనే" కోరిక నన్ను ఉద్యమం వైపు నడిపించిందని చెప్పారు తన ఉద్యమ ప్రస్థానాన్ని రంగయ్య ఇలా వివరిస్తూ వచ్చారు “ఒకే భాష మాట్లాడేవారందరూ ఒకటే' అనే ఆంధ్రమహాసభ పిలుపు నన్ను బాగా ఆకర్షించింది దీంతో ఆంధ్రమహాసభ గురించి తెలుసుకోవాలనే కోరిక మనస్సులో వేధించింది విద్యార్థిగా ఉన్నప్పుడే చిలుకూర్‌లో జరిగిన ఆంధ్రమహాసభకు కాలినడకన వెళ్ళాను అక్కడ ధర్మభిక్షం, నంద్యాల శ్రీనివాసరెడ్డిలను మొదటిసారిగా చూశాను ఆ తరవాత మా ప్రాంతంలో ఆంధ్రమవిసభ కార్యక్రమాలు నిర్వహించడం

ఆగామోత్మూర్‌లో రజేకాల్లూ . మొదలుపెట్టాను దీంతో మా తండ్రి నన్ను వరంగల్‌ జిల్లా [క్యాంవు ఉండేది. వారిన దెబ్బక్లాట్టదేర్న మహాబూబాబాద్‌ సమీపంలోని దేవుని సంకీశలో ఉండే మా కస్సు కాంవుపై నాడి చలం రావ పెద్దమ్మ కొడుకు వద్దకు పంపించాడు అక్కడ వడ్రంగి పనిలో వనన ము ముకున్యి పల. వారికి సహాయపడుతూ కుటుంబానికి ఆసరాగా ఉంటానని ప ఒక | మౌ నాన్నభావించారు అయితే అక్కడ కూదా ఆంధ్రమహాసభ [ర సు వరత ముక రాట క... అర్యక్రమాలు సాగుతు ష అయన ఎత్తివేత త్రిస్పమపట పట్ట. కార్యకమాలు న్నాయి తమ్మ శేషయ్య అనే అతను చల్లా సీతారాంరెడ్డి ఆధ్వర్యంలో'శేక్షణ', ఆంధ్రమహాసభ నాయకునిగా ఉన్నారు కొండపల్లి గోపాల్‌రావు, (తిపుకుంటుండగా నిజాం పోలీసులు త్రీగల సత్యనారాయణ తదితరుల నాయకత్వంలో పనిచేయడం (మ్రైపె,శాల్పులు జరిపొరు ఒక తుట్లా మ్సైద్రలుపెట్టాను యువజన సంఘం ఏర్పాటు చేసి రాత్రిళ్ళు క్లాయిక్రితగిలి వచ్చిన్తాకాలుకు తగిలింది, స్య్వెష్ట్రా 1945లో ఖమ్మంలో జరిగిన ఆంధ్రమహాసభకు వంద ల్‌ | “గ చందిని తీసుకెళ్లాము ఆ సమయంలో యువజన సంఘం కార్యదర్శిగా ఉన్న నేను వాలంటీర్‌గా పనిచేశాను గోల్కొండ పత్రికలో నా పేరు కూడా వచ్చింది 1946లో వెట్టిచాకిరీకి, లెవీ-గల్లాకు వ్యతిరేకంగా ఉద్యమాన్ని మొదలుపెట్టాము దీంతో మహాబూబాబాద్‌ పరిధిలోని నెల్లికూర్‌ పోలీస్‌స్టేషన్‌లో నాపై అరెస్టు వారెంటు జారీ అయ్యింది నేను దొరక్కపోవడంతో అరెస్టు వారెంటు వల్ల మా పెద్దమ్మ కొడుకు(అన్న్రను పోలీసులు పట్టుకుపోయారు. దీంతో మా అన్న నన్ను మా ఊరికి పంపించాడు 1947 ఆగష్టులో అక్కడ ఎర్రజెండాలు కట్టి మిర్యాలగూడ ప్రాంతానికి వచ్చాను మహాబూబాబాద్‌ నుండి మిర్యాలగూడ ప్రాంతానికి వచ్చిన అనంతరం ఉద్యమంతో సంబంధాలు ఏర్పర్చుకున్నాను మొదట్లో కరపత్రాలు రాయడం, అంటించడం ఉత్సాహంగా చేసేవాణ్ని స్వాతంత్ర పోరాటంలో కాంగ్రెస్‌ వారితో కలిసి మూడు రంగుల జెండాలు కట్టాను అక్కడ నుండి పల్నాడు తాలుకాలోని దాచేపల్లికి వెళ్ళి ఆర్గనైజర్‌ చల్లా సీతారాంరెడ్డిని కలిసాను రామాపురం తాలుకాలోని కాట్రాపురంలో నన్ను మిలట్రీ శిక్షణకు పంపించారు అక్కడ కట్టూరి రాఘవరెడ్డి, సుబ్బారెడ్డి, పోలబోయిన గోపయ్య తదితరులు కలిసారు శిక్షణ అనంతరం దళాలుగా ఏర్పద్దాము దొడ్డా నర్సయ్య, చల్లా సీతారాంరెడ్డి కం పెనీ(పెద్దసంఖ్యలో ఉండే బృందం) దళంలో నేను దళ సభ్యునిగా ఎన్నికయ్యాను మొత్తం 150 మంది ఉండేవారు కోదాడ సమీపంలోని అనంతగిరిలో సమావేశం చేసి చిన్న దళాలను ఏర్పాటు చేశారు ఎనిమిది దళాలు ఏర్పాటు అయ్యాయి రావులపెంట, మిర్యాలగూడ, పాములపాడు తదితర ప్రాంతాలను కలుపుతూ ఏర్పాటు చేసిన దళానికి నన్ను కమాండర్‌గా నియమించారు గోపయ్య, మట్టయ్య, వెంకటనర్సయ్య, సుబ్బయ్య, సత్తిరెడ్డి, రామనర్సు (రావులపెంట), అప్పారెడ్డి, గోపిరెడ్డి, వెంకన్న(తడకమళ్ళ), ఎల్లయ్య(మొల్క్మపట్నం)లతో పాటు మరికొంతమంది నా దళంలో సభ్యులుగా ఉందేవారు మా దళం ఇతర దళాలతో కలిసి అనేక దాడులు చేసింది ఆగామోత్మూర్‌లో రజాకార్ల క్యాంపు ఉండేది వారిని దెబ్బకొట్టడం కోసం క్యాంపుపై దాడి చేశాం ధాన్యాన్ని స్వాధీనం చేసుకుని ప్రజలకు పంచిపెట్టాము యాక్షన్‌ అనంతరం మిలట్రీ క్యాంపు పెడితే మళ్ళీ దాడి జరపాం క్యాంపును ఎత్తివేశారు తెట్టకుంట వద్ద చల్లా సీతారాంరెడ్డి ఆధ్వర్యంలో రక్షణ తీసుకుంటుండగా నిజాం పోలీసులు మాపై కాల్పులు జరిపారు ఒక తుటా రాయికి తగిలి వచ్చి నా కాలుకు తగిలింది రాయినిపాలెం వద్ద ఒకసారి నిజాం

పోలీసులు మాపై కాల్పులు జరిపారు తక్మెళ్లపాడు పోలీసు స నటీతను _ నాయకుల | పటేల్‌ను (ప్రజలు చంపివేశారు ఉట్లపల్లిలో రక్షణ తీసుకుని న పంపు ప. వంటలు వండాము తినేందుకు సిద్దమవుతుండగా శత్రువులు _ వ డుఈ వషయ రం. చుట్టుముట్టారు అయితే ఎదురుకాల్పులు జరుపుతూ అక్కడి పద్యాల త్రకారంగాన్న వల. నుండి బయటపడ్డాము మా సమాచారాన్ని ఇచ్చిన వ్యక్తిని '_సీద్రాతాసరెడ్డి ్దిని కాల్వపళ్లి ప కొద్దిరోజుల తరువాత చంపివేశాము ప్రజల నుండి పూర్తి రు వస్‌పోలరీ పేడ్డ పోళీఘలు సహాకారం అందేది పట్టం | ల్‌ నిర్బంధం పెరగడంతో ప్రజల నుండి సహాకారం తగ్గుతూ వచ్చింది దీంతో దళాలు విడిపోయాయి. రక్షణ తీసుకోవడమే పెద్ద సమస్యగా పరిణమించింది అదే సమయంలో మా ఇంటిని తగులబెట్టారు. ఎడ్లను, గేదెలను తోలుకుపోయారు. 1949 తరవాత నిర్భందం పెరగడంతో రక్షణ రిత్యా భద్రాచలం వైపు వెళ్ళాను అక్కడ పాత మిడ్రుడు తమ్మ శేషయ్య కలిసాడు పార్టీ సూచన మేరకు కొద్ది రోజుల అనంతరం తిరిగి మిర్యాలగూడ ప్రాంతానికి చేరుకుని అండర్‌గ్రౌండ్‌లో ఉన్నాను సూర్యాపేట పార్టీ కార్యాలయంలో కొద్దిరోజులు మారుపేరుతో పనిచేశాను అక్కడ నుండి కొద్దిరోజులు దేవరకొండ కార్యాలయంలో ఉన్నాను 1952లో చందంపేట పోలీసులు పట్టుకోగా పార్టీ కార్యాలయంలో ఉంటానని చెప్పగా విడిచిపెట్టారు పార్టీ ఆదేశం మేరకు రహస్య జీవితం గడిపేందుకు కర్నూలు జిల్లా దుర్వేసీలో నాలుగు నెలల పాటు ఉన్నాను 1958 ఫిబ్రవరిలో పార్టీ ఆదేశం మేరకు బయటకు వచ్చాను జానకిరాములు అనే వ్యక్తి మిర్యాలగూడ పార్టీలో పనిచేస్తుందేవాడు అయితే అతను నాయకుల సమాచారం రహస్యంగా పోలీసులకు చేరవేసేవాడు ఈ విషయం పార్టీకి తెలవదు ఆ (ప్రకారంగానే చల్లా సీతారాంరెడ్డిని కాల్వపల్లి వద్ద, నన్ను రాయినిపాలెం వద్ద పోలీసులకు పట్టించాడు ముందు నల్గొండ జైలుకు తీసుకెళ్ళారు ఒక కేసులో నాకు 20 సంవత్సరాల జైలు శిక్ష విధించారు హైకోర్టులో అప్పీలుతో అ శిక్షను పది సంవత్సరాలకు కుదించారు చంచల్‌గూడ జైలుకు తరలించారు 1958 నుండి 1958 ననంబర్‌ వరకు జైలుజీవితం గడిపాను సుందరయ్య గారు ముఖ్యమంత్రి నీలం సంజీవరెడ్డిని కలవడంతో ఆంధ్రప్రదేశ్‌ అవతరణ సందర్భంగా ఆరు సంవత్సరాలు శిక్ష పూర్తి చేసుకున్న వారిని విడుదల చేశారు అందులో నేను ఒకణ్ని ఉమ్మడి కమ్యూనిస్టు పార్టీలో కొనసాగి చీలికసమయంలో సిపిఎంవైపు నిలిచాను (గ్రామానికి మొదటి సర్పంచ్‌గా ఎన్నికయ్యాను 1987లో మిర్యాలగూడ ఎంపిపిగా గెలుపొందాను పార్టీలో కూడా వివిధ కమిటీల్లో పనిచేశాను అప్పటి (ప్రజల్లోగానీ, నాయకుల్లోగానీ స్వార్ధం కనిపించకపోయేది త్యాగం, నిస్వార్ధంతో కూడిన ఉద్యమం ఉండేది ఇప్పుడా పరిస్థితి లేదు డబ్బుకు విలువ పెరిగింది అందరూ దాని చుట్టే పరిభ్రమిస్తున్నారు పోరాట సమయంలో +పెల్లలు ఆకలితో ఏదుస్తున్నారని' అనేక సార్లు నా భార్య చెప్పినా “ఏడ్చి ఏడ్చి పడుకుంటారులే అని సర్జిచెప్పేవాణ్ని అంతటి త్యాగం, నిబద్దత ప్రస్తుతం లేదు ౧1997

|!

గుల్పర్లా జైలులో న

నైజాం పోలీసులు పెదవూరు, హాలియా బే! రానున్నగూదెం గ్రామాల్లో దళాల వెంటపడ్డారని, సైదిరెడ్డి 1948 డిసెంబరులో అరెస్టు అయ్యామని చెప్పారు తతత తనతో పాటు లంబాడి సైదులు, నన్నెబచ్చా, కొంపెల్లి పేచ్చిరెడ్డి, అన్నేబోయిన సీతారాములు, వీర్లపాలెం గ్రామానికి చెందిన ధనావత్‌ బోడియా, మెట్ట వీరయ్య, మొకవాటం వెంకన్న ఆ రోజు అరెస్టు అయ్యారని చెప్పారు

అతేలంగాణా పోరాటంలో అనాడు తమకు బర్మార్‌ తుపాకులు ఇచ్చారని దామరచర్లకు చెందిన గొంగటి సైదిరెడ్డి తెలిపారు ఆ రోజుల్లో కేంద్ర నాయకులుగా భీమిరెడ్డి నర్సింహారెడ్డి, తాలూకా నాయకులుగా చల్లా సీతారామిరెడ్డి, దళ నాయకులుగా రామనబోయిన మల్లయ్య, చిలకరాజు లక్ష్మీపతి ఉండేవారని చెప్పారు నైజాం పోలీసులు పెదవూరు, హాలియా రామన్నగూడెం గ్రామాల్లో దళాల వెంటపడ్డారని, 1948 డిసెంబరులో అరెస్టు అయ్యామని చెప్పారు తనతో పాటు లంబాడి సైదులు, నన్నెబచ్చా, కొంపెల్లి పిచ్చిరెడ్డి, అన్నేబోయిన సీతారాములు, వీర్లపాలెం గ్రామానికి చెందిన ధనావత్‌ బోడియా, మెట్ట వీరయ్య, మొకవాటం వెంకన్న ఆ రోజు అరెస్టు అయ్యారని చెప్పారు తమను మిర్యాలగూడెం, నల్గొండ, హైదరాబాద్‌ జైళ్ళకు తరలించారని చెప్పారు 1949లో హైదరాబాద్‌ జైలు నుండి గుల్బర్గాకు తరలించారని, అక్కడ తొమ్మిది నెలలు ఉన్నానని చెప్పారు

(1997)

పెంంసలు పెళ్తినా క వారాలు చెప్పలేదు తాము చదువుకుంటున్న పారశాలలో రాత్రిపూట పోరాట వీరులను తీసుకొచ్చి అనేక గట్టికొప్పల రామిరెడ్డి చిత్రహింసలు పెట్టేవారని, దాన్ని వ్యతిరేకించాలని - ఆనాడే తాము తరగతులను బహిష్కరించే వారమని తెలిపారు అనంతరం తాను కొరియర్‌గా పనిచేశానని చెప్పారు తన మామ దళ నాయకుడు లక్ష్మీ నర్సింహారెడ్డి అని చెప్పారు మిర్యాలగూడ మండలం తడకమళ్ళ (గ్రామం నాటి తెలంగాణా పోరాటంలో ఒక అక్షరాస్య ఉద్యమ కేంద్రంగా, అభ్యుదయ కాముకులందరు ప్రత్యక్షంగానో, పరోక్షంగానో ఉద్యమానికి సహకరించేవారు అదే గ్రామానికి చెందిన వ్యక్తి గట్టి కొప్పుల రాంరెడ్డి, విద్యార్థి దశ నుండి నిజాం విధానాలను వ్యతిరేకించే సూర్యాపేటలో విద్యాభ్యాసం చేశారు సాయుధ పోరాట వీరులను రజాకార్లు చంపినప్పుడల్లా తాము తరగతులు బహిష్మరించే వారమని ఆయన చెప్పారు తాము చదువుకుంటున్న పాఠశాలలో రాత్రిపూట పోరాట వీరులను తీసుకొచ్చి అనేక చిత్రహింసలు పెట్టేవారని, దాన్ని వ్యతిరేకించాలని ఆనాడే తాము తరగతులను బహిష్కరించేవారమని తెలిపారు అనంతరం తాను కారియర్‌గా పనిచేశానని చెప్పారు ఆయనకు ప్రేరకుడు తన మామ దళ నాయకుడు లక్ష్మి నర్సింహారెడ్డి అని చెప్పారు ఒకసారి కామెపల్లి గ్రామంలో రాత్రి పూట పడుకౌని ఉండగా పోలీసులు తమను పట్టుకొని అనేక చిత్రహింసలు పెట్టారనీ, అయినా నాయకుల ఆచూకీ చెప్పలేదని రామిరెడ్డి చెప్పారు ఒక రోజున ఉద్యమ ఆర్గనైజర్‌ చల్లా, సీతారాంరెడ్డి వేములపల్లి (గ్రామంలో నుండగా పోలీసులు ముట్టడి చేస్తారన్న విషయం తెలిసి హుటాహుటిన తడకమళ్ళ గ్రామం చేరుకున్నారు అయితే అత్యంత విలువైన సమాచారం గల సంచిని అక్కడ వదలి వచ్చినారు దాన్ని తీసుకురావడానికి 12 కి మీ లు నడిచి వెళ్ళారు వేములపల్లిలోని జాన్‌రెడ్డి ఇంట్లో నున్న సంచి తీసుకొని వచ్చి సీతారాంరెడ్డికి ఇచ్చామని, ఈ విషయం నాటి ఎస్‌ఐ దేవ మాణిక్యానికి తెలిసి, తెల్లవారే సరికి తనను పట్టుకొని అనేక చిత్రహింసలు పెట్టి, వదలివేశారని తెలిపారు

శత్రువులను నా స | ళ్‌ స్‌ ళీ 1 ఖీ ॥ నైజాం పోలీసులు, రజాకార్లు ప్రజలను ( ౪ ఫీ. 1. హింసించడం, దౌర్జన్యాలు చేయదం, ధన, మాన షేకినన్నే బచ్చా ప్రాణాలు హరించడం వంటి చర్యలతో విసిగి _ యు స ఆల ఆరా కమ్యూనిస్టు గెరిల్లా దళంలో చేరారు పుచ్చలపల్లి సుందరయ్య అదేశాల మేరకు తనను ఆనాడు మూసీనది, కృష్ణా పట్టి ప్రాంతాల్లో దళ సభ్యునిగా చేర్చుకొన్నారు దళకమాందర్‌గా చల్లా సీతారామిరెద్ది ఉందేవారు దామరచర్ల మండల కేంద్రానికి చెందిన షేక్‌నన్నే బచ్చా (70) అనాడు నిజాం ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా పోరాడిన యోధుల్లో ఒకరు నైజాం పోలీసులు, రజాకార్లు ప్రజలను హింసించడం, దౌర్జన్యాలు చేయడం, ధన, మాన (ప్రాణాలు హరించడం వంటి చర్యలతో విసిగి కమ్యూనిస్టు గెరిల్లా దళంలో చేరారు పుచ్చలపల్లి సుందరయ్య ఆదేశాల మేరకు తనను ఆనాడు మూసీనది, కృష్ణా పట్టి ప్రాంతాల్లో దళ సభ్యునిగా చేర్చుకొన్నారని తమకు దళ కమాండర్‌గా చల్లా సీతారామిరెడ్డి ఉండే వారని “ప్రజాశక్తి విలేకరితో మాట్లాడుతూ చెప్పారు దామరచర్ల ఏరియాకు దళనాయకుడుగా చిలకరాజు లక్ష్మీపతి ఉండేవారని అన్నారు మంత్రాల ఆదిరెడ్డి, రాములమ్మలతో కలిసి తుపాకులు తీసుకొని నైజాం పోలీసులను, రజుకారులను అనేక చోట్ల ఎదుర్శొన్నామని తెలిపారు దారగాని సాయన్న దుగ్గే రాములు రెపంటి చిన రామయ్య లాంటి వారు తనుకు అదవుల్లోకి సద్దులు, సమాచారం తెచ్చిచ్చేవారని అన్నారు 1948లో నన్నే బచ్చా అరెస్టు అయ్యారు తనతో పాటు దామరచర్ల లంబాడీ సైదులు, గొంగటి సైదిరెడ్డిలను డి ఎస్‌ పి హనుమంత్‌నాయక్‌ అరెస్టు చేసి మిర్యాలగూడెం జైలులో, నల్గొండ జైళ్ళలో, గుల్‌బర్గాజైళ్ళలో ఎనిమిది నెలలు వుంచారని షేక్‌ ఆనాటి జ్ఞాపకాలను నెమరువేసుకున్నారు (1997

|! తనలా [మానికి తా, సంఘం ఇ! తీసుకొచ్చినం శ 7మి. చేశారు పోలీసు యాక్షన్‌ తర్వాత మా ఊళ్ళోనే బొబ్బల మాణిక్యం క్యాంపు పెట్టి సైన్యం నన్ను చిత్రహింసలు పెట్టింది క. కమ్యూనిస్టు నాయకుల ఆచూకీ తెల్పమని హింసించారు నేను ఎవరి సమాచారం ఇవ్వలేదు సైన్యం అరిస్టు వారెంటు జారీ చేసింది. నౌ వయస్సు 89 సంవత్సరాలు 76 సంవత్సరాల సహచరిణిగా వున్న నా భార్య ఈ మధ్య చనిపోయింది రామలక్ష్మి రామచంద్రయ్యలు నా అమ్మ నాన్నలు మున్నూరు కాపు కులస్టులం ఉర్టూ మీడియంలో మూడవ తరగతి చదివాను (గ్రామం నెలపోగుల జాగీరు (గ్రామం మా జాగీరుదారు మహ్మద్‌ గాలిబ్‌ బెగ్‌ హైదరాబాద్‌లో వుండేవాడు అతని కింద ఆరు గ్రామాలు వుండేవి మా తహశీలు ఆఫీసు జనగాంలో వుండేది “దొరలుగా పిలువబడే 30 రెడ్డి రైతుకుటుంబాలు వుండేవి వారికి పట్టా భూములు ఉన్నాయి. మాలి పటేల్స్‌ పోలీస్‌ పటేల్‌ నాయక్‌, రెడ్డి కుటుంబాలని పట్వారీ కరణం వారివి రెడ్డి కుటుంబాల భూములు పట్టా భూములు కులాలకు ఇనాం భూములు ఉండేవి 1942లోనే ఆంధ్రమహాసభ మా (గ్రామానికి వచ్చింది కాంగైస్‌ కుటుంబాలకు చెందిన రెడ్డి దొరలు తీసుకువచ్చారు ఒక దొర చిటూరు సీతారాంరెడ్డి నిజాంకు అనుకూలంగా హిందువులను ముస్లింలుగా మార్చే ప్రక్రియలు సహకరించారు ఆయనొక కాంగ్రెస్‌ నాయకుడు 1948లో గ్రామానికి చెందిన పొకల నర్సయ్య, నేను చకిలం యాదగిరిరావు నల్లా నర్సింహులును కలసి (గ్రామానికి “సంగం” తీసుకువచ్చాం నేను గ్రామ రక్షణ దళ నాయకులు, గొలుకొండ వీరయ్య, చాకలి అబ్బయ్యగారలు దళాలలోకి వెళ్ళాను వారు నల్హా నర్సింహులు దళంలో పనిచేశారు సారబుడ్ల జగన్నాధరెడ్డి దళ నాయకుడుగా ఇప్పగూడెం ఆర్గనైజ్‌ చేసేవారు తర్వాత కాలంలో బాగా చదివి ఫారెస్టు ఆఫీసర్‌గా పనిచేసి, డైరెక్టర్‌గా రిటైర్‌ అయ్యారు మావూరిలో 10 ముస్లిం కుటుంబాలు వున్నాయి రెండు కుటుంబాలు మాత్రమే రజాకారులుగా మారారు అలా మారిన మహ్మద్‌ హుసేన్‌ నన్ను పట్టుకపోవడానికి చాలా ప్రయత్నాలు చేశాడు రజాకారులు పలుసార్లు ఊరు మీద దాడి చేశారు పోలీసు యాక్షన్‌ తర్వాత మా ఊళ్ళోనే క్యాంపు పెట్టి సైన్యం నన్ను చిత్రహింసలు పెట్టింది కమ్యూనిస్టు నాయకుల అచూకీ తెల్పమని హింసించారు నేను ఎవరి సమాచారం ఇవ్వలేదు అరెస్టు వారెంటు సైన్యం జారీ చేసింది దొరకలేదు పెన్షన్‌ కోసం అప్లికేషన్‌ పెట్టాను శాంక్షన్‌ కాలేదు

|! రజాకారుల దళాలు మున్లింలు న ల! అధికంగా వున్న గ్రామాల నుంది వచ్చి మా గ్రానుంపై నహ గంగం సిద్దారెడ్డి దాది చేసేవారు పటారి కొట్టం తగుల బెట్టారు రెడ్డి నావా ఇండ్లను దోపిడీ చేశారు స్త్రీలను అవమానపర్ధారు యూనియన్‌ సైన్యాలు సైతం మా గ్రామంపై దాడిచేసి కమ్యూనిస్టుల ఆచూకీ తెల్పమని హింసించేవారు ఎవ్వరూ దోరకలేదు నొ వయస్సు 78 సంవత్సరాలు రాధమ్మ, శివ్వారెడ్డి నా అమ్మ నాన్నలు గ్రామం కొరనటూరు పోరాట కాలం నాటికి ముఫ్టింలు అత్యధిక సంఖ్యలో వున్న మద్దురులోని హైస్కూలులో 10వ తరగతి చదువుకున్నాను హిందూవునని గొడవలు జరుగవచ్చని పరీక్ష రాయకుండానే పంపించేశారు మా గ్రామం 1945కు పూర్వం ఖిలెషాపూర్‌ జాగీర్‌దారు గ్రామం 1945లో జరిగిన జమాబిందిలో సర్ఫెఖాస్‌ గ్రామం అయ్యింది అంటే నిజాం గారి సొంత అస్తి కింద జమ అయ్యింది గ్రామ శిస్తును అంబర్‌పేటలో వున్న స్ఫూఖాస్‌ భూములకు చెందిన తహశీలు ఆఫీసులో జమ చేసేవారు రెడ్డి రైతు కుటుంబాలు 100 వుండేవి మాలపటేల్‌, పోలీసు పటేల్‌ రెడ్డివారే వుండే వారు పట్టారి, కరణం రాంచంద్రారావుగారు వుండేవారు రైళు కుటుంబాలకు పట్టాభూములు వుండేవి హరిజనులు, వివిధ కులాల వారు గవర్నమెంటుకు అంటే పై నుండి వచ్చే అధికారులకు వెట్టి చేసేవారు మా గ్రామానికి “సంఘం” గుండ్ల గూడెంకు చెందిన శివ్వారెడ్డి (ఏసిరెడ్డి గారి మేనమామ), కొత్తముకుందరెడ్డిగారి ద్వారా వచ్చింది సంఘం గ్రామ అధ్యక్షుడిగా వేములవాడ వీరయ్య (కుమ్మరి) అధ్యక్షులుగా, నేను కార్యదర్శిగా వుండేవాడిని ఏసిరెడ్డి నర్సింహరెడ్డి, ఎల్లా చంద్రారెడ్డిగారి దళాలు మా గ్రామాన్ని చూసేవి యాదగిరిరావు, రామారావు, ఎస్‌వికె ప్రసాద్‌ దళాలు గూడా మా గ్రామానికి వచ్చేవి నేను ఏసిరెడ్డిగారు, కశిరెడ్డిపల్లె బస్మెన్‌పల్లి, అలింపురం గ్రామాలను చూసేవాళ్ళం రజుకారుల దళాలు ముస్లింలు అధికంగా వున్న గ్రామాల నుండి వచ్చి మా గ్రామంపై దాడి చేసేవారు పట్వారి కొట్టం తగుల బెట్టారు రెడ్ది ఇండ్లను దోపిడీ చేశారు స్రీలను అవమానపర్చారు యూనియన్‌ సైన్యాలు సైతం మా గ్రామంపై దాడిచేసి కమ్యూనిస్టుల ఆచూకీ తెల్బమని హింసించేవారు ఎవ్వరూ దొరకలేదు యూనియన్‌ సైన్యాలుగా సిక్కు సైన్యం మా గ్రామానికి వచ్చింది 100 ఎకరాల భూమిని పంచాం పోలీసు యాక్టన్‌ తర్వాత కేంద్ర సైన్యం నన్ను అరెస్టు చేసి 15 రోజులపాటు బచ్చన్తుప్రేట్నాదిషలో నిర్భంధించింది 5, 6 కేసులు పెట్టారు పెన్షన్‌ అప్లికేషన్‌ పెట్టాను శాంక్షన్‌ కాలేదు, తో ఆగంధాల్య్య అ ,(0 044640; పాత వవనసు ళ

తమో

పోలీను యాక్షన్‌ తర్వాత వెంకిరాల అదవిలో పట్టుబడ్డాను 10 నెలలపాటు జనగాం, దామెర సిద్ధిరాములు నల్గొండ, వరంగల్‌, జాల్నా జైలులో 10 నెలలు వున్నాను తిరిగి వచ్చి ఏసిరెడ్డి నర్సింహ్హారెడ్డి దళంలో సభ్యుడిగా పనిచేశాను

నా వయస్సు 80 సంవత్సరాలు సాయవ్వ, వెంకయ్య నా అమ్మ, నాన్నలు (గ్రామం కేశిరెడ్డిపల్లి కుమ్మరి కులస్థుడను చదువుకోలేదు ముకుందరెడ్డిగారి దళంలో పనిచేశాను తుపాకీ పట్టాను మా (గ్రామంలో ముస్లిం కుటుంబాలు వున్నాయి. ఒక్కడు రజాకారు అయ్యారు రజాకారు చనిపోవడంవల్ల రజాకారులు హరిజనుల ఇండ్లను తగులబెట్టారు చిర్ర సర్వారెడ్డి ఆచూకీ తెల్పమని కాపుల ఇండ్లను కూడా తగుల బెట్టారు

బైరాన్‌పల్లిలో హత్యాకాండ జరుగుతున్న సందర్భంలో ముకుందరెడ్డి దళంలో సభ్యుడిగా ఊరి బయట వుండి కొంతసేపు వరకు రజాకారులను ఎదిరించాను తర్వాత తప్పుకున్నాం పోలీసు యాక్షన్‌ తర్వాత వెంకిరాల అడవిలో పట్టుబిడ్డాను 10 నెలలపొటు జనగాం, నల్గొండ, వరంగల్‌, జాల్నా జైలులో 10 నెలలు వున్నాను తిరిగి వచ్చి ఏసిరెడ్డి నర్సింహ్మారెడ్డి దళంలో సభ్యుడిగా పనిచేశాను

|! జా వణ లా ల బా టం ల ఈల గా శ కంఠం 306 కాకి... బైరాన్‌పల్లిపై రజాకారులు రాక్షసహత్యా గా కాండ నిర్వహించిన రోజున మా దళం అక్కడే వుంద సిద్ధయ్య ప్రతిఘటించినా లాభం లేకపోయింది 84 మంది చనిపోయారు మూ దళంలో 10 మంది మాత్రమే వున్నారు రజాకారులు 300 మంది, నిజాం సైన్యం 50 మంది దాడిలో పాల్గొన్నారు నా పేడు బోయిన సిద్ధయ్య అయిలమ్మ, మల్లమ్మ నా అమ్మానాన్నలు నా వయస్సు 76 సంవత్సరాలు మద్దూరు (గ్రామం మద్దూరు “ధర్మ బడిలో 5వ తరగతి చదివాను మాది ముదిరాజ్‌ కులం మద్దూరు బైరాన్‌పల్లి దేశ్‌ముఖ్‌ వంగా నర్సింహ్మారెడ్డికి చెందిన గ్రామం ఆరు పటేల్‌ కుటుంబాలు వున్నాయి వారికి పట్టా భూములు వున్నాయి దేశ్‌ముఖ్‌ భూములను కౌలుకే చేసేవారు 100కు పైగానే ముస్లిం కుటుంబాలు వుండేవి వారికి పట్టా భూములు వుండేవి ఇతర కులాలకు ఇనాం భూములు కొద్దిపాటు వున్నాయి ముస్లిం కుటుంబాలు అన్ని రజాకారులకు అనుకూలంగా వుండేవి మున్నూసాహెబ్‌ రజాకారు నాయకుడిగా వుండేవాడు వీడి నాయకత్వాన లింగాపురం, దూళిమట్ట, బైరాన్‌పల్లి అకునూరు, బెక్కంటి, కూటగంటి గ్రామాలపై దాడులు చేసి దోచేవారు ప్రజలను హింసించేవారు మడ్దూరులో మాత్రం వారు ఎలాంటి దాడి చేయలేదు ముకుందరెడ్డిగారి ద్వారా “సంఘం” ప్రవేశించింది నేను కె ముకుందరెడ్డి దళంలోనూ, గట్టుపల్లి మురళీధర్‌రావు దళంలోనూ పనిజేశాను గట్టుపల్లి మురళీధర్‌రావు దళం బైరాన్‌పల్లిలో వుండేది ముకుందరెడ్డీగారి నాయకత్వాన వున్న మా దళం గూడా బైరాన్‌పల్లిలో వుండేది బైరాన్‌పల్లిపై రజుకారులు రాక్షసహత్యా కాండ నిర్వహించిన రోజున మా దళం అక్షడే వుండి ప్రతిఘటించినా లాభం లేకపోయింది 84 మంది చనిపోయారు మా దళంలో 10 మంది మాత్రమే వున్నారు రజాకారులు 800 వరకు, నిజాం సైన్యం 50 వరకు దాడిలో పాల్గొన్నారు మా దళం నాయకత్వాన ధూళిమిట్ట, ముద్దునూరు, కేసిరెడ్డిపల్లె, మద్దూరులో భూములు పంచాం పెద్దపహడ్‌, గానుగవీడు, వెంకిరాలలో జాగీర్‌దారు భూములను పంచిపెట్టాం అప్లోేషన్‌పెట్టినాను మంజూరు అయ్యిందని చెప్పారు కాని ఇంత వరకూ పెన్సన్‌ రాలేదు నేను సిపిఎం పార్టీ సభ్యుడిగా వున్నాను నాటి నుండి నేటి వరకు ఎర్రజెండాను వదలలేదు (1997

నీ యీ కళ్యాణం చంద్రయ్య

నొ పేరు కళ్యాణం చంద్రయ్య వయస్సు 80 సంవత్సరాలు బాలవ్వ మైసయ్యగారలు మా అమ్మనాన్నలు (గ్రామం కాట్ళూరు మా కులం ముత్తరాశి కులం నేను కుర్రారం రాంరెడ్డి దళంలో సభ్యుడిగా తుపాకి పట్టి పోరాడాను నన్ను పోలీస్‌ యాక్షన్‌ సందర్భంగా అరెస్టుచేసి క్యాంపులో వుంచారు 1? రోజుల తర్వాత వదిలిపెట్టారు

నా పేరు పిళ్ళమారి లింగయ్య పద్మశాలి కులస్థుడను రెండవ తరగతి వరకు చదువుకున్నాను రత్నవ్వ, రామయ్య నా అమ్మ, నాన్నలు కుర్రారం రాంరెడ్డి దళానికి కొరియర్‌గా పనిచేశాను తర్వాత కాలంలో బుజ్జకథ చెప్పేవాణ్సి మా గ్రామం దేశ్‌ముఖ్‌ రఘుపతిరాముడు 10 రెడ్డి కుటుంబాలు వుండేవి వారికి పట్టా భూములు వుండేవి 'పటేలొ అనిపిలిచేవారు దేశ్‌ముఖ్‌ గారికి 1000 ఎకరాలు వుండేది ఆయన స్వయంగా వ్యవసాయం చేయించుకునేవారు ముత్తరాశీ, పద్మశాలీలు, కుర్మం, హరిజనులు ప్రధాన కులాలు వెట్టి నాగళ్ళు దేశ్‌ముఖ్‌ గారికి పోయేవి అయితే ఆయన సాత్వికులుగా ప్రజలు భావించేవారు “సంఘంికు దేశ్‌ముఖ్‌ అనుకూలంగా వుండేవారు. శిరాజిసిట గాలయ్య అని అతడు మా గ్రామానికి సంఘం తీసుకువచ్చాడు మా (గ్రామాన్ని బొందుగుల నారాయణరెడ్డి దళం, కుర్రరాం రెడ్డి దళం చూసేది

మా (గ్రామంలో 15 ముస్లిం కుటుంబాలు వుండేవి ఒక్క కుటుంబం మాత్రమే రజాకారు అయ్యి (గ్రామం నుండి పారిపోయారు మిగతా కుటుంబాలు సంఘానికి అనుకూలంగా వుండేవి

అ “ణల దూతురూన్‌ 6 కె త హాంతకులను న! య్‌ శికైంచాము వ అయ్యన... మేము జనగాను తూర్పు ప్రాంతానికి - పొడిశెట్టి బుచ్చయ్య జై తరలివెళ్ళాం గంగసాని తిర్మలరెడ్డి దళంతో కలసి లా పనిచేశాం తిర్మల్‌రెడ్డిగారిని యూనియన్‌ పోలీసులు సముద్రాలలో అరెస్టుచేసి గ్రామాలలో బీభత్సం సృష్టించడానికి ఊరేగించి కంచనపల్లిలో కాల్చిచంపారు ణౌొ వయస్సు 76 సంవత్సరాలు రాములమ్మ, నారాయణ నా తల్లిదండ్రులు మొరకులం ఉర్జూ మీడియంలో నాబ్లవ తరగతి చదివాను మా గ్రామం సాలిపురం మా వూరి జమిందారులు పింగళి రాంచంద్రారెడ్డి, ముద్దసాని నారాయణరెడ్డి వారికి 500 ఎకరాలు భూమి ఉంది మరో నాలుగు దొర కుటుంబాలు వున్నాయి వీరు వంగాల వారు మిగతా 25 రెడ్డి రైతు కుటుంబాల వారిని “ప్పట్రేల్రొ అనిపిలిచేవారు పని పాటల వారికి ఇనాం భూములు వున్నాయి ముస్లిం కుటుంబాలు లేవు మాదెకులం వారం నాలుగు కుటుంబాలు వున్నాయి పింగళి చంద్రారెడ్డి, ముద్దసాని నారాయణరెడ్డి కుటుంబాల వారికి వంగాల వారు మినవాో మిగతా అన్ని కులాలవారు వెట్టి చేసేవారు గానుగపొటి నారాయణరెడ్డిగారు మా గ్రామానికి “సంఘం” తీసుకువచ్చారు గ్రామ సంఘానికి నేను అధ్యక్షుడిగా, చాకలి అయిలమ్మ కార్యదర్శిగా వుండేవారు మొదట గానుగపాటి నారాయణరెడ్డి దళం, గట్టుపల్లి మురళీధర్‌రావుగారి దళం మా గ్రామాన్ని చూసేది గానుగపాటి నారాయణరెడ్డి దళంలో సభ్యుడిగా వున్నాను తుపాకీ పట్టాను ఆయనను మా గ్రామంలోనే నిజాం పోలీసులు జీపు మీద వెంటాడి వారిని చావగొట్టారు తర్వాత కాలంలో ముకుందరెడ్డి దళంలోనూ, వద్లకొండ నరహరి దళంలోనూ

పనిచేశాను మా దళం ప్రధానంగా బైరాన్‌పల్లి, కూటిగళ్లు, కొండాపురం, తరిగొప్పుల గండి రామారం (గ్రామాలను చూసేది టైరాన్‌పల్లిఘటనల తర్వాత లద్దునూరు, మద్దూర్‌ సాలాక్‌పురం రజాకార్‌ క్యాంపుల మీద దాడి చేశాం ముకుందరెడ్డి నాయకత్వంలో ఈ దాడులు జరిగాయి బైరాన్‌పల్లి హత్యాకాండకు కారకులయిన వారిని శిక్షించడం జరిగింది పోలీసు యాక్షన్‌ జరిగింది కేంద్ర ప్రభుత్వ పోలీసులు రజాకారులను రక్షించడానికి వచ్చారు మేము జనగామ తూర్పు ప్రాంతానికి తరలివెళ్ళాం గంగసాని తిర్మలరెడ్డి దళంతో కలసి పనిచేశాం తిర్మల్‌రెడ్డిగారిని యూనియన్‌ పోలీసులు సముద్రాలలో అరెస్టుచేసి గ్రామాలలో బీభత్సం సృష్టించడానికి ఊరేగించి కంచనపల్లిలో కాల్చిచంపారు మా దళం ఆధ్వర్యంలో రాంచంద్రారెడ్డి భూములు పంచారు కాని యూనియన్‌ పోలీసుల సహాయంతో మళ్ళీ స్వాధీనం చేసుకున్నారు కూటిగళ్ళులో, కౌండాపూర్‌ కాస్తాన్‌ భూములు పంచాం అవి నేటికీ వారు అనుభవిస్తున్నారు నిజాం పోలీసులు బైరాన్‌పల్లిలో అరెస్టుచేసి, చిత్రహింసలుపెట్టిన తర్వాత చేర్యాలలో వదిలిపెట్టారు అరెస్టు వారంటులేదు 1997లో అప్లికేషన్‌ పెట్టాను నేటికి శాంక్షన్‌ కాలేదు నేటికి సిపిఎం పార్టీలో పని చెస్తున్నాను [0[8మ నొ వయస్సు 80 సంవత్సరాలు న న] రాయిలమ్మ, అయిలయ్య అమ్మా నాన్నలు కవు ళం [కులం నాల్సవ తరగతి వరకు | శ చదివాను ఒకటిన్నర ఎకరం భూమి య. వ ప జంట్విత్‌ అధికారులకు గొట్టె పిల్లలు ఇవ్వాల్సి వ. వచ్చేది 1947లో సంఘంతోసంబంధం గుట్టపై కావలా కాసేవాడిని న మ కాలంలో ఏసిరెడ్డి దళానికి కొరియర్‌గా పనిచేశాను యూనియన్‌ పోలీసులు కమ్యూనిస్టుల సమాచారం చెప్పవల్సిందిగా నిర్బంధించి బాగా కొట్టారు జైలుకు పోలేదు అప్లికేషన్‌ పెట్టాను పెన్షన్‌ శాంక్షన్‌ కాలేదు

న! తూడు రకాల న్‌్‌ దళాలు? త్తే గే ననన 4 య కో తా పొ షా రజాకారు సైన్యం ఇతర గ్రామాలపై దాడి గా. . క చేస్తే వారంతా ఊరు నుండి పారిపోయారు __ లాం లింగాల వెంకటరెడ్డి భూమి, పశువులు, ధాన్యం పంచాం పోలీసు యాక్షన్‌ తరాత్వసైన్యం సహాయంతో భూమిని స్వాధీనం చేసుకున్నారు జనగాం క్యాంపులో నన్ను నిర్ణంధించి చిత్రహింసలు పెట్టారు 4 నౌ వయస్సు 76 సంవత్సరాలు నర్సమ్మ, సోమయ్యలు నా తల్లిదంద్రులు పద్మశాలీకులం ఉర్దూ మీడియంలో 7వ తరగతి చదివాను (గ్రామం కుందారం మా గ్రామ జమిందారు లింగాల వెంకటరెడ్డి వారికి 8000 ఎకరాల భూమి ఉండేది మరో దొరల కుటుంబం గంగసాని వారి వారికి 4000 ఎకరాల భూమి ఉండేది కుందారం హమ్మెట్‌ అయిన కిష్ట గూడెంలో రైతు రెడ్డి కుటుంబాలు 70 ఉండేవి వారిని 'పటేల్‌ అనిపిలిచేవారు వారికి ఇనాం భూములు వున్నాయి దేశ్‌ముఖ్‌ హైదరాబాద్‌లో వుండేవాడు ఆయన భార్య సొంత సేద్యం చేయించేది వెట్టి నాగళ్లు, వెట్టి పనులు ఇతర దొరల కుటుంబాలు మినహా చెయ్యవల్సి వచ్చేది మా గ్రామంలో 50 ముస్లిం కుటుంబాలు వున్నాయి కాశీం రజ్యీ నాయకత్వాన ఏర్పడిన రజాకారు ఉద్యమం మా గ్రామానికి చేరింది మా గ్రామస్థుడు అయిన అబ్బుల్‌ నవీ నాయకత్వాన గ్రామ ముస్లిం యువకులతో రజాకారు సైన్యం ఏర్పడింది దేశ్‌ముఖ్‌, రజుకారులు పరస్పర సహకారంతో సఖ్యత కలిగి వుండేవారు 1946 డిసెంబరులో మా గ్రామానికి గంగసాని తిర్మల్‌రెడ్డి గారి ద్వారా సంఘం వచ్చింది మా గ్రామానికి చెందిన గంగసాని వారు, తిర్మల్‌రెడ్డిగారు, పాలవారు, తిర్మల్‌రెడ్డిగారు గబ్బెట గ్రామానికి చెందినవారు నూ గ్రామ సంఘానికి అధ్యక్షునిగా వంగ సోమయ్య వుండేవారు తిర్మల్‌రెడ్డిగారు మా గ్రామంలో మూడు రకాల దళాలను ఏర్పర్బారు సంచార దళం, గ్రామ రక్షక దళం ఆటంకపరిచే దళం సంచార దళానికి వంగసోమయ్య, వంగ నర్సయ్యగారలు బాధ్యులు గ్రామ రక్షకదళానికి నేను బాధ్యునిగా వుండేవాజ్ణి ఆటంకపరిచే దళానికి ఆకారపు వెంకట్‌ నాయకుడిగా వుండేవాడు తరచుగా కేంద్ర దళమైన గంగసాని తిర్మల్‌రెడ్ది దళం, ప్రాంతీయ దళాలైన నల్లా నర్సింహులు దళం, కాసాని నారాయణ దళం వచ్చేది రజాకారు సైన్యం ఇతర గ్రామాలపై దాడి చేసేవారు మా గ్రామం అంతా కలసి వారిపై వత్తిడి చేస్తే వారంతా ఊరు నుండి పారిపోయారు లింగాల వెంకటరెడ్డి భూమి, పశువులు, ధాన్యం పంచాం పోలీసు యాక్షన్‌ తర్వాత సైన్యం సహాయంతో భూమిని స్వాధీనం చేసుకున్నారు జనగాం క్యాంపులో నన్ను నిర్బంధించి చిత్రహింసలు గో వ్‌ నం ముుడ బటి అ. ఉం వట! (ఏమ షన్‌ లి వై రు నది ర| త్తాన 3 [కు (టు మన ఉత గి

త కంచెలు కటి “శుచి (. అద్తుకున్నాం .. | కకొకనాయిమం. న ఖో న. మా దళం ప్రధానంగా రాజపేట, ట్‌ | నాగపురి, రామసాగరం, కడవెర్లు ప్రాంతాలను [క _ చూసింది మా గ్రామంలో ముస్లిం కుటుంబాలు కొలుపుల బాల కృష్ణయ్య న యుడు... ను... రెండు వుండేవి వారికి పట్టా భూమి వుండేది పోరాట కాలంలో వారు మాతోపాటే వున్నారు రజాకారు చాడులనుండి రక్షించుకోవడానికి గ్రామం చుట్టూ కంచెలు ఏర్పాటుచేశాం గ్రామ రక్షక దళం ఏర్పాటుచేశాం యూనియన్‌ పోలీసులు మా గ్రామానికి వచ్చారు నూగూర్చి చెప్పమని ప్రజలను నిర్ణంధించారు అయినా వారు ఎలాంటి సమాచారం ఇవ్వలేదు నౌ వయస్సు 90 సంవత్సరాలు పోరాట కాలం నాటికి 30 సంవత్సరాలు మా నాయన పెద్ద రాజయ్య అమ్మ పాపవ్వ నాల్గవ తరగతి వరకు ధర్మబడిలో చదువుకొన్నాను మాల కులస్ఫుడు షేక్‌ సింది (గ్రామ సేవకుడు) వతన్‌ మాకు వుండింది నర్సింహారెడ్డి దేశముఖ్‌ది ఈ గ్రామం మా గ్రామంతో పాటు పోతిరెడ్డిపల్లైగూడ ఆయనదే ఆయనకు 1000 ఎకరూల భూమి వుంది కులాలన్నింటికి ఇనాం భూములు వున్నాయి రెండు కాపు కుటుంబాల వారికి కొద్దిపాటి పట్టా భూమి వుంది మిగతా వారందరూ దొరవారి భూములు చేసే కౌలుదార్లు మా ఊళ్ళో తెనుగు, మున్నూరు కాపు కులస్టులు అధికంగా వున్నారు అందరూ దొరకు వెట్టి చేసేవారే మా గ్రామానికి “సంఘం” మొదటీసారి తీసుకు వచ్చిన వ్యక్తి కుర్రారం రాంరెడ్డి గ్రామ సంఘం” అధ్యక్షుడుగా తాళ్ళపల్లి నారాయణ వుండేవాడు నేను కార్యదర్శిగా వుండేవాడిని తర్వాత కాలంలో కుర్రారం రాంరెడ్డిగారి దళంలో పనిచేశాను తుపాకి పట్టాను మా దళం ప్రధానంగా రాజుపేట్న నాగపురి, రామసాగరం, కడవెర్గు ప్రాంతాలను చూసింది మా గ్రామంలో ముస్లిం కుటుంబాలు రెండు వుండేవి వారికి పట్టా భూమి వుండేది పోరాట కాలంలో వారు మాతోపాటే వున్నారు రజాకారు దాడులనుండి రక్షించుకోవడానికి (గ్రామం చుట్టూ కంచెలు ఏర్పాటుచేశాం గ్రామ రక్షక దళం ఏర్పాటుచేశాం యూనియన్‌ పోలీసులు మా గ్రామానికి వచ్చారు మా గూర్చి చెప్పమని ప్రజలను నిర్బంధించారు అయినా వారు ఎలాంటి సమాచారం ఇవ్వలేదు రజకార్ల తుపాక్తీ గుండుకు కుర్రారం రాంరెడ్డి శభాష్‌ గూడెంలో బలయ్యారు ఆ ప్రాంత ప్రజలంతా విలపించారు ఆరుట్ల దంపళులు రెండు సార్లు మా గ్రామానికి వచ్చారు తర్వాత భూస్వామి భూములను పంచాం కౌలుదార్లు సట్టాదారులయ్యారు నైజాం పోలీసులు అరెస్టుచేసి మూడు మాసాలు వరంగల్‌ జైలులో వుంచారు నేటికి సిపిఎం పార్టీ సభ్ముగా గ్రామంలో జరిగే పార్టీ కార్యకలాపాల్లో భాగం పంచుకుంటున్నాను స్వాతంత్ర సవ్వరయాధుల పెన్షన్‌ కోసం పార్టీ నిర్ణయం వల్ల ముందుగా దరఖాస్తు చేసుకోలేదు తర్వాత చేశాను నేటికీ రౌ

జ!

