Telugu Telugulo Sankalanaalu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

తెలుగుతో సంకలనాలు (&గ౫ంకంపింలం5 1౫ కనిపి రఆ0 ) శాక్టర్‌. గొల్లకోట సూర్యభాస్కరరాపు

౫౧౮0 54న శక్‌ ఉస 4ఉలి ల ఫో లొ. 600పికక0*క 8087 898క8క కకక కెశ౦ కాం 66101862 : అలలు రల 192 “౦169 500 మ000 ౨. ఇరఒ అం కషి కెయలగాం8ి 9 ఉంటం [0 రి తీ కం? ౧౦9166 ల్‌ లీ వి. 6.8. కెకక9కకకక కక్ష ౧“ గ 50000! 91 ౬1673149 (౫ ఛం శౌ8!౮0౮ ౮౧౪6౧911 ఠి 8 0 4 ౮8౮-533 124 గల వో భ్యడత్తం క్త “ టం తల గింజ జ్‌ న్‌్‌ త్‌ న ళు ఈం ఆ. ఉం న. జ “శ, సవ్య ఫీ అననా ననా తననన నానన డడ ఈ వ్పస్తకం "తెలుగు విశ్వవిద్యాలయ ఆన్థినవాయంతో ప్రచురితం

తన్యల్లలా ఎలా “వ్వ్యల్లల్లా స య్య్యల్లిడా ఉాల్లడా చాలా ఎన్యన్యులూ నాన్నలా చర్యా స చ్య్య్వడా చాడా ఎ్య్య్యాఖ్రా అ౮౦కితం౦ భగవాన్‌ వత్యపాయి పాదవద్మములకు అవయమొ యెసు. ఎయెయమె న యెమి నము లయు-...ఎలయు- ఎవని వయ నియమ ఎవి. తయొ

కృతజ్ఞతలు ననున

ఈ శాఖపై ఒశ అవగావాన కల్గించిన (పాతస్మరణీయులు (శ్రీ నిడదవోలు వెంకటరావుగారికి ప్రథమంగా నమస్క_రి సున్నాను

ఈ అంశంపై పఫున్నకం (వాయమని 'విమ్న కట్టి, చ్రేరణనిచి ఏన ఆచార్య రవ్వా (శ్రీహరిగారికి

పుస్తకం (వాయటం మొదలు పెట్టిననాటినుండి పోఛత్సహిస్తూ సంజీవోలు తీరుస్తూ కొండంత అండగా నిలిచిన ఆచార్య బేతవోలు 'రామబ్రహ్యాంగారికి,

మంచిపని చేస్తున్నారని మంళొన్ని నలవాలిచ్చిన ఆచార గ ఓ. విం సుబ్ర్యవ్మా ణ్య్యంగారికి శ్రీ నిడదవోలు శివసుంద వేశ్వర రావు రికి

ఇలా ఓ చిన్నపుస్తశాన్ని చాొస్తున్నానని వెప్పగానే అమూల్యమైన సంకలనాలతోపాటు సముచిత సలహాలిచ్చిన ఆచార ఆర్వీయన్‌, సుందరంగారికి కొంత వాదోడుగా నిలిచిస ఉపనా శ్‌ సకులు (శ్రీ ఎఆన్లూరి సుధాకఠ్‌ గారికి

అంగ్షగ9ంథాల వివమయం వచ్చినపుడు అర్ధంశాని అంశాలు అవగాహన శల్లిస్తూ తోడ్చడిన సాహిత్యపీఠంనహాయ గ౦థాలయాధి శారిణి సోదరి (శ్రీమతి శారాబాయిగారిక్కి

కోరిన వెంటనే తమ నహృృదయామోదం 'జెలియ చేసిన ఆచార్య చేకూరి రామారావుగారికి ఆచార్య యస్వీ, రామారావు గారికి ఆచార్య జి. విం సుబివ్మాణ్యంగారిక్కి

గ9ంథధపంచురణకు ఆర్థిక సహాయం వేసిన "తెలుగు విశ్వవిద్యా లయ యాజమాన్యానికి,

ఇలా ఎందరో నజోయంచేశారు. అందరికీ నా కృతద్ధతలు.

జీ యస్‌. భాస్కరరావు

అభినందన

సంకలనం అంటే కూడిక, చేర్చు అనే అగ్ధాలయినా సౌహీత ఫ్టంలో కొంత విశీహార్థం వచ్చింది, సామ్యుకూ, ౨ మమ్యుమూ ఉన్న ఖండికలను వకత) సమావేశపరచినదాన్ని సంకలనం అని సాహిత్యంలో వ్యవవాఠి స్తున్నారు,

నంకలనం కాక్‌ శెయిల్‌ లాంటిది. భిన్న రుచులను వకత) పరుస్తుంది. వశ కాలంలో వైవిధ్యాన్ని అంది స్తుందిం సాహిత్య సంద రృంగా వకళాలం అంశు వ్యవధి వమంత లేని నాతివినృతి కాల వమాణంగా గ్రహించాలి.

భామను గురించి చెప్పటానికి నృజించుకున్న భావనను ఆఅధిభామ (ఫీకం12314080286) అంటారు. భాన్యరరావు రాసిన ఈ గంంథం సంకలనా:ను గురించినది. ఈ పుస్తకాన్ని బట్టిదూ_సే పపంచ లిఖత భామలన్ని టిలోనూ నంకలనాలున్నట్టున్నాయి. మౌఖక భామల్లో సంకలనాలుంటాయా 1 ఒకే విషయాన్ని గురించి నలుగురు ఒకచోట కూర్చుని నాలుగు విషయాలు మాట్లాడుకుం శు ఆ వ్యవహార ఖండికను ,విమయ సామ్యభేదాలను బట్టి సంకలనం అనొచ్చునేమో ! అయితే -మాట్లాజేభామకు త్వరనాశం ఒక తప్పనిగుణం కాబట్టి ఆ సంకలనాలకు స్ట్యం ఉండదు, చరిత) ఉండదు, .

సంకలనాల్లో నూత) మే కనిపించే కవులున్నారు. గాథానప్త శ౭ిలో కవులపేర్లు "తెలు స్తున్నాయి కొని వారి ఇతర రభనలు జీఏత విశేసాలూ తెలీవు ఈ సంకలనమే లేకపోతే ఆ గాథ లేమైపోయి ఉండేవి+ .

ప్ర)బంధ మణిభూపణ సంకలనంలో సగానికిపైగా అఆళారాలం దొరకటం లేదం కు వారిరచనలు అదృశ్యమైనా ఈభాగాలను మిగిల్చింది ఈ సంకలనమే కదా |

టీ!

గాలిలో కలిసిపోయే వాటిని పిభాశరళా(స్రీగారు పు సకంగా కూర్చుబ త్తే చాటపద్య మణీమంజరి మనకు దక్కింది. ఈ అవసరాన్ని గమంంచే లత్షణగిం థాల్లో ఉదావ్యాత పద్యాలను వరి ఆచార గ! రవ్వా (శ్రీహరిగారు అలబ్ధశావ్యము క్రావళి (1883) ని పొకటించారు.

సంకలనాల సాహిత్య సేవను గురించి తక్కువ అంచనా "వెయ్య లేము, ముగ్గకృవ్లగారి “వైతాళికులు లేకపో లే కొందరు భావకవులు అదృశ్యమయ్యేవారు. కొడవటిగంటి. "వెంళటసుబ్బయ్యగారిని గురించి మనకు తెలిసేదికాదు. ఆకాలవు కవయితు)లు ముగ్గరెనా “వై తాళి కులు'వ నీ శీ మసకు దక్కారు, వై ళాళికుల్లో సంకలితం అయిన పద్యాలూ ీయాలూ ఇతర(తా దొరళని రోజు రావచ్చు, అ మాట కె స్తే ఇప్ప టిశే అస్థిలీ ఉండి కవి కొండల వెంకటళావుగారి పున్తకాలు ఎక్కడ దొరుకుతున్నాయి అంతేశాక సంకలనోర్ప జర్చునుబట్టి ఒళధోరణికి సంపూర్ణ పా9తినిధ్యం వహించే ఫున్తకం కూరిస్తే అది ఆధోరణిని గురించి రిఫరెన్సు పుస్తకంగా పనికొస్తుంది, వై 'ఈాళికుఆకు ఆ (పతిపత్తి వచ్చింది,

అ శరవాత వచ్చిన 'మసోదయంికు అ గౌరవం దక్క లేదు. వునర్ము దణ భాగ్యానికి నోచుకొలేదు, తేలంగాణా కవుల సంకలనం ఉదయఘంటలు (19$8) మళ్ళీ అచ్చుకాలేదు. సుమారు ఆ ప్రాంతా ల్లోనే వచ్చిన “కల్చని కూడా మళ్ళీ అచ్చుకాలేచు, ఇవన్నీ మళ్ళీ అచ్చుకావాల్పినవిం

ఒక్కో-సారీ పరిగల్లో మూతిమే అచ్చయి ఆయా కథల గంఖాలు రానప్పుడు ఆ ధోరణికి సంకలనాలే రిఫరెన్సు గంంధాలు అవుతాయి. ఇటీవలి ఒకధోరణి తీ వైతన్యకవితు ఈ ధోరణిలో జయప్రభ, కొండేపూడి నిర్మల, ఈశ్వరి, విమలల పుస్తకాలు దొరుకు తున్నాయి. కాని సానితి, ఘంటసాల నిర ్రలుపాటిబండ్ల రజని రావుల పల్లి సునీత వంటి కవయితుిల ఫున్తకాలు దొరళవు, పుస్తకాలు

స. వయదగినన్ని ఖండిశలు వాళ్ళు రాయలేదు. కొని తిఏపురనేని శ్రీనివాస్‌. వేస. 'గురిమాసి పాడేపాటి (1980) అనే సంకలనం చూసి (మ్రీవాద కవిత్వం మిద వ్యాసాలు దంచేస్తున్నారు ఇటీవలి

వ్యాసక రలు

ఇటువంటి సంకలనాల గురించి డాక్టర్‌ ఉ. యన్‌. భాన్క-రరావు “కెలుగులో నంకలనాలు అనేవుస్తక్తం రాయటం అవ్వానించదగింది. నిజానికాయన ెలుగుదాటి పపంచ సాహితే స్‌ నంకలనాలను గురించి కూడా చెప్పాడు ముఖ్యంగా ప్రొచీన సంకఅఆనాలను గురించి ఎక్కు-వ విమయాలు బెప్పాడు. ఈ శతాబ్దపు తొలిరోజుల్లో వచ్చిన సంకల

నాలను బాగా డిగ్క-వర్‌ చేశాడుం శాని ఈయన చేసిన పొరపాటు ఇతేని కలానికి నంశిళ్ళు “వేసింది. అన్ని ప్రకి్రఆయల చశంకలనాలను గురించి చచ్చలోయి వీ పికియలో సంకలనాల్ని గురించిహడా పూర్తిగా చెప్ప లేకపోయాడు వనో. ఒజక6 'చశీయను మాత్రమే ఎనమ్నుకుంట్‌ ఒక పాటి నమ్మగత అయినా సాధ్యమయ్యేది. నంశలనాలను గురించి వెప్పవా'సింది వాలా ఉందనీ చెప్పాల్సిన అవసరం ఉందనీ మనకు ెలియవెప్పటం వరకు ఈ పుస్తకం చెయ్యగలిగింది. ఒక్కో. శాఖగురించి తరవాత పరిశోధకులు లోతుగా పరిశీలించవచ్చు. ఈపనే భాసర్క-రశరావు శాల[శమంలో చెయ్యవచ్చు ఆ దిశకు వేలు భూపిస్తున్నందుకు భాస్కర రావును

అభినందిద్దా౦ం చేకూరి రామారావు ఉ10-92

ఆచార్య ఎస్వీ. రామారావు ఆధ్యములు, కెలుగు విధాగం ఉసా నియా విశ్వవిద్యాలయం శుభాకాంక్ష “కృతులు మును సెప్పినట్టి సక్కృతులు (దన్వి కాంచుకంకును నొకచోట గానబడగ సల నయశాన్ర్ర మతములు సంగహించి (టంథ మొనరింతు లోకోపకారముగను” అని మడికి సింగన నంకలనాలకు నాంది పలికి నిజంగానే లోకోపకారం శావించాడు, వంథోలజియా(ఉ%81(101081&) అన్న లోకుపదం పుష్పామ చయనానికి సూచక మైనట్టుగా నే, ఘనుడగు (పొఢమాలకరి కమ్మని పువ్వులు'హార్చి దండగట్టిన (కీయ నీలిదామము ఘటింపుదు అని సింగన వచించతం శాశతాభీయ మే ఆయినా విశ్వాత ] భావనను ఛచాటుతున్నది. సంకలన (గంథాల సమాలోచనకు పూనుకోవటం భాన్కత రావుగారి పరిశోధనా జిజ్ఞాసకు నిదర్శనరి. సంకలన స్వరూప స్వభా వాలు నిరూపించిన తొలి (పశకరణంలో సంపుటింసంకలన శబ్దవిచారం సముచికెలగా వుంది. తర్వాత వివిధ భామలలోని సంకలనాలను సం్యగవాంగా పేర్కొన్నాపం "తెలుగు సంకలనాలను వర్గీకరించి, (పత్యేక సమియ కావించిన (పకరణాలు (4 $) రచయిత కృషిని పట్టిఇస్తాయి. (ప్యవథమంగొ ఈ 'వయళత్నాన్ని తలపెట్టిన భాస్కర రావుగారిని ' అభినందిస్తూ మలిము(దణలో దీనికి మరింత సమ్మగ రూపాన్ని సంతరింప కేస్తారని ఆకాంపీ. స్తున్నానుం కఠ నవంబకు 19032 డౌః ఎస్వీ రామారావు సికిం దాాద్‌

ఆవదార్య జి, వి. సుబహ్మణ్యం "తెలుగు సాహితి ( తెలుగుశాఖ) యూనివర్సిటీ అఫ్‌ సైదరాబాద్‌ హైదరాబాద్‌ - $00 18౬ పసందైన పరిశీలన

*౯శాబీద్‌ కవిత శనర్హ్యం ₹ అన్న ళ్లు శాబేద్‌ వరిశోధనళనర్ట్‌, 61 అని భావించేరోజులివి. సవతి చిన్న విషయాన్ని గురించి వివరాలు సేకరించి వివరించేరోజులు గడచిపోయాయి. చాని పుట్టుపూర్య్వోత్త్‌ రాలను గురించి శా్య్ర్రీయంగా, చార్మితికంగా, ఆాత్ర్వికంగా వినే మించే వివేచించే, దర్శించేరోజులలో నునం జీవిస్తున్నాం, దీనినే పరిశోధన స్పృవా అంటున్నాం:

పరిళోధన మేధావులే పరిమితమెందనీ, అది అందరికీ అందు బాటులో ఉండదనీ, అవగావానకు అత్యంతజటిలమైందనీ, పరికోధకులు (వజలక దూరంగా ఉండిపోతారనీ లోకంలో కొన్ని భావాలు (వచారంలో ఉన్నాయి. కొని, అవన్నీ [కముంగా ఈ రోజుల్లో కరిగి పోతున్నాయి. వ్‌ జీవితాంశంలోనై నా, వ విజ్ఞానాంశంలోనై నా, ఏ విద్యాంశంలోనై నా,వ శ ళాసాహి త్యాంశంలో నైనా పరిశోధన పూర్వక మైన వాస్తవ పరిజ్ఞానం అక్యవసరమని అధునికలందరూ నమ్ముతు న్నారు. పరికోధన (ప్రజాజీవితంలో ఒళభాగమై పోతున్న ది-ఆందువల్ల పరికోఢన అందని (మూానిపండుగా కాకుండా అందరికీ అందుబాటులో ఉండే నిత్యావసక వస్తువుగా మారుతున్నది

పరిళోధనాంశాలను కనుగొనటం పర్మిశమతో కూడుకొన్న బే (ప్రతిభతో సాధింపదగిన దేవిజ్ఞానపరిధిని విస్తరించే విశిష్ట కేజఃకిరణ మే.

గ

ఆఅయిశా దానిని (పజల కర్థ్‌ ముయ్య్‌టట్లు (వజల అవగావానలో (పవ హించేటట్లు (పతిపాదించి, వివరించే పద్దతులకు ఈనాడు అత్యంత (పాధాన్యం కలిగింది. అగాధమైన వేచాంత రత్త్వాన్ని నవనీతంగా మలచి అన్వా దయోగ ఫ్టగొ నమాబజానికి అందించే ((శ్రియకు ఒకనాడు ఎంత (పాచుర్యం ఉండేదో ఈనాడు అటువంటి పద్దకి అన్ని విజ్ఞాన రంగాలలో, జీవితరంగాలలో, క ళాసాహిత్య రంగాలలో అంత (వచా రంలోకి వచ్చింది. జీటి పరిశోధనలో చెచ్చీది అపూర్వంగా ఉండాలి, శె ప్నేపద్ధతి అరటిపండొలిచి ఆర చేతిలో పెట్టినట్టుండాలి. అవగావానకు అస క్రి ఆమేడితం కావాలి. అంశు నేటిపరికోధన (వజ్ఞా మాధు తష్ణంతో పాటు ప్రజా శాపరిమళాన్ని కాడా అందించాలన్నమాట 1!

జా॥ జ, యస్‌, భొన్క-రకావుగారి ఈ (గ్రంధం చదువ్రునూ ఉంచే అధునిక సాహిత్య పరిశోధనకు సంజంధించిన వ భావాలను అనుభవిస్తున్న ట్లనిపించింది. మరుగుపడ్డ అంశాన్ని ఎన్నుళొన్నా మరులుకాలి పేటట్లు రచించే శేళ్చు రావిగారికి సహజంగా ఉండటంచేత ఈ పని సాధ్యమైంది,

పరిశోధకుడు వస్తుశ్సు నెన్నుగకొంటున్న వ్వ ఆ పరిశోధన వస్తువుకు సంబంధించిన పరిజ్ఞానంతో పాటు చానిదై న ఒక దార్శనిక ప్రవ త్తినికూ.డా సహజంగా కలిగిఉంఈః పకిళోధన ఫలవంతమాతుంది. లేకపోతే ఆది వాస్తవాల సంపుటిలాగానో, విశ్తేషణకోశంలాగానో, వివరాల విలోశనంలాగానో తయారాశుందిం చార్టర్‌ భాస్కరరావు గారు వస్తుతః అంతర్చృష్టి ఉన్న పరిశీలకుడు, దండ కాలు, సంకలనాలు వంటి ఉపేవీ.కాంశాలమోాద పరిశీలనకు పూనుకొన్నా వాటి స్వరూవ స్వభావాలను గురించి లోవైన అనుభవంతో కూడిన అవగాహనను న్య క్కం చేశోకు, సంకలనాలను గురించి ఆలోచన మొదలుపెట్టిన

శి

భాస్కర రావ్రగారు వాటి నిర్వ చనాలను నిరూపించిన తరువాత వాటి (ప్రియా వివేచనాన్ని నివుణంగా చేయటానికి పూనుకోవటం వారి అంతర్జ్భృష్టికి ఆార్కాణ, (ప్మ్యకియను గురించి (పామూణికమైన అభి(పాయం లేని విమర్శకుడు సాహిత్య పరిశోధనను (మంగా చేయ లేడు. (ప్యక్రియా.. వరిజ్ఞానలిగల పరిశోధకునికి వ అంశం మిద కృషీ సాగించినా నన్లేరుప్తై లండినడళకలా వురోగమి స్తుంది,

ఒక అంశంమిద (గంధం (వాసేటప్పుడు అది వవిధమైన ంథంగా రూపొందాలసి రచయిత సంకల్చిస్తాడో ఆ విధమైన స్వ భావంగల వ(్రియగా జాలువారుతుంది. 'చెలుగులో వెలువడిన నంకలన (గంథాలమిద ఒళ(గంథం (బాయదలచుకొం కే సాభార ఇంగా ఆది పరిచయాత్మకంగా గాస్తీ విమయ వివరణాత్మకంగా గానీ? వి న్లేమణాత్మ కంగా గాపీ పరిశీలనాత్మ కంగా గానీ విమర్శాల్మకంగా గాన్కీ వ[శోధనాత్మ కంగా గానీ, రూపొంజే అవకాశం ఉంది. డాక్టర్‌ భాసన్కరశావుగారు ఈ రజణనను పరిశీలనాత్మక వివేచన (గంథంగా భానించి నిర్మించారు. ఇది పరిశోధన వ్యాసంకఠి మె పెద్దది, విమర్శ టోంథంక లక్‌ విలక్షణమైనది సిద్దాంత (ఈ+ిథంకంకు చిన్నది పరిశోధన వ్యాసం కొన్ని (కొత్త వాస్తవాల వ్య క్షీకరణకు పూను శొంటుంది. విమర్శ(గంథం కొన్ని నమన్వయాలను శమగర్పించి ఒక దృళ్చథాన్ని (వదర్శి స్తుంది, సిద్ధాంత(గంధం కొన్ని మాలిక సత్యా లను వెలికితీసి 'వెలువళి స్తుంది. కాగా, పరిశీలనాత్మక (గంథం కొన్ని వాస్తవాల విలువలను వివేచించి వివరిస్తుంది. పరీఖీ,ంచి విముర్శిస్తుంది. ఇలా ఒక్కొక్క. స్వభావంతో ఒక్కొాక్కరచన వెలువడినా ఇవన్నీ పరిశోధన (ప్యకియలో శాఖలుగా నే వరిగణింపబడుకూ. ఉంటాయి, వస్తువును రచయిత నిర్వహింపదలచుకొన్న మైఖరికిబట్టి అయా

గ్‌!

