Telugu Thaala Prasaara Saagaramu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

తాళ్ళ పన్తారనాగరవు శ్రీ ఆకెళ్ల మల్లికార్జున శర్మ న

తాళ్ళపన్తారసాగరము "ల ధర్‌ ర్త్‌ వ్‌ శ్రీ ఆకెళ్ల మలళ్లికార్డున శర్మ (పధానాచార్యులు (పభుత్వ సంగీత నృత్య కళాశాల వరంగల్‌ ఆంధప్రదేశ్‌ ఆంధ్యపదేళ్‌ సంగీత అకాడమి [పచురణ

అకాడమి [ప్రచురణ నెం 4 వ్మపిల్‌ 1985 (ప్రతులు = 1000 క గ 0 ఉళంం వెలు రూ. క్షే0/- రంలో సం గంధ్వా = ॥ న్నా న వై /గ్రిళ శ | లో ఖ్‌ ( స్‌ యు పడ ననా (వశతులకు = ఆం[ధపదేశ్‌ సంగీత అకాడమి కళాభవన్‌ సెఫాబాదు హైదరాబాదు-500 004 ఆం (ప. ౩6-500 004 జో జ గీంగా౭నం!2 5/989 ౧8 ౯212628తే (4౪7606/858ఆ 50000

అంకితవుు తాళలా(న్త్రమర్భు ములను నుబోధదతమును వోనిన నర్హేజ్పూడని సొదవద్భుములవ వుుఖ్య గమనిక ఈ (గంధమును తెలుగుభాషలో (ప్రచురించుటకు సర్వహక్కులనూ ఆంధప్రదేశ్‌ సంగీత అకాడమి వారికీయడమైనది అందుచే యీ (గంథము లోని విషయమును కొన్ని భాగములుగాగాని పూర్తిగాగాని తెలుగుభాషలో [పచురించదలచుకొనినవారు ముందుగా ఆం[ధ్యపదేశ్‌ సంగీత అకాడమివారి యనుమతిని పొందవలను ఈ [(గంథములోని విషయమును కొన్ని భాగములుగాగాని పూర్తిగాగాని మరియే ఆంధేతర భాషలోనై ననూ _పచురించదలచుకొనినవారు యా (గంధక ర్తయొక్క- యనుమతిని ముందుగా పొందవలెను ఈ పై విషయములకు కట్టుబడనివారు న్యాయశాస్త్రరీత్యా తీసు కొనబడు చర్యలకు బాధ్యులగుదురు గంధక ర్త

£ి?01*. ర. 54గ84 ౧100878, ౩4 ౩౬ ఏగ౦౧6 = 71907 [56 0౪/ 52001 స%8141. బిని౭యంగ 116 540౧010016 [1 0౧ ౧0౭6, గం 09 గ! 26!85-4 ౪౮౮ ౧౧౦€౦:౦౦౧ ౮౧ ౪6/9 ౪/ 0 26/89 081964 ౧2౫ 24, 1970 ౯౦॥|౬౯౪4/౦[॥|౦ ౧౦ 5640160101 74 4 న౧|౭౦12/2 50౧6 01 42990/9 ౧ ౧19/6956 ౧0౪60౧ 0 208266౧౧ ౦౪8 (6 16656768 10 06 51646 66 29 9౧0౪ ౧9౪1069 16 ౧19 €0 ౪/౧ 06౧ 16 66౧ 65 0 ౧౧2౧ [౧45 508664 ౧ 19 500676 0% ౧౧౧౧ 7౧69769 42/8 0978 ౧ ౧౦౧౦౪౧15 ౧1౧6 ౧6 8౧ 18 2 5493160) ౪౧ 00 ౧4౪౭ ౧6౪౭ ౦06౪766 +0 19 006 68౧18 ౧౧౧౮4 - ౧6 & 918౧65 [6864 2౧64 9[౧006 461/9 200౪6 0119? 006౧1 69 ౧ ౪6+9 40? ౫౧గ 6 2౧౭౪99 70౧6 €801 1౧81 574౧002 5890 (1 762-1827) 0౧6౦1౧6 గిగింం 02 7/౧ ౪/ ౧85 911 060 ౧6౮ ౧౧౧ నిరం 0722 న|౩9(28 ౪౧16౧ ౪ € ౧9 0౪౧ గడగడ 9 ౧/౦౦! 0 119 [౧౩౧ ౧౧౧౦౧1౩౧౦6 2006076664 10 119 0/20 0 ౧46 ౧౮8౦౦ 0౮౪ ౧౮౧17 ౧89 ౧6 088౧ 08 664142 ౧౧౭౦18౯8 5720౧08 5298౪ ఉగింగంం1 116 52౧918 + ౪0/19 0౧ [1౮69 6 719 ర౭2/౧//2 గొంగ౧ంగ2/9 (13 06౧14౧౧ ౧88 ౪681664 ౦0+ ఓ 3 5645- 1901 ౧ 7606౧1 1౧99 ౪౦1/9 69 116 5270/ఆ2 గ౭డ7744/ (6 ౪౮86) 07 [6౪8 ౪4 560120040౧78 76/2౧౦ 5౭/౧౮/ ౧౧2౧౮/౧4౭/(౭౧ ౧) 015 గ|2౧ 018 16608 4౯ [౧8౪6 76- 21664 0 116 61/69/90౧1 న ౧౮౩ ౦ ౧|918789 8461108 39106 ₹€136(1౧06 1౧412 000% 6౫౦ 698 ౪6౪ 66౪01664 10 9 565- 1601 908 ౧09౧0649 5%[94 7[6 ౪౦/64 ౦!గ%49 0 9 666౧ ౪/ ౧46౦1664 105! నిగం & [18 800౧౭8 58/08 10! ౧8౪ ౧౮ 126౧ ౦00౧౦ ౮6/20 69౧2౧9 ౧ ౧౯608! ౧౮ 1౧ 3 000% 06 6000 04 16003 2౯9 6%0 4 ౧6౮6 ౦ 64/౪7 2౧౮ 1౧6 960]601 ౧89 069౧ ౪6416940 ౧ 2౧ ౧167656 ౧6 ౧౭౧౧౦౯ 10౧0100 09 01 ౧2౩౧౯౫ 2౧౮6 ౮6౮౧౧౪ ౩/6 0 ౧౪౦౩1 ₹011 09 గ౭(ంగ4104 ౧౦౧౪౦ ౪64 7౧9 0001 94 540912౧1 4 00౧ ౨410౧ 10 1౧6 19/84/680౧ ౧6౩౧ ౧౧౪9౦ 700 96౪613 +800 2? 51216౧9019 ౧47౪6 ౨686౧ 0/6- 8/86 ౪ 1 08/69 ౧94/1 ౫ ౦0౧౧౧౫౪౧౮6] 1౧ 9 000% 10 ౧౧645 6 2౧౩ 2౧64 ౧౮8 0- 0౪6/5 క506/. 8 3201020005.

| (పొవెనల్‌ వి నాంబమూ్రీగారి అంగ్ల ఉపోద్దాతమనత తెలుగు అనువాదము

తాళ్ళ పస్తారమనునది మిక్కిలి కుతూహలమును కల్గించు విషయము ఇది. లయవిషయమున పరాకాష్టకు జేరిన మానవుని యద్భుత మేధస్సు యొక్క ఫలితమై సంగీతజ్ఞులు తప్పక పరిశీలింప వలపిన విజ్ఞానదాయకమైన విషయము భారతీయ తాళళాస్త్రములో పాళ్చాత్యుల కెన్నడునూ స్ఫురింపని విషయములు కొన్ని కలవు భారతదేశము యీలయ (పస్తార రంగమందు అన్ని దేశములకునూ తల మానికమైయున్నది సంగీత (తిమూర్తులలో ఒకరైన శ్రీ శ్యామాకాన్త్రి (1762-1827) తన స్వహస్త ముతో [వాసియుంచిన తాళ(పస్తార విధానములచే యీ తాళశాస్త్రమునకు ఎంత అధిక పాధాన్యత గలదో తెల్పమగుచున్నది అందుచేతనే అతడు “తాళ పస్తారళ్యామాళాన్త్రి" గా ఎన్నబడుచుండెను. సంగీత గంథములలో సంస్కృత భాషయందుగల “సంగీత రత్నాకరము” (18వ శతాబ్రములో లూ విషయము వివరింపబడినది. కొలదికాలము [కిందట తిరువయ్యార్‌ సు్ముబహ్మణ్యయర్‌ చే రచింప బడిన సంగీత కౌముది (తెలుగు) మరియీ ఎస్‌ మాణిక్యమొదలియార్‌ చే రచింపబడిన సంగీత చం్చదిక (తమిళము)”ల వంటి (గ్రంథములలో యీ పస్తారముల వై విధ్యమును గూర్చి ముచ్చటింప బడినది

కాని కేవలము తాళ్ళపస్తార విషయమును గురించి మా[తమే (పచురింపబడిన (ప్రథమ (గంథమిదియే విశేష్మశమ కోర్చి యా గంధమును రచించిన థ్రీ ఆకెళ్ళ మల్లికార్డునళ ర్మకు సంగిత లోకమెంతేని బుణపడియున్నది ఇందలి సాంకేతిక విషయములు స్పష్టముగా వివరింపబడి చదువరులకెంతయో కుతూహలమును కల్గించునవిగ (వాయబడినది నష్టము ఉద్ధిష్టము అను (పకర ణఇములు గణితళాస్త్రదృష్ట్యా మిక్కిలి కుతూహల జనకములై నవి భారతీయ సంగత సంస్కతికి యీ గంధము అత్యంత [(పయోజనకర మైనది దీనికి సంబంధించిన వివిధ పథకములూ మేరువులూ మిక్కిలి జాగరూకతతో నిర్మింపబడినవి

సంగీతజ్ఞులూ సంగీతపియులూ యీ _గంధము యొక్క [ప్రాధాన్యతను తప్పక గుర్తింతు రని నేను హృదయపూర్వకముగా ఆశించుచున్నాను

నం4 వి నొంవమొ రి

స్టే $ | 68164[41/8 ౪ 4౪78౭0[009[04౧8 &38-21-30/2, ౦౦౧౮౩౧౭1 8౧88 86౧472 ౪ 581020826౧2గ-530 016 580౧9661౧8 గ 8072000/08 816 13-11-1983 0౪/2742౧1 8[2౪72 సోడగ22౧2 గిం ౧86 4౧ ౦౧౧౦౧4౧ ౪/ 10 0౦ 11/060901 1౧6 842 6/250182/4 580274౧1 116౧0౪75 వనం 218 స800౧8 53/08 012 19788 02898 ౧2౧8౩ 116 ని/౭910818 రి౭౧8 ౧88 0600౧ 06 0౧6 ౪|| 06 90[౧9[0౪4/ 9౧౫4 ౧౦4 41006 06094214/61 ౧౮1618 ౧ 16 9009 0౧ ౧4౦ - 6౦౦౩౪. ౧౭౯౧164 8/౪ ౧ 1056 ౧౪9 5[664 ౧ 76 ౪౮6 06 3401601 8 ౧౮9664 ౪61 ౦0౧౧ 68164 2౧6 060౧౫౧ 6౫ 8౧64 ౧66164 [65 గ౦౪ 0౧౪/౭ గం8గ౧ 56039 0+0/104 64౧69562౧6 ౧౮ 06412 90 646గ3౧649 & 00+ ౧41 9౧౦౪9 8౧6 ౧6/59౪9[4%06 0౧ 1౧6 ౧౩|| ౦ 0౧9 ౪౧౦ ౪/2౧15 +0 966067 1౧69601661 (౧౦౧౦౮8౧ ౪ 5! 58/008 ౧8౩ 0[0600% 10 0641 560% 6664 51804౮04 1680 ౧19 6018౧6 54800 ౧8 ౧ (16 544647 2౧౮6 ౧౧౦౦౩ 10౧౦1౪09 10౧6 0౧ ౧4౧4 ౧౩ 11006080౧6 83 70౪08964 ౧1౧8 ౪0/1. 5[0౪4/ 2 78/6 ౧6౦6౧10౧ 2౧64 ౮౧౮6151806 ౧౮ ౦% 106 ౧౪ - 680 659 01 1౧6 5౪80)601 (19 6౫0059 10౧0116 6612 9 9062 2౧6 ౪౧౮66/5180680 6 07 6౪6౧ 8౧ 27/61869 8469౧04 5 54/04 200౧6213 10 ౧౦95659 &౧ 2 ౧౧౦౩1 ౧14 1౪6 00౪//69 ౪౧ 0౧ ౧8౧96 ౧ 9౧/00 ౧౮ ౧10 116 9601664 8౧8 ౪108 ౪ 098 6౪79 1041 90౧66౮47 ౧9౪0గ0౪/ ౧౪16 ₹ ౧౦1 ౧౦౧౧౦ 50౧6 ₹0/0107 6568100 0౧ 116 9౪60],600[89 ౪6 49 0౧ 09/2౧ ౦016/ 10009 ౧ ౧64౭౧ గ!ీ౮9 00 00౫7 ౪/౧ 0౧ ౧9౪౮6 ౧౧౦౧6 9౧€10 09 €౧౧0౪/౧ ౦౧ 5/ ౧8 8060౧2 530002 ౧8౩ య0౧9 42090 ,00 గర3664 గి ౧087౪ 00౧- 67214 210౧9 00100౧౧. 158౧011000 ౧4౦౧ $0 6౫09061 9016 గ౧౫౦|6 ౪*౦౧౧5 01 ౧౧౧౦౧12౧౦6 10 ₹0౪/ 1/0౧ 09 [౧3౧68 0 59/ 587౧02 ౪5000౧08 €౧6 065 506/- (౪/4గిత[ గంత సఉగిఉాతఉగి4 గ4౦)

ంశ్ల్యీ గొనతకాధరో్‌ ీ ద్వారం ఖావనారాయజిరాభ్రుగారి ఆంగ్ల (గంధాభ్మిపాయానికి తెలుగు సేత

గాంధర్వ విద్యాభూషణ 49-21-80/2 దొండపర్హి గానకళాధర వికాఖపట్న 0౦-580 016 సంగీతకళ్శాపపూర్ణ తేదీ 18-11-1988 ద్వారం భావనారాయణరావు

థ్రీ ఆకెళ్ళ మల్లి కార్డునళర్మగారిచే రచింపబడ్డ తాళ పస్తారసాగరము అనే సంగిత లక్షణ (గ్రంథాన్ని నేను పరిశీలించడం జరిగింది

తాళదళ [ప్రాణాలన్నింట్లో (పస్తార్మపాణం కూలంకషంగా తెలుగులోని సంగీతలక్షణ [గం థాల్డో పరిశీలించడం జరగాలి

నిజానికి యీ విషయము అనేక చిక్కుముడులతో కూడుకున్నది కరినమైనదీను ఈవిషయాన్ని పరిశీలించడానికి సూక్మపరిశోధనాశ క్రి గొవ్ప ఓర్మి అవసరమౌతాయి ఈ (పస్తార ప్రాణాన్ని అధ్యయనం చేయడానికి గట్టి పట్టుదల కావాలి

శ్రీ మళ్లి కార్టునళర్మగారు మేధావులు ఈ విషయాన్ని పరిశోధించడానికి కావలసిన అర్హతలు విషయపరిశోధన్మాగహీణత కలిగినవారు తాళపసారసాగరం లో ఆయన వెలిబుచ్చిన అభ్నిపా యాలు, భావాలు-యీ విషయంలో ఆయన నిశితపరిశీలనను వెల్లడిస్తున్నాయి విషయాన్ని విశదీక రించడంలో సగటు విద్యార్థికి కూడ స్పష్టంగా అర్థ్ధమయ్యేటట్టుగా రచించడం ఆయన (పతిభను చాటుతున్నది స్పుటంగా తనకున్న అభిప్రాయాలను విశదీకరించడంలో శర్మగారికి ఏదో అంతఃళ క్తి తోడ్పడి ఉంటుందని నా భావన

భవిష్యత్తులో ఏదో ఒక రోజున సంగీతరంగంలో పరిశోధన కొనసాగడానికి యీ (గంథం స్ఫూర్తిని [పోత్సావోన్ని ఆహ్వానిస్తుందని నా నమ్మకం భారతీయ సంగీకళాస్త్రంలో. వేరే విషయా లపై కూడ మరింత పరిశోధన కొనసాగించడానికి యీ [గంథం ఎంతో తోడ్పడుళుంది

థ్రీ మల్లికార్జునశ ర్మగారు అద్భుతము అమాఘము ఆమిన ఒక గొప్ప కార్యాన్ని సాధించారు. వారికి నా హృదయపూర్వక అభినందనలు భవిష్యత్తులో వారి హస్తాలనుండి యింకా ఎన్నో గొప్ప (గంథాలు రావాలని నేను కోరుకోడం అత్యాశ కాదనుకుంటాను

ఆయనకు శుభమగుగాక (నం) ద్వారం ఖావనారాయజరాఛ్ర

ఖు (గంథకరర్త ఉపోద్దాతము సంగీత (ప్రపంచంలో భారతీయ సంగీతము అత్యున్నత స్థానము నలంకరించియున్నది. అందుననూ కర్ణాటక సంగీతములోని రాగతాళశ _పకరణములు ఆతి విస్స్పృతమైయన్నవి వీటి వివరములగురించి (పాచీన కాలమునుండియూగల విశేషములను అప్పటి మహా పండితులు (గంథస్థ మొనరించియున్నారు కారణాంతరములచే కొన్ని [గంధములు మనకు లభ్యముగాకపోయిననూ, సంగీత చూడామణి సంగీత రత్నాకరము సంగీత దర్పణము రాకవిబోధ స్వర మేళ కళఠానిధి చతుర్దండి (పకాశిక తాళదళక్మపాణపదీపిక రాగతాళచింతామణి తాళశసముు దము మొదలగు 1పాచిన (గంథములు మనకు లభ్యమై భారతదేశమునందేగాక సంగీత (ప్రపంచంలోనే సమాదరింప బడుచున్నవి సంగితమునందుగల రాగ (పకరణమువలె తాళ (పకరణము గూడ అతి విసృతమై యన్నది పతి రాగమునకునూ జననాధారమున్నజ్హే పతి తాళమునకునూ జనశాధారముగలదను విషయము చాలవరకు వ్యా ప్రిలోనికిరాలేదు. నిజమునకు కొన్ని రాగముల జననాధారము విషయములో వివాదములున్ననూ యిట్టి వివాదము ఏ ఒక్క తాళమునకునూ లేదనుట అతిశయోక్తి కానేరదు, జననాధారము మొదలుగాగల లక్షణ పరిజ్ఞానము లేకపోయిననూ రాగాలాపన బాగుగా వేయగల్లినట్టు అట్టి లక్షణ పరిజ్ఞానము తాళ విషయములోగూడ (పతిబంధకము గాకపోవుటచేత యీ తాళ లక్షణ పరిజ్ఞానముగూడ చాలవరకు నశించిపోయినది యీ పరిజ్ఞానమునుపొందుటకు తాశదళశ [పాణముల వివరములు సౌకల్యముగా దెలిసికొనవలసియున్నది. వీటి గురించి మన _పాచీన (గంథములలో వివరముగా యాయబడియున్ననూ చివరిదియగు పస్తార పొణమునుగురించి | వాయబడిన విషయము అతి క్లిష్టమగు సాంకేతిక పదజాల సమన్వితమగుటచే సులభ్యగాహ్యముగలేదు సంగీత రత్నా కరములో దీనిని గురించి కొంతవరకు యీయబడిననూ కల్లినాధుని కళానిధి వ్యాఖ్యానమునూ సింహ భూపాలుని సుధాకర వ్యాఖ్యానమునూ కొన్నిచోట్ట పరస్పర వివాదాస్పదమై యుండి పారకునికి సంకటస్థితిని సంపా ప్తింపజేయుచున్నవి నవీన గంధములలోకూడ యీ విషయము సాక్రల్భముగా స్మ్యకమముగా వివరింపబడకపోవుటచేత యీ (పస్తార (పాణమునుగురించి వివరముగా తెలుసుకొన వలెనను కుతూహలముతో 195'7వ నంవత్సరమునుండియూ యీ విషయము తెలిసినవారికొరకు తీ వాన్వేషణ జరుపుచుండగా 1965వ సంవత్సరములో కీశే సంగీత విద్వాన్‌ ఉప్పలపాటి ఆంకయ్యగారు నాయందమిత వాత్సల్యముతో వారికి పరిచయమున్న అంగ (పస్తార విధానమును టోధించినారు తదాది సంగీత రత్నాకరము తాళశదశ |పాణపదీపిక సంగీత దర్పణము సంగీత

౪ స్వర ,ప్రస్తారసాగరము గాయకలోచనము తాళ సమ్ముదమువంటి (గంథములనుండి కొంత విషయ మును సం[గహించితిని కాని అంతవరకునూ తెలిసిన విషయము నూరవవంతయినా లేకపోవుట నిస్పృహను గల్లించిననూ దీక్షతో అహోర్మాతములు కృషిజేయగా 6-9-1969వ తేదీన అత్యంత క్రిష్టమైన నష్టరహస్యము ”* గోచరించినది తదుపరి వరుసగా 19684 వరకూ సాగిన నా నిరంతర పరిశోధనలో అనేక రహస్యములు స్ఫురించినవి ఈ రహస్యములనన్నింటినీ ఆ సర్వేశ్వరుని కృపా క్రటాక్షమువలన మా[తమే [గహించగల్లితినని [వాయుటలో ఏ మాృాతమునూ ఆతిళయో క్రిలేదు

ఈ [గంథమును 1970వ సంవత్సరములో వ్యాసరూపముగ వాసి దీనిని కీ.కే [పొఫె సరు పి సొంబమూ రిగారికి చూపి సోదాహరణముగ (పదర్శింపగా వారు చాల ఆనందించి యీ విషయమును [(గంధరూపముగవాసి (పచురింపుమని 'సెలవిచ్చినారు వారి అభ్మిపాయానుసారముగ అచ్రే వాసి వారికి చూపి వారినే ఉపోద్దాతము (వాయుడని కోరగా బాల ఆనందముతో వెంటనే (వాసి యిచ్చినందులకు వారికి నేనెంతయో బుణపడి యున్నాను వారి ఆత్మకు సదా శాంతిని చేకూర్చుటకు ఆ సర్వేశ్వరుని _పార్థించుచున్నాను

ఇహపరదాయకమెన యీ సంగీత విద్యనుపదేశించి అన్నివిధములా పోత్సహించిన నా (ప్రయ జననీజనకులు ్రీమతి కనకమ్మ. కీ శే అశ్వత్ధ నారాయణమూర్తి గారలకునూ---

అంగ (పస్తార విధానమును అమిత వాత్సల్యముతో బోధించిన గురుదేవులు కీ.శే. ఉప్పలపాటి ఆంకయ్యగారికినీ---

నేను సంవత్సరములాదిగా అహోర్మాతములు దీక్షతో ఏర్యాగతతో జేసిన కాస్త్ర పరిశోధ నకు అత్యంతానుకూల వాతావరణమును గల్పించి (ప్రోత్సహించిన నా సహధర్మచారిణి చి సౌ కామేశ్వరికినీ__

ఈ [(గంథము పుస్తకరూపము దాల్చుటలో అమూల్యములగు సలహాలనిచ్చి తోడ్పడిన థ్రీ చెరుకుపల్లి పూర్ణానంద శర్మగారికినీ_-

నా యీ [గంథమును ఆమూల్మాగముగ అత్యంత కుతూపాలముతో పరిశోధించి వారి అమూల్యాభ్ని పాయమును [వాసియిచ్చిన విద్వద్వరేణ్యులు ఫ్రీ ద్వారం భావనారాయణ రావుగారికినీ _

నా హృదయపూర్వక కృతజ్ఞతను దెఎపకయుండుట కృతఘ్నతయగునని నా అభి (పాయము

ఇటువంటి అపూర్వ _గంథమును ఆంధ్యపదేక్‌ సంగీక నాఎక అకాడమీవారు (సమరిం చిన తగియుండుకని 1978వ సంవత్సరములో అప్పటి _పత్యేకాధికారి శ్రీ ౩ ఆర్‌ పరమహంసగారిని కోరగా వారు నా కోరిక మన్నించి దయకో అంగీకరించినందులకు వారికి నేనెతయో బుణపడి యున్నాను

అధీక [శమకోర్చి యీ [గంధమును [పచురించినందులకు ఆంధ్యపదేశ్‌ సంగీత అకాడమీ వారికి నేను సదా కృతజ్ఞుడను.

నా నిరంతర పరిశోధనలో లభించిన నూతన విషయములను పారకులకు లాభింప చేయట కొరకుయీ (గంథమును 190/0 194 1982 1984వ సంవత్సరములలో సంస్కరించి వాసి తిని అయిననూ పారకులు యిందలి మంచిచెడ్డలను సహృదయతతో పరిశీలనజేసి ఏవైనా తప్పులున్న యెడల నాకు తెల్పినచో వాటిని తదుపరి ముదణములో సరిచేసుకొనెదను

ఈ (పస్తార _పాణ విషయమై యింకనూ ఎవరికై ననూ తెలిసిన నూతన విషయములను నాకు తెలియబరచినయెడల మిక్కిలి సంతోషింతును

(గంధస్థ విషయ వివరణము

ఈ [(గంథాదియందు తాళదశ _పాణములలోని మొదటి తొమ్మిది [పాణముల గురించియూ (వీటి లక్షణ విషయమై కొన్ని భేదాభ్మిపాయములున్నట్టు గోచరించుచున్నది) కొలదిగనే వివరణలనిచ్చి, యీ [గంథ రచన యొక్క ముఖ్యోద్దేశ్యము (పస్తార పాణ వివరణయే అగుటచేత ఆ (పస్తార పాణ మును గురించియే సాకల్యముగా స్మ్వకమముగా వివరింపబడినది

ఒక తాళాంగమును పునరుక్తి దోషము లేకుండ అన్ని విధములుగనూ [వ స్తరించుటను (ప్రస్తారమందురు (ప్రస్తుతము అన్నుదుతము _దుతము లఘువు గురువు ఫ్థతము కాకపాదమనెడి ఆరు తాళాంగములుగలవు. [పావీన కాలములో యీ తాళాంగములలో చివరిది యగు కాకపాదము నిశ్శబ్ధ అంగము ఆగుటచే ని షేధింపబడినట్లు తెలియుచున్నది (కాని ఆ కాలములో రచించిన (గంధము లలోనే పేర్కొనబడిన కొన్ని తాళములలో యీ కాకపాదము జెప్పబడి యుండుటచేత యీ నిషేధము సమంజసమనిపించుటలేదు) యిక మిగిలిన ఐదంగములలోనూ [(దుతలఘు గురుప్తుతముల నాల్లింటి నుప యోగించి (పస్తరించు చతుర శజాత్యంగముల (పస్తారమును చతురంగ [(పస్తారమనియూ యీ ఐబదంగ ములనూ ఉపయోగించి _పస్తరించు ఇతర జాత్యంగముల (పస్తారమును పంచాంగ (ప్రస్తారమనియూ ఆ కాలములో పిలిచెడివారు కాని యీ చతురంగ పంచాంగ |పస్తార విధానములకు కాకపాద యుక్త ముగా వచ్చిన పంచాంగ షడంగ టప్రస్తార విధాన వివరములీ గంధములో యీయబడిరవి (నిజము నకు యీ ,పస్తార విధానములు కాకపాద [పవేళాత్ప్చూర్వము యేఖేదముకు లేకనేయుండి కాకపాద (పవేశానంతరము మ్మాతమే భేదించును) యీ రెండు _పస్తార విధానములలోని చతురంగ (పస్తార విధాన విషయముల గూర్చి మామే సంగీత రత్నాకరమునందు వివరముగా వివిధ పట్టికల సహాయ ముతో సీయబడినది. కాని తాశదళ (పాణపదీపికలో యీ చతురంగ పంచాంగ (పసారములు రెండుకూ వివరముగా పద్యరూపమున చర్చింపబడిననూ పట్టికలేవియును యీాయబడలేదు సంగీత రత్నాకరములో (దుత మేరువు సంయోగ మేరువులు ఉండవలసిన విధముగా కాక అన్యవిధముగానుండుటచే పారకు

+1| లకు సులభ [గావ్యాముగలేవు ఈ (గ్రంధములో అవిసరియైన విధముగా యీయబడినవి. సంగీత రత్నాకరములో అతి ముఖ్య విభాగమగు “మహీ పాతాళము”ను చెప్పక తక్కువ (పాముఖ్యత గల్లిన “పాతాళము” మా[తమే చెప్పబడినది ఈ “పాతాళ” వివరము కూడ మహా పాతాళము" లో యిమిడి యుండుటబేతనూ యీ మహి పొతాశము యింకనూ అనేక విధముల చాల ఉపయోగ కరమైన దగుటచే యీ మహి పాతాళము మ్యాతమే యీ [గ్రంధములో యీయబడినది.