అన్నదమ్ములు ల్ల న్‌! ఆయన కుర్రారం రాంరెడ్డిగారి దళంలో గొట్టం కేశవరెడ్డి పనిచేశారు. కుర్రారం రాంరెడ్డి దళానికి మరో కాప సోదరుడు రహస్యంగా విజయవాడ నుండి ఆయుధాలు తీసుకొచ్చి సప్లయి చేసేవారు ఆ ఆయుధాలు ఇతర దళాలకు చేరేవి

పూర్వప జనగాం తాలూకాలో నాగపురి ఒక పెద్ద (గ్రామం నేడది వరంగల్‌ జిల్లా చేర్యాల మండలంలో వుంది నేటికీ సిపిఎంకు బలమైన కేంద్రంగా వుంది చేర్యాల నుండి 10 కిలో మీటర్ల దూరంలో వుంది ఆ గ్రామానికి వీర తెలంగాణా రైతాంగ సాయుధ పోరాటంలో ప్రత్యేకమైన చరిత్ర వుంది ఆ గ్రామానికి చెందిన వారు గొట్టం సోదరులు వారు ముగ్గురు గొట్టం వెంకటరెడ్డి, గొట్టం తిరుపతిరెడ్డి, గొట్టం కేశవరెడ్డి గారలు వారి నాన్న గొట్టం గోపాల్‌రెడ్డి, అమ్మ వెంకట నర్సమ్మగారలు

ఆ కాలంలో వున్న విద్యాస్థాయితో పోల్చితే విద్యాధికులే గొట్టం వెంకటరెడ్డి 7వ తరగతి, తిరుపతి రెడ్డి, కేశవరెడ్డిగారలు మెట్రిక్‌ చదివారు వారి విద్యాభ్యాసం మేనమామల ఇంట మూటకోడూరులో జరిగింది ఉర్జూ మీడియంలో చదివారు ఆ రోజుల్లో ముస్లిం జనాభా అధికంగా వున్న చోట మాత్రమే మిడిల్‌, హైస్కూలు వుండేవి నాగపురి, దాని శివారు శభాష్‌గూడెం కలుపుకొని గ్రామ జనాభాలో 40 శాతం ముస్లింలు వుండేవారు శభాష్‌గూడెంలో మొత్తం ముస్లింలు వుండేహరు అక్కడ మఖైదారు అబ్బుల్‌ జానీ వుందేవాడు శభాష్‌గూడెం మొత్తం భూమి అతనికి చెంది వుండేది సుమారు 1000 ఎకరాలు వుండేది నాగపురిలో కూడా పలు ముస్లిం కుటుంబాలు వుండేవి వారికి పట్టా భూములు వుండేవి సుమారు 800 కడప ముస్లిం ఇండ్లు వుండేవి నాగపురి దేశముఖ్‌ వెంకట నర్సింహృ్నరెడ్డిగారు అంతే కాకుండా దొరలుగొ పిలువబడేరెడ్డి రైతు కుటుంబాలు 80 వుండేవి పటేల్‌ అని పిలుచుకునే 20 రెడ్డి కుటుంబాలు వుండేవి అన్ని కులాలకు ఇనాం భూములు కొద్దిపాటిగానైనా వుండేవి వీరి తర్వాత ముత్తరాశి కులం వారు వుండేవారు వారు గ్రామానికి ఆనుకొని వున్న 1000 ఎకరాల అటవీ ఉత్పత్తులపై జీవించేవారు తర్వాత దళితులు వుండేవారు వారిలో మాలలు, మాదిగలు వుండేవారు మఖైదారు, దేశ్‌ముఖ్‌ ఇరువురికి వెట్టి నాగళ్ళు

మ రైతాంగం చెయ్యవలసి వచ్చేది అలాగే ఇతర కులాల వ వారందరూ వెట్టి చేసేవారు. రెడ్డి కుటుంబాల వారు పట్టా ప. భూములు కలిగినప్పటికీ, దొరలని పిలుపించుకున్నప్పటికీ ఈ చ మ. పీదన నుండి తప్పించుకోబడేవారు కాదు య గొట్టం సోదరుల్లో పెద్ద వారైన గొట్టం వెంకటరెడ్డి షా... రావి నారాయణరెడ్డి గారిని గ్రామానికి తీసుకువచ్చాడు వారి మ. ఆధ్వర్యంలో బహిరంగ సభ జరిగి గ్రామ సంఘం అధ్యక్షుడుగా స న వెంకటరెడ్డి, కార్యదర్శిగా మంద మల్లారెడ్డి ఎన్నుకోబడ్డారు గొట్టం వెంకటరెడ్డి ప్రముఖ గెరిల్లా కమాండర్‌ ఆయన కుర్రారం రాంరెడ్డిగారి దళంలో పనిచేశారు కుర్రారం రాంరెడ్డి దళానికి మరో సోదరుడు రహస్యంగా విజయవాడ నుండి ఆయుధాలు తీసుకొచ్చి సప్లయి చేసేవారు ఆ ఆయుధాలు ఇతర దళాలకు చేరేవి ఓసారి మరో ప్రముఖ గెరిల్లా యోధుడు చించలపురి రాంరెడ్డి (రేనుకుంట)గారి భార్యను, తన వదిన గారిని అలాగే తన భార్యను హైదరాబాద్‌ నుండి తీసుకొని విజయవాడ లాంటి సురక్షిత ప్రదేశానికి తీసుకెళ్లే బాధ్యత పడింది తనతోపాటు పాముకుంటకు చెందిన ఒక రజాకారు రైలు ఎక్కిన సంగతి గమనించలేదు ఆలేరు రాగానే ఆ రజాకారు అక్కడే వున్న నిజాం పోలీసులకు చెప్పారు ఆలేరులో ఆ రోజుల్లో రైలు బొగ్గు, నీరు నింపుకోవడానికి అరగంటకుపైగా నిలిచేది నిజాం పోలీసులు తిరుపతిరెడ్డిని, పాముకుంటకు చెందిన మరో విప్లవకారుడు కోదందరాంరెడ్డిని అరెస్టుచేసి అక్కడికి 21 మైళ్ళ దూరంలో వున్న కొలనుపాక తీసుకెళ్ళి కాల్చి చంపారు కుర్రారం రాంరెడ్డి శభాష్‌గూడెంలో రజాకారుల తుపాకీగుండుకు గురయ్యారు ఆయన అమరుడు అయిన తర్వాత ఆ దళాన్ని కమాండరుగా గొట్టం వెంకటరెడ్డి బాధ్యత తీసుకున్నారు గొట్టం కేశవరెడ్డిగారు వర్లబాలయ్య దళంలో పనిచేశారు ఉద్యమాన్ని విస్తరిస్తున్న కాలంలో వడ్ల బాలయ్య దళం ఖమ్మం జిల్లా బలపాల ప్రాంతానికి వెళ్ళి బాధ్యతలు నిర్వహించింది ఈ పోరాటంలో ఈ ఒక్క రెడ్డి కుటుంబం మాత్రమే పాల్గొన్నది మిగతా రెడ్డి, కాపు కుటుంబాలు దేశముఖ్‌, మక్రైదారులను సమర్థించేవారు ముస్లింలు మినహా మిగతా అందరూ గొట్టం సోదరులను అనుసరించేవారు ఈ (గ్రామంలో దాదాపు ముస్లింలు అందరూ రజాకారులుగా వుండేవారు రజాకారు నాయకుడు దస్తగర్‌ మొదట్లో సిద్ధిపేట దగ్గర వున్న మిట్టపల్లెలో తహశీలుదారుగా వుండేవారు రజాకారులు ప్రతి రోజు చుట్టూ వున్న గ్రామాలపై దాడి చేసేవారు దోచేవారు ప్రజలను కమ్యూనిస్టులను, గ్రామ రక్షక దళ సభ్యులను చంపేవారు ఈ గ్రామంలో భూములు పంచలేదు అయితే ముస్లిం మఖైదారు భూమిని కౌలు చేస్తున్న భూములకు రక్షిత కౌలుదారు చట్ట ప్రకారం పట్టాదారులయ్యారు గొట్టం వెంకటరెడ్డిగారు పోలీసు యాక్షన్‌కన్నా ఒక నెల ముందు అరెస్టుకాబడి కేసులు పెట్టబడ్డాయి 7 సంవత్సరాల 6 మాసాల శిక్ష పడింది ఆ శిక్ష* పూర్తయిన తర్వాత విడుదలయ్యారు తర్వాత చనిపోయారు చిన్నవాడైన గొట్టం కేశవరెడ్డిగారు అరెస్టు కాబడి 18 మాసాలు జైలు జీవితం అనుభవించారు తర్వాత విడుదలై నాగపురి గ్రామానికి 18 సంవత్సరాలపాటు ఏకగ్రీవంగా సర్పంచ్‌గా వున్నారు అప్లికేషన్‌ పెట్టిన నేటికి పెన్షన్‌ శాంక్షన్‌ కాలేదు

ఠి గా రా”? జడాా లం 1 భ్‌ న్‌ టా టన తుకరి | తు నా. చశితపోెంసలు ను సన. ఆ స పెట్తాయి మో .. అయిలొల్ల అయిలయ్య దళాలకు వేము కొరియర్‌లుగా చింతల వీరారెడ్డి వనిచేసినం వారికి నద్దులు మోనినం ఈ రాజబోయిన అయిలయ్య దళాలలో కాటబోయిన సాయిలు, రంపి జంగయ్య, తతత కుర్మ మల్లయ్య, చింతల వీరారెడ్డిగారలు పనిచేసేవారు పిర్గాయిపల్లి పాపిరెద్ది దళం ఒకసారి వచ్చింది చిర్ర సర్వారెద్ది, ముకుందరెడ్ది దళాలవారు వచ్చేవారు మౌ ఇద్దరి వయస్సు సుమారు 76 సంవత్సరాలు అయిలొల్లి అయిలయ్య అమ్మ నాన్న లక్ష్మీ వీరయ్య రాజబోయిన అయిలయ్య అమ్మ, నాన్నలు మల్లమ్మ. మల్లయ్యలు అయిలొల్లి అయిలమ్మ కుర్మ, రాజబోయిన అయిలయ్య గొల్ల కులస్టులు మా పెద్ద పహడ్‌ గ్రామం రాజపేట రాణి వెంకట జానకమ్మది ఆమెకు 16 గ్రామాలు వున్నాయి మా గ్రామం భూమి మొత్తం ఆమెది “పటేలోగా పిలువబడే రెడ్డి కుటుంబాలు వున్నాయి. వారే ఆమె భూమిని కౌలుదార్లుగా సేద్యం చేసేవారు వంటచెరకు గూడా ఈ ఊరు నుండి రాజపేటకు తీసుకుపోయేవాళ్లం దసరా పండుగవస్తే 16 మేకపిల్లలు ఇవ్వవలసి వచ్చేది ఈ గ్రామంలో వున్న బంగళా, తోట వెట్టిచాకిరితోనే లేచాయి. గుండ్లగూడెం శివ్వారెడ్డి (ఏసిరెడ్డి నర్సింహారెడ్డి తాత) చిర్ర సర్వారెడ్డిగారలు మా గ్రామానికి సంఘం తీసుకువచ్చారు 50 కుటుంబాలు ముస్లింలవి వున్నాయి. రెండు కుటుంబాలవారు రజాకారులయ్యారు వారిని చంపుతామని బెదిరించేటప్పటికి ముస్లింలు అందరూ గ్రామం నుండి పారిపోయారు రెడ్డి కుటుంబాలు విజయవాడకు పారిపోయారు సరికొండ నారాయణరెడ్డి, సారబుద్ల అమృతారెడ్డి పల్లా చంద్రారెడ్డిగారలు దళాలలో వుండి పనిచేసేవారు దళాలకు మేము కారియర్‌లుగా పనిచేసినం వారికి సద్దులు మోసినం ఈ దళాలలో కాటబోయిన సాయిలు, రంపె జంగయ్య, కుర్మ మల్లయ్య, చింతల వీరారెడ్డిగారలు పనిచేసేవారు పిర్గాయిపల్లి పొపిరెడ్డి దళం ఒకసారి వచ్చింది చిర్ర సర్వారెడ్డి, ముకుందరెడ్డి దళాలవారు వచ్చేవారు జానకమ్మ భూమి వెయ్యి ఎకరాలు పంచాం రాజబోయిన అయిలయ్య తండ్రిని కమ్యూనిస్టుల ఆచూకీ చెప్పమని యూనియన్‌ సైన్యాలు చిత్రహింసలు పెట్టాయి రజాకారులు మా గ్రామానికి చెందిన వైశ్యుడు రాములును, వర్ల వెంకటరాజును చంపారు

సచ్‌. సం ళా? న్‌్‌ నో టీ న న్‌ గలరా పు సం సెనాలు న మ. ఖజైలుకుపంపొోయి స్త ల. ఏసిరెడ్డి నర్పింవ్యారెడ్డ, దాని ౯ ౨౫౨౫... కాం నారాయణ, ముకుందరెడ్డి గార్లనల్ల సాయంతో చింతల వీరారెడ్డి సంఘంలో సంబంధం ఏర్పడింది ఏసిరెడ్డి దళంలో ననన సభ్యుడుగా వున్నాను. బొందుగుల నారాయణ రెద్దీ దళం కూడా మా గ్రామానికి వచ్చేది. 7వ తరగతి వరకు చదివాను పోచన్నపీట నుండి రణాకారులు నచ్చి మా గ్రామంలోని సంఘం ముఖ్యుల ఇల్లు తగులబెట్టారు. నౌ వయన్సు 80 సంవత్సరాలు నాన్న లక్ష్మారెడ్డి, అమ్మ వీరమ్మ మా ఉమ్మడి కుటుంబానికి 40 ఎకరాలు వుండేది ఏసిరెడ్డి నర్సింహరెడ్డి, దాసరి నారాయణ, ముకుందరెడ్డి గార్లవల్ల సాయంతో సంఘంతో సంబంధం ఏర్పడింది ఏసిరెడ్డి దళంలో సభ్యుడుగా వున్నాను బొందుగుల నారాయణరెడ్డి దళం కూడా మా గ్రామానికి వచ్చేది 7వ తరగతి వరకు చదివిన పోచన్నపేట నుండి రజాకారులు వచ్చి మా (గ్రామంలోని నంధుం ముఖ్యుల ఇల్లు తగులబెట్టారు నన్ను గూడూరు జగన్నాధరెడ్డి, యతిరాజారావుగారలు జనగాంలో గుర్తించి పోలీసులకు సమాచారం అందజేశారు యూనియన్‌ సైన్యాలు అరెస్టుచేసి 2 సంవత్సరాలు నిర్బంధించారు వరంగల్‌ చంచల్‌గూడ, జాల్నా జైలులో వున్నాను వరంగల్‌లో మొదటి జనరల్‌ ఎన్నికలు జరిగేవరకు రహస్యంగా వున్నాను

తి

బెళ్ళయుణలను క్‌. అదరగంట్లూం + అవా

వ్రజాశక్తిని రహన్యంగా విజయవాడ ఆకుల పెంటయ్య నుండి వచ్చే దానిని అందుకొని గ్రామాలకు, తా దళాలకు అందచేయడంలో కీలక బాధ్యతను నిర్వహించేవా్ణీ అలాగే గ్రామాల్లో పీడించే భూస్వాములను జనగాంలో నివసించే వారిని బెదరగొట్టదంలో ప్రధావపాత్ర వహించాను.

పుట్టింది పెంబర్తి అయినా మా నాయన కాలంలోనే జనగాంలో స్థిరపడ్డాను పోరాట కాలం నాటికి నా వయస్సు 16 సంవత్సరాలు ఇపుడు 76 సంవత్సరాలు మా నాన్న రామయ్య, తల్లి లక్ష్మి నాలుగవ తరగతి వరకు చదువుకొన్నాను దాయం భగవాన్‌రెడ్డి ఆంధ్ర భాషాఖివృద్ధినిలో చదువుకొనేవారు ఆయన ద్వారా ఉద్యమంలోకి వచ్చాను ముత్తడి బుచ్చిరెడ్డిగారు టౌను పార్టీ కార్యదర్శిగా వుండేవారు నేను సహాయ కార్యదర్శిగా సహకరించేవాణ్ణి నేటి వరకు సిఐటియు ప్రజా సంఘం నిర్మిస్తూ అనారోగ్య కారణాలవల్ల ఇతర కా[మ్రేడ్స్‌కు బాధ్యత అప్పగించాను జనగాం టౌనులో సిపిఎం నాయకుడుగా వున్నాను

('ప్రజాశక్తిని రహస్యంగా విజయవాడ నుండి వచ్చే దానిని అందుకొని (గ్రామాలకు, దళాలకు అందచేయడంలో కీలక బాధ్యతను నిర్వహించేవాణ్ణి అలాగే గ్రామాల్లో పీడించే భూస్వాములను జనగాంలో నివసించే వారిని బెదరగొట్టడంలో ప్రధానపాత్ర వహించాను అడవి కేశవాపురంలో మనకు సంబంధించిన హాస్పిటల్‌ వుండేది నేను మొదటిసారి కామ్రేడ్‌ సుందరయ్యగారిని అక్కడే చూశాను జనగాం కోర్టుకు అరెస్టు అయిన కామ్రేడ్స్‌ మీద కేసులు పెట్టి తీసుకొచ్చేవారు ఏ రోజు ఏ కామేడ్‌ మీద కేసు వుంది తెలుసుకొని వారి బంధువులకు తెలియచేసేవారం వారికి, అరెస్టుతో వున్న కామ్రేడ్స్‌ను కలవటానికి ప్రయత్నం చేసేవారం అలాగే వారికి కావల్సిన సరుకులు అందచేసేవారంఎ అడవికేశవాపురంలో వున్న హాస్పిటల్‌కు కావల్సిన మందులు కొనుక్కొని వచ్చి అందచేసేవాళ్ళం

ట్ట న డిఎస్‌పి జనగాం టౌనులో వుండేవాడు అతనిని డ్‌ ప స్త బెదరగొట్టడానికి దగ్గరలో నాటు బాంబు వెయ్యాలని ప్రయత్నం వద స చేశాం చక్కగా ప్లాను వేశాం నేను సైకిలు తొక్కాలి సైకిలు ల మీద కూర్చున్న కామ్రేడ్‌ బాంబు వేయాలి ఆయన వున్న ల స్థలం చుట్టూ (పార్కులు) రెండు, మూడు సార్లు తిరిగినప్పటికీ చతు న లేం పానే వాఫసంయి!.. 'సెకిలు మీద కూర్చున్న కా(మేడ్‌ దైర్యం చేనీ ౯ స వెయ్యలేకపోయారు వ జే పెంబర్తి రైల్వే స్టేషన్‌లో భద్రత కోసం పోలీస్‌ స్టేషన్‌ లలల లషసాం2”. వండేది వారి మీద దాడిచేసి తుపాకులు సంపాదించాలని షార్టీ ఆదేశం ఐదుగురు కామ్రేడ్స్‌ వెళ్లాం ఎలాంటి (ప్రతిఘటన లేకుండానే పోలీసులు లొంగిపోయారు 5 తుపాకులు స్వాధీనం చేసుకున్నాం నేడు పోలీస్‌స్టేషన్‌ వున్న దాని వెనుక కుందారం వెంకట రెడ్డి గడి వుండేది గడి బజారు అని పిలిచేవారు పోలీస్‌ స్టేషన్‌ను ఆనుకొని రెండు పెద్ద చింత చెట్లు వుండేవి వాటి మీద జాతీయ జెండాలు ఎగరవెయ్యాలని నిర్ణయం తీసుకున్నాం ఒక రోజు అర్ధరాత్రి జాతీయ జెండాలు కట్టాం వాటిని చూసి జనగాం టౌనులో పెద్ద సంచలనం కలిగింది అరెస్టు వారెంటు జారీ అయ్యింది అయినా అరెస్టు కాకుండా అజ్ఞాతంగా వుండి పార్టీ కార్యకలాపాలు నిర్వహించాను ఎత పో ఆం వాం తళ సభ్వుణి?ణ 20 సంవత్సరాలు లచ్చమ్మ, అచ్చయ్యలు తానని ననన నా అమ్మ, నాన్నలు. గ్రామం నెలపోగుల వం బెంయిథధథ ఖాదర్‌అలీ (బడా) దేవిడి దోపిడీ య లలా సందర్భంగా, నవాబుపేట దాడిలో తుపాకీ |. చర్పలు వట్టకొని పాల్గొన్నాను. విన్నారు య రాంచంద్రారెడ్డి కోటను కూలగొట్టడానికి లి ముట్టడించిన పలు దళాలలో ఒకటైన నల్తా జ నటనం వను (క నర్సింహులు దళంలో సభ్యునిగా వున్నాను న్‌ు హ్‌ నేను దొరక్కపోతే నాయనను, తమ్ము ను ; తమ్మున్ని అరెస్టుచేసి హింసపెట్టారు పోలీసు యాక్షన్‌ తర్వాత నన్ను అరెస్టుచేసి చిత్రహింసలు పెట్టారు అప్పటి నుండి ఇప్పటివరకు పార్టీలోనే వున్నాను

|! తళుథెకె గుండు బల తొడలే న. దుంసుకువోయింది ౯” న స్య స్‌ న. సిమెంటు ప్లాస్టిక్‌ సంచులను విదదీసి తాళ్ళు పేని అమ్ముకొని బతుకుతున్నాం నాటి నక్కిర్త చ్రయ్య నుండి నేటి వరకు ఎర్రజండా నీడే వున్నాం నేటికీ సిపిఎం పార్టీ సభ్యుడుగా వున్నాను చదువుకోలేదు ఘనపురం లింగాల వెంకటరంగారెడ్డి దేశముఖీ గ్రామం మాది నౌ వయస్సు 80 సంవత్సరాలు కుర్మకులం మా నాన్న నక్కిర్త మల్లయ్య అమ్మ అకృమ్మ (గ్రామం కళ్ళెం చదువుకోలేదు నా భార్య చనిపోయి 20 సంవత్సరాలైంది పిల్లలు లేరు మాకు స్వాతంత్ర్య సమరయోధుల పెన్షన్‌ కోసం పార్టీ నిర్ణయం వల్ల ఒక్కరం దరఖాస్తు చేసుకోలేదు 1997లో దరఖాస్తు ఇచ్చాం ఇప్పటికి మంజూరు కాలేదు సిమెంటు ప్లాస్టిక్‌ సంచులను విడదీసి తాళ్ళు పేని అమ్ముకొని బతుకుతున్నాను నాటి నుండి నేటి వరకు ఎగర్రజండా నీడే వున్నాం నేటికీ సిపిఎం పార్టీ సభ్యుడుగా వున్నాను చదువుకోలేదు ఘనపురం లింగాల వెంకటరంగారెడ్డి దేశ్‌ముఖ్‌ గ్రామం మాది దొరలు అని పిలువబదే మూడు కుటుంబాలకు పట్టా భూములు నాడు వున్నాయి 10 రెడ్డి కుటుంబాలు ప్రధానంగా కౌలుదార్లుగా వుండేవారు పోరాట కాలం నాటికి 20 సంవత్సరాలు గొట్టెల మంద వుండేది ఆలేరులో ఏసిరెడ్డి నర్సింహ్మారెడ్డి నాయకత్వాన జండా ప్రతిష్టాపన కోసం జరిగిన ఊరేగింపులో పాల్గొన్నాను అప్పుడు ఊరేగింపుపై కాల్పులు జరిపారు నాకు తొడలో గుండు దూసుకుపోయింది అరెస్టుచేసి ఆలేరులో వారం రోజులు వుంచారు తర్వాత కాలంలో ఏసిరెడ్డి నర్సింహారెడ్డి దళంలో పనిచేశాను

భుజంల్‌ో స్స” చుంసుకువోయింటది లూటికొండలో రజాకార్లు దాడిచేశారు బైరగోని చెన్నయ్య ఎడమ భుజం నుంది గుండు దూసుకుపోయింది పాలా అప్‌కార్‌ నూముళా పట్టేవాడిని. కొత్త ముకుందరెద్ది కొత్తరాం రెడ్ది దళంలో పనిచేశాను జనగాం జైలులో వారం రోజులు వున్నాను. విస్నూరు ప్రాంతంలో భూములు పంచే కార్యక్రమంలో పాల్గొన్నాను మౌది వీటకోడూరు. ప్రస్తుతం కళ్ళెంలో వుంటున్నాను నా వయస్సు 80 సంవత్సరాలు మా నాన్న జైరగొని రామలింగం అమ్మ బుచ్చమ్మ గౌండ్ల కులస్థులం చదువుకోలేదు మా చీటకోడూరు గ్రామం ఘనపురం లింగాల వెంకటరంగారెడ్డి దేశ్‌ముఖ్‌గారి (గ్రామం. నాలుగు రెడ్డి కుటుంబాలు వుండేవి వారిని దొర అని పీలిచేవారం 20 కాపు కుటుంబాలవారు ప్రధానంగా దేశముఖ్‌గారి భూములను కౌలుకు చేసేవారు వారిని 'పటేలొ అని పిలిచేవారు తాటికొండలో రజాకార్లు దాడిచేశారు ఎడమ భుజం నుండి గుండు దూసుకుపోయింది అప్‌కార్‌ మాముళా పష్టేవాడిని కొత్త ముకుందరెడ్డి కొత్తరాం రెడ్డి దళంలో పనిచేశాను జనగాం జైలులో వారం రోజులు వున్నాను విస్నూరు ప్రాంతంలో భూములు పంచే కార్యక్రమంలో పాల్గొన్నాను పెంబర్తి రైల్వే స్టేషన్‌లో వున్న పోలీస్‌ స్టేషన్‌పై దాడిచేసిన అయిదుగురు దళ సభ్యులలో నేను వున్నాను ఎలాంటి ప్రతిఘటన లేకుండా ఆయుధాలు సమర్పించారు కాని ప్రతి చర్యగా తెల్లవారి ఏల్లంలపై రజాకారులు దాడిచేసి విధ్వంసం సృష్టించారు ఇద్దరిని చంపారు

ణంల రాటు వేపచెట్టఫై * శ్యాల ఎజెండా . న ౨౧దేళశాం మ స! / న. | మా గ్రానూనికి నిర్మాల నుండి కె. వా కృష్ణమూర్తి, చకిలం యాదగిరిరావులు వచ్చి రాకూర్‌ బహదూర్‌సింగ్‌. పట్వారిల నుండి దస్త్రం తీసుకొని తగులబెట్టారు ఆనాటి నుండి సంఘంతో సంబంధాలు వున్నాయి. ఎరుకుల ఎల్లయ్య, నేను గది మీద వున్న వేపచెట్టపై రహస్యంగా ఎక్రజందా ఎగురవేశాం, రాజన్యన్‌ నుండి మాతాతలు ఇక్కడికి వచ్చారు మేము బొంది బొళ్ళం ఈ ప్రాంతంలో మా వారంతా ఈ ఉద్యమంలో పాల్గొన్నారు అప్పట్లో కొద్దిపాటి భూములుండేవి కౌలుదారులుగా వున్నాం నెల్లుట్ల ప్రాంతంలో ధనిక రైతులుగా వున్నాం నాల్గవ తరగతి వరకు చదువుకున్నాను మా నాన్న జగన్‌సింగ్‌ అమ్మ మొలుఆబయి మా గ్రామానికి నిర్మాల నుండి కె కృష్ణమూర్తి, చకిలం యాదగిరిరావులు వచ్చి పట్వారిల నుండి దస్త్రం తీసుకొని తగులబెట్టారు ఆనాటి నుండి సంఘంతో సంబంధాలు వున్నాయి ఎరుకుల ఎల్లయ్య, నేను గడి మీద వున్న వేటీచెట్టుపై రహస్యంగా ఎర్రజండా ఎగురవేశాం ముకుందరెడ్డి, ఏసిరెడ్డి దళంలో పనిచేశాను అంతకుముందు నల్లా నర్సింహులుకు కొరియర్‌గా పనిచేశాను తర్వాత కాలంలో (గ్రామ సర్బంచ్‌గా పార్టీ అభ్యర్ధిగా ఎన్నుకోబద్దాను నేటికీ సిపిఎం పార్టీ కార్యకర్తగా వున్నాను

క్యాంపులపై 2 లా నేను పోరాటంలో చురుకుగా ఏ స! పాల్గొంటుండడంతో నా ఇంటిని తగులబెట్టారు కోడి సర్వయ్య దీంతో మా కుటుంబం బజారున పడింది అయినా ననన ననన ఉద్యమాన్ని మాత్రం వీడలేదు ప్రజలు మా కుటుంబాన్ని ఆదుకున్నారు అయితే అప్పడు రజాకార్లు ఇళ్ళు తగులబెట్టిన అనంతరం నేటికీ పేదరికంతో నేను ఇంటిని నిర్మించుకోలేక పోయాను ప్రస్తుతం కిరాయి ఇంట్లో ఉంటున్నాను, నల్గొండ జిల్లా నేరదుచర్ల మండలం పెంచికల్‌దిన్నె గ్రామంలో సాధారణ యాదవ కుటుంబంలో కోడి సర్వయ్య 1929వ సంవత్సరంలో జన్మించారు కోడి లింగయ్య, వీరమ్మ దంపతులకు జన్మించిన ముగ్గురిలో రెండవవారు సర్వయ్య ఒకటవ తరగతి వరకు చదువుకున్న సర్వయ్య చిన్నతనంలోనే దొరలపై ద్వేషాన్ని పెంచుకున్నారు గ్రామాల్లో వెట్టిచాకిరీ విపరీతంగా ఉండేది వృత్తిదారులంతా దొరలకు, పటేల్‌, పట్వారీలకు ఊడిగం చేయాల్సి వచ్చేది లెవీ-గల్లా పేరుతో రైతులు పండించిన ధాన్యాన్ని బలవంతంగా వసూలు చేసేవారు. పటేల్‌ పట్వారీల దౌర్జన్యాలు విపరీతంగా సాగుతుండేవి ఈ పరిస్థితుల్లో వారికి వ్యతిరేకంగా మొదలైన ఉద్యమం పట్ల నేను ఆకర్షిం అయ్యాయని సర్వయ్య చెప్పారు తమ (గ్రామానికే చెందిన అరిబండి ఓంకార్‌ నేతృత్వంలో ఉద్యమంలోకి అడుగుపెట్టానని పేర్కొన్నారు సర్వయ్య అనుభవాలు ఆయన మాటల్లోనే నంద్యాల శ్రీనివాసరెడ్డి క్యాంపు ఇన్‌ఛార్జీగా _చింతకుంట్ల వీరన్న దళ కమాండర్‌గా ఉన్న దళంలో నేను దళ సభ్యునిగా పనిచేశాను దళంలో చేరిన 15రోజుల అనంతరం 303 రైఫిల్‌ ఇచ్చారు నంద్యాల శ్రీనివాసరెడ్డి, చల్లా సీతారాంరెడ్డి, అరిబండి ఓంకార్‌ నేతృత్వంలో పలు దాడుల్లో పాల్గొన్నాను నంద్యాల శ్రీనివాసరెడ్డి నాయకత్వంలో నకిరేకల్‌ పోలీసు స్టేషన్‌పై దాడి చేశాము అక్కడ రెండు ఆయుధాలను స్వాధీనం చేసుకున్నాము. అర్వపల్లి రజాకార్ల క్యాంపుపై లెవీ-గల్లాకు వ్యతిరేకంగా దాడి చేశాము క్యాంపులోని ధాన్యాన్ని తీసుకువచ్చి ప్రజలకు పంచిపెట్టాము అక్కడ రజాకార్లు కాల్పులు జరిపినా సురక్షితంగా

వ. యాక్షన్‌ అంతర శ్రర! దాడిని పూర్తి చేశాం రావులపెంట, ఇనుపాములల్లో 'ల్తఫీవీప్రాంతంగా దళాలు సరగ ట పఫ్రాం కూడా రజాకార్ల క్యాంపులపై దాదులు చేశాము (సుర్లదరయ్యగారు వచ్చార్గున్నుప్తో రట్లాట్లై తుంగతుర్తిలో రజాకార్లపై కాల్పులు జరిపాము వారు న్లళ్లమిప్‌ చ్లేరిదుకు: పొళ్టీ ట్‌ ఎదురుకాల్పులు జరిపారు అయినా ఎలాంటి నుం పరయ్యు గారు చొప్పారు.. సంత, ప్రాణనష్టం లేకుండా భయటపడ్డాము నెల రోజుల నాం వారాజం పాటు ఇన్‌చార్జీ దళ కమాండర్‌గా బాధ్యతలు సుంధరయ్యగారు పాటల పోటీ నిర్వహించారు. నిర్వహించాను అప్పటికే దళ కమాండర్‌గా ఉన్న ఆపోటీలో 'సైనై గోపాలరెడ్డి, , నిలచావు్సీవు వీరన్నకు టి బి రావడంతో ఆయన చికిత్స కోసం హా స్తు లొడ్డి “= అంటూ నేను పొడిన పొట్టికు! ఇతర ప్రాంతానికి వెళ్ళారు దీంతో నాకు ఇన్‌ఛార్జీగా పేఫ్టమతి వచ్చింది . బహ్లానుత్సి, నిక్లిధట్ల[్‌ బాధ్యతలు అప్పజెప్పారు

య్యా నరు నాకు పకల టన నేను పోరాటంలో చురుకుగా లే 2 "ఉంగరాన్ని బముకలించాడు “ల గ. పాల్గొంటుండడంతో నా ఇంటిని తగులబెట్టారు [౨ ఉర్తగేరొన్ని పార్టీ వారికే ఇచ్చేఅన్యుస్లు [బ్యా దీంతో మా కుటుంబం బజారున పడింది అయినా న. =. చళ్లు ఉద్యమాన్ని మాత్రం వీడలేదు వ్రజలు మా కుటుంబాన్ని ఆదుకున్నారు అయితే అప్పుడు రజాకార్లు ఇళ్ళు తగులబెట్టిన అనంతరం నేటికి పేదరికంతో నేను ఇంటిని నిర్మించుకోలేక పోయాను ప్రస్తుతం కిరాయి ఇంట్లో ఉంటున్నాను నా ఇంటి కిరాయి 60 రూపాయలను ఒక క్రిస్టియన్‌ సంస్థ చెల్లిస్తుంది

యాక్షన్‌ అనంతరం శ్రీశైలం అటవీప్రాంతంగా దళాలు ఉండగా ఒకసారి సుందరయ్యగారు వచ్చారు పోరాటాన్ని విరమించేందుకు పార్టీ నిర్ణయించిందని సుందరయ్య గారు చెప్పారు అనంతరం నల్గొండ, మహబూబ్‌నగర్‌ జిల్లాల కామ్రేడ్స్‌ మధ్య సుందరయ్యగారు పొటల పోటీ నిర్వహించారు ఆ పోటీలో 'సైసై గోపాలరెడ్డి నిలిచావు నీవు ప్రాణాలొడ్డి * అంటూ నేను పాడిన పాటకు బహుమతి వచ్చింది బహుమతి కింద సుందరయ్యగారు నాకు ఒక ఎర్రజెండాను, తన చేతి ఉంగరాన్ని బహుకరించారు అయితే ఆ ఉంగరాన్ని పార్టీ వారికే ఇచ్చేశాను అప్పటి నాయకులకు కట్టుబాట్లు ఉండేవి ఇప్పటి నాయకుల్లో స్వార్ధం ఆవరిస్తుంది నాయకులను

రక్షించుకోవడంలో అప్పటి జనం చూపే పట్టుదల నేడు ఇసుమంతైనా కనిపించడం లేదు నేను పోరాటంలో పాల్గొన్నా ఏనాడు పార్టీ నుండి ఏదీ ఆశించలేదు ప్రజాప్రతినిధిగా పోటీ చేయమన్నా వద్దన్నాను ప్రస్తుతం ఇళ్ళు లేక కిరాయి ఇంట్లో ఉంటున్నాను పదేళ్ళ క్రితం నా భార్య బోన్‌ టి బి తో చనిపోయింది నాకు ఇద్దరు కుమార్తెలు కాగా చిన్న కుమార్తె భర్త చనిపోవడంతో ఇక్కడే ఉంటుంది ఆమె సంపాదించే రోజు వారీ కూలీతోనే పూటగడుస్తుంది ఇంత దుర్భరంగా ఉన్నా ఇప్పటికీ సిపిఎం పార్టీ సభ్యునిగా నిజాయితీగా కొనసాగుతున్నాను పార్టీ నిర్వహించే పోరాటాల్లో పాల్గొంటున్నాను

కుటుంబాన్ని న న లి ఉదులుకుని ౧. పోరాటంలం ర్య

పోరాటంలో ఉన్నప్పదేఆదర్శవివహం కట్టబోయిన జానకమ్మ చేనుకుంది. ఉద్యమంతో నంబంధాలు నున నను వస హస సుం... ఏర్పర్టుకున్న అనంతరం వెనుదిరిగి చూడలేదు, దళాల వెంట తిరుగుతూ అనేకసార్లు ప్రాణాపాయం నుండి కూడా తప్పించుకున్నారు. ప్రధానంగా చల్లా సీతారాంరెడ్డి నుండి తాను స్పూర్తి పొందానని జావకమ్మ చెప్పింది,

ధనిక రైతు కుటుంబం నుండి వచ్చిన జానకమ్మ చిన్నతనంలోనే అత్తవారింటి వేధింపులకు

• ఎరయ్యింది వేధింపులకు తట్బకోలేక ఉద్యమంలోకి అడుగుపెట్టింది పోరాటంలో ఉన్నప్పుడే ఆదర్శ వివాహం చేసుకుంది ఉద్యమంతో సంబంధాలు ఏర్పర్చుకున్న అనంతరం వెనుదిరిగి చూడలేదు దళాల వెంట తిరుగుతూ అనేకసార్లు ప్రాణాపాయం నుంది కూడా తప్పించుకున్నారు ప్రధానంగా చల్లా సీతారాంరెడ్డి నుండి తాను స్ఫూర్తి పొందానని జానకమ్మ చెప్పింది సాధారణ కార్యకర్తలా దళాల్లో కలిసిపోయానని చెప్పారు ఉద్యమంతో పెనవేసుకుపోయిన తన జీవితం గురించి జానకమ్మ ఇలా వివరించారు

మాది ధనిక రైతు కుటుంబం చందా నర్సిరెడ్డి, చంద్రమ్మ నా తల్లిదండ్రులు మేము ఆరుగురం ఆడపిల్లలం ఆందులో నేను నాలుగవ సంతానాన్ని నాకు తల్లిదంద్రలు పెట్టిన పేరు శాంతమ్మ (ఉద్యమంలోకి వచ్చిన అనంతరం పార్టీ జానకమ్మగా మార్చింది) స్వగ్రామం నల్గొండ జిల్లా పెద్దవూర మండలం సిరసనగండ్ల సిరసనగంద్లకు మా నాన్న పటేల్‌పట్వారీగా వ్యవహారించేవారు దాంతో ఆడపిల్లనైనా పటేల్‌ బిడ్డను కావడంతో నన్ను ఐదవ తరగతి వరకు చదివించారు అయితే మా నాన్న ఆరోగ్యం బాగా లేకపోవడంతో చనిపోక ముందే నా పెండ్లి చేయాలని నిర్ణయించారు ఆ ్రకారంగానే నా పెండ్లి హాలియా మండలం కొత్తపల్లి దొర వారి కొడుకుతో జరిగింది వారికి సుమారు వంద ఎకరాల భూమి ఉండేది అయితే నా భర్త పెద్ద తాగుబోతు నన్ను బాగా హింసించేవారు మా మామగారే అన్ని వ్యవహారాలు చూసుకునేవారు నన్ను

వ్యవసాయం పనులకు పంపించేవారు పెంపుడు కుక్కకు, నాకు ఒకే ఆహారాన్ని పెట్టేవారు కూలీలకు మరో ఆహారాన్ని ఇచ్చేవారు అప్పుడు నాకు 18 యేండ్లు అదే సమయంలో ఆ ప్రాంతంలో ఉద్యమంలో పనిచేస్తున్న వెంకటమ్మ అనే మహిళతో పరిచయం ఏర్పడింది వెంకటమ్మ నన్ను చల్లా సీతారాంరెడ్డికి పరిచయం చేసింది

భర్త, మామ పెట్టే ఇబ్బందులు తట్టుకోలేక ఉద్యమంతో పరిచయం పెరిగాక ఇళ్ళు వదిలి వచ్చేశాను నా వద్ద ఉన్న 20 తులాల బంగారం, 50 తులాల వెండి నగలను కూడా తీసుకుని వెళ్ళి పార్టీకి అప్పగించాను అప్పటి నుండే చల్లా సీతారాంరెడ్డి నేతృత్వంలో పనిచేశాను ఆయన సూచన మేరకు విడాకులు తీసుకున్నాను నేను తెచ్చిన నగలన్నింటినీ తిరిగి మా అత్తవారికి అప్పజెప్పారు 1952లో నాకు పార్టీ సభ్యత్వం ఇచ్చారు అప్పటి నుండి చల్లా సారధ్యంలో పనిచేశాను నాకు ప్రధానంగా పార్టీ సర్మ్యులర్లు రాసే పని అప్పజెప్పేవారు పలు ప్రాంతాలకు ఉత్తరాలు కూడా పంపేవారు దళాల మధ్య కొరియర్‌గా కూడా పనిచేశాను

మిలట్రీ యాక్షన్‌ అనంతరం నందికొండ అడవుల్లో తలుపుల గండి వద్ద చల్లా సీతారాంరెడ్డి నేతృత్వంలో నేను, ముత్తయ్య, నర్సింవ్మా, గోపయ్య, వెంకటనర్సయ్యలతో పాటు మరి కొంత మంది దళ సభ్యులు విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నాము మమ్మల్ని మిలట్రీ చుట్టుముట్టింది దీంతో మేము నేలపై పాకులాడకుంటూ అక్కడి నుండి మెల్లగా తప్పుకున్నాము నిర్బంధం పెరిగిన సమయంలో చెన్నాయిపాలెం, నందికొండ పరిసర ప్రాంతాల్లో తలదాచుకునేవారం రాజవరంలో భోజనాలు చేసేందుకు సిద్దపడగా పోలీసులు దాడి చేశారు దీంతో వండిన వంటలను వదిలి అక్కడి నుండి తప్పించుకున్నాను సుబ్బారెడ్డిగూదెంలోని పోలీసు క్యాంపుపై కూడా దాడి చేశాము అక్కడ పలు ఆయుధాలను స్వాధీనం చేసుకున్నాము

పోరాటంలో ఉండగానే ఆదర్శ వివాహం చేసుకున్నాను ఇదంతా పార్టీ ఆధ్వర్యంలోనే జరిగింది యాదవ కుటుంబానికి చెందిన కట్టెటోయిన రాములుతో వివాహాన్ని చల్లా ప్రోత్సాహించారు దీంతో పోరాటం చివరి దశలో రాములును పెళ్ల్తాడాను పెంచికలీదిన్నె గ్రామంలో అరిబండి ఓంకార్‌, లక్ష్మీనారాయణ, కె నారాయణ, సత్యవతి, చల్లా సీతారాంరెడ్డి, మెదరమెట్ల సీతారామయ్య, అందె నర్సయ్య, సుందరి బసవయ్యల సమక్షంలో పెండ్లి జరిగింది మా తల్లిదండ్రులు కూడా ఆ పెంగ్లిని ప్రోత్సహించారు

పోరాట విరమణ అనంతరం నుండి నేటి వరకు ఉద్యమంలోనే కొనసాగుతున్నాను ఇప్పటికీ సిపిఎం పార్టీ సభ్యురాలిని 1995లో మిర్యాలగూడ మున్సిపాలిటీలో కౌన్సిలర్‌గా ఎన్నికయ్యాను ఐద్వా మిర్యాలగూడ డివిజన్‌ అధ్యక్షురాలిగా పది సంవత్సరాలు పనిచేశాను గతంతో పోలిస్తే ఇప్పటి నాయకత్వంలో నిర్మాణ పటిష్టత తక్కువ (ప్రజల్లో కూడా అదే రకమైన లేడా కనిపిస్తుంది

|! రధ్యగా టా వ న 7. 1. ము చా? మూడో ఇ శ ౦0ంలమంది ,.. ౮౧. పోలీసులపై లా రాం కఈఠంలణబులబ | పోరాడిన దళం స్టో కంబాలవల్లి దాడిలో నేను తృటిలో ॥ న 1 ప్రాణాపాయం నుండి తప్పెంచుకున్నాను ఇరవై ' _ శ ౦ మందిమి మాత్రమే ఉన్న మేము మూడు వందల కట్టబోయిన రాములు మంది పోలీసులను ఎదుర్కొనాల్సి వచ్చింది న ఆత్మరక్షణ కోనం మేము కాల్పులు ప్రారంభించాము అయితే సీతారామయ్య (పెంచికల్‌దిన్నె, వర్వింష్మో(పెద్దగూడెం) అనే కార్యకర్తలు ప్రాణాలు కోల్పోయారు కాల్పుల్లో నా చెయ్యివిరిగింది చివరకు అడవుల్లోకి పరుగులు తీశాం తప్పించుకునే ప్రయత్నంలో నేను దళం నుండి విడివడ్డాను నల్గొండ జిల్లా త్రిపురారం మండలం పూసలపహాడ్‌ కట్టబోయిన రాములు స్వగ్రామం కట్టబోయిన లచ్చయ్య, రామచంద్రమ్మ దంపతులకు జన్మించిన నలుగురు సంతానంలో రాములు రెండవవారు 1928వ సంవత్సరంలో జన్మించిన రాములు ఏడవ తరగతి వరకు విద్యనభ్యసించారు అయితే ఏడవ తరగతిని జైలులో పూర్తి చేశారు. పూసలపహాడిపై బాబుసాయిపేట దేశ్‌ముఖ్‌ పెత్తనం జోరుగా సాగుతుందేది వెట్టిచాకిరీ, పటేల్‌, పట్వారీల దౌర్జన్యాలు సర్వసాధరణంగా మారాయి లెవీ-గల్లా వసూలు పేరుతో పండించిన పంటను దోచుకుంటున్నారు ఈ పరిస్థితుల్లో సంఘం వారు మా గ్రామానికి వచ్చారు. వారితో కలిసి గ్రామంలో ఎర్రజెండాలు ఎగురవేశామని రాములు వివరించారు ఇక అక్కడ నుండి దొరలకు వ్యతిరేకంగా ఉద్యమంలోకి అడుగుపెట్టానని చెప్పారు తెలంగాణా సాయుధ పోరాటంలో తన పాత్రను ఇలా వివరించారు * మా ప్రాంత దేశ్‌ముఖ్‌ అత్యంత నిరంకుశంగా వ్యవహారించేవారు చుట్టుపక్కల గ్రామాల్లో వెట్టిచాకిరీ విపరీతంగా ఉండేది ఈ పరిస్థితుల్లో చలపతిరెడ్డి(గూడూర్‌), రంగారెడ్డి, గుండా వెంకయ్య తదితరులు మా (గ్రామానికి వచ్చారు. వెట్టిచాకిరీకి, లెవీ-గల్లాకు వ్యతిరేకంగా పోరాడాలని చెప్పారు వారి ప్రోత్సాహంతో మొదట మా ఊర్లో జెండాలు ఎగురవేశాము కొద్దిరోజుల అనంతరం బాబుసాయిపేట గడిపై దాడికి పధకం రూపొందించాం చుట్టుపక్కల గ్రామాల నుండి సుమారు మూడు, నాలుగు వేల మందిని సమీకరించాము గడిని కూలగొట్టి లెవీ-గల్లా పేరుతో వసూలు చేసిన ధాన్యాన్ని స్వాధీనం చేసుకుని పంచిపెట్టాము రెండు బర్మాల్‌ తుపాకులు స్వాధీనం చేసుకున్నాము మంత్రాల ఆదిరెడ్డి సారధ్యంలో దాడి జరిగింది బాబుసాయిపేట, పూసలపాడు, కంబాలపల్లి, దాచారం, రాగడప తదితర గ్రామాల్లో భూపంపిణీ చేశాము

స వ బాబుసాయిపేట దాడి అనంతరం మాలో కొందర్ని శ్రిపురారం మ తీసుకెళ్ళారు దళాల్లోకి ఎంపికచేశారు. నాతో పాటు శేషయ్య, మ చలారెడ్డి (కామారెడ్డిగూడెం)లతో సహా 26 మందిని దళాల్లోకి ౨ నకమ్మను పార్ట నవనవ తీసుకున్నారు మమ్మల్ని గుంటూర్‌ జిల్లా మాచర్ల సమీపంలోని కిన్లాహం 'చేనుకున్నామి..ట్రల్లా.! నది ఒడ్డున ఆయుధాల శిక్షణకు పంపించారు కాణతాలపల్లి వద్ద పలరాం నడ్డి, ప ళకిబం సక రగానార్గ క్యాంపుపై లెవీ-గల్లాకు వ్యతిరేకంగా దాడి చేశాము ట్‌ లో పమ! నే ఆగామోత్మూర్‌పై దాడికి పథకం రూపొందించాము భీంరెడ్డి వ న న నర్సింహ్మారెడ్డి, దొడ్డా నర్సయ్య నాయకత్వంలో మూడు, నాలుగు ప యంలసీల త శై. ఓ వందల మందితో దాడి చేశాము గడికి నిష్పు పెట్టాము ధాన్యం స్వాధీనం చేసుకుని పంచిపెట్టాము ముదిమాణిక్యంలో రజాకార్లపై దాడి చేశాము కొంతమంది చనిపోయారు రావులపెంటలో కూడా దాడి జరిపాము కంబాలపల్లి దాడిలో నేను తృటిలో ప్రాణాపాయం నుండి తప్పించుకున్నాను ఇరవై మందిమి మాత్రమే ఉన్న మేము మూడు వందల మంది పోలీసులను ఎదుర్కొవాల్సి వచ్చింది ఆత్మరక్షణ కోసం మేము కాల్పులు ప్రారంభించాము అయితే సీతారామయ్య (పెంచికల్‌దిన్నె, నర్సింహ్మా(పెద్దగూడెం) అనే కార్యకర్తలు ప్రాణాలు కోల్పోయారు. కాల్పుల్లో నా చెయ్యి విరిగింది చివరకు అడవుల్లోకి పరుగులు తీశాం తప్పించుకునే ప్రయత్నంలో నేను దళం నుండి విడివడ్డాను ఆ రాత్రి ఒక చెంచు అతను ఆశ్రయం ఇచ్చారు ఆ తరువాత కృష్ణా ఒద్దుకు చేరుకుని తలదాచుకున్నాను పోలీసులు వెదికినా దొరక్కుండా జాగ్రత్త పడ్డాను చివరకు ఎలాగో అలాగా మా వాళ్ళను కలుసుకోగలిగాను భర్త వేధింపులు తట్టుకోలేక ఉద్యమంలోకి వచ్చిన జానకమ్మను పార్టీ సూచనతో వివాహం చేసుకున్నాను చల్లా సీతారాం రెడ్డి, అరిబండి ఓంకార్‌ తదితరుల నేతృత్వంలో పెంచికల్‌దిన్నెలో వివాహం జరిగింది తాను యాదవ కుటుంబం నుండి రాగా జానకమ్మ రెడ్డి కుటుంబం నుండి వచ్చింది జానకమ్మ తండ్రి పెద్దవూర మండలం సిరసనగండ్లలో పటేల్‌గా ఉన్నారు ఈ పరిస్థితుల్లో మేము ఇరువురం ఆదర్శ వివాహానికి సిద్ధపడ్ధాము ఆ రకంగా మా సంతానానికి కూడా ఆదర్శ వివాహం చేశాము పోరాట విరమణ అనంతరం 1958లో పార్టీపై నిషేధ కాలంలో చెన్నాయిపాలెం వద్ద అరెస్టు చేశారు ఆ సమయంలో మిర్యాలగూడ డిఎస్సీగా హన్మంతనాయుడు ఉండేవారు నాపై సుమారు 20 కేసులు మోపారు వేములపల్లి షావుకారి మట్టయ్యను చంపిన కేసు నాపై మోపారు ఆ కేసులో నాకు, మరో కార్యకర్త గోపాల్‌లెడ్డికి కోర్టు ఉరిశిక్ష విధించింది ఆ తరువాత కాలంలో నేరం రుజువుకాకపోవడంతో హైకోర్టు కేసును కొట్టివేసింది రెండు సంవత్సరాల పాటు జైలుజీవితం గడిపొను నల్గొండ జైలులో ఎక్కువ కాలం ఉండగా చంచల్‌గూడ జైలులో కొద్ది కాలం ఉంచారు 1978-79 మధ్యకాలంలో పెద్దదేవులపల్లి చుట్టుపక్కల ప్రాంతాల్లో కౌలుదారీ పోరాటం జరిపాం ఆ సమయంలో వారం రోజుల పొటు మిర్యాలగూడ డివిజన్‌ కమిటీ సభ్యులు మొత్తం రిమాంద్‌లో ఉండాల్సి వచ్చింది పోరాట విరమణ అనంతరం ఉమ్మడి కమ్యూనిస్టు పార్టీలో పనిచేశారు పార్టీ చీలిక సమయంలో సిపిఎం వైపు నిలిచారు అనంతరం చోటుచేసుకున్న ఉగ్రవాద చీలిక సమయంలో కొద్దిరోజుల పాటు ఎంఎల్‌ పార్టీవైపు వెళ్ళాను తిరిగి సిపిఎం వైపు వచ్చి ఇప్పటికీ అందులోనే కొనసాగుతున్నాను పూసలపహడ్‌ సర్పంచ్‌గా రెండు సార్లు ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికయ్యి 11 సంవత్సరాలు పనిచేశాను. పార్టీలో డివిజన్‌ కమిటీ సభ్యునిగా బాధ్యతలు నిర్వహించాను పోరాటకాలంలో పార్టీ అత్యంత నిర్మాణయుతంగా ఉండేది నాయకులు, కార్యకర్తలు క్రమశిక్షణతో పనిచేసేవారు ఇప్పుడు ఆ పరిస్థితి లేదు కొంత మారింది

క! పెలగిన . రా గా ( చా , 1 ॥ ళా గా , స్ట్‌ షః గం ॥! గ్ర? షీ మిలట్రే యాక్షన్‌ అనంతరంఉద్యమంపై " కో . ( నిర్ణంధం క్రమక్రమంగా పెరుగుతోంది. దీంతో కొండారు సింగరయ్య అదవుల్లే తలదాచుకునే పరిస్థితి వచ్చింది అవత పైన విమానాలు... కింద నుండి మిలబ్రీ మా కోసం తీవ్రంగా గాలిస్తున్నారు రక్షణ కోసం అందర్నీసురక్షిత ప్రాంతాలకు వెళ్లిపోమ్మన్నారు నా వద్ద పార్టీ ఇచ్చిన 500 రూపాయలు ఉన్నాయి అడవుల నుండి జర్గయ్యనీటకు చేరుకున్నాను. కృష్ణలంకలో ఉండగా ఒకరోజు మా ఊరి దొరవారి జీతగాడు చూసాడు. దీంతో లతను వెళ్లి నా సమాచారాన్ని దొరకు చెప్పాడు సొమాన్య రైతు కుటుంబం నుండి వచ్చిన కొండారు సింగరయ్యది నల్గొండ జిల్లా నిడమనూర్‌ మండలం వెంగన్నగూడెం గ్రామం మట్టయ్య, సోమమ్మలు సింగరయ్య తల్లిదండ్రులు కాగా వారు సింగరయ్య ఆరేండ్ల వయస్సులోనే చనిపోయారు. దీంతో కొంత తెలివి రాగానే సింగరయ్య బతుకుదెరువు కోసం విజయవాడకు వలస వెళ్ళాడు అక్కదే 18 యేండ్ల వయస్సు వచ్చే వరకు హోటల్‌లో పనిచేశారు ఒకే హోటల్‌లో ఏడు సంవత్సరాలు పనిచేశానని, అక్కడ అన్నం పెట్టి నెలకు పది రూపాయలు ఇచ్చేవారని సింగరయ్య వివరించారు విజయవాడను వదిలి తిరిగి స్వగ్రామానికి చేరుకుని వ్యవసాయం చేయడం మొదలుపెట్టానని చెప్పారు ఆ క్రమంలోనే ఉద్యమంతో సంబంధాలు ఏర్పడ్డాయని పేర్కొన్నారు తెలంగాణా పోరాటంలో తాను పాల్గొన్న తీరును ఇలా వివరించారాయన విజయవాడ నుండి వచ్చి ఊళ్లో వ్యవసాయం సాగిస్తున్నాను అప్పటికే మా అన్న కొందారు రామయ్య, కొంపల్లి నర్సింహ్మారెడ్డిలు కమ్యూనిస్టుల్లో తిరుగుతున్నారు అదే సమయంలో మా బావ ఆవుల నర్సయ్యను, మరో వ్యక్తి పొట్టెపాక బుచ్చయ్యలు కమ్యూనిస్టుల్లో తిరుగుతున్నారని మిలట్రీవారు వచ్చి పట్టుకుపోయారు అయితే నర్సయ్య, బుచ్చయ్యలకు ఉద్యమంతో సంబంధాలు లేవు రామయ్య, నర్సించ్మారెడ్డిల బదులు పొరబడి వీరిని పట్టుకెళ్ళారు అప్పుడే మొదటిసారిగా కమ్యూనిస్టుల గురించి కొంత వరకు విన్నాను నంద్యాల శ్రీనివాసరెడ్డి, అరిబండి ఓంకార్‌, చల్లా సీతారాంరెడ్డి, మంత్రాల ఆదిరెడ్డి, కె నారాయణ తదితరులు

గం. . పనమిదిగూడె పట్ట త్రీ" మా ఊరికి వస్తుండేవారు ఒక రోజు రాత్రి పొలం వద్ద 1 '్లైన్వుపై చాడి చేయాలని వధకం? ఎరువు తోలుతుంటే ఆదిరెడ్డి వచ్చి రామయ్య తమ్ముడు స "కూ ప్లా , అందులో తుప్తాక్సు.. ఎవరని అడిగాడు మీ అన్న రమ్మంటున్నాడని చెప్పి ఖ్రుంటాయనేవి మా అంచన్లా , తీసుకెళ్ళాడు అలా వారితో వెళ్ళి ఉద్యమంలో పాల్గొన్నాను | క్ర దాది చేత, అముత్రే దొరలు పోవాలి, దౌర్జన్యాలు నశించాలి, కూళ్ళు పెరగాలి కాంలో చి భన్నింల్త క అంటూ గ్రామాల్లో ప్రచారం చేసేవాళ్ళం ఈ విధానాలు ల్‌ న. నాకు బాగా నచ్చాయి. దళంలోకి తీసుకున్నారు మూర్రమదోరి ళీ యు ఇలా పల న్‌ కొంతకాలం తరువాత దళంలోకి తీసుకున్నారు టన సేపాల్లోన్నాను, వ. ఆత్మరక్షణ కొరకు ఒక తపంచా ఇచ్చారు చింతపల్లి కనకాల్‌రెడ్డి అనే దొర పి ఎ పల్లి ఎక్సైజ్‌ మామూలు పట్టాడు అతన్ని పార్టీ అవసరాల కోసం నిధి అడిగితే ఇవ్వలేదు పైగా కమ్యూనిస్టులను నిందిస్తూ బదనాం చేయడం మొదలుపెట్టాడు దీంతో అతన్ని చంపే పనిని పార్టీ నాకు అప్పగించింది అయితే అతన్ని చంపడానికి మనస్సు ఒప్పుకోక, అతనికి చివరి అవకాశమంటూ ఊరు విడిచి వెళ్ళాలని బెదిరించాను అతను అలానే వెళ్లిపోయాడు ఏనమీదిగూడెం వద్ద మిలట్రీ బస్సుపై దాడి చేయాలని పధకం రూపొందించాం అందులో తుపాకులుంటాయనేది మా అంచనా అనుకున్న ప్రకారం దాడి చేశాం అయితే మేం ఊహించినన్ని ఆయుధాలు మాత్రం దొరకలేదు రెండు తుపాకులు మాత్రమే దొరికాయి ఇలానే అనేక సంఘటనల్లో పాల్గొన్నాను మిలట్రీ యాక్షన్‌ అనంతరం ఉద్యమంపై నిర్భంధం క్రమక్రమంగా పెరుగుతోంది దీంతో అడవుల్లో తలదాచుకునే పరిస్థితి వచ్చింది పైన విమానాలు కింద నుండి మిలట్రీ మా కోసం తీవ్రంగా గాలిస్తున్నారు రక్షణ కోసం అందర్నీ సురక్షిత ప్రాంతాలకు వెళ్లిపోమ్మన్నారు. నా వద్ద పార్టీ ఇచ్చిన 500 రూపాయలు ఉన్నాయి అడవుల నుండి జగ్గయ్యపేటకు చేరుకున్నాను కృష్ణలంకలో ఉండగా ఒకరోజు మా ఊరి దొరవారి జీతగాడు చూసాడు దీంతో అతను వెళ్లి నా సమాచారాన్ని దొరకు చెప్పాడు దొర మిలట్రీ వాళ్ళకు సమాచారం అందించారు అప్పట్లో మిర్యాలగూడ డిఎన్పీగా ఉన్న హాన్మంతనాయుడు నేరుగా నేనున్న చోటకి వచ్చాడు నన్ను అరెస్టు చేసి తీసుకెళ్ళి ఖమ్మం జైలులో కొద్ది రోజులు, తిరిగి నల్గొండ జైలు కొద్దిరోజులు ఉంచారు పోరాట విరమణ అనంతరం కమ్యూనిస్టు పార్టీలోనే కొనసాగుతున్నాను ప్రస్తుతం సిపిఎం సానుభూతిపరునిగా ఉన్నాను అప్పటి రాజకీయాలకు ప్రస్తుతం రాజకీయాలకు చాలా తేడా ఉంది ఇప్పటి రాజకీయాల్లో నీతి, నిజాయితీ పూర్తిగా లోపించింది ప్రజల్లో చైతన్యం రావాల్సిన అవసరం ఉంది

