Telugu Telugulo Sankalanaluo_0 - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

తెలుగులో సంకలనాలు (మ౫౫క0పిం02ఏ3 1 శివివిర60 ) , వ

• న. థ్‌ చ న] వము + డాక్టర్‌. గొల్లకోట సూర్యభాస్కరరావు

కథ: 560 లర వా క క త! సా కొ. ఉ0%కక్‌0క్‌ 50878కలికక8ికత కిక కక0 కణ 66410160 : అెలంలుం6 19092 ఆం9163 9 500 ఫ00 28 ఇరు/(- ఆం వలి మంంలాండే క ఉంటం 9 రి కం? ౧౦919 సే నీ ల౭. 6. 5. క5క9కకకిక కక్ష0 - “ గ 50000 01 11900409 (7 చం క ౮౦౮ ౧ ౪6/9 ౧/ శి 8 00414 ౮1౮-533 124 ర కష క సాంంథా రః క (తటి లి త్‌ స 1 నం టిట్లా (40 జ 6 . న [ క! ళో ప్రి తి అడడయడదిదుదదనణడడనాకకడునడడనదదడడడననడననడడడడలనడడడనననవడడనన నానన ఈ వ్రస్తక౦ం తెలుగు విశ్వవదా్యాలయ అన్థికసవోయంతో ప్రచురితం

అవ్వాలా వ్యా “నాన అజా “అనా “అజా “నా నా “జారాను “వినా అఆ౦కిత౦ భగవాన్‌ వత్యపాయి పాదవద్మములకు ఎను వాడు ఎనన ఎవడు ట్రా ఎనా్య్యానాలు అవా కము నని. ఎయు ఎమి

కృతజ్ఞతలు శొవ్రావ్ననక్రహిమాోునా-

ఈ శాఖమై ఒక అవగాహన కల్లించిన (పాతస్మరణీయులు (శ్రీ నిడదవోలు వెంకటరావుగాలికి ప్రథమంగా బమస్క-రి స్తున్నాను=

ఈ అంశంమై పుస్తకం (వాయమని "వన్న శేట్టి, చ)రణనిచి ఏన ఆచార్య రవ్వా (శ్రీవారి గారికి?

పున్తకం వాయటం మొదలు పెట్టిననాటినుండి పోఛత్సహిస్తూ? సజంజీవోలు తీరుస్తూ కొండంత అండగా నిలిచిన ఆచార్య బేతవోలు రానుబహ్మంగారికి,

మంచిపని చేస్తున్నారని మర౭ళొన్ని నలవహాలిచ్చిన అచార ఖ్‌ జి. వి సుబ్రివ్మా ణ్యంగారికి, (శ్రీ నిడదవోలు శివనుంద చేశ్వర రావు కా౭కి

ఇలా ఓ చిన్నపున్తకాన్ని వాొస్తున్నానని చెప్పగానే అమూల్యమైన సంకలనాలళోపాటు సముచిత సలవోలిచ్చిన ఆచార ఆర్వీయన్‌, నుకదరంగారికి, కొంత్‌ వాదోడుగా నిలిచిన ఉపన్యా సకులు (గ్రీీ ఎల్లూరి సుభాళక్‌గారిక్కి

అంగ్గగ్రంథాల విషయం వచ్చినపుడు అర్ధంకాని అంశాలు అవగాహన కల్లిస్తూ తోడ్చడిన సాహిత బైనీరంంనహవోయ గ౦థాలయాధి శారిణి సోదరి (శ్రీమతి శారాబాయిగారికి,

కోరిస వెంటనే తమ సహృదయామోదం తెలియ జేసిన ఆచార్య చేకూరి రామారావుగారికి ఆచార్య యస్వీ రామారావు గారిక్స్‌ అబార వ్ట్‌జీ విం సుబ్రివ్మా ణ్యంగారికి

గ౦9ంథధప)చురణకు అర్థిక సహాయం వేసిన "తెలుగు విశ్వవిద్యా లయ యాజనూన్యానిక్కి

ఇలా ఎందరో సవోయంచేశారు అందరికీ నా కృతజ్ఞతలు.

జీ యస్‌. భాస్కరరావు

అభినందన

సంశలనం అంచ కూడిక చేర్చు అనే అర్ధాలయినా సాహిత్యంలో కాంత విశీషార్థం వచ్చింది. సామ్యుమూ, వైమమ్యుమూ ఉన్న ఖండికలను నకత) నమావేశపరచినదాన్ని సంకలనం అని సాహిత్యంలో వ్యవహాఠి స్తున్నారు,

సంకలనం కాక్‌ కొయిల్‌ లాంటిది. భిన్నరుచులను వక త్ర పఠుసుంది వక కాలంలో వైవిధ్యాన్ని అందిస్తుంది. సాహిత్య నంద ర్భంగా వక శాలం అంశ వ్యవధి ఏమంత లేని నాలివిసృతి కాల ప్రమాణంగా గ్రహించాలి.

భామను గురించి చెప్పటానికి నృజించుకున్న భావను ఆధిభామ (ఏశ్‌ం(2120823280) అంటారు, భాస్కరరావు రాసిన ఈ గ?ంథం నంకలనా ను గురించినది ఈ పుస్తకాన్ని బట్టిదూ స్టే పపంచ లిఖత భామలన్ని టిలోనూ నంకలనాలున్నట్టున్నాయిం మౌఖిక భామల్లో నంశలనాలుంటామయా 1 ఒకే విమయాన్ని గురించి నలుగురు ఒకచోట కూర్చుని నాలుగు విషయాలు మాట్లాడుకుం కు ఆ వ్యవహార ఖండికను విషయ సామ్య భేదాలను బట్టి సంకలనం అనొచ్చునేమో ! అయితే మాట్లాడేభామకు త్వరనాశం ఓక తప్పనిగుణం శాబట్ట ఆ సంకలనాలకు ఫ్రం ఉండదు, చరిత ఉండదు,

సంకలనాల్లో మాత్రమే కనిపించే కవులున్నారు. గాథానప్త శతిలో కవులపేర్లు తెలు స్తున్నాయి కొని వారి ఇతర రచనలు జీవిత విశేపాలూ తెలీవు ఈ సంకలనమే లేకపోలే అ గాథ లేమైపోయి ఉందేవి 1

ప్రబంధ మణిభూవమణ సంళలనంలో సగానికిపైగా అకారాలం దొరకటం లేదం శు వారిరచనలు అద్భృశ శ్రమైనా ఈభాగాలను మి'ల్చింది ఈ సంకలనమే కదా

ట్ట!

గాలిలో కలిసిపోయే వాటిని పిభాకరళా(స్రీగారు పు సకంగా కూర్చుబ ల్తే చాట పద్య మణిమంజరి మనకు దక్కింది? ఈ అవనరాన్ని గమంంచే లత్తణగిం థాల్లో ఉదావ్యాతి పద్యాలను వరి ఆచార గ! రవ్వా (శ్రీవరిగారు అలబ్ధకావ్యముక్రైువలి (188%) ని పికటించారు

సంకలనాల సాహిత్య సేవను గురించి తక్కువ అంచనా "పెయ్య లేము, ముగ్గకృవ్లగారి “వైతాళికులు లేకపోతే కొందరు భావకవులు అదృశ్యమయ్యేవారు కొడవటిగంటి “వెంకటనుబ్బ య్యగారిని గురించి మనకు జెలిసేదికాదు అకాలపు కవయితు)లు ముగ్గురెనా “వై కాళి కలువ ని శీ మసకు దక్కారు వై ళాళికుల్లో సంకలితం అయిన పద్యాలూ శయాలూ ఇతర(తా దొరకని రోజు రావచ్చు, అ మూట కొస్తే ఇప్పటిశే అస్థికి ఉందొ, కవి కొండల నెంకటళావుగారి పున్తకాలు ఎక్కడ దొరుకుతున్నాయి అంకేశాక సంకలనర్ప జర్పునుబట్టి ఒళధోరణికి సంపూర్ణ పాతినిధ్యం వహించే పున్తకం కూరిస్తే అది ఆధోరణిని గురించి రిఫశిన్సు పుస్తకంగా పనికా స్తుంది, _వెఆళికఅకు అఆ (పతిపటత్తి వచ్చింది.

అ శరవాత వచ్చిన 'మసోదయంికు ఆ గౌరవం దక్క లేదు. వునర్ము దణ ఛాగ్యానికీ నోచుకొ లేదు లేలంగాణొ కవుల సంకలనం ఉదయఘంటలు (1954) మళ్ళీ అచ్చుశాలేదు సుమారు ఆ ప్రాంతా ల్లోనే వచ్చిన “శల్చని కూడా మళ్ళీ అచ్చుకాలేచు, ఇవన్నీ మళ్ళీ అచ్చుకావాల్స్పినవిం

ఒక్కో-సారీ పతిగల్లో మూరిమే ఆచ్చయి ఆయా కవుల గ్రంథాలు రానప్పుడు ఆ ధోరణికి సంకలనా'ే రిఫరెన్సు గింధాలు అవుతాయి. ఇటీవలి ఒకధోరణి యీ వైశన్యకవిత, ఈ ధోరణిలో జయపిభు కొండేపూడి నిర్మల, ఈశ్వరి, విమలల పుస్తకాలు దొరుకు తున్నాయి, శాని సావిత్రి; ఘంటసాల నిర్శల, పాటిబండ్ల రజని, రావుల పల్లి సునీత వంటి కవయితుిల ఫపుక్తకాలు దొరళవు, పుస్తకాలు

ళా వేయదగినన్ని ఖండికలు వాళ్ళు శాయలేదు. కాని తివురనేని (శ్రీనివాస్‌ వేసీ “గురిచూసి పాజేపాటి (1980) అనే సంకలనం బూససి (మీవాద కవిత్వం మాద వ్యాసాలు దంచేస్తున్నారు ఇటీవలి వ్యాసక రలు, ఇటువంటి సంకలనాల గురించి డాక్టర్‌ జి యస్‌ భార్కరరావు "ఇెలుగులో నంకలనాలు అనేవు స్తశం రాయటం అహ్వోనించదగింది. నిజానికాయన కెలుగుదాటి ప్రపంచ సాహిత్య సంకలనాలను గురించి కూడా చెప్పాడు ముఖ్యంగా పొచీన నంకఆఅవాలను గురించి ఎక్కు-వ విషయాలు చెప్పాడు ఈ శతాబ్దపు తొలిరోజుల్లో వచ్చిన సంకల నాలను బాగా డిన్క-వర్‌ చేశాడు శాని ఈయన చేసిన పొరపాటు ఇతని కలానికి నంశెళ్ళు "వేసింది. అన్ని పికియల సంకలనాఆను గురించి చె బోయి వీ ప్రక్రియలో నంకలనాల్ని గురించికాడా పూర్తిగా చెప్ప లేకపోయాడు వీగో. ఒళ (వ్యకియను మాత్రమే ఎన్నుకుంటు ఒకపాటి సమ్మగత అయినా సాధ్యమయ్యేది. సంకలనాలను గురించి చెప్పవ సింది చాలా ఉందనీ, చెప్పాల్సిన అవసరం ఉందనీ మనకు తెలియ చెప్పటం వరకు ఈ పుస్తకం చెయ్యగలిగింది. ఒక్కో శాఖసరించి తరవాత పరిశోధకులు లోతుగా పరిశీలించవచ్చు. ఈపనే ఫొసర్య_రరావు కాల(శమంలో వెయ్యవచ్చు" అ దిశకు వేలు భూపిస్తున్నందుకు భాన్క-ర రావును అభినందిద్దైంం చేకూరి రామారావు ఉంకే0.08

ఆచార్య ఎప్వీ* రామారావు ఆధ్యములు, "కెలుగు విభాగం ఉసా నియా విశ్వప్‌ద్యాలయం శుభాకాంక్ష “ళ్ళృతులు మును సెస్పినట్ట సక్కృుతులు (దవ్వి శాంచుకంకును నొకచోట గానబడగ సకల నయశాన్ర్ర్య మళములు సంగ హించి టంథ -మొనరింతు లోఫోవ కారఠరముగను” అని మడికి సింగన సంకలనాలకు నాంది పలికి నిజంగానే లోకోపకారం శానించాడు. ఏంథోలజియా(4[1(%010811) అన్న ట్ర్‌కపదం ఫుష్పామ చయనానికి సూచక మైనట్లుగా నే, ఫఘనుడగు (ౌథమాలక రి కమ్మని పువ్వులుగూరి ఏ దండగట్టన (శ్రీయ సీ8ిదామము ఘటింపుదు అని సింగన వచించతం కాకతాలీయ మే అయినా విశ్వాత స భావనను చాటుతున్న ది, సంకలన (గంథాల సనమాలోచనకు పూనుకోవటం భాన్కత రావుగారి పరిశోధనా జిజ్ఞాసకు నిదర్శనరి. సంకలన స్వరూప స్వభా వాలు నిరూవీంచిన తొలి (పకరణంలో సంపుటింసంకలన శబ్దవిచారం సముచితిలగా వుంది. తర్వాత వివిధ భావమలలోని సంకలనాలను సం(గవాంగా పేర్కొన్నారు తెలుగు సంకలనాలను వర్గీకరించి (పత్యేక సమిత కావించిన (పకరణాలు (4 $) రచయిత కృషిని పట్టిఇస్తాయిం (స్యవథముంగొ ఈ (ప్రయత్నాన్ని తలపెట్టిన భాస్కర రావుగారిని అభినందిస్తూ మలిము[దణలో దీనికి మరింత నమ్యగ్ష రూపాన్ని నంతరింప జేస్తారని అకాంటీ. స్తున్నానుం 1$ నవంబరు 1092 డా॥ ఎస్వీ రొమారావు సికిం చాచాద్‌

ఆచార్య జీ. వి. సుబ్రహ్మణ్యం "కెల్సగు సాహితి (తెలుగుశాఖ) యూనివర్సిటీ అఫ్‌ సైదరాబాద్‌ హైదరాభాద్‌ - 500 184 పసందైన పరిశీలన

“శాదేదీ కవిత కనర్హం + అన్న ళ్లు శా బేదీ వరిశోధనకనర్తం1 అని భావించేరోజులివి, (వతి చిన్న విమయాన్ని గురించి నివరాలు శీకరించి వివరించేరోజులు గడచిపోయాయి. డాని పుట్టుపూర్వోత్త్‌ రాలను గురించి శౌస్ర్రీయంగా,. చార్మితికంగా, ఆ త్త్విశంగా వినే మించే, వివేచించే, దర్శించేరోజులలో నునం జీవిస్తున్నా౦, దీనినే పరిశోధన స్పృహా అంటున్నాం

పరిశోధన మేధావుల్‌ పరిమితమైందనీ, ఆది అందరికీ అందు బాటులో ఉండదనీ, అవగాహనకు అశ్యంతజటిలమైందనీ, ప౦రికోధకులు (వజలప దూరంగా ఉండిపోతారనీ లోకళలో కొన్ని భొవాలు (ప్రచారంలో ఉన్నాయి. కాని, అవన్నీ [కమంగా ఈ రోజుల్లో కరిగి పోతున్నాయి, ఏ్‌ జీవితాంశంలోనై నా, వీ విజ్ఞానాంశంలోనై నా, ఏ విద్యాంశంలోనై నావ కళాసాహి త్యాంశంలో న నా పరిశోధన పూర క్‌ మైన వాస్తవ పరిజ్ఞానం అత్యవసరమని అధునికులందరూ నమ్ముతు న్నారు, పరికోధన ప్రజాజీవితంలో ఒకభాగ'నై పోతున్న ది-అందువ ల్ల పరికోఢన అందని (మానిపండుగా కాకుంజా అందరకీ ఆందుబాటులో ఉండే నిత్యావసళ వస్తువుగా మారుతున్నది

పరిళోధనాంశాలను కనుగొనటం పర్ష్నిశమతో కూడ.ళొన్న చే (ప్రతిభతో సాధింపదగిన దేవిజ్ఞానపరిధిని విస్తరించే విశిష్ట త్రేజకిరణ మే,

గ్‌ అయిశా డానిని (సజల కర్థ రు య్యేటట్లు, (వజల అనగావానలో (పవ హీంచేటట్లు 'వతిపాదించి వివరించే పద్దతులకు ఈనాడు అత్యంత (పాధాన్యం కలిగింది. అగాధమైన వేదాంత తత్తా చిన్ని నవనీతంగా మలచి అన్వా దకొోగ్యంగా సమాజానికి అందించే [ప్యకియకు ఒకనాడు ఎంత (పాచుర్యుం ఉండేదో ఈనాడు అటువంటి పద్దకి అన్ని విజ్ఞాన రంగాలలో, జీవితరంగాలలో, క ళాసాహిత్య రంగాలలో అంత (పచా రంలోకి వచ్చింది నేటి పరికోధసలో చెచ్చీది అపూర్వంగా ఉండాలి, శె ప్పేపద్ధతి అరటిపండొలిచి ఆరవేకిలో "పెట్టినట్టుండాలి అవగాహానకు అసక్తి ఆయేడితం కావాలి. అంశ నేటిపరికోధన (వజ్ఞా మాధు ఠత్యంతో పాటు, ప్రజాశ భాపరిమళాన్ని కూడా అందించాలన్న మాట |! డా। జి యన్‌, భాన్క.రకావుగారి ఈ (గంధం చదువ్సచూ ఉంచే అధునిక సాహిత్య పకికోధనకు సంజంధించిన వ] భావాలను అనుభవిస్తున్న ట్ల ననిపించింది. మరుగుపడ్డ అంశాన్ని ఎన్నుకొన్నా మరులుకొలి పేటట్లు రచించే శేర్చు రావుగారికి సవాజంగా ఉండటంచేత ఈ పని సాధ్యమైంది, పరిశోధకుడు వస్తువు నెన్నుకొంటున్న వ్వఈ ఆ పరిశోధన వ స్తువుకు నంబంధించిన పరిజ్ఞానంతో పొట్టు దాన్నిడ్తైన ఒక దాళ్ళనిక ప్రవ త్తినికూ డా సహజంగా కలిగిఉంశః పఠిళోధన ఫలవంతమాతుంది. 'శేకపోతే అది వాస్తవాల సంపుటిలాగానో, వి సేమఇకోశంలాగానో, వివఠాల విలోశనంలాగానో తయాకాశుంది. చార్టర్‌ భాస్కరరావు గారు వస్తుతః అంతర్చృష్టి ఉన్న పరిశీలకుడు దండకాలు, సంకలనాలు వంటి ఉ పేవీ,.తాంశాలమాద పరిశీలనకు పూనుకొన్నా వాటి స్వరూవ స్వభావాలను గురించి లోక శ అనుభవంతో కూడిన ఆవగావానను వ్యకృం చేశోప, సంకలనాఅను గరించి ఆలోచన మొదలుపెట్టిన

శ!

భాస్కర రావ్రగారు వాటి నిర్వ చనాలను నిరూపించిన తరువాత వాటి (ప్రియా వివేచనాన్ని నివ్రణంగా చేయటానికి పూనుకోవటం వారి అంతర్జ్భృ్టికి కార్కాణ, (వ్మ్యకియను గురించి (పామాణికమైన అభి(పాయంలేని విమర్శకుడు సాహిత్య పరిశోధనను (క్రమంగా చేయ లేడు. (ప్యకియా.. వరిజ్ఞావలిగల పరికోధకునికి ఏ అంశం మాద కసీ సాగించినా నల్లేరుపై బండినడకలా వురోగమి స్తుంది,

ఒక అంశంమిద (గంథం టానేటపుడు "అది వవిధమైన (గ్రంథంగా రూపొంచాలని రచయిత సంకల్పిస్తాడో ఆ విధమైన న్వభావంగల (ప్యక్రియగా జాలువారుతుంది. గెలుగులో వెలువడిన సంకలన (గంథాలమిాద ఒళగంథం (ాయదలచుకొం కీ సాభార ణంగా అది పరిచయాత్మకంగా గానీ విమయ వివరణాత్మకంగా గానీ? వి సేమణాల్మ కంగా గాస్‌ పరిశీలనాత్మ కంగా గాన్కీ విమర్శాల్మశంగా గానీ వరశోధనాత్మక 6గా గాస్సీ రూబపొంబే అవకాశం ఉంది డాక్స్‌ ల్‌ భ₹ాస్క-రలావుగారు ఈ రచనను పరిశీలనాత్మక వివేచన (గంథంగా భావించి నిర్మించారు. ఇది పరిశోధన వ్యాసంకఠి మె "పెద్దది, విమర్శ (గంథంకండు విలతణమైనది సిద్ధాంత (ఈ+ిథంంస చిన్నటి పరిశోధన వ్యాసం కొన్ని (ొత్త వా సవాల వ్య క్కీకరణకు సూను శొంటుంది. విమర్శ(గ లథం కొన్ని నమన్వరణాలను జమగ్పించి ఒళ దృళ్చథాన్ని (వదర్శి స్తుంది, సిధ్ధాంత (గంధం కొన్ని మాలిక న్యా లను వెలికితీసి వెలువళి స్తుంది. కాగా, పరిశీలనాత్మక (గంథం కొన్ని వాస్తవాల విలువలను వివేచించి వివరిస్తుంది. పరీతీ,ంచి విముర్శిన్తుంది ఇలా ఒక్కొక్క న్వభావంతొ ఒక్కొ-క్కటరచన 'పెలువడినా ఇవన్నీ పరికోధన (ప[కియలో శాఖలుగా నే వరిగణింపబడుకూ. ఉంటాయి, వస్తువును రచయిత నిర్వహింపదలచుకొన్న మైఖరగిబట్టి అయా

న!

స్తరూప స్వభావాలు వర్చడుతూ ఉంటాయి, అయిజే రచయిళకు తానన్నుఖొన్న (వక్రియను. గురించిన స్పష్టమైన దర్శనం ఉంళే అది ఆ రచనలో (పతిఫలి స్తుంది "లేదా పకతలకుు అయోమయంలో పడ(దో స్తుంది. డా॥ భాస్క-రకావుకి తన రచనపట్ల స్పష్టమైన అనగాహన ఉంది. దీన్ని పరిశీలనాత్మక వివేచనగా మలచదలచుకొని ముమ్మూర్తులా అలాో రూప్పుకట్టించార* అందుకు అభినందనీయులు,

నంకలనం-నంవుటిం ఈ 'రెండింటికిగల భేదాన్ని నిర్ణయించటం వలన పఠితకు ఈ రచనను గురించిన సదవగావాన ఏర్పడింది. నిత్శాణ పద్దతిలో వర్చడే మఠాలను నిశితంగా నిరూపించటంతో వివేచనకు మంచి "వెసులుబాటు కలిగింది, పాశ్చాత్యభాపలలోనూ, భారతీయ భావలలోనూ వెలువడిన సంకలన (గంఛాలను పరిచయంచేసే అధ్యా యాలు వాస్తవాల కోపాబు కొన్ని విలువలనుకూడా పరిచయం చేశాయి, అయినే తెటుసలో వెలువడిన సంకలన టందాలను వివిధ భామలలో_ (పాశ్మాత్య - భాళతీయ) వెలువడినవాటితో ఎాటి (వయోగాత్మళమైన విలువలతో పోల్చి తులనాత్మక పరిశీలన చేసి నట్లయితే పరిశీలనలోని మరొకఅించు నిందుగాఉంటేది. రెండ, మూడు అధ్యాయాలు (వాసన (శమ అప్పుడం సార్థళ మయ్యేది.

సంకలనప్రక్రియ 'తెలుఉలోపుట్టి ఎలా వికసించిందో పకిశీతించే నాలుగో అధ్యాయం కొన్ని విలువైన సత్యాలను అందిస్తున్నది, “అంశాన్ని ఎన్నుకొనీ విమయంలో (కూడా పూర్వ సంకలనాలలో నవ్యర అంతగా గోచరించదు. ఒళ్క-నీతి సూక్తి విషయాలలో తప్ప జెపబేశిక (ప్రయోజనం కూడా కన్చించదు” *(_పాచీన సంకలనాలు నాటే శాన్య(పబంధాల మూాటుననే రలదాచుకొని "పెరిగి ఇద్ద వయ్యాయి.. ఈకోజున వనో కాన్యాలనమూాటున వడిచేసడక బాలించి

211

వాటిళ?ంయచె ఉపయోళంగా రూవుదిన్దుకని, స్వతం(తమార్గంలో పయ ని స్తున్నాయి” -ఇటువంటి ఫలిళాంశాలను వివేచనాత్మళమైన విలువ అుగా నాల్గవ అధ్యాయం (వళటిస్తోంది. ఈగంథానికి గుండెవంటిది ఈ పరిశీలన,

నంకలనాల సాహిత్య సేవనుగరించి శాక్టృర్‌ భాన్క్మ_ళ శావుగారు చేసిన నవిమర్శశ నమిత అయిదన అధాయంగా రూపొందింది. (గంభానికెంత విలువఉందో అనుబంధంగా అనుర్నిన నంక లన్న గంథాఅ పట్టేశి అంతవిలువ ఉంది.

డాః భాన్యరరావుగారి వచనవైలి సరళంగా స్పష్టంగాసాగింది రచయిత మనః్యప్రవృ త్రి (పత్యతమైనట్లు కైలిలో (ససన్నత వ్యక్త మౌాతున్నది. ఆసక్తిని రశెత్తించే ఒక మంచిపరికీలనను చదివిన శృ్పిని పఠితకు కలిగి స్తుంది (గంథం, పకిశోధన భారంతో బాధించ కుండా పరిశీలన వ్ర)వృ త్తితొ పసందైన రచనగా చదివించగలిగే రచనచేసిన మి(తులు డాక్టర్‌ జ, యస్‌, భాస్కటరరావుగారికి నా వ్యాదయపూర్వక శుభాకాంయఖం | హైదళశానాడు జీ. వ్య సుబ్రహ్మణ్యం 19.12.1999

విషయసూచిక శ సంక లనాలు-స్వరూవ స్వభాశాలు కేీలొ 1-1. సంకలన శబ్ద పరిశీలన కేం ల శ - క నణయలనాలు-నంపుటాలః శి. 7 కీ-5్‌ నిర్మాణ వైవిధ్యం ళ్‌ పక [1.4 కావ్య విభగచర్భ క4 = &9 ఖై పాశ్చాత్య కభామలలో సంకలణాలూ కం. 26 తొ భాళలీయ భావలలో సంకలనాల శవ 48 8-1 నంస్టృతం: వ కి. 2. (పాళ్ళతం శక - 85 శ$.8 హీందీ 86 = 99 శి. క వంాల్‌ 89, 40 శి ఫు గురార్‌ శ0, ఉ1 క.6 బెంగాలీ ఉక , ఉత కి.7” రమీళభం *క్షీడి- శీ కి.9 కన్నడల ఈ -ట శ్తీ "ెలుగులో నంశలనాటక = అవిళ్ళావ విశాసాలూ తీ. 70 (ఆవిశ్యావదశ 40-60 విశానడళ 60 4 70) క కవిళానంశకలసాలం 68 _- 64 కి సూ క్తిగంకలనా అకా 64 = 66

జా $ నాటిశా సంకలశాఆు ఉఈఆ,€౯? 4 కథానికా సంకలనాలు 67 ఫ్‌ వాస్ట్రస ఉపన్యాస నంశలనాలు +7- అ 6 వార్తాసంకలనాలు 60 ళా పౌర్య్టిగంథాలు ఆ. 78 త్‌ నసంశలనాలు సాహిత్య సేవ (వల్యేక సమిోతు ఆ 7క క్‌ - 1 సకలనీతి సమ్మతనూు 76. 88 $=కీి (హౌంధఠళ్నా వళి లశ. 86 $-8 (పబంధమణిభూవణము 87 = 91 ఫ-4ఉ వర్శన రత్నాకరం క [1 ఫ$-5 వైతాళికులు 98 = 10 $.6 తరంతరం కి06 _ 108 ఫ్‌? అలస్ధ శావ్య నుకావళి 09 = 111 ఫ్‌. 8 తిరుగబడు 1128 = 115 $.98 సామెళలు క16 - 118 క-10 హిందీ కథలు 119 _- 198 క. 11 సారస్వత వ్యాన సంకలనాలు కఫ9కీ = 127 విజ్ఞాపన క్షం = 180 సంకలనాలు ళొన్ని కలీ = 14ఫ్‌ ఉపయు క్త (గంథాలు కేతర , 147 అనుబంధం (వర్శనర శ్నాశఠ విషయాను[క మణిక) 148 = 16?

సంకలనాలు = స్వరూప స్వభావాలు 11. సంకలన శద్ది పరిశీలన

*“కలిః కవీనాం శామభేనుఃి అని నానుడి సర్వార్థశమైన కల్‌ ఛాశతువు!ి “అనొ(యు) కృత్‌ _పత్యయంగా చేరి *కలని అనే రూపం నీర్పడుతోంది. నమ్‌ అనే ఉపసర్గ చేరి *సంకలని పదం నిష్పన్న మవుశొంది

నంకలనం అంజే సంళలితము, (వోగుచేయబడీనది, కలుపబడినది, బలాత్కా-రముగ పట్టుకొనబడినది, చేర్చఒడినద్కి మరల పొందబడిసది అనే అర్థాలున్నాయి. ఈ కథైానికి చెప్పిన అన్ధాలన్నీ వెల్టుచాటు అయ్యేవే

శీడు నంకలనానికి సమానార్థకంగా నంకలితము, సంధానము నంపాదనము నమిీశరణము అనే అర్ధాలు వాడుకలో ఉన్నాయి, సంధాన శబ్దం తప్పు లీక్కిన సదాలన్నీ అతివ్యావ్ని అవ్యావ్తితో ఉన్నవే ఈ సంకలన శర్టానికి సంకలిత, సంధాన శళ్హాలు తప్ప తక్కిన "వేఏ సరిపడినవి కావు.

నంవుటం ఆశే బరణి, తొల, రం(ధము, అర్ధ చం(దాశారలాా ఉన్న భిమోపాషత్ర, అర్థగోళము, విలువ, ముకుళనము, కురవకపుష్పుము, (గంథము, పొక్కిట చేయు చుంబనము అనే అర్ధాలు నిఘంటువ్త లలో ఇవ్వఒడినవి వీనిలో (గంధ శబ్దం తప్పించి తశ్కినవన్నీ చర్చనీయాం

లి శాలు కాదు. సంకలన-సంపుట శత్తాలకి నృష్టమైన భేదం గోచ*స్తోంది ఒకటి వస్తుతత్త్వాన్ని చెపితే మరొకటి పర్యాయపదంగా కనివి స్తుంది, ఈ సంకలన శబ్దం విజ్ఞా నేశ్యరీయంలో కన్పిస్తోంది కం ఓంకార మగ్శి కత్తి వితృ పంకజభవ వాయు పద సృ చ”ంధవ దివ్‌జల్‌ నంకఠకలన మెనంగు నుపవీ లౌంకము నని స్కూతమునకు నధిడై వంబుల్‌ (యవథళమశాండ-41) సవ్యాపసవ్యాల్లో యజ్ఞోపవీ తానికి ఉన్న (ప్రాధాన్యం వెపుహు, సవ్యమై నపుడు యజ్ఞోపపితానికి ఓంకారము, అగ్ని కళ్ళి పితృ, పంకజభవ, వాయు, సూర్య మొదలైన బేవతలందరూ. అధిద్రైవతాలుగ చెప్ప బడిరి నంశలన మెస(గు అంక1ు కలయిక అనే అర్థమే (పయుక్ష్తం, ఈ సంకలన కష్టాన్ని మడికి సింగన [పయోగించ లేదు. గీ గృతులు నును సెప్పినట్టి సత్కృతులు దవ్వి శాంచు కంకును నొకచోట ఇానంబడలో సకల నయశాస్ర్ర) మతిములు నం గహించి (గంథ మొనరింతు లొకోపశ్రార ముగను (1-14 చ, మును కవులెల్లం జెప్పినవి మున్కొని చర్విత చర్వణంబుగాం బనివడి [వాయకేల కవి 'పాజ్టులు చిత్తము ౦దు. జూడుండా ఘనుండగు (పౌఢవూల కరి కమ్మని పువ్వులు గూర్చి దండగ ట్టీన (కీయ నీతిదామము ఘటింపుదు మిరలు మెచు స్చేనట్లుగన్‌ సంతేషుగా, చక్కగా _గహీంచు అనే అర్థంలో సం(గహశగ్షూన్ని వాడాడు, దండ అనే అర్ధంలో “చామము” పదాన్ని వాడాడు, నీతి దామము అంక1ు ీతుల దండ అని అర్థమా + శాదు నీతుల కూర్పు

క్రి

అ'నే అర్ధంలో సీతిదామము అనే షస్టీతత్పుపమ సమాసాన్ని వాడాడు, విండిళార్థ కుమనగా నంకంఎనం అంశకు వివిధ కవుల 'కావ్యాలనుండి కొన్ని విశష్టమైన భాగాలను సా్యగహించి. కూర్చు చేయడం ఈ సంకంనా ౨బీ అంగంలో (ఉ౧00100)/) వంధోలజీ అంటారు. ఇది (వత్యేకించి ఛందోబద్ధమైన పద్యాలకు చాటు నూ క్తులకు చెందినదానిగ త్న 116120 ౦00 1604108 0౯380౧1 ౧16063 0 ల1౯206 [00 ఈ1గంం016 2010015, 6560601211 10 ౪6|36”*. అని చెప్పబడింది! ఆంగ్లంలో శీ[(10103/ అవే పదం పుహ్పాెపచయం అనీ అర్ధంలో 'ప్రయోగింపబడిన శ&క918010818 (వంథధోలజియా) అనే (కు పదం నుండి వుట్టింది. ఆగ్షౌట్టిం 182% గీ[+లీం1089 66801664 2 681266 01 110761 (61991 శ౩ల010812) 296 సం006 2 8601000100 0 6980106 16063 12316౪11 2౯2౧౦866” మన మడికి సింగన కూడ “ఘనుండగు ప్రాఢమాలకరి కము శని పువ్వులు గూర్చి దండగట్టిన (కీయ అని అబే అర్థంలో పయోగించాడు, అంతకం క విశిష్టంగా కూడ చెప్పాడు 1-2. సంకలనాలు = సంపుటాలు :

నంశలనాలకి నంపుటాలకి అర్థంలోనే స్పష్టమైన ఖభదం ఉంది ఆధునిక కాలంలో సంపుటాలను సంక లనాలుగాను, నంకలనాలను నంఫు టాలుగాను వ్యవహరించడం క్వాచిత్కంగా కనిపీసోంది,

నంపుటం అనే పదం ౪012006 అనే ఆంగ్గపదానికి, నమానార్థ శంగా వాడుతున్నాం ఉదావారణకి; సూర్యరాయాం(ధ నిఘంటువు, సారస్వత వ్యాసములు వంటి (గ్రంథాలు కొన్ని భాగాలుగ విభజించి అనననతనాననననానననమునాా నన భనననానా నకల ననన ననననినిలనాత న ననా ననననననినాననా ననన ననిన ననీ ననకననినానిన సాన ననిన ననా నునా నునమనల నానా ననన ననననన్‌ానననననననానాని.

1. 2300100661 39౯1620102, సెట్‌'ం90206012 ౪01 ౨486 410, డై లం శం ణి లలి 1

జీ

(వకటించడం జరింది. వాటీని థమ ద్వితీయ, తృతీయ ఇత్యాది సంపుటాలుగ వ్యవహారించడం జరుగు ోంది. దీనినిబట్టి బృవాత్సరిమా ణంలో ఉన్న ఒక (గంథాన్ని లేదా వస్తువు వింగడింపు సంపుటం అవుతోంది. అంక ౪010600105 ఇంగ అయితే అది నంపుటాలుగ చెప్పాలి అ సంపుటాలకి సంఖ్యనో, మరొక జేరునో నిస్టేశించి స్పష్టత చేకహూరుస్తు్న్నూం, కాబట్టి సంపుటం అుకపే విభాగం (గంథం అనే అర్ధావైనా చెప్పాలి లేదా బృవావృరిమాణంలో ఉన్న (గంథం అనైనా చెప్పాలి,

సంకలనానికి నస్తుఫ్వీకరణలో నియమం ఉంది. వేరు వేరు శావ్యాఎలోని వస్తువును స్వికరించడమనేది జరుగుతోంది. దీనికి వస్తువు బృహత్ప్సరిమాణంలో ఉండనవసరం లేదు, పదిమంది కవుల కావ్యాల నుండి ఓక వంద పద్యాలు వరి తీసి కూర్చు చేస్తే ఆది సంకలనం అవుతోంది

సంకలన వస్తువు బృవాత్పరిమాణంలో ఉన్నపుడు, డానిని విభాగాలు చేయదలచిసపుడు ఆ విభాగాలని సంపుటాలుగ పేర్కొన డానికి అవకాశం ఉంది, నేటి విజ్ఞాన సర్వస్వాలు నంపఫుటాలుగ విభజింప బడిన సంకలనాలే కాంట్టి సంపుఎం అంశు విభాగం అనే అర్థాన్నిచ్చే దిగ భావించాలి. (బాన్‌ నిఘంఎువులో ౪011016 అనే పదానికి సంపుటము ఖండము 860 & 000% అనే అలు వీర్కొన బడినవి, ఖ

ఒశే కవి వేరు వేకు కావాల్లో వాసిన కావ్యఖండికలని గుత్త గుచ్చి ఒక పొత్తంగా పరిచయం చేసినట్లయితే అది సంపుటమే అవుకుంది స+కలనానికున్న నిర్మాణ పద్ధతి నియమాలు దీనికి లేవు,

సంకలనాలని నంవుటాలుగ పర్కొనినా సంకలనాల నిర్మాణ టైవిథ్యాన్ని బట్టి. లమ్య లత్షణాలను బట్ట, నిర్మాణో బ్రేశాన్ని బట్టి

ఫ్‌

నంఫపుటాలని నంకలనాలుగ లహి-చడం సముచితం కాదు, ఈ అభి (గాయం శేవలం బృహాత్పరిమాణులో లేని _గంథాంి నూనమే వ క్కిస్తుంది. విజ్ఞాన సర్వస్వాలు ఉన్నాయి. అందులో వస్తువును ఒట్టి వింగడింపు జరిగింది. ఏకత కలిగిన వస్తువును ఆధాకంగా కొందరు రచయితలు వంద కొలది వ్య క్తుల జీవిత చరితలు పరిచయం చేయడం జరిగింది. అది ఒక సంవుటం అవుతుంది వీటన్నిటికి వవత కూర్చే శీర్షిక “విజ్ఞాన సర్వన్వ” మనేదే. కాబట్టి సంకలనాత ్రకాలయిన విజ్ఞాన సర్వస్వాన్ని నంప్రటాలుగ వీలవడానికి అవకాశం ఉంది

జార్శనికుడు, (పతిభానంపన్నుడు అయిన కవిహాడ తన భావాల నన్నిటిని సుసంపన్న-గా 'వెలువరిస్తాడ నేది అసంభవం అశని కవితల్ని గుత్తగా పరిచయం చేస్తే అంది సంకఎనం కాదు కాని ఆఅ)౫నీ కవిత లలో లేదా కావ్యాలలో ఉత్కృష్టమైన కొన్ని ఖండికలని వరి పరిచయం చేస్తే ఆ గంథం నంకలనాల సరసన చేరడానికి అర్హమవు తోంది. అటువంటి కూర్చులో గంకలనా ౨) ఉశేశం, లత్ష్య లక్షణాలు సుస్పష్టంగా గోవరి స్తున్నా యి. ఆచరణలో వున్నాయి

కొందరు కవులు (నాసిన కావ్యాలలోని అత్వల్చ్బమెన కొన్ని భాగాలు మాత మే తాళప్యతాల రూపలలో దొరకుతున్నాయి. కనీసం వాటినై నా పరిరమీంచుకోవాల'నే ఉవైశంతో వాటి నన్నిటిని ఒక (గంథంగా పరిచయం చేస్తే అది సంకలనం అవుతోంది ఇటువంటి నంకలనాలు వక కవి కృత్యాలైన సంపుటాల స్థాయిలో ఉండ: నికి అవకాశం ఉంది. దానిలో భాగాలన్నీ సమృద్ధమైనవిగాను ఉత్కృష్ట మైనవిగాను గోచరింపకపోవచ్చు. కాని వాజ సాయ పరిరతీణలో భాగంగా దానిని స.కలనంగానే హిస్తున్నాం, ఇటువంటి నంకలనాం ద. నంపుటొల వాయి ఒశేలా ఉనా ఇ, సంపుటాలని నంకలనాలుగ

6

న్యవవారించడం; సంకలనాలని నంఫపుటాలుగ నిర్‌ యించడం సముచిత మైన అవగావాన కాదు.

శొన్ని సందర్భాలలో సంకలనం సంపుటం శావడానిక్తి సంవుటం సంకలనం శావడానికి దృష్టాంతాలు వున్నాయి ఆంధ) సాహిత్య పరిమక్స(తిక, భారతి మొదల్తైన సాహిత్య స(తికలున్నాయి. ఇవి సంవత్సరానికి ఒక సంవుటంగాను, నెల నెలా విడుదలయ్యే ప_తికను సంచికగాను వ్యవహారించడం జరిగింది సంపుటంలో ఆ సంవత్సరంలో విడుదలయ్యే సంచికలు ఉండవచ్చు. (పతి సంచిశలోను వివిధ రచయి తల రచనలు చోటు చేసుకుంటాయి. దీనిలో వస్తు విశేం(దీకరణ వైవిధ్యం వుంది. కొన్ని సంచికలు కలిసి నంపుటం అవుతున్న ఫుడు సంకలన తత్త్వం గోచరి స్తుంది, వివిధ రచయితలు శని స్తున్నా ఈ పృతికా నంచికల వస్తువులో వక్రసూ_తత లేదు. ఇక్కడ సంపుటం ఆ సంవత్సర విభాగానికి మాత్రమే సంేేతం,. సంచిక విభాగానికి ఉప విభాగం మూరమే,

శాని ప్యతికలో వక సూూతతని సూత్ముంగా గు ర్మించవలసి వుంది. అది న్నొర్తలకి చెందినది అయితే వార్తాసంకలనం అవుతుంది సాహిత్య స్యతిక అయితే సాహిత్య సంకలనం అఫవ్రతుందిం పతక విడుదలయ్యే కాలంలోని పలికలన్నిటిని ఒక బృహాత్పరిణామంగా (గహీస్తే కాలం వాద్దుగా సంవత్సరం ఒక కంపుట గా (ట్‌హించ వచు న్‌ లనాళ్ళ కాలైన సంచికలు మళ్ళీ సంపుటాల్లో భాగా అమెరోన్‌ సాహిత్య చరతలో సాహిత్య కంశూలని శ81%010బ్రా

౯7 ౧1203 గాను, మాసపతికలని త9ం1023 గాను పరిగణించడం జరిగింది 1-8, నిర్మాణ వైవిధ్యం : నంకలనాల నిర్మాణ పద్ధతిలో ఒహుముఖ వైవిధ్యం శనిపిన్తు ది, దీని నిర్మాణంలో సంధాత కొచిత్యంపాలు ఎక్కువగా వుంటుంది, లత్ష్యం ఒక్క- 1. కవి ఆశయానిక్సీ మార్లానికీ భంగం కలగకూడదుం పారకుడు విజ్ఞానాన్ని పొందాలి. వస్తువు జిగి చెక్క చెదరకూడదు. విశిష్ట లమీణం కలిగిన వస్తుకమూవోన్ని సేకరించాలి, వస్తు తత్త్వాన్ని గమనించాలి. వస్తువ్చలో వశ్యతని గుర్తించాలి, వస్తువును ఒక వ్య కిణాని, కొంతమంది వ్య క్తులుగాని మరొక కవికాని సేకరిస్తాం. వస్తువు పరిధి, విన్శృతిని బట్టి "సేకరణ (పాభాన్యత పరిగణింపబడుతుంది ఒశే వ్యక్తి సేకరిస్తే _గంథంగా వెలువడడానికి అతడే కూర్చుకి బాధ్యత కూడా వహిస్తాడు. చాలమంది న్య కులు పేశరణ "బాధ్యతను చేపడితే వీరందరికి మురొళ వ్యక్షిగాని, సంస్థగాని (పథాన బాధ్యత వహిస్తారు సూ క్షి సుధాకరం ఇటువంటి జీ, వస్తువు నీతికి నంబంధించివడి అనుకుందాం, దీనిలో పలురకాల నీతి పరిగణనలోకి వస్తుంది గృవానీతి, లౌకికనీగి, రాజసీళి యుద్ధనీతీ అని ఈ అంశం వివిధ రీతులలో వుంటుంది. వివిధ పద్ధతులలో నడిచిన క ఉ౦ంటిం!102? 0129 : 09408 పే1009407 వంం16ట (6,1804- కక్కే ం+0+96 10 [810108 (6 5620648608 0 శణల1021 $16లడ0006 _... = కంట) శఉం0ం0109/ 286 805601 మెలళ16ళా. 616 0౫౧01౯4 00820108 (౧ శుుుండణయ8 11072086 వ284 36.)

8

ఈ వస్తువును విం" డి.చుకుని జౌచి త్యానుసారంగా ఒక 'శమాన్ని అనుసరి:చి అమర్చాలి. ఈ నీతి విషయాన్నే స్వహాపాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని మూస్తే అది గద్యలోకాని పద్యంలోకాని ఉండవచ్చు అంశంలో నీతి (వధానం కాబట్టి గద్యపద్భా* ను విడదీసి ఆంథం కూస్పు చేయకూడదు,

కూర్చు విషయ'లో కాల్టకమాన్ని అనుసరించాలి, కాని వనీషయవిభఖాగం చేసి (కమంలో అమర్చుతున్నపుడు కాల్యకమం పాటించడం కుదరకపోవచ్చు. అ[ఎువంటఫుడు విషమయాని'శేగాని కాల 'శమాసికి (పాధాన్యం వుండదు. కాలం తెలియనపుడు దానిని సముచితమైన రీతిలో కు-*ర్చు చేయవచ్చు. అంశ వస్తు పాధాన్యాన్ని ఒట్టి గద్య పదాల సమాసోరంగా (గంధం కూర్పు జగుగుతుంది. (పతి విమయానికి వయీ అంశాలను వయీ కవుు (గంథాలనుండి "సీకరింపబడినవనే విషయం తెలియ జేయాలి,

గద్యని దృష్టియందుంచుకుని సంకలనం వెలువరింపు జరిగితే, అ గద్య పరిణామ కమం సుస్పష్టంగా గోచరించాలి ఇందులో విమయా నికి _పాధాన్యం వుండదు. రచనాశ్రైల్కి భాసాశన్రాల వినియోగం, వాళ్ల నిర్మాణరీతి వవిధంగా ఉన్నాయనేది కెలియాలి. దీనిలో కాల (శ్రమానుస"'ణ పద్ధతి అవసరం. ఎందుచేతననగా అర్వాచీన గద్య రచనకంకు (ప్రాచీన గద్య మెరుగుగా వుండవచ్చు లేదా (పాచీన గద్యలోనే 1కమవికాస స్థితులు గోచరించవచ్చు,. ఎప్పుడు ఎలా పరిణామం చెందినా. కాల్యకమాన్ని అనుసరిస్తే ఆ యూ కాలాలలో విశాసం పరిణామం లేదా _న్వ్వృత 'మొద్నలైన విషయాలు నృష్టంగా గోచరిస్తాయి,

ఇెదిరిపోయి వున్న (పాచీన తాళవత పతులలోని భాగాల్ని కూర్చు చేయదలచినపుడు, సంధాత పాటించిన బొచిత్యాన్ని ఒట్టి

లి కి (గంథం కూర్చు జకుగుకుంది.. అటువంటి భాగా ౨లో 'జీశి వదాలుం ఇశీదా అన్య ేశ్యాలు ఎక్కు-వగా ఉండి అవి నిఘంటువులలో చొరబడి ఉండకపోవచ్చు అటువంటి సచాలని అతుర (శ్రమంలో అమర్చి, సాధ్య మైనంతవరకు వాటి అర్థాలను తెలువుతూ ఒక పదపట్టికని అనుబంధంగా జతచేయాలి,

అసమగమైన (పాచీన (గ థ భాగాలు; చాటువులు కూద్ప చేయదళలచినవుడు. వాటి! సాధ ఫ్రమైనంత వివరణ కూడ ఇవ్వాలి అము(దిత (గంధ భాగ్యాలై తే ఎక్కడ లభ్యమనవుతున్నదీ ఆపాలి.

