Telugu Valmiki Ramayanamu Saapamulu Varamulu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

గ ల కవన న

• ॥ . తా | త్‌ | | ప్ల గ్ల ॥ ణ్‌ 4 ॥ 1. ॥ “ న వో! యం టం! గ. . వె క | వ. | ను న స | స, చరి. . సట || సళ . ॥. స న. స పాత క్‌ లే మం జత 1 సంతం స. గ్రే.” శ పై ప కం ॥ సిం ళ్‌ న న్‌ నం ళ్‌ (నం, య, 1 మునే 7 + లం? 2 గ్టా ల ణు షీ చు శథన వ నంనోడ్తు | 15 న ప చం ప య? గ స! క్‌ టై ర. (1 స! న! (= క €! న. పల న్యు గ / శ గ స స య: ఇ ఆ, వ... త నయ రవం లో క్తి శ. " జ హ్‌. | క్‌, శ " (.! న. 1 హవా స్‌ అ సు ఎ. ” శే శ లాం. ర్ట. త కై? సు స శే సం (= జే | న్‌ [. న స. (1 . ( వ స్త న ౨ శీ ల 0 స మీ వ న

18. ష్‌ టో పెం వ్‌ టిం అకక. లే ఓస్లో . నయ సా న నం సం య. ॥ తను మ త్తం. షో | “/ ం వ్‌ ॥ ణి ల వటట స్య లని న ఛల్‌ టి గద టం! "స 1 [1 ఇగ | గా యణము ; లి! టై. స్తో (|. య. శాట్‌ న వ గ్‌ అలి 1 1 ్‌ ల | ॥ క్‌ లం ఫు 16వ. టిక్‌ అ్రఅ ఖి లే ) 69.09%

క, స్ట తీ యీ ౧. - క్యా. మొ క్‌. వ. సేన - ఓ యు మల్‌! న స /1 భట. న క ల స త...

క్ష స న |. € వార! కలా గం / (1 ద [

వాల్మీకిరామాయణము శాపవుఎలు-వరవుఎలు మరాఠీ మూల్మ్యగంథమునకు ఆంర్యభానువాదము రచయిత త్రీపాద రఘునాథ భిడే ఎమ్‌ఏ సంగన బసవేశ్వర మహావిద్యాలయము బీజొపూర్‌ (కర్ణాటక ఆం(ధానువాదకులు డా. ముట్నూరి సంగమేశం ఎమ్‌ ఎపిహెచ్‌ డి. పంపాదకుడు చలమచర్ల వేంకట శేషాచార్యులు శీ జయలక్ష్మీ పబ్లి కేషన్సు 'ప్టాదరాబాదు 1996

వాల్మీకిరామాయణము: శాపములు-వరములు క ప్రథమముద్రణ: 1996 న న. శ ప్రతులు: 1000 టో త్త ణో ల్లగ లో (త అనువాదం, పునర్ముద్రణ, రూపాంతరణాది నూ. సర్వాధికారాలూ ఈ (క్రిందివారికి లా సౌ.శాంతా శ్రీపాద భిడే, అమేయసాపిత్య, ఈ2 శ్రీ లక్ష్మీఛాయ, 52 ఐడియల్‌ కాలనీ, కొత్‌రూడ్స్‌ పూనా - 411029 మటు గలంభా బెస్వా (ప్రకాశకులు: హంత ఫి స శ్రీ జయలక్ష్మీ పబ్లికేషన్నళ్యం ౯౯ సి 3-35, రామాలయల్‌ వద్ద, కట్టోపల్లి ద్రజ6 టరట్ట) శ హైదరాబాదు -500072 (| ఉలటీ ఫోన్‌: 866594 ను వ వా రే డిస్ట్రిబ్యూటర్స్‌: మతా ౩-3-860 ఆర్యసమాజ్‌ ఎదురువీధిలో, కాచిగూడ, ప్రైదరాబాదు - 500 027 ముద్రణ; డిజిటల్‌ గ్రాఫిక్స్‌ 303 హరఠిగంగా కాం సెక్స్‌, రాణిగంజ్‌ సికింద్రాబాద్‌ ". 600 003 మూల్యం: రూ 90/౧ -

తెలుగుసంస్కరణాన్ని గూర్చి 'రందుమాటలు

మిత్రవరులు డా గన,సారేగారు తమంతట తామే ఏ అపేక్టా లేకుండా, నాకు చేసిన సహకారం వల్లనా మూల మరారీగ్రంధం “వాల్మీకి రామూయజణీ: శాప్‌ ఆణీ వర్‌ ప్రచురించటం సాధ్యపడింది. రామాయణంలో లభించే శాపాలు, సరాలకు సంబంధించి ఇటువంటి పరిశీలనం తమకు తెలిసినంతవరకు ఎక్కడా జరగలేదనీీ ఇది కేవలం మరారీభాషకే పరిమితం కాకుండా సకలభారతీయులకు చేరాలనీ వారు భావిస్తూ ఉండేవారు దిని అనువాదాన్ని హిందీ ఇంగ్లీషు వంటి భాషల్లో అనువదింపచేసీ (ప్రచురించటం చాలా అవసరమని ఆయన అనేక పర్యాయములు నాతో చెప్పారు. అయితే, ఇది నాకు అసాధ్య మనివించినా ఒక సుందరస్వప్నంగా భాసించింది. ఈ స్వస్నం వాస్తవరూపమై కనిపిస్తుందని నే నెన్స్నడూ ఊపొంచనైనా లేదు అనుకోని విధంగా దీనికి కన్నడ, హిందీ భాషల్లో అనువాదాలు వెలువడ్డాయి. వీనికి పారకుల అదరణా, కేంద్ర సాహిత్యఅకాడమీ వంటి సంస్థల పురస్కారాలూ కూడా లభించాయి.

'సంవల్‌ నంవద మనుబద్దాతి" అన్నట్లు నా సౌభాగ్యపరంపరగా భావించదగిన సన్నివేశం తెలుగులో కూడా ఈ (గ్రంథం ప్రచురితం కావటం. దీనికి కూడా డా సాశేగారీ చొరవచూపటం విశేషం. అప్పటికే. తెలుగులో వాల్మీకి రామాయణానికి తాత్పర్యం రచించి, ్రచురింపజేస్తున్న తమ మిత్రులు త్రీ ని వి.శేషాచార్యులుగారితో సారేగారు కలిగించిన పరిచయం నా (గంథం తెలుగు అనువాదానికి నాంది పలికింది.

త్రీ శేషాచార్యులుగారు నా కృషిపట్ట ఆసక్తితో దినికి హిందీ ద్వారా తెలుగు అనువాదం చేయించారు, తిరుపతి శ్రీ వేంకకేశ్వర కళాశాలలో హిందీ విభాగాధ్యక్హులుగా పదవీవిరమణచేసీన డా. ముట్నూరి సంగమేశంగారు దీనికి చక్కని ఆంధ్రానువాదం రచించారు. అందుకు వారికి నా కృతజ్ఞతాభి నందనలు తెలియజేస్తున్నాను. శ్రీ జయలక్ష్మీ పబ్లికేషన్సు, హైదరాబాదు వారు దీన్ని ప్రచురించారు. ఈ విధంగా తెలుగులో ఈ (గ్రంథప్రచురణకు కానలనిన అన్ని హంగులనూ శ్రీ శేషాచార్యులుగొరు తమ సారథ్య, సంపాదకత్వాల ద్వారా సమకూర్చారు. వారికి నా హార్రికధన్యవాదాలు.

క్షే

నా (గ్రంథం ఆంధ్రసోదరుల కరకములాలను అలంకరిస్తున్నందుకు ఈనాడు నా కెంతో ఆనందంగా ఉన్నది మహారాష్ట్ర - ఆంధ్ర ప్రాంతాలు, మురారీ

• తెలుగు భాషలూ, సాహిత్యం - సంస్క లకీ (ప్రేమానుబంధంతో ఉభయులనీ సన్నిహితం చేస్తున్నవి ఈ బాంధవ్యం ఈ నాటిది కాదు. తరతరాలుగా శతాబ్దాలుగా వస్తూ ఉన్నది నానాటికీ ప్రవర్ధమానం అవుతున్నది కూడా తెలుగుపారకులు నా ప్రయత్నాన్ని ఆదరిస్తారనీ, నా తక్కిన గ్రంథాలను కూడా తెలుగులో అనువదించి, ప్రచురింపజేని నన్ను ప్రోత్సపాస్తారనీ ఆశిస్తున్నాను శ్రురభిడే 27 11 1995

క

సంపాదకుని తొలిపలుకు

(శ్రుమద్వాల్న్మీ కరామాయణము ఆంధ్రతాత్పర్యస హితంగా (ప్రచురించమని పలువురు మిత్రులు ప్రోత్సహించగా, అందులో 6 సంపుటాలు ముద్రితమై యుద్ధకాండ మొదటిభాగం ముద్రణలో ఉన్న సందర్భంలో అంతలో అనుకోకుండా నేను పూనాలో నెలరోజులు ఉండవలసివచ్చింది. అంతవరకు నా రామాయణ (ప్రచురణలక్రై పూర్వవిరాళం పంపి, ఉత్తరప్రత్యుత్తరాలు. జరుపుతూ ఉన్న ప్రొా.డా,జియన్‌ సారేగారిని నేరుగా దర్శించే అవకాశం అప్పుడు తొలిసారిగా లభించింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ముద్రితాలైన రామాయణ ప్రతులు, వానికి సంస్కృతవ్వాఖ్యానాలు, భాషానువాదాలు, గద్యపద్యకృతులన్నీ ఆయన తమ ఇంట్లో సాక్టాత్కరింపజేశారు. ఆయన మహాసంపన్నులేమీ కారు. అయితే చేమి? వజ్రసంకల్పులు. ఎ భాషలోనైన (క్రొత్తగా రామాయణం, లేదా రామకథ గ్రంథంగా వెలువడింది అంటే అది సారేగారికి చేరిందన్నమాటే వారికి రామాయణంతో కల అనుబంధం అటువంటిది. ఏ దేశవిదేశీయ (గ్రంథాలయంలోను లభించనన్ని రకాల రామాయణాలను వారు “సేకరించారు, పరిశీలించారు, సమీక్షించారు వారీ ఈ గ్రంధం ఇలా వెలువడటానికి ప్రథమకారణం.

ప్రా. సారేగారు ఒకసారి నాకు ఈ “వాల్మీకిరామాయణం: శాపాలు - పరాలు అనే (గ్రంథానికి మూల్యగ్రంథమైన “వాల్మీకి రామాయణ్‌: శాప్‌ ఆణి వర్‌ అనే మరారీగ్రంధాన్ని గూర్చి వ్రాస్తూ దాని 'సంగ్రహ విషయ 'ప్రదర్శికిను పంపటం జరిగింది. అది చదవగానే ఇట్టి (గ్రంధం తెలుగులో వెలుపడితే ఎంత బాగుంటుంది" అనిపించింది. వెంటనే సొరేగారికి వ్రాసాను వారిద్వారా ్రా.శ్రీరుభిడే గారి పరిచయభాగ్యం లభించింది. వారితో చిరకాలం కొనసాగిన పత్రవ్యవహారం కార్యరూపం ధరించి ఆంధ్రానువాద[గ్రంథానికి అంకురార్పణం జరిగింది

ప్రా భిడే గారిని నేను నేటివరకు దర్శించుకొనలేకపోయాను వారినీ వారి స్వభావాన్నీ వారి సువర్జాక్షరాలవల్ల కొంతవరకు తెలుసుకోగలిగాను. మహావిద్యాలయంలో (ప్రాధ్యాపకులుగా పనిచేసి ఆయన ఏ పరిస్టితుల్లో ఈ (గంధం ఎంత - శ్రద్ధతో, అంతకుమించిన (శ్రబుతో రచించారో్‌ రాబోయే పుటల్లో వారి మాటల్లోనే తెలుసుకోపచ్చు. కార్యసాధనలో వారు అషరథగీరధులని ఈ (గ్రంధం చదివాక మీకు అనిపించక మానదు ఈ గ్రంథం ప్రచురణ సందర్భంలో ఆయన చూపిన ఆత్మీయత ఎరప్పురానిది. అనువాదప్రచురణలో

శ

అసాధారణవిలంబం జరిగినా అత్యంతసహనంతో సహకరించిన సహృదయశిరో మణులు వారు

అప్పటికే మూల(గ్రంధానికి కన్నడఅనువాదం వెలుపడింది ఇంతలో శ్రీజగతాస్‌ గారు అనువదించిన హిందీసంస్కరణం కూడా వెలువడింది. ఈ మూడుభాషల్లోనూ, ఈ (గ్రంధం అభినందనపరంపరలు అందుకుంది కేంద్రసాహిత్య అకాడమి అవార్డులు దీనికి లభించాయి. తెలుగుసీమలో ఈ (గ్రంథానికి ఎటువంటి ఆదరం లభించనున్నదో కాలమే తెలియజేస్తుంది

ఈ (గంధాన్ని హిందీ అనువాదం అధారంగా తెలుగుచేసే భారం మాన్యమిత్రులు డా ముట్నూరి సంగమేశం (విశ్రాంత హింది విభాగాధ్యక్షులు, శ్రీవేంకటేశ్వర ఆర్ట్స్‌ కళాశాల, తిరుపతి) గారికి అప్పగించటం జరిగింది అనువాదప్రక్రేయలో వారు అందెవేసిన చేయి కోరిన విధంగా వారి అనువాదం రెండు నెలల్లోనే చేరింది. ఈ (గ్రంధం ఒక అనువాదమే అయినా. వీలయినంతవరకు ఇది ఒక స్వతందత్ర(గ్రంధంలా భాసీంచాలనే సదాశయంతో నేను అవసర మనిపీంచినచోట్ల సంస్కరించటం జరిగింది.

తెలుగువారు సామాన్యంగా చదివేది తెలుగులిపిలో, తెలుగుతాత్పర్యంతో ఉన్ను వాల్మీకరామాయణం కాబటి చాలావరకు నా ఆంధ్రతాత్పర్యంతో కూడిన రామాయణ ప్రతుల ఖ్టీకసంఖ్యనే ఈ (గ్రంథంలోని క్లోకాలవద్ద సూచించాను.

తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం వారు ధార్మిక (గ్రంధ ప్రచురణను ప్రోత్సహిస్తూ రెండు భాగాలలో ఈ గంధం వెలుపడటానికీ ముప్పదివేల రూపాయలు - ఆర్థికసహాయ మంజూరు చెయటం జరిగింది. దురదృష్టవశాత్తూ నాకు కలిగిన నేత్రరోగం కారణంగా, వ్యాధినివారణం అయ్యేపరకు పని చేపట్టలేకపోయాను సకాలంలో అవకాశాన్ని ఉపయోగించుకోని కారణాన ఆ సహాయం నిలిసివేయబడింది

అనంతరం నేను కూకట్‌ పల్లిలో శ్రీవివేకానంద "సేవా సమితి అధ్యక్సుల వారిని కలిసి పరిస్థితి వివరించాను. ఆయన ఎంతో సహృదయతతో పరిస్థితిని గమనించి. శ్రీ వివేకానంద సేవాసమిచి సక్సాన పదివేలరూపాయిలు ఆర్దిక సహాయానికి వాగ్దానం చేశారు ఇదికొక్క, వారు ఏర్పాటు చేసిన సమావేశంలో అశ్విని హోమియో&ఆయుర్వేదిక్‌ (ప్రోడక్ట్‌ అధినేతలు శ్రీ బచ్చు సుబ్బారాపు గారు ఐదువేల రూపాయల అర్థికసహాయాన్ని ప్రకటించారు. ఇంకను మరికొందరి సహకారం కూడా లభించునని విశ్వసిస్తున్నాను

న!

ఈ [గ్రంధం ఈ రూసంలో వెలుగుచూడటానికి తోడ్పడుతున్న సహృదయు అందరికీ నా హార్దిక కృతజ్ఞతలు తెలియజేస్తున్నాను. ాయణకాంతాయ కల్వాణనిధయే నిధయేర్టైనావ్‌, శ్రీ వేంకటనివానాయ శ్రీనివానాయ మంగళమ్‌. -చ.వేం. శేషాచార్యులు ఇగ

నేను నేడు శాపవిముక్తుడ నయ్యాను [మరాఠీ మూలానికి భూమిక]

గత నాలుగు, నాలుగున్నర సంవత్సరాలనుంచీ నా కెవరూ శాప మీయకపోయినా నిశ్చయంగా. నేను శాపగ్రస్తుడనే. 'ముద్దేబిహాళ్‌' బీజాపూరు జిలాలోని ఒక తాలూకాలో ముఖ్యగ్రామం. అక్కడి “మాతోత్ర్రీ గంగవ్వా మహావిద్యాలయం' లో (గ్రంథాలయాధికారి, యువకుడు, పండితుడూ అయిన శ్రీ సిద్దప్ప కన్నడీ ఒకసారి నా వద్దకు వచ్చి 'శాపం' ఇచ్చినంతపని చేశారు. శాపాలు, వరాల కల్పన బహుప్రాచీనమై, రామాయణ, మహాభారతాది (గ్రంథాలలో అవి అధికసంఖ్యలో ప్రయోగింపబడినప్పుటికీ కన్నడంలో ఎక్కడా వాటి సమగ్ర పరిచయం లభించటం లేదని వారు ఖేదం వెలిబుచ్చారు. మరాఠీలో ఇటువంటి (గ్రంథమేదైనా ఉన్నదా? లేకుంటే ఆ లోటు తీర్చవలనినదంటూ నన్ను ఆయన కోరారు. వారికి నాయెడ ఉన్న ఆదరానిక్తీ విశ్వాసానికీ నాకెంతో సంతోషం కలిగింది. విషయంలోని నూతనత్వం నన్నెంతో ఆకట్టుకుంది. అంతలోనే నా రానూయణ మహాభారతాది ప్రాచీనగ్రంథాల అధ్యయనం శూన్యప్రాయ మనే విషయం తలచుకొని సిగ్గుపడ్డాను. ఆయన ప్రార్ధనకు నా అంగీకారం గానీ, తిరస్కారంగానే వ్యక్తం చేయకుండానే కొంత గడువు అడిగి, ఈ దిశలో ఏదో కొంత ప్రయత్నిస్తానని ఆయనకు ఊరట కలిగించాను. కొన్నాళ్లకు పని పడి పూనా వెళ్లినప్పుడు అక్కడ సండిత మహాదేవశాస్తిం జోశీగారిని కలిసికొని ఆయనకు నా "శాప్‌ కథనూ, మనోవ్యథనూ తెలియజేశాను. అప్పటివరకు నేను వాల్మీకిరామాయణం పూర్తిగా చదవనైనా లేదు. మరాఠీలో ఇటువంటి (గ్రంధం లేదని చెప్పటమే కాక శాస్త్రిగారు నన్నటువంటి (గంథం వ్రాయమని పట్టుబట్టారు. వరాల పరిశీలన లేకుండా శాపాల అధ్యయనం స్రసమళ్థమే అవుతుంది కాబట్టీ, కేవలం శాసపరిశీలన కాక శాపవరాలు రెంటినీ పరిశీలన చేయమని వారు సూచించారు. ఈ విధంగా నాకు పండిత మహాదేవశాస్త్రి జోశీ గారినుండి వరం లభించింది నాకు ఇద్దరు పండితులనుండి శాపము, వరమూ లభించాయి. అయితే రామాయణంలో తృణబిందుకన్య విషయంలో జరిగినట్లు నాకు శాపం కూడా వరంగానే పరిణమించింది

నేను నా విద్యార్థిదశనుండి గత ఏభై ఏళ్లుగా శాస్త్రిగారి మార్గదర్శనం వల్ల లాభం పొందుతూనే వచ్చాను. వారి (ప్రేరణలో నేను అధ్యయనం మొదలుపెట్టాను. శాపాలు, వరాలకోసం వేదాలు, పురాణాలు, ఉపనిషత్తులు,

ఛు

రామాయణం, మహాభారతం, భాగవతం వంటి ప్రాచినగ్రంథాలన్నీ పరిశీలించటం తప్పనిసరి అని నాకు అవగతమయింది. ఇది నా శక్తిసామర్థ్యాలకు మించిన పని. కాబట్టి నేను నా దృష్టిని కేవలం ఒకే (గ్రంథం - ఆదిమహాకావ్యం - సై కేంద్రికరించాను. విషయవైపుల్యం, నా అనమర్ధతలు అనుభవానికి వచ్చేసరికి ఈ కార్యం నావల్ల చక్కబడదని అనిపించసాగింది. నే నీ పని విడిచి సెట్టేవాడినేే అంతలోనే నాకు విద్వాంసు లిద్దరితో పరిచయం కలిగింది. అనతికాలంలోనే ఆ సరిచయం స్నేహంగా మారింది. వారి ప్రోత్సాహంతోనే నే నింతవరకూ రాగలిగాను.

ఉడిసి స్టేత్రంలోని శ్రీ పూర్ణవ్రజ్ఞ సంస్కృత మహావిద్యాలయంలో పూర్వం ప్రాచార్యులైన శ్రీ కవలగీ శేషాచార్యులు గారి సాంగత్యంవల్ల నౌకు రామాయణసొందర్యం దర్శించే భాగ్యం కలిగింది. సంస్క ఎచసాహిత్యాన్ని విస్టృతరూపంలో వ్యాఖ్యాదిసహితంగా అధ్యయనం, విభిన్నభాషల్లో పాండిత్యం, అవధిసీమ నధిరోహించిన సౌజన్యం, లాభాపేక్ష లేకుండానే సహాయపడాలనే ఆసక్తి ఇటువంటి దుర్లభాలైన గుణాలన్నీ కలబోసుకొన్న ఆ మహానీయునిపై నా ఆదరం ్రవర్ధమానమయింది.. ఆయన ప్రోత్సాహము, సహాయము లేకుంటే వా చేతులమీదుగా ఈ లేఖనం పూర్తి అయ్యేది కాదు. పుస్తక ముద్రణం పూనాలో జరుగుతూ ఉండగా ఆయన మైనూరునుండి తప్పొప్పుల పట్టిక వ్రాసి పంపారు. డెబ్బెఐదు సంవత్సరాలవయసు "పైబడిన ఆయన _ పరిశ్రమా, ఉత్సాహం, మనోబలం, కార్యదక్షతా చూచి ఆయన ముందు వినముడ నవుచూ ఉంటాను.

'రెండవవిద్వాంసులు బొంబాయిలోని పోద్దార్‌ మహావిద్యాలయంలో పూర్వం హిందీవిభాగాధ్యక్టులూ, కనిష్టమహావిద్యాలయం (జూనియర్‌ కాలేజి) ప్రిన్సిపొలూ ఆయిన డా.గున,సాశేగారు.. ఆయన పదిచయం ఒక్క లేఖతోనే జరిగింది. అయితే ఆయన నానిన ఆ లేఖ నా ఎదుట నిలబడి ఆయన మాట్లాడుతున్న ప్లే ఉంది. డా సాకీ రామాయణంలో విశేషజ్ఞానం కలవారు. ఆయన విభిన్న భారతీయభాషల్లోని రామాయణాల. తులనాత్మక అధ్యయనం చేసినవారు. మౌతృభాష పురాఠీతో సమానంగా హిందిభాషపై వారికి గల పట్టూ, నిరంతరాధ్యయనవ్యగ్రతా కారణంగా వారి పరిచయము, స్నేహము నాకు వరమిచ్చినట్టయింది. నా లేఖనాన్ని సమగ్రంగా పరిశీలించి, వారు అమూల్యములైన సూచన లివ్వటమే కాక్క నేను బీజాపూరులో ఉండటంవల్ల అక్కడ ముద్రణ

శే

ఏర్పాట్లు చేయటం. సులభం కాదని గమనించి, తామే స్వయంగా నాకు సహకరిస్తామని మాట యిచ్చి, దీన్ని తమ (గ్రంథంలా ముద్రించటానికి తగు ఏర్పాట్లు చేశారు. ఆయన నాకై అంతులేని శ్రమ పడ్డారు అమూల్యసమయం వెచ్చించారు వారి ఈ బుణం నుంచి నేనెలా బయట పడగలను?” (ప్రస్తుతం ఆయన సంత్‌ ఏకనాధుని భావార్థరామాయణాన్ని పొందీలో అనువదిస్తున్నారు. వొ రా పని ప్రక్కకు పెట్టి నా పుస్తకముద్రణానికి చేయూత నిచ్చారు. నా యీ పుస్తకపు లోరూపు తీర్చిదిద్ది దాన్ని ఉపాదేయంగా చేసీన సౌభాగ్యం ఈ ఇద్దరు ప్రాచార్యులకే దక్కపలనీఉన్నది.

పూనాలోని కాంటినెంటల్‌ ప్రకాశన్‌ నంటి పరమ మాననీయ ్రకాశన సంస్థ ఈ (గ్రంథ ప్రచురణ చేపట్టటం నాకు గొప్ప గౌరవమనే చెప్పాలి. మిత్రవరులైన శ్రీ ఆనంతరావు కులకర్ణి గారికి (గంథాలపై గల ప్రీతి, అభిరుచి సొందర్యదృష్టి, నిర్మలమూ, నిర్మాగమూాటమూ అయిన వ్యవహారం, అలసటలేమి మొదలైన గుణాలూ, ప్రచురణరంగంలో ఏబదిసంవత్సరాల ఎడతెగని వ్యాసంగం కారణంగా ఈ ప్రకాశనసంస్థకు ప్రతిష్ట లభించింది శ్రీ అనంతరాప్పు సాల్‌కర్‌ పుస్తకానికి ముఖపషత్రచిత్రం నిర్మించి యిచ్చారు. ఈ విధంగా అనంతహస్తాలనుంచి ఈ (గ్రంథానికి సౌందర్యం, సౌష్టవం లభించినవి.

వీరే కాక నా ధార్‌వాడ్‌ మిత్రులు శ్రీ వి.వా. గోఖలే, బీజాపూర్‌వారైన శ్రీ మధుకృష్ణజోశీ, పూనావాసులైన శ్రీ అమేంద్ర గాడ్గిల్‌, బీజాపూర్‌ వారైన ్రా.గోపాలన్‌ గార్డు వ్రాతప్రతి చదివి ఎన్నో ఉపయుక్తసూచన ిచ్చారు. వీరితో బాటు నా పరివారసభ్యులు నన్ను (ప్రోత్సృహించటమే కాకుండా నేను విడిచివేసిన ఎన్నో విషయాలు నా దృష్టికి తెచ్చారు. నా చిన్న మనుమడు చి.ఆమేయుడు నాకు సమయపాలనాన్ని గుర్తుచేస్తూ వచ్చారు. గాయత్రీ ముద్రణాలయపు శ్రీ శాందేజోశీ (గంథం చక్కగా ముద్రించారు. వీరందరకీ నా ధన్యవాదాలు.

పాఠకుల కీ (గ్రంథం సమర్పిస్తూ నేడు నిజంగా నేను శాపముక్తుడిని అపుతున్నాను. ది. 26 జనవరి 1987 -శ్రీ.ర.భిడే. బీజాపూర్‌

న

బుణం కృత్యా.....

ఎక్కడినుండైనా. కానీ ఎంతైనా కానీ బుణం పొందటం నాకు ఇష్టం. ఇందులో తల్లి తండ్రి, గురువుల బుణాలతో సమానంగా గ్రంథాల బుణాలూ, మిత్రుల బుణాలూ కూడ అఆతివిలువైనవి, ఆశపడదగినవీకూడా. నేను ఎవరెవరివద్ద చేయి చాచి సహాయ మర్ధించానో వారందరూ నాకు వెంటనే ఎంతో ప్రసన్నులై నిండు చేతులతో సహాయపడిరి. ఎవరూ విముఖత చూపించలేదు. ఎవరి ఇంటినుండీ నేను రిక్తహస్తాలతో వెనుదిరగలేదు. కొన్ని బుణములు తీర్చాలనిసించదు. కొన్ని బుణాలు తీరేవి కావు. (గ్రంథముల మరియు మిత్రుల బుణము ఈ రెండవజాతికి చెందినదే దీనికి ప్రతిఫలాపేక్లే ఉండదు, మరి దీనికై నే నెందుకు చింతించాలి?

ఈ (గ్రంథము తయారుచేయుటలో నాకు ఎంతోమంది సహాయం కావలనీవచ్చింది; ఆదంతా నేను పొందాను కూడా. ఈ (గ్రంథము వ్రాత, ముద్రణ, ప్రచురణ దశల్లో ఎవరెవరు నాకు సహాయపడ్డారో, వారందరి నూచికా కడుజాగ్రత్తతో తయారుచేయుటకు లక్ష్షప్రయత్నాలు చేసినప్పటికీ ఆ పని సమగ్రం కానేరదు పొరపాటుగా ఏ వ్యక్తినైనాా ఏ సంస్థవైనా మర్చిపోయినట్లయితే అది వారిపట్ల ఆన్యాయమే అవుతుంది. కేపలము. ఇదే కారణం వల్ల నేను కావాలనే ఆ (శ్రేయోనామావళిని ఇవ్వాలనుకోవటంలేదు. ఇందుకు నేను క్ష మించగోరుచున్నాను. నాకు ఎవరెవరినుండి, ఎ సంస్థలనుండి సహాయము లభించిందో వారికి సదా నేను బుణపడి ఉండా లనుకుంటాను. మరియు కృతజ్ఞతతో చేతులు జోడించటం ఇష్టపడతాను.

బుణకర్త అవటం చాలా తేలిక, నేను యథాశక్తిగా అవనరమైనంత

నొ

బుణం చేశాను. నేను నా ఈ (గ్రంథంద్వారా శీర్షికలో సేర్కొన్న పూర్వార్ధం యథార్థం. చేశాను. ఉత్తరార్హం కూడా సిద్ధించాలని కోరుకుంటున్నాను. అయితే అది సిద్ధించటం నా చేతుల్లో లేదు. ఆ అధికారం పూర్తిగా పాఠకులూ పండితులూ, విమర్శకులదే. *నాకు వరమిస్వండి అని ఇంతమాత్రమే

నేను వారిని ప్రార్థించగలుగుతున్నాను,

• శ్రర భిడే

న్న

లేఖనానికి పరిమితులు

ఇ్లుది శాపాలు, వరాలకు సంబంధించి రామాయణం అధ్యయనానికి చేయబడ్ల ఒక ప్రయత్నం మూత్రమే. ఇది కేవలం ఒక సంకలనం (కూర్చు), రామాయణం పైన రచింపబడ్డ పరిశోధనగ్రంథం (థీనిస్‌) కాదు. అధ్యయనానికి అవధులు న్నిర్థయింపబడ్డాయి. వివరణ మంతా ఆ అవధులకు లోబడే సాగింది

ఇది కేవలం వాల్మీకి రామాయణాన్ని మాత్రమే పరిశీలించే ప్రక్రియ. వొల్మీకరామాయణం తప్పు, వేశే రామాయణాలు కాని, వాల్మీకి రామాయణంలోనివి కూడా శాపొలు-వరాలతో సంబంధం లేని ఇతరవిషయాలు కానీ ఇందులో ప్రస్తావించబడలేదు.

వాల్మీకి రామాయణంలో లభించే శాపాలూ, వరాలూ సమగ్రంగా సేకరించేందుకు సకలజా[గ్రత్తలూ తినికొన్నప్పటికీ ఒకటి. రెండు శాపాలో, వరాతో ఎక్కడైనా వదలివేయబడే. అవకాశాన్ని పూర్తిగా తోసిపుచ్చలేను.

ఇందులో వాల్మీకరొమాయణంలోని 61శాపొలూ 82 నా విసృత రూపంలో వివరించే ప్రయత్నం జరిగింది. ప్రతి ఒక్క శాపానిక్కీ వా శ సదకం, సంస్కృతమూలం పొందీ అనువాదం ఇవ్వబడింది అవసరాన్ని బట్ట విశ౭షనివరణకూడ్లా

సతప ఆశీరాదం మొక్కుబడి ఆకాశవా

ఇవ్వబడింది. దానితోబాపే శపథం, సత్యప్రతిజ్హః ర్వా వీ న! లకి పుష్పవృష్టి వీని వివరణ కూడా శాపాలతో లేదొ వరాలతో వీటికి గల పోలికనో, శేడానో. స్పష్టంచేయటానికి కావలసినంతవరకే పరిమితం చేయబడింది. ద్రిన్సక్రి సంబంధించి ఇవ్వబడ్డ ఉదాహరణలు సమ(గ్రాలు కావు శాపాలు "వరాలను వివరించే సందర్భంగా ఏ యే వ్యక్తులు, స్థానాలు ప్రస్తావించబడినాయో, వాన్స పంక్షిప్రపరిడయం అకారాదిక్రమంలో వచే. అధ్యాయంలో ఇవ్వబడింది. అంచేక్షాక్ర సందిగ్థశాపాలూ. వరాలుకూడా మరో అధ్యాయంలో వివరించబడ్డాయి. “శాపాద్రవ్షి పరఠాదపీ అనే సుదీర్ష ప్రస్తావనలో శాపాలకూ వరాలకూ సంబంధించి అనేకవిషయాల్తు చర్చించబడ్డాయి. శాపసూచి వరసూచి ఇవ్వటంద్వారా (గ్రంథానికి సమగ్రత ఇచ్చే ప్రయశళ్నం జరిగింది

వాల్మీకరొమాయణం మూలం (శ్లోకం)తో కూడిన అనేక సంస్కరణాల్పు వివిధ సమయాల్లో. ప్రచురింపబడ్డాయి. అందులో కొన్నింటిలో సంస్కృతటిళ్త, భారతీయభాషల్లో చేయబడ్డ అనువాదొలూ లభిస్తున్నాయి. బొంబాయికి సంబంధించిన విర్ణయసాగర్‌ ముద్రణాలయం, గుజరాతీ (వ్రింటింగ్‌ (వెస్సు, గోరఖ్‌పూరులోని

న!

గీతా (పెస్సు, పూనాలోని శ్రీరామకోశ మండల్‌ వార్ల సంస్కరణాలతో బాటు, మద్రాసు, కుంభకోణం కలకత్తా బరోడాలనుండి ప్రకాశితమైన సంస్కరణాలు కూడా విశేషించి చెప్పుకోదగ్గవే. బరోడాలోని ఓరియంటల్‌ రిసెర్చి ఇన్‌ స్రీట్యూట్‌లో వార్మీకరామాయణం _సంశోధిత శుద్ధపారం ముద్రితమై ఉన్నది. కాబట్టి ఆ సంస్కరణప్పు మూలానే అధికారికంగా స్వీకరించటం జరిగింది. ఈ సంస్కరణకు సంబంధించిన మూలాన్ని న్వీకరించటమే సముచిత మయినప్పటికీ ఈ సంస్కరణప్రతులు అత్యంత ధనసంపన్నవైన -పెద్ద పెద్ద గ్రంథాలయాలలో మాత్రమే లఅభిస్తున్నవి. చాలా కళాశాలల్లో, విశేషించి గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉండే సంస్థల్లో ఈ సంస్కరణప్రతి చూడటానికి కూడా లభ్యం కాదు. ఈ గ్రంథం ఇప్పుడు దుర్లభం కావటం వల్ల సామాన్య పారకులకు అభించటంలేదు. “వాల్మీకిరామాయణం: శాపాలు-వరాలు అనే ఈ (గ్రంథం సామాన్యపాఠకులకోసం కాబట్టే, సులువుగా లభించే వాల్మీకిరామాయణం మూలప్రతిని సంపాదించటం వారికి అవసరం. కేవలం ఈ ఉద్దేశ్యంతోనే గీతాపెస్‌, గోరఖ్‌పూర్‌ వారి ప్రతిలోని మూలగ్రంథాన్నీ;, అందులో కనిపించే లోపాలను కూడా దృష్టిలో "పెట్టుకొని కూడా, స్వీకరించటం జరిగింది.

వాల్మీకిరామాయణానికి అయిదు మరాఠి అనువాదాలు అభిస్తున్నవి. వాటిలో స్వ. కాశీనాథ్‌ శాస్త్రీ లేలే గారి అనువాదం అన్నింటిలోనూ ప్రాచీనం (క్రీశ 1897-1901) అవటంవల్ల వివరణకు దాన్ని ఆధారం చేసికోవటం జరిగింది.

వ్యక్తిపరిచయం, స్థలపరిచయం సిద్దంచేసే సమయంలో స్వ.సిద్ధేశ్వరశా స్త్రీ చిత్రావ్‌గారి. “ప్రాచీన చరిత్రకోశ్‌' (మరాఠ్సీ శ్రీ అమరేంద్ర. గొడ్గిల్‌గారు సంపాదకత్వం వపొంచిన శ్ర్రీరామకోశ్‌ (మరారీ) (గ్రంథాల సహాయం తీసికొనటం జరిగింది కొన్నిచోట్ల మూలశ్టోకాలు యథాతథంగా స్వీకరిస్తే, మరికొన్ని చోట్ల వాటిలో కొద్దిగొప్పా మార్చు చేయబడింది. ప్రస్తావనకై ఏ (గ్రంథాల సహాయం తీసికోబడిందో వాటి సూచిక వేశేచోట ఇవ్వబడింది. ఈ సకల(గ్రంథాలూ, వాని రచయితల బుణం నుంచి విముక్తి పొందటం సాధ్యమయ్యేది కాదు. వారికి నా కృతజ్ఞతలు తెలియచేస్తున్నాను.

శాపాలు, వరాలను వివరించే సందర్భంలో ౫ గుర్తు వాడటం జరిగింది. ఈ గుర్తు గణితంలోనూ కనుపిస్తుంది. అయితే ఇందులో ఆ గణితానికి సంబంధించిన అర్థం అభి్రేతం కాదు. ఎన్యక్తి నోటినుండి శాపంగాని, వరం గాని వెలువడిందో ఆవ్యక్తి పేరుకు ముందు ౫ గుర్తు ప్రయోగించబడింది.

న గ]

కృతజ్ల తలు ణా

ఈ (గ్రంధప్రచురణకు అమోఘమైన ఆశీస్సు లందించిన మిత్రపుంగవులు డొ జియన్‌ సారే గారికి

అత్మిీయతతో తెలుగులో ఈ (గగ్రంథప్రచురణానికి అనుమతించిన రచయిత ప్రా. శ్రీపాద రఘునాథ భిడే గారికీ

అనుకున్హ అవధిలోపలనే తెలుగులో అనువాదం అందించి మమ్ముల్ని అనందింపజేసిన డా ముట్నూరి సంగమేశం గారికీ

“ఆంతా ఆయనే, అన్నీ ఆయనవే కాగా ఈ (గంథానికి త నీయదలచిన ఆర్థికసహకారాన్ని, 'దైవం మానుషరూపేణ' అన్నట్లు సహృదయులు వలుపురి మదిలో (ప్రవేశించి తద్ద్వారా ఆ సహకారం అందించిన మా ఇలవేల్పు ఏడుకొండల శ్రీనివాసస్వామికీ అలా సహకారం అందించిన భగవత్స్వరూపులు సహృదయశేఖరులకూ-

న్వయంగా (గ్రంథానికి సంపాదకత్వం వవొంచి సర్వాంగసుందరంగా (గ్రంథాన్ని తీర్చిదిద్దిన శ్రీ శేషాచార్యులుగారికా

కంప్యూటర్‌ ద్వారా. చక్కని అక్షరాలతో (గ్రంథాన్ని ముద్రించిన డిజిటల్‌ గ్రాఫిక్స్‌ వారికీ ఆఫ్‌సెట్‌ ద్వారా ముద్రించి యిచ్చిన శ్రీ కళాంజలి గ్రాఫిక్స్‌ అధినేతలు శ్రీ గోవీనాథరెడ్డి గారికీ

నాల్లురంగుల్లో అట్టను అందంగా ము(ద్రింపజే సిన మిత్రుడు శ్రీ మురళీధర్‌ గారిక్ష్‌

కదుశ్రద్ధతో బుక్‌ బైండింగ్‌ నిర్వహించిన శ్రీ వేణుగోపాల్‌ కూ-

దీని సంసిణీ బాధ్యతలు స్వీకరించిన 145. శ్రీ గోపాల్‌ పబ్లికేషను వారికీ య ణ్‌ ల్ఫ వౌరిక మా హృదయపూర్వకకృతజ్ఞ తలు.

-ప్రకాశకులు వ

విషయసూచిక

విషయము పుట

1 శాపాదవీ వరాదవీ క! 2 శాపములు 85 8 శపథములు 161 4. వరములు 169 ర్‌ ఆశీస్సులు - మొక్కుబడులు 299 6 వ్యక్తి పరిచయము 309 7 నల పరివయము త్త౦9 వ పరశిష్ట్రము త2-440

1. అస్పష్టశాపవరములు త్తంం

2, శాపములకు విభిన్నకారణములు త్తై

3 కాపసరిణామములు త్త్రైై

4. శాపముల వర్గీకరణము 433

5 వరములకు విభిన్నకారణములు డ్శ్రెత్త

70/

శాపాదపి వరాదపి

భారతీయుల సాంస్కృతిక జీనన నిర్మాణమున వేదములు, ఉపనిషత్తులు పురాణములు, రామాయణము, మహాభారతము, భగవద్గీత భాగవతము మున్నగు (గ్రంథము అందించిన సహకారసంపద అమూల్యము. ఈ (గ్రంథములు భారతీయసంస్క అతికి అభిన్నమైన అంగములు. పై వానిలో భగవద్గిత స్వతంత్ర గ్రంథము కాదు అది మహాభారతములోని భీష్మపర్వమునం దొక భాగము. అయినను దానిని ప్రత్యేకగ్రంథముగనే ఆదరించుచున్నారు. అందుకు కారణము, దానిలో అభివృక్షమైన భావనాసంపద. శతాబ్టులు గడచిపోయినను, ఆ (గ్రంథమునకు గల క్రొత్తదనము, లోకప్రియతయు ఆవంతయు తరిగిపోలేదు. ఈ (గ్రంథములు నిర్మింపబడినది మొదలు, నేటివరకును అత్యుత్తమ ధార్మిక (గంథములుగనే పరిగణింపబడుచు పూజనీయములై వెలుగుచున్నవి. అయితే ఇంతమాత్రముచేతనే అవి భారతీయ ప్రజాహృదయమున శాశ్వతస్థాన మందుకొన్నవని అనలేము ఈ (గ్రంథములలో చిత్రించిన మానవజీవన దృశ్యములు, సమాజము కట్టైదుట అవి నిస్తేశించిన ఆదర్శములు నిరూసించిన ధార్మికతత్త్ష్యములు, జీవనవిధానములు మాూనవస్వభావమును వర్షించు పట్ల అవి ప్రదర్శించిన బహుముఖ చిత్రకాంతులు సమాజమును ప్రభావిత మొనర్చినవి. దానికీ కారణము అవి సత్యముపై ఆధారపడియుందుటయే. ఈ (గ్రంథములను ధార్మికగ్రంథము లనుటచే ఇవి దేవతల గుణగాన మొనర్భునవి యని, వారి ఉత్కర్షను చాటి చెప్పినవి యని, దైవీశక్తి పూరితము. అని అనుకొనుట సహజము. కాని అది ఆంశికసత్యము వాస్తవమునకు, ఈ (గ్రంథములు సర్వవిధములా మానపులకు సంబంధించినవి వీటిలో దేవతల లీలావర్థనముకంఠు ఎక్కువగా మానవుల కార్యములు, గుణములు, వీరత్వము వంటివే ప్రశంసింపబడెను. వీనిలో దేవతానిషయము. లెంతగా నున్నను, మానవులు నిర్వహించిన కార్యము లత్యంత మనోహరములుగా గోచరించును. ఈ (గ్రంథములలో వర్షించిన కథలు పాత్రలు తత్వములు

శాపొదవీ వఎరాదమీ?

సంపూర్తముగా మానపులకు సంబంధించినవే ఇందు షర్షించబడిన సుఖదుఃఖములు, క్రీ-అకేర్తులు, గుణావగుణములు మన స్వంతములు ఈ (గ్రంథములలోని మానవాసాధారణములైన (9406//7647)4”/ కృత్యములు, వాస్తవమునకు మహామానవీయములు. సాహిత్యపరముగా కూడ నీ (గ్రంధములకు గల విలువ అసామాన్యము. కాలమే వీని చిరస్థ్రాయిని నిర్ధారణ చేసినది. రత్నాకరమువలె ఈ (గ్రంథములు ఉదాత్తగుణ సంపన్నములు ఎందరో విద్వాంసులు, వేర్వేరు సమయములలో ఈ (గ్రంథముల సౌందర్యపు విభిన్నరీతులను మన కెరిగించిరి. ఆధ్యేతృగణమును, అనుసంధానకర్తలును ఎంతగనో శ్రమించి, ఈ (గ్రంధములకు శుద్ధప్రతులు నిర్మించిరి. ఎన్నో కావ్యనాటకాదులు లలితకళాకృతులు ఈ (గ్రంథము లాధారముగ ఉద్భవించినవి. ప్రజల కీ (గ్రంధములపై గల _పీమాదరము లెన్నటికిని తరుగవు వీటే గొప్పదనమును వర్ణించుటకు శబ్దములు చాలవు.

అదికవి వాల్మీకి (వ్రాసిన రామాయణము, వందలకొలది సంవత్సరముల నుండి దీపస్తంభమువలె నిల్చి మానవులకు మార్గదర్శన మొనర్చ్భుచున్నది. దీని (శ్రేష్ట వర్హనాతీతము. "భూతలమున _ నెంతకాలమువరకు నదీసర్వతములు నిలివియుండునో అంతవరకు రావమాయణకథ (ప్రజలలో ప్రచారమున నుండు నని బ్రహ్మగారి భవిష్యవాణి సమయ మీ వాణి సత్యమని బుజుపు చేసినది. “వాల్మీకిమహర్షి లేకున్నచో రామాయణ మెట్లు లభించెడిది? అని మహారాష్ట్రుసంత్‌ కవి రామదాసు ప్రశ్నించెను ఈ కధ (బ్రహ్మాండమును భేదించి బయటకు కొనపాగవలె. నని అతని ఉత్కటాశయము రామాయణమునకున్న విశిష్టత ఏమనగా- ప్రజలకు తమ స్వీయసోదరుడు వాస్తవ మనిపించడు; భరత లక్ష్మణులు నిజమైన సోదరు లనిపీంతురు. తన భార్య వాస్తవ మనిపించదు. సీత వాస్తవ మనిసించును. తన సతి నిజ మనిపించడు. రాము డదెక్కువ సత్యమని తోచును. ఈ విధముగా మూడు కాలములయందును చెక్కుచెదరని సంస్కృతి రామాయణనుందు చిత్రింపబడెను. “రామాయణసు భారతీయసంస్కృతి కాదర్శము అది భారతియసంస్కృతిని తదుచితదిశాముఖముగా త్రిప్పి నడుపుచు భారతీయజీవనమును ఉదాత్త మొనర్సెను అని న్వర్లీయ రవీంద్రనాథ రాగోరుగారు (ప్రశంసించిరి మురారీ శ్ర్రీరామకోశ సంపాదకులు శ్రీ అసురేంద్ర గాడగీల్‌ గారు ఈ (గ్రంధమాహాత్మ్యమును వర్ణించుచు “రామాయణము వాస్తవికసంఘటనను మహాకావ్యముగా మలిచిన ఐతిహాసికమహాకావ్య మనియు, అది మన ప్రాచీన రాష్ట్రీయ ఇతిహాసో మనియు పలికిరి. రామాయణవిశేషజ్ఞులైన డా గున.సారేగారు

2/వాల్డీ కరాయమాయణము- శావములు-వనరమయులు

వాల్మీకిరామాయణము. భారతీయసంస్కృతిని, భారతీయ జీవనాదర్శమును (ప్రదర్శించు చిత్తరు వని వచించిరి. వాల్మీకి దీనిని కావ్యరూపమున రచించెను. ఈ కావ్యము ఆదర్శమహాకావ్యముగా న్వీకరింపబడెను దండి మున్నగువారు దీనినే అధారముగా (గ్రహించి మహాకావ్యతత్త్వ్వములు నిర్దారణ మొనర్చిరి. (ప్రపంచములోని అయిదు వరిష్టమహాకావ్యములలో దీనికి పరిగణన మబ్బినది. కనుకనే భారతీయకావ్యమర్మజ్ఞలు దీని కావ్యరూపమును సర్వ(శ్రేష్టమైనదిగా మన్నించిరి. పైగా విదేశీయకావ్య(ప్రియులు కూడ ఇందలి రసము నాస్వాదించి దీని నెంతగానో గౌరవించిరి.

రామకథ వాల్మీకికి పూర్వమే కలదు. నారదు డీ కథను వాల్మీకి కెరింగించెను. ఈ విన్నదాని ననుసరించి రామచరిత్రను వ్రాయుమని బ్రహ్మ (ప్రేరేపించెను రామాయణరచనళలో శాపములకు, వరదానములకు గల స్థానము అతివిశిష్టమైనది నారదుని సంక్షిప్త రామచరిత్రలో శాసము లంతగా వినబడవు; కాని వరదానములు తప్పక గోచరించును వాల్మీకి నిషాదుని కిచ్చిన శాసము రామూయణరచనకు కారణము కాగా దుర్వాసుని శాపనిరోధము రామాయణ సమాస్తికి కారణమైనది దుర్వాసునియొక్క షరతులను కాదని శాపమునకు పాల్పడి రఘువంశమే నశించునెమో అన్న భయముచే లక్ష్మణుడు ఆత్మత్యాగ మొనర్చి వంశనాశమును నివారించెను బ్రహ్మదేవుని వరబలముచే వాల్మీకి రామాయణము రచించెను కాని దశరథుడు కైక కిచ్చిన వరము ప్రత్యక్షముగా కథ నడిపించెను రావణునికి లభించిన అమరత్వమునకు అవధులు ఉన్నను అతని అత్యాచారములు హద్దులు దాటిపోయినవి, మేఘనాదుడు దేవతలపై విజయము సాధించెను. కాని కుంభకర్ణుడు నిద్రావశుడయ్యెను. హనుమంతుని సహజశక్తి అష్టదిక్సాలకు. లిచ్చిన వరములచే అసాధ్యమునే సాధ్య మొనర్చి చూపెను. ఈ [గ్రంథమున పలుమార్లు వరశాపముల ప్రసక్తిని బట్టి దీనిని శాపకథ అని గాని వరకధ అని గాని చెప్పినను అతిశయోక్తి కాదు. రామాయణములోని కథ లెన్నిటికో శాపమో, వరమో అధారముగా గోచరించును పాత్రల శీలచిత్రణమునందును వీటి ప్రభావము కనిసించును. శాపములకు గాని వరములకు గొని స్వతంత్రాస్తిత్వము లేకున్నను కథావస్తువున కివి అభిన్నాంగములై విడదీయుటకు నీలు కలిగించపు వీటిని విడిచినచో కథాసూత్రము తిరిగి జోడింపబడుట అసంభవము దాని అల్లికగాని, సందర్భముల అమరికగాని చక్కగా నిర్వహింపబడజాలదు. ఈ వరశాపముల కల్పన అతిప్రాచీనమైనను

శాపొదవీ వరాదన/

వాల్మీకి తన ప్రతిభాకౌశలములచే (గ్రంధమున కూర్చి దానిని సుందరము, సమగ్రము, సంగతముగా నొనర్చెను ఇది ఎంతయు (ప్రశంస్తార్షము వేదములు, ఉపనిషత్తులు, విశేషముగా దొమాయణ, మహాభారత, భాగవతములు, తక్కిన ప్రాచీన పురాణ కావ్యభండారము మున్నగువాటిలో పలుచోట్ల శాపములో, వరసులో 'పేర్కొనబడుచుండును. వాటినన్నిటిని శ్రద్ధగా చదివి సంగ్రహించినచో అత్యంత(్రేష్టమైన (గ్రంథ మొకటి నిర్మింపబడగలదు వరశాసముల ఆధ్యయనమువలన, తంత్పబద్ధ (గ్రంథముల స్వరూపము, వాటిలో పేర్కొనబడిన సామాజిక సాంస్కృతిక ధార్మిక నైతిక బీవనప్రణాళిక, చారిత్రకవిశిష్టతలు మున్నగువాటిచే ఉపయుక్తమగు జ్ఞాన మెంతయో లభింపగలదు. న్యాసవాల్మీకులవంటి ప్రజ్ఞావంతులు తము (గ్రంధములలో వరశాపముల కేల తావు కల్పించిరి? ఈ శాపములు గాని, వరములు గాని ఎప్పుడు జనించినవి? ఇవి ఈ (గ్రంథముల కభిన్నాంగములు కాకున్నుచో వీనికేల ఈ ఆకర్షణ? సాహిత్వరచనాదృష్టిలో - ఈ వరశాపముల కున్న మహత్త్వ్యమేమి? వీటి ప్రభావ మెంత? శాసముగానిి వరముగాని ఇవ్వగల శక్తి ఎవరికీ, ఎట్టు ఎంతమాత్రము లభించును? వీటికి నాశమున్నదా” ఇట్టి ప్రశ్న లెన్నో ఈ (గ్రంధములను చదువుచున్నప్పుడు మదిలో మెదలును వీనికి సమాధానములు వెదకుటకు ముందు, వీటి స్వరూపస్వభావము లెట్టివో తెలిసికొనుట పరమౌవశ్యకము. మానవశక్తికి గల పరిధి పరిమితము. కాని ఈ శక్తితో పోల్చినపుడు ఆతని ఆకాంక్షా భిలాషలు అపరిమితముగా నుండును తరచుగా అత్యావశ్యకములైన మౌలికావసరములను, సామాన్యావశ్యకములను సాధించుటకును మానవశక్తి ప్రయాసలు చాల వనిపించును 'ఈ స్ధితిలో మానవుడు మానవశక్తికి మించిన బలమైన, ప్రభావజనకమైన _శక్తికొరక్షై ప్రయత్నించి, దాని మూలమున నిశ్చితమైన సాఫల్యము నందజూచును (ప్రొచీనకాలమున మానవుని ఆవసరములు చాల సరిమితములుగా నుండెను. అన్నవస్త్రములు ఆవాసగృ్భృహము సంతానము అనునవియే ముఖ్యావనసరములుగా నుండెను కాని మానవునకు లభించిన శక్తి సామర్ధ్యములు ఆ అవసరపూర్తికి చాలకుండెను. కనుక ప్రభావజనకములైన శక్తిపామర్థ్యములకై అతడు వెదుక నారంభించెను ప్రతివస్తువునందును ఏదో ఒక సుప్తశక్తి కలదను. విశ్వాసము సెరుగుటతో, ఆ శక్తిని జాగృత మొనర్చి అభిలాషలు సాధింపవచ్చునను నమ్మకముతో దానిని జాగృత మొనర్చుటకు వలయు సాధనములు, మార్గములు తెలిసికొను యళ్నము మొదలయ్యెను ఉ/వాద్డీ తరాయమాయణము శానములు-వనరములు

మంత్రతందత్రములను ప్రయోగించియు, దేవీశక్తులను ఆవాహన చేనియు కోరికలు తీర్చుకొనవచ్చు నను నమ్మకము ప్రబలజొచ్చెను. “సాధనములను ఉపయోగించుట- అభిలాషలు సిద్ధించుట' ఈ _ కార్యకారణభావము అస్పష్టమగుటచేత, ఈ ప్రయత్నము అన్నియు గూఢములని, అద్భుతములని, చమత్కొారపూర్ణములని, అతీంద్రియశక్తి సంపన్నములని యెంచబడనాగెను. ఈ ప్రయత్నము లన్నియు ఐహికసుఖాభిపృద్ధి కే వినియోగపడజొచ్చెను. వైజ్ఞానికుల ప్రయత్నము లన్నిటికి గూడ మూలభూతమగు ఉద్దేశ్య మిదియే కాని రెంటి నడుమ గొప్పభేద మున్నది. వైజ్ఞానికుల ప్రయాస కార్యకారణసంబంధము నన్వేషించుటకై కొనసాగును. ఆవశ్యకములగు కారణము లెరిగి, వాటిని తగుస్థాయిలో ప్రయోగించినచో, వాని సుయోగ్య సంగతి ఫలించి, అపేక్షితార్రములు సిద్దించగలవను సిద్గాంతమున వారికి విశ్వాసము మెండు. వైజ్ఞానికులు పరిశోదన చేని “కనుగొన్న నూతనపీేషయము లెన్నియో మానవున్ని ఆశ్చర్యచకితునిగా జేయగల అద్భుతచమత్కారములుగా వెలయుచున్నవి గోడ కావల నున్న దృశ్యముగాని, ధ్వనిగాని మానవునికి గోచరింపదు. కాని నేటి వైజ్ఞానికులు క్షణకాలములో సప్తసముద్రముల కావలి తీర దేశములను చూపగలుగుచున్నారు.. మాటలు వినజేయుచున్నారు. ఇది ఎంతో అద్భుతము గదా! వైజ్ఞానికు లెంత ప్రచండబలసంవన్ను రైరికీ తమ ప్రయాస ఫలించినందున వైజ్ఞానికులు సంతుష్టి జెందుచున్నారు. కొని దానిని వారు చమత్కార మని అంగీకరింపరు కార్యకారణభావము నెరిగినవా రగుటచే వారి కిది చమత్కార మనిపించదు కాని సామాన్యమానపుని కీ కార్యకారణభావము పరిచితము. కాదు, కనుక అత డిది చూని ఆశ్చర్యచకితు డగుచుండును

కామ్యపూర్తికి గల సాధ్య-సాధనములకు మధ్యనున్న కార్యకారణ భావమునుగూర్చి తెలియకుండుటచేత ప్రాచీనకాలమున, ఈ విధమైన సాఫల్యము లన్నిటిని చమత్కారము లనియే భావించుచుండిరి. మానపశక్తికి సాధ్యముగాని కార్యము. లెన్నో సుసాధ్యము లగుటలో ఈ చముత్కారముల వెనుక నేదో దివ్య, దైవీ, అద్భుత, విచిత్రశక్తి యున్న దను విశ్వాసము ధృఢమై, అట్టి శక్తిని సంపాదింపవలెనను ప్రయత్నములు (ప్రారంభమై కొనసాగజొచ్చెను. ఆ 'ప్రయళ్నములే యాతు-యజ్ఞ-దాన-తపస్యాది రూపము. పొందినవి. వరా శాసముల ప్రయోగ మీ యాతువిద్యచే జనించినందున, మొదట ఈ యాతు స్వరూప మెట్టిదో తెలిసికొనదగును యాతువిద్య

యాతు శబ్దమున కర్థము మాయ వస్తువునందున్న సుప్తశక్తికే యాతుశక్తి

శాపొదవీ వరాదవీ/్‌

అని పేరు. అది గుర్తించుట యాతువిద్య. దాని నెరిగినవారు యాతుధానులు. రాక్షస్తుల కీ జ్ఞాన మబ్బుటచే వారు యాతుధాను లనబడిరి. ఈ శక్తివలన వారు తమకు కావలనిన రూపము బడయుచుండిరి. మారీచు డీ విద్య నెరుగును. కొమరూపమున సువ్ధహరిణమై నీతను మోపొంపజే సెను తరువాతి రామాయణకథ కంతకును యిదే కారణమైనది. కాగా యాతుక్రియకు గల మూలతత్త మేమనగా, ప్రతివస్తువునందును సుప్తశక్తి యుండుననియు. దానిని విశుద్ధమైన మంత్రోచ్చారణచే మేల్కొలుపవచ్చుననియు; తద్ద్వారా కోరికలు సాధింపవచ్చుననియు గల విశ్వాసము ఆదిమమానవుని జీవితమున కీ యాతువిద్య మూలాధారముగా నుండెను. గూఢ ఆగమ్య శక్తిపై అతనికి పరిపూర్ణవిశ్వాస ముండెను. అతని కల్పనకు ఈశ్వరు డందలేదు కనుక భక్తిచే నతనిని వశపరచుకొను. ప్రశ్నయే. లేదు. ఈశ్వరుడు; పూజ, ఆవాహన, యజ్ఞము వంటి కల్పన లన్నియు సాంస్కృతికవికాసమునకు ఫలముగా నీ వనుక ఏర్పడినవి. ఆదిమమౌనవుడు. విశుద్దముగా మంత్రము నుచ్చరించి ఇచ్చాశక్తిని “పెంచుకొనవచ్చునని, దాని కింకొకరి ఇచ్చాకృపాద్వేషములతో. నిమిత్తము లేదని విశ్వసించెను. కనుకనే యాతుధారణలో ఈశ్వరప్రసన్నతకు గాని, కోధమునకు గాని చోటు లభింపలేదు. నైతికతకును దీనిలో స్థానము లేకుండెను. (4/20/5 ౧|౮44/00//900 ౨ 6౧/02// ౧౮౧౬

ధర్మభావన కీ యాతుశక్తి పూర్వావస్థ (ఫ్రేజర్‌ ననుసరించి యిది విజ్ఞానశాస్త్రమునకు పూర్వస్థితి ఈ రెంటేకిని కామ్యపూర్తియే లక్ష్యము. వస్తువులం దిమిడియున్న మూలశక్తి పై ఇరువురికిని (ప్రగాఢవిశ్వాసము భదము శేవలలను” సాధనాగతము _ వైజ్ఞానికుని కార్యభారమంతయు ఆనుభవమును, పరీక్షణమును కాగా యాతు[క్రియలోని కార్యభారమంతయు మంత్రతంత్రప్రయోగము. వైజ్ఞానికులు బౌద్దికాధారమున ముందుకు సాగుదురు. రహస్యము, అజ్ఞానము, అంధశ్రద్ధ యాతుక్రియకు సహాయకారులు. (ఫ్రేజర్‌ పండితు డీ రెండింటికి గల అంతరము నిట్లు విశదపరచెను. .6472/90/ 0/66 [069)/ 346/0 60/06, //6000)4/6)/ 200466 ౧6/ 346/6౮ ౧7౭౬౧ ౧౧౭ £26/2/60 5/5/9/ 0/ 5012౧08. విశిష్టమైన మంత్రమును, దాని విశిష్ణవైన ప్రయోగపద్దతియు చేరి తంత్ర మనబడును. ఈ యాతురూప[క్రియపలన ఆదిమావస్టలో మానవుడు తన కామనలు పూర్తి చేసుకొనుచూ వచ్చెను తంధత్రవిద్యలో శివ-శక్తి ప్రకృతి- పురుష సంయోగమునకు విశేషముహత్త్య మివ్వబడును అదియే శివపూజ,

ఈవార్డీ కొరామాయలాము? శానములు-వరములు

అింగపూజ శక్తిపూజ, పశుబలి, నరబలి వంటి కల్పన లెన్నిటినో జనింపజేసెను. దీనివల్లనే శక్తిపూజలో వామాచారము, స్వైరాచారము. వంటి అవాంఛనీయ 'ప్రవృత్తు లెన్నియో ప్రారంభింపబడెను. యజ్జకర్మ

భారతదేశమున గల ఆర్యేతరజాతులవారు తమ ప్రాధమిక ఆవశళ్యకతలను, కామ్యపూర్తిని తంత్రవిద్యద్వారా సిద్ధింపజేసికొనుచుండిరి వైదికార్యులు వీనికై అనుసరించిన సాధనములను యజ్ఞములని ేర్కొనుచుండిరి యజ్ఞవిధి కూడ యాత్వొాత్మకకల్పన నుండియే ప్రభవించినది ప్రసిద్ధ మానవ వంశవిజ్ఞాని ఎమ్‌డ్యూలైంగ్‌ యజ్ఞవిధిని గూర్చి ఇట్టు వ్రాసెను-

0౧ ౧/౧6 4౧౦/౭ ౧౭ (6/0/0౧౦/ గ ౧౩౧/5 5 న/20004/, 4 గార్ర౧గ2060 56 82/60, 5 ౧౫౭౮/౦4/ 7౧౨/ “౮65/6 /6గ౫౧౦౧౫/ 5/655/005, (2/౧ 84౧5/)/70, /00౧2 ౮8 0012౯ 6240 (౧ ౧0046 2౧6 ౧9/౦8 7౧6 140/6 నిటగ౦౦96 0/ (౭ 52004069, 4౧/0౧ ౦౦౦౬|౧)/ 50 గొడ ౧౧౧౦౮ ౧776 2౧౮ గ6 ల₹ంటర్ర౧గ5 [000/2/2 ౦౦౮ ౧/౧8 7౧6 3420//06 2౧6 గం కడింగ/09/ ౧౬౧౭ 0614696౧ ర్రాంయ 2౧6౮౧౫౭౧ 0౧ [069 ౧2౧౩ 6/06 6 5%, ౧౮౧౯౮౦6౧౮6, 2 ౮0గా౦౭//౧౮ ౧0౧08 0/ ౧/46/౭2౧౮ 47/90596౧7655 0/ [44 (6 ౨20౧౧౦9 (౧/౦/౧2/౪౩ [6 బ్రండం 10 ౮౦ [06 114 0/ 06 520/06/

మొత్తము మీద బుషుల ధర్మన్వరూపము కూడ వ్యావహారిక మనియు, యాత్వాత్మక మనియు చెప్పదగినదే కాలానురూపముగా వారు చరాశీర్యాదముల వలన _ వర్షాతసములు దీర్షాయుసామర్ధ్యములు పశుసంపదభివృద్దియు ఆకాంక్షించుచుండిరి . వారికి తమ. జీవితతమయములో అధికభాగమున ఆలోచనాకక్తిని వెచ్చించి ఆ యా యజ్ఞవిధులను నిర్వపాంచుటకు మేలినిషయములు సంపాదించుటయే ముఖ్యోద్దేశ్యముగా నుండెను యజ్ఞమును యజ్ఞకర్రయు దేపతకు-మౌనపునికి మధ్య మాధ్యస్థ్య మొనర్భ్చుచుండెను. శ్రద్ధ, ఉేదారత ప్రార్ధన సొమర్హ్యము, ఉత్కటేచ్చ అనునవి మానవగుణములై యుండెను పు్తైకర కామన్సీలను పూరించుటక్రే దేషతలను అనుకూలించుకొను సాధనము

కై జా యజ్ఞము వా

యజ్ఞశబ్దము యజ్‌ ధాతుపునుండి నిష్పన్నవైంనది యజ్ఞ మనగా

£్‌ వైదిక యజ్ఞ -తం్యత నాధనా-భక్తీయోగ్స్‌ వు 82 (యరాతీ శాసొదవీ వరాదనీ/

దేవపూజా-సంగతికరణ-దానము లని నిర్వచించబడెను యజ్ఞశబ్దమునకు అర్థము నిర్వచించుటలో గల ఆశయ మేమనగాా తనకన్న (శ్రేషృలైనవారిని దేవతలుగా మన్నించి వారిని పూజించుటయు తన సాటివారి నందరిని ఒకే (ప్రేమసూత్రమున బంధించి ఐక్యత సంపాదించుటయు, తనకన్న తక్కువ స్థాయి వారికి ఏదో కొంత యిచ్చుటయు. అనగా యజ్ఞకర్మ సమ్మానము, ఏకీకరణ, దానము అను మూడు తత్త్వములతో కూడినదని స్పష్టము. వ్యక్తి తన కర్తవ్యముతో పాటు సామాజికబాధ్యతలపట్ట కూడ ధ్యాన ముంచవలె ననుట యజ్ఞశబ్దముచే సూచింపబడుచున్నది.” యజ్ఞము ముఖ్యముగా త్యాగమయమైన కర్మ. అది మొదట అసురుల వద్ద నుండెడిది. తర్వాత దేవతల వద్ద చేరినది. ఆ మీద బుషులు, మానవులు దానిని వారినుండి గ్రహించిరి. కాని ఈ విషయమున మతభేదము లున్నవి. యజ్ఞమందు గల యాచనవలన దినిని యాచ్‌ ధాతువునుండి నిష్పున్నమని కూడా చెప్పుదురు. అగ్నికి గల ప్రచండశక్తిని గుర్తించుటతో మౌనవజీవనమున అత్యద్భుతనుగు క్రాంతి ఉదయించెను. అగ్నికి దేవత్వమబ్బెను. అతనికి సంతుష్టి కలిగించుటకై ఎన్నో ఉపాసన లారంభమాయెను. అగ్ని ప్రసన్నుడైనచో కామనలు పూర్తికాగల వను విషయమున విశ్వాసము బలపడెను. తోడనే అగ్లి కోవీంచినచో అనుంగళ మగు నను భయము కూడ పెరిగెను. ఇట్లు ఆరాధ్యదేవతను సంతోషపెట్టుటకు సరిక్రొత్త మాధ్యమముగా రూపించినదే యజ్ఞము. అగ్లులో ఆహుతులు (వ్రేల్చినవో అవి ఆరాధ్యదేవతకు చేరునను నమ్మక మంతకంతకు ప్రబలమయ్యెను. దానితో కామ్యపూర్తివట్ల ధృఢవిశ్వాసము నెలకొనెను ఇందులో కేవలము ఇచ్చిపుచ్చుకొను భావమే కాక యాత్వాత్మక (క్రియలచే దేవతల శక్తిని కూడ "పెంపుజేయునట్టి భావము కూడ నుండెను

దేవాన్‌ భావయతానేన తే దేనా భావయంతు వు

నరన్తురం ఖావయంతో (శేయా నర మవావ్దాథ (బగవట్లీత ౨-బ)

ఇందులో “భావయత్‌ శబ్దమున కర్ధము శక్తిమంతునిగా, బలపంతునిగా చేయుట. బుగ్వేదమం దంతటను ఇచ్చిప్పన్చుకొనుటలలో ఈ భావితుల నొనర్చు ధారణ యున్నది ఆహతి మ్స దేవతను సంతోషపరచినచో ఆశించిన కార్య మవశ్యము జరుగు నను మాటపై విశ్వాసము. పెరుగుట వల్లనే త్రిశంకుడు సదేహస్వర్గ మాశించి అనుచితమనీ తెలిసియు అందుకొరకై లా 2 భారతీయ నంన్క్రతి కోక్‌ ఖండ్‌ 7 వు 99 (యరాత్త

&నాల్డీ కీరాయాయణమున. శానములు-నరములు

యజ్ఞ మారంభించెను

కర్తవ్యబుద్దిచే (ప్రేరేనించబడి, ఫలాకాంక్ష విడిచి కర్మ యొనర్భుటయే భగవద్గితలో యజ్ఞ మని చెప్పబడెను యజ్ఞ మనగా పూజ్యవ్యక్తికై చేయు త్యాగము. ధర్మకల్పన కూడ యజ్ఞముతో సంబంధించినదే యజ్ఞములో ఈశ్వరాధిష్వాన మావశ్యక మగును. ఈశ్వరునికృపచే సృష్టి చక్రము పరిభమించుచుండును.

అన్హాబ్‌ భవంతి భూతాని నృర్హవ్వాదస్హ్రనంభవా

యత్హాద్‌ ఖిపతి వర్హన్వో యజ్ఞః కర్ణ నముద్ధువ జో

త్‌ర్గో రవ ల్థవా వి (కవర్టీక్ష రనముద్ధువాన్‌,

తనిల్హల్‌ నర్దుగతం (బవ్హా నిత్పం యజ్డో (వతిన్ద తయ్‌, 2ల్‌

(బగప్లీత అధ్యా ఈ)

విశ్శనిర్మాణమునందు ప్రథమకర్మ యజ్ఞము. ఈ (క్రియలో సమాజపు భరణపోషణ లిమిడియున్ననవి. “యజ్హోన యద్హిమయవదింత దేవాన్తాని ధభర్జాణో (వభమాన్వానన్‌: * అని బుగ్వేదమున చెప్పబడెను

ఐపొకసుఖప్రాన్తి కై యజ్ఞము లాచరింపబడుచుండెను. కొన్ని యజ్ఞములు సమాజకళ్యాణార్ధమును జరిగిడివి వానివలన ఒకనికంటొ ఎక్కువ మ్‌ందికి లాభ మబ్బెడిది కుటుంబము సమాజము, దేశము, రాజ్యము విశ్వము మున్నగు. వాని (శ్రేయస్సుకాజకై యజ్ఞము. లాచరింపబడుచుండెను. అకే అతివృష్టి రోగముల నివారణము శత్రుబాధలనుండి సంరక్షణ, సంఘవినాశమునుందే భద్రత _రాష్ట్రాభ్యుదయము, రాజ్యరక్షణ వంటి వెన్నిటినో సాధించుటకు యజ్ఞారంభము. చేయుచుండిరి

డా.సరా. గాడగీల్‌ గారి ముతమున యజ్ఞవిధి విశిష్టమంత్రములను, యథోక్తకర్మలను తంధత్రశుద్ధముగా ప్రయోగించుటచేత ప్రాకృతికశక్తి పై విజయము సాధింపవచ్చు నను యాతురూపసంకల్పము పై ఆధారపడియున్నది కామ్యపూర్తికి ఈశ్వరుని వంటి దయామయవ్యక్తిరూపమగు _ శక్తి యాతునిద్యలో. గాని, యజ్ఞపుందుకాని ఆపశ్యకము. కాదు. యజ్ఞమునందలి మంత్రయుక్తవిధానము

న్‌ సహజసామర్థ్య పూర్ణము కోరినవాని కోరిక తీర్చుటకు గాని, తీర్చకపోవుటకు గాని దేవతల ఇచ్చాద్వేషములతో పనిలేదు అత్యంతవిశుద్ధ మైన కర్మాచరణము శాపొదనీ నరాదమశి

వలన ఫలప్రాస్తి నిశ్చితము మంత్రములు విశుద్ధముగా నుచ్చరించుట, యధావిధిగా కర్మాచరణ మొనర్చుట అన్నవాటికే ఇచ్చట సర్వాధికమహత్య్యము వాటిలో ఏ మాత్రము దోషము గాని, లోటుగాని కలుగరాదు. ఇట్టి లోటుపా ప్లేర్పడినప్పుడు యబ్లవేదికకు దక్షిణమున నాసీనుడై యుండు బ్రహ్మ యను బుత్విక్కు వాటీని నివారించుచుండును యజ్ఞకర్మ విధ్యుక్తముగా జరుగుచున్నదో లేదో చూచుటయే. ఈ "బుత్విజుని కార్యము యజ్ఞవిధిలో దోష 'మేర్పడినచో యజ్ఞకర్తకు ఇష్టఫలటప్రాస్తికి బదులు మరణభీతియు నేర్పడును ఇందుచేతనే మృత్యువు దిశదైైన దక్షిణమున కూర్చుండి ఆ బుత్విక్కు దానిని సంభాళించుచుండును. భక్తిభావమున_ కిందులో స్థాన మెట్టిదియు లేదు. అందుకు కారణము ఫలప్రదానకార్య మిచ్చట దేవతల అధీనములో లేకుండుటయే ఇచ్చట దేవత పేరునకు మాత్రమేనే తన యీ అభిప్రాయమునకు బలముగా ఆయన డా.రా.నా. దాండేకర్‌గారి మళ మిట్టుద్ధరించెను-

ద౭0/౧/106 ఈ /6౮2/౮66 2౩ ౧0558635/70 4 గ్రాం/02/ 00/9౧006 5406- ౧౦” ౨౪6౧ (0 069 ౪/౧0 గ 6 50గ౭|౧/౧6౩ 82/66 2గ42/౧66 (0 ౧6// 0/4/౧6 ౭2౧5 0/ ౧7౮౭౧౨ ౦/ 320006. యజ్ఞముపల్లనే దేవతలకు దేవత్వ మబ్బిన దను భావము సర్వత్ర వ్యక్తముగ కన్పట్టును

తర్కతిర్ధ లక్ష్మణశాస్త్ర జోషీగారికి డా గాడగీల్‌ గారి అభిప్రాయము సరిపోలేదు వారి మతమున, భక్తి యనునది (ప్రేమభావమున కొక విశిష్ణరూపము. ఈ విశిష్టరూపమును నిష్ట అన్ని అందురు. బుగ్వేదమునందలి యజ్ఞవిధిలో ఈ నిష్టావిధులు పలుమార్లు పేర్కానబడెను. మానవశాస్త్రుము ననుసరించి వైదికయజ్ఞనిధి యాతువిధి మాత్రమే అని నిద్ధింపదు. ఎలయన, యాతు[క్రియలో వలె అలౌకికశక్తిని సంపూర్ణముగా వశములోనికి తెచ్చుకొనునట్టి ప్రక్రియ ఏదియు. వైదికయజ్ఞవిధిలో లేదు. దేవతలను శరణు జొచ్చుట ఇందులో (ప్రధానభావము. యజ్ఞముపలన దేవతలు ప్రసన్ను లగుదురు. అందుకు హేతువు యజ్ఞము సమర్ష్నణవిధి యగుటయే. కాని యాతుక్రియ ఇందులో నిమిడియున్న దనుటలో సందేహము లేదు. యాతుక్రియ కొంచెమో అధికమో లేని ధర్మము లోకమున లేనే లేదు. మానవుని ఇచ్చ సర్వశక్తిసంపన్న మగుటయే యాతుతత్తము, వ్యక్తిరూపమున భగవత్కల్పన దీనికి లభించిన ఉత్తసురూపము. యాతువునుండి వికసించిన రూపమే భక్తిప్రధానమైన ధర్మము. తా వైదిక యజ్ఞ-తం్యత నాధనా-భిక్తీయోగ్‌ వుళత7 భూమికా వు 25

₹6/వాలరీ కీరామాయతాము. శానములు-వదరములు

తపస్సు భారతీయసంస్క ఎతికి గల మూడు ప్రధానాంగములలోను తపన్సు ఒకటి శబ్దకల్పద్రుమము. తపస్‌ శబ్దమునకు “ఆనతి తొావయతి వా” అని వ్యాఖ్యానించెను. అనగా తనించునట్టిది లేదా తపింపజేయునట్టిది తప మని అర్ధము సర్వలక్షణసం[గ్రహము తపస్సును వివరించుచు క్ల తిపానాళీతోప్ణాది ద్రూంద్రునవానమ్‌” అని ఆకలిదప్పులు, శీతోష్టముల వంటి ద్వంద్వములను సపొంచుట తప మనబడు ననెను. ధర్మార్టకామమోక్షము లను పురుషార్థ చతుష్టయమును తపముతో సంబంధించును మానవబీవితమును నిర్మలముగా నిష్కళంకముగా నుంచనలె నన్నచో తపోగ్నిచే తవీంపజేయవలెను ఉపనిషత్కారుల మతము ననుసరించి తపస్సు వానప్రస్థాశ్రమమున కభిన్నాంగము. తమ్యళద్దే య న్యూవవనంత్పరత్చా శాంతా. విద్వాంనో ఖ్రాక్త్రువర్వాం. చరంత్క నూర్చుద్దారేణ. తే విరదా (చయాంతి య్యతామ్టుతూ న వురువాొ వ్యూప్పుయాత్తాా. -ముండవోవనివల్‌ 7-77 శాంతులును విద్వాంసులునై వనమందు నిల్చి భిక్టాప్పత్తి నిర్వహించుచు శద్దాపూర్వకముగా తస మాచరించునట్టి పురుషులు పాసరపాతులై సూర్యద్వారమున అమర్వుడు, అవ్యయుడైన పురుషుని జేరుకొందురు మహానారాయణీయోపనీషత్తులో ఈ (క్రింది విధముగ తపస్సుయొక్క వ్యాపకస్వరూసము వర్థింపబడెను- ముతం తను నత్తం తనః (గుతం తనః శాంతం తపో దమన్తవః శమన్త్సపో దానం తపో యజ్ఞం తపో భూద్భువన్తుఎల్‌ (బ హ్టై తదుప్వాస్వైతత్తమ బుతము, సత్యము, శుతము, శాంతము, దమము, శమము, దానము, యజ్ఞము తపములు సచ్చిదానందస్వరూపుడైన (బ్రహ్మ నారాధించుట కూడ తపమే. 'తవన నర్చాం (వతిస్టి తం తనార్హైత్తనః నరమం వదంతి." సర్వమును తపస్సునందు. ప్రతిష్టితమై యున్నది కనుకనే తసము (శ్రేషముని యీ ఉపనిషత్తునందు చెప్పబడెను ధర్మసూత్రకారులు పాపనిష్కృతికై తపశ్చరణము విధించిరి శ భారతీయ నంన్స్టతి కోక్‌ అండ్‌ ఉ వుతరాతగ” ఆధారంగా శాపొదవీ వడాదమి?ే ₹

దేవద్ప్దూజుగుడుపొజివూజనం శౌచమార్థవ్‌,

(అవ్వా చర్చమపొంసా చ శారీరం తన ఉచ్చాతే, న!

ఆనుద్వేగకరం వాక్తుం నత్పం (ీయపొతం చా యల్‌,

స్వాధ్యాయాఖ్తాననం. చైనా వాబ్డుయం తన ఉచ్చుతే, ./ల్‌

మన్యూననాదో నొమ్వుత్తుం మొనమాత్ము విన్యిగవ్క

భావనంచుద్ధిరిత్వేతత్తపో మాననముచ్చుతే, 6

• గీత అధ్యా 200)

భగవద్గీతలో తప మిట్లు వివరింపబడెను- దేవతలు, బ్రాహ్మణులు, గురువులు, విద్వాంసులను పూజించుట, శుద్ది, బుజుత్వము, బ్రహ్మచర్యము అహింస అనునవి శారీరకతపములు. క్షోభ కలిగింపనట్టి వాక్కు సత్యము ('గ్రీయమునైన భాషణము, స్వాధ్యాయము వాచికతపములు మనఃప్రసన్నత, పౌమ్యత్య మౌనము, ఆత్మనిగ్రహము _ భావసంశుద్ధియు. మానసికతపములు ఫలాశ వీడి మనోవొక్కాయములతో చేయు. తపము సాత్వికము సత్కార పూజాసమ్మానాది ఐహీకోద్దేశ్యములతో దాంభికముగా _నొనర్చునట్టి తపస్సు రాజసము. మూర్ధత వహించి తనను తానే హింసించుకొనుచు ఇతరులను బాధించునట్టి కోరికతో చేయు తపస్సు తామసము

యద్దుస్తరం యద్దురానం యద్దుర్గం యచ్చ దువ్కరమ్క్‌

• నర్దం తత్తవసా నొధ్దం తపో పొ దురత్యాికమబ్‌. -మనున్ముతి

తపఃసామర్థ్యమును వర్ణించుచు మను విట్లనెను - ఏది దుస్తరము, దుష్పాాపము, దుర్గమము, దుష్కరము నగునో ఆదంతయు తపస్సుచే సాధింపబడగలదు. కాని తపము నతిక్రమించునట్టి దేదియు లేదు. తపస్సుచే సామర్థ్యశీలచింతనమంలు లభించును జ్ఞానము పర్ధిల్లను వ్యాసు డీటి అత్యధికపరిశ్రమవల్లనే ప్రాచీనసాహిత్యసంగృహీతు డయ్యెను ప్రాచీనగంథధములలో "పేర్కొనబడిన వ్యక్తు లెందరి జీవితములలోనో తహసామర్ధ్యము ప్యక్తమగుచుండును.

మానపశక్తిచే సాధింపజాలని విషయము లెన్నియో తపస్పువే సంపొదింపవచ్చును మానవులవలెనే దేవదానవులు కూడ తసము నాశయించిరి. బ్రహ్మకు లోకసృష్టి చేయు. శక్తి తసమువల్లనే లభించెను విశ్వామిత్రుడు

12బాద్చీ రామాయణము? శావములు-వరములు

(బ్రహ్మర్షి యగుటకొరకై ఘోరమైన తపమాచరించెను. రావణుడు మహోగ్రమైన తపస్సు చేసి అమరత్వ మార్చించెను శివుని ప్రసన్నతను కోరియే పార్వతి తపమొనర్భిను అనసూయ తపముచే శివుని ప్రసన్ను నొనర్చుకొనుటయే కొక _క్టామనివారణ మొనర్చుటకై స్వర్గమునుండి గంగను రవ్పింపగలిగెను. పతివ్రతాధర్మ పరీక్థాద్ధము వచ్చిన బ్రహ్మవిమ్ణుమ హేశ్చరులను అనసూయ బాలకులుగా మార్చి గర్వభంగ మొనర్చెను ఇదంతయు తసోబలముననే సాధ్యమయ్యెను. మాండవ్యుని శాపకారణమున ఒక సఖికి ప్రాప్తించిన వైధవ్యము తపోబలముననే నిలువరింపబడెను. కాని సశరీర న్వర్ణ (ప్రాప్తి కోరి ప్రారంభించిన శంబూకుని తపస్సు వ్యర్థమాయెను. అతడు తన అధికారము నతిక్రమించి చరించుటయే దానికి కారణము

తపస్సులో కాయక్షేశమునకు విశేషముహత్త్వ్వ మున్నది కాయక్లేశ మెంత అధికమో ఎంత అధికావధికమో, ఎంత తీవ్రమో, ఆఅంతగనే తపోబలమును అధికమగును గ్రీవ్మకాలమున పంచాన్నిసాధన మొనర్భుట, శశిరకాలమున శరీరముపై పలుచనివస్త్రుము ధరించుట, వర్షాకాలమున ఆరుబయట ఆసనము వేసి బాహుద్వయ _ మెత్తి చిరకాలము నిల్చి యుండుట, ఒంటి కాలిపై నిలచుట్క అగ్గి (త్రొక్కుచూ నడచుట, నీటిలో నిర్చియుండుట, మౌనము వహించుట, కట్ట వలె పడియుండుట, తీరయాత్రలు చేయుట, వాయుభక్షణ మొనర్చుట, ఉంఛవృత్తిచే (పక్టలవలె. నీల రాలిన గింజ లేరి తినుట) చరించుట పంటి తపఃసాధన లెన్నో విధములుగా ఆచరింపబడుచున్నవి. స్త్రీ- పురుషు లిరువురికిని తపఃసాధన కధికార మున్నను శంబూకుని కథవలన శూద్రుల కీ అధికారము. లేదని స్పష్టమగుచున్నది. కాని వైదికకాలమున శూద్రుల కిట్టి అధికార ముండెను వారు వేదాధ్యయన మొనర్భుచుండిరి. "కొందరు మంత్రద్రష్టలు శూద్రులు. కాలగతిలో శూద్రులసై అనేకప్రతిబంధము లేర్పడినవి. వానితోనే వారికి తపఃసాధనాధికారము. కూడ తొలగింపబడి యుండును.

తప మెంత ఉపయుక్తమో అంతగనే అది ఉప్యద్రవకరము కూడ. తసములో సంరక్షక-సంహారక శక్తులు రెండునూ ఇమిడియున్నవి తసశ్చరణమును బట్టి వాటి బలమున హెచ్చుతగ్లు లేర్పడును అప్లే అవి 'హెచ్చుతగ్గులుగా నిల్చును తపస్వులు చాల జాగరూకులై విజ్ఞతతో వ్యపహరింతురు. కానిచో తపఃక్షయ మేర్పడును ఈ తపఃక్షయ మనునది అనేకవిధముల సంభవించును

శాపాదవీ వరొాదవి/13

విశ్వామిత్రుని తపక్షయము కోరి ఇంద్రు డతనికడకు రంభను పంసి తపోభంగ మాచరింపజేసెను.

ఐపొకసుఖాభివృద్ధి, శత్రువినాశము, కష్టనివారణము వంటి ప్రయోజనము లాశించి, మానపవశక్తికి మించిన ్రభావపూర్ణమైన వేరొక శక్తి నార్జించు నుద్దే శ్యముతో యాతు, యజ తపము లవలంబింపబడుచుండెడిది. ఇవి గాక మరికొన్ని ఉద్దేశ్యములతో కూడ వీటి ప్రయోగము జరుగుచుండెడిది కాని అట్టివి చాల తక్కువగా- గౌణముగా- జరిగెడివి యాతు[కియలో మంత్ర తంత్రముల సహాయమునను, యజ్ఞక్రియలో దేవతాప్రసాదనిద్ది వల్లను తపక్రియలో కాయక్షేశముతోను లక్ష్యము సొధింపబడుచుండెడిది ఈ మూడింటికిని గల ముఖ్యోద్దేశ్యము లౌ కికాభివృద్దియే యాతుక్రియలో ఎదుట గల వస్తువునందు సుష్తమైయున్న శక్తిని మేల్కొలుపకుండగాని, యజ్ఞక్రియలో ఇష్టదేవతలను (ప్రనన్న మొనర్భుకొనకుండగాని లక్ష్యసిద్ధి కలుగదు. యాతు-ూయజ్జ్ఞ మార్గములు కొంతవరకు పరాధీనములు. తపస్సులో కూడ దేవతా ప్రసన్నత ఆ పెక్షణీయమును, ఆవశ్యకమును_ అయినను, అట్టి ప్రసన్నతను సాధించునట్టి సాధనములు, దానిని కోరునట్టి తపస్వియందే అధికముగా నెలకొని యుండును కాష్యుపూర్తి యగువరకు సాధన చేయబడుచుండును యజ్ఞములో దైహికతకు (ప్రాచుర్య ముండును. ద్రవ్యము, దేవత, విధానము అనునవి ఇందు మహత్యము వపొంచును. తపస్సులో మానసికకియ మెండు ఈ. రెండును సిద్ధికి సాధనములు. భగీరథుడు ఉగ్రతప మొనర్చి ఆ బలమున గంగను భూమిపైకి తెచ్చి, సగరపుత్రులకు ఉదకక్రియ లొనర్చి వారికి అక్షయస్వర్గసుఖములు 'ప్రాస్తింపజే సెను. ం శాపము - వరము; సంకల్పన్వరూపములు

శాపమును, వరమును యాతు[్రియ, యజ్ఞకర్మ, తపస్సు లను వాటితో ఆత్యంతనికటసంబంధము కలవి. శాపా-పరముల సంకల్పమునకు మూలము యాతుక్రియ. దాని కట్టు శాపవరదాన శక్తి తపస్సుచే కలుగును యజ్ఞమువలనకూడ నరశాపముల నివ్వుగల శక్తి ప్రాప్తించును కాని అది చాల స్వల్బము ౦౪/6 0/౯/9964/7౮ ఈ 4 ౫4/50 2౫40/౧65566 4) ౧౦/౮౩ 7౧21 ౭14/ 0/ 006 గా౭)/ 06/2 2 06//2/0 9600 * ఎపరికైననూ మంచియో చెడ్డయో కలిగించుటకై మంత్రోచ్చారణరూసమున స్వక్తమగు కోరిక లేదా కామనయే వరముగాని 8 £5౧0౮/0042960/4 0/ ౧6/౦౧ 2౧౮ 6/౫౫ 0 ౩67

₹4వాల్డీ కీరామాయణము:? శావములు-వరములు

శాపము గాని అనబడును. ఈ వరశాపము లిచ్చు (ప్రక్రియలో, వీటి నిచ్చునట్టి వ్యక్తియొక్క ఇచ్చాశక్తికి గల ప్రాబల్యము, దాని అభివ్యక్తి అనగా శబ్లోచ్చారణము, అతనికి గల అధికారము అను మూడు నియమములు ముఖ్యమైనవి శాసముగాని, వరము. గాని ఇచ్చునట్టి ఇచ్చాశక్తి ఎంత ప్రబలమైనను అవి యిచ్చునట్టి వ్యక్తికి గల అధికార మెంత గొప్పుదైనను, శబ్దరూపసున నుచ్చరించి వ్యక్తము చేయనంతవరకు అది తన ప్రభావము చూపజాలదు కనుక అభివ్యక్తి అనగా శబ్దో చ్చారణమునకు ప్రముఖస్థాన మివ్వబడును శబ్దోచ్చారణము ద్వారా ఇచ్చాశక్తీ ప్రకటమైనచో చాలు దానిని తిరిగి వెనుకకు మరలించుటకు గాని, మార్చుటకు. గాని వీలుపడదు అప్లే దాని (ప్రభావము ని(గ్రహింపబడజాలదు. శబ్జో చ్చారణ ప్రభావ మేనాడును అసత్యము కాజాలదు అట్టయినచో అది శాపమని. గాని వరమని గాని చెప్పబడదు కామాతుర క్రౌంచపక్షి ద్వయములో మగపక్షిని కూల్చిన నిషాదు నుద్దేశించి వాల్మీకినోట ఏ శాసవాణి వెలసీనదో దానినిగూర్చి ఆ మహర్షి పిదప నెంతగానో పరితపించెను శాస మిస్యమందినచో బాగుండు నని తలంచెను కాని వాల్మీకిమహర్షి ఆ శాపమును మరలింపలేకపోయెను. దానిని మార్చను లేకపోయెను రామాయణములో రెండు సందర్భములలో వరదాన మసత్య మగునేమో యను పరిస్థితులు సంభవించినవి యమరాపణ సంగ్రామములో యముడు రావణుని సంహరించుటకు కాలదండ మెత్తను. కాలదండము (బ్రహ్మగా రిచ్చినది అది ప్రయోగింసబడినచో రావణునికి చావు తప్పదు కాని ఆ (బ్రహ్మదేవుడే స్వయముగా రావణునికి మానవేతరులచేత మృత్యువు కలుగదని వరమిచ్చెను. ఇప్పుడు రావణుడు గతించినచో బ్రహ్మ యిచ్చిన. వర షుసత్యమగును కనుకనే బ్రహ్మ స్వయముగా మాధ్యస్ట్యము వహించి యమునిచే కాలదండప్రయోగము కాకుండ నిల్చి తానిచ్చిన వరమును సత్యముగా నిలుపుకొనెను. రెండవ సందర్భము నినాతకనచులతో రావణుని యుద్ధమునాటిది ఇరువురికిని వరములు లభించినందున యుద్దము చిరకాలము జరిగినప్పటికిని జయాపజయసులు నిశ్చయము కాలేదు. ఎవరు జయించినను లభించిన వర మసత్యమని తేలును. బ్రహ్మదేవుడే వచ్చి ఇరుపక్షముల వారికిని సంధి చేసి తానిచ్చిన వరముల సత్యత్వము కాపాడుకొనెను. (ఉత్తరకాండము సర్గ 22, 239)

మనసులో కోరిక ఉదయించినను అది వ్యక్తము కాకున్నను, శబ్లోచ్చారణము జరుగకున్నను, దానిని. శాపమని గాని, వరమని గాని అనరు. ప్రబలమైన కోరిక మాత్రమే. వరము. గాని శాసము. గాని కాజాలదు

శాపొదవీ వఠాదమ?త్‌

కోరిక లేదా ఇచ్చ శబ్దరూపమున ప్రకటితవైనప్పుడే అది శాసమనియో వరమనియో. చెప్పబడును ఒక్కొక్కప్పుడు మనసులో నిచ్చ జనించినను, ఫరిత మాలోచించి దానిని శబ్దరూపమున వ్యక్తము చేయు ప్రయాస విరమించుట కూడ కనివీంచును. శాప మిచ్చుటవలన తపోవ్యయ మగుననియు పుణ్యక్షయ మగు ననియు భావించుటచేత కూడ ఇచ్చోదయమైనను అది శబ్లోచ్చారణముద్వారా వ్యక్తము చేయబడదు రామాయణములో ఇట్టి సందర్భము లెన్నో ఉన్నవి వాటిని గూర్చి ముందు ముందు విస్తారముగా చర్చించెదము. మనసులో భావ ముత్పన్నమైనను వేదవతియు, కుశకన్యలును రావణవాయుదేవులను శసింపలేదు కొని మనసులో ఇచ్చోత్పత్తి జరిగిన పిదప వరమీయకుండ నిలిచిన దాని కుదాహరణము అభింపకున్నది

ప్రబలమయిన ఇచ్చ, శబ్దమూలముగా దానిని అభివ్యక్తము చేయుట ఇంచమౌత్రము చాలదు; అట్లు వరశాపము లిచ్చుట కధికారము క్రూడ తప్పనిసరి. తపస్సు కాన్ని యజ్ఞవిధులును అట్టి అధికార మొసగును అత్యధికమగు కోసము కలిగినపుడు మామూలు వ్యక్తి ముఖమున వెడలు వచనములు శాపము కాజాలవు కారణము, వాటిలో శబోచార చెప్పిన ప్రభావముగాని, క్షమత గాని ఉండవు. ఆ లా “కాకి శాఫమునకు గోవు చావిదని సామెత అధికారాభావమే పీనికి కారణము మిక్కిలి సంతోషము కలిగి సామాన్యవ్యక్తి వేరొకని మేలు కోరపచ్చును వాని ఈ కోరిక శుభకామన, లేదా ఆశీర్వాదమగునే కాని వరము కాదు హాహాకారము ఆశీర్వాదము, శబ్బోచ్చారణచేయబడినను_ ప్రభావసంపన్నములు. కావ్య. అట్టి విశ్వాసమును కలిగింపవు తరచుగా అవి ప్రభావరపహితము అయి పాటి పోవును, ఒకప్పుడు ప్రభావకారు లయినను ఆది యాదృచ్చికమో, కాకతాళీయమో అనినీంచుకొనును. శాపమునకు గాని, వరమునకు గాని ప్రభావము అమోస్తుష్సుగా నుండును సంతప్పుదైన గౌతముడు ఇంద్రుని విషయమునను, విశ్వామిత్రుడు రంభ విషయమునను పల్కిన వచనములు శాసము అయినవి వారు తపస్సుచే నట్టి అధికారము బడయగలిగిరి. వారి వాక్కునకు సత్యత్వము సిదించినది పాదప్రణామ. మొనర్చు కన్యను '్హన్యతా నొభాగ్యనతీ భవా "అనియు పురుషుని అయుప్తాన్‌ భన అనియు ఒట్టి మాటలు సాధారణజను లందరును. పలుకుదురు. ఇవి కేవలము శుభాకాంక్షలే వానికి జ్రగనంత (ప్రభావముగాని, అట్టి విశాసమునకు తావుగాని యుండదు. కాని భ్భగు

₹6నార్డీ కీరామాయ ణము: శావములు -వరములు

విచ్చిన వరబలమున సగరపత్ని సుమతి అరువది వేలమంది వుత్రులను బడ సెను. దానికి కారణ పత డట్టి అధికారము బడనసీయుండుటయే సోమదాగాంధర్వికి వివాహ మాడకయే ఎపరికిని భార్య కాకయే, పుత్రప్రాప్తికై కోరిక కలిగెను అధికారి చూళీబుషి ఆమె కోర్కె ఫలించునట్లు వరమిచ్చెను.

దేవతల కిట్టి అధికారము జన్మ సిద్దము కావచ్చునేమో కాని మూనవుల వలె వారికిని తపస్సుచేని ఈ శక్తిని సెంచుకొనవలసినట్టున్నది శాపముగాని పరముగాని ఇవ్వగల శక్తి తపస్సుపల్లనే లభించును. దేవతలు, దానవులు, మానవులు - అందరూ తపస్సు చేయక యీ శక్తిని పెంచుకొనజాలరు రాక్షసులు మహోగ్రముగా తపస్సు చేసి వరములు బడయుచుండిరి కాని వేరొకరికి శాపముగాని వరముగాని యిప్పగల శక్తి వారి కబ్చినట్టు లేదు రామాయణములో రాక్టసు లిచ్చిన శాపమునకు * గాని వరమునకు గాని ఉదాహరణ మొకటియూ లభింపదు. హిరణ్యకశిపుడు మరీచిమహర్షిపుత్రులకు శాసమిచ్చినట్ట్లు “హరివంశము లో నున్నది రాక్షసులకు కూడ శాపమివ్వగల శక్తి ప్రాప్తించెడిదేమో అనిపించునట్టి సందర్భములు రామాయణములో రెండు గోచరించును. కాని ప్రత్యక్షముగా నవి రూపుగొనలేదు (బాహ్మణవేషమున వచ్చిన అతిథి రావణుని చూసిన సీతకు ఆతని ప్రశ్నలకు సమాధాన మీయకున్నచో శాసమిచ్చునేమో- అని భయమాయెను. కాని యిది భయము మాత్రమే సీత సముచితరీతిని సమాధానము లిచ్చెను కాగా, శాపమిచ్చునట్టే అవకాశమే లేకపోయెను. 'ప్రాణసంకటము. వచ్చినపుడు రావణుని దూత శుకుడు *నా శాపము నిన్ను జీవితాంతము బాధింపగలదు' అని రాముని బెదిరించెను కాని రాము డతని కభయమిచ్చుటచే బెదిరింపు నిష్టలమాయెను పుష్పకవిమాన మసహరించిన సందర్భమున కుబేరుడు రావణుని ఎంతగానో శాపతుల్యములగు వాక్కులచే నిందించెను కాని అవి అంతగా గణనీయములు కాపు. కుబేరుడు రావణుని తోడబుట్టినవాడే కాని రాక్షసుడు కాడు. పైగా అతడు దిక్సాలుడు కనుక అతని కట్టి శక్తి ప్రాప్తించెను అతడు తొండకు హనుమంతునికి వరము లిచ్చెను. త్తుంబురునకు శాపమిచ్చెను.

దేపతలును మానపులును కూడ వరశాపము లిప్పగల శక్తి లభింపడేనకొనిరి కాని దచేపతలు వరమిచ్చుటకే ఉత్సుకు లగుచుండగా- హూనవులు శాపమిచ్చుటకే మొగ్గు చూప్పుచున్నట్లు కాన్పించును. రాక్షసులు శాపము గాని, వరముగాని

తావొదనీ వరాదషి[7

ఇచ్చినప్లే లేదు. దీనివల్ల. సత్వ్వరజస్తమోగుణములను బట్టి పరశాపశక్తులు పర్రిల్తునని తెలియుచున్నది రామాయణములో రిడీ వరదానములు పేర్కొనబడినవి వొటలో .60 వరకు దేవత లిచ్చినవి, _మూనవు లిచ్చినవి 19 మాత్రమే. మొత్తము ప్రవర్తించిన 61 శాపములలో 7 మాత్రమే దేవత లిచ్చినవి. కాగా మానవు లిచ్చినవి 54. వారిచ్చిన శాపఫలములు దేవతలకును అనుభవింపనైనవి సృష్టికర్తయు సర్వాధికారియు. నైనందున (బ్రహ్మగా రిచ్చిన వరము అత్యధికముగా అనగా 20 కీ మించినను అది స్వాభావికమే అనిపించును.

తపస్సువలెనే సచ్చరిత్ర సత్యసంధత (మాట నిల్పుకొనుట), కర్తవ్యపాలనము, పతిప్రతాధర్మము మున్నగు సద్గుణముల మూలమున వాటిని పాటించు వ్యక్తుల విషయమున వారి కిట్టి శాపదాన, వరదానశక్తులు ప్రాప్తించినట్లు భావించురు దశరధమహారాజునక్కు _-శ్రీరామునికి ఇట్టి అధికారము లభించెను. దశరథుడు కైకకు. వరము నిచ్చెను. ఇట్టి వరములను గూర్చియు, పతివ్రతాధర్మమును గూర్చియు ఘుందు " చర్చింపబడును శ్రీరాముడు తన పరదానశక్తి నంతగా - ప్రయోగింపలేదు. ప్రస్రవణపర్వతమునకును, నదికిని (ప్రత్యక్షరూపమున గాకున్నను) యిచ్చిన శాసము షరతులతో కూడి, వాటిని పాటించినందున్న ప్రభావమును గూర్చిన ప్రశ్నకే తావిప్వలేదు. శ్రీరాముడు మరుప్రదేశమునకు, అచ్చటి ప్రజలకు వరమిచ్చెను. శంబూకుడు వరమునకె యాచించినను దానిని అంగీకరింపలేదు. సీత కిచ్చిన వర మామె పాలిట శాపముగనే సరిణమించెను

"శాపము, వరము "అనునవి "ఒకే నాణెమునకు రెండు ప్రక్కలు ఒకటి సంహారకస్వరూపము, రెండవది సంరక్షకము. శాసమునకు గల ప్రధానలక్ష్యము శత్రునాశము, మృత్యువు, వధ, పీడ ఉపద్రవమువంటివి వరమునకు మూలము మంగళభొన మగుటచే దాని పరిణామము మౌంగళ్యము, శుభకామన, ఉపకారము, వంటీవిగా రూపించును ఇట్టు చూచినచో మృత్యువు శాపమునకు విషయము వరమట్ట్లు కాదు; కాని రామాయణములో ఒకచోట వరము మృత్యువుతో సంబంధించెను (చూ. వరదానములు క్ర 65) ఈ వరదాన మపవాదస్వరూపమ్ను. మేఘనాదుడు తనకు సంపూర్ణామరత్వము సిద్దింపదని (గ్రహించెను అప్పుడు తన కెట్ట పరిస్థితిలో మృత్యువు రావలెినో కోరుకొనెను దానికి బ్రహ్మ అనుమతించెను,.

₹8/వాల్డీ కీరాయమాయణము. తానములు-వరములు

శాపముగాని వరముగాని ఇచ్చునట్టి ప్రక్రియలో శబ్దో చ్చారణమునకు వాడు మరికొన్ని సాధనములు కూడ ప్రయుక్తమగుచుండును. శాపమిచ్చు ప్యెక్తి దానిని పాందునట్టి వ్యక్తి, అను ఇద్దరు సంఘటికులకు గలిగిన (ప్రత్యక్ష శారీరకసంబంధ మత్యంతప్రభావకారిగా నెంచబడును గిగిం॥02/ 00౧౦ 4 ₹09 7౧0౨1 ౫020065 ౧౧౦౭౧౩ ౦/ 42౧5౧66/0౧| శరీరస్పర్శలో వాహకశక్తి మిక్కుటముగా నుండును. ఆశీర్వదించునపుడు తలపై చేయి నుంచుట, వీపున చేతితో నిమురుట వంటి క్రియలు గమనింతుము. శాప మిచ్చునపుడు చేతులు మీది కెత్తుదురు స్పర్శవలెనే జలము కూడ యీ సందర్భములలో మాధ్యమ మగుచుండును సాయణాచార్యుని మతమున బు'గ్వేదములో “జలి శబ్దమునకు శాప మనియే అర్ధము దేవతలను అభిషేకించిన జలము తీర్ధ మనబడును. సూర్యోపాసనలో అర్జ్యము. విడువబడును. శ్రాద్దవిధిలో తర్పణము లిచ్చునపుడు జల ముపయోగింపబడును. శాపమిచ్చునపుడు చేతిలో జలము (గ్రహించెదరు, రాజు సౌదాసుడు వసిష్టనికి (ప్రతిశాపమిచ్చుటకు చేతిలో జలము (గ్రహించెను

తతః (కుద్డన్తు నొదాననస్తోయం -వ్యగావా వాణీనా

వన్టం శన్తమారేవో భార్యా చైనమనారయల్‌

తతః (తోధమయం తోయం తేబోబలనమన్హితమ్‌,

వ్రూన్త్హయత భర్దాత్తా వ్వాతూ పొదౌ నిషేచ చా

రాజు సౌదాసుడు కోపించి వన్‌ష్టమునిని శపించుటకై చేతిలో జలము (గ్రహించెను. (ఉత్తరకాండ '65/29-39) కాని అతని భార్య అతనిని నివారించెను. పిదప తేజోబలపూర్ణ వైన ఆ జలమును, ఆ ధర్మాత్ముడు తన పాదముల పైననే విడిచెను. ఫలితముగా అతడు కల్మాషపాదు డాయెను. చాలసారులు వ్వక్తి తన యెదుట లేకున్నను శాసమివ్వబడెడిది. శ్రీమహర్షి కుమారుడు శృంగి పరిక్షితుని నాటి కేడవ దినమున మృత్యువుపా లగునట్టు శసించెను. కాని ఆ సమయమున పరీక్షిత్తు అతని యెదుట లేడు. భరతుడు యువరాజపద మందినచో అత డొనర్భు 'శ్రాద్దాదివిధులు తనకు చెందవని దశరథుడు శనీించెను ఆ సమయమున భరతుడు మాతామహుని యింటివద్ద నుండెను. శాపమో వరమో ఇవ్వదలచినపుడు ఆ వ్యక్తి సమ్ముఖమున లేనిచో ప్రతీకము ద్వారా .వాటి నొసగవచ్చునని కూడ 6 ౬౧౦౧౮౦/౧౧42690౮4 0/ 26/౦౧ 2౧6౮ ౬౯4౧/05 0 ౨69 [|

శాపాదవీ వరాదమష+8

విశ్వనీంచుచుండిరి. 'ప్రతీకద్వారమున నిచ్చిన వరశాపములు ఉద్దేశించిన వ్యక్తికి చెందుచుండెడివి. (ప్రతీకరూపమున అన్నము, పానీయము, ఫలము బొమ్మ వంటి వస్తువులు వాడబడుచుండెడివి

శసింపబడిన వ్యక్తికి ఆ శాపమును స్వీకరింసవలసినదే కాని కాదనుటకు స్వాతంత్ర్యము లేదు అందువలన, శాపములన్నియు అంగీకరింపబడుచుండెడివి కాని వరము నిచ్చినపుడు స్వీకరించుటకు గాని వలదనుటకు గాని ప్రాప్తవరుని కధికొరము కలదు ఆత డా పర మనుచితమని భావించినచో దాని నంగీక రింపడు అడిగి పుచ్చుకొన్న వరము కాదనుటకు వలనుపడదు. కాక దాని వలన నతనికి కామ్యపూర్తి కలుగుచున్నది కాని అపవాదరూపమున నొక చోట ఇట్లడిగి పుచ్చుకొనిన వరము యాచకునిచే నన్వీకృతమయ్యెను. స్థానమహత్త్యమునకు ఫలముగా నొక విశిష్టక్షేత్రమున ఇళపముహారాజునకు స్తీశ్వము. ప్రాప్తించెను. అతడు. శివుని సన్నిధిని వరము యాచించెను. శివుడు పుంస్తము తప్ప వేరేదైన వరము కోరుమనెను ఇళుడు తన కా వరము వలదనెను ఏలయన, అతడు పురుషత్వమే ఆపశ్యకమని యెంచుచుండెను శరభంగమహరి ఇవ్వదలచిన వరమును. శ్రీరాముడును, అనసూయ ఈయదలచిన వరమును 'సేతయు స్వీకరింపలేదు రామాయణములో నిట్లన్వీకృతములైన వరము లెన్నో యున్నవి వరములు రెండు విధములు - యాచితములు, అయాచితములు. వీటిని గూర్చి మీద చర్చింపబడినది శాపము నెవ్వరూ కోరరు. కనుక శాపములన్నియు అయాచితములే. యాచితశాసము లుండవు. దుశ్శాపము యాచితము, అయాచితము కూడ కావచ్చును సామాన్యముగా నమస్కరించిన వారి నాశీర్వదింతురు. కనుక అవి అయాచితములున్ను బొపచారికములు నగును. సలు తడవులలో ఆశీర్వాద మడుగబడును అప్పు డవి యాచితములగును. కాని వాటి రూపము అయాచితముల వంటిదే కాని వేరు కాదు శుభాకాంక్ష స్వయంస్ఫూర్తిమంతము. కనుక అది ఎప్పుడూ అయాచితమే.

శాషప్రయోగ పరప్రదాన (క్రియలలో భావో[దేకము "హెచ్చుగా నుండును, కొని ఆ రెండింటి స్వరూపము గతి, అభివ్యక్తి ఫలము అనునవి వేర్వేరుగా నుండును శాసము కోపకారణముచే నుద్భవించును. పలుచోట్ల మనఃక్షోభ మధికమై మనసు నివారింపబడజాలక, పరిజ్ఞాన మంతరించి, సంతులితస్థిత్రి భగ్దమగును కోపమెంత అధికముగా నుండునో అంతగానే మనోనియంత్రణ మణగిపోవును కోసకాలమున మనకు కార్యముపైగాని వచనములపైగాని

20/వాల్టీ కీరాయమాయణము- శానములు-నరములు

ధ్యానముండదు. ఈ కారణముపలన మననోట అనుకోని (అనరాని) మాటలెన్నో 'వెడలును,

“అోభాద్ధువి నంమోనః నంమోవోల్‌ న్హ్య్రతివ్యిభమః”

" గీతల దార

(కోధమువలన సంమోహము జనించును. సంమోహముచే స్మృతివిభమము కలుగును. శబ్దములు క్రోధమువలన ఎంత తీవము వెడలుననగా వాటిపై నియంత్రణము శక్యము కాదు. నోట వెడలిన మాటల పరిణామ మెటుండునో అని కూడ యోచించలేము. భావావేశమున ఆలోచనకు తావుండదు. శపైములు వెంటవెంటనే నోటి నుండి అత్యంతతీవ్రగతిలో వెడలును. సమయాపవ్యయము జరుగదు.

వరమిచ్చునప్పుడు మనసు ్రసన్నవై. తుష్టిచెంది యుండును. కనుక భావోద్రేకము శాంతవై. నెమ్మదిగా నుండును. మాటలు పలుకుటకు ముందు ఆలోచించుట కవకాశ ముండును. ఉచ్చారణకు పూర్వము, జరుగనున్న పరిణామము .లూహింపవీలగును. మనస్సు నసంయమితమై యుండును." ఇట్లు శాపవర(ప్రదాన నమయములలో - మానసికావస్థ్ర' భిన్నరితులలో నుండుటవలన వాని రూపము, పరిణామముకూడ భిన్నరీతుల నుండును. వాస్తవమునకు, అయాచితమైన వర మాలోచించి ఈయదగియుండును. కాని రాక్షసులకు వరము నిచ్చునపుడు (బ్రహ్మకు _ అట్టి ఆలోచన ఉండినట్టు లేదు. “కనుకనే కుంభకర్ణునికి వరమిచ్చు సందర్భమున మిగిలిన దేవతలు అతనికి వరమీయవద్దని (బతిమిలాడిరి. రావణుని కిచ్చిన వరముల ఫలితముగా ఉపద్రవములు హెచ్చి, (బ్రహ్మకే తిరిగి పరిహారోపాయము ఆలోచింపవలసివచ్చెను.

శాపములో శిక్షించుట అభిప్రేతవై యుండును. వరములో శుభకామన గోచరించును వరమందు శబ్దము లధికశక్తివంతములై యుండును శాసములో ఇచ్చ ప్రబలముగా నుండును. 8/955/70 0)/ 80/03 (5 ౧౦/౪ ౧0%9గ౮/ లట ₹26 0౮56 0/ 068౧ 6 గాంగ ౧0౪6౧ 22౧ 2౧0)" *0/౧౮9 7 శాపములో ఆలోచనకు. ఎంతో (ప్రాధాన్య ముండును కొని శాప మిట్లు ఆలోచించి ఇవ్వబడునా అనినచో అది చెప్పుట కష్టము. ల 7 8£౧౦0/౮/002690/2 0/ ౧౭/౦౧ 2౧౮ ౬6[0/0య, ౧ 368

తాపొదోనీ వరాదవీణై?

శాపము

ఎవడైనా అల్లరి పెట్టినా అకారణముగా. విసిగించినా లేక అసకృతి యొనర్చినా వానిని శిక్షించుటకై ఉచ్చరించిన బెట్టపలుకులు శాప మనబడును శాపము కోపముపలన కలుగుటచే దానియందు ఆక్రోశ మధికముగా నుండును శాపములు రెండు విధములు - ఒకటి, యాతు విద్యాబలమున నివ్వబడునపి, అనగా యాత్వాత్మకములు - అంధవిశ్వాసపూర్వకముగా నిచ్చు అభిచారాత్మక శాపములు.. రెండవవిధము. ధార్మికళాసములు. కొన్ని శాసములు షరతులతో కూడియుండును. ఆ షరతులు యథోక్తముగా పాటించినచో శాపప్రభావమునుండి తస్పించుకొనవచ్చును. ధార్మికశాసములలోను, షరతులు లేక నియమము లున్న శాసములలోను శాపమిచ్చు వ్యక్తిని సంస్కరించుబుద్ధియు, పీడింపనెంచని సహానుభూతియు. నుండును. శాసమిచ్చువాని మనసులో శప్తునిపై (ప్రేమ సహానుభూతి యుండును. అతనికి వైతికజ్ఞాన ముండును. కనుకనే ఇట్టి ధార్మిక, నియనాంచితశాపసము. లివ్వబడును. స్వీయలౌకికసుఖప్రాస్తి కామ్య పూర్తి వంటివాని నాశించి వినాశ, మరణ, వధ, సరాజయాదిలక్ష్యములతో అభిచారాత్మకశాసము. లివ్వబడుచుండును. ్రోధావిమ్టులైన బుషిమునీశ్వరుల శాసములు తరచుగా అభిచారాత్మకములుగా నుండును. వసిష్టుడు సౌదాసునికి, నిమమహారాజునకు ఇచ్చిన శాపములును విశ్వామిత్రుడు తన కుమారులకు, వసిష్టపుత్రులకు ఇచ్చిన శాసములును అభిచారాత్మకములు. దీనికి విరుద్ధముగా భృగ్బంగిరసవంశీయులైన మునులు హనుమంతుని కిచ్చిన శాపము సహానుభూతి సంపన్నము, హనుమంతునిచే ఆశ్రమములోని యజ్ఞపాత్రలు, వస్త్రములు మున్నగునవి ధ్వంసమగుచుండుటచే ఆ మునులకు కోప మపశ్యము కలిగినది. కాని వారు శాపమును సౌమ్య మొనర్ప నెంచిరి. వారి మనఃస్థితిని వర్ణించుచు వాల్మీకి యిట్లు వ్రాసెను - “శేవు రేనం రఘ్యుశేస్ట వాతికుద్ధాతిమన్దువా' అనగా అతని వినాశమును విశేషించి కోరనివాదై, ఎక్కువ సంతాపము చెందకుండ వారు శాపమిచ్చిరి అంతేకాదు, శాసము నందలి రెండపభాగమున శాసపరిహారము కూడ పలికిరి.

శాపమిచ్చునట్టి (ప్రక్రియలో కామనాశక్తి లేదా ఇచ్చాశక్తి మాధ్యమముగా నుండుటచే సంపూర్ణమహత్త్యముండును. జలము మిక్కిలి ప్రభావశీలమైన వాహకమాధ్యమముగా (గహింపబడుచుండెను. శ్రీవేస్టర్‌ మార్క్‌ మాటలలో - 79 ఆగం20/0/42 45/4 0/౭ 04౧౮౬ 6౭౦౭౧౬౨ ౧౦ ౦౧౧/ భం౦గ 6 ౦/9౧౦/

22/వాల్టీ కీరా యమాయణము. శానములు-నరములు

౪/0౧ శ ౦5565565 //07 06 06847౧౧౮ 0౪/౧౮ (0 08గ౧2/౧ ౧౮౭/068 ౯ 79౧696౦౧ గంగా ౪0౧) 4 0౧౩/౧౭/6౩ 54460 0౧ ౯6 ౪6౧/0 0/౪440/0% 4 న 00౧౮౬౪౮౦/66 /650 25 028 5//0600౧ ౦౧ 2౧ 6/90//04/ 8౧౦౦౯ ౮౭౦౪౧౮౦ లం 0౧ [0 0/౧౬/౧4| 40226౧54)/ 0/ 6 0౮4౫7౭౧1 4౧6 0౧ భం ౧౦౧౦౮౧౦౧ ౧ 9 00౧6౮4౮/(0/౦/౧4౧|౦౮4౧/౨(౦6౧? ౦౦౧౮౪౮౦౧౦౧ 2/9 ౧౧౭౬౧౮౭౬ 0/000 ౦4/ ౮౦౧/౬౦౧ ౧06 2౧6౮ 6గ౧|* రక్తము, శారీరికన్పర్శ, అన్నజలసులు ప్రభావపూర్ణములైన మాధ్యమములు _

శాపమునకు గల ప్రభావము తిరుగులేనిది నిస్సందేహముగా శాపావిష్కార మెట్లు వెడలెనో అట్లే అది ఫలించును. అట్టు కానిచో అది శాసమునబడదు (శాపమే కాదు). ఉచ్చరించిన మాటలు వెనుకకు తీసికొనబడజాలపు. వాటిలో మార్పుచేర్పులు చేయబడజాలవు. శాపశాంతి పలికి, లేదా వేరొక వరమిచ్చి శాపతీవ్రతను దాని అవధిని తగ్గించుటకు వీలుండును. నియమపూర్వక శాసములు, నియమ (షరతు) పాలనముపై ఆధారపడియుండును. శాపఫల మెప్పుడును భావికాలమునకే. చెందును. ఒకప్పుడు ఇట్టి భావిఫలము సమీపకాలములోనే జరుగును వేరాకప్పు డది రాగల జన్మములో అనుభవమునకు వచ్చును. గౌతముని శాపమువలన ఇంద్రుని వృషణములు తత్కాలముననే తెగిపడెను. వసిస్టపుత్రుల శాపమువలన (త్రిశంకుడు రాత్రికి రాత్రియే చండాలుడాయెను. భార్గవుడు దండునికి, దండకారణ్యమునకు ఇచ్చిన శాపము వారము దినముల మీదట ఫలించెను విశ్వామిత్రుడు వసిష్టపుత్రుల కిచ్చిన శాపము ఏడువందల జన్మల వరకు వదలకుండ వెంటాడునట్టి దయ్యెను. శాపారంభము శాపమిచ్చిన నాటి నుండియే జరుగును,

ఆద్దూతే తాలపాశేన నీతా నైవస్తుత్క్షయము,

నవ్రబాతిళతాన్చేవ మృుతపొః నంభివనంతు. తే. (బాలకాండ ల9)

దుర్వాసుడు శపించినచో ఆది సంతతిని బాధించును. శాపమిచ్చు. నట్ట బలీయమైన శక్తిని గూర్చి శ్రీవేస్టర్‌ మార్క్‌ ఇట్టు వ్రాసెను - ౧4/60/ గా౭ర్రాం2/ ౦46౧ (౧౮69౧౭౧౮౦౧ ౦/ 20/ 66064౧2౧ 4/౧ ౧౧౦౧౪౦ 4) [8 0/0౦899 2530042000 56%4660౧ 6 ౪190, గాంగ ౧౭౧|౦౮౧/ 1౧69 ౩00- ర, ౬౧౦౧౮/౦౦26౦/2 ౦/ గొం/8/0౧ 2౧౮ ౬౪/05, ౧ ౩69

తాపాదవి నరాదవష/23.

(20 1030 200 [16 062 0/ 5 06106౧0 716 ౪50 ౪ 1006606 ఇంగ ౧ 06 9౫ రో ఆ౧౭౬/ ౧౧00౧ ౧౭/59 2056౧6౦ 0/ గ౭/6౧౧/౦౦౧౧౩౦౦” 5/69 ౨౭ 0౯ 0౮/ 729205 0/ 09600 [0 (26 ౧6/౦౧ 0౧౦౭/౧6౮ 2౧౮ [08/7 ర6- ౧0౧౫౭౩ ౭ 200 శాపమీయగల శక్తి తపస్సువలన నెట్లో, అప్లే సచ్చరిత్రవలన కూడ లభించును పతివ్రతల వాక్కు పొల్టు పోదని విశ్వసింతురు కారణము అది యొక వ్రతమగుటయే. వ్రతపాలనముచే ఆత్మబలము వక్టిల్లును ప్రాచిన భారతీయ సమాజవ్యవస్థలో (బ్రాహ్మణులకు (శ్రేష్టయు, పూజ్యతయ్‌ ప్రాస్తించినవి. వారు భూదేవతలుగా మన్నింపబడుచుండిరి. వారిమాట లెప్పుడును అసత్యములు కాకుండెడివి. నృగమహారాజును ఇద్దరు బ్రాహ్మణులు శవించిరి. దానికి కారణము బ్రాహ్మణ్యమే. తిః తండ్రి గురువు, జాని పంటి పెద్దలు, (శ్రేష్టలు నైన వ్యక్తుల పల్కులల్‌ శాపపు తేజముండవచ్చును. ఆసన్నమర్‌ణుడైన వాని నోట వెడలిన మౌటలు శాపముపలె ఫరించవచ్చును (శ్రవణబుషి దశరధుని, అనరణ్య

మహారాజు రావణుని సంబోధనపూర్వకముగా చెప్పిన మాటలు మరణ ఆసన్న స్థితిలో చెప్పినవి. వేదవతి చనిపోవుటకు ముందు, అగ్నిప్రవేశమునకు పూర్వము, (ప్రతిజ్ఞావాక్యములు పలి౩ను,

పలుచోట్ల శాపఫలము వరముగా కూడ నుండును. ఈ (ప్రాంతమున కనిసీంచిన కన్య .గర్భవతి యగును అని పులస్త్యుడు పలికెను ఇది యెరుగక పులస్త్యుని దృష్టిపథమున పడినందున తృణబిందుని కుమార్తె గర్సవతి అయ్యెను కాని కొద్దికాలమునకే ఆమె పులస్త్యుని భార్య అయ్యెను. వసేతానము పరిణత్సియ్‌ రామాయణకావ్యరచనము. అందువలన ఆ శాపము లోకమున గౌరవభాజనమయ్యెను. భవభూతి నాంత తర్హి మండీతో నంనారూ” అని ఆ శాపమును గౌరవించెను. బ్రహ్మ సంతోషించే వాల్మీకికి వరమిచ్చి రామాయణ రచనను ్రోత్సహించెను. భృగువు శపించుటచే విష్ణువు మానవుడాయెను. అతడు దుష్టసంహారమొనర్చి తన మహోజ్జ్వల నిష్కళంకచరిత్రముచే మానవుని ముం దొక ఆదర్శముంచి విశ్వకళ్యాణ మొనర్చెను

శాపమిచ్చుట మంచిదికాదు. వైదికార్యులు శాపమును నిషేధించిరి. అధర్వణ వేదమం దొకచోట సకారణముగనో అకారణముగనో ళాసమిచ్చువాడు మై వృక్షమువలె దహించుకొని పోవుగాక అనినట్లు పేర్కొనబడెను.” ఈ _£౬౯౧౦౮/౧౦/౦౦4౩౦౮|2 0/ గ౧6//౦౧ 4౧6౮ ౬//08, ౧ ౩68 ౨0 ఉత్రరరామచంతన్‌ అం 2 27 భారతీయ నంన్సుతి తోక్‌ ఖండ్‌ 8 వు247

24ీవాద్డీ తరాయాయతాము?.. శావములు-వరయులు

శాపమిచ్చువాని పైననే అదొకప్పుడు వికసించి అనర్హకారి యగునను భయము కూడ శాపకర్తను కొంతపరకు నిలవదించుచుండెను శ్రీ [గ్రిస్‌గార్‌ మతమున -00౬౪ఆ65 4469 0౧౭౧ ౧౦౧౪ ౧౦౧౩ [0 ౧౧౦౩8 70౧9//464౧౧ గంగాం 25 0/09 [0 (౧9 ౧౦౩౬”? శాసకారణములు

శాపమిచ్చునట్టి సందర్భములలో కొన్ని సంకేతము లగపడును. ధర్మ పొలనము, అధర్మనియంత్రణము, సామాజికవ్యవస్థను రక్షి చుట వంటి ఉద్దేశ్యములతో ధార్మికశాసములును, వ్యక్తిగతభౌతికవాంఛాపూర్తికి అభిచారాత్మక శాపములు ఇవ్వబడెడివి సామాజిక స్వాస్థ్య రక్షణముకొరకే బ్రహ్మ కుంభకర్దునికి ఘోరనిద్ర కలుగపలెనను శాపమిచ్చెను. ఈ విధముగా వాని రాక్ష సకృత్యములను నివారింపగల్లెను భారతయుద్ధ్దమునకు పూర్వము కుంతి కర్ణుని జన్మరహస్యము నెరిగించి యుండినచో, ఆ మహాసంగ్రామమున జరిగిన మహామానవమారణహోమ నూగిపోయి. యుండును. తగిన సమయమున రహస్యమును. వెలిబుచ్చక పోవుటచే నట్టి హాని జరిగిపోయినది. కనుకనే యుధిష్షిరుడు కుంతిని శపించెను*ే “ల్‌ -

రామాయణములో €1 శాపములు గోచరించును. వాటికి గల కారణములు విభిన్నములు. వధ; వినాశము, ఆక్రమణము, హద్దుమీరిన ఆచరణము, ఉద్దండత, అకారణముగా భయపెట్టుట, అనుచితమైన కోరిక్క. పరస్త్రీ నభిలషించుట, సంభోగయాచన, బలాత్కారము, కామ్రీడలో బాధించుట, మాతాపితృగురుజనమును, (శ్రేష్టులు పూజ్యనీయులు నైన పెద్దల ననాదరించుట, అనుచితమైన భోజనము, అనుచితసమయము. వంటి ఎన్నో కారణములు శాపకారణము లగుచుండెను. తక్కిన కారణము లెట్టున్నను క్రోధము శాపమునకు ముఖ్యకారణముగా నుండెడిది. కామాతుర క్రాంచమిథునమునందు మగపక్షిని చంపిన నిషాదునిపై వాల్మీకి శాపవాణీ ప్రసరించెను. అగస్త్యు నడ్డగించి, అతనిని తినబోవునట్టి ప్రయత్నమే తాటకకు గలిగిన శాపమునకు “సోడువు. తన ఏకైకపుత్రుని వధను గూర్చి విని, అత్యంతదుఃఖపీడితుడై శ్రవణముని దశరథుని శపించెను. దుందుభి రక్కసుని చంపిన వాలి" వాని శరీరమును 12 ౬౧౦౧౦౦46౧2 ౦/ గ౧౭||౦౧ 2౧6 ౬0205, ౧. 3/72 (౨ మవోఖారతప్క శ్రీవర

శాపాదవీ వరాదవ/25

తీవ్రముగా త్రిన్సి వినిరి నందున అతని రక్తబిందువులు మతంగుని ఆశ్రఘమభూమిలో పడుటచే నా-బుకి కోనించి వాలికి శాషమిచ్చెను. బలాత్కరించి, (ప్ర్రయభర్తలను సంహరించినది కారణముగా పతివ్రత లెందరో రావణుని శపించిరి. భృగుపత్లిని వధించుటచే. విమ్ణువృనకు శాసము కలిగెను వైకను నిందించుచు. భరతు డాడిన మౌటలు, తీవ్రతలో శాసమువంటివే అనిసించును ఆ పరుషవచనములకు కారణము దశరథుని మరణము. పుంజికస్థల, రంభ, పతిప్రతాజనము రావణుని కిచ్చిన శాసములకు హేతువు. అతడు వారిపై జరిపిన బలొత్కారము.. వేదవతి (ప్రత్యక్షముగా రావణుని శపీంపకున్నను, అత డామె కొనర్భిన అగౌరవమును, ఆమెపై చేయి వేయుటయు ననువాటివలన, శాపమును మించగల (ప్రతిజ్ఞచేసి ఆమ మరణించెను. అహల్య ఇంద్రునితోను, ఊర్వశి వరుణునితోను భోగించి, గౌతమునిచే నొకతెయు, మిత్రునీచే వేరొకతెయు శస్తులైరి ధర్మరతి నాటంకపరచిన దేవతలకును, సరోక్షముగా "వారికి సహాయపడిన భూమికిని ఉనూటేవి శాపము లిచ్చెన్సు కన్ను. జేడీంచి చూచిన. దానికి ఫలముగా పార్వతివలన_ కుబేరుని కండ్డు వీంగళవర్హము కలపయ్యెను యజ్ఞకార్యములయందును, తపస్సునందును సిఘ్నము లొనర్చినవారిని బుషు లెన్షడును క్షమింపలేదు విశ్వామిక్రుడు రంభను శపేంచుటకు కారణము, ఆమె ఇంద్రుడు పంపగా తపోభంగ్తు చేయుటకై వచ్చుటయే. ఆశ్రమములోని యజ్ఞపాత్రాదులను ధ్వంసమొనర్చినందున హనుమంతునికి మునీశ్వరులు శాప్రమిచ్చారి పులస్త్యుని తపమునక్సు విఘ్నములు కల్గుచుండెను. అ కోపమ్షున నతడు తన దృష్టిపథమున పడిన కన్యక గర్భవతి కాగలదని శవీంచెను. తపోవ్యయము కారా దను తలంపుతోనే విశ్వామిత్రుడు మారీచసుబాహులను, వేదపతి రావణుని, దండకావనవాసులైన మును రిచ్చటి రాక్షసులను శషింపలేదు. ఇట్రి కారణముననే కుశకన్యలు వాయువును శసించళలేదు. య ల చ్టల్థావిహారమునకు ఫలితముగా విశ్వావసు గంధర్వువకు శాపమబ్ళెను; అతదు డేవేంద్రునిపై దండెత్తైను శంకరునిగూర్చి ఆగౌరఫ్‌ముగా మాట్లోడిన దావికి బదులుగా నందీశ్వరుడు రావణునకు తగిన బుద్ది చై ర ననొదరించి నృగనుహారాజు శాప్ట గస లు. ద్రాహ్మణుల (డాయెను తండ్రిమోట మన్నింపక విశ్యామిత్ర పుత్రులును, అతని యజ్ఞాహ్వానమ్సును ఘన్నింపక వసిస్టపుత్రులును శం పాలయిరి తండ్రి యాజ్ఞను కాదని యదువు శాప్రవి పొందెను. గురువు 2ఊవాలీ కీరావూరణము: శానములు-వర్వ్యుల్వు

నవమౌనించి అతని యాజ్ఞను ధిక్కరించినందున నిమికి వసిష్టుడు శాపమిచ్చెను. బుషులను. బెదిరించి, వారిని బాధించుటచే అగస్త్యునిపలన మారీచుడునూ, స్టూలశిరునివలన విశ్వావసుగంధర్వుడు శాపష(గ్రస్తులు కాపలసివచ్చెను.

విశ్వామిత్ర వసిష్ట మతంగాది బుష్షీశ్చరుల శాసములకు వారి అనివార్యమైన 'కోధమే ముఖ్యకారణము మూర్థపు సట్టుదల వపొంచుటచే కైకను దశరథుడు శసించెను సదేహస్వర్గగమన మను _అనుచితకాంక్షకు ఫలముగా త్రిశంకునికి శాపము కలిగెను. తాటక వసించుటచే తాటకావనము దండుని సంపర్కముచే దండకావనము, రావణుని కారణమున లంకయు శాపగ్రస్తము లాయెను (బ్రాహ్మణుని శపింపరాదను నియమమున్నను, కుక్కను కష్టైతో కొట్టినందున (బ్రాహ్మణునికి కూడ శాపమిచ్చిన ఉదాహరణ మొకటి రాహాయణమున లభించుచున్నది.

వాల్మీకిరామాయణములోని కొన్ని శాసములకు కారణములు స్పష్టముగా తెలియకున్నవి శాపప్రభావము

శాపప్రభావము మిక్కిలి దూరమువరకు వ్యానీంచి దారుణముగా నుండును, మరణము, వధ వినాశము, వియోగము, సొందర్యహాని, నీచయోనియందు జన్మము, హైన్యమైన బీవనము, నికష్టాహారము, శారీరికదౌర్చల్వము, సంతాననష్ట్రము, వంశనాశము, యుద్ధములో అపజయము. వంటే వివిధములైన ఫలము లెన్నో శాపప్రభావమున ననుభవింపవలసీ వచ్చుచుండెను.

దశరధుని అకాలమరణము (శ్రవణముని యిచ్చిన శాపమునకు ఫలము (బ్రహ్మ, నలకూబరుడు, ఎందరో పతివ్రతలు ఇచ్చిన శాపములకు ఫలితముగా రావణునికి మరణము సంభవించెను బ్రహ్మయు, నలకూబరుడును ఇచ్చిన శాపములు షరతులతో కూడినవి రావణు డా షరతులను పొలించుటకు బదులు వాటి నుల్లంఘీంచుటకే పూనుకొనెను. కాని వాని కా విషయమున భయముండెను కనుక అవి పాటింపబడుచూ వచ్చెను వేదవతి రావణుని వధించుటకే పృనర్దన్మ మందుటకై. ప్రతిజ్ఞ వేసెను. అనరణ్యమహారాజు మరణాసన్నకాలమున శసించి రావణుని చావునకు కారణమయ్యెను రావణుని మృత్యు వెన్నో శాపముల పంట వసిష్టుడును నిమియు పరస్పరము శసీంచుకొని వైతన్యహీనులైరి,

శాపాదవీ వనరాదవ(27

వసిష్టప్పుత్రులకు, విశ్వామిత్రపుత్రులకు, మారీచునికి దనువునకు మరుజన్మమున కూడ శాపఫల మనుభవించనలసివచ్చెను. వారికి హీనయోని (ప్రొన్తించెను నికృష్ణ్రాహారము గ్రహింపనాయెను నీచమైన జీవనము సాగింపవలని వచ్చెను. స్వర్గవాసుులైన అప్పరసలకు, దేవతలకు కూడ శాపఫల మనుభవింపక తప్పలేదు. విష్ణువు ఊర్వశి, పుంజికస్థల మర్త్యలోకమున నివసింపవలసివచ్చెను రాజవంశీయులైన (బ్రహ్మదత్త, నృగులకు నక్కగాను, ఊసరవిల్లిగాను మారి (బ్రతుకవలసివచ్చెను ఇంద్రుడు మేషవృషణు డయ్యెను కుబేరుని కొక్ష కన్ను కాలి బూడిద కాగా రెండవది సింగళవర్హ మందెను కుక్కను కజ్టతో కొట్టినందుకు ఫలముగా బ్రాహ్మణునికి మీదటి జన్మములో కులపతిగా ప్రత్యక్షనరక మనుభవింపవలసిపచ్చెను. అహల్యకు గల సౌందర్యము నశించెను ఆమె ధూళిలో బ్రుంగవలసివచ్చెను విశ్వాపసుగంధర్వునికి, తుంబురునకు పతనవ్సేకాదు 'పైగా నిరూపముకూడ పొందనయ్యెను ఇది వారి కిచ్చిన శాపములకు ఫలము దుష్టసంగతికి ఫలితముగా తాటకావని, దండకావన, లఅంకానగరములక్రు దుర్దశ వాటిళ్లెను అహల్యకు వాయుమాత్రము ఆహారమయ్యెను పృథ్వికి ఎందరికో భార్యకాపలసివచ్చుటపే కాక, నిస్సంతుగా కూడ నుండవలసివచ్చెను నందీశ్వరుని శాపఫలితముగా రావణుని కులము సంహరింపబడదెను పులస్త్యుని దృష్టిపాతమాత్రముననే తృణబిందుని కుమార్తెకు గర్భము. కలిగెను -. వాళ్ళీకి రామాయణమున - గోచరించు కొన్ని శాపముల ప్రభాపము స్పష్టముగా -తెలియకున్నది నియమపూర్వక (లేదా షరతులతో కూడిన) శాపములు నియమపూర్వక శాపము (60౧౮|/0౧౬/04ఆ9) అను శబ్దము మొదట ్రీవేస్టరమార్కు చే ప్రయోగింపబడెను ఈ రీతి శాపములో తక్కిన శాపఘులక్షంచై వైతికప్రభావ మధికముగా నుండును ఏ వ్యక్తిని శసించుచుండెనో ఆ వ్యక్తిని గూర్చి శాపమిచ్చు నతనికి కొంత సానుభూతి యుండును వానిక్తి శుభము కలుగవలెనను భావనయుందడును శాషప్రదాత తానిచ్చిన శాపఫల మనుభవమునక్తు రాకూడదనియే తలచును అందుకని శాసషముపలన కలుగు ఫలము ముందుగ నే తెలియజేయుచు, దాని నుండి తప్పీంచుకొను నుపాయ మెరిగించును జాగ్రత్తగా మెలగ్కి శాపనియమములు పాటించినచో శాపపు దుష్టులషు తగ్గక పోయినను తస్పించుకొనవచ్చునని చెప్పును కాగా యీ శాపము నిజానికి 2&వాల్ళీ రామాయణము? తొవములు-వరములు

శాప మునబడదు. శ్రీవేస్టర్‌ మార్క్‌ వచనములలో - ౧౦౧౫|౦౧౭/ ౧౪/౩౨ 2౧ 4౦02౧౧ 6౭౪6/00౧౭౧| ౦/ (6 0//౧040/9 0/ ౮4/9/౧ర 2౧6 ర/655/700 2౧౦ ౧౬౩ ౧2౮ ౦0౧౩/౮6/౧2౯6 /2//46౧౮06 /౧ 009 గా౭4౧౮ ౦/ గాంగ/స ఆవ౦6- 042/1//47 6౭ ౩0౧6/౪ ౦0/ ౮౦౦౮ 2/02, గ౧ం౦౧౭౨5/4౧౮ 0/64/౧655... 7౧౦ ఆగ౧- 6/ర్ర/౦/ 2 ౮0/౧౬౮/౧౦౧౬/ 0౪/౮౭ ౨ [08 5406/౧౧౬//2/ 6౧౭/౬/౦/ 2౧ 0/౧౮/౧2గ/ 04/56 0/౦//౮ ఆగ ౨౦౧౦|గ/౭౧౧/ 2 &/65/6/42/9 70/5 6 ౮50౧2౧౦6 0/ (౩ ఇం 7 0” ౫/6౧ 4 (2463 09, 282/050 ౫౧/0౧ గం ౦౪౧౦ 5 ౮/9౦/4960 “

_ నియమపూర్వకశాపములో సామాజిక వైతిక నియమము లుండును. శాపఫలము తప్పకపోయినను, నియమములవలన శాపము పూర్తిగా ఇపుడు శప్పుని వశమున నుండును ఇట్టి శాపశాంత్యుపాయములవలన శాపతీవ్రతయు, కాలాపధియు. తగ్గిపోవును కాని ఇదంతయు శాపషప్రదాత. ఇష్టము పై నాధారసడియుండును. శస్నని కాతని కృపసై నాధారపడవలసియుండును. శాపశాంతిగాన్మి శాప మోక్షణముగాని సూవింపబడినను, అట్టిది కోరినప్పుడు కూడ శస్తనికి శాపకర్త కృపకై _నాధారపడక చప్పదు. . నియమపూర్వక శాసమువలెనే నియమపూర్వక నరము కూడ నుండును. కాని వీనితో పోల్చినపు డివి చాల ఛక్కువ

వాల్మీకి డొామాయణములో పదిశాసములు నియమములతో కూడినవి. దశరథుడు కైకకు తనతో గల పత్షీత్వసంబంధమును తెంపుజేయునట్టి తలంపు సూచించెను. ఇది నియమముల పై నాధారపడియుండెను. ఆమె తన పటుదల పదలినచో ఆమె కా ఫలము చెందదు. అట్లే దశరథుడు తాను గతించిన వెనుక, భరతుడు యునరాజుపదవి చేపట్టినచో తన కుత్తరక్రియ అతడు చేసినను తనకు చెందవని శపించెను. కాని భరతుడు .- యువరాజపదవి నందలేదు. కావున ఆ శాప నుతనికి వర్తింపలేదు. ప్రస్రవణగిరికిని, నదికిని శ్రీరాముడిచ్చిన శాపములో గల నియమ మేమనగా అవి అతని ప్రశ్నములకు ఉత్తర. మిచ్చుట సంకేతములద్వారా సర్వత మతని ప్రశ్నలకు సమాధాన మిచ్చెను. అంతటితో ఆ శాపము శమించెను. మతంగమహర్షి పెట్టిన షరతులు పాఠించుటచే వాలి కతని శాసము తగలలేదు _ రావణుడు “సెళను ఆమె ఇష్టమునకు విరుద్ధముగా ఎరిగి ముట్టలేదు. కనుక నలకూబర, బ్రహ్మ లిచ్చిన శాపము అతనికి చెంది అతని తల పగిలిపోలేదు. + 14 ౬౧౦౧౦/౦౦౭66|4 ౦/ ౧౭|౬/౦౧ 2౧౦౮ ౬౧/05 ౧ ౩72

శాపొదనీ వరొదనీ/9

యజారంభ మొనర్శక ఆజాభంగ మొనర్సినచో వి తుడు కోపించి శసీరచు. నేమా ము భయము బుషు లంద్‌రు కళల పావధానుకై వ్యవహరించిరి. ఆతని ఆజ్ఞకు భంగము వాటిల్లలేదు. శ్రీరాముడు శల్లి యిష్ట్రమును కాదన్ని ఆడవి కేగినచో అతనికి నరకవాస మబ్బునను మాట కైసల్య .నోట_ వెడలెను. ఇది నియమపూర్వకశాసమే. కాని రాము డా షరతు పాలించలేదు. అయినను ఆతని కా శాపఫల మంటలేదు. రాముడు నరక మేగలేదు. రామాయణములో ఈ శాప మొక్కటియే షరతు పాఠింపకున్నను ఫల మివ్వవిది కనుక ఈ శాపమునుగూర్చి కొంత సూక్ష్మముగా విచారింపవలెను శ్రీరాముడు వనవాస మేగుట స్పష్టము. కనుక నియమోజ్హంఘనము జరిగినది. కాగా శాపవాక్యములోని ఉత్తరార్థమునుగూర్చి విచారించి రామునికి నరకవాస మబ్బెనా లేదా అని చూడవలెను. వాల్మీకిరామాయణములో అతనికి స్వర్గమున భవ్యమైన ప్యాగతము లభించినట్లు ప్రబలమైన ప్రమాణ మున్నది. కనుక అతనికి నరకవాసము కలుగలేదనుట స్పష్టము. స్వయముగా కాలపురుషుడే రామునికడకు వచ్చి; అవతారసమాన్తి కవసరమాయె ననియు, బ్రహ్మ యీ సందేశమును తన ద్వారా పంపెననియు ఏకాంతమున నివేదించెను దాని ననుసరించి శ్రీరాముడు లక్ష్మణుని వెనుక మహాప్రస్థాన మొనర్చెను. అతడు సరయూనదీజలములలో మునుగుచున్నప్పుడు అంతరిక్షమున నిల్చి (బ్రహ్మ అద్భు విష్ణో ఖ్యదం తే దిషా (పపాప్తోన్‌ రాఘవన్‌ - “రమ్ము మహావిష్ణూ! రాఘవా! నీకు శుభము స్వర్గమునకు నీవు రాదలచినందున మిక్కిలి సంతోషము" అని పలికెను. అంతేకాదు. రామునికి స్వేచ్చగా కావలనిన శరీరము ధరించుట కవకాశముకూడ కల్పింపబడినది. శ్రీరాముడు వైష్ణవతేజ మందిన సిదస దేవతలందరూ చేరి యిట్లు పలికిరి,

నర్చాం వ్ముష్షం (వముదితం నునంన్లూర్ధమనోరథమ్‌,

సాధు నొద్దితి తై రర్లేవై న్తదవం గతకల్ణువమ్‌. నీ రాకవలన న్థర్థమంతయు పరిపుష్టము, సంతుష్టము, కృతారము, పొపరపాతము నైనది నీవు ధన్యుడపు £ దేవతల మాటలలో గల ఇ న్వ్‌కృతి వలన రామునికి స్వర్గావాసము లభించిన దనుటలో సందేహములేదు కాగా వెనుకటి శాపమును, తత్ప్సలములను గూర్చి విచారించినచో కౌసల్యకు శాపమిచ్చునట్టి అధికారము లేదేమో అని అనివించును. కాన ఆమె మాటలు బాధించునవియేక్తోని వాయ నా లలు బారించునవియేకాని 45 కత్రరూంధ న 7/0 శ్లో 8 75

తిణవాల్డీ కీరామాయణము: శానములు-వరములు

శాపము లగుటకు తగినంత బలమైనవి కావు. అవి శాపతుల్యములు, అంతేకాని శాసము వలె అమోఘమైన (ప్రభావము చూపదగినవి కావు. నిరుద్ధ శాపములు

శాప్‌ మిచ్చినచో పుణ్యక్షయము, తపోవ్యయము జరుగునను విశ్వాసముచే పలుతడవలు, శాపమీయవలెనని తలచియు, బుద్ధి పూర్వకముగనే శాపమివ్వక వెడలినట్టు కాన్సించును. మనసులోని సంకల్పము, -మాటలద్వారా ఉచ్చరింపబడి (ప్రకటము కాకున్నచో అది శాపరూపము ధరింపదు. కాని మనసులో అట్టి ఇచ్చ జనించుట అనుచితమని చెప్పబడదు. వరశాసములు వాక్ళక్తులు, వాటీ (ప్రభావము. అవి ఉచ్చరింపబడిన సిమ్మటినే వ్యక్తమగును. ఇందువల్లనే బుషులు,మునులు, రాజులు, వ్రతులు మున్నగువారు చాల సావధానులై శాపప్రయోగ .మొనర్భ్చుచుండిరి. అనియంత్రితమైన.. క్రోధమెప్పుడు శబ్టోచ్చారణ మూలమున ్రకటమగునో తెలియదు. అప్పుడు దాని నాపుటకు వలయు నుపాయముండదు. కాని శాపమిచ్చుట నిందనీయమని గమనించినచో, శాపవిచారము కఠిగినను అది శబ్దరూసమున (ప్రకటము. కాదు. రామాయణములో _ఇట్టు నిలవరించిన శావొవకాశములు సపదివరకు కలవు.

తన స్వశక్తితో మారీచసుబాహులను దండించుట విశ్వామిత్రునక్తు సాధ్యమే కొని (వ్రతస్తుడైనందున ఆతడు తన శక్తిని ప్రయోగింపక దశరథుని శ్ర్రీరాను సహాయ మర్ధించెను. తపోవ్యయము నంగీకరింపక వేదవతి రావణుని శనించుటకు బదులు, వేరీ ్రతిజ్ఞవేసెను. దండకాటవిలో మునులును, మునికన్యకలును, బుద్ధి పూర్వకముగా శాపాక్షరములు పలుకలేదు. ఈ విధముగా ఇవ్వక విడిచిన కొన్ని శాసముల సందర్భములలో శాసప్రదాత మనసులో నెట్టి విచారములు పొడసూవినవో స్పష్టముగా తెలియదు. కాని శాసగ్రపాతల కట్టి భయ ముండకపోదు. అతిథివలె వచ్చిన రావణునిగూర్చి సీతకును, (త్రిశంకుయజ్ఞమున- పాల్గొనవచ్చిన మునులకు విశ్వామిత్రునివలనను, శాపభితి యృుంధెను. గురునకు శాపమిచ్చుట తగదను బుద్ధితో, ఉద్యుక్తుడయ్యును ప్లౌదాసుడు- శాపమీయలేదు. లక్ష్మణుడు దుర్వాసుని అనురోధ, మంగీకరించెను. కనుక మనసున నెంచియు. అతడు శాపఘమీయలేదు. అట్టి అవస్తరమే కలుగలేదు. శ్రవణకునూరుడు ఏకైక పుత్రుడైన తన వధను గూర్చి విన్నచో తన తండ్రి దశరథుని శపించునని భయపడెను. కాని రాజునకు శాపమిచ్చుట -అత డిచ్చగింపలేదు. - కనుకనే

శాపాదోవ్‌ వరాదవ/3]

అతడు. శాపొఘాతము. నుండి తప్పించుకొనుటకు దశరథున కుపాయము చెప్పెను

వతు న్ర్ర్య్వమేవ మే గతా శ్యీమమాచ్చూ. రావ

లం (వసొదయ గత్చా త్తం నత్వాంన కువీతూ ళపేల్‌,

ఓ రఘువంశనాయకా! నీవు వెంటనే పోయి మా తండ్రి కీ వార్త తెలుపుము. నీ వతని నట్టు ప్రసన్నుని చేసికొనుము. అట్లయినచో అతడు కోపించి నిన్ను శవీంపడు.

'ప్రతిశాపము

శాప మిచ్చుటకు గల అనేకానేకకారణములలో ఒక శాసమునకు కారణముగా చేరాక శాపము (ప్రయోగింపబడుటయు కాననగును. శాపమునకు బదులుగా ప్రతిశాప మివ్వబడును రామాయణములో రెండు చోట్ట ప్రతిశాపముల కవకాశము కలిగనది. ఒక చోట (ప్రతిశాప మివ్వబడినది. కాని 'రెండవచోట అది నిలుపరింప బడినది ఈ రెండును వసిష్కడిచ్చిన శాపములకు సంబంధించినవి.

నిమిమహారాజు తా నాచరింపదలచిన దీర్హసత్రమునకు మొదట (బ్రహ్మర్షి మైన వనిష్టుని వీలిచి బుత్విగ్సరణ మొసగెను. కాని ఈ సమాచారముందు కొనుటకు ముందే వనిష్టుడు' ఇంద్రుని యజ్ఞమునక్రై బుత్విగ్సరణ మందుకొనెను. ఆ కారణమున నతడు నిమిప్రార్ధనమును వెంటనే అంగీకరింపజాలకపోయెను అందుకని కొన్ని దినములు క్వ (ప్రతీక్షింపవలసినదిగా సలహా యిచ్చెను. కొని నిమి గౌతముని సీల్చి యజ్ఞము. జరిపించెను. ఇది తెలిని వనిష్పడు కోఢావిస్టుడై సమాధాన మడుగదలచి నిమివద్ద శేగను అఆ సమయమున నిమి నిద్రించుచుండెను. కనుక వనిష్టున కతనిని చూచు నవకొశము చిక్కలేదు. ఇందుపై మరింత కుసీతుడై- వసిష్టుడు “నన్నవజ్ఞపరచి గౌతముని బుత్విక్కుగా వరించి యజ్ఞమొనర్భితివి కావున నీ దేహ మిప్లే అచేతనమగుగాకి అని శపించెను. మేల్కొనిన నిదప నిమికీ వసిష్ఫడిచ్చిన శాపమును గురించి తెలిసను అంతలో అతడు కూడ కోపించి - మీరాక నాకు తెలియని సమయమున, నేను నిద్రలో నుండగా, మీరు కోసించి యమదండతుల్యమయిన శాపము నాపై ప్రయోగించినందున ఓ (బ్రహ్మర్ష, మీ మనోహరశరీరముకూడ “౮ అయోద్వాకాండ న 69 శ్లో 439 ఉర్‌

౩2/వార్డీ కీడాయమాయణాము: శానములు-వరములు

నిస్సందేహముగా అచేతనమై. పడియుండును' అని మరుశాస మిచ్చెను.”

వేటకై వెళ్లి అడవిలో సంచరించుచు, సౌదాసమహాదాజు అక్కడ నొక రాక్షసుని వధించెను. ఇది యెరిగి రక్కసుని మిత్రుడొకడు రాజుపై బదులు తీర్చుకొనుటకు ప్రతిన బూనెను రాక్షసులకు కామరూసము గ్రహించు శక్తి సహజము. కనుక అతడు వసిష్టుని రూసము ధరించి రాజును కలిసి భోజన మర్థించెను. రాజు వల్లె యని తగినట్టు వంట చేయుమని ఆదేశించెను అప్పు డా రాక్షసుడు వంటవాని రూపము ధరించి నరమాంసము వండి రాజుచేత దానిని నిజవసిష్టునికి పెట్టించెను. భోజనసామగ్రిని చూచుటతోడనే వసిష్ట డాగ్రహించెను రాజునకు తన అపరాధ మేమో అరము కాలేదు. అకారణముగా తనకు శాపము కలిగినందుకు కోపించి అతడు వసేష్ణుని శవించుటకై జలము (గ్రహించెను. ఆతని రాణీ అతని నానీ గురువుకు శామీయ తగదని అనునయించి చెప్పెను. దానిపై ప్రతిశాపమిచ్చు ప్రయత్నము విరమించెను.! శాపపరిహారము

శవింపబడిన వ్యక్తికి మేలెంచి, దోషమునకు శిక్ష కలిగినను, తప్పు సవరించుకొను నవకాశము కలిగించుటకై, శాసఫలము తప్పదు కనుకను, మార్చుటకు వీలులేదు కనుకను, శాపమీయగల శక్తి కలిగియు క్షుద్రకారణముల పై కోపించి శవీంచుట నిందనీయమని యెంచుటచేతను, శాసమిచ్చినను పరిహారము కూడ చెప్పబడుచుండెను అనియంత్రితమైన క్రోధమునకు ఫలముగా కలుగు శాసప్రభావమును గూర్చి లెస్సగా చింతింపకయే చాలసార్లు ఘోరవైన శాసము లివుబడుచుండెను కాని తర్వాత సశ్చాత్తాసము కల్గుచుందెను. శాపప్రభావమును తగ్గించుటయే. శాపపరిహార ప్రయోజనము. వేరొక శాపమిచ్చి కూడ ఇట్టి ప్రయోజనము సాధింపవచ్చును. శాపపరిహారము పలికి శాపావధిని తగ్గించి, న్రిమితమొనర్చుటకూడ కలదు. శప్తుడైనవాడు తన తప్పు గుర్తించి శాపప్రభావమును, దాని కాలావధిని, సౌమ్యమొనర్చి తగ్గించుటకు ప్రార్ధించిన సందర్భములో శాప పరిహారము వచింపబడుచుండెను కాని ఒకప్పుడు శాపప్రయోక్తచే పశ్చాత్తాపము కల్లి కాని, వేరు కారణములచే గాని మనసు మారి శాపప్రభావమును, దాని తీవ్రతను తగ్గించుటకు శాపపరిహారము తెలుసబడుచుండెను. ఇది అయాచితము ఎవిధమైనదైనను శాపపరిహారమును సూచించుటగాని, సూచింపక పోవుటగాని 27 చూ శాన్యక 650 ల57

శాపొదనీ నరాదనిం3

మార్పువేయుటగాని శాపప్రదాత ఇష్టానిష్టములపై నాధారపడియుండును. (ప్రతిశాపషమునకు శాపపరిహారము చెప్పబడదు రామాయణములోని 61 శాపములలో 11 శాపములకు నూత్రమే పరిహారము చెప్పబడెను శాసపరిహారమునకు 'ప్రత్యేకాస్తిత్వ ముండదు అది యిచ్చిన శాపముపైననే ఆధారపడియుండును శాపముతో పోల్చి చూచినపుడు ఆది గౌణ మనిపించును. అయినను అది మహత్త్వపూర్ణ మైనదని చెప్పక తప్పదు.

స్టూలశిరోమహర్షిశాపముచే విశ్వావసుగంధర్వునికి కబంధరాక్షసుడుగా మౌరవలసీవచ్చెను కాని అతని ప్రార్ధనపై శాపశాంతి చెప్పబడెను శ్రీరాముడు ఈ నిర్షనాటవిలో సంచరించుచూ వచ్చి, నీచేతులు ఖండించి, దహనమొనర్చుటతో నీకు నీ మొదటి దివ్యధూపము తిరిగి లభించునని ఆ బుషి శాపశాంతిని మాచించెను ఈ గంధర్వునికి ఇంద్రు డిచ్చిన శాపముకూడ నుండెను కాని అతడు దానికిని శాపశాంతిని వేడి గ్రహించెను. ఇట్టివి యాచించి గృడించినవి. అప్పరసయైన పవుంజికస్థలకు శాపకాలములో ఇచ్చానుసారముగా, మానవరూసముగాన్సి, వానరరూపముగాని పొందుట కవకాశ మీయబడెను. కుంభకర్ణునిసషరముగా రాముడు యాచించిన దానికి ఫలముగా అతనికి ఆరుమాసములు నిద్రైంచి మేళ్కొనిన నీదస ఒకరోజు మాత్రము స్వేచ్చగా చరించుటకు సంహార మొనర్చుటకు అనుమతి లభించెను. కైకనీ కోరిక పైననే పీతృకులానురూపుడైన పవుత్రుడొకడు. (విభీషణుడు) కల్గునని శాంతి చెప్పబడెను గౌతమునికి అనుచితమైన భోజనమిచ్చిన దానికి ఫలితముగా శృగాలజన్మము. కల్లునట్టి శాప్రమున్సు శ్ర్రీనాముని దర్శించుటతో శాపవిముక్తిరూపపరిహారమును వచింపడే సెను,

రామాయణములో అహల్య కథ _ రెండుమారులు వచ్చును. కాని రెండింటిలోను కొంత భేద మున్నదిలే శాపపరిహారము. రెండింటిలోను సమౌనమే కొని దాని స్వరూపము భిన్నము బాలకాండలో వెప్పిన శాపశాంతి ఆయాచితము. ఉత్తరకాండలో చెప్పినది యాచితము. బాలకాండకధ ననుసరించి చూచినచో అహల్యకు గౌతమరూపమున ఆ(శ్రమములోనికి వచ్చిన వ్యక్తి ఇంద్రుడని తెలియును. అంతేకాదు; దేవేంద్రు డంతటీవాడు తనపై అభిలాష వహించినా డన్న విషయమున నామె గర్వించినది కూడ ఇట్లామె దోషము చాల పెద్దది. తగినట్లుగా ఘోరమైన దండమిచ్చుటయే. సరి గౌతము డామెను పరులకు కనబడకుండ వేలకొలది సంవత్సరములు, కేవలవాయుభక్ష అముపై జీవించి “లం బాలకాండ న ఉరి ఉ9 డత్రరకాందడ న ౨౦

త౩4ాల్డీ తీరాయమాయణముం శానములు-వరములు

యుండునట్టు శపించెను కాని వెంటనే శ్రీరాముని దర్శనముతో నామె శుద్ధురా లగుననియు అప్పు డామెకు పూర్వపు రూసము తిరిగి లభింపగలదనియు శాపమోక్షమునుగూర్చి వచించెను అంత ఘోరమైన తప్పిదమునకు గౌతము డయాచితముగా శాపశాంతి వచించుట నిజముగా ఆశ్చర్యకరము ఉత్తరకాండము లోని కధ ప్రకారము, ఆశ్రమములోనికి మారువేషమున వచ్చిన వ్యక్తి ఇంద్రుడని అహల్యకు తెలియదు ఇదెంతనరకు నిజమో తెలిసికొనదగు మార్గము లేదు. ఈ విషయమున వాల్మీకియే మన కాధారము. శాపశాంతిని గూర్చి అహల్య గౌతముని ప్రార్థించెను తా నెరిగి యెరిగి తప్పు చేయలేదని చెప్పి శాపమును కొంత సౌమ్య మొనర్చుమని వేడుకొనెను కాగా ఈ పట్టున గౌతముడు వచించిన శాపశాంతి యాచితము మహావీరుడైన విష్ణువు మానవరూపము ధరించి బ్రాహ్మణుల కార్యమున వనమునకు వచ్చును. అప్పుడు నీవు పవిత్రురాల వగుదువు ఈ దుష్కర్మమునుండి నీకు శుద్ధి ప్రసాదింపగలశక్తి కేవల మతనికే కలదు. నీ వాతనికి ఆదరపూర్వకముగా ఆతిథ్యమిచ్చినచో, తిరిగి నాపద్దకు రాగలవు మరల నాతో నుండగలవుి - అని గౌతము డామెకు శాపవిమోచనమును గూర్చి తెలియజేసెను.

తపోభంగ మొనర్చదలచి వచ్చిన రంభను విశ్వామిత్రుడు వేయి సంవత్సరములు పాషాణముగా పడియుండు మని శపించెను కాని వెంటనే ఆమె నోదార్చి ఒకానొక తేజస్వియైన బ్రాహ్మణునిచే తిరిగి నీ వుద్దదింపబడగలవని పల్కెను. యజ్ఞబాధాకరముగా ప్రపర్తించుచున్న హనుమంతునికి మునీశ్వరులు శాప మిచ్చిరి వెన్వెంటనే వేరొకరివలన స్మృతి కలుగజేయగా నీకు నీ స్వశక్తి తిరిగి స్ఫురించును' అని శాపశాంతి వచించిరి బ్రాహ్మణశాపమున నృగమహారాజు దీర్ణకాలము ఊసరవెళ్లిగా పడియుండవలసీవచ్చెను. కాని పాపనిష్కృతి కలిగినంచనే శాపవిముక్తికూడ కలుగునని ధైర్య మొసగబడెను. ఈ చెన్పిన శాపములును, బాలకాండలో అహల్య కిచ్చిన శాసమును, వీటి శాంతులును శాపమునకు ఉత్తరార్లముగా పేర్కొనబడినవి సౌదాసమహారాజు పసిష్టనికి పెట్టదలచిన భోజనములో అతడెరిగి చేసిన దోష మేమియు లేదు. ఇది తెలిసిన వెంటనే వసిష్కడు తాను తొందరపడి శాసమిచ్చినట్టును పొరపాటు జరిగినట్లును గ్రహించెను. కాని శాపము మరల్చబడదు అతడు శాపశాంతికూడ వచింపలేదు. కొని వేరొక వరమిచ్చి తన్మూలమున శాపావధిని పన్నెండుసంవత్సరములకు తగ్గించెను. అంతేకాదు, ఆ అవధి గడిచిన పిదప అతని కా పూర్వస్మృతి యుండదని కూడ చెప్పి ఓదార్చెను

శాపాదవీ వరాదమీ/35

ఈ శాపశాంతులలో శ్రీరాముని దర్శన, స్పర్శనములకు మహత్త్వ మీయబడినది. రామకథ కనుక శ్రీరాముని కట్టి గుణగౌరవ మధికముగా విచ్చి పర్లించుట సహజమే అనదగును. శపథము - ప్రతిజ్ఞ

శాపము, శపథము అను రెండు శబ్దములు. శప్‌ ధాతువునుండియే నిష్పన్నములు. శపథము ్రతిజ్ఞాసూచకమైన శబ్దము. తాను చెప్పినది నిజమని నమ్మకము. కలిగించుటకు “నామాట లసత్యములైనచో నాకు ఘోరమైన అరిష్టము. కల్గుగాక' అని చెప్పుచూ పలికెడి మాట శపథ మనబడునుే శపథమున కిచ్చిన ఈ పరిభాష శసథ(క్రియకు గల కొన్ని సంఘటకముల నవశ్యము. తెల్పుచున్నది. కాని ఇది అవ్యాప్తిదోషముతో కూడినది. _ చాల శపథము. లీ పరిభాషతో చెప్పి నిర్వచింపబడజాలపు. శ్రీరాముడు. సీతను వార్మీకిముని ఆశ్రమమునకు సమీసమున గల నిర్షవారణ్యమున విడిచిరావలనీనదని లక్ష్మణుని ఆదేశించెను అప్లే లక్ష్మణు డామెను వనమునకు తీసికొని వెళ్లెను. కొని రాముని ఆజ్ఞను గూర్చి చెప్పుట కతడు సాహసింపఠలేక పోయెను.

ఎప్పటివలె మాట్లాడకుండుట చూసి లక్ష్మణునిపై నీతకు సందేహము కలిగెను దీనిలో నేదో కొంత మర్మమున్నదని ఆమె తలంచెను. నేడు నీవు స్వస్థచిత్తునివలె లేపు నిజము చెప్పుము మహారాజునకు కుశలమా! “శావతోోంనీ న రేం్యదేణ యత్హ్యం నంతానమాగతో మహారాజుపై శసథము నీవేల ఇంత సంతాపము వహించుచుంటేవి? అని అమె పలికెను ఈ శపథములో సత్యమునుగూర్చి, విశ్వాసము జనింపజేయుటకుగాని అసత్యమైనచో తన కరిష్టము కలుగవలెనను మూచనగాని ఏమియూ లేదు. అయినను ఇది శపథమే శపథపరిభాషను గూర్చి శ్రీ ఓడ్‌ గారిట్లు చెప్పిరి - ఏ దేవీదేవతలనో లేక ఏ పవిత్రవస్తువునో "పేర్కొనుచూ. తన వచనములు సత్యములని దృఢవిశ్వాసము కలిగించునట్టి వాక్యము శపథమనబదును. శ్రీవేష్టర్‌ మార్క్‌ ననుసరించి -4౧ ౦4/0 ౫౩/06 /602/౮6౮ 26 6866720/2 ౧౧౦|౧౦౧౬/ 664-/౧0/60440౧, 2 046౭ 0/ ౫7౧౧ & 9530౧ ౧2/6 6౦౪7 00౧ ౧/౧౫౨6/ 807౩ 6౪ (౧ ౧ ౮౪6౧ 0/ 4౧2 ౧౮6 88/5 ౧౮| 56/06 ౯4౮8౯ నేను చెప్పినది అసత్యమైనచో నాపై నీ యీ 29 ఖారతీయ నంన్కృతి కోళ్‌ ఖంజ్‌ 9 వు:2/65 20 ఉత్రదూండ న 47 శ్లోరి 2 ౬౧0౮/00260/2 0/ ఈ6/0/0౧ 2౧౦౮ ౬02105 ౧ ౩7౩

చడవాల్డీ కిరాయమాయణమున తావములు-వరములు

విధములైన _ విపత్తు లావహించుగాక - ఈ విధముగా తనను తానే శపించుకొనుట శపథ మనబడును..* భారతీయ సంస్కృతి కోష్‌, ఖండము పు. 215) ఈ పరిభాషలో దేవీదేవతలు లేదా పవిత్రవస్తువులు పేర్కొనబడుట లేదు తన స్వీయాచరణముపై సత్యము పణముగా నుంచి చెప్పబడెను. సీత యొక్క విశుద్దశీలమునుగూర్చి విశ్వాసము కలిగించుచూ వాల్మీకి ఇట్లనెను. ఎమావర్థనవ్యానౌణో తపళ్చుర్దా మయా క్రుతా, నోపొళ్ట్సీయాం వలం లస్తా దువ్రేయం యది మైథిలీ మననా కర్ణణా వాచా ఖభూతనూర్హుం న కీల్పివష్‌, తస్వావాం ఛలముళత్హామి. ఆపొపొ వైభిలీ యద మైథిలి దోషయుక్తురాలైనచో నేను చేసిన వేయి. సంవత్సరముల తపము ఫలము నా కందకుండు గాక మైథిలి పొపయుక్త కానిచో నీను మనోవాక్కాయకర్మలచే నొనర్చిన దానికి ఫలము నా కందుగాక ఇక్కడ వాల్మీకిమహర్షి ఆచరణము'పై తనకు గల నమ్మకమునే ఈ శపధరూపమున వ్యక్తమొనర్చిను. _ కొన్ని ఒశపథములలో దేవీదేవతల ్రస్తావనముండదు. అస్లే తనపై శాపమునకుగాని, అభిచారమునకు గాని .తావు కల్పింపబడదు. ఇట్టి శపథములలో జు ణాలు కు వ్యక్తిగతప్రతిష్టృ వైతికముగా గల బాధ్యత్ర,ః భావాత్మకమైన సంబంధములు, గోచరించును. భరతుడు వచ్చి కఠినిన మీదట అతనిని సాగనంపుచూ శ్రీరాముడు శత్రుఘ్నునితో నిట్లనెను -- మాతరం రక్ష వ్రైకేయీం మా రోషం కుడు తాం (వ్రత్కి మయా చా నీతయా దైనా ₹స్తోంని రఘునందన తల్లి కైకను రక్షించుచుండుము. ఆమెపై కోసము చూపవలదు. ఇది నాయొక్కయు, సీతయొక్కయు శసథము. ఇదే విధముగా రామునిపై గల తన అపార్యప్రేసునుగూర్చి విశ్వనింపజేయుచు. లక్ష్మణుడు కౌసల్యతో నిట్లు పల్కెను- 22 భారతీయ నంన్క్టృతి కోల్‌ ఖంజ్‌ ౨ వు205 29 డత్రరకాండో న96 శ్లో20.2 24 అయోద్వాకాండ న/22 శ్లో27 శాపొదవీ వరాదమం?