ల్‌ టో కీటక ళి గ న క =. త టం ౫] దొరలను . దోహులను న తాప శికైంచాను కే ౧౫. న. జ వచ్చి మోకాలుక్టు తగిలింది దీంతో నన్ను తతత ముందుగా నల్గొందకు పంపించి అక్కడ నుండి హైద్రాబాద్‌ గాంధీ హాస్పిటల్‌కు పంపారు అక్కడ చికిత్స చేస్తున్న దాక్టర్‌ ఎలా జరిగిందని అడిగితే అబద్దం చెప్పాను డాక్టర్‌ తన ఇంటి వద్ద ఉందనుని తీసుకెళ్ళాడు ఒకరోజు నా సంగత్తిని పసిగట్టి పోలీసులకు సమాచారం ఇచ్చారు నల్గొండ జిల్లా నిడమనూర్‌ మండలం వెంగన్నగూడెం కొండారు రామయ్య స్వస్థలం 1915వ సంవత్సరంలో కొండారు మట్టయ్య, సోమమ్మలకు రామయ్య జన్మించారు ఊళ్ళోనే ప్రయివేటు గురువు వద్ద 8వ తరగతి వరకు చదివారు నాలుగు, ఐదవ తరగతి వరకు పక్కనే బొక్కమంతుపాడులో చదువు సాగింది ఆ తరువాత తల్లిదండ్రులు చనిపోవడంతో బతుకుదెరువు కోసం విజయవాడకు వెళ్ళారు అక్కడే హోటల్‌లో పనిచేస్తూ హోటల్‌ వర్మర్స్‌ యూనియన్‌' నాయకునిగా ఎదిగారు కార్యదర్శిగా పనిచేశారు “మా భూమి) నాటకంలో రాంరెడ్డి పాత్రను కూడా సమర్ధవంతంగా చేసేవారు ఆ తరువాత పరిస్థితుల రిత్యా తిరిగి స్వగ్రామానికి చేరుకున్నానని రామయ్య తెలిపారు ఆ తరువాత ఉద్యమంతో సంబంధాలు ఏర్పడ్డాయని చెప్పారు ఉద్యమం పాత్రపై ఆయన వివరించిన తీరు ఇలా ఉంది విజయవాడ నుండి వచ్చి ఊళ్లో ఉంటుండగా ఒక రోజు మా బావను ఇంకో అతన్ని మిలట్రీవారు వచ్చి పట్టుకెళ్లారు దీంతో నేను వారి వద్దకు వెళ్ళి వారు అమాయకులు వారికి ఎవరితోనూ సంబంధాలు లేవు కమ్యూనిస్టులు మా ఊరికి వస్తే చూపెడకామని మిలట్రీ వారితో చెప్పాను అయితే ఆ రోజు నన్ను కూడా అక్కడే ఉంచుకున్నారు మిలట్రీ వారు అప్పటికే అక్కడ మిలట్రీకి పట్టుపడ్డ కొంపల్లి నర్సింహ్మారెడ్డి అనే వ్యక్తి ఉన్నారు మా ఇద్దర్నీ దిలావర్‌పూర్‌ వెళ్లి కోళ్ళను పట్టుకురమ్మని మిలట్రీ వాళ్లు చెప్పారు కమ్యూనిస్టులు ఉంటారంటూ మాకో స్టెన్‌గన్‌ కూడా ఇచ్చి పంపారు దిలావర్‌ పూర్‌కు వెళ్లేసరికి అక్కడ కట్టెటోయిన రాములు, గోపాలు, గుంటి వెంకటనర్సయ్యలతో పాటు మరికొంత మంది నాయకులు కలిసారు

మో ॥ “ న పార్టీలోకి రమ్మని చెప్పారు దీంతో అక్కడ నుండే ఉద్యమంలోకి లన న అడుగుపెట్టాను సు వాత్తోపామ్యుటురో 1 మ స్ట కన్‌ స నన్ను దళంలోకి తీనుకున్నారు ఆదిరెడ్డి, గోపాలు, వ ష్య సు టోనాన (గ్ల! [1 వెంకటనర్సయ్య మరికొంతమంది చళంలో ఉండేవారు నాతో మ వలా న. పాటు మరో ఇద్దర్ని కలిసి ప్రత్యేకంగా ఒక సెల్‌ ఏర్పాటు చేశారు టు లన న దగ్గరల్లోని కొట్టాల వద్ద ఒక వ్యక్తి దళాల సమాచారాన్ని మిలట్రీకి పా . . మ [| చేరవేసేవాడు దీంతో పార్టీ నిర్ణయం ప్రకారం అతన్ని చంపాము మటల ల“ కతు తెప్పలమడుగు వద్ద ఒక ద్రోహిని చంపాము ఇతను వీరుడు అల్వాల నర్సింవ్మారెడ్డి సమాచారాన్ని శత్రువులకు చేరవేశాడు నర్సిం్మారెడ్డి చావుకు కారకునిగా భావించి చంపాల్సి వచ్చింది పెద్దవూర మండలం ఉట్లపల్లి వద్ద ఇద్దరు దుర్మార్గులను కాల్చి చంపాము వీరు ఊర్లపై దాడులు చేస్తూ ప్రజలను భయభ్రాంతులకు గురిచేసేవారు తాళ్ళ సూర్యాపేట (ప్రస్తుతం సాగర్‌ జలాశయంలో ముంపుకు గురయ్యింది) నర్సింహ్మారెడ్డి అనే దొర ఉందేవాడు ఇతను మంచి ఎద్దుల జోడు కనిపిస్తే చాలు బలవంతంగా తోలుకుపోయేవాడు దీంతో లంబాడీల కోరిక మేరకు నర్సిం్మారెడ్డిని శిక్షించాము 'లెవీ-గల్లా' వసూలు చేయవద్దంటూ గుర్రంపోడు మండలం చేపూరు వద్ద పట్వారీని కాల్సిచంపాము నిడమనూర్‌ మండలం రేగులగడ్డవద్ద చామల దొరలు పెత్తనం చెలాయిస్తూ పార్టీ వారిని లెక్కచేయలేదు దీంతో అతనిపై కాల్పులు జరపగా కాలుకు తగిలింది బాబుసాయిపేట దొర కాంతారెడ్డిని రాజవరం వద్ద కాల్చి చంపాము ఒకసారి బొత్తలపాలెం వద్ద మేము 20మందిమి రక్షణ తీసుకుంటున్నాము. సుమారు 800 మంది వరకు ఉన్న మిలట్రీ మమ్మల్ని చుట్టుముట్టింది కాల్పులు ప్రారంభించారు మేము ఒక వీధి నుండి దారి చేసుకుంటూ తప్పించుకున్నాము అయితే మిలట్రీ వారు కాలుస్తే ఒక తుపాకి గుండు వచ్చి మోకాలుకు తగిలింది దీంతో నన్ను ముందుగా నల్గొండకు పంపించి అక్కడ నుండి హైద్రాబాద్‌ గాంధీ హాస్పిటల్‌కు పంపారు అక్కడ చికిత్స చేస్తున్న డాక్టర్‌ ఎలా జరిగిందని అడిగితే అబద్దం చెప్పాను దాక్టర్‌ తన ఇంటి వద్ద ఉండమని తీసుకెళ్ళాడు ఒకరోజు నా సంగతిని పసిగట్టి పోలీసులకు సమాచారం ఇచ్చారు ఆ రాత్రి పోలీసులు వచ్చి నన్ను అడిగితే 'నాది కల్వకుర్తి అని, పోలీసులు, పార్టీ వాళ్లు కాల్పులు జరుపుకుంటుంటే నాకు బుల్లెట్‌ తగిలిందని" అబద్దం చెప్పాను తెల్లవారేసరికి డాక్టర్‌ ఇంటి నుంచి తప్పించుకున్నాను రెండు నెలలు నయాపూల్‌లో ఉండి ఆ తరువాత బొంబాయికి వెళ్ళాను ఆ తరువాత కల్పకుర్తికి వచ్చి మూడు సంవత్సరాలు వ్యవసాయం చేశాను అక్కడే పెండ్లి చేసుకుని తిరిగి మా ఊరికి వచ్చాను 1952లో ఇంటికి రాగానే మిర్యాలగూడ డిఎస్పీ పిలిపించి మందలించారు పోరాట విరమణ అనంతరం కమ్యూనిస్టు పార్టీలోనే కొనసాగాను ప్రస్తుతం సానుభూతిపరునిగా ఉన్నాను సమాజంలోనే స్వార్ధం పెరుగుతుంది కమ్యూనిస్టు పార్టీల్లో కూడా ఆ ఆనవాళ్లు పెరుగుతున్నాయి ఇది ఇబ్బందికరంగా అనిపిస్తుంది నాయకుల్లో నిజాయితీ పెరగాల్సిన అవసరం ఉంది ప్రజలను కూడా చైతన్యం చేయడంలో వెనుకబాటుతనం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది

ఠి దళంలో వం || . గ. చేర్యాలకు 'సంఘం'ను వాసిరెడ్డి, పుర్మామల్లారెడ్డి _

నర్పింహారెడ్ద్డి, వర్లకొంద నరహరి గారలు తీసుకువచ్చారు పూర్మా రాషవయ్య నాయకత్వాన దళం ఏర్పడింది నేను తుపాకి పట్టలేదు. గ్రామ రక్షక దళంలో ఉన్నాను

నౌ పేరు పూర్మా మల్లా రెడ్డి వయస్సు 80 సంవత్సరాలు లక్ష్మారెడ్డి, గోప్పవ్వలు నాన్న అమ్మ [గ్రామం చేర్యాల పోరాట కాలం నాటికి 27 సంవత్సరాలు చేర్యాల ధర్మబడిలో ఒకటవ తరగతి చదివాను నేటికి నేను సిపిఎం సభ్యుడుగా నా చేతనైనంత పని చేస్తున్నాను

బాలకిషన్‌ రావు, రామారావు, యాదగిరిరావుగారలు అన్నదమ్ములు, బ్రహ్మణులు మా ఊరి దేశ్‌ముఖ్‌లు వారికి నాగిరెడ్డి పల్లి, చుంచునకోటలో గూడా భూములున్నాయి. 8 రైతు రెడ్డి కుటుంబాలు ఉన్నాయి. వారిలో పూర్మ కుటుంబానికి మాత్రమే కొద్దిపాటి పట్టా భూమి ఉండేది అరె జాలాజి అరె కులస్థులకు చెందిన 800 ఎకరాలు ఉండేది మిగతా వారంతా భూస్వామి భూమిని చేసే కౌలుదాల్లెయిన రెడ్డి కుటుంబాల వారిని 'వటేల్‌ గా పీలిచే వారు మున్నూరు కాపు, పద్మశాలీలు, హరిజనులు ప్రధాన " కులాలుగా ఉండేవి కులాలకు ఇనాం భూములుందేవి

చేర్యాలకు 'సంఘం'ను వాసిరెడ్డి, నర్సింహారెడ్డి, వద్లకొండ నరహరి గారలు తీసుకువచ్చారు పూర్మా రాఘవయ్య నాయకత్వాన దళం ఏర్పడింది నేను తుపాకి పట్టలేదు (గ్రామ రక్షక దళంలో ఉన్నాను 60 ముస్లిం కుటుంబాలు ఉండేవి వీరంతా రజాకార్లుగా ఉండేవారు రజాకారులు కమ్యూనిస్టుల కదలికలు తెలుసుకొనడానికి గ్రామం చుట్టూ మంచెలు నిర్మించి కాపలా కాసేవారు కుల పెద్దలను రజాకారులుగా మార్చారు కురారం రాంరెడ్డి దళం తరుచూ వచ్చేది రజాకారులను ్రారదోలటంలో ఈ దళం (ప్రధాన పాత్ర వహించింది తర్వాత కాలంలో ముకుంద రెడ్డి దళం వచ్చేది పొరాట కాలంలోనూ, తర్వాత కాలంలోనూ ఏసిరెడ్డి నర్సింహరెడ్డి గారు వచ్చేవారు నేను అరెస్టుకాలేదు పెన్షన్‌ వస్తున్నది

న! కంల కజరులి వ చ టన ఛి ని ర్ట శ కాటె స స రహానాలు చెప్పని ౨ ౪ నేను గ్రామ రక్షక దళంలో ఉండేవాడిని య గి రా - ఏనిరెడ్డి దళానికి కొరియర్‌గా ఉండేవాడిని ్య్ర యూనియన్‌ పోలీసులు నన్నునిర్దంధించి బాగా కొట్టారు. అయినా పార్టీకి సంబంధించిన సమాచారం వారికి చెప్పలేదు నా వయస్సు 80 సంవత్సరాలు సాయన్న సాయిలు అమ్మా, నాన్నలు గ్రామం ఓబుల్‌ కేశవపురం చదువుకోలేదు హరిజన కులం మస్సూరి ఇనాం ఉందేది మా గ్రామం వెంకటేశ్వరావు దేశముఖ్‌ది మా గ్రామానికే కాకుండా పెద్దరాంచర్ల, చౌదరి పల్ల (గ్రామాలు కూడా ఆయనవే భూమి అంతా ఆయనదే అందరం కౌలుదార్లమే 10 రెడ్డి రైతు కుటుంబాలు ఉండేవి వారే మాలి పటేల్‌, పోలీసు పటేల్‌గా ఉండేవారు ముస్లిం కుటుంబాలు ఉండేవి వారు మనతో ఉండేవారు కొమ్ము బాలయ్య, చాకలి నర్భయ్య, జాండ్ల బుర్ర యాదగిరి, వెంకటనర్సింహారెడ్డి పటేల్‌లు గ్రామం సంఘం పార్టీ నాయకులుగా ఉండేవారు రెడ్డి కుటుంబాలన్నీ పార్టీలోనే ఉండేవారు నేను గ్రామ రక్షక దళంలో ఉండేవాడిని ఏసిరెడ్డి దళానికి కొరియర్‌గా ఉందేవాడిని యూనియన్‌ పోలీసులు నన్ను నిర్బంధించి బాగా గొట్టారు అయినా పార్టీకి సంబంధించిన సమాచారం వారికి చెప్పలేదు నేటికి సిపిఎం పార్టీలోనే ఉన్నాను సిపిఎం పార్టీ నాయకుడిగా గుర్తింపు ఉంది

|! . అలీసు క్యాంపులో స ఇత్రహిోంసలు న. పెట్టారు శీ || హన్మంతరావు దొర భూములను, ; సుంకరి రాంరెడ్డి పొరంబోకు భూములను వంచాము లల యూనియన్‌ పోలీసులు నన్ను పట్టుకుపోయి బచ్చన్నపేట క్యాంపులో పెట్టి హింసించారు తర్వాత వదిలిపెట్టారు నా వయస్సు 82 సంవత్సరాలు, వెంకయ్య, వెంకటరెడ్డి నా తల్లి దండ్రులు గ్రామం సిద్దింకి నాలుగవ తరగతి వరకు 'ధర్మబడి'లో చదువుకున్నాను గంగరాజు హనుమంతరావు దేశముఖీగారి గ్రామం ఈ (గ్రామమే కాకుండా కొలనుపాక కూడా ఆయన గ్రామమే బ్రాహ్మణుడు 100 'పటీలో అని పిలుపించునే రెడ్డి రైతు కుటుంబాలుండేవి ఏకురా బాగం కౌలుదార్లు మిగతావారికి కొద్దిపాటి పట్టాభూములు ఉండేవి ఏసిరెడ్డి నాయకత్వాన అలేరులో జెండాపట్టి ఊరేగింపులో పాల్గొన్నాను ఏసిరెడ్డి దళ సభ్యులుగా ఉన్నాను తుపాకి పట్టుకున్నాను రాంచర్ల, కేశవాపురం, వెనికిరాల, కేసిరెడ్డి పల్లి గ్రామాలను చూచెవాడిని ఒకే ఒక ముస్లిం కుటుంబం ఉండేది వారు హైదరాబాద్‌కు పారిపోయారు రజాకార్లు మా గ్రామం పై దాడి జరుపలేదు హన్మంతరావు దొర భూములను, పొరంబోకు భూములను పంచాము యూనియన్‌ పోలీసులు నన్ను పట్టుకుపోయి బచ్చన్నపేట క్యాంపులో పెట్టి హింసించారు తర్వాత వదిలిపెట్టారు నేటికి సిపిఎం పార్టీ సభ్యునిగా కొనసాగుతున్నాను

|! భం జంుయో గు! స ళం క హో న స తుయంం పట్టి ప జైలుకు మా .. యూనియన్‌ పోలీసులు వచ్చారు. వ... జ స్‌ కొలిపాక యాకుబు వర్గకొంద క్యాంవు పెట్టి మా ఊరి జనాన్ని కమసకననననసనన.... నిర్ణంధించారు కమ్యూనిస్టుల ఆచూకీ తెలుపమని చిత్రహింసలు పెట్టినారు. నేను కూడా అరెస్టు అయ్యాను, హింసలకు గురయ్యాను. జైలుకు వెళ్ళాను, నొ వయస్సు 80 సంవత్సరాలు ఉండవచ్చు చాకలి కులం అయిలవ్వ - నర్సయ్యలు నా అమ్మా, నాన్నలు (గ్రామం పెద్ద రామంచర్ల చదువుకోలేదు వెంకటేశ్వర రావు దేశముఖ్‌ది గ్రామం ఆయన మా గ్రామంలోనే సేద్యం చేయించుకునేవాడు 10 రెడ్డి రైతు కుటుంబాల వారు ఉన్నారు వారికి పట్టా భూమి ఉండేది పటేల్‌ కుటుంబాలు సంఘంతోనే ఉండేవారు ముస్లిం కుటుంబాలు మూడు ఉన్నాయి వారు మనతోనే ఉండేవారు వెట్టి అంతా తీవ్రంగా ఉండేది కాదు ఏసిరెడ్డి నర్సింహ్మారెడ్డి ద్వారా గ్రామాంలోకి సంఘం వచ్చింది ఆయన చనిపోయే వరకు మా గ్రామ ఉద్యమంతో ఆయనకు సంబంధాలు ఉండేవి ఏసిరెడ్డి నర్సింహ్మారెగ్డి దళంలో పని చేశాను తుపాకి పట్టాను చుట్టూ ఉన్న నాలుగు గ్రామాలు చూసేవాడిని యూనియన్‌ పోలీసులు వచ్చారు వడ్లకొండ క్యాంపు పెట్టీ మా ఊరి జనాన్ని నిర్బంధించారు కమ్యూనిస్టుల ఆచూకీ తెలుపమని చిత్రహింసలు పెట్టినారు నేను కూడా అరెస్టు అయ్యాను హింసలకు గురయ్యాను. జైలుకు వెళ్ళాను నేటికి సిపిఎం పార్టీలో ఉన్నాను గ్రామ కార్యకలపాలలో నా ఓపిక కొద్ది పని చేస్తున్నాను

1. లా రబ క [1 ల సే సా గే న అవివ్వాలి, ఇవివ్వాలంటూ వీక్కుతినేటోళ్లు ఆకుల వెంకటయ్యగౌడ్‌ గీ బాధలు భరించలేక దళంలోకి వెళ్లాం వీరి లాాాాాాాాాాాాాాాా దాడులను ఆంధ్రమహాసభ పార్టీ దళాల ద్వారా ఎదుర్కొన్నాం బోర్నపల్లి తహసిల్‌దార్‌ ముస్లిం ముందే ఆయన్ని పట్టుకుని కాల్చి చంపాం 6 నిజాం ప్రభుత్వానికి నాడు కల్గు, సారా పై పన్ను అధికంగా వస్తుందేది ఆ ఆదాయం రాకుందాజేసి, నిజాం ప్రభుత్వాన్ని ఆర్థికంగా దెబ్బతీయాలని సాయుధ దళాల లక్ష్యంగానుందేది ఆ లక్ష్యంతోనే సాయుధదళాలు ఈతచెట్లు ఎక్కి కల్లు తీయరాద్దు, సారా తయారు చేయకూడదని పిలుపునిచ్చారు కల్గుతీసేవాళ్లను అడ్డుకునేవారు మాది గౌడకులం కల్లు, సారా తయారుచేయడమే మా '్రధానవృత్తిగా వుండేది భూస్వాములు మమ్మల్నీ అధిక పన్ను కోసం వేధించేవారు నిజాం సర్మార్‌లో కష్టాలు మేమే అధికంగా పడేటోళ్లం పైగా కల్లు సార అమ్మవద్దని దళాలు హెచ్చరికలు చేశాయి. ఎందుకు అమ్మకూడదో కూదా దళాలు వివరించేవి నిజాం సర్మార్‌లో పన్నుకట్టలేక అనేక బాధలు పడేటోళ్లం వాటినుండి విముక్తికోసం మేం కూడా దళాల్లోకి వెళ్లాం నేను దళంలోకి వచ్చేటప్పుడు నా వయస్సు 18 ఏళ్ళు పన్ను గెక్కవగానే వసూలు చేస్తున్న సంగతి మీకు ఎరుక కదా మాకు మరో ఆధారంలేక కల్లు రాత్రి సమయాల్లో తీసేటోళ్లం పన్నును ఎగవేసేందుకు ఇలా ఓ రోజు రాత్రి కల్లు తీస్తుండగా మా గ్రామ ముస్తదార్‌(ఎక్సైజ్‌పన్ను వసూలు చేసేవాడు)కు సమాచారం అందింది ఇలా కల్లు తీస్తున్న వారిని పట్టుకున్నారు అందులో నేనూ ఉన్నాను బట్టలు ఊడదీసి ఒంటిపై బండరాయి పెట్టి కొట్టడం మొదలెట్టారు తరువాత జరిమానవేసి వదిలేశారు అనబేరి (ప్రభాకరరావు భూపతిరెడ్డి దళం దాదాపు 30మంది ఊరికి వచ్చారు వారు ఊరికి రాగానే రజాకార్లు వారిని వెంబడించి మా మహ్మదాపూర్‌ గుట్టల్లో వారిని చంపారు ఈ ఘటనలో 16 మంది చనిపోయారు ఈ ఘటనతో మా ఊరు రజాకార్ల దృష్టిలో పడింది నాటినుండి నరకం ప్రారంభమైంది ఎందుకంటే వాళ్లకు కల్లు ఇయ్యాలే, గొరైలు ఇవ్వాలే అవివ్వాలి, ఇవివ్వాలంటూ పిక్కుతినేటోళ్లు గీబాధలు

భరించలేక దళంలోకి వెళ్లాం వీరి దాడులను ఆంధ్రమహాసభ పార్టీ దళాల ద్వారా ఎదుర్కొన్నాం బోర్నపల్లి తహసిల్‌దార్‌ ముస్లిం ముందే ఆయన్ని పట్టుకుని కాల్చి చంపాం ఇలా మా ఉద్యమ కార్యక్రమాలు పెరుగుతుండగానే యూనియన్‌ సైన్యాలు ప్రవేశించాయి దీంతో వత్తిడి మరింత పెరిగింది మాపై తరువాత మేం ఉద్యమంనుండి బయటకు వచ్చేశాం దళంలో వుండగా లెవిగళ్లను, అక్రమ పన్ను వసూళ్లను (బ్రహ్మండంగా ఎదుర్కొన్నాం దొరలను గ్రామాలనుండి తోలేశాం గిట్టనాడు సాయుధపోరాటం కొనసాగింది ఇప్పుడు నా వయస్సు 76ఏళ్లు ఇప్పుడు కూడా కులనృత్తినే బతుకుతుండా ఇప్పుడు పార్టీలకు దూరంగా వున్నాను కలిసుంటేనే మంచిది తెలంగాణా అభివృద్ధికి ప్రత్యేక నిధులు వస్తాయంటే ప్రత్యేక రాష్ట్రం కూడా మంచిదే ఇప్పటి వరకు తెలంగాణా వారికి నౌకరీల్లేవ, మాకు పెద్ద ప్రాజెక్టులు లేవ్‌ గి పరిస్థితి పోవలే గదె నే కోరుకుంటుండా కడింగుల కొమరయ్య వయస్సు 76 సంవత్సరాలు, తండ్రి వెంకయ్య, తల్లి అగమల్లమ్మ మంగలి ఇనాం భూమి ఉండేది మూడవ తరగతి వరకు 'ధర్మబడిలో చదివాను దేశముఖ్‌ అప్పగొని అయిలయ్య వనాల వయుస్సు 80 సంవత్సరాలు, గ్రని నాన్న "నర్సయ్య అమ్మ రమక్క [కంల మద. ఖభుంయుల చదువుకోలేదు గౌడ్‌కులస్తుడు స్ట టయ... నవన్‌ దండు రామయ్య . ఏంపిటీ వీరయ్య, అమ్మ మల్లమ్మ, వడ్డెర నన ననన ను! కులస్తుడు చదువుకోలేదు వద్లకొండ నరహరి ఈ గ్రామానికి చెందినవాడే ఆయన జోనల్‌ కమిటీ స్థాయికి ఎదిగిన దళ కమాండర్‌ పై ముగ్గురు తుపాకి పట్టిన వారు కాదు కాని గ్రామ రక్షక దళ సభ్యులు గ్రామానికి వచ్చిన దళాలకు కావాల్సిన భోజన సదుపాయాలు చేసినవారు నరహరి గానుగ పాటి నారాయణరెడ్డి దళాలకు కొరియర్స్‌గా పని చేసినవారు వద్లకొండ లింగాల దళ దేశీముఖ్‌ గ్రామం ఆయనకు ఈ గ్రామంలో 600 ఎకరాలు ఉండేవి కాగితాపురం నల్లగొండ, కీసర, కొత్తపేట, చెంచారావురెడ్డి రైతు కుటుంబాలు 30 ఉండేవి కీసర కుటుంబాలవారు కౌలుదార్లు మిగతా వారు పట్టాదారులు, పెద్ద రైతులు అయినప్పటికి దేశ్‌ముఖ్‌ భూములకు వెట్టి నాగళ్ళు పంపించేవారు పెద్ది నర్సిరెడ్డి కాగితాపురం లింగారెడ్డి గారలు దేశముఖ్‌కు ఏజంట్లుగా వ్యవహరించేవారు మొట్ట మొదటి గ్రామానికి భువనగిరికి చెందిన ఉయ్యాల వెంకట రామారావు అర్భసమాజ్‌ను తీసుకువచ్చారు భజన సంఘం ఏర్పడింది బిసిల నుండి పలువురు ఆర్యసమాజ మతం పుచ్చుకున్నారు రెడ్డి కుటుంబాల నుండి కొతిం రాంరెడ్డి వచ్చారు ఆరుట్ల రాంచంద్రారెడ్డి ఈ (గ్రామానికి వచ్చాడు ఆయన చిదురాల కాంతమ్మ ఇంట్లో సమావేశం నిర్వహించారు గ్రామ ఆంధ్రమహాసథకు అధ్యక్షులుగా సల్లగొండ రాంచంద్రారెడ్డి, కార్యదర్శి దేవసాని వెంకటయ్య, కోశాధికారిగా చిడురాల నారాయణ ఎన్నుకోబడ్డారు పోరాట కాలంలో దేశముఖ్‌కు సంబంధించిన భూములను పంచారు నేటికి సిపిఎంకు బలమైన (గ్రామంగా ఉంది

అగ్చే పలిక్షలను ఎవతి. ననా నన యా.

పార్టీపై నిర్ణంధం పెరగడంతో ఆయన అమృత్‌లాల్‌ శుక్ల అందర్‌గ్రాండీకు వెళ్లిపోయారు. నిమ్మపల్లి దళంలో లా పనిచేశారు. సిరిసిల్ల పోలీస్‌స్టేషన్‌ సైదాదిచేసి ఆయుధాలు స్వాధీనం చేసుకున్నారు రెందుసార్లు అరెస్టు అయి తప్పించుకున్నారు. ఆయన రహస్య జీవితంలో ఆదవిలో వుండగా అక్కడి నీరు సరిపోక కాల్లు, చేతులు పనిచేయకుండా సచ్చుపడిపోయాయి.

నౌటి నిజాం పాలనకు వ్యతిరేకంగా కరీంనగర్‌జిల్లా సిరిసిల్లలోని పోరాడిన వ్యక్తులో ప్రముఖుడు అమృత్‌లాల్‌శుక్ల సిరిసిల్ల దళానికి కమాండర్‌గా కూడా పనిచేశారు ఉత్తరటప్రదేశ్‌నుండి వీరి కుటుంబం హైదరాబాద్‌ సంస్థానానికి వచ్చి స్థిరపడింది నాడు (గ్రామ భూస్వాములు పన్నులు సరిగా వసూలుచేసి కట్టడంలేదని, నిజాం ఉత్తరప్రదేశ్‌కు చెందిన కొంతమందిని ఇక్కడికి పిలిపించాడు అలా పన్ను వసూలుచేసేందుకు నిజాం పిలుపుమేరకు వచ్చిన వాళ్లలో అమృత్‌లాల్‌ శుక్ల కుటుంబం ఒకటి తండ్రి రఘునందన్‌శుక్ల, తల్లి రాధాభాయ్‌శుక్ల రఘునందన్‌శుక్ల నిజాం సంస్థానంలో కప్పం వసూలు చేసే ఉద్యోగ బాధ్యతలు నిర్వహించేవారు అమృత్‌లాల్‌శుక్ష 1908లో కరీంనగర్‌లో జన్మించారు మధ్యమిక విద్య కరీంనగర్‌లో తరువాత ఉన్నత విద్య హైదరాబాద్‌ నగరంలో కొనసాగింది శుక్ల మొదలు ఆర్యసమాజ్‌లో పనిచేశారు నాడు మతవివక్ష ఎక్కువగా వున్నందున ఆయన ఆర్యసమాజ్‌వైపునకు ఆకర్షింపబడ్డారు అటుతరువాత కామారెడ్డిలో టీచర్‌ ఉద్యోగం చేశారు నాలుగవ ఆంధ్రమహాసభ సిరిసిల్లలో జరిగింది ఆ సందర్భంలోనే అమృత్‌లాల్‌ళుక్ల తన టీచర్‌ ఉద్యోగానికి రాజీనామాచేసి ఉద్యమంలోకి వచ్చారు అప్పుడు బద్దంఎల్లారెడ్డి, భూపతిరెడ్డి ఆంధ్రమహాసభ స్థానిక నాయకులుగా దళంలో పనిచేస్తుండేవారు. పార్టీలో వుండగానే గ్రంథాలయ ఉద్యమం చేపట్టారు తరువాత చేనేత కార్మికసంఘం నాయకుడిగా పార్టి తరపున పనిచేశారు అటుతరువాత కాలంలో పార్టీపై నిర్వంధం పెరగడంతో ఆయన అండర్‌గ్రౌండ్‌కు వెళ్లిపోయారు

న మట నా సా! నిమ్మపల్లి దళంలో వుండి ఆయన వనిచేశారు సిరిసిల్ల చ 2. న పోలీస్‌స్టేషన్‌ పైదాడిచేసి ఆయుధాలు స్వాధీనం చేసుకున్నారు

మన నారు!

నూ న్స్‌ చనం ర తందలో సందు రెండుసార్లు అరెస్టు అయి తప్పించుకున్నారు ఆయన రవ యి ఫుంచవారుట లపల వ స్య కస్య న! సంతు న 1 జీవితంలో ఆడవిలో వుండగా అక్కడి నీరు సరిపోక కాళ్ళు, సవససనం రని శలియడదంలూలేను ౯ ము?

యయ సల చేతులు వనిచేయకుండా చచ్చుపడిపోయాయి. ఆరోజు సం పముంటి సరునఘు! రజాకార్లు ఆ అడవిపై దాడిచేశారు ఆ సమయంలో ఆయన నాన

కారా. ఎధ. ౧౧౯ కదలలేని పరిస్థితిలో వున్నారు ఒక న్తురక వ్యక్తి సబా మేరకు ద కందం మ. స. ఒక బెషదాన్ని సేవించారు అది సేవిస్తే కొంతసేవువరకు మ రులేటుం త్‌ షోతతయల. చచ్చినట్లు పడివుంటారు అలా రజాకార్ల చేతిలోనుండి ర్‌ దేళ్లు జైలుశిక్ష లముభవిఫీచ్నారు! తప్పించుకునేందుకు అమృత్‌లాల్‌ళుక్ల ఆ బెషదాన్ని డుం. ౯ = * 2 సేవించారు తరువాత నాగ్‌పూర్‌లో చికిత్సపొంది మామూలు స్థితికి చేరుకున్నారు ఇలా ఉద్యమంలో పాల్గొన ఆయన కరీంనగర్‌ పరిసరాల్లో జరిగిన పలు ఘటనల్లో కీలకపాత్ర పోషించారు వెట్టికి వ్యతిరేకంగా, రైతుకూలీల కనీస వేతనాల కోసం పెద్దఎత్తున పోరాటం చేశారు ఆయన ఉద్యమంలో వుండటం వల్ల ఆయన కుటుంబం కూడా అనేక బాధలను అనుభవించింది “నీ కుమారుడి ఆచూకి చెప్పు లేకపోతే కాల్చిపారేస్తానని' అక్కడి ఎస్సీ అమృత్‌లాల్‌శుక్ష తల్లిగారిని స్టేషన్‌లో వుంచి బంధించారు కాని ఆమె నోరు మెదపలేదు తరువాత కలెక్టర్‌ చొరవతో ఆమె ప్రాణాలు కోల్పోకుండా బయటపడగలిగింది అమృత్‌లాల్‌ళుక్త భార్యకూడా ఒక చోట వుండక పార్టీ సానుభూతిషరుల ఇండ్లల్లో తలదాచుకుంటూ వుండేవారు ఓ రోజు పోలీసుల వస్తున్నారని తెలియడంతో తన పిల్లలను ఆమె మురికి కాలువల మోరీలో వుంచి తాను తప్పించుకుంది తరువాత పిల్లవాడ్ని కూడా కాపొడుకోగలిగింది చందుర్తిమండలం ముదపల్లివద్ద అమృత్‌లాల్‌శుక్ష పోలీసులకు పట్టుబడ్డారు అటుతరువాత ఆయన పదమూడేళ్లు జైలుశిక్ష అనుభవించారు జైలులో వుండగా కూడా ఆయన అక్కడి పరిస్థితులపై, సౌకర్యాలపై పెద్దఎత్తున ఆందోళనచేశారు ఆయన ఆందోళనలకు భయపడ్డ ప్రభుత్వం ఆయన్ని ప్రమాదకరఖైదీగా వర్ణించి సికిందరాబాద్‌నుండి బీదర్‌కు తరలించే ప్రయత్నం చేసింది ఆ సందర్భంలోనే కార్మికులు, విద్యార్థులు పోలీసుల్నీ ఘెరావ్‌చేసి ఆయన్ని తప్పించారు అమృత్‌లాల్‌శుక్ల రెండేళ్లు రహస్యజీవితం, 18డేళ్ల జైలు జీవితం గడిపారు 1957లో ఉమ్మడి కమ్యూనిస్టుపార్టీ అభ్యర్థిగా నిలబడి సిరిసిల్ల ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యారు తరువాతకాలంలో కమ్యూనిస్టుపార్జీ మార్చిస్టులో కొనసాగారు తెలంగాణా అభివృద్ధి జరిగాకే రాష్ట్రం సమైక్యం అవాలనేది శుక్ల అభిప్రాయం ఆంధ్ర, తెలంగాణా కలవక ముందు ఆంధ్రప్రాంతం బాగుగా అభివృద్ధిచెందిందని, తెలంగాణా వెనకబడివున్నందున ఆ ప్రాంతాన్ని అభివృద్ధిచేశాకే సమైక్యరాష్ట్రం ఏర్పర్చాలనేది ఆయన అభిప్రాయమని ఆయన కుమారుడు చెప్పారు ప్రత్యేక తెలంగాణా అవసరమని, విశాలాంధ్రవద్దనేది ఆయన అభిమతం కాదన్నారు వెనకబడిన తెలంగాణా ప్రాంతాన్ని అభివృద్ధి చేయకుండా ఆంధ్రతో కలిపితే వెనుకబాటుతనాన్ని తరువాత పూరించలేమనేది ఆయన అభిప్రాయం

ఎరాటాలనుంచి ౨. ౮).,.' లోకి 7 ళ్‌ . నిజాంకు వ్యతిరేకంగా జాతీయ [1

జెండాలు ఎగురవేసీ, ఈత చెట్లను నరికే చండ్ర రాజలింగం

కార్యక్రమం చేపట్టాలని పార్టీ పిలుపునిచ్చింది లా

నేను ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గొన్నా మూ ఊళ్లో పోలీసు రాణా వుండేది ఓ రోజు రజాకార్లు అక్కడ క్యాంప్‌ వేశారు అదే రోజు నేను క్యాంప్‌ పక్కనున్న అంజనేయ స్వామి గుడి శిఖరం ఎక్కి తిరంగ జెండా ఎగరవేశాను మేం ఇక్కడుండగానే వాళ్లు జెండా ఎగరేశారని రజాకార్లు దిగ్రాంతికి గురయ్యారు

“మా ఇంటికి గోల్కోండ పత్రిక వస్తుండేది నాడు ఈ పత్రికలో తెలంగాణా ప్రాంత విశేషాలన్నీ

వస్తుండేది సాయుధదళ నాయకులు పత్రిక కోసం మా ఇంటికి తరుచు వస్తుందేవారు. వారి రాకపోకల ప్రభావం నాపై పడింది అలా దళంలోకి వెళ్లాలనే ఆలోచన నా మనస్సులో పడింది మా ఊరు కోనరావుపేట మా తండ్రిగారు రాజయ్య, తల్లి వీరమ్మ 1928 ఆగస్టు తొమ్మిదిన లింగాయత్తుకులంలో పుట్టాను మా ఊరుచుట్టూ పెద్ద అడవివుంది ఇది సాయుధదళాలకు అనుకూల ప్రదేశంగా మారింది కరీంనగర్‌ (ప్రాంతంలో అనబేరి ప్రభాకర్‌రావు, భూపతిరెడ్డి, గట్టుపల్లి మురళి, గుండి దామోదర్‌రావు, బండ్లపల్లి తిరుపతి ఉద్యమనాయకులుగా వుండే ముఖ్యంగా సిరిసిల్ల ప్రాంతంలో అమృత్‌రాజ్‌శుక్ష (ప్రముఖుడుగా వుండేవారు నాడు నిజాంకు వ్యతిరేకంగా జాతీయ జెండాలు ఎగరవేసే, ఈత చెట్లను నరికే కార్యక్రమం చేపట్టాలని పార్టీ పిలుపునిచ్చింది నేను ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గొన్నాను మా ఊళ్లో పోలీసు రాణువుండేది ఓ రోజు రజాకార్లు అక్కడ క్యాంప్‌ వేశారు అదే రోజు నేను క్యాంప్‌ పక్కనున్న అంజనేయస్వామిగుడి శిఖరం ఎక్కి తిరంగ జెండా ఎగురవేశాను మేం ఇక్కడుండగానే వాళ్లు జెండా ఎగరేశారని రజాకార్లు దిగ్భాంతికి గురయ్యారు అప్పుడు నా వయస్సు పదహారేళ్లు ఇది ఆంధ్రమవాసభ కార్యకర్తల పనేనని రజాకార్లు అంచనావేశారు ఈ ఘటననుండి ఊరిని రక్షించుకునేందుకు గ్రామపెద్దలంతా కలిసి చందాలు వసూలుజేసి, రజాకార్లకు లంచంగా ముట్టజెప్పిరి దీంతో రజాకార్లు గ్రామంలో ఏమీ చేయకుండా వదిలేశారు

నం వత. జెండా ఎగురవేసిన వార్త గోల్మోండప(్రికలో కూడా వచ్చింది 'యాషయన్‌ సైవిక బేక్‌ న్‌ా దీంతో పక్కఊరి దళనాయకులు ఈ పనిచేసుంటారని ప్రభుత్వం ప్రసచ్నాయి లోట మ ముండ న భావించింది దీంతో మా ఊరిపైనుండి పక్కకు ప్రభుత్వపోళ్ల న క్‌ వాగుల్లో గురడ్‌ = దృష్టి మళ్లింది నేను ఆంధ్రమహాసభ పార్టీ కార్యకర్తనని అందరికీ హారొన్టున్నారు. ్టో తెలుసు గాని ఊరోలెవరూ చెప్పలే ఇలా దళంలోకి వెళ్ల సజ సా ఉపన్యాసాలు, మీటింగ్‌లు పెట్టడం నా ప్రధాన బాధ్యతగా న శకరవోరు సొటం్రుల్టో సరల. వుండేది హైదరాబాద్‌ సంస్థానంలోకి యూనియన్‌ సైన్యాలు “పృషైగ్గక అధికారి హత్తమైనాద్డు. వ్‌ వచ్చాకనే సాయుధదళంలోకి వెళ్ళా. నిజాం నుండి యూనియన్‌ ము! సైన్యాలు కలిగించిన విముక్తి నిజమైన స్వాతంత్ర్యం కాదని నేను భావించి సాయుధదళంలోకి వెళ్ళాను గప్పుడు నా వయస్సు 20 ఏళ్లు వెట్టి, లెవిగళ్ల, పెత్తందార్ల దురాగతాలకు వ్యతిరేకంగా పోరాడాలనుకున్నా. ఓసారి మరిమట్ల నుండి యూనియన్‌ సైనిక దళాలు నిమ్మపల్లికి వస్తున్నాయి లోది వాగులోనుండి వారొస్తున్నారు ఆ సమయంలో మా దళం వారిపై దాడిచేసింది చాలాసేపు భీకరపోరు సాగింది ఈ పోరులో ఓ సైనిక అధికారి ప్రాణాలొదిలాడు సిరిసిల్లలో పోలీసు రాణాపై దాడిచేసి పోలీసుల్ని తరిమి, తరిమికొట్టాం ఆయుధాలు లాక్కున్నా నాడు సామాజిక వివక్ష చాలుండే దొర ఇంటిముందు నుండి ఎవరూ చెప్పులు తొడిగి పోరాదు దొర కనిపిస్తే చాలు 'బాంచన్‌ని కాల్‌ముక్కుతా' అని నమస్కరించాలి వీటికి వ్యతిరేకంగా పోరాడాం,, వివక్షను పారద్రోలాం 1947లో ఓ రోజు మీటింగ్‌లో పాల్గొనేందుకు కొనరావుపేట పోలీసురాణా ముందునుండి వెళ్తున్నా హనుమంతారావు అనే భూస్వామి పోలీసులతో కలిసి నన్ను హత్యచేసే ప్రయత్నంచేశాడు వారి ప్రయత్నంలో భాగంగా నా తలకు బలమ్తైన గాయం తగిలింది అండర్‌గ్రౌండ్‌ జీవితం ఓ ఏడాదిపాటు గడిపాను ఒక నెల జైలు జీవితం అనుభవించాను 1964 నుండి పార్టీ చీలేవరకు ఉమ్మడి కమ్యూనిస్టుపార్టీలోనే కొనసాగాను తరువాత వామపక్షప్రార్టీ సానుభూతిపరుడిగా మిగిలాను నాకు ఆనందాన్ని సంతృప్తిని ఇచ్చిన ఘటన ఒకటుంది నా తెగువ, ధైర్యం చూసి చండ్రరాజేశ్వరరావు గారు స్వయంగా మా ఇంటికి వచ్చి పార్టీ సభ్యత్వం ఇచ్చారు “నీలాంటి చురుకైన కార్యకర్త, కవి, జర్నలిస్టు, పార్టీకి ఎంతో అవసరం? అన్నారు ఆ మాటలు నాకు ఎంతోస్ఫూర్తినిచ్చాయి ప్రస్తుతం నా వయస్సు 78 ఏళ్లు కవితలు రాస్తూ, సిరిసిల్లమండల ప్రజల్లో ప్రజాకవిగా గుర్తింపుపొందాను ఇలానే జీవితాన్ని కొనసాగిస్తున్నాను స్వార్థం కోసం, రాజకీయ నిరుద్యోగాన్ని పూడ్చుకునేందుకే ప్రత్యేక రాష్ట్రం వాదనను తీసుకొస్తున్నారు నాడు నిజాం పాలనకు వ్యతిరేకంగా మేం పోరాడం భాషా ప్రాయుక్త రాష్ట్రాలుగా వుండాలని కమ్యూనిస్టుపార్టీ ఆశించింది ప్రజల అభిప్రాయం మేరకు నాటి ప్రధాని జవహర్‌లాల్‌ నెహ్రు ఆంధ్రప్రదేశ్‌ను ఏర్పాటుచేశారు ఇలా సమైక్యస్సూర్తి మనకు వచ్చింది ఇప్పడు విడిపోవడం అనే నినాదం తేవడం అంటే తెలంగాణాలో జరగాల్సిన అభివృద్ధిని అడ్డుకోవడమే అవుతుంది

ఇప్పటెకీకంటతటె వ్విక -) వనన. నన న హై ౮ న్‌ క!

దళ సభ్యులు ప్రాణాలు కాపాడుకోనికి వ్‌ ణ్‌ మహ్మాదాపూర్‌ గుట్టలోకి ప్రవేశించసొగారు కందోజిగారి వెంకట్‌రెడ్డి గుట్టలకు మరోవైవు నుండి రెండు లారీలనిండా హాల రజాకార్లు కొంతనుంది అటునుంచి తరిమారు గుట్టల్లో పొదల్లో దాక్కున్నాం రజాకార్లు విచక్షణారహితంగా కాల్పులు జరిపారు అంతే గుట్టపై 12 మంది ప్రాణాలు వదిలారు మరో నలుగురిని పట్టుకుని గ్రామంలోకి తీసుకెళ్లి కాల్చారు నా పక్కనే శవాలు గుట్టలుగా పడివున్నాయి

“మహ్మదాపూర్‌లో జరిగిన పెద్ద ఘర్షణలో మా తోటి దళ సభ్యులు 16 మంది చనిపోయారు రజాకార్లకు మాకు మధ్య జరిగిన ఈ పోరులో మా దళంలోని ఉద్దండులు ్రాణాలొదిలారు చనిపోయిన వారిలో అనబేరి ప్రభాకరరావు, భూపతిరెడ్డి వంటి ప్రముఖనాయకులున్నారు నేను మాత్రం తప్పించుకోగలిగా (ప్రాణాపాయం నుండి తప్పించుకునేందుకు అందరూ మహ్మదాపూర్‌ గుట్టల్లోకి పరుగెత్తారు ఆ ఘటనలో ఒక బుల్లెట్‌ నా పాదంలోకి దూసుకెళ్లింది గాయమైన పాదంతో తప్పించుకుని మహ్మదాపూర్‌ గుట్టదిగాను చిన్నగా గుట్టదిగి అక్కడే వున్న ఓ పోలంలో సృహకోల్ప్సోయాను తరువాత ప్రాణాలు రక్షించుకోగలిగాను ఆ నాటి ఘీీన న్నాకు ఇప్పటికీ కంటతడిపెట్టిస్తుంది మాది గాలిపెల్లి (గ్రామం తండ్రి గారి పేరు నర్సయ్య, తల్లి రత్నమ్మ కమ్యూనిస్టుపార్టీ పట్ల నేను ఆకర్షితుడయ్యాను స్వరాజ్యం, మాన పాలన అనే పదాలు నన్ను ఉద్యమంవైపునకు మళ్లించాయి. అంతకుముందు బద్దంఎల్లారెడ్డి గారి ఇంటిని తనిఖిచేసేందుకు మా గ్రామానికి వచ్చిన రజాకార్లు ఆరాచకం సృష్టించారు 10 మంది ప్రాణాలు తీశారు గ్రామాన్ని మొత్తంగా తగలబెట్టారు ఇది కూడా నన్ను ఎంతో హధకలిగించింది ఇలాంటి పరిస్థితుల నేపధ్యంలో నేను దళంలోకి వెళ్లాను నేను దళంలోకి వెళ్లేనాటికి నా వయస్సు 20 ఏళ్లు దళంలో వుండగానే మేం ఓ రోజు మహ్మదాపూర్‌కు వెళ్లాల్సి వచ్చింది ఆ ఊరిలో మేం భోజనాలు చేయడానికి ఉపక్రమించాం ఎప్పటిలాగే మా దళ సభ్యులు ఊరుబయట చెట్లపై కూర్చోని కాపలా కాసారు కాని ఏవరో ఇచ్చిన సమాచారం మేరకు రజాకార్లు మహ్మదాపూర్‌

న. య. వైపునకు తరలిరాసాగారు మా దళంలో మొత్తం 80 మంది లు పొఠుకుంటూ గు టరర. సభ్యులున్నారు భోజనానికి ఉపక్రమించాం రజాకార్లు ఊరిని పక త ల స. చుట్టుముట్టేస్తున్నారన్న సమాచారం దళానికి చేరేలోపు రజాకార్లు న సభ్యులు ప్రాణాలు కాపాడుకోనికి మహ్మదాపూర్‌ గుట్టలోకి మ లారీలనిండా రజాకార్లు కొంతమంది అటునుంచి తరిమారు “భరిరచలేక వ గ్‌ గుట్టల్లో పొదల్లో దాక్కున్నాం రజాకార్లు విచక్షణారహితంగా ప్రకోటదున్న్యు 1 ప. కాల్పులు జరిపారు అంతే గుట్టపై 12 మంది ప్రాణాలు ఉన రసము ఓి వదిలారు మరో నలుగురిని పట్టుకుని గ్రామంలోకి తీసుకెళ్లి కాల్చాగ నా పక్కనే శవాలు గుట్టలుగా పడివున్నాయి నేను ఓ బండచాటునుండి లేచి చూశాను రజాకార్లు కాల్నయ జరుపుతునే వున్నారు ఒక బుల్లెట్‌ నా పాదంలోకి దూసుకెళ్లింది గాయమైన పాదంతో చిన్నగా పాకుకుంటూ గుట్టశిఖరం ఎక్కాను అప్పటికే రాత్రి అవసాగింది చిన్నగా గుట్టదిగాను అక్కడున్న ఓ పొలంలో నీళ్లకోసం వెతికాను మురికి నీళ్లనే తాగి దాహం తీర్చుకున్నాను బుల్లెట్‌ నా పాదంలోకి వెళ్లినందున పాదంమంతా వాపువచ్చింది నొప్పి భరించలేకపోయాను కాసేపటికి సృహా కోల్పోయాను తరువాత ఆ పొలం యజమాని వచ్చి ఎవరు బిడ్డ నీవు అంటూ కేకలు పెట్టి నాకు నీళ్లు కాపి లేపాడు అతనేనా ప్రాణాలు కాపాడాడు అన్నం పెట్టాడు నాకేమో ఒంట్లో శక్తిలేదు చెవులు వినబడటంలేదు మూడు రోజులు ఆయన తన పోలవద్దనున్న గుడిసెలో నన్ను ఉంచాడు చికిత్సచేసి చిన్నగా నన్ను ఇంటికి తరలించే ప్రయత్నంచేశాడు అప్పటికీ నేను పూర్తిగా నడవలేని పరిస్థితిలో వున్నాను ఆ సమయంలో మరో ఊరునుండి వచ్చిన ఓ దళ సభ్యుడు మహ్మదాపూర్‌ గుట్టల్లో చనిపోయిన వారి గురించి, బతికున్న వారి గురించి అడిగేందుకు అక్కడికి వచ్చాడు ఆయనకు నేను తారసపడ్డాను ఆయన నన్ను పార్టీ సానుభూతిపరుడి ఇంటివద్ద కొన్నాళ్లు వుంచాడు తరువాత ఇంటికి వచ్చాను నేను అప్పటికీ పూర్తిగా కోలుకోలేదు అలా కొన్నాళ్లు అనారోగ్యంవల్ల ఇంటివద్దే రహస్యంగా గడిపాను తరువాత నెహ్రు సైన్యాలు హైదరాబాద్‌ సంస్థానంపై దాడిచేశాయి స్వాతంత్ర్యం వచ్చింది తరువాత కాలంలో నేను కాంగ్రెస్‌ పార్టీలో కొనసాగుళూ వచ్చాను ప్రస్తుతం నా వయస్సు 77 ఏళ్లు వ్యవసాయంచేసుకుంటూ జీవనం కొనసొగిస్తున్నాను

ఏం ర టాం టా నా య 1 | | /్‌ గ్‌ | లి బంతులను టి దళపోరాటం [సస న | ఆ మరుసటి రోజే రజాకార్లు ఊరిని ర "| |! [1 చుట్టిముట్టారు. ఊర్లోని ప్రజలను గ్రానుం చివరన గాదె రాఘవారెడ్డి మైదానంలో కూర్చోబెట్టి గుద్దలు ఊడదీని లాలా ఉద్యమకారుల వివరాలకోసం కొట్టేతోళ్లు రోజు ఇలాంటి దెబ్బలు ఊరి ప్రజలకు పరిపాటి అయ్యాయి ఓీ రోజు ఈ ఆగడాలను అడ్డుకునేందుకు ఊర్లోని మహిళలంతా ఏకమై కారంపొడి, కర్రలతో రజాకార్లపై దాడికి వచ్చారు ఇది గమనించిన రజాకార్లు వ్యూహాత్మకంగా తప్పించుకున్నారు మైదానంలో కూర్చున్న మగాళ్ళ బట్టలను పూర్తిగా తొలగించి లాఠీలతో వారిని కొడుతూ, కర్రలు చేతబట్టి వస్తున్న మహిళలకు ఎదురు పంపించారు “హి అదువుల తలలునరికి ఊరేగిస్తానని రజాకార్ల నాయకుడు ఖాసీంరజ్వీ ప్రతినబునాడు ఆయన ఆగడాలను అడ్డుకునేందుకు రావి నారాయణరెడ్డి, పుచ్చలపల్లి సుందరయ్య, బద్దంఎల్లారెడ్డి, రాజిరెడ్డి తదితరులు ప్రజలను ఏకం చేసేందుకు పూనుకున్నారు రావి నారాయణరెడ్డి బ్రహ్మణపల్లికి వచ్చి ఇంటికొకరి చొప్పున ఉద్యమంలోకి వచ్చేట్లు చేశారు అలా నేను ఉద్యమంలోకి అడుగెట్టాను మా నాన్న గాదె జగన్నాథరెడ్డి తల్లి వెంకటరమణమ్మ నాడు రజాకార్లు లారీల్లో వచ్చి ఊర్లపై దాడులు చేసేవారు ప్రజలు ఎవరికి వారుగా తోచిన రీతిలో పరుగులు తీసేవారు తల్లి, బిడ్డ, భర్త ఇలా వేరు వేరు ప్రాంతాలకు వెళ్లేవారు వైరానది దాటి ఆంధ్రలోకి వెళ్లి తలదాచుకునే వాళ్లు రజాకార్ల ఆగడాలు అద్దుకునేందుకు బ్రహ్మణపల్లి ఊరు బయటున్న రోడ్డును పగలగొట్టి, గుంతపై కట్టేలు పెట్టి రోడ్డు ఉన్నట్లుగా చేసేవాళ్లం రజాకార్లు వచ్చి ఆ గోతిలో పదాలని ఊరంతా ఏకమై పని చేసేది ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గొనే సమయంలో నా వయస్సు 15 ఏళ్లు ఆ మరుసటి రోజే రజాకార్లు ఊరిని చుట్టిముట్టారు ఊర్లోని ప్రజలను గ్రామ చివరన మైదానంలో కూర్చోబెట్టి గుడ్డలు ఊడదీసి ఉద్యమకారుల వివరాలకోసం కొట్టేతోళ్లు రోజు ఇలాంటి దెబ్బలు ఊరి ప్రజలకు పరిపాటి అయింది ఓ రోజు ఈ ఆగడాలను అద్దుకునేందుకు ఊర్లోని మహిళలంతా ఏకమై