విషయ (పధానమైన సంకలనాలు వెలువరించేటప్పుడు తగినంత జాగ త్త తీసుళోవాలి, ఉదావారణకి వురవర్త్యన తీసికుందాం.. ఫురం అంశ రాజనసౌధాలు, అగడ్త, కోట, రథాలు, గోపురాలు వీథులు, అంగళ్ళు, రాచపరివారం, ఆ వురంలోని సమస్త జనసమూహం, వస్తు సంప్రి అన్నీ ఫుకవర్ణి నలోకి వస్తాయి. ఏటిలో కొన్నిటిని కవి (పల్యే కంగా వర్శించవచ్చు. 'మొత్తం అన్నీ 'ఆహీంచడానికి బదులు కవి వుర శబ్దాన్ని వ-పద్యంలో అయితే వాడళాడో దానిని మూతం (గహీం చాలి. లేదా మొత్తం అన్ని పద్యాలు వురవర్ష్శ నగ (గహించినపుడు ఆ ఫురంలో ఉండే (పతీ అంశాన్ని సూత్తుంగా పరిశీలించడం కష్ట సాధ్యం, ఈవిధమైన కొచిక్యం వర్శన రత్నాకరంలో పాటించడం జరిగిందిం

సింగన సోలనీకి సమ్మత ౫లో సీతి అనే అంకానిశేగాని (గంథాల

శాల్టకమానికిగాని, గంథక ర్త )కుణాని (సాధాన్యం ఇవ్వలేదు. అంతకు ముందున్న కావ్య మార్గంలోనే తన సంకలనాన్నికూడ పహాపొందించా లనుక గ్నాడు కాన సిన మెకుగులన్నీ దిద్రాడు సీతికా శ్ర కంస ఆనే అంశంలో “సీలిసారము, ము(దామారత్యము, పంచతంశలి, నీతి 'ారావళ, కామందకము, వురుషార్థ్‌ సారము నభాపర్వ్యము, మదీయను

క! అనే (గంథనామాంతో కొన్నిపద్యా.ను కూస్ప చేసాడు. ముందుగా సీ[సారంలోని పచ్యాలను మూడింటిని గు ద్చాడుం తర్వాత ముదా నూళ్యంలోని ₹ండు పజ్యూలు పొందుపరిచాడు. మళ్ళీ నీకిపారంలోని ఒక వచనాన్ని, అయిదు పద్యాల్ని విడగొట్టి కూర్చాడు, అలాగే ము(దామాత్యంలోని పద్యాలు మొదటి మూడింటి తశ్వాత మురి మూడు ఫద్యాల్ని మో రెండుచోట్ల కూర్చాడు అంక సీతిశాన్ర్య (ప్రశంస అనే శీర్షికలో అతడు చేసన పద్యాల కూర్చు ఈ [కింది విధ౧గా వుందిం 1 2 ౩ 2 సీరిసారము-ము(దామాత్యము-పంచతం[సి-ము_దామాత్యము టీ 2 తి ర్‌

సీరి తారావల్ళి - ముటదామావ్యము శా పంచతం,ి ఎ శామందోము ఇ

6 శి ॥ క్‌ ఫురుహార్థపారము - పంచరంటతి - సీవ్రిసారము - కానుందకము -

7 క్‌ 8

సభావర్వము-శామందళము- మదీయము. దీనిలో ఉసయోగింపబడినవి ఎనిమిది (గంథాలే* విషయ (వధానమైన కూర్చుని ఒట్టి సగంథనామం పునరావృతి శావలసి వచ్చి-ది, ఒక _గంథంలోని పలు పద్యాలు పలు చోట్ల కూర్చు చేయబడినవి, ఇందులో సభాపర్వం భారతం అయితే నుదీయం అతను సొంతంగా (వాసింది.

యాదృచ్చికళ నంఘటనాత క్‌ ంగా కూడ ఇవి నిర్మింపబడుతు ఉంటాయి. సినీమా పాటల పుస్తకాలు ఇటువంటివి. వవో సినిమాల్లో పాటలు పలువుు రచయితలు (వా*నవి. బాగా (వచారంలోకి వచ్చిన వాటిని ఒక వ్యాపార భావుకుడు పొత్తంగా అచ్చా లిసాడుం ఇంధులో నంకంన నిర్మాణ స్వభావం నృష్టంగా గోచరి స్తుంది

ఓక కవి పలుగంథాలు రఛిసాడు. ఈ కవి చిరన 'శరణీయమైన సాహిత్య సేవ చేసనవాడే. అశవి (గందాలు అఢథారం౫గా. మరొక

క్ష సాహీలీవేత్త సీకినో, శృంగా రాన్నో, మశేదో అంకాన్ని ఎన్నుకుని తత్పంబంధ అంశాలన్నీ వరి గుచ్చి ఒక సంకలనంగా సాహిత్య లోశా నికి పరిచయం చేస్తాడు ఇది సంకలనత_త్త్వం కొంత కలిగి ఉన్నప్పటికి నంకలనం మా_తం కాదు. మరే కాఖకి చెందననే (పశ్న కూడ ఉత్పన్నం కావచ్చు సాహీత ఫ్టిలో వ అంశం ఆయిన వదో ఒక 1సప్టకియకి చెంది వుంటుందనేది పరమ సత్యం, ఇలా వక కవికృతాలెన ఆంశాలను గుత్తగా పరిచయంచే స్ట్‌ ఆది ముకక శ్రావ్యనంప్తి అవుతుంది. ఈ (గంథంలో కవి ఒకడే కనుక సంకలనం కాజాలదు, అతని భావాలే పరమ (పామాశేకాలు కాజా౭వు. ఇటువంటి ము క్తక రచనలు కూడ పరిగణనలోకి వచ్చాయి. అవ ఎంతమా(తం న హేతుక నిర్ణయం కాదు పసందు ర్తి కృతులవై "అడుగు జాడలు పేనుతో. సమామో వ్యాస సంక నం వెలువడింది. కవి ఒక రే, కృతులు వేరు, ఆ కృతులను పరిశ్‌లించిన వ్యక్తులు "వేకు. వాపు వేరువేరు వ్యాసాలను (వాసి ఒక సంకలనంగా పరినయం చేసారు. ఇవ పరిశీలించవలసిన విమయం, నమాీామో వ్యాసాలను (వాసిన వ్యక్తులు భిన్నము, కాబట్టి అవివ్యాన సంకలనంగా పరిగణించవచ్చు. ఒకే రభయిత భిన్న వ్యాసాలను వెలువ లించినా అది సంకలనం కాకపోయేది. కృతి ఒక శు అయినప్పటికి కవులు భిన్నమయితే అది సంకలన తత్త్వాన్ని కలిగినదిగా చెప్పవచ్చు. (శ్రీ కట్టమంచి సు(ఒవ్మాణ్యరెడ్డి భారతసార ముక్తావళి భాగవతసార ముక్తావళి సంకలనాలే భారత భాగవతాలు వక్క _ర్భృ కాలు కావు పై పరిశీ, న అధారంగా సంకలనాలు ఈ 'శింకి విధంగా వెలు వడినవని చెళ్చవచ్చు

క్షే క్షే 2 సంకలన కర్త సంకలన కర్త క శి వశ నూకత కలిగిన అంశం వీకన్నూతత కలిగిన అంశం శి ల్‌ భిన్న కవులు కవి ఒక్కడే థి క భిన్న కృతులు భిన్న కృతులు ప్రి జీ సంకలన కర్త సంకలన ర్త లి శి నమిోతుకులు వేరు వీకసూ(తత కలిగిన అంశం కక లి భిన్న క ఫరులు భిన్న కవులు క శ్‌ కవి ఒక్క-డే కృతి ఒక్క ఫలంగా సంకలన నిర్మాణం పె నాలుగు విధాలుగ జరిగిందని చెప్ప వచ్చు, వక స్యూరత అంశ సీ8ి, శృంగారం హాస్యం; శకేలి ఇటువంటి అంశ వీదో ఒకటి అయివుంటుంది. చాటువులు విమమానికా స్టే వాటిలో వ ఐక్యతా వుండదు. వదో ఒక అంకాన్ని అధారంగా చెప్పిన చాటున ఉండివచ్చు. కేవలం పదిమంది కవులు 'వెప్పీిన లేదా పాలిక వవో పద్యాలను (గహించి సంశలనలి అనడానికి వీలుంది. ఒకే కవి చెప్పిన పది పద్యాలకి ఈ చాటు నంకలనానికీ కేడా వముంది ! "శీవంం నిర్మా ణాన్ని దృస్టీలో ఉంచుకుని సంకలనం అంటున్నా 6 ఎవరో (పాచీన కవులు పదిమందివి పది పద్యాలే మిగిలితే కసీసం ఇవైనా దొరికాయని ఒక సంశలనంగా పరిచయం చేయిడానికి ఏలుంది. ఆటువంటప్పుడు ఒశే కవి (వాసిన పద్యాలను సంలనం అని ఎందుకు పిలువకు*డదనే

కేస సంశయం కోలుగుతుంది.. కాని నంకలనాల లమ్యూలలో నిక్ళాణం ఆంగికం శాదుం ఒక పద్ధతి మాత్రమే దానికి కొన్ని లత్యాలున్నాయిం అ లమ్యూలు కవి నెం వేర్చగలిగితే చానిని సంకలనంగా పరిగణించ వచ్చా! అనేది మగో (పశ్న, కాని అదికూడ సంభవంశాదు. వరైనా అంశాన్నో (పయోజనాన్నో ఆధారంగా వ॥క కవిశృత్యమిన వస్తువు సంకలనం ఎన్నటికీ కాజా)దు ఒశేశవి కవులందరికి (పతినిధి కాలేడుం అ'జే అంశాన్ని పదిమంది పదిరకాలుగ, (ప్రతిభావంతంగా వ్య య! రించవచ్చుం మరొక విధంగా కూడ ఆలోచించవలసిన అవసరం ఉందిం నన్నయ భారతాన్ని అధారంగా సూక్తము సేకరించి విమయవిభాగం వీసి దానినొశ సంకలనంగా నన్నయ సూక్తిసుధ పేరుతో సరిచయం 'చీసారనుకుందాం. దానిలోని న్నూక్తులు వేరు వాటి తత్వం వేరు నన్నయ నూక్రిసువ శీర్షిక సూక్తి సుధకి నన్నయ పేరు ఒక వాద్దుగా మాత్రమే సూచితమైంది. కాబట్టి దీనిని సంకలనంగా చెప్పడానికి వీలుందని భావించవచ్చు. నూక్రిసుధకి సంపూన్తావిష్కరణ శాదుం అంటే ఒక కవి (వాసిన కృతులలో కొన్ని ఉ _త్తృమమైన భాగాఅం తీసి చానికొక సూ(తబద్ధతని చేకూరి స్తే సంకలనం అవడానికి అవకాశం: శలుగుతోంది.. సంకలన వైశిష్టుం కొంత లోవించిందని మాకం చెప్పక రప్పదుం భోంథభ"లయాలలో ఉన్న శాళప్మత (తుల వివరణాత్మక సూచి హూడ సంకలన నిర్గాణంలో భాగమే, దానిలో (గంథ స్వరూప స్వభావాలు దాని ఆ _స్తిత్వం, చానిలోని (పారంభ ముగింపు భాగా లతోపాటు వస్వవు వీవైనదీ కూడ నూచించడం జరుగుతుంది, పైన వివరించునట్లుగానే గాక జాతి సాహిత్య బన్న త్యాన్ని (పతివింబించేదిగ (వకియాపరంగా. నంకలాన్న్ని 'వెలువరించవచ్చుం

14

సాహిత్యర వవిథంగా ఎచ్పాడు వ కూపంలో, వవ స్తుపుతో (ప్రారంభ మయింది + _పారంభశాలంనాటి నుండి (వ్యకియలో వ జు మార్చులు సంభవించాయి అనేి దిగ్ధర్శనంగా చరావీంచవచ్చు, ఈ రకమైన నంకల నాన్ని వెలువరింటేటప్పుడు సంకలన కారుని కొచిత్యం బాధ్యత ఎక్కు వగా ఉంటుంది. పరిణామదశల్ని నూ(తధారుడిగ అనుసంధానం చేస్తూ పాఠకుడికి వివరించి చెపుహూ ఉండాలి. (ప్శ్నకియనుండి నురొక (హ్మకియకి అదుగెడుతున్న వుడు _కొత్తి (స(కియకి ఆవిర్భావ హే-తువులను వివరిం ఇవాలి ఇది ఒక ఉతమ సంకలనం కాగ దుం

ఈరోజున సాహీత్యంలో సంకలనాలస్థాయి టే స్థానంలో ఉంది. అయినా _పపంచ సాహిత్యాన్ని ఆధారంగా సర్యథాషా సాహీలత ల్‌ కంకలనాలు అన్ని థామలలోకి రావాలి, వదో ఒక కాలాన్ని వాద్దుగ పరిగణించి అ కాలంలో కవితావస్తువు, వ్యక్తీకరణ, స్వరూపము, వయోజనము గాని విలువలు అధారంగా ఒకి కథానంకలనాన్ని గౌన్సీ కవికా సంకలనాన్ని గాని నాటికా సంకలనాన్నిణాని తీసుకు ళావచ్చు, దీనిలో పరిశోధనాశ్శకమై న విలువలుకూడ హెచ్చుగ ఉంటాయనడంలో నంచేవాం లేను. ఈవిధంగా పలువిధాలుగ సంకల నాలను వెలుపరించవచ్చు, | ఎకీం కావ్య విభాగ చర్చ ఫి

శాన్యం అనంతవిభాలు ఇతివృత్తాతే స్రంగాను న్వరూపాత ] కంగిను సూ క్మేశీశతో వలుర కాలుగ వింగడింపబడినవి.

(శ్రవ్య కావ్యాన్ని పద్యకావ్యం అని గద్యశావ్యం అన్మి ఉభ యాత 'కమైనదానిని చంఫు వని అన్నారు. మీ దృశే ఖ్రొవ్యం “వేరు. ఇది సాధారణ విభజన పద్యగద్యాత్నక కావ్యాలలో పలురకాలైన విఫొగాలున్నాయి. కొన్ని విశిష్ట లతుణాలను పురన్మరించుకుని యం

గేర్‌ థము; చతుర్విధ కవిళలు (అశు, మధుర, చిత, విస్తర) లఘుకృతులు, ఖండకావ్యాలు మొదలైన ఎన్నో విభాగాలున్నాయి,

ఈ విభాగాలలో సంకలనం ము కశానికి తప్ప వ విభాగానికీ "చెందినదిగా కన్చించదు. సంకలనాలలో పెక్కుమంది కవ్రల పలురళక్షా వైన పద్యాలు హూప్పు కలిగి ఉండడంవలన ము _కృక సమూచాంగా భావించాలి. ఇందులో మ ఒక్క వద్యాన్ని వేరు చేసినా ము_క్షళంగానే

ంభాసి స్తుంప3. య థాతథంగా ఉంచినప్పుటికీ ఆలానే ఉంటుంది. దీనికి గల కారణం వస్తువులో వకసూ లెతేగాని, ఐక్యత లేకపోవడం, వర్ణన లేజా “వివరణార్మక ౦గా ఉండడచమే

పద్య సంకలనాలలో ముక్తశావ్య విభాగ మనే సంశయం కలుగుతున్న ప్పటికీ ఇతర (ప్ర[ీయల విషయంలో ఇది ముక్తళ కావ్య శృదం అనడానికి ఏలు లేదు.

(ప్రబంధ మ "భూషణం నంకలనమే అయినప్పటికి పద్యాలను -వేరుచేసి ముక్తశాలుగా చెప్పడానికి ఏలులేరు,. 'దానిలో కథాత్మక మైన వస్తువు ఉంది కథని అనుసరించి కూర్చు జరిగింది. కాబట్టి నంశలన (వబంధం అనాలి చానిలో సంపూర్షంగా (ప్రబంధ లతణాలుండడం కుత్త గమనార్హం,

శలికం అనేది ఒక (వథీయ. చానిలో నూరు సంఖ్యే (పాధా న్యం. అంతేకాని మకుటం, వృత్తం (సధాన నియమాలు శావు. పద్య శతకాలకి ఆ లవీగాలున్నాయి.. కాబట్టి అ్మపతిహతంగా ఉంచాలని లతుణ కారులు నివ్రేశించారుం గ ద్యాన్ని కూడ శిరకంగా (వాయవచ్చుం అఫుడు దానిని గద్య కతఠకఠం అనాలి శేయాన్ని శతక పాయంగా టా_.పే శేయశతకం అవుతుంది. భిన్నక _రృృక్నాలైన ఇటువంటి కర్రక్రా లని ఒక్కటిగా చేసి (ప్రచురిస్తే అది శతక సంకలనం అవుతుంది గాథా

న! న_ప్తశతి వదు శతకాల సమాహారంగా విమర్శకులు అంగీకరి స్తున్న టే. అందులో (పతి శతకం భిన్నక ర్భృకం 'కావడంవలన శతకం అనడానికి అతికినట్లు నరిపోతొంది, అంక1కు సంకలనం అనేది శావ్యత త్త సం ఒక (పశ్యే' మార్గంలో పదిమంది కవులను కలుపుక పోయే విశిష్ట సాహిత్య పక్రియ.

-... శావ్యంలో కథానా్యతం ఉంటుంది. ఇతివృత్తం ఉంటుంది నాయికా నాయకలు ఉంటారు. అది దృశ్యం కావచ్చు. [శవ్యం శావచ్చు. అటువంటి లక్షణాలను సంకలనం ఇముడ్చుకోగలదా 1 అనే (వశ్న ఉత్పన్నం కావచ్చు. అటువంటి లకణా లే కావలిస్తే (శ్రొ_త్తగా ఒక శావ్యాన్ని రచించవచ్చు. ఆ “తగణగాలజీ నంకలనంలో వెదుక వలసిన అవసరం లేదు. _పబంధ మణిభూవణకారుడిలా కష్టపడనవసరం "లేదు. కాని సంకలనాలలో వదో ఒక అంశానికి 'పాధాన్యం ఇచ్చి కూర్చు చేయడంవ* న విషయంలో సూ(తబద్ధత ఉందని చెప్పకతప్పదు, “గద్యం పద్యంచ మిశంచ త&9న్లైవ వ్యవస్థిలిమ్‌ పద్యం చతువ్చదీ తచ్చ వృత్తం జాతిరితి ద్విధా”

(శావ్యారర్భం-(పథజు పరిచ్చేదం-11) ము_క్తకం కులకం కోవః నక్టత ఇతి కాదృశః సర్గ బన్ధాంశ రూపత్వా దనుక్తః పద్య విస్తరః (శావ్యాదర్శం-[(వథమ పరిచ్చేదం-18) ముక్తశాది ఛే వాలన్నీ కూడా నర్గబంధంలోని అవాంతర భేదాలు శాబట్టి విశేమంగా ఇెప్పలేదని దరడి పెప్పాడు ఇందులో ము_క్తశము, కులకము, కోవనము, సద్ధాతము అనీ నాలుగు శావ్యభేదాల్ని (పస్తా వించాడు దీనిలో ముక్తకం అంకే “ముక్కకం శ్లోక వవైళక చమశ్రార శుమః నతామ్‌” అని ఒక్క క్లోకమైనా చమత్కార జనక ముయిశే

శ్రి క అది ము_క్తకం అవుతోంది. సాధారణంగా దీనికి అమరుకశతశాన్ని ఉదాహరణగా తీసుకుంటారు మరి "కోమి మనే దానికి అర్థమేమిటి 1 కస్టాక్య్నర శ్లోక నమూవాస్తు స్యాదనో్యోన్యాన పేయకః (వజ్యాస్రమేణ రచితః సవవాతి మనోరమః”౫ అని ల్షణం. దండి చెప్పిన నాల్లింటిలో కులకము, సంఘాతకము (వత్యేః లత.ళాలు కలిగినవి ఇక ముక్త్కకము, కోవము ఇంచుమించు ఒకటిగా కనిపిస్తాయి. కాని ఒకటికాదు. కోశము కూడ పరస్పర నిరవేశ్త కలిగిన న్లోక-నమూవహామే. శతకం కూడి అంతే, శతకం సంఖ్యతో ముడిపడి ఉంది వస్తవులో కూడ చానికి తోడ్చాటు ఉంటుంది. మరి కోశంలోకూడ పరస్పర నిరపేషు వుంయే ము క్తకానికంశు (పల్యేకత వముంది 1 కాబట్టి ళో శాన్ని ముక్తకంతో సమానం చెయ్య లేం. కోశమ నేది సంకలనాలకి చెందిన _పత్నేక లత్ష్సణం దీనిలో కవులు వేరుగ ఉండి వనువు వదో ఒక తత్వంతో ముడిపడి వుంటుంది. దీనినే భోశము అంటారు. సన్నిధానం సూర్యనారాయణ నాచ్తి శారు కావ్య భేదాల్ని వివరిస్తూ ళర్ధోన్ట్మ ల్లోశ సమూవా స్తుసా్య్రదన్యో నాన వేమ్‌॥ 1అన్యోనా శన వేయలేని శ్లోకనమూవాము కోశమనబడదును, దీనిని నిఘంటువు అందు ప” అనీ వివరించారు నిజానికి నిఘంటువులు 1 ఫోవము . నాయికాపద్ధతి నాయళపర్ధతి ఇత్యాదిరూపమున రచిత మగు పరస్పర నిర పేతు శ్లోక సమూవాము కోవము. భ_ర్చృవహరి శతకతయ - ఆర్యాన _ప్త త్యాదికము ఉచావారణము, “కోవ! శోక నమూవాస్తు స్యాదన్యోన్యాన చక (వజ్యా(కమేణ రిచితః సవవాతిమనోరమః” అని పుల్లెల (శీరామచంగదుడుగారి వ్యాఖ్యా నము. [_శావ్యాదర్శము పుట 8) త విజ్ఞాన సర్వన్వము విశ్వసాహితి. వాల్యూం నెం, ల శావ్య భేద

క8 కూడా నంశలనాలలో భాగమే. పేటిని పదనంకలనాలు అనవచ్చు. “శీవలం నిఘంటువులనే కోశాలు అనడం అవి త్లోశాలకు అన్వయించ జం తగదు,

విలియమ్‌ 'మోనియర్‌ కోళం అనే పదాని! & 0610 061160- 109 అశే అస్ధాన్ని చెప్పాడు. సూర్యరోయాం[ధ నిఘంటువు కూడ ఇజీ అహ్ధాన్ని వ్య క్రీకరించింది.

శాబట్టి సంకలనం ఒక (పత్యేక (వ(్రియు. దానిని సంస్కృ తంలో వోషము, హీందీలో కోన్‌ తెలుగులో కోశము (నంకలనము) అంటారు

కోశము అఆంశు పదకోశాలు కూడ నంకలన శాఖకి ఛెందినప్‌ జానే పరిగణించాలి. ఇందులో భిన్నకవుల (పయోగాలలో, భిన్నార్ధా లతో వినిమోగింపబడిన పదసమూహం సమికరింపఒడుతోంది. కాబట్టి ఇవి పదసంకలనాలు అంతేకాని దీనికి అలివ్యావ్తీ దోవమం అంటగట్ట భూడదు, ఎందుచేతనం 1కు పదాలు వాలవరకు పూన్వ కవీ శృతాలేం వాటి వినిరకకూగం మాం వేలే తీరులో వుంటుంది. అలాగే అమ్‌ శాలు నాటీ అమరికాను,

“వెలువడిన (పతి రచనా వదో ఒక (ప్రియా న్వభానం తప్పక కలిగి వుంటుంది, రచయిత రచనను (వతిభావంతంగా చేసి (ప(కియను రూపొందిస్తాడుం సృజనాత కశ క్కి గల మరొక రచయిత అఆ రచనను ఊఈథాతథంగా అనుకరించి నిరి భ్థాచడంం అలాచేస్తే అనుక ర్త అవుతాడు అుదువలన పఫూర్వరచనళంయె వదో ఒకవిధంగా తన రచనలో (పత్యే కతను కల్పించటానికి (ఫయరల్నిస్తాడు అ (ప(్రియను ఇదమిత్ధేంగా నిర్ణయించటం కష్టమైనా ఒక (ప్మ్యకియలో మొక సజాతీయ [ప[కియా స్వభావాన్ని గాని విజాతీయ (పియా లశ్షణాన్నిగాని కవి ఒక (ొత్త రూపాన్ని, ఒక విశిష్ట స్వభావాన్ని కలిగించటానికి జీసే

క్షి (ప్రయత్నమని చపెప్పవచు. స (్యకియ ఒీ రూపంతో ణ్‌ ఒశే నభా వంతో నిలిచిపోనటం [పయోగనివుణులై న రచయితలున్న కాలంలో వ సాహిత్యంలోనూ సామాన్యంగా జరగదు, అలా జరిగితే సృజనా లత ఆ రంగంలో _స్తంభించిపోయిందన్న మాటో 1 సంకలనం అనేడి ఒళ (ప్యకియం అడి ఇంలింయై వటుడింతమొ అన్నట్టుగా వర్తమానకాలంలో అపురూపమైన వికాసస్థాయికి చేరింది, ఎంతో అభివృద్ధిని సాధించింది. ఈ (ప్మకియ ఒక జీవనదిలాంటిది. నిత్య నూతనంగ్లా విలసిళ్లే తత్వం కలిగినది సంకలనాలు వదో ఒళ భావే సంబంధించి గిరి గీసుకుని కూర్చు న్నవి కావు, అంతస్టాతీయస్థాయి కెదిగినవి. జాతీయ, అంతర్జాతీయ సౌభాతృళ్వానికి ఈ (ప్యకియ దోహదపడినంతగా మరే ఇతర (వ్యకిదూ దోవాదకారి కాదు, జూఫ్కి మత, భాషాభీదం ఉండనవసరం "లేదు. శాలానుగుణమైనది. రచయితలను సమిాశరించి సమాశర్షించే వమ క్రన్తుంవోలా అననననినినమునననినసుకునపునసున్‌నమునానా నేటిసినిమా సాటాననననిమునిననాషనననిననిన వసుం నితనుననమొంననననముయుదుననినిముననననునతనిపనా మ నాతటుననునెనముానననినమునననననననిమి. క (ప్య్రీయగా సాహిత్య చరిత విశానంం అచార్య జిప్‌, సు(ఒవ్మా ణ్యం సాహిత్య చరిత్రలో చర నీయాంాలు, 8వ వ్యాసం,

పాశ్చాత్య భాషలలో సంకలనాలు ఒక భామలో ఒక (పకియకి సంఒంధించిన సంకలనాలు లేవని శెప్పడానికి అవకాశం ఉండవచ్చు. పూర్తిగా సంకలనాలు లేవు అన డానికి వీలులేదు శేవలం పాశ్చాత్య (పపంచంలో నే కాదు, యావ త్ప్రపంచ భామలలోను సంకలనాలు ఉన్నాయని, వాటేకో (పత్యేక సాసం ఉందని చెప్పవచ్చు. కారణ6; నేడు విజ్ఞాన సర వ్‌స్వాలు ఇంచు మించు (స్రపంచంలో సాహీత్యభావ. లన్ని టిలోనూ వచ్చాయి. కాని సంకఎనాలను | స్రత్యేక స్వభావంతో పరికించేవారు తక్కువ, ఇతర భాప-న్నీ తెలియకపోయినా, మనకు విశ్వసాహితి విజ్ఞాన సర్వస్వం ఉన్నా వానిలో పేర్కొనబడిన సంకలనాల, నంక-నాలు అవునా అనీ భావం కలుగుతోంది. ఆగపింి కిం ఇష 610 ౧2210229 2 91806 31206274 0€ 22005010 19 6 ౧010064 0౯ ఉ[ట4ం1029, ౦౧ 2 86160108 70% (06 1606: ౪0 00 9276 20010811 3౯౧౦౨ ౯6౪21164 10 6 8641 1166౯2౧7 30382816 01 6౫18660306, 896 103 22000213 ఉలయలం05/4(664 6 (ఆడ 1116 (81 16000 & ఇగ14లిం 92016 896069 ”1 పాఠక్చాత్య 'జేళాలెన్నో వున్నాయి. వాటికి (పాచీన నాగరి కత సంస్కృతులతో పాటు సారస్వ'తాలు కూడా వి_క్చృళత స్దాయిలో కొం ౪96 2564 78166 ౨ శ8ం10116 (౧౯06300100) 09 ౨౯ 1౧02064 64౧616. ౦౩ 2000109661 0 [40038 ఇం౦ం౯16 1106980096 701. క జడం 111

|

ఉన్నాయి. వాటి అవిర్శ్భావ దశలను పరికిస్తే వకక_ర్చకంగా వెలు వడిన (గంథాలు కాకుండా, బహుక_ర్శృకంగా వెలువడిన (గంథాలే కనిపిసాయిం

ట్రీకుసాహిత్యంలో ,కీస్తుపూర్వం $28 నుండి ెాళ్లెనిక్‌ యుగం అంటారు. ఆనాడు ఈజివ్లులో వున్న అ లెగ్దాండియా నగరం సాహిత్య, విజ్ఞానాలకి ేందంగా వుండేది. ఈ జాలంలో ము_క్తకాలవంటి ఖండ కృతుల రచన ఎక్కువగా సాగింది అప్పటికే అభ్గివృద్ధి చెందిన వివిధ (హ్యీయ-లోని సూక్తులవంటి వచనాల్ని ేందీకరణ చేయడం (పారంభించారు. అలా చేసిన వాళ్ళలో (పూ! 800 (వాంతానికి చెందిన “అపోలోనియన్‌” ఒకడు

(శీఃపూః 10వ శతాబ్దంలో వెలువడిన “ఇలియడ్‌” అనే వీర గాథా శావ్యం గుడ్డివాడై న “హేమర్‌ "చే కూర్చబడింది దీని ఇశేమర్‌ రచించాడని కూడా అంటారు,

లాటిక్‌ భాషా సారస్వతంలో _పాచీన రచనలు బాలావున్నాయి, అవన్నీ (పక్ఫతిని, 'జీవతల్ని ఉ ద్రేశించిన నూక్రాలు, (పార్థనలకి సంబంధించినఏ. ఇవన్నీ సంకలితాలే న్యాయ విచారణకు చెందిన 18 ప్మతాల (గంథంకూడా అతి (పాచీన రచనగా పరిగణింపబడుతోంది,

(శ్రీస్తుపూర్వంనుండీ హిసీూ సాహిత్యంలో కొన్ని రచనలు కన్చిస్తున్నాయి. అందులో “పెటాట్యుక్‌ అనే (గంథం ఒకటి దీనిని 'మోజన్‌* (వాసాడంటారు, ($&పూ॥ 4శ0కి చె దిన ఎజా, నెపామిమూ మొ॥నవారు దీని సంపాదకులు ఇది హీబ్రూ సాహిత్యా నికి పరమ (పామాణిక పవ్వితిగంథం, తనక్త క్‌ కల ఉప దేశాల్ని సేకరించి, ఒకచోట కూ-ర్హత్రలమ్టు ఊహ్నిదుపాగోాన

ళు శీ ఈ (గంథంద్వారా ఐళ్యతని చసా శ గహ చా శ న. ల

లిలి

“మోజస్‌ బెన్‌ మైమాన్‌ మెమొ నెడ్డ్‌ ” కూర్చుచేసిన “తాల్తుద్‌” అనే చాక్శనిక (గంథంకూడా సంకలనమే దీనినే యూదుల దార్శనిక మిామాంసగా వ్యవనారిస్తారు,

పారసీక భాషా సారస్వతానికి చెందిన “జంద్‌ అవెస్తా (పాచీన శాలంలో ఏ1 _గంథాలకో కూడిన సంకలనంలో భాగమే అవెస్తాలో "రెండు భాగాలున్నాయి. అవి, అవెస్తామూలం, అవెస్తాఖుక్టు అనే (సార్థ్‌సలు

సూఫీ సంప్రదాయంలో అతి సమర్థుల్తెనవారిలో “ఫరీద్‌ ఉద్దీన్‌ అత్తార్‌” ఒకడు, అతడు *మంతిఖ్‌-6ఉత్‌ _తెర్‌, తజ్‌ కరత్‌ అల్‌ బొలిదూ) అనే రెండు (గంథాల్ని రచించాడు, ఏటిలో మొదటిది అతని సొంత రచన. *తజ్‌ కిరత్‌ అల్‌ కౌలియాిలో మున్లి ౦ సన్యాసుల్క "వేదాంతుల జీవిత చరితలు, వారి (ప్రవచనాలు కూర్చు వేసినది,

భారతేశంలో పాజబోన్‌ కొలువులో పండితుడు 'సాయెజ్‌” వేత ఒక పద్య సంకలనం రూపొందింపబడింది, చీనిలో టర్కియు గజళ్లు స్తుతులు క్యాసమొరునులు ఉన్నాయి. ఇలా ఫారసీ సారస్వతంలో సంకలనాలు చాలా వున్నాయి

జపాన్‌ భొమలోను సంకలనం అధికాదరణపా(తమెంది. (శీ క్‌ 8వ శతాబ్దికి చెందిన “మన్యోషూ” అనేది సంకలనాల్లో ఆత్మిపాచీన మైంది. దీనిలో క50 కవులు రచించిన. &500 పద్యాలున్నాయి. ఈ భావలోనే “శాకిన్లు” అనేది వవొక సంకలనం, దీనిలో (ప్రాచీన, అధునిక శాలానికి చెందిన 1000 వరకు కవితలున్నాయి. 1285 నం॥[లో కూర్చు చేయబడిన *సో నిన్‌ ఇషిలో 100 మంది కవుల గీతాలున్నాయి. యాన్‌ ర్‌ వలీల్లాని” అంబ్బీభామలో “కలామ్‌” నే వేదాంత మార్గంలో ' =అల్‌-మిలల్‌-వల్‌ నిహోల్‌” అనే శ 6 ౨ఇట్రికీఫీ పై తి స స్తో

జం

"వేదాంత _గంథాన్ని రచించాడు. దీనిలో అప్పటికి _(పచారంలో ఉన్న సమస్త ధార్మిక సిద్ధాంతాల్నీ (కోడీకరింపు చేసాడ.

కేవ శతాబ్దంలో రాన్‌ భాపా సారన్వతంలో “ర్రోవ్తూ క్ష డిళేనా” రూపొందింపబడింది దీనిలో వివిధ కవుల రచనలున్నాయి. పా(శలన్నీ జంతువు లే, మానవునికి సంకేతంగా (గహింపబడిన జంతువు లతో, మానవ సమాజంలోని లోటుపాట్లను వ్యంగ్యంగా ఎత్తి మాపారు కవులు, ల

శవ్యన్‌ సాహిత్య చర్వితలో (క్రీశ, 10 శం నుండి 1860 వరకు “వ్‌ యుగం అంటారు. ఈ శాలంలో (వఛానంగా మతానికి సంబం ఛించిన సాహిత్యమే వెలువడింది. ఈ కాలంలో ఇతర భాకుల నుండీ “తెచ్చిళనిన (గంథాలతో కొన్ని సంకలనాలు వెలువడినవి

ఆ గ్గ భాషా సారన్వత చర్మితలో “పాల్‌ గ్రోవ్‌* కూర్పు చేసిన “నో లైకా (జర్‌ మొట్ట మొదిటి సంకలనంగా విజ్ఞుల భావన

అంగ్లోకాస్టన్‌లో రచితాలైన కావ్యాలు నళించినవి నళించి పోగా, మిగిలిన బాటిలో “బీయో వుల్‌ ఛ” ఆనే ఏీరగాఖా శావ్యం

8వ శళాబ్దంలో అనాటికి _(పచారంలో వున్న పీఠగ్‌ కాలని సీకరించి కూర్చు చేసిన కావ్యం *“బేయోవుల్భ్‌”. దీనికి ఇతివబోసతత్వం కూడా కల్పింపబడింది. రచించిన కవి ఎవరో తెలియదు. దీనినుంచి నాటి (ప్రజల విద్యావినోదాలం, వీరోచితళ్ళ త్యాలు, వారి సావాన జీవితం మొ॥నవి ఎన్నో విమయాలు లెలు స్తున్నాయి. *డి వాండరర్‌ అనేదికూడా అలా కూర్చబడిన వీరగాఖా శావ్యమే. అయితే ఈ వీర శీతాలకి ఒక కథని జోడించి అనుస్యూతతని కల్లించడం కూడా ఉంది అలాగే *ది సీఫేరర్‌” అజీ (గంథంలో విపాదగీళాలు కనిపిస్తాయి.

వశీ 15వ శతాబ్దంలో అ-గ్లభాపా సారస్వతంలో "బేశికవితకి ఆదరణ లభించింది ఆనాటి జానపద గీతాలు మిక్కి-లి (పజాదరణ పొందాయిం “ఇవ్విచేస్‌,. “సర్‌ పాటిక్‌ స్పెన్స్‌” అనేవి జానపద కఏతాళ ఖకి చెందిన గీతాలే. శే5్‌వ భతాబ్దంలోనే *'నక్‌ జూన్‌ మెలోరి “మోర్ట్‌ డిం ఆర్థర్‌" అనే పేరళొ అనాటి అర్థర్‌ రాజును గురించి చిితవిచిితమైన కల్పిత కథలను సేకరించి (గంథధరూపం ఇచ్చాడు 1/వ శతాస్టీలో “జాస్‌ రైండెన్‌” పూర్వక, అశులనుండి నీతికథ లను (ఫేబుల్స్‌) సేకరించి ఒక అనువృ త్త కావ్యాన్ని రచించాడు, 19వ శతాబ్దంలో “బివప్‌ పెర్సో కొన్ని జాసపద చేయాలను "ేశరించి కూర్చు చేసాడు. ఆంగ్ల ౦లో విజ్ఞాన సర్వస్వాలు (పగళతి చెప్పనలవి కానిది ఇతర భావమలలోని విజ్ఞాన నర్యస్వాలకవి మౌర్షదర ఇ కాలన డంలో నంచే హం లేదు అమెరికన్‌ అంగ్ల సాహిత్యం ప్రాచీనం ఇాశపోయినప్పటికీ స్వర్ణ శ లుకిలి యుగంగా వీలుచుకునే 19వశ త్వాంలో అమెరికాలో సంకలనం ఓ సంచలనం సృష్టించింది. అమెరికాలో. *బోక్టన్‌ వంథోలజీ క్లబ్‌, బోస్టన్‌ సొమైటీి (నెంక600 ఉం(ం!102 ౧120 903109 300160) అనే పేరుతొ 1804లో ఓ సంస్థ వర్చడింది. సాహిత్యపు విలువలు పెంచడమే "బోస్టన్‌ వంధొలజీ క్లబ్‌, బోస్టన్‌ ఎశేనియమ్‌. గురించి, "జేమ్స్‌ డి, వార్ట్‌ రాసిన శవీ6 0౫0014 ౦౧౦0020108 €0 ఉం?1028 1106018. (౪౯6 నుండి యభానువాదము,

శీ) నే ఈ నంఘం ఉద్దేశం, దీనిలో “విలియం టూడర్‌” (1౫111180 (తంల జార్జి టికీనర్‌ (6001729 ఓంట0౦0౧ల, జేనియల్‌ వెబ్‌ స్ట్‌ అల్‌ స్టన్‌ (4113108). (బియాంటొ, ఉోనఫస్టోరీ మొదనై నవాళ్ళు ఈ సాహిత్య నంఫఘం వెలువరించే మాస వ(తికకి వ్యాసాలు (వానేవాప, పద్యాలు, కల్పిత కావ్యాలు (కథలు మొన), విమర్శలు (ప్రచురించే ఈ పత్రిక మై వసంబంధి విషయాలలో వెలుసుచాటు మూఫుతూ ఉండేది. రాజకీ యూాలకు దూరంగా ఉండేది. సాహిత్య విమర్శల విషయంలో త్ధ తీసుకునేది. లూయీసింప్పన్‌ ఆ పత్రికలోని కొన్ని విషయాలు (గహించి *ది ఫెడరల్‌ లిటరరీ మైండ్‌” ఆజీ పేరుతో సంపాదీయాలు (వాస్తూండేనాడు. బోస్టన్‌ సామ్మైటీ సభ్యులు (పజలపై అవగాహన (హూజీవితంలో అసవ్యూవు పోకడలపై అపనమ్మకం, (పాంతీయ ఈతత్వంపై వ్యతిశేళఠత కలిగి ఉండేవారు. ఈ ఉన్లేశాలే సంఘ చీలికకు 'చారితీసాయి. ఫలితంగా నంభంలోని కొందరు సభ్యుల పఠనమందిర మే బోస్టన్‌ ఎకేనియమ్‌గా రూపుదాల్చింది. అంశు బోస్టన్‌ వంథోలజీ క్లబ్‌ నుంచి నోస్తన్‌ ఎభేనియమ్‌ 1805 లో వర్చ్పడింది. ఇది ఇంగ్యండ్‌ లోని “లివర్‌ ఫూల్‌ ఎఖీనియమ్‌” సవాకారంతో కొనసాగుతూ ఉందేదిం అనతికాలంలోనే బోన్టన ఎభేనియక్‌ 1807 లో ఒళ (గంథాలయం, ఒళ (పయోగశొలతో కార్పో శేమన్‌గా వర్పడింది, ఈ నంభుం బోస్టన్‌ నివాసుల సాహిత్య జీవితంపై అమిత పభావాన్ని చూవీందిం సాహిత్య విజ్ఞానాన్ని అఆరాధించేవారికి సంకలన మేది భద పరచుకోవడానికి అనువైన యాదృచ్చిక సంఘటనగా నూ[(ర్రమే ఉపయోగపడింది పూర్వం. నేడు కవులలో, వన్తువులో/ భొవ వినిన

మ భకుంలో, షారకునిభో, శావ్యప్యకియలలో విక్యతని సాధించిన ఘనత ఒక్క- పఫంకలనశాఖకే దష్య్క_తోంది, 3088160 07 61910200 అనే డార్విన్‌ సిద్ధాంతానికి సాహిత్యంలో సంక్రలన్య ప (చ ఉచదావారణ, వాజా(ర)తాానా

ననా తననన య

రావు దివాశర్ల వేంకటావధాని గులామ్‌ దస్తనీర్‌ రమీద్‌ అడపా రామక అప్తారావుగాప్ల వ్‌జ్ఞాన సర్వస్వం యు విశ్వసాహితి, వాల్యూం ఇల 6 లో (వానీన (క్క, లాటిక్లా, (ఫెంచి, రమ్యన్‌, జవనీన్స్‌ పారస్కి

హీబూ కొంతవరకు అంగ్లానికి చెందిన సంకలన ఆంథాల వివరాలన టఆహించాను. వారికి నా కృతజ్ఞతలు

పై

భారతీయ భాషలలో సంకలనాలు

సాహిత్యం సమాజానికి రశణ కవచం? జానిలో అనంత క్‌క్తులు నిబెడీక్ళతమై ఉన్నాయి, (పతి మనిసీ దానిని ఉపాసించే తత్త్వం కలిగి ఉండాలి, ఆతనికి ఉపాసించే పరిస్థితులు నెలళొనాలీ $50 నంవత్చ్పరాల (శ్రీతం (పపంచం వేరు. నేడు వేరు. ఇక వందలు నేలు సంవత్సరాలు 'లెక్కిస్టే అపరిమితమైన తొరతమ్యం కనివి స్తుంది

మనివే.కి అహోరము, వ(శ్రము; వసతి అనేవి నిత్యావసరాలు అవి తీరననాకు తదుపరి ఆంకొలు అలోచసీయాలు, ఈ మూడు అనన రాలు లీరనినాడు అతడు వాటి గురించే అరులుచాస్తూ ఉంటాడుం ఇది సర్యసాధాకణమైన అంగం,

సౌహిత్యం చీ దశలో బునీమీకి అందు బాటులోకి వెడుతుంది అనేవ అలోచిందవలసిన ముఖ్యాంశం, వందల సంవత్సరాల (శ్రీం రాజులు రాజ్యూలు పరిపాటే శాలంలో సామాన్యుడికి సాహిలత్యర అందుబాటులో లేకు నాటి రాజ్యంలో (వముఖ పౌరులకి మూ మే అది పరిమితం, సాహి'త్యొన్న్‌ ఆధారం 'జేసుకుని నాటి సమాజం నడవ లేదు, నిత్యావసరాలు తీశీవి. వారు నిత్యావసరాల గురించి పాటుపడ చానిశే కాలం సనరిపడేది నేటి ఆధునిక వసతులు అనా లేవ్రం

నేకు సాహీత్యం సాదూన్యుడికి తందు'బొటులోకి రోవడానికి '్రముఖనైన తరాలు తీన్నాంయిం నవనాగరికత ఆకువువ్వులు ఒక

విం

శాయగా మూరిందిం సాహిత్యం అధారంణా సమాజాన్ని నూటికి నూరు పాళ్లు సంస్కరించుకోవచ్చు, అయినా నేటి సమాజం కల్లోలితంగా ఉండడానికి గల కారణం 'పశ్నగా మారుతోంది.

శాబట్టి సాహిత్యాన్ని గురించి కూడ ఆలోచించవలసిన పరిస్థితి వర్చడింది, నేడు (గంథరూపంలో వెలువడినదంళా సాహిత్యం అంశ నేటి సమాజమే (పశ్నార్థళమవుతుంది. అంతేశాదు, సాహిత్యింవ యే దశలలో, ఎన్ని దశలలో ఉ-ది + అది ఎంతవరకూ సర్వుః కూ ఉపయుక్త మవుతోంది ! అన్నది చర్చనీయాంకం. వవిధంగా అందరికీ చేరుతుంది | అన్న దికూడ ఆలోచించవలసిన అంశం,

సంకలనాల (పౌదుర్భావం సాహిత్య వికాస స్థాయి గా గుర్తిం చాలి, తెలుగులో వటవృమం మాదిరిగ ఎదిగిన సంకలన పాహీత్య శాఖ భాచ్యః పాశా త్య 'జీళాలన్నిటిలోను ఉన్నక స్థితిలో ఉంది

భారరబేశంలో ఎన్నో భామలున్నాయి. సునంవన్న మైన సాహిత్య భామలున్నాయింం కొద్దిపాటి అభివృద్ధి సాధించిన భావ లున్నాయి ఈ భామంన్ని టిలోను సంకలన (పాదుర్భావం జరిగిందిం కొన్ని (పాచీన భామలలో సంకలనా.తోళు సాహిత్యం (పారంభ మయింది, ఈ (సకరణంలో భారతీయ భావమలలో సంకలవం వుట్టుక ఎవ్వడు వీ న్వఖావంతో జరిగింది! వ యీ భామలలో చాటి అభివృద్ధి విశ్రాసం ఎప్పటినుండి జరిగింద జేది (పధానాంశం, రి! సంప్కృతం :

ఇష్టమైన శ్లోశాలను కొన్నిటిని పోగుచేసి భృదపరిచేవారు. ఒక (గ్రంథం తయారచేయాలనే మాలిక ఉధ్దేశంతో కాడు. భావితరాల

౫ వారికి ఈ కొవాలని అందించాలనేజే వారి (పధాన ఆశయం వీరు (వ్రభానతా న్నూక్తులకి నుఖావి.తాలకే (పాధాన్యం ఇచ్చారు. చైదో సంస్కృతానికి చెందిన వేదాలు కూడ సంకలనాలుగానే పరిగణించాలి “వేదం మొదట్లో ఒళశునా! _పారంభంలో బుక్కులు? యజస్సులు, సామలు కలిసిపోయి ఒ కీ వేదరాశిా ఉండేవి, అప్పట్లో 'వీేచాధ్యయనం చేయడమంశు అన్నీ కలిసిన వేదాన్ని చదువుకోవడం, ఎంతోశాలం గురుకులంలో ఉండి కేశాలను అనుళవించి వేదాధ్యయనం వేసేవారుం జ్వాపరయాగం వడుస్తున్న ది. 'కాలం గడిచేకొద్దీ సుకుమా రులు ఎక్కు-వైనారు. అధ్యేతలనూ; ఆ వాబ్బుయాన్నీ వినియోగించు కోవాలనే వారిలో ఉత్సాహం సన్న గిల్లుతున్న ది. ఆశాలంలో వ్యాసుడు ఈ సమ్మిశాన్ని విడదీసి బుక్కు-ల నన్నింటిని కూర్చి బుక్సంహితనుః యజుస్సులు కూర్చుతో యజుస్సంహితను, సామలన్ని ంటిని కలిపి సామ సంహితను అధర్వ్యమం(తాలను ఒకచోట చేర్చి అధర్య్వసంహితను తయారుచేసాడు "వేదాలలోని మం(కాలు అయా జుమలచేత దర్శింపబడినవని ఆర్ష వీజ్ఞానజీ_త్తల భావన, అలా దర్శనీయ మైన మంశ్రౌలను లోకానికి పరిచయం జేసిన మవార్దులు ఎందరో ఉన్నారు వసిష్టుడు, భరచ్యా జడు, విశ్వామి తుడు, వాము బేవుడం గృర్సతముడు, దీర్చ గముడు అగ స్తుడు; గోఠముడు, (ప్రజాపతి, పర మేస్ట్రి అ లేయుడు, మేధాతిథి, మధుచ్చందుడు, నారాయణుడు, కుత్పుడు ఇలా ఎంతోమంది ఉన్నా ౪ ఏీరిలో వసిష్ట, భరద్వాజ, విశ్వామి(ఈ, దీర్ధ నమ్మ గోళతమాదులచేత క. అర్షవిజ్ఞానము (పస్తావన, డాః ఎన్‌ వి రఘునాథాచారస్రి, వుట 86, (వకో వేదశ్చతురాతు యఃకృతో చ్వాపరాదివు,. విన్గుపురా-ణం, 88.19 2)

క్‌ దర్శనీంయమైన నం(తాలు నాలుగు 'వేదాలలోను కనిపిస్తాయి. కాని వ స్తుతత్వ విభజనలో కొన్ని మంఅొలు ఓక వేదంలోకి మ౭ంకొన్ని మంగతాలు మరొక వేదంలోకి గైకొనబడినవి,

"వీదాలలో భాగంగానే పిగణింపబడ్కి వాటి వివరణరూపంణగా ెలువడిన ట్రావృణాలలోకూడ నంక లనళత్వం' కనివీ స్తుంది. ఇాందోగ (ావ్యూణం అటువంటిది. నాలుగు వేవాలలోస్కి ఇతర (వావ్యాణాల లోని కొన్ని (వసిద్ధమైన మం్గతాలను దీనిలో కూర్చు చేయతం జరిగింది,

(పాచీన కాలంలోని భొరతీయుల జీవన వీధోనం, ఆదారవ్యవపవో రాలు, నీతిధర విమయాలు శాజకీయ విధానాలు ేలుసుకోవడానికీ ఉపయోగపడే న్మృతులుకూడ సంకలనాలే “కల్పసూ(తాలకు చెందిన ధర సన్నూ కాల ఆధారంగానే స తీ గ్రంథాలు వాయబడినవీ ఈ ధర్మనూ(త (గంథాలేగాక స్నృతికారులకు మహాభారత రామాయణా దులు, వురాణాలు లోకాచారం మొదలె నవికూడ ఆధారమై నవి. సరంహరాగత వైన పీతిధర్మ వినయాల నేగాక స్మ్మృతికావలు సమకాలిక ఆచార వ్యనహారాలను కూత _పమాణంగా తీసుకున్నారుం న్నృతి (గంథాల్లో. విషయాలను నాలుగు విధాలుగా విభాగింపవచ్చున్ను అకార నియమాలు, వ్యవహార విషయాలు, (పాయక స _త్త్‌ విధానాలు, కర ఫలాజుల వివరణలు, వన్హాశమ విధి విధానాలు కూడా విశద పూర్వళంణా సృతుల్లో చెప్పబడినవి,”

వ్యానుడు ఆంపే. వేదవిభాగ-వే ర్త, వురాతాలు - (వై నూ(_కాలు రచించిన ట్ర ంథక ర్‌ పరాశరుడి ఫుథటతుడైన మహర్షి వ వంయ్యాత హహాత్య చరక. కదనం నావం త నా

రెడ్డి స తులు. పుట, 192,

ల! అనేశాక (గంఖభాంతరములనుండి సంగహించి (చ్రాయునళకు అనే అర్థంహాడా వంది. ఎండరో జరుదులిబేర 'ఛెన్పబడిన సూక్తాలని బ్యానుడు చిలిగడించి నాలుగు పేజూలుగ వాటిని విభాగీంచాడుం కాబ్య్తే వ్యాస శభ్రానికి కూర్చరి అనే అర్థంకూడ వాదుశతోకే వచ్చింది,

• పప చర్చ అంతా అలాకిక నంక్కృళ చాబ్బ యానికి చెందినది

తకిక్షో నాబ్ధుయలలో కూడి ఈ నరక లనాలు అహాిమితంగా కనినిస్తాయి,

లౌకిక కావ్య వాబ్మయంలో సంకలన (గంథాలలో లభ్యమై వంరవరకూ (న_పథమవైంసది 'ఠవీయ్యద వశన సముచ్చయంి అనీ ఇది 12వ శచాభ్లానికి ఇెందినదసి కొందరు సాహితీవీత్తల భావన. కాని “సంస్కృతమున మొదటి సంకలన (గంథము కవీంగ్యద వచన సముచ్చ యము. (కీ.శ. 18 శత్వ్వామునకు చెందిన నేపాళ బేశవు _వాత(పతి డా॥ ఎఫ్‌, డబ్ల్యు, థామనుగారికి చిక్కె.నదిం దీనిని వారు సంస్కటరించిరి. ఇండు (కీ శ, 900 పూళ్వవువారి రచనలే ఉన్నవి. కావ్రవ ఇది శ్రీశ 1000 (పాంతమున కూర్చజడియుండును]

కపీేంవ వచన నముచ్చయంలో బుద్దుని గరించి అవలోకి 'శేళ్వరుని గురించే గాక కొన్ని అన్య కావ్యాలలోని ల్లోకాలు కూడ ఉన్నాయి. ఈ శ్లోశాలన్నీ వివిధ విషయాలకి చెందినవి, ఇటువంటి కృతులు లెక్కకు మిక్కిలి ఉన్నాయి. ఈ (కింద పేర్కొ న్నవి వాటిలో కొన్ని మా (లమేం అభిలపి.తార్థ చింతామణి "కర్త సో మేక్యరుదణ ఇది ఆరు విధాణాలుగ

విభజింపబడింది. రాజు రాజనీతి, రాజధ ర్యా అ జంగీఠతం, ఓ. సణలన (గంథములు, యడవల్లి ఆదినారాయణ. పుట 256,

రఫి

ఛి(ర లేఖనం, మృగయావినోదం, జ్యోరిమం, అలర కారళిల్బం చాస్తు మొదలైన అంశాలకు సంజఒంధించిన ల్లోకాలున్నాయి? ఈ సోమే శ్వరుడు వాళ్ళకే ట్‌ాబాం ఆండవ వికమాదిత్యుని కొడుకుం

సదుక్కి కర్షామృతం : కర్త (శ్రీధరచాను. దీనిలో కకీ6 కవుల ఏక00 వరకు ల్లోకాలున్నాయి.. ఇతడు బెంగాల్‌లోని లమ్మ ణ'సేనుని ఆస్థానకవి, శాలం కీతీవ శతాబ్దం (పథము పాదం,

సూక్రిముక్రావలి ? కర్త జల్హణుడుం 18వ శతాబ్దం, దీనిలో 240 మంది శవులవి మూడు వేల శ్లోకాల వరకూ ఉన్నాయి.