అనురక్తోనన్థు భావేన (భ్రాతరం. దేవి తత్త్రలోో

నత్వేన ధనుషా వైవు దత్తేనేష్టేన తే శప

దేవీ! సత్యము ధనువు, దానము, యజ్ఞభాగములు శపధములుగా, అన్న రాముని నేను మనసార (ప్రేమించుచున్నాను. ఈ రెండు ఇఉదాహరణములలో మిక్కిలి (శ్రీతిపాత్రులైన వ్యక్తులను గూర్చి చెప్పబడినది. తల్ల తండ్రి, గురువు, పత్ని ప్వుత్రుడు, పుత్రిక సఖుడు, దేవీదేవతలు, భక్తులు, ధార్మికగ్రంథములు, (ప్రియవస్తువులు, జీవనాధారములు. పేర్కొని చేయు. శసథములు మిక్కిలి ప్రభావకారులుగా నుందును

విభీషణునికి మాట ఇచ్చుచూ శ్రీరాముడు తన ముగ్గురు తమ్ములను ేర్కొనుచు నిట్లు శపథమొనర్చెను.

ఆవొత్తా రావణం నంఖ్తే నవ్యుతబినభాంధవబ్‌,

అయోధ్యాం న (్రవే్హ్రామి (తిభిప్రైర్భ్రాత్పుభి ఈమే

నా ముగ్గురు తమ్ములు శపథముగా, రావణుని సపుత్రజనబాంధవముగా యుద్ధములో సంహరింసకుండ నే నయోధ్యలో ప్రవేశింపను. తన మాటలోని సత్యము, తన. శీలము బలము మున్నగునవి ప్రమాణింపదలచి, తన్నే సంబోధించుచు, ఇట్టి శసథములు చేయబడుచుండును. న్యాయమిచ్చు సందర్భము లలో నేడును ఇట్టి శపథములకు (ప్రముఖమైన స్థాన మివ్వబడుచున్నది. ధర్మగ్రంధముపై చేయి. వేసి / 90624 0౭ ౧/౮0 [029 0౧౮/ [402 2౧6 ౧౦౧౧౧౬0౮06 (౮౧ అని శపథము చేయించు నాచార మున్నది. అధికార (గ్రహణ సందర్భమున కూడ ఇట్టి శపథములు (గగ్రహింపబడును.

ప్రాయః శపథములు రెండు విధములుగా నుండును - శపథము చేయుట, శపథము (గ్రహించుట. మీది ఉదాహరణములలో ఏ వస్త్వాదికమునో "పేర్కొని శసథములు చేయబడినవి తన ప్రాణములపైనచో తన కిష్టులైన వారిపైననో, అదరణీయులగు వారి పేరుననో శపథములు చేయబడుచుండును, అప్లే అవి (గ్రపింపబడుచుందును కూడు. ఇట్లే శపథములలో శరిరావయవములు కూడ పేర్కొనబడుచుండును ఆవయసములలో తరచుగా పాదములు పేర్కొన 285 అయోద్వాకాంద న శ్లో/0 20 య్యుద్రకాండో న/9 శ్లో

౩ఈనాల్డీ కీరామూయణము: తొావములు-వరములు

బడును. పాదములు పేర్కొని చేయు శపథములలో జ్యేష్ట కనిష్ట సంబంధము ముఖ్యముగా గోచరించును. ఎవరైనను శపథము చేయవచ్చును అళ్లు ఎవరిచేతనైనను శపథము చేయించి (గ్రహీంపవచ్చును. కాని పాదశపథము పెద్దవారే చిన్న వారి పట్ట చేయుదురు చిన్నవాడు పెద్దవారి పాదములపై శసథగ్రహణము చేయడు. కారణము ఆయువు, జ్ఞానము, అధికారము, వంటివానిలో ఏదో ఒకదానిలో పెద్దతనము దీనికి ఆవశ్యకము. శ్రీరాముడు. నీతను వాల్మీకిముని ఆశ్రమము చెంత దిగవిడచి రమ్మని లక్ష్మణునితో చెప్పెను. కాని లక్ష్మణుడు విరోధించునేమో అని అతనికి భయమాయెను అందుకని శానతా పొ మయా యూయం పాదాభ్దాం బీవితేన చీ” అని తన పాదములపైనను జీవితము పైనను ఒట్టిడుకొని చెప్పెను. ఖరదూషణాదు లాక్రమింప వచ్చినపుడు లక్ష్మణుడు వారిని వారింసగల శక్తిసంపన్నుడే అయినను రాముడు స్వయముగా వారిని శిక్షింపదలచెను. ఆ సమయమున లక్ష్మణున కేమియు నోరాడనీయక రాము డిట్లనెను.

(నళికూలితుమిచామి వసా వాక్స్రుమిదం త్త్తూయ్తా

శావతో మమ వొదాఖ్తాం గవ్వుతొం ఎత్త మూ చిరుమ్‌

“నీవు నా మాటలకు విరుద్ధముగా చరింపవలదు. నీకు నా పాదములపై

శపథము' . శపథము, ప్రతిజ్ఞ అనునవి సమానార్థకములు కావు. శసథములో స్పష్టముగా గాని అస్పష్టముగాగాని ప్రతిజ్ఞ యుందును. కాని “ప్రతిజ్ఞలో శపధ ముండనక్కరలేదు. శపథములో శాసతేజ ముండును. కాని (ప్రతిజ్ఞలో అది యుండదు. శపథప్రతిజ్ఞల యీ అర్ధ నైజము, అర్థవ్యాప్తి వాల్మీకికి చక్కగా తెలియును. కనుకనే అతడు వీటిని ఏ మాత్రము పొరపాటు పడక ప్రయోగించుచు వచ్చెను. రామాయణములో ఏన్నో ప్రతిజ్ఞ లున్నవి. వేదవతి ప్రతిజ్ఞ సర్వవిదితము. |

యనిర్హైత్తు ధర్థితా చావాం త్తయా పొపొళ్ళునా వనే

౭89 తనిక్టిత్తవ వధాల్ధం మా నముత్తు ల్లీ వ్వావాం వునూ “దురాత్ముడవైన నీ వీ వనములో నాపై చేయి వేసితివి "కనుక నిన్ను 27 డీత్తరకాండో నశర్త్‌ ల్లో2/ 28 అడూళ్బాకాండో న.2త్కు శ్లో/3 శ౨89 ఉత్తరకాండ న./7 శ్లోం2 శాపాదనీ నరాదవంకి

వధించు నిమిత్తము నేను తిరిగి జన్మింతును' అని ఆ ప్రతిజ్ఞ చిత్రకూటమున రామసమాగమమునకు. పిమ్మట భరతుడు రాము నయోధ్యకు రావలసినదని చెప్పెను. కాని రాముడు పట్టుదల వహించి అతని అభ్యర్థనను త్రోసి పుచ్చుచూ. వచ్చెను. అతడు భరతునితో నిట్లనెను-

వురా (భ్రాతు వీతా నూ న మాతరం తే నముద్ధువాన్స

మాతామ పౌ నమ్యాతావ్యీదాబూకుల్చ మనుత్రమజ్‌ో

“నీ తల్లిని వివాహమాడునప్పుడు మన తండ్రి ఆమెకు కల్లిన పుత్రునికి రాజ్య మివ్వబడునని మీ తాతగారి ముందు ప్రతిజ్ఞ చేసెను. దండకావన నివాసకాలమున రామలక్ష్మణులు మునివ్రత మవలంబించిరి. అచ్చట మునీశ్వరుల కోరికపై రాక్షసులను శిక్షించుటకు రాముడు పూనుకొనెను. అప్పుడు సీత రామునితో ఆ రాక్షసహింస అనుచిత మని పల్కెను. రాక్షసులు మన కేమియు అపకారము చేయలేదు. కనుక వారిని శిక్షింపవలదని ఆమె రాముని (ప్రార్థించెను. అప్పుడు రాము డామెతో నిట్టనెను-

ముజ్షీణాం దండకారణ్చే నం్యశుతం జనకాల్దుట్తో

నం్యుత్తుా చాన శక్ట్యామి బీవమానః (లశ.

మునీనామన్దాథాకర్తుం నత్పమ్వివ్థం వా మే నదా,

అన్దావాం - జీవితం బవ్వోం త్వాం వా నీలే నలక్ష్తణామ్‌,

ల్‌

వొ తు ద్రతిద్దాం నం్యళుత్త (బాన్భాతోప్వో. విశేషత

“సీతా! బుషులు నెప్పిన్న మీదట నే నీ దండకొవనములో నారిని పూర్తిగా రక్షించుటకు ప్రతిజ్ఞ చేసితిని. ఒకసారి మునుల ఎదుట ప్రతిజ్ఞ చేసి తిరిగి దానిని నేను నా జీవితములో ఎన్నడును విడువలేను. సత్యము నాకు (ప్రియను. సీతా నేను నొ జీవితము నైనను, నిన్ను, లక్ష్మణుని ఐనను విడువగలను గాని నే చేసిన ప్రతిజ్ఞను విడువలేను అది కూడ, బ్రాహ్మణుల సమ్ముఖమున నొనర్చిన ప్రతిజ్ఞ దానిని విడువతగదు

పశు[గ్రాసము, వివాహము, (బబాహ్మణసంరక్షణము, (పియపత్నితో సంభాషణము. వంటి సందర్భములలో అసత్యశపథము అనుచిత మనిపింపదు. ౨౭ అయోధ్యాకాండ న207 శ్లోతా ౨ అరజణజ్టాుకాండ న/0 శ్లో27-29

శ4వాల్ళీ కీరామాయణము: శానములు-వరములు

కాని అన్యవేళలలో అసత్యశపధము నిషిద్ధము. అట్లే క్లుద్రకారణములపై శపథము చేయుట కూడ నిషిద్ధ మే. శపథ మెప్పుడు చేయవలెను, ఎప్పుడు చేయరాదు అను విషయము అందరును ఎరిగినదే. సాధారణముగా శీలము పాతివ్రత్యముల పట్ల విశ్వాసము జనింవజేయుటకు, ఆపత్కాలమున, అపరాధ (ప్రతిశొధమున, "స్నేహము చేయునప్పుడు, చెప్పినది రహస్యముగా నుంచుటకు, గోసంరక్షణకు, రాజ్యారోహణాది సందర్భములలో, శవథము చేయబడుచుండును. రామాయణ మహాభారతాది[గ్రంథములలో శాపములవలె శపథములు కూడ ఎక్కువగా వినిపించును. రామాయణములో దాదాపు ప్రముఖపాత్ర లందరును ఎదో యొక కారణమున శపథము చేసినవారుగనే కనుపింతురు.

శాపమును, శపథమును అభిచారాత్మకములు. వీనిలో యాతుక్రియా విశేషములు గోచరించును ఎన్నో చోట్ల ఈ రెండు శబ్దములును సమానా ర్హకములుగా ప్రయోగింపబడుచుండును కాని ఇవి సమానార్ధకములు కావ్లు "పైగా వీటిలో చాల భేదమున్నది శపథ మొకవిధమైన ప్రతితి, లేదా విశ్వాసము. శాపము. శిక్ష. శపథములో శాపముండును. కాని శాపములో శపథముండదు. శపథములో నిహీతమై యున్న శాపదందము శాసగ్రహీతవరకే పరిమితమై యుండును. కాని శాపములోని దండ మితరులకు కూడ వర్తించును. ఛాపమివ్వగల _ శక్తి ఎక్కువ తపమువేసిన గాని లభింపదు శపథమునకు తపస్సుతో. నిమిత్తము లేదు శాపమునకు శాంతి చెప్పబడవచ్చును. కాని శసథమున కట్టి భయము లేదు. శపథము వర్ణభేదమును బట్టి వేర్వేరు విధముల నుండును కాని శాపమునకు వర్ణభేదముతో. నిమిత్తము. లేదు. శసథము వాహకమాధ్యమము ననుసరించి ప్రభావకారి యగును. శాసము తపఃకారణమున ప్రభావశీల మగును = సత్యకియ

సత్యక్రియ, దివ్యత శపధము చేయించుటకే రెండు పద్ధతులు. (ప్రాచీన భారతీయ సాహిత్యములో దీని కెన్నో ఉదాహరణములు లభించును మరాఠి సాహిత్యకారుడు డారాచి.ఢేరీ తాను వ్రాసిన సంత్‌ సాహిత్యము, సత్యక్రియ అను వ్యాసములో ఈ విషయమునుగూర్చి విసృతోదాహరణములతో విపులముగా చర్చించెను. అతని మాటలలో సత్యకియ, లేచా దివ్య పునునది ఈ (క్రింది ౨2 "భారతీయ నంన్య లి కోళ్‌ ఖంజ్‌ 9 వు.75

శాపాదవీ వరాదమ/?

రూసమున నుండును

“ప్రాచీనపరంపరాశీలులైన జనుల మానసమున సత్యము పలికి, ఆశించిన చమత్కారము. ప్రదర్శింపవచ్చు నను విశ్వాసము (ప్రబలముగా నుండెను తనకు గాని, ఇతరులకు గాని కలిగిన విపత్తును తొలగించుకొనుటకు, లేదా తన నిర్జోషిత్వమును బుజువు చేయుటకు, జనులు సత్యోక్తిని ప్రయోగించి చూపుచుండెడివారు. సత్యము నుచ్చరించి, ఇచ్చు పరీక్షకే సత్యకియ అని "పేరు. ప్రాయః ఇది జలములు ముట్టి, లేదా జలసాక్షికముగా చేయబడుట ఆచారములో నుండెడిది. జలదివ్యప్రథను నృష్టించుటలో గల రహస్యము, బహుశః ఈ సందర్భములో దివ్యము చూపువారు ముందుగా జలదేవతయగు వరుణుని (ప్రార్థించపలనియుండుట కావచ్చును. వరుణుడు నీటిలో నుండి “బుతము' ను రక్షించుచుండును ఇట్లు సత్యరక్షకుడు జల నివాసి యగుటచే వరుణుడు శపథదేవతగా మన్నింపబడుచుండెను. అప్లే ప్రాచీనకాలమునుండి నీరు ముట్టి అనగా జలసాక్షిగా శపధము చేయునట్టి ఆచారము వచ్చుచున్నది.

యజ్ఞవిధిలో జలసన్నిధిని శపథము చేయు నాచారమునుది. వరుణుడు జలములలో నుండును. అసత్యమాడినవానిని, లేక అసత్యశపథగ్రహతను అతడు తన లోకమునుండి, అనగా జలములనుండి తరిమివేయును. జలదివ్యము చేసి నట్టి వానిని వరుణుడు తన లోకములో నుండనిచ్చె నన్నచో అత డతని నిర్దోషత్చమును వెల్లడించినట్లు భావింపబడుచుండెను. సత్య[క్రియలో జలదివ్యము వలె అగ్నిదివ్యము కూడ (గ్రహింపబడుచుండెను. దివ్యము, సత్య(క్రియకు సంబంధించిన విధి కనుక వీని పరస్పరసంబంధము కూడ స్వాభావితము. సత్యక్రియకు దివ్యత్వముతో సామాన్య సంబంధము కాక ఘనిష్టసంబంధము ఉండవలెను దివ్యత్వ మొక దైవీపరిక్ష అందుత్తిర్గుదైనవాడు నిరపరాధి, నిర్దోషి నిష్పాపిగా భావింపబడును సత్యక్రియకు సత్యముతో గల సంబంధ బలమున దానికి సత్యనిష్టతో సంబంధమేర్చడి అందలి (శ్రద్దాధిక్యము కారణముగా సాహిత్యములో కూడ ఎన్నో పార్టు కల్పనాబంధముగా '(101%) ప్రయోగింప బడుచున్నది శసథము క్రేపలము వాచ్యము. సత్యక్రియలో ఉచ్చారణతో పాటు (క్రీయకూడ నుండును. _ ॥

సీతకు తన జీవితములో రెండుసార్లు సత్యక్రియ నెరవేర్పవలసి వచ్చెను. లవకుశులద్వారా రామాయణకథను వినిన పిదప రాముడు (ప్రభావితుడై, త౩ నంల్‌ సాపాత్స్‌ ఆణి లోకనొసొల్సొ గ్రురాత్త వు200 262 269 65

శ2బాల్డీ తీరాయమూాయణము. తానములు-వరములు

వాల్మీకి మునికి సందేశమంపుచూ, సీతశీలము యథార్థముగా శుద్ధమైనను, ఆశ్రమములో నివనించుటచే ఆమె శుద్దురాలైనను, ఆమె యిక్కడకు రావచ్చునని తెలిపెను-

భః (వ్రభాతే ఈ శవథం మైధిలీ జనూత్భుదొ

కఠోతు వరివన్టు ద్వే శోధన్నార్లం మవైవ చో

రేపు ప్రాతఃకాలమున జనకపుత్రి మైథిలి సభలోనికి వద్ధ తనపైనను, నాపైనను వచ్చిన అపవాదును తొలగించుటకు శపథము చేయుగాక! ఈ సందేశము ననుసరించి వాల్మీకి సీతను తీనికొని వచ్చెను. అతడు స్వయముగా సీత శీలమును గూర్చి తన తపసస్సుపై శపథము చేసి ఆమె నిర్జోషురాలని నమ్మకము. కలిగించుటకు ప్రయత్నించెను. సీత తన విశుద్ధ చరిత్రమును 'ప్రమాణిత మొనర్చుటకు సత్యక్రియ నెరపినది. ధరిత్రిని సంబోధించుచు ఆమె యిట్లు సలికినది-

యభావాం రాఘవాదన్దుం మననాన్‌ న చింతయే

తథా మే మాధవీ దేవీ వివరం దాతుమ్హర్గతి.

మననౌ కర్ణుణా వావా యథా రామం నమర్దుయే,

తథా మే మాధవీ దేవీ వివరం దాతు మ్లుర్గతి.

యథఖైతల్‌ నత్వముక్తం మే వేది రామాత్తురంం నచ్చ

అజా మే మూధనీ దేవీ వివరం దాతుమ్హర్లతి

“రాముని తప్ప వేరొక పురుషు నెవనినీ ఎనాడును నేను తలపనిచో, విష్ణుపత్ని అయిన భూదేవి నాకు వివర మొసగగలదు, మనోవాక్కాయముల నేను శ్రీరాము నారాధించుచున్నట్లయినచో విస్లుపత్ని భూదేవి నాకు నివర మొసగగలదు నా యీ మాటలు సత్యములై రాముని తప్ప వేరొక పురుషుని పరిచయము నే నెరుగనినాడు విష్ణుపత్ని భూమాత నాకు వివర మొసగగలదు ” ”

హనుమంతుని తోకకు నిప్పు పెట్టిన సందర్భములో కూడ సీత యిప్లే సత్యక్రియ నెరపెను. అపు డామె హనుమంతుని కంటిన అగ్ని చల్లనై అతడు రక్షింపబడవలెనని కోరెను తత ఉత్తరకాండ నతిర, ల్లోం ౨8 ఉత్తరకాండ నరిగ శ్లో/5-27

శాపొాదవి వరాదమోశ3"

యద్వన్త వతిళటాపా యద్దుస్త్ర చంతం తన్కు జి నే యది వా స్వేకనల్దుత్తుం శతో భవ వానూనుతూ “నేను పతిశుశ్రూష నొనర్చినదానను, తపమాచరించినదానను, పతివ్రతను అగుదునేని ఓ అగ్నిదేవా! నీవు హనుమంతునికి చల్లనగుము.” సీతాదేవి “అన్నిదివ్యము' రామాయణములో అనుపమానమైన ఘటనము దీనినిగురించి విశ్తేషించి విమర్శించుట అనపసరము కాని సీతకు గల ఆత్మవిశ్వాసమును ప్రశంనింపకుండ నుండజాలము. ఆమె తన సచ్చరిత్ర బలమున నెట్టి విపత్తులో నైనను నిర్భయముగా నిల్చి, పరీక్ష కాగి, సురక్షితముగా బయటకు రాగలదు. అట్టి విశ్వాస మామెకు గలదు. ఆమె అగ్నిని పర్కొని ఒక విధముగా పురి కొల్పినది. ఆమె తన విశుద్దతను నిరూపించు భారము అగ్జి కప్పుగించెను- యణా మే వ్రాదయం నిత్తం నాననర్హుతి రానువాల్‌, తథా లోక్షన్తు న్వార్హీ మాం నర్దుతూ పొతు సావకఃు యథా మాం ళుద్దచార్భితొం దువ్దాం జానాతి రాఘవా తథా లోకన్తా నాల్‌ మాం నర్పుతూ పాతు పావక కర్ణుణా మనన వాచా యథా నాతిచరామూవామ్క _ రాఘనం నర్చధర్జుజ్ఞం తనా మాం పాతు పొనకు” నా. చిత్త మేక్షణమును శ్రీరాముని బానీ చరింపకున్నచో లోక సాక్షియగు అగ్షదేవుడు నన్ను రక్షించును. నా ఆచరణము విశుద్దమై యున్నను రాముడు నన్ను దుశ్చరిత్రగా తలచుచున్నాడు. నా సదాచారము సత్యమైనచో అస్లు నన్ను సర్వవిధములా రక్షించును మనోవాక్కాయములచే నేను రాము నతిచరించనిచో జగత్సాక్షియగు అగ్లిదేపుడు నన్ను రక్షించును అని ఆమె సత్య(క్రియ నెరపెను వరదానము ప్రసన్నసంతుష్టమైన మనముతో పలికిన శబ్రముల ఉద్దేశ్యమును వరదాననుని, ఆశీర్యాదమని, శుభాకాంక్ష అనీ చెప్పుదురు. కాని ఈ మూడు శబ్దములును తడి నుందరకూాండ నరు శ్లో29 ౩7 య్యుద్రకొాందో న//9. శ్లో24-26 శీశవాల్చీ కీరామాయఅమున. శానములు-నరములు

సమానారకములు కావు. వానికి గల అర్ధవ్యాస్తీ, స్వరూపము, ప్రభావము కూడ వశ్వేరుగా నుండును. శాసములో వలె వరదాన మిచ్చు వ్యక్తికి కూడ అట్టి అధికార మావశ్యకము దేవతలకు జన్మ సిద్ధముగనే ఇట్టి అధికారము కొద్దిగనో గొప్పగనో సిద్దించు నని యందురు. అయినను, వారును తపస్సు చేని ఆ అధికారశక్తిని వృద్ధి చేనికొనుచుందురు. అప్లే ఆ శక్తిలన తమ అధికారమును. విస్తరించుకొనుచుందురు. జగన్నిర్మాత యగు బ్రహ్మయు, జగత్‌ సృష్టిసంహర్త యగు శంకరుడును కూడ తపస్సు చేసిరి.

వరశబ్దము "వృ ధాతునిష్పన్నము దనికి కృప, ప్రసాదము, ఇష్టము, ఎంవీక అనుగ్రహము, శుభకామన వంటి అర్థము లెన్నో ఉన్నవి-(వియతే ఇతి వరం మనాక్‌ అభీన్హే వరు. తపోభిరివ్రూలే యన్తు దేవేబ్బః న వరో మతః,

కామ్యపూర్తి కేవ్యక్తినో ప్రసన్నునిగా జేసికొనుట సంతుష్టి నొంది వారి మేలెంచి ఉపకారమొనర్చుటల వరదానప్రక్రియలోని అభిప్రాయము. ఈ ప్రసన్నత తపస్సు, ప్రార్ధన, స్తుతి, పూజ, యజ్ఞము, నద్దుణములు, సత్కార్యము వంటి కారణము లెన్నిటివల్లనో (ప్రాస్తించవచ్చును. ఆ ్రసన్నతకు వ్యక్తరూపమే వరదానము. ఎక్కువ స్ఫూర్తి గల్లి లేక స్వయం న్ఫూర్తిమంతమై ప్రసన్నతాఫలముగా కలుగు వరదానము అయాచితమే యగును. తపస్సు, యజ్ఞము వంటివానిచే సాధించు ప్రసన్నతవలని వరదానము తదనురూపమై యుండును. అడుగని వరము అడిగి పుచ్చుకొనుదానికం లు నిస్సంశయముగా ఉత్తనుశ్రేణికి చెందును. యాచితమైనను, అయాచితమైనను వరము వరప్రదాత స్వేచ్చపై నాధారపడి, అతని నిర్ణయము ననుసరించి యుండును యాచకుడు తన కోరికను మౌత్రము వెల్లడింపగలడు. కాని అతని కోర్కె ననుసరించియే వర మీయవలనిన ఆవశ్యకత లేదు. యాచకుని కోర్కె పూర్తిగా కాని, ఆంశికముగాకాని అంగీకరింసవచ్చును. అప్లే పూర్తిగా తిరస్కరింపవచ్చును కూడ రాషామేఘనాదులు శాశ్వతామరత్వమునే కోరిరి కాని బ్రహ్మ వారు కోరినది పరిమితముగనే ప్రసాదించెను శంబూకుని సదేహస్వర్గగమనకాంక్ష అతని తపస్సువలన స్పష్టమైనను, అది లభించలేదు. పైగా అతడు వధింపబడెను మధుదైత్యునికి వరరూపమున లభించిన శూలము నతడు శాశ్వతముగా తన వంశములో నుండునట్టు వేడినను, ఆ కోర్కె అంగీకరింపబడలేదు. కాని పరిమితరూపమున న్వీకరింపబడెను. అయాచితపరములో, వ్యక్తికి తన కోర్కెను వ్యక్తము చేయుట కవకాశముండదు.

శాపొదనీ నరాదనీ/శీక్‌

వరదాత ఇష్టమే (ప్రధానముగా నుండును కాని వరదాత యిచ్చిన వరమును స్వీకరించుట గాని, తిరస్కరించుటగాని పుచ్చుకొనువాని స్వేచ్చపై ఆధారపడి యుండును. వరమును స్వీకరించియే తీరవలెనను బలవంతము లేదు కనుకనే కొన్ని వరములు గ్రపొంపబడలేదు. వరము లిట్లు రెండు విధములు-న్వీకృతములు, అస్వీకృతములు అస్వీకృతములు కేవలము అఆయాచితవరముల సందర్భముననే గోచరించును. యాచితవరములలో అన్వీకృతికి అవసరమే కల్గదు. అనసూయ ఇవ్వదలచిన వరములను సీత అందుకొనలేదు శరభంగుడు తాను తపస్సుచేసి సాధించిన స్వర్ణోకబహ్మలోకములను శ్రీరాముని కీయనెంచెను కాని రాముడు వినమతతో తానే స్వయముగా తపస్సు చేని వాటిని సంపొదింపనెంతు నని చెప్పి అతని వరమును కాదనెను. శాసము నంగీకరింపకుండుటకు అవకాశముండదు. కనుక శాపములన్నియు స్వీకృతములే యగుచుండును. శాషప్రయోగ మొకప్పుడు మనసులో నెంచినను, 'ప్రకటముగా జరుగదు కాని వరము లప్పెంచి విడిచినట్టి ఉదాహరణములు లేపు. శాపములో వలె వరదానములో తపోవ్యయ పుణ్యక్షయాదిక సంభావనయుండదు. కనుక వరము నిగ్రపాంపబడదు. దీనిలో విపరీతప్రభావమును గూర్చి భయముండదు. కాని ఇచ్చిన వరమును గురించియు, అడిగిన వరమును గురించియు ఒక్కొక్కప్పుడు పశ్చాత్తాపము. కలుగుచుండును రావణునికి పరిమితముగా నైనను అమరత్వము వరముగా నిచ్చినందున (బ్రహ్మగారి కా వెనుక పెద్ద సమస్య అయినది కుంభకర్ణుడు నిద్రావర మడిగి పుచ్చుకొని దుఃఖితు డాయెను

వరమివ్వు వలె నను ఉత్కటేచ్చకంక శబ్లోచ్చారణరూపమున గలుగునట్టి, దాని అభివ్యక్తి ఎక్కువ ('ప్రభావసంపన్నముగా నుండును, £/955/70 0/ 10/౮5 /5 ౧7౦/౭ ౧0/9౯ (2౧ ౨/955/70 0/ 0607 మరణాసన్నవ్యక్తి మాటలు ప్రభావసంపన్నములుగా నుండు నందురు. దశరథుడు మరణింపకముందు శ్రీరాముని సంబోధించి చెన్పిన మాటలు వరములు కాకున్నను వరతుల్యములుపో పాతివ్రత్యబలమున పతివ్రత లాడు మాటలకు వరదొన తుల్యమగు. తేజ ముండు నందురు వాల్మీకిరావమాయణములో పతిప్రత లిచ్చిన వరములు అయిదువరకు ఉన్నవి అప్సరస హేమకును, కైకకును వరమిచ్చు. శక్తి ఎట్లు కల్లెనో స్పష్టముగా తెలియదు. కాని వారివల్ల స్వయంప్రభయు మంథరయు న సు. క. నను చరా అయోధ్యాకాండ నడ

శీడార్డీ కరాయమాయణము: శావములు-వరములు

వరము. లందిరి మిగిలినవాటిలో ఒకటిన్నర వరములు పార్వతియు, ఒకటి అనసూయయు ఇచ్చినవి. అనసూయ ఇచ్చిన వర నూమె పాతివ్రత్యబలముననే యిచ్చిన దనుట కవకాశము తక్కువ. ఆమె పాతిప్రత్యమునకు తోడుగా, నియ్యమై ర్పవిభైరొన్తం తపో పా మవాదత్త మే" అని తానే చెప్పిన దానిని బట్టి ఆమెకు తపోబలముకూడ నున్నట్లు స్పష్టము పార్వతి యిచ్చిన వరముల కామె తపశ్శక్తియు, దేవయోనియు కారణములు కావచ్చును. ఆమె. రాక్షసస్త్రీల కొకటియు, ఇళరాజునకు సగము వరము లిచ్చెనున

వరదాత వరగ్రహీత కన్న జ్యేష్టుడుగను, (శ్రేష్టడుగను నుండును భారతీయులు తపస్సు చేసి ఇష్టదేవతను మెప్పించి ఇష్టకామ్యములు వరముగా గ్రహింపవచ్చునని. విశ్చ్వసించుచుండిరి అందువలన కామ్యపూర్తికై వారెట్టి కాయక్షేశమైనను ఎంతకాలము వరకైనను సహించి తప మాచరించుచుండిరి. తపఃసాధన మహో[గ్రముగను, కరినముగను నుండెడిది తపస్సువలెనే యజ్ఞ యాగములు, పూజార్చనలు వంటి ఉపాయములు కూడ ఈవ్సతార్థసిద్దికై స్వీకరింపబడుచుండెడివి. ఈ విధముగా చేసి గడించిన వరములన్నియు యాచితములే యగును. రామాయణములోని రడ వరదానములలోను 15 వరకు తపస్సువల్లను, యజ్ఞమువల్లను ప్రాప్తించినవి. వీటివల్ల రాక్షసుల కెక్కువ లాభము కలిగెను రావణ, కుంభకర్ణ, మేఘనాద, విభీషణులును, మారీచ, సుమాలి, నూల్యపంతులును ఘోరముగా తసస్సుచేని వరము లందిరి. విరాధుడును, దుందుభియు. కూడ తపస్సు చేసిరి, రాక్షసులవలెనే విశ్వామిత్ర, వసిష్ట శరభంగ కశ్యప మహర్షులు కూడ తపస్సు చేని అభీష్టములు గడించిరి. వితరులకు స్వర్గప్రాప్తి కలిగిం నెంచి భగీరథుడు మహోగ్రతప మొనర్చెను. వర మందవలె ననియే మాంధాత తపస్సు చేసెను యజ్ఞమొనర్చి సదేహస్వర్గ్ణయాన మాశించిన త్రిశంకుని ప్రయాస వనిఫలమయ్యెను దశరథునకు పుత్రకామేష్టి ఫలముగా పాయసప్రాస్తియు, దానివలన సంతానప్రాస్తియు కలిగినవి కాని ఈ పాయసప్రాస్తి వరదానము కాదు. అనుగ్రహ మనదగినది దీనినిగురించి వేరొకచోట చర్చింపబడును*! ఏడు యజ్ఞములు చేని ఇంద్రజిత్తు పరమితామరత్వ మందగల్లిను అతనికి లభించిన వరము యాచితము. నిమిమహారాజు ఆరంభించిన న్‌ అ ౨9 అయోధ్యాకాండ న.4లొ శ్లో/4 40 ఉత్తరకాండ నశ నురియు లి” శః నరిళ్ళష్హము-! / పాయన్యపొత్త

శాపొదవీ వరాదమణీ7

యజ్ఞమును, ఆయన మరణానంతరము కూడ అన్యబుషులు కొనసాగించినందున నిమి ఆత్మకు వరము లభించినది. ఈ వర మయాచితము.

సంతానప్రాస్తికై సుకేతువు సగరుడు దితి, కాళింది, మున్నగువారు చేసిన తపములలో దితి తప్ప తక్కినవారందరు సఫలులైరి దితి కిచ్చిన పరము షరతులతో కూడినది ఆమె ఆ షరతులు సరిగా పాలింపలేదు ఈ వరములన్నియు యాచితములే దౌహృదవతి సీతను వర మడుగుమని కోరి రాము డామెకు వరమిచ్చెను ఇది అయాచితము నీత కా వరము శాసముగా పరిణమించెను. భవిష్యమున సిద్ధించునట్టి వరము లిచ్చిన ఉదాహరణము లెక్కువగా నున్నవి. సంపాతి విషయ మొక్కటి విడిచినచో, హనుమంతుని కిచ్చిన వరము లన్నియు ఫలించినవి సంపాతితో పాటుగా ఈ యిచ్చిన వరములన్నియు. భావికొలమున రామకార్యము సుగమ మగుటకే* మైనాక పర్వతమునకు లభించిన వరము సము(ద్రలంఘునవేళ హనుమంతునికి సహాయపడుటకైనది హనుమంతు డా సహాయ మంతగా ఉపయోగించకొన లే దన్న విషయము వేరు నిషాదునికి శాపమిచ్చి వాల్మీకి దుఃఖించెను. అతని నోదార్చుట, రామకధ (వ్రాయుమని ప్రోత్సహించుట అను రెండు ఉద్దేశ్యములతో (బ్రహ్మ వాల్మీకికి వరము లిచ్చెను. సౌదాసుని కిచ్చిన శాపమునకు మోక్షరూసమున వనిష్టు డతనికి వరమిచ్చెను

సదాచారము, సద్వార్హాకథనము, (శ్రేష్ట సేవ, సత్పురుషదర్శనము, బాధాహరణము, అనుగ్రహము, ప్రార్థన, ఉత్కట(ప్రేమ, దుష్టనిగ్రహము, శిష్టరక్షణ వంటి విషయములలో సంతసించి దేవతలును మునులును వరములను అనుగ్రహించిరి. శ్రీరాముని. కిచ్చిన వరములు అతని సదాచారమువలన వచ్చినవి శ్రీరాముడు దుష్ణులను సంహరించి మానవజాతిని రక్షించెను. అందువలన రావణవధానంతరము. దేనత లతని నెంతగనో ప్రశంసించిరి లవకుశులు పొడిన రామాయణకథ విని మును లెంతయో సంతసించి వారికి వరము లిచ్చిరి. శ్రీరాముని వంటి మహాపురుషుని దర్శించుటకై శరభంగుడు, తనను స్వర్గమునకు కొనిపోవ నెంచి వచ్చిన ఇంద్రుని కింత సమయము వేడెను. సీతయొక్క సదాచారమునకు సంతసించి అనసూయయు, రాముని అలౌకికత్వమునకు మెచ్చి భరద్వాజుడును వారికి వరము లివ్వ నెంచిరి. శం చూ వానుమంతునికతీ వదరములు-కొనములు.

శడవార్డీ కీరాయమాయణమున. శానములు-వరములు

శ్రీరాముని యువరాజుగా చేయనెంచిరన్న శుభవార్తను తొలుత చెప్పినందుకు మంథరకు కైకేయి వరమీయదలచెను. కాని ఆమె దానిని స్వీకరింపలేదు. సోమదకును, శబరికిని వారి విశిష్ట సేవకు ఫలము లభించెను. సోమదకు ఎవనికిని పత్ని కాకయే వరప్రసాదమున పుత్రప్రాప్తి కలిగెను తృణబిందుని కుమార్తెకు పులస్త్యుని శాపము వరముగనే పరిణమించెను ఆమె అతని పత్ని ఆయెను. నిస్నాార్ధసేవ స్త్రీధర్మ మగుటచేత శ్రేష్టమైన సేవకు. ఫలముగా మపొళ లెందరికో సహజముగనే వరములు లభించెను. లక్ష్మణుని విశిష్ట సేవను, హనుమంతుని సేవను విడిచి, మరెవ్వరి సేవతోను పోల్చలేము, కాని అతని శీ వరమును లభింపకుండుట విచారకరము.

వాల్మీకరామాయణములోని వరదానములలో చాలవాటికి గల కారణములు స్పష్టముగా తెలియకున్నవి. వరదానప్రభావము

మానవలోకమున ఇ(ప్రాప్యనుగు అమరత్వమును సంపాదించుటకు మానవు లెంతగావైనను శారీరక, మాననిక కష్టము లనుభవించుటకు సంసిద్దు లగుదురు. పార్పివజీవితము క్షణభంగురమ్సు నశ్వరము. ఈ నంగతి తెలినీయు. ఇక్కడ సాఫ్యమైనంత ఎక్కువ. కాలము నివసించుటకును, ఇక్కడే. సుఖముగా జీవించుటకును వా రెడతెగక ప్రయశ్నశీలు లగుచుందురు శుక్రాచార్యుని శావమువలన మరణనూచన ముందుగానే యిచ్చునట్టి- ముసలితనము ప్రాస్తించిన యయాతి తన కుమారుని యౌపనభిక్ష వేడి కోరిక తీర్చుకొనెను. జీవితము పైగల ఉత్కటాసక్తి. అమరత్వమునకై తపస్సు నవలంబింపజేయును. రావణమేఘనాదులు శాశ్వతామరత్వమునకై ప్రయత్నించిరి. దీనికొరకు వీరు ఘోరముగా తసమొనర్చి యజ్ఞయాగములు చేసిరి. ఈ ప్రయాసకంతకు ఫలము వరప్రాప్తిమూలమున అసాధారణమైన _అత్యధికబలము సంపాదించి శేషజీవితమును యథేచ్చగా గడుపుకొనుట. తక్కిన రాక్షసులు కూడ ఇట్టి .ప్రయత్నము చేసే చాలవరకు సఫలులైరి. అమరత్వమువలెనే దిర్దాయువు కొరకును మానవులు ప్రయత్నించు చుందురు. తరచుగా తనకు దీర్దాయువు;, అమరత్వమూ కలుగవలెనను స్వార్ధమే ఈ ్రయత్నములలో కొన్పించును కాని యీ పట్టున శ్రీరాముని ఉదొహరణ మొకటి అపవాదరూపమున గోచరించును. అతడెపరినీ వర మడుగలేదు. ఎవరైనను వరమిచ్చెద మన్నను అత డందుల కిష్టపడలేదు. అయాచితముగా

శాపాదనీ ఎరాదనీనతి

వరము లభించినను దాని నంగీకరించుటలో గల భావము, తనకు గాకున్నను ఇతరులకు దానివలన మేలు చేకూర్చవలెననియే. మరణించిన బ్రాహ్మణబాలకుని బ్రతికించుటకు, యుద్ధరంగమున మరణించిన వానరులను బీవింపజేయుటకు, వారికై” అయోధ్యానార్గమున. గల చెట్టు చేమలన్నియు పుష్పఫలభరితములు కావలెననియు, -జను లందుమూలమున సుఖింపవలెననియు, నదులు నీరభరత ములై యుండవలెననియు అతడు వరము లంగీకరించెను విభీషణుడు ఎట్టి పరిస్థితిలో నైనను తన బుద్ధి ధర్మబద్ధమై యుండునట్లు వర మడిగెను. 'బ్రహ్మయు, దిక్సాలకులును ఇచ్చిన వరమ్తులవలన హనుమంతుని శక్తి పెంపొందెను. మైందద్వివిదులకు బ్రహ్మగా రిచ్చిన వరము పరిమితము. అయినను దానిచే వారి కష్టములు త్రీరినవి ఇంద్రుని వరముచే నెమలిపింఛములకు నేత్రత్వ మబ్బుటయే క్షాక్త సర్పములనుండి అభయముకూడ సిద్ధించినది. రామాయణములో పది వరములు సంతానప్రాస్తికై వరించినవి. జయ, సుప్రభ కేశిని సుమతి, కాళింది అనువారందరికి వరబలముననే సంతతి కలిగెను ఆ సంతానముకూడ ఒకటినుండి అరువది వేలవరకు సిద్దెంచెను. సోమదకు వివాహ మక్కరలేకయే సంతతి కల్లెను. సుకేతువు పుత్రు నాశించినను పుత్రికనే పొందగల్గెను ఈ కన్యకయే తాటక. ఆమెకు సహస్రగజసమానశక్తి లభించెను. విశ్రవసుడు కైకసి కోరిన పుత్రలాభము. నిచ్చెను. కాని ఆమె అకాలముగ్‌ కోరుటచే క్రూరులగు పుత్రులను బడసెను ఆమె ప్రార్దన పై వారిలో నొకడు మూూత్రము- విభిషణుడు సద్గుణశీలు డయ్యెను. దిత్‌ 'శీచ్చిన వరము షరతులతో కూడినది. ఆమె వాటిని పాటింపనందున గర్భావస్థలో నే ఇంద్రు డొమెగర్భములోని శిశువును ఏడు ముక్కలుగా నరికెను. (బ్రహ్మవరమువలన విశ్వామిత్రునికి (బ్రహ్మర్షిత్స్వ మబ్బెను. అట్లే వైశ్రవణునికి దిక్సాలకత్సము లభించెను. విశ్వామిత్రుని కోర్కెకు వసిష్టుడు కూడ బొననెను. త్రిశంకు, శంబూకుల సశరీరస ర్లారోహణవాంఛ పూర్తిగా విఫలమయ్యెను. ఇంద్రుని వరముచే మలద-కరూశ శ్హేర్రములు సమృద్ధిసంపన్నము లాయెను శబరి కక్షయలోక -ప్రాస్తి కలిగెను. ఆమె జీవనము నఫలమాయెను. ఒకానొక అంధుని వరబలమున నొక రాజు నేత్రలాభ మందెను సూర్యుని దయవలన మేరువు సువర్గమయ మయ్యెను కుబేరుని వరముచే ఊసరవెల్లికి బంగారు చాయ కలిగెను. ఇంద్రుని సంతోషమునకు ఫలముగా హంసకు అన్నివంటి తేజము, చంద్రునివంటి కాంతి లభించెను యముడిచ్చిన వరమువలన కాకికి త౦వార్చీ కీరాయాయణము; శావములు-వరములు

పరిమితావధ్యత ్రాప్తించెను వనిష్టుని వరముచే కల్మాషపాదునకు శాపవిమోచనము కల్ళెను. (బ్రహ్మగారిచ్చిన వరబలమున హనుమంతుడు అస్త్రుబంధనమునుండి విడువబడెను.

మానవప్రయత్నముచే లభింపజాలని అభిలాషలు వరమూలకముగా లభించుచున్నట్లు రామాయణములో ఎన్నో ఉదాహరణములు సూచించుచున్నని కేకయరాజు ఒక్తానొక ముని యిచ్చిన వరబలమున పశుషక్షికీటకాదుల భాష తెలిసికొనగలిగెను. మయాసురుని కట్లు కిల్పశాస్త్రుజ్ఞ్హాన మబ్బెను. సురసకు తన ఎదుట గల వ్యక్తిని మ్రింగివేయగల శక్తి లభించెను మరుప్రదేశము వరబలమున ఫలపుష్పుసుగంధభరిత మయ్యెను. నీతకు ఇంద్రుని వలన హవిషాన్న ప్రాప్తియు, నిమికి బీవుల నేత్రాంచలమున నివసించు శక్తియు, బ్రహ్మహత్యకు నాలుగ్యాశయ స్థానములును, రాముడేగినచోటి కెల్ల తామును పోగల సౌకర్యము ప్రజలకును వరముల మూలముననే సిద్ధించినవి. మానవావతారుడైన రాముడు పృఠ్వీపాలన మొనర్చుటకు దేవతలు వరమిచ్చిరి. ఉమాదేవి యిచ్చిన వరములు రెండునూ తక్కినవాటికి భిన్నములు. ఒక వర మేమనగా రాక్షసస్త్రీలకు సమాగవముముతో నే గర్భ సిద్ది, గర్భముతోడనే ప్రసవము, ప్రనవించిన తోడనే 'బిడ్డకు తల్లితో సమానమైన ఆయుర్చలములు (ప్రాస్తించునని యిచ్చినది. రెండవది అర్ధవరము అది ఇళరాజున కిచ్చినది. దినిపే నతడు ఒక మాసము ్రీగను మరియొక మాసము పురుషుడుగను మారుచుండును అంతేగాక, పురుషత్వ మున్నవుడు గర్భధారణముగ్లాని, స్త్రీత్వకొలమున పురుషత్వస్కృతిగాని కలుగవని కూడ వరము లభించెనుేే

భరతునికి యుసరాజపట్ట మిప్పించవలెనను కైకేయి కోరికను దశరథు డిచ్చిన వరములు చిగురింపజేనినవి లంకిణికి రాక్షసవినాశకాలసూచన వరమువలననే లభించెను ఒకే వ్యక్తివలన ఒకే ఫల మీయదగిన వరశాపములు కుంభకర్ణునికి లభించెను.. స్వయముగా బ్రహ్మదేవుడే అతనికి నిద్రాశాపమును తోడుగా వరమును ప్రసాదించెను. రామాయణమం దిది యొక్కకే ఇట్టి విలక్షణమైన ఉదాహరణముగే నలవానరునకు కోరిన వస్తువు నిర్మించ గలిగిన శక్తియు, స్వయంప్రభకు రక్సాబలమును, హనుమంతునికి సూర్యశేజమున శతాంశము, వాక్‌శక్తి, శాస్త్రుజ్ఞానములును వరదానఫలములుగనే సిద్ధించెను శత జత్రరకాండ నశ మంయు త శత శాన (కనం. ౨7 మంయు వర కనం ర6€

శాపొదవీ వరాదవ్‌?

రామాయణములోని .కొన్ని వరముల ఫల ముంత స్పష్టముగా తెలియదు నియమాంచిత వరములు

శాపముల వలెనే వరములు కూడ ఒకప్పుడు నియమములు లేదా షరతులతో కూడి యుండును కాని అవి చాల తక్కువ. వాల్మీకరామాయణములో నియమాంచితనరములు మూడు మాత్రమే కనిపించుచున్నవి. అమృతప్రాప్తికై జరిగిన యుద్ధములో అదితిపుత్రుల్ను (దేవతలు) దితిపుత్రులను (దైత్యులు) వధించిరి దానిపై దితికి దుఃఖము కలిగెను ఆమె తన పతి కశ్యపుని కలిసి తపస్సుచేసి ఇంద్రఘాతి యగు పుత్రుని కనవలెనను తన కోర్కె నెరిగించెను. కళ్యవు డామెకు శుభము కోరుచు, ఆమె కోరినట్టి పుత్రు డామెకు కల్లునని వరమిచ్చెను కాని అందుకొర కామె వేయి యేండ్లు శుచిప్రత మాచరింపవలెనని చెప్పెను. ఆమె అందుల కంగీకరించెను. తపోవనము చేరి ఆమె తప మాచరింప దొడగెను. 990 సంవత్సరములు శుచిగా నుండి, అఆచిరకాలములో తపము పూర్తి చేయనుండెను ఈ కాలావధిలో ఇంద్రు డామెకు సపర్యలు చేయసాగెను. ఒకనాటి మధ్యాహ్న మామె తలవైపు కాళ్ళు పెట్టి నిద్రించినందున శుచిత్వము భగ్దమాయెను. ఇంద్రు. డది చూచి మిక్కిలి సంతసించెను అత డామె గర్భములో ప్రవేశించి గర్భములో నున్న శిశుసిండమును ఎడు ముక్కలుగా ఖండించెను.. ఇట్లు దితి చివరివరకు నియమపాలన మొనర్పలేకపోయినది. ఫలితముగా వరప్రాస్తి లేకపోయినది (బాలకాండ సశీ6) తపోబలమున మేఘవాదుదు (బ్రహ్మను సంతుస్షిపరచెను. బదులుగా బ్రహ్మ ఆతనికి షరతుతో కూడిన ప్రర్రమిష్పెను- నికుంభీల _ కేగి హోమ మొనర్చుటకు ముందుగనే శస్త్రము ధరించి విన్ను యుద్దమునకు పురికొల్పునట్టి శత్రువుచే నీవు వధింపబడుదుపు. (యుద్దకాండ సే 85) ఈ వర మింకొక విధముగా కూడా వర్థింపబడెను ఇంద్రుని విడిసింపపలెనని (బ్రహ్మ మేఘనాదునికి వరమిచ్చెద ననెను. అత డమరత్వము. వేదెను. మర్త్యలోకమున సంపూర్ణామరత్వము కల్గదని బ్రహ్మ వెప్పగా అతడు తన కెప్పుడు ఏ పరిస్థితిలో చావు మూడునో అది తప్పగల పరిస్థితి యేదో చెప్పవలసినదని వేడెను బ్రహ్మ అపు డీ నియమాంచితపర మను(గపాంచెను. తిరిగి మేఘనాదుడు తనకు యుద్ధభూమిలో అగ్ని- (వ్రేల్వగా అశ్చయుక్తమగు రథము లభింపవలెననియు. దానిపై నుండగా తనకు స్ఫుత్యుపు కల్లరా దనియు కోరెను. (ఉత్తరకాండ స.30) మధు

ఈ2/వాద్డీ కీరాయమాయణాము? శానములు-వరములు

దైత్యునిపై (ప్రసన్నుడై శివు డతనికి శూలమిచ్చెను, ఆ శూలము చేత ధరించి అతడు శత్రువులను ఓడింపగలడని వరమిచ్చిను కాని ఒక నియమ' ముంచెను, “నీవు ఎంతవరకు దేవబ్రాహ్మణవిరోధ మాచరింసకుందునో అంతవరకు ఈ శూలము నీవద్ద నుండును. అట్టు కాని నాడిది మాయమగును.' తిరిగి రక్కసుని ప్రార్ధన పై ఆది అతని అనంతర మతని పుత్రునివద్ద నుండునని చెప్పెను. ఆ ప్రకారము ఆ శూలము లవణాసురునికి లభించెను. అతడు దానిని బుషీశ్వరులపై (ప్రయోగించుచు వచ్చెను. బుషులు వేడగా రాముడు శత్రుఘ్నుని సంపి లవణుని సంహరింపజేసెను. (ఉత్తరకాండ న.77) అనుగ్రహముతో కూడిన వరములు

అన్యుగహము వరము వంటిదే. అనుగ్రహయుక్తమైన వరము సానుగ్రహవర మనబడును. అనుగ్రహమునకు, వరమునకు, కూడ సాధన అవసరము. ఇతరుల శుభము కోరుటయును సమానమే కాని యీ రెంటికిని కొంత భేదమున్నది. వరము కేపలము వాక్ళక్తి అగుటచేత, శుభేచ్చను వ్యక్తము చేయుటకు ఏకైకసాధనము శబ్లోచ్చారణము. అందువల్ల వరములో అవ్యక్తత ఉండును అనుగ్రహములో శబ్లోచ్చారణముతో పాటు ఇచ్చిపుచ్చుకొను వస్తువునకు కూడ (ప్రాముఖ్యముందడుట చేత ఇది వ్యక్ష్తమై యుండును. నదిచ్చానూచకముగా పస్తువును ప్రత్యక్షముగనే ఇచ్చుటగాని పుచ్చుకొనుటగాని జరుగును. వరపవ్రభావము నికటభవిష్యము' గాని దూరభవిష్యమున గాని గోచరింపవచ్చును. కాని అన్యుగ్రహములో శబ్లోచ్చారణముతోబాటు వస్తువు కూడ (ప్రత్యక్షముగా ఇవ్వబడును. దృష్టదాన మను(గ్రహః అదృష్ట దానం వరః అను నిర్వచనములే రెంటికీ గల భేదమును స్పష్టముగా తెలియజేయుచున్నవి అనుగ్రహ మనగా కృపాప్రసాదము, అభీష్టసంపాద వే ఛార్యూపు ప్రసాదః మనోభిస్పితవస్తువు ఈశ్వర కృపచే ప్రాన్తించుట గీతలో శ్రీకృష్ణుడు అర్జునునకు ప్రనాదరహస్యమును విశదపరచెను 'మత్ప్రసాదాదవాప్నోతి శాశ్వతం పదమవ్యయమ్‌ి' భాగవత్సరా యణుడైన కర్మయోగి నా కృపాప్రసాదమున శాశ్వతపదవి నందుకొనును*

వాల్మీకిరామాయణములో సానుగ్రహవరము లెన్నో యున్నవి అనసూయ సీతకు వరమిచ్చెధ ననగా సీత సవినయముగా వలదనెను. తరువాత అనసూయ ఆమెకు దిప్యస్రగ్యస్త్రాభరణసుగంధములను విలువైన అనులేసనము నొసంగెను. శరా భారతీయనంన్క్టతి వేళ్‌ ఖంజ్‌ +, వు260 (ద్రానం

తాపొదోవీ వరాదవీ/ల్‌3

ఈ వస్తువులు నీతకు అనుగ్రహరూపమున లభించినవి. ఇక్కడ వరానుగ్రహముల భేదము. స్పష్టము. అశోకవనములో నున్నప్పుడు (బ్రహ్మమాటపై దేవేంద్రు డామెకు హవిష్యాన్న మందజేసెను. నిశాకరముని అను[గ్రహమున సంపొతికి కారిన రెక్కలు తిరిగి మొలిచెను. మేఘనాదునికి లభించిన దివ్యరథాస్త్రుములు తామసీమాయయు. అనుగ్రహఫలములే. రావణునితో యుద్ధ మొనర్చునప్పుడు రామునిక్రై ఇంద్రు డంసిన సారథిసహిత దివ్యరధమును, విశాలవైైన ధనుపు దేదీపస్యమాననుగు కవచము, తేజోవంతములగు బాణములు, నిర్మలశక్తియు, అనుగ్రహలబ్ధములే. కుబేరునకు (బ్రహ్మవలన ప్రాప్తించిన దిక్పాలకత్వమును, నిధీశత్వమును అనుగ్రహరూపములే. శంకరుడు రావణుని కిచ్చిన చంద్రహాసఖడ్గము, మేఘనాదునికి లభించిన కామగామి రథము, అక్షయతూణీరములు, ప్రచండా న్తృుమును అను(గ్రహార్దితములే. మధుదైత్యునికి, తర్వాత నతని పుత్రుడు లవణునికి (ప్రాస్తించిన శూలము రుద్రుని అను(గ్రహఫలమే ఈ చెప్పినవన్నియు సానుగహవరములకే ఉదాహరణములు. అను(గ్రహములో వర ముండితీరును. అదియు. ప్రత్యక్షముగా నుండును. వరములో అనుగ్రహ ముండనక్కరలేదు. ఉన్నచో అది సానుగ్రహవర మగును ఆశీర్వాదము-శుభకామన ల వరము ఆశీస్సు, శుభకామన - ఇవన్నియు సద్భాపనకు సంతుష్టికి ఫలములు. పరమో, ఆశీర్వాదమో యిచ్చునప్పుడు (గహీతయెడ శుభాకాంక్ష స్ఫుటమగును, అతనిపై గల (ప్రేమ, దయ, ఆదరము, సానుభూతి దీనికి ముఖ్యకారణములు, అందువల్లనే శుభకామన శబ్దో చ్చారణసూ(త్రమున జరుగును సన్బానము కూడ సమానధర్మమేకాని, అది వరాశీర్వాదశుభాకాంక్షలవలె వ్యాపకత్వము

• అట్టి స్వరూపముగాని, ప్రభావము గాని లేనిది.

(ఇ _ఎకీర్వాదము ఆశీః+వాదః రెందు సంస్కృతశబ్దములతో ఏర్పడును. 'శాష్తూర్దా వివ రణమ్‌" అనగా ఇష్టమైన అర్థమును ప్రకటించుట అనే అర్హంలో ఈ పరిభాష ఎర్పడినది. శబ్దకల్పద్రుమమఃలో ఆశీర్వాదమున కిచ్చిన వరణ ఇట్లున్నది- ల

వాత్తుల్చాద్ద్యుత మాన్సేన కనివ్షన్వాభిధీయతే

ఇష్ట లారం వనన రుచ

మాన్యుడైనవాడు తనకన్న _చిన్నవానిపై గల వాత్సల్యముచే వాని

తశవాల్డీ కరామాయణమున. శావములు-వరయులు

కిష్ణసిద్రి కలుగుటకు సహాయకమగు వాక్యము నుచ్చరించుట ఆశీర్వాదముగే టే న

ఆశీర్యాదమునకు వైదికముగా వినిసించు మంత్ర మీ ్రిందిది-

అంతు నవలాఐ నంలు వ్లూర్ణాః నంలతు మనోరఖాణు

శ్యతూణాం నాళనం చాన్తు మ్యతాతాముదయన్తవు

బుగ్వేదములోని ఈ క్రింది మంత్రము అందరికిని పరిచితమైనదే,

శతం జీవ ళరదబో వ్యర్రామానళ్ళుతం పౌేమంతాన్‌ శతము వనంతానా శతమిందాడ్డీ నవితా బ్రువాన్తుతి శతాయుపష్తా వొవిషేమం వునడ్డువ ఆవోర్టుం త్రూ వదం త్రూ వునరాగాా వునర్జ్హువు

నర్వాంగ నర్హుం లే చక్టు న్పుర్దమాయుళ్చు తే ఐదమ్‌,

“నీవు నూరు శరదృతువులు, నూరు 'హేషఘుంతములు, నూరు వసంతములు జీవించియుందువు గాక. నీవు ఉత్తరోత్తరోత్కర్ష గాంచి ఇంద్రాన్నిబ్బహస్పతులను హవిస్సులచ్నే ప్రసన్నులను చేనికొందువు గాక, వారు నీకు నూరు- సంవత్సరములు సంపూర్ణజీపన మిచ్చిరి కనుకనే మానవులకు నూరేండ్డాయువు నిద్దించుచున్నది. నేను స్వాస్థ్ర్యమయస్థితిలో నిన్ను పొందితిని. నేను నీ స్థితి నంతను ఎరుగుదును. తిరిగి నూతనడదేహము నొందునట్టి ఓ పురుషుడా! నీవు తిరిగి ఇప్పు. డట్టి ఉత్తమస్థితికి వచ్చితివి. పూర్ణస్వాస్థ్యయుక్తా! నీ చక్టురాది యింద్రియములను ఆనగా నీ రాగల జీవితమును నేను పూర్తిగా నెరిగితిని,

పరము. గాని ఆశీర్వాదము గాని ఇచ్చుటకు ఆయువు, స్థానము, అధికారము, జ్ఞానము మున్లగువాటిపలన (ప్రాప్తించిన జ్యేష్టత్వ(శ్రేష్టత్వము లావశ్యకములు,_ శుభకామన కీ విధమైన విశేషము అక్కరలేదు. ఎవడైనను నిర్భయముగా శుభకామన వెల్లడింపవచ్చును చిన్నవారు పెద్దవారికి వరాశీర్వాదము లీయజాలరు. వరరూపమున పల్కిన _ శబ్దముల ప్రభావము సునిశ్చితము, నిశ్చలమునై యుండును. ఆశీర్వాదము (ప్రభాపకారి కావచ్చును కాకపోవచ్చును కూడ. ప్రభావకారి టైనదా సంయోగవశమున లేదా కాకతాళీయముగ నగును. ఆశీర్వాదకర్తకుగాని (గ్రహీతకుగాని ఈ విషయమున నిశ్చితమైన విశ్వాసముండదు. పరాశీర్వాదముల. కున్న యీ భేదమును కాళిదాసు చక్కగా గుర్తించెను. కశ్యపునము నమస్కరింప వచ్చిన శకుంతలతో ఆత డిట్లనెను-

న భారతీయనంన్య తి కోళ్‌ ఖంట్‌ 7 వు4ంరొ శాపాదవీ వరాదవి/్‌క్‌

యయాతేరిన శడ్డివ్టా భిర్తుర్దవాంయతా. భవ

నుతం త్తుమన న్యమాజం సేవ వూడుమవాన్చు పొ.

“శర్మిష్ట యయాతికి (వ్రియురాలు, ఆదరణీయురాలును అయినళ్తే నీవును నీ పతికి (స్రియురాలును, ఆదరణీయవును అగుము. ఆమె సమ్రాట్టు కాగల పూరుని కనినట్లే నీవును స్మమ్రాట్టగునట్టి పుత్రుని గాంచుము/ వాస్తవమున. కీ మాటలు ఆశీర్వచనములు కాని యీ "మాటలు కశ్యపుని ముఖమున వెడలినవి కనుక వరతుల్యములే యగునని గౌతమి భావించెను. "భగవన్‌ వరు బల్చేషూ నాతి” "ఇది వరము; ఆశీస్సు కాదు. అని ఆమె పలికెను*” ఆశీర్వాదపరములలో కొంత భేదమున్నది. పురోపాతుడో, బ్రాహ్మణుడో తన యజమానిని, పెద్దలైనవారు తము పుత్రపొత్రులను, సంబంధించినవారిని, గురువులు సత్పురుషులు అయినవారు తమ సచ్చిష్యులను సంబోధించి ఇష్టార్దప్రాప్తిని గూర్చి. పలుకు వచనములన్నియు ఆశీర్యాదములే అనబడును. ఈశ్వరుడు, దేవీదేసతలు లేదా అవతారపురుషులు తమ భక్తుల ఇష్టసిద్ది నెంచి పలికిన వచనములు వరదానము లనబడును.్‌ మీద చూపిన ఉదొహరణమున గల ఉత్తరార్థము పాక్షికముగా సత్యమైనది. ఇందులో వరదానాధికారము. గల మునీశ్వరులు పేర్కొనబడకపోపుటచే దీని కవ్యాప్తి కలిగినది. రామాయణములో అత్యంత ప్రముఖమైనదియు, రామాయణకథకే కారణమునైన పరము దశరధుడు కైకేయి కిచ్చినది. కాని అది ఈ వివేచనలో చేరదు దానినిగూర్చి వేరాకచోట విస్టతముగా చర్చింపబడినది.

వర మిచ్చుటకు దైవగుణము, పుణ్యసంచయము, తపోబలము కావలెను ఆశీర్వాదమునకు కేసలము ఆయువులో అధికుడైనచో చాలును. మిగిలిన సాధనము అనవసరము నిత్యవ్యవహారమున నెన్నో ఆశీర్వాదము లివ్వబడుచుండును వానిలో శుభకామన యున్నను అవి బౌపచారికములుగనే యుండును. కొన్నాళ్ళకు అవి అర్థరహితోక్సులుగా సిద్ధమగును. చిన్నవారు కూడ పెద్దవారి విషయమున శుభకామన వ్యక్తము చేయవచ్చును. శిష్యుడు గురునిగూర్చి మంగళ మాశింసనచ్చును. షష్టిపూర్తి. పంటి శుభాపసరములలో చిన్నవారు పెద్దవాదికి శుభకాసున 47” శాకుంతలం ఆం. శ్లో త్తే శి ఖారతీయనంన్భ ఎత శ్‌ ఖండ్‌ వుతంద (ద్రూనం

ఈడవాల్చీ కరామాయణము: శావములు-వరములు

లందజేయుదురు వాల్మీకిరామాయణములోని కొన్ని ఆశీస్సులను గూర్చి వేరుగా వర్ణింపబడినది (మొక్కులు

(మొక్కులు యాచితవరములలో నొక విధము ఈ రెండింటిలోను ఇష్టార్ధ సిద్ధికి దేవీదేవతలను కొలిచి యాచించుట జరుగును కృపాప్రాప్తి నాశించి ఇష్టదేవతకు ఏదో ఒక వస్తు వర్పింపబడును, లేదా వ్రత మాచరించుటకో విశేషమైన పూజావిధి నాచరించుటకో ప్రతిజ్ఞ చేయబడును. ఈ ప్రతిజ్ఞ షరతులతో కూడినచై యుండును. కామ్యపూర్తి అయిన మీదటనే ప్రతిజ్ఞాను సారము ఆచరించుటగాని, వస్తు వర్పించుటగాని జరుగును కామ్యపూర్తి కానినాడు ప్రతిజ్ఞాపాలనమున కావశ్యకత లేదు. కాని కామ్యపూర్తి జరిగిన పదసకూడ ప్రతిజ్ఞ పాలింపకున్నచో దేవతాక్రోధము కలుగును. దానివలన ఆమంగళము జరుగవచ్చును. లేదా కష్టములు రావచ్చును. వరప్రాప్తికై తపస్సు, యజ్ఞము. వంటివి చేయుదురు. వాటితో పోల్చినపుడు (మొక్కులు చాల సామ్యమైనవి. (యొక్కులో ఇచ్చిపుచ్చుకొను భాపముండును. అది పూర్తిగా వ్యావహారికము కోర్కె తీరిన పిదప దేవతాకృపచే (మొక్కు. తిరినదని చెప్పుదురు అడిగి పుచ్చుకొన్న వరమునకు, (మొక్కునకు వేరొక భేద మేమనగా వరమునకై యాచకుడు మొదటనే 'ప్రయత్నించును. కాని మొక్కులో అది తీరిన విదసనే ప్రయాస కలుగును. కామ్యపూర్తి కానినాడు ప్రయాసవ్రశ్నమే లేదు. సత్యనారాయణ పూజనము, దేవికి ఒడికట్టు నింపడము వంటి పూజలు, తులాదొనము, ఉపవాసము, ('వతపాలనము, వస్తుసమర్పణ పంటి (మొక్కు లెన్నియో యున్నవి. మొక్కులు పురుషులకం'టు స్త్రీలలో ఎక్కుపగా గోచరించును.

వాల్మీకరామాయణములో _ రెండు (మొక్కులు వర్ణింపబడినవి. ఈ రెండును. సీత చేసిన (మొక్కుబడులే. దండకాసనమున కేగుచున్నప్పుడు గంగాయమునలను దాటునప్పుడు సీత ఈ రెండు నదులకు (మొక్కులు చేసెను. రెండింటికిని ఆశయ మొకకే ప్రయాణము, వనప్రవాసము సుఖముగా గడిపి శ్రీరాముడు. తిరిగి అయోధ్య చేరవలెనని యమునకంకై గంగ పెద్దదగుటపల్లనో యేమో (మొక్కుబడిలో చెప్పిన వస్తువులు రెండింటికి సమా శతి ఆళీర్హాదములు, (మొక్కులు

శావొదనీ వరాదమవ/్‌7

నముగా లేవు. గంగకు లక్షగోవులు, "వస్త్రములు, బ్రాహ్మణుల కన్నదానము, అయోధ్య. తిరిగి చేరగానే వేయి. ఘటముల మద్యము, మాంసో పేతవైన అహారము ఇచ్చెద నని (ప్రతిజ్ఞచేసెను. యమునకు కేవలము వేయి గోప్పులు, నూరు మద్యఘటములు మాత్ర మిచ్చెద ననెను. వాస్తవమునకు గంగ దాటునప్పుడు గుహుని సహాయముచే నౌకాయాత్ర సురక్షితమైనది యమున దాటుతరి నౌక లేదు, రామలక్ష్మణులు కక్టైలు తెచ్చి కట్టీ మంచెపడప నేర్చాటు చేసిరి. దానిపై నదిని దాటుట కష్టమే కనుక యమునను సంతృప్తిపరచపలనిన అవసర మధికము కనుక గంగకన్న యమునకే ఎక్కువ వస్తువు అర్పించుటకు సంకల్పింపపలనినది. ఆకాశవాణి - పుష్పవృష్టి

ఆకాశవాణియు, పుష్పష్పష్టియు అయాచితవరములకు సన్నిహిత మైనవి వీటిలో సద్భావము, శుభేచ్చ కూడ నుండును. ఆకాశవాణి పల్కులకు గల ప్రాముఖ్యము శబ్దోచ్చారణమున నభివ్యక్తమగును పుష్పవృష్టిలో అది పువ్వుల మూలమున వ్యక్తమగును ఆకాశవాణీ పుష్పవృష్టులు నింగి నున్న దేవతలవలన జరుగును వరమునకు, ఆకాశవాణికి కొంత భేదమున్నది వరమిచ్చునపుడు వరప్రదాత ఎదుట కనిసించును ఆకాశవాణిలో అత డదృశ్యముగా నుండును ఏ వ్యక్తికైనను అతని సదాచార, సమాజోపయోగకృత్యములపలన సంతసించి ఆకాశవాణి వినిసించును ప్రత్యక్షముగా వచ్చి చెప్పు నవకాశము లేని విషయములు ఆకాశవాణిద్వారా చెప్పబడును ఆకాశవాణి మూలమున వరశాపములే కాక భవిష్టసూచన కూడ చేయబడుచుండును. జాగ్రత్తగా నుండపలె నను ఉపాయము సూచింపబడును విపత్తులు సూచింపబడును కథాసూ(త్రమును నడిసించుటలో ఇది యొక సాహిత్యిక ప్రక్రియ (49/20/6640) వార్మీకిరామాయణములో ఆకొశవాణులు కొద్ది మాత్రమే యున్నవి (చూ శాసక్రసం ర56) సీత భూదేవిని (ప్రార్థించి తన్నామెలో చేర్చుకొనుమని వేడెను. వెంటనే భూమి రెండు ప్రక్కలై, అందుండి ఒక సీంహాసనము బయటకు వచ్చెను దానిపై భూదేవి కూర్చొనియున్నది ఆమె సీత నెత్తుకొని సింహాసనముపై కూర్చుండ బెట్టను అప్పుడు స్వర్గమునుండి దేపతలు పూలవాన కురిసిరి అంతరిక్షమున-

నౌదుకారళ్టు నుమవోన్‌ దేవానాం నవానోళ్ఞిత్క నాధు నొద్దితి వై నీతే యన్వాస్తే శీల మీద్దుశమ్‌. తత/వాల్మీ కిరాయాయణము.. శావములు-వరములు

నవం బవావిధా వాబో న్య్వాంతర్జక్షగతాః నుర్కా వ్యాద్యవాల్‌ వ్యాష్షమననో ద్ధష్ట్రా “ేత్యావనోతు్‌. (దత్రరూండో నతగ్ల ఒక్క పెట్టున దేవత లువ్వైన్వనమున సాధువాదము చేసిరి. “సీతా! నీవు చేసిన యీ క్పతివలన ధన్వ్యురాలవైతివి.' అను నర్ధ మిచ్చునట్టి శబ్దము లెన్నో వినిపించెను పుష్పవృష్టి ఆకాశవాణికి అభిన్నవైైన ఆంగము కాదు. సద్భావప్రకటనమునకు పుష్పవృష్టి ఒక మాధ్యమము మాత్రమే. మాటలతో బదులు పూలతో సద్భావము వెళ్లడింపబడును ఒక్కొక్కప్పు డీ కార్యము మంగళవాద్యధ్వనులు, నృత్యగానముల వంటి మాధ్యమములతో కూడి జరుగును. శ్రురామజన్మ (బాలకాండ. స.18) రామలక్ష్మణుల _ వివాహము (బాలకాండ స.75) వేదవతి అన్ని ప్రవేశము (ఉత్తరకాండ స 17) శంబూకవధ. (ఉత్తరకాండ స 75) శ్రీరాముని మహాప్రస్థానము అను నవసరములలో పుష్ప్రవ్పస్తి చెప్పబడెను. రావణవధానంతరము (యుద్ధకాండ స.108)ు కూడ పుష్పవృష్టి కురిసెను. రామాయణము - మానవకథ వాల్మీకిరామాయణము . పూర్తిగా మానవుల కథ దేవతల కథ కాదు. విష్ణువు దేవుడైనను, భృగుశాపమునకు ఫలితముగా, 'వరితాణాయ నొాభూనాం ఎనాతాయ చా దువ్ఫ్రుతాన్‌" అను తన తత్ష్యమున కనురూపముగా మానవాపతారము (గ్రహించి పూర్తిగా మానపునివలెనే వ్యవహరించెను. భూమిపె నపతరించునపు డతడు తన దైవీగుణసంపసద నంతను న్వర్గముననే వదలెను భూమిపై మౌనవునిగా- నవతరించుటతో, అతడు దానికి కట్టుబడి పూర్తిగా తన్మయుడై. చరించెను. అతడు తన వెనుకటి దేవత్వమును విస్మరించెను మానవజీవితము'పై గల అతని దృష్టికోణ మతనిని సామాన్యమానవృలకంకు వేరుగా చూపినది. అతడు తన జీవితముంతయు మానపజీవనమున - గల ఉత్తమమౌదర్శములు రక్షించుచు వచ్చెను. ఆతడు తన ఆచరణమున, వచనమున కూడ మానవీయదర్శనమును స్ఫుటముగా ప్రకటించెను. ఇట్లతడు మానవులలో ఉత్తముడై, మహామానపు డయ్యెను. కాని ఏనాడును అతడు తన అతి మానవత్వమును ్రదర్శింపలేదు రామాయణములో చమత్కారములకు తావు లేదు రాక్షసుల కాపురూపపులు, హనుమంతుడు పర్వత మెత్తి తెచ్చుట, యజ్ఞకుండమునుండి యజ్ఞపురుషుడు వచ్చుట అగ్నినుండి సీత సురక్షితముగా బయటపడుట పంటిని చమత్కారములు కావు వాటిలో దైవగుణము లేదు శాపొదవీ వరాదవ/9ి

మానవశక్తికి దురూహ్యమైన కార్యము మాయాశక్తిచే సమకూరవచ్చును. రాక్షసుల క్రీ క్తి జన్మ సిద్దము; "పైగా గడించినది కూడ అట్లనుకొనినను కాషురూపము చమత్కార మనిసించుకొనదు హనుమంతుడు పర్వతమెత్తి తెచ్చుటలో గల అరము? నొటికి పరిచితవైన ఓషధుల నత్యధికముగా తెచ్చుట మాత్రమే. సీత అన్నేప్రవేశమును అగ్నిదివ్యమని చెప్పదగదు. దాని లక్షణార్ధ_ మేపునగా ఆత్యంతవికటమైన పరిస్థితిలో తన శీలము నిష్కళంకమని బుజువు చేయుట కామె ఆ మార్గ మందుకొని పరీక్షకు నిల్చినది. రామాయణము ఆదిమహాకావ్యము మహాకావ్య మెప్పుడును మానవీయమే యగును రెట్‌ ఆనరబుల్‌ శ్రీ వియస్‌ శ్రీనివాసశాస్తి) గారి మాటలలో - 718 ౧౧08 గ6౧2/005142/9 6 [2020 60/04 4 ౮920 ౧0౧౧౦౧4 ౪/00 5 ౧6౧౮౪౮ 60/6550%1 ౧0౯ 09 66//02400౧ ౦/ ౧౫౪౭౧ --- 7౧౭ 60/0 46 (0 06 260 ౪4౧ 2 790% (0 080641 0)/ 49 +9200/08, ౧0 ౧02% 2౧ 6౨౪౮6౧/ (6/౧ (550౧5 ౮౩౮0/౭౧౭ 12/46 ౧7/౧6 00౧౦౮౮ 2౧6 ౧౭౭42౧0౧ ౧౦(/96|/95 = ఈ మాటలు స్పష్టార్థములు. వాటిని సమీక్షించుట అనవసరము రామాయణములో వర్ణించిన వ్యక్తుల స్వభావము, గుణావగుణములు, ఆచరణము, కృతి, వ్యవహారము

• అన్నియూ మానవోచితములు. మానవస్వభావమునకు గల వేర్వేరు రూపములను చిత్రించిన వాల్మీకి వేర్పు ప్రశంసనీయము. శ్ర్రీరామునితో పాటు సీతకూడ వనమున కేగదలచినప్పుడు అదింకనూ నిశ్చయముకాని తరి, రాము డామెకు తాను లేనప్పు డామె ఆచరింసవలసిన విధులను కూర్చి చెప్పెను. వైభవసంపన్నుడైనవాదు ఇతరుల (ప్రశంస నోర్వడు. కనుక నీవు భరతుని పద్ద నన్ను ప్రశంసింపవలదు' అని వెప్పెను. ఈ నిస్తేశము వ్యానహారికముగా నగ్గువించినను మానవస్వభావమును వాల్మీకి ఎంత సూక్ష్మముగా గుర్తించెనో తెలియజేయుచున్నది. దశరథుని ఆజ్ఞను కౌసల్య కెరిగించునపుడు రాముడు తన దుఃఖము. నెంతగనో దిగమింగెను. కాని ఆ పిమ్మట నీతాలక్ష్మణుల యెదుట అత డా దుఃఖము నాపవుకొనలేకపోయెను తాను లేనితరి లక్ష్మణ సుషుంత్రుల కయోధ్యలో నుండవలసిన అవసరమును గూర్చి చెప్పుచున్నప్పుడు, రాముని మనసులో నెట్టి కల్లోల మేర్చడెనో వాల్మీకి చక్కగా ధ్వనించెను విరాధుడు రాముని ఎదుటనే సీత నెత్తుకొని చంక నిడుకొని రామునితో నాడిన మాటలు రాముని హృదయమున గాఢముగా నాటినవి ఆ సమయమున 50 ఓ౬6004/65 0౧ గడిగాడ౬౧డ4 62వాట్లీ తీరామాయణము:. శానములు-వరములు

నతనికి కల్గిన దుఃఖాతిరేకము, సీతకొరకై విలాపము, సీతను వెదకుటలో (ప్రయత్నము ఆమె లభించిన పిదప శుద్ధిపరీక్షక్తై చేసిన నిర్ణయము, తిరిగి ఆమెను. విడుచుట, సుగ్రీవుడు తన కర్తవ్యము నిర్వహించుటలో చూపీన అలసత్వముపై అతని కంసిన సందేశము, శూర్ప్చణఖను హాస్యమాడుట, అవసర మెరిగి అసత్యమాడపలసిన దని సుమంధ్రునితో చెప్పిన మాటలు, లక్ష్మణునిపై గల ఆపారమైన (పేమ, లక్ష్మణుని తిరుగులేని నిష్ట లక్ష్మణునిపై సీత అనుచితముగా చేసీన నిందారోపణము, హనుమంతుని నిష్టాపూర్ణభక్తి, రావణుని కౌర్ద్యదేపాకక్రియలు యథావిధిగా నొనర్పపలెనని విభీషణునికి నచ్చచెప్పుట ఇట్టి వెన్నో ఘట్టములలో మానవస్వభావ మెన్నైన్ని రూసములలోనో దామాయణమున చిత్రింపబడినది. మహిళలో. గోచరించు మపహోజ్జ్వలమగు పతినిష్ట అసమానత్యాగము, వాత్సల్యము (ప్రేమ, భక్తి రాగానురాగములు, కపటము ఈర్ష్య అనసూయ - మానపస్వభావములో రూపించు నిట్టి విశేషము లెన్నో రామాయణసులో కాననగును. రాముడు, అక్ష్మణుడు, నీత,--హనుమంతుడు ఉన్నతాదర్శముల కంకితులైన కఠోరకర్తవ్యనిష్టులైన మానవులు వారి జీవననిష్టి కడు (శ్రేష్టమైనది. ఈ ఆదర్శమువనల్లనే వారు సామాన్యజనులకంలు భిన్నముగా కనిపించుచున్నారు. మనము వారి నఠతగా ఎంచి విలువ గుర్తింపలేకపోవచ్చును. కాని వారు పూర్తిగా మానవులు. ఉన్నత్స ప్టాయి కెదిగిన మహామొనవుల్లు దైవగుణో పేతులు కారు రామాయణము మానపునిచే మానవులకొరకే నూటికి నూరు పాళ్ళును రచింపబడిన (గ్రంథము. రామాయణము 'మానవజీవిత మెట్టిది? -అనుటకు మారు మానవజీవిత మెట్టుండపలెను?” అని అడిగినచో. సమాధానము చూపుటలో సఫలమైన (గ్రంథము. రామాయణకథారచనలో ఆశీః-శపథ-శకున- పర-శాపము లెన్నో యున్నవి. తన దివ్యప్రతిభా దివ్యకల్పనాశక్తులవలన వాల్మీకి నారదుడు చెన్పీన కథను సౌందర్యోపేత మొనర్చి దానికి నూతన వైతన్య మిచ్చి, దానిని అజరామరముగా చేసెను. వేల సంవత్సరములు గడిచిపోయినను ఆ కథ కున్న ఆకర్షణ ఆవంతయు తరుగలేదు. కథాసూత్రములో వరశాసములు కథ కభిన్నములగు అంగములుగనే కూర్పబడెను వాటిని వేరుగా తీసి చూచినను అవి కథకు దూరముగా విడివడియుండపు అవి కథలో ఐక్య మందినవి వరశాపముల నెంచి చూచి రామాయణమును వరకథ అనియో, శాపకథ అనియో చెప్పినను అత్యుక్తికాదు శాపొదనీ వరాదమ/ళ?

రామాయణము: శాపకథ .- పరకథ

రామాయణమం దాద్యంతమును కధను ప్రభావిత మొనర్చిన ముఖ్య ఘటనయు, కథలో అల్డుకొనినట్టున్న పరశాసములును నొక ప్రత్యేకత గడించుకొన్నవి పాత్రలస్వభావముపై కూడ వాటి (ప్రభావ మగపడును వాల్మీకి నిషాదుని కిచ్చిన శాపముతో రామకధారంభ మయ్యెను. బ్రహ్మ యిచ్చిన పరముచే రచన' సాగెను రచనకు తగిన ప్రోత్సాహము. లభించెను (బ్రహ్మగారి భవిష్యవాణీటైన 'భూతలమున నదీపర్వతము లున్నంతవరకు రామాయణము ప్రజలలో 'ప్రచలితమగుచూ. నిల్చును అను పాటను కాలమే సత్యమని బుజువు చేసెను ఆరంభము వలెనే రామాయణములో కథాంతము కూడ శాపయుక్తమై. దీపించెను. కాని ఆ శాసము (ప్రత్యక్షముగా నిచ్చినట్టిది కాదు (బ్రహ్మ నీర్దేశించినందున కాలపురుషుడు స్వయముగా శ్రీరాముని వద్దకు సందేశవాహకుదై వచ్చెను. ఆ సందేశము అవతారసమాస్తినిగూర్చి తెలియచేయునది వారిరువురు మాటలాడు చున్నంతపరకు ఇతరు లెవరును లోనికి ప్రవేశింపరాదు. ఆ కార్యము నిర్వహించు భారము లక్ష్మణునిపై బడినది ఎవరినైన లోనికి రానిచ్చినచో మృత్యుదండము విధింపబడునని శానింపబడినది. అట్టి సమయములో అకస్మాత్తుగా వచ్చి దుర్వాసుడు శ్రీరాముని చూడగోరెను లక్ష్మణు డతనితో పరిస్టితి నెరిగించినను అతడు వినలేదు, సరికదా - “నీవు తక్షణమే పోయి రామునికి నా రాక నివేదింపుము, లేకున్నచో నీకు, అయోధ్యకు ఈ దేశమునకు,” శ్రీరామునికి కూడ శాప మిచ్చెదను అని పలికెను. లక్ష్మణుడు విడదీయరాని చిక్కులో పడెను బుషీని" పంపీ రాముని చూడనిచ్చినచో రామాజ్ఞను మీరినట్టగును, నృుత్యుదండము తప్పదు. అతనిని లోనికి పంపకపోయినచో రఘుకులమునకే ఘోరశాప మబ్బును. చివరి కిట్లంచి, ఒకని మృత్యువుతో నైన రఘుకులము రక్షణీయ మనుకొని లక్ష్మణుడు రానూజ్ఞను మీరి దుర్వాసుని ఆగమనమునుగూర్చి రామున కెరిగించెను. తర్వాత స్వేచ్చగా ఆజ్ఞోల్లంఘన మొనర్చినదానికి శిక్షగా అతడు సరయూనదిలో జలసమాధి పొందెను. లక్ష్మణుని వియోగము సహింపజాలక అతని వెనుకనే రాముడు మహాప్రస్థాన మరిగెను దుర్వాసుడు ప్రత్యక్షముగా శపింపలేదు కాని అతడు పచ్చి చెప్పిన మాట ్రత్యక్షశాపమునకు మించి కరుణాజనకముగా మహాదారుణముగా పరిణమించెను

రామలక్ష్మణులును, నీతయు రామాయణములో ముఖ్యపాత్రలు వారెవరికిని

ఈ2వార్డీ కీరాయాయణము: శావములు-వరములు

శాప మివ్వలేదు. శ్రీరాముడు. (ప్రస్రవణగిరికిని నదికిని శాసమీయ. నెంచి షరతులతో బెదిరించెను.. ఆ షరతులు పాలింపబడినందున శాప మిచ్చుటకు అవసరము కలుగలేదు. అతని కెవ్వరును శాసమీయలేదు రామాయణ మంతయు వెదకినను లక్ష్మణుని కెవ్వరును వర మిచ్చినట్లు లేదు. సీతారాములు పరము లిచ్చినను అంగికరింపలేదు. అపనాదాత్మకముగా (గ్రహించిన వరములనైనను రాముడు తన “స్వీయలాభమునకు గాక సమాజకల్యాణము . నెంచి (గ్రపొంచెను. దశరథుడు కైక కిచ్చీన వరములు

దశరధుడు కైక కిచ్చిన రెండు వరములు రావాయణమ్లులో నసాధారణమైన' మహత్యము గలవి, ఈ రెండు వరములపైననే రామాయణకథ నడచినది. కైక కీ వరము లందక పోయినచో రామాయణఘున కిప్పటి రూస ముండియుండదు రామాయణకధలో అల్లకల్లోల మేర్ప్చరచి, దాని కొక పంపు నిచ్చిన శక్తి ఈ వర్తములది కైకేయికి ఇని వరములు కావచ్చును. రామాయణములోని అన్యప్యక్తుల కివి శాపముల కన్న భయంకరములై రూనించినవి రావణునికి (బ్రహ్మగా రిచ్చిన పరిమితామరత్వపరము, కైక కిచ్చిన వరములకు -పూరకమును, ఉపకారకమునూ నైనది

రావణక్షధ మానవరూప మందిన రాముని అవతారమున్సక్సు అలక్ష్యము లక్ష్యపూర్తికై రామరావణుల కొకరికోక్ష రెదుర్షపడక " తప్పదు._ శ్రీరాముడు అయోధ్యలోనే నిల్చినచో అది అసంభవము. ఆయోధ్యనుండి రామున్ని బయటక్తు పంపుటకు తగినంత కారణమేదియు లేదు. అతడు దశరథుని జ్యేస్టప్పుత్రుడు కనుక (ప్రవర్తనచే నందరిని కైకేయిని కూడ - మోహింపజేసెను, అందుచే నీతనిని తొలగించుట అసంభవ మనిపించినది అట్టి స్థితిలో దీర్ణకాలమువరకు రాముని అయోధ్యనుండి పంసి బయట నుండునట్లు చేయగల చాతుర్యము కైకేయి కిచ్చిన సరములలో నెలకొన్నది. అంతేగాక ఆ వరము లీ ససుయములో నిచ్చినా రను అసవాదుకు కూడ అపకాశము లేనట్టు కూర్చబడినది. కైకేయిని వివాహమౌాడునప్పుడు దశరధుడు ఆమె శండ్రితో కైకేయికి జన్మించిన పుత్రుడే యువరాజు కాగలడని చెప్పెను ఇట్లీ వరములు లోతుగా (వ్రేళ్లూనినవి కైకేయికి పరము లిచ్చునట్ట కారణ మొకటి కాపలెను కదా. ఆంద్యులకు ఘోరయుద్దము, దశరధుని సంకటస్థితి, కైకేయి. ద్యారా అతనికి లభించిన సహాయము (ప్రాణము రక్షించినందుకు బదులుగా దశరథు డొమెకు వరము లిచ్చుట ఇవన్నియు సహజములుగనే సంభవించినవి కైశేయి ఆ పరములను

శాఫాదవి వరాదని/ళ3

వెన్వెంటనే స్వీకరింపక,, నొటిని సమయము. వచ్చినప్పుడు (గ్రహించునని, రాజుపద్దనే దాచుకొనెను బహుశా, అప్పు. డొమె ముందు ముం ది వరము లడుగవల సివచ్చునని అనుకొని యుండదు. శ్రీరాముని యౌవరాజ్యాభి షేకవార్త విని ఆమె ఎంతగానో సంతోషించెను పూర్వనిశ్చయానుసారము రామాభిషేకము జరుగుట. కే ఆటంకమును లేదు అట్టి స్థితిలో కైకేయికి మత్సరము జనింపజేస్కి ఆమెకు రాజు పూర్వమిచ్చిన వరములను జ్ఞస్తికి తెచ్చుటలోను వానిద్వారా కథ కొక అనుకోని పంపు స్వాభావికముగనే గడించిపెట్టుటకును ఈ వరములు యోజింపబడిన వనివించును మంధర దీనికొక సాధనము అయినను క్రైకేయికి మనఃపరివర్తనము " కలిగించుట సామాన్యము కాదు ఆమె భరతుని వలెనే రాముని కూడ (ప్రేమించుచుండెను. వరకథాయోజన మిట్లు నిరాటంకముగు రీతి నెంచి జరుపబడినది. కైకేయి మనుపష్యస్వభావ మెరుగును కనుక వరములు నిశ్చయముగా ఉపయోగింపబడగల పను ధైర్య మామెకు కల్గెిను. దశరథుని పరము లడుగుటకు ముందుగా ఆమె నేర్పుగా అతనిని మౌటలలో బంధించినది. దేవతల పేరున శపథము (గ్రహించినది కాని ఇదంతయు శ్రీరాముని స్వభావముపై నాధారపడిన విషయము ఆమె గుర్తించిన దేమనగా రా జొకప్పుడైన తానిచ్చిన వరములను మరిచిపోయి కాదనవచ్చునేమో కాని శ్రీరాముడు నిస్సంశయముగా ఆజ్ఞాపాలన మొనర్చును ఈ ధైర్యముతోనే ఆమె ఆ పరము లడుగుటకు పాహసింవెను. తన సాఫల్యము విషయమున నామె కెంతగానో నిబ్బరముండెను. కారణము, రాముడు తండ్రి వెప్పినచో అగ్నిలో దూకుటకైనను వెనుదియడు;. విషము 'త్రాగుమన్నను._ (త్రాగును, సముద్రములో దిగుమన్నును దిగును; కాని ఆజ్ఞాభంగ మొనర్చడు. రామునికి జన్మ సీద్ధముగా స్వయం(ప్రాప్తవైన రాజ్యాధికారమ్‌ను మే కారణమువైనను చూవీ కాదనుటకు వీలులేదు. ఆది కృత్రిమ మగును ఆందువలన చతురతతో ఈ వరములు యోజింపబడిన వనుట తధ్యము. కైకేయిని తన పట్లు విడువుమని చెప్పి ఒప్పించుటకు దశరధుడు సామదానాది ఉపాయము అన్నియు (ప్రయోగించెను. తన ఓటమి నంగీకరించెను. ఆమె పాదములపై పడి వేడుకొనెను. బెదిరించెను ఆమెను విడిచివేయుదు నన్నంతపరకు కరినముగా చెన్సీ చూసెను. కౌసల్య, లక్ష్మణుడు సుమంత్రుడు, పసిష్టుడు - అందరును ప్రయత్నించి విఫలులైరి కైకేయి తన పట్టు వీడలేదు. పైగా, పరషులు పాలింపబడకున్నచో తొను ప్రాణత్యాగ మొనర్హునని బెదిరించెను. ఎవ రెంత ఈశవాల్చీ కీరాయమాయణము: శానములు-వలములు

కఠినముగా చెప్పినను ఆమె చలింపలేదు. ఆమె నాపగల శక్తి భరతునిలో మాత్రమే కలదు. అతడు యువరాజు పదవి తనకు వలదన్నచో ఆమె పట్టు సడలిపోవును. ఈ ఆటంకమును వాల్మీకి మంచి నేర్పుతో నివారించెను. రామాయణములోని యీ మీది ఘటన లన్నిటికిని మూల మీ వరములలో నున్నది రామాయణకథకు నిజమైన ఆరంభము రామవనవాసము, భరతుని యౌనరాజ్యపట్టా భిషేకము అను వరములతోనే జరిగినది దశరధుడు సంతసించి కైక కిచ్చినవి వరములు కావనియు, కేవలవచనములనియు. చెప్పవచ్చునేమో కాని అట్టి తర్క మనుచితము. దాని కాధారము కూడ లేదు. రామాయణములో ఈ పరములు 15-20 సార్లు ప్రస్తావింపబడినవి అన్నిచోట్ట్లను వాల్మీకి వీటిని వరము. లనియే చెప్పెను. వచనములని అనలేదు. కొన్ని చోట్ల వరములని శబ్దతః స్పష్టముగా. చెప్పకపోయినను. సందర్భమును బట్టి అదే అర్థము వచ్చును. వీటినిగూర్చి మొదట నారదుడు సంక్షిప్త రానుకథాసందర్భముననే బాలకాండలో మొదటిసర్గలోనే “వూర్తూం దబత్తవరా దేవీ" అని సూచించెను. దాసీ మంథర 'త్తా తే ద్వౌ వరౌ” అని కైక కా వరములను జ్ఞప్తికి తెచ్చెను. వరము-వచనము అనునవి సమానార్ధకశబ్దములు కావు. వరప్రభావము సునిశ్చితము, అపరిపర్తనీయము వచనభంగము నిషిద్ధ మందురు కాని దానిని మార్పుచేయ వచ్చును. చెవి, ఒప్పించి (బతిమాలి మనసు మార్చి వచనపరినర్తన సొధింపవచ్చును. దశరథుడు సత్యసంధుడు కనుక శైకేయికి వరములు గొక వచనము మౌ(త్ర మిచ్చి యుండినచో వాటిని పాటింపపలసిన నైతికబాధ్యత అతని కుండియుండదు. పరమే యిచ్చెను కనుకనే ఆతడు కైకను (బ్రతిమాలెను కాని కైకేయి. నిశ్చలముగా నిల్చినందున వరప్రభావము అపరిహార్యమై, అతని ప్రయత్నము విఫలమయ్యెను

దశరథుడు నిషయలంపటుడుగా రామాయణములో ననేకపర్యాయములు చెప్పబడెను. అయిననూ. కైకేయి సొందర్యమునకు ముగ్ధుడై అత డీ వరము లిచ్చెనని అనలేము. కైకేయి రూసమున కాతదు ముగ్దుడు కావచ్చును. కాని యీ పరములకు దానితో సంబంధము లేదు. పైగా అత డీ పట్టున కైకను నిందించుటలోను ఆమెతో గల ధార్మికసంబంధమును తిరస్కరించి పలుకుటలోను, అతని విషయలంపసటత ఎమా(త్రమును గోచరింపదు. తాను గతించిన వెనుక తన శరీరము నామె ముట్టరాదని సలుకుటయు, రామునితో నసత్యమాడి నందుల కామెను నిందించుటయు. ఆతని నీ విషయములో సంశయింసజేయపవు

శాపొదవీ నరాదవ/కక్‌

అతదు కైక యిట్టి విచిత్రమైన వరము అడుగునని ఎన్నడును ఊహింపలేదు. ఆ విషయ సూతడు స్పష్టముగా చెప్పెను కూడ. “ర్జ్హబంధేన బద్దోతన్థు, నష్టా చామమ చేతనా" నేను ధర్మబంధమున కట్టుబడితిని. నాషేమియు స్మూరింపకున్నది. రాముని అడవి కేగుమునుటకు గల వాస్తవికకారణ మెరిగించినచో

కులు తన మాట నమ్మరనియు, అసత్యవాది అనెద రనియును దశరధు డెంతో పరితపించెను.

రావణునికి రెండే రెండు పరములు లఅభించినవి (బ్రహ్మ ప్రసాదించిన

పరిమితామరత్వ మను వరము కైకేయి కిచ్చిన పరములకు సహాయపడినది. దురాక్రమణశీలత, ఉద్దండత, ఆధికారదాహము, కామాంధత, మర్యాదారహిత వర్తనము వంటి దుర్గుణము లన్నిటికిని బీజము లీ వరములోనే నెలకొన్నవి అతని పాపములు పండుట కీ వరము లవసరమయ్యెను అడిగినదిగదా అని రాముడు సీతను తనతో అడవికి పచ్చుట కనుమతింపలేదు కథాలక్ష్యము ననుసరించి ఆమె వనమున కేగుటలోనే ఆనుకూల్య మెక్కువ సుహిళాపహరణము యుద్ధమునకు ప్రబలకారణముగా నుండును సీతావనగమన మిట్లు కార్యసాధక మగును ఇందులో వాల్మీకికథాశిల్పము స్పష్టమగుచున్నది రావణునికి శివుని వలన కూడ ఒక పరము లభించెను. దానివలన నతని బలము పెరిగెను మేఘనాదునకు కూడ ఇట్టి పరము లభించెను దాని ప్రకారము లక్ష్మణుని కీతనిని వధించుట సుకరమాయెను. ఒకే ఫలమిచ్చు వరశాపములు, అవి కూడ ఒకనినుండియే- బహ్మనుండి- పొందవైన విచిత్రస్థితి కుంభకర్ణున కేర్పడెను. ఇవి ఆతనిని శక్ర హీన చేయుటకే యివ్వబడినవ్‌ రాక్షసులలో నెవరు పర మందినను, ఆ పరములోనే అతని వినాశబీజము కూడ చేరియుండెను హనుమంతునికి లభించిన వరములు

ల... పానుమంతుడు జన్మతః బలవంతుడు. అట్లుకానిచో నతడు పుట్టగనే “వార్యుని పట్టుకొన నెంచి ఎగురు కొట్టు? కాని ఆ బల పుతని ఉత్తరోత్తర కార్యసిద్ధికి చాలదని యెంచి (బ్రహ్మ అతనికి అష్టదిక్సాలకులచేతనూ పరము లిప్పించెను ఒకేసారి ఎనమండుగురుచే ఎనిమిది. పరము లందిన వ్యక్తి రామాయణములో హనుమంతు డొక్కడే. శ్రీరాముని దిగ్విజయమున న న కన నన వనన ర అయోద్వాకాండో 24

ఈరగాల్లీ కరాయాయణము. తావములు-వరములు

హనుమంతుని సహాయ మెంశయో కలదు. సీతను వెదకుటకు లంక కేగుటకై అతదు సముద్రము లంఘింవెను. అందు కనువైన బలము చేకూర్చుటయే యీ వరము లిచ్చుటలో గల ఉద్దేశ్యము ఒకేసారి ఇన్ని వరము లిచ్చుటకు తగిన అపకాశముగా ఇంద్రహనుమత్‌ యుద్ధము. వాయుదేవుని నిరోధము, అతని తుష్టికై దేవతల ప్రయత్నము వంటి కథ అంతయు కల్పింపబడినది. ఇది వాల్మీకి సాపాత్యికకౌశలమున కనుసమానమైన దృష్టాంతము హనుమంతునికి పరమిచ్చుచు బ్రహ్మ చెప్పిన మాటలు చాల ముఖ్యమైనవి అతడు దేవతలతో నిట్లనెను --

జానతామవీ వా నర్హుం వ్ట్రూమి (చూయతాం పొతప్క్‌

అనేన శిళునా కార్పం కర్తవ్దుం వో భిఐివ్టుతి

తట్‌ దదద్దాం వరాన్‌ నర్హే మారుత న్వాన్సా త్యుషయో

మీరందరూ ఎరిగినదే అయినను మీ హితార్ధము నేనిది చెప్పుచున్నాను, వినుడు మీ రీ బాలకునివలన మీ కార్యము సాధించుకొనవలనియున్నది కనుక వాయుపునకు సంతుష్టి కలుగునట్లు వీనికి పరములు (ప్రసాదింపుడు ' దీనివలన హనుమంతునికి వరము లిచ్చు కార్య మెంత చక్కగా, పూర్వనిశ్చితవై సాగినదో స్పష్టపడుచున్నది. వరము లిచ్చునప్పు డీ విషయమున తగిన జా(గత్త తీసికొని లంకాయా(త్రలో హనుషుంతుని కెట్టి ఆపద రాని విధ మాలోచింపబడినది. ఇంద్రుని పజ్రము, వరుణుని పాశము, యముని దండము, కుబేరుని గద, శంకరుని ఆయుధహులు (బహ్మదండము కూడ అతనిని చంపజాల వని వరము లనుగ్రహింసబడెను ఇది కాక దూతకార్యమున కావశ్యకమైన వాక్పటుత్వము, నిర్విస్నయా(త్ర కనుకూలించు శక్తి అజేయత కూడ ప్రసాదింపబడినవి హనుమంతునికి పదకొండువరకు వరములు ప్రాస్తించినవి వాటిలో మూడు (బ్రహ్మ యిచ్చినవి. లంకలో నతనిని అస్త్రుబంధమున బంధించు ప్రయత్నము జరిగినది. బ్రహ్మ యిచ్చిన పరబలమున నతడా బంధమునుండి విముక్తుడాయెను * ఇంద్రు డిచ్చిన రెండు వరములలోను ఒకదానివలన నతనికి ఇచ్చామరణము. సిద్ధించెను విశ్వకర్మవరముచే చిరజీవిత మబ్బెను యమ కుబేర విశ్వకర్మ, శంకర వరుణ, అగ్లీ సూర్య (బ్రహ్మ ఇంద్రు లిచ్చిన పరములవలన అతని లంకాయాడ్ర, అచటి 62 ఉత్రరకాండ న ౩6 శ్లో 69 లవ నుందరకాంద న శర

శాపొదవీ నరాదమళ?

ప్రవాసము పానుకూలమైనది. యుద్ధకాలమున లంకలో నెట్టి వ్యవస్థ నెరపవలెను? ఏ ఉపాయమున నడువపలెను?” అనునట్టే విషయములలో రామునికి కావలసిన విషయములన్నియు తెలిసికొని రాగలుగుటలో హనుమంతుని లంకాయా(త్రకు దేవత లిచ్చిన యీ వరము లెంతో సహకరించినవి. హనుమంతునికి కలిగిన శాప 'మొకే ఒకటి. అది కథాగతిలో విశేషమైన మహత్వ మున్నట్టిది కాదు (బ్రహ్మ యిచ్చిన వరశాసములు

రామలక్ష్మణులకు జన్మతోనే శాసము, వరము కూడ కలిగినవి. భృగువిచ్చిన శాసఫలితముగా విష్ణువునకు నూనవావతార మెత్తవలనివచ్చెను. దేవతలు తమను చాధించుచున్న రాక్షసులను, అపధ్యుడైన రాపణుని చంపవలసినదిగా అతనిని (ప్రార్ధించిర. అప్పు డతడు రావణుని పుత్రపౌత్రబంధుమిత్రసహితముగా పరిమార్చి, ఆ మీద 11 వేల సంవత్సరములు మానవలోకమును పాలించుదు నని చెప్పి, దేవతలకు పరమిచ్చి రాముడై జన్మించెను. ఇది కేనలవచనసు కాద్దు. (వం దత్తా నరం దేవో దేవానాం ఎిమ్హురాల్దువాన్‌” ఇది వరము." దశరథు డొనర్చిన పుత్రకామేష్టి అందు లభించిన పాయసముతో కూడ ఆతని జన్మకు సంబంధమున్నది. పాయసప్రాస్తి పరము కాదు ఆది యజ్ఞఫలము

'ట్రహ్మ సకలసృష్టికి మూలము; విధాత, సర్వ(శ్రేష్యడు, సర్వాధికారి, కనుక ఆతని చెపరును శపింపలేదు. ఆతనికి పరము లాపశ్యకములు కొప్పు అత డితరుల కిచ్చిన శాపములను పరిశీలింపపలెను. బహుశా దేవతలు శాపము రిన్వగోరరు. కనుక మార్గాంతరము లేనపుడు (బ్రహ్మ శాపము లిచ్చెను. ఆ శాపములు రాపణకుంభకరుల కిచ్చినవి రెండే రెండు రావణుని నిరాతంక కామవ్యసనము నరికట్టుటక్షు (బ్రహ్మ అతనికి మరపురాని శాపమిచ్చెను కథాదృష్టి ననుసరించి దానికి చాల మహత్త్వమున్నది దానినిగూర్చి ముందు విసృతముగ చర్చింపబడును. ఈ శాపము కధకు అభిన్నవైన ఆంగము. కుంభకర్ణుడు మిక్కిలి బలపంతుడు అద్భుతకృత్యము లాచరింపగలడు అందుపలన ఆతనికి నిద్రాశాస మిచ్చి అతని బలము 'నణచివేసెను అతనిని బలహీనునిగా చేయుట పరోక్షముగా రావణుని బలము తగ్గించుటయే అగుటచే ఇది అత్యంతాపశ్యక మౌయెను రాప్రణుని కిచ్చిన శాపము షరతులపై ఆధారపడినదగుటచే అతనికి చు 54 బాలకాండ న 6 ల్లో తాగి

రడవాల్డీ కిరాయాయణము: శానములు-వరములు

తన ్రపర్తన మార్చుకొనుట కవకాశ మీయబడినది. రావణకుంభకర్ణులకు కరినవైన శిక్ష యీయదగినదే. కాని వారి కిచ్చిన శాపములు చాల సామ్యములు

శాప మిచ్చునెడల (బ్రహ్మ చాల జాగ్రత్త వపహించుచుండును. కొని సరమిచ్చునపుడు అత డంత సావధానముగా యోచించినట్లు లేదు. ఫలమును గూర్చి ఆలోచింపకుండ అడిగినదే తడవుగా వరమిచ్చుచుండును. (బ్రహ్మయే కాదు మిగిలిన దేపతలు కూడ పరము లిచ్చునపుడు ఉదారులుగనే. కాదు, నిశ్చింతులుగా నున్నట్లు గోచరించుదురు. బ్రహ్మ కుంభకర్ణునికి వరమీయ నున్నప్పుడు దేవత లతనిని నివారించిరి రావణుని కిచ్చినప్లే పర మిచ్చినచో సర్వనాశన మగునని చెప్పిరి. రావణుని కిచ్చిన 84 వరములలో 60 దేవత లిచ్చినవి. వాటిలో బ్రహ్మ యిచ్చినవి 20 మాత్రమే (బ్రహ్మగారి వరములవల్ల అత్యధికముగా లాభపడినది రాక్షసులు. వారు గాక దేవతలు, మానవులు, పశుపక్నులు కూడ బ్రహ్మపరములచే లాభపడిరి.

(బ్రహ్మ మేఘనాదుని కిచ్చిన వరములో. గురించి వేరొకచోట ప్రస్తావించబడినది. అయినను వాటినిగూర్చి విచారించుట అవసరము మేఘనాదునికి లభించిన పరములు విలక్షణమైనవి పధ వరము కాదు. అది యాచిత మసలే కాదు షరతులతో కూడినను వరము యాచితమే యగును. పధను పరముగా బహుశా ఎవరూ కోరరు ఎవరూ ఇవ్వరు కూడ ఈ విషయములు వరయాచన సందర్భమున గమనింపదగినవి మేఘనాదుడు ఇంద్రుని జయించి అతనిని లంకకు బందీగా కొనిపోయెను దేపతల 'ప్రభుపు ఇంద్రుడు రాక్షసులకు బందీ అయ్యెను ఇది దేవతలకు, బ్రహ్మకు కూడ ప్రతిష్థాభంగకర సూయెను ఏదో ఉపాయమున ఇంద్రుని విడిసించపలసీ వచ్చెను నేటి భాషలో చెప్పినచో లంచమో, మారుదలయో యిచ్చిటైన విడిపించు నవసరము కలిగను. (బ్రహ్మ యీ భారము పహించి మేఘనాదునితో నిట్లనెను-

తన్ముచ్చతొం మవోబావో మ పౌందః పాకళానన్నా

కిం చాన్సు మోక్షణార్జాయ (వయచ్చంతు. దివౌకనవలో

పుహేంద్రుని విడిచిపుచ్చుటకు దేపతలు నీకేమి యీయపలెను? ఇది 55 ఉత్తరకాండ న 24 నురియు యుద్రకాంద న 66 ఠ5ఠ చూ వర (నం 6ం

శాపొాదవే వరాదవి/కి

సూటిగా ఇచ్చిపుచ్చుకొను (ప్రశ్నము. అతడు ఇంద్రుని విడచుటకు మారుగా తన కమరత్వ మిస్వవలి ననెను. మర్య్యలోకమున నెపరికిని అమరత్వము లభింపదు. దాని హద్దులు ముందే నిర్ధారింపబడినవి అప్పు డింద్రజిత్తు తన క్ర పరిస్థితిలో మృత్యువు కల్గునో, ఎట్టున్న స్థితిలో కలుగదో తెలుపుమనెను. అప్పుడు (బ్రహ్మ అతని కీ వరమిచ్చెను నికుంభిలామనండపొవ్త వుల్ఫుతాడ్షిం చ యూ దివ్చును త్వామాతతాయినం వొస్వాబిందళ్ళతో న తే వధః వరో దత్తో మవోబావో నర్హులోకేశ్చారేణ వై. (యుద్దకాండ నురొల్సి 'ఇంద్రజిత్తా! నీవు నికుంభిల కేగి హోసు మొనర్చుటకు పూర్వమే ని న్నైదిరించి యుద్ధము. చేయు. వీరుని చేతిలో నీవు మరణింతుపు. అని చెప్పెను అనగా ఈ ఒక్క ఘటనను విడిచి, మరే పరిస్థితిలోను మేఘనాదునికి చావులేదని, వర మిచ్చినట్టయినది. ఇట్లా వరము షరతు గలది. కనుక విభీషణుడు మేఘనాదు డా షరతును పొలించుటకు పూర్వమే నానిని కడతేర్చవలెనని రామునితో చెప్పెను. వ వర మిచ్చునప్పుడు నిశ్చించుడై యున్నను, బ్రహ్మ తన మాట పొల్టు రా దను విషయమున శ్రద్ధ పహించును. ఎప్పుడైనను తా నిచ్చిన పరమునకు భంగ మేర్పడునట్లు కనిపించినచో అతడు వెంటనే షుధ్యస్టుడై వచ్చి, అవసరమైనచో తన నిశేషాధికారము కూడ (ప్రయోగించి పరమును కావొదును నివాతకవచ రావణులకు మధ్యవర్తిగా వచ్చి అతడు వారికి సంధి ) ఎను, యమరాపణుల యుదములో కూడ ఇదే విధముగా వచ్చి యముని వెనుకకు మరలించెను5” - దశరథునకు (శ్రపణబుని యిచ్చిన శాపము, రాపణునికి బ్రహ్మయు గలకూబరుడును ఇచ్చిన శాపములు వారికి భయాస్పదములుగనే యుండెను లౌముని సుహత్త్యమును స్పష్టపరచుటకు అహల్యా-కబంధ-విరాధుల శాపములకు నిష్కృతి కల్లింపబడెను. లంక కిచ్చిన శాపము రాపణవధ సామీష్యమును సూచించున దాయెను. సీత పతిప్రతశీల ఆమె సవితత రామాయణమునకు గౌరవకారణము. నన కట కన కకక | కనన తా చూ ఎర్మ్యకనం. 62 మరయు ఉత్రదయకొాండ న 22 70/వార్టీ తీరాయమాయణము" శానములు-వరములు

రామకధ ననుసరించి దీని కసాధారణమహత్ష్యమున్నది. పాతివ్రత్యము స్వతః ఒక మహాతపస్సు ఫలితముగా. పతివ్రతల వాక్కులు బలసంపన్నములు పతివ్రత పరశాపములు రెండునూ ఇవ్వగలదు. నీత పాతిప్రతృ్యమును గూర్చి చర్చించుటకు ముందు స్తీపవిత్రత, శీలము వంటి విషయములలో (్రాచీనకాలము. నుండి సమాజములో గల విశ్వాసములు కట్టుబాట్లు తెలిసికొనుట ఆవశ్యకము. హెనువిచ్చిన పరిభాష ననుసరించి పునోవాక్కాయకర్మములా అవ్యభిచారనిస్టతో పతి ననుసరించుచుండు. వర్తనము గల సత్ని సతివత యనబడును

వ్రుథివ్వాం యాని తీర్జాని నతీపొదేశు తొన్దువ్‌,

తేజళ్చు నద్తూదేవానాం మునీనాం చ నలీషు వై ర్‌

పతివ్రతలను గౌరవించుచు బ్రహ్మ వైవర్తపురాణములో 'పృథ్విలో "గల తీర్ధములన్నియు పతిప్రతల పాదములం దున్నవి. అప్లు సర్వదేవతాతేజమును, మొునిప్రభావమును పతివ్రతలలో నెలకొని యుండును. అని చెప్పబడెను. అనసూయ - పొతివ్రత్యమును పరీక్షింస నెంచి వచ్చిన (బ్రహ్మవిమ్లును హేశ్వరు లామెను- వివస్త్రదై తమకు భిక్ష యిమ్మని "కోరిరి -ఆమె వారిని శిశువులుగా మార్చి వా రడిగినట్టు చేసెను. చూడవలె నని వచ్చిన ఉత్తంకునికి పొమ్యని రాణీ అదృశ్యమాయెను - భర్తను గురించి ఎ విధవైన అనుచితవు- టూహయు మనసులో రాకూడదని పతి ధృతరాష్ట్రుడు (గుడ్డివా డని తెలినిన గాంధారి తన నేత్రములపై నెల్లకాలము బంధము ధరించినది

పతిప్రతటైన నారి పరపురుషుని కంట బడకూడదు - ఈ భావము తరువాతి కాలములో నుండినట్లున్నది. కనుకనే యేమో బుగ్వేదములో 'ుముంగళలీయం నభూరిమాం నమేత వళ్ళుతో అని చెప్పబడినది. శ్రీరామునితో కలిసి వనవాస మేగుచున్న సీతను వాల్మీకి యిట్లు వర్షించెను-

యా న శక్యో వురా (ద్హుం భూతైరాకాళైరనీ

తామద్దూ నీతాం వళ్ళుంతి రాజమార్గగతా బనాః ౯ 58 భారతీయ నంన్య్యృతి తో ఖంజ్‌ ర్‌ ను ౨9-60 మరియు 66-

౨765 అధారంతో 59 అయోధ్యాకాండ న ౩౩ శ్లోం్‌

శాపాదనీ వరాదమ/?

ఆకాశసంచారులకు సైతము చూడరాని సీతను నేడు రాజవీథిలో జను లందరు చూచుచున్నారు. మహాభారతములో కారవన్త్రీలను గూర్చి యిపే వరింపబడెను.

న! న.

యా నానళ్ళుల్చు్యదమనం నా మూర్చం రామా కదాచిదనీ లన్హుల్‌ నరేం్యదే మనోవుం.. గబ్ళులి. కొరనేర్యదే. లోకేనాడ్తా. రొజమార్లం ద్రవేదుని

మునుపు చంద్రసూర్యులకు కూడ కనరాని త్రీలు నేడు కౌరవ(శ్రేష్టులు వన మేగుచుండగా శోకాతురులై రాజమార్గమునందు నడచుచున్నారు. ఇట్టున్నను రామాయణభారతకాలము. నాటి స్త్రీలు పరపురుషుల కంటబడకుండిరని చెప్పజాలము. పై వర్ణనలు రాణివాసపు స్త్రీలను గూర్చియే. అయినను ప్రాచీనపాహిత్యములో పతిప్రతలను 'అసూర్యంపశ్య లని చెప్పుట కనిసించును.

యాజ్ఞవల్క్యస్కృతితో పతియాజ్ఞ లేనిదే ఇల్లు విడిచి బయటకు పోవుట, వేగముగా నడచుట, వ్యాపారులు, సంన్యాసులు, పృద్దులు, వైద్యులు ననువారు తప్ప తక్కిన పురుషులతో మాటాడుట, ముసుగుదీని బయట కేగుట, తొడలు పిక్కలు వక్షోజములు కప్పకుండనుంచుట్క బిగ్గరగా నప్వుట, ధూర్తులు ఉంపుడుకత్తెలు దుశ్శీలురు నైన స్త్రీలతో పొత్తుచేయుట పంటి విషయములు గృహస్టులైన స్తీంకు త్యాజ్యము లని చెప్పబడినవి. ఆనాటి పతిప్రతాధర్మములలో పరపురుషునిగూర్చి ఆలోచించుట, అతనిని దర్శించుట, స్పృశించుట పంటివి నిషిద్ధము, హనుమంతుడు లంకలో సీతను చూచి మాటాడినపుడు ఆమెను తాను స్వశక్తితో సముద్రము దాటించి రాముని కడకు చేర్చెదనని పలికెను కాని సీత అందు కంగీకరింపలేదు. దానిని కారణము లిట్లు పేర్కొనెను-

ఖద్తుర్ధ్యక్తీం వురన్క్టుత్తు రామాదన్తున్సా వానర్క

నావొం న్ప్ర9న్హుం న్దుతో గ్యాత మిచ్చేయం వానరోత్రమ,

యదభనాం గ్యాతనంన్తుర్ధుం రావణన్హు గతా. బలాజ్‌,

ఆనీశా. కీం కరిప్తామి వినాథా వివళా నత

నా పతిపై భక్తికారణమున నేను శ్రీరాముని తప్ప వేరొకనిని స్వయముగా స్పృశింప దలంచను. రాపణుడు నన్ను బలాత్కారముగా ముట్టుకొనెను ౮0 మనోభారతము-ఆళమనానవర్హూ అధ్యా. 25 6 నుందరకాండో న ౩7ర౭ శ్లో 62

722/వాబ్టీ కీరామాయణము- శానములు-వరములు

అది నా యిచ్చకు విరుద్ధమే. కాని అనాధను, స్వయముగా అసమర్జ్థురాలను, పరాథినను వైన నే నేని చేయగలను. కోరకున్ననూ నీతను రావణుడే కాక విరాధుడు, కాకరూపిటైై జయంతుడు ముట్టుకొనిరి. ఈ విషయము రామాయణములో స్పష్టముగా నున్నది. కాని ఆ యా విషయములు చూచినచో పతిప్రతలకు పరపురుషస్పర్శ నిషిద్ధమని తెలియును త్రం వరశాపములు

సీత పాతివ్రత్యమును గూర్చి విచారించునపుడు రామాయణములోని ఊ్రీ లిచ్చిన వరశాపములను గూర్చి చర్చించుట అవసరము. రామాయణములో స్రీ లెచ్చిన శాసములు 7, వరములు క. పంచపతివ్రతలలోను లెక్కింపబడిన అహల్య, మండోదరి, సీత వీ రెవరికిని శాముగాని, వరముగాని యివ్వలేదు. దీనివలన మపాళలకు పాతివ్రత్యబలమున వరశాసము లిచ్చు శక్తి కలుగుచున్నదా? అను సంశయ మేర్పడుచున్నది. కుశనాభకన్వలును, వేదవతియు, (వేదవతి (ప్రతిజ్ఞ రావణవధనుగూర్చి శావతుల్యమే) అవివాపొతలు కనుక వారి కిట్టి శక్తి పాతిప్రత్యమున సిద్ధింప నవకాశము లేదు పైగా వారు ప్రత్యక్షముగా శపింపలేదు కాని వారి కట్టి శక్తి కలదని పేర్కొనబడెను. రాముని యౌపరాజ్యపట్టాభి షేకవార్త ముందుగా తెలినినందుకు మంథరకు కైక వరమీయ దలచెను కాని ఆమె దానిని స్వీకరింపలేదు. కైకేయి వర్తన మరనీనచో ఆమె నట్టే పతి(ప్రతగా ఎంచుట కష్టము. ఉమాడేవి దేవతలకు, భూదేవికి, కుబేరునికి శాసము లిచ్చెను రక్కనికి ఇలునికి (అర్ధ) పరము లిచ్చెను ఆమె దేవయోనికి చెందినది. ఇట్లెంచి చూచినచో ఆమె కేవలపాతివ్రత్యబలముననే వరశాపము లివ్వగల్లిన దనలేము.. వాల్మీకియు. అట్లు చెప్పలేదు హేమ తన సఖి స్వయం(ప్రభకు వర మిచ్చినట్టు చెప్పబడినది.” కాని ఆమె తపస్సు చేసినట్లుగాని చేయనట్టుగాని చెప్పలేదు. బహుశః అప్పరసటై.. ఉచ్చయోనికి చెందినది గనుక ఆమె కా శక్తి లభించెనేమో.

అనసూయ మహాపతిప్రత సీతను కలిసినపు డామె పాతివ్రత్యమును గూర్చి ఇట్లు చెప్పెను - 'అనుకూలుడైనను, ్రతికూలుడైనను, స్త్రీలకు భర్తయే (ప్రియుడు. అస్లెంచు. స్త్రీలకు సహాఫలప్రదులైన భర్తలు లభింతురు. భర్త శీలవర్టితుడైనను స్వేచ్చాచారియైనను నిర్ధనుడైనను ఉత్తమన్వభావముకల రం కీవ్యేంధాకాండ

శాసొదనీ వరాదమి/73

ఊ్రీకి- అతడే ముఖ్యదేవత. "నాకు భర్తకు మించిన ఇష్టబంధువు వేరొకడు కన్పించడు. తరుగులేని తపోనుష్టానము ఇహపరములలో ఇష్టప్రాస్తికి సాధనమగునట్లు భర్త సేవ కూడ యోగ్యమైనది... లోకములోని మంచి చెడ్డ లెరిగిన గుణవంతులైన స్త్రీలు పుణ్యాత్ములవలె .స్వర్ణమున నిహరింతురు.. ఇట్లు చెప్పి తిరిగి ఆమె సీతతో నిట్లనెను-

వియమైర్హువిభైదాన్తం తపో పొ మవొదశ్తి మే

తల్భుంశిత్తు బలం నీతే ఛందయే తాం శుచ్చివలేో

నే నెన్నో నియమములు పూని పెద్ద తపస్సు చేసితిని. ఆ తపోబలమున నీకు- వరమిచ్చెదను) వేడుకొనుము. అనసూయ ఇయ్యనెంచిన పరము తపోబలముననే కాని పాతివ్రత్యబలమున కాదు. లేనిచో తపమునుగూర్చి (ప్రత్యేకించి చెప్ప నవసరము. లేదు. సీత వర మందుకొనలేదు. ఆది వేరు విషయము ఈ ఉదాహరణము లన్నియు చూచినచో కేవలము పాతిప్రత్యబలమున వరశాపము. లిచ్చు శక్తి _ఎవరికినీ సీద్దించినట్లు లేదు. వరశాసము లిచ్చిన మహిళలు దేవయోనులు లేదా 'పాతివత్యముతో బాటు తపోబలమున్నవారు మాత్రమే, అవ్యపతి(వ్రతలు

సంచ పతివ్రతలలోను ముగ్గురు - అహల్య, మండోదరి సీత - రామాయణములో వచ్చు పతివ్రతలు. వీరిలో పతివ్రతగా అహల్య నెంచుటకు సాధ్యము కాదు. వార్మీకరామాయణములో అహల్యకధ రెండుసార్లు వచ్చును. ఆ రెండింటిలోను వివరణలో కొంత భేదమున్నది ఉత్తరకాండ పప్రక్తిప్త మనుకొన్నను బాలకాండ నిశ్చయముగా వాల్మీకి వ్రానినదే కనుక ఆ కాండములోని కథను అధికారిక మని (గ్రపహింపదగును ఆ కధలో ఇంద్రుడు అహల్యను బలాత్కరించలేదు మారు రూపు ధరించి వచ్చిన ఇంద్రుడు గౌతముడు కాడను. విషయము అహల్యకు తెలియును అంతేగాక ఆమె యింద్రుని కామించినది కూడ. ఆ విషయ మామె. స్వేచ్చగా నతనిని కలియుట కుద్యమించుటలోనే స్పష్టమగుచున్నది “క్రుతార్హాన్ను నుర్యశేస్ట"- సురశ్రేష్టా! నేను కృతార్చురాల నైతెని. ఇంద్రుడును ్యశ్రోకలో నరతుష్త్తోన్మ - సుందరీ! నేను సంతుష్టి నందితిని అని సలికెను సమాగమమున కామె అంగీకరించినది. 6 ఆఅయోధ్వాకాండ న 25

74/వాల్డీ తీరామాయణము, శానములు-వరములు

కనుక ఆమె యాచరణము వ్యభిచారాత్మక మనుట నిస్సంశయము. ఆమె చేసినది ఘోరమైనదియు, క్షమింపరానిదియు వైన అపరాధము. కాని గౌతము డామెను శపించి వెంటనే శాపమోక్షణ మెరింగించెను. ఇది ఆశ్చర్యకరముోో అహల్యను గురించి ఎక్కువగా పరిశీలించుట అనవసరము.

మండోదరి మిక్కిలి దుర్భాగ్యురాలైన సతివ్రత. రామాయణములో నామెకు గౌణన్థాన మియ్యబడినది ఆమె చరిత్ర మస్పష్టముగా అర్జార్హముగా చిత్రింపబడినది. రావణవధానంతర మామె. విలాసములో ఆమె విశిష్టతలు వ్యక్తమగుచున్నవి రావణుని భార్యగా తన పాతివ్రత్యబలమున నతని పతనము నొపగల శక్తి బహుశా ఆమెకు కలదు ఆమె అట్టి ప్రయత్న మొనరించెను కూడు కాని సఫలీకృతురాలు కాలేకపోయెను సావిత్రి తన పాతివ్రత్యమాహాత్మ్యమున పతిని (బ్రతికించుకొనెను. కాని మండోదరి అటుల చేయలేకపోయినది. సొవిత్రి యము నడ్డగించి పతిప్రాణములు విడిపించుకొనెను ఇందులో బుద్దికౌశల మున్నదనుకొనవచ్చు కూడ,

శ్రీరాముడు ఆదర్శపుత్రుడు, పతి, భ్రాత, శాసకుడు, పఏీత్రాజ్ఞాకారి, సత్యసంధుడు, మాట తిరుగులేనివాడు, ఏకపర్నీవ్రతుడు, విశుద్ధ చరిత్రుడు అతనిలో నిట్టి విశిష్ణఠ లెన్నో యున్నవి. లే సీతలో సత్యవాదిత, సంకటసమయమున సాహసము చూపగల ధైర్యము _అలోభము, త్యాగశీలత ధర్మెకనిష్ట వంటి విశేషగుణము లున్నవి ఆమె నిష్కళంకచరిత్రము, రామునియం దవ్యభిచారినిష్టగల ప్రీతి రామాయణకధకు వెన్నెముక పంటీవి. “వాల్మీకి తన చిరకాలతపస్సు పణముగా సీతచారిత్రశుద్దిని బుజువుచేయనెంచెను. రావణు డొమె నసహరించిన క్ష్రణమునుండి అతని వధవరకు గల కాలమున నామె భమ్ట్రరాలు కావచ్చును. పరిస్థితు లట్టివి. అవి రావణున కనుకూలములు, ఆమెకు ప్రతికూలములు ఆ పరిస్థితిలో. సీతకు తన శీలరక్షణ మెంత కష్టమో అంతగానే ఆమె నా విధముగా నిల్పుటకూడ రామకథ కవసరము. సీత శీల మేమాత్రము. చెడినట్టున్నను రామకథకు గల నైతికమూలమునకే భంగము వొల్మీకీ దీని నెరుగును. కథాగతన్యాయ (౧౦౭౮౪౮4089) మెంచి చూచినచో ఆమె. శీలభప్ట కారాదు రాముడైనను అట్టి సీతను [గ్రహింప నిష్టపడడు అపరాధికి శారిరకశిక్ష నిచ్చి శ్రీరాము డామెను విడిసించవచ్చును. కాని కథ నిష్వాాణ మగును. సీత శీలముపై రామునికి విశ్వాసమున్నది. కాని ర54ఉ చూ శాన (నం 22 2/6

శాపాదవి వరాదవష/ళ్‌

లోకాపవాదమునకు వెరచి అత డామెను అగ్నిపరీక్ష ఇమ్మనెను. సీత ఒంటరిగా నిరాధారటై, నిస్సీమబలపరాక్రముశాలియు, కామాంధుడు నైన రావణుని పద్ద బందీగా నుండెను అతడేమైన చేయగలడు గదా. దీనికి మార్గాంతర మెంచి వాల్మీకి సీతాశీలరక్షణము గావించెను. రావణుని కిచ్చిన శాసములు

-సీతను బలాత్కరించుటకు రావణు డామెను లంకవరకు తీసికొని పో నక్కరలేదు. నడివీధి నడిచిపోవుచున్న స్త్రీలను సైతము బలాత్కరించగల లజ్ఞాహీను డతడు. మహాపార్శునితో ఆత డీ సత్య మనుంగీకరించి చెప్పెను

వీతామవొన్హూ భవనం గచ్చుంతీం వుంబక్షస్థ లాజ్‌,

నౌ గ్రనవ్చూ మయా భుక్తా క్రుతా వివనననా తలో

“అకసమున నగిజ్వాల వలె తోచు పుంజికస్టల అను అప్పరస, నా భయముచే ఒదిగి ఒదిగి బ్రహ్మలోక మేగుచుండగా నే నామెను బలవంతముగా ననుభవించి, వివస్త్రగా విడిచితిని ఆతడు రంభను కూడ ఇస్లే దారి కాచి బలాత్కరించెను

వీవ ముక్తా న -తాం రల్లో నివేళ్ళ్తు చ కెలాతలేే

తామభోగాభినందత్తో వైంత్తుకాయోవవ్యకోమే.

అప్పుడు రావణు డామె నొక శిలాతలమున చేర్చి కామోత్సుకుడై అనుభవించెనులో. రావణు డెప్పుడైనను ఎచోటనైనను నీతను బలాత్కదింపగలడు అందు కతని కాటంకము లేదు. అయినను ఆత డామెను లంకకు తీనికొనిపోయెను. కారణ మాత డామెను సత్నిగా వరించి నిరంతరము భోగింపనెంచెను. తన వైభవము చూపి ఆమె నాకర్షింపదలచెను అందుచేత నామె నన్యస్త్రీలను వలె బలాత్కరింసలేదు రాసణవధ కనుకూలపరిస్థితిని కల్పించుటకు సీత లంకలో నుండుట సహాయకారి యయ్యెను సీతను లంక కెత్తుకొనిపోపుటయే రామరావణయుద్ధమునకు తగిన కారణము,

తనను పతిగా స్వీకరింపుముని చెప్పి ఒప్పించుటకు రాపణుడు చేసిన రర యుద్ధకాండ 29 60 చూ శాన కనం 46

76వాల్డీ కీరాయమాయణము:. శానములు-నరములు

ప్రయత్న మేదియు. సీతవద్ద ఫలించలేదు. పైగా ఆమె అతని నత్యంత కఠోరముగా నిందించెను రావణు డామెను దుష్టరాక్ష సీగణమునడుమ బంధించి యుంచెను. నీత నెవరును చూచుటకైన వీలులేనంతగా కట్టడిచేసెను.. అయినను ఇంద్రుడు, హనుమంతుడు ఆమెను కలిసి ధైర్యము చెప్పి సహాయపడిరి. రాపణుని కీ విషయమే తెలియలేదు. అట్టి స్థితిలో సీత కాత్మహత్యయో, రావణునికి లొంగుటయో తప్ప వేరు మార్గము లేదయ్యెను. ఆత్మహత్యాప్రయత్నము

రావణుడు తనను చంపునేమో యని సీతకు భయముందెను. వాని చేతిలో చనిపోవుటకంటె అత్మహత్యయే మేలని ఆమె తలచెను జీనితముపై విసిగి రెండుసారు లామె ఆత్మహత్యాప్రయత్నము చేసెను.

శోకాభితప్తా ఐవాధా. నిచింత్తు నీతాభ వేణ్యీగధనం శ్రునత్తా

ఉద్దుద్తు వేణ్పుద్ద్రుథనేన శ్యీమమవాం గమిప్పామి యమన్సా మూంత్‌.

ఇట్లు శోకాతురటై. సీత తన జటాబంధమును చేత నందుకొని ఈ బంధముతో నేను శీఘ్రముగా యమలోక మేగుదు నని పలుకుచూ సంకల్పపూర్తిక్రై తరుశాఖ నందుకొనెను.. తాని రామకథకును నీతకును గల అదృష్టవిశేషమున నామె కప్పుడు శుభశకునములు పొడగట్టైను. అంతలో నామెకు ధైర్యము కలిగెను ఆ ప్రయత్నము నిర్చిపోయెను. రామకథాదృక్టితో రావణవధ జరుగుపరకు సీత జీవించియుండుట శీలము కాపాడబడుటయు నావశ్యకములు కనుక నామెకు ప్రాణ౪భయము కలిగింపరా దనియే వాల్మీకి ఈ శకునకల్పన చేసి బౌచిత్యము నెరపెను బందీగా నున్నప్పుడు భోజనము (గ్రహింపరాదని నిశ్చయించి సీత వేరొకసారి ఆత్మహత్యాప్రయత్న మొనర్చెను. కాని బ్రహ్మ ఆమెకు ఇంద్రునిద్వారా హవిష్యాన్న మంపెను. హనిష్యాన్న మాహాత్మ్యమెట్టిదనగా, దాని నేమాత్రము (గ్రహించినను అనంతకాలమునరకు జీవించియుండవచ్చును సీత ఆ అన్నము [గ్రహించుటతో ఆత్మహత్యాప్రయత్నము విఫలమాయెను. ఈ7 నుందరకాండ 25

శొపాదనీ వనరాదవమిగ”

పాతివ్రత్యమున కున్న శక్తి

రాపణుని మాట కాదనదగిన ఉపాయ మేదియు. సీతకడ లేదు వాల్మీకి కిది జటిలసమస్య అయినది రావణవధ జరుగువరకు సీత శీలమును కాపాడుకొనుట ఎట్లు? భారతీయ జీవనవిధానములో పతివ్రతల కసాధారణ మహత్త్యమున్నది తమ పాతివ్రత్యకారణమున వా రసొధ్యమునైనను సాధ్యము గావింపగలరు. ఇట్టి విశ్వాసముతో సీత తన పాతివ్రత్యప్రభావముచేత మాత్రమే సీలభ్రష్ట కాకుండ లంకలో నిల్చిన దని భావించుట (భష, నిరాధారమును.

పంచ మహాపతి[వ్రతలలో ముగ్గురికి సీత అహల్య, ద్రౌపది - అనువారికి శీలభ్రష్టు అగుటకు వలసిన సంకటము లెదురైనవి. అహల్య ఓడిపోయినది. సీతాద్రాపదులు విజయమందిరి. కాని ఈ విజయము వారి పాతివ్రత్యబలముననా లేక అన్యకారణముల వల్లనా, అనునది చూడదగిన విషయము. ఉత్తరకాండ కథలో అహల్యకు దేవేంద్రుడే గౌతమరూపమున వచ్చినట్లు తెలియదు. ఆమె గౌతమునితో నిట్లనెను - అజ్ఞానాద్దర్రితా వ్యవ ల్పుదన్వేన దివౌకనౌ (ఉత్తర 30-40) ఇది సత్యమని నమ్మనచో, ఇంద్రుని "ముట్టిన పిదసకూడ ఆమె కెట్లు తెలియలే దనిసించును. తాత్పర్య మేషనగా ఆమె పొతి(ప్రత్య మింద్రనికి ('ప్రతిబంధకము కాలేదు. ఆమె యింద్రు నేమియు దండింపలేదు. తర్వాత గౌతము డతనిని శిక్షించెను. ఆది అతని తపోబలము కాని ఈమె పాతివ్రత్యము కాదు ఇది సత్య మన్నచో ఉత్తరకాండ కథ అసత్యమగును. బాలకాండ కథను సత్యమన్నచో అహల్య ఇంద్రు నెరిగి వ్యభిచరించిన దనక తప్పదు. ముందు నిర్ణయించుకొన్న ప్రకారము. భీముడు నృత్యశాలలో ముందుగనే వచ్చి కూర్చొని యుండనిచో ద్రౌపదికి కీవకుని చేతిలో పడక తప్పదు లేదా ఆమె కాత్మహత్యయో, హత్యాప్రాప్తియో అగును. భీముని బుదెచాతుర్యము, బలసంపత్తి (ద్రౌపదిని రక్ష్మించినవి, కాని ఆమె పొతివ్రత్యము కౌద్దు. అహల్యాద్రౌపదులలో పతివ్రతా తేజమున్నదని ఎంచినను, అది వారి శీలరక్షణ కుపకరింపలేదనుట తథ్యము.

బహుశా సీతకు పాతివ్రత్యమువలన స్త్రీ తనశీలమును కాపాడుకొన జాలదని తెలియునేమో అందుకనియే ఆమె శీలభష్టకాకుండ ఆత్మహత్య చేసికొన నెంచినది ఆమె చేసిన ఆత్మహత్యాప్రయత్నములు రెండును ప్నర్ధమైన వనుట. వేరు విషయము నసీతయం దసాధారణ పాతిప్రత్య తేజ మున్నదని మండోదరి అభిప్రాయము. రాపణవధానంతరము విలసించుచు ఆమె ఇట్ట్లన్నది-

78వాల్చీ కీరాయమాయణము" శావములు-వరములు

అపొవ్దు తం చైవ కామం వైైభిలీనంగమే క్రుత,

వత్యివతాయాత్తవవా నూనం ద్డ్రోన మే బో

తదైవ యన్దు ద్ధూన్హూం ధర్ధయంన్తనుముధ్దమావ్‌

దేనా బిఖ్బాతి తే నర్దే సేం్యదా? నొజ్రివురోోమాః (యుద్ధ 00

మైథిలీ సంగమమును కామించినది వ్యర్ధమైనది. ఆ పతివ్రతయొక్క తపోజ్వాలలో దర్ధమైతివి ప్రభూ, వాస్తవమునకు నీ వా సుందరిని ముట్టదలచిన నాడే భన్మవైయుందువు. కాని ఇంద్రాగ్నిపూర్వకముగా దేవతలందరు ఎ నుహత్వ మెంచి నీకు భయపడుచుండిరో ఆ మహత్త్యమే అప్పటికి నిన్ను నిల్పినది. ఒక పతివ్రత వేరొక పతివ్రతను గూర్చి పల్కిన ఈ ్రశంసావాక్యములు మెచ్చదగినవి కాని ఇందలి సత్యమెంత? మండోదరి చెప్పినట్టు పతిప్రతలలో కొంత తేజమో, శక్తియో యుండునని నమ్మినచో, అది రావణుని పతన మేల నివారింపలేకనోయెను? ఆమె పాతివ్రత్య మిట్టు వాదాతీతమైనది. వాల్మీకి రామాయణములో ఆమె పాతి(వ్రత్యమును శంకింపజేయునట్టి వాక్య మొకటీయూ. లేదు. వాదముకొరకు రావణుడు తన మహత్ష్యము వల్లనే సీతను ముట్టినను దగ్ధముకాలే దన్ననూ, రాముని ఎదుటనే సీత నెత్తికొని చంక నిడుకొన్న విరాధు డేల దృ్థము కాలేదు? వానిలో ఎ మహత్ష్యమున్నది? విరాధు డింతమాత్రనే చేసి ఊరుకోలేదు.

కథం తాననయోర్వా చ వానః (వమదయూ నన్కొ

అధర్భుచారిణొ. పొవా కా యువాం మునిదూవకా,

ఇయం. నారీ వరారోహా మమ భార్యా ఖివివ్చతి.

“మీరు తపస్వులై వనమందు యువతీసహాయులై ఎట్టుందురు? ముని వేషమునకు విరుద్ధముగా ఆయుధములు ధరించి ఒకే స్త్రీతో కలిని అధర్మచారులు, పొపులునైన మీరు మునివృత్తి కే కళంక మాపొదించుచున్నారు. ఎవరు మీరు? ఈ సుందరి నాకిపుడు భార్య కాగలదు అని పలికెను (అరణ్య 2-11,13) ఈ అసత్యాలాపములు పతివ్రతటైైన సీత చెవులలో పడినప్పటికిని, ఆమె తేజము. బయటపడలే. దేమి? ఇంకొక ఆశ్చర్యము. కొకిరూపమున వచ్చిన ఇంద్రపుత్రుడు సీత వక్షోజములపై పొడవ నెంచెను అప్పుడును ఆమె పతిప్రతాతేజము (ప్రకటము కాలేదు

శాపొదవీ నరాదని//9

ఇం(ద్రపుత్రుని శృంగారచేష్టలను స్వయముగా సీతయే హనుమంతునితో వివరించినది. ఇవీ నమ్మరాని మాటలు కావుగదా?ో విదాధుని వంటి రాక్షసుని దండింపజాలకపోయె నన్ననూ, ఎదో వచ్చిన మామూలు కాకిని ఆమె తొలగింసలేక పోయినది, కనుక మండోదరి చెప్పిన పాతిప్రత్యతేజమును గూర్చి ఎక్కువగా ఆలోచించుట అనవసరము,

సీత . తన పొతివ్రత్య్వమును గురించి స్వయముగా చెన్పిన మాటలలో గల సత్యాసత్యములు కూడ పరీక్షింపదగినవి.

అనందేళాత్తు రామన్హ తవనళ్తానుపాలనాల్‌,

న త్వాం కురి దళ్యీవ భిన్న భనా్హార్లతేజనా

శ్రీరాముని ఆజ్ఞ లేనందుచేతను, తపఃపాలనమందలి కర్తప్యతచేతన్ను, రాపణా నిన్ను భస్మము చేయగల పతివ్రతాశక్తి కలిగియు అట్టు చేయకున్నాను (సుందర. 22) స్వ, కాశీనాధశాస్త్రి లేలేగారి మరారీ అనువాదములో, పతిప్రత శబ్ద మనుచితముగా పడినది మూలములో ఆ శబ్దములేదు. పైగా తపస్సు గూర్చి స్పష్టముగా చెప్పబడినది గీతా(ప్రెస్‌, గోరఖ్‌పూర్‌ వారి (ప్రతిలోను, శ్రీనివాస అయ్యంగారి కన్నడ అనువాదములోను కూడ “పతివ్రత శబ్దము కానరాదు రావణుని భస్మము చేయగల ననుమాట ఓజోభరితమే కాని అట్టి కార్య మేదియు జరుగలేదు కాక, సీత కట్టి తేజ మున్నదనుకొన్ననూ ఆమె చెప్పినట్లే అది తపోలబ్బ మని యెంచవలెను. రావణుని బలాత్కారము

స్రీలను బలాత్కరించుటలో రావణుడు చతురుడు, అలవాటు పడినవాడు. లంకలోని స్త్రీలను, అన్యప్రదేశములలో స్త్రీలను కూడ అతదు విచ్చలవిడిగా ననుభవించెను. ఈ కార్య మతనికి అనుచిత మనిసించలేదు. సీతను ఒప్పింప దలచి చెప్పుచూ అత డిట్టనెను

న్ధుధర్జో ర్షసాం భీరు నర్హాదైవ నా నంశయా,

గమనం వా వర్మ్రీణాం వారణం నంగ్రమథ్వ వా. 6౪౯9 నుందరకాంద ౨౮5 70 నుందరకాందో 22

త0/వాల్లీ కీరాయాయణము-. తావములు-వరములు

బలవంతముగా పరస్త్రీల నెత్తుకొని పోయి. అనుభవించుట రాక్షసుల కెప్పుడునూ ధర్మమే” ఈ రకమైన ధర్మ మనుమతించు రావణుని కామాంధత, అతని క్రార్యమునకు తోడై స్త్రీల కెంతగనో బాధాకరమైనది ఆడువారిని అపహరించునప్పుడు ఆతడు వారి పతులను గూర్చి గాని, బంధువులను గూర్చి గాని చింతించి యెరుగడు వారిని విధవలుగా చేసి బంధువులను హతమార్చి, నిరాధారలుగా నొనర్భును. ఆతనిచే భష్టలైన త్రీ లెందరో "పతివ్రతలు. వారినిగూర్చి మండోదరి మాటలే సాక్ష్యము-

యాన్హ్రయా ఎధవా రాజన్‌ క్రుతా నైకాః కుల్త్రియః*

నత్యవతా ధర్జురతా గురుళ్యుతూవణో లత

తాభిః శోకాభితస్తాభిః ప్త వరవళం గల

“పతివ్రతలును. గురుశుశ్రూషాపరులు వైన స్త్రీల నెందరినో నీవు విధపల నొనర్చిత్రివి మహారాజా! శోకసంతప్తలైన ఆ స్త్రీల శాపమే నిన్నిట్టు హతమార్చినది.' * ఆ సాధ్విమణులు శసించినపుడెల్ల దేనదుందుభులు (మోగి పుష్పువ్పష్టి గురిసెడిదటగే. ఆ స్త్రీల (్రేష్టతను గూర్చి వేరే చెప్పనక్కరలేదు... కాని వారు తమ శీలమును కాపాడుకొనలేక పోయి రనక తప్పుదు. తేలిన దేమనగా పాతివ్రత్య సదాచారాదులవలన కొంత తేజముగాని బలముగాని ప్రాప్తించినను, అది చాల పరిమితమనియే. మీది ఉదాహరణములవలన, అట్టే బలము. వారి శీలరక్షకు చాలలే దనుటయు స్పష్టము. కాగా పొతివ్రత్య మెంత గొప్పదైనను, శీలరక్షణ కది పనికి రాదనుట నిశ్చయము. వరశాపముల కల్పనలోని చాతుర్యము

నీత పూర్తిగా ఆధారరపాతటైై అసహనీయన్థితిలో నుండుట గమనించియే వాల్మీకి నేర్పుగా రావణునికి శాపములు కల్పించి నీతాశీలరక్ష ణమున కుపాయ మల్లైను సీతను శీలభష్ట కాకుండ కాపాడుటకు, శాపమే సరళము, సమర్థమునైన ఉపాయము ఇది యెరిగిన వాల్మీకి రావణునకు పూర్వమే శాపములు కల్పించెను. వాల్మీకరామాయణములో రావణునికి అన్నియుచేరి 72 నుందరర9ూందో 20 22 నుందరకాందో 2/0 79 తత్తరకాందో. 24

శాపాదవీ నరాదవి?

ఏడు శాపములు కలిగినవి. వాటిలో నాలుగు పరస్త్రీల నభిలాషించి బలాత్కరించుట వలన నేర్పడినవి. పైన చూసిన పతివ్రతల శాపములకు తోడు (్రహ్మయా, నలకూబరుడును ఇచ్చిన రెండు శాపములు చాల బలీయములు. వేదవతి (ప్రతిజ్ఞ రావణుని మార్చలేకపోయినను నీరసపరచినది. కాగా సీత అతనికి దగ్గరగా నున్నను దూరముగా నున్నప్లే అప్రాప్యగనే నిల్చినది తపఃక్షయమునకు వెరచి శాపమివ్వకున్నను వేదవతి చేసిన ప్రతిజ్ఞ అగ్నిప్రవేశసమయమున, మృత్యుముఖమున జరిగినది కనుక దాని బలము విశిష్టమైనది పుంజికస్థ్రలను బలాత్కరించినందున బ్రహ్మయు, రంభను బలాత్కరించినందున నలకూబరుడును రావణు నొకే విధముగా శపించిరి * వివరణములో సూత్రమే కించిద్భేద మగువించును.. రెందు. శాసములును షరతులతో కూడినవే. రావణు డీ శాపము. లన్నిటిలో బ్రహ్మగా రిచ్చిన శాపమున కెక్కున భయపదెను. మహాపార్శ్వుడు రావణునకు కుక్కుటన్యాయమున నీత ననుభవింపుమని సలహా యిచ్చెను “రాగల పరిణామములకు వెరునగవలదు వాటి నెదిరింపగల శక్తి పామర్ధ్యములు నీకున్నవి' అని కూడ చెప్పెను, అప్పుడు రావణు డతనితో పుంజికస్థల విషయమున బ్రహ్మ తన కిచ్చిన శాపమును గూర్చి వెప్పెనుగ్‌

ఇల్బావొం లన్దు శావన్వూ భీతః (వనభమేవా తామ,

నారోవాయే ఐలాల్‌ నీతాం వైదేవొం శయనే శుఖ్లో

“ఇట్లు (బ్రహ్మగారి శాపముచే. నేను సీతను బలాత్యరింపలేకున్నాను అని స్వయముగానే చెప్పినందున. లంకలో నున్నప్పుటికిని సీత శీలభ్రష్ట కాలేదనియును దాని కామె పాత్రివ్రత్యబలము కాక, 'రాపణుని కబ్బిన శాపములే కారణము. అనియు. స్పష్టము ఉపనసంహారము

ఐహిక సుఖాభిపృద్ధికి దుఃఖనిప్పత్తికి స్వాభావికముగనే నిరంతరప్రప్పత్తి గోచఛరించుచుండును, అభిలాషసిద్ధి కై మౌనప్పుడు తన శక్తియుక్సు లన్నిటిని సణముగా నుంచును. ఉద్దేశ్యపూర్తి కలుగక అ పేక్షించినది లభింపక ప్రయత్నము వ్యర్థమైనప్పుడు అతడు మానవేతరశక్తులైను ఆతిహూనవీయ లేదా మహామహాననీయ శక్తుల నాశ్రయిందును. నేటి నిజ్ఞాన మెన్నో అసాధ్యములను సాధ్యములుగా మమ య. ప స స. కను. టు 24 చూ శాష్యక్ర తరతత్తతం 25 య్యుద్రకాండో ం్‌తా

తి2ాల్లీ కీరాయాయణము:. శానములు-వలములు

జేసిచూపెను. వాటిని సులభసాధ్యములుగా జేసెను. మానవుని లౌకికజీవనము సుఖసమృద్ధ నుయ్యెను. కాని ఇంకను మానవేతరశక్తులపై నున్న విశ్వాసము తగ్గలేదు. శిక్షాసంస్కృతిపూర్ణులైన ఏ కొద్దిమంది బుద్ధివాదులనో. విడిచి పెట్టినచో సమాజములోని బహుసంఖ్యాకులు మానవేతరశక్తులను విశ్వసింతురు. ఐహికేచ్చాపూర్తికి సత్యనారాయణ ్రతము చేయుదురు (మొక్కులు (మొక్కెదరు. (వ్రతోపవాసములు పొటింతురు. దేవతామూర్తుల పై పుషాదులు చల్లి భగవదాను కూల్య (ప్రాతికూల్యములు తెలిసికొనుచుందురు. మరాలయములలో చేరిన భక్తి సమూహము ప్రముఖముగా ఐహికకారణములవల్లనే అట్టు చేరుచుందును, కాని ఆత్మోన్నతి నాశించి ఆ మార్గమెంచినవారి సంఖ్య స్వల్పము

వ్యాసవార్మీకులవంటి మహర్షుల (గ్రంథములలో వరశాపముల ప్రసక్తి ఎక్కువగా నుండుటకు కారణము, అవి మానవప్రవృత్తికి సంబంధించి యుండుటయే. బుషులు మంచి నేర్పుతో ఈ వరశాపములను కథ కవినాభావములుగా కూర్చిరి ఉద్దేశ్యపూర్వకముగా జోడించినట్లు గాక, కృత్రిమ మగునట్టు గాక, ఈ వరశాపములు కథలో చేది వాటిని విడిచినచో కథయే లే దనివించును శ్ర్రీమ.ర. శిర్వాడ్‌కర్‌గారు మహాభారతమును గూర్చి వ్రాయుచు

“పరశాసములు, రచయిత కల్పనాప్రసూతములు. అవి ఒక విధమగు

అలంకారములు కర్మవాదనిడ్దాంతము ననుసరించి ఇవి (ప్రభవించినవి అని వెప్పిరిగో

ఈ మాటలు సాకల్యముగా చూడదగినవి కల్పనాసృష్టి అలంకారరవనలవలన కావ్యసొందర్యము తప్పక పృద్ధియగును. అవి లేనినాడు సౌందర్యము కొరవడును. కాని అవి కధకు అభిన్న వైన అంగములు కాజాలవు. అవి బయటివే, కావలసినచో వాడవచ్చును లేనిచో విడుపవచ్చును కావున, అవి కృత్రిమములే కాని కధకు గల సహజాపయపములు కావు వరశాపము లీరీతివేనా? దశరధుడు కైక కిచ్చిన సరములను రామాయణము నుండి తొలగింపగలమా? వాటిని తొలగించినచో ఇక మిగిలెడి దేమి? (బ్రహ్మ యిచ్చిన శాసమునకు రావణుడు భయపడెనని మనము (గ్రహించితిమి ఆ శాపమును నలకూబరశాస, వేదవతీ ప్రతిజ్ఞలును. లేనిచో సీత శీల మెంతవరకు రక్షింపబడెడిది? 20 నొత్రినావుర

శాపాదోనీ నరాదమశ3

రామకథలో వరశాపములు లేనిచో రామాయణమున కిప్పటిరూసమే ఉండియుండదు. వరశాసములు .కర్మవాదసిద్దాంతమాత్రముననే ప్రభవించినవి కావు. అవి సమౌజ'్రవృత్తి ననునరించి మానవస్వభాపమున కనుగుణముగనే వెలసినవి. మానవేతరశక్తులపై విశ్వాసము. లేనినాడు వరశాపముల కల్పన అవిశ్వసనీయ మగును. కర్మవాదసీద్దాంతమైనను సంపూర్ణముగా తిరస్కరింప బడజొలదు కాని ఆది మాౌనపుని విశిష్టవృత్తి ననుసరించి పోషింపబడుచుండును.

వరశాసములను యథోచితముగా సుయోగ్యముగా సహజముగా ప్రయోగించి వాల్మీకి రామకథ కొక బొన్నత్యము కలిగించెను. నారదు డీ కథను వాల్మీకి కంటె ముందుగనే ఎరుగును. అతడే వాల్మీకి కీ కథ వినిపించెను. నారదుని కథకు ప్రచారము విరళము. నారదుడు చెప్పిన కథలో మూడుచోట్ల వరప్రస్తాపన లున్నవి.” కాగా, వరశాసముల కల్పన రాహాయణమునకు పూర్వమే కలదని తేలుచున్నది. వాల్మీకి స్వీయప్రతిభాబలమున వీటిని యథోచితముగా (ప్రయోగించి రామకథ కపూర్వమైన సౌందర్య మాపాదించెను. వేలాది ఏండ్లుగా వాల్మీకి రామాయణము భక్తులను కావ్యమర్మజ్ఞులను సామాన్యజనులను ఆకర్షించుచున్నది. ప్రజాహృదయమున ఆది _.ఎంతలోతుననో నాటుకొన్నది. నారదుడు చెప్పిన (అబాబ్బా బై న దానికి నాల్మీకి తన ప్రజ్ఞాబలమున నూతనవైతన్య మిచ్చి దానిని శాశ్వత మొనర్చెను,

రామాయణమునకు గల వివిధసౌందర్యాధాయకములలో వరశాపములు కూడ ఎన్నదగివవే. ఆ విషయము న్పష్టపరచుటకే ఈ 'శాపాదసి పరాదసి ఉద్దేశింపబడినది.

-శ్రుర.భిడే 77 బాలకాండ న శ్లో 2276660 తిశ/వాల్చీ కీరాయమాయణము- శావములు-వరములు

శాపవుఎలు న్నే వాల్మీకి ప విషాదుడు బాలకాండ 9

ఒకసారి వాల్మీకి తన శిష్యుడు భరద్వాజునితో కలిసి స్నాన సంధ్యానుష్టానములక్రై తమసొనది కేగి అచ్చట అనువైన రేవు వెదకుచుండెను. అప్పు డతని కచ్చట ఆరోగ్యవంతములై కామాసక్తిలో నున్న (క్రౌంచపక్టులతో జంట కనిపించెను అదే సమయమున ఒక నిషాదు డా 1జంటలోని మగ పిట్టను తన బాణమున కెర జేసెను. దారుణవైన ఆ బాణఘాతమున కా వట్ట. తత్‌క్షణమే నేల గూలెన్తు. దాని శరీరము రక్తనిక్తమయ్యెను. ప్రాణాంచకవృథతో అది గిలగిల కొట్టుకొనుచుండెను... దాని నట్టీ న్ట్‌తిలో చూచి రెండవ :వీట్ట కారుకారుమని విలసింపదొడగెను శిరసున నెరని వింఛముతో, తన నెవ్పుడును విడవక తోడుగా నుండునదై ప్రస్తుతము, సంభోగావస్థలో నున్న తన (ప్రియుని పొటు చూచి దీనాతిదీనమై ఆత్యంతవికలన్వనముతో ఆడుపిట్ట విలనీంపదాడగెను. దానికి (ప్రీయనియోగ -మతిదుర్భరమాయెను. ఆ- దృశ్యమును కన్నార చూసిన వాల్మీకి హృదయము కరుణాభరితమయ్యెను. ఉమ్వైఃస్వనమున నరచి విలనించుచున్న పిట్ట నాతడు చూచెను కామమోహితమైన పక్షిని వధించుట అధర్మమని యెొరిగినందున అతని ముఖమున ఆప్రయత్నముగా ఈ మాటలు వెలువడెను

మా నిషాద (వతిష్టాం త్తామగమః శాత్చుతీః నమ్క

యత్యా 9ంచమిథునా దేకమఎథ్రీః కామ మోసొతత్‌. ్ర్‌

'ఓరి నిషాదుడా, నీ కెన్నటికి శాంతి అభింపకుండుగాక! నీ వీ (క్రౌంచమిథునమునం దొకదానిని, కామమోపొతవై యుండగా అకారణముగా వధించితివి కాని యీ మాట లుచ్చరించిన పిదప అతడు చింతాక్రాంచు డొయెను. తపోవిఘాత మొనర్చునట్టి శాపనాణి తననోట వెడలినందుల కతడు మిక్కిలి చింతించెను ఆతడు తన శిష్యునితో నిట్లనెను- 'శోకాకులుడనైన

శావములు/8ిల్‌

నా ముఖమునుండి వెడలిన వాక్యము, నాల్గుచరణములలో నిబద్ధ మైయున్నుది. ప్రతిచరణమందును సమానముగా ఎనిమిదేసి అక్షరము. లున్నవి. ఇది లయబద్ధమై వీణపై పాడదగినట్లున్నది. ఇట్లీ వాక్యము క్లోకరూపము (శ్లోక మను ఛందముతో నిబద్ధమైన కావ్యరూపము) కాని వేరు కాదు. శిష్యు డీతని మాటలను సమర్థించుచు ఇట్లు పలికెను- నిజమే, ఈ మీ వాక్యము శ్లోకరూపమే యగును శిష్యుని మాటలకు మహిర్షి సంతసీంచెను. అయినను అత డా శ్లోకమును గూర్చి యింకను ఆలోచింపసాగెను. అతని మనోవికలత కూడ తగ్గినట్లు లేదు. ఇంతలో (బ్రహ్మ అతనివద్దకు వచ్చెను. అతడు వాల్మీకితో - నీ ముఖమున వెలువడిన ఈ వాక్యము ఛందోబద్ధ మై భ్టోకరూపమున నున్నది. నీవు విచారిపవలదు. నా సంకల్పముపల్లనే నీ ముఖమున ఈ సరస్వతి వెలసినది. కనుక, నీవు శ్రీరాముని కథను సంపూర్ణముగా వర్రింపుము. మహాబుద్రిశాలియు, భగపంతుడునైన శ్రీరాముడు తోకములో సర్వశ్రేష్ణుడైన ధర్మాత్ముడును, ధీరపురుషుడును. నీవు నారదుని వలన విన్న (ప్రకారము అతని చరిత్రము (వ్రాయుము. శ్రీరాముని బహిరంతర్వృచ్తులును అప్లే లక్ష్మణుడు, సత, రాక్షసులు మున్నగువా రందరి బహిరంఈః ప్రవృత్తులును నీకు స్పష్టముగా తెలియగలవు. నీ యీ కావ్యములో ఎదియు అసత్యముండదు. కనుక నీవు శ్రీరాముని పవిత్రచరిత్రమును శ్లోకబద్ధమగు సుందరకృతిగా నిర్మింపుము ఈ భూమిపై నదీపర్వతము లెంతవరకు నిల్చునో అంతవరకు రామాయణ్గకథ లోకములో (ప్రచారమం దుండును అంతవరకు నీవును "స్వేచ్చగా స్వర్గమర్త్యలోకములలోను. నా లోకములోను నివసింపగలపు. వాల్మీకిమహర్షి ముఖమున వెలుపడిన శాపమే ఇట్లు రామాయణమహాకావ్య రచనకు మూలమైనది కనుక ఈ శాప మనన్యసాధారణమైన మహత్త్వము గడించినది - 2,3. విశ్వామిత్రుడు ౫ మారీచసుబాహులు బాలకాండ 19 ఒకనాడు దశరధపమహార్తాజు పురోహితులు, బాంధవులతో కూడి తన పుత్రుల వివాహమును గూర్చి ఆలోచించుచుండదెిను ఆ సమయమున విశ్వామిత్రు డతనిని చూడవచ్చెను రాజు వెంటనే లేచి ఎదురేగి మునీశ్చరునకు యథావిధిగా స్వాగతసత్కారము లాచరించెను ముని సంతసించి అతనిని తిడవాల్ళీ కీరామాయణము- శానములు-వరములు

కుశలప్రశ్న లడిగెను వీదప అతడు. పనిష్టాదులను కలిసి వారి కుశల సమాచారము అడిగెను. విశ్వామిడత్రుని. రాకకు రాజు మిక్కిలి సంతోషించెను. అతడు చేతులు జోడించి మునీశ్చ్వరునితో సవినయముగా నిట్లు చెప్పెను- “మీ యీ రాకకు గల ఉద్దేశ్య మెరిగించినచో కోరిన దెంత కష్టమైనను యిష్పదను!

రాజు మాటలకు' విశ్వామిత్రుడు సంతోషించెను “రాజు! నా మనసులో నున్న మూట విని, ఆ మీద నా కార్యమును పూర్తి చేయుటకు నిశ్చయింపుము. నాకు మాట "యిచ్చితివి గదా, అది సత్యమని రూఢి చేయుము. .నేను సిద్ది నాశించి ఒకానొక యజ్ఞ మనుష్టించుచుంటిని. కాని కామరోపధరులైన మారీచసుబాహు లను రాక్షసులు దానికి విఘ్న మొనర్భుచున్నారు. నియమ పూర్తియగు సమయమున వచ్చి. వారు యజ్ఞవేదికను రక్తమాంసములతో నించీ పాడుచేయుచుండుటచే నా ప్రయత్నము సమాప్తి నొంధకున్నది. నేను నిరుత్సాహపడి ఆ చోటు విడిచి వచ్చితిని "

నచ మే బోధముల్సు9మ్హుం మి్రిర్ధువతి పార్థివ 7

తభాణూతా పొ నా చర్చా న శానన్తత ముచ్చుతే. ఈ

ఆ (వ్రతనియనుము ననుసరించి, ఆరంభమైనది మొదలు కడవరకు శాప మీయకూడదు. కనుక నేను శసింసకుంటిని. వాదిని సంహరించుటకు శూరవీరా(గ్రణీయైన నీ జ్యేష్టపుత్రుడు రాముని నా కప్పగించుము. అతడు వారిని నిగ్రపాంప నమర్చుడు. నే నతనిని రక్షించి అనేక (శ్రేయము లందించెదను అని. విశ్వామిత్రు. డెరిగించెను విశ్వామిత్రునికి ముందుగా మాట యిచ్చినను రా జప్పు డేదో చెప్పి తస్పించుకొనజూచెను... విశ్వామిత్రునకు కోపము వచ్చెను అపుడు వసిష్టమహర్షి రాజునకు నచ్చజెప్పగా అతడు విశ్వామిత్రునితో శ్రీరాముని పంప సిద్ధపడెను.

విశ్వామిత్రముని స్వీయసాషర్ధ్యముతో శపించి రాక్షసుల నంతమొందింప గలడు. కొని యజ్ఞదీక్షితు డగుటచే నియమము తలచి శసించలేదు. కాగా ఆ శాపస్వరూప్‌ మెట్టిదో స్పష్టము కాలేదు. శ. అగస్యుడు ౫ మారీచుడు బాలకాండ 25

విశ్వామిత్రముని రామునికి తాటకావృత్తాంత మెరిగించుచుండేను

శానములు/తి?

చూ: శాప క్ర 6 - అగస్వుడు ౫ తాటక.

అగస్తుని శాపముచే తాటక భర్త సుందుడు మరణించెను. అప్పుడు మారీచు డగస్త్యునిపై నురికెను

న. ఒలయ్యకీ న్యుతం వ్రుజాయత్ర

మారీచం. నామ ద్యురర్థం యః శాప్మాదాక్ష సోంభివల్‌. రొ

యక్షిణిమైన తాటక మారీచు డను నొక దుర్ద్ణయుడైన పుత్రుని కవెను. అతడు అగస్త్యముని శాసముచే రాక్షసు డాయెను. 5. అగన్మ్యుడు ౫ సుందుడు బాలకాండ 25

విశ్వామిత్రుడు. రామునికి తాటక వృత్తాంత మెరిగించుచున్నప్పు డీ శాసవిషయము సూచింవెను.

చూ శాప క్ర 6 - అగస్వుడు ౫ తాటక

సుందుని" ఆపరాధమునకు కోసీంచి అగస్తుడు వానిని శపించెను

నుందే తు నివాతే రామ ఆగన్త్ర్యద్భువనత్రమమ. ౨

సుందుని అపరాధ మేదో గాని ఇచ్చిన శాప మెట్టిదో గాని స్పష్టముగా

ళు

తెలియకున్నది 6. ఆగన్వ్యుడు ౫ తాటక బాలకాండ 25

తాటకావనములో ప్రవేశించుచున్నపుడు రామునకు విశ్వామిత్రు డామె జన్మము వివాహము, శాసము మున్నగు విషయములన్నియు చెప్పి వినిపించెను

సుకేతు వను నొక ప్రసిద్ధుడైన యక్స్హ డుండెను వాడు బలవంతుడు, సన్మార్గుడు కాని అతనిని సంతతి లేదు తపస్సు చేయగా బ్రహ్మ అతని తపస్సునకు మెచ్చి పుత్రునకు మారు పుత్రికాపర మీచ్చెను ఆ పుత్రికయే ఈ తాటక ఆమె మిక్కిలి రూపసి యౌవనమున నామెకు జంభుని పుత్రుడు సుందునితో వివాహము జరిగెను అగస్త్యముని శాపఫలముగా సుందుడును మరణీంపగా తాటక తన కుమారునితో కలిసి అగస్త్యుని చంపదలచెను. అగస్తు డామె పుత్రుని 'రాక్షసుడ పగుము' అని శపించి, తాటక నిట్లు

ల్‌ లా శపించెను. తితనాలీ కిరామాయణము?. శావములు-వరములు

వురుషాదీ మవోయ్యళ్షీ వక్చుతా ఎక్రుతాననా,

ఇదం డూవం ఎవివోయీళకు దారుణం డూవమాన్తు త్తో ఎ

“నీ యీ రూపము నాశమై నీకు శీఘ్రమే వికృతము, భయంకరమునైన రూప మేర్పడుగాక నీ వా వికృతరూపముతో నరభక్తిణి యగు రాక్షన్‌ వయ్యెదవుగాక.'

