Telugu Vaidya Vignanam - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

నం ల. 1. టల] | శ 1 యా జి | వం. యో కసం. . /! సాధికార క్యా టూ. . _ ” లల ముల ము న. న్‌ కల ర గ ] షల... షత న్‌ క కరా. చ ను న్న. ఇఫ్‌ ుంకననక్‌ తనల, ఫై సు. నన ర షై ష్‌ న సక న నాడు తేల క్‌ మం.

(ప్రచురణ గ చైతన్య వేదిక గాందీశగర్‌ ; తెనాలి - $22 [01 ముఖవిషతం ; డా! వాపు /% ఠా జులై 1001 ఇం (6 ము(దణ థి విజయసారధి (పెస్‌ గాంధీనగర్‌ _ తెనాలి. గ్రరి గం ళా లి న ల తి కవర్‌ [పింటర్స్‌ వ; లుం 0 విజయవాడ ఆఫ్‌సెబ్‌ (పింటక్స్‌ విజయవాడం యా. (వతులకు £ “కనా న / టైం 1: 7 ర్క 1, కార్యదర్శి య గ సట ంంన్‌ ్ట వె తన్య వేదిక ప 2. వెళకత కవిరాజుపొర్కు వద్ద ల" గాంధీనగర్‌ _ తెనాలి నననకన వుల జ. 2 గీతా మెడికల్‌ హాల్‌ కొత్తపేట = తెనాలి, ఓ కవితా అండ్‌ కో గాంధీచౌక్‌ = తెనాలి, వెలవ రు, 3-00

ఆఅఆ౦కితం౦ సూతృమూర్తి శ్రీమతి పాటిబండ్ల చెల్లమ్మగారి స్మృతికి -ారచయిత గ చా ష్‌

విషయసూచిక "౯028 7010 9౯ 6, 342111625414 షం శ ఆమాదం డా॥ సిం మల్లి కాట్టనరావు శ (వపేరక డా॥ సంజీవదేప్‌ శ వెలుగుబాట జస్టిస్‌ ఆవుల సాంబశివరావు | అభినందనలు డా! సి, నారాయిణరెడ్డి స మనవి రచయిత న (పస్తావన చైతన్య వేదిక కార్యదర్శి ఏఓ (0 చ చేణా ఎలా ఉష్ట దేశాల వ్యాధులు

1. మలేరియా క్షే కి పై లేంయా (6 గ ద్తైఫొయిడ్‌ జ్వరం థి

2. మెదడువాపు వ్యాధి // ర్‌ం జ్వరాలు-కొన్ని జాలగర్తలు శత

3. ధనుర్యాతం 17 7, పాముకాటు రి 6 పిచ్చికుక్క కరిస్తే ణి ల. కష్టువ్యాధి చి చదడు వ్యాధులు 10, తలనొప్పి లి

4. ఫిట్పు-రోగులు కీసుకోవలసిన జా (గత్తల వి

5. పవ్రివారం లిక్‌ గుంజె జబ్బులు

6. గుండెజబ్బును కలిగించే కిళ్ళనామ్పుల జరం ల్‌గ్టి కేకిం గుండెపోటు అంతైనా శ

7. గుండెపోటును నీవారించడం విలా? ధ్‌ 10, గుండె ఆగినప్పుడు పథమ చికిత్స రితి 17 రక్క్షవోటు దే ఊపిరితిత్తుల వ్యాధులు

8. ఉబ్బసం. ట్‌

9. క్రయవ్యాధి [1 లివర్క్‌ జీర్ణకోశ వ్యాధులు £0... పచ్చకామెర్లు ./. ణు. పెప్టిక్‌ అల్బర్‌ 70 ఆనీ = ఇవీ ££,. పాగషతాగడం వల్ల దుష్ఫలితాలు 6కి £9, మద్యపొనం వల్ల అనర్థాలు 80

10. సొంత వైద్యం 80 £5. విషం మింగినప్పుడు శీసుకోవలసిన జా (గ్రత్తలు ర్ట వం. కిళ్ళ జబ్బులు, దమటాయిడ్‌ ఆర్జగయిదిసే రిషి 2, కేన్సరద వ్యాధి ర్ట? బగ. వంశపారంపర్య వ్యాధులు 102 ౬9, బరువు తగ్గటం ఎలా 100

11. రక్తదానం ఆరోగ్య వంతుడీ బాధ్యత 100

12. 00 సంవత్సరానికి అందరికీ ఆరోగ్యం సాధ్యమేనా 111 పట్టికల అనుబంధం 116 నే

0|| ౧70 గ ౧ 6 స3111437)6౧3 [20 4/0. పౌంయుంలి పకం016501 01 సశ 66410106 ఆగ సెల్‌ 601041 0011680 & వ్‌3౧69116616611 ౮౦71 ౮౪౯౫6౩41 [0501141 6౦1౧9౪1:221 పీకు :ం10140 = ౮౮౫౫1౮ గె 1౧ 1౧6౯6839 1౧ 2౪6/306 1169080౧ ౪౧1౦౧ ౪8 ౧౩౪6 0960 &018 10 260016౪6 8161 1౧66౭౯6౧646౧౦6, 1౧9?68 ౧85 068౧ 8 0[3౧౮6 1౧ 1౧9 ౧౩149౧ ౦061398595 8180110 1౧9 6౦0016 0౯ 04౦౦౪౮౧౪. 5891669 [౧39 ౪5681 1౧60110063 6413992593 1169 1/0౧౦16 +9౪67, ౧౧818౧12 8౧6 ౪1/81! ౧6౧౩1113, 119/6 19 2౧౧ (10౯9356 1౧ [౧6 1౧౦0163౧08 0 ౧10% 01004 ౧?6550/6, 01308163 ౧౫౭11603, ౧64/౧ 61568863 8౧64 08౧౦6౯, 56౪6౧10౧ 01 ౧659 ౮1562365 ౪/11 ౮౦ 210౧౦ ౪8౪ 1౧ 200౧16౪100 0౮౪ ₹0810 “గ68110 10? 811 0* 2000. 111 8 ౮౮0/ 01 811 గాంయ!68| నిం5౦గగ౧౦|! 10 66440816 1౧6 ౧౮౦110 4290041619 ౧౯6౪8౧1168 29080619 01 ౪8౯౧1069 ౧౦గ౧౫గాం౦గి 61568563. 0. ౧ 086501౧8గ%06110%* సీ. 0. 18 8 ౪6|| (౧౦౮౫౧ ౧౧౪910140౧ 0 ఉం౧౦00౧!& రొం8రంం[౧. ఉ[0! 00131౯1౧09 గిశీరి య630?66, ౧6 ౪౦౧%64 89 2౧ &691808౧1 ౧౯౦6590/ 107 8 5[0/ ౧6౭1౦6 8౧౮ 14167 5611166 ఆ6౪/౧ 81 90811 85 & 60౧90614౧0 ౧౪910180. గ ౧33 1866౧ ౧౫/1 1౧ ౧౩౧౫౪ [48110౧81 60౧19/90068 01 ఉక50013110% 01 గ౧౪౩|౦18౧9 01 1౧6౮18. 1౧౮180౧ గీగేంయ!081! శం900131100 2౧6 841166 85800181[1005, [19 ౪/33 8/48/6664 ౧౫౧౪ ర౯1౨63. 7018 0001 ౪౧10| 19 ౪౯1౪6౧ 67 ౧6 ౩౪1౧0! ౪౧౦ ౧29 ౪6౧ ౪/60 ఉధ61/16౧66 1౧ ౪౧6 614 ౪1|| 06 01 $గగ౧౦౧౩6 606౧611 0 1౧6 వి౪౮0116. శే

ఆమోద౦ డాః సి, మల్లికాస్టనరావు ఎం. డిం (పాఫెసర్‌ ఆఫ్‌ మెడిసిన్‌ (రిటైర్డ్‌) గుంటూరు మెడికల్‌ కారెజి సూపరింటెండెంట్‌ గవర్న మెంట్‌ జనరల్‌ హాస్పిటల్‌ కన్ఫల్టెంట్‌ ఫివషియస్‌ _- గుంటూరు మనదేశం స్వ్పతం(త మైనప్పటి నుంచి సామాన్య జనజీవిళంలో వచ్చే వ్యాధుల విషయం ఒక మార్చు ఏర్పడింది. టైఫాయిడ్‌, మలే రియా, జాండిస్‌లతోపాటు షుగర్‌, గుండెజబ్బులు బ్లడ్‌ (ఎషర్‌, శకిన్నర్‌ వంటి వ్యాధులు గణనీయంగా పెరిగాయి. వీటిని నిరోధించ గరిగితేనే £000 సంవత్సరం నాటికి మనం “అందరికీ ఆరోగ్యం” అనే ధ్యేయాన్ని చేదకోగలుగుతాం. అందుకు తోడుగా స్టైద్య శాత్త్రవేత్తలు [ప్రజలకు వారికి సాధారణంగా సం(కమించే వ్యాధులనూ, - వాడి నివారణనూ గురించి విఫగా తెలుపవలసి ఉన్నది, డాక్టర్‌ సి దక్షిణామ్తూర్తిగార మన రాష్ట్రంలో వైద్య రంగంలో సు [పసిద్ధులు, ఎంండిం డిలగీ పుచ్చుకొన్న అనంలరం ఆయన అసిస్టెంట్‌ ([హఫసర్‌గా కొద్డిరాలం పనిచేశా. ఆపైన తెనాలి పట్టణంలో (పై వేటు ప్వైద్యులుగా స్టిరపడ్డాదం, జాపీయ స్థాయిలో జరిగిన అనేక భారతీయ వైద్య సదస్సులలో పాల్గొని ఎన్నో (పశంసలన్నూ బహుమతులనూ అందుకున్నారు వైద్యరంగంలో ఎంతో అనుభవాన్ని గడించారం ఇప్పుడు మీ చేతుల్లో ఉన్న “వైద్య విజ్ఞానం అనే ఈ [గంధం దషిణామూర్తిగారి అనేక సంవత్సరాల అనుభవానికి (పతిబింబం, పేరుకు తగినట్లీ పై ద్యశాస్త్రానికి సంబంధించిన ఎన్నెన్నో విశేషాలకు

ఈ (గంధం పొకరులకు పరిచయం చేస్తున్నది. మలేరియా, దైఫొయిగ్‌, ఫిట్పు, ఫైలేరియా, మెదడువాపు, పవ్లవాతం, తలనొప్పి, గుండెజబ్బు, జ్‌ శ ఇస జ ళం మక లా ర్షపుపోటు, ఉబ్బసం, వయః కామెర్లు, పెప్టిక్‌ అల్సర్‌ వంటి వ్యాధులు ఎందువల్ల వస్తాయో, అవి వచ్చి నప్పుడు ఏమిచేయాలో ఇందులో వివరింప బడింది అంతేకాదు. ధూమపానం, మద్యపానం వంటి దురభ్యాసాలవల్ల కలిగే అనర్థాలు రూడొ ఇప్పటం జరిగిందిం సకాలంలో వైద్యుడి వద్దకు వెళ్ళకుండా సాంతప ద్యం చేసుకుంటి ఎలాంటి చేటు వాటిలుళుందో వెల యువా శః వి వ. డించటం దాగుంది, వ్యాధుల చికిత్సకే కాక వ్యాధుల నిరోధానికి కూడా వమనం కృషిచేయాలని ఈ పుస్తకం (పబోధిస్తుందిం సుల, మైన నైలిలో అందరికి విజ్ఞానాన్ని అందిస్తూ అత్యంత 1వయోజనకరంగా ఉన్న ఈ (గ్రంధం రచించినందుకు శ్రీ దకిణా మూూరర్తిగారిని మనసారా అభినందిస్తున్నాను. ఇలాంటి రచనలు ఆయన నుంచి ఇంకా రావాలని ఆశిస్తున్నా నుః ఉగ

న్‌ కల! (స్రవేశి క్ర డొ సంజీపచేవ్‌ డిలిట్‌, ఠ్‌లరిం సల6ి* ఖ రెండూ జకదానిమీద మరొకటి ఆధొరపడి ఉంటాయి. 'రెంటిమీదా ఆధారవడీ ఉంటుంది వీశ్వసృష్పి అంతాం ఈ విషయాలన్నీ మనుషులకు మాషతమే తెలుస్తాయి; ఇతర జీవులకు తెలియవు. అందుకే ఇతర జీవులకంటే మనిషీ వక్కువ ఘనుడు, పతరజివుల శరీరాలకంటే మనిషి శరిరం భిన్నంనా ఉంటుంది, మనిషీ అవయవాలు మిగతావాటి కంటే ఎక్కువ సున్ని తమైనవి, ఎక్కువ సున్ని తమైనవి, ఎక్కువ జటిలంగా దూడౌా ఉంటాయి కనుకనే ఇతరజేవుల దేహాలకంటి మానవుల దేహాలకు వ్యాధులు ఎక్కువ, వ్యాధులు ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు ఆ ప్యాధుఅను పోనాొత్టై వ్యక్తులు కూడ ఎక్కువగా ఉంటారు, డాక్టర్‌ దక్షిణామ్హూరర్డిగారు నిపుణ ప్పైద్యులలో జకరు, వైద్య విద్యలోనేకాకః ఆయన సాహితీ వీద్యలో కూడ కొంత పరిచయం కలిగి ఉండటంతో రోగనివారణ కార్యానికి తోడు డాన్ని గురించిన రచనా కార్యాన్ని కూడ చేస్తులజార, దాని ఫలితమే ఈ “ప్టై ద్య విజ్ఞానం”,

డాం దక్షిణావవ్నార్తిగారు ఆ విధంగా ఆం (ధజ్యోతి బుధవారం సంచికలలో వలువంంప చేసిన వ్యాసమాలయే ఈ పుస్తకం

(పరవ్యక్షీ కళాకారుడు కానన్లే (ప్రరివ్యక్తి ప్టైద్యశాస్త్రగజ్ఞుడు లేడు

కళారాదలు కానివారు కూడ కళగు గురించి డెలుసుకోవచ్చు,

అదివిడంగా వైద్యు నత్తలు కానిపాడ హ్‌డ ష్డద్యాన్నీ గబుంంచి తెలుసుక వచ్చు

అందుకే తోడ్పుడుళుంచి డాం దక్షిణాదూరరిగారి ఈ రచన,

సులభశైలిలో వివిధ వ్యాధులను గురించీ, వాటి నివారణలో పొయాలను గుంంచి సామాన్యుని అవగాహనకు అందేష్లు రచించ ఒడినాయి ఇందులోని వ్యాసాలన్నీ,

శుద్ధ సాహికీరచనలలో వీమి ఏమి వెప్పబడింది అగే దానికంటే చట్లా పప్పబడింది అనేచి (ప్రధానం

శాత్ర రచనల్లో అ వీధంగా కాక ఏమి చెప్పబడింది అగేది

మి

[పధానం,

సొహిశీ రచవల్లో రచనా శిల్చం (పధానమైతే శాస్రీయరచనల్లో రచనా వస్తువు (వధొానం,

కనుకగే ఈ డాక్టర్‌ గారు ఈ పుస్తకంలో వీషయ వివరణకు ఓ[పాధాన్యం ఇవ్వటం జరిగింది?

నాకూ శి

అయినాకూడ రచనా శిల్చాన్ని నిర్లక్ష్యం చేయలేదుం

అధునిక యుగంలో (పతి విషయంలోను విభజన (పత్యేకత నందుకోటం పరిపాటి అయించి,

వైద్య విషయంలోను అంతే,

ఒకటి బాషధమార్గం, "రెండవది శత్రమార్షం. ఈ విధానం (వకారం ప్పైద్యులు (పథానంగా ఫిజిషియన్లు అనీ, సర్శన్లు అస్‌ వర్గీకరించ బడినాట, డా, దక్షిణామూర్తిగారు. ఫిఎషియస్‌,. వీడ మందును తప్ప క రిని ముటద, అవాకు బి ఒక విచిత్రం ఏమంటే ఫిజిషియస్‌ పని కత్తి ముట్టకపోయినా సాగిపోతుంది కాని సర్దస్‌ పని కిరి తోడు మందును కూడా సుట్రంది సా*పోదుం ॥ లాయర్షతో పోల్చిచూస్తే. ఫిిషియస్‌లు సివిల్‌ లాయక్షతోను, సరస్‌లు (కిమినల్‌ లాయర్తతోను పోల్చ బడతారు జ న. గ్‌ ఎక్‌ న దల లాలి వీరిద్దరిల్‌ ఎవరుగొప్ప అనే (పశళ్నయేలేదు. ఇద్దరూ గొప్పవాశే ఎవరి శ్వీయ రంగంలో వాడ |(పవిధను కలిగి ఉంది ఇష్ప్టదా గొప్పవారేం 1పతీభను కలిగి లేనపుడు ఇద్దరూ కూడ గొప్పవారు కారుః అన్ని వ్యాధులనూ క్షి దాపుమౌావ లేనల్లీ మందు కూడ రూపలేదుం దేని విశిష్టత దానిదే. ఈ (గ్రంధకారుడు (ప్రతిభగల ఫిజిషియస్‌; (ప్రత్యరించి హృ (దోగాల నిపుణుడు, అయినా ఇందులోని వ్యాసాలన్నీ వివిధ వ్యాధులకు సం బధించిన వివరాలు కలిగి ఉండటం గమనించాల్సిన విషయం, రచయితకు రచనలు చేయటం సులభ౦ కాని రచనలను గురించి వివరించటం సులభంకాదుః శిల్చికి శిల్పనిర్మాణం చేయటం సులధ;ం కని శిల్పాన్ని గురించి వివరించటం కష్టం= న!

వైద్యునికి కూడ అంతే; వైద్యం చేయటం సులభం కాని వై డ్యాన్నీ గు£౦ంచి వివంంచటం సులభంకాదుం

అటువంటీ సులభం కాని వనిని ఈ డాక్టర్‌ గారు సులభంగా చరవేర్చు (పయక్నించారు ఈ పుటలలో,

అక్షరాలు తెలిసినవారంతా చదవ లేరు. చదవగలవారంరా చదివిన డాన్ని అరం చేసుకోలేరు

(వా

ఈ పుత్తాన్ని అనరాలు తెలిసినవారంతా చదవలికపోయినా

కాడ చదివిన వారంతా అరం చేసుకోవచ్చు, (0

పూర్తిగా కొందర అర్ధం చేసుకొంటే కొంతను మాతే మరికొందద అర్థం చేసుకొంటారు

విషయానికున్న బలం భాషకుండటం తక్కువ

అందుకే కొన్ని కొన్ని సందర్భాలలో విషయాన్ని విశదీక రించడ6ళో మాటలు అసమర్థమవుతాయి.

ఈ పుస్తకంలో అటువంటి విపత్తు జరగరకుండొ చాలా జాగ్రత్త పడటం జరం“ 6ది,

అయినా అటువంది విపత్తు ఎక్కడైనా తప్పకవోకే ఆఅశ్చర్యపడ నవసరంలేదు. అఆటువంది విపత్తు ఎంత నిపుణ రచయితవైనా తప్పదు; విషయం అనేది విషయుమి కానీ విషయం మాటకాదు కనుక,

మాటి అనేది విషయానికి (వతిక ($11601) మాత్రము కాని (జము (1128ల కాదుః

అందులోను సాం'కితిక విషయమైనద్ది వైద్య విద్యను విశదీక రించటానికి ఉపయుక్తమైన వాదిభాషిక పదజాలం అవసరం,

ఈ పుస్తకం వైద్యుల నిమిత్తం కాని, ప్రైద్య విద్యాద్ధల నిమిత్తం =ని రచించబడక సామాన్య వారరుని నిమిత్తం రచించబడి

న!

నందున పొరిభాషిక పడాలను కాక సామాన్య వదాలను వాడటం అవసరమైంది ఇందులో సాంకేతిక విషయాలను సామూన్య పడాల్లో అభివ్యక్త పరచటం కషం. అటువంటప్పుడు మాటకు మరి ఎక్కువ అసమర్షత వీర*డుదుందిం ట్‌ ం కు కొందరు స్టైద్యులు వైద్యులుగా మాతనే ఉంటాట, కాని సామాన్య మానపులుగా ఉండటం తక్కువ కొందరు ప్పైద్యులగా ఉంటూగే సొమాన్య మానపులుగా కూడ సంచరిస్తారు. డాఃదక్షిడామూూరర్తిగాద ప్రై ద్యుడు గాన్తుసామాన్యమానవుడిాను కూడ సంచరిస్టారు, అందువల్ల ఆయన తపు రచనలో వై ద్య విషయాల విశదీకరణలో కూడ సామాన్య వదాలనే వొడి పథల్నులెనాటం మానవ శరీరంలో ఎన్నో అవయవాలు, వాటిలో కనిపించేవి కొన్ని, కనిపించన్సివి కొన్ని, కనిపించీ కనిపించనివి మరికొన్ని (పలి అవయవానికీ జఒకోవ్యాధి. జకోవ్యాధి జకోవిధమైన బాధను కలిగిస్తుంది రోగికి ఆ దొధను వాలింించటం వైద్యుని పనిః ముసనిషినీ (శికించటం వైద్యుని పని అయినప్పటికీ ఆ (లికించే (వయళత్నంలో ఒకిసాం (బవెకించలేక పొవటం జరుగుతుంటుంది. (పరెరోగీ (బతకాలని (ప్రయత్ని స్తాడు, (పం షద్యుడూ రో్‌ని (వికించాలని (పయచ్న స్తాడు. తరచు” కాకపోయినా అదదుగా అయినా ఉభయుల (వయత్నాలు అసఫలమవృతాయి కొన్ని తదణాల్లాం మరజీస్తూన్న మనిషిని (బలికించటల కంటే రోగి అనుభవిస్తున్న భరించరాని జాధను తొలగించటం పవ్వైచ్యుని కర్తవ్యణ, ళ₹111

కొందల రోగులవాధ ఎంత కీ(వంా ఉంటుందంటి ఆ జొధడగు భంళ6చే ఒదుల మరణించటానికి ఇష్టపవరారు వారు

రాబట్టి (ఒరికించటం కంటే రో” బాధను కీసివేయటం డాక్టర్‌కు (పకాన6ం,

సంకుండి బాధపడే కంది వ.రజించి జబాధనుంచి బయటపడటరి ఎమ్మువ వాంఇవయబాధెముడికి

మలేరియా డ్లైఫౌయిద్‌ మెదడువాపు వ్యాధ్శితలనొప్పి, ఫిట్వు, పై లేయా వ్యాధి, పవ్రవాతానికి చికిత్సా విధానం, గుండె జబ్బును రిలిగంచే కి నొన్బుల జ్వరం, గుండె పోటును నివారించటం ఎలా ?, ర్క్తనోటు వ్యాధి అనర్రణాలు,టి, బి వ్యాఫి ఉబ్బసం వ్యాధిపచ్చకా మెర్ష తాధి, లెపగఫ్కీర్యాన్సర్‌ సుడల్స్హై న వ్యాపాలు,ఇంకా మరెన్నో వ్యాధులను గుంలచిన వ్యహాలు ఈ పుస్తకానీి3 విలవ ఇస్తున్నాయి

వ్యాసులను వివరించేకొన్ని పొమృ్మల కూడ డినిలో ఉండటంతో ఈ పుస్తకపు విలువ హెచ్చింది.

ఈ పుష్తకంలోని *నాంత పై ద్య్గ6ి అనేవ్యాశం నిళ్య జీవితంలో

అజాత మజా వ! ఎంతో అవసరమెందిం సొంత వ్జైద్యాల మూలంగా మేలు కలుగదని కాదు మొనా

రాని మేలుకంది కీడే ఎక్కువ కలుగుముందనటంలో సందేహం లేదు,

ఈ వ్యాసంలో డాక్టర్‌ దక్షిణామ్హూర్తిగారు మంచిగా అంటారు;

“కొంతమంది (పజల కొడ్డవాటి జబ్బులకు డాక్టర్త దగరకు

ణి బగా లి ఎందుకులే అని సొంతగా మందుల షొపుళోనో, దుకాణాలలోీనో సులభంగా లభించే మండులఅను కొన, వాడతారు నుంకొంత మంది ఎప్వుడో ఒకోసారి డాక్టర్‌ సూచించిన మందులను తరువాత కూడా వాడతారు ఇష్టం వచ్చినట్లు, మరికొంతమంది తమ కుటుంబ సభ్యులకు, స్నేహితులకు ఇవ్వబడిన వందులు తమ దాధలకు కూడా పనికి వస్తాయనే అపోహతో క్‌

వాటిని వాడుతుంటారు, ఈ విధంగా వాడే మందులలో నొప్పిని తగ్గంచే మందులు, జలుబు, ఫ్లూ, చర్మవ్యాధులు మొదలై నవాటికి వాడే మందులు, ని్మడమా (తలు, బిర్జశ _క్రికి, కీళ్ళ నొప్పులకు ఉపయోగించే మందులు ముఖ౧మెనవి.” లజూా ఈ పైన చెప్పిన వ్యాధులకు వాడే మందులను చాలా జాషగత్తగా వాడాలి లేనిచో ఉన్న వాాధులు వమసిపోక పోగా, లేని అటు టా ప! వ్యాధులు ఆవరిస్తాయిం డాక్టర్‌గాడ విషయాన్ని తెలియజెప్పే శైలి వివరంగా మా।తమే శాక విశదంగా కూడా ఉంటుంది, *గృండైెపోటును నివారించటం ఎలా అనే వ్యాసంలో ఆయన' వివరిసొరుః అత *“న్సండెపోటుకు దోహడం చేసే వ్యాధుల్లో అధిక రక్తపోటు, మధుమేహం మొదలైనవి, ఆరోగ్యవంతుని రక్తపోటు సాధారణంగా జ్‌ ఇ చక జ లు... 120/080 వుంటుంది. 140/086 దాటితే ఎక్కువగా ఉన్నట్టే రక్తపోటు అధికంగా ఉన్న వాకిలో చాలా మందిలో ఎలాంటి లక్షణాలు ఉండక పోవచ్చు. నిశ్శష్దంగా పె5గి హానిని కలిగించే ఈ వ్యాధిని తరచు డాక్టర్‌తో పరీక్ష చేయించు కోవటం ద్వారానే కనిపెట్టవచ్చు. ఆహార విహారాదులలో సంయమనం ద్వారా మందుల ద్వారా రక్తపోటును అదుపుళలీ పెట్టు కోటం ముఖ్యంలో గుండెపోటుకు కారణం గుండెపోటు వ్యాధి మాతు కాక రక్తపోటు, మధుమేహం లాంటి వ్యాధులు కూడ అని తెలుసుకొనీ ఉండటం ఎంతో అవసరం అని తెలుస్తుంది, కొన్ని కొన్ని వ్యాధుల జఒజకవ్యాధి కారణం కావటం, ఇంకోవ్యాధి కార్యం రావటం జలగుతుంటాయి, రణ ్లి జాం ని స అ. వ్యాధినికాక కార్య వ్యాథిని మా్యతము దృష్టిళ పెట్టకొని చిత చేయటం వేద పుదగును వదలి చెట్టుకొమ్ముకు చకిత్వ చేసినట్లవుతుంది. గ స

మనిషికి వచ్చే వ్యాధుల్లో కొన్ని త్వరగా తెలిసే సామాన్య వ్యాధులుఅయి ఉంటే త్వరలో తెలియని అసామాన్య వ్యాధులు మరికొన్ని ఉంటాయి.

వాటిలో పెష్టిక్‌ అల్వర్‌ ఒకటి. ఈ వ్యాధిని గురించిన విజ్ఞరి చాలా తక్కువ మందిలో మాత్రమే ఉంటుంది. దీనిని గురించి మన డాక్టర్‌గారు ఇెపకారు:

“ఆహిరి కోశంలో చిన్న (పిగులలోని వొమడటి భాగం (డమ డేనంయలో పండే పండును “పెప్టిక్‌ అల్ప్బర్‌ి అంటారం, ఈ వ్యాధి మనదేశం అంతటా ఉన్నా కూడ దక్షిదాది రాష్ట్రాలైన ఆంధ (పదేశ్‌, తమిళనాడు, కేరళలో మరీ ఎక్కువగా ఉన్నది. ఆహారకొశంలో హై (డో క్లోరిక్‌ అన్లుం, పెప్పిస్‌ అనే ఎండ్రై ము అధికంగా ఉత్ప్తి అవటం వల్ల ఈ అల్వ్బల్లు ఏర్పడతాయి. కాఫీ, టీ, ఎక్కువగా సివించటం, కారం, పచ్చళ్ళు ఎక్కువగా తినటం, _ వేళతప్పి భోజనం చేయటం మొదరైన అంశాలన్ని అల్సర్‌ *ఏర్పడటానికి దోహడం చేస్తాయి. వరి అన్నాన్ని క్షుణ్ణంగా నమలకుండా (మింగే ఆహారపు అలవాట్లు ఉన్న దక్షిణ భారత (వజల్లో అల్బర్‌ ఎర్క్మువగా ఉండటంలో ఆశ్చ ర్య మేమీలేదుం ఎక్కువసేపు నమలడంవల్ల లాలాజలంతో పలచ౬డ్డ ఆహారం పొట్టలోను, పేగుల్లోను ఉండే పొరకు హాని కలి”ంచదు

ఈ విధంగా పెప్టిక్‌ అల్చర్‌ను గురించీ, ఇంకా ఇతర విధాలైన అల్ప్బర్లను గురించీ ఈ [(గంధక్నర్త ఎన్నో గుుప్త వివరాలను విశదిక రించాడు వ్య క్రదూవంలో,

సాధారణంగా ఒక ఇంగ్లీషు వాక్యం దేశంలో ఎంతకాలంగానో వ్యాష్తిచంది ఉంది. అదే *ని!?6౪6౧110౧ 13 06116/ 1౧8౧ 06/6 అనేది వ్యాధి వచ్చిన తరువాత చేయించుకొనే చికిత్స కంటే వ్యాధిని రానీయ కుండా నివారించుకోటం టేష్టం అనిం

కనుకనే డా. దక్షిణామూల్వ్తిగారు తమ ఈ “వై ద్యవిజ్ఞానంిలో రోగ చికిత్స కండే రోగ నివారణకు ఎక్కువ ప్రాధాన్యం ఇహ వచ్చారు.

గే

వ్యాధి వచ్చిందని తెలుసుకోటం కండే వ్యాధి వస్తుందని 3లుకు కోటం కష్టతరం. వచ్చిన వ్యాధికి చికిత్సచేసి డాన్ని మాన్సటానికంది వస్తుందని తెలిసిన వ్యాధిని నివారించుకోటం కొంత తమ్మువ కష్టం, మందులు సీసాల్లో ఉంటాయి; మాటలు పు స్తకాల్లో ఉంటాయి. అయితే రెండూకూడ శ కిముంతాలే, రోగ చికిత్సవ మండులు అవసరం అవరాయి, నండేహంలేదు. మందుల్ని గురించీ రోగాన్ని గురించీ తెలుసుకోటానీకి మాటలు అవసరం, ఈ (గంధకర్తక వుందులు తెలుసు, మాటలు అలుసు; కను రనే మందులతో రోగాన్ని మాన్నగలుగుతున్నార. మాటలశో న.ందుల్ని గురించి రోగాల్ని గురించీ రచనలు చేయకలుతున్నాలం చ రండు పనులూ కూడ పమాకానికి సమంగా అవసరాలే. పైద్య విద్యకు తొడు సాహిస్రీ విద్య దూడ తోడై వే మానవుని అనేక వ్వైహిక బాధలను చొలగించవచ్చు, ఆ దాధలను గురించిన, బాధా నివారణను గుకంచిన వివరాలను తనలినే డాచ్చువీక తనతోటి నమూనవాళికి పంచి ఇవ్వవచ్చు. తలుసుకోటంతోనే సంతృ ప్రి చెందటం అవుకుంది సార్ధం, దాన్ని ఎలపటం కూడా ఉంటే అది నిస్వార్థం అవుతుంది. డౌ, దకిడామూ్రారి ఈ ద్య విజ్ఞానం?” అందుకు ఉజ్వల నిదర్శనం, (పోజ్బల మానవతా మారం | శ1 [4 మ 'క్వ్యా+ మ్ల

ణు లి ఆలఅొుగుంణాట

జస్టిన్‌ ఆవుల సాంబశివరావు [ప్రధమ లోకాయు క అటే ఆం (ధ (ప్రదేశ్‌ వచ్చిన రోగాన్ని నయం చేయించుకోడం తప్పనిసం. దాదాపు [కంలో ఆపని చేస్తూనే వుంటాడు తన చేతి” నంత వరఠూ] రాని చాలా

శవా మంది జాల ల తినుకొండి రోగ నివారణను గురించి అసలు రోగం రాకుండానే తనను =పాడుకందే వునిషికి ఎంలో కలిసివసుంది. మంచాన పడనక్కన్లే దు దాధను అనుభవించ నక్క న్లదుం డబ్బులు ఖర్చు పెట్ట నక్కృళ్లేదు. అన్నిటిని మించి తనకూ, తనవారికి ఆదుర్దా కలిగించడం

జరగదు,

అయితే నివాళణరు కొంత జా్యగత్త, జబ్బుల వీషయం తెలిసి వండడం అవసరం, ఆ పరిజ్ఞానం లేకపోతే సవారణ అనే ఆలోచనే రాదు,

ఆ పరిజ్ఞానాన్ని అందించే సాధనాలు ఇంగ్లీమలో చాలా దొదప రాయి తెలుగులో లేవు ఎక్కువా,

ఆ వివరాలను వివంంచి చెప్పగలవాద, రాయగలఠలవారూ, నై దులేం ఆం::వే వాడికి కొన్ని ఆటంకాలు వున్నాయి ఈ విషయాలను గరించి తెలుగులో రాయడానికి. ఒకటి వారి చడ.వంఠతా ఇంల్లీషలోనే జరుగుతుంది గనక తెలుగుళో రాయడం వాక అభ్యాసం వృండదు, దానికి కావలసిన పాంభాషిక వదాలు తెలుగులో కావలసినన్ని రాలేదు, డ్‌నికి తోడు నివారణను గురించి రాసే మనసు వుండాలి కదా। వచ్చిన రోగాన్ని వడదలగొడితేశే ధన సంపాదన జరుగుతుంది.

అయితే అద్భష్టవశాల్తా. కొన్ని పతిరలు, కొంత మంది జా ం ఇగ చి ఆం _ క్‌

గే

అటువంటి వారిలో [ప్రముఖులు డాక్టర్‌ పాటిబండ్త దక్షిదామూర్తి గాద, ఆయన (ప్రముఖ పైద్యుడే కొక్క, చాలా మనసున్న మనిషి, రోటి వాడికి సాయంచెయ్యాలనే సొంఘిక దృష్టి ఉఊన్నవాడ. తన రోగులకు వైద్యుడే కాక, ఆప్తుడు, సలహాదారు, స్నేహితుడూను. పై గుణాలతో పొటు, తేటకెలుగులో క్లిష్టమైన విషయాల్ని కూడా వివరించగలోకలం ఆయనస్వంళం, పడాడల బరం,భావాడంబరంతో నిండిన రచన తెలుగులో వున్నా ఒకటి, ఇంగ్లీమలో వున్నా ఒకటే, వి (ధంలో వున్నా ఒకటే సామాన్య తెలుగు పారకుడికిం ఈ “ప్పైద్య విజ్ఞానం తెలుగునాట తరచుగా వచ్చే జబ్బులను గురించిన వివరాలనన్నిటినే పూస గుచ్చినట్లు చడిపేవాని మనసులు నాదేటట్లు చెబుతున్నది. క్షుషం్ననూ చెబుతున్నది. ఏమా[తం ఆసక్తి వన్న పారకుద్జైనా (శద్ధగా చదివిస్తున్నది. చాలా కొత్త విషయాలను తెలియ వేస్తున్నది. మచ్చుకు మలేరియా సంగలి చూడండి, ఆరోగం అంతమైన్లే అయి తిరిగి ఎందుకు విజ్బృంభించిందో తెలుపుతున్నది. ఇది డాకర్‌ దక్షిడామూరి గారు. తెలుగు వారికి అందించిన ట్‌ వానాల్‌ విజ్ఞాన కాంతి పుంజం, వారందించిన వెలుగును వాడుకొని తెలుగువారు ఆరోగ్య మార్గాన పయనించగలరని ఆశిస్తున్నాను శ స%స/

అభినందనలు పాాసర్‌ సి, నారాయణనెత్తి గీ 4, నిం రి, 0. £/00, వైస్‌ ఛాన్సలర్‌ తెలుగు విశ్వవిద్యాలయిం హైదరాబాద్‌ (ప్రజలు ఈనాడు తమ ఆరోగ్య రక్షణపట్ల ప్రత్యేక ్రర్ధానక్తట చూపుతున్నారు, పడికలూ, (సార సాధనాలూ ఇస్తున్న జియూత రర కు కారణము వెపాాలి. శాజై క ఇందుకు కొంత వరకు రణమని చెప్పాలి. శౌప్త సాం కేరి విజ్ఞాన (పగలి (పజల బివన సరళిని ఎంతొాగి కావితం చేస్తున్నది. అయితే ఆధునిక జీవన విధానం వల్ల ఆరోగ్య సమస్యలు కొన్ని ఎదురవు తున్నాయి... వీది దృష్ట్యా బాడా ఆరోగ్యాన్ని కాపొడు కోవలసిన ఆవశ్యకత పెరి"ంది ప్పైద్య సదుపాయాలు సమకూద్చ కోవడ మే కాకుండా అస్వస్థతకు గురికాకుండా ముండు జాగత్తలు రీసుకోవాలనే ఆకాంద్ష (పజన్లో [(ప౭లిందిం ళు డేపధ్యాన్ని పరిశీలిస్తే డా॥ పి దక్షిణామూర్తిగారి రచన “పద్య విజ్ఞానలి అత్యంత (ప్రయోజనకరమైన (గంధమని స్పష్ట మవుతుంది సాధారణంగా వచ్చే జబ్బులను గురించి డా దక్షిణావమమ్నా్తి గాద సరళన్లైలిలో సుబోధకంగా వివరించారు స్పైద్యులుగానే కరాదండౌ రచయితగా కూడా సుస్టిరస్థానం చజేకూద్చకున్న డాః దక్షిగామూ్తిగారికి నా హార్టిరాభినందనలు తెలియడదేస్తున్నా నుం ళీ స

వివిధ వ్యాధులను గురించి, వాటి నివారణ గురించి (వాసన ఈ వ్యాసాలు “ఆం(ధశ్యోతి” డిన ప |తికలో 1000 ఆగస్టు నుండి 1901 మే వరకు పొరం వారం |ప్రచురితమైనాయి, వ్యాధుల చికిత్సకు, నివారణకు ప్రీసుకోవలసిన జా(గ త్తలను గురించి డాక్టర్‌ దు అడి" తెలుసు కొనే హక్కు రోగికి వివవంచ వలన దాధ్యత డ్యార్‌ర ఉన్నాయి గుండెపోటు, రక్తపోటు, మధుషుహంవంటి ఆధునిక సమాజాన్ని పట్టి పీడిస్తున్న వ్యాధులు వచ్చిన తరువాత బాధపడే వంచి రాకంండా ఉండ టానికి కృషి చేయవలసిన అవసరం ఎంతో ఉంది,

ఈ ప్తస్తకానికి ముందుమాట (వాసి నన్ను దీవించిన (హిఫెసర్‌ సిం మల్లి కార్డునరావు గారికి నా హృదయపూర్వక కృ లజ్ఞతలుం నేటి న్‌ మెం తా జా రి ళ్‌ వైద్యులకు ఆదర్శ [పాయుల్లైన డా॥ మల్లికార్జునరావుగారి వద్ద 05ట సంవత్సరాల్లో అసిసైంట్‌గా వనిచేసే భాగ్యం నాకు కలింంది. ఈ సందర్భంగా మెడిసస్‌లో నాకు అధ్యాపకులు డా ౩ కోదండరామయ్య, డా! ఎస్‌. రామచం (దరావు గార్లకు, ఇతర (వాఫెసర్షక్కు నాకు బాల్యం నుండి. చదువు నేర్చిన గురవద్యలందరికి నమస్వుమాంజలులు. తెలుగు సాహిత్యంపె నాకు అసక్తి కలిగించిన (ప్రముఖ సరన్‌ గుంటూదడు

టా అజాత యా జ

*'సాహిప్రి సదస్వు” అధ్యక్షులు. డా! కె. సదాశీవరావుగారికి ఈ వ్యాసాలను చదివి తమ అవ:హాలావి|,పాయాలను అందజేసిన సాహితీ

లి లాట వేత్త, చి్యతకాదలు, గోకళా తపస్ని” డా సలంజీవడేఐ గారికి (ప్రధమ లోకాయి దక, మానవతావాది జస్టిచి . ఆవుల సాంబివకావు గారికి, “జ్ఞానపీవ”. బహుమపి (గ్రహీత, నవ్యాంథధ కవితా (సస్ట, తెలుగు విశ్వ విద్యాలయం ఉపాధ్యక్షులు డా॥సిం నారాయణరెడ్డి గారికి మనఃపూర్వక

విజత ప. కృలిజ్ఞతలు

ప!

ళ్‌ పుస్తకానికి సుఖి చ్యాకాన్ని ఆదరాళిమానాలతో రచించి లయుచ్చిన తెలుగువారి అభిమాన చి్యతకారులు (పముఖ చలనచి్యత దర్శకులు డొ॥ దాపు గారికి రుణపడి పున్నాచను. నా వ్యాసాలను కారా వాహికంగా (ప్రచురించి నన్ను (పోత్సహించన (పముఖ ష్వైజ్ఞానిక రచయిత “ఆఅం(ధజ్యోకి సంపాదపలు డా॥ నండూరి రానుమోహనరావు

ఇ రీంది న కను వ టాదిణ గారికి “అం (ధజ్యోతి దినప (లికాధిపతులకు, త్రీతుర్లవాటి కుటుంబరావు గారు తదితర జర్నలిస్టు మి్యతులకు, రచయిత మిషతుడు “థ్రీ రమణ" గారికి నా కృతజ్ఞతలు,

ఈ పుస్తక (ప్రచురణకు ఇతోధికంగా సహకరించిన చిలుమూదడ శ్రీరామా రూరల్‌ కళాశాల ప్రిన్సిపాల్‌ శ్రీ శ ఏం, మధుసూదనరావు గాద, వారి పోదదల మేలు మదవరేను. ఈ ప్పుస్తక (ప్రచురణ బాధ్య ను సీ కరించి, అవిరళ కృషిజేషిన మితు?లు, ప్ప తన్యపేదిక కార్యదర్శి,

ఛం ళో కూ స! మానవతా వాది శ్రీ పి, అచ్యుతరానిగారి దీక్ష మరువ రానిదిః

సంషి సమైన ఈ హ్యసొలు సామాన్య (పజలకు మారదీపికలుగా

వాట మా ల ప! ణ్‌ ఉపకరిసొయని ఆశిస్తున్నా నే గాని, ఇవి సమగ రూపంలో ఉన్నాయని బాట డే భావించడం లేదు మంన్ని వివరాలు కావలసిన పొరు తమ సప్పైద్యుల నుండి తెలుసుకోవలసి ఉంది. అలాగే ఫొంశంగా వాడుకొనే (వపమాదం ఉన్నందున మందులను గురించి నేను ఎక్కువగా (పస్తావించ లేదుం కొంతమందిళోగ నా వెద్య జిజాసను కలిగించి, వ్యాధుల నివారణఠక యమా మ్‌ లి చ్తా ల _ జాగత్తలు కిసుపనేలాచే స్టే నా ఈ కృషి ఫలించి వల్లే, అతు తాన ఈ ల ఛచయిత సా! మ.

పసావన (ఎదొ

ఈప్టై ద్య విజ్ఞాసలి? వ్యాసాలను వర్చికూర్చి (గ్రంథ టూపంతో పీసుకురావాలన్న మాసంకల్పం కార్యవావం ధంంచటం సంతోషం. మాకీ అవకాశం కలి*ంచిన *చెతనః చేదికి అధుక్తులు గగంంథక ర

“య ల ౬ లో అతు డొకర్‌ దక్షిణాదూ ర6గాంకి మానవుసుంలుం ల్‌ న! ఛి

ఈ కృషిలో మాకు సహయ సహాోరాలు ఆంద్‌ంచి మా ఉత్సాహంలో (పొర్వాహం (వోదిచేసన మాన్యమి(తులు త్రీ రామా రూరల్‌ కళాశాల (చిజననా యు (పిన్సిపల తీ ఇ వెం మధుసూదనరావు, వారి కుటుంబ సస్యలవమ మాహృ్ళదయిహ్లార్నక నమావాకాలు; కృతజతలు,

లబ ఐం ఓ ఛా

నూయీ (పదుత్నానికి చోడ్పుడిన గితా మెడికల్‌ హాల్‌ (3నాళ్ళి మిష్మతులు థ్రీటి రత్తయ్య, థ్రీ వి. పంక[బామయ్యలర. రః కవి, సుబహ్మణ్యం గారికి మా ధన్యవాదాలు, ఈ పుస్తకాన్ని ము (దించిన విజయ సారధి (పెస్‌ నిర్నాహబులు థ్రీ ఆర్‌, శివారెడ్డి త్రీ అర్‌. పాండు రంగారెడ్డి (హోదయలలప్పు చిత కాటడు థీ. బి. వంకట (ఈమని) కు,

ల ఉం జా ళా డ్రాకులు మాపొండించిన శలకర్‌ ఆర్ల్‌్‌ అకిసు శ్రీ, వి. రామచం (దరావమ, ళ్‌ ట్‌ అంట రైటిల్‌ ముషదించిస విజయవాడ ఆఫ్‌సెట్‌ (పింటద్ప (హా (వయిటర్‌ మోనా ళు

ఈ శతాద్దాంతానికి అందరికి ఆరోగ్యం అనే అశయంతో సత్ఫలితాలు సాధించవలసిన తదణంలో పలువడిన యీ (గంథం పాఠక

ళ్‌ మహాశయుల ఆదరాభిమానాలకము మరింతగా పాతం కావాలి. ఇదీ కాంక్ష రొని.మా ఆకాంక్ష పిం అచ్యుతరామ్‌ కారదర్శి వ చైతన్య వేదిక చను

మలేరియా

వంలేరియా. [పొచ్‌న ౯ల6 నుంచివున్న వ్యాధి. (ప్రాచీన భారతీయ వైద్య (ప్రముఖులు చరకుడు, శ(కరుడు ఈ వ్యాధిని వివరంగా వర్టంచడమివాక, దోమరటువన్ల ఈ జబ్బు వస్తుందని అనాడే (టహించాదడ, ఆధునిక పైద్య పితానువుడు హిప్పో (నెడిస్‌ ఈ వ్యాధిని 5వ శతాస్టంరో చక్కగా వర్టించాడు. 1080లో అల్టీర్స్‌లో వనికేసిన (ఫెంచి మిలటరీ సర్జన్‌ లార్వెస్‌, మలేరియా పేరపైటొను రనుగొన్నాడు, 1397, 1888 సంవత్సరాలలో సర్‌రోనాళ్డ్‌ రాస్‌ ఫికిం(డాదాద్‌, కలకళతా లలో పనిచేస్తున్నప్పుడు మరేరియా పేరప్రైట్‌ జీవిత చ[ైన్ని కరి పెట్టాడు.