నూక్రీ రత్న హోరము * కభింగరాయ సూర్యుడు. 1కీవ శ తాబ్చి.

సుధానిధి : సాయణా చార్యులు. 1కవ శతాబ్ద.

శార్ణధర పద్ధతి ః శార్జధరుడు. శేశీవ శళాబ్ది. ఈ (గంథం 48 విభా గాలు చేయబడింది. సుమారు $ వేల శ్లోకాలున్నాయి. దీనిలో శార్టధరుని స్వయంృళ్శాలైన శోశాలు కూడ ఉన్నాయిః

౧

వరక నుంది కవులు దీనిలో ఉన్నారు,

సుభామితావళి * సలకీ ర్త, 15వ శతాబ్దం,

నుధామీతావళి (గ్రీవరుడు. ,, దీనిలో 880 కవుల శ్లోశా లున్నాయి

(వగంగ రళ్నా వళి : పోతరాయడు, 15వ కళాచ్ది, విమయానుగుణంగో

+. ₹2 విభాగాలు చేయబడింది.

సుఖావీ తావళి * వల్ల భజేవుడుం !6వ శళాబ్దం. దీనిలో 850 కవుల

8500 శ్లోకాలు విషయ విభాణానుగుణంగా పొందుపరచబడినవి

క్ర్‌ కిం పద్యావళి * రూవగోస్వామిం 1కవ శశాబ్దం.. ఇతడు వైతన్య(వభువు శిమ్యడు. కృష్ణభ క్షి సంబంధమైన (గంథం, 1285 కవుల శ్లోకాలు ₹00 వరకు+ ఉన్నాయి. సూక్తి వారిధి * వెద్దిభట్టు. దీనిలో 600 శ్లో శాలున్నాయి. ఆరు శతక్రాల నమాళోరంగా వైరాగ్య చాను రాజ సజ్జన దుర్జన శతరళశా లని శీర్టి కా నిర్ణయం చేసాడం వారివార సుఖాపీతము * హరివారుడు. 17వ శఠాబ్బంణ ఇతడే సూక్రి ముక్తావళి అనే మరొళ సంకలనాన్ని కూ'ర్చాడం వారివారుడు చీరుతో నే నుభావీత పోరావళి ఆనే నురొక సంకలనం ఉందిః ఇలాగే నుమతి-సుభావి.తావల్సి వేణీదత్తుడు-పద్య వేణి, భాస్క-రుడు- పద్యామృత తరంగణి, కవిభట్టు-పద్య సం(గహం, శివదత్తుడుంసుభామీత రత్న భాండాగారము మొన సంకలన కృతులు లెక్కకు మిక్కిలి కనిపిసాయిం సంక్కృలతంలో వెలువడిన నంకలనాలలో “వర్గ నసార సంగ వాంి ఒక బృహత్సంకలనం, దీనిని 1780 (పాంతంలో సీలశళంకదీవీతుడు కూర్చు చేసాడు. దీనిలో 18 (ప్రకరణాలున్నాయి. ఈ విభాగాలలోనే చం_దకీ రి, (ప్రతాప, రాజవర్ష నః అన్యాప చేశ, కవీశ్వర, రాజనిందం కవినిద వస్తువులుగా గలిగిన ఎనిమిది శతకాలు అంశర్షతంగా ఉన్నాయి. ఇవికాక ఇతర కావ్యాల్లోని శ్లోశాలు; చాటువులు వందల (గ్రంథ వ న్తుత_త్త్వం శీర్షికా నిర్ణయమే తెలియ'కేస్తూ ఉంటుంది. 18వ శ రాబ్దం నుండి సంస్కృతంలో సంక+నాల అవిర్భానం చెపు

1. మద్రాసు ఓరియంటల్‌ మాన్యుస్కింస్ణు లైస్టురీ (అడయార్‌ లై(బర్రీ నెం, 1086. అముద్రైరం,

శికీ తున్నప్పటికీ అడి పే-తుబద్ధమైన వివేచన కాదు. శివ శళాబ్బంలో నే శాళ్ళీర దేశన్థడు, ధ్వని నిద్ధాంత లాతయణికుడు అయిన ఆనందవర్ధనుడు తన ధ్వన్యాలోళ లతుణ (గ్రంథంలో. వీటికి లాత్తణికళ్వాన్ని చేకూర్చాడంటారు.

ఈ నంకలనా? న్నీ నొటి కవుల సాహి త్యాభిరుచికీ సౌజన్యతకూ నిదర్శన-౫ా భావించవచ్చు. పూర్వ తరాలవారు అందించిన సొహీత్య సంపదను భ్యదపరచుకోవడంలో భాగంగా గుర్తించవచ్చు.

8-2 (ప్రాకృతం :

మహోరాక్టీ (రాశ్ళతంలో వోలుడిచే కూర్చబడిన (ఈ _త్తసాయి( (న్తశతి-వజువందలు, ఒళ గొప్ప సంకలనం. గోదావరి పరీవావాక (సాంతం నుండి వింధ్య పర్వతాల వరకు ఉన్న భూభాగం అనాడు బోలుడి ఏలుబడిలో ఉండేది. ఎంతోమంది సామంతులు ఉంజేవారు. నాడు కవులెందరో తన ఆస్థానానికి వచ్చి చెప్పిన గాఫలని, చెల్లా "చెదురై పోయి ఉన్న గ్‌శాలని సేశరించి కూర్చు చేసాడు, ఈ (గంథం అనాటి (వజిల జేవన స్థితిగరులనే గాకు భొసాస్థితిని "జెలిసికోవడానికి ఎంతగానో ఊపకరిస్తోంది. ఈనాడు పరిశోధకులు ఎందరో ేశ భాషా ప్రాచీన పదజాలం వీ రూవంతో ఉంజేదనడానికి ఈ (గంథం కరదీపి శలా ఉపయోగించుకుంటున్న రు,

వెళాచీ పోక ఫలేరంలో (వాయబడిన గుణాధఢ్యుని బృవాత్కథ జగత్ప్రసిద్ధం. కథా సాహిత్యాని కిది పుట్టినిల్లు సోమ'దేవుడు, బుద్ధ స్వామి కేమేంటచాదులు. దీనిని సంస్కృృతంలోకి అనువదించారు. ఎందరో కవులు జోపోరు లర్బించిన చక హాని క కానరణలనం. గుణాధ్యుడు అనాడు వ్యా్రీలో ఉన్న ఎన్నో కథలని కూర్చి (పపంచ కథాసాపి 'శ్యానిశే మకటాయమానమైన బృవహత్క_.థ రచన చేసాడు.

బౌద్ధమత హీనయాన శాఖలోని ధార్మిక సగంధాలలో. జగ

రిక్‌

తృ్రసిద్ధి పొందిన ధమ్మపధం (ధర్మపథం) పాలీభామలో నాయ జడి-థిం

బౌద్ధభుతం వ్యా _క్తిలోలేని 'జేశాలలోనీ కాదు సర్వులూ ఆదరించతగ్గ

సీతి విషయాల కిది నిలయం ఇది ను త్తవిటకంలోని ఖుద్దక నికాయంలో

'కెండవ (గంథం. దీనిలోని క్లోళా ప క_ర్తలెవరో తెలియదు. ఒక

శ్లోవాని! మరొ శ్లోకానికి పాంతన లేకండా ఈ శ్లోకాలు ఇతర బౌద్ధ

(గ్రంథాల్లో కూడా కనివిస్తున్నాయి, కాబట్టి "సెక్కు బౌద్ధమత

సగంథాలనుండి సేకరించిన వాటిగా చెప్పవచ్చు. ఈ ్రంథం పెక్కు

భామలలోకి పరివర్తన చెందింది. ముక్తిని కోలే మానవునికి జ్ఞానో దయం కలగ చేయడమే (వౌన లత్మ్యుంగా ఈ (గంథం కనిపి స్తుందిం దీనిలో ఇరవై వగ్గాలు (వన్లాలు! ఉన్నాయి

బుద్ధ నిర్యాణానంతరం బుద్ధుని శిమ్యలం 'వెలువరించినవిణా భావింపబడుతున్ను సూక్తులు సు_త్తనిపాతం చీరుతో (దముఖ స్థానాన్ని అలంశరించాయి. బౌద్ధ పాలీ వాబ్బయంలో నిరుపమాన (గంథం ఇదిం బుద్ధుని ఉపటేశాల్ని "తెలుసుకోవడానికి ఇంతకంకు (పాచీనాధారం మరొకటి లేదు.

జాతక కథలని కూడ సనంశలనంగానే భావించవచ్చు బుద్ధుని పూర్వజన శ వృళఠ్రాంతాల్ని, బుస్థుని నిర్యాణానంతరం ఆయన శిస్యులు కూర్చు చేసారు ఇవన్నీ బున్ధుడు తన శిమ్యులకు చెప్పినప్పటికీ శిమ్యు లందరిచేత కూర్చు చేయబడినవి,

ఇలా స్రాళ్ళతంలో సంకలనాలు అమి కాదరణకి నోచుకున్నాయి. సమ్మగ వస్తుతిత్త్య్వాకి (పతోలుగా నిలిచాయి.

• శ్రీన్తుపూర్వం 500 నుండి (శీన్తుశకం 000 వరకు వ్యవహారంలో ఉన్న మధ్యయుగ భామల _పారంభ రూపం పాలీ. (పాళ్ళతభాపా సౌహిత్యములు. భండారం భీముసేద. జోన్యులుం సం(గజోర్శధ విజ్ఞాన కోశము, కవ సంపుటం, పుట 208)

క్‌ $.48. హిందీ :

1604 నంలో గురు అర్దుక్‌'జేవ్‌ మొట్టమొదటి సంకలనాన్ని తయారుచేసాడు, ఆయన దానిలో శామానంద్‌, కబీరు, రైదాన్‌ (221443), పైప (01098), సేన (098) మొదలైన హిందీ భాషా కవుల కావ్య ఖండికలన్ని ఆలాగే పంజాబీ మరాకీ భాపా కవుల కవిఠల్ని ఎన్నికచేసి కూర్పు చేసాడు. ఆ సంకలనానిే “గురు _గంథ సొహిబ్‌” అని పేరు 'స్టెబడింది ఆయన ఈ ఖండికల నన్నిటిని “గురు ముఖి లివిలో పొందుపరిచాడు. నిజానికీ కూర్చు శేవలం హిందీ భాషా కవు- బే కాదు, ఆ (గంథంలో కొందరు హిందీ భాపషాశవులు చోటు చేనుకోవడంవలన సాహిత్యకారులు హిందీ భాషా సంకలనాలలో దీనినే (సాథమికంగా పరిగణిస్తారు

గురు _గంథ సాహిబ్‌ తర్వాత వెంటనే “నంణ్‌ రజాబ్‌ "జీవనాగర లిపిలో “సర్వాంగి అనే సంక నం వెలువరించాడు. దీనిలో ఉన్న కవులు చాలమంది గురు (గంథ సాహిబ్‌ లోనివా లే. దీనిలో జాదు (0264), రజాబ్‌ (28049), నామ్‌ బేవ్‌, కబీరు, నైదాన్‌ 'మొదలైన వారున్నారు,

1665 సంకలో తులసి (రామచరిత మూనన్‌ కర్త తులసీదాను శాదు) అనే ఆయన “కవిమాలి అనే ఒక కూర్చుని ?5 మంది కవుల నాధారంగా తేయాకుచేసాడు దీనిలోనీ కవులుదరూ 1450-1650 మధ్యకాలం లోనివా కే

ఇంచుమించు కవిమాలకీ $0 సంవత్పరాల తర్వాత ఒక వెళు పద్యాలతో “కాలిదాన్‌ (శివేది అనే అయన '*శాలిడాన్‌ హజూరా (811618 22812) పేరుతో కూర్చు చేసాడు. ఈ (గంధాన్ని టేరణ/ా. తీసుకుని “శిక్‌ సింగ్‌ సెంగార్‌ (3817 5108 56082) *శిన్‌'స్విగ్‌ సరోజ్‌” అనేఓ సంకలనాన్ని వెలువరించాడు, కాలిదాన్‌

కి? వాజారాలోని చాలమంది కవులు సీవసింగ్‌ సరోజ్‌లో గైకొన బడినారు.

18 19 కళాహ్దైాలలో ఈ నంకలనాల ఆవిర్భావం అధిక మయ్యింది. వీట్‌ పై పరిశోధనలు కూడా జరిగాయి చయ పచ్యాలు ఏ యే కవుల (గంథాలనుండి ఎన్నుకొనబడిననో కనుగొన్నారు, వయే ఉద్దే శాలను అనుసరించి మార్చులు చేసారో తెలుసుకున్నారు అటు వంటి సంకలనాలలో ఈ (ిందివి కొన్ని- సత్క-విచిర విలాన్‌ ః కర్త బలబేవ్‌ ; 1756. చింతామణి, మతిరామ్‌,

చణ "మొదలైన 17 మంది కవుల (గంథాలనుండి ఎన్నుకొన

బడిన కవితలతో కూడిన ఓ చిన్న నంకలనం ఇదిం విద్వాన్‌ మోద్‌ తరంగిణి ; నుచ్చాసింగ్‌, 1817. రనచం(దోదఎమ్‌ : శాకూర్‌ (ప్రసాద్‌ (తిపాఠి; 1848. సివ్‌సింగ్‌ సరోజ్‌ : సివ్‌ సింగ్‌ సెంగార్‌, 1606, కశవిరత్నమాల : "బీప్‌ ్పసాద్‌; 19 1, హఫీజుల్గాఖాన్‌ వాజూరా :; వాఫీజుల్లాఖాన్‌; 1919

వై సంకలనాలన్నీ వన్తుతత్వం అధారంగా కూర్చు చేసిన వే ఇందులో ఒక (పాంతంనుండి ఎన్ను కొనబడిన కవులవి ఉన్నాయి, రసచందోదంప్‌ అటువంటిది. బండేల్‌ ఖండ్‌. (పాంతపు 848 మంది కవుల కవితలు దీనిలో ఉన్నాయి, సీన్‌ సింగ్‌ సరోజ్‌లో 1000 మంది కవులున్నా రు. 19వ శత్వాపు సాహిత్యానికంతిటికీ కన్నుల పండగ చేసింది. కవిరత్నమాలలో 08 నుంది రాజస్థాన్‌ కవుల కవితలున్నాయి. 'రాగసారోద్భువ రాగళల్బ(దుమ్‌ : శృస్తానంద్‌ వ్యాన్‌ జేన్‌. న 1845, శృంగార సంలగన్‌ా ౩ సర్దార్‌ కవి; 1848. గురుస్తుతి సంగహ్‌ : బనంజి చతుర్కుజ్‌ ; 187), సీరిమాల : సదానంద్‌ మిశ్రా శ874,

88

(ేేక్‌రళ్నాళల్‌ : లాలా లక్ష్మణ్‌ చాన్‌, రసిక్‌ రంజన్‌ రామాయణ్‌ * వల్లభ్‌; 1868, ఫుస్టీమార్లీయ పం్యగన్‌ా ; నాఘాళభ్తాయ్‌ తిలక్‌ చంద్‌; 1886.

వై సంకలభాలలో కృష్ణభ క్ని సంబంధమైనవి, డ్రైనమత సంబంధ 'మైనవీ, రామభ క్షి నంబంధ మైనవీ, శృంగారాత్మళ మైవవీ ఉన్నాయి 19 8 శ తాభ్రైాలలో (వేమోళళ్వం మూలిక విషయంగా కలిగి ఉంశు, ల0వ శళాబ్దంలో 'వెలువవడిన సంక అనాలు వీశాలమైనె పరిధ్సి దృశ ఎథం కలిగినటువంటిమి,

మి(కబంఘూహిందీ సనకత్‌్న్‌ అనే పక కంకలనాన్ని వెలువ రించారు. దీనిలో చంద్‌ బన్టాయి, కబీర్‌, నూర్‌, తుంస్ని శేశవ్‌, బిహారి, భూమణ్‌ మతీశామ్‌ బేవ, భారతేం. దు వారిక ఎంద శవితలని హించారు తొవిర్షదిమంది కవులు ఉన్నారు శాట్టి నవ రత్న అనే "సీరు పెట్టడం జరిగిండి కాని దీనిలో 10 మంది కవులున్నారు. ఈ ఒక్క. (గంథం అధారంగా హిందీలో. అధునిక కవి శాతత్వం గుర్తించవచ్చు.

హిందీ భాషా సాహిర్యరుచి "జెలుసుకోవడానికి సామ నొ 'విళా కౌముది. దీనిని రమేమ్‌ తిపాకీ కూర్చు చేసారు. ఇది నాలుగు భానాలు, వెందటి భాగం 1918 నంకలోన్సు రెండవ కాగం 1922. లోను మూడవ భాగం 1928 లోను, 1924 లో నాలుగవ భాగంగా జానపదేేయ సంకలనం వెలువరించారు. సిద్ధాంత రత్నాకర్‌ - వి శ్వేశ్యర కరణ్‌, 1956, హిందీ ఏల్‌ కావ్యనం(గహ్‌ - జి మీ, ద్వివేది; 198, హ్‌ందీ 'ఎేమ్‌గాథా కావ్యసంగ హ్‌. , 1968 పీఠ్‌ శ్రావ్‌ శ్రా ఉదయ్‌నాగాయణ్‌ తినాలి; 19409 సూఫీ శావ్యసం్యగహ్‌ _ పరశురామ్‌ చళు ర్వేద్యి శ950,

ఫం సంత్‌ కావ్య నసం్యగనొ _ పరశురామ్‌ చరుశ్వేది) 1658, ర్‌తి కృంగార్‌ _ నాగోం చ, 1954, నాఫ్‌ సిద్దోంకీ చానియన్‌ (0121 51360211 888148) - వాజురీ (సౌద్‌ ట్వి వేది; 1937. తీతిశ్రావ్య సంగన్‌ా _ జగదీప్‌ గుప్త 19060, బుద్ధ సిస్టోంకి బానియన్‌ - పరశురాష్‌ చతు క్వేడి; 19, సీల్రి శావ్యధార ౨ వీ, యన్‌. తివారి, 19834, రసోకావ్యధార (1230 కడ ళ/861282) _ విజయకల్‌ లేకు $901, ఏటిలో రళిశృం” ర్‌ తప్పు లేక్కిన సంకలనాలన్నీ కొద్దిపాటి ముందుమూటలతో, కవులకి నంజాభంచిన కొంత విమయాన్ని (కోడీక రిస్తూ, కవితాసంబంధమైన కొంత వివరణని కూడ ఇచ్చాయి. ఈపద్ధతి పారకుడికి ఉపకారం చేస్తుందనడంలో సంజీవాంలేదు,. (స్మకియాధా రంగా కొన్ని నంకలనాలు వెలిసాయి. కాల్యకమాన్ని అనుసళించినవి శాన్ని ఉన్నాయి. మాండలిక సంబంధమైన (వజ, అవధి భాపా సంకల నాలు పుట్టారా. "కేవలం సంఖ్యను ఆధారంగా మరికొన్ని వెలువడినవిం ఇలాహిదీ భాపా సాహీత శ్టిలో నంకలనం అత్యున్నతస్థితిలో ఉందని చెప్పవచ్చు, 8.1. పంజువీ ; పంజాబీ భాషలో సంకలనాల ఆవిర్భావం 1604 లోనే జరిగింది గురు ఆర్డున్‌జేవ- (1568-1606) “గురుుగంథ సాహిబ్‌ ' అనే ఉక అపురూప ఆంఠాన్ని కూర్చు వేసాకు, హీందూ మవార్దుల నూఫీ -వేదాంకుల్క హిందీ-మ'రారీ భాషా కవులనుండి పవితమైన భావాలను సీకరించి ఒక పవ్మిత (గంథాన్ని తయారుచేసాడు, పవి_తమైన ఈ భావాలను గురువులు (సంత్‌ లు) కాను పోగుచేసుకుని దాచుకున్న మూలధనంగా భాపిస్తారు. ఈ (గంథం పంజాబు సాహిత్యానికి ఒక

శ0

ఎడ'తెగని సంపద, సిక్కుల పవి్వి_త మగ్యగ థం. శ864ఉ లో లాబజళలోల్‌ నుండి 'మొట్ట మొదటిసారిగ ము_దింపబడి ౦దిం

దీని తరువాత అధ్యాళి (నే కీర్తనలు _స్థుకులు ధ్యాన ళ్లో శాలు శళరించి గురు వర్‌ చరణ్‌ సింగ్‌ కంపాదిక త్వంలో వుంజ్‌ (గంధి (908) 820681), నిత్నెక్‌ (110000) అమిత్‌ కిరణ్‌. (ఉం౯14 క228) పేర్ల తో మూడు సంకలనాలు వెలువడినవి, వాటి తర్వాతం- భగత్‌ వాణి (882 7201) _ భాయీ సోధ్‌సింగ్‌ ; 1918, బయీ వరన్‌ (9266 ౪87828) __ ఎస్‌. ఎన్‌, అమోల్‌, 19కీజీ, అమర్‌ వాణి (491? ౪201) _- పార్‌నామ్‌సింగ్‌ పాన్‌; 1951, శ్లోక శుక్ర ఫరీద్‌ (510% 900611 2౯16) = పాహిబ్‌ సింగ్‌, 19646. పంజాబీ భక్తి శాన్య - మోహన్‌సింగ్‌ ఒబేళా మ్‌; 1094కీ. ఇవన్నీ అధ్యాత్మిక భక్తి భావాలకి చెందినవే వాటితోపాటు శాన్య వాబ్బయానికి చెందిన వహిశ వాసన కలిగిన సంకలనాలు కూడా వుట్టాయి. ప్రై మొత్తం సంకలనాలన్నీ గద్భు పద్యాను సంథాత్మక మైనని.

900వ శతాబ్దం (పారంభంనుంచీ వీశాంకికలు చిన్న కలు, జీవిత పరిచయాలు కూడ పుట్టాయి. ఇర జేళాల్లో నివసించే పంజాబీ రచయితలు కూడ కొన్ని సంక లనాల్ని "వెలువరించారు. ఇలా (ప్రముఖ భారతీయ భావలకి 'జేనికీ తీసిపోనంతగా వందలకొలదీ వైవిధ్యం కలిగిన సంకలనాలు పంజాబీ భామలో ఉద్భవించాయి. $-5. మరాఠీ :

19 వ శతాబ్దంలో ఆంగ్లేయుల తోడ్చాటుతో మరాకీలో సంకల నాలకి జవసత్వాలు వచ్చాయి 1 సంకలో నువోరాష్ట్ర (ప్రభుత్వం

6] 41 స్కూలువిద్యార్థుల ఉపయో గార్థం (పాచ్‌న మరాకీ సాహిత్యం నుండి కొన్ని పద్యాలను వరి “నవనీత్‌ " పేరుతో ఒక సంశలనాన్ని (సకటిం చింది. దీనికి పండిట్‌ పరశురామ్‌ బ్యుం్‌ అఆలియాన్‌ పరశురామ్‌ శాత్యా గోశ్న్కోల్‌ సంపాదకత్వం వహించారు. దీనిలో (గహించిన పద్యాలు శశి 19 శతాబ్దుల మధ్యభాగం లోనివి, ఈ భఆంథంలో (పాచీన మళరాకీ భాషా పదజశాలంలోని కొన్నిటికి అఫ్ధాల్నికూడ కూర్చి ఒక అనుబంధంగా చేర్చారు. (పాచీన మరాకీ సాహిత్యంపై పరిశోధనకు ఈ సంకలనం ఎంతణానో ఉపకరిస్తోంది.

19వ శళాబ్దంలో నాథనంపచాయానికి చెంది. సంకలనాలుగ భావించడానికి అనువైన రచనలున్నాయి. అవి- వాటిలో గోరషగీత 'మొదవై నవిం

1987 సంవత్సరంలో 26 నంవుటాలతో డా! కేతకరో వెంకట (శ్రీ ధర్‌ విజ్ఞానసర్వసాన్ని తయారుచేసారు.

బెంగాలీ (వంగ) సాహిత్యంలో “చర్యాపదాలు అతి _పాచీన రచనలుగా కన్చిస్తున్నాయి. సుమూరు 11వ శతానానికి చెందినవి ఈ చర్యాపదాలే కీర్తనలు ఇవి క? దొరిశాయి. ఇవి కొంతనుంది సిద్దులు (యోగులు) రచించినవని సాహిఠీవేేత్తల భావన

1825 లో జ్యోతీరీశ్వరుడు వర్గ నరత్నాకర మనే (గంధాన్ని కూర్చు వేసాడు.

14, 15 శతాస్టాల మధ్యకాలంలో చండీచాసువిగా 18 వరకూ కీర్తనలు కనిపి స్తున్నాయి, కొన్నిటికి చండిదాసు కర్త అయిళ్సే నురి

!

కొన్ని ఇతర కోవులు రచింది ఉంటారని, ఈ కీ ర్తనల్ని వకళవి కల్పి శాలు శాదని సాహీత్య'వే లీల భౌొవి స్తున్నారుం

18 శతాబ్ది ఆరంభంలో నరవహారి ఘన శ్యామచ (కవ ర్తి భక్షి రళ్నాళశర మనే సంకలనాన్ని వెలువరించాడు

1₹వ శతాబ్దంలో గేయ సముచ్చకూలు చాలా వెలువడ్డాయి వాటీలో శామగోపాలదాసు-(క్రీ| రాభాక లన్‌ రసకల్బవల్లి + వీతాంబర చాను-రసమంజరి, విశ్వనాథ ద_క్రవ ర్మి-తుణదాగీత్‌ చింతామణి రాధా మోహన కాకూరు (1745 -పదామృతసింధువు, వెన్లవచాను (1770)- పదకల్బతరువు ముఖ్యమైనవి పదకల్చ్పతరువు ఈ (గంధాలన్నిటికంయటె పెద్దది వన్తువు కూ+క్చులో అమ్కకమా పాటిస్తూ 1801 పదాలు శనివీస్తాయిం

1878లో సర్‌ జార్జిగియర్సన్‌-పెక్కుు వంగ జానపదగేయాల్ని సీకరించాడుం

9 శతాబ్దంలో రాధా కాంత దేవుడు శష్టకల్పదుమాన్ని కూర్చు చేసాడు,

ఈవిధంగా బెంగాలీలో సంకలన (గంథాల శేమ్యాతం కొడువ లేదు. 8.7. తమిళం :

తమిళ సాహీఠర్యంలో. "రండు వేల వండ్ల , కిత వేం న్వరకయుగం (పారంభమైంది. దీనినే సంగం కాలం అంటారు. ఈ సంగం కాలంలో 'జెలువడిన సాహిత్యం అంతా నంకలనాల్మక మే, వనివనననను తనకు వ ననన వనక కటన

ఈ వివమయాన్ని విజ్ఞాన సర్వస్వం (విశ ససాహీతిలోని) డా! బెజ ఇజాడ్‌ గోపాలరెడ్డిగారి. వంగభాషా సొరన్వత చరి్యతనుండి (గహిం “వాను, బారెకి వా కృరష్ణ్టతలు,

టు!

ఈ సంగం శబ్దం సంస్కృతంలోని నంభాశ బ్లైనికి రూపాంతరం, బౌద్ధమత కాబంలో ఈ శబ్దం వరింత (వచారంలోకి వచ్చిందిం

నంగం అంశ1శు నమూహవాం అని అర్థిం. సాహిత్యానికి వెందినది శాబట్టి కవి నభూజోలు అని తెలుస్తుంది. ఇటువంటి సమూహాలు సంగం శాలులో మూకు శనిని స్తున్నాయి. అవీ 1 తలై చృంగం (తొలిగంగం, 2. ఇళై చృంగం (మథ్యసంగం), & కడై చ్చృంగం (శడళంగం). జా

తమిళంలో అగనానూ జు ఫుజనాకూలజు అనేవి (వ(వథమ సంలన కృతులు- అగనా మూఅులో మధుర గాథలు, ఫుజనానూజులో వీరగాథలు వర్శించబడినవి వినినుండి అనాటి తమిళు ) ఆచార వ్యవవో రాలు పెండ్లి ఉరంటాలు, రాజులు వారి యుద్ధవిఛానాలు మొదలైన ఎన్నో విషయాలు తెలుస్తున్నాయి. కాని కడనంగంలోని కృతుతే వెలుగుమూసాయి, పూర్వకవులు వెప్పిన కవిశల్ని శడసంగంలోని కవులు (గంథస్థం చేసారు. ఎట్టుత్తాగై, పత్తుర్చాట్టు పదినెణ్‌ శీగ్‌ కొణక్కుు మొ॥న (గంథాలు ఇలా వేరి కూర్చినవే. “ఎట్టుతా.2 ఉగంథములో ఐదు (గంథములు *“అగంి వ స్తువును గురించి మాత్రమే రచింపబడిన కవితలు క-ఎవి వానిలో పదమూడు పాదములు మొదలు కొని ముష్పదిమొక్క. పాదములు వరకు గల కవితలు నాలుగు వందలు కూర్చి *ఆగనానూలణు అని వర్చరచిక తొమ్మిది పాదములు మొదలు కొని పహ డెండు పాదములు వరకు గలవి నాలుగు వందలు చేర్చి “నట్టనై” అని పేరిడిరి నాలుగు పాదములు మొదలుకొని ొనిమిది పాదముల వరకు గలవి నాలుగు వందలును *కులుంతొ గై” అయినవి మూడు పాదములు మొదలుకొని అయిదు పాదములు వరకు గల అయిదు వందల'కనిళకలును *ఐంగు రూలు ఆని కూర్చిరి, చుధురముయివ నాదసౌకమార్యకు చల “కలిప్పొ అను ఛండో ఖీకములో రఖిలము

జీ4

లయిన నూటయేబది కవితలను కూర్చి “కలిత” అని యేర్చరచిరి, ఈ అయిదు (పాచీన ంకలన (గంథము లన్నియు “అగప్పారుళ్‌” అను (పణయ కనితలకు సంబంధించినవి*]

తమిళ సాహిత్యంలో నైతిక విలువల (పతిపాదనలో “తిరుక్కు- రళ్‌” (గంథానికి ఉన్న స్థానం నిరుపమాూనమైనది. దీని తరువాత స్థానం “నాలడీయార్‌” అనే (గంథందిం ఇదికూడా సీత్రిపద్యాల నంకల నమే, దీనిలో వైరాగ్య వేదాంత సంబంధమైన పద్యాలుకూడా ఉన్నాయి. ఈ [గంథం గురించి చాలా అస క్షికరమైన ఒక కథ ఉంది ౯3000 మంది (శమణమునులు పెక్కు. పర్వతములలో నివసీంచుచుండి రట, వారు నివసించుచుండిన (పాంలేములలో కరవుశాటకములు నంభవింపగా వారు పాండ్య దేశములోని మధురకు తగలివచ్చిరి. అచట పొంద్యుని సాయమును పొంది వారు తమిళభాషూ పరిశోధనలో "కాలము గడపదొడగిరి ఫొన్ని సంవత్సరములకు వీదప తమ 'బేశమున తూమము తొలగినదన్న వార్త శఅెలిసి వారు రమ తమ నివాస [పాంతములకు మరలిపోన నెంచిరి. పాండ్య రాజు వారు మరలిపోవుట శనుమనుతి సీయశ కొంత తటపటాయింవెను అవుడా (శమణ సన్యాసులు 8000 మందియు లొక “వెళ్ళా చొప్పన (నాసి తమతిమ నివాసము లందుంచి యొకనాటి రాతి యువరికిని చెప్పక బయలు'జేరిపోయిరిం మరునాడుదయము పాండ్యుడు విషయము లెలిసి మిక్కిలి విచార మందెను వారి పోకకు మనసున చాల నొచు ఎఏొని యూతడు పద్యములు నాయబడిన యా తఆాటాకలకు నదిలో పడ వేయవలసినదని యాజ్ఞా వీంచెను. అట్లు నదిలో పాఠరవేయబడిన యా 'తాటాకులలో నాలుగ వందలు మా(దము నీటిశెడు రెక్కి నవట.” 9 కే తమిళ వాబ్బయము, సంగం సాహిత్యము పుట 8 వ్‌ తమిళ వాబ్బయము సీవి గంథముల కాలము, వుట 90,

శ్‌

“8రువికై ప్ప అనేది శ్రైవఛక్తి నంబంధమైన భక్రిగీ్‌తాల సంకలనం. దీనిలో తొమ్ముండుగురు శై వభక్తుల గీతాలు సంకలితం చేయబడినవి. ఈ కృతి రాజరాజచోళునికి కాలానికి 'చెందినదిం

సంకలనాల వుట్టుకలో తమిళంలో వీమ్మాతం కొదువలేదు, వెల్లాచెదురై పోయి ఉన్న పద్యాలని, పాటలని సేకరించి “తనిప్పాడల్‌ తిరత్తు' అనే సంకంనాన్ని కాసుప్నిళ్ళె వెలువరించారు... ఇందులో వాలమంది కవుల వేస 'లెలియవు, ఎన్‌, మెయుప్పన్‌ సంపాద కత్యంలో నీకిసంబ-ధమైన నంకలనం *వుధియ అ _త్రిదూడి” (086218 తీటంకిళరేం, సా హీత్య అకాగమిోా (ీటించిన కథానంకలనం “ఇలా క్కియాయ చంతనా ళు” (11211122 08112021), యాశ్రా సాహి 'త్యానికి చెందిన 'వాసశార్‌ వట్టమ్‌” ఇలా వైవిధ్యం కలిగిన సంకలన కృతులు లెక్క-కు మిక్కిలి ఉన్నాయి తమిళ సాహిత్యంలో నంశల నాల (పగి ఇంతని చెప్పలేము, 8.8. కన్నడం :

కన్నడ సాహిత్యంలో సంకలనాల ఫుట్టుక శ్రీశ 18వ శతాబ్ది లోనే జరిగింది. 1945 లో మల్లి కాష్టనుడు సూక్రిసుధార్థవము అనే సంకలనాన్ని కూర్చాడు. దీనికే కావ్యసార అని నామాంతరం, ఈ మల్లి కాష్టనుడిశే మల్ల, మామల్ల, ఛిదానందయోగి అనే పేర్లుకూడా ఉన్నాయి. ఇలేడు హోయశిలారాజు వీరసోయేశ్వరుడు (1888-1254) "రాజ్యంలో యుద్ధవిద్యాచా ర్యుడు. చైదిళ (వమాణాలను ఆదరించి అనుసరించిన చ్రైనుడుం

ఈతెని సంకలనంలో 18 అంగాలు అధారంగా 28 చంపూ శావ్యాలనుండి 800 పద్యాలు ఎన్నుకొనబడిసనవి, నము( దాలు పర్వళాలు, బుతువులు, చం[(దోదయం సూర్యోదయం నూర్యాస్త

శ్రి

మాయం, ను యాద్ధం, రాజధాని మొదలైన అంశాలు అభారంగా సిర్మింపబడిందిం దీనిని శేవలఅం సంకలనంణానే కాకుండా కవులు, లాతణి కులు మబోకాన్యంగా పరిగణించారు. కూర్చు చేయబడిన పడ్యాాలు వ్‌ యే కవుల సగంథాలనుండి ఎన్నుకొవబడివవో. తెలియ చేయఒడ 'తేదు. అ రచనలో తన పాత ఎంత ఉందోకూడా తెలియదు. సాహితీ 'జీర్తలు పరిశీలించి, పరిశోధించి కొందరు కవులను కనుగొన్నారు. &ీనిలో పంక రన్న పొన్న, నాగవర ఖై క్షానవారివార మొదలైన కవులున్నా గం

దీనిని ఆనసరిక్తూ అ'జీ పేరుతో మరో కండు గంకలనాలు: వ్యటాయి. ఒకటి 15509 _పాంతానికి చెందిన అభికవవాది విడ్యానంద కూర్చినది, రెండవది మళ్లికవిది. విద్యానంద కూర్పు చేసిన జంకలనంలో మల్లి కార్టునుడు కూర్చిన నూ క్రి నుధార్ష వంలోని కవులు గొంతమ-టి, మరికొంతమంది కొత్తవాచూ ఉన్నారు. మల్ల కవి నంశల నం ఆనంఠతా ఇారిగారి సంపాదళత్వంలో 1978 సం1లో కన్నడ సాహిత్య పరిషత్తు నుండి వెలునడింది. దీనిలో 8 క$55 పద్యాలు ఉండి. 15 విభాగాలుగ చేయబడింది

వీరి వం తలఎ్తిన నాటిను డీ (12వ శతాస్టినుండి) కన్నడంలో వచన రచనలున్నాయి. శివశరణా. చరుతో ఇవి 'సెజ్ధాలు.. ఇవి ఇకేవానికి సంబంధించిన అకొకికమైన్య లయాత స్రకమైన వచన ్‌యాలు అనాటి కాలులో అల్లమ (ప్రభువు అనుభవ మండపంలో శివశరణు ఎ సమావేశాలు జరేోేవట ఈ శివశరణాల పేరుతో కొన్ని సంకా నాలు పుట్టాయి ఇవగ్నె (వళ్ళో తృక పద్ధతిలో కొనసాగడం విశేమం. “ఈ శాలమ "దు వీరశైవ సాంస్పత వునరుజ్జీననము పెద్ద ఎప్తులో జరి గను జీనిని 1 వచన ఆంశలన, శంపాదనములు, 9. వచవ్‌ములకు టీక టిప్ప ఇములు, క నవీన వచన రచసలు, 1, వీగవైవ సిద్ధాంత వివవణలు,

న! 5. పురాతన నూతన శరణుల చరితలు 6. కౌ త్త్విక వై గీత ములు 7. శ్రైవపురాంము నుండి ఉద్ధరించిన కథలు, ఈ లౌకిక శాస్త్రీయ విషయములు, 9 ఆాటత్త్విక నీతి శతకములు, 10, (త్రిపది రూపము నందలి జీవిళానుభవములు- అని విషమయానుగుణముగ కొన్ని విభాగములు చేయవచ్చును, రూపములేశ ఛందస్సు దృష్టితో వ్‌ యందు షుట్బ్పదియే (పముఖమైనది. వచనము-ఇళర గద్యము సొంగ ల్యము, 'శివది, అశర వృత్తము గీతము కొద్దిగ చంపును మొదలయి నవి కూడ రచింహుడినవి, 12వ శళాస్టీ ₹రువాత వచన సాహిళ్యము ఈ కాలముచంటే ఒక వ్యవస్థను పొందినది. విశేషముగ [పౌఢబేన నాయని వలుబడిలో 101 మంది విరక్తులుండిరనియు, నాశీఈ మవో కార్యమును కేసిరనియు. చెన్సబడినది. వారిలో మబోలింగ బేవుడు 'మొదటివాడై. మట్‌ స్ధల సిద్ధాంతములో కీ01 స్థానములండు వచచము అను విభాగించి “వవో_త్తర కతస్థల” మను వచన సంకలనమును సిద్ధ పరచెను. మటొస్థల వి వేకమను గంథమును రచించి వచనములకు టీక (ాసెను. అ పిమ్నుట జక్క.ణార్యుడం, కల్గు మఠద (ప్రభుబేవుడు మొద లైన కొందరు ఈ కార్యమును కొవసాగించిరి. వచనముల సంకలనము వ్యాఖ్యానము రెండును గల (గంధములకు “వచనాగము” మను పేరు వాడుకలోకి వచ్చినది, “శూన్య సంపాదనె” అను పేరున కొన్ని వచన సంకలనములు వుట్టినవి నానిలో *గూటూరు సిద్ధ వీకణాచార్యుని శూన్యసంవాదనె (ేష్టముగ పరిగణిరిపబడీనది. ఇది అల్బమ[పభున్సి, ఇతర శరణుల వచనములను సందర్శోచితముగ జోడించి వాని చుట్టు అల్లిన సంవాద పద్ధతి ఈ (గంధము, ప్లేటో సంభాషణలకు సమానమై, కన్నడ సారస్వతమునశే అపూర్వమైన (గంధ మిది శివానుభవ గోష్టి యందు సింహాసనాధ్యమయుడగు అల్లమ (నభుకే దీనిలో (పముఖపాత, అతని సంవాదములవలన అతనిమయొక్క, ఇతర శరణుల సాధనము,

జీర

సిద్ధి మనోధర (శములు శెలియచున్నవి. కొన్ని పట్టుల వచన నాటక మనునంతవరకు ఇందలి ళరంభావణములు నాట్యగుణముతో కూడి ఉన్నవి” 1

అధునిక శాలంలో బి ఎమ్‌ (శీశాంతియా 1884-1946) ఇంగ్లీషు గీతగళు (ఇంగ్గీమ గీతములు) నిరుపమాన సంకలనం (19291) ఆంగ్ల శావ్య (ప్రపంచంలో (పనిద్ధిపొందిన కవుల కవితల్ని యథోచితంగా అనువాదం చేయబడి కూర్చబడి ది ఈ (గంథం, దీనిలో వర్డ్స్‌వ ర్త్‌, శా(లిజ్డ్‌, శాపర్‌, స్లాక, ెల్లీ + బర్న్‌, (బౌనింగ్‌ మొదలై నవారివి అరవై వరకూ కవితలని దీనిలో అనువదింపబడినవి దీనిలో శాంతియా తన కవితల్ని మూడింటిని చేర్చారు. ఆధునిక కాలంలో, కన్నడిగు లలో ఈ సంకలనం ఒక నూతనోత్తేజాన్ని తీసుళొచ్చింది తత్చ్రభా వంగా ఎంతోమంది భావకవులు వెలిసారుం

కన్నడ సాహిత్యంగో వెలునడిన సంకలనాలలో వైవిధ్యానికి ఇసుముంతకూడా కొదువలేదు. గాందీ సాహిత్యాన్ని గురించి, శీ స్తు తత్త్వాన్ని గురించి భారత బేశంచై వైనా దండెశ్రినపుడు న్వబేళాభి మానాన్ని నూచిన్తు కథలు, వ్యాసాలు వశాంకకలు బోన్యర చనలు ఇలా చక్కని వస్తువుతో కూడిన వివిధ సంకలనాలు వెలువడినవి" తమిళ కన్నడ తెలుగు మళయాళ భాషలలోని కొన్ని ఉత్తమ కథ లను సేకరించి కూర్చు చేసినవి ఉన్నాయి, అెలుగులో ఉత్తమమైన కొన్ని వకాంకికలని కన్నడంలో (ప్రచురించారు.

శన్నడ భాషలో (పాచీన కాలం నుండీ పుట్టుకలోగాని, వస్తు చైవిధ్యంలోగాని ఉత్తమ అభిరుచులకు అనుగుణంగా అత్యుత్తమ (ప్రగతి సాధించిందీ నంకలనం.

అశామ క్రిక్షవై వర

7] తెలుగులో సంకలనాలు - ఆవిర్భావ వికాసాలు “ఉత్చాదళః కవిః కశ్చిత్కళ్చిచ్చ పరివర్తకః అచ్చాదక స్తథా చాన్య స్తథా నంవర్ల్షకో పరఃో (శావ్యమిమాంస. 11-85) ఒక్కొక్క కవి నూతన మాన్హాలను స బ్రజీస్తాడు-. షక్కాక్కాడు మార్పులు చేస్తాడు. ఒక్క-క్క-డు హరించినదానిని కప్పిపుచ్చుతాడుం ఒక్కక్క-డు తన దానిగా చేసిఫొంటాడు, ఇందులో సంకలనకారులు అన్ని మాన్లాలకీ చెందినవా కే, పారు నృష్టించిన మార్షం నిత్యనూతనం, నర గ్రబన నుబోధకం, ఎందరో కవుల సంప్తి-విలమణ-వై శిస్ట్యాలను లోకానికి 'లేట కెల్లం చేస్తూ తనకు ఆానుగా నిలబడతాడు. ఏరిలో ఎక్కడనుండి కొల్ల గొట్టబడిండో "తెలియ జేయడానికి ఒప్పుకో లేనివాళ్ళు కూడా ఎందరో ఉన్నారుం వారు తీసుకొచ్చిన మార్చు మాతం జ్ఞానానంద సముత్పన్న మనడానికీ ఆవిర్భావ దళ : 11వ శతాబ్దం అంధ సాహిత్యానికీ మరువలేని కాలం. లిఖత సాహిత్యం సున ఏష్టహూపం కాలీ సే అం(ధులముందు అంధ మవో భారత

క్‌0

రూపంలో నిలిచింది. దీనిని ఈ స్థితికి చేర్చినవారు ఇద్దరు. ఒకరు; రాజ 'రాజనరేందుడు, రెండు నన్నయ, ఒకరు క ర్త. మరొకరు భర్త ఆంధ మహాభారతాన్ని నన్నథు రాజరాజుకి అంకిత మివ్వక పోయి నప్పటికీ (వేరకుడు, పోమకుడు అనే విషయాలు భారతావతారిక వలన సువిదిళా లే,

అంధ మహాభారతం స్వరూప స్యభోపోల విషయానికొస్తే ఒకటి; వంస్కృ తానువాడం, కెండనది; చంపువు, మూడు; కురుపాండ వుల ఇతిహాసం, సంచమ వేదమని (ప్రశస్తిగాంచినది. స్థూలంగా ఈమాళం చాలు. పావులూరి మల్లన గణిత కాస్త్రాన్నికూడా పద్య రూపంలోనే రచించాడు. ళివకవుల యుగంతో సాహిత్య విలువల్యు సృబనాత్మశత అపారంగా శనిపిస్తాయి. ఉదావారణము, ద్విపద, రగడ; 'జీశిఫురాణం, శతకం, దండకం, గద్యలు "మొదలైన సెకొత్త _ప్యకియలు వుట్టాయి. సాహిత్యం మఠంతో “పిన వేసుకుపోయింది. సశ్వజన సుబో ధకమైన స్థాయికి శీండానిక్‌ (పయతల్నించింది.