ఈ విధముగా శపింసబడిన తాటక మరింతగా కోపించి అగస్యాశ్రమ మున్న ఆ వనము నంతటిని ధ్వంస మొనర్భసాగెను క 7. ౭ ౫ తాటకాననము బాలకాండ 26

విశ్వామిత్రుడు రామునకు తాటకావృత్తాంతము చెప్పుచుండెను. అగస్త్యమునిచే శాసమందిన తాటక ఆ సవిత్రవనమును నాశమొనర్పదాడగెను. విశ్వామిత్రుడు రామున కిది చెప్పి 'ఆ దుమష్టురాలు బలవంతురాలు, కామరూపిణి, భయంకరి దురాచారిణి దానిని వధింపుము' అని ఆజ్ఞాపించెను. 'ఆమెను పధించుటకు నీవు తప్ప వేరెవ్వరును “సమర్హులు. కారు స్తీవధ అని చూడవద్దు దయ చూపదగదు రాజపుత్రునికి చాతుర్వర్హ్యహితార్థము క్రూరమా, ఆమ్రూరమా, పాపమా కాదా అను శంక విడిచి వర్తింపదగును_ ఇది సనాతన ధర్మము మహాపాపవతి యగు తాటకయందు ధర్మ మణుమాత్రమైనను శేదు. కనుక ఆమెను సంహరింపుము._ పావచారిణిటైన స్త్రీని వధించుట దోషముకాదు. పూర్వము. విరోచనప్పత్రి నుంధరను ఇంద్రుడు వధించెను. శుక్రాచార్యుని తల్లిటైన భృగుపత్నిని విష్ణువు సంహరించెను అని కూడ చెప్పీ సమర్టించెను రాముడు ముని యాజ్ఞను షిత్రాజ్ఞగనే భావించెను కాని మొయాబల సంపన్నురాలైన తాటక అజేయగా నిలచి, గర్వించుచు రామునిపై నురికెను. స్త్రీపధ కిచ్చగింసక రాము డామె ముక్కుచెవులు ఖండించెను కాని ఆమె శిలావ్పష్టి కురినించదొడగెను. రామలక్ష్మణు లామె చేతులు ఇండించిరి రామునిపై నామె పడబోపుతరి అత డామె వక్షమును చీల్చివేసెను అంతతో ఆ రక్కసి గతించెను ఆ భయానకరాక్షసి మరణించినందున దేవతలును, దేవేంద్రుడును రాము నెంతయో శ్లాఘించిరి

ఉవాన రపినీం త్యత తాటకాయా వనే నుఖమ్‌. 34

ముక్తశానం. వనం తచ్చ తన్గున్లేవ తదావాన్సి

రమణీయం విబ్యభాజు యథా చైత్రరథం వనమ్‌. తార్‌

శానములు/89

మునియు, రామలక్ష్మణులును తాటకాపనసమున ఆ రాతి సుఖముగా గడిపీరి ఆ దినమే ఆ ననము శాపముక్తమై చైత్రరధముపలె శోభాయపూనముగా వెలసెను శాప(గ్రస్తురాలైన తాటకవలన ఆమె- నివాసమైన ఆ పనము కూడ శ్వాపగస్తమాయెను తాటకవధతో ఆ పనముకూడ శాపమోక్ష మందెను కాని ఆ వనమునకు శాపమిచ్చిన దెవరో అదెట్టి శాపమో స్పష్టముగా తెలియరాకున్నది

ళల

8. కుశనాభకన్వలు ౫ వాయువు బాలకాండ ౨32

మిథిలానగరమార్గమున పోవుచున్నప్పుడు రాముడు మార్గపుందలి (ప్రదేశములను గూర్చి తెలియగోరెను అప్పు డతనితో విశ్వామిత్రుడు కుశనాభకన్యల కథ" చెప్పెను. ౮

ధర్మాత్ముడైన కుశనాభునికి నూర్లురు కుమార్తె లుండిరి వారందరును రూపయౌపనసంశోభితలై యుండిరి వారొకసారి శుభముగా అలంకరించుకొని ఉద్యానవనములో ఆటపాటలతో విహరించుచుండిరి

ఆ పట్టున వారిని చూచి వాయుదేవుడు ముగ్దుడై వారితో నిట్లనెను- "నేను మీరందరను మోహించుచున్నాను మీరు నా భార్యలు కండు మానవయౌపనము చంచలము క్షణక్షణమును క్షీణించుచుండును న న్నంగీకరించి మీరు మానవత్వమును. వీడి డేపాంగనల "సలె చిరయౌపన దీర్దాయుపు అనుభవింపుడు వాయుదేవుని మాటలు విని అపహాన్యముగా వా రిట్లనిరి-

ఆంతల్చురన భూతానాం నర్హేషాం త్పుం నురోత్రమ

(భావజ్ఞాః న్మ తే నర్చా కీమనై నవమన్దుసే, ౮్‌త

కుళవాభినుతాాః నర్చాః నమర్హాన్తాం నురోత్తమ,

గ. మ!

న్థానాల్‌ చ్వావయితుం. దేవం ర్హూమన్తు తపో నయిన... 20

మా ఖోూల్ళీ 5లో భుర్జేధః వీతరం నత్పవాదినమ్‌,

ఆనమన్తా నధర్మేణ నాయం వరముపాన్మ స్తూ ణ్‌!

వీతా పొ (భురస్తొకం దైవతం నరమం చాను

యన్ఫ్సు నో దావ్పుతి నీతా న నో భర్తా భివివ్వుతి. 22

తిటవాల్డీ కరామాయణము?. శావములు-వరములు

(హే సుర్యశ్రేష్ట్థా 1! నీవు ప్రాణవాయువుగా. -సమస్తప్రాణికోటియందును చరించుచుంటివి. మే మందరము నీ శక్తి యెరుగుదుము. అట్టిచో అనుచితమాడి ముమ్మవమానపరచుట న్యాయమా? మేము రాజర్షియైన కుశనాభుని కుమార్రెలము. దేపతవైనను - మేము. శపించి నిన్ను దేవత్వమునుండి .తొలగింసగలము.. కాని తపజ్హయ మంగీకరింసము. కనుక నిన్ను శపింపదలచలేదు. మూర్భుడా! సత్యవాదిట్టైన మా తండ్రి నవమానించి, కామవశులవై గాని లేక ఆధర్మముగ కాని మేము స్వయముగా వరాన్వేషణ. మొనర్భు కాల మెన్నటికిని రాకుండుగాక. మేము తండ్రిచాటువారము, అతడే మా దైవము అతడు మమ్మెనరి కిచ్చునో అతడే మాకు భర్త”

వారి మాటలకు వాయువు మిక్కిలి కోప్‌ంచెను. అతడు వారి శరీరములలో (ప్రవేశించి, అవయవములు వంచి, వారిని మరుగుజ్ఞులుగా జేసెను. (ప్రత్యక్షముగా శాప మీయకుందడుటచే శాపస్వరూసము స్పష్టముగా తెలియకున్నది. 9. ఉమాదేవి ౫ దేవతలు బాలకాండ 36

శ్రీరాముడు పామవంతుని జ్యేష్టపుత్రియగు ఉమాదేవికి దివ్యలోకముతోను, మానవలోకముతోను ఏర్పడిన సంబంధమును గూర్చి ప్రశ్నింపగా విశ్వామిత్ర డతనితో నిట్లు చెప్పెను మహాదేవుడైన శంకరుడు ఉహాదేవితో క్రీడించుచు నూరు. దివ్యవర్షములు గడపెను. కాని ఉమాదేవి గర్భము ధరించలేదు. అప్పడు. (బ్రహ్మ అదిగా గల దేవత లందరును ఇంతకాలము. గడిచిన సీదప వీరికి కలుగు సంతాన మెంత తేజోభరితమగునో అని భయపడిరి. ఈ భయముతో. వారు పరమేశ్వరుని వద్దకు వచ్చి యిట్లు ప్రాక్థించిరి - మహాత్మా! నీవు లోకహితైకతత్పరుడపు నీకు నమస్కారము. మాయందు దయజూపుము. నీ యీ తేజము బ్రహ్మతేజోభరితము దాని నీ లోకము థరింపలేదు. కనుక నీవు నీ తేజమును (వీర్యమును) నీయందే నిలిపి లోకములను రక్షింపుము లోకవినాశ మొనర్పకుము,

శిపుడు వారి ప్రార్ధన నంగీకదించెను "నేను ఉమాసహితముగా ఈ తేజమును నాయందే ధరించెదను. కాని క్టుబ్ధవైన ఈ వీర్యము. నెవరు ధరింతురు? అని ఆయన ప్రశ్నించెను. భూదేవి ఆ ప్రస్థలితవీర్యము ధరించుట కంగీకరించెను అంతతో ఈశ్వరుడు తన వీర్యమును విడిచెను అది వనపర్వత

చొవములు/8కే

పూర్ణమైన ధరిత్రియం దంతటను నిండెను అప్పుడు దేవతలు అగ్నితో- నీ వీ వీర్యమును భరింపుు మని చెప్పిరి అగ్నలో నుంచిన ఆ తేజము శ్వేతపర్వతముగా మారెను తోడనే అచ్చట నొక శరవనము సూర్యాగ్నితేజములతో సమానముగా. వెలుగుదు బయటసడెను ఆ వనమధ్యమున అన్నిసంభపుడున్ను మహాతేజస్వియు. నైన కార్తికేయు. డుదయించెను. దేవతలు సంతసించి ఉమామ హేశ్చరులను ప్రస్తుతించిరి. కాని సమాగమమున కీ విధముగా కలిగిన విఘ్నమునకు ఉషూదేని 'కోధారుణనేత్రటై ఇట్లు పలికెను-

నమన్వూ రళపల్‌ నర్చాల్‌ (కోధనందక్రలోవన్నా,

యనేున్దివాదితా చావొం నంగతా వ్యుతకామ్టూయా,. 2

అవత్పుం స్పేషు దారేషు నోట్చాదయితుమ్చురథ్స

అద్ధ్యవల్దుతా యుష్తాకమ్యవజా? నంతు వత్దయః 22

'పుత్రప్రాస్తిని కోరిన నాకు సమాగమమునకు విఘ్న మొనర్చినందున దేవతల కిక తమ తమ భార్యలయందు సంతానము కలుగదు. నేటినుండి దేపతాసస్త్రీలు సంతానరపొతలు కాగలరు

ఉమాదేవి యిచ్చిన శాసమువలన దేవతలు మిక్కిలి దుఃఇతులైరి. 10, ఉమాదేవి ౫ భూదేవి బాలకాండ 36

విశ్వామిత్రుడు. రామునకు ఉమాదేవి చరిత్ర మెరిగించుచుండెను

చూ శాస క్ర 9 - ఉమాదేవి ౫ దేవతలు

దేపతల (ప్రార్ధనపై శివుడు తన తేజమును విడుపగా, దానిని పృఠ్వి గ్రహించెను. ఇట్లు ఉపూమహేశ్వరుల సంగమమహునకు విఘ్ము మేర్చడెను అందు'పై ఉమాదేవి దేవతలను శసించెను

నవ ముక్తా నురాన్‌ నర్వాన్‌ శశావ వ్ధుభివీమవీ,

అవనే వైకరూపొ త్రం ఎమాభార్వా భివిన్దాన, 25

నొ చో న్యుతక్పుతాం (బీతిం మల్కో9ధకలువీక్రుతా,

(పొవున త్రం నుదుర్సే ధే మమ వ్యుత మనిబ్భుతీ 24

త2టాల్టీ రామాయణము. శావములు-వరములు

అట్సే ఆమె భూదేవిని కూడ శపించెను. “పృథ్వీ! నీవు ఏకరూపమున నుండజాలవు. ఎందరికో భార్య పగుదువు దుర్చుద్దితో నాకు పుత్రులు లేకుండ జేనితివి కనుక నా శాసముచే నీకు పుత్రసుఖానుభపము కలుగకుండుగాక 1120 ౫ గ బాలకాండ తీ.

విశ్వామిత్రముని రామునికి గంగావతరణకథ చెప్పుచుండెను.

మహాశివుని జటాజూటమున షడ్రిన గంగ, ఆ జటలలో చిక్కుకొని బయటకు రాలేక చిరకాల మక్కడనే తిరుగుడుపడుచుండెను. గంగకు దాపురించిన ఈ పరిస్థితికి వగచి భగీరథుడు తిరిగి మహో[గ్రతప మాచరించి, తద్ద్వారా శివుని మెస్పించెను శివుడప్పుడు గంగను బిందుసరోవరములో విడిచెను. ఆ సమయమున భూలోకవాసులైన బుషులును గంధర్వులును మహేశ్వరుని మస్తకము నుండి జారి వచ్చిన గంగాజలమును పవిత్రమని యెంచి వచ్చి ఆచమించిరి.

శాపాల్‌ (వవతితా ౧5 చా గగనాబ్‌ వనుధాతలయ్‌, 7

వ్రుల్వా ల(తాభి షేకం తే బభూవ్లుదతకర్ణుషాని శ్‌

శాషభ్రష్టులై ఆకాశమునుండి భూమి కొరిగినవారు, ఆ గంగాజలములలో స్నానముచేసీ పాపములు పోగొట్టుకొనిరి. అట్లు పవిత్రులై వారు తిరిగి ఆకసమున తమ లోకములకు- చేరుకొనిరి. ఇచ్చట కేవలము శాపమని చెప్పబడినదే కాని ఆకాశమునుండి పడినవా రెవరో వారేల భ్రష్ట్రలైరో, వారి కెవ రెట్లి శాపమిచ్చిరో కారణమేమో ఎదియు. స్పష్టముగా చెప్పబడలేదు.

రలు 12. గౌతముదు ౫ ఇంద్రుడు బాలకాండ 4కి

విశ్వామిత్రునితో కలిని రామలక్ష్మణులు మిథిలానగరము చేరుకొనిరి. అక్కడ ఉపవనములో. నొక చోట మిక్కిలి పురాతనమై పాడుపడియును రమణీయముగా నున్న ఆశ్రమ మొకటి కనిసించెను అప్పుడు రాముడు విశ్వామిత్రుని చూసి- ఇదేదో ఆశ్రఘముపలె కనిసించుచున్నది కాని మును లెపరును కానరారు. ఇది పూర్వ మెపరి ఆశ్రమము? అని అడిగెను అతనితో విశ్వామిత్రు. డిట్టు చెప్పెను

శావములు/9ి3

వొంత తే కళయిప్తామి ్పణు తత్త్రేన రాఘవా

య స్ర్రైతద్యాశమవదం. శప్తం వోపాన్టు వోత్దును తో

రాఘవా! పూర్వ మిది ఏ మహాత్ముని ఆ(శ్రమమో ఎవని కోపమున నిదియిట్లు శపింపబడినదో ఆ వృత్తాంత మంతయు. చెప్పెదను. శ్రద్దగా వినుము "అని విశ్వామిత్రమహాముని యిట్లు చెప్పదొడగిను

స్వర్గములోని ఆశ్రమములకు. దీటుగా పూర్వ మొకప్పుడు వెలసిన యీ ఆశ్రమము గౌతనుమహర్షిది. అతడు త్తన భార్య అహల్యతో కలిసి ఇక్కడ తప మాచరించుచుండెిను. ఆతడు చిరకాల ముట్టు తసస్సు చేసెను ఒకనాడు గౌతము. డౌశ్రసఘుములో లేని సమయమున అవకాశము చూచి శచీపతి దేవేంద్రుడు గౌతముని రూపమున వచ్చి అహల్యతో నిట్లు పలికెను-

ముతుకాలం (నత్తీక్షంలే నాజ్ఞానః నునమావొత్తే,

నంగమం త్తువామిచ్చామి. తయా నవా నుమధ్దుమే. టొ

మునివేవం నవ్యాస్తాక్షం విద్దాయ రఘునందన

మతిం చకార దుత్తేధా జేవరాజుకుతూవాలాల్‌ తీ

ఆఢాబవీల్‌ నుర్గశేస్టం వ్రుతార్జేనాంతరాల్ళున్నా,

ల్రుతార్జాన్హు నుర్మశ్ట్‌ గబ క్షముమితు ద్‌బో 20

ఆతానం మాం చ దేవేళ నర్దదా రక్ష గౌతమాల్‌

త్రార్యిదోన్తు (పవానన్వాక్సమ వాల్పామిదమ(వల్‌. 2!

నుశోణో వదితుష్తోంన్ము గమిపష్పామి యథాగ/తయ్‌. 22

'సుందరి! సమాగమాకాంక్ష గల పురుషులు బుతుకాలమున కెదురుచూడరు ఓ సుత్రోణీ! నేను నీ సమాగమ మౌశించుచున్నాను. _ఈ మాటలు విన్న అహల్య, అతడు గౌతమృవేషమున వచ్చిన ఇంద్రుడని తెలిసియు దుర్చుదైిటై “దేవేంద్రు డంతవాదు నన్ను కోరుచున్నాడు అని కుతూహలముతో యుప్పాంగి అతనితో పొందున కంగీకరించెను. అనంతర మామె 'సుర్య్రేష్టా! నీ నమాగషఘుముచేత నేను కృతార్జురాలనైతిని. నీవు శీఘ్రముగా నిష్పటినుండి వెడలిపొమ్ము గౌతముని కోపమునుండి నిన్ను నన్నును కూడ రక్షింపుము.

లు అని పలికెను ఇంద్రు డందుకు నవ్వుచూ “సుందరీ! నేను కూడ సంతుష్టుడవైతిని. ఇక వచ్చిన ప్లే వెళ్ళిపోపుదును అని చెప్పెను 9శవాల్లీ కీరామాయణము.... శావనములు-వరములు

ఇంద్రు డహల్యను విడిచి ఆ కుటీరము దాటుచుండగనే గౌతముడు వచ్చుచున్నట్లు తోచి గాభరాపడి వేగముగా పరుగిడిపోజొచ్చెను. కాని యింతలో 'దేపదానవదుర్హర్శుడు తపోబలసంపన్నుడు, అన్నిసమానతేజస్కుడు నైన గౌతమమహాముని ఆశ్రమములోనికి వచ్చెను. ఇంద్రు డతనిని చూచి భయకంనీతు డాయెను ముఖము వెలవెల బోయెను తన వేషము దాల్చివచ్చిన యింద్రుని చూచి గౌతముడు. జరిగినదంతయు (గ్రహించెను వెంటనే మహాకోసముతో అత డింద్రునితో నిట్లనెను- ”

మమ రూనం నమౌాన్దాయ క్రుతవానన దుర్శత్తే

అక్తోర్తవ్దుమిదం యనిబ్దల్‌ నివంర్థ్ర్యం భోవిత్పుని, ౭7

“ఓరి దుర్మతీ నా రూపము ధరించి వచ్చి నీ వీ అకృత్య మొనరించితివి. కనుక నీవు వృషణహీనుడ వగుము.

రోషపూర్ణమైన గౌతమవచనము వెడలినదే తడవుగా ఇంద్రుని వృషణములు తెగి పడెను -

ఆ తరువాత వృషణరహితుడైన యింద్రుడు "అన్ని మున్నగు దేవతలను, సాధ్యులను గంధర్వచారణాదులను పిల్చి వారితో నిట్లు చెప్పెను -“గౌతమ సుహర్షి తపమునకు విఘ్నము కన్పింపనెంచి నే నతనికి క్రోధము కల్లించితిని. అటు. చేసి నేను దేవతలకే హీత మాపాదించితిని లేనిచో గౌతముడు తపోబలమున _ దేవరాజ్యమునే (గ్రహింపగలడు. అతడు శాపమిచ్చి నన్ను పృషణమహీనునిగా చేసెను తన భార్యను కూడ పరిత్యజించెను. కనుక ఓ జీపతలారా!' మీరును, బుషిసమూహము, చారణగణములు కలిసి నాకు వృషణము అమర్చుటకు ప్రయత్నింపుడు. (బాలకాండ 49)

ఇంద్రుని మాటపై మరుద్గణముతో చేది అగ్ని మున్నగు దేవతలందర్లూ కవ్యవాహనుడు మున్నగు పితృదేవతల వద్ద కేగి వారితో నిట్టనిరిా- 'వితరులారా! మీ పద్దగల మేషము అండకోశసపితమై యున్నది ఇంద్రు డండకోశరహితుడుగా నున్నాడు మీ ఠీ మేషాండములను శీఘ్రమే యింద్రుని కర్పింపుడు ఈ మేషము. అండకోశ రహితపుయ్యును మిమ్ము సంతోషసరచును, అండకోశ రహితవెన మేషమును మీకు సమర్పించు మానవులకు మీరు సంపూర్ణ యజ్ఞఫలము ప్రసాదింపుడు అసి మాటలకు పితృదేవత అంగీకరించి, మేషాండ ములను. ఇంద్రుని కతికించిరి ఆది మొదలుగా ఇంద్రుడు మేషప్పషణు డాయను (బాలకాండ శే9)

శావములు/8ల

ఉత్తరకాండ 30

బ్రహ్మ ఇంద్రునితో వైష్ణయాగ మొనర్భుమని చెప్పెను ఈ వృత్తాంతమును అగస్త్యుడు శ్రీరామున కెరిగించు సందర్భమున, గౌతముడు ఇంద్రుని కిచ్చిన శాపమును గురించి విపరించెను బ్రహ్మ రూపగుణసంసన్నురాలైన అహల్యను సృజించెను. అత డామెను గౌతమునివద్ద దొచియుంచెను. తర్వాత గౌతముని యింద్రియసంయమనము, తపోనిష్టయు చూచి సంతసించి (బ్రహ్మ అహల్యను గౌతమునికే పత్నిగా నిచ్చెను ఇది చూచి ఇంద్రాదిదేపతలు నిరాశులైరి ఇంద్రుడు మనసారా ఆమెను తన పత్నిగా నెంచెను అతడు కామాధీనుడై గౌతముడు ఆశ్రఘుమున లేని సమయమున వచ్చి అహల్యను బలాత్కరించెను కాని ఆశ్రమమున నతనిని చూచిన మహాతేజస్వి గౌతముడు కోపించి అతని విట్టు శషించెను-

యన్న న్నే ధూతా వల్లీ తయా వానవ నిర్ధయాల్‌,

తనల్‌ త్తం నమరే శక ళ్యతువాస్త్రం గమిన్బనే, తై

ఆయం తు భావో దుద్దుద్దే యన్హ్రయేనా (వవ్త్తిత్యు

మాను వేన్హాన లోకేషు ఖవ్‌వ్పుతి నా నంళయః తవా

త్యత్వార్ధం తన్ఫా యః కర్తా త్పుయ్యర్థం నివతివ్వుతి

వచ తే స్థావరం వ్హానం భివివ్రుతల్‌ న నంశయన తాడో

యళ్చు యళ్చ నురేందో న్వొద్‌ భువూ న న భివివ్రతి,

వష శాపో మయా మ్తుక్త ఇల్పునౌ తాం తదా(బవీల్‌, తాల్‌

“వాసవా నీవును నిర్భయముగా నా భార్యను బలాత్కరించితివి ఫలితముగా, వీవు యుదములో శత్రువుల చేతిలో సడెదవు. కాని 'ఓరి దుర్చుద్దీ! నీ వంటి రాజ్‌ చేసిన యీ దోషమువలన మానపలోకమున కూడ ఈ దోషము. ్రవర్తించకమానదు. దీనికి నీ విట్లు ఉపక్రమ మొనర్చితివి. జారుడై పాప మొనర్చునో వానికి ఆ పాపములో సగభాగ మంటును మిగిలిన సగము. నీక్సు " చెందును ఏలయన నీవే దీనికి (ప్రవర్తకుడపు నిస్సందేహముగా వీ శ్రీ పదని శాశ్వతము. కాదు ఎపడు దేపరాజైనను వానికి న్థీరత్వముండదు ఈ శాపము నేను ఇంద్రమౌత్రునికి (ప్రతి ఇంద్రునికి) నిచ్చుచుంటిని

తిడవాల్సీ కీరానూయణము?. శావములు-వరములు

పై రెండు చోట్లను ఇచ్చిన శాసములు భిన్నముగా నున్నవి. ఇంద్రునికి మేషప్ఫషణమహు లమరెను అది సితృదేవతలను ప్రార్ధించిన దానికి ఫలము కాని శాపమోచనము కాదు ఇంద్రుడు శాపమోచన ముడుగలేదు గౌతము డివ్వనూ లేదు. 13. గౌతముడు ౫ అహల్య బాలకాండ తరి-49

చూ. శాస (క్ర 10. గౌతముడు ప ఇంద్రుడు.

ఇంద్రుని శపించిన పిదప గౌతము డహల్య నిట్లు శపించెను-

వనౌ వ్లరనవ్యానాణో వివళూని నివన్‌వ్రానీ, 289

వాతభిక్హా నిరానోరా తప్పుంతీ ఖిన్హు శాయిన్నీ

ఆద్ద్భోళ్వా నద్దభూతానామ్యాశమేంన్హు న్‌ వనివ్వుని. ౩౦

యదా త్తేతద్దునం భోరం రామో దబోళరఖాత్ధు జ్యూ

ఆగమివ్పుతి ద్యుర్తరన్తదా వూతా భివివ్హున. తాః

తనిర్హాతిథ్వేన దుర్పుత్తే లోభ్రిమోవావిమ్హోతా,

మత్పుకాశం ముదా యుక్తా న్హం ఎవుర్ధారయివ్పూన, తి

నీ విక్కడ ఎన్నో వేల సంపత్సరములు వాయుమాత్రాహారవై ఉపవాసకష్ట మనుభవించుచు రాయివై పడియుందువు నీ వితరులకు కానరావు. ఈ ఆశ్రమములో బూడిదలో పడియుండగలపవు దశరధరాజపుత్రుడు. వీరుడైన శ్ర్రీరాము డీ వనమునకు వచ్చినప్పుడు నీవు తిరిగి సవిత్రురాల వగుదువు. అతని కాతిధ్యమిచ్చి నీవు లోభమోహములు తొలగి తిరిగి ప్రసన్నతాపూర్వకముగా నన్ను చేరుకొందువు అప్పుడు నీ పూర్వరూసము నీకు తిరిగి లభించును.

విశ్వామిత్రముని ఆదేశముపై రాముడు లక్ష్మణసపితుడై ఆ ఆశ్రమమున ప్రవేశించెను. అతని కా సహాసౌభాగ్యశాలిని అహల్య కనిపించెను ఆమె తవస్తేజముచే దేదిస్యమానటై.. వెలుగుచుండెను. రాముని రాకకు పూర్వ మామె. గౌతముని శాపకాఠణముగా ఎప్పరికిని కానరాకుండెను శ్ర్రీరానుని దర్శనముతో అమె శాసము తీరిపోయెను అంతతో ఆమె అందరికిని కనిపించెను రామలక్ష్మణులు ్రసన్నచిత్తులవై ఆమ్‌ చరణములు స్పృశించిరి. అహల్య ఆ సోదరద్వయమున కాతిధ్య మొసగిను రాము డామె యిచ్చిన

శావములు/97

ఆతిథ్యము. స్వీక్షగించెను. గౌతముడు వచ్చి ఆహల్యను తిరిగి గ్రహించెను వారి ఆదరము. బడసి శ్రీరాముడు విశ్వామిత్రుని వెంట మిథిలానగర మేగిను. ఉత్తరకాండ 30 ఇంద్రునికి శాపమిచ్చిన సీదప మహాతపస్వి గౌతముడు తన పత్ని అహల్యను. చీవాట్లు పెట్టి ఆమెతో నిట్లనెను. దుర్పినీతే వినిద్దాంన మమ్యాశమనమీవత తారా ఆఖ గ్‌ ళ్‌ డూప్రయాపననంవన్నా యనిం్హల్‌ త్తామనవస్థత్తా తఈవిర్షైబ్‌ డూనవతీ లోకే న త్తూమేకా భివవ్పుని. చా రూవం చ తే (వదా "నర్వా గమన్సన్తి' న నంళయః వారి దుష్టురాలా, నా ఆశ్రమము చెంతనే నీవు అదృశ్యురాలవై రూస సా టా ందర్యఘులు బాసి పడియుండుము. నీపు రూపసొౌందర్యసంపన్నురాల వై నందున మర్యాద మించి చరించితివి ఇక లోకములో నీ వొక్థతేవే రూపసివి కొప్పు ఇంద్రుని మోహింపజేసిన నీ.యీ రూపమును లోకములో నందరును పొందగలరు. ఇందులో సందేహము లేదు! అహల్య సవినయముగా ప్రార్టించి- గౌతముని ప్రసన్నునిగా చేసికొని ఠా షట్టు చెప్పెను= అజ్ఞానాన్హర్థితా వ్యవ త్త్యదూవేణ దినౌకన్కా, నో తామకారాద్ద్యివర్ధే- (వనొాదం కర్తువ్తురను ఉట 1 -విప్రశ్రేషా! దేవేంద్రుడు నీ రూపమున వచ్చి నన్ను చెరచెను నే నతని నెరుగలేకపోయితిని. అజ్ఞానముచే నావల్ల ఈ అపరాధము జరిగినది కామించి కాదు. కనుక ఓ “బ్రహ్మర్షీ! నాయందు కరుణింపుము అహల్య మౌటలు విని"గౌతము డిటు పలికేను- భా అ తత్తుల్మాతి మవోతేజా ఇక్టాకూకాం మన్రోరథః త్త రామో నామ (తులో లోకే వుం చావ్వువయాన్వతి, (బొవ్హాణ్నార్డే నువోబావార్షష్లు- రా నువవ్యిగవాన శవ తడవాల్లీ కీరాయాయణముం. తావములు-వరములు

తం (దృక్త్రూనీ యదా ఖ్యాదే తతూ వూతా భివివ్దూనీ

న వా పావయితుం. శక్తన్హ్హయా యద్దువ్చుతం వ్రుతమ్‌.. శతా

తన్వాతిద్దుం చ క్రుత్తా వై నుత్పుమీవం గమివ్టాన్మ

వత్త్యానీ త్తం మయా స్తా్గం తదా. వా వర్ల ని, ద్తోశ్లో

సౌభాగ్యవతీ, ఇక్టాకుపంశమున మహాతేజస్వియు మహారథుడు నైన పురుషుడవతరించును. అతదు లోకములో శ్ర్రీరాము డని "ప్రసిద్ధి పహించును. అతడు మనుష్యరూపమున నపతరించిన మహావిష్ణువు విశ్వామిత్రాది బ్రహ్మర్షుల కార్యముపై అత డీ వనమునకు వచ్చును అతనిని దర్శించి నీవు . పవిత్రుదాల పగుదుపు. నీవు చేసిన పాపమునకు నిష్కృతి జూపగలవా డత డొక్కడు మౌత్రమే అతనికి ఆతిధ్యమిచ్చి, నీవు నాచెంత చేరి తిరిగి నాతో కలిసియుండగలవు.

"పైన చూపిన రెండుచోట్లను శాపములలో నెంతో భేదమున్నది. బాలకాండలోని .శాపమున ఉత్తరకాండలోని మోక్షము గర్భితమైనది. అహల్య వేడకున్నను గౌాతము డామెకు శాపమోక్ష 'మెరిగించెను అది ఆయాచితము. ఉత్తరకాండలో. అహల్య వేడుకొనిన మీదట గౌతముడు శాపశాంతి విపరించెను ఇది యాచిత శాపశాంతి 14. వసిష్టుని పుత్రులు ౫ (త్రిశంకుడు బాలకాండ 58

శతానందుడు రామునికి విశ్వామి[్రుని పూర్వచరిత్రము చెప్పుచుండెను (బ్రహ్మర్షిపదప్రాప్తికై విశ్వామిత్రుడు ఘోరముగా తప మొనక్చెను. అతని తపమునకు. సంతసించి బ్రహ్మ అతనిని రాజర్షి అని గౌరవించెను (బ్రహ్మర్షి పదవి లభింపనందున దుఃఖించి విశ్వామిత్రుడు సురల తపస్సుచేయ నారంభించెను ఆ సమయమున ఇక్ట్వాకుపంశదీపకుడు, సత్యవాది జితేంద్రియుడు

• నైన (త్రిశంకు దుదయించి రాజ్యమేలుచుండెను. అతడు సశరీరముగా స్వర్గ మేగదలవెను ఈ విషయము పసిష్టనితో చెప్పగా అత డది అసంభప షునెను అంతలో త్రిశంకుడు, దక్షిణదిశలో సుద్తీర్ణతప మొనర్చుచున్న పనెష్టవుత్రుల వద్ద కేగి తన రాకకు గల ఉద్దేశ్య మెరిగించెను పసిష్ఫ డంగీకరింపలేదనియు కనుక వారెట్లయిన తన అభిష్టసిద్ధికి తోడ్పడవలెననియు చెప్పెను. వసిష్ట డంగీకరింపనందున తనకు గురుప్వుతులను వేడుకొనుట తప్ప వేరొక మార్గము

శానములు/9

లేదనియు విన్నవించెను. వసిష్టపుత్రు లతని కోర్కెను మన్నించలేదు. పైగా, పసిష్టుడు అసంభపమని చెప్పినదానిని ఆచరించుటకు పూనుకొని మే మతని నపమానింతుమా? అని (త్రిశంకునిపై వారు కోసించిరి అప్పుడు (త్రిశంకుడు గురుదును. గురుప్వుత్రులు కూడ "కాదనుచున్నారు కనుక నే నిక వేరొకరిని చేరి వేదుకొందును అని పలికెను

మువృవ్యుతాన్తు త్యచ్భుత్తా. వాక్తం మోరాభినంవొతత్క్‌, తి

శేప్పు వరమనం్యకుద్దా శ్రుండ్రాలత్పూం గమివ్దాని. తీ

(త్రిశంకుని మూటలు విని వసిష్టుని ప్వుత్రులు మిక్కిలి కోపించి చండాలుడ పగుము. అని అతనికి శాపమిచ్చిరి.

రాత్రి గడచునప్పటికి త్రిశంకుడు. చండాలు డాయెను. ఆతని శరీర వర్ణము నల్లగా మారిపోయెను. పస్త్రములు నీలవర్హము లాయెను అపయపము లన్నియు కరకువారెను. శిరమున జుట్టు పొట్టేపొట్టి వెండ్రుకలుగా మారను ఒడలంతయు చితాభస్మమంకొను ఆయా అపయపములలో అక్కడ తగినట్లు లోహాభరణములు.. వెలసెను. ఈ రూపమున అతడు విశ్వామిత్రుని చేరి శరణువేడ్కి జరిగిన దంతయు విన్నవించెను విశ్వామిత్రుడు దయార్హ్రుహృదయుడై అతని కభయమిచ్చి అతని కోర్కె సాధించుటకు మాట యిచ్చెను 15. విశ్వామిత్రుడు ౫ వసిష్టపుతులు మహోదయుడు బాలకాండ 539

జవ క్యా జల అల్లి

శతానందుడు శ్రీరామునితో విశ్వామిత్రుడు వసిష్టప్పుతుల కిచ్చిన శాపములను గూర్చి చెప్పుచున్నాడు

కులగురువైన పసిష్టునిచేతను అతని నూర్లురు పుత్రులచేతను యజ్జ్ఞకర్మ తిరస్కరింపబడినందున (త్రిశంకుడు విశ్వామిత్రుని శరణువేడెను. గురుపును తత్పుత్రులును యజ్ఞకర్మ నిరాకరించిరనియు. తాను సశరీర స్వర్ణయా(త్ర కోరుచుంటి ననియు చెప్పి అతడు విశ్వామిత్రుని తన యజ్ఞసున కాధ్వర్యము పహించి కృతార్జుని చేయవలెనని ప్రార్ధించెను అతని స్థితిపై కనికరించి విశ్వామిత్రు డతనీ ప్రార్ధన నంగీకరించెను. నేను నీకు శరణ మిచ్చుచున్నాను నీ యజములో

వ్య జా పాల్గొనుటకు పుణ్యాత్ములైన బుషులందరిని విలిచెదను. నీపు యజ్ఞము చేయుము నీకు సదేహస్వర్గము (ప్రాప్తించును. అని చెప్పి విశ్వామిత్రుడు తన పుత్రులను ₹66ాల్డీ కరామాయణము: తొవములు-వరములు

యజ్బసంభారముల్లు స్వం(గ్రహింపుడని _చెప్పెను శిష్యులను పిల్చి మీరు పసిష్టపుత్రులతో కూడ సమస్త మునిగణమును నామాటగా ఈ యజ్ఞమున క్రాహ్వానింపుడు మీరు సిల్చునప్పు డెక్కడైనా, ఎవరైనా నా యీ ప్రయత్నమును గూర్చి మంచిగాని చెడ్డగాని ఎమన్నను, అది నాతో నిస్సంకోచముగా చెప్పుడు. అని అజ్ఞాసించి పంపెను విశ్వామిత్రుని ఆహ్వానము పై దేశ మందలి బ్రహ్మవేత్త లందరూ పచ్చిరి వసీస్టపుత్రులైన మహోదయబుని మున్నగువారు మాత్రము రాలేదు వా రా సందర్భమున సలికిన మాటలు విశ్వామిత్రుని శిష్యు లతని కిట్లు వినిసించిరి. చండాలుడు యజ్ఞకర్త, క్షత్రియుడు యాగాధ్వర్యుడుగా గల న్‌ ఇ ఇ ఈ యజ్ఞమున దేపర్షులుగాని బ్రహ్మర్షులుగాని హవిష్యాన్న మెట్లు స్వీకరింపగలరు? చండాలాన్నము తిని విశ్వామిత్రునిచే మన్నింపబడిన యీ బ్రాహ్మణులు స్వర్గ మెట్లేగగలరు?. ఈ మాటలు విన్నదే తడపుగా విశ్వామిత్రుడు (కోధా వేశపూరిత్తుడై కరోరముగా నిట్లు పలికెను- యద్ధూవయంత్పుద్చువ్ణం మాం తవ ఉగ్గం నమాన్థితమ్‌, 2 భన్గు భూతా దురాత్హానో భివివ్రుంతి న నంశయవ అద్దు తే కాలపాళేన నీతా వైవస్పుత్ష్రయవ్‌, టొ నన్తజాతిళతాన్వేవ వృుతపాః నంభివంతు తే, శ్రమాంనన్లియతానోరా ముస్త్రీకా నామ నిర్ధ్రుణతాం తతో ఠూ ఖై ఎక్పుతాళ్ళు విడూసాళ్చు లోకాననుచరంత్పిమాన్‌. మనువోదయళ్సు దుద్దుద్ది ర్హా మదూవ్వ్యుం వ్యాదూషయల్స్‌ _ 26, దూవ్శితూ నర్హులోకేషు నిషాదత్తూం గమివ్యతి. (పాణాతిపాతనిరతో నిరనుబటోశతాం. గతః 27 ద్ధీర్హకాలం మమ(ోధాద్దుల్గతిం వర్తయివ్యతి. 22 ఉ(గ్రతపోనిష్కుడను. నిర్జోషినైన నన్ను నిందించినందున ఈ దురాత్ములు భన్మీభూతు. లగుదురుగాక నేడే. కాంపాశమున చుట్టటడి వీరు యమలోక మేగుదురుగాక ఈ పైన ఎడుపందల జన్మములపరకు వీరు ముస్టీకులను చండాలజాతిలో పుట్టి కుక్కలను తినువారుక్తా రులు విరూపులై సరయూ కం ధౌలర్వు " ల లాటా లె లాం సా ల్సుళేలో వ్‌ (౧0 69కషకరష)ి త్తీిషే గ | ఈ గ్‌ (వ లో ము జో స్స మాం యాన ఇఒిద్‌ క ౯గగి (షీ ల

లోకమున సంచరింపగలరు. ఆ దుర్చుద్దిటైన బుషి మహోదయుడు డోషదహితుడవైన నన్ను దూష్షించినందున నా క్రోధముపలన సుదీర్సకాలముపరకు 'ప్రాణిహింస చేయు - నిర్రయాత్మక మగు నిషాదయోని నంది దుర్గతి ననుభవించును. 16. విశ్వామిత్రుడు ౫ (త్రిశంకుని యజ్ఞమున కాహూతులైన బుషులు బాలకాండ 60౮ (త్రిశంకునికొరకు విశ్వామిత్రు డొనర్చిన యజ్ఞమునుగూర్చి శతానందుడు శ్వాయు లి రాజు రామునకు. నివరించుచున్నాడు. మహోదయాదులైన వనిస్టపుతులను శపించి, విశ్వామిత్రుడు ఆమంత్రిత్తులైన బుషులతో, త్రిశంకునికి సదేహస్వర్లప్రొప్తి కలుగునట్టి యజ్ఞకార్యములను అనుష్టింపుడని చెప్పెను విశ్వామిత్రుని ఆదేశము" (గ్రహించి ఆ బుషులు తమలో తా మిట్లు పరామర్శ చేసిరి- 'ఈ కౌశికుడు మహాకోపి. కనుక ఇతడు చెప్పినట్లు చేయవలసినదే. లేనిచో, అగ్జికలో పా భగవాన్‌ శావం బాన్పుతొ రోత లొ అగ్లికల్పుడైన ఈ మపహార్షి కోనీంచి మనలను శపించును (త్రైశంకు డెట్టును విశ్వామిత్రుని ('ప్రభాపమున సదేహస్వర్గ మందగలడనియు, యజ్ఞారంభ మనివార్యమనియు. భావించి వా రా యజ్ఞకార్య మారంభించిరి. విశ్వామిత్రుడు ప్రత్యక్షముగా శాప మీయకున్నను ఇచ్చునేమో అను భయముతో బుషులు ఆతన్‌ యాదేశమును పాలించిరి కనుక వారికి శాప మబ్బలేదు ఇది షరతుతో కూడినట్టిది. శాస మివ్వలేదు కనుక దాని స్వరూపము తెలియదు. [7 విశ్వామిత్రుడు ౫ (అతని) పుత్రులు బాలకాండ 62 శతానందుడు శ్ర్రీరామునితో శునఃక్శేఫుని వృత్తాంతము చెప్పుచుందెను. ల ఒకప్పుడు అయోధ్యలో ఆంబరీషముహారాజు యజ్ఞ మొనర్చుచుండెను క్ల సమయమున ఇంద్రుడు యజ్ఞపశుపు నసహరించెను పురోహితులు రాజు గినంతగా శ్రద్ధ: పపాంచలేదనియు, తత్కారణమున పశు పపహరింపబడినదనియు 102/నాల్హీ కీరాయమాయణము? శావములు-నరములు

చెన్పే దానికి బదులు నరపశువును- తెచ్చి యజ్ఞపూర్తి చేయుమనిరి అంబరీషుడు వేయి గోవు లిచ్చి" ఒక పురుషుని కొని తెచ్చుట చకంగీకరించి వెడలెను అత డెన్నో. దేశ జనపద నగర, తపోవన_ ఆశ్రమభూములలో వెదకి, .చివదకు భృగుతుంగపర్వతము చేరెను. అచ్చట సన్నీపుత్రసహితముగ్గా కూర్‌స్నైనియున్న బుచీకమునిని దర్శించి, తనకు యజ్ఞపశువుగా నొక పుతు. నిచ్చినచో బదులుగా. - లక్షగోపు లిచ్చెదనని చెప్పి ప్రార్ధించెను. "బుచీకుడు తన జ్యేష్ట పుత్రుని విక్రయించుట " కిష్టవడలేదు మునిపత్ని కనిష్టని "" విక్రయించుట కంగీకరింపలేదు. అప్పుడు మధ్యమపుత్రుడైన శునఃశేపుడు స్వయముగా తరదుల కంగీకరించెను అంబరీషుడు సంతోషించి కోటి స్వర్ణముద్రలు, రత్నరాశి, లక్షగోవులు ఇచ్చి శునఃశేపుని (గ్రహించి యింటికి తెచ్చుచుండేను. 'డోరిలో" పుష్కరతీర్థమున తప సూచరించుచున్న తన మేనమామ య్రగ్గు విశ్వామిత్రుని చూడగోరి శునఃశేఫు డతనివద్ద కరిగ్గను. అతడు విశ్వామిత్రునితో “మహామునీ, నాకు తల్లి లేదు, తండ్రి లేడు,. సోదరులు లేరు, బంధువులు.లేరు నీవు ధర్మముతో నన్ను. రక్షింపుము... అంబరీషుని... యజ్ఞము సఫలమగునట్టును, నేను దీర్థాయుపు కల్లి తపస్సు చేని దివ్వలోకములు +గఢింపగల్లునట్టును అనుగ్రపాంపుము. తండ్రి పుత్రుని రక్షించునట్లు = నన్ను విపత్తు నుండి రక్షింపుము. అని వేడుకొనెను శునఃశేఫుని కథ విని విశ్వామిత్రుడు "తన "పుత్రులను విల్చి ఇట్లు చెప్పెనూ. నాయనలారా! శుభాభిలాషి యగు "తండ్రి ఎ పొరలోకికహీతము' కోరి పుత్రులను బడయునో అది పూర్తివేయు సమయ మాసన్నమైనద్‌ ఈ మునిబాలకుడు రక్షింపుముని నన్ను వేడుచున్నాడు “మీరందరు. ధర్మాత్ములు- పుణ్యవంతులు, కనుక రాజొనర్చు యజ్ఞములో పశువగుట కంగీకరించి - అగ్నిదేవుని సంతృప్తి పరచుడు. అట్టు చేసినచో శునఃశేపుడు " రక్షింపబడును రాజు యజ్ఞము నిర్విఘ్నముగా సాగును. దేవతలు సంతసింతురు. -విశ్వామిత్రుని యీ మాటలు విని మధుచ్చందాదులైన. అతని .పుత్రులు అభిమానపడి అవహేళన చేయుచు నతనితో నిట్లనిరి- మహాత్మా నీవు నీ పుత్రు అందరిని విడిచి వేరొకరి ప్యుతు నొక్కనిని రక్షింప నెంచ్రుచుంటివి ఇది న్యాయమా? పవిత్రమైన ఆహారమున కుక్కమాంస మంటినచో అది అ(గ్రాహ్య మయినట్లు తన పుత్రులను రక్షించుట కర్తవ్యమై యుండగా వేరొకరి పుత్రుని రక్షించుటకై మీరు మమ్ము విడుచుట మాకు అకర్తష్యముగా తోచుచున్నది సృత్రులమాటలు విన్న విశ్వామిత్రుడు కను లెర్రచేసి ఇట్లు పలికెను - శావములు/!ే03

నానాద్దునమిదం (పోక్తం ధర్జాదవీ ఎిగ్ది తమ్‌,

ఆత్యాతమ్వూ ల మద్తాక్టూం దారుణం రోమవార్రణబ్‌. 6

శ్రమూంనభోజూనః నర్దే వానివ్టా. ఇవ జాతిష్పు,

వ్గూర్జం వ్ల్లనవ్యానం తు వృుభివ్వాయమనువత్త్యాథ. ప్‌

“మీరు భయము లేక ధర్మరహితము నింద్యమునైన మాట చెప్పుచున్నారు నా ఆజ్ఞను మీరి దారుణముగా రోమాంచ షుగునట్టు మీ నోట ఈ మాటలు పిచ్చినవి ఈ అపరాధఫలముగా మీరు పసిష్టపుత్రులపలెనే కుక్కమాంసము తిని బదుకు ముష్టికుల జాతిలో జన్మించి వేయి సంపత్సరము లీ భూమిపై సంచరింపుడు. 18. విశ్వామిత్రుడు ౫ రంభ బాలకాండ ర64

శతానందుడు. రామునకు విశ్వామిత్రుని ఘోరతపమును గూర్చియు, తత్సలితముగా” అతనికి లభించిన అమోసుమగు శక్తినిగూర్భియు చెప్పుచున్నాడు.

విశ్వామిత్రమహర్షి (బ్రహ్మర్షి కాగోరి తీప్రమగు తపము చేయదొడగను అందుపలన దేవతలకు, ఇంద్రునికి ఎంతో భయమాయెను అతని తపమును భగ మొనర్సుటకై దేవేంద్రుడు రంభ యను అప్పరసను సిలిచి యిట్లు చెప్పెనూ.. 'నీప్పు విశ్వామిత్రు నెట్టయినను కాముమోహితునిగా నొనర్చి అతని తపమును భగ్నము చేయుము. దేపతలకు మిక్కిలి కరినవైన ఈ కార్యమును నీ వెట్టయినను సాధింపవలెను. రంభ యీ మాటలు విని లజ్జించుచు, ఛయభీతటై. ఇంద్రునితో నిట్లు పలికెను - ఆ బుషి సఘుహాభయంకరుడు 'కోధావేశమున కఠోరముగా శపీంచును కనుక నా కీ కార్య మప్పుగించ వలదు నాకు భయముగా నున్నది అని యిట్లు సడపడ పణకుచు చెప్పుచున్న రంభ నో దార్భ్చుచు ఇంద్రు డిట్లనెను- “నీవు భయపడపద్దు కోయిలల గుంపును మన్మథుని నీ వెంట పంపెదను ఆమె చిరునప్పుతో అట్లే యని ఆతి పెనోహరమగు రూపము. ధరించి విశ్వామిత్రుని ఆశ్రఘుము చేరి అతని తపమును చెడగొట్టుటకు నిశ్చయించెను కోకిలస్వరము పుధురముగా వినిపించెను విశ్వామిత్రు డా వంక చూచెను ఎదురుగా రంభ కనిపించెను కోకిలస్వరము, రంభ గానస్వరము అకస్మాత్‌ సందర్శనము విశ్వామిత్రుడి మనమున సందేహము

₹04/వార్చీ కీరామాయణమున: శావములు-వరములు

కలిగించెను. దేవేంద్రుని ఆగడ . మాత డవలీలగా (గ్రహించెను. వెంటనే కోపఘూర్ష మూనారుణాక్తు డైరంభను. శపించుచు నిట్లు పలికెను-

యన్మాం లోభయ నే రంభఖో వామటోధబద్దై షత,

దళవ్లనవ్యానాణో కైలీ స్టాన్సాన్‌ దుర్ఫుగే 22

వెన్న మూ ళా ల్‌

(బాన్లాణః నుమనవోతేజాన్త పోబలనమన్పుత్కు

ఉద్దరివూతి రంబో త్త్రాం మత్సో9ధకలుక్షీక్రుతామ్‌. తో

ఓసి దుష్టురాలగు రంభా! కామ(కోధములను జయింపనెంచిన నన్ను నీవు లోభ పెట్ట నెంచుచుంటివి. ఈ అపరాధకారణమున, నీవు పదివేల సంవత్సరములు రాయివై పడియుండుము.- శాపావధి ముగిసిన పిదప ఒక మహాతెజస్విటైైన బ్రాహ్మణతపస్వి (బ్రహ్మపుత్రుడైన “వసిష్టుడు) నిన్లు నా శాపము నుండి ఉద్ధరించును.

ముని యిచ్చిన శాపముపలన రంభ తత్‌క్షణమే శలారూప మందిను. విశ్వామిత్రముని తన కోధ్తావేశమును ని(గ్రహించుకొనలేకపోయెను.. దాని కాత డెంతో సంత్తాపమందెను క్ష -

శాపములోన్సి ఉత్తర్జార్థము. పశ్చాత్తాపమ్ముపలెన్న. యున్నది. శాపశాంతి సామాన్యముగా ప్రార్టించి (గహింపదగినది కాని రంభ అట్టు (ప్రార్థించుటకు పూర్వమే ముని శాపశాంతి వచించినందున. ఈ శాపశాంతి ఆయౌాచితము 10. కౌసల్య ౫ శ్రీరాముడు అయోధ్యాకాండ 21

కైకకు దశరథు డిచ్చిన పరముల ననుసరించి రాముడు పన మేగుటకు నిశ్చయించెను, దానికై తల్లి అనుమతిని వేడదలచి అతడు లక్ష్మణసహితుడై ఆమె వద్ద కేగెను. కౌసల్య ఎన్నో విధములుగా చెప్పి అతని నిశ్చయమును మరల్ప యత్నించెను కాని ఫలితము లేకపోయెను చివర కామె రాముని దృఢనిశ్చయము గాంచి సాశ్రునయనటైై గద్గ్దదస్వరమున నిట్లనెను-

రామచంద్రా! నీపు ధర్మ మెరుగుదువు ధర్మిష్టుడపు ధర్మపాలన మొనర్పదలచినచో ఇచటనే. నిల్చి నన్ను సేవింపుము. ఈ ఉత్తమమైన పరషుధర్మ మాచరింపుము వత్సా! నియమపూర్వకముగా తన యింట నుండి మౌతృసేవ. చేసి కాశ్యపుడు ఉత్తమతపఫల మంది స్వర్గలోక మేగెను.

శావములు/! టిల్‌

గురుభోవమున రాజెట్లు నీకు పూజ్యుడో అక్లు _నేనును పూజ్యురాలను* నేను సీ వనవాసమున __ కనుమతింపను. కనుక నీపు వనమున కేగవలదు నీతో కలిసియుండి తృణభోజనమైనను (గ్రహించుట నాకు (శ్రేయస్కరము. కాని నిన్ను విడిచి నా కీ జీవితములో ఎ ప్రయోజనము గాని ఎట్టి సుఖముగాని లేదు. నన్ను దుఃఖమున దిగవిడిచి నీ వరణ్య మేగినచో నే నుపవాసము చేని ప్రాణములు విడిచెదను. జీవించి యుండజాలను.

తతన్హ్రం (పాన్ష్యూసే నవ్యత నిరయం లోక్రవ్మిచుతప,

(ఉన్ల వాత్యామివాధర్తా ల్‌ నమ్యుదు నరితొం వతిన 2లొ

అప్పుడు నీకు లోకప్రసిద్దమై (బ్రహ్మ హత్యాసద్పశమ్లై నరకతుల్యమగు బాధ కలుగును మునుపు బ్రహ్మహత్వాదోషముచే సరిత్సృతిట్టైన సముద్రుడిట్టి బాధనే తన అధర్మమునకు ఫలముగా ననుభవించెను ఇ ఈ మాటలు శాప మనిపించుకొనునా? ప్రత్యక్షముగా శాపమివ్వలేదు. కాని అభిప్రాయమ్లు స్పష్టము అయినను షరతుతో కూడినది అ షరతు పాటింసబడలేదు. శాపమును ' ఫలించలేదు. బహుశా కౌసల్యకు శాపమిచ్చు నధికారము లేదనుకొనపలెను లేదా పుత్రవియోగ మసహ్యమై ఆమె శాపతుల్యములైన యీ కఠినోక్తులు పలికి తన షునోగతము వెల్లడించె నని యెంచపలెను. 20. దశరథుడు ౫ “కైక భరతుడు అయోధ్యాకాండ శ్ష2ై

అరణ్యమున కేగుచున్న రాముని రధధూళి ఎంతపరకు కనిసించుచుండెనో అంతవరకు దశరథుడు తన చూపు లా పంకనుండి మరల్పలేదు తరువాత నత డత్యంతదుఃఖితుడై విషాదభారమున మూర్చిల్లైను. ఆ సమయమున నతనికి చేయ్లోత నొసగి తోద్పడుటకై కౌసల్య కుడిప్రక్కను కైక ఎడమప్రక్కను పట్టి నిలిచిరి - ” యట జూ

కనులు తెరిచిన రాజు కైకేయిని చూచి ప్యథితుడై ఇట్లు పలికెను-

వైకేయి మామకాంగాని మూ వ్వా సావనిళ్టుయే,

నవా త్తాం (దమ్హుమిచ్చామి న భార్చాన చ బాంధవ్నీ లొ

యేచి త్తామనుభీవంతి నావాం తేషాం న తే మన్కు

కేసల్లార్టవరాం వౌ తాం తృక్తభర్వాం త్థాబొమ్వూవాజ్‌. గే

₹లిద్లువ్నాల్లు కీరామాడుణము... శావములు-వలములు

ఆగ్బున్లోం యచ్చ త్తే పాణిం వర్దణయం చా యల్‌ అనుజానాము తత్పుర్తుమన్హ న్‌ లోక్తే వర్శత చ త్‌ భరతోల్చేత్త్రంతీతూ న్వ్మాదాబ్బాం. (పా వ్రైతదవ్వుయన్మ్క్‌ యన్ఫే న దద్వాల్‌ వ్యత్త్రం మా మాం తద్రత్తమాగమలా 89 స్రీ థా చా “ఓసీ పాపబుద్దీ, -కైశేయా...'నీవు నా =శరీరము ముట్టకుము.. నేను నిన్ను చూడదలంచన్ను -.నీవు నాం భార్యవు కాపు” బంధువు. కూడ' కావు: నీ ఆశయములో జీవించుచున్నవారికి నేను ప్రభువును కాను. వారు. నా పరిజనులు కారు. నీవు కేపలము ధనము కోరినదానవై ధర్మము విడిచితివి. అందుచే నేను నిన్ను విడుచుచుంటిని నేను నీ పాణిగ్రహణ - మొనరించి, అస్లిప్రదక్షిణములు చేసి నెలకొల్సిన. బంధసుంతయు ఈ లోకమువరకే కాదు; ఇటు. పైన ఇక్కడగాని పరలోకమున గాని ..నా కా సంబంధము: వలదూ విడిచిపెట్టుచున్నాను నీ :కొడుకు -భరతుడు. ' నిర్విఘ్నయగా -౨వికఐ ఈ రాజ్యమందుకొని సంతోషించెనా, తతడు నాకు శ్రాద్ధక్రియలు చేసి సిండోదా కములు -విడువరాదు. అవి. నాకు “వెందపు" దశరధుని ఈ సూటలను వాల్మీక్తి. శాపము లని 'పేర్యానలేదు. కసీ: ఇవి శాపపచనములే మహాదేవుని "ఆజ్ఞ పై స్వర్ణ్గమునుండు విమానముపై వచ్చి, రాఘలక్ష్మణులను కలిసినప్పుడు, దశరథునతో రాముడు "పలికిన మాటలో, ఇవి శాపములనియే పేర్కొనబడినవి " యుద్ధ కాండ 119 కురు (వనాదొం ధర్జుబ్ల _౩కేయ్యా -భరతన్సు చ 2ల్‌ నవ్యుతాం. త్వాం త్పుజామీతి యదుక్తా. కేకయ త్తయా, న శావూ కేకయూం భోరు నవ్వుతా. న న్హుశేల్‌ బలో. 26 ధర్మజ్ఞుడవగు. (ప్రభూ! కైకేయీభరతులయెడ 'ప్రసన్నుడ వగుము. వారిని కరుణింపుము. నిన్ను పుత్రసహితమ్హుగా విడిచిసెట్టుచుంటి నని కైకేయి కిచ్చిన మీ శాపము వారికి చెందకుండుగాక దశరధు డీ (ప్రార్ధన మంగీకరించెను. ఈ శాపము నియమాంచితము శావములు/ే07

21. మునికుమారుడు ౫ దశరథుడు అయోధ్యాకాండ 63

సీతాలక్ష్మృణసపొతుడై రాముడు వనమున "కరిగిన విదస దుఃఖసీడితుదైన దశరధుడు కౌసల్యతో తన పూర్వజీవితములోని వృత్తాంత మొకటి ఈ విధముగా చెప్పెను

వృద్ధులైన తన . తల్లిదండ్రులకు నీరు తేదలచి మునికుమారు డొకడు నదీతటమునకు వచ్చెను. నీటేలో ఘటమును ముంచుచున్నపుడు పుట్టిన శబ్దమును విని దశరధుడు ఏను గేదో పచ్చి తొండముతో నీరు (గ్రిహించుచున్నట్లు భావించెను ఆ శబ్దమును లక్షించి అతడు వెంటనే బాణము విడిచెను అది ఆ .మునికుమారునికి తగిలి (ప్రాణాంతకమైన వేదన కలిగించెను అతని ఆర్తస్వరము విని దశరధుడు _చెంత కేగెను. మునికుపూరుడు నేలబడి గిలగిల కొట్టుకొనుచుండెను. అత డట్టుండియు రాజును చూచి యిట్లనెను- నా తల్లిదండ్రులు "దవ్పీగొని, ఎంతగానో నా కౌర కెదురుచూచుచుందురు. కనుక వారీకి వేగముగా-నీ వీ నీ రందింపుము. నిమ్మట నే నిట్లు మృత్యుముఖమున పడియుంటినని తెలుపుము ఈ సమాచారము నీపు స్వయముగా చెప్పనిచో, ('ప్రజ్వలించుచున్న అన్ని వనము నెట్లు దహించివేయునో అట్లే వారి కోధాష్లి నిన్ను దహించి భస్మము చేయును. ఇట్లు చెప్పి తన తల్లిదండ్రులున్న ఆశ్రసుమునకు త్రోవ నెరిగించి అత డిట్లనెను-

తం వ్రనాదయ గత్వా త్తం నత్తా నంకువితః శనేల్‌. ఆర్‌

. నీవు పోయి మా తండ్రిని ప్రసన్నుని చేసికొనుము. లేనిచో అతడు

కుపితుడై నిన్ను శపించును. ఇట్లు చెప్పిన పిదప దశరధు డా కుమారుని శరీరమున (గుచ్చుకొనిన బాణమును వెలికిదిసెను కొద్దిససుయమున కా మునికుమారుడు ప్రాణములు విడిచెను

ఇక్కడ ప్రత్యక్షముగా శాప మీయబడళలేదు. కాని శాపభీతి కలిగెను కనుక శాపస్వరూపము తెలియరాలేదు. ఈ శాసము నియమాంచితహము 22. శ్రవణముని ౫ దశరథమహారాజు అయోధ్యాకాండ 64

దశరథుడు కౌసల్యతో మఘునికుమారుని వధానంతరప్పత్తాంతము చెప్పుచున్నాడు

704వాల్డీ తీరాయమాయణము?. శావములు-వరములు

మునికుమూరుని వచనములసపై దశరధుడు * అతని తల్లిదండ్రులున్న ఆ(శ్రమమున_ క్షేగెను మిక్కిలి దుఃఖముతో అతడు వారికి జరిగినదంతయు చెప్పి వినిపించెను తమ ఏకైకపుత్రుని మరణవార్త విని ఆ వృద్దులు మూర్చిల్లిది తర్వాత మహాతేజస్వి టైన ఆ ముని -రాజుతో నిట్లనెను - రాజా నీవు చేసిన యీ పాసకృత్యమును నీవే వచ్చి ఎరిగింపకున్నచో నీ 46 మీపొటికి వేయి ముక్కలై యుండును. క్షత్రియుడు తెలిసి తెలిసి అందును, వానప్రస్థులను వధించినచో, అతడు వజ్రధారియైన ఇంద్రుడైననూ సరే, స్టానభ్రమ్టు డగును తపోవ్రతమున నున్న (బ్రహ్మవాదిలైన మునిపై బాణము నెరిగి ప్రయోగించినవాని తల ఏడు (ప్రక్కలై పడును కాని నీవు ఎరుగకయే ఈ పాపకృత్య మాచరించితివి. కనుకనే నీ వింకను _జీవించియుంటివి. తెలిసి చేసితివాా యీ పాటికి మీ రఘువంశమే నాశవై. యుండును. నీ వొక్కడవే కాదు ఆ పిదస తిరిగి అత డిట్లు పల్కెను. 'మమ్మిద్దరిని, మా కుమారుడు పడియున్నచోటికి తీసికొని పొమ్ము దశరధు డట్లు చేయగా _ కుమారుని- శరీరస్పర్శచేసి ఆ ముని దారుణముగా. శోకించెను. ఆతని గుణగణములు తలచి కరుణాభరితముగా విలపించెను. "తర్వాత పశ్నీసవీతముగా అతడు మునికుమారునికి జల్తాంజలి _యిచ్చి, దశరథునికి నమస్కరించి యిట్టనెను- “రాజా నీవు నన్నుకూడ నేడు చంసీవేయుము నాకున్న దీ కొడు కొక్కడే వొనిని బాణముతో కొట్టి నీవు నన్ను "పుత్రహీనుని జేసితివి ఇప్పుడు నాకు మరణము కష్టముకాదు నీ వెరుగక నా పుత్రుని చంపినాపు. కనుక నేను నీ కత్యంతభయానకము, దుఃఖదాయకమును అగు. శప మిచ్చుచున్నాను-

వుతప్పుననజుం. దుఃఖం యదేతన్హుమ నొంవతమ్‌,

వనం ల్హూం వ్యుతకోకేన రాజన్‌ కాలం కరివ్రుని, రొజే

అద్హానాత్తు వాతో యనిరల్‌ క్షతియేణ త్తయా మున్కి .

తనలల్‌ తాం నావిళత్వాళు (బవ్హా వాత్తా నరాధివ ల్‌ల్‌

త్వామ ప్వేతొద్దుళో భావా క్షవమేన గమివ్టతి,

జీవితాంతకరో ఘోరో దాతారమివ ద్య్తోణామ్‌. ల్‌ో

వీనం శావం మయి న్వున్సు విలవ్చు కరుణం బమ్మా

చితామారోప్తా. దేవాం తనాధునం న్హరమభ్వాయాల్‌. త్‌

శావములు/109

'రాజా, నా *కీ సమయమున నెట్టే పుత్రవియోగకష్టము కలిగినదో, అట్టిదే 'నీకును -కలుగును నీవు కూడ వుత్రశోకముచే కాలపాశవశుడ వగుదువు. క్షత్రియుడవై, తెలియక నీవు వైశ్వజాతివాడైన యీ ముని కుమారుని అ! న్‌! వధించితివి. అందువలన వెంటనే నీకు బ్రహ్మహత్యాపాప మంటదు కాని శీఘముగనే నీ- కిట్టీ. ప్రాణాంచకారిణిటైైన స్ధితి సమకూరగలదు దక్షిణ యిచ్చిన దాతకు తదనురూపమగు “ఫలము పలెనే నీ కిది (ప్రాప్తమగును. ఇట్లు శసీంచి, చిరకాలము విలసించిి ఆ వృద్దదంపతులు చితాగ్నిలో బడి స్వర్లమేగిరి.

దశరధుడు అజ్ఞానముచే మునికుమారుని పధించెను అందువలన శాపము కొంత సౌమ్యరూపమున నుండెను. కాని తెలిసీ తెలిసి ఈ ఘోర మొనర్చినచో శాస్టఫల మత్యంతఘోరముగ నుండెడిదని స్పష్టముగా చెప్పబడెను.

23 'భరతుడు ౫ కైకేయి అయోధ్యాకాండ. 7శ్తీ భరతుడు కైకేయివి నిందించుచున్నాడు.

కైకేయి దశరథుని వరము లడిగి రాము నడవి కంపెను. (వ్రియపుత్రుని వియోగముచే నత్యంతశోకాకులమానసుడై దశరథుదు (ప్రాణములు విడిచెను

= ఈ 'విషయమంతయు తెలిసీ భరతుడు మిక్కిలి దుఃఖించెను కైకయే య్లో విపత్తి కంతటికి కారణమని తెలిసి అతదు మరింతగా శోకాకులు న. వ. డాయెను. *నీ మూలముగా షూ తండ్రి గతించెను. శ్రీరాముని కరణ్యవాసము (ప్రాప్తించెను, నా కీ లోకమున అపకీర్తి నెలకొనెను నీవు మాతృరూపమున నున్న నా శత్రునవు కులఘాతిని యగు రక్కసివి. నీవు ధర్మాత్ముడును, ధీశాలియునైన అశ్వపతి కుమార్తెవు కాపు! అని ఎకపుత్రవతి యగు కౌసల్యకు దాపురించిన పుత్రవియోగదుఃఖమునుగూర్చి చెప్పుచూ భరతుడు కైకకు కామధేనుప్పు కథ వినిపించి ఆమె నెంతగనో నిందించెను పైగా నీవు మండుచున్న అగ్షలో నురుకుము. లేదా స్వయముగా దండకాపన మరుగుము, లేదా కంరమున కురిబోసుకొని మరణింపుము. అని కూడ పల్కెను (థూణవాత్చామని ప్రాప్తా -కులన్వ్రాన్హూ వివాళనాల్‌, వైకేయి. నరకం గబ్బు మా చి తాతనలోకతామ్‌. త్తే 772వాల్డీ కీరామాయణమున. శావములు-వలములు

“కులవినాశన మొనర్చి నీవు భూణహత్యాపాపము కూడ వెత్తి కెత్తుకుంటివి.- నీవు నరకమునకు పొమ్ము. మాతండ్రిగారు పొందిన లోకము నీ _కెన్సడును లభింపదు

వీకవ్యుతా చ నొద్టీ చ వివత్తేయం త్తయా క్రుత్కా

తనైపైల్‌ త్తం నతతం" దుఃఖం (వేత్త చేవా చ అవ సే. 28

ఎకపుత్రవతియ్యు మహాసాధ్వియు నైన "కౌసల్యకు నీవు పుత్రవియోగము కలిగించితివి ఆ కారణమున నీ కీ లోకమున పరలోకమునను కూడ దుఃఖమే (ప్రొప్పించును

భరతుని యీ మాటలు శాపములవలె. నున్నవి. కాని ఇవి మహో(గసంతాపమునే వ్యక్తము చేయుచున్నవి. శాపములు...కోపు. ఆదియ్యును' కాక భరతునికి శాపమివ్వగల శక్తి ఎట్టు కల్లిను.? ఎప్పుడు కలిగెను?: "అను (ప్రశ్న ఉండనే ఉన్నది.

24. వైశ్రవణుడు (కుబేరుడు) ౫ తుంబురుడు (విరాధుడు)

అరణ్యకాండ త్తే

మరణీంచుటకు పూర్వము విరాధుడు రామునకు తన_పూర్వవృత్తాంత మును చెప్పెను.

దండకారణ్యమున సంచరించుచున్న _ రామలక్ష్మణులను, సీతను చూచి పర్వతాకృతి గల్లి నరభక్ష కుడై తిరుగు విరాధరాక్షసుడు మిగుల కోపఘూర్లితు డయ్యెను వా డువ్చైఫ్వరమున " భయంకరముగా. గెర్దించుచూ. పరుగిడుచు వచ్చి ఉన్మత్తుడై రామునితో నిటనెను. "నేన విరాధు డను ఎరుగల

గ్‌ యూ ణి రాక్షసుడను. ప్రతిదినమును బువీశ్వరులను చంవీ తినుచు నే-నీ దుర్గమారణ్యమున తిరుగుచుందును. ఈ శ్త్రీ చాల- చక్కనిదా తనుక నాకు భార్య కాగలదు. పాసాత్ములైన మీ యిరువురిని చంపి నేను రక్తపాన మొనర్హును' అని పలికి అతడు. సీత నపరీలగా చంకనెత్తుకొనీ కోంత దూర మేగి నిలిచెను. సీతను వేరాకడు (గ్రహించుట కన్న అధికమగు దుఃఖము రామున కింకొకటి లేదు విరాధుని మాటలు వినిన రాముని నేత్రములు (కోధారుణితములైనవి. బ్రహ్మ యిచ్చిన వరమువలన విరాధుడు ఖండింపబడడు చీల్చబడడు వాడు శావములుళే ₹₹

రామలక్ష్మణుల పరిచయ మడిగి తెలిసికొన్న వదప కూడ శూలహస్తుడై వారి నెదిరించెను

రాముడు దెండు బాణములతో వాని శూలమును ఖండించెను తర్వాత రామలక్ష్మణుల బాణములచే అత్వధికముగా పీడింపబడి వాడా యిరువురిని తన భుజములపై నిలిపి వేరొకచోటికి పోదొడగను. అది చూచి సీత _ మిక్కిలి భయాక్రాంతలై. ఆ్రోశించుచుండెను. రామలక్ష్మణు లా రాక్షసుని రెండు బాహువులను ఖండించిరి తర్వాత వానిని భుజములతోను, మోకాళ్లతోను మోది బాధించుచూ, మీదికెత్తి విసరుచూ, నేల రాపాడజేయుచూ నొప్పించిరి. కాని వాడు చావలేదు. అప్పుడు రాముడు లక్ష్మణునితో ఒక సెద్ద గోయి. త్రవ్వమనవెను. తొను స్వయముగా ఒక కాలితో విరాధుని పీకనొక్కుచు నిలబదెను అప్పు డా రాక్షసుడు శ్రీరామునితో నిట్లనెను - “నరశ్రేష్టా! మోహవశమున. నేను నిన్ను ముందుగా ఎరుగలేకపోయితిని. నీవలన కౌసల్య సుప్రజ టైనది నాకు నీవు శ్రీరాముడ పని తెలిసెను, ఈమె విదేహరాజనందిని సీత. ఇతడు నీ తమ్ముడు లక్ష్మణుడు" ఇట్లు పలికి ఆ మీద అతడు తన పూర్వప్పత్తాంతము. రామునితో నిట్లు చెప్పెను-

అభిశాపాదవాం భోరాం (వ్రవిష్తో రక్ష నం తనుమ్‌,

తుంబురుర్దామ. గంధర్షః శస్తో వైశ్రవణోన వొ 6

(నొద్దుమానళ్చు మయా సో్యబవీన్థాం మవోయళ్కా

యదా దాళరథీ రామస్త్రాం వధివ్రుతి నంయుగే. ౮.7

తదా ్రక్టృతిమావన్లో ఖివాన్‌ న్దూర్గం గమివుతి.

అనువ్టయమానో నూం న (కుద్దో వ్వాజవోర వొ. తి

ఇతి వైళశవణో రాజా రంఖాన్తక్త మువాచ వొ,

తవ (ననాదాన్ముత్తో తవామభిశాపొల్‌ నుదారుణాల్‌. /తీ

“నాకు శాసముపలన ఈ భయంకరమైన రాక్షసరూపు కలిగినది. నేను తుంబురు డను గంధర్వుడను కుబేరుడు నన్నిట్లు శసీంచెను. నే నతనిని ప్రార్థింపగా అత డిట్టు చెప్పెను- 'దశరథరాజప్వుతుడైన రాముడు యుద్ధములో నిన్ను పధించును అప్పుడు తిరిగి నీకు నీ పూర్వరూపము లభించి నీవు స్వర్గలోక మరిగెదపు నేను రంభయం దాసక్తుడనై ఒకనాడు సమయమునకు

₹2.2/వార్చీ కీరాయాయణము" శానములు-ఎరములు

రాజసేప కేగలేదు అందుపై కోసించి రాజు (కుబేరుడు) నన్నిట్లు శపించెను కాని నా ప్రార్ధనపై శాపావధి వచించెను 'రఘువీరా, నేడు నీ దయచే నాకు శాసవిముక్తి కల్గినది.

ఈ శాపశాంతి యాచితము. 25. (దండకవనవాసులైను మునులు ౫ (అచ్చటి) రాక్షసులు

అరణ్యకాండ 10

దండకారణ్యమున వసించుచున్న సమయమున శ్రీరాముడు రాక్షస సంహారమునకు. నిశ్చయించుట సీతకు నచ్చలేదు ఆమె తన మతము రామునకు స్పష్టముగా నెరిగించెను. “శస్త్రధారణ మేమి, వనవాసమేమి? మన మిప్పుడు తపోవనములో వసించుచున్నాము కనుక ఇక్కడ అహింసావ్రతమే మన ధర్మము. ఈ మాటలకు శ్ర్రీరాము డిట్లు బదులు చెప్పెను-

శ్రీరాముడు జన్మతః క్షత్రియుడు, అయినను పరిస్థితివశమున నతడు పబ్కలములు ధరించెను. అట్లే మునిప్పత్తి నవలంబించి వనములో నుండెను అట్టిచో శస్త్రధారణము ఆత్మరక్ష కైనను, మునిరక్షణవైనను అనుచిత మనియే "సేత భావము. శస్త్రధారణము. శస్త్రధారి మనసును. వికృత మొనర్చును. అని ఆమె ఒక కథ చెప్పెను. పూర్వ మొకప్పు డొక మునీశ్వరునకు దేవేంద్రు డొక ఖడ్గమును దాచుమని యిచ్చెను, ఆతడు దానిని నిత్యము తనతోడనే యుంచుకొనుచూ. వచ్చి చివరకు కక్రూరకర్ము డయ్యెను కనుక రాముని కీ రాక్షసవధ నిశ్చయముగా తగదని ఆమె చెప్పెను. అంతయూ విని రాము డిట్లనెను- క్షత్రియుల కులధర్మ మెరిగి నీవు చెప్పినదంతయు నా హితమెంచియే అనుట తథ్యము క్షత్రియుడు శస్త్రుధారణము చేయుట దుఃఖితుల దుఃఖమును తొలగించుటకు ఈ దండకావనములో కఠోరతపోవ్రతనిష్ణులై యుండి, రాక్షసులచే చంపబడుచున్న మునులు నావద్దకు వచ్చి రక్షింపుమని కోరిరి వారిమాట నేనెటులు కాదనగలను? బబ్రాహ్మణరక్షణము క్షత్రియులకు పరమధర్మము. వారే స్వయముగా వచ్చి రక్షింపుమని కోరుచున్నప్పుడు, కాదనుట క్షత్రియుడనైన నాకు సీగ్గుదేటు కామరూపులైన రాక్షసులచే వా రెంతగానో బాధింపబడుచున్నారు. అబన్లహోత్రము నిర్వర్తించునపుడు, పర్వకాలపు అవసరములందు, ఈ మాంసాశనులు వారి నణచివేయుచున్నారు. ఈ మునులు నేను వారిని రక్షింపగలనని

శావములు/ 13

నమ్ముచున్నారు.

కొనుం తవగ్యవభా వేణు శక్తా వొంతుం నిళాచరానా తా

చిర్జార్థితం న చేచ్భామన్తనః ఖొండయితుం వయమ్‌,

ఐవావిఘ్షం. తపో నిత్తం దుళ్చురం చైవ రాఘవ ల!

తేన శానం న ముంచామో భిక్ర్ర్యమాణాల్టు ర్వ్త సైఐ ల

“మేము మా తపోబలమున ఈ కామరూపులైన రాక్షసులను (శపించి) నివారింపగలము. కాని చిరకాలార్జితమైన తపఃశక్తి నావిధముగా వెచ్చించుట కిష్ణపడము, తపఃశక్తిసంపాదన మత్యంతకరఠినము, అందుచే రాక్ష సులచేత భక్షీంపబడుచున్నను మేము వారిని శపింపకున్నాము '

ఇదంతయు. చెప్పి రాముడు సీతను సమాధానపరచి మునిరక్షణకు ప్రతిజ్ఞ పూని నెరవేర్చెను.

ఇక్కడ ప్రత్యక్షరూపమున శాప మీయబడలేదు. శక్తి కలిగియు మునులు శాప మీయలేదు కాని ఆ శాపమెట్టిదో స్పష్టము కాలేదు. 26. (సంన్యాన్‌రూపమున) రావణుడు ౫ సీత అరణ్యకాండ 47

సీతకోర్కె నెరిగి, దానిని తీర్చుటకై శ్రీరాముడు స్వర్ణమృగము వెంట నడవిలోనికి పోయెను. పోవుచున్నప్పుడు లక్ష్మణునితో ఆశ్రమములో నుండి సీతారక్షణమున నేమరక రాక్షసుల నొక కంట కనిపెట్టియుండవలెనని చెప్పెను మారీచుడు శ్రీరాముని కంరస్వరమును పోలిన స్వరముతో 'హా సీతా, హా లక్ష్మణా" అని. _అరచెను. ఆ ఆర్తస్వరము విని సీత భయార్తటై లక్ష్మణునితో- 'నీవు వేగముగా పోయి మీ అన్నను రక్షింపుము అని పలికెను కాని లక్ష్మణు డామె కెంతగనో ధైర్యము చెప్పుచు, 'నాగాసుర గంధర్వ దేపదానవరాక్ష సాదులెవరును అందరూ కలిసిటైనను రామున కపాయ మొనర్నజాలరని చెప్పి, ఆమె నిశ్చింతగా నుండదగు నని పల్కెను కాని ఆమె కీ మాటలు సంతృస్తి నీయలేదు పైగా కోపము కలిగించెను. ఆమె లక్ష్మణుని శీలమునే శంకించి నిందించినది లక్ష్మణు డా మాటలు విని దుఃఖించి రాముని యాజ్ఞ మీరి, సీతను ఒంటరిగా విడిచి పోపజాలకున్నను, ఆమె మరల నిందించి పల్కుటచే విధిలేక ఆమెను విడిచి రామునికడ

2 ₹4/వాల్డీ తరామాయణఅము?. శావములు-నరయులు

కరిగెను ఇప్పుడు రావణునకు చక్కని అవకాశము లభించెను నీత నసహరించు ఉద్దేశ్యముతో నతడు వచ్చెను బ్రాహ్మణవేషము ధరించిన రావణుని నిజరూపము సీత గుర్తింపలేకపోయెను ఆమె అతనికి ఆసనార్థ్యపాద్యాదులిచ్చి అభ్వాగత. సత్కార మొనర్చిను.

(దావ్దూ అళ్చాతిభిశ్తాయ మనుక్తో పా శళపేత మానవ్‌, 2

“బ్రాహ్మణుడు, నతిథిటైన ఈతడు తన మాటలకు బదులివ్వకున్నచో నన్ను శపించును అని ఆమె తలచెను. ప్రత్యక్షముగా శాస మివ్వబడలేదు. శాస మిచ్చునేమో యను భయము వ్యక్తము చేయబడెను. కాన ఈ శాపస్వరూప మెట్టిదో తెలియదు 27. శ్రీరాముడు ౫ ప్రనవణగిరి, గోదావరి అరణ్యకాండ 64

రామలక్ష్మణులు. సీతను వెదకుచుండిరి. వారి కా మార్గమున నెన్నో నదులు, వనములు, పర్వతములు నెదురైనవి వారు గోదావరీనదిని “సీత ఎక్కడున్నది? అని అడిగిరి. నది బదు లియ్యలేదు. రాముడు వనచారి మృగములను చూచి, నీత ఎక్కడున్నదో చెప్పుడని అడిగెను. అప్పుడవి మీదికి చూచుచూ. ఆకసమున లక్ష్యముంచి దక్షిణదిశగా పర్వెత్తెను. అది చూచి సీత అకాశమార్గమున దక్షి ఆదిశగా పోయియుండు నని లక్ష్మణుడు భావించెను. అత దడా దిశగా నడుప జొచ్చెను, మరికొంత ముందుకు పోగా వారి కక్కడ నేలపై విరజల్లిన పూలు కన్పించెను రాము డా పువ్వులు చూచి గుర్తించెను అవి వనములో కోసీ రాముడు స్వయముగా సీతకిచ్చిన పుప్వులు. వాటి నామె జడలో ధరించెను. అప్పుడతడు ప్రస్రవణగిరి చెంత కరిగి “సీత ఎక్కడున్నది? అని అడిగెను బదులు లేక పోవుసరికి రాముడు కోసించి గర్దించుచూ “నీ శిఖరములను నేల గూళ్చెదను స్వర్ణకాంతి గల సీత ఎక్కడున్నదో చెప్పుము. అని అరచెను అంతతో ఆ పర్వతము సీతను చూపించుచున్నట్టుగా కొన్ని చిహ్నములు ప్రకటించెను కాని సీతను చూపలేకపోయెను. అప్పుడు రాముడా పర్వతముతో నిట్లనెను-

మమ బాణాగ్ష్మిన్హోట్టో భన్మీ భూతో భవివున

ఆ సేవ్దు నర్దుత్యశ్హ్రైవ నిన్పుణ్యదుమవ్వలవా... తా

శానములు/ే 15

'నీష్టు నా బాణాన్నిలో కాలి బూడిద వగుదువు నీ యందున్న ఈ తృణప్పక్షపల్లవాదులన్నియు. నశింపగా నీ వన్ని విధముల "సేవింపదగకుందువు * తర్వాత అతడు లక్ష్మణునితో నిట్టనెను-

ఇమాం నా నరితం చాద్దూ శోషయిప్తామి. లక్తుణు తొడ

యది నాఖ్బాతి మే నీతామద్దు చందనిభాననామ్‌. ఈల

“చంద్రముఖిటైన నా సీతను గూర్చి చెప్పకున్నచో నే నిప్పు డీ నదిని శుష్కింపజేయుదును,

ఈ శాపము నియమాంచితము 20, స్ట్ఫూలశిరుడు ౫ కబంధుడు అరణ్యకాండ 71

కబంధుడు రామునికి తన పూర్వవృత్తాంతము చెప్పుచున్నాడు.

సూర్యుడు, చంద్రుడు, డేవేంద్రాదుల శరీరము లెంత తేజోపంతములో వా శరీర సుంత తేజోవంతవై. యుండెడిది. అట్టయ్యును. నేను జనులకు భీతిగొల్పు భయంకరాకృతితో రాక్షసరూపము దాల్చి పనసంచారులగు బుషులను భయ పెట్టుచుండెడివాడను. ఒకనాడు స్టూలశిరు డను ముని నిప్లే బెదిరింప బోయితిని. అప్పు డాయన వనములో పంద్దు, పూపులు కోసి సంగ్రపొంచుచుండెను. తేనావొమ్సుక్రః (వేశ్లైవం భోరళాపాభిధాయినా, త్త వీతదేవం న్ధుళంనం. తే రూవమన్తు విగ్దర్థితన్‌,

న మయా యాచితు (క్షుద్ద శావస్వాంతో భవేదితి. ల్‌

అభిళానక్పుత సప్తతి తేనేదం ఖావ్ల్‌తం వచా

యదా ఇల్లా భుజౌ రాఘమన్త్రాం దహేద్దిజనే వనే, రొ

తదా త్పుం (పాొవ్వూసే డూనం న్ధూమేవా వవులం. శుభయ్‌, 7

న న్నీ వికృతరూపముతో నుండగా చూచి కోపించి, ఆ ముని నన్ను ఘోరముగా శసీంచుచు "నేటినుండి నీ కిదే 'క్రూరరూపము స్థిరమగును అని పలికెను. ఆపైన వే నతనిని (ప్రార్ధించి అపచారమూలకశాసమునకు._ శాంతి నెరిగింపకోదితిని దాని కతడు బదులిచ్చుచూ 'రాముడు (లక్ష్మణుడును) నీ

776వాద్డీ తీరామాయణము. శావనములు-వరములు

బాహువులు ఖండించి నిన్ను దహించిన సిదస నీకు తిరిగి పూర్వపు శోభాసంపన్నవైైన రూపము లభింపగలదు" అని చెప్పెను. ఈ విధముగా నేను నేడు నీచే శాపమోనక్ష మందితిని. 29. ఇంద్రుడు ౫ కబంధుడు ఆరణ్యకాండ ₹క్తే రామునితో కబంధుడు తనకు దేవేంద్రు డిచ్చిన శాపమును గూర్చి వెప్పుచున్నాడు "నేను రాక్షసుడ నగుటకు పూర్వము తీవ తపస్సు చేసి (ప్రహ్మను మెస్పించితిని.- అతడు నాకు దీర్ణాయువు వరముగా. నిచ్చెను. దానితో నాకు బుద్దిభ్రమయు, నహంకృతియు కలిగి, యింతగా దీర్దాయువు' గడించిన నన్ను ఇందు డేవి చేయగలడు? అను భాపన యేర్పడినది.. ఈ భావము వహించి నొకనాడు దేవేంద్రు నెదిరించి యుద్ధము చేసితిని, అప్పు డింద్రుడు నాపై సహస్రధారాపూర్ణమైన వజ్రాయుధమును పప్రయోగించెను. ఆ వజ్రాఘాతముచే నా త్రొడలు విరిగినవి శిరస్సు కుక్షిలో దిగబడిపోయినద్ది ఆ మీద నేనెంతో వేడుకొనగా అతడు నన్ను యమలోకమునకు పంపకుండా అను(గ్రహించిి, _బ్రహ్మ నీ కిచ్చిన దీర్దాయురూప వరము స్టీరమగు గాక అని పల్కెను నే నంతతో '“దేవరాజా, నీవు నా తొడలు, శిరస్సు, ముఖము మున్నగు. వాని నన్నిటినీ భేదించితివి. ఇక నే నాహార మెట్ట్లు- (గ్రహింతును? నిరాహారినై దీర్లకాలము. జీవించియుండ్లు. 'టెట్లుగో అని పలికితిని. అప్పుడు- ళో. మే. బావా యోవనమాయతా తా తదా చాన్సుం చ మే కుళక్లా తీక్ష్‌ణదంద్ద్ర9మకల్పయల్‌, నలనాం భుజాభ్యాం దీర్జాఖ్యాం నంక్షీస్వాన్టున్హానేవరాన్‌. .ైశీ నింవాద్దావమ్బుగవ్వామాన్‌ _ఖక్షయామి నమంతత్మూ న తు మామఐవీదాందో యదా రామూ నలక్ష్మణః ల్‌ ఛేత్తూతే నమరే బావూ తదా న్వుర్గం గమివ్టాన. 6 “ఇంద్రుడు నా భుజములను యోజనము పొడప్పుగా చేసి నా కడుపులో తీక్ష్‌ణదంష్థ్ట్రాయుక్తమైన నో శేర్పరిచెను ఇట్లు విశాలబాహుప్పునై నేను వనచారులైన సింహవ్యాఘ్రద్విపమృగాదులను పట్టి భుజించుచున్నాను. ఇంద్రుడు నాతో రామలక్ష్మణులు నీ భుజములు ఖండింతురు అప్పుడు నీవు శానములు/ే 17

తిరిగి స్వర్గము. చేరుకొందువు. అని చెప్పెను. నే నిక్కడ పడియుండి పనములో కనిపించిన వన్నిటిని (గ్రహించుచుంటిని ఇంద్రుడును, మునియు చెప్పిన మాటలవలన నేను శ్రీరాముని తప్పక తెలిసికొనగలనను విశ్వాసముతో నుంటిని. ఇప్పుడు నీవు రాముడవని తెలిసీ సంతసించుచున్నాను ' ఇట్లు చెప్పి అతడు సూర్యాస్తమయమునకు ముందుగనే తన శరీరమును దహించి శాస్త్రీయవిధి ననుసరించి సంస్కరింపుమనియు, అట్టైనచో తనకు తన పూర్వరూపము తిరిగి లభించుననియు చెప్పెను '“దహనసంస్కారమైన పిదప నా పూర్వరూప మంది నేను మీకొక మంచి మిడత్రు నెరిగించెదను అతడు మీకు సహాయకారి యగును. నేను మీచే.. తప్ప మరెవరిచేతను చంపబడజాలను, కనుక నన్ను చంసి ఉద్ధదింపుము . అని రామునికి చెప్పెను.

ఇంద్రుడు కబంధుని శరీరమును వికృతమొనర్సెను. అది వజప్రహారఫలము శాపఫలము * కాదు.” కనుక దీనిని శాప మనరాదు. ఇంద్రుని శాపవచనములు తెలియవు కాని శాపమోక్షము స్పష్టముగా చెప్పబడినది. 30. ?, దనువు కిష్కింధాకాండ త్తే

రామలక్ష్మణులను కలిసిన పిదప హనుమంతునికి వారి సహాయమున సుగ్రీవునకు రాజ్యప్రాస్తీ యగునను విశ్వాసము జనించెను. వారితో చెలిమి చేయుట సముచితమని అతడు భావించెను అతదు రామునితో- “తమ్మునితో కలిని ఈ దుర్గమారణ్యములలో, 'క్రూరమృగములు సంచదించుచోట, ఎ కారణమున తిరుగుచున్నావని అడుగగా రాము డతనికి లక్ష్మణునిచే బదులు చెవ్పించెను లక్ష్మణుడు "మేము మహాప్రతాపుడైన దశరధమహారాజు పుత్రులము. ధర్మానుగాములవై యిచట సంచరించుచున్నాము అని చెప్పి, పిదప హనుమంతునితో నతదు రామునికి పనవాసకారణమాదిగా గల సహస్త్ర పృత్తాంతమును వినిపించెను తిరిగి అతడు హూ అన్నగారి భార్య నొక కామరూపీి యగు రాక్షసు డపహరించెను. ఆ రాక్షసు డెవరని కాని అత డెక్క డుండునని కాని మాకు స్పష్టముగా తెలియదు. మేసు. సీతను వెదకుచూ ఇచటకు వచ్చితిమి

దనుర్దామ. దత వ్యుతా శాఫ్యాద్దాక్షనతాం. గత

అభఖ్వాత స్తేన న్యుగీమ నమర్జో వానరాధిమః 76

7 72ాలీ కీరా యమాయతాము: శానములు-వరయులు

న జ్ఞాన్సుతి మవోవిర్చన్తవ ఖార్వావవోరిణమ,

వవముక్తా దయా న్తా్గం -(అాజిమానో తివం గత శ్‌

దను. వను. దైతేయు. డొకడు శాసకారణమున రాక్టసుడయ్యెను అతడు సుగ్రీవుని పేరు చెప్పి, అతడు సమర్దుడైన వీరుడనియు, అతనిపలన సీతాపహర్తటైన రాక్షసుని గుర్తింపనగు ననియు. చెప్పెను ఈ విషయము మా కెరింగించి దనువు దివ్యతేజోపంతుడై స్వర్గమున 'కరిగను అని లక్ష్మణుడు చెప్పెను.

ఇక్కడ. శాస మెన రిచ్చిరో ఎందుకిచ్చిరో, శాపస్వరూప మెట్టిదో అను విషయము లేవియు స్పష్టముగా లేపు. కేవలము శాసము మాత్ర ముళ్లేఖింపబడినది. (చూ అరణ్య 7/1 31. మతంగముని ౫ వారి, వానరులు కిష్కింధాకాండ క్ష

సుగ్రిపుడు రామునికి వాలి బలపౌరుషథధైర్యాదులను గూర్చి చెప్పుచున్నాడు.

వరములు గడించి, మదోన్మచ్తుడైన 'చుందుభి యను రాక్షసునికి తన బలముసై విశేషమైన గర్వ ముదయించెను వాడు కైలాసమంత ఎత్తైన శరీరము గలవాడు వానికి వేయి ఎనుగుల బల ముండెను వాడు తా నజేయుడ నని తలచెను అట్టు తలచి వాడు సరిత్సడి యగు సముద్రుని యుద్ధమునకు వలిచెను సముద్రుడు తన అసమర్థత వెల్లడించి పర్వతరాజు పామవంతుడు నీతో యుద్ధము చేయగలడని చెప్పెను వా డంతట హీమవంతునితో పోరాడ నరుగగా అతడు నాకు యుద్దకౌశలము లేదు. నేను తపస్వేజనుల నివాసస్థానము మాత్రమే నీవు కిష్టింధ కరిగి మహాపరాశక్రమశాలి యైన వాలి నెదిరింపుము. అతడు నీతో పోరగల సమర్థుడు అని- చెప్పెను. అది విని దుందుభి కిష్కింధాద్వారమునకు వచ్చి హోరముగా గర్జింపసాగెను వాడు సుహిషరూసము ధరించి వచ్చెను, చుట్టుప్రక్కలనున్న వృక్షములను నేలగూల్చుచు, భూమిని గిట్టలతో త్రవ్వుచు సహాగర్విష్టియైన వాడు పురీద్వారమును కొమ్ములతో శీకొనుచుండెను వాని గర్జన విని వాలి వానిని చూడవచ్చెను వాని ఉన్మత్తప్రలాపము లన్నియు విని వాలి వాని కొమ్ములు రెండును పట్టి యెత్తి గిరగిర త్రిన్సి వానిని నేలపై కొట్టి తన్ని, (గ్రుద్ది; శిలావృక్షాదులతో నొప్పించెను. తిరిగి వానిని నేలతో మోది తన శరీరము (క్రింద నణచివేసెను.

శానములు/! 18

అంతతో ఆ రాక్షసుడు నలిగి ముద్దాయెను. వాని ముక్కున, నోట, చెవుల నుండి, శరీరమున గల సర్వరోమకూసములనుండియు రక్తము కారుచుండెను చివరకు వాడు గతించగా వాల్మి వాని శరీరమును మీది కెత్తి ఒక యోజనము దూరము విసిరివేసెను. అట్టు విసరగా ఆ రాక్షసుని రక్తబిందువులు గాలిలో నెగిరి మతంగమునీశ్వరుని అశ్రమమున పడెను ముని బయటకు వచ్చి చూడగా నతనికి పర్వతాకారుడై మహిషరూసమున చచ్చి పడియున్న రాక్షసుడు కనిపించెను. తపోబలమున సమస్తము తెలిసికొని ఆ ముని యిది వాలి యకృత్యమని (గ్రహించి, ఈ విధముగా శవించెను-

ఇవా తేన్యావన్నేవుం (నవ్చన్సు వదో భవేత్‌,

వనం మతురళయం యేన దూవృతం రుధిర్య్మనవైవ తతా

జీవతా పొదపాళ్చేమే నంభిగ్దాళ్చానురీం తనుబ్క్‌,

నమంతా ద్యాళమం న్హూరం యోబనం మామకం యది. త్త

ఆగమివ్టుతి దుడ్డుద్దద్ద్యక్తం న న భివివుతి

యే చాన్సు నచివాూ , కేబిత్సుంశితా మూమకం. వనమ్‌. నే

నచ తైదినా వ్తవ్వుం (శుత్తా యాంతు యధానుబప్క,

తన్‌ వా యది తిష్టంతి నవ్వే తానవ్‌ (ువమ్‌. ల్‌

వమేౌన్టున్‌ మామకే నిత్తాం వ్యుతవత్పురిర్డ్త్‌ తే

వ్యతాంకురవినాశాయ వలమూలాభవాయ చ 57

దివనళ్చాద్ధా మర్యాదా యం (ద్‌ప్తా శన వానద్య్‌,

చవావ్వానవ్యానౌణి న వై లో భివివుత తల్‌ _. "వొ నివాసస్థానమైన యీ ఆశ్రవమును రక్తబిందువులు చల్లి అపవిత్రమొనర్చిన దెవడో, అతడీ వనమునకు రారాదు పచ్చినచో తత్‌క్షణమే మరణించును. ఈ రాక్షసకళేబరము నిచ్చటకు విసిరి యీ ెట్ల నిట్లు నాశమొనర్చిన ఆ దుర్చుద్ధి ఈ ఆశ్రమమునకు చుట్టును ఒక యోజనము వరకు గల నేలపై కాలిడరాదు వచ్చెనా చచ్చిపడును అ వాలి సచివులైన వారందరును ఇక మీద ఈ అశ్రమమును విడిచి పోపలెను అట్లు పోనిచో వారికిని శాపమిచ్చెదను ఈ వనము నాకు పుతప్రాయము, నాచే రక్షితము ఇక్కడ స్యత్రాంకురములుగాని ఫలమూలములు గాని నశింపజేయుచు నిచ్చట

726/వార్చీ రామాయణము: శావములు-వరములు

నిల్చిన వారందరు నావే శాస మందగలరు. ఈ దినము వా రిచ్చట తిరుగుటకు అంతిమదినము. ఈ. దినము మాత్రము వారికి నే నవకాశమిచ్చుచున్నాను. రేపు నా కంటబడినవా రెవరైనను వెయ్యేండ్లవరక్సు శిలలై పడియుందురు”

ఈ శాపము" విని వాలి మతంగుని కడ కరిగి క్షమాభిక్ష వేడెను.కాని ఆ ముని చలింపలేదు. ఆ కారణమున వాలి యీ బుష్యమూక(ప్రాంతమునకు రాడు

కిష్కింధాకాండ తం

సుగ్రీవుని చంపుటకై వాలి వానిని వెన్నంటినపుడు సుగ్రీవు డాత్మరక్తార్ధము నాల్లు దిక్కులకు పరుగెత్తి ఆశ్రయమునకై వెదకెను హిమాలయము, మేరువు, ఉత్తరసముద్రమువర_ కేగినను వాలి అతనిని వెన్నాడెను. సుగ్రీవుడు శరణ్య మేదో తెలియక ఉద్విగ్నుదై యుండగా హనుమంతు డతనికి మతంగుడు వాలిని శసీంచిన తీరు జ్ఞస్తిచేసెను

ఇదానీం మే న్మ్రుతం రాజన్‌ యథా వాలీ వారీశ్రారు

మతంగేన తదా శప్తో వ్వూన్హున్‌ జ్యశమమండలే, 20

(వనిశేదుది. వై వాలీ మూల్జారన్తు శతధా. భివేల్‌. 22

తత వాను నుల సాకం నిడుద్దాగ్తో భివివ్రతి. 23

“రాజా! నా కిప్పుడు వెనుకటి సంఘటన జ్ఞప్తికి వచ్చుచున్నది మతంగుడు. వాలిని శసించుచు అత డీ చెంతకు వచ్చినచో తల నూరు వ్రక్కలై మరణించునని పలికెను. కనుక సుతంగాశ్రమములో నివసీంచుట మనకు (శ్రేయస్కరము, అది మొదలు సుగ్రీవుడు బుష్యమూకపర్వతము పై నిర్భయముగా నివనీంపదొడగెను

ఈ శాపము నియమాంచితము. .నియమ ముల్లంఘించిన మాత్రమే శాపము (ప్రభావము చూపును. లేనిచో లేదు 32. కండుముని “౫ వనము కిష్కింధాకాండ దీసి

తారాంగదాదులతో కలిసి హనుషుంతుడు వింధ్యపర్వతము చేరి, అచ్చటి గుహలు అడపులు పర్వతశిఖరములు,నదులు దుర్గ్షమస్టానములు,

శావములుకే వై!

సరస్సులు, మహావృక్షములు, పొదలు మున్నగు స్థలములం దంతటను సీతను వెదకెను. కాని ఫలితము లేకపోయెను అచ్చట గల నానావిధఫలములను భుజించుచు వారందరు వేరొకచోటి కేగిరి. ఆ చోట గల చెట్లు పత్రసుష్పఫలశూన్యములు. అచ్చటి నదులలో జలములు లేపు. అక్కడ మహిషన్చుగదంతివ్యాఘ్రాదులు గాని పక్షులుగాని, వనచరులైనవా రెవరూగాని లేరు. పూర్వ మక్కడ కండుమహర్షి నివసించుచుండెడినాడు. అతని వుత్రుడు పదివర్షములు (ప్రాయమువాడు మరణీంచెను. బుషి కోపించి వనమునకు శాపమిచ్చెను

తేన ధర్మాత్మనా శవ్రం క్రుత్ముం త్మత మావాద్దునమ్క, జో

ఆనరజ్బాం దురాధ్యర్థం. మ్రశివ్మ్ష వివ తమ్‌. శై

ధర్మాత్ముడైన ఆ మహర్షి ఆ వన మంళతటినీ శపించినందున అక్కడ పశుపకులకు నివాసయోగ్యత నేక అది ఆశ్రయహీనము. దుర్గమమునై యుండెను, _

హనుమదాదులు ఆ ్రదేశమునందు కూడ శ్రద్దతో సీతాన్వేషణము గావించిరి. ఆమె నపహరించిన రావణుని కూడ వెదకిరి. కాని ప్రయోజనము లేకపోయెను. _

ఈ వన మేదో పేరు చెప్పబడలేదు. తె. బుషి ౫ పుంజికస్థల _ కిష్కింధాకాండ 66

జాంబపంతుడు హనుమంతునికి ఆతని జన్మప్పత్తాంతము చెప్పుచుండెను.

వానరరాజు కేసరి భార్య అంజన. ఆమె పూర్వజన్మమున పుంజికస్థల యను అప్పరస ఆమె అతిలోకసుందరి

ఎల్వోతా (తిషు లోకేషు-'రూ వేళ్యావతిమా. భువ,

అభిశాపాదమోత్తాత కవత్తే కామడూవణో త్ర

రూపసొందర్యమున భూలోకమున వెప్పరును ఆమెకు సాటి లేరు ఆమె. ముల్లోకములయందును. ఖ్యాతి పహించినది ఒకసారి ఒక మునిని అవమానించిన కారణమున అతని శాపసముచే ఆమెకు వానరజన్మము కలిగినది.

₹22/వాల్చీ కరామాయణము: తానములు-వరములు

ఆమె వానరరాజు కుంజరుని పుత్రిక అయినది కాని కొరిన రూపసిము ధరింపగల శక్తి కలిగియుండెను. ఒకసారి ఆమె రూపయౌవనశోభితట్లొ మానవషస్త్రేరూపమున _ పర్వతశిఖరమున విహరించుచుండెను. అప్పు డ్డామె అంగప్రత్యంగసాౌందర్యమునకు ముగ్గుడై వాయుదేవుడు అమెను కౌగలించుకొనెను, ఆమె కలవరపడి, పాతివ్రత్యము భగ్నమైన దని యెంచునంతలో వాయు వామెతో నిట్లనెను - నేను నీ పాతిప్రత్యమును భంగపరచలేదు. నేను అవ్యక్తరూపమున నిన్నాలింగనము చేసి, మానసికముగా నిన్ను పొందితిని. ఇందువలన నీకు బలపరాక్రమసంపన్నుడు, బుద్ధిమంతుడు వైన ప్యుతుడు కల్గును అతడు ధైర్యశాలి తేజస్వి, బలవంతుడు, సరాక్రమశాలియు వై నాతో సమానుడై ఆకసమున విహరించగలడు. సముద్రము దాటగలడు .

*'హనుపుంతా నీవే ఆ పుత్రుడు.

ఇక్కడ పుంజికస్టలకు శాసమిచ్చిన బుమిపేరు చెప్పబడలేదు శావపకారణము కూడ స్పష్టముగ లేదు. కాని ఆమె (ప్రార్ధనపై ఆ బుషి. శాపశాంతి స్తూచించినట్టును " ఆమె స్వేచ్చానుసారము వానరమానవరూపములు ధరింపగల్లినట్టును_. తెలియుచున్నది.

(శీరామవోశాంతరత నానుమానవోల్‌ వు 2

3౩4. ? లంకిణి సుందరకాండ

లంకిణీ తన వృత్తాంతము హనుమంతునితో చెప్పుచున్నది.

వాయుసుతుడైన హనుమంతుడు రాత్రివేళ లంకలో _ప్రవేశించుచుండెను. ఇంతలో ఆ నగరరక్షకి లంకిణి అతని (త్రోపము అడ్డము వచ్చెను ఆమె రూపము భయంకరముగా నుండెను ఓరీ కోతీ నీవెవరు ఎ పనిమీద ఇక్కడకు వచ్చితివి? అని బిగ్గరగా గర్హించుచూ ఆమె అతని యెదుట వచ్చి నిల్ళెను రావణుని సైన్యము నల్వంకలా ఈ పట్టణమును కాయుచున్నది నీ వీ లంకలో ప్రవేశింపలేవు అని చెప్పెను అందుపై హనుమంతుడు 'నీ పడిగిన దంతయూ చెస్పెదను కాని ముందుగా నీవెవరో? ఎల యిట్లు కోపించి నన్ను గద్దించుచుంటివో చెప్పుము అని పలికెను. దాని కామె మరింతగా కోసించి కరోరముగా _ సిట్టనెను- నేను రాక్షసరాజైన రాపణుని

శానములయి/!23

సేవికను. అతని ఆజ్ఞ పాలించుచుండును నన్నైవరును మీరలేదు. నేనీ నగరరక్షకిని. నన్ను కాదని యీ నగరమున నెవరును (ప్రవేశింపలేరు.. నీపు నేడు నా చేతిలో చచ్చి- భూమిపై పడెదపు నేను స్వయముగా అంకానగరమును అని చెప్పెను అప్పుడు హనుమంతుడు నే నీ నగరమంతయూ చూచ్చి, వచ్చినప్లే తిరిగి పోవుదు' నని ఆమెతో చెప్పెను అది విని అంకిణీ భయంకరముగా గర్జించి హనుమంతుని తలపై గట్టిగా చరచికొట్టెను హనుమంతుడు కోపించెను కాని స్త్రీ గదా అని విడికీటితో నొక పోటు మాత్రమే పొడవెను ఆ చిన్న దెబ్బకే. అమె. గిరగిర తిరిగి నేలపడెను తిరిగిలేచి ఉద్విగ్నహృదయటైై, అభిమానము విడిచి దీనస్వరమున నతని కిట్టనెను - వానరశేష్టా, నన్ను రక్షింపుము సత్యగుణసంపన్నుడును, మహాసత్త్యశాలియు నైన వీరపురుషునిపలె, మర్యాద ననుసరించి నన్ను క్షమింపుము. నీ పరాక్రమముచే నన్ను పరాజితను చేసితివి అని పల్కుచూ ఆమె తిరిగి యిట్లనెను '(బహ్మ స్వయముగా వరమిచ్చుచూ. *ఏనాడు నీపు ఒకానొక వానరునికి ఓడి లొంగిపోదువో, ఆనాటినుండి డోక్షసుల కంతిమసమయము వచ్చినదని (గ్రహింపుము అని పలికెను. ఆ"సనుయ మిప్పుడు వచ్చినది సీతకారణమున నీ దురాత్ముడైన రాక్షసరాజు రావణుడును, అతని సమసస్తరాక్షససేనాపరివారమును. వినాశ మందెదరు కనుక, నీ_ విక యథేచ్చగా నగరములోని కేగి ఇచ్చవచ్చిన కార్యము పూర్తిచే సికొనుము

(విళ్ళా శాపోవవాతాం వారీళ్చార

వురీం కుఖాం రాక్ష నముఖ్హుపాలితాంవ్‌, రో

“రాక్షసరాజగు రావణునిచే పాలింపబడుచున్న ఈ నగరము శాపాభితప్తమై నష్ట్రప్రాయమైనది నీ వింక నిళ్శంకగా నిందు ప్రవేశింపుము.

(సుందరకాండ 54)

లంకాదహనవర్థనమున నిట్టు చెప్పబడినది-

హనుమంతుని (కోధబలముచే పీడింపబడిన అంక అగ్నిజ్యాలలో మండిపోజొచ్చినది అందలి ప్రముఖులైన నీరు అెందరో చచ్చిరి యోధులు చెల్లొచెదురై పర్వెత్తసాగిరి ఇట్లా నగరము శాపోసహతమైనట్లు కానపచ్చెను

₹24వాల్లీ కరామాయణము?.. తానములు-వరములు

ఇక్కడ లంకను శాపోపహత యని చెప్పిననూ, అందుకు సంబంధించిన యితరవివరములు తెలుపబడలేదు. శాప మిచ్చిన _ దెపరో ఎందుకిచ్చిరో తెలియదు శాపావధి తెలిసిననూ, శాపస్వరూపము స్పష్టముగా లేదు. 35. బ్రహ్మ ౨ రావణుడు యుదకాండ 13

ఛా

రావణుడు మహాపార్చ్య్వునితో తన జీవితములో వెనుక గడిచిన ఘటన మొకటి వివరదించుచుండెను

సీత నపహరించి రావణు డామెను లంకకు తెచ్చెను... ఆమెను కట్టుదిట్టమైన కాపలాలో * నుంచెను. రావణు డామె సౌందర్యమువలన కామపీడితుడయ్యెను. రాజసభలో అతడు సీత యెడ తన అసక్తిని స్పష్టముగా చెప్పి, కర్తవ్యమేమో చెప్పుడని సభాసదుల నడిగెను. కొంద రతని మాట లామౌదించిరి రాముని చంని రావణునకు చిరకాలమువరకు నీతను భోగించునవకాశ మిచ్చెదనని కుంభకర్ణుడు ప్రతిజ్ఞ చేసెను మహాబలుడైన మంత్రి మహాపార్భుడు సీతను బలాత్కరింపుమని _్రోత్సహీంచెను అప్పుడు రావణు డతనితో నిట్లనెను - "ఒకసారి ఆకసమున నగ్దితేజముతో వెలుగొందుచు బ్రహ్మభననమున శ్రేగుచున్న పుంజికస్థల యను నప్సరసను చూచి ఆమె నా భయముచే ఒదిగి పోవుచున్నట్టు (గ్రహించితిని నేను బలపంతముగా ఆమెను వివస్త్రను చేసి అనుభవించితిని. తర్వాత నామె (బ్రహ్మభవనము. చేరినది అప్పు డామె ఎనుగచే కలత చెందిన పద్మసరోపరముపలె శోభాహీనటై రూపించినది అది చూచి బ్రహ్మ జరిగిన దంతయు (గ్రహించి మహాశక్రోధముతో నన్నిట్లు శపించెను.

ఆద్దువబ్దాతి యామన్వాం బలాన్హారీం గమివ్టన్కీ

తదా తే శతధా మూర్దా ఫలివ్పుతి నూ నంశయఃన. [జీ

నేటినుండి నీవు ఎ స్త్రీనైనను బలాత్కరించితివా, అప్పుడే నీ తల నూరు ముక్క లగును ఇది నిస్సంశయముి అని శపించినందున భయపడుచుంటిని. అందువలన సీతను బలాత్కరించుటకు పూనుకొనలేదు.

ఈ శాసము నియమాంచితము.

శావములు! 2లొ

36. శుకుడు ౫ శ్రీరాముడు యుద్ధకాండ 20

రావణుని వధించుటలో సహాయపడుటకు వానరరాజు సుగ్రీవుడు సమస్తసేనలతోను వచ్చి సముద్రతీరమున విడిసెను రావణుని వేగులవాడైన శార్జూలుడు సముద్రతీరమున గల వానరసేనాసన్నాహ మంతయు చూచి వచ్చి రావణుని కెరిగించెను. రావణుడు కలత చెందెను. అతడు శుకుని దూతగా సుగ్రీవునివద్దకు పంపెను. శుకుడు పక్షిరూపమున నెగిరి ఆకాశమార్గమున వచ్చి సుగ్రీవుని చూచెను. కాని ఆకసముననే నిల్చి అతడు సుగ్రీవునికి పంపిన రావణుని సందేశము. వినిసించెను కాని యింతలోనే వానరు అతనిని పట్టుకొని భూమీకీ. దింపి రెక్కలు. విరిచి, పిడిగ్రుద్దులతో వీడింపదొడగిరి అప్పు డతడు రామునితో నిట్లనెను- “నేను దూతను. దూత నిట్లు బాధించుట అనుచితము, ఈ మాటలు విని రాముడు వానరులతో ఆతనిని విడిచిపుచ్చుడని చెప్పెను. అప్పుడు అంగదుడు 'మహారాజా, వీడు నాకు దూతగా కాక గుప్తచరుడుగా తోచుచున్నాడు. వీడు మన సేనా రహస్యములు (గ్రహింపపచ్చెను. వీనిని బంధించుటయే మేలు” అని పలికెను తిరిగి సుగ్రీవుని యాజ్ఞ పై వానరులు వానిని పట్టుకొని బంధించిరి. వారట్లు బాధించగా శుకుడు రామునితో బిగ్గరగా నజచుచూ, “అయ్యా, నారెక్కలు విరచుచున్నారు. కనులు పొడుచుచున్నారు.. కనుకా

యాం చ ర్యాతిం మరిప్పామి జాయే ర్యాతిం చ యామవాజ్క్‌

వీతన్హన్సుంతలే కాలే యన్మయా వ్యొశుఖం క్రుతస్క

నర్చాం తదువవద్వేణా జన్యం చేద్దుది జీవితమ్‌. త్ర

“నేను ఫుట్టిననాటే రాత్రి మొదలుకొని ఇప్పుడు చావనున్న యీ రాత్రిపరకు గల యీ మధ్యకాలమున నేను చేసిన పాపములన్నియు నీకు చుట్టుకొనును. వాని ఆ ఆక్రందనము విని రాము డతనిని చంపకుండ 'వాడు దూత, వానిని పదలుడు' అని విడిపించెను వానిది శాపపూ హాహాకారపూ? శాసమైనచో. ప్రతిబంధయుక్తము... శుకునికి శాసమిచ్చు నధికార మున్నదా? ఎట్టు కలిగినది? అను విషయములు తెలియవు

శ2ఊవాలీ కరాచనూయణము: శానములు-నరములు

37 బ్రహ్మ = కుంభకర్ణుడు యుద్దకాండ 61 శ్రీరాము డడుగగా విభీషణుడు కుంభకర్ణుని వృత్తాంతము చెప్పుచుండెను. విశ్రపసుని పుత్రుడైన కుంభకర్ణుడు మహాసరాక్రమవంతుడు. అతడు

యుద్ధములో వైవస్వతుడైన యమున్సి దేవరాజగు యింద్రుని జయించెను.

ఆతని యంత ఎత్తైన రాక్షసు డింకొకడు లేడు అతడు దేవదానవ, నాగ యక్ష రాక్షస, గంధర్వ, విద్యాధర కిన్నరాదుల నెన్నో మార్లు యుద్ధములో జయించి పారద్రోలెను. దేవత లితనిని చంస నశక్తులు. అతడు స్వతః సిద్ధముగా తేజోబలాధికుడు. తక్కిన రాక్షసుల బలము వరదానమూలకము. ఈ మహాకాయుడైన రాక్షసుడు పుట్టినతోడనే, ఆకలితో వేలాది జనులను తిని వేసెను ఇట్లు వేలకొలది ఆతని కాహార మగుచుండగా, ప్రజలు భయపడి యింద్రుని వేడుకొనిరి ఇంద్రుడు కోసించి తీక్టమైన తన వజ్రాయుధముతో నతనిని కొట్టెను, _ వజ్రాహతిచే నతదు మరింత కక్రుద్దుడై ఇంద్రుని వాహనమైన ఐరాపతముయొక్క దంత మొకటి ఊడబెరికెను. ఆ దంతముతోనే అతడు దేవేంద్రుని వక్షముపై కొట్టెను. ఇంద్రుడు వ్యాకులుడై జనసమూహముతో కలిని (బ్రహ్మవద్ర కరిగి కుంభకర్ణుని దౌష్ట్రుము, (ప్రజాభక్షణము, బుష్యా

(శమవిధృంసాదికము సరస్త్రీల నపహరించుట వంటి దుశ్ళేష్ట్ర లన్నిటిని_ వివరించెను,

ఇప్లే యితని ఆట సాగనిచ్చినచో కొద్ది కాలములోనే యీ సంసారమంతయు

శూన్యమగు నని చెప్పెను ఇంద్రుని మాటలు విని (బ్రహ్మ రాక్షసు లందరిని పీఠిచెను కుంభకర్ణుని చూచి తానే భయపడెను. కాని ఎట్లో ధైర్యము పూని నిల్చి వానితో నిట్లనెను.

(భువనం లోకవినాళాయ పౌలస్వేనాన నిర్ధిత్క

-తని్హ ల్‌ త్తమద్వ(్రఖ్బాతి న్చుతకల్పుః శయివ్ప నే, 24

'కుంభకర్ణా, ఈ జగత్తును నాశ మొనర్చుటకే నీవు విశ్రవసునికి జన్మించితివి కనుక నీవు నేటినుండి చచ్చినవానివలె పడి నిద్రించుచుండుము అని శపించెను.

'బహ్మ యిచ్చిన శాపముపలన కుంభకర్ణుడు రాపణుని యెదుటనే నేల పడిపోయెను రావణుడు కళకళపడి (బ్రహ్మతో 'వీడు మీ మనుమడు. వీని కిట్టి శాపమిచ్చుట తగదు మీ పూట పొల్లు పోదు. కావున వీడింక

శావములు/!ే2ైగ7

నిద్రపోవలసినదే కాని వీనిని నిద్రయు, మేల్కొనుటయు నెప్పుడు జరుగునో నిశ్చయించి చెప్పుడు" అని చెప్పి వేడుకొనెను. అప్పుడు బ్రహ్మ యిట్లనెను-

శయితా. పూష వణ్డానమేకావాం జూగరివ్చూతి 2త్రి

వీకేనావ్లో త్పునౌ వీరళ్చుర్‌ భూమిం బుభ్వూక్షీత

వ్యాత్తాన్నా ఖ్యక్తయేల్లోకాన్‌ నంవ్హాద్ద. ఇవ పావకః 28

వీడు ఆరువూసములు నిద్రించిన ఒకనాడు మేల్కొనును. ఆ ఒక్క దినమున వీ డాకలి తీర్చుకొనుటకు భూమిపై చరించును. అప్పుడు వీడు మండుచున్న అగ్నివంటి తననోట నెందరినో తినివేయును.

రావణుని ్రార్ధనపై బ్రహ్మ పలికిన మాటలు శాపశాంతి వంటివి ఇక్కడ కుంభకర్ణుడు శాపమందెనే కాని శాంతి వేడలేదు అది కుంభకర్ణునికై రావణుడు (ప్రార్థించి సంపొదించినది తెరి. పులష్యుడు ౫ తృణబిందుని కుమార్తె ఉత్తరకాండ 2

అగస్త్యమహర్షి రామునికి విశ్రవసుని జన్మవృత్తాంతము చెప్పుచుండెను.

సత్యయుగమున బ్రహ్మ కొక ప్రభాపసంపన్నుడైన పుత్రు డుదయించెను. అతడు పులస్వుడను పేర ప్రసిద్ధుడాయెను. గుణశీలధర్మములపలన నతడు దేవతలను 'మెప్పించెను. ఒకసారి అతడు మేరుపు సమీపమున గల రాజర్షి త్సృణబిందుని యాశ్రమమున కేగి అచ్చటనే పసింపదాడగెను అతడు తపస్సు చేసికొనుచుండగా కొందరు కన్యక లతని తపస్సునకు విఘ్న మొనర్భ్చుచుండిరి నాగ బుషి రాజకన్యకలు, అప్పరనలు కూడ (౨ మతని యాశ్రమమునకు వచ్చుచుండిరి. వారి ఆటపాటలవలన అతని తపమునకు భంగము కలుగుచుండెను. దానితో నతడు కోపించి యిట్లనెను -

యా మే దర్భనా మాగచ్చేల్‌ నౌ గర్బం భారయివ్టతి.. 3

శీపటినుండి యిక్కడ నా కంటబడిన కన్య గర్భము ధరించును. ఆ బువీశ్వరుని శాపమునకు _కన్యక లందరు మిక్కిలి భయముందిరి ఆబ వారచ్చటకు వచ్చుట మానివేసిరి. కాని రాజర్షిటైన తృణబిందుని కుమార్తె కీ శాపవిషయము తెలియరాలేదు కనుక 'మరునా డా యా(శ్రమములో

₹282వాల్టీ కీరాయమాయణము. శావములు-వరములు

నిర్భయముగా సంచరింప నరిగి, అక్కడ తన సఖు లెవ్వరును లేకుండుట గమనించినది అప్పుడు పులస్త్యు డచ్చట వేదాధ్యయనము చేయుచుండెను ఆ వేదధ్వని విని ఆ కన్యక అటకు పోయి పులస్త్యుని దర్శించెను. మహర్షిదృష్టి ఆమెపై పడుటయే తడవుగా ఆమె శరీరము పాండువర్థమందెను. గర్థలక్షణములు ప్రకటమాయెను. ఆమె కొందలపడి," దుఃితటైై, తండ్రివద్ద కేగి నిళ్ళెను. ఆమె నా స్థితిలో చూచి, విషయ మడిగి తెలిపికొని అతడు ధ్యానదృష్టితో చూచి నిజ మెరిగెను. వెంటనే తన కుమార్తెను తోడ్కొని పులన్వునికడకు పోయి, అతనితో "నిట్లనెను - 'నా యీ కన్య గుణసంపన్నురాలు. మహర్షివర్యా నీవు స్వయంప్రాప్తమైన భిక్షగా నీమెను స్వీకరింపుము. తపస్సులో నీకు. (శ్రమ కల్గుచుండును ఆపట్టున నీమె నీకు తోడై. సేవాశుశూష లొనర్చ్బును. పులస్త్వ్యు డీ మాట అంగీకరించెను. ఆమె శీలసంపద కతడు సంతసించి ఒకనా “డామెతో నిట్టనెను-

తనరు ధ్ధేవి దదామ్వుద్దు వ్యుతమాత్సునమం తవ్వ.

ఉఖయోర్దుంళకర్తారం పాల్వన్టూ ఇతి వ్యిశుతన్‌. తరి

“దేవీ నేడు నీకు నేను నాతో నమానుదైన ప్యుతుని ప్రసాదించెదను. అతడు ఉభయవంశములను ఉద్ధరించును పొలన్త్వ్యు_ డను పేరున ్రభ్యాతు డగును. నేను వేదాధ్యయనము చేయుచుండగా వచ్చి నీ వది వింటేవి, కావున నీ పుత్రుడు విశ్రవసుడు అనియు విశ్రవణు డనియు సిలువబడును.

పులస్త్యుడు తృణబిందుని ప్రార్ధన మంగీకరించుట శావశాంతి కాదు కాని తృణబిందుని కుమార్తె గర్భము. ధరించుట మాత్రము శాసఫలమే కాని చివర కా శాపము వరదానముగా పరిణమించెను 39 విశ్రవసుడు ౫ కైకసి ఉత్తరకాండ 9

అగస్త్యుడు శ్రీతామునికి సుమాలి కుమార్తె టైన కైకని వృత్తాంతము చెప్పుచుండెను.

రాక్షసరాజైన. సుమాలి కూతురు కైకసి చాల చక్కనిది వివాహ యోగ్యురాలైన ఆ కన్యను వివాహమాడుటకొర కెందరో యువకులు స్రస్తావించిరి. కొని అతదు వా రెవరినీ అంగీకరింపలేదు. అంతతో వివాహప్రయత్నము

శావములు!28ి

లాగిపోయెను ఆమె అంతకంతకు వయసు మీరుచుండెను. తండి సుమాలి యిదంతయు. చూచి చింతించెను. అతడామెతో నిట్లనెను- “పుత్రీ, నీకొరకు తగిన వరుని కోరి ఎంతగానో ప్రయత్నించితిమి కన్యాదానవిషయములో మేము ధర్మబుద్ధి ననుసరించుచుందుము. నీపు లక్ష్మీదేవివలె సర్వగుణసంపన్నవు. గౌరవాభిమానములు గలవారికి ఆదుబిడ్డ తండ్రిగా నగుట దుఃఖహేతు పగుచుండును. ఏలయన, కన్య కెట్టి పరుడు లభించునో తెలియదు. కాబట్టీ నీవు ప్రజాసతికులములో పుట్టి, గుణసంపద గల్గిన, పులస్త్యతనూజుని, విశ్రవసుని స్వయముగానే. వెళ్లి వరింపుము. అతనిని సేవింపుము. నీ కతనిని పోలిన పుత్రు లుదయింపగలరు. వారు కుబేరునివలె సూర్యతేజస్కులై వెలుగొందెదరు తండ్రి చెప్పిన మాటలు విని కైకనీ విశ్రపసుడు తపమొనర్చుచున్న చోటి కేగెను. ఆది సాయంసమయము._ విశ్రవససుడు తప ఎనర్చుచుండెను లావణ్యరాశిమైన కైకసిని చూచి అతడామెను గురించి ప్రశ్నించి పచ్చిన కారణ మడిగెను ఆమె చేతులు జోడించి అతని కిట్లు విన్నవించెను- మీరు తపుపామర్ధ్యమున నా మనోభావమును గుర్తింపగలరు నేను హూ తండ్రి యాజ్ఞ తలదాల్చి మీ "సేవకు వచ్చితిని నాపేరు కైకని మిగిలిన విషయము మీరే (గ్రహింపనగును! ఈ మాటలు విని విశవసు డొక క్షణము ధ్యానించి, ఆమె కిట్టనెను - - ముతొభిలాత్తో మత్త స్తే మత్తమాతంగగామిని, దొరుణొయాం తు వేలాయాం యన్తాల్‌ ల్పుం మామున్ధతా 22 ళ్పుణు తనిల్బల్‌ నుతాబ్‌ ఖ్యదే యాద్దుశాన్‌ పినయివ్పున్మి దాడుణాన్‌ దారుణాకారాన్‌ దారుణాభిజన్యవీయానా యా (ననవివ్రాన నుశోణో రక్ష నాన్‌ (గూరకర్ణుణన ళ్‌ “సుందరి! వాపలన పుత్రప్రాప్తిని కోరిపచ్చితివి కాని ఓ మత్తగజగపునా, వీపు ఎచ్చిన వేళ మంచిది కాదు. ఫలితముగా నీకు జనింపటోపు పుత్రులు స్వభాపముచే క్రూరులు రూపముకన్న భయంకరులు వారికి బ్రూరకర్ములగు రాక్షసులతోనే (పేమానుబంధము కలుగును నీవు 'కూరకర్ములగు రాక్షసులకే జన్మనిచ్చెదపు య ₹34వార్చీ తరామాయణము: శానములు-వరములు

ముని చెప్పిన దంతయు విని ఆమె అతని కాళ్లపై పడి, “మహాత్మా! (బ్రహ్మవాదివైన నీ వలన దురాచారులైన సంతతిని నేను కోరను. నాపై కరుణింపుము . అని వేడుకొనెను అప్పు డతడు నీ కునూరులలో కనిష్కుడు నా వంశమున కనురూపుడై ధర్మాత్ము డగును అని చెప్పెను, చర్యాత కైకనీ రావణకుంభకర్జులన్కు శూర్ప్చణఖను, విభీషణుని కనెను. కైకసి ప్రార్ధన యాచితశాపశాంతి వలె నున్నది 40. విశ్రవసుడు ౫ రావణుడు ఉత్తరకాండ 11

ఆగస్త్వ్యుడు రామునకు మండోదరీరావణుల వివాహవృత్తాంతము వివరించుచుండెను.

రావఖుడు తన మంత్రి ప్రహన్తుని దూతగా కుబేరుని వద్దకు వంపి లంకను తన కిమ్మని' కోరెను. కుబేరుడు తన తండ్రి విశ్రపసునితో చెప్పి కర్తవ్య నడిగెను. వి(శ్రవససు ,డతనితో లంకను విడిచి కైలాసగిరికి ఫలఫ పోవలసినో దని చెప్పెను. రావణుడు తనతో కూడ చెప్పి లంక నడిగెననియు, తానప్పుడు వానిని మందలించితి ననియు అది వానికి పతనకారణమగునని. చెప్పినను వాడు వినలేదనియు కుబేరున కెరిగించెను. తిరిగి అతడిట్లనెనూ

నొ వేత్తి మమ శాసొచ్చు (వకుతం దారుణాం - గతి తలో

“నా శాసముచే నాని స్వభావము క్రూరమై పోయినది

ఉత్తరకాండ 12

అగస్త్యుడు రాముని కాప్టై కథ నిట్టు వివరించెను -

ఒకనాడు రావణుడు వేటాడుచు వనములో తిరుగుచుండెను. అప్పు డత డాచోట దితిపుతుడైన మయుని చూచెను. మయుని వెంట నొక సౌందర్యవతి యగు యక్షకన్య కూడ నున్నది. ఆ నిర్ణనారణ్యమున మయుడు ఒంటరిగా. తిరుగుచుండుట చూని రావణు డతని పరిచయ మడిగెను. అతడు "స్వర్గములో నుండు హేమ అను నచ్చరను దేవతలు నా కిచ్చిరి నే నామెతో వేయి సంవత్సరములు కలిని వసించితిని. ఒకనా డామె 'దేవకార్యము'పై న్వర్గమేగినది. నేటికి పదునాల్లు వత్సరము. లాయెను. కాని ఆమె యింకను తిరిగి రాలేదు నే నామె వియోగముచే క్రుంగి కృశించుచుంటిని.

శానములు/*తె]

ఈమె 'నా కుమార్తె "హేముగర్భమున నుదయించినది ఇప్పు డీమెకు తగిన వరుని వెదకుచు నే నిట్టు తిరుగుచుంటిని అని చెప్పెను. అతడు రావణుని పరిచయ మడుగగా అతడు తాను పౌలస్త్యుని పుత్రుడగు దశగ్రీవుడ న్‌ని చెప్పెను న పొ తన్ఫు మయో రామ శాపాభిజ్ఞన్తపోధనాల్‌. 20

ఎిదిత్తా తేన నౌ దత్తా తన్న ప్రెతామవాం కులమ్‌. 27

విశ్రవసునివలన రావణుని క్రూరస్వభావు డగునట్లు లభించిన శాపమును గూర్చి మయాసురు డెరుగును అయినను రావణుడు ట్రహ్మకులసంభూతు డని తెలిసి అతనికి తన కన్యక నిచ్చెను ఆమెయే మండోదరి రావణు డచ్చట అనిని (వేళ్ళి మండోదరిని పెండ్డాడెను.

విశ్రపసుడు రావణుని కేల శాసమిచ్చెనో తెలియకున్నది. బహుశా, విశ్రవసుడు. కైకసి కిచ్చిన శాపముతో దీనికి సంబంధ ముండవచ్చును (చూశాప క్ర 39 విశ్రవసుడు ౫ కైకసి) తీ1. పార్వతీదేవి ౫ కుబేరుడు ఉత్తరకాండ 13

రావణుని నిరంకుశత్వమునుగూర్చి అగస్త్యుడు రామునితో చెప్పుచుండెను దేవు బుషి, గంధర్వ, యక్హాదులను బాధించుట, నందనాది ఉద్యానవనములను ధ్వంస మొనర్చుట నది, పరత, వృక్స్షాదులను నాశము చేయుట వంటి రావణకృత్యములను విని కుబేరుడు ఆతనిని పుందలించి సన్మార్గమునకు తేదలచి దూత నంపెను. ఆ దూత కుబేరుని సందేశమును వినిపించుచు రాపణుని కిట్లు చెప్పెను- 'దశగ్రీవా సున తల్లిదండ్రుల కులముల కనురూపమైన రీతిని వర్తింపుము _ఇంతపరకు నీప్పు చేసిన అకార్యము లనేకము. దేవతలు నిన్ను నిరోధించు ప్రయత్నములో నున్నట్లు వినుచుంటిని నేను శౌచసంతోషాది నియమములు పూని, ఇంద్రియసంయమపూర్వకముగా రౌద్రప్రత మాశ్రయించి, ధర్మానుష్టానమునకై హిమాలయమున నొక శిఖరము చేరితిని అచ్చట నాకు ఉమామ హేశ్వరుల దర్శనము లభించెను ఆ సమయమున నేను ఎడపు వైపు దృష్టి సారించుచు వారి నంతగా చూడలేదు. అనుపమాన సౌందర్యరాశి యగు ఉమాదేవి అక్కడ నిల్చియుండిను ఆమె ప్రభాపషమున నా యెడమ కన్ను మాడిపోయి. కుడికన్ను పింగలపర్హ మందెను |

గ్‌ రా! ₹32టాల్టీ కీరామాయణము:”. శావములు-వరములు

దేవ్వొ దివ్ఫవఖావేణ ద్దోం నత్పాం మ్‌ మ్చేక్తణబ,

రేణుద్దున్తమిన జ్యోతిః వంగలత్తాముపాగతయ్‌, వజ

ఆ తర్వాత ఎనిమిది వందల ఎండ్లు మౌనభావ మూని నేనా మహాప్రత మాచరించితిని అప్పుడు శంకరుడు కరుణించి దర్శనమిచ్చెను "నే నతని మిత్రుడవైతిని. అయినను నాకు ఏకాక్షి పింగలనామము శాశ్వతమాయెను కాబట్టి, నీవు కులమునకు కళంకము తెచ్చునట్టి పాపకర్మల, సంగతిని విడిచి "పెట్తుము

లు

దూత చెప్పిన సందేశమూ విని రావణుడు మహోగ్రుడై ఆ దూతను, కుబేరుని కూడ ప్రాణములతో నుండ నిప్పుని ప్రతిజ్ఞ చేస్తి కత్తి దూసి ఆ దూత నక్కడే వధించెను.

ఈ శాపము సందేహజనకము కుబేరుని ఎడమకన్ను ద్య్రమై కుడికన్ను వింగలప్థమందినది అది పార్వతీదేవి దిప్యతేజఃప్రభావమువల్లనా లేక శాసమువల్లనా? ఇది. శాప మునిపించుకొనదు. శాపము వాచికమూలకము. పార్వతి ఈ సందర్భమున నోరు విప్పి శబ్దోచ్చారణ మొనర్పలేదు ట్తేం. నందీశ్వరుడు ప రావణుడు ఉత్తరకాండ 16

అగస్త్యుడు రామునితో రావణునీకి -నందిశ్వరు. డిచ్చిన శాపమును గూర్చి చెప్పుచుండిను. - ల

కుబేరుని జయించి రాపణుడు పుష్పకవిమానము నధిరోహించి, శరవణ సమీపమున గల పర్వతముపై పోవనెంచెను కాని అక్కడ పుష్పకము ముందుకు పోలేదు. కుబేరుని వాహన మగుటచేత ఈ విమానము కుబేరునకు తప్ప యితరులకు వాహనము కాజాలదేమో అని మారీచ్చు డెంచెను _అంతలో శంకరుని పార్షదు డైన నందీశ్వరుడు రాపణునివద్దకు వచ్చెను నందీశ్వరుడు చూచుటకు. వికృతముగా నుండెను. అతని శరీరవర్షము నలుషు పసుపుల మిశ్రమపర్షముగా నుండెను అకృతి హ్రస్వవై వికారముగా నుండెను. తం ముండితము. భుజములు చిన్నవి అతడు వానరరూపమున వచ్చెను రాపణునితో నతడు వెనుకకు పొమ్ము ఈ పర్వతముపై శంకరుడు విహరించుచున్నాడు కనుక ఈ చోటికి ఇతరులు రాకూడదు" అని చెప్పెను.

శానములు133

ఇవి విని రావణుడు కుపీతుడై “శంకరుడెపడు?” అని ఆరచుచూ పర్వతమూలమును చేరెను అక్కడ శంకరుని, తత్సమీసమున మెరయుచున్న శూలము. ధరించి ఆ పరమశివుని పఠె నిళ్ఫిన నందిని చూచెను అతని వానరముఖమును చూచి తిరస్కారపూర్వకముగా రావణుడు అట్టహాసమొనర్చెను అందుపై కోపించి నంది రావణునితో నిట్టనెను-

యనిజ్ద ద్యానరరూనం మామవజ్హాయ దోళానన్తు

ఆళనీపాతసంకాళమవవోనం (నయ్యుక్తవాన్‌. 6

తస్తాన్‌- మద్దీర్హవంయుక్తా మ్యదూవనమ తేజును

డత్తత్త్యుంతి వధ్యాళ్టం పౌ కులన్హు తవ వానరాః నీ

నఖదంవ్చ్రాయుధాః (ూర మనునంపాతరంవాన్సు

యుద్జోన్దుత్తా. బల్మోదెక్తాః శ్రైలా ఇవ ఎనద్రిణవ తి

తే తనా (బలం దర్పుముత్సేధం చా వృుథర్రాధభమ్‌,

వ్రవనేవ్రుంతి నంభూయ నవోమాత్తనుతన్వు చ తీ

కీం ల్పొదానీం మయా శక్సుం వాంతుం త్వొం పూ నితాచత

నో వొంతప్వో. వాత్తన్హ్రం పొ వ్రూర్దుామేవా న్హకర్ణుభిన లో

ఓయి దశాననా. నీవు నా వానరముఖము చూసీ అపహేలన చేయుచూ. పిడుగులు పడినట్లు బిగ్గరగా అట్టహాసము చేసితివి కనుక నీ కులమును నాశము చేయుటకు నాతో సమానమైన బలరూపతేజపులు గల వానరులు జన్మిరపగలరు వారు నఖదంతాయుధుకై మనోజసము కలవారై యుద్ధోన్మత్తులు ముహాబలులు. పర్వతోపములు వై యుందురు. వారందరూ ఎకమై వచ్చి నిన్ను మంత్రిపుత సహితముగా వధించి నీ గర్వ మణచెదరు నిన్నిప్పుడే చంపగల శక్తి నా కున్నది కాని నిన్ను నేను చంపదలపను. నీవు చేసిన కుత్సితకర్మలకు ఫలితముగా నీ విప్పటికే చచ్చి యుంటివి

నందీశ్వరు డిట్లు స్పష్టముగా భవిష్య మెరిగింపచినను రాపణు డతని మాటలను లక్ష్య పెట్టలేదు ఆ పర్వతమును సమూలముగా పెకలించి విసిరివేయు తలపున అతడు దాని (క్రంద తన భుజములు మోసి యెొత్తబోయెను పర్వతము కదలదొడగెను శంకరు డది గాంచి పర్వతమును తన కాలి బొటనవేలితో నణచి పష్టైను దానితో రాపణుని భుజములు పర్వతము[క్రింద

734టాల్డీ కీరాయాయణము.. శానములు-వరములు

నలిగిపోజొచ్చెను ఇది చూచి రావణుని మంత్రు లాశ్చర్యచకితులైరి.

తర్వాత రావణుని మంత్రులు శంకరుని ప్రార్ధించి ప్రసన్నుని -జేసికొన దగునని చెప్పగా అత డట్టు చేసి భగవంతుని మెప్పించెను

సుందరకాండ 50

రాక్షసులు హనుషుంతుని కట్టి తెచ్చి రాజసభలో రావణుని ముందు నిలిపిరి. అతనిని చూచి- రావణుడు రోషభరితుడయ్యేను ఆతని మనసులో నెన్నో సందేహములు కలిగెను. అతడు పరాక్రమశాలిమైన వానరరాజును గూర్చి యిట్టు తలంచెను-

కిమేవ భగవాన్‌ నంటీ భివేల్‌ సాక్టాదివోగల్కు తి

యేన శస్తోో న్మ కైలాసే మయి (వవానితే వురా.

నోోయం వానరమూర్రి= స్వొల్‌ కింస్పొద్‌ బాణటవ వానురం

“ఇతడు వానరరూప షుంది వచ్చిన"+నందీశ్వరుడేమో? అతనిని పూర్వము కైలాసమున నపహసించితిని అతడు నాకు శాపమిచ్చెను. గదా? అతడే వానరరూపమున నిట్లు వచ్చియుండునా? లేక అతని రూపముతో బాణాసురుడే పచ్చెనాొ

యుద్ధకాండ 60

శ్రీరాముని బాణములచే వీడింపబడిన రావణుని కీ విషయము అన్నియు స్మరణకు. వచ్చినవి శాపములిచ్చిన వారందరు జ్ఞప్తికి వచ్చిరి ఈ క్రింది పంక్తులలో నందీశ్వరు. డిచ్చిన "శాపము కూడ స్మరింపబడినది "

ఉమా నందీత్తురళ్తావ్‌ రంభా వరుణకన్తుక్కా

యథోక్తాన్తన్నయా (పొస్తం న మిథ్యా బువిభావితను. 2

మీది పంక్తులలో రాపణునకు ఉమాదేవి రంభ వరుణకన్యక కూడ శాపము. లిచ్చినట్లు సూచింపబడినది

శావములు/?865

త్తీ3. వేదవతి * రావణుడు ఉత్తరకాండ 17

ఆగస్తుడు రామునకువేదవతి రావణునిగూర్చి చేనిన ప్రతిజ్ఞావృత్తాంతమును చెప్పుచుండెను

హిమాలయప్రాంతమున గల వనములలో సంచరించుచు రాపణు డొక తపస్విని యగు కన్యను చూచెను. ఆమె దేవాంగనవలె _ దేదిష్యమాన తేజమున వెలుగొందుచుండెను. ఆమెను చూచి రావణుడు కామాకులచిత్తు డాయెను. అత డా కన్యక రూపలావణ్యములను ప్రశంసించి, ఆమెను తపము నుండి మరల్ప యళ్నించెను. ఆమెతో మాటాడబోపగా ఆమె అతని కాతిధ్యమిచ్చి ఇట్టు చెప్పెను- *నా పేరు వేదవతి. నేను బృహస్పతి పుత్రుడైన వేదాధ్యయన కీలుడగు (బ్రహ్మర్షి కుశధ్వజుని కుమార్తెను మాతండ్రి త్రీవిమ్లవును అల్లునిగా కోరుచుండెను. అతని అభ్మిపాయ మెరిగి కోపించి శంభు డను దానపు డాతనిని రాత్రి నిద్రించుచుండగా వధించెను మౌతల్లి దుఃఖభారమున పతితో బాటు చితాస్నలో పడి మరణించెను. మా తండ్రి మనోరథమును పూరించుటకై ప్రతిజ్ఞ చేసీ నేనిట్లు తప మొనర్చుచున్నాను. ఇట్లు చెప్పగా విని రాపణుడు విష్ణువును నిందించి ఆమెను తనకు భార్య కమ్మనెను. విష్ణుని గురించి ఆవమానముగా మాటాడినందుకు వేదవతి రావణుని నిందించెను. అంతలో ఆ రాక్షసుడు ఆమెకేశపాశము గ్రహించెను. ఆమె మహా(క్రోధముతో తన చేతితో ఆ కేశములను ఖండించి, 'రోషావేశమున నన్నివలె ప్రజ్వరిల్లి రాపణుని దహింపజేయుచున్నట్లు కరోరముగా నిట్లనెను 'ఓరి నీచా, నీపు నన్నంటి అవమానించితిని కనుక నే నీ జీవితము నిక కొనసాగింపదలపను నీముందే అగ్నిప్రవేశ మొనర్చెదను

యన్వర్హై త్తు భ్య్రతా చావాం త్తుయూ పాసొత్ళనా వన్నే తాగ

తనిస్హైత్తవ వధ్యార్థం పొ నముత్తుత్హే వ్వావాం. వును,

న పొ శక్టూ స్ర్రయా వొంతుం వురువూ పొవనిళ్చుయ, తం

లే కడ.

శాపె త్తుయి మయోల్హు ప్లే తవనళ్చు వయో భవేల్‌.

యది త్తొన్త్‌ మయా కించిల్‌ కృతం దత్తం వాతం తభా ౩9

తనిల్డై త్ర్రృయోనిజా నొద్దీ భోవేయం దర్భిణః నుత్తా తొత్తో

₹34ఉటాల్డీ కీరామాయణము:. శావములు-నరములు

పాపాళ్ముడ వగు నీ వీ వనములో న న్నవమానించితివి కనుక నిన్ను వధించుటకై. నేను తిరిగి జన్మించెదను. ఊ్రీని కనుక నా శరీరశక్తితో పాపాత్ముడైన పురుషుని వధింపజాలను. నీకు శాసమిచ్చినచో నాకు తపోవ్యయ మగును. నేను దానహోమాదిసత్కిియ లేమేని చేసితినేని మరుజన్మలో అయోనిజనైన సాధ్విగా ఏ ధర్మాత్మునికో పుత్రి నయ్యెదను అని పల్కి ఆమె మండుచున్న అగ్లలో పడెను. అప్పు డాకసమునుండి పుష్పవృష్టీ గురిసెను.

యుద్ధకాండ 80

శ్రీరాముని బాణములకు. వెరచి, బాధితుడైన రావణుడు తనతో మునుపు అగ్నిప్రవేశము చేయుచు. వేదవతి పలికిన మాటలు న్మరించెను-

శప్తోరవొం. వేదవత్వా చ యభా నా ధ్లూతా వుర్కా .లీ

సేయం శీతా మవోఖాగా జాతా ఊనకనందినీ . న్‌

“పూర్వము వేదవతి నన్ను శసీంచెను. నే నామెను బలాత్కరింపనెంచితిని బహుశా ఆమెయే సీతగా అవతరించి యుండును

ఉత్తరకాండమున వర్ణించిన వేదవతి వచనములు శావతుల్యములే. కాని స్పష్టముగా తహాక్షయ మగునని, అందుచే శాస మివ్వనని ఆమె ముందుగనే చెప్పినది. అయినను యుద్ధకాండలో రావణు డామె వాక్యములను స్మరించి శాపమనియే (గ్రహించెను కాగా ఈ వచనములు శాసవాణి అనిసించుకొనునో లేదో చెప్పుట కష్టము. ఆమె వచనమున. గల ఉత్తరార్హము. నిశ్చయముగా శపథము -

వేదవతితో పొటు ఉమ నందీశ్వరుడు, రంభ, పరుణకన్యక కూడ తనను. శపించిన విషయములు రావణున కప్పుడు స్మరణకు వచ్చెను. శీల, అనరణ్యుడు ౫ రావణుడు ఉత్తరకాండ 19

అనరణ్యమహారాజు రావణున కిచ్చిన శాపమును అగస్త్యుడు రామునకు విఎరించుచుండెను.

మరుత్తును. జయించిన సీదప రావణు డన్యనరేంద్రులను కూడ జయింప నరిగెను.* నాతో యుద్ధము చేయుడు లేదా ఓడినట్టు అంగీకరింపుడు?

శావములు/137

అని పంతగించి పల్కుచు పోయి. అతడు దుష్యంత, సురధ, గాధి, గయ, పురూరపుల నెదిరించెను వారు పరాజయము స్వీకరించిరి పిదప అయోధ్యకు పచ్చి అతదు ఇక్ట్వాకుపంశీయుడైన అనరణ్యమహారాజును యుద్ధమునకు పిలిచెను అనరణ్యు డొ యుద్రము చేయుటకు నిశ్చయించి రాపణునితో తలపడెను యుద్ధములో తన. సేన నశించుచుందుటయు తాను రాపణుని శరీరమున గుప్పించిన పందలాది బాణము అతనిని నొప్పింసలేకపోవుటయు చూచి అనరణ్యు డాశ్చర్యపడెను రావణు డతని మస్తకమును చేతితో కొట్టెను ఆ దెబ్బకాతడు రధముపై నుండి దొర్లి (క్రిందపడెను అప్పుడు రావణు డతని నపహసించుచు ముల్లోకములలోను నన్నైదిరింపగల వీరుడు లేడు. భోగపుత్తుడవై యుండి, బహుశా నీవు నా బలపరాక్రమములను గూర్చి వినలేదేమో అని పలికెను దాని కనరణ్యు డిట్లనెను - 'నీ పరాక్రమమును గూర్చి నీవే చెప్పుకొనుచున్నావు వాస్తపమునకు కాలము నన్ను పధించినది నీవు నిమిత్తమాత్రుడవు నేను యుద్ధములో వెనుతిరుగలేదు యుద్ధముచేయుచు నీచేత కొట్టబడితిని నీపు నీ ప్యంగ్యవచనములతో, ఇక్చాకుకులము 'నవమానించితివి కనుక నీకు అశుభకరమగు మాట నేను చెప్పుచుంటిని-- యది దత్తం యది వూతం యది మే నుక్పుతం తన్కు యదె గువ్తాః (వబాః నమ్వుళల్‌ తదా నత్పం వదోనన్తు మే. 29 ఉత్తుల్ళతే కులే వ్యొన్దున్‌ ఇక్హ్రాకూణాం మనోళ్ళు నావ, రామో దాళరభిర్దామ న తే (ప్రాణాన్‌ వారివుతి. తాగ్రి నేను చేసిన దావ పుణ్యహోమాదిసత్క్రియలు, నా తపము, నా ధర్మపరిపాలనము నిర్దుష్టవైనచో నామాట సత్యనగును మహనీయమైన ఈ ఇక్టాకుపంశమున దశరధుని కొడుకు రాము డుదయించి నిన్ను చంపగలడు ” యుద్ధ కాండ 60 శ్రీరాముని బాణఘాతమువలని భయముచే. పీడితుడైన రాపణునికి (బ్రహ్మ దేని తాను వేడిన ఏపరహులు జప్పేకి ఎచ్చినవి అతడు దేపదానవగంధర్వయక్ష రాక్ష ససర్సాదులచే చాపులేకుండ పర పుడిగెను. షునుష్యులవలన చాపురాని పర పుడుగలేదు అప్పుడు మానపులపంటి హీనబలులను జయించుట సుకరమని భావించెను అప్పుడు బ్రహ్మ ఆతనితో 'నీకు మూనపులపలన ₹382హాల్లీ కీరాయాయణాము: శావములు-వరములు

భయమేర్పడును ఈ మాట-= బాగా తెలిసీకొను మని చెప్పెను ఇప్పుడు రావణుని కా విషయము వ్యథాకారక మయ్యెను. నేను చేసిన గొప్ప తపస్పంతయు వ్యర్థమైనది. నేడు మహేంద్రతుల్యతేజస్కుడ నగు నన్ను ఒక సాధారణమానవుడు (రాముడు) పరాజితుని చేసెను ఆ సమయమున అతనికి వేదవతి, ఉమ, నంది, రంభ వరుణకన్యకయు. ఇచ్చిన శాసములు గుర్తుకు వచ్చెను. అప్లే ఇక్ట్వాకుకులోత్ప్సన్నుడైన అనరణ్యమహారాజు పలికిన శాసవాక్యములు కూడ చెవిలో మారు(మోగెను

ఉల్పుత్హ్రూతా నొ మద్దుంశే వుడుష్తో రాక్షనాధన్ము

యనం నవ్యులం నామాత్తాం నలం సాళ్రాపారథిత, తీ

నివానివ్రుతా నంగ్రామే త్వాం కులాధమ దుర్శతే. "20

ఓరి కులధ్వంసీ, రాక్షసాధమా, దుర్శ్మతీ నా ఏంశమున ఒక మహావీరు డుదయించి నిన్ను. సపుత్రామాత్యపరివారముగా రథాశ్వస్తారథిసపాతముగా వధించును.

అనరణ్యుని వచనములలో శాప్రము,- శపథము రెండును కలిసియున్నవి. వాక్యములలో ప్రధమఖండము ((ఉత్తరకాండము. - 19-29,30) ఫేపథము" ద్వితీయ ఖండము (యుద్ధకాండము 60-9/10) శాపము. శీ5్‌ హరింపబడిన పతివ్రతలు ౫ రావణుడు ఉత్తరకాండ 24

రావణు డసహరించిన పతివ్రతలు రావణుని శపించిన పృత్తాంతమును అగస్త్యుడు రామున కెరిగించుచుండిను.

వరుణపుత్రుల నోడించిన పిదప రావణుడు పుష్పకవిమానముపై_ లంకకు బయలుదేరెను దారిలో ఎందరో బుషి దేవ దానప నాగ యక్ష రాక్షస్మ అసుర సునుష్యకన్యలను ఎందరో సుందర వనితల బంధువులను చంపి ఆ పనితలను బలపంతముగా ఆపహరించి విమానమునందు బంధించెను శోకాకులలు, భయాక్రాంతలు దుఃఖపీడితలు విహ్వలలునైన ఆ స్త్రీలు తహ 'మోక్షమున కింక పాూర్గమేదియు. కానరాక నిరాశులైరి

యస్తా దేన వరక్వాను. రనుతే రాక్ష నొధమః, 20

తనపై స్పై శ్రక్తుత్తేనైవ వధం (పాన్సుతి దుర్దుతిన 21

శావములయి*39ి

“ఈ నీచుడు పరస్త్రీకాముకుడు గనుక, ఈ దురాత్మునికి స్త్రీమూలముగనే

మరణము సిద్దించుగాక అని వాదెల్లరు శపించిరి. (డే

ఆ సాధ్వీమణు లిట్లు శసించినపుడు స్వర్గమున దేపదుందుభులు ('మైగెను. ఆచోట పూలవాన గురిసెను పతివ్రతలై ఆ సాధ్విజన మిట్లు శపించినందున రావణుని శక్తి క్షీణించెను అతడు నిస్తేజడయ్యెను అతని మనస్సు ఉద్వేగభరిత మయ్యెను వారతనికి కంటగింపుగా తోచిరి

యుద్ద కాండ 111

రావణవధ జరిగిన సీమ్మట విలపించుచు మండోదరి పలికిన మాటలలో యీ శాపములు పేర్కొనబడినవి

యా నయా విధవా రాజన్‌ కృుతా నైకాః కులస్త్రయనఐ రత్త

వత్యవతా. ధర రతా గుడుళుచావతో. దరత్కా

తాభిః శోకాభితప్తాభిు. త్త వరవళం గతః రల్‌

త్తాయా వ్యివనక్సుతాభిళ్లు తదా శన్తన్తదాగతమ్‌,

“బ్రవాదూ వత్తమేవాయం త్వాం (వతి పొయతో న్దావు రర

నీ వెందరో కులస్తీలను గురుశుశూషాపరాయణలను, పతివ్రతలను ధర్మనిష్ట గల స్త్రీలను, విధవలుగా జేసి అవమానించితివి. ఆ సమయమున నిట్టి దుఃఖపీడిత లందరూ నిన్సు శసించిది తతలముగా ఇప్పుడు నీవు పై ౫ చై ఫి ఖ్రి శత్రువులకు చిక్కి మరణీంపవలసీ వచ్చినది సతిప్రతల కన్నీటి బిందువులు భూమివై వ్యర్ధము కావని జనులాడుకొను మూటలు నేడు సత్యమైన వనవచ్చును. శీర. నలకూబరుడు ౫ రావణుడు ఉత్తరకాండ 26

అగన్త్యుడు రామునికి నలకూబరుడు రావణుని శసీంచిన విషయము వినిసించుచుండెను

ఒకసారి దాపణుడు సేనాసహితుడై రాత్రివేళ కైలాసపర్వతమున విడిసెను అది వెన్నెలరాత్రి ఆ సమయమున రంభ దిప్యవస్త్రాభరణవిభూ షితల్టై ఆ తోవ నేగుచుండెను ఆమె శరీరమున దివ్యగంధానులేపనమున్సు “కేశపాశమున

₹4టవార్దీ కరాయమాయణము. శావములు-వరములు

పారిజాతపుష్పములును విలసీల్లుచుండెను. ఆమె శృంగారించుకొని (ప్రయ సమాగమమున కేగుచుండెను. నీలివస్తాపగుంరనమున నామె మరింతసుందరముగ దీసించుచుందడెను. ఆమెను చూచినదే తడవుగ రావణుడు కామోద్దీసితుడయి, వెంటనే ఆమెను చేయి పట్టి లాగి నీ వెవని కోర్కె తీర్చ నరుగుచుంటివి? నేను ముల్లోకాధిపతిని నన్ను వరింపుము అని పలికెను రంభ భయకంనితురాలై, చేతులు జోడించి “మీవంటివారి నోట నిట్టి మాటలు రాదగినవి కావు. ధర్మతః నేను మీకు కోడ లగుదును. నన్ను రక్షించుట మీ కర్తవ్యము మీ అన్నగారి జ్వేస్టపుత్రుదు నలకూబరుడు, ధర్మానుష్టానమున (బ్రాహ్మణుడు, సరాక్రమమున క్షత్రియుడు, క్రోధమున నబతుల్యుడు, క్షమాశీలమున పృ్పథ్వీసమానుడు. అతడు నాకు ప్రాణములకన్న నెక్కువ (స్రీయుడు. నే నతనికై నింగారించుకొని యేగుచుంటిని అతడు నాకై యెదురుచూచుచుండును. కనుక నన్ను పోనిండు అని అతనితో పల్కెను ఆమె మాటలు విని రావణుడు నీవు నా కోడలు కావచ్చును. కాని నీవు దేవవేశ్య్వవు కనుక సొమాన్యజనుల నీతి నీకు వర్తింపదు. దేవలోకమున అప్పరసలకు పతి అని ఎవడునూ లేడు దేవతల కొకే భార్య కూడ లేదు. అని పలుకుచూ బలాత్కరించి అత డామె ననుభవించెను. పిదప లజ్జాభయకంపితురారై రంభ నలకూబరునివద్దకు పోయి, నమస్కరించి ఆతని కాళ్లపై బడెను. అతని కామె జరిగినదంతయు వినిపించెను. అంతయు విని నలకూబరుడు (కోధావిస్టుడై జలములు గ్రహించి, విధిపూర్వకముగా నాచమించి, రావణున కత్యంతభయానక మగు శాపమిచ్చెను.

ఉత్పన్న తదా శావం ర్నక్ష సేంద్రాయ దారుణట్క్‌

అవామా తేన యన్వాత్హ్రం బలొట్‌ ఖ్యదే (వధ్ధితా ల4

తనల్‌ న యునతీమన్వాం నామా మువయాన్వతి.

యదా వ్యాకొమూం తామార్లో ధర్ధయివ్యతి యోవృతమ్‌, తల్‌

మూర్జా తు నప్రధా తస్పు శకలీఖవితా తదా ల్‌

శుభాంగీ, నీ కిష్టము లేకున్నను రావణుడు. నిన్ను బలాత్కరిించెను. కనుక నేటినుండి ఆతడు కామోద్రేకమున ఎ యుపతినైనను బలాత్కరించినట్టయిన తక్షణమే. వాని శిరస్సు ఎడు ముక్కలగును

శానములు/14]

త్త మహర్షి ౫ హనుమంతుడు ఉత్తరకాండ 36 అగస్త్యుడు రామునితో నిట్లు చేప్పెను. బుద్ది బలపరా(క్రముములలో

హనుమంతుని సాటి కా గలవా రెవ్వరును లేరు కాని భృగ్యంగిరోవంశీయుడైన

మహర్షి యొక డతని కా విషయమున విస్మరణ కల్గునట్టు శపించెను

(బ్రహ్మాదిదేపతలపలన వరము లభించినందున హనుమంతుడు శక్తిసంపన్నుడై సము(ద్రమువలె" గంభీరముగా నుండెను మహాతేజోవంతుడయ్యును అతడు శాంతచిత్తులైన మహామునుల యజ్ఞోపకరణములు పొడుచేయుచు, అగ్నిహోత్ర సాధనములైన యింధనములను విరిచి పోగుపెట్టుచు, వారి వల్కలాదికమును చింపి పారఠరవేయుచూ అల్లరి చేయదొడగెను (బ్రహ్మగా రిచ్చిన వరమువలన అతడు బ్రహ్మదండమున కైనను అవధ్యుడు మును రీ విషయ మెరుగుదురు అందుచే వారెట్లో అతని అల్లరి సహించుచుండిరి కేసరియు, వాయువును హనుమంతు నీ విషయమునుండి మరల్ప యత్నించిరి కాని అత డా మర్యాద మీరుచుండెను చివరకు భృగ్వంగిరోవంశజుడైన మహర్షి యొకడు మిగుల కోపించి అతనిని శపించుచు నిట్లు పలికెను న

వాధపే యత్సమా(ిత్తు బలమనేర్హున్‌ వ్రవంగమ్యు. తొడ

త్తీర్ధకాలం.. చేత్తాన్‌ నాన్వాకం శావనమోపొత్క

యదా తే స్తర్చూతే ఈ్తినదా తే వరతే ఐలవ్‌, వల్‌

టా!

“ఓ వానరవీరా, నీవు ఏ బలమున మమ్ము బాధించుచున్నావో, ఆ బలము మా శాపబలమున నీకు చిరకాలమువరకు స్ఫురింపకుండుగాక. తిరిగి నీ కీర్తి నీకు వినిపించిన పిమ్మట నీ ఆ బలము మరల పర్రిల్లును )

ఈ విధముగా మహర్షి యిచ్చిన శాపమువలన హనుమంతుని తేజోబలములు మరుగుపడీనవి, అతడా ఆశ్రమములలో సాధువై చరింపదొడగెను వాలిసుగ్లీవుల వైరకాలమున కూడ హనుమంతునికి ఈ సత్య మెరుకకు రాలేదు కనుక వాలి నెదిరించలేదు

శాసమునందలి ఉత్తరభాగము శాపశాంతిగా నున్నది. అది అయాచితము సాధారణముగా శాపశాంతి అడిగి (గ్రహింపపలనినదే, కాని యిక్కడ హనుసుంతు డట్టు మహర్షి నడిగినట్లు చెప్పబడలేదు

₹42వార్డీ కీరామాయణము= శావములు-వరములు

ఉత్తరకాండ 35

ఆమోఘశళాపైః శావన్తు దత్తోోన్తా మునిః వుద్మా

న వేత్తా పా బలం నర్హుం వలీ నన్షురిమురన 6

అగస్తుడు రామునితో. నిట్లనెను = 'శత్రుసూదనా! రఘునందనా, ఎవరిచ్చిన శాస మేనాడున్తు వ్యర్థము కాజాలదో అట్టీ మును లితనిని శనీంచిరి ఫలికముగా నితనికి బలముండియు.. ఆ విషయము తెలియరాలేదు.

ఈ శాపం స్మరణమాత్రానికే శ8ి. భృగువు ౫ విష్ణువు ఉత్తరకాండ 51

పూర్వము. దుర్వాసముని. చెప్పిన కధను సుమంత్రుడు లక్ష్మణున 'కెరిగించుచుండెను.

దుర్వాసు డొకప్పుడు వసీష్టాశ్రమములో నిల్చి వర్షర్తువున చాతుర్మాస్యము శలుపుచుండెను.. ఒకనాడు దశరథుడు వసిష్ణుని దర్శింపవచ్చెను. అతడు వసిస్టదుర్వాను లిద్రరికిని ప్రణమిళ్లెను. వారును రాజును గౌరవించిరి. దశరథుడు సవినయముగా వనిష్టునితో నిట్లనెను - “మహాత్మా, మా వంశ మెంతవరకు సాగును? నా కుమారుడు రాము డెన్నాళ్ళు జీవించును? తక్కిన తనయు శెంతకాల ముందురు? రామునికి జన్మింపబోవు పుత్రుల ఆయు. వెంత? దశరథుని ప్రశ్నలు విని మహాతేజస్విటైన దుర్వాసముని యిట్టనెను - “మహారాబా! మునుపెన్నడో జరిగిన విషయమొకటి. చెప్పెదను వినుము. ఒకసొరి దేవాసురులకు యుద్ధమాయెను దేవతల ధాటి కాగలేక దైత్యులు భృగుపత్నిని శరణు వేడిరి.. ఆమె వారి కభయ మిచ్చెను వా రామై ఆ(శ్రమమున_ నిర్భయురై తిరుగ దొడగిరి. కాని భృగుపత్ని వారికాశ్రయ మిచ్చినందున విష్ణ వామెసై కోపించి తన చక్రముతో ఆమె శిరసు ఖండించెను. తన భార్యను చంసినందున భృగుమహర్షి కోపించి విష్ణువు నిట్లు శసీంచెను -

యనిజ్ఞ దవధ్యాం మే వత్హీమవథీః (ోభమూర్ధిత్క

తన్తాల్‌ త్తం మానుషే లోకే బనివుని జనార్ధన 6

జి త్మ్‌లో వల్దీవియోగం త్తూం (పొన్నుపే ఐవావార్థికయ్‌, 65 శానములు! 43

జనార్హనా, అవధ్యురాలైన నా భార్యను, కోధమూర్ఫితుడవై వధించితివి. కనుక నీపు మానవలోకమున జన్మింపగలవు. అక్కడ చిరకాలము పత్నీవియోగము సహింపగలవు

-.. శాప మిచ్చిన పిదప భృగువు పశ్చాత్తాస మందెను. ఆతడు తపస్సుచేసి

విష్ణుపు నారాధించెను. విష్ణువు సంతనించి “మహర్షీ! సర్వజగత్తును సంతోషింప జేయుటకు. నేను నీ శాప మంగీకరించెదనుి. ఆని చెప్పెను. ఇట్లు ఈ కథ వివరించి దుర్వాసుడు దశరధునితో నిట్లనెను. సాక్టాద్భగపంచతుడైన విష్ణువు రాము డను పేరున భూలోకమున నీకు ప్యుతుడై అవతరించెను. భృగు శాపఫలితముగా అతనికి పత్నీవియోగము. కలుగును. అతడు దీర్హకాలము ఆయోధ్యను పాలించును. వేల సంవత్సరములు రాజ్యము. చేని చివరకు (బ్రహ్మలోక మరుగును. అత డెన్నో అశ్వమేధముల నొనర్చును, ఎన్నో రాజ వంశములు స్టా పీంచును త్తి, ఇద్దరు బ్రాహ్మణులు ౫ నృగమహారాజు (ఉత్తరకాండ 59)

శ్రీరాముడు. సీతను పరిత్యజింప నిశ్చయించిన మీదట, ఆమెను వాల్మీకిమహర్షి ఆశ్రమము. వెంత విడిచి వచ్చునట్టి భారము లక్ష్మణునకు వహింపవలసివచ్చెను. తిరిగి వచ్చిన పిమ్మట లక్ష్మణుడు శ్రీరాముని పరమ దుఃఖావస్థలో మునిగియున్నట్టు కనుగొనెను రాముడు నాల్లురోజులవరకు పౌరుల కార్యము లేవియు చేపట్టలేదు ఇది కూడ నతనికి మర్మాంతకమగు దుఃఖము కలిగించుచుండెను లక్ష్మణు డతనిని ధైర్యము పహింపుమనియు, తదేకధ్యానముచే దుఃఖమును వృద్ది చేయవలదనియు ప్రార్ధించెను పురజనుల కార్యముల నశ్రద్ధ చేయు రాజున కగు దుర్గతిని గూర్చి రోముడు లక్ష్మణునకు నృగమహారాజు కథ నుదాహరించి వెప్పదొడగెను.

ఒకప్పు డీ భూమిని నృగుడను మహారాజు పాలించుచుండెను. అతడు యశన్వీ, పరాక్రమశాలి, బ్రాహ్మణభక్తుడు సత్యవాది, ఆచారపూతుడునై యుండెను. ఒకప్పు డతదు పుష్కరతీర్థమున సుపషర్షభూషితములైన కోటి సవత్సగోవులను (బ్రాహ్మణులకు దానమిచ్చెను ఆ ససుయమున ఉంఛవృత్తితో జీవించుచున్న ఒకానొక దరిద్రబ్రాహ్మణుని గోపు దూడతో కలినివచ్చి రాజుగారి గోసమూహములో కలిసిపోయెను రాజు ఆ గోపు నింకొక బ్రాహ్మణునకు దానమిచ్చెను. తన

₹44/నాద్ధీ కీరామాయణమున. శావములు-వరమయులు

గోవును వెదకుచూ బ్రాహ్మణుడు రాజ్యమంతయు తిరిగినను అది అగపడలేదు. చివరకు అతడు కనఖల మను తీర్ధ క్షే (త్రము చేరి, యొక బ్రాహ్మణుని ఇంట తన అవును చూచెను అవు పుస్టి జెందినది దూడ పెరిగినది. వానిని “శబలా, ర్యా రా" అని పిళ్చుటయే తడవుగా అవి ఆ బ్రాహ్మణుని పద్ద కరిగినవి అవు నిప్పుడు పెంచుచున్న బ్రాహ్మణుడు “తన కది నృగమహారాజు నుండి దానముగా లభించెనని చెప్పి, గోవు నడ్డగించెను. దానితో వారు జగడమాడి. రాజు వద్దకు తీర్పుకొర కరిగిరి కాని వెంటనే రాజదర్శనము కాలేదు. వేచి వేసారి, కుసితులై ఆ (బ్రాహ్మణులు రాజు నిట్టు శనించిరిా- ఆర్జానాం తార్పునద్త్యల్హం యనిజ్హల్‌ త్రూం నైవ దర్భను /తొ ఆఅద్దుళ్ళః నర్హుభూతానాం క్రుకలానో ఖవివ్రాని,

ఐమహావ్లనవ్యానాణో బవాన్లళతాని చ తి

వ్య(భో త్తం క్రుకలీభూతో ద్ధిర్ధకాలం నివత్రూన.

ఉల్పత్హుతే వా లోకేతన్హున్‌ యదూనాం క్రీక్రివ్హాను, 20

వానుదేవో ఇతి ఖ్వాతో విన్ణుః వుడువవ్యగవాం,

న తే మోక్షయితా శాస్తాదాదంగ్తనిపైద్‌ భవివ్రుత్కి 27

క్రుతా చొ తేన కాలేన నివృృతిస్తే ఖభవివ్వుతి 42

రాజా తమ తగపు తీర్పవేడదలచి వచ్చిన జనులకు నీవు దర్శన మియ్యకుంటిని. కనుక 'ప్రాణికోటికంతటికి కానరాక ఊసర వెల్లివై వేలాదివత్సరములు పడియుండుము యదుకులసున విష్ణు వవతరించి వాసుదేవుడని ప్రఖ్యాతి వహించును. ఆతడు నిన్ను శాసమునుండి విముక్తుని చేయును. అంతవరకు నీవు ఊసర వెల్లిగా పడియుండి పాపఫల మనుభవింతువు అప్పుడు గాని నీకు నిష్కృతి లేదు”

ఈ విధముగా శపించి ఆ బ్రాహ్మణులు శాంతులైరి వారా గోవును వేరొక బ్రాహ్మణున కిచ్చివేసిరి. కాగా నృగున శ్రీ విధముగా శాస మనుభవింపవలని వచ్చినది

ఇది. విని లక్ష్మణుడు 'స్వల్పాపరాధమునకై బ్రాహ్మణులు రాజును ఘోరముగా శసించిరి అని రామునితో ననెను.