195లో వున డేశంళో ? లోల్లి ఫ0 లక్షల మంది మరేఠరియా చ్యాధి పీడితులు వుందేదారు, *జురీయ మలేరియా అదుపు =ర్య్యరమలి విజయి నంతంగా అమలుచేయడంపవల్ల 1953లో ౬0 లక్రలమంది సారము ఈ వ్యాధితో దాధపడ్డార. ఈ అయిదు సంవత్వరాలక౯ లంలో మరిండూ €00 రాఠం తగుముంలిం పట్టింది. 1856 లో “జాతీయ మరేకిడూ నిహ్మాంన పధకలి చేపట్టిన అదపహాత 1€61 వరరు కొడ్డిపొటి సతృలకాలు కనపడ్షి నాయిగాని, 1005 నుంచి మరేరియూ 59% విజ్బంభధించడం (కారం భించిందిం

1078లో మరేరియా వ్యాధితో (4 లక్షల అరప్పై వీడు వేల మంచి బొాధపడ”% $9 మంది మరజించాద, 1000వ దశరంలో ఇఠర పాష్ట దేశా లకోపొటు మనడేశంలో కూడా మలీరియా ఉధృతం అపుళూ వస్తున్నదిం 1981ల మనదేశంలో 6 లక్షం 79 వేల 79 మంది వ్యాధి (గక్తులలో 170 మంది చనిపోయారు. గేడు ఆపియా, ఆ(ఫిరా, లాజిని దక్షిణ అమెరికాలలోని 104 దేశాలలో 183 కోట్ల నుంచీ £0 బోట్ల మంచి జల మలేరియాతో బాధపడుతున్నారని అంచనా వెయ్యబడింది. 1090 జనో,

తు ఆగమ, సెపెంబప మాసాల్లో మన రాష్ట్రంలో ఖమ్మం జిలాలోనే 9178 నందికి మలేరియా సోకగాా 188 నుంది మరదించారని రాష్ట్ర ఆరోగ్య మంతి (పకదించాదడం గత రెండు దశాబ్దాలుగా మరేరియ్నారిరిగి విజృంభించరానికి రండు సుంఖ్య కారణాలు వున్నాయి, డి.డి.డి వంటి దోవుల సంహారక మందు లమ దోమలు లొంగకుండా వుండే వరిస్థలి ఏర్పడింది. పులేరియా వ్యాధి చికిత్సలో సత్ఫలికాలను సాధిసున్న “క్లోరోక్కైస్‌ వంటి (ప్రామాణిక బౌష అవాలి న. చు ల ధాలను ధిక్కరించే మలేరియా. పేరపైట్లు (కమేణా పెచ్చు పెరుగుతూ పండటం మరో ముఖ్యకారణం. సాధారణ బౌషఢాలకు లొంగని 'ప్లాన్కో డియం ఫాల్సిపేరం* అనే రకం పేరసైైట్‌ కలిగించే *ఎం.టి, మలేరియా వ్యాధి దక్షిణ ఆసియాలోను, మధ్య - దక్షిణ అమెరిాలలోను విస్ఫృ౨ చెందుతున్నదిః “చలిజ్బరరి ” పేరపొందిన మరేంయా అన్ని వయసులలోను రావచ్చు. సము్మద మట్టానికి [8 పం అడుగుల పైనున్న 1పొంకాలలో మలేరియా సాధారణంగా వుందదు మలేరియా పేరపైట్లగు రక్తంలో కలిగివున్న అడ *ఎనా ఫెలిస్‌” దోమలు కుటడంవల మనిషికి ఈ వ్యాధి సం (కమెస్తుంది. ట్‌ న. అవి మలేరియా పేరపైట్లలో “విటి. మరేరియాను కలి"ంచే *స్లాస్కో డియం వప్టైనాక్స్‌), 'ఎం-టి, నులేరియా”? ను కలిగించే “ప్లాస్మోడియం ఫొల్చిపెరం” ముఖ్యమైనవి. +ర్పి డ్రి మలేరియా జ్వరంలో సాధారణంగా టూడు దశలు వుంటాయి ఒకటి లేక రెండు గంటలు వండే *చలి దశిలోశోగి చలికో గజ గజ వణుకుళూ. దుప్పటి కప్పుకుంటాడు, 3 లేక 4 గంటలు వుండే “వేడి దశిలో జ్వరం 104 లక 105 డి్యగీలకు పెరిగి చర్మం పొడిగా వుండి బాగా వేడెక్కుతుంది. బి నుంచి 4 గంటలపాటు పండి *చెుుట

క

దళిలో విపరితంగా చెమటపట్టి జ్వరం తగ్గిపోతుంది. రెండు రోజులకు ఒకసారి రోగి జ్వరంతో బాధపడతాడు. జ్వరంలేని రోజున రోగి హుషా దగా కనవడతాడు,

“ఎంటి. మలేరియా, *ది.టి. మరేరియా' కంటె వీ్యీవమైన వ్యాధి ఈ రకంలోనే మరణాలు సంధవిస్తాయిః ఇందులో పైన చెప్పిన మూడు దశలు వుండకపోవచ్చు. హ్లూజ్బరం లాగా [పారంభించి కొన్ని రోజులు బాధిస్తుంది. రక్రపరీక్షడ్వారా మాషతమే ఈ వ్యాధిని నిర్ధారించవచ్చు,

“ఎం,టి, మలేరియా అనేక రూపాలలో రావచ్చు. (ప్రమాద కరమైన *సెరి (బల్‌ నులేరియా లో ఫిట్సు (వంపులు వచ్చి రోగి అవ స్మారక స్థితిలోకి పోతాడు, వఏమా్యళం ఆలస్యం చేయకుండా ప్పైద్యుని డగ్గరకు తీసుకొనిపోయి అత్యవసర చికిత్స చేయించాలి. కొన్ని రాలలో అసలు జ్వరమె లేకుండా వొళ్ళు చల్ల బడివోయి (ప్రాణాపాయ స్ట్‌ంకి శేదకోవచ్చుం.. మలేరియా జ్వరలలో “*స్ట్టీస్‌ (ప్లీహం) పెరగవచ్చు. రక్తహీనత వుండవచ్చు.

మన ఇండికి వచ్చి జ్వరం కేసుల పన్నాయా ఫొ అగ 1స్‌ రోజులకు ఒకసారి అడిగే హెల్లు సర్వేలెడ్పు వర్కర్‌కు మనం సహక రించాలి. ఇంటిలో జ్వరం వున్న వ్యకి జేరి పేలి నుంచి జకది, ₹౦డు చుక్కల రక్తం కీసి ఆయన పరీక్షకు వంపుతాడు, సుందు జాగ త్తా “క్లోరోక్విన్‌ ల్ని బిళ్ళలు (పెద్దలకు 6000 మిల్లీ టాపమలు పిన్నలకు అంత కంటే తక్కువ మోతాదు] ఇసాడుం రక పఠిక్రలలో *మరేరియా' అని జాం చాతి అానాత శ్‌

నిర్ధారణ అయిన తరువాత “కోరోక్విన్‌ గాని ఇలర మలెరియా పొషధా అనుగాని పూర్తి డోసు ఉచితంగా ఆరోగ్యశాఖ దారు ఇస్తార, హెరల్తు వర్మర ఆంస్యం లేరుండా రక్రపరిక్ష తాలూకు ఫలితాలను తెలిపితే [వజలకు ఉపయోగం వుంటుంది. లేకపోతే కుటుంబ ప్పైద్యునికో చికర్వ చేయించుకోవడమే మేలని (పజలు భావిస్టార

ణీ వ్యా ధి నివారణ

మలేరియా నిడారణరకు అనేక మార్గాలు వున్నాయి [పభత్వమూ, విజయా. రూడా శ్శద్ధ పిసుకోవాలి, దోమల బారినుంచి తప్పించుకోవ డానికి ఇళ్ళలో దోమతెరలు వాడాలి, గదిలో దోమలను పాఠదో?రేందుక కాయిల్‌, పూతమందు వంటి “ంపల్లెంటి వాడవచ్చు. *పైరత ము వంటి కీటర సంహారక మందు వ్రాయబడిన దోనుతెరలగు ఉపడూ గించడం డ్వారా ఇళ్ళలో దోమల సంఖ్యను బొగా తగ్గించ వచ్చునని “జాంబియా వంది దేశాలలి జంగిన పరిశోధనలు వెల్లడిస్తున్నాయి

నిల్వవున్న సిటిలోను, జావలలోను, ఊటలలోను, ఓవర్‌హెడ్‌ ట్యాంక్‌లలోను దోమలు ఎర్కువా ఉల్చి్తి అపరాలు: మడుగులను, గుంటలను పూడ్పించడం, కార్యాలలో అంచుకి ప5ిగే వబక్కలను లాల గంచడం పంది చర్యలను చేపట్టాలి. తెచిస్టస్‌, “ంబాసిడూ పండి చిన్న జివల జాతులను నిలువ నీటిలోకి సులగు నిడిలిి వదిలితే - ఇవి దోమల లార్వాలను లిని జీవిస్తాయి. ఇలాంటి పధకాలను కొన్నిచోల విజయువంతంా (పడాగిస్తున్నాటం మరేకియా పేరపైట్‌ ంహ్లైస్యోడి యరిను ఛరించరుండా పండే దోమల (నర్యేక బాంని పుట్టించే (ప్రయ ర్నాలను కాడా విదేశాలల్ని శాస్త్రజ్ఞులు చేస్తున్నాటం అయితే వెంత వరరు సభలీర్భ లులవుతారో చూడవలసిందే |

1800 (ప్రాంరాల నుంచి డి,కి,టీ, వంటి కీటక సంహరక మందు

లను అవసరమైన (వవేనాలలో, ఇళ్ళలో చల్షంచే వథరంలను విరివిగా అమలు జంపి మలేరయా విజ్బృంధణను చాలాకరరు. అరికట్ట" లిాారం దురదృష్టవశాత్తు దోమల ఒలం పుంజుకుని *డి.డిండింకి కారా లొంగ రండా ఎదుట రిరగడం (ప్రారంభించాయి... ఇష్పుడు డిండిండితో పాటు 'హాచ్‌,సఎహచ్‌ఎ, *వులాధియాస్‌ి వందీ మందులను కడా చల్లు తున్నాట,

వ్‌ మలేరియా వచ్చే సీజస్‌లో వ్యాధి విసారంగా వన్న (పాంతా లలో నివసించే వారందరికి వారానికి జకసారి రండు క్లోరోక్విన్‌ బిళ్ళలు (పెద్దలకు రండు బిళ్ళలు, విన్నలకు తక్కువ మాతాదు ఇవ్వాలి. “౩౯ బూక్విన్‌ లీదా *“్యపోస్యానిల్‌” లేడా *ఫాన్సిడార్‌" వంటి బొషధాలను రూడా మలేరియా నివారణకు వాడవచ్చు, దూఠ పా0ంతాల నుంచి, మలే రియా అధికంగా పండే పాంంతాంకు వచ్చినవారు అక్కడ నివసించినంత కాలమే కాక ఆపా?ం౦తాన్ని వదలి ఎళ్ళిన తరువాత కూడా శ నుంచి [ వారాల వరకు “*క్లోరోక్విస్‌ విళ్ళలు పితివారం కమం తప్పకుండా పాక్సిస్‌ మలేరియా పేరసైట్‌ “ప్లాస్మోడియం? జీవితచక౦ం జటీలంగా

పుండడంవల్త, మరికొన్ని ఇతర కారణాలవల్ల వీదేశాలలో పరిళోధనలు విస్తృతంగా కొనసాగుతున్నా * ఇంత వరరు సత్వర సత్ఫృలికాలను అందించే వాక్సిస్‌ కనుచూపు మేరలో లేదు భవిష్యత్తులో శాస్త్రజ్ఞుల శంమ ఫలించి, నులేరియా వ్యాధి నివారణద వాొక్సిస్‌ కని పెడతారని, మరేరియా బారినుంచి మానవాళికి రక్షణ జదగుతుందని ఆశిద్దాం

నో

ఆరోగ్య పరిరక్షణ (పతి ఒక్కరి హక్కు మా[తమే కాదు! జబాధ"త దడా, ల వైద్య విజ్ఞానం వ కొందరికో పథమితమయ్యే గృుష్తవిషయంగా వుండరాదు, (పతి జక్మరూ స్వేద్భాయుతంగా ఇందులో భాగస్వాములు కావాలిః ల

ఆ వానాన్బు ఫెలేరియా వ్యాధి

ద్రోమ కాటువల్ల మనిషికి డాపురించే వ్యాధులలో మలేరియా తర వాత ఫైలేరియా ముఖ్యమైనది. అందరికి పరిచయమైన “దోదకాలయికు కలుగచేసే-ఈ వ్యాధిని మన దేశంతో ముఖ్యంగా *ఉచేరేరియా బాస్‌ టాఫ్టిః “విమలయి. అనే పేరపైట్లు కలిగిస్తున్నాయి. అందులోను “ఉం బాస్‌ టపి $0 శాతం వ్యాధికి రారణభూతం అవుతున్నది. భారత దేశంలో సము(ద తీర [ప్రాంతాలలో ముఖ్యలా శీరళ, దక్షిణ కెనరా, అమిళనాడు, ఆం (ధ |పదేశ్‌, మహారాష్ట్రలలో ఈ వ్యాధి (పబలంా వుస్నదిం

జీవితచ (౦

మనిషి లింఫ్‌ కోశంలో పెంగ పెద్దవే “పేరపైట్లు పాము ఆరారంలో వందాయి. మగ పేరపైబ్ల ర్‌న్నా ఆడ పేరసైట్లు పొడవుగా పుంబాయి. ఆడ పేంమైట్లు కోజుకు 50 వేల దావా “మై కో ఫెలీరియా (పిల్లలను లను ఉత్ప్తి చేస్తాయి. తిటలవాత ఇవి రోగ రక్తం లోకి (ప్రవేశిస్తాయి.

“ధ్యాలెక్స్‌ ఫాటిశాస్స్‌' అనే జాతి దోమలు రోగిని కుట్టినపుడు, ఈ “మై [కో ఫై లేంయాలు డోమ కడుపులోకి (పవే?స్రాయి. అక్కడ “లార్యా*టగా వృర్ధచెంది దోమ నోటిలోనికి చేరతాయి. అటపండి దోమ కుర్టినవ్వుడు సురల ఈ *లార్వా"ల ఇంకొక మనిషి రక్తంలోకి [వవే వించి, లింఫ్‌ ధాతువులలో చేరి పెద్ద పేరస్టైట్లుగా రూపొంచుకాయిః

4మై కో ఘైరేరియా'లు రాతిఃపూట ఎక్కువ సంఖ్యలో రోగి రక్తంలో తిరుగాడుతుంటాయి. అందువలన రాతి పధి గంటల నుంచి రెండు గంటలలోపుగా రోగి .వేలు నుంచి తీసిన రక్తం బిందువుకు *“మైలో స్కోప్‌) (కింద వుంచి పరిక్ష చేస్తే ఈ *మె|కోఫై లేరియా” కనిపిస్తాయి॥

నీ

/ షె బలీ ట్‌ జో - చే యం యు నటన న ఈ నడా య కం వల ఎ శ ఇ యా, ల = వున ఇల ఇ స ళన నికో మ్‌. లే /. వ త కం టా ఇ ను | మై (కోన్కోప్‌లో రనీపించే ఒన్న 0 టూ ఓ ల అ ఫె మె కే పై లేరియా క ఈ యూ యువా బోదకా ళ్ళు వ్యాధి అ డడణాలు ఫైలేరియా వ్యాధి (పాధమిక దశలో తరచుగా జ్వరం వచ్చిం చంరలలో, ఇజ్ఞలలో బిళ్లలు కట్టడం, లింఫ్‌ నాళాలు వాచి ఎరగా గితలలాగా, కదుములు కట్టడం, యాంటి బయాటిక్‌ బొషధాలు వాడగానే జ్వరం తగ్గి, మరల అవే లక్షణాలు అప్పుడవుడు పునరానృఠతం కావడం - షుుఖ్య అకణాల్పు కొన్ని సంచళ్చరాలు గడిచాక - కాళ్లు, చేతులు, జననేంచియాలు దాగా వాచి, గట్టిపడి, మందమైన చర్మంతో వీకృతారారం డాలం.స్తాయి. బోడరాలు బోదచెయ్యి మన (పాంఠాంలో అందరికి సువంచ్తితమే కదాః ఫైలేరియా పలన వ్రరివీజం కూడా రావచ్చు. న! (పాధమిః దశల్నే స్వైద్యుని.నంహా (వకారం *డై-ఇధైళ ర్చ మక్టైస్‌ి (హా్యబాజాన్‌ రేక చని ఫైడ్‌ యాంటీబయాటిక్‌లు వాడికే బోద కాలు వొుదంై న కంప్లి కేషర్లు రాఒంజౌ చేసుకోవచ్చు.

రి నివారణ ఫె లేరియా రోగులకు, వ్యాధి లక్షణాలు లేక పోయినా రక్తంలో మె(కో ఫై లేరియా వున్న శేరియర్లకు “డై _ఇదైల్‌ కార్భ్చుమకైస్‌” 0డు వారాలపొటు ఇవ్వడం ద్వారా ఈ వ్యాధి వ్యాపిని కొంత వరద అరికట్టవచ్చు. మన దేశంలో దోమలు జాస్తి రావడానికి, ఫైలేరియా వ్యాధి (పబలడానికి. మురికి నీటి పారుదల సొకర్యాలు లేక పోవడం, వట్టణాల అభీవృద్ధి (వడాళికాబద్ధంగా వుండకపోవడం ముఖ్య కారణాలు, మురికి నీటి గుంటలు, ఆపరిశ(భమైన కాలువలు, సెప్టికి టాంకులు మొదలైనవి దోమల పెంపుదలకు అనుకూల (పదేశాలు, ఇందుకోసం దై 0నేజి సొకర్యాలను మెరుగుపరచడం, గుంటలను పూడ్చడం వంటి చర్యలను చేనటడం అవసరం, బి దోమల లార్వాలను సంహరించే తైలాలను (మైరోసిన్‌ ఆయిల్‌-ఇ, ఎవేట్‌, డేదెక్స్‌ సుుదర్సైనవి ఉపయోగించి దోమల సంఖ్యను బాగో తగ్గించే కృషి జరాలీ, ఇళ్ళలో దోమ తెరలను ఉపయోగించాలి. [ప్రభత్వం వాల *జాఫీయ ఫైలేరియా నివారణి వార్య (కమాన్ని వట్టణొ అతో పొటు (ామాళ్లో కూడా అమలు జరిపేందుకు కృషి చేయాలిః న ఆరోగ్యమ మహాభాగ్యం అనే చరణం ఆచరణలోకి జాగా రావాలిః ఆకోగ్య పరిరక్షణపై (పాధమిక బద్ధ అనేది అందిస్తే అందురుగేదిగా కాక, (పోత్పహించబడేదిగా వుండాలి. న!

టైసాయిడ్‌ జ్వరం హ్‌

“సాల్మౌంళ్లా దై ఫి అనే సూక్మకిమి వల్ల దైపొయిడ్‌ జ్వరం వస్తుంది, ఈ జ్వరం ౧౦డు లేక మూడు వారాట వుండవచ్చు, జ్వరం (క్రమేణా హెచ్చుతూ, 1[08£ డి(గిల నుంచి 104 డిగ్రీల వరరు వుంటుంది. రోజంతా విడువకుండా జ్వరం, తలనొప్పి, ఉదరంలో అవాకర్యం మొద “ల్హైన లక్షణాలు వుంటాయి, ఇది మరల మరల లిరగబెట్టి స్వభావంగల డ్వరం* శక్తివంతమైన బొషధాలు కనిపెట్టిన త్తరుజార (పేగుల నుంచి రక్ష్యసావం, (పేగులవ రం[థం పడటం వంటి రాంపికీేషను నేడు అరుదుగా వస్తున్నాయిం ల ౯

వ్లైఫాయిద్‌ సంవళ్వరం పొడవునా ఎప్పుడై నా రావచ్చు గాని, జుల్టైై అగస్టు, సెప్టెంబరు (వక్షారాలర) లలో ఎక్కువగా వస్తుంది. ఈ సీజస్‌లోనే మన దేశంలో ఈగలు ముసినే వాతావరణం ఎక్కువగా వంటుంది.

వ్లైఫాయిడ్‌ (కిములు రోగి విరేచనంలోను, ళూ (శంలోను కూడా విసర్జించబడుతూ వుంటాయి, ఆహారం, మంచినీరు, పొలు ముద లైన పానీయాలు ఈ [కిములతో కలుషితం అవడం వలన ఈ వ్యాధి వ్యాపించవచ్చు. వ్లైఫాయిడ్‌ జ్వరం నయం అయిన తర్వాత కూడా కొంతమంది రోగులు “దై ఫొయిడ్‌ [8మి వాహకులు (శేరయర్స్‌) గా వండటం ఈ వ్యాధి [వత్యేకళలలో జకటి. ఈ “చేరియర్లు తమమల మూ్యశాలలో దై ఫొయిడద్‌ (కిములను విసర్డిస్తూ, ఆజిర పానీయాలను కలుషితం చేస్తాద, వీరిలో కొద్దిమంది దిర్హరాలం (రైములను విసర్జిస్తూ “గానీక్‌ కేరియట్లిగా మారతారు. ఇటువెంటివారు హోటళ్ళలో, హాస్టళ్ళలో వంచ్కి వడ్డన చేసి వృత్తిలో వుంటి, వారిద్వారా వ్యాధి ఇతదలప వ్యాపించవచ్చు. ఈ వృత్తులలోనివారు వ్యక్తిగత పరివభత గట్టిగా పాదించునల్లు, మలవిసర్జన తరువాత చేతులను సబ్బు నీళ్ళతో కడు క్కునేటట్టు చూడాలి,

10

బైఫాయిడ్‌ రోగులకు సపర్యలు చేసేవారు కూడా ఈ పరిశుభ్రతా సూతాలను పాటించాలి. టైఫాయిడ్‌ రోగిని ఆస్ప్నతి నుంచి డిళ్చారి జేసేటవ్వుడు అతని మఠ సమూళతాలలో (క్రిములు లేవని నిర్థారణ చేశాక ఇంటికి పంపాలి. టైఫాయిడ్‌, కలరా, డిసెంటరీ (రక్త విరేచనముల వ్యాధి మొదల్లైన జలవాగ్థపక వ్యాధుల నివారణకు “రక్షిత మంచినీకి సరఫరా అత్యంత ముఖ్యమని వేరే చెప్పనర్కరలేడ. “క్లోరినేదెడ్‌ వాటర్‌! సదుపాయం లేనవ్వుడు తాగే నీటిని బాగా మరగబెట్టి తాగాలి.

పచ్చిపాలు (కాగికే మంచిదనే అపోహ కొంతమంది (వజలలో పున్నది*, పొలద్వారా జ్టైఫాయిడ్‌ పంటి వ్యాధులు రాకుండా వండాలంటే “పాశ్చ రై జ్ఞా పాలనే వుపయోగించాలి. పాల_|ప్రాబెస్టలు, (పభుత్వ డెయిరిలు సరథరా చేసే *“పొశ్వ వైజ్జు పొలు ఎంతో [శేస్టమైనవిం వీధిలో పోయి౭చుకునే ఫొలు, రోగ [కిములతో కలుషిళం అయ్యే అవకాశాలు ఎక్కువ

ఈగలు వాలకుండా ఆహారాన్ని కప్పివుంచదడం, ఈగలు వాలిన లినుబండారాలను బజారులో కొనకుండా పండడం అవసరం. పరిసోరూల పరిశ[భళను పాటించడంతో పాటు, ఆరోగ్య సూ(తాలను (పజలకు తెల పడం ద్వారా ఈ వ్యాధుల నివారణ సాధ్యమవురుంది.

[పాధమిక దశలోనో క్యాలివైడ్‌ డ్వార్‌ను సం(పఠించి, తగు రక్త పరీక్షలు చేయించుకుని వ్యాధి నిర్ణయం చేయించుకోవాలి, టైపాయిడ్‌ జ్వరంలో మిగతా జ్వరాల కంటి ఆహర పథ్యం చాలా ముఖ్యల, తేలికగా బీర్ణం అయ్యే ఆహారం దన రూపలలో ఇవ్వాలి, “క్లోరాం ఫెనిరాల్‌%, “కోదై మాన్దజోల్‌*, *ఎంపిసిలిన్‌” *ప్యురాజోలిడిన్‌' “సిపో9ఫ్లాక్ససిన్‌ మొదలై న బౌషధాలను డాక్టర్‌ సలహా (పకారం జ్వరం తగ్గిన అదవాలత కూడా వారం రోజులు వాడవలసి వుంటుంది

బెఫ్టాయిడ్‌ రాకుండా *“వాక్సిన్‌ను వ్వాధి తరచుగా వచ్చే పడే శాలలో (పలి సంవత్సరం జూస్‌లో తీసుకోవడం మంచిది. మొదటి ఇంజక్షన్‌ చేయించుకున్న నాలుగు వారాల తరువాత రెండవ డోసు చేయించుకోవాలి.

జ్‌ ల్‌ వెదడువావు న్యా ది

వైఠలక్‌ల వలన వచ్చే మెదడు వ్యాధులలో *ఎస్‌కెలైై టిస్‌" (మెదడు వాపువ్యాధి ఒకటి, “జపనీస్‌ ఎన్‌ కెఫలై దిస్‌ వ్యాధి, పందులు

మొనా ఖ్‌ మొదలైన జంతువులలో వచ్చి, వాటినుంచి దోమలకు వ్యాపిస్తుందిం “కలెక్‌ వాతి దోనులు కుట్టడం ద్వారా ఈ వ్యాధి మునుష్యులద పాకుళులది. మలేరియా, ఫైలేరియా వ్యాధుల లాగా ఈ వ్యాధి దూడా దోమకాటు డ్వారా మనిషికి సం [కమిస్తుంది.

ఈ వ్యాధి నోకీన పందులలో పైకి ఎలాంటి వ్యాధి లక్షణాలు కనపడవు. వని అవి వాదిని కుట్టిన దోమలకు ఈ వ్యాధిని వ్యాపింప చేస్తాయి, పవవులు, గు (రాలు, కొన్ని పక్షులకు రూడా ఈవ్పైరస్‌ వ్యాధి సోకినా, ముఖ్యంగా మన దేశంలో పందుల మూలంగానే ఈ వ్యాధి దోమల ద్వారా మనుష్యులకి అంటుతుంది.

80 సంవత్సరాల [శితలం “జపనీస్‌ ఎస్‌కెళల్లై టిస్‌” వ్యాధి జపాన్‌, చై నా, కొరియా నంటి రూర్పు దేశాలకే పరిమితం అయివుందేది, ఇటీవలి సంత్సరాలలో ఇండియా, థాయ్‌లాండ్‌, ఇండోనేషియా, వియత్నాం, బర్మా, శ్రీలంక దేశాలకు వ్యాపించింది. 1000 (ప్రాంతం, నుంచి దక్షిణాది రాష్ట్రాలు ముఖ్యంగా కర్ణాటక, అం (ధ (పదేక్‌, ఠఈమిళ నాడు, పాండిచ్చేరి రాష్ట్రాలకు జెందిన కొన్ని (ప్రాంతాలలో ఒకేసారి పెక్కుమందిలో *“ఏ్రప్పిడ్రెమిక్‌' రూపంలోను, కొన్ని చోట్ల సంవత్సరం హిడ వనా ఇవెదుద మదుదడగాను ఈ వ్యాధి వస్తూనే వున్నది, 19001, 188 సంవత్సరాలలో మన రాష్ట్రంలో ఈ వ్యాధి *ఎపిడెమిక్‌” దావంలో వచ్చింది పూనాలోని జాతీయ “వైరాలజీ సంస్థవారి సర్వే (పకారం మన దేశంలో పెక్కు రాష్ట్రాలలో ఈ వ్యాధి వస్తున్నదని తెలుస్తున్నది,

12

వ్వైరస్‌ను ర్యక్షంలో కలిగిన ఆడ దోమలు ఈ వ్యాధిని మనుష్యు లకు వ్యాపింపచేస్తాయి. అదృష్టవశాత్తు ఈ వ్యాధి మనుషులలో ఒకరి నుంచి మరొకరికి వ్యాపించదు రోగికి సపర్య చేసేవారికి ఇతరులకు మెదడువాపు వ్యాధి సోకే అవకాశం లేదు. ఆలాగే దోమకాటుకుగుస్తైన మనషులందరికీ ఈ వ్యాధి రాదు. జక్కో (గ్రామంలో ఒకరిద్దరు పిల్లలకే ఈ వ్యాధి వస్తూ వుండడాన్ని బట్టి ర్క్తంలో ప్నైరస్‌ వన్న అందరికీ వ్యాధి లక్షణాలు వుండవని సృష్టం: అవుతున్నదిం

వ్యాధీ అక్షణాలు

మెదడువాపు వ్యాధి అన్ని వయసులలోని వారికి రావచ్చు. కని. ముఖ్యంగా బి నుంచి 10) సంవత్చరాల పిల్లలలో వస్తుంది. అది పసిపీల్ల లలో కూడొ రావచ్చు. తలనొప్పి, త్రీ్మీవమైవ జ్వరం, వాంతులతో (ప్రారం భమై; తరువాత ఫీట్సు (వంపులు) వచ్చి రోగ్‌ అపస్యారక స్థితిలోకి పోతాడు, (ప్రాథమిక దశలోనే పిల్లలను వైద్య నిపుణుని దగ్గరకు తినుకు వెళ్ళి చికిత్స చేయించాలి, నూటికి ౭0 నుంచి 5% మంది రోగులు చని పోయే అవకాశం వున్నది. వారం పది రోజులు గడీచాక కోలుకున్న కొద్దిమంది పిల్లలలో అంగపై కల్యం, పక్షవాతం, బుద్ధిమాంద్యం, దృష్టి మాంద్యం మొదలైన కాంస్లి కేషన్లు రావచ్చు.

నివారణ

“ఎన్‌ శెఫలై టీస్‌ వ్యాధిని వ్యాపింప చేసే “క్యూలెక్స్‌ దోమలు వరి పాలాలలోను, మురుగు కాలవలలోను, గుంటలలోను, మడుగులలోను పిల్లలను ఉత్చ్లి చేస్తాయి, అందువల్ల ముదికి గుంటలను పూడ్చడం, మురుగునీటి పారదల సొకర్యాలను అభివృద్ధి చేయడంపంటి చర్యలను చేపట్టాలి

13 'సలాథీయాన్‌) ఫెని టటోథియాస్‌” వంటి [కమి సంహారకాలను పొలాలలోను, మురికి గుంటలలోను, దోమలు వండే ఇతర స్థలాలలోను చల్లించే వీర్చాట్లు చేయాలి, మెదడువాపు వ్యాధి పన్న (గామాలళలోను, సమీప (గామాలలోను - ఇళ్ళలో, పరిసరాలలో మందు చల్లించాలి. దోమలు (ప్రవేశించకుండా “మెమ్‌లు పెట్టించుకోదడం వంది_జా|గ్నత్తలు చాలా ఉవయోాగరరల అయినప్పడికి అది అందరికీ సాధ్యంకాదు కదా ఉన్న పీల్లలను మృళ్యు గహ్వరంలోకి తోసివేసి భయోత్స్చాత హా న. ము మైన ఈ వ్యాధిని నివారించడానికి (పభుత్వం = ముఖ్యంగా [ప్రజారోగ్య జా ల లు ల శాఖవారు అగిన చర్యలు వీసులెవాలిః ర్త బరువు తగ్గడానికి ఇప్పుడు కి6టున్న డానిల్‌ సం 9నాలి రోటీ చికిత్వకళది రోగ్‌ నికోధం మేలు /. ళీ తగిన సమయంలో స్రైద్యుని సలహాప్పై మీ పిల్లలకు జీరొలు చేయించండి

తు!

జ్వరాలు=కొన్ని జాగత్తలు

(ప్రతివారికి ఎప్పుడో ఒకవ్వుడు జ్వరం రాకుండా వుండదు జ్వరా లవో అనేకరకాలు వుంటాయి. ఓ నుంచి ఫ్‌ రోజులలో తగ్గిపోచు ప్రైరన్‌ (“హ్హ వంటివి జ్వరాల దగ్గరనుంచి, వారాల తరబడి పీడించే జ్వరాల పుండాయి.. శరీరం మామూలు ఉస్టాాగత 884 నుంచి 9844 డిగ్రీల ఫారస్‌ హీటు వుంటుంది. ముందు ధర్మామీటరను ఎలా ఉపయోగించాలో తెలుసుకోవాలి. ఉపయోగించే ముందు థర్మామీటరను 8$డి (గీల ఫారస్‌ హిటుకు వచ్చేదాకా విదిలించాలి. ఉఊహ్టో్యోగత తెలుసుకోడానికి ధర్మామీట రును నోట్లోగాని, చంకలోగాని వుంచి కొలుస్తాడ. చంకలో ఉహ్టోగలతకు, నోటిలో ఉపహ్జిాగతకు 1 డిలగి ఫారస్‌ హీటబు. (అర డి లి సెంటిలగేడు. భేదం వుందుందిం ధర్మామీటన బల్బును నాలుక టింద కనిసం జక నిముషం అన్నా వుంచాలి. ఉపయోగించిన తరవాత ధర్మామీటటను చన్నీటితో కడిగి ఆరబెట్టాలి,

ట్‌

జ్వరం వీదోవిధంగా తగ్గిపోవాలని రోగులు కోదకోవడంలో ఆశ్చర్యం ఏమీలేదు. దినిని ఆసరాగా రీసుపని (గ్రామాలలో నాటు వైచ్యులు చేసే "కార్తికోస్టీరాయిత్స్‌* ఇంజక్షన్‌ వల్ల జ్వరం పైకి తగైనటు గయా. ఊఉ టబ "వ్‌ ల్‌ లు సనా ళం ట్‌ కనపడినా, వ్యాధి లోపల పెదగుతూ వుంటుంది, “ఇస్‌ప్లమంజా వంటి

లా

కొద్దిపాటి జ్వరాలు 4 లేక ఫ్‌ రోజులలో తగ్గిపోతాయి. మరేరియా, ద్చెఫ్రాయిక్‌ వంటి జ్వరాలను నిర్ధారణ చేయాలంటే రక్తపరీక్షలు అవసరం అవుతాయి క్షయ మొదల్లై న దీర్ధవ్యాధులలో కూడా జ్వరం వస్తూవుంటుందిః జ్వరం ఒక వ్యాధి లక్షణం మా[తమేం జ్ఞూరానికి కారణం తెలుసుకుని తగు చికిత్స జరగాలి. జ్వరం రెండు లేక వరూడు వారాల కంటే ఎర్కున రోజులు వున్నప్పుడు అనేక (పత్యేక పరిక్షలను చేసి వ్యా? నిర్ణయించ

శ5్‌

జ్వరంతో బాధపడుతున్న రోగకి మామూలు మనిషి కందే ఎక్కువ తేలరీల ఆహారం అవసరం, సరస్హైన అవగాహన లేక్క జ్వరం వచ్చిన రోగికి (దవ పదార్థాలు రూడా. ఇప్వరుండా మాడ్చడం సరికాదు. నోటి చేదువన్ల, ఆకలి లేకవోవడంవల్ల రోగి విముఖంగా పున్నా రొద్టెపండి తేనికగా అంగే అహారం, పాలు, గ్గూకోట్‌, కొబ్బరినీళ్ళు, హార్లిక్స్‌, మస్థ్రగ వంటి (దవపడార్థాలు తరచుగా తీసుకొనేటట్టు చూడాలి. "ఫ్లో వంటి కొదీ జురాలలో ప దుంని నసలభిపె కేలికగా భోజనం చేసినా వనికాదు.

చ జ యా. వ! తవానా ల

అలాచే ప్రై అటువంటి జ్వరాలలో వుండే నిరసం, నిస్టణ వుండవు,

టి, బి, వంటీ వ్యాధులలో చికిత్స [పారంభం అయిన ఠరధనాత కూడా రొడిాాలం రోజూ సాయం (శం స్వల్బ్పంగా జ్వరం ' వస్తూ

టి యు లం అనాధ వుంటుంది. ఇలాంటి వ్యాధులళో స్తష్టికరమైన అహారం ప్రిసుకోవాలని చెప్పినా, కొంరమంది రోగులు అపనమ్మకంతో తగిన ఆహారం రీసుకోల పోవడం మంచిదికాదు టైఫాయిడ్‌ వంటి జ్వరాలలో [దనపదార్థాలే ర్‌సు కోవాలి, ఏ విషయమైనా గాష్టర్‌ సలహా (పకారం నడుచుకోవాలి

పొంగు, ఆటలమ్మవంది ద్యాధులలో పోఠ పోసిన తటవాల ఏ మందులూ వాడకూడదని, బొషధాలు వాడితే (పమాదమని కొంతమంది ప్రజలు మూధంగా విశ్వసిస్తైాదం, ఈ వ్యాధులలో * బాంకోన్యుమోనియా” వంటి కాంస్లీ శేషన్లు రారండా సండాలందే మందులను వాడవలసిండే. వైద్య విజ్ఞానం ఎంతో వృ ద్ధిచెందిన ఈ రోజులలో రూడా మశూచి, ఆట లన్ము వంటి వ్యాధులు “దేవతల కోపతాపాలి వల వసాయని నము,

ల్‌ అణాటీ కు [పజలు వున్నారంటే అశ్వ ర్య మం స్‌

1977 కుంచి మటాచి వ్యాధి (ప్రపంచం నుంచి పూర్తిగా నిర్మూ

లించబడటం పె ద్యశాడం సాధించిన. భునవిజయం, ఊఆ లో

శాస్ట్రీయంగా. నిదావించబడిన వైజ్ఞానిక సత్యాలనే (ప్రజలు

విశ్వసించాలి క౯ని మూథ విశ్వాసాల చీకటిలో చిక్కుకోకూడదు, అలాగే

16 రొద్ది జ్వరాలలో కూడా స్నానం చేయకూడడనే అపనమ్మకం (నజలలో పన్నదిః రోగి బలహీనంగా వుంటి, శరీరమంతా తుడవవచ్చు జ్వరం తీ(వంగా వున్నప్పుడు ప్రై ద్యుని సలహాపై “షిర్రాపెట మాల్‌? వంటి మందులను వాడాలి, చీన్న పిల్లలలో జ్వరం ఎక్కువగో వన్నప్వడు “వంపులు రావచ్చు, జ్వరం తగ్గడానికి తడిగుడ్డతో పిళ్ళంతో తుడవాలి, చిన్న జ్యరమైనా, పెద జ్వరమైనా సొంతపైద్యం, నాటు 5 ఏ ళల టు క మ్‌ ప్పైద్యం పొజించకుండా కుటుంబ పష్వైద్యుని సత్వరం సం (దించాలి. శ శెలీవీగాా మీతింగా ఉపయోగించేలా (పజర్నీ వీడ్యా వంఠతుల్ని చెయ్యటం ఆకోగ్య సేవరనీ ముఖ్య ర్నర్తవ్యాల్లో ఒకటి న! ముప్పు తెచ్చే మూఢ నమ్మకాలను దరి రానీయపి తే సమగ ఆహారం కనే వ్యక్తికి విటమిన్‌ మాతలు అవసరంలేదు

ధను ర్వా త౦ 6ర్షాస్టండియం దెటని అన సూగ్మ్మ (కీమివల్ల వచ్చే అంటు ర్ర్‌ప్‌ వ్యాధిని “ధడుర్వాతలి (దెటనస్స్‌ అంటాడు, వపవుల మలంతో ఎరవు జ. వేయబడిన మట్టిలో ఈ సూక్ష్మ [కిమి వుంటుంది, శరీరం మీది గాయాలు ఈ సూక్ష్మ క్రిముల స్పోరులతో మలినం అయినపుడు ధనుర్వాశానికి డారిరిస్తుంది. ఈ స్పోదలు శరీరంలోకి (ప్రవేశించి ఉర్చ రిచేసేక 3 అవామి అణి అవత వంతమెన *ఎవాాటాకిన్‌ి నరాల దారా వాాపించి ధనుర్వాాత అవగా ములు వ! స జు [వ అం లను కలిగిస్తాయి. రోడ్డు (పమాడాలు మొదలైన వాటిలో తగిలే రీ [వమైన చావా యె న. చానా గాయాలు, బాగా [కిమిదోషం పట్టిన గాయాలు ఈ వ్యాథికి దారికీయ క అ ర్‌ డానికి ఎక్కువ అవకాశం వున్నా, స్వల్పమైన గాయాల్లనూ, లొద్దిగా చర్మం రాచువబొవడం వలా రూడా ధనురాాతం రావచ్చు, న. లా శె (ామాళ్లే శిక్షణ హాందనీ మం (్యతసానులు (ప్రసవ నమయంలో ఇళ్ళలో అపరిపధమైన పరిసరాల్లో పసిబిడ్డ బొడ్డు కొయచాగికి రొడవలి, ళ్‌ కూన న. యె 0 దేడు ఉఅపదోగించడం వంటి పనులవల్ల పసిపిలలకు, తికి ధనుర్వాతం న. లా ళ్‌ ళో కు వచ్చే అవకాశం వున్నది. గర్భ (సావం జరిగినప్పుడు, ముఖ్యంగా వ్‌ టు రం ఆ తి ఎ ఉక అశ్న్మాయ పద్ధతుల్లో గర్భ (స్రావం. జరిపినప్పుడు ఈ వ్యాధి వచ్చే అవ కాశం ఎక్కువ అస్బ[తులలోను, మెటర్నిటీ హోగులలిగు కాన్చు అయితే ఈ వ్యాధి సాధారణంగా రాదు, గర్భిణీ త్ర్‌లప తిప్పనిసంగా వ్యాధి నికోధక *డెటనస్‌ టార్సాయిడ్‌” (దెట్‌వాక్‌్‌ ఇస్తూ వుండడం వల్ల ఈ వ్యాధి లల్లీ పిల్లల్లో రావడం తంపోయించి. తుష్పుపట్టిన చురులు, ల్‌ న ఏ. టి ట్‌ పొలాలలో సుళ్ళు. గుచ్చు కుంటి ధనుర్వాతం రావచ్చు. కండరాలకు దాగా బాధ కరిగించే 8:3 స్‌, ఎమిటిస్‌ వంటి ఇంజక్షను జేసినప్పుడు లము న. ఠం క్ష కూడా తగు జాగత్తలు తీసుకోకపోతే వ్యాధి రావచ్చు. ముఖ్యంగా ఇ అావాట సరిశా సెరంఠె బ్‌ చేయని సూదులతో స్యయంగా ఇంజకగు చీసురొనే న! టట ఊఉజా లు బగా ఇ (యన్‌ ఎడిక్ట్‌ అలవాటు వున్నవారిలో వ్యాధి రావడానికి అవర శాలు

శే వాక్సినేషన్‌ వల్ల, శత్రచీికిర్స అనంతరం దాడా అరుదుగా ధను ర్వాతం రావచ్చు. శస్త్రచికిత్స చేసే థియేటర్‌లో దుమ్ము మంచి మలిన మైన (డెస్సింగ్‌ మెటీరియల్‌ నుంచి వ్యాధి జ్యాపించవచ్చుం మున దేశంలో పిల్లలలో చవి గుంచి చీముకానే లక్షణాలుస్న “ఆపై డిస్‌ మీకియా” వంటి వ్యాధులలో కూడా ధనుర్వాతం రావచ్చు, శరిరం శాలిసప్పుడు, జంతువులు కరిచనప్పుడు, (పేలుడు పస్తుపుం పర్లి తగిలిన గాయాలలోను, (పమాడాలవో ఎముకలు విరిగినప్పుడు ధను ర్వాతం రావచ్చు, కొన్ని తెగలలో అఆచారంనా పంటున్న సుంకి జేసినపుడు, ఇజవులు కుట్టినపుడు, మనిషి కొరకినపుడు, దీర్హరాలంగావున్న పుక్షపల్ల, ప్లాస్టక్‌ మూలంగావడే. పుళ్ళవల్ల, దంతాలు పె0కినప్పుడు రూణా ధనుర్వాతం రావచ్చు. సూడ్మజీవులు శరీరంలో. [ప్రచేశించిన 4 మంచి 80 రోజులగా ఈ వ్యాధి లక్షణాలు కన్చించవచ్చు. దవడ కండరాలు, గొంతులోని కండరాలు బిగుసుకు పోవడంవల్ల రోగికి నోర తెరవడం, మింగడం కష్టం అవుశుంది. వీపు, బొట్ట, మెద కండరాలు బిగిసి రోగి (పత్యేక తరహాలో పసందాడు, ముఖ కండరాలు బిగుసుకుపోయి, కనుపహొమ్మలు పైకిలేచి కళ్ళ మూయడం, పళ్ళు బిగించడం వంటి లక్షణాలున్న రోగిని డాక్టద్ల తేలికగా గుర్తిస్తారు. తీ్యవమైన దశలో పైన చెప్పిన కండరాలలో ఇరలు వచా బాధపడ + ధగనుల జక్షస్‌ చేసున పుడు కారణం వన పరా రన రచ పీటన్‌ లలో ఊపిరి ఆడకపోవడం, (బొాంకో న్యుమానియా, షాక్‌వంది కాంప్లి కేషన్లతో రోగి మరణించవచ్చు. వ్యాధి లక్షణాలు కనపడగానే రీిసుకుసడితే, రోగిని అంటు వ్యాధుల (పత్యేక ఆస్బృ (తిలోగాని, సాధారణ అన్పి (పత్యేక విభాగంలోగాని. చీకటిగా, నిశ్శజ్ఞంగా పండే గదులలోీగ”ాని వుంచి చికిళ్చ చేస్తాపం ముదిరిన దశకు రాని రోగులు ఆభఘనిక పైద్య చికిత్సతో ప్పూర్తిగా కోలుకునే అవకాశం వున్నది.