పంచాంగ [ప్రసార విధానము కంటె షడంగ [పస్తార విధానము వి సృతమైయుండును ఈ ౮0డునూ కాక ఆర్వాచీనమైన సంయుక్తాంగ (పస్తార విధానము మరియొకటి గలదు దీనిలో తాళాంగముల పరస్పర సంయోగము వలన జనించిన సంయుక్తాంగములు కూడ నుండుటవలన యిది అత్యంత విసృతమై చాల ఉపయోగ కారియై యన్నది దీనినే కొందరు షోడళాంగ (పస్తారొమను చున్నారు కాని అది సరికాదు ఏలనన కాకపాదము చతుర్మశజాతికి చెందినపుడు మాత్రమే షోడళాంగ (పసారమనుట సమంజసము కాని, మిగిలిన జాత్యంగములను (ప స్తరించినపుడు త్మిసజాతికి ద్వాద శాంగ (పస్తారమనియూ (12 ఆఅంగముల [పస్థారమనియూ) ఖండజాతికి వింశత్యంగ (20 అంగ ముల) (పస్తారమనియూ మిశజాతికి అష్టావింశత్యంగ (28 అంగముల) (పస్తారమనియూ సంకీర్ణ జాతికి షడ్తి్రింళత్యంగ (96 అంగముల్య [పస్తారమనియూ-అట్లు జాతి మారినపుడెల్ల పేరు మార్చ కుండ దీనిని సంయుక్షాంగ (పసార”ొమనుటయే సమంజసము దీనికే మ్మిశమాంగ (పస్తార మనియూ _ మి[శితాంగ పస్తారమనియూ నామాంతరములు గలవు యీ [పసార విధానములో పంచాంగ షడంగ [పస్తారజనిత (పస్తారములేగాక యింకనూ వివిధములైన అనేక [పస్తారములు అంతర్రీన మైయుండుట చేత యిది మిక్కిలి యుపయోగకరమైయున్నది

ఈ పంచాంగ షడంగ సంయుక్రాంగ (పస్తార విధాన జనితములై న (పస్తారములన్నిటినీ [వాయుటకు మానవుని జీవితకాలము సరిపోదు అనుట అతిశయో _క్రికాదు అందుచే అట్టు (ప్రసారముల నేమాాతమునూ (వాయనక్కరలేకుండగనే కావలసిన వాటిని తెలుసుకొనుటకు సులభ మార్గములిందు వివరింపబడినవి ఈ పస్తార్వపాణమునకు జీవము నష్టోద్దిష్టములు ఇష్ట (పస్తారముయొక్కా అంగ [క్రమమును జెప్పుట నష్టమనియూ యిష్ట (పస్తారాంగముల [కమమునుబట్టి పస్తారము యొక్కవరుస సంఖ్యను జెప్పుట ఉద్దిష్ట మనియూ అందురు వీటిని సులభముగా జెప్పుటకు మార్గములిందు వివరింప బడినవి ఈ రెండునూ కాక ఏ ప్రాచీన అర్వాచీన నవీన [గంధములలోనూ పేర్కొనబడని నష్టాంగము =అను నష్ట (ప్రసార పర్వంత సర్వాంగ వివరములను కనుగొను పద్ధతి యా [గంథ ములో సోదాహరణముగ వివరింపబడినది

తాళ (పపంచములో ముఖ్యముగ మూడు రకములై న తాళములు గలవు -

షే. శాస్త్ర బద్ధజననాధారముగల్లి ఉపయోగింపతగిన తాళములు |

క కాళములోని సర్వాంగములకునూ ఒకే అక్షర [పమాణముకలిగి యుండి సంయుక్తాంగము లేని తాళశములన్నియూ యీ వర్శమునకు చెందినవై యుందును ఉదా *- 101 తాళములు 120 తాళములు, 108 తాళములు 85 తాళములు దేశాది, మధ్యాది చాపుతాశళములు

౪21 శాస్త్రబద్ధ జననాధార ముగల్లి యుండియూ ఉపయోగంప వీలులేని తాళములు. సంయుక్తాంగ (పస్తార జనితములై న సంయుక్రాంగ సహిత (పసారములన్నియూ యా వర్గమునకు చెందిన వై యుండును

తి శాస్త్రబద్బ జననాధారమును, ఉపయోగించుటకు పీలునుగూడ లేని తాశములు తాళాంగములలో వివిధ [కియలకు అక్షర [1పమాణ భేదముగల వివిధ గళులను అనుస రించిన తాళములన్నియూ యీ వర్గమునకు జెందినవై యుండును. పై మొదటి రెండు వర్గములకునూ చెందిన (ప్రసార వివరములన్నియూ యీ [గంథ

ములో చెప్పబడినవి ఈ [గంధములోని వివరములన్నియూ కాకపాదము వరకు వివరింపబడిననూ ముదణా సొలభ్యము కొరకు కొన్ని పథకములునూ మేరువులునూ కొంత వరకే యీయబడినవి ఇంకనూ వివరములు కావలసినవారు ఆయా కీలకముల ఆధారముతో కావలసిన మేరకు పొంద వచ్చును.

ఉనయోగము *- ఈ [(గందములో వివరముగా యీయబడిన (పస్తార (పాణము తాశవాద్య

విద్వాంసులకేగాక సంగీత విద్వాంసులకునూ బాల ఉపయోగకరమైనది. సంగీత విద్వాంసులకు స్వర కల్పనా మార్గమును సూచించుటలో యిది మార్గదర్శకముగా నుండును ఉదాహరణమునకు 168 అక్షరముల సముదాయమును-అనగా చతుర[శజాతి కాకపాదమును

(లేక తిసజాతి కాక పాదలఘు విరామమును లేక ఖండజాతిప్తత విరామమును లేక మి[శశజాతిగురు

(దుతమును లేక సంకీర్ణణాతిలఘు త్మిదుత విరామమును) సంయనక్తాంగ ,పస్తార విధానమున పస్త

ర్రించినయడల 82,768 [పస్తారములు లభించును వీటిలో అందముగనుండు కొన్ని సముదాయము లను ఎంచుకొని స్వరపరచి స్వరకల్పనలో పాడినయెడల చాల రమ్మముగా నుండును. ఇటువంటి (పస్తారములు కొన్ని యిచట ఉదహరింపబడినవి,

| ష్రోడశాక్షర సవుఎదాయవుంలు కళ్యాణిరాగము - ఏకతాళము = సమ(గ్రహము 1 సరిగమపా - రిగమపా - గమపా _- మ పా 11112 ఎ శేశే 1 లి ఎ శేశే వై ౨ 1 - 24,048. ౨ మపా _- గమపా - రిగమపా - సరిగమ పా 1 ఎ శ 122 శే 1 వి క్షేత్రే శైలే జు వ1,/710 9 పదాపా - మపదాపా - గమపదా పొ 12992 1122 - 1112 య 15 7లిఉ. తీ గమపదాపా - మపదాపా - పదా పొ 11122 112 2 వ 2 ల 18,784 5. మపదపా - గమపదపొ - రిగమపద పా 11189 11112 శేతే శే శైలే = 82 248 6. రిగమవదపా - గమపదపా - మపద పా శశ 1112 = 11112 వ | న 80,688 7, దాపా - పదాపా - మపదా, పా 82 ౨ 18 2 4138 లు 747 1189 19 2 య క య రృలితితి 9. మాగా, _- పొామా' - దా పా £2£ 5 వ 2 ౮ న 2. జు 8 515. 10. పమగా, _- దపమా, - నిద పా 115 ౨ తే 15 ఎ క్షేల్షే య ౨5,026. 11. దాపా - పదాపా -- మపదా పా వ 1862 114 వా 89/99 1వ మపదాాపా _ పదా,పా - దా పా 114 2 18 8 - ౩ ఆ 10 660

ణి 18 గమపా _. సరిగమపా - గరిసరిగమ పా క్షే 1వ = కేకే శే 1. బి శే శే శ శే 1 జు 28 608 కేశ గరిసరిగమపా -- సరిగమపా _- గమ పా 1111112 = శేశే శీ 12 జ క్షే లే లు 82 5086 కేర్‌ సనీ- రసా - గరీ . మగా-పమా- ద పా 12 12 12 - 12 128 - 1 - 28 406 18 సారీగా - రీగామా _- గామా పొ వివి ఐవి _ వలి ౨ వ 2 2. జు 10 029. 1/౧. మాగరిగా _- పామగమా _- దాపమ పా 2112 ౨ 2౨2112 = వి] = 15,084 18. పమగరిగా _౨- దపగమా - నిదపమ పా 11112 111592 జ శ్రే శే శే = 891 798 19 ,మగా*; _- పమా*; - ద పా 116 ఎ 416 ఎ క్షే ల 16 (౫/౭. 20 పదపా -- మపదపా, _- గమపద పా 1118 ఎ శతే11 3 వ | జ 81 208 వ, గమపదపా -మపదపా, -- పద పా 111138 ఎ 411139 ఎ శే జ 26, 528 వివి, సరీగా, - రిగామా ఎ గమౌా పొ 1128 = 1 విక వ 2 జ 18 004. వ8 మశరిగా - పమగమా, _- దపమ హై శీ శే శే లి శే శే 1 ల న | య 29 645. లశ సమగరిస _- రిపమ*రి _- గనిదపమ పా శే 2 1 11 శ శేపే శే శే పే 11111 జ 82,760

౫11 ఈ సముదాయములలోగల సంఖ్యలలో 1 సంఖ్యను అన్ముదతముగనూ 2 సంఖ్యను _దుతము గనూ, కి సంఖ్యను తి సజాతిలో లఘువుగనూ మిగిలిన జాతులలో (దుత విరామముగనూ, ళ్‌ శ్రి? సంఖ్యను తిసజాతిలో లఘువిరామముగనూ చతుర్మశళ జాతిలో లఘువుగనూ యితర జాతులలో ద్వి[చతముగనూ, శ్‌ సంఖ్యను త్మిసజాతిలో లఘుదుతముగనూ, చతుర్మశజాతిలో లఘు విరామముగనూ, యితర జాతులలో ద్వ్మిదుత విరామముగనూ ఖండజాతిలో లఘువుగను 6 సంఖ్యను త్మిసజాతిలో గురువుగనూ చతుర్మశజాతిలో లఘ్ముదుతముగనూ ఖండజాతిలో లఘువిరామ ముగనూ, యితరజాతులలో [త్మిదుతముగనూ పరిగణింపవలెను

ఇట్టే వివిధ సముదాయములను స్వరకల్పనలో ఉపయోగించుటకు యీ (పస్తార [పాణము మిగుల ఉపయో గకారియైయుండును.

అమూల్యమైనయీ తాళ పస్తార విషయము నశించి పోకుండ కాపాడి వ్యాప్తి చెందించ వలసిన బాధ్యత సంగీతజ్ఞులందరి పై కలదని నా ఆకాంక్ష

అకొళ్ష మల్లితాడ్డునోలర్భ

80 మార్చి 1985. (కోధన థఖ్రీరామనవమి

హ్‌] శ్స డ్లే స కో శ్త

1. 1 | - ల్‌ న్న శి / ని! . క్ట శ్ర . |

న ౪ =: సాొంకేతిక నామాకర సూ( సంజ్ఞా వివరణము .- శ్రే అ - అన్ముదుతము లా ఆ వీ “ద - [దుతము ఎ 0 లి ల _ లఘువు జా | జ్తీ, గొ _ గురువు లా ౭ ర్‌ ప - ఫ్ణతము లా 2 6 క = కాకపాదము యా న /7 కోష్టము - గడీ 8 అంకము - సంఖ్య $ యోగము - మొత్తము చేసిన సంఖ్య 10 ఆంత్యము - [వాయవలసిన గడికి వెనుకగా ఎడమ (పక్కన గల మొదటి గడి 11 ఉఊఉపాంత్యము - రెండవ గడి 12 తృతీయము - మూడవ గడి 18 తుర్యము = నాల్లవ గడి 14 పంచమము - ఐదవ గడి (వెనుక గడులను లెక్కించునపుడు సంఖ్యను [వాయవలసినగడిని కలిపి లెక్కింపరాదు గడులను కుడ్మిపక్క- నుండి ఎడమ్మపక్క_కు మా[తమే లెక్కింపవలయును అఫ్లే [పస్తారా రము అంగములను వివరించునపుడు కుడి [పక్క నుండి ఎడమ (పక్కకు మాతమే వివ రింపవలయును )) కేర్‌ అధోస్థానము - సంఖ్యను (వాయవలసిన గడికి [కింది గడి కే6 ఊర్థ్వస్థానము జా పై 17 తీలకత నియమము - సర్వపస్తార విధానములలోని సర్వజాతుల [పస్తార కంభ్యా, శేణులకునూ సర్వాంగ మేరువుల అధోపంక్తులకును ఎడమ చివరనగల మొదటి గడులకు వెనుక యొల్టపుడూ 1 సంఖ్యను (వ్రాయవలెను 18 యథాసంభవాంకము - ఎప్పటికి ఏయే గడుల సంఖ్యలుండునో అప్పటికి ఆయా గడుల సంఖ్యల ఆధారముతోనే మిగిలిన గడుల సంఖ్యలను |వాయవలసి యుండును ఎప్పటికపుడు లభించు గడుల సంఖ్యలనే యథాసంభవాంక ములందురు

0 18 లిర్జిష్థ కోష్టాంతము. - ఈ ప్రస్తార పాణ వివరములను (పతిజాతికినీ పత్యేకముగాగల కొన్ని నిర్జిష్టమైన వెనుకగడుల సంఖ్యల ఆధారముతో సాధింపవలసియున్నది వీటినే నిర్ధిష్ట కోష్టాం కములంధురు ఉదాహరణమునకు చతురశజాతి పంచాంగ (పస్తారమునకు అంత్య (1) ఉపాంత్య (£) తుర్య (4) షష్ట (6) అష్టమ (8 )ములు నిర్దిష్ట కోష్టాంకములై యున్నవి ఈ నిర్హిష్టకోష్టాంకములు వరుసగా ఆయా (పస్తారములలోని (దుకాంత లఫఘ్వంత గుర్వుంత ఫ్రతాంత కాకపాదాంత (పన్తారముల సంఖ్యా వివరములను దెల్పునవియైయున్నవి అనగా యీ పంచాంగ (పస్తార వివరణ పథకముననుసరించి అష్ట్మదుత [పస్తారమగు కాకపాద (పస్తారములో 61 _పస్తారములు గలవనియూ వీటిలో 88 (ఆంత్యము) ద్రుతాంతప్రస్తారము లునూ 19 (ఉపాంత్యము) లఫ్వంత (పస్తారములునూ 6 (తుర్యము) గుర్వంత _పస్తారము లునూ 2 (షష్టము) ఫ్రతాంత [పస్తారములునూ 1 (అష్టమము) కాకపాదాంత (ప్రసార మునూ-వెరసి 61 (పస్తారములు గలవని [గహింపవలెను (యీ పంచాంగ (పస్టార విధా నము అన్ముదుత రహితమని గమనింపవలయును) ఇట్టే షడంగ (పస్తార విధానములోని త్మిసజాతికి 1-వి-8.6-9.12వ వెనుక గడుల సంఖ్యలునూ చతుర్మశజాతికి 1-2-4-8-12-16 ఖండజాతికి 1-2-5-10-15-£0 మిశజాతికి 1.2-14-2[-26 సంకీర్ణ జాతికి 1-లి-9.18-2-86 నిర్ధిష్టకొష్టాంకము లనియూ యివి వరుసగా అన్నుదుత (_దుత లఘు గురు పత కాకపాదములకు (పతి నిధులనియూ (గహింపవలెను అనగా 1 2 గడుల సంఖ్యలు అన్ని జాతులకునూ ఒకే విధముగ నుండి మిగిలిన సంఖ్యలలో చతుర శజాతి పంఛాంగమునకు ద్విగుణిజములునూ షడంగ (పస్తార విధానములో తిసజాతికి ఆ జాతి సంఖ్యయగు తిగుణిజములునూ చతుర్యశ జాతికి చతుర్గుణిజములునూ ఖండజాతికి పంచగుణిజములునూ మి శజాతికి సప్తగుణిజ ములునూ సంకీర్ణిజాతికి నవగుశిజములునూ నిర్దిష్టకోష్టాంకము లైనవని గహింపవలెను

_| విషయ సూబచీక :- పుట సంఖ్య 1 తాళదశ పాణ వివరణము ళం | 2 (_పస్తారము + 6 8 8 పంచాంగ (పస్తారము 4 | |21 4 షడంగ (పస్తారము ంం శ9 కు సంయనక్తాంగ (పస్తారము- రం 6. పస్తారవిషయ కీలక వివరణము ళం 68 7. పస్తార మేరు పథక సూచిక + 66

తహ్పాప్పుల పట్టిక వ్రట వందో తమ్దు ఉవ్దు క్రీ శేవి సయోదృవము సమోదృవము | 6 వతె వలె తి ఆవుతోక వఠె ఆవుతోక వల మొదట కేల క్షే (వాయకుండగ వే [(వాయకుండగ నే 1ేర్‌ శ్రే కోష్టాంకముల కోష్టాంకముల తి నస్ట్రము___ నష్టము న క్షే కోష్టాంకమగు తరువాతి కోష్టాంకమగు 18 కాకపాదముసు కాకపాదమును 16 క్షేబి సారముగ సారముగ తరువాతి కేర్‌ 10 10వ లివి ఒక కొక ల రితి యీ పట్టికలో యీ పై పట్టికలో లి ర్‌ ఆయూ ఆయా 16 కోష్టాంకములలో కోష్టాంకములలో విం క్ష అధోసాొన్యాంత అధోస్థానాంత్య లిం లి యడల యెడల 18 నిర్దిష్ట నిర్దిష్ట లి0 9. వెస్టానాంత్యము పెయధోస్థానాంత్యము 16 240 లి శ్ర (ఏ) లలి 16 కవి 8 19 (పస్తారములలోని (పస్తారములోని ల ల్లీ వివిభాంగముల వివిధాంగముల క్‌ (1) [19] "ద (0) గ9]) ?ద 6 (1 5ద (ప రద క్షే (1) 1ద ((్ర పేద

వభ వం బో తన్జ్రు విత లి క్షే (1) 1ద (1) 1ద || ఆథస్థాన అతథోస్థాన ల్‌ లి యోగముసు యోగమును శ్రీ తుర్య తుర్య శ్రీ షష్ట షష్ట 16 తరువాత న మిగిలిన నియమములన్నియూ నిజనష్టము నకు వలెనే (గహింపవలెను తిరి 186 అధోసానతుర్య అథోస్థానతురృ ఐి0 లషువునూ లఘువునూ తలి 16 వ్జ్దత మేరువు వ్తత మేరువు శ్వీ్ర్ర ర్‌ నినజస్ట నిజనష్ట రి బడిని బడిన ణి కేర్‌ షష్టముల షష్టమనముల శీ శే కొ ష్టాంక కోష్టాంక ॥ లి వొత వాతి శ్రీ నిరిష్టక్టోమ్షాంక నిరిష్ట కో్టాంక 26 12-దగ 12=దలగ శ్తవి వి లఘువులే 1[దుతములే వ పంక్తి స్వపంకక్రి లి దలపంకక్రి దల-పంక్రి శీలి శ్తీ లఘ్యంతములు లఫఘ్వంతములు రి పంక్షులకునూ పంక్షులకునూ వనెను వలను $ే్షే సంఖ్యల) సంఖ్యల శ్వీత్వీ 6 షష్టముల వషస్టమముల 8 99 9 12 9 ॥ 19

వ్రుభి వం ప్త త వ్దు విన్హు శ్రీ 18 (పస్రార (పస్తార క్షీ దలపక దలపక, దగపక, 48 5 (ప్రస్టార [ప్రస్తార త్తి ! గమనింపలసి గమనింపవలసి 51 క్షేత్త పూరణార్జము పూరణార్థము 16 ఊర్హ్వ ఊర్థ, 83 లి0 అధోపం కక్రిలో ఆ పం కిలో ర్‌4 6 నిర్జ్వ్ట తరువాతి నిర్దిష్ట ర్‌5్‌ కేరి మొ త్తమునతు మొ త్తమునకు ! నియభంగము నియమభంగము 58 లిల్లి ఇడరచ0ంటట4 అటలటటంటట4 601 ర్‌ తిసజాతి త్మిసజాతి లఘువిరామము చతుర్థి జాతి 6 ద్యిదుతము ద్వి(దుతము 6కి వి విదానము విధానము 64 ర్‌ నుంటి నుండి 8 కోష్టాంకము కోష్టాంగము 16 పంక్తుల అధోపంక్తుల 65 ఠ్‌ అద్నుదుతాంగ అను దుతాంగ

అగ తాళ్ళపన్తార సాగరము నాతి తాళవశ [పాణవివరణము కర్ణాటక సంగీతకాస్త్రమునందు రాగ తాళ (ప్రకరణములు (ప్రధానమైనవి, వి స్పృతమైనవి యునూ. అందు తాళముశ కాధారమైన పడి (పాణములు చెప్పబడినవి వీజిశే తొాళదళ (పాణము లందురు అవి శ్లో కాలోమార్గః [కియాంగాన్మి గహోజాతిః కళాలయా: యతిః (పస్తారక శ్చేతి తాళ్ళపాణాదళస్మ తాః సంగిత దర్చణము 1 కాయము బీ మార్గము 8 [కియ 4 అంగము ర్‌ గహము 6 జాతి 7. కళ 8 లయ 9 యతి 10 (ప్రస్తారము

1. కాలము తాళము వేయనపుడు వయే అంగములను ఎంతెంత కాలప్రమాణములో వేయవేీలయునో యీ కాల్మపాణము నిర్ణయించును నూరు తామరరేకుల నొక దొంతరగా పేర్చి ఒక సూది పొడుచుటకు పట్లు కాలమును బ కణమందురు 8 లవములు జా + రాషము రి కాష్ట్రములు అజ 1 విమిషము 8 నిమిషములు వజ 1 కళ

జీ

లీ కళలు ఎః... 1కే చతుర్భాగము

వ చతుర్భాగములు ఎ” కే అన్నుదుతము

౨ అకు దుకములు 1 (ద్రుతమ

లి (దుతములు వా 1 లఘువు

లి లఘుప్పులు యాజ లే ప్త్రతము

తీ లఘువులు వా. 1 కాకపాదము

ఈ మార్మపాణము సంగీత రచనలో గల తాళాంగముఎను ఒకొక్క [కియకు ఎన్ని అక్షరముల చొప్పున నడువవలెకో తెల్పి లాళమును వేయువారికినీ సంగీత రచనను స్వరపరచి వాయువారికినీ మిక్కిలి సహాయకారిగ నుండును ఇది ఆరు విధములు అవి

1 దజిణచూరము న [క్రియకు 8 మాతలు

తి చ్మితమార్గము అలా ది

4 చితతరిమార్గము ా 1. మాత

5 చ్మితతమమార్గము వ 1/2

6 అతిచితతమమార్గము - 1/4

(మ్మాతయనగా 4* అమరముల కాలము) లె, కీయ

తాళములోని అంగములను వేయునవుడు [పదర్శించు క్రియల విధానముగు తెల్నునది క్రియా _పాణయు ఈ [కియలు రెండు భాగములుగ విభజింపబడినవి అవి 1 మార్గ్యకియలు లి దేశ్ళ కియలు ఇవి తిరిగి రెండు భాగములుగ విభజింపబడినవి అవి శే సళబ్దకియలు లి నిళ్శబ్ద కియలు

ఈం మాగ్గనశబ,కియలు :- గి. ర!

1 (ధువము చిటికెవేసి చేయి ముందునకు చాపుట,

౭2 భమ్యము కుడి చేతియందు ఎడమ చేతితో కొట్టుట

8 తాళము ఎడమచేతి యందు కుడిచేతితో కొట్టుట

4 సన్నిపాతము రెండు చేతులనూ అభిముఖముగా కొట్టట మార్గనిశ్శబ్దకియలు రం

1 ఆఅవాపము [వేళ్ళ ముక్షచిన హస్తమును వెళ్హకి లగా నెత్తుటి

లి న్మిష్కావము ఆ చేతి వేళ్ళను వివచ్చుచూ ఆఅధోముఇముగా చాచుట

$ విక్షేషము అఆ చేతిని కడ్మిపక్ట_కు చాచి చూపుట

4 (ఫవేశము ఆ చేతిని అధోముఖముగ ముందునకు తెచ్చుట 'దేశ్యసశబ్ద్బకియ

1 (ధ్రువకము పతాక హ స్తమున ఛిటికె వేయట 'దేశ్యనిశ్ళబ్ద్మక్రియలు :-

1 సర్ప్చిణి హా స్తమును అధోముఖముా ఎను (పక్కకు దాగుట.

ఓ కృష్ణ ఆ చేతిని కుడి ప్రక్కకు చాచుట

8 పద్మిని ఆ చేతిని అధోముఖముగా నుంచుట

శీ విసర్జితము అఆ చేతిని వెలుపలకు విశరుట

5 విక్షిషమ్లు ఆ చేతి వేళ్ళను ముడుచుట,

ణీ 8 పతాకము పతాక హస్తమును మీదికి ఎత్తుట. 7 పతితము అఆ చేతిని అట్టే [కిందకు తెచ్చుట శీ. అంగము జీవులకు శరీరాంగములవలె తాళమునకు కూడ అంగములు గలవు అవి ఆరు

1, అక్ముదుకము దీనిసంజ్ఞ దీనికి దేశ్యసశబ్ధ కియయస ధువకమును వేయ వలెను దివి యితక నామములు -__ అర్థచం_ దము వ్యంజనము అనునాసికము ఆవ్యక్రము విరామము

లి (దుకము దీన సంజ్ఞ 0 దీనికి [ధువకము విఫర్జితముఎ వేయవలెను దీని యితర నామములు- అర్థమాత వ్యోమము బిందువు వలయము వృత్తము.