తానములయ4క్‌

బ్రాహ్మణుల వచనములో ఉత్తరార్హము. శాపశాంతి వలె నున్నది. సాధారణముగా _ శాపశాంతి వేడబడుచుండును కాని (బ్రాహ్మణులు న్ఫగు డడుగకయే శాపముక్తికి అపధిని కూడ నిర్ణయించిరి

నృగమహారాజును గురించి చెప్పిన పిదప రాముడు లక్ష్మణునితో నిమి చక్రవర్తి వృత్తాంతమును చెప్పదొడగెను, 50. వసిష్టుడు ౫ నిమి ఉత్తరకాండ 55

ఇక్ట్వాకువంశమున నిమి యనువా డుదయించి చక్రవర్తి యయ్యెను. అత డిక్ట్వాకునకు సం(డైండవపుత్రుడు. అతడు ధర్మాత్ముడు, వీరుడును అతడు గౌతమాశ్రమసమీసమున వైజయంత మను నగరము నిర్మించెను. తన తండ్రిని సంతోషసరచుటకై అత డొక యజ్ఞము తలపెళ్టైను. దానికై తండ్రి అనుమతి. (గ్రహించి అతడు ముందుగా వసిష్ణుని వద్ద కేగి అధ్వర్యునిగా రమ్మని ఆహ్వానించెను తరువాత అతడు అత్రి, ఆంగిరసుడు, భృగువు అను మహర్షుల నాహ్వానించెను వసిష్టుడు నిమితో తాను ఇంద్రుని యజ్ఞమున (బ్రహ్మగా నుండుటకు ముందుగనే అంగీకరించితి ననియు అది ముగించుకొని వచ్చి యా యజ్ఞమును నిర్వహింపజేయుదుననియు చెప్పెను కాని నిమి అంతవరకు ఆగక గౌతముని పీలిచి యజ్ఞము సాగించెను. ఇంద్రుని యజ్ఞము పూర్తిట్టైన పిదప పసిష్టడు నిమివద్దకు వచ్చెను కాని అప్పటికే నిమి హిమాలయ ప్రాంతమున యజ్ఞ మారంభించెను. ఆత డయిదువేల సంవత్సరములవరకు యజ్ఞదీక్ష (గ్రహించెను. వసిష్టుడు కోపావేశమున మండిపదుచూ, తత్‌క్షణమే నిమిని చూడగోరెను కాని నీమి ఆ సమయమున నిద్రించుచుండెను ఆతనిని చూడజాలకపోవుటతో వనిష్టుడు మదింతగా మండిపడి,

యల్‌ త్తూమన్దం వ్రుతవాన్‌ మా మవస్హాయ పార్ధివు

చేతనేన వినా భూతో దేవా'స్తే పారి వైవ్టతి. 77౯

నన్నపమానించి వేరొక "పురోహితుని పిలిచితివి కనుక ఓ రాజా! నీ శరీరము అచేతనమై పడియుందును అని శపించెను.

నిద్ర లేచిన నిమి కీ విషయము తెలిసి, అతడును పసిషునికి విదేహుడ పగు మని శాసమిచ్చెను ఇట్లిరుపురను పరస్పరశాపములచే విదేహులైరి (చూ, శాపక్ర 51 నిమి = వసీష్పడు)

74డవాల్చీ కీరాయమాయణము:. శానమయులు-వరములు

51 నిమి ౫ వసిష్టుడు _ ఉత్తరకాండ రర్‌

(చూశాస క్ర 50 - వసిష్టుడు ౫ నిమి)

నిమి మహారాజు నిద్రలేచి, తనకు వసిష్ట డిచ్చిన శాసమును గూర్చి" విని కోపించి వనీమ్ధనితో నిట్టనెను-

అదానతః శయానన్వ టబోభేన తీలుక్షీక్రుత్సు

ఉక్తవాన్‌ మమ శాపాడ్షిం యమదళామినావరమ్‌. తో

తనేల్ది త్తవాన (ాన్డై రే చేతొన్తేన వినాళ్టుత్కు

దేవా న నుచిర్మవఖ్వో ఖివివ్దుతి న నంశయః ౭0

'నాకు నీ ఆగమనవార్త తెలియదు కావుననే నిదురించుచుంటిని, కాని, నీవు కోపముతో కలుషితుడవై నాపై యనుదండము వంటి శాపాన్నిని పడవైచితివి కాపున ఓ (బ్రహ్మర్షి! ప్రాచీనశోభాయుక్తమగు నీ శరీర మచేతనమై పడిపోవును. ఇందు సందేహము లేదు. ఈ విధముగా రోష పరవశులై ఆ రాజేంద్రద్విజేంద్రులు పరస్పరము. శవించుకొని వెంటనే దేహము లేనివారైరి.

ఈ రెండు శాసములును ఇతర శాపములకంటొ విలక్షణమైనవి. వాల్మీకి రాహాయణమందు. ఒకే విధమైన శాప-ప్రతిశాపము. లిచ్చు సందర్భమునకు ఇది ఒకే ఒక ఉదాహరణము వసిష్టుడు సౌదాసునకు శాప మీయగా (ఉత్తరకాండ. 65) పౌదాసుడు గూడ ్రతిశా= మీయ నుద్యుక్తుడయ్యెను. అతడు. చేతిలో జలము పోసికొనెను కూడ కాని అతని పల్ని -. 'దేవ సమానుడగు పురోహితునికి శాప మిచ్చుట తగ దని వారింపగ్గా శాపమీయలేదు. ఇట్లు సౌదాసమహారాజు వసిష్టునికి శాన మీయనందున పసిష్టుడు ౫ నిమి, నిమి ౫ వసిష్టుడు ఇచ్చుకొనిన శాపప్రతిశాసములు' ఒకే ఉదాహరణముగా సిదించును జ! 52. మిత్రదేవత ౫ ఊర్వశి ఉత్తరకాండ 56

విదేహులైన నిమివనిష్టులు తిరిగి నూతనశరీరము లెట్లు పొందగలిగిరని లక్ష్మణు డడుగగా రాము డిట్లు చెప్పను

పరస్పరశాపములతో నిమివనిషృ లిద్దరూ తమ తను దేహములు విడిచి

శావనములు?47

వాయురూపము లందిరి. శరీరరపాతుడైన విమ్మట వనిష్టుడు నూతనశరీరమునకై (బహ్మవద్దకు పోయి యిట్లు చెప్పెను - “దేహము లేని (ప్రాణి కే కార్యమును చేయుటకు వీలుండదు. కనుక నాకు వేరొక శరీరము లభించునట్లు కరుణింపుడు అందుపై బ్రహ్మ అతనితో నిట్లనెను - 'మహాయశస్వివగు ఓ ద్విజ(శ్రేష్టా! నీవు మిత్రావరుణులు. విడిచిన లేజము (వీర్యము) లో ప్రవేశంపుము అట్లు (ప్రవేశించినను నీవు తిరిగి ఆయోనిజుడవుగనే జన్మించెదవు ఈ మాటలు విని వసిష్టుడు (బ్రహ్మకు ప్రణమిల్లి ప్రదక్షిణము. చేసి వాయురూపమున వరుణ లోక మరిగను. ఆ సమయమున మిత్రుడు వరుణునితో కలిసి అధికారము వహించి పాలించుచుండెను అట్టుండి అతడు సమస్తదేపతల చేతను పూజింసబడుచుండెను. ఇట్లుండగా అప్పరస యగు ఊర్వసి తన సఫీజనముతో కలిసి అచ్చటకు వచ్చెను ఆమెను చూచి వరుణునికి మిక్కిలి ఉల్లాసము కలిగను. అత డామెను సమాగమమున కాహ్వానించెను. “మిడ్రుడు స్వయముగా మున్నే నన్నామంత్రించె నని ఊర్వశి వరుణున కెరిగించెను అది వినియు కామబాణపీడితుడైన పరుణుడు- నీవు నన్ను కాదన్నచో, నేను నీ సమీపమున నున్న ఆ దేవనిర్మితవైన కుంభమున వీర్యము విడిచెది ననెను. ఊర్వశి దాని కనుమతించెను. కాని ఊర్వశీపరుణులు ఒకరియం దొకరు గాఢముగా ననురక్తులు కాని ఆ సమయమున ఊర్వశీశరీరము మిత్రుని యధికారమున నుండెను కనుక వరుణుడు తన మహాద్భుతతేజమును చేవకుంభమందు. విడిచెను. తరువాత ఊర్వశి మిత్రుని కలిసెను. అతడు మిక్కిలి కోపించి ఆమెతో నిట్లనెను

మయాభిమంతితా వూర్రూం క్వాల్‌ త్తమవింజ్కనీ,

నతిమన్దాం వ్రుతవతీ చీమ్ణరం ద్నుష్తచారిణీ యనా

“అనేన దువ్క ఆీలేనో త్తం మత్ళో ధకలుకీక్రుత్తా

మనువ్చులోకో మాన్టాయ కంచిల్‌ ౨ల౧ నివత్త్యాన్‌ 2డ

మిధన్హూ వ్యుతో రాజురిి కాళరాబు నుడూరవూూ

తమభఖ్వాగచ్ధు దుద్భుడ్ణే న తే భర్తా భివివుతి. వి

“ఓనీ దురాచారిణ్తీ నేను ముందుగా నిన్ను సమూగమమునకు ఆమంత్రించగా నన్ను విడిచి శంకలేక, నీవు వేరొకనిని పతిగా ఎటు పరించితివి? నీవు చేసిన ఈ పాపకృత్యమునకు ఫలముగా, నా కోపమునకు గంయైై నీవు మనుష్యలోకము

₹4డవార్జీ కీరావాయణము?. శానములు-వరములు

చేరి నివసీంపుము అక్కడ బుధుని పుత్రుడైన పురూరవుడు కాశిరాజ్య మేలుచున్నాడు నీవతని వద్దకు పొమ్ము. అతదు నీకు భర్త కాగలడు.

మిత్రు డిచ్చిన శాసమువలన ఊర్వశి మానవలోకమునకు వచ్చి, కొన్ని నియమము లేర్పరచి పురూరపుని పత్నిటైైనది. 58. శుక్రాచార్యుడు ౫ యయాతి ఉత్తరకాండ 58

“మహారా జయిన నిమి క్షత్రియుడు, శూరవీరుడు, పైగా యజ్ఞదీక్ష వహించినవాడు. కనుక అతడు వసిష్ణుని పట్ట ఉచితముగా ప్రవర్తింపలేదు.! అని లక్ష్మణు డనగా రాముడు దానికి బదు లిట్లు పల్కెను - 'పురుషులందరి యందును అట్టి క్షమాగుణము కనిపించదు. ఆది యయాతిలో నుండెను. తక్కినవారు క మాపుకొనలేరు అని ఆతడు తన మాట కుదాహరణముగా యయాతికి లభించిన శాపమునుగూర్చి చెప్పెను.

నహుషపుత్రుడైన యయాతి సత్వగుణసంపన్నుడు ఆతని కీరువురు భార్యలు ఒకతె శర్మిష్ట రెండవయామె దేవయాని శర్మిష్టకు పూరుడు వుప్టెను. దేవయానిక్‌ యదువు జన్మించెను. తల్లి (ప్రేమవలనను, తన నైజగుణములవల్లను పూరుడు రాజుకు మిక్కిలి [పీతిపొాత్రు డాయెను. ఇది చూచి యదువు మనసులో కించపడి తన తల్లి జేవయాపీతో ఇట్లు పల్కెను

• “అమ్మా! నీవు మహాత్ముడైన శుక్రాచార్యుని 'మేలమున పుట్టితివి. అయినను, ఇచ్చట దుస్సహమగు నవమానము భరించుచుంటిని కనుక మన మిద్దరము అన్లిలో పడి చనిపోవుదము కాదని, నీ వీ అవమానము సహింపదలచినచో నాకు ప్రాణత్యాగము చేయుటకు అనుమతినిమ్ము. నేను మాత్రము నిస్సందేహముగా మరణించెదను. యదువు మాటలు విని చేవయానికి మిక్కిలి కోపము వచ్చెను ఆమె అప్పుడే తన తండ్రి శుక్రాచార్యుని న్మరించెను అత డా కణమే అచట (పపత్వకమయ్యెను కుమార్తెను అస్యస్తత చెంది, ప్రసన్సత లేక, ఆచేతనాపసలో హి ల! దానికి కారణ సిగను 'నేను మండుచున్న అన్నిలో దూకెదను. లేదా విషము త్రాగెదను కాని యీ విధమైన అవమాన భరితమైన జీవిత మిక సహింపను నా పతి తమపట్ట అనాదరము చూపుట చాలక నన్నుకూడ అనాదరించి అవమానించుచున్నాడు అని దేవయాని తండ్రి కెరిగించెను కుమార్తె మాటలు విని శుక్రాచార్యుడు కుపీతుడై యయాతి నిట్లు శపించెను

శానములు/4త్రి

యనిల్ద న్యా మవబానీ షే నావువ త్తం దురాత్ధువాన,

నయనా జరయా జ్లర్గః శెభిర్హాయమువయాన్సాని. చితా

'నహుషపుత్రా, నీవు దురాత్ముడవై అకారణముగా నన్నవమానించుచున్నావు కనుక నీ యౌవనము జరాజీర్ణవై నీవు ముసలివాడ వగుదుపు గాక, నీవు సర్వనిధముల శిథిలుడ వగుదుపు]

క్షత్రియధర్మ మవలంబించి యయాతి శుక్రు డిచ్చిన శాపమును సహించెను. 54. యయాతి * యదువు

శుక్రాచార్యుని శాసముచే యయాతికి వృద్ధానస్థ (ప్రాన్సించెను. కాని దానిని అతడు ఇతరుల కిచ్చుటకు వీలుండెను అందువలన అతడు తన కుమారు. లిద్దరిని పిలిచి తన వృడ్ధావస్థను (గ్రహింపవలనినదని కోరెను. అప్పుడు పూరు డది స్వీకరించెను పీదప యయాతి యదుపును శపించెను. శ్రీరాము డా శాపకధను లక్ష్మణునితో చెప్పుచుండెను

విలక్షణమైన జరావస్థను సౌొందిన యయాతి యదుపుతో నిట్లనెను “కుమారా. నాకు బదులుగా వేరొకరి శరీరము నావహింపదగిన ఈ జరావస్థను నీవు (గ్రహింపుము నాకు భోగవాంఛలు తీర్చుకొనుట కవకాశమిమ్ము. నొకింకను విషయసుఖాభిలాష తీరలేదు ఇష్టానుసారము సుఖభోగము అనుభవించిన పిదప నేను తిరిగి నీవద్దనుండి నా ముసలితనమును (గ్రహించెదను "అతని మాటలు విని యదు విట్లు బదులు చెప్పెను- 'మీ ప్రియపుత్రుడు పూరు డీ ముసలితనము గ్రహించుగాక నన్ను మీరు మీ సంపదకు అధికారమునకు కూడ వెలిచేసినారు కనుక మీ వరితో కలిసి భుజించుచున్నారో వారే యీ ముసలితనము (గగ్రహింపదగును యదువు చెప్పినది విని యయాతి పూరుని సిలిచి నాయనా! నా సౌఖ్యము కొరకు నీ వీ ముసలితనము తికొనుము అని చెప్పెను. అప్పు డతడు తన యౌపనమును తండ్రి కిచ్చి అతని ముసలితనమును తాను (గ్రహించెను యయాతి సంతసించెను కాని యదువుపై కోసీంచి అతనితో నిట్టనెను--

ర్నాక్షన్నన్హ్యం మయా. వాతా క్ష్యతరూపో దుదానద్కు

(తివాంనే మమాడ్డాం త్తం (వజ్యార్డే వవలో భమ 4

₹50/వార్మీ తీరామాయణము:. శానములు-వరములు

నవతరం గురుభూతం మాం యన్వల్‌ త్రమవమనాస్తే

రాక్షనాన్‌ యాతుధానాంన్హ్రం జనయివ్టాన్‌ దారుణాన్‌, 26

నో తు నోమకులోల్తునో వంత న్థొన్ఫున్‌ దుడ్డలే

నంతోంవి భవతన్తుల్యో. దురిలీతో భవిన్సుతి. 26

నేను దుర్హయక్షత్రియరూపము దాల్చిన నీ వంటి రాక్షసునకు జన్మ నిచ్చితిని నీవు నా ఆజ్ఞ నుల్తంఘించితివి. కనుక నీ సంతానము చాజ్యాధికారమునకు వెలియగును. నేను తండ్రిని గురువును అయినను నన్ను నీ వపమానించితివి కనుక నీకు భయంకరులైన, రాక్షసులు యాతుధానులు జన్మించెదరు నీ. బుద్ధి వికృతమైనది కనుక నీ సంతతికి చంద్రవంశమువార్సికి పరంపరగా సిద్ధించు రాజరికము లభింపదు. నీ సంతతి వారు కూడ నీ వలెనే ఉద్దండులగుదురు.

• పిదప యౌవనమంది యయాతి ఎన్నో యజ్ఞయాగములు చేసి వేల కొలది సంవత్సరములు భూమి నేలి, చివరకు పూరునికి యౌవన మిచ్చి తన ముసలితనమును తిరిగి (గ్రహించెను. పూరుని రాజ్యాభిషిక్తుని చేసెను 55 కుక్క సా భిక్సుకుడు ఉత్త్సరకాండ ్రక్షిప్త స.2/59, స.60

ఈ కథ శ్రీరాముని నిష్పుక్షన్యాయపాలనను “వివరించునట్టిది. వసిష్ట కళ్ళ్యపమునులుు వ్యవహారదక్టృలైన మంత్రులు ధర్మజ్ఞులైన పండితులు, వేదవేత్తలైన్‌ బ్రాహ్మణులు, నీతికోవిదులు రాజులు, తదితరనభాసదులు గల రాజసభలో శ్రీరాముడు రాజధర్మములను పాలించుచుండెను ఆతని రాజ్యమున ఎల్లరకు ధర్మయుక్తమగు. శాసనము. చెల్లుచుండెను. ఎవరికిని ఎ విధమైన బాధలును లేవు. ఎవరును ఎవరిని గురించియు అభియోగము వినిసించలేదు అయినను రాముడు తనవద్దకు కార్యార్థిటై ఎవడైన వచ్చెనేమో అని తెలిసికొనుచుండెను ఒకసారి ఒక కుక్క రాజద్వారము చెంతకు వచ్చి అచ్చట గల లక్ష్మణుని వైపు చూచుచు అరవసాగెను. లక్ష్మణుడు దానిని దుఃఖ కారణ మడిగెను అందుపై ఆ కుక్క - అన్ని భూతములకు శరణ్యుడై క్షేశరహితకర్ముడై అభయ(ప్రదాతట్టై వెలుగు శ్రీరాముని సమక్షముననే నేను నా కార్యము సాధింప నెంచెదను అని పలికెను లక్ష్మణుడు దానిని రాజభవనములోనికి గొనిపోవ నెంచెను కాని అది రాముని యాజ్ఞ లేనిదే నేను లోనికి రాజాల

తావములుశేడ్‌₹

ననెను. తర్వాత రాము డభయమిచ్చి ఆ కుక్కను రాజభవనములోనికి రప్పించి, కార్య మేమో చెప్పమనెను, అకుక్కకు తల పగిలియుందెను “ప్రభూ! సర్వార్ధనిద్దుడను నొక భిక్సుకుడు బ్రాహ్మణుల యిండ్ల వనించుచున్నాడు. అత డీ దినము నన్నకారణముగా ఇట్టు కొక్టైను. అని అది విన్నవించెను రాముడు వెంటనే ఆ భికుకుని పీలిసించెను. కుక్క నెందుకు కొట్టేనావని యడుగగా నతడు 'భిక్సాసమయము ముగిసినది, అయినను ఆకలిచే నే నింటింటికి తిరిగి భిక్ష వేడుచుంటిని ఈ కుక్క (త్రోవ కడ్డముగా నిల్చినది. నేను మరల మరల (తోలినను అది పోలేదు. అందువలన కోపము కల్లి నేను దాని తలపై నా కర్రతో కొట్టితిని. మహారాజా, నేనపరాధిని నన్ను దండింపుడు. మీవల్ల శిక్షింపబడినచో నాకు తిరిగి నరక మేగు నవసరము కలదు అని చెప్పెను. రాము డప్పుడు సభాసదులను చూచి - 'ఇతని కేమి శిక్ష ఈయదగునో తెలుపుడు అని కోరెను. మునులు, ధర్మజ్ఞులు, పండితులు, మంత్రులు, మహాజనులు అందరు సభాసదులును ఇతడు (బ్రాహ్మణుడు కనుక అవధ్యుడు ఇతనికి శారీరకశిక్ష ఈయదగదు అని పలికిరి. అందుపై ఆ కుక్క సవినయముగా నిట్టవెను-

యది తుష్టోన్‌ మే రామ యది దేయో వరో మము ఈ7

(నతిజ్హాతం త్తుయూ. వీర కిం కిరోనీతి వ్యశుతబ్క్‌,

(యచ్చ (బావ్హాణన్వొన్సు తొలనత్టాం నరాభివి తాది

కొలందారే నునోరాది తొలవలత్పం (వదీయతామ్‌. శారి

“రామచంద్రా! నన్ననుగ్రహించి నా కోర్కె మన్నింపదలచినచో నా విన్నపము. వినుము మహారాజా, నీవు ప్రతిజ్ఞాపూర్వకముగా నా కార్యము సాధింతునని చెప్పితివి ఇట్లు ప్రతిజ్ఞాబద్దుడవైనందున నేను కోరినట్లుగా ఈ బ్రాహ్మణుని కులపతి (మహంతు) గా నొనర్పుము ఇతనిని కాలంజర పర్వతమున నొక మరాధిపతిగా నియమింపుము

దాము డా బ్రాహ్మణునికి మరాధిపత్యమిచ్చెను. వెంటనే అతడు ఏనుగపై సవారి చేయుచూ, సంతోషముగా నటనుండి వెడలిపోయెను

అప్పుడు శ్రీరాముని మంత్రులు చిరునవ్వులో నిట్టనిరి - మహారాజా! వీనికి మీరు పరమిచ్చిరి. శాపముగాని శిక్షగాని యిచ్చినట్టు లేదు” దానికి రాము డిట్టనెను - 'ఏ కర్మ కెట్టి పరిణతి కలుగునో, దేనివలన జీవున కెటి

ము! ₹52/వాల్టీ కరామాయణము,/.. తావములు-వరములు

గతి కలుగునో మీ రెరుగరు. బ్రాహ్మణునకు మళఠాధిషత్య మెందు కీయవలెనో అది యీ కుక్క బాగుగా. నెరుగును

అప్పుడు రాముడు ప్రశ్నింపగా ఆ కుక్క యిట్లు సలికెను - *వేను (క్రిందటి జన్మలో మరాధిపతిని. అక్కడ యజ్ఞశిష్టాన్స్నము. భుజించుచు, దేషబ్రాహ్మణసువ చేయుచు, దాసదానీపరివారమునకు న్యాయోచితముగా భాగమిచ్చుచు, శుభకార్యములం దనురక్తిచూపుచూ, శీలసద్దుణసింపత్తితో మెలగి, అందరి మన్నన అందుకొనుచుండెడినాడను. అయినను ఈ జన్మలో నాకీ దుర్గతి పట్టినది. అట్టి యెడ కోపన్వభావుడు, ధర్మము వీడినవాడు, సరుబకు కీడు. కలిగించుకే పనిగా కలవాడు, క్రూరుడు, కఠినుడు, మూర్భుడును అయిన బ్రాహ్మణుడు మరాధీశుడైనచో తనతోబాటు ఇటు ఏడుతరములు, అటు ఎడుతరముల వారిని కూడ నరకమున పడవేయక మానదు. కనుక ఏ పరిస్తితిలోను మరాధిపత్యము వహింపరాదు ఎవడైన ఒకనిని వాని పశుపుత్ర బంధువుల నందరినీ నరకమునకు పంసదలచినచో వానిని దేవబ్రాహ్మణ గోసంస్థల కధిపతిని చేయపలెను. ఎవడు బ్రాహ్మణ, దేవ, స్త్రీ; బాలకుల ధన మపవహాదించునో, ఎవడు తాను దాన మొసగిన సంపదను తిరిగి తీనికొనునో అతడు ఇష్టబంధుసహితముగా నశించును. దేవబ్రాహ్మణద్రవ్య మపహరించిన వాడు శీఘ్రమే అవీచి. అను ఘోరనరకమున పడును”

ఇది నరము వలె కనుసించు ఘోరశాపము 56. గౌతముడు ౫ (బ్రహ్మదత్తుడు _

(ఉత్తరకాండ ప్రక్టిప్తస 3/59 స. 60)

ఒక దుర్చుద్ధికల (గ్రద్ద, ఒక గుడ్డగూబగూటిలో చేరెను పీదప ఆది ఆ గూడు తనదే అని వాదించుచు గుడ్డగూబతో జగడమునకు దిగెను. చివర కా శెండు. సక్సులును తమ తగవు నిర్ణయించుటకు శ్రీరాముని వేడుకొన నిశ్చయించుకొనెను. అట్లు నిశ్చయించి ఆ రెండును శ్రీరాముని సన్నిధికి వచ్చి అతని గుణగణములను ప్రశంసించి తమ తగవు విన్నవించినవి. రాముడు మంత్రిసహితుడై వాటి తగపు విని ఆ గూడు గుడ్డగూబదే అని నిర్ణయించెను (గ్రద్ద గూబయొక్క గూటి నాక్రమించెను కనుక దానిని శిక్షింపదలచెను ఇంతలో ఆకాశవాణి యిట్లు వినిసించెను

శావములు! 53

“రామచంద్రా, ఈ (గ్రద్ద మునుపే తపోబలముచే దగ్ధమాయెను కనుక దిని నిప్పుడు వధింపదగదు కాలరూపుడైన గౌతముడు ముందే దీనిని దగ్గమొనర్భెను. ఈ (గద్ద బ్రహ్మదత్తుడను "పేరున విఖ్యాతుడైన శూరవరుడు, ఛా [ప దూ సత్యనిష్టగల రాజు. ఒకసారి యితనివద్ద కొక విప్రుడు వచ్చి భోజన మర్ధించెను కాని అతడు తాను గతశతవర్షములలోను తినని భోజనము కాపఠె ననెను. (బ్రహ్మదత్తు డతని కర్ణ్యపాద్యాదు లిచ్చి భోజనమున కాహ్వానించెను కాని

మాంనమన్వోభవల్‌ తతో ఆవోరే తు మవోళ్ళునా

అథో (కుద్దేనో మునినా తాపో దత్తోరన్దూ దొరుఃణాని రం

ఖ్ధభ్రత్తాం భజ వై రాజన్‌ మానైనం వ్యాళ న్యబనీల్‌,

(నాదం కుడు ధర్జుజ్జ అద్దానాన్నే మన్యోవత ౮

శానన్వొంతో మవోభాగ (ీయతాం వై మమానమఘ్మ

లతదజ్ఞానక్పుతం మతా రాజానం మునిద్యణవీలబ్‌. రణ

ఉల్పత్తూతి కులే రాజ్ఞాం రామో నామ మనోయళ్క్యా

ఇాక్ట్వ్రామూలాం మవోభాగో రాజా రాబీవలోచనః రా తేన? న్హ్రష్ణో విపానన్ర్రం భవితా నరవుంగవ రడ

“ఆ మహాత్మునికి పెట్టిన భోజనమందు మూంసాహార మున్నది అది చూచి ఆ ముని కోనించి (గ్రద్ద వగు మని శపించెను రా జతనిని శాప మీయవలదని ప్రార్థించుచు, 'ధర్మాత్మా, ఈ అపరాధము తెలిసి చేసినది కాదు. కనుక నన్ను క్షమింపుము. నా కిచ్చిన శాపమును షురలింపుము అని వేడుకొనెను.

ముని అదంతయు నిజమని గ్రహించి ఇక్టాకుపంశమున మహా యశోభాగుడైన రాజీవలోచనుడు. రాము డుదయించును. అతడు నిన్ను ముట్టిన తోడనే నీపు శాపముక్తుడ వగుదుపు అని పలికెను

రాము డా (గ్రద్దను ముట్టినదే తడప్పుగా దాని (గ్రద్దరూపము తొలగి పోయి, చందనానులిప్తమైన మానపదేహము ప్రాస్తించెను. సుహారాజా నీవు నా శాపమును తొలగించితివి నా కిక నరకవాసము తప్పినది అని రాముని తో సలికి ఆ (గ్రద్ద అక్కడనుండి వెడలిపోయెను

₹54/వాల్టీ కీరామాయణము?.. శావములు-నరములు

ఈ శాపోపశమనము యాచితము గోరఖ్‌ పూర్‌'ప్రతిలో ఈ ప్రక్షిప్తసర్లము లేదు.

67. వసిష్టుడు ఏ పొదాసుడు ఉత్తరకాండ 65 వాల్మీకిమహర్షి శత్రుఘ్నునకు పొదాసుని -కథ చెప్పుచుండెను. శ్రీరాముడు. సంపగా శత్రుఘ్నుడు ససైన్యముగా మధువనమునకు

పోవుచు, దారిలో వాల్మీకిముని యా(శ్రమము చేరెను ముని అతనికి యథోచిత

స్వాగతసత్కారము లందించెను ఆ(శమసమీపమున యజ్ఞయూపాదులను చూచ్చి, “ఇక్కడ యజ్ఞ మెవ రొనర్చిరి? అని శత్రుఘ్నుడు వాల్మీకి నడిగెను. దానికి బదులుగా వాల్మీకిమహర్షి యిట్లు చెప్పెను- మీ పూర్వజులలో నొకడైన సుదాసుని మనుమడు పౌదాసు డను వా డొకనాడు. వేటకై వనమున కేగెను. అక్కడ అతనికి ఇరువురు. రక్కసులు కసిసించిరి వారు పులిరూసములు ధరించి వేలకొలది షృుగములను చంపి తినివేసీరి వాదిమూలమున వన మట్టు మృగరహితమగుటచే కోపించి సుదాసుడు వారిలో నొకనిని బాణము వేసి సంహరించెను. దీనివలన రెండవవాడు దుఃఖ సంతప్పుడై నీవు నిరపరాధిటైన నా "స్నేహితుని చంపసినావు కనుక నేను నీపై దినికి బదులు తీర్చుకొందు నని పలికెను

ఆ తరువాత చిరకాలమునకు సాదాసుడు రాజయ్యెను. అత డీ ఆశ్రమ సమీపమునందు యజ్ఞవాటి నిర్మించి అశ్వమేధము చేసెను. వనిష్టమహర్షి తన తపోబలముచే యజ్ఞరక్ష గావించుచుండెను. ఆ యజ్ఞము చాలకాలము

జరిగెను. యజ్ఞము పూర్తి కానున్న సమయమున పూర్వవైరమును తలచి ఆ

రాక్షసుడు వసిషృని రూపము ధరించి వచ్చి రాజుతో తనకు వెంటనే

సూంసయుక్తభోజనము. కావలెనని చెప్పెను మారురూపులో వచ్చిన రాక్షసుని

సూట నెరుగక రాజు వెంటనే వంటవానిని సిల్ళి గురునకు మాంసాహారము

పండి పెట్టుడని ఆజ్ఞాపించెను. వారు దిని కాళ్చర్యపడిరి. గురువుగా రీ

అభక్ష్యభోజన మెట్టు కోరిరి అని సందేహించిరి ఇంతలో రాక్షసుడు వంటల

వాని రూపము ధరించి నరమాంసయుక్తమగు భోజనము తెచ్చి వసీష్టనకు

వడ్డించెను. నరమాంసము చూచిన వసిష్ట డాగ్రహించి రాజు నిట్లు శసీంచెను- శానములి?క్‌క్‌

యనిల్దల్‌ త్తం భోజనం రాజన్‌ మామైతర్డాతు మిచ్చిన,

తన్నాద్‌ భోజన మేతత్తే భివివ్ధుతి న నంళయన 28

నా కిట్టి ఆహారము వడ్డింపజేసినందున నీ కిక ఈ విధమైన ఆహారమే తప్పక లభించును” ఇది విని సౌదాసుడును కోపము పహించి వసిష్టుని శపీంచుటకు జలములు (గ్రహించెను కాని రాణి అతని నా కార్యము నుండి నివాదించెను.

(చూ. శాప క్ర ర8 సౌదాసుడు ౫ వసిష్టుడు) 58. పౌదాసుడు ౫ వసిష్టుడు ఉత్తరకాండ 65

(చూ. శాప క 57 - వసిష్టుడు ౫ సౌదాసుడు)

వసిష్టమహర్షి యిచ్చిన శాపము విని సౌదాసుడు కుపితుడై, ఇతడే మాంసయుక్తభోజనము కావలెనని అడిగి ఇప్పు డిట్లు శాపమిచ్చుచున్నా డేమి అని వగచెను నిజ మతనికి తెలియదు. అడిగినది వసిష్టరూపమున వచ్చిన రాక్షసుడు వాడే ఆ సిదప పంటవాదై వసిష్టునకు నరమాంసాహారము వడ్డించెను. ఈ కధ తెలియక రాజు తాను నిరపరాధి నని యెంచి, పసిష్టుడు అకారణముగా తనను శపించెనని తలచి (కుద్దుడాయెను. వెంటనే అతడు వనీష్టునికి ప్రతిశాప మీయ నెంచి జలములు గ్రహించెను కాని రాణి మదయంతి అద్దుపడి, అతనితో నిట్టనెను-

రాజన్‌ (వభుద్దుతోన్థాకం ఎనీష్టా భగవాన్‌ ముష్తా

(బతిళ్తుం న శక్తన్హృం దేవతుల్టాం వురోధసము. ౨౦

రాజా, వసిష్టమహర్షి మనకు (ప్రభువు, (బ్రహ్మర్షి, పురోహితుడు. అతనికి శాస మీయదగదు ఇట్లు చెప్పి వారించినందున రాజు శాప మిచ్చుటకై (గ్రహించిన జలములను తన పాదములపై చల్లుకొనెను అతని పాదములు వెంటనే దర్టనుయ్యెను. అప్పటినుండి సౌదాసుడు కల్మాషపాదు డనబడెను

అటుపిమ్మట రాజు పల్నీసహితముగా వసిష్టని కాళ్లపై బడి, 'మీ రూపము ధరించి వచ్చి నన్నెవడో మోసగించెను అట్టి భోజనము కాపలెనని మీరు కోరినప్లెంచి పొరపాటు చేసితి నని చెప్పెను మహర్షి దివ్యదృష్టిని

₹56వాల్టీ తీరాయమాయణము? శానములు-వరములు

జూచి జరిగినదంతయు (గ్రహించి రాజుతో నిట్లనెను-

మయా రోషవతీతేన యదిదం వ్యావ్వాతం వచు

ఖైళ చ్చక్సుం వ్రుఖా కద్తుం వ్రదాన్వామి చ తే వరయ. ౩౮

తొలో ద్వాదోళవర్దాణ తావనీర్పాంతో ఖివివ్భుత్త

మళత్త్ర9నాదాచ్చు. రాజో్య్యదో అతీతం న న్ధురివ్రూనే. తాలొ

“రాజా. నేను రోషపూరితుడనై శస మిచ్చితిని. అది వ్యర్ధముకాదు. కొని దీనిని శమింపజేయుటకు నేను నీకు వర మిచ్చెదను. ఈ శాషము నిన్ను పం(డైండు సంవత్సరములు బాధించును ఆ పై తొలగిపోవును. నా కృపచే నీకు ఈ జరిగినదంతయు స్మృతిలో నుండదు.!

వనిష్టు డిచ్చిన ఈ వరము శాపశాంతి వంటిది. 59, శుక్రాచార్యుడు (భార్గవుడు ౫ దండుడు ఉత్తరకాండ 81

అగస్త్యముని శ్రీరామునకు రాజపుత్రుడైన దండున కీయబడిన శాపకథ వివరించుచుండెను.

దండరా జొకసారి మనోహరమగు మధుమాసమున శుక్రాచార్యుని ఆశ్రమమునకు వెళ్లెను అక్కడ ఆతడు శుక్రాచార్యుని కుమార్తెను చూచెను. ఆమె. త్రిలోకసుందరి. ఆమెను చూచి రాజునకు. కామోద్వేగము కల్లెను. ఆమెను కౌగలింపబోగా అతనితో నామె సవినయముగా నిట్లనెను 'రాజేంద్రా, నేను శుక్రాచార్యుని కుమార్తెలలో జ్యేష్టరాలను. నాపేరు అరజ. నన్ను బలవంతముగా ముట్టుకొనబోకుము నా తండ్రి మీకు గురువు నీ వతని శిష్యుడవు ఆ మహాతపస్వి కోపించినచో నీకు మహావిపత్తు సంభవించును నీవు నన్ను వరింపదలచినచో అతని నడిగి, ధర్మశాస్తోంక్తమగు పద్ధతిలో వరింపుము నీవు పోయి అడిగినచో మా తండ్రి కాదనడు ఆమె చెప్పినమాటలు కానూంధుడు మదోన్మత్తుడు నైన దందునికి నచ్చలేదు 'సుందరీ! కాలము వ్యర్థము చేయకుము. నీకొరకు నా ప్రాణములు హరించుకొని పోప్పుచున్నది. నిన్ను పొందిన పిమ్మట నాకు ప్రాణభీతిగాని దుఃఖవ్యథగాని గణింపరానివి. నా కా చింతలేదు కనుక నన్ను వ్యాకులపెట్టక వెంటనే అంగీకరింపుము. అని పల్కుచు అత డా భార్గవకన్యను బలవంతముగా తన కౌగిలి కీద్చెను.

తావములు/1త్‌/

తవ్పించుకొన నెంచి ఆమె ఎంతగనో పెనుగులాడెను అయిననూ విడువక అత డామెను బలాత్కరించి అనుభవించెను. ఆ తర్వాత అతడు వెంటనే తన నగర మరిగెను. అరజ దుఃభించుచు ఆశ్రమప్రాంతమున తండ్రికై నిరీక్షించు చుండెను. శుక్రుడు. వచ్చి శోకాకులలై యున్న కుమార్తెను చూచ్చి, సర్వము (గ్రహించెను వెంటనే ఆ మహాతేజన్వి పట్టరాని కోపమున శిష్యులతో నిట్లనెను వళ్చాద్ధాం వివరీతన్సు దండస్వాఎదతాల్డున్క ఎవత్రిం మోరనంకాళాం (కుద్దాదర్భిశిభామివ త్త నీయోతన్హూ దుర్డు తేః (పొత్తు సానుగస్తు దుదాత్లున్నా య యా దీప్తాం వుతాళన్తూ శిఖాం వై న్త్రూష్హు మిచ్చితి. లే యసన్హాల్‌ న క్రుతవాన్‌ పొవమీద్దుళం భోరనంపొతప్‌, తనల్‌ (పావ్వులి దుర్చేధాణ వలం పొవన్దా కర్ణుణవ రొ నవ్త్రర్యాతేణ రాజానౌ నవ్వుతబంవావొన్సు పావకర్ణునమాచారో వధం (పొవ్యతి దుర్ధుతి 7 . 'శశాస్త్రవిరుద్దాచరణశీలుడైన యీ మూర్చుడు దండుడు నా కోపాగ్ని కాహుతి కాగలడు ఈ దుర్చుద్ధికి వినాశకాలము వచ్చినది, చూడుడు ఇతడు మండుచున్న అగ్నికీలను కౌగిలింపబోయెను ఇట్టి పాపకార్య మొనర్చిన దానికి ఫల మవశ్య మందుకొనగలడు. నేటినుండి సప్త్పరాత్రములలో అతడు పుత్రమిత్రబలసహితముగా నశించిపోవును.' ఇట్టు శాసమిచ్చి శుక్రాచార్యుడు తన ఆశ్రమవాసులతో “*మ్సీ దీ రాజ్యము దాటీపోయి. వేరొకచోట నివసింప్పు డని చెప్పెను. శుక్రాచార్యుడు పల్కినట్టుగనే వారము దినములలో దండుని రాజ్యము సర్వము నశించిపోయెను. 60. శుక్రాచార్యుడు ౫ దండకారణ్యము ఉత్తరకాండ 81 దండకారణ్యము నిర్షన మగుటకు కారణ మదుగగా అగస్త్యుడు శ్రీరాముని కిట్లు చెప్పెను. (చూ శాప క 59 శుక్రాచార్యుడు ప దండుడు.) ₹5డవాల్టీ కరామాయణము. శానములు-వరములు

వింధ్య-శైవలగిరుల మధ్యభాగమున దండుని రాజ్యముండెను. ధర్మయుగమగు కృతయుగమున ధర్మవిరుద్ధముగా పర్తించినందున శుక్రాచార్యుడు రాజును, అతని రాజ్యభూమిని కూడ శపించెను

నమంతాబ్యోజునళలం. వివయం చానా దుర్ధు తే

ధ్త్తతే పొంనువర్జేణ మవొతా పొకఠకళాననః: తొ

నర్హునత్తాని య్లానీవా న్హావరాణీ చరాణిచ్య

మవాతా పొంనువర్థేణ వలయం నర్హాతోగమన్‌. ఈ

దొందన్హు నివయో యావల్‌ తావళ్స్రుర్హూం నముచ్భగయమ్మ్‌,

పాంనువ్లమినాల్థక్త్యం నప్త్రద్యాతం ఖివివ్రుతి. 260

“ఈ రాజు రాజ్యమునకు చుట్టును నూరు యోజనముల భూమి వరకు గల ఈ భాగమంతయు ఇంద్రునిచే -వర్షింపబడిన ధూళివర్షమున (బుంగిపోగలదు. " ఇచ్చట గల స్టావరజంగమజీవు లన్నియు ధూళివర్షమున నశింపగలపవు దండుని రాజ్య మెంతవర కున్నదో అంతవరకు గల సమస్త ప్రాణికోటియు ఏడు రాత్రులలో ధూళివర్షమున మునిగి నశించును. అని శాసమిచ్చెను (ఇట్లు పాడుపడిన దందుని రాజ్యమే దండకారణ్యము,)). 61. దుర్వాసుడు ౫ లక్ష్మణుడు | ఉత్తరకాండ 105

శ్రీరాముని అవతారకార్యము సమాపస్తమైనందున (బ్రహ్మ ఆతని భవిష్యకార్యమును._ గూర్చి కాలునిద్వారా అతనికి సందేశమంపెను కాలుడు పచ్చి ఆ సందేశము. నితరులు వినరాదనియు, శ్రీరాముడు తన కేకాంత మీయదగుననియు చెప్పెను. రాముడు లక్ష్మణుని సిల్చి, “నీవు ద్వారమున నిల్చి ఎవరినీ లోనికి రానివ్వకుము. మా మాటలు వినినవాడును, మేము పాూటాడుకొనుచుండగా చూచినవాడును కూడ వధార్హు డగును” అని చెప్పెను.

వారిద్దరు మూట్టాడుకొనుచుండగా దుర్వాసమహర్షి రాజద్వారమునకు పచ్చెను. అతడు తత్‌క్షణమే. రాముని చూడ నెంచెను. రాము డిప్పుడు కార్యాంతరసున నున్నందున రెండు ఘడియలు వేచదియుండు మని లక్ష్మణు డతనితో పలికెను దానిపై కోసించి కన్నైెరచేసి నేత్రాన్నిచే దహింప నున్నట్లు లక్ష్మణుని మహో(గ్రముగా జూచుచూ, అత డిట్టనెను-

శానములు/59ి

ఆఅన్గీన్‌ జలే మాం నౌమ్మితే రామాయ (వతివేదయి,

అనన్‌ జ్‌తో మాం నమ్మితే న నివేదయ సే యది.

నియం త్వాం వురం చైవ శవప్పే రాఘవం అటా. ర్‌

ఖరతం చైవ నౌమ్యితే యుపష్తాకం యా చ నంతతివ

నో పొ శర్ట్యామ్వువాం భూయో మన్వూం భారయితూం వ్రాది. 7

“లక్ష్మణా! నీవు తత్‌క్షణమే పోయి రామునకు నా రాక తెలియజేయుము నీవు వెంటనే నా ఆగమనవార్త రామున కెరిగింపకున్నచో ఈ రాజ్యమును, నగరమును, నిన్నును, రాముని, భరతుని, మీ సంతానమును కూడ శపించెదను నే నీ కోపము పట్టజాలను. దుర్వాసుని ఘోరవచనములు విని లక్ష్మణుడు తనలో నిట్లు వితర్కించెను--

“అందరి వినాశము జరుగుటకు బదులు, నా యొక్కని పురణము (శ్రేయస్కరము. ఇట్టు నిశ్చయించి అతడు రాముని యాజ్ఞ నుల్లంఘించి, దుర్వాసుని శాకనుగూర్చి రామున కెరిగించెను కాలుడు, దుర్వాసుడు వెళ్లిపోయిన వీదప లక్ష్మణుడు రామునివద్దకు వచ్చి మీరు నిశ్చింతగా నన్ను వధింపుడని కోరెను. మీ ప్రతిన నిల్పుకొను డని చెప్పెను

ఇక్కడ శాపము. ప్రత్యక్షముగా ఇవ్వబడలేదు.

₹60వాద్డీ కీరాయమాయణము:. శావములు-వరములు

శపథవుంులు

1. రాముని శసథము ఆరణ్యకాండ ఏ!

మహాబలవంతుడైన ఇరరాక్షసుడు నసైన్యముగా వచ్చి రాముని యాశ్రమము వైపుకు నడిచెను రామలక్ష్మణుల కా సమయమున నెన్నో దుర్నిమిత్తములు పొడసూపెను ఆ సమయమున శ్రీరాముడు చూచిన ఉత్సాతములు ప్రజల కనిష్టసూచకములు ఆకాశమున ధూసరవర్ణ మేఘములు (ప్రచండముగా గర్రించుచు రక్తధారలు వర్షింపదొడగెను వెంటనే కొన్ని శుభ సూచకములైన నిమిత్తములు కూడ తోచెను. అవి విజయసూచకములు అయినను రాముడు ముందు జాగ్రత్తగా లక్ష్మణునితో నిట్లు చెప్పెను - '*నీవు సీతను తోడ్కాని వృక్టాచ్చాదిత మయిన పర్వతగుహలోని కరుగుము. ఇట్లు చెప్పి లక్ష్మణుడు మారు చెప్పకుండునట్టు తిరిగి యిట్లనెను -

(బలికూలితుమిచ్చామి నా ఫొ వాక్సమిదం త్తుయాా

శావతో మమ వొదాఖ్యాం గమ్బుతాం వత్స మా విరనవ్‌. 3

'నీపు ప్రతికూలముగా మాటాడవలదని నా కోర్కె. నీకు నా ప్తాదములపై ఒట్టు నామాట (ప్రకారము సీతను రక్షించుటకు గుహాముఖమున కరుగుము.

వీరుడు, శూరుడు నైన లక్ష్మణుడు స్వయముగానే ఆ రాక్షసుల నెదిరింపగల డను విషయములో రామునికి సందేహము లేదు, కాని వారిని తానే. స్వయముగా సంహరింపనెంచెను. అందుకని అతడు లక్ష్మణుని మాటాడనీయలేదు 2. సీత వేసిన అన్ని శపథము సుందరకాండ 53

లంకలో రాజసభలోనికి వచ్చిన హనునుంతుని చూచి రావణునకు లోలోన నొక సందేహము కలిగెను అతనికీ నందీశ్వరుడు పూర్వము తన

ఈవభములు/1 61

కిచ్చిన శాసము జ్ఞప్తికి వచ్చెను. అతడు హనుమంతుని వధించుటకు నిశ్చయించెను. కాని విభీషణు డా సమయమున దూతననియు, సుగ్రీవుడు సంపగా వచ్చినాననియు చెప్పుచున్న హనుమంతుడు దౌత్యధర్మము ననుసరించి వధార్డుడు కాడని చెప్పెను అందుపై రావణుడు హనుమంతుని తోకకు నిప్పు షెల్టీ ఊరంతయు తిష్తిరండనెను. రాక్షసు లా మాటపై హనుమంతుని తోకకు బట్టలు చుట్టి, (5 రె ల మూ ళలు లు చమురు పోస్తి, నిప్పంటించిరి హనును రాక్షసు లందరిని సంహరింప సమర్జుడు. కాని అనుకొనిన కాగ్య మింకను పూర్తి కాలేదు కనుక వారు చేసిన ఆఅవమానముంతయు సపహించుచుండెను. అతడు లంకంతయు చక్కగా చూడనెంచెను అతని కోర్కె యిప్పు డనాయాసముగా పూర్తికాజొచ్చెను అగ్నివలన హనుమంతుని తోక కంతగా బాధ కలుగలేదు. కాని లంక పూర్తిగా కాలిపోయెను. రాక్షసస్త్రీలవలన ఈ వార్త వినిన సీత మదిలో మిక్కిలి సంతాపమందెను హనుమంతుని సందేశము విన్న మీదట ఆమె కతడు నిస్సంశయముగా రామదూత యని తెలిసెను. కనుక హనుమంతుని శ్లేమమునకై ఆమె అగ్నిదేవుని (ప్రార్ధించెను "

యద్దాన్త్ర వతిళ్యుళూవా యద్వాస్త్ర చంితం తన్కు

యది వా స్పేకవల్డీత్తుం కీతో ఖవ వానూమతన. 27

“అగ్లిదేవా! వేను పతిసేవాపరాయణఖురాల నగుదునేని, నాలో తపఃశక్తియు పాతి(వ్రత్యబలము నున్నవేని, నీవు హనుమంతునికి చల్లనగుము మరియు,

యది జీంచిదనుతోళస్తన్దు మయ్యాస్త్ర ధీమతు

యది వా భాగ్బుశేపో మే శీతో ఖని నానూమత. 28

యది మాం వ్రుత్తనంవన్నాం తత్పమాగమలాలనాత్క,

న విజానాతి ధర్జాత్వా ళీతో భవ వానూమతః ౨8

యది మాం తారయేదార్దః న్యుగీమా నత్తనంగర్కో

నే దుఃఖాంబునంరోద్రాల్సీతో భవ వానూముత.. ౩

రామచంద్రునికి నాయం దేవూత్రము దయయున్నను, నాయం దేపాటి సౌభాగ్యశ్రేషమున్నను, అన్నిదేవా, నీవు హనుమంతునికి చల్లనగుము. రాముడు

₹162/వాల్డీ కీరామాయణము: శావములు-వరములు

నేను సచ్చీల ననియు తనను చేర నుత్కంఠిత ననియు నమ్ముచున్నచో, అగ్నీ, నీవు హనుమంతునికి శీతలమగుము. సత్యప్రతిజ్ఞుడైన సుగ్రీవుడు నన్నీ దుఃఖిసాగరము నుండి ఉద్ధరింసగలడేని, ఓ అగ్నీ. నీవు హనునుంతునికి చల్లగా నగుముం 3. శ్రీరాముని శపథము యుద్ధకాండ 19

శ్రీరాముడు. విభీషణునితో శపధపూర్వకముగా నిట్లు పలికెను-

విభీషణుడు రాముని శరణు జొచ్చెను. రాము డతని కభయమిచ్చెను వదప అతనిని రాక్షసుల బలవిశేషములను గూర్చి చెప్పుమని కోరెను. అప్పుడు విభీషణుడు రావణునికి బ్రహ్మవలన లభించిన వరములు చెన్సీ అత డవధ్యుడనియు, సోదరుడగు కుంభకర్ణుడు మహాబలసంపన్ను డనియు యుద్ధమున ఇంద్రునంత బలశాలియనియు. రావణుని కుమారుడైన మేఘనాదుడు యుద్ధకళానిష్షాతు డనియు మహోదర, మహాపార్శ వ అకంపనాదు లజేయు లనియు చెప్పెను అది విని రాము డాలోచించి యిట్లనెను- “సీను చెప్పినది చక్కగా తెలిసికొంటిని.

ఆవొం నొతా దళ్ళగీపం న్యవవాస్తం నవోళ్టు జమ్‌,

రాజానం తాం. కరిషప్పామి నత్తామేతచ్ధు లేతు ము. 5

రనొతలం నా గవ్రవిశేల్‌ పాతాలం నానీ రావణం

వీతామనానకొాళం వాన మే జీవస్తై మోక్ష్రతే. 20

అనొత్తా. రొవణం నంల్లౌ నన్ముతవినబాంధవప్కు

అయోధ్యా న వవేక్ట్యామి (తిభిస్రైర్ధ్రాల్దుభిః వే. 20

రావణుని సపుత్రప్రహస్తాదికముగా వధించి నిన్ను నేను లంకాధిపతిగా చేయుదును. రావణుడు రసాతల మేగినను పాతాళము చేరినను, (బ్రహ్మ వద్ద కరిగినను, అతడు నాచేతినుండి ప్రాణములతో బయటసడజాలడు. నేను నా ముగ్గురు తమ్ములు ప్రమాణముగా ఈ యుద్ధములో రావణుని సపుత్ర బాంధవసుగా వధించి గాని అయోధ్యలో అడుగు పెట్టను.

శ్రీరాముని పచనములు విని విభీిషణు డతనికి శిరసా నమస్కరించి రాక్షససంహారమందును లంకాపురీవిజయమషుందును తాను కూడ యథాశక్తి సహాయపడగలనని చెప్పెను రాము డది విని చాల సంతోషించెను వెంటనే

శనథములు*63

అతడు లక్ష్మణుని సిల్చి అప్పుడే సముద్రజలములు తెచ్చి లంకారాజ్యమునకు విభీషణు నభిషిక్సుని చేయుమని పలికెను శీ, లక్ష్మణుడు బాణముసై శపథముచేయుట యుద్ధ కాండ 90 ఇంద్రజిత్తు లక్ష్మణులమధ్య ఘొరయుద్ధ మాయెను లక్ష్మణుడు ఇంద్రజిత్తు ప్రయోగించిన బాణము లన్నిటిని పమ్ముచేసెను. పూర్వము దేవాసురయుద్దము దేవేందు. డే అస్త్రము (ప్రయోగించి దానవులపై విజయమందెనో, ఆ ఐంధద్రాస్త్రామును లక్ష్మణుడు (గ్రహించెను అది విషసర్పమువలె విరోధి ప్రాణము లసహరించును కనుక దేవతలు దానిని పూజించుచుందురు ఆ అస్త్రుమును తీసి వింటిపై సంధించి తన మనోభీష్టసిద్ధి కై లక్ష్మణు డిట్టు పలికెను-- ధర్జాత్సా నత్వవంధళ్చు రామో దాళరభిర్పదు పౌడరు వే చ్యావతిద్రుంద్రుళ్ళురేనం జపా రావణమ. రి “దశరథాత్మజుడైన రాముడు ధర్మాత్ముడు, సత్యసంధుడు, అసమాన పౌరుషూలియు. వైనచో ఓ అస్త్రపా! నీవీ రావణపుత్రుడదైన మేఘనాదుని వధింపుము. 5. శ్రీరాముని శపథము ఉత్తరకాండ 45 అసిప్రవేశము చేసి సీత తన సట్బిలపాతి వ్రత్యములను (ప్రమాణిత మొనర్చెను.. సీత పరిశుద్దురాలనియు. నిర్ణోషయనియు రామునకు కూడ విశ్వాసము _ కలిగెను. అయినను ఆయోధ్యావాసులు, జానపదులు సీతనుగూర్చి అనేకవిధములైన అపవాదు లెంచుచుండిరి. రామున కీ విషయము సహింపరాని దయ్యెను. రాజధర్మముపట్ల అతనికి గల భావములను బట్లి యీ జననిందకు ళా న! (ప్రాముఖ్యము కలిగినది. ఎపనినిగూర్చి లోకములో అపకీర్తికరవైన చర్చ జరుగునో, అత డధమలోకముల కేగునని రాముని నమ్మిక భార్యగా సీతపై అతని కపారవైన (పేమ కలదు. కాని సీత రాజప్రాసాదములో నుండుట లోకాసవాదమునకు మూల పూయెను కనుక రాజుగా తన కామెను విడుచుటయే కర్తష్యమని అతడు భావించెను గర్భపతిగా నున్నను సరే ఆమెను విడిచితీర పలసినదే. అని అతడు నిర్ణయించెను ఈ నిర్ణయము ప్రజలకు గాని దాజబంధువులకు గాని నచ్చదని అత డెరుగును. అందుపలన అతడు మిక్కిలి ₹64టూల్లీ తీదాయమాయ ణము: శావములు-వరములు

కరోరముగా లక్ష్మణున కాజ్ఞాపించుచూ,. నీతను వాల్మీకి ముని ఆశ్రమము చెంతగల ఆడవిలో విడిచి రమ్మనెను. నీత విషయములో తన కింక నెవరును ఎమియు చెప్పరాదనియు, ఎ ఆటంకము కలుగు నీయరాదనియు ఆతని పునోభాపము కనుక లక్ష్మణునితో శపథపూర్వకముగా నత డిట్లనెను--

శావతా పొ మయా యూయం పసాదాభ్వాం జీవితేన చ

యే మాం వొక్వాంతరే (టూయు. రనునేతుం కథంచన 22

అపొతా నామ తే నిత్తుం మదల్ళీక్షవిమూతనాల్‌. జి

నా ప్రాణములపైనను జీవితముపైనను ఒట్టిడుకొని చెప్పుచుంటిని నా మాటల నద్దుకొని నన్ననునయింపదలచి మాటాడువారు, నా అభీష్టమునకు విరోధులు. వారు నాకు నిత్యశత్రువులు

ఈ శపధము విని లక్ష్మణు డేమి ఎల్లవారును నిరుత్తరురైరి. రాముడు తన మాట కెపరిని ఎదురాడనీయలేదు ఓ 6. సీతానుచారిత్రవిషయమున వాల్మీకిశపథము "ఉత్తరకాండ 95

రాముని ఆశ్వమేధయజ్ఞము' సాగుచుండెను. అప్పుడు వాల్మీకి లవకుశులను అచ్చట ఎల్లెడల తిరుగుచు రామాయణమును గాన మొనర్భుడని పంపెను వారు అట్లే యని పోయి మునివివ్రసభలలోను, నగరమున గల రాజమార్గములందును పుండపములలోను (బ్రహ్మ వేత్త లుండుచోట్లను రామాయణములోని మొదటి ఇరువదిసర్గములను లయతాళబద్ధముగా పొడి వినిపించిరి అది విని అందరును ఆశ్చర్యచకిచులైరి. రాము డా బాలకులకు బంగారునాణిములును వేరేదైన వారు కోరినది ఇండని ఆజ్ఞాసించెను కాని కుశలప్పులు వాటిని (గ్రహింపలేదు. రాముడు వారిని ఈ కావ్యము వారి కెట్టు లభించెనని అడిగెను ఆ కావ్యపరిఘాణము, కరృృనామము. అతని వాసస్టానము మున్నగు వాటిని గురించి కూడ ప్రశ్నించెను బదులుగా వారిట్టు చెప్పిరి - “మహారాజా! మీ చరిత్రము పర్షించు నీ కావ్యమును వాల్మీకిభగవానులు రచించిరి వారిప్పు డీ యజ్ఞమునకు విచ్చేసి. ఈ కాప్యము. 24వేల శ్లోకములు నూరు ఉపాఖ్యానములు, 500 సర్గలు ఆరు కాండములు కల్లి ఉత్తరకాండ సహితముగా రచింపబడినది వారి మాటలు విని రాము డా

శనభమయులు/ే 65

కావ్యమును పూర్తిగా వినదలచెను. వా రది గానముచేసి వినిసించిరి. రామున కప్పటికి కుశలవులు సీతకు జన్మించిన బాలకులే అని స్పష్టవైనది. వెంటనే రాముడు వాల్మీకి వద్దకు - దూతముఖమున సందేశముంపెను -

యది శుద్రనమాచారా యది నా నీతకల్దుప్తా,

కరోత్తనోత్డునూ శ్యుద్రిమనుమాన్సు మవోమునిమ్‌. త్త

“సీత శీలము శుద్ధమైనచో, అమెయం దెట్టి పాపము లేనిచో, ఆమె వాల్మీకి మహాముని అనుమతి (గ్రహించి యీ సభకు వచ్చి జనసముదాయము నెదుట తన శుద్దతను పప్రమాణించి చూపవచ్చును. మరియు-

ఫా (వ్రభాలే తు శవభం మైభిలీ జనకాత్ధుద్యా

కరోత్రు వతివృవ్థు థ్వే శోధన్నార్డం మామవైవా చ రొ

రేపు. ఉదయము. జానకి వచ్చి నిండుసభలో శపధము చేసి నా కళంకమును కూడ తొలగించుగాక దూతలవాక్యములు విని రాముని హృదయము (గ్రహించి వాల్మీకి 'అప్లే యగుగాక్య శ్రీరాము, డెట్టాజ్ఞాపించునో, అప్లే సీత వర్తించును. ఎలయన పతియే స్త్రీలకు దైవము! అని పలికెను

ఈ శపథము వినుటకు బుషులు, మునులు, రాజులు, మునిబాలకులు కూడ ఆహ్వానింపబడిరి. అందరును ఆ శపథ[గ్రహణమును చూడదలచిరి

ఉత్తరకాండ 96

అనుకొన్న సమయమునకు వాల్మీకి నీతను తోడ్కొని వచ్చెను గుమికూడిన ఆ విశాలప్రజాసమూహమధ్యమున నిల్చి వాల్మీకి రామునితో నిట్టనెను- “రాఘవేంద్రా! ఈ సీత మహాసతిప్రత, ధర్మసరాయణ నీవు లోకాపవాదభీతిచే ఈమెను నా ఆశ్రమముచెంత విడిచితివి. లోకాసపవాదమునకు వెరచిన నీకు సీత తన శుద్ధతను ప్రమాణింపగలదు. కనుక ఆజ్ఞాసింపుము. ఈ కుశలవులు సీతకు బుట్టిన కపలు. నీవంటి దుర్ధర్షులైన వీరులు ఇది నేను సత్యముగా పలుకుచున్నాను. నేను ప్రచేతసుని (వరుణుని పదియపకుపూరుడను నానోట నేనాడును అసత్యము వెలువడలేదు అట్టిది నా జ్ఞస్తిల్లో లేదు నేను సత్యముగా చెప్పుచుంటిని వీరు నీ కుపూరులు నేను నా పంచేంద్రియమనోబుద్దుల

[డన ₹66వాల్డీ రామాయణము”. శావములు-వరములు

ద్యొారా సీత పారిశుద్ధ్యమును చక్కగా గుర్తించియే ఆమెను నా సంరక్షణమం దుంచితిని ఈమె ఆచరణము సర్వదా పరిశుద్ధము పాప మీమెను వృుశింపజాలదు. ఈమె పతినే దైవముగా భావించును ”

వమాన్వర్థనవ్యానాణో తవత్చాద్దా మయా క్రుతా

నోవళ్చీయాం. వలం తస్వా దుష్టేయం యది మైధిలీ ౨6

మననా కరుణా వాచా భూతవూర్చూం నో తీల్చిషమ్‌,

తోనప్పానాం. ఫలమళ్హామ అపాపా మైభిలీ యదా న

“నేను వేలకొలది వత్సరములు తస మొనర్చితిని నీతయం దే మాత్రము దోషమున్నను నా కా తపఃఫల మందకుండుగాక. నేను మనోవాక్కాయ కర్మలా మునుపెన్నడును పాప మాచరించలేదు. సీత పాపరహితురాలైనచో నా కా పుణ్యకార్యఫలము చేరగలదు.

ఇట్లు చెప్పిన వాల్మీకి యింకను ఇట్లనెను - “నేను దివ్యదృష్టిని చూచి (గ్రవించితిని సీత మనోభావములు పవిత్రమైనవి. నీకును నీత సరిశుద్దురాలని తెలియును. అయినను లోకాపవాదముచే హృదయము కలుషితమై నీ 'విమెను విడిచిపెట్టేతివి ఇప్పు డొమెయే తన పారిశుద్ధ్యమును. గూర్చి విశ్యాసము కరిగింపగలదు ” 7. సీతాశపథము ఉత్తరకాండ 97

(చూ.సీతాసుచారిత్ర విషయమున వాల్మీకిశపథము క్ర6)

సీత పరిశుద్దినిగూర్చి వాల్మీకి శపధపూర్వకముగా చెప్పినను శ్రీరాముడు జనసమూహము నెదుట చేతులు జోడించి యిట్టు పలికెను - మున్నాకసారి దేపతల యెదుట సీత పరిశుద్దతను గూర్చి నాకు నమ్మిక లభించినది ఆ సమయమున సీత తన శుద్దతనుగూర్చి శపధము చేసినది. అందుపై నే నామెను రాజభవనమునందు చేర్చి నిలిసితిని కాని ఆ సిదప ఘోరమైన లోకాపవాదము కలిగినది అందువలన విపశుడనై నే నామెను విడచిపెట్టితిని ఈ కుశలవు లను కపలసిల్లలు నా పుత్రులే కాని జనసమూహము నెదుట ప్రమాణమొనర్చిననే సీత నాప్రేమ పొందగలదు”

ఈవథములు?67

ఆ సమయమున నీత తపస్విని వలె జేగురురంగుచీర ధరించియుందెను. ఉపస్థితు లందరకు నమస్కరించి, ముఖము- వంచి, చూడ్కులు నేల నిలిని ఆమె యిట్లనెను--

యథావాం రాఘవాదన్తుం మననౌన్‌ నా చింలయే,

తథా మే మాధవీ దేవీ వివరం దాలు మ్రర్గతి. లే

మనసా కర్ణణా వాచా యథా రామం నమర్దుయ్మే

తలా మే మాధవీ దేవీ వివరం దాతు మృర్దతి, ల్‌

యథైతల్‌ నత్త్గుక్త్రం మే వేద్ది రామాజ్‌ వరం నాచ్య

తణా మే మాధవీ దేలీ వివరం దాతుమ్ష్హరతి. /లొ

నేను రాముని తప్ప వేరొక పురుషు చెన్నడును చింతించి యెరుగను. ఇది సత్యవైనచో పృథ్వీదేవి తన యొడిలో నాకు స్థాన మొసగుగాక. నేను మనోవాక్కర్మలా కేవలము రామునే ఆరాధించుచుంటినేని, భూదేవి నాకు తన యొడిలో స్థాన మొసగుగాక శ్రీరాముని తప్ప వేరొక పురుషుని నే నెరుగను. ఇది సత్యమైనచో భూదేవి నన్ను తన యొడిలో చేర్చుకొనుగాక.

సీత యీ. విధముగా శపథము. పలుకగనే భూతలమునుండి ఒక

అద్భుతసింహాసనము బయటకు వచ్చెను. ఆ మహోజ్జ్వలదివ్య సింహాసనమున

ఆసీనటై భూదేవి ప్రకటమయ్యెను. ఆమె తన రెండు చేతులలోనికి సీతను

గ్రహించి స్వాగతాభినందనపురస్సరముగా తన సింహాసనమున కూర్చుండ

బెట్టుకొవెను. సింహాసనముపై నధిష్టించి సీత రసాతల మేగుచుండగా చూచి

దేవతలు ఆమెప్రై పుష్పవృష్టి గురిపించిరి. ధన్యవాదములు మిన్ను ముప్టైను. ₹68వాల్టీ కీరామాయణామున: శావములు-వరయులు

వరవుుఎులు

1. దశరథుడు ౫ కైక బాలకాండ 1

దశరధుడు ఉత్తమగుణసంపన్నుడు, సత్యపరాక్రముడు, సద్గుణశాలి, (ప్రియతమజ్యేస్టపుత్రుడు ప్రజాహితకార్యములలోనిరతుడు వైన రాముని (ప్రజలకు మేలు చేయగోరి (ప్రీతితో యువరాజుగా. చేయ. నిశ్చయించెను అందు కవసరమైన వస్తుసంభారములు తెప్పించెను ఇదంతయు చూచ్చి,

వూర్రుం దత్రవరా దేవీ వరమేనమయాచత్క

వఐవాననం. చ రామన్స ఖిరతస్వాభి షేచనావ్‌. 22

కైకెియి తనకు పూర్వమే పతి యొసగిన వరములను వేడి, తద్ద్వారా రౌమున కరణ్యవాసమును, భరతునికి దాజ్యాభిషేకమును కోరెను.

అయోధ్యాకాండ 9

దశరథుడు కైకకు రెండు వరము లిచ్చినట్టి విషయము మంథరకు ముందుగా తెలియదు కాని ఈ విషయ మెప్పుడో కైకయే మంథరతో చెప్పెను ఇప్పుడు మంధర కైకేయికి వాటిని జ్ఞాసకము చేసెను. ఆమె యిట్లనెను “దండకావనమున వైజయంత మను ప్రసిద్దమగు పట్టణ మున్నది. అక్కడ శంబరుడను గొప్ప అసురుడు ఉండెను. వాడు తిమిధ్వజుడు; మహామాయాని. వాడొకసారి యింద్రునిపై దండెత్తి పోయెను. ఆ యుద్ధములో క్షతగాత్రులై, రాత్రులందు విశ్రమించుచున్నవారిని ఆ రాక్షసు డెత్తుకొనిపోయి వధించుచుండెిను ఆ రోజులలో మహావీరుడైన దశరథుడు కూడ రాక్షసులతో యుదము చేయనేగను ఆ యుద్ధములో దశరధుని శరీరము. శత్రువుల

నో బాణములచే గాయపడి జర్దరితమయ్యెను. ఆ సమయమున నీవు రథము నడవీ అతనిని యుద్దభూమినుండి దూరముగా తొలగించి ఆయనను కాపాడితివి వఎరములుళ69

లభుస్తేన తేన దత్తా తే దౌ వరా ళుభదర్భున్నే ళ్‌ న త్తుయోక్తః వత్తిర్రేవి యదేచ్చేయం తదా వరమ్‌. 7 నీవు చేసిన దానికి సంతోషించి మహారాజు నీకు రెండు వరము లిచ్చెద ననెను అప్పుడు నీవు నాకు కావలసినప్పుడు (గ్రహింతునని చెప్పితివి ఇప్పుడు నీ వా వరము అడిగి పుచ్చుకొనుము అందులో ఒకటి భరతునికి రాజ్యాభిసేకము, రెండవది రామునికి పదునాల్లేండ్లు వనవాసము అని కోరుకొనుము.” మంథర యింకను చెప్ప సాగెను- “దేవాసురనం[గ్రామ వేళ దశరథుడు నీ కిచ్చిన వరములనుగూర్చి అతనీకి జ్ఞప్తి చేయుము. వరములు గ్రహించునపుడు అవి నీ మనోరధమును తీర్చునట్టివిగా ఉండవలెను. దశరథుడు నిన్ను నేలపైన పడియున్నదానిని స్వయముగా ఎత్తి -లేవదీయబోవునప్పుడు ముందు అతని సత్యసంధతకు శవథము కోరి పుచ్చుకొని, నిశ్చయమైన విదప వరములు కోరుకొనుము అప్పుడు కూడ ముందుగా నిట్లు పలుకుము - రామం (వ్యవాజయారత్తో నవవర్దాణో వంచాచ్చా భరతః (కీయతాం రాజా వ్పుథివ్యాం స్తార్థివ్లభః తాలి నృషశ్రేష్టా! రాముని పదునాళ్లేండ్లు వనమున కనుపుము. భరతుని భూమండలమునకు రాజుగా చేయుము” మంథర, కైకకు రాముని పదునాల్లేండ్లు వనవాసమునకు పంపుటచే భరతుని రాజ్యము సుదృఢముగా నుండగల దను విశ్వాసము కలిగించుటకు (ప్రయత్నించెను అయోధ్యాకాండ 11 వరము లడుగుసమయమున కైక దశరథునితో నిట్లు పలికెను యథా (కమేణ శనసే వరం మమ దదానీ చ 3 “మహారాజా, మొదట మీ (వ్రీయపుత్రుదైన రామునిమీదను, అట్లే మీ సత్కార్యాచరణముమీదను శపథము చేస్తి నాకు మీ శే విధముగా వరము లిచ్చెద ననిరో ఆ విషయము ముప్పదిమూడు (కోట్లు దేవళలును వినునట్లు స్పష్టముగా చెప్పుడు సూర్యచంద్రులు, గగనము, (గ్రహములు, దివారాత్రములు, ₹72/వాల్టీ కీరామాయ ణము? శానములు-వరములు

దిశాజగత్తులు, ఈ పృథ్వి, గంధర్వ, రాక్షన, నిశాచరప్రాణులు, గృహదేవతలు సమస్తజీవులును మీరు చెన్పినది. స్పష్టముగా విని ఆ మాటలకు సాక్తు లగుదురుగాక. టు

ఈ విధముగా వరమీయ దలచిన దశరథుని తన గున్చిటిలోని కీద్చి కైకేయి ముం దతనిని ప్రశంనించి, ఆ మీద నిట్లన్నది- 'మహారాజా, వెనుకటి కథ స్మరింపుడు అది దేవాసుర యుద్దమునాటి కథ అప్పుడు శత్రువులు మిమ్ము తీవ్రముగా గాయసరచి మూర్చిల్లజేసేది, ప్రాణములు మాత్రము (గగ్రహింపలేదు. ఆ సమయమునా

త్యత చావీ నముయా దేవ యల్‌ త్రం నమఖిర్డ్లీ ఈ

జ్యాగత్వా యతమానాయాన్తతో మే (దదౌ నలొ తి

తొ దత్తా చా వఠౌ దేవ నిక్షేపా మృగయామ్యనామ్‌,

తవైవ వ్పుభివీపొల నకాతే రఘునందన 26

ఉల్‌ (నల్మాళుత్తా భర్జేణ నొ చేట్‌ దానన మ.వయ్‌్‌ _

అద్రైవ పా (పొవోనోళ్టామి. జోరితం త్తూద్రామానితా. శ

యుద్ధభూమిలో రాత్రియంతయు. మేల్కొని అనేకవిధములుగా సేవలు చేసి నేను మీ జీవితము కాపొడితిని. దానికి సంతసించి మీరు నాకు రెండు వరము లిచ్చిరి. అవి నే నిప్పుడు కోరదలచితిని. ధర్మయుక్తముగా ప్రతిజ్ఞ చేసి యిచ్చిన ఆ వరము లిప్పుడు మీరునా కివ్వకున్నచో, అవమానము పాఠై నేను నేడే ప్రాణత్యాగము చేసెదను”

ఈ విధముగా తన వాక్సాటవము నెరసి, కామార్డుడై పరమీయ నుద్యుక్తుడైన రాజును మాటలతో కట్టివైచి, పూర్తిగా నమ్మిక కల్గిన పిదప ఇక నీతడు తన మాట కాదనలేడని నిశ్చయించి కైక అతనితో నిట్లనెను-

వౌ దేయా త్పుయా దేవ తదా దత్తా నుబానత్తే,

తొ తానదనాముద్ర్రైన వక్ద్వామి శృణు మే వచా 239

అభి వేకనమారంబో రామవనోళ్టొవకల్పి త

అనేనైవాభి షేకేణ భరతో మేుభివిచ్చాతామ్‌. 24

వరములులే 7

యో ద్వుతీయో వరో దేవ దత్త (వీతేన మే త్పయా తదా దేవానురే యుడ్దే తన్ఫు తాలోయమాగతః వల్‌ నవ వంచ చ వనరాణీ దందకారణూమ్య(శ్రాలోు చీరాజనభరో ధీరో రామో భవతు. తానం 26 భరతో భిజితామద్దూ యౌవరాబ్బునుకంటకమ్‌. శే “అప్పు ఉచ్చెదనన్న ఆ రెండు పరములును నేడు నా కివ్వవలెను ఆ వరము. లేమో చెప్పుచున్నాను వినుడు. ఇప్పుడు రాముని అభి షేకార్థము కూర్చిన సంభారములతోనే నా పుత్రుడైన భరతునికి రాజ్యాభిషేకము చేయవలెను అప్పటి దేవాసురసం[గ్రామవేళలో నా కిచ్చిన ఆ రెండు వరము లందుకొనదగిన సమయ మిప్పుడు కల్గినది ధీరన్వభావుడైన రాముని చీరాజినవల్కలములు ధరించి తాపసిటై. సదునాలుగేండ్లు దండకారణ్యమున వనించుటకు పంపుడు భరతునికి నిష్కంటకముగా యువరాజు పదని లభించనిండు” పైగా ఆమె 'ఇది నా కన్నిటికన్న మించిన కోరిక నేను మునుపు మీరు నా కిచ్చిన వరములే వేడుచున్నాను దత్రమేవా వరం వ్రాణో అని కూడ పల్కెను. అయోధ్యాకాండ 12 *. వైక్రేయి పలికిన కరినోక్తులను విని దశరథు డెంతగనో దుఃఖించెను శోకావేగముచే. అతడు "మూర్చిల్లెను.. తెలివి వచ్చిన పిదప దుఃఖసంచప్పుడై మహోగతేజముతో కైకను దగ్ధముచేయగలంత కరోరముగా. నిందించెను తిరిగి ఆమెను బోధించి త్రోవకు తెచ్చుటకు యళ్నించెను ఆమెముం దతడు వెలవెలపడి, గిజగజలాడి, నేలమీద పడుచు సంతమును విడుపుమని ఆమెను ప్రార్థించెను. దుఃఖితుడు, మూర్చాగ్రస్తుడు నైన ఆ రాజు పడవడ వణకుచు ఆమె. నెంతగానో ('బ్రతిమిలాడెను. కాని ఆమె -వినలేదు సరికదా, మరింత భయంకరరూపము దాల్చి యిట్లనెను - - యది దత్తా నరం రాజన్‌ వునూ (వత్తనుతన్ప నే, ఛార్జి కత్పాం కథం వీర వుథివ్వాం కథయిన్పన్‌. తతి “రాజా ! ముందుగా రెండు వరము లిచ్చి యిప్పుడు పశ్చాత్తాపపడినచో పృథివిపై నీ ధార్మికత్వ మెట్లు చెల్లును? మహాసంకటసమయమున (ప్రాణరక్ష గావించినందుకుగాను ప్రతిజ్ఞాపూర్వకముగా యిచ్చిన వరములు కాదందువా? ₹72వాద్డీ రామాయణము: శావములు-నరములు

వరము లిచ్చి దానికి విరుద్ధముగా మాటాడినచో మీ వంశములోని రాజవర్గము వారందరికిని అపకీర్తి కలుగదా?

యో దత్తా వరనుద్రైవ వునరన్వాని భావే. శ్త2

ఆమె. శైబ్య, అలర్కాదుల దృష్టాంతము చూసీ దశరథుని తన మాటకు కట్టుబడి యుండుమనెను.

దశరథు డెంతయో దీనుడై, కాతరస్వరమున నామెతో నిట్లనెను- నీకు అనర్థమే తగిన అర్థమని తోచుచున్నది. ఎవరు నీ కీ ఉపదేశ మిచ్చిరి? దయ్యము పట్టిన దానివలె నా ఎదుట ఈ మాటలాడుటకు నీకు సిగ్లైన కల్లదేల? నీ వెనుకటి శీలమంతయు ఇప్పుడు నాకు విపరీతముగా కనినించుచున్నది.

కుతో వా తే భయం జాతం యా త్తూమేనంవిధం వయ

రాష్ట్రే భరతమానీనం వ్రుజీషే రాఘవం వనే

ఎిర్వమెతేన భావేన త్తుమేతేనొన్సుతేన చ ల్‌

భరతునికి రాజ్యాభిషేకము, రాముని వనవానము కోరుచుంటివి. నీ కే విషయమున భయము కలిగి నీవిట్టి వరము కోరుచుంటివి? నీవు నీ పతిక్తి రాజ్యమునకు, భరతునకు కూడ మేలెంచితినాా యీ దుష్టసంకల్పమును విడిచిపెట్టుము

అయోధ్యాకాండ 13

శోకాకులు. డగు మహారాజు దశరథుని అసాధారణానుచితస్థితిని గమనించియు, అనర్థకారిణి కైక తన లక్ష్య మింకను సిద్ధింపనందున లోకా పవాదభీతిని కూడ విడిచిపెట్టను. ఆమె రామునివలన భరతున కపాయము శంకించెను. అందుచే ఆమె తిరిగి రాజుతో నిట్టనెను-

త్తం. క్లో సే మవోరాజు నల్ఫవాదీ ద్ధుద్యవత్క

మమ చేదం వరం కన్తాద్దొధారయితు మిచ్చిన, త

“రాజా సత్యవాదినని, దృఢప్రతిజ్ఞడ నని గొప్ప చెప్పుకొనుచుంటివే ఇప్పడు నా కిచ్చిన వరముల నేల కాదనజూచుచుంటివి?

వరములు 73

ఆయోధ్యాకాండ శ్షేత్త

వుత్రశోకనీడితుడై విలవిలలాడుచున్ను దశరథునితో కైక నురియు నిట్లనెను-

పానం క్రుత్తేన కీమిదం మమ నంుత్తు నంశ్రనమ్‌. జ

మహారాజా, నాకు రెండు వరము లిచ్చెద నని ప్రతిజ్ఞ చేసి, నేను వాటిని కోరుసరికి పాపముచేసి పశ్చాత్తాపము పొందినవానివలె ఈ విధముగా స్తబ్బుడవై నేలపై పడిపోయితి వేమి? నీవు సత్పురుషుల మర్యాద నిలుపుకోదగును.

(రాకకు కూ ధర్మమునకు తగిన అభీష్టఫలము లందుకొనుటకే నేను రాముని వనమునకం పంపుమంటేని నా కిచ్చిన మాట నీవు కాదని, నన్ను పరిత్యజించుచో నీ ఎదుటనే నేను ప్రాణత్యాగము చేయుదును. ఆయోధ్యాకాండ 18

శ్రీరాముడు కైకేయి భవనమున కేగెను అతడు తండ్రిని కైకేయితో సహ ఒకే ఆసనమున కూర్వ్పొనియుండగా చూచెను. కాని తండ్రి విషాదాకులుడై యుండెను ముఖము. వాడిపోయెను. అతడెంతో దయనీయమైన అవస్థలో అగపడెను రాముడు తల్లిదండ్రులకు నమస్కరించెను. జనకుని యవస్థ కెంతో పరితసీంచెను. అందుకు కారణ మాతడు కైక నడుగగా ఆమె 'సుహారాజు కుసీతుడుగాని, అస్వస్థుదుగాని కాదు. ఆతని మనసులో నొక విషయమున్నది. కాని అది నీతో చెప్పుటకు జంకుచున్నాడు. నీ వితని సియప్యుత్రుడపు గదా, నీ కస్రియమైన విషయము నీతో చెప్పుట ఎట్టని అతదు మాటాడలేకున్నాడు. అయినను, అతడు నాకు మాట యిచ్చి యేది చేయదలచెనో అది పాటించుట వీ కర్తవ్యము. ॥

వన మవ్వొం నరం దత్తా వురా మామభివూబ్దా చ

న వళ్తాత్తవుతే రాజా యభాన్నః (సొక్సుతన్తథా. ళ్‌

ఆతిన్సుబ్టా దదానీతి వరం మమ విళాంవతిన ణతా

“మీ తండ్రి మునుపు నన్ను గౌరవించి నే నడిగిన రెండు పరములు నా కిచ్చెద నని ్రతిజ్ఞచేసెను ఇప్పుడు సామాన్యుని వలె పశ్చాత్తాపపడి ఆ మాట కాదన జూచుచున్నాడు ఈ జనాధిపతి “నే నిచ్చెదను అని ముందు నాకు మాట యిచ్చెను. ఇప్పుడు దానిని నివారించుటకు వ్యర్థప్రయాస

₹74వాల్ళీ తరాయాయణము.. శావములు-వరములు

చేయుచున్నాడు. ఇది నీరు పారిన పిదప కట్ట కట్ట నెంచుట వలె నున్నది ఇట్లు సల్కి కైక రాజానుపుతితో ఆమె ఏది చెప్పినను తానది చేయుటకు సిద్ధముగా నున్నా నని రామునిచే ప్రతిజ్ఞ చేయించుకొని, ఆమీద అతనితో నిట్లు పలికెను -

వుడా దేవానుదే యూద్దే వ్యతా తే మమ రాఘవ

రో తేన వరా. దత్తా నళల్చేన మవాోరణ్తో ౨2

“వెనుక నొకసారి దేవాసురయుద్ధములో మీ తండ్రి శత్రుబాణనీడి తుడై పడియున్న సమయమున నాచే రక్షింపబడెను. అప్పుడు నా కీయన రెండు వరము లిచ్చెదనని (ప్రతిజ్ఞ చేసెను

త్యత మే యాచితో రాజా భరత స్వాభిషేచస్క,

గమనం దండూరణ్వా తవ చాద్వైవా రాఘన తతా

ఈ వరములలో నొకదానివలన భరతుని రాజ్యాభిషేకమును రెండవదానివలన నీ వీ దినముననే కదలి దండకావన మేగపలెననియు నేను కోరితిని. ఇక తండ్రి ప్రతిజ్ఞను, నీ విచ్చిన మాటను నిల్పుకొనవలసినదే నీవే.

త్తూయారణ్టూం (నవ్దే్టన్టుం నవ వర్షాణ్హీ నంచా చ

భరతళ్దాభివ్‌ చ్చేత య దేతదఖి పేఎనాడ్‌, తల్‌

త్రుద్యర్లే విపొతం రాజ్ఞా లేన నద్దేణ రాఘవ తలి

నవ్త నస్త చి వర్షాణో దందకారణ్టూ మ్యశిత్కు

అభి వేకమిదం. తృక్త్రా దొటాచీరధరో భవ తా

మీ తండ్రి ప్రతిజ్ఞ కనుగుణముగా నీవు దండకారణ్య మేగి పదునాల్లు

క్ష టి

వర్గములు సనింసవలెను నీ అభిషేకమునకై మహారాజు సమకూర్చిన సంభారములతో భరితునికి రాజ్యాభిషేకము. చేయవలెను. నీవు రాజ్యాభిషేకము. విడిచి, జటావల్కలధారివై పదునాల్లేండ్లు ననములో నుండుటకు పోవలెను *

వీతల్‌ కుడు నరేంస్తృ వచనం రఘునందన శి

ఈసారి కైక *వర మనుటకు బదులు 'నచన మని అన్నది. ఇది యాచితవరము,.

వరములు! 76్‌

ఈ వరముపై విభిన్నవ్యక్తుల (ప్రతిక్రియలు-

లక్ష్మణుడు

శ్రీరాముని వనవాసప్రతిజ్ఞను లక్ష్మణుడు సుస్పష్టముగా వ్యతిరేకించెను తన వాదమును సమర్థించుచు అతడు రామున 'కెన్నో విధములుగా చెప్పెను. రాముని మనస్సులో వనగమనమును పురస్కరించుకొని ఏర్పడిన సంభ్రమమంతయు (భ్రాంతిమూలకమనియు అనుచితమనియు చెప్పెను 'నీ కిప్పు డీ పాపులిద్దరిపై (కైకేయీదశరధులు) సందేహ మేల కలుగకున్నది? ఇతరులను మోసగించునట్టే ధర్మ వేషధారులలో ఈ దశరథు డొక్మ్మీదు. కైకేయాదశరధులు తమ స్వార్ధ సిద్ధికై, ధర్మము నెపషమున శరత్వము వహించి మీవంటి సచ్చరిత్రుని రాజ్యభష్టునిగా చేయనెంచుచున్నారు ”

యది నైవం వ్యువనేతం స్వాద్ది (పాగేవ రాఘవ,

యు ళా

తయోః (ప్రాగేవ దత్తళ్హు న్వొద్దారూ (వక్సుతళ్హు నన త

“ఇపుడూహించి చెప్పుచున్నదానిని వారు ముందెప్పుడో ఊహించి యుండినచో, ఇది మునుపే జరిగియుండును పరమిచ్చిన మాట సత్యమైనచో అది మీ అభిషేకస్రసంగమునకు పూర్వమే ఇట్టి వర మిచ్చియుండవలసినది. అట్లు జరుగలేదు కనుక ఎప్పుడో వరము లభించినట్ట్లును అది యింతవరకు కోరనట్టును ఇప్పుడు కోరినట్టును చెప్పెడి దంతయును అసత్యకల్పన *

యదయం కీల్చిషాద్బేదు కుతూ స్పేవం న శృవ్పూత్తే,

దొయతే లత్యత మే దుఃఖం ధర్జునంగళ్ళు. గరి త చ

'వరదాన మను పేర ఘోరమైన ఆసత్యము కల్పించి మీ రాజ్యాభిషేకమున కాటంకము. కలిగించుచున్నారు. అయినను ఇదంతయు మీరు యథార్థమని తలంచుచున్నారు ఇది వా కెంతయో దుఃఖదాయక మగుచున్నది ఈ విధమైన కపటమును ధర్మమని యెంచుట నింద్యము అని లక్ష్మణుడు రామునితో స్పష్టముగా తన అభిప్రాయము విప్పి చెప్పెను వసిష్టుడు అయోధ్యాకాండ 37+

వనవాస మేగుచున్న రాముడు తనతో ఏ విధమైన భోగోపకరణములుగాని తీసికొని పోకూడదనియు అతనితో పాటుగా వనవాస మేగుచున్న సీతకూడ

₹76వాల్ళీ తీరానూయతాము:. శొావములు-వరములు

నారచీరలు ధరించియే చెళ్లవలెననియు "కైకేయి శాసించెను అప్పుడు వసిష్టుడు కైకను. నిందించి, సీతను వల్కలము ధరింపవలదని నివారించెను. = అతడు కైకకు ఆమె కోరిక వరములకు గల హద్దు లేవో స్పష్టముగా తెలియజేసెను

వీకన్దు రొామన్దు వనే నవాన్త్థ్రయా. వ్రతా కేకయరాఐవ్ముతు

చిభూక్షతేయం. ్రతకద్ధనిత్వా వల్పురత్చే. నవా రాఘవేణ తాల్‌

యానైళ్ళు మ్యుల్పూ వరిచారకైళ్చు నునంవ్రుతా గుచు రాన

వొప్టైొళ్లు నృర్రైా నపాకైర్పిదానై 'ర్లేయం వ్రుతా తే వనందదానే ౨

“కేకయరాజపుత్రీ నీవు రామున్‌ కొక్కనికి మాత్రమే' వనవాస మడిగితివి (సీతకు కాదు). కనుక ఈ రాజపృత్రి సర్వాభరణభూషితటైై, సదా శృంగార (ద్రవ్యములు. దాల్చి, రామునితో పోయి. వనవాసముచేయున్ను.. ఆమె తన ముఖ్యపరిచారకులను, వలసిన వస్తాభరణములను, తదుపకరణసామగగిని కూడ తోడ్కొని వనమున. కేగును. నీవు "పర మడుగునప్పుడు 'నీతావనవాసమును ప్రస్తావింపలేదు. కనుక ఈమె వల్కలములు ధరింపనక్కరలేదు' అని వసిష్టుడు కైక కెరిగించెను. దశరథుడు ఆయోధ్యాకాండ ఏ4

వనగమనమునకు సిద్ధమై ఆనునుతి (గ్రహించుటకై రాముడు ముందుగా దశరధుని వద్ద కేగెను అప్పు డతడు రామునితో నిట్లనెను

అవాం రాఘవ కైకేయ్యా వరదానేన మోపౌత్క

ఆయోధ్య్రాయాం త్తూమేవాద్దు భవా రాజా నిగ్ఫవూ మామ. 26

“రాఘవా ! నేను కైకకు పరము లిచ్చి మోసపోతిని నీవు నన్ను బంధించి స్వయముగా ఆయోధ్యకు రాజువు కమ్ము.

దశరథుని మాటలు విని రాముడు _ చేతులు జోడించి అతనితో నిట్లనెను - “మహారాజా, మీరు వేలాదివత్సరము లీ భూమి నేలుడు. నే నిప్పుడు వనములో నివసింతును _ నాకు . రాజ్యము (గ్రహింపవలెనను కోరిక లేదు పదునాల్లేండ్దు వనసుందు వసించి. తిరిగి వచ్చి నేను మీ పాదయుగళమును "సేవించెదను

వరయులు/177

రాముడు తత్‌క్షణమే అడవి కేగవలెనన్ని కైక పట్టువట్టైను. దశరథుడు వివశుడై :-దుఃఖసీడితు. "డగుచుండెను. అతడు రాముని వనగమనమును సహాంపలేకుండెను. కాని రాముడు వనగమనమునకే నిశ్చయించి, తన నిశ్చయము మరల్పకుండ్తెను. అృతడు తండ్రితో నిట్టవెను-

యన్తు యూుద్దే వరో దత్రంతై కేటా వరద త్తుయా, త్త

టీయతాం నిఖిలేవైవ నత్పన్హ్రం భవ ప్థావ

ఉవాం నిదేళం భివతో యజథోక్తమనుపాలయన్‌,

చత్తురళ నమా. వత్స వనే వననతైః నవా త

మా విమర్దో ఎనుమతీ భారతాయ (వదీయతామ్‌,

నొపా మే కాంక్టీతం రాబ్బాం నుఖమాత్మని వా (వయమ్‌. 4జీ

యథానిదేశం. కద్తుం వా తవైవ రఘునందన తల్‌

“వరదాతవైన మహారాజా, మీరు దేవాసురసంగ్రామవేళ కైకేయి కే వరము లిచ్చెద నని ప్రతిజ్ఞ చేసేనారో వానిని పూర్తిగా ఇచ్చివేయుడు. సత్యవాదిగా పేరు విల్చుకొనుడు. మీ ఆజ్ఞ ననుసరించి నేను పదునాలుగేండ్డు ఆటవికజీపులతో' కలిసి అరణ్యమున వసించెదను. మీరు వేరొక విధముగా విచ్చార్రింపకుడు. ఈ ససుస్తభూమిని భరతుని కిండు. రఘునందనా, నేను నా మనస్సునకు సుఖము కలుగవలె నవి కావి, నాకు (స్రేయము కోరి గాని రాజ్య మంగీకరింపలేదు కేవలము మీ ఆజ్ఞ పాలించుటకే నేను దానిని (గ్రహింపగోరితిని”

అయోధ్యాకాండ 36

హేముని వనగమనము దశరథునికి సహింపరాని సంకటనూయెను కైక తన మాటల నేర్పుతో రాజునకు దుఃఖకరమైన వరము (గ్రహించెను కాని కైకపట్ల ఎంత క్రోధసంతప్పుడైనను వర మిచ్చుట అతనికి తప్పనిసరి అయ్యెను, సారమంతయు ముందుగనే పీల్చినవానికి నిస్పారమును అరుచికరము నగు సురాపానమువలె, ధనధాన్యశూన్యవైన రాజ్యమును భరతు డంగీకరింపడు' , అని కైక పలికిన మాట" దశరధునికి మరింత దుఃఖము కలిగించెను అత్యంతకుపితుదై అతడిట్టనెను-

₹74వార్డీ కీరామాయణము?. శావములు-వరములు

వవొంతం కం తుదనీ మాం నియుబ్దా భురి మా పొత్తే.

అనార్మే శ్రుత్సమాడరుం. కీం న వూర్చాముపారుధు న

“ఓసి అపహితకారిణీ, శ్రీరాముని అడవికి సంపవలె నన్న దుస్సహ మగు దుఃఖభారముతో క్రుంగిపోవుచున్న నన్ను, నీవిట్టి కశాఘాతముల వంటి మూటలతో మరింతగా నీడించుచున్నావు. దుస్టురాలా ! రామునితో బాటు సేనాసరివారమును, వస్తువాహనములను పంపకూడదని పలికి ప్రతిబంధకము కల్పించుచుంటివే ఈ విషయములు ముందే ఎల... కోరలేదు?” (రాముడే వనమునకు పోవలె నంటివి కాని, సేనాసపొతుడు కాకూడదని ఏ వస్తువులు తీసుకొని పోఠాదని ముందుగా ఎల కోరలేదు?)

అయోధ్యాకాండ 59

రాముని వనగమనవార్త సుమంత్రునివలన విని దశరథుడు భరింపరానంతగా దుఃఖించెను అలంఘ్యమగు శోకసముద్రమున మునిగి అతడు కౌసల్యతో నిట్లనెను “దేవీ కౌసల్యా! రాము డేగినందున నే నీ శోకసముద్రమున. మునిగిపోవుచుంటిని. ఒద్దుచేరుట ఈ జీవితములో నిక దుర్లభము. రామనిమిత్తకమగు ఈ శోక మతితీవ్రవేగోకులవై యున్నది. సీతావియోగ మింకొక అపారమగు శోకజలధి. ఈ నా నిట్టూర్పులు ఆ సముద్రమున తరంగములు. అవి సుడులు గొనుచున్నవి. కన్నీటిధారలచే ఈ ప్రవాహము కలుషసంకిలమైనది దుఃఖొతిరేకమున' అల్లలాడు నా చేతుల చలనఘు దానిలో మహామీనముల " సంచారమట్టున్నది' నాకరుణా్రందనము. వాటి గర్దన వలె ఘోష్షించుచున్నది ఈ నా విడిపోయి' బెదురుచున్న కేశకలావము దానిలోని నాచునలె తోచుచున్నది. ఈ సముద్రములో కైక బడబానలము వలె నున్నది

మమ్యాశువేగ్యవఖెమా కుజ్ఞావోక్థుమవ్మోగవా

ఎరవేల్లో -న్దుళంనాయా రామ్యవ్యవాజవాయతన తా

“ఈ శోకసోగరము నా కన్నీటిధారావేగమువలన పుట్టినది మంథర చెప్పిన కుటిలవచనము లిందులో పెను మొసళ్లు. కఠినాత్మురాలైన కైక కోరిన వరములు రెండును దీని ఒద్డులు. రామునడవికి పంపుట దీని నిడివి”

వరములు 78

సిదార్తుడు అయోధ్యాకాండ 36 తళా

రత్నసమృద్ధ మై చతురంగబల పరిపూర్ణమగు సైన్యము అడవిలో రాము ననుసరించి పోగలదని దశరధుడు పల్కగనే కైక సగరపుతుదైన అసమంజుని వృత్తాంతమును ఉదాహరించి దశరథుని నిరుత్తరునిగా చేసెను "సగరుడు తన పుత్రుడైన అసమంజుని రాజ్యమునుండి వెడలగొట్టి రాజ్యాధికారమునకు వెలిచేసెను: అప్లే రాముని కూడ వెడల నంపవలెను అని కైకేయి పలికెను. ఆ మాటలు విని అచ్చట.నున్న వా రందరును సీగ్గపడీ తలలు పంచుకొనిరి దశరథు డామెను ఛీత్కరించెను వయోవృద్ద్ధుడైన మంత్రి సిద్దార్డుడు కైకకు ఆసమంజుని కధ విపరించి ఈ ఉదాహరణ మసమంజసమని చెప్పెను. అత డామెను లోకనిందకైనను వెరవదగునని పల్కెను “సుమంత్రుడు అయోధ్యాకాండ 58

శ్రీరోముని వనమువరకు చవేరనంపుటకు సుమంత్రుడు” రథ మౌయత్తపరచెను అతడు వారి నచ్చట దింసీ తిరిగి వచ్చి దశరథుని కా వార్త తెలిపెను లక్ష్మణుడు (కోధముతో దీర్ణముగ శ్వసించుచు. పలికిన శకం ఖే మౌటలిట్ల్టు. చెప్పెను--

“సుమంత్రా ఎ అపరాధ మెంచి మహారాజు రాముని కీ దేశ బహీష్కారశిక్ష విధించెను రాజు కైకేయి. మాటలు వినినతోడనే, ఆమె కోరినట్లు చేయుటకు ప్రతిజ్ఞ వహించెను ఆతడొనర్చినది ఉచితమో అనుచితమో, కొని మన కందరికిని బాధాకరమెనది

హూ

యది (న్యవాజతో రామో లోబపీకారణకారితమ్‌,

వరదాననిమిత్త్రం వా నర్దథా ధువ్కుతం కుత. 28

కైకేయి లోభకారణమున. రాముని" వనమునకు పంచ్చిమనెను. లేదా ముందిచ్చిన వరములపలన రాజు కా వ్లిధముగా చేయవలనీ వచ్చెను ఎట్టయినను, అన్నివిధములుగా ఘోరపాపమే చేయబడినది” భరతుడు ఆయోధ్యాకాండ 72

తాతగారింటినుండి మరలివచ్చిన భరతుడు ముందుగా తండ్రిని చూడనెంచి “త0వాద్దీ కరామాయణము:. శావములు-నరములు

అతని _-భవనమున కరిగెిను ఆ భవనమంతయు అతనికి కళావిహినముగా ్‌ శో కనుసీించెను _అతడు తల్లి నిట్టడిగెను- “అమ్మా! మహారాజు తరచుగా ఈ భవములో నుండెడివారు గదా, నేడు కానరాశేమి? ఎక్కడున్నట్లు” అప్పుడు కైక అతనితో దశరధుడు మరణించెనని చెప్పెను అది విని భరతుడు మిక్కిలి దుఃఖించి, కొంత సంయమనము కల్లి వీదస తిరిగి ఆమెతో నిట్లనెను

• “ధర్మజ్ఞులు జ్యేష్టభ్రాతను తండ్రితో. సమాను డందురు. నే _ నిప్పుడు శ్రీరాముని చరణములు" సందర్శించెదను అతడే నా కిప్పు డాశయము నీవు వెంటనే రామునికి నారాక నెరిగింపుము. అందుకు బదులుగా కైకా “నాయనా రాముడు వల్కలములు ధరించి సీతాలక్ష్మణసహితుడైై దండకాటవి కేగను ఈ వార్త విని భరతుడు భయభాంతుడయ్యెను అతనికి రాముని శీలము శంకింపనయ్యెను “అమ్మా! రాము డడవి కేల పోయెను? పాపరపాతుడైన వాని నెవనివైనా చంపెన్లా. ? బ్రాహ్మణధన మసహరించెనా? పరస్త్రీ నెవతెనైన కామించెనా ? "అని ఆతురతతో నడుగగా తన ప్రతిజ్ఞకు తానే సంతసించుచు కైక యిట్లు మారుపల్కెను- న (బావ్హాణధనం కించిడ్త్రుతం రామేణ కన్వవిల్‌ క్టిన్చాడ్యో- బర్శిదో వా" తేనాపావో విపొంనతన త్త న రామూ నరదారాన్‌ న చక ర్థ్యామవ్‌ వళ్చాతి మయా తు వ్యుత టతుత్త్రైవ రామ స్పేవాభి షేచనత్‌, త్త యాచితస్తే వీతా రొబ్బుం రామన్దు చా వివాననామ్‌. శతి “రాము. డే బ్రాహ్మణసంపదను అపహరింసలేదు. అనపరాధులను దండించలేదు. పరతస్త్రీల నెపరిని కన్నెత్తి చూడవైన లేదు కాని అతనికి అయోధ్యారాజ్యాభి షేకము జరుగబోవుచున్నదని విని నేను నీకు రాజ్యాభిషేకమును, రామునికి వనవాసమును మీ తండ్రి నడిగి గహించితిని” తండ్రి పరలోకగతిని రాముని అరణ్యప్రవాసమును విని భరతు డెంతగనో దుఃఖసంతప్పు డాయెను ఆయోధ్యాకాండ 107 పననాసమున కరిగిన రాముని తిరిగి వెనుకకు పీల్చి రాజ్యాభిషేకమొనర్చు తలంపుతో భరతుడు వనములో రాముని చూడబోయెను. అతడు రాముని ఎరములయి/టి*

తిరిగిదమ్మని యెంతగానో ప్రార్ధించెను కాని రాముడు తండ్రియాజ్ఞను పాటించుటక్షే ॥ స హారాజునకు కేకయరాజపుతికిని నిశ్చయించెను. *“సోదరా, నీవు దశరథమహారాజు (ల జన్మించినవాడవు. కనుక నీవు చెప్పినది సముచితమే కాని మునుపెన్నడో అనగా “మన తండ్రి కైకను వివాహమాడునపుడు మీ -తొతగారితో ఆమెకు పుట్టిన పుత్రుడు రాజు కాగలడని పల్కి వాగ్దాన మొనర్భెను దేవానులే చి నంగ్రామే దన్నన్వై తవ పార్థివ నంవ్వాష్ణా దదౌ రాజా వనరమారాధితఃు (వభుని త్తే వి సా ౬ తతః నౌ నంవతిశ్రావ్దూ తవ మాతా యశళస్పున్సీ అయాచతో నర్యశేస్టం ద్వా వడా వరన్హర్థినీ ల్‌ లవ రాబ్బాం నరవ్వ్యాఘ మమ ట(ాజనం తథా, తచ్చు రావా తలా తొస్కై నియుక్తః (నదదౌ వరమ్‌. లొ తేన వ్యతావామన్ద్యుత నియ్యుక్తః వుడువ్వభ్తు చత్వురళ వనే వానం వర్జాజో వరదానికమ్‌, “జ “ఆ పిదప దేవాసురయుద్ధములో మీ తల్లి మహారాజున కెంతగనో తోడ్పడినది. అందుకు సంతసించి రా జామెకు పరమిచ్చెను దానిని పాటించుటకై మాట పుచ్చుకొని కైకేయి యీ రెండు వరము అడిగెను ఒకదానివలన నీకు రాజ్యమును, రెండవదానివలన నాకు పనవాసమును ఆమె కోరినది. తదనుసారముగా రా జామె కా వరము లనుగ్రహించెను. కనుక నేను తండ్రిమాట నిల్పదలచితిని. సీవును అతని ఆజ్ఞను మన్నించి రాజ్యాభిషేకము బడసి, తండ్రిమాట నిలుపుముల అయోధ్యాకాండ 111 భరతు డెన్నెన్నో విధములుగా తర్కయుక్తులు సలికి రాముని వెనుకకు రప్పించుటకు ప్రయత్నించెను కాని రాముడు తన నిశ్చయము సూర్చుకొనలేదు. భరతుడు రాజ్య మేలుటయు తా నడవిలో నుండుటయు. సరియైనవని అతడు పల్కెను చిపరకు భరతు డంగీకరించి శ్రీరాముని ముట్టి జలములు తాకి యిట్టనెను- ళ్పుజ్బాంతు. మే వదివదో మంతిణ? శ్చుణుయున్తథ్నా 24 1₹82టాలాతస్రాయాయణము?.. శావములు-వరములు

నూ యాచే వతరం రాబ్బాం నానుతానామి. మాతరమ్‌,

వీవం నరమధడ్ధుబ్లం నానుజదానామి లామవహి, నే

యది త్తూవళ్సుం -వ్ల్తోవ్వుం కర్తవ్వుం చ - వీతుర్పుచూ.

అవామేవా నివత్త్యామి. చత్తుర్రళ వనే నమాన ౭ంొ

“ఈ సమస్తసభాసదులు, మంత్రులు "కూడ వినుడు నేను.మో తండ్రిని రాజ్య మడుగలేదు. తల్లి నట్లు కోరుమని నే నెన్నడును చెప్పలేదు. పరమధార్మికుదైన ౫ రాముని వనవానము చేయు మనుటలో నా సమ్మతి లేదు తండ్రిగారి ఆజ్ఞ అపశ్యము పాటించవలసినప్పుడు నేను పదునాల్లేంద్లు

ళా

పనములో నిపసించెదను”

భరతుని మూటలు విని, రాముని కాశ్ళ్చర్భమాయెను అతడు సభాసదులవైపు చూచి యిట్లనెను - “భరతుడు వనవాస మెట్లు చేయగలడు ? తండ్రిమాట నిల్పపలెనన్నచో నేనే వనములో నుండవలెను. రాజ్యసంచాలనమునకు. తగిన శక్తియుక్తులు భరతునితో నున్నవని నేనెరుగుదును. పదునాలుగేండు వనహాసము ముగించి తిరిగి వచ్చి భరతునితో కలిసి నే నీ భూమండలము పారించెదను.

నూ

వ్దుతో రాజా వొ కైకేయ్యా మయా తద్తూచనం క్రుతప్క,

అన్ఫుతాన్తో చయానేన నితరం తం మవొవతిత్న్‌ శి్లా

కైకేయి రాజు నడిగి పరము (గ్రహించినది. నేను దానిని పాలించుటకు పూనుకొంటిని కనుక భరతా, నీవిప్పుడ్లు నామాట మన్నించి తండ్రిగారి నసత్యవాది యను ప్రవాదమునుండి కాపాడుము" _ సీతకు రాముని వనగమననూచనము _. అయోధ్యాకాండ 26

తల్లివద్ద పనగమనమున కనుమతి పొంది రాముడు సీతను చూడబోయెను. రాజ్యాభిషేకముహూర్తము. సమీసించుచున్నను" రాముని " ముఖమునం దట్టి ప్రసన్నత గోచరీంపకుండుటచే- నీత కత్యంతవిన్మయ మాయెను ఆతని ముఖమున ప్రసన్నత లేదు. సరికదా ఉదాసీనత గోచరించుచున్నది రాముడు. సీతను చేర, “సీతా. నేదు పూజ్యులైన తండ్రిగారు నన్నడవికి పంపుచుండిరి దానికి కారణము వినుము

నరములు/?83

రాజ్ఞా నత్సవతిజ్హోనో వ్యత్రా దశరభేన వై, 7

కై కేహ్వై మమ్మ్యశే తు వురా దత్తా మనోవరౌ. చ

తయాద్దూ నుమ నజంన్థున్నుభి షేకే న్ధుపోద్దుతే, జా

(వచోదితు న నమయో ధర్మేణ (గ్రతిన్గ్రితు

చళత్స్తుర్రళ పా వర్జాణీ వస్తవ్దుం దొండకే మయా, ల

వ్మ్‌తా మే భరతళ్చాని యాఎరాన్చే నియోజితః

“సత్యప్రతిజ్ఞదైన నుహారాజు మూ తండ్రి దశరథుడు మునుపు మౌ తల్లి కైకేయికీ గొప్ప పరము లిచ్చెను నా రాజ్యాభి షేకమునకు మహారాజు 'ప్రయత్నించుచుండగా కేశేయి ఆ పరములను జ్ఞప్తికి తెచ్చెను ధర్మబద్దుదైన రాజామెకు వశుడాయెను. నివశుడై అతడు భరతునికి రాజ్యాభిషేకమును నాకు - పదునాళ్లేండ్లు దండకాపనవాసమును విధించెను.

"తండ్రిగారి ప్రతిజ్ఞను పూరించుటకై. నేనిప్పుడు నిర్ద్షనాటవి కేగుటకు బయలుదేరితిని పోవృటకు ముందు నిన్ను చూడదలచి యిక్కడకు వచ్చితిని. ఇట్టు చెప్పి రాము డామెను తన వనవాసకాలమున ఆమె నగరులో నెట్టుండపలినో చోధించెను పునరుల్లేఖనము శ్రే అరణ్యకాండ ౭

విరాధుడు సీత నెత్తుకొనిపోవుట చూచి రాము డెంతయో దుఃఖించి తన మనోవ్యధను చెల్లడించుచు లక్ష్మణునితో నిట్లనెను -

భా

యదభ్శి పేతమన్నాను (వయం వరవ్రుతం చ యల్‌

కైకేయ్యాన్తు నునంవుతం కి నమ / టొ

యు న్‌ లీతం శ్ర(మద్రైవ ల్ష్సుణ,

యా న తువ్వుతి రాబ్ట వ్యుతార్జే ద్ధీర్ధదర్భిన్నీ

యయావొం నర్వభూతానాం (వీయః (వస్తా నీతో వనాన్‌, గతా

అద్వేదౌనీం నక్రామ్రా నొయా మాతా మధ్యమా మమ... 26

లక్ష్మణా, పనములో ఘన శెట్టి దుఖము శెశేయ *₹ శ్ర

లు కు ౪ న యి కిషమో, తన ('ప్రేయము కోరీ ఆమె పరము లడిగినచో అది శీఘ్రముగా స్పడ్ష్‌ 'ప్రాప్తించినది. శే8ఉ/వాల్చీ కీరామాయమాము: శొనములు-వరములు

టతో అందుకు దూరదృష్టిగల కైకేయి, తన కుమారునకు రాజ్యమిప్పేంచు మె సంతృప్తి చెందలేదు. దానిని చిరకాల మతని వశమున నుంచుటకై ఆ మన వినాశము కూడ వాంఛించినది. సమస్తభూతకోటికిని ఇష్టుడనైనను నన్ను ననమున కంపినది. ఈవిధముగా మన రెండవళతల్లి కైక సఫలమనోదథురా లైనది. అరణ్యాకాండ ఈ యతి వేషథధారిదు వచ్చిన రావణుని సీత గుర్తింపలేకపోయెను. అత డడిగిన్న (ప్రశ్నలకు సమాధాన మివ్వకున్నచో అతడు శసించునేమో యని భయపడినది. అందుచే సీత రావణునకు తన పరిచయ మెరిగించెను. ఆ సందర్భమున నామె యిట్టనెను- వైకేయీ నామ భఖిర్తారం మమార్వా యాచతే వరమ్‌. రొ మా అత్త కైకేయి తన భర్త నడిగి వరములు (గ్రహించెను. వరిల్టివ్వా తు కైకేయీ: శ్రుళురం నుళ్ఫుతేన మే, మమ (వ్యవాజనం భర్తుర్ధురతస్వాభి షేచనాయ్‌, 7 ద్వావయాచాత భర్తారం నత్చానంధం న్ధుపోత్తమమ్‌, తా కైకేయి మా మాషగారివద్ద సత్యప్రతిజ్ఞ గాని వరములు గ్రహించెను. సత్యప్రతిజ్ఞాబద్దుడై ఆ రాజశిరోమణి ఆమె కోరినట్లుగా భరతునికి రాజ్యాభిషేకము, నా భర్తకు పనవాసమును పరము అను(గ్రపొంచెను. ఇట్టు చేయనిచో ప్రాణములు విదుతునని కైకేయి బెదిరించెను. కిష్కింధాకాండ ర్‌ం వింధ్యపర్వతకందరమునుండి వెలికీ వచ్చిన గృధ్రదాజు సంపాతి అచ్చట చేరియున్న వానరులను చూచెను ఆతడు వారిని చూచి సంతసించి తనలో నిట్టనుకొనెను- వీరు ప్రాయోపవేశము. చేసి మరణించివచో చచ్చిన వాది నొక్కొక్కరుగా గ్రహించి భక్షించెదను. అతని మాటలు విన్న వానరనాయకుడు అంగదుడు హనుముదాదులతో నిట్టనెను- 'దశరధమహారాజు మరణము, జటాయువు వినాశము, విదేహరాజకన్య యగు సీత అపహరింపబడుట వంటి యీ అన్ని వరములు! త్రిల్‌ -

కారణములును చేరి నేడు.వానరుల జీవితమునే సంశయాన్సద మొనర్చినవి." వైకేయ్వా వరదానేన్న ఇదం చా విక్పుతం కృుతత. 26 “రామలక్ష్మణులకు సీతతో కూడి వనమందు వసింసవలసివచ్చెను. రాముని బాణము వాలిని సంహరించెను ఇక రామకోపాన్నిచే సమస్తరాక్షసకులమును -భస్మమగను. ఈ అన్ని వికృతులును దశరథుడు కైక కిచ్చిన వరములవలననే సంభవించినవి సుందరకాండ 33 "సీతను చూచుటకై హనుమంతు డళోకవాటికి చేరెను. సీత అతదు వానరరూపమున వచ్చిన రావణుడే అని భయము చెందెను కాని హనుమంతు డామెకు పూర్ణనిశ్వాసము' కలిగించుచు, తాను మాయావి యగు రావణుడు కాదనియు, -్రీరాముని దూతననియు. నచ్చవెప్పెను. ఆ తర్వాత సీత హనుమంతునితో తన వృత్తాంత మిట్లు చెప్పెను - “నేను దశరధమహాదాజుగొరి కోడలను_ విదేహరాజైన జనకుని కుమాత్తెను ధీమంతుడగు. శ్రీరాముని భార్యను! దశరథమహారాజు రామునికి రాజ్యాభి'షేకము చేయనేంచినపుడు ఆతని భార్య. కైకేయి. రాముని రాజుగా చేసినచో తాను అన్నపానములు. విడిచి మరణింతునని అతనితో పలికెను యత్రదుక్తం తయా వాక్టుం (నీతా న్ధువతినత్తమ, తచ్చేన్లు ఎితభం కొర్దుం వనం తచ్చతు. రాఘవ 22 వ రాదా నత్పవార్జేవ్వా వరదాన మనున్హ రన్‌ ముమోవా నచనం (తుత్చా శైకేయ్యాణ (కూరమ్మవీయమ్‌... 22 ॥ | అ జ్య జ రాజా! నీవు ప్రసన్నుడవై మునుప్పు. నాకిచ్చిన వాగ్దాన మసత్యము కాకూడదన్నచో త్తత్‌క్షణమే రాము డడని కేగపలెను.. అని కైకేయి సలికెను. రాజు సత్యసంధుడు - అత డామెకు పూర్వ _మొకప్పుడు రెండు వరము లిచ్చెము వాటిని. జ్ఞప్తికి తెచ్చి క్రూరాత్మటై అ(స్రియము. లాడుచున్ను కైక మాటలు విని రాజు మూర్చిల్లెను ₹8ిఉవాల్టీ కీరామాయణము:. శానములు-వరములు

2. బ్రహ్మ ౫ వాల్మీకి బాలకాండ 2

కామాసక్తస్థితిలో నున్న (క్రాంచమిథునమునందు మగపిట్టను నిషాదు డొకడు వధించెను. ఆ పిట్టకు కల్గిన దూరవస్థను చూచి వాల్మీకిమహర్షి దయాకులహృదయు డయ్యెను. ఆ సమయమున ఆతని నోట నీ విధమైన శాపవాక్కు వెలువడెను.

మా న్నష్తాద (దలొష్టాం ల్హ్రమగమః _శాళ్చుతీః -నమాః

కాని. ఆ“వీదప అతడు. మనసులో నిట్లు. చింతించెను - “తపోవ్రతివైన నొ క్షీ విధముగా "శాస ముచ్చరించుట తగదు. ఆయినను శోకబదవున ఆ వాక్కు మరల మరల అతని మనసులో మెదలుచుండెను, అట్టితది బ్రవ్మ

ణు

అతనివద్దక్క వచ్చెను. బుని అతనికి అర్హ శ్రపాద్యాదు లిచ్చి పూజించెను. ఆ పూజాసత్కారములు బడసి బ్రహ్మ అతనితో నిట్టనెను- 'నేడు నీ నోట ఛందోబద్ధముగా వెలువడిన మాట నా సంకల్పము వలనే అట్లు వేలువడినది. ఇట్లు చెప్పి బ్రహ్మ అతనిని నారదునివలన ముందు విసన (ప్రకారము రామకథను ఛందోబద్దముగా రచింపుమని ఆబేశించెను

.కుడు రామకఖాం వుజ్వాం క్లోకబద్దాం _ మువోరమాత్‌,

యావల్‌_ న్దాన్సాంతి గరయః నదితల్చై మవాతాలే, తాలొ

తావ్యదామాయణకథా లోకేషు (వచరవ్వుతి,

యావ్యదామన్వా చ కథా త్తూత్స్రతా (వచరివ్వుతి. తా

తావద్యూర్హ్రూ మధళ్చు త్తం మల్లోకేషు నివత్తాని, ౩వ

“శ్రీరాముని పుణ్యకథను నీవు మనోహరమగు కావ్యఘుగా రచింపుము. ఈ పృద్టిపై నదీపర్వతాదులెంతపరకు నిల్చియుండునో అంతపరకు ఆ రామాయణ కధ లోకములో ప్రచారములో నుండును. ఆ కథ అట్లు నిల్చినంతవరకు నీవు స్వేచ్చగా ఊర్హ్వలోకములలోను అధోలోకములలోను నా తోకపుందును కూడ సంచరించుచు నుండగలవు

-. బ్రహ్మగారి యీ ఆదేశముపై వాల్మీకి రావూాయణము వ్రాసెను.

సరహ్మనాక్యము వరదానతుల్యమే_ కాని, ఆది వర మని స్పష్టముగా

'పేర్కొనబడలేదు కనుక ఈ వాక్యము లాశీస్సులుగనో సద్భావనా సూచకమ్రులుగనో వరములు/!తి”

ర్రూప్పించుచున్నవి వీటిని *వర మనియే (గ్రహించినచో అది అయాచిత మనదగును 8 -మునులు = కుశలవులు బాలకాండ 44

ఒకనాడు పవిత్రాంతఃకరణులైన మును లెందరో ఒకచోట జమకూడిరి. అట్టు కూడిన వారిలో శుభలక్షణో పేతులైన కుశలవులు కూడ నుండిరి. వా రా సభలో రామాయణ- కౌవ్యమును పాడి వినిసించిరి. అది విని మును లందరు .ఆనందాశ్రు భరిత్తులైర్తి. _సంతోషచిత్తులై వారు కుశలప్పులకు వేరు వేరు. వస్తువులు కానుకలుగా నిచ్చిరి. అట్టీయ శక్తిలేనివారు. ఆశీర్వాదము లిచ్చిరి సత్యవాదులైన ఆ మును లందరునూ వారి కెన్నో వరము లిచ్చిరి

దద్భుళ్తైవం వరాన్‌ నర్హే మునయః నత్తువాదినన.. 26

కాని యా వరము లేవో స్పష్టముగా తెలియదు అవి ఎట్టివో ఎన్నో అని కూడ తెలుపబడలేదు.

ఈ పరములు అయాచితములు. | ద్తే బ్రహ్మ ౫ రావణుడు బాలకాండ 15

దశరథుని ప్రార్ధన మంగీకరించి బుష్యశ్చంగుడు రాజునకు పుత్రప్రాస్తి కలుగవలెనని పుత్రకామేష్టి నారంభించెను శ్రౌతనిధి ననుసరించి అన్నియం దాహుతులు వ్రేర్వబడసాగెను అప్పుడు దేవతలు గంధర్వులు, సిద్దులు మునులు తమ తమ యజ్ఞభాగములు (గ్రహించుటకు వచ్చి చేరిరి (ఇతరులకు కానరాకుండ వచ్చి గుమికూడిన ఆ దేవగంధర్వాదులు) అప్పుడు సృష్టికర్త యగు బ్రహ్మతో నిట్లు పలికిరి- “మహాత్మా! నీ కృపవలన వరములు పొందిన రావణాసురుడు మమ్మెంతగనో బాధించుచున్నాడు.!

త్రాయూ తస్కై వరో దత్తః (వీతేన భగవంగ్తద్యా "

ప = మానయంతళ్రు తం నిత్తుం నర్హుం తన్దూ క్షమామ మా జ “ప్రభో! నీవు (ప్రసన్నుడవై వానికి వర మిచ్చితివి అది మొదలు మేము

వాని అపరాధములు సహించి నిత్యము బాధ చెందుచుంటిమి ఆ దుర్మార్గుడు మూల్లోకసుల జీవులను వేధించుచున్నాడు వాడు దేవేంద్రుని ' జయింప దలచెను ఎ ”

₹ర8/వార్డీ తీరాయాయణము?. శావములు-వరములు

మువ్మీన్‌ యక్షాన్‌ నగంధర్తాన్‌ (ొన్నా ణాననురాంన్తథ్కా

ఆత్యతామతి ద్సూర్డో వరదానేన మోపొత గ్‌!

పరదానము * పొంది- గర్వించి ఉద్దండుడై వాడు బుష్‌యక్ష గంధర్వా

ఆ జూ వ.

సురబ్రాహ్మణాదు లందరిని బాధించి అవమానించుచు "విహరించుచున్నాడు.”

దేవత లందరును చెన్పీన మాటలు విని (బ్రహ్మ కొంత తడవు యోచించి. వారితో నిట్లనెను. 'దేపతలారా, ఆ దుర్మార్గుని వధిదచుట కుపాయము తోచుచున్నది."

తేన గంధర్హుయక్టాకాం దేవతొనాం చ ర్షనావ్‌,

అనద్వోలన్నీ త వాగుక్తా తభేత్వూక్తం చ తనయా, తా

నాకీ్తయదవస్లానాత్తదక్లో మానుష్తాంన్తదా,

తనెస్తైల్చు మానుషాద్దుధ్వో మ్పుత్పుర్జాన్తోచన్వా.. విద్పుతే,

వర మడుగునపు డతడు దేపగంధర్వయక్షరాక్షసులచేత చావకుండ వర మడిగెను. నేను “తథాస్తు'. ఆని పలికితిని మానవులను తుచ్చులుగో భాఖించిి, అజ్ఞానముచే వా డా సమయమున మానవులను సేర్కొనలేదప.,కన్తుక్ర వాని కిప్పుడు మానవులచేతనే చావు మూడును... మానవుడు తప్ప మరియెపుకడు వానిని వధింపలేడు. విష్తు వచ్చటికి వచ్చెను వెంటనే దేవత లతనిని- మానవరూపమున నవతరించి లోకకంటకుడైన రావణుని వధింసపలసినదని ప్రార్హించిరి. వాడు వేరొకరివే వధింపబడడు కనుక మానవావతార మావశ్యక మనిరి బాలకాండ _16

దేవత అందరూ చేరి విష్ణువుతో నిట్లు ెప్పిరిా-

యేనా తుష్టోంభవద్దు3వ్టీ లోకళ్పుల్లోకవూర్పువాని జ్తో

నంత్సు్టః (దదౌ తస్తై ర్నాక్షనౌయ వరం (్‌మ్‌ః

నానావిధేల్యో భూతేఖ్యో భయం నాన్నుత 'మానుషాల్‌. ల్‌

అవజాతాః నురా తేన వరదానే పా మానవా

ఎటో య నవం వీతామవాోత్తస్తా ద్రురదానేన గర్జాతః, ర్‌ వరములు/1 89

ఉత్చాదయతి లోకాండ్తీ,య్రీయళ్తావ్దువక్తర్రత్తి _

తన్వ్హాత్తన్హు వటో ద్రుష్ణో మాను షేఖ్విః వరంతవ. జ

౪ 1ర్తాక్షసునియందు వ్రత గల్లి సృష్టికర్తమైన బ్రహ్మ వాడు కోరిన విధముగా వరములను ్రస్తాదించెను. అత దట్టి ఘోరతప మొనర్చి బ్రహ్మను మెన్పించెను_ 'మనుష్యులచే తప్పు తక్కినవా రెవరిపల్లను భయము కల్ల దని వానికి వర మొసగెను. వర మడుగునప్పుడు వాడు మనుజులను దుర్చలులని తృణీకరించెను. ఇట్లు (బ్రహ్మ యిచ్చిన వరములవలన' వానికి గర్వము పెరిగెను వాడు ముల్లోకములను బాధించుచుండెను. స్త్రీల నపహరించుచుండెను కనుక వాని కిక మనుష్యునివల్లనే మృతి కలుగును

ఉత్తరకాండ 10

అగస్త్యుడు. -శ్రీరామునికి రావణుని తపస్సునుగూర్చియు, వర(ప్రాస్తిని గూర్చియు చెప్పుడు యిట్టు పలికెను - "దశాననుడు పదివేల సంపత్సరములు నిరాహారుడై తసమొనకర్చెను._ ప్రతి వేయియేండ్ల కొకటి చొప్పున తన శిరస్సాకటి. అగ్లిలో *వేల్చుచుండిను ఇట్లు తొమ్మిది “శిరస్సులు అగ్ని కాహుతి అయ్యెను” పదవ 'వేయి. పూర్తికాగానే వాడు తన పదవ శిరస్సుకూడ (వ్రేల్బుట కుద్యుక్తుడాయెను.. వెంటనే - (బ్రహ్మ వానికి ప్రత్యక్షమై- “దశగ్రీవా! నేను సంతసించితిని.

త్యమ్‌ం. వరయ ధర్జుజ్ఞ- వరో య స్తేరభికాంక్షీ త

కం "తే "హామం కర్‌్య్‌ిద్దూ న వుథా తే వర్భళమః శీ ధర్మజ్ఞా నీ వేమి కోరుకొనుచుంటివో' శీఘ్రముగా నెరిగింపుము. నీ కోరిక చెప్పుము, పూరించెదను నీ యీ పరిశ్రమ వ్యర్థము కారాదు అని పలికెను. అది విని రావణుడు సంతన్‌ంచెను. అతదు (బ్రహ్మకు నమస్కరించి ఇట్లనెను ఆ

ఖిగవన్‌ (పాణోనాం నిత్తుం నాన్ట్మత మరణాద్ధయత్మ్‌,

నాస్తీ మృత్పునమః శృతురమరత్తామవాం వ్రుత 0

"మహాత్మా, (ప్రాణులకు మృత్యువును మించిన భయమింకొకటి లేదు కనుక నేను ఆమరత్వము కోరుకొనుచుంటిని అందరికిని మృత్యువు (ప్రబల శత్రువు.”

₹96/వాద్డీ కరామాయణము!. శావములు-వనరములు

దానికి బదులు చెప్పుచూ (బ్రహ్మ యిట్లనెను -- నీకు అమరత్వము సిద్దింపదు. - వేరొక వరము. వేడుము' అందుపై రావణు డిట్టనెను

నువ్సరనాగయక్షాణాం బై త్తదానవర్జ్షనాష్కా

ఆవద్యోశనాం (వజాధ్యక్ష దేవతానాం చ శాళ్చాత తి

న పొ చింతా మమాన్వేను (పాణవ్రూమరవూవిత్త

తృాణభూతా వొ తే మన్చే (పాణనో మానుషాదయవ.”. 20

“ప్రజాప్రభో, గరుడనాగయక్ష దైత్యదానవరాక్షసులకు నే నవధ్యుడను కాగోరెదను. దేవపూజ్యా; అన్యప్రాణులనుగూర్చి నాకు చింతలేదు మానవాదులు నాకు తృణ(ప్రాయులు,

మ. _

రావణు డిట్లనుటతో (బ్రహ్మ - 'రాక్షసేశ్వరా, నీ మాట తథ్యమగును అనెను. రామచంద్రా! ఈ వరమువలన రావణుడు దుర్షయుడయ్యెను."

ఈ వరము విషయమున వివిధవ్వక్షుల (ప్రతిక్రియలు. శ్రీరాముడు యుద్ద కాండ 37

గ్‌

రావణుని తమ్ముడు" విభీషణుడు రామునికి రావణు డొనర్చిన లంకానగర రక్ష ణఅవ్యవష్టాదులు వివరించుచుండెను. "అదంతయు విని రాముడు రావణుని జయించుటకు తగిన 'వ్యూహ 'మేర్పరచి యిట్లు చెప్పెను.

“కపిశ్రేష్టడైన నీలుడు పూర్వద్వారమున నిల్చి ప్రహస్తు నెదిరించును. వాలిపుత్రుడు అంగదుడు దక్షిణమున నిల్చి మహోదరమహాపార్భ్వుల నెదిరించును. అప్రమేయ ఆత్మబలసంపన్నుడు హనుమంతుడు పశ్చిమద్వారమున నిల్చును.

దై త్తదానపనంచభూనామ్చుజీణాం. చ మవోళ్ళు నామ్‌,

వ్యినకార్యవీయు క్ల టో వరదానబలొన్చితః 29

వర్శికమతి యః నర్వాంల్లోకాన్‌ నంతానయన్‌ (వ్రబ్కా

ఉస్వావాం. రాక్ష సేందన్వు న్తాయమేన వదే ద్ధుతన్న తి

దైత్యదానపసంఘములను, బుషులను, మహనీయులను వేధించుటయందు మక్కువకల క్టద్రన్వభావుడు వరబలగర్వితుడై సర్వలోకములలో .సంచరించుచు

వరములు! 87

(ప్రజాకంటకుడైన రాక్షసరాజు రావణుని వధించుటకు. నేను నిశ్చయించి, స్వయముగానే లక్ష్మణసమేతుడనై రావణుడు. సేనాసమేతుదై. నిలచియున్న ఉత్తరద్వారము. నాక్రమించి లోపల ప్రవేశింతును యుద్ధక్తాండ. 41 రాక్ష సవధార్థమై తన సేనను యథ్యార్హస్థానములలో నియోగించి, రాముడు మంత్రులతో నాలోచించి, రాజధర్మమని యెంచి, వాలిపుత్రు నంగదుని రావణునివద్దకు దూతగా "పంపెను. అతడు రావణున కిట్లు సందేశము పంపెను - “నేను సముద్రముదాటి నీ లంకపైకి వచ్చితిని మువ్శీతాం దేవతానాం చొ గంధద్వాన్సరనౌం. తథా, వాగౌనామథ యుక్తాణాం రాజాం చ రజనీచర్త. ర2 యచ్చ పౌవం క్రుతం మోనోదవలిప్తేన రాక్షన్మ నూనం తే విగతో దర్చుః న్ధూయంభూవరదానజు తను పావన నంపాప్తా వ్యుస్త రద్దు దురానదా. ర _ “ఓరీ నిశాచరా రాక్టసరాజా, నీవు గర్వమోహితుడవై దేవర్షి గంధర్వా స్పరోనాగయక్ట్యలు రాజుల పట్ట మహాపర్శాధ _మొనర్చితివి (బ్రహ్మ యిచ్చిన వరముచే. పెరిగిన నీ గర్వమంతయు. నశించు. తరుణము పచ్చినది. నీ పాపములకు ల ప లకు దుర్భరఫలము నీ కిప్పుడు ముట్ట నున్నది. యుద్ధకాండ 123 వానరసమేతుడై సుగ్రీవుడు, మం్రినహితుడై విభిషణుడును పుష్పకవిమానము పై నేక్కి కూర్చొనిరి రాముడు విపూానము నాకసమున పోవ నాదేశించెను అప్పుడు రాముడు నలువంకలా చూచి. సీతతో నిట్లు చెప్పెను - "వైదేహీ, శైలాసశిఖరోపముముగు నీ త్రికూటపర్వతాగ్రమున విశ్వకర్మచే నిర్మింపబడిన ఆ లంకను చూడుము ఇటుప్రక్క యుద్ధభూమిని చూడుము. ఇక్కడ రక్తమాంసములు. చేరి బురదగా నైనది సీతా, ఈ యుద్ధములో వానరరాక్షసుల మహాసంహారము జరిగినది ₹92/వాల్లీ కరామాయణము.. శానములు-వరములు

వవ దత్త్రవరః శేతే (నమాజు ర్వాక్ష వేళ్తురు-

తవా పౌతోర్పిశాల్లా్షి నివాతో రపేణల మయా ల్‌

అదుగో అక్కడ వరదానగర్వితుడైన రాక్ష సెశ్వరుడు చచ్చిసడెను విశాలాక్షీ! అతడు నీ నిమిత్తమున నాచే వధింపబడెను. దేవతలు ఉత్తరకాండ 18

“వేదవతి అగ్నిలో పడ్ని మరణింపగా రావణుడు పుష్పుకమెక్కి భూమి నాల్లువెరగులా సంచరింప దొడగెను ఆ పట్టున నతడు ఉశీరబీజ మను దేశ మెరిగి అచ్చట రాజైన మరుత్తు దేవతలతో కూడి యజ్ఞ మొనర్చుచుండుట చూచెను. అప్పుడచట బృహస్పతి తమ్ముడును, సర్వధర్మమర్మజ్ఞుడు వైన (బ్రహ్మర్షి సంపర్తుడు సకలదేపతాసరివేష్టితుడై యజ్ఞకార్యములు. నిర్వర్తించు చుండెను,

ద్దుషా దేవాన్తు తద్‌ వరదానేన ద్తుర్రయత్రు

తర్పగ్వ్పానిం నమావిష్తాన్తన్ధూ ధర్రణభీరహా జ

బ్రహ్మపరబలమున దుర్తయుడైన రాక్షసరాజు దాపణుని చూచి. దేవతలు భయఖీతులై తర్యగ్థంతువుల రూపమును పొందిరి. ఇంద్రుడు వెపులియందును, యముడు క్షాకిలోన్సు కుబేరుడు తొండలోను, వరుణుడు హంసల్లోను చేరి, ఆ రూపమున దాగి, ఆత్మరక్ష యొనర్భుకొనిరి మరుత్తు ఉత్తరకాండ 8

రాజైన మరుత్తుని చేరి రావణుడు - “నాతో యుద్ధము. చేయుము, లేదా నోరు విప్పి ఓడిపోయితి నని చెప్పుము అని శాసీంచెను "అతడు నీ వెపరు? అని (ప్రష్టంపగా రావణుడు పెద్దగా నవ్వుచు. నిట్లనెను - "నేను కుబేరుని తమ్ముడైన రావ్షణుడను. నీ వింకను నన్నెరుగకపోవుట ఆశ్చర్యము ముల్లోకములలోను ఒక నీవు తప్ప వేరెన్వరును న్నా బలపరాక్రమము లెర్లుగని వారు లేరు నూ అన్నయగు కుబేరుని జయించి, అతనినుండి పుష్పకము గ్రహించిన రాపణుడను నేనే దానికి బదులుగా మరుత్తు అతనితో సిట్లు పురుషుడు ముల్లోకములలోను. ల్సేడు ” "

వరములు! కత

కొం త్తం (పొక్కేవలం ధర్జుం చతిత్తా ల్దవాన్‌ వరమ్‌ 2 నీ చే పొరపుణ్యలమున నిట్టి వరము సంపాదించితివి నీపు న్వయముగా చెప్పుచున్నదానిని బోలు నిషయ మింతపరకు నేను వినలేదు బుద్దిహీనుడా, నీ విప్పుడు నాచేత చాపకుండ తన్పించుకొనలేవు ఇప్పుడే నా తీక్ట్‌ణబాణప్రహారమున నిన్ను యషులోక మంపెదను ఇట్లు. పలికి మరుత్తు మహారౌద్రమున ధనుర్చాణములు గ్రహించి “యుద్ధమునకు సిద్ధమయ్యెను కాని సంపర్తమహర్షి అతని నా పేను. యజ్జదీన్తితుదైన వానికి యుద్ద్ధాధికారము లేదని చెప్ని నివారించుటతో అతడు శస్త్రధారణము “మాని స్వస్థుడై యజ్ఞోన్ముఖు డయ్యేను' (బ్రహ్మ రావణుడు యమునితో యుద్ధము. చేయుచుండెను యముని కొ రాక్షసబలమును సంహరించుటకు సాషుర్ధ్య- ముండెను. అత డందుకొరకు తన కాలదండ మను ఆయుఫేమును ప్రయోగింపనెంచెను ఆ దండము దృష్టి మాత్రముననే ప్రాణులను సంహరించును ఇక దానిని ముట్లినవారుగాని యు దానిచే కొట్టబడినవారుగాని చాపక్షుండ నుండుటెట్టు” యము డా కాలదండము జ భా వా ప్రయోగించి. రావణుని దర్థము చేయనెంచెను.. ఆ సమయమున (బ్రహ్మ అచ్చట ప్రత్యక్షమై యమునితో నిట్టనెను- వ్రత మవోబావోో్‌ ని శొర్పామితవ్యిక్రమ, నొ వొంతవ్హు న్హ్రర్దూత్వే దండేనైష నిశాచర తలి నోరూ బైలు “మద్దైతస్నై - దోత్త స్త్‌ దళపుంగవ్వు న్‌ తయా నాన్పుతు కార్లో యన్హుయా వ్యావ్వాతం వచా ఈటీ క ఉచ ఓ వైవస్వతా మహాబాహూ, నీపరాక్రమ పుగణ్యము కాని నీవా శాలదండముతో రాపణుని పధింసబోకుము ్చే నితనికి దేవతలచేత చావులేకుండు నటి పర మెచ్చితిని, దానిని నీ పసత్యము. గ్లావింపపదు ఎ చేపతగాని, జుడుగా, నా, ని ణా మబదుగ మాట పాల్టు చేసినచో అతనిక్త మూడులోకములవారిని వ్‌ స్థవాదులుగా చేసి దోప్పు వచ్చును ఇందు సందేహము లేదు కనుక వీ దండమును రాపణుని శిరస్సున ప్రయోగింపకుము. ద్రినిచే పైటబడిన గు 79 ఉవాల్ళీ కరామాయణము. శానములు-వర్వులు

వా డెవడైనను తక్షణమే ప్రాణములు బాయును. ఈ దెబ్బకు చచ్చినను చావకున్నను రెండు విధములా నా మాట పాల్గుపోవును కనుక నీ వీ దండము నుపసంహరింపుము " బ్రహ్మ మాటలు విని యముడు కాలదండమును వెనుకకు దీిసెను

కిం త్తొదానీం మయా శక్టుం కడ్తుం రణగతేన పొ

న మయా యద్దాయం ళళ్తో వొంతుం వరపురన్స్టుతవ ఉలి

వరదాన -మందినవా. డగుటవే ఈ రాక్షసుడు నాచే కొట్టబడరా దన్నచో ఈ యుద్ధమున నేనిక చేయదగిన దేమి? ఇక వీని దృష్టినుండి తొలగిపోయెదను. " అని యెంచి యముడు రథవాహనాదిసహితముగా అదృశ్యుడాయెను. ఇంద్రవిష్ణువులు ఉత్తరకాండ ల్‌ో

'కైలాసపర్వతమును దాటి పరాక్రమవంతుడైన రావణుడు ససైన్యముగా ఇంద్రలోక మరిగెను. అప్పు డింద్రుడు తన వద్ద గల దేవాదిత్యవసురుద్రమరుత్‌ సాధ్యగణములను యుద్ధమునకు పంపెను రావణుని చూచిన ఇంద్రునికి భయమాయెను అతడు వెంటనే విష్ణువు వద్ద కేగి 'మహాత్మా! నేనిప్పు డేమి చేయదగును అని అడిగెను

వర్యవదానాబ్‌ బలవాన్‌ న ఖర్పాన్సేన పౌతున్నా,

తత్తు నత్తం వచః కార్పుం యదుక్తం వద్దుయోనినా, ట్‌

(బ్రహ్మ యిచ్చిన పరముచే ఈ రాక్షసుడు మహాబలు డయ్యెను. దీనికి వేరొక కారణము లేదు బ్రహ్మ యిచ్చిన వరమును అసత్యమొనర్పరాదు. అది మన కర్తవ్యము కనుక ఎదో ఉపాయ మెంచి అతని అంత మూహింపుడు అని చెసన్పీ యింద్రు డింకను యిట్లనెను మహాత్మా! నీవు చక్రఖడ్డాదులు ధరించి స్వయముగా రావణు నెదిరించెదవా?” ఈ (ప్రశ్నకు జవాబుగా విష్ణువతని కీట్టనెను - " దేవరాజా! భయ మందకుము నా మాట వినుము

నా తావదేష దుష్పాత్హా శక్యో వోతుం నురాన్సురై్య

వొంతుం చావీ నమాసాద్ద వరదానేన దుర్రయః ల్‌

ఈ దుష్టాత్ముని సురాసురులందరూ చేరినన్లు సంహరింసఠేరు జయింపలేరు

వరములు? తర్‌

కూడు ఆది ఆతని వరబలము. ఆతడు దుర్హయుడు. చే నిపుడు యుద్ధరంగమున వాని నెదిరింపను, ఎలయన- నావాత్తా. నమరే శ్యతుం విమ్ణుః (వతినివర్తతే, దుర్రభ్యాశ్హైవ కామోోద్హ వరగుప్తాద్ది రావణాల్‌. ళ్‌ ల ఢా “యుద్ధములో. శత్రువును సంహారింపకుండ వెనుకకు సురలుట నా స్వభావము. కాదు. కాని యిప్పుడు రావణుడు వరదానముచే సురక్షితుడు కనుక నా పూనిక తీరదు. అయినను, సమయము వచ్చినప్పుడు నేను వీనిని త్స సంహరింతునని నీతో ప్రతిజ్ఞచేని చెప్పుచున్నాను. రావణుని స'సైన్యముగా నేనె వధించెదను. దేవతల కానందము చేకూర్చెదను. కాని వానికి మరణసమయము రావలెను. అది గమనించి నే నా కార్య మొనర్చిదను ఇట్లు చెప్పి తత్కాలమున యముడు, దేవతలు ధైర్యము వహించి రావణునతో యుద్ధము చేయపలెనని సలహాయిచ్చెను ఉత్తరకాండ 29 రావణునితో యుద్ధము చేయుచున్న సమయమున ఇంద్రుడు దేపతలతో నిట్లనెను - 'ఈ దుష్టనిశొచరుని ప్రాణములతోనే పట్టి బంధించవలెను. వీడు బలవంతుడు వాయువేగమున వచ్చి రధసహితముగా 'సేనాషుధ్యమున దిగును న్‌ ్వాష వాంతుం శళ్తోరద్దు వరదానాల్‌ నునిర్ధయ, తద్‌ (గపాపష్పాయపా. రళ్లో యత్తా భవత నంయుగే 75 షు వీ డీ దినమున మరణింపడు. బ్రహ్మ యిచ్చిన వరబలమున మహానిర్భయుడై మీదికి వచ్చుచున్నాడు. కనుక వీనిని పట్టుకొని బంధించుటకే ప్రయత్నము చేయుదము” మీ "ప్రిజే లక్ష్యముతో యుద్ధము చేయుడు” కార్త వీర్యార్టు నుడు ఉత్తరకాండ 32 . _ మాహిష్మతీనగరపాలకుడైన కార్తవీర్యార్డు నుడు.సహస్రబాహుడు అతనితో దశబాహుడైన రాపణుడు యుద్ధ మొనర్పసాగెను కార్తవీర్యార్డునుడు కోసించి రావణుని వక్షస్టలమున గాఢముగా కొట్టెను. కాని- ఠా టె పరదానక్పుత్యతాతో నా గదా రావణోరని దుర్చులేవ యథావేగం ద్రాధాభూతాపతల్‌ క్షీతౌా - ర ₹96/వాల్డీ కీరామాయవాము?. .శానములు-వరములు

వరప్రభావముచే రావణుడ్డు రక్షింపబడ్డెన్నై వేగముగా. వచ్చి కొట్టినను ఆ గద దుర్చలమైన దానివలె రావణుని *వక్షము- తాకి రెండుముక్క లయ్యెను. కాని రావణు _డొక _అడుగు _ వెనుకకు. వేసెను. ఆర్తనాదము చేయుచు. (క్రింద చతికిలబడెను అప్పు డర్దునుడు _వాని మీదికి లంఘించి, పట్టుకొని, తన వేయి చేతులతోను పట్టి, అతనిని (త్రాళ్లతో బంధించెను. సిదప రాక్షసుల 'నెదిరించి, పారద్రోలి అర్జునుడు రావణుని తన నగరమునకు తోడ్కొని పోయెను మాల్యవంతుడు యుద్ధ కాండ ౩35

రావణుని మాతామహుడు- మాల్యపంతుడు మంచి "బుద్ధిమంతుడు. ఆతడు రాపణునికి రామునితో సంధిచేసికొనుమని- సలహాయిచ్చెను. రాముడు సీతకొరకై దందెత్తివచ్చెను.. కనుక సీత _నతని కిచ్చివేయుమని చెప్పెను.

దేవదాననయక్షేభ్తా శ్ర పొతళ్టు వరన్హ్రయా,

మానుప్తా వానరా ముక్లా గోలాంచూలా మవోబలాంి

జిలవంతో. ఇనోగమ్యూ. గృర్ధంతా ద్ధుడవ్యికమాన వచా

నీవు దేపదానవయక్టుల. కవధ్యుడుగా- వరము "పొందితివి. కాని మనుష్యులచే కాదు -ఇప్పుడు మహాబలవంతులైన నరవానరజక్ష గోలాంగూలబలములు ” వచ్చి గర్జించుచున్నవి వారు బలపంతులు "సీనాసమేతులు, దృఢవిక్రములు అని చెప్పెను-

రాక్షసులకు వినాశకాలము దాపురించినట్టి నిమిత్తములు గోచరించుచున్నవి. అని అతడు సూచించెను కాని యూ మాటలు గర్వివ్పెటైన రావణుని తల కెక్కలేదు హనుమంతుడు యుద్ధ కాండ 59

మాల్యవంతునివలెనే హనుమంతుడు కూడ రావణునకు అతడు పొందిన వరమునకు గల హద్దు లేవో తెలిపెను యుద్ధములో రావణుడు తన మహోజ్జ్యలధనుర్ముక్తములైన బాణములతో వానరులను చీల్చి చెండాడుచూ ముందు కేగుచుండెను అప్పు డతని బాణాసారమును నిలుపరించి, హనుమంతు డతని కెదుకేగి యిట్లనెను-

వరములు1897

దేవదానవగంధ ర్రైౌర్వక్షైళ్తు నవారాక్ష సై ఆఅవధ్య్దూత్తూం త్రయో (పౌన్తం వాసోరేబ్పన్తు తే భయమ్‌. ల్‌ల్‌ “నిశాచరా దేపదానవగంధర్వయక్షరాక్షసులచే చావు లేకుండ వర మందినావు కాని వానరులచే నీకు ముప్పు తప్పదు. విభీషణుడు " యుద్ధకాండ 19 విభీషణుడు, రాముని శరణు జొచ్చిన పిదప అత డడుగగా లంకాధిపతికి గల బలాబలవివరములు తెలియజేయుచు నిట్లనెను అవధ్వం నర్తభూతానాం గంధర్వోరగనక్షి తాన్‌, రాజున్యుత దళ్య్శీవో నరదానాల్‌ నాయంభువన త రామచంద్రా. (బ్రహ్మ యిచ్చిన వరమువలన రావణుడు గంధర్వనాగ పక్షి ప్రభృతిసత్వములచేత మరణ మొందడు తర్వాత నతడు తక్కిన రాక్షసయోధుల బలంపరాక్రమములు వివరించెను. రావణుని ఉద్విగ్నత యుదకాండ 90 వా! శ్రీరాముని బాణాసారముచే వీడితుడై భయపడిన రావణుడు రాక్షసులతో నిట్లనెను - నేను చేనిన మహోగ్రతపస్సంతయు వ్యర్ధమైనది నేడు మహేంద్రోపమ పరాక్రముడ నగు నాకు ఒకానొక మనుజమా(త్రునిచే పరాజయమందపలసి వచ్చెను (బ్రహ్మ నాకు *“చూనవులచే భయ మేర్పడును తెలిసికొనుము. అని చెప్పిన మాట తిరుగులేని సత్యమై నేడు నాకు ప్రత్యక్షానుభవమయ్యెను దే, న్‌ ఎదానవగంధ్యరైరృక్ష రాక్ష నవన్హ గ అవట్పత్తాం మయా (ప్రోక్తం మానుషేఖభ్యా న యాచితమ్‌, ౮7 “దేపదానవగంధర్వయక్ష రాక్ష ససన్నగాదులచే అపధ్యత్వమును కోరుకొంటిని నే ం దట్‌ యె కాని నను మానపులచే నపధ్యత్వము వేడలేదు అతని కిప్పు డా విషయము పశ్చాత్హాసము కలిగించుచుండెను యుద్ధ కాండ 92 కుమారుడైన ఇంద్రజిత్తు యుద్ధములో నమరణింపగా రాపణుడు మిక్కిలి కోపించి, రాక్షసులను ప్రోత్సహించుచు ఇట్టు పలికెను- *నిశాచరులారా, నేను దశసహ(స్రపర్షములు తపస్సు చేసి (బ్రహ్మను మెస్పించితిని 788/వాల్డీ కీరామాయణమున శావనములు-వరనములు

తోస్పైవ తనన వ్యూష్త్వా (వ్రనాదాచ్చు _ నయంభువ్కా

నానురేఖభ్యా నో దేవేబ్తూ భయం మమ కదాచన 29

ఆ తపస్సువలన నాకు (బ్రహ్మదేవుని పరము లభించెను.. నాకు దేవాసురులవలన - ఎనాడును భయము లేదు

బ్రహ్మావలన - ప్రాప్తించిన కవచము "ధరించి" దేవాసురులతో. నేను పోరాడినప్పుడు ఇంద్రుని "వజ్రము కూడ దానిని చేదించలేకపోయెను అందుచే నాతో యుద్దము చేయుటకు "ఇంద్రుడు కూడ భయపడుచుండున్తు_ దేవాసుర సం(గ్రామవిజేతవైన నాకు బ్రహ్మ మహోన్నతమగు ధను విచ్చేను నే నిప్పు డా ధనువు గొని మృంగళవాధ్యధ్వనులు చెలరేగుదుండగా యుద్ధమున కరిగి రామలక్ష్మణులను పథించైెదనుణీరు రాక్షసత్త్రీల విలాపము యుద్రకాండ 9 మా యా ల 7

ఇంద్రజిత్తు వధింపబడుటతో లంకలో నెల్లెడల హాహాకారములు చెలరేగెను. రాక్షసస్త్రీ రంతయోభయపడిర్ధి యుద్ధములో వారి ఆత్మీయులు మరణించుటచే వోరెంతయో _ కోకాకులలై విలపేంపదొడగిరి.. బహుశా ఈ రామునిరూసమున వచ్చి సాక్టాత్‌ రుద్ర విమ్ణ, దేవేందులలో న్గాకరో లేదా స్వయముగా యముడో "మనలను చంపుచున్నట్లున్నది. “మన యోధులెందరో రామునిచే చంపబడిరి ఇక మనకీ జీవితమే నిరాశాపూర్ణ మైనది. ఈ భయ మెట్లు తీరునో తెలియకున్నది * అని వారు తనులో తాము చర్చించుచుండిరి.

రామనొన్తాట్‌ దళ్యగీవః శూరో దత్తమవనోవర్కు

ఇదం ఖభీయం మనోమోరం నముత్సున్సుం న బ్యుద్రూతే. ౨6

“ రాపణుడు. శూర్తుడు. బ్రహ్మ అతనికి వరము లిచ్చెను. కాని ఈ గర్వముచేతనే అతడు రామునిచే తన కేర్పడిన భయమును తెలియజాలకున్నాడు. *

రావణుని పప్రతియుద్ధ సముయమునను రాక్షసస్త్రీలు ఉత్పాతములు చూచు చుండిరి

వితామ పౌన (బీతేన దేవదానవర్నాక్ష సై

రానణన్వోభోయం. దత్తం మను వ్యేభ్యో న యాచితమ్‌. 29

వఎరములు/199

(బ్రహ్మ యిచ్చిన వరము రావణునకు దేవదానవరాక్ష సులచే నవధ్యత్వమే కాని మానపులచే కాదని, అత "డట్లడుగలేదని వారెరుగుదురు సుమాలి ఉత్తరకాండ 11 రావణాదినిశాచరులకు .వరములు లభించెను. ఇది విని సుషూలి యను రాక్షసుడు అనుచరసహితముగా నిర్భయుడై. రసాతలము. వీడి వచ్చెను ఉత్తముయోధులైన రాక్షససచివులతో. నతడు. దావణుని చూడ నేగి, అతనిని కొగిలించుకొనెను _ -దొన్టా. తే వలు నంపాస్రశ్చింతితోంయం మసోరథ్రు యన్హ్రం (తిభువన్య శేష్టాల్లబ్దవాన్‌ వరముత్రమంయ్‌ శీ

• _నాయనా త్రిభువనశ్రేష్టుడైన బ్రహ్మవలన సుహోత్తమవరములు గడించి ధన్యుడవైతివి ఇది మహాద్నష్టము. నీ చిరకాలసునోరధము నేడు సంప్రాప్తమాయెను ఇట్టు పలికి అత డింకను ఇట్లనెను విష్ణుపుపలన _భయముచే రాక్షసులమైన మేమందరమును లంకను విడిచి రసాతలమునకు పోయినారము ఇప్పడా భయము తొలగిపోయెను ఇట్లు. చెప్పి అతడు సాషుదానభేద దండోపాయములలో దేనినైనను ప్రయోగించి కుబేర్తునినుండి లంకను తిరిగి (గ్రహించపలెనని బోధించెను ” విశ్వామిత్రుడు బాలకాండ 90 యజ్ఞవిఘ్న మొనర్చుచున్న రాక్షసులను పరిమార్చుటకై శ్రీరాముని తనతో పంపపలెనని విశ్వామిత్రుడు దశరధుని కో౭ెను విశ్వామిత్రునికి స్వాగత మిచ్చునప్పుడు దశరధుడు "ఆతడు కోరిన దేదిట్టైనను సమకూర్చెదనని చెప్పెను కాని రాముని తనతో పంపుషుని విశ్వామిత్రుడు కోరుటతో, దశరధుని మనసులో పుత్రవియోగమును గూర్చి విచారము కలిగెను రామునికి బదులుగా తానే సేనాసహితముగా ఆ రాక్షసులతో యుద్దము చేయుటకు వచ్చెదనని అతడు చెప్పెను కాని విశ్వామిత్రుడు ఆ వౌలన్ర్రవంళ్యనభవో రావో నామ ర్తా్ష్సన్కు న బవ్హాణా దత్రవరపై9లోక్టుం బాధలే ఖ్లాశమ్‌. శ్‌ 200/వాల్డీ కరామాయణము-. శావములు-వలయులు

మహారాజా! రావణుడను రాక్షసుడు పులస్యవంశసంభవుడు. మహాప్రనిద్దుడు. వానికి బ్రహ్మ కోరిన వరము లిచ్చుటచే వాడు మరింత బలపరాక్రమపంతు డాయెను వా డప్పుడు అనేకరాక్షసగణవరివృతుడై మూడులోకముల వారిని బాధించుచుండెను. వాడు విశ్రవసుని పుతుడనియు, కుబేరుని తమ్ముడనియు వినుచున్నాము ఆ బలశాలి యైన రాక్షసుడు కోదికయున్నను తాను స్వయముగా యజ్ఞములకు విఘ్న మొనర్భ్చుటకు రాడు _అది వాని దృష్టికి నీరసకార్యము. అందువలన హారీచసుబాహు అను మహాబలులైన రాక్షసులను ఈ కార్యమునకై (ప్రేరేపించి. పంపుదుండును. రాముడు _తప్ప జేర డా రాక్షసులను సంహరింపలేడు. కనుక నాతో రాముని పంపుము అని పల్కెను. | ఉత్తరకాండ నేత బలోభిమానముచే మదించిన రావణుడు మహోదర (పపహస్త, మారిచ్చ, శుక్క సారణ్క ధూస్రూక్టులను ఆర్లురు వీరుకైన మంధ్రులటో కలిసి కైలాస పర్వతము పైకి పోయెను. అక్కడ'- అతని అన్న కుబేరుడు రాజ్యమేలుచుండెను. అతడు యక్షలను " రావణునితో _ యుద్ధము “చేయుటకు పంపెను కాస్‌ రావపణుడును అతని మందత్రులును యక్షులలో నెందరినో సంహరించిరి. వారు కుబేరుని నగరద్వారము చేరుకొనిరి ఆపుడచ్చట ద్వారపాలురు వారి 'నాపబోయిరి, కాని వారి కది సాధ్యము కాలేదు వారు నగరములోనికి (ప్రవేశించిరి. తతస్తోరణముత్తాట్టు. తేన యక్షేణ తాదిత్కు - రుధిరం (నవన్‌ థాతి శైలో భాత్యునవైదివ నే న శైలకిఖరాభోణ తోరణ్తోో నమావాత్కు జగామ న క్షతిం వీరో వరదానాల్‌ న్హాయంభువా ౭దొ అప్ప డా ద్వారరక్షకులు తోరణస్తంభ మొకటి పెకల్చి దానితో రావణుని కొట్టిరి అతని శరీరము రక్తసిక్తమాయెను గైరితధాతుజలప్రవాహముతో నొప్పు పర్వతమువలె రావణుడు రక్తధారలతో దోగాడుచు తోరణాఘాతమును లక్షింపక సర్వతశిఖరముపలె నిశ్చలుడై నిల్చెను బ్రహ్మ యిచ్చిన పరప్రభాపముచే అతడు యక లచేత ఓటువడి మరణింపలేదు ఆప్పుడు రావణుడు అదే స్తంభ మందుకొని యక్త్షులను సంహరింప గంధాలఒ వరములుడ్తిల్లోకధర ఈ 3 న ఫాసో చ్‌ ాైో టి /. గ త్త లో

దొడగను. యక్సులు (ప్రహారజర్హరితశరీరులై, రావణుని పరాక్రమమునకు. వెరచి యుద్ధము వీడి పారిపోయిరి. " రావణునకు 'బ్రహ్మ యిచ్చిన. వరములు వెనుక చూచితిమి. ఆ పరప్రసంగములు కొన్నిచోట్ల భిన్నముగా నున్నవి. అన్నిచోట్లను అతని అపధ్యతను గూర్చి చెప్పిన ప్రాణులు ఒకే రీతిగా లేరు. అయినను నరవానరభల్తూకములను ఎచ్చటను సేర్కొనలేదు. రాపణుడు చేసిన తపస్సంతయు వరప్రాస్తికొరకే. కనుక అతనికి లభించిన యీ వరము యాచిత మనదగినది. ఈ వరమునకు తోడు (బ్రహ్మవలన అతనికి మరి రెండు మూడు వరములు కూడ లభించినట్లు - చెప్పబడినది. ఉత్తరకాండ 9 రావణుని తల్లి కైకసి. అమె రావణునితో “నీవును అన్న కుబేరుని వలె తేజోవిభపసంపన్నుడవు కాదగిన ప్రయత్నము చేయుషునెను. రావణుడందుకు ప్రతిజ్ఞ చేసి "నేను పరాక్రమాదులలో అన్న కుబేరుని మించెదను. నేను తపస్సు చేసి నా మనోరథము సాధించెదను. అని పలికి ఆ ఉద్దేశ్యముతో తపస్సునకు పూనుకొనెను. అతడు గోకర్ణ క్షేత్రమున ఆశ్రమ మేర్పరచుకొని తపస్సు చేయదొడగెను.. న రాళ్షనన్త్యత నవోనుజన్తదా తవళ్చుచారాతులము్యగవ్యికము ఆతోషయచ్చాన వతామవాం ఎవభుం దదౌ న త్పుష్టళ్చు వరాన్‌ జయావవోన్‌ శ్తలొ తన సోదరులతో కలని, మహావిక్రముడైన రావణుడు ఘోరముగా తపస్సు చేసెను. అతని తపస్సునకు బ్రహ్మ సంతోషించి, అతడు కోరినట్లుగా జయాపహములైన వరము లిచ్చెను. ఉత్తరకాండ 10 రాపణుడు బ్రహ్మను గరుడ నాగ యక్ష దైత్యదానప రాక్ష సులపల్లనుు అ కూ ట్స చి దేవతలవల్లను తన కవధ్యత్వము కోరుకొనెను. బ్రహ్మ దాని కంగికరించెను. ఛా పైగా ఇట్లనెను- - 202టాల్డీ కీరామాయణముూ శావమయులు-వరయులు

శ్ర్రణు. చాత్తీ వరో భూయః (నీత స్పేవా ఈుఖో మను

వాతాని యాని .ళీర్ణాణో వూర్చామగ్చా. త్రాయానము. £తా

వునన్తాని భవివ్భుంతి తతైనా తన రాక్షన్క

ఎవితరామీవా తే నౌొమ్వూ వరం చాన్హుం దురానదమ్‌, నే

ఛందతన్తవ డూనం చ మననా యద్వాథేవుతమ్‌. 20

“అనఘా! నీయందు ్రసన్నుడనై నే నిచ్చు వరము లింకను వినుము. నీవు పూర్వము అగ్నిలో వ్రేర్చిన ఆ నీ శిరస్సులన్నియు యథాపూర్వముగా తిరిగి "నీకు లభించును:- ఇంకొక దుర్లభమగు వరము సీ కిచ్చుచున్నాను. దానిపలన్న నీవు కోరినట్టి రూపము పొందగలవు

ఈ పర మయాచితము.

ఉత్తరకాండ పప్రక్షిప్త -

_ ఒకసారి చంద్రకిరణములకు రాక్షసులు_ బెగ్గడిల్లిరి. దానిపై కోపించి రావణుడు తన బాణములతో చంద్రుని వేధించెను. అప్పుడు (బ్రహ్మ చంద్రలోకమునకు వెళ్లి రావణునితో నిట్లనెను - నీ వీ చంద్రలోకము విడిచి పొమ్ము, చంద్రుని బాధింపపలదు._ అతడు విశ్వహిత మైనర్చువాడు. నేను నీ కొక మంత్ర మిచ్చెదను. ప్రాణముల మీదకు వచ్చినపుడు ఆ మంత్రము జపీంచినచో మృత్యువు కలదు. రాపణు డా మంత్రము చెప్పునునెను. మం(త్రమిచ్చుటకు ముందు బ్రహ్మ కొన్ని ముఖ్యమైన నియమము లేర్పచెను. ప్రాణ సంకటసమయమున మాత్రమే ఈ మంత్రమును జసీించవలెను. తక్కిన సమయములలో కాదు. జపము చేయనిదే సిద్ది కలుగదు.' ఇట్లు చెప్పి (బ్రహ్మ ఆతనికి శిరోమంత్ర మనుగ్రహించెను. న మయా (పోక్తమిదం వుణ్వం నామ్మాష్టశతముత్రమత్‌,

నద్దుపావవారం. వుణ్జుం శరణ్దాం శరణ్యార్థినామ

జప్త మేత్పద్దళ్యశీవ కుర్వాచ్భుతువినాళనవ్న్‌ కో

“దశగ్రీవా, నే నిచ్చిన ఈ మంత్రము మహాపవిత్రమైనది. దానిని “నామౌష్టశతక' మందురు. ఇది సర్వపారహరము, పుణ్యప్రదము. శరణార్జుల కాశయపదము. నీవిది జపించినచో నీ శత్రువులు నాశమందెదరు.

నరములు/(203

దత్తా. తు రావణ స్ప్రైవం "నరం న కమలోబ్ధువూ

వునరేవ జగామాతు. (బన్హాలోకం ననాతనమ్‌. ల్‌

రావణుని కీ వరమిచ్చి బ్రహ్మ తనలోకమునకు పోయెను ఈ వర మయాచితము, 5. విష్ణువు ౫ దేవతలు

దశరథుని పుత్రకామేష్టికి బుశ్యశ్చంగుడు అధ్వర్యుడుగా నుండెను. అతడు ప్రజాపతి నుద్దేశించి యజ్ఞారంభ మొన్చును. శ్రాతవిధి ననుసరించి హోమము చేయుచుండెను, యజ్ఞభాగములు (గ్రహించుటకు దేవగంధర్వమహర్షు లందరూ వచ్చిరి. (వా రితరులకు కనబడరు). వారు బ్రహ్మదేపునితో నిట్లు పలికిరి - “మహాత్మా, రావణాసురుడు నీ దయవలన పరములంది, బలపంతుడై, మమ్మందరిని బాధించుచున్నాడు. నీ విచ్చిన ఆ పరసులు మాకు షున్నింపదగినపయ్యెను. కనుక వాని అపరాధములన్నియు సహించుచున్నాము. వాడు ముల్లోకములను వేధించుచున్నాడు. వా ీంద్రుని జయింప గోరు చున్నాడు. నీ విచ్చిన వరముల పలన వాడు ఉద్దండుడైనాడు. కనుక వాని వధార్థ మేదేని ఉపాయ మూపహింపుసు.'. దేవత అందరు ఇట్టు. చెప్పగా విని బ్రహ్మ కొంత యోచించి వారితో నిట్లనెను - “దేవతలారా, ఆ _దురాత్ముని వధ కొక ఉపాయము తోచుచున్నది. వాడు వరము అడిగినప్పుడు గంధర్వదేవ యక్షరాక్షసాదులచే తనకు చాపు లేకుండ పర మడిగెను. మానవులను వొడు తుచ్చులుగా “భావించెను, అందుచే వారి నతడు "పేర్కొనలేదు. కనుక వానికే మానవులచేతిలో మరణము కలుగును. ఈ మాటలు విని దేవతలు విష్ణుని (ప్రాన్థించిరి - 'ముల్లోకములకును హిత మెంచి నీ కొక మహాకార్యము నప్పగించుచుంటిమి. ఇప్పుడు ధర్మాత్ముడైన యీ దశరథుడు, యజ్ఞమొనర్చు చున్నాడు. ఇత డుదారుడు, బుషితేజుడు. ఇతనికి మువ్వురు భార్యలున్నారు. నీవు నాల్లు రూపములు ధరించి ఆ రాణులు ముప్ప్వురకును పుత్రుడవై ఉదయింపుము. ఇట్లు షూనవరూపమున నవతరించి నివు లోకకంటకుడై దేవతల కపధ్యుడైన రాపణుని సంహరింపుము.' ఆప్పుడు విమ్ణుదేపుడు వారి కిట్టనెను-

భయం త్ర్పుజత ఖ్యదం వో వొత్తార్హాం యుధి రావణ్‌,

నవ్యుతప్యాతం నామాత్తుం నమంతిద్దాతిబాంధవయ్‌. 2త్ర

204వాల్డీ కీరాయాయణముు.. శానములు-వరములు

• వాతా (కూరం దురాధర్థం దేవరీఃకాం ఖభయావవాత్కు,

దళవ్హనవ్యానాణు దళవ్లళతాని చ. 29

వత్తాల్థామి మానుషే లోకే పాలయన్‌ వ్రుథివీమమామ,

వీవం దత్తా వరం -దేనో దేవానాం విష్ణు రాత్ళు వాన్‌, తాగి

'“దేపతలారా, మీరు భయపడకుడు, భద్రమగును. నేను మీ హితార్థము మానవరూపమున జనించి రావణుని పుత్రపొత్రహితబంధుమంత్రిమిత్రులతో కూడ పధించి, యీ భూమిని పదకొండు వెల యేండ్లు .సాలించెదను”

దేవతల కీ విధముగా పరమిచ్చి విష్ణువు తా నవతరించుటకు దశరథుని పత్నులే తగిన స్షేత్రములని నిశ్చయించి నల్గురు పుత్రులుగా వారి గర్భమున నుదయించెను.

ఈ పరము యాచితషు. 6. ? ౫ .జయ, సుప్రభ బాలకాండ 21

విశ్వామిత్రుని బల- ముగ్గడించుచు వసిష్టుడు ఆతనితో * రాముని పంపపలసినదిగా దశరథునకు నచ్చజెప్పుచుండెను.