9

ఈ వ్యాధికి చికిత్స చేయడం ₹0దె నివారించడం చాలా తేలిక పసిపిల్లలకు మూడు డోసుల (బిపుల్‌ వాళ్ళిస్‌ (ధనుర్వాతం, డిఫ్రీరయా, దోరింత డగ్గులను నివారించే వాక్చీస్స్‌ ఇవ్వాలి, మూడవ చెలలో మొదటి డోసు, 4వ నెలలో రెండవడొోనుు ఫ్‌వ చెలలో మూడవ డోసు ఇవ్వాలి ఈ విధంగా (పతి పసి చిక్షకు వ్యాక్సీస్‌ ఇవ్వడం ద్వారా అభివృద్ధి చెందిన దేశాలలో ధనుర్వాతాన్ని దాదాపు పూర్తిగా 'నిహ్మాలించ గరిగాణం, ఉకటిన్నర సంవత్సరం వచ్చాక (డిపుల్‌ వ్యాక్సీస్‌ బూస్టర్‌ డోసు మరల ఇవ్వాలి. ఏ సంవత్సరాల వయస్సులో [పాధమిక పాఠశాలలో చేరే ముందు. “గెటనస్‌- డిఫ్తీరియా వాక్సిన్‌ బూస్టద డోసు ఇవ్వాలి. తదవాత (పతి ఐదేళ్ళ కొకసారి డెటనస్‌ టాక్బాయిడ్‌ ఇంజక్షస్‌ రీసుకోవాలి.

ఇక గాయం అయినప్పుడు రోగ నిరోధక శక్తిని కలిగించే దెటసస్‌ టార్బాయిడ్‌ (దెల్‌వాక్ర్‌ 1 సింసి, చేయించుకోవాలి, 6 వారాల తరవాత రెండవ ఇంజక్షన్‌, రెండు ఎలఅ తరువాత మూడవ ఇంజక్షన్‌ చేయించు కోవాలి. అలాగే డినితోవాటు *వంటీ దెటనస్‌ సీరంి (ఎ డి ఎస్‌ ఇంజక్షన్‌ చేయించుకోవాలి. దీనికి కొంతమందికి ఎలర్జీ పవ్వే అవకాశం వున్న ందువల్ల పడుతుందో లేదో డెస్ట్‌ చేయించుకొని రిసుకోవాలి ఎండి.ఎస్‌, బదులు *“హూ్యూమస్‌ దెటనస్‌ ఇమ్యునో గ్రోబ్యులిన్‌ (హైౌచ్‌-టిం బంజిఎ ఎటువంది ఎలర్జీ కలిగించకుండా మంచి ఫలితాలను ఇస్తున్నది.

గాయాన్ని వైద్యుడు శ్రపరచి, బయటి పదాళ్ఞాన్ని రిస వేసి తగు చికిత్స చేస్తి యాంటీ బయాటిక్‌ పెషధాలను వాదడంపల్ల ధను ర్వాతం రాకుండా పంటుంది. (పసవ సమయంలో తల్లీ చిడ్ణలకు ధను ర్వాతం రాకుండా గర్భిణీ స్రీలకు &- 8 మాసాల మధ్య ఒకసారి, 6-8 మాసాల మధ్య ₹6డవసారి విధిగా దెటనస్‌ దాన్చాయిడ్‌ ఠీసుకోవాలిం కర్మాగారాలలో, కార్టానాలలో, పొలాలలో పనిచేసేవారు ఎటువంది చిన్న గాయమైనా విధిగా “దెట్‌వాక్‌” తీసుకోవాలి, వ్యాధి వప్వాక బాధలు పడే కందె నివారణ అతిముఖ్యం అని మనకు తెలియజెప్పేవ్యాధి ధనుర్వాళం.

ఎవి ఎని!

పొావంంకాటు

భారతదేశం వంటి ఉష్ట దేశాలలో పాముకాటు వల్ల కలిగే మర కణాలు ఎక్కువగానే వుంటున్నాయి. మస దేశంలో ఏదా సుమార ₹0డు లక్షల మంది (ప్రజలు పొము కాటుకు గురవుతుండగా, దాదాపు 15 చేల మంచి మరణిస్తున్నారని అంచనా. కాగా, [పపంచం మెొంత్తమీడ పొము కాటు వల్ల మరణించేవారి సంభ్య విదా 80 చేల నుంచి 40 చేల మంది మాషతమేనని అంచనా, దేశ ఉఊక్హాగర, (ామీణ (ప్రజల (పధాన వృ్తి వ్యవసాయం అయివుండడం, మూధ నమ్మకాలు, టైద్యసహోయం ఆలస్యంగా అందడం మొదలైన కారణాలవల్ల మనదేశంలో మరణాలు అధికంగా వున్నాయి.

(ప్రపంచం అంతటా పున్న పాొములలో $,500 జాతులున్నాయి. మనదేశంలో వన్న సుమారు 9000 సర్పజాతులలో 70 మా (శల విషజీవలుం [రాచుపాము, కట్లపాము, ఆముద విత్తుల పామ మొడరై్లైనవి *జిల్టా [బిడి అనే జాళికి చెందినవి, సము(ద జలాల్లొ వండే పాపులు రూడొ ఈ జాతికి చెందినవే రదక్తపింజర్య చెడుగు మొదలైన పాసులు *పైప 6కి అనే జారికి చెందుతాయి, ఇవన్నీ విషప్రాణులు కాగా, మనిషికి హాని కలిగించని సర్బాలు కూడా అనేకం వున్నాయి.

విష సర్పం కాటు వేసినప్పుడు శరీర భాగంమీద (ఉడా : కాలు మీద) మేకు గుచ్చుకున్నట్టుండే రం[ఢాల వంటి కోరల గుద్తలు రెండు కనపడతాయి. రెండింటి మధ్య 1 లేకశి సెంటీమీటర్ల దూరం వపంటుదిం (రాచుపాము కరచీనచోటీ నొప్పి వుంటుంది. £ నుంచి 8 గంటల తర్వాత గాని వాపుకనిపంచదు. (తాచుపాము, కట్లపాము మొదలైనవి కరిచి వవ్వూడు మగతగా వుండటం, కళ్ళు పై రెప్పలు మూతలు పడటం, మింగలేకపోవడం, మాట్లాడలేకపోవడం మొదలై వ లక్షణాలు కనపడ

శాయి. ఈ జాతీ సర్బాల విషంలో వుంచే *న్య్యూకోటాక్సిన్‌ల వల్ల కళ్ళు ఘు లి ల్‌ జి నాలుకు గొంతు, చాదింరు సంబంధించిన నరాలు, కండరాలు చచ్చు వడడం మూలంగా. స్పై లక్షకాలు కనిపిస్తాయి, తీషవమైన దశలో శ్వాసకోశ మ్‌ అనాటి లా. ఘం ఇఫల్యం వల్ల కోగ వురణించవచ్చు, కొంత మందిలో కొట్ల, చేతులు గమ. ల ల్‌ ల చలబడి రక హోటు తచిపోతుందిం ణా యాతు (0 రక్ష్త్యపింజర సుంద్మరైన రెండవ జొలి సర్చాలు కరచిన చోట అమ నూ. నొప్పి వుంటుంది. కొల్టి నిషముషాల వ్యవధిలో కరిచిన చోట దాపు వస్తుంది. కొన్ని గంటల తదవాత కలు మొత వాసుంది, చిగుళ నుంచి, ఉమ్మి తఅశావి నాథ ళ్‌ ఇెంట రక్తం రావడం, వాంలి మలషహమూ (తాలలో రక్తం పడడం, చర్మం అణాల రంగు మారగం చందనవ్నైన లక్షణాలు కనపడతాయి. మెదడులో ర్త [స్రావం వల్ల లేడా మూ [తపిండాల ప్టై ఫల్యం వల్ల రోగి మరణించవచ్చు. లా మ్‌ ళా పాపం కరవగానే రోగి ఆందోళనతోను [1పాణభయంతోను వంటాదచు కాబట్టి, అన్ని పొములు విషపూరకాలు వన రరిచింది విష ల ( ళ్‌ చి ఎ నర్చం అయినప్పటికి విజయవంతంగా చికిత్స చేయవచ్చని కైర్యం ల త హి ఇపాాలి. కరచినచోట గాయాన్ని శుభమైన గుడతో తుడవాలి, న! మొల న! వెంటనే అస్ప (వికి వెళ్ళడానికి కొడ్టిగా ఆలస్యం అయేటట్బగా వంటి విషం శరీరంలోకి వ్యాపించకుండా గాయానికి ౯6౦ఇెం పైన న ల . న! శాడుతోగాని, జిబురుమాలుళోగాని గద్దిగా కట్టు కట్టాలి. అన్న (8కి చేరే కరకు రోగి శరీరాన్ని, ముఖ్యంగా పొము కరచిన శరీర భాగాన్ని వీల ॥ వ ణ్‌ త్తి యినంతవరకు కచిలించదండా పండేటట్టు వర్చాదుజేయాలి, ఇలా చేస్తె వ అవి విషం వ్యాపించకుండా వుంటుంది, కరచినచోట గాయాన్ని న్లేడుతో కోయడం, (పథమ చికిత్సకుడు గాయాన్ని ్తీమ్మంజతమ్మ్న వేయడం వంటి చర్యల అంతగా ఊపయోగవడక్టప్లో సద పిాల న స శ స ఎ య గాయం నుంచి రక్త్య్రావం. పెరగడం” శిషిదోషర మొజర్టైస్తా త అనాది రో ఇం? జి నా శం శ. 7 కౌంస్ల రషన్లు రావచ్చు ఇ హాల్ట్‌ న్నీ "ర్న పెసర ల భం తరదలలంద అవలం . ఖా! స క ం స! సీం ర చయ

22 వీలయినంత త్వరగా పాము కరచిన శీ గంటల లోపే రోగికి *షోల్టీ పేలంట్‌ వీంటీవనిస్‌ సీరం ఇంజక్షన్‌ ఇవ్వాలి, ఈ ఇంజక్షస్‌ ఇస్తే, పాము కాటువల్ల శరీరంలో సంభవించే దుర్త క్షణా లన్ని టిని తగ్గించి లీగి (పాకాన్ని కాపాడవచ్చు. ఈ “ఏంటీపెనిన్‌ ఇంజక్షన్‌ను (గ్రామీణ (ప్రాంతాల్లోని అన్ని [ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేం (దాలలోను, (పభిత్య అసృ్బ [శులలోను, ప్రైవేటు ఆస్ప తులలోను విధిగా అందుబాటులో వుండేటట్టు చూడాలి. దెటనస్‌ టాక్సాయిడ్‌, వంటి బయాటిక్స్‌ను, కొన్ని సందర్భాలలో నియోస్టిగ్మిస్‌, హెపరిస్‌ ఇంజక్షన్నను, అవసరమైతే స్లాస్యాను, రక్తాన్ని ఎక్కిస్తారు. నునదేశంలో పాము కాటు రోగిని వెంటనే అసృ (వికి రీసుకొని పళ్తకుండా, మంత్రాల వల ఇతర విధానాలవల ఉపదూగం ల్‌ ళు న్‌. వంటుందనే నమ్మకాల మూలకంగా ఆలస్యం జరిగి రోగికి అపకారం జరగడం ఎక్కువా “ఏంటీవెనిసి ఇంజక్షస్‌ను ఈ (కింది అ|డస్‌కు (వాసి తెప్పించుకోవచ్చు నుః హాఫ్‌కిస్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఆచార్య దండేమార్న్‌ గై. వరేల్‌ బొంబాయి - 400 01౬ వన ఉస వి క క 1వ త&0114[38 కు త వ స గళ కవి వ౦ంఏశ34 - 400012

శ్‌, జ జే పిచ్చికుక్క కరిస్తై ....

భారతదేశం వంటి దేశాలలో పిచ్చికుక్క కరవడంవల్ల వచ్చే *కివిస్‌ వ్యాధి ఎక్కువగానే వుంటున్నది. మనదేశంలో పతి వీటా ఈ వ్యాధి వల్ల 20 చేల మంది మరణిస్తున్నారని, 0 అక్షలకు పైగా [వజలు “లేబిస రాకుండా వాక్సీస్‌ చేయించుకొంటున్నారని అంచనా. ఈ వ్యాధి నూటికి 98 కేసులలో పిచ్చికుక్క కరవడంవల్ల వస్తుంది. అదదుగా. పిల్లి తోడేలు, నక్క వగ్వైరా జంతువులు కరవడం వల్ల కూడా రావచ్చు.

కుక్కకు ఈ వ్యాధి వచ్చినప్పుడు డాని స్వభావంలో మార్పు వచ్చి రాళ్ళు, పుల్లలు, మట్టి తింటూ వుంటుంది. తరువాత ఉఊదేకంతో కవ్వింపు లేకుండానే కదస్తూ పుంటుంది. ఈ దశలో డాని నోటివెంట సొంగ కాదతూ వుంటుంది పెద్దగా వికృళంగా మొరుగుళూ వుంటుంది, తరు వాత వంపులు వచ్చి. అవయవాలు చచ్చుపడి చనిపోతుంది. వ్యాధి (ప్రారంభం అయిన 10 రోజుల లోగానే కుక్క చనిపోతుంది.

అలాంది కుక్క కరిచిన వ్యప్తబై, రేబీస్‌ వ్యాధి లక్షణాలు £0) రోజుల నుంచి 900 రోజుల లోపల కనపడతాయి. మొుదది దశలో కరచిన చోట నొప్పి, చిరాకు, ఆకలి తగ్గిపోవడం, ని్యదలేకపోవడం, గొంతు బొంగురుపోవడం, మింగడం కష్టం కావడం మొదలైన లక్షణాలు వుంటాయి తరువాత దశలో మంచినీళ్ళు తాగలేక పోవడం, నీళ్ళను చూసినా, నీళ్ళ శబ్దం విన్నా, నీళ్ళ పేర చెప్పినా గొంతు కండరాలు బిగుసుకుపోయి బాధపడడం జరుగుతుంది. తదవాత రొద్ది రోజుఅలోనే గొంతు కండరాలు చచ్చుపడడం వల్ల, క్వాసకొ్‌ళ షైథల్యం వల్ల మనిషి మరణిస్టాడు. రేబీస్‌ ద్యాధి వచ్చిన రోగి 2 నుంచి 5 రోజుల కంటే ఎక్కువ జీవించడం అసంభవం, ఈ వ్యాధికి చికిళ్వలేదు కాబట్టి వ్యాధి నివారణ

రశ ల 'ల* లు స 1005 లోచే కనిపెట్టిన వైద్య కాస్త్రజ్జుడు లూయీ పొశ్చర్‌, ఆయిన కని ట్‌ మా (అాట్లా బు పెడ్టిస వాక్సిస్‌ ౯ల(కమేణా అనేక మాద్చలను పొందింది. గొాల్రైమెదడు నుంచి తయారుచేసిన “కేబీస్‌ వాక్సిస్‌ బి పి ఎల్‌” ను ఇష్టుడు మన దేశంలో ఎక్కువగా వాదుతున్నాద, మేచ్చిలుక్క కరవడం హా సీ ౮7 మం? , కా శ్రే 4 నా ర్తి త్స ౯ స్ట క్‌ 6 అ్హర్త వల నా (కు [ప్రధమ చీకీత్చ కుక్కు కరవగానే గాయాన్ని వంగా నసమ్బురో తోము, వంపు నీళ్ళ (కించ కనీసం $ నిముషాలు కడగాలి, గాయాన్ని దాగా ప పరచడం ముఖ్యం, ఇలా చేయడంవల్ల కస్‌ వ్వైరస్‌ను గాయం నుంచి తొలగించడానికి అవకాశం వుంటుంది, తఈటవాత ౧0 శాతం ఆల్మహాల్‌ గాని, టించర్‌ అయొడిన్‌ గాని గాయానికి వాడాలి. గాయం లోతుగా వంటి అవసరమెడే £ గంటల తరువాత డాకర్‌ కుటు వేసాద, లు మ ల్‌ అవి 1 కరిచిన కుక్కులో శేవిస్‌ వ్యాధే. అక్షణాల వున్నప్పుడు ఓ కరిచిన కుక్క కనపడకుండా పోతేనూ. $. కరిచిన కక్క [0 రోజుల లోగా చనిపోయినా చంపబడినా 4. తోడేలు, నక్కవంటి దుష్టజంతువులు

౭5

కరిచినా 5, చనిపోయిన కుక్క మెదడును లేబొతేటరీళలో పరీక్ష జేస్తే వ్యాధి లక్షణాలు నిర్ధారణ అయినా (0. ముఖం మీద, తలమీద కరిచినా - ఈ సందర్భాలలో “ఏంటీ నేదిస్‌ వేక్సిస్‌ తప్పనిసరిగా ఇవ్వాలి. వీధి కుక్కలకేగాని, పెంపుడు కుక్కలకు ఈ వ్యాధి రాదశేది అపోహ మాత్రమే. వ్యాధి నిరోధక జాక్సిన్‌ చేయించని వీ కుక్కక్తైనా శేవీస్‌ వ్యాధి రావచ్చు

“పంటీ శేబీస్‌ వాక్సీస్‌ బి. పి, ఎల్‌" ను పెద్దలకు ర్‌ సింసి, (0 కిలోల కంటె తక్కువ బదవున్న పిల్లలకు ౭సి,సి్రి వరుసగా 14 రోజులు జేయాలి. శీషనమైన గాయాలు అయినప్పుడు, మెడమీద, ముఖంమీడ, తల మీద కరిచినప్పుడు, $ కంటి ఎప్కవ గాయాలు అయినమ్చుడు, తోడేలు వంటి దుష్ట జంతువులు కరిచినప్వుడు 1% రోజులు వాక్సీస్‌ చేయడంతో పొటు. “వంటి రేబీస్‌ సీరంి కూడ చేస్తారు. బి, పి ఎల్‌, వ్యాక్సిన్‌ను (వభుత్వ అస్ప (౨లో గాని కుటుంబ వైద్యుని వద్ద గాని చేయించు. కోవచ్చు. దక్క కరవగానే వాక్సీస్‌ను వీలయి నంత ల్యృరగాను, ఇంజక్షన్‌లడు (కమం తప్పకుండా పూర్తి కోర్పు చేయించుకొవాలి, వాక్సీన్‌ లను ,(ఫిజ్‌లీో స్మకమంగా భ(దపర చాలి. ఇడీవలి సంవత్సరాలలో మరింత ఉపయోగకరమైన “ప్యూరి ఫ్రైడ్‌ చిక్‌ ఎంటబిడూ సెల్‌ శేవీస్‌ వాక్సిన్‌” (పిసి-ఇ.సిఎ మన దేశంలో రూడా లభ్యం అవుతున్నది. ఈ వాక్సిన్‌ ఖకిదు ఎక్కువః ఇంకా తక్కువ ఖర్చులో ఉపయోగకరమైన వాక్సీన్‌లను తయారు చేయడానికి (పయ త్నాలు జపగుతున్నాయిః

ఇళ్ళలో వుండే పెంపుడు కుక్కలకు వ్యాధి రాకుండా వప ప్టైద్య శాఖవారి సలహారో విధిగా వాక్సిన్‌ చేయించాలి, పట్టగాలవేనూ, (గామాలలోను వీధి కుక్కల బెడదను శాలగించే చర్యలను సరపాలక సంస్థలు, పంచాయిసీల్తు (పభుత్వం వారు జేపట్టాలిం

శ్‌

అల్లో అనాస కుషువ్నా్శథి శై అలీ

ర్రుష్థవ్యాధి అనగానే చాలామందికి. అసహ్యం, భయం కలుగుతాయి. ఈ వ్యాధిని గురించి సర్తైన అవడాహన లేకనే ఇలా జరుగుతున్నది, ఇది (సజలు అనుపనేటంత అంటువ్యాధి కాదు. అంటు స్వభావం కలిగిన రోగులతో చాలా కాలం సన్ని హీతంగా ఉంటేనే ఈ వ్యాధి ఇతదలకు అంటుతు6ది, (పపంచంలో ఒక కోటీ ఏ0 లక్షల మంది కరుష్తు వ్యాధ్యిగస్తులు ఉండగా, అందుతో కరూడవ వంతుల

గా ల శాక్‌ న ం పెగ్యా అంటే సుమారు 0 లక్షల మంది మన చేశంలేనే ఉన్నారని అంచనా, మన దేశంలో బీహన్‌, తమిళనాడు, ఆంధ (పదేక్‌, పాండిచ్చేరి, ఒరిస్సా; పశ్చిమ బెంగాల్‌, కర్ణాటక, మటాశాష్ట్ర్ర లక్ష ద్విపాలలో ఈ వ్యాధ్యిగస్తులు ఎక్కువుగా ఉన్నార పిల్లలకు ఈ వ్యాధి సోకడానికి ఎక్కువగా అవకాశాలు వున్నాయి. మన దేశంలో వన్న రోగుల్లో £0) శాతం మంది పిల్లలే. పురాతన రఅం నుంచి ఉన్న ఈ వ్యాధి గురించి మన దేశంలోని (పజలపు అనవసర భయాందో ళనలు, అహాహలు వున్నాయి.

“మై్మకో బాక్టీరియా లెపి అనేట్రమివనల్ల ఈ వ్యాఏ వసుంది. రోగ నికోధక శకి వున్న వారిలో ఇది అంటుద్యాధి మండా, న! అాశానె శేవలం ఒక చర్మ వ్యాధి లాగా ఉంటుంది. రోగ నిరోధక శక్తి లేని జారిళలో కుప్పు (శిములు విశేషంగా వృద్ది చెంది, అన్ని అవయవాలకు

న! లి 0 శః ॥ వ్యాపిస్తాయి. ఇలాంటి వారిళో వ్యాధి ముదిరిన తర్వాత అంగ వైకల్యం, ముఖం మీద కణుతులు, వికృత దాపం కలుగుతాయిః మన దేశం లోని నష్ట రోగుల్లో ఇలా అంటు స్వకావం కలిగిన వాడ నూటికి ఇరపవ్నై మంది మా[తమే వున్నారన్నది గమనించదగ్శ విషయం,

అంటు స్వభావం లేని వ్యాధి రకాలలో చర్మం మిద రంగు మారిన మచ్చలు, కొన్ని చర్మ భాగాలలో స్పర్శ జ్ఞానం తగ్గడం మొదలైన లక్షణాలుంచాయి. ఈ మచ్చల మీద వెం్కటుకలు ఉండవు

27

చెనుట పోయదు, ఈమచ్చులు "మామూలు చర్మం కన్నా తెల్లగా లేదా ఎరగా వుంటాయి. ఆరోగ్యంగా ఉన్న చర్మానికి రంగు మారిన చర్మానికి సరిహద్దు స్పష్టంగా ఉంటుంది. ఆ మచ్చ మీడ దురదగాని, మంటగాని, నొప్పిగాని ఉండనందున రోగి చాలాకాలం దానిని గమనించకపోవచ్చు*. ఈ మచ్చలు వీపుమీద, తొడలమీద, చేతుల మీద, పిరుదులమీద ఇ6 ఇతర భాగాల మీద రావచ్చు. వ్యాధి పెరిగిన కొలది మచ్చులు చర్శ౦పె సుట్లానికి పెదగుతాయి. ఈ మచ+ల మీద

ల సాన శు ఖు ల ముట్టుకున్నా, వేడి తగిరినా, సూదితో గుచ్చినా నొప్పి తెలియదు, అంటు స్వభావం లేని ఈ రకం వ్యాధి నూరు మంది రోగులలో 80 వ)ందికి ఉంటుంది. మిగతా చర్మ్శవ్యాధులలాగానే దీన్ని. కుటుంబ వైద్యుని లేదా చర్మ వ్యాధి నిపుణుని పర్యవేక్షణలో పూర్తిగా నయం చేసుకోవచ్చు, కొంత మందిలో చెవి వెనుక భాగంలోను, ళ్ళు- చేతులలోని నరాలు వాస్తాయి. ఈ నరాలు సరథరా చేసే చర్మభాగాల్లో స్పర్శ జ్హానం తగ్గి పోతుంది

ళా శ]

అంటు స్వభావం ఉన్న రకంలో (పథమ దశలో చర్మ6-= రంగు లోన్యు మృదుత్వంలోను మాద్చు కలుగులుంది, శరిరం వివిధ భాగాలలో స్పర్శ జ్ఞానం తగ్గన మెరిసే మచ్చలు ఏర్పడతాయి. ఈ దశలో చికిత్స చేయించుకోరుండా నిర్తర్రం చేసే, కనుబొముల వం (టు

ల్‌ అట్లీ ళు కలు ఊడి బోవడం, సుఖం మీదు ఇెవుల మీద పుండలు వండలుగా కణుతులు ఏర్చుడడం, ముక్కు చప్ప బడడం, చేతి వేళ్ళు, కాలి వేళ్ళ లలో వంకర్లు ఏర్పదడం, పుంద్లుపడడం, గొంతు బొంగుడ వోవడం, కంటిలో మార్పులు మొదలి న లఅగ్షడాల పుంటాయి (వాథమిక య్‌ లక్షణాలు కన్చించిన కొన్ని సంవత్సరాలకు గాన్సీ ఇలా అంగ వైకల్యం ఏర్చడదు. అంగ పై కల్యం ఏర్చడ్త తర్వాతే కుకు రోగులలో కొంత గ. యె కో షి మంది ముష్టి వాళ్ళవుతున్నారు ఈ దశలో వ్యాధిని ఎవరైనా తేలికగా గ్పుర్తిసారు. చికిత్స చేయించుకొలలడా సంఘంలో కలిసిమెలిసి 8ిదగుళూ: అంటు స్వభావం కళిగిన వ్యాధి [గస్త్రుల వల్లనే ఇతదలకు వ్యాఫి వ్యాపిస్తుంది. అనీ

ల్‌ డాస్సోన్స్‌ రిఫొంపిసిన్స్‌ క్లోఫజిమిస్‌ వంది బొషధాల వల్ల ఈ వ్యాధిని పూర్తిగా నయం చేయడానికి ఎంకో అవకాశం వున్నది, అంటు స్వభావం కలిగిన వ్యాధిని $ 6 వారాల్లో నిరపాయకరమైనదిగా మార్చ డానికి వీలున్నది. (ప్రాథమిక దశలో గుర్తించి చికిత్స (ప్రారంభిస్తే ఈ వ్యాధిలో అంగ వైకల్యం రావలసిన పని లేదు, రోగి నిర్లక్ష్యం చేయడం వల్లన్సే కాళ్లు చేతులు సంకరలు మొదడంైన కాంప్లీ కేషన్లు రావచ్చు, ముదిరిన దశలో కూడా ఈ వ్యాధిని నయం చేయవచ్చు గాని ఈ దశలో అంగవైకల్యాన్ని 88౧ పూర్తిగా సరిజెయడం సాధ్యం కాకపోవచ్చు, కుష్టువ్యాధి పేద (పజల్లోచేకాదు = అన్ని తరగళుల వారిలోనూ రావచ్చు, ఈ వ్యాధి వంశ పొరంసర్యంగా వచ్చేదికాదు. మనిషికి శాపం కానేకాదు, పూర్తిగా నయం అయ్యే వ్యాధే | 1908 నుంచి కేం(ద్ర (పభుత్వం జాతీయ కుస్టు నిహద్మాలనా వథ రానికి అధిక (ప్రాధాన్యత ఇస్తూ విశేష కృషి చేస్తున్నది. దురదృష్ట వశాత్తు మనదేశంలో నూటికి £0 మంది రోగులు మా[తమే చికిత్స చేయించుకుంటున్నా డ, వ్యాధి వున్నదని తెలిసి కూడా భయంతోనూ, అపోహలతోనూ చికిత్స చేయించుకోవడంలేదు,. అన్ని (పభుత్వ ఆసృ [తులలోని చర్మవ్యాధి విభాగాలలో ఈ వ్యాధికి చికిత్స చేస్తారు. ఇంటి వద్దనే వుంటూ, తమ వృ్తిని కొనసాగిస్తూ రుటుంబ వైద్యుని లేదా చర్మవ్యాధి నిపుణుని సఅహాలతో ఈ వ్యాధిని పూర్తిగా నయం చేయించు కోవచ్చు. ఈ వ్యాధివట్ల సంఘంలో వున్న అపనమ్మ కాలను, అపోహలను తొలగిస్తూ రోగులకు సేవ చేయడంలో గాంధీజీ చేసిన కృషి నేటి తరానికి ఆదర్శ (పాయం. 1073లో ఈ వ్యాధిని కలిగించే సూక్ష్మ (కిమిని కనుగొన్న డాక్టర్‌ హేన్సన్‌ పేరు మీదుగా ఈ వ్యాధిని స్పైద్య (పహపంచంలో *హేన్నన్‌” వ్యాధిగా వ్యవహరిస్తున్నా రుం కుష్టు అనేపేట అంటేనే సామాన్య [పజ లలో వుండే న్యూనతా భావాన్ని తొలగించేందుకు, ఈ వ్యాధిని “హిన్సన్‌” వ్యాధిగా వ్యవహరించడం సముచితంగా వుంటుంది.

తలని ప్పి (పి మనిషికీ ఎప్పుడో ఒకప్పుడు తలనొప్పి రామండా వుండదు. తలనొప్పికి అనేక కారణాలు వున్నాయి. కంటిచూపు తస్తడంవల్ల, గ్లాకోమా, ఐనై టిస్‌వంటి కంటి జబ్బులవల్ల, చెవులకు దంతాలట మెడకు సంబంధించిన వ్యాధులవల్ల, ముక్కుకు సమీపంలోవుండే *సె నస్‌” లలో న్‌ ల మొ బ్రీమిడ్‌షం చేరడంవల్ల తలనొప్పి రావచ్చు. గా న! లు మెదడుకు సంబంధించిన *మెనింజె టిస్‌, మెదడులో *కణితి యమో (ట్యూమర్‌ వల్లరాడా తలనొప్పి రావచ్చు, ర కపోటు ఎకుువగా ల గ్‌ా లు అవా 6 మే ఠీ అరు తా శ జా వండడంవల్ల, మద్యం, కాఖ హరా త్తుగా ఆపడంవల్ల, “పై (టేట్చె” మొదలై న దౌషధాలవల్ల, “ఫిట్సు' వచ్చిన తరువాత, వెన్నులో నుంచి మూవ మ. నీద తీసిన తదవాత్క తలకు డెబ్బతగిలిన తరువాత, కొన్ని వ్యాధుల్లకి ౬ ళ్‌ జ్‌ ఒం వ నాన్‌ లే ఆకా, కొ అపి ఈ (వంగా దగ్గు ఉన్నప్పుడు, చెంహారల్‌ ఆర్టిర్హై టిప్‌, సర్వ్యయికల్‌ స్పాండిలోసిస్‌ మొదల్లైన ఇంకా అనేక ఇతర వ్యాధుల్లోను తలనొప్పి రు మా ల లా రావచ్చు. నాతి క ప నో ద్‌ త ల తలనొప్పి బాధితులలె కఠ నుంచి 5 శాతం, పైన ఎర్కౌాన్న వ్యాధులు కారణం కాగా మిగిలిన 75 నుంచి 080) కాతం లేగులై ( _ “మై(్యగెయిన్‌ అగే పార్శ్వ పునొప్పి, ఉ(దిక్తతవల్ల వచ్చే తలనొప్పి (దెన్సస్‌ హెడేక్‌ మానసిక సంబంధమైన తలనొప్పి (ప్రధానంగా లె వంటున్నాయిం మామూలు జ్వరంవంటి చిన్న జబ్బునుంచి, మెదడులో *కణిపి వంటి ్మప్రమాడకరమైన వ్యాధివరకు అనేకవ్యాధుల్లో తలనొప్పి రావచ్చు. కాబట్టి తక్షణం కుటుంబ ఎదురని సం (పదించి, అన్ని పరీక్షలు చేయించు -ట యమా ౬ పని. అవసర మెశే నేత ద్యుడు, ముక్కు చవి గొంతు వ్యాధుల య్‌ య. ల ట్స ల చిపులుడు, దంతప్వైద్యుడు, న్యూరాలజిస్టు, మానసిక వైద్య నిపుణుడు బిడల్టై న స్పెషలిస్త్టులతో పరిక్ష చేయించుకోవాలి, |!

30 మై [చెయిన్‌ అనే పార్శ్వపు నొప్పితో (పసంచంలో 10 నుండి బి ళారం (ప్రజలు జాధపడుతున్నారుః, ఇది వంశపారంపర్యంగా వబ్బ బాాంఢధునే ఒకటి, చన్న వయస్వులో (ప్రారంభించి సుమాద (0 సంవత్స ల గ. ణా రాలు చాటిన తరువాత తగ్గు ముఖం పడుతుంది పుదడషుళ్లో కంటె ప్రీలలో ఇ ౬ జ ఆర్‌ భీ అట్‌ నే నొ సాటి, ఈ జబ్బు ఎక్కువగా వస్తుంది, గర్భిణీగా వున్నప్పుడు ఈ తలనాప్పి ఈ కాన్పు అయాక మరల వసుందిం మ! జాల ఈ తలనొప్పి కంటి వెనుక లేడా కంటి పైన ప్రారంభించి లల నెగుకరు వ్యాపిస్తుంది. ముందుగా తలలో ఒక (పక్కనే వుంటుంది, అాణాతి. అందువలనే దీనికి “పార్శ్వపునొ ప్పి" అనే పీప వపా౦6దిం లా క తలనొప్పి రెండువై పులొ కూడా వండవచ్చు. వాంకి వచ్చినట్లుం నహ. ౬ ల గా డడం, తల తిప్పడం, వాంతి రావడం, ఒక కంటిలో లేదా రెండు కళ్ళలో కొంతసేపు చూపు తగ్గడం, పెలుతుటలో వింతన మచ్చలు కన వై పడదం. జకజేలిలో లేదా ముఖంలో తిమ్మిరిగాను బండబజారినట్టు వండడం వఎంందనె న లక్షణాలు కూడా ఉండవచ్చు. ఈ తలనొప్పి కొన్ని గంటలు షా లేదా ఒక రోజంతా జొధించవచ్చు, కొన్ని రోజులు లేడా వారాలు లేడా సలల తరవాత మళ్లీ విఠరగబడుతుంది. మిరిమిటుగొలిపే ౯౦9లో గఉడాహరణకు ఎల (కిక్‌ ట్యూజ్‌ న్యా జ గీ ₹ట వెలుతురులో. ఎక్కువ సేపు గడపడం పట్ల, ఉపవాసాల వర్ల, న న లా ల వనే ల్‌ తా ర్క్తంల షుగర్‌ తర్మువగా పున్నప్పుడు, జున్ను చ్యార్డు, ఫీ వంటి పడారాలు రీసుకొవడం వం, “ెెడ్‌ స స్‌ వంటి వమువ్యపాఎయాం వన్ల, థి ల్‌ భ్‌ ఓ నా. లా! జో తా బద గ సర్బాసిల్‌, చెందె్య్యకిస్‌ వంటి చౌషఢాల వల్ల, బుళు (సావానికిములదు, మానసెక చవ డి, అండోవళగలవల్ల ఈ పొర్మ్య్యపునొప్పి తిరగపెడులూ ఆ అవాటే గ్‌ టు వంటు6ందిం లం తి జాల శాం చక్రే ఇబ అలం వన గిజ శిజలడ్‌ భా దినా తలని యి వటాన ఎంట; సక్‌ ౧తమెన చబకడి గదిల్‌ షూ ఢా ళం యో తాయ విషశాం3 గీసుకోవాలి. (పాథమిక దశలో “యాస్పిరిన్‌ బెళ్ష పనిచేయు వచ్చు. వైద్యుని సలహాపై ఇతర మందులు వాడవచ్చు. య్‌నా యూ ప!

అక్షస్టర్‌ తలనొప్పీ” అనే మరో విధమెన ఛలనొప్పిలో జక లాట చ్‌ ఇ అవజ ఇ సీ వవ యా తి, ల... అధి జ ఇ ॥ మ్‌ శేసకడ్టాణ తిలనొఎ్బ వజ్బ ఆ వైప కన్ను ఎ(రబడి అల కారుమూ పుంటుందిం. తలనొప్పి (వతిరోజూ 15 నిమిషాల నుండి 1 గంట వరరు బాధసుందిం ఇలా పదాడు వారాలుగాని, మూడు నెలలలుగాని పీడిస్తుంది. తాప్‌ తటవాత రొన్ని ౧లల వరకు రాదు. ఈరకం లంనొప్పి పురుషులలో ఎమ్మువగా వస్తుంది. “డి(పెషస్‌* వంటి మానసిక వ్యాధుల్లో కూడా తలనొప్పి రాపచ్చు. అప్పుడు మానసిక వైద్య నిపుణుని సం(పదించాలి, ఇక ఆలో లాల న. జ్‌ న ౬ ఇల్‌ చన, విదారం, అపేశం పన్నష్వుడు వచ్చే “టెన్షన్‌ తలనొప్పి" మానసిక వి (శ్రాంరిని కరిగించే బెషధాలు ఉపలూగిహ్హైయిం అకా-ధునిక రోగ నిరదయ విధానాలెన సిండిస్కాస్‌ వెుదలె న లబ ను! మా మె నే వే పరీక్షల ద్వారా మెదడులని ట్యూమర్‌, రక్తనాళాల డ్యాధులను త్వరి తంగా (పాథమిక దశలోనే కనిపెట్టడానికి అవరాళశాలున్నాయి. తలనొప్పి అనేక వ్యాధుల్లో ఒక లవణం కాబట్టి వపద్యుని సలవితో అవసరమెన బు ల్‌ ట్‌ “కూ. నీ పరిక్షల డ్వారా లేగ నిర్ణయం చేయించుకొని తగు చకిత్చపొందాకి, ల శ ॥ వ ఆలస్యం లేవుండా వ్యాధికి చికిత్స వంత ముందుగా చేయి స్త (2 ఒ జాడు ఆంత త్వరగా కొలువదం జదగిములది*

ఫిట్పు=రోగులు తీసుకోవలసిన జాగత్తలు

తెలివిగా పన్న మనిషి హఠాత్తుగా స్పృహ తప్పిపోయి కాట్ల చేతులు కొట్టుకోవడం బోడిపంట నుదగు రావడం మొదలైన లక్షణాలను “ఫిట్టు అంటాడు. ఫిటిలో రోగానాలుక రొదక్కోవచ్చు పడిపోయే ముందు కొంత మంది వ్య కేకవేస్తారు ఫిట్‌ సమయంలో కొంతమందిలో తెలియకుండా సూ (తవిసర్షన జరుగుతుంది మొత్తం ఫిట్‌ రెండుమూడు నిముషాల కందె ఎమ్మున వుండదు. లోగికి కెలివి వచ్చాక తలనొప్పి వుండవచ్చు. రేడా ఒకటి రెండు గంటలు మగతగా వుండవచ్చుం, తగిన వైద్యం చేబించుకోకపోతే కొన్ని రోజులు, వారాలు లేదా గెలల వ్యవధిలో ఫిట్సు మరం నురల రావచ్చు.

ఫీల్‌ సాధోరిణంనా రెండు మూడు నినుసాలలోి దానంతట అది శగ్గిపోతుంది- చుట్టూ వున్న వార కంగారడవడటండా రోగిని జక (పక్కకు విప్పి పడుకోబెట్టాలి. రోగి తనను తాను గాయపరచుకోకుండా వుండేటట్టు జీయాలి. బలవంతంగా ఫిట్వును ఆవడొనికి [నయత్నం౦ చేయకూడదు స్పృహ వచ్చేవరకు బోడి ద్వారా వీమీ ఇవ్వకూడదు. ఆగకుండా ఫిట్సు పెంటపెంటనే వస్తుంటే అర్జంటుగా స్టైద్యుని దగ్గరప నవ్‌సుమ్‌ వెళ్లాలి. ఫిట్పు ఎందుకు వస్తున్నదీ తెలుసుకోవడానికి ళల ఎక్స్‌-రే, కలటి పరీక్ష మొద లైన పరీక్షలను డాక్టరు చేహ్టాదా 80 పంపళ్వరాలు దాటిన తదవాత హమొుదటిసారి ఫిట్‌ వస్తే మెదడుకు సంబంధించిన వ్యాధులు, ఇంకా ఇతర వ్యాధులు కారణం కావచ్చు, న్యూూరోఫిజిషియస్‌ సలహా అవసరంకావచ్చు. “బంల్లంబిలొ “సి,టి.స్కాన్‌” నంటి అభునాతన పరీక్షలు అవసరం కావచ్చు. పరీక్షలలో ఏ దోషం లేకహాతే డానిని “ఇడియోపనిక్‌ ఎపిలెప్పీ” అంటారం ఈ విధంగా ఏ కారణం లేవందా కొంతమందిలో వంశపారంపర్యంగా ఫిట్టు రావచ్చు.

నక:

వైద్యుడు సూచించిన బొషధాలను ఆఖరి ఫిట్‌ వచ్చిన తపవాత 8 నుంచి $ సంవత్సరాల వరకు, అవసరమైతే ఇంకా ఎక్కువ లం (మం తప్పకుండా వాడాలి. స్టైద్యుని సలహా లేకుండా మధ్యలో ముందులు ఆపితే ఫిట్పు తిరగబజెడతాయి* ని్మదనుంచి రోగిని హరాత్తుగా రేపిశా?. వేళకు ఆహారం, నిద లేకపోయినా, ఆవేశాలకు ఆందోళనలకు (ఏం నప్పుడు, జ్వరంలోను ఫిట్స్‌ తిరగబెట్టవచ్చు న విపరీతమైన ధ్వనులు, మోతవంటి శబ్ద కాలుష్యంవల్ల, ఆఖరికి మినుకు మినుకుమనే డెలివిజన్‌ ఎలుతురువల్ల కూడా అరుదుగా ఫిట్సు రావచ్చు.

ఫిట్స్‌ రోగి ఎత్తు (పదేశాలలో పనిచేయడం, చెట్లు ఎక్కడం, వాహనాలు నడపడం, లీకైన నీటిలో ఒంటరిగా ఈదడం, కదిలే యం (తాల దగ్గర పనిచేయడం, నిష్పుదగ్గర పనిచేయడం-మానుకోవాలి. ఫిడ్చ్‌ వున్నవారు మందులు [కమం తప్పకుండా వాడుతూ, వివాహం చేసుకోవచ్చు- పిల్లలను కనవచ్చు, ఫిట్సు వున్న స్త్రీలు గర్భవతులై నప్పుడు కూడా మందులు మానకుండా వైద్యుని సలహా పొటించాలి

ఇదే రకంగా “వంప్లలుి (కన్వల్షన్స్‌) పసిపిల్లల్లో వస్తె “చంటి బిడ్డ గుణం లేక “చిన్న బిడ్డ చేష్టలు" అంటార, పసిబిడ్డ హరాత్తుగా వంక రలు తిరిగి కాళ్ళు చేతులు కొట్టు కుంటూ, మూతి, కను గుడ్డు ఒక (పక్కకు రిరిగిపోతాయి* దవడలు బిగుసుకు పోయి నోటిపెంట నుదగు వస్తుంది ఇలాంటి చేష్టలు కరఠిగినవ్వుడు కొన్ని పల్లైటూళ్లలో ఘూఢ నమ్మకాలతో పసిబిడ్డను "₹0డు చేతులతో పైకి ఎగర వేయడం, నొసటి మీద, మెడ వెనుకభాగం మీద చుట్టతో కాల్చడం. పొట్టమీద కాల్చిన సూదితో చురకలు వేయడం, ఉల్లిపాయలు కొరికి బిడ్డ ముక్కు డగ్గర పెట్టడం వంటివి చేసాడ. ఇటువంటి అశాస్ర్రీయమైన పనుల వల్ల బిడ్డకు ములుకంటె కడు ఎక్కువ జరుగుతుంది

“వంపులి. వచ్చిన బిడ్డ చుట్టా ఎక్కువ మందిని గుమిగూడ నీయకుండ్యా బట్టలు వదులుజేసి ఒక (పక్కకు తిప్పి పరుండబెట్టాలి.

వశీ నాలుక కొరుక్కోకుండా వీలయికి పళ్ల మధ్య మందమైన గుడ్డ పెట్టాలి- జ్వరం ఎక్కువగా వుంటే చల్లటి నీటితో నొసటి మీద, శరిరమంతా తుడ వాలి. వంపులు కొద్ది నిమిషోలలో వాటంతటవే తగ్గి పోవచ్చు. పిల్లల ప్రై ద్యనిపుణుని వద్దకుగాని, కుటుంబ స్టైద్యుని దగ్గరకుగాని అర్జంటుగా తీసుకువెళ్లాలి. పసిపిల్లలలో 6 చెలల నుంచి 8 లేక 4 సంవత్చరాల లోపు వయస్సులో “టాన్సిల్సై టిసి, “న్యుమోనియా. వంటి వ్యాధుల్లోను, “మెనింజై టిస్‌”, ఎన్‌ కెఛలై దిస్‌ వంటి మెదడుకు సంబంధించిన (క్రిమి దోహల్లోను, జ్వరం పీ్టవంగా వున్నపుడు - ఇంకా అనేక కారణాల వల్ల వంపులు రావచ్చు. వ్యాధి నిర్ణయం జరిగిన తరువాత వైద్యుని సలహెో (నసరారం తగు చికిత్స చేయిం వాలిం ౯ ఫీట్స్‌ వెంట పెంటనే వస్తూ పుంటే త్వరగా రోగిని ఆస్ప (తికి తరలించాలి శ పరీవ (భత, సమ్మ్యగమైన ఆహారర పెక్కు వ్యాధులను నివారించగలవు

సక్షవాత౦ ...