తిక్కన ఎజ్టనలు భారత భాగాల్ని నన్నయ మార్గంలోనే పూర్తిచేసారు. తిక్కన ఒక్క- అడుగు ముందుకు వేసి వచనాన్ని వెలితిచేసి నిర్వచనో_త్తరరామాయణాన్ని రచించాడు. (శ్రీనాథుడు వురాణ వస్తువుకి కావ్యచ్చాయ కల్పించాడు. గానురాను వర్షనలు ఎక్కు_వమినవి. ఇదీ మడికి సింగన సకలనీతి సమ శరం పుట్టకముందు "'లెలుగు సాహీళ్య ఫాల స్వరూపం.

సళలనీలి సమ్మతం ఫుట్టకకి ఈ (పాచీవస్థితి విధంగా తోత్చ డిందో తెలుసుకోవాలి. క వులలో సరికొత్త సాహిత్య (క్రియలు వెలయించాలనే భావం ఇసుస్పష్టంగా గోచరిస్తుంది సాహిత్యాన్ని నమాజి వికాసానికి ఉపకోరచేలా వేయాలనే తపన కోనివీస్తుందిం మతొనుసారమైన నైతిశ నిలుషేలు కనిపీస్తాయి. ఏవో ద్విపద, రగడ

క్‌ లాంటి శెండు మూడు (చకియలు తప్ప, తక్కిన 'యకియలన్నీ పద్య గద్యాలను అధారం చేసుకునే ఫీట్టు _పారంభించాయి. ఇప్పటివరకూ వెలువడిన సాహిత్యంలో వీ (గంథం కూడా వ (ప ల్యేక విషయానికీ (పాతినిధ్యం వహించే స్థాయిలో "లేదని తెలుస్తుంది సకలనీతి సమ్మతం పూర్వసాహిత్యంలోని చంపూ మాన్గాన్నే ఎన్నుకుంది. మరి సీతి అనే విమమూన్నే ఎందుకు “హీంవాలనే విషయాన్ని "తెలుసుకోవాలి, సింగన వంశీకులు కొందరు రాజుల దగ్గర ఉన్నత పదవులను నిర్వహించారు. ] కె మడికి సింగన్న గోచావరి (ప్రాంతం వాడే. ఇతని తండి అయ్యల మంతి. నోదావరి ఉ_త్తరవు దిక్కున ెద్దమడికిలో స్థిరమైన తోటలూ పొలాలూ చాలా ఆర్టించి అఖి జగత్తుకు అన్న దాత అనే కీర చో జీవించాడు. ఈ అయ్యాలమం(తి రాజిమ హేం(దవరం రాజధానిగా పాలించిన తొయ్యీటి అవపోతనాయకునికి మంత్రా ఉన్నాడు. ఇతని శాలం (శ శ, 1845 మొదలం 1867 దాశా అని చరిత కాకులు నిర్ణ యించారు. త్‌ అంగులాల కలకల తొయ్యేటి అనహోలిభూవతిని చోడళ క్కిరాజు (కఓీశంకికి5రలో వధించాడు, ఆ సంవత్సరంనుంచి-రాజమం,డి పాంలౌలు చోడభక్రి రాజు స్వాధీనంలో ఉన్నా యి, అంతదాశా రాబమ హేందనరంలో మంత్రులుగా ఉన్న నుడికివారు రామగిరి దున్లానికి వలన పోవలసి వచ్చింది. ఈ వంశంలో వలసలు వెళ్ళడం కొత్తకాదు. .. సింగన్న మంత తాత అల్లాడమంతి కృష్ణానదికి దవీణఫు దిక్కున రావెల అ(గబోరాన్ని మొత్తంగా వకభోగ్యంగా వలుతూ ఉండేవాడు, తొ 'య్యేటి అనపోతనాయకుడు వోయాక్ర మడికివారి వంశం మరో కొమ్మ పట్టుకొనవలసి వచ్చింది. రాజమంటడి నుంచి రామ గిరి దుగ్గానికి వెళ్ళాడు. "రామగిరి ద్తు కోలిరో కందనామాత్యుణ్లి అ(శ్రయించాడు. ల రంలోకి “కొలబ్య్యి (సమ్మగ అధధ్ర సాహ్ట్రక్యల సేం. ఓ పుట. 97-09) కల. ాంతవవై? ఈ క్యడా

కడై

ఇవన్నీ ఓక ఎత్తు అయితే సంస్కృత సాహిత్యంలోని నంకల నాలు కూడా ఈ సకలనీి సమ్ముత (పాదుర్భావానికి తోడ్చడిసవని, ఉపేరణగా నిలచినవని చెప్ప తప్పదు. నూకి, సుభాపి తాలు ఆధా రంగా ఎన్నో సంకలనాలు సంస్కృతంలోనే ఉన్నాయి. సింగన వరే గాదు అనంత రాం[ధ కవులదృష్టి కూడా నూటికి ఎనభయ్యవ వంతు దృష్టీ సంస్కృత సాహిత్యంమై నే ఉంది. ఈ సంస్కృ ఆౌం(ధ (పొచీన స్థితి వదో ఒక అంశంపై (సాళినిధ్యం వహించగల గంథం వా్యూ లనే (పేరణ సింగనలో కలిగించి ఉండవచ్చు

మడికి సింగన తెలుగు సాహిత్యంలో సంకలన (పికియకి, ఇాఖకి అద్యుడన్న విషయం సువిదితమైన'దే. ఇతడు (వాసిన [గంథం నకలనీతి సమ్మతం సకల నీతులని వెన్పినప్పటికీ కేవలం 'రాజనీలనే (ప్రధానాంశంగా (గ్రహించాడు, అంశే రాజసంబంధమైన సకల నీతులు కలిగినది అనే అర్ధాన్ని (గహీంచాలి. ఇక సమ్ముతను అంకే స్వీకా రము అనే అర్థంలో వాడిన శబ్దం,

సింగన (వధానంగా నీతిని ఎన్నుకున్నాడు. మనిషి విజ్ఞాన తృష్లకు అభివృద్ధి మూర్లానికీ, సార్థఠతకూ ఒళ మాలిక అంశం నీలి, ఇదొక పఏీలువ, ఈ వీలువ నన్మార్ణంలో ఉండవచ్చు; అపమారగ్షంలో ఉంనవచ్చు అయితే అసమార్గంలో ఉన్నది నీతికాదు. సనా న్గౌనికి ఇందిన వివేచన జ్ఞానమే సీతి అవుతుంది. సదాశయ న్వధర్మాన్ని కలిగి ఉన్న జే సీతికి సంబంధించిన విలువ, మనిన. మేధస్సుకి ఇది అశ్యం తావశ్యకమైన మూలకం అదలా ఉంశే అల్పాత్సర నమన్వితమై అనల్పార్థ బోధ కలిగి ఉండడం దీని మరో ప్రత్యేకత, 1 జ్తహోల కల్లా గ్‌ విధి (దచ్చి

బ్వేవామృతకు 'తేర్చు పగిది

కరి గంధకారుండు మున్నుగల వస్తువులు జోక నూర్చి నుగంధంబు గూడినట్లు అడవి వువ్వుల కేన లన్నియు మధుపాళలి యి ట్ట్రలంబుగ జన్ను వెట్టు భంగి దన నేర్చు మెజసి వ_ర్తకుండు ము-క్తైెములీడు గూర్చి వోరంబు 'కా(ుచ్చు కరణిం గ్‌ గ ఖరులు మును సెప్పినట్టి సక్కృతులు (దవ్వి _ 'కాంచు కంకును నొకచోట గానయబడగ నకల నయశా్ర్య) మతములు సర్మగహించి (గంథ మొనరింతు లోకోపకారముగను (11-14) చః మును కవులెల్లల జెప్పినవి మున్కొ-ని, చర్విత చర్వణంబుగాం బనివడీ (గాయనేల క్‌ ప పాజ్ఞలు చిత్తములందు. జూడుండా ఘనుండగు (పౌొఢమాలకరి కమ శని పువ్వులు గూర్చి దండగ ట్టిన ,కియ నీతిదామము ఘటింపుదు మి-రలు మెచ్చునట్లుగన్‌ (1-19) అని (గంథ వైశిష్ట్యం, చైలకణ్యం పేర్కొంటూ లోకోపకారకంగా ఈచింప పూనుకున్నానని చెప్పుకున్నాడుం. సింగన వెప్పిన సోలనీతి సమ్మత |(గంథ తత్త్వం తెలుగులో అన్ని సంకలనాలకీ వర్తిస్తుంది. సంకలన (గంథాల కీది (నాథమిక (పయత్నం౦, అయినప్పటికీ మహో త్కృష్టమైన తీరులో జరిగింది. ఇది నీతికి సంబంధించిన (గంథం శాబట్టి ఈ అంగాన్ని (వక్యేకంగా గుర్తించాల్సిన అవసరం ఉంది. సాధార ఇంగా వీ భామలోనయినా నంశలనాల (ొదుర్యావం సూక్రి, నుభామీ కాలతోగాని, స్తుతులతోగాని జరుగుతుంది. నూ క్రీని సీతిగాను, నీతిని సూక్రిగానూ చి్యతీకరించవచ్చునుగాసి కెండింటికీ స్పష్టమైన 'భీదం

స్‌డ

ఉంది వేదాలు సంలనాల్మకాలు, అయినప్పటికీ అవి భగవన్ను లికి, శాస్త్రానికి సంబంధించినవి, మహారాన్ట్ర్రీ (సాళ్ళతంలో “సత్తసాయి,, కథలు; కథాగేయాలతో (పారంభముయింది. పంజాబీలోని గుగుషంథ సాహిబ్‌ సాభావీ తాలు, భగవన్నుతులతో కూడివది, తమిళ సాహి త్యంలో సంగం కాలంనుండి మధుక గాథలు, వీరగాథలు కనివిస్తు న్నాయి. (గీకుల దృష్టిలో ఉ&9(0]10012 చాటు సూక్తుుకు సంబం ధించినదిగా తెలుస్తోంది. ఈ భాహానంశలనాల (పొదుర్భావం కం] "తెలుగులో విఎతణత గోచరి స్తుంది.

సింగన తాను కూర్చుచేసిస సకలనీకి సమ్మ తాన్ని (పబంధంగా వ్యవహరించాడు. ఈ కంఠం శావ్యవిభాగ పరిశీలనలో చర్చింపఒడింది. (ప్రబంధాళ్లోలాశే క ౪ ల్యౌద్యవతారిక , మష్ట్యుంతాలు, ఆశ్వాస విభాగం చేసి అశ్వాసాంత పద్యాలు కూడా రచించాడు, సింగన తాను వ యీ ఆంథాలనుండి పద్యాలను సంగహించాడో చెప్పాడేగాన్తి (గంధ కర్తల పేర్లు ఉటంకించ లేదు,

నకలనీతి సమ శ్రతంపై నాటి శావ్య (ప్రబంధ సాహిత్య (ష్మక్రీియల (యళావం అపరిమితంగా కనిపి నుంది. వక ఇది శేవలం పద్యసంకలనం కాదు, గద్య పద్యాల సమి ]చీతం.

సం పాలు అధికం,

కృళత్యారంభంలో “సల విద్వజ్ఞనాన్నుగవాంభఖున నొక్క (వబంధంబు విరచింపంగోరి మనంబున నిట్లని వితర్కి-.ంచితో! అని (పబంధంగానే చెఫ్వకున్నాడు,. (గంథం (శ్రీకారంతళో భగవన్నుతి అననననొనననననన నభ నకాల భాను ననున చుతునన ననన తకున నొకిక లనకతాననాానతతము తునక ననలానానాననాడనా. పే సకలసీతి సమ్మతము, పం సం, క

ర్‌ రూపంలో (పారంభమయింది. అళ్వాసాంతంలో కందం, వనంతలిలక్ర౦ం, మాలిని మొకగు పదా వ్రు కూర్చాడు. కం॥ కడివెడు దుగ్గము అతోపలం దొడింబకం గొణిదెండు సల్ల తోండంబడిన నడ నెడ నొక్కాళ వద్యం బడరించి మదీయ 'కావ్యనుని (వాయిరితున్‌ (1-16) సింగన తాను సీశరించిన పద్యాలను అంధంగా కూర్చు చేయ దలబాడు. వివిధాంశాలకు నంబంధించిన పద్యాలకి అనుస్య్యూతత కలి టట్లు "కాను కొని ్న పద్యాలు టాసాడుం పాలు పెదగ”ా మారడానికి శాంత చల్ల అవసరమే కదా అని చెప్పుకున్నాడు. కాని పద్యం చివర “_వాయింతున్‌” అని మధ్యమ వురువు [కియని వాడాడు. “వాయు అన్న (క్రియకు పూర్వకాలమున శీవలము లిఖంచుటయే యని యర్థము, అనగా ఒకరు చెప్పినది (వాతనూలక్రముగా భ్‌ంథ స్ధము చేయుట... (నాయింతు అను (కియనుబట్టి అతడు 'లేఖకులను బెట్టి ఆయా (గంథములనుండీ పద్యములు ఎత్తి (వాయించెనని విశదమగచున్నదిలో] సింగన శాలం 15వ శతాబ్దం (పథమ పౌదం. అంతవరకూ ఈ (ప్మకియకి. ఏ కవీ (శ్రీగారం చుట్టలేదు.. సాహిత్యావిర్భావంలో ఇనొక విలతీణతే. ఇంతవరకూ ఇతిహాస వురాణాలు మహాకాన్యాలు ఉద్భవించాయి. అనువాదంగానో, స్వతంతంగానో కథనాత్మ కంగా వదో ఒక బృవాద్దంథం రచించాలన్న జే ఇతర కవుల దృన్టిణా తోస్తుంది. అయా కావా శ్రల్లో అమృతతుల్యమైన విలువలు ఉన్నాయి. శ. సశలసీత్రి సమ్మలేము. వీరి. (క్రీ! నిడుదవోలు వేంకటరావు. పుట క,

ర్‌ అయితే అవి వకసూ[ఠంగా గాక ఒళచదానికి మరొళటి ఆలబంబనంగా తో డ్స్‌ దేవే 16వ శశాబ్దంలో మరొక సంకలనం (పబంధ రత్నావళి అవత రించింది. దీనిని కూర్చు చేసినది పెదపాటి జగ్గన (1550), నన్నయకు పూర్వపు కవులనుండి 16వ శ రాబ్దం (పథనూర్థం వరకూ ఉన్న కవులు దీనిలో ఉన్నారు. దీనిలో "కేవలం నర్మ నలే గైకొనబడినవి, ఆశ్వాస విభాగం చేసాడు. జగ్గన 'తాను గహించిన వర్ణ నలకి ఆక రాలనుకూడా పొందుపరిచాడుం ఈ (క్రమంలోనే 18వ శతాబ్దంలో _సబంధ మణిభామణ మనే మరొక నంకలనం వెలిసింది. దీని కర్త ఎవరో తెలియదు. వశ్రాశ్వాన (ప్రబంధ మిది దీనిలో నన్నయకు పూర్వంనుండి 17వ శతాబ్దం వరకూ ఉన్న శవులు ఉన్నారు. దీనిలో శవుల పద్యాలు ల్‌ హాంచడంతోపాటు కథనాత క ౦గా సంకలనం చేయబడినవి దీని నొక నంకలన (వబంధంగా గుర్తించాలి. _పబంధ (దథ్రీయ (భావం దానిమిద అపరిమితంగా ఉందనడానికి కూర్చు చేసిన విధానమే తార్కాణం, ఇందులో సుమారు 400 పద్యాలకు ఇప్పటికీ ఆకరాలు లభించ లేదు, ఇబే విధానాన్ని అనుసరించి సంకలన (గంథాల పశ అధిక మయ్యింది. వివిధ కవుల కృతులనుండి ఎన్నుకున్న అంకానికి అను గుణంగా వద్యాల ఎన్నిక జకిగింది. ఇవి ఖండఖండాలుగా ఉండకుండా కొంత కథను కూడా జోడించి కృత్యవ తారిక్ర మస్మ్యంతాలు, అశ్వాన విభాగం చేసి అఆఖండాక్ళతిగ మలిచే (వయత్నం జరిగింది. ఇవి కూర్చు వేసినవారు న్యయంగా కవులు కావడం విెశేనం. వపెమాగ్గంలోనే కీరివ కతాబ్దంనుండి మరికొన్ని సంకలనాలు పుట్టాయి. (శ్రీశ ఎవ్లలీలా విలానం = (21800 (వాంతం) దీనిని కూర్చినది పూస పాటి అచ్చుతరామరాజు, నంకలవం వేయబడిన పద్యాలన్నీ

8] ఫ్‌? కూచిమంచి తిమ్ముక వి కృతుల నుండి గైహొనబడినవి ఇది ఇంకా అను (దిశంగానే ఉంది

1875 (పాఠంలో భారత సారముక్రావళి వెలువడింది. దీనిని తయారు చేసినది (శ్రీ కట్టమంచి సు్రబహ్మణ్యరెడ్డి, కవితయ భారతం లోని రాజకీయ సాంఘీక అధ్యాత్మికాది వివిధ విమయాలను వర్గీకరించి దీనిని కూరా రు, ఈయ'జీ భారతసార ముక్రావభి లాగి భాగవతసార ముక్తావి అనే పేరుతో మరొళ సంకలనం వెలువరించారు,

1900 (పాంతంలో భట్టి,పొలు రామచం[దయ్య “ఆంగధ్రకవి రత్నాకరము పేరుతో వివిధ (పాచీన (గంధాలనుండి సాక్సులు, లోళోక్తులు వరి కూర్చి అశరాలతోసవో ఒక సంకలనాన్ని చ టించారు

1908 సంఃలో వేంకటగిరి పాలకులైన (గ్రీశ్ళష్ణు యాచేం(ద (పేరణతో మోదీ జగన్నాథం, వివిధ (ప్రబంధాలకు చెందిన శృంగార రన నంబంధి పద్యాలను (హించి శ ఫంగార పద్యావళిని (పకటించారు

1915 సంకలో (శ్రీ సమర్ధి రంగయ్య (శేస్థి* వివిధ (పబంఛాల లోని వివిధ బుతువర్తనలను (గహించి బుతుచ[కము. ీరుతో. ఒక ంథాన్ని వెలువరించారు వ సమర్థ రంగయ్య ంగేస్తి 19009. నివాస ష్టం త మ దాసు బుతు

చక్రం 6 భాగాల సంకఎనం(1915), అంధ భాపాభ్యసన (ఏవర్త కులు, డా! మిల్లర్‌ గారి విద్యాలయంలో గణిత ఇాస్తో్రోపాధ్యాయు లుగా $5 సంకలు పనిచేసారు తెలుగు గణిత నిమయాలకు సంబం ధించిన పరీమోధికారిగా ఉన్నారు పరీమోధికార స భాధ్యములుగ పనివేసారు. పీరి పేర నిర్వహించిన పోటీలో నే కట్టమంచి 'రామ లింగా రెడ్డిగారి ముసలమ్మ మరణానికి బహుమని లభించింది, ఏరు

58

(శ్రీ వేటూరి పళాళరశాంశ్రిణారినే 1917 సంకలో “చాటు సద్య మశీమంజరి సంకలితం వేయబడింది. దీనిలో అనేక వివయాం॥కి అందిన వేలళొలదీ చాటువులున్నాయిం సాధ్యమైనంతవరకు ఈ చాటువు లను సేకరించి కభాసంధృమును కూడా చేర్చి సంకలన రూపంలో చెలువరించినట్టిదీ చాటుపద్య మణిమంజరి. ఇదే సంవత్సరంలో (శీడీపాల వీచ్చయ ఊఊ 'చభాకరశాద్ర్తిగారి మార్గంలో జే “చాటుపద్యర త్నా కరి మనే మరో సంకలనాన్ని సమకూర్చారు.

ఈవిధంగా సంకలన (గంథాల ఫుట్టుకలో గొప్ప పరిణామం శనివీస్తుంది గుర్తింవు బాగా వచ్చింది. వివిధ అంశాలను సంకలనాలకి సహించనచ్చుననే బావం బాగా నాటుకొంది ఒకే ఆంకాన్ని వివిధ కృతులనుండి 'సేశరించి అందించే పరిశోధన తత్త శం కావ్యమార్షంలో అభివృద్ధి వెందింది. పెక్కుమంది కవుల కృతులనుండీి ఎన్నుకున్న అంశాన్ని (గహించడమేగొక, ఒక కని రచించిన కృతులనుండి వస్తు అనేశ పురాణాలలోని, శాన్యాలలోని బుతువర్డ నలు సమిోకరించి అవి వయే నంధ ర్భాలకు నంబంధించినవో ఆయా పచ్యాలకింద వచనంలో వివరిప్తూ సంకలనం చేసారు ఇది పండికుల మెప్పు పొందింది. మ(చాసు (ప్రభత్వం దీన్ని ఇాస్త్రాపాధ్యాయ పరీతకు సకసీయ (గంథంగా నిర్గ యించింది. ఈ ఆంభంలోని ఆప భాగా లలో ఆకు బుతువ్చలకు సంబంధించిన పద్యాలున్నాయి. ఇది కర్త మరణానంతరం ముదితమైంది. ఉపాధ్యాయ వృక్నైి విరమించిన తర్వాత ఉమ్మడి మ్ళదాసు రాష్ట్రంలో ఏప అినుగు అనువాదకు లుగ పని చేసారు. (ెలుగు సాహిత్యకోశం. అధునిక సాహిత్యం.(1851-1950) వుట 69 69).

ఫ్‌ఫి

స్వీకరణ జరిగింది. బహుక_ర్భృ 'క్వాలైన ఆంధ మహాభారతం, అంధ మహాభాగనతం నుండి వివిధాంశాలను వింగడించి, వాటికి శీర్షికలు నిర్ణయించి కూర్చు చేసారు. కూర్చు వేసినవారు కవులు కావడంవలన వారకూడా సొంతంగా కొన్ని పద్యాలు రచించి సంకలనాల్లోకి చొప్పించారు. ఒక అంశం (ప్రధానంగా ఎన్నుకుని సమగంగా 'సీకరించ గలిగినప్పటికీ, సేకరించిన అంశానికి అనున్యూతతను కలిగించ డానికి (ప్రయత్నించారు.

మడికి సింగన కాలం నుండి ఇంచుమించు. 1920, ఏ5 (పాంతం వరకూ సనంశలనశాఖ నిరుపమానమైన అభివృద్ధి సాధించింది క తుల సంఖ్యలో తక్కువగా ఉన్నా అభ్గివృద్ధిసూచక పరిణామంతో-నే ఉంది గాని పాడించే పాటగా వ కృతీ వెలువడలేదు ఇంతవరకూ సీల్పిభ క్ని నూక్షి-లోవో క్కి, శృంగార, బుతువర్తన, చాటు అనే అంశాలపై ఈ నంశలనాలు వెలిసాయి ఇప్పటివరకూ ఉన్న సంక లనాలనన్నిటిని (పాచీనదశగానే గుర్తించవచ్చు,

నంకలన తత్వంలో కూర్పు (పథధానమైంది. ఈ కూర్చు -నిమ యంబో అంతవరకూ ఫుట్టిన కావ్యాలనే ఆదర్శంగా తీసుకున్నారు గాన్‌ వర్తమాన కాలానుగుణంగా కొంతమంది కవులు కలిసి ఒక సంకలనాన్ని వెలువరించాలనే ఉద్రేకం కన్పించదు. ఈ దృక్పథం అధునిక సాహిత్వ వాతావరణంలో (పస్ఫుటంగా కన్ని స్తుంది. అంళొన్ని ఎన్నుకునే విషయంలో కూడా పూర్వ నంకలనాలలో నవ్యత అంతగా గోచరించదు. ఒక్క నీతి సూక్తి విషయాలలో తప్ప కొపబేకిక (ప్రయోజనం కూడా క న్చించదు.

వ్‌ వాబ్బయ కాఖకైనా. ఆవిర్భావ అభివృద్ధి వికాస దశలు తప్పక ఉంటాయి, అభివృద్ధి? విశాన దశలలో వదో ఒళ దశ -లోవీంచ

60

వచ్చు, లేడా ెంగనూ ఉండకపోవచ్చు. ఇక్క-వ అభివృద్ధి అంక వస్తు విన్యాసంలో కొని స్వరూప స్వభావాలలోగాని స్యపన్ఫుటమైన మాస్పు గోచరించదు. శాని ఆ శాఖ అస్తిత్వాన్ని కోల్పోకుండా సజీవ గా నిలిచే ఉంటుంది. సంకలన శాఖకూడా 1920 వరకు ఇదే విధమైన అభివృద్ధి దశలో ఉంది. ఒకరు కథని జోడి స్తే మరొకరు ఆకరాలు కూడా ఇచ్చారు. కొంతమంది వక కవికృతాలైన వివిధ కృతుల నుండి ఎన్నుకున్న అంశాన్ని సంకలనానికి ఉపయోగించారు. బహుక_ర్హృ'కా వైన ఒశే (గంథంనుండి కొంతమంది సంకలనాలను సంతరింపజేసారుం ఈ కృషి అంతా అభివృద్ధి దశలోశే వస్తుంది కాని వికాసదశగా గుర్తించ లేం, శాబట్టి ఇవన్నీ (ప్రాచీన పంథాలో నడచిన (వాచీన దశ లోని సంశలనాలగానే గుర్తింపబడుతున్నా యిం

వికొళశ దళ ; (1928 నుండి నేటి వరకు)

(వాచీన సంకలనాలు నాటి శావ్య _పఒంధాల మాటుననే తల చాచుపని పెరిగి "పెద్దవి అయ్యాయి. అయినా వాటికి స్వాతంత్యం అంతణా లేదు, ఆదరణ కూడా స్వల్చ్బం కాజీ లభించింది తదితర శావ్య (ప(కియల (పతిష్ట సంశలనాలకి దక్క లేదు. వికానదశలోని సంకల నాలు అటువంటివి కావు. (పొచీన దశలోని నంశలనాలను _వేరణగా తీసికొని మధుకోశాలుగా విలసిల్లే స్థితికి "చేరాయి

1920 సం॥ (పౌంఠంలో. (శ్రీ చాసరి లమ్ముణస్వామి. “వర్షన రత్నాకరము అనే సంకలన కృతిని వెలువరించారు. 800 ము(దితా ము(దీత (గంథాల నుండి వివిధ వర్ష్శనాంశాలు 1500 పైచిలుకు సేకరించి సంలించబడినవి. శేవలం ఇది వరన రత్నాకరం అంళేు చాలదు, బృవాద్వర్శ న రత్నాకరం అనాలి, దీనిని సమకూర్చడానికి ఆయనకి 15 నంవత్సరాల కాలం పట్టిందని "తెలుస్తోంది. సేశరించిన

61'

'పతి పదానికీ ఆకరం ఇవ్వబడింది. ఇంతటి గొప్ప నంకలనం ఇంకు మునువు వుట్టలేదు. ఈ (గంథం నాలుగు భాగాలుగా విభజింపబడి 1 2 భాగాలు 3928 సంకలోను $ ఉ భాగాలు 1980 సం1[లోను వీఠాపురం సుజనరంబజనీ ము(దాతరశాల నుండి ఆపకటింపబడినవి, శీవలం ఈ ఒక్క (గంథం ఆధారంగా కొంతమంది పరిశోధసలు

ఈ శాఖ వటవృతం మాదిరిగ తన స్వరూపాన్నీ; న్వభావాన్నీ వి స్తరింపచేసుకుని బృవా[దూపాన్ని జాల్చి విశాసస్థితికి చేరింది ఈ దశలోనే. దీనికితోడు స్వతం(త సంశలన (గంథాల పుట్టుకకూడా ఈ దశలోనే జరిగింది. నంభఘుంలోని దుర్ధ్య టవలమై, దురాచారాలపై, దుర్నిర్షయాలపై ఎందరో రచయితలు దృష్టి శేంగదీకరించి, రచనలు వేసి నంకలితం చేస్తున్నారు, ఈ రోజున వవనో కానవ్యాఎమౌాటున నడిచే వడక చాలించి, వాటికంహబట ఉపయోగంగా రూవుదిద్దుకుని న్వతంటత మార్గంలో పయని స్తున్నాయి, వివిధ రూపాలలో వెలువడిన సంశలనా లను ఈ (కిలది విధంగా వింగడీంచవచ్చు,

1. కవితా సంకలనాలు (పద్య-గశేయ-వచన కవిత)

కి సూక్రి

శీ లోకోక్సి

క, నాటిక

5. కథానిక

4 ఉపన్యాస-వ్యాస

7, వార్త

రి పాఠ్య్యగంథాలు

68

1. కవితాసంకలనాలు (పద్య-గేయ) ;

ఈ దశలోనే కాక వికాస దశలోజీ దానరి లత స్రొస్వామ్‌ గారి వర్గ న రత్నాకరం (ప్రథమమైంది. (పథమ గణ్యమైంది. నన్నయ "మొదలుకొని వీలేశలింగం పంతులుగారి వరకూ ఉన్న కవుల రచనలు దీనిలో ఎన్నుకొనబడినవి. వర్ష నాంశాలు సంకలితం చేసే పట్టున కవుల శాల(కమం పాటింపబడింది. వర్శనాంశాలు కూడా కావ్య పరిణాను (శమంలోనే కూర్చబడిననిం

ఈ నంకలనావికి ౧. మ. కడ్డి 10 13 20 2600172016 6౧0%- 1181008 ₹810% ఇ111 176 క60016 2 [2160 8006 14612 01 గౌరల "2080 &964 06241) 0€ క010803 వింం[5” అని పండిళాఖి (పాయం ఇచ్చారు, “ఈ యుద్యమము యొక్క (పయోజనను కష్ట 'మెరుగనివారికి తెలియదు, ఇట్టి (గంథ మొకటి నాకు చిరశాలమునకు మున్ను దొరికి యుండిన మదీయ వైవధీయ వ్యాఖ్యకు, ఆముక్త మాల్యజో వ్యాఖ్యకును మిక్కీ.లి సాయమయి యుందును” అని "వేదం "వేంకటరాయ శాస్త్రిగారు చెప్పకున్నారు. ఇంకా ఎందరో మవోను భావులు అభి_పాయాలు ఇచ్చారు. వ్యాఖ్యాన రచయితలకి సాహితో్యో పాసకులకి తులనాత్మక పరిశీలసకి ఈ వర్ష న రత్నాకరం (పయోజనం నిరపమానమైైంది.

1946 నం॥[లో * మహోదయము వెలువడింది. ఇది శివశంకర శాగారిచే వేంకట పార్వతీశ్వేర కవుల మస్టి పూర్తి నందర్భంలో సంకలితం చేయబడింది. దీనికి గత 80 సంవత్సరాలలో (ప్రవర్తిల్లిన ఆధునికాం(ధ కవితా వాహినీ స్వరూప స్వభావాలు నోవర మయ్యే టట్టు సమకూర్చాలనే ఆశయంతో శివశంకర కొక్త్రిగారు వీరిక 'వాస్తూ” అధునిశం[ద కవిత్వ స్వరూపము సమ్మగంగా (దర్శించ

65 వలెనంకే ఇంకా ఇంచుమించు 40 మంది రచనలు చేర్చవలెను. “కాని చాని కవకాశము లేకపోయినది. “అని వెప్పడం జరిగింది అయిళే ఈ నంకలన కృతి (పచురించే నాటి తోనే ఆధునికాంధ్ర కవి 'త్వానికి వాద్దు యేర్చ్పడ లేదు.

1960 సం॥[లో జానపద సాహిత్యంలోనే మకమటాయమాన మన దగిన *(నివేణి వెలిసింది అం(ధ దేశంలోని జానపదుల నోళ్ళలో నలుగుతున్న చేయ సాహిత్యాన్ని సర్వ(క్రీ, బి, రామరాజు, (శ్రీపాద నోపాల కృష్ణమూర్తి, జీదునూరి గంగాధరం, తూమటి దొణప్పగార్లు శీకరించి ఈ సంకలనానికి రూవు కల్పించారు ఇందులో పిల్లలు, (శ్రీలు శా్సిమికులు వలవు, జోస్యం, కన్నీరు పారమార్థికం అనే (ప్రధాన శీర్షికలతో గేయాలు విభాగింపబడినవి, క్‌ సంకలన సాహిత్య ఇాఖలో మాఖక సాహిత్య పరిరతణ కిదొక మచ్చుతునక,

పరిశోధకులకు 'ఉపళారళంగాా. పరిశోధన వాహకంగా వెలువ డీనవి సంకలనాలు. నంకల నాల మీటే పరిశోధన చెయ్యాల్సిన స్థాయికి 'శేర్చినది “తకం తరం” అభ్యుదయ వచనకనిళతా నంకలనం,. 196 నంలో కుందుర్తి గౌరవ సంపాదకత్వంలో వెలువడిన ఆభ్య్టదయ కవితా వస్తువు కలిగినది. దీనిలో 100 కవులు అభ్యుదయ కవితలు సంకలితం చేయబడినవి, నవ్యసాహిత్య పరిషత్‌ యుగానికి “వె తాళి కలు”లా వచన కవితా యుగానికి (తినిధిగా ఒక నంకలనం వేయా లనే సంకల్చంతో (పచురించిసదిగా ” మేము అభ్యుదయం అనే భావన మతం అంతర్గతంగా ఇమిడి ఉండే విధంగా ఈ సంకలనం తయారు వేశాము అంశేు ఆత్మలో అభ్యుదదుమూ రూపంలో వచన కవితా (ప(క్రియ” అని కుందు ర్హిఈ సంకలనానికి ముందు మాటలో చెప్పారుం ఇందులో (సతీ కవితా, (పతి చరణం అభ్యుదయ భావానికి అద్దంపట్టిం దనడంలో అతిశయో కి లేదు.

64

నంశలనానికి సార్థకత లభించినది *నవకవితి సంకలనంలో నే. జా! ఎంవి మ సత్యనారాయణ 1900-1976 నంవత్సరాల మధ్య విలువడిన 175 మంది కవుల కవితలు, సుమారు ౨75 శీర్షికలతో సంక లనం చేశారు. పద్యాలు, జీయాలు, వచన కవితలు కలగలువుగా రూపొందింపబడిందీ (గంథం. కవుల కాల(శమం పాటింపబడింది, దీని నాభారంగా ఆధు సాహిత్యెప్రపోడలు సమివీ.ంచవచ్చుః

ఈ వర్గంలోనే ఇంకా ఎన్నో పద్య-గేయ సంకలనాల వెలువ డినవి, సినీశోయ సంకలనాలు కోకొల్లలుగా శనివిస్తాయి. వాటికన్న ఆదరణ, ఆదరణ అనే పదాన్ని సార్థకత చేసుపన్నంతణా ఉంది, వీటి (వచారం కూడా ఉత్తమమైన తీరులో ఉండడం వలన రోజుకో ముదణ పొంది మూడు ఫువ్వులు అప శాయయలుగా విలసీల్లు తున్నాయిః సూక్తి సంకలనాలు ;

లోళంలోని ఒక సత్యాన్ని యదార్థ రూపంలో సంఖీ. ప్తంగా స్పష్టంగా చేప్పేడానిని స్తూక్షి అనాలి. విన్ఫృ తార్థంలో హితోప 'జేళశాలులోళోప్తలుకూడా నూ క్తిఅజే అంకానికి చెందుతాయి. తెలుగు సాహీత్యం (పారంభం నాటినుండి (గంఛాంకర్లతంగా ఈ సూక్తులు నముచిత స్థానాన్ని అ్యకమిస్తున్నాయి. నన్నయ, నన్నె చోడుడు ఎజ్జన మొదలైన శవులు సూక్తులక్రు నిధులుగా చెప్పుకున్నారు, అటు వంటి వాటిని వరి కూర్చుచేయడం ఒక్క. సంకలన శాఖే తగుతుంది వీటిని (పాచీనులే సంకలితం చేయడం [పారంభించారు. అయినా ఈ విశాశ దశలోని నూకి సంకలనాలు (పత్యేకత కాదన రానిది,

క940 సంవత్సరంలో వెలువడిన “సుభావీతరత్నాకరము” నిశా

క్రి ళ్‌క్‌ సదకలో వెలువడిన 'మొట్ట మొదటి నూకి సంకలనం. దీనికి కూర్చు వేసినది ముసునూరి జేంళటనాంస్రిగారు. దీనిలో "కేవలం నూక్తులేగా కుండా న్యాయములు, సామెతలు, హితోపజీశాలు కూడా జతచేసారు, దీనిలోని క్తుసూలన్నీ నంస్కృతాలే, అయితే వాటికి తెలుగులో లఘువాఖ్య కూడా చేయబడింది. ఆయనే 1979 సం॥లో “జాతీయములు =సామెతలు, కథలు ” పేరుతో కొన్నింటికి సంబంధించిన కథలు చెబుతూ పూర్వ భాగంగా మరొక సంకలనాన్ని వెలువరించారు

1968 వ నం॥లో పండిత నుమత్స సత్యనారాయణ "రాజుగారి నంపాదకత్వింలో వెలువడిన 'సూక్రిరత్నేశరము” సూ క్షిసంకలనాలలో ఒక మైలు రాయి నన్నయ నుండి నేటి వరకూ ఉన్న పెక్కుమంది కవుల కావ్యా నుడి సూక్తులను సీళరించి దీనిలోనమికరించారు. ఈ (పసయత్నం ఒక శేతి మిదుగా జరగడం అసాధ్యం, కి! మంది పెద్దలు "కెలును సాహిత్యమంతా తరచి మూసారు, సేకరించిన సూక్తులన్నిటిసీ అశారాది[ కమ లో అమర్చి, కొన్ని అంశానుగుణమైన విభాగాలు చేప ఆశారాలతో సహో (_పకటించారు. సూక్షి సంకలనాలలో ఇంతటి బృహ్మద్గంథం ఇప్పటివరకూ వెలువడ'లేదు,

ఇలా చూస్తే (శ్రీ రెంటాల గోపాలకృష్ణ-నుభావీత రత్నావళి (1980) మొదలై నవి ఎన్నోకనివీస్తాయిః

లోకోక్తులు కూడా సూక్తులలో అఆంతర్గ్లకాలుగానే భావించ వచ్చు కాని సూక్తులకన్ని సార్వ 'కావీనత, స్టిోత్యం లోకోక్తులకు కన్చించకపోవచ్చు. లోకోక్షీకొన్ని (పాంతాలకీ, కొంతకాలానికీ అను గుణంగా ఒక పరిధిలో ఉండేదిగా భావించవచ్చు. కాని లోకోక్తులు "వీరుతో కూడా ఒక సంకలనం కెలువడింది. 1954 సం॥లో (శ్రీముసు నూరి వేంశటశా స్త్రి 650 లోళోక్తులను “తెనుగు లోళోక్తులుో

శ

"ీఠరుతో (బీకటించాళు, కాని ఇది చాలా చిన్నవున్నకం స గంభథా లయాలలో పొందుపరచడానికి అనుమై నదిశాదు.. (శ్రీ వేంకట శాత్తి గాళీ ముందుమూట రాస్తూ “లోకోప్తులను. సంకలనం చేయబడీన సంథాలలో ఇది మొట్ట మొడటిోదని చెప్పుకున్నారు లోకోక్సులను గుది గుచ్చినది దీనికి తరువాతగాని ఇంతకు ముందుగాని మరో“ంథం కన్పించదు

నాటికొ సంకలనాలు :

1916 నంలో (శ్రీ) శివ శయరశాన్రై, సంపాదకత్వంలో “వళాం కకలు రుతో 12 నాటికల (ప్యపథమ సంకలనం వెలువడింది. దీనిలో పైడి మరి సత్యనారాయణమూర్తి జారు కృతబ్ద ఆతా వచనాలు (వాస్త అయిదారు సంవత్ససాల (కిందట మదరాసు నుంచి నమ్మా శ్యార్సు శంపెసీ చారు వివిధ రచయితల నాటికా సంపుటము (శ్రీ శివ శంశర కా్య్రి శారీ సంపాదక త్వమున (వచురించమని (వకటించారు' శారణాంతేరాల చేత నమా శ్వరు ఆపని నెర వేర్చుడానికి అవళాశం కలుగ లేదుం

నవ్య సాహిత్య పరిమత్తు ఇట్టి (గంథజాఎము _పచురించవ లెనని వాలా రోజుంనుండి ఉ ద్లేశించి ఉన్నారు. కొన్ని అవాంతరాలచేత పరి మత్తేవారు వని (పారంభించ లేదు. న్య సహిత్య పరిషత్‌ స్థాపకులలో (పశానులై న (శ్రీ శివ శంకర శాస్ర్రిగారు మాయందు అనురాగము విరను, సాహిర్యదోవాడానికి ఉపకరన్తుందనే ఉద్రైశము. చేతనూ కును (వశటించడానికి అవకాశమిచ్చారు. ఆని (వాశాలు. ఇంకా (ప్రీరచయితల సంకలనంతోపాటు నాలుగు సంకలనొలకు వెలునరించా లను కున్నా రు కానీ వెలువడలేదు,

నో

నవ్య సహిత్య పరివత్తులో _షముఖులై న ముద్దుకృష్షి 1969లో “నాటికలు జేరుతో ఒళ సంశలనాన్ని ెలువరించారు, దీనిలో శాజ మన్నారు, వార్ల చింళాదీవీతులు విశ్వనాథ, చలం ఫొప్పురవు సుబ్బారావు రమణాకెడ్డి అచార్య అ(తేయ, అక్ముద గార్షనాటిశ లలో ముద్దుకృన్ణ మాడా అన్నీ ముఠా నాటిక్మవ్రాసి ఇవన్నీ ఒక నసంళలనంగా (పకటించారు. నేటికీ ఇది ఉత్తమ నాటికా సంకలనమే.