కరంపాడి, కర్రలతో రజాకార్లపై దాడికి వచ్చారు ఇది కొందరు ఇంటిల్లోని అటకపై గమనించిన రజాకార్లు ఈ (ప్రమాదాన్ని వ్యూహాత్మకంగా దాక్కున్నారు మా అన్నయ్యుతరిట్లో. త్రప్పంచుకున్నారు మైదానంలో కూర్చున్న మగాళ్ళ బట్టలను కుందల చాటున దాక్కున్నాడు నేను ప్పుర్తిగా తొలగించి లారీలతో వారిని కొడుతూ, కర్రలు మూత్రం తప్పించుకునే ప్రయత్నంల్లో , చేతబట్టి వస్తున్న మహిళలకు ఎదురుపంపించారు దీంతో మైకజొన్పతోటలోనుంది సరుగెడువొ స్త్రీలు కొంత వెనక్కి తగ్గారు ఇలా రజాకార్లు వ్యూవోలు వేసి నులు ఉన్నచోటి వెళ్ల (గ్రామస్తుల దాడులను అణిచేవారు ఒక రోజు రజాకార్లు పట్టుబడ్డా మళ్లీ గ్రామస్తులపై దాడికి దిగారు ఉద్యమకారులను పట్టుకునే ప్రయత్నంచేశారు కొందరు ఇంటిలోని అటకపై దాక్కున్నారు మా అన్నయ్య ఇంట్లో కుండల చాటున దాక్కున్నాడు నేను మాత్రం తప్పించుకునే ప్రయత్నంలో మొక్కజొన్న తోటలోనుండి పరుగెడుతూ పోలీసులు ఉన్నచోటికే వెళ్లి పట్టుబడ్డాను దళంలో వుండగా దానపురం పోలీసు క్యాంపుపై దాడిచేసి ఇద్దరు పోలీసులను హతమార్చాం ఇలా వ్యూహాలు, దాడులు చాలా చేశాం పోలీసు యాక్షన్‌ తరువాత దళం నుండి వైదొలిగాను ఇప్పుడు నా వయస్సు 78 ఏళ్లు ప్రస్తుతం కాంగ్రెస్‌ పార్టీలో పనిచేస్తున్నాను ప్రత్యేకవాదం పనికిరాదు వచ్చిన ఉపయోగపడదు తెలంగాణాకు అన్యాయం జరిగిన మాట వాస్తవం కాని చిన్న రాష్ష్రాలైతే పెట్టబడుల కొరత వస్తుంది నాడు చెన్నారెడ్డిగారు ప్రత్యేక తెలంగాణా ఉద్యమం తీశారు ఎన్నో ప్రాణాలు బలిపెట్టారు ఆయనకు పదవి ఇచ్చాక ప్రత్యేకవాదం కనుమరుగైంది భవిష్యత్తులో జరిగేదే అది సమైక్యరాష్ట్రమే ప్రయోజనకరం ప్రస్తుత కాంగ్రెస్‌ ప్రభుత్వం తెలంగాణాలో అనేక ప్రాజెక్టులు కడుతోంది తెలంగాణా అభివృద్ధికి ఇది తోద్బడుతుంది వరా గ్రామం నిరివురం నా వయన దె 76 సంవత్సరాలు ము స్‌టే నేను కేంద్ర దళమైన టె “00, తిర్మల్‌రెడ్డిగారి దళంలో పనిచేశాను మొదుమాఆయుధం (ఇ. వడిశాల తర్వాత బరిసే, తుపాకి మా వూరి దొర వంగల మ జీ వెంకటరెడ్డి, వంగల ఇంద్ర సేనా రెడ్డిగారలు హరిజనుల (స లాలీ వ్యవసాయ బావి మాదేనని దొరలు ఆక్రమించ పూనుకుంటే దళాలు పూనుకొని ఇంద్రసేనారెడ్డిని హతమార్చారు. కాని కష చువాకి కోర్టు ద్వారా హరిజనులను చెదరగొట్టి మళ్ళీఆక్రమించు ఇ కొన్నారు దూళిపాళ సత్తిరెడ్డి, వద్లకొండ నరహరి దళం ము. ఈ కార్యక్రమం నిర్వహించింది దొర లింగాల రంగారెడ్డి మ దొర పశువులను తోడ్మొని మొద్సూరు ప్రాంతంలో ల. 100 పశువులను పంచాం తర్వాత కాలంలో సిరిపురం న ల సర్పంచ్‌గా 20 సంవత్సరాలుగా పనిచేశాను సుక్‌ఖై

క! ననన బైట నుంచి క ఇ నా (| ం

రహస్వజవితం టీ,

మాజైలుగోడపెద్దదిగావుండేది దీంతో గడ్డం తిరుపతిరెడ్డి ఓ పథకం ప్రకారం జైలు గోడకు తాదువేశాను. దాని న సనక మ న... నహాయంతో గోడ దూకేసి తప్పించుకున్నాను నేను చేసిన ప్రయత్నాన్ని చూని పోలీనులు ఉక్కిరిబిక్కిరయ్యారు, గిలా నా జైలు జీవితం ముగిసింది మొత్తం ఆరు నెలలు జైళ్లోవున్నా, ఐదేళ్లపాటు రహస్యజీవితం గడిపాను

“నాటి పరిస్థితులు, లెవిగళ్లకు, అన్యాయానికి వ్యతిరేకంగా నేను పోరాటంలోకి వచ్చాను బద్దంఎల్లారెడ్డి, భూపతిరెడ్డి నన్ను ఆంధ్రమహాసభలో వచ్చేలా చేశారు పార్టీలో వచ్చేనాటికి నాకు 20 ఏళ్లు మాది కూడా భూస్వామ్య కుటుంబమే అయినా అన్యాయాలకు వ్యతిరేకంగా నా ఆలోచనలు పెరిగాయి అందుకే కాబోలు ఉద్యమంలో పాల్గొన్నాను మాది చందుర్తిమండలం బండ్లపల్లి గ్రామం నాన్నగారు పుల్లారెడ్డి, అమ్మపేరు ఎల్లమ్మ గాంధీజయంతి జరపడానికి మేం పోలీసు అనుమతి కోరాం కొనీ వారు మంజూరు చేయలేదు మేం కూడా తగ్గే పట్టుబట్టి జయంతి జరిపాం దీంతో పోలీసులు మాపై వారెంట్లు జారీచేసిండ్రు నేను అండర్‌గ్రౌండ్‌ అయ్యా అప్పుడప్పుడే (గ్రామాల్లో ఆంధ్రమహాసభ పార్టీ బలపడుతుండేది ఆ సమయంలోనే పార్టీ జాతీయ జెండాలు ఎగరవేసే, ఈత చెట్లను నరికేసే కార్యక్రమానికి పిలుపునిచ్చింది దీంట్లో నేను చురుగా పాల్గొన్నా ఇలా నిజాంకు వ్యతిరేకంగా పోరాటాలు జరుగుతుండగానే గాలిపెల్లిలో 168 మంది ఉద్యమకారులను రజాకార్లు కాల్చిచంపారు దీంతో ఉద్యమ తీవ్రత పెరిగింది, అదే విధంగా పార్టీపై గవర్నమెంటోకళ్ల వత్తిడి పెరిగేది దళంలోని సభ్యులకు దశదిశనిర్ధేశం చేసేవాడ్ని ఏ దళం ఏ రోజు ఎటువెళ్లాలి ఏం చేయాలి గిట్లాంటి అంశాలు చెప్పేవాడ్ని మానల వద్ద మా క్యాంప్‌వుండేది అక్కడినుండి ఈ సూచనలు చేసేవాడ్ని ఈ క్యాంపునకు నేనే నాయకుడ్ని ఓపక్క

ప. కే పోలీసుల వత్తిడి పెరగసాగింది దీంతో ఎక్కడుంటామో, ఏం స“ ల న చేస్తున్నామో అంతా రహస్యంగా చేసేవాళ్లం ప్రజల సహకారం 2 ఉన్నందువల్లే పెద్దగా సమస్యలు రాలేదు గయితే గ్రామాల్లో స.వెట్సి తగింది. దొరలు క్యూద్యా. 1 మ్లూ ఇంటికి పోలీసోళ్లొచ్చి వెళ్లేవారు మా ఇంట్లో వారిని గ్‌ నా లకు భర్దవర్యో లేమా శ || విచారణ పేరుతో ఇబ్బందులకు గురిచేస్తుందేది ఉద్యమంలోకి న. రాకముందే వివాహం అయినందువల్ల నా భార్య నావల్ల యః త. ఇబ్బందులు పదుతుందే ఉద్యమజీవితం కొంత ఇబ్బందిగానే సాగింది తరువాత పరిస్థితి (గ్రామాల్లో కొంత మారింది లెవిగళ్లు వెట్టి తగ్గింది దొరలు కూడా దళాలకు భయపడో గేమో గానీ సాయుధ పోరాట నాయకులకు సహకరించేవారు నిజాంతో పొసగక కొంతమంది తమ అధికారాన్ని మరో రకంగా కాపాడుకోనికి కావచ్చు ఇలా మాకు సహకారం కూడా ఇచ్చేటోళ్లో నేను బెజవాడకెళ్లి తిరిగివస్తుంటే మార్గమధ్యంలో పెద్దపల్లి వద్ద నన్ను పోలీసులు అరెస్టుచేశారు గప్పుడు నేను పోలీసులకు పట్టుబడ్డ నాకు మొత్తంగా క! సంవత్సరాల జైలు శిక్షవిధించారు ఓ జైలులో నన్ను వుంచారు జైలు జీవితం కరినంగానే వుందని చెప్పాలి సమయం కోసం ఎదురుచూశాను మా జైలు గోడ పెద్దదిగా వుందే దీంతో ఓ పథకం ప్రకారం జైలు గోడకు తాడువేశాను దాని సహాయంతో గోడ దూకేసి తప్పించుకున్నాను నేను చేసిన ప్రయత్నాన్ని చూసి పోలీసులు ఉక్కిరిబిక్కిరయ్యారు గిలా నా జైలు జీవితం ముగిసింది మొత్తం ఆరు నెలలు జైళ్లోవున్నా ఐదేళ్లపాటు రహస్యజీవితం గడిపాను ఇలా నా రాజకీయ జీవితం కొనసాగింది ఉమ్మడిగా కమ్యూనిస్టుపార్టీ ఉన్నంతవరకు పార్టీలో వున్నా చీలిక తరువాత నేను కూడా పార్టీకి దూరం అయ్యాను ప్రస్తుతం నా వయస్సు 81 ఏళ్లు అనారోగ్యంవల్ల మంచానికే పరిమితం అయ్యాను ఇప్పుడున్నవన్నీ బూర్జువ ప్రభుత్వాలే వాటిపై నాకు నమ్మకం లేదు రాష్ట్రం చీలినా, సమైక్యంగా ఉన్నా వీరు పెత్తనం చేసేందుకు ఆలోచిస్తారు ప్రజాసంక్షేమాన్ని పట్టించుకోరు రాష్ట్రం వీడిపోవద్దన్నా, వీడిపోవాలి అనా ఎందుకంటే పాలకులకు అభివృద్ధిపట్ల చిత్తశుద్ధి వుండాలి ఇది లేకపోతే రాష్టం కలిసివున్నా విడిపోయినా ఫలితం వుండదని నేను నమ్ముతాను

ఠి సస యం, కంల అరం /[ 1 షో టో ' . | సంయమనం నఖ ఇ .. త ॥| | వు (/ టా , న. 1. జేళనం చసు౦ భి 9... 0 న. ల! (| ల్‌ సా న | | | క్త ఛ్‌ న్‌ అత్వ గ ల్‌ ట్‌ య వో" శ ఏట్లుకుని జీ బైలు చెక్ష ౯ . నాకు 22 ఏళ్ల పయన్ను రాగానే గుమ్మి పుల్లయ్య న్‌ కమ్యూనిస్టుపార్టీ సభ్యత్వం తీసుకున్నాను దొరల, తతత పెత్తందార్ల ఆధిపత్యాన్ని అణిచేందుకు వారి గడిలపై దాడిచేసేవోళ్లం తిన్మూపురం మిలటరి క్యాంప్‌పై దాడిచేసి 100 తుపాకులు స్వాధీనం చేసుకున్నాం సిరిసిల్ల క్యాంప్‌పై దాడిచేసి ఆరు ఆయుధాలను లాక్కున్నాం ఇలా ధైర్యంగా మేం పోలీసులను ఎదర్కొంటుండగా ఓ రోజు మా దళానికి పెద్ద దెబ్బ తగిలింది మా ది వేములవాడ మాది బ్రహ్మణకులం నాన్నగారి పేరు కిట్టయ్య, తల్లి అహల్యబాయి నిజాం పాలనా కాలంలో మా ఊరి పరిస్థితి దారుణంగా వుండే వెట్టి, పెత్తందార్ల జులుం, అ(గ్రకులాల ఆధిపత్యం కొనసాగేది కొంతమంది దొరలు మహిళల మానాలను దోచేవారు సామాన్య ప్రజల జీవనం అస్తవ్యస్తంగా వుండేది చెప్పులు తొడిగి తిరిగితే వారిని దొరలు తమ గడిలో బంధించి విచక్షణారహితంగా కొట్టేవారు ఈ పరిస్థితులు, నాడు నాకు వామపక్ష విద్యార్థిసంఘాలతో ఉన్న సంబంధాలే ఉద్యమంలోకి వచ్చేలా చేశాయి. బద్దంఎల్లారెడ్డి నాయకత్వంలో నాకు 14 ఏళ్ల వయస్సుండగానే ఉద్యమంలోకి వచ్చా దున్నేవాడికే భూమి, రైతుల పంటరక్షణ, రైతుకూలీలకు కనీసకూలీ వంటివాటిపై పోరుజరిపాం వందల ఎకరాల్లో ఎర్రజెండాలు పాతి పేదలకు పంపిజీ చేశాం దొరలు కూడా ఏమీ చేయలేకపోయారు ఎందుకంటే మా సాయుధదళం బలంగా వుండేది దీనికి తోడు ప్రజల మద్దతు మాకుందే శంకర్‌పల్లిమండలంలోని నిమ్మపల్లి, కోనరావుపేట, నాంపల్లి పెత్తందార్ల భూములను ఆక్రమించి పేదలకు పంపిణీ చేశాం నేను అమ్ముత్‌లాల్‌శుక్లా దళంలో పనిచేశాను మా దళం ముఖ్యంగా సిరిసిల్ల, సిద్దిపేట, కామారెడ్డి హుజురాబాద్‌, హుస్నాబాద్‌ ప్రాంతాల్లో చురుగ్గా పనిచేసింది పార్టీని బలోపేతం చేసేందుకు గ్రామకమిటీలు వేసి, పాలన కొనసాగించాం 18 ఏళ్ల వయస్సులో సాయుధదళంలోకి వెళ్లాను దళంలోకి వచ్చాక మొదలు బండ్లపల్లి

. వ్రైజైన మ్మో తిరుపతిరెడ్డి నాయకత్వంలో పార్టీ ప్రచారం చేసేవాడ్ని గట్టుపల్లి జైల్లో 'మాగప్రలిస్థితా '* మురళీ నేతృత్వంలో ఆయుధాలు చేపట్టి పనిచేశాను రాజకీయ

• హీనంగావుండేది తండి' వ్‌లిల్లా' 2 శిక్షణ తరగతులు నిర్వహించేవాడ్ని నాకు 22 వళ్ల వయస్సు ఖ్‌ వుండేదికాదు చిత్రవోంనలకున 1 రాగానే కమ్యూనిస్టుపార్టీ సభ్యత్వం తీసుకున్నాను దొరల, య పెత్తందార్ల ఆధిపత్యాన్ని అణిచేందుకు వారి గడిలపై ఎనళ్యారహాలు, మూవ. దాడిచే సేవోళ్లం తిమ్మాపురం మిలటరి క్యాంప్‌పై దాడిచేసి
• నిరాహారదీక్షలు చేపట్తేనాళ్లం-, సుల! 100 తుపాకులు స్వాధీనం చేసుకున్నాం సిరిసిల్ల క్యాంవ్‌పై దాడిచేసి ఆరు ఆయుధాలను లాక్కున్నాం. ఇలా ధైర్యంగా మేం పోలీసులను ఎదర్శ్కొంటుండగా ఓ రోజు మా దళానికి పెద్ద దెబ్బ తగిలింది దరంపురం వద్ద గోదావరినదిలో మా దళ సభ్యులు ఆయుధాలు పక్కనబెట్టేసి స్నానాలు చేస్తుంటే, ఎవరో సమాచారం పోలీసులకు అందజేశారు. దీంతో మాటుకాసి మా దళంలోని ఐదుమందిని పోలీసులు పట్టుకున్నారు ముందుగా చంచల్‌గూడా జైలుకు తరలించేవారు మేధ్య, మధ్యలో గుల్బర్గజైలుకు కూడా తీసుకెళ్లేవాళ్ళు జైల్లో మా పరిస్థితి హీనంగావుండేది తిండి సరిగా వుండేదికాదు చిత్రహింసలకు గురిచేసేటోళ్లు వీటికి వ్యతిరేకంగా సత్యాగ్రహాలు, మూకుమ్మడి నిరాహారదీక్షలు చేపట్టేవాళ్లం ఈ సందర్భంలో పోలీసులు తమ లారీలకు చివరన చిన్న మొలలు (మేకులు) గుచ్చి వాటితో మా వీపులపై బాదేవారు ఇలాంటి చిత్రహింసలు అనేకం అనుభవించాం దళంలో వుండగా ఎన్నో కష్టాలుపడ్డాం అన్నంకోసం ఇంటింటికి వెళ్లి జోలిపట్టెటోళ్లం ఎవరికి తోచింది వారిచ్చేవారు మూడు సంవత్సరాలు అందర్‌గ్రౌండ్‌లో వున్న ఆరు నెలలు జైలు జీవితం అనుభవించా ఉద్యమంలోనుండి బయటకు వచ్చాక సిపిఐలో కొనసాగాను దళంనుండి బయటకు వచ్చాకే వివాహం యింది ప్రస్తుతం నా వయస్సు 76 ఏళ్లు నేను దళంలో వుండగా బద్దంఎల్లారెడ్డి, రావినారాయణరెడ్డి, ఆరుట్ల రామచంద్రారెడ్డి, ధర్మభిక్షంతో మంచి సంబంధాలుండే ఎక్కువగా బద్దంఎల్లారెడ్డితో వుండేది ఆయన తరుచు మా ఇంటికి వచ్చి భోజనం కూడా చేసేవారు తెలంగాణా రావాలని కోరుకునే వారిలో నేనూ ఒకణ్ని నాటి పెత్తందార్ల, దొరలనుండి విముక్తి కోసం మేం పోరాడం నేడు తెలంగాణాలోని సామాన్య ప్రజలకు మేలు జరగాలంటే ప్రత్యేక రాష్టం కావాల్సిందే విముక్తికోసం పోరాటమే మార్గమని చెప్పదల్పుకున్నాను

ఎనిమిదేళ్ళ సై. రహస్య జ! శ జీవితం వా స “ $్టీ సైన్యం పాలన వచ్చాక మాపై అనలైన వత్తిడి దొడ్డ జానకీరామయ్య పెరిగింది పిండిప్రోలుకు నదకబాట వచ్చి తిరిగి లా బయ్యారం అదవుల్లోనే తలదాచుకునేవాళ్లం ౩౦కిలో మీటర్ల వరకు రోజూ కాలినడకన నడిచివెళ్లేవాళ్లం ఇంటివద్ద మా ఆడవారికి రక్షణ వుండేది కాదు వారు వాళ్ల అమ్మల ఇంటికి, ఆదవుల్లోకి వెళ్లి తలదాచుకునేవాళ్లం, యూనియన్‌ సైన్యం నా ఇళ్లను తగలబెట్టింది నా ఆస్తులను ధ్వంసం చేసింది “అప్పుడప్పుడే కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం తెలంగాణాలో బలపడుతోంది కమ్యూనిస్టుల నేతృత్వంలోని ఆంధ్రమహాసభ పార్టీ జెండాలు ఎగురవేయాలని పిలుపునిచ్చింది దీంతో పిండిప్రోలులోని యువకులమంతా ఉత్సాహంతో జెండా లెగరేశాం నిజాం ప్రభుత్వం మమ్మల్నీ అరెస్టుజేసింది విడుదలయ్యాక మళ్లీ అదే పనిచేశాం ఇలా వారు అరెస్టు చేయడం తిరిగొచ్చి మళ్లీ పార్టీ జెండాలెగరేయడం ఇట్ల లొల్లి కొనసాగిస్తూ వచ్చాం ఇలా కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనడంతో నా ఉద్యమ జీవితం మొదలైంది అప్పుడు నా వయస్సు 80 సంవత్సరాలు మా నాన్న గారు నాగయ్య, తల్లి రమణమ్మ మాది యాదవకులం [గ్రామంలో మధ్య తరగతి రైతు కుటుంబం మాది జెండా ఎగరవేయడంతో పార్టీలో చేరిన మేమూ మా ఊరి జమీందార్‌పై భూపంపిణీ కోసం ఉద్యమించాం మా ఊరి జమీందార్‌ నూకల జగన్నాథరెడ్డి దేవుని పేరుతో వున్న 90 ఏకరాల భూమికి పట్టా తయారు చేయించుకుని పక్క ఊరి వారికి కౌలుకిచ్చాదు దీన్ని మేం వ్యతిరేకించాం దీనికి వ్యతిరేకంగా మా ఊరిలో దళం ఏర్పడింది వెంకట్‌నారాయణరెడ్డి, డి పుల్లయ్య, దొడ్డ సీతారాములు, గాదె వెంకటసుబ్బయ్య, గాదె అచ్చయ్యలతో ఒక దళం ఏర్పడింది నేనూ దళంలో సభ్యుడిగా చేరిన తరువాత పిండిప్రోలు దళానికి నేనే స్వతహాగా నాయకత్వం వహించా 1945నుండి అండర్‌ (గ్రౌండ్‌ జీవితం గడిపాను దళంలో వుండగానే వివాహం అయింది లెవిగళ్లకు, వెట్టికి వ్యతిరేకంగా పార్టీ పోరాటం చేయడంపై అకర్షితుడినై పోరాటం చేశాను ఓ సారి ఆర్టీసీ బస్సును తగలబెట్టాం దానికి ప్రతిగా పోలీసోళ్లో

ము ల స దుమ్ముగుదెం గ్రామంలో ఊరూరునే తగలబెట్టారు మా దళం స. వ. కీ |. య క్రమంగా బలపదసాగింది ఊర్లోకి పోలీసులు రావాలంటేనే న భయవదేది మమ్మల్నీ ఎదుర్కోవాలని రజాకార్లు ఒక తటి. ము. అశ్వీకదళంను ఏర్పాటు చేసుకున్నారు ఆ రజాకార్ల అశ్వకదళం స ల పు. ఊరిపైకి దాడిచేసేందుకు వచ్చింది దానిని కూడా మే న. సమర్థవంతంగా తిప్పికొట్టాం ఇలా పోరాటం సాగుతుంటే మ్‌ కనన... గాంధీ చనిపోయారు మేం ఆరోజున ఆంబోతును చేశాం నం ద (దుఃఖంతో చేసిన వేడుక) అందులో మేం పాల్గొన్నాం ఈ సమాచారాన్ని ఊరు పెత్తందారు పోలీసులకు చేరవేశాడు దీంతో ప్లోలీసులు ఊరిని చుట్టుముట్టారు మేం ఏమాత్రం భయపడకుండా కాల్పులు జరుపుతూ తప్పించుకున్నాం నాకు వివాహం అయ్యాకనే నేను దళంలోకి వెళ్లాను నిజాం పాలన అంతమై యూనియన్‌ సైన్యం పాలన వచ్చాక మాపై అసలైన వత్తిడి పెరిగింది పిండిప్రోలుకు నడకబాట వచ్చి తిరిగి బయ్యారం అడవుల్లోనే తలదాచుకునేవాళ్లం 30కిలో మీటర్ల వరకు రోజూ కాలినడకన నదీచివెళ్లే వాళ్లం ఇంటివద్ద మా ఆడవారికి రక్షణ వుందేది కాదు వారు వాళ్ల అమ్మల ఇంటికి, ఆడవుల్లోకి వెళ్లి తలదాచుకునేవాళ్లం యూనియన్‌ సైన్యం నా ఇళ్లను తగలబెట్టింది నా ఆస్తులను ధ్వంసం చేసింది నిజాం కాలంలో గడిపిన రహాస్య జీవితం కంటే యూనియన్‌సైన్యం వచ్చాక చేసిన సహవాసమే కరినమైంది ఒక్కోరోజూ తిందికూడా దొరికేది కాదు మా పిండెప్రోలులో పుచ్చలపల్లి సుందరయ్యగారు చాలాకాలం పాటు ఉన్నారు. వారితో మాకు మంచి పరిచయాలుండేవి పిండిప్రోలు ఉద్యమానికి అనువైన ప్రాంతం సాయుధ పోరాటాన్ని కొనసాగించుదాం అని చెప్పేవారు సుందరయ్య నా రహస్య జీవితం దాదాపు ఎనిమిదేళ్లు ఏనాడు పోలీసులకు చిక్కలేదు పట్టుకోవాలని వ్యూహంపడ్డ ప్రతిసారి తప్పించుకున్నాం సాయుధపోరాటం నుండి బయటికి వచ్చాక సిపిఎం పార్టీలోనే కొనసాగాను ప్రస్తుతానికి నా వయస్సు 80 సంవత్సరాలు పార్టీ కార్యక్రమాల్లో అంతచురుగ్గా ఇప్పుడు వాల్గొనలేక పోతున్నాను పొట్టి శ్రీరాములు ఆంధ్రరాష్ట్రం కోసం ప్రాణాలర్చించారు టిఆర్‌ఎస్‌ అది విచ్భిన్నం చేయాలని చూస్తోంది ప్రత్యేక తెలంగాణా సరికాదు ఎప్పటికైనా తెలుగువారంతా ఒక్కటే ఏ ప్రాంతంలోనైనా అన్యాయం జరుగుతుందవచ్చు. వాటిని ప్రశ్నించి, పోరాడి న్యాయం చేకూర్చుకోవాలి వీడిపోతే నమన్యకు పరిష్కారం కాదు

కాపొడుకునశ్నం న ఇ

దళంలో వుండగా ప్రాణంమీదకువచ్చిన __ ________ | ఘటన ఒకటుంది మేం సుద్దేపల్లిలో వుండగా వజ్లా వెంకయ్య సమాచారం తెలుసుకుని,ప్తోలీసులొచ్చారు మేం ననన తిరిగి ఎదురు దాడికి దిగాం-ళలా కాల్పులు కొనసాగుతునే వున్నాయి తప్పించుకుని బయటపదేమార్గం మాకు ఒకటేవుంది ఆ ఊరికి పక్కగా ఒక వాగు పోతుంది ఆ వాగులో పడి మా దళంలోని 15 మంది సభ్యులు ప్రాణాలను కాపొదుకున్నాం

“నిజాంకు వ్యతిర్గేకంగా ఆంధ్రమహాసభ ఇచ్చిన పిలుపునకు అకర్షితుడినైనా నాకు 14ఏళ్ల వయస్సుండగానే ఉద్యమంలోకివచ్చా మాది నేలకొండపల్లి మండలం మండ్రాజ్‌పల్లి గ్రామం మా నాన్న గారి పేరు కోట్టయ్య, తల్లి బుచ్చమ్మ నొన్నగార్మి 20 ఎకరాల పాలంవుంది మాది కమ్మకులం మా ఊరి దోర అంత చెడోడెం కాదు కాని నిజాం పాలనలో రైతులకు, ప్రజలకు వుందే ఇబ్బందులు ఇక్కడా వుండేవి మొదట్లో మా గ్రామానికి కాంగ్రెసోలొచ్చి ఒకటి, రెండుమార్లు మీటింగ్‌లు పెట్టారు కానీ తరువాత వారు మా ఊరువైపు రాలేదు కర్నాటి కృష్ణయ్య గారు మా గ్రామానికి వచ్చి పార్టీని ఏర్పాటుచేశారు ఆయన మాటలు నన్ను ఎంతో ఆకట్టుకున్నాయి. అందుకే దళంలో పనిచేయాలనిపించింది గప్పుడే ఉద్యమంలోకి వచ్చా నాకు 18 ఏళ్ల వయస్సుండగా 1946 ఫిబ్రవరిలో మలబాపురంలో కర్ర టైనింగ్‌ తీసుకున్నా. మా గ్రామ పెత్తందారితో ఇబ్బందులేవు వచ్చిన ఇబ్బంది అంతా లెవిగళ్లతో, సిస్తుతోనే దుర్మార్గంగా లెవి వసూలు చేసేవాళ్లు ఈ రకమైన బాధలు అనుభవించిన వారిలో మా గ్రామంలో నేనూ ఒకణ్నీ అందుకే అండగా నిలిచే ఆంధ్రమహాసభలో చేరాను కొండపల్లి-పాలేరు ప్రాంతీయ సాయుధదళం ఏర్పడింది ఆ దళంలో నేను చేరా నాటి నుండి దళ కార్యక్రమంలో చురుగ్గా పాల్గొన్న (గ్రామ పరిస్థితులపై మా దళానికి ప్రజలు సమాచారం ఇచ్చేవారు పోలీసు అధికారులు వస్తుండ్రా లేదు అనేది చూసే బాధ్యత పశువుల కాపరులు చేసేవోళ్లో ఎందుకంటే ఊరు బయట వీరు పశువులను కాచేవారు వీరు ఎప్పటికప్పడు మాకు పోలీసుల రాక గురించి సమాచారం ఇచ్చేవారు మేం కూడా (గ్రామాల్లోకి వెళ్లాలంటే ముందుగా

భూముల దస్తాలను ఆయన సమాదారం ఇచ్చాక వెళ్లేవోళ్లం దళంలో వుండగా ప్రాణం ల దకు వచ్చిన ఘటన ఒకటుంది మేం సుద్దేపల్లిలో వుండగా నెత్తిన పెట్టి ఊళ్లో ఊరేగించాం' సహార తెలుసుకుని పోలీసులొచ్చారు క్‌ ఆ చివరకు ఆయన తన భూములను బ౪్రక్రి దిగాం ఇలా కాల్పులు కొనసాగుతునే వున్నాయి పంచిపెట్టి గ్రానుం వద్దలి పోయిండు తప్పించుకుని బయటపడే మార్గం మాకు ఒకటే వుంది ఆ ఇలా నాటి ఆగడాలను అడ్డుకోవడం' ఊరికి పక్కగా ఒక వాగు పోతుంది ఆ వాగులో పడి మా 'కమ్యునిన్సుల ఆధ్వర్యంలోని ఆంధ్ర దళంలోని 15 మంది సభ్యులు ప్రాణాలను కాపాడుకున్నాం నాడు భూస్వాముల, జమీందార్ల ఆగడాలను మేం మహాసభ ద్వారానే సాధ్యమైంది ఆంధ్రమహాసభల ద్వారా అడ్డుకున్నాం చెన్నారం పట్వారీ శ్రీనివాసరావు అనే వాడుండే ఆయన దౌర్జన్యం, జులుం భరించరానిదిగా వుందే ఈ శ్రీనివాసరావుపై మేం దాడులు చేశాం భూముల దస్తాలను ఆయన నెత్తిన పెట్టి ఊళ్లో ఊరేగించాం చివరకు ఆయన తన భూములను పంచిపెట్టి గ్రామం వదలిపోయిండు ఇలా నాటి ఆగడాలను అడ్డుకోవడం కమ్యునిస్టుల ఆధ్వర్యంలోని ఆంధ్రమహాసభ ద్వారానే సాధ్యమైంది తరువాత మాపై వత్తిడి తీవ్రమైంది మా వివరాలకోసం పోలీసులు జనంపై పడేవారు నాపై ఆరోజు వారెంట్‌ జారీ అయింది నన్ను పట్టుకునే ప్రయత్నాలు మొదలయ్యాయి. 1949 జనవరి 80 నేను లొంగిపోయా మొత్తం మూడేళ్లు నేను అండర్‌ (గ్రౌండ్‌లో వున్న జైలు జీవితం రెండు నెలల 18 రోజులు ఇక్కడ కూడా ఓ ఉద్యమమే చేపట్టాం మాకు ఖమ్మం తీగల జైల్లో(ప్రస్తుత ఖమ్మం ఆర్టీసీ బస్సు డిపో) వేశారు ఈ జైల్లో ఒకేసారి వెయ్యిమందిని నిర్బంధించారు మాకు పెట్టే ఆహారం జొన్న గుగ్గిళ్లు వారంలో ఒక రోజు మాత్రమే అన్నం పెట్టేటోళ్లు బయట పనికోసం రోజుకు 25 మందిని బయటికి తీసుకెళ్లే వోళ్లు మేం బయటి పనికోసం ఉత్సాహం చూపేటోళ్లం ఎందుకంటే బయటికి వెళితే బంధువుల ద్వారా మంచి అన్నం తినొచ్చనే ఆశుండేది అక్కడి నుండి మాకు గుల్బర్గ జైలుకు తరలించారు అక్కడ పరిస్థితి అంతే భుజంగరెడ్డి నాయకత్వంలో అక్కడ సమ్మెచేశాం జైలు అధికారులేం తక్కవతినలే మమ్మల్నీ 12 రోజులు 12 రకాలుగా కరినంగా శిక్షించారు ఒక రోజు ఎండలో మార్చడం, వానలో తడిపించడం, చలికి బలికి చేయడం మాకు పెట్టిన హింసలోని రకాలు జైలులో జరిగే ఆగడాలను తట్టుకుని నిలబడేందుకు జైలు కమిటీలు వేశాం అందులో నేనూ సభ్యుడ్ని ఓ రోజు పోలీసోల పెద్ద '“బాకిలే అనే అధికారి వచ్చాడు ఆయనకు బైలు పరిస్థితులపై రిపోర్ట్‌చేశాను గంతే అక్కడి జైలు అధికారులు బాకిలే పోయాక నా కాళ్లను కట్టేసి మూడు దినాలు చికటి గదిలో పదేసి చితకబాదారు ఇలా నేను జైలు జీవితంలో కష్టాలు అనుభవించాను జైలు నుండి విడుదలయ్యాక తలంపాడులో స్థిరపడ్డాను 1952 ఎన్నికల్లో ఉమ్మడి కమ్యూనిస్టుపార్టీకి, చీలిక తరువాత సిపిఎం తరపున పనిచేశాను ప్రస్తుతం నా వయస్సు 81 సంవత్సరాలు ప్రస్తుతం కొన్ని బాధ్యతలు మీద పడటంతో పార్టీ కార్యక్రమాల్లో పొడిగా పాల్గొంటున్నా పార్టీకి దూరం అవలే పార్టీతో సంబంధాలు కొనసాగిస్తునే వున్న మాతో సంబంధం నెరిపిన నేత కర్నాటి కృష్ణయ్యగారే నిజాం పాలనపోయి తెలంగాణా ప్రజా రాజ్యం రావాలనేది నాటి మా ఆశయం తెలుగు ప్రజలందరూ కలిసుండాలనేది మా ఆకాంక్ష ప్రాంతీయతత్వంతో చీలికతెస్తే వ్యతిరేకించాల్సిందే ఇందులో ఆలస్యం చేయకూడదు

న! ననన నా గ్‌ చల గ ఆ కనన వాం | రాకనె3లకు . ; స్ట రగిలిపోయాను / నాటే ఇ సస సును సే , శే న జ్‌ రజాకార్లు చేస్తున్న దురగతాలే నన్ను క్‌ య శశ. ఉద్యమంలోకి వచ్చేలా చేశాయి ఎందుకంటేనాడు "”" క్రాల్పగూరి తిరుపతిరావు వారి అరాచకాలు చెప్పలేని విధంగా వుండేవి తత నాకళ్లముందే ఎంతోమంది ఆడబిద్దల మానాలను చెరిచారు ఓరోజు నేనో భయంకర ఘటన చూశా గదేందంటే బక మహిళను తన భర్త కళ్లముందు చెరిచారు ర్‌ కరీంనగర్‌లో చదువుతుండగా ఓ రోజు అక్కడ మతకలహాలు జరిగాయి ముస్లింలకు, హిందువులకు మధ్య జరిగిన ఘర్షణలో ఉభయవర్ణాల వారు దాదాపు 50మంది వరకు చనిపోయారు ఆ సమయంలో నేనూ అక్కడ వున్నాను నాపై దాడి జరిగితే తిరగబడాల్సి వచ్చింది అవి 1948 నాటి తొలి రోజులు ఈ ఘర్షణలో పొల్గొన్నానని నాపై ఎఫ్‌ఐఆర్‌ నమోదుచేశారు దీంతో నేను అండర్‌[గ్రౌండ్‌కు వెళ్లడం తెలంగాణా రైతాంగ సాయుధదళంలో చేరడం జరిగింది ఇలానా ఉద్యమజీవితం మొదలైంది మాది కరీంనగర్‌జిల్లా బెజెంకిమందలంలోని పెద్ద తోటపల్లి మా తండ్రిగారి పేరు గట్టారావు తల్లి ఆగమ్మ మాది వెలమకులం ఎఫ్‌ఐఆర్‌ నమోదుతో దళంలోకి వెళ్లినవాణి పెద్దారం క్యాంప్‌దళంలో చేరాను మా నాయకుడు యాచారం వరరెడ్డి మా దళంలో ఎనిమిదితో కలిపి ఒక గెండేలు(గూపు) ఏర్పాటుచేశారు ఈ గెండేలకు నేను శిక్షణ ఇచ్చేవాణ్ని దళంలో ఇదే నా ప్రధాన బాధ్యత కర్రసాముచేయడం, బాంబులు ఎలా విసరాలి, సైన్యం కంటబడకుండా ఎలా భూమిపై పడుకోని నదవాలి అనేవి నేను ఇచ్చే శిక్షణలో ప్రధానమైనవి మా దళం కోహెడ పోలీస్‌స్టేషన్‌పై దాడిచేసింది ఓసారి ఖమ్మంజిల్లాలోని మా పెద్దారం క్యాంప్‌పై రజాకారు పోలీసులు దాడిచేశారు వారిపై ఎదురుదాడికి దిగుతునే చెట్లపైకి ఎక్కి గుట్టల్లో దాక్కుని ప్రాణాలు కాపాడుకున్నాం తోటపల్లివద్ద కూడా రజాకార్లు దాడిచేశారు ఈ దాడి నేనే ముందుండి రజాకార్లను ఎదుర్కొన్నాను రజాకార్లు చేస్తున్న దురగతాలే నన్ను ఉద్యమంలోకి వచ్చేలా చేశాయి ఎందుకంటే

న్‌ న క నాడు వారి అరాచకాలు చెప్పలేని విధంగా వుండేవి నా కళ్ల ఎక స్రైవలో భూనమ స కు.. ముందే ఎంతోమంది ఆడబిడ్డల మానాలను చెరిచారు ఓ న న. రోజు నేనో భయంకర టన చూశా గదేందంటో ఒక వత్తఫఘుటించి గాయనక్షు టై ఇమ. మహిళను తన భర్త కళ్లముందు చెరిచారు ఆ ఘటన నన్ను కం ల. ఎంతో బాధపెట్టింది మరోవక్క రజాకార్లు ఉద్యమం న న 'సెరగకూడదని గ్రామంలోని యువకులు వివ్లవమార్గంలో క మ. పయనించకూడదని కొత్త వ్యహాలు పన్నేవారు ఎలా అంటే ము. స. ప్రతి గ్రామంలో 10మంది యువకులను అక్రమకేసుల్లో అరెస్టుచేసి, వారిపై ప్రభుత్వ ఆస్తులను భంగపరిచారనే కేసులు నమోదు చేసేవారు యువకులు విన్తవమార్గంలో పయనించకుండా వుండేందుకు గ్రామస్తులను భయపెట్టేందుకు గిదంతా చేసేటోళ్లు ఇలా అక్రమకేసుల కింద బంధించేందుకు కావాల్సిన యువకులను గ్రామపెద్దలే అప్పగించాలని రజాకార్లు హెచ్చరించేవారు అలా అప్పగించకపోతే గ్రామంపైపదీ స్త్రీల మనాలను చెరిచి, అరాచకం సృష్టించేవారు గత్యంతరం లేక ఊరుపెద్దలే ఇలా యువకులను అక్రమకేసుల కింద బంధించేందుకు అప్పగింతలు చేసేవోళ్లు ఇది గానాటి పరిస్థితి ఉద్యమాన్ని ముందె తుంచేయినికి ఇలాంటి పన్నాగాలు పన్నేవారు నేను మొదలు కాంగ్రెస్‌ నాయకత్వంలో దళంలో పనిజేశా తరువాత కమ్యూనిస్టుల నాయకత్వంలోని ఆంధ్రమహాసభ పార్టీ ఏర్పాటుచేసిన దళంలో చేరా తరువాత కాలంలో కాంగ్రెస్‌ వారు కూడా రజాకార్లతో కలిసి అరాచకాలు చేశారు దీంతో కమ్యూనిస్టుపార్టీలో చేరాను తోటపల్లి వద్దనున్న ద్యాగపల్లిలో భూస్వామి ఒక పేదోడి భూమి లాక్కుండు దాన్ని మేం ప్రతిఘటించి గాయనకు భూమి ఇప్పించాం గదెంతో సంతోషం కలిగించే రోడ్డుకు పక్కనున్న గ్రామాలనే రజాకార్లు ముందుగా టార్గెట్‌ చేసేటోళ్లు రాష్టంలో యూనియన్‌ సైన్యం వచ్చాక నేను అండర్‌గ్రౌండ్‌ నుండి బయటకు వచ్చాను ఉమ్మడికమ్యూనిస్టుపార్టీలో కొనసాగాను ఉద్యమంనుండి బయటకు వచ్చాక వ్యవసాయం చేసుకుంటూ, అనుపురంలో స్థిరపడ్డా ఇక్కడ రెండు సార్లు గ్రామసర్పంచ్‌ పదవి చేపట్టా అది కమ్యూనిస్టుపార్టీ బొమ్మపైనే అనుకోండి తరువాత పార్టీ చీలాక పార్టీకి దూరం అయ్యాను తరువాత సి హెచ్‌ రాజేశ్వరరావు నాయకత్వంలో నేను టిడిపిలో ఉన్నాను ఇప్పుడు టిడిపి సానుభూతిపరుడిగా వున్నా ప్రస్తుతం నా వయస్సు 78 ఇలా కాలం వెళదీస్తున్నా ఇది నాటి ఉద్యమం గురించి చెప్పాలంటే నాడు నిజాం పాలనపోవాలి, తెలుగు రాష్ట్రం ఏర్పడాలేనని పోరుచేశాం గిప్పుడెమో రాష్ట్ర విభజన గురించి వస్తోంది ఇలా రాష్ట్రాన్ని విభజించాలని ఇంతకుముందు కూడా ఉద్యమాలొచ్చే కానీ ఏమైంది అంతరించిపోయే గిది అంతే

7 న్‌్‌ ణా బో స్తీ గ్‌ కాల్చి చంపిన “ల పోలీసు ఘఫొోతుక౦ నాలి 11 గ్రామంలోని కొంతమంది పోలీసులకు స్టార |

సమాచారం అందించారు పోలీనులు నన్ను కొత్తపల్లి కృష్ణమూర్తి చుట్టిముట్టారు. నన్ను లఅరెన్టుచేశారు నవా

ఆ సమయంలో నా వద్ద పార్టీకి చెందిన బక రహస్య బుక్‌ వుండేది అది పోలీసులకు చిక్కింది వాటిలో పేర్లను సేకరించి ఏడుమంది కామ్రేద్లను ఒక చోటికి తీసుకొచ్చి కాల్చిచంపారు నేను ఏిల్లగాడ్ని అయినందుకు బతికిపోయ ఇది నన్నుకంటతడి పెట్టించిన ఘటన నన్నుమాత్రం పోలీసు క్యాంపులోనే నిర్ద్ణంధించారు తరువాత కాలంలో బయటకు వచ్చా ఒక కేసు విషయంలో అనుకూలంగా సాక్ష్యం చెప్పలేదని నన్ను పట్టుకుని పోలీసులు చిత్రహింసలు పెట్టారు

“ముందు మాత్రం కాల్బాలనుకున్నారు తరువాత ఏమన్చించిందో గాని పిల్లగానివి గనుక

వదిలేస్తున్నాం అన్నారు నా వల్ల అరెస్టు అయిన ఏడుగురిని ఒకే చోట కూర్చోబెట్టి కాల్చారు అక్కడే వారిని దహనం చేశారు ఆ తెలంగాణా పోరాట యోధులు అమరులైన గడ్డ మా గోవిందపురం నేను పుట్టింది ఈ ఊరులోనే తండ్రి ఉద్దండు, తల్లి లింగమ్మ మాది చాకలి కులం 1947లో నేను ఉద్యమంలోకి వచ్చేనాటికి నా వయస్సు 14 సంవత్సరాలు నిజాం పాలనలో హైదరాబాద్‌ సంస్థానంలో మిగితా చోట్ల గెలాంటి నిర్బంధ లెవిగళ్ల వసూళ్లు, వెట్టి చాకిరుందో గలాంటి పరిస్థితులే మా గ్రామంలోనూ వున్నాయి వీటికి వ్యతిరేకంగానే నేను పార్టీలో చేరాను ఈ గ్రామంలో ఆంధ్రమహాసభ పార్టీకి ఆర్గనైజర్‌గా రావిలాల జానకీ రామయ్య వుండేవారు గ్రామంలో పార్టీని బలోపేతం చేసే బాధ్యతను ఆయన చేపట్టారు. నాకు 16వ ఏడు రాంగానే దళంలో చేరా అయితే దళంలో తిరిగిన నేను ముఖ్యంగా నిర్వహించిన పాత్ర కొరియర్‌గా మా ఊరుకు అవతల ఆంధ్ర ప్రాంతం తగిలేది అక్కడిపార్టీ నాయకత్వంతోనే, దళంతో సంబంధాలు జరిపి సమాచారం ఇచ్చేవాడ్ని నాగులవంచ (గ్రామ జమీందారిపై మా ఊరి పార్టీ సాయుధ దళం దాడిచేసి వాడి భూములను పేదలకు పంచిపెట్టింది అదే నన్ను పార్టీలో చేరేలా ప్రభావితం చేసింది

, పోలిను కాస్టేపుల పామై ఓ రోజు మా దళం లక్ష్మిపర్వం గ్రామంలో విశ్రాంతి వ్‌ చేసి బక విటాలియనే ఏన తీసుకుంటుండే ఆ సమాచారాన్ని ఉమ్మినేని రామయ్య అనే కవత స్వాధీన నునా, స్య. . ఇటందారు. షేక్‌ గుదే సాహెబ్‌ అనే వారు రజాకార్లకు _ వదర్ధాబాద్‌ న్తుతడిక యం. అందజేశారు. దీంతో రజాకార్లు రెండు లార్‌ల్లో మేం వందన ఉన్నవోటిని చుట్టుముట్టారు ఆ సమయంలో రావిల పిచ్చయ్య న వంపును వర్ణా ముం. అనే కామ్రేడ్‌ దొరికాడు ఆయన్ని రజాకార్లు చిత్రహింసలుపెట్టి _.చంతలపిండి ఊరు ఇమ్తీందార్‌ గద... కాళ్చిచంపారు ఇలా ఆ దాడిలో ఓ కామేడ్‌ను కో దాడికి పూనుకున్నాం కన. (మేడ్‌ను కోల్పోయాం ఎలహీ ల, 1 గే వ్చైిబ్చీసు యాక్షన్‌ తరువాత నిర్బంధం మరింత పెరిగింది దీంతో అడవుల్లో జీవితం గడపాల్సి వచ్చింది బురదరంగపర్వంలో పోలీసు క్యాంపుపైదాడి చేసి ఒక విటాలియన్‌ స్టిన్‌, రెండు రైఫిల్స్‌ స్వాధీనం చేసుకున్నాం హైదరాబాద్‌ నుండి ఆయుధాలు తెచ్చి దొచేందుకు మేం ఖమ్మంలో ఒక డంపును ఏర్పాటుచేసుకున్నాం చింతలపిండి ఊరు జమీందార్‌ గడిపై దాడికి పూనుకున్నాం గడి (ప్రధాన ద్వారంనకు చేరుకున్నాం జమీందారు మాపై కాల్పులు ప్రారంభించాడు బులెట్లు నా తలపై నుండి, భుజం పక్కనుండి వెళ్లాయి కాన్త అదమర్చివుండివున్నట్లయితే ప్రాణులు పోయేవి దీంతో మాకు మార్గంలేక ఆ ఇంటికి నిప్పుపెట్టాం తరువాత కాలంలో కొండలోని చెంచులకు, కోయ్యలకు విద్య, సంస్కృతిని నేర్పించే బాధ్యతను పార్టీ మల్లెల వెంకటేశ్వరరావుకు అప్పగించింది వీటి కోసం పార్టీ కొంత పుస్తక సామాగ్రిని మాకు అందజేసింది మేం ఆ పనిలో భాగంగా తిరిగివస్తున్నాం గోవిందపురంలో ఒక సర్కిల్‌ఇన్‌స్పెక్టర్‌ను చంపాలని మేం ష్లాన్‌ రూపొందించాం ఈ పోలీసు అధికారి ఊర్లో జరిగే ఓ జాతర కార్యక్రమంలో పాల్గొనున్నాడని తెలిసింది దీంతో మేం వారికోసం కాపుగాసం కాని వారు రాలే మల్లెల గారు వెళ్లిపోయారు. నేను మాత్రం ఊర్లో వుండిపోతి గ్రామంలోని కొంతమంది పోలీసులకు సమాచారం అందించారు పోలీసులు నన్ను చుట్టిముట్టారు అరెస్టుచేశారు ఆ సమయంలో నా వద్ద పార్టీకి చెందిన ఒక రహస్య బుక్‌ వుండేది అది పోలీసులకు చిక్కింది వాటిలో పేర్లను సేకరించి పడుమంది కామ్రేద్గను ఒక చోటికి తీసుకొచ్చి కాల్చిచంపారు నేను పిల్లగాడ్ని అయినందుకు బతికిపోయ ఇది నన్ను కంటతడి పెట్టించిన ఘటన నన్ను మాత్రం పోలీసు క్యాంపులోనే నిర్బంధించారు తరువాత కాలంలో బయటకు వచ్చా ఒక కేసు విషయంలో అనుకూలంగా సాక్ష్యం చెవ్పలేదని నన్ను పట్టుకుని పోలీసులు చిత్రహింసలు పెట్టారు ఇవి నా జీవితంలోని నొటి పోరాట ఘటనలు ఇప్పుడు నా వయస్సు 74 సంవత్సరాలు ప్రస్తుతం నేను గోవిందపురం(ఎల్‌) సిపిఎం పార్టీ శాఖలో కొనసాగుతున్నాను (ప్రత్యేక రాష్ట్రం అనేది ప్రజలకు ఉపయోగపడదు కొంతమంది స్వార్ధపరులు చేస్తున్న కుటిల ప్రయత్సాలివి సిపిఎం చెబుతున్న సమైక్యవాదమే ప్రజలకు ఉపయోగపడుతుంది నహి నాననా నా నానన

రః స ఒకసారి న పమ భయపడెనా తై నావి. పార్టీ ఇచ్చిన రెండు లెటర్లు నాషర్టుకాలర్‌ గ మధ్యలో దాచుకున్న అవి వారికంట పదితే నన్ను మదడపు నారాయణ చంపడంతోపాటు దళ వివరాలు కోనుగొని వారిని లా బలితీసుకునేవారు కానీ ఆ లెటర్లు వారి కంటపడకుండా జాగ్రత్తపడ్డాను నన్ను పట్టుకునేందుకు వచ్చేలోపే ఒజకలెటర్‌ను నమిలి పదేశాను మరో లెటర్‌ నన్ను అరెస్టుచేసి లారిలో ఎక్కిస్తుందగా వారి కంటపదకుందా నేలపై పడేశాను “నాజి జమీందార్ల, పెత్తందార్ల దోపిడికి వ్యతిరేకంగా సాయుధదళంలో చేరాను ఆ కష్టాలు

పడలేక కొద్ది కాలానికే తిరిగివచ్చాను నాటి పరిస్థితులు, పార్టీపై ఉన్న అభిమానం కష్టాలను మరిపించాయి దీంతో మళ్లీ దళంలోకి వెళ్లాను మాది బ్రహ్మణపల్లి తండ్రి హనుమయ్య, తల్లి రాజమ్మ ప్రస్తుతం నా వయస్సు 75 ఏళ్లు నాన్న చిన్న రైతు నాటి పరిస్థితుల వల్ల నేను 16 ఏళ్ల వయస్సులోనే దళంలోకి వచ్చాను గ్రామం మొత్తంలో 70 మంది ఆంధ్రమహాసభ పార్టీలో చేరారు దళంలో 20 మంది చేరాం మా దళ కమాండర్‌ వీరమాచనేని ప్రసాద్‌ మా దళం గన్నరంలోని పోలీసుక్యాంప్‌పై దాడి చేసింది అయితే అప్పుడు నేను కొరియర్‌గా దళానికి సేవలందించాను ఇదిలావుంటే ఓసారి గుంపెన వద్ద మా దళానికి పోలీసులకు మధ్య దాదాపు నాలుగు గంటల పాటు ఎదురుకాల్పులు జరిగాయి. ఈ కాల్పుల్లో వాసిరెడ్డి కోటయ్య అనే దళ సభ్యుడు చనిపోయాడు ఇది మాలో పెద్దఎత్తున భయం పుట్టించింది దీంతో దళం వదలి బయటకు వచ్చాను కొన్ని రోజులు ఇంటివద్దనే ఉన్నా మళ్లీ గ్రామంలోని పరిస్థితులు ఉద్యమం వైపు నెట్టాయి పత్తికట్టి ఇమామ్‌ సాహెబ్‌ అనే వ్యక్తి అకృత్యాలు పెరిగిపోయాయి. అతన్ని ఎలాగైనా హతమార్చాలని పథకం పన్నాం మాధవరెడ్డి అనే కామ్రేడ్‌ మారువేషంలో వెళ్లి సమాచారం సేకరించాడు అప్పుడు 20 మందితో కూడిన మూ దళం అతనిపైకి దాడికి దిగింది ఇమామ్‌తోపాటు ఆయన అనుచరులిద్దరు చనిపోయారు రాయినిపేట రైతులు సిస్తూ కోసం (గ్రామంలోకి రజాకార్లు వచ్చారని

టో న మా దళానికి సమాచారం అందించారు నూ దళం వెంటనే వంటల నా ఆ గ్రామంలోకి వెళ్లింది కాని అక్కడ వచ్చింది రజాకార్లు కాదు, పం మ ఆ. మిలటరీ సైన్యం వారు మా దళాన్ని గమనించారు మా దళం వు న్న ల్ల వన. వైరానది గుండా అలపాటి వాగులోకి మిలటరీ దళం ను వన... పెరుగెడుతున్నట్లు నటించి మేం వారిని తరుముతూ వెళ్లాం వ ౧శరలోేత వష్తాక ౯... మైదాన ప్రాంతంలోకి వచ్చాక ఒక్కసారిగా మిలటరీ మాపై రం న. దాదికి దిగింది అ పరిస్థితుల్లో జగ్గయ్య, చావా పుల్లయ్య అనే న దళ కామ్రేడ్లను పోలీసులు పట్టుకున్నారు అయితే మేం తరుచు ట్ట. రామాలు వ్ల మం ప్రంకు రైర్యం చెప్పం పోలీసు అయుత మతాలలో. యాక్షన్‌ తరువాత నిర్భధం బాగా పెరిగింది ఓ రోజు మా దళ నాయకుడు పారుపల్లి పుల్లయ్య ఇంటికి రాలేదు ఆయన్ను పిలిపించేందుకు ఒక లెటర్‌, పార్టీ సెంట్రల్‌ కమిటీ నిర్ణయంతో కూడిన లెటర్‌ నాకు ఇచ్చి ఆయన వద్దకు వెళ్లాల్సిందిగా నాయకత్వం నాకు బాధ్యత అప్పగించింది ఈ పనికోసం మెల్లగా బ్రహ్మణపల్లికి చేరుకున్నాను తెల్లరి పుల్లయ్యగారిని కలుద్దామనుకునే లోపు పోలీసులు వచ్చి గ్రామంమీద పడ్డారు నన్ను పట్టుకున్నారు కానీ నేను మారుపేరు చెప్పి తప్పించుకున్నా పోలీసోళ్ళు ఊరు బయటకు రాగానే గ్రామంలోని ఓ కాంగైస్‌ నాయకుడు నా అసలు పేరు చెప్పి మళ్లీ పట్టుకునేలా చేశాడు అప్పుడు “వివరాలు చెప్పురా గాడిద కొడక అంటూ పోలీసులు నన్ను బాదారు పార్టీ ఇచ్చిన రెండు లెటర్లు నా షర్టు కాలర్‌ మధ్యలో దాచుకున్న, అవి వారికంట పడితే నన్ను చంపడంతోపాటు దళ వివరాలు కనుగొని వారిని బలితీసుకునేవారు కానీ ఆ లెటర్లు వారి కంటపడకుండా జాగ్రత్తపడ్డాను నన్ను పట్టుకునేందుకు వచ్చేలోపే ఒక లెటర్‌ను నమిలి పడేశాను మరో లెటర్‌ నన్ను అరెస్టుచేసి లారిలో ఎక్కిస్తుండగా వారి కంటపడకుండా నేలపై పదేశాను తరువాత నన్ను సికింద్రాబాద్‌ జైలుకు తరలించారు అక్కడ తిండిసరిగా వుండేది కాదు మంచి ఆహారం కోసం ఎనిమిది రోజులు ఉపవాసంతో నిరసనను తెలిపాం నల్గొందజిల్లాకు చెందిన మురళీ అనే కామేడ్‌ను ఉరితీసినప్పుడు జైలులోనే వెయ్యిమందితో పెద్ద ఊరేగింపు జరిపాం ఒక సంవత్సరం రహస్య జీవితం, మూడేళ్లు జైలు జీవితం గడిపాను ఉద్యమం నుండి బయటకు వచ్చిన తరువాత ఉమ్మడి కమ్యూనిస్టుపార్టీలో చేరి మొదటి ఎన్నికల వరకు పనిచేశాను తరువాత పార్టీ చీలిపోయాక కార్యక్రమాలకు దూరం అయ్యాను ఇప్పుడు వ్యవసాయం చేస్తున్నాను అయితే వామపక్ష సానుభూతి పరుడిగా వున్నాను ప్రత్యేక రాష్ట్రం సరైంది కాదు ఉమ్మడి రాష్ట్రంలోనే ప్రయోజనం చేకూరుతుంది ఏ రాష్ట్రంలోనైనా ఒక్కొక్క (ప్రాంతానికి అన్యాయం జరగవచ్చు అంతమాత్రనా వీడిపోతే ఎలా న్యాయం కోసం ఉమ్మడి రాష్ట్రంలోనే అవకాశలెక్కువ ఉపాధి, నీటి వనరుల్లో అన్యాయం జరిగితే ప్రశ్నించాలి అందుకు రాష్టంలో చాలా మార్గాలున్నాయి. ఈ రోజు విచ్చిన్నం కోరే వారు తెలంగాణా పోరాటంలో పాల్గొన్నవారు కాదు

|! ఆజా క శ ఊరును చుట్టుముట్టినందువల్ల మేం న వెయ్యినుంది వున్నా వారి తుపాకుల ముందు మెట్టపల్లి నర్సింహారెడ్డి నిల్వలేకపోయాం కొంతమంది వడిసేలతో వారిని లలా తట్టుకోవడం అసాధ్యమని వెనక్కుతగ్గారు ఇలా గ్రామస్థులు వెనక్కుతగ్గే సరికి వారు మాపైకి తుపాకులు ఎక్కిపెడుతూ వచ్చారు ఈ భీకరపోరులో మా గ్రామంలోని 10మంది ఒకే రోజు చనిపోయారు నా ప్రాణాలు కూడా పోయేవి కొద్దిగులో తప్పించుకున్నా వడిసేలతో దాడిచేసేందుకు గాను నేను కిందికి నంగి రాయికోసం వెతుకుతుండగా బక రజాకారు పోలీసు కాల్చిండు గుండు నాపైనుండి వెళ్లి వెనకనున్న వ్యక్తికి తగిలింది, “మా వ ది గాలిపెల్లి గ్రామం మా నాన్నగారు రాజారాం తల్లి బుచ్చవ్వ నాకు 26 ఏళ్లుండగా