నరీరంలోని ఒక అర్ధభాగం అంటే ఒకచియ్యి, ఒకరాలు ముఖం లోని [క్రింది సగం (మూతి ఒక (పక్కల వలకర పోవడంతో సహా చచ్చుపవడడాన్ని “పర్షవాతం* అంటారు, పక్షవాతం *సెరి (బల్‌ (శ్రాంబో సిస్‌, “హెమరేజ్‌” లేదా *ఎంబోలిజంిల వల్ల రావచ్చు, “సెరి బల్‌ హెమనేజ్‌” చాలా తీ[వమైన వ్యాధి. మెదడులోని రక్తనాళం చిట్లి ర్త (స్రావం జరగడంవల్ల *హెమ్రరేజ్‌' రోగి కొన్ని క్షణాలలోనే త్రీీవమైన అపస్మారక స్థితిలోకిపోయి, ఎగశ్వాస మొదల్సైన లక్షణాలతో సాధారంణగా కొద్ది రోజుల్లోనే మరణిస్తాడు. “హెమచేజ్‌” రావడానికి కారదాలలో శ్రీవ మైన రక్తపు పోటు ముఖ్యమైనదిం

పక్షవాతానికి ముఖ్యకారణమైన *సెరి (ఐల్‌ (త్రాంబోసిస్‌ రావ డానికి మధ్య వయస్కులలో, వృద్ధులలో అధిక రక్తపు పోటు, “ఆర్టీరియో స్ల్కీరోసిస్‌' వారణంకాగా, చిన్న వయస్సులో “సిఫిలిస్‌ అనే సుఖవ్యాధి, వయ మొదలగునవి కారణం కావచ్చు. మెదడులోని రక్తనాళంలో రక్తం గడ్డకట్టడంవల్ల రక్త (ప్రసారానికి ఆటంకం కలిగి పక్షపహాతానికి డారిరీస్తుంది, అప్పటి వరకు మామూలుగా వున్న వ్యక్తికి రాసి పూటనో, తెల్లవారు దషూమునో కొన్ని గంటలలోనే చేతికి, క౯రికి మూకికి నిదానంగా పక్ష వాతం లక్షణాలు వస్తాయి.

కొంఠమందికి వక్రవాతం స్పూర్తిగా రాకుండా ఒక చేరికి లేదా కాలికి మాషతమే చచ్చురావడం, మాట మామే పోవడం, బ్ఞాపకశక్తే మందగించడం జరగవచ్చు. కొంతమందికి పూర్తి పక్షవాతం రాబోటే కొన్ని నెలల ముందునుంచి పక్షవాతం చిహ్నాలు ఆకస్మికంగా వచ్చి, కొన్ని నిమివాలు లేడా గంటలు మాషశమేవుండి ౫ గంటల లోపల పూర్తి స్వస్థత వస్తుంది. వీటిని * టాన్సియెంట్‌ ఇస్కెమిక్‌ ఎటాక్స్‌

36 అంటారు. ఇలాంటి లక్షణాలు కనిపించిన వంటనే వైద్యుని సంప్రదించి తగు చికిత్స పొందాలి, పక్షవాతం వచ్చిన మొుడడి ₹౯దు రోజుల్లో (రాంబోసిస్‌ లేదా హెమరీజ్‌ అని నిర్ణయించడానికి సి డి. స్కాన్‌ వంటి ఆధునిక పరిక్షలు ఉపయోగంగా ఉంటున్నాయి. మగత తగ్గిన తరవాత బెషధాలతో పొటు, ప్రైద్యుని సలహాపై “ఫిజియోథెరపీ చేయించుకోవాలి. పక్షవాతపు కాళ్ళు, చేతులను కడలించ లేకపోవడంవల్ల, కీళ్లు, కండరాలు బిగుసుకుపోతాయి. అలా జరగకుండా ఫిజియోథెరపిస్టుగాని, రోగి బంధువుగాని. రోజువారీ కొన్ని గంటలసేపు అన్ని కీళ్ళను ముడుస్తూ, చాపుతూ వుండాలి. కండరాలలో కొంత బలం వచ్చాక రోగి తనంతట తానే కీళ్ళను వ్యాయామం చేస్తే కండరాలు త్వరగా బలం పుంజుకొంజాయి- తదవాతి మనిషి' లేక కర సాయంతో రోగి నడవడొనికి [పయత్ని స్తుండాలి, కాలిలో కంటే చేవలో బలం రావ డానికి సాధారణంగా ఎక్కువకాలం పడుతుంది. ఇప్పటికీ (గ్రామాలలో కొంతమంది పక్షవాతం వచ్చిన కాళ్ళకు లేక చెతులకు మూఢ నమ్మకాలడో పొవురాయి రక్తం [వాసి జబ్బు నయం అవుతుందని ఆశపడుతుంటాదరు, “ఎంబోలిజం* లో, పక్షవాతం కొన్ని క్షణాలలో హరకాత్తుగా వస్తుందిం ఈ రకమైన పక్షవాతం “మై (టల్‌ స్టెనోసిస్‌” అనే గుండె జబ్బులోను, పుట్టుకతోనే వచ్చే గుండె జబ్బులలోను, అరుదుగా గుండెపోటులోను రావచ్చు. ఆయా వ్యాధులకు చికిత్స చేప్పే, పక్షవాత లక్షణాలను లొలగించవచ్చు. పక్షవాతం రాకుండా వుండాలంటే, (ప్రధాన కారణమైన “సెరిఐల్‌ (తాంబోసిస్‌'కు దోహదంచేసే అధిక ర_క్షపుపోటు, “ఆర్టిరిడటూ ష్షీరోసిస్‌” లను అదుపులో వుంచుకోవడం అత్యపసరం, ఎటువంటి లక్ష ణాలు, బాధలు లేకపోయినా. అధిక రక్షపుపోటు (పమాదకారి అని (గ్రహించి, తరచుగా వ్టైద్యునితో పరీక్ష చేయించుకొంటూ తగు బౌషధ్గాల

37 జ్వారా రక్షపు పోటును అదుపులో వుంచుకోవాలి, “ఆర్జీరియోస్టిరోసిస్‌ అంటీ రక్తనాళాల గోడలలో కొలెస్టరాల్‌ వంటి కొవ్వు పదార్థాలు పేపకొని పోవడంవల్ల రక్తనాళాల గోడలు డళశసరి అవడం “ఆక్టిరియోస్లీరోసిస్‌ రాకుండా వుండాలందే మధుమెహం, రక్షపుపోటు వంటి వ్యాధులను అదుపులో వుంచుకోవడం, కొవ్వు వదార్థాలు, తీపి మున్నగు వాటిని ఆపి రంలో-తగ్గించడం, తగు వ్యాయామం చేస్తూ స్థూలకాయం. రాకుండా చూసుకోవడం వంటి జాగత్తలు తీసుకోవాలి, వ్లైద్యునితో పరీక్ష చేయించుకుంటూ, ఆయన సలహాపై బడ్‌ షుగర్‌, కొలెస్టరాల్‌ వంటి పరిర్లలు చేయించుకొంటూ వుండాలి, | అమెరికాల మరణాలకు (వధాన కారణాలు వ్యాధులు శాతం [1 గుండె జబ్బులు ర76 గ స్టోక్స్‌ (పవవాతం కలిగించే మెదదు రక్రనాళాల వ్యాధులు [0-0 ఓ డయవెటీస్‌ శ$ 7 సిరోసిస్‌ లివర్‌ (జలోదరం) 1.8 రిం ఆత్మహత్యలు కంతి €. పసికందులైే వచ్చే కొన్ని వ్యూఢులు కేం ల్‌ న! (1978 లెక్కల (వకారర)

గుండె జబ్బులు రుండెతో వివిద భాగములు. వముకీతియుక్‌ జివకను బృవాప్ట్యముని వళ్ళే. &4ట (! నె వే చ2! | ఛ్రాయొ షః ఈ) కక్‌ క్ష హైలక మనీ పీత్రయం. శ శీ వచి ఓవ కా! న్‌ లుంవై ద్రవం బయటే వాత కుళ్ళపీ లీ శజాబటము తోకులహౌళి లొ టు భో గుండె జబ్బును కలిగించే క్రిళ్ళ న్‌ప్వులి జ్వరం (రమాటిక్‌ ఫీవర్క్‌ రుమాటిక్‌ హార్ట్‌ డిసీజ్‌ గం-డె జబ్బులలో “రుమాటిక్‌ వాల్యులార్‌ హార్ట్‌ డిసీజ్‌” ఒక ముఖ్యమైన వ్యాధి. మన దేశంలొని హృ (దోగులళో [5 మండి శ్‌) శాతం మంది ఈ వ్యాధి తోనే బాధ పడుతున్నారు. ఈ రకమైన గుండె జబ్బుతో బాధవడుతున్న 15 సంకల లోపు పిల్లలు మన దేశంలో 60 లక్షల

39 నుంచి 80 లక్షల మంది ఉంటారని అంచనా, ఈ గుండె జబ్బుకు మూల కారణం సాధారణంగా $.15 సంవత్సరాల మధ్య వచ్చే *కీళ్ళ నొప్పుల జ్వరం” (దమాటిక్‌ ఫీవర్‌), పాళ్చాత్య దేశాల్లో ఈవ్యాధి దాదాపు నిర్మూ లీంచబడగా మన దేశంలో ఇంకా తరచుగా వస్తూవుండడం దురదృష్ట. రద్దీగా, అపరిపభంగా వుండే పరినరాల్లోను, పుష్టికరమైన ఆహారం లోపించిన పిల్లలలోను ఈ వ్యాధి ఎక్కువగా వస్తున్నది.

ఈ కీళ్ల నావ్వుల జ్వరానికి 1! నుంచి 4 వారాలకు ముందు గొంతు నొప్పి వస్తుంది. (గూప్‌ “ఎ (స్టెస్టోకాకస్‌ అనే సూడ్మ్మజీవి వల్ల కలిగే ఈ గొంతు నొప్పి పెద్ద బాధించక పోవచ్చు; కాబట్టి గుర్రించడం కష్ట ఈ జ్వరంలో మోచేతులు మోకాళ్లు మడమలు, మణీక్టలలోని కీళ్లు ఒక డాని తర్వాళ మరొకటి వాచి బాధ పెడతాయి. కొంత మందిలో కీళ్ల వాపు లేకండా నొప్పులు మా[ళతమే వుండవమద్చు. వరి కొంతమందిలో కీళ్లనొప్పులు చాలా స్వల్ఫంగానే వుండవచ్చు. 5-15 సంవత్సరాల మధ్య వయస్సులో, కీళ్లనొప్పులతో బాధపడుతున్న పిల్లలను అ్మశద్ధ చేయకుండా వైద్యునికి చూపించి తగు చికిత్స చేయి6చాలిం

ఈ కీళ్ల నొప్పుల జ్వరం గుండెపై కలిగించే దుష్పలితాలు చాలా ఎద్కువ. ఈ జబ్బులో గుండెలోని లోపలి పొర ముఖ్యంగా “మై (టల్‌*, “ఐవొర్టిక్‌' కవాటాలు దెబ్బథినడం వల్ల గుండెలోని విధా గాల మధ్య జకిగే రక్తప్రసరణకు ఆటంకాల ఏర్పడతాయి. ఈ జ్వరం మొడటిసారి వచ్చినపుడే గుండె జబ్బు (పారంభం కావచ్చు. ఈ జ్వరం కొంత కాలం తర్వాత మరల రిరగవెడుతూ వండవచ్చు, ఈ జ్వరం తిరగవెట్టిన (పతిసారి గుండె జబ్బు పెరిగే అవాశం నన్నది.

కీళ్ల నొప్పుల జ్వరం అని నిర్ణయించగా నే వైద్యుని సంహా (పకారం పూర్తి విశ్రాంతి తీసుకోవాలి, తగిన విథశ్రాంతి, మందులు తీసుకోకపోవడం వల్ల వ్యాధి పెరిగే అపకాశం వున్నది. వ్యాధి లక్షణాలు

థగ పూరి గా తగేవరకు మందులు వాడాలి. ఈ కీళనొసుల జ్వరం మరలి అటి ళం ల య వరల రాకుండా వ్వైద్యుని సలహాపై “కెంజధిస్‌ పెన్పికిన్‌” ఇంజక్షన్‌ (పతి మూడు వారాలకు ఒకసారి చేయించుకుంటూ వండాలి. ఈ ఇంజ క్షస్‌లను £5 సంవత్చరాల వయస్సు వచ్చే వరకు, అవసరమయితే ఇంకా ఏక్కుపకాలం పీసుకోవాలి, ఈవిధంగా ఇంజక్షన్లు; బొషధాలు వాడుతున్న బయితే గుండె జబ్బు పెరగకుండా నిరోధించ వచ్చు+ వ్‌. గుండె లోని కవాటాలు దెబ్బతిన్న రోగులు ఆయాసం, గుండె దడ, కాళ్వవాస మొదలైన లక్షణాలతో బాధపడుతూ వుంటాద, వైద్యుని పర్య వేర్లణలో నుందులు స్యకమంగా వాడికే ఉవశమనం కలు గుతుంది, ఇరక్రైన కవాటాలను వెడల్పు చేసే శస్త్ర చికిత్సలు, పూర్తిగా దెబ్బతిన్న కవాటాల సొనంలో కొత కవాటాలను (ఆర్టిఫిషియల్‌ ఇ అదొ ట వాల్యులు అమర్చే శద్తచికిత్సలు హైడరాబాద్‌, మ (దాసులలోను, రాష్ట్రంలోని వైద్య కళాశాలలకు అనుఒంధమైన పెద్ద ఆన్బ [ళులలోు వేస్తున్నాడం ఈ శస్త్రవికిత్సల వ్ల భాధామయమైన ఈ రోగుల జీవితాలు మెరుగవుతున్నాయిం. ఖర్చుతో కూడిన ఈ శ్ర చికిత్సలు పేద రోగులకు ఉచితంగా లభ్యమగునట్లు చూడవలసిన బాధ్యత (ప్రభు త్వంపై వున్నదిం అనేక మంది పిల్లలను, పెద్దలను పీడిస్తున్న ఈ “డమాటిక్‌ వాల్వులార్‌ హార్ట్‌ డిసీబొను నివారించవలసిన అవశ్యకత ము

గుండెపోటు అ౦జైనా బై గ్‌ జాజ్యాన్సి త్న బ్బ (కొరోనరీ ర్తక్తనాళాల వ్యాధులు నా) న నో! యే టీ టీ ఖ చా వ చ్యన్నాక్తట్లూయడు స ్‌ గ్‌ శ " రన య న! శక యన గుండె కండరానికి ర కాన్ని అందించే కొరోనరీ ర కనాళాలు అణాతీ చాతీ పాశ్చాత్య దేశాలతో పొటు మనదేశంలో కూడా గుండెపోటుతో జాధపడే రోగులు ఎక్కువ అవతున్నారః భారతదేశంలో (పరి సంవ లృరం లక్ష మంచికి పైగా గుండెపోటుతో మరణిస్తున్నారని అంచనా, ఈ వ్యాథి రాకుండా వుండడానికి అనేక జా (గదత్తలు కీసుకుంటూ వండడం వల్ల పొళ్చాత్య దేశాలలో గత రెండు దశాద్టాలుగా ఈ వ్యాధి కొంతవరకు ఎలి సన చెం శస మునినా వజల క తగ్గుముఖం పట్టింది. = శ్చాత్య దెశ స్థల కందె మనదిశ (ప్రజలకు సగటున 10 సంవత్పరాల ముండి గుండెపోటు వస్తున్నది+ మనదేశంలో

లే 50) సంవత్ప్చరాలు ప్రై బడిన వారికేకాక్య 20-00 ఫంవత్సరాల మధ్య వయ స్పులో _ అంటే కుటుంబ జాధ్యతలను నిర్వహిస్తున్న (ప్రధానమైన వయస్సులో కూడా తరచు ఈ వ్యాధి వస్తున్నది. ఇక 80 సంవత్సరాల లోపు వారికి దారా ఇది రావడం అరుదుకాదు ఈ వ్యాథ ఆలో కండే పుదషులలో అధికంగా (136 వస్తుంది ఫ0 సంవత్పరాలు దాటిన తరవాతి స్త్రీలలో కూడొ ఎక్కువగా వస్తుందిః ౮ | | ఫె ఖే | న ౯ చ | శ్‌ శ గ (| -) జో (ై గ ఖ్ధ (4 . / 1 గ్‌ "(దై ( ( శ్లో న్నా త్‌ ఈ (14 / (గ్రా న (1 ౬న నా శ. షే “వ గ వ! నగా సల ది ఎస్టీ [ స్త న్‌ స్‌ / (౯ 4 . ఆంధైహలో పురి , మీందెపోబు కో పుల్తూ. ఉఎరోటీం స భషిళో టివి ఉండుట. వీస్పట్రుసాట కక్క్మిం శ శంటిలథి (| అసో చుఃంటమి ం గుండె కండరానికి రక్ష (పసారాన్ని అందజేసే 'కొరోనరీ రక్త నాళాలు) అతి ముఖ్యమైనవిః వరీరమంతటికీ రక్తాన్ని (వసరింపచేసే గుండె తన విధిని నిరాటంకంగా కొనసాగించాలింటే ఈ రక్తనాళాలు అకోగ్యంగా వుండాలి కడా! వయస్సును బట్టి అధిక రక్తపోటు, మధు మేహం, హిగతాాగడం, స్థూలకాయం, నారిరక వ్యాయామం లేకపోవడం, వంశపారంపర్యంగా వచ్చే అంశాలు, ఆధునిక జీవనంలోని ఆటుపోటుల, ఆదురా మొదలె న కారణాలవల ఈ కోరోనరీ ర కనాళాలు (కమేడా ౧ ష్‌ లా న్‌ సన్న బడతాయి. సన్నబడిన రక్తనాళంలో రక్తం గడ్డకట్టి అవరోధం లిగించడంవల్ల_ ఈ రక్రనాళం సరథరాచేసీ గుండె కండరంలోని ఓక

డి భాగానికి హరాత్తుగా ర్నక్ష్య్మవసారం పూర్తిగా ఆగిపోయి, ఆగుండె భాగం “నిర్జీవం అవుతుంది. ఈ సంఘటనవల్ల రోగికి గుండెపోటు (మదోకార్జియక్‌ ఇన్‌ఫొరకన్‌ లేక కొరోనరీ (కాంబోసిస్స్‌ వస్తుంది (న్యు గుడులు || లీిలళై్ల హాటి ళల 4 1 నే ఆ5/ 6 (టై | నో నైట" /. వ్‌ ళ్‌ అలల. మ్‌ గా టా. గుంది కళదకమునో 6 వికూళనై ప బాల్‌త రక్త (ప్రసారానికి ఆటంకం. కొద్దిసేపు మా(శమే జరిగితే “అంకైనా అనే నొప్పి వస్తుంది. మనిషి కొంతదూరం నడిచినప్పుడు, మితిమీరి భోజనం చేసినప్పుడు, ఆవేశ పూరితుడై వున్నప్పుడు, ఎత్తు (పదేశం ఎప్మతున్నష్పుడు ఈ “అంజై నొనొప్పి సాధారణంగా వస్తుంది, కొన్ని సందర్భాలలో విథశ్రాంతిగా వున్నప్పుడు కూడా రావచ్చు+ “అండైనా నొప్పి ఛాడీ మధ్యభాగంలో వచ్చి, సాధారణంగా ఎడమ భజం ప్రైపుకు, ఎడము చేతికి కొద్దిమందిలో రెండు చేతులకు, గొంతు వైపుకు, వీఎ వైపుకు, మెడలోనీకి, దవడ లోనికి వ్యాపీంచవచ్చు ఛాతీలో బదవ పెట్టినట్టు, నొక్కినరి, పండినట్టు, అడిమినట్టు ఈ నొప్పి వుంటుంది. మంటలాగా కూడా రావచ్చు, రోగ్‌ తాను చేస్తున్న పనిని శఊదాహరణకు నడక) ఆపిన కొన్నీ నిమివాలలోనే నొప్పి తగ్గిపోతుంది ఈ.నాప్పి స్వభావాన్ని రోగ ఎప్పటికి మరువలేడు, “అంకైనా” నొప్పి అప్పుడప్పుడు లేడా (పరిరోజ? రావచ్చు

క! ఊటీముంను అక అట వెల ళ్ళన్లానా శ గ్రాం? 69 అశ 717 ఓ నన్ను శో భో ళీ జ ౯ స ర . సజ సిటి శశ స - | ౪ " ( | క = శ్వ " సాగ ఇ క్ష క 1 శుంటె వొక్టీ ఈ బైనా కొప్టి ఎళ్కుపరో ఛాటీ మధ్చచోముర 1 ఏటి నఎటరముల తోలి మిళవోకి ఇ్వుక్‌స్తుంతు. టిటటీగ్గా గుండెకొప్సీ టీటులోకి టాతొ వ్యాటంచ కచ్చు తదుతువోకి పూలా వ్యు లంచుడదచ్తు గలవా బద్రేధత “అంజైనా వొప్పి సాధారణంగా $ నిమిషాలకు మిం వుండదు. చేస్తున్న పని వెంటనే ఆపి విస్రాంతి తీసుకుంటే తగ్గుతుంద్‌. వై (టోగ్షెసరిస్‌, సార్చి టిట్‌, వసోర్డిల్‌ వంటీ బిళ్ళను నాలుక ట్రైండ పెళ్టి చప్పరిస్తే నొప్పీ తగ్గుతుంది. గుండెపోటు (హార్ట్‌ ఎటాక్‌ అంబైనా నొప్పివలె రాక విశాంతిగా వున్నష్పుడు, ని(దిస్తున్నవ్వుడు కూడ్‌ రావచ్చు. గుండెపోటు $ నిమిషాలు కాక కొన్ని గంటలు బాధిస్తుంది ఈ కాల వరిమితి విషయంలో మినహాయించి, వొప్పీ స్వభావంలోనూ ఛాతీ మధ్య భాగంలో (ప్రారంభించి, చేతులు, మెడ, దవడ మొదల% పెటీ వ్లైపుకు వ్యాపించడంలోను “అంపై నా, “నబృండెపోటు' జకే రకం” వుంటాయి. అంటే నొప్పి 10, 15 నిమిషాలలో తగ్గకపోయినా, నాటు (క్రింద పెట్టి చప్పరించే బిళ్ళలు రెండు మూడింటిక తగ్గకపోయిన ఆలస్యం లేకుండా వైద్య సహయం అందేటటు చూడాలి లు. మి గుండెపోటుల్కో ఛాతీ మధ్యభాగంలో నోక్కివట్టు వచ్చే నొమ్సళ్‌ హీటు రోగికి ముచ్చెమటలు పోసి బట్టలన్నీ తడిసిపోయి, పొలిపోడు వట్టు కనిపిస్తాడు. వాంతి రావచ్చు. శరీరం చల్లబడినట్టు వుంటుంఓ

త్‌ ఆ హో యాసం దడకూడా వండవచ్చు, కొన్ని సండరా ఇవ్‌ వడిపో లు ళం లరాస పటట వచ్చు, ఇలాంటి లక్షణాలు కనిపించిన నో ఇ స్పృహళిప్పి అతి సమీవంలో వున్న డాక్షరు దగ్గరకు తీ గెని ఆలస్యం చేయకుండా ్ర న ట్‌ కు రీసుకుఎళలా 1 రోగిని కడిఠించకహూాడదనేచి సరరదు. మొదటి బాలి, గుండెపోటు వచ్చిన గంటలవో (పాణాపాయకరమైన ల గంటలో, మొదటి కొన్ని రగా న కాంప్లి కేషన్లు త్వరగా వైద్యసహాయం అందిసే అ త క వస్తాయి రాబట్టి ఎంత పె ద్యుని దగరకు నష ౪ వ 6త మేలు జరుగుతుంది. కుటు6: ల రకు తీసుకు వెళ్ళగానే నొపి ఒం కొాటులది సమీవంలో వన ఇ ప్పితగ్లే సెడిటిప్‌” న్‌ జే వంలో వున్న స్పెషలిస్టు డౌక్టద ఓ ఇంజక్షస్‌ జెసి, యూనిట్‌ వనత సు డాక్టరు దగ్గరకు కాని, కొరోనరీ కేర్‌ సతులున్న కా౭యాలజిసు లేక ఫిజిపి 8౬ పటణాలలో వ గ్థాయాలజిస్టు లేక ఫిజిషియస్‌ వద్దకు సె టి పద్య కిళాళశాలకు అనుఒంధమెన పెరాస ర్హకుగాని, పెద్ద లు న నే లబే విభాగంలోకి గాని సరాసరి (రాజ తి పెడ్డాసువలిల ని రార్జియా ణా గ రాజువాలిటలా సమయ ద న. ా శ! ల చే టు | స! ! 1 క్ట. మ్‌ శు “సల ల య. యద ం కరే? స్య భ్‌ సి] తోక స? సం సే గం 1. తాం శై న టో అలంక శ ఇందెన్సిఎ కొరోనరీ శీర్‌ యూనిట్‌లో పెల్‌చూపి 7ాచిట్‌లో గుండె స్పందన పైన చూపిన కారియో సోోప్‌లో కన్‌పిస ఈ చిలతంలో డీఫి బిలే ట్రపల్‌ కనిపిస్తూ ఉంటుంది. ఫి్మబిలేటదను హడా చూడవచ్చు లీ

త్‌ కీ మక్రం వేటకి మెఖంంమో వబస్టికి జూసే కష్తీకుం బ్యాక్‌ నః మశక కాట్లు వోమీకం ధితికు వజ టాబింటి క! గి క్ష గ స్‌ ా లో డీఫి (బిలేటర్‌ సాధనంతో ఎలస్టిిక్‌ షాక్‌ ఇవ్వడం ద్వారా గుండె 86గి కొటుకొనేటటు చేయవచ్చు. ట్‌ ల శ గుండెపోటు రోగిని చికిత్స చేయడానికి కొరోనరీ కేర్‌ యానిట్‌లో డీఫి[బిలేటర్‌ మొదళ్నెన అనేక అధునాతిన చికిత్సా విధానాలు వుండడం వల్ల కాంప్లి కేషన్లను అధిగమించి నయం చేయడానికి అవకాశం పున్నదిః చేటి అధునిక చికిత్సలో గుండెపోటు రోగుల్లో పెక్కుమంది (0 వారాం నుంచి 8 నెలలు వి (శాంతి రీసుకొని తిరిగి తమ వృత్తులలోకి (వవేశించే అవకాశాలు కూడా ఎక్కువగా వుంటున్నాయి

గుండెపోటును నివారించడం ఎలా ?

గుండెపోటు 10 నుంచి $0 సంవత్సరాల మధ్య వయస్సు వారిలో కూడా ఎక్కువగా వస్తున్నడి, రక్తనాళాల గోడలలో కొవ్వు పదా ర్థాలు పేరుకోవడానికి (ఆర్జీరియో స్ల్మీరోసిస్స్‌ దోహడం చేసే అంశాలు = మిశిమీరి ఆహారం తీసుకోవడం, తగినంత వ్యాయామం లేకపోవడం, పొగ [తాగడం మొదల్స్హైన అలవాట్లు £0 సంవత్సరాల వయస్సుకు ముందే 1పారంభం అవుతాయి కదా! తరువాత నిదానంగా £0 లేక 80 సంవత్ప రాలపొటు ఈ కొప్వు పదార్థాలు పేరుకోవడం కొనసాగి చివరకు కొరోనరీ రక్తనాళాలలో రదక్త్శపసారం తగ్గిన తరువాత గుండెపోటు లక్షణాలకు లారి తీస్తుంది, కాబట్టి (పాధమిక నివారణ దాల్యంలోను కౌమార దశలోను మాతమే (పారంభం కావాలి. 85 సంవత్సరాలు దాబాక్క అప్పటికే (గుండెపోటు భవిష్యత్తులో రాబోయే వారకి కొప్పు పదార్థాలు పేదకోవడం జరుగుతుంది. కాబడ్జి అవి వరఠరింత పరగకుండాను, మిగతా రక్తనాళాల శాభోవళాఖల్లో రక్ట్యవసారం పెంపుదల చేయడానికి మనం కృషి చేయోలిం

గుండెపోటుకు దోహదంచేసే వ్యాధుల్లో అధిక రక్తపోటు, మధు మేహం ముఖ్యమైనవి. ఆరోగ్యవంతుని రక్తటోటు సాధారణంగా 120/80 వుంటుంది. 140/90 దాదితే ఎక్కువగా వున్నద్దే- రక్తపోటు అధికంగా వృన్న వారిలో చాలామందిలో ఎలాంటి లక్షణాలు వుండకపోవచ్చు. నిళ్ళి బంగా పెరిగి హానిని కలిగించే ఈ వ్యాధిని తరచు డాక్టర్‌తో పరీక్ష చేయించుకోవడం ద్వారానే కనిపెట్టవచ్చు ఆహార విహారాదులలో సంయమనం ద్వారా, మందుల ద్వారా రక్తపోటును అదుపులో పెట్టుకో వడం ముఖ్యం, అలాగే మధుమేహ వ్యాధి వున్నవారు ఆహార నియమాల ద్వార్శా బౌషధాలు లేక ఇన్నులిస్‌ డ్వారా వ్యాధిని పూర్తిగా అదుపులో వుంచుకోవాలి. మూశతంలో షుగర్‌, రక్తంలో షుగర్‌ తరచుగా పరీక్ష చేయించుకుంటూ డాక్టర్‌ సలహా (పకారం నడుచుకోవాలి

జగ

రక్తంలో “కొలస్టరాల్‌, “దై 'గ్లినరై డ్స్‌” అనే కొవ్వు వడార్థాల ఎక్కువగా వుండడం కూడా నృండెపోటుకు దోహదం చేసే అంశాలలో ముఖ్యమైనవి. 100 సి.సి. రక్తంలో కొలెస్టైరాల్‌ 150 మిల్లీ (గాముల నుంచి 231 మిల్లీ (గాముల వరకు మామూలుగా వుండాలి, అంతకుమించి వుంటే ప్వైద్యుని సలహాతో ఆహారంలో మార్చులు చేస్తి అవసరమైతే పౌష ధాలు వాడాలి, నెయ్యి, వన్న, మీగడ, జున్ను, డాల్డా, కొబ్బరినూం, కోడి (గుడ్డులో పచ్చపొన్న కాలేయం, వేటమాంసం, పందిమాంసం మొద వ్టైన ఆహర పదార్థాలలో కొలెస్టరాల్‌ ఎక్కువగా వుంటుంది. ఇటువంటివి జాగా తగ్గించాలి. నువ్వులనూనె, ఆవనూనె, (పప్తిగింజల నూచె, (వొద్దు తిరుగుడు పువ్వు నూనె, సష్షవర్‌ ఆయిల్‌ (సఫాలా) మొదల్సైన శాక కైలాలకు కొలస్టరాల్‌ తగ్గించే స్వభావం వున్నది. వీటిని కూడా మితంగానే రోజు మొత్తంమీద £ లేక $ టీ చెంచాల నూనెను మాత్రమే వంటలో ఉపయోగించాలి. కోడిమాంసం, చేపలు తినవచ్చు. వాటిని దూడా వేపుడు లేకుండా ఉడకబెట్టినవి వాగాలి, కొవ్వు పదార్థాలతోపొటు నీపి పదార్థాలను, పిండి పదార్థాలను కూడా చాలా మిళంగా తీసుకోవాలి.

బరవు మి౨మీరి వుండడం కూడా గుండెపోటుకు దోహడం చేసే అంశాలలో జకటి. ఒక వ్యక్తి £0) కిలోలు ఎర్మువ ఒదవు వున్నాడంటే, అతడు తన భుజాల మీద అరమణుగు బరువును మోస్తున్నాడన్న మాట చిన్న వయస్సు నుంచి మితిమీరి మిజంచే అలవాటును మానుకోవాలి “తక్కువ భుజించు - ఎక్కువకాలం జీవించు అనేది మంచి సూక్తి కాయ కష్టం చేయని వృత్తులలోని వాద (ఉద్యోగులు, వ్యాపారస్తులు లాయర్లు డౌక్టర్లు, గుమాస్తాలు వగ్పెర్భా ముఖ్యంగా మధ్య తరగతి, పై తరగతి (ప్రజలు అవసరమైన వానికంచె ఎక్కువ కేలరిల ఆహారం తీసుకొంటు న్నారు* వీరికి రోజుకు 1500 నుంచి 1800 కేలరీల ఆహారం సరిపోతుంది. అవసరమైన దానికంటే ఎక్కువ ఆహారం తీసుకుంటే అది కొవ్వుగా మారి పొట్టమీద పేరుకుంటుంది. మనం ఆరోగ్యంగా వుండాలంటే పొట్ట (బొడ్డు దగ్గరు చుట్టు కొలత ఛాతీ కొలతకంది రెండు అంగుళాలు భక్కువ వుండాలి,

గి

బరువు తగ్గాలంటే కేలరీలను ఎక్కువా అందడదేసే పిండి వదార్థాలను, కొచ్వు పదార్థాలను బాగా తగ్గించాలి. మాంస కృత్తులు ((టొటీనులు మాతం రోజుకు ₹0 నుంచి 70) (గాముల వరకు త్‌సు కోవాలి. కూరగాయలు తప్ప, మిగతా ఆహిర వదార్థాలన్నింటిని బాగా తగ్గించి తినాలి. ఎక్కువగా వరి అన్నం భుజించే మన దకిణ భారత దేశస్తులలో *“అన్న౦లో కూరలు కాకుండా కూరలలో అన్న౦ కలుపు కోవడం” అలవాటు చేసుకోవాలి. 18-£1 సంవత్సరాల వయస్సులో మన బరువు ఎంత వుండేదో అంతే మనం వుండవలసిన బరువు, వారానికి ఒకటి నుంచి ఒకటిన్నర కిలోల బదవు తగ్గడం మంచి పద్ధతి. ప్పూర్తిగా ఆహారం మానివేసి త్వరత్వరగా బరువు తగ్గడం కూడా మంచిది కాదు (సతీవారం బరువు తూచుకొంటూ వుండాలి. బరువు తగ్గవలసినంతి తగ్గాక, తగ్గిన బదవును అలాగే నిలుపుకోవడం మరింత ముఖ్యం, ఆహారం తగ్గించే మార్గాలరో బక పద్దతి వమిటంటే- తక్కువ నూంతో వండిన కూరలను, ఆకుకూరలను మినహాయించి, మిగతా ఆహారాన్ని అంతటిని £5 నుంచి 50 శాతం తగ్గించడం. ఉదాహరణకు రెండు చపొకీల బదులు ఒక చపొతీని, పాలు ఓక గ్లాసు బదులు అరగ్లాసు సీసుకోవాలి. ర (తిపూట భోజనం మానివేయడం మంచిదే కాని దాని ఒదులుగా ఉదయం టిఫిస్‌, మధ్యాహ్నం భోజనం ఎక్కువ లినకుండా వుండాలి.

హీగ (శ్రాగనీ వారిలో కందె, పాగ (శాగే వారిలో రెండు నుంచి 6 రెట్లు అధికంగా గుండెపోటు వస్తుంది. పాగ (తాగడం వల్ల కొరోనరీ రక్తనాళాలు మరింత తొందరగా దెబ్బరిని గుండెపోటు రావడానికి అవ కాశాలు వున్నాయి, 40 సంవత్సరాల లోపు వయస్సు వారికి గుండెపోటు రావడానికి కారణాలలో హిగ (తాగడం అతి ముఖ్యమైనది. పొగతాగడం పూర్తిగా మానిన వారిలో గుండెపోటు రావడం తగ్గుముఖం పడుతుందని అనేక సర్యేలలో [ధువపడింది, ఒకసారి గుండెపోటు వచ్చినవారు పాగ (శ్రాగడాన్ని పూర్తిగా విసర్జించాలి. గుండెపోటు రాకుండొ వుండాలని రోరుటినేవారు ఆచరించతగిన అతి ముఖ్యమైన నివారణ మార్గం హిగ (శాగడం పూర్తిగా మాని వేయడ మేం

50 కాయకష్టం చేసేవారిలో కందె, శారీరక (శమ లేకుండా కూర్యుని చేసే వృత్తుల వారిలో గుండెపోటు ఎక్కువగా వస్తుందిం రోజువారీ వ్యాయామం. చాలా ముఖ్యలః (పతికోజూ. ఆ౦దు మైళ్ళు నడవడం మంచిది. సైకిల్‌ తొక్కడం, ఈదడర్య గోర్ఫ్‌, ద్యాడ్కింటస్‌ మొదరైన ఆటలు ఇందుకు బాగా ఉపయోగిహ్టాయి. చిన్న వయస్సులోని వారికి పరుగెత్తడం మంచి కసరత్తు, పరుగెత్తడంవల్ల, పొట్ట కందరాలతో సహా అన్ని కండరాలకు మంచి పని కలుగుతుంది వృద్ధులలో తోటపని శరీరా నికి పనిని, మనసుకు వి (శాంలిని కలిగిస్తుంది. గుండెపోటు వచ్చినవారు, ర్క్తపోటు వున్నవారు, వృద్ధులు కఠినమైన వ్యాయామ పద్దతులను కాకుండా, డాక్టరు సలహా (పకారం వారి ఆక్యానికి అనుప్నైన తేలిక్లైన వ్యాయామాన్ని చేపట్టాలి. యోగాసనాలు అలసటను కలిగించరండా శరీరానికి మనసుకు కూడా ఉత్తేజాన్ని, ఉల్లాసాన్ని కలిగిస్తాయి. సమర్ధుడైన బోధకుని వష్ట నేప్పకొని, అన్ని వయస్సుల వారు యోగాసనాలను వేయవచ్చు, “*నవాసనరంి వంటి అసనాల గుండెజబ్బు, రక్తపోటు వున్నవారికి కూడొ మంచి ఉపచూోగం, వ వ్యాయామాన్ని అయినా, ౧మ్మదిగా (ప్రారంభించి, (కమేణా పెంచుతూ, (కమం తప్పకుండా కొనసాగిన్తూ వుండాలి. రోసెన్‌ మేన్‌, ఫీడ్‌ మేసన్‌ అనే వ్వైద్య శాస్త్రజ్ఞులు “టై ఫ్‌.ఎ” మనస్తత్వం కలిగిన వ్యక్తులలో గుండెపోటు ఎక్కువగా వస్తుందని ఎర్లి డించారు, 'దైప్‌-ఎి వ్యక్తిత్వం కలిగిన మనుషులు పరిస్థితులతో ను, ఎదుటి వారితో మ, తమతో తామే పోటీపడి క్పుస్తీపట్టీ మనస్తత్వం కలిగి వుంట్తారు. వీరు రాందిరగా మాట్లాడడం, నడవడమే కాకుండా, (పతి పనీ నిమిషాలవో అయిపోవాలని కోరుకుంటారు, ఏవనిన్నైనా ఇమ్మదిగా చేస్తూ

ఖే! పరిస్థితుల వద్సిడికి అంతగా లొంగని మనస్తత్వం కలిగే “వై ప్‌-బి వ్యక్తులలో గుండెపోటు తిక్కువ ఆధునిక జీవితంలోని అదుర్దాలు, వృత్తు లలో గీ్యవమైన పోటి మనస్తత్వం, వీదో ముంచుకు పోతున్నట్టు ఎవరో వింబడిస్తున్నట్టు హడాపుడిగా, వేగంగా జీవితాన్ని గడపడం, మానసిక ఆందోళన, ఉ(దిక్తభను కలిగించే సంభటనలు గుండెపోటుకు దోహదం జీవితంలో ఎదురయ్యే ఇబ్బందులను, కష్టాలను స్టిరచిత్తంతో, పీద్పత్తో (ప్రశాంతంగా ఎదుర్కోవడం అలవరుచుకోవాలి. వున పరిమితు లనుద్భ ష్టిలో ఉంచుకుని మనకు అందని లక్ష్యాలను సాధించడానికి ఆరాటపడకూడదు. అవి (నాంతంగా, అమిత వేగంతో పెద్దపెద్ద [వణాళిక లను చేపట్టి బదులు, మధ్య మధ్యలో వారాంతాలు వి శాంతి తీసుకుంటూ ఎక్కువ వ్యవధి తీసుకొన్నప్పటికి తక్కువ వేగంతో కృషిచేస్తే మన వృత్తులలో ఎక్కువ భలితాలను సాధించవచ్చు. మధుమహం, రక్తపోటు, స్థూలకాయం మొదలైన అంశాలు వంశపారంపర్యంగా వస్తాయి కాబట్టి కొన్ని కుటుంబాలలో గుండెపోటు ఎక్కువగా రావడం ఆశ్చర్యమేమీలేదు. తల్లిదండడులు, దగ్గర బంధు వలు 40% $0 లేక 8 సంవత్సరాల వయస్సులో గుండెపోటుతో బాధపడి వంద్కే ఆ కుటుంబ సభ్యులు పైన చెప్పిన జా(గతత్తలను అన్నిందినీ పొటించాలిం ఛాకీలో వచ్చే (పతి నొప్పి *“అండై నొ లేదా గుండెపోటు కాక పోవచ్చు. డాక్టద వద్దకు వెళ్ళి ఇంసింజిం మొదలై న పరీక్షలు చేయించు కొంటే వ్యాధి నర్ధారణ అవుతుంది, గుండెకు సంఒంధించిన నొప్పో కాదో నిర్ణయించడానికి, ఒకసారి గుండెపోట వచ్చి రోలుక్సొ 11 టెడ్‌ మిల్‌ చెస్ట్‌” అనే పరీక్ష చెయిస్తారు. పళహస్సా యాంజియో(గఫీ' అనే పరీక్ష అవసరం_కృవను? కొర్గన్టరీర్మ్యక్తనా చెళ్ళు | (జ నన. ! శ్ర. చో

కై పరిస్థితి గురించి, ఎన్ని రక్తనాళాలలో అవరోధం వున్నదీ ఈ పరీక్షలో తెలుస్తుంది. అధునాతన ఎక్విప్‌ మెంట్‌తో కూడిన ఈ పరీక్ష హైదరాదాదు, మ(దాసు వంటి నగరాలలో చేస్తున్నారు //1 క ( గ్ర + పతయ తౌఫ్టీ టైవాని శప్త అకిత్స “అంజై నా” వ్యాధి మందులకు శగ్గకపోయినా, తరచుగా నొప్పీ వస్తూ రోగి దైనందిన జీవికానికి ఇబ్బందిగా వున్నా, *'యాంజియో (గఫీిలో కొరోనరీ రక్రనాళాలలో అవరోధాలున్నట్టు నిర్ధారణ జరిగినా *పై పాన్‌ శస్త్రచికిత్స అవసరం అవుతుంది. ఒకప్పుడు విదేశాలలోనే సాధ్యమవుతుందనుకొన్న ఈ శస్త్రచికిత్సను గత కొన్ని సంవత్చ్సరాలుగొ ఢిల్లీ) బాంబాయ్యి మాసు వంటి (పధాన నగరాలలోనే కాక్క మన రాష్ట్రే రాజధాని హైదరాబాదులో కూడా (నిజాం అస్ప [తలోను, కొన్ని కార్పొరేట్‌ ఆస్ప తుల లోను) విజయవంళంగా చేస్తూ మంచి ఫలితాలను సాధిస్తున్నారు. ఈ “వ్లైపాఫ్‌” శస్త్రచికిత్సలో తొడలో నుంచి సిరను వీసి బృ హద్ధమసి (అయొర్జ్రాక్కి కారోవరీ ఛభమనీలో అవరోధపు దిగువ భాగొ నికి జరకలుపుతార. ఈ శస్త్రచికిత్స అనంతరం కూడా స్పెషలిస్టుతో అవ్పుడఫ్వేడూ చెకప్‌ల్కు ఆహార విపారాదులలో తగిన జా (గతత్తలు ర్‌సు కొంటూనే వుండాలి,

న్‌3ై గుండెపోటు నివారణ గురించి క్షు పంగాఇచెప్పాలంటే ; మా క శ శ. (కమం తప్పకుండా వైద్యునితో చెకప్‌ చేయించుకుంటూ, రక్త పోటు, డ్‌ షుగర్‌, కొలెస్టరాల్‌ చూపించుకొంటూ వండాలి. మధుమేహం, రక్తపోటు వ్యాధులున్నవారు వాటిని డాక్టర్‌ సఅహా (ప్రకారం దాగా కం (టోల్‌లో వుంచుకోవాలి. 2. మితాహారం ద్వారా స్థూలకాయం రాకుండా చూచుకొంటూ వుండాలి 39. పాగ (తాగకూడదు మద్యపానం మొద్మరైనవి. కూడ విసర్టంచాలి. 4. రోజువారీ వ్యాయామం కొనసౌగించాలి. ఫ్‌, మానసిక అందోళనలన్సు అదుర్దాలను తగ్గించువోవాలి. అన్ని దేశాలలోను వ్యా ప్తిచెందుతలున్న “గుందెపోటు వ్యాధి గురించి నివారణ మార్గాలను గురించి (ప్రజలకు వివరించ వలసిన ఆవశ్యకత ఎంలో వున్నది, ళా వైపాన్‌ శత్రచిిత్స, ఓపెన్‌ హార్ట్‌ శత్తచికిర్స నాకర్యాలు ఉన్న కొన్ని ముఖ్య ఆస్ప తులు;

1. నిజాం వైద్య విజ్ఞాన సంస్థ (నిమ్స్‌), పంజాగుట్ట, హైదరాబాదుం4 £. అపోలో హొప్పిటల్‌, మాస్‌, హైదరాబాదు, 9 క్రిష్టియన్‌ మెడికల్‌ కాలేజి హాస్పిటల్‌, వెల్లూరు-, తమిళనాడు
2. మాస్‌ మెడికల్‌ మిషన్‌ (విజయా హాస్పిటల్‌, మదాస్తు-£ ఫ్‌. ఇంకా బొంబాయి, ఢిల్లీ, కలకర్తా వంటి (ప్రధాన నగరాల్లో ఇటు వంటి అస్ప తులు ఉన్నాయిః

గుండె ఆగినప్పుడు (ప్రథను చికిత్స

వమన స్నేహితుడో, సహచదడో, బంధువో, పరిచితుడో హరాత్తూా స్పృహతప్పి పడిపోవడం, డాక్టర్‌కు కబురు చేయడం, ఆయన వచ్చి పరీక్ష చేసి, హృదయ స్పందన ఆగిపోవడం వల్ల ఆవ్యక్తి అంతకుముందే చనిపోయాడని తెలియచేయడం వంటి సంఘటనలు అరదేంకాదు. శరిరం అంతటికి రక్తాన్ని సరఫరా చేసే గుండె హరాత్తుగా ఆగిపోవడం _

1. తీీవమైన గుండెపోటులోను, కొన్ని గుండె జబ్బుల్లోను ద్‌ శ్వాస మార్గంవో నాణెం వంటి వరాయి వస్తువులు అడ్డం పడినవ్పుడు 8, ఎల (కీన్‌ షాక్‌ తగిలినప్పుడు 4 నీటిలో ముని" నప్పుడు $. అరుదుగా శస్త్రచికిత్స సందర్భంలోను 0, (పమాదాల్లో తీష[వంగా రక్తం పోయినప్పుడు, ఇంకా మరి ౯న్ని వ్యాధుల్లోను జరగుతుంది. తీష(వంగా గుండెపోటు వచ్చిన వ్యక్తి కొన్ని సందర్భాల్లో నొప్పి అని చెప్పి, డౌక్టర్‌ వద్దకు వెళ్లే వ్యవ రూడా లేకుండానే హరాత్తుగా కువ్వకూలినట్టు పడిపోవచ్చు. గడియారం ముల్లు ఆగపోయినట్టే గుండె హరాత్తుగా ఆగిపోవడంవల్ల మెదడుకు రక్ష [వసారం ఆగిపోయ్యి జక నిమిషంలో రోగి అపస్మారక స్థితిలోకి పోతాడు.