8 అఘప్త దీని స-జ్ఞ దీవికి (ధువకము నుపయోగంచి తదుపరి జాతిని బట్టి [వేళ్ళను ఎంచవలెను. దీని యితర నామముఎ-మ్మాత సరళము (_హసఫ్వము కళ ళళము

4 గురువు దిని సంజ్ఞ 8 దీని రెండు లఘువుల కాలము నిలువవలెను మొదటి లఘువును పెక చెప్పిన లఘువు వలెకూ.. రెండవ లఘువుకు పతితము [వేళ్ళను ఎంచుటయా ఉపయోగించి వేయవలెను దీని యితర నామములు-ద్విమాత వ్యకము కాణము యమళము దీర్చ ము

శవయ శి

ర్‌ ప్తశము దీని సంజ్ఞ ౭ దీనిని మూడు లఘువుల కాలము నిలుపవలెను (ధువక

సర్పిణి కృష్ణలను వేళ్ళ లెక్కించుచూ ఉపయోగింపవలెను దీని యితర నామములు సనయోచద్యవము దీప ఎత్యంగము [తిమాత

8. కాకపాడము దీనిస-జ్ఞ + దీనిని నాలుగు లఘువుల కాలము నిలుపవలెను ఇది పూర్తి నిశ్శబ్ద అంగము దీనికి సర్పిణి, కృష్ణ పతాక పతితలను [వేళ్ళు లెక్కి చుచూ ఉపయోగింపవలెను. డీని యితర నామములు హంసపాధము నిళ్ళబ్ధము చ తుక్టఘువు

క్‌ ర్‌, (గ్రహము ఒక తాళములో సంగీత రచన [ప్రారంభించు స్థానమును బట్టి యీ (గహ్మృపాణమును వినరింపవఠలెను ఇది రెండు విధములు 1 సమ్మగహము 2 వివమ్మగహము 1 సమగ్రహము తాళమునూ సంగీత రచనయూ ఒకేసారి [పాఠరంభించినయెడల దానిని సమ్మగహమందురు £ విషముగహము తాళము సంశీక రచనలలో ఏదో యొకటి ముంచుగ పాఠంభించి తదుపరి రెండవది పారంఖించిన యెడల దాసిని విషమ్మగహమందురు ఇది రెండు విధములు” విభజింపబడినది ఆవి 1 అకీశగహము మొదట నంగిత రవనయూ తదుపరి తాళమునూ [పారంభించిన యెడల దానిని ఆతీక్యగహమఃదురుు 2 ఆనాగత (గ్రహము మొదట తాశమునూ తదుపరి సంగిత రచనయూ [పాఠంభించిన యెడల దానిని అనాగత (గహమందురు 6 జాతి ఒక తాళములో లఘువును వేయునప్పుకు (ధువకమును ఉప్‌యో%ంచిన తరువాత (వేష కూడ లెక్కింపవలసియున్నది. అట్ట లెక్కించుటలో కుడివేతి చివెకెన [వేళలినుండి బొటనవైలి వరకూ లెక్కింపవలెను ఇంకనూ చాలని యెడల తిరిగి అటులనే లెక్కింపవలెను ఆ (వేళ్ళను ₹ెక్కించుటలో ఎన్ని వేళ్ళు లెక్కింపవలయునశ్నది యూ శాతి (ప్రాణమును బట్టి తిలియును జాతులు ముఖ్యముగ ఐదు విధములుగా చెప్పబడినవి అవి 1 తిసజాతి --- ధవకము _-2 వేస -.. మొత్తము 8 (కియలు లి చతుర్శశశాతి లా తి అలా ల్తీ 8 ఖఇండజాతి లు లీ అలా ర్‌ (నే సంకీర్ణజాతి న వ న ర్ణి

! ఈ పె ఐదుజాతులకునూ మరి కొన్ని నామాంతరములు గలవ్వ ఇవి వరుసగా--స్యర్ష టి లఘువు మనుష్య లఘువు దేశ్యలఘువు హంసలఘువు వితలఘువు ఇవిగాక మరియ్మైదు విశేష జాతులు కూడ చెప్ఫబడినవి అవి 1 దివ్య సంకీర్ణజాతి (దివ్యలఘువు 6 [కియలు య ఎంకాం క ఫి మ్మిశ సంకీర్ణజాతి (సింహలఘువు) ర ల దేశ్యసంకీర్ణజాతి (వర్షం ఘువు) 10 శీ మి(శదేళ్య సంకీర్ణజాతి (వాద్య ఘువ్రు 1 లి ల దేశ్యశుద్ధ సంకీర్ణ జాతి (కర్ణాటక లఘువ్ఫు 16 7 రకళ తాళములోని ఒక్కొక్క [కియను ఎన్ని అక్షరముల వేగముతో నడుపవలయునో నిర్ణయించునది కళా_ప్రాణమనబడును దీనిని ఎక్కువగా పల్లవి పాడునపుడుపయోగించుట వాడుకగా కనృట్తుచున్నది ఇది మూడు విధములు ॥ 1 వకకళ - (కియకు ఒక అడరము నడదుసది లి ద్వికళ-- [క్రియకు రెండక్షరములు నడచు శది కి చతుష్టళ - [క్రియకు నాన్లక్షరములు నడచునదిం 8. లయ శెండు తాళకియల మధ్య నుండు కాలమును లయ అందురు. ఒక సంగీత రచన యొక తాళములోని వేగమును యా లయ 1పాణమును బట్టి నిర్ణయింపవలెను ఇది మూడు విధములు, 1 విలంబలయ - తక్కువ వేగముతో నడచునది 2 మధ్యలయ - మధ్యవేశముతో నడచునది 8 (దుకలయ = ఎక్కవ వేగముతో నడచునది

ః 0. యతి ఒక తాళములోని వివిధములైన అం“ముల అమరికను యీ యతి పాణమును ఒట్టి ఆరు విఛములు” విభజింపవతెను 1 ఎమతయతి అన్ని అంగములును ఒకే రకమునకు చెందినవియె యుండుట ఉదా -_ £ _ (లోతోవవాయలి నదీ (పవాహమువతె మొదట చిన్న అంగముకో మొదలిడి అంగ ముల విలువ (కమముగా పెక ఫచూ పోవ్లఎ ఉదా ఎ (౦ త 2౭ -- 8. గోతచ్చయతి.. అవుతోక వలె పెద్ద అంచదయుతో మొదలిడి _కమమూా అంగముల విలువ తగ్గచూ పోవుట ఉదా - -[.౭౭ 0౮ లీ మృదొంగయతి మృదంగము యొక్క ఆకారమువలి మధ్య భాగమున పెద్ద అంగ ముండి ఇరుసక్కలకునూ తగ్గుచూపొ వుట ఉదా - ౮౦ ౭౨-౭౭ ౦౮ 5 శమడయతి డమరు ఆకారమువతె మధ్యభాగమున చిన్న అంగముండి ఇరు పక్కల కునూ పెచ్చుచూ పోవుట ఉదా - + ౭౭|[ 00౮0 ౭౭ + 6 ఎిఎమయతి అంగముల అమరిక ఒక [కమములేకుండ ఉండుట (పైన చెప్పబడివ రొాచ్మెది పాణముఐ ఏవరణ-ను ఎఏంచి కొన్ని అవిపాయచేదముంై శలవు ఈ [౦దలేఖనోద్దేశ్యము ముఖ్యముగ (పస్తార్మపాణ వివరణ ఆగుటవే ఆ అన్మిపాయభేంము లిందు వివరింపలేదుు

ర్రీ 10. _పసారము న తాళదశ [పాణములలో చివరిదైన (పస్తార పాణము ఆతి జటిలమై మిగిలిన పాణము లన్నింటి కంటె ఎక్కువ విషయమును కలిగి యున్నది సృష్టిలో గల సకల తాళములుకూ లూ (పస్తార్మపాణ జనితములే అను విషయము ఎక్కువ వ్యాపి చెందలేదు ఈ (పాణము గణికళాస్తా? ధారమై యండి + సకల తాళములకునూ జన్మస్థానమై యున్నది ఈ _పాణము పరిధిలోనికి రాని తాళముండుట ఆనంభవము ఒక తాళాంగమును ఎన్ని విథభములుగా [పస్తరింపవచ్చునో తెల్పునది [వస్తారమనబడును ఒక తాళాంగమును (పస్తరించి [(వాయునపుడు కొన్ని స్కూతముల ఆధారముతో _పస్తరించిన యెకల [వాసిన ప్రస్తారము తిరిగి _బాయకుండ (వాయటల సాధ్యపడును ఆ స్నూతమురీ దిగువ సీయబడినవి (వస్తార విధానము - న్యూతమనులు 1 పతి [పస్తారములోని సర్వాంగముల మొత్తము విలువ ఒకే రీతిగ పుండవలెకు భేదించరాదు 2 (పస్తరింపవలసిన అంగములు ఒకటి కంటె ఎక్కువ యున్న యెడల ఎడమ (పక్క నుండి కుడి[పక్కకు గల అంగములలో పస్తరింపదగిన మొదటి అం “మునే ముందుగ ప స్తరింపవలెను 8. _ఎడమ్మపక్క నుండి గల మొదటి అంగము ,పస్తరింప వీలుకాని అతి చిన్న ఆంగమైన యెడల, దానిని వదలి దానికి కుడి పక్కన గల ప స్తరింపదగిన మొదటి ఆంగమునే ముందుగ (ప్ర స్రరింపవలెను 4ఉ ఒక అంగమును (పస్తరించి [వాయవలెననిన వరుస (క్రమములో ఆ ఆంగము కంటె తక్కువ విలువగల్లిన ఆంగమును (పంచాంగ (పస్తార విధానములో కాక పాదము కంటె ప్తుతము తక్కువ ఫ్ణుతము కంటె గురువు తక్కువ-యిట్టు _దుతము వరకునూ షడంగ (పస్తార విధానములో అక్ముదుకమువరకునూ నంయుక్తాంగ (పస్తార విధానము టో [ప స్తరింపవలసిన అంగము కంటె ఒక సంఖ్య తస్పవ విలువ ల్లిన అం' ముకు) (ప స్తరింపవలసిన ఆంగమునకు దిగువన వాయవలెను

౦9 ర్‌ అట్టు (వాయగా మిగిలిన శేషము యొక్క విలువకు సరిపడిన ఆంగమును ఎడమ పక్కన 1(వాయవలెను ఆ శేషము యొక్క విలువకు ఎక్కువ అంగములు లభింపనున్న యెడల వరుసగా విలువ తగ్గు [(కమములో ఒకదాని వెనుక మరియిక దాని చొప్పన ఎడమ (పక గ్రాన ఆంగములను (వాయవలెను 6 అట్టు (వాయునపుడు _పస్తరింపబడిన పె అంగమునకు ఎడమ (పక్కన యింకనూ (ప్రస్తరింప వీలుకాని అతి చిన్న అంగములున్న యెడల ఆ అంగముల మొత్తము విలువతో ఈ శేషమును కూడ కలిపి ఆ మొత్తమునకు సరిపడిన అంగములను వరుసగా విలువ తగ్గు [క్రమములో దిగువన [వాసిన అంగమునకు ఎడమ్మపక్కన ఒకదాని వెనుక మరియొుకటిగా (వాయవలెను 7 అట్టు ఒక ఆంగమును (పస్తరించి [వాయుట పూ ర్తియెన పిదప పై అంగమునకు కుడి (పక్కన ఆంగములున్న యెడల వాటిని యధాతధముగా (కింద (వాయవలెను 8 పస్తారములోని ఆఅంగములన్నియూ (ప స్తరింప వీలులేని అతి చిన్న అంగములు వచ్చు వరకు (ప స్తరింపవలెను గమనిక - పస్తరించుట సులభముగా తెలిసికొనుటకు గణిత శాస్త్రమునందు పేర్కొనబడు ఒకట్ట స్థానము పదుల స్రానము మొదలగు సంఖ్యాస్థానములను జప యందుంచుకొనవలెను ఈ స్థానములను కుడ్మిపక్క- నుండి ఎడమ్మపక్కకు లెక్కపెట్టుదురు ఆశ్లే అంగ (పస్తారము నందు కూడ స్థానములను గమనించి (వాయవలెను ఉదాహరణమునకు 98765482 1 సంఖ్యలో 1 ఐఇ౭8 45 678 9 సంఖ్యలు వరుసగా ఒకట్టు పదులు వందలు వేలు పదివేలు లక్ష పదిలక్షలు కోట్టు పదికోట్ట స్థానము లలో నున్నవి ఇళ్లే ఓక _పస్తారములోని '౦ ౭౭ వ్లుత గురులఘు (దుతములు వరుసగా ఒకట్ట పదుల వందల వేల స్థానముఎలో నున్నవని [గహింపవలెను ఇట్లు అంగములను ప స్తరించి [(వాయునపుడు ఉపయోగింపవలసిన తాళాంగములను బట్టి యీ (పస్తార విధానములు నాలుగు విధములుగా వర్లీకరింపబడినవి 1 చతురంగ (వనసారయము _. యీ [ప్రసార విధానములో [దుత లఘు గుకు ప్తుతము నూ. వాన్‌ ళా లను మా[తతమే ఉపయోగించి చతురళ జాత్యంగములను మా[తమే (ప స్తరింపవలెను

106 2వ వంచాంగో (వనాలము = అటే (ఇ ఈ పస్తార విధానములో అన్నుదుత [ద్రుత లఘు గురు ఫప్రతమలనై దింటిని బేసీ జాతులగు త్మిస ఖండ మిశ సంకీర్ణ జాత్యంగములను (ప స్తరించుటకు ఉపయోగింపవలెను (ఈ పై రెండు విధానములునూ [పాబీన కాలమునకు చెంది కాకపాదరపిత ములుగా చెప్పబడినవి వీటిని కాకపాద సహితములుగా చేసి ఈ దిగువను పేర్కొనడమైనది (ఓ ఈ [పస్తార విధానములో [దుత లఘు గురు వ్రత కాకపాదములను ఉపయో గించి చతుర్మళ జాత్యంగములను (పస్తరింపవలెను 8. వడంగ (న్తారయు. = ఈ పస్తార విధానములో అన్నుదుత [దత లఘు గురు ప్రత కాకపాదములను ఉపయోగించి సర్వ జాత్యంగములను (ప స్తరింపవలెను రా అవీ 4. నంయ క్రాంగ (వన్తారయు. ఈ ప్రస్తార విధానములో వడంగములే గాక యీ అంగముల పరస్పర సంయోగముచే సంయుకాక్షరముల వలె వర్పడు సంయుక్రాంగములు కూడ ఉపయోగించి సర్వ జాత్యంగములను [ప స్రరింపవలెను ఈ (ప్రస్తార విధాశములో సంఖృను బట్టి అంగమును నిర్మించుకొనవలసి యుండును దీనికే మ్మిశమాంగ (పస్తార మనియూ మ్మిశితాంగ (ప్రస్తారమనియూ నామాంతరములు గలవు గమనిక - వడంగ సంయుక్తాంగ (పస్తార విధానములలో కనిష్టాంగమగు అన్ముదుతము యొక్క విలువ *1 ఆగుటచే యీ (పస్తార విధానములలో సర్వ జాత్యంగములను పస్తరింప వీలగును కాని పంచాంగ (ప్రస్తార విధానములో కనిష్టాంగమగు [దుతము యొక్క విలువ “౨ అగుటచే యీ [పస్తార విధానములో సరిజాతి యగు చతుర్మశజాత్యంగ ములు తప్ప మిగిలిన జేసి జాత్యంగములను (ప స్తరింప వీలుకాదని. గమనింప వలయును (పస్తార విఖాగములు (ప్రతి (పస్తార విధానమూ రెండు ముఖ్యథాగములుగ విభజింపబడినవి అవి 1 నిజ (పస్తారము. 2 ఖండ (పస్తారము

శగ క్షే, నిజపపారము తాల ఒక తాకాంగమును [పస్తార సూ(త్రముల ఆధారముతో (ప స్తరించుటను నిజ్బపస్తారమందురు ఇది తిరిగి ఐదు ఉపథభాగములుగ విభజింపబడినది అవి (2) సంఖ్య (ఏ) మహా పాతాశము (0) నష్టము (6) ఉద్దిష్టము (6) నష్టాంగము 2) నంఖ్యా - ఒక తాళాంగమును (ప స్తరింపగా వచ్చిన (పసారముల మొత్తము సంఖ్య యా సంఖ్యా (శేణిలో యీయబడినది ప్ర మనోవొతాజయు __ ఒక తాళాంగమును (ప స్తరింపగా వచ్చిన మొత్తము _పస్తారములలో గల సర్వాంగముల మొ త్తము సంఖ్య యీ మహా పాతాళ (శేణిలో యీాయబడినవి గౌమనిత - ఈ [గంథము చివరి భాగమున గల పట్టికలలో పతి జాతికినీ ప్రస్తారం వివరణ పథకము మొదటగా యీయబడినది దానిలో పై పంక్రిలోగల వరుస సంఖ్యలు ఆయా [పస్తారముల యొక్య విలువ అకి తక్కువ అంగముల సంఖ్యలలో చెప్పబడినది అనగా పంచాంగ పస్తార వివరములు (దుత సంఖ్యలలోనూ షడంగ సంయుక్రాంగ (పస్తార వివరములు అనుదుత సంఖ్యలలోను చెప్పబడినవి ఆయా సంఖ్యలకు దిగువన సంఖ్యా శేణియూ ఆ సంఖ్యా(శేణికి దిగువన మహా పాతాళ శ్రేణియూ యీయబడినవి ఉదాహరణమునకు పంచాంగ పిస్తార వివరణ పథకానుసారముగ 8 దు్రతముల విలువగల్లిన కకపాద పిస్తారములో మొత్తము. 61 పిస్తారములు గలవనియూ మరియూ వీటిలో మొత్తము £99 అంగములు గలవనియూ (గ్రహింప వఠెను ౦. నష్టము - ఒక తాళాంగమును ప్ర స్తరింపగా వచ్చిన ప౦ఎస్తారములలో ఒక నిర్దిష్టమెన వరుస సంఖ్య గల ప9స్తారములోని ఆంగముల క;9మమును చెప్పు సులభ పద్ధతిని నష్టమందురు రి జీద్దిష్ట ము _ ఒక తాళా్థంగమును ప్ర స్తరింపగా వచ్చిన ప్రసారములలో ఒక కఏమాంగ ములు గల పిస్తారము యొక్క వరుస సంఖ్యను చెప్పు సులభ పద్రతిని ఉద్ధిష్రమందురు ల్సి నత్టాంగయు. - ఒక తాళాంగమును ప్ర స్తరింపగా వచ్చిన ప్రస్తారములలో ఒక వరుస సంఖ్య గల పిస్తారము వరకూ ఉపయోగింపబడిన వివిధాంగముల సంఖ్యా వివరములను చెప్పు సులభ ప్యతిని నష్టాంగమందురు

1త్తీ శి. ఖండ్యప్రస్తారము ఓక తాళాంగమును ఒక నిర్దిష అంగరహితముగ గాని సహితముగ గాని నియమ భంగము కాకుండ నిజ ప్రసార సూ(త్రానుబద్ధముగ పి స్తరించుట ఖండ పిస్తారమనబడును ఇది తిరిగి రెండు ఉపభాగములుగ విభజింపబడినది అవి. 2) హీనప్రసారము 0) య క్రప్రసారము 2) వొన్యవన్తారము. _ ఒక నిర్ధిష్ట ఆంగరహితముగ ఒక తాళాంగమును పి స్తరించుటను హీనప్రస్తారమందురు 9 యక్తవన్తాంయ - ఒక నియమిత సంఖ్యగల నిరిషాంగ యు కముగ ఒక తాళాంగ న! అవి చట అవాని మును పిస్తరించటను యుక్త పిస్తారమందురు ఈ హీన [పస్తార యుక్త పసారములచే వివిధాంగముల మేరువు తేర్పడినవి అశ్రేర్పడిన సర్వజాతుల సర్వాంగ మేరువులకునూ నష్ట ఉద్ధిష్ర నష్టాంగములేర్పడినవి ,పస్తారములేవియా (వాయకుండగవే యీ మేరువులన్నింటినీ [వాయఎకు కీలక ములునూ ఆయా మేరువుల నష్ట ఉద్దిష్ట నష్టాంగములను చెప్పుటకు సులభ స్మూతములునూ యీ గంధములో వివరముగా యీయబడినవి ₹ పంచాంగ (పస్తారము 1 నిజ (పస్తారము - ఉదా చతుర్చుత (పస్తారము (ఇది పంచా-గ (పస్తారముగాన అను [(దుతము ఉపయోగింపరాదు 1వ పస్తారము - 4 [(దుతము విలువగల్లిన గురువును ఒకట్ట స్థానములో (వాయవలెను ౨6 + ఇళి *€ 2 వివ పస్తారము - 4వ (ప్రస్తార స్నూతానుసారముగ ఒకట్ట స్థానములో ఒక లఘువునూ 5వ స్మూతానుసారముగ పదుల స్పానములో మరియొక లఘువునూ [వాయవలెను లీవ పస్తారము - 2వ స్మూతానుసారముగ పదుల స్థానములో ఒక [దుతమునూ ల్‌వ స్మూతానుసారముగ వందల స్థానములో మరియొక ద్దుతమునూ 7వ సూత్రానుసారముగ ఒకట్ట స్థానములో ఒక అఘువునూ [1వాయవలెను 400 4వ పస్తారము -- 8వ కవ స్నూతానుసారముగ ఒకట్ట స్థానములో ఒక (ద్రతమునూ 6వ స్మూతానుసారముగ పదులస్టానములో ఒక లఅలఘువునూ వందల స్థానములో ఒక

శ్ర కవ పిస్తారము - 8వ ఉవ స్మూతానుసారముగ పదుల స్థానములో ఒక [దుతమునూ, 6వ సూ తానుసారముగ వందల స్థానములో ఒక లఘువునూ వ సూతానుసారముగ ఒకట్ట స్థానములో ఒక (దుతమునూ _వాయవలెను 00 6వ పసారము -- 4వ స్తూతానుసారముగ వందల స్థానములో ఒక (దుతమునూ 5వ సూ(తానుసారముగ వేలస్థానములో మరియొక (దుతమునూ "7వ స్మూతానుసారముగ పదుల ఒకట్ట స్థానములలో చెరియొక (దుతమునూ (వాయవలెను ..0 000 ఇప్పటికి 8వ సూూతానుసారముగ (ప్ర స్తరించుట పూర్తియె 1వ స్యూతానుసారముగ అన్ని (పసారములలోనూ సర్వాంగముల మొత్తము విలువ సమానముగా (8) ఉన్నది వీటిలో చివరి పస్తారమును సర్వ్యదుతాంత మందుకు ఇట్టు పంచాంగ చళుర్దుుత ప్రస్తారములో 6 (ప్రస్తారము లున్నవని తెలియనగును వీటినన్నింటిని తాళముయగా వినియోగించుకొనవచ్చును ఇథ్రే అన్ని అంగ ములకుశూ [గహింపవలెను ఇ. నంత్బా - తీలతము _- యధాసంభవ అంత్య (1) ఉపాంత్య (౨) తుర్య (4) షష్ట (9 అష్టమ (8) ములయోగమును వాయవలెను ఉదా. - పథమమున కీలక నియమానుసారముగ మొదటి గడికి వెనుక 1* సంఖ్యను (వాయవలెను __ 1 1ద గడి - అంత్యమును [వాయవలెను __1 వవ గడి - అంత్యోపాంత్యముఎ యోగమును [వాయవలెను --1-14 1== చెం లివ గడి - అంత్యోపాంత్యముల యోగమును [వాయవలెను--లి- 1 = లి శీవ గడి - అంత్యోపాంత్య తుర్యముల యోగమును వాయవలెను--8 -- 2--1== రి 5వ గడి - అంత్యోపాంత్య తుర్యముల యోగమును _వాయవలెను రివ గడి _ అంత్యోపాంత్య తుర్య షష్టముల యోగమును వాయవలెను శేరి ఎ 6ి ఎం241 == 19. 'వగడి - ఆంత్యోపాంత్య తుర్యషష్టముల యోగమును (వాయవతెను ఎలి 100కి టైపే == లితి

య! రివ గడి - అంతోపాంత్య తుర్య షష్టాష్టమముల యోగమును _వాయవలెను లికి, 1960829015 61 ఇబ్లే ఆయా శాతుల నిర్హిష్టకోమ్రాంకముల యోగమును ఆయా సంఖ్యా కేణులకు (వాయ వలెను గమనిక _. సంగీత రత్నాకరములో యీ సంభ్యాశేణి తరువాత పాతాళ (శేణి చెప్పబడినది ఈ పాతాళ [శేణిలో సర్వ_ప్రస్తారములలో గల అతి చిన్న అంగము యొక్క సంఖ్యా వివరము చెప్పబడినది ఈ పాతాళ (శ్రేణి సంఖ్యను పొందుటకు యధాసంభవ నిర్దిష్టకో్టాం: ములతో పాటుగ ఆంత్యోర్థ్రస్థానాంకము (అంత్యమునకు పై గడి సంఖ్య)ను కూడ కలిపి [వ్రాయవలెను ఈ పాతాళ శేణికి దిగువన మహా పాతాళ [శేజి [వాయవలెననిన మహాపాతాళ [ేణి సంఖ్య [(వాయవలసిన గడికి పెన గల పాతాళ (శ్రేణి సంఖ్యను అంత్యముగనూ దానివెనుక గడి సంఖ్యలను ఉపాంత్యాదు లుగనూ పరిగణించి యదాసంభవ నిర్జిష్టకోస్టాంకముల యోగమును (వాయవలెసు క మవోపౌతాళము - తీలతయు - యధాసంభవ నిర్జిష్టకోష్టాంకములగు అంత్య ఉపాంత్య తుర్య చష్ట ఆఅష్టమములతో పొటుగ ఆయా గడుల పైన గల సంఖ్యా శ్రేణి సంఖ్యలను కూడ కలిపి [వాయవలెను అట్టు వ్రాయనపుడు సంఖ్యా శ్రేణిలోని మొదటి గడికి వెనుకగా గల 1 సంఖ్యను దానికి దిగువన మహాపాతాళ సంఖ్య లేకపోయిననూ (మహాపాతాళ శేణికి సంఖ్యా శీణికి వతి మొదటి గడికి వెనుకగా 1 సంఖ్య ఉండదు) గహింపవలను ఆ ల్‌ న అను నియమమును పాటింపవలెను ఉదా 1వ గడి - నియమానుసారముగ అంత్యోర్ధ్యస్థానమగు 1 సంఖ్యను _వాయవలెను అజాాక్షే వివ గడి - అంత్య అంత్యోర్ధ్వస్తాన ఇ పాంత్యోర్థ్వ స్థానముల యోగమును [వాయ వలెను -1-4101జుకీ ఏవ గడి - ఆంత్య అంత్యోర్థ్వస్థా ర ఉపాంత్య ఉ పాంత్యోర్థ్యస్థానముల యోగమును (వాయవలెను --8 లిం 1 టకేజా / 4వ గడి - అంత్య ఆంత్యోర్థంస్థాన ఉపాంత్య ఉపాంత్యోర్థ్వ్రస్థాన తుర్యోర్ధ్వ్ర స్థానముల యోగమును వ్రాయవలెను ఆ? ఎతిత దయయ లు కేరి

కేర్‌ ఇభ్దై ఆయా జాతుల నిర్దిష్ట కోస్టాంకముల ఆధారముతో ఆయా మహిపాతాళ శ్రేణులను వాయవలెను ౦ నష్టము - నూ(/తములు వి 1 సంఖ్యాశ్రేణిలోని మొత్తము ప్రస్తారముల సంఖ్యలో నుండి ప్రశ్న సంఖ్యను తీసివేయ | తావానీ ల్‌ నాలి స్త్‌ వలను 2 మిగిలిన శేషములో నుండి యధానంభవ నిర్దిష్టకోష్షాంకములను అంత్య ఉపాంత తుర్య షష్ట అష్టమములను వరుసగా తీసివేయవలెను మొదటి నిర్దిష్షకోష్టాంకమగు అంత్యము తీసివేయబడని యెడల అతి సూక్మాంగమగు ఒక ద్రుతమునూ (పంచాంగ ప్రస్తార విధానములో అతి సూఇ్మాంగము ద్దుతమే అని గమనింపవలెను) తీసివేయబడిన యెడల ఒక లఘువునూ వ్రాయవలెను 8 లఘువు లభించినపుడెల్ట నిర్దిష్టకోష్టాంక మగు ఉపాంత్యమును వదలవలెను కాని అది కూడ తీసివేయబడిన యెడల మొ _త్తమునకు ఒక గురువును వ్రాయవలెను గురువు లభించినపు డెల్ల తరువాతి నిర్జిష్టకోమ్టాంకమగు తుర్యమును వదలవలెను కాని అది కూడ తీసివేయబడిన యెడల మొత్తమునకు ఒక ప్పతమును వాయవలెను వ్రతము లభించినపుడెల్ల తరువాతి నిర్దిష్టకోమాంకమగు షష్టమును వదలవలెను క్రాని అదికూడ తీసివేయబడిన యెడల మొ _త్తమునకు ఒక కాక పాదముసు వాయవలెను కాకపాదము లభించినపుడెల్ల తరువాతి నిర్జిష్టకోష్టాంకమగు అష్టమమును వదలవలెను శ్రీ ణి వదలవలసిన గడి సంఖ్య తీసివేయబడని యెడల ఆ సంఖ్య యొక్క యధాసంభథవ నిర్జిష్టకోష్టాంక ములను తిరిగి మొదటి నుండి తీసివేయుచూ వాటి ఆధారముతోనే అంగములను వ్రాయవలెను ఏ) తీసివేయబడని గడి సంఖ్య యొక్క యథాసంభవ నిర్జిష్టకోష్టాంక ములను తిరిగి మొదటి నుండి తీసివేయుచూ వాటి ఆధారముతోనే అంగములను వ్రాయవలెను 6) యథాసంభవ నిర్జిష్టకోష్టాంకముల ఆధారముతోనే నియమభం గముగాకండగ అంగములను వ్రాయవఠెను