ఉద్యమంలోకి వచ్చా నిజాం ప్రభుత్వాన్ని పడగొడదాం, మన రాజ్యాన్ని స్టాపిద్దాం అనే ఆంధ్రమహాసభ నాయకుల మాటలకు ప్రభావితం అయ్యాను పార్టీ కార్యకర్తలు హరికధలు, బుర్రకధల ద్వారా చైతన్య పర్చేవారు మన రాజ్యం, పేదోళ్లందరికీ భూమి, పేదరికం పోవాలి అనే పార్టీ నినాదాలు ఎంతో ఆకర్షించాయి బద్దంఎల్లారెడ్డి నాయకత్వంలో నేను పార్టీలో చేరాను తరువాత ఆరేపల్లే వద్ద కరర్రశిక్షణ, తుపాకీ శిక్షణ తీసుకున్నా నిజాంకు వ్యతిరేకంగా పోరాటం చేయాలని నేను గ్రామంలో పెద్దఎత్తున్న ప్రచారం నిర్వహించేవాడ్ని చావాల్సివస్తే ఎలాగూ చస్తాం, భయపడొద్దు తిరిగి కొట్టలే అని ఊళ్లో చెప్పేవోళ్లం ఓ రోజు మా ఊరిలోని బద్దంఎలారెడ్డి ఇంటిలో బాంబులున్నాయని రజాకార్లు తనిఖి చేసేందుకు వచ్చారు దాదాపు 500మంది రజాకార్లు మా గ్రామాన్ని చుట్టుముట్టారు. ఈ సమయంలో మా ఊరంతా తిరగబడేందుకు సిద్దమైంది అంతే గావైపునుండి రజాకార్లు తుపొకులు పేల్చిరి మేం ఊరుకోలే వడిసేలతో ఎదుర్కొన్నాం కాని ఫలితంలేదు వారు ఊరును చుట్టుముట్టినందువల్ల మేం వెయ్యిమంది వున్నా వారి తుపాకుల ముందు నిల్వలేకపోయాం కొంతమంది వడిసేలతో వారిని తట్టుకోవడం అసాధ్యమని వెనక్కుతగ్గారు ఇలా గ్రామస్థులు లాత2త2త2ఊ2ఊ2ఉ2ఉఊఉఊఉఊఉఊ022జ2జ2ఉ2ఊజ2జ2జ2జ2ఉ2ఉఊఉఊ2జ2జఉ2ఉఊఉఊజఊఊడడజజజ2జడడజఊఊఊఊఊడాలాాాా

వెనక్కుతగ్దే సరికి వారు మాపైకి తుపాకులు ఎక్కిపెడుతూ వచ్చారు ఈ ఖీకరపోరులో మా గ్రామంలోని 10మంది ఒకే ఫడిసలు.వేయదంలోగొలిప్తలి,... క్రళ్న చనిపోయారు నా ప్రాణాలు కూదా పోయేవి కొద్దిగలో మొత్తంలో నేనో'భిట్ట. :చోర్లోో.. ,్యబ్బంచుకున్నా వదిసేలతో దాదిచేసేందుకు గాను నేను కిందికి ఫవరిని'అదిగిన ఇదేచెబుతొరు..... సంగ రాయికోసం వెతుకుతుండగా ఒక రజాకారు పోలీను కాల్చిండు గుండు నాపైనుండి వెళ్లి వెనకనున్న వ్యక్తికి తగిలింది ఆయన అక్కడికక్నదే ప్రాణాలు వదిలాడు ఇది ఎంతో బాధకర ఘటన ఈ దుర్హటనలో నేను ప్రత్యక్షంగా పాల్గొన్ని ఈ విషాదాన్ని చూశాను వడిసెలు వేయడంలో గాలిపెల్లిమొత్తంలో నేనే దిట్ట ఊర్లో ఎవరిని అడిగిన ఇదే చెబుతారు ఇలా రజాకార్లు పదిమంది ప్రాణాలు తీయడమే కాదు వారి ముఖాలు కానరాకుండ వుందేందుకు చనిపోయిన పదిమందిని తగలబెట్టారు ఈ ఘటనకంటే ముందు కూడా నేను ప్రాజాలతో బయటపడ్డాను అనఖేరి ప్రభాకరరావు, భూపతిరెడ్డి తదితరులతో కలిసి మహ్మదాపూర్‌కు వెళాల్సి వుండే గా రోజు మా తల్లి ఆరోగ్యం బాగోలేకుండే అని సమాచారం వచ్చింది అంతే నేను మా అమ్మను చూసేందుకు వెళ్లా దాంతోనే నా ప్రాణాలు పోకుండా దక్కాయని చెప్పాలి నేను వెళ్లాల్సిన దళం మహ్మదాపూర్‌కు చేరుకుంది అక్కడ దాదాపు 500 మంది రజాకార్లు మా దళాన్ని చుట్టుముట్టారు దళం సభ్యులు ప్రాణాలు కాపాడుకోనికి ఆ ఊరి గుట్టపైకి పోసాగారు రజాకార్లు వెంటాడి, వేధించి 16 మంది ఉద్యమకారులను కాల్చిచంపారు ఆ ఘటనకు నేను వెళ్లాల్సివుండగా, మా అమ్మ అనారోగ్యం నన్ను అక్కడికి వెళ్లకుండా ఆపింది తరువాత కూడా నేను పార్టీలో కొనసాగాను (ప్రచారం ఆపి ఉద్యమం నుండి బయటికి రాకుంటే మీ కంరంలో మేకులు గుచ్చి గోడలకు అతికిస్తాని రజాకార్లు హెచ్చరికలు చేశారు ఇలా ఉద్యమంలో వుండగా ఒక సంవత్సరం రహన్యజీవితం గడిపాను నేను ఎన్నడూ పోలీసోళ్లకు పట్టుబడలే, జైలుకు కెళ్లే తరువాత సిపిఐ పార్టీలో వుంటిని ఇప్పుడు సిపిఐ సానుభూతిపరుడిగా వున్నాను (ప్రస్తుతం నా వయస్సు 85 ఏళ్లు ఇంటివద్దనే వ్యవసాయం చేసుకుంటూ వుండిపోయన అందరం కలిసుండాలే అందరూ ఒకే తీరుండాలనే గప్పుడు నిజాంకు వ్యతిరేకంగా పోరాటం చేశాం ఉమ్మడి రాష్ట్రంలోనే లాభాలెక్కువ వీడిపోతే నష్టమే ఎక్కువ ఇది నేను చెబుతున్నది కాదు మేధావులు చెబుతున్నది కూడా గిదే కలిసుంటేనే కలదు సుఖం

ఎదుర్కొన్నాం న... దళానికి పార్టీకి నేను కొరియర్‌గా | | టే ఈ పార్రనేము బలా టు య సీ. వరిభేరాను ఈ పాత్ర చేను జల. గట్ట సాయిల... _పద్మనాభుల పుల్లయ్య నిర్వహించాను 1946లో మేం పార్టీ జెండాలు పన పు యు... ఎగరవేసీ పీద్యమం నిర్వహించాం అప్పడు నాతో పాటు 16 మందిని అరెస్టుచేశారు జైల్లోనే మేం అధికంగా ఇబ్బంది పడ్డాం తింది సరిగా వుందకపోయేది తిండి సరిగా లేనందువల్ల దాదాపు 35 మంది ఉద్యమ కాన్రేర్లు నాడు అశువులు బాసారు “మా ం ది తిట్టలపాడు గ్రామం తండ్రి వెంకయ్య, తల్లి జానకమ్మ 1926లో నేను జన్మించాను ఇప్పుడు నా వయస్సు 80 సంవత్సరాలు చిన్నతనంలో పిండిప్రోలుకు వచ్చాం నాన్న చిన్న రైతు చదువుకునేందుకు నేను ఖమ్మం వెళ్లాను అప్పుడు అక్కడ ఆంధ్రమహాసభకు చెందిన విద్యార్ధి సంఘంలో చేరాను ఆ సంఘం కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనను 1945లో ఖమ్మంలో ఆంధ్రమహాసభ సభ జరిగింది రావి నారాయణరెడ్డి అధ్యక్షతన జరిగిన ఈ సభలో రాజ్‌బహుదుర్‌గౌర్‌, మగ్గుం మోహినుద్దీన్‌ పాల్గొన్నారు అదే సంవత్సరం నేను పార్టీ సభ్యత్వం తీసుకున్న అప్పటికే మా ఏరియాలో దళం ఏర్పడోంది దానికి సామినేని వెంకటేశ్వరరావు దళ కమాండర్‌గా వుండే నాడు గ్రామంలో రజాకార్ల దాడులు అధికంగా వుండే అవి భరించరానివిగా వుండేవి దీంతో (ప్రజలు ఊళ్లోదిలి అడవులకు వెళ్లేవారు. పరిస్థితి అంత దారుణంగా వుండేది 1947 నాటికి నేను గార్ల ప్రాంతంలో పార్టీ రాజకీయ వాదిగా పనిచేశాను దళానికి పార్టీకి నేను కొరియర్‌గా పనిచేశాను ఈ పాత్ర నేను జిల్లా, రాష్ర్రాస్థాయిలో నిర్వహించాను 1946లో మేం పార్టీ జెండాలు ఎగరవేసే ఉద్యమం నిర్వహించాం అప్పుడు నాతో పాటు 16 మందిని అరెస్టుచేశారు జైలోనే మేం అధికంగా ఇబ్బందిపడ్డాం తిండి సరిగావుండకపోయేది తిండి సరిగా లేనందువల్ల దాదాపు 85 మంది ఉద్యమ కామ్రేడ్లు నాడు అశువులు బాసారు దళంలోకి వెళ్లోదని మా తండ్రి గారు మందలించారు పార్టీ పిలుపును వీడలేక మళ్లీ దళంలోకి వెళ్లాం దళంలో ఒక్కొక్కరికి ఒక్కో బాధ్యతను పార్టీ అప్పగించింది ఒక సారి కలెక్టర్‌ ఇంట్లో పార్టీ సందేశ కరపత్రాలు పడేసి రావాలని పార్టీ బాధ్యత అప్పగించింది నేను అందుకు అంగీకరించాను కలెక్టర్‌ బంగ్లా దగ్గరకు వెళ్లాను బంగ్లా ముందు సెంట్రీ, లోపల కాపలా

వ టప రు వీరి కగు బద్దం దేసి ఇంట్లో దూం ల అం కామం సతతి 1 పత్రాలు విడిచివ గ మ్మూబుకు వేళ్తుడగా కయ వ్‌ ర సంవళ సాగ వ బ్రాంగ ఉవితం దాదాప ,.ఏక్రాంత్రెన్‌ నాయకులు ఏష . _ నం గంవత్సరం నాగింది సైనిక చర్య తరువాత దళం . కమ్యూనిన్స అని పోలీనులకు డి బయటకు వచ్చాను తొమ్మిదో తరగతికి స్కూలుకు | ్య్యానిన్సు లని సమన న ౮ ల వట్తించారు. ఇల్లా జైన 2 చు వెళ్తుండగా కొందరు కాంగ్రెస్‌ నాయకులు నన్ను కమ్యూనిస్టు వా. శృకన చ స. అని పోలీనులకు పట్టించారు ఇలా జైలుకు వెళ్లాను ాంననరో న టన... విదుదలయ్యాక ఉమ్మడి కమ్యూనిస్టు పార్టీ వున్నంత వరకు సవ ననా నన వనిచేశాను తరువాత పార్టీకి దూరమయ్యాను మా బంధువర్గమంతా సిపిఎం పార్టీలోనే పనిచేశారు ప్రస్తుతం రాజకీయాలకు దూరంగా వున్నాను 1957లో నాకు వివాహమైంది ఉద్యమంలో అ(గ్రనాయకుల విషయానికి వస్తే నాకు మోటూరు హనుమంతరావుగారు బాగా పరిచయం ఆయన నన్ను భుజం తట్టి ఉద్యమంవైపు ప్రోత్సహించేవారు ఇక సుందరయ్య గారు పిండిప్రోలుకు ఎక్కువగా వచ్చి వెళ్లేవారు ఇక్కడ దళాలకు అనువైన ప్రదేశం అని ఆయన చెప్పేవారు ఎందుకంటే పిండిప్రోలు చుట్టుపక్కల అడవులు ఉన్నాయి తెలుగువాళ్లంతా ఏకంగా వుండాలనే వుద్దేశంతోనే విశాలాంధ్ర ఏర్పడింది కాని ఇప్పుడు పరిస్థితులు భిన్నంగా కనిపిస్తున్నాయి మంచిపాలన, తెలంగాణా అభివృద్ధి విశాలాంధ్రతో సాధ్యంకాదని తేలితే, ప్రత్యేక రాష్ట్రంగా చీలిపోవడం మంచిదే ను కారా[౧౫రవోసం రు. . పోరాట కాలం నాటికి 18 సంవత్సరాలు | ॥ స. ప. వున్నాయి మంకమ్మ, అయిలయ్యలు నా అమ్మ, వ 1 నాన్నలు గ్రామం గానుగపొడు యాదగిరిరావు, “= * స ఏసిరెడ్డి నర్సింహ్మారెడ్డి, బీటకోరూరు నారాయణరెడ్డి, “| వడ్లకొండ నరహరి గార్ల దళాలకు కొరియర్‌గా _ పనిచేశాను నన్ను పోలీస్‌ యాక్షన్‌ తర్వాత అరెస్టు వంగ లక్ష్యయ్య చేసి నల్లగొంద జైలులో మూడు మాసాలు వుంచారు

ం నేటెకీ ల్సి గ గ్ర. జ జ్ర యు య. 1. ॥ (౮ ఖీ . గస. నో శ్‌ భోఖ్యగ! న! " వం య. స ళా క ప లీ య. 7 నాడు సాయుథదళాలు చెప్పేవే (” , ౧ చేస్తుందేవి సాయుధదళాలు గ్రామాల నుండి తౌటు మల్లయ్య పెత్తందార్లను తోలేశాయి దీంతో ప్రజలకు దళాలపై మాసు... నమ్మకం కలిగింది దళసభ్యుల వివరాలు చెప్పాలంటూ రజాకార్లు రెందు, మూడు రోజులు వరుసగా గ్రామంపై దాడిచేసి కొట్టెటోళ్లు ప్రజలు ఆ బాధలు భరించలేక గుట్టల్లో పరుగులు తీసేటోళ్లు కొందరు రజాకార్ల భయంతో గుట్టల్లోనే వుందేవోళ్లు.

“మాద హుస్నాబాద్‌తాలుక మహ్మదాపూర్‌ గ్రామం మా నాన్నగారి పేరు వెంకయ్య, అమ్మ లింగవ్వ. మాది పద్మశాలి కుటుంబం నేను పోరాటంలోకి వచ్చేనాటికి నా వయస్సు 25 ఏళ్లు నిజాం పాలనకు వ్యతిరేకంగా నేను దళంలోకి వెళ్లాను నాడు సాయుధ దళాలు చెప్పేవే చేస్తుండేవి సాయుధ దళాలు గ్రామాల నుండి పెత్తందార్లను తోలేశాయి దీంతో ప్రజలకు దళాలపై నమ్మకం కలిగింది దళసభ్యుల వివరాలు చెప్పాలంటూ రజాకార్లు రెండు,మూడు రోజులు వరుసగా గ్రామంపై దాడిచేసి కొట్టెటోళ్లు ప్రజలు ఆ బాధలు భరించలేక గుట్టల్లో పరుగులు తీసేటోళ్లు కొందరు రజాకార్ల భయంతో గుట్టల్లోనే వుందేవోళ్లు ఇలా మాకు గుట్టలు అలవాటయ్యాయి ఇలా రోజూ భయపడుతూ గుట్టలో దాచుకోవడమేమిటీ గుట్టల్లోనే నివాసముంటు రజాకార్లను తిప్పకొడదామనే ఆలోచన గ్రామంలోని యువకులకు వచ్చింది అదే ఆలోచన నాకు తట్టే గంతే దళంలో పోయేనా అప్పుడు మా గ్రామం నుండి యువకులు ఎక్కువగా దళంలో చేరారు ఇలా యువకులతో కూడిన దళాన్ని నాయకులు గుట్టలోకి తీసుకెళ్లారు శిక్షణ తీసుకున్నాం మా దళం గౌరెల్లి, ఎరబెలిగుట్ట, కట్టగిరిగుట్టల పరిసర ప్రాంతాల్లో పనిచేసింది మేం దళంలోకి రాకముందు (గ్రామంలో రజాకార్లు సృష్టించే అరాచకం అంతఇంతకాదు వారి ఆగడాలను మేం చాలా వరకు అడ్డుకున్నాం మహ్మదాపూర్‌ గుట్టలే మా నివాసకేంద్రాలు అక్కడి నుండి రాత్రి సమయాల్లో వచ్చి గ్రామస్తుల నుండి అన్నం తీసుకెళ్లేవాళ్లం అదే రాత్రి తిరిగి గుట్టలోకి వెళ్లేవాళ్లం ఇలా మా దళ జీవనం వుండేది నేను అండర్‌గ్రౌండ్‌లో వున్నది చాలా కొద్ది రోజులే మా ఊరిలో ఓసారి పెద్ద ఘోరమే జరిగింది అది అందరికీ ఎరుకనే అనబేరి ప్రభాకరరావు, భూపతిరెడ్డి తదితరులతో కూడిన మహ్మదాపూర్‌కు వచ్చింది అప్పుడు రజాకార్లు వారిని వెంటాడి చుట్టిముట్టారు తరువాత దళం మహ్మదాపూర్‌ గుట్టల్లోకి వెళ్లింది రజాకార్లు వెంటాడి వారిని కాల్చిచంపారు ఆ ఘటనను ఎవరూ మరవలేరు దళంలో నుండి బయటికి వచ్చాక

ప న్లోకుమిరిలన వేష కస మేనన్‌ నాకు మిగిలిన సం మా దళం కొంచమైనా ప్రజలకు సత్తు అంతలో పల ము! మేలు కలిగించే స పెత్తందార్లనుండి ర్‌ు $కవగించేపవిచెసంటిపిస్తు. క్యూ హ్వద్రో విమక్తిచేసిందని గా సంతృప్తి నేటికీ వుందనే చెబుతా మల్యాల ప్రజల విముక్తిటసింద స గానం న్వప్తి. దోర ఊరుమొత్తం భూమి తన పేరు మీద పట్టాచేయించు వా టి మభ్యాలిద్లోల్‌ | కుండు మేం దానిని ప్రతిఘటించి ఎవరి భూములు వారికి పరువము హం భమ్‌. 12 సురుమ్‌ఖో అప్పగించాం గిట్లాంటి పనులే పార్టీ చేయడం వల్ల మాకు రంల ఎ ఉర. సంతోషంగా వుండే మల్యాలతోపాటు, నంగునూరుమందలం ఎం సలిందిప్‌వం వాము... నా... దిద్దిపడిగె గ్రామ భూస్వామినుండి కూడా భూములు లాక్మున్నాం త వాటిని పేదలకు పంచాం నేను పోలీసులకు పట్టుబడలే, చుదంవుమూకునట మానా. లే ఉద్యమం నుండి బయటకు .చేయడంవల్లమాకు నం =. గాన్తందే. జైలుకు పోలే ఉద్య వచ్చాక కులవృత్తి అస ల సవమ మాట్‌. అయిన వస్త్రాల తయార్‌నే చేసుకుంటు ఐతుకువెళ్లదీసా గిప్పుడు నావయస్సు 80 ఏళ్లు ఆరోగ్యం ఏమీ బాగోలేదు ప్రస్తుతం కాంగ్రెస్‌ పార్టీ అభిమానిగా ఉన్నాను దళాల వుంటె న “నల్గొండ జిల్లా వేములపల్లి మండలం ల . |. పాములపాడు ఏర్పుల గోపయ్య స్వగ్రామం తల్లిదంద్రులు గ. నర్సయ్య, లచ్చమ్మలు 1926లో జన్మించారు. నిరుపేద . న. దళిత కుటుంబం నుండి వచ్చిన గోపయ్య చదువుకోలేదు ష్‌ న్‌ ఖే. తెలంగాణా పోరాటంలో నాయకుల ఉపన్యాసాలు విని ఆకర్షితం అయ్యానని గోపయ్య చెప్పాలో నంద్యాల __పర్పుల గోపయ్య _ శ్రీనివాసరెడ్డి, చల్లా సీతారాంరెడ్డిలు తమ గ్రామానికి వచ్చేవారని చెప్పారు వారు వెట్టిచాకిరీకి, లెవీ-గల్లాకు వ్యతిరేకంగా పోరాడాలని చెప్పేవారని వివరించారు రజాకార్ల దోపిడి రోజురోజుకు పెరుగుతోందని, దానికి వ్యతిరేకంగా ప్రజలంశా పోరాడాలని నాయకులు పిలుపునిచ్చారని చెప్పారు 'దీంతో మా గ్రామం నుండి చాలామంది పోరాటంలోకి వచ్చారు నేను మొదట చుట్టుపక్కల గ్రామాల్లో పార్టీ జెండాలు కట్టేందుకు తిరిగాను ఆ తరవాత నంద్యాల శ్రీనివాసరెడ్డి వెంట దళంలో సభ్యునిగా వెళ్ళాను ఆగామోత్మూర్‌లో రజాకార్ల క్యాంపుపై దాడి చేసి ధాన్యాన్ని ప్రజలకు పంచిపెట్టాము రావులపెంటలో జరిగిన దాడిలో కూడా పాల్గొన్నాను యాక్షన్‌ అనంతరం మిలట్రీ వాళ్లు (గ్రామాల్లో నాయకులను లేకుండా చేశారు దీంతో చాలా మంది దళాల నుండి ఇంటికి వచ్చారు ఎవరికి వీలైన చోట వారు రక్షణ తీసుకున్నారు రక్షణ నిమిత్తం ఒకచోట తలదాచుకోగా ఫోలీసులు పట్టుకున్నారు రెండు నెలలు జైలులో ఉంచిన అనంతరం విడిచిపెట్టారు అప్పటి నుండి ఊళ్ళోనే ఉంటూ కమ్యూనిస్టు పార్టీ కార్యక్రమాల్లో పాల్గొంటున్నాను

అ కంల దూఠలరయో 400 ఎకరాలు న్‌్‌ నేటెక్‌ [ఫజలు ఆ చూ, అనుభవిస్తున్నారు మా ఉమ సం. ట్‌ ్‌ రజాకారులు ఖమ్మం, సాపట్‌వల్లె క్‌ + భొజెట్ల లక్షయ్య గ్రామాలనుండి వచ్చి మా గ్రామంపై దాది చేసేవారు క్ష ప్రజలనమహింసించేవారు బంజరు భూములు 400 ఎకరాలు పంచాం నేటికి అనుబవిస్తున్నారు పోలీసు యాక్షన్‌ సందర్ధంగా మలబారు పోలీసు మా గ్రామానికి చెందిన యువ కామ్రేడ్‌ను చంపారు క నొ వయస్సు 78 సం॥లు నారమ్మ, వెంకయ్యలు నా తల్లిదండ్రులు నా స్వగ్రామం ఖమ్మం తాలూకాకు చెందిన మంగల గూడెం బూర్లుపాడు నా అత్తగారి ఊరు (ప్రస్తుతం ఇక్కడ వుంటున్నాను మేము ముగ్గురం అన్నదమ్ములం నేను చిన్నవాణ్ణి మా పెద్ద అన్నయ్య రామయ్య కాంగ్రెస్‌ నాయకుడిగా వుండి దళంకు సహాయపడుతుండేవారు మా చిన్నన్నయ్య విరయ్యగారు మంచికంటి రాంకిషన్‌రావు దళ నాయకుడిగా వున్న కేంద్ర దళంలో సభ్యులుగా వుండేవాడు వారిద్దరూ చనిపోయారు మా పెద్దన్నయ్య మీద వారెంట్‌ లేదు నా మీద వారెంట్‌ లేదు కాని మా చిన్నన్నయ్యను కేంద్ర ప్రభుత్వ సైన్యం అరెస్టు చేసింది ఆయనగారు రెండు సం॥లు ఖమ్మం, గుల్బర్థా, జాతీయ జైలుల్లో శిక్షను అనుభవించారు మా ఇంటికి సర్వదేవభట్ల రామనాథం, మంచికంటి రాంకిషన్‌రావు, గిరి ప్రసాద్‌, గంగవరపు లక్ష్మీనారాయణ పోరాట కాలంలో తరచూ మా ఇంటికి వచ్చేవారు ప్రస్తుతం నేను సిపిఐలో వున్నాను మండల రైతు సంఘ బాధ్యతలు చూస్తున్నాను మా గ్రామం తెల్దారుపల్లి జాగీరుగారిది ఇద్దరు బంజరుదారులు వున్నారు కమ్మ రైతులకు పట్టా భూములు కొద్దిపాటి వున్నాయి పనిపాటల వారికి ఇనాం భూములు వున్నాయి జాగీరు భూములలో వెట్టి పనులు చేసేవారు మా గ్రామంలో ౩ ముస్లిం కుటుంబాలు వున్నాయి ఉద్యమానికి అనుకూలంగా వుండేవారు గంగవరపు లక్ష్మీనారాయణగారు మొదటగా మా గ్రామానికి “సంఘం” తీసుకువచ్చారు. 12వ ఆంధ్ర మహాసభకు ప్రజలను మా గ్రామం నుండి సమీకరించడంలో నేను పాల్గొన్నాను నేను (గ్రామ రక్షక దళంలో సభ్యుడిగా వుండేవాడిని ప్రదానంగా ఆ ప్రాంత దళాలకు కొరియర్‌గా వుండేవాడిని రజాకారులు ఖమ్మం, సాపట్‌పల్లె గ్రామాల నుండి వచ్చి మా గ్రామంపై దాడి చేసేవారు ప్రజలను హింసించేవారు బంజరు భూములు 400 ఎకరాలు పంచాం నేటికి అనుభవిస్తున్నారు పోలీసు యాక్షన్‌ సందర్భంగా మలబారు పోలీసు మా గ్రామానికి చెందిన యువ కామ్రేడ్‌ను చంపారు

ళం యు అ కాళ రో | సతంచింతం లా! ఈ ప్రాంతంలో కొణతం పెంటయ్య, క జయ్యారం దళం, సుంకరి దుర్గయ్య దళం, రాపర్తి యాదగిరి వెంకటమల్లు దళం పనిచేసేది వారికి నేను కొరియర్‌గా పథిచేశాను ముఖ్యంగా సుంకరి దుర్గయ్య దళంలో కొరియర్‌గాను పనిచేశారు ముఖ్యంగా మానుకోటలో జరిగే రజాకారు దళాల కార్యకలాపాల గూర్చి దళాలకు సమాచారం అందజేసీవాణ్ణి “మహబూబాబాద్‌కు ఒక ప్రత్యేకత ఉంది ఇది అడవి ప్రాంతం అప్పట్లో మానుకోట అని పిలిచేవారు ఆరవ నిజాం తరచుగా వేట నిమిత్తం వచ్చేవారు ఇప్పటికి శిథిలావస్థలో ఒక చిన్న రాతి కట్టడం వుంది దీనిని శిభార్‌ ఖానా" అని నేటికీ పిలుస్తారు ఆయనగారు వేటకు వచ్చినప్పుడు ఇక్ళడే నివసించేవారు ఆయనగారి పేరైన మహబూబ్‌పాషా పేరు మీదే మహబూబాబాద్‌ అని పేరు పెట్టారు రైల్వేస్టేషన్‌ వుంది తాలూకా కేంద్రం ఈ తాలూకాలో 250 (గ్రామాలు వున్నాయి. లక్షన్నర ఎకరాలుగల జెన్నారెడ్డి జనార్దన్‌రెడ్డి భూస్వామి ఈ తాలూకాకు చెందినవాడే చిన్న, పెద్ద భూస్వాములు ఒక్క గ్రామం నుండి 15, 20 గ్రామాలు వున్న భూస్వాములు వున్నారు మానుకోటలో వీరందరి నుండీ పన్నులు వసూలు చేయడానికి తహశీలు ఆఫీసు వున్నది మానుకోట చుట్టూ రజాలీపేట, బొద్దుబండ, బంజరలాంటి ముస్లిం జాగీర్‌ గ్రామాలు వున్నాయి ఈ గ్రామంలో ఆకాలంలో 'నాల్జవ వంతు ముస్లింలు వుండేవారు ముఖ్యంగా నిజం ప్రభుత్వ ఆఫీసుల్లో పనిచేసేవారు. జాగీర్‌ గ్రామాల వ్యవహారాలు చూసేవారిగాను వుండేవారు మహబూబాబాద్‌ గ్రామం అగంపేట దేశ్‌ముఖ్‌ గారిది తాలూకా కేంద్రం కావటం వల్ల జెన్నారెడ్డి, జనార్దన్‌రెడ్డిగారి గడితో పాటు పలు భూస్వాములకు చెందిన వారి స్థాయిని బట్టి నివాస స్థలాలు వుండేవి వీరి ఏర్పాట్లు చూడలేక అగంపేట భూస్వామి పారిపోయాడని చెప్పుకుంటారు రాపర్తి యాదగిరి వయస్సు 7? సం॥రాలు పుల్లమ్మ, వీరమ్మలు వారి తల్లిదండ్రులు మంగలి కులస్తుడు కవ తరగతి వరకు తెలుగు, 8వ తరగతి వరకు ఉర్దూ చదువుకున్నారు చాకలి, మంగలి, హరిజన, బ్రాహ్మణ కుటుంబాలకు ఇనాం భూములు వుండేవి మదన్‌ సేట్‌ అనే మార్వాడి ఆర్య సమాజం తీసుకొచ్చారు వెన్నంవారు ఆంధ్ర మహాసభ ఏర్పాట్లను చూశారు ఈ ప్రాంతంలో కొణతం పెంటయ్య, జయ్యారం దళం, సుంకరి దుర్గయ్య దళం, వెంకటమల్లు దళం పనిచేసేది వారికి నేను కొరియర్‌గా పనిచేశాను ముఖ్యంగా సుంకరి దుర్గయ్య దళంలో కొరియర్‌గాను పనిచేశారు ముఖ్యంగా మానుకోటలో జరిగే రజాకారు దళాల కార్యకలాపాల గూర్చి దళాలకు సమాచారం అందజేసేవాణ్ఞి పార్టీ విడిపోయినపుడు, అకారపు కట్టమల్లు, ఆకుల లక్ష్మయ్య, రాపర్తి యాదగిరి సిపిఎం వైపు వచ్చారు. నేటికి సిపిఎం సభ్యుడు మానుకోటలో పనిచేస్తున్నాడు

న! వెస్పుపోటు ళు కారణంగా ము 19 నెలల బైలు వారా వేలూరు వీరయ్య మా దళ కమాందర్‌ నర తుష్ము శేషయ్య మా ఆర్గనైజర్‌ నేను గ్రామ దళ __గకలచ్తయ్య సభ్యుత్తి. తర్వాత నన్నుగ్రామ ఆర్గనైజర్‌ను చేశారు మూదు మాసాలు తుపాకి పట్టుకొని దళంలో వున్నాను “నా వయస్సు 80 సం॥లు సంగమ్మ, రామయ్య నా తల్లిదండ్రులు (గ్రామం వెన్నారం కమ్మ ర్తైతును నాలుగవ తరగతి వరకు చదువుకున్నాను మాది జాగీరు గ్రామం మున్నూరు కాపుకు చెందిన మల్లం కుటుంబం వారు జాగీరుదారు ఏజెంట్‌గా బంజరు భూములను ఆక్రమించుకొని పెత్తనం సాగించేవారు ప్రధానంగా రైతులు మున్నూరు కాపు, కమ్మవారు పనిపాటల వారికి ఇనాం భూములు వుండేవి మా గ్రామంలో మాల, మాదిగ రెండు గూడెంలు వున్నాయి రేడ్డి కులస్తులు లేరు వేలూరు వీరయ్య మా దళ కమాండర్‌ తుమ్మ శేషయ్య మా ఆర్గనైజర్‌ నేను గ్రామ దళ సభ్యుజ్జి తర్వాత నన్ను గ్రామ ఆర్గనైజర్‌ను చేశారు మూడు మాసాలు తుపాకి పట్టుకొని దళంలో వున్నాను మంచికంటి రాంకిషన్‌రావు, సర్వదేవభట్ల రామనాథం, తీగెల సత్యనారాయణ, కొండపల్లి భూములు పంచాం పోలీసు యాక్షన్‌ తర్వాత మళ్ళీ భూస్వాములు స్వాధీనం చేసుకున్నారు 5 ముస్లిం కుటుంబాలు మా గ్రామంలో వుండేవి వారు పార్టీ యెడల సానుభూతితో వుండేవారు రజాకారులు మా గ్రామంపై దాడులు చేసి గ్రామంలో వున్న నాటు తుపాకులను స్వాధీనం చేసుకొని తీసుకుపోయారు పోలీసు యాక్షన్‌ సందర్భంగా మలబారు పోలీసు మా గ్రామాన్ని చుట్టుముట్టింది కొరియర్‌ చేసిన ద్రోహం వల్ల నన్ను అరెస్టు చేయగలిగారు 19 మాసాలు ఖమ్మం, వరంగల్‌ గుల్బర్గా జైలుల్లో శిక్షను అనుభవించాను అప్పటి నుండి నేటి వరకు సిపిఐ రాజకీయాల్లో వున్నాను పెన్షన్‌ 1980 నుండి వస్తున్నది

|! ఖు £) స. వైతన్వ వ్యాప్తి నే ౫ ఇ

మా దళానికి కొద్దిపాటి నాటు భాగం ధర్మయ్య తుపాకులు వుందేవి జమిందారుగారి లలల భూములను పంచాం ములగలపల్లి, ఉయ్యాలవాదలో పంచిన భూములను నేటికీ అనుభవిస్తున్నారు

శ

ణా వయసు 78 సం॥లు శేషయ్య, పెంటమ్మలు అమ్మానాన్నలు గ్రామం ఉయ్యాలవాడ కమ్మ రైతును నాలుగవ తరగతి వరకు చదివాను గడ్డం సీతారాంరెడ్డి దేశముఖ్‌గారి 24 గ్రామాల్లో మౌ గ్రామం ఒకటి (గ్రామం మొత్తం భూమి ఆయనదే ఆయనగారి స్వంత సేద్యాన్ని ఏజెంట్‌ ఏడునూతుల యాదగిరిరావు చేయించేవారు కమ్మ, గొల్ల కులస్తులు రైతులు కుటుంబాలుగా వుండేవి వీరంతా భూస్వామి భూమిని కౌలుకు చేసేవారు ఆయన జమీలో వెట్టి చేసేవారు 5 ముస్తిం కుటుంబాలు వుండేవి వారు మాతోనే సఖ్యతగా వుండేవారు

గండి మల్లిఖార్జునరావు, సత్యనారాయణగారలు డోర్నకల్‌కు చెందిన కాంగైస్‌ నాయకులు వారే (ప్రధమంగా మా గ్రామానికి “ఆంధ్ర మహాసభను తీసుకొచ్చారు ఏలూరు వీరయ్య, నున్న పుల్లయ్య, నేను (గ్రామ ఆంధ్ర మహాసభ బాధ్యులుగా వుండేవాళ్ళం వెట్టి మానందని, లెవిగల్లా కట్టవద్దని, అంటరానితనానికి వ్యతిరేకంగా ప్రచారం చేసేవాళ్ళం మా గ్రామంలో అమలు చేయించాం జమిందారీ విధాన దుర్మార్గాల గురించి కష్టజీవి బుజ్జి కథ చెప్పడం ద్వారా చైతన్యం గావించాం ఖమ్మంలో జరిగిన చివరి 12వ ఆంధ్ర మహాసభకు మా వూరి నుండి ప్రజలను సమీకరించాం

1947 ఫిబ్రవరిలో మా గ్రామంలో దళాలను ఏర్పాటు చేశాం మా (గ్రామ దళానికి ఏలూరి వీరయ్యగారు దళ నాయకుడుగా వుండేవారు సంకీసకు చెందిన వీరారెడ్డిగారు రాజకీయ నేతృత్వం వహించేవారు మా దళానికి కొద్దిపాటి నాటు తుపాకులు వుండేవి జమిందారుగారి భూములను పంచాం ములగలపల్లి, ఉయ్యాలవాడలో పంచిన భూములను నేటికీ అనుభవిస్తున్నారు మాకు ప్రధమంలో వకీలుగా వుండి, తర్వాత ఉద్యమంలోకి వచ్చిన తీగెల సత్యనారాయణగారు మాకు టైనింగ్‌ ఇచ్చారు మా గ్రామానికి

“సంఘంలో తెచ్చిన గండి మల్లిఖార్జునరావు కాంగ్రెస్‌లో చేరి ఉద్యమానికి ద్రోహం చేశారు మా కేంద్ర దళానికి నాయకుడుగా బొమ్మ శేషయ్య వుండేవారు ఆయన నాయకత్వాన పలు గ్రామాలలో గ్రామ రక్షక దళాలను ఏర్చరిచాం మంచికంటి రాంకిషన్‌రావుగారు, వారి దళం మానుకోట తాలూకా ప్రాంత ఉద్యమాన్ని చూసేవారు గ్రామ పెత్తందార్ల ప్రోత్సాహంతో రజుకారులు నూ గ్రామంలపై దాడి చేశారు ఇద్దరిని చావగొట్టారు మా దళం ్రతిఘటించింది ముగ్గురు రజాకారులు నేలకొరిగారు అయినా 90 మందిని అరెస్టు చేసి వరంగల్‌ జైలుకు తీసుకెళ్ళారు కొద్ది రోజులుంచి దశలవారీగా వదిలివేశారు పోలీసు యాక్షన్‌ తర్వాత స్థానిక భూస్వాములు కాంగ్రెస్‌ అవతారం ఎత్తారు మళ్ళీ భూములను ఆక్రమించారు గండి మల్లిఖార్డునరావు ఏలూరి వీరయ్య తదితరులను అరెస్టు చేయించారు 1957లో పార్టీ సభ్యత్వం తీసుకొన్నది 1964లో నన్ను మరో ముగ్గురిని పార్టీ నుండి సిపిఎం అభిమానులుగా గుర్తించి తీగల సత్యనారాయణ, కొండపల్లి గోపాలరావుగారలు బహిష్కరించారు నేటికీ నేను సిపిఎం పార్టీ సభ్యడ్డి హాలియా మండలంలోని రాజవరం అబి గ్రామంలో 1948లో తెలంగాణా రైతాంగ గెరిల్లా నుజం0 ఖ్రైజణల్టిల పోరాటం నమయంలో పెత్తందార్లకు, నాన టా భాస్వాముంకు, దాక వద్టిదారకి వ్యతీకుగా _ ట్రేర్న్య [క్రి [్రలాంలిళ] జరిగిన పోరాటంలో చల్ల సీతారాంరెడ్డి దఠానికి __ 2 రాజవరం గ్రామానికి చెందిన షేక్‌ జైనావి దళానికి బ్హాజా నల్లమల అడవులలోని ముసలదాని బొందను సు. లలల స్థావరంగా ఏర్పాటు చేసుకొని సాయుధ దళాలు ( నైజాం నవాబు పోలీసులపై ఎదురుదాడులుచేస్తన్న సమయంలో (గ్రామాల్లోని సమాచారాన్ని తెలియచేయడానికి జైనాబి పేడతట్టలో సద్ది అన్నం పెట్టి అన్నంపై పిడకలు కప్పి పొలం పనికి వెళుతున్నట్లు ఎవరికీ అనుమానం రాని పద్ధతిలో భోజనం తీసుకొని చల్లా సీతారాంరెడ్డి దళానికి ఇచ్చి వాళ్ళ ఆకలి తీర్చేది సీతారాంరెడ్డి ఇచ్చిన ఉత్తరాలను సమాచారాలను ఆదిరెడ్డి దళానికి అందచేసేది కమ్యూనిస్టులకు జైనాబి కొరియర్‌గా పనిచేస్తున్నదన్న విషయం (గ్రహించిన సైన్యం ఆమె చేతి వ్రేళ్ళను బూటుకాలితో ధ్రొక్కినా, గోర్లలో సూదులు గుచ్చి చిత్రహింసలు పెట్టినా ఆమె ఎవరి జాడ చెప్పలేదు కొరియర్‌గా పనిచేయడం మానలేదు 1981లో రాజవరంలో సిపిఐ(ఎం) శాఖ ఏర్పాటు సందర్భంగా రాజవరం వచ్చిన చల్ల సీతారాంరెడ్డి జైనాబి ఇంటికి వెళ్ళి అమెను కలుసుకొని గత స్మృతులను జ్ఞాపకం చేసుకున్నారు ౧997

జ! అన్‌ న లో జ్‌ క జైలుకు మం. ₹ మేం చే; ర...

౦ చేసిన చిన్న పొరపాటువ . పోలీనులకు దొరికి పోయాం మా వెంట తాళ తెచ్చుకున్న సైక్లోస్టే మిషన్‌ను రోడ్డుపైనే పదేసి పొలాల్లో దాక్కున్నాం దీంతో ఆ మిషన్‌ను గమనించిన పోలీసులు మేం ఉన్నానునే విషయాన్ని పసిగట్టి పొలాలను చుట్టు ముట్టారు ము అప్పడు నా వయస స న్నారు రష స్సు 18 ఏళ్లు అరెస్టుచేసి మమ్మల్నీ రఘునాథపోలీసు స్టేషన్‌కు తరలించారు దళాల

చి చెప్పాలని మన్ముల్నీ బాగా కొట్టా గా ల్నీ గారు నా నోటిలోని ముందు భాగంలోని కింది నాలుగు పండ్లు “న్నా న్యాయా అ లు, అక్రమాలు, పేద స అమ్మనవలా, ఇతర దేశాల పోరాట విశేషాలే తె పేదల అకలి బాధల, పార్టీకోసం భజల న నాగాలు శనీ పదంళేలో ప లంగాణా విముక్తి పోరాటం వైపునకు నా దృష్టిని మళ్లించాయి ౦లో పుట్టినా మా అమ్మ త్యాగాల వల్ల చదవుకు నో క్‌ దగ్గర కూలీకి వుండేవారు వారెందుకు చదు కునే! వకు నోచకున్నాను నాతోటి విల్లో దారం తో దుర ల వట న ం ందుకు రానివారో నాకు అర్థమైయ్యేది కాదు నేను కాలంలో తెలిసొచ్చింది, చారు కు బి వాడ్ని. వారి ఇంటి పరిస్థితులు చూశాను తరువాత త ల్లే చదువుకు దూరం అయ్యారని మాది నాటి నల్గొండజిల్లాలోని గూడూరు నేడు ఈ గ్రామం వరంగల్‌ జిల్లాలోవు శ నవ మెద గ్లాలోవుంది మా నాన్న పేరు అనంతరామయ్య, అమ్మ పేరు మ్మ టి భార్య చనిపోవడం వల్ల మా అమ్మను రెండో స పేద కుటుంబమే అయినానా పెంపకంలో త ఉందు! లాగా బా నాన చేసుకున్నారు యని మ ట్రిమ్‌ చ ది గా తల్లిదంద్రులనుంది ఎక్కడా (ప్రేమకు కొరత ఏర్పడలేదు చదుటోునే (గ్రామంలో చాలా కులాలు ఉన్నా ఉన్నతవర్గంలోని కొద్దిమందే దుకు వచ్చేవారు నేనూ స్కూల్‌కు వెళ్లేవా తోటి గాద అదర ల్లేవాణ్ని నాతోటి ఆడుకునే చాకలి, కమ్మరి, వడ్రంగి, కులాల పిల్లలు చదువుకునేందుకు వచ్చేవారు కాదు కెలిసితెలియ స కొద్దిమందికే చదువు అవసరం ఏమోనన్పించేది తరువాత వారి ఇంట్లో పరిస్థి క 0 ఇంట్లో పరిస్టితులను చూశాక తెలిసి ఆర్దిక పరిస్థితియే వారిని వి న న ర్ధి స్‌ ద్యకు దూరం చేసిందని నాకూ ఆర్లిక ఇబ్బందు డే త్యాగం వల్ల నేను విద్యావంతుడినైనా మా బిడి ల నజ నం. తట వ లా నై జ్‌ వారి ప్‌ో గడిలో వుండే పెద్దబాలశిక్ష అనే పుస్తకం

న స. బాధలను తమ అప్పులకు తెలిసేలాగ ఉత్తరాలను మా (గ్రామ ప... ప్రజలు మా సార్‌ చేత రాయించుకునే వారు ఈ ఉత్తరాలను |. చదవడం, మాస్టారు రాసే ఉత్తరాల గురించి వినదంతో నాడు ల 2 పాలనలో ప్రజలు వదే ఇబ్బందులు పిల్లగాదనైనా నాకు య (౯ అర్ధమయ్యేవి అలా నా ఆలోచన బాధలను గమనించేదిగా స... మారింది ఉపాధి, ఆదాయంలేక ఆకలి తీర్చుకోలేని ఎన్నిదినాలు తగ. గదిపిరో ప్రజలు తమ ఆప్హలకు ఉత్తరాల ద్వారా తెలిపేవారు ర గ. ఇది నన్ను బాగా కదిలించేసింది తరువాత మూడవ తరగతికి న వచ్చాను అప్పుడు మా సార్‌ బాండ్‌ పత్రాలు చదవడం, రాయడం

• రాసి, చదివేందుకేనేమో అన్న భావన కలిగింది ఆ బాండు పత్రాల్లో ప్రజలు తమ అప్పుల గురించి, వడ్డీ వివరాలు గురించి చెప్పేవారు ఇది విన్నాక చదువు ఫ్యూడల్‌ సమాజంలో ఒకే భాగమని అర్థమైంది పేదరికం వల్లే ప్రజలు తమ పిల్లలను చదివించలేక పోతున్నారని నాకు తెలిసొచ్చింది నాతొటి పిల్లగాళ్లు దొరల ఇండ్లలో పనిచేయడం చూసి వారిని అలా ఎందుకు ఉచితంగా పనిచేస్తున్నారని 'ప్రత్నించాను వారిచ్చిన సమాధానం ఇది మా ఖర్మ, మా కులంలో పుట్టినవాళ్లు ఇలా సేవలు చేయడం సాంప్రదాయం అని వారు చెప్పారు తరువాత పరిసర పరిస్థితులను అధ్యయనం చేశాక తెలిసింది వాటికి కారణం ఆర్థిక కారణాలేనని నాడు కులాలు వేరైనా అందరి ఇండ్లలో దారిద్ర్యం ఒక్కటే విధంగా వుండేది పదేళ్ల వయస్సులో వుండగా నాకు అర్థమైనది ఇది నేను మూడో తరగతి పూర్తిచేశాక వరంగల్‌కు అటుపై చదువుకు వెళ్లాలనే ప్రస్తావన వచ్చింది మా నాన్న మాత్రం ససేమిరా అన్నారు తన ఆర్ధిక పరిస్థితి దృష్టా ఇక్కడ కాపురంవుంటూ, వరంగల్‌ పిల్లాడికోసం మరో కాపురం పెట్టడం నావల్ల కాదని మా నాన్నగారు చెప్పారు అప్పుడు మా అమ్మ మెడలో బంగారు కందాన్ని అమ్మి చదవిస్తానంది, కుల వృత్తి అయిన పురోహితం మాత్రం చేయించనంది దీంతో నా పై చదువులు సాగాయి వరంగల్‌కు వెళ్ళాక పత్రికలు చదవడం, అణపుస్తకాలు(అణ నాణ్యానికిచ్చే పుస్తకాలు) ఇతర దేశాల పోరాట చరిత్రలను చదవడంతో నాలో సామాజికచైతన్యం మొదలైంది ఆప్పుడప్పుడే ఆంధ్రమహాసభ కార్యకర్తలు మా (గ్రామానికి వచ్చిపోతుండేవారు వారు మా గ్రామంలో వయోజన కేంద్రాలు ఏర్పాటుచేశారు ఆ కేంద్రాల్లో పొల్గొనాలనే కోరిక నాలో సామాజిక సేవా దృక్ఫధాన్ని పెంపొందించింది ఆ కేంద్రాల్లో అక్షరాలు నేర్పుతారేమో అనుకున్నా తీరా అక్కడి వెళ్లి చూస్తే నా కంటే వయస్సులో 25 ఏళ్లు పెద్దవారైన రైతు కూలీలు వారికి సామాజికచైతన్యం కలిగించే కార్యక్రమం ఆంధ్రమహాసభ చేపట్టింది ఆ వయోజన కేంద్రాల్లో ఆంధ్రమహాసభ పార్టీ నాకు అప్పగించిన బాధ్యత “అమ్మ అనే నవలను చదవి వినిపించడం చదివించడం దీంతో దొరలవద్ద పనిచేసే పాలేర్లు రాత్రి పదింటికి పనికి వెళ్లేవారు దొరవద్దనుండి కూలీలకు వత్తిడి పెరిగింది, సాయంత్రం ఏడు గంటలకే పనుల్లోకి రావాలని దీంతో కూలీలు కొంత ్రతిఘటించేవారు ఈ పరిణామాల నేపథ్యంలోనే వెట్టికి వ్యతిరేకంగా ఉద్యమం (ప్రారంభమైంది. దీంతో దొరలు పక్క వూరి నుండి కూలీలను తీసుకొచ్చి, మాగ్రామంలోని కూలీలను ఆశ్రయం ఇచ్చిన భూముల నుండి తొలగించారు దీన్ని వ్యతిరేకిస్తూ ఆంధ్రమహాసభ నాయకులు పేద ప్రజల పక్షాన నిలబడ్డారు దీంతో తమకు నీడగా వున్న భూమి కోసం పేద ప్రజలు పోరాటం మొదలెట్టారు భూపోరాటం ప్రారంభమైంది య ఉద్యమం కోసం మేం సభలు పెట్టి వారిని చైతన్యపర్బడం వంటి కార్యక్రమాలు చేపట్టేవాళ్లం మేం బడికి వెళ్లవాళ్లం కాబట్టి సెలవుల్లో మాత్రమే పార్టీ కార్యక్రమాలు నిర్వహించేవాళ్లం దీంతో మా పొత్ర ఉద్యమంలో కొంత తగ్గింది గ్రామాల్లో ఉద్యమం ఉధృతం అవడంవల్ల రైతులు కూడా వచ్చేవారు గ్రామాల్లో కార్యకర్తలు ఎక్కువగా తయారవుతుందేవారు దీంతో మా గ్రామానికి ఆరుట్ల రామచంద్రారెడ్డి, యాదిగిరి వంటి నాయకులు వస్తుండే వారు మా గ్రామంలో మల్లయ్య అనే వ్యక్తి ఉద్యమానికి నాయకత్వం వహించేవాడు అయన్ని సంఘం మల్లయ్య అని పిలిచేవారు దొడ్డి కొమరయ్య మరణం, ఐలమ్మ ధాన్యం కోసం చేసిన పోరాటం ఫలితంగా దొరల దౌర్జన్యాలు పెరిగాయి ప్రజల నుండి కూడా పోరాటం పెరిగింది ఈ పరిస్థితుల్లో

భువనగిరిలో 12వ ఆంధ్రమహాసభ జరిగింది ఆ సమయంలో న్‌ ర గ్రామంలోని పార్టీ కార్యకర్తలకు పుస్తకాలు, పత్రికలు చదివించడం న. వ న హ్ష్‌ వంటి కార్యక్రమాలను మేం చేవట్టేవాళ్లం 1947 తరువాత టు. దేశ్‌ముఖ్‌ల ఆధ్వర్యంలో రజాకార్లు (గ్రామాలపై పడి దాడులు న చేసేవాళ్లు ఈ పరిస్థితుల్లో ఉద్యమం కూడా పెరగసాగింది నేను నమ ల శస. చదువును వదిలేసి పూర్తికాలం ఉద్యమానికే అంకితం అయ్యాను వ న రహస్య జీవితం గడిపాను రెండు భాగాలుగా ఏర్పడి ఉద్యమాన్ని ౦ ఎమ వం. నిర్వహించేవాళ్లం ఒకటి సివిల్‌ విభాగం, రెండోది మిలిటర్‌ వం. విభాగం నేనేమో సివిల్‌ విభాగంలో పనిచేశాను కరపత్రాలు వ. పంచదం, ప్రచారం నిర్వహించడం, బుర్రకథలు చెప్పడం సివిల్‌ పంట ఛం. విభాగంలో ప్రధాన విధులుగా వుండే ఇలా ఉద్యమ కార్యక్రమాల్లో నుల రాం. చురుగ్గ పాల్గొాంటున్న సమయంటలోనే గ్రామ గ్రామానికి తిరిగి న స సైక్షోష్టే(ప్రింటింగ్‌) 'మిషన్‌తో కరపత్రాలు ముద్రించి అక్కడే మతు పచ్చేవాళ్లం ఈ కార్యక్రమంలో భాగంగా కొంతమంది కామ్రేడ్లతో కలిసి నేనోరోజు సైక్లోగ్ట్రే మిషన్‌ నెత్తిపై పెట్టుకుని జనగాం తాలుకాలోని వెబ్ది గ్రామానికి వెళ్తున్నాము ఆ (గ్రామంరోద్దు కాస్త ఎగువ దిగవగా వుండే అటువైపునుండి పోలీసులొస్తున్నారు. మేం రోడ్డుకు దిగువాన వుంటిమి చిన్నగా ఎగువభాగం వచ్చేసరికి మా తలపై సైక్షోస్టే మిషన్‌ వుంది అది పోలీసుల కంటపడిలోపే మేం పోలీసులను గమనించాం దీంతో మేం పెరుగెత్తుకుంటూ వెళ్లి పొలాల్లో దాకున్నాం మేం చేసిన చిన్న పొరపాటువల్ల పోలీసులకు దొరికి పోయాం మా వెంట తెచ్చుకున్న సైక్లోస్టే మిషన్‌ను రోడ్డుపైనే పడేసి పొలాల్లో దాక్కున్నాం దీంతో ఆ మిషన్‌ను గమనించిన పోలీసులు మేం ఉన్నామనే విషయాన్ని పసిగట్టి పొలాలను చుట్టుముట్టారు మమ్మల్నీ పట్టుకున్నారు అప్పుడు నా వయస్సు 18 ఏళ్లు అరెస్టుచేసి లా. స్టేషన్‌కు తరలించారు. దళాల గురించి చెప్పాలని మమ్మల్నీ బాగా కొట్టారు నా నోటిలోని ముందు భాగంలోని కింది నాలుగు పండ్లు వూడాయి ఇప్పటికీ ఒక పన్ను సరిగా లేదు మరుసటి రోజు ఓ ఇన్‌స్పెక్టర్‌ వచ్చాడు ఆయుధాలు ఎక్కడ దాపెట్టారని ప్రశ్నిస్తూ కొట్టడం ప్రారంభించారు దీంలో నేను ఆ ఇన్‌స్పెక్టర్‌ను అడిగా మీరు కూడా మాకు పట్టుబడితే, మేం కొడితే మీరు సమాచారం ఇస్తారా అని దీంతో వారు అవాక్కయ్యారు “ఏ చాక్‌ర చుల్‌బుల మాలుం హోతాహై'”(ఈ పిల్లవాడు కొంత అతికం అని) అంటూ ఇన్‌స్పెక్టర్‌ నన్ను ఉద్దేశించి అన్నాడు ఆ తరువాత కొట్టడం మానేశారు నన్ను మిగతా వారిలో కాకుండా ఒంటరిగా వుంచారు తరువాత నల్గొందజైలుకు రెండు రోజులు తరువాత మళ్లీ చంచల్‌గుడా జైలుకు, అటుపై బెరంగబాద్‌జైలుకు పంపించారు ఇలా నా జైలు జీవితం సంవత్సరంన్నర కొనసాగింది విశాలాంధ్ర కోసం ఏర్పద్దకమిటీ ఆధ్వర్యంలోనే నాడు తెలంగాణాలో సాయుధ పోరాటం జరిగింది తెలుగు మాట్లాడే వారంతా కలిసుందాలని ఆ రోజు ప్రజల కోరిక విశాలాంధ్రను విచ్చిన్నం చేయాలని ఎవరూ భావించినా నాటి తెలంగాణా సాయుధపోరాటంలో పాల్గొన వారేవరైనా బాధపడుతారు వారిలో నేనూ ఒకణ్ని ఒక ప్రాంతం వెనకబడివుందటానికి కారణం అక్కడి రాజకీయ వ్యవస్థే అనాటి రాజకీయ వ్యవస్థపై పోరాడి విముక్తి అయ్యాం తరువాత పాలన వారసత్వం తీసుకున్న వారు నాటి రాజకీయ, పాలన బలహీనతలను పూద్చలేక పోయారు ఇవి పూద్చివుంటే వెనకవాటుతనం వుండేదికాదు అది చేయకపోవడం వల్లే ఉద్యమాలు వస్తున్నాయి వెనకబాటు అసంతృప్తిని ఆసరాచేసుకుని కొన్ని రాజకీయ పార్టీ మనుగడకోసం ప్రయత్నిస్తున్నాయి కేంద్ర ప్రభుత్వం వెనకబడిన రాష్ర్రాలపై ప్రత్యేక దృష్టిపెట్టకపోవడమే దీనికి కారణం ఇప్పటికైనా కేంద్ర (ప్రభుత్వం వెనకబడిన ప్రాంతాలపై శ్రద్దపెట్టాలి అప్పుడే సమైక్యవాదం నిలబడుతుంది

|! కల్‌ భూతల ఠి |. యపడిన బ్‌.