గుండె ఆ*పోవడం జరిగిన మూడు నిమిహాల లోపుగానే అత్యవసర (వధమ చికిత్చి జరగాలి. నాలుగ్నైదు నిమిషాలు దాటితే శాశ్వతంా మెదడు దెబ్బలినడం గాని, వ్యక్తి మరణించడం గాని జరగుతుంది, డొక్టర్‌ను పిలిచే వ్యవధి ఏమా [తం వుండదు కాబట్టి, ఈ సంఘటన రోడ్డు మీదో, ఇంట్లోనో, కార్యాలయింలోనో జరిగినవ్చుడు (ప్రధమ చికిత్స ఉయడానికి (పక్కనే వున్న (పతి వ్యకి సిద్ధంగా వుండాలి, ఈ (పధిమ చికిత్సను *గుండె-.ఊసిరితిత్తుల పునర్జీవనం) ( కార్డియో పల్మొనరీ రిససిటేషన్‌-సి.పి-ఆర్‌ ఎ అంటారు. నర్చులుు కాంపాండర్లు, హెల్త్‌ వర్కర్ల మా[తమే కాక వైద్యరంగానికి సంబంధం లేని వ్యక్షులందరూ కూడా ఈ (వధమ చికిత్స నేర్చుకుని వుందే ఎప్పుడైనా ఒక వ్యక్తీ (ప్రాణాన్ని కాపాడడానికి వీలుంటుంది. ఈ చికిత్సతో పునర్తివించి _ చాలొ కాలం జీవించిన అదృష్టవంతులు వున్నారు. ద్‌

వ్‌క్‌ స్పృహ తప్పిన (పతి వ్యక్తి గుండె ఆగిపోవడం వల్ల కాకపోయినా రక్తపోటు బాగా తగ్గిపోవడం వల్లు ఇతర కారణాల వల్ల కళ్లు తిరిగి పడిపోవచ్చు. అటువంటి వ్యక్తిని పరీక్షిస్తే శ్వాస నాడి బాగానే వుంటాయి. గుండె ఆగిపోయిన వ్యక్తిని పరిక్షి స్తే దవడ (కింద మణికట్టు వద్ద రక్తనాళాల నాడి తగలదు. గుండె ఆగిన వ్యక్తి మొదటి నిమిషంలో ఎగశ్వాసతో గురక పెడతాడు. మరికొద్ది సేపటిలోనే శ్వాస ఆగిపోతుంది. ఫిట్సు రావచ్చు. ముఖంలో మార్పు వస్తుంది. కంటి పాపలు వఎడల్పవుతాయి. గుండె ఆగిపోకే కనవడే లక్షణాలను నిర్ధారణ చేసుకున్న వెంటనే [పథమ చికిత్స (పారంభించాలి శ్వాసమార్షానికి అడ్డం పడకుండా మున చూపుడు వేలతో అన్న౦ మెతుకులు, కట్టుడుపళ్లు మొదలై న పరాయి వస్తువులను గొంతులోంచి ఒయటకు లాగాలి రోగిని నేలమీడగాని, చెక్క బల్లమీదగాని పడుకో బెట్టి కాళ్ల (కింద £, 8 దిండ్లు పెట్టాలి. రోగి తలను కొడ్డిగా వెనక్కు వంచాలి, (౧

నా.

సే

సగ

గుండె ఆగితే జరిగే [ | . | పధమ చికిత్సలో న్నే | / - గు య రన చేయుటం ॥ స 6 అంద్ట€ గ న నా ననన స ల

శారి ఎడంవెపున గుండె వుండే (పదేశంలో గాని, ఛాతీ మధ్య భాగంలో గాని మన పిడికిచి బిగించి ఒక (గుద్దు గట్టిగా

న్‌6

గుద్దాలి. ఒక్కోసారి ఇలా (గుద్దిన పంటనే గుండెలో చలనం కలుగు తుంది, నాడి చేతికి తగిలితే మనం విజయం సాధించినట్టే. ఫలితం లేకపోతే “గుండె మర్దవి (శార్జియాకీ మసాజ్‌ (పారంభించాలి. వంటనే ల్‌ [పక్కనె నిలబడిఛాకీ మధ్యం కొద్ది కలది భాగంలో మన ఎడం చేంని వంచి దాని మీద కుడి చేతిని వుంచాలి, కుడి చలితో మన ఎడం చేని బిగించి వంచాలి. మన రెండు మోజచీతులను వంచకుండా నిటారుగా వుంచాలి. రెండు చేతులతో ఛాతీపై లఅయజడ్డంగా నిమిషానికి 60 మంచి 80 సార్లు సుమారు (సెకనుకు ఒకసారి నొక్కుతూ వుండాలి. ఛాత్సివై బలంగావే నొక్కుతూ వండాలి, గుండె లిరిగి కొట్టుకునే వరకూ (అంటే నాడి తగలడం, కంటి పొవలు చిన్నవి అయ్యే వరకు ఈ మర్దన కొన సాగిచ్తూ వుండాలి.

ఇలా గుండి మర్దన ఒకరు చేస్తూందే, అదే సమయంలో మరో (ప్రధమ చికిత్సకుడు కృ (శిమ శ్వాసను కల్పించాలి. సహాయకుడు తన ఒకచేతి బొటనవేలు, చూపుడు వేళ్ళతో రోగి ముక్కును మూసి వుంచాలి. సహాయకుడు తన నోటితో లోపలికి గాలి బాగాపీల్చి, తన నోటిని రోగి నోటికి ఆనించి, అతని నోటిలోనికి గాలిని ఉఊదాలి. ఊడగాస రోగి ఛార్‌ ఉబ్బడం గాలి బయటకు రావడం జబగుతుంది. మరల సహాయకుడు ఈ “ముఖాముఖి శ్వాస్యకియి (మౌతీ టు మౌత్‌ గెస్పిరేషన్స్‌ ను కొన సాగిస్తూ వుండాలి. ఈ శ్వాస్మకియను నిమిషానికి 1£ నుంచి 16 సార్ల చేయాలి. ఈ శ్వాసక్రియను చేస్తూన్తే “గుండె మర్దనిను ఆపకూడదు (వధమ చికిత్సకులు ఇద్దరు లేకపోతే ఒక్కరే గుండె మర్దన, శ్వాస్యకియ రెంటిని చేయాలి. గుండె మర్దన సుమారు 18 సార్లు చేసిన తరువాత రెండుసార్లు “ముఖాముఖి శ్వాస ్టకియి చేయాలి.

గుండె తిరిగి కొట్టుకుని నాడి తగిలి మామూలు శ్వాస పునరుద్ధ రణ జరిగేవరకు (సధమ చికిత్సను కొనసాగిస్తూ వుండాలి. డాక్టర్‌ వచ్చే వరకు గాని, పెద్దాసువ (శిలోని 'ఇంటెన్సిప్‌ కొరోనరీ కేర్‌ విభాగం లోనికీ

న్‌

ని స్పెషలిస్టు ఆస్ప తికిగాని రోగిని తీసుకువెళ్ళే వరకు ఈ (ప్రధమ చికిత్స కొనసాగిస్తూనే వుండాలి. అది సుమారు వది నిమిషాలకు తక్కువ లేకుండా కొనసాగాలి, ఇంటెన్నిప్‌ కొరోనరీ కేర్‌ విభాగంలో *డిఫి (బీలేటర్‌” మొదల్లైన పరికరాలతోన్తు జౌషధాలకోను చికిత్స చేయబడుతుంది.

పైన చెప్పిన (పథమ చికిత్సను ఏ మామూలు వ్య-క్తి అయినా నేర్చుకొని వుంటి ఎవరిన్సై నాా ఎప్పుడై నా అత్యవసర పరిస్థితిలో సహాయ వడి వారి (పొణం కాపొడవచ్చు. సమయం చాలా విలప్తై నది. రోగి స్పృషహతప్పిన 8 నిమిషాలలోనే ఈ అత్యవసర (ప్రధమ చికిత్స (పారం భించాలి. 4 లేక $ నిమిషాలు దాటిన తరువాత చికిత్స (పారంభి స్తే ఎంత చేసినా లాభంలేదు, సాటి మనిషి (పాణాలను కాపాడే సి.పి,అర్‌. (పధమ చికిత్సను (పతి ఒక్కరు నేర్చుకోవడం మంచిది.

రక్తపోటు రక్త నాళాలలో (ప్రవహించే రక్తం రక్తనాళాల గోడలపై కలిగించే వత్తిడిని *ర్క్రపోటు” అంటాద. గుండె నిమిషానికి సుమాద 72 సార్ల కొట్టుకొంటుంది అంటే రోజుకు లక్ష కంటే ఎక్కువసార్లే కొట్టు కొంటుంది. ఒక్కొక్క స్పందనకు ఒక అర కప్పు రక్తం గుండె నుంచి పన్నెండు వేల రదక్తనాళాల్లోకి (పవహించడానికి మూలఅకారణమై? “వత్తిడిని రద్ష్తషోటు అంటారు. ఇది వుండవలసిన దాని కంచి ఎక్కువ వుంటి. “హైపర్‌ దెక్టన్‌ (అధిక రక్తపోటు). అంటారు. సాధారణంగా ర_క్థపోటు 120/00 వుండాలి. ఇందులో పై అంకె “సిస్టోలిక్‌ (పెషర్‌ను, కింది అంకె “డయాస్టాలిక్‌ (ఫెషర్‌"ను సూచిస్తుంది. రక్తపోటు ఒకే స్థాయిలో వుండకుండా నిమిష నిమిషానికి, గంట గంటకూ మారుతూ వుంటుంది. శారీరక (శమ చేస్తున్నప్పుడు, ఉ,(దేకంగా వున్నప్పుడు, భయాందోళనలతో వున్నప్పుడు నొప్పితో బాధపడుతున్నష్పుడు కొద్దిగా పెరగవచ్చు. (వశాంతంగా ని్య[దపోయి లేవగానే రక్తపోటు తక్కువగా వుండవచ్చు. ఇవన్ని సహజమైన మార్చులే. 140/9 దాటితే రక్తపోటు ఎక్కువా వున్నదని చెచ్చవచ్చు. వృద్ధులలో 1600/80 దాకా వుండవచ్చు. రక్తపోటును “స్పిగ్మో మేనిమీటర్‌” అనే సాధనంతో డాక్టర్‌ కొలుస్తారు. గ్‌ గై ముం 1 ల జడ (భి స్ట్‌ న్‌ ( స్వైమ్వై గ స్వా ి న్చీళ మనో మాటర్‌ (క్రవ్యాటు కావాలన్న యు

వ్‌ ఇతర దేశాలలో వలినే, మన దేశంలో కూడా రక్తపోటు వ్యాఫ విస్తారంగా పున్నది. (పతి వంద మందిలో 10 నుంచి 15 మందికి ఈ వ్యాధి వున్నదని అంచనా, మన దేశంలో సుమారు ఆద కోట్ల మందికి పైగా (ప్రజలు ఈ వ్యాధితో బాధపడుతున్నారు. వీరిలో కనీనం పగం మందికి రక్తపోటు ఎక్కువగా వున్నదని వారికి తెలియనే తెలియద: పన్నదని తెలిసిన వారిలో దాడా ఎర్క్మువ మంది దానిని అదుపులో పెట్టు కోవడానికి మంచులు సరిగా వాడడం లేదని అనేక సర్వేలలో తెలియ వచ్చింది, వ్యాధి (పాథమిక దశలో ఏ లక్షణాలూ వుండకపోవచ్చు. పఫ్‌ సంవత్సరాలు గల ఒక బ్యాంకి ఉద్యోగి తన రోజువారి పని చూసు కొంటుండగా, హరాత్తుగా తలనొప్పి వచ్చి (కంద పడిపోయాడు, డాక్టరు వద్దకు తీసుకు వచ్చారు కుడి కాలుకు, కుడి చేతికి పక్షవాతం వచ్చింది. అతని రక్తపోటు 100/130 వున్నది. 4 రోజులు మగతగా వున్న తరువాత నిదానంగా కాలు చెయ్యి కొంత వరకు బలం పుంజుకొని "రెండు సంవత్సరాలైనా తిరిగి ఉద్యోగంలో (ప్రవేశించలేని స్ట్‌లిలి ఇంటి వడ్డే వుంటున్నాడు, పక్షవాతం రాకముందు రక్తపోటు వున్నదగి అతనికి తెలియదు. ఎప్పుడూ డాక్టరుకు చూపించుకోలేదుం ఇంకొక ఆఫీసరుకు రక్తపోటు వున్నదని తెలుసుగాని, దానిని అదుపులో వృంచుకోవడానికి మందులు, ఆహార నియమాలు పొటించడం లేదు. ఒకరోజు ఛాతీలో నొప్పివచ్చి, డాక్టడ వద్దకు తీసుకువెడితే ఇ.సిజిం కీసి “గుండెవోటుి. అన్నారు. ఈవిధంగా పైలెంటోగా. పెరుగుతూ మనిషి.ఆరోగ్యాన్ని డెబ్బరీసే ర్యక్తపోటు వ్యాధి అప్పుడప్పుడు డాక్టరుతో “వెర్రప్‌' చేయించుకొరిటే న ఒయటవదుతు6దిం రక్తపోటు ఎక్కువగా వున్న కొంతనుందిలో తలనొప్పి, ళూలుడ్కు తల (తిప్పు, దడ, అయాసం, అలసట, చికాకు మొదలైన లే దాలు వుండవచ్చు. ఈ లక్షణాలన్నీ ఇతర వ్యాధులలో కూడొ వుండవచ్చు. రక్తపోటు మరీ ఎక్కువగా వన్నప్పుడు ముక్కువెంట రక్షం కారడం,

60 చూపు తగ్గడం, పక్షవాతం, మూ(తపిండాలు దెబ్బతినడం, గుండెపోటు, గుండె పెరగడం వలన కాళ్ళ వాపు ఎగశ్వాస, కాళ్ళలో రక్త (ప్రసారం తగ్గడం మొదలై న బాధలు రావచ్చు. (ప్రాధమిక దశలో కనిపెట్టి తిన చికిత్స, ఆహార నియమాలు పాటిస్తే పై దుష్పలితాలు రాకుండా కాపాడు కోవచ్చు.

*పెైలో స(నయిటిస్‌ మొదలైన మూ (తపిండాల జబ్బులవ్యల్ల, వినాళ (గ్రంధుల జబ్బుల వల్ల, రక్తనాళాల వ్యాధుల వల్ల, స్త్రీలలో “బాక్చీమియా (గుషరపువాతం) వంటి జబ్బు లవల్ల రక్తపోటు రావచ్చు, పిల్లలలో, చిన్న వయసులిని వారిలో రక్తపోటు వుంటే, ఇలాంటి వ్యాధు అను అనుమానించి, అవసరమైన పరీక్షలు చేసి వ్యాధి నిర్ణయిస్తారు. కొ్‌న్ని సందర్భాలలో శస్త్రచికిత్స వల్ల రక్తపోటు పూర్తిగా నయం అవుతుంది

రక్తపోటు ఎక్కువగా వున్న వంద మందిలో $0 మందికి ఏ కారణం లేకుండానే ఈ వ్యాధి వస్తుంది. దీనిని “ఎసెన్షియల్‌ హైపర్‌ టెన్షన్‌” అంటారు. ఇది వంశపారంపర్యంగా వచ్చే వ్యాధుల్లో ఒకటి తల్లి దం [డులలో ఒకరికి రక్తపోటు వంటే, వాం సంతానంలో అది రావ డౌనికి £5 శాతం ఆవకాశం వున్నది తల్లి డం (డులిద్దరికీ వంటి, వారి పిల్లలకు ఈ వ్యాధి వచ్చే అవకాశం మరింత ఎక్కువ,

ఆఫికా నీ[గోలలోను, చైనా, ఫిలిప్పీన్స్‌, పోర్టోరికో దేశాల (ప్రజలలోను, ఎస్మిమోలలోను ఈ వ్యాధి తక్కువ జపాొస్‌ దేశస్తులలో నూటికి 4 మందికి రక్తపోటు వ్యాధి వున్నది. ఇతర దేశస్తులు రోజుకు సగటున 10 (గ్రాముల ఉప్పును తింటుంటే జపాన్‌ దేశస్తులు రోజుకు సగటున 80 (గ్రాముల ఉప్పును ఉపయోగిస్తారట 1 ఉప్పు ఎక్కువగొ వాడడం రక్రపోటు రావడానికి ముఖ్య కారణాలలో ఒకటి.

అలాగే బరువు ఎక్కువగా వుంటడం, పొగ తాగడం, మద్య పానం, వ్యాయామం లేకపోవడం, ఆధునిక జీవనంలోని ఆందోళనలు,

61

అదుర్దాల్కు తగిన వి (శాంతి లేని యాం తిక జీవనం- ఇవన్నీ రక్రపోటుకు దోహదం చేస్తాయి. గర్భనిరోధక మా[ళలు వాడే సప్రీలలో కొద్దిమందికి రక్తపోటు పెరుగుతుంది. వాటిని ఆపగానే రక్రవోటు మామూలు స్టాయిఃకి వస్తుంది.

రక్తపోటు పరీక్ష చేయించుకొనే వ్యక్తి భౌతికంగా, మానసికంగా పూర్తి వి (శాంతిగా వున్న స్థితిలో డౌక్టరుతో చూపించుకోవాలి, ఒకటి రెండు రోజుల వ్యవధిలో కనీసం రెండు సార్లు డాక్టరు పరీక్షించి రక్త పోటు ఎక్కువ వున్నదీ లేనిది నిర్ధారణ చేస్తాడు. రక్తపోటు ఎక్కువా వున్నవారు ఉప్పు (సోడియం క్లోవైడ్‌్‌ను తగ్గంచాలి. సాధారణలా మనం రోజుకు ఫ్‌ నుంచి 1$ [గాముల ఉప్పును ఆహారంలో తీసుకొంటూ వుంటాము. ఈ జబ్బు కొద్దిపాటి ఎక్కువగా వున్నవారు రోజుకు $ (గాముల ఉప్పును కూరలలో వాడవచ్చు, భోజనం చేసేటవ్వుడు ఉష్టును వేసుకోరాదు- పచ్చళ్ళు, ఊరగాయలు పొటాటో చిప్పు, ఉప్పు వేసిన తినుబండారాలు, అప్పడాలు, ఉఊప్పు వేసిన మాంసం చేవలు ముడలై నవి మానివేయాలి. పండ్లు, పండ్ల రసాలు, ఆకు కూరలు బాగా వాడవచ్చు, రక్తపోటు తీి(వంగా వున్నవారు (ఉదాహరణకు £00/180) రూరలలో కూడా" ఉప్పును పూర్తిగా మానివేయాలి. వీరు రోజుకు అర (గాము నుంచి జక (గాము కంటె ఎక్కువ ఉప్పు పాడకూడదు. పూర్తిగా ఉప్పు లేని కూరలకు కొంత రుచి కలిగంచడానికి నిమ్మరసం, జీలక[ర, ధని యాలు, మిరియాలు వంటివి వాడవచ్చు. రక్తపోటు తగ్గిన తరవాత, గాక్టరు సలహాపై ఉప్పు వాడడం కొద్దిగా పెంచవచ్చు. ఉప్పుకు బదులు ఫైంధవ అవణం వంటి (పత్యామ్నాయాలు రూడా మంచివి కావు

బరువు వుండవలసిన దాని కందె ఎక్కువ పుంట్కే . అహార నియమాల ద్వారా బరువు తగ్గాలి. రక్తపోటు రోగులు వేగంగా నడవడం, ఈదడం మొద్నలెన' వాటీని పరిమితంగా చేస్తే మంచి ఉపయోగం

62 వెయిట్‌ లిస్టింగ్‌ మొదలై న కసరత్తులు మంచివి కావు, ర_క్షపోటు వున్న వారు పాగ (తాగితే, రక్తపోటు, గుండె దడ పెరగడమే కాక గుండె పోటు వచ్చే అవకాశాలు కూడా ఎక్కువ అవుతాయి. మద్యపానం వల్ల కేలరీలు పెరిగి స్థూలకాయం రావడమే కాక్క రక్తపోటు కూడా పెరిగే అవకాశం వున్నది (వా ౪! భ్‌ కల న “| న్న [సా యొ ఘు న వద్ధాననం రక్తపోటు వున్నవారు పని వత్తిడిని దైనందిన జీవితంలో ఎదురయే్యే ఉ (దిక్తతలను, ఆందోళనలను, ఆదుర్దాలను తగ్గించుకోవాలి వీటిని తగ్గించుకోవడానికి యోగాసనాలు, ధ్యానం మొదలైనవి ఉవ యోగిస్తాయిం శవాసనం, పద్మాసనం మొదలైన ఆసనాలు చాలా ఉప యోగం, ఈ వ్యాధి వున్నవారు శీర్షాసనం సర్వాంగాసనం వంటివి వేయ కూడదు, *శవాసనంిలో ఒక మృతుని లాగా వడుకొని శరీరాన్ని? మనస్సును పూర్తిగా వీ (శమింపచేయాలి, ఉదయానే కాలకృత్యాల తరువాత్మ పరగడుపున ఈ ఆసనం వేయాలి. ఈ ఆసనంలో వెల్లకిలా పడు కొన్సి చేతులు పక్కకు చాపుకుని, కాళ్ళను కొడ్టిగా ఎడంగా వుంచాలిః కళ్ళు మూసుకొని నెమ్మదిగా? లోతుగా ఊపిరి పీలుస్తూ వదులుకూ

63 శవాననం తానో

తతత. వండాలి. ఉచఛ్వాసానికి, నిశ్వాసానికి మధ్య కొన్ని సెకన్లు వ్యవధిని వుంచుతుండాలి. కాలి వేళ్ళ దగ్గర నుంచి పాదాలు, మోకాళ్ళు, తొడలు, ఉదరం, వీప్కు భుజాలు, చేతులు, మెద, తల, ముఖం -_ అన్ని శరీర భాగాలను వపసగా ఒకదాని తరువాత మరొకదానిని సడలించాలిం

ఈ విధంగా శరీరంలో అన్ని భాగాలు “రిలాక్స్‌ అవ్వాలి, అంటే శ్వాసకు సంబంధించిన పొట్ట కండరాల కదలిక తవృ్ప, శరీరంలోని ఏ భాగంలోనూ కదలిక వుండకూడదు, పర్యవేర్షకుడు కాలునుగాని, చేతిని గాని స్వైకిలేపి వదిలిక్కే ఒక వస్తువులాగా (కిందపడి పోవాలన్న మాట, మానసికంగా ఎటువంటి అలోచనలు లేకుండా ఉఛ్వాస, నిశ్వాసాల మీద కొద్దిగా కేందీ9కరిన్తూ, భౌతికంగా శరీర భాగాలన్ని ంటిని సడలించగలిగితే ఈ ఆసనం నేర్చుకున్నద్దే- (పతిరోజూ కొన్ని నిమిషాలసేపు ఈ ఆసనం వేస్తే రక్తపోటు కొద్దిగా తగ్గతుందిం ఆదుర్భిల్యు ఆందోళనలు తట్టుకునే శ్రి పెదగుతుంది.

ఆహార నియమాలు, యోగాసనాలు వంటి బొషధేతర పద్దతులను పాటిస్తూ రక్తపోటు ఇంకా ఎక్కువగా వంటే డొక్టరు మందులను (వాసి ఇస్తారు. ఆధునిక వై ద్యశాత్త్రంలో అధిక రక్తపోటును తగ్గించే మంచి బౌషధాలు ఎన్నో వున్నాయి. డాక్టరు సలహా (ప్రకారం మందులను (కమం శప్పకుండా వాడాలి. చాలా సందర్భాలలో రక్రటోటుకు జివి ఠరాంతం మందుల వాడవలసి వుంటుంది, ఉదాహరణకు ఒక వ్యక్తికి

64

170/150 రక్తపోటు వున్నదనుకోండి. మందులు వాడినప్పుడు 140/00 కి తగ్గుతుంది. మందులు అవగానే తిరిగి పెరుగుతుంది. అలాగే మందులను తక్కువ మోతాదులో వాడినా ఫలితం వుండదు బౌషధాలవల్ల ఏమైనా దుష్ఫలితాలు కనపడినప్పుడు డాక్టర్‌కు తెలిపితే మందులు మారుస్తారు.

ఎటువంటి లక్షణాలు, బాధలు కనపడని (ప్రాథమిక దశలోనే రక్తపోటును కనుగొంటే, బౌషధాలు వాడడం ద్వారా పక్షవాతం, గుండె పోట్టు మూ (తపిండాల వైఫల్యం (1డ్నీ ఫెయిల్యూర్‌), దృష్టిమాంద్యం మొదలైన కాంస్లి కేషన్లు రాకుండా కాపాడుకోవచ్చు. *జనరల్‌ చెకవ్‌” లోనో, “ఇన్బూరెన్సు” పకిక్షలోనో రక్తపోటు వన్నదని బయటపడవచ్చు. డాక్టరు మందులు వాడమని చెప్పినా ఎటువంటి బాధలు లేవకదా అని కొందరు నిర్లక్ష్యం చేస్తారు. కొంతమందికి చిన్నవయసులోనే రక్తపోటు ₹00/140 దాటి వుండి, వేగంగా కాంప్లికేషన్లకు దారితీస్తుంది. దీనిని “మెలిగ్నెంట్‌ హైపర్‌బెన్షస్‌' అంటారు, దీనికి అత్యవసరంగా చికిత్స చేయించాలి.

కొంతమంది తమకు లో- బి-పీ వున్నదని డాక్టరుకు చెబుతూ వుంటారు. 110/70 వుంటి అది మామూలే, ఒక రకంగా వృ ద్ధావ్యంలో కూడా రక్తపోటు పెరగకపోవడం అదృష్టమే, రక్తపోటు 100/70 కంటె తక్కువ వుంటి కొంత తక్కువగా వున్నదని బప్పవచ్చు, కొంతమందిలో తల తిరగడం, నీరనం వంటి లక్షణాలు కందవచ్చు. డౌక్టరును సంప దించి ఆయన సలహాను పొటించాలిం

ఉబ్బసం

అకస్మాత్తుగా ఆయాసం, పిల్లికూతలు, దగ్గుెర వచ్చి కొంతసేపు దాధించ్హి దానంతట అది గాని, చికిత్స వల్ల గాని, తగపోయే లక్షణాలను “ఉబ్బసం ((వాంకియల్‌ ఆస్టమా అంటారు, అఖ్ని దేశాలలోను పిల్ల లలో నూటికి సుమార అయిదుగురికి, పెద్దలలో నూకికి ఒకరిద్దరికి ఈ వ్యాధి వున్నదని సశ్వేలలో బయటపడింది. ఇది ఏ వయస్సులోన్టైనా రావచ్చుగాని, చిన్న వయస్సులి్‌ 4-8 సంవత్సరాల మధ్యలో ఎక్కువగా మొదలవుతుంది. 3-4 సంవత్చరాలలోపు కూడా (ప్రారంభం కావచ్చు. బాల్యంలో మొదలై న ఉబ్బసం నూటికి 70 మందిలో 18-౬0 సంవత్సరాలు వచ్చేటప్పటికి తగ్గుముఖం పడుతుంది. [5 సంవత్సరాల తరువాత (ప్రారంభించే ఉబ్బసం రోగిని ఎక్కువ కాలం బాధిస్తుంది

రా(తిపూట గాని, తెల్లవాప జామున గొని ఉబ్బసం ౪్‌స్రైర్రగి

(ఎటాక్‌ వచ్చినప్పుడు ఛాతీ బిగించినట్టుండడం, ఆయాసం, దస్తుతో బాధపడుతూ ఊపి ఆడకపోవడం జరుగుతుంది. రోగి కూడ్మని ముందుకు వంగడంగాని, గాలివోనం డికి వద్దకువళ్ళి రొప్పడంగాని చేస్తాడు. అతని ఛారీలీ నుంచి పిల్పికూతల వంటి శబ్ధాలు డగ్గరవున్న వారికి వినబడతాయి, ఈ *తెరి కొన్ని నిమిషాల నుంచి క్‌న్ని గంటల వరకు బాధించవచ్చు., 1పాథమిక దశలోనే వైద్య సహయం అందకపోతే “స్టేటస్‌ ఆ స్తమాటికస్‌" అనే పీ్మ[వ దశకు చేరుకోవచ్చు. ఈ దశలో కనీసం మాటలాడరేనంత ఆయాసం, నిస్తాాణ, మగత, గోళ్ళు, నాలుక సిలం రంగులో వుండడం మొదలై న లక్షణాలు వుండవచ్చు. అటువంది సమయాలలో అత్యవసర చికిత్స కొసం రోగిని అస్ప (8లో చేర్పించాలి. ఆయాసం తగ్గిన తసవాత కొన్ని వారాలు లేదొ నెలల వ్యవథిళో మరల *తెరి వచ్చే వరకు కొంత మందిలో ఏ బాధా లీకపోవచ్చు. మరి కొంతమందిలో ఉబ్బసం లక్షణాలు తగ్గకుండా నెలల తరబడి బాధించవచ్చు (టానిక్‌ ఆస్తమా

655

ఇంచుమించు ఉబ్బసం లక్షణాలే వుండే మరొక వ్యాధి * గ్రానిక్‌ (బాంక్రైటిస్‌ మరియు ఎంఫిసీమా. దినినే “సి, ఓ పి, డి అనికూడా అంటారు, ఎక్కువగా పొగతాగే వారిలో '“స్కోకర్చు దగ్గుగా (పారం భించి, ఉదయానే కళ్ళి ఎక్కువగా పడుతుంది. ఇలా కొన్ని సంవత్స రాలు గడిచాక దగ్గుతోపాటు ఆయాసం రావడం [పొరంభిస్తుంది. ఊపిరి తిత్తులు పెరిగ్మి తీ(వదశలో కొద్దిదూరం కూడా నడవలేని స్థితికి చేద కుంటారు. ఈ వ్యాధికి పొగతాగడం ఒక ముఖ్యకారణం, పరి (శమలవళ్ల కలిగే వాయు కాలుష్యం మరొక కారణం

• శాపికల్‌ ఇయొసినో ఫిలియా అనే వ్యాధిలో కూడా దగ్గ ఆయాసం, జ్వరం, బరువు తగ్గడం, చాతీలో నొప్పి మొదలైన లక్షణాలు వుంటాయి, ఉబ్బసం వలె దీర్చకాలం బాధించకుండా *హ _టజాన్‌) వంది చెషధాల ద్వారా కొద్ది రోజుల్లోనే ఈ వ్యాధి తగ్గుముఖం పడుతుంది. పిల్లిరూతల వంటి శద్దాలతో ఆయాసం ఇంకా అనేక వ్యాధుల్లో రావచ్చు. రక్తపోటు, గుండెజబ్బు మొదలైన వ్యాధుల్లో కూడా రా(తిపూట ఎగ శ్వాస్య నోటివెంట రక్షపుజీర కలిసిన నురుగు రావడం మొదలైన లక్ష ణాలు వండవచ్చు. దినిని “కార్డియాక్‌ ఆస్తమా అంటారు. ఆయాసిానికి కారణమేమిటో నిర్ణయించి డాక్టరు తగు చికిత్స చేస్తారుం

ఉబ్బసం వ్యాధికి కారణాలు అనేకం. *ఎక్స్‌ (టిన్సిక్‌ ఆస్తమా అనేరకం వంశపారంపర్యంగా రావచ్చు. దినికి “ఎలర్జి ముఖ్య కారణం, శరీరానికి సరిపడని (పోటీను (యాంటిజెన్‌) శరిరంలో (వవేశించినప్పుడు దీనికి (పతీకారంగా “యాంటీబాడీలు ఉత్ప ర్తి అవుతాయి. ఆ వస్తువే తిరిగి శరీరంలో మరోసారి (ప్రవేశించినప్పుడు ఆ వస్తువుకు “యాంటీబాడీ లకు సంయోగం జరిగి కొన్ని హానికరమైన రసాయనిక పడార్ధాలు విడు దలై “ఎలక్టిని కలిగిస్తాయి. కొన్ని పదార్థాలకు ఉబ్బసం రోగుల శ్వాస కోశం తీ్యవంగా స్పందిస్తుంది. ఇంటిలో దుమ్ము, బూజు కొంతమందికి పడవు, ఇంట్లో బూజు దులిపినప్పుడుు పొలంలో, మిల్లులో వడ్త బూదర

67

తగిలినప్పుడు ఉబ్బసం కొంతమందికి ఎక్కువ అవడం అందరికి తెలిసిన విషయమేం. కొంతమందిలో ఎరువుల వాసనవల్ల, పెంపుడు జంతువులు, పక్షుల మీద బొచ్చు, ఈకలవల్ల కూడొ ఉబ్బసం లక్షణాలు పెరగవచ్చు.

అహార పదార్థాలు ముఖ్యంగా పిల్లలలో ఆవుపొలు, కోడి (గుడ్డు లోని తెల్లసొన, చేపలు చాళ్లెట్లు వంటి వీపి పదార్థాలు టొమాటో మొద ల్లైనవి ఉబ్బసాన్ని కలిగించవచ్చు. శీతల పాొనీయాల్లో వుండే. *టార్‌ (టాజిస్‌ వంటి రంగు పదార్థాలవల్ల కూడా ఈ వ్యాధి రావచ్చు. యాస్పి రిస్‌, ఫిప్టైల్‌ బ్యుటజోన్‌ మొదలై న నొప్పులకు వాడే బౌషధాలవల్ల కొద్ది మండికి ఉబ్బసం లక్షణాలు లిరగ బెట్టవచ్చు. రక్తపోటు, గుండెజబ్బు లకు వాడే “బీటా బ్లాకర్స్‌ ((పాషసనలాల్‌ మొదలై నవి ఉబ్బసం రోగులకు వాడకూడదు. “నీరు కాసి అనే కంటి వ్యాధికి వాడే *దీటా బొకర్‌ి కంటి చుక్కల వల్ల కూడా ఉబ్బసం లతిరగబెల్లే అవకాశం ల్‌ వ్‌ ట్‌ వున్నది.

కొన్ని వృత్తులలోని వారిలో ఉబ్బసం ఎక్కువగా వచ్చే అవ కాశం వున్నది. పెయింట్లు వార్నీష్స్‌ ప్లాటీనం, ప్లాస్టిక్స్‌, తోళ్ళు, ఊలు మొదలైన వాటిని తయారుచేసే పరి[శమలలోను, వాటితో వనిచేసే వృత్తులలోని కొంతమందికి ఉబ్బసం రావచ్చు. మబ్బులు కమ్మినప్పుడు, చలి గాలులు వీస్తున్నప్పుడు, గాలిలో నీటి ఆవిరి అధికంగా వున్నప్పుడు కొందరిలో ఉబ్బసం తెరలు ఎక్కువగా రావచ్చు. స్ధలం మారిస్తై కొంత మంది ఉబ్బసం రోగుల ఆరోగ్య పరిస్టితి మెదగవుతుంది. ఆందోళన, ఉఊ(దేకం మొదలైన మానసిక కారణాలవల్ల కూడా ఉబ్బసం తెరలు తరచుగా రావచ్చు,

తీసుకోవలసినబజా్యగత్తలు

ఉబ్బసం రోగి ఆహారంలో తనకు పడని వస్తువులేవో గుర్తించి వాటిని విసరించాలి. ఈ వ్యాధిలో “ఎలర్టని కలిగించే కారణాలలో ఇంటిలో

జ

68

వుండే దుమ్ము ముఖ్యమైనది. ఇంటి దుమ్ములో వుండే చిన్న పురుగు (డస్ట్‌ మెట్‌ వల్ల ఈ “ఎలర్జీ వస్తుంది. ఉబ్బసం రోగి ని(దించే గదిని శుభంగా వుంచాలి. తివాప్‌లు సామాను, పుస్తకాలు వగైరా ఆ గదిో వుంచకూడదు. గదిని, ఇంటిని కూడొ ఊడవడం కందె, తడిగుర్టతో తుడ వడం మంచిది. 'దూది పరుపులు, దూది దిండ్తకు బడులు, వీలయితే *“ఫోమ్‌తో తయారుచేసినవి వాడడం మంచిది. ఫాస్‌ గాలిలో వుండే దుమ్మును పీల్చడంవల్ల కూడా ఉఊబ్బోసం లోగికి రా (నిళ్ళు ఆయాసం రావచ్చు. శీతాకాలంలో గదిళోకి చలిగాలి తగలకుండా జాగత్తలు పీసుకోవాలిం

చలి వాతావరణం, గారిలో నీటీ ఆవిరి అధికంగా వుండే వాళా వరణం కొంతమందికి పడనప్పుడు, స్థలం మార్పుచేస్తే సుగుణం కనపడ వచ్చు. కొన్ని వృత్తులలో ఉబ్బసం తెరలు తరచు వస్తున్నట్టుగా వుంటే, వృత్తి మార్చు కూడా అవసరం కావచ్చు. రోగికి వడని వస్తువులేవో నిర్ధా రించడానికి *చర్మ పరీక్షలు అవసరం కావచ్చు, ఇంటి దుమ్ము, జంతు వుల బెచ్చు మొదర్నైన ఆనేక *యాంటిజెస్‌' లను ఉపయోగించి రోగికి సరిపడనిది ఏదో నిర్ణయిస్తారు. ఈ పరీవలకు ప్రై ద్యునికి, రోగికీ ఎంతో పీర్పు అవసరం. అదృష్టవశాత్తు, పడని “యాంటిజెన్‌” ఏదో తెలి స్తే, దానిని చిన్న మోతాదులలో [క్రమేణా పెంచుకుంటూపోతే, ఆ *యాంఠి జెన్‌ వల్ల ఎలర్జీ ఏర్పడకుండా పోతుంది. ఈ (ప్యకియను డీసెన్సి వై జేషస్‌ ఆంటారు. ఈ పరీక్షలను “ఊపిరితిత్తుల వ్యాధుల నిపుణులు చేస్తారు. ఉబ్బసం తెరలు తరచుగా రాకుండా నివారించడం కోసం “డై సోడియం (కోమోగ్జై కేట్‌” ఇన్‌ హేలర్స్‌ ముఖ్యంగా పిల్లల్లో మంచి ఫలితాలను ఇస్తున్నాయి. ఉబ్బసం వున్న పిల్లల్లో కొంతమందికి వద గెత్తడం వంటి వ్యాయామాలవల్ల ఉబ్బసం తెర రావచ్చు,

69 య స స టల. మ న. | . వమ నను. టా న ॥ మ స. సన వో స! క్‌ మ. సట. |. నం రస టు! ప ఎ మి సన న్‌ు 1 న మ. సవ వం. ల. " నం. ( సే వటట వ న ల టల స చు. ఉబ్బసం రోగి ఉపదొోగిస్తున్న ఇన్‌హేలర్‌ అటి నేటి వై ద్యశాష్త్రంలో ఉఊబ్బసం వ్యాధికి బాగా పనిచేసే అనేక కాషధాలు, ఇంజక్షస్లు వున్నాయి నోజిద్వారా వాడే వొషధాలకంది *ఇస్‌ 'హేలరుి (నోటితో లోపలికి పీల్చేవి్శి వాడడంవల్ల ఉబ్బసం రోగికి ఉప ణా ల న్‌్‌ శమనల ఎక్కువ కలుగుతున్నచిం బిళ్ళలు ఉపయోగించడంవల్ల వచ్చే దడ్శ చేతులు వణకడం వంటి దుష్ఫలితాలు “ఇన్‌హేలర్లు వాడడంవల్ల వుండవు, వీచిని పీల్చడం వల్ల, ఆయాసాన్ని తగ్గించే మందు సరాసరి ఊపిరితిత్తులలోకి పెళ్ళి పనిచేస్తుంది అలాగే కార్తికోసిరాయిడ్‌ ఇ0జ అతి అట్‌ ఏ బట క్షను బిళ్ళలు అత్యవసర పరిస్థితిలోనే డాక్టరు వాడతారుం అంతేగాని ఇలా ల అ బట ఈ మందులను సొంతంగా వాడడంవల్ల అనేక విపరిమాడణాలు కలగ వచ్చు. “సాల్‌ బ్యుటమాల్‌”, “టెర్‌ బ్యుటలిన్‌", “స్టిరాయిడ్‌” ఇస్‌ హేలర్లను ఎలా ఉపయోగించాలో, రోజుకు ఎన్నిసార్లు ఉపయోగించాలో డొక్టరును అడిగి వివరంగా తెలుసుకోవాలి

70 రాబోయే ఉబ్బసం తెర తీ్యవతను ముందే పసిగట్టి తగు జా [గ్ర

త్త తీసుకోవడానికి *పీక్‌ ఫ్లో మీటర్‌" అనే సాధనం ఎంతో ఉపయో గిస్తుందిం డాక్టర్‌ సలహాపై దీనిని రోగి ఇంటివద్ద వాడుతూ, ఆయాసం ఎక్కువ శాబోయే ముందు మందుల మోతాదు పెంచుకోవచ్చు. మందులు, ఇస్‌హేలద్ల తగిన మోతాదులో వాడుతున్నా, ఆయాసం తీ వంగా వున్న ప్పుడు వెంటనే డాక్టరు వద్దకు ఉళ్ళాలిం దీర్హకాలిక వ్యాధి అయిన ఉబ్బ సాన్ని అదుపులో పెట్టాలంటే డాక్టరుకు, రోగికి ఇద్దరికి తగిన ఓర్చు, అవగాహన వుండాలి. అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో కూడా పెరుగుతున్న పరి[శమల కాలుష్యం వల్ల ఉబ్బసం (బాంకై దిస్‌ వంటి వ్యాధుల పెరుగుతూ వుండడంలో ఆశ్చర్య మేమీలేదు కాలుష్య నివారణకు పారి (శామికుల్కు (పభుత్వం తగు కృషిచేయాలి.

“*డ్తాబ్బసం, [బాంకైటిస్‌ వ్యాధులు ఉన్నవారు పాగతొంగ

కూడదు, పొగ (తాగడం వల్ల ఈ వ్యాధులు జటిలమవుతాయి+

చుట్ట తాగితే ఉబ్బసం తగ్గుతుందనేది వాస్తవం కాదు;

అపోహ మా (తమే

టి.వి(క్షయృవ్యాధి

నున దేశంలో అత్యధిక మరణాలకు కారణమైన వ్యాధుల్లో తయ ముఖ్యమైనది. దేశం నొొుత్రం మీద 60 లక్షల నుంచి $0 లక్షల మంది క్షయ రోగులున్నారని, (పరి సంవత్సరం ఈ వ్యాధితో సుమారు 5 లక్షల మంది మరజిస్తున్నారని అంచనా, క్షయ రోగుల్లో నూటికి పారిక మందికి కళ్లెలో క్షయ (క్రిములు వుండడం వల్ల వీరి ద్వారా ఇతరులకు వ్యాపిస్తూ వున్నది. మన రాప్త్రంలోని 8 కోట్ల జనాభాలో సుమారు లి లక్షల మందిత్రైనా, ఇళరులకు వ్యాపింపచేసే క్షయ వ్యాధి (స్పుటం పొజిటివ్‌ కేసులు వున్నదని అంచనా.