స్వరూప స్వ భావాలు వర్చడుతూ ఉంటాయి. అయితే రచయితకు 'శానిన్నుకొన్న (వ్మకియను గురించిన స్పష్టమైన దర్శనం ఉంళే అది ఆ రచనలో (పతిఫలి స్తుంది. "లేదా పకితలను అయోమయంలో పడ(దో స్తుంది. డాక భౌస్క-రశావుకి తన రచనపట్ల స్పష్టమైన అవగాహన ఉంది. దీన్ని పరిశీలనాత్మక విదేచనగా మలచదలచుకొని ముమ్మూర్తులా అలతాగే రూవ్వుక ట్టించాడ" అందుకు అభినందనీయులు.

శంకలనం-నంపుటి ఈ లెండింటికిగల భీదాన్ని నిర్ణయించటం వలన పఠితకు ఈ రచనను గురించిన సదవగాహాన వర్చడింది. నిత్మాణ పద్దతిలో వర్చ దే మళ్ళాలను నిశితంగా నిరూపించటంతో వివేచనకు మంచి "వెసులుబాటు కలిగింది. పాశ్చాత్యభామలలోనూ, భారతీయ భామలలోనూూ "వెలువడిన సంకలన (గంధాలను పరిచయంచేసే ఆధ్యా యాలు వాస్తవాఖకోపాటు కొన్ని వీలువలనుకూడా పరిచయం వేశాయి. అయితే కెటుసులో వెలువడిన సంకలన (*ందాలను వివిధ భామలలో (పాశ్మార్య - భారతీయ) వెలువడినవాటితో, వాటి (ప్రయోగాత్మకమైన విలునలతో వోల్చి తులనాత్మక పరిశీలన చేసి నట్లయితే పరిశీలనలోని మరొకఅించు సిండుగాఉందేది. రెండు, నుకాడ అధ్యాయాలు (వాసిన [శను అప్పుడు సార్ధశమయ్మ్య్యేదిం

నంకలనప్రక్రియ 'తెలుగులోఫుట్టి ఎలా వికసించిందో పఠిశీతించే నాలుగో అధ్యాయం కొన్ని విలువైన సత్యాలను అందిస్తున్నది “అంశాన్ని ఎన్నుకొనీ విషయంలో (కూడా) పూర్వ సంకలనాలలో నవ్యత అంఠగా గోచరించదు. ఒక్కనీతి సూక్తి విషయాలలో తప్ప కెపచేశిక ప్రయోజనం కూడా కన్పించదు” *“పాచీన నంకలనాతు నాటి శావ్య(పబంధాల మూటుననే తలదాచుకొని "పెరిగి ఇద్ద వయ్యాయి. ..ఈకోజున నీనో శావ్యాలనూటున సెడీచేనడక చాలించి

న!

వాటికంకచు ఉపయోళంగా రూవుదిగ్దుకని, స్వ తం[తమార్షంలో వయ నిస్తున్నాయి”-ఇటువంటి ఫలితాంశాలను వివేచనాత [| మైన విలువ లుగా నాల్గవ అధ్యాయం (వళటిస్తోందిం ఈ(గంథానికి గుండెవంటిది ఈ పరిశీలన,

సనరికలనాల సాహిత్య 'సీననుగరించి వార్‌ భాన్క_క కావుగారు వేసిన నవిమర ఈ నమాకు అయిదవ అధాస్టయంగా రూపొందింది. (గంభానిశెంత విలునఉందో అనుబంధంగా అమర్చిన నంకఅన్నగంథాల పట్టేశి అంతవిలున ఉంది,

చాక భాన్కంరరావుగారి వచనవ్రైలి సరళంగా నృష్టంగాసాగింది* ఠచయిత మనః పవృ త్రి _పత్యశ్షమైనట్లు శైలిలో (_ససన్నత వ్యక్త మాతున్నది. అసక్రిని శేళత్తించే ఒక మంచిపరిశీలనను చదివిన తృప్షిని పఠితకు కలిగి స్తుంది (గంథం, పకిశోధన భారంతో బాధించ కుండా పరిశీలన వ)వృ త్తితో పసందైన తచనగా చదివించగలిగో రచనచేసీన మి(తులు డాక్టర్‌ జి, యన్‌, భాస్కరరావుగారికి శా వృాదయపూర్వక శుభాకాంయఅం | హైదళాబాడు జి, వి సుబ్రహ్మణ్యం శ9.12.1992

విషయసూచిక శ సంక లనాలు-స్వరూవ న్వభాణాలు కేీలొ 1-1 సంకలన శబ్ద పరిశీలన కేం ల శ - క నణయలనాలు-నంపుటాలః శ. 7 కీ-5్‌ నిర్మాణ వైవిధ్యం ళ్‌ పక 1.4. కావ్య విభగచర్భ 14 - 9 లా పాశ్చాత్య భామలలో సంకలశాలం కం. 26 తొ భాకలీయ భావలలో సంకలనాల శవ 48 8-1 సంస్కృతం: వ కి. ఏ. (పాళ్ళతం శక. 95 శ$.8 హీందీ 85-99 ఠి.4 సంజాద్‌ 890, 40 శ్‌ ఫు గురార్‌ శ0, ఉ1 క.6 బెంగాలీ ఉక , ఉత కి.” తరమీళభం కతి శీ కి.8 కన్నడల ఉఈ- టి శ్తీ "ెలుగులో నంశలనాటక = అవిళ్ళావ విశాసాలూ ఉలి. ప (అవిశ్యావదశ 49 - 60 వీశానడళ 60 * 73) క కవిళానంశకలసాలం 68 _- 64 కి నూ క్రిసంకలనా అః 64 = 66

జా $ నాటిశా సంకలశాఆు ఉఈఆ,€౯? త కథానికా సంకలనాలు 67 ఫ్‌ వాస్ట్రస ఉపన్యాస నంశకలనాలు +7- అ 6 వార్తాసంకలనాలు 69 ణా పౌఠ్య్టిగంథాలు +. 78 త్‌ నసంశలనాలు సాహిత్య సేవ (వల్యేక సమిోతు ఆ 7ళ్ట క్‌ - 1 సకలనీతి సమ్మతనూ 76. 88 $=కీి (హౌంధఠళ్నా వళి లశ. 86 $-8 (పబంధమణిభూవణము 87 = 91 ఫ-ఉ వర్శన రళ్నాకరం క [1 ఫ-5్‌ వైతాళికులు 98 = 10 $.6 తరంతరం కి06 _ 108 శం? అఅస్ధ శావ్య నుకావళి 09 = 111 ఫ్‌. 8 తిరుగబడు 1128 = 115 $.9 సామెళలు క16 _ 118 క-10 హిందీ కథలు 119 _- 198 క. 11 సారస్వత వ్యాన సంకలనాలు కఫ9కీ = 127 విజ్ఞాపన క్షం = 180 సంకలనాలు గొన్ని కైలీ = 14ఫ ఉపయు క్త (గంథాలు కేతర , 147 అనుబంధం (వర్శనర త్నాశర విషయాను[(కమణిక) 148 = కేక?

సంకలనాలు = స్వరూప స్వభావాలు 11. సంకలన శద్ది పరిశీలన :

*“కలిః కవీనాం శామధేనుఃి అని నానుడి. సర్వార్థశమైన కల్‌ ఛాతువు! “అనొ(యు) కృత్‌ _పత్యయంగా చేరి *కలని అనే రూపం నీర్పడుతోంది. నమ్‌ అనే ఉపసర్గ చేరి *సంకలని పదం నిష్పన్న మవుతొంది.

నంకలనం అంజే సంళలితము, (వోగుచేయబడీనదిి కలుపబడినది, బలాత్కా-రముగ పట్టుకొనబడినది, చేర్చబడినద్తి మరల పొందబడిసది అనే అర్థాలున్నాయి. ఈ కథైానికి చెప్పిన అన్ధాలన్నీ వెల్టుచాటు అయ్యే వే.

శీడు నంకలనానికి సమానార్థకంగా నంకలితము, సంభానము నంపాదనము నమిీశరణము అనే అర్ధాలు వాడుకలో ఉన్నాయి, సంధాన శబ్దం తప్పు తక్కిన సదాలన్నీ అతివ్యావ్తీ అవ్యాప్తి తో ఉన్నవే. ఈ సంకలన శర్ణానికి సంకలిత, సంధాన శళ్హాలు తప్ప తక్కిన "వేఏ సరిపడీనవి కావు.

నంవుటం ఆశే బరణి, తొల, రం(ధము, అర్ధ చం(చాశారలాా ఉన్న భిమోపాషత్ర, అర్థగోళము, విలువ, ముకుళనము, కురవకపుష్పుము, (గంథము, పొక్కిట వేయు చుంబనము అనే అఫ్ధాలు నిఘంటువలలో ఇవ్వబడినవి. వీనిల్రాశి (గంథ శబ్దం తప్పించి తశ్కి నవన్నీ చరి 'ఏనీయాం

లి శాలు శాదు, సంకలన-సంపుట శబ్దాలకి సృష్టమైన భేదం గోచ*స్తోందిం ఒకటి వస్తుతల్తాన్ని ఇపితే మరొకటి పర్యాయపదంగా కనివిస్తుందిం ఈ సంకలన శబ్దం నిజ్ఞా నేశ్వరీయంలో కన్చిస్తోందిం కం ఓంకార నగ్ని శశి పితృ పంకజభవ వాయు పద (1 ”౦ధవ దివి జుల్‌ నంకఠలన మెనంగు నుపవీ శాౌశము నని సూతమునకు నధిదై వంబుల్‌ (పథమశాండ.-ఉ1) సవ్యాపసన వ్యాల్లో యజ్ఞోపవీతానికి ఉన్న (పాధాన్యం చెపుకూ, నవ్యమై నపుడు యజ్ఞోపపీఆానికి ఓంకారము, అగ్ని, శశి పీతృ; పంకజభవ, వాయు, సూర్యు మొదలైన -జీవతలందరూ అధిదైవలౌలుగ చెప్ప బడిరి. సంకలన మెసంగు అంకే కలయిక అనే అర్థమే (పయుక్ష్తం. ఈ సంకలన శద్దాన్ని మడికి సింగన (పయోగించశేదు. గీ. గృతులు నును సెన్పినట్టి సత్కృతులు సదవ్వి శాంచు కంశును నెశచోట జానలబడలో సకల నయశాన్త్ర) మలిములు సం గహించి గ్రంథ 'మొనరింతు లొ కోపకారముగను (1-14 శ, మును కవులెల్ల6 జెప్పినవి మున్కొ-ని చర్విత చర్వ్యణంబుగాం బనివడి (వాయశేల కవి సపాజ్ఞులు చి _త్తము ౦దుం జూడండా భఘనుండగు (పొఢమాల కరి శళమ్మని పువ్వులు గూర్చి దండగ ట్టేన (కీయ నీతిదామము ఘటింపుదు మోరలు మెచ్చునట్లుగన్‌ సంమేషంగాా చక్కగా (గహీంచు అనే అర్థంలో నం[(గహశ ఫైన్ని ఇాడాడు, దండ అనే అర్ధంలో “దానుము పదాన్ని వాడాడుం నీతి చామము అంగు ీతుల దండ అని అర్థమా! శాదు సతుల కూర్చు

క్రీ

అ'నే అర్థంలో సీతిదామము అనే వష్టీతత్పురువ సమాసాన్ని వాడాడు, పిండితార్థ జుమనణా సనంకఎనం అంక1కు వివిధ కవుల శావ్యాలనుండి కొన్ని విశీష్టమైన భాగాలను స-్యగహించి కూర్చు వేయడం, ఈ నంకంనా అనే ఆంగ్ల ౦లో (49010807) వంథధోలజీ అంటాప. ఇది (వత్యేకించి ఛందోబద్ధమైన పదా ట్ర్‌ ఇాటు నూ కులకు చెందినదానిగ “త్న 1116720 0011604090 00 3షేంణ 016064 01 6౫1206 [900 శ1౯ం0000 2200053, 6389601211 10 7686”. అని చెప్పబడిందిన అంగ్ల ౦లో శీ9(01020 అశే పదం పుష్పాపచయం అనే అర్థంలో (ప్రయోగింపబడిన శీ9[801081& (వంథోలజియా) అనే 1కు పదం నుండి పుట్టింది. ఆగ్గాట్టిం (లాల ఉ1వీం1029 రం001664 2 8౧1286 0 £10ఇల4 (6౯1 ఉ౩టుం10018) 206 ౧0006 & 8616000100 01 01606 18063 129160౪811 2౯౯8298664 మన మడికి సింగన కూడ “ఘనుండగు ప్రాఢమాలకరి కమ శని పువ్వులు గూర్చి దండగట్టిన (శీియ” అని అదే అర్థంలో పయోగించాడు, అంతకం కు విశిష్టంగా కూడ చెప్పాడు 12. సంకలనాలు = సంపుటాలు :

నంశలనాలకి సంపుటాలకి అర్థంలో నే న్పష్టమెన ఖీదం ఉంది ఆధుసిశ కాలంలో నంపుటాలను సంకలనాలుగాను సంకలనాలను నంపు టాలుగాను వ్యవవారించతం శ్వాచిత్క-ంగా కనివీసోంది,

సంపుటం అనే పదం ౪012806 అనే ఆంగ్గపచానిక్కి నమానార్థ శంగా వాడుతున్నా6. ఉచావారణకీ; సూర్యరాయాం(ధ నిఘంటువు, సారస్వత వ్యాసములు వంటి (గ్రంథాలు కొన్ని భాగాలుగ విభజించి ననన ననన నానన

1. 2%0/01006612 91620102, వేశ్‌ం00వ6012 ౪01 2266 410, డ్డ ఠం ళం తి లి సం తి

జీ (పకటించడం జరిగింది. వాటీని (థమ, ద్వితీయ, త తీయ ఇత్యాది సంపుటాలుగ వ్యవహరించడం జరుగు కోంది. దీనినిబట్టి బృవాత్పరిమా ణంలో ఉన్న ఒక (గంథాన్ని లేదా వస్తువ్చు వింగడింపు సంపుటం అవుతోంది. అంశ ₹01260001005 ఇంగ అయితే అది నంపుటాలుగ చెప్పాలి ఆ సంపుటాలకి సంఖ్యనో, మరొక ేరునో నిర్లేశించి స్పష్టత చేకూరుస్తు నౌాంం కాబట్టి నంపుటం అుశే విభాగం, లంథం అనే అన్ధాలైనా చెప్పాలి లేదా బృవాక్చరిమాణంలో ఉన్న (గంథం అనైనా చెప్పాలి, సంకలనానికి నస్తుస్వీకరణలో నియమం ఉంది. వేరు వేరు కావ్యాలలోని వస్తువును స్వికరించడమనేది జరుగుతోంది. దీనికి వస్తువు బృహత్చరిమాణంలో ఉండనవసరం లేదు, పదిమంది కవుల కావ్యాల నుండి ఒక వంద పద్యాలు వరి తీసి కూర్చు చేస్తే ఆది సంకలనం అవుతోంది. సంకలన వస్తువు బృవాత్పరిమాణంలో ఉన్న ఫుడు, డానిని విభాగాలు చవేయదలదినపుడు ఆ విభాగాలని సంపుటాలుగ పేర్కొన డానికి అవకాశం ఉంది. నేక విజ్ఞాన సర్వస్వాలు నంపుటాలుగ విభజింప బడిన సంకలనా లే. కాబట్టి సంపుటం అంశే విభాగం అనే అగ్ధాన్నిచ్చే దిగ భావించాలి, (బౌన్‌ నిఘంటువులో ౪012006 అనే పదానికీ సంపుటము ఖండము, గర 04 900% అనే అూలు వేర్కొన ఠి బడినవి, ఒశే కవి వేరు వేకు కాకాల్లో వాసిన కావ్యఖండికలని గుత్త గుచ్చి ఒక పొత్తంగా పరిచయం చేసినట్టయితే అది సంపుటకు అవుకుంది స:కలనానికున్న ని క్మాణ పద్ధతి, నియమాలు దీనికి లేవు, సంక్రలనాలని నంవుటాలుగ మే్కొ_నినా నంకలనాల నిరా 'శ్రై౯ె టైపథ్యాన్ని బట్టి, లక్ష్య లశ్సణాలను బట్టి నిర్మాణో బ్లేశాన్ని బట్టి

ఫ్‌

నంపుటాలని నంకలనాలుగ (గహీచడం నముచికం కాదు, ఈ అభి (సాయం శీలం బృ హాత్ప్సరిమాణులో "లేని (గంథాంకి మా[తమే వరక్సిస్తుంది. విజ్ఞాన సర్వస్వాలు ఉన్నాయి. అందులో వస్తువును బట్టి వింగడింపు జరిగింది, వకత కలిగిన వస్తువును ఆధాకంగా కొందరు రచయితలు వంద లకొలది వ్య క్తుల జీవిత చరితలు పరిచయం వేయడం జరిగింది. అది ఒక సంవుటం అవుతుంది. ఏటన్నిటికి వక త కూర్చే శీర్షిక విజ్ఞాన సర్వస్వ” మనేడే. కాబట్టి సంకలనాత కొలయిన విజ్ఞాన నర స్‌న్వొన్ని నంపుటాలుగ పిలవడానికి అవకాశం ఉంది.

చార్శనికుకు, (పతిభాసంపన్నుడు అయిన కవిళూడ తన భావాల నన్నిటిని సుసంపన్న ౧గా వెలువరిస్తాడ నేది అసంభవం అశని కవితల్ని గుత్తగా పరిచయం చేస్తే అంది సంకు)నం కాదు కాని అ)ని కవిత లలో లేదా కావ్యాలలో ఉత్కృష్టమైన కొన్ని ఖండికలని వరి పరిచయం చేస్తే ఆ గంథం సంకలనాల సరసన చేరడానికి అర్హ్హమవు తోంది. అటువంటి కూర్పులో సంకలనా౪ ఉన్రేశం, లత్యు లక్షణాలు సుస్పష్టంగా గోచరి స్తున్నాయి ఆచరణలో వున్నాయి

కొందరు కవులు (నాసిన కావ్యాలోని అత్యల్బమైన కొన్ని భాగాలు మా(త మే తాళప్టతొల రూపంలో దొరకుతున్నాయి., కనీసం వాటినైనా పరిరథీ.0చుకోవాలనే ఉదైశంతో వాటి నన్నిటిని ఒక (గంథంగా పరిచయం చేస్తే అది సంకలనం అవుతళో 0వ ఇటువంటి సంకలనాలు వక కవి కృత్యాల్తైన సంపుటాల స్థాయిలో ఉండవానికి అవకాశం ఉంది. దానిలో భాగాలన్నీ సమృధద్ధమైనవిగాను, ఉత్కృష్ట మైనవిగాను గోచరింపకపోవచ్చు. కాని వాజ శయ పరిరతుణలో భాగంగా దానిని న.కలనంగానే (హి_స్తున్నాం. ఇటువంటి సంకలనాల వాయి నంపుటాల ఖు ఒకేలా ఉనా షి సంపుటాలని నంకలనాలుగ

6

న్యవహరించడం, సంకలనాలని నంవుటాలుగ నిర్ణ యించడం సముచిత మైన అవగావాన కాదు.

శొన్ని సందర్భాలలో సంకలనం సంఫవుటం కావడానిక్తి సంవుటం సంకలనం శానడానికి దృష్టాంతాలు వున్నాయి. అంధ) సాహిత్య పరిమల్సతిక, భారతి 'మొదలైన సాహిళ్య పతికలున్నాయి.. ఇవీ సంవత్సరానికి ఒక సంవుటంగాను,. నెల నెలా విడుదలయ్యే ప_తికను సంచికగాను వ్యవహరించడం జరిగింది. సంపుటంలో ఆ సంవత్సరంలో విడుదలయ్యే సంచికలు ఉండవచ్చు. (పతి సంచిశలోను వివిధ రచయి తల రచనలు చోటు చేసుకుంటాయి. దీనిలో వస్తు విశేందీకరణ వైవిధ్యం వుంది. కొన్ని సంచికలు కలిసి నంపుటం అవుతున్న ఫుడు సంకలన తత్త్వం గోచరిస్తుంది, వివిధ రచయితలు కస్పిస్తున్నా ఈ ప్మతికా నంచికల వస్తువులో వకసూ తత లేదు. ఇక్కడ సంపుటం అ గంవత్సర విభాగానికి మూ(రమే సంతం. సంచిక విభాగానికి ఉప విభాగం మామే.