నన్ని ఎన్‌

భఖహాయం

రమా ఆ దళంలో ఓ యువకుడికి పాదంలో ల్‌ . మల్లయ్య తుపాకి గుండు దూరి ఆ బాధతో నా పొలంలో __గొనేలమల్లయ్య _ వచ్చిపద్డడు నేను ఆతన్నిచూశా ఏ శల్లిబిద్డోనని అక్కున చేర్చుకున్న ఆయన్నినాలుగు దినాలు మాపోలం దొడ్డిచావట్లోనే దాచిపెట్టి చికిత్సచేశాను తరువాత పక్కగ్రామ దళసభ్యుడి వస్తే అతనికి అప్పగించా ఆ గుట్టలో చనిపోయిన శవాలను కూడా మేమే బయటకు తీసుకొచ్చాం 'అని రావుల మల్లయ్య అన్నారు “నిజాంకు వ్యతిరేకంగా జరిగిన పోరాటంలో ప్రత్యక్ష పాత్ర కొందరిదైతే పరోక్షంగా ఎంతోమంది

సహకరించారు అలా ఉద్యమానికి సహకరించి, గాయపడిన ఓ దళసభ్యుడికి ఆశ్రయమిచ్చి, ప్రాణాలు కాపొడిన వ్యక్తి రావుల మల్లయ్య మహ్మదాపూర్‌కు చెందిన రావుల మల్లయ్య తండ్రి వెంకటయ్య, తల్లి మల్లవ్వ రజాకార్ల వత్తిడి తట్టుకునేందుకు గ్రామంలో చాలామంది పార్టీలో చేరారు, అలా నేనూ చేరాను అన్నారు రాన్ట్రల మల్లయ్య “దళంలో తిరిగి ఆయుధం పట్టలేదు గానీ ఉద్యమానికి సహకరించాను గంతే సారూ, నాడు 'నిజాం సర్కార్‌ పెట్టే ఇబ్బందులు అంతఇంతకాదు అప్పుడు కమ్యూనిస్టుపార్టీ పేద ప్రజలకు అండగా నిలిచింది గారోజు మార్చి 14 మా ఊళ్లో సంసాన్‌ సృష్టించారు మహ్మదాపూర్‌గుట్టల్లో రజాకార్లు 16మంది సాయుధదళ ఉద్దండులను హతమార్చారు ఆ దళంలో ఓ యువకుడికి పాదంలో తుపాకి గుండు దూరి ఆ బాధతో నా పొలంలో వచ్చిపడ్డడు నేను ఆతన్ని చూశా ఏ తల్లిబిద్దోనని అక్కున చేర్చుకున్న ఆయన్ని నాలుగు దినాలు మా పోలం దొడ్జిచావట్లోనే దాచిపెట్టి చికిత్సచేశాను తరువాత పక్క (గ్రామ దళసభ్యుడి వస్తే అతనికి అప్పగించా ఆ గుట్టలో చనిపోయిన శవాలను కూడా మేమే బయటకు తీసుకొచ్చాం *అని రావుల మల్లయ్య అన్నారు ఈయన చేత చికిత్స చేయబడిన కండోజిగారి వెంకట్‌రెడ్డి నేటికి బతికున్నారు వెంకట్‌రెడ్డిది గాలిపెల్లి గ్రామం 'ఆ పెద్దయన రుణం మర్చిపోలేను బతుకుతానని అనుకోలేదు రావుల మల్లయ్య అనే పెద్దమనిషి మళ్లీ (ప్రాణంబోసిందు' అని కండోజిగారి వెంకట్‌రెడ్డి ఇప్పటికీ రావుల మల్లయ్య గురించి తలచుకుంటారు

ం ౧|9బెండాకు వ లాం

సిరివురం నుండి మా గ్రామానికి వెంకటమల్లు వచ్చాను మా దళ నభ్యులైన 34 మందిని లలా సమావేశపరిచాను జరిగినదంతా వారికి వివరించాను నా వెంట వచ్చిన మరో ఇద్దరు దళ సభ్యులు జరిగింది చెప్పారు అప్పడు ఏకగ్రీవంగా దళాన్ని కమ్యూనిస్టు దళంగా మార్చాలని నిర్ణయించారు

నాకు పేరు జ్ఞాపకం లేదు వర్దమానుకోట నుండి కమ్యూనిస్టు నాయకుడు వచ్చాడు, ఆయన సమక్షంలో ఉభయ దళాల మహాసభ జరిగింది మూ దళ అభిప్రాయాలను మహానభలో నేను వివరించాను

“నా పేరు మాసబత్తిన వెంకటమల్లు మా గ్రామం కందికొండ మండలం కురవి వరంగల్‌జిల్లా నా వయస్సు 8? సం॥లు పోరాట కాలం నాటికి ౩? సం॥ల యువకుణ్ణి లక్ష్మీదేవమ్ము, అంకులయ్య నా తల్లిదండ్రులు మాది పద్మశాలి కులమైనా నేత వృత్తిగా స్వీకరించలేదు కిరాణ వ్యాపారం కొనసాగించేవారం నేను ఉరూ రెండవ తరగతి, తెలుగు మూడవ తరగతి వరకు చదివాను పట్వారీ దగ్గర నాలుగైదు సంలు పనిచేయటం వల్ల చదువు, రాతలలో నా పరిజ్ఞానం పెరిగింది ఆ పరిజ్ఞానం నేను ప్రైవేట్‌ ఉపాధ్యాయునిగా పనిచేయడానికి తోడ్పడింది ఉద్యమంతో నా సాన్నిహిత్యం వల్ల, జైలులో నా విజ్ఞానం మరింత మెరుగుపడింది తెలుగులో అప్పట్లో కవిత్వం వ్రాసేవాణ్జి జైలులో హిందీ, ఇంగ్లీషు భాషలతో పరిచయం కలిగింది

మా గ్రామమైన కందికొండ దేశముఖ్‌ కొండపల్లి రంగారావుగారిది మారం రాజు, బేతవోలు భూస్వామ్య కుటుంబాల వారికి కూడా పెద్ద భూఖండాలు వుండేవి వైశ్యులకు కూడా పెద్ద భూఖండాలు వుండేవి ముఖ్యంగా దేశ్‌ముఖ్‌గారి భూములను పెరికే కులస్తులు కౌలుకు చేసేవారు పోలీసు, మాలి పటేల్‌ వతన్‌లను కూడా ఈ కులస్తులే గుమస్తాలుగా వుండి నిర్వహించేవారు ఆచరణలో భూస్వాముల ఏజెంట్లుగా వుండి గ్రామీణ పెత్తందారులుగా చెలామణి అయ్యేవారు రెడ్డి కులస్తులు కాపులుగా పిలవబడి కొద్దిపాటి చిన్న కమతాల కౌలుదార్లుగా వుండేవారు మా గ్రామంలో మాల, మాదిగలకు రెండు వేర్వేరు

న నేను పెరుమాండ్లు సంకీస గ్రామంలో మిరాయి కొట్టు పెట్టుకొని న పరిచయం కలిగింది తుమ్మల శేషయ్యగారు ఆ గ్రామంలో ఆంధ్ర న. మహాసభ కార్యక్రమాలు నిర్వహించేవారు. పెద్ద రైతు కుటుంబం వన య. నుండి వచ్చిన శేషయ్యగారి ఉపన్యాసాలు నన్ను ప్రభావితు్డి న కుటుంబాలు వుండేవి వారికి పెరికే కులస్తులకు పదేది కాదు టమ! వారు మినహా మిగతా కులస్తులందరూ సంఘ సభ్యులైనారు ఇక్కడ ఒక విషయం చెప్పాలి మా గ్రామంలో వున్న కమ్మరి కులస్తులకు నాటు తుపాకులు చేయగల నైపుణ్యం వుండేది వారు వాటిని తయారుచేసి అమ్మేవారు ఆ విధంగా “ఆంధ్ర మహాసభ” కార్యకలాపాల గూర్చి మా గ్రామంలోనూ, చుట్టూ వున్న గ్రామాలలో ప్రచారం చేసేవాణ్ణి తుమ్మల శేషయ్యగారు కమ్యూనిస్టు నాయకులు +

1944లో స్టేట్‌ కాంగ్రెస్‌పై నిషేధం పోయింది మా బంధువు అయిన (ప్రతాపని వీరభద్రంగారు కాంగ్రెస్‌ నాయకుడు ఆయన కూడా సభ్యత్వం తీసుకొమ్మని కోరాడు నేను, నా ప్రమేయం వల్ల మా (గ్రామస్తులు సభ్యుత్వం తీసుకొన్నారు అప్పట్లో జమలాపురం కేశవరావుగారు కాంగ్రెస్‌ రాష్ట్ర నాయకుడు ఆయన గూడూరులో సభ పెట్టారు దానికి మా గ్రామం నుండి జనాన్ని సమీకరించాను 1947లో జెండా అవిష్కరించే కార్యక్రమం యిచ్చింది అది నిర్వహించడం వల్ల 40 రోజులు జైలులో వున్నాను కాంగ్రెస్‌ కూడా దళాలు ఏర్పాటు చేయవలసిందిగా కోరింది నేను దళ నాయకునిగా, నల్లపు పిచ్చయ్యగారు ఆర్గనైజర్‌గా 20 మందితో దళాన్ని ఏర్పాటు చేశారు

మునగాల పరగణాలో గల సిరిపురంలో కాంగ్రెస్‌ ఆఫీసు వుండేది డోర్నకల్‌కు చెందిన గండి మల్లిఖార్జునరావు ఆఫీసులో వుండేవారు ప్రముఖ కమ్యూనిస్టు నాయకుడు అయిన తీగెల సత్యనారాయణగారి దాయాదులు అయిన తీగెల హనుమంతరావు, తీగెల భుజంగరావుగారలు ఈ ప్రాంత కాంగ్రెస్‌ నాయకులుగా వుండేవారు తీగెల వారి గ్రామం పయనంపల్లి ప్రస్తుతం ఖమ్మంజిల్లాలో వుంది

పెరికేవారు లెవిగల్లా పంపుతుంటే మా దళం అడ్డగించింది అలాగే భూస్వాముల భూములు, ధాన్యం, పశువులను పంచింది సిరిపురం అఫీసులో నాపై ఫిర్యాదు చేయడమైంది ఈ ప్రాంత భూస్వాములు వెంకటమల్లు కమ్యూనిస్టు దళాలు నిర్వహించే కార్యక్రమం నిర్వహిస్తున్నాడని ఆరోపణ చేశారు తుమ్మల శేషయ్యగారి దళం కూడా మా గ్రామానికి వచ్చేది మా కార్యకలాపాలు చూసి సంతృప్తి చెంది వెళ్లేవారు

మా (గ్రామంలో 30 ముస్లిం కుటుంబాలు వున్నాయి వారు మాతో పాటే వుండేవారు కాని మానుకోట నుండి రజుకారులు మా గ్రామంపై పలుమార్లు దాడులు చేశారు ఇళ్ళను దోచారు ఒకరిని

చంపారు మా వాళ్ళని నపితం నా ఆచూకీ తెల్పమని న నాకా సందర్భం సరిగ్గా జ్ఞాపకం లేదు జయ్యారంలో మ. మా దళం, కమ్యూనిస్టు దళం వుంది మమ్మల్ని రజాకార్లు, నైజాం (జ క న. పోలీసులు చుట్టుముట్టారు మా మధ్యన కాల్పులు జరిగాయి. | స్థం టయ. నేను కూడా కాల్చాను నురక్షితంగా ఇరు దళాలు న నన్ను సిరిపురం పిలిపించి నాపై వచ్చిన ఆరోపణలను న. విచారించారు. విచారణలో తీగెల హనుమంతరావు, తీగల ౩ భుజంగరావు, గండి మల్లిఖార్జునరావుగారలు వున్నారు. వారి మ చ ఆరోపణలను నేను త్రిప్పికొట్టాను మనం యిచ్చిన ప్రచారం, న చేసిన కార్యక్రమాన్ని నేను అమలు చేశానని చెప్పాను అందుకు వారు కమ్యూనిస్టు దళాలు ప్రవర్తించిన తీరుగా వ్యవహరించానని అన్నారు అంకేకాదు నేను కమ్యూనిస్టు దళాలతో కలిపిపోయానేమోనని అనుమానం వ్యక్తం చేస్తూ, ఆఫీసులో వున్న ఆయుధాలను సైతం యివ్వడానికి నిరాకరించారు సిరిపురం నుండి మా (గ్రామానికి వచ్చాను మా దళ సభ్యులైన 84 మందిని నమావేశపరిచాను జరిగినదంతా వారికి వివరించాను నా వెంట వచ్చిన మరో ఇద్దరు దళ సభ్యులు జరిగింది చెప్పారు అప్పుడు ఏకగ్రీవంగా దళాన్ని కమ్యూనిస్టు దళంగా మార్చాలని నిర్ణయించారు నాకు పేరు జ్ఞాపకం లేదు వర్జమానుకోట నుండి కమ్యూనిస్టు నాయకుడు వచ్చాడు ఆయన సమక్షంలో ఉభయ దళాల మహాసభ జరిగింది మా దళ అభిప్రాయాలను మహాసభలో నేను వివరించాను ఆ రోజు నుండి నేటి వరకూ ఎర్రజెండా పట్టుకొని కొనసాగుతున్నాను పోలీసు యాక్షన్‌ జరగక ముందే కలిసిపోయాం ఆ తర్వాత మా దళం మా గ్రామం చుట్టూ వున్న 10 గ్రామాలను ఆర్గనైజ్‌ చేసే బాధ్యత వహించింది పోలీసు యాక్షన్‌ తర్వాత మైసూరు పోలీసులు మా గ్రామాన్ని చుట్టుముట్టి నన్ను అరెస్టు చేశారు వారికి ప్రత్యక్షంగా కాంగ్‌ నాయకుడు మార్గదర్శకుడుగా వున్నాడు నన్ను బాగా కొట్టారు కాంగ్రెస్‌ నాయకుడు ప్రక్కన వుండి చిత్రహింసలు చేయించాడు అక్కడ నుండి వరంగల్‌ జైలుకు పంపారు నేను కాంగ్రెస్‌వాదినని చెప్పాను నన్ను వదిలిపెట్టారు ఆ మరునాడే మా గ్రామ పెత్తందార్ల నేరారోపణతో మళ్ళీ నన్ను అరెస్టు చేసి బయ్యారం తీసుకెళ్ళారు మా (గ్రామ పెత్తందార్లు నన్ను ఖతం చేయడానికి మైసూరు పోలీసులకు డబ్బులు కూడా ఇచ్చారు నన్ను మానుకోటకు తీసుకువచ్చారు అక్కడ తీగెల హనుమంతరావు ఎప్పుడో కాంగ్రెస్‌లో వుండేవాడని, ప్రస్తుతం కమ్యూనిస్టు అని మైసూరు పోలీసులకు చెప్పారు నన్ను అరెస్టు చేసి మూడు సం[॥రాలు జైలులో వుంచారు జాల్నా జైలులో ప్రముఖ కమ్యూనిస్టు నాయకులు కొండపల్లి గోపాలరావు, ధర్మ భిక్షం, గబ్బెట గోపాల్‌రెడ్డిగారలు నా సహ ఖైదీలుగా వుండేవారు ఊలు నుండి వచ్చిన తర్వాత సిపిఐలో 1992 వరకు పలు బాధ్యతలు నిర్వహించాను మా గ్రామ సర్పంచ్‌గా ఎన్నుకోబడ్డాను నా చిరకాల వాంఛ ఏమిటంటే కమ్యూనిస్టులందరూ ఏకం కావాలి అని అన్నారు

విప్లవ యోధుకేన కో న. విద్యార్థి నత కమి. (ప్రస్థానం న / చ కంపెనీ దళంలో స నారాయణ ౦లో సభ్యునిగా ఉన్నాను కె కంపెనీ దళం పెద్దవీడు రజాకార్ల క్యాంపుపై న్‌ క్ష జరిపింది ఈ దాడిలో ఇద్దరు రజాకార్లు చనిపోయారు రజాకార్లు హుజూర్‌నగర్‌ కేంద్రంగా చేసుకుని దాచారం, పత్తేపురంలపై కేంద్రీకరించారు దీంతో నేను, దొడ్డా నర్వయ్య ఒకరోజు దారిలోని గుట్టపై మాకాం వేసికాల్పులు జరపగా గుర్రాలతో సహా పారిపోయారు మేము లేని సమయం చూసి రజాకార్లు దాచారం వెళ్ళి అనపురెడ్డి గోపయ్యతో సహా నలుగురిని తాటిచెట్లకు కట్టి, చిత్రహింసలు పెట్టి కాల్చి చంపారు థి తెలంగాణా సాయుధ పోరాటంలో కొణిజేటి నారాయణది ప్రముఖమైన పాత్ర చదువుకునే రోజుల్లో ఖమ్మం ఆంధ్రమహాసభ సమావేశాల కోసం పందిళ్ళు వేస్తుండగా వెళ్ళి అందులో పాలుపంచుకున్నారు అక్కడే ఆంధ్రమహాసభ గురించి నారాయణ తెలుసుకున్నారు ఆంధ్రమహాసభ కార్యక్రమాలు, విధానాలు నచ్చి పూర్తి కాలం పనిచేయడం మొదలుపెట్టాడు అలా మొదలైన నారాయణ ఉద్యమ ప్రస్థానం ఎన్నడూ వెనుదిరిగి చూడలేదు 'హుజూర్‌నగర్‌లో ఐదవ తరగతి చదువుతుండగా పక్కనే ఉన్న చిలుకూరులో ఆంధ్రమహాసభ జరుగుతుంది ఆంధ్రమహాసభ కరపత్రాలు, ఊరేగింపులు, రాతలు నాకు కొత్తగా అనిపించాయి దీంతో అది ఏమిటో తెలుసుకోవాలనే ఉత్సుకత నాలో పెరిగింది చిలుకూర్‌కు వెళ్లి చూసి వచ్చాను ఖమ్మంలో ఆరవ తరగతి చదువుతుండగా అక్కడా ఆంధ్ర మహాసభ సమావేశాలు జరిగాయి పెద్దపెద్ద వాళ్లు కూడా పందిళ్ళు వేస్తున్నారు ఇది చూసిన నేను కూడ పందిళ్ళు వేయడంలో సహాకరించాను ఇలా ఆంధ్రమహాసభతో మొదలైన అనుబంధం అనంతర కాలంలో కమ్యూనిస్టు పార్టీతో పెనవేసుకుపోయేలా చేసిందని నారాయణ వివరించారు తెలంగాణా పోరాటంలో ఆయన ప్రత్యక్ష అనుభవాలను ఇలా చెప్పారు నల్గొండ జిల్లా నేరడుచర్ల మండలం పెంచికల్‌దిన్నె మా స్వగ్రామం కొణిజేటి నర్సయ్య, నర్సమ్మ దంపతులకు 1928వ సంవత్సరంలో జన్మించాను స్వగ్రామం పెంచికల్‌దిన్నైలోనే నాలుగవ తరగతి వరకు (ప్రభుత్వ పాఠశాలలో చదువును సాగించాను ఐదవ తరగతిని హుజూర్‌నగర్‌లో, ఆరవ తరగతిని ఖమ్మంలో, ఏడవ తరగతిని మిర్యాలగూడలో, ఎనిమిది, తొమ్మిదవ తరగతిని సూర్యాపేట ప్రభుత్వ పారశాలల్లో సాగించాను తొమ్మిదవ తరగతిలో ఉండగా పోరాటం ఉదృతంగా సాగుతుండడంతో పార్టీ సూచన మేరకు చదువును ఆపివేశాను వడవ తరగతిలో ఉండగానే చిలుకూర్‌లో ఆంధ్రమహాసభ జరుగుతుంది ఆ సమయంలో హుజూర్‌నగర్‌లో కరపత్రాల పంపిణీ, ఊరేగింపులు జరిగేవి అంతకు ముందెన్నడూ ఇలాంటివి

ళ్లు “పంట! చూడకపోవడంతో వింతగా అనిపించేవి మహాసభ సమావేశాల ము ల! రోజు చిలుకూర్‌కు వెళ్లి దూరంగా ఉండి చూసి వచ్చాను ఖమ్మంలో నిజం జెందొముబ్ల్య్య. సవ్య... రవ తరగతి చ స్లరరిగుల జైంద్వామ్థపగుతవయ ౧న; * దువుతుండగా అక్కడ ఆం్రమవోనభ షయ స. జరుగుతుంది అందుకోసం రావి నారాయణరెడ్డి (అప్పటికీ ర ఆయనెవరో నాకు తెలవదు ) నాయకత్వంలో పందిళ్లు వేస్తున్నారు టు స. అందులో పెద్దపెద్ద వారు కూడా ఉండడంతో నేనూ వెళ్లి డు ర టాక్‌ సర సగ సహాయపడ్డాను హైద్రాబాద్‌లో చదువుకునే మా ఊరి ధనిక వభ న నరం ఉదాన. రైతు కుమారుడు చిరుమాముళ్ళ వానుమయ్య కూడా జ్జ చమ పుకు నం సును. ఆచ టైన్‌ వాసునాయ నాసల్‌ లగ ఆంధ్రమహాసభ కోసం ఖమ్మం వచ్చి ఏర్పాట్లు చేశాడు అక్కడ పోలినుదోప్రదష్తరే ప పం ముక్షపడి. అతని నుండి ఆంధ్రమహాసభ గురించి" మరిన్ని విషయాలు కళరబార్జాపతపాక్తున వయో పాలా. తెలుసుకోగలిగాను “ముంది టి లట వడవ తరగతి కోసం మిర్యాలగూడకు వచ్చాను కయలయ్యాయ సం! హెడ్‌మాస్టర్‌ నడిపే ఒక హాస్టల్‌లో 30 మంది విద్యార్థులం చయ ఎం మం పాముల! ఉండేవారిమి రాయినిపొలెంకు చెందిన రంగారెడ్డి, మంగారెడ్డి, కన్నెకల్లుకు చెందిన జగన్మోహన్‌రెడ్డి తదితరులు హాస్టల్‌లో ఉండేవారు వీరంతా భూస్వాముల బిడ్డలు వీరితో పాటు మరో ఇరవై మందిని కూడగొట్టాను వీరందరి పెంచికల్‌దిన్నైలో జరుగుతున్న ఆంధ్రమహాసభ, కమ్యూనిస్టు పార్టీ బహిరంగసభకు తీసుకువచ్చాను ఈ సభతో వారంతా బాగా ప్రభావితమయ్యారు అప్పటి నుండి హాస్టల్‌లో సమావేశాలు పెట్టడం, మీటింగ్‌ల్లో పాల్గొనడం జరుగుతుందేది ఎనిమిదవ తరగతి కోసం సూర్యాపేటకు మకాం మార్చాను, తొమ్మిదవ తరగతి కూదా అక్కడే చదివాను సూర్యాపేటకు వచ్చే నాటికి అక్కడ ధర్శభిక్షం, దేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావు, రాఘవేంద్రరావు నాయకత్వంలో ఉద్యమం సాగుతోంది 1947లో సూర్యాపేట విద్యార్థులందర్నీ చండ్ర రాజేశ్వరరావు నాయకత్వంలో నడుస్తోన్న హైద్రాబాద్‌ స్టూడెంట్‌ యూనియన్‌లో భాగస్వాములను చేశాం దీనిలో భూస్వాములు, ధనిక రైతుల బిడ్డలు కూడా ఉండడం గమనార్హం విద్యార్ధి దశల్లో మల్లు వెంకట నర్సింహ్మారెడ్డి(విఎన్‌) నాకు జూనియర్‌గా ఉండేవారు 1947 ఆగష్టు 15 నాటికి నిజాం జెండాను దించి వేసి మూడు రంగుల జెండాను ఎగురవేయాలని నిర్ణయించాము నిజాం ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా నినాదాలు చేస్తూ మూడు రంగుల జెండాను ఎగురవేశాం అనంతరం (ప్రదర్శన నిర్వహిస్తున్నాం ఊహించని రీతిలో పోలీసులు ప్రదర్శనపై విరుచుకుపడి లారీచార్జీ జరిపారు దీంతో చాలా మంది విద్యార్థులకు గాయాలయ్యాయి అదేరోజు మధ్యాహ్నాం 'క్విట్‌ కాలేజీ, క్విట్‌ వోస్టలొకు పిలుపునిస్తే అందరూ భాగస్వాములై తరగతులను బహిష్కరించారు ఆ రోజు రాత్రి నాపైన, దామినేని వెంకటేశ్వర్‌రావు(బయ్యారం)ల పైన వారెంటు జారీ చేశారు దీంతో మేము దొరక్కుండా ఉండేందుకు అదేరోజు రాత్రి సమీపంలోని బీబీగూడెం వెళుతున్నాము గుర్రాలపై నైజాం పోలీసులు మమ్మల్ని వెంబడించారు దీంతో మేము సుమారు కిలోమీటర్‌కు పైగా ఎక్కడా ఆగకుండా పరుగెత్తాము చీకటి ఉండడంతో పోలీసులు మమ్మల్ని కనిపెట్టలేకపోయారు ఆ రాత్రి బీబీగూడెంలో తలదాచుకున్నాము మరునాడు పోలీసులు మమ్మల్ని వెతుక్కుంటూ బీవీగూడెం రాగా మేము ముళ్ళ పొదల్లో దాక్కున్నాము అనంతరం మమ్మల్ని మునగాల పరగణాలోని రామాపురం క్యాంపుకు రమ్మని పార్టీ నాయకులు బి ఎన్‌, డి విలు కబురుపెట్టారు అక్కడికి చేరుకుని ఆత్మరక్షణ కోసం కరర్రశిక్షణ నేర్చుకున్నాము ఆ తరువాత పరిణామాలతో చదువును కొనసాగించలేక తొమ్మిదవ తరగతి మధ్యలోనే ఆపివేశాను సూర్యాపేట నుండి స్వగ్రామం పెంచికల్‌దిన్నెకు చేరుకున్నాను అక్కడ గ్రామదళాలకు కర్రళిక్షణ ఇచ్చే పనిని అప్పగించారు దాచారం, పక్తేపురంలలో జమీందార్లను తరిమికొట్టి వారి భూములను స్వాధీనం చేసుకున్నాము అదే సమయంలో నిర్బంధం పెరిగింది దీంతో చిన్నదళాలన్నీ కలిసి పెద్దదళం(కం పెనీదళం)గా ఏర్పడ్డాయి వంద మందితో ఏర్పాటైన దళానికి దొడ్డా నర్సయ్య నాయకత్వం వహించారు నాటు తుపాకులు, 40తుటాల గైడర్లు దళ సభ్యుల వద్ద ఉండేవి కంపెనీ దళంలో సభ్యునిగా ఉన్నాను కంపెనీ దళం పెద్దవీడు రజాకార్ల క్యాంపుపై జరిపింది ఈ దాడిలో ఇద్దరు రజాకార్లు చనిపోయారు రజాకార్లు హుజూర్‌నగర్‌

0గా చేసుకుని దాచారం, పత్తేపురంలపై కేంద్రీకరించారు ॥ న! సట్ట నేను, దొడ్డా నర్సయ్య ఒకరోజు దారిలోని గుట్టపై ఇ“. మొదటిరోజుసుందరర్ల్యూ.... మాకాం వేసి కాల్పులు జరవగా గు(ర్రాలతో నవా నాట్ల (వినలేదు పోర్యాట్లాస్యి పారిపోయారు. మేము లేని సమయం చూసి రజాకార్లు [ కొవసాగించాలని వాదించ్లా? దాచారం వెళ్ళి అనపురెడ్డి గోపయ్యతో సహా నలుగురిని ఆతరువాత రెండో నను... తాటిచెట్లకు కట్టి, చిత్రహింసలు పెట్టి కాల్చి చంపారు ఆ అందర్నీ జప్పించగలిగారు సుందకరు, తరువాత మిర్యాలగూడ ప్రాంతంలో కంపెనీ దళంతో (గ్మారు:, త్తవ అయుధావిహ్య హన ఉద్యమాన్ని విస్తరింప చేయాలని నిర్ణయించారు గుర్రంపోడు మాట్‌ ఏదిపడితే క... మండలం మోనంగి దొర కొండల్‌రావుపై దాడి చేస్తే స ల న. పారిపోయాడు అక్కడ భూములు వంచాము చల్లా . వరదరబనాని చూసిఆ గ్‌ ప. సీతారాంరెడ్డి మంత్రాల ఆదిరెడ్డి తదితరులు మాతో జత యయా. చే మాం.

= సురదరయ్యగారి మాట ప్రక్షార్వం ప్రక్లి వద్ద

కలిశారు మిర్యాలగూడ ప్రాంతంలోని చాలా గ్రామాల్లో క ననన. తిరుగుతూ ఉద్యమాన్ని విస్తరింపచేశాము హుజూర్‌ నగర్‌ ' ఉయశయుధాలమ అప్పజెప్పామ్ముస్న. ప్రాంతంలో ఉద్యమాలు సాగిస్తూ మిర్యాలగూడ ప్రాంతంలో రక్షణ తీసుకుంటూ రెండు చోట్ల ఉద్యమాన్ని విస్తరింప చేశాం ప్రతిరోజూ రాత్రి 30-40కిలోమీటర్లు నడిచేవారిమి

1948లో మిలట్రీ యాక్షన్‌ అనంతరం పోరాట విరమణపై చర్చ మొదలైంది ఆ సమయంలో దొడ్డా నర్సయ్య కార్యదర్శిగా అరిబండి లక్ష్మీనారాయణ, పరందామయ్యలతో ఏరియా కమిటీ ఉండేది హుజూర్‌నగర్‌ జోనల్‌ కమిటీ కార్యదర్శిగా నేను ఉన్నాను పోరాటం విరమించాలని ఏరియా కమిటీ ఆలోచించడం మొదలుపెట్టింది మరోవైపు మిలట్రీ సైన్యాలు దాడులు ముమ్మరం చేస్తున్నాయి ఈ సమయంలోనే జమీందార్లు తిరిగి ఊర్లు చేరడం మొదలుపెట్టారు ఆ సమయంలో ఉద్యమాన్ని కాపాడే బాధ్యత మాకు అప్పజెప్పారు నేను, చల్లా సీతారాంరెడ్డి, అరిబండి ఓంకార్‌, మంత్రాల ఆదిరెడ్డి తదితరులం కలిని వంచిన భూములను, ఉద్యమాన్ని కాపాడుకోవడానికి పోరాటాన్ని కొనసాగించాలని నిర్ణయించుకున్నాము రావి నారాయణరెడ్డి మద్దతుతో పోరాటాన్ని విరమించాలని దౌొడ్డా నర్సయ్య, పరంధామయ్య ఉద్యమాన్ని వదిలి బయటి ప్రాంతాలకు వెళ్ళి పోయారు మిలట్రీ దాడులు రోజురోజుకూ పెరుగుతుండడంతో ఉద్యమాన్ని కాపాడుకునేందుకు అచ్చంపేట, నాగర్‌కర్నూల్‌, అమ్రాబాద్‌, కోల్హాపూర్‌ అడవుల్లోకి వెళ్ళాము అక్కడ చెంచులను, గిరిజనులను కూడగట్టి ఉద్యమాన్ని నిర్మించాము. ఫారెస్టు అధికారుల ఆగడాలను ఎదిరిస్తూ వారిని తరిమి కొట్టడంతో అడవిలోని గిరిజనుల చెంచుల ఆదరణను పొందాం మిలట్రీ వారు మమ్మల్ని ఎదుర్భొనేందుకు హోంగార్డులకు ఆయుధాలు ఇచ్చేవారు హోంగార్జులపై దొడిచేసి ఆయుధాలను స్వాధీనం చేసుకునేవారం ఆ సమయంలోనే నేను 'నల్లమల ఏరియా కమిటీ కార్యదర్శిగా ఉండగా లావు బాలగంగాధర్‌రావు 'నల్లమల్ల రీజియన్‌ కార్యదర్శిగా పనిచేస్తున్నారు అడవుల్లో కూడా మిలట్రీ దాడులు పెరిగాయి మిలట్రీ దాదావుగా అడవులను ఆక్రమించేలా ముందుకు దూసుకువచ్చింది మిలట్రీ దాడులతో ఒకసారి 15 రోజుల వరకు ఆహారం దొరకలేదు బియ్యం, పప్పు, ఉప్పు మాకు అందకుండా నిర్భంధం చేశారు శేరు జొన్నలు 18 మందిమి జావలాగా కాచుకుని తినాల్సిన దయనీయ పరిస్థితి దాపురించింది మిలట్రీ దాడులతో చెదిరివచ్చిన ఒక ఆవును పట్టుకుని మా వద్ద ఉన్న బ్లేడ్లతో కోసి మేము తినడంతో పాటు ఇతర దళాలకు కూడా ఆహారంగా పంపించాము కొన్ని రోజుల పాటు ఆవు మాంసాన్ని ఆహారంగా ఉపయోగించుకున్నాము ఇంతటి దుర్భర పరిస్థితులు ఉండేవి

సుందరయ్య, మాకినేని బసవపున్నయ్య తదితరులు రష్యా వెళ్లి వచ్చిన అనంతరం పోరాటాన్ని విరమించాలని నిర్ణయించారు దీంతో సుందరయ్య గారు పోరాటాన్ని విరమించాలని మాకు చెప్పేందుకు అమ్రాబాద్‌ అడవుల్లోకి వచ్చారు వారం రోజుల పాటు మాతోనే ఉన్నారు అన్ని దళాలను ఒకచోటికి పిలిపించి రెండు రోజుల పాటు సమావేశం నిర్వహించారు పోరాటాన్ని విరమింపచేయడంపై అనేక విషయాలు చెప్పారు మొదటిరోజు సుందరయ్య గారి మాట వినలేదు పోరాటాన్ని కొనసాగించాలని వాదించాను ఆ తరువాత రెండో రోజు దాదాపుగా అందర్నీ ఒప్పించగలిగారు సుందరయ్య గారు తన ఆయుధాన్ని తానే మోసుకునేవారు ఏదీ పెడితే అది తింటూ అతి సాధారణంగా ఉండేవారు. ఆయన

చం 2౬ + నిరాడంబరాన్ని చూసి ఆళ్ళ యాము సుందరయ్య గారి కష్టుటో దరిద్రాన్థ రోల్‌ వస్టన్ట, మాట 1 వద్ద మా. ము టైన్లరతర ౦ బిల్లి! సోర్‌. న పోరాట కాలంలో వలుమార్తు (పైలుస్తున్నాడుకొ రియర్‌ ౮ఓరి పాం గ! ప్రాణాపాయం నుండి తృటిలో తప్పించుకున్నాను ఒకసారి లైనబాభూ నరకేతం)' ఈసమహ్తుతో! దామరచర్ల మండలం బొత్తలపాలెం సమీపంలోని కల్లెపల్లి తండా నేమి పాదనైన చెట్టు ఎకిఫ్రమట్టుపక్షపైకే వద్ద మకాం వేసి ఉన్నాం నాతో పాటు ఆరిఐండి ఓంకార్‌, ప్రాంతాలను పరిశలిస్తున్నానుఃశ్తం్రప్రార్వ్‌ మరో కారియర్‌ ఉన్నాడు షెల్టర్‌కు అనువైన ప్రాంతాలను శీరటిటిన్నాడు' వన న్యు వెదుకుతూ అక్కడికి చేరుకున్నాము చుట్టుపక్కల ప్రాంతాలను చప్పదిగను 1ళసానీ పరిశీలించేందుకు కొరియర్‌ను వంపాము. తిరిగి రాత్రి "కస పదిగంటల వరకు ఒక తోట వద్దకు రావాలని చెప్పాము అయితే కొరియర్‌ అనుకోకుండా మిలట్రీ వాళ్లకు పట్టుపట్టాడు (అదే రోజు 5వేల మంది మిలట్రీ పెద్దవీడు నుండి నల్లమల్ల వరకు ఒకేసారి చుట్టుముట్టింది? మా విషయం వాళ్లకు చెప్పి వారిని వెంటపెట్టుకుని కొరియర్‌ మా వద్దకు వస్తున్నాడు పదిమంది మిలట్రీ వారు ఉన్నారు వారు సివిల్‌ డ్రెస్సుల్లో ఆయుధాలను భుజాలకు వేసుకుని వాటిపై గొంగళ్లను కప్పుకుని ముందుకు నడుస్తున్నారు మా దరిదాపుల్లోకి వచ్చిన అనంతరం “రి పోరగా” అని పిలుస్తున్నాడు కొరియర్‌ (ఓరి పోరగా' అనేది మా సంకేతం) ఆ సమయంలో నేను ఓ పొడవైన చెట్టు ఎక్కి చుట్టుపక్కల ప్రాంతాలను పరిశీలిస్తున్నాను ఓంకార్‌ కింద ఉన్నాడు ఆ పిలుపు విని నేను చెట్టు దిగాను కొరియర్‌తో పొటు ఉన్న మిలట్రీ వారు గొంగళ్ళు వేసుకుని ఉండడంతో ఏదో పంచాయితీ కోసం గ్రామస్థులు వస్తున్నారని భావించి వారి వైపు అడుగులు వేస్తున్నాను యాదృచ్చికంగా నా ఎడమ చేతిలో ఉన్న ఆయుధాన్ని కుడి చేతిలోకి తీసుకుంటుండగా _ నేను పొజిషన్‌ తీసుకుంటున్నానని భావించిన మిలట్రీ ఒక్కసారిగా కాల్పులు ప్రారంభించింది వెంటనే తేరుకున్న నేను ఓంకార్‌ను అప్రమత్తం చేసి నేలపై పడుకుని కాల్పులు జరుపుతూ చెట్లను చాటుచేసుకుని తప్పించుకోగలిగాము అర్మీలో పనిచేసిన మేజర్‌ జైపాల్‌సెంగ్‌ మాకు శిక్షణ ఇచ్చేందుకు నల్లమల్ల అటవీ ప్రాంతానికి వచ్చారు అమ్రాబాద్‌ అడవుల్లో కీకారణ్యంలో ఉన్నాము సుమారుగా కిలోమీటర్‌ లోతు లోయ ఉంటుంది మూడు వైవులా నిటారుగా అనిపించే ఆ లోయను చేరుకోవాలంటే కృష్ణానదిని దాటి రావాల్సిందే అది తప్ప మరోవైపు నుండి దారి లేదు ఆ లోయలో జైపాల్‌సింగ్‌తో పాటు నేను, మంత్రాల ఆదిరెడ్డి, అనిరెడ్డి వెంకట్‌రెడ్డి, మెదరమెట్ల సీతారామయ్య తదితరులం మొత్తం 12 మంది ఉన్నాం లోయ దరినుండి ఉట్టి పదే నీటికి గొంగళి అడ్డుకట్టి, దాని కింద కుండ పెట్టి నీటిని పట్టుకుని తాగేవారిమి (అంత స్వచ్చమైన నీరు ప్రస్తుతం దొరకదనుకొండి) ఆ సమయంలో మెదరమెట్ల సీతారామయ్య ఎత్తైన రాయిపై కూర్చుని సెంట్రీ విధులు నిర్వర్తిస్తున్నాడు అయితే మిలట్రీ కమాండోలు మా దరిదాపుల్లోకి వచ్చే వరకు సీతారామయ్య గమనించలేదు ఒక్కసారిగా మిలట్రీ అంటూ అరుస్తూ సీతారామయ్య రాయిపై నుండి కిందికి దూకాడు మిలట్రీ వారు విచ్చలవిడిగా కాల్పులు సాగిస్తున్నారు ఆ సమయంలో మేజర్‌ జైపొల్‌సింగ్‌ అనుభవపూర్వక సలహాల ప్రకారం కాల్పులు జరపకుండా తప్పుకోవడం ప్రారంభించాము రెండు గంటల పాటు లోయ పైభాగానికి ఎగబాకాము అందరమూ సురక్షితంగా పైకి చేరుకున్నాము అక్కడ నుండి తప్పుకున్నాము మిలట్రీ దాడులతో రక్షణ కరువైంది దీంతో సరక్షితమైన దెన్‌(రక్షణకు అనువైన లోయ)ల కోసం వెదుకుతున్నాము నాతోపాటు వెంకటప్పయ్య (బేతవోలు)కు ఆ పని అప్పజెప్పారు అడవుల్లో కొన్ని సందర్బాల్లో శత్రువుల దాడుల కంటే ఎలుగుబంట్ల భయమే ఎక్కువ ఉండేది ఎలుగుబంట్లు ఉన్న లోయలో దాని ముఖద్వారం వద్ద ఎలుగుబంట్ల పెంట (మలవిసర్జనం) ఉండేది మధ్యాహ్నాం మూడు గంటల సమయంలో ఒక డెన్‌ కనపడింది దాని ప్రారంభంలో ఎలుగుబంట్ల పెంట లేకపోవడంతో లోనికి వెళ్ళడం మొదలుపెట్టాము లోనికి దిగుతున్నా కొద్ది చీకటి నెలకొంది దీంతో నేను పైకి వచ్చి చిన్నచిన్న కట్టెలను ఏరి కట్టకట్టాను దీనికి నిప్పు పెట్టి (వెలుతురు కోసం) లోనికి దిగుతున్నాను లోయ లోపల పిల్లలు పెట్టిన ఎలుగుబంటి ఒక్కసారిగా వెంకటప్పయ్య పైకి దూకింది నిప్పు ఉండడంతో నా వద్దకు రాలేదు వెంకటప్ప చెయ్యి విరిగింది

పోరాటంలో ఉండగానే ఉద్యమ సహాచరురాలైన సత్యవతిని వివాహమాడారు అప్పటికే సల్యీవతి నల్లమల్ల అటవీ చంచల్‌గూడ జైలులో. ప్రాంతంలో దళ కమాండర్‌గా పనిచేస్తున్నారు. పార్టీ సూచన ఉండగా అరోగ్యం బాగాలేక మేరకు నల్లమల్ల (ప్రాంతంలోనే వందు వందల మంది ద్ద సభ్యులు, ఆస్పత్రిలో చికిత్స పొందుతున్నాను చెంచుల సమక్షంలో పెళ్ళి చేసుకు చల్లా సీతారాంరెడ్డి చహమాన్‌-ఇ-దక్కన్‌ రు మా వివాహం నా. చొరవ న ఒప్పించారు అక్కడ లో న్‌ నస! చింతకుంట్ల వద్ద మిలట్రీ క్యాంపు ఉండేది 1952 వత్రిక వా భార్య-శ్చిసత్య! త్రై; చివరల్లో నేను, నాతోపాటు ఓంకార్‌, మాధవరావులు కూడా 'పోరాటంలో కీలక నాయకురాలు పెంచికల్‌దిన్నెకు వచ్చారు వారు ముందే వెళ్ళగా నేను ఒక అరెస్టు అయినట్లు చూశాను పంచాయితీ విషయం (గ్రామస్థులతో మాట్లాడుతుండగా మిలట్రీ వారు చుట్టుముట్టారు నన్ను మిలట్రీ వారు పట్టుకుంటే మహిళలు అడ్డుపడి విడిచిపెట్టమని కోరారు నేను మహిళలకు నచ్చచెప్పగా నన్ను మిలట్రీవారు చింతకుంట్ల క్యాంపుకు తీసుకువెళ్ళారు ఆయుధం కోసం చిత్రహింసలు పెట్టారు అక్కడ ఉన్న ఓ భూస్వామి నాపై లేనిపోనివి చెప్పడంతో నన్ను గదిలో బంధించి మిర్చి, నిప్పుతో ఘాటు పెట్టారు నన్ను బంధించిన గది పక్కను మిలట్రీ అధికారి గది ఉంది ఆ గదిలోని మిలట్రీ అధికారి భార్యకు కూడా ఘాటు తగలడంతో దాన్ని నిలిపివేశారు అనంతరం నన్ను మిర్యాలగూడ క్యాంపుకు తరలించారు అక్కడ మిలట్రీ అధికారి నన్ను విచారించిన అనంతరం ఆహారం పెట్టి పోలీసు స్టేషన్‌లో అప్పజెప్పాడు మిర్యాలగూడ డిఎస్పీగా ఉన్న హన్యంతనాయుడు మహబూబ్‌నగర్‌ పోలీసులను పిలిపించి వారితో విచారించారు కొద్దిరోజుల అనంతరం గరిడేపల్లి స్టేషన్‌కు తీసుకువెళ్ళారు నాపై ఎన్ని కేసులు ఉన్నాయో వెదకడం మొదలుపెట్టారు ఎంత వెదికినా ఏమీ దొరక్కా ముకుందావురంలో ఓ భూస్వామి కొట్టం తగులబెట్టిన కేసును పెట్టారు. కేసులు దొరక్కపోవడంతో డిటెన్షన్‌ ఆర్జర్‌తో చంచల్‌గూడ జైలుకు తరలించారు నేను సుప్రీంకోర్టులో అప్పీల్‌ చేసుకున్నాను చంచల్‌గూడ జైలులో ఉండగా ఆరోగ్యం బాగాలేక ఆస్పత్రిలో చికిత్స పొందుతున్నాను అక్కడ రహమాన్‌-ఇ-దక్కన్‌ ఉరూ పత్రికలో నా భార్య (సత్యవతి, పోరాటంలో కీలక నాయకురాలు) అరెస్టు అయినట్లు చూశాను చివరకు నన్ను విడుదల చేశారు జైలు గేటు నుండి బయటకు వచ్చే వరకు అక్కడ నలుగురైదుగురు క్రైం బ్రాంచి సిఐడిలు నా కోసం వేచి ఉన్నారు వారితో వాదిస్తూ ముందుకు నడుస్తుండగా కొంతదూరం వెళ్లే సరికి ఒక కార్యకర్త సైకిల్‌పై వచ్చి ఎక్కనున్నాడు సైకిల్‌ ఎక్కి ఎంఎల్‌ఏ క్వార్టర్‌కు చేరుకుని రావి నారాయజరెడ్డిని కలుసుకున్నాను సుందరయ్య గారి వద్దకు వెళ్ళమని చెప్పడంతో అక్కడి వెళ్లాను సుందరయ్య గారి డెన్‌లో 15 రోజుల పాటు ఉండి అనంతరం ఆయన సలవాతోనే విజయవాడ వెళ్ళాను కొద్దిరోజులుగా సెమీ లిగల్‌గా తిరుగుతూ హుజూర్‌నగర్‌ ప్రాంతానికి వచ్చాను మళ్ళీ పార్టీ బాధ్యతలు తీసుకున్నాను ల పోరాట విరమణ అనంతరం హుజూర్‌నగర్‌ తాలుకా పార్టీ బాధ్యతలు నిర్వహించాను పెంచికల్‌దిన్నైలో జిల్లా స్థాయి సమావేశాన్ని ఏర్పాటు చేసి మోటూరు హన్మంతరావును పిలిపించాము సిపిఎం నుండి ఎంఎల్‌ పార్టీ చీలిక సమయంలో దొడ్డా నర్ఫయ్య, మెదరమెట్ల సీతారామయ్య, అరిబండి, ఓంకార్‌ తదితరులు అటువైపు వెళ్ళారు నేను, అరిబండి లన యణ మాత్రమే సిపిఎం పక్షాన మిగిలి ఉన్నాము లక్ష్మీనారాయణను కూడా అటువైపు లాగడానికి దొడ్డా నర్సయ్య చేసే ప్రయత్నానికి నేను అద్దుపడేవాణ్చి నేను ధృడంగా నిలబడడంతో నన్ను లాగే ప్రయత్నం చేయలేదు నేను (గ్రామాలు తిరుగుతూ ఉ(గ్రవాదులకు వ్యతిరేకంగా ఉద్యమాన్ని నిలబెట్టే ప్రయత్నం చేశాను మొత్తం తాలుకాను తిరిగి సిపిఎం వైపు నిలబెట్టడంలో సఫలమయ్యాము 1970లో సిపిఎం హుజూర్‌నగర్‌ తాలుకా కార్యదర్శిగా ఎన్నికయ్యాను జిల్లా కమిటీ సభ్యునిగా 1985 వరకు పనిచేశాను వ్యవసాయ కార్మిక సంఘం జిల్లా కార్యదర్శిగా 1964 నుండి 1985 వరకు పనిచేశాను పెంచికల్‌దిన్నె గ్రామ సర్పంచ్‌గా 12 సంవత్సరాలు పనిచేశాను

టి ఖతితింంట వ. న స... టి సన గ. ళు బాబుసాయిపేట దేశ్‌ముఖ్‌ కోటపై దాడి వా. . య్‌. చేశాము లెవీ-గల్లా పేరుతో వనూలు చేసిన స్మ చిత్రం గోపయ్య ధాన్యాన్ని స్వాధీనం చేసుకుని ప్రజలకు _ ___్రండం పంచిపెట్టాము ఆస్థులను కూడా ప్రజలు స్వాధీనం చేసుకున్నారు ఈ దాడి పెద్ద సంచలనం కలిగించింది ఆతరువాత తుమ్మదం దొర వల్లపురెడ్డి కోటపైదాడి చేశాము ధాన్యాన్ని ఆస్థులను ప్రజలకు పంచిపెట్టాము. ఇలా అనేక దాదులు సాగించాను ళ నల్హొండ జిల్లా మిర్యాలగూడ మండలం జప్రివీరప్పగూడెంకు చెందిన చిత్రం గోపాలు తెలంగాణా సాయుధ పోరాటంలో దళ సభ్యునిగా పనిచేశారు చదువు రాకున్నా చిన్నతనంలో సంఘం వాళ్ళు వస్తే వాళ్ళ వెంట వెళ్ళాడు “ఊరి పటేల్‌ వద్ద జీతం ఉండగా ఒకరోజు సంఘం వాళ్ళు వచ్చి ఊళ్ళో ఎర్రజెండా కట్టివెళ్ళారు అప్పట్లో ఎర్రజెండా గురించి నాకు పెద్దగా తెలవదు ఆ తరవాత మా ఊరికే చెందిన చిత్రం చిన్నపైదయ్య అనే ఆయనతో కలిసి కమ్యూనిస్టు వాళ్ళ దగ్గరకు వెళ్ళానని' గోపయ్య వివరించారు వెళుతూ. వెళుతూ మా ఊరి కమ్మరి తిరుపతయ్య దగ్గర ఉండే నాటుతుపాకీని గుంజుకుని వెళ్ళామంటూ చెప్పుకొచ్చారు తెలంగాణా పోరాటంలో ఆయన పాత్రను 80 సంవత్సరాల చిత్రం గోపయ్య ఇలా వివరించారు మా తల్లిదండ్రులు చిత్రం బాలమ్మ, కోటయ్య మాది దళిత కుటుంబం దీంతో నాకు చదువుకునే అవకాశం లేదు చిన్నప్పుడే మా ఊరి పటేల్‌ వద్ద నన్ను జీతం ఉంచారు జీతం ఉన్న సమయంలోనే ఊర్లోకి రజాకార్లు వస్తుందేవారు దగ్గరల్లోని రాగడపలో రజాకార్ల క్యాంపు ఉండేది ఆ సమయంలోనే ఒకరోజు మా ఊరికి కామారెడ్డిగూడెంకు చెందిన రంగారెడ్డి ఆయనతో పాటు మరో వ్యక్తి వచ్చి కచ్చీరు వద్ద ఎర్రజెండా కట్టివెళ్ళారు అప్పటికీ నాకు ఎర్రజెండా గురించి ఏమీ తెలవదు వేసవి పంటలు కోసి ఇంటి వద్ద ఉన్నాను మా ఊరికే చెందిన చిత్రం చిన్నస్టైదయ్య(తిప్పన చిన్నకృష్ణారెడ్డి వద్ద హోంగార్జుగా పనిచేసేవాడు) నా వద్దకు వచ్చి ఎర్రజెండా పార్టీలోకి వెళదామన్నాడు అదేరోజు మేమిద్దరం కలిసి పార్టీ వాళ్ళ కోసం దిలావర్‌పూర్‌, రాగడప, తదితర (గ్రామాల్లో తిరిగే జాడ దొరకలేదు చివరకు హాలియా వద్ద గరకనాయక్‌ళందా సమీపంలో ఇద్దరు దళ సభ్యులు కలిసారు మేము దళంలోకి వస్తామని అడిగితే మీరు తట్టుకోలేరని వారు వద్దన్నారు అయినా మేము వినకపోయేసరికి రమ్మని వెంట తీసుకెళ్ళారు ఇలా పోరాటంలోకి అడుగుపెట్టాము