16 ల్‌. శేషాంకముగాని కోష్టాంకముగాని తేక రెండునూగాని లోపించి ఇంకనూ ప్రస్తార విలువకు సరిపడు అంగములు లభించనపుడు తాళపూరణార్ధము ఒకటిగాని అంతకంటె ఎక్కువగాని ద్దుతములనే వ్రాయవలెను (1) ఉదా - షడ్డుుత ప్రస్తారములలోని 1వ ప్రస్తారములో గల అంగముల వరుస క్రమమేది? 1వ సూత్చానుసారముగ మొత్తము ప్రస్తారముల సంఖ్య (19లో నుండి ప్రశ్న సంఖ్యను (1) తీసివేయవలెను--18---1 == 18 £వ సూత్చానుసారిముగ యీ. శేషము ( ర)లో నుండి అంత్యము (10) తీసివేయబడి (18-10 = 8) ఒక లఘువు లభించును లఘులాభానంతరము 8వ స్మూతానుసారముగ తరువాతి నిర్దిష్టకోష్టాంక మగు = పాంత్యము. (ర్చిను వదలవలెను కాని అది కూడ తీసివేయబడి (8--6 = 2) మొత్తమునకు ఒక గురువులభించును గురులాభానంతరము 8వ సూత్చానుసారముగ నిర్హిష్టకోష్టాంకమగు తుర్యాంకము (వ)ను వదలవలెను కాని అది గూడ తీసివేయబడి (2-2 = 0) మొత్తమునకు ఒక వ్రతము లభించును సమాధానము ---౭ ఉదా - (2) షడ్డుుత (పస్తారములలోని 10 (పస్తారములో గల అంగ(క్రమ మేది? 1వ స్యూతానుసారముగ--19--10 = 9 2వ స్త్కూతలానుసారముగ పై శేషము (9లో నుండి మొదటి నిర్జిష్టకోమ్టాంకమగు అంక్యము (10) తీసివేయబడక ఒక _దుతము లభించును 4 ప). స్నూతానుసారముగ యీ తీసివేయబడిని 10 సంఖ్య యొక్క- అఆత్యము (6) తీసివేయబడి (9-6 = 8) ఒక లఘువు లభించును కాని 8వ సూత్రాను సారముగ అఘులాభానంతరము వదలవలసిన తరువాతి. నిర్హిష్టకోష్టాంకమగు ఉపాంత్యము. (ల) కూడ వరుసగా తీసివేయబడి (లి-లి = 0) మొత్తమున ఒక గురువు లభించును ఇంతవరకూ పది అక్షరముల విలువకు సరిపడిన [దుతగరువులు (౭ 0) లభించినవి ఇది షడ్డ్రత [ప్రస్తారముగాన యింకనూ రెండకరముల విలువకు సరిపడిన అంగములు కొవలసి ఉండును గనుక ఇప్పుడు 5వ సూ[తానుసారముగ ఒక దుతమును వాయవలిను సమాధానము -0౭0

17 జీదా/ - (9) షడ్డ్రత (పసారములలోని 17వ 1పస్తారములోగల అంగ్యకమమేది? 1వ సూ(త్రానుసారముగ _ 19-__17 = ల వి 4(0) సూతానుసారముగ యీ శేషము (2) నుండి వరుసగా అంత్యమగు “0 సంఖ్యయూ ఆ “10” సంఖ్యయొక్క అంత్యమగు 6 సంఖయూ ఆ 6 సంఖ్య యొక్క అంత్యమగు 8 సంఖ్యయూ తీసివేయబడక వరుసగా మూడు _దుతములునూ తదుపరి ఆ 8 సంఖ్యయొక్క అంత్యము (2) తీసివేయబడి (2.2 = 0) ఒక లఘువునూ లఏంచును తరువాత 5వ స్మూతానుసారముగ తాళపూరణార్థ్ధము ఒక [దుతమును మా్యతము [గ్రహించి పసారమును పూ ర్రిచేయవలెను సమాధానము _ ౦౦౦౦ ఇఫ్రే ఆయా జాతుల నిర్షిషకోషాంకముల ఆధారముతో ఆయా నష్టములను చెప్ప యి ఐట' 0 టబ వలెను 6) ఉద్దివ్టము - నష్ట స్నూతముల ఆధారముత్‌ నే ఉద్దిష్టమునుకూడ చెప్పవలెను నష్ట సూూతానసారముగ [1దుతములను యిచ్చిన _ అనగా శేషములో తీసివేయబడని - గడుల సంఖ్యలనువదలి యితర అఆంగములను యిచ్చిన గడుల సంఖ్యలను మొత్తముచేసి ఆ మొత్త మును మొత్తము పస్తారముల సంఖ్యలోనుండి తీసివేయగా మిగిలిన శేషము ఉద్భిష్టసంఖి అగును ఉదా/+ - 1) షడ్డుంత [పస్తారములలో లఘ్ముదుత లఘ్ముదుత (0 ౦) ములుగల (పసా రముయొక్క [క్రమసంఖ్య ఎంత? నష్టస్తూతానుసారము” యీ _పస్తారములోని రెండు లఘువులునూ 10 3 సంఖ్యలనుండి లభించుచున్నవి ((దుతములు యెపుడునూ తీసివేయబడని గడి సంఖ్యల నుండిగాని తాళ పూరణార్థముగాని లభించినవగుటచే వాటిని పరిగణింపరాదు) ఈ రెండు సంఖ్యలమొ త్తము (10--2 = 1లిను (పస్తారసంఖ్య (19) తోనుండి తీసి వేయగా (198. 12= గ) మిగిలిన శేషము. 7 ఉద్దిష్టసంఖ్య అగును

శం ఉదా - 9) షడ్డ్రత పస్తారములలో “ద్వి దుతగురువు (౭౦౦) లు గల పస్తారముయొక్క [కమసంఖ్య ఎంత? నష్టసూూతానుసారముగ [దుతములను యిచ్చిన గడుల సంఖ్యల (10 రను వదలి గురువును యిచ్చిన గడుల సంఖ్యలను మొత్తము (తిరి = ల్‌ చేసి (పస్తార సంఖ్య (19)లో తీసివేయగా (189---5 = కట) విగిలిన శేషము 14 ఉదిష సంఖ్య బట అగును ఇటే ఆయా జాతుల నిరిషకోషాంకముల ఆధారముతో ఆయా ఉదిష్తములను చెప్ప ళా ఎట రి ఉట వలెను.

(ల) నమాంగము *_ ఒక తాళాంగమును (ప స్తరింపగా వబ్బన (పస్తారములలో ఒక నిర్దిష్ట వరుస సంఖ్యగల (పస్తారమువరకునూ ఉపయోగింపబడిన వివిధాంగముల సం క్యానివరములను [పస్తారములను [వాయకుండగనే చెప్పు సులభపద్ధతి నష్టాంగమనబడును అత్యంత నవీనమైన యా నష్టాంగమును సంఖ్యా మహాపాతాళ | కేణుల సంఖ్యల ఆధారముతో చెప్పు విధానము యీదిగువన ఉదాహరణ రూపమున యీయబడినది

ఉదా౭ *- _వడ్డ్రుత (పస్తారములలో 15వ (పస్తార పరంంతము ఉవయోగింపబడిన వివిధాంగ

ముల సంఖ్యా వివరములను తెయపుము సంఖ్యా శేణి (పకారముగ యీ వడ్డుుత (పస్తారములు 19 గలవు ఈ 19 పస్తా రములలో గల వివిధాంగముల సంఖ్యా వివరములను ముందు గమనింపవలసి ఉన్నది ఈ 19 (పసారములలో సంఖ్యా శేణిని అనుసరించి

శే (షష్టముు ప్రతాంత (పస్తారమునూ

లి (తుర్యము గుర్వుంత (పస్తారములునూ

6 (ఉపాంత్యము) లఘ్వంతి (పస్తారములునూ

10 (అంత్యము) [దుతాంత (పస్తారములునూ గలవు

19

(1) వష్టమగు. 1 ప్లతాంత (పస్తారములో ఆ 1 సంఖ్యకు దిగువన మహా పాతాళ సంఖ్య లేదుగనుక ఒక్క ప్తుకముమాతమే గలదని [గహింపవలెను (ఆ 1 సంఖ్యకు దిగువన మహాపాతాళ్ళశేణిలో కూడ 1 సంఖయున్నయెడల ఆ ప్రతమునకు ఒక (దుత సంయోగమున్నదని (గహింపవలెను)

గ్ర). తుర్యమగు. 2. గుర్వంత [ప్రసారములలో యివి రెండునూ గుర్వంతములుగనుక అంతమంచుగల జి గురువులేకక ఆ జి సంఖ్యకు దిగువనకల మహాపాతాళ సంఖ్యానుసారము” మరిఒక అంగములతోపాటుగ వెరసి (2-2-8) 5 ఆంగ ములు కలవని [గహింపవలెను అంతేకాక యీ 19 _పస్తారములలో మొత్తము ల్‌ గురువులు మాతమే కలవని కూడ (గిహింపవలెను (ఆ 2 సంఖ్యకు ఉపొంత్య మునూ లఘ్వంత (పస్తారసంఖ్యయూ ఆగు 1 సంఖ్యనుబట్టి (మహాపాతాళసంఖ్య లేని కారణము వలన) 1 లఘున్చూ ఆ £ సంఖ్యకు అంత్యమునూ [దుతాంత [పస్తార సంఖ్యయూ అగు 1. సంఖ్యకు మహాపాతాశః సంఖ్యయగు 1 సంఖ్య కలుపగా వచ్చిన 2 సంఖ్యనుబట్టి 2 [దుతములునూ వరసి (దిగు 1- 1ల +- కిద్రు 5 అంగము ఎ గలవని తెలియనగును)

(9 ఉపాంత్యమగు 6 అలఛ్వుంత (పస్తారముఎలో సహజముగ యివి లఘ్వంతముఎ గనుక అంతమందుగల కి లఘువులేకాక ఆ 6 సంఖ్యకు దిగువన కల మహి హెతాళ సంఖ్యాశుసారముగ మరిఒక 116 ఆంగములతో పాటుగ వెరసి (6 -- 16) ఇ2 అంగములు కలవనియూ అంతేకాక యీ 19 (పస్తారములలో మొ త్తమునకు 22 లఘువులు మాతమే కలవనియూ (గహింపవలెను (ఈ 6 సంఖ్యకు తుర్య మునూ గుర్వుంతి (వస్తారసంఖ్యయూ అగు 1 _సంఖ్యనుబట్టి (మహాపాతాళ సంఖ్యలేని కారణము వలన) 1 గురవునూ యా 6ఈ సంఖ్యకు ఉపాంత్య మునూ లఘ్వుంత (పస్తార సంఖ్యయూ ఆగు 2 సంఖ్యకు మహిపాతాశసంఖ్య అగు 8 సంఖ్యను కలుపగా వచ్చిన ర్‌ సంఖ్యనుబట్టి 5 లఘువులునూ యా 8 సంఖ్యకు అంత్యమునూ (దువాంత (పస్తారసంఖ్యయూ అగు తి సంఖ్యకు మహాపాతాశసంఖ్య అగు 7 సంఖ్యను కలుపగావచ్చిన 10 సంఖ్యను

26 టిట్టే 10 (దుతములుళూ వెరసి (6ల-1గు + 5ల 10 దు 22 అంగములు గలవని తెలియనగును)

(6) అంత్యమగు 10 [దుతాంత పస్త్టారములలో సహజముగా యివి [దుతాంతములు కనుక అంతమందుగల 10 _దుతములేకాక ఆ 10 సంఖ్యకు దిగువన కల మహాపాతాళ సంఖ్యానుసారముగ మరిఒక 84 అఆంగములతోపాటుగ వెరసి (10 4-94) 44 అంగములు కలవనియూ అంతేకాక యీ 19 (వసారములలో మొత్తము. 4 (దుతములమ్మాతమే కలవనియూ [గహింపవలెను (ఈ 10 సంఖ్యకు తుర్యమునూ గుర్వంత (పస్తారనంఖ్యయూ అగు 1 సంబ్యుకు దిగువన గల మహాపాతాశసంఎ్యయగు 1" సంఛ్యను కలుపగా వచ్చిన “2” సంఖ్యనుబట్టి “ 2* గురువులునూ యీ “10'* సంఖ్యకు ఉపాంత్యమునూ లఘ్వంత (పస్తార సంఖ్యయూ అగు “తి* సంఖ్యకు దిగువనగల మసాపాతాళశసంఖ్య అగు సంఖ్యను కలుపగా వచ్చిన “1౦ సంఖ్యనుబట్టి “10 " లఘువులునూ యీ 10

సంఖ్యకు అంత్యమునూ (దుతాంత _ఉపస్తారసంఖ్యయూ అగు 6 సంఖ్యకు దిగువన కల మహాపాతాళసంఖ్య ఆగు 16" సంఖ్యను కలుపగా వచ్చిన 22 సంఖ్యనుబట్టి ౨2 [దుకములునూ వెరసి (100దు (2గు- 10) 1 22దు) && అంగములు గలవని తెలియనగును) దీనినిబట్టి యీ 19 ,ప్రస్తారములలో మొత్తమునకు (1ప్ణు .- 5రు “= బిలిల 4 ఉఉ్కదు) 2 అంగములు కలవని [గహింపవలను అంతేకాక సంఖ్యా కేణిలోని ఏ సంఖ్యకై ననూ అంత్య (1) ఉపాంత్య (2) తుర్య (శ షష్ట (6 అష్టమ (8) ములు వరుసగా తదంతర్గత (దుతాంత లఘ్వంత గుర్వంత పుతాంత కాకపాదాఎత (పస్తారస ఖృలనియూ యీ సంఖృలతో ఆయా సంఖ్యల దిగువన కల మహాపావాళ సఎఖృలను కూడ కలుపగా వవ్చిన మొత్తము సంఖృఎయ ఆయా అంగాంత [పస్తారములలోని వివిధో్ణంగముల మొ త్తముసంఖ్యయేకాక సర్వ (పస్తారములలోని ఆయా నిరిక్టాంగ సర్వసంఖ్య కూడయై ఉన్నదని [గహింపవలెను పైన చెప్పబడిన విషయమే సులభముగా అర్థమగుటకు యీ దిగువన పటసహాయమున చెప్పబడినది.

ల వషడ్డు్రత _పస్తారము - 19 పస్తారములు (81వ (ఉ2గ (2)6ల (1010ద (2)1ల (1)1ద (ఉ1గ (2)2ల (18ిద (ఉ)]1గు (ఇ్రకిల (106ద | లాలా! ఆలా! వ. (1)1ద (ల్రి[ల (ఏ1ద (21ల ()£ద (1)1ద (బ్రి1ల (ఏ8ద | | | (1)1ద (11ద (11ద (త్రై2ల (1)1ద (2)1ల (1)1ద (1)1ద (1)1ద (ఉగ... (శ్ర£ల (18ద (2)1ల (1)1ద (91ల (95 [1 లా (1)1ద ( )శేద (2)1ల (పద (1)1ద ఈ పటములో కుండలీకరణములో యీయబడిన సంఖ్య నిర్దిష్ట కోష్టాంకమునూ తదుపరి సంఖ్య అంగముయొక్క సంఖ్యావివరమునూ తరువాత యీయబకిన అక్షరము అుగసాంకేతికాక్ష రమునూ అయి యున్నవని _గహింపవలెను పై పటములో యీయబడిన వివరములు యీ దిగువన పట్టిక రూపమున కూడ యీయబడినవి భకరదశిలొరాలలు న / కో స ఏఐ | ల [40 ౫౦ 72109), సగ త స్మ నీ నా వో లద ల, రం

22 _సంఖ్య రి 6 త లి | సంఖ్య ల 1 లి వ. ల సై ల లా లా లా శే లి లి 222 న్‌. లా లా శే ర్‌ ఒ0 16 10 లా లా -ా _ా 10 10

• లా లి 10 వి | ఇపుడు వైన చెప్పబడిన 19 [పప్తారముల అంగ సంఖ్యా వివరములలో 15వ _పస్తారము వరకు కల అంగ సంఖ్ళా వివరములు సులభముగ బోధపడుటకు యీ దిగువన పట పట్టికల సహాయ మున యీాయబడినవి

23 షద్దు9త _పస్తారము-[10] 15 (పసారములు (81వ (ఉ౨ిగ (2)6ల (1)కీద (21ల (11ద (అ1గ. (9£ల (ఏద (1న... (బ్రకల (12ద (101ద యా! గ్రుశ1ద 1 ఇ1ల (11ద (౨1ల ్రైలిద' (వి1ల గ్రువిద (విల (ఫ1ద (విఓల (1) (వ్రిఓల (1) (1)1ద (1)1ద (మ)1ల (1)1ద (1)1ద ()1ద (బ్ర1ల. (1)]1ద (1)1ద (415 (ప్రే1ల (బ్రై1ేల (పై పటములో చదరములలో యీయబడినది మూల ,[పస్తారసంఖ్య అగును) పై పట మును యిదివరలో యీయబడిన పటముతో సరిపోల్చి చూచినయెడల విషయము. సరిగా (గాహ్య మగును

24 (ప్రసార క్‌ ప గ ల ద్‌ అంగ సంఖ్య 8 6 త్రీ వి క్షే సంఖ్య న ఆజా 1 యై వ న 1 వి లా లా 21 ఆ లా లి లా బా ఎ శే లి త్రి 6 ఆ లా ఆ 6 న్‌ 6 లా లా (| ర్‌ | 10 16 ట్ర ఎ క్షే తి క 1న నిర న ల న వ జా లా శే శా లా శే లా లా లా హా శ్రే / ఆ లా లా తి లా తి ఆ ఆ ఆ క్షే బి లి ఆ లా లా లా || క్షే లా లా ఆ క్షే శే ౪21 | జా జా లా ఆ శై క్షే జా లా లా లా వి 2. వ లా శ్రే ఆ ఆ శే లా లా లా ్ష న్‌ శ్రే లా -ా లా ్షే లా క! 6 ఎ ఆ శ 7 శే నికి కేర్‌ లా క! ర్‌ 10 ని6 ర్‌కే య ప య. [కిందటి పటములో యీయబడిన వివరములే యీ పట్టికలో కూడ యీ యబడినవి వీటినిబట్టి వషడ్డుంత (పస్తారములలోని 15వ (పస్తారమువరకునూ [| వ్రతము 5 గురువులు 19 లఘువులు 26 (దుతములు -- వెరసి 51 అంగములు ఉపయోగింపబడినవని (గహింపవలెను ఇఛ్రే ఆయా జాతుల నిర్దిష్ట కోష్టాంకముల ఆధారముతో పట పట్టికల సహాయముతో ఆయా నష్టాంగములను చెప్పవలెను

డర్‌ (2) పాన (తస్తారము *_. నిజ (ప్రస్తార స్మూతానుసారముగనే తాళాంగమును (ప్ర స్తరించుచూ నిర్దిష్ట ఆంగరహితముగ నియమభంగము కాకుండ (పస్తరించుటను హీన | పస్తారమందురు. ఉదొ4 - _అష్ట్మదుత (పస్తారములలో దుతహీన (పస్తారములెన్ని? 1వ (పస్తారము (దుతహీనమే కనుక [వాయవచ్చును 8. 2వ (ప్రస్తారము - ఉవ (ప్రస్తార స్యూతానుసారముగ పదులస్థానములోని లఘువును (ప్రసరించిన యెడల (దుతములు రాగా యిది దుతహీన (పస్తారమగుటచే నియమభంగమగును. “అందుచే ఆ లఘువును (ప స్తరింపక ఫ్త్రతమునే (ప స్తరించి ఒకట్ట స్థానములో ఒక గురువునూ ర్‌వ స్మూతాను సారముగ పదుల స్థానములో మరిజక గురువునూ [వాయవలెను ౭8 లివ పస్టారము _- 4వ 5వ స్మూతానుసారముగ పదుల వందల స్థానములలో లఘువులనూ, "వ సూతానుసారముగ ఒకట్ట స్థానములో గురువునూ [వాయవలెను ఎాా|12 శవ (ప్రస్తారము - నియమభంగమగును గాన లఘువులను (ప్రస్తరింపక 4వ స్మూతానుసారముగ గురువును ప స్తరించి ఒకట్ట స్థానములో లఘువునూ 6వ సూతానుసారముగ పదుల స్థానములో పుతమునూ [వాయవలెను ఆలి! ణి లవ (పస్తారము - నిజ (పస్తారమునకు వలెనే | వాయవలెను, వ. రివ _పస్తారము - నియమభంగమగును గాన వందల స్థానములోని లఘువును (పస్తరింపక కవ స్మూతానుసారముగ గురువునే ప స్తరించి పదుల స్థానములో లఘువునూ రవ స్నూతానుసార ముగ వందల స్థానములో గురువునూ 7వ స్మూతానుసారముగ ఒకట్ట స్థానములో లఘువునూ (ాయవలెను జాతి | 1వ ప్రస్తారము -- నిజ్నపస్తారమునకు వలెనే వాయవలెను ఆ|| నియమభంగమగును గాన యిక (పస్తరింపరాదు సర్వహిన పస్తారములకునూ యిజ్హే _గహింపవలెను (ఫు యుక్త (వస్తారము = నిజ పస్తార సూ్యూతొనుసాఠరముగనే తాళాంగమును (వన్తరించుచూ ఒక నియమిత సంఖ్యగల ఒక నిర్దిష్ట అంగసహిత ముగ తాశాంగమును (పస్తరిం చుటను యుక్త (పస్తారమందురు,

డీత్ర టీదొథ విం షడ్డుంత [పసారములలో దిర్ర్మచుత యుక్త [పసారములెన్ని? ఇది ద్వ్మిదుతయు క్ష [పసారముగాన అన్ని [పస్తారములలోనూ రెండు [దుతములుండునట్టు చూచుకొన వలెను. 1వ (పస్తారము - వ్రతమును వాసినయెడల రెండు (దుతములు రాక నియమభంగమగును గాన (పసారము ద్వ్మిదుత యుక్త్రమగుటకు ఒకట్ట స్థానములో గురువునూ_ పదులు వందల స్థానము లలో [దుతములనూ [వాయవలెను 002 ” లవ [పస్తారము - ఓవ స్మూతానుసారముగ గురువును ప స్తరించి ఒకట్ట స్థానములో లఘువునువాసి 6వ సూ తానుసారముగ పదుల స్థానములో గురువును (వాసిన నియభంగమగును గాన గురువును [వ్రాయక లఘువునే (వాసి (ప్రస్తారము ద్వ్మాదుత యుక్రమగుటకు వందలు. వేల సానములలో దుతములను | వాయవలెను ఎా- 00 య (౬ 8వ (పస్తారము - నిజ్మపస్తారమునకు వలెనే [వాయవలెను ఎాం0 తీవ (పసారము = నిజ్యపస్తారమునకు వలెనే [వాయవలిను ఎ 0 ర్‌వ (పస్తారము - నియమభంగమగును గాన వేల సానములోని లఘువును (పస్తరింపక ఓకట్ట స్థానములోని లఘువును ఉీవ 6వ స్యూతానుసారము! (ప స్తరింపవలెను 08౭౦ 6వ [పస్తారము - నిజ (పస్తారమునకు వలెనే _వాయవలెను. ౨౦ ౮ 7వ (పస్తారము - నిజ పస్తారమునకు వలెనే (వాయవలెిను జా ంద రివ (పస్తారము - నియమభంగమగును గాన వేల స్థానములోని లఘువును (ప స్తరింపక పదుల స్థానములోని అఘువును ఉవ 6వ స్యూతానుసారముగ ప స్తరించి పదులు వందల స్థానములలో [దుత గురువులను వాసి 7వ స్యూత్రానుసారముగ ఒకట్ట సానములో (దుతమును (వాయ వలెను. జా==ఎ2ింద 9వ |పస్తారము నిజ ప్రస్తారమునకు వఠినే [జాయవఠెను మం క కీ00 నియమభంగమగునుగాన యిక (ప స్రరింపరాదు సర్వయుక్త పస్తారములకునూ యిఫ్పే గపూంపవలెను. క్త ప్తె

డ్డ ఈ హీన పస్తార యక్ష పసారములచే ఏర్పడు వివిధాంగ మేరువుల వివరణములూ వాటి నష్టోద్దిష్ట నష్టాంగములూ యీ దిగువన య్రయబడ్శినవి. మేరువులన్నియూ యీ [గంధము చివర యాయబడినవి దుత మేరువు ఎినరణములు - ఈ మేరువులో నిలువు ఫంక్తుల మైభాగమునకల వరుస సంఖ్యలు ఆయూ (పస్తారముల విలువ దుత సంఖ్యలలో [వాయబడినవి అధోపం క్షి ఆయా టస్తారములలోగల [(దుతహీన (పస్తార సంఖ్యా వివరములను తెల్పును దానిపై కల పంక్తులు వరుసగా ఏక (దుతయుక్త (పసారముల ద్విదుతయుక్త (పస్తారముల (త్మిదుతయుక్త (పస్తారముల-యిఫ్జే ఆయా నిర్దిష్ట సంఖ్యాయుత (దుతయుక్త (ప్రస్తారముల సంఖ్యా వివరములను తెల్పును ఉదాహరణమునకు చతుర్ద్రుత ప్రస్తారములలో (దుతహీన [ప్రస్తారములు రెండునూ ద్వ్విదుతయు క్త [ప్రస్తారములు మూడునూ చతుర్దుతయు క్త [పస్తారము ఒకటియూ కలవనియూ _ఏక్యదుతయకక్త (త్మిదుతయు క్ర (పస్తారములు శూన్యములనియూ [గహింపవలెను ఇట్టే సర్వ మేరువులకునూ (గపొంపవలెన్ను, కీలకము+- అభోవం క్రి '- యథాసంభవ ఉపాంత్య తుర్య షష్ట అష్టమముల యోగమును _వాయవలెను. (యీ మేరు నిర్దిష్ట కోష్టాంకములలో యిది (దుతమేరహీన పంక్రి అగుటచే [దుత ప్రతినిథి సంఖ్య ఆగు అంత్యము లోపించుట గమనింపవలసి ఉన్నది. ఇళ్హే అయా అంగ మేకువుల యధోపంక్తులకు అవి ఆ అంగహీన పంక్తులగుటచే ఆ అంగ (పతినిధి సంఖ్య నిర్దిష్ట కోషాంకములలో లోపించునని (గహింపవలెను ) చట 0 డోర్ధవం త్తల - యధా సంభవ అధో స్థానాంత్య ఉపాంత్య తుర్య షష్ట అష్టమముల యోగము లను [వాయవలెను (పై యధోపంక్రి నిర్దిష్ట కోష్టాంకములలో లోపించిన ఆంగ (పతినిధి సంఖ్య ఊర్థ్వపంస్తుల సంఖ్యలను (వాయునపుడు మ్మాతము కింది "పం్యక్తిమండి [గ్రహింపవలెననునది గమనింపవలసి ఉన్నది ఇట్లే ఆత్లూ అంగ

డైట మేరువుల యధో పంక్తులకు లోపించిన ఆయా అంగ (పతినిధి సంఖ్యలు ఆయా ఊర్థ్వవంక్షుల సంఖ్యలను (వాయునపుడు మా్యతము [కింది పంక్తుల నుండి _గసింఫవలెననునది తెలియనగును) ఉధాశ* అభోవం శ్రీవ- కీలక నియమానుసారముగ మొదటి గడికి వెనుక 1 సంఖ్యను (వాయ వఠెసు, 1వ గడ్‌ - ఉపాంత్యము లేదు గనుక 0 [వాయవలెను. బవ గడి - ఉపాంత్యము 1 (వాయవలెను 8వ గడి - ఉపాంత్యను “0 [వాయవలెను 4న గడి - ఉపాంత్య తుర్యముల యోగమును (1-1 = బ్ర (వాయవలెను. రవ గడి - ఉపాంత్య తుర్యముల యోగమును (0-1-0 = 0) [వ్రాయవలెను 6వ గడి - ఉపాంత్య తుర్య షష్టముల యోగమును (2-1-1 జు ఉ వాయ వలెను జొర్ణ్హవం ్రః- ఎత్యడుతయ క్ర (వ్రన్తారవం క్రీ" 1వ గడి - అధోస్థానాంత్యము 1 [వాయవలెను వివ గడి - అధోస్థానాంత్యము 0 [వాయవలెను. 8వ గడి.. అధోసానాంత్య ఉపాంత్యముల యోగమును (3 ఇ 2) |వాయవలెను శీవ గడి = అధోసాన్యాంత ఉపాంత్యముల యోగమును (0-1-0 = 0) _వాయవలెన్ను ఇన్తే ఆయా నిర్దిష్ట కో్టాంకముల ఆధారముతో ఆణూ పంక్తుల కీలకముల సహాయముతో సర్వ మేరువులకునూ _గహింపవలెను (ద్రుత మేరు నష్టము నూశములుః- అధోనం ర్త 1వ 4వ స్తూతములు నిజనష్టమునకు వలెనే (గ్రహింపవలెను ల శీషములోనుండి యీ (దుతమేర్వధోపంక్రి నిర్దిష్ట కోష్టాంకములగు యథా సంభవ ఉపాంత్య తుఠ్య షష్ట, అన్టనుముబను-వరుసగా తీసిమేయవలయును. తీసివేయబడని యెడల (యా

డికి

యధోపంక్రి _దుతహీన మగుటచే [దుతమును [వాయకుండ ఒక లఘువునూ, తీసివేయబిన యడల ఒక గురువునూ (వాయవథెను.