॥ కాని ప(తిశకలో వక్ర సూ(తతని సూత ఖ్‌ గు ర్మించవలసి వుంది, అది న్నార్తలకి చెందినద్యి అయితే వార్తాసంకలనం అవుతుంది సాహిత్య స్టతిక అయితే సాహిత్య సంకలనం అఫ్చతుంది. పతిళ విడుదలయ్యే శాలంలోని ప్టకికలన్నిటీని ఒక బృవాత్సరిణామంగా ల్‌హ్‌్తే శాలం వార్దుగా సంవత్సరం ఒక కంపుట.గా ల్‌హ్‌ంచ వచ్చు, నంశలనాత సకాలై న సంచికలు మళ్ళీ సంవుటాల్లో భాగా లౌతున్నాయిం అహెరిశన్‌ సాహీల్యే చరత్రలో సాహిత్య సంశూలనీ శీ8+%010బ్రా

౯7 ౧1203 గాను, మాసప్యతికలని శతీ28(01085 గాను పరిగణించడం జరిగి౦ది=ే 1-8. నిర్మాణ వైవిధ్యం : నంకలనాల సిరా ఫె పద్ధతిలో బహుముఖ వైవిధ్యం కనిపిన్తు ది, దీని నిర్మాణంలో సంధాత కొచిత్యంపాలు ఎక్కువగా వుంటుంది, లతక్యం ఒక్క- శే. కవి ఆశయానికీ, మారన్లానికీ భంగం కలగకూడదుం పాఠకుడు విజ్ఞానాన్ని పొందాలి. వస్తువు జిగి ఇష్క_చెదరకూడదు. విశిష్ట లమేణం కలిగిన వస్తుకమూపహోన్ని సేకరించాలి, వస్తు త్వాన్ని గమనించాలి. వస్తువులో ఐక ్టల్‌ని గుర్తించాలి, | వస్తువును ఒక వ్య కిణాని, కొంతమంది వ్య క్తులుగాని, నుఠరొళ కనికాని సేకరిస్తాం. వస్తువు పరిధి, వి _నృృతిని బట్టి "సేకరణ (పాభాన్యత పరిగణింపబడుతుంది ఒకే వ్యక్తీ శీకరి స్తే (గంభంగా వెలువడడానికి అతడే కూర్చుకి "బాధ్యత కూడా వహిస్తాడు చాలమంది వ్య కులు చక్రరణ బాధ్యతను చేపడిజే వీరందరికి మరొక వ్యక్తిగాని, సంస్థగాని (పథాన బాధ్యత వహిస్తారు స్కూక్రి సుధాకరం ఇటువంటిజే, వస్తువు నీతికి సంబంధించినది అనుకుందాం, దీనిలో పలురకాల నీతి పరిగణనలోకి వస్తుంది గృవానీతి లౌకికనీణి, రాజసీకి, యుర్ధనీత ఆని ఈ అంశం వివిధ రీతులలో వుంటుంది. వివిధ పద్ధతులలో నడిచిన 1 ఉంటం!108? 0129 ; 305409 110౯25 వంం160/ (61804- కేక రేం+01664 10 ౯219108 6 $6428627608 ౦ శంం౧010 $110లడ4016 = . పం0ట్యం/ ఉంటిం!0 28060 8503608 కెంళ16%. గ 0%[01?4 ౦౦౫20109 (0 శరుంగయలి 116020౧860, పైడి8ై* 360)

8

ఈ వస్తువును విం*డించుకని జొచి త్యానుసారంగా ఒక (క్రమాన్ని అనుసరి:చి అమర్చాలి. ఈ నీతి విషయాన్నే న్వహాపాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని మూస్తే అది గద్యలోకాని పద్యంలోకాని ఉండవచ్చు" అంశంలో నీతి 'చధానం కాబట్టి గద్యపద్యాంను విడదీసి భంభం

కూర్చు విషయ"లో కాల్టకమాన్ని అనుసరించాలి, కాని వీషయవిభాగం చేసి [క్రమంలో అమర్చుతున్నపుడు కాల్యకమం పాటించడం కుదరకపోవచ్చు. అఎవనంటఫుడు విషయాని కేగొని కాల 'శ్రమానికి (సాథాన్యం వుండదు. కాలం తెలియనపుడు చానిని సముచితమైన రీతిలో కు*క్పు చేయవచ్చు. అంశ వస్తు పాధాన్యాన్ని ఒట్టి గద్య పద్యాల సమాసోరంగా (గంథం కూర్పు జకుగుతుంది. (పతి విమయానికి వయీ అంశాలను వయీ కవుు (గంథాలనుండి సీకరింపబడినవనే విమయం తెలియజేయాలి.

గద్యని దృష్టియందుంచుకుని సంకలనం వెలువరింపు జరిగితే, ఆ గద్య పరిణామ_కమం సుస్పష్టంగా నోచరింఛాలి. ఇందులో వివయా నికి (పాధాన్యం వుండదు, రచనాశ్రలి, భాపాశనైూల వినియోగం, వాక నిరా శ్ర"రీతి వవిధంగా ఉన్నాయనేది కెలియాలి. దీనిలో కాల (కమానుస'ణ పద్ధతి అవసరం, ఎందుచేతననగా అర్వాచీన గద్య రచనకంక (ప్రాచీన గద్య మెకుగుగా వుండవచ్చు, లేదా (టాచీన గద్యలోవే 1కమవికాస స్థ్‌తులు గోచరించవచ్చు.. ఎప్పుడు ఎలా పరిణామం చెందినా శాల్మ్యకమాన్ని అనుసరి స్తే ఆ మూ శాలాలలో వికాసం పరిణామం లేదా _న్వ్వత 'మొద్నలైన విషయాలు సృష్టంగా

"చెదిరిపోయి వున్న (పాచీన ఆభపత [(పతులలోని భాగాల్ని కూర్పు చేయదలచినపుకు సంధాత పాటించిన ఇ"చిళ్యాన్ని బట్ట

వి కి గంథం కూర్చు జకుగుకుంది. అటువంటి భాగాంలో 'జీళి పదాలం శవ్రేదా అన్య జే శ్యాలు ఎక్కువగా ఉండి అవి నిఘంటువులలో చొరబడి ఉండకపోవచ్చు. అటువంటి పడాలని అతర (కమంలో అమర్చి, సాధ్య మైనంతవరకు వాటి అ్థాలను తెలుపుతూ ఒక పదపట్టోో ని అనుబంధంణా జతచేయాలి,

అసమ(గమైన (పాచీన (-థ భాగాలు చాటువులు కూర్చు వేయదలచినవుడు వాటి! సాధ్యమెనంత వివరణ కూడ ఇవ్వాలిః అము,డిత (గంథ భాగ్యాలై తే ఎక్కడ లభ్యమవుతున్నదీ ఆఈవాలిం

విషయ [(పభానమైన సంకలనాలు వెలువరించేటప్పుడు తగినంత జా(గ_త్త తీనుళోవాలి. ఉదావారణకి వురవర్ష్యన తీసికుందాం. ఫురం అంశ రాజసౌధాలు, అగడ్త, కోట, రథాలు, గోపురాలు, వీథులు అంగళ్ళు; రాచపరివారం, ఆఅ వురంలోని సమస్త జనసమూహాం, వస్తు సంపత్తి అన్నీ ఫుకవర్శి నలోక వస్తాయి. ఏటిలో కొన్నిటిని కవి (ల్యే కంగా వర్శించవచ్చు. మొత్తం అన్నీ సహించడానికి బదులు కవి వుర శచ్దాన్ని వ "పద్యంలో అయితే వాడతాడొో దానని న్యూతం (గ్రహీం చాలి. లేడా మొత్తం అన్ని పద్యాలు వురవర్ష నగ (గహించినవుడు ఆ వురంలో ఉండే (పతీ అంశాన్ని సూత ఖ్రైగా పరిశీలించడం కష్ట సాధ్యం, ఈవిధమైన జచిక్యం వర్గన రత్నాకరంలో పాటించడం జరిగిందిః

సింగన సకలనీతి నమ ర్‌ )లో నీతి అనే అంశానిశేగాని (గంథాల శాల్టక మానికిగాని, _(గంథక_ర్తఎకుణాని (పాధాన్యం ఇవ్వ లేదు. అంతకు ముందున్న శావ్య మార్గంలోనే తన సంక లనాన్నికూడ హాపొందించా లనుప చ్నాడు. కావ సిన మెజుగులన్నీ దిద్దాడుం సీతిళా శ్ర కంస అనే అంశంలో “సీతిసారము, ము(దామాత్యముు పంచతంగన, నీలి 'శారావళి, కామందకము, వురుషార్థసారము నభాపర్వము, మదీయము”

శ అనే (గంకనామాలతో కొన్నిపద్యా ఎను కూప్ప చేసాడు, ముందుగా సీక్రిసారంలోని పద్యాలను మూడింటిని గు ద్చాడుం తర్వాత ముదా మార్యంలోని కండు వజ్యాలు పొందుపరివాడు- మళ్ళీ నీతిపారంలోని ఒక వచనాన్ని, అయిదు పద్యాల్ని విడగాట్టి కూర్చాడు అలా ము[దామాత్యంలోని పద్యాలు మొదటి మూడింటి తశ్యాత ' మరి మూడు పద్యాల్ని మో రెండుచోట్ల కూర్చాడు. అంశే సీతిశాన్ర (హంస అనే శీర్షికలో అతడు చేసన పద్యాల కూర్చు ఈకింది విధ౧గా వుందిం 1 2 3 2 సీతిసారము-ము*_దామూాలత్యము-పంచతం[లిిమ్ను దానమూత్యము తీ 2 తి క్‌

సీకి తారావళి - ము(దామాక్యము = పంచతం[ి - కామందకము -

6 రి 1 ర్‌ ఫురుహెర్థ సారము = ఫంచతేందతి - సివిసారము - కొమందకము -

7 క్‌ ౭

సభావర్వము-కశామందకము- మదీయము. దీనిలో ఉసయోగింపబడినవి ఎనిమిది (గంథాలే, విమయ (ప్రధానమైన కూర్చుని బట్టి (గంథధనామం పునరావృతి శావలసి వచ్చి-ది, ఒక _గంథంలోని పలు పద్యాలు పలు చోట్ల హూర్పు చేయబడినవి, ఇందులో సభాపర్వం భారతం అయితే మదీయం అతను సొంతంగా (వాసింది.

యాదృచ్చిక సంఘటనాత కంగా కూడ ఇవి నిర్మింపబడుతు ఉంటాయి. సినీమా పాటల పుస్తకాలు ఇటువంటివి. వవో సినీమాల్లో పాటలు ఫలువుు రచయితలు (వాసినవి. బాగా .(వచారంలోకి వచ్చిన వాటిని ఒక వ్యాపార భావుకుడు పొత్తంగా అచ్చొత్తిసాడుం ఇంధులో సంకలన నిరా ఫ్ర” స్వభావం సృష్టంగా గోచరిస్తుంది.

ఓక కని పలుగంథాలు రచఛిసాడు. ఈ కవి చిరన ్రరణీయమైన సాహిత్య సేవ వేసనవాడజే, అశవి (గంథాలు కథారంగా. మరొక

క్ష సాహీలీవేత్త సీకినో, శృంగా రాన్నో, మళేదో అంకాన్ని ఎన్నుకుని తత్పంబంధ అంశాలన్నీ వరి గుచ్చి ఒక నంకలనంగా సాహిత్య లోకా నికి పరిచయం చేస్తాదుం ఇది సంశలనత త్తం కొంత కలిగి ఉన్నప్పటికి నంకలనం మాతం కాదు. మరే కాఖకి చెందుననే (పశ్న కూడ ఉత్పన్నం కావచ్చు సాహిత ఖ్రలో వీ అంశం అయిన వదో ఒక పకియకి చెంది వుంటుందనేది పరమ నత్యం, ఇలా వక కవిశ్చతాలెన ఆంశాలను గుత్తగా పరిచయంచే స్ట్‌ ఆది ముకక శ్రావ్యసంప్తి అవుతుంది. ఈ (గంథంలో కవి ఒకడే కనుక సంకలనం కాజాలదు, అతని భావాలే పరమ (పామాశేకాలు కాజా౭వు. ఇటువంటి ము.క్తక రచనలు కూడ పరిగణనలోకి వచ్చాయి. అవ ఎంతమా(తం నహేతుక నిర్ణయం కాదు పందు ర్తి కృతులపై "అడుగు జాడలు నతో. సమామో వ్యాస సంక 'నం వెలువడింది. కవి ఒకే. కృతులు వేరు, ఆ కృతులను పరిశ్‌లించిన వ్యక్తులు "వేకు. వారు వేపవేరు వ్యాసాలను (వాసి ఒక సంకలనంగా పరిచయం చేసారు. ఇ5ి పరిశీలించవలసిన విమయం, నమాీామో వ్యాసాలను (వౌసిన వ్యక్తులు భిన్నము, కాబట్టి అవిచ్యాన సంకలనంగా పరిగణించవచ్చు. ఒకే రచయిత భిన్న వ్యాసాలను వెలువ రించినా ఆది సంకలనం శాకపోయేది. కృతి ఒక శు అయినప్పటికి కవులు భిన్నమయితే అది సంకలన తత్త్వాన్ని కలిగినదిగా చెప్పవచ్చు. (శ్రీ కట్టమంచి సు(బవ్మాణ్యరెడ్డి భారతసార ముక్తావళి భాగవతసార ముక్తావళి సంకలనాలే,. భారత భాగవతాలు వక్క _ర్భృ కాలు కావు పై పరిశీ, న అధారంగా సంకలనాలు ఈ 'శింకి విధంగా వెలు వడినవని చెళ్చవచ్చు

వే కి 2 సంకలన కర్త సంకలన కర్త క ల వశ నూ(క్రత కలిగిన అంశం వకన్నూతత కలిగిన అంశం లా ల భిన్న కవులు కవి ఒక్కడే థి క భిన్న కృతులు భిన్న క భలులు వి జ! నంకలన కర్త - సంకలన ర్త ల క సమిోతుకులు "జేరు వకసూ(త కలిగిన అంశం క ల భిన్న కృతులు భిన్న కవులు ల క కవి ఒక్కడే కృతి ఒక్క కు థ్‌్ల్‌ంగా సంకలన నిర్మాణం పె నాలుగు నిధాలుగ జరిగిందని చెప్ప వచ్చు, వక సూరత అంశ నీతి, శృంగారం, హాస్యం; శేలి ఇటువంటి అంశ వదో ఓకటి అయివుంటుంది. చాటువులు విమమయానికొ స్టే వాటిలో ఏ ఐక్యళా వుండదు. వదో ఒక అంశాన్ని ఆధారంగా చెప్పిన చాట్సునై ఉండవచ్చు, శేవలం పదిమంది కవులు చెప్పిన లేదా పాతిక వవో పద్యాలను (గహించి నంకలనరి అనడానికి వీలుంది. ఒకే కవి చెప్పిన పది పద్యాలకి ఈ చాటు సంకలనానికి శేడా వముంది ! శేవంం నరా అాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని సంకలనం అంటున్నా౦. ఎవరో (పాచీన కవులు పదిమందివి పది పద్యాలే మిగిలితే కసీసం ఇవైనా దొరికాయని ఒక సంశలనంగా పరిచయం చేయడానికి ఏలుంది. ఆటువంటప్పుడు ఒశే కవి (వాసిన పద్యాలను సంకలనం అని ఎందుష పిలువకు*డదనే

శ్రి

వంశయం కోలుగుతుందిం.. కానీ నంశలనాల లమయ్యూలలో నిర్శాణం ఆంగికం శాదుం ఒక పద్ధతి మాత్రమే. దానికి కొన్ని లత్యూలున్నాయిః ఆ లమ్యూలు కవి నెర వేర్చగలిగితే చానిని సంకలనంగా పరిగణించ వచ్చా! అనేది మరో (ప్నే కాని అదికూడ నంభవంకాదు. ఏదైనా అంశాన్నో (పయోజనాన్నో ఆధారంగా వశ కవి ఫరేయిన నస్తువు సంకలనం ఎన్నటికీ కాజాందు. ఒశేశవి కవులందరికి (పతినిధి కాలేడు అజే అంశాన్ని పదిమంది పదిరకాలుగ, (ప్రతిభావంతంగా వ్య కీ రించవచ్చుం

మరొక విధంగా కూడ అలోచించవలసిన అవసరం ఉందిం నన్నయ భారతాన్ని ఆధారంగా సూక్తులను సేశరించి విమయవిభాగం చేసి దానినొశ సంలనంగా నన్నయ సూక్రిసుధ వేరుతో. పరిచయం బేసారనుకుందాం, దానిలోని నూ_క్తలు వేరు వాటి తత్వం “వేరు నన్నయ సూక్రిసుఖ్గ శీర్షిక సూక్తి సుధకి నన్నయ వేరు ఒక వాద్దుగా మామే సూచితమైంది. కాబట్టి దీనిని సంకలనంగా చెప్పడానికి ఏీలుందని భావించవచ్చు. నూకక్రిసుధకి సంపూరన్తావిష్కరణ కాదు, అంచ ఓశ కవి (బాసిన శృతులలో కొన్ని టి _త్తమమైన భాగాలు తీసి చానిశాక సూ (తబద్ధతని చేకూరి స్తే సంకలనం అవడానికి అవకాశం కలుగుతోంది. సంకలన వైశిష్టం కొంత లోపించిందని మ్యొశ్రం చెప్పక తప్పదు

(భంథ"లయాలలో ఉన్న లౌాళసత (వతుల వివరణాళ క్‌ సూచి కూడ నంశలన నిర్గాణంలో భాగచయేం దానిలో (గం స్వరూప స్వభావాలు దాని అస్తిత్వం: చానిలోని (పారంభ ముగింపు భాగా లతోపాటు వన్వువు ఏవైనదీ కూడ నూచించడం జరుగుతుందిం

వైన వీవరిందునట్లుగానే గాక జాతి సాహిత్య ఓన్న ల్యాన్ని (పతిచించించేదిగ (ప్యకియాపరంగా. సంకలనాన్ని వెలువరించవచ్చుం

14

సాహిత్యర వవిథంగో ఎర్తాకు వ కూపంలో, వ వస్తువుతో (ప్రారంభ తుయింది + (పాఠరంభశాలంనాటి నుండి (ప్యకియలో వ యీ మార్పులు సంభవించాయి అనేది దిగ్ధర్శనంగా చూపించవచ్చుం, ఈ రకమైన సంకల నాన్ని వెలువలించేటప్పుడు సంకలన కారుని జొచిత్యం "చాధ్యత ఎక్కు వగా ఉంటుంది. పరిణామదశకల్ని నూ(తధారుడిగ అనుసంభానం చేస్తూ పాఠకుడికి నివరించి చెపుహూ ఉండాలి, _ప్మికియనుండి మరొక (ప్యకియకి' అడుగిడుతున్న వుడు (కొత్తి (స(కియకి ఆవిర్భావ హే-+తువులను వివరిం ఇాలి, ఇది ఒక ఉత్తమ సంకలనం కాగలదు.

ఈరోజున సాహీత్యంలో సంకలనాలస్థాయి లగ స్థానంలో ఉంది. ఆయినా (పపంచ సాహిత్యాన్ని అధారంగా సర్యభాషా సాహీిత ల్‌ *ంకలనాలు అన్ని భావమలలోకి రావాలి, వదో ఒక శాలాన్ని వాద్దుగ పరిగణించి అ శాలంలో క్షవిళావస్తువ్రు వ్యక్తీకరణ, స్వరూపము, టయోజనము గొని విలువలు అధారంగా ఒకి క థానంకలనాన్ని గాని కవితా సంకలనాన్ని గాని నాటిశా సంక లనాన్నిణాని' తీసుకు రావచ్చు. దీనిలో పరిశోధినాశ్మకమై న విలువలుకూడ హెచ్చుగ ఉంటాయనడంలో నంచేవాం లేను. ఈవిధంగా పలువిధాలుగ సంకలో నాలను పెలువరించవచు ట్‌ 1-4. కాన్య విభాగ చర్చ:

శావ్యం అనంతవిధథాలు ఇతివృత్తాత ఫంగాను న్వరూపాత (5 కంగాను సూత్షేషీకతో వలుర కాలుగ వింగడింపబడినవి.

(శవ్య కావ్యాన్ని పద్యకావ్యం అని గద్యశావ్యం అన్ని ఉభ యాత్మశమైనదానిని ఛంవు వని అన్నారు. మళ్ళీ దృశ్యకావ్యం “వేరు, ఇది సాధారణ విభజనం పద్యగ ద్యాత క కావ్యాలలో పలురశాలైన విభాగాలున్నాయి. కొన్ని విశష్ట్ర లకణాలను వురన్కరించుకుని (ప్రబం

నేక థము; చతుక్విఫ కవిళేలు (అశు, మధుర, చిత, విస్తర) లఘుకృతులుు, ఖండశావ్యాలు మొదలై న ఎన్నో విభాగాలున్నాయి

ఈ విభాగాలలో సంకలనం ముకకానికి తప్ప వ విభాగానికీ 'ఇెందినదిగా కన్చించదు. సంకలనాలలో పెక్కుమంది కవ్రుల పలురజ్షా లైన పద్యాలు కూర్చు కలిగి ఉండడంవలన ము_క్తక సమూచాంగ్రౌ భావించాలి. ఇందులో మ ఒక్క వద్యాన్ని "వేరు చేసినా ము_క్త్షశంగానే

ఖాసి స్తుంప. యథాతథంగా ఉంచినప్పుటికీ ఆలాగే ఉంటుంది. దీనికి గల శారణం వస్తువులో వకసూ (తె లేగాని, ఐక్యతే "లీక పోవడం, వర్ణన లేచా "వివరణార్ముకంగా ఉండడ మే.

పద్య సంకలనాలలో ము _క్తళావ్య విభాగ మనే సంకయం కలుగుతున్న ప్పటికీ ఇతర (ప్రశీయల విషయంలో ఇది ముక్తళ కావ్య జశేదం అనడానికి వీలుశేదు.

(ప్రబంధ మ భూవణం నంకలనమే అయినప్పటికి పద్యాలను "వేరుచేసి ముక్తశాలుగా చెప్పడానికి వీలులేదు. దానిలో కథాత్మక మైన నపస్తువు ఉంది. కథని అనుసరించి కూర్చు జరిగింది. కాబట్టి సంకలన (వబంధం అనాలి. చానిలో సంపూర్మంగా (ప్రబంధ లతణాలుండడం కూడ గమనార్హం,

శరికం అనేది ఒక (శక్రియం చానిలో నూరు సంఖ్య శే (పాభా "న్యం. ఆంతేకాని మకుటం, వృత్తం 'సధాన నియమాలు కావు, పద్య శతశాలకి ఆ లవేణాలున్నాయి.. కాబట్టి అ(పతివాతంగా ఉంజాలని లతకణకారులు నిద్దేశించారు. గ ద్యాన్ని కూడ శితకంగా (వాయవచ్చుం అఫుడు దానిని గద్య శతకం అనాలి, శేీయాన్ని శతక పాయంగొ తా] చోయశతకం అవుతుంది. భిన్నక ర్భృక్శాలెన ఇటువంటి కరశ్రా లని ఒక్కటిగా చేసి (వచురి స్తే ఆది శతక సంకలనం అవుతుంది. గాఖా

న!