య దళాల వెంట వెళ్లిన రోజే రాజవరం వద్ద పోలీసులు న కొంత వెనక్కుతగ్గగానే మేము తప్పించుకున్నాము ఆ సమయంలో చల్లా భయట లి చేరదు సూపు. సీతారాంరెడ్తీ, ఎలమంద, గూడురి చలవతిరెడ్డి, కట్టెబోయిన సనం... రామలులాంటి ముఖ్యలు ఉన్నారు అక్కడ నుంది నమ్మిక చేదుకున ముల డ్‌ బరు వర ట్‌. అక్కడ భోజనాలు చేశాము అనంతరం నందికొండ ప్రాంతానికి చేరుకుని, మ లు బంట 2. అక్కడ సమావేశం ఏర్పాటు చేశారు దళాలను విభజించారు దర ల ఎ... జానకిరాములు దళంలో నన్ను నభ్యునిగా నియమించారు వ... బాబసాయిపేట దేశముఖ్‌ కోటపై దాది చేశాము లెవీ-గల్లా పేరుతో [వసూలు చేసిన ధాన్యాన్ని స్వాధీనం చేసుకుని ప్రజలకు పంచిపెట్టాము రా. ఆస్తులను కూడా ట్రీజలు స్వాధీనం చేసుకున్నారు ఈ దాడి పెద్ధ సంచలనం కలిగించింది ఆ తరువాత తుమ్మడం దొర వల్లపురెడ్డి కోటపై దాడి చేశాము ధాన్యాన్ని ఆస్టులను ప్రజలకు పంచిపెట్టాము ఇలా అనేక దాడులు సాగించాము యాక్షన్‌ అనంతరం పోరాటాన్ని అణచటానికి యూనియన్‌ సైన్యాలు వచ్చాయి దీంతో పోరాటంపై నిర్భందం పెరిగింది ఆ పరిస్థితుల్లో సమావేశం ఏర్పాటు చేసి దళాలను విడిపోవాలని పార్టీ కోరింది దీంతో నేను, నాతో పాటు సైదయ్య, కల్వలచెర్వేకు చెందిన పాపులు మా ప్రాంతానికి తిరిగి వచ్చాము కొద్దిరోజుల తరవాత పార్టీ మళ్ళీ పిలవడంతో సైదయ్యతో కలిసి మాటూర్‌కు వెళ్ళాను అక్కడ నుండి రేగులగడ్డ వద్ద దళం ఉంటే అక్కడకు వెళ్ళి కలిసాను గడ్డం రాంరెడ్డి, గోపయ్య, వెంకటనర్పయ్య, లక్మీనర్సయ్య, మట్టయ్య, గూడురు అమృతం తదితరులతో కలిసి 15మందితో దళం అయ్యాము మంత్రాల ఆదిరెడ్డి సారధ్యంలో 20మందితో మిలట్రీ దళాన్ని ఏర్పాటు చేశారు పులిచెర్ల దాడిలో అ ఊరి దొరలను కాల్చి చంపాము పార్టీ కార్యకర్తను పట్టించారు దీంతో సంక్రాంతి పండగ రోజు దాడి చేసి ముగ్గుర్చి మట్టబెట్టాము మిలట్రీ వారి ఎస్కార్ట్‌ బస్సును అడ్డగించి ఆయుధాలు స్వాదీనం చేసుకున్నాము ఇబ్రహీంపట్నం పూల్‌ వద్ద కాంగ్రెస్‌ దొరలు వస్తున్న బస్సును తగులబెట్టాము అచ్చంపేట ఏరియాలో సంచరిస్తుండగా మాలో ఒక పోలీసు ఇన్‌ఫార్మర్‌ వచ్చి చేరాడు మాకు అనుమానం రావడంతో ఒకరోజు మాలో నుండే ఇద్దరు మారువేషంలో పోలీసులుగా వచ్చారు దీంతో ఆ ఇన్‌ఫార్మర్‌ వారితో నేను మిలట్రీ వాడి అని ఒప్పుకున్నాడు ద్రోహానికి కాల్పిచంపాము పారెస్ట అధికారులపై దాడి చేసి వారి వద్ద నాలుగు ఆయుధాలను స్వాధీనం చేసుకున్నాము అడవుల్లో ఉండగానే ఒకరోజు సుందరయ్యగ్గారు వచ్చి పోరాటాన్ని విరమింపచేయాలని చెప్పారు పరిస్థితులను వివరించారు పోరాటం చివరి దశలో నాకు జబ్బు చేసింది దీంతో నన్ను ఇంటికి పంపించాలని చల్లా సీతారాంరెడ్డి నంద్యాల శ్రీనివాసరెడ్డిలు నిర్ణయించారు నన్ను కృష్ణనదిని దాటించేపని చెంచులకు అప్పజెప్పారు తలుపులగండి వర్గ నుండి మధ్యాహ్న సమయంలో పోలీసులు లేని పరిస్థితుల్లో చెంచులు నది దాటించారు నది దాటి ఒక ఊరికి చేరుకు లోగా అక్కడ పార్టీ వాళ్ళు ముగ్గుర్ని కాల్చి చంపారు. దీంతో అక్కడ పట్వారీలు నన్ను పట్టుకుని విచారించి ఆ రాత్రి అక్కడే ఉండమన్నారు తెల్లవారుజామున జీతగాని వేషంలో అక్కడ నుండి తప్పించుకున్నాను మాచర్ల చేరుకుని అక్కడ నుండి గుంటూర్‌ వెళ్ళాను మా అక్కను కలుసుకుని బట్టలు మార్చుకుని రైలెక్కి బెజవాడ వెళ్ళాను అక్కదే కొంతకాలం ఉన్నాను చివరకు చల్లా సీతారాంరెడ్డ సలహాతో ఇంటికి వచ్చాను ఊరికి చేరుకున్న వారం రోజుల అనంతరం పోలీసులు ఒకరోజు మా ఇంటిని చుట్టుముట్టి పట్టుకున్నారు అక్కడ నుండి నన్ను కొద్దిరోజులు నల్గొండ జైలుకు ఆ తరవాత చంచల్‌గూడ జైలుకు పంపించారు అక్కడ చాలా కాలం ఉన్నాను వెంకటాద్రిపాలెంలో శత్రువును చంపినందుకు ఉరిశిక్ష విధించారు జనగామ ప్రాంతానికి చెందిన నల్ల నర్సింహులుతో కలిసి జైలు ఉన్నాను చివరకు 1956లో విడుదల చేశారు పోరాట విరమణ అనంతరం ఉమ్మడి కమ్యూనిస్టు పార్టీలో కొనసాగాను చీలిక అనంతరం సిపిఎం వైపు వచ్చాను అప్పటి నుండి ఇప్పటి వరకు సిపిఎం సభ్యునిగానే కొనసాగుతున్నాను గ్రామ పంచాయితీ వార్డు మెంబర్‌గా ఏడు సంవత్సరాలు పనిచేశాను అప్పటి సమస్యలకు, పోరాటాలకు, ఇప్పటి సమస్యలకు, పోరాటాలకు చాలా తేడా ఉంది నాయకుల్లో కూడా అప్పటి స్ఫూర్తి లేదు (ప్రజల్లో చైతన్యం లేడు

న! లర జాలయాిళ) - న గగ నత చెవ్చోలని వ / చితహింసపెట్తాకు 1 / | ఖగ టీ. ఖే జ దళ సభ్యునిగా ఉంటూ అనేక గ్రామాల్లో [నేం న్‌ తిరిగాము పటేల్‌, పట్వారీల దౌర్జన్యాలకు పెద్దారపు లచ్చయ్య (ఎర్రయ్య) వ్యతిరేకంగా ప్రజలను కూదగట్టాం నడిగడ్డ, న్టారపు లచ్చయ్య (ఎర్రయ్య చింతలపాలెం, నెల్లికల్లు, నందికొండ, వాడపల్లి, బొర్రాయిపాలెం అటవీ ప్రాంతాల్లో బాగా తిరిగాము. లెవీ-గల్లాకు వ్యతిరేకంగా ప్రజలను చైతన్యం చేసేవారము నెల్లికల్లుకు జకసారి పెద్దసంఖ్యలో రజాకార్లు వచ్చారు అయితే వారు నచ్చే ప్రాంతాన్ని పరిశీలించి దాడికి పధకం రూపొందించాము “నల్గొండ జిల్లా మిర్యాలగూడ మండలం గూడూర్‌ గ్రామానికి చెందిన పెద్దారపు లచ్చయ్య తెలంగాణా పోరాటంలో కీలకంగా పాల్గొన్నారు. 1929వ సంవత్సరంలో పెద్దారపు నర్సయ్య, సూరమ్మ దంపతులకు ఇద్దరు మగసంతానంలో చిన్నవాడు లచ్చయ్య రాత్రివేళ ప్రయివేటు గురువు వద్ద రాయడం, చదవడం నేర్చుకున్నాడు గ్రామాల్లో పటేల్‌, పట్పారీల ఆగదాలతో ప్రజలు బిక్కుబిక్కుమంటూ జీవించేవారు వృత్తిదారులు వెట్టిచాకిరీతో మగ్గిపోయేవారు రజక కుటుంబానికి చెందిన లచ్చయ్య కుంటుంబ పరిస్థితి కూడా అలానే ఉండేది “మా కుటుంబ పరిస్థితులు అద్వానంగా ఉండేవి అందరికీ సరిగ్గా తిండి దొరికేది కాదు వృత్తిపరమైన వెట్టిచాకిరీ చాలా ఉండేది మస్కూరీలు కూడా ఇంటికి వచ్చి దౌర్జన్యం చేసేవారంటూ ' ఆనాటి పరిస్థితులను లచ్చయ్య వివరించారు దుర్భర పరిస్థితుల నుండి బయటపడేందుకే పోరాటం వైపు వెళ్లానని లచ్చయ్య చెప్పుకొచ్చారు పోరాటంతో ముడిపడి ఉన్న తన జీవితం గురించి లచ్చయ్య ఇలా వివరించారు తమ కుటుంబం దుర్భర పరిస్థితుల నుండి బయటపడేందుకే పోరాటం వైపుకు వెళ్లాను 1946వ సంవత్సరం అనుకుంటాను ఒకరోజు మా ఊర్లోకి కొంతమంది వచ్చి ఒకముస్లీం ఇంటికి మూడు రంగుల జెండాను కట్టారు అప్పుడు నాకు 17 సంవత్సరాల వయస్సు ఆ జెండాను చూసి ఏమిటా అనుకున్నాను అప్పటికే మా ఊరికి చెందిన చలపతిరెడ్డి పోరాటంలోకి వెళ్లాడు ఆయనతో పాటు అన్బతం, లింగయ్య అనే మరో ఇద్ధరు కూడా వెళ్ళారు వారు ఎటువెళ్ళారో తెలసుకునేందుకు ఇంటి నుండి బయలుదేరాను రెండు రోజుల అనంతరం వారిని అడవిదేవులపల్లి వద్ద కలుసుకున్నాను చలపతిరెడ్డి కూడా అక్కడే కలిసారు అదే సమయంలో దళాల విభజన జరిగింది వాడపల్లి మల్లయ్య కమాండర్‌గా ఉన్న దళంలో సభ్యునిగా ఎన్నికయ్యాను

న దళ సభ్యునిగా ఉంటూ అనేక గ్రామాల్లో తిరిగాము పటేల్‌, ల్‌ పట్వారీల దౌర్జన్యాలకు వ్యతిరేకంగా ప్రజలను కూడగట్టాం నడిగడ్జ ఇ. చింతలపాలెం, నెల్లికల్లు, నందికొండ, వాడపల్లి, బొర్రాయిపాలెం అటవీ పసి ప్రాంతాల్లో బాగా తిరిగాము లెవీ-గల్లాకు వ్యతిరేకంగా ప్రజలను చైతన్యం వ. చేస్తేవారము నెల్లికల్లుకు ఒకసారి పెద్దసంఖ్యలో రజాకార్లు వచ్చారు న. అయితే వారు వచ్చే ప్రాంతాన్ని వరిశీలించి దాడికి వధకం న రూపొందించాము వంద మందితో ఉన్న దళం రజుకార్లపై కాల్పులు ల. (ప్రారంభించింది. చాలా సేపు జరిగిన దాడిలో నలుగురు రజాకార్లు స కక్‌ చనిపోయారు దాడికి తట్టకోలేక రజాకార్లు పారిపోయారు ఈ దాడి ల క నల. అనంతరమే స్టానిక దకాలుగా విడిపోయాము వాడపల్లి సమీపంలోని లాట ల రుని“. తాళ్ళవీరప్పగూదెంలో పోలీసుపటేల్‌ ఇల్లు ఉండేది రజాకార్లు వచ్చి |... హరిజనవాదను తగులబెట్టారు దీంతో మేము వెళ్ళి పటేల్‌ ఇంటిని మ తగులబెటాము పటేల్‌ కొడేకు పోలీసు ఉద్యోగం న ల ఊర్లోకి వచ్చి ప్రజలను తిట్టేవాడు దీంతో ఒకరోజు అతన్ని వెంబడించి ఉరిబయట చేలో పట్టుకుని కాల్చి చంపాము పా పాటు పార్టీ అప్పజెప్పిన బాధ్యతల ప్రకారం కొరియర్‌గా పనిచేశాను దళాల మధ్య సమాచారం చేరవేసేవాణ్డి దళం ఊరికి వస్తుందంటే ముందుగా ఆ గ్రామానికి వెళ్లి గ్రామ దళానికి చెప్పి ఏర్పాట్లు చేయించేవాణ్ణి దకాలకు రక్షణ ఏర్పాట్లతో పాటు భోజనం తదితర ఏర్పాట్లు కూడా చేయించడంలో కొరియర్‌గా నా పాత్ర కీలకం శత్రువుల రాకపోకలు పసిగట్టడం, ఆ సమాచారాన్ని దళాలకు చేరవేయడం జరిగేది చల్లా సీతారాంరెడ్డి, నంద్యాల శ్రీనివాసరెడ్డి తదితరులు ఇచ్చే ఉత్తరాలను దళాలకు, దళాలు పంపే వాటిని నాయకులు చేరవేసేవాజ్డి ఎట్టిపరిస్థితుల్లో ఉత్తరాలు శత్రువుల చేతికి చిక్కకుండా అత్యంత జాగ్రత్తగా వ్యవహరించవలసి వచ్చేది ఒకసారి సుందరయ్య గారు బొర్రాయిపాలెం అటవీ గొంకకు నచ్చారు దళాలతో సమావేశం జరిపారు యాక్షన్‌ అనంతరం ఉద్యమంపై నిర్భందం పెరిగింది దీంతో అచ్చంపేట, నందికొండ ప్రాంతాలకు దళాలు వెళ్ళాయి కొద్దిరోజుల అనంతరం పోరాటం నిలిపివేశారు దీంతో ఎవరి రక్షణ వారు తీసుకుంటూ శత్రువుకు దొరక్కుండా ఉండాలని పార్టీ ఆదేశించింది దీంతో నేను రెంటచింతల దగ్గర మిట్లగూడపాడులో మా మేనత్త ఇంటికి వెళ్లాను ఆయితే ఆ ఊరి పటేల్‌ నా గురించి అడగడంతో మా మేనత్త ఇక్కడ ఉండడం మంచిది కాదని చెప్పింది అక్కడ నుండి బయలుదేరి బెల్లకొండ సమీపంలో దళాల వెంట వారం రోజులు తీరిగాను మా ఊరివాళ్ళు ఉంటే బెజవాడకు వెళ్ళాను బెజవాడలో ఉంటూ గవర్నర్‌పేటలో ఒక రిక్షా అద్దెకు తీసుకుని నడిపాను అయితే ఒకరోజు గవర్నర్‌పేట సెంటర్‌లో రిక్షా పెట్టుకుని కూర్చున్నాను సివిల్‌ దుస్తువుల్లో ఉన్న ఇద్దరు పోలీసులు వల్చి రిక్షాను పోలీసు స్టేషన్‌ వరకు కిరాయికి మాట్లాడుకున్నారు అక్కడ దిగిన తరవాత లోపలీకి వస్తే కీరాయి ఇస్తామంటే స్టేషన్‌లోకి వెళ్ళాను అప్పటికే అక్కడ మిర్యాలగూడ నుండి వచ్చిన సోలీస్‌ సబ్‌ ఇన్స్‌పెక్టర్‌ ఉన్నాడు నన్ను బాగా కొట్టి మిర్యాలగూడకు తీసుకువచ్చి డిఎస్‌పి హన్మంతనాయుడు ముందు హాజరుపరిచాడు దళాల సమాచారం అడిగితే చెప్పలేదు సమాచారం కోసం చిత్రహింసలు పెట్టారు అయినా ఎలాంటి సమాచారాన్ని రాబట్టలేకపోయారు నెల రోజుల పాటు లాకప్‌లో ఉంచారు జుట్టు, కనుబొమ్మలు గీకించారు డిఎస్పీకి, మా ఊరి కర్ణం పంతులుకు మంచి దోస్తనం ఉంది దీంతో మా అయ్య వెళ్ళి కర్ణం దొరను కలిసి నన్ను విడిపించాలని వేడుకున్నాడు దీంలో కర్ణం పూచికత్తుతో డిఎస్పీ నన్ను విడుదల చేశారు ఇంటికి చేరుకున్న అనంతరం కూడా అప్పడప్పుడు పార్టీ వారు మా బావివద్దకు వచ్చి రహస్యంగా కలుసుకనేవారు న కమ్యూనిస్టు పార్టీలో కొనసాగుతూ చీలిక సమయంలో సిపిఎంవైపు వచ్చాను ప్రజాప్రతినిధిగా ఏ పదవులకూ పోటి చేయలేదు సుమారు 20 సంవత్సరాలు పార్టీకి గ్రామ శాఖ కార్యదర్శిగా పనిచేశాను వ్యవసాయ కార్మిక సంఘంలో కూడ పనిచేశాను ఇప్పటికీ పార్టీ సభ్యునిగా కొనసాగుతున్నాను అయితే పార్టీలో చాలా తేడా వచ్చింది ఆనాడు పార్టీ ఖచ్చితమైన సిద్దాంతం, నిర్మాణ సూత్రాలకు లోబడి పనిచేసేది నేడు అది లేదు నాయకుల్లో, _ కార్యకర్తల్లో ఆ స్ఫూర్తి లేకుందా పోతుంది స్వార్ధం పెరుగుతోంది ప్రజలను చైతన్యం చేయడంలో కూడా తగిన కృషి జరపడం లేదు

రంల ర్‌ ॥ బాబుసాయిపేట గదిపై దాడి చేశాము మం వెట్టిచాకిరీ, లేవీ-గల్లాకు వ్యతిరేకంగా దాడి జరిపాం ఆసందర్దంగా గదిలో దొరికిన ధాన్యాన్ని, జూలకంటి చంద్రారెడ్డి కోళ్లను, బియ్యాన్ని అన్నింటినీ పంచిపెిట్టాము ఆగామోత్సూర్‌లో కూడా రజాకార్లపై దాది చేశాము ధాన్యాన్ని ప్రజలకు పంచిపెట్టాము అల్వాల, ముదిమాణిక్య దాడుల్లో కూదా పాల్గొన్నాను అల్వాల నర్సింహ్హారెడ్ది మాతో పాటే ఉండి శత్రువులకు దొరక్కూదదని తనే కాల్చుకుని చచ్చాడు “నల్హొండ జిల్లా తిప్పర్తి మండలం కొత్తగూడెం జూలకంటి చంద్రారెడ్డి స్వగ్రామం జూలకంటి లింగారెడ్డి భద్రమ్మ దంపతులకు కలిగిన ముగ్గురు సంతానంలో చంద్రారెడ్డి చిన్నవాడు 1924వ సంవత్సరంలో జన్మించారు సామాన్య రైతు కుటుంబం నుండి వచ్చిన చంద్రారెడ్డి చిన్నతనంలో చదువు నేర్చుకోలేదు ఉద్యమంలోకి వచ్చిన అనంతరం జైలులో చదవడం నేర్చుకున్నారు “ఒకసారి ఊళ్లో మీటింగ్‌ పెట్టడంతో ఉత్తేజితున్ని అయ్యి పార్టీలోకి పోయానని” చంద్రారెడ్డి వివరించారు పోరాటంలో పాల్గొన్న అంశాలపై ఆయన వివరిస్తూ ఇలా చెప్పారు నాకు 25 సంవత్సరాల వయస్సులో ఒకరోజు మా ఊళ్ళో పార్టీ వాళ్లు వచ్చి మీటింగ్‌ పెట్టారు. ఆ మీటింగ్‌లో చల్లా సీతారాంరెడ్డి మాట్లాడారు ఆయనతో పాటు గుంటి వెంకటనర్సయ్య కూడా వచ్చాడు వారు ఇక్కడే మూడు రోజుల పాటు ఉన్నారు వెట్టిచాకిరీ పోవాలని, రజాకార్లకు వ్యతిరేకంగా పోరాడాలని మీటింగ్‌లో చెప్పారు ఇది నన్ను బాగా ఉత్తేజపర్చింది మా అన్న కాశిరెడ్డితో పాటు కలిసి మా ఊళ్లో జెండాలు కట్టాము కొద్దిరోజుల తరవాత నన్ను దళంలోకి తీసుకున్నారు మంత్రాల ఆదిరెడ్డి దళంలో పనిచేశాను బాబుసాయిపేట గడిపై దాడి చేశాము వెట్టిచాకిరీ, లేవీ-గల్లాకు వ్యతిరేకంగా దాడి జరిపాం ఆ సందర్బంగా గడిలో దొరికిన ధాన్యాన్ని కోళ్లను, బియ్యాన్ని అన్నింటినీ పంచిపెట్టాము ఆగామోత్మూర్‌లో కూడా రజాకార్లపై దాడి చేశాము ధాన్యాన్ని ప్రజలకు పంచిపెట్టాము అల్వాల, ముదిమాణిక్య దాడుల్లో కూడా పాల్గొన్నాను అల్వాల నర్సింహ్యారెడ్డి మాతో పాటే ఉండి శత్రువులకు దొరక్కూడదని తనే కాల్చుకుని చచ్చాడు తుమ్మడం వద్ద ఉండగా మమ్మల్ని ఒకసారి మిలట్రీ చుట్టుముట్టింది దీంతో నేను, ఆదిరెడ్డి ఒకవైపు, గడ్డం రాంరెడ్డితో పాటు మరికొంత మంది మరోవైపు మిలట్రీపై దాడులు జరుపుతూ తప్పించుకున్నాము ఇంకా ప్రజల సహకారంలో అనేక దాడులు జరిపాం యాక్షన్‌ అనంతరం నిర్భంధం పెరగడంతో దేవరకొండ, అచ్చంపేట అడవుల్లోకి వెళ్లాము నిర్భందంతో దళాలు విడిపోయి గ్రామాలకు చేరుకున్నాము ఒకరోజు నేను మా బావి వద్ద ఉండగా ముగ్గురు పోలీసులు వచ్చి పట్టుకున్నారు ఆ సమయంలో నాకు మశూచి పోసింది దీంతో మిలట్రీ వారు నన్ను అంటరానివాడిలా దూరంగా కూర్చోబెట్టారు నల్గొండ, ఖమ్మం, చంచల్‌గూడ జైలుకు తరలించారు రెండు సంవత్సరాలు జైలు జీవితం గడిపాను పోరాట విరమణ అనంతరం సిపిఎంలో కొనసాగాను

వెళ్తిగొట్లాలుకు '' తాఆణ పోరాటంలోకె ల. ఆ మీటింగ్‌లలో దొరల వెట్టిగొట్టాలకు బ్‌ జోషి వ్యతిరేకంగా పోరాడాలని చెప్పేవారు లెవీ-గల్లా లొడంగి పాపులు వసూలుకు వస్తే ఎదురించాలని మాకు చెప్పారు వారి మాటలకు నాకు చాలా ఉత్తేజాన్ని ఇచ్చేవి నేను పోరాటంలోకి వస్తానంటే వారు తీసుకెళ్ళారు “నల్గొండ జిల్లా వేములపల్లి మండలం ఆమనగల్లు పరిధిలోని రావువారిగూదెం లొడంగి పాపాలు స్వగ్రామం నిరుపేద కుటుంబంలో 1924లో జీడయ్య, చంద్రమ్మ దంపతులకు జన్మించారు చదువు రాదు పోరాటంలోకి వచ్చిన అనంతరం జైలులో రాయడం నేర్చుకున్నారు 'నాయకులు మా ఊరికి వస్తే వారి వెంట రజాకార్ల పోరాటంలోకి వెళ్ళానని' పాపులు పేర్కొన్నారు ఆ రకంగా పోరాటం ముగిసే వరకు పాల్గొనని ఆనాటి విశేషాలను వివరించారు మా ఊరికి పోరాట నాయకులు నంద్యాల శ్రీనివాసరెడ్డి, చల్లా ఫీతారాంరెడ్డి వంటి నాయకులు వచ్చేవారు వారు ప్రజలను కూడగట్టి మీటింగ్‌ పెట్టారు ఆ మీటింగ్‌లో దొరల వెట్టిగొట్టాలకు వ్యతిరేకంగా పోరాడాలని చెప్పేవారు లెవీ-గల్లా వసూలుకు వస్తే ఎదురించాలని మాకు చెప్పారు వారి మాటలకు నాకు చాలా ఉత్తేజాన్ని ఇచ్చేవి నేను పోరాటంలోకి వస్తానంటే వారు తీసుకెళ్ళారు భువనగిరిలో ఆంధ్రమహాసభకు నంద్యాల, చల్లా వెంట వెళ్ళాను అక్కడ నాయకుల ఉపన్యాసాలు నాకు బాగా నచ్చాయి పొములపాొడులో వెట్టిచాకిరీకి వ్యతిరేకంగా, లేవీ-గల్లా వసూలుకు అడ్డం తిరిగాం ఆగామోత్సూర్‌ దాడిలో పాల్గొన్నాను రజుకార్ల గడిపై దాడి చేసి గడిలో ఉన్న ధాన్యాన్ని పంచిపెట్టాము నంద్యాల శ్రీనివాసరెడ్డి వెంట దళంలో సభ్యునిగా ఉన్నాను నాతో పాటు పాములపొడుకు చెందిన యాతం పాపయ్య, పబ్బతి లక్ష్మయ్య, వడ్ల బ్రహ్మాయ్య, రాన లక్ష్మయ్య, యాతం గోపయ్య, నంద్యాల లింగయ్య పోరాటంలో పనిచేశారు “ల్రేలీ ధాన్యం ఇవ్వవద్దని లేవీ కొలిస్తే కరువుపోదన్నా కరువునా పడే పద్దతీ ఇదియని ధాన్యంపోయి అన్నం కరువైతదని ౫” అంటూ లెవీ-గల్లాకు వ్యతిరేకంగా సాగే పాటి పోరాట కాలంలో ప్రజలను ఉర్రూతలూగించింది మిలట్రీ యాక్షన్‌ అనంతరం నిర్భంధం పెరగడంతో విజయవాడకు వెళ్లాను అక్కడ సుందరయ్యగారిని కలిసాను అప్పటి పరిస్థితులకు, ప్రస్తుత పరిస్థితలకు చాలా తేడా ఉంది అప్పుడు నిస్వార్ధంగా పనిచేసేవారు ప్రస్తుతం అన్నింటా డబ్బు ప్రభావం పెరిగింది ప్రజలు కూడా ప్రలోభాలకు లొంగుతున్నారు

|!

చెర్కుపల్లి దత ఇ. గటేన న యీ. గ౨క్‌ఇూ నట || కుంలగంట్ల్తాము షస వాట్ట స గ " |

ఎం... /. య గ య ళ్‌ , | ॥ / [4 |... . / సా గ జ ో! ॥

. గ్‌ ... ం. . | స్ట్‌?

ఆగామోత్కూర్‌లో రజాకార్ల క్యాంపుపై + దాడిచేశాము చెర్ముసల్లి, తుంగతుర్తి, ఆమనగల్లు నంద్యాల లింగయ్య తదితర గ్రామాల నుండి ప్రజలు పెద్దసంఖ్యలో దాడిలో పాల్గొన్నారు బక రజాకార్‌ను పట్టుకుని ఏరులో కోసివేశాము గడిని కూలగొట్టి ధాన్యాన్ని ప్రజలకు పంచిపెట్టాము.

“నల్లాండ జిల్లా వేములపల్లి మండలం పాములపాదుకు చెందిన నంద్యాల లింగయ్య తెలంగాణా పోరాటంలో పాల్గొన్నారు దళిత కుటుంబానికి చెందిన నంద్యాల నాగయ్య, వీరమ్మ దంపతులకు 1926లో జన్మించారు వెట్టి చాకిరికీ వ్యతిరేకంగా పోరాడాలని నాయకులు చెబితే పోరాటంలోకి వచ్చానని లింగయ్య వివరించారు పోరాట కాలంలో ఆయన పాత్రను ఇలా చెప్పారాయన

వెట్టిచాకిరీకి, లెవీ-గల్లాకు వ్యతిరేకంగా పోరాడాలంటూ మా ఊరికి చల్లా సీతారాంరెడ్డి, నంద్యాల శ్రీనివాసరెడ్డిలతో పాటు మరికొంత మంది వచ్చేవారు వారు చెప్పే మాటలు నచ్చడంతో ఉద్యమంలోకి వెళ్ళాను నన్ను దళంలోకి తీసుకున్నారు యాతం పాపిరెడ్డి దళ కమాండర్‌గా ఉన్న దళంలో నేను సభ్యునిగా పనిచెశాను చెర్ముపల్లి దొర నర్సింవ్మారెడ్డి చుట్టుపక్కల (గ్రామాల ప్రజలతో వెట్టిచాకిరీ చేయించుకునేవాడు దీంతో చెర్ముపల్లి దొర గడిని కూలగొట్టాలని పథకం రూపొందించి అమలు చేశాము వందల సంఖ్యలో

ధాన్యం బస్తాలను ప్రజలకు పంచిపెట్టాము ఆగామోత్మూన్‌లో రజాకార్ల క్యాంపుపై దాడి చేశాము చెర్ముపల్లి, తుంగతుర్తి, ఆమనగల్లు తదితర గ్రామాల నుండి ప్రజలు పెద్దసంఖ్యలో దాడిలో పాల్గొన్నారు ఒక రజాకార్‌ను పట్టుకుని ఏరులో కోసివేశాము గడిని కూలగొట్టి ధాన్యాన్ని ప్రజలకు పంచిపెట్టాము రావులపెంటలో రజాకార్ల గడి ఉండేది గడిపై దాడి చేశాము గడిపై భాగంలో ఉన్న పెంకును ఠీస్తుంటే రజాకార్లు జరిపిన కాల్పుల్లో సబ్బులింగారెడ్డి అనే కార్యకర్త ప్రాణాలు కోల్పోయాడు మరంపల్లిలో రజాకార్ల క్యాంపుపై దాడి చేసి వారి ఇండ్లు తగులబెట్టాము రజాకార్లు అక్కడ నుండి పరారయ్యారు ఇలా అనేక దాడుల్లో రజాకార్లపై విరుచుకుపడ్డాము యాక్షన్‌ అనంతరం కొద్దిరోజులు తిప్పర్తి మండలం శిలార్‌మియాగూడెంలో తలదాచుకున్నాను పాపులు, నేను తదకమళ్ళ వద్ద మిలట్రీ వాళ్లకు దొరికితే కొట్టారు ఆ తరవాత అరెస్టు వారెంట్‌ అయినా నేను దొరకలేదు పోరాట విరమణ అనంతరం సాధారణ జీవితం గడుపుతున్నాను కమ్యూనిస్టు పార్టీ అభిమానిగానే ఉన్నాను

అననన నన్న సత సం మా సం || శ | గే నేను బావి వద్ద ఉండగా ఒక రజాకార్‌ 241. అహా క. వచ్చాడు అప్పటికే కత్తెర వరిచేను నాటు పెట్టాము తంగెళ్ళ గోపాలరెడ్డి చేమకు వీళ్ళు తోడి పోస్తున్నాను వచ్చిన రజాకార్‌ లా రెండువందల రూపాయల చందా ఇవ్వాలని అడిగాడు నావద్దలేవు అనగా అతనునా చెంపపై గట్టిగా కొట్టాడు దీంతో నేను కోపం పట్టలేక... చేతలో ఉన్న ముళ్లుకర్రతో రజాకార్‌ను చితకబాదాను అ దెబ్బలకు ఆ రజాకార్‌ చనిపోయాడు ర జాకార్ల వేధింపులకు తట్టకోలేక దళంలోకి వెళ్లిన తెలంగాణా పోరాట వీరుడు తంగెళ్ళ గోపాల్‌రెడ్డి నల్గొండ జిల్లా వేములపల్లి మండలం ఇసుకబావిగూడం ఆయన స్వగ్రామం సామాన్య రైతు కుటుంబమైన తంగెళ్ల అంతిరెడ్డి కనకమ్మ దంపతులకు 1925వ సంవత్సరంలో జన్మించారు చదువుకోలేదు గోపాల్‌రెడ్డి తండ్రి వ్యవసాయం చేస్తూ జీవనం సాగించేవాడు వ్యవసాయంలో గోపాల్‌రెడ్డి తండ్రికి చేదోడువాదోడుగా ఉండేవారు పోరాటంతో ఎలాంటి సంబంధం లేకున్నా రజాకార్లు వేధించేవారు దీంతో వారి వేధింపులు తట్టుకోలేక దళం దగ్గరకు వెళ్ళానని గోపాల్‌రెడ్డి వివరించారు ఆ పోరాటంలోకి ఎలా వెళ్ళింది? వెళ్లిన తరవాత తన పాత్రపై గోపాల్‌రెడ్డి అనేక విషయాలను వెల్లడించారు ఒకరోజు చలకలో అరకలు దున్నుతున్నాము చుట్టుపక్కల గ్రామాలైన ఆగామోత్కూర్‌, కుక్కడం, కోర్లపహాడ్‌ తదితర (గ్రామాలపై రజాకార్లు విరుచుకుపడ్డారు ఆ (గ్రామాల నుండి రజాకార్లు మా చలక వైపు వచ్చారు అరకలు దున్నుతున్న తమను అకారణంగా తీవ్రంగా కొట్టారు. దీంతో మేము వెళ్లి మిర్యాలగూడలో ఉన్న అమీన్‌సాబ్‌కు పిర్యాదు చేసి వచ్చాము మరోక సందర్భంలో నేను బావి వద్ద ఉండగా ఒక రజాకార్‌ వచ్చాడు అప్పటికే కత్తెర వరిచేను నాటు పెట్టాము చేనుకు నీళ్ళు తోడి పోస్తున్నాను

స స వచ్చిన రజాకార్‌ రెండు వందల రూపాయల చందా ఇవ్వాలని ముచ్తనపారు. ఆతము ణు.. “టగెదు నా వద్ద లేవు అనగా అతను నా చెంపపై గట్టిగా ల ల. . కొట్టాడు. దీంతో నేను కోపం వట్టలేక చేతిలో ఉన్న య ముళ్లుకర్రతో రజాకార్‌ను చితకబాదాను ఆ దెబ్బలకు ఆ చటక రజాకార్‌ చనిపోయాడు దీంతో తీవ్ర భయాందోళనకు గురై న మా ఊరి వాళ్ల సలహాతో దళం వద్దకు వెళ్లాను అక్కడ వారు మ బ్‌రూ హహ. మంచిపని చేశావంటూ నన్ను మెచ్చుకున్నారు ఇలా దళంలోకి అహం చద మయి వు చల్లా సీతారాంరెడ్డి దళంలో సభ్యునిగా చేరాను ఆయన వెంట వివిధ దాడుల్లో పాల్గొన్నాను నాలుగు నెలల అనంతరం దళం ఒకరోజు పూసలపాడ్‌కు వచ్చింది నేను రజాకార్‌ను చంపిన అనంతరం తిరిగి ఇంటికి వెళ్ళలేదు దీంతో ఇంటికి వెళ్ళివస్తానని వచ్చాను అయితే నేను ఇంటికి వచ్చిన విషయం ఎవరో పోలీసులకు చేరవేశారు పోలీసులు ఇంటిని చుట్టుముట్టగా నేను మిద్దపై ఓ మూలకు దాక్కున్నాను అయినా చివరకు పోలీసులకు చిక్కాను తోపుచర్ల వరకు నడిపించుకుంటూ వెళ్లి అక్కడ రైతులతో ఎడ్లబండ్లు కట్టించుకొని అందులో పోలీసులతో పాటు నన్ను ఎక్కించుకున్నారు మొలృ్మపట్నం వద్దకు వెళ్ళేవరకు పోలీసులు కల్లుకోసం గౌండ్ల ఇండ్లకు వెళ్లారు ఇద్దరు వ్యక్తులను నాకు కాపలాగా ఉంచారు కొద్దిసేపటి అనంతరం అదును చూసుకుని ఆ ఇద్దర్ని కొట్టీ తప్పించుకున్నాను ఆ సమయంలో నాకు కూడా కొన్ని గాయాలయ్యాయి పూసలపపాడ్‌ చేరుకుని అక్కడ దళాన్ని కలునుకుని రక్తం బట్టలను మార్చుకున్నాను విషయాన్ని దళానికి చెప్పాను పోలీసు యాక్షన్‌ అనంతరం పోరాటంపై నిర్భంధం పెరిగింది దీంతో దళాలు చిన్నాఖిన్నముయ్యాయి పోరాట విరమణ అనంతరం ఒకరోజు మా అమ్మను కలుసుకునేందుకు ఊరికి వస్తే పోలీసులు అరెస్టు చేశారు చేలో దాచుకుని ఉండగా మిర్యాలగూడ నుండి వచ్చిన పోలీసులు పట్టుకున్నారు అరెస్టు చేసిన అనంతరం మూడు రోజులపాటు మిర్యాలగూడలో ఉంచారు అక్కడ చిత్రహింసలు పెట్టి కేసులు మోపారు ఆ తరువాత నల్గొండ జైలుకు పంపించారు అక్కడ సంవత్సరం పాటు ఉన్నాను ఒక కేసులో ఉరిశిక్ష పడింది ఉరిశిక్ష పడినప్పుడు తొమ్మిది నెలల పాటు చంచల్‌గూడ జైలులో ఉన్నాను ఆ తరువాత నేరం రుజువు కాకపోవడంతో ఉరిశిక్షను పై కోర్టు కొట్టివేసింది పోరాట విరమణ అనంతరం మళ్ళీ వ్యవసాయం చేసుకుంటూ (గ్రామంలో కమ్యూనిస్టు పార్టీలో తిరిగాను సిపిఎం సానుభూతిపరునిగా ఉంటూ వస్తున్నాను

కదలి వచ్చిన పమ, (ప్రజానీకం వా య ప. పెద్దవీడు దగ్గరలో మల్లారెడ్డిగూదెంలో

దళాలు రక్షణ తీసుకుంటుంటే మిలట్రీ బలగాలు

దాడి చేశాయి సెంట్రీ తన వని నరిగ్గా దేవిరెడ్డి నర్పిరెడ్డి నిర్వహించలేదు ఆసమయంలో దొంతిరెడ్డి శంభిరెడ్డి, సీతారామయ్య, లింగన్న అనే కార్యకర్తలు మిలట్రీకి ఎదురొడ్డి పోరాడారు మిగతా సభ్యులను తప్పకునేలా చేశారు అయితే మన కార్యకర్తలు ముగ్గురు ప్రాణాలు కోల్పోయారు

కన్య ప న

_ ల్లొండ జిల్లా తిప్పర్తి మండలం మాద్ద్గులపల్లి పరిధిలోని మధర్రిగూడెం దేవిరెడ్డి నర్సిరెడ్డి స్వగ్రామం 1922లో జన్మించారు 20 యేండ్ల వయస్సులో తెలంగాణా పోరాటంలోకి వచ్చానని నర్సిరెడ్డి చెప్పారు 'వెట్టిచాకిరికీ, లెవీ-గల్లాకు వ్యతిరేకంగా పోరాటం సాగింది చల్లా సీతారాంరెడ్డి మా గ్రామానికి వచ్చేవారు ఆయన ఉపన్యాసాలు విని ఆకర్షితున్ని అయ్యాను పార్టీ ఏర్పాటు చేసిన గ్రామరక్షక దళాల్లో పనిచేశాను అందుకోసం ప్రత్యేకంగా శిక్షణ కూడా పొందాను మా దళానికి జూలకంటి కాశిరెడ్డి దళ కమాండర్‌గా ఉన్నారు గ్రామాల్లోకి రజాకార్లు వస్తే మా దళం ఆధ్వర్యంలో వారిని తిప్పికొట్టేవారము ఆగామోత్మూర్‌, రావులపెంట దాడుల్లో కూడా పాల్గొన్నాను దొరల గడులపై, రజాకార్ల క్యాంపులపై దాడులు సాగించి ధాన్యాన్ని ప్రజలకు పంచిపెట్టేవారిమి ప్రజలు కూడా పెద్దసంఖ్యలో దాడుల్లో పాల్గొనేందుకు వచ్చేనారు ఒకరోజు పెద్దవీడు దగ్గరలో మల్లారెడ్డిగూడెంలో దళాలు రక్షణ తీసుకుంటుంటే మిలట్రీ బలగాలు దాడి చేశాయి సెంట్రీ తన పని సరిగ్గా నిర్వహించలేదు ఆ సమయంలో దొంతిరెడ్డి శంభిరెడ్డి, సీతారామయ్య, లింగన్న అనే కార్యకర్తలు మిలట్రీకి ఎదురొడ్డి పోరాడారు మిగతా సభ్యులను తప్పుకునేలా చేశారు అయితే మన కార్యకర్తలు ముగ్గురు ప్రాణాలు కోల్పోయారు యాక్షన్‌ అనంతరం పోలీసులకు దొరికిపోయాను ఆరు నెలలు నిజామాబాద్‌ జైలులో ఉంచారు ఆ తరవాత విడిచిపెట్టారు అప్పటి నుండి ఇప్పటి వరకు కమ్యూనిస్టు పార్టీ కార్యక్రమాల్లోనే పాల్గొంటున్నాను ”

తరజాలరోో య నిర్తాణం వరకూ భే ము యాదగిరిరావు రష్యావిపవంగురించి | “స

అనేక విషయాలు చెప్పడంతో పాటు మాక్సింగోర్మి

రచించిన 'అమ్మ ననలను కూడా ఇచ్చారు. కీ.శే బిస

యాదగిరిరావు యలమందపై విపరీతమైన ప్రభావాన్ని చూపగలిగారు అదేసనుయంలో రెండన ప్రపంచ యుద్దంలో జపాన్‌, జర్యనీల పాసిస్టు ధోరణిలను ఎండగడుతూ ప్రజలు బుర్రకథలు చెప్పేవారు. అటు సాహిత్యం, ఇటు బుర్రకథలు... యలమందలో దేశభక్తి భావాలను రగిలించాయి.

“నల్గొండ పట్టణానికి ఆనుకుని ఉన్న పానగల్‌ బీస యలమంద స్వగ్రామం బలిజ కుటుంబానికి చెందిన బీస సాంబయ్య, శంకరమ్మ దంపతులకు 1924లో యలమంద జన్మించారు సాంబయ్య చిన్న చిన్న మందులు అమ్మడంతో పాటు చిరు వ్యాపారం చేసి జీవనాన్ని వెళ్ళదీసేవారు సాంబయ్యకు వ్యవసాయ భూమి లేకపోవడంతో వ్యాపారమే జీవనాధారంగా మారింది పానగల్‌లోనే యలమంద విద్యాఖ్యాసం మొదలైంది నాలుగవ తరగతి వరకు పొనగల్‌లోని పాఠశాలలో చదువుకున్న, ఆ పై పదవ తరగతి వరకు నల్గొండలోని ప్రభుత్వ పాఠశాలలో చదివారు. పానగల్‌లో ఉన్నప్పుడు ఎలాంటి రాజకీయాలూ యలమంద ఎరుగడు నల్గొండ పాఠశాలలో ఏదు, ఎనిమిదవ తరగతి చదువుతండగా ఆర్య సమాజ్‌ కార్యక్రమాల (ప్రభావానికి లోనయ్యారు ఆర్య సమాజ్‌ విధానాలు, నినాదాలు బాగా ఆకర్షించాయి

1988-39 కాలంలో వందేమాతరం ఉద్యమంలో కూడా యలమంద పాలుపంచుకున్నారు వందేమాతరం ఉద్యమంలో భాగంగా పాఠశాల తరగతుల బహిష్కరణలో పాల్గొన్నారు రహస్యంగా పోస్టర్లు అంటించడం, కరపత్రాలను పంచడం చేశారు అదే సమయంలో ఆంధ్ర మహాసభ కార్యక్రమాల గురించి యలమంద విన్నారు మాల్మాహూర్‌లో జరిగిన ఆంధ్రమహాసభ కార్యక్రమాలకు యలమంద సహాచరులు కొంతనుంది వెళ్ళివచ్చారు కంచనసల్లి చిన వెంకట్రామారావు పాఠశాలలో యలమంద కంటే రెండు సంవత్సరాలు సీనియర్‌ విద్యార్థి వెంకట్రామారావు అప్పటికే

ఆంధ్ర మహాసభ కార్యక్రమాల్లో చరుగ్గా పాల్గొంటున్నారు కాంచనపల్లి పెద్ద వెంకట్రామారావు పానగల్‌లో ఏర్పాటు చేసిన లైబ్రరీలో జాతీయోద్యమానికి సంబంధించిన పుస్తకాలను యలమంద చదివారు

1943లో యలమంద పదవ తరగతిలో ఉండగా కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆర్గనైబర్‌గా చకిలం యాదగిరిరావు పానగల్‌కు వచ్చారు అతను యలమంద మిత్రులలో కలిసి ఉండేవారు యాదగిరిరావు రష్యా వి్లవం గురించి అనేక విషయాలు చెప్పడంతో పాటు మాక్సింగోర్కి రచించిన అమ్మ నవలను కూడా ఇచ్చారు యాదగిరిరావు యలమందపై విపరీతమైన (ప్రభావాన్ని చూపగలిగారు అదే సమయంలో రెండవ ప్రపంచ యుద్దంలో జపాన్‌, జర్మనీల పాసిస్టు

నం లసన. ధోరణిలను ఎండగడుటూ ప్రజలు బుర్రకథలు చెప్పేవారు అటు సాహిత్యం, న. ఈ రము యటవందలో చరభ్తి భాబాలను రగిలిందాయి ప దేవలవలి వెంకవేశర్‌ నం ల టం నంంనే ఒకరోజు యాదగిరిరావు యలమందను దేవులపల్లి [1 నం. భట. రావి వి) వద్దకు తీసుకెళ్లి పరిచయం చేశారు డివి తో చాలా త య. విషయాలు చర్చించిన అనంతరం నల్గొండ తాలూకాలో ఆంధ్ర మహాసభ మ. ఆర్గనైజర్‌గా పనిచేస్తానని యలమంద చెప్పారు మరో ఆర్గనైజర్‌ మం. మురహరిరావుతో కలిని నల్గొండ తాలుకాలో ఆం(్రమవానభ కార్యక్రమాలను వినరించడంలో నిమగ్నమయ్యారు యలనుంద య... ప్రధానంగా నల్గొంద పశ్చిమ భాగంలో పనిచేశారు ఆ ప్రాంతంలో అప్పటికే రల... పనిదేస్తున్న కొమ్రేద్‌ బర్చిరెద్దితో యలమంద పరిచయం చేసుకున్నారు టు మరో ముఖ్యమైన కామ్రేడ్‌ జగాల్‌రడ్డిని కూదా యలమంద కలుసుకున్నారు డి వి ని కలిసిన అనంతరం ఆరేడు నెలల అనంతరం 1944లో కమ్యూనిస్టు పార్టీ సభ్యత్వం యలమందకు లభించింది అదే సమయంలో భువనగిరిలో ఆంధ్ర మహాసభ 11వ సమావేశాలు జరుగనునాయి నల్గొండ తాలుకాలోని పలివెల చుట్టపక్కల ప్రాంతాల నుండి సుమారు 10-16 గ్రామాల్లో సంఘాన్ని విస్తరింపకిశారు. స్టాన్గిక కమిటీలను ఏర్పాటు చేశారు ఆ కమిటీల ద్వారా వెట్టిచాకిరీ, అవినీతి ప్యూడల్‌ విధానాలకు వ్యతిరేకంగా ప్రజలను సమీకరించేవారు భువనగిరి సమావేశాలకు మురహరిరావు, యలమందతో పాటు మరి కొందరు నల్లగొండ జిల్లా నుండి హాజరయ్యారు ఆ తరవాత ఖమ్మంలో జరిగిన 12వ ఆంధ్ర మహాసభ సమావేశాలకు కూడా యలమంద హాజరయ్యారు 1945వ సంవత్సరంలో మురహరిరావు, యలమందలపై మూడు కేసులు మోపబడ్డాయి అయితే వాటితో వీరికి ఎలాంటి సంబంధాలు లేవు అరెస్టు చేసి నల్గొండ జైలులో ఉంచారు ఆ సమయంలో ఆరుట్ల లక్ష్మీ నర్సింహాె్డి రావి బ్లా రుణరెిలు ప్రత్యేక శ్రద్ద తీసుకుని యలమందను, మురహరిని బెయిల్‌పై విడిపించారు అ సమయంలో దొడ్డి కొమరయ్యను కాల్చి చంపడంతో ఆగ్రహించిన ప్రజలు వందలాది (గ్రామాల్లో ప్రజలు వేలాదిగా సంఘంలో చేరడం మొదలుపెట్టారు ఉద్యమం ఉదృతం అవుతున్నా కొద్దీ నిర్భందం కూడా పెరుగుతూనే ఉంది ఈ పరిస్థితుల్లో పీ సూచన మేరకు యులమంద, మురహరిరావులు రహాస్య జీవితంలో వెళ్ళిపోయారు ఆజ్ఞాతంలో ఉండగా ఎక్కువగా (ప్రాంతంలో ఉంటూ ఉద్యను విస్తరణలో యలమంద పాలుపంచుకున్నారు 1947లో దేశ స్తార్గంత్ర సమయంలో చాలా గ్రామాల్లో ర్థ్‌వ్త పతాకాలను ఎగరవేయడంలో యలమంద కీలక పొత్ర పోషించారు అయితే నిజాం సంస్థానాన్ని ఇండియన్‌ యూనియన్‌లో కలుపాలని కూడా పిలుపునిచ్చారు అందుకోసం భారత ప్రభుత్వం పోలీసు యాక్షన్‌కు సిద్దపడింది అదే సమయంలో ఉద్యమం తెలంగాణా అంతటా ఉవ్వెత్తున ఎగిసింది ఆ రోజుల్లో కమ్యూనిస్టు పార్టీ నల్గొండ జిల్లా కమిటీలో 15 మంది సభ్యులు ఉండేవారు అందులో ఆరుట్ల రామచంద్రారెడ్డి వి ఎన్‌ రెడ్డి, యాదగిరిరావు, మురహరీరావులతో పాటు యలమంద కూడా ఒకళు పోలీసు యాక్షన్‌ అనంతరం పార్టి దళాలను తయారుచేసింది సుమారు 40-50 మంది వరకు ఉండేవారు ఈ దళాలతో పోలీసు, రజాకార్ల క్యాంపులపై దాడులు జరిపేవారు అదేక్రమంలో మోత్కూర్‌లోని పోలీసు, రజాకార్ల క్యాంపుపై జరిపిన అతి ముఖ్యమైన దాడిలో యలమంద కూడా ప్రత్యక్షంగా పాల్గొన్నారు. ప్రధాన దళాలతో పాటు గ్రామస్థాయి దళాలను కూడా ఏర్పాటు చేయడంలో యలమంద కీలకపాత్ర పోషుభారు. పోలీసు యాక్షన్‌తో పాటు మిలట్రీ ఫ్స్‌ కూడా బాగా పెరిగింది దీంతో ఉద్యమాన్ని క్‌ ప్రాంతాలకు విస్తరింపజేయాలని పార్టీ పిలుపునిచ్చింది దీంతో ప్రధాన నాయకత్వమంకా అటవీ ప్రాంతాలకు చేరింది గుత్తా సీత్రారాంరెడ్డి, కె కృష్ణమూర్తిలతో పాటు యలమంద కూడా అమ్రాబాద్‌ అడవులకు వె ఆ సమయంలోనే గుత్తా సీతారాంరెడ్డి మ్‌లట్రీ చేతులకు చిక్కడంతో వారు కాల్చి చంపారు అమ్రాబాద్‌ వ యలమంద ఉన్న దళానికి మంత్రాల వరి కమాండర్‌గా వ్యవహిరించేవారు అందులో 15 నుంది వరకు దళ సభ్యులుగా ఉన్నారు అడవుల్లో మిలట్రీ, పోలీసుల గాలింపు చర్యలు ఎక్కువగా ఉండడంతో అతి జాగ్రత్తగా రక్షణ తీసుకునే వారు రష్యా వెళ్లి కమ్యూ! వీ నాయకులు సలిన్‌రో చర్చించిన అనంతరం పోరాటాన్ని విరమించాలని నిర్ణయించారు ఆ వం యలమంద దళం వద్ధకు లావు బాలగంగాధర్‌రావు వచ్చారు అనంతరం అడవుల నుండి బయటకు వచ్చారు అయితే పోరాట కాలంలో యలమందపై మోపబడిన కేసులకు సంబంధించి 1956 వరకు యలమంద అజ్ఞాతవాసమే గడిపారు అయితే ఏ ఒక్క కేసులో కూడా సరైన సాక్షాలు లేకపోవడంతో అన్ని కేసులు కొట్టి వేశారు యలమంద 1988 నవంబర్‌ 18న మరణించారు అ సమయానికి యలమంద సిపిఐ(ఎం) సభ్యునిగా ఉన్నారు

|!

వెంటాడాము టి ట్‌

లాలా ల న నేను, మరికొంతమందిమికలిసిఈళ్లు |. |

నిజాం ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగానే ఈ జెందాలని వనన యన...