లి గురువు లభించినపు డెల్ల తరువాతి నిర్ధిష్ట కోష్టాంక మొక దానిని. వదలవతెను. కాని ఆది కూడ తీసినేయబడిన యెడల మొత్తమునకు ఒక ప్రతమును (వాయవలెను. ఫ్ర్రతము లభించినపు డెల్ల తరువాతి నిర్ధిష్ట కోష్టాంక మొకటి వదలవలెను కాని అది కూడ తీసివేయబడిన యెడల ఒక కాక పాదమును వాయవలెను కాక పాదము లభిందినపుడెల్ట తరువాతి నిర్దిష్ట కోష్టాం కము ఒకటి వదలవలెను.

ధ్‌ తాళ పూరణార్ధము నియమభంగము కాకుండ లఘువులనే (దుతహీన పంక్తి కనుక) (వాయవలెను

ఉర్ధూ వంవ్ర్త్రలు శ

1వ కవ స్మూతములు నిజ నష్టమునకు వలెనే [గహింపవలెను.

ల్లి. శేషములోనుండి యీ (దుతమే రోర్ట్వ పంక్తి నిర్దిష్ట కోష్టాంకములగు యధా సంభవ ఆధో స్ట్థానాంత్య ఉపాంత్య తుర్య షష్ట అష్టమములను వరుసగా-కీసివేయవలెను. తీసివేయబడని యెడల ఒక దుతమునూ తీసివేయబడిన యెడల ఒక లఘువునూ [వాయ వలెను

8 _ లఘువు లభించినపుడెల్హ తరువాతి నిర్దిష్ణ కోషాంకమొకటి వదలవలెను, కాని అదికూడ తీసి వేయబడిన యెడల మొత్తమునకు ఒక గురువును [వాయవలెను. గురువు లభించినప్పుడెల్ల తరువాతి నిర్దిష్ట కోస్టాంకమొకటి వదలవలెను కాని అదికూడ తీసివేయఐడిన యెడల మొత్తమునకు ఒక ఫప్రతమును | వాయవలెను. వ్రత లాభానంతర మెల్టపుడునూ తరువాతి నిర్దిష్ట కోమ్టాంకమొకటి వదలవలెను కాని అది కూడ తీసివేయబడిన యెడల మొత్తమున కొక కాక పాదమును (వాయవలెను. కాక పాద లాభానంతరము ఎల్లపుడునూ తరువాతి నిర్దిష్ట కోష్టాంకమొకటి వదలవలెను

5. _ తాళ పూరణార్థము దుతములకుగాని, దుళత లఘ్సువులనుగ్గాని, నియథయమభంగము. కాకుండ

శశి క. _ తీసివేత అధో పంక్రి వరకూ (పసరించి ఆ పంక్రిలోని సంఖ్య తీసివేయబడని యెడల ఒక [దుతమును [వాసుకొని (షడంగ సంయుక్రాంగ (పస్తార విధానములలోని మొదటి అను (దుతమే రూర్ధ్వ్ర పంక్తులకు ఇళ్లే అన్ముదుతమును (వాసుకొని తదుపరి అధో పంక్తి నస్థ 'నూ(త్రానుసారము” అంగములను [వాయవలెను - చ్‌ ఠి ” ర ఆ జ్య లీ జ ళ్‌ జ్య ణీద్రాశ = క్ష స్త [దుత పస్త్టారముయొక్క (త్మిదుత [పస్తారములలో గవ (పస్తారములోని అంగ [కమమేది? 1వ స్నూతానుసారముగ - 14.6 == 8 శేషము మిగులును. బివ సూ[తానుసారముగ అధో స్థానాంత్యము (9) తీసివేయబడక ఒక (దుతము లభించును 4(0) స్నూతానుసారముగ తీసివేయబడని పై స్థానాంత్యము (9) యొక్క అధః స్టానాం త్యము (నూ మరియూ ఉపాంత్యము (శ్ర)నూ వరుసగా తీసివేయబడి (8-ర్‌=లి-లి=0్సి మొ త్తమునకు ఒక గురువు లభించును కవ స్యూతానుసారముగ తాళ పూరణార్థము రెండు _దుతములను (గ్రహింపవలేను _ ===౦౭0౦ ఉధా॥ :- ల) స్త [దుత పస్తారముయొక్క [త్రిదుత (ప్రస్తారములలో. 18వ (ప్రస్తారములోని . అంగ [కమమేది? 1వ సూ(త్రానుసారముగ - 14-38 = 1 శేషము మిగులును 2, 49 స్తూతానుసారముగ అధో స్థానాంత్యము (9)నూ దానియొకం అధో స్థానాంత్యము (నూ వరుసగా తీసివేయబడక రెండు [దుతము ఎ లభించును రవ సూశ్రానుసారముగ యీ తీసివేత అధో పంక్రికి (పసరించి పై చివరి అధో స్థానాం త్యము (క) యొక్క అధో స్థానాంత్యమునూ అధో పంక్రి-సంఖ్యయూ అగు శి

• గూడ తీసివేయబడక మరియొక [దుతము లభించి తదుపరి అధో పంక్తి నష్ట స్యోతాను సారముశ ఆ 2 యొక్క ఉపాంత్యమగు 1 తీసివేయబడి (1--1=0) ఒక గురువు లభించును తా వ్రిం00 ల ఇట్లే సర్వ మేరు నష్టములకునూ ఆయా మేరు పంక్తుల నిర్ధిష్ట కోష్భాంతముల ఆధారముతో చెప్పవలెను

81 (దుత మేరూద్దిష్టము మేరు నష్ట స్కూతముల ఆధారముతోనే ఉద్ధిష్టమునుకూడ చెప్పవలెను ఉదా "= అధో వం్తి - అష్ట [ద్రుత (పస్తారముయొక్క దుతహీన (పస్తారములలో_ స్తత లఘువు ( ౭) యొక్క వరుస సంఖ్య ఎంత? అధో పంక్రి నష్ట స్మూతానుసారముగ ఉపాంత్య (4), తుర్యము (విల నుండి ఫ్థతము లభించును (పదుల స్థానములోగల లఘువు తాళ పూరణార్థము (గహించినదని తెలియ నగున్సు ఆ సంఖ్యల మొత్తము (ఉ--2 జు రను (పస్తారసంఖ్య (8లో తీసివేయగా (66 జా ల్సి మిగిలిన శేషము 2 యీ _పస్తారముయొక్క ఉద్దిష్ట సంఖ్య అగును జరా వంత్తీ- సప్త [దుత (పస్తారముయొక్క [త్మిదుత (ప్రస్తారములలో నరు [త్మిదుతము (౧౦౦౪) * యొక్క వరుస సంఖ్య ఎంత? ఊర్థ్వ పంక్తుల నష్ట సూతానుసారముగ అధో స్థానాంత్య (0) ఉపొంత్య (ఉ ములనుండీ గురువు లభించును ఆ సంఖ్యల మొత్రము (9-4 ఇం 18)ను (పస్తారసంఖ్య (14లో తీసి వేయగా (1ఉా]8 న శ్రే మిగిలిన శేషము 1" ఊద్దిష్టసంఖ్య ఆగును. మీగిలిన " (దుత ములు "తాళ పూరణార్థము (గహించినవని తెలియనగును. ః ఇష్లే సర్వమేరూద్దిష్టములకునూ [గహింపవలెను, (దుతమేరు నష్టోాంగము సులభముగ (గాహ్యమగుటకు యీ (దుతమేరు నష్టాంగము యీ దిగువన పట, పట్టీకల సహాయమున యోాయబకినది, జీదా4 +. అధో వం +- ద్వాదశ (దుత ప్రస్తారములోని (దుతహిన [పస్తారములలో 20వ (ప్రస్తారము వరకును ఉపయోగింసబడిన వివిధాంగముల సంఖ్యావివరములను తెల్నుము,

టి ద్వాదళ[దుత (ప్రస్తారము”- (డుతహీన _పస్తారములు (29) 20వ (పస్తారము వరకు (క ల (్రడీవ న్‌ క్‌ “అటి (న (1వ (గ (92 (క (జవ ట్ర థ్రం (బ్రి1ల ()1ల (బల (1గ (ఖ1ల (ఉ1గ (1 (1 (బి19 (1వ (ఖగ (99 (బి1 (గ (915 (| అభ. (గ్ర. (వల (21 గా. (ఈ1ప " (ఉ1గ “(ల్రి1ల (8116 (16 (15

క్రిక్రీ ద్వాదళ (దుత పస్తారము---[దుతహీనము పస్తార కప గల ద అంగ [వసారక ప గల ద అంగ సంఖ్య 8 6 శీ వి 1 సంఖ్య సంఖ్య 8 6 శీ ఓ 1 సుఖ్య ౨ ౭ ౨ ఎం ల్ల 6-6 “లా ఈ ఆఆ కే ఆ పద్య కే కే ఆఆ ఆ బప శే వ. 4 క్షే ఆఆఆ కే లర క్షే ॥ వ = ఎ క్షే న్‌ | _ లి వ ఎ 2 2 2 - 12 ౧ క ఒఅ కే ఎ బి లే డీ డీ ఉం న్‌ శ్రీ ఆ వా బే న్‌ శ్రే ల శే లా లు సళ శ న్‌ అః జు శ్తే చ క్షే ల యు శ్షే న ర శే అః ! తి ఆ ఎది తి ఎ లు = 1. 6 శే న శే అః అ న న్తే న జు జు వి ఉష లి అ అ క్షే ల! వ శే న నా శే న 6 || అః అ ణు క్ష న్‌ క్షే న న ఎ శే 6 1. అ అ అ | చ శ్తే వ జు న క్షే 6 క్త న! ణు | త న్‌ | శ 5 2 5 ౮2 6 13 611౫౧ 2 వనాని నాల 20 410 2 30 ౫ 66 గే జు ు జు జ షై య్‌ ? దీనినిబట్టి ద్వాదళశ్శదుత (_పస్తారములలోని 1 గ్‌ 1 [దుతహీన (పస్తారములలోని 20వ (_వస్తారము క్ష ౩ వరకు బై వ 1 గ్‌ / 4 కాకపాదములు య 1 గా 1 0 ప్ప్రతములు య వ క్‌ శీ 23 గుకుపులు ఎ క వ = న్‌ క్షే 80 లఘువులూ _. ఉపయోగింపబడినవని వ జా శే 4 క్షే తెలియుచున్నది ల్‌ ణా క్‌ | క్షే 6 కే! ౮ 2 య ఎ శే నభ క్షే న. జ క్షే జ ఆ అ క్షే 4 క్షే న య 8 1 2 1312 ౨) 26 'భొనాానానననూనానానటనకారరారానానలవాతులమడాడాలాననానా నన ననకగాయాడా ళా అావతననా నాననా నానా నాశనానికి

ర! జోర్డ్వ వం్తలు - అష్ట్టదుత ప్రస్తారములోని ద్విదుతయుక్త _వస్తారములలో 20వ (ప్రస్తారమ. వరకును ఉపయోగింపబడిన వివిభాంగముల సంఖ్యా వివరములను తెల్పుము అన్ట్మదుత (ప్రస్తారము - ద్విదుతయు క్త (పస్తారములు (25) 20వ (పస్తారము వరకు (61 ప (ఉతిగ (2)9ల (1)[12)7ద గ్రిడ్‌. (గ్రైం గ్ర2ద (ట్ర1గ (బ్రకల (15ద గ్ర|ీద గ్రకద (19. గ్రై1ద (్ర[ీక ఇ)5 (2వ గక గ్రైక. (19 (క (15 డ్రం గ్ర (కద. (గ్రకద.. (15 న (1)25 (15 (21ల (1)1ద (ఉ1గ (2్ర1ల (11ద (ఓల (బ్రైషీల (61వ (ఉ2గ న్‌ (2)(గ4ల (11వ (2)1ల (1)1ద (ట1గ. (బ్రలిల (1[2]1ద 11వ (ట్రం. గ్ర (ఇం (మద ట్రగ (ల గమనిత్‌వి అధస్థానమునకు సంఖ్య దిగువ భాగమున చిన్న అడ్డగీత (ఆ) గుర్రింపబడినదిః మూల ప్రస్తార సంఖ్య చదరములలో యీయబడినది

85 అష్ట్మ్యదుత (పస్తారము - ద్విదుత య క్రము (పం కఫ గల ద అం పు క పగల ద అం. సం 8 64 291 సం సం 8 86 4 281 సం శీ అ లే అ అ అ అ అ అ అ కే అ అ అ కై ల అ అ కే అ శే ల అ అ అ కై క్షే అ అ ఆ అ ర్‌ కీ శ 4. 29 వ. జానా జ అ అ అ కే కే అ ఎ అ అ శ్రే క్షే ల మే కే ఎ 11 శే కే ఎ అ ఎ ఎ లై లి న. వ. ఆఆ కే ఆ శీ వ. ఆఆఆ తి జి ఎ ల ఎ ఎ కే 1 ఆఅ వే అ కే ళం ఆ అ కే అ క్షే న. వ ఎ అ కే అ కే ౩ - - ౩ 3౩ 6 12 క న జ. ఇ = పే ఆ అ కే 7 ఎ అ అ 7 77 వ. ఎ [అ అ అ కే అ అ అ అ క్షే క్షే న. ౨ ఆ॥ ఆ లి = క్రి ఎ అ లీ ఎల్లి ఎ ఎ ఎ క్ర ఎ | ఎ ఎ అ కేఎ లే ఎ ఎ ఎ కే 1 వ. ఎ ఎ ఎ [1 1 వ. ఎ ఎ ఎ లై ల వ. న... జ అ అ జీ ఎ జీ ఛా ఇ అఆ ఈ శ్రే శే నో జూ శ్ర ణా క్‌ి శే

8కి [ప్రకపగ లద అం దీనినిబట్టి అష్ట _దుత _పస్తారము యొక్క సం 585 6 4 2 1 సం ద్వి దుతయుక్త [పస్తారములలో ఐ0వ [పస్తా (11 .... రమువరకు ౨ ఫ్రతములూ 10 గురువులూ 4 లి లి లఘువులూ 40 [దుతములా-ఉపయోగింపబడిన కీ వని తెలియచున్నది ఐళ్లే సర్వమేరు నష్టాంగ ల [1 ముంకునూ (గ్రహింపవలెను, ఎ అ అ అ కై కే ఎ అ అ కే అ కే న... ఎ అ కే అఆ కే ఖ్‌. ఉఇ 4 10 14 29 20 - 210 ౩440 89

త్ర లఘు మేరువు

తీలకము -_

అభోవం క్రో - యధా సంభవ ఆంత్య తుర్య షష్ట అస్ష్రమముల యోగముసు వాయవలెను

ఊర్థం వంత్తలు-- యధా సంభవ అద్రోస్థానో షాంత్య అంత్య తుర్య షష్ట అష్ట్రమముల ళ్తైూగ

మును (వాయవలెన్తు

లఘు 'మేరునష్ట్రము

నూ/తమలుః- అభోవం౦ ్రీః-

2 శేషములో నుండి యధా సంభవ ఆంత్య తుర్య, షష్ట అస్టమములను వరుసగా తీసీవేయ వలెను తీసివేయబడని యెడల _దుతముకూ తీసి వేయబడిన యెడల గురువునూ (వాయవలెను (లఘు హీనపంక్రి కనుక లఘువు వ్రాయకూడదని గమనింప వలయును).

శ గురువు లభించి నపుడెల్స తరువాతి నిర్ధిష్ట కోష్టాంకమొకటి వదబవలెను కాని అది కూడతీసివేయఎడిన యెడల మొత్రమునకు ఒక వ్రతమును [వాయవలెను ఫ్త్రతము లభించిన పుడెల్ల తరువాతి నిర్దిష్ట కోష్టాంక మొకటి వదలవలెను కాని ఆది కూడ తీసివేయబడిన యెడల మొత్తమున కొక కాక పాదమును వ్రాయవలెను కాక పాదము లభించినపుడెల్ల తరు వాతి నిర్ధిష్ట కోమ్టాంక మొకటి వదలవలెను

ర్‌ తాళ పూరణార్థము (దుతములనే (గహింప వలెను,

డొర్డ్‌ వి వ్‌ం త్రలుఃిం

2 శేషములో నుండి యథా సంభవ అంత్య ఆధోస్థానో పాంత్య తుర్య షష్ట _అష్టమములను వరుసగా తీసి వేయవలెను తీసి వేయబడని యెడల (దుతమునూ తీసి వేయబడిన యెడల అఘవునూ (వాయపలెను

6 తీసివేత అధోపంక్తి వరకూ పసరించి ఆ పం క్రిలోని సంఖ్య వీసి వేయబడని యెడల ఏ అంగ మునూ [వాయక, తదుపరి అధోపం క్తి నష్టసూతాను సారముగ అంగములను _వాయవళెను, మిగిలిన నియమములన్నియు (దు మేరువునకు వఠెనే గంషాంప వలెను

8డి గురు మేరువు

శోలకతు"-

ఆబభోవం శ్రీం- యథా సంభవ అంత్య ఉపొంత్య షష్ట అస్టమముం యోళమును _వాయవలెను

యర్ధా వ్‌ంత్తలు _ యథా సంభవ అధోస్థాన తుర్య అంత్య ఉపాంత్య షష అష్టమముల యాగ మును వాయవళెగు

గురు మేరునష్టము

నూ/తమలుల అభోవం క్రి

ల్లి. శేషములో నుండి యథా సంభవ అంత్య ఉపాంత్య షష్ట అష్టమములను వరుసగా తీసివేయ వలెను తీసివేయబడని యెడల [దుతమునూ తీసివేయబడిన యెడల లఘువునూ (వాయవలెను

9. _ లఘవు లభించినపుడెల్ల తరువాతి నిర్దిష్ట కోష్టాంకము ఒకటి వదలవలెను కాని అది కూడ తీసి వేయబడిన యెడల (ఇది గురహీన పంక్రిగాన) మొత్తమునకు ఒక ఫ్ర తమును _వాయవలేను, ప్రతము లఖించి నపుడెల్ల తరువాతి నిర్దిష్ట కోష్టాంకము ఒకటి వదలవలెను కాని అది కూడ తీసివేయబడిన యెడల మొత్తమునకు ఒక కాక పాదమును (వాయవరెను కాకపాదము లభిం చినపుడెల తరువాతి నిర్లిష్త కోష్టాంక మొకటి వదలవలెను

ఛా బబ త

ర్‌ తాళ పూరణార్థము _దుతములను (గహింపవలెను మిగిలిన నియమములన్నియో నిజనష్ట మునకు వలెనే (గ్రహింప వలెను

ఉోర్థ వ్‌ం వ్త్‌లుః-

బి _ శేషములో నుండి యథా సంభవ అంత్య ఉపాంత్య అధ్బోోనతుర్య షష్ట అష్టమములను వరుసగా తీసి వేయవలెను. తీసివేయ బడనియెడల [దుతమునూ తీసివేయబడినయె డల అషువునూ (వాయవలెను

5 _ తాక పూరణార్థము (దుత గురువులను [గ్రహింప వలెను మిగిలిన నియమములన్నియు లఘ్స మేరువునకు వలెనే (గ్రహింప వలెను

శ్రీశ్రీ జీదా/ - అష్ట్టదుత _పస్తారము యొక్క వకఃగురుయు క్త పసారములలోని 9వ పస్తారమునకుగల అంగ కమమేది ? 1వ స్మూతానుసారముగ - 20-9 = 11 శేషము మిగులును 2వ స్యూతాను సారముగ యీ శేషములో అంత్యము తీసివేయబడి ( 1-10= 1) ఒక లఘువులభించును తదుపరి ఉపాంత్యము (5) తీసివేయబడలేదు (తీసివేయబడి యుండిన యెడల మొత్తమునకు ఒక గురువు లభించి యుండెడిది. కనుక యీ ఉపాంత్యమగు 5 వదలవలసిన గడి సంఖ్య ఆయినది ఉ (ఇ) (ఫ) స్నూతాను సారముగ యీ 5” యొక్క అంత్యము “లొ” కూడ తీసివేయబడక ఒక [దుతము లభించును. తదుపరి 4 (ఏ) స్మూతాను సారముగయీ వ2'*యొక్క ఆంత్యము తీసివేయబడి (1-1 జ 0) ఒక లఘువు లభించును. కాని ఈ లఘువును ,[వాసిన యెడల యిది ఏకగురుయు క్త _పస్తారమగుటచే నియమభంగమగును కాన &ఉ(0౧ సూ_తాను సాకముగ యీ లఘువును గురువుగ పరిగణించి [వాసిన యెడన యిది వకగురుయు 1 మగును తాశపూరణార్ధము ఒక (దుతమును [గహింపవలెను. ౦౭౦| ఇష్టేసర్వమేరు నష్టములకు నూూగహింపవలెను వ్ణుత మేరువు శ్రీలతయు ఏ అదోవం క్రీ = యథా సంభవ అంత్య ఉపాంత్య తుర్య అస్టమములయోగమును (వాయవలెను, ఉోర్ధవం ్రలుః- యథా సంభవ అధోస్టానషష్ట అంత్య, ఉపాంత్య, తుర్య అష్టమములయోగమును (వాయవలెను | పుత మేరు నష్షము న్‌ లు నూ(తములు *- అభధోనం్రీ * లి శేషములో నుండి యథా సంభవ ఆంత్యో పాంత్య తుర్య ఆష్టమములను తీసివేయవలిను. తీసివేయబడని యెడల (ద్రుతమునూ, తీసివేయబడిన యెడల లఘువునూ (ాయవలెను.

40 లీ లఘువు లభించి నపుడెల్ల తరువాతి నిర్దిష్ట కోష్టాంక మొకటీ వదలవలెను కానీ అది కూడ తీసివేయబడిన యెడల మొత్తమునకొక గురువును |[వాయవలెను గురువు లభించినపుడెల్ల తరువాతి నిర్దిష్ట కోష్టాంక మొకటి వదలవలెను కాని అది కూడ తీసివేయబడిన యెడల మొత్తమునకు ఒక కాకపాదమును [వాయవలెను కాక పాదలాభానంతర మెల్టపుడును తరువాతి నిర్దిష్ణ కోష్టాంక మొకటి వదలవలెను మిగిలిన స్యూతములన్నియూ నినజష్ట మునకు వలెనే (గ్రహింపవలెను. జ! జి వ్‌ం లు బ్హ్తి శీేషములో నుండి యథా సంభవ అంత్య ఉపాంత్య తుర్య అధోస్టానషష్ట అష్టమ ములను వరుసగా తీసివేయవలెను. తీసివేయబడని యెడల _దుతమునూ తీసివేయబడిని యెడల లఘువునూ [వాయవలెను ర్‌ తాళ పూరణార్థము దుతవ్హ్రతములను (గ్రహింపవలెను. మిగిలిన స్యూత్రములన్నియూ లఘుమేరువునకు వలెనే [గ్రహింపవలెను. కొాఠసొద మేరువు తీలతముః- అభోనం శ్ర యథా సంభవ అంత్య, ఉపాంత్య తుర్య షస్టముల యోగమును [వాయవలెను. శోర్థ్యూ వంత్తలుః యథా సంభవ అధోస్థాన అష్టమ అంత్య ఉపొంత్య తుర్య షవష్టమముం యోగమును [వాయవలెను కొఠపాద 'మేరునష్టము నూ(తములుః- అధోవం క్రీ 2- + వి శషములో నుండి యథా సంభవ అంత్య, ఉపాంత్య తుర్య షషస్టమముల యోగమును (వాయవలెను. తీసివేయబడని యెడల (దుతమునూ తీసివేయబడిన యెడల లఘువృనూ (వ్రాయవలెను.