కొర పాటి గంగాధరరామారావు గారు 1988లోనాటి కాపం చనింశతి వేరుతో ఒక నంకల నాన్ని వెలువరించారు దీనిలో 1947 సం! మొదలుకొని 1979 వరకు ఆం్యధనాటక కళాపరిషగ్పులో సర్వో _త్త మంగా (పయోగించిబడిన $$్‌ ఉత్త మ నాట కాలున్నాయి, అఆం(ధనాటక సనమిోతలో ఈ సంకలనం మిక్కిలి ఉపయోగపడుతుంది, శేవల౦ం ఈ సంకలనం ఆధారంగా పరిశోధన జరగడం అవనసర౦. కథానికా సంకలనాలు :

కథానికలు ఆధారంగా చాలా సంకలనాలు పుట్టాయి. ఊటు కూరి లమ్మీకాంతమ్మగారి శవాముందాకము, జయ(షణాజేవిగారి కథాదుందారము (19/9), విశాఖ సాహితీ సలుతి ఒక దకాల్లీ కథలు (1989). పెనుగొండ లక్కీనారాయణగారి కళా(వంతి (1986), వాగంటి సోమయాజులుగారి కళింగ కభానిశలు (1935) ఇలా లెక్కకు మిక్కి.లి ఉన్నాయి. ఈ కధానికా కథా నం లనాల్లో ఇరర భామల చుండి తెలుగునకు ఆసువాదం చేసినవి కూడా ఉన్నాయి, వాటి స్థాయి కూవా ఎన్నదగినదిం వ్యాస ఉశవన్యాస పంకలనాలు :

ఉపన్యాస, వ్యాస సంకలనాలక్రున్న 'చశ్యేకక మరే బఖుకక

68

సంశలనాలకు లేదు రాదు, ఒక నమస్యని "లేడా నిమయాన్ని పలువురు వ్యక్తులు భిన్నభిన్న భావాలతో (వాయడం జరుగుతోంది ఏషయాన్ని వివేచన చేసి చెప్పడనమునేది ఈ వ్యాస సంకలనంలో నే జరుగుతుంది. రచయితలకి "వేదిక ఒక కు శావడంవలన వారిలో వకమత్యంకో వాటు పాఠకులలో కూడా ఐకనుత్యం తీసుకురావడానికి దోవాదం ేసేవి శః వ్యాస ఉపన్యాస నంకలనాలు,

క్ర ఉపన్యాన; వ్యాస సంకలనాలను పాఠకులకు అందించడంలో *యువ భారతికి నిరుపమాన స్థానం ఉంది. 1970 సం[లో “మారు తున్న విలుశలు-రచయితల బాధ్యతలు” అనే అంశాన్ని అధారంగా 87 మంది సాహికీమూ ర్తుఎ) వ్యాసాలతో “రచన అనే ఒక సంక నం వెలువరించారు. విలువలు నాడు-నేడు రచయిత బాధ ఫీ" (శమశితణ శా క్ర్రీయదృ్భక, ఎథం, విమర్శకుల కర్తవ్యం, సామాజికస్యరూప౧, భాషా సమస్య నవల శ థానిక, నాటకం, రేడియో రచన ప్మతికలు మొదలైన అంశాలు అధారంగా అమూల్యమైన వ్యాసాలు ఇందులో ఉన్నాయి ఈ వ్యాన సంకలనం విలువ ఆనేక పతికల అభి వాయాలతోపాటు “స్వాతి నచి(త మాన పత్రిక ఇచ్చిన అభిప్రాయాన్ని తెలుసుకుంళే దీని (పత్యేకత విదితం కాగలదు. “ఈనాటి సాహిత్వం తేట తెన్నుల గురించి వక్లాంగా తెలుసుకోవటానికి ఈ రచన చక్కటి చేదికగా ఉపయోగపడతుంది. తెలుగులో ఇటువంటి ఫు సకం ఇంతకుముందు రాలేదు, సాహిత్యరంగంలో బరుగుతున్న కృవీ.ని నమిత చేయడానికి యిటువంటి వ్వుస్తకం అవసరం ఎంతయినా ఉంది. కొత్తగా రచనలు చేసేవాళ్ళకు సాహిత్యాన్ని గూర్చి 'తెలుసుకోదలచినవారికి, చివరకు "పెద్ద రచయితలకు పైతం యిటువంటి ఫు సకాలు మార్గదర, కంగా ఉంటాయి. అధునిక సాహిత్యంలో డాక్టరేట్‌ వేయాలని ఈ రచన శన్నా మించన రిఫరెన్సు ఫ్వుస్తకం నురొళటి లేదు”

౮0

మహిళాభ్యుదయం, స్వాతంతో గృద్యమంలో వెలువడిన సాహి త్యం, రచయితిలు మొదలైన అంశాలు అధారంగా ఎన్నో వ్యాస సంకలనాలు వెలువడినవి, ఇళ్లు ఉపన్యాస సంకలనాలును. ఇవికూడా "లెక్కకు మిక్కిలి ఉన్నాయి. వారా సంకలనాలు :

అతి

ఇవి (పతి నిత్యం (పతి వ్యక్తీ చదివే దినప్యతోలు, మూఖక రూపంలో వెలువడే వార్తలూను,

దీనిలోని వె నిధ్యం ఇంతింతని చెప్పన వి కాదు. కాడిని తన్నే వాడున్నా డనుకుంశు వాడి దఎదన్నే రకానికి చెందినవి ఇవి. పంచ భచ్యు పరమాన్నాలు ఒశే విస్తరిలో భుజించడం లాంటివి. నిత్య నూతనం, మనివీ. జీవితం ఎంత వేగంగా పరుేెడుతుందో, ఎదుగు తుందో, పతనావస్థప చేరుతుందో ఆ అన్ని అవస్థలకు (_పత్రిబింబం ఇది పార్య(గంథాలు :

పాఠ్య గంథాల గురించి కొం విసృతంగా చెప్పాల్సిన అవసరం ఉంది, ఇది శేనలం విద్యాస్థ కి విజ్ఞానాన్ని అందించడానికి రూపొందింపబడినవి దీనిలో _పాచీనం, అధునిశం కలిని ఉండవచ్చు ఫొన్ని (ప్మకియలు మిళితమై ఉండవచ్చు. భాషాళ్ళిరుచికి, భాపాసాస్టువ మార్టవాలు "తెల సుకోవటా నికి అనువుగాను, ీవలం ఉచావారణ (పాయంగాను మ చబడినవి, పీటిలో అనందాన్ని కలగజేసే అంశా లతోపాటు, వై. జ్ఞానిశాత క అంళొలు కూడా ఉంటాయి విద్యార్థి స్థాయిని గుర్తి చి రూపువాల్బుకున్న సంకలనా లివి,

" సంకశలనాత్మక విద్యాబోధన అంగ్లేయ విద్యావిధానం నుంటే

'పారంభమయిందని చెప్పాలి. భారతీయ విచా శ్రవిథానానికి ఎరువు

భఖ 'శెచ్చుకున్నది ఇది భారతీయ విథఢానంలో అయితే వ ప-చకాన్యా లనోో మశే యితర శాన్యాలనో అభ్యాసం చేయడయీ జరుగుతుంది శావ్య వ్యుత్స.త్తికి తోజ్సడిన సమస్తాంశాలలోను గురువుద్వారా శమ్యుడు అధికారం సంపాదిస్తాడు. అటుపిమ్ముట లోకజ్ఞానా నికి జో పర్యటన ఉంటుంది. అంతటితో గుగవు దగ్గర సెలవు తీసుకుని తాను నేర్చిన విద్యను సద్విని యోగం చేస్తూ శిష్యుడు గృహస్థా[శమంలోకి మరలుకాడు. అయితే ఆ కని శావ్యంలోదో కొంతే ముక్క-, నురొక శావ్యంలోది కొంత భాగం ఇలా పాళ్యాంచాలు చదవతం, పాఠళ్యాం నాలు నిర్ణయించడం మనకు అంగ్ల నంపర్క_ంవల్ల వర్చడిందనే ఇన్చాలి. కాని ఎప్పటినుండి (పారంభమయిందో ఇదమిత్థంగా హ్‌ "లేము. కొన్ని ఉధేశాలు, అధారాలు చూపిస్తాను. వెలను నేర్చుళోన గోపచారుంవారు విదేశీయు _లైనను న్వ'దేశీయునై నను తగిన పాళ్య(గంథములు లేక (బౌనుదొర. 'శాలము నాడు మిక్కిలి చాధభపడుచుండిరి. ఈ బాధ "దేశీయులకు మిక్కుటముగ నుండెను స్వదేశ! యులకును వాత పద్ధక్‌లోనే చదువుసాగు చుండెనుం టౌను దొం ఇట్లు చాధలుపడి తెలుగు నేర్చుొని, వాబకరణములను రచివెను, ఈ విధముగా పార్య్యగంథములు రచించి వాటి రచనపై ఈన (ప్రభావము మూాపెనుో! “పాశ్యాత్య సంపర్క-మువలన “అచ్చు” మనకు వచ్చినది ఇది బాలావరకు గురుముఖమున విద్య చదువుకొనుటను తగ్గించినది”ో ప

1. "తెలుగు సాహిళ్యముసె. ఇంగ్లీషు (వభొవము, ఆచార్య కొత్తపల్లి క. "కలుగు సాహిత్యవుప్వై ఇంగ్లీము [పభావనము- అచార్య కొత్తపల్లి పీరళదరావు వుట 12%

ఖ్‌

*జౌనుదొర రబించిన చాచకములు మార్గదర్శీనులు. తెలుగు జీప్పగొననగోరు పాశ్యాత్యులకు వలనే అంగ్లభామ నభ్యసింపగోరు "తెలుగు వారికిని పనికివచ్చినవి. అతని కృవిలోని విశిష్టర యిదిమే, వాచకము మొదటి భాగములో కథలు, ఉత్తరములుు నేరముల విచారణలు, [(పజలభామలో (వజలగురించిక లవ, రెండవభాగములో ఆంగ్రానువాదము, మూడవభాగములో వ్యాశరణాంశములు, చిన్న నిఘంటువు కంవు- ఇది 1852లో ముద్రింపబడెను,- దీని అరువాశ యితేడు వాక్యావళి మొదలైన పున్నకములను (వచురించెను ఇందు ఇంగ్ల మ వ్యాశరణమునకు సంబంధించిన అంశములు) అభ్యాసములు శలవు]

(బౌన్‌ సమకూర్చిన 'ఆంథాలు కొంత సంకలనిత్వతం పూర్తిగా కలిగి ఉన్న ప్పటికీ వాటిలో (టోన్‌ నయం కృ అర్యధిక యా ఉన్నట్టు పై విమయం వలన తెలుస్తుంది. పాదర్ధ్యగథాలకి సంకలనాల అవశ్యకత గురించి వెన్నెలకంటి చారి "లేఖను పరిశీలిస్తే విదితం కాగ లదు “ఈ పరిస్థితిలో ఉన్న విధానమును సంన్కరించి విద్యార్థులకు ఉన్నత స్థాయిలో విద్య నీర్వవ లెనవ్న చో అనుసరించవలసిన పన్ధతు లను, చదివింపవలసిన ఫుస్తకముల _ (వమాణములను వెన్నెలకంటి వారు ఈ లేఖలో సూచించిరి ఈ సూచించుట కూడ “విడుక్కీ- బియ్యానికీ ఒకశు మంసతం” అన్నట్లు కాకుండా విడార్థుల అవళ్యక ములను గుర్తించి నూచించుట విశేషము. తాము (వాయుచున్న జాబు కెక్ట్స్‌బుక్‌ సౌకై టీకి గనుక, ఆ సౌమై టీకర్వన్యములను _గంథ ఆపచురణ విషయమున అనుసంరింపవలసీన రీతులకు తాము జాబు చివర నిట్లు సూచించెరి,

క. తెలుగు సాహిత్యముపై ఇంగ్స్‌మ్లు (ప్రభావము. ఆచార్య కొత్త పల్లి వీఠథ్శిదరా-పు పుట 148

భి 10. 0౯౭ 0 0016 1900076060 ంం6ల[05 0€ 10 క00ఇ16626 0 (ఏం 5676921 1208082868 1 [084 9800015317- 61 068 16276 10 7600000004 ౧16 ౧601106 0౯6 ఇ0668 000866 900018 €0 +46 ౧౧౦౪466 6115900564 23 [0౯4 90రే6- ₹200 ౯106 60 9 [21౫664 0 లం 300160/. కం? (16 10406 5080013 శి కలోని ఓ పాయింట్లలోఎా= డై. గ2166 6౫080166 [0090 4100066086 00018 0081205646 098519 0౯ 201219 011160 10 +16 మంరంం 1208502808" ₹0౯ (మం 6061130 8000018 శీర్షికలో 8 పాయింట్లలో. 6. ప₹8010108౯ 6121008608 10 6081130 20912600 10 €0 116 ఈ10008౯001 1208802808. 8. 50%0 91629108 1103 ౪1 ౪289124013. 2216 1076010062 1820. వ్‌12011076. 'విన్నెంశంటివారి సుదీర్ధమైన ఈ లేఖ సౌమైటీలోని స్వచేరీయ విజేశీయ సభ్యుల నందరిని తృప్తిపరచినది. ఎ దరో దీనిని కొనియాడి నారు, విద్యాభిలామలై న జన (బౌహుళ్యమునకు ఈ "లేఖలోని విషయ ములు "కెలియ'జేయుట3 తరువాత దీనిని (16 1194 ?ల౦౫ 0 106 83618 5010019 900% 800160 0 (16 62౯ 1823) (పచుకించిరి” 1 ఇలా అంగ్ల విద్యావిధానంలో భాగంగా సంకలనాల విస్తరణ జరిగింది, సాహిళ్యము, భామ గురించి నంశలనాల కంశు వైద్య: శాన్ర్ర నంక లనాస్థాయి ఉన్న తంగా ఉండడానికి అవశ్రాశం కలిగింది. నక.

1. "కెలుగు సాహిత్యంపై ఇంగ్లీము _సభావముం ఆచార్య కొత్తపల్లి పీరభ(దరావు; వుట, 806, 207,

10 78

శాస్రాాంశ సంకలనాలలో ఆయా అంశాల మదింపు జరుగుతుందిం అ తీరులోనే ఉన్నత విద్యాస్థాయికి వచ్చేనాటికి సాహిళ్యాంశాలు కూడా చేరినా శాస్తాాంశాలకున్న పరిమితి సాహిత్యానికి లేకపోవడం వలన, ఉన్నత విద్యాస్థాయిలో నంకలనాలు అంతగా రాణించచేమో అనిపిస్తుంది

1970 తపవాత వెలువడిన విప్త్లవకవితా నంకలనాలు ఊరు కొకట్సి జిల్లాకొాళట్వే సంవత్ప్సరాని కొకటి ఉన్నాయి. 70 నుండి నేటి వరకు కి00 సంకలనాలు వెలువడినవం శు ఆశ్చర్యం కలగదుం విస్తవ రచయితల సంఘం నర్పడిన తకువాత కెలువడిన రయుంర్ఫు, మార్చ్‌ లే “మొదలైన నంకలనాలు (భుత్వ నిషేధానికి గురి అయ్యాయి, అంటే వాటి చై తన్యస్థితిని గమనించవచ్చు

అభ్యుదయం అనండి, విప్లవం అనండి, అభ్యుదయ విప్లవం అనండి అవి (పజలను (పతిస్పందింపచేసిన తీరుకి ఎన్నుకున్న మాధ్య మిక మార్షం నిరుపమానమయినది. వాటికి సాహిత్యం (పధానమయిశే నంశలనం స్టా్యుకి చీవ్నా౦.

అధునిక యుగంలో సాహిత్యమంతా సాంఘకపరమైన టే, స్వాతంతోద్యమం, శాష్ట్రోద్యమం, భావు సాంఘీక దురాచారాలు మొ॥కన అంశాలు (పాతిపదికగా సాహిత్యం 'వెలువడడంలో నే కవులలో భావన వెళ్యత అభివృద్ధి చెందింది. తల్పరిణామంగానే నంకలనతత్వం అభివృద్ధి జరిగిందిం

భామావిత్వం ఉద్యమంగా నిలిచినప్పటికి, ఆ శాఖలో (పణయం ఒక్కటీ తప్పించి తక్కి.న శాఖలు కొంతవరకు అభ్యుదయ నృర్శ కలిగి నవే, భావకవితాశాఖలో [పణయ మే 'పాముఖ్యం నహించినదనడంలో కూడా సత్యం లేళశపో లేదు,

ఏ! “19890 తళ్వాత (పపంచమంతేటా ఆర్థికమాంద్యం అలము హాన్నవిం మధ్యతరగతి పదపజల జీవితం మర్శరం కాజొచ్చిందిం కనాడు రనసస్ఫూర్తి కలిగించిన మాటలే అతి తియ్యనై వెగటు లిగించాయిం (వపంచ 'జీళాల్లో పరిస్థితులు వడివడిగా, అందోళనాభరితంగా కారిపోతున్నాయి. జర నీలో ఫాసిజం నెలకొన్నది (ఫొన్సులో ఇంచు ంందు అజే పరిస్థితి, మేఛావులు దిగజారిపోతున్న పరిస్థితులపట్ల 'ందోళనతో నిన్ఫృవా చెందుతున్నారు. జీశజీశాల కళారంగాల్లో $లజడి; అవ్యవస్థ (పతివింబించాయి. కొ _త్తశొ_త్త ఉద్యమాలు వేళ్ళు $న్ని నీటి మొక్కఒల్లాగ అందంగా తామరతంపరగా తేలి అక స స్తున్నాయి సు "తెలుగు సాహిత్యంలో సంకలనాలు అవిరృనించిన వాటినుండి నేటివరకు సృజనాతే ఖ్‌ స్ధితిని వనాడు కోల్పోలేదు. ఒక్క- (ప్రబంధ మణి భూపషూము తప్ప తక్కిన 'సంకలనా లన్నిటిలోను పరిణామ శీలం, సమాజావసరాలకు అనుగుణంగా ఎదగుదల కనివి స్తుంది, వివిధ (వ్యియలతో అత్యంత వై పధ్యం, వైవిధ్యం ఉన్న సాహిత్యాన్ని అభ్యసించడానికి సంకలన (గంథాలు తప్ప వేలే గత థ్రింతేరం "లేదు, ఈనాడు సంకలనం నంపూర్మ విశాన ష్థ్‌యి పొంది ఉంది కాని ఈ సంకలనాే కొన్ని వైపరీత్యధోరణుల సృష్టికి కూడా తోడ్పడు తున్నాయి, నంకలన నిరా 'శంలో ఒక పద్ధతి అవలంబీించడంవలన వస్తువులో న న. 1, కెలుగు కవితావికాసం. డా॥ కడియాల రానుమోహవరాంప్‌, అరవ అధ్యాయం; పుట, 225,

75

సారూప్యం సాన్నిహిత్యం ఉన్నా కొందరు కవులను దూరంగా ఉంచడం జరుగుతోంది. వీటికి ముద్దుకృష్ణగారి సంపాదకత్వంలో వెలువడిన బె కాళిపలు కుందు ర్తి గౌరవ సంపాదకత్వంలో వెలువడిన తరంతరం కవితా నంకలనా లే సాశీభూతాలుం

ఒక కవి వెలునరించిన కావ్య సంపుటిలోని _పతిభావంతమైన శావ్వ ఖండికని తీసికొని, ఇలా మరికొన్నిటిని పోగుచేసి కూర్చు చేయ డంవలన అయా శావ్య నంవుటాల ఆస్తిశ్వానిక్షే భంగం కలో (వనూదం ఉందిం

వది వమైనప్పటికీ సంకలనాలు ఆ యా అంశాలకి సంబంధించిన విజ్ఞాన సర్వస్వాల లాంటివి, ఇది రాబోయే శాలంలో మరింత అభివృద్ధి 'చెందుతుంబే తప్పు అణగారిపోడానికి అవకాశంలేని త _త్వం కల ప్యకియం

నంకలనానికి పరిధిని మంికొంత వి _స్ఫృతం చేయవచ్చు, వ్రాంతము, భామ ఇలాంటివి కూదా పరిగణనలోకి తీసుషం శే అధ్యయనానికి, సనిణా శరణకి తులనాత తతో పాటు నమైక్యతత్వం మరింత అభివృద్ధి చెందుతుంది.

ఇప్పటివరకూ పుట్టిన సంశలనాలన్నీ స్వభామకి చెందినమే అందుకు విరుద్ధంగా కథ, కథానికా సంకలనాలు ఇతర భావల్ని కూడా ఆహ్వానించాయి, ఇది సంకలనశాఖ విశానంలో కొనియాడతగిన పరి అణామం. ఇలా! ఇతర్‌ ప్రక్రియలలో కూడా అం(ధానువాచాలు రావాలి. పపంచ నాగరికత, అభ్యుదయం అధారంగా చ్‌శ కాలంలో (పపంచ సాహిత్యం అంతా వకగుణంతో సమైళ్యంకావాలి. పాశ్చాత్య 'జేశాలలో పాత చింతకాయ పచ్చడి లాంటి (ప్యకియల్ని దిగుమతి చేసి పాకులాడవలసీన పనిలేదు, కాలం కాదుం

వ.

అటి సంకలనాలు = సాహిత్య "౧వ ( (ప్రత్యేక సమీక్ష 5-1. (ప్రథమాం(ధ్ర సంకలనం = సకల నీకి సమ్మతము మ॥ి నయ మార్లంబున లత్మీ లవీ, శ్రే గలవో నారాయణుండుండు ని శయ మచ్చో వరధర్శు వృత్తికి నిజస్థానంబు తన్మూూలమై ం జయ మెల్ల ప్వుడు నుల్ల సిల్ల 6 (దిజగత్సం'సేవ్యమై శావునన్‌ నయశాొ్ర్రంబె వి'వేకధన్యునకుం జింతారత్న మెల్ల ప్పుడున్‌. (పసం కి8) సింగన నీతిని (పధానంగా తీసుకోవడానికి గల "కారణం వలన సీతిశా శ్ర్రసపాముఖ శ మైపద్యంస్పష్టంగా తెలుస్తుంది. వివేక ధన్యుడికి శావలసింది నయశాన్ర్ర మే చింతామార్గముగా ఇప్పాడు. అ నీతి దుర్నీ తి కాకుండా న్యాయమాగ్గంలో ఉండాలి, అప్వుజే అతడు జయశీలి అవుకౌడు, ఇది ధార్మిక (ప్రవృత్తికి వెందిన 'రాజనీతిజే (పతిఫలి స్తుంది రాజనీతి నమ మార్గంలో ఉంళు లోకనీతికూడా స్యశమమార్ల్షం లోనే ఉంటుంది తద్వారా రాజనీతి (పాముఖ్యం 'వెల్లడ్రై సకలనీతి సమ్మత నామానికి సరిపడుతుందె

ఓ!

సకలనీతి సమ్మతంలో శ, ఆంధ మహాభారతము, కి, కామంద కము, కి. కుమార సంభవము, ఉ. జయూరబాహు చర్మిత్ర, 5, చారు చర్య 6. ధౌమ్యనీతి, 7. సీకిభూపమణము, 8. వురుపార్థసారము 9, బై నీతి 10, మార్క_ండేయ వురాణము, 11 మిత నీతులు, 18, ముదా మాత్యము, 18 శాలిహో(తము, 114. సీతిసారము, 115. పంచ తంతి, 16. పద్మపురాణము, 17. శిగిరీశ శతశము, 18, కీరామాయణము, 19, నీతి శారావళి అనే పూర్వ (గంథాలనుండి సీకి సంబంధమైన పద్యాలను వరి తీసి గుదిగుచ్చాడు. సింగన సంగహించిన పద్యాలు గల శాన్యాలలో సీకి ఆరావళి పద్మవురాణాలకు తనే కృతికర్త అంశ తన (గంథాలనుండి కొన్ని పద్యాలు ఎన్నుకొని మరొళ 88 పద్యాలు రచించి ఈ _(గంథంలో పొందుపరివాడు, తాను ఇతర టంథాలనుండి సమిశరించినాా తన (గంభాలన్లుండి కొన్నిటిని వరి తీసినా (గంథ రచనక్రై కాను రచించి పొందుపరిచిన 88 పద్యాలు (పాముఖ్యం కలిగినవిణా భావించాలి. కొత్తగా రచించిన పద్యాలను గురించి ప్రత్యేకించి చెవ్వకున్నాడుం. పెరుగుగా మారడానికి కడివెడు పాలల్లో శ్నాస్తంత చల్ల తోడుపెట్టినట్లు కొత్త పద్యాల వైశిష్ట్యాన్ని చెప్పాడుం

అతడు [గహించిన ఆధార (గంథాలు నేటికీ ఖొన్ని అనుప

సకల సీత సమ్మతం మూదు అశ్వాసాలుగ విభ జింపబడీీ విషయ విభాగం చేయబడింది

సింగన (కీ.శ, 1420 కి చెందినవాడు. (గంథా-దిలో మస్థ్యంతాల తిదుపరి కృశవి నిందలో రచనాదోపాలను నిర్ళీతిగా వెల్లడించాడు.

78 సీ (్రామ్యుంబు దుస్సంధి కాకు విరోధోక్తి వ్యర్థ్‌ బంధంబు నిరర్ధంబు వునరు క్రీ దోవం బలంశార దూవణంబు రస విరుద్ధము (శ్రీయా రాహిత్య మస్పష్ట భావంబు గణ యతి భంగ శబ్ద భంగంబు 'అెటుగక సంగతంబుగు వట్టి మాటలు వురోొల్చి మచ్చరమునం గీ బెనచి వడ్డను బెరువును బిసికినట్లు శకెలను నన్యంగ జఉిలివిలి కృతులు సెప్బీ వాదులడువంగ€ బజ లతెంచువారు కవులె గోపికాజాల సుఖలోల నోపబొల (1%) ఇన్‌ సుకవులు పాటించని నియనూలు అనడం సమంజనం, సింగన చేసిన కవి నింద పాలం్గరికి సోమనాథుని పండితారాధ్య చరి్యకలో చేసిన కుకవి నిందను పోలిఉంది. “జల్లి పూరక మపశబ్బ (శ్రమము నొల్ల మ్మికియ జడ్డు నొడ వసంభఘటన గాకు వ్యర్థం బసంగతి వీరసంబు వైపల్య మత్యుక్షీ వైరి పదంబు దల విరు పసమగత లిధిల బంధ, 'మొలుస బంధంబు (గామ్యో కి గంటకము నం కే. వుటం 5 తెలుగు విశ్వవిద్యాలయ యచురణ, కే0,

79 (దాస ఛందో విరుద్ధం బాది యగున లాస (పలాపోక్షి లాఘవం బనక నసి గూర్చు క ఇతులునా వగ్గులుం బెరుంగుం చినుకుల చందవు బిలిబిలి కృతుల్‌ గృతుఆ ౯ (దీశూ(పకరణం-కుకవినింద) సింగన కకవి నిందగా చేర్చిన పద్యం అతని నీతి తారావళి (గంథం లోనిజే, సింగన కవిత నొక్కచోట నాతని తరువాతి కవి యగు కొజవి గోపరాజు తన సించోసన ద్వా తింశిక యందనుసరించి యున్నాడు * చః. కలుగని చెప్పి సంస్కృతము తీపును నాజడియిచ్చి శబ్బముల్‌ "“కెలుగునుగాక యేనభలం దెల్పగ'రాని య(ప్రయోగముర్‌ పలుమరు (గుచ్చి వాదదువం 'వాడుచుం గబ్బపుదబ్బ ముండ్ల చేం బెలుచన కర్ణముల్‌ పొడుచు 'బేలుం గవింగవిగాం దలంతు "కే (సోలనీతి సమ్మతము-27) చః కెలుంగువం జేటగా కథలు బెద్పిన కావ్యము పొందులేదుమె _త్తన పనచాలదండు విశదంబుగ సంస్కృతశబ్ద మూందం జె వ్పీన నవి దర్భముండ్ల నుచుం 'బెట్టరు వీనుల గావునన్‌ రుచుల్‌ దవనరల బెనుంగు, 'ీశియును, దద్భృవముం గలయంగం జౌప్పదన్‌ (సించోనన 'ద్యాితింశిక, 1-శిజ) సకలనీతి సమ్మ తంలో అజ్ఞాతము, మదీయము, చాటువు శీర్ష క లతో కొన్ని పద్యాలున్నాయి. ఇవి మూడూ (గంథాలు కాదు పన = ఈ సామ్యం సకలనీి సమ్ముత వీశి కాశారులు (శ్రీ! నిడదనోలు "వెంకటరావుగారు నిరూపించినదిం

99 - అజ్ఞాతము; ఇవాటువులు రెండూ ఇతరులవిగా భావించిన మకీయంగా వేప్పబడిన పద్యాలు సింగన వేం స మందరీ నఖముఖ సుఖద వీణాతం(తి ముసలంబు గొనిపెట్టు మోదినట్టు మృదు తంతు బంధనాస్పదన (వసూనంబు కరిసంవు రజ్ఞునం గట్టినట్లు అర్భక నఖ దారణ గవా కదళికాఫలము గొడ్డంటం గొని పాపినట్లు చం(దికారస చిందు సదృశ ముక్ర్తామణి బలితంపుం గరసానం బట్టినట్లు గీ! చతుర కవి సూక్త రసధావ జనిత మధుర నల శ్రావ్యంబు శీవల శాస్ర, తర్క కర్కుశోపల సదృశ వాక్చరువతలను గుతిల పడ శీల పైరించు గోపబాల, (నదీయము, 1-29) పకవి నిరాకరణ చేస్తూ మదీయ మశే శీర్షికతో ఉందీ పద్యం. గీత పద్యం గోపబాల అనే నంబోధనతో ఆంతమయింది. సింగన కృత్యవ తరణికలో రామగిరిలోని 'కేశవస్వామికి కృతిని సమర్పించినట్లు చెప్పూ కున్నాడు. దీనికి అనుగుణంగానే మదీయ మనే శీర్షికతో ఉటంకింప బడీన పద్యాలు గోపబాల, కేశవేశీ, శేశవనాఖా సంబోధనలతోను, కొన్ని కందన మంతి పేరు న్పృళశిస్తూను, మరికొన్ని విషయానికీ అనుస్యూతతసి కలిగించేవిగాను ఉన్నాయి సింగన అక్కడక్కడ కొన్ని లోశళకీతుల్ని కూడా ఉటంకించాడంం

జ్ర 81 కం॥ భువి నధికుండు బెలుపని యు కి విశేషము చిజులివాండు బెలుపెడు నొక చో రవికి మటుంగైన గొందిని ; దివియు (పకాశింపంజేయ బే యొక్కొక చోన్‌.ీ (నీ8ిభూపణము( ఆఅఈవెః! నీవి యెబుంగని నాండు నిఇలంబు లందును... ఖ్యాతి లాభ పూజలందు నొప్పు ఇాక యొరుండు పొందంగలండె నేర్చునకు వి వేకమునకు నూత వెరవకాబెిి (నీతిసారము) కం! మతిముంతుల యం తంజలు (పతి యంత (కియనెగాని పాయవు దృఢకీ లిత ఘనఘటిత కవాటమను ధ లిం చాలము జేతంగాక తెజవల నగుణీీ సింగన సకల సీకి సమ్మతం కూర్చిన విధానంలో చాతుర్య మే శాదు కహేతుశ్రత కూడా కన్ని స్తుంది ముందుగా కవిత్వ గుణ విశేషాల్ని చెప్పాడు తదుపరి నీతి శాస్ర మే సంకలన వస్తువుగా ఎందుకు స్వీకరించాడో వివరించాడు, రాజనీతి (పభధానమైన ఈ (గ్రంథంలో దుర్గ నంరత్‌ణని (ాథమిక పీ. సకలనీతి సమ్మాతముం ప, నం. కిక, వి నక్రలసీతి సమ్ముళము. పసం. 85, కి సకలనీతి సమ్మతము, హ సం. 40,

88 వస్తువుగా ఎంచుకున్నాడు. తదుపరి వరునగా రాజాజ్ఞ పాలన రాజు యొక్క గుణాలు-అవగుణాలు రాజుఎంధువులు రాజుకు సంబంధించిన పట్టువిడువులు, విషపరీత్ష, రాజాదాయవ్యయాలకి చెందిన అంశాలు (మంగా పొందుపరిచాడు అయా అంశాల అమరికలోనే (పత్యేక త గోచరి స్తుంది నీతిలో రాజనీతి రాజనీతిలో 1వభాన వస్తువు రాజు, అటువం టస్వడు రాజవర్ణ నతోనో, రాజనీలితోనో (గంథం (పారంభించక దుర్గ సంరత్వణతో (పారంభమనవుకుంది ఉ॥ అరసి రాజకంబుల 1(వజావలి కల్లి నివాసమయ్యు భం డారములున్‌ బలంబుం (టంబుగం దాపంగ బోలు దుర్లిమే భూరమణీశుంశేలు. బరిపూర్తిగ వానికి వళ్యులై (పజల్‌ భూరి ధనంబు గూర్తు రది వోలునె కాదె నిజాభిరతకన్‌ ] (శామందకము) (గంథాదిలో దుగ్ష నసంరతణనే చెప్పడంలో 'రారైనా, రాజ్య మైనా దుర్గ తేమంగా ఉన్నపుడే. ఈవిధంగా ఇెప్పడం కౌచిత్యవం తంగా ఉన్నా శ్రావ్య (పబంధాలలో మాదిరిగా ఫురవర్శ నకి మారుగ నిలిపినదిగ చెప్పవచ్చు. సింగన తన (ంధాన్ని _వబంధంగా పేర్టా న్నాడుకూడా, సింగన "తాను రచించినవ్క, ఇతర (గంథాలనుండి నంగహించి నవి అయిన వచవస భాగాలు నాటి వచన రచనకి (పఠీకలుగా నిలు స్తాయి వాక్యాలుగా విడగొట్టి విరామ స్థానాలు పాటించడానికి అవ శాశమున్నప్పటికీ కామా లేగాని విరామ చివ్నోలు కన్పించవు. వాచక లక్షణం వెవుతూ. నాననా ననవనననలనలాడనచనాయానాలకడానా

1. సళల నీతి సమ్మతము, ష సం, 45,

88 సీ “ఊరక మురియక యుబ్బనంబందళ "వెజవక ేవాంబు విజిచి కొనక నిడుసునం బెట్టక నిప్పోటమునం బోక తరవాయి దబన్బక తడవి కొనక” (పురుషార్థసారము)

అనే పద్యాన్ని ఉటంకించాడు విరామ స్థానం పాటిస్తే వచన భాగం గుర్తుండకవోవచ్చునట. కొన్ని వచనాలు చిన్నయసూతి నీతి చందిక రచనాశైలిని గుర్తుకు తెస్తాయి, అనాడు వచన రచన సుసృష్టీనీతిలో ఉందనడానికి ఈ వచన భాగాలు సాత్యూలుగౌ నిలుస్తాయి,

అనంతర కవులపై ఈతని (పభావం బాలా ఉంది. కొంతమంది ఈతేని భావాలను (గహీ స్తే మరికొంతమంది ఈతని పద్యాల్ని తమ నంకలనాలలో శేర్వుకున్నారు. (పబంధ మణిభూవ* శ_ర్త యెవరో "తెలియదు కాని సంకలన వై. శిష్ట్యం 1ఆలిపే పద్యాన్ని తన (గంథ ఫలిశృతిలో చేప్పకున్నాడు. లాత్షణికులు సకల సీతి సమ్మితంలోని "పెక్కు పద్యాలను ద్నృష్టాంతాలుగా స్వీక రించారు. అనాడు అమితా దరణ పొందిన (గంథం ఇది సింగన సంకలనళాఖే కాదు జ్ఞాన వాసిస్టు రానూయణ రచనతో తెలుగులో వేదాంత వాబ్బయానికీ (శ్రీకారం చుట్టాడు, నికుపమాన కృపి. చేసాడు. అందువేతనే పరిశోధన పరచే శ్వర చిరుదాంకితులై న $1 శే నిడదవోలు వెంకటరావుగారు సింగనను (పథమాంగధ పరిశోధకుడిగా అభివర్షించారుం

ఎల౦ కీ 469

2౨, సకల నీవి సమ శరము, ప సధ 807

ర్‌-ని, (పబంధ రత్నావళి

ఈ (గంథం రెండు సంకలనాల సంకలనం, ఒకటి; పెదపాటి జగన్నా థకవి- (బంధరత్నాకరము, రెండవది; ఉదావారణ పద్య ములు, అనే అముద్రిత (గంథం, ఈ లెంయూా కలివి *“పబంధ రత్నా వళి” పేరుతో (శ్రీ; వేటూరి (పభాకరశా,క్తి వెలువరించారు. (గంథ పీఠికలో (ప్రభాశరశా ఊగార-

“ఇందలి పద్యములను సంకలనము చేసిన వారిర్వురు, ఒకడు "పెదపాటి జగనన్నాథకవి. శంకర స్తుతి, (లిప్రురవిజయము, అర్థనారీశ్వ రములని మొదలుపెట్టి తెలుగున బెక్కు. వర్షనాంశముల "ీర్పజచుకొని మైదాశ్వాసములుగా “పబంధ రత్నాకరి మను పేర (గంథము రచించెను పైషగంథమున మొదటి మూడాశ్యాసములు మూతమే శంజూావూరి ఫ్వుస్తక భాండాగారము నందున్న వి. కడమ (గంథ మెక్టృడ నున్నది కానరాదు వేజెక్కని వేరు ఇెలియరాదు, అంతని సంఛాన మాం(ధ సాహిత్య పరిమద్భాండాగారమున నున్నది, అ సంధానము నకు బేరులేదు, మొదలు తుదీ లేదు, పరిషర్తునారు ఉదావహరట పద్యములని పేర్కొన్నారు ఈ యిర్వర కూర్చులందలి పద్యములను (గుచ్చి యెబక్సి నేనీ _పబంధ రత్నావళిని గొత్త వెలయించితి”] నని చెప్పారు.

"పెదపాటి జగ్గన కాలం 16వ శతాచ్ది పూ ర్యార్థం, నకలనీతి సమ శతం తర్వాత వుట్టిందీ (గంథం. దీనిలో నన్నయకు పూర్వ కవి శృతుల నుంచీ 16వ శశాబ్దం (ప్రథమార్థం చివరి వరకు ఉన్న కృతుల నుండి పద్యాలు ఎన్ను కొనబడినవి, (వబంధాలు అనగానే వర్ష్శన (వధానాలు శాబట్టి వర్ణనలకు సంబంధించినదిగా ఊహీంచవచు ం పే పిక వుటు తిలా

త్ర (గంథం 1918లో (పశటింపబడింది,

8$

(వబంఛాల్లో క్రమానుగతంగా పాటిస్తున్న వర్ధ్సనీయ వన్తు నముదాయ మంళటినీ ఇంచుమించు అబే [కమంలో అమర్చబడింది దీనిలో. ఈ (గంథ ప్రణాళిక పరిశీలిస్టే ఒళ (పబంధం కూర్చు చేయా లన్న విషయం స్పష్టం అవురుంది, “వను విన్నపంబూనిన (పబంధ రత్నాకరంబునకు వర్లనా[క్రమం బెట్టిదనిన.... వర్ష నంబులతో గలుగ గవీర్యద కావ్య నామంబులతో వివరించెదో! ఈ (గంథం కూర్చు చేస్తూ పెదపాటి జగ్గన; సింగన-సకలనీతి సమ్మతాన్ని కూలంక్ష వంగా పరిశీలించాడన్నది సత్యం, నకలనీతి నమ్మతం కంయకట ఒశడుగు ముందుకు వేసి ఇలేడు (గంథనామంతోపాటు కవిపేరుకూడా ఉటంకిం వాడు, ఈ (గంథం వలన నన్నయకు పూర్వమే లిఖత సాహిత్యం ఉందనే విషయం నిన్టారితమవుతోంది. దీనిలో జగ్గన, పద్మళవి-జినే్యద వురాణము, సర్వచేవుని అది వురాణాలనుండి కొన్ని పచ్యాలను నం గహించాడుం పద్మ కవి రచించిన జినేంద వురాణాన్ని ఒట్టి ఆంధ మహాభారతానికి ముందుగనే వైన సాహిత్యం ఉందని జగ్గన లోకానికి వెల్లడించినట్లు చెప్పవచ్చు” ఈ వద్శకనియే కన్నడ నాబ్బయమున ఆదిశవి యని (ప్రసిద్ధిగాంచిన పంప మహోకవి, పద్భ్శకవి పంప మహో కవియే యని “నా డోజ పంప” అను (గంథమున నిర్వివాదముగ నిరూవింపబడినది... పంప మహాకవి 'ెలుగుబేశమున కరీంనసగర మండలమున వేములవాడ నివాసి, వేములవాడ కధీశ్వరుడై న అరిశేసరి అఆస్థానశవి పంపకవి, తెలుగు _బాహ్ముణుడు. దై నమతము నవలంటం చినవాడు. ఈతని సోదరుడు జినవల్లభుడు జేయించిన శిలాశాసన మొకటి నేడు బయలుపడినది, అందు మూడు లెలుగు కందపద్యము కేం 'వఒంధ రత్నావళి అనుబంధము, పుట, 182.194 వి 93 వీకిక. (ర్రీ! నిడదవోలు వెంంటరావుగారు.

వుట. 86,

86 లుంకుట విశేషము, దీనినిఒట్టి పంపకవి "తెలుగున కవి యని మనము నిశ్చయింపవచు ఎను” శాని ఈ జినేందపురాణం అలభ్యం

ఎడపాటి ఎజ్జున తన మల్ల్మణ చర్విత కావ్యంలో నుకవి స్తుతి జేస్తూ సర్వ చేవుణ్ణీ పేర్కొన్నా డు, కాబట్టి సర్వ దేవు డనే కవి ఉన్నట్లు నిర్వివాదంగా ఒప్పుకోవచ్చు. “ఈ సర్వ దేవుడు కన్నడ రత్నతయ మని (పనిద్ధిగన్న పంప పొన్న, రన్నలలో “పొన్న అను నతడు” సర్వ చేవుని ఆది పురాణం నుండి *“ ఉదాహరణ పద్యములు” అనే సంకలనం నుండి రెండు పద్యాలు సంగహింపబడినవి, తిక్కన విజయ శీనము నుండి కొన్ని పద్యాలు గైకొనబడినప్‌, సింగనచే 'నీతిభూపమ ణము” లోనిదిగా 'పేర్కొనబడీన పద్యం-- శఛా॥ “ఉత్సాహ (పభుమం(ఠశక్తుల న జేయండై పరీవీ,0చినన్‌

ధిళ్సా వ్య్యగుడు గాక విషహముచో "దేశంబు. గాలంబు నం

ప త్సామగ ముం జూచి శక్యము "చెన్‌ బారంభమై భూ_పజా

వాత్సల్యార్థ మనస్కు-౯రైన పతి శ్వశ్వచ్వీర నమేతుండగున్‌” ఈ పద్యాన్ని పబంధ రత్నాకరక ర, ఉదాహరణ పద్యక_ర్త ఉచావా రచడాన్ని బట్టి తిక్కనగారి విజయ 'సేనం గురించి; దాని స్థితిగతులు గురించి ఆలోచించడానికి ఏలౌతోంది,

"పెదపాటి జగ్గన దీనిని చంవువుగా కూర్పు చేయలేదు తేన గురించి, తన వంశం గురించి చెప్పేటప్పుడు కొంత వచనాన్ని ఉపయో గించాడు. కాజఒట్టి ఇడి పద్య సంకలనమే (గహించిన పద్యాలకి శీర్షిక నిర యం నేయ లేదు. అనుస్యూతత కలిగించడానికి (పయక్నించ లేదు+ ఈ (గంథం వలన అనుపలబ్ధమెన కావ్యాలు, నన్నయకు పూర్వం తెలుగు కవుల కవిత్వ వ్యవసాయం నామ మాతంగానైనా 'కెలుస్తన్నూయిః

9064 కే థల

1. బంధ రత్నావళి పీఠిక, (శీ నిడదనోలు వెంకటరావు, పుట. 8.

5-తి. _పబంధ వుణిభూషణము (గంథక_ర్త యెవరో తెలియదు, 11వ శత్య్యాం నుండి క శత్రాబ్దం వరకు ఉన్న (గంభాల్లోని మణులలాంటి పద్యాలను వరి కూర్చాడు. చంపూ రచన వచనాలు పోగా 811 పద్యాలు ఉన్నాయిః సర్వ దేవుని ఆది పురాణం నుండి ఒక పద్యాన్ని ఎన్ను కున్నా డు, సర్వ "జీవుడు తెలుగులో నన్నయశంకు (పాచీను డని -చరిశోధకుల అభి (వాయం, అలభ్య (_గంథాల నుండి ఎన్నుకున్న పద్యాలు చాలా ఉన్నాయి. పద్యాలకు ఆకరాలు ఇవ్వలేదు. ఇత డుదాహరించిన పద్యాలకి చెందిన (గంథాలలో “ఉదయనోదయము' వెలుగు చూసింది, లభ్యమవుతున్న ప్పటికీ ఇంకా చాలా (గంథాలు ముదణ శావలసీ ఉన్నాయిః గుర్తులు గుత్తులుగా శొన్నికొన్ని పద్యాలకు శీ రలు ఇవ్వబడి నవి ఉజ్జయినీ వురవర్ష న, వర్ష క్త వర్ణ న; కరదృతు వర్గ వ, “'హీమం తర్హు వర్ష న వసంతే ర్తు వర్గ న మన్శథాగమము, 'మొనవి,”_గంథంలో అశ్వాస విభాగం లేదు. శాట్టి దీనిని వశాశ్వ్యాన ప్రబంధంగా గుర్తించ వచ్చు. ఆంథాంతంలో ఫశృతి చెప్పబడింది ఈ ఫలశృతి వచ్యాలు కూడా ఇతర కవులకు చెందినవే. నాయక వర్త నలో “దేవా మొన్నటి రాతి చతుర్ధ యానుం బుసం దన స్వష్నంబులం (త్యతుంచై శృ తాతిథ్యుండై నిలిచిన యతనిం జూచి సతి భయ వినయ సం[(భమంబుల లజ్ఞావన వదనమై మాయింట నీదినంబు గుడిచి సుఖంబుండవలయునని (ఎౌఫ్థించిన బృందా

• పరిశోధన పరమేశ్వర బిరుదాంకితులు ్న్‌ నిడదవోలు వెంకట రావుగారు ఈ [గంథానికి పీక (వాసౌప, ఆ వీకికలో 868 పడద్యా లకు అకరాల నిచ్చారు, ఇంతవరకూ లేక్కిన పద్యాలు వ్‌ యగంథా ల్లోవో ఎవరికీ అంతు చిక్క లేదు,

88

రక తపస్వి” అనే వదనం వలన ఇది కథనాత్మోంగా వడచిన సంకలన మని; దీని నొక (పఒంధంగా కవి కూర్పు చేసాడనే విషయం విదితం శాగలదు ఇందులో వురవర్శన అంళు సామాన్యంగా ఉందేదిం ఉజ్జయినీ ఫురవర్ష న అనడంతో స్పష్టంగా, వివరంగా "చిప్పడమయింది. దీనిలో ఉన్న విషయ విభాగాల్ని, (గంథస్థ విషయాన్ని పరిశీలిస్తే ఇతడెవరో సనంకఎనాన్ని తయార చేస్తూ చానికి కథానా[త్రం పాటిం వాడని చెప్పక తప్పుదు

'(వబంధమణి భూవమణంలోని కథ ;

ఉజ్జయినీ పురాన్ని సుకీ శి అనే రాజు పరిపాలిస్తున్నాడు ఒక నాడు అతని భార్య చింతావదనమై ఉంది. సుకీర్తి కారణం అడిగాడు.

(పఒంధమణి భూవమణంలోని విషయ విభాగం ఈవిధంగా ఉందిం క. అవతారిక, 1. ఉజ్జయినీవుర వర్తనము, $£ి. నాయక నర్మ నము, ఢీ (ీవ్మవర్ష నము 9 వర్ష ర్త వర్ణనము, 6, శరదృతు వర్శనము, ' హేముంతు్తు వర్షనము 8 వసంతదర్తు వర్శనము, 9, మన్మథా గమనము, 10. అప్పరోవతరణము; 1. అప్పరోనటనము; 12 వారి దర్శనము, 18. వుశ్తోందయము, 14. పట్టబంధనము, కళ్‌ నారదాగమ నము, 116. ఆంగ వర్గ నము 17. విరహ వర్ల నము, క8, న్యయంవర (ప్రయాణము 19. వధూవర్థ నము, ఏ0. వధూదర్శనము, 1, వర వర్శ నము, 8. వివాహా వర్షనము, ౨8. వర్యపయాణము, 24, సాయం శాల వక్ష నము 85. కారకా వర్శనము, ఏ6, చందోయ వర్ష నము, వ్‌, అనుచాందను) ఏ8, న 5 విజబ్బంభణము, 99. బుదనపూజు 80. ఉపాలంభము, 81. వరోపనర్పణము, కి£. నిధువన విహారము, 85, (పత్య్యూమ వర్ణనము, లీక, సూర్యోదయ వర్ష నము, 55, మేలు కొలుపులు, 86. నాయకోపాలంభము, 87. ఫలశృతి నాయికో పాలంభ మనే నాయికా నాయక్‌ నమాగం కూడ చెప్పబడింది.

19. ణి సుకీర్తి భార్య చెలిక_శ్తై కల్నించుకుని మొన్నటి”రా(తి సీ భార్యకు నాలుగో జామున స్వప్నంలో నారద మవార్షి ఆతిధ్యం స్వీకరించే వాని వలె (పళ్యతమయ్యాడు. ఆమె భయ వినయ సం భాలతో, లజ్ఞావనత వదనంతో మాయింట అతిధ్యం స్వీకరించమని (పార్టించింది. ఫుతి విహీనమైన ఆమె అతిధ్భాన్ని స్వీక రించడానికి ఆతడు అంగ కరించ శేదుం అపుడు అమె మవార్షి పాదాలకు మొక్కింది కరుణార్ష్రచిత్తుడై న ఆ మవార్షి సుధామయమైన అకాశంలో విడివడి తేలుతూ కనిపిస్తున్న ఒక నీలమేఘాన్ని చూపుకూ అదృశ్యమమయినాడు. అకారణంచేత ఆమి పుక్త్రల లేమికి బాధపడుతూ, నిర_స్త భూమణ అయి వేదనా దూయ మానస అయి ఉన్నదని వెన్పిందిం

సంతానలేమికి సుకీర్తి బాధపడి (శ్రీవారిని (గాక తపన్సు (ప్రారంభిస్తాడు. గ్రీమ్మబుతువు వచ్చింది. “వారి శరధి జొచ్చె నభ వుడు, నురనది. దలచాల్బె నబ్ద్బభవుండు (గ మజ నంబురుహూంబు సొచ్చె” ఎంత (పతాపం చూపాలో అంళా దరావింది (గవ శ్ర అన్ని బుతువులు కూడా నాటి (ప్రభావాలు నూదు మిక్కి.లి భూపాయిం వసంతబుతువు (పవేశించింది. సుకీర్తి ఏ బుతు (పభావాన్ని లెక్క చేయక ఘోర తపస్సులో మునిగిపోయి. ఉన్నాడు. ఇతని తపస్సు ఇం(నుడికి కంటగింపు అయింది. భయ(భాంతు డయినాడు వసంత బుతువు అదనుగా తీసికొని మన్ఫుథుని (_వేరేవీంచాడు,. ఆతడు సకల సంభారాలతకో, నియోగించిన అప్పరలతో సుకీర్తి తపో(పచేశం వేరాడు. వీరి చర్యలకి సుకీర్తి చలించలేదు. వారి (పత్యతమమయినాడుం వారిని నూక్లీర్తి అనేక విధాల స్తుతించాడు. దీర్ధాయుప్థండుడు, బల పరాశమ వంతుడు, రూసవంతుడు అయిన కుమారుడు కలిగోటట్లు గాను, అతని మనస్సు సదా (శ్రీహరియంజే లగ్నమై ఉఊండేటట్ల గాను వరాన్ని పొంది తన ఉక్టయినీ పురంలో (_వవేశించాడు.

తరి

కొంతకాలానికి వుతుడు పుట్టాడు, అతడికి రాజశేఖరుడని నాను శరణం చేసాడు సుకీర్తి వృద్ధుడై, ఓనాడు కొలువుదీర్చి కూర్చున్న సమయాన నారదమవార్షి వచ్చాడు, నారదుణ్ణి (పస్తుతించిి ఆయన రాశకి శారణం అడిగాడు, అప్పుడు నారదుడు ఈ విధంగా చెప్పాడు. +పొండ్యమండలాన్ని చితగేనుడనే రాజు పరిపాలిస్తున్నాడుం ఆతనికి రత్న సుందరి అనే గారాబు కూతురు ఉంది. రాజశేఖరుడి కోరికపై వాసుకి పుకములోను వాసవుని కొలువునందు దప్ప ఆమెకి సాటిరా గల అందగ ల్తెలు లేరని నారదుడు వర్ణిస్తాడు. అవ్వధూమణి వరియింప వై౭వేని- సదు చక్క-దనంబు నివ్చృలంబు అని రాజ కేఖరుణ్లి లమెతో వివాహానికి పురకొల్ప్చుతౌడు- తదుపరి రాజకుమూరుని' విరమాం, రత్న సుందరి స్వయంవరం, ఆమె దర్శనం, వర్శన, రత్నసుందరి రాజేేఖరుని వరించటం ఇంకా మరికొన్ని వర్తనతో కథా వన్తువు ముగు స్తుంది,

ఇది అన్యకవి కృత పద్య సంకలితమై నప్పటిక్సీ కష్టసడి కథను కూజా హార్చి (పబంధం నూదిరిగ రచనచేసాడు.

పద్యాలు ఎక్కు.వణా శినాథుని శేలి భావాలను ెలువు తున్నాయి.పిల్ల లమరి వీనవీరభ[దుని (ప్రభావం కనపడుతుంది.ఇందులో సుకీర్తి చిత్రసేనుడు; రత్న సుందరి, రాజకేఖరుల "ీర్గనుబట్టి వయే (గంథాలనుండి వద్యాలను సం(గహించాడో "ఇలినివోవటానికి అవ శాశం ఉందిం

81 పద్యాలలో నుమూరు 400 పచ్యాలకి (సాళన్మరణీయులు థీ నిజదవోలునారు ఆకయలం వీశికలో ఇచ్చారు. తక్కిన పద్యాలు కథాగమనము; వర్గ్శనలు, శైలి, వ్య క్తుల పేర్లను బట్టి "తెలుసుకో వచ్చు. అట్లు ఈ (గంథం ఇలా తయారుచేయడానికి అన్యళవుల (గం థాలు ఎంరవరకు (పఖొవాన్ని బూపాయో చెప్పవచ్చు. ఇలేడు

9 'ములుకొలుపులకి (పత్యేక శీర్షిక నిర్ణయించాడు. అప్సరసలు నాట్యం చేసే పట్టువ చ్విపదని కూ ర్చాడుం దట్నీణాంద్ర వాబ య (ఏావం దీనిమై. ఉంది, ఇతడు సంకలన విశిష్టతని ఎంతవరకు కాపాడాడు 1 తక్కిన పద్యాలకి ఆక రాలు ఎక్ష-డివి శ క్రెలి ఎవరికి అనుకరణ! దీని వలన సాహిత్యానికి ఎటువంటి 'నయోజనం చేకూరింది! అనే రకర శాల మూనూంసళో పరిశీలించి, పరిశోధించవలసిన (గంథం, _ వార్ష దాయక మైన అంశాలు "వెలుగులోకి వస్తాయిః లీలా

రతీ. కొవ్య వర్షనావర్షవం - వర్షన రత్నాక ద౦0': (19281980)

కృతికర్త దాసరి లత శ్రొస్వామిగారు. ఈ (గంథం నాలుగు భాగాలుగా విభజింపబడింది ఆిండుభాగాలు ఒక వాల్యూం గాను, మరో శెండు భాగాలు రెండవ వాల్య్యూంగాను రూపొాందింపబడినవి.