ఈ వ్యాధి ముఖ్యంగా ఊపిరితిత్తులు, ఎముకలు, (పేగులు, మెదడు, చర్మం మొదలైన వాటికి, మెడ భాగంలో బిళ్లలకు (లింఫ్‌ గ్లాండ్స్‌) రావచ్చు. మెదడుపైన వుండే పొరలకు క్షయ సోకడం వల్ల “మెనింజై టిస్‌” అనే రీ్కీవ వ్యాధి ముఖ్యంగా పిల్లల్లో వస్తున్నది దగ్గు సాయం (తం వేళలందు జ్వరం, అలసట . బరువు తగ్గడం, ఊపిరికుట్టు నొప్పి, దగ్గినవ్వుడు కళ్లెలో రక్రం'వపడడం మొదలైన లక్షణాలు ఊపి) తిత్తుల క్షయలో వుంబాయి,

ఆర్థిక పరిస్థితులు బలహీనంగా వండడం, పుష్టికరమైన ఆహారం లేకపోవడం, గాలి, వెలుతుద లేని ఇళ్ళలో నివసించడం, కిక్కిరిసిన జనాభ్యా వ్యాధి లక్షణాలు కనపడుతున్నా డెౌక్టరు దగ్గరకు వెళ్ళి రోగ నిర్ణయం చేయించుకోకపోవడం వ్యాధి (గస్తులు నోటికి అడ్డం పెట్టు కోకుండా ,దగ్గటం, ఎక్కడపడితే అక్కడ కళ్ళె ఊయడం వంటి కారణాల _వల్త క్షయివ్యాధి విసృతంగా వ్యాపిస్తున్నదిం త్త దశాబ్దాలకు పూర్వం, ఈ. వ్యాధిని పూర్తిగా నిర్మూలించే అవకాశం వుండేదికాదు. స్టైప్టోమెసిస్‌, ఐ.ఎస్‌.హైచ్‌., రిఫొంపిసిస్‌, ప్రై రజినమైడ్క్‌ ఇధ్గాంబ్యుటాల్‌ వంటి

72

అనేక బొషధాలు వుండడంవల్ల ఈ వ్యాధి ఇప్పుడు పూర్తిగా నయం అవు తున్నది. ఈ వ్యాధి పూర్తిగా నయం కావాలంటే, వైద్యుని సలహ తుంచ, తప్పకుండా 8 నెలల నుంచి (స్వల్పకాలిక చికిత్స) 1! సంవత్పరం (దీర్హకాలిక చికిత్స), ఇంకా ఎక్కువకాలం (క్రమం తప్పకుండా మందు లను తీసుకోహలి. పూర్వపు రోజుల్లాగా శానిటోరియంలో చేరకుండానే, ఇంటివద్దనే వుండి వ్వైద్య సలహా ప్రకారం మందులు వాడితే వ్యాధ నయం అవుతుంది. £ లేక 3 నెలలు మందులు వాడిన తరువాత ఆరోగ్య పరిస్థితి మెదగు కాగానే రోగి దురదృష్టవశాత్తు మందులు ఆపితే వ్యాధి తిరగటెట్టి మామూలుగా వాడే మందులు కూడా పనిచేయని విషాద పరిస్థితి ఏర్పడవచ్చు.

ఈ వ్యాధి నిర్ణయానికి, చికిత్సకు (ట్రభుత్వం వారు (పతి జిల్లా ఆస్ప (తిలోను, (గామాలలోని (పాథమిక అరోగ్య కేం (దాలలోను ఏర్పాట్లు చేసి వున్నాడం ఈ కేంద్రాలలో రక్తపరీక్ష, కళ్ళె పరీక్ష, ఎక్స్‌-రే. మొదలైన పరీక్షలు చేసి వ్యాధిని నిర్ధారణ చేసి మందులు ఇస్తారు, తీ్యవదశలో వ్యాధి వున్నప్పుడు అత్యవసర వరిస్థితిలోను (వభుత్వ టి, బి, ఆన్న (తులలో రోగిని చేరస్తారు. ఈ వ్యాధి నిరోధానికి (వభుత్వంతో పాటు, *టి, బి, అపోసియేషన్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా” వంటి స్వచ్చంద సంస్థలు ఎంతో కృషి చేస్తున్నాయి కశ్ళిలో క్షయ (క్రిములు పూర్తిగా నిర్మూలన అయ్యేవరకు రోగి ఇతరులకు వ్యాధిని వ్యాపింపచేసే అవకాశం వున్నది. క్షయవ్యాధి మధుమేహ రోగుల్లో వస్తే వారు మరింత జాగతత్త తీసుకొని రెండు వ్యాధులకు గట్టి చికిత్స చేయించుకోవాలి.

కయరోగీ తీసుకోవలసిన జాగత్తలు

[= పాలు, (గుడ్డు, మాంసం మొదలై న పుష్టికరమైన ఆహారం తీసు కోవాలి, ఎటువంటి పథ్యంలేదు. చికిత్స (ప్రారంభించి, జబ్బు తగ్గు ముఖం వట్టగానే జ్వరం, దగ్గు మొదల్లైన లక్షణాలు తగ్గి రోగికి ఆకలి పెపగుతు;దిః

73

లి వి్మశాంతి, పరి (భమైన గాలి అవసరర

ర దగ్గేటప్టుడుః మాట్లాడేటప్పుడు నోటికి చేతి గుడ్డ అడ్డం పెట్టుకోవాలి,

4, కళ్లై ఎక్కడవడితే అక్కడ ఉఊయకుండా, ఉమ్మి గిన్నెల్లోనే వూస, ఆ గిస్నెల్లోని కళ్ళిను [కిమిరహితం చేసి దూరంగా పొరవేయాలిం

క్‌ పొగ (తాగడం ప్పూర్షిగా మాని వేయాలి.

6. ప్పైద్యుని సలహా (పకారం మందులు (కమం తప్పకుండా వాడుతూ *“వెకప్‌” ేయించుకొంటూ వుండాలి,

7 రోగి ఇంటిలో వుండే వారు అప్పుడప్పుడు ప్పైద్య పరిక్ష చేయించు కొని, వ్యాధి నిరోధానికి తగు జాగత్తలు శ్రీనుకోవాలి,

8. వ్యాధి[గస్తులు పిల్లలను (పక్కలో పడుకో బెట్టుకోవడం, ముద్దా డడం చేయరాదు,

ఈ వ్యాధి రాకుండా పసిపీల్లలకు వీ.సి,జి, వాక్సిన్‌ చేయించడం అత్యవసరం- ఎంత చిన్న వయస్సులో చేయిస్తే అంత మంచిది. క్షయ వ్యాధి విస్తారంగా వున్న మన దేశంలో పసిపిల్ల లకు భవిష్యత్తులో వ్యాధి రాకుండా నివారించాలంటే-బి.సి.జి, చేయించడమే వీక్తైక మార్గం. ఈ వాక్సిస్‌ వల్ల ఎలాంటి దుష్ఫలితాలు వుండవు. పద (వజలను ఎక్కువగా పట్టి పీడించే ఈ వ్యాధి నిర్ణయానికి చికిత్సకు అనవసరమైన సాధన సంపత్తి బౌషఢథొలు వివిధ ఆరోగ్య కేంద్రాలలో అభ్యమయేటట్టు చూడ వలసిన బాధ్యత (ప్రభుత్వంపై వున్నది. రోగులు కూడొ తము ఆరోగ్యం, శోటి (పజల ఆరోగ్యం గురించి త్‌ర్ధ తీసుకొని అవసరమైనంత కాలం చికిత్స పొందాలి. ప్వైద్య, ఆరోగ్య శాఖలోని క్షయ వ్యాధి విభాగం ఉద్యోగులు స్వచ్చంద సేవా సంస్థలతో పాటు (సజలు కూదొ. ఈ వ్యాధి నిరోధానికి (వభుత్వంలో సహకరించాలి. 3 లీక 4 దశాబ్దాల (క్రిందటి కంటె, ఇప్పుడు ఈ వ్యాధి వల్ల మరణాలు తగ్గుముఖం పట్టిన్మా ఇంకా మన దేశంలో క్షయ వ్యాధి ఎక్కువగానే వుండడం దురదృష్టం* అభివృద్ది చెందిన దేశాల్లోవల్కె మన దేశంలో కూడా ఈ వ్యాధిని దాదాపు పూర్తిగా నిర్మూలించాలంటే ఎంత కాలం పడుతుందోః

అటి పచ్చ కామెర్తం ఈ క్రష్శుః చర్మం, శరీరంలోని పొరలు పచ్చ బడడాన్ని పచ్చ కామెర్ల వ్యాధి (జాండిస్స్‌ అంటారు. పచ్చ కామెర్లు ఒక వ్యాధి లక్షణం మాతమే, అనేక జబ్బుల్లో పచ్చకామెర్లు వచ్చే అవకాశం వున్నది ఈ జబ్బుల్లో. వర్షా కాలంలో తరచుగా. వచ్చే 'ప్పైరస్‌ హెపద్టై టిప్‌ వ్యాధి ముఖ్యమైనది *హైపద్టై టిస్‌. వ్యాధికి “ఎ “బి అనే ప్పైరస్‌లు |పధాన కారగాలు,. ఇందులో సైరస్‌ *ఎ అపరిశ (భమైన వాతావరణ6లోను, త్రాగే నీద కలుషితం అవడంవలనా, ఆహార పదార్దాలు కలుషితం కావడం వల్లా వ్యాపిస్తుంది, ఢిల్లీలోని కొన్ని (ప్రాంతాలలో పైప్‌ల ద్వారా సరఫరా అయ్యే మంచి నిద్ద కలుషితం అవడం వలన 1853లో ఈ వ్యాధి ఒక “ఎపిడెమికి” లాగ వ్యాపించి 90 వేల మందిని బాధించింది. వైరస్‌ *ల్చొ వలన వచ్చే వచ్చ కామెర్లు వైరస్‌ 4వ? కంటె ఫ్రీ షవస్థాయిలో ఎక్కువ కాలం రోగులను బాధిస్తాయి ఈ రకం వైరస్‌ వ్యాధి అనేక సార్లు ర కదానం చేసే *వృత్తి రక్త దాతిల నుంచిర కం లక. వాని తాని తాధాటలి తాట ఎక్కించ బడిన వారిలోను మత్తు ఇంజక్షన్‌లు అలవాటు వడిన వారిలోను తరచుగా వస్తుంది. వర్షా కాలంలో పిలలోను, పిన్న వయస్కుల్లోను తరచుగా ప న. ళ్‌ వచ్చే' 'వ్వైరస్‌-ఏి వచ్చ కామెర్ల వ్యాధి లక్షణాలు ఇలా వుంటాయి మొదటి వారం పది రోజుల వరకు ఆకలి లేక పోవడం, వాంతులు, జ్వరం, మూ (తం పచ్చగా రావడం, వొట్ట నొప్పి మొదల్లైన లక్షణాలు వుంటాయి. ప్పూర్తిగా అకలి తగ్గిపోతుందిం హిగ (తాగే వారిలో వగ (త్రాగడం మీద అయిష్టత ఏర్పడుతుంది,

75

తరువాత దశలో కళ్ళు వచ్చ బడగానే, జ్వరం, వాంళులు మొదలైన లక్షణాలు చాలామందిలో తగ్గి (కమెణా అకలి పెరుగుతుంధిం పెద్దలలో కంటే పిల్లలలో ఈ వ్యాధి త్వరగా తగ్గుతుంది.

వ్యాధి 'నివారణ

రోగికి ఉవచర్యలు చేస్టేవారు వారి చేతులను సబ్బు నీళ్ళతో చలభంగా కడుక్కోవాలి. కలుషితం గాని మంచినీటిని సరఫరా చేయవల సిన బాధ్యత మునిసిపాలిజీల పైన; (పభుత్వం పైన వున్నది, అలాగే పాఠ సరఫరాలో తగు జా(గత్రలు తీసుకోవాలి

వ్యక్తిగత పరిశ్యభత బాగా పాటించే సమాజంలో ఈ వ్యాధి తక్కువగా వస్తుంది. జన నమ్మర్దం ఎక్కువగా వుండే తిరునాళ్ళు, సంతలు, పుష్కరాలు, ఎగ్జిబిషన్‌ మొదలై న సందర్భాలలో పరిశ (భ మైన వాతావరణం లేనందువల్ల ఈ వ్యాధి ఎక్కువగా వ్యాపిస్తుంది. కలుషిత మైన ఆహారం భుజించడంవల్ల కూడా రావచ్చు, ఆహార వదార్థాల మీద మూళలువేసి వుంచాలి. మంచినీటిని 10 నిమిషాలు మరగబెట్టి తాగాలి ఇటీవలి తుఫొను తదనంతరం పరిస్థితుల వలన కోస్తా జిల్లాలలో [వతి సంవత్పరం కందే ఈ వడు పచ్చకామెర్ల వ్యాధి ఎక్కువగా వస్తున్నది

చికిత్స

పచ్చకా మెర్లు తగ్గేవరకు ఎలాంటి పనీ చేయకుండా ఇంటి వద్ద గాని, అస్ప(తిలో గాని విశ్రాంతి 'రీసుకోవాలి. [శమ చేయకూడదు మొడటి వారంలో ఆకలి లేనప్పుడు మజ్జిగ, గ్రూరోజ్‌, పండ్తరనం వంటి శదవ వడార్థాలు బాగా ఇవ్వాలి,

ఆకలి పెరిగిన తరవాత మాంసకృత్తులు, ప్‌ండి పదార్థాలు, కొవ్వ పదార్హాలతో సహా మామూలుగా తినవచ్చు. వద్ది మజ్జిగ అన్నం

ఇ న! టీ

76 తింటే మంచిదనే అపోహ (వజల్లో వున్నది. అలాకాకుండా పుష్టికరమైన ఆహారం ఇవ్వడం వల్లనే *వైరస్‌ హెపడద్దై టిస్‌ వ్యాధి తగ్గుతుందని అనేక మంది వైద్య శాస్త్రజ్ఞులు ఘంటొవథంగా పెల్లడిస్తున్నా రు నెయ్యి, నూజె వంటి కొవ్వు పదార్థాలను తినరాదనే అపనమ్మకం (ప్రజల్లో వుంది, వాటిని తగుమా (తం వాడితే రోగికి ఆహారంపై ఇష్టత ఏర్పడ్మి వ్యాధి మరింత త్వరగా తగ్దే అవకాశాలున్నాయి, వ్యాధి ముదిరిన దశలే, కొన్ని ఆహార నియమాలను క్వాలిఫైడ్‌ వైద్యుని సలహాపై పాటించవలసి వుంటుంది. నాటుపవ్నై ద్య౦ (నమాదం౦ జ. ఎ సచాళజ్సా. వచ్చికామెర్ల రోగ్‌ స్ట్‌ | క్ర. ఛ్‌ సం శ 1 శై నై వ్‌ + ల స గ ( మజీకట్టుపై కాల్పించడం వంటీ గ | ల టోకి య మోటు షప్తైెడ్యాల వట్ల ఫలిత6 జ క్‌ ధన. య. సై లే వచ్చకామెర్త వ్యాధి త్వరగా నయమవుకుందనే నమ్మకంతో కొంతమంది (ప్రజలు, విద్యావంతులు కూడా నాటుప్పైద్యం పైపు ఆకర్షి తుల్లై మణీకద్దుపై కాల్పించుకోవడం, పపర్లు పోయించుకోవడం మొద న్దైనవి చేస్తుంటారుం

77

ఈ అశాస్రీయమైన పద్ధతులవన్ల వ్యాధి ముదరడమే కాక్క అనేక కాంస్లి కేషన్లకు దారితీసే (పమాదం వంది కాబట్టి. ఈ వ్యాధి షశస్తులు క్వాలిఫెడ్‌ డాక్షర్తతోనే చికిత్స చేయించునోవాలి, పచ్చుకామెర్ష వ్యాధిని

న్‌ బగా క లి ఇబ

ఇట్టే నయం చేస్తామని .వీధి వీధిక్కి పేట పేటకూ బోర్డు కట్టుకుని (పజల అజ్ఞానంతో అటలాడుకుంటున్న నాటు వైద్యుల బారినుంచి తప్పించుకొన్మి తగిన వి శ్రాంతి, పుష్టికరమైన ఆహారంతో క్వాలిఫైడ్‌ ర్రాక్టరు సర్య వేక్షణలో ఇంటివద్దనే ఈ వ్యాధిని నయం చేసుకోవద్చు. అంగలొ (ఖా, ఆభ కి థర ఆని ని కఫ వైరస్‌ (ది) వల్ల వచ్చే “పచ్చకామెర్లు

వైరస్‌ క? వర్త వచ్చే “పచ్చ కామెర్లు” తగన్‌ విశ్రాంతి, పుష్టికరమైన ఆహారం ద్వారా &కటి నుంచి నాలుగు వారాల లోపు చాలా మందికి నయం అవుతాయని తెలుసుకున్నాము,

కలుషితమైన ర క్రాన్ని ఎక్కించడం వల్లను సరిగా సెరిలెట్‌

లా. అటి లొ ర! ఘమ్‌ూం

చేయని సూదులతో ఇంజక్షన్‌లు చేయడం వల్లను, మత్తు ఇంజక్షస్‌లు అలవాటు పడ్డ వ్యక్తులలోను ఈ వైరస్‌ ఉలి వలన వచ్చే “పచ్చ కామెర్లు” ఎక్కువగా వస్తాయి. “పచ్చ కామెర్లు” వైరస్‌ *వి వ్యాధిలో మరింత రీ [వంగా ఎక్కువ కాలం బాధిస్తాయి. పెద్ద వారిలో ఈ వ్యాధి ఎక్కువగా వస్తుంది కాంప్లి కేషన్లు కూడా ఎక్కువగా వుంటాయి

పెద్దలలో పచ్చకామెర్లు మరికొన్ని ఇతర వ్యాధుల్లో (డా: లివర్‌లో కేన్సర్‌, పై త్యాశయంలో రాళ్లు వగ్నైరా కూడా రావచ్చు, అలాగే మద్యపానంవల్ల, కొన్ని బొషధాలను ఎక్కువ మోతాదులి వాడడంవల కూడా “పచ్చకామెర్ల రావచ్చు. పచ్చకామెర్తకు కారణం

ళ్‌ న. ళ్‌ ఏమిటో నేటి అధునాతన విధానాల్నైన “ఆల్డాం సొండ్‌” వెొొదల్లైన పరీక్షల ద్వారా క్వాలిఫైడ్‌ డాక్టర్‌ నిర్ణయించి తగు సలహా ఇస్తాద, ఈ విధంగా ఈ వ్యాధి అనేక వ్యాధులలో రావచ్చునని ((గహించి పైద్యుని సలహా పాటించాలే గాని అన్నిటికీ నాటుప్టై ద్యమే శరణ్యమని (వజలు (భమవపడరాదుం

78 డబ్బు తీసుకొని రక్తాన్ని దానంచేసే వ్యక్తుల రక్రాన్ని *స్కీంస్‌ చేస్తి “ఏ3 రస్‌ అట్టి? 'హెవటై టిస్‌” వంటి వ్యాధులు లేవని నిర్ధారణ చేసు కొన్న తరవాత వారి నుంచి రకాన్ని స్వీకరించే ఏర్పాట్లు చేయాలి అటువంటి వారి రక్తంకంబే, స్వచ్చందంగా రక్త దానానికి ముందుకు వచ్చే ఆరోగ్య వంతులైన బంధు మి్యతుల ర్ర్హైన్ని ఎక్కించడం చాలా (శ్రేయస్కరం సూదులను, సిరంజిలను బాగా *“సైరిలై జ్‌” చేయాలి. “డిన్సోజ బుల్‌” సిరంజిలను వాడడం మంచిది. ఇంజక్షన్లు అవసరమైతే డాక్టర్‌ చేస్తారు. అంతేగాని అయినదానికీ కానిదానికీ ఇంజక్షన్‌ చేయమని రోగులు కోరకూడదు కొన్ని (ప్రాంతాలలో ముఖ్యంగా (గామాలలో ఇంజక్షన్‌ చేసే వ్యక్తినే డాక్టర్‌ అని అపోహవడే. (ప్రజలు వుండడం విచారించదగ్గ విషయం, రోగుల రక్తం నుంచి మలమూ[తాల నుంచి ఇతదలకు వ్యాధి వ్యాపించకుండా తగు జాగత్తలు తీసుకోవడం అవసరం. ష్పైరస్‌ “బి పచ్చకామెర్లు రాకుండా *వాక్సీస్‌” కని పెట్టడం ఆధు నిక వైద్య విజ్ఞానం సాధించిన మరో ఘన విజయం, క్లినికల్‌ లేబరేటరీ లలో వని చేసేవాడ, పారామెడికల్‌ ఊద్యోగులు, డాక్టర్ల, వ్యాధి సం(క మించే అవకాశాలున్న ఇతరులు ఈ *వాళక్చీన్‌ తప్పక ఉపయోగించాలి ౮011 అజమేయీం

'సెప్పిక్‌ అల్ఫర్‌ వ్‌

ఆహారకోశంలో చిన్న (ప్రేగులలోని మొదటి భాగం (డుయొ డేనం)లో వుండే పుండును “పెప్టిక్‌ అల్పర్‌ి అంబాదం ఈ వ్యాధి మన దేశం అంతటా వున్నా, దక్షిణాది రాష్ట్రాలైన ఆం(ధ (వదేశ. తమినాడు, శీరళలలో మరి ఎక్కువగా వున్నది. ఆహారకోశంలోే హైడో క్లోదిక్‌ అమ్లం, పెప్పిన్‌ అనే ఎంజైము అధికంగా ఉత్పతి అవడంవల్ల ఈ అల్బర్లు ఏర్పడతాయి. కాఫీ, టీ ఎక్కువగా సేవించడం కారం, వచ్చళ్ళు ఎక్కువగా తినడం, వేళతప్పి భోజనం చేయడం మొదలైన అంశాలన్నీ అల్బళి వీర్పడడానికి దోహదం చేస్తాయి. వరి అన్నాన్ని క్షుణ్ణంగా నమలకుండా మింగే ఆహారపు అలవాట్లు వున్న దక్షిణభారత (ప్రజల్లో “అల్బర్‌ి ఎక్కువగా వుండడంలే అశ్చర్య మేమీలేదు, ఎక్కువ సిపు నమలడంవల్ల లాలాజలంతో పలచబడ్డ ఆహారం, వొట్టలోను, పేగు ల్లోను వండే పారకు హాని కలిగించదు.

పెప్టిక్‌ అల్బర్‌ వంశపారంపర్యంగా కూడా వస్తుంది. మామూలు (ప్రజల్లో కందె అల్బర్‌ వ్యాధి వన్నవారి సంతానంలో రెండు రెట్లు ఇది ఎక్కువగా వస్తంది. ఓ (గూపుకు చెందిన రక్తం కలిగినవారిలో అల్బర్‌ వ్యాధి ఎక్కువ అని వెల్లడి అయింది. పాగ (తాగడం, పొగాకు నమలడం, మద్యపానంవల్ల కూడా ఈ వ్యాధి పీ్యవత హెచ్చుతుంది. యాస్పిరిన్‌ వంటి తలనొప్పి మాషతలకు, ఫిస్హైల్‌ బ్యుటజోన్‌ మొదలై న నొవ్వుల మాతలక్కు స్టీరాయిడ్‌ బొషధాలకు అల్పర్‌ను కలిగించే స్వభావంవున్నదిం

వృత్తులలో ఆదుర్దా, ఆందోళన, ఊది క్షత, పనిభారం, పైకి ఎల్లడించలేని అసంతృ పి, నిరాశ మొదలైన మానసిక కారణాలు కూడా ఇందుకు దోహదం చేస్తాయి. రెండవ (ప్రపంచ యుద్ధ కాలంలో బాంబులు వడిన నగరాలలో నివసించిన పౌరులలో అల్బద్ల (స్ట్రెస్‌ అల్నద్ష్రు ఎక్కు

00

వగా వచ్చినట్టు కనుగొన్నారు. అమ్షుం ఫెప్పిన్‌ మొదలై న బేర్జరసాలు మామూలుగా భోజన సమయంలోనే ఉత్పత్తి అవుతాయి వాట్టలోని ఆహారమే అన్లూన్ని ని్యషృభావం చేస్తుంది. మనం ఆదుర్దాగా వున్న ప్పుడు, కోపంగా వున్నప్పుడు, మెదడు నుంచి ఉడరకోళానికి సరఫరా చేపే "వేగస్‌" అనే నరం ద్వారా [పేరణ కలిగ్మి అధికంగా జేర్ణరసాల ఉత్పత్తి అవడం ద్వారా అల్బర్‌ వర్పడడానికి దోహదం జలగుతుంది.

“డుయొడేనల్‌ అల్ప్బర్‌” £0-40 సంవత్పరాల మధ్యలి ఎక్క వగా వస్తుంది. స్రిలలో కంచె పుదషులలో ఇది అధికంగా వస్తుంది, ఈ వ్యాధిలో పొట్టనొప్పి, మంట బొడ్డుపైభాగంలో వస్తుంది. రా (౭పూట, పరగడుపున, అన్న౦లిన్న ౬.8 గంటల తరువాత సాధారణంగా ఈ నొప్పి వస్తుంది. పాల్కు ఆహారం లేక యాంటాసిడ్‌ తీసుకొంటే తగ్గుతుంది. ఇలొ కొన్నిరోజులు, వారాలు లేక వెలలు బాధించ్చి కొంతకాలానికి ఉవశమనం కలుగుతుంది. కొంతమందిలో మంట ఛారీలోకి గొంతులోకి కూడా రావచ్చు. పుల్లని (తేన్పులు, పొట్ట ఉబ్బరం, వాంతి వచ్చే టట్టు వుండడం సొదలై్లైన లక్షణాలు వుంటాయి. కొంతమంది ఈ లక్షణాలన్నీ “గ్యాస్‌ (టబుల్‌” వల్ల వస్తున్నాయని అనుకొంటూ వుంటారు, కుటంబ వైద్యుని లేదా శస్త్రచికిత్సా నిపుణుని సం (పది స్తే = బేరియం ఎక్స్‌-రే ద్వారాగాని, అంతకందె అధునాతనమైన “గాస్టోస్కోపు పరీక్షలో గాని “అల్బర్‌ వున్నది, లేనిదీ నిర్దారణ చేస్తారు. అల్బర్‌ లేకుండానే పై అక్షడాలన్నీ “గాప్ట్రయిటిస్‌” (ఆహారకోశం పూతులో కూడా వుండవచ్చు, *ద్దురమైొ డేనంిలో కాకుండా ఆవహీరకోశంలోీ పండు వున్నట్టయితే “కేన్సర్‌” అనే సందేహం నివృ త్తి చేయడానికి సర్జన్‌ గాస్ట్రోస్కోపు ద్వారా “బయాప్పీ” చేస్తారుం

పెప్టిక్‌ అల్బర్‌లో ఆహార నియమాలు చాలా ముఖ్యం. తగినన్ని కేలరీలు వున్నా తేలికగా జీర్ణం అయ్యే ఆహారం, లేదా చిదకిండి (బిస్కట్లు, కేకు లేదా చపాతి పగలు (ప్రతి 8 గంటలకు తీసుకొంటూ

ల చండాలి. పొలు, మజ్జిగ, పెరుగు బాగా ఉపయోగిస్తాయి. కారం పచ్చళ్ళు, మసాళా వస్తువులు, మాంసాహారం, పుల్లని పంద్దుు [స్టాంగ్‌ కాఫీ టీ మానాలి. ధూమపొనం, మద్యపానం విసర్డించాలి. నొప్పి శగ్గడానికి సోడా ఉవ్వు వాడకూడదు, తల నొప్పికి, కీళ్ళ నొచ్చులకు వాడే మందులు, కార్టెసోన్‌ బౌషధొలు వాడకూడదు, ఇలాంటి మందులను పరగడుపున అసలు వాడకూడదు, వేళకు ఆహారం, తగిన- వి (శాంత్కి నద అవసరం. ఎక్కువగా [శమపడడం, ఆందోళన తగించుకోవాలి, య

అల్బర్‌ మానడానికి యాంటాసిడ్స్‌తో పొటు రానిదిడిన్‌ ఫమో టిడిస్త్‌ 'సెమిటిడిస్‌, బిష్మత్‌, సు]క్రాల్‌ ఫేట్‌ వంటి ఉపయోగకరమైన బౌషధాలు ఇప్పుడు ఎన్నో వున్నాయి. డాక్టర్‌ సలహాపై, వొటిని [కమం ళప్పకుండా వాడాలి. వాంతిలో రక్తం పడిన్మా విరేచనం నల్ల రంగులో (మెలీన్సా అయినా, నొప్పి తీీవత ఎక్కువ్నైనా వెంటనే డాక్టర్‌ను సం(ప్రదించాలి. అల్బర్‌ వున్నచోట రంథధం పడినప్పుడు. *పైలోరిక్‌ స్టెనోసిస్‌ మొదలైన కాంప్లి కేషన్లు వున్నప్పుడు, పెషధాల ద్వారా దొధలు తగ్గకపోతే శత్తచికిత్స అవసరం అవుతుంది

పొగ (తాగడం వల్ల దుష్పలితాలు యం మానవాళిని పట్టి పీడిస్తున్న దురలవాట్లలో పొగ త్రాగడం (పధానమైనది* సిగరెట్‌ పొగలో “నికోటిన్‌”, “కార్సన్‌ మోనాకృ్పయిర్‌” మొదల్లైన హాని కలిగించే పదార్థాలు వున్నాయి. నికోటిస్‌ గుండె వేగాన్ని, రక్తపోటును పెంచి గుండెకు (శమ కలిగిస్తుంది. కార్బన్‌ మోనాక్సయిడ్‌ రక్తంలోని (పాణవాయువును శగ్గిస్తుందిం రోజుకు ణి అంతికందె ఎక్కువ సిగరెట్లు (తాగేవారిలో, అసలు పాగ (తాగని వారిలో కందె 3 రెట్లు ఎక్కువ గుండెపోటు రావడానికి అవకాశాలు వున్నాయి. చిన్న వయస్సులో అంటే 40 సంవత్సరాల లోప్పు గుండెపోటు రావడానికి పొగ [తాగడం అరి ముఖ్యకారణం, ఒకసారి గుండె పోటు వచ్చినవాడు హొగ (త్రాగడం చాలా (ప్రమాదం, ఎక్కువగా పాగ (త్రాగే వారిలో హరాన్మరణాలు కూడా ఎకుడ వేం 2 య్‌ టం (కాతతనారణానా రవము న వంద్య న పాగ (త్రాగడం వల్ల ఆరోగ్యానికి హానికరం వివరీతంగా పాగ (శ్రాగడంవల్ల ఊపిరితిత్తుల కిన్సడ ఎక్కు వగా వస్తుందని అనేక సర్వేలలో వెల్లడయింది. “బెంజోపైరిన్‌ అఈే 'కీన్సరు కలిగించే విష వదార్థం సిగరెట్‌ పొగలో వున్నదని కనుగొన్నాడ+

షు!

ఎక్కువగా పాగత్రాగడంవల్ల ఊపిరిలిత్తులు, శ్వాసనాళాలు దెబ్బతింటాయి మొదట స్కోకర్చు దగ్గుగా (ప్రారంభమై సంవత్సరాల తరబడి దగ్గు, కఫం, రొప్పు మొదలైన లక్షణాలతో * [కానిక్‌ (బాంక్రైటిస్క్‌ *ఎంఫ సమా అనే ఊపిరితిత్తుల వ్యాధులు వచ్చే అవకాశం వున్నది

కొంతదూరం నడవగాన్నే కాళ్ళలో నొప్పివచ్చి వెంటనే నిలబడితే నొప్పి తగ్గిపోయే లక్షణాలు కలిగిన “బ్యుర్జర్స్‌ డిసీబవ్‌'. పొగ [తాగే వారిలో మా్యతమే వస్తుంది. హట్టలో నొప్పీ మంట మొదలై న లక్షణాలు వుండే “పెప్టిక్‌ అల్సర్‌ వ్యాధి పాగ(కాగే వారిని మానకుండా పీడిస్తుంది.

పాగ (తాగడం ఎంత హానికరమో పొగాకు నమలడం, పాదం పీల్చడం కూడా అంతే హానికరం, పొగాకు ఎక్కువగా నమలడంవల్ల నోటికి కెన్నర్‌ వచ్చే అవకాశం వున్నది విశాఖపట్టణం మొదలై న ఉత్త రాం ద జిల్లాలలో కొంతమందికి కాలీచుట్ట కొనను నోటిలో వుంచుకొని వాగ పీత్చే అలవాటు వున్నది. నోటి లోపల “*పేలట్‌ కిన్నర్‌ ఆ (ప్రాంకీయు లలో ఎక్కువగా వున్నట్టు కనుగొన్నారు. చుట్ట, పైపు ఉపయోగించే వారిలో లోనికి పీల్చే హిగ తక్కువే అయినా, అవి కూడొ ఏమా(తం భ(దమైనవి కావుం మనదేశంలో పెద (ప్రజలు, మధ్య తరగతి (ప్రజలు ఎక్కువగా ఉపయోగించే బీడీలు సిగరెట్లకందె (సమాదమైనవిం

పాగ (తాగడం పూర్తిగా మాని వేయడం వల్ల పైన చెప్పిన అన ర్ధాలు చాలా తగ్గుముఖం వడతాయి. అమెరికా వంటి దేశాలలో 1084 (ప్రాంతం మించి సిగరెట్లు (శాగేవారి నంఖ్య తగ్గడంతో పాటు, గుండె హోటు కూడా తగ్గుముఖం పట్టిందిం గుండెపోటు రాకుండా పండాలంటే మనం ఆచరించగలిగిన ఒకేజక నివారణోపాయం పొగ (త్రాగకుండా వుండడమే.

పాగ (తాగడం మానాలందే ఆ వ్యక్తిలో ధృధమైన సంకల్ప బలర్మి మానాలనే దీక్ష వండాలి (క్రమేణా ఈ అలవాటును తగ్గించాలని

84

కొంతమంది అపోహ పడుతుంటారు. ఈ రోజునుంచే పూర్తిగా శాశ్వతంగా పొగ (తాగే అలవాటును మానాలని అనుకొని పట్టుదలతో విజయం సాథిం చాలి “ఎలక్ట్రిక్‌ షాక్‌'ను ఉపయోగించడం ద్వారా (ఎవర్షన్‌ థెరక్సి ప్‌గ (తాగడం పై అయిష్టాన్ని కలిగిస్తున్నారు

పొగ తాగే వారి నుంచి వచ్చే హిగవల్ల, (పక్కనే వున్న పాగ (శాగని వారికి కూడా హాని కలుగుతుందని ఇటీవలి పరిశోధనలలో వెల్లడ యింది దీనినే *'సెకండ్‌ హ్యాండ్‌ స్మోకింగ్‌ అంటారు. గాలి, వెలుతుడ లేనిచోట్ల వొగ(తాగే వారినుంచి వచ్చే పాగవల్ల అదే స్థలంలో వున్న ఇతరుల రక్తంలో కూడా కార్చస్‌ మోనాక్పయిడ్‌ ఎక్కువశాతం పున్నట్టు కనుగొన్నారు. విద్యా సంస్థలలో, అస్ప (తులలో ఆఫీసులలో, సినిమా థియేటర్లలో, రైళ్ళలో, బస్సులలో, సమావేశాలలో హిగ త్రాగడం నిషే ధించి ఉత్తర్వులను కఠినంగా అమలు జరిగేటట్టు చూడాలి. సిగంట్‌ ప్యా కెట్లమీద “పాగ ఆరోగ్యానికి హానికరం అని (వాస్తున్నా [(పజలలో స్పందన రావడంలేదు, డాక్టర్ల సంఘ సేవకులు పొగ తాగడం వల్ల వచ్చే దుష్ఫలిరాలను [ప్రజలలో విరివిగా (ఫచారం చేయాలి.

హిగ (తాగే డాక్టర్లు తమ రోగులను పోగ (తాగ వద్దని ఆజ్ఞాపించే ముందు తాము ఆ అలవాటును పూర్తిగా మానుకుని ఆదర్శ (పాయులుగా వుండాలి. అలాగే ఉపాధ్యాయులు, ఆఫీసర్లు, నాయకులు [వవర్తి పే విద్యార్థులకు, కింది ఉద్యోగులకు, (వజలకు మార్గడర్శకులవుతారు. పోగ (తాగే అలవాటు సొధారణంగా 18 నుంచి 18 సంవత్సరాల లోపు పిన్న వయస్సులో (ప్రారంభం అవుతుంది. తం (డులు, పెద్దవారు పోగ (తాగడం చూసి పిల్లలు కూడా ఈ ఆకర్షణకు లోనవుతారు కాబట్టి పెద్దలు ఈ అలవాటును మానితే పిన్నలు బాగుపడళారు. మానవుల ఆరోగ్యానికే (పధాన శషశువు అయిన ఈ దురలవాటును ఎంత దూరంగా వంచికే అంత ములు జరుగుతుంది

శ

మద్యపానంవల అనరాలు యణ థి

(ప్రస్తుతం సమాజాన్ని పట్టి పీడిస్తున్న సొంఘిక దురలవాట్లలో శాగుడు ముఖ్యమైనది. ఆల్కహాల్‌ (ఇడ్రైల్‌ ఆల్మహలొ మనిషిని ఉర్తజపరచడం వాస్తవం కాదన్మి దాని ప్రాథమిక గుణం- మెదడును ని స్తేషరచడమేనని వై1ద్యశాప్త్రం వెల్లడిస్తున్నది. మిరిమీరి తాగితే మనిషి ఆలోచనాశక్తి షశద్ధ, సునిశితమైన నిర్ణయశ్తి, నడవడిక కూడా మందగిస్తాయి. మరీ విపరీతంగా తాగిన మనీషి అపస్మారక స్థితి లోకి పోవచ్చు. కొన్ని సందర్భాలలో అతిగా తాగిన మనిషి *శ్వాస్యకియ నిశ్చలనంి వల్ల మరణించవచ్చు కూడా, చాలామంది అనుకునే విధంగా ఆల్కహాల్‌ లైంగికశ్తి (పేరేవకం కాదు షేక్‌స్పియర్‌ (వాసినట్టు “ఆల్కహాల్‌ కోరికను పుట్టిస్తుంది; కాని (కియాశ కక్రిని తగ్గెస్తుంది"

ఆల్కహాల్‌ను కొన్ని వ్యాధుల్లో జొషధంగా వాడవచ్చునవి కొందప అనుకునే విషయం యదార్థం కాదు. మితిమీకి లాగడం వల్ల లివర్‌ దెబ్బతిని “హెఫద్టై టిస్‌”, “సిరోసిస్‌ అనే వ్యాధులు తరచుగా వస్తాయి. పొట్టకు నీరు (జలోదరం), ప్లీస్‌ పెరగడం, వాంతిలో రక్తం వడడం, తీ (వస్థితిలో అపస్మారక దశలోకి వెళ్ళడం వంటి లక్షణాలు వుండే “సి[రోసిస్‌. వ్యాధిలో తాగుడు మానితే వ్యాధి కొంత వనవాడుతుంది శాగుడు మానకపోతే ఈ జబ్బువల్ల రోగి మరణిస్తాడు, “గాష్ట్రయిటిస్‌” అనే ఉదర వ్యాధి, +ష్టిం (కియాపై టిస్‌" అనే వ్యాధి, గుండె కండరం దెబ్బతినే “అల్కహాలిక్‌ కార్జియోమయోపలి” అనే వ్యాధి, కాళ్ళు చేతుల నరాలు బలహీనంచెంది తిమ్మిరులు, బండజారటం వంటి లక్షణాలు వండే “పెరిఫెరల్‌” న్యూరైటిస్‌' అనే వ్యాధి తాగుడుకు అలవాటుపడిన వారిలో వస్తుంటాయి. తాగుడు పూర్తిగా మాని, ప్టైద్యుని సలహాప్టైతగు చికిళ్చ చేయించుకొంటే ఈ వ్యాధులను తగ్గించుకోవచ్చు.

86

బదవు తగ్గదలుచుకున్న వారు, రక్తపోటు, మధుమషేుహం, గుండె జబ్బు వున్నవారు మద్యం సేవిస్తే శరీరం మరిన్ని కేలరీలు పెరగడమే కాక, ఆ వ్యాధులు హెచ్చుముభం పట్టి అవకాశం వున్నది. ఒక (గాము ఆల్కహాలు 7,1 కేలరీల శజ్రిని ఉత్పత్తి చేస్తుందిం మనిషిలోని నేర 1వవృ క్షి, హింసా దోరణులు పెరగడానికి మోటాద (ప్రమాదాలు జరగ డౌనికి, కుటుంబాలు విచ్చిన్న౦ కావడానికి ఇంకా అనేక సాంఘిక దగ్మత లకు మద్యపానమే ముఖ్యకారణం అని మనందరికి తెలుసు, మితిమీం దీర్చ కాలం తాగే వ్యక్తి అవసాన దశలో జ్ఞాపక శక్తిని కోల్పోయి నడక లోను, అలవాట్లలోను వికృతరూపం డాళల్చి పూర్తి ఉన్మాదుడయే్యే అవ కాశం వున్నది* పేద (ప్రజలు తాగే సారాయిలో 'మిథిలేటెడ్‌ స్పిరిటో (మిథైల్‌ ఆల్కహాల్ఫ్‌తో కల్నీ జరిగినప్పుడు, అలాంటి కల్తీ సారాయి తాగిన వారు [పొణాలు కోల్పోవడమూ, చూపును | పోగొట్టుకోవడమూ వంటి సంఘటనలను అరుదుగా ప తికలలో చూస్తున్నాము

తాగుడు అనేది ఒక “వ్యాధి ఆని మనం గుర్తించాలి మానసిక కారణాల వల్ల, వృత్తులలో వర్తిడి వల్ల సాంగత్యం వర్త ఇంకా అనేక కారణాలవల్ల మనీషి తాగడం (ప్రారంభిస్తాడు. తాగుడు మానడానికి మన పోత్సాహంతో పొటు, ఆవ్యక్తి కూడా మానాలగి నిర్ణయం చేసుకోవాలి. మనం ఎదుటపడి వాదించకుండ్శా తన బలహీనత వల్ల కలుగుకున్న నష్టాలను తెలుసుకొనేటట్టు చేయాలి. *“అల్మహాలీక్‌ ఎనానీమస్‌) వంటి స్వచ్చంద సంస్థలు (ప్రచురించే కరపత్రాలను అతను చదివేటట్టు చేయాలి, తాగుడు మానడానికి అతను ఆసక్తి చూపిస్తే. డాక్టదను కలిసేందుకు (పోత్సహించాలి. మితిమీరి తాగే వ్యక్తులు మద్య పానాన్ని అకస్మాత్తుగా ఆపీతే వణుకు, ఆందోళన మొదలై న లవ్రజాబ కలగవచ్చు. కుటుంబ వ్వైద్యుని లేదా మానసిక వైద్య నిపుణుని వర్య 'వేక్షణలో “యాంటబ్యూజ్‌ి వంటి బౌషధాల ద్వారా శాగుడు అలవాటును మానుకోవచ్చు. తాగుడును మాన్చించడంలో పెషధాలకందె “ఆల్క హాలిక్‌ ఎనానిమస్‌) వంటి సంస్థల కృషి ఉపయోగకరమని చెప్పవచ్చు

87 శాగుడు మానాక మనస్సును ఇతర వ్యాపకాలపై కేం (దీక రించాలి. తాగని స్నేహితులతో సాంగత్యం చేయాలి. ఏ పరిస్థితుల్లో లోగడ తాగుడుకు అలవాటు పడడం జరిగిందో ఆ పరిస్థితులకు దూరంగా సండాలి. జేవితంలో ఎదురయ్యే ఎదురు దెబ్బలకు చలించకుండా వ్ట్‌ర్యంగా వండాలి. ఆకలిగా వున్నష్పుడు, కోపంగా వున్నప్పుడు, వంటరిగా వున్నప్పుడు, అలసిపోయినప్పుడు, దాహంతో _వున్నష్పుడు మరల తప్పటడుగు వేయకుండా మనసును ని[గహించుకోవాలి. నేటి సమాజంలో పేద్మ మధ్య తరగత్మి ఉన్నత వర్గాలన్నింలోమ నానాటికి 1పబలుతున్న మద్యపాన పిళాచిని అరికట్టాలందే పూజ్య బాపూజి బోధన లను అనుసరించి (పజల (పభుత్వం కూడా కృషి చేయాలి. జు (్తె నాకు తెలిసిన విజ్ఞానాన్ని అంతటిని నిజాయికీ కలిగిన ఆరు గురు నాకు నేర్చారుం వారిపేర్లు +విమ్లిటి ౪? *ఎందుకు?ి “ఏప్పుడు 1? “ఎలాగ? “ఎక్కడ? “ఎవరు?” ఎజాకిపి౦0గీ్‌ ట్‌ి షు

సాంత వైద్య౦ యమ్‌

కొంశమంది [ప్రజలు కొద్దిపాటి జబ్బులకు డాక్టరు దగ్శరప ఎందుకులే అని సొంతంగా మందుల షాపులోనో, దుకాణాలలోనో సుల భంగా లభించే మందులను కొని వాడతారు. మరి కొంతమంది ఎష్టుడ్షో ఒకసారి డాక్టర్‌ సూచన జేసిన మందులను, తరువాత కూడా ఇష్టం వచ్చి నట్టు వాడతారు. మరికొంతమంది తమ కుటుంబ సభ్యులకు, స్నెహిళు లకు ఇవ్వబడిన మందులు తమ బాధలకు కూడా పనికి వస్తాయనే అహో హతో వాటిని వాడుతుంటారు. ఈ విధంగా వాడే మందులలో నొప్పిని తగ్గించే మందులు, జలుబు, ఫ్యా చర్మ వ్యాధులు మొదలైన వాటికి వాడే మందులు, నిద మాతలు, జీర్ణశక్తికి, కీళ్ళ నొప్పులకు ఉపయో గించే మందులు ముఖ్యమైనవి.