నాయకులు చెప్పారు ప్రజలు ఎంతో సంతోషించారు. ఆ తరువాత దాచారం, కోటపహాద్‌, ఆత్మకూర్‌

ఇలా చుట్టుపక్కల గ్రామాల్లో జెండాలు కట్టేందుకు సంఘం నాళ్ళ వెంట వెళ్ళాను ఇలా జెండాలు

కట్టుకుంటూ క్రమంగా దళ సభ్యున్ని అయ్యాను,

“నల్గొండ జిల్లా ఆత్మకూర్‌(ఎస్‌) మండలం తుమ్మలపెన్‌పవాద్‌ దేవరకొండ సర్వయ్య స్వగ్రామం అయితే ప్రస్తుతం మిర్యాలగూడ మండలం యాద్దార్‌పల్లిలో ఉంటున్నారు నాయిబ్రావ్మణ కులానికి చెందిన సర్వయ్య _ మల్లయ్య, పిచ్చమ్మ దంపతులకు జన్మించిన ఐదుగురి సంతానంలో రెండవ వాడు 1921వ సంవత్సరంలో పుట్టిన సర్వయ్య, చదువుకోకున్నా తెలంగాణా పోరాటంలో వైతన్యవంతంగా పాల్గొన్నారు 'సంఘం నాయకులు మా ఊరికి మీటింగ్‌ పెట్టేందుకు వస్తే వారితో కలిసి వెళ్ళానని" సర్వయ్య వివరించారు ఆ పోరాటంలో తన పాత్రపై వివరిస్తూ అనేక విషయాలను వెల్లడించారు

కోటవహాడ్‌కు చెందిన సింగాచారి, రాయపొడ్‌కు చెందిన కాకి చంద్రారెడ్డి మా ఊరికి వన్తుందేవాళ్ళు ఒకసారి జనాన్ని కూడగట్టి మీటింగ్‌ పెట్టారు. సిరికొండ వెంకన్న, కొందపల్లి లక్ష్మీనర్సింవ్మారెడ్డిలు కూడా మీటింగ్‌లకు వచ్చేవారు ఒకసారి మీటింగ్‌ అయిన అనంతరం జెండాలు కట్టమన్నారు నేను, మరికొంతమందిమి కలిసి ఊళ్లో ఎర్రజెండాలు, మూదు రంగుల జెండాలు కట్టాము నిజాం ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగానే ఈ జెండాలని నాయకులు చెప్పారు. ప్రజలు ఎంతో సంతోషించారు ఆ తరువాత దాచారం, కోటపహాడ్‌, ఆత్మకూర్‌ ఇలా చుట్టుపక్కల గ్రామాల్లో జెండాలు కట్టేందుకు సంఘం వాళ్ళ వెంట వెళ్ళాను ఇలా జెండాలు కట్టుకుంటూ క్రమంగా దళ సభ్యున్ని అయ్యాను

కొద్దిరోజుల తరవాత దళాలను ఏర్పాటుచేశారు నన్ను కూడా దళ సభ్యునిగా తీసుకున్నారు పది మందితో ఉన్న మా దళానికి అల్లి పుల్లయ్య కమాండర్‌గా ఉండేవాడు పెద్ద దళానికి కమాండర్‌గా నూకల వెంకట్‌రెడ్డి ఉందేవారు దళాలు ఏర్పడ్డ అనంతరం ఆయుధాల కోసం దాడులు చేశాము తుమ్మల పెన్‌పహాడ్‌లో దామిడి సుదర్శన్‌రెడ్డి అనే దొర ఇంటిపై దాడి చేసి ఆయుధాలు స్వాధీనం చేసుకున్నాము

షన. అత్మడూర(ఎస్‌), ఏపూర్‌, ఎర్రపవిడ్‌లలో రజాకార్థ క్యాంపులు ప ఉన్నాయి ఆ క్యాంపుల నుండి రజాకార్లు గ్రామాల్లోకి రాకుండా వ. రోడ్లను తవ్వి పై నుండి మట్టితో కప్పేవారిమి అలా రాజాకార్ల వ న రాకపోకలను కొంత వరకు అడ్డుకునేవారిమి ఒకసారి రజాకార్లు వ. లెవీగల్లా వసూలు చేసుకుని వెళ్తుంటే దాచారం వద్ద రెండు టా. బండ్లపై దాది చేసి ఆ ధాన్యాన్ని ప్రజలకు పంచిపెట్టాము న కొన్నిసార్లు నాకు కొరియర్‌ బాధ్యతలు కూడా టు. ౩. అప్పజెప్పారు చాకిరాలలో ఉన్న కార్యాలయం నుండి పేపర్‌కెచ్చి సిరికొండ చుట్టుపక్కల గ్రామాల్లో పంచేవాణ్ని ఒకసారి పేపర్‌ చ కెస్తుంటే రజాకార్లు వెంటపడ్డారు వారికి దొరక్కుండా పరుగెత్తి మ న స వచ్చాను కాలుకు దెబ్బతగిలింది అన్నారిగూడెం వెళ్లి ఒక దాక్టర్‌ స. ఇంటిలో వైద్యం చేయించుకున్నాను అయితే అప్పటికే అక్కడ భీంరెడ్డి నర్సింహ్మారెడ్డితో పాటు పెద్దసంఖ్యలో దళం ఒక తోటలో రక్షణ తీసుకుంటుంది వారిని కలిశాను భోజనాలు చేసి కూర్చున్న అనంతరం రాయపాడ్‌ నుండి చల్లా నారాయణ అనే వ్యక్తి పరిగెత్తుకుంటూ వచ్చి 'ఉళ్లోకి రజాకార్లు జొరబడి దోచుకుంటున్నారని" చెప్పాడు దీంతో మేము దాడికి సిదమయ్యాము సిరికొండ వైపు నుండి కాల్పులు ప్రారంభించి మూడు వైపుల నుండి ముట్టడించాము దీంతో రజాకార్లు కోటపహాడ్‌ వైపు పరుగులు తీసి వంగిటి లింగారెడ్డి బంగ్లాలో చేరి కాల్పులు జరుపుతున్నారు మేము పెద్దపెట్టున నినాదాలు చేస్తూ మరోవైపు కాల్పులు సాగిస్తున్నాము చివరకు బంగ్లాలో ఉదరబాంబు పెట్టాలని నిర్ణయించాము మిరపకాయలు, పోగాకు, వరిగడ్డితో కలిపి బంగ్లాలోకి ఊదర(పొగ) కొట్టాము దీంతో రజాకార్లు తను ఆయుధాలు కిందపడవేశారు ఈ ఘటనలో ఐదురుగు రజాకార్లు చనిపోగా ఒకతను పారిపోయాడు ఈ దాడి అనంతరం రజాకార్లు పెద్దసంఖ్యలో గ్రామాలపై పడి ఇండ్లు, గడ్జివాములు తగులబెట్టారు ఎనుమాముల రజాకార్ల క్యాంపుపై దాడికి వెళ్ళాము అక్కడ రజాకార్ల ఇండ్లను తగులబెట్టాము రజాకార్లందరూ మసీద్‌లో దాచుకున్నారు ఎర్రపహాడ్‌ గడిపై దాడి చేయాలని నిర్ణయించాము వర్షాకాలంలో ఎడ్లబండ్లు కట్టుకుని బయలుదేరాము. వర్షం జోరుగా రావడంతో ఒకరోజు దాడిని వాయిదా వేసుకున్నాము వారం రోజుల తరవాత గడిపై దాడికి వెళ్లాము చాలసేపు పోరాటం సాగించాము చివరకు మా వద్ద చేతిబాంబు ఉండగా దాన్ని విసిరాము అది తిరిగి వచ్చి తాకడంతో నున కార్యకర్తలే ముగ్గురు ప్రాణాలు కోల్పోయారు దీంతో మనవారిని తీసుకుని వైసష్మినచ్చాము గడి కిటికీ నుండి తొంగిచూస్తున్న రజాకర్‌కు గరిపెట్టి కాల్వగా అతను చనిపోయినట్లు 0 యాక్షన్‌ అనంతరం నిర్భంధం పెరగడంతో దళాలు విడిపోయాయి నేను కూడా ఇంటికి చేరుకున్నాను ఒకరోజు బావి వద్ద మోట తోలుతుంటే పోలీసులు వచ్చి పట్టుకెళ్లారు సిరికొండ క్యాంపుకు సుకెళ్లి ఐదు రోజులు ఉంచారు. చిత్రహింసలు పెట్టారు ఆ తరవాత నల్గొండ, చంచల్‌గూడ, గుల్బర్థా జైలుకు తరలించారు సంవత్సరం పాటు జైలులో ఉన్నాను పోరాట అనంతరం సిపిఎంలోనే కొనసాగుతున్నాను

బంచిపెక్తున సట ౧.

1. ౮ గ్‌ గ | 1 గ న న . ల్లో క్యాంపుపై దాడి చేసింది అయితే మన కార్యకర్త పశలబో కేళ్ళం వెంకయ్య రజాకార్ల కాల్పుల్లో తీవ్రంగా గోపయ్య గాయపడి కిలోమీటర్‌ దూరం పరుగెత్తి చనిపోయాడు అతని వద్ద ఉన్న రైఫిల్‌ రజాకార్లకు దొరికింది ఆ ఆయుధాన్ని రజాకార్లు సుబ్బారెడ్డిగూదెం క్యాంపుకు తీసుకెళ్ళారు దీంతో పోయిన ఆయుధం కోసం పట్టపగలే సుబ్జ్బారెడ్డిగూదెం క్యాంపుపై దాడి చేశాను నూ రైఫిల్‌తో పాటు వారి ఆయుధాలు కూడా స్వాధీనం చేసుకున్నాము ళ సామాన్య ముదిరాజ్‌ కుటుంబం నుండి వచ్చిన పోలబోయిన గోపయ్య తెలంగాణా సాయుధ పోరాటంలో కమాండర్‌ స్థాయికి ఎదిగారు ఆత్మరక్షణకు ప్రాధాన్యతను ఇస్తూనే రజాకార్ల క్యాంపులపై దాడి జరపడం ధాన్యాన్ని ప్రజలకు పంచిపెట్టడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు తన (గ్రామానికే చెందిన విప్లవ వీరుడు చల్లా సీతారాంరెడ్డి మార్గదర్శకత్వంలో నడుస్తూ కొత్త ప్రాంతాలకు ఉద్యమాన్ని విస్తరింపచేస్తూ ఉన్న ప్రాంతాల్లో ఉద్యమాన్ని మరింత పటిష్టపరుస్తూ ముందుకు సాగారు నల్గొండ జిల్లా వేములపల్లి మండలం రావులపెంటలో 1928వ సంవత్సరంలో ముత్తయ్య, వెంకమ్మ దంపతులకు గోపయ్య జన్మించారు ముగ్గురి మగ సంతానంలో గోపయ్య రెండవవారు పదేళ్ళ వయస్సులోపే గోపయ్య తన తల్లిదండ్రులను కోల్పోయారు అదే గ్రామంలో ఉండే తన మేనత్త వద్ద పెరిగారు ఐదవ తరగతి వరకు చదువుకున్న గోపయ్య మూడవ తరగతి వరకు ప్రభుత్వ పాఠశాలలో ఆ తరవాత ప్రయివేటు గురువు వద్ద విద్యనభ్యసించారు విద్యనభసిస్తున్న సమయంలోనే వెట్టిచాకిరీని ప్రశ్నించడం మొదలుపెట్టారు చల్లా సీతారాంరెడ్డి, దొడ్డా నర్స్భయ్యల ఉపన్యాసాలు నన్ను బాగా ప్రభావితం చేశాయని గో పయ్య చెప్పారు ఉద్యమంతో సంబంధాలు, పనిచేసిన తీరు, ప్రజల పొత్ర, ఎదుర్శొన్న ఆటుపోట్లపై తన అనుభవాలను వివరించారు (గ్రామాల్లో ప్రజలు వెట్టిచాకిరీతో మగ్గుతున్నారు 'లెవీ-గల్లా పేరుతో రైతుల నుండి ధాన్యాన్ని దోచుకుంటున్నారు పటేల్క్‌పట్వారీల దౌర్జన్యాలు రోజురోజుకూ ఎక్కువవుతున్నాయి వీటన్నింటికీ వ్యతిరేకంగా

టం. గ్రామానికే చెంది అప్పటికే ఉద్యమంలో ఉన్న చల్లా స ఇ... ఆంధ్రమహాసభ స్పూర్తితో గ్రామాల్లో ఎర్రజెందాలు ఎగరవేశాం న చిన్నప్పటి నుండే నాకు తిరుగుబాటుతత్వం ఎక్కువగా ఉండేది న రెండు ఏరియా దళాలు ఉందేవి ఒక్కో దళంలో 400 మంది వరకు ఉండేవారు దీంతో దళం కదలికలు ఇబ్బందికరంగా అన లనలరనలలో సారాయి. ఈ పరిస్థితుల్లో స్థానిక దళాలను ఏర్పాటు చేయాలని పార్టీ నిర్ణయించింది అందులో భాగంగానే తోపుచర్ల ఫిర్కా దళాన్ని ఏర్పాటు చేశారు ఈ దళానికి సోమ నారాయణ ఆర్గనైజర్‌ కాగా కన్నెకంటి రంగయ్య కమాండర్‌గా _ నేను అసిస్టెంట్‌ కమాండర్‌గా నియమింపబడ్దాను దళాలు ఊర్లల్లోకి ప్రవేశించి ప్రజలను సమీకరించేవి పాలేర్ల జీతాలు పెంచడం, కూలీ పోరాటాలు నిర్వహించడం, భూపంపకం చేయడం దళాల ప్రధాన పనులుగా ఉండేవి మా (గ్రామంలో1946 చివరల్లో స్థానిక దళాలతోనే పోలీసు క్యాంపుపై దాడి చేశాము పటేల్‌,పట్వారీల రికార్డులు గుంజుకోవడం దాడి ప్రధాన ఉద్దేశ్యం అయితే ఆ క్రమంలో జరిగిన దాడిలో పాములపాడుకు చెందిన కార్యకర్త సబ్బు లింగారెడ్డి పోలీసు కాల్పుల్లో చనిపోయాడు ఆ తరవాత ఎనిమిది మందితో కూడిన రిజర్వ్‌ పోలీసులతో కూడిన క్యాంపును పెట్టారు ఆగామోత్మూర్‌లో కూడా రజాకార్ల క్యాంపును నిర్వహిస్తున్నారు ఆగామోత్సూర్‌ కేంద్రంగా రజాకార్లు చుట్టుపక్కల గ్రామాలపై దాడులు చేసి బలవంతంగా లెవీ-గల్లాను వసూలు చేసేవారు నూ ఆచూకీ తెలుపాలంటూ ప్రజల ఇండ్లను తగులబెట్టారు ఇంట్లో సామాన్లను దోపిడి చేశారు దీంతో ఆగామోళ్కూర్‌ క్యాంపుపై దాడి చేయాలని పథకం రూపొందించాం భీంరెడ్డి, దొడ్డా నర్సయ్య, ఎలమందలు దాడికి సారధ్యం వహించారు 200మందితో దాడి చేశాం ముగ్గురు రజాకార్లు కాల్సుల్లో మరణించారు క్యాంపులో దొరికిన ధాన్యాన్ని పంచిపెట్టాము రజాకార్ల భార్యల వద్ద నగలను కూడా ప్రజలు గుంజుకున్నారు అయితే ఆ తరవాత రజాకార్‌ మహిళలు కాళ్ళవేళ్ళ పడితే వారి నగలు వారికి ఇచ్చేశాము ఈ దాడితో అక్కడి నుండి రజాకర్‌ క్యాంపును ఎత్తివేశారు మేళ్ళచెర్వు మండలం పెదవీడులోని రజాకార్ల క్యాంపుపై కూడా దొడ్డా నర్సయ్య నాయకత్వంలో దాడి చేశాము 1947లో మిర్యాలగూడ మండలం ఉట్లపల్లి వద్ద 40 మంది సభ్యులతో రెండు దళాలు విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నాయి వంటలు పూర్తి చేసి భోజనాలకు ఉపక్రమించే సమయంలో రజాకార్లు, పోలీసులు మమ్మల్ని చుట్టి వేశారు దీన్ని గమనించిన మా సెంట్రీ మమ్మల్ని అప్రమత్తం చేశారు దీంతో మేము ఎదురు కాల్పులు జరుపుతూ అక్కడ నుండి సురక్షితంగా తప్పించుకున్నాము మా దళం అడవిదేవులపల్లి రజాకార్ల క్యాంపుపై దాడి చేసింది అయితే మన కార్యకర్త కేళ్ళం వెంకయ్య రజాకార్ల కాల్పుల్లో తీవ్రంగా గాయపడి కిలోమీటర్‌ దూరం పరుగెత్తి చనిపోయాడు అతని వద్ద ఉన్న రైఫిల్‌ రజాకార్లకు దొరికింది ఆ ఆయుధాన్ని రజాకార్లు సుబ్బారెడ్డిగూడెం క్యాంపుకు తీసుకెళ్ళారు దీంతో పోయిన ఆయుధం కోసం పట్టపగలే సుబ్బారెడ్డిగూడెం క్యాంపుపై దాడి చేశాము మా రైఫిల్‌తో పాటు వారి ఆయుధాలు కూడా స్వాధీనం చేసుకున్నాము

పంటు పో యమ చనల బష్బంధంబాగాపెగంద ల లట్రీ దాడులు విచ్చలవిడిగా సాగుతున్నాయి ప్రజలు మమ్మల్ని _ ఇమ్ము న త ళల... రాగడప కేంద్రంగా ప చి దామరచర్ల నుండంలోని పా టి. ౦ద్రంగా పనిచేయడం మొదలుపెట్టాము మిర్యాలగూడ స్టి పం. తా న ను సస. ఉన్నాను దాన్ని ఏర్పాటు చేయగా దానికి నేను కమాండర్‌గా వ దళం హుజూర్‌నగర్‌, మిర్యాఖగూడ తాలుకాల్లో నయ ల మ. పూర్తిగా దేవరకొండలో కొంతభాగం తిరిగేది త్రిపురారం వద్ద చ. ॥ రి పోలీసులు దళాన్ని చుట్టుముడితే ఎదురుకాల్పులు సాగిస్తూ మ న ప్పించుకున్నాము అయితే రామచం; ద్రారెడ్డి అనే కార్యకర్త కాల్పుల్లో మరణించాడు మహబూబ్‌నగర్‌ జిల్లా చిట్లకుంట పోలీస్‌ స్టేషన్‌ తాము దాడి చేశాము అయితే తమ తుపాకీ శబ్దాలకు చుట్టుపక్కల ఉన్న'జంతువులు బెదిరి పరుగులు తీసాయి. మేము తప్పించుకోగా కొంతమంది పోలీసులు మాత్రం గాయపడ్డట్లు గుర్తు దేవరకొండ అడవుల్లో ఉండగా సుందరయ్యగారు మా నద్దకు వచ్చారు పోరాటాన్ని విరమించాలని మాకు చెప్పేందుకు వచ్చారు ఈ సందర్భంగా దళాల వద్ద ఉన్న ఆయుధాలను దాచిపెట్టే బాధ్యతను నాతో పాటు ఎరెడ్డ నారయ్య అనే మరో కార్యకర్తకు అప్పజెప్పారు ఇద్దరం కలిని 50 ఆయుధాలను అటవీ ప్రాంతంలో దాచిపెట్టాము కొద్ది రోజుల అనంతరం నారయ్య పోలీసులకు పట్టుబడ్డాడు మిర్యాలగూడ డిఎస్పీగా హన్మంతనాయుడు ఉన్నాడు ఆయుధాలు దాచిన విషయాన్ని నారయ్య డిఎస్పీకి చెప్పాడు దీంతో పోలీసులు నారయ్యను వెంటబెట్టుకుని రెండు రోజుల పొటు ఆయుధాల కోసం అడవిలో తీవ్రంగా గాలించారు అయితే ఫలితం దక్కలేదు వారికి ఇతర కార్యకర్తల ద్వారా ఈ విషయం తెలుసుకున్న సుందరయ్యగారు నా కోసం విజయవాడ ఆఫీసుకు ఫోన్‌ చేశారు అయితే నేను గన్నవరం వద్ద రక్షణ తీసుకుంటున్నాను నా కోసం కబురుపెట్టగా నేను విజయవాడ ఆఫీసుకు చేరుకున్నాను ఆఫీసుకు చేరుకునేందుకు కూడా స్థానిక పోలీసులను నమ్మించి బయటపడాల్సి వచ్చింది నారయ్య పోలీసులకు పట్టుబడిన విషయాన్ని ఆయుధాల కోసం వెదుకుతున్న విషయాల గురించి నాకు వివరించారు ఆ ఆయుధాలను తీసుకురావాలంటూ సుందరయ్య గారు నన్ను ఆదేశించినట్లు పార్టీ వర్ధాలు నాకు చెప్పాయి రాతో పాటు మరో ఆరుగురిని ఇచ్చి అటవీ ప్రాంతానికి పంపారు అప్పజెప్పిన పనిని విజయవంతంగా పూర్తి ఆయుధాలను తెచ్చి దొంబర్లగొందికి చేరుకుని ఆంధ్రప్రాంత పార్టీకి అప్పజెప్పాను మిర్యాలగూడ మండలం వెంకటాద్రిపాలెం వద్ద పోలీసులకు చిక్కాను నాపై 28 కేసులు మోపారు కల్లొాందడ జైలులో ఒక సంవత్సరం పాటు ఉన్నాను పోరాట విరమణ అనంతరం ఉమ్మడి కమ్యూనిస్టు ఫార్టీలో కొనసాగాను చీలిక అనంతరం సిపీఎం వైపు నిలిచాను ఉగ్రవాద చీలిక సమయంలో అటువెళ్ళి )రిగి సిపిఎం వైవు వచ్చాను మిర్యాలగూడ డివిజన్‌ కమిటీ సభ్యునిగా పనిచేశాను 1967 నుండి అ )ండుసార్లు మినహా సర్పంచ్‌గా ఎకగ్రీవంగా ఎన్నికవుతూ వచ్చాను (ప్రస్తుతం మా భార్య సర్పంచ్‌గా 30ది

|! స లో శాల |! కొప ఆనల్‌ వీర తెలంగాణా పోరాటంపై కొన్ని పుస్తకాలు

1. తెలంగాణా పోరాట ఫ్యృతులు రచయిత ఆరుట్ల రామచంద్రారెడ్డి, ఆంధ్రమహాసభ నాయకులు, ప్రఖ్యాత తెలంగాజా సాయుధ పోరాట యోధుడు, తరువాత రాష్ట్ర అసెంబ్లీలో శాసనసభ్యులుగా కొనసాగారు ప్రచురణ డా ఆరుట్ల కమలాదేవి & రామచంద్రారెడ్డి ట్రస్టు, చిక్కడపల్లి, హైదరాబాద్‌ రెండవ ప్రచురణ సెప్టెంబర్‌ 2005 ఆరుట్ల సుశీల 1-1-386/54, చిక్కడపల్లి, హైదరాబాద్‌-20, 125 పేజీల గ్రంథం, వెల రూ 40/లు మోహన్‌ అందమైన ముఖచిత్రం గ్రంథానికి “స్ఫూర్తి పెంచుతుంది 1946 నుండి 1951 వరకూ ఆంధ్ర మహాసభ ద్వారా హైదరాబాద్‌ సంస్థానంలో జరిపిన భూస్వామ్య వ్యతిరేక పోరాటం ఎలా ప్రజా పోరాటంగా విస్తృతమై తదుపరి నైజాం వ్యతిరేక విమోచన ఉద్యమంగా కొనసాగిందో అందులో రచయిత తన అనుభవాలు, జీవితం, సంస్థాన పరిస్థితులు, ప్రజల దయనీయ పరిస్థితులు - పోరాట (క్రమం ఉత్మంర కలిగించే విధంగా వివరించారు నా రాజకీయ (ప్రవేశం, ఆనాటి తెలంగాణా ప్రతిఘటన, స్వాతంత్రానంతరం అదే అధ్యాయాల ద్వారా విశదీకరించారు. తెలుగువారు తను చరిత్రలోని ఉజ్వల ఘట్టాలను విశదపరిచే యీ గ్రంథం ఆరుట్ల దంపతులు స్వయంగా పోరాటంలో పాల్గొనటం వల్ల ఈ [గ్రంథం తప్పక పరనీయము

2. తెలంగాణా - సాయుధ పోరాటం - అనుభనాలు - జ్ఞాపకాలు రచయిత దొడ్డా నరసయ్య ప్రధమ ముద్రణ 1987 + వెల 25 00, పేజీలు 76 ప్రచురణ విశాలాంధ్ర పబ్లిషింగ్‌ హౌస్‌ విజ్ఞాన భవన్‌, 4-1-435, బ్యాంక్‌ ట్రీట్‌ హైదరాబాద్‌-1 మోహన్‌ గీసిన ముఖచిత్రం ఉత్తేజకరంగా వుంది భారత స్వాతంత్ర్య పోరాటం 40వ వార్షికోత్సవాలు, తెలంగాణ పోరాట 40వ వార్షికోత్సవాలు రెండూ జరుగుతున్న సందర్భంగా యీ (గ్రంథం ప్రచురించబడింది చిలుకూరులో జన్మించిన దొడ్డా నరనయ్య నల్గొండజిల్లాలో జరిగిన వంటనలలో పాలుపంచుకోవటంలో తను అనుభవాలను, తెలంగాణాలో అనాటి పరిస్థితులను వివరించారు

3. తెలంగాణా సాయుద పోరాటం - నా అనుబవాలు రచయిత నల్లా నరసింహులు పేజీలు 288 ప్రధమ ముద్రణ ఆగస్టు 1989 వెల రూ 2200 విశాలాంధ్ర పబ్లిషింగ్‌ హౌస్‌ ముఖచిత్రం చిత్తప్రసాద్‌ - ఎంతో భావుకంగా ఉంది పోరాట యోధుడు నల్లా నరసింహులు "నేను కవినిగాను పండితుడను గాను విద్యాధికుదను గాను ఏడవ తరగతి వుత్తీర్ణుడనయ్యాను” అని తన గురించి చెప్పుకొన్నాడు జనగామ తాలూళా ఆడవెండి గ్రామంలో పుట్టిన నల్లా నరసింహులు, విసునూర్‌ దేశ్‌ముఖ్‌ రాపాక రాంచంద్రారెడ్డి, అతని తల్లి జానమ్మ, అక్కడి రైతాంగాన్ని ప్రజలను ఎలా దోపిడీ చేయడమే గాక, వేధించిందీ, కండ్లకు గట్టినట్టు వర్ణించినాడు స్వయంగా ఆయన కుటుంబము వేధింపులకు, దోపిడీకి గురయ్యారు (ప్రాంతంలో ఆంధ్ర మహాసభ విస్తరించడంలో, కమ్యూనిస్టు పార్టీ వ్యాపించడంలో అతని 'ప్రత్యక్షపాత్ర ఎంతో ఉంది! పోరాట కాలంలో, జైలుపాలై ఒకసారి మహబూబ్‌నగర్‌ జైలు నుండి, యింకోసారి శ్రీనివాసరెడ్డితో హైదరాబాద్‌ జైలు నుండి పరారై సంచలనం సృష్టించారు. కోర్టు ఉరిశిక్ష విధించిన ఖైదీల్లో యితనొకరు ప్రారంభం నుండి చివరి వరకూ చాలా ఉత్మంర కలిగించే విధంగా యీ రచన సాగింది 4 తెలంగాణా ప్రజా రాజకీయాల యుగం రావి నారాయణరెడ్డి 76వ జన్మదిన సందర్భంగా బూర్గుల నరసింగరావు సంపాదకుడుగా వెలువడిన అభినందన గ్రంథం రావినారాయణరెడ్డి అభినందన సంఘం తరపున ప్రచురణ వెల 500 78 పేజీల యీ పుస్తకంలో చండ్ర రాజేశ్వరరావు, ఇల్లిందల సరస్వతీదేవి, కోదాటి నారాయణరావు, తమ్మారెడ్డి సత్యనారాయణ, రావి భారతి (కుమార్తె, ఆరుట్ల రామచంద్రారెడ్డి చివరిగా సిహెచ్‌ రాజేశ్వరరావుల వ్యాసాలున్నాయి “భరతోర్వకి నూతన పథ (స్త తెలంగాణ విరతారుణ నవోషస్సు ప్త తెలంగాణ” అని మక్టూం కవిత

4. చరిత్రాత్మక తెలంగాణ సాయుధ పోరాటం భూస్వామ్య విధానం రద్దుకై రైతుల వీరోచిత తిరుగుబాటు రచన సిహెచ్‌ రాజేశ్వరరావు , ఆరుట్ల రామచంద్రారెడ్డి , వై వి కృష్ణారావు ముద్రణ 1973 పేజీలు 90, వెల రూ 150 విశాలాంధ్ర పబ్లిషింగ్‌ హౌస్‌ తెలంగాణా సాయుధ పోరాట రజతోత్సవ ప్రచురణపై రచయితలు, కమ్యూనిస్టు పార్టీ నాయకులు, రాష్ట్ర అసెంబ్లీలో శాసనసభ్యులు, మహత్తర సాయుధ పోరాటంలో పాల్గొన్నవారు ఈ పుస్తకంలో కొన్ని గణాంకములు చేర్చినారు హైదరాబాద్‌ సంస్థానంలోని చిన్న సంస్థానాల విస్తేర్సము, (గ్రామాలు, ఆదాయము, ఇనాముల వివరాలు, సర్ఫెఖాస్‌ గ్రామాల సంఖ్య ఇచ్చారు సంస్థానములోని సామాజిక, రాజకీయ పరిస్థితులకు వ్యతిరేకంగా జరిగిన రైతాంగ పోరాట వివరాలు యివ్వబడినవి

5. వీర తెలంగాణా - నా అనుభవాలు - జ్ఞాపకాలు రచయిత రావి నారాయణరెడ్డి మొదటి ముద్రణ 1972 పేజీలు 156, వెల రూ 1500 విశాలాంధ్ర పబ్లిషింగ్‌ హౌస్‌, హైదరాబాద్‌-1 తెలంగాణా సాయుధ పోరాట రజతోత్సవాల సందర్భంగా వచ్చిన గ్రంథం ఎన్నెన్ని అనుభవాలు, ఎన్నెన్ని కత్తెర బోనులు, ఎన్నెన్ని ఉక్కు పిడికిళ్ళు, ఎన్నెన్ని సింహనాదాలు మొత్తం సంఘర్షణను తన కోణంతో చూపించారు నాటి సాయుధ పోరాటం మొదలుకొని మొన్నటి ప్రత్యేక తెలంగాణా అలజడి వరకు జరిగిన కథను సాకల్యంగా కర్మసాక్షిలాగా సమీక్షించి చూపారు “వీర తెలంగాణా నాది - వేరు తెలంగాణా కాదు” ఆంటూ నా గేయఖండాన్ని ఒక (ప్రకరణకు శీర్చికగా స్వీకరించి, నన్ను నా కవితను మిన్నులకెత్తినారు” అని ప్రఖ్యాత కవిసి నారాయణరెడ్డి రాశారు పోరాట క్రమము, వివరాలు, విరమణేగాక, తరువాత సోవియట్‌ యూనియన్‌ యాత్ర, తరువాత పరిణామాలు రాశారు 'అనుబంధాలు” కూడా ఇవ్వబడినవి

6. తెలంగాణాలో జాతీయోద్యమాలు రచయిత దేవులపల్లి రామానుజరావు మూల్యం రూ 250 ద్వితీయ ముద్రణ జూన్‌ 1967 పేజీలు 184 శ్రీ రామానుజరావు ఉత్తమ “సాహిత్య సేవకులుగా” వారి సేవ చిరకాలము నుండి సుపరిచితులే రామానుజరావుకి తెలంగాణా ఆంధ్రోద్యమముతో వరోక్ష నంబంధము సొంన్కృతికోద్యమము, విశాలాంధ్రోద్యమముతో ప్రత్యక్ష సంబంధము కలదు అని గడియారం రామకృష్ణశర్మగారి అభిప్రాయం “ఉర్దూ భాషలో వెలువడిన కొన్ని పత్రికలు ప్రభుత్వ పైశాచిక పాలనా పద్ధతులను తీవ్రంగా నిరసించినవి తెలుగువారికి తెలియని ఈ పరమ సత్యాలను గ్రంథకర్త వివరించినారు “ఆంధ్రుల ఐక్యతకు కారణమైన ప్రజా ఉద్యమము, ఎట్లు తెలంగాణమున ఉద్భవించి, ఏ ప్రతిబంధకాలను అధిగమించి, ఏయే దశలను పొంది ఫల సిద్దిని గాంచెనో, ఆ సమగ్ర స్వరూపమును గ్రంథకర్త కళ్ళకు చిత్రించారు నిజామాబాద్‌లో 1950 మార్చి నెలలో, హైదరాబాద్‌ స్టేట్‌ కాంగ్రెస్‌ సమావేశమున బూర్లుల రామకృష్ణారావు ఒక తీర్మానమును ప్రతిపాదించారు "హైదరాబాద్‌ రాష్ట్రమును విభజించి ఆంధ్ర, మహారాష్ట్ర కర్ణాటక (ప్రాంతాలను, తత్పరిసర ప్రాంతాలతో కలిపి వేయవలెను ” ఈ తీర్మానమునకు శ్రీయుతులు కెవి రంగారెడ్డి చెన్నారెడ్డిగారల ఆమోదం లభించెను ఇటువంటి విశేషాలతో యీ పుస్తకం బహు ఆసక్తి కలిగిస్తుంది

7. తెలంగాణా వైతాళికులు రచయిత ఎం ఎల్‌ నరసింహారావు కాకతీయ విజ్ఞున సమితి తరఫున (ప్రచురణ 8-6-759/3, హిమాయత్‌నగర్‌, హైదరాబాద్‌ ప్రచురణ కాలము 15-8-1976 148 పేజీల యీ (గ్రంథము వెల రూ 1200

ఈ గ్రంథంలో సర్వశ్రీ మాడపాటి హనుమంతరావు, సురవరపు ప్రతాపరెడ్డి, కొత్వాల్‌ వెంకట్రామారెడ్డి, బూర్గుల రామకృష్ణారావు, కొండా వెంకట రంగారెడ్డి, జమలాపురం కేశవరావు, మఖ్లూం మొహియుద్దీన్‌, ఆదిరాజు వీరభద్రరావు, అరెగె రామస్వామి, వోయాబ్‌ ఉల్లాఖాన్‌ యొక్క జీవిత చిత్రాలు

యు సున్నా “ప్రాధమికమైన మానవ హక్కులు సైతం కొరవడిన క్లిష్టాతి క్లిష్టమైన పరిస్థితులలో ప్రజా జీవితాలను అంకితం కావించడం, ఆ త్యాగమయుల, వైతాళికుల వుజ్వల జీవితాలను, రేఖామాత్రంగా వివరించి ఉత్తేజం పొందడమే యీ రచన పరమావధి” అని రచయిత పేర్కొన్నారు 9. వీర తెలంగాణా సాయుద సమరం రచయిత కందిమళ్ళ ప్రతాపరెడ్డి ప్రచురణ 1-7-18/8 జమిస్తాన్‌పూర్‌, హైదరాబాద్‌-48 వెల రూ 100/లు ప్రతులకు విశాలాంధ్ర పబ్లిషింగ్‌ హౌస్‌, హైదరాబాద్‌-1 ముఖచిత్రం మోహన్‌ గీసింది చాలా భావయుక్తంగా ఉంది పేజీలు 195 “అయ్యా నీ బాంచెన్‌” అంటూ అణిగిమజిగున్నోళ్ళే - అగ్గిరవ్వలై బందూకులు పట్టి పోరు సాగించడానికి కారణాలు, నిజాం, నవాబ్‌ గద్దె కూలి హైదరాబాద్‌ ప్రజలు విముక్తి పొందడానికి దారితీసిన పరిస్థితులు, తెలంగాణా సాయుధ పోరాటం సాధించిన విజయాలు - సంక్షిప్తంగా యువతరానికి తెలియజేయాలన్న సంకల్పమే “ఈ వీర తెలంగాణా సాయుధ సమరం' అని రచయిత తన మాటగా చై వడు అనేక వివరాలతో పై గ్రంథం ఆద్యంతం ఆసక్తిగా సాగింది నల్లగొండ జిల్లా జొన్నలగడ్డ గూడెంలో పుట్టిన 'సతాహడ్జూరు 4వ తరగతి విద్యార్థిగానే నిజాం నిరంకుశ పాలనకు అఖిల భారత విద్యార్థి సంఘం పిలుపు మేరకు తరగతులు బహిష్కరించారు పోరాట కాలంలో కొరియర్‌గా పనిచేశారు 10. తెలంగాణా (వ్యాసాలు) (3ండు భాగాలలో) సంకలనం వటికోట ఆ ప్రచురణ 24 శ్వారుస్వామి దేశోద్ధారక గ్రంథమాల, 2844, ఇమాం బావి వీధి (శివాజీ నగర్‌), సికింద్రాబాద్‌ మొదటి ప్రచురణ 1956 వెల రూ 2=800 ప్రఖ్యాత రచయిత ఆంధ్ర మహాసభ కోశాధికారి దేశోద్ధారక గ్రంధమాల నిర్వాహకుడైన వట్టికోట ఆళ్వారుస్వామి సంకలనంలో 'తెలంగాణం' అను వ్యాస సంకలనం 1956లో వెలువడింది! ఈ సంకలనం రెండు భాగాలు మొదటి భాగంలో 10 మంది రచయితల నుండి 19 వ్యాసాలు వెలువడగా, రెండవ భాగంలో 18 మంది రచయితల నుండి 18 వ్యాసాలు వెలువడినవి అయితే ఇవి వెలువడిన పిదప అర్ధ శతాబ్దము గడచిన ఈ సందర్భములో యీ వ్యాసాల్లో అధిక భాగం సింహావలోకనం చేసేందుకు ఉపయుక్తంగా వుంటాయి. ఉదాహరణకు “నిజాం రాష్ట్రంలోని ఆంధ్రులు” పద్మభూషణ మాడపాటి హనుమంతరావు 1914 ఆంధ్రపత్రిక ఉగాది సంచికలో వేయబడినది “ఆణెము అనగా దేశమని అర్ధము కావున త్రిలింగ దేశము “త్రితింగాణెము (్రిలింగాణము అయినది టత్రిలింగాణ శబ్దమే మారి తెలంగాణెము తెలంగాణము అను పేరు వ్యవహారములోనికి వచ్చినది

అని ఆదిరాజు వీరభద్రరావుగారు వారి “తెలంగాణము” వ్యాసములో వాక్రుచ్చారు “ఇప్పుడంతయు తెలంగాణమే అంతయు ఆంధ్రాజమే!” అని వ్యక్తపరిచినారు ఈ వ్యాసకర్తలలో శ్రీ వానామామలై వరదాచార్యులు, వావిలాల గోపాలకృష్ణయ్య, దాశరథి రావి నారాయణరెడ్డి, చుండి జగన్నాథం, కోదాటి నారాయణరావు యిత్యాదులు సాహిత్యకారులు రెండువైపుల నుండి వున్నారు 'కెలంగాణ” పూర్వ పరిస్థితుల గూర్చి తెలుసుకొనగోరువారికి ఎంతో వుపషయుక్తం 11. తెలంగాణా ఆంధ్రోద్యమము (రెండవ భాగము) రచయిత మాడపాటి హనుమంతరావు పుటలు 400 వెల ౩=800 తెలంగాణలో 18 సంవత్సరముల ఆంధ్రోద్యమ చరిత్ర “సప్రమాణముగా' ల ప్రకరణములో విశదీకరించారు 18 ఆంధ్ర మహాసభల వివరములను, పది ఆంధ్ర మహాసభల సం వుంది “వ్రశ్రపరచు” కొనిన ఆంధ్రోద్యమము రెండవ దశలో వచ్చిన మార్పులను, మహాసభను కమ్యూనిస్తులు వు చక్కగా పిదప, దాని పునరుద్ధరణమును, ప్రభుత్వమువారి వెధానమునందు కలుగుచు వచ్చి విశదీకరింపబడినవి అని ప్రచురణకర్తల అభిప్రాయం 12. రాలిన రత్యాలు రచయిత కె ప్రతాపరెడ్డి వెల రూ 50/- లైెటరీ 100/-, పేజీలు 208 ప్రతి ప్రచురణ 1-7-18/8, రినాల గేటు హైదరాబాద్‌ 48 యస్సు లేకు స '? వ “శ్రీ ప్రతాపరెడ్డిగారు ఆనాడు తెలంగాణా పోరాటంలో స్వయంగా పాలను అని నల్లమ ఆయనకు ఆనాటి త్యాగధనులంతా నిండు మనుషులుగా, సజీవులుగా నేటికి గురించి తన పరిచయం చేయాలనే తపన గురిం గిరిప్రసాద్‌, రచయిత గురించి, వారిని యీ తరం వారికి పరి ని సమైక్య పరచి, విశాలాంధ్ర పరిచయ వాక్యాలలో రాశారు “ముక్క చెక్కలుగా వున్న తెలుగు జాతి ద్‌ సంస్థానం, భారతావనిలో సాధించాలని, ఫ్యూడల్‌ భూస్వామ్య దోపిడీని తుదముట్టించాలని హైదరాబా ర ఊరాటంలో విలీనం కావాలన్న మూడు ప్రవాహాలు ఏకమై ఒక మహి ప్రవాహంగా సాగిం రంలో లభిం అమరవీరులైన 4,000 మందిలో కొంతమంది అమరవీరుల రేఖాచిత్రాలు యీ వస్త రచయిత కొంత ఆ పోరాట కాలంలో ప్రజుగేయాలు, ప్రజలు పొడుకొన్న పాటలు మేరకు పొందుపరిచారు జచగంధాల్తై బాంచ బతుకులతోటి బాగుపడ్డది లేదు దను శ తిరుగుబాటుతోటి తరిమి కొట్టన్నారు హం నిత. నైజాం పోలీసు తుపాకీ గుంద్లకు ఖ(ి 0 ౧ ఉష (త్స నా మొ, గుల్లారా! నేలకొరిగిన వీర ప్రాణత్యాగుల్లా జ. స్‌.

13. విప్లవ తెలంగాణా పోరాట వీరగాథలు ప్రచురణ ప్రజాశక్తి బుకహౌస్‌ వెల రూ 1600; పేజీలు 126 ద్వితీయ ముద్రణ 1995 కారల్‌మార్భ్‌ రోడ్‌, విజయవాడ-2 ప్రజాశక్తి ప్రచురించిన 125 పేజీల యీ పుస్తకంలో ప్రముఖులయిన తెలంగాణా పోరాట యోధులే స్వయంగా రాసిన అనుభవాలు, పోరాట స్మృతులు, 17 కథలున్నవి దీనికి ఉపోద్దాతంగా కీ శే మోటూరు హనుమంతరావు రాసిన వాక్యాలలో ఇవి ఊహాజనితాలు కావు విని రాసిన చిత్రీకరణలు కావు ఆయా సందర్భాల్లో ప్రత్యక్షంగా పాల్గొన్న నాయకులు తమ అనుభవాలను, జ్ఞాపకాలను ఆధారంగా చేసుకొని స్వయంగా రాసినవే యీ గాథలు అని చెప్పారు “స్వాతంత్ర్యమొస్తేనే చాలదు ఫ్యూడల్‌ భూస్వాన్యు వ్యవస్థను అంతం చేయకుండా ఆర్థిక విధానం ముందడుగు వేయదన్న సత్యాన్ని ఆ పోరాటం ఎలుగెత్తి చాటింది" అని యింకో చోట చెప్పారు
14. మనకు తెలియని మన చరిత్ర (తెలంగాణా రైతాంగ పోరాటంలో ప్రీలు “ఒక సజీవ చరిత్ర?) ప్రధమ ముద్రణ 1986, (స్రీ శక్తి సంఘటన) పేజీలు 824 ధర రూ 50 హైదరాబాద్‌ బుక్‌ట్రస్ట్‌ ప్రచురణ, ప్లాట్‌ నెం 85, బాలాజీనగర్‌ గుడి మల్మాపూర్‌ - హైదరాబాద్‌-28 ఫోన్‌ నెం 3521849 ఈ పుస్తకం స్రీ శక్తి సంఘటనకు చెందిన మహిళలు ఆనాడు “తెలంగాణా సాయుధ పోరాటం”లో పాల్గొన్న వీర వనితలను వారి యిండ్లల్లో, ప్రాంతాల్లో కలుసుకొని, వారితో ప్రత్యక్షంగా సంభాషించి, మాట్లాడి వారి కథలు, వారి మాటల్లోనే ప్రచురించిన ఫలితం యీ పుస్తకం ఇందులో వీరి కృషి చాలా అభినందనీయమైనది “స్రీల ప్రశ్నలకు సంబంధించి యీ పుస్తకానికి మంచి ప్రాముఖ్యం ఉంది *” విసునూరు దేశముఖ్‌కి వ్యతిరేకంగా 'భూమి' కోసం పోరాడిన ఐలమ్మ నుండి కమలమ్మ, ప్రియంవద, సుగుణమ్మ, 'ప్రమీలాతాయి, దూడల సాలమ్మ, అచ్చమాంబ, జమాలున్నీసా, బాజీ, రజియాబేగం, బ్రిజ్‌రాణి, లలితమ్మ, పెనర సత్తెమ్మ, స్వరాజ్యంగార్ల కథనాలు వారి మాటల్లోనే వున్నాయి పోరాటానికి బాసటగా నిలిచిన కోస్తా ఆంధ్రలోని వనితలు సూర్యావతి, ఉదయం, కోటేశ్వరమ్మగార్ల కథలు వారి మాటల్లోనే యివ్వబడినవి ఈ పుస్తకం వేరే కోణం నుండి వెలుగు ప్రసరిస్తుంది
15. వీర తెలంగాణా విప్లవ పోరాటం - గుణపారాలు పుచ్చలపల్లి సుందరయ్యగారు పేజీలు 445 ప్రచురణ సుందరయ్య విజ్ఞాన కేంద్రం బాగ్‌లింగంపల్లి, హైదరాబాద్‌-20 వెల రూ 150 ఈ (గ్రంధం పోరాటానికి నాయకత్వం వహించిన కామ్రేడ్‌ సుందరయ్యగారు ఆంగ్లంలో రాసిన “1208202 ౨60016: 5608816 206 16031005” అనే గ్రంధానికి ఆంగ్లానువాదం అనువాదకులు వాసిరెడ్డి, బొమ్మారెడ్డి, డాక్టర్‌ విరల్‌గార్లు

తొలి ప్రచురణకు ముందుమాట రాసిన మోటూరు హనుమంతరావు మాటల్లో తెలుగుజాతి చరిత్రలో అదొక ఉజ్వల ఘట్టం ్రిటిష్‌ సామ్రాజ్యవాదానికి, నిజాం ఫ్యూడల్‌ వ్యవస్థకూ వ్యతిరేకంగానూ, యీ రెండింటి అవశేషాలనూ కొనసాగిస్తున్న కాంగ్రెస్‌ బూర్జువా పాలనను ప్రతిఘటించి, ఐదేళ్ళ వాటు సాగిన మహత్తర తెలంగాణా రైతాంగ సాయుధ పోరాట చరిత్ర యిది “హైదరాబాద్‌ సంస్థానం దాని సాంఘిక, రాజకీయ పూర్వ రంగం” నుండి 1951 అక్టోబర్‌లో జరిగిన “ఉపసంహరణ” వరకూ 11 అధ్యాయాల్లో చాలా వివరణలతోనూ, విశ్లేషణలతోనూ చాలా సమగ్రంగా, ప్రామాణికంగా రాయబడిన గ్రంథం “ఉపసంహారం” తర్వాత యివ్వబడిన అనుబంధాలు కూడా ఎంతో విలువైనవి “వీర తెలంగాణా విష్లవ గాథలు అని హరీంద్రనాథ ఛటోపాధ్యాయ రాసిన ఆంగ్ల పద్యాలకు ఆరుద్రగారి తెలుగు సేత కూడా యివ్వబడింది “ఆలస్యంగా రాసినప్పటికీ తన పుస్తకంలో ఆ పోరాట చరిత్రకు న్యాయం చేకూర్చారు వాస్తవ విషయాలను సంతృప్తికరంగా చిత్రీకరించారు = హిందూస్తాన్‌ టైమ్స్‌ “చాలా పరిశోధించి రాసిన విషయాలు అనేకం వున్నాయి తెలంగాణా ఉద్యమానికి సంబంధించిన అనేక సమస్యలకు సమగ్రమైన సమాధానాలు యిందులో లభ్యమవుతాయి ప్రతి ఒక్కరూ తమ స్వంత లైబ్రరీలో విధిగా వుంచుకోవలసిన [గ్రంథము ”

• ఇల్లస్టేటెడ్‌ వీక్లీ ఆఫ్‌ ఇండియా “అమూల్యమైన గుణపారాలు తీసిన గ్రంథం ఇది” గత రెండు వందల సంవత్సరాల చరిత్రలో తెలంగాణా ప్రజా పోరాటంతో పోల్చదగిన ఉద్యమంగాని, పోరాటం గాని, మన దేశ చరిత్రలోనే లేదు”
• ఆరుద్ర

16. తెలంగాణా సాయుధ పోరాటం - వాస్తవాలు రచన మాకినేని బసవపున్నయ్య సేజీలు 226 ప్రచురణ 1972 డిసెంబర్‌ మార్చిస్టు ప్రచురణలు - విజయవాడ- 2 వెల రూ 5 ఈ పుస్తకం తెలంగాణా సాయుధ పోరాటాల రజలోత్సవాల సందర్భంగా భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ వారు ప్రచురించిన కొన్ని పుస్తకాలు, వ్యాసాలకు జవాబుగా మాకినేని బసవపున్నయ్యగారు రాసిన సమాధానాలు “ప్రధానంగా 1950-52 సంవత్సరాల కాలంలో తెలంగాణా సాయుధ పోరాట గెరిల్లా రైతాంగ సమస్యపై చెలరేగిన వాదోపవాదాలు, పార్టీ అంతరంగిక చర్చలు, నిర్ణయాలు విషయంగా తీసుకొని రాసిన బసవపున్నయ్యగారి సిద్దాంత చర్చా గ్రంథము ” దానికి సమాధానంగా ఖండించుత్తూ, విమర్ధించుతూ, నాటి విశాలాంధ్ర కమ్యూనిస్టు కమిటీ, హైదరాబాద్‌ స్టేట్‌ కమిటీలు ప్రకటించిన 'సమాధానం' రాజేశ్వరరావు (చంద్ర) ట్రవేశపెట్టిన “థీసిస్‌ యీ పై సిద్ధాంత వైఖరులపైన జరిగిన పార్టీలోని “అంతర్గత చర్చలు” - విమర్శలు - సమాధానాలు సిద్ధాంత పోరాటానికి సంబంధించిన వివరాలు ఈ పుస్తకంలో తెలిసికొనగలరు ఈ సిద్ధాంత చర్చలపై ఆసక్తి కల వారికి ఆవశ్యము పరనీయమైన (గ్రంథము

17. పోరాటాల బాటలో అనుభవాలు - జ్ఞాపకాలు రచన ఎన్‌వికె ప్రసాద్‌, సుగుణ వెల రూ 4000 , పేజీలు 128 ప్రచురణ పిపిసి జోషి ప్రాచీ పబ్లికేషన్స్‌ 1-2-217/124ఇి, గగన్‌ మహల్‌ దోమలగూడ, హైదరాబాద్‌-29 ఎన్‌ వికె ప్రసాద్‌ 1948లో హైదరాబాద్‌ సంస్థానంలోకి కమ్యూనిస్టు పార్టీకి సలహాలనిచ్చి సంఘటిత పరచడానికి పంపబడ్డాడు 1949 నవంబర్‌లో ఆయన వివాహం కామేడ్‌ సుగుణగారితో చాలా సాధారణంగా ఒక 'డెనొలో జరిగింది 19857 జనరల్‌ ఎన్నికలలో చెన్నూరు (వరంగల్‌ జిల్లా) నుండి ఎన్నికైనారు 1987 నుండే ప్రసాద్‌గారికి విద్యార్థి ఉద్యమం ద్వారా కమ్యూనిస్టు పార్టీతో సంబంధం ఏర్పడి తర్వాత 1948 నుండి వరంగల్‌ జిల్లాలో తెలంగాణా సాయుధ పోరాటంతో ప్రత్యక్ష సంబంధం వుండింది ఈ పుస్తకంలో బాల్యం తరువాత విద్యార్థిగా, ప్రధమంగా పార్టీ కార్యకర్తగా తస అనుభవాలను, జ్ఞాపకాలను పొందుపరిచారు. బి ఎన్‌ రెడ్డిగారి మాటల్లో “జీవితాంతం కూడా అజ్ఞాతం గానే వుంది తుదకు అజ్ఞాత వ్యక్తిగానే 1994 జూలై 17న అశువులు బాసారు *” ఎన్‌ వికె ప్రసాద్‌గారు అసంపూర్తిగా వదిలిన యీ పుస్తకాన్ని ఆయన సహయోధురాలు భార్య అయిన సుగుణగారు తాను పూర్తిచేశారు “0008ల ౬౦౧౬౫07 ౪0౪14 16403 0౯ అని యీ పుస్తకం గురించి ప్రముఖ నాయకుడు రాజదిహద్దూర్‌ గౌడ్‌ వ్యక్తపరిచారు మరికొన్ని ముఖ్యమైన పుస్తకాలు (1) సురవరం ప్రతాపరెడ్డి, ఉమ్మెంతల కేశవరావు - జాగీరులు, అణాగ్రంథమాల, 1940 (2) సురవరం ప్రతాపరెడ్డి - జాగీరులలోని స్థితిగతులు - అణాగ్రంథమాల - 1941 (3) _ దేవులవల్లి వెంకటేశ్వరారావు, బద్దం ఎల్లారెడ్డి - నేటి హైదరాబాదు - మన కార్తవ్యం, ప్రజాశక్తి కార్యాలయం, 1944 (4) _ దేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావు - జన్గాం ప్రజల వీరోచిత పోరాటాలు! ప్రజాశక్తి కార్యాలయం, 1945 (5) _ దేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావు - నైజాం రాజ్యంలో (ప్రజా ఉద్యమంపై ప్రభుత్వ దాడి - ప్రజాశక్తి కార్యాలయం, 1946 (89 పుచ్చలవల్లి నుందరయ్య - విశాలాంధ్రలో (ప్రజారాజ్యం - (ప్రజాశక్తి కార్యాలయం, 1946 (పునర్ముదణ ప్రజాశక్తి బుక్‌హౌస్‌, 1990) (7) హైదరాబాద్‌ కమ్యూనిస్టు పార్టీ స్టేట్‌ కమిటీ తీర్మానం - నైజాం నిరంకుశ పాలన పోవాలి! (ప్రజారాజ్యం స్థాపించుకోవాలి', ప్రజాశక్తి ప్రచురణాలయం, 1946

(8 దేవులవల్లి వెంకటేశ్వరరావు - హైదరాబాదు నంస్థానంలో పోలీను దురంతాలు, ప్రజాశక్తి కార్యాలయం, 1946 (9) _పెరవెల్లి వెంకట రమణయ్య - వరంగల్లు జిల్లా రైతు పోరాటాలు, ప్రజాశక్తి ప్రచురణాలయం, 1946 (10) మగ్జం మొపాయుద్దీన్‌ - నైైజాంలో దోవీడీ విధానం మున్సింల కర్తవ్యం - ప్రజాశక్తి ప్రచురణాలయం, 1947 (11) దేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావు - నల్లగొండ ప్రజల వీరోచిత పోరాటం, ప్రజాశక్తి కార్యాలయం, 1947 (12) వారణాని వెంకటనారాయణ శా(న్రి - హైదరాబాదు వ్రజల స్వాతంత్ర్య పోరాటం, దేశికవితా మండలి, 1947 వీ యం, 1995 (13) మాడపాటి హనుమంతరావు - తెలంగాణా అంధ్రోద్యమం - తెలుగు విశ్వవిద్యాల జీవిత (మూడు (16) గంగినేని వెంకటేశ్వరరావు - ఎర్రజెందాలు, తెలంగాణ గెరిల్లా యోధుల జీవిత గాథలు భాగాల్సు, తిలింగ పబ్లిషింగ్‌ కంపనీ, 1952 5౭ (15) వట్టికోట ఆళ్వారు స్వామి - జైలు లోపల దేశోద్ధారక గ్రంథమాల, 19 వక్ర . పోరాట (16) దేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావు - తెలంగాణా వ్రబల్క సాయుధ (1946 - 51) - మొదటిభాగం, ప్రాలిటేరియన్‌ లైన్‌ ప్రచురణలు, సమరయోధుల తం[త్ర (17) వెల్టుర్తి మాణిక్యరావు - హైదరాబాదు స్వాతంత్రోద్యమ చరిత్ర స్వాతంత్ర్య సంఘం, 1984, పకాలు, స్వామి నుభవాలు, (18 స్వామి రామానంద తీర్ధ - హైదరాబాదు స్వాతంత్ర్య పోరాటం అనుభవాలు, జ్ఞా రామానందతీర్థ స్మారక సంఘం 1984 విద్యార్థి యువజనుల (19) ఎస్‌ ఎమ్‌ జవాద్‌ రజ్వీ - హైదరాబాదు సంస్థానంలో రాజకీయ బెతేన్యం పాత్ర (1938 - 1956) విశాలాంధ్ర పబ్లిషింగ్‌ హౌస్‌, భూమిక - భీమిరెడ్డి నరసింహారెడ్డి, (20) తెలంగాణా సాయుధ పోంటాలు - ప్రత్యక్ష అనుభవాలు జూలై 2003 (21) మంచికంటి రాంకిషన్‌రావు ఆత్మకథ

వీర తెలంగాణా సాయుధ పోరాట అరవయ్యవ వార్షికోత్సవ సందర్భంగా రాబోవు ప్రచురణలు, సమర్పణలు

• వీరతెలంగాణ పోరాటం కళా సాహిత్యాలు
• అగ్రనేతల రచనల నుంచి శ చారిత్రకపత్రాలు ఓ ఫొటోఅల్టం
• ప్రముఖ యోధుల అముద్రిత ఆత్మకథలు
• ప్రధానఘట్టాల పునర్దర్శ్మనం
• ప్రభుత్వపత్రాలు
• తెలంగాణా చరిత్రపై పుస్తక సూచి ఇంకా
• తెలంగాణా సమర సాధనాలు, ఆయుధాల సేకరణ
• తెలంగాణా సాయుధ పోరాట మ్యూజియం ఏర్పాటు
• యోధుల వీడియో ఆల్టం
• పోరాట ప్రదేశాలు, ఘట్టాల డాక్యుమెంటరీ యర కు ర సై క్‌ [న ఈ గంత య (౮ ౮) షా జ్జ | రం. న నళ హైద వాట్‌ లూ.

న! ను

యాం.

న, వ స

న్‌ జో నే న్‌ అభవయ్యవ వార్షికోత్సవ సందర్భంలో తెలంగాణా సాయధ్ర -.

గ తా పోరాట చరిత్రకు సంబంధించిన మరిన్ని చారిత్రిక కోణాలను

టయ సా అవిష్టరించాలన్న ప్రయత్నంలో. తొలి అడుగు ఈ పుస్తకం,

మ రు

త రిట్టన " ప్రజా కంటకులను దునుమాడిన సాహనులూ-

. రా భ్‌ 1 " నీ! శో చిత్ర హింసలకు లొంగని థీరోదాత్తులూ- నో ఇ అ క ॥

ఉం