౮లంథ శీర్షిక నిర్గ యాన్ని బ్క్తు వస్తుత _త్త్వం స్పష్టంగా "తెలు స్తుండి. ఇంచుమించు దీనిలో లేనివర్గ న ెలుగు సాహితస్థంలో నే లేదని చెప్పవచ్చు. మొడటి ిండుభాగాల్లో 500 వరకూ, చివరి "5 డుభాగాల్లో 600 పరకు వర్మ నలు చోటుచేసుకున్నా యి

'ంథం రూపొందించే విధానంగురించి “నిరా శైల వైవిధ్యంలో” చెప్పబడింది. ఈ సంక+నం మాతం కావ్యం, (వబంధాలలో వస్తువు (మం వవిధంగా ఉంటుందో అబే ఫక్కిలో రూపొందింపబడింది.

మొదటి భాగం వురవర్శ నతో (ప్రారంభమైనది. (ప్రతీవర్షస లోను కవుల కాల్యకమానుసారంగా వన్తువు నివీ._ప్తం చేయబడింది అతర(క్రమం పాటింపబడ లేదు, విషయ(వ ధానంగా నే కూర్చుబడింది.

చా మంది కవులు ఫురవర్శృనకి సీసపడ్యాన్నే ఎన్ను కున్నారు. చంపకమాల ఉతృలమాల, శార్దూలం, మత్తేభ ౦, తేటగీతి కందం, ద్విపదలు కూడా ఎన్ను కొనబడీనా చాల తక్కువ.

నన్నయ ఫురవగ్శనకి చంపకమాల వృత్తాన్ని వాడాడు అగ్ట్‌ గాంభీర్యంతో స్వల్బంగానే చెప్పాడు.

88 ఉ ఉరరర వాక ఛ్రమౌాలిక' ల నొపు గరిివణ మన్చురంబు గాం చిరి నవసౌరభ (పసవ జి(త వనాళి గల్లు చాని నె వ్వరికి దురాసదంబులగు వ్యజమయోన్నత వచారు నో వురముల చాని నయ్యలకం బోలెడు చొని మవోర్థ సంపదన్‌ (నళాం 11-172) ఈ పద్యంలో నన్నయ వురాన్ని వమంత గొప్పగా వర్ణించ "లేదనీ భావించాలి. ఉరుతర -. దురానదము - మహార్ధసంపద అనే విశేషణాలచేత ఎంత గొప్పగానైనా ఊహించుకోవచ్చుననే వ్యం గ్యాన్ని కల్పించాడు కాబట్టి చెప్పడానికి శక్యం శానంతణా గిరి(వజ పురం ఉంది. "బారులుతీరిన సుందర వార్మ్యాలున్నాయి. వాటి వెలుపలి భాగంలో చి(తవిచ్శిత రీతులలో ఎప్పుదూ నూత్న పరిమళాలను వెదజల్లే ఉద్యాన వనాలున్నాయి. ఎత్తైన బురుజులతో వబ సదృశ మైన కోట ఉంది. | సః గ*పరపు లోతును గల వరిఖతో. బొడువును భఘనమును నగు కోట గలిగి తగిన ఇాకిళ్ళు బలువుగా వలినావ్వు రమ్య గృ వా (వారములు గొమరకారు ఏధు లందంబులగు మేటి యంగళ్ళ నెల్లవ వస్తువులును శోభిల్ల సుజన బహుళ మై ధాన్యమును ఘ్య'కాడి రసదవ్య ములును నానా యం(ములును బహువి అ. వె ఛభాయుధములు విరుదులగు పయోధులను బండి పరిబనములు నెజయల బర మోత్సవంబులు మెజయం బురము చెలువు మిగుల వలయు (శాంతి. 8.-869

$ిత్ర

ఇది తిక్క-నగారి వురవర్శ వం నన్నయ కంక తిక్కన పద్యం లోనే పరిధిని పెంచాడు పఫురములో ఉండే ముఖ్యాంశాలు పతి చాన్ని న్చ్ప్ఫుళశించాడం, ఐతిహోసికమైన భారతంలో సందర్భాను సారంగా ఈ మ్హూతం వర్ణ నచాలు, నన్నయ పఫురపర్తనలో తిక్కన వురవర్ష నలలో భేదం స్పష్టంగా గో దరి స్తుంది. ఉ. అండజరాజు గాంచె లవణాంబుధి వేష్టిత మేదినీ వధూ

కుండల మండనంబయిన కుండినమున్‌ నిజకీ_ర్హి కల్పితా

ఖండల పట్టణ (పధిత ఖండనమున్‌ _గథకేశికేంద దో

రండ బలాభి గుప్తము నుద్యగ హిరణుయ వ(పదీ_ప్తమున్‌

ఇంతేగాక ప్రాశారము, పరిఖు సౌధాలు, చందిిలాగ్భృువాము మొ[న అంశాలను ఒళ వచనంగా (వాసాడు (శ్రీనాథుడు తదుసరి.. కే పంఖ గుడివోలెం దన చుట్టు. దిరిగియుండ

బరుల శేకికి భవాణ గోచరము గాక

వివధరాధీశ భామీత వీవను భామ్య

ఫక్కిశయుం జోల నొప్పె నప్పట్టణంబు

(శృంగార న్రైమధము. $-88)

ఇది (శ్రీనాథుడు వర్శించిన పురవర్గనలో కొంత భాగం మాతమే. వర్శన రత్నాకరంలో వురవర్త నకి (గహించిన పద్యాల్లో (శ్రీనాథునిది ఈ ఒక్క కేటగీతి పద్యం (2-86) మామే ఉంది. (శ్రీనాథుని వుర వర్త నలో వి_స్షృతి కొట్టొచ్చినట్టు కనిపి స్తుంది.

మగవాంస కుండినవురాన్ని చూసింది. వురం *ల వణాంబుధి "వేష్టిత మేదిసీ వనూ కుండల నుండని నుయినది. భూమండలంలో ని

లిక్‌ పట్టణాలన్నిటిలో గొప్పది, బంగారు (పాశారంతో వెలుగుతున్న ది (శ్రథవైశిశేం్య్యద +లాభిగ్తస్తము. ఈ వర్గనలో ఫురము. కుండిన రాజయిన భీముని చావు బలంచేత రవీ,పబ జేదని పప డేం చేత వర్గ "శీవల వర్గనగానే గాక వస్తు సంబంధమైన వర్ష నగా కనివిస్తుంది. తేట గీతి పద్యంలో పట్టణం గొప్పదనం 'వెపుతూ'నే పరిఖ గొప్పదనం చెప్ప బడింది. ఏవధరాధీశ వీమమభామ్య ఫక్కికలా పరిఖ్ఞగుడివో లె అపట్ట కాన్ని చుకొని ఉంది. నిజానికి ఈ పద్యం (2-88) పంఖ వర్ష్శనమే గాని వురవర్ష్మ న గాగు, సీ$ వవీటి సతుల పాలిండ్ల మైల గంబూర ననహారముల దిప్పళవుచు బూన్చు మలయజంబేవీట దొలిచెక్కు. డులిచి మే డలకిడ్డ మిగులు భూములకు డిగ్లుం గలచు శేవీటి సంహళ గజంబుల గాలి నైస్‌ వేళను దిగ్టిాకాంగ జంబుం దాల్తు శేవీటి (పా_కృన భూప నిర్మాల్య మరకతంబులు పెటధరణీ పతులు గీక్‌ శ్రవీవర నియు_క్త గిరి నదృగ్గవాన నిలయ ణాాత గాహీత కనక ముక్రాకవాట గోపురా వేది తోచ్చతాటిీభ్య వ(వ దనరు దఖీణ మధుర సాం[ద్యదు మధుర (అముక్ర మాల్యద, 2-8) మధురావురంలోని (క్ర్రీలు కొచు (చిప్ప) వదలక ముంజే ముత్యాలను ధరిస్తారు. వారు ఇంక్లు కట్టుకోగా మిగిలిన గంధఫు వక్కలు ఇతర (పజీశాలకు వెళతాయి. వసంతారంభంలో శింవాళ్‌ గజూల మదవాననలకు ఉత్తర డిగ్ధంలు కలత చెందుతాయి. సింవాళ

తి 'జీశ రాజులు ధరించి విడిచిన పచ్చఎను పెరధరణి పతులు ధంరిసారు. బంగారంతో తయారుచేసిన కోట తలుపులకు ముత్యాలు శౌపడం చేయబడిన మధుర దట్టమెన వృత సంపదతో ఒప్పుతోంది. ఇలా అర్థంలో వైవిధ్యం ప్రస్ఫుటంగా కనుల ఎదుట కనిపిస్తూ ఉంటుంది. ఒకరు ఉపమ అయితే మరొకరు రూపకం వాడారు. భాషా వినియోగం గమనించవచ్చు. మూనలో పోసిన్లీ శా మలచిన వేనా అనే అంశం తెలినకోవచ్చు. వరన మోతాదు ఎంతోపరిశీలించవచ్చుం ఇది శేవలం ఒక సమిాత్షలో చర్చించ తగిన అంశంకాదు. శీవలం ఒక్కొ-క్క_ వర్తన మిాజే ఒక్కొక్క. లఘు సిద్ధాంత వ్యాసం రూపాం దించాల్సిన అవసరం ఉందిం ఇక్క-డ వురవర్శన నామ మాంగానే పరిశీలించబడి-దిం శారణం దీనిలో 1. కవి(శయ భారతము $. కుమూరసంభవము 8. అధర్వణ భారతము, ఉ నిర్వచనోత్తర రామాయణము, $ దశ కుమార చరితము, 6. శేయూరబాహు చరితము? 7. హరివంశము ' 8, భౌస్కశ రామాయణము 8 ావ్యాలంకార మూాడామణ్తి 10. విష్రమసేనము? 11, విశమార్క_ చరితము, 118. కషంతలా పరణ యము 18. భోజరాజీయము, కీ పంచతం[తము (మై చశాజు వేంకట నాధుడు, దూబగుంట నాశళాయణశవి) 5 అము కృమాల్యద, 16, మనుచరి(తము, 17. రాజశేఖర చరితము 18 నిరంకుశో పాఖ్యా నము 19. కవికర్శ రసాయనము, ౨0. కృన్నరాయ విజయము, 3 ఇందుమతీ పరిణయము, 28, తపతీ సంవరణోపాఖ్యానము, 28. శకుల్‌ స్ట్‌ విజయము) ౨%. వసుచర్మితము, 25, హరిశ్చం(దోపాఖ్యా నము, 20, (పథావతీ (పద్యుమ్నము, ౨. కళాపూర్ణోదయము, 98, పాండురంగ మావాత (సము? ౨9. ఘటికాచల మావోత్మ వము 50 'మొల్లరామాయణము;, 8]. సుదవీణా పరిణయము, కి3ం యయాతి

18. రి? చకితము, శకి. సట్బ(కవర్తి చర్మితము, 1. వైజయంతీ విలారము కి5. హరిశ ఏం(దోపాఖ్యానము, 86 భానుమతీ పరిణయము, 87. బహులాశ్య చర్నితము, 88. (శ్రీరంగ మాహాత్మ్యము, కి9, విజయ విలాసము, 40. ముకుంద నిలానము, శీక1. నత్యభామా సాంత్వేనము జా చం(చాంగద చరితము, శరి. (పబంధరాజ మేంఠ శుశ్వర విజయ విలానమ్యు ఉఉ రుకి ణీ వరిణయము, 5, సారంగధర చరిత 6. శాజశేఖరవిలాసము, శీ?7. నీలాసుందరీ పరిణయము, 48, ఆచ ఏ బెనుగు రామాయణము, 49. రసికజన మనోభిరామము, 50. నుభ్మదా వరిం యము, 51 దశరథరాజనందన చరిత్రము, $38, మితవీందా పకిణ యము, కఠ. వేదాంత రసాయనము, రీ, భోజనుకా పరిణయము

55. కవిరాజ మనోరంజనము, 56. నమిీరకుమూర విజయము, ల. చం(దిశకా పరిణయము 58. రామవిలానమ్య్ము 59, రా మేశ్వర మాహాత సము, 60. శృంగార నైషధము మొ॥న శావ్యాలలోని ఫర వర్ష నలు (గహింపబడినవి,

ఈ (గంథంలో శేవం పద్యాలే ఎన్నుకోబడినవి. కాబట్టి ఇది పద్య సంకలనం,

అధునిక యుగంలో వెలువడిన సంకనాలలో విజ్ఞాన భాండా గారం అని 'చెప్పతగినది. ఇదొక బృహత్ప్చరిశకోధకల కొళ కరదీపిక, ఇంతవరకు (శ్రీమూనవల్లి రామశ్ళవ్లకవి, (శ్రీ) వేటూరి _సభాకరక్యాన్త్రి గార్లు వెలువరించిన కోవలోనే నడచిన (గ్రీ! చాసరి లక్ష్మ ణస్బామి గారి సావాన కృత్యం మరొకరు చేయలేరు. ((గంథాంతంలో వర్ధన రత్నాకరం విషమయసాచిక పొందుపరిచాను ఈ (గంథం ఉక్కృప్టత మరింత విదితం కాగలదనే ఉకేశంతో.)

జు (0)

కర్‌. వైతాళికులు: (1935) వై శాళిశా బోధ కరా అని అమరం రాజులను చశులుకాలిపీ దారిని వె ఆాళికు లంటారు. 20వ శతాబ్దం అధునిక సాహిత్యంలో, అందులోను నవ్యసాహిత్య పరిమళ్‌ సాహిత్యోద్యమానికి గీటురాయి లాంటిదీ వైతాళికులు కవికాసంకలనం. దీనిలో సామాన్యులైన వజలే రాజులు, వారిని ఉ_ల్లేజశులను కేని కార్యోన్నుఖులుగా చేసీ కవులే వైతాళికులు అంతేకాక అప్పటి వరకు వచ్చిన సాహిత్యాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని నిర్ణయించిసదీ (గంథశీర్తి కం వై శాళకలు (పపథమంగా 1085లో (గ్రంథ రూపంలో వెలువ డింది. తీ మంది స్యుపసిద్ధ కవుల (పని్ధమైన కవితా ఖండికలు ]80 దీనిలో ఉన్నాయిః దీనిని 1989, 88 నాటికే ముద్దుకృష్ణ కూర్చు చేసారు. అయినా అస్పటిశే లబ్ధ పతిస్టులైన కవులు చాలమంది ఉన్నారు. వాదందరూ దీనిలోలేరు. దీనికి కారణాలు పలురకాలుగా వినివిస్తున్నా యి కొంతేమంది ముద్దుళృష్ణు వై మన్యు దృష్టితో వారిని వైతాళికులు సంకలనంలో [గహించ శేదంటారు. ఇటువంటి కుత్పిత విమర్శలకు ఆక రాలు అనవసరం. నవ్యాం(ధ సాహిత్యాన్ని? సాహిత్య (సస్టని, వై శాళికులు కవితా సంకలనాన్ని, ముద్దుకృష్ణ తళ్వాన్ని పరిశీలిస్తే (పసిద్దులయున కవులు కొందరిని వై'తాళికలులో చేర్చక పోవడం స్వయంకృతంగా కన్పించదు కురుగంటి సీతారామాచార్యులు గారు తమ నవ్యార్యభ సాహిత్య ఏధులలో “శంకో క్రీగా నవ్యుల మని అనుకునే వాళ్ళు

09

కొందరు కొన్ని సంఘాలుగా చేరిసట్టు కవబడుతుంది” 1 అని నవ్య సాహిత్యాన్ని పరిశీలిన్తూ పరిశీలనార్హృమయిన ఒక అభ్మిపాయాన్ని వ్యక్తం చేసారు

(శ్రీ బొమ్మకంటి (శ్రీనివాసాచార్య ముద్దుకృష్ణ గురించి “నాటికో రచయిత, నం(పడాయ వ్యతిశేకి *వైతాళికలుి సంపాదకుడు. . సం్యపదాయవాదుల విశ్వాసములకు విరుద్ధములగు రచనలుచేసి చారి అగహమునకు గురియైన తిరుగుబాటు రచీంరుతలలో (పథ ముడు ఆయన (వాసిన *అశోళము అను నాటికపై తీవ వాదోప చాదములు జరిగను. దానిలోని సీత పాత్రకు రావబునిపట్ల అర్హ భావమును, సానుభూతిని అరోవీంచి ఆయన నంపదాయ వాదుల విమర్శలకు గురి అయ్యెను” * అని వివరించారు.

కురుంగంటి, పిల్లలు మ్మరి వారి నవ్యంధ సాహిత్యవీధుల్లో మరికొన్ని వా క్యాలుఉదావారిస్తు న్నా ను, “ఈయ నకూ (ముద్దుళృష్ణ) నాకూ (కురుంగటి) 1980 సంత్సరములో కీ శ, సముదాల అప్పలా చార్యులు గారి ద్యారా పరిచయమైనది, అప్పటికీ ఇంకా విద్యార్ధి దశలో ఉన్నట్లు జ్ఞాపకము... *- ==. నవంబరు కి£ి స్థౌవీంచి జ్వాల అనే పతి నడిపినాడు. కొన్నిదివాలు ఎక్కడికి 1 అనే కథల సంపుటి వాసి నాడు కూడా. ఆకాలములోనే “వై 'తాళికులు' అనేపేరుతో నవ్యకవుల పద్యశేయ నంవుటిని వెలువర0చినాడు”

ముద్దు క్ష గురించి పై అభ(పాయలాధారంగా నవ్యుడన్న

1. ఠృరీయ భాగం, పుట-కీ్‌ 1.

వ్‌ విజ్ఞాన సర్వస్వము. "తెలుగు సంస్కృతి, వాల్యూం నెం-కి

పుటం ఉక్‌? కి. రృతీయ భాగం వుట, క$్‌1,

కే00

విషయు౦ స్పష్టమవుతోంది. సంప్రదాయాన్ని కాదన్నవాడు వగ్లవైమ మ్యాస్ని దృష్టిలో ఉంచుకున్నాడనడం అనుచితం పోస్యాస్పదం. (శ్రీకరుగంటివారి అభిసాయం (ప్రకారం అనాడు నైవిధ్యం కలిగిన వస్తువుమై దృష్టి సాధించేవారు నవ్వు-.లోనే ఉన్నారని "తెలుస్తుంది. 1930 టాంకతానికి ఇంకా జూతీ యోద్యం సంపుర్ణంగా ఫలవంతం శాలేదు, అనాడు కవులందరూ కులనుతాలు; గొప్ప - బీద తారత మ్యూలు విడిచి పలుపకాలుగా చైతన్యాన్ని, సంస్క్రరణని శాంతీ, చారు. ఒకరు భామను గురించి పాటుపడుతున్నా రు. మొొశరు నమా జంలోని దురాచారాల్నిగురించి, కొంతమంది యావద్యావత వైైతన్యం గురిచి మరికొందరు "పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థ అంతంగురించీ పెక్కు- విధాలుగా పాటుపడినారు, ఇటువంటి నంక్షి పః సంపూర్ణ విప్లవ త (ల సమయంలో నవ్యుకై న ఒళ కనివైై సీచారోపణలు సమంజసమైనవి కావు,

శాలంకంయచయు ముందుగా ఎదిగిన కవి జామవా. “భావశవితా వృతశాఖలుగా పరిగణింపబడిన బేశభ క్షి కవిత్వం, (పకృతి కవిత్వం, నంఘనంన్కరణ శవిత్యం, స్మృతి గీతాలు మొదలైన వానికి వెల యించి జాషువా భావళవిత్రా ధోరణిని కనబచియీ యున్నాడు. కాని భావకవితా వృతుశాఖలన్నిటిని తలదన్నిన 'సణయ క విత్వాన్ని మాతం త్మీవంగా గర్థించి ఉన్నాడు”

ముద్దుకృష్ణ వై ఆాళికుల సంకలనం 1985లో కాని వెలువడలేదు భావళ విత్వోద్యమం పూర్తిగా చల్లారి అభ్యుదయ కవితా పథంలో కవులందరూ (పవేళించారు. నవ్యసాహిత్య పరిషత్‌ నవ్యకవిళో [స మానికి _పతీకగా వైశాళికుల సంకలనం వెలువడాలనేది ముద్దుకృష్ణ అఆశాంతు 'అానినినానమొలనాననననలననా ననన నననననలా నాకును నను ననకా తాలుకు భకత ననున నినున నమా నకననాతా ననున నకల నా నము నాననా నానా నినానా నినా ననో క. జామవా కృతుల సమాలోచన డా॥ వి భాస్కరచౌదరి వుట 70.

క!

జాషువా” సఖ (భారతి. జూలై , 1929) వంటి ఖండిక నతడు శాలపవాహానికి ఎదరీద కేశ వెలయించి ఉన్నా అనంతర కాలంలో ఆథోరణిని గర్మించడం వి శేషం] తడీనుగుణంగానే భారతిలో” అయో మయము” అనే ఖండిక! వెలువడిందిం (భారతి. జూన్‌, 3988)...... రాయపోలు (పతిపాదించిన అమలిన శృంగారం" బేవు పల్లి, నాయని వంటి వారి కృతుల్లో హృద్యంగా పరిపోప.తనమైన్సా అనంతరం కవల లోని భావడారి దం, అంథాను కరణం దానిని కృతశ మొనర్చి పరిహో సానికి పాతమయ్యేటట్లు వేరింది...... సమాజిక స్పృహను కోల్పో యిన అటువంటి భావ కవులను జామువ ఇందులో తీ(వంగా నిరసించా డవడానికి ఈ (కింది పద్యమే సాత్యుంం

కని సమయంబుందప్పీ, నుడికారవు సొంపును కొడుచేసి, సీ

'వెనతుక కొనమో కుమిలి యేడ్చుచుం జక్క-ని ెల్లు కైతశకా

యువులు గుదించి యేమిటి క యో మయము బొనరింతు నీవనీ

శవనము పాడుగాను వెడంగా" యిక నేనియు రమ్ముదారి-స్‌” ౫

ఈ నిరనవు ఈసజింపు ముద్ద్ళనని, అనాడు ఆ సంకలనంలో చోటుచేసుకున్న కవు-ందరిని కొంత కలత చెందించి ఉండవచ్చు అంతే కాని జాతి మత వై షమ్య్యాలతో జామవాకి ఈ నంకలనంలో చోటి వ్వ లేదనడం సహేతుకంగా నేనెక్కడా చూడలేదు, ఈనాటి విమర్శ దిగజారుడుతనానికి ఇదాళ నిదర్శనం.

అం కేశాదు వైళిన్య పూరిత్చులె న భారతీయ కవులనందిరిి పక్క (తోవ ప్ట్టించిన వారు ఆంగ్లేయులు ఆ (పభావంతోనే ఈ భొవశవి త్వం రాజ్యంచేయడంలో వారి రాచ పరివాలనకి నురకొంత అఆయుస్టు పోసు కున్నారు.

1. జాషువ కృతుల సమాలోచన తాళ్ళ దొళజ్యపార్న్యా? షి కా తిం". న్‌ య

( ను. క్ర

[82

కొంతమంది కవులు ఎప్పుడూ జూగరుకతతోనే ఉన్నారు కొంత మంది కొంత కాలం గాడిచిన ఈర్యాత మేల్కొన్నారు. అటువంటి వారిలో జూనునా ఓఒళరుం

వైశాళికలు నంకనలం ఎంత నవ్యులకు సంబంధించినదైనా కోన్ని వాద్దులు వ్‌ర ఎరచుకొని రూపొందించబడినదిగా క న్చిస్తుంది దాని నిర్మాణాన్ని పరిశీలిస్తే కొన్ని వివరాలు వెలుగులోకి రావడానికి అప'కాశం ఉంది,

సాహిత్య విలువలు నిమ్నోన్న తెలు పరిశీలించాల్సినవుడుకవుల శాలశమాన్ని పాటించాలి అవ్చడు వకవి వకాలంలో ఎటువంటి కవితా సృష్టి చేసాడనేది తెలుస్తుంది ఈ సంకలనంలో గురజాడనుండీ పింగళి కాటూరి వరకూ ఉన్నారు, కవుల 'కాల(కమంపాటింపఒడ లేదు, ఇంచుమించు ఒళరికి మరొకరు సమకాలీను లీ ఈ(గంథం రాయ పోలు వారి జన ్రభూమి కవితలో ఆరంభమైంది, తదుపరి గురజాడ. దేశభక్తి, దువ్వూరి చారి _ స్వాతం్యిత శ్రరథము, విశ్వనాథ--ఆం (ధపొరువము కవితాఖండికలు కూర్చు జరిగాయి. ఈ కవితల అను[కమంలో ఒక అనుస్యూతతే కన్పిస్తోంది. జననీ జన భూమిశ్చ స్వర్గాదవిగరీయసీ అశే అర్యోక్షి (పశారం జన్మభూమికి మించిన వస్తువు "లేదు. ఆయితే చానిలో నా ఫొంప, నా తిండి అఆకీ కొంత సంకుచితత్యం శన్చిసోంది. అందుచేతనే అది జేశానికంతటికీ _పాతినిధ్యం వహించే నుమకారంగా ఉండాలి, ఆయిలే 'జిళ స్వతం్యత్యం మనచేతుల్లో లేదు, మనదేశం మునదికాగు, మవదిగా వేసుకోవాలి. అలాజరగాలం1ు మనవంతుగా "జేశంలో ఆంగ ధుడి పౌరువం ఎలాంటిదో తెలియాలి, మొదటి నాలుగు కవితలు ొలివీవిగా ఉన్నాయి, తర్వాత (వబోధము, స్‌ గ + వృథిశి (హంగ అనే ఖండిక లపన్నాయి. ఇవన్నీ కూడా సార్జిళంస్య్రైనముపార్టనకి శాల్యోన్నుఖులుగా

10% జేయడానికి ఉపయోగపశేచే. అటుపిమ్మట శామిరెడ్డిగారి భవిష్యద్దర్శు నమనే ఖండికతో వ తాళికులలోని వస్తువు మారిపోయింది. “మావి తోటను బర్జ మండప మందు జనరంజకం టై. న నభ యుండు జరిగె మొగలి శేకుల తమి శ్రి పూయోరణంబు లదంబు నెళ్తావి నర్చించు చుండె రారాజు (కొంబచ ఏ రాగరై డిగ్గి యదంజి తోచబెు యవని గూర్చుండె బనిపాటు లేనట్టి బంటు సిపాయి తుప్పు పట్టిన కత్తి తుంటివపై రాయం దన పూర్వ జయములు తలపోయుచుండె; బురద నిట్టలు పడ్డ వుట్టములం గావు వ_ర్సించె నృప పరివారంబుం. గలసి; కూలి నాలి యొనర్చి కుడుచు నిరుపేద యజవనాూని నరిబంతి నాసీనుండయ్యి, నకల మానవజాతి సంతతులు కుల వర్ష భేదంబులం బాటింపల బోక యొక్క- కడుపునయిట్టి యొక చన్ను బౌలు (డావినరీతి సౌందర్యంబు గలిగి నృటిశ (పాంతంబూన కాంత్యాన వంణు ధర్మజేవత తెచ్చి తనిపె నందటిని; వశ కుటుంబవైం యీ (పపంచరంబు స్వర్షంబు భూమిమై స్థావింహం బడియె;

104

అభ్యుదయాంశువు లన్ని మూలలను

నవ సవోట్టి స్ట్‌ జీవనంబు దీపముల

“వెలిగించు చుండె' నీ విశ్వమంతయును

మూనవ కళ్యాణ మందిరం బయ్యి;

అంతలో లౌకిక యా దార్థ్యములను

భావంబు (వ్రాలెను బవీ, విధాన

బొస్తు కంబములట్లు పొడక ట్టుచుండె

ద(_త్చాంలేముల నున్న తాళశవృతములు,

చిమ్మ చీక6టిం జిక్కుకొనియుంటి”

_ దువ్వురి రామిరెడ్డి (వై శాళికలు, వుట. 2081)

రామి రెడ్డిగారి కవిత ద్యారా సమాజం ఇంకా ఊహాలోకంలో ఉన్నదిగానే భావించాలి. ఈ కవిత తరువాత (వణయము, టీము తత్వము, నిరహము; వునస్సమాగమము, న్నేవాము, (పకృతి, శ్రీ వర్గ నలకి సంబంధించిన కవితలే ఉన్నాయి. ఈ కవితలన్నీ (ప్రేయసి (వీయుల వృళ్తాంఠానికి సంబంధించి. ఒక కథకి అంకిత మైనట్లు ఉంటాయి. మధ్యలో రాయ్యపోలునాుు రామలింగాశెడ్డి గార్నిప (వోసిన పద్యాలు అనవసరకజమో అనిపిస్తాయి, అలాకాశః అనాటి సాహిత్యంలో అపురూప కృవి.వేస్తి ఉన్నతుడిగా భావించి దీనిలోని (వేయనీ (వియులలో (వీయాడీగా భౌవించినట్లయితే దీనిలో ఆయనని నాయక స్టాంగా ఊహించవచ్చు. ేదా ఇటువంటి పద్యాలు చేర్చి నవుడు నాళం కృష్ణారావు, జూమవాా తుమ్మల, వటుకూరి మొదల యిన వారి కావ్యఖండి*౭ను 'చేర్చళపోవడం ఈ సంకలనానికి వెలితి గానీ భావించాలి.

]ేశ్తు 05

(శ్రీశ్రీ! కవితలు అవసరమై పొందుపరచినట్లు కనివిస్తాయి. ఇందులో అద్వైతం, నిజంగానే జగన్నాధునిరథ చక్రాలు, జయ భేర్కి ఒకర్యాతి అవతారం, సుప్తైస్థికలు, మహ్మాపస్థానం అనే ఎనిమిది కవిలతెలు ఉన్నాయి. ఇవి 15, 107 124, 127 147, 156, 158, 180 సంఖ్యా స్థానంలో ఉన్నాయి

విలుపు శీర్షికతో బాపిరాజు (వుట-8%), నండూరి (వుట-క్‌5్స 'రాయ(పోలు (వుట-89) కవితలున్నా యి. బాపిరాజు,” నంగూరివారి వీలువులు (వియురాలికి సంబంధించినవై కే, రాయ(పోలువారి. పీలుఫు (వియుడికి సంబంధించినది.

వాల్మీకి = మహర్షి - రామలింగా రెడ్డి అనే రామిరెడ్డి, కృష్ణ తీ? రాయ(పోలు వారి కవితలు (5 మంలో ఉన్నాయి. వీట కూర్పులో కవికాధోరఠరణి కనివీిసో ౦ందనడంలో నశంబేహింప పనిలేదు, కాబట్టి ఈ [గంథం కూర్పు యని (ప్రియుల కథాంశంగా. గోచరి స్తుంది, ఇది పరిశీలనార్హ్హ మైన విషయం,

అణా టే ఇవావానా

5-6. అంతరాల్ని ఛేదించని “తరం తరంి

వచన కవితా సంకలనాలలో నిరుపమానమైన తీరులో రూపొం దింపబడిందీ తరం తరం సంశలనం దీనికి గౌరవ నంపాదళులుగా 'శ్రీపందు క్రి ముందుమాట (వాస్తూ“సంకలనాలు (సకటించదలచుకున్న వారు రకర కాల దృష్టు తో వాటిని తయారుచేసుకుంటూ వుంటారు శాలవిభాగాన్ని బట్టి కొందరుచేస్తారు. కవుల వయస్సును బట్టి కొందరు చేసుకోవచ్చు. కవిత్వంలో మారుతున్న విలువల దృష్ట్యా చేసుకుం టారు కొందరు. మేము అభ్యుదయం అనే భౌవన మాతం ఆంతర్ల తంగా యిమిడి వుందే విధంగా ఈ నంకలనం తమయారుచేశాము, అంశు అత్మలో అభ్యుదయమూ, రూజంలో నచనకవితా (ప్మికియ” * అని చెప్పారు,

దీనిలో గతి తార్కిక భౌతిక నాదాన్ని అనుసరించిన కవిత లున్నాయి. అపరిష్కృత సమస్యలయిన నివ్యః నిరుద్యోగము, జాతి వైమమ్యూలు, కల్సిత రాజకీయాలు, సం్యప్రదాయంవై తిరుగుబాటు, సర్వమానవ సా్య్రాతృత్వాకాంయ మొ!న వన్తువ్రతో కూడినవి ఉన్నాయి

నమాజం ఎంత ఎదిగినా, వీదిగించాలనుకున్నా, పంచవర్ష (పణా ఛికలు ఎన్ని కురిసినా సామ్యవాదం శుష్క. వారగ్దానంలాేే మిగిలి పోయిందనడానికి “రాకేంది కవిత '*'అఆశేసినచీరి (హిబింబంగా నిలు స్తుంది

*ఆరు గంటలైనా / అలాగే ఉంది/ ఆశేసిన చీర / కలుతాగి నిప్తుళొక్కిన కోతిలా / నింగిలో సూర్యుడు / శాలుగాలిన 'ిల్లిలా వటట ాలడాం

107

డిక్కు-లన్నీ / కలియతిరోో గాలీ ఉన్నా / అ చిర ఆరళేదు / నాశేం "తెలుసు? / అది వెట్టుకింది ముష్టిడానిదని / కన్నీళ్ళలో ఉతికి ఆశే సిందని / అందుకే సూర్యుడు ఆవంక చూడలేదని / గాలి అటువైవు వీచ లేదని

వర్తమాన స్థితిగతులు లెక్కించాలం శు, పరిశీలించాలనుకుం క, పదశోధించాలను కుం*. తరం తరం తరచి తరచి చూడాలి, ఇందులో వ ఒకళ్ళ గురించోశాదు. అన్ని అంశాలగురించీ వస్తువు ఉంది. కవ్పు లలో అభ్యుదయం పూత పూసుకుని తిర వాళ్ళగురించీ ఉందిం (శ్రీ గజ్జల ముల్లారెడ్డి...వముంది నీశవితలో” “ఉన్న మాట అన్నందుకు వులుక్కో-వద్దు / నన్ను అపార్థం చేసుకోవద్దు / ... గజ్జెలపై / వాడ్డు "లేని ఆరోపణలు తప్ప / ... వముందో చెప్పు నీఠాతల్లో. .. మవాళ్లు మబహోభావుకులు, . సినిమాలో హీరోయిన్‌ కస్టాలపై / చెమరించు తాయి వారి కళ్ళు ఓరి సీరాత వల్ల కాడుగానూ / ఆయినా మించి పోలేదు / అన్మదాదుల సలహా పాటించు / ఆఖరు (పయత్న౦సాగించు / అలి వాదానికి (ఈతి బాగా హెచ్చించు.. యిదీ చేయ లేవూ! /యిక నీ ఖర్ము / యెన్ని జన్నులెత్తినా నువ్వు కన్ని శా-లేవుో * అంటూ కవిత్వం (వజలకోసం కాక; తనకోసం, కవిత్వం కోసం, పదిమంది మెప్పుకోసం వదోఒకటి (వాసే అభ్యుదయ ధోరణిస్తీ భావకవిత్వం లోని _పణమయాన్నీ వ్యంగ్యంగా, సున్నితంగా ఎ త్తిపొడీచారు.

అభ్యుదయ భావం ఎప్పుడూ (బతికే ఉంది. కాని ఉద్యమం మాతం ఈనాడు కన్చించదు, ఇంచుమించు 1980 నుంచి 1955 వరకూ ఒక ఉద్యమంగా ఉ వ్వెర్తుగా "లేచిన అభ్యుదయం తరువాత కవితా

త పుటం 162,

1. వుట 57.51,

కే08

ఉద్యమాలలో మార్పువచ్చింది. అనాడు కలం కదపని రచయితలు కూనా దీనిలో ఉన్నారు,

రచయితల పేర్ల ను అనుసరించి అకారాది (క్రమంలో అమరి ఏన ఈ కవితా సంకలనం అభ్యుదయ కవిత్వ పరిణామం పరిశీలించడానికి ఉపకరించదు. “మొదట్లో నాఊవా మాయుగానికి (పతినిధులమని (పసిద్ధికక్క్‌ న సుమారు 20 మంది కవుల కవితలను వారి మాస్టర్‌ సీసెన్‌ను సంకలనం వెయ్యాలని, ఇదీ అభ్యుదయ భావనతో కూడిన వచన కవిత సార్థ?త అని నలుగురికీ చూపాంని, ఆది అప్పట్లో సాధ్యం శాలేదు... పరమ చెత్త రాసినా సలే (పారంభకుడై న యువకవి, కవిగా లోఠశం ముందు నిలవ్వొ చ్చు. ఒక మో_స్తరుకవి మహాకవిగా 'చెలామశీ కావచ్చు చివరికి నిలుస్తారా వీరందరూ అంశు అది వేశే సంగతి! అని కుందుర్తి ముందుమాట రాహూ యదారాగి ఆవిమృరించాకు న ఖ్‌

వై శాళికల కవితా సంకలనంలో ముద్దుకృష్ణ జాషువాని చేర్చ "లేదనే ఈనాటి అభ్యుదయ వాదులు కొంతమంది (గహించ వలసిన నగ్న సత్యం, తరంతిరం అభ్యుదయ కవితా నంకలనంలో కూడా జామువాగారిని చేర ఏ లేదు, ఆయన వ పాపం చేసుకున్నారు. కందుర్తి ముందుమాటలో పేర్కొన్నారు. రూపంలో వచన కవిత కావాలను కన్నారట, జామువా చేసుకున్న పాపం ఇజే కాలోలు. ఒకరకంగా న్‌ు! అభ్యుదయానికి కూడా అంతులు విధించిన నంకలనం ఇది

కందు ని "సెన్ద చేయడం తప్ప ఆయన అభి పాయానికి అను గుణంగా రూపౌందింపబడిన నంకలనం కాదిది ఆయన కలని నిజి వైయ్యవలసిన బాధ్యత ఇంకా మిగిలి పోయే ఉంది,

అవాణలాడు (0 లజానాణా.

న ననన నన

! ర్‌-7. “అల్వుకావ్య ముక్షావళి' = సంకలన అణాల శాఖలో వురో మలుపు (ఉం ఉంం1029 0 కలింంయం సం %87841140]16 01388 ౮1098103 )

సంకలనకారులు ఆచార్య రవ్వా (శ్రీహరిగార ఈ (గంథం పరిశోధన తెత్వానికి గీటురాయి. అరుదైన వైవిధ్యం, ఆంళానికి అనుగుణంగా (గంథాలనుండి వస్తువు స్వీశరించడం ఒళ రళం అయితే కొన్ని తత్వాలకి అనుగుణంగా సంకలనం కూర్చు మరొఠ తరవో, అన్ని టికం మె విలతుణంగా అవతరించిందీ ఆ*.బ్ధకావ్య ముక్తావళి,

(గంధ శీర్షికని బన్హే సంకలన కారుని కృపి, వై శిఘ్యం వ్యక్కం అవుతాయి. వీరు ముందుగా అలబ్ధనైన శావ్యాల అధారాలు పరిశీలిం చారు. “తెలుగు పాహిత్యంలో “బీటికీ లభించక శేవలం ఛండో వ్యాకరణాల వల్లా, సంకలన (గంథాలవల్లా, తదితర అధారాలవల్లా 'తెలియవ సున్న కావ్యాల్లోని పద్యాబను ఒకచోట సంకలనం చేయ టమే (స్తుత నంకలన లత్యుం” 1 ఆని చెప్పుకున్నారు.

నంకలన కారులు శాన్యనామం, శావ్యకర్త నామం గెలియ జీసారు. సాధారణంగా అలాకాక (శ్రీవారిగారు- అలబ్ధ శాన్యముక్తా నళలో అయా పద్యాలు ఎక్కడ + వయే (గంఖాలలో లభి స్తున్నా యనేద్యి శ్రావ్యానికి మూల్మగంథం వవైనా ఉందా అనేది ఆయా శావ్యాలమోిద, అంశాలమాద ఇంతకు మునుపే ఏయేవ్న క్తులు తమ ల కేం పస్పశం, అలస్థశావ్యముక్తావళి, అచార్య రవ్వా (శ్రీవారి,

ఫుటం డ్డ,

శ0

తమ భావాలు వెల్లడించారనే విషయాలతో (పకీక్షి కకి వివరణతో కూడిన చిన్న ఉపోద్ధ్యాతం ఇచ్చారు. అయా అంశాలపై ఎంత సమా చారం వీవిధంగా లభిస్తుందో లభించిందో చెప్పారు. ఇది ఒక

అలప్బ కావ్య పరిరశత్వణమనునే మవాదాశయంతో కూర్చుబడిందీ (గంథం అం కాలన్నీ అశాళాది 1శమంలో కూర్చబడినవి, బృవాళ్చరి శోధన తత్వం వుష్కూలంగా కలిగినది. ఏకే “సంస్కృత సూక్తి ముక్తావళి" పేరుతో మరో సంకలనాన్ని వెలువరించారు. సంస్కృత సూక్తి ముక్తావళి ;

సూక్రి సంకలనాలకు సంబంధించిన (టగంళభాలలో పేర్కొన తగినది, దాదాపు 80 పె చిలుకు సంస్కృత (గంథాల నుండి సూక్తుల సమిాశరణ జరిగింది. వేదాలు, ఫురాణాలు, న ఫఫచులు, ఉపనివత్తులు, ఇావ్యాలు, శతకాలు నాటకాలు, నీకి నంళలనాలు, ఆా తిక (ంభథాలు ఇలా ఒకటిశాదు వైదిక, లౌకిక వాబ్బరయూన్ని తరచి తీసిన 1400 సూక్తులు దీనిలో ఉన్నాయి. సేశరణే గడ్డుగా కన్చిస్తుంశు వాటన్నిటికీ తెలుగులో ఆకరాలు కూడా ఇచ్చారు (శ్రీవారిగారు స్వయంగా 'కెనిగించినవికూజా కొన్ని వందల నూ _క్తులున్నాయి. సం, ఉదా . అంగాకః శరధౌ తేన మలినత్వం నముంచతి. కలుగు. ఉదా * బాగ్గును వందసార్లు కడిగినా చాని నలువు పోదు

కడా! వుట 1,

ఈ విధంగా యథానువాదం జరగట మే కాశ, కొద్దిపాటి మెరుగు లుదిద్ది "అెలుగు కవులు (వయోగించిన నూక్తిని కూడా పొందుపరిచారు. పై మొక్సిని చేమన “టాగ్లు పొలకడుగ పోవునా మలినంయు” అని చెప్పాడు,

శేష లోహీంపటడిన నూక్తులు అకారాది _కమంలో కూర్చుబడినవిం ఈ నూదక్తులన్నీ సూ తొఅ మాదిరిగ నృష్టంగ్యా సూటిగా ఉండటం వలన పరిత వృాదయానికి చక్కగా వాత్తుకుంటాయి. నిత్య వ్యవవోర జ్ఞానం కృ ఈ్య్యకృత్య వివేచన మాలిక విలువలు కలిగి అలోచింస చేసేవిగాను ఉంటాయనతడంలో సంజబేవాంలేదు, నం, ఉదా' వకన్నపో ద్విరథ్యా యి (తిళిక్లీ తం చతుః పథమ్‌ "కలుగు. ఉదా *' ఒంటరిగా తపస్సు చెయ్యాలి. ఇద్దరు కలిసి చదవాలి, ముగ్గురు కలిసి గానం చేయ్యాలి. నలుగురు కలిసి పయాణం చెబ్య్యూలి. వుట--2$, “అస్టాధ్యాయీ జగన్నాకా 2. మరకోళో జగల్చిళా వక మాతా లాఘవేన వృుతోత్సవం మన్యంతే వైయాశరణాలో మొద లేన భాపా సంబంధి సూక్తులు కూడా విడువబడలేదు, సూక్తి నంళల నాలలో తులనాత గ! అధ్యయనం కలిగినది. తానా ప వాలి

విప్లవ కవితా కేతనం తిఠరుగబడు (స్వచ్చంద కవితా సంచలనం)

విరసం ఆవిర్భవించక ముంజే తిరుగబడు కవులు తమ భావాల్ని స్వచ్భందంగా నిర్ఫీకితో వ్యక్తీకరించారు. “విషమం కలిపిన పాయసం మన స్వరాబ్యం. డబ్బున్న భడవా పోమీంచే ఉంవుడుక త్తే మన (ప్రజాస్వామ్యం, మన (వణాభికలూ, తీర్మానాలూ, వాగ్దానాలూ, “శీడియో, ప(తిశలు, సినిమాలు, సాహిత్యమూ ఒక శుమిటి అని ష్‌ శళంగాలూ యిరవయ్యేళ్ళశే పడుపుకూడు తిని రాగూడని రోగాలు "కెచ్చుకొని ముసలిదై న. దీని విలాసాన్ని వర్శించడానికే ఖర్చయిపో తున్నాయి ఇంక నవయవ్వనంలో ఎంతో ఆరోగ్యవంతంగా ఎంతో బలంగా ఉండాల్సిన యీ'బేశం ఎందుకిట్లా అయింవ 1 ఆని (ప్రశ్నించు కుని “తిరుగుబాటు తత్వం మానవ స్వభావంలో ఉన్నది. ఈనాడు మేల్కొంటున్న ఈజేశంలో అక్కడక్కడా రాజు కుంటున్న (పజా పోరాటాలే అందుకు నిదర్శనాలు (ప్రజలు గెలుస్తారు. పరిపాలకులు బూజుపట్టిన సాలెగూళ్ళలో చెస్తారు వశక్షీ జనశ క్రిని ఎదిర్చలేదుం వీయుక్రీ యువ రక్రాన్ని ఎంతోకాలం చల్లార్చే” దని తిరుగుబాటు చేయమని ఉద్భోదించిందీ కవితా సంకలనం

దీనిలో పదిమంది కవులున్నారు, వారు వరవరరావు లోచన్‌, ఆశోక్‌, సంజీవరావు, సుధాశర్‌ యాదగిరిరావు కిషన్‌, సుదర్శన్‌? ఎక్స్‌-క్వే ఐలుం

క. యువతరానికి ముందుమాట. తిరుగబడు కవితా సంకలనం,

వ్‌ క్రి జ!

క్ర) [18

“ఎన్నికల 'పీకుతోనో / (వణాభికల పొటతోనో/ యీ వుండు శల్రికి మందు లేకుండా / మళ్ళీ గతంలోకి జారుతూ జీ వున్నాం/ దీనికి శన్ర్ర చికిళ్స తప్ప మందు లీదని / నాకు తెలుసు.” ! అని వేద, మధ్య తరగతి (ప్రజ వవిధంగా మోసం వశేయబడుతోందో విగ్లేవించేది (శ్రీవరవరశావు “అవ లేషన్‌” కవిత, “నీ చేతుల్లోకి అందించే రక్తంలో/ న్వతం(త జీవేచ్చగల ర_క్షశక్రణాలులేవా*/ఉంశు. .. ఎర జీరవై రా” తి అని పిలిచేది (శ్రీవరవరరావు “చెయ్యి” కవిత, ఆదర్శం. ఆమోదించిన హింస జరుగుతోందని పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థపై, ధనిః స్వామ్యంపై కూలంకమ పరిశీలన కలిగినవి (ర్రీవరవర రావు కవితలు,

కనురెప్పలు (గుడ్తమిద ఆరగట్టి / నోట్లో నాలుకను అణచి పెట్టి! శక్తి నంతటినీ అవయవాలలో తొక్కి_పెట్టి/ ఇంకా ఎందు కోసం... / చుట్టూ భయం కార్చిచ్చులా వ్యావిస్తుంళు / (గతుకలు బండివాళ్ళీడి స్తుంళు / శునకాలు కవకవు సింహాననాన కొలువుదీరి / 'వెక్కి.రి న్తుంశు/ ఇంకా 'జీనికోనం. . / కోర్కాల్ని కాల్చేసి నాల్య-ల్మ్ని చింపి నాల్కల్ని వండబెస్రి / చర్మం వొలుస్తూ ఉంశు/ పళ్ళే మధ్య కాధను విగపట్టి/ కనుగుంటల్లో కన్నీటిని మురగ బెట్టి! ఇంకా ఎవరి కోనం. . శవంలా పడీవున్నావ్‌ో అంటూ తిరుగుబాటు చేయమని ఉద్కోదించేది *ఐ'-_'తిరుగబడు” కవిత.

వర్తమాన సామాజిక చరెతకి చరిత కారులు ఓ (పకరగాన్ని శీటాయి_స్టే “8ిరుగబడు కవితా సంకలనంలో శావలసినంత వస్తువు దొరుకుతుంది. యువకుల్ని విస్తవోన్ముఖులుగౌా తిరగబడమవి వెప్ప డమే కాదు “యువకుడా నీ చెయ్యి కాసీలుకొట్టి/'ఆడపిల్లుల జడల్లోకి /

కీ. యువతరానికి ముందుమాట, తిరుగబడు కవితా నంకలనం,

డి గ $9

కేడీ

శాగితపు బాణాలుకొట్టి / కండక్టర్లను కొట్టి/ కరెంటు దీపాలను పగుల కొట్టి/ కాగితంపై పరీక్షలుకూడ, కలంతో / రాయలేక; తప్పో... చాటో / కడుపుకోనం జోడించి / అడ్డమయిన కాళ్ళు పట్టుకుని / నోట్లో గడ్డి పెట్టుకుని / నీవలెనే చెడిపోయిన చేతుల్లో / లంచాలు పెట్టి... స్వతంగత జీవేచ నే ల రక్షక శాలు లేవాలో అంటూ కొనసాగుతుంది “శ్రీవరవరరావు”-* చెయ్యి” కవిత, అందుశే వర్తమాన సామాజ చఛరితకిది సాతు ల్‌"

తిరుగబడు కవులపై *దిగంబక కవుల కున్నంత అవేశమూ వుండి, అల్సీలాలు లేకుండా శాసినవారు తిరుగబడు కవులు, +. సమా బంలో జరుగుతున్న దోవిడి తొలగిపోవాలంశు, అన్యాయానికి గురి అవుతున్న వాళ్ళు తిరగ బడాలని, అది సాయుధంగా జరగటం అవసర మని ఏరు తలచారు. అణగారిన అ_ర్హులందరినీ 8రగబడమని కోరటమే పీరి కవిత్వ లత్యుం” 1 అని (శీకడియాల రామమోవానరాయ్‌ తము అభిప్రాయాన్ని సూత్ముంగా వ్య క్రీకరించారు.