టే

లి లఘువు లభించినపుడెల్హ తరువాతి నిర్జిష్టకొష్థాంక మొకటివదలవలెను కాని ఆది కూడ తీసీ వేయబడిన యెడల మొ త్తమునకు ఒక గురువును (వాయవలెను గురువు లభించినపుడెల్హ తరు వాత నిర్జిష్టకోష్టాంకము ఒకటి వదలవలెను కాని అది కూడ తీసివేయబడిన యెడల మొత్త మునకు ఒక ప్రతమును _వాయవలిను ప్తతము లభించినపుడెల తరువాతి నిరిషకోషాంక

నే ల లు న. 0

మొకటి వదలవలెను మిగిలిన స్యూతములన్నియూ నిజ నష్టమునకు వలెనే (గహింపవలెను

ఉజోర్జా వంతలు వ

లి శీషములో నుండి యథాసంభవ అంత్య ఉపాంత్య తుర్య షష్ట ఆధోస్థాన అన్టమములను వరుసగా తీసివేయవలెను తీసి వేయబడని యెడల [దుతమునూ తీసివేయబడిన యెడల లఘు వునూ [వాయవలెను

5. తాళపూర ణార్ధము దుత కాకపాదములను [గహింపవలెను మిగిలిన సూూతములన్నియూ లఘుమేరువునకు వలెనే |గహింపవలెను

సంయోగ మేరువు

పంచాంగ |ప్రస్తార విధానమునకు చెందిన సర్వ [పస్తార వివరములునూ వివిధాంగ సంయోగ సముదాయములుగా విభజింపబడి యీ సంయోగ మేరువులో యీయబడినవి

బిలుళు గడుల వివరణ __ తీలకములు

క ఎడమ నుండి కుడికి గల గడులలోని మొదటి గడిలో పైనుండి (కిందికి సంఖ్యలు వరుస్మకమ ములో _వాయబడినవి ఇవి ఆయా (పస్తారముల విలువలను (దుత సంఖ్యలలో తెలుపబడినవి ఊదా -1- వక (దుత (పస్తార పంక్తి ర్తి ద్వ్మిదుత (పస్టార పంక్తి తెల్యత్మిదుత (పస్తారపం క్రి ఇట్టే (గహింపవలెను ఈసంఖ్యలకు ఎదురుగా ఆయా అడ్డ గడులలోగల సంఖ్యలు సర్వ (ప్రసార సంఖ్య మరియూ అయా అడ్డ గడుల పైన _,వాయబడిన అఆంగములకు సంబంధించిన (పప్తార సంఖ్యలై ఉన్నవి ఉదాహరణమునకు 8 సంఖ్య కలది అష్టదుత (పస్తార పం క్షియై 61! (పస్తారములు కలిగియున్నది వీటిలో 1. సర్వ దుతాంత పస్తారమునూ, 1- సర్వ లఘ్వంత (పస్తారమునూ 1-సర్వగుర్వంత (పసారమునూ సర్వపుతాంత (పస్తారములు కూన్యములునూ 1. సర్వ కాకపాదాంత (పస్తారమునూ $2- దల- (ప్రస్తారములునూ క- దగ- పస్తారములునూ $- లగ (పస్తారములునూ 182- దగ (పస్తారములునూ ి- దప- (పస్టారములునూ వ. లప- (పస్తారములునూ గలవని (గహింపవలెను

టీం ౨ నిజ పస్తార సంఖ్యా శ్రేణి ర్‌ం నర్చూ(దుతాంత [వన్తారో వంక్రీ - అన్నియూ లఘువులే గల వస్తార సంఖ్య అన్ని గడులలోనూ 1 సంఖ్యను (వాయవలెను శం నర్బ లభ్భ త (వస్తారో వ్‌ంక్తో -- అన్నియూ లఅలఘువులే గల [పస్తార సంఖ్య రెండు [చుతముల విలువకు ఒక లఘువు విలువ సమానము కనుక పతి 2 వ గడిలోనూ 1 సంఖ్యను [(వాయవలెను. ర్‌ నర్జడుర్శంంత (వస్తారో వం క్రీ య అన్నియూ గురువులేగల పస్తార సంఖ్య నాలుగు (దుతముల విలువకు ఒక గురువు విలువ సమానము కనుక (పతి నాల్గవ గడిలోమా చ! సంఖ్యను [వ్రాయవలెను 6 నర్జుల్దతాంత (వస్తారవం్తీ = అన్నియూ ప్రతములేగల (పసార సంఖ్య అరు [దుత ముల విలువకుఒక పుతము విలువ సమానము కనుక (పతి ఆరవగడిలోనూ *! సంఖ్యను సళ] (వాయవలెను ౯ నర్చాకాతపౌదాంతో (వస్తారవంద అన్నియూ కాకపాదములేగల (పస్తార సంఖ్య ఎనిమిది (దుతముల విలువకుజక కాకపాదము విలువ సమానము కనుక (పతి ఎనిమిదవ గడిలోనూ *! సంఖ్యను [వాయవలెను గమనిక - ముందు పంక్తలలోగల ద్వియోగజ (దల-దగ-ల౫-దప -లప-దక-గప-లక-గక-పక ) పంక్ష్తులకు యధాసంభవ స్వపవఎక్రి (పతినిధి సంఖ్యలయొక్కయూ ఊర్థ్వపంక్తులలోని ఆయా సర్వాంగాంత (పస్తార సంఖ్యలయొక్కయూ యోగమును ([వాయవలెను (తియోగజ (దలగ- దలప-దగప-దలక -లగప-దగక -లగ క-దపక-లపక- గపక) చతుర్యోగజ (దలగప-దలగక దలపక-దగపక-లగపక) పంచయోగజ (దలగపక) పంక్తులకు తదంతర్గత యోగజపంక్షుల (కమానుగుణ సంఖ్యల యొక్కయూ యథాసంభవ పంక్తి పతినిధి సంఖ్యల యొక్కయూ యోగమును [వాయవలెను 8. దలవంతక్ర్రి ౫. [దుతలఘువులు (లేకలఘు (దుతముల్సు గల (పస్తార సంఖ్యా వివరములీ పం క్రిలోయీయబడినవి తీలతము - ఊర్థ్వపం త్రీ గత సర్వదుతాంత సర్వలఘ్వంత (పస్తార సంఖ్యలయొక్కయూ మరియూ యధాసంభవ స్వపంక్తి గత అంత్య ఉపాంత్యముల యొక్కయూ యోగమ్మున్ను [వాయవలఠెను,

43

ఉదా/ - [త్మిదుత (విస్తార పంక్తి జజ (స్వపంక్తి అంత్యోపాంత్యములు లేవు) పెపం క్రిలోని సర్వ [దుతాంత సర్వలఘ్వంత (పస్తార సంఖ్యల యోగము (1 యశేడా ల )ను (వాయవలెను.

చతు(ద్దత (స్తారవం క్రి - యధాసంభవ స్వపం క్తి అంత్యము (వై యొక్కయూ (ఉపాంత్యము లేదు) పపం క్తిలోని సర్వ దుతాంత (పస్తార సంఖ్య (1) యొక్కయూ. _ (సర్వలఘ్యంతములు శూన్యము) యోగము (21 ఠ్సిను (వాయవలెను

వంచ్యదుత (వన్తారవం క్రీ _- యధాసంభవ స్వపంక్తి అంత్య (త్రి ఉపాంత్య (£) ములయొ క్కయూ.. పైపంక్రిలోని సర్వదుతాంత () సర్వలఘ్వంత (1) (ప్రసార సంఖ్యల యొక్కయూ యోగము (82-1-11 ను [వాయవలెను ఇట్రే మిగిలిన అన్ని గడులరునూ అన్ని ద్వియోగజ పంక్రులకునూ [గహింపవనెను ష్‌ శక

ర. దగ-ను క్తి *- దుత గుర పస్తారపం కి

తీఠలము - ఊర్థ్వపంక్తి గత దగాంకము (సర్వ్మదుతాంత సర్వగుర్వుంత [పస్తార సంఖ్యల) యొక్కయూ యధాసంభవ స్వపంక్రి గత ప్రతినిధి సంఖ్యలగు అంత్య తుర్యముల యొక్కయూ యోగమువు వాయవలెను

10 అగం-వం క్తి _ లఘు గుర్యుప్రస్తాక పంక్తి

తీలకయము - ఊర్థ్వ్య్వపంక్రి గత లగాంకముల యొక్కయా యధాసంభవ స్వపంక్త్తి గత ఉపొంత్య తుర్యముల యొక్ట్సయూ యోగమును (వాయవనిను

శే దలగ-వం - (దుతలఘుగురు (పస్తార పంక్తి

శీలకము .- తదంతర్మత ద్వియోగజ-దల ద* లగ -పుక్తులలోని ఆయా కమానుగుణ సంఖ్యల యొక్కయూ యధాసంభవ స్వపం క్రి గత అంత్య ఉపాఎత్య తుర్యముల యొక్కయూ యోగమును _వాయవలెను

ఉదా "= సప్ట్మదుక పస్తారపంక్తి - (అంత్యోపాంత్య తుర్యములు లేవుదల దగ లగ-పంక్తుల 1వ ఇడి సంఖ్యల యో “ము (2 1. 2-2 = రిను వాయవలెను

అష్టదుత (వస్తారో వంట్తీ "= (ఉపాాత్య తుర్యముఎ లేవు) దల దగ లగ-పంక్తుం లివగడి

ట్శీత సంఖ్యల యొక్కయూ స్వపంక్తి అంత్యము యొక్కయాూ యోగము (తి 8ి(0 14 6= 19)ను [వాయవలెను ఇట్లే మిగిలినగనడుల సంఖ్యలకువూ (తియోగజ పంక్తులకునూ [గహింపవలెను 19 దొవ-వంత్తీ _ [దుతస్త్రత (పస్తార పంక్తి తోలతయు .. ఊర్జ్యపం క్తి గత దపాంకముల యొక్క మూ యధాసంభవ స్వపంక్షి గత అంత్య షష్టముల యొక్కయూ యోగమును (వాయవలెను 18 అవ-వంట్తి్‌ =- లఘుఫ్హుత (పస్తార పంక్తి తోలతయు * ఊర్జ్వపం క్రి గత లపాంకముల యొక్కమూ యధాసంభవ స్వపంక్తి గత ఉపాంత్య షష్టముల యొక్కయాూ యోగమును [వాయవలిను శ్షేశ్త దోలవ-వం క్రీ = (దుత లఘుఫ్హుత (పస్తార పంక్తి తోలకము = తదంతర్గత _ద్వియోగజ-దల దప లప-పంక్తులలోని ఆయ్యాకమానుగుణ సంఖ్యల యొక్కయూ యధాసంభవ స్వపంక్తి గత అత్య ఉపాంత్య షష్టముల యొక్కయా యోగమును [వాయవలెను 15 దత-వం ఈ 2- |దుత కాకపాద (సార పంక్రి వాత తీలతము =- ఊర్హ్యపం క్తి గత దకాంకముం యొక్కయూ యధాసంభవ స్వపంక్తి గత అంత్యః థ్‌ న్‌ అష్టమముల యొక్కయూ యోగమును వాయవలెను 16. గొవ_లఖం కీ * గృరుపుత పస్తార పంక్రి నా! యు ఓట ఆ అనానో తోలకయు = ఊర్ధ్వపంక్తి గక గపా కముల యొక్కయూ యధాసంభవ స్వపంక్తి గత తుర్య షష్టముల యొక్కయూ యోగమును [వాయవలెను న్‌ (| అత-వం్తి = లఘుకాకపాద 1పస్తారపంక్తి కీలకము - ఊర్థ్వపం క్తి గతలక్రాంకముల యొక్కయూ యథాసంభవ స్వపంక్ష్తి గత ఉపాంత్యాష్టమముల యొక్కయూయోగమును వ్రాయవలెను

ఉక్‌

18 దగవ-వం క్రీ య దుతగురుప్థ్రత్మ పస్తారపం కి

తోలకము *-_ తదంతన్గత ద్వియోగజ-దగ దప గప- పంక్తుల లోని ఆయా కమాను గుణ సంఖ్యల యొక్కయూ యధాసంభవ స్వపందక్రి గత అంత్య తుర్య షష్టమముల యొక్క యూ యోగమును వాయవలెను

19. దలక-నంక్సి - (దుతలఘు కాకపాద (పస్తారపం క్రి

తీలతము =- తదంతర్గత ద్వియోగజ - దల దక లక-పంఘ్తుల లోని ఆయా[కమాను గుణ సంఖ్యల యొక్కయూ యధాసంభవస్వపం క్రి గత అంత్య ఉపాంత్య అషస్టమముల యొక్క యూ యోగమును వాయవలెను

£0 లఅగవ-వం శీ _- లఘు గురుపుత (పస్తారపంకి

న! లు ఎలాటి అంత్‌.

తీఅతము .- తదంతర్గతద్వియో 1జ =లగ లప శప- పంకుల లోని అయ్మాకమాను గుణ సంఖ్యల యొక్కయూ యథాసంభవ స్వపం క్రి గత ఉపాంత్య తుర్య షవ్టమముల యొక్క యూ యోగమును వా9యవలెను

ల్ల... గళంవంద్రీ _ గృరు కాకపాద (పస్తార పంక్రి

శీలతము ఎ- ఊర్థ్వ్రపం క్రి గత *ఇక్రాంకముల యొక్కయూ యధాసంభవ స్వపంక్రి గత తుర్యాష్టమముల యొక్కయూా యోగమును వాంయవలెను

వ9 _దలగవ వంతి *. _దుకలఘు గురువ్లక _పస్తారపం క్తి

తోలతము *. తదంతర్గత్యతియోగజ _- దలగ దలప దగప లగప _ పంక్షుల లోని ఆయా కమాను గుణసంఖ్యల యొక్కయూ యధాసంభవ స్వపంక్షి గత అంత్య ఉపాంత్య తుర్య షష్టమ ముల యొక్క మూ యోగమును వాయవలెను

25. దతవ_వం్షి -. దుతగురు కాకపాద (ప్రస్తారపం క్త

తోలతము + తదంతర్శతద్వియోగజ - దగ దక గక - పంక్తుల లోని ఆయా కమాను గుణసంఖ్యల యొక్కయూ యధాసుభవ స్వపంకి గత అంత్య తుర్య అష్టమముల యొక్కయూ యోగమును వ్రాయవలెను

ఉరీ

వీత లగక-వం క్రీ *- లఘుగురు కాకపాద [పసారపంక్రి

తీలకతము *. తదంతర్గతద్వియోగజ _- లగ లక గక - పంక్తుల లోని ఆయ్యాకమాను గుణసంఖ్యల యొక్కయాూ యధాసంభవప్వపం క్షి గత ఉపాంత్య తుర్య అష్టమముల యొక్కయూ యోగమును [వాయవలెను

25 వక-వం ఈ *_ ప్రత కాకపాద (పస్తారపం క్రి

౨ ర్త నాంలం__

తోలకతము *- ఊర్థ్వపంక్రి గత పకాంకముల యొక్కయూ యధాసంభవస్వపం క్రి గత షష్టాష్టమ ముల యొక్కయూ యోగమును వ్రాయవలెను

268 _ దలగత-వం కీ _- (దుతలఘుగురు కాకపాద పస్తారపంకి

తీలతము + తదంతర్గత్మలియోగజ - దలగ దలక దగక లగక - పంక్తుల లోని ఆయ్మాకమాను గుణసంఖ్యల యొక్కయూ యధాసంభవస్వపం క్తి గత అంత్య ఉపాంత్య తుర్య అష్టమ ముల యొక్కయూ యోగమును వా్రాయవలేను

ట్టి దవక-వం క 7_ [దుతప్తుత కాకపాద (పస్తారపంక్తి

న! మనే |

తోీలతయు -_ తదంతర్గతద్వియో గజ - దప దక పక - పంక్తుల లోని ఆయా[కమాను గుణసంఖ్యల యొక్కయూ యధాసంభవస్వపం క్తి గత అంత్య షష్ట అష్టమముల యొకళంయూ యోగ మును వ్రాయవలెను

28 లవక-వంక్రో ల లఘుప్హుత కాక పాద్మపస్తార పంక్తి

తీలతము తదంతర్షత ద్వియోగజ-లప లక పక-పంక్తులలోని ఆయా [కమానుగుణ సంఖ్యల యొక్కయూ యధాసంభవ స్వపంక్తి గత ఉపాంఠత్య షష్ట అష్టమముల యొక్కయూ యోగమును _వాయపలెను

విం దలవత*వం క్రీ = (దుతలఘుప్తుత కాకపాద [పస్తారపంక్రి

తీలకము - తదండర్గత (తియోగజ-దలప డలక దపక లపక -పంక్ష్తులలోని ఆయా (కమాను గుణసంఖ్యల యొక్కయూ యథాసంభవస్వపం క్రి గత అంత్య ఉపాంత్య షష్ట అష్టమముల యొక్కయూ యోగమును [ప్రాయవలెను

త్‌ 80 గవత-వం శ : గురుఫ్లత కాకపాద (పసారపంకి వావ లు అయాన్‌ అనీ తీలతము * తదంతర్గత ద్వియోగజ-గప గక పక-పంక్తులలోని ఆయా (కమానుగుణ సంఖ్యల యొక్కయూ యథాసంభవస్వపం క్రి గత తుర్య షష్టాష్టమముల యొక్కయూ యోగమును (వాయవలెను | దవతో-వం కక్తీ వి (దుత గురుపుత కాకపాద [పసారపం క్రి లు అవా బాన్‌ కీలతయ =- తదంతర్గత (తియోగజ-దగప దగక దపక గపక-పంక్తులలోని ఆయా కమానుగుణ సంఖ్యలయొక్కయూ యథాసంభపస్వపంక్రి గత అంత్య తుర్య షష్ట అష్టమముల యొక్కయూ యోగమును [(వాయవలెను తలి అగవత-వం క్రీ *- లఘుగురుపుత కాకపాద 'పసారపం క్రి టే అనాటి వాత తీలతము -తదంతర్గత _తియోగజ-లగప లగక అపక గపక-పంక్తులలోని ఆయ్యా_కమానుగుణ సంఖ్యల యొక్కయూ యథాసంభవస్వపంకి గత ఉపాంత్య తుర్య షష్ష అష్టమముల యొకయూ యోగమును వాయవలెను ఫలి దలగవతక-వం క్రీ (దుతలఘు గురుపుత కాకపాద (పస్రార పంకి యు సా యువ తోీలకము - తదంతర్గత చతుర్యోగజ-దలగప దలగక దలపక లగపక - పంక్తులలోని ఆయా (కమాను గుణ సంఖ్యల యొక్కయూ యథాసంభవస్వపంకి గత అంత్య ఉపొంత్య తుర్య షష్ట అష్టమముల యొక్కయూ యోగమును (వాయవలెను

అటి షడంగ [వస్తారవు అాణాకొ

షడంగ (పస్తార విధానములో అన్నుదుత (దుత లఘు గురు ఫ్లత కాకపాదములను ఆరిం టిని ఆంగ్యపస్తారమునకు ఉపయోగింపవలెను అంగ్మపస్తార విధానము ఒక టేఅయిననూ పంచాంగ [పస్తార విధానములో అత్యల్పాంగము [దుతముకాగా యీ షడంగ (పస్తార విధానములో అత్యల్పాం గము అను _దుతమగును అందుచేయీ [పస్రార విధానములో అన్నియూ అన్నుదుతములు వచ్చు వరకూ అనగా సర్వాను [దుతాంత” మగువరకూ (పస్తరింప వలెను ఈ [పస్తార విధానములో అన్ని జాతుల అంగములను [పస్తరింపవచ్చును

పంచాంగ [పస్తార విధానమందు ఐదంగములే ఉపయోగింప బడుటచేత ఐదంగములకు ఐదు నిర్జిష్టకోష్టాంకములు చెప్పబడినవి ఈ వషడంగ ,పసార విధానములో ఆరు అంగములూ ఉపయోగిం పబడుటచేత (పతి జాతికినీ ఆరు నిర్జిష్టకోష్థాంకములుండునని (గహింపవలెను ఆవి వవనగా

త్మిసజాతికి _ అంత్య (1) ఉపాంగ్య (2) తృతీయ (8) షష్ష(6) నవమ (9) ద్వాదశ (129) ములు

చతుర్మశజాతికి ._. అంతృ (1) ఉపాంత్య (వ్ర తుర్య (ఉ) అష్టమ (8) ద్వాదళ (19) షోడళ (16) ములు

ఖండజాత్తికి _ అంత్య (1) ఉపాంత్య (8) పంచమ (5) దశమ (10) పంచదశ (15) వింశతు (20) లు

మ్మిశజాతి _ అంత్య (1) ఉపాంత్య (2) సప్తమ (7) చతుర్దశ (14) ఏకవింశతి (21) అష్టవింశతు (28) లు

సంకీర్ణడాతి = అంత్య (1) ఉపాంత్య (8 నవమ (9) అస్టాదళ (18) స్లవి-శతి (2) షడ్షింంళతు (లిక) లు

4కి ఇట్టు పతి జాతికినీగల ఆరు నిర్జిష్టకోష్టాంక ములలో మొదటి రెండు నిర్జిష్టకోష్థాంకములగు అంత్యోపాంత్యములు అన్ని జాతులకునూ ఒకటే అయిననూ మిగిలిన నాలుగు నిర్దిష్టకోష్థాంకము లునూ జాతి సంభఖ్యాగుణిజములే ఆయియుండుట గమనింపలసియున్నది అనగా తి సజాతికి జాతి సంఖ్యయైన మూడుకు చెందిన గుణిజము (86 9 19) లునూ చతుర్మశజాతికి & యొక్క గుణి జము (4 812 16) లునూ ఖండజాతికి 5 యొక్క గుణిజము (5 10 15 20 లునూ మ్మిశ జాతికి 7 యొక్క గుణిజము (7 14 21 ౨8)లునూ సంకీర్ణజాతికి 8 యొక్క గుణిజము (9,108, 2 86) లునూ నిర్జిష్టకోష్టాంకములై యున్నవి _పతిజాతికినీగల యీ ఆరు నిర్చిష్టకోష్టాంకములునూ వరుసగా అన్నుదుత [దుత లఘు గురు ప్త కాక పాదములకు (పతినిధుల్తైయున్నవి అందు చేత ఆయా జాతుల నిర్దిష్టకోమ్టాంకములను బాగుగా జ్ఞవ్లియందుంచుకొనిన యెడల యీ పస్తార పాణము సులభసాధ్యమగును క్ష తిసజాతి

1. నిజ (పస్తారము (వస్తాగోదావార ఐము గ్‌ త్ర అన్నుదుత [పస్తారము ల కే || లి లం 1 అల జీ లల త్మిసజాతి లఘువును (పస్తరించిన నాలుగ్ముపస్తారములు లభించును ఇట్టేసర్వాంగములకునూ (గ్రహింప వలెను ఇ) నంఖ్టా ,- కీలకము - యథాసంభవఅంత్య ఉపాంత్య తృతీయ షవ్ట్ఫ నవమ ద్వాదళ ముల యోగమును వ్రాయవలెను ప్రీ మవోవొతాళము *- కీలకము _ యథాసంభథవఅంత్య ఉపాంత్య తృతీయ షష్ట నవమ ద్వాదశములతో పాటుగ ఆయాగడులపైనగల సంఖ్యా శేణి సంఖ్యలను కూడ కలిపి [వాయ వలెను అట్టువాయునపుడు సంఖ్యా శేణిలోని మొదటి గడికి వెనుకగాగల 1 సంఖ్యను శి దానికి దిగువన మహాపాతాళ సంఖ్యలేకపోయిననూ (గహింపవథెను

ర్‌0 ౦) నష్టము = స్మూతములు వా కేం సంఖ్యా కేణిలోని (పస్తార సంఖ్యలోనుండి (పళ్నసంఖ్యను తీసిేయవలెను లి మిగిలిన శేషములో నుండి యథాసంభవ అంత్య ఉపాంత్య తృతీయ షవ్ట నవమ ద్వాదళశములను వరుసగా తీసివేయవలెను తీసివేయబడనియెడల ఒక అను [దుతమునూ తీసివేయబడిన యెడల ఒక (దుతమునూ వాయవలెను లి 1దుతము లభించినపుడెల్ల తరువాతి నిర్దిష్టకోష్ష్టాంక మొక దానిని వదలవలెను కాని ఆది కూడ తీసివేయబడినయెడల మొత్తమునరు ఒక లఘువును [వాయవలిను లఘువు లభించినపుడెల్ల తరువాతి నిర్దిష్టకోమ్టాంక మొకదానిని వదలవలెను కాని అది కూడ _ తీసివేయబడిన యెడల మొత్తమునకు ఒక గురువును (వాయవలెను. గురువు లభించినపుడెల్స తరువాతి నిర్ధిష్టకోమషాంక మొకదానిని వదలవలెను కాని అది కూడ తీసివేయబడిన యెడల మొత్తమునకు ఒక ఫ్హతమును [వాయవలెను ఫ్టతము లభించినపుడెల్ల తరువాతి నిర్జిష్టకోమ్టాంక ముకదానిని వదలవలెను కాని అది కూడ తీసివేయబడిన యెడల మొత్తమునకు ఒక కాకపాదమును (వాయవలెను కాకపాదము లభించినపుడెల్ల తరువాతి నిర్చిష్టకోష్టాంక మొకదానిని వదలవలెను డీ పంచాంగ (పస్తారమునకు వలెనే (గహపింపవలెను 5. తాళ పూరణార్థము అన్నుదుతములనే [గహింపవలెను త) ఉద్దిన్టము 2- పంచాంగ (వస్తారమునకు వలె నష్టస్యూతముల ఆధాగముతోనే ఉద్బిష్టమును చెప్పవలెను ల) నప్టాంగచు *- పంచాంగ (ప్రస్తారమునకు వలెనే కావలసిన మేరకు నిర్దిష్టకోష్టాంకముల ఆధారముతో పటము పట్టికల సహాయమున నష్టాంగమును చెప్పవలెను 2. ఖండ (పస్తారము న అన.(ద్రుత మేరువు (= కీలకము న ఆధోవంక్షి?. యథాసంభవ ఉపాంత్య తృతీయ షవ్ఫ నవమ ద్వాదళముల యోగమును (వాయ వలెను,

క ఊర్జావంత్తలు - యధాసంభవ అధోస్థానాంత్య ఉపాంత్య తృతీయ షష్ట నవమ ద్వాదళముల యోగమును [వాయవలెను =? అన్నుదుత మేరునష్టము వ్‌ఆ నూశములు - అథోనం క్తి =- 2 శేషములో నుండి అథోపంక్తి నిర్దిష్టకోషాంకములను వరుసగా తీసివేయవలెను. తీసివేయ బడని యెడల [దుతమునూ తీసివేయబడినయెడల లఘువునూ (వాయవలెను తి లఘులాభానంతర మెల్టపుడునూ తరువాతి నిర్చిష్టకోస్టాంక మొకదానిని వదలవలెను కాని అది కూడ తీసివేయబడినయెడల మొత్తమునకు ఒక గురువును (వాయవలెను గురువు లభించి నపుడెల్బ తరువాతి నిర్దిష్షకోష్టాంక మొకదానిని వదలవలెను కాని అది కూడ తీసివేయబడిన యెడల మొత్తమునకు ఒక స్థ్రతమును _వాయవలెను పుతము లభించినపుడెల్ల తరువాతి = నిర్జిష్టకోష్టాంక మొకదానిని వదలవలెను కాని ఆది కూడ తీసివేయబడిన యెడల మొత్త మునకు ఒక కాకపాదమును (వాయవలెను కాకపాదము లభించినపుడెల్ల తరువాతి నిర్దిష్ట కోష్టాంక మొకదానిని వదలవలెను కళ _ తాశళపూరణార్దము నియమభంగము కాకుండ [దుత లఘువులను _గహింపవలెను మిగిలిన స్య్కూతములు నిజనష్టమునకు వలెనే గగహింపవలెను ఊర్హ పా వంప్హలు లా 2 _ శేషములో నుండి ఊర్ధ్వపంక్తుల నిర్దిష్టకోష్టాంకములను వరుసగా తీసివేయవలెను తీసివేయ బడని యెశలనను _దుతమునూ తీసివేయబడిన యెడల |దుతమును [వాయవలెను 5 _ తాళపూరణార్ధము నియమభంగము కాకుండ అన్నుదుత _దుత లఘువులను _వాయవలెను. 6 _ తీసివేత అధోపంక్తి వరకూ _పసరించి అధోపం క్రిలో ఒక సంఖ్య తీసివేయబడనియెడల, అను (దుతమును వాసుకొని తదుపరి అధోపంక్రి నష్టసూ తానుసారమ్తు న నమ వతెను జి ల స 0 “కరే ల మిగిలిన బ్యూతములన్నియూ నిజనష్టమునకువలెనే గ్రహింపవధిక్టు [ ₹5/ర2 ౧ ఓ త్త ల పాద నే వాజ్‌ .