పూరీచసుబాహులను రాక్షసులు విశ్వామిత్రుని యజ్ఞమునకు విఘ్నము కలిగించుచుండిరి. శాప మిచ్చి ఆ రాక్షసులను నాశము చేయగల శక్తి విశ్వామిత్రునికున్నను, యజ్ఞారంభమైనది కనుక నియమౌనుసారము శాస మీయదగదు. కనుక ఆతడు యజ్ఞపూర్తి చేయనెంచి దశరథునివద్దకు వచ్చెను. అత డడిగినది ఇచ్చెద నని" దశరథు డతనికి ముందుగా వాగ్దాన మిచ్చెను. అప్పుడు విశ్వామిత్రుడు యజ్ఞరక్షకు, రాక్షససంహారమునకు శ్రీరాముని తనతో పంపుమని. కోరెను. కాని దశరథునకు పుత్రవియోగము నచ్చక ఏవేవో వికల్పములు చెప్పి శ్రీరాముని పంపుట కంగీకరింపకుందెను. అందుపై విశ్వామిత్రుడు కోపించి “ముందుగ _ కోరిన దిచ్చెదనని_ చెప్పి, యిప్పుడు కాదనుట మీ. రఘువంశపు _ పుర్యాద్న. కాదని" చెప్పి యచ్చట నుండి వెడలిపోయెను. అతడు కోపించి ప్రపంచమునే ధ్వంసము చేయగలడని యెంచి వసిష్టుడు దశరథునితో నిట్టనెను- “నివు మూడు లోకములలోను ధర్మాత్ముడని ప్రసిద్దిజెందితివి. కనుక రాముని విశ్వామిత్రునితో పంపుము.

కుశికనందనుడైన యీ విశ్వామిత్రుని రక్షణలో రామునికి రాక్షసభయము

లేదు. విశ్వామిత్రుడు తపస్సంపన్నుడు. ముల్గోకములందలి సమస్తశస్తాసస్త్రృములను

విశ్వామిత్రు డెరుగును. ఆ అస్త్రములు కుశాశ్వుని పుత్రులు ప్రజాపతి వానిని

విశ్వామిత్రునికి అతడు రాజుగా నున్నతరి ఇచ్చెను. అవి ఆతనివద్ద నున్నవి. వియాచ న్యవఖా చైవ దక్తకన్సే నుమధ్వుమే

తే నూతుస్తాాణో శన్తాంణో శతం వరమభఖాన్దూరమ్‌. ల్‌

వంచాళతం నుతాన్‌ లేనో. జయా ల్జువదా వరాన్‌,

వభాయానుర సై న్వావామ్యవ్ర మేయానరూ వీలని /రొ

నువ్రఖభా జనయచ్చావీ న్యతాన్‌ వంచాశతం వును

నంవోరావ్హామ ద్తుర్షాన్‌ దుర్యాతామాన్‌ బలీయనని త్‌

“దక్షప్రజాపతి తనయలు జయ, సుప్రభలు మిక్కిలి సౌందర్యవతులు. వారిరువురు మహాతేజఃపూర్ణములైన నూరు శస్తాస్త్రములను (ప్రసవించిరి. వారిలో జయ తన వరబలమున ఏబదిమంది “పుత్రులను బడసెను. వా రసరిమితబలులు, అదృశ్యరూపులు. వారు రాక్షస'సైన్యములను నాశనము చేయుటకు అపతరించిరి. సుప్రభకును సంహారకులను పేర ఏబదిమంది పుత్రులు కలిగిరి. వారు. దుర్దయులు. వారి నెదిరించుట ఎవరికిని శక్యము కాదు. వారు మహాబలవంతులు.”

'ధర్మజ్ఞుడైన యీ విశ్వామిత్రుడు ఆ అస్త్రుశస్త్రము లన్నిటిని బాగుగా నెరుగును. ఇంతపరకు లేని అస్త్రశస్త్రములను ఉత్పాదించగల శక్తి సామర్థ్యము లితని కున్నవి. కనుక రాజా!. యశస్వీయు తేజస్వియునైన యీ విశ్వామిత్రుని వెంట రాముని పంపుటకు నీప్పు సందేహింపవలదు. ఈ మహర్షి స్వయముగనే ఆ -రాక్షసులను సంహరింపగలడు. కాని అతడు నీ పుత్రునికి. శుభమాపాదింప నెంచెను, అందుకని అత డీ విధముగా వచ్చి నిన్నడుగుచుండెను.

"వసిష్టుని వాక్యములు విని దశరథుడు (ప్రసన్నమనస్కు డాయ్యైను. వెంటనే అతదడు- విశ్వామిత్రుని" వెంట" రాముని సంపుటకు నిశ్చయించెను

జయ, సుప్రభలకు వరము. లెపరిచ్చిరో, ఎందు కిచ్చిరో, స్పష్టముగా చెప్పలేదు. కనుక యీ వరములు యాచితములో, అయాచితములో తేలియదు.

206/వాల్చీ కీరాయమాయణము:. శావములు-నలతములు

గ ఇంద్రుడు ౫ మలదకరూశములు "బాలకాండ ౨4

యజ్ఞరక్షణార్థము. విశ్వామిత్రుని వెంట రామలక్ష్మణు లేగుచుండిరి. గంగను దాటుచుండగా, విశ్వామిత్రుడు వారికి సరయూనది జన్మప్పత్తాంతమును, తాటకావననిర్మాణగాథను వినిసించెను-

పూర్వమిచ్చట రెండు సమృద్ధములైన జనపదము -లుండెడివి. వాటిని పులదమని, కరూశమనియు పీల్చుచుండిరి అవి దేవనిర్మితములు. వృత్రాసురుని పధింవిన - సేదస ఇంద్రునికి మల మంటినది అతనికి క్షుద్బాధ కలిగినది. 'బ్రహ్మహత్యాదోష మతనిలో ప్రవేశించినది అపుడు దేవతలు, బుషులు అతనినీ గంగాజలపూర్ణకలశములతో స్నానము చేయించి _అతనికంటిన మల కరూషము. (క్చుద్బాధ) లను తొలగించిరి ఈ భూభాగమున ఆ మల కరూషములు _ప్రోగుపడినవి. దేపతలు సంతసీంచిది. దేవేంద్రుడు ప్రసన్నుడాయెను. అత డప్పు డీ దేశమున కిట్లు వరమిచ్చెను -

తతో దేళస్తూ న్య తో వరం (పొదాదనుత్రమమా,

ఇమౌ వనవదౌ న్పతొ ఖ్వాతిం లోకే గమివ్టుతణ 22

“ఈ రెండు జనసదమ్తులును మలదమని కర్తూశమని ప్రనిద్రి -చెందగలవు నా శర్తీరసుందలి మలము నివి భరించినవి కనుక ఈ దేశములు సర్వసమృద్ధము లగును”

ఇంద్రు డిచ్చిన యీ వరములకు సంతసించి దేవతలు" సాధువాద మొనర్చిరి

ఈ వరము అయాచితము 8 బ్రహ్మ ౫ సుకేతువు, తాటక బాలకాండ $95

విశ్వామిత్రమహర్షి రామునికి తాటకావృత్తాంతమును. చెప్పుచుండెను "

పూర్వ మొకప్పుడు సుకేతు పను ప్రసిద్ధుడైన యక్స డుండెడివాడు. అతడు సర్తాక్రమప్తంతుడు, సదాచారశీలుడు_ కాని అతనికి సంతతి కలుగలేదు. అందులకై. అతడు తపస్సు చేసెను. బ్రహ్మ అతన్ని తపస్సునకు మెచ్చి, అతనికొక కన్యారత్నమును ప్రసాదించెను ఆమె పేరు తాటక.

వనరములు2లే?

వరదానక్పుతం. వీర్పుాం భారయత్తాబలా బలమ్‌. జీ

వరదానబలమున జనించినది కనుక ఆమె అబలటైనను మహాబలవంతు రాలైనది. _

దదౌ నాగనన్మానన్దు బలం చానా వీతామునాః 7

(బ్రహ్మ ఆమెకు వేయి ఏనుగుల బలమిచ్చెను.

(బ్రహ్మ ఆ యకునికి పుత్రసంతాన మియ్యలేదు. అట్టిచ్చినచో ఆ పుత్రుడు లోకకంటకు డగునని భావించెను. తాటకాకన్యయు తక్కువది కాదు. ఆమె ఈ_ లోకుల నెంతగనో బాధించెను. కనుక విశ్వామిత్రుడు రామునిచే నామెను సంహరింపజేసెను.

సంతానప్రాప్తికొరకు చేసినందున సుకేతు వొనర్చిన తపస్సు సకామము. కనుక దానివలన (గ్రహించిన పరము యాచితము. కాని తాటక స్వయముగా పర పుడుగలేదు. కనుక ఆమెకు లభించిన పరము అయాఎతము.

9. విష్ణువు ౫ కశ్యపుడు బాలకాండ 29

_ సర్వౌమిత్రుడు యజ్ఞము చేయుచున్న ప్రదేశము 'సిద్దాశమము. దాని కా బరు కల్గిన కారణము వివరించుచు విశ్వామిత్రుడు రామున కిట్టు చెప్పెను అ క్‌ 'అకి ను

పూర్వ 'మొకప్పడు మహావిమ్ణుపు అనేక వేలసంపత్సరములు, యుగములు ఈ చోట తపస్సు చేయుచు నిలచెను. ఇది వామునాపతొర గహణమునకు పూర్వము వసువు తపస్సు చేసి సిద్ది పొందిన చోటు. అందుకీ దినికి సిద్దాశ్రమమని

రు వచ్చెను. విష్ణువు తపేస్ప్సు చేయుచుండగా విరోచనుని కుమారుడు. బలి ఇంద్రషురుద్గణములను జయించి, వారి రాజ్యము (గ్రహించెను. అప్పు డత డొక యజ్ఞము ప్రారంభించెను అప్పుడు అగ్నిదేపుడు మున్నగువా రీ ఆశ్రమమునకు. పచ్చి విష్ణువును ప్రార్ధించి, దేవహితము. కొరకు అతడు యోగమాయాబలమున _వామనుడై బలియజ్ఞవాటిక కరిగి అతనిని నిగ్రహింపవలెనని కోరిరి. అదేసమయమున అస్లితేజస్కుడైన కళ్యపమహర్తి, ధర్మపత్నియగు అదితితో కలిసి ఆచోటికి' వచ్చెను. వారు వేయిసంవత్సరముల. కాల మొక వ్రతము చేసి ముగించిరి. వారు విష్ణుపును స్తుతించి '“ుహాత్మా! ఈ చరాచర జగత్తంతయు నీ శరీరమున కనిపించుచున్నది. నీ వనాదివి. నిన్ను శరణు పొందుచుంటి మని పలికిరి. " ॥ -

208వార్డీ కీరామాయణము/.. శావములు-వరములు

మహావిష్ణువును ప్రసన్నుడై అతనితో నిట్లు చెప్పెను - “నీకు భద్రమగును. నీవు నీ యిష్ట(ప్రకారము వరమేదేని కోరుకొనుము. నీపు వరగహణమునకు తగినవాడపు.

వరం వరయ భ్యదం త్తే వరార్రోుని మతో మమ. 4 ఆఅ మాటలకు బదులుగా కశ్యపు డిట్లు పల్కెను -

అదిత్వా దేవతానాం చి మమ చైవానుయాచితమ్‌. 5

నరం. వరద న్యుశీతో దాతుమ్హర్జన్‌ న్యవత్క

వ్యుతత్తుం. గబ్బు భగపన్లుదిత్హా మమ చానఘు. 26

(థాతా భన యవీయాంన్హ్రం శ్యకనికానురమాదన్క

శోకార్తానాం. తు దేవానాం నొవోయ్యాం కర్తువ్లుర్లనా. 7

ఆయం నీద్దాశమో నామ (వసాదాత్తే భవివ్పుతి. £దొ

“పరదాత వగు పరమాత్మా! ఈ సకలదేపతలకు, అదితికి, నాకును ఒకే విషయము పురల మరల వేడదగినది. నీ వా వర మొక్కటియు. నాకు (ప్రసాదింపుము. మహాత్మా! నీవు అదితికిని నాకును పుత్రుడపు కమ్ము. ఇంద్రునికి తమ్ముడవై, శోకనీడితులైన దేపతలకు సహాయపడుము నీ కృసపలన ఆ ప్రదేశ మిక సిద్దాశమ మని ప్రసిద్ధి చెందును.

య థ్‌

కశ్యపమహర్షి (ప్రార్ధన మంగీకరించి విష్ణుపు అదితిగర్భమున వామనుడై జనించి బలిని నిగ్రహించెను.

ఈ పరము యాచితము. 10. చమాళి ౫ సోవముద బాలకాండ 33

కుశనాభుని నూర్లురు కుమార్తెలును వొయుదేపుని కోపముపలన కుబ్దలైరి. ఆ కుమార్తెల సహసమును, క్షమౌశీలమును మెచ్చి కుశనాభుడు వారినందరిని బ్రహ్మదత్తుని కిచ్చి వివాహము జరిసించెను విశ్వామిత్రు డౌ కథ రాసునికి చెప్పుచుండెను.

రాజక్షియైన కుశనాభుని కుమార్తె లొకసారి, తము. సహజరూపలావణ్యములకు

ఎరములు/(209

తోడు తదనురూపశ్చంగారభూ షితలై ఉద్యానవనమున విహరించుచుండిరి. వారి సౌందర్యమునకు మెచ్చి వాయుదేవుడు వారిని మోహించెను. అతడు వారిని తనకు భార్యలు కష్ముని కోరెను. వా రందు కంగీకరింసలేదు. అందుపై కినిస్‌ వాయుపు వారి శరీరములలో చేరి వారిని వంచి కుబ్బలుగా చేసెను. అంగభంగమై. గూనులుగా నైన ఆ కన్యకలు లజ్ఞాభయాన్వితలై తండ్రి పద్ద కరిగి జరిగినదంతయు వివరించిరి. వారి దీనస్థితికి కుశనాభుడు పదితసించెను అయినను, అతడు తన కుమార్తెల శీలమును మెచ్చుకొనెను. శాస మియ్యగలిగియు వారు వాయువును క్షమించి విడిచిరి. కుశనాభుడు క్షమాగుణము. దాన సత్యయజ్ఞయశస్సు అన్నిటికి మూలమనియు, ఈ జగత్తు క్షమాగుణముపై నాధారపడియున్నదనియు చెప్పి, కన్యకల నంతఃపురమున కంసపెను. తర్వాత నతడు మంద్రులతో నాలోచించి ఆ కన్యలకు తగిన వరు డెచ్చట గలడో యని విచాదించెను. ఆ రోజులలో చూళి యను సుహాతేజస్వి, సదాప్రతుడు, ఊర్హ్వ్య రేతస్కుడు వైన ముని యొకడు బ్రహ్మనిష్టతో తప మొనర్చుచుండెను. సోమద యను గంధర్వకన్యక ఆ తపస్వి నుపాసీంచుచుందెను. ఆమె సేవలకు సంతసించి చూళ ఆమెతో నిటనేను - ళా పంతుస్టోంన్న భ్యదం తే కిం కరోమ్‌ తవ (వీయమ్‌. జీ వ “నీఫల్ల సంతోషించితిని. నీకు (ప్రియమైన దేమి చేయుసుందువో ప్పుము! మునిమాటలకు సంతసించి ఆ గంధర్వకన్య సుమధురముగా నిట్లు పలికెను - | లక” నముదితో (బామ్మా (బవ్హా భూతో మవోతసాను థూప్టాణ తవనా యాుక్రం వ్యుత మిచ్చామి ధార్జికము. 76 ఆవతళ్వాన్మ ఖదం తే భార్యా చాన్సు నో కన్ఫఎిల్‌, (బౌ పా ణోపాగతాయాళ్చు దాతు వ్చరన్‌ మే నుత. "జ తనా (నో (హ్జార్జిరదౌ (బావై మనుత్రమమ్‌, (వ్భూదత్త్ర ఇతి ఖ్వాతం మాననం చూలు నుతన్‌ ంొ మొనివర్యా! నీప్పు (బహ్మతేజస్పంపన్నుడపు. బ్రహ్మస్వరూస మందితివి. మహాతపస్వివి. నీపలెనే [బహ్మతపో ష్షుడై ష ప స్వి ట్రన్మాతపోభూయిష్కుడై ధర్మాత్ముడగు పుత్రుని నీపల్ల 272టార్చీ కరామాయణము: శావములు-వరములు

సొందగోరెదను. మహాత్మా! నీకు భద్రమగుగాక. నాకు పతి లేదు. నేనొకని పల్నిని కాను. నిన్నే సేవించితిని. నాకు బ్రహ్మతేజన్వియగు పుత్రుని ప్రసాదింపుముో

ఆమె కోరినట్లుగా చూళిముని ఆమెకు సుహాతపస్పంపన్నుడైన పుత్రుని (ప్రసాదించెను. అతని మానసికసంకల్పమున జనించిన ఆ పుత్రుడు బ్రహ్మదత్తు డని పిలువబడెను.

ఆ (బ్రహ్మదత్తునికి తన నూర్లురు కుమార్తెలను ఇచ్చి కుశనాభుడు వారికి వివాహ మొనర్చ్భెను. బ్రహ్మదత్తుడు పాణిగ్రహణ మొనర్చుటయే తడవుగా ఆ కన్యకల కుబ్బత్వము తొలగిపోయి, వారు మునుపటికన్న ఎక్కువ శోభాసంపన్నలైరి.

సోమద యొనర్చిన సేవకు సంతుష్టుడై చూళి ఆమెకు కోరిన వరమిచ్చెను. అత డామెను వరము కోరుకొమ్మని చెప్పి అనుగ్రహించెను. 11 భృగువు == సగరుడు, కేశిని సుమతి బాలకాండ 38

విశ్వామిత్రమహర్షి రామునికి సగరుని వృత్తాంతము చెప్పుచుండిను.

పూర్వ మొకప్పడు అయోధ్యలో సగరుడను ధర్మాత్ముడు రాజ్యమేలు చుండెను. అతనికి సంతానము కలుగలేదు. పుత్రప్రాప్తి కత డెంతగనో చింతించుచుండెను. అతని జ్యేష్టభార్య విదర్భరాజు ప్యత్రియగు. కేశిని, రెండవ భార్య సుహతి, కళ్యపారిష్టవేమి పుత్రిక ఆమె గరుడుని సోదరి. సగరుడు తన భార్య లిరువురితోడను హిమాలయమున కేగి అచ్చట భృగుప్రస్రవణమను చోట తపస్సు చేయదొాడగెను. నూరేండ్లు తపస్సు చేయగా భృగుమహర్షి ప్రసన్నుడై రాజునకు వర మిచ్చెను.

నగరాయ నరం (పొదాబ్‌ బ్బొగుః నత్పావతాం వరః రా

అనత్పాలాభః నుమవోన్‌. భివివ్చుతి తవానము,

శ్రీర్తిం బ్యావతిమాం లోకే (పొన్న వే వుడున్లుభ 7

వీకా జనయితొా తొత న్యుతం నంళకరం తవ

వ్యష్టిం వ్యుళనవ్యానాణ అనరా జనయివ్వుతి. థ్‌

సత్యవాదులలో _ (్రేష్టుడైన భృగువు సగరునికి వరమిచ్చుచు. ఇట్లు

ఎలములు/2 77

పఠికెను- "రాజా, నీకు పుత్రలాభమగును. నీ కీర్తి లోకములో చిరస్థాయిగా నుండును. నీ భార్యలలో నొకతెకు పంశోడ్డారకుడైన పుత్రుడొకడు. కలుగును. 'రెండప యామెకు అరువదివేలపుంది తనయులు జన్మింతురు.!

-. = భృగుమహర్షి వచనములకు రాణు లిద్దరును సంతసించిరి. వారు చేతులు మోడ్చి “మహాత్మా! మాలో ఎపరికి పుతు డొక్కడే జనించునో, ఎవరికి ఆరుపది వేలు జనించెదరో, తెలియజేయు" డని వేడుకొనిరి. దానిపై ఆ మహర్షి, “మీలో ఎవరేది కోరుకొందురో చెప్పు! డని పల్కెను.

వీకో వంళకరో వాన్తు బఐవానో వా మవోబల్యా

శీ్తిమంతో మవోత్తావో, క వా కం వరమిచ్చుతి. 2

“ఒకడైనను వంశము నిల్పునట్టేవాడు కావలెనా, లేక మహాబలపంతులు, ఉత్పాహులు, కీర్తియుతులు వైన బహుపుత్రులు కావలెనా ? మీలో ఎవరి కేది కావలెనో చెప్పుడు.

ముని మాటలు విని కేశిని వంశోద్దారకుడైన ప్యుతు నొక్కనినే (గ్రపొంచెను. సుహతి షుహోత్సాహులైన అరవై వేలసుంది యశస్యులగు పుత్రులను కోరెను.

కొంతకాలమునకు సగరశైశినుల కౌరసపుత్రుడుగా అసమంజుడు జన్మించెను. సుమతి కొక్తే గర్భసిండ ముదయించెను. దానిని చీల్చగా అరువది వేలమంది పుతు లుదయించిరి.

ఇవి యాచితవైన సరములు.

12... బ్రహ్మ ౫ భగీరథుడు బాలకాండ 42 గంగాప్రాప్తికై భగీరథుడు చేసిన తసమునుగూర్చి విశ్వామిత్రుడు రామున కిటు చెప్పెను. న.

“ధర్మాత్ముడగు భగీరథమహారాజునకు సంతానము కలుగలేదు. సంతతికై చింతించి అతడు రాజ్యరక్షణ, (ప్రజాపాలనభారమును మంత్రులపై నుంచి వితరుల నుద్ధరించుటకు గంగను భూమిపై ప్రపపింపదేయుటకు, గోకర్ణతీర్ధమున కరోరమగు తపస్సు చేయదాడగెను. అతడు ఊర్చ్వబాహుడై పంచాస్టిమధ్యమున

22:2/వాలీ కరామాయణము?. శావములు-వరములు

నిల్చి జితేంద్రియుడై, నెలకొకసారి ఆహారము (గ్రహించుచు -తపమొనర్ప సాగెను. ఇట్లు ఘోరముగా తపస్సు చేయుచుండగా వేయేండ్లు గడచెను. బ్రహ్మ ప్రసన్నుడై దేవతాసహితుడై ప్రత్యక్షవై, భగీరథునితో నిట్లనెను-

ఖగీరజభ్‌ మవనోరాజు (వీత స్తేంవాం దినాభిన,

తననా చ నుతప్తేన వరం వరయ నవత లొ

“భగీరథమహారాజా! నీ యీ ఘోరతపమునకు సంతసించితిని. నీవు నీ కిష్టమైన నర మేదో కోరుకొనుము మహాతేజస్విటైన భగీరథు డాతనికి చేతులు జోడించి (మొక్కి ఇట్లు విన్నవించెను-

యది మే భ్‌ (ీతో యద్దస్తి తను వల్‌

నగరస్తొత్ధుజాః నద్దే మత్తః నలిలమాన్దుయున లొ

గంగాయా? నలిల్లోన్నే ఖిన్దు న్బేషాం మవోళ్టు నాబ్‌,

న్వుళ్లం గచ్చేయురత్పుంతం నద్దే చా వ్రవీతామన్నో, టో

దేవ యాచే వా నంతై నావనీదేల్‌ కులం చానా

ఇక్హాకూణాం. కులే దేవా ఏవ మేరన్తు. వరు వరః ౭0

“దేవా, నీవు ప్రసన్నుడవై నా తపస్సు ఫలప్రదమైనచో, భస్మీభూతులై పడియున్న నా (ప్రనితామహులు సగరపుతు లందరును, నా (ప్రయత్నము వలన గంగాజలప్తావితులై స్వర్ణ మేగుదురు గాక, మరియొక వరముగా" మా యీ యిక్ట్వాకువంశము కొనసాగుటకై నాకు సంతాన మను(గ్రహింపపలెను,!

భగీరథుని ప్రార్ధన విని బ్రహ్మ యిట్లు పలికెను-

మనోరథఖో మవోనేవ ఖగీరథ మవోరథ్తు

వీవం భపలు భ్యదం తే ఇక్చ్రాకుకులవ్ల్రోన వణ

“ఇక్టాకుకులోడ్డా రకుడవు, మహారథుడ వైన ఓ భగీరథా!, నీవు కోరినట్లు నీకు శుభము చేకూరును. పీమపంతుని జ్యేష్టప్వుత్రి గంగ. ఆమెను ధరించుటకై శంకరుని వేడుకొనుము. గంగాపతరణవేగమును భూమి భరింపజాలదు. శంకరుడు తప్ప. వేరొక రెనరును ఆ వేగ మాసి గంగను ధరింపలేరు* ఇట్లు చెప్పి (బ్రహ్మ గంగను కూడ భగీరథునికి ప్రసన్నవగు మని కోరెను,

ఎలములు/213

భగీరథుడు తపస్సుచే బ్రహ్మను మెప్పించి పితరులకు స్వర్గప్రొస్త కలిగించుట, తనకు సంతానప్రాప్తియను మనోరథములను బడయనెంచెను. కనుక అత డందిన యీ వరములు యాచితములు.

13. కశ్యపుడు ౫ దితి బాలకాండ 46 విశ్వామిత్రమహర్షి రామునికి మరుత్తుల జన్మకథ చెప్పుచుండెను. ధితియు, అదితియు. కశ్యసమహర్షి భార్యలు. దితిపుత్రులు దైత్యులు.

అదితిపుతులు దేవతలు. సముద్రమథనావసరమున జరిగిన యుద్ధములో అదితి

పుత్రులైన దేవతలు దితిపుత్రులైన దైత్యులను సంహరించిరి. తన సుత్రుల మృతికి దితి యెంతగనో దుఖించెను. ఆమె తన భర్త కళ్యపునివద్ద కరిగి యెట్లు వేడుకొనెను - “మహాత్మా! నీ పుత్రులగు దేవతలు నా పుత్రులను వధించిరి. కనుక నేను తపస్సు చేయుదును. దానికి నీ అనుమతి కోరు చుంటిని నా గర్భమున సర్వకార్యసమర్జ్థుడు, ఇంద్రవిజేతయు నగు పుతు డుదయించునట్లు నన్నను(గ్రహింప్పుము! ఆమె మాటలు విని కశ్యపు డిట్టనెను-

న్‌వం భవతు ఖ్యదం తే. శువిర్ధువ తపోధన్నే

దిన్తయివ్పాన వ్యుతం త్రం శ్ళకవాంతార మావావే త్‌

చే

వ్లూర్జే వర్రనవ్యాసే తు శచిర్వదా భవివ్రాన,

వ్యుతం తైలోక్త్రువాంతారం మత్తన్హ్రం జనయివ్పుని. రొ

“తపోధనురాలా, నీవు కోరినట్టు జరుగుగాక.. నీకు శుభము. నీవు శుచివై వ్రత మొనర్చినచో ఇంద్రుని యుద్దములో సంహరింపగల పుత్రుని గాంచెదపు. వేయి యేండ్లు శుచిగా నుండి తపోవ్రత మాచరించినచో నీకు నావలన ముల్లోకములను జయింపగల పుత్రు డుదయించును.!

ఇట్లు చెప్పి మహాతేజస్వి యగు కశ్యపుడు. దితిశరీరముపై. చేతితో నిమిరెను. '*నీకు శుభషుగుగాకీ అని పల్కి అతడు తపసమున కరిగెను.

అత డరిగిన పిదప -దితి అత్యంతహర్షో త్సాహభరితల్జై కుశప్టప మను తపోపనమున కేగి ఘోరముగా తప మారంభించెను. ఆమె అట్టు తపస్సు చేయుచుండగా ఇంద్రుడు వచ్చి వినయవంతుడై ఆమెకు సేవలు చేయదాడగెను వేయియేండ్లు పూర్తికాజొచ్చెను. పదియేండ్దు మా(త్రమింకను కొరతయుండెను.

2₹4/వాల్డీ తరాయాయలణము?. శానములు-వరములు

దితి యొకప్పు డింద్రునితో నిట్లనెను. _'వుత్రా? నిన్ను చంపగల పుత్రుని కోరి యీ తప మిట్లు చేయుచుంటిని. కాని వాడు పుట్టి నిన్ను చంస వచ్చినచో, నేను వానికి బోధించి శాంతింపజేయుదును. నీ కీ విషయమున వేరొకభావన వలదు. నీకు వాడు విధేయుడై భ్రాతృ్చస్నేహము నెరపునట్లు "చేయుదును.

వో వ్లరనవ్యాసాంతే మమ దత్త నుతం (నతి. ల్‌

నా (ప్రార్ధనము'పై మీ తండ్రి వేయి సంవత్సరముల ప్రతము పూర్తిటై నంతనే నా కట్టి పుత్రుడు కలుగునని వరమిచ్చెను.

అప్పుడు మధ్యాహ్నకాల మయినది. దితి ఆసనోపవిష్టటై, అప్లే నిద్రలో మునిగెిను. ఆమె తల వాలిపోయిను. జుట్టు పాదములపై బడెను. ఈ విధమైన నిద్రావశమున ఆమె శిరసు పంచి పాదములపై చేర్చెను. ఇది చూచి, దితి అపవిత్రురా లైనదని (గ్రహించి లోలోన సంతసించి, యింద్రుడు అమె గర్భమున ప్రవేశించి, గర్భస్థ పీండమును ఏడు ముక్కలుగా ఖండించెను. గర్భశిశువు ఘోరముగా అరిచి ఏడ్వదొడగెను. దితికి నిద్రాభంగమాయెను. విషయము. (గ్రహించి "ఆమె లేచి కూర్చొని “ఇంద్రా! శిశువును చంపకుము” అని పలికెను. కాని అప్పటికే అతడు వానిని ఏడు ఖండములుగా చీల్చి పేసెను. అతడు గర్భము వెడలిపచ్చి, - చేతులు" జోడించి (యమొక్కి.. దితితో నిటనెను - “అమ్మో! నీ శిరోజములు కాళ్లపై -బడియుండెను. ఇట్లు నీ ళం య. ౯ వశుచివై నిద్రించుచుంటివి. ఈ - లోపము (గ్రపొంచి 'ఇంద్రహంత యగు ఇిశువును ఏడు ముక్కలుగా తరిగితిని. అమ్మా, నా యీ అపరాధము కమింపుము.' అంత నామె వాని ననునయించుచు *నీ యీ చేసిన పని నాకును సంతోషకర మగుటకు గల ఉపాయము చింతించుచున్నాను. నాగర్భమందలి శిశుఖండము. లేడును సప్తమరుద్గణము. లగుదురు.' అని పలికెను. దాని కింద్రు డనుమతించెను. ఆ పుత్రులు సప్తమరుత్తులని ప్రసిద్ది జెందిరి.

ఈ వరము నియమాంచితమును, యాచితమును కూడ. త్త ఇం(ద్రుడు = దితి బాలకాండ 4

విశ్వామిత్రుడు రామునికి మరుద్ద్గణముల జన్మవృత్తాంతము చెప్పుచుండెను.

ఎరములు/42]ల5

కశ్యపుడు దితి కామె కోరిన (ప్రకారము *“ఇంద్రహంత' యగు పుత్రుని గాంచునట్లు పరమిచ్చెను. కాని పరఫలము బడయుటకై. వేయి సంవత్సరములు శుచిప్రతము పాటింసవలెనను నియషు మెరిగించెను. దితి అప్లే వేయేండ్ల తపోప్రతము చేయుచు శుచిత్స్వము కాపాడుకొనుచుండెను. ఇట్లు చేయుచుండగో ప్రతపూర్తిలో ఆమె తన కాళ్లపై శిరసు మోపెను. దానిచే అమె కశుచిత్వము కలిగెను. అది (గ్రహించి ఇంద్రుడు తత్‌క్షణమే ఆమె గర్భమున ప్రవేశించి గర్భస్థ పిండమును ఏదు ముక్కలు. చేసెను. దితి కెంతో దుఃఖమాయెను. ఆమె యింద్రునితో నిట్లనెను.

మమావరాధాల్‌ గర్చోశయం. నస్తధా శకలీక్రుతోు

నావరాదో సొ దేవేళ తవ్యాత బలనూదను 2

(బీయం తుల్‌ లేతమిచ్చామి మమ గర్ధువివర్దుయే,

మరుతాం నవ్త నప్తానాం న్థానపాలా "భవంతు తే, తొ

వౌాతస్ఫుంధా ఇమే నవ్త చరంతు దివి వుతక్తు

మాధ్దుతా. ఇతి విజ్వాతా దివ్దుడూపా మమాత్భవాని జీ

“దేవేంద్రా నా అపరాధమువల్లనే నా యీ గర్భ మిట్టు ఏడుముక్కలైనది. ఇందు నీ దోష మేమియు లేదు, గర్భనాశ మొనర్చుటకు నీవు చేసిన ఈ రూరకర్మ మేవిధముగా_ నైనను నీకును నాక్షును కూడ ఉపకారక పుగునట్లు చేయపలెనని నా తలంపు. నా గర్భ మిపుడు ఏడుగురు పుత్రులుగా జన్మించి సప్త్పమరుద్గణములను పాలింతురు గౌక వారు దిష్యరూపులై (ఆవహ, ప్రపహ, సంవహ, ఉద్వహ, విషహ, పరివహ, పరాపహులు) ఆకసమున చరించుచుందురు.

దితి మాటలు విని చేతులు జోడించి యింద్రు డామెతో నిట్టనెను-

నర్దామతద్దుథాక్తం తే భివివ్చుతి న నంశయః లొ

“అమ్మా! నీవు చెప్పిన ప్లే అది నిస్సంశయముగా జరుగును. అప్లే అ ళ న్‌ ఎడుగురు. పుతులును సురుత్తులను పేరున ప్రఖ్యాతి బడసిరి. ఇంద్రుని మూటలు ఆశ్వాసనములే కాని *'వరదానము కాదు. అటు చెప్పబడలేదు. అయినను అది పరదానతుల్య మనదగినది.

ఈ పరము యాచితము.

276వాల్చీ కీరామాయలణమున. శావములు-వరములు

15. శివుడు ౫ విశ్వామిత్రుడు బాలకాండ 55

శతానందుడు దామునికి విశ్వామి(తుని అస్త్రసంపాదనకథను వివరించు చుండెను.

పసిష్టుని కామథధేనువైన శబలను విశ్వామిత్రుడు తన కిమ్మని కోదెను. కాని పసిష్లు డందు కంగీకరించలేదు. అందుపై రాజైన విశ్వామిత్రుడు ఆ శబలను బలాత్కారముగా తోలుకోనిపోబోయెను. ఆ థేనువు హుంకరింపగా కాంబోజు లుదయించిరి. దాని పాదుగునుండి శస్త్రధారులైన బర్బ్చరులు వెడలిరి. యోనినుండి యవనులు, గుదస్టానము నుండి శకులు, రోమకూపముల నుండి మ్లేచ్చ, హారీత, కిరాతులు జనించిది. ఆ వీరులందరూ చేరి విశ్వామిత్రుని సైన్యమును" క్షణములో సంహరించిరి. ఇది చూచి విశ్వామిత్రుని నూర్గురు పుత్రులును పసీష్ఫని పై బడిది. ఆ మహర్షి హుంకరింపగా వారందరు కాలి బూడిదయైంరి. ఇట్లు తన పుతు లందరును, సమస్తసైన్యమును నష్ట్రపుగుట చూచి విశ్వామిత్రుడు లజ్జించి నిస్తేజడయ్యెను. ఆతని కుషూరు డొకడు మాత్రము (| ట్రైదీయుండెను. వానికి రాజ్యాభిషేకము చేసి విశ్వామిత్రుడు వనప ను. అచ్చట నతడు ఘోరముగా తప మొనర్పసాగెను. కొంత కాలమునకు ఈశ్వరు డతనికి (ప్రత్యక్షమై ఇట్టడిగెను -

శషర్టం తవ్పూసే రాజన్‌ (ూపా యల్‌ తే ఎవ్జ్షి తమ్‌,

వఎరదోరన్సు వరో య స్తే తొం్దక్ష తూ నోరభిధీయతాము. వనే

“రాజా! నీ వేమి కోరి యీ తపస్సు చేయుచున్నావో చెప్పుము. నేను నీకు వపరమీయ పచ్చితిని. నీకు కాపలిసిన దేదో ఆ వరపు కోరుకొనుము.

మహాతపన్వీ యైన విశ్వామిత్రుడు శివునకు నమస్కరించి యిటు

టా

పలికెను-

యది తుష్టో మవోదేవ ధను ర్రేదో మమానఘ్క

నొంగోసాంగోవనివదుూ నరవాన్సః (దీయతామ్‌. 26

యాని. దేవేషు చాన్తాాణి దానవేషవు మవాథ్ధిమృు,

గంధర్తూయాక్ష ర్స) (తిభాంతు మమానఘహ్‌. 7

తవ (వనొదాద్‌ భివతు దేవదేవ మమేవ్పుత్‌,

వారములు/2₹7

సవమాన్ష్రతి. దేవేశో నాక్తయుక్త్రా గతన్తదా. ంలి

“మహాదేవా! నాయందు సంతుష్టి చెందినచో నాకు అంగోపాంగములతోను ఉపనిషద్దహస్యములతోను కూడిన ధనుర్వేదమును నా కనుగ్రహింపుము. దేవాదిదేవా! సమస్త దేవదానవ మహరక్షిగంధర్వ యక్షరాక్షసుల పద్ద గల అస్త్రము లన్నియు నీకృపచే నాకు స్ఫురించునట్లు వరమిష్ము. మహాత్మా ఇదే నా మనోరథము. దీనిని పూర్తిచేయుము.

'అప్లే యగుగాకి అని పలికి శివు డంత్తర్లితుడయ్యెను. శిపునివలన ఆ అస్త్రుశస్త్రములు సంపాదించి మహాబలగర్వితుడై - విశ్యామిత్రుడు పసిష్టని ఆ(శ్రమమున_ కేగి దానిపై వివిధములైన అస్త్రములు (ప్రయోగింపదాడగెను. వాని తేజమువే ఆ తపోవనము దగ్ధము కాజొచ్చెను. అందుపల్ల అక్కడ నివసించు వందలాది మునులు వసిస్టశిష్యుల్లు పశుపక్సులు, భయభభ్రాంతులై నానాదిక్కులకు. పరుగులెత్తిరి. ఇట్టీ -వసిష్టని ఆశ్రమము శూన్యమయ్యెను.

ఇది యాచితవరము.

16. బ్రహ్మ ౫ విశ్వామిత్రుడు బాలకాండ 65 శతానందుడు రామునికి విశ్వామిత్రుడు (బ్రహ్మర్షిసదవి సంపాదించిన కథ వినిపించుఛుండెను.

క్ష్యత్రియబలము కన్న (బ్రహ్మబలము (ప్రబలహు. ఈ సత్య మనుభవపూర్వకముగా (గ్రహించి విశ్వామిత్రుడు బ్రహ్మర్షి కాగోరి ఘోరముగా తపస్సు చేయదొడగెను. చేయేందు మౌనప్రతిటై అతడు దుష్కరమగు తపము చేసెను. ఎండిన కష్టెపుల్ల వలె అతడు. నీరసించి నిశ్చేస్టుడై పడి యుండెను. లలా ల

వేయేంద్లు ఊపిరికూడ తీయకుండ తప మొనర్చుటచే అతని శిరసు నుండి ధూపుము వెడలసాగెను. దానిపలన ములోకఘులవారును భయసంతపస్షులెరి. అప్పుడు దేవగంధర్వనాగసర్పరాక్ష సబుషిమునిగ9ము. అన్నియు. ఆ తపస్సుచే మోహితురైరి దుఃఖవ్యాకులులై వారు బ్రహ్మ కిట్లు విన్నవించిరి - 'మహాత్మా, విశ్వామిత్రషముహామునిని లోభపరచుటకు, అతనికి కోసము తెప్పించుటకు పలనిన ప్రయత్నములన్నియు. జరిగినవి. కాని అతని తపఃప్రభాపము. నిరంతరముగా వృద్ధి జెందుచున్నది. అతనియందు లేశమాత్రమును. దోషము కానరాదు.

2₹48వాల్చీ కీరామాయణము: శావములు-వరములు

అతనికి కోరిన కోర్కె (ప్రసాదింపకున్నచో, అతడు తన తపస్సుచే చరాచర ప్రాణికోటి నంతటిని, ఈ ముల్లోకములను నశింపజేయగలడు. అతని తపస్తేజముచే సూర్యుని ప్రభ మందగించెను. అతడగ్నివలె వెలుగుచున్నాడు. అతని నెట్టయిన ప్రసన్నుని చేయవలెను. ఈ ముల్లోకములను నశింపకుండ కాపాడవలెను. ఆ విదప (బ్రహ్మాదిదేపతలందరును విశ్వామిత్రునివద్దకు వచ్చిరి.

(వవ్దా ల్డే స్వాగతం తేన్తు తపనౌ న్హు నుతోషతాణ తో

బావ్హాజ్తుం తనన్యోగేణ (ప్రావ్రవానన్‌ కాళిక

దీర్రయాయుళ్లు. తే (బవ్జాన్‌ దదామి నమరుద్దణణ తలి

నాశ (పాన్లుపా భ్యదం తే త్‌బ్భ్ర నౌమ్పూ యథానుఖమ్‌, రర

“బ్రహ్మర్షీ! నీకు స్వాగతము. నీ తపస్సునకు సంతనించితిమి. కుశికనందనా, నీవు మహో(గ్రతపోబలమున బ్రాహ్మణుడవైతివి మరుద్గణములతో పాటు నీవును _దిర్దాయువందెదవు. _ నీకు శుభమగుగాక్క, ఓ సాొమ్యుమూత్తి, నీవు మంగళభాజనుడవై, నీ యిష్టానుసారము సుఖపూర్వకముగా సంచరించుచు జీవింపుము.'

ఇట్టు బ్రహ్మచెప్పగావిని విశ్వామిత్రుడు మిక్కిలి సంతోషించి, దేవతలకు నసుస్కరించి యిట్లనెను -

(వ్బాణ్ధుం యది మే (పాన్తం 'ద్ధర్రయాయున్తథైవ చ 22

వంకారోంఖ వవట్‌్కారో వేదాళ్చు వరయంతు మాబ్‌.

క/తవేదవిదాం (శేష్తో (ఇవా వేదవిదామన్‌. £2చా

జ( చి

(వ్వా వ్యుతో వనిన్టో మూమేవం వదతు. దేవతా

యద్వేవం వరమః కొమ క్ర్రలో యాంతు. నుర్తరభాని దడే

“దేపగణములారా, నాకు బ్రాహ్మణత్వము, దీర్దాయువును 'ప్రాప్తేంచినచో ఓంకారము, వషట్‌కారము, నాల్లువేదములు కూడ._ నన్ను చేరుగాక. ధనుర్వేదనిదులలోను, బుగాదిచతు ర్వేదములయందును. డ్రేష్టత్వము. గల్లినట్టి బ్రహ్మపుత్రుడైన పసిష్టుడు స్వయముగా పచ్చి నీవు (బ్రహ్మర్షి వైతి పని నాతో వెప్పపలెను.. అప్పడు నేను నా గొప్ప అభీష్ట మీడేరినట్లు భావించెదను.

వరములు/42 19

అపుడు మీరందరును వెడలిపోవచ్చును. అప్పుడు దేవతలు వసిష్టుని ప్రసన్నుని జేసికొనిరి వసిష్టుడు విశ్వామిత్రుని 'బ్రహ్మర్షిగా నంగీకరించెను. అతనితో చెలిమి చేసి యిట్లనెను - (బవ్జార్థిన్సృం న నందేవాః నర్దుం నంవద్దుతే తవ 2లో “నీవు (బ్రహ్మర్షి వైతివి. సందేహము. లేదు. (బొహ్మణోచితసర్వ సంస్కారములు నిన్ను పొందినవి. అని చెప్పిన పిదప దేవతలు తమ తమ లోకములకేగిది. ఈ పరము యాచితము. 1/7 కైక ౨ మంథర అయోధ్యాకాండ ₹ “=. శ్రీరాముని అభిషేకవార్త విని ఖిన్నురాలైన మంధర కైకను అభిషేక విఘాతమునకు పురిగొల్పదలచెను. ఆమె. కీ కార్యమున కైకేయి. కనిష్టము తోచెను. కాని మంధరకు తన (ప్రయత్నములో సాఫల్యము. కలుగలేదు. శ్రీరాముని అభిషేకవార్త విని కైక ఎంతగనో సంతసించెను.. రాముని అభిసేక్షమైనచో కైక కనేకవిపత్తులు కల్గునని సుంథర చెప్పబోయెను. రామాభిషేకము నెసమున కైకేయి సర్వసౌభాగ్యములకు వినాశ మారంభ సుగుననియు, దానికీ (ప్రతీకారము లేదనియు సుంథర వాదించెను. కాని కైక కీ మాటలు నచ్చలేదు. అమె హృదయ మానందభరితమాయెను. ' శ్రీరాముని అభిషేకమును గురించి చెప్పిన ఈ (ప్రియవార్తకు బహుమానముగా నామె మంథరకు తన దివ్యాభరణ మొకటే యిచ్చి, యింకను మరికొన్ని యీయబోయెను. ఆమె రాముని వేరుగా భరతుని వేరుగా చూచి యెరుగదు. ఆమె మంథరతో నిట్లనెను - న మే వరం కించిదతో వరం వునః (వేయం (నీయ్యార్లే నునచం వచోోమ్బతమ్‌, తథా న్వావోచ్రస్త్రామలతః (నీయోత్తరం వరం నరం తే వదదామి తం వ్రుణు. చాలి “'సుంధథరా, నీపు నానుండి ప్రియమైన బహుసూన మందుకొన దగుదుపు. నాకు శ్రీరాముని అభిషేకసమాచారమునకు మించి (ప్రియమైన అహ్బతోపమానమైన 222/వార్మీ కీరామాయణము?. శావములు-వరములు

వార్త వేరొకటి లేదు. అట్టి ఆ పరమ(ప్రియమధురవార్త వినిసించినందుకు నీకు వరమీయ దలచెదను. నీకు కావలసినది కోరుకొనుము. ఇచ్చెదను."

ప్రత్యక్షముగా ఈ పర మీయబడలేదు. మంథర దానిని న్వీకరింపలేదు కూడ. పుంథర కోరకున్నను కైక ఆమెకు వర మీయదలచెను. కనుక ఈ పర మయాచితము. 18 అలర్కుడు ౫ (గుడ్డి బాహ్మణుడు అయోధ్యాకాండ 12

ఆడినమాట నిల్పుకొనుటకు ఎంతటి త్యాగమైనను చేయుటకు సిద్దము కావలెను. ఈ విషయ మెరిగించుచు కైక దశరథునికీ ఆలర్కుని ఉదాహరిెంచి చెప్పెను.

దేవాసురసంగ్రామములో పాల్గొనిన దశరథుడు తీవ్రముగా శస్త్రఘాతములకు లోవై మూర్చిల్లైను. అప్పడు యుద్ధరంగమున రాత్రంతయు మేల్కొనియుండి "ససేవజేయుచు. కైక అతనిని కాపాడెను. ఆతడు సంతసించి కైకకు రెండు వరము. లిచ్చేను. కాని వాటి నామె అతనివద్దనే యుంచెను. మంథర మాటలు వినిన పిదప కోపించిన కైక రాషరాజ్యాభిషేకాపసరమున ఆ వరముల నడిగి (గ్రహింపదలచెను. వర మడుగుటకు ముందు, మాట తప్పనని లాజుచే పలికించుకొని, అందుకు సకలదేపతలును సాక్టులని పలికి ఆమె ఆ వరము లడిగెను. తేజస్వియు, సత్యసంధుడు, ధర్మజ్ఞ్డుడు, విశుద్ధకర్మా చరణశీలుడు వైన మహారాజు తన కా వరము లిచ్చుచున్నాడనియు, అందుకు సకలదేవతలును సాక్టులనియు వారి నాహ్వానించి పేర్కానెను. అతడప్పుడు కామపరాధీనుడు. 'ప్రతిజ్ఞాపూర్వకముగా వరము లిచ్చెదనని పలికెను. ఆ సీమ్మట కైక రామునికి పదునాల్లేండ్లు వనవాసమును, భరతునికి రాజ్యాభిషేకమును పరములుగా కోరుకొనెను. కైకేయి మాటలు విని రాజు నిశ్చేష్ణు డాయెను. తిరిగి సంభాళించుకొని ఆత డామెను నిందించి, పరము లిచ్చెద ననినందుకు పశ్చాత్తావపపడెను. అత డామె 'కెన్నోవిధసుల బోధించెను. కాని ఆమె వినలేదు. ఆమె సురింతగా భయానకరూసము వహించి, కఠోరముగా రాజును నిందింపదొడ గను. సత్యవాక్పరిపాలకులైన మహపురుషుల త్యాగశీలమును గూర్చి ఎన్నో ఉదాహరణలు చూపెను. ఆతడు ప్రతిజ్ఞాభంగ మొనర్చినచో కులము కళంకిత మగు ననెను. శైబ్య, సము(ద్రముల దృష్టాంతము చూపి, అలర్కుని కథ కూడ వినిపించెను.

వరములు/221

అలర్కుడు రాజు అతడొక (గ్రుడ్డి బ్రాహ్మణునికి కోరిన వరమిచ్చెద

ననగా, అతడు నేత్రదాన మడిగెను న

అలర్భళ్ళుక్సు తీ దత్తా జగామ. గతి ముత్తమామ

అలర్కుడు తన నేత్రములు తీసి యిచ్చి ఉత్తమగతి పొందెను

ఈ వర మయాచితము 19 సాధువు ౫ కేకయరాజు అయోధ్యాకాండ తక్‌

శ్రీరాముని వనవాసమునకై పట్లుబట్లి వాదించుచున్న కైకను నిందించుచు

షు ఈ లు

సుమంధత్రు డిట్లు పలుకుచుండెను.

రాగల కష్టనష్టములు గమనింపకయే కైక తాను కోరిన పరము లిచ్చి తీరపలెనని పట్టుపస్టైను దశరధుడు, లక్ష్మణుడు, వసిష్టుడు మున్నగువా రందరు ఎన్నో విధములుగా నయభయములు చూసి చెప్పిరి కాని ఆమె తన పట్టు వీడలేదు. అందుపై మిక్కిలి కోసీంచి సుమంత్రుడు మర్మభేదకము లైన మాటలతో నామె నిట్లు గర్లించెనూ నీవు పతిఘాతకురాలపు చివరకు కులఘాతినివి కూడ కాగోరుచుంటివి నీ దుశ్నేష్ణలచే మహారాజును నీవు దుఃఖసంతప్పునిగా చేయుచుంటివి. ఈ కులములో రాజు గతించిన పిదప అతని పుత్రులలో జేష్టడెవరో అతడే రాజగును పరంపరాగతవైన యీ కులధర్మమును, ఇక్టాకుపంశీయుడైన మహారాజు దశరధుడు జీవించి యుండగనే నీవు నాశమొనర్స నెంచుచుంటివి నీ కొడుకు భరతుడు రాజు కాపచ్చును, రాజ్యము పాలింపవచ్చు. కాని మేమందరము. శ్ర్రీరాము. డెచ్చట నుందునో అచ్చటికే పోయెదము నీపు చేయుచున్న యీ సుర్యాదావిపొనమైన దుష్కర్మ మెరిగి బ్రావ్మాణు లెవరును నీ దాజ్యమున నివసింపరు. కైకేయీ, నీవు నీ తల్లి స్వభాపమునే పుణికి పుచ్చుకొన్నట్టున్నది వేప కొమ్మకు తీపి కల్గదను సామెత నిజమే”

“నతు స్తే వరద కంచ్చిద్ధదౌ వరమనుత్రమత్‌, శ్‌

నర్చుఖభూతరుతం తన్తాల్‌ నందిజ్హో వనుభాభిను

తేన తిర్వగ్గతానాం చ భూతానొం విదితం వవ లతో

222/వార్డీ రామాయణము? శావములు-వరములు

ఒకప్పు డొకానొక సాధుపుంగవుడు మీ తండ్రి కొక దివ్యవర మిచ్చెను. ఆ వరప్రభావమున మీ తండ్రి కేకయరాజు సమస్తజీవుల మాటలు తెలిని కొనుచుండెను. తిర్యగ్ధంతువుల భాషకూడ అతనికి బోధపడుచుండెను.

ఒకసారి మీతండ్రి శయ్య పై పరుండియుండెను. అప్పు డతనికి '“జృంభి యను పక్షి అరుపు వినిసీంచెను. ఆ ఆరుపునకు గల అర్ధము రాజున కవగతమయ్యెను అందుపై అతనికి నవ్వు వచ్చెను అతడు నవ్వాపుకొనలేక నప్వుచుండగా, ప్రక్కనే గల మీ తల్లి చూచి అతడు తననే చూచి నవ్వుచున్నట్లు భావించి కుసితురాలయ్యెను. ఆ కోపమున నామె మెడకు తాడు చుటుకొని చావ నుద్యుక్తుదాలై భర్తతో నిటనెను- “రాజా! నీ . స్తై క్సుదాల్తై ట్ల వు నవ్విన దానికి కారణమేదో చెప్పుము. "అది విని రాజు “నవ్వినదానికి కారణము చెప్పినచో, తక్ష ఇమే నేను మరణింతును అని చెప్పెను. 'నీవు మరణించినను, లేకున్నను, ఈ నవ్విన దానికి కారణము నాకు చెన్సితీరవలనినదే అని ఆమె పట్టుబట్టైను.

భార్య పట్టుదల చూచి రాజు తనకు వర మిచ్చిన ఆ సాధుపురుషుని వద్ద కేగి జరిగిన దంతయు చెప్పి వినిసించెను. అప్పు డా సాధువు “రాణి మరణించినా ఇల్లు వదలిపోయినా సరే నీవు మాత్రము ఈ విషయ మామెకు చెప్పపల దని హెచ్చరించెను. రాజు తిరిగి వచ్చి మీ తల్లిని విడిచి పెళశును నీవు నీ తల్లిని పోలితివి ఈ దుర్యాగ్రహము వీడుము. నీ భర్త అశు. మెరిగి చరించి, ఈ జనసముదాయమునకు శరణ్య వగుము'

పర మిచ్చిన సాధువు పేరు గాని ఆత డెందుకు వర మిచ్చెనో ఆ కారణము గాని చెప్పబడలేదు అందుచే ఈ వరము యాచితమో, అయాచితమో నిశ్చయముగొ తెలియదు. 20. చ్యవనుడు ౫ కాళింది అయోధ్యాకాండ 110

పనిషుడు. శ్రీరామునికి ఇక్టాకువంశపరంపరను విపరించుచుండెను

(5 య ధ్రుపసంధి పుత్రుడు యశోభాగుడైన భరతుడు భరతుని కుమారుడు అనీతుడు. హైహయ తాలజంఘ, శశబిందులను వీరులు భరతుని శత్రుపులు అసితుడు వార కోడిపోయి. పరదేశమున శరణార్దిగా నుండపలసివచ్చెను. అత డొక సురమ్యపర్వతా(గ్రమున నిశ్చింతగా నిల్చి భగవద్ధ్యాన 'మొనర్పసాగెను అతనికి వరములు/42223

ఇద్దరు భార్యలు వారిద్దరును గర్భపతులైది వారిలో నొకతె కాళింది ఆమె సత్పుత్రుని బడయగోరి చ్యపనమహర్షిని 'సేవించెను. రెండవభార్య తన సవతి గర్భమును నాశమొనర్చ దలచి ఆమెకు విషమిచ్చెను కాళింది హిమాలయ మేగి చ్యవనమహరికి నమస్కరించి నిల్వగా అత డామెను చూచి యిట్లనెను- లై

న తామభ్దివదల్‌ (జీతో వరేవ్చుం వ్యుతజున్థున్మి

వ్యుతస్తే భవితా దేవి మవోత్తా. లోకవ్యిశులః 20

ఛార్జి కళ్లి నుభీమళ్లు వంళకాద్తా రమూదను

గుత్తా వ్రద్తోణం. క్రుత్చా మునిం తమనుమాన్తా చ 22

“దేవీ! నీవు పుత్రోత్పత్తిని కోరి వర మడుగ వచ్చితిని నీకు మహామనన్వియు లోకవిఖ్యాతుదును నగు పుత్రుడు జన్మించును ఆతడు ధర్మాత్ముడు శత్రువిజేత వంశకర్తయును నగును ఇట్టు. (ప్రసన్నుడై ముని పల్కగా దానికి రాణీ మిక్కిలి సంతసించి అతనికి ప్రదక్షిణనమస్కారములొనర్చి యింటికి పచ్చెను

యథాసమయమున నామె పుత్రుని ప్రసవించినది సవతి ఆమె గర్భనాశమునకై యిచ్చిన విషముతో కూడ ఆ శిశువు జన్మించెను అందుచే అతనికి సగరుడు (గరమనగా విషము దానితో కూడినవాడు సగరుడు) అని పేర్రు వచ్చెను

ఈ సగరుని కధ బాలకాండ నర్గ 70 శ్లో 34 35 లలో వర్ణింపబడినది. పుత్రాభిలాషతో వచ్చి పప్రణమిల్లిన కాళిందిని చూచి చ్యపను డిట్లనెను- న.

న తామభ్వివదద్ద్యవః వ్యుతేన్సుం వ్యుతజున్లు ని

తవ కుకా మవోభాగ్లే నువ్యుత నుమవోబలః తాడో

మవోవీర్పో మనవోతేభజా ఆచిదాల్స్రంజినివుతి,

గరేణ నపొతః (శీమాన్‌ మా శుచూ కమరల్లేక్షణో తల్‌

'పుణ్యాత్మురాలా!' నీ గర్భమున మహాబలపంతుడు తేజన్వీ పరాక్రమ పంతుడు నగు పుత్రుడు జన్మించును వాడు కొద్ది రోజులలో విషసహితముగా జన్మించును. కనుక సుందరీ, నీపు పుత్రవిషయమున చింతింపకుము

224/హాల్డీ కీరాయాయణము: శానములు-వరములు

ఈ వాక్యము వరమో అఆశీర్వాదమో వాల్మీకి స్పష్టముగా చెప్పలేదు. అయోధ్యాకాండమున *వరేప్పుం. అని స్పష్టముగా చెప్పబడినది. కనుక యీ వరము యాచితము 21. అనసూయ ౫ సీత ఆయోధ్యాకాండ 18

శ్రురాముడును, నీతాలక్ష్మణులును వనగమనవేళ అనువుతి (గ్రహింప దలచి అత్రిమహాముని యాశ్రమమునకు వచ్చిరి ముని పుత్రవాత్సల్యముతో ఆదరించి, పత్నియైన అనసూయతో సీతను సత్కారపూర్వకముగా నాదఠిరిపుమని వెప్పెను. ఆత్రిముని రామునికి అనసూయ చేసిన ఘోరతపమును గూర్చి తెలియజేసెను. అప్పడు రాముడు సీతతో శుభము కలుగుటకై అనసూయను దర్శించి రమ్మనెను ఆమె అట్లుగి, శాంతభావముతో తన నామము చెప్పి, అనసూయకు నమస్కరించెను పిదప వినయపూర్వకముగా ఆమెను కుశల మడిగెను. అనసూయ సీతకు సస్త్రీధర్మము లెరిగించి కర్తన్యోపదేశ మిచ్చెను. నీత కిది యెంతగనో సంతోషదాయక మయ్యెను. నీత కూడ తన యాచరణమును, పతిప్రతాధర్మమును. గురించి ఆమె కెరిగించెను. అనసూయ సంతసించి, మూర్ధమాశ్వాసించి ఆమెతో నిట్లనెను -

నియమైద్రివిధ్రైరాన్తం తపో వా మవాదర్త మ

తల్‌ నంశిత్స్ద బలం శీతే ఛందయే త్తాం శుచ్యివతే., శత

ఉవవన్హుం చ యుక్తం చ వచనం తనో మైథిలి

(బీతా చాన్మ్యుచితొం నీతే కరవాణి (చేయం చ్‌ తీయ్‌. ల్‌

ఉత్తమవ్రతపాలన మొనర్చుచున్న సీతా! నే నెన్నో వ్రతనియమములు పొటించి పెద్దగా తపము సలిపితిని ఆ తపోబలమున నీకు కోరిన వర మీయదలచుచున్నాను, కోరుకొనుము మైథిలీ! నీవు చాల యుక్తియుక్తముగా ఎన్నో ఉత్తమవిషయములు వెప్పితివి నాకు మిక్కిలి సంతసమైనది. కనుక సీత, నీ కేది కావలెనో ఏది చేయమందువో చెప్పుము.

అమె మాటలకు సీత ఆశ్చర్యపడెను అనసూయతో నామె యిట్టనెను- “మీరు మీ మాటలతోనే నా కెంతగనో (వ్రియము కలిగించితిది వేరుగా నాకిక కావలసిన దేమి *) సీతమాటలు విని అనసూయ మరింతగా ప్రసన్నురాలై

వలములు/225

ఆమెకు దివ్యభూషాంబరములు, అంగరాగము, అమూల్యమగు ననులేపము బహాూకరించెను. పరమప్రసన్నతతో ఇచ్చిన ఆ దివ్యవస్తువులను సీత ప్రసాదమని స్వీకరించెను.

ఆయాచితముగా అనసూయయే సీతకు వరమిచ్చెద ననెను కాని నీత నరము న్వీకరింపలేదు అనసూయ యిచ్చిన వస్తువులను మాత్రము అను (గ్రహరూపమున న్వీకరించెను. ఇది వరదానము కాదు. చు శస్ట్రహ్మ = విరాధుడు అరణ్యకాండ తె

గ్రూరజంతువులతో నిండిన దుర్గమారణ్యమగు దండకాటనిలో నీతాలక్ష్మణ సహితుడై యేగుచున్న రామునికి, పర్వతశిఖరోన్నతుడై నరభక్షకు డైన రాక్షసు డొక్తడు కనిసించెను. అతని కన్నులు లోతు, ముఖము విశాలము, ఆకృతి వికటము, కడుపు వికృతముగా నుండెను. అతడు చూచుటకు భయంకరముగా, అసహ్యముగా వికృతొట్టహాసమొనరించు. చుండెను. ముని వేషమున ధనుర్చాణఖడ్గఫాణులైై వచ్చుచున్న రామలక్ష్మణులను చూచి, క్రోధఘూర్లిత ఖైరపనాద మొనర్భ్చుచూ అతడు వారిమీదికి పర్వెత్తి వచ్చి సీతను చంక కెత్తుకొని కొంత దూరము పోయి నిలిచెను అక్కడ నిల్చి వాడు మీరిద్దరు తపస్యులపలె. కనిపించుచున్నారు. గదా! స్త్రీసహితముగా ఎట్లున్నారు? మీ రధర్మసరాయణులు, పాపొత్ములు మునిజనమును కళంకితమొనర్భ్చు చున్నారు. మీరెవరు”. నేను విరాధు డను రాక్షసుడను. ప్రతిదినము బుషిమౌంసము భుజించుచూ నే నీ పనమున విహరిరచుచుందును ఈ స్తీ చక్కనిది. కనుక నాకు భార్య యగును. నేను యుద్రమున మీ యిద్దరిని చంవి మీ రక్తము

ఠా లు (శ్రాగుదును అని పల్కెను. సీతను రాక్షసుని గుప్పిటలో చూచి రామున కెనలేని దుఃఖము వచ్చెను. అతనికి నో రెండిపోయెను సీత నింకొకడు పట్టీ తీసికొని పోపుచుండుటకంటె మించిన దుఃఖ మతనికి వేరేమున్నది? ఇంతలో లక్ష్మణుడు కోపించి రాక్షసుని సంహరించుట కుద్యుక్తుడాయెను. విరాధుడు వారిని 'మీరెపరు ? ఎక్కడి కేగుచున్నారు?. అని మరల ప్రశ్నించెను రాము డతనికి తమ. పరిచయము. చెప్పి “నీవెవరు? ఈ దండకాపనిలో ఇంత స్వచ్చగా తిరుగుచున్నావెట్లు? అని అడిగెను. బదులుగా విరాధు డిట్లనెను- 226వారీ కరాయాయణనున. శానములు-నరములు

న్యుతః కీల జఉిననె్చావాం మాతా మమ శత్యనాదా,

ఎరాధ ఇతి మామానాణ వృభివ్వాం నర్దార్దాక్షవాన నై

తవనా చాభినం్యపాప్తా బవ్జాణో వొ (దనొదజ్హా

శ ప్రేణావధ్తుతా లోకచ్భద్వాఖోద్దుత్తుమేవ చ రొ

“నేను జవాసురుని కుమారుడను. మా తల్లి శతపహ్రద భూమండలమున రాక్షసు లందరు నన్ను విరాధుడని సిల్చెదరు నేను తపస్సు చేసీ బ్రహ్మను య్‌ మెప్పించి శస్త్రాస్త్రములచే. చావు లేనట్లు వరము (గ్రహించితిని. నన్ను కూల్చుట గాని ఖండించుటగాని అసంభపము

ఇట్టు చెప్పి, తిరిగి వాడిట్టనెను, 'మీ రీ యుపతి నిచ్చట విడిచి పారిపొండు అట్టయినచో మిమ్ము నేను (ప్రాణములతో విడిచెదను. ఈ మాటలు విని రాముడు వెంటనే తీక్ష్‌ ౯ఇమైైన బాణములు (గ్రహించెను.

లక్ష్మణుడును బాణపర్షము కురిపించెను కాని యీ బాణములు వాని శరీరము. నుండి వెడలి నేలపై పడుచుండెను.

ళో త్‌ గ్‌

స్రుర్భాత్తు వరదానేన (ప్రాణాన్‌ నంరోధ్దా ర్యాక్షనన* శై

బాణములు తగిలినను, వరదానప్రభాపమువలన వాని ప్రాణములు పోకున్నవి

ఆ పిదప విరాధుడు రాముని శరణువేడి తన మరణమునకు ఉపాయము తానే వారి కెరిగించెను అతడు చెప్పినట్టుగా రాము డతని నొక పెద్ద గోతిలో పూడ్చి పధించెను.

ఈ వరము యాచితము 23. ఇంద్రుడు ౫ శరభంగముని అరణ్యకాండ 5

విరాధుని వధించిన వీదప రాముడు నీతాలక్ష్మణులతో కలిని శరభంగముని యాశ్రఘుము పంక శ్రేగెను అట్టి దారుణదుర్గమారణ్యములలో నడచుట వారి కభ్యాసముగాని, అనుభవముగాని. లేని విషయము. కాని శరభంగుని యాశ్రమము సమిసించుతరి రాముని కొక విశేషము కన్పించెను. దేవతాసహ(స్రయుతుడై దేవేంద్రుడు దిష్యరధముపై వచ్చి మునివద్ద కేగుచుండెను రాము డింద్రని

వరములు/4227

పోల్చుకొని లక్ష్మణునకు చెప్ప ఆతని రధయు చూపించెను. ఇంద్రుడును రాముని చూచి ఆ సమయమున నతనిని కలియుట కిష్టపడక, ముని పద్ద వీడ్కోలు పుచ్చుకొనెను రావణసంహారము జరిగిన పీదప నతడు శ్రీరాముని దర్శింస నెంచెను ఇంద్రుడు వెడలిపోయిన వీదప రాముడు నీతాలన్మణసపాతుడై మునిని దర్శించెను శరభంగు డతని కాతిధ్యమిచ్చెను. తర్వాత రాము డతనిని యింద్రుని రాకను గూర్చి ప్రట్టంపగా అత డిట్లనెను =

మామేవ వరబో రామ (్రువ్లూ లోకం. నినీవత్మి

జొతమ్యుగేణ తవనా దుష్తా9వమక్తుతాల్దు థిని 2టి

రామచంద్రా! వరదుడైన యీ యింధద్రుడు నన్ను (బ్రహ్మలోకమునకు గొనిపోవ నెంచి వచ్చెను నేను తపోబలమున ఆ లోకము జయించితిని అదె జితేంద్రియులు కాని వారికి దుర్లభము.”

అత డింకను ఇట్లు చెప్పెను- రామా నీ వాశమము చెంతకు వచ్చినట్లు తెలిస్కి నేను మహనీయధర్మపరాయణుడ వగు నిన్ను చూచిన సిద పనే స్వర్గలోకముగాని, (బ్రహ్మలోకము- గాని పోవుటకు నిశ్చయించితిని.

ఇంద్రుని ముని పరదుడుగా వర్ణించెను. కొని వరదానమును గూర్చి వివరణ మేదియు తెలియజేయలేదు 24 శరభంగముని ౫ శ్రీరాముడు అరణ్యకాండ ర

(చూ.వరక్ర. 203)

దేవేంద్రుడు శరభంగుని ('బ్రహ్మలోకమునకు గొని పోవ నెంచి వచ్చెను కాని శరభంగుడు. శ్రీరాముడు తన ఆ(శ్రమసమీపమునకు పచ్చినట్లు తెలిసి కొని ఆ సమయమున ఇంద్రునితో కలిసి పోవుటకు నిరాకరించెను ఆతడు రామునితో నిట్టనెను- నీవంటి (వ్రీయుడైన అతిథిని చూడకుండ. నేను బ్రహ్మలోక పరుగదలపను

ల్యక్షాయా నరశార్దూల జితా లోకా మయా కుభ్యా

(బావ్వ్తోళ్చి నాక్షష్ధుష్టాళ్చు (తిర్జుల్లావు మొమవాన్‌. తా

వ2డ్రవార్జీ రామాయణము; శానములు -వదములు

పురుషోత్తమా! నేను బహ్మలోకమును స్వర్గాదులను, తదితరశుభ లోకము. లన్నిటిని జయించితిని నేను సంపాదించిన ఆ "లోకము లన్నిటిని నీవు (గ్రహింపుము. దానికి రాము డిట్లనెను-

ఆవామేవావాదిప్తామి. నర్వాన్‌ లోకాన్‌ మవోమున్తే

ఆవానం త్హూవామిచ్భామి. (వద్నిక్టమినా కాననే. తావు

బుహామునీ. ఆ లోకము లన్నిటిని నేనే సంపాదించెదను ఇప్పడు నా కీ వనములో నివాసస్థలము. కావలెను. దాని నెరిగింపుడు

అప్పుడు శరభంగముని, అదే. వనములో కొంచెము. దూరమున సుతీక్ష మహాముని ఆశ్రమ మున్నదని చెప్పి అచ్చట నిపసింపనగునని చెప్పెను

ఇక్కడ వర మయాచితము అస్వీకృతమును కూడ 25. బ్రహ్మ ౫ మారీచుడు " అరణ్యకాండ 38

సీతాపహరణమున సహాయము కోరిన రావణునకు మారీచుడు తన పూర్వానుభవమును._ చెప్పి రామున కసకారము చేయపద్దని అతనికి బోధించుచుండెిను రామునితో వైరము తెచ్చుకొనుట సీత నపహరించుట, వంటి కార్యములు దాక్షసులకు హీతము గూర్చవని మారీచుడు 'రాపణునకు మరల మరల బోధించెను. తాను స్వయముగా శ్రీరాముని శక్తి ననుభవించి యెరిగితి నని చెప్పెను రామునిపలన తనకు పట్టిన దుర్దశను విపరించెను, విశ్వామిత్రుడు దశరధుని వేడి యజ్ఞరక్షణార్ధము రాముని తనతో పంపుమునెను కారణము, రాక్షసులను (మారీచునితో సహా) చంపగల శక్తి రామునికి కలదని ఆత డెరుగును ఇక తన విషయము పూరీచు డిట్లు చెప్పెను

తతోోవాం మేఘనంకాళన్తన్త కాంచనకుండల్కు

బలీ దత్తవరో దర్హాదాజగామ్యాశమాంతరుమ్‌, 6

“ మేఘమువలె నల్లని మేను గల నేను కాంచనకుండలధారివై వరబలమున మహాదర్సితుడనై, అతని ఆశ్రమమున ప్రవేశించితిని నేను బలపంతుడనే కాదు. నాకు బ్రహ్మ యిచ్చిన సరము ఉన్నది నన్ను దేవతలు కూడ సంహరింపళలేరు

నరములి/228

ఆశ్రమమున ్రవేశించుటయే తడవుగా రాముని దృష్టి నాపై బడినది. నన్ను చూచుటతోడనే అతడు ధనువు (గ్రహించి, అవిచలుడై నారి సంధించెను నే నతనిని బాలకుడని యొంచితిని. అతనిని లెక్కచేయక విశ్వామిత్రుని యజ్ఞవాటి పైకి పోయితిని ఇంతలోనే రాము డొక తీక్ష్‌ణబాణమును విడిచెను అది శత్రుసంహారకము. కాని ఆ బాణఘాతమునకు నేను చావలేదు నూరు యోజనముల దూర మెగురగొట్ట బడీ సముద్రములో పడితిని బహుశా రాము డప్పుడు నన్ను చంపదలచుకోలేదు కనుక 'బతికితిని.”

ఇట్లు చెప్పి మారీచుడు రామునితో విరోధము పెంచుకొనినచో శీఘ్రమే విపత్తులకు గురియగుదు వనియు, ప్రాణములకు ముప్పు కలుగవచ్చుననియు రావణుని 'హెచ్చరించెను

మారీచునికి లభించిన వరము ఎప్పుడో, ఎట్లో స్పష్టము కాలేదు. కనుక ఈ పరము యాచితమో అయాచితమో చెప్పలేము 26. ఇంద్రుడు ౫ సీత ఆరణ్యకాండ (ప్రక్తిప్త 56 వ సర్గలో

రావణుడు. సీతను బలవంతముగా ఎత్తుకొనిపోయెను. అత డామెను లంకలో భయంకరరాక్ష నీగణము నడుమ నుంచెను అప్పుడు నీత జీపనాధారమగు అన్నమును (గ్రహించుట మానివేసెను అందుపై (బ్రహ్మ మిక్కిలి చింతించెను. అతడు దేవేంద్రుని సిల్చి, ఎట్లో లంకకేగి సీతకు హవిష్యాన్న మందజేయుమని

గ్య ఉగ్య ల్‌

చెప్పెను ఇంద్రుడు నిద్రాసహాయుడై. వెళ్లి రాక్షసులకు నిద్ర కల్పించి సీతను దర్శించెను. తాను వచ్చిన కార్య మెరిగించుచు అత డిట్లనెను- 'దేవీ! నే నింద్రుడను. నిన్నుద్ధరించు. కార్యములో రామునికి సహాయపడగలను

మత్త్రాసాదాల్‌ నమ్యుదం న తరిత్చుతి బలై నవా తా

“నా సహాయమున ఆతడు సేనాసహితుడై సముద్రము దాటివచ్చును. ఈ రాక్షసస్త్రీలు నా మాయవల్లనే నిద్రామోహితులైరి నేను స్వయముగా నీ కొరకు హవిష్యాన్నము (గ్రహించి, నిద్రాసహాయుడనై, యిచ్చటకు వచ్చితిని

గ్ల శన,

వీతదత్స్యతి మద్రన్తాన్హు త్వాం బభాధివ్టాతే శుఖ్లో

క్షుధా ల్పువా చ దంభోరు వర్షాణామయుత్రెరవే. ల్‌

232/వారీ తరాయమాయలణము. శావములు-వరములు

“అమ్మా ఈ హవిష్యాన్నము (గ్రహించితివేని, వేలాదివత్సరములైనను, నీకు ఆకలిదప్పిక లుండవు కనుక నేను తెచ్చిన యీ హవిస్సు (గ్రహింపుము?

ఇది వరదానమో, ఇంద్రుని ప్రభావమో తెలియకున్నది వరమైనచో అయాచితము హవిష్యాన్నప్రొస్తీ అనుగ్రహరూపమున కలిగినది 27. గురువులు ౫ శబరి అరణ్యకాండ 74

కబంధుడు చెప్పిన మార్గమున రాషలక్ష్మణులు పంపాసరోవర (ప్రాంతమున శీగుచుండిరి. దారిలో వారికి రమ్యషుగు శబరి యా(శ్రమము. కనిపించెను పృక్షలతాపదివేష్టితవైన ఆ రమణీయమగు ఆశ్రమములోని కేగి వారు శబరిని చూచిరి శబరి వారిరువురి చరణములకు నమస్కరించి అర్జ్యపాద్యాచమనీయము లిచ్చి వారి నాదరించెను రాము డామెను ఆమె తపమును, తద్విఘ్నకారులైన షడ్రిపుల దమనమును కోపని(గ్రహమును, ఆహారనియమాదిపాలనమును గూర్చి ప్రశ్నించెను. ఆమె కుశల మడిగి తెలిసికొనెను ఆమె సవినయముగా నిట్లు బదులు చెప్పెను. - రామా! నేడు నీ దర్శనము లభించుటతోనే నా తపస్సు ఫలించినది నేడు నా జన్మ సఫలమైనది. గురుజనులను సేవించి పూజించిన దంతయు సార్ధకమైనది 'దేవాధిపుడవైన నీకు సత్కారమొనర్చి నీ కృపచే నేనిప్పు డక్ష్యయలోకము లందుకొందును.

చ్మితకూటం. త్పయి. (ప్రొప్తే విమానైరతుల్యనభైా

ఇల స్తే దివమారూఢడా యాననాం నర్వచారిషత్‌ శ్లో

లై శ్చావాములా ధర్మజ్ఞార్మ వోభారెర్ళ వార్గిభి,

ఆగమివ్వుతి. తే రామః నువుజ్తమినముమ్యాశమమ్‌. శ్‌

న తే (వతిగ్రబాతప్పుః నొమ్యతినపొతోంతిథి*

తం చా ద్చష్తాా వరాన్‌ లోకాన్షయాంన్హ్రూం గమివ్పనీ. ₹6

రామచంద్రా! నీవు చిత్రకూటమునకు వచ్చినపుడే, ఇచ్చట నాచే పరిచర్య (గ్రహించుచుండిన నా గురుజనులు ప్రకాశమూనమైన విమానమెక్కి దిష్యలోక మరిగిరి ధర్మాత్ములైన ఆ మహర్షులు ఇచ్చటినుండి పోవుచు నాతో నిట్టు చెప్పిరి- ఈ ఆశ్రమమునకు లక్ష్మణసపొితుడై శ్రీరాముడు వచ్చును. నీ వతనిని యథావిధిగా సత్కరింపుము ఆయనను దర్శించిన పిదప నీకు అక్షయపుణ్యలోకములు లభించును

శరములు/(231

'ఈ కారణమున నే నీ పంపాతటమున ఫలించిన రకరకములైన ఫలమూలములు మీకొరకు సమకూర్చియుంచినాను అని చెప్పి ఆ ఫలమూలములను (గ్రహింపుమని రాముని ప్రార్థించెను. రాము డవి (గ్రహించెను పిదస నతడు- “శుభాంగీ. నీ విప్పుడు స్వేచ్చగా, మహానందమున అభీష్ట లోకముల కేగుము అని పలికెను ఇట్లు రామునివద్ద అనుమతి (గ్రహించి శబరి అగ్నిలో తన్నాహుతి చేసికొని, దివ్యాభరణమాల్యానులేపనము అంది స్వర్గలోకమున కేగెను

గురుజనులు చెన్పీనది శుభాకాంక్షయా, పరమా? పరమైనచో అయాచితము దివృవస్త్రాభరణాదుల ప్రాస్తీ అను[గహరూసము 28. ? ౫ దుందుభి కిష్కింధాకాండ 11!

సుగ్రీపుడు వాలి పరాక్రమమును గురించి రామునికి వివరించుచున్నాడు వాలి (ప్రతిదినము సూర్యోదయాత్పూర్వమే ముందుగా పశ్చిముసముద్రమున కేస. ఆమీద పూర్వదక్షిణోత్తరసముద్రములకు సోయి వచ్చెడివాడు. అతడు పర్వతశిఖరములకు లంఘించి పెద్ద పెద్ద శిఖరములు సెకలించెడివాడు ఒకప్పుడు వాటిని దొంతులుగా పేర్చి పట్టుకొనెడివాడు అతదు పెద్ద పెద్ద వృక్షములను అతివేగముగా విరివెడివాడు

దుందుభి అను రాక్షసు డొక డుండెిను వాడు బొన్నత్యమున వైలాసపర్వతముతో సషూనుడు వాడు దున్నపోతు రూపముతో కన్పించెడివాడు వానికి వేయి. ఎనుగుల బలముండెను

న వీర్వోల్చేకదుస్టాత్హా వరదానేన మోపొత: ఈ

వాడు బలోత్సాహమున మదించి, వరదానముచే మిగుల గర్వించెను అట్టు గర్వించిన వాడు సము(ద్రముపద్ద కేగి యుద్ధమునకు రమ్మనెను సముద్రుడు తనకు శక్తి చాల దని హిమాలయముపద్దకు పొమ్మని చెప్పెను హిమవంతు డతనితో “నాకు యుద్ధములో నేర్పు లేదు నీవు కిష్మింధలో నున్న వాలి పద్ద కేగు మని చెప్పెను. వాలి యుద్ధములో దుందుఖిని పరిమూర్చెను

232/ాల్ళీ తరామాయణము. తానములు-నరములు

దుందుభికి వర మెపరిచ్చిరో తెలియదు అత డా నరము తపస్సు చేసి పొందెను కనుక అది యాచితపరము. 29. సూర్యుడు ౫ మేరుపర్వతము “ కిష్మింధాకాండ తలి

నీతాన్వేషణకై సుగ్రీవుడు వానరయోధులైన కవిశ్రేష్టులను నాల్గు దిక్కులకు పంపెను మరీచిపుత్రుడైన అర్చిష్టంతుడను కపివరుని షళ్చిమదిశకు పంపెను. అతని కా మార్గ మెరిగించుచూ. సుగ్రీవుడు మేరుపర్వతమును గురించి చెప్పెను “అనేక సర్వతపంక్తులు గడచిన సిదప దీవేంద్రరక్షితమైన మేరుగిరి కనిపించును దానిని దాటి ముందుకు పోయినచో అరువది యోజనము లున్న సుషర్ణగిరులు కన్పించును అవి నల్వంకలా సూర్యుని వలె దేదిష్యమానములై వెలుగుచుండును ఆ సర్వతముల మధ్య సర్వతరాజు మేరువు విరాజిల్లుచున్నదిో

అదిత్వేన (వనన్హేన తైలో దత్రవరః వుర్కా. ౩8

త్మేసైవమ్యుక్తః. తేలేం్యదః నర్హా నీవ త్తూద్యాశయా,

మాళ్తో9నౌదాద్‌. భివివ్చుంతి దివార్యాతా చ కాంచనాఐ త్రి

త్త్తయి యే చాన్‌ ఎల్ష్యూంతి దేశగంధర్హూదానవా

తే ఖభివివ్రుంతి భిక్తాళ్ళు ట్‌భయా తొంచన్యపఖాః శ్తే(ీ

పూర్వము సూర్యుడు మేరువుపై ప్రసన్నుడై దాని కిట్లు వరమిచ్చెను- ఓ శ్రైలరాజా! నీ ఆశ్రయమున నున్నవా రెల్లరు నా కృపవలన సుపర్లకాంతి

ళా స

పొందెదరు. ఇచ్చటి దేవదానపగంధర్వు లందరూ సువర్షతేజునై నాయందు భక్తీ గల్గియుందురు

ఈ పరము యాచితమో అయాచితమో స్పష్టముగా చెప్పబడలేదు 30 (బ్రహ్మ ప= మయుడు కిష్కింధాకాండ 51

హనుపుంతుడు కోరగా వృద్ధతాపని స్వయంప్రభ తానున్న గుహ సుషర్షమయ మగుటకు. గల కారణమును విపరించుచున్నది

మయా నామ మనవోతేజూ మాయానీ వానర్తర్గభ్య కళ

తేనేదం నిద్దాతం నర్హాం మూయయా.. కాంచనం వనమ్‌

వరములు/లీ33

వురా దానవముఖ్వానాం విత్తాకర్థా బభూవ వొ శీ

యేనేదం వాంచనం. దొవ్చుం నిర్జితం భవనోత్రమమ్‌

న తు వ్లోనవ్యానాణు తవన్తప్తా మవాద్దున్నే 22

వతామవోద్దారం లేవో నర్దామౌళననం ధనమ్‌. తా

మాయావిశారదుడైన మయుడను మహాత్ముని "పేరు నీపు వినియుందుపు. తతడు తన మాయాబలమున నీ సుషర్టమయపనమును కల్పించెను అతడు పూర్వము దానవుల విశ్వకర్మగా నుండెను తన నేర్పుతో నత డీ సువర్త గుహా మందిరము నిర్మించెను అత డిచ్చట వేయియేంద్లు ఘోరముగా తపస్సు చేసి (బ్రహ్మను మెస్పించెను (బ్రహ్మదేవుని వరముపలన అతనికి శుక్రాచార్యుని సమస్తశిల్పకళా వైభవమును ప్రాప్తమాయెను

సమస్తకాంక్షలను సంధప్రాస్తింపజేసికొని మయు డీ సువర్హసుందిరము నిర్మించి యిచ్చట చిరకాలము పసించెను ఆ తర్వాత అతనికి హేమ యను అప్సరసతో సంబంధము కలిగెను అది విని ఇంద్రుడు కోపించి అతనిని వజ్రాయుధముతో కొట్టి ఇటనుండి తరిమివేసెను

ఈ పరము-*- యాచితము 31. హేమ ౫ స్వయంప్రభ కిష్కింధాకాండ 51

హనుపషుంతుని కోరికపై స్వయంప్రభ తా నున్న దిష్యగుహామందిరమును గురించి చెప్పుచున్నది ల

సీతను వెదకుచు పనములందు తిరుగుచున్న హనుషుదాదు లొకచోట నొక బిలములో ప్రవేశించిరి అచ్చట గల వైభవోపేతమగు సురమ్యవస్తుసంచయ మును చూచి వా రాశ్చర్యచకితులైరి కొంతముందు శేగి వారచ్చట పల్కలము కృష్ణమృగచర్మము ధరించి నియతాహారిణియై తపస్సు చేయుచున్న స్త్రీమూర్తిని దర్శించిరి ఆమె వారందరికిని ఆతిధ్య మిచ్చెను హనుమంతుడు (ప్రన్నింపగా ఆ బిలమును గూర్చి వివరించెను ఆ బిలము మయదానపనిర్మితపు, సుషర్ణమయము అక్షయకా మోపభోగప్రదవైన ఆ బిలాశయమును పముయు డింద్రనిచే చంపబడిన పీదప బ్రహ్మదేవుడు హేమ కిచ్చెను ఇట్లు విపరించి, ఆమె తన పరిచయము కూడ నిట్లు వినిపించెను-

234టాల్డీ కరామాయణము- శతావములు-వరములు

దుపొతా మేరునాన్నర్జేరనాం త్వా న్ధూయం్యవభా ల

ఇదం రక్టామి భవనం పౌామాయా వానోత్తమ.

మమ (వేయనలఖీ పౌామా న్పుత్తగీతవిశారద్ధా, 7

తయా దత్తవరా చాన్హు రక్టూామి భవనం మవాల్‌ టొ

“నేను మేరుసావర్షి కుమార్తెను నన్ను స్వయంప్రభ యందురు. నేను హేహుకు సఖిని అమె భవనమును కాపాడుచుంటిని. హేమ నృత్యగీత విశారద ఆ న్నాప్రియసభి నాకు వరమిచ్చి.యీ భవనరక్ష నా కర్పించినది.

తర్వాత 'నామె హనుమదాదు లచ్చటి కే కారణమున నెట్టు పచ్చినారో దుర్గమ. మగు నా బిలమును వారెట్ట్లు ప్రవేశించిరో అడిగి తెలిసికొనెను.

హేమ యిచ్చిన పరము ఆయాచిత మనదగును 32 హనుమంతుడు ౫ స్వయంప్రభ కిష్కింధాకాండ 52

'హేమాప్పరసకు. (ప్రియసఖి స్వయంప్రభ హేమ వనభవనాదులను సంరక్షించుచుండెను. ఆమె అచ్చటి కెట్లో పచ్చి చేరిన హనుషదాదులను వారి పవృత్తాంతమేమో చెప్పుడని యడిగెను అంత హనుమంతుడు నవిస్తరముగా సీతాన్వేషణములో తా మచ్చటికి వచ్చి. ఆ బిలముందు (ప్రవేశించినట్లు చెప్పెను తిరిగి కృతజ్ఞత వెల్లడించుచు నత డామెతో నిట్టనెను-

త్వాం చైవోవ/తాః నర్దే వంిద్వూనా బుభ్యుక్తిత్కా

ఆతిధ్దుధర్థ దత్తాని మూలాని చొ ఫలాని చ (న

అన్గూ భిడువయుక్తాని బుభుకానరివీదీ తైల

యత్హ్రయా. ర్తితా? నర్పే మియమాణా బుభుక్షయా, 7

(వొ (దత్వువూర్జార్డం కం త్తే ముర్దుంతు వానరాః క్‌

ఆకలిచే నీరసించి వచ్చి మేము నీ శరణు జొచ్చితిమి. నీ వాతిధ్య ధర్మ మెంచి మాకు ఫలమూలము లఅర్చించిచివి ఆకలితో నున్న మే మవి కడుపార భుజించితిమి ఆకలితో చాపనున్న బుష్మందరిని నీపు (ప్రాణములతో నిల్పి కాపాడితివి కనుక దీనికి టదులుగా మేము నీకేమి మేలు చేయపలెనో చెప్పగో రెదము

వరములు/235

అతని మాటలకు స్వయం(్రభ యిట్లు బదులు పలికెను- నర్తేషాం వంతుమ్తాన్ను వానరాణాం తరన్హనాబ్‌, /తో చరంత్యా మమ ధర్మేణ న కార్ధ మివా కేనవిలి 26 వానరవీరులైన మీవలన నేను సంతుష్టి జెందితిని ధర్మానుష్థానతత్పరనైన నాకు వేరొకరిచే కావలసిన పని యేదియు లేదు వాల్మీకి యిచ్చట వరదానమని పేర్కొనలేదు కాని 'ప్రత్యుపకారార్హమ్‌ అనుటలో కృతజ్ఞత వ్యక్తమగుచున్నది దీనిని పర పునుకొన్నచో అది అయాచితము అస్వీక్సృతము. కూడ 33. నిశాకరముని ౫ సంపాతి కిష్కింధాకాండ 62 63 సంపాతి వానరులతో తన పూర్వప్పత్తాంతము చెప్పుచుండెను నిశాకరమహాముని అడిగిన దానికి బదులుగా సంపాతి తన రెక్క లేం కారిపోయినవో తెలియజేయుచుండెను ॥ “నేను, నా తమ్ముడు జటాయువు బలగర్వితులమై ఒకనాడు మా బలపరాక్రఘుములను సరీక్షింప నెంచి పైపైకి అత్వధికదూర మెగురుచు పోయితిమి. అలిసిన హూ శరీరములు చెమటతో తడిసినవి మాకు అలుపు దుర్భరవైఎనది భయవ్యాకులులమై మూర్భ్చలో మునుగుచుంటిమి సూర్యతేజము మిక్కుటమై మాకు కనులు సరిగా కనిపించలేదు. ఇంతలో తమ్ముడు జటాయువు నన్నడుగకయే భూమిపైకి దిగిపోయెను అత డట్లు దిగుట వ చూచి నేనును (క్రిందకు దిగి పోపుచు, నా రెక్కలతో జటాయిీపును క్తస్పీ దిగుచుంటిని కాని సూర్యకిరణములపలన నా రెక్కలు కాలిపోయినవి జటాయువు జనస్లానమున పడిపోయినట్టు తోచినది. నేను వింధ్యపర్వతము'పై పడిపోయితిని రెందురెక్కలును కాలిపోపుటచేత వికలుడనై పడియుంటిని* రాజ్యభమ్టుడనై సోదరుని నుండి విడిపోయి సరాక్రమముంతయు పోగొట్టుకొని నేనిప్పుడు మరణేచ్చతో ఈ పర్వతశిఖరమునుండి పడనెంచు చున్నాను 236నాల్లీ కీరామాయణము శావములు-వరములు

సంపాతి మాటలు విని నిశాకరమహాముని కొంత తడవు ధ్యానించి, అతనితో నిట్లనెను - నీకు తిరిగి (కొత్తగా రెక్కలు వచ్చును. దృష్టికూడ మునుపటి వలె లభించును. పోయిన జవసత్తములు తిరిగి పొందగలవు నేను ముందు రాగల విషయము లనేకములు పృరాణములవలన తెలిసికొంటిని. తపస్సుచే అవి సత్యములని నిదర్శనముగా (గపాంచితిని. శ్రీరాముని దూతలగు వానరులు నీతాన్వేషణముపై ఇచ్చటికి వచ్చెదరు వారికి నీవు సీతనుగూర్చి, ఆమె యున్న ప్రదేశమును గూర్చి చెప్పుము. నీ వీ చోటు విడిచి చే శెచ్చటికిని పోపలదు

“నీకు నా సహిమచే. రెక్కలు తక్షణమే రప్పింపగలను. కాని నీ విక్కడనే పడియుండుచో ప్రసంచమునకు హితమైన పని చేయగలుగుదువు.

నిశాకరముని చెప్పినట్టుగనే సంపాతి వింధ్యపర్వతముసై నిల్చి వానరుల రాక కెదురు చూచుచుండిను వారు పచ్చిన పిదప వారికి తన కథ వినిపించెను అంతలోనే ఆతనికి రెక్కల్లు వచ్చెను

ఉత్తేలలున్తదా వక్లా నన్నుక్షం వనచారిణాప్‌,

న ద్ధుష్ట్వా న్వూం తనుం వన్షై రుద్గతై రరుణచ్చు దైన యాతి

తన శరీరమున నూతనముగా అరుణారుణములై రెక్క లుదయించుటచే సంపొతి హర్దాతిశయముతో పొంగిపోయెను

ఈ పర పముయాచితపు 34. బ్రహ్మ ౫ హనుమంతుడు కిష్కింధాకాండ 66

జాంబవంతుడు హనుషుంతుని కతని జన్మవృత్తాంత మెరిగించి సము[ద్రలంఘనమున కతనిని ప్రోత్సహించుచుండెను

కపిరాజైన కుంజరుని పుత్రియు కపిరాజు కేసరికి సత్నియు నైన అంజన ముల్గోకములలోను ప్రసిద్ది బడసినది ఆమె రూపనసంపదకు సాటిలేదు, ఆమె సౌందర్యమునకు వాయుజేపుడు మోహీతుడయ్యెను ఉదేకముతో అత డొమెను గట్టిగా పట్టి కాగలించుకొనెను ఆ పతివ్రత ఎప రిట్టు నా పొతిప్రత్యము చెరుపుచున్నారని పల్కగా వాయుపు, నేను నీ పాతివ్రత్యము చెరుసలేదు. భయము. చెందకుము. నేను నిన్ను అప్రకటముగా కౌగలించి

వరములు/23/7

సూనసికసమాగమ మొనర్చితిని దీనివలన నీకు బలపరాక్రభుసంపన్నుడును ధీశాలియు. నైన పుత్రుడు జన్మించును అతదు ధైర్యశాలి, తేజస్వి బలపరాక్రమో పేతుడు సముద్రలంఘనాదులలో నాతో సమానుడు నగును అన్ని పలికెను అంజన ప్రసన్నురాలైనది ఆమె ఒక గుహలో హనుమంతుని ప్రసవించెను బాల్యావస్థలో ఒక దినము సూర్యోదయవేళ సూర్యుని చూచి ఫలమని భ్రమించి హనుమంతు డాకాశమున కెగిరెను అత డట్లరిగి అంతరిక్షమున గల సూర్యుని సమీవించెను. దానిపై ఇంద్రుడు కునితుడై అతనిపై వజ్రాయుధము ప్రయోగించెను హనుమంతుడు ఉదయాచలశిఖరముపై పడెను అతని హనువు కుడిభాగము మొక్కవోయెను అప్పటినుండి అతనికి హనుమంతుడని పేరు కలిగిను. హనుమంతునికి దెబ్బ తగులుట చూచి వాయుప్పు కుపితుడై మూడు లోకములందును తన సంచారము నిలిసివేసెను దానితో దేవతలు వ్వాకులులై వాయుప్పును (బతిమాలజొచ్చిరి

(్రనాదితే చ వవనే (బహ్హా తుభ్బాం వరం దదౌ

ఆళస్త3వద్దుతాం తాత నమరే నత్పవ్యికమ. 27

వాయుదేపుడు ప్రసన్నుడైన సిదస బ్రహ్మదేపుడు సత్యపదాక్రముడైన హనుమంతునికి యుద్ధములో ఎ అస్త్రుశస్త్రములచేతను వధింసబడకుండా పరమిచ్చెను.

ఈ వర మయాచితము తెర్‌, ఇంద్రుడు ౫ హనుమంతుడు కిష్కింధాకాండ 66

జాంబపంతుడు హనుషుంతుని కాతని జన్మకథ చెప్పుచుండెను

చూ. మీద" చెప్పబడిన బ్రహ్మ యిచ్చిన పరక్ర 34

వబన్సు చ నిపొతేన విరుజం త్వాం నమీక్తూ చ

నవ్యానన్యేతః (జీతాత్హా. దదౌ. తే వరముత్రమమ్‌, 2వొ

న్రచ్ధుందతళ్లు మరణం. తవ న్వాదితి వై (వభో 28

వజ్రప్రహారముచే. నీకు బాధ కల్గుట గమనించి దేవేంద్రుడు (ప్రసన్నుడై నీ కొక గొప్ప వరమిచ్చెను దానిచే నీకు స్వచ్చందమరణము. లభించును గాని అన్యథా కాదు

ఈ పర పముయాచితము

238/వాల్డీ కరామాయణము.. శావములు-వరములు

36, ఇంద్రుడు ౫ మైనాకుడు సుందరకాండ 1

సము(ద్రము దాటిపోవృచున్న హనుమంతునికి కొంత తడప్పు విశ్రామహేతువుగా నుండదగునని చెప్పి సముద్రుడు తనలో దాగియున్న సుషర్ణగిరి మైనాకుని పైకి రమ్మని కోరెను సముద్రజలములను వీదించుకొని గగనతలమున పచ్చి ఎత్తుగా నిల్చిన మైనాకుని చూచి హనుమంతు దది యొక విఘ్నముగా భావించెను అట్లెంచి అతడు మైనాకుని మహోన్నత శిఖరమును తన రొమ్మున డీకొనెను. ఆ దెబ్బకు మైనాకుడు తిరిగి నీటేలో పడెను అయినను హనుమంతుని చేగమునకు మిక్కిలి సంతసించి అతడు తిరిగి లేచి, మనుస్యరూపమున తన శిఖరిపై నిల్చి యిట్లనెను- “కపీశ్వరా! నీవు యీ సముద్రమును గగనమార్గమున దాట నెంచితివి. కనుక "నీవు కొంత విశ్రాంతి తీసికొనుట కనుకూలత కల్పింసవచ్చితిని కొంతసేపు విశ్రమించి తిరిగి వెళ్ళవచ్చును తిరిగి అత డిట్లనెను - 'కపినరా, నీతో నాకు చుట్టరిక మున్నది పూర్వము కృతయుగములో పర్వతములకు రెక్కలుందెడివి అవి గరుడుని పలె వేగముగా నెగురుచు నలు దిక్కులకు పోపుచుండెడివి. కాని దేపతలు బుషులాదిగా సమస్తవ్రాణులు ఆ కొండలు తమపై సడునేమో యని భయమందుచుండినవి ఇంద్రుడు " కోపించి తన వజ్రాయుధముతో పర్వతముల రెక్కలు ఖండింపదొడగెను అతడు నా వంకకు వచ్చినప్పుడు నేను మీ తండ్రి వాయుదేవుని సహాయముతో ఎగిరివచ్చి ఈ సముద్రమున తలదాచుకొంటిని. కనుక నీవు నా కాదరార్డుడవు, మాన్యుడపు నా ఆతిథ్యము (గ్రహించి కొంతసే విట విశ్రమించి నా స్నేహ మంగీకరింపుము.

మైనాకుని మాటలకు బదులుగా హనుమంతు డిట్లనెను- *ని న్నెరుగుట పలన నా కానందమైనది. నేను వానరుల పద్ద, మార్గమధ్యమున నిలువనని ప్రతిజ్ఞ చేసి వచ్చితిని అని చెప్పి నవ్వుచు అతనిని చేతితో ముట్టి మీది కెగిరిపోయెను ఇదంతయు చూచి ఇంద్రుడు సంతోషించి వెంటనే మైనాకునికి (ప్రత్యక్షమై అతనితో నిట్లనెను -

పొరణ్టానాఖో ౨ లే్యద్ర వ౭ితుష్టోతన్మ తే బ్రుళ్‌

అభయం తే (యచ్చామి_ గళ్ళు నౌన్పు యభథానుఖమ్‌. 389

“స్వర్ణమయ శైలరాజా, మైనాకా, నీ వల్ల నా కెంతో సంతోషము కలిగినది. న్‌ కభయ మిచ్చుచున్నాను నీ విక స్వేచ్చగా తిరుగవచ్చును

ఎలరములు/(2389

ఇంద్రునివలన వర మందుకొని మైనాకుడు తిరిగి సముద్రము చేరుకొనెను

నవైె దత్తవరు కైలో బభూవావ్యన్థ తన్తదా ైడ్తోవా

ఈ వర మయాచితము 2. (బ్రహ్మ పజ సురస సుందరకాండ 1

వెళ్లినపని విజయవంతముగా ముగించుకొని సీతను తోడ్కొని వచ్చెదను, -లేదా లంకనే పెకలించి తెచ్చెదను అని ప్రతిజ్ఞ చేసి బయలుదేరిన హనుమంతుని బలపరాక్రమములు పరీక్షించ. నెంచి 'దేవగంధర్వ సిద్ధ్దమహర్ష్హులు సూర్యతుల్యతేజనస్విని టైైన నాగమాత సురసను పిలిచి యిట్టనిరి - “వాయు సుతుడైన హనుమంతుడు వాయుమార్గమున సముద్రము దాటుచున్నాడు నీవు రెండు ఘడియల కాల మతని మార్గమున విఘ్నము గావింపుము నీప్పు పర్వతము. వలె మహాకాయము కల భయంకరరాక్ష సీరూపము వికృతకేశ కలాపము, పింగళనేత్రములు కలడానవై, ఆకాశము నంటుచున్నట్టున్న విశాలమైన నోరు తెరచి పొమ్ము అనగా సురస అంగీకరించి రాక్షసీరూసమున వచ్చి సముద్రము. దాటుచున్న హనుమంతు నడ్డగించెను

ళీ! | గ ఉద

మను. భక్తం (వదవన్చ్యయ త దెద్దానరభు ల

ఆవొం. త్వాం. భఖిక్షాయిప్పామి (వవితేదం మమాననమ్‌. _ై

వర నవ వురా దత్తో నువు థ్యాతేతి నత్తా,

వ్యాదాయ వర్ర9ిం వివులం ఖ్‌ నా మూరుతేః వురణ 5

కషి(శ్రేష్టా! దేవాదులు నిన్ను నాకు ఆహారముగా అర్పించిరి. కనుక నేను నిన్ను భక్షించెదను నీవు నా నోటిలో ్రవేశంపుము. పూర్వము (బ్రహ్మ నా కీ పర మిచ్చెను అని చెప్పి ఆమె విశాయముగా నోరు తెరచి హనుమంతుని యెదుట నిల్చెను హనుషుంతు డామెకు తన కార్యమును దాని మహత్త్యమును వివరించి ఆ కార్యమునకై తనను విడుపుమని వినయముగా పలికెను అంతేగాక ఆమెకు తా నాహారముగా కాపలెనన్నను నీతాదర్శనానంతరము శ్రీరాముని కలిని సీదప తానే స్వయముగా వచ్చి ఆమె కాహార పుగుదునని కూడ చెప్పెను అందుపై కాసరూపిణి యగు సురస,

242/వార్చీ కీరాయమాయణమూు. తావములు-నరములు

అబనీన్చాతివర్రేన్దాం కళ్ళి దేవ వదో మమ లలా

“నన్ను. మీరి ఎపడునూ పోజాలడని నాకు వరమున్నదని చెప్పి, దాటిపోప నెంచుచున్న హనుమంతుని బల మెరుగ నెంచి యింకను నిటనెను-

(ద్రవిళ్తా వదనం మేంద్దా గంతవ్దుం వానరోత్త్రమ,

వర వష వురా దత్తో మమ భ్యాతేతి నత్తూరా. 758

'“వానరవీరా నా నోటిలో (ప్రవేశింపుము. అట్టు (ప్రవేశించియే నీవు పోవలెను. మునుపు (బ్రహ్మ నా కిట్టి పర మిచ్చెను అని పల్కుచూ నోరింకను ఎక్కువగా తెరచి హనుషుంతుని యెదుట నిల్చెను అప్పుడు హనుమంతు డామెతో “నీవు నోరింకను తెరచి నా శరీరమును భరించుటకు సిద్దము కమ్ము అని పల్కెను ఆమె తన నోరు నూరు యోజనములుగా పెంచి తెరచెను అప్పుడు హనుషుంతుడు తన శరీరమును కుదించి అంగుష్ట మాత్రుడై ఆమె నోటిలో ప్రవేశించి అవలీలగా తిరిగి బయటకు పచ్చెను, అట్లు వచ్చి ఆకసమున నిల్చి ఆమెతో నత డిట్లనెను -

వవిప్తోతన్త పొ తే వక్త్రం దాక్షాయణి నమోంన్తు త్తే

(4 ఆ ం ర్తు త్మ

గ౧మిక్యో యో వైదేపొ నత్పళ్చానేద్దూరన్తవ: న!

“దక్షకుపూరీ! నేను నీ నోటిలో (ప్రవేశించి పచ్చితిని నీ పరము చెలినది. ఇక నేను సీతను చూడనేగెదను అని పల్కెను. అప్పుడు సురస ళల తన నిజరూపమున ప్రత్యక్షమై నీవు శ్ర్రీరాముదేపుని కార్యమున విజయ మందుకొనుటకై. సుఖముగా. నరిగి సీతను శ్ర్రీరామునితో చేర్పుము. అని పలికెను.

హనుసుంతుడు వానరులతో తన లంకాయాత్ర గురించి చెప్పుచు సురసకు లభించిన ఆ పరమును గూర్చి చెప్పెను "కార్యము ముగించుకొని పచ్చి నీ నోటిలో ప్రవేశించెద నని ప్రతిజ్ఞ చేసి చెప్పినను ఆమె అంగీకరింపలేదు. పైగా

ఆ(బవీన్హాతివర్తేన్యాం కళ్ళు దేవ వరో మమ. 756

న న్నెపరును దొటిపోలేరు ఇది నాకు పరము అని చెప్పినది

సురస కీ వర మెట్లు లభించినదో స్పష్టముగా చెప్పబడలేదు. కనుక ఈ పరము యాచితమో అయాచితమో స్పష్టము కాలేదు

ఎలములు/ైశీ!ే

38. బ్రహ్మ ౫ లంకీణీ సుందరకాండ 3 లంకానిశాచరి హనుమంతునికి తన పృత్తాంతము చెప్పుచుండెను లంకలో (ప్ర వేశింపబోవుచున్న హనుహుంతుని చూడగనే ఆ

నగరాధిష్టాత్రిటైన లంకిణి అతని నడ్డగించెను హనుషుంతు డామెకు తన

రాకకు గల ఉద్దేశ్య మెరిగించెను ఆమె మరింతగా కోసించి కరోరముగా గర్దించుటయే గౌక్క అతనిని గట్టిగా చరచి కొట్టెను అప్పుడు హనుషుంతు డామెను తన పిడికిలితో పొడిచెను. ఆడుది కదా అని అత డెక్కువగా కోపించలేదు. కాని ఆ పిడికిలి పోటునకే అమె స్పృహ తప్పి పడిపోయినది. తిరిగి లేచి ఉద్విస్నటై.. అభిమానము విడిచి గద్దదస్వరముతో ఆమె అతని కిట్ల్టనెను - ఓ కపిపరా! శన్ను రక్షింపుము. బలపంతులు సాత్వికులువైన మహాత్ములు మర్యాదలు విడుపరు

అవాం తు న్గరీ లంకా న్ధాయ మేవ (వ్రవంగమ,

నరితావాం త్త్తూయూ వీరో వవమేణ మవనోబల శ్‌

ఇదం చా తథ్వం శ్చణు మే (ఊువంత్తా వై వారీళ్చుర్క

నాయం న్తాయంభువా దత్తం వరదానం యథా మమ శర

యదా త్వాం వానరః కొళ్చిద్దాకమాద్‌ వళమానయేల్‌,

తదా తయా పొ విజ్హాయం రక్షనాం భయమాగతమ్‌ శ్ర

న పొ మే నమయః నొమ్పూ (పొప్తోోద్దు తవ దర్భనాల్‌, శ్తోలో

ఓ వీరవానరా. నేను స్వయముగా ఈ లంకానగరాధిదేపతను. నీపు నన్ను నీ బలముచే జయించితివి నేను నీ కొక సత్య మెరిగించుచుంటిని వినుము నాకు స్వయముగా బ్రహ్మ యిచ్చిన వరమిది ఎపునగా ఎనాడు నీ వొక వానరుని పరాక్రమమునకు లొంగిపోదువో ఆనాడు లంకకు విపత్తు సంభవించినదని తెలిసికొనుము మహాత్మా. నే డిది నీ దర్శనమువే సత్యసిద్దముగా

(ప్రాష్తమైనది అని చెప్పి ఆమె హనుమంతుని లంకలోని కరిగి అభీష్ట

కార్యయు నెరవేర్చుకొనుటకు అనుపషుతించినది పర మిచ్చిన కారణము చెప్పలేదు కనుక ఈ ఎవర పుయాచితమో

యాచితమో స్పష్టపడకున్నది 242వాల్ళీ కీరామాయణము. శావములు-వరయులు

39. బ్రహ్మ ౫ హనుమంతుడు సుందరకాండ 48

హనుషుంతుడు లంకలో ఉద్యానవైత్యప్రాసాదములను రక్షకులైన రాక్షసులను పూర్తిగా నశింపజేసి జంబుమాలి, విరూపాక్సుడు అక్షకుమారుడు మున్నగు వారిని సంహదించెను. ఇది చూచి కోధసంతస్పడైన రావణుడు ఇంద్రజిత్తును హనుమంతుని జయించుటకు పంపెను. జపసత్వసంపన్నులు యుద్ధకళాకుశలులు నన ఆ వీరు లిర్వురును ఒకరి బల మొకరు తెలిసికొనిరి. తన అమోఘ బాణములన్నియు హనుమంతునిపట్ల నిర్విర్య మగుచుండుట చూచి ఇంద్రజిత్తు ధర్మబలమున నతడు అవధ్యుడని (గ్రహించెను అప్పు డా మహాస్త్రువేది 'బ్రహ్మాస్తుము ప్రయోగించి హనుషుంతుని బంధించెను. ఆ అస్త్రుముచే బంధింపబడిన హనుమంతుడు. నిశ్చేష్టుడై నేలబడిపోయెను బ్రహ్మవరమువలన అతని కా (బ్రహ్మాస్త్రముచే నే విధమైన హానియు కలుగలేదు

లతా న్యాయంభువైర్డు ౦(నైః (బమ్మ్హోన్త9ం చాభిమంతితమ్మ,

వానుమాంళ్చింతయామాన వరదానం నీతామవోతలా త్తి

('బహ్మషుంత్రముతో నభిమంత్రితమైన ఆ అస్త్రుమును చూచి హనుమంతుడు తనకు మునుపు (బ్రహ్మ యిచ్చిన పరమును స్మరించెను (నా అస్త్రము నిన్నాక ముహూర్తకాలము బంధించి విడువగలదని అతనికి (బ్రహ్మ పర మిచ్చెను)

హనుమంతు డా అస్త్రుముయొక్క శక్తిని, తనపై (బ్రహ్మకు గల కృపను అస్త్రుబంధమునుంది విముక్తు డగుటకు గం తన సామర్ధ్యమును, తలచి బ్రహ్మ ఆజ్ఞ పాటించుటయే మేలని నిశ్చయించెను హనుషుంతుడు నిశ్చేష్టుడై పదుటతో రక్కసు లతనిని నారతో షేనిన బలమైన మోకుత్రాళ్లతో బంధించిరి రాపణుని చూడ నెంచిన హనుమంతుడు రాక్షసులు చేయు నపహేళనాదులను సహించి నిళ్చెను

న బద్ర స్తేన వల్ళేన విముళత్తోోస్తేంణ వీర్పవాన్స్‌

ళు జట అన్త్ర9బంధః న చాన్తాం పా న బంధమనువర్తతే, తతొ నారవేళ్లతో బంధించుటచే హనుమంతుని (బ్రహ్మాస్తుబంధసు వీడిపోయినది ళా ఆ మహాస్త్రబంధ మితరబంధముల నంగీకరింపదు వరములు/243

ఇందద్రజిత్తిది (గ్రహించి మిక్కిలి చింతించెను అతడు చేసిన ప్రయత్నమును రాక్షసులు భగ్న మొనర్చిరి ఆ అస్త్రము రెండపసారి ప్రయోగింపబడదు ఈ విషయము. లెరిగి విజయము పొందియు అతడు సంశయాచ్ముడయ్యెను రావణుని చూడపలెనని కోరి, అస్త్రుబంధము నుండి విడివడినను హనుమంతు. డింకను బంధములో నున్నళ్లు నటింపసాగెను రాక్షసు లతని నట్టు బంధించి రాపణుని యెదుటకు తెచ్చి నిల్పిరి సుందరకాండ 50 రాక్షసులు కట్టి యీడ్చి తెచ్చిన హనుమంతుని చూచి రాపణుడు తన మంత్రి (ప్రహస్తునితో ఇతడెపరో లంకలోని కేల వచ్చెనో ఎక్కడినుండి పచ్చెనో అడిగి తెలిసికొనుషుని పలికెను (ప్రహస్తుడు హనుమంతు నడిగి సత్యము. చెప్పినచో విడిచిపుత్తుమునియు. లేనిచో (ప్రాణములతో తిరిగి పోనీయపునియు చెప్పెను దానికి హనుమంతు డిట్లు బదులు చెప్పెను - నేను ఇంద్రయసుపరుణులలో నెపరికీిని దూతను కాను కుబేరునితో నాకు చెలిమి లేదు విష్ణు దేపుడు నన్నిటకు పంపలేదు. నేను జన్మత వానరుడను రాపణాసురుని చూడ నెంచి వచ్చి నే నా చొరరాని పనము ధ్యంసము చేసితిని పిదప రాక్షసవీరులు నాతో యుద్ద మొనర్స వచ్చిరి షె జ్ర ల) రక్షణ్యార్థం చ దేవాన్సు వతియుద్దా మయా రణ్తో వో ల ఆస్తంపాతార్డు ఈక్తారవాం బద్దుం దేవాన్నురైరవ /్‌రొ వతామవోదేన వరో మమావీ పా నమాగతః రాజానం (దన్హు కామేన మయాన్త 9మునువడ్రి తమ్‌. "జే ఆత్మరక్షణార్థము నేను యుద్ధములో వారి నెదిరించితిని దేవాసురు లేరికిని నన్ను ఆస్త్రుపాశమున బంధించుట సాధ్యము కాదు నా కట్టి పరము (బ్రహ్మపద్ద భించెను రాక్షసరాజును చూడ నెంచినందున నేనే అస్త్రమునకు లొంగి కట్టుబడితిని* ఈ పరము యాచితమో అయాచితమో స్పష్టముగా చెప్పలేదు 24ీఢ/వాల్ళీ కీరాయాయణము. శానములు-వరములు

త్త౦ (బ్రహ్మ = వైంందద్వివిదులు (ఆశ్వినీదేవతల పుత్రులు) నుందరకాండ 659

లంకనుండి. తిరిగి వీచ్చిన హనుమంతుడు అంగదాదివానరవీరులకు అచ్చట జరిగిన వృత్తాంత మంతయు. విపరించెను అప్పుడు ప్రతీకారమును గూర్చి చర్చించుచు అంగదు. డిట్టనెను

అజ్హావ్యుతోొ మవోవేగౌా బలవంతొ వ్రవంగమూ 6

ఎతామవావరోత్సేకాల్‌ నరమం దర్చుమాన్ధత్తా

అల్హాసోరల్డై నన్నార్దం వా నర్దులోకనీతామవ్కా 7

నద్వావధ్వత్తామతులమనయోోర్రత్తవాన్‌ _వురాం టొ

ఎరోక్తే కేన మత్తా చ (వమధ్హు మవాతీం చమూబ్స్‌, 89

నురాతామమ్మతం. వీరౌ. వీతవస్తా న్రవంగమౌ

అశ్వినీదేపతల పుత్రులైన ఈ మైందద్వివిదులు షుహావేగబలశాలులు పూర్వము (బ్రహ్మవద్ద వద మందుకొని వీరు మహాగర్వితులై విహరించు చుండిరి అశ్వినీదెవతల నాదరించుటకై (బ్రహ్మ వీరికి అవధ్యత్వము పరముగా నిచ్చెను ఆ పరబలమున వీరు దేవసైన్యమును కూడ నెదిరించి అమృతము త్రాగినారు

వీరు కోపించినచో గజాశ్వరధసంకులపుగు లంక నంతటిని నశింప జేయగలరు. తక్కిన వానరులు తీరికగా కూర్చొనపచ్చును కనుక మనము కిష్కింధకు. బదులుగా ఇప్పుడు లంక శ్రే రాక్షసనాశ మొనర్చి, సీతను తోడ్కొని రాముని పద్ద కేగదగును.

ఈ వరము కూడ యాచితమో అయాచితమో తెలియకున్నది త్త ? ౬ కాలక్రేయులు (దానవులు) యుద్ధకాండ 7

శ్రీరాముడు. వేలాది వానరసేనలను కూర్చుకొని లంకపై దండెత్తి పచ్చుచున్నట్లు విని రాపణుడు బలాధికులైన రాక్షసవీరు అందరిని పిలిచి యుద్ధ ప్యూహమును గురించి ఆలోచించెను ఆ రాక్షసులు రావణుని పూర్వ పరాక్రమము. నుగ్గడించి యిట్లు పలికిరి. “నీవు భోగపతిలో నాగులను

వనరములు/245

లోకపాలుడైన కుబేరుని, వాసుకి, తక్షకుడు మున్నగు ససురదుర్హయులైన మహావీరులను ఎందరినో జయించితివి నీ కిప్పుడీ రాముని జయించుటలో

ం కష్టమేమి?

డ్తక్షయా వంవంతళ్లు చూడా ఇబ్జావదా? వున

త్తూయా నంవట్పురం యుద్ధ్దా నమరే దానవా విభో నలో

పహాబలపంతులైన కాలకేయదానపులు అజేయులు, బలపరాక్రమఘ సంపన్నులు, వరలబ్బ శక్తిసంయుతులు వారి నందరిని ఒక సంపత్సరకాలము యుద్దము చేసి నీవు జయించితివి కాలకేయుల కెపరు. పరమిచ్చిరో ఎప్పుడో ఏ కారణముననో చెప్పలేదు కేవలము పరసప్రాప్తి మాత్రమే ఉగ్గడింపబడెను త్తే 2౫ ఇంద్రజిత్తు యుద్ధ కాండ 7

శ్రీరాముడు వానరసేనాసహితుడై లంకపై దండెత్తి వచ్చుచున్నట్లు విని రాపణుడు రాక్షసయోధులతో విషయపరామర్శ చేసి చర్చింప దొడగెను అప్పుడు రాక్షసులు రాపణుని పూర్వసరాక్రమము ల్సుగ్గిడించిరి- 'నీపు యుద్ధములో మహావీరులైన శత్రుపు లెందరినో జయించితివి రాముని జయించుట నీకు కష్టమెట్లగును? అని కొంత తడ పూహించి వారు రాపణున కిట్లు సలహా చెప్పిది- 'నీపు సరిశ్రమింపవలనిన పని యేమున్నది? నీప్పు నిశ్చింతగా నుండవచ్చును మహావీరుడైన ఇంద్రజిత్తు తానొక్కడే వానరు అందరిని సంహరించి పచ్చును

ఊనేన చ మనోరాజు మా హేశ్చార మనుత్తమమ్‌,

ఇామ్టైూ యజ్ఞం నరో లబ్లో లోకే వరమద్యుర్రభా తి

“మహారాజా! పరమోత్తహహుగు మా హేశ్వరయజ్ఞ మొనర్చి ఇంద్రజిత్తు లోకదుర్లభవైన పరము సంపాదించెను. కనుక రాముని జయించు కార్యము నీ వతని కప్పగింపుము ఇంద్రజిత్తుని కెప రట్టి పరమిచ్చిరో చెప్పకపోయినను అది శివప్రసాదమని స్పష్టమగుచున్నది అది మా హేశ్చరయజ్ఞపలసు అతనికి శిపుని కృపచే దివ్యరధసు, ధనుర్చాణసులు శస్తాదికము, తామనీపూయ మున్లుగునవి లభించెను వాస్తపమున కిదంతయు అనుగ్రహము వరము కాదు కాని వాల్మీకి దినిని పరమనియే వచించెను

(చూ మహేశుడు ౫ మేఘనాధుదు, వరక్ర 64. ఉత్తరకాండ 25)

24డవాల్డీ కీరాయాయణము.. శానములు-వరములు

43. శ్రిరాముడు ౫ మరుప్రదేశము యుద్ధకాండ 22

“నే నీ నాడు సముద్రము దాకెదను, లేదా సముద్రము నింకింతును' అని కృతనిశ్చయుడై రాముడు కుశలు పరచిన నేలపై కూర్చుండి మౌనధారిటై విధిపూర్వకముగా సముద్రమును సుముఖముగా చేయనెంచి వ్రతము ధరించెను. అట్టతడు మూడు రాత్రులు (వ్రతనిష్టలో గడిపెను. కాని మందమతి యైన సముద్రు. డతనికి ప్రత్యక్షము కాలేదు. అప్పుడు రాముడు కోపించి, సర్వజగత్సంహారకమగు బాణము తీసీ సమొద్రముపై (ప్రయోగింప నెంచెను. అతని బొణము సముద్రజలము నల్లకల్లోలపరుపసాగెను, సముద్రమున పెద్ద "పెద్ద కెరటములు లేచెను వాటినుండి పాగ జిమ్ముచుండెను అవి సుడులు గాని తిరుగసాగెను సముద్రములోని జీవరాశులు వ్యాకులపడి పాతాశ-మేగ్లజొచ్చెను. అచ్చటి దానవవీరులు కూడ వ్యథావ్యాకులు లగుచుండిరి సముద్రమం దొవెతటను కోలాహలధ్వనులు. వెలరేగెను.. రాముడు తిరిగి బాణప్రయోగమున కుత్చహించుచుండగా లక్ష్మణు డతని పద్ద కేగి “చాలు చాలు ఇకపలదు, పలదు* అని ఆతని ధనుపును సట్టుకొనెను కాని రాము డింకను తీవ స్వరమున_ సముద్రమును హెచ్చరించుచూ నేను నిన్నీనాడు పాతాళము పరకు ఇగురజేయుదును నా బాణములతో ఈ జలరాశి దగ్గమగును. నీ వింకిపోవుదువు నీలోని జీపరాశి నాశముందును' అని పల్కెను ఇట్లు పలికి ఛాముడు బ్రహ్మదండసమానమగు బాణము గ్రహించి దానిని బ్రహ్మాస్తుమంత్రముచే నభిమంత్రించెను_ దానిని ధనుపవున సంధింసగనే చరాచరసృష్టి యంతయు విచలిత సుయ్యెను అప్పుడు సముద్రజలములనుండి స్వయముగా ప్రత్యక్షమై వచ్చి సముద్రుడు చేతులు జోడించి రామునితో నిట్లు పల్కెను - “మహాత్మా! పృథివి వాయుపు ఆకాశము జలము అన్ని - ఇవి సదా తమ స్వభావము ననుసరించి యుండును ఈ సనాతనధర్మమార్గము నవి విడుపజాలవు. నా స్వభావమును అట్టిదే నే నగాధజలరాశిని న న్నెవరును దాటజాలరు. నా లోతు ఇతరులకు గమ్యమగుచో, నా స్వభావమే నశించి పూరిపోయినట్లగును రాజకుమారా! తిమినక్రజలచరభరితమైన నా జలములను నేను, కాషలోభ భయాదికారణముంచే స్తంభింపజేయజాలను. కాని నేను నీకు వేరొక ఉపాయము చెప్పెదను దానిచే నీ నీ వానర సేనతో సులభముగా నన్ను దాటిపోగలుగుదుపు నాకును కష్టముండదు ఆ సూటలు విని రాముడు సముద్రునితో నిట్టనెను- నాయీ బాణ మమోఘము దీని నెక్కడ (ప్రయోగింపనగునో చెప్పుము'

వరములు/247

దానికి బదులుగా సముద్రు డిట్లు చెప్పెను- *నాలో ఉత్తరదిక్కున 'ర్రుమకుల్యమిను "పేరుగల పవిత్రస్థ్టల మున్నది దానిని ఆభీరజుతులవా రాక్రమించిరి చల రూపగుణక్రియలలో భయంకరులు పాపులు దొంగలును వారు నా జల ముం హరించుచున్నారు ఆ పాపాత్ముల సంపర్కము నాకు దుస్స్పహముగా ను ళో నీ వీ బాణమును వారున్నచోట విడువుము ఆ మాట విని రాముడు సముద్రుడు చెప్పినట్టుగనే ఆ బాణమును ఉత్తరదిశగా విడిచెను వ మహోజ్జ్వలముగా వెలుగుచూడని ఆ ప్రదేశము నంటెను అచ్చట ఘోరము ఆర్తనాదము వెడలెను ఆ బాణఘాతముచే నేర్పడిన బిలమునుండి పాతాళ జలము. లువ్వెత్తుగా నెగిరి వవ్చెను ఆ బిలరంధ్ర మొక ప్రణరూపముగా నేర్పడినందున ఆ ప్రదేశమునకు ప్రణ మను సేరు పెచ్చెను అచ్చటి జలము లింకిపోయెను అప్పటినుండి అది మరుకాంతారముగా ప్రసిద్దిపొందెను అట్టెండిపోగా-

వరం తస్మై దదౌ విద్దాల్‌ మరమేమరవ్మికము శో

వళపవ్పుళ్తాల్పురోగళ్టు ఫలమూలరనొయుత 2

ఐవాస్టేవో బవ్యాజ్డీరు నుగంధిర్పువిధౌవధిః. శ

పవమేతైళ్చు నంయుత్తో బవాుభి నంయుతో మరు

రామన్దు వరదానాచ్చు శతు నందా బభూవ వా జం

దేవోసమపరాక్రముడు శ్ర్రీరాము డా మరుభూమి కిట్లు పర మనుగ్రహించెను- ఈ పఘురుభూమి పశుప్పుల కుపకరించును. ఇచ్చట రోగభయ ముండదు ఫలమూలములు రసస్నీగ్ధపదార్హములు, క్రీరములు సుగంధములు, బహావిధముఠరైన ఓషధులు. దీనిలో నింజేయుండును జట్టు రాముడు పర మిచ్చుటచే ఆ (ప్రదేశము గుణసంపన్నమై ఎల్లరకు మంగళకరమగు మార్గమహాయెను

ఈ వరము అయాచితము ఉడీ. విశ్వకర్మ ౫ నలుడు (వానరుడు) యుద్ధకాండ 22

సముదుడు. రామునితో విశ్వకర్మసుతుడైన నలుని శక్తియుక్తులు చెప్పుచుండేను

వ2శీతవాల్డీ కేరారాయణము-.. శానములు-వరములు

ముక్షిస్థానము. దగ్ధమైన. సిదప నేముద్రుడు రామునితో నిట్లనెను- అయం. నొమ్బ నలో నామ తనయో ఎిత్రకర్శణం క “వ్యితా. దత్తవరః శ్రీమాన్‌ (వీతిమాన్‌ విళ్ళాకర్ణుణఒ “రామచంద్రా! నీ యీ సేనలో నలుడను తేజస్వి యగు వానరు డున్నాడు. అతడు విశ్వకర్మపుత్రుడు. వానికి తండ్రి తన యంతగా శిల్పకళలో నిపుణు డగునట్లు పర మిచ్చెను. సుహాత్మా! నీవును ఈ విశ్వమునకు విశ్వకర్మ వంటే ్రష్టవు. ఈ నలునికి సీ యందే (ప్రేమాతిశయ మున్నది. ఇతడు మహోత్సాహి, శిల్పకళాసమర్జ్థుడు. నాపై నితడు వంతెన నిర్మింపగలడు. నే నా పంతెనను ధరించి నిల్చెదను' ఇట్లు చెప్పి సముదు డంత్తల్లితుడయ్యెను. వానరుల సహాయముతో నలుడు వార్ధి'పై పంతెన నిర్మింపదొడగెను. ఛఈండ్రి ఏశ్వకర్మ తన తల్లి కిచ్చిన వరప్రభాపమున తాను వంతెన నిర్మించుటలో సమర్జుడ నైతినని నలుడు స్వయముగా రామున కెరిగించెను. పర మిచ్చుటకు గల కారణము చెప్పలేదు. ఇది బహుశా అయాచిత పరము. జ్తేప్‌, విశ్వకర్మ ౫ నలనానరుని తల్లి యుద్ధ కాండ లం నలుడు రామునితో తన వృత్తాంతము చెప్పుచుండెను. “ప్రభూ! సముద్రుడు నన్ను గురించి చెప్పిన దంతయు నిజమే. నేను తగిద్రిగారివలన (గ్రహించిన శక్షియుక్తులతో సముద్రముపై పంతెన నిర్మించెదను. కషులో కృతఘ్నుల పై దండనీతి ('ప్రయోగించుపే అర్ధసిద్ధిప్రద ముని యందురు. అట్టి వారి పట్ట క్షమ, సాంత్వన, దానము పంట ప్రయోగింపదగవు. ఈ భయంకరుడగు సముద్రుడు కృతజ్ఞతతో గాక, దండమునకు వెరచి, సేతుబంధన మూహించి ఉపాయము నివేదించెను. మమ నూతుర్చురో దత్తో వుందరే విళ్చకర్థుణ్నా మయా తు నద్దుళు వ్యుతస్తవ దేవి భొవివ్యతి. ర్‌ శ్‌ న్న ఆ క | నికు మందరాచలమున నున్నప్పుడు మా చండ్రీ విశ్వకర్మ మా జ్రలిత్తో నాప్ర క్త ణి న ంటి పుతు డుదయించు. నని పర మిచ్చెను. నే సిట్లు పిశ్వకర్మ ఎరములు/(2489

కౌరసుడనై శిల్పకర్మలో అతనితో 'సమానుడనైతిని అడుగనిదే నా శక్తిని గురించి. నేను మీకు చెప్పజాలకసపోయితిని. ఆటే ఇంతవరకు మౌనము వపొంచితిని నా కీ సముద్రముపై వంతెన నిర్మించు సామర్ధ్య మున్నది

వర మిచ్చిన కారణము చెప్పలేదు. బహుశా అది ఆయాచితము

నలుని తల్లి పేరేమో తెలియదు. బహుశా ఆమె ఘృతాచి యను నప్ప్సరస కావచ్చును. శం, ఇంద్రుడు ౫ జాంబవంతుడు యుద్ధకాండ ట్ర

రావణుని మంతి సొరణుడు. అతడు వేర్వేరు వానరయూథపులను గురించి రావణునికి చెప్పుచున్నాడు.

రాముడు సేనాసపితుడై సముద్రము దాటి వచ్చెను. అప్పుడు రావణుడు తన మంత్రులైన శుకసారణులను వానరసేనను చూచి రమ్మని పంపెను వారు దొంగచాటుగా వానరసేనను నిరీక్షించుచుండిరి. కాని విభీషణుడు వారిని గుర్తించెను. వారిని బంధించి రాముని వద్దకు తెచ్చి- “నీరు రావణుని గుప్తచరులని చెప్పెను ఆ రాక్షసు లిరుపురు రాముని చూచి మిక్కిలి భయపడిరి కాని రాముడు వారితో మీ నిరీక్షణకార్యము పూర్తిటైనచో మీరు నిర్భయముగా పోవచ్చును. అట్లు పోయి రావణునికి నా సందేశముగా అత డే బలము నమ్మి సీత నపహరించెనో, ఆ బలముతో పాటుగా ఇప్పుడు బంధుమిత్రసేనాసహితుదై వచ్చి బలము చూపమని చెప్పు డని పలికెను వానరయూథపతుల విసృతపరిచయము కలిగించుచు అతడు జాంబవంతుని గూర్చి ఇట్లు తెలిపెను-

జ్‌ టే ఓ

నీలమేఘాప్పతుడైన ఇంద్రుని పలె నాలుగువైపులను భల్లూకములతో నొప్పుచున్న ఆ యూథాధిపుడు ధూమ్రుడు అతడు బుక్షవంత మను పర్వతమున నిల్చి నర్మదాజలములు (గ్రోలుచుండును ఆ ధూుని తమ్ముడు జాంబపంతుడు. రూపమున అన్నపలె నున్నను పరాక్రమఘమున నతని కంకొ మిన్న ఇతడు శాంచస్వభావుడు అన్నయు. గురుజనులును ఆదేశించినటు నడచుకొనును. నె

25టోవాడ్డీ కీరామాయణము. శావములు-నరమయులు

వీతేన నావ్వూం తు మువాల్‌ ల్రుళం ళ్ళకన్తా ధీమత్తా

దేవాను దే జూంబవతా అద్ఞాళ్చు వవివో వరా _₹2

దేవాసురసంగ్రామమున నీ ధీశాలి యింద్రుని కెంతయో సహాయపడి, అతనిచే నెన్నో వరము లందుకొనెనుి.

ఇక్కడ చాల వరము లని మాత్రమే చెప్పబడెను. కాని అవి ఏమో తెలియజేయలేదు త్త7. 2? ౫ కుంభకర్ణుడు యుద్ధకాండ 61

విభీషణుడు శ్రీరామునికి కుంభకర్ణునిగురించి చెప్పుచుండెను,

షహాకాయుడైన కుంభకర్ణుని పర్వతోన్నతశరీరమును, మహోజ్జ్వ్యలకిరీటమును, సువర్షభూషాదికమును చూచి వానరసేన భయవిహ్యల మాయెను. రాముడు ఈ విశాలకాయుడైన వీరు డెవి రని విభీషణు నడిగెను దానికి విఖిషణు డిట్లు బదులు చెప్పెను- ఇతడు విశ్రవసుని పుత్రుడగు కుంభకర్ణుడు. పూర్వ మితడు యుద్ధములో యమధర్మరాజును, దేవేంద్రుని కూడ నోడించెను. ఈతని వలె నొద్ద్డుపొడుగులు గల రాక్షసు డింకొక డీ లంకలో లేడు. వీనితో తలపడి దేవ దానవ యక్ష రాక్షస గంధర్వ నాగ విద్యాధర కిన్నరు లెన్నో సారులు యుద్ధములో నోడి పారిరి. ఉగ్రనేత్రుడైన ఈ వీరుడు శూలము చేత గొని యుద్ధరంగమున నిల్చినచో, ఇతనిని దేవతలైనను జయింపలేరు.

(వ్‌క్ర్తుత్దా ప్పాన తేజున్సే కుంఖికర్లో మహాబల్కు

అన్వేష్తాం రక్ష సేంద్రాణాం వరదానక్పుతం ఐరియ్‌. 2

మహాబలుడును, తేజస్వియునైన ఈ కుంభకర్ణుని శీ బలపరాక్రమములు

[జర ఇ లీ

జన్మసిద్దమైనవే కాని తక్కిన రాక్షసాధిపుల బలము పరదానమున లభించినట్టిది:

ఆ పరము లేవో ఎపరి కెన రిచ్చిరో చెప్పలేదు 'వరదాన మని మాత్రమే చెప్పబడినది శీరి. బ్రహ్మ ౫ అతికాయుడు యుద్ధ కాండ 69

కుంభకర్ణుడు వధింపబడుటచే రావణు డత్యంత దుఃఖపీడితుడై విలపించుచుండగా, త్రిశిరు డతనితో నిట్టవెను- మహారాజా! ఈ విధముగా

వరములు2త్‌*

ధరించినాడు. కనుక దానిని (బ్రహ్మాస్త్రుముచే ఛేదింపుము. ఈ కవచధారి నిశాచరవీరుడు. వేరొక అస్త్రముచే వధింపబడడు. అప్పుడు లక్ష్మణుడు మహావేగము కల బాణ మొకటి బ్రహ్మాస్త్రమంత్రముచే నభిమంత్రించి అతికాయుని'పై ప్రయోగించగా అది అతనిని వధించెను.

ఈ వరము యాచితము దివ్యకవచమును తేజఃపూర్ణ మగు రధమును అన్యుగ్రహఫలముగా లభించినవి త్తి, ఇంద్రుడు ౫ శ్రీరాముడు యుద్ధ కాండ 103 ం రామరానణయుద్దములో రావణుడు రథము మీద నుండియు, రాముడు భూమిపై నిల్చియు బాణవర్షము కురిపించుచుండిది. ఆకాశమున నిల్ఫి యీ యుద్ధము చూచుచున్న దేవ గంధర్వ కిన్నరాదులు తమలో నిట్లు చర్చింప దొడగిరిా- రాముడు నేలపై నిల్చెను. ఆ రాక్షసుడు రధముపై నుండెను ఇట్టి స్థితిలో ఈ యుద్ధము సమాన మెట్టగును?ి ఈ మాటలు విని దేవేంద్రుడు మాళతలిని సిఠిచి *'సారథీ! నీవు నా రధము తీసికొని శీఘ్రముగా రాముని పద్ద కేగి ఆ రథ మధిరోహించి దేషహిత మొనర్పుమని చెప్పు మని పంపెను అట్లే మాతలి వెంటనే రథము తీసికొని స్వర్ణమునుండి భూమికి దిగి దాముని వద్ద కరిగ్శి నమస్కరించి అతనితో నిట్లనెను-

నవ్యానాక్టేణ తొకుల్‌స్ట రజోపయం విజయాయ తే,

దత్తన్తవ మవోనత్త్రా శ్రీమన్‌. శ్ఞతునిబ్దర్లణ. 4జీ

ఇద్వవైంందం మవొచ్చానం క్‌వచం చడ్టినన్లి భవి,

శరాళ్చాదిత్సానంవాశాః. శక్తిళ్చు విమలా శివ్నా ౮

శ ఇల్లి అల

శత్రుసూదనుడవైన రఘువీరా మహాత్మా! సహస్రాక్టుడైన దేపరాజు ఇంద్రుడు నీ విజయమునకై యీ రధ మంపెను ఇది ఇంద్రుని మహాధనువు ఇది అస్నసంకాశమగు తేజముకల కవచము. ఇవి సూర్యునిపలె ప్రకాశించు శరములు ఇది సుంగళకరమైన శక్తి వీని నతడు నీ కొర కంపెను

'మహావీరా! నీ వీ రధ మధిరోహింపుము. నా సారధ్యమున నీపు దేవేంద్రుడు దానవులను వధించినట్టుు యీ రావణుని వధింపుము

మాతలి వచనములు విని, రాము డా రధమునకు ప్రదక్షిణనమస్కారములు

25తనార్జీ తరామాయణము. శొావములు-ఎరములు

గావించి దానిపై నధిరోహించెను

ఇది వరదానమా, లేక యుద్ధ వేళ రాముని. కింద్రు డందించిన సహాయమా? వర మనుకొన్నచో ఇది అయాచితము రధము బాణములు, కపచము, శక్తి ఇవన్నియు అనుగ్రహసూచకములు.

యుద్ధకాండ 123

రాపణవధయు, సీతాదేవి శీలపరీక్టార్ధము. అగ్ల్నిలో జొచ్చి కుశలముగా వచ్చుటయు జరిగిన వీదప సంతుష్టుడై యింద్రుడు రామునియందు (ప్రసన్నుడై “నీ అభిష్టానుసారము వరము కోరుకొను మని రామునితో ననెను. రాముడు ప్రసన్నుడై హర్షముతో నతని కిట్లనెను-

యది (చీతిః నముత్పున్హా మయి తే విబుధేళ్పర

వక్ద్యామి. కుడు మే నత్తం వచనం వదతాం నర త్త

మమ పౌతోః వరాశ్రాంతా యే గతా యమనాదనమ్‌,

తే నర్తే జీవితం (పొవ్దు నముత్రిష్ణంతు వానరా ల్‌

మత్భ ఖే వ్యనయూుక్తా య వ్యుతైర్హా౭ళ్చు వానరాః

తాన్‌ (వీతమనసూ నర్హాన్‌ గద్హుమిచ్చామి మానద లొ

వ్యికాంతాళ్ళా వీ శూరాళ్చు న మృత్వుం ౧ణయంతి చ

క్రుతయత్తా వివన్దాళ్చు వీవద్దైతాన్‌ వురందర జీ

మత్తి9యేవ్పుభిరక్తాళ్చు న మృత్వ్తుం గణయంతి ద్మ

త్తూలవనాదాల్‌ నమేయు స్తే వరమేతమవాం వ్రుణో ట్‌

నీడుజో నిర్హ్రణాంత్తైన నంవన్దుబలపొడుషాన్‌

గోలాంచూలాంత్ర భల్‌క్ర్రా ళ్లు (దక్తుమిచ్చామి మానద తి

అకాలే చాని వుష్తాణో మూలాని చ ఫలాని చ

నట్బుళ్ళు విమలాన్త్యత తి స్టేయుర్ద్యత వానరాన 70

పక్తంలో (శ్రేష్టుడపగు. దేపవిభూ నా యందు ప్రసన్నుడవైనచో నా (ప్రార్ధన షుంగీకరింపుము. నాకొరకు యుద్ధమునకు పచ్చి పరాక్రఘుము చూసీ యషులోక షురిగిన వానరుల నందరిని తిరిగి బ్రతికింపుము మాననీయా.

వరములు/255్‌

నాకొరకు దారపుత్రాదులను విడిచి వచ్చినట్టి వారందరిని తిరిగి (ప్రసన్నచిత్తులుగా చూడగోరుచున్నాను దేపరాజా! వారు బలపంతులు శూరవీరులు, సృత్యువును లక్ష్యము చేయనివారు. వారందరిని తిరిగి బ్రతికింపుము. నా కెప్పుడును ప్రియ మొనర్చుచుండినవారును మృత్యువును సైతము లక్షి ంపనివారును వైన ఆ నీరులందరు తిరిగి నన్ను కలిసికొందురుగాక షమహనీయా! నేనా వానర గోలాంగూల బుక్షవీరు అందరిని ఆరోగ్యవంతులుగా, ప్రణరహితులుగౌ బలపౌరుష సంపన్నులుగా చూడగోరుదును ఈ వానరు లే చోట నుందురో ఆ చోటున గల వృక్షలతాదికములు అకాలములో కూడ పుష్ప్రఫలభరితములయి యుండునట్టును, అచ్చటి నదులు నిర్మలజలపూరితము లగునట్టును ప్‌ర మిమ్ము

శ్రీరాముని కోరిక విని ఇంద్రుడు మహాప్రసన్నుడై 'నీవు కోరిన వరము చాల గొప్పది. కాని నే నాడిన మాట తప్పను. నీ కోరిక తప్పక సిద్ధించును. అని పలికెను “వరనేతమవాం వ్దుతో అని రాముడు చెప్పినను, ఈ వరము అయాచితమే యగును కారణము, ఇంద్రుడు స్వయముగా పచ్చి వర మడుగుమని కోరెను

యుద్ధకాండ 197

పదునాళల్లేండ్ల వనవాసకాలమును. పూర్తి చేసి శ్రీరాముడు భరద్వాజా

(శ్రమమునకు వచ్చి చేరెను. అత డా తపోధనునికి నమస్కరించి అయోధ్యను గురించి ప న్‌ - చి ప్రన్నించను దాని కా సుని ఇట్లు బదు లిచ్చెను

యథా చ నివాతే తన్హున్‌ రావణో దేవకంటుక్తే

నమాగమళ్చు (తిద్గైర్పుథా దత్తళ్చు తే వరు న

నర్తుం మవైతద్పాదితం త్‌పనౌా ధర్జు వలుల

“దేవకంటకుడైన రావణుని నీవు సంహరించిన పిదప, దేవతలు వచ్చి నిన్హు కఠియుటయు, వారు నీకు పర మిచ్చుటయు, మున్నగు విషయము లన్నియు. నేను తపోబలమున నెరిగితిని.

ఈ వరమును దేవేంద్రు. డిచ్చిన పరసును ఒకటియేనా, వేరు వేరైనవా”. దేపత లిచ్చిన వరము. వేరుగా నుండవచ్చును. పర మొక్కే అయినచో దేపతలు అని బహువచనప్రయోగము కనిసించుచున్నది వర

2తటవాల్డీ తరామూయణము.. శావములు-వరయులు

స్వరూపము కూడ స్పష్టపడలేదు కాని ఈ పరము కూడ బహుశా అయాచితమే యగును యుద్ధ కాండ 128 రాము డయోధ్యకు పోపుటకు ముందుగా హనుమంతుని అయోధ్యకు సంసి తన కుశల మచ్చటీ వారి కెరిగించి, వాది కుశలవార్త నెరిగి రమ్మనెను అతడు హనుమంతునితో నీతాపహరణము, సుగ్రీవమైత్రి, వాలివధ, సాగరదర్శనము, సేతుబంధసు. రాపణపధ మున్నగు విషయములు విస్తారముగా భరతున కెరిగింపుముని చెప్పెను ఈ సందర్భమున నీ క్రింది శ్లోక ముల్లేఖింపబడినది వరదానం మ పౌందేణ (డ్రువ్లాతా వరుణన చు మవోదేవ్యవనాదాచ్చు వ్యతా మమ నమాగమమ్‌. న్‌ “ఇంద్ర, (బ్రహ్మ, పరుణు లిచ్చిన వరములు శంకరుని కృపాప్రసాదముచే తండ్రిగారి దర్శనము కూడ భరతున కెరిగింస్రునుని చెప్పెను ఇచ్చట ఇంద్రునితో పొటు బ్రహ్మ, వరుణుడు కూడ పరము లిచ్చినట్టున్నది. ఇంద్రు డిచ్చిన వరము యుద్ధకాండము 123 వ సర్గమున వర్రింపబడెను వ్‌ కా యుద్ధ కాండ 109 హనుమంతునిపలన శ్రీరాముని ఆగమనవార్త విని భరతుడు మహానందభరితు. డాయెను. అన్ని విషయములు సవిస్తరముగా చెప్పుమని అతడు హనుషుంతుని కోరెను హనుషుంతుని కధనపుం దీ (క్రింది ఏషయము లుగ్గడింపబడినవి న ళ్యకేణ నమాగమ్వూ యమేన ఎరుణన చ మ పేత్చురన్త్రాయంభూభ్యాం తథా దళశరథేన చ ల తైళ్ళు దత్రవరు శ్రీమాన్‌ బువభిళ్ళు నమాగతై, నురరిభిళ్చు కొకుల్‌్సస్లో వరాన్‌ లేఖలో వరంతనః లై లె ళా ఆ వెనుక రాముడు వరుసగా ఇంద్ర యను వరుణ మహాదేప, వరములు/257

చతుర్ముఖులను, దశరధుని కూడ కలిసెను అచ్చటకు వచ్చిన బుషీశ్వరులను, దేపర్లులను కూడ కలిసీ ఈ శత్రుతాపను డెన్నో పరము లందుకొనెను.” న. ఇచ్చట దేవేందునితో పాటు అన్యదేవతలవల్లను, బుషులపల్లను కూడ రామునికి పరము అందినట్టు చెప్పబడినది రాపణవధ పంటి అత్యంతదుష్కర కార్య మొనరించిన కారణమున సంతుష్టులై దేవతలు బుషులు మున్నగువారు రామునికి వరము లిచ్చిరి ఈ పరము లన్నియు అయాచితములు బాలకాండ 1 లంకలో రాక్షసరాజు విభీషణుని అభిషేకించి రాముడు కృతకృత్యు డయ్యెను దేవతాభ్యో. వరం (పొవూ నముత్హాన్హు చ వానరాన్మొ అయోధ్యాం (వ్ధ్‌తో రామః వువ్పు కేం నువ్వాద్ద్రుతన త్‌ో “దేపతలవలన "పర మంది, యుద్ధములో మరణించిన వానరులను తిరిగి జీవింపజేస్కి తోడ వచ్చిన వారందఠితోను కలిసి పుష్పకవిమానముపై నెక్కి రాము డయోధ్యకు బయలుదేరెను ఈ చెప్పిన దానిని బట్టి వర మిచ్చిన దేవత లనేకులని స్పష్టమగుచున్నది 50. భరద్వాజుడు ౫ శ్రీరాముడు యుద్ధ కాండ 167 పదునాల్గేంద్దు పనవాసము పూర్తిచేసి శ్రీరాముడు భరద్వాజుని ఆశ్రమమునకు వచ్చి, ఆ మునికి నమస్కరించెను. అతని నడిగి అయోధ్య గురించి తెలినికొనెను ముని అయోధ్య కుశల మనియు, భరతుడు రామపాదుకల యెదుట నిల్చి సర్వకార్యములు నిర్వపాంచుచుండె ననియు చెప్పెను. తపోబలమున భరద్వాజునకు రాముని వనవాసవృత్తాంతమంతయు తెలిసియుండెను. రాఘునికి దేవతలపలన లభించిన వరములును తెలిసను రాముని పరాక్రమమును సచ్చరిత్రమును (గ్రహించి ఆ ముని మిక్కిలి ప్రసన్నుడాయెను అవామవ్హుత తే దద్దు వరం శ్త్రఖ్దుతాం వర 2/6 శస్త్రధారులలో _(శ్రేస్టడవైన రఘురామ! నే నిక్కడ నీ కొక్త వర మిచ్చెదను దానిని నేటికి నా ఆతిథ్యమును గ్రహించి, శేపు నీ పయోధ్య 258్రవాల్డీ రామాయణము: శావములు-వరములు

కేగుము.. అని అతడు పల్కెను. రాము డాతని పచనము శిరసా (గ్రహించి, హర్షచిత్తుడై అతని నిట్లు వర పుడిగిను-

అకాలవలినో వ్రుక్లాః నద్దే చావీ మధ్యునవ్కా

వలాన్బుమ్టుతగంధీని ఎమూని వివిధాని చ తా

అనంతు మార్గే భగవన్భయోాధ్యాం (నతి గచ్చుతః [లో

“మహాత్మా! ఇచ్చటనుండి అయోధ్యపరకు గల మార్గములోని సమస్త పృక్షములును అకాలమున గూడ ఫలించి మధు(స్రపములు అమృతసుగంధ భరితములు నగునట్టును, అవి ఎన్నో రకములుగ్కా అత్యధికముగా లభించునట్టును పర మునుగ్రహింపుము

భరద్వాజుడు రాముని అభీష్ట మీడేర్చెను అప్పుడు అచ్చటి పృక్షములు దేపవృక్షములపలె శోభించుచుండెను.

ఈ పర ముయాచితము. 51 బ్రహ్మ ౫ వైశ్రవణుడు (కుబేరుడు) ఉత్తరకాండ 83

రావణుని పంశము, జన్మము, వర(ప్రాప్తి మున్నగు విషయములు వినగోరిన రామునికి అగన్త్యు డవి విపరింపదొడగెను.

వైశ్రపణు డొక తపోవనమున వసించుచుండెను. ధర్మమే పరమగతి యని [గ్రహించి అత డుత్తసుధర్మమార్గమున చరింప నిశ్సయించెను. అందుకై అతడు వనములో వేలాది పత్సరములు కఠోరనియమ(ప్రతుడై తసము చేసెను అతని తపస్సునకు సంతోషించి ఇంద్రాదిదేవతాస హితముగా (బహ్మదేవు డాతని ఆశ్రమమునకు వచ్చి ఇట్లనెను-

వంితుష్తోరన్హు తే వత్తు కర్ణణానేన న్యవ్రత్తొ త్ల

యే

వరం వ్రుణ్వష్త్రా భ్యదం తే వర్దార్థన్హ్ర్యం మవోమతే, ల్‌

వాయనా నీ తపమునకు సంతసించిరిని ఉత్తమవ్రతపాంనపూర్వక పుగు నీయీ తపస్సుచే నాకు సంతుష్టి కలిగను ఓ మహాషతీ! నీకు మేలగుగాక నీపు వరము (గ్రహింప నర్హుడవు నీకు కాపలసిన పరము కోరుకొనుము. అని అతడు పలుకగా వైశ్రవణు డతనితో నిట్లనెను

చరములుణిర్‌9

ఉత్తరకాండ 5 నుకేళం భార్జికం ద్ధుష్టాా వరలూం చో రాక్షనమ్క గ్రామణీర్జామ. గంధర్వో విశ్చావమునమ్యవభో ళ్‌ సుకేశరాక్షసునికి పరము లభించుటయు. అతడు ధర్మబుద్ధి యగుటయు గమనించి, విశ్వావసుసమానతేజుడైన గ్రాముణి యను గంధర్వుడు తన కుమార్తె దేవవతి నాతని కిచ్చి వివాహ మొనర్చెను

ఎరదానళ్పుతై శర్దుం నా తం (పావ్దు వతిం (వయమ్‌,

జ్‌ 7

ఆనీద్‌ దేవనతీ తుష్పా ధనం (పొప్పేవ నిర్ధనూ త్త

పరదానరూపమగు నైశ్చర్యము గల ఆ పతిని గాంచి దేపపతి నిర్హనునకు ధనము లభించినట్టుగా మిగుల సంతసించినది

ఈ పర మయాచితము

చూ. బ్రహ్మ ౫ షూల్యపంతుడు సుమాలి మాలి - పరక్ర 5డీ) 53. పార్వతి ౫ రాక్షసి ఉత్తరకాండ

చూ. శివుడు ౫ సుకేశుడు (పరక్ర 52)

తమయావీ నరో దత్తో రాళ్షనీనాం నుపాత్ళుజ. తాగి

నద్దోవలకార్గర్థున్దు వనూతిః నద్దా వన చ

నద్దూ వీవు వయ్యుపాద్తః మాతురేవ వయఃనమమ్‌. త్త

పార్వతీదేవి కూడ “నేటినుండి రాక్షసస్త్రీలకు సద్యోగర్భము, సద్యః ప్రసూతియు కలుగుననియు ప్రసవించిన బిడ్డ అప్పుడే తల్లితో సమానపయస్సు పొందు ననియు' వర మిచ్చెను

రాక్షసస్త్రీల కీ పరమును పార్వతి ఎ కారణమున నిచ్చెనో స్పష్టముగా తెలియలేదు ఈ వర మయాచితము ర్‌డ్తీ, (బ్రహ్మ ౫ మాల్యవంతుడు, సుమాలి, మాలి ఉత్తరకాండ 5

అగస్త్యుడు శ్రీరౌముని కోర్కెపై అతనికి రాక్షసవంశోత్పత్తి నెరిగించుచూ సుకేశుడు, అతని పుత్రులు, వాది సంతతి మున్నగు విషయములు చెప్పుచుండెను [|

2డ2/వారీ కీరాయమాయణము. శావములు-వరములు

సుకేశునకు దేవపతియందు మాల్యవంతుడు, సుమాలి, మాలి యగు ముగ్గురు కుమారులు కల్గిరి వారు త్రేతాన్నిచేజస్కులు (గ్లార్హపత్య ఆపహనీయ, దక్షిణాగ్ను లని అగ్నులు మూడు) తండ్రికి తపోబలముచే పరదానమూలమున ఐశ్వర్యము. లభించినట్టు తెలిసినంతనే వారు ముగ్గురును మేరుపర్వతమున కరిగి భయానకనియమము. _ లేర్పరుచుకొని ఘోరముగా తపస్సు చేయ నారంభించిరి వారి తపస్సునకు సంతసించి బ్రహ్మ ప్రత్యక్షమై 'మీకు వరము లీయ వచ్చితి నని చెప్పెను వా 'రతనికి నమస్కరించి యిట్లు పలికిరి-

భ్ర తవనారాభితో దేవు యటి నో దిళనే ఎరవ్‌, డీ అవోయాః శ్యతువాంతార్త్త జైవ చిరజోవినన

(వభిన్లిగ్షనో భివామేతి వరస్తురమన్యువతాన వల్‌

వవం భినివ్రుభేత్పుక్త్రా. ను కేళతనయాన్సిభుని శం

“దేవా! నీవు మా తపస్సుచే నారాధింపబడి సంతుష్టి జెందినచో, మా యందు కరుణించి మాకు అజేయత్వము, శత్రుహననము, చిరజీవితము, ప్రభాపసంపన్నత, మాలో మాకు పరస్పర(నీతియు పరముగా అను(గ్రహింపుము మీ కప్లే యగు నని పల్కి బ్రహ్మ నిష్క్రమించెను.

ఈ విధముగా వర ముందుకొని ఆ రాక్షసులు నిర్భయుకై దేవాసురులను మిక్కిలి బాధింపదాడగిరి వారు విశ్వకర్మచే సువేలపర్వతాగ్రమున, ఈశ్వరుని కైలాసమునకు దీటైన నగర మొకటి నిర్మింపజే సికొనిరి

(బ్రహ్మ సంతోషించి స్వయముగా పచ్చి పర మిచ్చెను. అయినను సుకేశపుత్రులు వరప్రాప్తికొరకే -తపస్సు చేసిరి గనుక యీ పరము యాచిత మనదగినది

ఉత్తరకాండ 6 మాల్యవంతుడు మున్నగు రాక్షసులు సుప్ప్వురును తమ వందలాది పుత్రులతోపాటు రాక్షసులను కూర్చుకొని బాహుబలగిర్వముచే దేప్య బుషి నాగ యక్షాదులను తరచు బాధింపదొడగిరి వారిచే సీడింపబడిన దేవతలు తపస్విజనము భయవ్యాకులుకై మహాదేవుని శరణు జొచ్చి ఇట్లు పలికిరి- వరములుతథ3

ను కేశప్యులైర్ధుతవల్‌ వతామవావరోద్ద తైవ (వబాధ్వక్ష వజూాః నర్దా వాధ్తంజే 6వుబాధనైన త్తో భగవన్‌ 'ప్రజానాథా. బ్రహ్మగా. రిచ్చిన పరముచే మదోన్మత్తులై సుకేశాత్మజులు శత్రుపీడాకరములగు సాధనములు (గ్రహించి ప్రజ లెల్లరకు కష్టము కలిగించుచున్నారు అంతేకాదు వారు మా ఆశ్రమములను నాశము చేయుచున్నారు దేవతలను స్వర్గమునుండి వెడలగొట్టి వారే అక్కడ అధికారము పహించి దేపతలపలె స్వర్గవిహారము. సలుపుచున్నారు. స్వామీ! మా కభయ మిచ్చి రౌద్రరూపసు ధరించి దేవపకంటకులైన ఆ రాక్షసులను సంహదింపుడు అని వేడుకొనిరి వాది పూటలకు శంకరు డిట్లు బదులు పల్కెను- "నేను సుకేశుని రక్షించిళిని వా రా సుకేశుని పుత్రులు కనుక నేను వారిని పధింపను కాని ఆ రాక్షసులను సంహరింపగల వానిని నేను మీ కెరిగించెదను నా మాటపై మీ రతని పద్ద కేగుడు అతదు శ్రీమహావిష్ణువు తక్షణమే పోయి. ఆతనిని శరణు వేడుకొనుడు అతడు వారిని తప్పక సంహరించును శిపుని సలహాపై చేషతలు విష్ణుప్పపద్ద కరిగి యిట్లు చెప్పిరి- రా న. ళా జ్‌ ను కేళతనద్ద్యూర్జేవ (తిభి స్తేంతార్చినన్లుభైని అమ్బా ఎరదానేనో న్హానాస్టావవ్చాతాని నూ [4 “త్రేతాస్టాసమతేజుల్రైన సుకేశతనయులు, పరదానగర్వితులై మన్మూక్రమించి సూపా స్థానము లపహరించిరి సూ హితమునకై మహాత్మా. నీ వా రాక్షసులను సంహదింపుము చా హె స్వామీ. మా భయము నివాదింపుము విష్ణువు వారి కభయమిచ్చి మీరు నిశ్చింతగా నుండుడు నేను వారిని వధించెద నని చెప్పెను దేపతలు చేసిన ఈ ప్రయత్న సఘంతయు మాల్యపంతునికి తెలిసెను అతడు తన సోదరుల నిద్దరిని సిల్చి వారితో నిట్టవెను- దేఎతలును బుషులును శంకరుని పద్దకు పోయి అతనితో నిట్లు న్య హో చెప్పిరి- ముకేశతనయా దేవ నరదానబలోద్దతా్య బాధంతేరన్నాన్‌ నముద్హ్రప్తా భోరరూపాః వదే వదే 70 2ఠఢవాల్ళీ కీరాయాయణము?. శావములు-వరములు

పరదానమదమత్తులై ను కేశాత్మజులు మమ్ము సదా బాధించుచున్నారు అడుగడుగునను మేము వారిచే సీడింపబడుచున్నాము ఇట్లు చెప్పి వా రతనిని మనలను చంపుసుని కోదిది కాని శంకరుడు స్వయముగా ఆ కార్యము చేయుట కంగీకరింపక వారి కొక ఉపాయ మెరిగించెను (విష్ణువు చేతిలో పరాజితులై రాక్షసులు రసాతల మేగిరి)

ఉత్తరకాండలో ఈ [క్రిందివిధముగా ఇది వర్షింపబదెను-

నుమాలీ వరలబ్ఞాంన్తు. జ్ఞాత్వా వైతాన్సిశాచరాన్స్‌

ఉదతిస్తద్ధాయం త్పుక్హ్రా నానుగూ న రనాతలాల్‌, తా

రాపణాదులకు పరములు ప్రాష్తమైనట్లు తెలిస్కి సుషూలి తన అనుచరులతో కలిసి నిర్భయుడై రసాతలము వీడి బయటకు పచ్చెను 55. బ్రహ్మ ౫ విభీషణుడు ఉత్తరకాండ 10

అగస్త్యుడు రామునికి రావణుడు, అతని సోదరులును చేసిన తపస్సు, పొందిన వరములు మున్నగు వాటిని గురించి చెప్పుచుండెను

రాపణుడును, అతని సోదరులును జతేంద్రియులై వేర్వేరు ధర్మవిధులు (గ్రహించి తపోనుష్టానము చేయుచుండిరి విభిషయిడు అయిదువేల సంవత్సరములు ఒంటికాలిపై నిలిచి తపస్సు చేసెను ఆ సిదస శిరసును బాహుద్వయమును మీది కెత్తి నిల్చి స్వాధ్యాయపరాయణుడై అయిదువేలయేండ్లు సూర్యు నారాధించెను. అతని తపస్సునకు మెచ్చి బ్రహ్మ (ప్రత్యక్షమై అతని కీట్లనెను-

వరితుష్టోతంన్ము ధర్వా నై వరం వరయ న్యవత న

ఓయి దర్మాచ్మా. సుప్రతా' సంతసించితిని వరసు వేడుకొనుము నీ యందు పరితుష్టి జెందితిని అభీష్ట మెరిగింపుము

అంత విభీషణుడు చేతులు జోడించి అతనితో నిట్టు విన్నవించెను- నీపు నాయందు ప్రసన్నుడవైనచో నేను కృతార్ణుడను

(బీతేన యతి దాతపవ్వా. వరో మే ళ్రుణు న్యవ్రత్తు తగి

వరమావద్ధతన్వావ ధర్మే మమ మతిర్ధ వేల్‌.

వరములు/42665

ఆళ్ళ్షీ తం చ (బవ్వోన్త9ం భగవన్‌ (టతిభాతు మే తా చ

యాయా మే జాయతే బ్యుదిర్వేము యేష్తాశమేషు

సానా భవతు ధర్ధిష్టా తం తం ధర్గంచ పాలయ. తాం

నవ మే నరమోదారో వరు నరమకో మల

న పొ ధర్జానురక్తానాం లోకే కించన దుర్రభయ్‌. తవా

“నీవు నాయందు ప్రసన్నుడవైనచో, మహాత్మా! ఎట్టి ఘోరవిపత్తులో నైనను నా బుద్ధి ధర్మమును విడువకుండ నుండునట్లు పర మిమ్ము నేర్వకుండగనే బ్రహ్మాస్తుము నాకు సిద్దించునట్టు అనుగ్రహింపుము. ట్‌ ఆశ్రమమును గూర్చిన ఎ యే ఆలోచన చేసెదనో, అది ధర్మానుకూల మగునట్టును దానిని నే నాచరించునట్ట్లును వరము ్రసాదింపుము ఇదేనా కన్నిటికన్న _ఉత్తమవైన వరదానము ధర్మానురక్తునకు దుర్లభ మేదియు లేదు.

అని పల్కగా (బ్రహ్మ సంతసించి విభీషణున కిట్టనెను-

యనా ద్దాక్షనయోనౌ తే జాతన్వ్రామ్మితనాళన్తు

నాధర్హే దొయతే బ్యుద్రిరమరత్తుం దదామి తే. ౩౦

ఖా

కుమారా! రాక్షసకులమున పుట్టినప్పటికిని నీ బుద్ధి అధర్మము వైపు మొగ్గలేదు. కనుక నేను నీకు అమరత్వము. వరముగా నిచ్చుచున్నాను

(బ్రహ్మ ప్రసన్నుడై విభిషణుని వర పుడుగుషుని కోరెను కనుక అత డడిగిన పరము యాచితము కాదు కాని తపస్సు చేసి (బ్రహ్మను మెస్పించుటలో విభీషణుని ముఖ్యోద్దే శ్యము పరప్రాస్తియే అని నిశ్చయించినను అతనికీ (బ్రహ్మ ప్రసాదించిన అసురత్యము అయాచితవెన వరమే అనదగినది 6 డే మ్‌ 56. బ్రహ్మ ౫ కుంభకర్ణుడు ఉత్తరకాండ 10

రాపణాదిసోదరుల తపోప్రతములను గూర్చియు వరదానములను గూర్చియు శ్రీరామునికి అగిస్తుడు. విపరించుచుండెను

రావణవిభీషణుల తపస్సునకు ప్రసన్నుడై బ్రహ్మ వారికి కోరిన పరము లిచ్చెను. సీదస నతడు కుంభకర్ణునికి పర మీయదలచి యేగెను అప్పుడు

26డవాలీ కరాయమాయణము. శొనములు-వరములు

దేవతలు చేతులు జోడించి నిల్చి “ప్రభో! కుంభకర్ణునికి వర మీయకుడు. వా జెట్టి దురాత్ముడైన రాక్షసుడో మీ రెరుగుదురు. వా డీ లోకము నెట్లు బాధించుచున్నదియు, నందనాదివనములను, అప్పరోగణమును, ఇంద్రుని, అతని అనుచరదశకమును, మునిమనుష్యగణమును ఎంతగా బాధించి, ఎంతమందిని భక్షించినదియు మీకు తెలియును. వరములు పొందకయే ఈ రాక్షసు డిట్టు న. ('మ్రూరుడై (ప్రాణికోటిని బాధించి భక్షించుచుండెను. పరము లందినచో వా క్‌ ములోకములను (మింగివేయును. కనుక మీరు వరము నెపమున వానికి ళా

మోహము (ప్రసాదింపుము. అట్టయినచో లోకకల్యాణమగును. వానిని కూడ సత్కరించినట్టగును. అని చెప్పిరి

దేవత లిట్టు చెప్పగా విని బ్రహ్మ సరస్వతిని స్మరించెను వెంటనే ఆ దివి వచ్చి ఆతని పక్కన నిలిచెను *నా కేమి యాజ్ఞ అని ఆమె అడుగగా (బ్రహ్మ “నివు కుంభకర్ణుని నాలుకపై నిల్చి దేవతల కనుకూల మగునట్లు వాని నోట పలికింపుము' అని చెప్పెను. ఆమె వెంటనే కుంభకర్ణుని నోటిలో (ప్రవేశించెను తర్వాత (బ్రహ్మ ఆ రాక్షసునితో నిట్టనెను-

కుంభిక్షర్ధు మనోబావో వరం వరయ యో మల శవ్తేత్తో

“వీరా కుంభకర్ణా! నీ కభీష్టనైన వరము. వేడుకొనుము. అనగా కుంభకర్ణుడు-

న్ధూన్నుం వర్షాణ్బునేకాని దేవదేవ మమేవ్పుతమ్‌. త్తీల్‌

“దేవదేవా! నే ననేకవత్సరములు నిద్రించుచుండ దలచెదను ఇదేనా కోర్కె". అనెను 'అప్లే యగు. గాక అని బ్రహ్మ దేవసహితుడై పురలి పోయెను పిదప సరస్వతి వానిని విడిచిపోయెను ఆమె విడిచిపోయినదే తడప్పుగా కుంభకర్ణునికి చైతన్యము కలిగెను, తా నట్టి విచిత్రవరము కోరినందుల కత డెంతగనో పశ్చాత్తాపమందెను.

ఈ వరప మయాచితము. 57. శంకరుడు ౫ రావణుడు ఉత్తరకాండ 16

అగస్త్యుడు రామునితో దశాననునికి 'రావణు డను ేరెట్లు కల్గెనో, అతనికి శిపునిషలన పరము లెట్లు లభించెనో చెప్పుచుండెను.