(వథశ్రియ వవైన్నా శాలం వేరైనా జేగాలెన్నో ఉన్నా సాహిత్యం ఒక్క-ళే. అది మనో పరివర్తన కలిగించాలి. విశ్వజనీన స్థితి పొందాలి,

సంఘం ఒకటి సాహిత్యం మరొకటి వనాకూ "కావు గండూ ఒకే. ఒకదానిపై మొకటి (పభావం చూవించుకునేవే. అయినా సాహిత్యం (ప్రభావం సంఘంపై సంపూర్ణంగా ఉంటుందనడానికి వీలు లేదు. బిచ్చగాడి జీవితం పలు సాహిత్య (ప్యకియలో చేటు చేసు పన్నా, (పభావం అంతంత మూ[క్రమే నాడి దయనీయ స్థితి కళ్ళకు

అధ్యాయం, పుట-లి88,

కే!5్‌

కట్టినట్లు కనిపించేజేీ. మరికొంత ఎక్కువణా 'తెల్పిస్టే మరికొంత కాలం చిచ్చమెక్తుకని జీవిస్తున్నాడు

సామాజిక జీవనంలో వ్యత్యాసాలు చాలా వున్నాయి వాటికి అనుగుణంగా నే సాహిత్యం ఉంది. ఎందరు ఉన్నా, సాహిశ్యం ఎలా ఉన్నా నత్యం ఒక్క-_1్కు తిలక్‌ మహాశయుడు అనుభవాన్ని కాచి వడపోసి “అగ్ని కురిసినా అమృతం బల్లినా అందం అనందం దాని సరమావధి” అని చెప్పిన భావం ఒక్ష శు సత్యంగా కనిపిస్తుంది. పరమా వధి లభించని నాడు సంఘర్హ ణ, టైవమ్యం తప్పవు ఇటే సాహిత్యం లోని సమాజంలోని అంతరార్థం,

5-9. నా వెతలు-సంస్కృతి నూ తాలు

సామెత గురించి తెలుగువారికి అందరికీ "తెలుసు. (పతివ్య కికి వదోఒక సామెత కంఠస్థం అయే ఉంటుంది. కానిసాహి త్యాన్ని అంతటినీ స్థూల్యపాయంగానై నా. బెలుసున్న వాళ్ళు కొంతమందే, లోతులకు పోబి సంచరించగలిగే వాళ్ళు చాల తక్కువ మంది.

సామెత (పజాజీవనం నుండి పుట్టిం దనడం నముచితేం. పండిత కవులు దానిలోని చైెశిస్ట్యాన్ని గమనింఛారుం సారస్వతంలో నిల దొక్కు-కుని బాగా రాణింపులోకి వచ్చింది,

కసామెతల పుట్టుపూరో్యో_త్తీరములను గూర్చి శేల్చుట సులభ మగు పనికాదు. వసామెత ఏ సందర్భమున ఎవరు రూపొందించారో వెప్తుట సాహస సాధ్యమైనచో శావచ్చునుగాని నత బ్ర్‌సమ్మత మగుట శషమూ *

లు

కెలటోగు వారిక్‌ కథ సామెతలు అమిత పరిచయం కలిగినవి, "రెండు [ప్యకీియలకి (పచారంలో బలీయమైన, అతి (ప్రాచీనమైన

సామెత విశ్చణ స్వరూపమని సామ్యత (ప్రకృతి అని నిఘంటు కారులు చెవుచున్నారు. ఈ శబ్ద వ్యుత్పత్తి పుట్టు పూరో్య_త్తీరాల గురించి చెప్పడమంశే ఒక పరిశోధన విషయ మే,

సామెతలలో ఈ అంకానికి చెందిన సామెతలు లేవు అని చెప్ప డానికి అవకాశంలేదు. మానవ నంబంధాలు, పనిపాట్లు, (పాంతాలు,

[7 చెవాలు భామ, మనివీ_అవయవాలు, కాలమానాలు, అర్థిక సంబం ధాలు, వృత్తులు, పశుపమ్యూదులు, వస్తువ్రలు ఒక శేమిటి అన్నీ దర్శన మిస్తాయి

సామెతలో సామ్యం 'ఛెప్పబడుతూ ఉంటుంది. అది ఎంతో అనుభవాన్ని రంగరించుకుని, గర్భీకరంచుకుని పుడుతుంది. ఎక్కువగా వాదోపవాదాలు, క్లీష్టసరిస్థితులు, అనందోత్సాహోలు కలిగినవుడు విరివిగా ఉపయోగింపఒడుతూ ఉంటాయి,

అల్పాతరం అనల్బార్థం అనే సూళానికి (పతివించాలు ఈ సామెతలు, వసొమెతని గమనించినా మునప ఎంతో అర్థం న్ఫురిస్తూ ఉంట.౦దిం

సుభాషితాలు, సూక్తులు ఇటువంటివే కాని సామెతలలో కాంతాసమ్మి తత్త్వం తోపాటు, వీటిలో కొప చేశికతి (దధానంగా

“తెగి లే లింగడురాయిం

ఈ సామెత చిన్న బే అర్థం మాం అపరిమితం, ఒకటి ఆస్తి కత్వానికి మగొకటి నా_స్థిక త్వానికి (ప్రాతినిధ్యం వహి స్తుంది.

ఈ సామెతలలో గొచీవ ఆచార వ్యవహారాలుకూడా ద్యోతక మౌాగూ ఉంటాయి. అవినేడు దురాచారాలుగాను కన్చిస్తాయి, కాని చాటిలో ఉన్న నైతి విలువలు కూడా అపారం,

ఇటువంటి సామతల్ని గుది గుచ్చి (గంథంగా తయారుచేయా లంకే బహు(గంథ పరిచయం, వ్యివహార దత్సత, ఓర్చు, కృవి ఎంతో అవసరం, అన్నీ కూ+డ దీనుకుని (గంథరూపంలో. వెలువడిన నంశలనా లున్నాయి

క16

సామెతలనగానే అందరికీ సంబరమే. జనం ఆదరిస్తారు, వర్త మాన సామాజిక పరిణామంలో భావి మాగ్దానికి అనువైన సామెత లను పరిచయం చేస్తూ ఒక (గంథాన్ని రూపొందించి _పజాజీవనంలోకి శీసుకుపోవచు సం సాహిత్యాయుధంగా దీనిని (ప్రయోగించవచ్చు.

“జానపద చేయములనలెనే సామెతలనుకూడ న్యవనహార ములో నున్నవానినే సంకలనముచేసి ఉపయోగించుకో వలెనుగాని వానిని నృష్టిందయుగము చాటివోయిన దనియు ఒకవేళ సృష్టించి నను, అవి పేలవముగ్యా అందములేని అనుకరణములుగా నుండుననియు కొందరి వాదము ఈ వాదము యు క్రీ సహాము కాదు”

గలా

న.

కః సామెళలు (ఉపోక్టాతం) తెలుగు సామెతలు, పుట, కి

షి], నిరతి హిందీకథలు కథ అనగానే సాహిత్య పరిచయమున్న వీ న్యకక్తీకైనౌ కథా నరిత్సాగరం౦ం పంచతం్యలతం, జాద్ధజాతక శథలు కథా సాహిత్యానికి మకటాయమానమైన ఆగంథాలుగ జిక వస్తాయి కథ మనకు కొన్ని వందల వండ్ల నుండి సుపరిచితం, అయితే నాటి కథా సాహిత్యానికి నేటి కథా సాహిత్యానికి రూపభేదం, వస్తుభేదం ఉంది.అనాడు కథ కూడా ఛందస్సుల్లో'నే కొనసాగింది, నేడు పాళ్చాళ్య భాపా సంపర్కం వలన ఎందరో మహానుఖొవులై న సాహిత్య వేత్తల చేత 'నేడది గద్యంలో శళకభలాడుతోందిం కథలలో నిడివి ఎక్కువగా ఉన్నపఏి. (నవలికలుు, చాలా పెద్ద కథలు (సీరియల్స్‌ చిన్న కథలు ఇలా పరిమాణంలొ మార్చు గోచ రిస్తుంది (ప్రచురణ సౌలభ్యాన్ని? పారకుడి సౌ భ్యాన్ని; వస్తువుని దృష్టిలో ఉంచుకునే ఈ కథా సాహిత్యం పరుగులు తీస్తోంది (ష్మకియా పరంగా జనజీవనంలోకి చొచ్చుకు వెగ్ళగలిో శకి దీనికి ఉన్నంశగణా మే (ప్మకియకి లేదనడం అతిశయో క్షీ కాదేమో అన్ని (ప్లీయలలో మాదిరిగనే కథా సాహిత్యం కూడా ఒకోసారి ఆభ్గివృద్ధిదశలో నే ఉండిపోవచ్చు. సృజనాత్మక దశకు చేరు కోవడానికి కొంతకాలం పట్టవచ్చు. ఈరకమైన _స్తబ్దత సర్వసాధార ణంగా అన్ని (ప్యకియలలోనూ ఉంటుంది. ఇటువంటి దశలు కలిగిన సాహిత్య పరిణామంలో కథా సాహీ "క్యాన్ని నంకలనం వేయడం మిక్కిలి (శ్రమతో కూడుకున్న పని ఆ

శేశి0

(శమ కూడా సంపాదకుడు లేదా సంశలనక_ర్హ అభిరుచి మిద అధార పడి ఉంటుంది కార౯౦, ఆతనికి కొన్ని వస్తువులు, లేదా రచయితలు రుచించకపోవచ్చు. వారిని వదలివేయవచ్చు. తాను రూపొందించిన సంకలనానికి అనుగుణంగానే శీర్షిక నిర్ణయించవచ్చు. అలాగాక కథా సాహి త్యాన్నంతటికీ అద్ధంపశ్తేట్లు సంకలనం రూపొండించాలంకేే కథా సాహిత్యం పుట్టుక, దాని రూప పరిణామం, భిన్న వ స్తుస్వీకరణ్య రచయిత కల్పనాళక్షి వ్య క్కీకరణ, సామాజిక స్పృహా సార్వజనీన శత మొదలైన విషయాలు అధారంగా ఓ సంకలనాన్ని రూపొందించ వచ్చు, అప్పుడది కథా సాహీత్య జెళ్న త్యానికి (పతివింబంగా భాసిస్తూ ఉంటుంది

98 పీందీ కథలు సంకలనంలో (నేమచంద్‌. జా వర్త ౦ గులేరీ_ ఆమె చెప్పింది జయశంకర (వసాద్‌ - గూండా బృందావన లాల్‌ వర శై - కరణాగతుడు, రాధి కారమణ (వసాదసింహ -- చెవు-కు గాజులు, కౌశిక్‌ _ పెద్దమ్మ; చతుర సేనశాశ్రి _- మనసులోని బాధ ఎవరికి వెపుదునో చెలీ, సియారామశరణగు_ప్త - వీన్నవము, శ్రా నుడర్శన్‌ = సత్యానికి విలువ భ గవతీవసాద్‌ వాజ పేయీ _ మిరాయిలఐవాడు ఉగ _ ఖుదారామ్‌, ఇలా చం్యదజోవి. - మైల్లో ఒకరా(తి, భగవతీ చరణవర్ణు - ఇన్‌స్టాల్‌ మెంట్‌? యశ్‌ పాల్‌ _ మకీల్‌, వై నే్యద కుమార్‌ - తలర్సల్‌ , చం్యదగు_ప్ల విద్యా 6కార్‌... బాధ, ఉపేంద నాఫ్‌._ ఒంపు, అశ్రేయ--విపథగ, విష్ణు (పభాళర్‌_. రవామాన్‌ బిడ్డడు? రాధాకృన్లు- లైలపెండ్లి, నిస్టణ్‌ _ సబ్బు, చం్మదకిరణ్‌ సేన్‌ రెళ్సా - "లేడ్తి రాంగేయ రాఘవ్‌ -_ గదల్‌ శథలున్నాయిం

ఇందులో మొదటి పన్నెండు కథలు, నుకో మూడు కథలు కరుణ రసాళ్ళకమైనచే, మొత్తం 28 కథలూ మనస్తత్వ చ్నితణవై నే అధారపడి వున్నాయి

16. 191

నమాజం చ(్నటంలో బిగించిన నై8ిక విలువల్ని రమీంచలేక, ఎొాన్సవాన్ని వేదాంతంలో కలిపి మానవత్వాన్ని మరచిపోయిన తంటకకొడుక్కులై న ఇద్దిరు అభాగ్యుల కథ (వేతవన్రృం, విలువల్ని అధోముఖంగా చూసి చేసిన ఘాతుకులువీరు. |_పేత వస్త్రానికి వెచ్చిం చాల్చిన డబ్బులు మద్యానికి ఖర్చుచేసిన సోమరులు. ఇలా తయారవ టానికి కథా భాగాన్ని బట్టి వాళ్ళే శాంకులుగా కన్పిస్తారు వ్భాద యాన్ని; మెదడుని (బుద్ధిని) వః కాలంలో నృందింపచే సేకథ యిదిం

గుఖేరీ ఆమె చెప్పింది కథలో కవిత్వభాగం ఎక్కు-వ వర్షా త గ! శలి అపరిమితంగా చోటు చేసుకుంది

మొత్తం కథలన్ని టిలో వివిధ వృత్తులు కలిగినవాళ్ళు కన్ని స్తారు, కసాయివాడు జమిందారు కవి, చి. తకారుకు, జర్నలిస్టు స్వాతంత సమర యోధుడు మొదలైన వ్య కలు ఎందరో కన్చిసారు, నియమం, నీలి, మానవత్వం, మమశారం, అజ్ఞానం ఇలా ఎన్నో గుణాలు మన కళ్ళకు కట్టిన్యై కనిపిస్తాయి. చివరిగా గదల్‌ కథలో గదల్‌ గుజరాత్‌ లోని ఖారీగుజూర్‌ కులంలో 'తావోర్‌ తెగకు పెందిన (శ్రీ వితంతువు తనవాళ్ళు అందరూ ఉన్నా భర్తవోయిన తరువాత పరాయివాడి పంచన చేరుతుంది. తనవాళ్ళ బలవంతంతో మళ్ళీ ఇంటికి వన్తుంది. గదల్‌ భర్త గున్నా. గున్నా సోదరుడు డొడీ భర్త మరణానంతరం గదల్‌-డోడిల మధ్య సంభామణ ఈవిధంగా జరుగు తుందిం

“చెప్పవయ్యా ఇప్పు! నువ్వు నన్ను చేసుకుంటావా ? అంత థైగ్యం ఎక్క-డుంది మరిదీ నీకు ! నా (త్త మగడున్నా దే, నిజంణా మగాడుం చెబుతున్నాను విను. చచ్చిపోయిన మి అన్నయ్య యీ రూపంలో లభించాడని అనిపి స్తున్నది నువ్వు మగాడివా! అశే

కతి2

అఆడదాన్నిదూచి వెనక్కు తస్టుతాడా మగాడు ! నిజంగా ముందు కొచ్చి నువ్వు నన్ను లాగి రెండు తన్నులు తంతే నువ్వు నాచాడివని అనుప'నేదాన్ని. వేను సీ యింట్లో ఉండేదాన్ని.”

అంటుంది ఇది అర్థంగాని ఒక సంఘటన దీనిని ఆ తెగ వైనా హిక జీవితంలో నిరా లిన్యమైన అంశంగా భొవింఛచాలి వస్తువు మాండలిక మైనది

ఈ సంకలనంలో ఒకటి రెండు కథలు తప్ప తక్కిన వన్నీ 'తెలుగుజేశ వాతావరణానికి అనుగుణంగానే కనిపిస్తాయి. కొన్ని కల్పి 'కశాలుగానూ ఉన్నాయి. గదల్‌ కథ మాతం (వ ల్యేకమైసది. దొంగ తవం చేసినా దోపిడీ చేసినా కొంత నీతి వుండాలని ఇచ్చేది బృందా వన్‌లాల్‌ వర శ్ర శరణాగతుడు కథ. కథావ స్తువ్చకీ ఆలంబనం ఓ కసాయి వాడు అతని భార్య, వృత్తివైనా (పవృత్తి 'వేళగా వుంటుందనీ దానికి సీత లేకపోతే పరిణామాలు ఎలా వుంటాయో తెలియజేసే శథ యిది,

కులం 'పస్తావన చాలా కథల్లో వచ్చినా (పధానంగా దాని మోజే ఆధారపడిన కథ వదీలేదు, కులం, మతం మానవత్వానికి (పశీకగా వుండాలని కెలియ'జేపేది పండిత చేతన శర్మ (ఉగ) - ఖుదారామ్‌ కథానిక,

టై, నేగదకమార్‌ ఈ బరహై మూడు కథలని వనువు, నిర్మాణం శిల్పం, వ్య క్రీశ రణ్య నీతి కరుణరనం మొదలైన సమస్తాంశాల్ని పరిగణనలోకి తీనుకుని కూర్పు చేసినదానిగా వ్రంటురదీ నంయలనం. శథానిశా సాహిత్య విశాన స్థితిలో భాగంగా ఓ ఉత్తమ కథానికా సంకలనంగా దీనిని భావించవచ్చు విలయణత కలిగిన వస్తువు నంతటినీ

198

స్పృశించాలంళు పరిధిని విస్తృతం 'చేసుకుంళు కాని కథానికా సాహిత్యాన్ని గున్చిట పట్టలేమన్నది సత్యం.

కవిత్వ సంబంధి ఆయిన (పతి అంశమూ పృాదయాన్ని చేరుకో గలగాలి ఆలోచింప చేయటం తదుపరి కర్తవ్యం. డీనిలో ఒకటి రెండు కథలు తప్ప తక్కినవన్నీ పారకుణ్ణి స్పందింపచేసేవే, (శీవేమూరి రాధాశ్ళన్లమూ ర్తి ఓ ఉత్తమ హీందీ కథానికా సంశలనాన్ని ఆంధ పాఠకులకు అంచారు.

అనననాణనాా. కం! నానన

ర్‌. 1కే. సాహిత్యవిలువల దర్పణాలు = సారస్వతవ్యాస సంకలనాలు వ్యాన నంకలనాలను గురించి కొంత విన్ఫృతంగానే చెప్పాల్సి ఉంది. వ్యాస (య్యకియ మిద అబార వ్‌ కొలకలూ రి ఇనాక్‌ నమగ పరోధన (గంథం పరామర్శింప దగినది వ్యాన నంకలనాల గురించి మనకు కొంతలో కొంత ఆచార్య ఎన్‌, వి. రామారావుగారు “ెలుగులో సాహిత్య వినర ఖీ అనే తమ సిద్ధాంత (గంథంలో తెలియజేసారు. సంకలనాత్యక దృష్టితో వ్యాసాల పరిశీలన వీరి (గంథంలోనే కనిపిస్తుంది. మడికి సింగనని కీ, కే. నిడదవోలు వెంకటరావుగారు (నథ మాం[ధ పరిశోధకుడిగా పేర్కొన్నారు- అంశు పూర్వ సంకలనాలలో పరిశోధనాత్మక త త్యం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. ఆధునిక వ్యాస నంకల వాలని ఆచార్య ఎన్‌. వి రామారావుగారు వీమర, ఇనాత్మక దృష్టితో పరిశీలించారు. సాహిత్యే (పకీయనుబట్టి విమర కి వ్యానం మాధ్యమిక మార్షం “పై వ్యాస నంపుటములేగాశ వివిధ రచయితల వ్యానముల సంకలన ములు కూడ వికాస యుగము నందలి విమర్శలలో (పత్యేక స్థానము వహీంచినవి, ఈ సంకలనములలోను పతి'కా వ్యాసములు, శీడియో 'చసంగములు మొ॥ఏి చేరినవి. కొన్ని సంకలనములు కళాశాల పార (గ్రంథముల నిమిత్తమై కూర్చబడినవి. ఇతః పూర్వము (పస్తాపింప బడిన అంధ మహాభారతొపన్యానములు, ఆర్మిద భాగవత్‌ సన్యాస

నో ములు, (శ్రీనాథ భారతము; అష్టదిగ్గజములు మొ!వి వివిధ రచయితల వ్యాసముల నమాహారము శే. కాని అవి వక వివయకములుకాణా ఇట "వీక్కొటనలడుచున్న సంకలనము. లు బహువిమయ హరామర్శలుో న్‌

ఈ వ్యాస నంకలనాలలో బహుముఖ వైవిధ్యం కన్ని స్తుంది. (ప్యకియ 'వేవైనా అందరూ వోరుకునే సాహిత్య (ఏయోజనం ఒకే, పారకులలో ఈ (ఫమయోజనాల విషయంలో అభి్మాయ భేదాలు ఉండ వచ్చు. అటువంటి అభ్గిపాయ భేదాలు వారి వారి స్థితిగతులనుబద్టి ఉంటాయి. విమర్శకుడికి ఆఅభేదాలు ఏమి ఉండవు

వర్తమాన సొమాజిక పరిస్థితులలో "వెలువడిన వివిధ (ప్రకియల లోని సాహిత్య జొచిత్యాన్ని, పయోజూన్ని, పరిశీలించవలసిన ఆఅవశ్యళతని, విధానాన్ని చాటిచెప్పిన ఇ్యాసాల నంకలనం “రచన ఇది యువభౌరతివారు (పకటించారు. మారుతున్న విలువలు రచయిత "ాధ్యత అనే అంకానికి అనుగుణంగా. అధునిక సాహిత్య నమాతు జరిగింది. అయితే ఇది 1978 సం॥కి చెందినదిం

దీనికి ముంజే వివిధ సాహిత్య ప(తికలలోని అమూాల్మమైన వ్యాసాలను సేకరించి వాటిని వర్గీకరించి “సారస్వత వ్యాసములు” -వీరుతో ఆంధ(పబేశ్‌ సాహిత్వ అకాడమి నాలుగు నంవుటాలుగ (పకటించింది. వాటిలో (పథమ తృతీయ సంపుటాలకి ఆచార్య జి, వి, సుుబహ్మాణ్యం, ద్వితీయ, చతుర్ధ సంపుటాలకి (శ్రీ పురిపండా అప ఏలస్యామి నంపాదళ త్వం వహీంభారు.

(పథమ ద్వితీయ సంపుటాలు ఒ॥ (పత్యేశళత కలిగినవి, (పథమ నంఫుటం (వాచీన కవిత్వ రుచి భేదాల్ని, తీరు తెన్నుల్ని పట్టి చూపెడు కవికతన ననన ననకు వక నన న

క్షే వ్యాస నంకలనములు, వుట-€7[0. తెలుగులో సాహిత్య

విమర్శ. అచార్య ఎన్‌ వి. రామారావుం

126

తుంది. దీనిలో 80 వ్యాసాలున్నాయి. నన్నయకు పూర సం అంధ భామ = పూర్వం 'తెమగు శాసనాలనుండి, మార్గ దేశీ కవిత్యాల తార తమ్యం, వన్నయ్య నన్న చోడ, తిక్కన, ఎజ్జన్న; వీరశైవ, సోమన, (శ్రీనాథ, వీనవీరన, గోపరాజు పోతన్న రాయలు, పెద్దన, తిమ్మన, ధూర్జటి, "రామరాజ ఖభూవణుడుఆయ ఖ్ర్‌లరాడా రామభ(దుడు, సూరన చేమకూర, శ్మేతయ్య, పాపరాజు మొదలైన కవులందరూ వివిధ రూపాలలో దర్శనమిస్తారు కవులపరంగానేగాశః తులనాత క౦గా, యుగపరంగాకూడా దీనిలో కొన్ని వ్యాసాలున్నాయి. అధునిక సాహీ 'త్యానికి చెందినవి క5 వ్యాసాలున్నాయి. తెలుగు సాహిత్య కృమీలో, పాలు సంచుకున్న (ప్రముఖుల వ్యాసాలు లవిం

జి, వి. సుట్టవ్మా ణ్యంగా శీ “తెలుగు కవిత్వపు తీరు కెన్నులు శీరికతో ద్వితీయ ము(దణకి వీఠళ (వాసారు దీనిలో ఉన్న మొత్తం వ్యాసాలన్నీ నూతూ తి నూత్ర గొ? పరిశీలించి, వ్యాసాల సారాన్ని (క్రీడ రించింది ఈపీఠ$క ఈవా ఖ్‌ సంకలనానికి అద్దంపట్టి చకావించేదీ అమూల్యమైన వ్యాసం (పీక).

“సారస్వత వ్యాసములు తృతీయ నంపుటం ళ్‌ '_త్తదనాన్ని సంతరించుకుంది. ఇది 1. సంస్కృత సాహిత్య సమాలోచనము, ల, (పాళ్ళళ సాహిత్య పరిచయము, $ లెలుగులో శాశ్రు విమర్శ; త తెలుగు వెలుగులు ఆనే విభాగాలలో $8 వ్యాసాలతో వెలువడింది. "తెలుగులో శా శ్ర్రవిమర్శ అనే విభాగం అలంకార శాన్ర్రుము, వ్యాకరణము = ఛందస్సు, భాపాళా శ్రమము, ఆధునిక భాపాశానశ్ర్రము ఆనే ఉపనిభాగాలు చేయబడింది.

2 శ సంపుటాల సంపాదకత్వం వురిపండా వారిది. రెండవ నం వుటం నాకంట బజేలేడు, కవ సంపుటంలో వురిపండా వారు పీఠిక 'చాక్తూ ఓం (చశమంగా విమర్శకు (వాభాన్యత ఇచ్చినట్టు తెలిపారు,

127

సారస్వత రసికుల నమాదరణ వురన్యరించుకుని వెలువడిన వ్యాస నంకలనాల్లో ఇది నాలుగో సంభ్పటం, ఈ సంపుటంలో ముఖ్యంగా విమర్శనాత (కమైన వ్యాసాలకు (పాభాన్యం దూపడం జరిగింది అసలు సాకన్వత వ్యాసాలంగునే ముప్పాలికమూడు పాళ్ళు విమర్శకు చెంది నవే వుంటాయి.

ఈనంపుటంలో రకరశ్యాలై న అంశొలకిచెందిన సిమర్శవ్యాసాలు ఉన్నాయి. జివి సు(బవ్మాణ్యంగారు వురిపండావారు వ్యాసాల కూర్పులో ఒక చక్క-ని శాలకమానుగుామైన అను(కమాన్ని పాటించారు.

"తెలుగు ఫెాపా సాహిత్యాలకి చెందిన అమూల్యమైన విజ్ఞాన భాండాగారాలు ఈ సారస్వత వ్యాన సంకలనాలు, సాహిత్యపు విలువలకివి దర్పణాలుం

విజాపన ళా

"తెలుగు సాహిత్య పరిశోధన వేశంలో (ధువతార్నలేన మవోనుఫావులు ఎందరో ఉన్నారు. వారిలో (పాతస్నరణీయ్యులైన (శ్రీ నిడదవోలు వెంళటరావుగారు ఒకరు. ఇంతవరకు నా పరిశకోధనాం శాలకు భితుపెట్టినది ఆయనే, పరికోధన జరగ లేదని ఆయన సూచించిన దండక సాహిత్యం మిదనే దాక్ట లేట్‌ పట్టాన్ని సంపాదించాను. ఈ వ్యాసంగా నికి కూడా సస్రబంధ మణిభూమాము, సకలసీతి సమ్ముతిము లకు అయన (బాసిన పీరక లే రణ నిచ్చాయి 5, 6 సంవత్సరాల నుండి సంకలనాలపై $,6 వ్యాసాలు (వాసాను, అంధ విశ్వకళా పరిమత్తువారిచే 980లో నిర్వహింపబడిన సిమోనార్‌లో నోస్ట ప(తాన్ని (సంకలనాల గురించి) సమర్చించాను. అఆ సందర్భంలోనే అచార్య రవ్వా (శ్రీవారాపు మిరు ఈ విషయంమై ఓవుస్తకం ఎందుకు (వాయకూడదు 1 మిదగ్గర చాలా సమాచారం ఉంది. ఒక వుస్తశాన్ని రూపొందించండి. అని ఒకసూచన చేసారు. (శ్రీ, (శ్రీహరి గారి సూచవ శకార్యరూపమే ఈవుస్తకం,

ఈ పొత్తం ద్వారా నంకలన మనేది ఒక న! ఛాఖగ నిరూపించానని భావిస్తున్నాను.

సంశలనాలమిోద పరిశోధన అపరిమితంగా జరణాల్సి ఉంది

"ీడు వ్యక్తులు వారి జీవితాలు -- సాహిత్య రచనలపై కొన సాగుతున్న పరికోధన సంకలనాలపైై జరగలేదు. సకల నీతి సమ్మతం ఒక్కదానివై పరికోధన జరిగింది. అదైనా మడికి సింగన కృతులలో భాగంగా.

క్ష?) క29

సంకలనాలు పరిశోధకులకు ఒళ గనిలాంటి శాఖ, (శీనిడదవోలు 'వెంంటరావు”రు (ప్రబంధ మణి ఖభూమాంలో ఉన్న 800 పద్యాలకి సునూరు 40 సద్యాలు ఎక్కడెక్కడ చేకరింపబడినవో ఆళరాలు నంపాదించి సాహీత్యలో కానికి అందించాప. తదుపరి తక్కిన పద్యా లకు వ ఒక్క-దానికీ వ ఒక్క పరిశోధకునూ. ఆకరాన్ని సంపాదించ లేదు. ఆలోటు అలాగే ఉంది వాటి ఆకరాలు సంపాదించ గలగడం కూడా పరిశోధనలో భాగ మే. ఇలాంటి పరిశోధన ఎక్కువగా మరాకీ హీందీ కన్నడ భామలలో జరిగింది

వర్ష న రత్నాకరం తులనాత్మక పరిశోధనకి మిక్కిలి ఉపయుక్త మమున (గంథం. దీనిలో ఒక్కొశ్క_- అంశాన్ని (గహించి తుల నాత్మక పరిశోధన చేయవచ్చు. చాలాఅంశాలు వర్ణన రత్నాకరంలో వున్నాయి అలాేే శ్రీ చాసరి లత్మగస్వామి ప పరిశోధన జరగ "లేదు, ఆయన ము(దితకృతులు 10, 12 ఉండగా, అము(దికాలు 1,5 వున్నాయి

1991 లో వెలువడిన “విశ్వకవితి నంకలనం (పత్యేక పరి శోధనాంశంం

ముద్దుకృన్లగారి వైతాళికులు నవీన కావ్యమంజరి, నాటిళశలు మూచమూ పరిశళోధనాంకా లే. శివశంకర శాస్త్రిగారి సంపాదకత్వంలో వెలువడిన మహోదయం, ఇలా కవిత కథ-కథానిక, సూ కి-సామెత మొదలైన (ష్యకియలకి సంబందించిన సంకలనాలన్నీ పరిశోధన చెయ్యా ల్పిన వే. వ్యక్తుల జీవితాలకు బదులుగ సంకలనాలు వెలువడిన నాటి సాంఘిక, "రాజకీయ, సామాజి పరిస్థితులను (గహించి సంకలనాలను పరిళోధనాంశాలుగ (గ్రహించవచ్చు.

శాస్త్ర సాం శేతికాభివృద్ధి (పజా జీవనంలోకి ఎలా చొచ్చుకు పోయిందో సాహిత్యంకూడా అలా అదరణకి నోచుకోవాలి, దానిక

180

అనువైన మార్గం సాహీత్య (ష్మకియలలో సంకలనాలకి ఉంది. మరి ఇవీ అంతంత మానంగాజీ నిలిచిపోయిందని చెస్పళ తప్పదు. దీనికి తుబద్ధమైన శారణాలను వెతికి చెప్పవర్చం

విశ్వనాథ, కుందుర్తి సీనారె వంటి సాహిళ్య మూర్తుల సాహిత్యంపై వ్యాన సంకలనాలు వెలువడ్డాయి... ఒక వ్యకి చేసిన పరిశోధనకంయె ఇటువంటి వ్యాససంకలనాలు సమున్నతమైన, సమ్మిగ మైన స్థిిలో ఉంటాయ నేది సత్యం, అలాగే నంకలనాలూను.

సంకలనాల సాహిత్య సేవని ఉద్యమాలు, సాంఘ్‌క్ష పరిస్థితులు, తదితర [(పభావాలు అధారంగా మరింత హేతుబద్ధంగా అంచనా

భారతీయ భాషలన్ని టిలోనూ సంకలనాలు ఉన్నాయి, అలా పాశ్చాత్య భామలలోను. కాలాన్ని వాద్దుగా తీసుకుని వివిధ భాషా సంకలనాలను తులనాత నే అధ్యయనానికి స్వీశరించవచ్చుం

నంకశలనాల నిర్కాణంలోకూడా ఒక (పాంతెనిక్తి ఒక వనానికి కుంచించుకుపోక వర్తమాన సామాజిక స్థితిగతులు అధారంగా వ్యాస సంబంధమైన బృహళత్సంకలనాలు వెలువడాల్సి వుంది. అలా? ఒక (వ(్రియకి కట్టుబడశ వ్మదైనా ఒక ([కియాకీలక అంశాన్ని (గహించి శవులందలి కవితల్ని సంకలిశం చేయవలసిన అవసరం వుందిం

నంఠలనంలో కవుల ఐక్యత ఎలా (పతిబింబిన్తూ ఉంటుందో అలాగే పారకలలోనూ ఐశ్యలత కలిగించాలి. మంచిని పోగుచెయ్యాలిం మంచిని పంచి పెట్టాలి.

డాః జీ యస్‌. భాస్కరరావుం

సంకలనాలు కొ న్ని

ఆతరాలు యువభారతి, 19714

అగ్గిచిగుళ్ళుం నం * యన్వీ సత్యనారాయణ, అభ్యుదయ రచయితల సంఘం, మైదరాబాదు, (పము, 1905,

అగ్నిగర్భు సం * ను్యపనన్న, జాతీయ సాహిత్య పరిషత్‌ ; మైదరా జాద్‌, వము; 1975,

ఆ్ని శేఖలు (పగతి అసోసియేవన్‌, ప్రైదరాబాద్‌, (పముం 197,

అడుగుబావ గురజూడది నం: కి విం రమగా రెడ్డి సాధన నమిళి, కావలి, 19068,

అరాజకీయం, సం * పెనుగొండ లనీ. శారాయణ, అభ్యుదయ రచయి తల సంఘం, గుంటూరు జిల్లా శాఖ ప, ముం 19862,

అరుణ కిరణాలు, అపణోదయ సాంస్కృతిక సమాఖ్య, కే981.

అర్చనం అంధ(పబేశ్‌ పౌరసంబంధ శాఖ, మైదిరాబాద్‌, (పము, 11971.

అలబడిం అభ్యుదయ రచయితల సంఘం, హైదరాబాద్‌, క972,

అలబ్ధ శాన్యముశ్రైవళి. సంపా * ఆచార్య రవ్వా (శ్రీవారి. పతంబలి పల్లీ శేషన్స్‌, హైదరాబాద్‌, (సము, 1968

అహింసాజ్యోతి క విశ్వసాహితి, శుంటూరు

అంధ(పజా నాట్యమండలి పాటలు నంపా * పున్నం౦ం బసవయ్య. అంధ (వగా నాట్యమండలి నెట్టారు 1905.

శ189

ఉదయ ఫఘంటలు (పకాశకుడు * వట్టికోట ఆళ్వాపస్వామి, నం: లెంం ఇాణా రచయితల నంఘం, "దేశోద్ధారక గంథధమాల్య 1958,

ఉదయ తార, ఆంధ్ర అభ్యుదయ రచయితల సంఘం &ీ అ ఫో-ఆసియా సంఘీభావ సమితి, 1970,

ఉప్పెన సం : కె. సుబ్బారావు అంధ్ర(పబేన్‌ వ్యవసాయ కార్మిక సంఘం 197/7,

టఊూవీరి. (ప్రజానాట్యమండలి, నోదావరి ఖనినాఖ, 1978,

ఎదనాదాలు, సం: ఆఈం(ధ(పబేశ్‌ (వజానాట్యమండలి, నోదావరి ఖనిశాఖ, 1984,

ఎన్నిక ల పాటలు, నాటికలు సంచాలకుడు * రాంభట్ల కృష్ణరూర్తి, అంధ(వబేశ్‌ కమ్యూనిస్టు సమితి, చైదరా బాద్‌ 19709,

ఎన్నికల పాటలుః అం(ధరాష్ట్ర) కమ్యూనిస్టు కమిటి (పజాశక్తి '(వచచురణాలయం, విజయవాడ.

ఎ(రకిరణం. అంధిపిజేశ్‌ [పజానాట్యమండలి, అవిలాబాద్‌, 1988

ఎ్మరశకెరటం నం : అఖిలభారత విద్యార్థి సమాఖ్య, ఆం(ధ్యప బేశ్‌ వ్యవ సాయ విశ్వవి ద్యాలయశాఖ, మైదరాబాద్‌, 19892,

ఎ్మరజండాపాటలు,. విజయలనీ. ౪ సాగన్‌), మైదరా బాదు, 18

వ్మరవిడికిళ్ళు, అం్యధ(పబేశ్‌ (ప్రజానాట్య మండలి హుజూర్‌ నగర్‌ పట్టణశాఖు 1981,

ఎ(రవూలు, సం * గజ్జల మల్లారెడ్డి, ఆంధ్మ పేక్‌ అభ్యదయ రచ యితల నంఘం, విజయవాడ, 1979,

వ్మరపూలు, సేకరణ ; అరుణతార అరణశార (వచురణలు సూర్యా "పీట 1988

186

ఓరుగల్లు నెగళ్ళు. నం: బనుజక ర్యా, అం(ధ(పబేశ్‌ (పజూనాట్య మండలి, వరంగల్‌ జిల్లాశాఖ, 1986,

శల్చన. సం : అనిశెట్టి మొకవారుం వేతన సొహీతి, విజయవాడ 1958

కల్యాణ శల్చవల్లి * కరుణ(శ్రీ, గుంటూరు 1985,

కవితాభ్యదయం సంపా, వ: వటుళూరి పసాద్‌, యన్వీ, సంపత్కుం మార్‌, అభ్యుదయ రచయితల సంఘం, (పము, 1909]

కవిళ్నేత ((8్రీ(శ్రీపై) సం: తమటం (శ్రీనివానగాడ్‌, వైతన్య సాహితీ సంస్థ కొల్లాపూర్‌, 1885,

శవితా-వేదిక. నం : సాహితీవేదశ, రాజమండి, ప, ము, 1988

కవితా సంకలనం సం * డా. ఎల్‌, చకధరరావు ఆంధ విశ్వకళా పరిషత్‌ , వాల్తేరు 1977,

కవుల కలాల్లో. సంస్కృతీ సమాఖ్య గుంటూరు, 1985,

కొక్కొ-రోకో కూర్చు * ఎం. సుధాకర్‌, వ్రేపల్లి;వరంగల్‌ =!

కొమ్ములు చీల్చుకుని వస్తున్న పూలు, కవిసేన పల్లి శేష న్స్‌, మైదరాబాద్‌, వ ము, 1979

శావ వ్రమౌల, (స్వాళం_క్యానంతర "కెలుగుకవిత) సంపా * 'చేవ్చలప లి రామానుజరావు, సొహిళ్య అకాడమి; న్యూఢిన్లీ (వు ము, 1984,

శావ్యసమినలు సంపా :; డా, ఎంవి, నత్యనారాయణ, అం(ధా యూనివర్పిట్సీ వా లేరు (ప, ము 1908.

శాన్యాంబలి. సం * కో దాటి ణా రాయణరావు, యంయల్‌. నరసింహా కావు ఇరగవరపు సూర్యనారాయణ, గాంధీ(పచురణా లయము, హషైదరాపౌద్‌, పము, ]19%9.

లాం కిరణాలు అరుణారుణ (వచురణలు, సూర్యాపేట, క0?70,

(శాంతి గీతి, సం * (శ్రీశాంక్‌ మొ! అధునిక రచయితల సమాఖ్య, మ_దాసు, 1978,

కనిక

గీఠకమాల, ఆం(ద్యపచేశ్‌ పొరసంబంధకాఖ, మాదరాబాద్‌, (వము; క్షే972,

గీ్‌ఠావళి, అం(ధ్యప బేశ్‌ పౌరనంబంధ శాఖ, మోైదరాబాద్‌, (పము, 1971

గేయాంబలి సం * (ప్రకాశం అభివృద్ధి అధ్యయన సంస్థ (ప్రచురణ సమాచార పౌరనంబంధ శాఖ 1984,

నొంతులు చిగిర్చాయి (కుందుర్తి అవార్డు కవితలు [9341988] ) రంజని తెలుగు సాహీతీ సమితి; మైదరాభాదుం

గోదావరి. (పాచీన- అధునిక కవుల కవితా సంకలనం) నం : (శ్రీనన్ని ఛానం నరసింవాశర గ్‌ (ప్రచురణ, ట్కిటి.డి 1992

చాటుపద్య రత్నావళి సంసా రంగాచార్య, అం. సౌా,అ[(పము, 1078.

చేతన చేతన, భిలాయినగర్‌, మధ్య(పబేశ్‌ + 1979

చేశీత భజనావళి, సం ; కృష్ణారావు, సూర్యనారాయణరావు, చేనేత (ంథమాల; చీశాల, 19089.

మైతన్యజ్వాల సం *" అంధ సారస్వత సమితి మచిలీపట్నం (సము, డిసెంబర్‌ 1970

జనంపాటలు, జనసాహితి (వచురణ, 19086

బననాట్యమండలి పాటలు (శాంతి (ప్రచురణలు (పము, 1979

జనరాగం సంపా * క్కి స్వామి, ఆంధ (పజేళ్‌ (ప్రజానాట్యమండలి, నోజావరి ఖని శాఖ 1081,

జనహిత, సరి' యస్‌. క విళ్ళె జనహిత సాహిత్య సమితి, కరీంనగర్‌ 190%,

తీయ గీతములు. శాళవాస్తి తమ్మాారావు అండ్‌ నన్స్‌, రాజమండీ

కలి5్‌

జారీయ గీలాలుం విశాలాం( పన్నీ మీంగ్‌ వాస్‌ విజయవాడ, 19%646

రుయు, సం : కెవి, అర్‌ విరసం (పదురణ, 9 డిసెంబర్‌ 1870,

జూతీయగీకాలు, సం * గురజాడ రాఘవశర గ్‌ అం,సా, అం (వ ము 1979,

జాతీయ దసరాగీతములు. జాస్తి వెంంటనరసయ్య, జాస్తి వేంకట సు బహ్ముణ్యం, ధూళిసాళ హనుమంతరావు (దప్పు, చిలకలూరి పేట 1949,

తరం తరం. గౌరవ నంపా * కుందు!5్క (ఫీవర్స్‌_ఫంటొ, స్టైదరఠరాహాద్‌

తుడుం, (ఇంద) వెల్లి మై) విరనం; 1991

"కెలంగాణా పోరాటగేయాలు, నం" డా॥ి జయధీర్‌ తిరుమలరావు, 9911

"తెలుగాణా. స్వాతంత్య గీతాలు * (పజాశ క్తి (పచురణాలయం "బెజవాడ, 1946.

కెలుగు కవితానంపుటి నం విశ్వనాథ సల్యనారాయణ, 'బాలాంగఠవు రజసీకాంళారావు, నేమనల్‌ బుక్‌ 'యస్ట్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా న్యూఢిల్లీ 9 1074

'తెల్రను కావ్యమాల. నం * కాటూరి "టెంక శుశ్వరశావు, సాహిత్య

అశాడమి, న్యూఢిల్లీ, తృ. ము, 1986.

ెలుగు తల్లి. కూర్పు: డా॥జివి నుబిహ్మూణ్యం, అం(ధపిజీక్‌.

"కెలుగు తొలకరి * విశాలాంధ (ప్రచురణాలయం, విజయనాద, శే95్‌కి

కెలుగసవారి చాటువు వుట్టుపూర్య్వోత్త రాలు, రచన *' బొమ్మకంటి (శీనివాసాచార్యులు, బాలాంతవు నళినీ కాంతారావు, డీలక్స్‌ పబ్లికేషన్స్‌, విజయవాడ (పము, 1988.

కేఫి6

&వీణి. సంపదకులు : బి, రామరాజు, (శ్రీపాద గోపాల కృష్ణమూర్తి నేదునూరి గంగాధరం, తూమాటి దొణప్ప. ప్రకాశకులు, "తెలుగు విశ్యవిదాష్థలయం, ద్విము, 1986,

దిగంబరళవులు. యం. శేషాచలం అండ్‌ కంప, ప, ము, 1971.

దిశం. ఆంధ(పజేశ్‌ (పభుత్వ సమాచార పౌరసంబంధ శాఖ, మెాదరబాద్‌, (పప ము, 197-.

"చీశం పిలుపు సంపా డా! శేగాఏ సరోజినీ దే9,(శ్రీ'బేవ్రలపల్లి రామూ నుజరావు, ఆం్యధపజేశ్‌. (పభుత్వ సాంస్కృతిక వ్యవహో రాలశాఖ, 1975.

ధిక్కార స్వరం, '(వజారచయివల సంఘం, ఖమ్మం; 19087,

నవకవిత, (1900-1%76)నం, * డా॥ ఎం వి సత్యనారాయణ, అంధ విశ్వకళా పరిషత్తు, (పము, 1980,

నసీన శావ్యమంకరి గ మున్సుకృన్ణ _పతిమాబుక్‌ మా దాసు

నిరసన అరుకా పన్లీసింగ్‌ వాన్‌, విజయవాడ (ప. ము, 1988

పదండీ ముందుకు అఆంధ(పజేశ్‌ పౌరనంబంధశాఖ, పోదరాబాదు, (వము, 1975,

పద్య సంకలనము అంధ సారస్వత పరిషత్‌ , మైదరాబాదు. (వము 1080

పెన్ల న్‌. (్రమర్స్‌ (ఫ్రంట్‌, హైదరాబాదు, (వం ము, 1985

(పతిధ్వని, నంపా క్తి (ప్రతాప రెడ్డి (ప్రజానాట ్రమండలి, హైదరాబాదు, 1981.

(ప్రబంధ మణి భూపుణము. సం : నిడుదవోలు వెంకటరావు, డా॥పో ణంగి (శ్రీరామ అప్పారావు అం.సా,అ._పము, 1971

(వబంధ రత్నావళి. సం: వేటూరి (పభాళరశాన్త, (పభాకర పరిశో ధక మండలి ద్వి ము, కి976,

18. 187

ససాచీన కవిత * ఆర్యధ సారస్వత పరిమత్తు, ప్రైదరాబాడు, (ప ము, 1980,

(పాచీన శావు మంజరి. ; సదరన్‌ బుక్‌ (బన్ట్‌ మ్ముచాసు, 1958.

బంగ్లాదేశ్‌. గీతాంజలి. : వికాస సహితి మదాస్సు ద్వి. ము 971

భావన. : సాంస్కృృలీక సమాఖ్య, వాపట్ల, 1984

మణి మషటము (1860-1909) నం * పూభొా ళోభా (ప్రచురణలు, విజయనగరం, 1961

మన పాటలు, సనం, * ఎ. పీ. విరల, (ప్రజానాట్య మండలి, విజయవాడ, 1988.

మబవో సంకోల్బం. (19640.1975) నం : నంకూరి రామమోవానరావు, ఇంద)గంటి (శ్రీశాంతకర గ్‌ చైతన్యభారలి, విజయ వాడు, 1975,

మినీ కవితా విప్లవం. సం * కొల్లూరి సాంస్కృతీ సమాఖ్య, అమలా పురం, 1960.

ముపళ్ళీత పత౦ం-1. సంచాలకులు : తంగిరాల సుబ్బారావు, ఆర్వీయన్‌ సుందరం, జవవరి, 1986.

యుద్ధ భేరి. * (ప్రభాత సాహితీ _పనురణలు, ఖమ్మం, 1986,

యువకవిళం సం అనిశెట్టి మరియ సోమసుందర్‌, ఆంధ్ర చేశ్‌ అభ్యుదయ రచయితల సంఘం, మచాసు, 1974,

రణన్ని నాదమ్‌. నం : అంధ)పొాణేళ్‌ శమ్య్యూనిష్ణు సమితి సంస్కృతిక ఉప సంఘం విశాలాం[ధ (_(పచురణాలయం, విజయ వాడ్క 1975,

రా (8 : అమకసాహితి (పచురణ, గోషామహల్‌, హైదరాబాదు (వం ము క మే 1964,

189

లైశు పోరాట గీకాలు సం తుమ్మల 'వెంశటానుయ్యః కృష్ణాజిల్లా అభ్యుదయ రచయితల సంఘం, విజయవాడ, 979.