వ బెషధమూ నూటికి నూరుపాళ్ళు (ప్రమాద రహితం కాదు, ఉదాహరణకు తల నొప్పికి, ఒళ్ళు నొప్పులకు తరచుగా వాడే “యాస్పిరిస్‌ ఎక్కువ మోతాదులో ఎక్కువ కాలం వాడితే పొట్ట నుంచి రక్తం వాంఠి చేసుకునే [సమాదం వున్నది. అదే “యాస్బిరిన్‌ను తక్కువ మోతాదులో డాక్టర్‌ సలహా [ప్రకారం వాడికే గుండెపోటు, పక్ష వాతం రాకుండా కాపాడుతుందని ప్టైద్య పరిశోధనలో వెల్లడయింది ఇందువల్ల కొన్ని మందులు రెండు వైపుల పదును వన్న కల్సి లాంటివి. అలాగే కొంతమంది విరేచన మా[తలను ఎక్కువగా వాడుతుంటాడ. డాక్టరు సలహాపై “పథ్థెటిపవ్స్‌ అవసరమైనప్పుడు వాడవచ్చుగాన్ని టప్‌తి రోజు వాటీని వాడితే (పేగులకు చెరుపు కలగవచ్చు.

నిద మాతలు, మనశ్శాంతిని కలిగించే మందులు (టాంకి ల్లైజప్సుు డాక్టరు సలహాప్పై కొన్ని వ్యాధులలో వాడవచ్చునుగాని, వేటి నవనాగరిక [(సపంచంలోని ఆటుపోట్లకు, పోటీకి తట్టుకోలేని

809 యువతరం, కొంతమంది పెద్దవారు కూడొ ఇటువంటి మందులకు అఆ వాటువడి తమ జీవితాలను ఛిన్నాభిన్నం చేసుకుంటున్నారు ఈ మత్తు మందులకు జానినలయ్యే పరిస్థితి (గ్‌ ఎడిక్షస్‌) పాశ్చాళ్య దేశాలలో లాగా, మనదేశంలో కూడా ఎక్కువ అవుతూ వుండడం ఆందోళన కలిగించే విషయరల. ఆల్కహాల్‌కు, మార్చిన్‌, పెథిడిన్‌ వంటి మళఠు ఇ6జకనస్‌లకు, అవి లె

నల్ష్వమందుకు అలవాటు పడిన అభాగ్యులు మన సమాజంలో నేడు ఎంతోమంది వున్నారు

చర్మ వ్యాధులకు, దురదలకు వాడే మందులు వీసుకున్న వారు పాహనాలను నడపకూడదు, కొంత మగతిను కఠధింంచే స్వ భావం ఈ మందులలో వున్నది. బరవు పెరగడానికి వాడే మందులు, హార్మో నులు, ఎనవాొలిక్‌ స్టీరాయిడ్స్‌, సుఖ వ్యాధులప వాడే మందులు, పరీక్షల ముందు నిదను తగ్గించే మందులు మొదలైన వాటిని డాక్టర్‌ (పిన్‌ (కిష్షన్‌ లేకషండౌ వాడకూడదు

కొర్ని మందులు “ఎలక్టిని కలిగిహ్టాయి. ఎ. టి ఎస్‌, సల్ఫా, పెన్సిలిస్‌, నొష్పులకు వాడే మందులు కొంతమందికి పడవు, డాక్టర్‌ పర్య వేక్షణలో పఠిక్ష చేయించుకొని మందులు వాడాలేగాని, పడని మందులను దొంతంగా వాడిత్కే. (పమాడ పరిస్థితి ఎదుదు కావచ్చు, అదృ్భ ష్టవశాత్తు అందరిలోను “ఎలక్ట్‌ రాము ఎప్పుడు ఏ మంచము “ఎలర్జీ కలిగిస్తుందో చెప్పడం కష్టం, తన శరిరానికిపడని మందులు వుంటి, రోగితన వ్జైద్యు నికి ఆ విషయం ముందుగా తెలియపరజాలి. యాంటీ బయాటిక్‌ అయింట్‌ మెంటు (చర్మ వ్యాధులకు వాడే పూత మందులు) కూడా కొంత

ళ్‌

మందిలో “ఎలర్జిని కలిగించవచ్చు

90 మందులు కలిగించే దుష్ఫలితాలను అర్థం చేసుకుని వ్టైడ్యుని సలహా (పకారం నడుచుకోవడం అవసరం. అనేక మందులను ఒశేసాం వాడవలసి వచ్చినప్పుడు వివరంగా ఏ మందు ఎప్పుడు వాడాలో ఒకటి రెండుసార్లు డాక్టర్‌ను అడిగి తెలుసుకోవాలి. డాక్టర్ల (పిస్‌ (కిష్ణన్‌ రేటండా మందులను షాపులలో అమ్మే పద్దితిని (పభుత్వం అరికట్టాలి. అగే$ మందులు కని పెట్టబడుతూూ నిత్యం మార్మెట్‌లోకి వస్తున్నాయి. సక మంగా, జా(గదత్తగా వాడితే అనేక వ్యాధులలో ఈ మందులు (పాడా లను రక్షిస్తాయనడంలో సందేహంలేదు. కాని మిడిమిడి జ్ఞానంతో సాంత వ్వైద్యం చేసుకుంటే, అనేక దుష్పరిణామాలు ఎదురవుతాయి. శ మీకు ఏయే మందులు పడవో మీ డాక్టదకు ముందే తెలపాలి. [డగ్‌ ఎలర్జి ఉన్న వారికి సాధారణంగా పడని పహొషధాలలల్‌ కొన్ని పెన్సిలిన్‌, ఎంటి,ఎస్‌ ఇంజక్షన్లు సల్ఫ్భా, కోదై 9మాక్సజోల్‌ ఫిస్టైల్‌ బ్యుటజోన్‌ ఎనాల్టిన్‌ ఎమిడో పై రిస్స్‌ యాస్పిరిన్‌ ఆక్నిఫెస్‌ బ్యుటజోన్‌ దెటాసైక్లిస్‌ మొదలై నవి. శ

విషం మింగినప్పుడు తీసుకోవలసిన జాగత్తలు న్‌ా! విషం తీసుకోవడం ద్వారా అత్మహత్య చేసుకోవడం అన్ని వయ

స్పుల వారిలోను, ముఖ్యంగా యువతరంలో ఎక్కువగా ప్రబలుతున్న ది. డౌక్టర్‌ (పి (స్కిష్షస్‌ లేకుండా కొన్ని మందుల షాపులో నిద మాతలు ఎన్ని కావలిబ్ద అన్ని అమ్మడం జరుగుతున్నది, ఆత్మహత్యకు ఉపయో గిస్తున్న వాదిలో *డయజపామ్‌ి వంటి మానసిక వి (శాంతి బిళ్ళలు, “ఫినోబార్చిటోన్‌ '*ప్లై (టజపొముి వంటి నిద మాలు, ఎం (డిస్‌, పెరామర్‌, దిక్‌ _£0 మొదల్సైన [కైమి సంహారక మందుల్కు ఎలుకల మందు, మైలతుతత్తం (వాపర్‌ సల్ఫేట్‌), కిరోసిస్‌, ఆమ్లాలు (ఏసిడ్స్‌), ఆల్కలీలు, గన్నేరు పవ్వ్కు ఉమ్మెత్త మొదలై నవి వున్నాయి.

ఒకవ్యక్తి విషం మింగాడని అనుమానించగానే, అతను తెలివిగా వున్నట్లయితే తీసుకున్న జౌషధం లేదా విషం - వీన్టై నదీ ఎంత మోతాదు సీసుకున్నదీ అతనిని అడిగి తెలుసుకోవాలి. రోగి అపస్మారక స్థికిరో వుంద్కే అతని (పక్కన లేదా పరిసరాల్లో మాతల సీసా లేదా క్రిమి సంహారక బౌషధం డబ్బా వుండవచ్చు. దానిని రీసుకుపెళ్ళి డౌక్టరుకు చూపించాలి. బంధువుల నుంచి వివరాలు తెలుసుకోవాలి. విషం (త్రాగిన వి తెలివిగా వున్నట్టయితే ఒక గ్లాను నీళ్ళలో. రెండు చెంచాల ఉప్పును కలిపి (తాగించి కక్కించాలి. వాంథి రాకవోతే అతని గొంతులో వేళ్ళు లేదా చెంచా పెద్ది కక్కించాలి. అమ్లాల్లు ఆల్మ.లీలు వంటి *కొరో సిప్‌ పాయిజన్స్‌” (తాగినప్పుడు,కిరోసిస్‌ (తాగినప్పుడు వాంతి చేయించ కూడదు, వాంతి అయిన తరవాత పాలు, కోడి్యగుర్డు తెల్లసొన లేదా స్టాంగ్‌ జీ ఇవ్వాలిః

ఈ (పాథమిక చికిత్స జరిగాక ఆలస్యం లేకుండా అస్పశికి తీసుకువెళ్ళాలి. వెంటనే ప్పైద్యుడు “స్పమక్‌ వాష్‌ ఇచ్చి తగు చికిత్స

02 జేస్తారు. ఈ *స్టమక్‌ వాష్‌ రోగి విషం తీసుకొన్న నాలుగు గంటలలోపు గానే జరిగితే మంచి ఉపయోగం వుంటుంది. విషం తీసుకున్న రోగికి తక్షణ వైద్య సహాయం అందకపోతే ఫలితం దక్కకపోవచ్చు. పెషధం లేదా విషం తీసుకొన్నద్కీ ఎంత మోతాదు తీసుకున్నదీ నిర్భారణగా తెలిస్తే తగిన విరుగుడు బెషధం వాడి రోగి (ప్రాణాలను కాపొడడానికి అవకాశం ఎక్కువగా వుంటుంది,

ఎం|డిస్‌ వంది (కిమి సంహారక పెషధాలను పాలాల్లో చర్ల వ్యక్తులు యాదృచ్చికంగా వాటి దుషృలితాలకు లోను కావచ్చు, మండు చర్ల విధానం సరిగా పాటించనందువల్ల గాని, అజా (గతత్తవల్లగాని విష ఫచతొలు కనపడవచ్చు. చర్మం ద్వారాగాన్మి గాలి పీల్చడం వల్లగాని మందు చల్లన తరువాత చేతులు ప్య్థభంగా కడుగుకొనక పోవడం వల్ల గానీ మందు శరీరంలోకి (ప్రవేశించి దుష్ఫలితాలు కనపడవచ్చు. తఠ నొప్పి, వాంతి, హట్టనొప్పి, ఉమ్మి ఎక్కువగా రావడం, చెమట పట్టడం, ఆయాసం మొదర్హైన లక్షణాలు కనపడితే వెంటనే వైద్యుని వద్దకు ర్‌సుకు వెళ్ళాలి. మందు ఎక్కువ మోతాదు శరీరంలోకి [ప్రవేశించిన వారిలో నోటివెంట మరుగు, వంపులు, ఎగశ్వాస్త అపస్మ్కారం మొదల్సైన లక్షణాల వుంటాయి. అత్యవసరంగా వైద్యుని సహాయం అందించాలి,

(్రైమి సంహారక ఓెషధాలను పొలాల్లో చల్ల్తేవారు జేతులకు గైప్‌ లను, కాళ్ళకు బూట్లను, శరీరంపైన పవర్‌ కోట్‌ను ధరించాలి, రోజుపు పెచి గంటల కందె ఎక్కువసేపు మందు చల్లకూడదు. మందు చల్లే టప్పుడు ఆహార పానీయాలను తీసుకోరాదు, - మందు చల్లిన తరువాత చేతులకు శభంగా సబ్బునీళ్ళతో కడుగుకోవాలి

డయజపాహ్స్‌ వై (టజపాహు, ఫీనోబొర్చిటోన్‌ వంటి బొషధాలను డాక్టర్‌ (పి (సిఫష్షన్‌ లేషండా మందుల షాపుల్లో అమ్మకుండా వైద్య ఆరోగ్య శాఖవారు. కట్టుదిట్టమైన చర్యలను చేవట్టాలి. చిన్న పిల్ల హిరపాటున మింగకుండా పౌషధాలను వారికి అందుబాటులో లేషండో

౦ ఇంటిలో జాగ్యగత్త చేయాలి. సాధారణంగా సున్నితమైన మనస్సు కలి గినవారే ఒక చిన్న కష్టం వచ్చినా, పెద్దలు మందలించినా, పరీక్ష తప్పినా, ముందు పనుక ఆలోచించకుండా ఈన్‌[ద మా[తలను, విష పడార్థాలను మింగుతుంటారు, చికిత్సతో కోలుకున్న తదవాళ అ వ్యక్తికి వున్న సమస్యలను సొమభూతితో అర్థం చేసుకుని వీడార్చాలి, సున్నిత మనన్కుల సమస్యల విషయంలో తల్లిదం (డులు, పెద్దలు సామరస్య ధోరణితో మెలగాలి. అత్మహత్య చేసుకోవాలనే బలమైన కోరిక కొన్ని మానసిక వ్యాధుల్లో వుంటుంది. అటువంటివారు మానసిక వైద్య నిపుణుని చికిత్సతో తిరిగి మామూలు మనిషిగా మారడానికి అవగా శం వున్నది, దణికో (దేకంలోని, లేడా యాదృచ్చికంగానో విషం మింగిన వారు (పభుత్వ ఆస్ప (తులకు పెళ్ళినవ్వుడు “కాజువాలిటీ" శాఖలో ఇటు వంటి కేసులు “మెడికోలీగల్‌' శేసులుగా నమాదడు అవుఠాయి. రోగి వివరాలు రికార్డులోకి ఎక్కించడం వంటి చర్యలలో కాలాయావన జరగ కుండా స్రమక్‌ వాష్‌ వంటి అత్యవర చికిత్స ఆలస్మం లేపండా జరిగేటట్లు ల్‌ టె అస్బ (తుల అధివారులు చర్య తీసుకోవాలి.

కీళ్ళజబ్బులు: రువుటాయిడ్‌ ఆర్హ్రయిటిస్‌

వ్గరీరంలో 'రెండ్కు అంత కందె ఎక్కువ ఎముకలు కలుసువనే స్ధలాన్ని 'గ్రీల్ప్‌ అంటారు. కిళ్ల జబ్బులకు అనేక కారణాలు వున్నాయి, ఫ0 సంవత్సరాల వయస్సు పై బడిన వారిలో వచ్చే “ఆస్టియో ఆర్జ్భయి దిస్‌ వ్యాధి ముఖ్యంగా బరువు మోసే కీళ్ల్తయిన మోకాళ్లు, తుంటి కీళ్ల, వన్నె ముకల్లీ వస్తుంది. కొంత వి (శాంతి తీసుకొన్న తరువాత మొదటి సారి కీలు కదిలించినపుడు బాధ అధికంగా వుంటుంది, రోగి కదిలిన కొస్టి బాధ తగ్గు ముఖం పడుతుంది. వ్యాధి నిదానంగా పెదగుతుందిం వ్యాధి ముదిరిన కొద్ది కీలు చలనం పరిమితం అవుతుంది. స్థూలకాయుల్లో ఈ వ్యాధి ఎక్కువగా వస్తుంది బరువ తగ్గడం ఒక నివారణ చర్యగా సాధిం చాలి. కీళ్ళకు ఎక్కువ (శమ కలిగించకుండా చూచుకోవాలి. షార్ట్‌ వేప్‌ డయధర్మీ, కీళ్లు కదలించడం౦ వంటి 'ఎక్సర్‌సై జ్‌*లు వ్యాధి చికిత్సలో ముఖ్య భాగం. ఎముకలు, కీళ్ల వ్యాధి నిపుణుని సలహాలను పొటించాలి.

“రుమటాయిడ్‌ ఆర్జుయిటిస్‌' శరీరాన్న ంతటినీ బాధించే వ్యాధి, 83.50 సంవత్చరాల మధ్య వయస్కుల్లో ఈ వ్యాధి ఎక్కువగా వస్తుంది పుదషలలో కందె స్త్రీలలో 9 రెట్లు ఇది ఎక్కువగా వస్తుంది. £4 సంవ తరాల పిల్లల్లో కూడ రావచ్చు. మానసిక ఆందోళనలు విచారం వ్యాఫి [ప్రారంభం కావడానికి దోహదం జేస్తాయి. వ్యాధికి అనుకూలమైన శరీర తత్వం కలిగిన వారిలో వ్వైరస్‌, [కిమిదోషాలు ఈ జబ్బు బయట వడటా నికి దోహదం చేస్తాయి, పాళ్చాత్య దేశాల్లో ఈ వ్యాధి చాలా ఎక్కువగా వున్నదని అంచనా, మనదేశంలో కూడ ఈ జబ్బు ఎక్కువగానే వున్నది, ముందుగా చేతుల్లోనుం కౌళ్షలోను వుండే చిన్న [వేళ్లలో (ప్రారంభించి తరువాత యాకొళ్లు, మణీకట్లు ఎక్కువగా జబ్బు పడతాయి. భుబొలణు, శుంటికీళ్ళు, మోచేతుల్కు మడమల్లో కూడా వ్యాధి కనపడవచ్చు. నీరసం, బరువు తగ్గడం, జ్వరం మొదలైన లక్షణాలు వుంబాయి.

క్రి

(పాధమిక దళలో కీళ్ళు వాచి బాధ పెడతాయి. ఉదయం లేవగానే కీళ్లలో నొప్పి, కీళ్ళు బీిగునుకుపోవడం ఎక్కువగా వుంటాయి బాధలు కొన్ని రోజులు ఎక్కువగాను కొన్ని రోజులు తక్కువగాను వుంటాయి. కొంతకాలం వ్యాధి తగ్గినట్టు తగ్గి, కొన్ని వారాలు లేదా నెలల తరువాత మళ్ళీ థిరగబెట్టవచ్చు* కొంతమందిలో కొన్ని సంవత్సరాలు బాధించవచ్చు. ముదిరిన దశలో కీళ్ళకు సంబంధించిన కండరాలు శుష్కించి బలహీనం అవుతాయి చేతుల్లోను, మోకాళ్ళలోను అంగ

కన. ” న్నీ సవ [| గ నే శ స వ టి నకి శ స్‌ చ శ్జ చేతుల్లో అంగప్టై కల్యం వచ్చిన ఈ గట జై రుమటాయిడ్‌ ఆర్జయిటిన్‌ రోగి [ ఆవట్రమాన్నా బ్య గ్‌ ళీ జా జే ఎం (7 శై షి ల ఛస్లం | స్‌ న ర్‌, మ యం మన ళన ర టు స నమ వైకల్యం రావచ్చు. ఈ దశలో కీళ్ళ కదలిక బాగా తగ్గిపోతుంది ఈ వ్యాధిలో గుండె (పెరికార్జయిటిస్స్‌ ఊపిరితిత్తులు (ఫ్లూరస్సి, నరాలు, నేషత్రాలు కూడా మార్పు చెందవచ్చు.

[1పాధమిక దశలోనే కుటుంబ వైద్యుని లేదా రుమటాలజిస్ట్‌ను సం (పదించి, వారి సలహాలను పాటిస్తే మంచి ఫలితం కనిపించవచ్చు. వస్పిరిస్‌్‌ ఇబు(పాఫెస్‌, ప్రైరక్సికం, డైైక్లోఫెనాక్‌సోడియం మొద లైన దాధోపశమన పొషధాలు ప్పైద్యుని సలహాతో (కమం తప్పకుండా వాడాలి. కీళ్ళు ధ్వంసం అయ్యే లక్షణాలు వున్న దశలో పై మందులతో

96

పాటు క్లోరోక్విస్‌, గోల్డ్‌ పెన్సిలమైస్‌ వొదప్వైనవి వాడతాద, ఇ0% ముదింన దశలే స్టీరాయిడ్స్‌, సై లోఫాస్స మయిడ్‌ వంటి శక్టివంఠళమైన జషధాలు వాడవలసి వంటుందిం

కీళ్ళు జాగావాచి బాధిస్తున్నప్పుడు కొద్దిరాలంప్పూర్తిగా విశాంతి సీసుకోవాలి, బాధ తగ్గగానే వీలయినంత త్వరగా, కీళ్ళ కడలిక (పారం భించాలి. మొదట్లో పరిచర్యచేసే వ్యక్తి, రోగి కిళ్ళను కదిలిస్తూ వుండాలి, తరువాత రోగి తనంతటతానే కీళ్ళను కదిలిస్తూ “ఎకృర్‌ ఫైట్‌” కనీసం రోజుకు గెండుసార్లయినా చేయాలి. నొప్పి కలిగించకుండా (ప్రతి కదలి కనూ నెమ్మదిగా, సున్నితంగా చేయాలి. ఫిజియోధిరపిస్టు సహాయం పీసుకొవచ్చు, బరువు ఎత్తవలసివస్తే దాన్ని జరవడానికి (సయత్నిం చాలి. కీళ్ళను అధిక శమకు లోనుకానీయకూడదు. కీళ్ళకు తగిన వి (శాం రిని కూడా ఇవ్వాలి. అంగవైకల్యం రాకుండా నివారించాలంటే పట్టుదలళో బెషధాలను, ఎక్సర్‌ పై జు కార్య [కమాలను ెంటిని విడువకుందా కొన సాగించాలి

కీళ్ళు వాచి దాధపెడుతున్న దశలో వేడినీళ్ళలో స్నానం, వేడినీళ్ళలో కాళ్ళు చేతులను వంచడం, ఎలక్ట్రిక్‌ బల్బును ఉపటో గించడం వంటి “హీట్‌ధిరపి* ఉపయోగిస్తుంది. కీళ్ళను “ఎక్సర్‌ సైజ్‌ చేపేటప్పుడు “హై (డోధిరపీ మంచి ఉపయోగం, నీటిలో కీళ్ళను మరింత కదిలించే అవకాశాలు వంటాయి,ః

15 సంవత్పరాలలోపు పిల్లల్లో “గుండెజబ్బునుి కరిగించే క్రి నొప్పుల జ్వరాన్ని *రుమాడిక్‌ ఫీవర్‌? అంటాదం క్రయ్య్మ గనోరియా, సిఫిలిస్‌, న్యుమోనియో వంటి [8మి డోషాల్లోనూ, గాట్‌, కొల్లాడెస్‌ వ్యాధుల్లోన్తు సొరియాసిస్‌ వంటి చర్మ వ్యాధుల్లోన్నూ దెబ్బ తగిలిన తదవాత ఇంకా అనేక ఇతర వ్యాధుల్లో కీళ్ళ జబ్బులు రావచ్చు వీ రకం కీళ్ళ వ్యాధి అయినదీ వైద్యుడు పరీక్షలు చేసి నిర్ణయించి తగు చికిత్స చేస్తాడు.

శ

'కన్సరు వ్యాధి తీసుకోవలసిన జ్యాగత్తలు

వూనవ శరీరంలో లక్షలాది కణాలు వున్నాయ్ని ఇవన్నీ మామూలుగా ఓక (కమ వద్ధతిలో పెరుగుతూ వుందాయిా*, శకిరంలో కేన్సర ఆరంభం అయినప్పుడు, కొన్ని కణాల సముదాయం త్వరితం గాను, అసాధారణంగాను వృద్ధి చెంది, పక బుడిపి లేదా కణితి ఏర్పడు చుంది. శేన్బరు కాలి కణుతులను “వెన స్‌ట్యూమర్స్‌” (హాని కలిగించని ట్యూమర్లు అంటారు. లొలి డశలో చాలా శేన్నరు కణులులు శరీరంలోని ఒకే స్థలానికి పరిమితమై వుందాయి+ శేన్నరు వృద్ధి చెందిన కొట్ట ర్త నాళాల ద్వారా లేదా లింఫు నాళాల డ్వారా శరీరంలోని వివిధ భాగాలకు వ్యాపించినప్పుడు “ద్వితీయ కేన్వరు డిపాజిట్లు” (మెబాస్టెసిస్స్‌ అంటారం ఈ దశలో వ్యాధికి తృప్తికరమైన చకిళ్చ చేయదం సాధ్యం కాదుం

శరీరంలోని ఏ భాగంలోనైనా శేన్నరు రావచ్చు. శేన్సరు

రావడానికి మూలకారణం ఇదమిద్ధలగా తెలియనవ్చళిక, కేన్స్నరును కలిగించే స్వభావం కలిగిన పడార్థాలు (కార్చినోజన్లు) అనేకం పున్నాయి* విపరితంగా హగ్‌ |శాగే వారిలో ఊపిరిరిత్తుల కేన్సరు అధికంగా వస్తుందనే విషయం అందరికి. తెలిసిందే... విశాఖ పట్టణం పరిసర (ప్రాంతాల్లో. కొంత మంది స్త్రీ పదమలు పొగాకు చుట్ట కాలేచివరను నోట్లో వుంచుకొని పీలుస్తుంటారం. వీరిలో కొంతమంచికి గోట్లోన్సు నోటి అంగిలిలోను పుండు ఏర్పడి కొంతకాలానికి కేన్సరుగా మారుతుంది. కొన్ని దక్షిణ భారత (ప్రాంతాల్లో కొలత మంది. స్త్రీ పురుషులు చీరలను, ధోవళు లను బాగా బిగించి కట్టుకెంటాదం హరిలో కొంత మందికి నడుం దగ్గర, తొడలోను చర్మ సంబంధమైన కేన్సరు వచ్చే అవకాశం వున్నచి. భారత దేశంలో బీడిలు కాల్చడం, పొగాకు నమలడం వంటి అలవాట్లు ఎక్కువగ వన్న 6దువల్ల, నోడి కేన్నడ ఎక్కువగా _వుంటున్నచిం _జలాగీ మనీ

603 షు స్త్‌ భణివ, షూ దు సన్న సట స్త పేటి కరంటు బొలుట లో క గస స షై ఊపరి తిత్తి | ణే | సల (దరుకళ్ణైవో సెత్తుటు) శామ్మ ఫో న్స 1 శ క సంపు... త. (| చత శ మంచ ఎటో. /| అహార నావ్రం తగివ డ్డ) _ శ. (మిళంఒం ఈష్టము కూ. ఇక్‌ పై జ సై సై స్మ జిరాశేయ౦ (్‌ టో ణ న్‌ క్ష్‌ (ఈఆ6లి తస్పపోవజల ష్ష్‌ హం. వై కే | గర్భాశయం న తెక్టేము పెద్ద పేగు (ముజు ఎనీ శ క్త (విశచన బద్ధకం) తటనిత బూకా సై జ వై క | స్ట్‌ . స ఎత్త ప్రావమ్సు్యై గే ష్ష్‌ ష్‌ నై కై వ్‌ వైకై మ సై సై ఆం చీళ్ళము శ్ర ఖ్‌శ క్‌ (వంతలు బూశవివని ల్‌ ో కౌన్సరు అరంభ లక్షణాలు , పళ్చడే ప్రదేశాలు. _*ీయు అండ్‌ యువర్‌ హెల్త్‌” సౌజన్యంతో

కేశంలో గొంతు, ఇసోఫేగస్‌ (గొంళు ఉదరాల మధ్యవుండే అన్నవాహిక డీర్ణకోశాలకు కూడా కేన్సరు ఎక్కువగా వస్తున్నది. ప్రీలలో మిగతా అవ యవాల కందె, గర్భకొళానికి, రొమ్ములకు కేన్నరు ఎక్కువగా వస్తుంది. ఛా తాటి యూసెహ్లైన్‌ ఆర-నిక్‌, తాడు, అల్లావమొలెట్‌ కిరణాలు టట +" ఘు న! న. త్తి ఈస్ట్రోజెన్‌ వంటి హార్మోనులను ఎక్కువగా తీసుకొవడం, ఎనిలిస్‌, వెంజిన్‌ శఇబదనె నవి శేన్వరు కారకములుగా గుదక్త్రంచబడినాయిం దిరకాలం టా | మి అణాట ధు రాపిడి వల శన్వరు రావచ్చుననచానికి ఉడాహరణగ్యా విరగి పోయిన న్న చ పన్ను అంచు వల్ల గాని, సరిగా ఇమడని కృ (కిమ దంతాల వల్లగాని శేన్వరు రావచ్చు. కేన్నరు పసి పిల్లల నుండి వృద్దుల వరకు ఎవరినైనా యోనా రావచ్చు. కాని 50 సంవత్వరాలు దాటిన వారిలో ఎర్కువగా వస్తుందిం పిల్లల్లో నేరాలను, మూత పిండాలకు, రక్తానికి ( లుకీిమియా ), కండరాలకు కేన్సరు రావచ్చు. కేన్వరు వంశ పారంపర్యంగా వచ్చే వ్యాధి అని చెప్పటానికి వీలలేనప్పడికి, పిల్లల్లో వచ్చే కంటి సంబంధ మెన కేన్వర (రజిని ల్లాన్టామ్రా వండి కొడి కేన్సర్లు వంశపారంపర్యంగా ఊా మ “౫ ట గ్‌ న్‌ రావచ్చు. కొన్ని కుటుంబాల్లో కొన్ని రకాల కేనారు తరచు రావడం మ. ల్‌ వి గమనించదగ్గ విశేషమే అయినా, కేన్వరు వంశానుగత వ్యాధి కాదని భావించబడుళొంది. కొన్ని పైరస్‌లు కేన్నరును కలిగిస్తాయని కనుగొన్నా చూ ము న! అలీ ఖి శేనంరు ఒకరినుంచి మరొకరికి వ్యాపించే అంటువ్యాధి శాదుం వ్‌ త్‌ ల (పారంభ దశలోనే. శేన్వరు వ్యాధిని నిర్ణయి_స్త 5 శాతం కేన్సర్లను పూర్తిగా నయం జేయడానికి అవకాశం ఉన్నది. . కేన్నద నయం అవుతుండా లేడా అనే విషయం అది వీరకమైన కేన్వరో, వాంధి ఏ దశలో ఉండో _- మొదలైన అంశాలపై ఆధారపడి ఉందిం లబ శ మ్‌ వ్యాధిని భొలిడశలో కని పెదినే, శరీరంలోని ఇతర (హాంతాలపు వ్యాపిం చక ముందే, చికిత్స డ్వారా మంచి ఫలితాలను సాధించడానికి అవకాశం ఉఊన్నదిం [పాధమిెక డశలో చాలా స్వల్పమైన అక్షణాలు ఉంటాయి శాబడి, తరచు పదా పకీకల వా రానే ఈ వాాాధిని కనిపెటడాగకి టి పాల ౮౬ ము ల ట వీలవుతుంది.

100 ఈ దిగువ లక్షణాలు కనిపిస్తే, కేన్సరు అని అనుమానించి వేంటనే వైద్యుని సం (వదించడం చాలా అవసరం,

1. స్త్రీలలో అధిక రక్తస్రావం, ముఖ్యంగా ముట్లుడిగిన గ్త్‌లలే రక్ష్త్మసావం (గర్భకోశ సంబంధమైన కన్నరు ఓ స్త్రీలలో రొమ్ములో నొప్పిలేని గడ్డ ఏర్పడడం (రమ్ము శీన్నరు
2. సాధారణ చికిత్సకు లొంగకుండా ఉన్న దగ్గ, కళశ్ళిల్రకం వడటం, గొంతు బెంగురుపోవటం (ఊపిరిలిచ్తుం శేన్వట, న్వరపేటిక కేన్వరు శ, మింగటం కష్టంగా ఉండటం, ఆకలి తగ్గి అజీర్రి వర్పడదిం (ఇసోఫేగస్స్‌ జీర్ణకోశం కేన్సర్లు) ఫ్‌. శరీరంలోని పులిపిరకాయలుగాన్సి పుట్టమచ్చ లుగాని హఠాత్తుగా పరిమాణం పెరిగి మాప్ప చెందటం ( చర్మంమీద్క శరీరంలో ఎక్కడైనా గాని తగిన చికిత్వళో మానని పండు 7 మలమూ॥త విసర్జనలో అసాధారణమైన మార్పులు కనపడటం వివిధ కేన్సర్ల తొలిదశలను సూచించే *స్పప్త అపాయాలు” గా వై వాటిని గుర్తించి, వెంటనే కుటుంబ వై ద్యునిగాని, శత్తచికిత్సా నీపు బునిగాన్ని గ్లైనకాలజిస్టునుగాని, కేన్సరు నిపుణునిగాని సం (పదించవలసి వంటుర్గిదని.వొంబాయిలోని [వ్రముఖ కేన్సరు నిపుణులు డా! జుస్పావాలొ హెచ్చరిస్తున్నారు.

101 కేన్సరు వ్యాధికి శక్రచికిత్స, కిరణ చికిత్స (శేడిడటూధిరప్రీ, బొషధ చికిత్స (కిమాశిరప్సీ ఉన్నాయి, కేన్నదకు వరిసర ధాతువుల్లోకి [పాకిపోయె చ్వ్యబావం ఉన్నంమన వ్యాధిగం త్త భాగంకోపాటు తగినంత పరిసర థాతువులను లాడ శిష్త్రవికిత్సతో. శ్రీసివేయవలసి వుంటుంది డీపే ఎక్స్‌-రే థిరసీ వంది అనేకరకాలై న కిరణ చికీత్సలను బొంబాయి, మాసు, హై(దాదొదువంది నగరాలలోని కేన్నర ఆస్ప (తులలోనే గాక్క మన రాష్ట్రంలోని వైద్య కళాశాలలకు అనుబంధమైన పెక్కు (పభుత్వ జనరల్‌ ఆస్పళు"లలోని రేడియోథీరపీ విభాగాలలో కూడ పొంద వచ్చు. చికిత్స జరిగిన రరవాత కేన్సద నయం అయినట్లు అనిపించినా రాక్టరుతో (పరి ఆర నెలలకూ చెకప్‌ చేయించుకోవాలి. నాటు వైద్యులు కొాందద కేన్సరును పూర్చగా నయం జిశామని చెప్పుకొనే శేసుర్డో, అవి కేన్సర కాని కణుతులో లేక కేన్నప ఠాత్కాలిక ఉపశమనాలీ అయి వంటాయని (గ్రహించాలి శేనుట విజానాన్ని *ఆంవాలది అంటాద, శేనుట వారికి వ ళ్‌ టు న! ల పౌషధ చికిత్సచేపే నిపుణుని “మెదికల్‌ ఆంకాలజిస్టు అన్నీ శక్రచికిత్సచేసే నిపుణుని “సర్జికల్‌ ఆంగాలజిస్టు అనీ అంటా, ఇటువంటి నిపుణుల ఆధ్యర్యంలో కేన్సప రోగి చికిత్స పొందవలసి వుంటుంది. స్నైద్యకార్త్రం ఎంతో వృద్ధి జెందిన ఈ రోజుల్లో తొలిదశలోనే కనిపెట్టి తగిన చికిత్స యఖ జేయించుకొంటే, అనేక రకావ్హైన కేన్నర్ల్షను నయం జేసుకొనే అవకాశాలు ఎక్కువగానే ఉన్నాయిః హమీ కి మాస న (హా రూ నానావా షస్తు స్వ' నే" లా న! హి 1 శ (టీ మ కా శ్‌ తో ఆగ క్రతున 6

వంశపారంపర్య వ్యాధులు మానవ శరిరంలోని (వతి కణంలోను 48 (రోమొజోముల (వర్ణ (గాహకాలుు వుంటాయి. వీటిలో £2 జతల ఆటోజోములు, ఒక జత సెక్స్‌ (కోమొబోము వుంటాయి ఒక జతలోని ఒక (కోయొజోము త (డి నుండి రెండవది తల్లి నుండి సంక్రమిస్తాయి. కోమెంబోములలో వేలాది సంభ్యలో వుండే “జీసొల అధీనంలో ఎంజ్లై ములు, ఎంజైముల అఢీనంలో శరీరం లోని వివిధ రసాయనిక [ప[కియలు నిర్వహించబడుతుంటాయి ఎత్తు, ఆకారల. రంగు మొదలై న అంశాలు మనిషి నుంచి తన సంతతికి సం (5 మించడానికి *జీస్‌లే (ప్రధాన కేంటడాలని చెప్పవచ్చు. వంశానుగత స్వభావ శాస్త్రాన్ని “జెనిటిక్స్‌” అంటాద- జిస్‌లలో ఆకస్మిక వికారం (మ్యుబేషన్‌) వల్ల కలిగే మాప్పల మూలంగా కొన్ని సండర్భాల్లో సంత రిలో “జెనెటిక్‌ వ్యాధులు రావడం జదగుతుందిం

సెక్స్‌ (కోమొజోముల్లో మాద్చలు కలగడంవల్ల క్లి ఫిల్టర్స్‌ సిం[డోం టర్నర్స్‌ సిం [డోం మొదలైన వ్యాధులు కలుగుతాయి. ఆబోజోముల అసహజత్వంవల్ల కలిగే వ్యాధుల్లో “మంగోలిజం (డౌన్స్‌ సింషడోం) ముఖ్యమైంది. చిన్నతల, పడల్బ్పయిన ముఖం, వికృతమైన చెవులు, బుద్ధిమాంద్యం, పుట్టుకతో గుండెజబ్బు మొదట్టైన లవణాలు ఈ వ్యాధిలో ఉంటాయి. తల్లి వయస్సు ఎక్కువగా వున్నప్పుడు పుడ్జిన బిడ్డల్లో ఈ వ్యాధి ఎక్కువ ఎకాం (డో ప్లేసియా, హంటింగ్దస్ప్‌ కోరియా, మార్భాస్స్‌ సిండోంం, రెటినోబ్లాస్టోమా, ఫిన్టైల్‌ క్షీ టొనూరియో, ఆల్బినిజం, వర్ణదృష్టి దోషం సికిల్‌ సెల్‌ ఎనీమీయా, తలసీమీయా మొదల్లైన వంశ

పారంపర్య వ్యాధులు అద్భష్టవళాత్తు అదదుగానే వస్తుంటాయి “హిబూఫిలియ్లా” అనే వ్యాధిలో రక్తం గడ్డకట్టకొనే శక్తి త్య పోరయ్యి చిన్న దోటి అకు కూడా ర్నక్తం ఎక్కువ కారటం. నూరాళ్ళు, ఇతర కీళ్ళు హయటం మొదలై న లక్షణాలు ఉంటాయి. “మయోవం" (దూషెన్‌

103 మస్కులార్‌ డిస్ట్రోఫ్సి అనే వ్యాధిలో చిన్న వయస్సులోనే ముందుగా కండరాలు అసహజంగా వాచి తరువాత బలహీనం అవుతాయి. రోగి నేల మీద నుంచి లేవడానికి (శమపడతాడు. ఈ రెండు వ్యాధులను కలిగించే జీస్‌లు కొంతమంది స్రీలలో ఊన్నాా వారికి ఆ వ్యాధులు రావు, వారికి పుడ్టిన మగపిల్లలకు ఆ వ్యాధులు రావచ్చు. మరికొన్ని వ్యాధులు రావడానికి వంశానుగత ఆలంకాలతోపొటు, పరిసర (ప్రభావాలు కూడా దాధ్యతి వహిస్తాయి. ఉదాహరణగా సివో (ఫనియా (మానసిక వ్యాధ్శి ఉబ్బసం, రక్తపోటు, గుండెపోటు, ప్రైనావై ఫిడౌ, కంజెనిటల్‌ పై లోరిక్‌ స్టెనోసిస్‌, వంకిలోజింగ్‌ స్పాండి ల్లైటీస్‌, పుట్టుకతో వచ్చే జబ్బులను పేర్కొన వచ్చు, అనేక ఇతర కార డాలు కూడా కలిస్తేగాని ఈ వ్యాధులు బయటపడవు, ఉడాహరణకు: రక్తపోటు, రక్తంలో ఎక్కువ కొలెస్టరాల్‌, ధూమపానం, స్థూలకాయం, వ్యాయామం లేకపోవడం మొదల్లైన అగేక అంశాలు గుండెపోటు రావడానికి దోహదం చేస్తాయి, తల్లిదం(డుల్లో ఒకరికి మధుమేహం ఉంటే సంతతికి 15 శాతం ఆ వ్యాధి వచ్చే అవకాశిం వున్నది. తల్లిదం (డులిద్ద రికి మధుషుహం వంచి సంతరికి 40 శాతం రావటానికి అవకాశం వున్నది, డగ్గర బంధుపుళ్లో (ఊదాహరణకు సోదరి బిడ్డలను లేడా మేనత్త మేనమామ బిడ్డలను) వివాహం చేసుకొన్న వారి సంతతిలో కొన్ని వ్యాధులు ఎక్కువగావస్తాయిః అల్బినిజం ఆల్‌ కాష్టనూరియా వంటి వ్యాధులు ఇటువంటి వారిలో ఎక్కువ ఇటువంటి వివాహాలను నింళ్చాహ పరచవలసిన అవసరం ఎంతో ఉంది గర్భిణీ స్రీది మొదటి కొద్ది వారా ల్లోనే *“యామ్నియోసెందిస్‌ అనే పరీక్ష ద్వారా తనిఖీ చేసి గర్భస్థ శిశువుకు వంశజారంపర్య వ్యాధులు రావచ్చో లేదో నిర్ణయించడానికి వీలన్నది. హిమాఫిరియా వంటి. వ్యాధులు శిజపుకు వచ్చే అపకాశం ఉంటే, గర్భ |సావం చేయడానికి వీలవుతుంది ఈ 'జెనిడిక్స్‌” విజ్ఞానానికి “మెండెల్‌ అనే శాస్రజ్యడు పీతామహు నిగా వరిగణింపబడుతున్నాడు “ప్రపంచ (పభ్యాత భారతీయ శాస్త్రజ్ఞుడు

104

రా॥ హరగోబెంద్‌ భొరాన్మా దా॥వోలే డా॥నిరెన్‌ జెర్గ్‌ మున్గప కరిఫ్‌ కృషిచేసి “వంశానుగత స్వథావ చట్టాన్ని” (జెనిటిక్‌ కోడ్స్‌ విశదీక ర6ంచినందుకు 18609 లో వారికి నిబెల్‌ బహుమవి లభించింది

మానవుని బాధించే వ్యాధుల్లో అధికశాతం జెనిటిక్‌ వ్యాళులేనలి మకొక నోబెల్‌ బహుమతి (గ్రహీత (హిఫెసర్‌ వాల బెర్గ్‌ అఫి్యవాయవడు తున్నారు బిన్‌ల లోపం, పరిసరాల (ప్రభావం -_ వీటి కలయిక వర్షే పెక్కు వ్యాధులు వస్తున్నాయని ఆయన వక్కాణిస్తున్నారు. వెగ్‌టిల్‌ ఇంజనీరింగ్‌లో *రికాంబిదెంట్‌ డి. ఎన్‌, ఎ వెర్నాలజీి” అనే సాంశేరక (పజ్రీటు 1572 - 70 సంవత్సరాల్లో కని పెట్టబడింది. ఈ (స్రకియ ద్చారా మూనవ శరిరంలోని వివిధ జీస్‌లను వేర్పరచటానికి వాటి స్వథధావాలన అధ్యయనం చేయటానికి వీలు కలుగుతున్నది

ఈ జీస్‌లలీ వ్యాధిని కలిగించేవి ఏవో కనుగొనే [పయర్శాల జరుగుతున్నాయి. లోప భూయిష్టమైన *జీనిలను శరీరం నుంచి ళాల గించి లోపరహితమైన “దేస్‌లను (గ్రవేశ పెట్టి *జ్హేన్స్‌ చికిత్వి అనే అద్భుత (థ్రియ అనఠికాలంలోనే విజయవంతం అవుతుందని శాట్రబ్దులు విశ్వ సిస్తున్నాదు సిస్టిక్‌ ఫై (బోసిస్‌, హైవర్‌కాలెస్టరాలీమియా,.. సిశెల్‌ సెలీ డిసీజ్‌ మభూవక్కి బేంసొక్స్‌ డిసీజ్‌ వంటి జెనిటిక్‌ వ్యాధులను నయ: చేసే సుదినం ఆరి త్వరలోనే వస్తుందని పాల్‌బెర్గ్‌ ఆశాభావం వ్యక్షం చేస్తున్నారు. ఇటువంటి శాస్త్రజ్ఞుల నిరంతర పరిశోధన ఫలించి, ఈ వంశ పారంపర్య వ్యాధుల నుండి మానవాళి రక్షింపబడుతుందని ఆకాంక్షిద్దాల

ఒర్‌

బరువు తగ్గడానికి మార్గాలు

నరీరంలో కొవ్వు పదార్థం ఎక్కువగా పేరుకు పోవడాన్ని “ఫహాఅకాయరి అంటారు ఆంగ్లంలో దీనికి సమానమైన *జవిసిటి అనే పదం “ఒబిసిస్‌, అనే లాటిస్‌ పదం నుంచి వచ్చింది. *ఒబిసస్‌” అంటే 6నడం అని అర్థం. స్థూలకాయానికి ్యపధాన కారణం మిలిమీరి తినడమే, థై రాయిడ్‌ (గంథి లోపం వంటి కొన్ని వినాళ (గ్రంథుల వ్యాధులవల్ల్య యెలా ల్‌ డి ్మపెషస్‌ వంటి మానసిక వ్యాధులవల్ల, స్టీరాయిడ్స్‌ వంటి పొషధాలవల

భ్‌ ళ్‌ ళ్‌ స్థూలకాయం రావచ్చు. వంశపారంపర్య లక్షణాలు, కుటుంబ సభ్యుల ఆహారపు అలవాట్లు, జీవించే పరిసరాలు, మాగసిక సంకోభం, ఆదుర్జాలు రాడా మనిషి లావు అవడౌనికి దోహదం చేస్తాయి, తల్లిదం[డులలో ఒకరు స్థూఅకాయువై తే వారి సంతానంలో సగంమంది లావు అవడానికి అవవాశం వున్నది. కర్షిదం(డులిద్దరూ స్టూలకాయులై తే వారి పిల్లల్లో మూడు లి నను! థి మొనా చ

వంతుల మంది స్థ్టూలకాయులవడానికి అవకాశం వున్నది, శరీర (శమ రేని పై తరగతి, మధ్యతరగడి కుటుంజాలలో సమృద్ధి అయిన ఆహా రంతో పాటు తగినంత వ్యాయామం లేకపోవడం వల్ల కొవ్వు పదార్థం శరీరంలో పేరకుపోవడం జరుగుతుంది

నూలకాయం వల మధుషుహం, రక్తపోటు వ్యాధి, గుండె

మా ళా నానో! వోటు, పై త్యాశయంలో రాళ్ళు, సిం (కియాదైటిస్‌, ఆస్టియో అర్జ్రయి టిస్‌ అనే కీళ్ళజప్బు == ఇంకా అనేక వ్యాధులు వచ్చే అవకాశం వుంది ఊపికితిళ్తుల వ్యాధులున్నవాద శూలకాయులె జే వారు మరింత

వాట (ఇ! స్‌

ఆయాసపడవలసి వస్తుంచి. వీరిలో శస్త్రచికిత్స కూడా. చిక్కులతో కూడు కుని వుంటుంది. బరువు మికిమీర వున్న వారిలో అయుష్పరిమాణం తగ్గు తుందనడంలో సందేహం లేదుః

ఓక వ్యక్తి మామూలుగా. వుండవలసిన బరువు = అతని ఎత్తు మీద, ఆకారం మీద ఆధారపడి వుంటుంది. జీవిత భీమా సంస్థవారి పద్డిక

1౧5 లనుచూణ, లేడా వపదుూని అడిగి ఎంత బరుప వండాలో కెలన నుచి, ప్యాట ఛా బంలంల రఅల అలుల కోవచు*-,. మనిషి ఎతునుఒటి ఇంచుమించుగా ఆదర్శమైన ఒపక్ప శం తాం చి చి తెలుసుక్‌వాలందే ఈ (కైంది పడ్డవి సంపోతుంది. 5 అడుగుల మనిషి 105 హిన్లు (సుమారు త్త కిలోలు వంగాలి. తరవాతి (పం అంగుళానికి ఫ్‌ హినుట (223 కిలోలు) ఉండాలి. ఉదడాహరణరు $ అడుగుల $ అంగు ళాలున్న మనిషి సుమారు 150 పొన్లు (675 కలలు) వంటి మంచిది, బొడ్డు దగ్గర చుట్టు కొలత, ఛాతీ (రొమ్ముల స్థాయిలో) కొలతకంచె కనిసం 4 అంగుళాలు తక్కువ వుండాదిం వం అన్నం, గోధుమ మొడల్సైన పిండి పడాద్దాలు, మాంసం, (గుర పాలు మొదలైన మాంసకృత్తులు జక (గాషురు ఈ కీలరిం యణ మా అవాలి చొన్వున అయ్యుంనూనె,వన్న మొవవ్నైన కొవ్వు పచా్థాలు ఒక గార్పిముదు 9.1 కేలరిల గొవ్వ్చున లభింపచేస్తాయి ధం ఆహారపదార్థాలు శరిరానికి లదింప చేసి పేడినీ, శక్తిని కొలిచే యూనిట్లను "వేలరీల అంటారు, ఒనిజ లవడాట, విటమిన్లు, నీఎ ఇవి శరీరానికి అం ముఖ్యమే కాని కేలరీలు పెంచవ, ఒరువు తగ్గాలంటే కేలరీలను అందించే ఆహల వడార్థాలగు తగ్గంచాలి. ముఖ్యంగా ఇయ్యి నూస్త మీగడ వేవుడు పదార్థాలు, రిప్‌ పడార్థాల్య పం అన్న 6, కొవ్వు వున్న మాంసం దుంపకూరలు, మద్య పొఎయాలు, మామిడి, చక్కెర 3ళ, (డాన్‌ సపోటా వంటి పండ్తు జా” తగ్గించాలి. ఇర ఆకళఠి వీరాలందే తక్కువ కేలరీలను ఇచ్చే రలోటకూర బచ్చలి వంటి అకుకూరలు, క్యాచేజి, కాలివ్ల వర్‌, దోస్క బీర, పొట్ల, రకర, మునగ బామాటో వంటి రయగూరలు ఎక్కువా రీసుకోవారి స్థూలకాయుడై న వ్యక్తి తన వృష్తిని బట్టి రోజుకు 500 నుంచి ర! మూ అవవ అవవ టబ వ 1800 కీలరీల ఆహారం మా[ళమే తీసుకోవాలి. ఇటువంటి ఆహారంళ పిండి పదార్థాలను 50 శాతం, మాంసకృత్తులను £0 శాతం, కొవ్వ పడా్గా అణాల లు లను 20 శాతం పుండేటట్టు చూసుకోవాలి. 1 లేక €సొర్లు ఎక్కువ వ మొత్తంలో లోజనంచేసే బదులు కొద్ది కొద్దిగా మరికొన్ని సార్ల భజనం ఆక్స్‌ న చేస్తే మంచిది. రాల్రిపూుట భోజనం మానివేసి 1 లేక £ చిన్నపైవో పుల్కాలు (నూనె లేకుండా తీసుకోవడం మంచిది, బరువు తిగ్గదలచుక]

107 జచాద చె*ంగా వనవపంరా, నిదానంగా ఆహారాన్ని నమలడం అలవాటు చేసురవాలి, ఇం కొడ్టిగా ఆకలి వుండగానే, భోజనం దగ్గర నుంచి రేవా. పూరా అహారం మానికేసి ఉపవాసాలు వండటం కూడా అత

మంచిది కొాదుం

ఆహారం విషయంలో (కమశిక్షణ పాటిచాం చిత్తపర్టతో కృషి మ ఎడి వ నా =వ అధ న్‌! చ్‌ బరువుతగ్దటం కష్ట ఎటు కాదు, వెగంగా బరువు త్శడం రూడొ మంచిదికాదు. వారానికి లేక 8 కిలోల కందె ఎక్కువ బదవు తగ్గరూడదుం

తలు న వారానికి ₹ండుసాల్ల ఒం మిషస్‌మీద తూకం చూసుకుంటూ వండాలిం “ఆహారం తగ్గాంచే రంబన్నానువ 2 శేఒబు బదడవు తగ్గటం లేదు) _అని ఎవ నా ఇవెతే ఆది యడార్థం కాటు అలపు తష్యవలసినంత రగ్గాక, అడే

ను.