వరములు/ీత”

ఇవుని పార్షదుదైన నందీశ్వరుని యెదుట రావణుడు అషుర్యాదకరముగా ప్రవర్తించెను. ఉద్దండుడై మాట్టాడెను దాని కతడు కోపించి శసీంచెను కాని రావణుడు దానిని లక్ష్యపెట్టక కైలాసపర్వతముపైకి పోవదలచెను. శివపార్వతు లచ్చట విహరించుచుండిరి పుష్పకవిమానము ముందు కేగలేదు. అందుపై రావణుడు ఆ పర్వతమును సెకలింపదలచి యూపెను శంకరుడు తన కాలి బొటన్నవేలితో నా పర్వతము నణచిపక్టైను. దాని (క్రింద రావణుని బాహువులు చిక్కి నలిగి పోగా, రోషకోకాకులుడై రావణుడు గట్టిగా ఆర్తనాద మొనర్పసాగెను అప్పు డతని మంత్రులు శివుని (ప్రార్ధ్థింపు మని బోధించిరి. అప్పుడు శివునికి నమస్కరించి రావణు డెన్నో విధములుగా అతనిని మంత్రపూతముగా స్తుతించెను ఇట్లతడు వేయేంద్లు కొండ్రింద నలిగి స్తోతపార మొనర్చుచు. నిల్చెను అంత శివుడు (ప్రసన్నుడై అతని బాహువులను విడిపించెను దశాననా! నీవు పర్వతము. [క్రింద నణగిపోయి. మహాభయంకరముగా ఆర్తరావ మొనర్చితివి కనుకను, ఆ రపము విని ముల్లోకములును భయకంపితమైనందుననూ, నీ వింక రావణు డని పేరు పొందెదపు అని చెప్పి శివు డతనిని యథేచ్చగా పోవ ననుమతించెను. అప్పుడు రావణు డతనితో నిట్టనెను- మహాదేవా! నొ యందు ప్రసన్నుడవైనచో నాకు కోరిన వర మనుగ్రహింపుము

(వీతో యది మవోదేవ నరం మే దేపా యాబితఈ శల

“నేను నిన్ను వర మర్ధించుచున్నాను. దేప, గంధర్వ దానవ రాక్షస గుహ్యక, నాగ తదితర మహాబలశాలి వీరు లెపరిచేతను సాకు చాపు లేనట్లు వర మిమ్ము. మానవుల నేనంతగా గణింపను. నా లెక్కకు వారు మిక్కిలి శక్తిహీనులు నాకు (బ్రహ్మవలన దీర్చాయుపు పరముగా లభించెను. నా కోరిక యేమనగా-

వాంఛితం చాయువు శేషం శ్త్రం త్తం చా (దుచ్చు మే శతా

బ్రహ్మ నా కొసగిన ఆయువులో మిగిలినభాగము కూడ (ఎ లోపము కలుగకుండగా) పూర్ణముగా లభించునట్లు వర మనుగహించి నీవు నా కొక శస్తుము ప్రసాదింపుము. అని పలికెను శంకరు డతనికి మహాదీస్రిసుంతమైన చంద్రహాస మను ఖడ్గ మిచ్చి, మిగిలిన ఆయువును ' గతించిన భాగముతో కలిపీ పూర్తిగా అనుభవించుటకు పర మిచ్చెను. “ఈ ఖడ్గ మెప్పుడైనా నీచే తిరస్కరింపబడినచో అది అప్పుడే తిరిగి నా పద్దకు పచ్చి చేరును. ఇది

268/వాల్డీ కీరాయమాయణము? శానములు-వరములు

నిస్సంశయ మని శివు డతనికి తెలియజేసెను

ఈ వరము యాచితము చం(ద్రహాసప్రాప్తి అను(గ్రహసూచకము. 538, ఇంద్రుడు ౫ మయూరము ఉత్తరకాండ 18

అగస్త్యుడు రామునికి మురుత్తుని యజ్ఞమును గురించి చెప్పుచుండెను.

ఉశీరబీజ మను ప్రదేశమున మరుత్తను రాజు దేవతాసహితుడై యజ్ఞము చేయుచుండెను. బృహస్పతిసోదరుడును ధర్మమర్మజ్ఞుడు నైన సంవర్తుడు యజ్ఞకార్యము. నిర్వహించుచుండెను. ఇంతలో రావణు డచ్చటికి వచ్చెను. ఆతనిని చూడగనే భయాక్రాంతులై దేవతలు తిర్యగ్యోనిరూపములను పొంది దాగిరి. ఇంద్రుడు నెమలిని యముడు కాకిని కుబేరుడు తొండను వరుణుడు హంసను చేరి వాటిలో రూపాంతరము స్వీకరించిరి తక్కిన దేపతలును ఇట్లే వేర్వేరు పశుపక్టులతో చేది దాగిరి అంత రావణు డా యజ్ఞవాటికలో ప్రవేశించి మరుత్తునితో నిట్ట్లనెను- 'నాతో యుద్ధము. చేయుము. లేదా పదాజయ మంగీకరింపుము.' మరుత్తు రావణుని చూచి 'నీ వెపరివని అడిగను రావణుడు తన పరిచయ మెరిగించి తన పరాక్రమూదుల నెక్కువగా పొగడి చెప్పుకొనెను మరుత్తు రోషావేశమున నతనితో యుద్ధము చేయుటకు లేచెను. కాని సంవర్తమహర్తి అతని నాపి యజ్వదీక "గెకొనిన పిదప

న ఇయ ౬

యుద్ధమునకు పోరాదనియు మాహేశ్వరయజ్ఞ సుట్లు మధ్యలో విడిచినచో అది నీ కుల మంతయు నశింపజేయుననియు చెప్పెను పైగా యుద్ధములో జయాపజయము లెప్పుడును సంశయాస్పదములే అనియు ఆ వచ్చిన రాక్షసు డజేయు. డనియు చెప్పి అతనిని నివారించెను. మరుత్తు యుద్ధవిముఖు డాయెను. రావణు డతనిని సరాజితుడని భావించగా శుకు డంత రావణుడు జయించెనని చాటించెను అక్కడకు వచ్చి చేరిన మహర్షులను భక్షించి రావణు డచ్చట నుండి పృర్విపరిభమణమునకు వెడలిపోయెను రావణుడు వెడలిపోయిన పిదప దేవేంద్రాది దేవతలు తిరిగి తమ తమ నిజ రూపములతో ప్రకటమై, తమ కాశ్రయ మిచ్చిన ఆ పశుపక్సులకు వరము లొసగిరి.

వొర్షాత్తద్యాబవీ దిదో మయూరం నీలబ్బర్గీణవ్‌,

(నీతోన్మ "తవా ధర్మజ్ఞ భుదంగొద్ది న లే భయమ్‌. 22

త డా వరములు/269

ఇదం. న్మేతనవ్యానం తు యత్రద్‌ బ్పర్లే భివివ్రుతి,

వభమాతో మయి ముదం (ప్రొవ్హూనే (బీతిల్మ్షణమ్‌. 23 తే

ఇంద్రుడు. సహర్షముగా నీలబర్హమైన నెనులిని చూచి యిట్లనెను

“ధర్మజ్ఞా! నీయందు. నేను ప్రసన్నుడనైతిని నీ కిక ఎప్పుడును సర్పభయ

ముండదు. నా యీ సహస్రనేత్రములకు సమానముగా నీ సింఛములు

నేత్రరూపమున. వెలుగును. నేను మేఘుడనై వర్షించునపుడు నీకు మిక్కిలి ఆనందహగును.' ఆని యింద్రుడు నెమలికి వర మిచ్చెను.

ఈ వరడానమునకు పూర్వము నెమలికి నీలిరంగు నింఛములే యుండెడివి. కాని యింద్రుడు వర మిచ్చిన పిదప అవి నేత్రయుక్తము లైనవి.

ఈ వర మయాచితము.

59. యముడు ౫ కాకి ఉత్తరకాండ 168 అగస్త్యుడు రామునికి మరుత్తుని యజ్ఞమును గూర్చి చెప్పుచుందెను. చూ.మీద వర్ణించిన వరము, ఇంద్రుడూసుయూరము (వరక్ర 58) భర్జు రాబో్యబవ్యీదామ (పొర్దింశే వాయనం (వళి న్తింగ్తవామ్టు న్యువబీతః (బీతన్సా నవనాం ల్పుణు. జిల్‌ యథాన్సే వివిధై రోగ వీద్దూంతే (పాణనో మయా, తే న తే వ్రభవివ్ధుంతి మయి (వీతే న నంశయః 7 మృత్పూతోస్తే ఖాయం నాన్త్ర వరాన్సమ ఎవివాంగమ్క యావత్చ్వాం. న వధివ్దుంతి నరాస్తావద్ధువివ్పున, ౭ిరొ యే చా మద్దిషయన్హా వై మానవాః క్షుధయార్ధితాా తాయి. ఖుక్తే నుత్పుప్తా స్తే భవివ్రుంతి నబాంధవాన 28 అటు. పిమ్మట యముడు (ప్రాగ్వంశప్పు (హవిరృహమునకు తూర్పున

యజమానుడు, అతని భార్య నివసించుటకు నిర్మితమైన గృహము) పై

కప్పుపై కూర్చున్న కాకిని చూచి యిట్లనెను. ఓ పీ! నీయందు నాకు (ప్రీతి

కలిగినది నా (బ్రతికి ఫలముగా ఇక మీద అన్యులను బాధించునట్టి ఏ

270వాల్టీ తరామాయణము-". శావములు-వరములు

విధమైన రోగములును నిన్ను బాధింపవు. నీ కిక మృత్యుభయము కూడ లేదు. ఇది నా వరము లోకులు నిన్ను వధింసకుండ నున్నంతవరకు నీకు మృత్యువు కలదు నా రాజ్య మగు యమలోకమున నుండి ఆకలిచే పీడింపబడుచున్నవారు, భూలోకమున నున్న వారి బంధుప్పులు నీకు భోజనము ెట్టినచో, ఆ బంధుజనముతో కూడ సంతృప్పులగుదురు

ఈ వర మయాచితము 60. వరుణుడు ౫ హంస ఉత్తరకాండ 18

అగస్త్యుడు రామునికి మరుత్తు యజ్ఞగాథ వివరించుచుండెను.

చూ. ఇంద్రుడు ౫ మయూరము. ర (క్ర 58)

ఎరుణన్హ్యబవీద్దంనం గంగాలోయవఎచారిణన్‌,

(టూయతాం (బీతినంయ్యుక్తం. వచా వ్యతరభఖేశ్చార తలి

వల్లో మనోరం నౌమ్యూళ్లుం(దమండలనన్ల ఖో, న

ఖవివ్రూతి తవోద్యగూ. శుద్ధ ఫేననమ్మావభన

మచ్చలీరం నమానొద్దా కాంతో నిత్తాం ఖివివ్రున

(సావ్తూసే చాతుదాం (బీతిమేతన్నే (బీళిల్ట్షణబ్‌. తం

ఆ వెనుక గంగాజలవిహారమొనర్చ్భుచున్న హంసను చూచి వరుణు డిట్టనెను-

ఓ పక్షిరాజ! నాయీ (ప్రీతిచనము. వినుము. నీ శరిరవర్హము చంద్రముండలముపలె, స్వచ్చ ఫేనమువలె పరమోజ్జ్యల కాంతిమయము, సౌమ్యము, మనోహరము నగును. నా శరీరరూపమైన జలమునందు నిలచి నీవెల్లప్పుడు కాంతిమంతుడవై అత్యంతహర్షమును పొందగలవు ఇది నా 'శ్రీతికి చిహ్నము.

పూర్వకాలమున హంసలు పూర్తిగా తెల్లగా నుండెడివి కాదు వొని రెక్కల చివరిభాగములు నీలవర్షముగను, రెందు. భుజముల మధ్యభాగము నూతన దూర్వాదళపర్తముగను అగ్రభాగము కోఘులవైం శ్యాసులపర్షముతోను నుండెడిదె

ఈ వర మయాచితము

వరములు/27₹

61. కుబేరుడు ౫ తొండ ఉత్తరకాండ 18 అగస్త్యుడు రామునికి మరుత్తుని యజ్ఞమునుగూర్చి చెప్పుచుండెను. చూ. ఇంద్రుడు పమయూరము (వర క 58) అధాబనీద్‌ ఎ్రవణః త్రుకలానం. రొ ఖ్‌, వ్రైరణజ్ఞాం నం్యయచ్భామి. వ్లరం (బీతన్తవావ్రువామ్‌. తొడ న్యదవ్పుం చా రో నిత్తుం భివివుతి తవాక్షయన్‌, వష కాంచనకో వల్లో మత్తీ9త్చా. తే భెవివుతి. తాడ్‌ పిదప, కుబేరుడు గుట్ట పైనున్న తొండను చూచి యిట్లనెను - ఓయీ,

నీయందు నేను ప్రసన్నుడనైతిని తతృలముగా నీకు సువర్ధసంకాశమగు సుందర

వర్ణ మను(గ్రహించుచున్నాను. నీ శిరస్సు సదా సువర్ధ్ణాభమై అక్షయరూపమందును నా (వ్రీతికి చిహ్నముగా నీ యీ నల్లరంగు బంగారురంగుగా మారును ఈ పర మాయాచితము.

62. బ్రహ్మ ౫ నివాతకవచులు ఉత్తరకాండ 23 అగస్త్యుడు రామునికి రావణుని పరాక్రమమును గూర్చి చెప్పుచుండెను. యమధర్మరాజు నోడించి రావణుడు మారీచాదిరాక్ష సులతో కలిసి

పుష్పకముపై రసాతల మేగదలచి సముద్రమున ప్రవేశించెను అక్కడ నాగరాజైన

వాసుకి భోగపతిలో నుండెను రావణుడు వాసుకిని, బలమైన నాగులను జయించెను అచ్చటినుండి హర్షోన్మత్తుడై అతడు మణిమయ మను పురము చేరను. శివాతకపచాన్త/త క న్తలో దైత్యా ల్జ్ఞవరా వనన అక్కడ పరలాభ మందిన నివాతకపచులను దైళ్యులు వసించుచుండిరి

రావణు డచ్చటి కేగి వారందరిని యుద్ధమునకు సిల్చెను వారితో జరిగిన ఆ

యుద్ధ మొక సంపత్సరకాలమైనను జయాపజయములు నిశ్సయింపబడలేదు

అప్పుడు (బహ్మదేవుడు విషహూనముపై అక్కడకు పచ్చి ఆ దైళ్యులతో

నిట్లనెను - ఓ దైత్యవీరులారా! దేవాసురులందరును కలిసిర్దైనను రాపణుని

జయింపలేరు అట్లు దేపదానవు లందరును కలిసి పచ్చినను మిమ్ము జయింపలేరు 272/వాల్టీ తీరాయాయణము. శావములు-ఎరములు

కనుక మీ _6 రాక్షసునితో సంధి చేసికొనుడు. అప్పు డక్కడ అగ్నిసాక్షిగా రావణునికి నివాచకవచులతో సంధి జరిగెను

ఈ వరస్వరూపము స్పష్టముగా లేదు పరమిచ్చినట్టు మాత్ర ముల్లేఖింప బడినది 63. రుద్రుడు ౫ మాంధాత ఉత్తరకాండ - _ప్రక్షిష్త తె

అగస్వ్య్యుడు రామునికి రావణమాంధాతల యుద్ద మునుగురించి చెప్పుచుండెను

అనేక ప్రదేశములలో యుద్ధములు జయించి రాపణుడు సోమలోకమునకు వెళ్లెను అక్క డతని కెందరో పుణ్యాత్ములు కనిపించిరి పర్వతముని అతనికి వారిని గురించి వివరించెను. వారు యుద్దము కోరరు. స్వర్గము కోరెదరు అయితే మరి యుద్ధకాంక్తు లెపరు? అని రావణు _ డడుగగా, అతడు సూంధాత. పేరు చెప్పెను. రావణు డతనిని యుద్ధములో జయింసదలచి పోవుచుండగా, మార్గమధ్యముననే సముద్రవలయిత సప్తద్విప్తములను జయించి వచ్చుచున్న సూంధాత అతని కెదురాయెను. రావణుడతనిని యుద్ధమునకు నిలిచెను “నీకు జీవితముపై ఆశ లేకున్నచో నాతో యుద్దమునకు _తలపడుము' అని మాంధాత... బదులాదెను. సిదప ఆ _యిరుప్పురికి ఘోరయుద్ధ వూయెను. ఇద్దరును ఎన్నో రకముల శస్త్రాస్త్రములు.. ప్రయోగించికి, అపుడు మాంధాత తన మనస్సుల్లో దివ్యముగు పాశుపతాస్త్రమును స్మరించెను. ఆమహ్లాస్త్రుమును చూచి ఎల్ల ('ప్రాణులును భయకంపితులైరి

వరదానాత్తు ర్యుదన్వు తవనారాధితం మవాల్‌,

తతః నంకంవతే నర్హుం (తైలోక్సుం నచరాచరమ్క, ర్‌జే

దేవాః నంకంవీతాః నర్దే అయం నాగాళ్టు నంగతాని లిల్‌

తపస్సుచే-రుద్రుని మెన్పీంచి మాంధాత ఆ మహాస్తుమును సంపాదించెను దానిని చూచి సచరాచరముగా _మూడు లోకములు భయకంపితములైనవి దేవతలు భయపడిరి నాగులు నశింపదొడఃగిరి.

ముని'శ్రేష్టులైన పులస్యగాలవులు తమ సమాధియోగబలమున నిది యంతయు తెలిసికొనిరి. వారు పచ్చి రాజును శాంతింపజేనీరి రావణుని పెద్దగా నిందించి యుద్ధవిముఖుని జేసిరి.

వరములు/273

ఇక్కడ -వరప్రాస్తి మాత్రము చెప్పబడినది కాని రుద్రుడిచ్చిన వరము స్పష్టముగా వర్ణింపబడలేదు తపోబలమున సంపాదించినది గనుక ఈ వరము యాచితము.. (ఈ సర్గ గీత్యాపెస్‌ వారి ప్రతిలో లేదు) 64. మహేశ్వరుడు ౫ మేఘునాదుడు ఉత్తరకాండ 265

అగస్త్యుడు. రామునికి మేఘనాదునికి మహేశ్వరునినలన లభించిన వరములనుగూర్చి చెప్పుచుండెను,

ఖరాసురునితో శూర్పుణఖను దండకారణ్యములో నివనింప బంనీ రావణుడు నికుంభిలయను ఉద్యానమునకు పోయెను. ఆతని వెంట నెందరో అనుచరు లుండిరి. అక్కడ ఆ సమయమున మరొక యజ్ఞము జరుగుచుండెను రావణుని పుత్రుడు 'మేఘనాదుడు నల్లటి జింకతోలు కట్టుకొని కమండలము, శిఖ్య ధ్వజము 'ధదించియుండెను " అతని వద్ద కరిగి కౌగిలించుకొని రావణు డతని నిట్లడిగెనూ. “వత్సా నీ విది యేమి చేయుచున్నావు? స్పష్టముగా తలియుజేయుముం వ

యజ్జ్ఞనియమము. ననుసరించి మేఘనాదుడు మౌనము వహించెను. కాని పురోహితుడైన శుక్రాచార్యుడు... రావణునితో నిట్టనెను- 'రాజా, నీ కుమౌరుడు ఎంతో విస్తారములగు యజ్ఞములు ఏడువరకు సంకల్పించి ఆచరించెను. ఆవి ఏమనగా అస్బిష్ట్రోమము, అశ్వమేధము, బహాసువర్షకము, రాజసూయము, గోమేధము, వైష్ణవము, మహేశ్వరము ననునవి

మ పౌత్తారే వవుత్తే తు - యజ్హో వుంభిః నుదురఖో

వరాంస్తే ల్జునాన్‌ వ్యుతూ నాక్టాల్‌ వశునతేరివా. ఠీ

తొమగం న్ధూందనం దొవ్చుమంతర్తిక్తచరం (భువ

మాయాం చ తామనీం నామ యయా నంనద్దుతే తమ 6

వీతయా కీల నంగ్రామే మాయయా ర్‌ సేత్చర

(వయుక్తయా గత శక్టాన వా జ్ఞాతుం నురాన్సురైః ఖై

అక్షయావివుధీ బాజ్రాళ్చావం చాన్‌ నుదుర్రయవ్న్‌

కే కకక ఇన్త్ర9ం. చ బలవ్యదాజన్‌ శ్యతునిద్దాంననం తతో 22 274/వార్లీ కరానూయణము?. శానములు-వరములు

వీతాన్‌ నర్వాన్‌ వరాద్దబ్హ్రా వ్యుత స్తేేయం దళానన్త

అద్దు యజ్ఞనమాప్తా చా త్వాం. దిద్దక్షన్‌ టీలో వ్వూవాత్‌. తా

ఇది ఏడవదైన మ హేశ్చరయజ్ఞము దీని నితరు లనుష్టింపలేరు. ఈ అనుష్టాన మారంభించినందున నీ కుమారునికి సాక్టాత్‌_ పరమేశ్వరునినలన ఎన్నో వరములు లభించెను. పైగా "స్వేచ్భాగమనము గల రథము, తామసి యను మాయ లభించినవి. ఆ మాయచే. అంధకార ముత్పన్నమగును. రాక్ష సేశ్వరా, ఆ - నూయాస్రయ్యోగముచే యుద్ధముల్లో- దేవాసురులకైనను ప్రయోగించినవాని గతివిధానము. లెరుగరావు. రాజ్ఞా బాణభరితములైన అక్షయతూణీరములు, అవంధ్యమగు ధనువు, శత్రువిధ్వంసకరములగు ఎన్నో అస్త్రములు నీ పుత్రునికి లభించినవి దశాననా, నీ కుమారు డిట్లు సకల మనోభిష్టములను బడస్కీ నే డీ యజ్ఞము పూర్తి చేసి నిన్ను దర్శింపదలచినాడు' ఆని చెప్పెను.

రావణునికి మేఘనాదు డొనర్చిన యీ_ కార్య మంతగా నచ్చలేదు. కోరణ మేమనగా యజ్ఞాహుతులద్వారా అతనికి శత్రువులైన ఆ ఇంధద్రాద్‌ దేవతలే పూజింపబడుషుందురు. -ఆయినను 1. కుమారునికి" అభెం్రిచిన వరములు విని అతడు సంతుష్టి చెందెను

వరహప్రాస్తికై యొనర్చిన యజ్ఞము గనక "లభించిన ' ఈ వరములు యాచితములు వాస్తవమునకు గగనచారిరథము, అక్షయతూణీరముల్సు అవంధ్య ధనువు మున్నగునవి వరదానములు కావు. అవి అను[గ్రహరూసపములు, కాన్ని వాల్మీకి వీటిని స్పష్టముగా వరములనియే పేర్కొనెను. 65. బ్రహ్మ ౫౨ మేఘునాదుదు ఉత్తకకాండ 30

అగస్త్యుడు రామునితో మేఘనాదునికి ఇంద్రజిత్తు అను సేరెట్లు వచ్చినదో, అతనిచేత చెరబెట్టబడిన ఇంద్రుని విడిసించుటకై (బ్రహ్మ అతని కెట్టి వరము లీయనలసీవచ్చినదో వివరించి చెప్పుచుండెను " ఇాపజ్లుని కుమారుడు. మేఘనాదుడు బలవంతుడై యింద్రుని జయించి బంధించి లంకకు తెచ్చెను. అప్పుడు దేవత లందరును బ్రహ్మతో కలిసి లంకకు వచ్చిరి. పుత్ర సహోదర పరివృతుడై కొలువున్న రావణుని వద్ద కేగి

వరములు/2765

బ్రహ్మ సౌమ్యముగా వానికి నచ్చవెప్పుచు నిట్లనెను. *“పత్సా, రావణా! యుద్ధములో "నీ కుమారుని- వీరత్వమునకు నేను చాల సంతసించితిని. అతని పరాగ్రషముము నిన్ను పోలినదే గాక నిన్ను మించినది నీవు నీ పరాక్రమముచే మూడులోకములు జయించితివి నీ_ ప్రతిజ్ఞ చెల్లినది కనుక పుత్రసహితుడవగు నీయందు నేను చాల" ప్రసన్నుడనైతిని.”

అయం చ వ్యుతలోతినలన్తవ రావణ నీర్పునాన్‌

విగతీందబిదిత్చేన నరిఖ్బాతో భవివ్పులి: ల్‌

• రావణా, మహాబలశాలియైన యీ నీ కుమారుడు నేటినుండి ఇంద్రజిత్తు అను. పేరున ' ప్రపంచవిఖ్యాతు డగును.”

'రాజా,..ఈతడు మిక్కిలి బలవంతుడు, దుర్తయుడు. ఇతని సాహాయ్యమున నీ వింద్రుని లొంగదిసికొంటిని. ఇక నీ వింద్రుని విడిచి పెట్టుము. బదులుగా నీకు దేవత లేమి ఈయపలెనో తెల్పుము * అనగా దానికి బదులుగా ఇంద్రజిత్తు స్వయముగా నిట్లు పలికెను-

ఊమరత్తుమవార _దేవ .వ్రుతో యత్వేన్న ముచ్చుతే, లొ

“మహాత్మా, ఇంద్రుని విడువ వలె నన్నచో దానికి బదులుగా నే నమరత్వము కోరుచుంటిని

అనగా (బ్రహ్మ ఆతని కిట్టవెను --

నాత్త నర్వామరత్తుం. పా కన్హ్వవిల్‌ (ాజీనో భువి. త్తో

“భూతలమునగల పశుపక్హులకు గాని మహాతేజన్వులైన మానవులకుగాొని హరే యితర(ప్రాణులకుగాని అమరత్వము _ సిద్ధింపజాలదు

బ్రహ్మ చెప్పినది _విని మేఘనాదు డీట్లనెను-

(ూయతాం యా భవేల్సిద్రిః శత్మకతువి మోక్షణీ

మమ్మేస్టం నిత్తుతో వానో ర్థం్యలైు నంవూబ్తూ పావక,

నం్య్రామమవతర్తుం. చా త్యతున్నిర్రాయకాంక్షీణః 9

ఆఅత్రాయున్తో రజో మవ్వాముత్రి ప్టేత్తు విభావస్కో ౨20

ట్ర

తల్‌న్టనేర్దామురతా న! వవ మే నిళ్టితో వరు,

27ద్రబాల్చీ కీరామాయణము? 'శావములు-వరములు

లమ్మన్‌ _యద్దానమా ప్రే చ జవ్చువోమే విభావన్తా 2

యుథ్వేయం. దేవ నంగ్రామే తదా మే న్వాద్దునాళావ్‌.

“ఇంద్రుని విడేచిపెట్టవలె నన్నచో నాకు వేరొక పరము దయచేయుడు నేను యుద్దములో విజయము _.కోరి మంత్రయుక్తముగా "ఆహుతు లిచ్చి అగ్ని నారాధించినపుడు నా కగ్షినుండి దివ్యరథమును దివ్యాశ్వములును లభింపవలెను నే నా రథముపై నున్నంతవరకు నన్నైవరును చంస శక్తులు కారాదు. ఇది నా నిశ్చితవరము. ఇంకను-

నడ్తో. పొ తవనా దేవ వృుణోత్వమరతాం వుమాన్సా

వ్మికమేణ మయా త్త్రేతదమరత్తూుం (వన్వత్రితమ్‌. లే

దేవా, అందరును తపస్సు చేసి అమరత్వము పొందుచున్నారు కాని నేను పరాక్రమమువలన అమరత్వము పొందదలచుచున్నాను.

(బ్రహ్మ అప్లే అని పలికిన మీద ఇంద్రజిత్తు ఇంద్రుని విడిచిపెట్టెను.

యుద్ధకాండ ల్తేద్తే

'రాక్షనవానరుల మధ్య ఘోరయుద్ధము' జరుగుచుండగా. అంగదుడు ఇంద్రజిత్తును మిక్కిలి భంగపరచి బాధించెను. అత డా రాక్షసుని పారథిని, గుర్రములను చంపివేసెను. దానితో అతడు మరింతగా కోపించెను. ఈ సందర్భమున అతనికి బ్రహ్మ యిచ్చిన వర ముగ్గడింపబడెను-

సోోంంతర్జానగతూ పొపో రావణో రణకర్చత

(బవ్మాదత్తవరో వీరో రావణు టగోధమూర్ధితు తశ

రావణపుత్రుదైన ఆ వీరుడు బ్రహ్మచే వరము పొందినవాడు. యుద్ధములో భంగపడుటతో ఆ పాపాత్ముడైన యింధద్రజిత్తు క్రోధమూర్భితుడై అంతర్జాన మయ్యెను -

ఆపై మాయావృతుడై సమస్తజీపులకు అదృశ్యుడై, కూటయుద్ధమునకు దిగి ఆ రాక్షసుడు రామలక్ష్మణులను మోహమున ముంచి నాగాస్త్రుముచే చ వారిని బంధించెను వరములు(277

యుద్ధకాండ 22 నాగపాశముచే బంధింపబడిన రామలక్ష్మణులను వారి మిత్రుడైన గరుడుడు విడిపించెను ఇది చూచి వానరులు హర్షోల్హాసభరితులై మునుపటి వలెనె తిరిగి గన్టించుచు వీరాలాపము లాడజొచ్చిరి వానరుల ఈ తుముల నివాదము విని రావణుడు చింతాకులచిత్తు డయ్యెను తన చింతాభయములను తెలియజేయుచూ. ఇంద్రజిత్తు పొందిన వరము నత డిట్లు ప్రస్తావించెను. మోరైర్హత్తవరెర్పుడ్డా శరెరాళీవిషోన వె, చాటున దా ట్‌ ట్‌

అమో ఫైంఐ నూర్పనంక్నాళెః (నమజ్వేందబతా యుధి. నే

'విషసర్పములపలె భయంకరములు, సూర్యునిపలె (ప్రకాశమానములు, వరప్రభాషమున నమోఘములు నగు బాణములతో ఇంద్రజెత్తుచే బంధింసబడియు నా శత్రువు లా అస్త్రబంధమునుండి విముక్తులైది నే నిప్పుడు నా సకల "సైన్యమును సంశయాపన్నుడనై చూచుచున్నాను.”

ఈ వర మెప దిచ్చిరో యిచ్చట స్పష్టముగా చెప్పలేదు ఇంద్రజిత్తు ధ్ర్మ నడిగిన వరములో రధము "పేర్కొనబడెను. కాని బాణములు పేర్కొనబడలేదు. మ హేశ్చరయజ్ఞము సమాప్తమైనప్పు డతనికి ధనుర్చాణములు పరరూపమున లభించినట్లు యుద్ధకాండము. 7వ సర్గలో నున్నది

చూ వరక 42 ? ౫ మేఘనాదుడు

యుద్ధ కాండ 792 లక్ష్మణునివేత అతికాయుడు పధింపబడినట్టు విని రాపణుడు ఉద్విగ్దమనస్కుడై యిట్లనెను-

తౌ (భ్రాతరౌ తదా బడ్డా భో ర్రెర్టత్తవరైః శె

యన్దుళత్పుం న్నురైః నృర్రైరన్నురైర్హా మనోబ్నలైన రొ

“బలపరాక్రమవిఖ్యాతుడైన నా కుమారుడు మేఘనాదుడు ఆ అన్నదమ్ము లిద్దరును పరప్రాప్తములైన నాగపాశముంతో బంధించెను ఆ బంధనమును సమస్తదేవతలు. గాని మహాబలులైన అసురులుగాని విడిసింపలేరు అయినను, దేనిపలన వారట్టు విముక్తులయిరో తెలియకున్నది

వ2/త్రిచాల్లీ కిరాయమాయలణమయుు.. శావములు-నరములు

యుద్ధకాండ 73 శ్రీరాముడు. లక్ష్మణునితో పలుకుచు ఇంధద్రజిత్తునకు లభించిన (బ్రహ్మాస్త్రమునుగూర్చి భయము వెల్లడించెను ఇంద్రజిత్తు తన తండ్రి దావణునివద్ద ఘోరముగా (ప్రతిజ్ఞ చేని యిట్లు పలికెను- *నే నీ దినము రానులక్ష్మణుల శరీరములను నా బాణములతో ఛిన్నాభిన్న మొనర్చిదను. అతడు వానరులను తన బాణవర్షమున ముంచి వాది శరీరములను ముక్కలు ముక్కలుగా చేసెను. ఆతని బాణసమూహమువచే వానరసేన వ్యథావికల మాయెను. న్యుగీవం మువ్వభం చైవ సనోంంగదం ద్రొవిదం తథా శ్తోతొ మోరైర్హత్తవరెనృళ్‌తా డ్రిప్తాంణానకరోస్రదా, శకి వరదాన(ప్రాప్తములైన అసంఖ్యాకములగు బాణములతో ఇంద్రజిత్తు సుగ్రీవుని, బుషభున్మి అంగదుని ద్వివిదుని చచ్చిపడియుండునట్లు కొట్టెను. అప్పుడు శ్రురాముడు లక్ష్మణునితో నిట్లనెను- ॥ న్హూయంభువా దత్తవదో మవోత్తాా నమా వొతోంంతర్రి తభీమకాయను త్త కథం ను ళళ్వూ యుధి న్హదేవో నివాంతుమ ద్వేందబిదుద్దుతాన్త 92 రం (బ్రహ్మ యిచ్చిన వరబలమున ఈ రాక్షసవీరు డిట్టు మనలను ళ్చా నొప్పించుచున్నాడు బ్రహ్మవరమున నితడు తాను సావధానుడె తన భీమకాయమును మరుగుపరచెను. అతని శరీరము కానరాదు. ఆతని బాణములు మాత్రము మనకు తగులుచున్నవి ఈ స్ధితిలో వాని నెట్లు చంపనగును? యుద్ధకాండ 80 రామలక్ష్మణులను వధించెద నని ్రతిజ్ఞవేసి వచ్చిన మేఘనాదుడు అత్యద్భుతమగు శిలాపృష్టిపంటి బాణపృష్టి కురిపించెను. ఈ సందర్భమున నిట్టు వర్ణింపబడినది న రామం నూర్చనంకృాతైః శృర్తెర్లత్తవరెర్థ్య ళ్‌, విప్పాధ నమరే (కద్ధ? నర్దగ్యాతేష రావణ 28 ఎరములు/279

సంగ్రామరంగమున (క్రోధో.ద్రేకము కలవాడై యింద్రజిత్తు వరలబ్రములైన

సూర్యసంకాశబాణసమూహముతో రాముని సర్వాంగములను గాయపరచెను యుద్ద కాండ తి5

“ఇంద్రజిత్తు మేము చూచుచుండగనే శోకార్తయగు సీతను వధించెను. అని హనుమంతుడు. చెప్పగా విని శోకాతిరేకమున రాముడు మూర్చిళ్లైను విభీషణుని కీ వార్తలోని సత్యము సందేహ మనిపించెను వానరుల మహోగ్ర పరాక్రమమును అదుపుచేయుటకు మేఘనాదు డీ మాయ కల్పించి మాయ సీతను వధించియుండు నని అత డూపొంచెను. అతడు రామునితో ఈ కల్లవార్త పై శోకసంతాపములు తగవనియు, వాటిని విడిచి ధైర్యము వహింపదగు ననియు ప్రార్ధించి చెప్పెను. సీతను విడిపించుటకు, రాక్షసులను పధించుటకు పూనుకొనదగునని ప్రోత్సహించెను అంతేగాక, (ప్రస్తుతము. నికుంభిల కేగిన యింద్రజిత్తును ముట్టడించి జయించుటకు వానర సేనాసపితముగా లక్ష్మణు నచ్చటకి పంపదగునని చెప్పి, నికుంభిలలో హోము మొనర్చినచో మేఘనాదుడు అందరినీ సంహదింపగలడని కూడ చెప్పెను

విభీషణునకు ఇంద్రజిత్తు (బ్రహ్మపద్ద వరముగా (బ్రహ్మాస్త్రము ఆకాశచారి రథము మున్నగునవి పొందెనని తెలియును. అందుచే నతడు రొషుని కా వరములను గూర్చి యిట్లు చెప్పెను- చా

నికుంభిలామనం(పాప్రమళ్టుతాశ్షిం చియో రివ

త్వామాతతాయినం వాన్వాదిందళ్ళతో న తే నధ శీ

వలో దత్తో మవోబావో నర్చాలోకేళ్చురేణ వై

ఇత్చేనం. విపొతో రాజన్‌ వధన్త స్ర్రైష భీమతాః ల్‌ _. “మహాత్మా! సర్వలోకేశ్వరుడైన బ్రహ్మ యింద్రజిత్తునకు వరమిచ్చుచు ఇట్టు చెప్పెను ఇందజిత్తా! నికుంభిల యను పటవృక్షమువద్దకు. చేరి హోమకార్యమును పూర్తి చేయుటకు పూర్వమే నిన్నెదిరింపపచ్చిన శస్త్రధారియగు శత్రువుచేతిలో నీకు సురణము కలుగును. కనుక రాషచంద్రా! ఇట్లీ 'మేఘునాదుని వధ కుపాయముగ ముందే నిశ్చయింపబడినది

280/వాల్డీ కీరామాయణము,. శానములు-వరమయులు

పధ పరదాన మనబడదు” ఎవడును తన వధనుగూర్చి పర మడుగడు. ఎవనియందైనను ప్రసన్నులైన దేవత లతని కమంగళకరముగా నీ వీ విధముగా పధింపబడుదుపని పరమియ్యరు. కనుక సహజముగానే యీ విషయము తర్కయుక్త మనిసించదు. కాగా ఈ. వరదానమున కర్ణ మేమనగా, ఒకానొక్ష విశిష్తపరిస్థితిలో, ఒకానొక నియమమునకు లోబడి వధ జరుగును. కాని తక్కిన యప్పుడు కాదు అ విశిష్టస్టితిని విడిచినవో అమరత్వమే. బ్రహ్మ, యిదే విధమైన వరమొకటి సుందోషమస్‌ందుల కిచ్చెను "

ఈ. సందర్భమున నీ వరదానము యాచితమా అయాచితమా అని కూడ. చెప్పబడదు ఇంద్రుని బంధముక్తుని చేయదలచి... వచ్చిన బ్రహ్మకు మేఘనాధునికి నడుమ జరిగిన వార్తాలాసము వ్యాపహారికము. ఇది ఇచ్చిపుచ్చుకొను ధోరణీలోడే నడిచినది బ్రహ్మ స్పష్టముగనే యింద్రుని విడచుటకు బదులుగా నీకేమి ఈయవలెను? అని అడిగెను అప్పుడు మేఘనాదు డమరత్వ షురించెను భూతలవాసులకు. అమరత్వ మసంభవసుని (బ్రహ్మ చెప్పగా మేఘహెదుడు చిండసకోరికగా ఒకానొక విశిష్టపరిస్థితిలో పృుత్యువును, తక్కినయప్పు డమరత్వమును కలుగపలె ననెను విపశుడై (బ్రహ్మ అతని కా వర మిచ్చెను

తపస్సు చేసి దేవతలను మెప్పించి వర మందుకొనునటి సాధారణ

లు పదతి ఇంద్రజిత్తునకు నచ్చలేదు స్వీయసరాక్రమము చూని పర మందగలనను అచాంకార మతనిలో వెలకొనెను ఇక్కడ “మదాయత్తం _తు పారువువ్‌" అని పల్కిన మాటలు స్మరింపదగినవి కర్ణుడు వర్కా స్మ 66. సూర్యుడు ౫ సుమేరువు ఉత్తరకాండ 355 శ్రీరాముడు హనుమంతుని చరిత్రము వినగోదెను అప్పు డగస్త్యు డతనికా చర్మితముంతయు వినిపించెను. ఆ సందర్భములో హనుమంతుని బాల్యాపస్థను పర్ణించుచు నతడిట్లు చె స్పెను

శ్రీరాముడు. వాలిని రాపణుని సాటిలేని బలపంతులని యెంచినను, హనుబింతుని వారిద్దరి కన్న బలపంతుడని భావించెను పైగా శౌర్యము దక్షత, ధైర్యము బలము బుద్ధిశక్తి నీతి పరాశ్రసుము. ప్రభాపసంపద యి చా మున్నగు సద్గుణములెన్నో హనుమంతునిలో నున్నవి కనుక ఈ విషయమున లామునికి. నిజ మెరుగుటక్కు ఉత్సాహము కలిగెను.

వరములు/281

అప్పు డగస్తుడు రామునితో నిట్లనెను - “రఘువీరా! బల బుద్ధి, వేగములలో హనుమంతునికి సాటి యనదగినవా రెవ్వరూ లేరు. కాని కొందరు మునులు పూర్వ మొకప్పు డతనికి బలమున్నను ఆ సంగతి అతనికి తెలియకుండు. నట్లు. శాపమిచ్చిరి.. బాల్యములో నత డొనర్చిన మహాకార్యము వర్ణింపనలవికానిది.

నూర్చుదత్రనరన్నర్థః నుమేడుర్ద్భామ. వర్దాతు 9

సూర్యభగవాను డిచ్చిన వరమువలన సుమేరుపర్వతము సువర్షమయ మయ్యెను. హనుషుంతుని తండ్రి కేసరి ఈ పర్వతమున రాజ్బ మేలుచుండెను.ఆతని భార్య ఆంజన, వాయుదేవుని వరమున నామెకు జన్మించిన పుత్రు డే హనుమంతుడు. అంజన ఒకనాదు ఫలములు కోయనెంచి ఆశమమును వీడి గహనారణ్యమధ్యమున _కేగినది. ఆకలితో నున్న శిశువైన హనుమంతునికి అప్పుడే ఎర్రగా ఉదయించుచున్న సూర్యబింబము కనిసించెను. దాని నతడు ఫలమని భావించి పట్టుకొనదలచి ఎగిరెను మహావేగముతో ఎగిరి వచ్చుచున్న హనుమంతుని చూచి దేవదానవయక్షాదు లందరు విస్మితులైరి

_ నూర్యుడు సుమేరువున కే కారణమున వరమిచ్చెనో చెప్పలేదు. వరప్రాప్తి

మాత్రమే చెప్పబడినది. 67. ఇంద్రుడు ౫ హనుమంతుడు ఉత్తరకాండ 36

పలువురు దేవతలచే హనుమంతునికి లభించిన వరములను గురించి ఆగన్వ్యుడు రామునికి వివరించుచుండెను

సూర్యుని పట్టుకొని తిన నెంచి తీవ్రగతితో నెగరి హనుమంతు డేగిన దినముననే రాహుపు సూర్యుని (గసింపదలచి వచ్చెను అతడు సూర్యుని రథోసరిభాగమున నుండునంతలో హనుమంతు డతని నంటెను. అతడు భయపడి ఇంద్రుని వద్ద కేగి (కోధముతో నిట్టనెను- నాకు సూర్యచంద్రులను ఆకలి తీర్చుకొనుటకు సాధనముగా నిర్ణయించి యిచ్చి, యిప్పుడు వారిని వేరొకరి కేల యిచ్చినారు. ఇదెట్లు జరిగెను? నే డమావాస్య. నేను సూర్యుని పట్టబోయితిని, కాని మరియొక రాహువు వచ్చి హఠాత్తుగా సూర్యునాక్రమించెను. రాహువు మాటలు నిని దేవేంద్రుడు కళవళ పడి రాహువును ముందుంచుకొని

282/వాలీ కీరామూాయణము:. శావములు-వరములు

హనుమంత్తుడు సూర్యు నందుకొనబోపుచున్న చోటికి తక్షణమే వెళ్లి చూచెను. ఇంతలో హనుమంతుడు దాహువునే ఫలమనుకొని సట్టుకొనబోయెను. రాహువు భయపడి ఇంద్రుని వెనుక చేరెను అప్పు డింద్రుడు వానరబాలకునిపై వజ ప్రహార మొనర్చెను పజ్రాఘాతము వలన హనుమంతు డొక కొండ శిఖరముపై పడిపోయెను. అట్టు పడుటతో అతని కుడిముక్టై విరిగి పోయెను. వజ్రముచే కొట్టబడి. (క్రింద పడిన హనుమంతుని చూచి వాయుదేవునకు ఇంద్రునిపై కోపము. వచ్చెను.” అతడు వెంటనే శ్వాసప్రశ్వాసగతులు " బంధించి, తన కుమారు. నెత్తుకొని పర్వతగుహలోనికి పోయి కూర్వొనెను. ఊపిరి సలుపక సమస్తప్రాణులును. విలవిలలాడ జొచ్చిరి. వెంటనే దేవ, గంధర్వ, దానవ, మానవులందరూ బ్రహ్మ వద్దకు పరుగిత్తి పోయి, ఆ వచ్చిన ఆపదను తొలగింపుమని (ప్రార్ధించిరి ఆది విని వారందరితో కలిసి బ్రహ్మ వాయుదేపుని వద్దకు వచ్చెను మూర్చిల్లి పడిన బిడ్డను ఒడిలో పెట్టుకొని కూర్పొనియున్న వాయువును చూచి బ్రహ్మ జాలిపడెను అతడు తన చేతితో వాయువును లేవనెత్తి హస్తస్పర్శచే హనుమంతుని మూర్చదేర్చి నిలుపగా వాయువు సంతసించి తిరిగి సంచరింవదాడగెను” తర్వాత వాయువునకు ప్రీతి కల్పింస నెంచి బ్రహ్మ తక్కిన దేవతలతో నిట్లు సల్కెను- 'ఇంద్రాన్ని వరుణ కుబేర మహాదేవాదులారా, మీ రెరిగిన విషయమైనన్సు నేను మీకు మీ హితమెంచి. చెప్పుచున్నాను ఈ బాలకునివలన భవివ్యములో మీ కార్యము లెంతగనో సిద్ధించును. కనుక వాయువు సంతసించునట్ట్లు మీరందరును ఈ బాలకునకు వరములు (ప్రసాదింపుడు,

తతః నవ్యాననయనః (వీతియుక్తః శుభానన్కు

కు శేళయమయీం మాలాముల్‌క్తి ప్పేదం వబో్య(బవీల్‌. 0

మత్క రోత్మష్టవ్మవోణ వానురన్ఫా యథా వొత్కు

నామ్సా వై కవళార్లూలో భవితా వానుమానితి. లై

ఆవొమన్సు (వదాస్తామి వరమం వరమద్భుతను,

ఇల వబ్బొతి వ్యజున్దా మమావధ్యో భివివ్రుతి. 72

అప్పుడు సహస్రాక్టుడైన దేవేంద్రుడు 'ప్రసిన్నపదనుడై బాలహనుషుంతుని మెడలో కమలముల మాల తొడిగి యిట్లు పల్కెను- నా చేతి వజ్రమువే హనువు భన్జమైనందున నిక మీద ఈ బాలుడు హనుమంతుడని ప్రసిద్దికి

ఎలములు/(283

వచ్చును. మరియొక అద్భుతమేమనగా, ఇది మొదలు వీనిని నా వజ్రము బాధింపదు దానికి ఇత డపధ్యు డగును ఈ పరమయాచితము 68. సూర్యుడు ౫ హనుమంతుడు ఉత్తరకాండ 36 అగస్త్యుడు రామునికి వేర్వేరు దేవతలవలన హనుమంతునికి లభించిన వరములను గూర్చి _ చెప్పసాగెను. చూ. వర. క 67 ఇంద్రుడు ౫ హనుమంతుడు మార్తండన్హ్యబవీత్త్యత భిగవాం న్తీమిరానవా తేజుననన్టూ మబీయన్హు దదామి. శతికాం కలామ్‌. .తా యదా చ శాన్తా9జ్టూధ్దేతుం. శక్తీరన్దూ భివివ్యుతి, తదాన్టు శాస్త్రం దాన్వామి. యన వాల్ట్‌ భీవివ్దుతి, నో చాన్సు భవితా కళ్టిల్‌ నద్దుళూ శాస్త్రందర్భునే, .త అంధకారనాశకుడైన సూర్యభగవానుడ్డు (న్నా తేజముతో నూరప ఆంశము నే నితని కిచ్చుచున్నాను. అదిగాక, ఇతడు శాస్తాభ్యాసమునకు తగిన శక్తి యుక్తుడైనప్పుడు నేనితనికి - శాస్త్రజ్ఞానము. ప్రసాదించెదను - దానిచే నితడు మంచి వక్తయగును, శాస్త్రుజ్ఞానమున నితనితో సమానులుండరు' అని చెప్పెను. ఈ వరము ఆయాచితము, 69. వరుణుడు ౫ హనుమంతుడు -. ఉత్తరకాండ 36 అగస్త్యుడు రామునికి దేవతలు హనుమంతుని కిచ్చిన వరములను వివరించుచున్నాడు చూ. వర.క్ర. 6/7 ఇంద్రుడు ఆ హనుమంతుడు ఎరుణళ్ళు వరం (పొదాన్చాను వృుత్వుర్థువివ్ధుతి, వర్షాయుతళతేనావ్‌ మత్తాాశాదుదకాదవి, 75 న. బాలహనుమంతునికి పర మిచ్చుచు వరుణు డిట్లు పళ్కెను- “పదిలక్షల లా ల్‌ 284నాల్లీ కీరాయమాయణము: శావములు-వరములు

యేండ్లు వయను దాటినన్ము ఇతనికి నా పాశమువలన గాని, జలములవలన గాని మృత్యువు సంభవింపదు.

ఈ వర మయాచితము.' ౯0. యముడు ౫ హనుమంతుడు డెత్తరకాండ 36

అగన్వుడు రామునికి హనుపుంతునికి లభించిన పరములను గూర్చి చెప్పుచుండెను.

చూ. వరక. 67 ఇంద్రుడు ౨ హనుమంతుడు

యమో దండాదవద్హుత్తమరోగత్తాం. చా దిత్తావాన్‌

క్‌ రష అంత

వరం దదామి నంత్నున్ట అవిషాదం' చినంయుగే శ్‌

హనుమంతునికి వరమిచ్చుచు యముడిట్లు పలికెను- 'ఇతడు నా దండముచే. పధింపబడడు." ఇతని కే” రోగమును అంటదు. యుదములో నితని కెప్పుడును - అలసట కలుగధు. ౯

ఈ వర మయాచితము. భగ. కుబేరుడు ౫ హనుమంతుడు ఉత్తరకాండ 36

అగస్త్యుడు రామునితో హనుమంతునికి ఆ యా దేపతలిచ్చిన వరములను గురించి చెప్పుచుండెను.

చూ. వర.క్ర.6/_ ఇంద్రుడు ౫ హనుషుంతుడు

గదేయం. మామికా వైనం నంయుగేషు వధివ్యుతి,

ఇాత్వేవం ధనదూ (పావా తదా ప్వాక్యాక్త వీంగళు 7

ఒక కంటిలో పింగళపర్ణ మేర్పడిన కుబేరదిక్సాలుడు - నా గదచే ఈ హనుహుంతునికి మృత్యువు కలుగ దని వరమిచ్చెను,

ఇది అయాచితవైైన వరము, ₹2, శంకరుడు ౫ హనుమంతుడు ఉత్తర -36

హనుమంతునికి దేపతలిచ్చిన వరములను గురించి ఆగస్తుడు రామునితో ఇప్పుచుండెను.

వరములు/2తిల్‌

చూ. వనరశరగ - ఇందుడు ఏ నానునుంతుడు

మత్తో మదాయుభానాం చి అవధ్యోోఆయం భినివ్వుతి

ఇత్సేవది శంకరేణాని దత్తో తనా వరమో వరణ ల్‌

“ఇతడు నా చేతను, నా ఆయుధములవేతను కూడ వధింపబడడు, అని శంకరుడు హనుమంతునికీ వరమిచ్చెను.

ఈ వర మయాచితము. 73. విశ్వకర్మ ౫ హనుమంతుడు ఉత్తరకాండ 36

అగస్త్యుడు . రామునికి హనుమంతుడు పొందిన వరములను వివరించు చుండిను.

చూ వ్యక్ర్షర్రగ ఇం్యదుడు. ౫ వానుమంతుడు

విళ్చకర్థా చ ద్దు మ్రేమం బాంనూర్వోనమం. శిళువ్‌,

శొల్చినాం (వవరూ (సొదాద్దారమన్దా నువోమతిన శతి

మత్స్యతాని చ శన్త్రాణో యాని టివ్వాని తాని చు

శ్రే రవధ్వత్తుమానన్హు శ్రైరజీల ఖివివ్ధుతి. ౨0

శిల్పిశేష్టుడైన విశ్వకర్మ బాలసూర్యుని వలె. వెలుగుచున్న శిశువు హనుమంతుని చూచి. నాచే నిర్మితములైన దివ్యాస్తుములలో నేదియు నితనిని వధింపదు, ఇతడు ఇచిరంజీవి యగును అని పరమిచ్చెను.

అగస్తుడు రామునికి వివిధదేవతల వలన హనుషుంతునికి లభించిన పరములనుగూర్చి విసరించుచుండెను.

చూ వర్యకరగ” - ఇందుడు ౫ వానుముంతుడు

టీర్ణాయుళ్లు మనోత్తాా చొ బ్రమ్మో తం (పాజబవీద్దుచా

నర్తేష్తాం "భగ దండానామవటభ్తోశయం భివివుతి, న,

(బహ్మ దేవుడు బాలహనుమంతునికి పరమిచ్చుచు ఇతడు చీర్దాయుపు,

విరరెనాలట్టీతీరాయాయణము; శావములు-వరములు

మహాత్ముడు, అన్నివిధములైన (బ్రహ్మదండములచేతను 'అపధ్యుడు నగునని పల్కెను.

దేవత లిచ్చిన వరములచే విభూషితుడైన హనుమంతుని చూచి బ్రహ్మ పరమసంవ్రీతు డాయెను. అతదు వాయుదేప్పునితో నిట్టనెను - 'మారుతా, నీ పుత్రుని యుద్ధములో నెవరును జయింపలేరు. ఇతడు స్వేచ్చగా కామరూపమును ధరింప గల్గును. ఇతని గతి కాట్తంకము కలుగజాలదు. ఇతడు యుద్రములో రాపణ సంహారకార్యమున దామునికి (ప్రసన్నత చేకూర్చగల మహాద్భుత... రో మాంచకారులైన వీరకృత్యము. లెన్నో నెరపగలడు'. బ్రహ్మ పల్కిన 6యౌా వచనములు ఆశీర్యాదముల పంటివి,

ఈ వర సుయాచితసు. 75. శ్రీరాముడు ౫ సీత ఉత్తరకాండ 46

దౌహృదవతి. లైన సీతతో శ్ర్రీరాము డిట్టనెను = నీ గర్భమున పుత్రు డుదయించు సమయ మాసన్నమైనది. నీకేమి కోరిక గలదో చెప్పుము. నీ మనోరథ మేది "నేను పూరింపపలెను?” ఇట్లడుగగో' సీత చరునప్పు నవ్వి, అతనితో నిట్లనెను” - '“గంగాతటమున నిల్చి ఫలమూలము. లాహారషుగా గొనుచు తపోనిరతురై యుండు సహాత్ము లున్న తపోపనమున నొక రాత్రి పసీంపపలెనని అభిలషించుచున్నాను'. అందుపై శ్రీరాముడు 'నీపు చింతంపపందు నీ యీ అభిలాషము. వెంటనే తీర్చబడును నీపు రేపే అచ్చటికి పోగలప్పు. అని పఠ్కెను.

లోకాపవాదము విని శ్రీరాముడు నీతను" విడిచి పెట్టుటకు" నిశ్చయించెను. అత. డీ విషయమును తమ్ముల కెరిగించెను. సేత నడవిలో విడినివచ్చు కరినకార్యము లక్ష్మణున కప్పుగించెను. పెహారాజు ఆజ్ఞగా అన్నగారి ఆజ

ఫా

నతడు మిక్కిలి అనిష్టవైనను కష్టముతో అంగీకరించెను.

సుషుంత్రుడు. రధము. సిద్దము. చేసెను. లక్ష్మణుడు రాజభపనమున కరిగి సీతతో నిట్లు చెప్పెను -

ళు తయా వలె న్ధువతిర్హారం టే యాౌాచితః (భః వ్రువేణ చ (వ్రతజ్హాతమాద్దిన్త శాాశమం (వతి, 7 నరములు/2డి”

గంగాతీరే మయూ. దేవి బుషీణామ్యాశన్తూన్‌ శుభాన్‌

శ్మీనుం గత్తా తు వైదేపొ శాననాల్‌ పార్థివన్సు నః తి

దేవీ! నీపు బుష్యాశముములకు పోప నెంచి మహ్లార్తాడును పరహుడిగితివి మహారాజు నిన్నా ఆశ్రమములకు పంపుటకు ప్రతిజ్ఞవేసెను. దేవీ రాజాజ్ఞ ననుసరించి శ్నీఘ్రమే బుష్యాశ్రమములకు తోడ్కొనిపోయి నిన్నచ్చట విడిచెదను

-త్రీరాము డడుగగా సీత తన కోరిక తెలియజేసెను కనుక ఈ పర మయాచితము.. ఇక్కడ. పరశబ్దము " ప్రయోగింపబడినను వాస్తపమునకు సీత కోరిక నెరిగి -ఈ కార్యమంతయు కపటముగానే జరుపబడినది. ఆమె కన్యాయమే జరిగినది. నిజమున కీ పరము శాపమైనది.

76. దేవతలు ౫ నిమిచక్రవర్తి ఉత్తరకాండ 57 రాముడు లక్ష్మణునికి నిమిచ్రపర్తి పృత్తాంతము చెప్పుచుండెను. చూ శానర్‌0 - వనిమ్టుడు ౨ నిమి పసిష్టుని శాపముచే నిమిచడక్రపర్తి తన దేహమునుండి విడిపడెను

మునులే" స్వయముగా దీక్ష గైకొని అతని యజ్ఞమును పూర్తిచేసిరి ఆ (శ్రేష్ట

పుహిర్షులు పురజనులు, సేపకులు కలిసి నిమిశరీరమును సుగంధపుష్పుపస్త్రాదులతో కప్ప, సుగంధతైలకటాహసున భద్రపరచిరి. యజ్ఞము. పూర్తిటైన పిదప భృగునుహర్షి ఇట్లు పల్కెను.

అనయిప్తామి తే చేత న్తుష్టోోం న్మీ తవా పార్థివ 72

• మహారాజా నేను నీయందు (ప్రసన్నుడను, కనుక నీవు -కోరినచో తిరిగి

నీ శర్ణీరమును. నేను వైతన్యపంత _మొనర్చెదను.

న్యీతాళ్లు నురాః నర్దే ఎమే శ్రేతన్తద్యాబువన్‌,

వరం వరయ రాబుర్ల క్రూ తే చేతో నిడూవ్వుతాము." /తా

వివముక్తః నరః నృర్తైర్డు మే శ్రేతస్త ద్యాబనీల్‌,

న్యేలేషు నర్తాబూతానాం వసేయం నురనత్రమాః 44

వ్రూత్భ్యుతే. చ నిమివ్టుంతి చక్తూంవే వృథినీవత్తే,

వాయుభూతేవ చరతా న్యిశామార్డే మువార్ము వుః ల్‌

288వాల్ఫీ తీరామాయత్తాము: . శావములు-నరములు

భృగునితో పాటుగా తక్కిన దేపతలు కూడ మిక్కిలి ప్రసన్నులై నిమి యొక్క _జీవాత్మతో నిట్టనిరి - 'రాజర్షివపరా, నీ జీపవైతన్యము. నెక్కడ నిలుపపలెనో నీవే కోరుకొనుము ఇట్టడిగిన దేపతలతో నిమి జీవాత్మ యిట్లనెను - దేవోత్తములారా, నేను సమస్తప్రాణికోటిలోను వారి నేత్రాంచలపున నిపసీంపగోరెదను ఆ పూట విని దేపతలు సంతసించి యిట్లు పలికిరి - 'నీపు వాయురూపమున సమస్తప్రాణుల నేత్రములయందును విహరించుచుందుపు. రాజా అట్లు విహరించు నీకు అలసట కలిగినపుడెల్ల విశ్రమింపదగినట్లు (ప్రాణుల కనురెప్పలు మాటిమాటికి మూతపదడుచుండును

ఇట్లు వెప్పి, దేపతలు వెళ్లిపోయిరి. బుషులు నిమిశరీరమును గ్రహించి, దానిపై అరణి నుంచి గట్టిగా మధించిరి మునుపటివలెనే మంత్రములు ఉచ్చరించుచు హోషుము చేయసాగిరి. వారతనికి పుత్రోత్పత్తి కావలెనని యెంచి యట్లు చేయగా నిమిశరీరమునుండి మసహాతపస్వియగు మీథి జన్మించెను.

ఈ పర మయాచితము. దేహత్యాగ మొనర్చిన జీవాత్మ కీ పర మీయబడుట విశేషము. 77. రుద్రుడు ౫ మధుదైత్వుడు ఉత్తరకాండ 61

ఒకసారి బార్గవచ్యపనాదిమునులు. శ్రీరాముని చూడపచ్చిరి. అతడు వారందరికిని స్యాగతసత్కారములు నెరసీ వారటకు పచ్చిన కారణ పుడిగెను. అప్పుడు చ్యఏనుడు లవణాసురునిచే సీడింపబడుచున్న మహరుల దుఃసితిని

యె (వ

పర్ణించి, వాని నెట్టైన కడతేర్చి మునులను కాపాడపలెినని రామునితో చెప్పెను

కృతయుగమున మధు పను నొక దానశీలియగు దైత్యు డుండెను. అతదు బ్రాహ్మణదక్తుడు శరణాగతపత్సయిడు. దేపతంతో నతనికి గాఢమైన వైద్రి యుండెను.

న మధుర్తీర్దనంవన్దో ధర్మం చి నునమావొత్క

ఎవామానాబ్బు. ర్యుదేణ దత్తన్తస్వాద్భుతో వరన త్‌

శూలం శూలాద్దినివ్ట్రువ్వు మవోవీర్దుం మవ్యోవభామ్‌,

దదౌ మవోత్తా న్యునీతో వాక్సుం చైతదువాచ వా. రొ

వరములు/289

త్తూయాయమతులో ధర్హో మత్తొ9నాదకలూ కుత

(బీత్తా వరమయా యుక్తో దదామ్యాయుధ ముత్రమత్‌. 7

యావల్‌ నురైళ్చు వ్యిపైళ్చు న విరుథ్వేర్థ హానుర్క

తావచ్చూలం. తోవేదం స్వొదన్వుణా నాళమేవ్వతి. ఠి

యళ్చు త్రామభియుందీత యుద్ధాయ విగతబ్బారు

తం శూలో భన్మనొత్కృత్తా వునరేవ్ధుతి తే కరమ్‌. తి

పుధుపు బలవిక్రమసంపన్నుడు ధర్మానుష్టానమున నేకాగ్రచిత్తుడై యుండెడి వాడు. అతడు శంకరభగవాను నధికముగా ఆరాధించెను. దాని కా దేపుడు సంతసించి అతని కొక మహాద్భుతపుగు వరమిచ్చెను. శిపుడు తన చేతి శూలమునుండి తేజోబలాన్వితమైన వేరొక శూలమును జనింపజేసి దాని నా మధుదైత్యుని కిచ్చెను - “నీవు సాటిలేని విధమున నన్నారాధించి సంతనింపడేనితివి కనుక నేను నీ కీ యుత్తమమైన ఆయుధమిచ్చుచున్నాను ఓ మహాసురా, నీవు దేషబ్రాహ్మణుల కసకారము చేయకుండ నున్నంతపరకు ఈ శూలము నీ పద్ద నుండును. అట్లు కానినా డిది అదృశ్యపుగును. నీతో యుద్ధమునకు వచ్చిన వారిపై దీనిని ప్రయోగించినచో ఇది వారిని భస్మము చేసి తిరిగి నీ చేతికి పచ్చును, అని శప డతనితో చెప్పెను.

నీవం ర్యదాద్దురం అబ్బా భూయ వీవు మవోనుర్కు

(ణీవత్తు మనోదేవం వాక్ట్యృమేతదువాచా వ్యా 26

భగవన్హుమ వంశన్దు శూలమేతదనుత్తమవ్యొ,

భవేత్తు నతతం దేవ నురాణామీళ్చురో వ్యాన్‌, లీ

ఇట్లు శీప్పునిపలన పరమంది, ఆదైత్యు డతనికి నమస్కరించి యిట్లనెను

• “మహాత్మా! నీప్పు సర్వదేవతాప్రభుడప్పు కనుక నిన్ను నేను వేడుకొనున దేమనగా, నీ విచ్చిన దిప్పశూలము నా పంశము వారిపద్ద నెల్లకాల ముండునట్లు అనుగ్రహింపుము,

(్రత్వ్పువాచ మవోదేవో నైతదేవం. భివివృతి, 2

మా భూల్‌ తే వివలా వాణీ మత్త్ర9సొదక్తుతా. ళుభా,

290వాల్ళీ కీరాయభూయణము:. తావములు-వరములు

భవతా వ్యుతమేకం తు ఈూలమేతద్ధువివ్రుతి, తా

యావళ్క దః శూలోం యం భివిన్దుతి నుతన్తు త్తే

అవధ్యః నర్దుభూతానాం శూలవాస్తో భవివ్రుతి. తే

అందుపై శివు డతని కిట్లనెను - 'అట్లు కుదరదు. కాని నన్ను మెప్పించిన నీ మాటలు శుభమైనవి, కనుక అవి నిష్ఫ్టలముకారాదు. కనుక ఈ శూలము. నీ కుమారునివద్ద మాత్రము నిల్చును. అతని చేతులో అది యున్నంతవరకు అతని నెవరు చంపజాలరు.*

ఆ తర్వాత మధు వీ దేశము విడిచి సముద్రమున పసింప నరిగెను. పోపుచున్నప్పు డతడా శూలమును తన కుమారుడైన లవణుని కిచ్చెను. అతనికా శూలమును గూర్చిన వరము కూడ తెలియజేసెను. లపణాసురుడు తన వైజదౌష్ట్రముతోను, శూలప్రభావమువల్లను ముల్గోకములను, ముఖ్యముగా మునిశ్వరులను బాధింపదొడగెను. శత్రుఘ్ను డతనిని వధించిన పిదప ఆ శూలము తిరిగి శివునివద్దకు చేరిపోయినది.

ఈ వర మయాచితము, మధుదైత్యునికి లభించిన కూలము రుద్రుని అను(గ్రహస్వరూపము. కాని వాల్మీకి దీనిని వరమనియే పేర్కానను. అవణాసురునికి తండ్రి పుణ్యమున నీ శూలము లభించినది. దుష్టస్వభాపుడగుటచే. అతడు దానిని నిలుపుకొనలేకపోయెను. లపణుని కది వరదానము కాదు. కేవలము 'పైతుకపరంపరచే సిద్దించినది. 78. వసిష్టుడు ౫ కల్మాషపాదుడు (సౌదాసుడు) ఉత్తరకాండ 65

రాముని ఆజ్ఞవే అభిషిక్తుడై శత్రుఘ్నుడు లవణాసురుని సంహరింప నరిగెను. దారిలో నతడు వాల్మీకిముని ఆశ్రమములో నిల్చెను. ఆశ్రమ సమీపమున యజ్ఞసంభారములు చూచి ఇక్కడ యజ్ఞమొనర్చిన మహారా జెవరు? అని అతడు వాల్మీకి నడిగెను. అప్పుడు వాల్మీకి అతనికి సౌదాసుని కథ చెప్పెను.

చూ. శాషక్ర. 57 - వసిష్టుడు ౫ సౌదాసుడు

శాషక, 58 - సౌదాసుడు ౬ వసీష్పుడు

వరములు/491

కల్మాషపొదుదు. (మచ్చలున్న పాదములు కలవాడు) పత్నీసహితముగా వసిష్టుని కాళ్లపై బడి, బ్రాహ్మణ వేషమున వచ్చిన రాక్షసుని మోసము నెరిగించెను. రాజు మాటపై ధ్యానమగ్నుడైన వసిష్టుడు నిజమెరిగి, సౌదాసుని తో నిట్టనెను -

మయా రోషనతీతేన యదిదం వ్యావాతం వచా

వైళబ్చిక్సుం వ్రుభా కర్తుం (వదాన్వామి చా తే వరమ్‌. భే

కాలో ద్వాదోళ వర్షాణో శాననేక్పాంతో భివివ్వుత్సి

మత్తంనొదాచ్చు రానోర్యదో ఆలీతం న న్గుతివూను తాగ్రో

“దాజా! నేను కోపావేశమున పల్కినది అసత్యము కాబోదు. అది అట్లు చేయబడదు. కాని దానినుండి విముక్తికై. నేను నీకు వరమిచ్చెదను. అదెట్లనగా ఈ శాపము నిన్ను పన్నెండు సంవత్సరములు బాధించును, తర్వాత ఇది తొలగిపోవును. నీ శ్రీ పూర్వవిషయములు స్మృతిలో నుండవు!

పన్నెండేళ్లట్లు శాస మనుభవించి పౌదాసుడు తిరిగి తన రాజ్యము తాను పొందెను. అతడు ప్రజాహితపాలకుడు. ఈ యజ్ఞసంభారము లా రాజునకు చెందినవి”

ఈ పరము తక్కిన వరములకు భిన్నము. ఈ వరము శాపవిమోచనము కొరకు వచ్చినది. కల్మాషపాదుని పునఃపునః ప్రార్ధనాఫరితముగా లభించినందున ఈ వరము యాచితము. 79. దేవతలు ౫ శత్రుఘ్నుడు ఉత్తరకాండ 70

శత్రుఘ్నుడు లపణాసురుని సంహరించి మూడులోకములవారిని భయరహితులుగా నొనర్భెను. దేప బుషి గంధర్వాప్సరోగణము అతనికి జయధ్వానములు చేసీరి. ఇంద్రుడు, అన్ని మున్నగు దేపతలు అతనితో మధుర వచనములు పల్కుచు నిట్లనిరి- “వత్సా, మహాదృష్టపశమున నీ వీ లపణాసురుని చంవీ విజయము నందితివి. మేము నీకు వరమీయ వచ్చితిని. నీ జయ మాకాంక్షించినవారము. హా దర్శన మమోఘము. కనుక నీ చేదేని పరము కోరుకొనుము,

దేవతల మూటలు విని శతుఘ్నుడు వారికి నమస్కరించి యిట్రనెను-

న! 292/బాల్డీ తరాచాయణము: శానములు-వరములు

ఇయం మధువుడీ రమ్వూ మధురా దేవనిర్ధితా,

నివేళం (పొవముయాల్ధభు మేవ మే ౮.న్తు వరూ వరు నే

“దేపతలారా, దేపనిర్మితమైన యీ మధుపురి తెరిగి శీఘ్రముగా మనోహర రూపమున రాజధానిగా వెలయునట్లు చేయుడు. ఇది నాకు ముఖ్యమగు పరము”

అప్పుడు దేపతలు సంతసించి- *'మంచిది, అట్లే యగును. ఈ రమణీయషుగు. నగరము. శీఘ్రముగా శూరవీరుల సేనతో నిండును.

దేపతల కోరికపై ఈ పర షడుగబడెను. కనుక యీ పర పుయాచితము. 80. దేవతలు ౫ (బ్రహ్మహత్య ఉత్తరకాండ 86

లక్ష్మణుడు రామునితో వృత్రాసురపధనుగూర్చి చెప్పుచుండెను. తపస్సు చేసి బలము గడించి పృత్రాసురుడు మూడు లోకములను జయించెను. ఇందుపెలన దేపతలందరు దుఃఖితులైరి. వారు విసువు చెంత కరిగి పృత్రాసురుని సంహరించి దేపతల నుద్దరింపు మని ప్రార్ధించిరి. అతడు పూర్వమే పృత్రునితో 'స్నేహబంధము నెరపినవాడు కనుక తాను వానిని చంపజాలనని చెప్పెను. కాని తన తేజోరూపము మూడుభాగములుగ విభక్తము చేని దేపతంకిచ్చెదననియు, దాని బంమున ఇంద్రుడు ప్పత్రాసురుని పధింపగండనియు. చెప్పెను అట్లే అతని తేజమున నొక అంశము దేవేంద్రునితో ప్రవేశించెను. వేరొక అంశము పజ్రాయుధములో నిందెను మూడప అంశము భూమిపైకి దిగెను. తర్వాత దేవేంద్రుడు. రెండు. చేతులతోను పజము. నెత్తి పృత్రాసురుని తలపై కొట్టను. ఆ దెబ్బకు వ్వుత్రుని తల తెగి పడిపోయెను. ('ప్రపంచముంతయు భయకంపిత మాయెను నిరపరాధుడైన పృ్పద్రుని చంపుట అనుచితము ఈ విషయమెరిగి యింద్రుడు పారిపోయి తోకారోకపర్వతమున గిం చీకటిగుహంలో దాగిను కాని బ్రహ్మహత్య ఆతనిని వెంటాడెను. అది అతని అవయపములం నాపహింవెను. దీని వలన ఇంద్రుడెంతో దుఃభితుడాయెను. దేపతలు తిరిగి విష్ణుని చేరి నీవే నీ తేజోబాగి మిచ్చి దేచేంద్రునిచే స్పత్రుని పధింపజే సిరివి, మమ్ములను కాపాడింవి కాని యింద్రు నిప్పుడు బ్రహ్మహత్య పట్టి వీడించుచున్నది. కనుక నతని నెట్టుద్ధ రింపపలెనో నీవే తగిన ఉపాయ మెరిగింపుము.' అని 'ప్రార్రించిరి. ఇంద్రుడు నన్నుగూర్చి యజ్ఞము చేయపలెను. పవిత్రమైన

వరములు/293

అశ్వమేధము. చేసి అతడు నన్నారాధించినచో బ్రహ్మహత్య తొలగిపోయి అతడు. తిదిగి దేవేంద్ర పదవి సంపాదించును ఆ మీద నతని డెవిధమైన భయమును కలుగదు అని విష్ణువు తెలియజేసెను ఆ పిదప ఇంద్రుడు అశ్వమేధ మొనర్భెను యజ్ఞము పూర్తికాా బ్రహ్మహత్య దేపతంపెద్దకు పచ్చి యిట్లడిగెను- నాకు స్థాన మెక్కడ కల్పించెదరు? దానిపై వారు బ్రహ్మహత్య య చి య! నాల్లు విభాగములుగా నయి యింద్రుని శరీరమును. విడిచి అన్యత్ర ఎసీంప ననుషుతించిరి నకేనాం శేన్ల వత్త్వ్యామి. వూర్లోదాను. నదీషు వై న్‌ థ్‌ 7వ చతురో వార్ధికాన్ద్హా నాన్‌ దర్హుఖ్లు వొమచారిణీ భూమ్వామువాం నర్షుకాలమే కేనాం కేన నర్చుదా, వనిష్పామి నా నందేవా? నత్సేనైతట్‌ (వీమి. 4 యోలయమలళస్త్రృతీయో మే శ్రీషము యావనళాలిషు, (ఆర్యాతం దర్భవూర్ణ్హాను. వన ప్యే దర్తభూతినీ 0 వాంతారో (ఎవ్హాణాన్సే తు వ్భుషావూర్తామదూవకాన్‌, తాంళ్చుతుర్జేనో ఖాణేన నర్యశియి పే నుర్తర్టభాః 6 (త్వ్వూచున్తాం. తతో దేవా యభా వదన దుర్దుప్కే తథా. భవతు తత్చుర్తుం నాధయన్సా యదీవ్సుత। ం 7 అంత బ్రహ్మహత్య వారితో నిట్టనెను- ఇక మీద నా భాగమొకటి సంపత్సరములో నాల్లుషూసములు (చాతుర్మాస్యకాలము). నీటితో నిండిన నదులలో నుండును అప్పుడు నేను స్వేచ్చగా విహరించుచు గర్వితపుతురైన వారి దర్ప మడచివేయుచుందును. నా. రెండస భాగము సర్వదా భూమిపై నిల్చును అది నిస్సంశయము నా మూడపభాగసు యువతులై మదించు నారీజనయులో (ప్రతపూసము మూడు రాత్రులుండి వారి మదము నణచివేయును దేపతలారా అసత్యపూడి అన్యులను. నిందాభాజనులుగా చేయు నట్టి సద్ప్రాహ్మణులను వథించునట్టే పాపాత్ములను నా నాల్గపభాగము పపిొంచును దేపత లా పూటలు విని దుర్వసా నీపు చెప్పినప్లే జరుగినిమ్ము. అని పల్కిరి ఇంద్రుడు పాపరహితుడై నిశ్చింతగా విశుద్దుడాయెను ఇక్కడ ఎరశబ్దప్రయోగము. లేకున్నను ఇది యాచితఎరమే. 294/వాల్డీ కీరాయమాయణము: శావములు-వరములు

81. శివపార్వతులు ౬ ఇలుడు ఉత్తరకాండ 87 శ్రీరాముడు లక్ష్మణునికి ఇలుని వృత్తాంతము చెప్పుచుండెను. పూర్వము కర్షమప్రజాపతి కుమారుడైన ఇలుడు బాహ్హీకదేశ మేలుచుండెడి

వాడు. అతడు ధర్మాత్ముడు. పృథివి నంతటిని వశపరచుకొని ప్రజలను

సంతానము వలె పాలించుచుండెను. ఒకసారి సేనాపరివారవాహనాదికముతో కలిసి వేటకై బయలుదేరి వెళ్లి పదివేలు క్రూరమృగములను వధించెను. ఇంకను తృప్తి జెందక కార్తికేయస్వామి జన్మించిన వనప్రదేశమునకు వేటాడ నడిగెను. అప్పుడచ్చట శివుడు తన సమస్త సేపకగణములతోను వచ్చి నిల్చి పార్వతికి మనోరంజనము కల్పించుచుండెను ఆ వనమున గల సమస్త పశుపక్షిషృక్సాదులును పుంలింగధారులైనచో స్త్రీలుగా మౌరిపోయినవి, పార్వతిని సంతోషపెట్ట నెంచి శివుడు కూడ స్రీ రూపము ధరించెను. అట్టి ఆ వనము చేరగనే ఇలుడును అతని సేపకులు కూడ స్త్రీలుగా మారిపోయిరి. తన కట్టి స్థితి దాపురించినందున. ఇలుడు మిక్కిలి దుఃఖించెను. ఇదంతయు శివుని మనోభిష్టమున జరిగినదని తెలిసి అతడు మరింతగా దిగులు చెందెను. అప్పు డతడు సేనాసేవక పరివారసపాతముగా సరమశివుని శరణు పొంద నరిగెను. పార్వతీసహితుడైన శివుడు నవ్వుచూ ఇలునితో నిట్లనెను.

వుడువత్తూవ్భుతే నౌమ్వూ వరం నరయ నుదవ్రత ౨60

“రాజా, పురుషత్వము తప్ప వేరేదైన నరము కోరుకొనుము.

పరమశివు డిట్టు పురుషత్వ మీయరా దనినందున ఇలు డళ్యంత శోకవికలుడై వేరొక పరమేదియు కోరలేదు

అతడంతట శోకాకులచిత్తుడై పార్వతిని శరణువేడి యిట్లు పల్కెను-

ఈశే వరాతాం వరదే లోకానామనీ భామిని 229

ఆమోముదర్భునే దేవి భజు నొమ్యేన చక్టుషా. 2

“సమస్త్రవరములకు అధిశ్వరిమైన ఓ మహాదేవీ నీవు లోకములన్నిటికి వరప్రదవు మాననీయవు. నీ దర్శనము ప్పథా కాగూడదు. కనుక నాయందు దయజూప్పుము.”

రాజు హృదయము (గ్రహించి పార్వతీదేవి అతనితో నిట్లనెను -

వరములు/285

అర్రన్హు దేవో వరబో వర్వార్రన్తూ తన వూవాష్క్‌, 2జీ

స్ట్‌ = శీవుంనో న్‌ వల్‌

తనప్హైదర్హం. శ్రవణ చుం త్రవుంసోర్వావదిబ్భున,

“రాజా! నీవు కోరుచున్న పురుషత్వమున నర్ధభాగము శివు డివ్వదగినది మిగిలిన సగభాగము నే నియ్యగలను. కనుక నే నిచ్చునట్టే అర్హవరము (గ్రహింపుము.”

దేవి యిచ్చిన యీ ఉత్తమాద్భుతవరము. విని రాజు సంతసించి యిట్టనెను-

యది దేవ (నన్నా మే డూసేజ్యానవతిమూ ఖని. 26౮

మానం ఈఊత్తముపానత్తా మానం స్వాం వురువు వును 27 "

“దేవీ! నీవు నాయందు కృప వహించినచో నేను భువనసుందరమగు రూపమున స్త్రీగా మారి ఒక మాసమును, ఆపై మూసమున తిరిగి పురుషుడుగను మౌరుచుండునట్టు వర మను(గ్రహింపుముల

ఇలుని మనోభీష్ట మెరిగి పార్వతి యిట్టనెను-

(త్పువాచా శుభం వాక్తుమేవమేనా భవివ్ధుతి

రాజన్‌ వుడుషూతస్త్రం శ్రీఖభావం న న్ధరివుని, 28

త్రీభూళల్చి వరం మానం నా న్హురివున్‌ పొడువ్‌. 289

“అప్లే యగుగాక, నీవు పురుషునిగా నున్నప్పుడు నీకు స్త్రీరూపమున గడిపిన విషయములు స్మృతిలో నుండవు తిరిగి స్త్రీవైనప్పుడు పురుషభావము స్మరణకు రాదు

ఈ విధముగా క్షర్ణమవప్రజాపతి కుషూరుడైన ఇలుడు ఒకమాసము పురుషుడుగాను మరుసటి నెల సస్త్రీగను తిరిగి వేరొక మాసము పురుషుడుగను మారుచుండెను

ఉత్తరకాండ 90

కర్రమప్రజాపతికి తన కుమారునికి వచ్చిన యీ విపరీతసితి శంకరుని

వల్లగాని వేరొకరివల్ల తొలగింపబడజాలదని (గ్రహించెను “అశ్చమేధమునకు మించిన

యజ్ఞ మింకొకటి లేదు ఆ యజ్ఞము శివునకు (ప్రియము కనుక మనము 296ఉవాల్డీ కీరామాయణము?. శానములు-నరములు

ఇలుని మేలెంచి దుష్కరమైన ఆ యజ్ఞ మాచరించెదము అని చెప్పి సంపర్త శిష్యుడైన రాజర్షి మరుత్తును పిల్చి యజ్ఞమునకు పూనుకొనెను ఆ యజ్ఞము పెంన శిపుడు పరమసంవ్రీతుడయ్యెను నేను నీ భక్తికి యజ్ఞానుష్టానమునకు చాలా సంతోషించితిని బాహ్లీకాధిపతియైన ఇలునకు నేను చేయదగిన ప్రియమేదో చెప్పుము. అని శివుడు కర్పమునితో పలికెను అప్పు డా యజ్ఞమునకు పచ్చిన బ్రాహ్మణులు స్త్రీగా మారిన ఇలుడు తిరిగి ఎల్లప్పుడు పురుషుడుగా నుండునట్లు పర మిమ్మనిరి

అందుపై శిఎు డతనికి శాశ్వతపురుషత్వ మిచ్చెను

తక్కిన వరముంతో పోల్చినపు డీ పరము విశిష్టముయినదిగా నుండును పార్వడి ఇలున కిచ్చిన వరము రామాయణములో పేర్కొనబడిన అర్హపరము పోత్రమే

శిపుడిచ్చిన వరము అయాచితము, అస్వీకృతమును పార్వతి యిచ్చిన పరము యాచితమైనను, అందులో విస్మరణభాగము అయాచితము. త్రీ రూపమున నున్నప్పుడు పురుషత్వమును, పురుషరూపమున_ నున్నప్పుడు స్త్రీత్వమును విస్మరింపగలుగునట్లు ఇల డడుగలేదు పార్వతియే స్వయముగా ఆపర మా రీంగా నను(గ్రహించెను 88. శ్రీరాముడు హా ప్రజలు ఉత్తరకాండ 107

ంక్ష్మణుని విడిచి రాముడు శోకసంతస్త డాయెను మండ్రి పురోహిత పెహాజనుంను ఏీలిచి అతడు వారితో నిట్లనెను- నేనిప్పుడు అయోధ్యారాజ్యమునకు ధర్మఎత్సలుడు. వీరుడువైన నా సోదరుడు భరతుని రాజుగా చేయుదును ఆపిదప నేను ఏనమున కరిగెదను కనుక కావలసిన వస్తుసంభారమంతయు సిద్దము చేయుడు నే నీ దినమునశే లక్ష్మణుని అనుసరింపదలచుచున్నాను ఇటు చెప్పిన రాముని వాక్యములు విని (ప్రజలు నేంపై సాష్టాంగపడి చేష్ట లుడిగిరి భరతుడు న్పృహతప్పి పడిపోయెను తర్వాత నతడిట్టనెను- మీరు లేని రాజ్యము. నాకు ఎందు. కుశంపులకు పట్టాభిషేక మొనర్పుడు ఉక్షిణకోసంయబిను కుశునికి ఉత్తరకోసంము లప్పనిక్సి అనుగ్రహింపుడు వెంటనే మిన దూతలు శత్రుఘ్నుని ఎద్ద కరిగి అతనితో మన యీ మహాయా(త్రను గూర్చి తెలియజేయనిండు

నరములు/ిక7

పురజనులు నతముఖులై, దుఃఖసంతప్త్నులై యున్న సంగతి గమనించి వసిస్టడు రామునితో నిట్లనెను - వత్సా రాస్టుచంద్రా నేలబడి తపీంచుచున్న యీ ప్రజాసమూహమును చూడుము వారి యభిప్రాయమేదో తెలిసికొని దాని ననుసరించి చరింపుము. వారి యిష్ట్రమునకు విరుద్ధముగా నడిచి వారిని దుఃభింపజేయకుము. ఏసిష్టని మూటలు విని రాముడు ప్రజలను లేవనెత్తి వారి నిట్టడిగెిను *నేను మీకొర కేమి చేయపలెను? దానికి బదులుగా వారతనితో నిట్లనిరి-

గచ్చుంతో మనుగచై మో య్యత రామ గమివ్పాన్మి జి

వారేషు యది తే (ీతిర్వది స్పేవో వ్యానుత్తమః

నవ్యుతదారా? కాకుత్ణు నమం గచ్చామ నత్తుభ్‌. తా

తపోవనం వా దుర్గం వా నటీమంభోనిధిం తథా

వయం తే యది న త్వాజ్బాూ నర్హాన్లో నయ ఈత్తార త్త

వషా నూ వరమా (బీతిరేష నః వరమో వర్కు

వ్వాద్గతా నూ నదా (చీతి్తవానుగమనే నవువ శ్‌

“రఘునందనా! నీ వెక్కడి కేగుదువో అక్కడకు నీ వెనుకనే మేము రాగోరుదుము కాకుత్హృవీరా పురవాసుంపై నీకు (స్రీతి గిలదేని బూయందు ఎన్‌ ణ్‌ స్నహమున్నదేని, మమ్ము నీ వెంట పచ్చుటకు అనుషుతింపుము. మేము దారపుత్రులతో కలిసి నీ వెంట సన్మార్గమున చరింపదలచుచున్నాము. స్వామీ! తపోవనమో దుర్గమప్రదేశమో నదితీరమో సముద్రమో - ఎదిటైైనను సరే నీ వేగెడి చోటికి మమ్ము. గొనిపొమ్ము పుమ్ములను విడుఎదగిన వారుగా నీవెంచవేని ఆ విధముగా ననుగ్రహింపుము అట్టయినచో అది పూకు నీ సర్వశ్రేష్టముగు కృపాప్రసాదము అది పూకు పరమోత్తమువైన పరము నీ వెనుక నడచి పచ్చుటే పూకు హార్షికవైన (ప్రసన్నత

పురజనుల నిశ్చంభక్తిని (గ్రహించి రాముడు వారి కోర్కె కనుపుతి తెర్పెను అత డదే దినమున కుశంపులకు రాజ్యాభిషేక మొనర్చి శత్రుఘ్నునకు పర్తమాన పుంసెను నె

29డివాలీ తరాయాయణము.. శావములు-వరములు

ఆశీస్సులు (మొక్కుబడులు

1. కాసల్య ఆశీర్వాదము అయోధ్యాకాండ లర్‌ శ్రీరాముని వనగమనమునకు తల్లి కౌసల్య దుఃఖించుచునే అనుమతించెను. అయినను ఆమె ఎట్లో దుఃఖము. దిగమింగి యాత్రాకారిక మంగళవిధు లనువ్టించెను. పిదప తనయుని అఆశీర్వదించుచు- రఘుకులభూషణా! నీవు నియమముతో, ప్రసన్నతాపూర్వకముగా ఏ ధర్మ మనుసరించుచున్నావో అటే నీకు రక్ష. మహర్షులు నిన్ను వనములో రక్షింతురు గాక విశ్వామిత్రమహర్షి నీ కిచ్చిన దివ్యాస్త్రములు నిన్ను సదా కాపాడుగాక నీవు తండ్రికి తల్లికి చేసిన సేవాశుశ్రూషలు, నీ సత్యవాక్సరిపాలనము నిన్ను రక్షించుచుండుగాక: చిరంజీవి వగుము నరశశ్రేష్టా. సమిధలు, దర్భలు, పవిత్రములు, వేదికలు, ఆలయములు, విప్రపూజాస్తలములు పర్వతములు, వృక్షములు, జొంపములు, జలాశయములు, పక్సులు సర్పములు, సింహములు పనములో నిన్ను రక్షించుగాక. ఇంద్రాది దిక్సాలురు షడృతుప్పులు, ద్వాదశమాసములు, సంవత్సరములు, దినరాత్రములు ముహూర్తములు నీకు మంగళకారులగుగాక. (శుతి స్మృతి ధర్మములన్నియు. నిన్ను సర్వత్ర రక్షించుచుండుగాకు. గిరులు, సముద్రము, వరుణుడు, ద్యులోకము అంతరిక్షము, పృథివి, వాయుపు చరాచరప్రాణికోటి సర్వము, సమస్తనక్ష్మత్రరాశులు, గ్రహములు, దేవతలు, దివారాత్రులు, సంధ్యాధ్యయము ఇవి యన్నియు నిన్ను వనములో కాపాడుచుండుగాక మునివేషము ధరించి గహనారణ్యములందు. సంచరించునట్టి నీపంటి థీకుశలునికి సమస్తదేవాసుర సంఘములు సుఖదాయకము లగుగాక కుమారా! నీకు భయంకరులగు రాక్షసులపలన గాని, 'మ్రూర సిశాచములపలన గాని, మాంసాహారిజంతుప్పులపలన గాని ఎ భయమును లేకుండుగాక ఈ చెప్పినవి గాక మిగిలిన నరషాంసభక్షకులైన ఆళీన్సులు- మొక్కు బదులు/288

సమస్త జీవులును నాచే పూజింపబడినవారై వనములో నిన్ను పొంసింపకుందురు గాక అని పల్కెను. మదియు-=

ఆగమా స్తే శివా? నంతు నృద్ద్రాంతు చ వర్యాకమా

నద్దునంనత్రయో రామ న్తుశ్రమాన్‌ గబ్బు వ్యుతక వ

న్ధుశ్త తేంన్త్ర్యంతరెక్తే భ్రూ పి వేఖ్బాః వును వును

నర్తేఖ్బాళ్తైన దేవభ్యూ యే చ తే నరినంభినూ 22

శుక నోమళ్చు నూర్చుళ్చు భనబోోటభ్‌ యమన్రథ్యా

సాంతు త్తామర్దీతా రామ దందకారణ్టువాననమ్‌. తవా

ఆ్మిర్వాయాన్తథా భూమో మంతాళ్చుర్రిములచ్చూతాాు

ఉవన్తుర్థునకాలే. తు పొంతు. తాం రఘునందన 2డీ

నర్హులోక్యవభుర్చు?వ్తు భూతక్వర్ణ్రు తభ్వర్థయ,

యే చ శేషా నురాస్తే తు రక్షంతు వనవానన్‌. 265

“కృమారా! రామచంద్రా, నీకు మార్గములన్నియు శుభ మగు గాక నీ పరాక్రమము సఫల మగుగాక నీకు సర్వసంపదలు ్రాప్తించుగాక నీవు కుశలముగా పోయిరమ్ము. గగనసంచారి పక్షులవలన భూమిపై పశువులపలనను నీకు శుభ మగుగాక, సమస్తదేపతలపల్లను, శత్రువులవల్లను కూడ నీకు శుభమగు గాక రామచంద్రా, శుక్ర సోమ సూర్య కుబేర యములు, నాచే పూజితురై, దండకారణ్యనివాసకాలమున నిన్ను రక్షించుచుందురుగాక. రఘునందనా, స్నానాచమనాదిససమయములలో అగ్ని, వాయుపు, ధూమము బువషిముభోద్గతమంత్ర సమూహము. నిన్ను రక్షించుచుండుగాక. సర్వలోకేశ్వరుడగు (బ్రహ్మ, జగత్కారణుడైన పరబ్రహ్మ, బువిగణము, తక్కిన దేవతాసమూహము, అందరూ ని న్నన్నివేళలను వనములో కాపాడుదురుగాక.

ఇట్టు పలికి కౌసల్య గంధపుష్సాదులు సమర్పించి స్తుతిపూర్వకముగా దేవతలను పూజించెను. శ్రీరాముని హితార్థము ఆమె యొక (బ్రాహ్మణుని పిలిచి అస్షలో యథావిధిగా హోపుము. చేయింవెను. పురోహితుడు సకలోపద్రవశాంతికి, ఆరోగ్యాభివృద్ధి కిని శాస్తోక్తముగా అస్నిలో హోషపుము చేసి హవిశ్శేషమును పదిదిక్కులందును ఇం(ద్రాదిదిక్సాలకులకు బలిగా అర్పింపజేసెను. పిమ్మట స్వస్తివాచనము జరిపి, బ్రాహ్మణులకు దధిమధు

౨02/నాల్టీ కీరాయమాయణము-. శావములు-వరములు

ఘృతాక్షతలు సముర్పించెను “వనములో శ్రీరామునికి సర్వదా మంగళమగుగాక యని కౌసల్య స్వస్తిమంత్రములు పరింపజేసెను. పురోహితునకు దక్షిణ నిచ్చి ఆమె. రామునితో నిట్టనెను-

యన్ధంగళం నవ్యాసాక్షే నర్పుదేవనమన్క లేలే

వ్యుతనాశే నమభివల్‌ తత్తే భవతు మంగళన్‌. తా

యన్థాంగళం. నువ్తర్ధన్దు వినతాంకల్దయల్‌ నుర్కా

ఆమ్హతం (ప్తార్థయానన్దు. తత్తే. భవతు మంగళమ్‌. తత్ర

అమ్బతోత్తాదనే దైత్వాన్‌ భ్లుతో వ్థాబధరన్దు యజ్‌,

అదితిర్జుంగలం (పొదాల్‌ తత్తే భవతు మంగళమ్‌. తాడో

(తీన్‌ వ్యకనూన్‌ (్యకనుతో విషస్ణోరమితతేజనం

యదానీన్హుంగళం. రామ తత్తే భవతు మంగళ్‌. త్ర

మయువయః నౌగరా ద్వీపా వేదా లోకా దెళళ్చు త్తే

మంగళలాని మవోబావో దిళంతు శుఖమంగలమ్‌. తారా

“పృత్రాసురుని వధింప నరుగునప్పుడు సర్వవందితుడైన ఇంద్రుని శే మంగళకరమగు ఆశీస్సు లభించెనో అది నీకు లభించుగాక పూర్వము వినత అమృతము కొర కరుగుచున్న తన కుమారునికి ఎ శుభాశీస్సు నిచ్చెనో అది నీకు ్రాస్తించుగాక అమృతమధనవేళ దైత్యసంహారము చేమ సమకట్టిన ఇంద్రునికి అదితి ఎ యే సుంగళము లాశీర్వదించెనో ఆ మంగళము లన్నియు నీకు లభించుగాక రామా. మూ డడుగులు వేసి పరాక్రమించిన చేజశ్ళాలియగు వామనరూప విష్ణుభగవానునికి ఎ మంగళాశాసనము జరిగెనో అది నీకు సమకూరుగాక సుహాబాహూ, బుషి సముద్ర ద్వీప వేద సకలలోకములు, దశదిశలును నీకు మంగళ మొనర్చ్భుగాక. నీకు సదా శుభమంగళము.

ఇట్లు. పలికి తిరిగి కౌసల్య రాసునితో- అతడు తాను కోరినట్లు వనమున కేగి వనవాసము తీరగనే యింటికి వచ్చి రాజోచిత శుభవస్తాభూష అములు. ధరించి తనకు తన కోడలైన సీతకు గల అభిలాష లన్నిటిని తీర్చుచుండుగాక యని కోరెను ఇంకను ఇట్టు పలికెను-

మయార్జితా దేవతాః ళివాదయో

మవార్రయో భూతగణాః నురోరగ్యా

ఆళీన్సులు- మొక్కు ఐడులు/3ల0]

ఆభ్యవయాతన్దు వనం చిరాయ తే

పాతాని కాంక్షంతు. దెళళ్రు రాఘవా తర్‌

“రాఘవా! నాచే నెల్లప్పుడు పూజింపబడుచుండిన శివాదిదేవతలు, మహర్షులు, భూతగణము, దేపసర్పసనమూహము, దిగ్యలయము. - ఇవన్నియు వన మరుగుచున్న నీకు నర్వవేళల హితసాధన మొనర్చుచుండుగాక.' 2, సుమిత్ర ఆశీర్వాదము అయోధ్యాకాండ 40

రామునితో కూడ వనమునకు పోవుచున్న లక్ష్మణుడు మొదట కౌసల్యకు నమస్కరించెను. సిదస తన తల్లి సుమిత్రకు పాదసప్రణామ మాచరించెను. లక్ష్మణు డట్ట్లు నమస్కరించుచుండగా చూచి సుమిత్ర అతని శిరసు మూర్కొని యిట్లనెను జూ

న్నవ్హన్హృం వనవానాయ న్ధూనురక్తు నున్వుత్దాన్నే

రామే వ్రమూదం నూ తార వ్యుత (్రాతతి శప్ఫుతి, ల్‌

వ్రూననీ వా నమ్చుద్డో వా గతిరేష తవానఘు

నష లోకే నతాం భర్జో యక్ర్రోస్షవతో భవేత్‌. ర్‌

ఇదం పా వ్ధుత్తముచితం కులన్వొన్దు ననాతనమ్‌,

దానం దీళ్లా చ యత్హము తమత్వాగో వ్పుధేషమ పొ “జ

రక్షణం పవముక్యనా నంన్నద్దం (నయరామువను,

నుమితా గచ్చు ౧ న్ధ్రతి వున వునడువాచా తమ్‌. దొ

రామం దళరథం విద్హి మాం విద్ధి జనకాల్భు బావ,

ఆయాధ్వామటనీం. విద్ధి గచ్చు తాత యథానుఖమ్‌. తి

“వత్సా! నీవు సఖులయం దనురాగము కలవాడవు దైపము రామునియం దనురక్తుడవైన ని న్నతనితో కలని వనవాసము చేయుటకు సృష్టించినది నీ

టం] అన్న వనములలో నున్నప్పుడు సదా ఆప్రమత్తుడవై అతనికి సేపచేయుము సంకట కాలమైనను, సమృద్ధి గల్లినను అతడే నీకు సరహగతి. లక్ష్మణా, ప్రపంచము నం దిదే సత్పురుషుల ధర్మము. వారు తమ జ్యేష్టభ్రాతల ననుసరించుచుందురు. దానము, యజ్ఞదీక్ష, యుద్ధములో శరీరత్యాగము- ఇవి ౩02/వాల్డీ కీరామాయణము: శానములు-వరములు

ఈ కులములోని వారికి తగిన సనాతనధర్మములు. ఇట్టు చెప్పి ఆమె తిరిగి వనగమనమునకు. నిశ్చయించిన రామునికి (ప్రియమెంచి లక్ష్మణునితో వెళ్లు వెళ్లు మని మరల మరల సలికెను. కుమారా, శ్రీరాముని ,దశరధునిగను, సీతను నన్నుగాను, అరణ్యమునే అయోధ్యగను (గ్రహింపుము. సుఖముగా ౨. (శవణకుమారునికి తండ్రి ఆశీర్వాదము అయోధ్యాకాండ 65 (శ్రవణముని తన కుమూరుని మరణవార్త విని శోకాకులుడై మూర్చిల్లెను. ఆ పిదప తేరుకొని పుత్రునికి జలాంజలి యిచ్చుటకు ముందు అతని నిట్టాశిర్వదించెను - ఆపాపోోంనీ యధా వ్యుత నివాతః పొవకర్శ ణా, తేన నత్వేన గచ్చాళు య లోకాన్త్ర్యన్త యోధినామ్‌. శల యాం పొ శూరా గతిం యాంతి నండగామేవ్పానివ్తిన్యా వాతాన్హ్రభిముఖాః వ్యుత గతిం తాం వరమాం (వ్‌ న్‌ యాం. గతిం నగరూ తైబ్యో దిలీపో జనమేజయ నవాపో ధుంధుమాలరళ్చు (పొప్తాన్తాం. గచ్చు వ్యుతక్క త్తం యా ౧౮: నర్దుభూతానాం స్రొధ్యాయాత్రవనళ్చు యా భూమిదన్వావాతా గ్లేశ్చు వకవలీవతన్వు చ తవా గోనవ్యాననదాత్ధూణాం గురు సేవాల్సాతామవి దేవాన్వానక్పుతాం యా చ తాం గతిం గచ్చు వ్యుతక త్తేజ్లే నొ పొ త్తున్దున్‌ కులే బాలో గచ్చుత్చుకుళలాం గతిమ్‌. త్త “పత్సా! నీవు పాపరహితుడపు. కాని నిన్నాక పాపకర్ముడు వధించెను. కనుక నా సత్యప్రభావమున నీపు శీఘ్రమే అస్త్రుయోద్ధ లైన శూరు లేగు లోకములకు చేరుకొనుము. యుద్ధములో వెన్ను జూపని శూరవీరులు యుద్ధములో పరణించిన పిదప ఏ యుత్తషుగతులు పొందుదురో నీ పవి పొందుము. నాయనా, సగర శైబ్య దిలీప నహుష జనమేజయ ధుంధుమారు అే లోకములకు చేరిరో నీ వా లోకములు చేరుకొనుము స్వాధ్యాయ తపోవ్రతములచే ఆళీన్సు) ల- మొక్కు బదులు/303

సమస్త్రభూతములకు నాశ్రయభూతులైన వారి కెట్టి పరలోకప్రాస్తి కలుగునో అది నీకు కలుగుగాక. భూదానము, అగ్నిహోత్రము, ఎకపత్నీ(వ్రతము, గోదానసహ(స్రము, గురుసేవ, మహాప్రస్థానమున దేహత్యాగము చేసిన వారి కెట్టి సద్గతి కల్గునో అది నీకు లభించుగాక. నీవంటి తపన్వు లుదయించిన యీ కులములో జన్మించిన వాడెవడును దుర్గతి పొందజాలడు. శీ. ప్వర్షస్థ ధశరథుని ఆశీస్సు యుద్ధ కాండ 119

పరమశివుడు స్వర్గవాసిటైైన దశరథుని రప్పించి రామునికి చూపెను. దశరథుడు తనకు 'ప్రాణములకంటె (ప్రియపుత్రుడైన రాముని చూచి చాల సంతనీంచెను అతడు రామునితో నిట్లనెను- 'అష్ట్రావక్రుడు ధర్మాత్ముడైన తన తండ్రి కహోలు నెట్టుద్ధరించెనో, అట్లే మహాత్ముడ వైన నీవు నన్నుద్ధరించితివి. కైకేయి కటువచనములను, ఆమె కారణమున రాషలక్ష్మణులును, సీతయు వనవాసులై పడిన కష్టములను తలచి ఆ రాజు మిక్కిలి దుఃభించెను. తన దుఃఖమును పప్రకటముగా చెప్పి ఆతడు రాము నిట్టాశీర్వదించెను.

నివ్చుత్తవనవానోంనే (్రతిజ్హా వూరితా త్తుయా,

రావణం చి రణో వొత్తా దేవతాః నరితోషతాన 23

క

వుతం కర్ణు యళ ల్లామ్సూం (పాప్తం తే ళ్యతునూదస్త

(థొత్పుభిః నవా రాబ్బున్టో దీరయాయురవాన్టువొ వడ

“నీ పనవాసకాలము పూర్తియైనది. నా ప్రతిజ్ఞను నీవు చెల్లించితివి. యుద్ధములో రావణుని సంహరించి దేపతలకు సంతుష్టి కలిగించితివి. శత్రుసూదనా, ఈ కార్యము అన్నిటిని ముగించితివి. స్పృహణీయమగు కీర్తీ నార్హించితివి ఇక తమ్ములతో కలిసి రాజ్యమందుకొని దీర్దాయు పనుభవింపుము.?

రాముడు దశరధునితో కైకేయాభరతులను న్షమింపుమని చెప్పి (ప్రార్థించెను ఆ (ప్రార్ధనను దశరథసుహారాజు న్వీకరించెను. పిదప నతడు లక్ష్మణునితో నిరంతరము శ్రీరాముని 'సేప చేయుచుండు షుని చెప్పి, అతని నిట్లాశీర్వదించెను

ధర్థుం (ొవ్వుని భర్భజ్ఞ యళళ్దు వివులం భువి

రామే (వనన్సే న్వరం చ మపొమానం తటథోత్రమమ్‌. 289

“ధర్మజ్ఞా భావికాలమున నీకు ధర్మఫలము లభించును భూలోకమున

త04/వాల్డీ తీరాయాయణము. శావములు-వరములు

నీకు విస్తారమగు శీర్తి కలుగును శ్రీరాముని సంతుస్టిపలన నీకు మహోన్నతముగు స్వర్గఫలము ప్రాప్తించును

ఆ సిమ్మట సీతను దీవించుచు అత డిట్లనెను-

కర్తవ్యో న తు వైదేవా మన్వూన్తగమిమం (వత్తి,

రామేతోదం ఎవిళుద్త్య్ణం కుతం వై లృుక్రితైషెతా. తలా

నుదువ్కురమిదం. వ్యుతి తన చాడశతల్టక్షణయ్‌,

శ్రుతం యత్రేతన్దునాలితాం యళో వ్వాభిభవివుతి. తలా

న్‌ త్తం కామం నమాధేయా. భిర్ర్రుళ్యుటూానణం (వతి

అవక్సుం తు మయా వాచ్చమేవ తే దైవతం నర్‌ త

“వైదేహీ! నీ వీ త్యాగము నెంచి రామునిపై కోపించపలదు నీ హితము కోరియే ప్రపంచమునకు నీ పవిత్రతను (ప్రకటింపదలచి రాము డట్లు వ్యవహరించెను బిడ్డా నీవు నీ విశుద్ధచరిత్రమును (ప్రమాణీకరించుటకై అన్నిప్రవేశరూపమున నే ఘనకార్య మొనర్చితివో అది తక్కిన స్త్రీలకు మిక్కిలి దుష్కరము. నీవు చేసిన ఈ కార్యము నారీలోక మంళతటికిని యశము చేకూర్చును. సతిసేవావిషయమున నేను నీకు చెప్పవలసిన ఆవశ్యకత లేదు కాని నీ కతడే పరమదైవతమని మాత్రము చెప్పుచున్నాను. 5. పుష్పకవిమానమునకు రాముని ఆశీర్వాదము ఉత్తరకాండ శఈ1

కుబేరుని యాజ్ఞ పై పుష్పకవిపూనము రామునివద్దకు వచ్చెను రాము డా విమానమును, లాజాక్షతప్పుష్పథరాపచందనాదులతో పూజించి స్వాగతసత్కారములు నెరపీ యిట్లు పలికెను-

గమ్యూతామితి చోవాచో ఆగచ్చు త్పూం న్ధరే యదా,

నిద్దానాం చ గతా నౌమ్పూ మా విషాదేన యోజయ. త్తే

(్రతిమాతళ్ళు తే మా ఖూద్దుల్నేన్టం గబ్చుతో దళ 65

నీ విక వెళ్ళిపొమ్ము నేను న్మరించినపుడు తిరిగిరమ్ము. నేను విడిచితినని వియోగదుఃఖ మందపలదు. అపెసర మెరిగి నేను నిన్నుపయోగించు కొందును. స్వేచ్చగా నీవు సకలదిక్కులను సంచరించునపుడు నీ కెట్టి ఆటంకముగాని, గత్యవరోధముగాని కలుగకుండుగాక

ఆళీన్సుులు-మొక్కు ఎడులయింలెక్‌

6. గంగకు (మొక్కుబడి అయోధ్యాకాండ 52

గుహుడు తెచ్చిన నావపై శ్రీరాముడు గంగ దాటనెంచి సీతాలక్ష్మణ సహితుడై నావ నధిరోహించెను ఆత్మహితార్ధ మతడు వైదికమంత్రములు జపీంచెను. తిదిగి ఆచమించి సీతతో కూడి గంగ కతడు నమస్కరించెను. లక్ష్మణుడును గంగకు శిరస్సు వంచి నమస్కరించెను కేవర్పులు నావను నడుపసొగిరి అది నదీమధ్యమునకు చేరినంతనే సీత చేతులు జోడించి గంగ నిట్లు ప్రార్జించెను-

వ్యుతో దొళరభన్వాయం మవోదాబున్సు భీమతోు

ఎదేళం పొలయత్తేనం గంగే త్రూదభిర్థక్షి ఈ ద్వా

చత్తురళ వా వర్షాణి నమ్యగ్రాణ్బూవ్దు కానన్సే

(తా నవా మయా వైవి వును వత్యాగమివృతి. ల్‌డీ

తతన్త్వైం. దేవి నుభగే వేమేణ వునరా్శత్తా

యక్షా (ముదితా ౧ంగే నర్చాకామనమ్మన్దినీ ఠ్‌ల్‌

త్తం వొ (తివథగా దేవ (వ్లా లోకం నమ్మ స్తే

భార్యా చోదధిరాజన్సు లోకేన్హున్‌ నంధ్రద్ధుళ్తుసే. త్‌

నౌ త్తాం దేవి నమన్తామి (వ్రళంనామి చ శోభైన్సే

(పావ్తరాత్చో వరవ్వ్యా ఘే. కొవేన వునరాగతే, | “హోీ

గవాం శతనవ్యానం చ వస్తా 9ల్బిన్సుం చ వేశలమ్కి

నురామఘుటనవ్యా నేణ మాంనభూతాదనేన చా

యక్ష త్వాం (వీయతాం. దేవి నురీం వునరుపాగతా. తి

యాని త్పుత్తీరవానీని దైవతాని చ నంతి పొ,

తాని నర్వాణీ యక్హ్యామి తీర్జాన్వాయతనాని చ లో

వునోదేవ మనోబావార్జుయా శతా చ నంగత్కు

ఉఊయోధ్యాం వనవానాత్తు దవిళప్రానమేోంనా ఘే, (

౩౦6వాల్లీ కీరామాయణము?. శావములు-నరములు

“గంగాదేవీ! ఇతడు. ధీశాలిట్టైన దశరథమహారాజు పుత్రుడు. తండ్రి యాజ్ఞను పాలించుటకై వనమున కరుగుచున్నాడు. ఇతడు నీచే సురక్షితుడై, ఛండ్రిగారి యాజ్ఞను పాలింపగల్లుగాక.. ఇట్లు నీ వన్యుగ్రహింపుము. అడవిలో పదునాలుగేండ్లు వసించి యితడు తమ్మునితోను నాతోను కలిసి అయోధ్యకు మరలి వచ్చును. సౌభాగ్యశాలిని వగు గంగాదేవీ! వనమునుండి కుశలముగా మరలిపచ్చి సంపూర్ణమనోరధురాల నగు నేనునీ సంతుష్టికై నిన్ను పూజించెదను. స్వర్గమర్య్యపాతాళమార్గములు మూడింటియందును చరించునట్టి ఓ దేవీ, నీ విచ్చటనుండి బ్రహ్మలోకముపరకు వ్యాసించియున్నావు ఈ లోకములో సముద్రుని రాణీగా కనిపించుచున్నాపు.

కోభాశాలిని వగు దేవీ పురుషసింహుడైన రాముడు కుశలముగా అయోధ్యకు తిరిగి వచ్చి తన రాజ్యమును తాను వహించును నేనప్పుడు నీకు నమస్కరించి నిన్ను స్తుతించెదను. నీకు ప్రియము గూర్చుటకై (బ్రాహ్మణులకు ఒక లక్ష్మ గోపులను దాన మిచ్చెదను. వారికి వస్త్రములు మేలైన భోజనము కల్ప్సింతును. అయోధ్యకు తిరిగివచ్చిన వెంటనే నీ కనేక దివ్యవస్తువులు సమర్పించి రాజస్వరహితమైన భూమి నర్పించి, వస్త్రాహారాదికమిచ్చి. నిన్ను పూజించెదను నీవు నాయందు దయ పహింపుము. నీ తీరమున గల దేవతలను తీర్చములను, ఆలయములను కూడ పూజించెదను. పవితగంగానెది! పావరహితుదైన నా పతి, నాతోను తమ్మునితోను కలిసి వనవాసము ముగించుకొని తిరిగి అయోధ్యకు చేరుకొనుగాక + 7. యమునకు (మొక్కు ఆయోధ్యాకాండ 55

భరద్యాజాశమమున నొక రాత్రి వసించిన పిదప రాముని కా ముని చితకూటపర్వతమునకు మార్గము చూపెను. ఆతడు సీతారామలక్ష్మణులు ముప్వురను ఆశీర్వదించి పంపెను యమున దాటవలసిపచ్చెను పడవ లేదు. కనుక రాముడును లక్ష్మణుడును కలిసి అడవిలోని ఎండు కట్టె లేరి తెచ్చి వాటితో బల్లకట్టు పడవ నొకదానిని తయారుచేసికొనిరి ఆ పడవపై గడ్డి పరిచిరి ప్రబ్బలి తీగలు నేరేడుకొమ్మలు కూర్చి సీతకు కూర్చొన దగిన సుఖాసన _మేర్పరచిరి ముందుగా సీత నా పడవపై నెక్కించి. పిదప రాముడును, లక్ష్మణుడును దానిని పట్టి నడపదొడగిరి యమునానదిలో ప్రవాహమధ్యము చేరినంతనే సీత నమస్కరించి ఆ నది నిట్లు 'ప్రాక్థించెను-

ఆళీన్సులు- మొక్కు ఐదులు/307

వస్తి దేవి తరామి తాం పారయేన్నే వత్యాద్రాత్‌, శత

యక్షా త్వాం గోనవ్యా సేణ నురాఘటళతేన చ

న్వుశ్త (త్వాగతే రామే వురీమిక్హ్రాకుపాలితాబ్‌. నలో

దేవ, ఈ నాపపై నిన్ను దాటుచున్నాను. నీవు మాయందు కృపగల్లి మేము తిరిగి కుశలముగా వచ్చున ట్టనుగ్రహింపుము. వనవాసవిషయకమైన నా పతిప్రతిజ్ఞను నిర్విఘ్నముగా కొనసాగనిమ్ము ఇక్ట్వాకువీరుల రాజధాని యగు నీ అయోధ్యకు శ్రీరాముడు క్షేమముగా తిరిగి వచ్చినతోడనే నీ యొడ్డున నేను వేయి గోపులు దాన మిచ్చెదను నూరు మద్యఘటములతో నిన్ను పూజించెదను. త

త౦8/వాల్టీ కీరామాయణము?. శానములు-వరములు

వ్యక్తి పరిచయములు

1. అగస్త్యుడు ఇతడు సనిష్టునివలెనే మిత్రావరుణుల పుత్రుడు ఊర్వశిచే సమాగమమునకు నిరాకరింపబడిన వరుణుడు తన తేజమును దేపకుంభమున విడిచెను మిత్రుడు ఊర్వశిని శపించి తన వీర్యము నదే కుంభమున విడిచెను ఆ కుంభమునుండి ఇరుపురు తేజస్వులైన మహర్షులు జన్మించిరి వారిలో నొకడు అగస్వుడు. రెండవవాడు వసిష్టుడు. కాని అగస్తుడు మిత్రునితో నేను నీ పుత్రుడను కాను. అని చెప్పెను. మరియొక గాధ ననుసరించి ఊర్వశిని చూచి మిత్రాపరుణు లిద్దరును తమ తేజమును కనములములో విడిచిరి. దానినుండి అగస్త్యవసిష్టు లుదయించిరి రాజకుమారిటైన లోపాముద్ర అగస్త్యుని భార్య టైనది. ఆమె ఐశ్వర్యము నెక్కుడుగా కోరినది. అందువలన విరాగి అయ్యును అగస్త్యు డామె సంతోషముకొరకు ఇల్వలుని సంపద నంతటిని (గ్రహించెను. సముద్రములో నుండు కాలకేయులు జనులను పీడించుచుండగా అగస్త్యు డా సముద్రపు నీటిని పూర్తిగా త్రాగివేసెను నహుషు డీతనిని తన వాహకునిగా చేయగా నితని జటాగ్రమున నున్న భృగువు నహుషుని పదివేల సంవత్సరములు పామువై పడియుండు' మని శవించెను అగస్వుడు రామునికి సువర్షవజ్రశోభితమైన ధనువును అమోఘములగు బాణములను, అక్షయతూణీరములను ఇచ్చెను మరుత్తుని యజ్ఞపశువును ఇందు డపహరించెను మరుత్తు ఇంద్రుని శిక్షింప నుద్యుక్తుడాయెను అప్పు డగస్త్యుడు మురుత్తును శాంతింపజేని ఇంద్రమరుత్తులకు సంధిజీసెను ఇతడు దశవార్షిక సత్రయాగ మారంభించి పశుబలి ఇయ్యకయే ఇంద్రునిచే వర్షము కురిసించెను ఇతడు దక్షణదిశలో నుండి దక్షిణస్వామిగా 'పేరొందెను తోపాముద్రయం దితనికి ఇధ్మవాహుడు (దృఢస్యుడు) జన్మించెను బహుశా ఇధ్మవాహ దృఢస్యులు వేర్వేరుగా నిర్వురు పుత్రులైనను కావచ్చును. భాద్రపదమున దక్షిణదిక్కున అగస్త్యనక్ష్యత్ర ముదయించును. అగస్తోదయ

వ్దుక్తీ వరిచయములు/309

మైనంతనే జలములు నిర్మలము లగునని యందురు ఈ నక్షత్రమును అగస్త్యబుషిగనే భావించుచుందురు. ఇతని పేరున నెన్నో (గ్రంథము లున్నవి ఈయన పేరుతో గోత్ర మొకటి కూడ కలదు 2. అంగదుడు

ఇతడు తారయందు వాలికి కఠిగిన పుత్రుడు. తండ్రి కత్యంత(ప్రీయుడైన పుత్రుడే కాక ఇతడు తండ్రివలెనే శూరవీరుడు వాలి తాను చనిపోవునపుడు ఇతనిని సుగ్రీవున కప్పగించి పుత్రునివలె చూడదగునని +వెప్పెను. అంగదునితో కూడ సుగ్రీవుని యాజ్ఞాపాలనమున మెలగుమని చెప్పెను. కాని ఆంగదుడు సుగ్రీవుని పెద్దగా నమ్మలేదు. శ్రీరాముని సహాయార్ధము బృహస్పతియంశమున నంగదుడు జన్మించెను. అప్పే ఇతడు బుద్ధిమంతుడు. వాలివధానంతరము రాముడు సుగ్రీవుని కిష్కింధారాజ్యమున కభిషేకించెను. అప్పుడు సుగగ్రీవునివే అంగదుని యువరాజుగా నభిషేకింపజేసెను. సీతాన్వేషణమున _ దక్షిణదిశ శేగిన వానరసమూహమునకు నాయకుడుగా నంగదుడు నియమింపబడెను ఆ సమయమున దారిలో నిత డొక రక్కసుని వధించెను సీతను వెదకి తిరిగ రావలసిన కాలము (గడువు) దాటిపోపుటచే సుగ్రీవునికి భయపడి వానరులు ప్రాయోపవేశము చేసి మరణింపనెంచిరి కాని సంపొతిచే సీత వార్త వినిన పిదప సముద్ర మెట్లు దాటనగునని యోచింపససాగిరి అంగదుడు వేన్వేరు వానరముఖ్యుల బలములు, వేగములు తెలిసికొనదలచి యడిగెను. పిదప తాను నూరు యోజనము లున్న యా సముద్రమును దాటుటకు నిశ్చయించెను యుద్దారంభవేళ శ్రీరాముని దూతగా రావణుని వద్ద కేగెను ఇంద్రజిత్తుతో తలపడి యుద్ధమున చీకాకుపరచెను నరాంతక్క మహాపార్శ్వ, వజదంమ్హ్రలను పధించెను. కుంభకర్ణుని మహోన్నతవిగ్రహము చూచి భయపడి పారిపోవుచున్న వానరుల నడ్డగించి యుద్ధమునకు ప్రోత్సహించెను. అంగదుని సరాక్రమమును రాముడు మెచ్చుకొనెను. రాజ్యాభిషేకాపసరమున రాము డితనికి బాహువలయ మిచ్చి సత్కదించెను అంగదుని తన యంకమున నుంచుకొని రాముడు సుగ్రీవునితో నిట్లు చెప్పెను. “అంగదుడు నీ పుత్రుడు. విషయపరామర్శలో నిపుణుడు. నాకు హితము గూర్చుటలో కడు సమర్హుడు. సుగ్రీవుడు కూడ కిష్మింధారాజ్య మంగదునికే యిచ్చెను

౩₹0వాద్డీ కీరాయమాయణము.. శావములు-వలములు

౩3. అంజన

పుంజికస్థల యను నప్పరస శాపవశమున వానరరాజైన కుంజరునకు పుత్రికటైైనది శివశతర్వుదసంహితలో నీమె గౌతమమహర్షి కుమార్తెగా పేర్కొనబడినది. ఈమె వానరయూథపుడైన కేసరిని వరించినది.వాయుదేవుని కృపవలన నీమెకు హనుమంతుడు జన్మించెను ఇది పురాణవచనము. మతంగ మహర్షి వచనమున నీమె సతిసహితముగా వేంకటాచలమున పుష్కరిణీ తీరమున స్నానము చేసి వరాహస్వామి వేంకటేశుల నారాధించెను. ఆకాశగంగా తీలేమునకు పోయి ఈమె వాయుదేవు నారాధించెను. వేయి సంవత్సరములు తషీము చేయగా (ప్రసన్నుడై వాయుదేవు డీమెకు వర మీయ వచ్చి, అడుగగా నీమె పుత్రప్రాస్తివర మర్ధించెను. ఆ వరప్రసాదమున జనించిన పుత్రుడే హనుమంతుడు ఈమె కామరూపధారిణి, ఈమెకు మార్దార యను సవతి యుండెను శీ. అతికాయుడు

ఇతడు రావణునకు ధాన్యమాలినియందు జన్మించెను. ఇతని శరీరము చాల విశాలమైనది. బ్రహ్మను మెప్పించి యితడు దివ్యాస్త్ర కవచ రథములను సురాసురులచే ననధ్యత్వమును వరములుగా (గ్రహించెను ఇత డింద్రవరుణుల నోడించెను కుంభకర్ణుని వధానంతరము యుద్ధమున కేగి యితడు గర్హించినపుడు వానరసేన భయవికలమై రామునివద్దకు పర్వెత్తైెను శ్ర్రీరామున కతికాయుని గూర్చి చెప్పుచు విభీషణు డిట్టు చెప్పెను ఇతడు బలపరాక్రమసంపన్నుడు, వృద్దోప సేవి, వేదశాస్త్రపరిజ్ఞాత, అస్త్రశస్త్రవిదులలో (శ్రేష్టుడు, గజాశ్చయుద్ధము లలోను, ఖడ్గసంచాలనములోను బాణసంధానప్రయోగములలోను నేర్పరి. సామదాన ప్రయోగములోను న్యాయోచితవ్యవహారములోను సముచితమంత్రణమునను నితని నందరు మెచ్చుకొందురు.. ఇతడు యుద్ధములో రాము నెదిరించి యిట్లు పలికెను- 'సామాన్యులతో యుద్ధమొనర్చుట నా కిష్టము లేదు శక్త్యుత్సాహ సాహసము లున్నవారు నన్నెదిరించి పోరాడ వచ్చెదరుగాక' యుద్ధములో నితడు లక్ష్మణుని చేతిలో మరణించెను. 5. అదితి

ఈమె (ప్రాచేతసుడైన దక్టునికిని అసిక్షికిని వుత్రిక కళ్యపుని భార్య,

వ్దోక్తీ వరిచయములు/ం1 1

మిత్ర వరుణు లామె బిడ్డలు. ఈమెకు ఎనమండుగురు కొడుకులు చేదములలో నీమె విష్ణుసత్నిగా కూడ "పేర్కొనబడినది. అట్లే ఈమె ప్పర్వీరూపిణిగా చెప్పబడినది మైనాకపర్వతశిఖరమున గల వినశనతీర్థమున నీమె చరుపు వండినది పుత్రప్రాప్తి కై ఈమె ఒంటికాలిపై నిలిచి తపస్సుచేసెను. ఫలితముగా విష్ణ వీమె గర్భమున జనించెను. ఈమెకు పన్నెండుగురు పుత్రు లుండిరని కూడ పర్ణింపబడెను. తైత్తిరీయమున నీమె కెనమండుగురు పుత్రు లున్నట్లు చెప్పబడెను అదితి కేపలము. ఏడుగురు పుత్రులనే కోరి, ఎనిమిదవ గర్భము నడపగా దానినుండి మార్తాండుడు లేక వివస్వానుడు జన్మించినట్లు వర్ణింపబడెను నరకాసురు. డీమె కర్ణకముండలము. లపహరించెను. శ్రీకృష్ణుడు వానిని పధించి కుండలము లీమెకు తిరిగి యర్స్పించెను. ఈ కథ మహాభారతమున నుద్యోగ పర్వములో వర్ణింపబడెను.

ఈమె. వైదికటేవీమూర్తి. ద్వాదశాదిత్యుల జనని. బుగ్వేదమున నీమె విశ్వమాతగా సంబోధింపబడెను. ఆదిత్యులకు మాతగా ఈమె కత్యంత గౌరపస్ట్రానము లభించినవి 6. అనరణ్యుడు

వాల్మీ కరా మాయణమున (బాలకాండ 70/23 24లో) నిత డిక్ట్వాకు కులమున బాణుని పుతుడనియు, ప్పథుని తండ్రి యనియు చెప్పబడెను. భాగపతములో నితడు (త్రసదస్యుని పుత్రుడుగా వర్ణింపబడెను. మదికొన్ని పురాణము లితనిని సంభూతుని పుత్రుడుగా పేర్కొనెను. ఇత డయోధ్యలో రాజ్యము చేయుచుండగా దావణుడు యుద్ధమునకు పచ్చెను. యుద్దములో నితని సేన నశించెను. కాని వీరుడైన అనరణ్యుడు వెనుదీయక మారీప్‌ శుక సారణ (ప్రహస్తాదుల నోడించెను. రావణు డితని మస్తకమున నరచేతితో కొట్టగా నితడు రథమునుండి దొర్లి (క్రిందపడెను. చనిపోవుచు. నితడు రావణునికి శాపమిచ్చెను మరియొక కథనము ననుసరించి, రావణు డితనిని వధించెను. ఆ సమయమున నితడు తపోప్రతమున నుండెను. కాని వాల్మీకమున దీని కాధారము లేదు. పైగా “రాక్షసా! నే నెన్షడును యుద్ధవిముఖుడను కాలేదు. యుద్ధములో నీవు నన్ను వధించితివి అని ఇతడు పల్కినట్టున్నది. (ఉత్తర -19-28). ౯

32/వారీ కీరాయాయణము?. శావములు-వరములు

7. అనసూయ

ఈమె కర్దమునికి దేవహూతికి జనించిన కన్య. స్వాయంభువ వైవస్వత మన్వంతరములలో (బ్రహ్మమానసపుత్రుడుగా నుదయించిన అత్రి మహామునికి భార్య. పురాణసాహిత్యములో నీమె ప్రసిద్ధురాలైన మహాపతివ్రత. నిరాహారిణిలై యీమె మూడువందలయేంద్లు తపస్సు చేసెను. శివుని మెప్పు బడ'సెను. ఈమె గర్భమున దత్తాత్రేయ, దుర్వాస, చంద్రులను ముగ్గురు వుత్రు లుదయించిరి. చిత్రకూటమున నీమె గంగను పారించెను. మాండవ్యముని శూలమున నున్నతరి ఒకానొకముని పత్ని చీకటిలో ఆ శూలమును డీకొనెను. మాండవ్యు డామెను తెల్లవారుసరికి విధవ యగుమని శపించెను అనసూయ ఆ మునిపత్ని స్నేహితురాలు. ఆమె సూర్యోదయ మావీవేసెను. లోక మంధకారబంధుర మాయెను తిరిగి తన సఖికి వైధవ్యము రాకుండ వర మందుకొని ఆమె సూర్యోదయమున కనుజ్ఞ యిచ్చెను ఈమెను దక్షకన్యగా కూడ పేర్కొందురు

ఆత్రిముని రామునితో అనసూయను గురించి యిట్లు చెస్పెను- “ఒకప్పుడు దశవర్షక్షాము. మేర్ప్చదెను జగమంతయు మండిపోజొచ్చెను అప్పు డనసూయ మహో[గ్రతప మొనర్చి, తన తసఃప్రభావమున ఫలమూలము లుత్పన్నము చేని మందాకిని నట ప్రపపాంపజేసెను ఈమె పదివేల సంవత్సరములు ఘోరముగా తపస్సుచేసి తన కీలప్రతప్రభావమున బుషీశ్వరులకు. విఘ్నబాధ కలుగకుండ చేసెను ఒకసారి దేపతలకొర కీమె పదిరాత్రుల నొక రాత్రిగా మార్చెను. రామచంద్రా, ఈ అనసూయ నీకు తల్లివలె పూజనీయురాలు.”

అనసూయకు లభించిన సతీత్వప్రఖ్యాతికి అసూయ వహించి ఉమాలక్త్మీ సరస్వతు లొకసారి ఆమె పాతివ్రత్యమును భంగపరచుటకై తమ పతులు ముగ్గురిని పంనిరి అట్లు వచ్చిన బ్రహ్మవిష్ణుమ హేశ్వరులు మువ్వురు అనసూయను నస్టముగా తమకు భిక్ష వడ్డింపుమని కోరిరి అనసూయ తన పతిపాదోదకమును వారిపై జల్లి వారిని శిశువులుగా మార్చి స్తన్యపాన మిచ్చెను ఆ తర్వాత ఆ ముగ్గురి యంశములపల్లను ఆమెకు దత్తాత్రేయ దుర్వాస చంద్రులు ముగ్గురును జన్మించిరి ఇది వేదొకగాధ

వ్దు్తో వనదిచయములు/ం13

8. అంబరీషుడు

ఇతడు టత్రిశంకుని ఇర్వురు పుత్రులలోను 'ఏెండవవాడదు. ఇతని కుసమూర్తి పేరు శ్రీమతి. అద్భుతరామాయణము ననుసరించి నారదపర్వత వివాదమున చివరకు శ్రీవిష్ణువే శ్రీమతిని వరించినట్టు చెప్పబడెను. ఒకసారి కార్తీకకమూసమున ఎకాదశీప్రతమున దుర్వాసుడు ద్వాదశిపారణ కతిథిగా వచ్చెను అతడు స్నానమునకై నది కేగి ఆహ్నికము లొనర్చి వచ్చుసరికి ద్వాదశి సమాప్తమగు చుండెను. అందుపై అంబరీషుడు నైవేద్యమొసగి పారణము చేసెను. ఇది తెలిసి దుర్వాసుడు కోపించి తన జటనుండి కృత్యను పుట్టించి అంబరీషునిపై వదలెను. కాని విష్ణుభగవానుని చక్ర మా కృత్యను సంహరించెను అంతతో నాగక అది దుర్వాసుని వెన్నంఠెను. దుర్వాసుడు శ్ర్రీవిష్ణుని చేరి రక్షింపగో రెను. కాని విష్ణు వతనిని ఆఅంబరీషునే శరణు పొందుమని చెప్పెను. ఇట్టు తిరిగి ఆంబరీషుని పద్ద కతడు వచ్చుటకు సంవత్సరకాలము పష్టైను ఆంతపరకు అంబరీషుడు. నిరాహారిగా నుండెను అతడు దుర్వాసునికి స్వాగతమిచ్చి, చక్రమును స్తుతించి వెనుకకు మరల్చి, మునికి భోజనము కల్పించెను. ఈ కథ భాగవతములో నున్నది. పద్మపురాణములో దీనిని పక్షపర్రనీ ఎకాదశీప్రతమనియు, దీనినొనచ్చి ద్వాదశిపారణ గావించినచో మహావిష్ణునికి (ప్రీతిపాత్రు. లగుదు రనియు చెప్పబడినది. అట్టివారికి మోక్షము లభించునని చెప్పబడెను. అంబరీషునికి స్వర్ణములో సుదేపుడను సేనాపతి కనిపించెను రణభూమిలో వీరగతి నందిన కారణముచే నతనికి స్వర్గము లభించెనని యింద్రుడు చెప్పెను ఇతనికి ముగ్గురు పుత్రులు. (చూ. బుచీకుడు క్రమసం 18) 9. ఆరజ

ఈమె శుక్రాచార్యుని కుమార్తి ఈమెను మోహించి దండుడు బలాత్కారముగా ననుభవించెను. శుక్రుని కీ విషయము. తెలిసి అతడు దండుని, దండకారణ్యమును శపించెను. పిదప కుమార్తెతో నిట్లనెను - 'నీపు సాపధానురాలవై యీ ఆశ్రమముననే నిలువుము. ఇచ్చటి యోజనాయతమగు సరోపరమున స్నానపానాదులు జరుపుకొనుచు ఇచ్చటనే నిల్వగా ఒకానొక రాత్రి ధూళి పర్షించును. అప్పుడిచ్చటి ప్రాణులెల్ల నీ సమీపమున గలవి తప్ప తక్కినవి నశించును... అని సలికి శుక్రచార్యుడు వెడలిపోయెను తండ్రి చెప్పిన యీ పూటల కామె ఎంతగనో దుఃభించెను

314/వార్టీ రామాయణము: శానములు-వరములు

10. ఆలర్కుడు

ఇతడు కాశీరాజైన దివోదాసుని ప్రపొతుడు. ఇతడు 66 వేల సంవత్సరములు రాజ్యము పాలించెను ఇతనికి లోపాముద్రాశాపము వరమై దీర్ణాయుప్పు పచ్చినది. అప్లే యితడు చిరయౌవనుడు శ్లేమకుని సంహరించి యితడు. నికుంభుని శాపముచే నిర్హనవైన వారణాసి నగరమును, తిరిగి ఆవాసయోగ్య మొనరించెను ధనుర్భలమున నితడు ప్పథ్సి నంతటిని జయించెను. ఆపై నితనికి (బ్రహ్మనిష్టయం దిష్టము కల్ళెను. ఇతనికి సంతతి యను పుత్రు డుండెను తల్లి ఇచ్చానుసార మితడు రాజ్యత్యాగ మొనర్చెను. ఇట్టీతనీని గూర్చి వేర్వేరు (గ్రంధములలో పేర్కానబడెను 11. అసమంజుడు

సగరకేశినుల పుత్రుడు అసమంజుడు బాలురను సరయూనదిలో ముంచి చంపి ఆనందించెడివాడు ఇది అతని (మ్రూరవినోదము. పూర్వజన్మలో నతడొక యోగి కాని కుసంగతిచే యోగభష్టుడాయెను. తండ్రి సగరు డితనిని నగరు వెడలనం పెను. ఇతడు వనములోనికి పోవుచు తాను మునుపు చంపిన బాలకు లందరిని తనయోగసామర్హ్యమున తిరిగి బ్రదికించెను ఇతడు శివభక్తుడు. ఇతని కుమారుడు అంశువుంతుడు 10. అహల్య

ఈమె (బ్రహ్మకు మానసపుత్రిక భాగపతమున నీమె తండ్రి ముద్గలు డని చెప్పగా హరిపంశమున వధ్యశ్వుడని పేర్క్యానబడెను ఈమెలో కురూసమనునది ఎమౌత్రమును లేనందున బ్రహ్మ ఈమెకు అహల్య అని పేరిడెను బాల్యమున నీమెను బ్రహ్మ గౌతమునివద్ద నుంచెను యువాపస్స ప్రాస్తించగనే గౌతము డీమెను బ్రహ్మపద్దకు గొనిపోయెను అతని జితీంద్రియత్వమునకు మెచ్చి (బ్రహ్మ ఈమెను గౌతమున కీయదలవెను అనంతరము పృరీపరిక్రమణ మొనర్చి అందరికన్న ముందు వచ్చినవానికి ఈమె నీయ నిశ్చయించెను దేపదాననయక్షాదు లందరును సౌందర్యరాశియగు ఈమెను పొందుటకు 'ప్రయత్నింతురుగాక యని బ్రహ్మ తలంచెను అట్లు చేయగా ఇంద్రుడు ఇతరదేవతలతో పాటు పృథ్సీ పరికముణము చేయ నారంఖించెను. అర్ధ ప్రసూత యగు గోహూత పృథ్వతో సమానమని చెప్పుదురు గౌతము డట్టీ అర్హప్రసూత

వ్దక్త్‌ వరిచవయములు/3]ల5

యగు గోప్పు నొక దానిని చుట్టివచ్చి (బ్రహ్మచెప్పిన మాట చెల్లించెను అంత నతనితో అహల్యకు వివాహము జరుపబడెను ఇది విని దేవతలు దుఃఖించిరి. ఇంద్రు డావెం నధికముగా కాంక్షించినందున ఎక్కువగా దుఃఖించెను. ఒకసారి గౌతము. డింటిలో లేని సమయమున నతడు గౌతముని వేషమున వచ్చి అహల్యను సమాగమ మర్థించెను. అహల్య ఇంద్రుని పొందు వాంఛించినది. సమాగమానంతరము కృతార్ధత నెరిగించి ఆమె ఇంద్రుని శీఘ్రముగా వెడలిపొమ్మని చెప్పెను. కాని ఉత్తరకాండములో, అహల్య యింద్రుని పోల్చుకొనలేదనియు ఆ కారణమున పొరపాటు జరిగినదనియు చెప్పబడినది (బహ్మపురాణములో ఇంద్రుడు కొన్నాళ్లిట్లు అహల్యాసమాగమమునకు వచ్చుచుండెననియు, గౌతముని శిష్యు లిది కనిపెట్టి గురువుగారికి నివేదించిరనియు, తర్వాత గౌతముడు నిజ మెదిగెననియు చెప్పబడినది. అతడు అహల్యను ఇంద్రుని కూడ శసించెను అహల్య కిచ్చిన శాపము వేర్వేరు (గ్రంధములలో వేర్వేరుగా నున్నది వాల్మీకమున గౌతము. డిట్టు పలికినట్టున్నది- "నీవు ఇతరులకు కనబడవు నీవు వాయుమాత్రభక్షణము సలుపుచుందువు నీ రూసము విభక్తమగును. ఆనందరామాయణసారమున _స్కందపురాణమున, గళణేశపురాణమున కూడ అహల్యాశాపము షర్షింపబడినది. “నీవు దాయివగుము"' అని శసించినట్లున్నది పద్మపురాణములో. నీ శరీరము అస్థిచర్మమాత్రావశిష్టమై మాంసనఖాదు లుత్ప్సన్నము గాకుండ నుండును ఇట్టే నీ రూసముచే సేం కిట్టి పాపకృళ్యమునకు సాహసము కలుగదు" అని శపించి శాంతిగా మహావీరుడగు దశరథాత్మజుడు రాము. డీ పనమునకు రాగలడు. లోభమోహములు విడిచి నీ వాతనికి సాదరాతిథ్య మిచ్చి శాపముక్తవై పూర్వపు రూపమును పొంది ప్రసన్నురాలవై నా చెంత చేరగలవు అనీ గౌాతమవచనముగా పేర్కానబడినది స్కందపురాణాను సారము గౌతమమహర్షి అహల్య ముక్తికొరకు కోటితీర్జమును సేవించి తపము చేనినట్టును, అప్పుడామెకు శాప ముక్తి కలిగినట్టును ఆ చోటున అహల్వాసరో పెర మేర్చడినట్లును' చెప్పబడినది

తపస్సుపలన _శుద్దురాలైన అహల్య తిరిగి గౌతముని చేరినది. (బహ్మపురాణసమున గౌతమిగా పేర్కొనబడినది ఇంద్రసమాగపుమునకు పూర్వమే ఈమెకు గౌతమునిపలన శతానందుడను పుత్రుడు జన్మించెను. గౌతముని శిష్యుడైన ఉత్తంకునితో నహల్య సౌదాసుని దాణివద్ద గల కుండలములు (గ్రహించి తెచ్చి గురుదక్షిణగా ఇమ్మని చెప్పినట్టున్నది.

౩₹6/వాల్మీ కీరాయాయఆము: తావములు-నరములు

13. ఆదిత్యుడు. (నూర్వుడు

వైపస్వతమన్వంతరములో _ ప్రసిద్దులగు దేవతలకు 'ఆదిత్యు" లనునది సామూపాకనామము. బుగ్వేదములో ఆరు సూక్తములు ఆదిత్యుని వర్ణించుచున్నవి. ఆదిత్యులు. పన్నెందుగురు.. వారు పన్నెండు మాసములను సూచింతురు అదితి పుతు డగుటచే ఇంద్రుడు ఆదిత్యులలో నొకడు. కాని అత డాదిత్యుల కంట. వేరు. తరచుగా దేవతావర్షన లన్నిటిలోను ఆదిత్యులు కూడ వర్ణింపబడుచుందురు. కాని వాటిలో ఆదిత్యులలో ముఖ్యుడగు మిత్రుడు పరుణునితో చేరడు. వీరిని పర్లించుచూ వీరు సర్వాధారులు, సర్వపాలకులు, మనోభిప్రాయాభిజ్ఞులు పాపులను శిక్షించువాదు. రోగపరిహర్తలు దీర్దాయు ప్రదాతలుగా చెప్పబడుచుందురు. తన గర్భమున సాధ్యదేవత జన్మింపవలెనని బ్రహ్మనుగూర్చి అదితి పాయసము వండెను దాని నాహుతిగా ఇచ్చి చరుశేషమును భుజింపగా. ఆమెకు ధాత, అర్యము డనువారు. జన్మించిరి రెండవసారి మిత్రావరుణులు మూడవసారి అంశభగులు, నాల్లవసారి ఇం(ద్రవివస్వంతులు జన్మించిరి. ఈ అదితిపుత్రులే ద్వాదశాదిత్యులు లేదా సాధ్యదేవతలు. 14. ఇంద్రుడు

ఇంద్రు డనునది యొక బిరుదనామము. నూరు యజ్ఞములు చేసినవారి శ్రీ బిరుదము. కలుగును, ఇంద్రుని ముఖ్యకర్తప్యము ('ప్రజారక్షణము విభిన్నమన్వంతరములలో విభిన్నప్యక్తు లింద్రులైరి కాని వారి గుణశీలవ్యవహారము లన్నియు సమౌానముగానే అగపడును సప్తర్నులు. వీరికి సలహాదారులు గంధర్వాప్పరసలు వీరి ఐశ్వర్యము ఇంద్రుడు షజపాణి సహస్రాక్టుడు, పురందరుడు, హమఘవానుడు నని పిలుపబడును నహుష్క హిరణ్యకశిప్పు, బలి, (ప్రహ్హాదులు కొంతకాల మింద్రపదవి నందిరి ఇంద్రుడు వర్షాధిదేవత

రామాయణ పుహాభారతాది (ప్రాచీనకాప్యములలో ఇంద్రుడు అదితిపుత్రుడైన శక్రుడుగా 'పేర్కానబడెను. ఇతడు దేవతలరాజు శచీదేవి ఇతని భార్య నూరు యజ్ఞములు పూర్తిచేసిన వారి కింద్రపదని లభించుననుటచేత ఎపరేని అశ్వమేధము చేసినచో ఇంద్రు డా యజ్ఞాశ్వము నసహరించుచుందును అప్లే ఎవరైనా ఉ(గ్రముగా తపస్సు చేసినచో ఆ తపస్సునకు విఘ్నము కల్పించుట కితడు బేపవేశ్యలను సంపుచుండును విశ్వామిత్రుని తపోభంగమునకై ఇతడు రంభను

వాక్‌ వరచయములు/377

పంసించెను యముని తపస్సు చెరచుటకై గణిక యను నప్పరస నంపెను. గౌతముని రూపమున నేగి ఇతడు అహల్యను కూడెను గౌతముని శాపముచే వృషణహీనుడై తాను దేవహితార్థ్హ మట్టు చేసి పృషణహీనుడ నైతిననియు దానికి మారు చేయవలెననియు కోరగా పీళృదేపత లితనికి మేషవృషణములు కల్పించిరి అట్టాతడు మేషపృషణుడయ్యెను. ఇట్టే రుక్మానందుని మోహించిన వాచక్నవీముని భార్య ముకుంద యను నామెతో కూడ ఇతడు రుక్యానంద రూపమున నరిగి సంగమించెను. ఇతడు పారణ్యాక్ష పారణ్యకశిపులను పధింపబే సెను. అందువలన వారి తల్లి దితి ఇంద్రఘాతకుడగు పుత్రుని బడయగోరి పతి కశ్యపుని ప్రార్థించెను కళ్యపు డొక నియమముంచి ఆమె కోరిక తీర్చ నను(గ్రహించెను. కాని ఆ నియనుము నామె పూర్తిగా పాలింపలేదు. అప్పు డింద్రు డామె గర్భమున ప్రవేశించి గర్భస్థసిండమును ఏడు ముక్కలు చేసెను. దుర్వాసు డింద్రుని కొక పుష్పమాలిక నీయగా, ఇందుడు దాని ననాదరించినందున ఆ ముని కోపించి ఇతనిని శపించెను విశ్వామిత్రుని 'ప్రయశత్నముచే స్వర్గమునకు వచ్చిన (త్రిశంకు నితడు తలక్రిందుగా త్రోసీవేసెను శరభంగమునిని బ్రహ్మలోకమునకు గొనిపోపవుటకై ఇతడు స్వయముగా రధముగొని యేగెను. రామరావణయుద్ధసమయమున నితడు తన సారథి మాతలిద్వారా రామునికి రథమంపెను కుంభకర్ణుని కిత డోడిపోయెను. ఇంద్రజిత్తు ఇతనిని బంధించి లంకకు గొనిపోయెను అప్పు డితనిని విడిపించుటకు బ్రహ్మ మేఘనాదునికి సరిమితామరత్వమును అగ్నినుండి వెలువడి నట్టి దివ్యరథమును వరముగా నిచ్చెను. బ్రహ్మ చెప్పిన మాటలపై నితడు వైష్ణవయ్‌ా॥ మొనర్చెను ఇతని వజఘాతముపలన వాయుపుత్రుని హనువు భగ్నమై అతడు హనుమంతుడని పనిద్ధి బడసెను. విష్ణువు నాజ్ఞచె ఇత డశ్వమేధము చేసెను.

బ్రహ్మ కోరగా నితడు నిద్రాసహాయుడై పోయి లంకలో నున్న సీతకు హవిష్యాన్న మిచ్చి వచ్చెను ఆ "హవిస్సు భుజించినచో ఆకలిదప్పికలు.. లేక జీవింపవచ్చును. త్వప్ప్రపుత్రుడైన పృత్రాసురుని సంహరించినందున నింద్రునికి (బ్రహ్మహత్య చుట్టుకొనెను మైనాకుడు సముద్రలంఘన వేళ హనుమంతునికి విశ్రాంతి కల్ప్సింప నరిగెను. శ్రీరాముని కార్యమున నిట్లు సహాయపడినందున మైనాకున కితడు వరమిచ్చి సముద్రమున నుంచెను 'బంధరాకసు నితడు వజ్రాయుధముచే కొట్టి అతని తల కడుపులోనికి జొనిపి, జీవపహారమతడు ప్రార్థింపగా వానికి యోజనాయతబాహువు లిచ్చెను. శునఃశేఫుని స్తేతులకు ప్రసన్నుడై ఇంద్రు డతనికి దీర్దాయు విచ్చెను. క్‌

త74ఈ/వాల్డీ కరాయాయణము: శావములు-వరములు

ఇంద్రుడు తన శరీరమందలి మాలిన్య, క్షుధలను వహించిన మలద, కరూషము. అను ్రదేశములయెడ ప్రసన్నుడై, వానికి సమృద్ధివర మిచ్చెను. కశ్యపుడు విష్ణుపును అదితిగర్భమున జన్మింపు మని వేడెను. అట్లే విష్ణు వామె కడుపున వామనుడై జన్మించెను. అతడు బలిని నిగ్రహించి ఇంద్రునికి తిరిగి దేవరాజ్య మిన్సించెను బుక్షవానరుని పత్ని నిరజకు ఇంద్రుని యంశమున వాలి యను పుత్రు డుదయింవెను. 15. ఇల, ఇలుడు

ఇలుడు కర్పమప్రజాపతి కుమారుడు. బాహ్లిక దేశపాలకుడు. శివా పార్వతుల వరముపలన ఇతనికొక మాసము పురుషత్వము మరియొకమాసము ్త్రీశ్వము కలుగుచుండెను పురూరపు డితని కుమారుడు ఇతడు వైవస్వతమనువు (శ్రాద్రదేవుడు నకు రోకు జన్మించెను. వారిర్వురు పుత్రప్రాన్షికై మిత్రావరుణుల నుద్దేశించి వసిష్టని పుత్రకామేష్టి చేయించిగి. వారికి ఇల యను పుత్రిక కల్గెను. కాని మనుపు కోరికపై వనీష్టు డామెను పురుషునిగా చేసెను. ఇత డొకసారి వేటకేగి శివునిచే శనింపబడిన శరవణమున కరిగెను అప్పు డితనికి సపరివారముగా _ స్త్రీత్వము. కలిగెను. మత్స్య, పద్మపురాణముల ననుసరించి యితనికి పసిష్టుని కృపవలన ఒక నెల పుంస్యము, వేరొక నెల ్త్రీత్వము కలుగుచుండెను

రాహాయణము (ఉత్తర -90) ననుసరించి ఇతనికి న్ధీరముగా పురుషత్వము కలుగుటకై మరుత్తు శంకరప్రీతిగా నశ్వమేధ మొనర్చెను శంకరుడు ప్రనన్నుడై యితనికి శాశ్వతపురుషత్వము ప్రసాదించెను. స్కందపురాణము. ననుసరించి ఇలమహారాజు అరుణాచలేశ్వరు నారాధించి పురుషత్వము పొందినట్టును, (బ్రహ్మపురాణము ననుసరించి గౌతమీనదిలో స్నానముచేసి పురుషత్వ మందినట్లును తెలియుచున్నది

త్రీరూపమున నితనికి బుధునినలన పురూరవుడు జన్మించెను ఇతని కింకను ముగ్గురు సంతాన ముండిరి 16. ఉమ

ఈమె. హిమాలయమునకు, మేనకు రెండవకుమార్తె. రుద్రుని పత్ని. పార్వతిదేవి కీమె సౌమ్యరూపము ఈమె యొక శక్తిదేవి ఈమె మొదట

వక్తి వరిచయములు/319

గారవర్త కాని నిశాదేవి స్పర్శవలన క్యామవర్హ మందెను. అందుచే సతి ఈమె నుపేక్‌ంచగా నుభయులకు నడుమ మనోమాలిన్య ముదయించైెను అప్పు య్‌ అ ఉమ గౌరవర్షస్రాస్తికై ఈసస్సు చేసి అభీష్ట సిద్ధి పొందెను. ఈమెకు రుద్రునినలన సంతతి కలుగలేదు. శివునివలన అకాశగంగకు పుట్టిన పుత్రుడు గంగా ఉమల పుతు డగునని వచించెను కిద్దరకు పు (బ్రహ్మ 17. ఊర్వశి బుగ్వేదమున వెన్నో చోట్ల ఈమె ప్రసక్తి యున్నది ఈమె చాల చక్కని అప్సరస. పద్మపురాణము ననుసరించి, ఒకసారి బదరికాశ్రమమున నరనారాయణులు తపస్సు చేయుచుండిరి ఇంద్రుడు తన సదవికి భంగము వచ్చునేమో యని భయపడెను. అందుచే నతడు వారి తపస్సు భగ్దముచేయుటకు రంభ, మేనక, తిలోత్తమ మున్నగు పదహారువేల యాభైమంది అప్సరసలను బదరికావన మంపెను కాని సఫలత కలుగలేదు పైగా నారాయణుని తొడలో నుండి పదారువేలయాభైయొక్కమంది అప్సరస లుదయించిరి వారిలో ఊర్వసి సర్వ(శ్రేస్టసుందరి. ఊరుభాగమున జన్మించుటచే ఈమెకు ఊర్వశి యని. పేరు కలిగను నరనారాయణు లీమెను ఇంద్రునికి కానుకగా. నిచ్చిరి. సూర్యారాధన 'కేగుచు నీమె ఆదిత్యులలో నొక్షడగు మిత్రుని పరించెను. తర్వాత పరుణు డీమెను కలిసీ వరింపబోయెను. కాని తాను ముందే మిత్రుని పరించిన ట్లీమె చెప్పి తన (ప్రేమ నాతని కర్పించెను పరుణు డీమెను లక్ష్య మొనర్చి తన తేజము నొక కుంభమున విడిచెను. ఈ విషయము తెలీసే మిత్రుడు కోపించి ఈమెను మర్త్యలోకమున పురూరవుని పత్ని పగుదువని శపించి, తన వీర్యము నొక కుంభమున విడిచెను ఈ రెండు కుంభముల నుండి అగస్యవసిష్టు లుదయించిరి. విష్ణుపురాణములో, ఊర్వశిని చూచుటతోనే మిత్రునికి వీర్యపతన వైనట్లును శాభయముచే దాని నతడు పాదముక్రింద (తొక్కి మూసినట్టును, అందుండి వసిష్ణు డుదయించినట్టును వర్ణింపబడినది నారదుని పొగడ్తలు విని ఈమె ప్పురూరపుని పలచినది. లక్ష్మీన్వయంవర వేళ నృత్యము చేయుచు నీమె హాపభాపప్రకటనలో పారబడినది అది చూచి భరతముని ఈమెను ఎబది సంపత్సరములు లతగా పడియుండునట్లు శపించెను శాపము తీరి ఈమె పురూరవని వద్దకు పోవుచుండగా కేశి యను దైళ్యు 32౧0/వాల్టీ కీరాయమాయణము శావములు-వరములు

డీమె నపహరింపబోయెను. ఆ సమయమున పురూరవు జీమెను రక్షించెను. ఊర్వశి మూడు నియమము (షరతు) లపై పురూర్వునితో వివాహ మంగీకరించెను. ఈ నియమమంలలో నే యొకటి భగ్నమైనను తా నతనిని విడిచిపోయెద నని చెప్పెను. ఆ నియమము లే మనగా - (1) ఈమె తెచ్చిన మేకసిల్లలు రెండింటిని అతదు పుత్రసమానముగా పెంచి రక్షింపవలెను,. (2) ఈమె ఘృతాహారమే కాని అన్యమెప్పుడు (గ్రహింపదు (3) సంభోగావసరమున గాక తక్కిన వేళలో పురూరవు డామెకు నగ్నరూసమున కనబడకూడదు. ఈ నియమములు పాటించుచు పురూరవు డామెతో అరుపదియొక్క వేయేండ్లు సుఖించెను. కాని అమీద మూడవ నియమము భన్నమైనందున నామె అతనిని విడిచి దేవలోకమునకు వెళ్లిపోయెను,

మహాభారతమున నెన్నో చోట్ల ఊర్వశి పేర్కానబడెను. ఈమె ఎల్లపుడును కుబేరుని సేవించుచుండెడిది అర్జునుని జన్మసమయమున గాన మొనర్చిన పదునొకండుగురు అప్పరసలలో ఊర్వసి కూడ నుండెను. అర్జునుడు శిక్టార్ధము దేవలోక మేగెను. అప్పు డత డీమెను పూజ్యభావమున జూచెను. కాని ఇంద్రుని కతనిపై అనుమానము కల్లెను. అందుపై నతడు చిత్ర సేనగంధర్వునితో చెప్పి, ఊర్వశి నలంకరించుకొని అర్జునునివద్ద 'కేగునట్టు చేసెను. అర్జునుడు తన మనోభావమును స్పష్టముగా వెప్పి విముఖుడైనందున నీమె మానసికముగా నవమానపడి ఆతనిని ఒక సంపత్సరకాలము నపుంసకుడుగా నుండునట్లు శపించెను. ఊర్వశీతీర్థ మను పేర నొక పవిత్రతీర్ధము ప్రనీద్ర్ధము. 18. బుచీకుడు

ఇతడు భార్గపవంశమున నొక ప్రఖ్యాతుడైన బుని (బ్రహ్మండపురాణము ననుసరించి ఇతడు బొర్వుని తొడ చీల్చుకొని జన్మించెను. బాల్యమున నితడు వేదానుష్టాన తపోవ్రతములయం దాసక్తుడుగా నుండెను. ఒకసారి తీర్థాటన చేయుచు. నితదు విశ్వామిత్రనది యొడ్డున స్నానమాడుచున్న గాధిపుత్రి సత్యవతిని జూచెను. వెంటనే మోహించి యిత డామెను వివాహమాడగోరి గాధితో ప్రస్తావించెను. గాధి తనకు నల్లని చెపులున్న వేయి గుర్రములు శుల్కమిచ్చి యామెను (గ్రహింపు మనెను. ఇతడు. పరుణుని స్తుతించి గుర్రములు సరపాదించి తెచ్చి యిచ్చి సత్యవతిని పెండద్దాదెను. సత్యవతి తనకును తన తల్లికిని పుత్రోదయ మగునట్టుగా నితనిని వర మడిగెను.

వ్త్త్త వడియయములు/327

ఇతడు మంత్రపూతమైన చరువు దెండుభాగము లేర్పరిచి అందొకటి సత్యవతిని, రెండవది "సత్యవతి తల్లిని (గ్రహింపుడని యిచ్చెను. చరుప్రాశనమునకు గల నియమములు కూడ చెప్పెను. కాని ప్రమాదమున నా చరుభాగములు మారిపోయి. ఒకరి దింకొకరు (గ్రహించిరి. తత్ఫలితముగా సత్యవతికి జమదగ్లి మున్నగు నూర్గురు పుత్రు లుదయించిరి. ఆమె జనని గాధిపత్నికి విశ్వామిత్రు డుదయించెను, భూమిని క్ష్వత్రియశూన్యముగా చేసిన పరశురాము డితని మనుమడు. ఒకసారి భృంగుతుంగపర్వతమున నితనివద్దకు వచ్చి అంబరీషుడు లక్షగోవులకు బదులుగా యజ్ఞపశువురూసమున నరబలి యిచ్చుటకు ఇతని కుమారు నొకని నిమ్మని ప్రార్థించెను. కాని యిత డందు కంగీకరింపస లేదు 10. ఐరావతము

ఇరావంతుని సంతాన మైరావతము. పురాణములలో ఐరావతము ఇంద్రునివద్ద గల ఏనుగుగా వర్ణింపబడినది. సముద్రమథనవేళ జన్మించిన యీ యేనుగు యింద్రునికి వాహనమైనది. ఈ యేనుగు తెల్లనిది. దీనికి నాల్లు దంతము లుండెను. ఇంద్రుడు దినిని తూర్పున దిగ్గజముగా నిల్పెను కృష్ణునితో నింద్రునకు జరిగిన యుద్దములో దీనిని గరుడుడు జయించెను 20. కండుముని

ఇతడు సత్యవాది. తపోనిరతుడు, మహాకోని నియమపాలనమున వెవరికిని తీసిపోని మహర్షి. ఇతని తపస్సు భన్నము చేయ నెంచి యింద్రుడు ప్రమ్లాచ యను నప్సరసను పంపెను. కౌసల్యకు ధైర్యము వెప్పుచు కందుని కథ ఉదహరింపబడెను. తండ్రి యాజ్ఞను పాలించుట పుత్రుని కర్తవ్యము కండుడు తండ్రియాజ్ఞచే గోవధ యొనర్చెను.

ముజీణాం చొ వీతుర్వాక్పుం కుర్దాతా వనచాదిత్తా

గాలా దొానతా ధర్థుం కందునా చ ఎనళ్టితా

(అయోధ్యాకాండ... 22/97)

ఇతని కుమారు డొకడు వది వత్సరముల [ప్రాయమున నొక పనములో మరణించెను. దానిపై కినిసి కండు డా వనము వృక్ళోదకహీన మగునట్లు శవీంచెను.

ఈ22/వాల్డీ కీరాయమాయణాము: శావములు-నరమయులు

21. కబంధుడు

ఇతడు దండకారణ్యమున నొక రాక్షసుడు. ఇంద్రుడు వజ్రాయుధముతో కొట్టి యితని తల, తొడలు కడుపులో చేరునట్టు చేసెను. కాగా ఇతడు శీర్షవిహీను డాయెను.. అందుచే నితనికి కబంధు డని పేరు వచ్చెను. జీవనము సౌగించుటకై ఇతనికి యోజనాయతములగు బాహువులు కల్ప్సింపబడెను. వాటితో సమీపమున సంచర్తించు వన్యప్రాణులను (గ్రహించి యితడు తినుచుండెడివాడు. రామునివేతిలో వధింపబడిన మీద నితనికి తిరిగి నిజరూపము లఅభింపగలదని యింద్రుడు చెప్పెను. కావున భక్ష్యమునకై ఎదకుచుండగా ఎప్పటికైనా రాముడు వచ్చునని ఇతడు ఎదురుచూచుచుండెను. అట్లే రానులక్ష్మణు లితని చేతికి చిక్కిరి. కాని రాము డ్వితని కుడిచేతిని లక్ష్మణు జడమదేంని ఖండించిరి అప్పు డితని శరీరమునుండి దివ్యతేజోభరితుడైన పురుషు డుదయించి ఆకసమున కేగెను. రాము డడుగగా అతడు తన వృత్తాంత మిట్టు చెప్పెను- “నేను విశ్వావసు డను గంధర్వుడను బ్రాహ్మణశాపమున నా కీ రాక్షసరూపము కల్ళెను.*. కబంధరూపమున _ దివ్యజ్ఞానము లేనందున నితడు రామునికి సీతావృత్తాంతము చెప్పలేకపోయెను. కాని చనిపోయిన వీదప సహాయ మొనర్చెద నని చెప్పెను. సుగ్రీవునిషద్ద కేగుటకు మార్గము కూడ తెలియజేసెను. సిమ్మట నితడు పుణ్యలోకముల కరిగెను 22. కళ్యపుడు

కర్షముని పుత్రియు, మరీచిపత్నియు వైన కళకు కశ్యపుడు, పూర్తిమ యని యిద్దరు పుత్రు లుదయించిరి.. కశ్యపుడు జ్యేష్టుడు. వీరికే తార్‌క్ష్య, అరిష్టనేము లని కూడ నామాంతరము లున్నవి

కళ్యపుడు సస్త్రబుషులలో నొకడు. ఇతడు (ప్రజాపతి యయ్యైను. వాయుపురాణము ననుసరించి యితనికి ఆర్జ్షురు సవతి సోదరు. లుండిరి. వారు బ్రహ్మమానసపుత్రులు పరశురాము డిరువదియొక్కసార్లు క్షత్రియులను హతమార్చగా పృథివి క్షత్రరహితటైన తరువాత కశ్యపుని ఆధ్వర్యమున సరస్వతీరామతీర్థమున పరశురాము డొక యజ్ఞ మొనర్చెను, పృథ్వి నంతటిని కళ్యపునకు దానమిచ్చెను అప్పటికి మిగిలిన క్ష్వత్రియులను రక్షింప నెంచి కళ్యపుడు పరశురాముని తన భూభాగమున నుండరాదని వచించెను. అప్పుడు పరశురాముడు సముద్రము నుండి శూర్చారక (కొంకణ) క్షేత్రమును వెలికి

వ్ద్తజ్తీ వంచయములుం23

తీని యచ్చట నివసింప వెడలెను పృత్విని (బ్రాహ్మణుల కిచ్చి కశ్యపుడు వనవాస మేగెను. ప్వుత్రప్రొప్తికై యితడు యజ్ఞము చేయగా దానికి దేవగంధర్వబుషు లందరును సహాయపడిరి. ఇంద్రుడు వాలభిల్యుల నవమానపరిచెను. దానికి వారు కోపించిరి. వారది కోపమునకు వెరచి యింధద్రుడు కశ్యపుని శరణువేడెను. కశ్యపుడు నేర్పుగా వాలభిల్యులను ప్రసన్నులుగా జేసెను వారి కృషవలన నితనికి గరుడుడు, అరుణుడు అను పుత్రులు కలిగిరి. వాలఖిల్యులు నూతనదే వేంద్రునికారకు చేసిన తపమునకు ఫలమును వారు కశ్యపున కొసగిరి, ఇంద్రునకు దీనిచే భీతి తొలగినది.