న_ప్తశతి వదు శతకాల సమాహారంగా విమర్శకులు అంగీకరి స్తున్న బే. అందులో (పతి శతకం భిన్నక ర్భృకం 'కావడంవలన శతకం అనడానికి అతికినట్లు నరిపోతొంది. అంశు సంకలనం అనేది శావ్యత త్త సం ఒక (పత్వే మార్గంలో పదిమంది కవులను కలుపుకపోయే విశిష్ట సాహిత్య పకియ.

శావ్యంలో కథాసగాతం ఉంటుంది. ఇతివృ తృం ఉంటుంది" నాయిళా నాయకులు ఉంటారు. అది దృశ్యం శావచ్చు. [శవ్యం శావచ్చు. అటువంటి లక్షణాలను సంకలనం ఇముడ్చుకోగలదా 1 అనే (పశ్న ఉత్పన్నం కావచ్చు, అటువంటి లక్షణాలే కావలి స్తే శ్రొత్తగా ఒక శావ్యాన్ని రచించవచ్చు. ఆ “తగణగాలజీ నంకలనంలో వెదుక వలసిన అవసరం లేదు. _పబంధ మణిభూవణ కారుడిలా కష్టపడనవసరం "లేదు. కాని సంకలనాలలో వదో ఒక అంశానికి పాఛాన్యం ఇచ్చి కూర్చు చేయడంవ*:న విమయంలో సూ్యతబద్ధత ఉందని చెప్పకతప్పదు, ౯౫ద్యం పద్వంచ మి[శంచ త&ిక్షావ వ్నవసితిమ్‌ వద్య చతుర్పీద్‌ తశ్చీ వృత్తం జాతిరితి షా

(శావ్యారర్భం-(పథజు పరిచ్చేదం-11) ము_క్తకం కులకం కోవః నక్టత ఇతి కాదృశః సర్ష బన్ధాంశ రూపత్వా దనుక్తః పద్య విస్తరః (శాన్యాదర్శం-(వథమ పరిచ్చేదం-18)

ముక్తశాది భేదాలన్నీ కూడా నర్లబంధంలోని ఆవాంతర భేదాలు శాబట్టి విశేమంగా ఇెప్పలేదని దరడి పెప్పాడు. ఇందులో ము_క్తశము, కులకము, కోవనము, సర్ధాతము అనే నాలుగు శావ్య భేదాల్ని (పస్తా వించాడు,

దీనిలో ముక్తకం అంకే “ముక్కకం శ్లోక వవైళక చమశ్రార శుమః నతామ్‌” అని ఒక్క క్లోకమైనా చమత్కార జనక ముయిశే

శ్రి 17 అది ము_క్తకం అవుతోంది. సాధారణంగా దీనికి అమరుకళత కాన్ని ఉదావారణగా తీసుకుంటారు, మరి కోవమి మనే చానికి అర్థమేమిటి ? “ఫోవః శ్లోక సమూవా స్తు స్యాదన్యోన్యాన పేశుకః (వజ్యాాక మేణ రచితః సవవాతి మనోరమః” అని లక్షణం. దండి చెప్పిన నాల్లింటిలో కులకము, సంభూతకము (వత్యేః లత.కాలు కలిగినవి, ఇక ముకృశము, కోపము ఇంచుమించు ఒకటిగా కనిపీస్తాయి. కాని ఒకటికాదు. కోశము కూడ పరస్బర నిరయేశ్త కలిగిన న్లోకానమూవామే, శతకం కూడ అంతే, శతకం సంఖ్యతో ముడిపడి ఉంది. వస్తవులో కూడ దానికి తోడ్చాటు ఉంటుంది. మరి కోశంలోకూడ పరస్పర నిరపేశు వుంటే ము క్తకానికంకే (పల్యేకత వముంది! శాబట్టి కో ఇాన్ని ముక్తకంతో సమానం చెయ్య లేం. కోశమనేది సంకలనాలకి చెందిన _పశ్నేక లత్సణం. దీనిలో కవులు వేరుగ ఉండి వన్తువు వదో ఒక తత్వంతో ముడిపడి వుంటుంది. దీనినే కోశము అంటారు, సన్నిధానం సూర్యనారాయణశాస్త్రి గారు కావ్య భేదాల్ని వివరిస్తూ “కొశః శ్లోశ సమూవా స్తుస్యాదన్న్యో న్యాన పేక 8, అన్న్యోనా శన వేతులేని శోకసమూవహము వకోశమనబడును, దీనిని నిఘంటువు అందుప” క అని వివరించారు, నిజానికి నిఘంటువులు

1. కోవము : నాయి కాపద్ధతి నాయశపద్ధతి ఇత్యాదిరూపమున రచిత మగు పరస్పర నిర పేతు శ్లోక సమూవాము కోవము., భ_రృవహరి శతక్మ్యతయ - ఆర్యాన_ప్తశ త్యాదికము ఉదావహారణము, “కోవ॥ న్లో సమూవాస్తు స్యాదన్యోన్యాన వీతుక్రః (వజ్యా(క మేణ రచితః నవవాతిమనోరమఃో అని వ్సుల్లెల (శ్రీశామచంగదుడుగారి వ్యాఖ్యా నము (కావ్యాదర్శము ఫుట 8) ల విజ్ఞాన సర్వన్వముః విశ్వసాహితి వాల్యూం నెం, ఢి శావ్య భేద ములు పుట ౪9

18 కూడా సంకలనాలలో భాగమే. పీటిని పదసంకలనాలు అనవచ్చు. “శీవలం నిఘంటువులనే కో ళాలు అనడం అవి ఖో శాలకు అన్వయించ జం తగదు,

విలియమ్‌ మోనియర్‌ కోళం అనే పదానికి & 06640 ౧61160- ౪0% అనే అస్ధాన్ని చెప్పాడు. సూర్యరోయాం[ద్ర నిఘంటువు కూడ ఇజీ అహ్ధాన్ని వ్య క్రీకరించిందిం

కాబట్టి సంకలనం ఒక ప్రత్యేక (ప్యకియం. దానిని సంస్కృ తంలో వోషము, హిందీలో కోన్‌. తెలుగులో కోశము (సంకలనము) అంటారు

కోశము అంపే పదకోశాలు కూడ నంకలన శాఖకి ెందినన్‌ గానే పరిగణించాలి, ఇందులో భిన్నకవుల (పయోగాలలో, భిన్నార్ధా లతో వినిశమోగింపబడిన పదసమూవాం సమికరింపబడుతోంది. కాబట్టి ఇని పదసంకలనాలు. అంతేకాని దీనికి అరివ్యావీ దోవమం అంటగట్ట కూడదు, ఎందుచేతనం శు పదాలు చాలవరకు పూర్వ కవీ కృతాలేం వాటి వినిమోగం మూలం వేశే తీరులో వుంటుంది. అలాణే అకు శాలు నాటి అమరికాను,

“వెలువడిన (పతి రచనా వదో ఒక (పక్రియా స్వభావం తప్పక కలిగి వుంటుంది. రచయిత రచనను (పతిభావంతంగా చేసి (పృకియను రూపొందిస్తాడు. సృజనాత కశ క్షీ గల మరొక రచయిత ఆ రచనను ఊఈధాతథంగా అనుకరించి నిరి స్థాచడుః అలాచేస్తే అనుక_ర్త అవుతాడు. అుదువలన పూర్వర చనళంయె ఏడో ఒకవిధంగా తన రచనలో (వత్యే కతను కల్పించటానికి (ఫయర్నిస్తాడు ఆ (వ(శ్రీయను ఇదమిత్థంగా నిర్ణయించటం కష్టమైనా ఒక (ప్యకియలో మొక సజాలీయ (వకియా స్వభావాన్నీ గాన్ని విటోతీయ (వటియా లత్సణాన్ని గాని కవి ఒక థొ తృ రూపాన్ని, ఒక విశిష్ట స్వభావాన్ని కలిగించటానికి జేసే

క్షం (ప్రయత్నమని "చెప్పవచ్చు. (ష్యకియ ఒ*ీ రూపంతో, ఒళీ స్వథా వంతో నిలిచిపోవటం (పయోగనివుణులై న రచయితలున్న శాలంలో వ సాహిత్యంలోనూ సామాన్యంగా జరగదు. అలా జరిగితే సృజనా ళ్‌ [| త ఆ రంగంలో _న్తంభించిపోయిందన్నమాట” కై సంకలనం అనేది ఒక (ప్మకీియం అడి ఇంపింయె వటుడింతమొ అన్నట్టుగా వర్తమానకశాలంలో అపురూపమైన వికాసస్థాయికి వేరిందిం ఎంతో అభివృద్ధిని సాధించింది. ఈ (ప్యకియ ఒక జీవననిలాంటిది. నిత్య నూఠరనంగా విలసిల్లే తత్వం కలిగినది సంకలనాలు వదో ఒక భావే సంబంధించి గిరి గీసుకుని కూర్చు న్నవి కావు, అంతస్టాతీయస్థాయి కెదిగినవి. జాతీయ, అంతర్జాతీయ సౌథాతృశ్వానికి ఈ (ప్యకియ చోవాదపడినంతగా మే ఇతర (ప(కిదూ దోవాదకారి కాదు. జాతి మత, భాపా'భీదం ఉండనవసరం "లేదు. కాలానుగుణమైనది. రచయితలను సమిశరించి సమాశర్షించే ఆమను వోపల అభనికునినినిననిపనాననిననననునపాననములాానునినినమొునానుఅనవననిముననటాఖనననిననినవుసాంననననాననమొనిననినమునినిననునినినినమునునతనిసునా న నాననటనునననముానననినననునననినానను. కం (పభత్రియగా సాహిత్య చరిత వికాసం, 'అచార్య జి వీం సు(బహా గ! ణం, సాహిత్య చరి_తలో చర, నీయాంకాలు, 8వ వ్యాసం,

పాశ్చాత్య భాషలలో సంకలనాలు ఒక భామలో ఒళ (ప్మకియకి సంబంధించిన సంకలనాలు లేవని ఇెప్పడానికి అవకాశం ఉండవచ్చు. పూర్తిగా సంకలనాలు లేవు అన డానికి ఏలులేదు. శేవలం పాశ్చాత్య (పపంచంలోనే కాదు, యావ తృ్రసంచ భామలలోను సంకలనాలు ఉన్నాయని, వాటీకో (పత్యేక సానం ఉందని చెప్పవచ్చు. కారణం; "నేదం విజ్ఞాన సర స్‌స్వాలొ ఇంచు మించు (పపంచంలో సాహిత్యభావ. లన్ని టిలోనూ వచ్చాయి, కాని సంకలనాలను (ప్రత్యేక స్వభావంతో పరికించేవారు తక్కువ. ఇతర భామున్నీ "తెలియకపోయినా, మనకు విశ్వసాహితి విజ్ఞాన సర్వన్యం ఉన్నా వానిలో పేర్కొనబడిన సంకలనాల, నంశంనాలు అవునా అనీ భావం కలుగుతోంది. ఆసరి కీల ఇడ 10 92101819 2 180 51206274 0 28200౯3010 13 (06 ౧161506 0౯ ఉ(01023, 0౯ & 30160100 70% (056 1606 010% 9276 20002110 3౯౯౫ల 976౪2664 10 6 8౯646 1146720 50౪38816 01 6౫940006 2౨6 103 ౯2000410 శేయిం0902(64 ఉం 60281106 4 ఒ6ం0ల 2 ఇల(ంకిం 92006 8660 ”1 పాక్చాత్య జేశాలన్నో వున్నాయి, చవాటికి (సాచీన నాగరి కత్క సంస్కృతులతో పాటు సారస్వతాలు కూడా వికృత స్థాయిలో అభా ాంాంాంనాాదా నారా గ0ం 096 406 781126 6" 41౧0010816 గ౧గాంర౪ం110%) 09 లం 2100104 68౧061 ౧ ౩. 2000100661 0 [200౪33 ఇం౯14 1106520086. *701. 1 ౨286 ౫.

వి

ఉన్నాయి. వాటి అవిర్భ్ళావ దశలను పరికిస్తే వక్రక _ర్హృకంగా వెలు వడిన (గంథాలు కాకుండా, బహాుక_ర్హృకంగా వెలువడిన (స10థాలే కనిపిస్తాయి

(ీపసాహిత్యంలో ,శీస్తుపూర్వం 829 నుండి 'పెళ్లెనిక్‌ యుగం అంటారు, అనాడు ఈజిన్హులో వున్న అలెగ్జార్యడియా నగరం సాహిత్య, విజ్ఞానాలకి ేందంా వుండేది. ఈ కాలంలో ము_క్తకాలవంటి ఖండ కృతుల రచన ఎక్కువగా సాగింది. అప్పటి'శే అభివృద్ధి చెందిన వివిధ (హ్మీయలలోని స్తూక్తులవంటి వచనాల్ని శేందీక రణ చేయడం (పౌరంభించారు. అలా చేసిన వాళ్ళలో (పూ! 800 (ాంలెౌనికి వెందిన “అపోలోనియన్‌” ఓకడుం

(కీ1పూః 10వ శతాబ్దంలో వెలువడిన *ఇలియడ్‌” అనే వీర గాథా శావ్యం గుడ్డివాడై న 'పగోమర్‌”చే కూర్చబడింది. దీని హూశిమర్‌ రచించాడని కూడా అంటారు,

లాటిక్‌ భాషా సారన్వతంలో (పాచీన రచనలు చాలావున్నాయి. అవన్నీ (పకృతిని, "జీవతల్ని ఉద్రేశించిన నూక్రాలు, (ర్థ్‌నలకీ నంబంధించినవి. ఇవన్నీ సంకలిళా లే. న్యాయ విచారణకు చెందిన 39 ప్మతాల (గంథంకూడా అతి (ప్రాచీన రచనగా పరిగణింపబడుతోంది.

(కీ స్తుపూర్వంనుండీ హ్‌ సాహిత్యంలో కొన్ని రచనలు కన్పిస్తున్నాయి. అందులో “పెటాట్యుక్‌” అనే (గంథం ఒకటి దీనిని 'మోబజన్‌” (వాసాడంటారు. (పూ! 460కి చె -దిన వజూ, నెపామిమూ 'మొ॥నవారు దీని సంపాదకులు. ఇది హీ(టూ సాహిత్యా నికి పరమ (పామాణిక పవ్నిత(గంథం, తనకయా ముందా కకక కల ఉపబేశల్ని సేకరించి, ఒకచోట కూంర్తక్ష ఈ [(ంథంద్వారా ఐళ్యతని (పసాడ్తైావ? మ-జన్‌.

లిల్లి

“మోజస్‌ బెన్‌ మైమాన్‌ మెమొ నెడ్డ్‌ ” కూర్పుచేసిన “తాల్తుద్‌” అనే చాకృనిక గంథంకూడా సంకలనమే, దీనినే యూదుల దార్శనిక మిమాంసగా వ్యవహరిస్తారు.

పారసీక భాషా సారస్వతానికి చెందిన *జంద్‌' అవెస్తా (పాచీన కాలంలో ౨1 _గంథాలకో కూడిన సంకలనంలో భాగమే. అవెస్తాలో రెండు భాగాలున్నాయి. అవి అవెస్తామూలం, అవెస్తాఖుర్జు అనే (సార్థ్‌నలు

సూఫీ సర్యపదాయంలో అత్రి సమర్థులెనవారిలో “ఫరీద్‌ ఉద్దీన్‌ ఆత్తారొ ఒకడు అతదు “మంతిఖ్‌-ఉత్‌ -లేర్‌, తజ్‌ కరత్‌ అల్‌ జెలియా' అనే రెండు (గంథాల్ని రచించాడు, వీటిలో మొదటిది అకని సొంత రచన, *తజ్‌ కిరత్‌ అల్‌ జొలియాిలో ముస్తిం సన్యానుల్క 'వేదాంతుల జీవిత చర్మితలు, వారి (ప్రవచనాలు కూర్చు చేసినది

భారతేశంలో *“పాజబోన్‌” కొలువులో పండితుడు *సాయిజ్‌ చేత ఒక పద్య సంకలనం రూపొందింపబడింది. దీనిలో టర్కి గజళ్లు, స్తుతులు, శ్వాషమెయినులు ఉన్నాయి. ఇలా ఫారసీ సారన్వతంలో సంకలనాలు చాలా వున్నాయి.

జపాన్‌ భామలోను సంకలనం అధికాదరణపా(క్రమెంది. (కీ, శ, 8వ శతాబ్దికి చెందిన “మనో్యోషూ” అనేది సంకలనాల్లో అత్మిపాచీన మైంది. దీనిలో 450 కవులు రచించిన. ఉ500 పద్యాలున్నాయి, ఈ భావమలోనే “కాకిన్లు” అనేది మొక సంకలనం. దీనిలో (ప్రాచీన ఆధునిక కాలానికి చెందిన 1000 వరకు కవితలున్నాయి, 1285 సంకలో కూర్చు చేయబడిన “వ్యేకనిన్‌ ఇమ్షిలో 100 మంది కవుల గీతాలున్నాయి.

[0 జం!భ్యోో!జ్ఞబు ఇడర్‌ వలీల్లాని ఆం బ్బీభామలో “కలామ్‌* అనే 'వేడాంత మార్గంలో “అల్‌ -మిలల్‌-వల్‌ నిహాల్‌” అనే

వ్ర

"వేదాంత (గంఖథాన్ని రచించాడు. దీనిలో అప్పటికి (పచారంలో ఉన్న సమ్మస్త ధార్మిక సిద్ధాంతాల్ని (కోడీకరింపు చేసాడు*

8వ శతాబ్దంలో ఫాన్స్‌ భాపా సారన్యతంలో *“రోమాన్‌ డిళీనా” రూపొందింపబడింది. దీనిలో వివిధ కవుల రచనలున్నాయి. పాత్రలన్నీ జంతువు లే, మానవునికి సంశీతంగా (గహింపబడిన జంతువు లతో, మానవ సమాజంలోని లోటుపాట్లను వ్యంగ్యంగా ఎత్తి భూపారు కవులు

శవ్యన్‌ సాహిత్య చర్వితలో (క్షీళ. 10 శ నుండి 1240 వరకు కీకవ్‌ యుగంి అంటారు. ఈ కాలంలో (దధానంగా మతానికి సంబం భించిన సాహిత్యమే వెలువడింది. ఈ కాలంలో ఇతర భాకుల నుండీ 'తెచ్చిళానిన (గంథాలతో కొన్ని సంకలనాలు వెలువడినవి,

ఆ గ్గభాపా సారస్వత చరిత్రలో “పాల్‌ గ్రోవ్‌” కూర్చు చేసిన “నో లైక్‌ ౮జి మొప్ట మొదటి సంకలనంగా విజ్ఞుల ఫావనం

అంగ్లోకాద్టన్‌లో రచితానలైన శ్రావ్యాలు నళించినవి నళించి పోగా, మిగిలిన వాటిలో “బేయో వుల్‌ ఫో అనే ఏరగాఖా శాన్యం అతిముఖ్యమైంది.

వే శతాబ్దంలో అనాటికి (పచారంలో వున్న పీఠగ్‌ళాలని సీకరించి కూర్చు చేసిన కావ్యం “బేయోవుల్భ్‌”. దీనికి ఇతివోసతత్వం కూడా కల్పింపబడింది. రచించిన కవి ఎవరో తెలియదు, దీనినుంచి నాటి పజల విద్యావినోదాలం వీరోచితకృ'ళ్యాలు, వారి సాహన జీవితం మొ॥నవి ఎన్నో వివయాలు లెలు స్తున్నాయి. *ది వాండరర్‌” అనేదికూడా ఇలా కూర్చబడిన వీరగాథా శావ్య మే. అయినే ఈ పీఠ శీతాలకి ఒక కథని జోడించి అనుస్యూతరతని కల్లించడం కూడా ఉందిః అలాగే “ది సీఫేరర్‌” అనే (గంథంలో విపాదగీళాలు కనిపిస్తాయి.

విడ

15వ శశాబ్దంలో అ-గ్లభాషా సారస్వతంలో -బేశికవితకి ఆదరణ లభించింది అనాటి జానపద గీతాలు మిక్కి-లి [పజాదరణ పొంచాయిం *చెవ్విచేన్‌, “నర్‌ ప్యాటిక్‌ స్పెన్స్‌ అనేవి జానపద కవితాళ ఖకి చెందిన గీతాలే,

5వ శతాబ్దంలోనే “నల్‌ జాన్‌ మెలోరి “మోర్ట్‌ డి ఆర్థర్‌” అనే పేరుతొ అనాటి అక్థ్‌ర్‌ రాజును గురించి చ్వితవిచి.తమైన కల్పిత కథలను సేకరించి (గంథరూపం ఇచ్చాడు,

1/వ శతాబ్దిలో “జూన్‌ డై)డెన్‌” పూర్వక భ్రరులనుండి నీతికథ లను ( ఫేబుల్స్‌) సేకరించి ఒక అనువృత్త కావ్యాన్ని రచించాడు

శ9వ శతాబ్దంలో *బివప్‌ పెర్చో కొన్ని జానపద చేయాలను "సేకరించి కూర్చు చేసాడు,

ఆంగ్ల 0లో విజ్ఞాన సర్వస్వాలు (పగతి వెస్పనలవి కానిది. ఇతర భావమలలోని విజ్ఞాన సర్యిస్వాలకవి మార్షదర కలన డంలో నంచే వాం లేదుః

అమెరికన్‌ అంగ్ల సాహిత్యం (ప్రాచీనం కాశపోయినస్పటికీ, స్వర యుగంగా వీలుచుకునే 19వ శ తాబ్బంలో అమెరికాలో నంకలనం ఓ నంచలనం నృష్టించింది.