ర్‌డ్తీ తోలకము *- అధోవం క్రీ *- యథాసంభవ అంత్య తృతీయ షష్ట నవమ ద్వాదళశముల యోగమును [(వాయవలెను ఉళర్థ వం త్రలు .- యథా సంభవ అధోస్థానోపాంత్య అంత్య తృతీయ షష్ట నవమ ద్వాదళముల యోగమును [వాయవలెను ళు నూ(/తములు *- అభోవం్తీ == 2 శేషములో నుండి అధోపంక్తి నిర్హిష్టకోషాంకములను వరుసగా తీసివేయవలెను తీసివేయబడని యొడల అన్నుదుతమునూ తీసివేయబడిన యడల లఘువునూ (వ్రాయవలెను ర్‌. తాళపూరణార్థము అన్ముదుతములను (గహింపవలెను మిగిలిన స్త్యూతములన్నియూ అన్ముదుత మేరువునకు వలెనే (గ్రహింపవలెను ఉఊర్థ్థంవం వ్రలు ఎ= క తాళపూరణార్థము నియమభంగముకాకుండ అన్నుదుత (దుతములను (గ్రహింపనలెను 6 _ తీసివేత అధోపం క్రి వరకునూ (పసరించి ఆపంక్రిలో ఒక సంఖ్య తీసివేయబడని యెడల ఏ అంగమానూ [ఖాయకుండ తదుపరి అథోపంక్షి నష్టస్తూతాను సౌరముగ అంగములను [(వాయవలెను మిగిలిన సూతములన్నియూ నిజనష్టమునకు వలెనే [గహింపవలెను =ఎ'లఘు మేరువు;-= తీలకము - అధోవం కీ _ యథాసంభవ అంత్య ఉపాఎత్య షష్ష నవమ ద్వాదళశముల యోగమును (జాయవలెను, ఊర వంవ్రలు _ యథాసంభవ అధోస్రాన తృతీయ అంత్య ఉపాంత్య షష్ట నవమ: ద్వాదళశముల యోగమును [వాయవలెను

క్‌ప్ర = అఘుమేరు నష్టము:-

నూ/తములు _ అధోవం క్రి య

లి శేషములో నుండి అధోపం క్తి నిర్దిష్టకోష్టాంక ములను వరుసగా తీసివేయవలెను తీసివేయబడని యెడల అన్నుదుతమునూ తీసివేయబడినయెడల [దుతమునూ [వాయవలెను

8 (దుతము లభించినపుడెల్ప తరువాతి నిర్ణిష్టకోమ్షాంక మొకదానిని వదలవలెను క్రాని అదికూడ తీసివేయబడినయెడల మొ _త్తమునకు ఒక గురువును (వాయవలెను. గురువు లభించినపుడెల్డ తరువాతి నిర్జిష్టకోష్టాంక మొకదానిని వదలవలెను కాని ఆది కూడ తీసివేయబడినయెడల మొత్తమునకు ఒక ప్రతమును _వాయవలెను ప్రతము లభించినపుడెల్స తరువాతి నిర్జిష్టకోష్టాంక మొకదానిని వదలవలెను కాని ఆది కూడ తీసివేయబడినయెడల మొత్తమునకు ఒక కాక పాదమ.న్మువాయవలెను కాక్రపాదమ్పి లభించినపుడెల్ల తరువాతి నిర్జిష్టకోమ్షాంక మొకదానిని వదలవలెను మిగిలిన సూతములన్నియూ (ద్రతమేరువునకువలి [గహింపవలెను ఉోర్థూ వ్‌ం వ్తలు ణు

ర్‌ తాళపూరణార్థము నియమభంగము కాకుండ అన్ముదుత లఘువులను (గహింపవలెను. మిగిలిన సూ_తములన్నియూ (దుకమేరువునకువలె (గహింప వలెను

౨వ గరు 'వేరువు వ్‌ఐ

తీలకము -_ అభోవంక్రి వి యథాసంభవ అంత్య ఉపాంత్య తృతీయ నవమ ద్వాదశములయోగమును వాయవలెను ఉార్థ్య్థ వం ట్రలు = యథాసంభథవ అధోసాన షష్ట అంత్య ఉపొంత్య తృతీయ నవమ, ద్వాదచశములయోగమును (వాయవలెను.

క్రీ _వ గురుమేరు నష్టము వ్‌ఆ నూ(తమలు - అథఖోవం శీ వ్‌ 8. _ (దుతము లభించినపుడెల్ల తరువాతి నిర్జిష్టకోష్టాంక మొకదానిని వదలవలెను కాని అది కూడ తీసివేయబడినయెడల మొ త్త్రమునకు ఒక లఘువును [(వాయవలెను లఘువులభించినపుడెల్ల తరు వాతి నిర్దిష్షకోమ్టాంక మొకదానిని వదలవలెను కాని ఆది కూడ తీసివేయబడినయెడల మొత ౧ 0 ఖా మునకు ఒక పుతమును [వాయవలెను ప్రతము లభించినపుడెల్ట నిర్జిష్టకోమ్టాంక మొకదానిని మం] వదలవలెను కాని అది కూడ తీసివేయబడినయెడల మొత్తమునకు ఒక కాకపాదమును (వ్రాయ వలెను కాకపాదము లభించినపుడెల్ల తరువాతి నిర్జిష్టకోమ్టాంక మొకదానిని వదలవలెను మిగిలిన స్నూతములన్ని యూ (దుతమేరువునకుపలె గహింపవలెను ఊర్థ్హ వం లు == ర్‌ తాళ పూరణార్థము నియమభంగము కాకుండ అను.దుతగురువులను గహపింపవలెను మిగిలిన సూూతములన్నియూ దుత మేరువునకువలె గ౦హింపవలెను =; పుత్‌ మేరువు :- న! కీలతము ఐ= అధోనం త _ యభాసంభవ అంత్య ఉపాంత్య తృతీయ షష్ట ద్వాదళముల యోగమును వాతల 09 (ాయవలెను ఊర్థ్వ పం ్హలు 2- యధాసంభవ ఆధోస్థాన నవమ అంత్య ఉపాంత్య తృతీయ షష్ట ద్వాదశముల యోగమును (వాయవలెను = పుత మేరు నషము ;= యు ళు నూతమలు _ ఆధోవం క్రీ = 8 _ _దుతము లభించినపుడెల్ల తరువాతి నిర్జిష్టకోష్టాంక మొకదానిని వదలవలెను కాని అదికూడ తీసివేయబడినయెడల మొత్తమునకు ఒక లఘువును [వాయవలెను లఘువు లభించినపుడెల్ల తరువాతి నిర్జిష్టకోష్టాంక మొకదానిని వదలవలెను కాని అదికూడ తీసివేయబడిన యెడల మొత్తమునకు ఒక గురువును వాయవలెను గురువు లభించినవుడెల్స తరువాతి నిర్జిష్టకోష్టాంక

5్‌5్‌

మొకదానిని వదలవలెను కాని అదికూడ తీసివేయబడినయెడల మొ త్తమునకు ఒక కాకపాద మును _వాయవలెను కాకపాదము లభించినపుడెల్ల తరువాతి నిర్దిష్టకోష్టాంక మొకదానిని వదలవలెను మిగిలిన స్మూతములన్నియూ [_దుతమేరువునకువతె [గహింపవలెను.

ఉర్థూ వంవ్హలు ల్లా

ర్‌ తాళపూరణార్థము నియమభంగము కాకుండ అన్నుదుత ఫ్లతములను [గహింపవలెను మిగిలిన స్కూతములన్నియూ దుతమేరువునకువలె [గహింపవలెను

కోలకము ఎ

అధోవం _క్రి *- యథాసంభవ అంత్య ఉపాంత్య తృతీయ షష్ట నవమముల యోగమును [వాయ వలెను

ఉర్జ్వూవం త్రలు *- యథాసంభవ అధోస్తాన ద్వాదశ అంత్య ఉపాంత్య తృతీయ షష్ట నవమ ముల యోగమును [(వాయవలెను

= కాకపాద మేరు నష్టము:-

నూశములు - అధోవంశి _-

తి (దుతము లభించినపుడెల్స తరువాతి నిర్జిష్టకోష్టాంక మొకదానిని వదలవలెను కాని అది కూడ తీసివేయబడినయెడల మొత్రమునకు ఒక లఘువును [వాయవలెను లఘువు లభించినపుడెల్ల తరువాతి నిర్జిష్టకోష్టాంక మొకదానిని వదలవలెను కాని అదికూడ తీసివేయబడినయెడల మొత్తమునతు ఒక గురువును [వాయవలెను గురువు అభించినప్పుడెల్ల తరువాతి నిర్జిష్టకోష్టాంక మొకదానిని వదలవలెను కాని ఆదికూడ తీసివేయబడినయెడల మొ తమునకు ఒక పతముకు

జాతి రు

వాయవలెను ఫ్టతము లభించినపు డెల్బ తరువాతి నిర్దిష్ట కోష్టాంక మెకదానిని వదలవలెను చా 0 మిగిలిన స్నూతములన్నియూ [దుత మేరువునకువలె [గహింపవలెను

ఊర్జూ వం క్షులు =-

ర్‌ తాళపూరణార్థము నియభంగము కాకుండ అన్ముదుత కాక పాదములకు (గహపింపవలిన్ను, మిగిలిన సూత్రములన్నియూ [దుత మేరువునకువలె (గహింపవలెను

56 సంయోగ మేరువు

సంయోగమేరు పంక్తుల వివరములు యీ దిగువన యీయబడినవి ఆయా పంక్తులలోని

సంఖ్యలను పంచాంగ సంయోగమేరు విధానముననుసరింని [గహింపవలెను

గమనిక - బేసి జాతుల (8 5€ 9) సంయోగ మేరువులలో సర్వదుతాంత సర్వలఫఘ్వుంత (పస్తారసంఖ్యలు సరిజాతి (4) సంయోగ మేరువునకువలె ఒకే ఊర్జ్వపం కక్రిలో లభ్యముకాక్ష పోవుటచేత పంస్తులసంఖృలను _వాయునపుడు మొదట సర్వ దుతాంత (పస్తారసంఖృనూ తదుపరి సర్వ లఘ్వంత వస్తారసంఖ్యనూ పరిగణనలోనికి తీసుకొనవలసి యుండును

1. (పస్తారఆఅనుదుతసంఖ్య 2౭ (పస్తారసంఖ్య లి సర్వాన్యుదుతాంత (పస్తారపంక్రి 4 సర్వ (దుతాంత ప్రస్రారపంక్రి 5 సర్వ లఘ్వంత [పహైరపంక్రి 6 సర్వ గుర్వుంత [పస్తారపం క్రి 7 సర్వ ఫ్హతాంత పస్తారపంక్రి 8 సర్వ కాకపాదాంత పస్తారపం కి 9 అద-పంక్తి
2. అల-పం క 11 దల-పం క 12 అదల-పంకక్రి 18 ఆగ-పంక్షి 14 దగ-పంక్రి 15 అదగ-పం క్రి 18 లగ-పం క్రి 17 అలగ-పం క్త 18 అప-పం్షీ 19 దలగం- పంకి £0 దప-పం క్తి ౨] "అదలగ-పం క్తి 22 అదప-పంక్తి లకి లప-పం క్తి, వి. అలప-పం క్రి £5 అక-పంక్షి £68 దలప-పంక్రి 27 దక-పంక్రి బరి అదలప్‌-- పం క్రి 29 గప-పంక్రి 80 ఆదక-పంక్రి (దీనిలోగల 80వ అదక-పంక్తి ఏ9వదిగనూ 29వ గప-పం క్రి తి0వదిగనూ మిగిలిన జాతుల సంయోగ మేరువులకు మార్పుబెందును) 81 లక-పంక్రి 2 అగప-పం క్తి 88 అలక-పంక్రి 84 దగప-పంక్షి 85 దలక- పంక్రి 86 ఆదగప-పంక్రి 87 లగప-పంక్రి 88 అదలక-పంక్తి (దీనిలోగల లిరివ అదలక-పం క్రి లివదిగనూ 87వ లగప-పం లిరివదిగనూ మిగిలిన జాతుల సంయోగ మేరువులకు మార్పుబెందును) 89 గక-పంకక్రి 40 అలగప-పంక్తి 41 అగక-పంక్తి 42 దలగప-పం క్రి 4కి దగకంపంక్తి 4ఉ. ఆదలగప-పంక్తి 45 అదగక-పం క్తి 48 లగక-పం క్రి ఉఓ7 పక-పంక్తి 48 అలగక-పంక్రి 49 అపక-పంక్రి 50 దలగక- పంక్తి 51 దపక-పంక్రి 5£ అదలగక-పంక్రి 558 అదపక-పంక్తి 54 లపక-పం క్రి
3. అలపక-పంక్రి 6 దలపక-పందక్రి 57 అదలపక-పంక్తి 58 గపక-పంక్తి
4. అగపక-పంక్రి 60 దగపక-పంక్తి 61 అదగపక-పంక్రి 62 లగపక-పంక్తి 68 అలగపక-పంక్రి 64 దలగపక-షంక్రి 65 ఆదలగపక-పంక్తి. ఇ్టే మిగిలిన జాతుల సంయోగ మేరువులన్నింటికినీ (గహింపవభెను

57 వ, చతుర్యశజాతి (వ సారోదావారోణము ౨- వావ నే | జీ ఇంట బి ౦0 ర్‌ 04౬ తి ఇషం 6 క ఈ చతుర్మశజాతిషడంగ (పస్తార వివరములన్నియూ ఆయా నిర్దిష్ట కోష్టాంకములగ్న అంత్య ఉపాంత్య తుర్య అష్టమ ద్వాదశ షోడశముల ఆధారముతో [గహింపవలెను. తి. ఖండజాతి (వస్తారలోదావార ణము వ= వంచాతుుదుత (వస్తారము ఎ శ్రే క 6, ఇంట వి ఇం౦ ౯ ఇంటళ లి 0౦ఇం౦ 8 లీ ఇషటం రి పంటల ర్‌ 0౦04 ఈ ఖండజాతి షడంగృ్మపస్తారవివరములన్నియూ ఆయా నిర్చిష్టకోష్టాంకములగు అంత్య ఉపొంత్య పంచమ దశమ, పంచదశ వింశతుల ఆధారముతో (గహింవవలెను శీ మిశజాతి (వస్తారోదావారణము *- నప్తాన్యుదుత్యావస్తారొాము ఎ క్షే | శల ఇంగం% ది ఇంం౦ 198 ౧౪౦ఇ లి ౦౬౦౦ క్త 1టటట0ట ల్సీ ఇచషం౦ 15 ఇం౦గ౬ ర్‌ 0౦0౬౦ 16 0౦౦౬ 6. ఉఇషంటం | ఉటఉంటళ // ఇంజలం 18 ౦౦0 8 06౪౬౦ 10 ఇట౦ంటటల లి అడడం వి0 ఇంటల 10 ౦౦౦౬ వే క క్షే ౧౦౦6 వివి లచటలళ ఈ మిశజాతి షడంగ్మపస్తారవివరములన్నియూ ఆయా నిర్జిష్టకోష్టాంకములగు ఆంత్య ఉపాంత్య సప్తమ చతుర్దశ ఏకవింశతి అష్టవింశతుల ఆధారమేతో (గహింపవలెను

ర్‌కి 5ఈ సంకీరజాతి నో (వస్తారోదావారణము *= బవాన్యుడుత (వస్రారము 4 కేం | వం ౦౦౦% 2 ఇంంంం రిం ఇటట0ఉ0% లి, ౦౪౦౦౦ లి ౦౦4౬౬౦౬ శీ ఇళలజం౦ం0 2 ఇడండషంగ ర్‌ ౦౦౬౦౦ లలి బంటఉటం౪ 6. ఇటంటంం త్య 0౧1400 క ఇంగఇ1ం0 తిర 1డషటటట064 0. ౦౮4౬౦౦ 58, ఇం౦౦14 రిం ఇచంంషటం౦ లగ, ౦౬౧౦౪6 10. 0౦౦౦ 88 ఇంఉంంటడ కేం ఇషం౦ంఇం 80. ౦౦౬0౪౪ 1వ, ఇంటంఇం 40 ఇషంటంటటె 19. ౦౪౬౦౪౦ శీ! ఇంఉజటంటట ఢీ. ఇపఉటంటం శీలి 0౪6200౪ 15. ఇంంజజం శీలి, ెచటటటంటట కే6 ౦౬౦2౦ త్తీ్యీ ౦౦౦౮౬6 క్షే ఇంషంటజం డీల్‌ ఇయంం౦ంటటట 18 ౦౦2౪౬౦ శీ6 ఇంజంటటళ 19. ఇజంటషటం శ్ర గ వి0 అంటటషషం శీర య. య | ౦4౪400 తీరి ఇం౦ంటట టట లివి దంటటరఉటం ర్‌0 0౦౪౫ల 28 00004 ర్‌1 ఇంటంటటటట ల ఇడం౦ం౦01 ర్‌ి ౦౦01266 లర్‌ ఇండం౦౬ వ! ఇటంంటటటటట 26 ౦0౬౦౦0౬ ర్‌4 ఉండట వ, ఇటళఉ006 ర్‌క్‌ న. ౭ ఇం04ఉ0% కథ గ

కత్రి ఈ సంకీర్ణజాతి వడంగ (పస్తార వివరములన్నియూ ఆయా నిర్దిష్ట కోష్టాంకములగు అంత్య ఉపాంత్య నవమ అష్టాదశ సప్తవింశతి ష డ్త్రింశతుల ఆధారముతో (గహింపవలెను. ఈ పై నాలుగు జాతుల (పస్తార వివరములన్నియూ త్మిసజూతి షడంగ ప్రస్తార వివర ముల ఆధారముగ (గహింపవలెను తి. సంయుక్తాంగ [పన్రారవుం ఈ సంయుక్షాంగ (పస్తార విధానములోకూడ (పస్తార పద్ధతి అంతయూ పంచాంగ, షడంగ (ప్రస్తార విధానములకువలెనే ఉన్ననూ దీనిలో షడంగములేకాక సంయుక్షాక్షరములవతె పరస్పర సంయోగము కలి* ఒక అంగము మై మరియొక అంగము |వాయబడి యుండు సంయు క్రాంగములుకూడ ఉపయోగింపబడుటవలన దీనికి యీ పేరు వచ్చినది ఈ ,పస్తార విధానములో ఎన్ని అక్షరముల విలువక్తై ననూ ఒక సంయుక్తాంగమును నిర్మించుకొనవచ్చును ఉదాహరణమునకు పధి అక్షరముల విలువకు తిసజాతిలో ప్ట్రత విరామమునూ చతుర శజాతిలో గుర్ముదుతమునూ ఖండజాతిలో గురువునూ మిశి జాతిలో లఘ్ముదుత విరామమునూ సంకీర్ణజాతిలో లఘు విరామము (అన్ముదుతమునకు నామాంతరము విరామమునూ (వాయవలసియుండును. వీటిలో ఖండజాతి గురువు తప్ప మిగిలినవన్నియూ సంయుక్తాంగములే అయి యున్నవి పంచాంగ షడంగ (పస్తార విధానములలో అంగ్యపస్తారమునకు పై అంగముకంటె తక్కువ విలువగల అంగమును దిగువన (వాయవలసియుండగా యీ సంయుక్తాంగ (పస్తార విధానములో పె అంగముయొక్క_ విలువకంటె ఒక అక్షరము తక్కువ విలువగలిగిన అంగమును దిగువన [(వాయవలసియుండును ఈ (పస్తార విధానమునకే మ్మిశమాంగ పస్తారమనియూ, మి్మిశితాంగ (పస్తారమనియూ నామాంతరములు కలవు

1. నిజ 'ప్రస్తారము (వస్తారోదావారణము 2 చతురను (దుత (స్తారమ (పస్తార అన్నుదుత త్మిసజాతి చతుర్మశజాతి మిగిలిన జాతులు నంఖ్య లా 1 | ళో 8 లి | షీ షీ | 00 0౦0 00 శ్రీ షం ఇషం ఆడం ర్‌ గ "క శ్రా 6 ౬౦% ఇంగ ఇంక క 010 ౬ 0 రి ఇంట న! చటరళ నన నన ననా...

ఠ0 ఈ (ప్రసార విధానములో చతురన్నుదుత ,పస్తారములగు తిిసజాతి లఘు విరామమునకు గాని చతుర్మశజాతి లఘువునకుగాని మిగిలిన జాతుల ద్విదుతమునకుగాని ఎనిమిది [ప్రస్తారములే లభించునని [గహింపవలెను ఇట్లే నర్వజాతుల సర్వాంగములకునూ (గహింపవలెను 2. నంఖ్రూ వం తీలతమయు - అన్ని వెనుకగడుల సంఖ్యల మొతత్తముగాని లేక అంత్యాంకమునకు రెట్టింపు సంఖ్యనుగాని [వాయవలెను ఏ) మవోపౌతాళము 2 తీలతము -_ అన్ని వెనుకగడుల సంఖ్యలతోపాటుగ సంఖ్యా కేజిలోని సంఖ్యలనుకూడ కలిపి [వ్రాయవలెను అట్టు (వాయునపుడు సంఖ్యా శేణిలోని మొదటిగడికి వెనుకగాగల “1” సంఖ్యను దానికి దిగువన మహాపాతాళ సంఖ్య లేకపోయిననూ [గహింప వలెను. ౦) నొష్టము వ నూ(తమలు -

౨. శేషములోనుండి వెనుకగడుల సంఖ్యలు వరుసగా ఒకటి తరువాత ఒకటిగా తీసివేయ వలెను తీసివేయబడనియెడల నొక అనుదుతమును _వాయవలెను వెనుకగడుల సంఖ్యలలో ఒక గడిసంఖ్య తీసివేయబడిన యెడల £ అను దుతముల విలువగల అంగమునూ. రెండు సంఖ్యలు తీసివేయబడినయెడల తి అన్నుదుతముల విలువగల అంగమునూ - యిథే ఎన్ని వెనుకగడుల సంఖ్యలు వరుసగా తీసివేయబడునో ఆ సంఖ్యకు ఒకటి కలుపగావచ్చిన సంఖ్యకు సమానమగు ఆంగమునుగాని సంయుకాంగ మునుగాని నియమభంగము కాకుండ [(వాయవలెను అనుదుతము తప్ప మరియే ఆంగము లభించిననూ ఒక వెనుకగడి సంఖ్యను వదలవలెను

1, 5 సూత్రములు షడంగ (పస్తార నిజనష్టమునకు వలేనే [గహింపవలెను

(4 ఉద్దిష్టమ ౯ మిగిలిన [పస్తార _విధానములకువలె నష్టసూతముల అధారముతోనే ఉద్దిష్షమును చెప్పవలెను

(ల) నట్టాంగమయు = అన్ని వనుక గడుల మహాపాతాళ సంఖ్యా శేజీసంఖ్యల ఆధారముతో మిగిలిన (పస్తార విధానమాలకు వలె నష్టాంగమును పటము పట్టికల సహాయమున నియమ భంగము కాకుండ, చెప్పవలెను

61 శి. ఖండ (పస్తారము ఈ సంయుక్తాంగ (ప్రస్తార విధానములో (పస్తారాంగము యొక్క- విలువ పెరుగునట్టి (పతి అనుదుతము నకునూ ఒక్కొక్క మేరువు వంతున నిర్మించ వలసియుండును అందుచేత ఏక్రాన్ముదుత మేరువు (అన్నుదుతము) ద్విఅన్నుదుత మేరువు ((దుతము) [తిఅన్నుదుత మేరువు (త్మిసజాతి లఘువు మిగిలిన జాతులలో [(దుతవిరామము) చతురను (చుతమెరువు (త్మిసజాతి లఘువు మిగిలిన జాతు లలో ద్యిదుతము) యిట్లు మనకు కావలసిన ఆంగ ప్రస్తారము వరకూ పతి అన్నుదుతమునకునూ ఒక్కొక్క మేరువు వంతున నిర్మించుకొనవలెను ఈ [గంధములో అష్టాన్ముదుత (_పస్తారము వరకు వరుసగా ఎనిమిది అన్నుదుత మేరువులునూ ఒక సంయోగ మేరువునూ పేర్కొనబడినవి. ఇంకనూ కావలసిన యెడల ఆయా కీలకముల ఆధారముతో నిర్మించుకొనవలసి యుండును నర్చామేడ తీలతము =- ఆఅథోనం శ్రలు *- ఎన్ని అన్నుదుతములు విలువకలిగిన మేరువగునో అన్నవ వెనుకగడి సంఖ్య తప్ప మిగిలిన అన్ని వెనుకగడుల సంఖ్యల యొక్క యోగమును [వాయవలెను ఊర్జానం త్తలు ,--. ఎన్ని అన్నుదుతముల విలువ కలిగిన మేరువగునో అన్నవ గడి సంఖ్య మ్మాతము క్రింది పంక్తి నుండి (గహించి మిగిలిన వెనుక గడుల సంఖ్యలన్నియూ స్వపంకి | నుండి (గహించి వాటి యోగమును (వాయవలెను న నర్వావేడు నష్టము *- వివిధ మేరువుల గడుల సంఖ్యలను [వాయటకు ఉపయోగింపబడిన “డు లన్నియూ శిర్దిష్టకోమ్టాంకములే అగును అయా నిర్దిష్టకోషాంకముల ఆధారముతో. వివిధ మేరువుల అధోర్థ్వ్రపంక్తులకు మిగిలిన (ప్రస్తార విధాశనములకువలె నషమును చెప్పవలెను ట నర్పూవేద జీడ్డిస్టము “-- ఆయా నష్టస్తూతముల ఆధారముతో మిగిలిన (వస్తార విధానములకువలె ఉదిషమును చెప్పవలెను చట నర్వావేదనష్టాంగయు = ఆయా మేరువుల వివిధ నిర్జిష్టకోష్టాంకముల ఆధారముతో పటము పటికల సహాయమున మిగిలిన (పస్తారవిధానములకువలె వివిధమేరు పంకుల నషాంగములను చెప్ప వలెను న సంయోగ'మేరువు ఈ సంయుక్తొంగ |పస్తార విధానములో (పస్తారాంగము యొక్క విలువ పెరిగిన కొలడీ సంయోగ మేరువు యొక్క గడులను నంఖ్యలనూ కూడ పెంచవలసి యుండును. ఉదాహరణమునకు

ల ర్‌డే

అష్టీను[దుత [ప్రస్తారము వరకూ గుణించి _వాసిన సంయోగమేరువు యీ [గంథములో యీయబడినది

దాని వివరణ యీ దిగువన కలదు

వివరోశాయు .- (నిలువు గడులు)

| [పస్తార అను.దుత సంఖ్య

వి [పస్తార సంఖ్య (శివ గడి నుండి అన్ని నిలువు గడులపై భాగమునగల సంఖ్యలు ఆయా అంగముల లేక సంయుకాంగముల విలువను అను.దుత సంఖ్యలలో సూచించును 8 సర్వ వకాన్నుదుతాంత (పస్రారపంకి కీ సర్వద్వియను[, దుతాంత (పస్తాఠరపంక్తి ర్‌ సర్వ [తియను.దుతాంత (పస్తారపంక్రి 6 సర్వచతురనుుదుతాంత (పస్తారపం క్తి 77 సర్వపంచాను (దుకాంత (పస్తారపం క్రి 8 సర్వషష్టాన్నుదుతాంత (ప్రస్తారపంక్రి 9. సర్వసప్రాన్కుదుతాంత [వస్తారపంక్తి 10 సర్వఆష్టైను[దుతాంత (పస్తారపంక్షి 11 ఏక-ద్విఅను[దుతపం క్తి 12 వకంత్రిఅన్నుదుతపం క్రి 18 ఏక-చతురన్నుదుతపంక్తి 14 ద్వి-(తిఅన్నుదుతపం క్ర 15 వక-పంచాన్యుదుతపంక్తి 16 ద్వి-చతురన్నుదుతపం క్రి 11 వక-ద్వి-(తిఅన్నుదుత పంక్రి 18 ఏక-షష్టాన్నుదుతపం క్తి 19 ద్వి-పంచాన్నుదుతపం క్రి 20 (తి-చతురనుదుత పం క్రి 21 ఏక-ద్వి-చతురన్ముదుతపంక్తి 22 ఏక -సప్ర్తాన్నుదుతపం క్తి 29. ద్వి-షష్టాను _దుతపం క్తి 24 ,తి-ప-చాన్ముదుతపంక్తి దై5్‌ ఏక-ద్వి-పంచానుుదుతపంక్రి 86 వీకంతి- చతురను[దుతపం క్రి.