న్రైతు భజనావళి సం * గోగినేని రంగనాయకులు 9809,

నైతు భజనావభి నం : గోగినేని రంగనాఆతకులు, ఆంధ శాష్ట్రక తు శాంగన్‌, విజయవాడ, 19049.

లే. సం : టి, సుభాస్‌, విప్లవ సహిత, తిరుపతి ప ము, 1971.

వర్షన రత్నాకరము. సం : చాసరి లక్ముణ స్వామి, సుజనరంజనీ ము(దాతయరశాల్య వీఠావురం 1923, 19890.

విజయగీతావళి, భారత శేడియో సమాచార మం (తిత్వశాఖ, 1964,

విజయేందిర. " అంధ (పబేశ్‌ పౌర నంబంధ శాఖ, మైదరాబాద్‌, (వ ము, 1972,

విప్లవ క్షుని, " విప్తవ రచేయిశల సంఘం, వరంగల్‌, 1981.

విస్తవ శంఖం, ; తెలంగాణ విద్యార్థి (వచురణ, హైదరాబాద్‌. 1996

విశ్వకనితః సంపా * తెలుగుళ విత-రంబని, భారతీయకవిత-నిఖిలేశ్వర్‌ ఇతర జేశాల కవిత-- కె. శివారెడ్డి, (వచురణ * "తెలుగు సాహితీ సమితి మోదరాబాదు, 3991

వీచికలు, *' యువభారతి, 1972

వెండి వెన్నెల, సేకరణ 1 మద్దాభి రఘురామ్‌, కిన్నెర పని కేమన్స్‌? మపాదరావాదు, 19080

వెలుగులేఖలు తీక్కిళ్ళ బలాజ్‌, వై తన్వసాహితి వరంగల్‌, 1976

వెలుగు జెల్లువ. సం * కాంచనపల్లి వెంకట జేవగిరిరావ్రు అస్సాం? 1914

మై కాళీకులు, సం : ముద్దుకిష్ణ్క్య విశాలాం్యథ పన్లిమింగ్‌ వౌస్‌? విజయవాడ, వడవ. ము, 1969. (ప, ము 1986

శంఖారావం, సోషలిస్టు వల్లి శేషన్స్‌, గళటూరు. 1972

మహోదయం, శివశంకర శాన్త్రి అం(ధ(పచారిణీలిమి. డ్‌ కాకినాడ! 966

న! శృంగారకంకాభరణము. నం'* గంటి నత్యనారాయణ శాస్ర అంక ష్మతిశా ముద్రణాలయం, వెన్నఫురి, (ప, ము, 1980 సకలనీ౭ి సమ స్రోముం మడికిసింగను సంపా : నిడుదనోలు వెంకటరావు, డొక పోణంగి (శ్రీరామ అప్పారావు, అం, సా,అ, క్‌ ము, 1968 సఖ్యతాకిరణాలు సంపా * జి, (శ్రీతై లం; మైదరాచాద్యు 1999, నమరగీతి, సం: వే, సంసింహో రెడ్డి వైతన్యసాహితి “హైదళాచాద్‌, 3 ము 1968, సమర వీజయ,. (శ్రీనివాస్‌ పహితీ సమితి, మ్రైదరాబాదూ(ప.ము, 1978 సాహితీ కుసుమలు, సం : వున్న అంజయ్య, సాహితీ మేఖల చుం _ తూరు 193కి సాహిత్య సురభి విశ్వవాథ సత్యనారాయణ, ఎనొొఎ.ఎన్‌, అండ్‌ కో, హైదరాబాద్‌, (వ ము, 196 శ్రీ నం : జూత(ర్రీ, అభ్యుదరు ళచయితల సంఘం, ఖను శం జిల్లా 1981 న్వరమాలిళ. సం : టి, రరగస్వామి, సాంక్కృతీ సమాఖ్య వరంగజ్లు (ప ము, 1981 స్పృవాం : అంధ పారన్వత సమతి, కుచిలీపట్న 6, 1975 స్వరాజ్య భజన కీర్కనలు * హితకారి (పెన్స్‌ వలూరు న్వరాలు : యువభారతి, (ప, ము, 1978 స్వాతళ్యత్య సుర గీతాలు, నం * జయధీర్‌ తిరుమలరావు, 1995, స్వేచ్చా పథం, నం : నవోయకులు కోగంటి నరసింహారావు, విశా లాంధ పచురణాలయంి ఫిజయవాన 19061, కీ+తువాద గీతాలు, ; హేతువాద నంఘు, సూర్యా పేట,

కత0

వ్యాస౦:

అడుగుజాడలు. సం * పోరంకి దతీణామూర్తి, (శ్రీనివాన సాహితీ నమిలి, ప్ర, ము, 1976,

అభినందన. ( ఆచార్య తూమాటి దొాప్ప మస్టిప్తూర్తి సంచిక ) అల్లి నందన సమితి, స్టైదరా'బాద్కుప), ము, 1987,

అభ్యుదయ కనిత్వానంతర ధోరణులు, నంపా : ఆచార్య "పేర్వారం జగన్నాథం, సాహితీబంధు బృపదం, వరంగల్లు, 1087,

అమృతలహారి. (ఉపన్యాసలవారి "రండవ భాగం) భువన విజయం ప వ్ల శేమన్స్‌, విజయవాడ, (పము, 1957,

అం(ధమహాభారతోపన్యాన ములు, అంధ సారస్వత పరినత్తు, (పం ము, 1957.

అధునిక అెలుగు సాహిత్యంలో చిిన్న ధోరణులు సంపా * ఆచార్య కెకె రంగనాఖా చార్యులు, అంధ సారస్వత పరిమత్తు (ప ము, 19089.

ఉపన్యాసలహరి. (మొదటిభాగం) భువనవిజయం పన్ని శేమన్స్‌, విజ

కథలు (వాయడం ఎలా 1 (శ్రీ పన్లి శేషన్స్‌, మదాను (ప, ము, కే904,

చై తన్యలవారి. ; యువభారతి (పం ము, 1979,

తుమ్ముల సాహిత్యల నంపా 2 వటుకూరి (టపసాద్‌, ఆం సా,అఆ, (ప. ము, 198%,

తెలుగు భాషా చర్మిత, సంపా "భదిరాజకృష్ణమూర్తి, తెలుగు విశ్వ విద్యాలయం, ద్వి ము 1989,

పే!

"కలుగులో తొలి సమాజ కవులు, సంపా: ఆచార్య కె, కె రంగనాథ్తా ఇార్యులు

'చెలుగు వైతాళికులు (నంవుటం-కీ) అం, సా, అ, (పము, 198

"కలుగు సాహిత్య వికానం (1900-1947 ఆచార్య ఇ *ే రంగ నాధా చార్యులు అంధ సారస్వత పరిషత్తు, (ప ము, 1979.

నన్నయ న్యాస పీఠము. (సధాన సంపా * (శ్రీమధునావంతుల గత్య నారాయణ శా్తి, నంపా ః డాకి రావుల సూత్యనారా యణమూర్తి;టీ టిడి, (పము, 1979,

నవ్యసాహితీలహరి. * యునభారలి, (పము, 1967,

భాగవత వై జయంతిక, సంపా : కరుణ,్రీ, అం. సాం అ;పంము.1988.

మవహాతి (19647._71) నంపాా న: ఆచార్య జ, పీ, సుబన్నాణ్యం, (శ్రీ ఇరివెంటి కృన్ణనూ ర్మ వంగపల్లి విశ్వనాథం, యవభారళల్కి (వ, ము, 18720,

ర చన * యువభారతి, ప్ర, ము, 1970,

రామాయణ సుధాలహరి. టి, టి, డి 1966.

వరశట్న విశేషణ. నం * మల్లాది సుబ్బమ్మ శ్రీవిమోచన శిక్షణా శం(దం పౌదరాహాదు, (ప ము, 1987.

వివావాం సంతానం కోనమేనా 1 సం * మల్లాది సుబ్బమ్మ; అభ్యుదయ వివాహ వేదిక, మైదరాబాదు. (ప, ము, 1988,

వివాహము * నేడు-లేవు సం : మల్లాది సుబ్బమ్మ; త్రీ విమోచన శిష్షణా కేం్యదం, పైదఠాబాదు (ప ము, 1906.

వ్యాస మంజీర, సంపా : డొ అమ్మంగి "వేణుగోపాల్‌, మంజీరా రచయిత సంఘం, మెదక్‌ జిల్లా, వం ము, 19098.

క్లేశం

వ్యాస సౌహితీ సంహిత. యువభారతి [పం ము, 19005,

వ్యాసావళి, సం : (శ్రీ శేతవరవు రామకోటి శానన్కి,

శారదా మంజీరము, సంపా * "ఎన్‌, సీ, ఎన్‌, వేంకటా “చార్యులు చఊా! అనుళేశం శా జేశ్వరశర, శై? చ ము 1971.

(శ్రీ విశ్వనాథ శారడ. (ద్వీతీయ భాగం) శాతవావాన స్నాతకోత్తర అధ్యయన సంస్థ, కరీంనగర్‌, 1982.

సారస్వత వ్యాసములు, ((ప సంవుటం ) సం : ఆదార్య జి, వి, సుబి వహవ్మణ్యం, ఈం, సా, అ, (యము., 1069,

పారన్వత వ్యాసములు (ద్వి+ సంపుటం నం * ఆచార్య జి వి. సుబ్రి వ్మాణ్యం, అం, సొ, ఆఅ, (స, ము, 13608,

సారస్వత వ్యాసములు (చ. నంవుటం) నం : వురిపండా అప్పలస్వామి,

సాహితీవాల్ల భ్యముం (ద్వితీయ భాగము,) తణుకు, 1974,

సాహిత్య సౌరభము, సాహితీ సదస్సు, శర్నూలు, (ప ము, 1979,

సాహి త్యాభ్యు దయం. ఫంపో ; వటుకూరి (పసాద్‌, అం(ధ్రపజేశ్‌ అభ్యుదయ రచయితల సంఘం, (ప, ముం 1085. రాను అవార్య రవ్వా (శ్రీవారి. డా॥ ఎల్లూరి శివా

కథ:

ఇరవైమూడు హీందీ కథలు, సంపా : శ్రే నేందకూమార్‌, అనునా దం 2 వేటారి శాభాళ్ళన్ల మూర్తి, సాహిత్య అకా చూ న్య్యూఢిన్లీ (హమ, 104

వు!

ఉర్టూక థానికలం ఆనువాద౦ : "బెల్లంకొండ చం దమాొల్ళి క్ర ఆం, సాం ఆ, (పు ము 1901,

ఓక దశాబ్ది "తెలుగు కథలు, (1864.1955) నఠ : మధురాంతకం రాజారాం ఈం సా,ఆ, (వము, 19830,

ఒళ దశాబ్ది బహుమతి కథలు, నవోదయ ల్లి శేషన్స్‌, విజయవాడ, (వ, ము, 1902.

కథాభారతి. (బెంగాలీ కభానిశలు) సం: అరుణ్‌ కమార్‌ ముఖో పాఖ్యాయ, అనువాదం : చల్లా కాభాక ప్తమూర్తి, 'జీషనల్‌ బుక్‌ (ట్రస్ట్‌ ఆఫ ఇండియా, కొత్తథిల్లీ ,_ పము 1091,

శథామందారము (రెండవ సంపుటం) నం * అవుల జయ(పదాబేవి, అం,సా, అ ్‌ ము, 1979.

కథా (సవంలి, సం +. పెనుగొండ లమ్మీనా రాయణ, అం(ధ్యపేశ్‌ అభ్యుదయ రచయితల సంభుం, గుంటూరు జిల్లా శాఖ్య (ఏ ముం క99,

కన్నాడ కథానికలు, సంపా : యల్‌, యస్‌. శేవగిరి రావు అనువాదం" గాడియారము రామకృష్ణ శర గ్‌ సాహిత్య అఆకానమిా, న్యూఢిల్లీ, 979,

కభింగ కథానిశలు. సం *' చాగంటి సోనయాజులు విజయనగరం, సము, క90క,

గోడమిద బొమ్ముు నం * వెలగా వెళటప్పయ్య, అంధ(పజేశ్‌ బాలల అకాడమీా, హైదరాబాదు, 1979,

జానపద కథాథసవంతి. సేకరణ : డా॥ క సుమతి జానపద విజ్ఞాన నమిత్కి మానస గంగో(_8 మైనూరు, ప, ము, ]96క

కశత

తమిళ సాహిత్య కథలు తమిళమూలం " ము, అరుణాచలం, కెలుగూ నీత; డా చల్లారాభాకృవ్నశర్శు సాహిత్య అకాడమి, న్యూఢిల్లీ ౩ (ప ము 1088.

“కలుగు కథ. సం * డి రామలింగం, సొహిలత్య అకాడమి, న్యూఢి నీ ప ము, 1980.

దళిత కథలు, సంపా : అచార్య చేకూరి రామారావు; మైదరాబాదు బుక్‌ ట్రస్ట్‌? (పం ము, 196కీ.

నూటపదహోర్లు, ((పథమభాగం) నం ః ాళ్ళూరి నాశేశ్వర రావు అదవణా పన్లి వింగ్‌ వాన్‌, విదయ వాడు (వ ముం] 981

పంచవటి. యువభారతి (ప్రచురణ,

పంజాబు కథలు, నం * హరిభజనకింగ్‌ అనువాదం : పిన్నింటి సత్యనా రాయణ నేవనల్‌ బుక్‌ ట్రిన్ట్‌ఆఫ్‌ ఇండియా, ప).ము;11982.

మరాటీ కథా సంగవాము, సం * అచ్యుత కేశవ భాగవత్‌ , "తెలుగు "సీత : సోమంచి యత్ఞ న్నాం సాహీత్య అశ్రాడమ్మి న్యూఢిల్లి, (ప ము, 1991

విద్యార్థి సౌాహికి, నం * విద్యార్థి రచయితల నంఘం, అంధ విశ్వ విద్యాలయ౦, యం, శీహాచలం అండ్‌ ళో, మ దాసు, (దము; 1%9,

ఏకాంకిక:

వాంక సం[గవాం. శన్నడమూలం = అద్య రంగాచార్య 'లెలుగు డమిా, న్యూఢిల్లీ +? (పు ము, 1978,

నాటికలు, సం * ముద్దుకిష్ట్క యం శీపాచలం అండ్‌ కంపెనీ ప ముం, 19069,

నంస్భుత శూూక్షి ముక్తావళి, నం * ఆచార్య రవ్వా (శ్రీవారి, నుర భారతీ సమితి హైదరాబాదు, (పము, 1986.

19. కకక

సుభాషిత రత్నాకరము. సం ముసునూరి వెంకటశాస్త్రి, రాజమం (డి, (న ముం, 1940,

సుభామీత రత్నావళి, నం; రెంటాల గో పాలకృన్లః శ్వాలిటీ ప్లిమక్స్‌, విజయ వాడ (వః ము 1980,

నగాక్సి సుధాశరిము. సంపా * పండీత పనుమత్ప్చ నత్యనారాయణ'రాజ్య ఆం, సాాఅ., (పము, 1868 ల

సూక్తులు - హీకో కులు నం* కప్పగంతుల మురళీకృన్ల శ్వాలిటీ పన్లీమర్స్‌, విజయవ+డ (ప, ము, 1990,

సామెతలు ._ జాతీయాలు ;:

జాతీయములు - సామెతల కథలు (పూర్వభాగం) రచయితలు మును నూరి వేంకటశాస్త్రి ముసునూరి లశ్మీ బ్రంపతాస్త్రిం వీఠరభ '(దఫుగం, రాజమండడి. _ప ము, 979.

జాతీయాలు- తీకుతీయాలు గుమ్మా శంకరరావు, (క్రీగజేవీ పన్లి శేమన్స్క్‌ హైదరాబాద్‌, ప్ర, ము, 19089,

జాలీయాలు - పుట్టువూర్యో త్తే రాలు మరియు సంక్కృత న్యాయాలు "రెంటాల గోపాలకృష్ణ, శ్వాలిటీ పన్సీషర్స్‌ విజయవాడ, ద్వి ముం, 1984,

"తెలుగు సామెతలు, నంపా వ: డాం దివాకర్ల 'వేంళటావధానిి డా, పీ, యశో దా రెడ్డి మరుపూరు కోదండరామ రెడ్డి, ఆం, సా, అ, తృ, ము, 1974.

తల్పుగు సామెతలు, కూర్చు *" ఉప్పులూరి మురళీకృష్ణ జేవీ పల్లి శేషన్స్‌ః, వజయ వాడ, శ్ర ముం, 1974,

అావాణాళ ణా

ఉపయుక (గంథాలు వావాటి తల శం10102)” 0౯ ఉగుం౧10018 11062006. ౧64166 ఇ 20 1300440100 0? 0౯ ₹0ల6 5 01176. ౨8 ౨,) క60/01006612 0 క51(2010& వేళం0ర66418. ౪01 ₹ 9. 140. 15 66411008 1973-74. వల0/01006612 0 [10029 ఇ0016 1146220016. శ౨ం102/ (1006440600). ౨౯ 101664 62౧౦4 6. 3. ౪701. 1 వ000/01006612 0 106140 1116121686. ౪01. . ఏడమ! 0/2 ఉండి "6009 పల? 00101. క00 ౦0౫00164 0009040808 60 ఉరుంగ019 114౮4౧౯6 0౫09 అంట 688, మం 0౧, 1965. 5809110 నేశ300805109 10 00 శీర? 100207 వేశ2ర0!85. 130010 16 0262100260 ౪01. , అర్షవిజ్ఞానము, సం' డా ఎస్‌, బి, రమునాథాచార్య టి.టి, డి, (వ్రచురణ,, 19088, కన్నడ సాహిత్య చరిత. కర్త * (శ్రీ ముగల్గి, (పచురణ్య సాహిత్య అశాడకూ, న్యూఢిల్లీ + 1970, శావ్యాదర, ము, దండి, వ్యాఖ్యాత * (శ్రీ పఫుళ్తెల '(్రీరామచం్యదుడు, ఆం(ధ(పజేళ్‌ సాహిత్య అకాడమి, (వ ము, 198). తమిళ వాజ 'శ్రాయము, కర్త“ ము వరదరాజన్క్‌ అనువాడకుడు * తమ్మూ వరుల కొదండరామయ గ సాహిత్య అకాడమి న్యూఢిల్లి 1089,

14? "ెలుగు సాహిత్యకోశం, అధునిశ సాహిత్యం, (18511950) (వచురణః సాహిత్య అకాడమి హైదరాబాదు, 1986 నవ్యాంధ సాహిత్య వీధులు, కురుంగటి సీతారామభట్టాచార్యులు; పిల్లలమర్రి వేంళట వానుమంతరావు, హైదరాబాదు, (వబంధ మణిభూమణము. వీకిక, (శ్రీ నిడుదవోలు వెంకటరావు అయ్య వబేశ్‌ సాహిత్య ఆకాడనూ, 1970. (పబంధరళ్నావళి. ఫీస్తిక్షు 19 $9 197). సంస్కృతే సాహిత్య వరి[గ్ర, ముదిగంటి గోపాలరెడ్డి మరియు సుజాతా డ్డి, “తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం (ప్రచురణ, సకల నీతి సమ్ముతము, వీఠికం (శ్రీ నిడుదవోలు వెంకటశావు, అంధ (వ బేవ్‌ సాహిత్య అకాడమి, 1970, సమగ అంధ సాహిత్యం అర్వ్ముదా సంపుటం-క. యం, శేహాచలం అండ్‌ కంపెనీ, మద్రాసు, (ప ము, 1065. సాహిత్య చరిితలో చర సీయాం శాలు, ఆచార్య జీ వి, నుఒవా ఫ్రం "తెలుగు అశాడమా, హైదరాబాదు, 1991. విజ్చాన సరన్వము, వాల్యూం నెం తిం శానాణానా. ! అనానను

= అనుబంధము -- వరనర త్నా కరవు ఖు (విమయాను _కమణిక)

స్రథమ భాగము :

వుర. వు సౌధ, వ,- పరిఖాంవ,- రథములు, గోపురములు- వీథులుు అంగ ళ్శు, (యావా శ్రగులు,తత్రియులు, వైశ్యులు, ఛూ దులు ఫుష్పలావిశలు, ఇాలిపాలికలు, వోలికులు, నస్యంవ,, సాలభంజికలు, వనుగులు, గుజ్జములు, ఏశభటులు, "వేశ్యలు అభిసారికలు విటులు? వన వం వనవిహారము, ఫుష్పాపచయము, మలయమారుతము, రాజ వ రాజసభ, అస్థాన మండపము, రాచనగరు కీర్తి, రాజ్యపాలనము, (ఫ్రీ మ, వౌలిక, యువతి వృద్ధ పద్మీనీజాతి శ్రీల, చిత్సినీ జాలి స్రీ ల్క కంఖనీ జూతి (స్ర్రీ+లఎహా స్తి నీజాలి (స్రీలం (క్రీపా9ముఖ్యమూ (స్రీస్వభావము, గరక్షూణము, కేశ్ళమాత పురుషు వ, బాల శ్ట్‌ముః యావనము, వార్థకము విరహిణి విరహి, శాసారము, జల కడ, మధు పానము, మన్మథ ఉపొం, చందం ఉపాం, మలయానిల, ఉపా (₹మక, ఉపా, వీకాది ఉపా, వినిరోపచారములు, ఏవాపహాము, వినాహాలంకృతి, ఏివావాగ్భృవాము,. విహవామండపము, విప వా యాత్ర (కంత అరణము శేభీగృహము, సఖజనహితోప దేశము? నఖీజన నిర్ణ్మమునము నూతన వధూవరులు సనఖీజన పివోస వాకు ములు శయన పద్ధతి నురత పద్ధతి సురతాంతము గర్భిశి చాలెంతే, "వేగుచుక్క, కోడికూత, పభాతము సూర్యోదయము మధ్యా తమో.వ నతత్రములు చందోదయము వెన్నెల వసంతర్తువు

న!

(ీమ్మర్తువు వర్ష ర్తువు కరదృర్హువు హేమంతర్హువు శిశిరక్తువు అర ణ్యము ఆటవికులు అటవిక (స్రీలు, ఆటవిక వస్తువులు ఆటవిక పల్లి, ఠపోవనము, పర్వతము "వేట వేటకాం[డ్రుు వేట సాధనములు, వేట కుక్కలు, వేటకుక్కల వేళ్ళు "వేట ధర్మములు యుద్ధ వు యుద్ధ రంగము, యుద్ధ సేన యుద్ధయానము, యుద్ధఖేరి ద్వంద్వ యుద్ధము మల్ల యుద్ధము, (స్రీయుద్ధనై వుణ్యము: యుద్ధధర్శము, సదీ,వ నదీ నామ విశేషములు నంగీతము, రాగ వెేేషములుః మీులనానుములు; వణ, వీణావాద్యము? మృదంగ వాద్యము, నృత్యెము; అభినయము, ద్వితీయ భాగము : ((పకీర్ణకములు)

పరత తృస్స్తు౩, విన్లున్తుతి మపే+శ్వరస్తు తి (వ్నాస్తుతి హరి చారస్తుతి (క్రీకృన్లన్తుతి, (శ్రీరంగాశాయిన్తుతి, (క్రీీరామస్తు తలయ్మణ స్తుతి భరతస్తుతి శతృఘ్నుస్తుతి అంజ నేయస్సు & గరుడస్తుతి, సుదర్శ నస్తుతి పాంచజన్యస్తులి, కామోదకీ స్తుతి నందకసుతి శార్‌ స్తుతి అదిశేషస్తుతి, విమ్యక్సేనస్తుతి వీరభ(దస్తుతి, రవిస్తుతి కుమూరస్సుతి, మల్లి ఖాస్టునన్తుతి, వాయ్యగీవస్తుతి విఘ్నేశ్వరస్తుతి సరన్వతీస్తుతి లశ్నీస్తు తి పార్వతీ, జానకీ, దశావతార మత్స్యావతార్య కూరాసన 'శార వరాహావతార, నృసింవావతార వామనావతార, పరశురామూా నతార్వ రఘురామావతార, బలరామావతార, బుద్ధావతార, శల్కా్య్థావ తార, క్‌ ఎన్నవలౌర, కవి స్తుతులు, కుశవినింద, సప్తసంతాన ములు, కావ్య (పశంస, కవిళా,వశంస, శావ్న'భేదములు, సుకవిమబో ళ్శము, నర్క-వి లతణము, నప్తవిథకవులు, వాచికుడు, అర్థము; శిల్పకుడు, కౌచికుడు, భూవణార్ధి, మార్చవానుగతుడు, వివేకి, అష్టా చశ వర్షనలు, కవితాపాకములు (దాకూపాళము, నారిశేళపాకము, శవిత్వము. శావ్యము, నవరసములు, శృంగార ర, కరుణంరం, రొద, ఈం, వీర ర భయానకరం, బీభల్చ్స రం, అర్భుత ర, శాంతరం, కృతి

150 సమర్పణము? ఆకుకవితా నిరసనము; ఆశీర్వచనము, కకం ప్న వందనము, గురుడు--శిష్యుడు; గురుధర ము నిష శ్రైధర్ధుము? గురుకు ళూూమ్మ విద్య, విద్యలు? కళలు, ధనుర్విజ్యా నై వుణ్యము, శకనవి ద్యలు విదా వ్రగొన్యుదు, గురువు లేనివిద్య, కరణము కమ్మరి, గొల్లలు? సుద్దుల గొల్లలు, చండాలుడు, ఇవాకల్తి వెడు విద్యార్థి +, చోరుడు జంగములు జాలరులు ఎన్థికుడు బలిజ శెట్టి బుడబుక్క-లవాడుు మల్లురు, మాస్టీడు శాజసేవకులు, రెడ్డి దర్శిదుడు, చానర్లు వెడ్డపు పుమ్రైడు, లుస్థుడు, లుబ్ధబాహ్ముణుడు, లుస్థతై శ్యుడు, ముష్టి (గూవ్నా ణుడు, _వైదికుడు నింద్యవై దికుడు, "ీదనియోగి వైవ(బావ్మాణుడ , మర్థుడు? 'వేదోపాధ్యాయడు? వెన్లవులు, సాతాని సువర్ల వర్తకుడు, స్వర కారుడు, వైద్యుడు నవారిబోయలు కొముకుడు జూారింలం? బంగమురాలు, వంచకులు, శృతఘ్నుడు; కార్యసాధకుడు శాముకీ వట' వాక్యములు, చి్యగకారుదు;ు చి(తపటములుః భాతమైద్యుడు, భళాభుడు రాశసులు? మన్మథుడు మన్శుథపూజ వసంతోత్పవము, వ్యుతోత్సవము; ఉపనయనోత్సవముః కందుక్మ కీడ 'చాల్యక్రడలుః ఛాలిశా(ీకలు: దాగుడుమూతలు, డొలికా విళోరము, రాచ(కీడ గృహ వ, బ్రావ్మాణగ్భవాం.వ =*వైె శ్యగృవాము శూ దగృపహము, రెడ్డిగ్సుపహాము బలిజగ్భహము తిలాఘాతకగ్భహము; వేశ్యగృహము: వేశ్యా కేభీగ్ఫృువాము. నూతిశాగ్భృవాము, (స్ర్రీనూన్నగ్భవాము. వంట కూటియిల్లు చాకలియిల్లు అన్నస[తముః పానీయశాల ేతగాని యిల్లు; నేతగాడు, రాట్నము నూలువనడుకుట సంత రచ్చకొట్టము, అరాచకరా[తముః పాడూరు, చెండాలవాటిక శ ((శానవాటిశం వేశ్యా శాటిక, జేవాలయముః. (గ్రామదేవాలయము జాతర, ఆకాశగమ నము, కోళ్ళపం దెము?- కుక్కుటనామ విశేమములు, స్వారీగుర ము; గుజ్రెపుస్వారి నెత్మేము? అకక వృతుము మళ్లి వృతీము?ః శమివృ తము జంబూ వృయము జీవారి, పల్లకి, తూగుటుయ్యెల, జేళాలు,

16] పొదరిల్లు కంచెర సామ్యగి గొరియలు మేకలు గోవులు వృవభం ములు మహోతుము, మనుబోతులు: వేళ్ళు దుప్పులు, వానరులు, నర్చము* అడవిపందులు? వ్యా(ఘము, సింపూము భల్లూశము చిలు కలు? హంనలు గరక్శంతును పావురము; చేగల వేళ్ళు తుమ్మెదలు చ(కవాకములు చ్మకవాకి, నియోగిని జలచరములు, ేశములు ఆం(ధబేశము ఘూర్హర వేశము కళభ్గింగ'దేశము కర్తాటచేశము మవో రాష్ట్రచేశము గాామములు, 'వేగినాడు పాదనంవాహనము (ప్రణయ కాడనము పాదతాడనము, పాన్చు వింక్తు బాణమూలు బావి ఆయు " భనామ విశేషములు ఘటనామ విశేషములు భూషణ ఏెేశేషములు ఛాన్యాదులు. వృతదోవాదము?, వృతజాతులు* చిజుచెట్టు: కాయ గూరలు ఫలజూతులు ఊరగాయలు తీగజాతులు, కంపలు, దీపవిశీ మములు, విద్యుద్ధీషములు, ధూపవిశేషములు మగంధద)వ్యాదులు, "ాణసంచు, వాద్యవి శేవములుః వనశ్ర్రనామవిశేమములు చామర పరిచర్య, దధిమధనము సవతులక్రయ్యము, సపత్నీభావము స్నాన పగ్ధతి భతభోజ్యభోజనాదికము "తాంబూలము: అభ స్టంగనాదికముః పూజాలంకారము, స్వయంవరము పట్టాభిపేశము: సంతర్పణము, 'రాజుముస్తాబుః రాజుఫుర్నసవేశము రాజ్య పతివందనము రాజదర్శనో త్పుకతలుః యువరాజు మంతి మం[_కాలోచనము సేనాధిపతి, ఎఆు కసాని మం_తసాని, మాతంగ(స్ర్రీ వికృత స్వరూవిణి. ఉద్దారుడు (రాజభటుడు)? చెలికత్తె చెలికాడు, చెలిమి, మోహలేఖ శుఖ లేఖ, అనపల్యత, పుతసంతానము పకి్యవత భార్య, భర్త, దంపతులు అను రూపదాంపత్యము పతిభ క్రీ, భర్మ్భృ సేవ భర్హ్భృవియోగిని వితం తువ్చ పతి వతలళన్నర్షధర్శుములు (శ్రీధర్మ ములు, శిశుపోమణము, (శ్రీశజ్గాంతవాసము (ఘోషా), ్ర్రీవిద్య పర(బవ్నాము వి్యగహో రాధన నిరసనము, వశేశ్వరోపాసనము కనన వనవాసనిరసనము, జాలిఛేద్‌ము.. ్రో్య్యట సంతి

కేకల తృతీయభాగము * చతుర్ధభాగములలో :

(బవ్మావిష్ణుమ హేశ్వర సృతి, వాణీల! (పార్వతీ స్తు, (శ్రీవేంక శశ్వరతి, నృసింహ స్తుతి, దత్తాత్రేయ స్తుతి, భీమేశ్వర స్తుత, మహే-ంది స్తుతి గంగా స్తుతి, బివ్మూ విస్ణువు, ఈశ్వరుడు, శేష శాయి వటపతాయి? (శ్రీరంగశాయి, శార్‌ బ్లపాణి అర్థనారీశ్వరుందు, రాముండు, కృన్ణుండు? కూర్మావతారము, పరశురాముడు, నృసింహ మూర్తి, వరాహమూర్తి దశావతారములు, వామనుడు, మాధ వు(డు? వీరభదు)ండు, విశ్వరూపము, "వేంక శేశ్వరుండు; భీయేశ్వరుండు రామేశ్వరుండు, విశ్వనాభుండు, వరదరాజులు, వృషభేందు)డు, మ! వుండు, అష్టదిక్సుతులు? ఇం్యదుండు, కులేరుండు;ు యముండు,ు యమకింక రులు, బలిచ్యకవర్హి వేతపాలకుందు, నారదుండు, విశ్వామిత్రుడు, వసిష్టుండు, ఐాలీ కీ "వేదవ్యాసుండు, మార్క-౦దేయుండుు అగ న్యుండు, మనవాళమహాముని, సప్తర్డులు, ప్రస్లోదుండు, విిపనారాయణుండు, ఆంజ నేయుందు, న-ర్యుండు, చందుడు, తతుకుండు. కలిరాజు,

శాముండు, కో9ధుండు, మోహము; లోభము, రావణుండు కుంభ శర్టండు, వాలి, సు(గీవ్రండు, కబంధుండు, హీరణ్యక శ్యపుండు నరశకా సురుండు, సారంగధరుండు, పొండవులు, ధర రాజు అర్జునుండుః దశర థుండం, రాజ (గేన్హులు, "జీవతలు, బిల్హ ణకవి, పద్మ నాయకులు లమ పార్వతి, విశాలాతమ్సీ, జగన్నోహిని, రతీబేవ్తి అప్పరసలు, రంభ, ఊర్వశి, మేనక, మోహిని అహల్య, చితాాంగి, "జీవ బేవి మధుర వాణి, పూతను ఆాటక, కుబ్ద మునిక న్యలు, స్వర్ష లోకము, వై కంఠము, వజ్‌్లౌనము, నత్యలాక ము, ఇవాపరలోక తారతమ్యము, స్వర్గమునంగల లు. ఫుణ్వళష్మ్మము, నిర్భతిలోకము వరుణలొకము, ఈశాన లోకో యో నూర్య! చం(ధలోకము,; బుధలోశము, అంగారక లోకము, బ్నవ్హాస్సృతిలోక ౩ శనైశ్చరలోకము, నరక్రలోకము,

వం) 158

అలశావురము పాతాళలోకముః శాశీవురము జగన్నా థము (శీరంగము శాంచివురము గయ చద్వారకావురము, కోభేశ్వరము శివిలుబుత్తూరు, ఫీథక్రావురము, సర్పపురము? దతూరామ, పల్వెల, బొబ్బిలి, (్రువ్మా నభః ఈశ్వరసభ ఇం్యదసభ, రామనభ కృష్ణనభ, వరుణనభ, కుబేర నభ, మయనభ యమసభ, (శ్రీవైలము, అహోబలకే లము; వేంకటా చలము వీరభద్రాచలము? హీమవత్పర్వతము మేరుపర్వతము, మందరపర్వతముః వింధ్యపర్వ్యతము సించోచలము బదరీవనము, అగస్తా_శమము, నైమిశము తీర్థ సేవ వుణ్యతీర్థములు శాశీతీర్ధ మహిమ, నుణికర్లి కా(ప్రభావము కలహంసతీర్థమాహాత్మ్యము (లివిష్ట్ర పేశ్వర మూహోాత స్యైము ఓ శాం చేశ సరమాహోత సాము శేచారలిం గేశ్వర తీర్థము: తిరుములయాత) గంగానది గోదావరి కావేరి నర శద ఆకాశ గంగ శ్నీరసాగరము, ఐరావతము ఉచ్బైశ్రవము కానుభేనువుం కల్చ్బవృతయము, పారిజాతేమ్యు సుధ ర్థాసనము సౌభకము శేషపాన్ను, వుష్పుకను, విమానము, రశాతనవిమానము, పాశుపతా శ్రుము నాగాస్ర్రము, "వేదములు, సత్యన్వరూపాదులు: నత్యము అసత్యము? సజ్జ నపద్ధతి, స్ట నసవావాసము సజ్జ నదుర్దన తారతమ్యము సాధుదర్శ వము, దుర్దనపద్ధతి, మూర్‌ పద్ధతి, చాత శానధర ములు, అన్న దానము; పానీయదానము భూదానము, గోదానము సువర్ష దానము, కన్యా చానముః విద్యాదానము ఘృతిదానముః గరగచానము, తిలదా నము నతరదానమూ ఛ(లౌదిదాననులు, భార్యాదానము వృత రోపణము, సుమశోధూపదీపనె వేద్యాదులు, బ)హ్మ(పలిస్ట, విన్లు (వ౭ిష్ట శివ్యసళిస్థు తరుతటాకాది (పతిష్టలు భక్షీమార్లములు: భక్తులు _ఖాగవతులు? ళ్జునులు విన్లుక థలు విస్ణుక థా(శవణము, విముభక్షీ, విన్గుపాదతీర్థము: విష్ణునామసంకీ రృనము విన్హునామ[పభౌనము: విన్లు నుం్యిశవభావము. విమ్లుపూజ విస్ణుభ కిరహితులు (శ్రీమన్నా రాయణ శవచము, శివళక్తుండు శివనామసంకీర్త నవమ శివకవచము, కివభక్షీ?

కేక్‌కీ శివపూజ, రామనామము వి ఘ్నేశ్వరపూజ "చీవపూజ అలిధిపూజ, (శాన్మా శ్రళపూజానమస్కా-రములు, -జేవవితృపూజా కాలములు నూర్య నమస్కొా_-రము అర్ధ్య(పదానము నంధ్యాపందనము గాయశశ్రీ అతిధి సళ్కా-రము ్రైవ్యవతములు ఉమామహేశ్వర(వతము కేదారగా ర్మీవతము శనివారోల్సవము; సోమవారోలత్సవముః ద్వాదశీస్నా నము, మాఘస్నానము కార్తీకమాసము: వీకాదశీ వతము, ద్వాదశీ తము (శయోదశీవతము, శనితయోదశి, బెల్వపంచమి(వతము, సప్తృరూ[వతేము అష్టమి[(వతమ.? నవమివ్రతేము? దశమివ)తము? శివరాతి, సంతాన్నపతములు, మం_రములు చింకామణిమం[ తము, పంచాక్షరి మడాత్సరి అస్పక్షరి 'శారకమంతము ఖేచరీముద), భూచరీ ము[ద మధ్యమముద) మణ్ముఖీమ్ముద శాంభవీముుద ఓం కారము జపము? తపము? బొట్టు ముఖచివ్నాము తులసీమవోత ము: విభూతి భారణము; రు దాత్స్షధారణము, సాల(గామము, ధాన్యము నమాధి, స్వయంవరము ఘోషయా(త వైనవయడద్ధము యజ్ఞ పద్ధతి యజ్ఞము యజ్ఞ శాల, అఆత్మయర్హ ము అధ్వరాశ్వము, అశ్వ మేధము 'రాజసూ యము ఫురాణ(పశంస శాల పమాణముః మహోత్కాాలము (బహ శై కల్పము, సంఖ్యాసీశము నత్మతరాశి, అమి హిణీసంఖ్య చతుద్యగా చారవర్తనలు కలియుగము: కృతయుగము, కృత, చేతద్వాపరములు, కశుభశకునాదులు దుశ్శకునాదులు- దుర్శుహూ రము మరణసూచ నలు, లగ్నములు; వుణ్య కాలము, వుత్త ఛస్విశారము పుత్త జనో త్స వముః అారసాలు (పతాపవాక్యములు, రోదనలు: ఉత్సహము కాదను కామము [కోధము శోభము: మోవాము మదముఃమాల్సే ర్యము అజ్ఞునము: హోస్యము, భయము: భయానకము (ధ్ర ర్యముః చింత తమ, మూర్చ దశావస్థలు, దమము శమము, (పడ్డ వియో గ్‌ము జాత్యము దూత యావనగ ర్హణము శరీరగర్హ్హ ౯ఇము గౌర్హ ఫ్యగర్హుూము కోపగక్ష్మ ణము శోకగ ర్ధణము, తృష్ణాగ రణము

]ఫ5 లోభగర్హణము నురాపానగర్హ ణము, పురుమగ ర్హృణము, రాజగర్హ ణము వేశ్యాగ కణము, వ్యసనములు, మృగయాసక్తుయ, జూదరి్కి వేశ్యాధర్శము, ధర్మపంచకము, ఆశ్రమము, అ)శమధర్మములు? వన్తాచార(కమము, కులోచితధర్శ్మములు? వృత్తులు బిహ్మచర్యా (శమము, గృవహాస్థా,శమము, వాన్యపన్థాాశమముం సన్యాసాాశమము గృవాస్థధర్శుములు, యతిధర్శములు, ఆూగిధర్మ ములు? మునిజనక్భ త్యములు (పవర్తినివృ త్తి ధర్గ్శములు, ('బావ్మాణధర్మ ము, త్ముణియ ధర్మము వైశ్యధర్ధము ఈూ(దధర్శము, (ుమ్మాచారి, యణ ఇోగి, ముని, వృద్ధముని, సిద్ధుడు, అవధూత, యోగిని, మునిశు కూూమ అహింస, మాంసభతుణము, పంచభూతములు? వీండోత్పత్ని క?నుము, (పక్ళతి, మాయా(పపంచము జీవులు, మానువజన్నం పరోపకార పొరీణులు; పరోపకారపరద్ధతి, బై వపౌరుషములు, దై వళ్ళత ములు, గ్రవాచారము, కర పద్ధతి పూర్వశర ఫలము, ఆరిషడ్వర్గ్లో దులు, ఐహీకము, ధర్యార్థకామములు, ఇం్యదియలోలత్వము, ఇంద) యనిగంవాము, యాగప్ర)కాకము, జ్ఞానయోగము? సంఖ్య యోగము, 'కామసయోగము, రాబసయోగము, సాత్విక యోగము, అధ్యాత్మ విద్య-యమనియమాదులు, ఆత్మేరతుణము, నిర్గుణము,సంగవిరక్కు ండు, సమాధి, వేదాంతము, వైరాగ్యము, తత్లపేశము, నంచారములు సాముది%కము (భాగ్యలత్షణములు), బ)హ్మావిజ్ఞాని, కంద్ధాభక్తులు, తలిదండు)లు: వీరృభ క్రి మాతృ భక్షి? బుణపత్రేము పొమిసరీనోటు), దొంగపావీ.. న దంతధావనపద్ధతి, భూమణధాకణపద్ధతి వనశ్ర్ర ఛారణపద్ధణ్‌ వ్రష్ప్రధారణపద్ధతి, చందనచర్చాపద్ధతి, వృత్నువు వృఫలలతుణమం, గోశకునలత్షణము, పతీ,శకునలత్రణను, విత్తనము లుచల్లుట, గృహలక్షనము, శాలమ్లావస్థితి, చమేఘవిమయము, ఉలుము నిమయము, మెటుమువిమయము, వ్యతధనుర్విషయిము, బాలగువా ములు, ధనపా9ముఖ్యత, ధననిరసనము, నవరత్నములు, నివ్వాళులు,

క56 జోలలు మేలుకొల్చులు, జాలిపద్యములం, చారిద్య్రము; మౌముమ్ము అళావృష్టి, గంవాణము, నౌబత్తు, కోలాటము? సుపుమ్త్రడు, వుత్త్ర గర్హాణము, గురువులు, శిష్యులు, రాజక న్య కాగురుండు, రాదస్వప్నము, రాజనజరులుు అసనళేదములు, నాడులు, చ([కములు, శాయసిద్ధి మకోనిశ్చలత, ఎలుక, స్వప్నా దుల తెటుమరణము, శీరసాగరమథ నము, వి(పథసాపహరణము, పరదా ఠరాగమనదోషము, విస్ణుపట్టాభిే. కము, 'రామపట్టాభిపే.కము, భారతముహిమము, గేం దమోత్షము, పస్లోదచరితి వామనచరిత, "వేణుగానము, నోవీకావస్తా) పహుణము, ఉాపతీవస్తా )పహరణము రుక్సిణీక ల్యాణము, క స్తలీలలుః శాభీయమర్దనము ఉలూఖలబంధనము, మృదృతుణము, విశ్వరూప దర్శనము అష్టనపరాజయము, వరూధినీ (పవరాఖ్యులు: సుభ దా ర్టునులు యత్శిపశ్నలు నహుష(పశ్నలుః (భమరగీతలు: రావణుని చర్యలు, గోవగ్ధనోద్ధారణము వాలిసు ల్రీవుల యుద్ధము ఆంగదు రాయబారము ఖాండవదహానము లంశాదపహానము వృ'త్సాసురవఫ, బకాసువరధ రావణవధ 'ఆాటకాసుకవధః వృవభానురవధ్య కంస వఫ శివధనుర్భంగము, సీతయగ్ని పివేశము భిష్మున కగ్ని సంస్కాం రము (శ్రీశృష్లని ర్యాణము? రాబనీతులు: సామము, దానము భేదము: ఉపేక్ష, దండనీతి దండోత్ప త్తి శతు9) రాజులజయించువిధము, శాష్ట్ర జనులధర ములు, రాజసేవాధర శ్రములు, లోళనీరులు గంగా'(పభౌ వము గో బావా ఛొ(వభావముః చోవులపావనశీక్షైళ్లు, కవీలనోమహోను భావము, అష్టవిధివివావాములు, కెరసాదిపు_త్హ్రఖీభములు సహో దరాదులు, అపాతిపురువులు అ పేయములు, నభోఖ్యములు, పంక్షీ దూమకులు; వైతృశవిధమ్ము , ఫై ధ్థికియ, లితోదళ [(పదానాదులు, ఉపవాసవిధులు అచాళ్తీన్తే *శిష్టాచారమిలు, శాచవిధులు, (పాయశ్చిత్తములు; పుణ్య కార్యములు, పాపకార్యములు; పాప కర్ములు, పాపని _స్తుణము సత్యలోశచాసులు, నరక వాస కారణములు,

167

అ యుర్వృద్ధిషయ కారణములు, ల క్యీనివాసస్థానములు, లకీ నృకటామో ర్హలు ల క్నీకటామోనర్దుల్కు మోరూర్షులు మోతసాధనములు, "ఇెలుగభామ్మ. మిశిప్రబంధము, గ౦ంథరచనాసమయము, కవితా కన్య నరకృతిపతిత్వగర్హ్యణము, సంస్కృృతకవి స్తుతి అం(ధకవి నుతి, సుకవివర్శ్శ సము, చ(కబంధము, ఖడ్ద్డబంధము, రథబంధము, శంఖబం ధము నాగబంధము, చాపబంధము, ఛ్యత్రబంధము, ఫువృమాలికా బంధము, గోమూూ(త్రిశాబంధము, పద్శబంధము, కంకణబంధము, అష్ట దళపద్ధుబంధము, తలకట్లకందము, గుళ్ళళందము, వత్వములకందము, వకాతరకందము, ఓష్ట్యము, ఓన్హ్యునిరోస్ట్యుసంక రము, అచలజివ్వాము, ద్య్యాతరికందము, ద్విరు_కిశందము, త్రిపాాసకందము; ముుక్తపద గ్‌ 9 స్తము, సస్వతః ప్రాససిసము, సర్వలఘునీసము, ద్వంద్వపాాస శందము యతి భేదకంవము, కబ్దచితంసీసము, పాదభ్రమశందము, పాద యమకము వృ _త్తీకందగర్భ సీసము, అంధ)గ:ర్వాణ భాపాన్షేషము? నవ్యగహరత్న విధాననీసము, పాజాంతపాదాది ముక్తపదగ_స్తము సించోవలోకనము కృపదగ) స్తము, వృ _త్త్యనుపాాసము; లాటానుప్ర సము, ఉఛయభాపాకందము;, అనులోమము; సగర్భశంద!,తము గర్భితకందము, గర్భగీతము, చతుర్విధకందము; శూఢ సూచమవీనము, సంవర్సరయు క్తృసీసము, ఫలశ్రుతి మంగళము

తం?

నాం...

అ, టళలనవ: హో నో

సంకేతాలు ఆం. సా, అ. _- ఆంధ్రపదేశ్‌ సాహిత్య అకొడమీ ఉపాం ఎ. ఉపాలంభము తృ.ముం _-.. తృతీయ ముదిణ ద్వి- ము ఎ... ద్వితీయ ముదిణ ప్రి, ము. _-.. పిథమ ముదిణ రం తాః రసము ల జా అక్షణము వ. జాజా వర్ట న సహ 1 "జ ఫ్‌ నంపా, ఎ సంపాదకుడు | శరై ల. సంపొ, వం ఈ: స్వషపాదక వర్గము న

సవరణలు ప్పట పంక్తి తప్పు ఒస్ను 2 16 సంగహించి సంగ్రహించి లి 10 చిత్తముందు చిత్తములందు శ $ నస్తుస్వీకరణలో _ వస్తుస్వీకరణలో 0" 14 అపరూప అపురూప 8 ఈ వెద్దిలట్టు పెద్దిభట్టు 1 క] సంకలవిత్వతం సంకలనతత్త్వం 02 హెడ్డింగ్‌ కావ్యవర్షనావర్ణవం కావ్యవర్డ నార్జవం క ళళాజుడ- ఈక

ల స... క వాముంత్తాతునన యను. ఎకు వి చామ వాము వను నము. వతు ఎన సా క్రి కకక కలకంికి 880 నా శా ంణస్సు 8040౧ - 533 124 ॥ ర నా నే (ఎన వపు జ్ఞైకకలాల గురించి డా! జి యన్‌, భాసన్నరశావు లెలుగులో పాతకాలు అనే పుస్తోం రాయటం ఆహ్వా నించదగింది సగట. వ. ఆచార్య చేకూరి రామారావు, వ; సక గ్‌ హా క న్‌ ఖీ ల్‌ ఆవదార్య ఎస్వీ= రామారావు ము 1. న్న క సో శెంగింటికీగల భేదాన్ని నిర్ణయించటం న కానన సదవగావాన నర్చడిందె. నిర్మాణ “ఇహ, ను సాం | సం న. క ల టా స్త శళఖాలను పరిచయం చేసే! ల " ంం నస. న. వన యి సమ! |