అమెరికాలో “వోక్టన్‌ వంథోలజీ క్లబ్‌, బోస్టన్‌ సొపై టి (309600 ఉ:00108 01౪0. 03108 50016800) అనే పేరుతొ 180ఉలో ఓ సంస్థ వర్చడిందిం సాహిత్యపు విలువలు పెంచడమే ాననాాాునననంనుననకకనుననా కునుకు చానానుకనానాకాలనుననిననము “బోస్టన్‌ వంథోలజీ క్లబ్‌, బోస్టన్‌ ఎకేనియమ్‌ గురించి, కేమ్స్‌ డి. వార్ట్స్‌ రాసిన 196 0౫0౯4 ౧౦00020102 10 గరం?1022 1102.

• నుండి యభానువాదము,

శీ ఏక్‌ ఈ నంఘం ఉద్దేశం, దీనిలో “విలియం టూడర్‌” (111209 రింగ జార్జి టిక్‌నర్‌ (600?౪ (10190౧, జేనియల్‌ వెబ్‌ స్ట్‌: అల్‌ స్ట్‌ (4118400). (బియాంటొ, ఉోసఫ్‌స్టోరీ మొదలై నవాళ్ళు ఈ సాహిత్య సంఘం వెలువరించే మాస పతికకి వ్యాసాలు (చానేవారు, పద్యాలు, కల్పిత కావ్యాలు (కథలు మొఃవి), విమర్శలు (ప్రచురించే ఈ ప్టతిక వై వసంబంధి విమమయాలలో 'వెలుసుచాటు మూవుతూ ఉండేది. రాజకీ యాలకు దూరంగా ఉందేదిం సాహిత్య విమర్శల విషయంలో 'తధ్ధ తీసుకునేది. లూయిీసింప్పన్‌ అ ప(ికలోని కొన్ని విమయాలు (గహించి *ది ఫెడరల్‌ లిటరరీ మైండ్‌” అజీ పేరుతో సంపాదకీయాలు (చాస్తూండేవాడుం బోస్టన్‌ సొహైటీ నభ్యులు (ప్రజలమై అవగావాన, (వజాజీవితంలో అసవ్యావు పోశడలపై అపనమ్మకం, (పాంతీయ తత్యంపై వ్యతిరేకత కలిగి ఉండేవాప. ఈ ఉద్దేశాలే సంఘ చీలికకు చారితీసాయి. ఫలితంగా సంఘంలోని కొందరు సభ్యుల పఠనమందిరమే బోస్టక్‌ ఏకేనియమ్‌గా రూపుదాల్చింది. అం బోస్టన్‌ వంథోలజీ క్లబ్‌ నుంచి బోస్టన్‌ ఎభేనియమ్‌ 1805 లో వర్పడింది ఇది ఇంగ్యండ్‌ లోని “లివర్‌ ఫూల్‌ ఎఖేనియమ్‌ి సవాకారంతో కొనసాగుతూ ఉంజేదిం అనతికాలంలోనే బోస్టన్‌ ఎభేనియక్‌ 1807 లో ఒక (గంథాలయం, ఒళ (పమోగశాలతో కార్బో శేమన్‌గా వర్పడింది. ఈ సంఘం బోస్టన్‌ నివానుల సాహిత్య జీవితంపై అవింత (ప్రభావాన్ని చూవిందిం సాహిత్య విజ్ఞానాన్ని అరాధించేవారికి నంకలన మనేది భద పరచుకోవడానికి అనువైన యాదృచ్చిళ సంఘటనగా మాత్రమే ఉపయోగపడింది పూర్వం, నేడు. కవులలో, వన్తవులో? భోవ వినిన

మ ఇషంలో, షారకునిలో,- కావ్య స్మకియలలో విక్యతని సాధించిన ఘనత ఒక్క ఫంకలనశాఖ కే దక్కుతోంది. 3ష08816 *01 6౫18401200 ఆనే డార్విన్‌ సిద్ధాంతానికి సాహిత్యంలో సంశ్రలన(ప(కియే ఉదాహరణ, ఆజా(రిఆలా

సర్వ(శ్రీ/ పోతుకుచ్చి ను బవ్నాణ్యశా్త్రి చీమకుర్తి శేషగిరి రావు దివాశర్ల వేంకటావధాని, గులామ్‌ దస్తగీర్‌ రమీద్‌, అడపా రామక ఎస్తారావుగొప్లు విజ్ఞాన సర్వస్వం జు విశ్వసాహితి. వాల్యూం జె 6 లో (వానిన్‌ (కు, లాటిక్‌, (ఫెంచి, రమ్యన్‌, జపనీస్‌, పాఠరస్కీ హీ కొంతవరకు ఆంగ్లానికి చెందిన నంశలన ఆగంథాల వివరాలన ఆోహించాను.. వారికి నా కృతద్ధతణు,

వ

భారతీయ భాషలలో సంకలనాలు

సాహిత్యం నమాజానికి రత్తణ కవచంః జానిలో అనంత కీక్తులు నిబిడీకృతమై ఉన్నాయి. (పతి మనిపీ దానిని ఉపాసించే తత్త్వం కలిగి ఉండాలి, ఆతనికి ఉపాసించే పరిస్థితులు నెలళొనాలీ, $50 సంవత్సరాల క్రితం (పపంచం వేరు నేడు వేరు. ఇక వందలు వేలు సంవత్సరాలు 'లెప్కిస్టే అపరిమితమైన తారతమ్యం కనిపిస్తుంది

మనిపేకి అహారము, వనశ్ర్రృము, వసలి ఆకేవి నిత్యావసరాలు, అవి తీరంననాడు రీదుపరెి అంకొలు అలోచనీయాలు, ఈమూడు అవన "రాలు తీరనినాడు అతడు వాటి గురించే ఆ్నరులుచాస్తూ ఉంటాడుం ఇది సర్వసాధారణమైన అంగం,

సాహిత్యం చీ దశలో మనిషికి అందు బాటులోకి పెడుతుంది 9 ఆనేదీ అలోచించవలసిన ముఖ్యాంకేం. వందల సంవత్సరాల కీతర రాజులు 'రాజ్యూలు పరపాలందే శాలంలో సొనూన్య్యుడికి సాహిత్యర అందుబాటులో శేజుం నాటి రాజ్యంలో (ప్రముఖ పౌరులకి మూత మే అది పరిమితం, సాహిత్యాన్న్‌ ఆధారం బేసుకుని నాటి గరమూజం నడన లేదుం నిత్యావసరాలు తీళీవి. వారు నిత్యావసరాల గురించి పాటుపడ చానిశే శాలం సరిపడేది. నేటి ఆధునిక వసతులు అనాడు లేవ్రం

నీకం సాహీత్యం సామాన్యుడికి అతందుబొటులోకి రోవడానికి 'గ్రముఖమైన ఉార్గాలు ఉన్నాయిః నవనాగరికత ఆరువున్వులు ఒక

వం

కాయగా మారిందిం సాహిత్యం ఆధారంగా సమాజాన్ని నూటికి నూరు పాళ్లు నంస్కరించుకోవచ్చు. అయినా నేటి సమాజం కల్లోలితంగా ఉండడానికి గల కారణం (ప్రశ్నగా మాపతోంది.

శాబట్టి సాహిత్యాన్ని గురించి కూడ ఆలోచించవలసిన పరిస్థితి వీర్చ్పడిందీ, జేడు (గంథరూపంలో వెలువడినదంతొ సాహిత్యం అంళు 'ీటి సమాజమే (పళ్నార్థళనువుతుంది. అంతేశాదు, సాహిత్యిం వయ్‌ దశలలో, ఎన్ని దశలలో ఉంది ? అది ఎంతవరకూ సర్వు౯కూ ఉపయ్చుక్త్ర మవుతోంది 1 అన్నది చర్చనీయా౦శం. వవిధంగా అంగరికీ చేరుతుంది 1 అన్న దిహూడ ఆలోచించవలసిన అంశం,

సంకలనాల (పొదుర్భావం సాహిత్య వికాస స్టౌంయి గణా గుర్తిం చాలీ, తెలుగులో వటవృతం మాదిరిగ ఎదిగిన సంకలన పాహిత్య శాఖ 'ఛాచ్యం పాశా త్య 'జీళాలన్నిటిలోను ఉన్నత స్థితిలో ఉంది

భారతజేశంలో ఎన్నో భామలున్నాయి, సుసంపన్నమైన సాహీత్య భాషలున్నాయిం కొద్దిపాటి అభివృద్ధి సాధించిన భావ లంన్నాయి, ఈ భామంన్నిటిలోను సంకలన (దౌదుర్భావం జరిగింది. కొన్ని (ాచీన భామలలో సంక్రలనాలతో కు. సాహిత్యం (పారంభ ముయింది, ఈ (పకరణంలో థారతీయ భామలలో సంకలనం వుట్టుక ఎప్పుడ వ న్వభావంతో జరిగింది ! వ యీ భామలలో వాటి అభివృద్ధి విశ్రాసం ఎప్పటినుండి జరిగింద జేది (పభానాంశం, లి! సంప్కృతం :

ఇన్టమైన శ్లోకాలను కొన్నిటిని పోగుచేసి భృదపరిచేవారు. ఒక (గ్రంథం తయారుచేయాలనే మాళిక ఉధేశంతో కాడు. భావితరాల

ల! వారికి ఈ కొవాలని అందించాలనేజే వారి (సపధాన ఆశయం వీరు (వ్రభానతా న్నూక్తులకి నుఖావి.తాలకే (పాధాన్యం ఇచ్చారు. చైదో సంస్కృతానికి చెందిన వేదాలు కూడ సంకలనాలుగానే పరిగణించాలి. “వేదం మొదట్లో ఒళశునా! _పారంభంలో బుక్కులు? యజస్సులు, సామలు కలిసిపోయి ఒ కీ వేదరాశిగా ఉండేవి, అప్పట్లో వేదాధ్యయనం చేయడమంశే అన్నీ కలిసిన వేదాన్ని చదువుకోవడం, ఎంతోశాలం గురుకులంలో ఉండి కేశాలను అనుళవించి వేదాధ్యయనం వేసేవారుం జ్వాపరయాగం వడుస్తున్న ది. 'కాలం గడిచేకొద్దీ సుకుమా రులు ఎక్కు-వైనారు. అధ్యేతలనూ; ఆ వాబ్బుయాన్నీ వినియోగించు కోవాలనే వారిలో ఉత్సాహం సన్న గిల్లుతున్న ది. ఆశాలంలో వ్యాసుడు ఈ సమ్మిశాన్ని విడదీసి బుక్కు-ల నన్నింటిని కూర్చి బుక్సంహితనుః యజుస్సులు కూర్చుతో యజుస్సంహితను, సామలన్ని ంటిని కలిపి సామ సంహితను అధర్వ్యమం( కాలను ఒకచోట చేర్చి అధర్య్వసంహితను తయారుచేసాడు "వేదాలలోని మం(కాలు అయా జుమలచేత దర్శింపబడినవని ఆర్ష వీజ్ఞానచే_త్తల భావన, అలా దర్శనీయ మైన మంత్రాలను లోకానికి పరిచయం జేసిన మవార్దులు ఎందరో ఉన్నారు, వసిష్టుడు, భరచ్యా జడు, విశ్వామి తుడు, వాము బేవుడం గృర్సతముడు, దీర్చ గముడు అగస్త్యుడు; గోతముడు, (వజాపలి, పర మేస్టి అ కేయుడు, మేధాతిథి, మధుచ్చందుడు, నారాయణుడు, కుత్పుడు ఇలా ఎంతోమంది ఉన్నా ౪ ఏీరిలో వసిష్ట, భరద్వాజ, విశ్వామి_ఈ దీర్ధ నమ్మ గోళతమాదులచేత క అర్టవిజ్ఞానము (పస్తావన, డా॥ ఎన్‌.చి, రఘునాథాచారస్ర. వుట 86, (వకో వేదశ్చతురాతు యఃకృతో చ్వాసరాదిముం విస్ణుపుర-20, 88.19 2)

క దర్శనీంయమైన నం(తాలు నాలుగు 'వేదాలలోను కనిపిస్తాయి. కాని వ స్తుతత్య్వ విభజనలో కొన్ని మం్యశొలు ఓక వేదంలోకి మ౭ంకొన్ని మంగతాలు మరొక వేదంలోకి గైకొనబడినవి,

"శీదాలలో భాగంగానే పకిగణింపబడిి వాటి వివరణరూపంఖగా పెలువడిన బ్రావృణాలలోకూడ నంకలనళత్వం కనివీ స్తుంది. ఇాందోగ (ావ్యూణం అటువంటిది. నాలుగు వేవాలలోస్కి -ఇతర (వావ్యాణాల లోని కొన్ని (వసిద్ధమైన మం్గతాలను దీనిలో కూర్చు చేయతం జరిగింది,

(పాచీన కాలంలోని భొరతీయుల జీవన వీధోనం, ఆదారవ్యవపవో రాలు, సీలిధర గ్ర విషయాలు కాబకీయ విధానాలు ేలుసుకోవడానికీ తిపసయోగపదే న రులుకూడ సంకలనాలే, “కల్పసూ[తాలకు చెందిన ధర సన్నూ కాల ఆధారంగానే స తీ (గ్రంథాలు (వాయబడినవీ. ఈ ధర నూ 'గంథాలేగాశక న ఫలి కారులకు మహాభారత రామాయణా దులు, వురాణాలు లోకాచారం మొదలె నవికూడ ఆధారమై నవి. సరంహర్రాగత వైన పీతిధర్మ వినయాలనేగాక స్మ్మృతిశావలు సమకాలిక ఆచార వనహారాలను కూత (పమాణంగా తీసుకున్నారుం న్నృతి (గంథాల్లో. విషయాలను నాలుగు విధాలుగా విభాగింపవచ్చున్ను అకార నియమాలు, వ్యవహార విషయాలు, (పాయక స _త్త్‌ విధానాలు, కర్శఫలాజుల వివరణలు, వస్హా_శమ విధి విధానాలు కూడా విశద పూర్వళ ౦ణా స్చృతుల్లో శప్పబడినవిోే

వారసుడు. ఆరశే.. వేదవిభాగ వేత్త, వురాణాలూ - (బవా | నూ(_కాలు రచించిన ట్ర ంథక ర్‌ పరాశేరుడి ఫుథతుడైైన మహర్షి పే. నంస్కృృత సాహిత్య చరినం ముదిగంటి గోపొలరెడ్డి తీ సుజాతా

రెడ్డి స తులు. పుట, 192,

క

ఆ నేణాళ (గంభాంఠకరములనుండి నం[గహించి (వాయనకకు అనే అర్థంకూణా వుంది. ఎండరో ' జణమలబేఠక భెపస్పబడిన సూక్తాలని వ్యాసుడు విలిగడించి. నాలుగు చేదాలుగ వాటిని విభాగించాడుం కాబకు వ్యాస శచ్చానికి కళూర్చరి అనే అర్థంకూడ వాడుశతోకీ నచ్చింది,

వె చర్చ అంతా అకొకిక శంన్కృళ వాబ్బ్మ యానికి మెందినది, తక్షక వాబ్ధయంలో కూడి ఈ నరో లనాలు అపళిమితంగా కనిపిస్తాయి,

లౌకిక కావ్య వాజ్మయంలో సంకలన (గంథాలలో లభ్యమై నంతరవరకూ (న్యపథమమైనటి 'శనీం[ద వచన నముచ్చయరి అన్కీ ఇది 12వ శతార్లానికి ఇెందికదసి కొందరు సాహిలవేత్తల భావన. కాని “నంస్కష్రతమున మొదటి సంకలన (_గంథము కవీర్యద వచన సముచ్చ యము, (కీ.శ. 18 శతాబ్దమునకు 'వెందిన నేపాళ బేశవు _వాత(పతి డా॥ ఎఫ్‌, డబ్ల్యు, థామసుగారికి చిక్కి.నది, దీనిని వారు నంస్కటరించిరి. ఇండు (కీ శ, 900 సూళ్వవువారి రచనలే ఉన్నవి. కావ్రన ఇది (కకం శ000 _పాంతమున కూర్చజడియుండునుో!

కపేంన వచన నముచ్చయంలో బుద్ధుని గురించి, అవలోకి 'శేళ్వరుని గురించే గాక కొన్ని అన్యకావ్యాలలోని క్లోకాలు కూడ ఉన్నాయి. ఈ శ్లోశాలన్నీ వివిధ విమయాలకి చెందినవి. ఇటువంటి కృతులు లెక్కకు మిక్కిలి ఉన్నాయి. ఈ (కింద పేర్కొ న్నవి వాటిలో కొన్ని మామే. అభిలపి.కార్థ చింతామణి : కర్త సో మేక్యరుడణ ఇది అరు విభాణాలుగ

విభజింపబడింది. రాజు రాజనీతి వాజధ ర్మా అ జంగీఠం పే. సణలన (_గంథములు, యడవల్లి ఆదినారాయణ. పుట కక,

విజ్ఞాన సర్వస్వము విశ్యసాహిలి, వాలక్యాం క

ర!

ఛి(ఠ లేఖనం, మృగయావినోదం, జ్యోతిషం, అలరకారళిల్చం, జాస్తు మొదలైన ఆంశాలకు సంబంధించిన శ్లోకాలున్నాయి? శః సోమేశ్వరుడు ఇవాల్చుకే ష్ట్‌ాజుం శండవ విక్రమాదిత్యుని కొడుకు

సదుక్రీ కర్లామృతం : కర్త (శ్రీధరచాసు.. దీనిలో ఉక6 కవుల ఏక00 వరకు శ్లోకాలున్నాయి. ఇతడు బెంగాల్‌లోని లక్ష్మ ణసేనుని ఆస్థానకవి, శాలం 18వ శతాబ్దం (పథను పాదం.

సూక్రిముక్తావలి 1 కర్త బల్హణుడు, 18వ శళాబ్దం. దీనిలో £40 మంది శవులవి మూడు వేల ళ్లోశాల వరకూ ఉన్నాయి.

సూక్రీ రత్న హోరము : కలింగరాయ సూర్యుడు. కకీవ శ తొచ్చి,

సుధానిధి : సాయణాచార్యులు. 14వ శళా్టి,

శార్ణధర పద్ధతి ॥ శార్ణధరుడు. కేశీవ కళాచ్ది, ఈ (గంథం 168 విభా గాలు చేయబడింది. సుమూరు $ జేల క్లోశాలంన్నాయి. దీనిలో శార్జధరుని స్వయం ఫకాలేన వోకాలు కూడ ఉన్నాయిః &655 మంది శవులు దీనిలో ఉన్నారు,

నుభామితావళి : సశలకీ ర్త, 15వ శతాబ్దం,

నుభాపీతావళి : (శ్రీవరుడు. ,, దీనిలో 880 కవుల శ్లోకా లున్నాయి,

(నగంగ రత్నావళి : పోఠళాయడు. 15వ కళాచ్ది, విమయానుగుణంగో 73 విభాగాలు వేయబడింది,

సుఖాని తౌవళి : వల్ల భజేవుడుం. 16వ కళాబ్దం,. దీనిలో 860 కవుల 8500 శ్లోశాలు విమంక నిభాగానుగుణంగా పొందుపరచబడినవి,

క్ర్‌ ఠి పద్మావళి : రూవగోస్వామిం 15వ శతాబ్దం. ఇతడు వైతన్య(వభువు శిమ్యదు- కృవ్ణభ కి సంబంధమైన (గంథం, 186 కవుల శ్లోకాలు

700 వరకు?" ఉన్నాయి. సూక్రి వారిధి : వెద్దిభట్టు, దీనిలో 600 శ్లోశాలున్నాయి. అరు శతశ్రాల

నమాజోరంగా వైరాగ్య చాన్క రాజ్స సజ్జన, దుర్దన శతశ్రా

లని శిరి కా నిర్ణయం చేనాడు. వారిహార నుభామీతము : వారిహరుడు, 17వ శతాబ్దం ఇతడే సూక్రి ముక్తావళి అనే మరొక సంకలనాన్ని కూ'ర్చాడం. వారివారుడు

"పేరుతో నీ నుభాపిత హోరావభి ఆనే మరొక సంకలనం ఉందిం ఇలాగే నుమతి-సుభామితావభి, 'వేణీదత్తుడు-పద్యవేణి, భాస్క_రుడు- పద్యామృత తరంగిణి కవిభట్టు-పద్య నంగవాం, శివదత్తుడు-నుభాపీ.త రత్నభాండాగారముః మొ॥న సంకలన కృతులు లెక్కకు మిక్కిలి కనిపిసాంిు,

సంస్కృతంలో వెలువడిన నంకలనాలలో “వర్ష వసార సం్యగ వాం” ఒక బృవాతృంశలనం, దీనిని 1780 (పాంఠంలో సీలళంకదీవీతుడు కూర్చు చేసాడు! దీనిలో 18 (పకరణాలున్నా యి. ఈ విభాగాలలోనే చం_దకీ ర్మ, (ప్రతాప, రాజవర్ష న అన్యాప చేశ, కవీశ్వర, రాజనిందం కవినింద వస్తువులుగా గలిగిన ఎనిమిది శతకాలు అంశర్ల్షతంగా ఉన్నాయి. ఇవికాక ఇతర శావ్యాల్లోని శ్లోకాలు, ఇాటువులు వందల కొలది ఉన్నాయి.