బదపును నిలపుకోడానికి ఆహార నియమాలను జీవితాంతం పాదించాలిం

బదవు తగ్గడానికి అహార నంయుమనంకో పొటు, తగు వ్యాయామం చేయడం కూడా ముఖ్యం, దెగంా నడవడం, సైకిల్‌ లాక్కడం, ఈడడం మొడలై నవన్నీ జాగా ఉపరూగిస్తాయి. ప్పైద్యుని

౮ మ్‌ అటి నహ. ల అద ల జము. జం త్న జ్‌ లమ లా ల వ నాం జ కా న్‌ సలహాపై, వ్యక్తి ఆర్‌ గ్య పరిస్ట్‌రిని పెద్ది? ఈ వ బ్‌యామ 5 ర్య్న్‌కమా న్ని (కబముణా పెంవాలి. పెన చెప్పిన ఆహర దియమాలమ పొటించపండా లా. వ్యాయామం వలన మా (తలు ఒరుదుతగ్గడం సాధ్యంకాదు, ఎరువు తగ్గడా జ శాల (| శల తని బగా మా అకా నికి ఎలాంటి జొషధాలు, ఇంజక్షన్లు లేవు, లావు తగ్గిహైయిని (పవారంపన మందులను వపద్యుని సలహా లేనిదే వాడదాడదు, వంశవారంపర్యంగా వలా. స్టాలరాయం వన్న కుటుంబాలలోని వారు చిన్నతనం నుంచి మితాహారం కీసుకుంటూ, తిగిన వ్యాయామం చేసూ వైద్యుని సలహా పొడిస్తూ బరువు ల క ఈ ల వాట్‌

తగ్గడానికి కృషిచేయాలి.

రక్తదానం పతి ఆరోగ్యవంతుడి బాధ్యత

రక్తం ఎక్కించడం, ఆధునిక ప్పైద్య చికిత్సలో జక ముల్య మైన భాగం, (ప్రమాదాలలో ఎక్కువ రక్తం పోయినప్పుడు. శ చికిత్సకు ముందు, శస్త్ర చికిత్స జరిగేటప్పుడు, పీన రక్రహీనత (ఎ మియా లోను ఇంకా అనేక సందర్భాలలోను రక్తం ఎక్కెంచవలప వస్తుంది. రక్తం ఎక్కించబోయే ముందు డాత రద్షాన్ని, (గహీత రకాన్ని * (గూపింగ్‌" మరియు 4 (కాస్‌ మెచింగ్‌” జేసి చూస్తారు. సరిపడక్ష పోతే (గ్రహీత సీరం దాతరక్త కణాల మధ్య సంయోగం. జరి “రియాక్షన్‌” వస్తుంది. “బ్లడ్‌ బ్యాంక్‌ లోని వైద్యాధికారి తగు పరీక్షట జేసి, రోగికి సరిపడే రశ్రాన్ని ఇవ్వడానికి అనుమతి ఇస్తారు

1001 లో లాండ్‌ సైయినర్‌ అనే వైద్య కాస్త్రజ్ఞుడు వివిధరక్త (గూప్‌లను కని పెట్టారు ఎ, బి ఓ, ఎబి (గూపులు ముఖ్యమైనవి. “జి [గూపుడు ఇెంచిన వ్యక్తులు తమరర్తాన్ని ఎవరిన్తై నా దానం చేయ వచ్చు (యూనివర్చల్‌ డోనర్సు. అలాగే “ఎబి (గూపుకు చెందిన రోగులు నాలుగు (గూపులలో ఏ (గూప్తుకు చెందిన వ్యా క్రినుంచి అయినా రాన్ని సి కంంచవచ్చు. ర్తం (గూప్‌ను నిర్ణయించే టప్పుడు, “ఆర్‌. హెచ్‌, ఫేక్టర్‌ వున్నదా లేడా అని దూడా పరీక్ష చేస్తారు. మలే రియా, ప్రైరస్‌ హెపదైై టిస్‌ (పచ్చకామెర్లు, సిఫిలిస్‌, ఎయిడ్స్‌ వంటి సుఖ వ్యాధులు రక్తం ఎక్కించడం ద్వారా రోగికి సం (కమింటే అవకాశం వున్నది. అందువల్ల రక్తదానం చేసే వ్యక్తి రక్తాన్ని ముందూ పరీక్ష జేసి, అటువంటి వ్యాధులు లేవని నిర్ధారణ చేసారు. అలా నిర్జారణ జేసిన తర్వాతే ఆ వ్యక్తి రక్తదానం చేయడానికి అర్హడవుఠాడు,

(ప్రమాదాల్లో హరాత్తుగా రక్తం కోల్పోయినప్పుడు అత్య వసరంగా *హోల్‌ బ్లడ్‌” (మొళ్సం రక్తం ఇస్తారు శరీరం కాలిన రోగులకు, రక్తం నుంచి కణాలను వేరుచేస్తే వచ్చే “*స్లాస్మాను

109 ఉవయోగిస్తాద. రక్రహీనత తీ[వంగా వున్న రోగుల్లో, మొత్తం రక్తాన్ని కాకుండా కణాలను (ప్యాక్డ్‌ సెల్ఫ్‌ మాతం ఎక్కిస్తాద, కొన్ని వ్యాధుల్లో తెల్ల కణాలను, ప్లేట్‌ లేట్‌ కణాలను ఎక్కిస్తారు. దాత నుంచి య క ణి వూ చు దాస ను రక్తాన్ని తీసుకొనేటవ్వుడు ఎలాంటి బాధ వుండదు, రాన్ని బ్లడ్‌ జ్యాంకొలలో భ (దపరుస్తారు. అవసరం అయినన్నుడు తగు పరిక్షలు చేసి ఆ రక్షాన్ని రోగికి సరఫరా చేస్తారు రక్తదానం చేయడంవల్ల కొన్ని అనర్థాలు వున్నాయని సామాన్య (్రజల అపోవా పడుతుంటారు నీరదతోడిన బావిలో కొన్ని గంటల తర్వాత తిరిగి నీడ ఊరే విధంగానే రక్తదానం జేసిన 48 గంటల్లో తిరిగి రక్తం శరీరంలో భర్తి అవుతుంది. ఆరోగ్యవంతులైన వ్యప్తలు ఎన్ని సార్లయినా రక్తదానం చేయవచ్చు. రక్షం ఇవ్వడం వల్ల నునిషికి నీరనం, బలహీనత వస్తాయనడం సరికాదు, ర_క్రదానం చేయడానికి [వత్యేకమైన ఆహారం తిననవసరం లేదు. (నతి ఆరోగ్యవంతుడైన వ్యక్తి మూడు ₹లలకు ఒకసారి రక్తదానం చేయవచ్చు. కొన్ని రక్నాలైన శర చికిత్సల సందర్భంగా రోగికి 5, 8 లేక ఇంకా ఎక్కుప కీసాల రక్తం ఎక్కించవలసి వుంటుంది రోగి (గూపుకు చెందిన రక్రం బ్లడ్‌ బ్యాంకులలో లభ్యం కకపోవచ్చు, రోగి కుటుంబ సభ్యుల్లో, దగ్గర ఒంధువుల్లో ఆ (గూపుకు చెందిన వారు ఎలాంటి భయం లేకుండా రక్తదానం చేయవచ్చు మన దేశంలో డబ్బు రూపేణా పొరితోషికం కీసుక.ని, తవ రక్తాన్ని అమ్ముకునేవారు ((పొాఫెషనల్‌ డోనర్వు) వున్నారం వీరి దగ్గః నుంచి రీసుకున్న రక్తమే సాధారణంగా బ్శడ్‌ బ్యాంకులలో లభ్యమవుళూ గంటుంద, రక్రదావం చేస్తే డబ్బు ఇప్పిస్తామని చెప్పి, కొంతమం!

110 అమాయక రక్త దాతలను మోసగించే దళారీలు వున్నారని వ తికల్లో చదువృతున్నా౦. ఆరోగ్యవంతులై న యువతీ యువకులను, అన్ని వయిస్నుల వారిని స్వచృందంగా రక్తం దానం చేయడానికి (పోత హించే చర్యలను రెడ్‌ (క్రాస్‌ అయన్ను, రోటరీ వంటి సేవా సంస్థలు చేపట్టాలి

బ వ వ్యక్తి అయినా (ప్రభుత్వ ఆస్ప (తిలోని పడ్‌ బ్యాంక్‌కు

వెళ్ళి రక్తదానం చేయడానికి సంసిద్ధత వెలిబుచ్చ గానే, డాక్టర్లు పరీక్షలు చేస్తి ఆ వ్యక్తి రక్తం ఇవ్వడానికి అర్హడో, కాదో నిర్ణయిస్తారు. స్వచ్భం దంగా రక్తదానం చేసి, రోగుల (పాణాలను కాపాడవలసిన బాధ్యత (పతి ఆరోగ్యవంతుడివైనా వున్నది. తన జీవితంలో 50 సార్లకు పైగా రక్తదానం చేసి అనేకనముంది [ప్రాణాలను కాపొడిన సంఘ సేవకులు కీర్తిశేమలు పెళ్ళకూరు గోపీకృష్ణ (నెల్లూరు జిల్లా వాస్తవ్యులు) నేటి తరానికి ఆదర్శ (పాయులు*

ము

2 వేల సంవత్సరం నాటికి అందరికీ ఆరోగ్యం సాద్యమెనా ?

ఆరోగ్యంగా వుండడం అంటే వ్యాధి లేకపోవడం మా[తమే కాదు ప్వొర్తిగా భౌతికంగా, మానసికంగా సాంఘికంగా క్షేమంగా వుండడం అని [పపంచ ఆరోగ్య సమితి నిర్వచిస్తున్న ది. అత్యున్నత స్థాయిలో ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకునే హక్కు (పతి వ్యక్తికీ వున్నదిం 200% సంవత్సరం నాటికి సర్వ మానవులకు ఆరోగ్యాన్ని సమకూర్చాలనే ఉద్యమాన్ని (పారంభించాలని [పవంచ ఆరోగ్యసమితి 1877లో నిర్ణయిం చింది. ఈ లవ్య్యానికి తగిన వ్యూహాన్ని 1901లో ఐక్యరాజ్య సమితి జనరల్‌ అసెంన్లీలో రూపొందించడం జరిగింది. “అంద6కీ ఆరోగ్యం” అంటే [వతి వ్యక్తీ సాంఘికంగా ఆర్థికంగా ఫలవంతమైన జీవితాన్ని గడపడం అని నిర్వచించారు ఈ లక్ష్యాన్ని సాధించడానిక్కి ముఖ్యంగా పేద (వజల ఆరోగ్య అవసరాలను తీర్చడానికి కృషిచేయాలని ఆ తీర్మానంలో (వకటించారు

పై లక్ష్యాన్ని సాధించడానికి మన దేశంలో ఎటువంటి న్యూహాన్ని అనుసరించాలో నిర్ణయించడానికి వీర్పడిన కమిటీ (188) కొన్ని లక్ష్యాలను నిస్టేశించింది. 1858లో వసిపీల్లల మరణాల 'రిటు వెయ్యికి 1855 వుండగా ౬000 సంవత్సరం నాటికి [0 కంచె తక్కువ నండా లని; భారతీయుల సగటు ఆయుష్పరిమాణం నేటి$ఏ సంవత్సరాల నుంచి 84 సంవత్సరాలకు పెంచేటట్టుగాను, మరణాల సంఖ్య 1000కి 14 నుంచి 8 కి, జననాల సంఖ్య వెయ్యికి $8 నుంచి £1కి తగ్గించడానికి కృషి చేయాలని సూచించడం జరిగింది. 1880 నాటికే దేశంలోని అన్ని [గ్రామాలకు శభమైన మంచినీటిని సరఫరా చేయాలని నిర్ణయించగా ఆ లక్ష్యం నేటికి సాధించ ఒడలేదుం

గత 4 దశాజ్ఞాటగా ఆరోగ్యరంగంలో మనదేశం కొంత పురోగతి సాధించింది. 1951 లో భారతీయుల సగటు ఆయుష్పురిమాణం 82 సంవ

కష

తరాలు వుండగా 18681 సంపత్పరాల నాటికి 508 పెరిగింది, అలాగే శిప మరణాల సంఖ్య బాగా తగ్గింది. నేడు సగటున క0£2 మంది జనాభాకు ఒక అస్బ [8 పడక వున్నదగి అంచనా, మొదలియార్‌ కమిటీ బాచించిన లక్ష్యం [(పకారం (పతి పయ్యివ.6దికి ఒక పడక వండాలి, డాక్షల్ల (తి ?000 మందికి జకర వుండగా, నర్చులు మాతం [400 మందికి ఒక్కరే వున్నారు. ఆరోగ్య రంగంలో మనం సాధించిన దాం కందె సాధించవలసిందే ఎక్కువగా వున్నది. అట్టడుగున వున్న (వదా నీకానికి వైద్య సొకర్యాలు దుర్తభంగానే వున్నాయి. పౌష్టికాహార లోవం, వరిశరాల అవరిట భత్క క్షయ, కుష్టు, దై ఫాయిడ్‌, మలేరియా కలరా, అఠిసార వ్యాధి వంటి వ్యాధులు అభివృద్ధి చెందిన దేశాల్లో అడుపులో వుండగా, మనదేశంలో అవి విస్తారంగానే వున్నాయి.

మనదేశం ఎదుర్కొంటున్న అతి (సమాదకరమైవ సమస్య అధిక జనాభా, ఒలహీనమైన ఆర్థిక పరిస్థితితో పాటు అధిక జనసంఖ్య మన అన్ని సమస్యలకు మూలకారణం. 1881 లెక్కల (వికారం మనదేశ జనాభా 14 కోట్ల $8 లక్షలు దాటింది. 0000) సంవత్సరం నాటికి 100 కోట్లు జేరకుంట.6దని అంచనా, దేశ జనాభాలో 40 ళఠం 5 సంవత్చ్పరాలలోపు వారే, భవిష్యత్తులో వీరంతా వరిమిత కుటుంఒరి (ఇద్దరు పిల్లల కుటుంబం) లక్ష్యానికి కట్టుః డినాా నర్భలితాలు కనపదాలందే చాలాకాలం పడుతుంది, కుటుంబ నియం [(తణను అన్ని వర్గాల వారు పౌడించేటట్టు అంగికరింపచేస్తి ఈ పధకాలు యుద్ధ (పాలిపదికపై వే₹ంగా విజయ వరతర్ఞఅమ్యే మార్గాలు వెతకారి. (వభత్వంకో పాయ (వజలు కూడా తర్ధ తీసుకుని కార్యోన్ములుల కావాలి.

మన డాక్ట్యర్లలో నూటికి 8% మంది పట్టణాల్లో వంటన్నారు నూటికి [0% మంది దేశ (పజలు (గామాల్లో వంటండగా, ఈ (పాంతాల్లో [పతి 50 వేలమందికి ఒక్క డాక్టరు కూడా లేరని చెప్పవచ్చు. (గ్రామాల్లో తగిన సౌకర్యాల లేకపోవడం, (గ్రామీణ జీవితానికి సర్జుబాటు కాలేక పోవడం మొదర్చైన కారణాలవల్ల డాక్టర్లు (గామ (ప్రాంతాల పట్ల

[113 విముఖత చూపిస్తున్నారు వాద (గామీణ పాంతాల్లో ఎక్కువ సంఖ్యలో వని చేయడానికి (వభుత్వం్క (ప్రజలు దోహదం చేయాలి. డాక్షర్తతో పొటు యె టగా వ్వైద్య ఆరోగ్య రంగంలో పనిచేసే సహాయక సిబ్బంది మవ దేశంలో తక్కువ సంఖ్యలో వన్నాద, స్వీడన్‌, ఫిన్లాండ్‌ వంటి దేశాల్లో నద్బలు డౌక్టర్ల నిష్పత్తి 8:1 కాగా, జపాన్‌లో 1:1 వుండగా, మన దేశంలో 0.41 గొ వున్నది, అంటే డార్టర్ల సంఖ్యలో సగం కందె తక్కువ సంఖ్యలో నద్పలు వున్నారన్నమాటం సహాయిక సిబ్బంది సంఖ్యను మన దేశంలో మరింత పెంచవలసిన అవసరం ఎంతో వున్న ది, అభివృద్ధి జెందిన దేశాల్లో జాతీయాదాయంలో నుంచి 12 కాతం ఆరోగ్య అవసరాలరు (పధుత్వాలు ఖద్బ. పెడుతుండగా. ఇండియా వంటి డేశారై జాఠరియాదడాయింలో ఒక శాలం కందె తర్కువ ఒల్బ ఎట్లబడుతున్నది, ఉదాహరణరు మున టబ దేశంలో 1879ల (ప్రభత్వం వివిధ రంగాలో పెజిన ఇలులో 1.04 శాతం గు బ ల

మా్యతమే ఆరోగ్య శాఖకు కేటాయించింది, పెరిశోధనా సంస్థలు, పెద్ద పెద్ద ఆస్ప(చులకో పొటు, వివిధ అంటువ్యాధుల నివారణకు కావలసిన పథకాలను ముఖ్యంగా పేద (పజలకు ఉపయోగపడే విధంగా అమలు పరచాలి. కేం్యడం, రాష్ట్ర (ప్రభుత్వాలు ఆరోగ్య శాఖలకు ఇతోధిక నిధులను సమకూర్చాలి, ప6మితిమైన నిధులను సద్వినియోగపరిచేలా చూడాలి.

“2000 సంవత్వరానికి అందరికీ అరగ్యంలొ అనే లవ్యాన్ని కొంత వరన్తైనా సాధించాలంటి, (దాధమిక అరోగ్య సంరవిణ అతి మ:ఖ౩ైమైనడని అన్ని దేగాల వారు గృుర్తించాలి. ఆరోగ్య పరిరవణకు మన దేశ పరిస్థితులను దృష్టిలో వంచుకుని ఈ దిగువ అంశాలకు (పాధాన్యత ఇవ్వాలి. 1. అహార విడార్థాల సరఫరా అధికం చేయాలి, (పజలరు పె్ట్‌కర మైన ఆహారాన్ని అందించాలి ఈ అరోగ్య సమస్యలను, వాటి నివారణ

కే] మార్గాలను _పజలకు తెలపాలి. ఏ. నిరదాయకరమైన మంచినిటిని అందిం చాలి, పరిసరాల పాంఢమిక పరిశుభి9ిత పాటించాలి. 4. మాతా గిఛు ఆరోగ్య సంరక్షణ, కుటుంబ సంక్షేమ పధకాలు అమలుచేయాలి. 5. అంటువ్యాధుల నివారణకు వాక్సినేషస్‌ కార్యకంముం 6, వివిధ పా?6తాల్లో స్టానిక వ్యాధుల నివారణ చికిత్స, 7. సాధారణ వ్యాధులకు గాయాలకు చికిత్వ, ఓ అత్యవసర పౌషధాలను సామాన్య ప్రజల అందుజాటులోఉంచడం ఈ లక్ష్యాలను సాధించాలంటే (పభుత్వం వారి చిత్తశుద్ధి, (వజల సహాదు సహకారాలు కూడా లభించాలి సర్వజనులు సుఖంగా జీవించాలి” అలి నున పెద్దలు చెప్పిన కూక్తి ఫలించాలంటే, సాంఘిక, ఆర్థిక సమానత్వం సిదించాలి. ఆ మంచిరోజుల కోసం నిరిక్షిద్దాం. థా ళో అరోగ్యగాఖ సిబ్బంది ఉండవలసిన సంఖ్య (డా॥ మొదలియార్‌ కమిటీ సూచనలు) 1, దౌకర [వతి 3500 మందికి ఒకడ లబ్‌గా వ వద్పులు (పతి $ వేల మందికి ఒకరు ల ఆరోగ్య సేవిక (పూర్వపు ఎంఎస్‌,ఎంఎ (పతి $ వేల మండికి ఒకర 4. ఫార్యసిస్టులు (పఠి 10 వేల మందికి జకర ఏ లేబరేటరీ బెక్నిషియన్లు (పతి 10 వేల ముందికి ఒకరు శ్‌

శ ళ్‌ ఇదు ఫి జం ౮౦ ౩ వణ ల్‌ న భి జ ల ప స ఇ క 1 టే ూ "న ెి / న. 4కి టె క. పు ఖి తలా నైవ వీ వ వి 9 ౭వ] 1 మ టీ ఫి వి వి వ్‌ యి హం ఇ | ఫ్‌ | నన ఇ చే లి జాల + జ |; నో 3 కర న నో అా4 ఇ ౦ యో ఇ ఈజై సై ళ లి పం ఖే నశ] జీ శ "ఇ. ర 80" ౦ ఈ సై “వని డం కిల్నీట య. చ ఆ న న త స స ర న స య | శకి శక ణ 2 సర (౮౮ ం ణు 1 ౦ హ్‌ ల్లా ఖి వి నో జప స!

116 య ర్త వ్‌ మ్మ గ్య ఓ స చై న్నా ల! రై ఖే స కి లి న! శ న! స సవ ౫ | న [2 స వ లీ ఖే (ళ్‌ సి హో ణి ఇం శీ సా మ 1 శ భాం ః పాసు ణి / న్న ణా ప చై ర ధి ఖై ౪ జీ ఖై య స్త్‌ గ్ల హణ శ్ధ్‌ అలై లి శ్రీ ॥*9 శ్రీ హో య 2 8/౧ వ [) భి నాళ ఖే వం ఆ, ౭౮6 స స ౯ గ. స / ని! లు వ్వా ఖు ఓ రీస్‌ జ గ చ ర్త ప్‌ ళం బం 5 99+ జ 9 + ట్రై క ఇ ళ్‌ అస 2 ళ్‌ 29 ఖీ జ స్టే... వ్‌ లం త ల 2 4 పిపి శా క జ్‌ వ ట్టీ శస న య తస శం స్లస్తాప్‌ శకి 2 8౬ ఫై అప శ 9వ వలం శిత 0 నత 51 ౯౪ ది ప్రా శ 86 ౬౩ (0 ౪ శోక 9 ళలిత్తి ౪ క్ర శాతం అ శి తీ 6 ఇసి భి + న. నక శయ య షు ॥ వ న ఇభ = వలి ఉత | గె ఈ సళ శి ్ట ర ౧ ౮ వ్ర స | ఇం ఇం సా శ్రీతేక్ష ల య | గ ప్రి ౮ 0౦ ౮ ఛి న ళా ఓం క్‌ స న స జ ౪ జ్‌

117 బ్‌ ఏ ం ర్‌ గ్‌ ళా ] త్తే గ్గ స్‌ నే ణి స కే (1 టీ ౯ త గ "౬౧౦ కత గా ల షో సా 0 వె 2 / ళ౮తే శ 12 సా స్కై సి ] ర్ట | క. గ్ల ఛై క్‌ టవ గ _ ణల ఇ్సై శ్వ జీ ఘన శ న ౬౧2 ణ్‌ న్‌ లా జ్శ చె లెక / | వు [| గె 8 స్తై లే టా క్‌ి య కే క స 1 భ్‌ గ క శే టె ప శ్రి ర్క మ్‌, స్‌ (3 ఖల స్ట డె ॥ న ం స్‌ ఇల్లీ ఏ చప 1. స్‌ న్‌ పి కం న శ | క = ఇ న్‌ క్‌౧ పళ ఫీ 9 (= స క్‌, దై న్‌ ప కై . వ 1. గ స గే

• స్ట స వ్‌ సని షీ ఖీ జ్జ జ్ర స్‌ ల్‌ నే ౬0 ళతే ఖీ న న రో శ గ ఖీ న్‌ న్‌ కం సనం న్‌ సప | శై ;్రి ఖ్‌? స్‌ ః శ ల కే ర . 9 భి

1. ల 7 వ 7 ట్టు ళు ప్‌ టం ళు త్త | న శా"? నే గా / ౧ శి . ర్తి పే ళన బేల ఖ్‌ ఫి శీ ౧4 యా

116 టా న ఈ 1 11 ఛ్రి విజయ 464 40 ఏ వి ఫ్ర 99. నీ ప స 1 ని 928 ల్లి త లై ప్‌ జ ౩2 లీని 12 22 ఓ (21 తర శై ఇక అ *౨|టై టే భా క సి త 3 ఈత 1 న్‌ా ప్రస్తు స్తలి శ 9 44 ఛై బి బగ సె లవి వివి ళ్‌ శ క హీ 9 గ జాక్‌ మ శ యే ఉని న స స ర 1 స్త ప్రంణేల 841౯22 నీలీ ళ్‌ ల్‌ో గ్‌ (కూ ల న స స న షో నోలైజై ఇ తడి చ తత్త్వ ణో్‌ టి థి (09 బస్తా జి ర. వ క ర్త సక స న | న త ఫ్‌ జి ఫ్‌! ఇం ల్ల గ క! గ గన న. డి న గనే కే కే కే క ర (స నే శాఖ కీ 4 సక శ గ క లవ లవ ళ్‌్రె శ్ర నీ రీ 6 ణే డె నీ వ్‌ న ప వీరి. వెఖి క గ్‌ శి ళ్తి ళ్తి ౮2 తి మా ప ౧ || టా లా కా క ర. అ ల ర లళఇి య (భా ఖా ల వం $ [1 "ఓ వ్‌ గీ ల ఉత | 9 ౫ త్తి గీ బి ఈ టా 6 నః చం యస వే. చేల్తాసచి శంప్తి శ న. జ్ర శ పి శ ఓ

[19 0 ల ఇ గి. శ లశ $౩ ౧౮4 స్తే అం శ ది ఖీ ఇం లమ ౩8 వ్‌ 1 ఇ లతే శి డై | వ్‌ శ్రీచై నస న ల న ర | ఇసి వ సం సంప తన్తన్లైశ చై అసి క ఆ స = - 2 * శ స్‌ క క వవ్‌ జ స ఇ క్‌ ణా ళ్‌ ఖై ఇ ॥ ం [11118885 1 క్‌ | ఇర గ! ట్ర రొ వ న [ న. బ్‌ వంపు 3 శ... గ్‌ గే 0 2 నా షు (5 (న న హా 9 స నః నె ఓ ల కక 1 ఏ ఇస ప్ర ఫట ( ॥ న టి టిటట ల . గ్త వా జ ల జ ఇ ణు ల 4 ల ఆ లా ఆలా జీ మి 2గ ని

140 ప్‌ భం జ కస్‌ బి ₹ శ ఇంక ల క మన జ క గ ల / జ శ చ 23 చి ఛే నో దూ క క న క = వి వి |! ల వ వా బన్‌ ళం ళం (| చ ప ఇ గ ఆ ర ౧ గ్‌ త్త న ౩ ఏ € స ఫ్ర జా య జ్బుళ్ళా శత 40 ఉప ఆయు రూ వి లో 1 & = వస్తాను శిల శిత చితి గ 88! న త సన న ల! రో /] ఇ౪*£22సనెస్‌ కి త ౯ టే ళ్‌ షి ల స [181021 = కా స్‌ (గ! మా సత్తి సై శ ౮ ఇంట 9 శ్వ ర! ఏ ౦ ల్ఫీ. ౩0 వ్‌ల్లే జై లి క తే జ త్‌ గ య 4 వి శి (0 ఉత కో అతి ఈ సబ 0 హ్‌ వ 01 శం నో స్‌ ర 8 బటో-లి గా వ జ శ. కేఏ ౧౧ హె ల న ర్‌ మ న. ౨ ఫ్‌ ౧9 ఏ ఉం పై 0 9 చెట సీనే ్లి? చరి ధం బం ర్రక్ట్‌ ఉడీ సన చడ చత 11 టం ర గ న జతల (గ టే కన శ = గ స్‌ తి ఆలా ణి-ణ 29౫% స పేల వా 3 ళల

12] ణు "శు. లో లె | బా ఆ లి ల్‌ ఓ్‌స్‌ వే శ్రణజ్లైక్స్‌ 31 శ స్‌ ఒడ 2 క్రైల ౧) శ గి ఓ స్ట్‌ 1 1223 లె స్‌ టే శరై నిస * ,] ప ౧99 ఈళి [3 న ల్ల టి ర్‌ ళ్ళ సతీ ₹2 శ్‌ ఇం ్ట ౩ సలిల్ల కీ కిక్‌ కకక శ్ర క2కఇ! ని స్ట ్డీ 292 ఠి ఇ ౪౬౭ ౭౪౪౪ ల చే వా ఇనప న! గ్‌ ఇ 1 ీ అంప * సనం విర! ౮ షల శీలి ఫా ల్‌ ళీ గ ర్‌ క ఈజీ ఇబ స్ట చ్లె ర్ల సస న్స గ స స క 2 క్‌ గా. లే గ్‌ బే రే ఫ్‌ కేవ = (0 ణీ ణ్టె కే (శ 2 న. ల్‌ గ. త్ర 2 జ్‌ శనం? ఉ ౭ట పీడాం క్ల ర్‌ హల్‌ ఓ ప ఎత్తి లశి చి య న య్‌ టి లి ఇ ఖ్‌

122 యట్‌ ళ్లు స. ఖై ఆ 6 14 రట. 3 వష విప క్ష ప 4£ఉ 9 ౩ గ్‌ టై గో శ లా కాం క న అః లా నే సం ళ్‌ శి€ ళీ 1] తీ | గ న జ ౩ ఉష = జ (స్టా ప పేద ప్‌ వై ష్‌ శ్లైప ఫ్‌ ్‌ య్‌ లం ళ్‌ స్‌! యవ గా అజా న ॥ [30 స నేక శ శై షత ౩ |. న ఎత్తే ష్ట | స గ ఫి ఇభ వత్తి జే య్‌ ఖై నన శీ ప్ర ల్తీ త్తీ ళీ గం! గ | గీ య క చ ఎ న ఈ లై ౪ ట్‌ తప నా! త్రై ట్వ న్‌ ర 4 ఇ క్స్‌ జి జి డి స ఇత్ర యి హే ర వా జ ౯ ల ల, క్తి +2ై€ క్‌ గా నో గ న ౨ వే న్‌ క ౨ ౧ ౪ స్తై (శ్రైశ్‌ వేక్‌ క్షీ కేల క న్‌ =ీీ నో " శ ట్‌! య ఫా నా! నా వా ఇెస్ణే ఖ షప శత శే త శే వ శ (శే శనై క పై శై ష్‌ ఓ ఓ 123 న అ- అ ని రూ, న్‌ _ర్టే- ఫి 5 ది శి 1 జీ ఇ 1 ల 9 ఆ ౧ 1 ఇవె పా నీ టీ | న క న్‌ ఈ ప ౪ స్టల ఓ (న గే తి,స వ నేత 9 క ల్ల ౯ రల యత ౬౭ [౧౫ ౩ నే స్త భా ర ళ్‌ ఇట్టి! న్‌ ఆ ఇ ఇష వ ఇ 9 ౭ మ వ్‌ ళ్‌ ఖ్‌

12. | [కో ఛి శ షస వస్తె 1 యి [ న్న స. స న బ్‌ - [| ఇట నా 1 ళాక వ్‌ ల +. ల. . .. ఇ” కై జ్‌ వ్జ 1 1. ప ళం || జి గ్‌ న్‌ వ | జా ఖ్‌ న్‌ . య గ్‌ లశ లై య? ఇల రం గిం క్ష్‌ టై ॥ ది జ ( య. ల్ల త ౪ పన్‌ జ భజన గ క్ష్‌ శ క యా చిం అజ | (2 క్‌ క 1 / (మ ళా శ జీ న న ల చై ప! వ్‌ £్‌ క కే జ = వ్‌ జ ్హ ల 1 చా | న్‌ |] గ్రే శీ ౪౪ సశ క న్‌ గ | న లీ ం. . జం వగ బ్‌ || నగి గు 2 బ్ష్‌సి స లు ఇ. క్‌ | నా క్‌ న శ్‌ ్న గ్‌ స శ్ర 2. న శే శే పల్ల 1. ై న్‌ కె [ . నా | యి య్త ( క - క్ష ఓతె శ సె కై త్రీ. న్‌్‌ వేళ్ల న్‌ శశి. కో నీ లు న క శ ? ( న! క న న్త్‌ న స్ట్‌ స ల స్త న్‌ స క న! ణ్‌ స్ట్‌ ష్‌ శన లు!

క24 ళ్‌ ద] జె న జై 993999 స రహ ళ్‌ న య న. స న ఖె ణా 6వ భి లత జఫ నా శీ క 1888818018 త్త నిజ క ఎంచి జా స ళ్ళ ఓం స్టీం రా లా [| వ్‌ లీ గో రో 2 లీ శే ళం జ. వ స్‌ ట్టి వ థి దడి.0 ఇ ళం లీ! శం లి లా గ్‌ వి ననన ఖ్‌ ౧ స రో సి శ్‌” వం చత 9 ప్రల చో. ఖై వబ ఇ ఈ సిచీ 5 5 గి స్తోం న్‌ా! చిత త షాచ త చన ఓ ౬ దముడేడ్‌ నొ. మ నం. ఇ క ౩ చక్‌ ౭లో శ | | స . లీ

రచయలుుంత గురి౦చి...

డాక్టర్‌ దక్షిణామూరిగాడ 1829 సెస్టెంబర్‌ 2 న జన్మించారు కి శే పాటిబండ్ల చెల్లమ్మ, కుటుంబరాపులు వారి తల్లి దం్కడులు* విజయవాడ దగ్గర గుంటుపల్లి న్వ (గామళి రృస్టా జిల్లా కోలవెన్ను ? పునాదిపాడుల్లో విద్యాభ్యాసం తర్వాత విజయవాడ ఆం(ధ లయోలా కళాశాలలో ఇంటర్మీడియెట్‌ (1054 _ ఫి చదివాద, ప్రై ద్యవిద్యను గుంటూరు ప్టైద్య కళాశాలలో పూర్తిచేశారు. 1081 లో ఎం-బి.బి.ఎస్‌, 1805లో ఎండి (జనరల్‌ మెడిసిన్‌) డి(గీలను పొందారుం

1085 నుండి 89 వరకు గుంటూరు మెడికల్‌ కాలేజిలో అసిస్టెంట్‌ 1పాఫెసర్‌ గాను, గవర్న మెంళ్‌ జనరల్‌ 'హాస్పిటల్‌లో అసిస్టెంద్‌ ఫిబిషియస్‌ గాను పనిజేశారు. 1870 _ 78 మధ్య విజయవాడ (ప్రభత్వ ఆఅప్బ (తిలో అసిస్టెంట్‌ సర్దన్‌గా కూడా పనిచేశాదం పిమ్మట (పభుత్వ సక్విసుకు రాజీనామా చేసి 18/9 లో పొంత (ప్రాక్టీసు (ప్రారంభించి, తెనాఓిలో స్థిరఒడ్డారుం

తాము స్టాపించీన గికా నర్వింగ్‌ హోమ్‌ు(తెనాలిలోఫిజిషియస్‌ గా వుంటూ, 70 లో గుండెపోటు రోగులకు అవసరమైన *ఇందెన్సిప్‌ కొరోనరి కేర్‌ యూనిట్‌" వసతులను ఏర్పరిచాడు. “(గామీణ (పాంతాల్లో గుండె పోటుకు చికిత్స” అనే ప్టైద్య వ్యాసానికి (187%) అఖిల భారత స్థాయిలో ఇండియన్‌ మెడికల్‌ అనోసిలేషన్‌ వారి డా ధీరేంటద దత్తా ఎవార్డు పాండాపం *డివళాస్త్ర విజ్ఞానం” (1037), “డాక్టరుగారి డైరి” (1975), *6త్రెల్పగులో ఉత్తమ చి్యకాలూ (1981) అనే పుస్తకాలతోబాటు పెక్కు వైద్య విజ్ఞాన వ్యాసాలను. వెలువరించారు. ఐ ఎం. వీ తెనాలి శాఖకు అధ్యక్షులుగా వ్యవహరించారు, సొషాన్య (ప్రజల్లో వైద్య విజ్ఞాన స్ఫూర్తిని పెంపొందించేందుకు వీలుగా “కొరోనరీ క్షబొను స్థాపించి, ఆ సంస్థకు కార్యదర్శిగా కొంత కాలం కృషి చేశాద, సాహిత్యం, లలిత కళలు

సాంస్కృతిక విషయాలపై ఆసక్తి వున్న డాక్టర్‌ మూర్తి (పముఖ సాహితీ _ సాంస్కృతిక వేదిక “పై తన్య వేదికొకు అధ్యక్షులుగా వుంటు న్నారు, కొంతకాలం తెనాలి కోటరీ క్షజ్‌ అధ్యక్షులుగా, క్లాసికల్‌ ఫిలిం పొపైటీ వ్యవస్థాపకాధ్యక్తులుగా ఉత్తమసేవలను కొనసాగించారు. తెనాలి పటణ6లో పెక్కు సొహిత్య, విద్యా, సాంఘిక సేవా సంస్తలకు డాకర్‌ ట ల ఏ ట సవారి హితులు; సన్నీ హితులు.

మనిషిలోని మంచితనంపై ఆయనకు మక్కువ ఎక్కువ. వృత్తి (పవృత్తుల సమన్వయత్యంతో ఆయన పొటించే పద్ధతులు మానవతా మార్గంలో నడుస్తున్నాయి “సంస్కృలి నామ వాచకం కాదు; (యి అనే సూకికి ఆయన క్చృషి ష్‌ దర్శన నిదర్శనం. కష్టించి పనిచేస్తూ-క0మ శిక్షణ, సేవాభావనలతో నైతిక స్థాయిని పెంపాందించకపో కే-సాంస్కృ తిక విలువలు లోపిస్త్రాయని ఆయన నమ్మకం."

శ్రీమతి హేమలత డాక్టర్‌ దక్షిణామ్డూర్తి గారి సతీమణి. _ వారి పెద్దబ్బాయి చి డాక వేబుగోపాల్‌ (పస్తుతం ఎండి (జనరల్‌) చదువు తున్నారు. కుమార్తె చి॥ డా॥ (శ్రీమతి) గితాదేవి హౌస్‌ సర్దన్‌ పూర్తి చేశారు, రెండో అబ్బాయి చి॥ జితేంద) ఇంజనీరింగ్‌ (మూడో సంవత్సరం) చదువుతున్నాడు,

డాక్టర్‌ మూర్తి కలం నుండి మరిన్ని మంచి రచనలు రావాలని ఆశించడం సహజం; సముచితం కూడా.

ఎ, ఆర్‌, సే రోల స్‌ న ఇ క | స ఖల క. త సై ఆ అ ళో ని

శ | టీ త్తు మ శతకం 1 పంకం: ను న కల 6౪6౧10౧ 0౪ గ ఇం చయం సయం. = జై సీ. వ ర నలు: నేనట మృకామెర్డు. వెష్టిక్‌ అల్సర్‌ వల సుద న్ల స్ట గులు? నాట, షోకన్లను. శురరచి సుబోధకమైన రిలో! వివరవ్నున్నపీ.. వస్తే, సమర్వాతత. కుక హాజ్‌ హీముకాటు? 'టైఫాయుడ్‌, ౧ చు? ను. తన్యమందఇ. వ్యారునం గురించి, ధ్యూముష్రాన్య మధ్య.” సా నం సాత్‌ నకల. ద్తుష్తకితాలను'- గురించ సమౌచారదర్శిన్ణూ “౨ నా జ్జ ే “అ మ పస గ్గ; ల్‌ యు వ. చు టు ళ్‌ చ నక భు సం సనకు కరన వదం నక -వంబ్బాఢించిన తన్నెన్మోావిశేషోలను.. .: కరస రాక్‌. ప మక్లిల్ళాడ్తవరాప్లు ప్రాఫపర్‌ 'అప్య్‌ సడక్‌ (ంసైక్ట) జ్ర సస స కాక 'స్థంటూరు గషెరిక ల ర. సు ల్‌ ర్త షఫీ త కుం య కు కస సస క్ష _ నే వ్ల తల స్త త్తర్తస్తాంలరు తెలగన్లాే అందించక వనే కాం 1 య ల టు శ నై శకి క్యస్థష్థష్మ న ఇఫ్రస్టిస్‌ ఆవుల షాంణశివరావు వు నో వ్లూర్మజ్ఞైట, స్ట్రధ్రావ్వున్త్యోయమూర్త్య లోక్ఞాయుక్త వ. కర గం శ్రఫాధ్యక్షులు తెలుగు వశ్యవీవ్యాలయం | శ | స సస ౪ త క న! నా. =. ఇవ స్లో స య. జ | స ప ఇెజ్టేటోతిప్వ్‌ డాకర్‌ వంణీవ్రదేన్‌ ం చంచ కో 2 యయ క త షన. స వా యా

లం త /" " లర (| ” హ్‌ జ క నానన యయ. లా సు ల శే