తీలతము _ పంచాంగ షడంగ (ప్రస్తార సంయోగ మేరువులననుస రించి గహింపవలెను

63 ఇల్లి

• 1పస్తార విషయ కీలక వివరణవరు :-

1. సర్వ పస్తార విదానములలోని సర్వ వివరములునూ ఆయా నిర్దిష్ట వెనుకగడుల సంఖ్యల ఆధారముగ [(గ్రహింపవలసి యున్నది. ఈ సంఖ్యలను నిర్మిష్ట కోష్టాంకములందురు. వాటి వివరములు యీ దిగువన యీాయబడినవి చతురశజాతి పంచాంగమునకు 1-92-4 6-8 త్మిసజాతి వడంగమునకు 1-2-9. 6- 9-19 చతుర్మశజాతి , 1-2-4 8-12-16 ఖండజాతి 1-2-5-10.15-20 మిశజాతి ణి 1-2-'/-14-21.26 సంకీర్ణజాతి ఫం 1=2-9- 18-27-86

ఆయా జాతులకెదురుగా "పేర్కొనబడిన వెనుకగడుల సంఖ్యలు ఆయా జాతుల నిర్దిష్ట కోష్టాంకములగును ఈ నిర్దిష్ట కోమ్టాంకములు పంచాంగములోని ఆయా నిర్జిష్ట కోష్టాంగములగు [(దుత లఘు గురు పత కాకపాదములకునూ షడంగములోని ఆయా జాతుల నిర్దిష్ట కోష్టాంగములగు అన్నుదుత (దుత లఘు గురు ప్త కాకపాదములకునూ (వతినిధులై యున్నవి. పై గడులలో 1 2 గడులు అన్నిటికిసి సమానమేకాగా మిగిలిన గడులలో పంచాంగమునకు “2” యొక్క గుజిజములునూ షడంగములోని త్మిసజాతికి జాతి సంఖ్య యగు “8 యొక్క గుణిజములునూ చతుర్మశజాతికి “4” యొక్క- గుణిజములునూ, ఖండజాతికి “5 యొక్క గుణిజములునూ మిశజాతికి యొక్క గుణిజములునూ, సంకీర్ణజాతికి “9 యొక్క గుణిజములునూ కలవని [గహింపవలెను

సంయుకాంగములో అన్ని వెనుకగడుల సంఖ్యలునూ నిర్షిష్టకోష్టాంకములే అయియుండి గడుల సంఖ్యకు ఒకటి చేర్చిన విలువకు సమానమగు నిర్దిష్టకోష్టాంగములను కలిగి యున్నవి

£. సర్వ మహాపాతాళ (శేణులకునూ ఆయా సంఖ్యా మహాపాతాళ (శేణుల నిర్దిష్ట కొష్టాంకము లన్నిటి యోగమును [వాయవలెను

8. సర్వపస్తార విధానములలోని మొదటిమేరువులకునూ మొదటి నిర్దిష్ట కోష్టాంకము అధో పంక్ష్తులకు లోపించి ఊర్ధ్వ పంక్షులకు [కింది పంక్రి నుండి _గషాంపవలసి యుండును ఇళ్లే

64 విప మేరువునకు వివ $కివ మేరువునకు 8వ 4&వ మేరువునకు ఉవ 5వ మేరువునకు 5వ 6వ మేరువునకు 6వ నిర్దిష్ట కోష్టాంకములకు గల యీ సర్జబాటును గమనింపవలసి యున్నది.

4 నష్టమును చెప్పుటకు వస్తార సంఖ్యలోనుండి _వశ్న సంఖ్యను తీసివేయగా మిగిలిన శేషములో నుంటి ఆయా నిర్దిష్ట కోష్టాంకములను వరుసగా తీసివేయవలెను. పంచాంగ షడంగములలో మొదటి నిర్దిష్ట కోష్టాంకము తీసివేయబడినయెడల తరువాతి నిర్జిష్ట కోష్టాంగమును వాసి దాని యంకము (సంఖ్య)ను వదలవలెను కాని అది కూడ తీసివేయబడినయెడల మొత్తమునకు దాని తరువాతి నిర్దిష్ట కోష్టాంకమును [వాసి తిరిగి దాని అంకమును వదలవలెను. ఇదే (వాయుచూ ఏ ఆంకమైననూ తీసివేయబడనియెడల ఆ అంకము ఆధారముగా గొని తిరిగి దాని నిర్దిష్ట కోపాంకములను మొదటినుండియూ తీసివేయుచూ ఆటులనే అంగములను [వాయ వలెను.

సంయుకాంగములో అన్ని వెనుకగడుల సంఖ్యలునూ నిరిష్ట కోష్టాంక ములే అయియుండి ఎన్నిగడుల సంఖ్యలు వరుసగా తీసివేయబడినవియో ఆ సంఖ్యకు ఒకటిచేర్చి ఆ విలువకు సరి పడిన అంగమును లేక సంయుకాంగమును _వాయవలెను గడి సంఖ్య తీసివేయబడి అంగము లభించినపుడెల ఒళ నిరిష కోషాంకమును వదలవలెను ళా చట 0

క్‌ సర్వపస్తార నిజనష్టములకునూ _పథమేతరమేరువుల యొక్క పంక్తుల నష్టములకునూ

ఆ [పస్తార అత్యల్పాంగమే తాళ పూరకాంగమగును.

సర్వ్మపస్తార (పథమేతర మే రూర్ధ్వ పంక్తుల నష్టములకునూ ఆ(పస్తార అత్యల్పాంగమునూ ఆ మేరునిర్దిష్టాంగమునూ తాళపూరకాంశములగును

పంచాంగ (పధమమేరువగు [దుతమేరు నష్టమునకు (దుత లఘువులు తాళపూరకాంగము లగునుకాని పం క్రి సహజముగా (దుతహీనము కనుక ఆపంక్రికి యీ[దుతము లోపించి లఘువుమాత మేతాళ పూరకాంగమై ఊర్థ్వ పంక్తులకు _దుతలఘువులు తాళ పూరకాంగములగును

షడంగ _పథమమేరువగు అన్నుదుతమేరునష్టములకు అన్నుదుత _దుత లఘువులు తాళ పూరకాంగములగును కాని అధోపం క్తి సహజముగా అన్నుదుతహీన పంక్తి కనుకృఆ పంక్తికి అను దుతము లోపించి దుత లఘువుజే తాళ పూరకాంగములై ఊర్థ్వపంక్తులకు అన్ముదుత (దుత లఘువులు తాళపూరకాంగములగును

65 సంయుక్తాంగ (ప్రధమ మేరువగు ఏకాన్ముదుత మేరునష్టమునకు ఏకాన్మ్నుదుత ద్విఅనుుదుత ((దుతము [(తిఅనుదుతాంగ (తి సజాతిలో లఘువునూ మిగిలిన జాతులలో (దుత విరా మమున్సూ ములుతాశపూరక్రాంగములగును కాని అధోపం క్రి సహజముగా ఏకాను దుతహీన పంక్తి యగుటచే ఆ ఆధోపం కికి ఏక్రాను దుతములోపించి ద్విఅన్నుదుత (తిఅను దుతాంగ ములు తాళపూరక్రాంగములై ఊర్జ్వ్యపంక్తులకు ఏకాను [దుత ద్విఅన్నుడుత ,తిఅదుదుతాంగ ములు తాశపూరకాంగములగును.

6 సర్వ్యపస్థార పధమ మేరూర్ధ్వ పంక్తుల నష్టములకునూ తీసివేత ఆధోపంక్రికి పసరించి యా పంక్త్యంక మొకటి తీసివేయబడనపుడు అత్యల్పాంగమును ,వాసుకొని తదుపరి పంక్తి నష్టస్తూతాను సారముగ అంగములను [వాయవలెను మిగిలిన మేరువులన్నింటికినీ అఆట్టుయే అంగమునూ [వాయకనే తదుపరి అద్దోపంక్తి నష్టస్తూతానుసారముగ అంగములను (వాయ వలను

౯77 పంచాంగ సంయోగ మేరువులోని నిలువు పంక్తుల అంగ సముదాయములను పరిశీలించిన యెడల.

కాకపాదము ఆదిగా గల సముదాయము ఎ క్షే

వ్రతము ఆదిగాగల సముదాోయములు ఎ వి

గురువు న త్శీ

లఘువు ఎ 8

(దుతము ళ్‌ వ. ---మొ త్తమునకు 81 సముదాయములుగలవనియూ యీ సంఖ్య కాకపాదము నుండి మొద లిడి వరుసగా రెట్టింపగుట వలన వచ్చినదనియూ తెలియును

ఇఫ్లే షడంగ సంయోగమేరువులోని నిలువుపంక్తుల అంగసముదాయములను కూడ పలిశీలిం

చిన యెడల కైన పేర్కొనిన సముదాయములతో పాటుగా అన్నుదుతయు క్త సముదాయములు కూడ ఉండుటచే పె సంఖ్యకు అనుదుతయుక్త సముదాయసంఖ్య అగు జి ((దుతసంఖ్యకు రెట్టింపు)ను కూడ చేర్చగా మొత్తమునకు 68 సముదాయములు కలవని తెలియును. (సంయుక్తాంగ సంయోగమేరువులోని నిలువు పంక్తుల అంగ సముదాయములు ఇష్ట (పస్తార ములను బట్టి మార్పులకు హేతువగుటచే వాటిని గురించి పేర్పొనలేదని తెలియనగును )

66 (పస్తార మేరు పథక సూచిక

1 చతుర్మశజాతి పంచాంగ (పస్తార వివరణ పధకము ది [ద్రుత మేరువు

లి లఘు /

శ్రీ ॥ గురు

థ్‌ ప్తత 9

6 కాకపాద న

"7. సంయోగ ణి

8 తిసజాతి షడంగ (పస్తార వివరణ పథకము థి అన్ముదుత మేరువు 10 ణి (దుత 9కి || ణ లఘు క 12 ః గురు క [లి ప్రత 31 క్ష సంయోగ 9 15 చతుర్శజాతి (పస్తార వివరణ పధకము 16 అన్నుదుత మేరువు 17 (దుత ॥ 18. లఘు [9 గురు ఇ జీ సంయోగ ? 21 ఖండజాతి , _పస్తార వివరణ పధకము 22 అనుదుత మెరువు

లన! | (దుత 99

బ్య లఘు 99

67 బెల్‌ ఖండజాతి షడంగ గురు ఇ 27 మిశజాతి (పస్తార వివరణ పథకము ఓరి అను దుత మేరువు ౨9 _దుత ఏ0 లఘు ణి తే ౪ సంయోగ క 83 సంకీర్ణజుతి షడంగ 1పస్తార వివరణపథకము లలి అనుదుత మేరువు లర్‌ ఠి లఘు క 87 _సర్వజాతి సంయుక్తాంగ (పస్తార వివరణ పధకము 88 ॥ ఏకాను[దుత మేరువు 89, 9 ద్విఅను దుత శ్త౦ 9 గ (తిఅనుదుత శబ 9 పంచానుుదుత గ శీల $ ॥ వషష్టానుదుత $ 44 ; సప్తాన్ముదుత ; ఉక్‌ అష్టాన్నుదుత ఇంకనూ అధికముగా వివరములు కావలసిన మైడల జయా, కీలక ములనుబట్టి [(గహింపవలెను ) దరరు? గంధ ఛి లోలో ఆనాబ్బి. మ స య మా ఖా టీ మ ఇ గ ఖీ ( లీ 6% సె న్‌ క న అణ ౮ ధ్‌ స శ్‌ గ ్‌ వ వ...

[12130456 72|6|7 640042 | పకక సనన వదిషదకమ నస శవఖకణలణగారా ౨ కకా కాకా ణా కణ కలి టాం త 2 నశవవినిత “వవ లణ” ౧ఖల ననివనంవకవిం వజ” లక లలి నివతనవ కతన ౫౧౧౦౯౫ తతి ౮6109000 71070568 ర 090407 డా (5 10|70 350415 _ రా 4106 0|2/01405 __ లం ఇం “ఇం కకం రాం 2104 0404 01103 నం నంలో తాం క నల 602 2610204006 0020. __ ర్యా వల న సవ ఇ అవవ నిజజఖజల నన ౧ సన శవ) వరం సం జకనిన వాం కివపతటాాాా రాడా 671 5౩93500064 చా త వడ 4101039644) || ఇజం బలం 12౯ కన న మడ 23 స 74౬ వ1 వె 56706452 2 2 2| 3 5|70246335530 | నాలా లాలా త డయా కనన వాసం పాంా లంకల వ ల! తన కకనిలింం ౪భ౫గలణెనా ౯బల ఖఖ ఇ 2౨ (వ ౨400 3870006మ 0 ాచేమిడి వావ క ఉఆంలాటషంం. లాలా లాట

| వగ వన వకవ జవకజననన నల జజనన కక న వనజ న జజకరణరలంగాణా లలల వజ గా ఇరద ణం నగారా [నాం 2 2.2 610 13 32561760/6654ట తయన క నన ఖాన వజనకలనన = అంలిల న వందా నన. వఖనవ ౧౧ర౫౫గ౧ల ౫ ఇగగకా నన. మనవి లల 044 పయుది.. మనన శన శనవణవవనపనన ననన న ఆమన అననన నన నాననా ల నన ఇఅఖనిననినన నానా ననన ఇానణనానానన. వార్‌ నా డాం సేం శంక రాం వం కాం వశంలో మజ నం లల వాలా పూ కక్‌ కి | నం బంగం ఇవవ ననన ఇన రదకలరద వనన

“కం ఇగ ఇళ నం. వఇఖం లం ం కా సళ లాం ఉక శ తన వజఖక న వవ] క వ జనా చా. ఏం0|0[0/0 69 -9౦|౨|౦| కకకఖతనారకలకకకరకరకకకకకకన నివి జక జనరవికఐకిరలవరరకకం 5 నైఇజ జన వరావకక వక రకరకొనన తకఠఖ"జర౯లఐన ఐవవవఐఅఖవవఐలఖన. డం | ఇస తక్షక క్త లచ అం అ కళకెాగాా కనన లవ నవవ.

బాకి పకన 8 ఉమకాగాగా |. [2 3 6 1743 95 వగ్య్య3 0 రాం నర “అతనా అకలిలి అతతరలి డాం లాం నశ నతలి అలల 10121 071 ఆలా క్ష రచ అంటారా కే 0 140 (10

• లాలా ర క్‌ కరికి వతం - వ లం ా ట్ర్‌ రై ఇ౩వవరవశ68న్‌ _ ' | _ _ వైర? ళ్‌ పరర | | | 221014 60 12528 | క |. న్‌ ఓ,042,42 పదవికి ల------- మ 01112 23650040 అ మ॥ న | 04116 ల! వచా 67 2 వ డ్గందంంట పాం టి 5 2 గ 2024550620 2 | _ డా ఇ| 3 1 ౨ 6 13751 971802336ా _ __ న్‌ా 2వ లలన 2567215826 2 ఒం గు 7 2226264262 3860 _ _ | గాం అశవతనత “ శవిల క్యా భత కా టా పళ. పారా డాం “ఈ 78140402 | ల గా? 22 (2 5 10 30 3372 136256 2 గా 42 “ఇ ౩ ౨8 14ష337661107160 | | జా

శవ || 2 | | |. 7 512 క న తతత! ఉహ రన నే... క్ష లాలా మేమ చర 7 104 ర కా్యళ్యారేం డా లా... ఆం భం? లాం. 1వ రి4 5 6|7 8112 12 | ఆాాయాడే 124 7 టి య్య్యరరకయంంతం; 0 నవవివమవమవవలం అతల ||. కాండం నైకాాా అఖిల అతత య స అ కిక కకక నం నవవమఖలని ఖనన కర | సలం | లాలా ాాాాాకై క? ఫై శతమిత న కిషన్‌ (| తవిలి“ “అసగావరనఐవఖవ టా నకల -- శత తతతమిలి మత సశ లంళ ౦ _ టాక క క??? కల | రభ ం ణల షాంలారల్షి | వకవ కకక | లగా శవా స్త్‌ ఇ 1 = వక్‌ ఇవ ్‌్‌్‌ | ౫౦౨౧౦౦౦ ఇల౦ం౦౦౦)* |. ననన న... ఆం ంనరననన నన రం ననా కఅిరదిరిని నాం అచ క్ష క్ష కనక స శకతికకని ఖల వ మతి శమన నఖ

15 | (44,34 5|6 7 8 ౩ (101119 | | | (42 2 3 ౮2010 32వర90036%43

(237 26 కటకట ల డం 222 యా ళం డం 02 8109207 నం 2070 రోగ్‌ రారా ల 206644౦7 రం ౯ 1,0 |7|0350 గర ల 06 ౧౫౦౮౩౧౦౧ న 530 5 0 ఉంం650 05 వా గంం00ంం లాలా లలా టాడా ౪20 ౨౩౦ ౩౦౬౦50౯ చాడా 10౨2౦05 ౦10026౮446 2 ఆయా ర1 ౮వ 316 6౯౮౦1౦16 యా! తా టిం 20116 8726౨౨5 |... 6|7 115 1535175 రా క 14 2020376040 3 రాగా చ 1 ౨6 10135300 దబిం యం 1వ ర|ట 7 2002344700 4042 రం 21224 3% 56121723340 నినినివనిక వవ వవ వకవ జన వన ఐల మకా [5910111 రారా బి57 ౩ 3౨ ఈర | కం శకతకవమవి వి వలి వకనమకవ వలి కక మఖిల

8720212 | 4 3% 56|7 1 ఎ520వష1 శే 2 36 102631500404454|0 అమన మన ల కలకల మమల ఖు కలి కల కళ ఖఖనణు ఇ కలి కకత కతత త శవ వ కవ కవివివివవి మిలమిల అవక నకలిమలి కమ! కలు మకిలి కల అం 55 ఇలిమిని మలి ల. క ణణకల ఖని మలల అ మకిలి వవ వమన కవ కతిణతి అలల అలక నిన మలి క అకలి ల ఈక కమల వమమిమిలి ల ఖలి ఖు వక క కమత అతి లాలా ాాాా అశఖవవవవివల ల కల “వసన నమన! కం తతణని విమల “అల కతినల ణి తమన కనక్‌క్‌క్‌ కవన లన ౨ తరం | |. కళ గినాం | లా కన్‌ నెక్‌ ్ల...-- | _|(౯శ9ణ|0౫గ౫౦షే | కచ కనిన ల్‌ ---- కా ఇగ న్‌శారికిన్‌ |. ౦990 600|60|[000096 | | (౧౦౦౦౦౨ ౦౦౦|౦౦౦* (౫౦ ౦౨|౧|౧౦౦౦*|౦౦99 | _(.-..|,౨0|0|4|0000|99* | శభకణహాణనా౨అణరివవమఠలదనిదవితని "౨ తణభవఖణలదం ఎలవలలమిఐలలవమం ఇ లలల గి కి నకరవికెన్‌ క్‌ | గం ల వాం అగాాలరానిచళక | టా కవన నన అవవ... "లన్ని మమమనం జజ నననినని నిన నిననక మజ కల అలణలఖన ఐల ఖనన

ల | |

వా 2వ 71౯౯౧7 ౯౩౧౦2 సనన గర టతరా వగా నా జనన న లాలా గా తాన లాలా రాడా పాండా గా సన... ననన 7 గల ాారారాాాాడాడాం 201 న. వన గంగాం ణు బాలా రారా క రకా ర న యాగా కడ ౮౭0౫6౮7. ణన లాగా చ 2౮6 ర 6 కనిన | యాడ కంర 0 కంట్ల |. టాడా వశ రష | వం 3602 |. ఆడ వరల 3 మ ట303ంకే లాడే వ 03446 ౭౩ (| గా ౮ 1౮ 1114133466 __ లా వ. అలన ననా నానన తలా డాం ఆర వాం యన టాటాల లగ కయి ఆడా డ ల కష దంంంరంత వ ౨ ాాగాగా నవ 13 ఈ 02106 బుటి | లాడ 2 54156 13ఎ0వ్య65ర 2 || టాడా 11 22 3/౯౮ ౩4320 లాలా వాం రతా | క ఇ. 22ంగ లం లజ లా గా గగనాన లా యాడ ర్క 9మ5ం00ం04ి0 నా

మ్‌ 102222 ఆం కరముల. -- (2216 35౨వ ల్‌ టంయుంన30 న! కమమిణమవల ణి ఖిలిలఖ నఖ ఖిని అని నఖిల | 6020 | ౨౩౨౩1౦౦౦౦౦ క 11000066 నెల 0000౦౦౨. | 4౨110000౦3 | ౭71౧౦౩1౦ ౦౦7€| 4-|--|621511 00003120! ౨1 00000౩0346 తే 54€2120 0063406 (1 త “71000౦౦౨౫౫ ౨౩22 | న సిరసరం ర్‌ం దా (12:12 00000430 వ60వ00 టక 1200009100 3జాకని కక నమమ జక జక కణ జ జనమని | కవన వక మమల మలినం“ అం టా! టాటా! ల! త శవఖణ నఖ క ఇల కలి కవ నలిన ౨ టాటా! లల టా! అవవ వవిలల అలవి కవన మమల ఇ వకవ వమనణల ల ల లన డా సాలా

2 44234567 6?1000202 (ఓ |42 35 04322 36160?7744024 (1 3|7 1 రె05రకరపకకంలోంతు టాటా కాం కననినల ఐవవవఖంం అవ నఖ లాడ పడ టాాాా 7101110 _ ౨0104007 _ 7107 ౧౧|వరి్‌ 6108093607 |. ' 510|7,0238 06/0 ___ న ఉ10 6 ౨౨10 566౨ (31 05౦1503557 | __ 104 0100 0% 3520 ఎ | _ (410130 6 0103151242 ప. 1ల20 304౨౨66122 | 1010101111 310 లాలా “ఇ నననక వనన నన సాం “అవని డర | 0076కి _ (671 5153704 న. ' “45౩1 * 10 వంవవవర ర వ | | _ ఇ 31 36 (1015163957 న. 41434 5 ల|7 101వ _ 1424312234 56760 _ ంాా! లా! టాం నాం టాటా. లా అవిక ణణ మలల కల క కణ కిలకిల నతి ణి

నివిణనవలణ న ననన ననన ననన లన కనాన న ననన ననన ననా నా నన ననన నన కానానా నానన స ననన న నాశన శనకక కం ౮ ౭20౮ డా 1 వ ౩4 56 1 వి ళ్కంవంత6.] 21 ష|3 5 ౭19మవక6 ఉం ఇనా కనన జణ మననవ వనన నన వ వస సలల ననా అనం నానినినన లన త ౮౦ (౭౭ నూ "ఇజలంరాణలం బలల నలం [వవ న ౦ 6|౦ ౦౯ డం 73100 ౮౦౦౭ వ | ఈ వ|1౦ ౦|౦౦|౩ ర. ౯౭84|0౦౦|౦౫ భట: 1 0|ర|౦౮౩౯ గా గ 10౧౦౨ 6౨621 ౧|౮౦|౦క|2౦| ప | 7602 06౮6౧౦౩౩౬౮ | | 3077120 000౦౭74౦౮౯ |. (6౯ ౮౦౦౮౦౬౩౯ ౨12 2241110 0౦౦౨౯€౦౩ || కవలల ననల నజ కజిన్‌ వశ నా. దవనం లన నానా నానన నా అక్కా కననవలలన పనన నన ౫ కణనిఖబజజలన ల ౨ వన అని అలల నన ల జజల। గా కనన నలల కజణన జనన నా కవన కలవ నలనినా న ననన జవజక! డం కక నమణ ణన లలలలనానననా నా నన లల అలన ననా అననా వనాల! డాం

1 | [1212|34|[౯67|6780” | కానన దా రం 2-0 వ నానా రాడా 27 [150 కరయతడు స... నానా నన సనన నస ఆ ననన కం నినన ననా. నననననంర డాని ర చాడా 4 ౮0 నన ంంల నా న నన నానన నన ఇంగా లాల ఐల క గా ఇలా అలాగని గా 42760౫0 5605. గాడా 240 50150350 7౦ | | లాగా శ 040100 షొ రకక4 3. లాటా ౮96 6౦0100 బ౨౨/టి (౯ టాటా వం, 3640౨66 గా 01౮4 (౮|2|0|1|1 141౮ | నన ననన న సన అబన న. నా ననన నన నన వన చాడా నాం ల చాడా ౭716ల | క వనమవకనంుం

రాడా డా గ క: 4 104035 మ |. కంర... డడ ౨04656౮ 8920౮ హాం 12444 ౨(క6ల న నలల. కనన నా నా నానన నన న మైన అననన న అ ంా కలల. అలన ఖం లన 5 వజన

లాటా కణ ణని ఖల శల ఖని కన ల విల విమల లన లలన తనని మన ల ఇ కాయలలాంటి _ కమ. 212౨5 6 13213458? 441

లాలా లాలా లాలా లా తవిలి ణఖని నవవ వవవవవనతి కక ౮02కు! తేట 10000 0|| తడ 10 00060 వవ 100000౦ | యా-ం-టక 4100003 ||. ౯510000007. కటి 20000 | పాయ 0000౦౦ ||. (రక్‌ కో 2 000౦౨౩ లన ౦100౦౯౮ | (టైపే 1200000౪౨౦ ంతటి. 000001౫౨26 ాటాలాడతమి! 10000406 || టాటాల. టాడా రాడా! సాలా. లా. “22 ఐ= = = వవ నవవ వ వవ కక లాలా! లారా డా లాలా

సాలా టాడా

ర శ ననతం” గణం క కక కవల, క్ర గాలం డగ జజ ల నజ లు గాగ డవ ఈ ఇంగళరకర |. వానా నా నానా న ననన సనననననాలనాల న నన లజనం ఇ మ లాం గంగను నకం నన డన కతల డాక్‌ 4076 (1147 407 5000 డా చా ౮66వ లాగా తం కళతండ్తా గానా న అ అనం గా లప దమ ఉష | 56 7౮6... రడ క ఈదర. (౬4 ౩ 4 1 |2|5 6. ౮1 1౫౨౯౭130 122 = 4|6 1596౯౮0 రాలా రానా లాగా ల నన నలం. ఆం 4ంల శక ౮౫౫౧౧౫ ఇాదింంంాంల॥ గాం 2 ఉ 10 2244 66 మ62820 జావ వ ద ౨ ళ:930ంద శ షప ఉ తవం ఇ ఇ 7 ౧2మ9 0. | ఇన న కల న. లలు 2 న లలన. ౧౫౫ క 21 2145 1652624250 గా ఉగ తవరగా తంటా న ననన ఖనన న [214 1 ఇల్రరన త 2462ల ననన ననన తనల నం న నాననా త ాలాంం:4ణశా నానన రా 2 వల మన నానన నవల సన నవప క

టాటా యా టా ాలాలా లా డాం _ ఆ. నం! 6 మి యి కవమవవవవమల అ ఎర “౫౬ డాటా? నవివిమలి యాం టాం యంగ నవే లం | అతన వణ బలం నవా చన | నకవివవినణఖన . వా “వివిన ఫై జం ణి | కలల ఖఖల జంగా వివిన స ౩2౪ ంణఅల | ణ్‌ వాన వా ాలాలాామషిత అణ వాలుగ అకవమల ఇన నత. -- కకక |

జం కాక మమల క = ఆటా తనక కకం రి న తతర గాఐదకఐణనదలరఖనతన న న టాటాను టా వువన్‌తతి టవాజణవాంలా లాలా మై బలల గా దగ పకా వ తమ అ బజజ లన మన హసూానుకునమునె?

౦ గం 70/0౯ ల!

(ఈ (గై (. శ

సట వతు ఏల

కా చాచావావన్‌ టు! . *111000ఈరక4411012 4404010100 టగా లన. (ఆగ న క ల ల స | ల టె * ॥ ॥ ॥