(గంథ వ స్తుతత్త్వం ళీర్షి కా నిర్ణయమే తెలియ జేస్తూ ఉంటుంది. కలవ శతాబ్దం నుండి సంస్కృతంలో సంక+నాల అపిర్భావం చెవు హస వడు సు కకక... కన. ఎనన... పక నక. నన న క. మద్రాసు ఓరియంటల్‌ మాన్యుస్కి షు శై '్రురీ (ఆడయార్‌

వై(బరీ) నెం, 1088, అముద్రితం,

లిక తున్నప్పటికీ ఆది పే-తుబద్ధమైన విబేదన కాదు. శివ శళాబ్బంలోనే శారీ సర బేశన్థుడు ధ్వని సిద్ధాంత లాయణికుడు అయిన అనందవర్ధ్థనుడు తన ధ్వన్యాలోశ లకణ (గంథంలో వీటికి లాకణ్‌క'ళ్వాన్ని చేహర్శాడంటాప,

ఈ నంకలనా? న్నీ నొటి కవుల సాహి త్యాభిరుచికీ సౌజన్యతకూ నిదర్శన"౫ా భావించవచ్చు. పూర్వ తరాలవారు అందించిన సాహిత్య సంపదను ఛ(దపరచుకోవడంలో భాగంగా గుర్తించవచ్చు 8-2, (ప్రాకృతం :

మబోరాక్టీ) (రాళ్ళతంలో వోలుడిచే కూర్చబడిన (ఈ _త్తసాయి( (న_ప్తశతి.వడువందలు) ఒళ గొప్ప సంకలనం. గోదావరి పరీవావాళ (సాంతం నుండి వింధ్య పర్వతాల వరకు ఉన్న భూభాగం అనాడు వోలుడి ఏలుబడిలో ఉండేది. ఎంతోమంది సామంతులు ఉంజేవారు, నొడు కవులెందరో తన ఆస్థానానికి వచ్చి వెప్పిన గాఫఎన్సి చెల్లా చెదురై పోయి ఉన్న గీశాలని సేశరించి కూర్చు చేసాడు. ఈ [గంథం అనాటి (పజల జీవన స్థితిగతులనే గాక భొసాస్థితిని ఇలినీకోవడానికి ఎంతగానో ఉఊపకరిస్తోంది. ఈనాడు పరిశోధకులు ఎందరో 'జేశ భాషా 'సాచీన పదజాలం వ ఈకూవంలో ఉంజీదనడానికి ఈ '్రంథం కరదీవి శలా ఉపయోగించుకుంటున్నా రు,

వెశాచీ పక లేంలో (వాయబడిన గుణాఢ్యుని బృవాత్క_థ జగత్ప్రసిద్ధం. కథా సాహిత్యాని కిది పుట్టినిల్లు. సోమ'దేవుడు బుద్ధ స్వామి; నేమేంచాదులు దీనిని సంస్కృృతంలా"కీ అనువదించారు. ఎందరో కవులు జోపహోరు లక్బించిన చక్కని క థానంలనం. గుణాధ్యుడు అనాడు వ్యావ్లీలో ఉన్న ఎన్నో కథలని కూర్చి (పపంచ కథాసాహి ్యానిశే మకటాయమాసమైన బృవాత్క_థ రచన చేసాడు,

బౌద్ధమత హీనయాన శాఖలోని ఛార్మిక సగంధాలలో. జగ

శ్‌

తృ్రసిద్ధి పొందిన ధమ్మపధం (ధర్మపథం) పాలిభామలో (నాయ జడి-థి*

బద్ధమతం వ్యా _షిలోలేని 'జేశాలలోనీ కాదు సర్వులూ ఆదరించతగ్గ

నీతి విషయాల కిది నిలయం. ఇది ను త్తపిటకంలోని ఖుద్దక నికాయంలో

"రెండవ (గంథం, దీనిలోని క్లోశాంకు క_ర్తలెవరో "తెలియదు. ఒక

న్లోళానికి మరొ శ్లోకానికి పొంతెన లేపండా ఈ శ్లోకాలు ఇతర బౌద్ధ

(గంభాల్లో కూడా కనివిస్తన్నాయి, శాబట్టి "పెక్కు బౌద్ధమత

(ంథాలనుండి సేకరించిన వాటిగా చెప్పవచ్చు సా. ఈ లంథం పెక్కు

భాషలలోకి పరివ_ర్తన చెందింది. ముక్తిని కోలే మానవునికి జ్ఞానో

దయం కలగ చేయడము (వనగాన లక్ష్యంగా ఈ (గంథం కనివిస్తుందిం దీనిలో ఇరమై వగ్గాలు (వన్లాల్లు!; ఉన్నాయి.

బుద్ధ నిర్యాణానంతరం బుద్ధుని శిష్యులు వెలువరించినవిగా భావింపబడుతున్న సూక్తులు సు_త్తనిపాతం పేరుతో (సముఖ స్థానాన్ని అలంకరించాయి. బౌద్ధ పాలీ వాజ యంలో నిరుపమాన (గంథం ఇది. బుద్ధుని ఉపజేశాల్ని తెలుసుకోవడానికి ఇంతకంకె (సాచీనాథారం మరొకటి లేదు.

జాతక కథలని కూడ నంకలసంగానే భావించవచ్చుం బుద్ధుని పూర్వజవ శ వృళశ్రాంకాల్ని, బుద్ధుని నిర్యాణానంతరం అయన శిమ్యలు కూర్చు చేసారు. ఇవన్నీ బుద్ధుడు తన శిష్యులకు చెప్పినప్పటికీ శిన్యు లందరిచేత కూర్చు చేయబడినవి.

ఇలా ప్రాకృతంలో సంకలనాలు అమికాదరణకి నోచుకున్నాయి, సమ్మగ వస్తుతిత్త్వాకి (పతోలుగా నిలిచాయి.

• శ్రీన్తువూర్వం 500 నుండి (శ్రీ న్తుశశం 1000 వరకు వ్యవహోరంలో ఉన్న మధ్యయుగ భాహముల _పాఠరంభ రూపం పాలీ. (పాకృతభాషపా సౌహీత్వ్సములు. భండారం భీమసేన. జోస్యులుం సం(గపోం్యధ విజ్ఞాన కోశము, కీవ సంపుటం, పుట 203)

న్‌ 8.8. హిందీ :

1604 సంకలో గురు అర్జున్‌ జేన్‌ "మొట్టమొదటి సంకలనాన్ని తయారుచేసాడు, ఆయన దానిలో శామానంద్‌, కబీరు, రోదాన్‌ (116449), పైప (018), సేన (3688) మొదలైన హిందీ భాషా కవుల కావ్య ఖండికలన్ని అలాగే పంజూల్కీ మరాఠీ థాపా కవుల కవితల్ని ఎన్నిశచేసి కూర్చు చేసాడు. ఆ సంకలనానిే *గురు (గంథ సొహిబ్‌” అని పేరు "పైబడింది. ఆయన ఈ ఖండికల నన్నిటిని “గురు ముఖ లిపిలో పొందుపరిచాడు, నిజానికీ కూర్చు శేవలం హీందీ భాషా కవుంబే కాదు. ఆ (గ్రంథంలో కొందరు హిందీ భాపాకవులు చోటు చేసుకోవడంవలన సాహిత్యకారులు హిందీ భాషా సంకలనాలలో దీనినే (పాథమికంగా పరిగణిస్తారు.

గురు (గంథ సాహిబ్‌ తర్వాత వెంటనే “'నంణ్‌ రజాబొ "జీవనాగర లిపిలో “సర్వాంగి" అనే సంక )నం వెలువరించాడు. దీనిలో ఉన్న కవులు చాలమంది గుకు (గంథ సాహిబ్‌ లోనివా శీ దినిలో చాదు (086%, రజాబ్‌ (28320), నామ్‌ బేవ్‌, కబీరు, నైదాన్‌ 'మొదలైన వాపన్నారు.

1665 నంలో తులసి (రామచరిత మానన్‌ కర్త తులసీదాను శాదు) ఆనే ఆయన *“కవిమాలి అనే ఒక కూర్చుని 75 మంది కవుల నాధారంగా తయారుచేసాడు... దీనిలోనీ కవులుదరూ 1450-1650 మధ్యకాలం లోనివా కే.

ఇంచుమించు కవిమాలకి 50 సంవత్సరాల తగ్వాత ఒక వెబ్యు పద్యాలతో “కాలిదాన్‌ (శివేది అనజే అయన "*కాలిడాన్‌ హూజారా (8116448 222808) పేరుతో కూర్చు చేసాడు ఈ (గంథాన్న్ని టేరణగా. తీసుకుని “శివ్‌ సింగ్‌ సెంగార్‌ి (3817 3108 5008) “లిన్‌ సింగ్‌ సరోజ్‌” అనే ఓ సంకలనాన్ని వెలునరించాడు, శాలిదాన్‌

కి? వాజారాలోని చాలమంది కవులు సీవసింగ్‌ సరోజ్‌లో గైకొన బడినారు.

18 19 కళాహ్దైాలలో ఈ నంకలనాల ఆవిర్భావం అధిక మయ్యింది. వీట్‌ పై పరిశోధనలు కూడా జరిగాయి చయ పచ్యాలు వ యే కవుల (గంథాలనుండి ఎన్నుళొనబడిననో కనుగొన్నారు, వయే ఉద్దే శాలను అనుసరించి మార్పులు చేసారో తెలుసుకున్నారు అటు వంటి సంకలనాలలో ఈ (ిందివి కొన్ని- సత్క-విచిర విలాన్‌ ః కర్త బలబేవ్‌ ; 1756. చింతామణి, మతిరామ్‌,

చణ "మొదలైన 17 మంది కవుల (గంథాలనుండి ఎన్నుకొన

బడిన కవితలతో కూడిన ఓ చిన్న నంకలనం ఇదిం విద్వాన్‌ మోద్‌ తరంగిణి ; నుచ్చాసింగ్‌, 1817. రనచం(దోదయ్‌ 2 కాకూర్‌. (ప్రసాద్‌. (తిపాలి; 1848. సివ్‌సింగ్‌ సరోజ్‌ : సివ్‌ సింగ్‌ "సెంగార్‌ ;, 1808. శవిరత్న మాల ఫి "బీవీ పసాద్‌; 1911, హఫీజుల్గాఖాన్‌ వాజూరా :; వాఫీజుల్లాఖాన్‌; 1919,

వై సంకలనాలన్నీ వ స్తుతత్వం అధారంగా కూర్చు చేసిన వే, ఇందులో ఒక (పాంతంనుండి ఎన్ను కొనబడిన కవులవి ఉన్నాయి, రసచం్యదోదం్‌ అటువంటిది. బండేల్‌ ఖండ్‌. (పాంతపు 848 మంది కవుల కవితలు దీనిలో ఉన్నాయి, సీన్‌ సింగ్‌ సరోజ్‌లో 1000 మంది కవులున్నా రు 19వ శతాబ్దపు సాహి త్యానికంతిటికీ కన్నుల పంకగ చేసింది. కవిరత్నమాలలో .08 నుంది రాజస్థాన్‌ కవుల కవితలున్నాయి. 'రాగసారోద్భువ రాగళల్చ(దుమ్‌ : శృస్తానంద్‌ వ్యాన్‌ జేన్‌. న 1845, శృంగార సంలగన్‌ా ౩ సర్దార్‌ కవి; 1848. గురుస్తుతి సంగహ్‌ : బనంజి చతుర్కుజ్‌ ; 187), సీరిమాల : సదానంద్‌ మిశ్రా శ874,

88

(టేమ్‌రక్నాశర్‌ ; లాలా లక్ష నై దాస్‌. రనిక్‌ రంజన్‌ రామాయణ్‌ : వల్ల భ్‌; 1868, ఫుష్టీమార్లీయ పంగగస్‌ : నాఘాళ్లార్‌ తిలక్‌ చంద్‌; [880.

వై సంకలనాలలో కృన్తభ క్షి సంబంధమైనవి, శైనమత సంబంధ మైనవీ, రామభక్తి నంబంధ మైనపీ, శృంగారాత్మశ మైవవీ ఉన్నాయిః 8, &8 క తాభ్ధాలలో (వేమోళ్వం షూాలిశ వివయం?ా కలిగి ఉంశేు, లి0వ శళాబ్దంలో 'వెలువవడిన సంక అనాలు విశాలమైన పరిధ్సి దృశ ఎథం కలిగినటువంటిమి

మి(శ్రబంఘూహీందీ ననకత్‌్న్‌ ఆనే ఓక కంక్రలనాన్ని వెలువ రించారు. దీనిలో చంద్‌ బన్టాయి; కబీర్‌, సూర్‌, తుంస్కి శేళవ్‌, బిహారి, భూమణ్‌, నుతీశామ్‌ బేవ, భారతేం. దు వారిళ ఏం్మద శవితలని గహించాకు తొవిదిమంది కవులు ఉన్నారు కాబట్టి సవ్రరత్న్‌ అనే పేరు పెట్టడం జరిగిండి కాని దీనిలో 10 మంది కవుఖున్నారు. ఈ ఒక్క (గంథం అధారంగా హిందీలో. అధునిక కవి ₹ాౌతత్వం: గుర్తించవచ్చు.

హిందీ వాహా సాహిర్యరుచి తెలుసుకోవడానికి సాయ గొ శవిళా కౌముది. దీనిని రమేమ్‌ _తిపాశీ కూర్చు చేసారు. ఇది నాలుగు భాగాలు వెందటి భాగం 1918 నంకలోన్సు రెండవ ఛాగం 1922. లోను మూడవ భాగం 1918 లోను, 1924 లో నాలుగవ భాగంగా జానపదగేయ సంకలనం వెలువరించారు. సిద్ధాంత రళ్నాకళ్‌ - వి శ్వేశ్యర శరణ్‌) 1956, హిందీ ఫీల్‌ కాన్యసం(గహ్‌ - జి సిం ద్వివేది; 1982. హ్‌ందీ 'శేమ్‌గాథా కావ్యసం(గహ్‌ ఎ ర... క్షై9కకేం పీఠ్‌ క్రాన్‌ ట్ర్‌ ఉదయ్‌ నాగాయణ్‌ తివారి; 1940, సూఫీ శావ్యసం్యగహ్‌ _ పరశురామ్‌ చళు ర్వేడ్యి 950,

ఫం

సంత్‌ శావ్య నంగనొా _ పరశురామ్‌ చరతు్వేది; 1458, ర్‌తి శృంగార్‌ _ నాగోయద; 1954, నాఫ్‌ సిద్ధోంకీ బానియన్‌ (01242 51661021 820120) - వాజురీ

(సౌద్‌ చ్వి వేది; 1937. తీతిశ్రావ్య సంగమ్‌ _ జగదీప్‌ గుప్త 1960, బుద్ధ సిద్ధోంకి బానియన్‌ _ పరశురాక్‌ చతు క్వేది; 19, సి కావ్యధార = వీ, యన్‌. తివారి, 1934, రసోశావ్యధార (850 కవ2₹)/861122) _ విజయకుల్‌ లేకు 1981

ఏటిలో రలిశృంగ ర్‌ తప్పు తక్కిన సంకలనాలన్నీ కొద్దిపాటి ముందుమూటలళతో, కవులకి సంజుధించిన కొంత విమయాన్ని | కోడీక రిస్తూ, కవితాసంబంధమైన కొంత వివరణని కూడ ఇచ్చాయి. ఈపద్ధతి పాఠకుడికి ఉపశారం చేస్తుందనడంలో సంజీవాంలేదు.. (స్మకియాభా రంాా కొన్ని నంకలనాలు వెలిసాయి. కాల్మకమాన్ని అనుసళించినవి శూన్ని ఉన్నాయి. మూండలిక నంబంధమయొన (వజ, అవధి భాషా సంకల నాలు పుట్టారా. “శీవలం సంఖ్యను ఆధారంగా మరికొన్ని వెలువడినవి. ఇలాహిదీ భాపా సాహిత ఫ్రిలో నంకలనం అత్యున్నళస్థితిలో ఉండని చెప్పవచ్చు, 8.1. పంజువీ :

పంజాబీ భామలో సంకలనాల ఆవిర్భావం 1604 లోనే జరిగింది

గురు ఆర్జున్‌ జేవ- (1569-1606) *“గుర్యుగంథ సాహిబ్‌ "' అనే ఒక అపురూప (గంథాన్ని కూర్చు వేసాకు. హిందూ మువార్దుల నూఫీ -వేదాంగుల, హీందీ-మ'రాకీ భాషా కవులనుండి పవ్మితమైన భావాలను సీకరించి ఒక పవ్మిత (గంథాన్ని తయారుచేసాడు. పవి_తమైన ఈ భావాలను గురువులు (సంత్‌ లు) ఆము పోగుచేసుకుని దాచుకున్న మూలధనసంగా భౌపిస్తారు. ఈ (గంథం వంజాబు సాహిత్యానికి ఒళ

శ౦0

ఎడతెగని సంపద, సిక్కుల పవ్మిత మళ్ఞగ థం, 18క లో లాహోర్‌ నుండి "మొట్ట మొదటిసారిగ ము దింపబరిందొం

దీని తరువాత అభ్యాలి 5 శ్రీ _ర్తనలు స్తునులుః ధ్యాన ళ్లో శాలు సకరించి గురు వార్‌ చరణ్‌ సింగ్‌ “సంపాదిక త్వంలో ఫుంజ్‌ (గంధి (00%) త౭06%0, నిల్నెమ్‌ (010000) అమిత్‌ కిరణ్‌ (ఉయఃం 28) పేర్ల తో మూడు సంకలనాలు వెలువడినవి. వాటి త ర్వాత- భగత్‌ వాణి (908826 7401) _ భాయీ సోధ్‌సింగ్‌ ; 1918, బయీ వరన్‌ (5266 ౪2729) __ ఎన్‌. ఎన్‌, అమోల్‌; 194ీకీ, అమర్‌ వాణి (ఉమి&? ౪201) = వహార్‌నామ్‌సింగ్‌ పాన్‌ 1931. శ్లోక ఇళ్ల ఫరీద్‌. (510% 92611 ౯2/16) = పాహిబజ్‌ సింగ్‌; 19646. పంజాబీ భక్తి శావ్య _- మోహన్‌సింగ్‌ ఒబేఠా య్‌, 1946, ఇవన్నీ అధ్యార్మిక భక్తి భావాలకి చెందినవే. వాటితోపాటు క్రాన్య వాబ్బయానికి చెందిన వహీక వానన కలిగిన సంకలనాలు కూడా వుట్టాయి పై మొత్తం సంకలనాలన్నీ గద్యం పద్యాను సంథాత్న్మక మైనవి

౨0వ శళాబ్బం (పారంభంనుంచీ వీకాంకికలు, చిన్న కథలు, జీవిత పరిచయాలు కూడ పుట్టాయి. ఇర 'బేళాల్లో నివసించే పంజాబీ రచయితలు కూడ కొన్ని నంక లనాల్ని "వెలువరించారు. ఇలా (పముఖ భారతీయ భామలకి 'బేనికీ తీసిపోనంతగా వందలకొలదీ వైవిధ్యం కలిగిన సంకలనాలు పంజాబీ భామలో ఉద్భవించాయి. శి-.5,. మరాఠీ :

19 వ శతాబ్దంలో అంగేయుల తోడ్చాటుళో మరాఠీలో సంకల నాలకి జవసత్వాలు నచ్చాయి. 1.54 సంకలో మవోరాష్ట్ర (ప్రభుత్వం

6] శ స్కూలువిద్యార్థుల ఉపయో గార్థం (పొచీన మరాకీ సాహిత్యం నుండీ కొన్ని పద్యాలను వరి “నవనీత్‌ * పేరుతో ఒక సంకలనాన్ని (సకటిం చింది. దీనికి పండిట్‌ పరశురామ్‌ బ్యుంత్‌. అలియాన్‌ పరకురామ్‌ శాళ్యా గోవ్యోల్‌ సంపాదకత్వం వహించారు దీనిలో గ్రహించిన పద్యాలు 18 19 శతాబ్దుల మధ్యభాగం లోనివి ఈ ఆంథంలో (టాచీన మరాఠీ భాషా పదజాలంలోని కొన్నిటికి అస్ధాల్నికూడ కూర్చి ఒక అనుబంధంగా చేర్చారు. (పాచీన మరాఠీ సాహిత్యంపై పరిశోధనకు ఈ సంకలనం ఎంతగానో ఉపకరిస్తోందిం

19వ శళాబ్బ్దంలో నాథసంపదాయానికి చెంది. సంకలనాలుగ భావించడానికి అనువైన రచనలున్నాయి. అవి- వాటిలో గోరత్నగీత "మొదలై నవి,

1997 సంవత్సరంలో 2 నంవుటాలతో డా శేతకరో వెంకట (శ్రీధర్‌ విజ్ఞావసర్వసాన్ని తయారుచేసారు.

జెంగాలీ (వంగ) సాహిత్యంలో “చర్యాపదాలు అలి _పాచీన రచనలుగా కన్ని స్తున్నాయి. సుమారు 11న శళానానికి కవెందినవి. ఈ చర్యాపదాలే కీర్తనలు ఇవి 4? దొరికాయి. ఇవి కొంతమంది సిద్ధులు (యోగులు) రచించినవని సాహితీవేత్తల భావన,

1885 లో జ్యోతీరీశ్యరుడు వర్షనరత్నాకర మనే (గంథాన్ని కూక్చు చేసాడు,

కక్క 15 శతాబ్దాల మధ్య కాలంలో చండీడాసువిగా 18 వరకూ కీర్తనలు కనిపి స్తున్నాయి, కొన్నిటికి చండిదాసు శర్త అయిళ్వే మరి

ర! కొన్ని ఇతర కవులు రచింది ఉంటారని, ఈ కీ ర్తనలక్నీ వకశవి కల్పి శాలు శాదని సాహీత్య'వే_త్తీలు భావి స్తున్నారుం 18 శతాబ్ది ఆరంభంలో నరహరి ఘనశ్యామచ (క్రవర్తి భక్తీ రత్నాశర మనే సంకలనాన్ని వెలువరించాడు. 1వ శతాబ్దంలో ణేయ సముచ్చుయాలు చాలా వెలువడ్డాయి వాటీలో శామగో పాలదాను.ల్రీ/ రాధాక లమ్ష రనక్ష ల్బవల్లి + వీతాంబర జాను-రసమంజరి, విశ్వనాథ చక్రవర్తి _తణదాగ్‌త్‌ చింతామణి రాధా మోహన కాకూరు (1785 _పదామృతసింధువు, వె న్నవడాను (1770- పదకల్బతరువు ముఖ్యమైనవి. పదకల్చ్పతరువు ఈ (గంథాలన్నిటికంక పెద్దది వస్తువు కూ+క్చులో అను(క మం పాటిస్తూ 1801 పదాలు శనివీస్తాయిం 1878 లో సర్‌ జూర్జి[గియర్సన్‌-పెక్కుు వంగ జానపదగేయాల్ని "'సీకరించాడుం 19 శళాబ్టంలో రాధా కాంత దేవుడు శబ్దకల్ప్య దుమాన్ని కూర్చు చేసాడుం ॥ ఈవిధంగా బెంగాలీలో సంకలన (గంథాల శేమా తం కొజువ లేదు. ఠి.7?. తమిళం : తమిళ సాహిత్యంలో లండు వేల వండ్ల [కితవేే న్వరయుగం (పారంభమైంది. దీనినే సంగం కాలం అంటారు. ఈ సంగం కాలంలో “ెలువడిన సొహిత్యం అంళతా సంక లనాత్భక మే, నననక వ వనకడ తప కన కత ఈ వీషయాన్ని్ని విజ్ఞాన సర్వస్వం (విశ్వసాహీతిలోని) డా! బె 'జాడ్‌ గో పాలారెడ్డిగారి వంగభొామోా సొరన్వత చరి(తభుండి (గహిం

ల!