కశ్యపుడు ఆర్చ్బుదపర్వతమున గొప్ప తపస్సు చేసి శంకరుని మెప్పించి గంగను సంపొదించెను. గరుడునికి నారాయణుని మహత్యము తెలియజేసెను. కశ్యపునకు కపీల ఇర, కద్రువ అదితి వినత మున్నగు సెక్కండ్రు భార్య లుండిరి. ఇతని సంతతి మిక్కుటము ఈతని "పేరున కశ్యపగో(త్ర మున్నది తము గోత్ర మెరుగని వారు, గోత్రము లేనివారు కూడ కశ్యపగోత్రులుగా పేర్కొనబడుదురు ఇతనిపల్లనే 'దేవదానపుల యుత్సాదన జరిగెను 23. కార్తికేయుడు (స్కందుడు)

శంకరవీర్యమును. పృథ్వి ధరించెను. పిదప అన్ని తోడాయెను చివర కది _శ్వేతపర్వతరూపము. ధరింపగా నందుండి కార్తికేయు. డుదయించెను కార్తికేయుడు. కృత్తికల స్తన్యపాన మొనర్చి పెరిగి కార్తికేయు డనబడెను. కృత్తిక లార్గురు వా రితనిని పుత్రునిగా భావించిరి కనుక యితడు షణ్ముఖుడు షాణ్మాతురుడు, షడాననుడు మున్నగు పేర్లతో ప్రసిద్దుడాయెను. ఇతడు దానవుల స్కందన (వధ) మొనర్చి స్కందు డనబడెను. స్కన్న (స్టలించిన) వీర్యసంజనితుడు గనుక స్కందు డనబడెనని కూడ చెప్పుదురు దానప్పులను జయించినందున దేపత లితనిని దేపసేనాపతిగా (గ్రహించిరి ముహాభారతహులో పనపర్వమున గల కధ ననుసరించి, సప్తర్షులు యజ్ఞము చేయుచుండగా అస్లి అరుంధతిని తప్ప తక్కిన బుషిపత్నులను కామించెను అగ్జిదేవృనికీ అ(ప్రియ పత్నిటైన స్వాహ భర్మ్య(వ్రీతి సంపాదించుట కీ అపకొశము గ్రహించి ఆయా బుషిపత్నుల రూపసున తానే పోయి అన్నిని సంతృషప్తిపరచెను. కాని ఆతని వీర్యమును కుంభగత మొనర్చిను. ఆ వీర్యసంభపుడే స్కందు డనబడెను. అత డసమాూవాస్యనాడు జన్మించెను. విశ్వామి[త్రు డఉితనికి ఉపనయన మొనర్చెను

౩24ాల్డీ కీరామాయణము?.. శానములు-నరములు

విష్ణు పతనికి గరుడ పుయూర, కుక్కుట వాహనము లిచ్చెను. వాయువు ధ్వజము, సరస్వతి వీణ బ్రహ్మ మేషసు, శంకరుడు పాశ్టేలు నిచ్చిరి మహారాష్ట్రమున స్త్రీ లితని గుడికి పోరు కాని దీని కాధార మేమో పురాణములలో చెప్పబడలేదు. శిపరీలామృతసురో ఇతడు తనను చూడవచ్చిన శ్రీ లేడు జన్మంపరకు వైధప్య మనుభవింతురని శపించినట్లు వర్ణింపబడినది చిన్నపిల్లలు ఆరోగ్యరక్షణకై యితనిని సప్తమాతృకంను పూజించుచుందురు. తారకాసురవధార్ధ మితడు జన్మించునని (బ్రహ్మ ముందుగనే పరమిచ్చెను. పుట్టిన యేడపనాడే యితడు తారకుని పధించెనని పద్మమత్సపురాణములు వర్ణించుచున్నవి. న! 24, కాలుడు

సుదీర్హకాలము రాజ్యము చేసిన శ్రీరాముని చూచుటకు తపస్వివేషమున వచ్చి. కాలు డతనితో నిట్లనెను *నేను నీతో కొంతరహస్యము మాటాడ వచ్చితిని “రాము డందుకు సమ్మతించి అతనికి స్వాగతసత్కారములు జరిపి యేకాంత మిచ్చెను! నేను బ్రహ్మ పంపగా వచ్చిన దూతను. విష్ణురూపుడవైన నీ కుమారుడు కాలుడను నీ క్రీ పృథ్విపై నుండదగిన కాలము పూర్తియైన దని చెప్పుటకే నేను వచ్చితిని ఆని అతడు రామునితో వెప్పెను. 25. కాలకేయులు

వైశ్వానరదానపుని పుత్రియు కశ్యపప్రజాపతికి పత్నయు నైన కాలకకు కలిగిన కాలఖండులను రాక్షసులే కాలకేయులు. వీరు అసంఖ్యాకులు. 26. కాళింది

అసీతమహారాజునకు గల పత్సు లిర్వురిలో నొకామె కాళింది. రాజు మరణించిన సమయమున వీరిర్వురును గర్భవతులు. సపతి ఈమెకు విషాహార మిప్పించెను అప్పు డీమె హిమాలయమున నున్న చ్యవనమహర్షిని దర్శించి తన కోర్కె నెరిగింపగా అత డీమెకు పుత్రశ్రేష్టుడు కలుగుననియు అతడు విషయుక్తుడుగనే జన్మించి సగరుడని సిలువబడుననియు చెప్పి దీవించెను,

వ్వక్తి వరిచయములు/3265్‌

2/. కుంభకర్జుడు

పులస్త్య్యతనయుడైన విశ్రవసునికి కైకసియందు. జన్మించిన" సంతాన చతుష్ణయములో కుంభకర్ణుడు రెండవవాడు. భాగవతములో నితని ఛల్లి పేరు కేశిని అని యున్నది. ఇతడు రావణుని తమ్ముడు. ఇతడు పుట్టినప్పుడే లోకులను (మింగజొచ్చెను. అప్పుడు లోకులు దేవేంద్రునితో మొరపెట్టగా అతడు వీనిపై పజ్రాయుధము (ప్రయోగించెను దీనివలన నొప్పి కలిగి యితడు మరింతగా విబృంభించి లోకులను భక్షించుకే కాక ఇంద్రుని శిక్షింపదలచి ఐరావతముసై నెగిరి దాని దంతమొకటి విరచి అదే దంతముతో ఇంద్రుని కొక్టైను. ఇంద్రుడు రక్తసిక్తుడై (బ్రహ్మను చూడగా, అతడు వీనిని సదా నిద్రాయుక్తు డగునట్లు శపించెను. కాని దావణుడు పోయి (ప్రార్థింపగా (బ్రహ్మ ఆరుమాసముల కొక దినము మేల్కొని యుండునట్టు శాపశాంతి వచించెను కుబేరుని మించుట కితడు పదివేల వర్షములు తపస్సు చేసెను. దానికి మెచ్చి (బహ్మ యితనికి వర మీయబోగా దేవతలు దాని కభ్యంతరము తెలినిరి. అత జేడుగు రప్పరసలను, ఇంద్రునివద్ద గల సదిమంది సేవకులను, లోకములో నింకెందరినో మునిజనులను తినివేసెనని తెలియజేసిరి అప్పుడు (బ్రహ్మ సరస్వతిని పిల్చి కుంభకర్ణుని నోటిలో నిల్చి వానికి మారుగా పలుకుమని చెప్పెను. తత్ఫలితముగా నితడు దీర్చావధిగా నిద్రావరము కోరుకొనెను. (బ్రహ్మ 'తథాస్తు' పల్కెను. ఆ తరువాత నితడు తానట్టు కోరినందున పశ్చాత్తాపమందెను రావణుడు కుబేరుని లంకను (గ్రహించినప్పు డితడు కూడ అన్నుగారివెంట నుండెను, విరోచనుని పుత్రుడైన బలికి మనుమరాలైన వజజ్వాల యను నామెతో నితని కుద్వాహమయ్యెను. మేల్కొని యున్న సమయములలో నితడు రావణుని సభలో నుండెడివాడు. సీతాపహరణవిషయమున నితడు రాపణునే నిందించెను. కాని అతని కన్నివిధములా తోడ్పడనెంచెను రాముని చేత అంకావీరు లనేకులు మరణించిన నీదప కుంభకర్ణుని నిద్ర మేల్కొలుపుటకు ప్రయత్నములు జరిగినవి. మేల్కొని యుద్ధమునకు పోవ నిశ్చృయించియు నితడు రావణునకు కొన్ని సదుపదేశములు జేసెను. శ్రీరాముని వధించితి మని అసత్యవార్త పుట్టించి సీతను వశపరచుకొనదగునని చెప్పిన పుహోదరు నితడు గర్లించి యుద్ధమునకు వెడలెను ఇతని మహోన్నతభీకరాకారము చూచి వానరులు భయఖభీతులై పారిపోవ దొడగిరి అంగదుడు వారి నడ్డగించి ధైర్యము. చెప్పెను. కుంభకర్ణుడు హనుమంతుని గాయపరచెను బుషభ,

౩2ఉవాల్ళీ కీరామాయణము- శావములు-వరములు

శరభ,నీల గవాక్షులను కొట్టి మూర్చిల్లజే సెను. కుంభకర్ణుడు విసరిన శూలమును నేర్పుగా తప్పించుకొని అంగదు డతని పక్షముసపై తీక్ష్‌ణప్రహార మొనర్చి, మూర్చిల్లజేసెను తెప్పరిల్లిన పిదప కుంభకర్ణు డంగదుని మూర్చిల్లజే సెను. సుగ్రీపుని పట్టుకొని యితడు అంక కేగుచుండగా, ఆత డితని ముక్కు చెవులు కొరికి వెనుకకు గెంతి వచ్చెను. శ్ర్రీరాము డితని కాళ్లు ఖండించెను నేలపై పడి డేకుచు పచ్చి రాముని పట్టబోపుచుండగా ఐంద్రాస్త్రమున రాము డితని తల (ద్రుంచెను. కుంభనికుంభు. లితని కుమారులు. విభీషణుడును శూర్చణఖయు నితని పరాక్రమ ముగ్గడించిరి. 28. కుబేరుడు (వైశ్రవణుడు)

ఇతడు విశ్రపసునికి దేవవర్షినికి పుత్రుడు. ఇతదు రాక్షసరూపుడు ఆసురబలుడు మూడు కాళ్ళు, విశాలకాయము, పెద్ద శిరస్సు, మహాహనువు, ఎనిమిది దంతములు, పల్లవెండ్రుకలు, శంకువులవంటి చెవులు, పొట్టి మొద్దుల వంటి బాహువులు కలిగి, వింగళవర్ధముతో నితడు భయంకరముగా నుండును, వైవర్తజ్ఞానసంసన్నుడైన యితడు జన్మతః జ్ఞాని (బ్రహ్మాండపురాణము ననుసరించి, ఇతని శరీరము కుత్సిత మైనందున నితడు కుబేరు డనబడెనని చెప్పబడినది వాల్మీకమున నితడు తండ్రిని పోలియున్నందున తాతగారైన పులన్వ్యు డితనిని వైశ్రవణుడని పిల్చినట్ట్లును, భవిష్యమున ధనాధ్యక్సుడగునని చెప్పినట్లు నున్నది. ఇతని తల్లిపేరు వేర్వేరు (గ్రంథములలో వేరు వేరు విధములుగా వినిసించును ఇతడు తపస్సుచేసి బ్రహ్మను మెప్పించెను అతనివలన యక్షరాజ్యాధిసత్యము, రాజరాజత్వము, ధనేశత్వము, అమరత్వము, ఈశ్వరమైత్రి వరమందెను నలకూబరు డితని పుత్రుడు రావణుడు లంకను తన కిమ్మని నప్పు డితడు తండ్రి నడిగి లంక నతని కిచ్చివేసెను. రావణుడు దండెత్తి వచ్చి యితనిని జయించి పుష్పకవిమానమును (గ్రహించెను పార్వతిదేవి నొక కంటితో చూసినందున నితని కన్ను కాలిపోయినది. కుడికన్ను పసుపువర్ణ మాయెను. అందుచే నితనికి ఏకాక్షి సింగళు డని అన్వర్థనామ మేర్పడెను కుబేరసభలో నితనికి నూరుమందికి 'పైగా రాణు లుండిరి. అలకానగర మితని రాజధాని. ఆది గంధమాదనపర్వతశిఖరమున వెలిసినది. ఇతని ఉద్యానమునకు సౌగంధికమని పేరు. మహాభారతమున నితని ప్రస్తావన తరచుగా కాన్పించును ఇతని యంశమున గంధమాదను డను వానరుడు జన్మించెను ఇతడు దూత నంపి రావణునకు హితము చెప్పబోయెను.

వ్దో్తీ నరిచయములు/327

కాని రావణుడు వినలేదు. ఇతడు తుంబురుని శనించి, శాపశాంతికూడ నెరిగించెను సీతాదేవి అన్షిప్రవేశ సమయమున నితడు రామునికి నచ్చచెస్పెను. ఇతని గద అవంధ్యము. దాని నితడు హనుమంతునికి పశము జేసెను. (చూ తుంబురుడు (క్రమసం. త్త్రి 29. కుశనాభుడు - కుశకన్యలు

కుశనాభుడు బ్రహ్మపుత్రుడు. విదర్భరాజపుత్రియందు కుశమహారాజునకు కలిగిన పుత్రులలో నితడు నాల్గవవాడు.అప్పరస ఘృతాచిపలన నతనికి నూరుమంది పుత్రికలు జన్మించిరి వారందరును సౌందర్యనతులు వారి రూపసంపదకు మోహించి వాయువు వారిని వివాహమాడగోరను కాని వారందుల కంగీకరింపలేదు. అందువల్ల కోపించి వాయువు వారి శరిరములలో చేరి అంగభంగ మొనర్చెను.

మరుగుజ్జులైన వారు వికృతరూపులైరి అయినను కుశనాభుడు వారిని సోమదాగంధర్వికి జనించిన బ్రహ్మదత్తున కిచ్చి వివాహము గావించెను. బ్రహ్మదళత్తుని పాణ్యిగహణ మగుటతోడనే ఆ కన్య లందరును తిరిగి పూర్వరూప మంది సౌందర్యవతులైరి కాని ఆ దేశమునకు కన్యాకుబ్ద మను శేరు స్రీరపడెను కుశనాభుడు మహోదయనగరము నిర్మించెను 30. కుశలవులు

శ్రీరాముడు లోకాపవాదము కారణముగా గర్భవతి యగు. సీతను పరిత్యజించెను. రాముని యాజ్ఞచే లక్ష్మణు డామెను తమసానది యొడున నొక యాశ్రమమున దిగవిడిచెను వాల్మీకి శిష్యులవలన నది యెరిగి యాను తన యాశ్రమమునకు తీసికొనిపోయెను తర్వాత నామె కక్కడ కపలబిడ్డ లుదయించిరి. వాదే. కుశలవులు. వీరు జన్మించిన దినమున శత్రుఘ్నుడు వాల్మీకి ఆశ్రమముననే యుండెను వాల్మీకి కుశముష్టిని, వాటి లవమురను తెచ్చి బిడ్డలకు భూతరక్షావిధులు నెరపెను అందువలన వారికి కుశుడనియు, అవుడనియు. పేర్లు కలిగెను. వాల్మీకి ఆ బిడ్డలకు సకల సంస్కారము లాచరించి వారికి వేథవేదాంగ ధనుర్వేద శస్త్రవిద్య లన్నియు. నేర్చెను వేదపారమును దృఢ మొనర్భుట కతడు వారికీ రామాయణము నేర్పెను. వాల్మీకిరామాయణము ననుసరించి, వీరు రామాయణము గానము చేయుచు

౩2&వాల్టీ తీరాయాయణమయు?. శావములు-వరయులు

పోయి. శ్రీరాముని దర్శించిరి రాముని అశ్వమేధయాగాపసరమున వాల్మీకి వీరిని తీసికొని అయోధ్య కరిగెను వీరు ధన మాశింపక తాళస్వరయుక్తముగా రామాయణములోని ఇరుపదేసి సర్గము లొక రోజున పాడి వినిసించుచుండిరి. మేము. వాల్మీకిపుతుల మని చెప్పుకొనుచుండిరి శ్రీరామునికి వారు తన పుత్రులని తెలిసెను ఆతడు లపునికి దక్షిణకోసలమును, కుశునికి ఉత్తరకోసలమును సంచి యిచ్చెను సుమతియు కంజాననయు లప్పుని భార్యలు. కుశుని భార్య చంపక

శ్రీరాముని ఆశ్వమేధమున సృత్వీపరిక్రమణమునకై విడిచిన యజ్ఞాశ్చమును కుశలవులు పట్టుకొనిరి దానిని విడిపించుటకు వచ్చి శత్రుఘ్నభరత, లక్ష్మణ, హనుమంతులును, చివరకు రాముడును నీరితో యుద్ధము చేసిరి. రాముడు తప్ప తక్కినవారు వీరిచేతిలో పరాజిశులైరి. రామునికి వీరు తన పుత్రులని తెలియగనే అతని చేతినుండి విల్లు జారిపడిపోయెను. ఇట్టందరిని జయించి వీరు తపు తల్లి సీతవద్దకు పోయి చెప్పగా ఆమె వారందరిని విడిపించెను. ఆ తర్వాత కుశలవులే అశ్వరక్షకులైరి. రాముని యజ్ఞము పూర్తి యాయెను. ఈ కధ అన్య(గ్రంథములలో నున్నది కాని వాల్మీకములో లేదు. 31. కృశాశ్వుడు

ఇత డొక బుమష్కి ప్రజాపతికూడ. 'ప్రాచేతసదక్టుడు తన కుమార్తె లరువదిసుందిలో ఇద్దరిని కృశాశ్వుని కిచ్చి వివాహమొనర్చెను. అస్త్రములన్నియు కృశాశ్వుని సంతానము తాటకను నంహరించిన సిదప దేవతలు సంతసీంచి విశ్వామిత్రునితో కృశాశ్వపుత్రులైన ఆ అస్త్రము లన్నిటిని రాముని కిమ్మని కోరిరి. విశ్వామితు డా అస్త్రములను రామున కిచ్చెను 32. కేకయరాజు

కేకయదేశపు రాజున కిది బహుశా ఉపనామము అసలు పేరు అశ్వపతి కావచ్చును. యుథాజిత్తు కైకయు అని ఇతని కిరువురు సంతానము ఇతని భార్య చాల సాహనిక. శరిని. దేనినీ లక్ష్య పెట్టెడిది కాదు.

వశ్త్‌ వరిచయములు/328

33. కేశిని

ఈమె విదర్భరాజకన్య సగరుని జ్వ్యేష్టపత్ని ఈమెకు అసమంజు డను పుత్రుడు. కల్గెను. 34, కేసరి

ఇత డొక వానరయూధపుడు. అంజన ఇతని భార్య వీరు సుమేరు స్వర్ణగిరిపై వసించుచుండిరి. అచ్చటి బుషులను సీడించుచున్న శంబసాదను డను రక్కసుని వధించి ఇతడు వారిచే నిట్టాశీర్వదింపబడెను- “నీకు సుస్వభాపుడు, భగవద్భక్తుడు, బలశాలియు. నగు పుత్రుడు కలుగును ఆ పుత్రుడే హనుషుంతుడు ఇంద్రజిత్తు యుద్ధములో. నితనిని మూర్చిల్లజేసెను యుద్దము ముగిసిన పేదప్య, పీరు లందరితోబాటు రాము డితనిని సత్కరించెను ఏ5. కైకసి

ఈమె సుమాలి యను రాక్షసుని కుమార్తె విశ్రవసుని భార్య ఈమె నెందరో వివాహమాడగోరి వచ్చిరి. కాని ఏదో నెపమున సుమాలి వారెప్పరిని అంగీకరింపలేదు. ఆ పిదప వివాహప్రస్తాపము లాగిపోయినవి కుమారై పయసు ెరుగుచు వచ్చినందున సుమాలి యామెను స్వయముగనే పోయి విశపసుని వరింపుమునెను ఆమె ఆతనిని చేరినప్పటికి సంధ్యాకాల మాయెను. కాని యామె దీనిని గమనింపక తండ్రి యాజ్ఞ ననుసరించి విశపసుని యా(శ్రఘము చేరెను. అత డప్పుడు సంధ్యాహోమువేళ యని (గ్రహించెను. ఎదుటకు వచ్చి నిలిచిన కైకసి యభిప్రాయ ముతడు తెలిసికొని యామెతో నిటనెను- “ఇది క్రూరసమయమగుటచే నీకు క్రూరులు, భయానకులు నగు రాక్షసులు జన్మింతురు

శ్‌ క్షి ప లు అందు పై నామ్మె అట్టీ పుత్రులు పలదని ఆతనిని ప్రార్ధించెను అప్పు డతడు నీకు కలిగెడి కీనిష్టపుతుడు ధర్మాత్ము డగు నని సల్కెను ఆ పుత్రుడే విభీషణుడు. అతడు కులదీపకు డాయెను ఇతనికంకొు ముందు పుట్టినవారు

ఈలి చ ఉచ్చ క లీ జ ల రాపణ ముంభక్త శూర్పుణఖలు పుష్పకవిషమానము పై పచ్చి తండ్రిని దర్శించిన కుబరుని చూనీ కైకసి రావణునితో నీవు నట్టి వైభవశాలి పగుసము అని చెప్పెను. ఈమె అసలుపేరు కేశిని కావచ్చును చ32వాల్లీ కీరాయాయణాము శావములు-పరములు

36. కైకేయి

ఈమె కేకయరాజగు అశ్వపతి కుమార్తె. దశరథుని రాణులలో నొకతె. పతికన్న పయసులో నీమె చాల చిన్నది. వివాహకాలమున నీమె తండ్రి యీమెకు. కల్లిన పుత్రుడే రాజు కావలెనని దశరధునితో చెప్పి అట్టి ప్రతిజ్ఞ చేయించుకొనెను కాని కైక కీ విషయము తెలియదేమో యనిపించును దేపదానపయుద్ద వేళలో దేపసహాయార్హ మరిగిన దశరథుడు క్షతగాత్రుడై మూర్చిల్లెను. అప్పు డీమె అతనిని కాపాడెను అందుకు సంతసించి దశరథు డీమెకు రెండు పరము అనుగ్రహించెను కాని వాటి నామె అతనివద్దనే దొచి యుంచెను కాపలసీనప్పుడు (గ్రహింతునని చెప్పెను రా జందుల కంగీకరించెను రామునికి రాజ్యాభిషేక మొనర్పదలచినప్పుడు ఈమె దాసిట్టైన మంథర, ఈమెకు మాత్సర్యము కలిగించి, ఆ రెండు పరములలో నొకదానిచే రామునికి వనవాస మీయపలెననియు, రెండపదానిచే భరతునికి రాజ్య మీయపలెననియు కోరుకొనజేసినది రాముడు వనవాసమేగిన పిదప భరతుడు రాగా ఈమె సంతోషముగా అతని కీ వార్త చెప్పినది ఉత్తేజముతో నామె దశరథుని కుత్తరక్రియలు నిర్వర్తించి వెంటనే పట్టాభిషేక మందవలెనని చెప్పెను. భరతు డది విని మిక్కిలి దుఃఖించి యీమెను కరోరముగా నిందించెను అత డీమెను ఆత్మకామ, సదాచంది కోధస్వభావ, స్వబుద్ది గర్విత అని కూడ పలికి ధిక్కరించెను. పనవాససమయమున_ రాముడు భరద్వాజాశ్రమమున నిల్చినపుడు అక్ష్మణునితో “నీ వయోధ్యకు పోయి తల్లులను రక్షించుచుండు మిని పల్కెను ఐశ్వర్యమదమున కైకేయి కౌసల్యాసుమిత్రల కేమి కీడెంచునో యనియు. క్ష్యద్రబుద్ది కలిగి ద్వేషముచే వారిపట్ల నెట్టి అన్యాయము చేయునో వారికి విషము పెట్టేంచునేమో యని కూడ చెప్పెను కౌసల్యకును మనసులో నిట్టి భయ ముండెను దశరథుడు రామునితో తన మనోవ్యథ నెరిగించుచు భస్మావకుంరితముగు నగ్నికణముపలె నుండి కైక నన్ను పూర్తిగా మోసగించి కట్టి పడవేసె నని పలికెను ఆమె నతడు తన శరీరమును తాకవద్దని శాసేంచెను. విధపవై రాజ్య మేలుకొమ్మని పలికెను. సుమంత్రు డామెను పతిఘాతిని కులఘాతిని యని నిందించెను. లోకనిందాపాత్రమై కైక భరద్వాజుని చరణములకు నమస్కరించినపుడు భరతు డామె పరిచయ మెరిగించుచు ఎవరివలన రామలక్ష్మణుల జీవితము వ్యర్హమయ్యెనో, ఎవరిమూలమున దశరధమహారాజు పుత్రశోకమున మునిగి స్వర్గ మరిగెనో ఆ వివేకరహిత

వ్దో్తీ వరిచయములు/37

కోధశీల, గర్విష్టరాలు, ఐశ్వర్యలుబ్బయు ఆర్యరూపమున నున్న అనార్యయు అగు నీమె నా జనని యని పలికెను. 37. కాసల్య

ఈమె కోసలాధిపతి యగు భానుముంతుని కుమార్తె దశరధుని పట్టమపొమి ఈమెకు పుట్టినింటినుండి వేయి యూళ్ళు స్త్రీధనముగా లభించెను. దశరధు జీమెకు పాయసములో సగభాగ మిచ్చెను. రాముని పట్టాభి షేకవార్త విని ఎంత యెక్కువగా సంతసించెనో అంతగానే అతని పనవాసవార్త విని దుఃఖించెను. కోకావేగముచే మూర్చిల్లిపడెను. పతిసుఖ మీమెకు తగినంతగా లభింపలేదు పుత్రసుఖము కూడ లేకుండ పోపవ్పుచున్నదని ఈమె మిక్కిలి దుఃఖించెను వనవాస మేగవలదని యెన్నో విధములుగా రామునకు నచ్చజెప్పుచు చివద కీమె దాముడు పనమేగుటకే నిశ్చయించినచో తనను కూడ తోడ్కొని పొమ్మని కోరినది లేకున్నచో ప్రాణములు విడుతునని కూడ బెదిరించినది. కాని రాము డీమె నెట్లో సమాధాన పరచి అయోధ్యలోనే యుండునట్లు చేసెను కైక యీమె నెప్పుడును వ్యంగ్యభాషణములతో వేధించుచుండెడిదీ కాని యీమె కైకను తోబుట్టువు వలె చూచెడిది తాను లేని తరి కౌసల్యకు కష్టములు కల్ప్సింపబడునని రామునికి కూడ తెలియును. లక్ష్మణు డందుకే దశరధుని మాట తిరస్కరించి రాజ్యము స్వాధీనము చేసికొను ఘుని రామునితో చెప్పెను పుత్రేమచే కౌసల్య కూడ లక్ష్మణుని మాటలు సమర్దించెను రాషమపనగమనానంతర మీమె ప్యంగ్యబాణములతో దశరథుని చేధించెన్‌ అతడు దయనీయస్థీతిలో నుండి యీామెకు చేతులు జోడించెను. అప్పు డామెకు తన తప్పు బోధపడెను. ఈమె స్వభావము కోమలము కాని ఉదాసేభావ మెక్కువ ౩8. గాలవుదడు

ఇతడు. విశ్వామిత్రుని శిష్యుడు. గురుసేపలో నితడు (శ్రద్దాన్వితుడై గురుకృపకు పాత్రుడయ్యెను కాని గురుదక్షిణ విషయములో పొదన్నను పట్టు బట్టినందున విశ్వామిత్ర డితనిని నల్లటి చెపులున్న ఎనిమిది వందల గుర్రములను దక్షిణగా నిమ్మనెను అందుకు తన శక్తి. చాలక యితడు శ్రీవిష్లు నారాధించెను విష్ణువు ప్రసన్నుడై యితని కోర్కె తీర్పుమని గరుడునితో చెప్పెను. గరుడు డితనిని యయాతివద్దకు తీసికొని పోయెను

౩32/వాల్టీ తీరాయమాయణము: శావములు-వరములు

యయాతివద్ద అట్టి గుర్రములు ఎనిమిదివందలు లేవు అతడు దౌహిత్రునిపై తన కధికార ముంచుకొని కుమార్తె టైన పాూధవిని గాలవున కిచ్చెను ఆమె వలన గాలపుడు విశ్వామిత్రునికి గురుదక్షిణ చెల్లింపగలిగెను.

విశ్వామిత్రుని పుత్రులలో నొకని పేరు గాలపవుడు కరువుకాలములో కూడ + పత్నీప్యుతుల భరణవిచార ముడిగి విశ్వామిత్రుడు తపస్సు చేయుట కరిగెను. అతని భార్య యొట్లో బిడ్డలను పోషింప నెంచి ప్రయత్నించినది కాని ప్రయత్నము ఫలించక బిడ్డ లాకలిదప్పులకు తల్లడిల్లజొచ్చిరి అప్పు డామె వారిని విక్రయింప నెంచెను సత్యప్రతుడు (త్రిశంకుడు) విషయసుంతయు తెలిసికొని విశ్వామిత్రుడు తపోవనమునుండి తిరిగి వచ్చునంతపరకు ఆ తల్లి బిడ్డలను పోషింపనెంచి తగిన యేర్చాట్లు చేసెను 39. గౌతముడు

ఇతడు బృహస్పతి శాపముచే జన్మాంధుదైన ఆంగిరస పంశోత్పన్ను డగు దీర్ణతమునకును ప్రద్వేషికిని పుత్రుడు. వైవస్వతమన్వంతరమున నితడు సప్తర్షులలో నొకడు (బ్రహ్మమానసపుత్రిక యగు అహల్య యితని భార్య. ఆమెయం దితనికి శతానందు డను పుత్రుడు కల్లెను అతడు జనకపుహారాజునకు పురోహితుడు గౌతముని శిష్యులలో నొకడు ఉత్తంకుడు అతనిని గౌతము డల్లునిగా స్వీకరించెను. మిథిలాసమీపమున గల పారియాత్ర పర్వతప్రాంత

ఛా

పనములలో నితని యాశ్రమ ముండెడిది. అచ్చట నితడు అరుపదివేల యేండ్లు తపస్సు చేసెను శివుని మెప్పించి యితడు గంగ నచ్చట 'ప్రపపాంపడేసెను. దానికి గౌతమి. అను పేరు పచ్చెను కరుపుకాలపున నిత డాహారము కల్పించి బుషులను కాపాడెను

ఇతడు ధర్మశాస్త్రకర్త గౌతమస్మృతి యితడు. నిర్మించిన (గ్రంథము ఇదిగాక ఆస్తికసూ(త్రము, నీతృమేధసూత్రము దానచంద్రిక, గౌతమీశిక్ష న్యాయసూ(త్రము. పంటి (గ్రంధము అన్నో యితడు (వ్రాసెను శ౦౮ గ్రామణి 'దేవవతి

బుషభపర్వతమున _ గల చందనపనమును. రక్షించుచుండు. గంధర్వ పంచకములో గగ్రాముణి యొకడు ఇతని కుమార్తె దేపపతి ఆమె సుకేశరాక్షసుని పశ్నిట్టైనది మూల్యవంతుడు సుమాలి మాలి అనువా రీమె పుత్రులు

వ్దుక్త్‌ వరిచయములు/333

తశ. పఘృతాచి

కళ్యపుని పత్నిటైన ప్రాథకు జన్మించిన అప్పరసలలో ఘృతాచి యొకతె ఈమెను చూచినపుడు భరద్వాజునకు వీర్యపతనముకాగా దానినుండి దోణాచార్యు డుదయించెను ఘృతాచియందు వ్యాసునకు శుకుడు, (ప్రమతిమునికి రురుడు జన్మించిరి. ఈమెకు మొత్తము పదిమంది పుత్రులు కలిగిరి. కిష్మింధాకాండము (35/7) ననుసరించి విశ్వామిత్రుడు కూడ ఈమెపై ఆసక్తుడాయెను. ఈమెతో పదిసంవత్సరములు గడివినను ఆదంతయు నతని కొక దినముగనే తోచెను

విశ్వకర్మతో నీమెకు సంబంధమేర్ప్చడగా అత డీమెను భూమిపై శూద్రయోనిలో జన్మింపుమని శపించెను. దానివలన నీమె గోపగ్భహమున జన్మించెను. పూర్వజన్మస్కృతి కల్లుటచే నీమ్‌ ఈ జన్మలో వివాహము చేసికొనలేదు విశ్వకర్మకూడ (బ్రహ్మదేవుని దయపలన నొక బ్రాహ్మణగృహమున జన్మించెను ఇట్లు భూమిపై జన్మించిన వీరిద్దరును ప్రయాగలో గంగాతటమున పరస్పరము కలిసిరి. పూర్వస్మృతి కల్లుటచే వీరికి మాలి, గాజులవాడు, దర్జీ, సుగాలి, కుమ్మరి, కంసాలి, వడ్రంగి శిల్పి మున్నగువారు జన్మించినట్లు బహ్మవైవర్తపురాణములో వర్ణింపబడెను. శీణ, చ్రూలి

ఇతడు (బ్రహ్మర్షి సోపుద యను గంధర్వి తపోప్రతమున నున్న యీ మునికి సేవలు చేసి ప

లు ఇతనిని మెప్పించి మౌనసపుత్రుని పరముగా బడసినది

ఆ పుత్రునిపేరు బ్రహ్మదళ్తుడు తీత. చ్యవనుడు

భృగుమహర్షి భార్య పులోమ. ఆమె గర్భము ధరించియున్న సమయమున నొకనాడు భృగువు స్నానార్ధము బయటకు పోగా పులోము డను రాకసుడు వారి ఆశ్రమములోనికి పచ్చెను పులోము సౌందర్యమునకు మోపాంచి అకీడామె నపహరించెను ఆ రౌక్షసకృత్యమునకు బ్యెడిల్లినందున నామె గర్భము జారిపోయెను అట్లు గర్భచ్యుతిచే కల్గిన పుత్రుడు గనుక అతనికి చ్యవను డని పేరువచ్చెను పుట్టిన బిడ్డడైన చ్యవనుని తేజముచే పులోసురక్కసుడు కారి బూడిద యయ్యెను. పులోమ బిడ్డను (గ్రహించి యాశ్రమము చేరినది. చ్యవనుడు వేద

3౩4వాల్ళీ తీరామాయణము"- శచావములు-వరములు

వేదాంగ ప్రవీణుడు. మహాతపన్వి, తపస్సులో నున్నప్పు డితని శరీరమును పుట్టలు కప్పెను. అతడందులో నిశ్చలుడై నిల్చి తపము చేయుచుండెను. ఇంతలో ఆ వనమునకు వైవన్వతమనుపు పుత్రుడైన శర్యాతి సపరివారముగా వేటకు వచ్చెను. శర్యాతి కుమారై సుకన్య. ఆమె రూోపయౌవనసంపన్న. సఖీజనముతో కలిసి (శ్రీడార్థము వచ్చి యామె ఆ పుట్టవద్ద కేగెను. పుట్టలో నుండి కాంతిమంతమగు పదార్ధ మేదో వెలుగుచున్నట్లు చూచి యామె పుడుకతో నా పుట్టలోనికి (గ్రుచ్చెను. దానివలన లోన తపస్సుచేయుచున్న చ్యవనుని నేత్రములు చిట్టిపోయెను. బుషి కోసించి సేవాపరివారసహితముగా రాజునకు మలమూదత్రబంధ మగునట్టు శఫించెను. రాజు వెంటనే అతనిని శరణువేడెను. చ్యవను డతని కుమార్తెను భార్యగా నిమ్మనెను. చ్యవను డప్పటికే వృద్ధుడు అయినను రా జతనికి తన కుమార్తె సుకన్య నిచ్చి వివాహ మొనర్చెను ఆశ్వినీ కుమారు లొకసారి సుకన్యను చూచి పరీక్షించి ఆమె. పాొతి(వ్రత్యమున కాశ్చర్యపడిరి. వారంతట చ్యవనుని యువకునిగా చేసిరి. ఈ ఉపకారమునకు బదులుగా చ్యపనుడు అత్తవారింటి కరిగి యజ్ఞ మొకటి చేసి అశ్వినీకుమారులకు యజ్ఞభాగమును కల్పించి యిచ్చెను. ఇంద్రుని కిది నచ్చలేదు. చ్వవనుని చంపుటకై అతడు వజ్రాయుధ మెత్తెను. చ్యవనుడు మదు డను రాక్షసుని జన్మింపజే సెను. ఇంద్రు డతనిని చూచి భయపడి ఆశ్వినీకుసూరులకు హవిర్భాగము లిచ్చుటకు అంగీకరించెను చ్యవను డొకసారి ప్రయాగలో ఉదవాసవ్రతము పూని దివారాత్రములు నీటిలో నిలిచెను. అట్ట్లుండగా జాలరులు వేసిన వలలో తగులుకొని యితడు జాలరుల చేతిలో పడెను వా రి బుషిని చూచి భయపడి రాజైన నహుషున కీ సంగతి తెలియజేసిరి. నహుషుడు చ్యవనమునిని షోడశోపచారపూజలతో సత్కరించి, కావలసినది కోరుకొను మని పలికెను చ్యవనుడు జాలరులకు తనకు మారుగా తగినంత మూల్యము. చెల్లింపుమని రాజుతో చెప్పెను. రాజు తన రాజ్యమంతయు నిచ్చుటకు సిద్ధమయినను మూల్యము పూర్తికాలేదు అప్పు డొక బుషి గోధనము నిమ్మని చెప్పగా, అట్లు చేయుటతో మూల్యము పూర్తియాయెను. రానున్నకాలమున తనకులమునకు భిన్నజాతిత్సదోషము కలుగుననియు, అది కుశికునిపలన కల్గుననియు. చ్యపనునకు. తెలిసెను అత డంత కుకికుని బాధింపదొడగెను. కాని కుశికు డిది సేవగా గ్రహించి సంతసించెను అందుపై ముని కుశికుని వంశమున బ్రాహ్మణు డుదయించు నని వరమిచ్చి అతనికి వ్ద్రక్తీ వంిచయములు/335

స్వర్గప్రాప్తి కలిగించెను మనుపుతి లైన ఆరుషీయం దితనికి బౌర్వుడను పుత్రుడు కల్ళెను. అతడు మంచివక్త, మందత్రవేత్త. ఇతనికి సప్తర్షులలో స్థానము లభించెను శే జయ, సుప్రభ

వీరు దక్షప్రజాపతి కునూర్తెలు. వరము పొంది జయ రాక్షససంహారమునకై అదృశ్యులు అరూపులునైన ఏబదిమంది పుత్రులను .కనెను స్కందపురాణములో నీమె ప్రజాసతిటైన కృశాశ్వుని పుత్రిక యనియు, పార్వతీదేవివద్ద దాని యనియు వర్ణింపబడెను. కాని వొమనపద్మపురాణములలో ఈమె పార్వతికి సభిగా వర్ణింపబడెను. సుప్రభ కూడ ఎబది శస్తాాస్త్రములకు జన్మనిచ్చెను శీర్‌. జాంబవంతుడు

వాల్మీకము ననుసరించి, యితడు (బ్రహ్మ యాపులించినపుడు పుటెను.

ము!

కాని బ్రహ్మాండపురాణములో నితడు (ప్రజాపతికి, రక్షకు తనయుడని చెప్పబడెను ఇతని భార్య వ్యాఘ్ర. ఆమెయం దతనికి జాంబపతి యను పుత్రిక కలిగెను. ఇతడు బుక్షములకు రాజు సీతాన్వేషణమున నితడు రామునికి తోడ్పడెను రావణవధానంతరమున నగారా (మోగించి యితడు శ్రీరాముని విజయము నెల్లరకు చాటెను. వృద్దుడైనను తొంబది యోజనముల దూరము దాటగలనని చెప్పెను. హనుమంతుని కతని బలపొరుషములు స్మృతికి తెచ్చి సముద్రలంఘునమున కితడు ్రోత్సహించెను విభీషణున విషయమున కొంత సందేహించి, జాగ్రత్త వహింపవలసినదని కూడ సలహా యిచ్చెను దేవదానవయుదములో ఇంద్రునికి, రామరావణయుద్ధములో రామునికి నితడు సాహాయ్యపడెనూ. రాహసురాజ్యాభిషేక సమయమున నితదు నూరునదులనుండియు, సముద్రమునుండియు జలములు తెచ్చెను

రాజసూయావసరమున నితడు శత్రుఘ్నునితో పాటు అశ్వరక్ష కేగెను. రాము. డితనిని బహుమూల్యభూషాదిక మిచ్చి సత్కరించెను శీ6, తాటక

ఈమె. సుకేతువను యక్సుని కూతురు జంభాసురుని తనయుడెన

౩౩6వాల్లీ కిరామాయణము. శావములు-వరమయులు

సుందుని పత్ని (బ్రహ్మ సుకేతుని కిచ్చిన వరమువలన నీమె జన్మించెను. ఈమెకు నూరేనుగుల బలము, కామరూపము. ధరించు. శక్తియు. కలవు. మారిచసుబాహు. లీమె పుత్రులు అగస్త్యుడు సుందుని మరణమునకు కారణమైనందున ఈమె తన తనయులతో కలిసీ అతనిపై విబ్బంభించెను అతని శాసముచే వికృతాకారము గల రాక్షసిగా మారిపోయి. మలదకరూశ క్షేత్రమున నివసింపదాడగెను. ఈమెవలన ఆ ప్రదేశము నిర్ణనమై; తాటకావన మనబడెను. ఈ వనమునకు సమీపమున విశ్వామిత్రుని యా(శ్రమ ముండెను. ఈమె తనయు అతని యజ్ఞమునకు విఘ్నము కల్పించుచుండిరి. అందువలన విశ్వామిత్రుడు అయోధ్యనుండి రాముని తోడ్కొని వచ్చి, ఈమెను వధింపవలెనని చెప్పి ప్రోత్సహించెను. రాము డీమెను వధించెను. త్త” తారుడు

ఇతడు బృహస్పతి యంశమున జన్మించిన వానరుడు. ఇతడు బుద్ధిమంతుడు, వానరులలో ప్రముఖుడు.

సుగ్రీవుని భార్యటైన రుమ యితని కుమార్తె అయిదుకోట్ల వానర

రు!

సమూహముతో పచ్చి యితడు సుగ్రీవుని సైన్యములో కలిసెను. సీతాన్వేషణమున నితడు జొంబపంతునితో కలిసి దక్షిణదిశకు పోయెను. తక్కినవారితో పాటుగా నితడును బుక్షబిలములో ప్రవేశించెను. వాలి శక్తిని గూర్చి చెప్పి రావణుని కితడు నోరాడనీయలేదు. | తీపి. తుంబురుడు

కశ్యపునకు (ప్రాథయందు జన్మించిన పుత్రులలో నొకడు తుంబురుడు. ఇతడు వైత్రమాసములో ధాత యను సూర్యునివద్ద నుండును ఇతని భార్య పేరు. రంభ. నారదునితో పాటు బ్రహ్మసభలో నితడు భగవద్‌గుణగాన మొనర్భుచుండెను. రంభపై నానక్తుడై యితడు. కుబేరుని శాపముపలన విరాధరాక్షసుడుగా మారెను. ఈ కధపలన రంభ యతని భార్య కాదేమో అనిసించుచున్నది భరతునికి స్వాగతసత్కారము లాచరించునపుడు భరద్యాజు డితని నాహ్వానించెను

వ్యక్తి వంచయములు/387

శ9. తృణబిందుడు

ఇత డొక రాజర్షి భాగవత విష్ణు పురాణములలో నితడు బంధు వను రాజునకు పుత్రుడనియు, నితనికి విశాల శూన్యబంధు, ధూమ్రకేతు ఇడవిడ అను నల్గురు సంతాన ముండెననియు తెలియుచున్నుది రామాయణ విమ్ణుపురాణములు ఇతడు బుధమహారాజు పుత్రు డనియు, అలంబుస యితని పత్ని యనియు విశాల ఇలబిల యనువా రిరువు రితనికి సంతానమనియు తెలియజేయుచున్నది ఇలబిలను పులస్తుడు వివాహమాడెను పులస్త్యుని శాపమును గురించి తెలియక ఇలబిల అతని ఆశ్రమములోని కరిగినది. శాపఫలముగా వీమె గర్భవతి యయ్యెను తండ్రి తృణబిందున. కిది చెప్పగా అతడు ధ్యానముద్రలో నిజమెరిగి పులస్త్యుని వద్ద కరిగి తన పుత్రికను న్వీకరింపదగునని ప్రార్థించెను. ఇలబిలకు “గో నామము కూడ నున్నది 50. (త్రిశంకుడు

ఇతని నిజనామము సత్యవ్రతుడు కాని శాపకారణమున (త్రిశంకు డనబడెను. ఇతని తండ్రి నిబంధనుదు కాని కొన్ని గ్రంథములలో నతడు ('వైయ్యారుణుడు. లేదా అరుణుడు అని పేర్కొనబడెను త్రిశంకుడు బహుశా పారాణికవ్యక్తి కాడు. అతడు తాను (బ్రహ్మజ్ఞడననియు, సర్వజ్ఞుడననియు

ప్పుకొనుచుందెను. దురాచారు డగుటచే జను లితనిపట్ల సదభిప్రాయము లేనివారైరి ఇతడొక స్త్రీ నపహరించెను అందుపై తండ్రి యితనిని దేశమునుండి వెడలనంపెను అప్పు డితడు విశ్వామిత్రుని యా(శ్రమసమీపమున నివనింపసాగెను ఒకసారి మాంసాహారముకొర కితడు పసిషుని కామథధేనుపును చంపెను ఇప్పుడు వసిష్ట డితనిని గోవధ మహిభాపహరణ, పితృక్రోధములకు ఫలితముగా నితని శిరమున మూడు కొమ్ము లుదయించునట్లు శసించెను. పైగా ఇతడు పిశాచ. మగునని శాపమిచ్చెను. తర్వాత 'దేవకృపపలన నితని పేశాచత్వము నివారింపబడెను. తండ్రి కూడ శాంతించి యితనికి రాజ్యమిచ్చెను. విశ్వామిత్రు డితనిచే యజ్ఞము. చేయించి సశరీరస్వర్గకాంక్షను పూరించెను. విశ్వామిత్ర డీ యజ్ఞమున _నధ్వర్యుడుగా నుండి దేవతల నాహ్వానించెను. కాని వారు దాళేము.. వెంటనే విశ్యామిత్రుడు తన తపోబలమున నితనిని స్వర్గమునకు సంపెను. కాని యింద్రు డితనిని క్రిందకు త్రోసివేసెను తలక్రిందుగా పడుచూ 'త్రాపొ త్రాహి యని అరుచుచున్న (త్రిశంకుని చూచి విశ్వామిత్రుడు ఈ3&వాల్ళీ జీరాయాయణాము: శానములు-వరములు

కోపించి అట్లు నిలువు మని గట్టిగా నరచెను వెనువెంటనే తన ప్రతిజ్ఞ నిలుపుకొనుటక్రై విశ్వామిత్రుడు నక్ష్మత్రగ్రహదేవతాసహితముగా _ ప్రతిసృష్టి చేయబూనుకొనెను. ఇంద్రరహితముగనో లేక ద్వితీయేంద్రస హితముగనో నిర్మింపబోవుచున్న స్వర్గమును చూచి దేవతలు విశ్వామిత్రుని అనునయించిరి గురుశాపదస్టుడైనను త్రిశంకునికి సదేహస్వర్షప్రాస్తి కల్గించుటకు వా రనుమతించిరి.

స్కందపురాణములో ఈ కధ వేరుగా నున్నది. హరిపంశములో నితని సల్ని సత్యరధ యని పేర్కొనబడినది ఈమెయం దితనికి మహావిఖ్యాతుడైన హరిశ్చంద్రు డుదయించెను. విశ్వామిత్రు డితని ధార్మికప్రవృత్తికి సహాయపడెను. వనవాసకాలమున నితని యాచరణము మేలుగా నుండెను. ఇతడు నూరు యజ్ఞములు చేసెను విశ్వామిత్రుని సంతానమును కాపాడెను.

(త్రిశంకుని సదేహస్వర్షప్రాప్తి యను వాంఛ విచిత్రమైనను, ఆది అసంభవము కాదు వసీష్టవిశ్వామిత్రాదులు సదేహులుగనే స్వర్గమేగి వచ్చుచుండెడివారు. మహాభారతములో అర్జునుడు సదేహుడుగనే స్వర్గ మరిగి యింద్రుని అతిధ్యమందు కొని తిరిగి పచ్చినట్టున్నది విశ్వామిత్రుని యాగ్రహముచే దేవతలు (త్రిశంకుని నక్షత్రవీథిలో అధోముఖముగా (వేలాడుచూ మెరయుచుండున ట్లను(గ్రహించిరి. 81. శత్రిశిరుడు

రావణుని పుత్రుడైన త్రిశిరుడు, కుంభకర్ణుడు వధింపబదుటతో నత్యంత శోకాకులుడైన రావణునికి ధైర్యము చెప్పి రాముని వధింతునని ప్రతిజ్ఞచేసెను అతితీక్షమగు శూలమును చేత ధరించి శ్వేతనృషభారూఢుడై ఇతడు రణభూమి కేగెను. ఇతడు మూడు కిరీటములు ధరించి యురిడెను. నరాంతకుని వధ పె నిత డాక్రోశించి, అంగదహనుసుంతులతో యుద్ధము చేయదొడగెను చిపరకు హనుషమంతునిచే నితడు పధింపిబడెను 52. దనువు

పఠతి. కశ్యపుని పత్సి. పుడు. ఈమె దక్సుని పుత్రి. కశ్యపుని పత్ని. ఈమె తనయుడు అశ్వగీపుడు ఈమెవలన దానవులు పుట్టిరి. వృత్రాసురు. డీమె తనయుడే న! వతిచయములుం239

583. దండుడు

దండుడు ఇక్ట్వాకుని నూర్లురు పుత్రులలో కడపటివాడు. ఇతడు వీరుడు, విద్వాంసుడు నయ్యును, తనయందలి ఘోర మను దోషమువలన మూఢుడుగను విద్యాహీనుడుగను ఉన్మత్తుడుగను మారిపోయెను. ఇక్ట్వాను డితనికి వింధ్యశ్రైవలపర్వతముల సుధ్యభాగము. రాజ్యముగా. నిచ్చి, బుద్దులు గరపి. పంపెను వింధ్యపర్వతపు రెండు శిఖరముల షధ్యభాగమున నితడు మధుముత్తము, లేక మధుముంతము అను నగరము నిర్మించెను శుక్రాచార్యు డితని పురోహితుడు ఆచార్యపుత్రి యగు ఆరజ నితడు బలాత్కరించెను. అందుపై కోసించి శుక్రు డితనిని, యితని రాజ్యమును శపించెను. ఇతడు నశించెను రాజ్యము దండకారణ్య మయ్యెను. ఇతనికి దండకుడని కూడ "సీరుందెను.

చూ. శాపద్ర. 59 భార్గవుడు ౫ దండుడు, మదియు భార్గవుడు ౫ దండకారణ్యము 54. దశరథవమహారాజు

దశరధుడు ఇక్టాకువంశమున జనించిన అజమహారాజునకు పుత్రుడు ఇత డయోధ్యాధిపతి పద్మపురాణములో ఇతని తండ్రి పేరు ప్రజాపాలు డని పేర్కొనబడెను ఇతడు వేదవేత్త సర్వసంగ్రాహకుడు, దీర్హదర్శి జనప్రియుడు, పరాక్రమవంతుడు, బుషికల్పుడు, జితేంద్రియుడు ధనధాన్యము లెక్కుపగా సంగ్రహించి పనువ్పపలె అన్నివిధములుగా జనులను రక్షించుచుండెడివాడు ఇతని రాజ్యమున నాల్గువర్ణముల వారును పరస్పరసహాయకులై యుండిరి. గుణపంతులైన మంత్రుల సహాయమునను, జాగరూకులైన చారుల నేర్పువలనను, ఇతడు షునునిర్మితమైన అయోధ్యకు మరింతగా వైభపము చేకూళ్చిను కౌసల్య కైక, సుమిత్ర యను నితని భార్యలు ప్రసిద్ధులు కాని పద్మపురాణసున కైక పేరు లేదు. ఆమెకు బదులుగా సురూప, సునేషలు మరీ యిదరును 'పేర్కొనబడిరి ప్రతిరాణేకిని ఒక్కొక్క పుత్రు డుదయించినట్లు చెప్పబడినది. దశరధుడు విషయలంసటు డనియు అందుపలననే అతడు పృద్దావస్టలో కైకను, ఆమెకు కల్గిన పుత్రునికే రాజ్యమిచ్చెదనని ఆమె తండ్రిపద్ద్‌ ట్రసేజ్ఞ చేసి వివాహమాదెననియు పర్ణింపబడెను వివాహానంతర మితడు అశ్వమేధము

౩40/వార్జీ కరామాయణము: శానములు-నరయులు

చేసెను ఆ యజ్ఞమునకు శృంగిముని సహాయ మావశ్వక మయ్యెను. ఇతడు తన కుమార్తె శాంతను శృంగిముని కిచ్చి వివాహము చేసెను

క్రైకేయికి వెనుక నెప్పుడో యిచ్చిన వరములవలన రామునికి రాజ్యాభిషేకము చేయనెంచిన యితని కోర్కె భన్నమైనది. ఇతడు రాముని నిరతిశయముగా (యేమించెడివాడు.. రాముని రాజ్యాభిషేకమునకు భరతునివలన నాటంక 'మేర్పడునేమో యని యితడు శంకించుచుండెను. అందువలన భరతుడు తాతగారింటేపద్ద నున్న సమయమున శీఘ్రముగా నితడు రాము నభిషేకింప దలచెను కాని కైక తన కిచ్చిన వరము లడిగినందున యితని ప్రయత్నమంతయు భగ్షమూయెను. (శ్రవణముని యిచ్చిన శాపమును స్మరించి సంత్రస్తుడగుచుండిన దశరధునకు వరముల మూలమున నా భయము సత్యసిద్ధమాయెను వరములేమో వినకయే యితడు వాటిని పాలింతునని కైకకు మాట యిచ్చెను. అందువలన నెంత కటువైనను నితడా మాట పొటింపవలసీవచ్చెను అగతికుడై యితడు కైకేయి నెంతగానో బోధించి బుజ్జగించి, బెదరించి కాళ్ల(వేళ్లబడి (ప్రాక్థించినను ఆమె తన పట్టు వీడలేదు. రాముడు తండ్రి యాజ్ఞను పాలించుటకే నిశ్చయించెను. ఇట్టితనికి పుత్రవియోగము తప్పినది కాదు ఆ దుఃఖము భరింపలేకనే యితడు మరణించెను. భరతుడు అయోధ్యకు వచ్చునంతవరకు నితని శవమును తైలకటాహమున భద్రపరచిరి వసిష్టుని యాదేశమున భరతు డితని కంత్యేష్టి జరిపెను కైకేయి కిచ్చిన నరములను గూర్చి పశ్చాత్తాసము కలిగి యిత డామెతో గల సమస్తసంబంధములను విడిచిపెట్టైను.

సీతాదేవి అన్నిపరిక్నానంతరము శిపుని కృపవలన స్వర్గస్థు డైన దశరథుడు భూతలమునకు వచ్చి రామునకు దర్శనమిచ్చెను. నీపు నన్నుద్ధరించితి వని పల్కి రాముని కోర్కెపై కైకేయాభరతులను మునుపటిపలెనే (ప్రేమపూర్వకముగా చూచుట కంగీకరించెను సీత నాశీర్వదించి యామెకు సద్చుద్దు లెరిగించెను. దుర్వాసుడు ముందుగనే దశరధునితో నీ కుమారుడు రాముడు. సీతను త్యజించునని చెప్పెను. 85. దితి

ప్రాచేతస దక్ష ప్రజాపతికి అసిన్నీకి పుత్రికటైన దితి కళ్యపుని పత్నిటై దైత్యులను ప్రసవించినది. అదితి పుత్రులైన ఆదిత్యులతో దైత్యులకు విరో

వ్వక్తి వతిచయములు/శకే

ధము. బుగ్వేదమున. రెండుమార్డు ఈమె ్రస్తానన కనిసించిను ఒకసారి అదితితోపాటుగను వేరొకసారి అన్నిసవితృభగులతోను ఈమె పేర్కొనబడినది అధర్వ వేదములో ఈమెపవ్వుత్రుల "సేర్లున్నవి దితి బహుశా అదితికి విరోధినిగా 'పేర్కొనబడెను 56. దుందుభి

ఇతడు మయాసురునకును, అప్పర 'హేమకును కలిగిన రెండవకుమారుడు ఇతడు చిరకాలము తపస్సుచేసి వేలకొలది యేనుగుల బలము సంపాదించెను ఆ బలముచే గర్వించెను కాని వాలి వీనిని చంపి దూరముగా విసరివేసెను అప్పుడు వాని రక్తము మతంగముని యాశ్రసుములో పడెను. సుగ్రీవుని బలవిషయమున నమ్మిక కలిగించుటకై రాము డితని కంకాళమును కాల్మివేలితో పదియోజనముల దూరమున పడునట్లు తన్ని వేసెను దుందుభి పదునారువేల నారీమణులను పరబట్టైను. లక్షమంది నొకేసారి వివాహమాడగోరెను ఇతని కుమారుడు మాయాని 57. దుర్వాసుడు

అత్రి అనసూయల పుత్రుడు దుర్వాసుడు శిపశతరుద్రసం హితలోను, మహాభారతములోను చెప్పిన యితని జన్మకధ వేరువేరుగా నున్నది అత్రిముని మస్తకమునుండి వెడలిన అగ్నిజ్యాలనుండి ఇత డుదయించెనని రుద్రసంహితలో నుండగా మహాభారతమున (త్రిపురవినాశార్థము శంకరుడు విడిచిన బాణము బాలకరూపమున._ తిరిగి వచ్చి శివుని యొడిలో కూర్చొనినట్టును అతడే దుర్వాసుడని చెప్పబడెను ఇతనిని శిపుని యవతారముగా చెప్పుదురు. ఇతడు తామసుడు. భూతలమున నందరికన్న పొడవరి ఇత డెప్పుడును ఇతరులను బాధించుచుండెడివాడు ఇతని (కోధమునుగూర్చి ఎన్నో కథలున్నవి ఇంద్రుని కితడు పుస్పమూలిక నిచ్చెను. అది ఐరాసతము పాదముల క్రింద పడి నలిగిపోయెను అది చూచి కోపించి యత డింద్రుని సంపషద్రహితుడ వగుమని శపించెను. శాపశాంతిక్తై యింద్రుడు వేడుకొన్నను ఇతడు చలించలేదు అంబరీషు నిత డకారణముగా బాధింపబోయి. చివర కాపదలో చిక్కుకొని ఆ అంబరీషునే శరణు వేడుకొనెను పద్మపురాణము ననుసరించి రాముని అశ్వమేధమున యజ్ఞాశ్వము. దుర్వాసునివలన శసింపబడిన కపటబ్రాహ్మణుడే.

౩42వాల్డీ తీరావాయణము, శావమయులు-వరములు

ఒకసారి యితడు వేయేండ్లు ఉపవాసముండి పారణకొరకు రాముని పద్ద కేగెను ఆ సమయమున కాలుడు శ్రురామునితో ఎకాంతమున నుండెను. అందుచే లక్ష్మణుడు వెంటనే యితనిని రామునివద్ద 'శీగనీయలేదు. కొంచెము సేపు తాళుషుని చెప్పగా దుర్వాసుడు మహో(గ్రమూర్తిటై తనకు తత్‌క్షణమే రాముని దర్శనము లభింసకున్నచో అందరిని శపింతునని బెదిరించెను లక్ష్మణుడు రామునివద్ద కితనిని గొనిపోయెను. రాము డితనికి కావలసీనట్లు భోజన మేర్చాటు చేసెను ముద్గలుని సత్యము పరీక్షించి యితడు ఆతనికి సదేహస్వర్గము వరముగా. నిచ్చెను. స్కందపురాణము ననుసరించి యితడు శ్రీకృష్ణునికి వరమిచ్చి రుక్మిణిని శపించెను ఇతడు శివారాధనమున చిళకాలము తపించి, అప్పటికిని శివుడు ప్రసన్నుడు కాకపోపవుటతో అతనినే శసింపటోయెను. జొర్వ బుషికుమార్తె కందళి యితని భార్య. శక్రోధావేశమున నిత డామెను శసించి భస్మము. చేసెను ఈతని "పేరున నెన్నో (గ్రంధము లున్నవి

దుర్వాసుడు కుంతికి దేవహూతి యను విద్య నిచ్చెను ఈ విద్యవలననే ఆమెకు ఇంద్ర, నాయు, యములవల్లను, అశ్వినీకుమార సూర్యులవల్లను పుత్రప్రాప్తి కల్లెను శ్రీ మరం శిరవాడ్కర్‌ గారి మతమున దుర్వాసుడే పాండవుల జనకుడు.

చూ. మహాభోరతమున చమత్కారములు హస్తినాపురం పు 19-27 (మరారీ) 58. దీవయాని

ఈమె దైత్యగురువైన శుక్రాచార్యుని కుమార్తె. దేవగురువైన బృహస్పతి కుమారుడు కచుడు శుక్రునిపద్ద సంజీవని విద్య (గ్రహించుటకు వచ్చెను దేవయాని కచునియం దనురక్తురా లాయెను ఆతనిని పెండ్దాడగోరెను కాని గురుపుత్రి యగుటచే కచు డందు కంగీకరించలేదు అప్పు డామెనీకీ విద్య నిష్ఫ్టల మగునని శనీంచెను. శర్మిష్టతో నీమెకు జగడమాయెను. ఆమె ఈమెను నూతిలో దోయించెను. యయాతి ఈమెను నూతిలో నుండి వెలికి దిసి యుద్ధరించెను. పరిచయము చెప్పిన. సదప యయాతి ఈమెను వివాహమాడేను. శుక్రాచార్యుని (క్రోధమునకు వెరచి, జాతికి మేలెంచి శర్మిష్ట దేవయానికి దాసిగా యయాతి వెంట నరిగెను యయాతివలన దేవయానికీ

వ్ద్తక్తీ వరిచయములుంశీం3

యదువు, తుర్వసుడు నను నిద్దరు పుత్రులు కల్లిరి రామాయణములో యదు వొక్కడే పేర్కొనబడెను శుక్రాచార్యుడు దేషయానితో శయనకార్యమున నెప్పుడును శర్మిష్టను నియోగింపపలదని హెచ్చరించెను. కాని ఎట్లో శర్మిష్టు యయాతి వలన సంతానము. కల్లెనని విని అతడు యయాతిని పృద్దు డగునట్లు శపించెను. 59. దేవాంతకుడు

ఇతడు. రావణుని పుత్రుడు. కుంభకర్ణుని వధ విని శోకాకులుదై (త్రిశిరుని ఉత్తేజకరభాషణముచే నరాంతకుని వలె నితడును యుద్ధమున కేగెను, నరాంతకుడు వధింపబదుటతో నితడు మండిపడి అంగమనితో పోరాడ దొడగెను. హనుమంతు డితనిని వధించెను 60. ద్వివిదుడు

ఇతడు వానరయూధపుడైన సుషేణుని పుత్రుడు సుగ్రీవరాజ్యాభి షేకమునకై యితడు మిక్కిలి (శ్రమించెను ఆ తర్వాత నిత డతని ప్రధాని యయ్యెను. ఇతడు మందుని సోదరుడు. డెబ్బదియోజనములు దాటగలడు ఇతర వానరులతోపాటుగా ఇతడును బుక్షబిలమున ప్రవేశించెను ఇతనికి బ్రహ్మవలన అవధ్యత్వము వరముగా లభించెను యుద్ధములో నితని కెవరును సాటిరా రని శుకుడు రావణునితో నితని పరాక్రమమునుగూర్చి వివరించెను. అశని 'ప్రభుడు, సమప్రభు డను అసురుల నితడు సంహరించెను. కుంభకర్ణుని పై నితడు. విసరిన పర్వతము పడి ఎందరో రాక్షసులు నశించిరి ఎన్నో రథాశ్వములు నుగ్గనూవై పడి పోయెను ఇత డతికాయు నాక్రమింపబోయెను కాని సఫలుడు కాలేదు. శోణితాక్సు డితని చేతిలో మరణించెను. రాము డితనితో కలియుగాంతమువరకు నీవు జీవించియుందు పని చెప్పెను.

ఇతడు కిష్కింధకు రా జాయెను. మహాభారతము ననుసరించి, యితడు రాజసూయావసరమున సహదేపునకు కప్పము చెల్లించెను. బలరామునితో యుద్ధము చేయుచు నిత డతనిచే సంహరింపబడెను. 61. నందీశ్వరుడు

ఇతడు శిలాదుని పుత్రుడు, శాలంకాయనుని ప్రపొత్రుడు. శిలాదునికి

తశీ4వాలీ కీరామాయణము:. శానములు-నరములు

పుత్రులు లేనందున నతడు తపస్సు చేసెను. శివు డతని కభీష్టవర మిచ్చెను ఒకసాది యజ్ఞభూమిని దున్నుచుండగా మూడు కళ్లు నాలుగు చేతులు, జటాముకుటము కల్లి, శివుని యాకారమున నున్న శిశువు దొరికెను. ఇంటికి తెచ్చిన విదప అత డన్యశిశువులపలెనే మారిపోయెను నందీశ్వరు డెనిమిదేండ్ల (పాయమువా డగుసరికి, మిత్రాపరుణులవలన అల్ప్సాయుష్కు డగునని తెలిసెను ఆ అసమృత్యువును తొలగించుకొనుట కితడు తపన్సుచేని శంకరుని మెప్పించి. అమరత్వము సంపాదించెను. శివ్ఫు డితనిని పుత్రసమానుడుగా మన్నించి తనకు పార్షదునిగా చేసికొనెను మరుత్ప్వుత్రి. సుయశ. నితడు 'పెండ్లాడెను. దక్షయజ్ఞధృంసావసరమున నితడు బుత్విజుడైన భగుని బంధించెను దక్టుని శపించెను శ్రీరాముని అశ్వమేధసందర్భమున నితనికి మారుతితో యుద్ధమైనట్టు పద్మపురాణ పొతాళఖండములో వర్ణింపబడినది. ఇతడు రాపణుని శపించెను. 62. నరాంతకుడు

ఇతడు రావణుని పుత్రుడు. విభిషణు డితనిని అగ్నితేజుడనియు, పర్వతశిఖరములతో ఢీకొనువాడనియు చెప్పెను కుంభకర్ణవపధకు కోసించి యితడు రావణుని యాజ్ఞకొని యుద్దమునకు పోయెను. (త్రిశిరుని మాటలచే నుత్తేజితుడాయెను. వానరసేనలో ప్రవేశించి ఎందరినో వానరులను చంపి చివరకు అంగదునిచేత వధింపబడెను. 63. నలుడు

ఇతదు విశ్వకర్మవలన ఘృతాచి యను అప్సరకు జన్మించెను. బుతు ధ్వజుడను మునీశ్వరుని శాసముచే నితనికి వానరరూపము కళ్లెను. శ్రీరాముని సేనలో నితడు ప్రముఖయోధుడు. తండ్రివలన నితనికి వలసినట్టి వస్తువు దేనినైనను నిర్మింపగల్లునట్ట్లు వరము లభించెను శ్రీరాముని యాజ్ఞ పై నితడు సముద్రముపైన సేతువు నిర్మించెను. లంకాప్రాకారమునందు రంధ్రము దొల్చుటలో నితడు సహాయపడెను. నీ చేతిరాయి. నీటిలో తేలగల దని ఒక బ్రాహ్మణు డితనికి వరమిచ్చెను. ప్రతపనుడు, అకంపనుడు, (ప్రహస్తుడు యుద్ధమునకు వచ్చినప్పు డిత డెంతగనో పరాక్రమము జూపెను అశ్వ మేధావసరమున

వ్ద్త్తీ నతిచయములు/345

యజ్ఞాశ్వరక్థ్రార్ధము శత్రుఘ్నునితో నితడు కూడ పోయెను. ఇంద్రజిత్తు ఇతనిని బాణాసారముచే. భంగపరచెను రాజ్యాభిషేకసముయమున రాము. డితనిని సత్కరించెను కుశలవు లితనిని జయించిరి. 64. నలకూబరుడు

ఇతడు వైశ్రవపణుని పుత్రుడు మణిగ్రీవుని తమ్ముడు ఒకసారి యీ సోదరు లిరువురు మద్యపానసుత్తులై స్త్రీజనముతో కూడి కైలాసపర్వతోపవనమున గల నదిలో జలక్రీడ లాడుచుండిరి. నారదు డా స్థితిలో వారిని చూచి, విపస్త్రులగుటచే మండిపడి నూరేండ్లు దివ్యవృక్షములై నిల్చునట్ట్లు శపీంచెను. కాని నారదుని కృపవలన వారికి పూర్వస్మృతి యుండెను మహాభారతమున, వీరు శ్రీకృష్ణుని సామీష్యముచే శాసముక్తులైనట్టు చెప్పబడినది. వీరు క్నష్ణభక్తులెరి.

వాల్మీకి రామాయణములో రంభానలకూబరు లన్యోన్య(పేమికులని వర్షింపబడెను రంభ యితనిగూర్చి రావణునితో నిట్టు చెప్పెను - “అతడు ధర్మముచే (బ్రాహ్మణుడు, వీర్యమున క్షత్రియుడు, క్రోధమున నన్నిసమానుడు, క్షమౌాశీలమున _పృథ్వివంటివాడు.. ఆమె పూర్వసంకేతము. ననుసరించి అలంకరించుకొని నలకూబరుని వద్ద కేగుచుండగా దారిలో రావణు డామె నడ్డగించి బలాత్కారముగా ననుభవించెను ఆమె నలకూబరుని క్రీ సంగతి తెలియజేయగా నత డుగ్రుడై జలహస్తుడై రాపణునికి శాపమిచ్చెను 65. నహుషుడు

ఇతడు పురూరవుని ప్రపొత్రుడు. ఆయువునకు ప్యుత్రుడు. యయాతి యితని కుమారుడు. ఇతని తల్లిపేరు వేర్వేరు పురాణములలో వేర్వేరుగా నున్నది. ఇతడు పుట్టుటకు ముం దితని తల్లికి ఆమె గర్భమున నున్న శిశువు పుట్టగనే సితృఘాతకు డగునని భవిష్యవాణి వినిపించెను ఫలీతముగా పుట్టుకతోనే యితనిని కష్టము లావరించినవి కాని వసివృ్యడు తన దిష్యదృష్టీతో విషయములన్నియు (గ్రహించి యితనిని రక్షించెను ససిష్ట డితనికి ఉపనయన సంస్కార మొనర్చి యితనికి వేదములు, ధనుర్వేదము నేర్పెను. ఇతడు జాలరుల వలలో తగుల్కొనిన చ్యవనుని విడిసించుటకు గోదాన మిచ్చెను.

త4డనాల్డీ కరామాయణము?. శానములు-వరములు

త్వష్ట్రని సమ్మానించుటకు గవాలంభన మొనర్చెను బ్రహ్మహత్యాదోషమున నింద్రునికి పద(భంశము కలిగినపుడు 'దేవతలును, బుషులును తము తపోబల మిచ్చి యితని నింద్రునిగా జేసిరి. నీ వెపరిపంక చూచెదవో వారి తేజము నీవు హరింపగలపని యితనికి వరమిచ్చిరి కొంతకాల మితడు ధర్మముగా పరిపాలఠించెను. కాని తర్వాత నితనికి గర్వము పెరిగెను షత్తిల్లి యితడు విషయలంసటు డాయెను ఇంద్రాణి నొకసారి చూచి, ఆమె సొందర్యమునకు మోహించి. దేపతలతో నామెను తెచ్చి తన కిమ్మనెను ఆపు డామె యింధద్రునితో నాలోచించి సప్తర్జులు మోయు. పల్లకిలో వచ్చినచో నతని నంగీకరించునని కబురంపెను. నహుషుని కిది సంభవ మనిపించెను. అతడు సప్తర్షులను పల్లకీ మోయుటకు నియోగించెను వారు మోని తెచ్చుచుండగా నహుషుని కాళ్లు అగస్త్యుని మస్తకమును తాకెను. దానితో కోపించి అగస్త్యు డితనిని పామువై భూమిపై పడియుండుమని శపించెను కాని తనకున్న విశేషశక్తివలన ఇత " డగస్త్యుని వంకచూచి అతని తేజ మపహరింపదలచెను. కాని అగస్త్యుని జటలలో భృగువు దాగియుండెను. నహుషు డతనిని చూడలేదు. కనుక అతని యూహ ఫలింపలేదు. శాసము మాత్రమబ్చినది యుధిష్టిరు డితనికి శాపవిమోచనము గావించెను

విభిన్న(గ్రంధములలో నితని పుత్రుల సంఖ్య విభిన్నముగా నున్నది యతి, యయాతి, సంయాతి, అయాతి అను పేర్లు చాల (గ్రంథములలో కనిపించుచున్నవి. 66. నిమిచక్రవర్తి

ఆయోధ్యాపతియైన ఇక్ట్వాకున కితదు పండ్రెండవ పుత్రుడు. పద్మపురాణము ననుసరించి యితడు స్త్రీలతో జూదమాడుచున్న సమయమున అకస్మాత్తుగా పనిష్టు డక్కడదికి వచ్చెను నిమి ఆతనికి తగిన స్వాగతసన్మానములు చేయలేదు. అందుపై కోపించి వసిష్ట డితనిని శవించెను. ఇతడును వసిష్టని శపించెను. వసిష్టుని శాపముచే నచేతనుడై పడిన నిమి శరీరము గంధపుష్పపస్త్రాదులతో తైలకటాహమున భద్రపరుపబడెను యజ్ఞార్హము వచ్చిన బుషిగణము. స్వయముగా. దీక్ష వహించి యజ్ఞమును పూర్తిజేసిరి చిపర హవిమ్యాన్నమును (గహింపవచ్చిన దేవతలను రాజు నాశీర్వదింపుడని కోరిరి

వ్ద్తి వరిచయములు/347

నిమియొక్క జీవాత్మ వారితో నిట్లనెను- శరీరప్రాణముల వియోగము మిక్కిలి దుఃఖదాయకము కనుక నేను తిరిగి శరీరము ధరింప నిచ్చగింపను అశరీరినై (ప్రాణుల నేత్రములలో నిపసింపదలవెదను. అంతట దేవత లతనిని వాయు రూపమున సమసస్తజీపుల నేత్రములందును నివసింప నను[గ్రహించిరి ఇందుచే జీవుల నేత్రములు మాటిషూటికి మూనికొనిపోవుచు తిరిగి తెరుచుకొనుచుండెను. మూసికొని తిరిగి తెరచుకొనుటలో గల కాలవ్యవధికి నిమిష మని పేరు వచ్చెను మత్సపురాణము ననుసరించి బ్రహ్మ యితనిని కంటిరెప్పల పై నధివసింపజేసెను.

నిమికీ పుత్రులు లేరు. బుషు లితని శరీరము నరణీనుంచి బలముగా మథించిరి. మంత్రోచ్చారణపూర్వకముగా హోమ మొనర్చిరి ఫలితముగా నతని శరీరమునుండి మహాతపస్వి యగు మిథి జన్మించెను ఇట్టు తండ్రికి మాత్రమే తల్లి లేకుండ పుట్టిన కారణముచే నిమిజనకు' డనియు. విదేహము ((జీవరహిత శరీరము) నుండి జనించుటచే వైదేహుడనియు. మిథికి "పేరు వచ్చెను. ఈ విషయమున నింక నెరుగగోరువారు చూడుడు -

శాషక్ర 505] పసిష్టడు ౫ నిమి, నిమి ౫ వసిష్టుడు

పరక్ర. 76 దేపతలు ౫ నిమి 67. నివాతకవచులు

వీరు రాక్షసులు ఇది సామూహికనామము ప్రహ్లాదుని సోదరుడు సంహ్రాదుడు ఈ పేరు గల పుత్రుని గాంచెను ఈ రాక్షసులు రావణుని మిత్రులు. వీ రింద్రునికైన జయింప నసాధ్యులు. వీరు లెక్కకు అరువది లేదా డెబ్బదియయిదు వేలమంది వీరికి (బ్రహ్మ వరమిచ్చెను. వీరు పాతాళమున మణిమయ మను నగరమున వపసించుచుండిరి 68. నిశాకరుడు

వింధ్యపర్వతముపై నొక యాశ్రసుములో ఈ ముని పసించెడివాడు సంపాతియు, జటాయువు నితనిని సేవించుచుండెడివారు. సూర్యకిరణములచే రెక్కలు కాలిపోయి ఆశ్రమసమీపమున పడియున్న సంపాతిని చూచి యితడు నీకు తిరిగి రెక్కలు,కనులు (ప్రాణశక్తి కలుగునని చెప్పెను. సీతాపహరణ

తేశె౭ూల్డీ కీరామాయణము?.. శానములు-వరములు

విషయమున భవిష్య మెరిగించి సంపాతి నితడు అప్పటివరకు నిరీక్షించుచుందుమని వెస్పెను ఇట్లు సంపాతికి ధైర్యము చెప్పి నిశాకరముని స్వర్ణమునకై మహాప్రస్థాన మరిగెను 69. నిషాదుడు

నిషాదశబ్రమునకు వ్యుత్పత్తి నిర్వచించుచూ, నిషద్యతే గ్రామశేషనీమా యామ్‌" - (గ్రామనీసునుండు వాడు నిషాదుడు అని చెప్పబడెను. చత్వారో వర్గాః పంచమో నిషాదః అను వచనమువలన చాతుర్వర్ష్యేతర పంచమభాగ మగు భారతీయులకు నిషాదు లని పేరు వచ్చినట్టున్నది బౌడ్డాయన, మహాభారతముల ననుసరించి బ్రాహ్మణునికి శూద్రస్త్రేవలలన కలిగిన సంతతి నిషాదు లనబడిరి. ఐతరేయబ్రాహ్మణములో వీరు (కూరకర్ము అనియు, చౌర్యము చేసి జీవించు వారనియు చెప్పబడినది సమాజములో నిషాదులకు నిమ్నతమ మగు స్టాన మీయబడినది కాని వారికిని కొన్ని ధార్మికాధికారములు నమకూర్పబడినవి వీరికి వేట, కైవర్తము వంటి పృత్తులు జీవనాధారముగా నేర్పబడెను. ప్రాచీనకాలమున నిషాదులు పడవ నడుపు వృత్తికూడ వపొంచెడివారని తెలియుచున్నది. శ్రీరామునికి వనగమనసమయమున పడవపై గంగ దాటించినది నిషాదుడే

వాల్మీకరామాయణములో మా నిషాద శ్లోకము. (బాల 2-15) తర్వాత తిరిగి యెచ్చటను. నిషాదుని ప్రస్తాషము లేదు. వేట నిషాదుల జీపనాధారము వారి దృష్టిలో క్రాంచవధ దోషము కాదు కాని కామనీడితావస్థలో నున్న ్రౌంచమును బాణముతో కొట్టి చంపుట అనుచితము ఆ నింద్యకర్మ కే నిషాదుడు శసింపబడెను

చూ. శాపక్ర | వాల్మీకీ ౫ నిషాదుడు 70. నీలుడు

అన్ని యంశమున జనించిన వానరయూధపుడు. నీలుడు ఇతడు ధీశాలి కార్యరతుడు పదికోట్ల వానరసేనతో నితడు సుగ్రీవుని యాదేశముపై పచ్చి అతనిని కలిసెను ఇతడు సమస్తవానర సేనకు సేనాధిపతిగా నుండెను. "సైన్యమును కుశలముగా సముద్రము దాటించెను రాముని యాజ్ఞ పై ప్రహస్తు

వ్పుక్త వరిచయములు/349

నెదిరించి పోరాడుట కితడు తూర్పు వాకిలిలో వానరసేనతో నిళ్ళెను నికుంభు డితనిని తీవ్రముగా గాయపరచెను. అందుపై నితడు వాని సారథిపై కెగిరి వాని తలను మొండెమునుండి సెరకివేసెను. ఇంద్రజిత్తును వెదకుచూ పోయినప్పు డితడు వాని బాణములచే మూర్చపడేను. ప్రహస్తునితో యుద్ధము చేసి యితడు వానిని సంహరించెను. రాము డితనిని చాల మెచ్చుకొనెను. రావణు డాన్నేయాస్త్రుము. ప్రయోగింపగా అది యితనిని వధింపలేదు. సేనా వ్యూహమును చక్కగా తీర్చి యితడు కుంభకర్ణునిపై పర్వతశిఖరము విసరెను. కుంభకర్ణుని మోకాలిదెబ్బ కితడు [క్రిందవడెను. రాక్షసులు చుట్టుముట్టినపు డితడు అంగదునికి సహాయపడెను మహోదరునితో పోరాడి అతనిని వధించెను కాని అతికాయునిచేత పరాజితుడయ్యెను. యుద్ధానంతరము. రాము డితనిని పెద్దగా సత్కరించెను. రాముని అశ్వమేధావసరమున యజ్ఞపశురక్ష కితడు శత్రుఘ్నునితో కలిసి వెళ్ళెను. ళం. నృగమహారాజు

నృగమహారాజు పుష్కరతీర్థమున కోట్లకొలది సపత్సగోదానములు చేసెను. ఒక ఆహితాగ్లుటైన (బ్రాహ్మణుని గోవు పొరపాటున దానమిచ్చిన గోవులలో కలిసిపోయెను. బ్రొహ్మణుడు తన గోపును వెదకుచు పోయి దాని నింకొక బ్రాహ్మణుని వద్ద చూచెను అప్పు డా గోపునుగూర్చి ఆ బ్రాహ్మణు లిరుపురకు వివాదమాయెను న్యాయముకొరకు వా రిరువురు రాజువద్ద కరిగిరి కాని పెక్కుదినములు రాజద్వారమున వేచియున్నను వారికి రాజదర్శనము లభింపలేదు. అప్పుడు వారు రాజును తొండగా మారిపోపుదు పని శాపమిచ్చిరి కాని కలియుగమున శాపముక్తి కలుగునని పలికిరి రాజు తన కుమారుజెన వసుపునకు రాజ్యమిచ్చి తానొక బిలములో చేరి శాస మనుభవించెను శాపశాంతి. వేడగా శ్రీకృష్ణునిద్వారా నీ పుద్ధరింపబడుదు వని పల్కినట్లు అన్యత్ర వినిపించుచున్నది. 72. పర్వతుడు

ఇత డొక దేపర్షి మాంధాతృనృపాలుడు నీ గర్వ మడపగలడని యతడు రాపణునితో చెప్పెను

తక్‌లవాల్చీ కీరాయాయణము: శానములు-వతములు

79. పుంజికస్థల

ఈమె. ఒక ఉత్తమాప్పరస మిక్కిలి రూసవతి. ఎవడో ఒక బుషి ఈమెను శసించుటచే నీమెకు వానరరూసము కలిగినది. వానరయూథపుడైన కేసరి కీమె భార్యటైనది. వానరరూప మున్నను శాపశాంతిపలన నీమెకు మౌానవరూపము ధరించు శక్తి యుండెను. ఆమె రూపమునకు ముస్దుడై వాయుదేపు డామెతో మానసికసమాగమ మొనర్చి '*నీ కిందువలన చింతింస నపసరము లేదు నీకు మహాబుద్ధిమంతుడగు పుత్రుడు పుట్టు' నని చెప్పెను. ఆ ప్యుతుడే హనుమంతుడు. 74, పురూరవుడు

ఇతడు బుధునివలన ఇలకు జన్మించిన పుత్రుడు మత్సపురాణము ననుసరించి, (ప్రతిష్టాపుర మితని రాజధాని ఇతడు నూరు అశ్వ మేధములు చేసెను. ఇతడు సోమపంశమునకు మూలపురుషుడు. మిత్రానరుణుల శాపముచే భూమికి. దిగిన అప్పరస యగు ఊర్వశి యితనిని విడిచి వెళ్లిపోయెను. ఊర్వశి యం దిెతనికి ఆర్షురు పుతు లుదయించిరి. ఒకసారి ధర్మార్ధకామములు మానపరూపమున వచ్చి యితనిని పరీక్షి ంపనెంచెను. ఇతడు ధర్మమును సర్యోత్క ఎప్ట్‌ మని గౌరవించెను. అందుపలన అర్ధకామము లితనిని “లోభకారణమున నీ సర్వస్వము నశించు నని శపించెను. స్కందప్పురాణమున నితనికి తుంబురునివలన కూడ శాపము కలిగినట్టున్నది ఇతడు రాజయినను సంత్రకర్త. వొయుకశ్యపులతో నితడు చాతుర్వర్హ్యప్యవస్థ్రను గూర్చి వాదించెను

చూ ఊర్వశి, కే? 75. పులస్త్యుడు

ఇతడు బ్రహ్మమానసపుత్రుడు. కర్షమునినుండి పదకొండవ ప్రజాపతి. ఇతడు. (బ్రహ్మ యంతటివాడు, దేవతలకు మాూనప్పలకు కూడ (ప్రియుడు, విశ్రపసు డితని మానసపుత్రుడు దేపవక్షి నియం దితని కొక పుత్రుడు కలిగెను. అతని లక్షణములు పరికించి పులస్త్యు “డితడు ధనాధ్యక్సు డ నని భవిష్యవాణి నెరిగించెను. అందుచే నతనికి వైశ్రవణుడని స్ట్వ్య్వేచ్చెను.

వ్త్త్తి వరిచయములు/351

గాలవముని సహాయమున నితడు రావణమాంధాతలకు యుద్ధము మాన్ని సఖ్య మొనర్సెను.

(బహ్మాండపురాణము ననుసరించి యితడు బ్రహ్మ యుద్యానమున జన్మించెను. ఇతడు స్వాయంభునదక్షునకు జామాత, శంకరునకు షడ్డకుడు. దక్టునివలన నపమానింపబడినపుడు శంకరు డితనిని ద్థమొనర్చెను దక్షపుత్రియైన (వ్రీతి యితని భార్య ఆమెయం దితనికి దానాన్ని యను పుత్రుడు కలిగెను. ఇంకను అత్రి దేవబాహులను పుత్రులును, సద్వతి యను పుత్రికయు నితని కుండిరి. మహాభారత, వాయు, మత్స్వపురాణము లితడు బ్రహ్మమానసపుత్రుడని, (బ్రహ్మదేవుని చెవి నుండి పుష్టైనని చెప్పుచున్నవి (బ్రహ్మ నిర్మించిన 'ప్రజాపతులలో నిత డొకడు. కర్దముని పుత్రి హవిర్భువ యీతని పత్ని ఆమెయం దితనికి అగస్త్యవిశ్రవసులు జనించిరి. విష్ణుపురాణములో అగస్త్యుడు ప్రీతికి పుట్టినవాడుగా వర్ణింపబడెను మహాదేవుని శాపముచే నశించిన బ్రహ్మమానసప్యుత్రులలో నితడు కూడ కలడు.

అట్లు నశించిన ఆ పుత్రులను బ్రహ్మ తిదిగి వైవస్వతమన్వంతరమున నుత్చాదించెను అప్పు డితడు అగ్నిదేవుని సింగళజ్వాలలనుండి పుష్టైను. తన తపస్సునకు విఘ్నము కలిగించుచున్న అమాయికకన్యాజనము నితడు తన కంటబడినచో గర్భపతు లగుదురని శపించెను ఈ శాసకారణమున తృణబిందుని కుమార్తె గర్భము. ధరించెను కాని తృణబిందుని యనురోధమున నిత డామెను సెండ్లాడెను. ఆమెయం దితనికి విశ్రవసుడు జన్మించెను ఈ కధ వాల్మీకి రామాయణములో ఉత్తరకాండమం దున్నది పద్మపురాణము ననుసరించి యితడు (బ్రహ్మదేవుని పుష్కరయాగమున నధ్వర్యుడుగా నుండెను యాజ్ఞపల్కు్యు డితనిని సృతికారునిగా సెర్కొని గౌరవించెను ప్యొలస్త్యస్కృతి బహుశా హో శకము. నాల్గు ఏడు శతాబ్దముల మధ్య నిర్మింపబడియుందడును 76. ప్రహస్తుడు

ఇతడు సుమూలికి కేతుషుతికిని పుట్టిన రాక్షసుడు రాపణునికి మామ అతని వద్ద ప్రధాని ఇతడు పుంచివీరుడు అందుచే నితడు రావణుని సర్వసేనాధ్యక్షుడయ్యెను ఇతడు కైలాసమున మణీభద్రు నోడించెను. రామరావణయుద్ధములో నితడు పౌరుషము చూపెను హనుషుంతు డితని

ఈ£2/వాల్డీ తీరామాయణము:. శానములు-వరములు

ననుసరించి యితని రాశి వేదరాశి, దానిలో సావిత్రి ప్రకటమాయెను కనుక ఈతనికి సావిత్రీగమునదోషము. కలుగదు

ఇతనికి మొదట నొకే ముఖముండెను. కాని చతుర్ముఖుడుగా వర్లింపబడ సాగెను. కారణమేమనగా ఇతడు తన శరీరమునుండి శతరూప యను దివ్యసుందరిని జనింపజేసెను ఆమె యితనికి ప్రదక్షిణము చేసీనపుడు నల్వంకలను మానసపుత్రులు కూర్చొని యుండిరి ని్లపడి యిత డామెను తిరిగి చూడజాలక, నల్వంకలకు నాల్గు ముఖములు కల్పించుకొనెను ఆమె మీదికిపోగా. ఇత 'డైదవముఖ మేర్పరచుకొనెను శివు డా శిరస్సు ఖండించెను శతరూపను చూచుటకై చేసిన యీ ప్రయత్నముపలన పుత్రప్రాన్తికై యితడు చేసిన తపస్సు స్యర్ధమాయెను. రుద్రుడు తన కుమార్తె సంధ్యవల్ల నితనిని మోపొంపజేనీ పుత్రుల యెదుటనే అప్రతిష్టపాలు చేసెను అప్పు డితడు రుద్రుని మోహింప జేయగల సతిని నిర్మించి దక్షయజ్ఞకాలమున శివు నవమానింపజేసెను

పరము. లిచ్చుటలో (బ్రహ్మ చాల ఉదారుడు వాల్మీకములో నిత డిచ్చిన వరము లెన్నో వర్ణింపబడినవి బ్రహ్మ యిచ్చిన వరబలముననే వాల్మీకి రామాయణ రచనకు పూనుకొనెను విశ్వామిత్రుడు వేయేండ్లు తసము చేయగా నితడు మొదట రాజరి యని పేర్కొని వరమిచ్చెను రావణ కుంభకర్ణ మేఘనాద మాలి సుమాలి మాల్యవంత. సుకేతు తాటకా విరాధ మయ మారీచ నివాతకవచాది. రాక్షసుల కెందరికో (బ్రహ్మ వరము. లిచ్చెను భగీరధుని పితరులకు స్వర్గప్రాప్తి కలుగుటకు (బ్రహ్మవరము మూలసాధనమైనది 'దేపకార్యమున సహాయపడగల డని గుర్తించి (బ్రహ్మ హనుమంతునికి తాను పరమిచ్చుటయే కాక్క, తక్కిన దేవతలతో కూడ చెప్పి వరము లిప్పించెను ఇతడు కుంభకర్ణునికి దీర్ణనిద్రను రావణునికి పరిమితావధ్యత్వమును పరముగా నిచ్చెను. ఇంద్రజిత్తుచే నింద్రుని విడిపించుటకు వాడు కోరిన విధముగా పరము. లిచ్చుట కంగీకరించెను పృత్విపై నెవరికిని సంపూర్ణామరత్వము సిద్దింపదని చెప్పగా మేఘనాదుడు హపనకర్మారంభమునకు పూర్వమే శస్త్రధారిటై నికుంభిలలో నన్నైదిరించువాని చేత తప్ప తదన్యులచే తక్కినవేళల నాకు చాపు కలుగరాదని కోరుకొనగా బ్రహ్మ దానికి అంగీకరించెను ఇట్లు శాసమువంటి పరమును బ్రహ్మ మేఘనాదుని కిచ్చెను వానరులైన మైందద్వివిదులు కూడ (బ్రహ్మచే. పరలాభ మందిరి. బ్రహ్మ వరములతో పాటు శాపములు కూడ

వ్యక్తీ వతిచయములుంక్‌/

పలికెను. కాని ఆ శాపములు కేవలము రావణకుంభకర్ణుల విషయమునే పలుకబడినది. వరబలమున రావణుడు గర్వోన్మత్తుడై ప్రజలను పీడించి స్త్రీలను బలాత్కరించు చుండగా శాపమీయవలనివచ్చెను. కుంభకర్ణుని బలాధిక్యము నాపుటకొరకు వానికి ఘోరనిద్ర విధించవలనివచ్చినది తన పరము లసత్యములు కారాదని బ్రహ్మ తగినంత జాగ్రత్త వపొంచుచుండెను యమరావణసంగ్రామమున యముని కాలదండ ప్రయోగము నాపివేసెను వివాతకపచరావణులకు తెగని పోరాటమైనప్పుడు బ్రహ్మ వారికి మైత్రి చేసెను విశ్వకర్మనిర్మితమైన విమానము నితడు కుబేరుని కిచ్చెను. ఇంద్రునిచే వైష్ణవయాగ మొనర్చ్పజేసెను చంద్రుని హింసింప దలచిన రావణున కొక మంత్ర మిచ్చి యూరుకొనజేసెను. దేవకార్యార్ధము శ్రీవిమ్ణువును మూనవావతారథారణకై ప్రార్ధించెను అన్నత్యాగ 'మొనర్పదలచిన సీతకు దేవేంద్రునిచే హవిష్యాన్నము పంపెను మహాప్రస్థ్రానా నంతరము విష్ణుతేజములో విలీనుడైన రాము నితడు స్వాగతమిచ్చి సత్కరించెను 83. (బ్రహ్మహత్య

భైరవుడు బ్రహ్మశిరస్తు ఎగుర గొట్లైెను. ఆకార్యసాఫల్యమునక శివుడు కల్పించిన శ్రీమూ్త్‌ ట్రీహ్మజేత్య భైరవుడు కొర్యాన్‌ంలర వేమనను పంపివేసెను -- 84. భగీరథుడు

ఇతడు. దిలీససముహారాజు కుమారుడు కపిలమహాముని కోపపునకు గురియై భసావిష్టురైన అరుపదివేలపుంది సగరప్పుత్రులను ఉద్దరించుటకైై కపీలుని ఉపదేశము'పైననే అంశుమంతుడును, దిలీపుడును గంగాప్రొప్తికై తపము చేసిరి కాని ఆ కార్య మింకను పూర్తికాలేదు అందుకని భగీరధుడు హిమాలయమున కేగి ఘోరముగా తపస్సుచేసెను తపము ఫలించి గంగా దర్శన మాయెను కాని స్వర్ణ్గమునుండి భూమిమీదికి పడబోప్పు తన ధారను ముందుగా ధరించుటకు శంకరుని ప్రార్ధింపుమని గంగయే సలహాయిచ్చెను భగీరధు డట్లు చేసి శంకరుని ప్రసన్నుని చేసికొనెను అతడు తన జటలలో గంగను ధరించుట కంగీకరించెను పిదప ఒక్కొక్క జడయు విప్పి గంగకు (త్రోవ కల్పించెను ఇందువల్లనే గంగకు అలకనంద యను పేరు వచ్చెను

త5డ8/వాల్చీ కీరాయాయణము శావములు-వరమయులు

భగీరథుడు గంగను తన వెంట రమ్మని చెప్పి నగరపుత్రులు భస్మరాశులై పడి యున్నచోటికి తీసికొనిపోయి వారి నుద్ధరించెను. గంగను భూమికి తెచ్చినందునా భగీరధుని పేరున గంగ భాగీరథి యనబడెను. ఆ విదవ భగీరధుడు తిరిగి తన రాజ్యమునకు పోయి యథాపూర్వముగా రాజ్యమేలుకొనెను. భగీరథుడు ధర్మాత్ముడు, దాత, అతనికి నాభాగుడు, (శ్రుతుడు అను పుత్రులును హంనీ యను పుత్రికయు కల్లిది. భగీరథుడు తన కుమార్తిను కౌత్సు డను విప్రున కిచ్చి వివాహ మొనర్చెను. గంగాతటమున “రేవులు నిర్మించి, అచ్చట వేలకొలది కన్యలను సాలంకృతలుగా బ్రాహ్మణులకు దానమిచ్చెను. యజ్ఞములు నిర్వర్తించి అపారమగు ధనము దక్షిణగా నిచ్చెను ఇతని యజ్ఞములకు దేవతలు స్వయముగా వచ్చుచుండిరి మహాభారతములో నితడు వేలకొలది గోదానములు చేనినట్టున్నది. వార్మీకిరామాయణములో నితని పుత్రుడు కకుత్‌న్టుడని చెప్పబడినది. 85. భరతుడు ఇతడు కైకేయీదశరథుల పుత్రుడు. విష్ణుని నాల్గవయంశమున జన్మించినవాడు భరతశత్రుఘ్నులు సరస్పరము విడదానిప్రేమతో మెలగెడివారు. జనకుని తమ్ముడైన కుశద్వజుని కుమార్తె మాండవి యితని పత్ని. దశరథుడు రాముని రాజ్యాభిషేకము తలపెట్టినప్పుడు భరతు డయోధ్యలో లేడు. ఆతడప్పుడు శతుఘ్నసహితముగా. మాతామహుని యింటివద్ద నుండెను భరతుడు ధర్మాత్ము డనియు అందరితోను” కలిసిమెలని యుండునట్టివాడనియు శ్రీరాముడు కౌసల్యతో చెప్పెను భరతుడు. పల్కలములు ధరించి రామునితో పాటు వనవాస మేగుననియు. తండ్రి యియ్యని రాజ్య మాతడు (గ్రహింపడనియు, వసిష్టుడు స్పష్టముచేసెను. అయోధ్యకు మరలిరావలసినదని మాత్రమే వసిష్టుడు భరతుని వద్దకు దూతలద్వారా సమాచార సుంపెను. కాని భరతుని కప్పటికే అశుభసూచనలు కలుగసాగెను అయోధ్యకు వచ్చి విషయములన్నియు తెలిసిన పిన్ముట అతడు కైకపై కోపించెను కఠోరముగా నామెను నిందించెను. “తల్లి రూపమున నున్న నీవు నా శత్రుపవు. నీప్పు నరకమున కేగుదువు నీవు నా సితృకులమును కళంకిత మొనర్చ్భితివి అని అత డామెను గర్లించెను. తనకు రాబ్యేచ్చ లేదని అతడు మంత్రులకు స్పష్టము చేసెను కౌసల్య, గుహుడు, భరద్వాజుడు భరతుని సంశయించినే కాని అతడు ప్రతిజ్ఞాపూర్వకముగా తన వ్వక్తి వరిచయములు/359

యాచరణముపై వారికి నమ్మిక కలిగించెను. దశరథుని అంత్యేష్టికర్మ లాచరించిన పిదప పసిష్ట డితనిని రాజ్యము (గ్రహింపుమని చెప్పెను. కాని ఆతడు వినయముగనే తన కేదియు వలదని చెప్పెను

రాముని తిరిగి రప్పించుటకై భరతుడు పసిష్టని తల్లులను కూడ తనతో తోడ్కొని అరణ్యమున కేగెను. రాముని కలిని ప్రసన్నుడై, అతనిని తిరిగి వచ్చి రాజ్యము చేయుమని కోరెను కొని యిత డెంత చెప్పినను రాముడు తన నిర్ణయము మార్చుకొనలేదు భరతునితో నతడు కర్తవ్యపాలనము చేయుమని చెప్పెను చివరకు భరతు డతని పాదుకలు (గ్రహించి వచ్చి అతని 'పేరుననే రాజ్యము చేయుచు, తాను సంన్యస్తవృత్తి ననుసరించెను పనవాసము పూర్తికాగానే తిరిగి వచ్చెదనని రాముడు చెప్పగా నితడు అట్లు కానిచో అగ్నిప్రవేశ మొనర్చెదనని పల్కెను. ఆయోధ్యలో ప్రవేశించుటకు ముందు రాముడు హనుమంతునిచే భరతునకు తన ఆగమనవార్త చెన్పి పంపెను భరతు డది విని ప్రసన్నుడై రామునికి స్వాగతము. నెరవి, అతని రాజ్య మతని కప్పగించెను లక్ష్మణుడు యువరాజపదవి నంగీకరింపలేదు. కనుక భరతున కది స్వీకరింపక తప్పలేదు. లవణాసురుని వధించుటకు భరతుడే ముం దుత్సహించెను. కొని శత్రుఘ్నుని కా కార్యము లభించెను క్షుడు, పుష్కలుడు అను వారిద్దరు భరతునికి పుత్రులు. వారిలో తక్టునికి తక్షశిలయు పుష్కలునికి పుష్కలావర్తమును రాజధానులుగా రాజ్య మీయబడెను. శ్రీరాముని మహాప్రస్థానమున నితడును అతనివెంట నరిగెను. 80. భరద్వాజుడు

ఇతడు వాల్మీకి శిష్యుడు వాల్మీకినోట మానిషాద అని శ్టోకరూపమున శాసవాక్యము వెడలినప్పు డిత డతనితో కూడ నుండెను ఇతడు ప్రయాగనివాసి. దండకారణ్య మేగుచూ రాము డితనిని దర్శించెను తగిన యాతిధ్య మిచ్చి రామునితో నితడు తన యాశ్రఘముననే నిలువుమని చెప్పెను. కాని అయోధ్యకు సమీపమున నుండుట కిష్పపడక రాము డింకొక సురక్షితన్టానము చూప్పుడని వేడెను అప్పు. డతడు చిత్రకూటము తగిన స్థలమని చెప్పి పంపెను శ్రీరాముని తిరిగి వెనుకకు పీలువబోవుచు వనమున కేగునప్పుడు భరతు డితని యాశ్రసుసునకు వచ్చెను ఇతడు భరతునిపై సందేహించెను కాని

౩6/వాల్డు కీరామాయణము.న. శావములు-వరములు

యిల్లు కాల్చివేసెను. అప్పు డితడు స్పథ్సిని నిర్యానర మొనర్హునని ప్రతిజ్ఞ పట్టెను. శ్రురామునితో మైత్రి నెలకొల్పుట మేలని చెప్పు విభీషణుని నీతి నిత డంగీకరింపలేదు. కుబేరుడు లంకాధిపతిగా నున్నప్పుడు అంకను తన కిమ్మని యడుగుటకు రాపణు డితనిని దూతగా పంపెను.

నరాంతకుడు వధింపబడిన సిదస నితడు నీలునితో పోరాడుచు ఆతని చేత వధింపబడెను 77. బలి

ఇతడు ప్రహ్లాదుని పుత్రుడైన విరోచనునకు దేవి యను భార్యయందు జన్మించెను. ఇతడు దైత్యులరాజు. మిక్కిలి బలవంతుడు. ఇతని భార్య వింధ్యావళి. వేరొక భార్య అశన బాణుడు మున్నగువారు నూర్లు రితని పుత్రులు వారు విష్ణుభక్తులు. శుక్రాచార్యుని ప్రోత్సాహమున నితడు స్వర్గము పై దండెత్తైను. దేవతలు మారు రూపములు ధరించి స్వర్గము విడిచి పారిపోయిరి. ప్రహ్లాదుడు ధర్మయుక్తముగా రాజ్యము చేయుమని బలితో చెప్పెను. అంతేగాక దేవతలను బాధించినచో శీఘ్రమే నశింపగల పని శాపమిష్పెను బలి చాలా కాలము రాజ్యము చేసెను. దేవదానవయుద్ధ ములో ఇంద్రు డితనిని వజ్రముతో కొట్టి చంపెను. కాని శుక్రాచార్యుని స్పర్శ, మంత్రశక్తులచే నితడు పునర్టీవితు డయ్యెను. శుక్రు డితనిచే విశ్వజిత్‌ యజ్ఞము చేయించెను. యజ్ఞనారాయణుడు (ప్రసన్నుడై ఇతని కింద్రుని కుండిన యట్టి దివ్యరధము స్వర్గధనుపు అక్షయ తూణీరములు, దివ్యకనచము మున్నగునవి ప్రసాదించెను ప్రహ్లాదుడు ఎన్నటికిని వాడిపోని పూలమాల నొసగిను శక్రుడు శంఖ మిచ్చెను. (బ్రహ్మకూడ పుష్పమాల కల్పించెను. ఇతడు స్వర్గమును జయించి నూరు అశ్వమేధములు చేసెను

నర్మదానదికి ఉత్తరతీరమున గల భృగుకచ్చ్షేత్రమున_ నితని చినరి అశ్వమేధము జరుగుచుండగా శ్రీమహావిష్ణువు వామనరూపమున నితని వద్దకు వచ్చెను. అతడు బలిని తనకు మూడడుగులు నేల యిమ్మని కోరెను. శుక్రాచార్యు డీ దాన మీయపద్దని బలిని హెచ్చరించెను. అతని కీ విష్ణమాయ తెలిసెను కాని అతిథిగా పచ్చిన వానిని రిక్తహస్తునిగా పంపుట బలికి నియమ విరుద్ధమైన విషయము. అందువల్ల నతడు శుక్రాచార్యుని మాట పాటింపలేదు.

వ్వక్తి వరిచయములు/353

శుక్రుడు కోపించి యితనిని శపించెను వానునుడు రెండడుగులతో సమస్త “బ్రహ్మాండము నాక్రమించెను మూడవ అడుగు బలితలపై మోనీ అతనిని పాతాళమునకు పంపెను హరిపంశమత్స్యపురాణములలో బలికి (బ్రహ్మవలన నెన్నో వరములు లభించినట్టు చెప్పబడెను బలిరాజ్యములో దేవబ్రాహ్మణులు బాధింపబడుచుండిరి. క్షే (త్రములు హరింపబడుచుండెను. ఆందువలన దేవతలు విష్ణుని శరణు వేడిరి అతడు బలిని నిగ్రహించుటకు వామనుడుగా అవతరించెను. 78. బాణాసురుడు

బాణాసురునికి శివ్లు డెన్నో వరము లిచ్చెను. పార్వతీదేవి యితనిని పుత్రరూపమున (గ్రహింపగల దని కూడ ఒక వర మివ్వబడెను కార్తికేయుని జన్మస్థానమున నితనికి సంపూర్ణాధిపత్యము సిద్ధించెను. ఇతడు మహాబలశాలి. యుద్ధము చేయవలెనని యితనికి తీవ్రకాంక్ష యుండెను. దేవతల కితని యిచ్చానుసారమే. గాని మరియొక విధమున నుండ వీలయ్యెడిది కాదు ఇతనికి వేయి వేతులు, వీటిలో రెండింటిని మిగిల్చి తక్కిన వాటిని కృష్ణుడు ఖండించెను.. ఇతడు అనిరుద్ధుని బంధించినందున శ్రుకృష్ణు డితనిని సంహరింపదలచెను కాని ముందుగా ప్రహ్లాదునికి అతని వంశములోనివారిని వధింపనని మాట యిచ్చినందున నట్టు చేయలేదు. ఇతడు తన కుమార్తె ఉషను అనిరుద్దున కిచ్చి వివాహ మొనర్చెను ఇతడు శివుని ముఖ్యసేవకుడ్యు ఉషానిరుద్దుల పుత్రునికి ఇతడు తన రాజ్య మిచ్చివేసను. దీనివలన నితనికి ప్యుత్రులు లేరని తెలియుచున్నది కాని బ్రహ్మాండపురాణము. ననుసరించి యితనికి లోహిని యను స్త్రీయందు ఇంద్రధ్వనను డను ప్యత్రుడు కలిగినట్లు తెలియుచున్నది. 79. విభీషణుడు

ఇతడు కైకనీవ్మిశవసుల పుత్రుడు. భారతము పనపర్వములో నితని తల్లి పేరు సూలిని యని చెప్పబడెను. భాగపతములో నీమె కేశిని యని పేర్కొనబడెను ఇత డత్యంతసుస్వభావుడు ఘోరముగా తపస్సుచేసి బ్రహ్మను మెన్పించి యితడు, నా బుద్ధి ఎప్పుడును సద్దద్మము ననుసరించుగాక అని వరము. వేడెను బ్రహ్మ అక్తై యని యితనికి బ్రహ్మాస్తుము అమరత్వము

తక్‌ శనాల్లీ కీరాయమాయళంణము?. శానములు-వరములు

కూడ ప్రసాదించెను. శ్రైలుష గంధర్వుని ప్వతి సరమ యితని భార్య. పద్మపురాణములో ఆమె పేరు మహామూర్తి అని యున్నది

విభీషణుడు లంకలో నివసించుచుండెను. కాని రావణునితో నతనికి సరిపోకుండెను. సీతను శ్ర్రీరామున కిచ్చివేయుమని యితడు రావణుని కెన్నోసొర్లు చెప్పెను అతనితో చెలిమి చేసుకొమ్మ నెను. కాని దావణు డితని మాటలు వినలేదు. ఇతనికి సీతాపహరణము నచ్చలేదు. ఎంతగనో చెప్పి, సదుపదేశ మిచ్చి, దూతలపట్ల నీతి నెరిగించి, రాజసభలో విస్పష్టముగా వీరుల మని బడాయిలు చెప్పుచున్న రాక్షసులు రాము నెదుట నిలువజొలరనియు, అతని చేత వధింసబడుదు రనియు చాటి చెప్పెను. ఇతని మాట మన్నించలేదు సరికదా రావణు డితనిని అవమానించి ధిక్కరించెను. అప్పు డితడు రావణుని విడిచి వేరొక చోటి కేగదలచెను ఇంధద్రజిత్తుచే బంధింపబడిన హనుమంతుని రావణుడు చంపనెంచగా విభీషూుు డతనిని వారించెను యుద్ధము విడిచ్చిలంకను రక్షింపుమని యితడు చెప్పగా రావణుడు దాని నపహాస్యపూర్వకముగా తిరస్కరించెను అప్పు డితడు రాముని శరణు జొచ్చెను రామరావణయుద్ధములో ఇత డెంతో వీరత్వము నెరపెను. ధూమ్రాక్షప్రహస్తాదులతో పోరాడి వారిని యమలోకము. పంపెను తన మంత్రులను అంకలో చారులుగా నిలిసి రామునికి వార్త లందించుచుండెను. ఇంద్రజిత్తు యజ్ఞము పూర్తికాక మునుపే వానిని సంహరింపనలెనని లక్ష్మణున కెరిగించెను. అప్లే చేని లక్ష్మణు డింద్ర జిత్తును సంహరించెను రావణపధానంతరము. విభీిషణు డతని కంత్యేష్టి నిర్వర్తించెను. అక్ష్మణు నంసి రాము. డితనిని లంక కభిషిక్తుని చేసెను. రామునితో కలిసి పుష్పకముపై నితడును ఆయోధ్యకు పోయెను. రాముని కందించిన సహాయమునక్తై భరతు డితనికి కృతజ్ఞత తెల్పెను

విభీషణుడు మిక్కిలి ధర్మపరాయణుడు, జితేంద్రియుడు, స్వాధ్యాయ నిరతుడు మితాహారి. రాక్షసకులమున జన్మించినను ఇతని మన సెప్పుడును అధర్మముసంక కరుగలేదు కనుకనే బ్రహ్మ యితని కమరత్వ మిచ్చెను అస్లు సప్తర్షులలో నితనికి స్థానము. కల్పించెను అశ్వమేధసమయమున_ రాక్షస సహితముగా రాపలెనని రాము డితని కాహ్వాన మంపెను శ్రీరాముని యాజ్ఞ రితడు యఖథోక్తషుగా పాటించుచు వచ్చెను.

వ్దో్త్తీ నరిచయములు/3క5్‌క్‌

80. బుధుడు

ఇతడు బృహస్పతి పత్నిటైన తారకు చంద్రునివలన కలిగిన పుత్రుడు. ఇతడు చంద్రపంశము నుత్సాదించెను భవిష్యపురాణములో నితడు చంద్రునికి రోహిణియందు పుట్టినట్టున్నది బృహస్పతియే యితనికి జాతకర్మాదులు చేసెను ఇతడు మంచి విద్వాంసుడు. హస్తిశాస్త్రనిపుణుడు. తారామండలమున నితడు శుక్రునికన్న రెండులక్షల యోజనముల యెత్తున నుండును ఇతడు తరచుగా శుభుడు సూర్యుని దాటిపోయినప్పు డిత డనావృష్టికారకు డగుచుండును ఇతడు సరోవరమున మునిగి తపస్సు చేయుచుండెడివాడు ఇలాసుందరిని మోపొంచి, యిత డొమెయందు పురూరప్పు డను పుత్రుని గాంచెను. పద్మపురాణము ననుసరించి యితడు సోమపంశమునకు మూలపురుషుడు

ఊర్మిలాగంధర్వి పుత్రి మైన సోమద కితడు చూళిమహర్షికృపవలన జన్మించెను. సోమద యొనర్చిన సేవలకు సంతసించి చూళి యామె కీ మానసప్వుత్రుని (ప్రసాదించెను. ఇతడు కాంపిల్యనగర మేలుచుండెను వాయుపు కోపముచే కుబ్దరైన కుశనాభుని కుమార్తెల నితడు "పెండ్డాడెను. ఇతని స్పర్శచే వారి కుబ్బత్వము తొలగిపోయెను వారు తిరిగి రూపపతులైరి 82. (బ్రహ్మ

(బ్రహ్మ యీ సృష్టి కాదితత్వమని పేర్కొందురు ఇత డీ సమస్తసృష్టికి ముందు పుట్టను మత్సపురాణము ననుసరించి భగపంతుడు కమలరూప మగు పృథ్విని నిర్మించెను ఆ కసులములో (బ్రహ్మ జన్మించెను మహాభారతము ననుసరించి మహావిష్ణుపు సృష్టి గురించి చింతించుచుండగా అహంభావ ముత్పన్నమై, దానినుండి (బ్రహ్మ యుదయించెను స్కందపురాణము ననుసరించి ఒక అండము పుట్టి, అందుండి (బ్రహ్మ జన్మించెను భగవంతుడే విశ్వశక్తి, అదే బ్రహ్మ అతడు మొదట తమోగుణి పిదప రజోగుణమును ఆపె సత్వగుణమును సాధించి ప్రజోత్పత్తి గావించెను ఇతడు వేదములకు అధిషాత. గాయత్రి. యితనిపలన కలిగెను. ఇతడు యుగళమూర్తిగను, అమూర్తిగీను కూడ నుండును గాయత్రి యితని నెన్షడు విడిచియుండదు. మత్స్యపురాణము

కడవాల్ళీ కీరాయాయణము శఛావములు-వరములు

మత్స్యపురాణములో మండోదరితో పొటు, కుహూ, ఉపదానవి యను పుత్రిక లిద్దరు పుట్టినట్టున్నది. ఇతడు బుక్షబిలమున స్వర్ణగ్భృహము నిర్మించిన మాయాశిల్సి. (బ్రహ్మవరముచే. ఉశనసుని ధనమంతయు _ నితనికి లభించెను వాల్మీకిరామాయణములో 'హేమసంబంధము కారణముగా ఇందు డితనిని వధించినట్టు చెప్పబడినది. కాని బ్రహ్మపురాణము ననుసరించి, నముచి వధింపబడిన పీదస నితని కింద్రునితో వైమనస్యము తొలగి మైత్రి యేర్పడినట్లు తెలియుచున్నది. ఆ మైత్రివలన వీ రొకరి మాయ లింకొకరికి తెలిపినట్టున్నది. వొస్తు, శిల్ప, జ్యోతిషశాస్త్ర్యగ్రంథములు కొన్ని యితని రచనలుగా నున్నవి. 93. మంథర

ఈమె కైకేయి పుట్టినింటినుండి వచ్చిన దాసి. ఈమె పూర్వజన్మమున దుందుభి యను గంధర్వి. కృష్ణావతారమున నీమె కుబ్బగా నవతరించెను ఈమెకు గూని. కైకకు రామునియం దెంత (పేమయున్నను ఈమె మనసు విరచి, పూర్వము దశరథు డామె కిచ్చిన వరము లడిగి పుచ్చుకొని రామరాజ్యాభి షేకమును మాన్పింస యత్నించినది. భరతుని రాజ్యాభిషేకము, రాముని పదునాల్లేండ్ల పనవాసము, పరస్పరావశ్యకములని ఈమె కైకకు చెప్పి యొవ్పించినది. భరతశత్రుఘ్నులు పచ్చి మాటాడు నవసరమున నీమె చక్కగా నలంకరించుకొని వచ్చి నిల్ఫినది. ఈమెను చూడగనే శత్రుఘ్నుడు మండిపడి, తగినట్లు. శిక్షింపదోయెను. కాని భరతు డడ్ద్డుసడెను భోరున విలపించుచు నీమె కైకేయి పద్ద కేగినది కైక ఈమె నెట్లో ఓదార్చెను. 94. మండోదరి

ఈమె. పుయాసురుని పుత్రిక రాఎణునికి భయసపడీ ఎయు డీమెను వానికిచ్చి, వానితో వైత్రి నెరపెను (వాల్మీకరామాయణసు యుద్ద 77) సితాన్వెషణమున లంకలో తిరుగుచున్న హనుమంతునికి అచ్చటి రాజభపనములో సాలంకృతయు. గౌరవర్దయు; సుందరియు నగు మండోదరి కనిపించెను (సుందర 10/50-52) రంభపలననో, హేమపలననో యమునికి ప్రాప్తించిన పుత్రికయే మండోదరి యని స్కంద బ్రహ్మాండ పురాణములు చెప్పుచున్నవి వేరొకముతమున సీత యీమె కుమార్తె మెఘనాదు శజీమె పుత్రుడు

వ్ద్తీ వరిచయములుం65్‌

పంచమహాపతి(ప్రతలలో మండోదరి పేరు వినిసించును - అహల్యా (ద్రౌపదీ సీతా తారా మండోదరీ తథా 95. మరుత్తు

సంవర్తశిష్యుడైన మరుత్తు రాజర్షిగా 'పేర్కొనబడెను ఐతరేయ బ్రాహ్మణ మితనిని కామాప్రవంశజుడని చెప్పుచున్నది బృహస్పతి యితని పురోహితుడు ఇతని కెప్పుడును ఇంద్రునితో ప్రతిన యుండెను ఇంద్రు డితనిని వేరు విధమున లొంగదీసికొనలేక బృహస్పతిచె నితని పౌరోహిత్యము మాన్సించెను నారదుని సలహాపై నితడు సంవర్తుని వద్ద కేగి తా నాచరించు యజ్ఞమునకు బుత్విక్కుగా నుండపలెనని కోరెను సంవర్తు డంగీకరించెను. ఇందు డొ యజ్ఞమునకు విఘ్న మాపాదింపదలచెను కాని సంవర్తుని శక్తిపలన అతని ప్రయత్నములు సాగలేదు ఇత డింద్రబృహస్పత్యాదులను సమ్మానపూర్వకముగా యజ్ఞభాగము లందుకొనుట కామంత్రించి హవన మాచరించిన సోమరసమును స్వీకరింపవలెనని ప్రార్థించెను ఆమీద నితని కింద్రునితో వైత్రి కల్గినది

మరుత్తు చేయుచున్న యజ్ఞమునకు రాపణుదు కూడ విఘ్న మొనర్స వచ్చెను. అప్పు డితడు రాపణునితో యుద్ధమున కుద్యుక్తు డాయెను. కాని యజ్ఞదీక్షితునకు యుద్ధము పనికిరాదని చెప్పి సంవర్తు డితని నా ప్రయత్నమునుండి మరల్చెను రాపణు డితనిని జయించినట్లు చాటుకొని వెడలిపోయెను మరుత్తుని యజ్ఞ మభూతపూర్వముగా జరిగెను, మరుద్గణము. లందరును ప్రసన్నులైరి బ్రాహ్మణులకు గంధర్వులకు విశేషముగా ధనకనకదానములు లభించెను గురుపు నాజ్జ్ఞపై నితడు యజ్ఞము ముగించి తిరిగి రాజ్యము చేయదొడగెను దము డితని యేకైక ప్యుత్రుడు

ఇతడు పుష్పోత్మటయందు. విశ్రవసునికి కలిగిన పుత్రుడు. ఇతనికీ “ముత్తు డని హూరు పేరు ఇతడు రాపణుని మంత్రులలో నొకడు హనుమంతు డితని యింటిని కాల్ఫివేసెను రామునితో యుదము. చేయుచు. నితడు వెనుకకు పరుగిత్తెను కాని వానరుల నెందరిన్‌ సంహరించెను గవాక్ష జాంబవంచతులను గాయపరచెను ఇత డంగదుని చేతిలో మరణీంచెను ౮

తరికవాల్లీ కరాయాయణము.. శావములు-నోరములు

97. మాతలి

ఇత డింద్రుని రధసారథి ఇతని భార్యపేరు సుధర్మ. ఆమెయం దితనికి ఇరువురు పుతు లుదయించిరి. రామరావణయుద్ధ ములో, ఇంద్రుడు పంపగా నితడు రథము, ధనుర్పాణములు, కవచము మున్నగునవి తీసికొని రామునివద్దకు వచ్చెను. నేర్పుగా రథము నడసి యితడు రావణనధయందు రాముని కెంతో సహాయపడెను. రావణుని వధించుటకు (బ్రహ్మాస్త్రుము (ప్రయోగింపదగునని రాముని కితదు జ్ఞస్తీచేసెను. రావణవధానంతరము రాము డితనిని సత్కరించెను ఇంద్రుని యాజ్ఞపై అర్జునుని స్వర్గమునకు తోడ్కొని పోవుటకు కూడ మాతలియే రథము గొనివచ్చెను. 08. మాంధాత

ఇతడు యువనాశ్వుని పుత్రుడు రాజ్యమందు కరు వేర్పడగా నితడు ఘోరముగా తపస్సుచేసి, పద్మ మను ఎకాదశీవత మాచరించి, కరువు నివారించెను. రాముడు వాలితో నిత డొకసారి పాపకర్ముడై (శ్రమణుని తీప్రముగ శిక్షించినట్లు చెప్పెను ఇతనికి నూరుమంది భార్యలు. కాని సంతతి కలుగలేదు అందుకు విచారించి యితడు బుషులను పిల్చి యజ్ఞ మొనర్చెను బుషులు రాజపత్సులకు పృషదాజ్యము తయారుజేసిరి కాని దాహము వేసి అత డప్పుడే దానిని త్రాగివేసెను తతృ్ఫలితముగా అతనికి గర్భము కళ్ళిను. గర్భము. పూర్తిగా పెరిగిననిదస బుషు లతని ఉదరము చీల్చ్సి అందుండి బాలకుని బయటకు తీసిరి. ఇంద్రుడు తన చిటికెనవేలు బాలకునిచే చప్పరింస జేసెను. ఇట్టు పోషింసబడిన ఆ బాలకుడు 'సెరిగి బలవంతుడై విద్యాబుద్దులు గడించెను. తపస్సు చేసి శస్తాస్త్రములు సంపాదించెను. పృథ్వి నంతటిని జయించి రాజసూయము, అశ్వమేధము మున్నగు యజ్ఞము _ లాచరించెను. పరాక్రమూభిమాని యగుటచే. నతడు ఇంద్రుని అర్జాసన మభిలషించెను ఇంద్రు డితనిని యుద్ధమునకు పిల్ఫి ముందుగా లవణాసురునితో యుద్ధము చేయుపునెను ఆ యుద్దములో నితడు వధింపబడెను ఇతడు క్ష్షత్రియు డయ్యును బ్రాహ్మణు డాయెను రాపణుని జయించెను మాంధాత భార్య శశిబిందుని కుపూరచె యగు బిందుముతి ఆమెయం దితనికి ముచుకు-దుడు, అంబరీషుడు, పురుకుత్సుడు అను ముగ్గురు పుత్రులు కలిగిరి. మాంధాతకు

వ్దక్తీ వరిచయములు/387

ఎబదిమంది కుమార్తెలు. ఒకసారి యొక బుషి యితని కుమార్తెలను సెండ్తాడగోరెను కాని ఆ బుషి చాల ముసలివాడు. అందుచే కుమార్తెల నిచ్చుట్‌ కితడు సాహసించలేదు అట్టున్న ఆ బుషి నే కన్యయు వరింపదని అతడు తలంచెను అట్లు తలచి అత డతనిని తన కుమార్తెలున్న అంతఃపురమునకు తోడ్కొని పోయెను. వారిలో నెవరు వరించినను ఆమె నిచ్చి అతనితో వివాహము చేయుదునని చెప్పెను బుషికి రాజు మనస్సు తెలిసిపోయెను వెంటనే ఆతడు సుందరమైన రూపము ధరించెను రాజకునూర్తె లందరును అతనిని వరించిరి. అతడు సంతసించి వారందరినీ ఆ బుషి కిచ్చి వివాహము జరిపెను ఈ కధ పద్మ, విమ్ష, గరుడపురాణములలో పర్లింపబడినది 99. మారీచసుబాహులు

వీరు తాటకకు సుందునివలన జన్మించిన పుత్రులు. విశ్వామిత్రుడు వీరిద్దరిని మంచి పరాక్రమవంతు. అనియు. నేర్ప్వరు లనియు చెప్పెను. మారీచుడు మొదట యక్స్మడు కాని అగస్త్యుని శాపముచే రాక్షసు డయ్యెను శ్రీరాముని బలము (గ్రహించిన వాడగుటచే మారీచుడు రావణునితో సీతాపహగణ ప్రయత్నము మానుకొను మని యెంతగానో బోధించెను కాని రావణు డతనిని చంసివేయుదు నని బెదిరించుటచే బంగారులేడిగా హారి, సీతాపహరణోద్యమమున రావణునకు సహాయపడెను ఇతడు పదివేల యేనుగుల బలమున్నవాదు సుమాలి రాక్షసుని మంత్రులు నల్వురిలోను సూరీచు డొకడు మారీచసుబాహు లిద్దరును విశ్వామిత్రుని యజ్ఞమునకు తరచుగా విఘ్నము కలిగించుచుండిరి. రాముడు సుబాహుని ఒక బాణముతో చంపెను. వేరొక బాణముతో ఘారిచుని సముద్రములో పడున 'ప్లెగురగొ'ట్టైను. అంతతో నితడు లంక చేరుకొని రావణుని యాశ్రమము చేరెను. స్వర్ణమృగరూపమున నున్న మారీచుని రాముడే సంహరించెను బ్రహ్మ యితని కపధ్యత్వము పరముగా నిచ్చెను 100 మాలి

సుకేశునికి దేపవతి యందు పుట్టిన మూడవపుతుడు సూలి తన సోదరులైన సుమాలి మాల్యపంతులతో కలిసి యితదు ఘోరముగా తపస్సుచేసి బ్రహ్మను మెప్పించెను ఇతనికి బ్రహ్మ చిరంజీవిత్సము అజేయత్వము పరములుగా

౩తతవాల్ళీ తీరొాయమాయణము శావములు-నరములు

కన్నీటితో ప్రతిజ్ఞ లొనరించుచున్న భరతుని పై నితనికున్లు సందేహము తొలగుటయే కాదు, విశ్వాసము జనించెను. సేనాసపొతముగా భరతున కిత డాతిధ్యమిచ్చెను. చిత్రకూటమునకు మార్గ మెరిగించెను. అయోధ్యకు పోవుచు, రాముడు ముందుగా భరద్వాజాశ్రమములోనే విడిసెను

భరద్వాజుడు రాము నభినందించి అతనికి వరము. లిచ్చెను. అశ్వమేధాంతమున కూడ రాము డితని నింకొకసారి దర్శించెను

ఇతడు తనకుమార్తె దేవపర్షినిని పులస్త్యప్వుత్రుడైన విశ్రవసుని కిచ్చి వివాహము గావించెను 87. భృగువు

భృగు వను "పేరు గలవా రెందరో విభిన్న[గ్రంధములలో పేర్కొని వర్షింపబడిరి ఐతరీేయబ్రాహ్మణము ననుసరించి, ప్రజాపతి వీర్యము మూడు భాగములు కాగ్కా అందుండి ఆదిత్య, భృగు, అంగిరసులు ముప్పురు జనించినట్లు తెలియును. తైత్తిరియారణ్యకము. భృగువును వరుణపుత్రుడుగా పేర్కానెను. వరుణునిచే (బ్రహ్మజ్ఞాన మందిన కారణమున నితనికి వారుణభృగువని కూడ “ప్పీర్తు కల్ళెను. గోపథబ్రాహ్మణము ననుసరించి, సృష్టినిర్మాణప్రయళత్నమున (బ్రహ్మ తపస్సు చేయుచుండగా, అతని చెమట భూమిపై పడెను. అందులో నతనికి తన రూసము కనిపించెను. అచటనే వీర్యస్టలన సుయ్యెను ఆ వీర్యము. రెండుభాగము. అయ్యెను. ఒక భాగము. శాంతము, పేయమ్ము, స్వాదుపుగను. రెండవది క్హారము, అపేయము, అస్వాదువుగను మారెను, 'పేయభాగమునుండి భృగువును, అపేయభాగమునుండి అంగిరసుడును జన్మించిరి ఇట్టు బ్రహ్మమానసపుత్రులైన వీరు స్వాయంభువమనువున కల్లురును, శివునకు షడ్డకులు నైరి. దక్ష్యయజ్ఞమున శివు డవమానింపబడెను. అప్పుడు శివని నిందించుటలో భృగుపును పొల్గొనెను. దక్షయజ్ఞవిధ్వంస వేళ వీరభద్రు డితని గడ్డము దహించివేసెను. భాగవతములో, ఇతడు. శంకరుని స్తుతించినట్టును, అతడు సంతోషించి, యితనికి మేకగడ్డము. కల్పించినట్టును చెప్పబడినది. 'దేపదానపయుదహములో దానవు లోడిపోవుచుండగా చూచి శుక్రాచార్యుడు సంజీపనికై (ప్రయత్నింప నరిగెను భృగువును తపస్సు చేయదొడగెను. భృగుపత్ని దేపతల నెదిరించెను, స్తీయని కూడ విచారింపక విష్ణు వామెను చక్రప్రయోగము

వ్వక్తి వంచయములు/367

చేసి వధించెను సంజీవనీమంత్రము (గ్రహించి పచ్చి భృగు వామెను తిరిగి జీవింపజేసెను విష్ణువు నతడు నీకు గర్భవాసదుఃఖము కలుగుననియు, భూమిపై జన్మింపనగు ననియు. శవీంచెను ఈ శాపకధ దేవీభాగపతమున నున్నది. విశ్వామిత్రుడు రామునితో విశేషసరిస్థితులలో స్త్రీవధ దోషము కాదని చెప్పి తాటకను వధింపుమునుచు మీది కధ నతనికి వినిపించెను. పద్మపురాణములోని భృగుఖండమున విష్ణునికి భృగువిచ్చిన శాపమును గూర్చి వేరొక కధ చెప్పబడెను.

విష్ణువు భృగుని యజ్ఞము రక్షింతునని మాట యిచ్చియు ఇంద్రుని పిలు పందుకొని మాట తప్పి యింద్రునివద్ద కరిగెను విష్ణువు లేకపోపుటతో దైత్యులు చెలరేగి భృగుని యజ్ఞమును నాశముచేసిరి. అందుసై భృగువు “మర్త్యలోకమున నీవు పదిమారులు జన్మించెద వని విష్ణుని శసీంచెను బ్రహ్మ, విష్ణు మహేశ్చరులలో నెవడు ్రేష్టుడను విషయమును పరీక్షించు. భార మొకప్పుడు భృగువుపై బడెను ఆత డా సందర్భమున నిద్రించుచున్న విష్ణుని గుండెపై తన్నెను. కాని విష్ణువు కోసించలేదు అది చూచి భృగు వతనిని (శ్రేష్టుడుగా నిర్ణయించెను. భృగువు తాపునకు చిహ్నముగా వి్ణువు తన పక్షమున శ్ర్రీవత్సలాంఛనము వహించెను.

భృగునికి దివ్య, పులోమి అను భార్య లిద్ద రుండిరి దిష్యవలన శుస్రుడాదిగా పండ్రెండుగురు. ప్యుతు లుదయించిరి పులోమికి చ్యపనుడు పుట్టను భృగుని పేరున భృగుస్కృతి, భృగుగీత భృగుసూత్రము మున్నగు (గ్రంథములు లభించుచున్నవి ఇతడు వాస్తుకళపై గూడ నొక (గ్రంధము రచించెను

ఇక్ట్వాకుకులమునకు వసిష్టుడు పురోహితుడు. కాని నిమిచక్రవర్తి అత్రి అంగీరసులతో పాటుగా భృగుపును కూడ సిల్చి బుత్విక్కుగా నియమించెను. వాల్మీకిరామూాయణములో ఉత్తరకాండము ననుసరించి, వసిష్టుని శాపముచే నిమి విదేహు డైనప్పుడు భృగు పతనికి చైతన్యము కల్పించుటకు అభివచనమిచ్చెను 88. మతంగుడు

బుపష్యమూకపర్వతము పద్ద పంపానదికి పశ్చిమతటమున మతంగపన ముండెను. సుతంగముని యిచ్చిన శాసమువలన వాలి ఆ (ప్రాంతమునకు పోజాలకుండెను అందుచే సుగ్రీవుని కచ్చట నిశ్చింతగా నిలువ వీలాయెను

౩62/వాల్డీ కీరాయాయణము: శావములు-పరములు

మతంగమునిశిష్యు లొకసారి సమిధల కట్ట మోసుకొని వచ్చుచుండగా వారి శరీరములనుండి జారిన ఎమటబిందువు లచ్చట పూలుగా మారెను అవి ఎప్పుడును వాడిపోవు. రాముని కాతిధ్యమిచ్చిన శబరి యిదే. చోటున నుండెను. మతంగు డామె గురుపు

బ్రాహ్మణత్వము జన్మ పైననే నిర్భర మను విషయమును విశదీకరించుచు పహాభారతమున అనుశాసనపర్వములో మతంగుని కథ వర్ణింపబడినది తండ్రి యజ్ఞమునకై. సమిధలు, దర్భలు కోసి తెచ్చుటకు పోవుచు మతంగుడు తన బండికి. ఒక అఆడుగాడిదను * దాని పిల్లను చేర్చి కష్టెను. పిల్ల బండిని సమముగా లొగలేకుండెను అందుచే మళతంగుడు దాని ముక్కుపై కొరడా ముల్లు గుచ్చెను అది చూచి తల్లి బిడ్డ నోదార్చుచు చెప్పిన దాని అర్థము ముతంగునకు బోధపడెను. అతని తల్లి బ్రాహ్మణి కాని తండ్రి మంగలి, అందుచే. నతని బ్రాహ్మణ్యము నష్టముయ్యెను ఈ విషయము. తెలియగనే అతడు యజ్ఞకార్యమునకు స్వస్తి చెప్పి తపస్సు చేయ నేగెను. ఇంద్రు డతని తపస్సునకు సంతసించెను

కాని చండాలయోనిజన్మునకు బ్రాహ్మణత్వ మసంభవ మని వెప్పెను అయినను మతంగుడు ఒంటికాలిపై నిలిచి నూరేండ్లు తపస్సు చేసెను. అప్రాప్యమునకై యీ ప్రయత్న మసంగతమని యింధద్రుడు మరల చెప్పెను. బ్రాహ్మణ్య మంత సులభము కాదనియు, అనేకజన్మములకు పిమ్మట లభించుననియు. తెలిసికూడ ఇతడు తిరిగి వేయియేండ్లు తపస్సు చేసెను, అప్పు డింద్రు డళనికి (బ్రాహ్మణత్వము విడిచి కామగమన కామరూప, గగన సంచార శాశ్వతకీర్యాదివరము లిచ్చెను మతంగుడు శరీరము విడిచి వరముచే ప్రాప్తించిన స్థాన మందుకొనెను 89. మదయంతి

ఈమె సౌదాసుని (కల్మాషషాదుని) భార్య వసిష్టుడు సౌదాసుని శపింపగా. నతడు. తిరిగి వసిష్ణుని శసింపదలచెను అప్పు డీమె. భర్తకు నచ్చజెప్పి ఆ అనుచితమును మౌన్సించెను ఈమెకు ఆశ్మకు డను ప్యుత్రు డుండెను.

వ్దాక్తీ వరిచయములు/363

90. మధుచ్చందుడు ఇతడు. విశ్వామిత్రుని ఎబదియొకటవ పరు మొదటి “బిదిముంది పుత్రులును శునఃశేఫుని తమకు జ్వ్యేష్టభ్రాతగా స్వీకరింప దు అట్లు బ్వకరిం వారిలో. నితడు (ప్రముఖుడు విశ్వామిత్రు. డిందుకు సంతోషించి యితని కుత్తమాశీర్యాదము లిచ్చెను. బుగ్వేదప్రథమమండలములోని మొదటి పదిసూక్తములు రచించిన. 'శేర్తి యీ మధుచ్చందున కబ్చినది ఇంతడు శర్యాతికి పురో హితుడుగా నుండెను
91. మధుదైత్యుడు ఇతడు కృతయుగమున దితికి జన్మించిన పుత్రుడు ఇతడు రావణుని పినతల్లి కుమార్తె కుంభీనసిని అపహరించెను. అందుసె నితనిని శిక్షించుటకు నే = షు. రావణుడు సేనాసహితుడై వచ్చెను. కాని కుంభీనసి యితనినే తాను పతిగా వరించితి నని చెప్పి రావణు నితనికి సహాయపడుమని కోరెను. ఇతడు జ్ఞాని బుద్ధిమంతుడు, దేపతలకు మిత్రుడు శంకరు డితనికి శూల మిచ్చి దేవబ్రాహ్మణు లకు వైర మెంచకుండ నున్నంతకాలసువర కా శూల మతనిపద్ద నుందునని చెప్పెను. ఇతడు దానిని తన వంశమువారివద్ద శాశ్వతముగా నుండు. నట్టు వర మిమ్మనెను కాని శంకరు డందుల కంగీకరింపలేదు అయిననూ, ఆ శూల మతని కుమారుని పద్ద నుండగలదనియు అది అతని చేతిలో నున్నంతపరకు అత డవధ్యు డగుననియు శంకరు డను[గ్రహించెను అప్లే యితని పుత్రుడైన లవణాసురున కా శూలము లభింవెను.
92. మయుడు దనుప్తుత్రులైన దానపులలో నిత డొకడు రామాయణములో నితడు దితిపుత్రుడుగా పేర్కొనబడెను కాని అది సరికాదు ఇతని సోదరుడు నముచి. ఇతని భార్యాపుత్రులను. గురించి వేర్వేరుగ్రంథములలో వేర్వేరు రీతులుగా చెప్పబడెను అప్పరస యైన హేసఘు యితని పత్ని ఆమెయం దితనికి మండోదరి యను పుత్రిక కలిగిను మండోదరితో పాటుగా యయాతి దుందుభి అను వారును కలిగినట్టు చెప్పబడెను బ్రహ్మాండపురాణము ననుసరించి యితనికి రంభవలన ఆర్గురు సంతానము లభించినట్టు తెలియుచున్నది. తెరశ/వార్మీ కిరాయమాయణము; శావములు-వరములు

నిచ్చెను. ఇతడు సోదరసహితుడై దేషతలను బాధింపదొడగెను. మహావిష్ణు వితనిని యుద్ధములో సంహదించెను. పసుద యను గంధర్వి యితని భార్య, అనల, అనిల, హర, సలపాతులనువా రితని పుత్రులు. విభీషణు. డితని కమాత్యసదవి నిచ్చెను 101 మాల్యవంతుడు

ఇతడు సుకేశదేపవతుల జ్యేస్టపుత్రుడు తండ్రి తపోబలమున నైశ్వర్యవంతు డయ్యెనని విని యితడు కూడ తన తమ్ములిద్దరితో పాటుగా తపస్సు చేయదొడగెను (బ్రహ్మ (ప్రసన్నుడై వరము లిచ్చెను. అప్పు డితడు సపరివారముగా లంకానగరములో నిపసించుచు దేవతల బాధింపసాగెను. శ్రీవిష్ణు వితనిని పధించుటకు. ప్రతిజ్ఞ చేసెను అప్లే మాలిని పధించెను. అప్పు డితడు తమ్ముడైన సుమాలిని తోడ్కొని పాతాళమున శేగి నివసింపదొడగెను. తిదిగి యొకప్పుడు షర్య్యలోకమునకు వచ్చి, వైశ్రవణుని ఐశ్వర్యము చూచి ఆశ్చర్యచకితు డయ్యెను. ఇతడు తన కుమార్తె కైకసిని విశ్రపసుని కిచ్చి వివాహము చేసెను, ఆమెకు రావణాదులు జన్మించిరి. నర్మదాగంధర్వి జ్వ్యేష్టపుత్రిటైైన సుందరి మాల్యవంతుని భార్య ఆమెయం దితనికి ఏడుగురు పుత్రులును, ఒక పుత్రికయు. కలిగిది రావణు డొనర్చిన సీతాపహరణ మితనికి నచ్చలేదు సీతను రామునికి తిరిగి యిచ్చివేయు మనియు, అధర్మము. విడిచిపెట్టు మనియు నితడు రావణునకు నీతి చెప్పెను 102. మిత్రుడు

పరుణపదముతో కలిసి వినవచ్చు దేవత మిత్రుడు... ఇతడు ద్వాదశాదిత్యులలో నొకడు రేపతియం దితనికి ఉత్సర్ల, అరిష్ట సిప్పలు అను ముగ్గురు పుత్రులు కలిగిది పరుణపద మంది యితడు ఊర్వశిని పలచెను ఆమె అంగీకరించెను కాని ఈ లోపున పరుణు డామెను చూచెను వెంటనే కామోద్దీపితుడై అత డామెను కోరెను అప్పు డామె తాను మిత్రునికి ముందే మాటయిచ్చితి ననియు ఆ కారణమున దేహము తన స్వాధినములో లేదనియు అందువలన కేపలము (ప్రేమమాత్ర మియ్యనగుననియు. చెప్పెను. కాని పరుణుడు కామ మాపుకొనలేక ఆమె నుద్దేశించి తన వీర్యము నొక కుంభములో విడ్తిచెను మిత్రుని క్రీ విషయమంతయు తెలియగనే ఆత

వ్ద్తీ నరిచయములు/ంకతి

దూర్వశిని శపించి, తన వీర్యమును కూడ అదే కుంభమున విడిచెను. ఆ కుంభమునుండి అగస్య్యవసీష్టు లుదయించిరి. అగస్త్యుడు మిత్రునితో నేను నీ కొక్కనితే పుత్రుడను కాదని చెప్పి అతనిని త్యజించెను, 103. మేఘునాదుడు (ఇంద్రజిత్తు)

ఇతడు మండోదరీరావణుల ప్రథమపుత్రుడు. పుట్టినంతనే మేఘము వలె గర్హించినందున మేఘనాదు డనబడెను. యువరా జగుటతోడనే యితడు శుక్రాచార్యుని పిలిచి అశ్వమేధము, అగ్హిమ్ట్రోమము, బహుసువర్ధకము, రాజసూయము, గోమేధము, వైష్ణవము, మాహేశ్వరము నను ఏడు యజ్ఞములు చేసెను. ఈ యజ్ఞము. లన్నియు నికుంభిలలో జరిగెను శివు డితనికి దివ్యరథము, తామసీమాయ, ధనుర్చాణములు, శస్త్రములు మున్నగునవి యిచ్చెను (బ్రహ్మ యితనికి పరిమితావధ్యతను వరముగా నిచ్చెను ఇతడు మహాపరాక్రమవంతుడు. ఇంద్రుని జయించి కట్టి తెచ్చి విడిపించపచ్చిన (బ్రహ్మ నితడు, అమరత్తము వరముగా వేడెను. బ్రహ్మ మర్త్యలోకమున నమరత్వము సిద్ధింపదని వేరేదైన కోరుకొను మనెను. ఇంద్రుని జయించినందున ఇంద్రజిత్తు అను బిరుద నావు మిచ్చెను. మేఘనాదుని భార్య సులోచన, నికుంభిలాహోమము ముగించినచో నతడు సర్వనాశనము చేయగలడని విభీషణుడు భయపడి రాఘుని కెదిగించెను. అప్పుడు లక్ష్మణుని పంసీ హోమము. పూర్తి కాకమునుపే యుద్ధములో నతనిని సంహరింపజేసెను అప్పు డితని భార్య సహగమనము చేసెను

మేఘనాదుడు దుర్దేయుడైన వీరుడు రామరావణయుద్దములో నితడు చూపిన పరాక్రమము సాటిలేనిది ఆసంఖ్యాకవానరవీరులను హతమార్చి యితడు రాను రాసు అని ఆక్రోశించుచున్న మౌాయసీతను చూపి హనుమంతుని భయవిప్వాలు నొనర్బెను అంతటితో ఆగక ఇత డా మాయసీతను చంపుదునని బెదిరించి చిపరకు వానరులు చూచుచుండగనే ఆమె కంర ముత్తరించెను శత్రువులను హతోత్సాహులుగా చేయుటకు తగిన సరాక్రమమునకు తోడుగా యితనికి పరలబ్ధములైన శస్తాస్త్రములు మాయా ప్రయోగసామర్ట్యముకూడ నున్నవి 'పరబలసున హనుషుంతు డొక్కడు తప్ప తక్కిన వానరసేన యంతయ్యు. నిత్తని బ్రహ్మాస్త్రముచే బంధింపబడెను రామలక్ష్మణుల నితడు బాజణాసారముచే మూర్చిల్లదేసెను. వారిని నాగపాశముచే బంధించెను మాయచే నదృశ్యుడై పరబలముచే నితడు విజయము సాధించుచుండెను

త70/వాల్లీ కీరాయూాయణము= శానమయులు-వరములు

104. వైైంందుడు

ఇతడు వానరయూథపుడైన సుషేణుని కుమారుడు. ద్వివిదునికి జ్యేష్టభ్రాత. ఆరువదియోజనములు దాటగల శక్తి సంపన్నుడు వరైముష్టి యూపాక్సులను వధించి యితడు యుద్ధములో రామునికి సహాయపడెను. తాన్వేషణమునకై సుగ్లీవు డంపిన వానరులలో నితడును కలడు. బ్రహ్మచే పరిమితామరత్వము పరముగా బడనసీన యీ కవియోధుని రాముడు కలియుగాంతమువరకు జీవించియుండునట్లు ఆశీర్వదించెను. 105. యదువు

యయాతికి దేవయానియందు కల్గిన పుత్రుడు యదువు. ఇత డతని సంతానములో జ్యేష్టుడు. శర్మిష్యాపుత్రుడై పురుడు యయాతికి మిక్కిలి (ప్రీతి పాత్రుడు. ఈ విషయము యయాతికి కంటగింపుగా నుండెను. పురుని పట్ల అసూయతో పాటు తండ్రిపట్ట ద్వేషము కూడ -పెంచుకొనెను. యయాతికి శుక్రుని శాపముచే ముసలితనము వచ్చెను. దానిని కొంతకాలము తన పుత్రులు (గ్రహించి తనకు యౌవన మీయదగునని యయాతి కోరెను. అతడు యదువు నడుగగా నతడు తిరస్కరించెను ఈ తిరస్కారకారణము వేర్వేరుగా వక్షింపబడెను. యయాతి యదుపు నంతగా (శ్రేమింపలేదను మాట అటుంచి అత డొక బ్రాహ్మణుని కిచ్చిన వాగ్దానమునకు కూడ ముసలితనము బాధకమగునని తలచి తండ్రి కోర్కె నతడు తిరస్కరించెను. అంతేగాక, తన యౌవనము (గ్రహించి తండ్రి తిరిగి తన తల్లితో కలిసినప్పు డది తనకు మాతృసమాగమ దోష మగు నని అతడు భయపడెను. కారణ మేదిటైనను యదువు తండ్రి కోర్కె నిరాకరించెను. యయాతి కుపీతుడై ఆతని నిట్లు శపించెను- “నీవు ఘొోరరాక్షసుడ వగుదువు నీకు యాతుధానులే పుజ్టైదరు. సోమకులోత్పన్నుల వంశమున నీ సంతతి చేరదు. నీపంశముకూడ నీవలెనే ఉదండాచరణము పొందును. జ్యేష్ట డగుటచే యయాతి వెనుక యదుజ్‌ రాజ్యాధికారి కాపలసియుండెను కాని యయాతి యీతనికి రాజ్య మియ్యలేదు. యదువు రాజ్యమును, సార్వభౌామసదవీలోభమును విడిచి తండ్రి యిచ్చిన తగుమాత్రపు రాజ్యభాగముతోనే తృప్తిపడెను యదుపువలన యాదప్పు లుద్భవించిరి. వారు మౌసలయుద్ధములో గతించిరి.

స్టో వరిచయములుం7?

106. యముడు బుగ్వేదములో. నితని తండ్రి వివస్వతుడనియు, తల్లి సరణ్యుపనియు చెప్పబడెను కొని హదివంశ, మార్కండేయ, పద్మ, విష్ణు మత్స్య పదాహాది పురాణములలో నితని తల్లి పేరు సంజ్ఞ యని చెప్పబడెను సంజ్ఞ సూర్యతేజస్సు భరింపలేకుండెను చూడలేక కనులు మూసికొనుచుండెడిది. అందుచే సూర్యు డొమెను. నీపు ప్రజాసంహారకుడగు పుత్రుని గాంతుపని శపించెను ఆ పుత్రుడే యముడు. యమి యితని కవలనోదరి బుగ్వేదములో వీరి పరస్పర సంభోగసంవాదము. పర్లింపబడెను సపతితల్లిమైన ఛాయ యముని తన్నైను. సీ కుడిభాగము. తనంతట తానే తెగి పడిపోవునని యము డామెను శపించెను. సూర్యుడు. శాపశాంతి వచించెను. తపస్సు చేసి బ్రహ్మచే నితడు సితృలోకమున కాధిపత్యసు, _విశ్వమందలి పాసపుణ్యములు గమనించునట్టే అధికారమును పరములుగా పొందెను. మాండప్యమునికి అపరాధము లేకయే, శూలముపై నిల్చు శిక్ష వేయగా, మరణించుటకు పూర్వ మూ ముని శూద్రుడవై పుజ్దద వని యముని శపించెను. కుంతి కితనివలన యుధిష్పెరుడు జన్మించెను. సరీోవరమున యక్షరూషధారిగా ధర్ము డడిగిన ప్రశ్నలకు సదుత్తరము లిచ్చెను తతృ్ఫలితముగా అక్కడ చచ్చిపడి యున్న పాొండపవు లందరును తిరిగి బీవించిది యముడు ధర్మశాస్త్రకారుడు. యముడు దక్షిణదిశాధిసతి. ఇతడు కుంభకర్ణునిచే పరాజితుడయ్యెను రాపణుని భయమున నితడు కాకిగా మారి పారిపోయెను. ఆ పిదప కాకికి రోగములు లేకుండునట్టును స్వాభావికమ్చుత్యుపవు లేనట్లును లోకులు వధింసకున్నంత వరకు బీవించియుండునట్టును చరమిచ్చెను. యహరాపణయుదము సప్తరాత్రములు జరిగను. తుదకు యముడు కాలదండము ('ప్రయోగింప నేంచెను. కాని బ్రహ్మ వచ్చి రావణునికి తానిచ్చిన వరమునకు విరుద్ధమగునని చెప్పే అతని ప్రయత్నము నాపివేసెను. ఇతడు హనుమంతునికి రోగముక్తుడై యుండునట్లు కాలదండమునకు కూడ అవధ్యు డగునట్టును వరమిచ్చెను గ 10/7. యయాతి ఇతడు ఇక్ట్వాకుపంశమున నహుషుని పుత్రుడు. దైత్యగురువైన శుక్రాచార్యుని కుమార్తె దేసయానియు. దైత్యరాజైన వృషసర్వుని కుమార్తె శర్మిష్టయు నితని భార్యలు శర్మిష్ట దేపయానికి దాసిగా వివాహితటై యయాతివద్దకు పచ్చెను 72/వాల్డీ కిరామాయణము:. శానములు-వరములు

ఆమెతో శయన మంగీకదింపవలదని శుక్రుడు శాసించెను కాని యితని కామె యందు ముగ్గురు పిల్లలు పుట్టిరి దేపయాని కిద్దరే పిల్లలు కల్లిది. అందుచే నామె కోపించి తండ్రితో ఫర్యాదు చేసెను. శుక్రు డతనిని ముసలివా డగునట్టు శపించెను. కాని అతని కుమారులలో నెవరైన ఆ ముసలితనమును (గహించినచో నతనికి తిరిగి యౌపనము కల్గునని శాపశమనము వచించెను. యయాతి తన పుత్రులను సిళ్చి, తన ముసలితనమును (గ్రహించి వారి యౌవనము తన కిమ్మనెను. పురు డందు కంగీకరింపగా మిగిలిన పుత్రులు కాదనిరి వారల కితడు వేర్వేరు శాపము లిచ్చెను. పురునకు రాజ్యమిచ్చెను. ఇతడు విషయాసక్తుడు. వేలకొలది సంవత్సరములు భోగించియు నితనికి తృప్తి కలుగలేదు, కాని ధర్మనిష్ట కలవాడు. ప్పురుని కిచ్చిన వాద్ధకము నితడు తిరిగి (గ్రహించి వాని యౌవనము వాని కిచ్చెను. స్వర్గమున కేగిన సిదసకూడ యితని స్వాభిమానము తగ్గలేదు. అందుచే యింద్రు డితనిని తిరిగి భూలోకమునకు (తోసివేసెను.

యయాతి యెన్నో యజ్ఞయాగములు చేసెను. రాజనీతి ననుసరించి ప్రజాపాలన మొనర్చెను ఎన్నో దానములు చేసెను. ఇతనికి దేవయానియందు యదుతుర్వసులును, శర్మిష్టయందు ద్రుహ్యు, అను, పురులును జన్మించిరి. కొన్ని (గ్రంథములలో యితనికి మాధవి, సుకన్య అను నిర్వురు కుమార్తె లుండినట్లు వ్రాయబడినది కాని సుకన్య' బహుశా యయాతి కుమార్తెగాక శర్యాతి కుమార్తదైై యుండును.

యయాతి కధ వేర్వేరు (గ్రంధములలో వేర్వేరుగా వర్ణింపబడెను. 108. రంభ

ఈమె. మిక్కిలి అందమైన అప్సరస. కశ్యపునకు పప్రథవలన నామె జనించెను కుబేరుని తనయుడు నలకూబరునితో నీమె పత్నీభావమున మెలగుచుండెను ఒకసారి చక్కగా ఆలంకరించుకొని పోపుచున్నప్పు డీమెను రావణుడు చూచెను. కామమోపొతుడై అత డీమెను కోరగా నేను నలకూబరుని (ఫ్రేమించి, సమాగహమమునకై అతని వద్దకు పోప్పుచున్నాను నేను మీకు కోడల నగుదు నని చెప్పీ యీమె అతనిని వారింపబోయెను కాని రావణుడు వినక ఆమెను బలాత్కరించెను

వ్దాక్తీ వంచయములు/373

శ్వేతమునికి ఒకానొక రాక్ష్మసికిని జరిగిన యుద్ధములో వాయవ్యాస్త్రము తగిలి ఆ రాక్ష్రసియు, విశ్వామి(త్రుని. శాసముచే శీబగా మారిన రంభయు, కపితీర్ధమున సడిపోయిరి. అట్టు పడుటతో ఈ యిద్దరూ నుద్దరింపబడిరి. మహాభారతసున ఉద్యోగపర్వములో ధంభ తుంబురుని భార్యగా చెప్పబడెను. కొని రంభాసాంగత్యమువల్లనే తుంబురుడు విరాధరాక్షసుడుగా మారవలనీవచ్చెను బహుశా యిత డామె భర్త కాడు 109. రాముడు అయోధ్యాధిపతి దశరధుడు పుత్రకామేష్టి చేయగా యజ్ఞపురుషు దతనికి పాయస మిచ్చెను ఆ పాయసము గ్రపొంచినందున నితని రాణులు మువ్వురకును నల్గురు పుత్రులు కల్లిరి వారిలో కౌసల్యప్తుత్రుడైన రాముదు జ్యేష్టుడు ఇతనిని త్రీవిష్ణుని అవతారముగా చెప్పుచుందురు. ర్మ రానణునకు పరిమిచముగా నవధ్యత్వము వరముగా నిచ్చి మనుష్యులను సేర్కొనపోపుటచే రావణనధార్థము దేవతల ప్రార్ధనపై విష్ణువు రాముడుగా సూనవావతార మెత్తెను. వసిష్యనివే నితనికి సహస్పశస్త్రశాస్త్రములలోను (పశిక్షణ మబ్బెను విశ్వామిత్రుడు తన యజ్ఞరక్ష క్రై దశరధునిపద్దకు వచ్చి రాముని తనతో సంపుషుని "కోచిను. ఇందు మూలముగా రాముని 'కెన్నో విద్యలు, అస్త్రములు లభించెను పూర్వకధ లెన్నో తెలిసెను.. ఇతడు తాటకను, సుబాహుని పధించి మారీచు నెగుర్‌ గొటెని మిథిలానగరమున జనకరాజు సభలో నితడు శిపధనుస్సును భంజించ్‌ను. జనకసటి సీత నితడు. "ెంద్దాడెను. దశరథు డితనికీ రాజ్యాభిషేకము చేయబోగా. కైకేయి తనకు రా జెప్పుడో యిచ్చిన వరములు స్మరించి, వాటివలన రామునికి పదునాలుగేండు. వనవాసమును కోరుకొని, అతని నడవికి పంపెను. సీతాలక్ష్మణులు రాముని వెంట నడవి క6గరి పుత్రవియోగ దుఃఖమున దశరధుడు మరణించెను. దాము డడవి కేసుచున్నప్పుడు భరతు డయోధ్యలో లేడు అతడు వచ్చి, అన్ని విషయములు తెలిసికొని తన తలి సట్టుదలపల్లనే యీ ఘోరము లన్నియు. జరిగెనని (గ్రహించి ఆమెను నిందించి, తొ నడవికి పోయి రాముని తిరిగి అయోధ్యకు రమ్మని పిల్చెను కాని అతని ప్రయత్నము ఫలించలేదు చివర కఠతని పాదుకలు (గ్రహించి పచ్చి రాముని పేరుమీదనే సంన్యాసిగనే నిర్చి భరతుడు రాజ్యమేలెను పనవాసకాలమున రామున కెన్నో యిక్కట్టు కళ్ళెను స్వర్ణమృగరూపమున (ప్రలోభము కల్పించి రావణుడు. సీతను లంక 'కెత్తుకొని పోయెను త74టార్డీ కిరాయాయణము?. శానములు-వరములు

అతడు సీతను నయభయములు చూపి తనను వరింపుమని కోరెను. కాని సీత ఆతని వశము కాలేదు. సీతను వెదకుచు లక్ష్మణునితో కలిసి రాము డెంతగానో (శ్రమించెను. వాలిని సంహరించి సుగ్రీవుని వంటి మిత్రుని, హనుమంతుని వంటి కర్తవ్యనిష్ణుని సఖ్య మందెను. విభీషణుని తన పక్షమున చేర్చుకొని వానరుల సహాయముతో లంకపై దండెత్తైెను. రావణుని చంవీ సీతను విడిపించెను. అన్నిసరీక్ష చేయించి ఆమె శుద్రత్వమును పరికించి తిరిగి (గ్రహించెను. రాముడు విభీషణుని లంకాధిపతిగా వీన్‌ భరతరక్షితమైన తన రాజ్యమును తిరిగి (గ్రహించెను లోకాసవాదము కారణముగా గర్భవతిగా నున్న సీతను పరిత్యజించి ఏకాకిగా జీవించెను. నీత వాల్మీకిముని ఆశ్రమములో కుశ లపు లను కవలబిడ్డలను ్రసవించెను. కాలుని సలహాపై రాముడు తన అవతారకార్యము ముగిసినందున మహాప్రస్థాన మరిగెను

శ్రీరాముడు సత్యవాది. తండ్రి యాజ్ఞ పాలించుటకై అతడు రాజ్యాభి'షేకము త్యజించి వనవాస మరిగెను నీత నెక్కుపగా (ప్రేమించుచున్నను, ఆమె విశుద్ధ శీలము పై విశ్వాసమున్నను, రాము డామెను అన్నీపరీక్షానంతరమే న్వీకరించెను. రాజు చరిత్ర నిష్కళంకముగా నుండవలెనని భావించి, లోకాపవాదము కారణమున సీతను పరిత్యజించెను. ఏకపత్నీప్రతనిష్టడై యితడు సమాజము నెదుట నొక ఆదర్శము నిల్సెను దుష్టసంహారముతో. పాటుగా నితడు ఇిష్టరక్షణభారము కూడ వపించుచు వచ్చెను.

రాము డెంత కర్తవ్యనిపుణుణో అంతగనే కలోరనిశ్చయుడు లక్ష్మణుని యం దతనిప్రేమ సాటిలేనిది. అతదు లేనిదే ఒక్క క్షణమైనను నిత డుండజాలకుండెను. కఠోరకర్తవ్యనిరహణము. నితడు లక్ష్మణున కప్పగించు చుండెను. లక్ష్మణు డప్లే ఉదాత్తభావమున నితని యాజ్ఞ నుల్లంఘింపక పాలించుచుండెను. చివరకు లక్ష్మణుని త్యజించి ఆతని వెనుకనే రాముడు మహాప్రస్థాన షురిగెను శ్రీరాముని సస్వార్ధభావ మద్వితీయము. శరభంగముని తొను తపోబలముచే గడించిన బ్రహ్మలోకమును రామున కిచ్చెద ననెను. రాముడు వినయపూర్వకముగా తన కది వల దనెను. భరద్వాజు డతనికి పరమీయదలచెను. రాము డతనిని అననుకూల బుతుపులలో కూడ ఆయోధ్యాసూర్గమున గల పృక్షములన్నయు పుష్పఫలభరితములుగా నుండునట్లు అనుగ్రహింపు డని వర మడిగెిను. అయినను, సీతాత్యాగము, వాలివధ అనునవి రాముని చరిత్రమున సర్వథా సమర్థనీయములు కాజాలప.

వ్దాక్తీ వరిచయములు/3765

రాముని జీవితమంతయు ఆదర్శపూర్ణమే ఆచరణమంతయు ఆదర్శభరితమే. అత డొక అలౌకికమానవుడు సుర్యాదాపురుషోత్తముడు కర్తవ్యపాలనయే ఆతని జీవననిష్ట పుత్రుడు, భర్త శాసకుడు మిత్రుడు మున్నగు నన్ని రూపములలోను అతడు తన కర్తవ్యమును కలోరముగా నిర్వర్తించి సమాజమున కాదర్శము జూపెను. అతడు చేసీన కొన్ని నిర్రయములు కొందరికి అన్యాయము లని అనివించిననూ, సమిస్టికళ్యాణము పైననే రాముని దృష్టి సదా కేంద్రీకరించి యుండెను. 110. రావణుడు

పులస్త్యుని పుత్రుడైన విశ్రవసునకును, సుమాలి పుత్రిక కైకసికిని రావణుడు జన్మించెను కుబేరు డితని సవతియన్న కైకనీ యితనిని కుబేరునంత వైభవశాలివి కమ్మని చెప్పగా ఇతదు గోకర్ణశ్షేత్రమున వేయేంద్లు తపస్సుచేసి, తన శిరస్సు. ఒకటి హపనము చేసెను అట్లే యితడు 'ప్రతివేయేండ్ల తపసు పూర్తికాగానే ఒక శిరస్సు చొప్పున హవనము చేయుచు వచ్చి, పదియప సహస్రాంతమున కూడ నట్టు చేయబోగా (బ్రహ్మ ప్రత్యక్షమై పరిమితావధ్యత్వము వరముగా నిచ్చెను పద్మపురాణములో శంకరు దట్లు ప్రత్యక్షమై వరమిచ్చినట్టున్నది బ్రహ్మవరమున. నితని _ శిరస్సు లన్నియు. తిరిగి మొలిచెను ఇతనికి దశాననుడు దళీవుడు అని ేర్షు ఏర్పడినవి రావణుడు కుబేరుని అంక నాక్రమించి లంకాధీశుడయ్యెను మయున్సి పుత్రిక మండోదరి యితని భార్య. ఆమెగాక. వేరే వేయిమంది యితనికి భార్య లుండిరి మండోదరికి కలిగిన పుత్రుడు మేఘనాదుడు అతికాయుడు, (త్రిశిరుడు, నరాంతకుడు, దేవాంతకుడు అను వారితో కలిసి యితని పుత్రు లైదుగురు కుంభకర్ణవిభీషణు లితని తమ్ములు శూర్పణఖ చెల్లెలు ప్రహస్త మహోదర, మారీచ శుక, సారణ, మహాపార్శ్వ, ధూమ్రాక్టాదులు రాపణుని మంత్రులు. సహజముగా బలవంతుడైన రావణుడు వరబలమున దుర్దయుడయ్యెను. కుబేరుని పుష్పక మితడు గుంజుకొనెను. రాజులెందరినో పరాజితుల నొనర్చెను శంకరుని గూర్చి అనాదరసూచకముగా మౌట్టాడినప్పుడు నందీశ్వరుడు తగురీతి నితనికి శంకరుని ('ప్రభాప మవగతము చేసెను. తనపొదాంగుష్టముచే నదిమిపట్టబడిన కైలాసము క్రింద నితని బాహువులు చిక్కి నలిగిపోవ్పునట్టు చేసి శివు డితని మదమును దింపివేసెను. యమునితో యుద్ధములో నితనికి సృుత్యు వాసన్నవైఎనది కాని బ్రహ్మ ఆ

త76/వాల్మీ కీరామాయణము-' శావములు-వరములు

యుద్ధము నాపివేసెను. నివాతకవచుల నితడు జయించలేక పోయెను (బ్రహ్మ వారితో నితనికి మైత్రి చేసెను. మరుత్తు యజ్ఞదీక్షలో నుండుటచే యుద్దవిముఖు డయినందున నితనికి పరాజయము తపస్పెను. వాలి దావణుని ఉఊన "బాహుమూలమున నిరికించి. యూపిరి సలుప నీయలేదు అంతలో నితనికి వాలిసత్వ మవగతమై అగ్నిసాక్షిగా అతనితో సంధిచేసికొనెను. స్త్రీలను బలాత్కరించుటలో రావణుడు ఘనుడు ఎందరినో సార్వీమణుల నితడు, వారి బంధుజనులను హతమార్చి, బలవంతముగా చెరబట్టి తెచ్చెను పుంజికస్థలను, రంభను బలాత్కరించి, యితడు (బ్రహ్మచేతను, నలకూబరుని చేతను శపీంచబడెను. వేదవతి యితని దౌర్దన్యమునకు వగచి ఆత్మత్యాగ మొనర్చి, యితని వినాశమునక్రై తిరిగి యవతరించుటకు ప్రతిజ్ఞ చేసెను. సీతను వేదవతి యవతార మనియే చెప్పుదురు. సీతాస్త్వయంవరవేళ రావణుడు మిథిల కేగెనే కాని శివధనుస్సు నెత్తజాలకపోయెను. రామలక్ష్మణుల బలపరా(క్రమములను గురించి మారిచు డితనిని హెచ్చరించెను కాని రావణు డతనిని సీతాపహరణమున సహాయపడుమని బలాత్కరించి అందులకు బాధ్యత వపింపజే'సెను. అట్టు సహాయపడనిచో చంవివేసెద నని బెదిరించెను. విభీషణుడు సీతాపహరణమును గూర్చి రావణుని నిందించెను. కాని రావణు డా మాట లు పేక్షించెను. సీతను లొంగదీసికొనలేక, రావణు డామెను చంపుటకు కూడ సిద్దమయ్యెను కాని యితడు లా కార్యము నుండి యితనిని నివారించిరి రొముని మాయాశిరమువంటివి చూసి సీతను వశపరచుకొనుటకై చేసిన ప్రయత్నములలో రావణుడు విఫలుడయ్యెను. “్‌ా అనరణ్యుడు; మూంధాత యితని కోడినట్టు ప్రకటింపబడెను. హనుమంతుని తోకకు నిప్పంటించి లంకాదహనమున కితడే కారకుడాయెను. మానవులను తుచ్చులుగా తలచి గర్వించిన రాపణుడు రాము నపలీలగా 'గెలిచెద ననుకొనెను. కాని సేనాధిపతు లొక్కొక్కరే గతించుచుండుటయు. అతికాయకుంభకర్ణులు వధింపబదుటయు నితని కధైర్యము కలుగజేయదొడగెను. ఇంద్రజిత్తు మరణముతో ఆశ లన్నియు నడుగంకొను. ఏదో కొంత జయము లభించినను, దానిని స్థిరముగా నిల్పుకొను నపకాశము లేదని అతనికి స్పష్టమాయెను “మరణాంతాని వైరాణి అను నీతిపై రాము డితనికి విభిషణునిచే నంత్యేష్టి చేయించెను. ('బ్రహ్మయు, శివుడును ఇచ్చిన పరములవలన నితని కహంభావము "స్వేచ్భాచారము, వ్త్తీ నరిచయములు/377_

(ప్రమత్తత అధికమైనవి. శివు డిచ్చిన చంద్రహాససు, బ్రహ్మ యిచ్చిన నద్ధమంత్రమి నీతని నిరంకుశాచరణమునకు తోడ్పడెను కాని ఎపరికినీ ఎప్పుడునూ భయపడని రావణుడు (బ్రహ్మశాసమునకు మాత్రము. వెరచుచుండెను ఈ కారణముననే అతడు నీత నంటుటకు సాహనింపలేదు 11. రుద్రుడు (మహాదేవుడు, హరుడు, శివుడు)

రుద్రుడు వింగళజటాధారి, శత్రుసంహారకుడు, మహాబలుడైన దేవత (ప్రాణులను చంపునట్టివాడు అందుచే భయంకరుడు. ఇత డోషధుఐచే రోగనివారణ మొనర్చగల నేర్పరి. బుగ్వేదమున నితడు ధనుర్పాణవజములు ధరించినవాడుగా ష్ణింపబడెను. శతపధబ్రహ్మణములో అగ్నియే రుద్రు డనబడెను. అప్లే శర్చ్యభవ, పశుపతి అను పేర్లు కూడ వాడబడెను బ్రహ్మవురాణము ఐతరేయ శతపథ బ్రాహ్మణములును, దుహితృగమనదోషమునకై ప్రజాపతిని శిక్షించుటక్తై రుద్రు డపతరించినట్టు చెప్పుచున్నవి విష్ణుపురాణ మితనిని (బ్రహ్మ కనుబొమ్మలనుండి పుట్టినట్లు 'పేర్కొనెను అప్లే యిత డర్ధనారీశ్వరుడుగొ చెప్పబడెను స్కందపురాణము ననుసరించి నృష్టిచింతలో మునిగిన బ్రహ్మకు మొదట నరుణముగను, సీదప నీలముగను జనించిన శిశుద్వయమే రుదు డాయెను. రుద్రులు పదునొకండుగురు వారి సేర్తు వేర్వేరు (గ్రంథములలో వే్వేరుగా నున్నవి, స

దక్షపుత్రిమైన సతీదేవి యితని భార్య ఆమెయే తిరిగి హిమవంతుని కుమార్తె పార్వతి (ఉమ)గా జన్మించెను. ఇత డొకసొరి బ్రహ్మ నిర్మించిన అప్సరస నొకామెను చూచి మోసొాంచెను కాని పార్వతి సమీపమున నుండుటచే ఆమెను తిరిగి చూచుటకు సాహసింపలేదు కాని నల్వంకలు నాల్గుముఖము లేర్పాటు చేసికొనెను నారదునివలన నీ రహస్య మెరిగిన పార్వతి యితని నేత్రములు మూసెను అప్పు డితనికి మూడవకన్ను లభించెను 'వీరభద్రునిచే నితడు దక్టుని యజ్ఞమును విధ్వస్త మొనర్పజేసెను అక్తే అతనిచే (బ్రహ్మ పంచనుముఖము నూడదీయించెను. కాని దీనివలన బ్రహ్మహత్యాదోష మంటను. భూతపిశాచనాధు డగుటచే నితనికి శృశానమావాస మాయెను. వీరభద్రాదు లితని పుత్రులు ఎందరో బుషులకు తొమసవ్పత్తి కలిగించినది రుద్రుడే. బాణ భస్మాసుర రావణుల పట్ట వ్యవహరించిన తీరులో నితని అమాయికత్వము

౩74వాల్లీ జీరాయమాయణము: శొవములు-వరములు

వెల్లడి యగుచున్నది. గంధమాదనపర్వతము పై దిగుచున్న గంగ నితడు తన జడలలో ధరించెను, అందుచే గంగ యితని పత్ని యనబడెను. ఇతని నివాసస్త్టానమును_ గురించి, మేరుపర్వతము ఉత్తర(ధుపము, కైలాసము, హిమపంతము మున్నగు ననేకస్థలములు చెప్పబడుచున్నవి.