ఈ నంగం శేబ్దం సంస్కృతంలోని సంభాశ హైనికి రూపాంతరం, బొద్ధముత కాలంలో ఈ శబ్దం మరింత (ప్రచారంలోకి వచ్చిందిం

నంగం అంశ+1ు సమూవాం అని అర్థం, సాహీ క్యానికి ె0దినది శాబట్టి కవి నవూహోలు అని తెలుస్తుంది. ఇటువంటి సమూహాలు నంగం కాలులో మూడు శనివి స్తన్నాయిం అవీ 1. లై చృంగం (ళొలినంగం), 2. ఇతై చ్చంగం (యమధ్యసంగంు క, కటై చ్చంగం (కడకళంగం).

తమిళంలో అగనానూ జు ఫుజనానూలు అశేవి (వ(వళమ సంకలన కృతులు- అగనా కూజులో మధుర గాథలు, వుజనానూజులో వీరగాథలు వర్ణింపబడినవి వినినుండి ఆనాటి తమిళు) ఆచార వ్యవహ రాలు: పెండి చేరంటాలు, రాజులు వారి యుద్ధవిధానాలు మొదవైన ఎన్నో విషయాలు లెలుస్తున్నాయి. కాని కడనంగంలోని కృతులే "వెలుగుచూసాయి, పూర్వకవులు చెప్పిన కవిశల్ని కడసంగంలోని కవులు (గంథస్థం చేసారు. ఎట్టుత్తాగై, పత్తుర్చాట్టు పదినెణ్‌ శీగ్‌ కొణక్కు. మొ॥న (గంథాలు ఇలా వరి కూర్చినవే, *ఎట్టుతా.ై అగంథములో ఐదు _గంథములు “అగం” వ స్తువును గురించి మాతమే రచింపబడిన కవితలు కలవి వానిలో పదమూడు పాదములు మొదలు కొని ముష్పదిమొక్క. పాదములు వరకు గల కవితలు నాలుగు వందలు కూర్చి “ఆగనానూలు” అని వర్చరచికి తొమ్మిది పాదములు మొదలు కొని పా్యడెండు పాదములు వరకు గలవి నాలుగు వందలు చేర్చి “నట్టినై” అని పేరిడిరి నాలుగు పాదములు మొదలుకొని యెనిమిది పాదముల వరకు గలవి నాలుగు వందలును *కులుంతొ గై” అయినవి మూడు పాదములు మొదలుకొని అయిదు పాదములు వరకు గల అయిదు వందల శవికలును “ఐంగు రూలు) ఆని.కూర్చిరి, శుధురమయివ నాదసౌషమార్యకు చల “కలిప్పాో ఆను ఛండో ఖీడకములో రకుతము

న! లయిన నూటయేబది కవితలను కూర్చి “కలిత” అని యేర్పరచిరి. ఈ అయిదు (టాచీన సంకలన (గంథము లన్నియు “ఆగప్పొారుళొి అను (పణయ ళవితలప సంబంధించినవి] తమిళ సాహిత్యంలో నైతిక విలువల (పతిపాదనలో “తిరుక్కు.

రళ్‌* (గంథానికి ఉన్న స్థానం నిరుపమానమైనది. దీని తరువాత స్థానం “నాలడియార్‌* అనే (గంథంది, ఇదికూడా నీత్రిపద్యాల నంకల నమే, దీనిలో వైరాగ్య వేదాంత సంబంధమైన పద్యాలుహడా ఉన్నాయి. ఈ ట్రంథం గురించి చాలా అసక్షికరమైన ఒళ కథ ఉంది, *౩000 మంది (ఛమణమునులు క్కు సర్వతములలో నివసించుచుండి రట, వారు నివసించుచుండిన (పాంతేములలో కరవుకాటకములు సంభవింపగా వారు పాండ్య దేశములోని మధురకు తరలివచ్చిరి. అచట పాంద్యుని సాయమును పొంది వారు తమిళభాషా పరిశోధనలో "కాలము గడపదొవగిరి. కొన్ని సంవత్సరములకు వీదప తమ బేశమున శమము తొలగినదన్న వార్త ెలీసి వారు తమతమ నివాస పాంతములకు మరలిపోవ నెంచిరి. పాండ్యరాజు వారు నురలిపోవుట కనునుతి సీయక కొంత తటపటాయింవెను. అవుడా (శమణ సన్యాసులం 8000 మందియు తేలక *వెళ్చా" చొప్పన టౌసి తమతిమ నివాసము లందుంచి యొకనాటి కాత యవంికిని వెప్పో బయలుజేరిపోయిరిం మరనాడుదయము పాండ్యుడు విషయము లెలిసి మిక్కిలి విచార మందెను. వారి పోకకు మనసున చాల నొచు ఏకొని యూతడు పద్యములు ాయబడిన యా తాటాకలకు నదిలో పడ వేయవలసినదని యాజ్ఞా వీంచెను, అట్లు నదిలో పారవేయబడిన యా తాటాకులలో నాలుగు వందలు నూ(దము నీటిశెడు రెక్క నవట.” 9

కే తమిళ వాబ్బయము., సంగం సాహిత్యము ఫుట 88 వ తమిళ నాబ్బయమను. నీతి గంథముల కాలము. వుట 90,

శక్‌

“8రువికై ప్ప అనేది ైవభక్షి సంబంధమైన భక్తిగీ్‌కాల సంకలనం. దీనిలో తొమ్మాండుగురు వళ కుల గీతాలు సంకలితం చేయబడినవి. ఈ కృతి రాజరాజచోళునికి కాలానికి 'చెందినదిం

సంకలనాల వుట్టుకలో తమిళంలో వమా ళం కొదువలేదు, 'వెళల్లాచెదురై పోయి ఉన్న పద్యాలని, పాటలని చీకించి “తనిప్పాడల్‌ తిరత్తు” ఆశీ సంకంనాన్ని శాసువ్నిళ్ళి వెలువరించారు. ఇందులో చాలమంది కవుల పేస్ల తెలియవు. ఎన్‌, మెయ్యుప్పన్‌ నంపాద కత్యంలో సీరినంబ-ధమైన సంకలనం “వుధియ అ_భ్సిదూడి రేసస& త&(108861, న హీత్య ఆకాగమి (యీటించిన క థానంకలనం “ఇలా క్కియాయ చంతనా ళు” (1121112372 00802820, యాత్రా సాహి "త్యానికి చెందిన 'వాసకశార్‌ వట్టమ్‌” ఇలా వైవిధ్యం కలిగిన నంకలన కృతులు "లెక్క-కు మిక్కిలి ఉన్నాయి. తమిళ సాహిత్యంలో నంకల నాల పగి ఇంతని చెప్పలేము, 8-8. కన్నడం :

కన్నడ సాహిత్యంలో సంకలనాల ఫుట్టుక క్రీశ, 18వ శశాచ్చి లోనే జరిగింది. 1245 లో మల్లి కాష్టనుడు సూ క్రిసుధార్థవము అనే సంకలనాన్ని కూర్చాడుం దీనికే శావ్యసార అని నామాంతరం, ఈ మల్లి కాష్టనుడిశే మల్ల, మామల్ల, చిదానందయోగి అనే పేర్దుహూడా ఉన్నాయి. ఇతడు హోయశిలరాజు వీరలో చేశ్వరుడు (1988-1254) "రాజ్యంలో యుద్ధవిద్యాచా ర్యుడు మైదిశ (వమాణాలను ఆదరించి, అనుసరించిన డ్రైనుడుం

ఈతని సంకలనంలో 18 అంొలు అధారంగా ఏ8 చంపూ శావ్యాలనుండి &900 పద్యాలు ఎన్ను కొనబడినవి నము( దాలు, పర్వతాలు, బుతువులు, చంద్రోదయం సూర్యోదయం, సూర్యాస్త

శీర

మాయం, (ను యాద్ధం, రాజధాని మొదలైన అంశాలు అభారంగా సిర్మింపబడిందిం దీనిని శేవలం సంకలనంణా'నే కాకుండా కవులు, లాతుణి కులు మవోకావ్యంగా పరిగణించారు. కూర్చు చేయబడిన పద్యాలు వ యే కవుల ంథాలనుండి ఎన్నుకొనబడివవో తెలియ చేయఒడ కేదు, ఆ రచనలో తద పాత ఎంత ఉందోహడా తెలియదు. సాహితీ శీత్తలు పరిశీలించి, పరిశోధించి కొందరు కవులను కనుగొన్నారు. తీనిలో పంక రన్న, పొన్న, నాగవర్శ, జ్ఞానహరివార మొద్యలైన

కప్రలుణ్నా గం " దీనిని ఆననరిన్తూ అ'జీ పేరుతో మరో కండు గంకలనాలా: వుట్టాయి. ఒకటి 1550 _పా-'తానికి చెందిన అభ్గికవనాది విడ్యానంద కరార్చినది, ఇఆండవది మ్ఫూకవిది. విద్యానంద కూర్చు చేసిన శంక ఎనంలో మల్లి కార్టునుడు కూర్చిన నూ క్షి నుధార్మ వంలోని కవులు ఇొంతమ-ది, మరికొంతమంది కొ త్తవాచూ ఉన్నారు, మల్ల శని సంకలనం ఆనంతా ఇారిగారి సంపాదళత్వంలో 1978 సంకలో కన్నడ సాహిత్య పరిషుగ్పు నుండి వెలునడిండి. దీనిలో 8 క$55 పద్యాలు ఉండి 15 విభాగాలుగ

ఇశేయబడింది. " ఏీఠకె వం తలఎత్రిన నాటిను :డి (12వ శతాబ్దినుండి) కన్నడంలో వచన రచనలున్నాయి. శివశరణాఎ పేరుతో ఇవి (ప్రసిజ్థాలు, ఇవి వానికి సంబంధించిన అలౌకికమైన లయాత కమైన వచన గోయాలు, అనాటి కాలులో అల్లమ (ప్రభువు అనుభవ మండపంలో శివశరణుఎ నమావేశాలు జరిశేవట ఈ శివశరణాల వేరుతో కొన్ని సంకా నాలు ఫుట్టాయిం ఇవగ్ని (పళ్నో త్త పద్ధతిలో కొనసాగడం వెం. “ఈ శాలమ-దు వీరశైవ సారస్పత వునరుజ్జీననము "పెద్ద ఎగ్నులో జరి గెను. చీనిని 1. వచన ఇంశలన శంపాదనములు 2. వచవములకు టీక టిస్ప నులు, 8 నవీన వచన రచనలు 1 ఏీగనైవ సిద్ధాంత వివణలు

శ 5. వురాశన నూతన శరణుల చరితలు 6. కాళ మైల గీత ములు 7, శైవపురాణము నుండి ఉద్ధరించిన కథలు, ఓ లౌకిక ఇాన్ర్రీయ విషయములు, 9. తాత్త్విక సీతి శతికములు, 10, (త్రిఫది రూపము నందలి జీవితానుభళవములు- అని విషయామగుణముగ కొన్ని విభాగముఅు చేయవచ్చును. రూపములేశ ఛందమ్స దృష్టితో వీని యందు మట్పదియే (పముఖమైనది, వచనము-ఇళర గద్యము పాంగ లభ్యము, 'శివమి ఆతుర వృ_ల్తేము, గ్‌తేము కొద్దిగ చంవువు మొదలయి నవి కూడ రచింహుడినవి. 12వ శతాస్టి శరువాత వచన సాహిఠళ్యము ఈ శాలముచం బే ఒక వ్యవస్థను పొందినది, విశేషముగ (పౌఢజేన రాయని వలుబడిలో 101 మంది విరక్తులుండిరనియు, వాలీ ఈ మవో కార్యమును కేసిరనియు. చెప్పబడినది. వారిలో తువోలింగ బేవుడు 'మొదటివారై. మట్‌ స్థల సిద్ధాంతములో శే01 స్థానములండు వచజము అను విభాగించి “వవో_త్తర శతస్థల” మను వచన సంకలనమును సిద్ధ పరచెను, మట్‌ స్ట వి వేకమను (గ్రంథమును రచించి వచనములకు టీళ (ాసెను, బి పిమ్మట జక్క.ణార్యుడు, కల్గు మఠద (ప్రభుజేవుడు మొద లైన కొందరు ఈ కార్యమును కొవసాగించిరి. వచనముల సంకలనము “వ్యాఖ్యానము "రెండును గల (గంధములకు “వచనాగమి మను పేరు వాడుకలోకి వచ్చినదిం “ళూన్య నంపాదనె అను పేరున కొన్ని వచన సంకలనములు పుట్టినవి. నానిలో *గూళూరు సిద్ధ వీకణాచార్యుని శూన్యనంవాదనె టేష్టముగ పరిగణింపబడీనది. ఇది అల్ల మపభన్సి, ఇతర శరణుల వచనములను సందర్శోచితముగ జోడించి వాని చుట్టు అల్లిన సంవాద పద్ధతి ఈ (గంధము, ప్లేటో సంభాషణలకు సమానమై, కన్నడ సారస్వతమునశే అపూర్వమైన (గంధ మిది. శివానుభవ గోష్టి యందు సింహాననాధ్యముడగు అల్లమ (పభుడే దీనిలో (పముఖపాత, అతని సంవాదములవలన అతనిమొక్క-, ఇతర శరణుల సాధనము,

న!

సిద్ధి మనోధర్మములు 'శెలియచున్నవి. కొన్ని పట్టుల వచన నాటక మనునంతవరకు ఇందలి 6ంభావణములు నాట్యగుణముతో కూడి ఉన్న వి]

అధునిక శాలంలో చి,ఎమ్‌. _శీకాంతియా 1884-1946) ఇంగ్గీను గీరగళు (ఇంగ్లీము గీతములు) నిరుపమాన సంకలనం (1921). అంగ్ల 'కాన్య (పపంచంలో (పనిద్ధిపొందిన. కవుల కవితల్ని యథోచితంగా అనువాదం చేయబడి కూర్చుబడి.ది ఈ (గంథం. దీనిలో వర్డ్స్‌వ ర్హ్‌, శా(లిజ్డ్‌, శాపర్‌, స్లాక్‌, సెల్లీ, బర్న్‌, (జౌనింగ్‌ మొదలై వవారివి అరవై వరకూ కవితలని దీనిలో అనువదింపబడినవి. దీనిలో శాంతియా తన కవితల్ని మూడింటిని చేర్చారు. ఆభునిశ కాలంలో, కన్నడిగు లలో ఈ సంకలనం ఒళ నూతనో_శ్తేజాన్ని తీసుకొచ్చింది. తత్ప్రభా వంగా ఎంతోమంది భావశవులు వెలిసారుం

కన్నడ సాహిత్యంగో వెలునడీన సంకలనాలలో విధ్యానికి ఇసుమంతకూడా కొదువ బేదు. " గాంధీ సాహిత్యాన్ని గురించి, (ీ స్తు తత్త్వాన్ని గురించి, భారత బేశంచై చైనా దండె ్రినవుడు న్వజేళాభి మానాన్ని నూచిన్తు, కధలు, వ్యాసాలు, వశాంకకలు జోన్యర చనలు ఇలా చక్కని వస్తువుతో కూడిన వివిధ సంకలనాలు వెలువడినవి తమిళ, కన్నడ లెలుగు మళయాళ భావమలలోని కొన్ని డఉ త్తమ కథ లను సేకరించి కూర్చు చేసినవి ఉన్నాయి, ెలుగులో ఉత్తమమైన కొన్ని ఏకాంకికలని కన్నడంలో (ప్రచురించారు.

కన్నడ భాషలో (పాచీన కాలం నుండీ ఫుట్టుకలోణాని వన్తు తైవిధ్యంలోగాని ఉత్తమ అభిరుచులకు అనుగుణంగా. అత్యుత్తమ వగ 8 సాధించిందీ సంకలనం.

అభ క్రొకను వైరం

తెలుగులో సంకలనాలు - ఆవిర్భావ వికాసాలు “ఉత్చాదళః కవిః కళ్చిత్కశ్చిచ్చ పరివర్తకః ఆచ్చాదో స్తథా దాన్య స్తథా నంవర్షకో పరో (శావ్యమిమాంస. 11-85) ఒక్కొ-క్క- కవి నూతన మాన్హాలను నృజిస్తాడు. విక్క-క్క_డు మార్పులు చేస్తాడు. ఒక్కక్క-డు హారించినదానిని కవ్చివుచ్చుకాడుం ఒక్కక్క_డు తన దానిగా చేసికొంటాడుం ఇందులో సంకలనకారులు అన్ని మాన్లాలకీ చెందినవా ₹ే, పారు సృష్టించిన మార్షం నిళ్వ్యనూళనం. నర గబిన సుబోధకం, ఎందరో కవుల సంప_్తి-విలకణ-ై శిష్ట్యాలను లోకానికి 'కేట లెల్లం చేస్తూ తనకు తానుగా నిలబడతాడు. వీరిలో ఎక్కడనుండి కొల్ల గొట్టబడిందో "తెలియ కేయడానికి ఒవ్వుకో లేనివాళ్ళు కూడా ఎందరో ఉన్నారుం వారు తీసుకొచ్చిన మార్చు మాతం జ్ఞానానంద సమురృన్న మనడానికి ఆవిర్భావ దళ : 11వ శతాబ్దం అంధ సాహిత్యానికీ మరువలేని కాలం. లిఖత సాహిత్యం సున సష్టహూపం కాల్చి అం(ధులనుందు అం(థ మవో భారత

క్‌0 రూపంలో నిలిచింది. దీనిని ఈ స్థితికి చేర్చినవారు ఇద్దరు. ఒకరు రాజ 'రాజనలేం[దుడు రెండు; నన్నయ. ఒకరు ళ ర్త. మరొకరు భర్త ఆంధ మహాభారతాన్ని నన్నథు రాజరాజుకి అంకిత మివ్వకపోయి నప్పటికీ (వేరకుడు; పోమకుడు అనే విషయాలు భారతావతారిశ వలన సువిదిళా లే. లంధ మహాభారతం న్వరూప న్యభోవాల విషయానికొ ఎస్టీ ఒకటి; వంస్కృ్భృ తౌనువాడం, రెండవది; చంపువు, మూడు; కురుపాండ వుల ఇతివోసం, పంచమ వేదమని (పశస్తిగాంచినది. స్థూలంగా ఈమా[తం చాలు. పావులూరి నల్లన గణిత కాస్త్రాన్నికూడా పద్య రూపంలోనే రచించాడు. శివకవుల యుగంతో సాహిత్య వలువలు సృజనాత్మశత అపారంగా క్రనిపిసాయి. ఉదావారణము, ద్విపద, రగడ, 'జీశిప్రురాణం, శతకం, దండకం, గద్యలు మొదలై న సెకొత్త _ప్యకియలు పుట్టాయి. సాహిత్యం మఠంతో "పెన వేసుకుపోయింది.. సశ్వజన సుబో ధకమైన స్థాయికీ 'చేకడానికి (పయత్నించింది. తిశ్క_న ఎజ్టనలు భారత భాగాల్ని నన్నయ మార్గంలోనే పూర్తిచేసారు. తిక్కన ఒక్క అడుగు ముందుకు వేసి వచనాన్ని వెలితిచేసి నిర్వచనో_త్తరరామాయగణాన్ని రచించాడు. (శ్రీనాథుడు వురాణ వస్తువుకి కావ్యచ్చాయ కల్చించాడు. రానురాను వర్షనలు ఎక్కు-వయినపి, ఇదీ మడికి సింగన నక్రలనీతి సమ 'శ్రోోం పుట్టకముందు "తెలుగు సాహిత్య ఫ్టూల స్వరూపం. సళలసీకి సమ్ముతం పుట్టుకకి ఈ సపాచీవస్థితి ఏవిధంగా తోడ్చ డిందో "తెలుసుకోవాలి. కవులలో సరికొత్త సాహిత్య (వ్యకియలు వెలయించాలనే భావం ఇనుస్పష్టంగా గోచరిస్తుంది. సాహిత్యాన్ని నమాజ వికాసానికి ఉపకోరభ్రచేలా వేయాలనే తపన కోనివి స్తుంది, మతానుసారమైన నైతి విలుషేలు కనిపిస్తాయి. వీవో ద్విపద, రగడ

కే. లాంటి '50డు మూడు (న[కియలు తప్ప, తక్కిన (స్నకియలన్నీ పద్య గ్‌ చ్యాలను ఆధారం చేసుకునే ఫీట్ను _పారంభించాయి. ఇప్పటివరకూ వెలువడిన సాహిత్యంలో వ (గంథం కూడా వ (పత్యేక విషయానికీ (పాతినిధ్యం వహించే స్థాయిలో "లేదని తెలు స్తుంది. నక్రలనీతి సమ్ముతం పూర్వసాహిత్యంలోని చంపూ మాన్గాన్నే ఎన్నుకుంది. మరి అనే విమమాన్నే ఎందుకు (“హించాలనే విషయాన్ని "కెలుసుకోవాలి. సింగన వంశీకులు కొందరు రాజుల దగ్గర ఉన్నత పదవులను నిర్వహించారు. 3 మంతి, గోదావరి ఉ_త్తరవు దిక్కున ెద్దమడికిలో స్థిరమైన తోటలూ, పొలాలూ చాలా ఆర్జించి అఖ జగత్తుకు అన్న దాత అనే కీరిై తో జీవించాడు. ఈ అయ్యలమం(తి రాజము హేం[దవరం రాజభానిగా పొలించిన తొయ్యీటి అవపోతనాయకునికి మంగా ఉన్నాడు ఇతని కాలం (శీ శ, 1845 మొదలం 1867 దాశా అని చరిత కారులు నిర్ణయించారు." చై లంగృలా! గబ కలకాలం తొణ్యేటి అనవోశిభూపతిని చఛోడళ్యక్షి రాజు (కీశంకికి5రలో వధించాడు. అ సంవత్ప్సరంనుంచి-రాజమండి వాంకాలు చోడభ క్తి "రాజు స్వాధీనంలో ఉన్నాయి. అంతదాకా రాజమహేంటదనరంలో మంత్రులుగా ఉన్న మడికివారు రామగిరి దుగ్రానికి వలన పోవలసి వచ్చింది ఈ వంకంలో వలసలు వెళ్ళడం ౯ _తృకాదు. =. సింగన్న మంతి తాత అల్లాడమంగతి కృష్ణానదికి దతీణఫవు దిక్కున రావెల అ(్యగబోరాన్ని మొత్తంగా వకభోగ ట్ర్‌ వలుతూ ఉండేవాడు, తొాయ్యేటి అనపోతనాయకుడు వోయాశ మడికినారి వంశం మరో కొమ్మ పట్టుకొనవలసి వచ్చింది. రాజమం,డి నుంచి రామ గిరి దున్దానికి వెళ్ళాడు. ==. రామగిరి ద్దు కలో కందనామాత్యుతణి ఆశ్రయించాడు. జే. ంకొలబ్య్య [ (సమగ అగ్ర సాజ్టక్య్‌తు సం. ఓ, పుట, శభ కం పాలలవవన ఆస

న!