మహాదేప, హర, శివ శంకరాదు లన్నియూ నితని పేర్లే. సంతానసప్రాప్తికై యితడు పార్వతితో చిరకాల మేకాంతముం దుండుటతో దేవతలు భయపడిరి వా దితని రతి(క్రీడకు విఘ్న మాపాదించిరి అందుచే పార్వతి దేవతలను, వారికి పరోక్షముగా సహాయపడిన పృళ్టని సంతానహీను లగునట్లు శపించెను. ఇతడు. పర్వతమున కరిగి తపస్సు చేయదొడగెను భగీరథుని తపస్సునకు మెచ్చి శవు డతడు కోరినట్టు ఆకాశగంగను తన శిరస్సున ధరించెను శివుడు సము(ద్రమథనవేళ జనించిన హాలాహలమును (మ్రింగెను. హానుమంతునికిని, మధుదైత్యునికి. వరము. లిచ్చెను. శ్ర్రీరామునితో అయోధ్యలో రాజ్యము చేయుమనియు, అశ్వమేధము చేయుమనియు, ఇంద్రలోకమునుండి వినూనము పై వచ్చిన దశరథు నభివాదనపూర్వకముగా దర్శింపుమనియు చెప్పెను ఒకసారి పార్వతితో గగన మౌద్గమున నేగుచు శంకరుడు సొలకటంకటచి విడువబడిన శిశువు సుకేశుని చూచి, కరుణించి అతని కమరత్వ మిచ్చెను. పార్వతి నొంటికంటితో చూచినందున కుబేరుని ఎడమకన్ను నష్టమాయెను. కుడికన్ను పింగళవర్హ మాయెను. కాని కుబేరుడు శిపుని మెప్పించి అతని మైత్రి సంపాదించెను. ఒకసారి శివుడు పార్వతితో క్రైలాసమున విహదించుచుండగా రావణు డచ్చటకు పచ్చి నందీశ్వరుని హెచ్చరిక వినక పర్వతము నెత్తి విసరివేయబోలయి, శివుని పాదాంగుష్టముచే నదుమబడిన పర్వతము. క్రింద బాహువులు చిక్కుకొనగా, మహారోదనమున శివుని గూర్చి ప్రస్తుతు లొనర్చెను. ఇవు డది విని మెచ్చి వానికి చంద్రహాస మను ఖఇడ్గమిచ్చెను. శేషజీవితమును గూర్చి నియషుము. లుంచుచు వరమిచ్చెను ఇలపుహారాజునకు స్త్రీత్వ మబ్బగా కర్ష్తము డశ్వమేధ మొనర్చి శివుని ప్రసన్నుని చేసికొనెను. అంతతో ఇలునకు తిరిగి పుంస్త్వము అభించెను 11. లక్ష్మణుడు

దశరధునకు సుమిత్రయందు కల్గిన పుత్రులలో లక్ష్మణుడు జ్యేష్కడు. శత్రుఘ్ను. డితని తమ్ముడు ఇతనికి రామునియందు భక్తిప్రేమాదరము

వ్యక్తి వరిచయములు/379

లపొరము. ఇతనికి తన సుఖదుఃఖముల చింత యావపంతయు లేదు జీవితమంచయు శ్రీరాముని "సేవలో గడిపెను స్వేచ్చతోనే యితడు రాముని వెంట వనవాస మేగెను ఊర్మిళ యితని భార్య శస్తాస్త్రములం. దితీని కుత్తమజ్ఞాన ముండెను రామరావణయుద్ధములో నితని పరాశక్రమము విశద మాయెను. విశ్వామిత్రుని వెంట రామునితో నితడు వెళ్లెను ఇతడు తాటక, శూర్పణఖ, అయోముఖి అను రాక్ష స్త్రీల ముక్కుచెప్పులు ఖండించెను అతికాయ్య, విరూపొక్సు లితని చేతిలో చచచ్చిరి మేఘనాదుని హోమము పూర్తికానీక, ఆతనిని నికుంభిలలోనే యెదిరించి, విభీషణుని మాటపై యుద్దము చేసి విజయమందెను ఆనందరాహూాయణము ననుసరించి, అయోధ్య విడిచిన తర్వాత లక్ష్మణుడు పన్నెండేండ్లు ఆహారనిద్రలు విడిచిపెట్టెను అందుచే (బ్రహ్మవరము. ననుసరించి మేఘనాదుని చంపుట కితడే సమర్థుడు ఇలే డన్యాయము సహింపడు.

కైకేయిని సంతోషపెట్టుటకు నిరపరాధిమైన రాముని వనవాస మంపుచున్లు దశరథుని'పై కోపించి యిత డదతనిని వధించుట కిచ్చగించెను అప్లే రాముని చూడవచ్చిన భరతునిపై కూడ నితనికి సందేహమయ్యెను కైకేయిన్సి భరతుని కూడ వధింతునని చెప్పి సిద్ధమాయెను రాము డితని నోదార్చి ఆ ప్రయత్నము మాౌనిపీంచెను సుగ్రీవుడు తానిచ్చిన మాట ప్రకారము రాముని చూడపచ్చుటలో జాగు చేసినందుల కిత డెంతగనో సుండిపడెను. సీత నితడు కన్నెత్తి చూచి యెరుగడు_ కేవల మామె పాదములు మాత్రమే చూచిన మర్యాదాశీలుడు అందుకే. సీత తన శీలమును శంకించినపు డితని కెంతగానో మనోవ్యథ కలిగెను కాని సీతాన్వేషణమున నిత డే మాత్రము లోపము చేయలేదు ఇట్లే రాముని కితడు సమయానుసారముగా చెప్పిన నీతులు కోపోపసంహారకవాక్యములు, నితని శాంతస్వభాపమును, బుద్రికుశలతను కూడ తెలియజేయును స్నర్ణమృగము మౌయాష్ఫుగషుని యితడు ముందుగనే (గ్రహించి రాముని కా విషయము తెలియజేసెను

రాపణుడు లక్ష్మణునిసై శక్తిని ప్రయోగించెను. దాని కితడు మూర్సిల్లి పడి హనుమంతుడు. తెచ్చిన సంజీపనౌషధిచే. తిరిగి సచేతను డయ్యెను. రాముని కడు తనను సితృతుల్యునిగా నెంచుచుండునని తెలియును అందుకే మహాదుర్దటము నిష్టరము. నగు కార్యమైనను అతడు దానిని లక్ష్మణున కప్పగించుచుండెను తన కస్తము లేకున్నను రామాజ్జ్ఞపై నితడు వాటి

తతి౦వార్చీ తరామాయణము" శావములు-వలములు

నాచరించుచు. వచ్చెను. పూర్ణ గర్భయగు సీతను పనములో దిగవిడిచి వచ్చు భారము లక్ష్మణుని పై బడెను అ ట్ర కాలునితో రాముడే కొంత సంభాషణములో నున్నతరి, దుర్వాసుని లోనికి పోనీక నిల్పుటలోను, తిరిగి అతనిని పోనిచ్చి రామాజ్ఞ మీరుటలోను, ఇతడు తన వినాశముకంకు శాపమూలమున జరుగబోవు కులనాశము మిన్న యని నిశ్చయించెను. ఇట్లితడు రామాజ్ఞను మీరి ఆత్మత్యాగ మొనర్చెను. ఇతడ మితభాషి, సౌమ్యుడు. కాని ఒక్కొక్కప్పుడు మిక్కిలి కోపిష్టి. త్యాగధనుడు, శుద్దాచారశీలి. 113. లవణాసురుడు

ఇతడు మధుదైత్యుని పుత్రుడు. చిన్నప్పటినుండి దుర్మార్గుడు. శంకరుడు మధుదానపునికి వరముగా నిచ్చిన శూల మితనికి లభించెను ఆ వర మితని పరకే అని శివుడు మధువున కెరిగించెను. కాని ఆ శూలము చేతిలో నున్నంతవరకు ఆతని నెవరును జయింపలేరు. ఆ శూలము శత్రువులను భస్మముచేసి తిరిగి యితని చేతికి వచ్చును. ఈ వరబలమున లవణుడు మదించెను శ్రీరాము డితనిని చంపుటకు శత్రుఘ్నుని పంపెను శత్రుఘ్నుడు దారి కాచి శూలము చేతిలో లేని తరి లవణు నెదిరించి చంపెను. 114. వరుణుడు

ఇత డొక మంత్రదష్ట. అదితికి పుత్రుడు పశ్చిమదిశ కధిపతి. నాగలోకమునకు జలములకు కూడ నిత డధిపతి. ఇతని పుత్రుడు గోవు పుంత్రి సునాభుడు. గౌరి యితని పత్ని. శుక్రాచార్యుని పుత్రిమైన జ్యేష్ట యితని రెండపభార్య. ఆమెయం దితనికి బల, సుర అధర్మ, పుష్కర, బందిను లను పుత్ర లుదయించిరి సోమప్పిత్రిట్టైన భద్ర నితడు వివాహమాడదలచెను. "కాని యామె వేరొకనిని పెండ్తాడెను. అందుచే నిత డామె నెత్తికొని పోయెను. దేవత లితని కభిషేకము చేసిరి సీత విశుద్ధతను గూర్చి ఇతడు శ్రీరామునికి నివేదించెను_ రుద్రుని యజ్ఞమున నుద్భవించిన అంగీరసుని ఇతడు పుత్రరూసమున స్వీకరించెను మానసోత్తరపర్వతము వెనుక నిమ్లోచని యను నగర మీతని నగరు ఇత డాదిత్యులలో నొకడు

చూ. శాపక్ర ర2 మిత్రుడు ౫ ఊర్వశి

వ్యక్తి వరిచయములు/387

115. వసిష్టుడు

(ప్రాచీనసాహిత్యములో వసిష్ట డను పేరు గలవా రందరూ ఒకే వ్యక్తీ కాదు ఈ పేరున నెందరో వ్యక్తు లుండిరి వసిష్యడు బుగ్వేదము సప్తవు మండలములో సుంత్రద్రష్టయు సూక్తనిర్మాతయు నని తెలియును ఊర్వశి నుద్దేశించి మిత్రావరుణులు తమ తేజమును కుంభమునందో, కమలమునందో, విడుపగా నత డందుండి జన్మించెను వనిష్టవిశ్వామిత్రుల జగడము బుగ్వేదములో కూడ వినిపించును. ఇతడు సౌదాసుని పురోపొతుడు స్వాయంభువనున్వంతరమున బ్రహ్మకు కలిగిన పదిమంది మానసపుత్రులలో వసిష్ట డొకడు. కర్దమప్రజాపతి పుత్రిక యగు నరుంధతియు, దక్షపుత్రి యగు ఊర్హయు నితని భార్యలు. ఇతడు బ్రహ్మయొక్క (ప్రాణవాయుపుచే జనించెను. కామధేనువు సహాయమున నితడు తన ఆశ్రమములో విశ్వామిత్రున కాతిథ్య మిచ్చెను, విశ్వామితు డౌ భేనువును బలవంతముగా గొనిపోవ " నెంచెను అప్పుడు దాని శరీరమునుండి శకపల్లవాదిమ్లేచ్భులు జన్మించి విశ్వామిత్రు నోడించిరి అప్పటితో విశ్వామిత్రునకు క్లాత్రతేజముకన్న (బ్రహ్మలేజము గొప్ప దను భావ మేర్పడెను. బ్రహ్మత్వప్రాస్తికై అతడు ప్రయత్నించెను తుదకు తాను (బ్రహ్మర్షి నని వసీష్టునిచే ననుమతింపజేని కొనెను. వసిష్టస్టృతి, వనిస్టతంత్రముు వసీష్టవుదాణము. మున్నగు (గ్రంథము లితని పేరున వెలసినవి.

పసిష్మ డిక్ట్వాకుకులపురోహితుడు మారీచసుబాహుల యాగడ మడప దలచి వచ్చి శ్రీరాముని తనతో పంపుమని విశ్వామిత్రుడు దశరథు నడిగినప్పుడు వసిష్టుడు దశరధునకు ధైర్యము చెప్పెను. సదేహస్వర్గగమన షూశించిన ('త్రిశంకుని యజ్ఞమున కితడు సమ్మతించలేదు. ఇతడు రామునికి అభిషేకమునకు దీక్ష గావించెను దశరధుని అంత్యేష్టి భరతుని రప్పించి నిర్వహింపజేసెను. సీతను నారచీరలు ధరింపుమన్న కైకేయి నితడు నిందించి సీతకు వనవాసము నీవు కోరిన పరములలో లేదని స్పష్టపరచెను. రాముని వెనుకకు సిలువ నేగుచున్న భరతునితో నితడును వనమున శేగెను నిమిసొదాసులకు వసిష్టుడు శాప మిచ్చెను నిమి యిచ్చిన ప్రతిశాప మితని కనుభవింపనయ్యెను. దుర్వాసు డొక పత్సరకాలము పసిష్టాశమమున నుండెను. దశరధుని యింట సర్వధార్మిక కృత్యములును పసిష్పుడే. నిర్వర్తించుచు వచ్చెను శ్రీరాముని మహాప్రస్తాన సమయమున కూడ నిత డొక్ష ధార్మికవిధి నిర్వహించెను ఇ

382/వాల్మీ కీరాయాయణము" శావములు-వరములు

పముహోదయాదులు నూరుమంది వసిష్టుని పుత్రులు. యజ్ఞాహ్వానమును తిరస్కదించినందున విశ్వామిత్రుడు వారందరిని శపించెను 110. వసిష్టపు(తుడైన మహోదయుడు

వసిష్టునికి నూర్గురు పుతు లుండిరి వారందరు మహాతపస్వులు విశ్యామిత్రుడు వారందరిని శపించెను వారిలో నొకడు మహోదయుడు.

చూ. శాషక్ర 115. విశ్వామిత్రుడు ౫ మహోదయుడు 117. వాయుదేవుడు

వాయుదేవుడు అంజనయందు హనుమంతు నుత్సాదించెను. కుశనాభుని పుత్రికలు నూరుమందిని చూచి, వాయుదేవుడు వారిని తనకు భార్యలు కాగోరెను వారందుల కంగీకరింపలేదు వాయువు కువితుడై వారి యంగములు వంచి వారిని కుబ్బలుగా చేసెను. ఇంద్రుని పజముచే హనుమంతుని హనువు భస్హమైనప్పుడు వాయు పత్యధికక్రోధమున, ముల్లోకములలోను తన సంచారము నిలిపివేసెను అందుచే ప్రాణు అందరికిని ఊపిరి సలుపలేదు. దేవత ీ విషయము (బ్రహ్మ '౫రింగింపగా నతడు వాయుప్పును బుజ్జగించి దిబ్బతినిన బాలహనుమంతుని శదిరమును తన చేతితో స్పృశించి గాయములు మాన్సెను. ఆమీద నతడు స్వయముగా హనుమంతునకు వరమిచ్చుటయేగాక, తక్కిన దేపతలచేత కూడ అతనికి వరము లిప్పించెను. ఇటు లతడు బలవంచుడయ్యెను వాయు వప్పుడు సంతసించి మునుపటివలె తిరిగి సంచరింపదొడగెను 118. వాలి

బుక్ష్తపత్ని విరజకు ఇం(ద్రునిపలన కలిగిన పుత్రుడు వాలి. ఇతని జన్మకధ విచిత్రమైనది. బుక్షరజస్సు అను వానరరాజు దప్పిగొని ఒక జలాశయముపద్దకు పోయెను నీటిలో తన ప్రతిబింబము చూచి శత్రుపనుకొని నీటిలోనికి దూకెను కాని నీటినుండి బయటకు పెచ్చుసరికి అతడు స్త్రీగా మారియుందెను. ఆ సమయమున నాకాశమున విహరించుచున్న ఇంద్రసూర్యు లామెను చూచి మోహించిరి ఇంద్రుని వీర్య మామె శరీరమున (తలవెండ్రుకలపై) పడెను సూర్యతేజ పూమె కంరమున పడెను. తోడనే శరీరమునుండి

వ్దోక్తి వతిచయములు/383

(వెండ్రుకలనుండి) వాలియు, కంఠమునుండి సుగ్రీపుడును జన్మించిరి ఆ మరునాటి యుదయమునకు త్రీరూసము పో యి _ బుక్షరజస్సు తిరిగి పురుషుడయ్యెను ఆనందరామాయణములో శ్రీరాముని వేత వాలి పధింపబడిన సందర్భమున వాలికిని ఒక సర్పమునకు జరిగిన జగడముల్‌ వారు పరస్పరము శసించుకొన్నట్లు చెప్పబడినది పంచమే[థ్రు. డను రాక్షసుడు సర్సాకారమున వాలిని (మ్రింగజొచ్చెను ఇంతలో వీరభద్రు ధ్యా సర్పమును తలనుండి తోకపరకు చీల్చి వాల్‌ని రక్షించెను వొలి తనబలముఎ రావణు నాశ్చర్యచకితుని చేసెను అంతతో అతడు వాలితో మైత్రి వేసికొనెను వాలిపద్ర తాదుడు మంత్రిగా నుండెను అతని పుత్రి తార వాలి భార్య. దుందుభిపుడత్రుడైన మాయావికి వాలికిని ఒక స్త్రీనిమిత్తము జగడమాయెను. వాలి మూయావిని సంహరించెను. వానిని చంపబోయి వాలి ఒక గుహలోనికి పోవుచు గుహాద్వారమున సుగ్రీవుని రక్షకునిగా నుంచెను. గుహలో నుండి చాలకాలమువరకు వాలి బయటకు. రాలేదు. పెగా గుహలోనుండి రక్తమాంసపుజ్ఞాదులు బయటకు ప్రపహింపసాగెను. అది చూచి సుగ్రీవుడు వాలిని రాక్షసులు చంసివేసినా రనుకొనెను వెంటనే యతడు గుహాద్వారము నొక పెద్ద బండరాయితో కప్పి, వాలి కంత్యేష్టి నెరపి కిష్కింధకు వచ్చెను తన క్షిష్టము. లేకున్నను మంత్రుల మాటపై అతడు రాజ్యాభిషేకమున కంగీకరించెను మరికొన్ని దినములకు రాక్షసులను నిశ్శేషముగా వధించి వాలి కిష్కింధకు పచ్చెను సింహాసనముపై నున్న సుగ్రీపుని చూచి. రాజ్యబహిష్కృతుని చేసి అతని భార్య రుమ నసహరించెను అది మొదలు సుగ్రీపుడు బుష్యమూకమున వనీంపదొడగెను రాఘసుగ్రీపుల మెత్రి జరిగినవిదప రాముడు వాలిని పధింతునని 'ప్రతినబూనెను తార వాలితో సుగ్రీవునికి రాముని సహాయము లభించినందున అతనితో యుద్దమునకు పోపలదని చెప్పెను కాని వాలి వినలేదు రాముడు వాలిపక్షము. భేదించి అతనిని మూర్చిల్లదేసెను +వాలి దానిని అధర్మకృత్యమని పల్కి రాముని నిందించెను కాని రాముడు తాను చేసినది ధర్మయుక్త మే అని వాలికి తెలియజేసెను. అప్పుడు వాలి రాముని క్షమింపుముని. వేడి అంగదుని రక్షింపు మని (ప్రార్టించెను సుగ్లీపు డంగదుని పుత్రసమూనునిగా (ప్రేమించి పెంచి వాలికోర్కె నెరవేర్చెను 119. వాల్మీకి

ఇతడు సంస్క ఎతభాషలో ఆదికవి ఇతని జీవితమునుగూర్చి ప్రామాణికమైన

౩84/నాల్మీ కీరావూయంణముం.. శావములు-ఎరములు

వృత్తాంతము లభింపలేదు. ప్రాచీనసాపొత్యములో ముగ్గురు వాల్మీకులు కనిపించెదరు భార్గపవార్మీకి, దస్యువాల్శీకి, కవివాల్మీకివీరికి సంబంధించిన కధలును విభిన్నములే

ఇతడు సుమతి యను బ్రాహ్మణుని కుమారుడు. తపస్సుచే షుహర్షి యటయ్యైను.. కాని బాల్యమున నితడు తల్లిదండ్రులచే నొక కిరాతకుని కప్పగించబడెను. తల్లిదండ్రులు తపోవన మేగిరి ఇతడు కిరాతుల సాంగత్యమున పెరిగి తన బ్రాహ్మణత్వమును మరచిపోయి దొంగతనము పంటివి చేయదొడగెను ఒకసారి కొందరు ముహర్షు లితడున్న మార్గమునకు వచ్చిరి ఇతడు వారిని దోచుకొనెను ఆ బుషు లప్పు డితనికి సదుపదేశ మొసగిరి. అంతతో ఇతనికి పశ్చాత్తాాము కల్గినది వారు చెప్పిన రాషుషుంత్రము. నితడు జపింపదొడగెను. జపనిష్టలో చిరకాల మొకే చోట కూర్చొని యున్న యితనిపై పుట్టలు పెరిగెను. స్కందపురాణము ననుసరించి వెనుకటి మహర్షులే మరలి వచ్చి యితని నా పుట్టనుండి బయటకు పిలిచి వాల్మీకి అని పేరు పెట్టిరి.

స్కందపురాణములో వాల్మీకిని గూర్చి వేరొక కధ యున్నది. పూర్వ మొకప్పుడు కణు పను బ్రాహ్మణు డొక డుండెను అతడు చిరకాలము తపస్సు చేసెను. తపము ముగించిన పిదస అతనికి తన భార్య జ్ఞప్తికి వచ్చెను అప్పు డతనికి వీర్యపతన పుయ్యెను ఆ వీర్యము నొక పనచారిణి (గ్రహించెను ఆమెకు పుత్రుడు కల్గెను ఆ పుత్రుని'పై సుహర్జులు కృప పహించి అతనికి బ్రాహ్మణత్వ మను[గ్రహించిరి. అతడే వాల్మీకి యని ప్రసిద్దు డాయెను

వాల్మీకి తమసానదీతటమున ఆశ్రమ మేర్పరచుకొని అధ్యాపన మొనర్భుచుండెడివాడు ఇతని శిష్యపరివారము మెండుగా నుండెను భరద్వాజు డితని ముఖ్యశిష్యుడు రాముడు సీతను విడిచిపెట్టిన పిదప వాల్మీకి సీతను తన యాశపుములో నుంచి పోషించెను. అప్పు డామె గర్భపతి. ఆమె కా యా(శ్రసుములోనే లప్పుడు కుశుడు అను నిద్దరు కవలప్యుతు లుదయించిరి. వాల్మీకియే వారికి విద్యాబుద్దులు గరపెను తాను వ్రాసిన రామాయణకావ్యమును వారిచే పరింపజేసెను ఎక బుషితో ఒకసారి పాషండవాదపు నెరసీనందున నితనికి (బ్రహ్మహత్యాదోష మంటెను కాని శివారాధనతో ఆ దోషము తొలగిపోయెను

వక్తి నరిచయములు/385

“వాల్మీకిముని శూద్రుడు కాని యా పిదప (బ్రాహ్మణత్వ సుతనికి బుషీశ్వరుల కృపవలన సిద్ధించెనో అను నీ ప్రవాదమున కాధారము కానరా కున్నది. వాల్మీకిరామాయణములో నతని (ప్రశంస వచ్చిన చోకొల్లను ఆతడు విద్వాంసుడైన (బ్రాహ్మణుడుగనే వర్ణింపబడెను. (పాచేతనోంనాం. దళమః వ్యుతో రామఘవనసందనో. అను (ఉత్తర 96-99) శ్లోకమున వాల్మీకి తన విషయము తానే చెప్పుచుండెను (బ్రహ్మపరముపలన వాల్మీకి రాముడు జన్మించుటకు పూర్వమే రామకథ వ్రాసె నన్న జనశ్రుతికూడ నిరాధారమైనదే వాల్మీకి శ్రీరాముని సమకాలికుడు. రాముని తర్వాత కూడ అత డుండియుండును వాల్మీకి నారదుని ప్రశ్నించినపుడు మహర్షిపర్యా, పర్తమానమున భూలోకములో వీరుడు, ధర్మరతుడు, కృతజ్ఞుడు, సత్యవాది ఆపదలోనైనను ధర్మము విడువనివాడు, సదాచారసంపన్నుడు, సమస్త్రప్రాణికోటికి హితము కోరువాడు, సమర్హుడు, దర్శనమాత్రముననే అందరికి ఆనందము కలుగజేయు వాడు, మనోనిగ్రహము కలవాడు కోధాదులను అరికట్టి నిలచువాడు, తేజన్వి, సరోన్నతిని 'ద్వేషింపనివాడు, యుద్ధమున కోపించినచో 'దేపతలకైనను భయావపహుడు నెవడని యడిగెను దానికి బదులుగా నారదుడు సంక్షిప్తముగా రామకథ నెరింగించెను. వాల్మీకి రామాయణమున నారదుడు చెప్పిన రామకథ నాధారముగా చేసికొని నీవు రామాయణమసు రచింపుమని (బ్రహ్మ వాల్మీకి కెరిగించినట్టు స్పష్టముగా నున్నది.

శ్రీస్తుపూర్వము. ప్రధమశతాబ్రమున వాల్మీకికి దశరధప్పుత్రుడైన రాముని వృత్తాంతము సమకాలీనవృత్తముగనే జరిగెను ఉత్తరకాండము రచించునాటికి ఇతనికి అయోధ్యాపరివారముతో నికటసంబంధ మేర్పడియుండెను అశ్వ మేధా పసరమున నితడు సీతావిశుద్దతను గూర్చి విశ్వాససు. కలిగించెను విష్ణుపురాణాదులలో వాల్మీకి త్రీవిమ్లుని అపవచారమునియు, ఇరుపదియారప వేదవ్యాసు డనియు కూడ కనిసించును 120. విద్యుక్కేశుడు

రాక్షసుడైన హేతికిని కాలునిపుతి భయకును కల్షిన పుత్రుడు విద్యుత్కేశుడు సాలకటంకట యితని భార్య సుకేశు డితని పుత్రుడు ఇతనిపలన కలిగిన గర్భమును సాలకటంకట మందరపసర్వతమున విడిచెను శంకరుడు దానిని రక్షించెను

తతిడవారీ కీరాయమాయణము. శావములు-నరములు

121. విరాధుడు

ఇతడు జపుడు, శతహ్రదల పుత్రుడు. క్రౌంచవట షును వనమున నుండు రాక్షసుడు. (బ్రహ్మ యిచ్చిన వరముచే నితనికి పరిమితావధ్యత్వము, అచ్భేద్యత్వము. ప్రాప్తించినవి అందుచే రానులక్ష్మణు లితని కాలుచేతులు ఖండించి పెద్ద గోతిలో పూడ్చివేనిరి ఇతడు తన పూర్వవృత్తాంత మెరిగించుచూ పూర్వజన్మలో తనకు కలిగిన శాసమునుగూర్చి చెప్పెను పూర్వజన్మలో ఇతడు తుంబురుడు. 122. విరోచనుడు

ఇతడు ప్రహ్హాదుని పుత్రుడు బలికి తండ్రి కేశిని యను రాజపుత్రి అంగీరసవుత్రుడైన సుధన్వునిగాని, విరోచనునిగాని వీరిరువురిలో ఎవడు (గ్రేష్టుడో వానిని సెండ్దాడుదు నని నిశ్చయించెను. (శ్రేష్టత్వనిర్మయమునకై వారు (ప్రహ్హాదకశ్యపులవద్ద _ కేగిరి కశ్యపుడు సుధన్వుని (శ్రేష్టుడని నిర్ణయించెను అంతతో నత డా అధికారము వదులుకొనెను. అత డాత్మజ్ఞానముకొరకు సత్యలోక మరిగెను. ఆదే. సమయమున ఇంద్రుదుకూడ ఆత్మజ్ఞానార్థిమై అక్కడకు పచ్చెను ఇంద్రునికి ఆత్మసాక్టాత్కార మైనది కాని విరోచనుని కది లభింసలేదు అతడు తన సిద్ధాంతము తానే నిర్మించి శిష్యులకు బోధించెను

సూర్యారాధన. చేసి విరోచనుడొక కిరీటము సంపాదించెను దాని నిచ్చుచున్నప్పుడు సూర్యు డితనితో నీ విది యితరుల చేతి కందనీయరాదు. అట్లయినచో నీపు నశింతుపు అని చెప్పెను దేవతలను బాధించుచున్న విరో చనుని. శ్ర్రీవిష్ణువు నారీరూపమున వచ్చి మోహింపజేసి ఆ కిరీటమును హస్తగత మొనర్చ్భుకొనెను అంతలో అతడు నశించెను ఈ కధ గణేశపురాణములో నున్నది ఇందు నితడు వధింపబోగా అతడే తారకొమయ యుద్ధములో నితనిని వధించెను కుంభనికుంభు లితని తమ్ములు. 123. విశ్రవసుడు

'బ్రహ్మమానసపుత్రుడును చతుర్హప్రజాపతియు. నైన పులస్త్యు డితని తండ్రి (సుందర 23/6-7) ఇతడు తృణబిందుని కుమార్తెకు పులస్త్యునివలన జన్మించెను పులస్త్యుడు వేదాధ్యయనము చేయుచుండగా ఇతని తల్లి దానిని

వ్దుళ్త్‌ వరిచయములుంతి7

వినెను అప్పుడు జనించినందున నితనికి విశ్రపుడని పేరు పచ్చెను (ఉత్తరకాండ 2/31-32). ఇతడు శ్రుతిముంతుడు, సమదర్శి ప్రతనిష్టగల ముని భరద్వాజుని పుత్రి దేవవర్షిని యితని పత్ని ఆమెకు కలిగిన సర్వగుణసంపన్నుడు ధర్మజ్ఞుడు వైన పుత్రుడు వైశ్రవణుడు

-. సుమాలిరాక్షసుని పుత్రి కైకసీ విశ్రపసుని మనసార పరించినది కాని ఆమె పచ్చినప్పు డతడు సంధ్యాహోమము చేయుచుండెను ఆది క్రూరసమయము ఫలితముగా నీమెకు రాపణ కుంభకర్ణ శూర్ప్చణఖలు క్రూరురై జన్మించిరి ఆమె ప్రార్థనపై చివరి పుత్రుడు విభీషణుడు ధర్మాత్ము డాయెను. రావణుడు కుబేరుని పద్దనుండి లంకను (గ్రహింప నెంచినప్పుడు విశ్రవసు డతనిని లంక విడిచి కైలాసమున కేగి పసింపుముని సలహాయిచ్చెను కండ. విశ్వకర్మ

ఇతడు ప్రభాసవసువునకు పరత్త్రీ (భుపనుకిని తనయుడు. ఇతడు దేపవిమూనములను, నగరములను నిర్మించువాడు ఇతనికి అప్పరస ఘృతాచితో నేర్పడిన సంబంధమునకు ఫలితముగా నలవానరుడు జన్మించెను. ఇతడు వేదసూక్తదష్ట. విశ్వజిత్‌ యజ్ఞ మొనర్చినవాడు. ఇతని కుసూర్తై సంజ్ఞ వివస్వతుని భార్య కాని ఆమె వితస్వతుని తేజము భరింపజాలక, తనకు మారుగా ఛాయ నచట నిల్పి తాను పుట్టినింటికి వెళ్లిపోయెను. కాని విపస్వతు డామెపద్ద ఆమె భరింపగల తేజమునే యుంచి మిగిలిన తేజము నుపసంహరించెను ఆమె సంజ్ఞ తపస్సు కేగినదని చెప్పెను. అఆ తేజహుతో నిత డాయుధములు నిర్మించెను విష్ణుని సుదర్శనము, శివని (త్రిశూలము, ఇంద్రుని వజము నిత డా తేజముతో నిర్మించెను ఇంద్రప్రస్థము ద్వారక అంక బృందాపనముల నితడే నిర్మించెను ఇతడు వాస్తుశాస్త్రుముపై కొక (గ్రంధము (వ్రాసెను. బ్రహ్మవైవర్తపురాణపులో తోటమాలి, గాజులవాడు, శంఖపుపని చేయుశిల్సి దర్ది, వడ్రంగి కంసాలి, రాతిపనివాడు మున్నగువారు. ఘృతాచీ విశ్వకర్మంల సంతానముగా చెప్పటడెరి చక్రవాళపర్వతము పై గం సహస్రారచక్రము విశ్వకర్మ నిర్మితమని ప్రసిద్ది ఈ విషయములు సీతాన్వేషణమున కేసుచున్న వానరులతో సుగ్రీపుడు చెప్పెను చ8ితార్డీ కిరాయాయణము శావములు-నతములు

105. విశ్వామిత్రుడు

ఇంద్రుని వంటి పుత్రుడు కలుగవలెనని కుశికుడు తపస్సు చేసెను. ఇంద్రుడు మెచ్చి తన వంటి సతు డింకొకడు కాడని, తానే అతనికి పుత్రుడుగా జన్మింతునని చెప్పెను. ఫలితముగా గాధి యను వుత్రుడు పుట్టను గాధిపుతుడే విశ్వామిత్రుడు ఇతడు (కోధస్వభావుడు. కాని కఠోర తపోనిష్ట వహించి తన యభీష్టము నెరవేర్చుకొను పట్టుదల గలవాడు ఇతడు సృష్టికి ప్రతిసృష్టి చేయగలవాడు. పసిష్టనితో నితనికి జగడమైనది ఒకసారి యితడు వసిష్ణుని ఆశ్రమములోనికి పోయెను అప్పు డతడు కామధేనువు సహాయమున _ నితని కుత్తమాతిథ్యము నెరసెను. అప్పడు గోవును తన కిమ్మని అడిగి అత ఢీయ ననగా బలవంతముగా దానిని గొనిపోబోయెను. అప్పు డా గోపునుండి శకబర్చరాదుల "సేన బయళల్వెడలి యితని నోడించెను అప్పు డితనికి క్షత్రతేజము కంక బ్రహ్మతేజము మిన్న యని తెలియవచ్చెను. (బ్రహ్మతేజఃప్రాప్తికై. యితడు. తపస్సు చేని బ్రహ్మర్షిటై ఆ విషయము వసిష్టునిచేత ఒప్పించి, మాన్యత గడించెను ఇతడు వసీష్టపుత్రులను తన పుత్రులను కూడ శసించెను సదేహన్వర్గమున కాంక్షగల (త్రిశంకునికై యితడు యజ్ఞ మొనర్చి అతనిని స్వర్గమునకు పంపెను. కాని అతడు తలక్రిందుగా త్రోసివేయబడెను విశ్వామిత్రుని ప్రయత్నములు సఫలము కాలేదు అంబరీషుని యజ్ఞపశుపుగా శునఃశేపు డన్ముబడెను. అతడు తన మామ విశ్వామిత్రునితో తనను విడిసించి రక్షింపుమని కోరెను అప్పు డితడు తన పుత్రులలో నొకనిని శునఃశేఫునకు బదులుగా బలి కమ్మనెను పుత్రులు వినలేదు. ఇతడు శునఃశేఫునకు. రెండు గాధ లుపదేశించి అతనిని రక్షించెను ఇంద్రు డితని తపోభంగమునకు రంభను పంపగా నిత డామెను శపించెను.

మారీచసుబాహులు ఇతని యజ్ఞమునకు విఘ్నము కల్పించుచుండిరి తపః క్షయ మనని యెంచి యితడు వాదిని శసించలేదు కొని వారిని నిర్మూలించుటకు రాముని తనతో పంప్పమని దశరథుని కోరెను దశరధుడు మొదట పల్లె యని తర్వాత సూటతప్ప జూచెను పసిష్టుడు బోధింపగా నతడు రాముని పంపెను ఇతడు రామున కెన్నో కధలు చెప్పెను తాటకను పధించిన పిదప సంతసించి బల అతిబల యను విద్యలు, అనేకదివ్యాస్త్రుములను రామున కిచ్చెను శ్రీరాముని మిథిలకు తోడ్కొనిపోయెను జనకుని పరో

వ్దాక్తీ వలిచయములుం8ికి

హితుడు శతానందుడు రామునికి విశ్వామిత్రుని మహత్త్వ్వమెరిగించెను. రామలక్ష్మణాదుల వివాహములకు విశ్వామిత్రుని ప్రయత్నము గొప్పది

విశ్వామిత్రుని యాశ్రమము తాటకావనసమీపమున నుండెను దానికి సిద్దాశ్రమ మని "పేరు ఇతనికి నూర్గురు పుత్రులు మధుచ్భందుడు మధ్యముడు బుగ్వేదములో మూడప మండలమున నుధుచ్చందాదులు రచించిన సూక్తము లున్నవి ఈయనకు కుశికుడని మారుపేరు. 126. విశ్వామిత్రపుత్రులు

వేర్వేరు గ్రంధములలో విశ్వామిత్రుని పుత్రుల సంఖ్య వేర్వేరుగా నున్నది అతనికి నూర్గురు పుత్రులు. వారిలో పుధుచ్చందుడు మధ్యముడు ఇతదు హరిశ్చంద్రుని యజ్ఞమున శునఃశేఫుని విడిపించి, అతనికి దేవరాతు

శీ క జి అక పరే డని పేరుపెట్టెను. శునఃశేఫునకు జ్యేష్టత్వమిచ్చుటకు విశ్వామిత్రుని పుత్రు లేబదిమంది అంగీకరింపలేదు. అందుపై విశ్వామిత్రుడు వారిని మ్లేచ్చులుగా శసించెను మిగిలిన యేబదిమందియు తన మాట కంగీకరించినందున వారి నత డాశీర్వదించెను జ్యేష్టపుత్రుల గోత్రము విశ్వామిత్రగోత్రము. కనిష్టలది కుశికగోత్రము. ఇది భాగపతకధనము ఐతతేయబ్రాహ్మణములో విశ్వామిత్రుని మాట కాదనిన వారకి అతని శాసముచే అశ్వ, పుండ్ర శబర్క పుళింద, మూతిబ జాతులవారుగా సూరవలనీపచ్చెను వాల్మీకి రామాయణములో దృఢన్వేత, మధుచ్భంద్క మహారధ హవిస్పందుల పేరు సూత్రమే లభించుచున్నవి. (బాల

ఛా

57/4) 197. శ్రీవిష్ణువు

విష్ణు పనునది ఆనాద్యనంతుడైన పరమేశ్వరుని పేరు. ఇత డందరిని పోషించి రక్షించుచుందును. దుష్టశిక్షణము, శిష్టరక్షణము లితని ముఖ్యకార్యములు శంఖ చక్ర గదా పద్మము లితని ఆయుధములు. నీతాంబర వనమాలా కిరీట కుండలాదులును శ్రీవత్సమును నితని భూషాలంకారములు ఇత డింద్రభ్రాత మాటిమాటికి అపతారములు ధరించి “వర్మితాణాయ నాభూనాం వినాశాయ చ దుష్ప్ట్రుతాత్‌'. అను పచనమును పాలించుచుండును ఇతని పది యపతారములు (ప్రసిద్ధములు రాసూవతారము వీనిలో ఎడవది

౩96/వాల్డీ కరాయాయణము- శావములు-వరములు

రావణుని అంతులేని అవారిత దురాచారములచే భయవ్యథాకులులైన లోకులను కష్టనివారణ మొనర్చి రక్షించుటకు మహావిమ్ణువు మూనవావతార మెత్తెను. బ్రహ్మ యిచ్చిన పరము ననుసరించి రావణుడు మానవేతరులచే పధింపబడడు దశరధుడు సీతృత్వమున కర్షుడని నిశ్చయించి విమ్ణు వాతని పుత్రుడై జన్మించెను. అగస్త్వుడు శ్రీరామున కిచ్చిన ధనుపు వైష్ణపధనువు. రావణు డింద్రునిపై దండెత్తినపుడు. విష్ణు వతని కభయమిచ్చి, సమయము వచ్చినపుడు తాను రావణుని వధింతునని చెప్పెను దేవదానవ యుద్ధ సమయమున భృగుపత్ని దానపుల కాశయమిచ్చినందున విష్ణు వామె శిరసు ఖండించెను తతృలితముగా నతనికి భృగు విచ్చిన శాప మనుభవింపనయ్యెను కాని అతనికి వచ్చిన శాపము. లోకులకు వరముగా మారెను, వృత్రాసురవధకై తన యంశ మొకటియు. వజ్రాంశ మొకటియు, భూతలాంశ మొకటియు నిచ్చి యింద్రునిచే పృదత్రుని వధింపజేసెను. ఇంద్రుని బ్రహ్మహత్య వెన్నాడగా అతనిచే విష్ణుయాగ మొనర్పజేసెను. శ్రీరాముడు. సశరీరుడుగనే వైష్ణవతేజమున లీనమాయెను లక్ష్మి యీయన భార్య 128. వేదవతి

కుశధ్వజుడైన జనకునికీ మాలావతియందు కల్లిన కన్య వేదవతి ఈమె పుట్టినతోడనే వేద ముచ్చరించెను అందుపలన వేదపతి యనబడెను, కుశద్వజు డీమెను విష్ణున కిచ్చి వివాహము చేయనెంచెను ఈమె అన్యులను నిరాకరించెను కాని శంభుడను రాక్షసుడు దీనికి కోపించి కుశధ్వజుని సంహరించెను. ఈమె తల్లి సహగమనము చేసెను అప్పు డీమె పుష్కరతీర్ధ మేగి తపము చేయదొడగెను ఆకాశవాణీపలన నీమెకు మరుజన్మలో విష్ణుప్పు భర్త కాగలడని తెలియవచ్చెను. రాపణు డీమెను తనకు భార్య కాగోరెను అందుకు అంగీకరింపని కారణమున బలపంతముగా ఆమె. కేశపాశమును పట్టి లాగను ఆమె తన కేశములు (తెంచుకొని అస్టిప్రవేశము చేసెను తపోవ్యయమునకు వెరచి అన్నిప్రవేశమునకు పూర్వ మీమె రాపణునకు శాస మీయలేదు కాని అప్పు డామె పలికిన పచనములు శాపతుల్యములైనవి 19009. శతానందుడు

ఇత డహల్యా గౌతముల జ్యేష్టపుత్రుడు విశ్వామిత్రు నితడు మా తల్లి

వ్యక్తీ నరిచయములు/391

దండ్రుల గురించి రామునికి పూర్తిగా తెలియజేసనిరా?. యనియు, “వారు తిరిగి కలిసినారా” యనియు నడిగను ఇట్టి వింకను ప్రశ్నించి యితడు రామునికి విశ్వామిత్రుని తపోబలాదులను గూర్చి విస్తారముగా వర్ధించి చెప్పెను ఇతడు జనకుని పురోహితుడు. సీతాశపధగహణసమయమున నిత డా సభలో నుండెను. రాముని వివాహకాలమున నితడే పౌరోహిత్యము నిర్వర్తించెను. 130. శత్రుఘ్నుడు

ఇతడు సుమి(త్రాదశరధుల పురుడు భరతు డితనికి ప్రాణముల కన్న మిన్న ఇత డెప్పుడును భరతునితోనే కలిసి యుండెడివాడు భరతుడు తాతగారి యింటినుండి అయోధ్యకు వచ్చిన పిదప ఇచ్చటి విషయములన్నియు తెలిసీనవి. దిని కంతటికి మూూలకారణము మంథరయే యని తెలియగనే శత్రుఘ్నుడు కోపము పట్టజాలక ఆమెను చంపబోయెను కాని భరతు డడద్ద్డుపడెను భార్యమాటల పై కొడుకు నడవికి పంపిన రాజు పైనను అన్నియు చూచుచు చేతులు ముడుచుకొని కూర్చొనిన లక్ష్మణునిపైనను కూడ శత్రుఘ్నుడు దోష మారోపించెను లవణాసురుని వధించిన పిదప ఇతడు పుధురను తన రాజధానిగా జేసికొని పాలించెను. పన్నెండేం డ్లచ్చట రాజ్యముచేసి రాముని పద్దకు తిరిగి వచ్చెను ఇతడు రామునిపద్దనే యుండదలచెను కాని రాము డితనిని శూర సేనసై (త్రముననే యుండదగు నని నచ్చచెప్పి తిరిగి పంపివేసెను రాముని ఆశ్వ మేధాపసరమున నిత డశ్వరక్షకుడుగా పోయెను తన బీపనాపధి ముగియనున్నదని _తెలిసినంతనే యితడు తన రాజ్యమును పుత్రులకు పంచియిచ్చెను ఇతడు రామునితోపాటుగా సరయూతటమున గోప్రతారత్తీర్హమున దేహత్యాగ మొనర్చెను ౮ 131. శబరి

పంపాసరోవరపము పశ్చిసుతటపుందున్న హుతంగపనమున శబరి పసించుచుండెను ఈమె రామభక్తురాలు అరణ్యములోని పండ్రేరి రాముని కిచ్చినది అతని కా పనప్రదేశములు పరిచయము చేసినది " అగ్నిప్రవేశ మొనర్చి స్వర్గము చేరుకొన్నది

౩92/వాల్లీ కరామాయణము. శవములు-నరములు

139 శంబరుడు

దండకారణ్యమున గల వైజయంతనగరపాలకుడైన తిమిధ్యజునకు శంబరుడని సూరుపేరు దేవాసురయుద్ధములో నితడు అసురుల పక్షము వపొంచి యింద్రునితో పోరాడజొచ్చెను. ఇంద్రుడు దశరధుని తన సహాయార్థము పిలిచెను దశరధు డా యుద్ధములో తీవ్రముగా గాయపడెను. అప్పు డతని భార్య కైక నేర్పుగా సారథ్యము నెరసి పతిప్రాణములు కాపాడెను 133. శరభంగుడు

ఇతడు దండకారణ్యమున తపస్సుచేయుచుండిన గౌతమకురీయుడైన (బ్రహ్మర్షి విరాధవధానంతరము. విరాధుని సలహాపై రాము డితని యాశ్రమమునకు వచ్చెను ఆ సమయమున నింద్రు డచ్చటికి వచ్చెను రధాశ్వములవలన నత డింద్రు డని గుర్తింపగలిగినట్లు రాముడు సీతాలక్ష్మణుల కెరిగించెను. ఇంద్రుడు మరలిపోయిన సిదప రాముడు శరభంగుని దర్శించి అతనిని ఇంద్రాగమునమును గురించి యడిగెను *నాకు తపాప్రాప్తములైన (బ్రహ్మలోకాది ఉత్తమలోకములకు తీసికొనిపోపుటకు దేవేంద్రు డచ్చటికి వచ్చెనని చెప్పి నీ కాతిధ్య మియ్యనిదే సే నతనివెంట పోదలచలేదు అని చెప్పెను తాను సంపాదించిన బ్రహ్మ లోకమును రాముని కీయదలచెను కాని రాముడు స్వయముగనే వాటిని సంపాదింప యత్నింతునని సవినయముగా తెలియజేసెను శరభంగుడు రాముని యెదుటనే అస్నిముఖమున బ్రహ్మలోక మరిగెను 134. శర్మిష్ట

ఈమె దైత్యరాజైన వృషపర్వుని కుమార్తె దైత్యగురుడైన శుక్రాచార్యుని కుమౌర్తె దేపయాని యీమెకు సవతి దేవయానితో జగడమాడి ఈమె ఆమెను నూతిలో త్రోయించెను శుక్రు డిందుపై కోనించెను జాతి ననుసరించి యామె దేపయానికి దాసిగా యయాతివద్ద కరిగెను శుక్రుడు యయాతిని శర్మిష్టతో సహశయనహము ఎలదని శాసించెను కాని ఆమెకు యయాతిపలన ముగ్గురు. పుత్రులు జన్మించిరి రామాయణములో పురుడొక్కడే పుత్రండుగా చెప్పబడెను యయాతి యీమెను చాల పలచుచుండెను

వ్దుక్తీ పడిచయములు/393

135. శిబి

ఇతడు మాధవీ ఉసీనరుల పుత్రుడు మత్స (బ్రహ్మాండ వాయు పురాణములలో నితని తల్లిపేరు దృషద్వతి యని యున్నది. ఇతడు మంత్రద్రష్టు ఇతనిని పరీక్షించుటకు అన్ని పొపురముగను, ఇంద్రుడు డేగగను మారిరి డేగనుండి కాసాడుమని పావురము. శిబిని శరణువేడెను. శరణమిచ్చి శిబి పాప్పురమును కాపొడెను డేగ నా కాహారమైన పొపురమును విడిచి, లేదా దాని బరువున్న నీ శరీరమాంసము నాకిచ్చి ఆకలి తీర్పుమనెను శిబి తన శరీరమాంసమును పూర్తిగా కోసీ యిచ్చుటతో ఇం(ద్రాగ్నులు నిజరూపమున ప్రత్యక్షమై అతనిని ప్రశంసించిరి. శిబిమహత్వ్వమును గూర్చి ఎన్నో కధలున్నవి ఇంద్రు డొకప్పుడు తన పదవి నితని కప్పగించెను ఇతడు సంపన్నుడు, ఉదారుడు, వీరుడు, (శ్రేషృడునైన రాజు. యయాతికి స్వర్గప్రాస్తీకై యిత డంతరిక్ష్మప్రదేశము నతని కిచ్చెను. పద్మపురాణములో బ్రహ్మయజ్ఞమున నితడు (ప్రతిష్ట్థాతగా పేర్కొనబడెను. 136. శుకుడు

ఈ రాక్షసుడు రావణునిపద్ద మంత్రిగా నుండెను సారణునితో కలిసి యితడు గుప్తచరుడుగా పవ్యపహరించుచుండిను ఇతడు మొదట బ్రాహ్మణుడు. అగస్త్యు డితనిని మూంసాశన మర్ధించెను పజ్రదంష్ట్ర డది విని యితని స్త్రీరూసమున వచ్చి నరమాంస మతనికి సడ్డించెను అది గమనించి అగస్త్యు డితనిని రాక్షసుడుగా శపించెను కాని శ్రీరాముని దర్శనము చేసి రావణున కుపదేశము గావించినచో శాపముక్తి కలుగునని చెప్పగా అట్లు ముక్తుడయ్యెను రావణుడు దాముని సేనలోని కితనిని గుప్తచరుడుగా నంపెను. రామసుగ్రీవుల "సేనాబలము (గ్రహించి యితడు రావణునికి స్పష్టముగా నివేదించెను విభిషణు డితనిని పోల్చుకొనెను కాని రాము డితనిని సేన నపలోకింప ననుషుతించెను అప్పే 'చాపునకు సీద్దము కమ్మ ని రాపణున కితనిచే సందేశసుంపెను. శ్రీరామునికి జయవాదము చేసి రావణునితో నితడు రాముని జయించుట అసొధ్యమని చెప్పెను అది విని రాపణుడు శుకునిపై కోసించెను తన కొలువు విడిచి పొమ్మ నెను

౩94ాల్డీ తోరాయాయణము. శావములు-వరములు

137. శుక్రాచార్యుడు

మత్స పద్మ పురాణముల ననుసరించి యితడు వారుణీభృగు పులోమల పుత్రుడు. బ్రహ్మాండపురాణము ననుసరించి భృగునకు దివ్యయందు కల్గిన ఏకైకపుత్రుడు శుక్రుడు విభిన్న(గ్రంధములలో విభిన్నముగా తల్లిదండ్రుల "పేర్లున్నను శుక్రుడు, ఉశనసుడు, కావ్యుడు, భార్గవుడు అను పేర్షన్నియు శుక్రాచార్యునికే అన్వయించును. భార్గవు డనునది కుల (వంశ) నామము. రామాయణములో దండుని కథలోను, దండకారణ్యవృత్తాంతములోను వినవచ్చు భార్గవుడు శుక్రాచార్యుడే ఇతడు దానవుల పురోపొతుడు. ఇతనికి భృగునివలన సంజీవనీ విద్య లభించెను దేవదానవయుద్ధములలో దానవుల కీ విద్యవలన లాభము కలిగినది దేవగురువైన బృహస్పతి కుమారుడు కచుడు సంజీవనీవిద్య నేర్చుటకై. శుకు నాశ్రయించెను. అతని కా విద్య లభించినది కాని దేవయాని శాపముచే ఆది అతనికి ఫలించలేదు వామనునికి భూదానము చేయబోపుచున్న బలిని నివారింపబోయి. యితడు కమండలురంధ్రము నడ్డగించెను. ఇతని కుమార్తె దేపయాని యయాతి భార్య. ఆమెను సరిగా చూడలేదని శుక్రాచార్యుడు యయాతిని వృద్దు డగునట్టు శసించెను

శుక్రుడు దండుని పద్ద పురోహితుడుగా నున్నప్పు డొకసారి, యితని కుమార్తెట్టైన అరజను దండుడు బలాత్కరించెను అందులకు కుపితుడై దండుని అతని నివాసస్టానమైన దండకావనమును గూడ శనించెను ఆశ్రమవాసు అందరినీ బయటకు పంపించి ఏడు దినములపరకు అచ్చట ఇంధదునిచే ధూళిపవృష్టి. కురిపించెను. దండుడు చనిపోయెను అతని రాజ్యము దండకారణ్య మయ్యెను

శుక్రుడు కొన్ని వేదసూక్తములకు కర్త వేలాది సంవత్సరములు తపస్సుచేసి శిపుని మెప్పించెను అతనిపలన (ప్రజేశత్వ ధనేశత్వ, అవధ్యత్వములు పరములుగా" బడసెను ఇతదు ధర్మశాస్త్రకర్త. ఉశనసధర్మశాస్త్రుము, బౌశనసస్కృతి అను గ్రంధము. లితని "పేరున లభించుచున్నవి శుక్రనీతి యితడు వ్రాసిన రాజనీతి విషయకమైన (గ్రంధము. శతపర్వ ఆంగి ఊర్హస్వత జయంతి గో మున్నగు వొ రితని భార్యలు దేఎయాని జయంతిపలన కలిగెను శుక్రుని సంతానము బహుళము

వ్వక్తి నరిచయములు/385

138. శునఃశేపుడు

ఇతడు భార్జ్గపబుచీకుని మధ్యమపుత్రుడు. హదిశ్చంద్రునకు పుత్రప్రాస్తి కలుగనందున అతడు వరుణునితో నాకు పుత్రుడు కల్గినచో నీకు బలియిచ్చెద నని వాగ్దానము చేసెను. పుత్రుడు కలిగెను కాని బలియిచ్చుట కతడు వెనుదీయుచు ఏవేవో సాకులు చెప్పదొడగెను. అతని పుత్రునిపేరు రోహితుడు. బలి యిచ్చెదరన్న విషయము తెలిసి అతడు పారిపోయెను. హరిశ్చంద్రునికి ఉదరరోగ సుంకురించెను. ఆ స్థితిలో బలియిచ్చుటకు బుచీకుని పద్ద శునఃశేఫుని కొని తెచ్చుచుండగా విశ్వామిత్రు డతనిని బలివేదికనుండి తప్పించి రక్షించెను విశ్వామిత్ర డితనిని పుత్రసమానుడుగా స్వీకరించి, దేవరాతుడని "పేరుపెట్టెను. ఈ కధ ఐత రేయబ్రాహ్మణములో వర్ణింపబడినది.

మరికొన్ని (గ్రంథములు కూడ ఈ కధను పర్షించెను కాని కొన్ని మార్పులున్నవి శునఃశేపుడు తన మేనమామ యగు విశ్వామిత్రుని చూచి తన (ప్రాణములు కాపాడుమని వేడుకొనెను. అప్పు డత డీతనికి రెండు. గాథ లుపదేశించి యాగయూసముపవద్ద చేర్చినపుడు వాటిని జపీంపుముని చెప్పెను అట్లే అగ్నిని స్తుతింపుమని చెప్పెను శునఃశేఫునికి రక్తవస్త్రుములు కట్టే అతనిని యాగయూసమున బంధించిరి. శునఃశ్రేపుడా గాథలు జసించి యింద్రుని, విష్ణువును స్తుతించెను. వారు (ప్రసన్నులైరి ఇంద్రు డతనికి దీర్జాయువిచ్చెను. 139. (శ్రవణకుమారుడు

శ్రవణుడను బ్రాహ్మణుడు కురుజాంగలదేశమున వసించుచుండెను. అతని భార్యపేరు కుండ కొడుకు ('శ్రవణకుపూరుడు. అతని తమ్ముడు కురంటకుడు ఆచారహీనుడు. పద్మపురాణములో చెప్పిన దానిని బట్టి ఒకసారి యొక గోవును బురదలో కూరుకుపోయినదిని నుదరించుటివే వీరందరును ముక్తులైరి. వాల్మీకి రామాయణములో (శవణకుమారుని పీరు చెప్పబడలేదు కాని బ్రహ్మపురాణములో నతనిపేరు (శ్రవణుడని వ్రాయబడెను పుతశోకమున_ విలపించుచూ నతదు తన పుత్రుని బ్రాహ్మణు డనక బ్రాహ్మణసమానుడని పఠ్కెను దీనివలన నతడు బ్రాహ్మణుడు. కాడేమో అనిపించుచున్నది (శ్రపణకుమారునికి మర్మస్థానమున బాణము తగిలినందున దశరథుడు తనకు బ్రహ్మహత్య చుట్టుకొనునని భయపడెను ఆ సమయమున (శ్రవణకుమారు. డతనితో నిట్లనెను.

౩9ఉవాల్భీ కీరామాయణము: తావములు-వరములు

న ద్రిజొతరవాం లాజున్‌ మూ ఖూత్తే మనసో వు (జదయోాధ్దా 6౭6564

చూ్యూదాయావాను వ్రైశ్చేన జాతో నరవరాధివ గ(ఆయాధ్దు ఈశగి

రాజా! నేను బ్రాహ్మణుడను కాను. నీవు (బహ్మహత్య జరిగెనని చింతింపకుము. మహారాజా, నా తండ్రి వైశ్యుడు. తల్లీ శూద్రస్రీ. 140. సంపాతి

(బ్రహ్మ్నాండపురాణములో నిత డరుణునికి గృధ్రికి వుట్టినవాడని చెప్పబడెను వాయుపురాణము. ననుసరించి యితని తల్లి నొగశ్వేని ఇతడు శన తమ్ముడు జటాయువుతో. కలిసి నిశాకరమునిని సేవించుచుండెడివాడు వృత్రాసురుని సంహరించి. స్వర్గము. వీడి పోవుచున్న యింధద్రునితో. నితడు యుద్ధము చేసెను ఒకసారి యితడును, తమ్ముడును ఎవరెక్కువ ఎత్తున కెగురగలరో యని పందెమాడిరి కాని కొంతసేపటికి జటాయు వలనిపోయి (క్రింద పడజొచ్చెను. అప్పుడితడు తన రెక్కలతో కప్పి జటాయువును కాపాడెను. కాని ఆ ప్రయత్నములో సూర్యరశ్శ్మిపలన నితని రెక్కలు కాలిపోయెను ఇతడు వింధ్యమునకు దక్షిణమున సముదతీరమున పడిపోయెను. జటాయుప్ప జనస్థానమున. పడెను తర్వాత తన స్థితికి వగచి యిత డాత్మహత్య చేసికొనబోపుచుండగా నిశాకరముని యితనిని వారించి, కొంతకాలమునకు నీవలన రొసుకొర్యము జరుగునని చెప్పెను వానరులనలన జటాయుపు మరణించినట్టు విని యితడు అంగదుని సహాయమున సముద్రజలములతో జటాయుపునకు తర్పణము లిచ్చెను. నిశాకరముని పరమువలన నితనికి తిరిగె రెక్కలు పచ్చెిను 1*1శ1. సంవర్తుడు

ఇత డంగిరసుని పుత్రులలో నొకడు నారదుని సలహాపై హురుత్తు యుతనిని తన పురోహితునిగా స్వీకదించెను ఇందు. డొతని యజ్ఞమున విఘ్నము కలిగించు భారము నస్లీ కప్పగించెను కాని సంవర్ప్తుడు శపించునని భయపడి అసి వెనుదిరిగెను సంపర్తుని సహాయమున మరుత్తుని యజ్వము

శా నిర్విఘ్నముగా కొనసాగెను వక్త వరిచయములు/97

1త2. సగరుడు

భృగుపంశ్యుదైన చ్యవనముని ఆశీర్వాదమున అసితునకు కాళిందియందు సగరుడు జన్మించెను. కాళింది గర్భము ధరించియుండగా సవతి యాహమెకు విషము పెట్టెను కాని విషమువలన_ నెట్టి ప్రాతికూల్యమును జరుగలేదు* విషసహితముగనే (స+గర) వుట్టుటచే నితనికి సగరుడని పేరు పచ్చెను పరాశ్రమశాలీ సత్యశీలి ధర్మాత్ముడు, దాత ఆలోచనాపరుడు నయిన యి రాజునకు కేశిని సుమతి యను నిర్వురు భార్య లుండిరి కేశినికి అసమంజుడు పుట్టను ఆతడు దుర్మార్డు డగుటచే సగరు డతనిని దేశమునుండి వెడలనడ'సెనూ సగరుడు అశ్వమేధము చేయుచుండగా ఇంద్రు డతని యజ్ఞాశ్సము నపహరించెను అశ్చమును వెదకుచు సుషుతి పుత్రులు అరుపదినేల మంది పోయి కనిలాశ్రమమున దానిని కనుగొనిరి కాని కపిలుని కోపముచే భస్మీభూతులైరి సగరుని మనుమడైన అంశుమంతుడు అశ్వమును. తెచ్చిన సగరుని యజ్ఞమును నిర్నిఘ్న మొనర్చెను 143. సారణుడు

ఇతడు లంకలో నొక రాక్షసుడు రాముని సేనలో శుకునితో కలిసీ గుప్త్రచరుడుగా పోయి. వానరరూప్ఫ ధరించి యుండగా పట్టుపడెను. ఇతడు రాపణునివద్ద మంత్రిగా నుండెను కాని రాముని జయించీట దుష్కరమని చెప్పినందున రాపణు డితనిని పదభష్టుని జేసెను 1డీ. సాలకటంకట

ఈమె విద్యుత్కేశుని భార్య ఈమె తల్లి సంధ్య విద్యుత్కేశునివలన గర్భమంది యీమె ఆ గర్భమును జారవిడిచెను 145. సీత

సీరధ్వజుడగు జనకుని పుత్రి యగుటచే. నీమెకు జానకి యనియు, భూమి దున్నుచుండగా నాగీటికొనకు తగిలి బయల్పడినందున భూజాత యనియు, సీత యనియు నామము లేర్పడెను పూర్వజన్మమున నీమె వేదపతి ఘుండోదరికి పుత్రిక అయోనిజ అనియు చెప్పుదురు. వివాహయోగ్యయగు నీమెను జనకుడు శివధనుస్సుకు నారి సారించిన వీరున కీమె నిత్తునని

౩9&వాల్టీ కీరాయాయణము. శానములు-వరములు

స్వయంపరము చాటించెను. దరాపణు డా స్వయంవరమున కేగెను. కాని ధనుస్సు నెత్తజాలకపోయెను. తర్వాత దాము డా ధనుస్సును భంజించెను. దశరధు ననుషుతి నంది జనకుడు రామునితో సీతకు వివాహ మొనర్భెను. సీత సుందరి, బుద్దిమంతురాలు, నిష్టగలది, శతీరాము నత్యధికముగా (ప్రేమించి అతని సుఖదుఃఖములలో పాల్గొనుచుండెడిది. రాముని రాజ్యాభిషేకవార్త విని యీమె చాల సంతనీంచెను. కాని అట్టి సంతసముతోనే యీమె రామునితోపాటు వనవాస మేగను. ఈమె శతిని దైవముగా భావించెడిది. ఈమె పతినిష్టను కాసల్యయు, అనసూయయు చాల మెచ్చుకొనిరి. వనములో సంన్యాసవృత్తిలో నున్నప్పుడు మునులను రక్షింపనెంచినను, దాక్ష! సవైరము తగదని యీమె రామునికి విన్నవించెను. హనుమంతునితో కలిసి లంకనుండి వచ్చుట శ్రీమె యిష్టపడలేదు తాను స్వయముగా పరపురుషస్పర్శ నంగీకరింపననియు రావణుడు బలపూర్వకముగా తనను స్పుశించి తెచ్చెననియు హనుమంతుని క్‌మె స్పష్టము చేసినది విరాధుడు నట్లే బలపంతముగా నీవె నెత్తుకొని పోయెను. కాని తానై పరపురుషు నంటలేదని చెప్పెను. లక్ష్మణుడు "సేవావ్రతి, శుద్దాచరణకీలి, నిష్టాపంతుడు, నిష్పాపుడు నని యొరిగియు నీమి రాముని వెదకుటకై పోపుటకు నిద్దముకాని లక్ష్మణుని నిందించినది. ఇది నీతకు శోభాధాయకముకాదు. స్వర్శస్ఫుగలోభము ్రీసహజము, కాని యామె కది (ప్రాణసంకట మాయెను. ట్రురామునియందలి పతిభక్తిచే నీమె లంకలో కాలము గడపుచుండినది. రావణు. డెప్పుడు బలాత్కరించునో, లేక ప్రాణములే హదించునో అని సదా భయపడుచుండెడిది. రాపణుని చేతిలో మురణీంచుటకు బదులు ఆత్మహత్య చేసికొనుట మేలని యెంచి ప్రయత్నించినది. కాని బ్రహ్మ యింద్రునిద్వారా యీమెకు హావిష్యాన్న మంపీ, ఆ ప్రయత్నము నాసీ దేవకార్యమునకు సహాయపడుమని (ప్రోత్సహించెను రాపణవధానంతర మీమె రాముని వెంటనే చూడగోరినది. కాని శ్రీరాముడు కరినముగా మాటాడి ఈమె కుత్సాహభంగము గావించెను. అయినను రాముని తప్ప వేరొక పురుషుని మనసులోనైనను తలపలేదని, తన శుద్దతను అగ్నిపరీక్ష యిచ్చి ప్రమాణీకరించెను. దోహదపూర్తికై అడిగి పరమిచ్చియు "రాము డీమెను లోకాపవాదకారణపున _ సరిత్యజించెను. దుఃఖితాత్మ యగు సీతను వాల్మీకి ఆదరించెను. అతని ఆశ్రమములో నీమె కుశలపులను ప్రసవించెను ఆ దినమున శత్రుఘ్నుడు వాల్మీకిముని యాశ్రమమున నుండెను రాజసభలో వాల్మీకి సీతాశుద్దతను గూర్చి ప్రమాణము చేసెను. వ్త్త్‌ వరిచయములు/99

నీత భూదేవికి చేతులు జోడించి “నేను రాముని తప్ప అన్యుని చింతింపకున్నది సత్యమైనచో భూదేవి నాకు తన యొడిలో తావిచ్చుగాక. నేను త్రికరణ శుద్దిగా రాము నారాధించుచుంటినేని భూమాత నాకు తనయొుడిలో స్ట్థానమిచ్చుగాక. రాముని తప్ప అన్యుదైన పురుషుని నే నెరుగ నన్నమాట సత్యమైనచో భూదేవి నాకు తావిచ్చుగాక అని సలికినది ఇట్లు (ప్రమాణము చేసి ఆమె చన చరిత్రమును మహోజ్వల మొనర్చెను కర్తవ్యనిష్టలో ఈమె రామున కే మాత్రమును తీసిపోలేదు. 146. సుకేతువు

ఇత డొక గొప్ప యక్సృదడు. తాటక యితని పుత్రిక

వేరొక సుకేతుని గూర్చిన యుళ్లేఖమును. కలదు. ఇతడు సుబాహని సోదరుడు. అశ్వ మేధసందర్భమున శత్రుఘ్నసుబాహులకు యుద్ధము జరిగెను అప్పుడు సుకేతు వచ్చట నుండెను అతడు గదాయుద్ధ ప్రవీణుడు త్త. సుకేశుడు

ఇతడు విద్యుత్మేశసాలకటంకటల పుత్రుడు ఇతడు పుట్టగనే తల్లిచే విడుపబడెను. శివపార్వతులు వీనిని సెంచిరి వా రితని కొక విమానమిచ్చిరి దానిపై నితడు సర్వత్ర నిరాబాధముగా సంచరించుచుండెను గంధర్వుడగు (గ్రామణి పుత్రిక యగు. దేపవతి నితడు పెండ్దాడెను ఆమెయం దితనికి మాల్యపంతుడు, మాలి సుషూలి యను పుత్రులు కలిగిరి. 1485. సుగ్రీవుడు

బుక్షరజస్సు అను వానరుని కంరమునుండి ఉద్భవించినందున నితనికి సుగ్రీవు డను పేరు పచ్చినది వాలి యితని అన్న చాలకాలము. వీరు మైత్రితో మెలగిరి కాని దుందుభి కుమారుడైన మాయానితో యుద్దమునకు పోయిన సందర్భమున భభ్రాంతిచే పరస్పరవిశ్వాసము సడలిపోయి వీరికి వైరముయ్యెను వాలి సుగ్లీపుని భార్య రును నపహరించి, సుగ్రీపుని రాజ్యము నుండి వెడలీ గొట్టైను అది మొదలు సుగ్రీవుడు బుశ్యమూకసుపై నిపసింపదొడగెను అక్కడే యితనికి రామలక్ష్మణుల పరిచయము కలిగెను హనుమంతుని

శ00వాల్డీ కీరామాయణము: శావములు-వలతములు

ప్రయత్నముతచే వీరి కగ్టిసాక్టిగా మైత్రి యేర్పడెను. సుగ్రీవుడు వాలి పరాక్రమమును గూర్చి సోదాహరణముగా నివేదించెను రాము డొకే బాణముతో సప్తతాళములను తెగవేసి తన బలము నిరూపించెను. వాలిని చంపుటకు రాముడు సుగ్రీవున కపకాశము. కల్పించెను. సుగ్రీవుడు వాలితో పోరలేక పారిపోయెను. రాముడు బాజప్రయోగము. చేసి వాలిని మూర్చిల్లజేసెను. వాలివధానంతరము అతని భార్య తాద మిగుల విలసించెను.. సుగ్రీవునికి పశ్చాత్తాసము కల్ళెను. రాముడు సుగ్రీపు నోదార్చి, అతనిచే వాలికి అంత్యేష్టి _నిర్వర్తింపజేసెను. వాలి యంతిమేచ్చ ననుసరించి సుగ్రీవు డంగదుని సుత్ర్యప్రేమతో జూడ దొడగెను. కాని అంగదునికి సుగ్రీవునిపై పూర్తినమ్మకము కలుగలేదు వాలిభార్య తార సుగ్రీవుని సత్నిట్టైనది చాజ్యము (గ్రహించిన నిదప కొద్ది కాల మళతడు కామోపభోగములలో గడపెను కర్తవ్యము మరచినందున హనుమంతు డతనికి. రాముని విషయము జ్ఞప్తికి తెచ్చెను ఆ సిదప సుగ్రీవుడు నీతాన్వేషణమునకైై నాలుగు దిక్కులకు వానరులను పంపెను. ఇతనికి భూఖండ మంతయు. తెలియును. మొదట ఆలసించినందుకు లక్ష్మణు డ్యగ్రుడై వచ్చి సుగ్రీవుని (త్రోవకు దెప్పెను. సీతను వెదికి హనుమంతుడు చిరిగి వచ్చిన సిదస సుగ్రీవుడు ససైన్యముగా రామునితో నరిగి యుద్ధములో రామునికి సర్వవిధములా తోడ్పడెను విభిషణుడు రాముని శరణు వడ్ల వచ్చినపు డితడు అతనికి స్వీకరింపవలదని చెప్పెను రావణుని చూడగనే ఉగ్రుడై వాని మీదికి దూకి కిరీటము నెగురగొట్టి మల్లయుద్ధ మొనర్చిను రామలక్ష్మణులు మూర్భనొందగా భయపడి పారిపోపుచున్న వానరుల కితడు ధైర్యము చెప్పి వారిని మరలించెను. చాపణకుంభకర్ణు లతో యుద్ధముచేసి యితడు మూర్చ్భలో మునిగెను కుంభకర్ణు డితనిని సట్టుకొని లంకకు పోబోయెను కాని యితడు పట్టు విడివించుకొనెను. కుంభకర్ణవధానంతరము రాపణుడు లంకాద్యారసు అన్నియు మూయించెను, అప్పు డితడు వానరులచే లంక కాల్పించెను కుంభకర్ణుని పుత్రుడైన కుంభు డితనిచేత పధింపబడెను. విరూపాక్షముహోదరు లితని చేతిలో మరణించిరి. రాపణపధొనంతర మితడు రామునితో అయోధ్యకు వచ్చి పట్టాభిషేకసముయమున సత్కరింపబడెను. చిరకాలము రాజ్యమేలి రాఘుని మహాప్రస్థాననమయమసున తానును రాజ్య మంగదుని కిచ్చి రామునితో పాటుగా నాళ్మత్యాగమొనర్చి సుగ్రీపుడు సూర్యఘండలములో ప్రవేశించెను వ్తజ్ష్‌ వరిచయములు/ంి]

14౦9. సుతీక్షముని

ఇత డగస్త్యుని శిష్యుడు. రామకుండమున తపస్సుచేసి యితడు ముల్లోకముల విహరింపగల సామర్ధ్యము గడించెను. రాము డితని యాశ్రమఘమునకు 'రెండుమారులు వచ్చెను. శరభంగుడు చెప్పగా రాము డితనిని దర్శించెను ముని అతనిని స్వాగతసత్కారములతో పూజించెను అగస్త్యాశ్రమమును గూర్చి రాముని కితడు పూర్గాదు లెరింగించెను 1560. సుందోపసుందులు

వాల్మీకి రామాయణములో సుందోపసుందులు జంభుని పుత్రులని చెప్పబడెను అగస్త్యుని శాపముచే జంభుడు రాక్షసు డాయెను. మహాభారతములో వీరు హిరణ్యకశిపుని వంశమునకు చెందిన నికుంభుని పుత్రులుగా పేర్కొనబడిర. వీరు వింధ్యపర్వతము పై ఘోరముగా తపస్సుచేసి (బ్రహ్మను ప్రసన్నుని చేసికొనిరి వీరు మాయ, అస్త్రములు అసమానపరాక్రమము, కామరూప కామగపునములు, పరస్పరయుద్దములో షురణించువరకు అమరత్వము. పరములుగా బడసిరి ఇతరులకు బీ రవధ్యులు. వరగర్వమున వీరు బుషీశ్వరులను బాధింపదొడగిరి వీరినిగురించి బ్రహ్మతో చెప్పగా నతడు వీరిలో వీరికి వైరభావ ముదయింప జేయుటకు విశ్వకర్మతో చెప్పి మహారూపపతి యగు స్త్రీని నిర్మింపజేసెను విశ్వకర్మ ప్రతిపదార్ధమునుండియు. తిలప్రమాణముగా సౌందర్యము (గ్రహించి ఆ సుందరిని సృజించెను ఆమెయే అప్సరస తిలోత్తమ. ఆమెను కాంకించి సుందోపసుందులు తసులో తాము కొట్లాడి చివర కిరువురును మరణీందిం తాటక సుందుని భార్య, న్‌ 151. సుమతి

ఈమె విదర్భరాజపుర్రి సగరుని ద్వితీయపల్ని పద్మపురాణము ననుసరించి బౌర్వుని కృపపలన నిమెకు అరువదివేలమంది పుత్రులు కలిగిరి మహాభారతములో శిప్తు డీమె కొక దోసపం డెచ్చినట్లును అందలి బీజములన్నియు అరుపదివేల పుత్రులుగా పుట్టినట్లును చెప్పబడెను (బ్రహ్మవైపర్తపురాణము ననుసరించి శంకరుని ఎరముచే నూరేండ్ల పీదస ఈమె కొక మాంససిండము కలుగగా నందుండి అరువదివేల పుతు లుదయించిరి

శ౧2వాష్ట్రీకీడాయాయణము?. శావములు-నరములు

152. సుమంత్రుడు

ఇతడు దశరథుని అష్ట్రప్రధానులలో నొకడు, పైగా, ఇతడు దశరథుని సారథియు పందియు కూడ. వనవాస మేగుచున్న రాముని కితడు రథము నడపెను. బుత్విక్కులచే తాను పూర్వము. వినిన భవిష్యవాణి ననుసరించి యితడు దశరధున కేకాంతముగా నా విషయము చెప్పి ఆతనికి పుత్రులు కల్గుదురని ధైర్యము చెప్పెను. రాముడు వనములో నిల్చి యితనిని వెనుకకు పంపుచు తల్లిదండ్రుల కితనిద్వారా సందేశ మంపెను ఆ సందర్భమున నితడు '*నే నీ శూన్యరథమును గొని ఎ మొగముతో అయోధ్య కేగగలను? (ప్రజల కది చూసి ఎంతయో దుఃఖము కలుగును అదిగాక్క ఈ గుర్రములు నీవు లేని రధము. నెట్లు లాగును? కనుక నేను నిన్ను విడిచి ఆయోధ్య కేగుట కిచ్చగింపను అని చెప్పెను ఈ మాటలలో సుమంధ్రునికి శ్రీరాముని పట్టగల శద్ధాభక్తులు స్పష్టమగుచున్నవి కాని రాము డెట్లో నచ్చజెప్పి యితని నయోధ్యకు పంపెను. అయోధ్య చేరునప్పు డితడు తన ముఖము కప్పుకొనెను. దశరధునకు జదిగిన దంతయు చెప్పి యితడు కౌసల్య నూరడించెను. రామాశ్వమేధావసరమున నితడు శత్రుఘ్నుని వెంట నుండెను శ్రీరాముని అడవికి పంపపలెనని పంతగించిన కైక నితడు కరోరముగా నిందించెను ఆమె పట్టుదల వలన జరుగబోవు దుస్పరిణామముల నితడు స్పష్టముగా పేర్కొనెను. 153. సుమాలి

ఇతడు లంకానివాసిదైన రాక్షసుడు రావణుని తాత ఇతని భార్య కేతుముతి ఇతని కుమార్తె కైకసి లేదా' కేసిని ఈమె కాక రాక్క పుష్కోత్కట్క బలాక యను పుత్రికలు నుండిరి వీరు విశ్రవసుని వరించిరి.

సుమాలి సుకేతుని ద్వితీయపుత్రుడు. ఇతడు తపస్సుచేసి (బ్రహ్మను మెప్పించెను ప్రహన్తుడు, అకంపనుడు మున్నగు పదకొంధుమంది యితని పుత్రులు కుబేరుని చూచి, అతని వలె వైభవశాలి కావలెనని కోరి యితడు తన కూతురు కైకసితో వి(శ్రవసుని వరింపుమని చెప్పెను ఆట్టయినచో చైశ్రపణునిపంటే పుత్రు లుదయింతురని అతని ఆశయము, రాపణాదులకు వర(ప్రాప్తి కల్గెనని విని యితడు రసాతలము విడిచి లంకకు వచ్చి రావణునితో నిట్లనెను - 'నాయనా ఇప్పు డిక రాక్షసులకు విష్ణునివలన భయములేదు. ఇప్పుడు లంక రాక్షసుల నగరైనది ప్రస్తుతమది కుబేరుని అధీనమున నున్నది

వ్యాక్తి వరిచయములు/ం03

దానిని వెంటనే నీవు (గ్రహింపుము. హనుమంతు డితని యిట్లు కాళ్ళను దేవ దానవయుద్ధములో సావ్మిత్రపసు వతనిని వధించెను ఇతని చేతి గదతోనే అత డితనిని చంపెను 154. సురస

ఈమె కశ్యపునకు, కోధపశకు పుత్రిక హనుమంతుని బలము పరీక్షించుటకు దేవత లీమెను పంసిరి ఈమె రాక్ష సీరూపమున నేగి తన నోరు ఆకస మంటునంతగా తెరచి నిల్చి హనుమంతు నడ్డగించెను దేపతలు చెప్పినట్లుగా చేసి యామె హనుమంతుని తన కాహారము కమ్మని కోరెను హనుమంతుడు శరీరము పెంచగా ఈమెయు నోరు విశాలముగా తెరచి నిల్వసాగెను హనుమంతు డప్పు డంగుష్టమాత్రుడై ఈమె నోటిలోనికి దూరి వెంటనే తిదీగి వచ్చెను. అప్పు డామె అతని బలవివేకములు (గ్రహించి కార్యసాఫల్యమున కాశీర్వదించి వెడలిపోయెను 155. పోవముద

ఈమె ఊర్మిళాగంధర్వి కుమార్తె చూళిముని తపఃసాసుర్ధ్యమున నీమెకు (బ్రహ్మదత్తు దుదయించెను ఈమె. చేసిన సేవలకు సంతసించి చూళి యీమెను పరము కోరుకొను మనెను ఈమె తా నెపరికిని పత్ని కాలేదనియు మున్ముందుకూడ నెపరినీ పరింపదలపననియు చెప్పి, పుత్రసంతానము పూత్రఘు కోరుచుంటినని చెప్పెను చూళి ఆమె కోర్కె ననుసరించి పుతోదయషు పరముగా నిచ్చెను. 156. సౌదాసుడు (కల్మాషపాదుడు)

ఇతడు. సుదాసుని పుత్రుడు మత్స్యపురాణములో నితడు బుతుపరుని పుత్రుడుగా చెప్పబడెను. పనిష్టునికి ప్రతిశాప మీయదలచి యితడు జలగ్రహణము చేసియు, ఆ జలములు తన పాదబిలపైననే చల్గుకొనెను అందుఎలన పాదములు కాలిపోయి కల్మాషపాదు డనబడెను పెసిష్ట డితనిని శసించుటక్తు కారణము. (చూ కాసా ఏసిష్టుడు ౫ కల్మాషపాదుడు) (గ్రంధాంతరములలో భిన్నముగా నుండెను నారదపుదాణయు ననుసరించి యిత డొకసాది శేవా

శ04వార్డీ కరాయమాయణము- శావములు-పదములు

(నర్మద తటమున వేటాడబోయెను అప్పు డచట మిథునక్రియలో నున్న ఆదుపులిని చంపెను అది చనిపోపుచూ పెరిగి రాక్షనుడుగా మారి నేనొకప్పుడు దీనికి బదులు తీర్చుకొందునని పల్కెను మహాభారతమున రాక్షసుడుగా మారుటకు కారణము వేరుగా చెప్పబడినది వేటనుండి మరలి వచ్చుచుండగా సౌదాసునికి పసిష్టని పుత్రుడు శక్తి ఎదురాయెను ఆ (త్రోవలో నిద్దరు నడుచుటకు తగిన అపకాశము లేదు. రాజు శక్తిని ప్రక్కకు తప్పుకొనుమనెను. అతడు తప్పుకొనలేదు సరికదా త్రోవ (బాహ్మణులదనియు, బ్రాహ్మణులకు (త్రోపయిచ్చుట రాజధర్మమనియు పలికెను కాని రాజు రాక్షసత్వము వహించి శక్తిని కొట్టను అందుపై నతడు '“నీపు నరమాంసభక్షకుదైన రాక్షసుడ వగుదు' పని రాజును శపించెను విశ్వామిత్రు డితని యజ్ఞమున కధ్వర్యుడయ్యెను. అందుపలన వసిష్టవిశ్వామిత్రులకు వైమనస్యము పెరిగెను తనకు శాసమిచ్చిన (బ్రాహ్మణుడు వనీష్టపుత్రుడని తెలిసిన పిదప సౌదాసుడు శాపశాంతి వేడుకొనెను తర్వాత శాపమిచ్చిన శక్తి చేతనే అధికారపూర్వకముగా నరమాంసభక్షణ మారంభింపబడెను. ఇతడు వసిష్టని నూర్లురు పుత్రులను భక్షించెను ఒకసారి శ్రీడాసుగ్నులైన _ బ్రాహ్మణదంపతులను చూచి వారిలో పురుషుని మింగివేసెను. అప్పుడా బ్రాహ్మణపనిత “నీవు నీ భార్యను ముట్టినంతనే చనిపోవుదు' వని శపించి తాను సతి యయ్యొును వసిష్య డితనితో గంగాబిందుసరస్సున మునిగి శాపవిముక్తి గాంచెదపనెను. కాని బ్రాహ్మణవనిత నీ వెల్లకాలము రాక్షసుడుగనే యుందుపని శపించెను ఆప్పు డిత డామెను నీవు పుత్రసహితముగా పిశాచి పగుదుపని శపించెను. గంగాజలములు తెచ్చుచున్న గర్గముని ఆ నీటీని చల్లగా వీ రిరుపురికిని శాామోచనము కల్గెను సౌదాసుని పత్ని మదయంతి, ఆమెయే యితనితో పసిష్టని శపింపవద్దని నివారించినది.

రాక్షసత్వము ముగిసిన పిదప వసిష్ణు డితనికి రాజ్యాభిషేకము గావించెను. పతిప్రత యిచ్చిన శాపముచే. నితనికి సంతతి కలుగలేదు. అప్పు డితడు పసిష్టని ద్వారా తన పత్నియందు గర్భస్థాపనము చేయించెను. అప్పుడు పుట్టిన పుత్రుడు అశ్ళ్శకుడు మహాభారతములో నితని కధ మరియొక తీరుగా నున్నది. ఆహల్య ప్రోత్సాహము ప్రై గాతమశిష్యు డొకడు ముదయంతి కుండలము లఅపహరింపపచ్చెను కానీ రాక్షసుడైన యిత డా శిష్యుని [మింగబోయెను. కాని ఆ శిష్యుడు నేను వచ్చిన కార్యము ముగించి నీ ఆకలి తీర్చెద ననెను. ఆ కార్యము చెప్పి అతడు మదయంతివద్ద కేగెను ఆమె తన పతివద్ద నుండి

వ్దోక్తీ వతిచయములు/ీ065

ఒక గుర్తు తెచ్చి చూసినచో కుండలము లిచ్చెద ననెను అతడట్టుచేయగా ఆమె కుండలము లిచ్చెను. కాని వాటిని భద్రముగా చూచుకొమ్మ నెను రాక్షసుడు శిష్యుని (ఉత్తంకుని) సత్యవచనమునకు మెచ్చి విడిచిపెట్లను యె ళు 157. స్టూలశిరుడు ఇతడొక బుషి. అస్త్పుశిరుని పుత్రుడు. ఇతడు విశ్వాపసు గంధర్వుని కబంధరాక్షసుడుగా శపీంచెను. 158. స్వయంప్రభ ఈమె మేరుసావర్షి పుత్రిక అప్సరస హేమకు సఖి స్వర్గమునకు క పోవుచూ. హేమ మయనిర్మితమైన తన గుహాలయమును రక్షించుట శ్రీమె కప్పగించి అందుకు తగిన సామర్ధ్యముకూడ కల్పించెను ఈమె అంగదాదులను సముద్రమునకు చేర్చెను. శ్రీరాముని దర్శించి యీమె స్వర్గమేగెను. ఈమెకు ప్రభావతి యని షూరుపేరు. ఆకలితో నున్న వానరులకు ఫలమూలషు లిచ్చి యీమె. వారి కాతిధ్యము నెరపెను హనునుంతు డీమెను దీనికి మారుగా స్టైత్యువకార మేమి చేయుమనెద పని యడిగినప్పు జీమె ధర్మానుసారము సీన దానికి మారేమియు పలదని చెప్పి సవినయముగా తన సంతుష్టి వెలడించెను ళా 159. హనుమంతుడు సప్తచిరంజీపులలో నొకడైన హనుమంతుడు సుమేరుపర్వతమున గల వానరయూథపుడు. కేసరికి అంజనపలన కలిగిన పుత్రుడు. ఇతని జన్మక్రద వేర్వేరు విధములుగా చెప్పబడెను సూర్యు నొక పండుగా తలచి యిత డతనిని పట్టబోయెను రాహు విది చూచి చెప్పగా ఇంద్రు. డితనిపె వజ్రాయుధము ప్రయోగించెను ఆ దెబ్బ కితని హనుపు విరిగెను అందుచే నితనికి హనుమంతు. డని పేరు పచ్చెను వజప్రహారముచే నితడు మూర్చిల్లగా వాయుపు తన సంచార మాసివేసెను ముల్లోకబిులవారికిని ప్రాణసంకటవెె బ్రహ్మతో మొరబెట్టుకొనగా, అత డితనిని రక్షించి నాయుప్పును తిరగ సంచరింపజేసెను.. బ్రహ్మదండమున_ కిత డపధ్యుడని బ్రహ్మ వరమిచ్చి శ406నాల్డీ కీరామాయణమూ- శానములు-వరమయులటు

తక్కిన దేపతలచేత కూడ పరము లిస్సించెను. ఇంద్రుడు పషజముచేతను, పరుణుడు పాశాజలములచేతను అవధ్యతను వర మీయగా, యముడు తన దండముచే అపధ్యతను, నిత్య సస్ట్రైమును యుద్ధమునరి దలసటకలేమిని శంకరుడు చీర్జాయుప్పును, పాశుపతముచె నపధ్యతను, కుబేరుడు తన గదచేతను విశ్వకర్మ తాను నిర్మించిన అస్తుములచేతను అపధ్యతను, ఇట్లీతనికి చిరంజీవిత్వము మున్నగు వరము. లిచ్చిరి పైగా, (బ్రహ్మ యితనికి వేరుగా కామరూప, కామగమనములను, భయోత్సాదకత్వ భయనాశనములను (బ్రహ్మాస్త్రుబంధనము నుండి విముక్తిని పరము లిచ్చెను ఇట్టు వరము అంది హనుమంతుడు మహాబలశాలిలైై లంక కనాయాసముగా నరిగి నిర్భయుడై కార్యము సాధించెను. భృగ్వంగిరసగోత్రులైన బుషులను వేధించుటచే నితనికి తన శక్తి విస్టృతమగునట్లు శాపము కలిగిను.

హనుమంతుడు మహాధీశాలి వ్యాకరణము, సూత్రము సూద్రవృత్తి, భాష్యము మున్నగువాటిలో నితని కపారమైన జ్ఞానముండెను వాక్సటుత్వము కలవాడై యితడు దూతకార్యమును నివుణతతో సాధించెను సీతావ్వేషణము, లంకావిశేషపరిజ్ఞానము కేవల మతశనికే సాధ్యమైన కార్యములు. శ్రీరాముని కిత డత్యంతభక్తుడు. రామసుగ్రీవుల మైత్రి కితడే ముఖ్యకారకుడు మిత్రత్వము నిల్చుకొనుమని యితడు సుగ్రీవుని కుపదేశించెను. యుద్ధములో నితడెందరో రక్కసులను పధించెను లంక కాల్ఫిషచ్చెను ఇంద్రబిత్తుచే బహ్మాస్త్రబద్దుడై తెలివితప్పి సడియున్నపు డితనిని రాక్షసులు (తాళ్లతో కట్టిరి. అన్యబంధనము లౌల్లని బ్రహ్మాస్త్రుబంధము తనంతట తానే తొలగిపోయెను వానరవీరులను, మూర్చిల్లిన లక్ష్మణుని, పునర్టీనితులుగా చేయుటకై. యితడు దోణగిరి శ్ర సంజీపనీ ఓషధులు తెచ్చెను అయోధ్యకు చేరుకొనుటకు ముందు రాము డితనిని ముందుగా నయోధ్యకు పంపెను. నా కధ జగత్తులో నుండునంతకాలము, నా ఆజ్ఞ మన్నించుచు పప్రసన్నుడవై నీ వీ భూతలమునందుండెద వని రాషముడితని నాశీర్వదించెను ఈ ఆశీ స్స్పతని కెక్కుడు సంతసముచే కూర్చినది 160 హేతి-ప్రహేతి

వీ రన్నదమ్ములు ప్రహేతి ధార్మికుడు అతడు తపస్సు చేయ నరిగెను, హేత్ర భార్యపేరు భయ. కొడుకు విద్యుత్కేశుడు ఇతడు పృదత్రాసురుని అనుచరుడు విష్ణు వితని నోడించెను

వ్దుక్షీ వరిచయములు/07

161. హేమ

భరతునికి స్వాగతార్థము ఆహ్వానింపబడిన అప్పరసలలో హేమ యొకతె ఈమె యమరాక్షసుని పత్ని. దేవతలే అతని కీమె నిచ్చినట్ట్లుకూడ చెప్పబడెను కాని వాల్మీకరావమాయణములో ఈమె యమునితో చేరినందున క్రుద్దుడై యింద్రుడు మయుని సంహరించినట్లు చెప్పబడెను మయు డొక కాంచనభసనము నిర్మించి ఈమెతో కలిసి నివసించుచుండెడివాదు. మయుడు గతించిన పిదప, ఆ స్వర్ణవనము, అక్షయసుఖభోగదాయకములైన వస్తుసముదాయమును, కాంచన భవనమును హేమ తన సఖి స్వయంప్రభకు రక్టార్ధ మప్పగించి తాను దేవలోక మరిగెను. హేమ నృత్యగానములలో ్రవీణురాలు. ఈమెయందు మయునికి కలిగిన పుత్రి మండోదరి రావణుని భార్య యయ్యెను

శ4౮8నాద్డీ రామాయణము... తావములు-వరములు

స లపరిచయముులు యి

1. బుక బిలము

యి

(ప్రయాగనుండి సుమారు 150 మైళ్ల దూరమున, మధ్యప్రదేశములో రామ్‌గఢ్‌ పర్వతమునకు సమీపమున వింధ్యపర్వతపంక్తిలో నిది యొక గుహ దినిని సీతాబెంగ్రా గుహ, హాథీఫోద్‌ మున్నగు సేర్ణతో పిలుతురు. ఈ గుహలో రామలక్ష్మణసీతానామములతో వేర్వేరు సహజసిద్దములైన గుహలున్నవి. మయరాక్షసు డీ గుహలలో సువర్ణవన్య కాంచనభవనములు నిర్మించెను ఆ ప్రదేశపు శోభావిభవములు చూచి హనుమదాదు లాశ్చర్యపోయిరి. ఆ (ప్రదేశమును రక్షించుచున్న తపన్విని స్వయంప్రభ హనుషుంతున కా గుహావృత్తాంత మెరిగించెను. ఆమె వారి నా గుహనుండి సురక్షితముగా బయటకు చేర్చెను ఆ గుహలో చేరినవారు. సజీపులై బయటపడలేరు. గుహబయట వారికి వింధ్యగిరిసమీప జలాశయములు కనిసించెను. ఆ మీది మూర్గమును స్వయం(ప్రభయే వానరుల 'కెదిగించెను, 2. బుక్షవంతము

ఇది. బహుశా వింధ్యకు తూర్పున గల కొండల మధ్యనున్న పర్వత ప్రదేశము. దీనియందే సాత్‌పురా పర్వతభాగ మున్నది. గోండ్వన్‌ పర్వతపంక్తినే బుక్షపంత షుందురు మార్కండేయపురాణము ననుసరించి భారతమున గల ఆరు కులపర్వతములలో నిది యొకటి. ఇది నర్మదానది ఉద్గమించిన చోటు నుండి బంగాళాభాతముపరకు వ్యాపించియున్నది _ వేర్వేరు ప్రాచీనగ్రంథములలో _ నిది వేర్వేరు ప్పేర్రః పరింపబడెను బుక్ష మనగా ఎలుగుబంటి ఆ కారణముననే. క్రినిఫ్‌ బళ్ల పంత్రమని పేరు లళ్లెను. వానరనాయకులలో నొకడైన ధ్య్యు డ్షీ పర్వతముపై వసించెడివాడు. (గ్రీకుభాషలో. 'అర్క్‌తోస్‌!

ట్రీ లవరిచయములు/89

అని ఎలుగులకు పేరు. టాలమీ (గ్రంథములో ఇది ఆక్సెంతీన్‌ అని చెప్పబడెను. ఈ రెండు. పేర్షును దీనికే అన్వయించును. నర్మద తపతి, ధసన, దముద, శోణ, మందాకిని మహానది, తమస పంటి గంగాయమునల ఉపనదు. లెన్నో యీ పర్వతమునుండి వెడలినవి.

కర్ణాటక రాజ్యమున గల బళ్లారిఖిల్లాలో హంపీవద్ద నీ పర్వత మున్నది ఇది తుంగభద్రాతీరమున నున్నది. ఇది సహ్యపర్వతమునకు దక్షీణక్షేత్రమున నొక ఉపపర్వతము. నుగ్రీవు డిక్కడ నుండెడివాడు. అతడు రాహులక్ష్మణులతో నిచ్చటనే మైత్రి నెరపెను. మతంగముని శపించినందున వాలి కీ (ప్రదేశము వన్హ్య మయ్యెను. మహాభారతములో నీ పర్వత మొక తీద్దస్థానముగా 'పేర్కొనబడెను. తీ. కనఖల్‌ శీర్ధము

ఈ తీర్ధము హరిద్వార్‌నుండి నాల్లు కిలోమీటర్ల దూరమున నున్నది. ప్రజాపతి యగు దక్స్ధ డిచ్చటనే యజ్ఞము చేసెననియు, సతిదేహత్యాగము పిలన కోసీంచి కివు డీ యజ్ఞభూమి విధ్యంసము చేసెననియు జనశ్రుతి ఈ తీర్చములో స్నానము చేసినవారికి తిరిగి జన్మలేదని నమ్మకము ఇక్కడ దక్షప్రజాపతి మందిరమున్నది ఈ స్టానము (శొద్ధవిధుల కుత్తమమని ఎన్నో పురాణములలో పేర్కొనబడెను స్కందపురాణము. ననుసరించి యిది అరుణాచలము సై నున్న శివస్తానము. నృగుడు దానమిచ్చిన గోవులలో కలిసిపోయిన విప్రధేను విచ్చటనే కనిపించెను సనత్కుమారు. డిచ్చట పసించుచుందెను 5. కిష్కింధ

ఇది వాలిసుగ్రీపుల రాజధాని ఇది దక్షిణభారతమున పంపాసరోపర (ప్రాంతమున. నుండిన “నగరము. దీని సమీసమున పంపా, తుంగభద్రా నదులు, ప్రస్రపణగిరి సూతంగ్యాశమము మున్నగునవి యున్నవి ఈ నగరము పర్వతములు కందకములతో నిండియుండెను ఇది రళ్నసమ్పుద్దము ఉపపన శోభితముగా నుండెను శ్రీ చిత్రావశాస్త్రి గారి మతమున కర్ష్ణాటకసులోని హంనీ (ఆనెగొంది). నగరమే కిష్కింధానగరము. ఇక్కడకు సమీషమున

470/వార్చీ కిరాయాయణము... శావములు-వరయులు

తుంగభద్రాతీరమున వాలి ప్రాసాదము సప్తతాళవేధము అను ప్రదేశము లున్నవి. భావార్ధరామాయణములో (బ్రహ్మగారి ఆనంద్యాశ్రువులచే జన్మించిన బుక్షరాజవానరాధిపతికి బ్రహ్మనియోగమున విశ్వకర్మ ఈ నగరమును నిర్మించెను. పర్వతము వెనుక మృత్యుప్తు అను అర్థము గల “కిష్కింధ అను శబ్దము శంబరభాషలోనిది. జైన(గ్రంథములలో నీ నగరము '“ఖఖూంద్‌' అని పిల్పబడెను. 6. కేకయరాజ్యము

ఇది ఉదిచ్యదేశమున పంచనదీక్షేత్రము. నేటి వితస్తానది (జీలమ్‌నద్యికి పూర్వభాగమునం దుండిన జనపదము దీనికి కైకయ, కైకేయ వంటి వెన్నో నామాంతరము. లున్నవి. కేకయుడు స్థాపించిన దేశమని యందురు ఉశీనర, శిబిదేశజనులతో కలిపి యిది చెప్పబడుచుండును. విపాశానదితటమున నున్న ఈ దేశము రామాయణకాలమున బాహ్హీక-ఇకు సుతులకు పశ్చిమమున నుండి యుండును నిరంతర విదేశీదండయాత్రలపలన నిచ్చటి జనులు యుద్ధకుశలులైరి వీరు ధనుర్విద్యాప్రవీణులు. పూర్వగాంధారపురాజు అఆంభిని లొంగదీసికొనుటకు అలెగ్జాండరు దీని పశ్చిమసరిహద్దున గల వితస్తానది వద్ద విడిసెను దశరథుని మాషుగారగు అశ్వసతి కేకయుడు ఈ దేశపు రాజుగా నుండిను. 5, గంగ

“గమయతి భగపత్‌పాద మితి గంగా అని దీనిలో స్నానము చేనినవారు భగపత్‌ పాదసన్నిధికి చేరుదురనియు, *“గమ్యతే ప్రాప్యతే మోక్టార్ధిభిరితి గంగా! మోక్టార్టు లిచ్చటికి చేరుదు రనియు, అందుచే దీనికి గంగ యని పేరనియు నిర్వచించెదరు

ఇది భారతదేశపు ముఖ్యనదు లేడింటిలోను (శ్రేస్టమైనది దీనిని విమ్ణుపది, త్రిపధగ, భాగీరథి, జాహ్నవి మున్నగు పేర్లతో పిలిచెదరు ఇది ఉత్తర ప్రదేశములో 'పేహరీ గడ్‌వాల్‌ క్షేతములోని గంగోత్ర పద్ద సముద్రమట్టమునకు 4200 మీటర్ల ఎత్తున పుట్టినది హృషీకేశముపద్ద ఇది వైదానములోనికి దిగును గంగాయమునాసంగపుము పరకు గల మధ్యభాగమునకు అంతర్వేది యని యందురు ఇది సారవంతమైన భూమి వైదికసంస్కృతికి కేంద్రమై

బ్ర లవరిచయములు/4ీ1

యుండెను యమున, బ్రహ్మపుత్ర మేఘన మరికొన్ని చిన్న పెద్ద నదులెన్నో గంగలో కలియుచున్నవి ఈ నది సహస్రముఖములుగా గంగాసాగరమున కలియుచున్నది. దీని ముఖమున సాగర మను ద్వీస మున్నది కపిలమహాముని ఇచ్చట నుండినట్టు చెప్పుదురు గంగపవిత్రతను సాధు సత్సురుషు లందరును అంగీకరించిరి స్వాస్ట్యదృష్టితో గంగాజలము మిక్కిలి శుద్ధము, రోగనివారకము, శక్తిదాయకము నని ప్రసిద్ది అప్లే ధార్మికదృష్టితో నిది శ్రాద్ధక్రియాకలాపముల కనుపగునట్టి 31/2 కోట్ల 'శేర్పములతో నొప్పుచున్నది గంగ అగ్నిదేవునినుండి ఈశ్వరతేజము [గ్రహించి స్కందుని ప్రసవించినది గంగను సముద్రపత్నియని వేదములకు దక్షిణబాహుపని చెప్పుదురు పురాణములలో దీని మహత్వమెంతగనో పర్ణింపబడెను బుగ్వేదమున ఈ నది పేర్కొనబడెను గంగను దేవతగా భావించెదరు ఒకసారి దేవతలందరు (బ్రహ్మవద్ద కేగి. వారితో గంగయు, ఇక్ట్వాకుకులజుడైన మహాభిషుడును కూడ నుండిరి వాయుపుచే గంగ చీర కొంత తొలగెను. దేవతలు కనులు క్రిందికి త్రిప్పిం కాని మహాభిషు డట్టు చేయక చూచుచుండెను. అది గమనించి బ్రహ్మ +న మర్త్యలోకమున జన్మింపుము. గంగ నీకు పత్నియగును అని శపించెను ఆమె నీ కప్ర్రియకరమగు. కార్య మొనర్చగా నీ వామెను విడిచిపెట్టదప్పు. అప్పుడు. నీకు శాపవిముక్తి కలుగును అని కూడ బ్రహ్మ వచించెను, మహాభిషుడు ప్రతీపుని కుమారుడుగా జన్మింప దలచెను త్రోపలో పసివ్యనిచే శపింపబడిన అష్టవసువులు గంగను కలినీ ఆమె గర్భమున తాము జన్మించుటకు నిశ్చయించిరి పుత్రుడు పుట్టగనే వానిని గంగలో ముంచివేయుషుని కోరిరి. కాని గంగ ఒక్కని తప్త తక్కిన ఎడుగురిని నీటముంచుట కంగీకరించెను అష్టవసువులును, తము తమ అంశము లౌ అష్టమపుత్రున కిచ్చుట కంగీకరించిరి మహాభిషుడు (ప్రతీపుని పుత్రుడు శంతనుడుగా నవతరించెను గంగౌశంతనుల వివాహవైఎనది కాని ఈ వివాహమున కొక నియమముగా గంగ (ప్రతీవునితో నిట్లు చెప్పినది - వివాహానంతరము నేనేమి చేసినను దానికి నా భర్త అద్దు వెప్పరాదు. ఈ నియమము. చెల్లునంత కాలము. నే నతనితో నుందును శంతనుని పలన నీమెకు ఎనసుండుగురు పుత్రులు కల్గిరి వారిలో వడుగురి నీమె నీట ముంచెను ఎనిమిదప శిశుపు నట్టు చేయవోగా శంతను డడ్డు చెప్పెను. వెంటనే ఈమె దేపలోకమునకు వెళ్లిపోయెను ఆ ఎనిమిదవ పుత్రుడు భీష్ముడు ఈమె తనతో నతనిని స్వర్గమునకు గొనిపోయి సర్వవిధములగు శ]2/వాల్డీ కీరామాయణము'" శావములు-వరములు

విద్యలు నేర్పించెను ఒకసారి వేటకై గంగాతటమునకు వచ్చిన శంతనున క్రీమె ఆ కుషమూరు నప్పగించెను. 8. గోదావరి

ఇది దక్షిణభారతమున నత్యంతపవిత్రమైనది. దీనిని దక్షిణగంగ యందురు మెహారాష్ట్రమున నాసిక్‌ పద్ద టత్రంబకేశ్వరమున నిది బయలు వెడలెను ఆ ప్రదేశమును (బ్రహ్మగిరియని పిల్చెదరు. గౌతమహహర్షిచే నొక గోపు మరణించెను. ఆ పొపపరిహారమునకై యతడు శంకరుని శిరసు నుండి గంగను తెప్పించెను. అందుపలన నీ నదికి గౌతమి అను పీరు వచ్చెను దీని తటమున నూరు తీర్ధము లున్నవి. చనిపోయిన గోపు మీదుగా గంగ పారుటచే ఆ గోవు జీవించెననియు నందుచే నీ నదికి గోదాపరి యను పేరు వచ్చెననియు చెప్పుదురు. రేవాతటమున తపస్సు, గంగాతటమున మృత్యువు కురుక్షేత్రమున దానము పహాపుణ్యప్రదములని హిందుపుల విశాసము. ఈ మూడు పుణ్యకార్యములును గోదాపరీతటమున సుసంపన్నము లగునని కూడ నమ్ముదురు. గోదాపరీతటమున గల సైరన్‌ నగరమును దక్షిణకాశి యందురు సింహగురుపర్వములో నిది పవిత్రతిర్హ క్షే [త్రముగా పరిగణింపబడుచున్నది. ఈ నది మహారాష్ట్ర ఆంధ్ర కర్ణాటక రాజ్యములలో ప్రపపించుచున్నది దీని ప్రవాహక్షే (తము 900 మైళ్లు ప్రవర, పర్ధ, వైనగంగ ధారణ, ఇంద్రావతి మున్నగు ఉపనదు. లెన్నో దీనిలో కలియుచున్నవి. గోదాపరిపలన నెంతయో క్షేత్రము సస్యశ్యాఘుల ముగుచున్నది ఇది సముద్రములో కలియును. చోజమ హేంద్రపరమున గోదాపరీపుష్కరమహోత్సపము వైభవముగా జరుగుచుండును. 9. వైత్రరధము

ఇది పవనము దీని స్థానము విభిన్న[గ్రంధములలో విభిన్న రీతుల వినటదును ఈ సనము జఉత్తరప్రదేశములో నున్నది. చిత్రరధుడను గంధర్వుడు దినిని నిర్మించెను అందుచే నిది చైత్రరథ మనబడెను బ్రహ్మపురాణము ననుసరించి యిది చంద్రప్రభపర్వతమున నున్షద్‌ ఊర్వశీపురూరపు లీ వనములో కలిసిరి పత్స్వప్పురాణము. దీనిని పుందారపర్వతమున నున్నట్లు చెప్పును వాయుప్పరాణము దీనిని ఇలాప్పతమునకు తూర్పున గల అచ్చౌదానదీ తటమున

ట్ల రివరిచయములు/413

నుండినట్టు వర్తించును ఇంద్రాదిదేపత లిక్కడ విహరింతురని చెప్పబడెను- భాగపతములో “సిద్‌ మేరుముందరమున నున్నట్టు చెప్పబడెను 10. తాటకావనము

అగస్త్యముని శాపముచే తాటక రక్కసిటై ములదకరూశక్షే (త్రములను నాశ మొనర్చెను. ఆ (ప్రదేశమునకే తాటకొవన మని పేరు వచ్చెను. విశ్వామిత్రుని యాశ్రమ మీ పనసమీపమున నుండెను అలహాబాదునుండి శాహబాద్‌జిలా వరకు గల గంగాదక్షిణఇప్రదేశమున గల అరణ్య మీ తాటకాపనము

వ!

కావచ్చును 11. దండకారణ్యము

('ప్రాచీనసాపాత్యములో వింధ్యకు దక్షిణమున గల భూభాగము దక్షిణాపథ మనబడెను, అదే దండకారణ్య మని కొంద రందురు వాల్మీకి ననుసరించి, భార్లపునిచే శవీంపబడిన వింధ్యశ్రైవలమధ్యభాగము దండకాపనము ఈ వనములో తొపసు లుండిరి అందుచే దీనికి జనస్ట్రానసుని పేరు పచ్చెను ఒకప్పు డ్రిది దండుని రాజ్యము దందుడు శుక్రుని కుమౌర్తి అరజను బలౌత్కరించెను శుక్రుడు కోపించి శపించెను దండుని రాజ్యము. నకించి దండకారణ్య మాయెను ఇంద్రుడు ధూళివృష్టై కురిపింపగా నచ్చటి చరాచరప్రకృతి యంత్ర యు ధ్వంసమయ్యెను రాసూయణకాలమున నీ ప్రదేశము రాక్షసులకు, వానరులకు నివాసవై యుండెను. కొందరు పరిశోధకులు ఆర్యద్రావిడ ప్రధమసవూగప్రు మిచ్చటనే జరిగెనని చెప్పుదురు మహాభారతకాలప్పు విదర్భ, అశ్మక ప్ప్వలక్త, కుంతల గోప మళ్ల రాష్ట్రములన్నియూ నీ (ప్రదేశమున నుండెను నిభిన్న యాదపవంశీయు. ల్‌చ్చట రొజ్యము చేసిరి ఈ అరణ్యము నర్మదానద్ర్ప్యంద్ద గోడాపరినది పరకు వ్యావీంచి యుండిను చిత్రకూబపర్వతమునుండి గోదాపదీ ముఖద్వార యుపరకు నిది విస్తరించి యున్నట్లు చెప్పుదురు ర్వా డ్‌ వనములో పది యేండు పసించెను

ళల

కొలంబోనుండి 40 మైళ్ల దూరమున నికుంభిలాదేవీక్షేత్ర సున్నది.

ఇంద్రజెత్తు ఈ దేవిని పూజించెడినాడు అత డిచ్చట యజ్ఞము చేస్స్వ్సా 474/వార్డీ కీరాయమాయణము శానములు-వలములు

నికుంభిలాదేవి పేరిటి వన మిప్పుడు లేదు. సముద్రము లంఘించునప్పుడు హనుషుంతుని మార్గమున చెప్పిన స్లానములలో నికుంభిల కూడ పేర్కొనబడెను. 19. (ద్వావా) పృథివి

ద్యావాప్పడ్వి వర్ణన బు ్వేదములో మాతాపితృరూసమున నున్నది. ఇంద్రాదిదేవతలకు, సర్వజనులకు నివి మాతాపితృరూపములు. శివపార్వతుల సమౌాగమమునకు_ విఘ్నము కల్పించి దేవతలు భూదేవిని శివుని తేజము భదింప్పు మనిరి. పార్వతి భూమిని శసీంచెను. ఆ శాసముచే బహుభర్చక యయ్యును భూమికి పుత్రులు లేరు. ఆమె అస్థిర లయైైనది. కతు. (ప(సవణగిరి

తుంగభద్రాతటమున కిష్కింధవద్ద ప(స్రవణగిరి యున్నది. ఇది మాల్యవంతమున నొక భాగము. దీనినుండి ఎన్నో నదులు పుట్టి పారుచున్నవి. ఈ గిరి శఖరమున నొక గుహలో రాషులక్ష్మణులు వర్షాకాలము నాల్లు నెలలు నివసించిరి. ఆ గుహ గాలి వెలుగులు గలది. బుక్షబిలమునుండి సముద్రపుటొడ్డునకు చేర్చి వానరులతో స్వయంప్రభ యీ పర్వతమును నా రే ఎర్కొనెను. 15. భృగుతుంగము

భృగతుంగ పర్వతమున బుచీకముని ఆశ్రమ ముండెడిది. అంబరీష డీ పర్వతముననే బుచీకుని దర్శించెను. 16. మధుప్పురి (మధుర)

ఇది మధుదైత్యుని కుమారుడైన లవణుని నగరము. యమునాతటమున నున్న ఈ నగరము షుధుర, మధుపురము, మధూషిక, నుధూపష్నా మున్నగు పేర్లతో వినబడును. నేటి ముధుర సప్తపుణ్యనగరములలో నొకటిగా పేర్కొన బడుచున్న సాంస్కృతికకేంద్రము. ఇది శూరసేనదేశమునకు రాజధాని, చంద్రపంశీయులైన యాదపు లిచ్చట చాలాకాల మధికారము వహించిరి. తర్వాత నిచ్చట హూణులు, హర్షవర్రనుడు, వర్మ, గుర్దరప్రతీహారులు, పీ్‌దప

ట్ర లనరిచయములుగథే?5

ముసల్మానులు చివర ఆంగ్లేయులు కూడ పాలించిది శకక్షత్రపుల రాజ్యకాలమున పహుధుర జైన, బౌద్ద, భాగవతమతములకు కేంద్రముగా నుండెను నేటికిని ఇక్కడ హిందూదేవాలయములు, బౌద్ధస్తూపములు నిల్చియున్నవి 17. మరుకాంతారము

దీనికి ద్రుమకుల్య మని సూరుపేరు దక్షిణసముద్రము శరణు వేడి రామునిచే ఈ ప్రదేశమున బాణప్రయోగము చేయించెను ఇచ్చట ఆభీరులను దస్యుజాతులవా రుండిది వారు భయంకరులు, ్రూరకర్ములు ఈ దేశపు నిశ్చితస్థాన మేదో చెప్పుట కష్టము పంజాబులోని హిస్పారు జిల్లా, ప్రాచిన సరస్వతీ తటప్రదేశము, పశ్చిమోత్తర భారతమున గల హేరాత్‌-కందాహార్‌ స్టేత్రములు, సింధుఘాటీ ప్రదేశము. కచ్చత్రిభుజ స్రేత్రము మున్నగున వన్నియు అభీరుల నివాసస్థలములుగా వేర్వేరు (గ్రంథములలో చెప్పబడినవి. ఇట్ల నేటి పాక్షీస్టానములోని హైదరాబాదు, గుజరాతులోని సూరత్‌, దాని సమీప క్షేత్రములలో ఆభీరనగరము. లుండెను 18. మలదకరూశములు

ఇవి రెండునూ కలిని వ్యవహరింపబడుచుండెను పృత్రాసురపధానంతరము ఇంద్రునికి కుధామలము లంటినవి వాటి నిచ్చట కడిగివేసిరి మైల జారినచోటు మలదము, క్షుత్తును (కరూదము) సహించిన చోటు కరూశసు. ఇవి మధ్య ప్రదేశమున. శోత్తా కేన నదుల మధ్య రేవాగ్రామమునకు సమీపభూములు పశ్చిమమున. కేన తూర్పున బీహారు దక్షిణమున కైమూరు. ఉత్తరమున వింధ్య - ఇవి కరూషదేశపు సరిహద్దులు. ఇచ్చటి ప్రజలు కరూషు లనబడ్విం. వైవస్వతమనువు పుత్రుడు కరూషుడు దీనిని స్టాపించెను ఈ దేశమున

న! ఇ 'కన్నో సేర్తీర్వడెను దంతవక్తుని తండ్రి పృద్దశర్మనుడు కరూషదేశ్సును పాలించెను ఈ దేశమునకు అంగమాలజ నుని వేరొకపే రుండెను ఇది అగస్త్యుని తపోభూమి

మిథ అనగా యుగ్మము 'విదిశ-వైశాలి కలిసి మిథిల యయ్యెనని చెప్పుదురు నిమిచ[క్రవర్తి శరీరమును మథింపగా నుదయించిన మిథి యా

476వాల్డీ తీరాయాయణము. శానములు-వరములు

నగరమును నిర్మించె నందురు. ఇది జనకుని రాజధాని. గౌతముని యాశ్రమ మీ సమీపమున నుండెను. నేపాలులోని జనకపురమను నొక తీరమునకు విదేహనగర మని మారుపే రున్నది ఇది విద్యాకేంద్రము బౌద్దులకు జైనులకు కూడ ఇది ('ప్రముఖస్థానము. గ.

20. మేరువు

జంబూద్విపమందలి సస్తకులపర్వతములలో మేరు వొకటి. దీనిని సుదర్శనమనియు. సిలుతురు. మహామేరు, సుమేరు అనునవి కూడ దీని నామములే. ఇది సుషర్త్షమయము. ఇది సవిత్రోద్యానమయమై పుణ్యాత్ముల విహారస్థలముగా నుండెను. ఈ పర్వతమునకు తూర్పున మందరము, దక్షిణమున గంధమాదనము నున్నవి. ఈ విశాలపర్వతము జంబూద్విపమునకు మధ్యభాగమున నున్నది. దీని ఆకృతి ఘంటాపుష్పము వలె నుండును. దీని పాదప్రదేశమున గల పదహారువేల యోజనములు, శిరఃప్రదేశప్పు ముప్పది రెండు యోజనములు, ఊర్చ్వమున (ఎత్తు) నలుబది యోజనములు, దిగువ (లోతు) పదహారు యోజనములు కలిసి దీని విస్ఫృతి యేర్పడెను. ఇది ఎత్తైన సరిహద్దుగా ఎత్తైన పర్వతపంక్తితో నున్నది. ఈ సరిహద్దు గోశాకృతి గలది. మధ్య మధ్య వైదానభూములు, వాలుకోణములు నున్నవి ఈ పర్వతమునకు దక్షిణమున హిమాలయము, హేమకూటము, నిషధపర్వతము నున్నవి. ఉత్తరమున నీలశ్వేత శృంగిపర్వతము లున్నవి దీని చుట్టును నాల్గు రంగులు గల నాల్గు శిఖరము లున్నవి. అవి దీని ముఖములు మేరుపు మూడు శిఖరములపై (బ్రహ్మ విస్లు మహేశ్వరుల నగరములును, అప్టదిక్కులయందును. దిక్సాలకుల నగరములు నున్నవి. మేరువుయొక్క నిశ్చితస్థాన మిది యని చెప్పుటలో విద్వాంనులలో ఐకమత్యము. లేదు. అ. వైఎనాకము

మైనాకపర్వత మెక్కడ నున్నదను విషయమున సండితులకును మతైక్యము లేదు. శ్రీ నందకుసూర్‌ దే గారి మతమున అది హిమాలయమున గల శివాలిక్‌ సర్వతపంక్తి. శ్రీ పార్దిటర్‌ గారు దానిని ఆల్మోరా జిల్దాలోని పర్వత పంక్తిగా భావించిరి. వాల్మీకరామాయణము. ననుసరించి అది భారతదేశము, లంకాద్వీపముల మధ్య సముద్రములో నున్నది. పూర్వము పర్వతములకు రెక్క

ట్ర ంవలిచయములుత?7

లుండెడివి. అవి స్వేచ్చగౌ ఎగిరి తిరుగుచుండెడివి ఇంద్రుడు పద్గతముల శెకగ్రలు ఖండించుచుండగా మైనాకము భయప సముద్రము దొగి ను 22. అంకానగరము

ఇది రావణుని రాజధాని దక్షిణసము ద్రతీరమునకు నూరు యోజనముల దూరమున సముద్రములో నీ ద్వీపము విశ్వకర్మచే నిర్మింపబడెను. ఇచ్చటి (త్రికూటాచల మను శతయోజనవిస్తార మగు సర్వతశిఖరమున లంక నిర్మింపబడెను. లంకానగరము పది యోజనముల వెడల్పు, ఇరువది యోజనముల పొడవు గల సువర్ధమయ ప్రహరీ బురుజులతో. శోభించుచుండెడిది. సుకేశుని పుత్రుల తపస్సునకు సంతసింవి విశ్వకర్మ వారి శ్రీ నగరమిచ్చెను. దేవతలచే మాలి వధింపబఢిన సిమ్మట మాల్యవంతుడు తమ్ములతో కలిని యిక్కడ రాజ్యము చేయుచుండెను దేపతలను బాధించుచుండగా .విని విష్ణువు మాలిని సంహరించెను అ సీదప నీ నగరము కుబేరునికి అభించెను. కాని రావణు డతని నోడించి యీ నగరమును గ్రహించెను. రావణవధానంతర మిచ్చట విభీషణుని రాజ్యము కొససా'గెను.

లంక ఎక్కడున్న దను. విషయములో కూడ సరిశోధకులు పరిపరి విధములుగా చెప్పుచున్నారు కొంద రది మాల్టీవులు, జావాద్విపములనియు, మరికొందరు దానిని మధ్యభారతమున వింధ్యపర్వతప్రాంతమున నుండినటును చెప్పుదురు. వేరొక మతము ననుసరించి లంక బొంబాయికి. చేరువగా బోరీవలీ పద్ద నుండెడిది. (ప్రాచీనకాలపు సింహళమే లంక యని చాలమంది చెప్పుదురు. వాల్మీకిరామాయణమున నీ భావమునకు తగిన ప్రమాణములు లభించుచున్నవి. సామాన్యముగా శ్రీలంక (సిలోన్సునే రావణుని లంకయని చెప్పుదురు కాదు అంక సముద్రములో మునిగిపోయెనని వేరొక వాద్వప్సు గుప్తమౌర్యపంశపు రాజులకు లంకతో సంబంధము. లుండెను విజయనగర దాజైన రెండవ దేవరాయలు దీనిపై నాధిసత్యము కల్గియుండెను ఆ తర్వాత దీనిపై పోర్చుగీసులు, డచ్చివారు, ఆంగ్లేయులు ఆధిపత్యము పపహించిరి నేద్సు శ్రీలంక ఒక న్వతంత్రరాజ్యము నికుంభిలాదేవీస్థానము కొలంబోనుండి నలుబది మైళ్ల దూరమున నున్నది. అక్క దెన్నో సీతాస్థానము. లున్నవి అశోక్సుని కొలమున నీ దేశమును 'తామపర్షి” యని నిల్చెడివారు

శ14&/నాలీ కీరాయాయణము: శానములు-వరములు

23. వింధ్యము

ఇది మధ్యభారతమున నున్న పర్వతము. ఈ పర్వతమువలన దక్షిణోత్తర భారతహులు వేరుపడినట్టయ్యెను ఇది గుజరాతు మధ్యప్రదేశము బీహారు రాష్ట్రములలో వ్యాపించినది. మేరువుకంటె. ఎత్తుగా పెరుగ నెంచిన ఈ పర్వతము అగస్త్యునకు వంగి నమస్కరించి, అతని కొరకప్లే నిల్చిపోయెనని పుత్స్య పద్మ వాయు వురాణములు "పేర్కొనుచున్నవి ఇది మిక్కిలి (ప్రాచీనమైన పర్వతము. సప్త కులపర్వతములలో నిది యొకటి దీనిని దక్షిణగిరి యని కూడ చెప్పుదురు. ఈ పర్వతమునుండి తపతి, నర్మద, శోణ, మహానదులు పుట్టి ప్రవహించుచున్నవి. సముద్రతలమున కిది 2500 అడుగుల ఎత్తున నున్నది దీని పొడవు 700 మైళ్లు బుక్షవంతము, పారియాత్రమును వింధ్యపర్వతములోని భాగములే దీనియందు ఆటవికజాతులవారు. నివసించుచున్నారు. పూర్వకాలమున దశార్ణ భోజ, కోసల మున్నగు జనపదము లిచ్చట నుండెడిని. 24. వైెజయంతనగరము

ఇది దండకారణ్యమున నొక రాజధాని దీనిని గౌతమాశ్రమసమీపమున నిమిచక్రపర్తి నిర్మించెను. 25. సిద్దాశ్రమము

రా.

మొగల్సరాయి-పాట్నా రైలుమార్గమున బక్సర్‌ అను +(ప్రదేశమున్నది డ్రేతాయుగములో దీనిని సిద్ధాశ్రమ సుని పిల్చెడివారు పురాణకాలమున నిది తపోవనము ఇక్కడ తపస్సు చేని విష్ణువు సిద్ధి పొందెను కనుక దీనికి సిద్దాశ్రమమని. పేరు వచ్చెను విశ్వామిత్రు డిచ్చట నుండెను ఇది ధోరానదీ తటమున నున్నది. వామనునకును ఇదే _ నివాసస్థానము 26. హిమవంతము

భారతదేశపు టుత్తరమున గల పామాలయము పురాణ ప్రసిద్ధము వేర్వేరు (గ్రంథములలో పీనిని హిమపంతము, హిమాచలము హిమాద్రి ప్టైమవతము మున్నగు ేర్తతో సేర్కొనిరి ఇది పదివేల యోజనముల ఎత్తు గల్లి

న్‌ ప పించియున్నది ఇలావృతమునకు దక్షిణమున తూర్పు పడమరలుగా వ్యాపం న్న వ్ర లవంిచయములు4 19

మార్కండేయపురాణము. దీనిని పూర్వపశ్చిమసముద్రముల నంటి నిల్చినట్టు వర్ణించెను. కూర్మపుదాణములో దీని పొడవు నూటవఎనుబదివేల యోజనము లని చెప్పబడెను. బుగధర్వయజు ర్వేదములును, ఐతరేయబ్రాహ్మణాది (గ్రంథములును దీనిని పేర్కొన్నవి తైత్తిరీయము. శతపధబాహ్మణము, పాణిని అష్టాధ్యాయి కూడ ఈ పర్వతమును ప్రస్తావించినవి. శ్రీకృష్ణుడు గీతలో 'స్టావరాణాం హిమాలయః అని దానిని తన విభూతిగా చెప్పెను. కాళిదాసు రఘువంశమున హీమాలయమును. పెద్దగా వర్ణించెను. ఎందరో బుషు లీ పర్వతముపై ఆశ్రమములు నెలకొల్పిరి. గౌరీశంకరము, కాంచనగంగ్య ధవళగిరి వంటి గగన చుంచి శిఖరము లిందున్నవి. గంగా యమునా, కాళి ఘాఘరా, గండక్తీ కోస్పీ (బ్రహ్మపుత్ర, జీలమ్‌ వంటి నదు లెన్నిటికో యిది ఉద్గసుస్థానము. ఈ పర్వతమున గల వనములలో ఓషధు లెన్నో కలవు. కేదార్‌నాథ్స్‌ పశుపతినాథ్‌, బదరీనాథ్‌ వంటి పవిత్ర తీర్ధములు దీనిలో నున్నవి. హిందువులవలె బౌద్దులును ద్‌ినియం దెన్నో తీర్థములు "సివించురు. ధార్మికముగా, సాంస్క ఎతికము?ా సాహిత్యికముగా, కళాత్మకముగా, దేపభూమిగా ఈ పర్వతమునకు గల మహత్ష్య మనన్యపాధాదణము. హల్లు క శ20వాద్దీ తీరాయాయణము- చానములు-వరములు

పరినశిషవుఎఎ ఆం

క1.అస్త్పష్టశాపవరముులు

(వాల్మీకిరామాయణములో కొన్ని ఘటనలందును ప్రసంగములలోను వర్ణించిన వరశాసములు, స్పష్టముగా వరమో శాపమో తెలియక సంద్యిగ్టముగా ప నున్నవి) కాకికిచ్చిన శిక్ష సుందరకాండ 38

హనుమంతుడు లంక కేగి అచ్చట సీతను చూచెను అచ్చటినుండి తిరిగి వచ్చునపుడు అతడు సీతను తనకేదైన అనవా లిమ్మనెను అప్పుడు రామునికి సీతాదర్శనవార్త పై నష్ముకము కలుగును. అప్పుడు సీత అతనితో తన వెనుకటి జీవితములోని ఒక ఘటన వినిపించి అది చెప్పినచో రాముడు నమ్మునని చెప్పెను

రామలక్ష్మణులును, సీతయు చిత్రకూటములో ఈశాన్యభాగమున వసించు చుండిరి. వారక్కడ మందాకినీతీరమున గల తాపసాశముములో నిపనించుచుండిరి. ఒకసారి, మాంసాపేక్షగల కాకి యొకటి సీతను ముక్కుతో పొడపసాగెను రాయి విసిరి తోలివేసినను అది తన ప్రయత్నము మానక మాటిమాటికి సీతను పొడిచి యెగిరిపోపుచుండెను ఆ కాకి సూంసాశచే సీతను పొడిచి పూంసము. తినినగాని పోపునట్లు లేదు ఇట్లది సీత నెంతగానో పొడిచి బాధించెను. సీత అలసీ పోయి, విసిగి రాముని యొడిలో (వాలెను అట్టామె కొంత సేపు నిద్రించి లేచిన సిదస రాము డామె యొడిలో తలపెట్టి నిద్రింప బోయెను

న త్యత వునరేవాథ వాయనః నముపాగమల్‌, 27

తతః నువ్త్యవబుద్దాం మూం రాఘవాంకాల్భముళ్లి తామ్‌,

వాయనః నవానౌగప్బూ విదదార న్తనాంతరే. 22

అప్పు దా కాకి మరల పచ్చి "మేల్కొని కూర్చొని యున్న వీతను పాడుపపెచ్చి, యీ సారి ఆమె స్తనాంతరమును గాయపరచెను

వునా వున రధోత్తుత్తు విదదార న మాం బ్రాళ్‌. 29

అది మరల మరల వచ్చి సీత నెక్కుడుగా పొడిచి గాయపరచెను

422/వార్టీ కీరామాయణము శావములు-వలములు

ఆమె శరీరమునుండి కారిన రక్తము తనపై పడుటచే రామునికి తెలివివచ్చెను అతడు. సీత పక్షముపై నున్న గాయము చూచి మహోగ్రుడై యిట్లనెను

కేన తే నాగనాసోడు వ్యోతం వై న్తనాన్తయ్క

కః (శదతి నరోషేణ వంచపక్త్రేణ భోనా. లర్‌

సుందరీ, ఎవడిట్టు నిన్ను గొయపరచెను? ఎవని కిట్లు రోషావిష్టమైన పంచముఖసర్పముతో (క్రీడింస దలంపు కల్లెను? ఇట్టని, అతడా కాకిని చూచి, దాని గోళ్లు రక్తసిక్తములై యుండుట గమనించెను.

వ్యుతః తల న ళ్యవ్‌న్తూ వాయనః వతతొం వరః రో

ఆ పక్షిశ్రేష్టము దేవేంద్రుని పుత్రుడు. రాముడు దానిని కఠినముగా శిక్షింపదలచి, తన దర్భాసనము నుండి దర్భలేశము గ్రహించ్చి దానిని బ్రహ్మస్త్రముచే మంత్రించి కాకిపై విడిచెను అది ్రజ్వరిల్లుదు కొకిని వెంటాడెను. ఆ కాకి వివిధరీతుల నెగురుచు ప్రాణరక్టార్ధము ముళ్లోకములను తిరిగి చిపరకు రామునివద్దకే వచ్చి శరణువేడెను. రాముడు శరణాగతనత్సలుడు కాకిపై దయదలచెను.

మోఘమాన్త్ర్రం న శక్సుం తు (బొమ్మాం కర్తుం తదుచ్చుతామ్‌.

'ఈ బ్రహ్మాస్తుము అమోఘమసు కనుక దీనికి నీ శరీరానయవ మేది యిచ్చెదవో చెప్పుము. అని అతడా కాకితో పలికేను. ఆ కాకీ సమ్మతించినట్లుగనే రాముడు దాని కుడి కన్ను నశింపబేసెను అది మొదలు కాకి ఏకాక్షి యాయెను

ఈ. ప్రసంగము. శాపముపలె కన్పించుచున్నది, కాని శాపము కాదు రాముడు శిక్షింపదలచెనే కాని శాప మీయలేదు శాసమీయగల శక్తీ కల్గియు, రాము డెప్వరిని శసింపలేదు అట్లే అతడు తన కెవదైన వరమిచ్చెద మన్నను, దానిని న్వీకరింపలేదు. స్వీకరించిన చోట కూడ స్వార్ధ్థమునకు గాక జనపహితార్థము స్వీకరించెను రాముడు ప్రస్రపణగిరిని మందాకినిని గాని ఉద్దేశించి శాసతుల్యముగా నిందింపరేదు ఆ మాటలు నియహాంచితమైనవి నియపుము పాలింపబడినచో శాససు ఫలింపదు. శాపమున కపసరమే కలుగదు ఇక్కడ కొకి మానవభాషలో మాట్టాడెను అందుచే దాని నిజరూస మది కాదనుట స్పష్టము

అన్నన శావవరములు/423

వాల్మీకి. దీనిని శాసమని చెప్పలేదు షురాఠీ అనువాదములో కూడ దీనిని శాపమనక, శిక్షగానే చెప్పబడెను ఉమ రంభ, వరుణకన్యకల శాపములు యుద్ధ కాండ 60

రాముని బాణముల కోడి భయపడి వచ్చిన రావణునకు అభిసూన భంగమైనది రాక్షసులతో మనోవ్యథ తెలియజేయుచూ "నేను చేసిన తపస్సంతయు వ్యర్థ మైనది, మహెంద్రతుల్యపరాక్రముడ నగు నన్ను నేడొక మూనవ సూత్రుడు పరాజితుని జేసెను అని చెప్పెను. బ్రహ్మను వరము లడుగునప్పుడు మానవుల ను పేక్షించినందుల కిప్పు డతనికి పశ్చాత్తాపము. కలుగుచుండెను అంతేగాక్క నీకు మానపవులచే ముప్పు కలుగును. ఈ మాట మరుపకుము అని బ్రహ్మ చెప్పిన విషయముకూడ అతని కిప్పుడు స్మరణకు పచ్చుచుండెను. అనరణ్యుడు, వేదవతి యిచ్చిన శాపములను స్మరించి అత డిట్లనెను-

తమా నాందీత్రారళ్తా న్‌ రంఖా వరుణకొన్తుకా

యజోక్తాన్తన్హు యా (పొన్తం న -మిజ్వా బుకవిభావితమ్‌. 2

“ఉమాదేవి, నందీశ్వరుడు, రంభ, వరుణకన్యయు. నేమేమి యనిరో, దాని ఫలితము నేడు నా కనుభవమునకు వచ్చెను నిజమే, బుషులమాట లసత్య మెట్లగును?”

.నందీశ్వరుడిచ్చిన శాపమునుగూర్చి వెనుక చర్చించితిమి (చూ. శాప 42 నంది ౫ రాపణుడు) ఇక్కడ నందిశ్వరునితో పాటు ఉమారంభావరుణకన్యలు ప్రస్తావింపబడిరి. కాని వాల్మీకరామాయణములో వీరిని గురించి అధికముగా తెలియకున్నది వారు రావణునికి శాప మెందు కిచ్చిరిి ఎప్పుడు? ఎమని శనీంచిరి? ఆను విషయములు తెలియవు అందుచే వాటీని గూర్చి చర్చింపలేదు.. రంభ విషయములో అమెను రావణుడు బలాత్కరించినందున నలకూబరుడు రాపణుని శసీంచినట్టు వెనుక వివరించితిమి (చూశాప 46. నలకూబరుడు ననా

• (ఈ కళ్‌ అయోధ్యావాందో క్ర ఎన తర్వాత (క్తిన్తన్గలో నున్సుటి ఊ న్లో గోర్‌వుర్‌ (వతిలో లేదు మరాఠీ ఆనునాదములో ఆన్న వన్యతీద అను జ్టుకలో నున్దుది అందులో కాకి శీతాదేవి కంరముల వరకే పొడేచినట్టునుది. రాముడు. దానిని శ్లెక్టీంచుటకే దర్చును మం్యతించి విడిచినట్లున్ను అది కాశీని వెంటాడినట్లును. చెన్పుబడినది. కాకీని గురించి. విశేషవరచయ మీయఐబడలేదు లో

424/వార్లీ కరామాయణము- శావములు-వరములు

= రావణుడు) రంభ ప్రత్యేకించి శాప మేదియు నియ్యలేదు ఉమావరుణకన్యక లిచ్చిన శాపములను గురించి ఎక్కడను వర్ణింపబడలేదు పాయసప్రా ప్తి బాలకాండ 16

దశరధుడు పుత(ప్రాప్తికై పుత్రకామేష్టి జరుప్పుచుంధెను. అప్పు డా యజ్ఞకుండమునుండి. విశాలకాయుడైన పురుషు డొకడు ప్రకటమై వచ్చెను. అత డన్నిజ్యాలలతో సమానముగా వెలుగుచుండెను అతని చేతిలో వెండిమూతతో నున్న సువర్షకలశ ముండెను ఆ కలశము దివ్యపాయసముతో నిండియుండెను అతడు దశరధుని చూచి, నేను (ప్రజాపతియాజ్ఞచే పచ్చితినని చెప్పెను రా జతనికి స్వాగత మిచ్చెను అతడు రాజుతో మరల నిట్టనెను-

ఇదం తు న్ధువశాడ్డూల పాయనం దేవనిర్ధి తప్‌,

(వజాకరం శ్చువోణ త్రం ధన్బమారోగ్టువ్దునమ్‌. శతి

భార్వాతామనుడూపొణామళ్షీ తేతి (వయచ్చు వై

నో

తాను త్రం అన్హూసే వ్యుతాన్‌ యద్య్ధం యవసే నును 20

“నృపథ్రేష్టా! ఇది దేవనిర్మితమైన పాయసము సంతానప్రదము. దీనిని నీపు (గ్రహింపుము దీనిచే ఆరోగ్యమును ఐశ్వర్యమును వర్ధిట్లను రాజా యీ పాయసమును యోగ్యులైన నీ భార్యల కిచ్చి భక్షింపుమనుము. దీనివలన నీ వే సంతానమాశించి యజ్ఞము చేయుచుంటినో ఆ పుత్రసంతానము నీకు కలుగును "

పాయసము యజ్ఞపఫలము పుత్రప్రాప్తి పాయసపరిణాముము. ఇది వరము వలె నున్నది కాని వరము కాదు పాయసప్రాస్తి ప్రసాదము, అనుగ్రహము దిని పలన పుత్రప్రాప్తి కానున్నది. రామాయణములో సంతానప్రాప్తీకై యిచ్చిన పరములు పది పరకు పర్షింపబడినవి కాని వాటిలో నెచ్చటను పాయసము పంటి పూధ్యపుము వాడినట్లు చెప్పలేదు* (త్రిశంకుని స్వర్ణయా(త బాలకాండ 60

(త్రిశంకుమహారాజున కొకసారి సదేహస్వర్ణయాత్ర కనుకూలించు యజ్ఞ

శ (చూ పరక్ర 6891011 12131420 45) ఆన్మ్మ్యవ్హ శావవరములు/4ీ2ిల్‌

మేదేని చేయఎలనను సంకల్పము కలిగెను అప్పుడతడు తన పురోహితుడైన వసిష్టుని సిల్చి తన కోర్కె నతని కెరిగించెను. వసిష్టుడు దాని నసంభపమని చెప్పగా నీతడు వసిష్టుని పుత్రులపద్ద కేగెను వారు త్రిశంకుని నిందించుటయే గాక *చండాలుడస్ప కమ్ము అని శపించిరి కూడ. చండాలుడుగా మారిన (త్రిశంకుడు విశ్వామిత్రుని శరణువేడెను.. భయపడకుము, నేను నీకు శరణ మిచ్చెదను అని " విశ్వామిత్రు డతని నాశ్వాసించి గురుపుత్రుల శాసముచే ప్రాప్తించిన చండాల శరీరముతోనే ఆతనిని స్వర్గమున కంపుటకు ప్రతిజ్ఞచేసెను తన మాట ప్రకార మతడు ్రిశంకుని స్వర్ణమునకు పంపెను కాని దేపసపాతుడైన యింద్రు డతనితో నీకు స్వర్గములో చోటులేదు. గురుశాపమున నీవు పతితుడవైతివి. కనుక నీపు తిరిగి తలక్రిందుగా భూమి కరుగుము! అని చెప్పి (క్రింది కంపెను. (క్రీందపడుచున్న త్రిశంకుని రక్షించి, అతని కోర్కె తీర్చుట తన కర్తవ్యమని విశ్వామిత్రుడు భావించెను. వెంటనే అత డిట్లనెను.

వళ్ళా మే లననో వీర్పుం న్యార్ధితన్హు నరేత్రారు

ల్‌

నీవ త్వాం నళరీరేణ నయాీమి న్దూర్గమోజన్నా శతా

దుప్పాానం న్హుళరీరేణ న్హూర్ధం గచ్చు నరేళ్చుర

న్యార్థితం కీంచిదవ్చుస్త మయా పొ తననూ ఫలత్‌. 4

“రాజా! యిప్పుడు నీవు నేను తపస్సు చేసి యార్దించిన నా బలము చూడుము నాయీ శక్తిచే నిన్ను స్వర్గమున కంసెదను నీ వీ శరీరముతోనే దుర్లభమగు స్వర్ణమున కేగుము. నేను తపస్సుచేసి గడించిన ఫల మేమాత్ర మున్నను నీపు సశరీరముగా స్వర్గ పధిరోహింపుము

విశ్వామిత్రుని ప్రతిజ్ఞ సద్భావపసూచకము సూత్రమే అతని మొదటి ప్రయత్నము ఫలించలేదు వాల్మీకికూడ ఈ సందర్భమున వరదాన ఘుని చెప్పలేదు. పరమునకు గాని శాపమునకు గాని ఫలితపు నిశ్చితముగా నుండును. అవి నిష్పలములు కాజులప్పు. విశ్వామిత్రుని ప్రయాస ఫలించినచో అది వరదాన మనిసించుకొనును శునఃశేఫునకు. దీర్హాయువు బాలకాండ €62

శునఃశేపుడు బుచీకముని మధ్యమపుత్రుడు. విశ్వామిత్రునికి మేనల్లుడు

ళా శ2డనాల్ళీ తీరామాయణము- శానములు-నలరములు

అంబరీషుడు తన యజ్ఞమునకు బలిపశువుగా నితనిని కొనెను. పుష్కరతీర్థమున శునఃశేపుడు తపన్వియైన తన మాష విశ్వామిత్రుని చూడ నరిగి, అతనితో దైన్వముగా నిట్లనెను - మహాత్మా! నాకు తల్లిగాని తండ్రిగాని అన్నదమ్ములుగాని లేరు. కనుక నన్ననాధుని రక్షింపదగిన నాధుడపు. నన్ను పుత్రసమానునిగా గపహించి రక్షింపుము నాయందు కరుణించి యీ రాజును కృతార్జుని ము క్వ దీర్దాయువంది తపస్సు చేసి స్వర్గ మరిగదను శునఃశేఫుని పలుకు లాలకించి విశ్వామిత్రు డతని కన్నివిధములా ధైర్యము చెప్పి తన ప్యుతులను పిలిచి మీ ర రాజు యజ్ఞమున పశువై అగ్లదేపుని సంతృప్తి పరచుడని చెప్పెను. వారు వినలేదు అందుపై నతడు వారిని శపించెను. తిరిగి శునఃశేఫునితో 'కుమారా. యజ్ఞములో నన్ను కుశాదిపవిత్రపాశములలో బంధించి ఎర్రటిపూలు ధరింపజేసి ఎర్రచందనము పూసి, విష్ణు దేవతాక యూపముపద్దకు తెచ్చినప్పుడు నీపు అస్నిని (ఇంద్ర-విష్ణువులను) స్తుతించి నేనిచ్చుచున్న యీ రెండు దివ్వగాధలను జసింపుము దానివలన నీ మనోభిలాషము పూర్తియగును అని చెప్పి అతని కా గాథలిచ్చెను. అతడు చిత్తైకాగ్రతతో నా గాధలను (గ్రహించి యజ్ఞమున ఇంద్రో పేంద్రులను స్తుతించెను.

తతః (బలః నవ్యాసాళ్టో రవాన్వున్తు తీతోషత్కు

దీర్హమాయున్తదా (పొదాచ్చునుశేపాయ వానవా 26

ఆ రహస్యస్తోతమునకు సంతుష్టి జెంది యింద్రుడు శునఃశేఫునకు దీర్దాయు విచ్చెను

శునఃశేఫునకు లభించిన దీర్చాయువు గాధాప్రభావమున కలిగినది. అత డింద్రుని దీర్దాయుపు వేడలేదు విశ్వామిత్రు నట్లు వేడెను. అందువలన అతని కింద్రుని పలన లభించిన దీర్దాయుపు పరదానము కాదు ఆశీర్వాద మనవచ్చును ఈ ఆశీర్వాదము నిశ్చయముగా పరదానతుల్యముగనే యున్నది కాని వార్మీకి యీ పట్టున పరశబ్దము ప్రయోగింపలేదు రావణునికి మంత్రప్రాప్తి ఉత్తరకాండ ్రక్షిప్త 45

రాపణుడు. విశ్వవిజయయా(త్ర చేయుచూ. చంద్రలోక మరిగెను కాని అతనికి చంద్రకిరణముల శైత్య మసహ్య మనిషించెను అప్పుడు ధనువెత్తి చంద్రుని బాధించుట (బ్రహ్మకు నచ్చక అతడు రాపణునితో నిట్టనెను- నీవు చంద్రుని వేధింపకుము. అతడు జగత్తునకు హితము కూర్చువాడు నేను నీ

అన్హ్మష్ట శావవరములు/4ీ27

కొక మంత్ర మిచ్చెదను ప్రాణములపై పచ్చినపు డెపడు దీనిని జపించునో వాదు మృత్యువు నందడు. రావణు డా మంత్రము (గ్రహింప నెంచి బ్రహ్మతో నిట్లనెను. - నాయందు (ప్రసన్నులై మంత్ర మీయ దలచినచో నట్లే యిండు దానివలన నేను దేవాసురదానవసక్షు లకు వెరపకుండ విహరించెదను మీయీ కృపాప్రసాదముచే నేను వీరందరికి నజేయుడ నగుదును. సంశయము లేదు (బహ్మవద్ర-* ఆ మంత్రముల జపవిధానవివరము లన్నియు తెలిసికొని రాపణు డా మంత్రములు (గ్రహించెను

దత్తా తు రావణస్పైవం వరంన తమలోద్ధువ

వునరేవాగమూల్‌ జ్లీథం (్రువ్హాలోకం వితామనాః

ఈ సందర్భమున వాల్మీకి వరశబ్దము (ప్రయోగించెను అనువాదకులును “ఈ విధముగా రావణునకు వరమిచ్చిన పిదప సితాసుహుడు (బ్రహ్మలోక మరిగిను. అని స్పష్టముగా వ్రాసిరి. అయినను దీనిని వరదానములలో చేర్చలేదు మంత్రసిద్ధి దాని యథోచితజసనియమాదిపాలనము పై నాధారపడి యుండును. (ప్రతిబంధము. లేకటే. పర(ప్రాప్తి ఫలించును. దానిలో నియమపాలనప్రసక్తి కలుగదు పరఫలము. (గ్రహీత కపశ్యము. లభించును జపము మంతధ్రసిద్ధికి సాధనము _ సాధ్యము. కాదు దినిని నియహాంచిత పరషుని కూడ చెప్పలేము హనుమంతుని ఇచ్చాపూర్తి ఉత్తరకాండ 40

రాజ్యాభి షేకావసరమున శ్రీరాముడు అతిధు అందరిని యథోచితముగా సత్కరించి పంపెను వానరులను సమ్మానించిన పిదస హనుమంతుడు రామునితో నిట్లనెను- 'మహారాజా, నీపట్ల నా స్నేహము నిత్యమై యుండుగాక నీయందు నాకు నిశ్చలభక్తి కలుగుగాక నీయందు గాక వేరొకరిపట్ల నా కాంతరికముగు ననురాగము కలుగకుండుగాక ఈ పృథ్వి పై రాసుకధ యున్నంతవరకు నే నిదే శరీరముతో జీవించియుందును గాక నీయీ దివ్యచరిత్రమును నా కప్పరసలు పాడి వినిదించెదరు గాక ఆ చరిత్రను విని చేను నీ దర్శనాభిలాషన్లు తీర్చుకొనుచుందును గాక హనుషుంతుని మాటలు విని రాముడు సింహాసనము నుండి లేచి వచ్చి ఆతనిని కౌగలించుకొని యిట్లనెను-

శ2డిాలీ తీరాయమాయణము- శావములు-వలములు

వవమేతల్‌ కవ్యశేష్ట ఖివితా న్యాత నంశయ్య,

చర్గివ్దుతి కథా యావదేషా లోకే చ మామిక్నా 2౬

తావల్‌ లే భవితా శీర్తి శల రేన్సనఎన్తథ్తా

లోకా పా యానల్‌ న్దాన్సంతి తావల్‌ న్హానుంతి మే కణాన 22

“కపి(శ్రేష్టా! అప్త్లే యగును సంశయము లేదు (ప్రపంచమున _నా కథ (ప్రచారఘులో నున్నంతవరకు నీ కీర్తి నిల్చియుండును. నీ శరీరమున నంతవరకు (ప్రాణము. లుండును. ఈ లోక మున్నంతవరకు నాకధ కూడ స్థిరముగా నిల్ఫియుండును.

ఇట్లు చెప్పి రాముడు చంద్రోజ్వలమైన తన వైదూర్యమణి మధ్యమందుగల కంరహార మొకటి తీసి హనుమంతుని కంఠమున నుంచెను.

హనుమంతుని కోర్కె రాము డంగీకరించెను కాని అది ఆశీర్వాదాత్మకము; పరమని చెప్పబడదు వాల్మీకియు దీనిని వరమని చెప్పలేదు హార మనుగ్రహము కాని పరము కాదు శ్రీరాముడు విభీషణుని కిచ్చిన యాజ్ఞ ఉత్తరకాండ 108

మహా(ప్రన్ధానమునకు. నిశ్చయించి రాసుడు అంతిమవ్యవస్థ్ర నెరపుచూ తన హితైషు లందరిని నిలిచెను ఆ సమయమున రాముడు విభీషణునితో నిట్లనెను--

యావబ్‌ (వనజా ధరివృంతి తావట్‌ త్తం వై విభీషణ,

ర్యాక్ష సేం మవోవీర్పు లంకాస్ట్ర న్హం ధరవ్వనే. శే

యావచ్బుందళ్చు నూర్చుళ్చు యావత్తిన్హతి మేదిన్సీ

యావజ్టు నుత్కథా లోకీ తావబ్‌ రాబ్బాం తవాత్త్రవా జిల్‌

పుహావీరుడపగు ఓ రాక్ష సేంద్రా విభీషణా! లోకములో ప్రజలున్నంత _ పరకు నీపు లంకలో బీవించియుందుపు ఎంతవరకు సూర్యచంద్రులుందురో ఈ భూమి ఎంతకాలము. నిల్చునో ప్రపంచమున నా కధ ఎంతకాలము నిల్చునో అంతపరకు భూతలమున నీ రాజ్యము నిల్చియుండును.

అన్మ్మన్హ శావవరములు/4429

వాల్మీకి రాముని యీ పచనములను పరమని చెప్పక ఆజ్ఞ యని వర్ణించెను. రాము డింకనూ ఇట్టు చెప్పెను-

శానీతళ్చు నఖిత్తేన కార్పాం తే మమ శాననయ్‌.

“నేను మిత్రభావమున నీ కీ మాటలు చెప్పుచుంటిని నీవు నా యౌజ్ఞ పాటింపపలెను హనుషుంతుని ఇచ్చాపూర్తి (చూ ఉత్తరశ౦0) లో పలెనే, యిచ్చటనూ దాసుడు తన (ప్రేమాతిశయసద్భావములు (ప్రకటించెను ఇది అతని సదాశయము. ఆశీర్వాద మనదగును. కాని పరము కాదనుట నిశ్చయము

వళ్లు ల్ల ఢీక, ౧5% 430వార్జీ కీరాయమాయణము. శావములు-వరములు

6. శాపములకు విభిన్నకారణములు

శ! వధ 16 44 45 ద్తే

ల్‌ యజ్ఞము. తపస్సు మున్నగు వానికి విఘ్నము. తిరస్కారము 23,15 18 25 38,47 క్‌

తె. రతిక్రీడకు విఘ్నము 910 12,13,24 35, సంభోగము బలాత్కారము త్తీ1 త్తం్యత్తర్‌ 465259 12 పరస్త్రీ / పరపురుషునిపై ఆసక్తి

త్తే మాత పిత గురువుల ఇచ్చ్ళకు 14,16 17,19,54 ర్‌ విరుద్ధముగా ఆచరించుట, ఆశాభంగము, అనాదరము అవనూనము

5 ఆక్రమణము ఉద్దండత త్వర, 28 29,31 36 9 భయపెట్టుట, బాధించుట, 3౩7,42,55 అపహరించుట, అవధి మీరి ప్రవర్తించుట మొ.

6. పట్టుదల, కోసము 20 23 40,53, దే అవాస్తవవైన కోరిక

గ 'ప్రీయజనుల మృత్యువు 21 2232 ! మృత్యువార్త

రి ప్రశ్నలకు ఉత్తర మీయకుండుట 7,26,27,334 60,61 6 నివాసమువలన కలుగు దోషములు, అభిష్టకార్యమున విలంబము

0. వాంఛితభోజనము 39 56,57 వ్ర అనిష్టసమయము

10 రాజ్యవ్యవహారము ధర్మము త్తం 50 2 నీతి మున్నగు వాని ఉపేక్ష

క్షే శాపము 5158 ణి

12 అజ్ఞాతకారణము 5113033 త్తే మొత్తము 61

వరిళ్నిర్టము-.:2/437

౩. శాపపరిణాముములు (నం. తానవరితామము శావ్యకమనంటభ్దా యొత్తము క మృత్యువు వధ మూర్చ 151518 20 22 31 వియోగము. త్యాగము దీర్షనిద్ర 3537 45 46 50 5159 [డ్డ యం మనుష్యజన్మ తీరి 5టై ల్‌, ౩3. తిర్యక్‌ రాక్షసాది తీ 14 190 3033 49556 అధమ జన్మము 6657 9 అధమలోకప్రా ప్తి త్త సౌందర్యహాని రూపపరివర్తనము 612 24 28 వైరూప్యము. వైకల్యము 294153 7 భయంకరరూపము వికృతి మొ ర్‌ సంతానసుఖము కలుగకుండసోవుట 9౩9 డి సంతానము 'క్రూరకర్ము అగుట 6 నిరాహారము. నికృష్ణాహారము 1317 ణి అదృశ్యత 7 వంశవినాశము_ విధ్వంసము 38 40 42 43 44 పునర్హన్మ ఇష్టములేని 54 60 61 8 గర్భము. కలుగుట వ! బహుపత్నీత్వము బహుపతిత్వము జారత్వము 10 క! 9 నిర్ణనత వృక్ష హీనత ఫలహీనత 27౩32 లై దగ్ధస్టితి నిర్హలత 10 యుద్ధమున ఓటమి స్వబలమును 23 ఉత్త ణి విస్మరించుట అస్థిరత దుఃఖము పీడ క్రౌర్యము క! పాతకములు సంక్రమించుట ౩36 న్నే 12 పరిణామ మెట్టిదో స్పష్టము 23౩3781116 21 25 26 కాకుండుట తశ 58 కే మొత్తము 6] 432ాల్ళీ శీరామూయణంము శావములు-వదములు

డే. శాపముల వర్గికరణమ్ము నియమాంచిత శాపములు . శాపక్ర 1619202127 3135,36,46,61 ఈయబడని శాపములు : శాపక్ర 2,38,116 2125,26 27 43,58 శాపశాంతి ;. . యాచితము-13(ఉత్తర30) 28 293337 39 56

అయాచితము - 13 (బాల ఉరిడ9)ు 1847 49 ప్రతిశాపములు ఏ 51 (ఈయబడినవి ర్‌85ి (ఈయబడనివి)

వరిళ్ళిష్టము-త/433

5. వరములకు విభిన్నకారణములు లాలా (కనం కారణము ______వోటోనంల్తు మొత్తము క్ష తపస్సు; ప్రసన్నత త్త 912 22 28,30

51,5శీ 55 56 57 63

సంతానలాభము 81613 20

ఇచ్చా పూర్తి 15,16 23 19 ౭ ప్రసన్నత, సేవ 10

సువార్తాశ్రవణము శే

సత్సురుషదర్శనము. 2డ్తు2/

అనుగ్రహము, ఆశ్రయము 29 ౩9,49 80

సహాయత ం 1,7 46,58 59,60,61

ప్రార్హన 1శ 52 82

సదాచరణము 21,50

పరాక్రమము దుష్టశిక్షణ ౩4 35 65 77 79 2ర తె. యజ్ఞ యాగము త2,6త్వ,76 తె త్తే విఘ్నవివారణ రక్షించుట 5 26 32 43 క! ర్‌, శాపవిమోచనము. శాస మిచ్చినందుకు 278 లె

పశ్చాత్తాసము.

6. దోహదము. లింగపరివర్తన, 375 81 తె గుణగానము 7... రాబోవు కాలమున కార్యసిద్ధి 33 36 67 68 69 70 7172 73 74 10 వ అనిశ్చితకారణములు. లేక అస్పష్టకారణములు 618 19 25 31 37,38,40 త్తే! తృీద్తత్తర ద్వ తరి 53 62 66 16 లు

మొత్తము 82 న కకక కక ము

శంశవాల్డీ శీరామాయణము? శావములు-వరయులు

6. వరములకు పరిణావముములు (య్‌నం. వరిణామము ఎర్యకమనంట్పా మొల్తోం క్షే పరిమితామరత్వము అవధ్యత త్వ22 25 34 35 52,65 అభయత దుక్తీ యత్వము 67 69 70,71,72 74 36 జీవన(ప్రా ప్తి తీ౦౮రక,58ి 5956773 20 2 సంతానప్రాప్తి 6,8 9 10,11 12, 13 14,20 4&5 10
7. బ్రాహ్మణత్వము ఊర్హ్వలోకము, 16 23 24 27,51 ర్‌ ఉచ్చజన్మ, లోకపాలపదవి మొదలగునవి లభించుట త్తే శ్త్‌ర్తి సమృద్ధి అవయవలాభము 2,7,18 29 33,60,611 7 సౌంద్రయలాభము ర ధర్మకార్యము, రాజ్యాభిషేకము, 15 55,75,79 ర్‌ పృథివీపాలనము నగరప్రొప్తి
8. శాపముక్తి, బంధవిముక్తి. దీర్షనిద 39 56,783 క్‌ ప్రతిజ్ఞాపూర్తి * ఇచ్చాపూర్తి హవిష్యాన్న స్వీకారము 17 26,76 81 82 ర్‌ 8, బుణ విముక్తి 39,38 ట్ర హెచ్చరిక 09 బలము. విశిష్ట వస్తులాభము. 16,19,2130 3137 42 43 44, తే9 50 53 64 68 77 83 16
9. అనిశ్చితము లేక అస్పష్టమైన ౩328,4146 47 48, పరిణామము 62 63 66 9 మొత్తము 82 వరిళ్నిషము-ర435

౯7. వరముల వర్ష్గికరణము ఎ యాచితములు ఊఉ589,121121814]1516202228 30,48 5ఢశ,55 57 63 64 65 76 808182. 26 అయాచితములు 12,3,/ 810 17,18 21 24,26 27 31 3౩2 33,3435 36 43,44,45,49 50 5152 53 55 66,58 59 60,61 67,68 69 70,71 72,73 74 75 76,77 79 81 45 అనిశ్చితములు _ 619 23 25 29,37 38,39 తీ౦ 41 42 ఉ౦,డ7 ఉ8,62,66 16 నియమాంచితములు12 13 65 ౯7 త్తే సోనాగ్రములు సానుగ్రహములు 1821 26,27 33,42 48 త్తి 5152 57 6ఉ4్త 73 77 1! అన్వీకృతములు 17 2124 3281 ర్‌ క్‌ శందనాల్ళీ వీరాయాయణమున. తావములు-వరములు

8. శాపసూచిక శాన్మనదాత గ్రహిత యాయు నేది! తాననదాత (4, ట్రమాంయు పేజి ఆగసమ్యుదు. తాటక 6 87 | మిక్రుడు ఊర్వశి 52 45 మారీచుడు ట్తే 86 | మునికుమూరుదు దశరధుడు 22 107 సుందుదు 5్‌ 87 | యయాతి యదువృ 54 149 అనరణ్యుదు రావణుడు తీర 126 | రాముడు ప్రస్తవణగిరి అపహృతకన్యలు రావణుడు 45 138 శోదావరి. 2 డీ ఇందుడు. కబంధుడు 21 107 | రావణుదు సీత 26 13 ౪ ( విశ్వావసు) వసిష్టపుతులు త్రిశంకుడు 1డీ రర ఉమ దేపతీలు 9 90 | వసిష్టుడు నిమి 50. 245 బుషి ఫుచక్థల 38 12 | వ్యాక చిషారుదు స ఠాకసుము 25 12 విశ్వవనుదు కైకసి 398 126 కండుమున వనము 32 120 రావణుడు 40 130 కుశక్త వాయు 8 89 | విశ్వామిత్రుడు బుషులు 16 101 న్యలు పు మహోదయుదు 15 99 కౌసల్య రాముడు 10 104 మారీచుడు ల 85 ఇంద్రుడు 12 92 వనిష్టపు త్రులు 15 99 బ్రహ్మదత్తుడు 56 152 స్వీయేపుతులు 17 101 దశరధుడు కైకేయి 20 105 సుబాహుమీ 3 85 భరతుడు 20 105 | శేదవతి రావణుడు తీవ్ర త్వృ3 దుర్వొసుదు. ల్న్మణుడు 61 158 3 శ్రవణుడు. తుంబురుడు నందీశ్వరుడు రావణుడు 42 132 | (కులేరుడు). (విరాధుడు) 24 10 నలకూబరుడు రావణుడు 46 139 | శుకుడు రాముడు 36 125 నిమి వసేష్టుడు 51 146 | శవణముని దశరధుడు ౮౧ 107 పార్వతి కుబేరుడు త 131 | సుకుడు దండుడు 59 156 పులస్త్యుడు. తృణబిందుకన్య 38 1027 దండకావనము 60 157 బ్రహ్మ కుంభకర్లుడు 37 126 యయాతి రం (ఉరి శ్‌ గావణుడు 35 124 | శ్వాసము. భిక్నకుడదు ర ]50 ఇద్దరుబ్రాహ్మణులు నృగుడు 49 143 | సేదొనుదు పనషుడు ర0 15 భరతుము "శక ౧8 109 | స్థూరోరుదు.. కబంధుడు 28 115 చ ౫ 1 92 భృగువు విష్ణువు తరి తం 9 వతంగుదు. వాలీ నానరులు 31 ర ) మ వనము | [ వరిళ్శిష్తము-6/437

9. వరసూచిక ఎర్మ్‌నదాలో ల బ్రయాంకము. వేదో | ఎరనదాత గ్రబలో గ్రయాంకు వ్దేజా అనసూయ సీత 2 224 | బ్మా మారీరుడు 25 228 అరర్భ్కుడు ఆంధ బాహ్మణుదు 18 220 మాలీ 54 261 ఇంద్రుడు కరూషమము 72 206 మౌల్యవంళుడు రశ 261 జాంబవంతుడు 46 4౦ మేసునారుడు 65 274 దితి డ్త 24 మైందుడు. 40 244 మృయూరము 58 268 రావణుడు తీ 18 మలదము 7 206 లంకిణి 38 241 మైనాకుడు 36 238 వాల్మీకీ 2 186 రాముడు త్మీ$్రి 253 విరాధుడు 22 225 శరభంగుడు 23 226 విశ్యామితుడు 16 217 వీత 26 229 వైశవలురు 51 256 హనుమంతుడు 35 237 సుకేతువు 8 206 మునులు కుశలవులు 3 187 సుమాలి ర్‌4 261 కశ్యపుడ్రు దితి 13 28 సురస 87 239 కైక మంధర 1/7 239 హనుమంతుడు. 34 236 గురువులు శబరి 27 230 ॥ 39 242 చూళి సోమద 10 208 ॥ 7/4 285 చ్యవనుడు. కాళింది 20 222 భరర్యాజదు రొముదు 50 25 దశరధుడు _ కైక 1 268 | భృనవు కేశిని 1 20 దేవతలు నిమి 76 28 సగరుడు 1 210 చిహ్మహత్స 80 292 సుమతి 1 210 శత్రుఘ్నుడు 79 20901 | యముడు కొక్టి 59 269 నిశాకరముని సంపొతి 38 235 హనుమ 70 284 పార్వతి రాక్షసి 58 26] | రాముడు వ్రజలు 82 296 బ్రహ్మ అశికాయుడు శ48 250 మరుప్రదేశము. శీర. 246 కుంభకర్ణుడు 56 265 నీత 75 286 తౌటక రడ 206 | రుదుడు మధురైళ్యుడు 77 288 ద్యివరుదు వ్వీ౮ లైడ్తడ్త మౌంధాత 63 ౪272 నిరొతకవచులు 62 271 | వరుణుడు హనుమ 69 283 విభీషణుడు 55 264 హంస 60 270 భగీరధుడు 12 ల వసిష్టుడు కల్మాషపాదుడు 78 290 మయుడు 30 232 ల శ౩డవాల్చీ తీరామాయణము- తావములు-వతరయులు

ఎల్మవదొలో భబొలో ట్రమాంకు.. పేజి ఎర్మవదొలో ట్‌వొతో గ్రయౌంకము. వేది విష్ణువు కశ్యపుడు 9 207 | శంకరుడు నుకేశుడు 52 259 దేవతలు 5 203 |పాధువు శేకయరాజ 27 22 విశ్వకర్మ నలుడు త్తీడ్త 2డ్తీ/ | సూర్యుడు మేరువు 29 232 నలుని తల్లి. డర్‌ 248 సుమేరువు 66 280 హనువు 73 285 హనుమ 68 283 వైశ్రవణుడు థొండ 61 271 | హనుమంతుడు స్వయం ప్రభ 32 234 హనుమ 71 284 (హేమ స్వయం ప్రభ 31 233 శరభంగుడు రాముడు బడ 22/7? ఇంద్రజిత్తు " 42 245 శివపార్వతులు ఇలుడు 81 204| 2౫) కాలకేయులు 41 24డ శంకరుడు హనువు 72 284 2 కుంభకర్ణుడు తీ 250 శంకరుడు మేపునారదుడు 64 273 ? జయ 6 204 శంకరుడు రావణుడు 5” 266 9? దుందుఖి ౧8 231 విశ్వామిత్రుడు. 115 26? సుప్రభ 6 204

భం లిరాలయు స్లా

క న 1 తి (0. - ద్ర 'షకఠ్స త్త ( | క ౪ ఎ న్‌ బా న యే కో వరిళ్ళిష్షము-ఈత439

ఉపయుక్తగంథ సూచిక చా ంవదయ దషృమి హాస్‌ నర్‌. క హిందీ అనువాదము) ల్లి (సంవ్యృతము) స్లోయసొగర్‌ పైప్‌ బొంబాయి తె (వంప్కృతము) బరోడా ఓరియంటల్‌ ఇన్‌ స్టట్యూట్‌ బరోగొ జ్తీ (పంప్పృళము) శ్రీరామకోశ్‌ మండల్‌. పూనా ర్‌ (మరాఠీ అనువాదము) స్వశాశినాద్‌శాస్త్రి లేరే 8 (మరొశీ అనువాదము) పం శ్రీడా ఫాత్వశేకర్‌ 7 (మరొకీ అనువారము) డొష్టన. జోశీ రి (సమ్మగ మరాఠీ అనువాదము) శ్రీరొమకోళ్‌ మండల్‌ పూనా ర (కన్నడ అనునాగము) డౌ శ్రీనొసయ్యంగాల్‌ 10. ప్రారీన చరితకోల్‌ (మరాశీ) వ్వ ఎద్ధేశ్యరశాస్తే చిశ్రాల్‌

1. భరయ సస్క్టృతి కోల్‌ (ఘరొకీ) సంపం మహాదేవశాస్త్రి జోషీ
2. శ్రీరామనోక్‌ (మరొశీ) సం శ్రీ అమరేంద్ర గౌడ్‌సీల్‌ 13 పృరాణనానుచూరొనుణి (కన్నడ) శ్రీ బెవేగల్‌ రామరొష్ఫ ఫొణ్యం సుందరిశాస్త్రే కేత్తీ మ హాభారతవామాను కమాణీక (హిందీ) గీశాపైప్‌. గోరఖ్‌పూర్‌ కేర్‌ అభిజ్ఞాన శాషంతలయు (నాటకము). కదాను 16 ఉత్తరరామచరితమ్‌ (నాటము)... భవభాం క్ష సంవ్రూర్థ మహాభారతము (మరొఠీ అనువాదము) చపళూణ్‌కర్‌ అణి మండలి పూనా రి. సంత్‌ పొహిళ్ళ అణి లోకసాహిత్య (మరాకీ) డొరాచి ఢేశే 19 వైదికయజ్డ మధ్యయుగ ఈంత్ర సాధనా అణీ బుక వణీఠ భ్తోయోగ (మరారీ) డాసరా.. గాక్‌ీల్‌ 20 హస్తీనాపూ! (మరాశీ) శ్రీమరం శిరనాడ్‌కర్‌ 21 6646900 116 [౧4౧4404 స ౫0౧౦411019 5 514133 5251౧ నన... శీ40వార్జ్మీ కరాయమాయణముు.. శావములు-ఎలయుల

వాల్మీకి రామాయణము శాపముులు-వరములు ఆదికవి వాల్మీకి రచించిన రామాయణం వందలాది సంవత్సరాలనుంచి ఒక దీసమాలికలా నిరంతరం + మార్గదర్శనం చేస్తూ వస్తున్నది. రామాయణం భారతీయ " సంస్కృతికి ఆదర్శగ్థంథం. అది భారతీయ సంస్కృతిని , ఉచితమైన దిశలో మళ్లించి, భారతీయ జీవనాన్ని ఉదాత్తం చేసింది. (ప్రపంచంలోని ఐదు మహాకావ్యా గ్‌ ః రామాయణం ఒకటిగా పరిగణించబడింది. రామాయణరచనలో శాపాలకూ, వరాలకూ " విశిష్టస్థ్రానం ఉన్నది. వాల్మీకి బోయవాని కిచ్చిన శాపం + రామాయణరచనకు నాంది పలికితే, దుర్వాసుడు ఇవ్వబోయిన శాపం రామాయణానికి స్వస్తి పలికింది. జ. | (బహ్మవరంవల్ల వాల్మీకి రామాయణం రచించాడు. | కాని ప్రత్యక్షంగా కథను నడిపించింది కైకకు దశరథు వ డిచ్చిన వరాలు. రావణునికి లభించిన పరిమితామరత్వంపల్ల వాని దురాచారాలకు అంతులేకుండా పోయింది. మేఘనాదుడు_ దేవతలపై విజయం సాధించగా కుంభకర్ణుడు నిద్రకు వశుడయ్యాడు. సహజశక్తి సంపన్నుడైన హనుమంతునికి అష్టదేపతల వరాలు తోడు ఇ కాగా, అతడు అసాధ్యాలనే సాధ్యాలను చేశాడు. ఈ - 1 . (గ్రంథంలో శాపాలు, వరాలు ఎంత విరివిగా ఉన్నాయంటే, రామాయణం శాపకథో వరకథో అనటంలో అతిశయోక్తి అనిపించదు. శాపాలు, వరాలను ('ప్రధానకథనుంచి వ 7 వేరుచేస్తే కథావస్తువు, మార్పులు-చెర్పులు. వాటి ణి " సందర్భాలను సరిగా జోడించటం సాధ్యం కాదు. . . ల శ . |