ఇవన్నీ ఒక ఎత్తు అయిళలే సంస్కృత సాహిత్యంలోని నంక్రల నాలు కూడా ఈ సకలసీతి సమ్మత (పాదుర్భావానికి తోడ్చడీనవని, (ేచేరణగా నిలచినవని చెప్పక తప్పదు. నూక్షి, సుభావీ తొలు ఆధా రంగా ఎన్నో సంకలనాలు సంస్కృతంలోనే ఉన్నాయి. సింగన వరే గాదు అనంతరాం[ధ శ వులదృష్టి కూడా నూటికి ఎనభయ్యవ వంతు దృష్టి సంస్కృత సాహిత్యంపై నే ఉంది. ఈ సంస్కృ కౌం(ధ (పాచీన స్థితి వదో ఒళ అంశంపై (పాతినిధ్యం వహించగల (గంథం (వ్రాయా లనే (పేరణ సింగనలో కలిగించి ఉండవచ్చు

మడికి సింగన తెలుగు సాహిత్యంలో సంకలన (ప్మిక్రియకి, ఛాఖకీ అద్యుడవ్న విషయం సువిదితమైన బే, ఇతేడు (వాసిన (గంథం సకలసీతి సమ్మతం సోల నీతులని వెస్పినప్పటికీ "కేవలం రాజనీరినే (పథధానాంశంగా (గ్రహించాడు. అంటే రాజసంబంధమైన సకల నీతులు కలిగినది అనే అర్ధాన్ని (గహించాలి. ఇళ నమ స్రైలేను అం ళు స్వీశా రము అనే అర్థంలో వాడిన శబ్దం,

సింగన (ప్రధానంగా నీతిని ఎన్నుకున్నాడు. మనిషి. విజ్ఞాన తృష్ణకు అభివృద్ధి మాన్లానికీ, సార్ధకతకూ ఒక మాలిక అంశం నీతి, ఇదొక ఏీలున, ఈ విలువ నన్నార్షంలో ఉండవచ్చు, అపనార్షంలో ఉండవచ్చు. అయిశే అపమార్షంలో ఉన్నది నీతికాదు. సనా 'గ్గొనికి చెందిన వివేచన జ్ఞానమే నీతి అవుతుంది. సదాశయ న్వధర్మాన్ని కలిగి ఉన్న జే నీతికి నంబంధించిన విలున, మనిమీ యేధస్సుకి ఇది అణ్యం తావ ఫ్రకమైన మూలకం. అదలా ఉంశ1టు ఆల్పాత్సర నమన్వితమై అనల్బార్థ బోధ కలిగి ఉండడం దీని మరో (ప్రత్యేకత, సింగమశజ రోంథంబో.

జహోల కల్లోఅత్యునాఖ్యు నిధి (దచ్చి

"బేచామృుతకు సట "తేర్చు పగిది

శకి గంధశారుండు మున్నుగల వస్తువులు జోక వార్చి నుగంధంబు గూడినట్లు అడవి ఫువ్వుల కేన లన్నియు మధుపాళలి యి ట్టలంబుగ జన్ను వెట్టు భ 6గి దన నేర్చు మెజుసి వర్తకుడు ముల్తెములీడు గూర్చి హోరంబు కా(ిపచ్చు కరణిం

గ్‌ గ ఖలులు మును సెప్పినట్టి సక్కృతులు (దవ్వి శాంచు కంకును నొకచోట గానలడగ సకల నయశాన్ర్ర మతములు సర్మగహించి (గంథ మొనరింతు లోకోపకారముగను (1-14)

చ! మును కవులెల్లం చెప్పినవి మున్క్మొ-ని, చర్విత చర్వణంబుగాం బనివడీ (ఛాయనేల క్ర వి(పాజ్ఞలు చిత్తములందు. జూడుండా ఘనుంయగు 1వొఢమాలకరి కమ్మని ఫువ్వులు గూర్చి దండగ ట్టిన ,కియ నీతిదొనము ఘటింపుదు మిరలు మెచ్చునట్లుగన్‌

(1-19) అని (గంథవైశిష్ట్రం, వైలవ్‌ణ్యం సేక్కొంటూ లోకోపకారకంగా ఠచింప పూనుకున్నానని చెప్పుకున్నాడుం సింగన చెప్పిన సకలనీతి సమ్మత (గంథ తత్త్వం తెలుగులో అన్ని సంకలనాలకీ వర్తిస్తుంది. సంకలన (గంథాల కిది సాథమిక (పయత్నం, అయినప్పటికీ మహో త్క్బృష్టమైన తీరులో జరిగింది. ఇది నీతికి సంబంధించిన (గంథం కాబట్టి

ఈ అంగాన్ని (సక్యేకంగా గుర్తించాల్సిన అవసరం ఉంది. సాధార

ఇంగా వీ భాషలోనయినా నంశలనాల (పొదుర్భావం సూ క్రి, సుభాన్‌

శాలళోగాని, స్తుతులతోగాని జరుగుతుంది. నూక్రిని నీలిగాను, నీతిని సూ క్రిగానూ చ్వితీకరించవచ్చునుగానీ రెండింటికీ నృష్ట్యమైన 'భీదం

క్‌థీ

ఉంది. "వేదాలు సంలనాత కాలు, అయినప్పటికీ అవి భగ వన్ను వికి, శాస్త్రానికి సంబంధించినవి, మహారాస్ట్ర్రీ (సాళ్ళతంలో *“సత్తసాయి), శథభలు, శథాగేయాలతో టపారంభ మయింది. పంజాబీలోని గును ంథ సాహిబ్‌ సుభావీ తాలు, భగవన్నుతులతో కూడివది, తేమిళ సాహి త్యంలో సంగం కాలంనుండి మధు5 గాథలు, వీరగాథలు కనివిస్తు న్నాయి గీకుల దృష్టిలో &8(0010814 చాటు సూదక్తులకు సంబం ధించినదిగా చెలుసోంది. ఈ భాపానంశలనాల (సొదుర్భావం కంయె "తెలుగులో వింతణత గోచరి స్తుంది

సింగన లౌను కూప్పుచేసిన సకలనీతి సమ్మ తాన్ని (పబంధంగా వ్యవహరించాడు. ఈ అంశం శావ్యవిభాగ పరిశీలనలో చర్చింపబడింది. (పబంఛాల్లోలాగో ళృ త్యాద్యవతారిక, మష్ట్యంతాలు, అశ్వాన విభాగం చేసి అశ్వాసాంత పద్యాలు కూడా రచించాడు. సింగన తాను వ యీ (గంథాలనుండి పద్యాలను సంసగహించాడో. చెప్పాడేగాని (గంధ కర్తల పేర్లు ఉటంకించ లేదు,

సకలనీతి సమ్మతంపై నాటి శావ్య (ప్రబంధ సాహిత్య (ప్యకియల (పభౌనం అపరిమితంగా శనివి స్తుంది,

ఇది శీవలం పద్యసంక్ష లనం కాదు గద సదా్వాల సమీ (శతం. పద్యం పాలు అధికం, లీ లీ ఈ

కృ ళ్యార ంభంలో “సల విద్వజ్జనాన్యు గవాంబున నొక్క (వబంధంబు విరచింపంగోరి నునంబున నిట్లని వితర్కి_ంచితో! అని (హుంధంగానే పెఫకున్నాడు.. (గంథం (శ్రీకారంతో భగవన్నుతి అనననాననలనాకాననలలననననననా కకక టుననునకునలనితనాతు నుట నననుతుతు దనన నలాన ను దకనాాతనా యాతన నొషాకాకకనాననునా నమక ననననాననాడాని. క్షే సకలనీతి సమ్ముళము, ప, సం, ఓ

క్ర రూపంలో (పారంభమయిందిం అశ్వాసాంతం౦లో కందం, వనంతతిలకం, మాలిని మొ[గు పదా టలు కూర్చాడు, శకం కడివెడు దుగ్గము లోపలం దొడింబకం గొణిదెంకు సల్ల తోండంబడిన శైడ నడ నొళ్కాక వద్యం బడేరించి మదీయ 'కావ్యమని (వాయిరితున్‌ (1-16) సింగన తాను సేకరించిన పద్యాలను ల్‌ 0థ౧౫ా కూర్చు వేయ దలచాడు. వివిధాంశాలకు సంబంధించిన పద్యాలకి అనుస్య్యూతత కలిగ టట్లు కాను కొన్ని పద్యాలు (వాసాడు. పాలు పెరుగుగా మారడానికి శాన్తంత చల్ల అవసరమే కదా అని చెప్పుకున్నాడు. కాని పద్యం చివర *_వాయింతున్‌” అని మధ్యమ ఫురువు (క్రియని చవాడొడుం “వాయు అన్న (శియకు పూర్వకాలమున శీవలము లిఖంచుటయీ యని యర్థము, అనగా ఒకరు చెప్పినది, (వోతమూలకముగా ంథ స్ధము చేయుట. *. (ాయింతు అను (శ్రీయనుబట్టి ఆతడు లేఖకులను బెట్టి అయా (గంథములనుండి పద్యములు ఎత్తి (వాయించెనని విశదమగుచున్న దిలో 1 సింగన కాలం 15వ శతాబ్దం (పథమ పొదం. అంతవరకూ ఈ (ప్యకియకి. వ్‌ కవీ (క్రీశారం చుట్టలేదు. సాహిత్యావర్శ్ళావంలో ఇదొక విలతయాత. ఇంతవరకూ ఇతిబోన వురాణాలు మహాోకావ్యాలు ఉద్భవించాయి. అనువాదంగానో, స్వతంతంగానో కథనాత్మకంగా వదో ఒక బృవాద్దంథం రచించాలన్న జే ఇతర కవుల దృష్టిణా తో స్తుంది. ఆయా కావా త్‌ో అమృతతుల్యమైన విలువలు ఉన్నాయి. శ. సశలసీతి సమ్ముతేము. వీఠిక, (శ్రీ నిడుదవోలు వేంకటరావు. పుట, కీ,

ర్‌ం అయితే అవి నశసూ[తంగా గాశ ఒళచానికి మరొశకటి అలంబనంగా తో డే

16వ శశాబ్బ్దంలో మరొక సంకలనం (పబంధ రత్నావళి అవత రించింది. దీనిని కూర్చు చేసినది పెదపాటి జగ్గన (1550). నన్నయకు పూర్వవు కవులనుండి 16వ శ తాబ్బం (ప్రథమార్థం వరకూ ఉన్న కవులు దీనిలో ఉన్నా రు, దీనిలో "కేవలం వర్మ నలే గైకొనబడినవి, అశ్వాస విభాగం చేసాడు. జగ్గన తాను _గహించిన వర్ష నలకి అక రాలనుకూడా పొందుపరిచాడు,

ఈ [క్రమంలోనే 18వ శతాబ్ధంలో (పబంధ మణిభూవమణ మనే మరొళ సంకలనం వెలిసింది. దీని కర్త ఎవరో తెలియదు. వశాశ్వాస (ప్రబంధ మిది. దీనిలో నన్నయకు పూర స0నుండి 17వ శతాబ్దం వరకూ ఉన్న శవులు ఉన్నారు. దీనిలో శవుల పద్యాలు (గహించడంతోపాటు కథనాత కంగా సంకలనం చేయబడినవి+ దీని నొక సంకలన (పబంధంగా గుర్తించాలి. _పబంధ (వ(శ్రీయ (వభావం దానిమోద అపరిమితంగా ఉందనడానికి కూర్చు చేసిన విధానము 'తార్కా.ణం. ఇందులో సువూరు 400 పద్యాంకు ఇప్పటికీ ఆకరాలు లభించలేదు.

ఇబే విధానాన్ని అనుసరించి నంకలన (గంథాల పుట్టుక అధిళ చుయ్యింది. వివిధ కవుల కృతులనుండి ఎన్నుకున్న అంశానికి అను గుణంగా పద్యాల ఎన్నిక జరిగింది. ఇని ఖండఖండాలుగా ఉండకుండా కొంత కథను కూడా జోడించి కృత్యవతారిక్ర, వసంతాలు: ఆశ్వాన విభాగం చేసి అఖండాకృళిగ మలిచే (పయత్నం జరిగింది. ఇవి కూర్చు చేసినవారు న్వయంగా కవులు కావడం విశేషం. పై. మార్గంలోనే శేరివ శశాబ్దంనుండి మరికొన్ని నంకలనాలు వుట్టాయి (శ్రీళ్ళష్ణలీలా విలానం : (1800 (వాంతం). దీనిని కూర్చినది పూస

పాటి అచ్చుతరామరాజు, నంశకలవం చేయబడిన పద్యాలన్నీ

8] ప్‌? కూచిమంచి తిమ్ముకవి కృతుల నుండి గకొనబడినవి, ఇది ఇంకా అము (దిశంగానే ఉంది

1875 (పాతంలో భారత సారముక్రావళి వెలువడింది. దీనిని తయారు చేసినది (శ్రీ! కట్టమంచి సుుబహ్మణ్య రెడ్డి, కవితయ భారతం లోని రాజకీయ సాంఘీక అధ్యాత్మికాది వివిధ విమయాణను వర్గీకరించి దీనిని కూర్చారు. ఈయనే ఛభారతసార ముక్రావళి లాగే భాగవతసార ముక్తావళి అనే వేరుతో మరొళ సంకలనం వెలువరించారు,

1800 (పాంతంలో భట్టిపొలు రామచంస(దయ్య “ఆం(ధకవి రత్నాకరము" పేరుతో వివిధ (పాచీన (గంధాలనుండి సూక్తులు, లోకోక్తులు వరి కూర్చి ఆకరాలతోసవో ఒక సంకలనాన్ని (పక టించారు.

1908 నం!లో వేంకటగిరి పాలకులైన (శ్రీకృష్ణ యాచేంద (వేరణతో మోదీ జగన్నాథం, వివిధ (ప్రబంధాలకు చెందిన శృంగార రన నంబంధి పద్యాలను (హించి శ ఫంగార పద్యావళిని (పకటించారు

1915 సంకలో (శ్రీ! సమర్ధి రంగయ్య (కేస్టి* వివిధ (పబంఛాల లోని వివిధ బుతువర్షనలను (గహించి బుతుచ(శ్రము. పరుతో. ఒక (గ్రంథాన్ని "వెలువరించారు అవా అనానను ననన ననననననననననా కానన ననికుననుననా ననన నటనా నవత లన ననన నకకనునననునుననానా ననన నొకుానునమునా ననన.

సమర్థి రంగయ్య గేప్తి 1909, నివాస స్టాం ణి మ దాసు. బుతు చకం 6 భాగాల సంక్రఎనం(191%), అంధ భాపాభ్యనన (వవర్త కులు, డా! మిల్లర్‌ గారి విద్యాలయంలో గణిత ఇాస్త్రోపాధ్యాయు లుగా కిక్‌ సంకలు పనిచేసారు, తెలుగు గణిత వివయాలకు సంబం ధించిన పరీమోధికారిగా ఉన్నారు. పరీమోధి కార స భాధ్యములుగ పనిచేసారు. వీరి వేర నిర్వహించిన పోటీలో నే కట్టమంచి రామ లింగారెడ్డిగారి ముసలమ్మ మరణానికీ బహుమని లభించింది, ఏరు

క్‌8

(శ్రీ చేటూరి పభాళకరశాంప్రిగారిచే 1917 సంకలో “చాటు పద్య మణిమంజరి నంకలితం వేయబడింది. దీవిలో అనేక వివయాంఃకి శెందిన వేలళొలదీ చాటువులున్నా యి సాధ్యమైనంతవరకు ఈ చాటువు లను సేశరించి కథాసంధృమును కూడా చేర్చి సంకలన రూపంలో 'చెలునరించినట్టిదీ చాటుపద్య మణిమంబరి. ఇదే సంవత్సరంలో (శీదీపాల వీచ య్య నౌత్రి (పళాకర శాశ్రిగారి మార్గంలో జే “చాటుపద్యరత్నా కరి మనే మరో సంకలనాన్ని నమకూళ్చారుం

ఈవిధంగా సంకలన (గంథాల పుట్టుకలో గొప్ప పరిణామం కనిపిస్తుంది. గుర్తింవు బాగా వచి స౦దిం వివిధ అంశాలను నంకలనాలకి స్రహీంచనచ్చుననే బావం బాగా నాటుకొంది ఒకే ఆంకాన్ని వివిధ కృతులనుండి సేకరించి అందించే పరిశోధన తత్న్యేం కావ్యమార్షంలో అభివృద్ధి వెందింది. పెక్కుమంది కవుల కృతులనుండీ ఎన్నుకున్న అంశాన్ని గహించడమేగాక్క ఒళ కవి రచించిన కృతులనుండి వస్త అనేక పురాణాలలోని, శావ్యాలలోని బుతువర్ణ నలు సమిోకరించి అవి వయే నంధర్భాలప సంబంధించినవో అయా పచ్యాలకింద వచనంలో వివరిఫ్తూ సంకలనం చేసారు ఇది పండికుల మెప్పు పొందింది. మాసు (పభుత్వం దీన్ని శాస్త్రాపాధ్యాయ పరీతుకు సకసీయ (గంథంగా నిర్గయించింది. ఈ (గంథంలోని ఆరు భాగా లలో ఆరు బుతువ్చలకు సంబంధించిన పద్యాలున్నాయి. ఇది కర్త మరణానంతరం ము దితమైందిం ఉపాధ్యాయ వృత్తి విరమించిన తర్వాత ఉమ్మడి మ్యుదాసు రాష్ట్రంలో ఏవ ెనుగు అనువాదకు లుగ పని చేసారు, (తెలుగు పొహిత్యకోశం,. అధునిక సొహిత్యం.(1851-1950) వుట. 48 69).

ఫ్‌ఫ

స్వీకరణ జరిగింది. బహుక_ర్భశ్నాలైన ఆంధ మహాభారతం, ఆంధ మహాభాగవతం నుండి వివిధాంశాలను వింగడించి, వాటికి శి కలు నిర్ణయించి కూర్చు చేసారు, కూడ్పు వేసినవారు కవులు కావడంనలన వారుకూడా సొంతంగా కొన్ని పద్యాలు రచించి సంక లనాల్లోకి చొప్పించారు. ఒక అంశం (ప్రధానంగా ఎన్నుకుని సమ(గంగా సేశరించ గలిగినప్పటికీ, సేకరించిన అంశానికి అనుస్యూతతను కలిగించ డానికి (పయక్నించారు.

మడికి సింగన శాలం నుండి ఇంచుమించు. 1920, ఏ5 సపాంతం వరకూ నంకలనశాఖ నిరుపమానమైన అభివృద్ధి సాధించిందిం కృతుల సంఖ్యలో తక్కువగా ఉన్నా అభ్గివృద్ధిసూచక పరిణామంతో ఉంది గాని పాడించే పాటగా వ కృతీ వెలువడ లేదో. ఇంతవరకూ నీత్కిభ క్వి, నూక్తి-లోకో క్షి, శృంగార, బుతువర్త న, చాటు అనే అంశాలపై ఈ సంశలనాలు వెలిసాయి ఇప్పటివరకూ ఉన్న సంక లనాలనన్నిటిని (సాచీనదశగానే గుర్తించవచ్చు,

సంకలన తత్వంలో కూర్చు (పథానమైంది. ఈ కూర్చు -విమ యంలో అంతవరకూ ఫుట్టిన శావ్యాలనే ఆదర్శంగా తీసుకున్నారు గాని నర్తమాన కాలానుగుణంగా కొంతమంది కవులు కలిసి ఒక సంకలనాన్ని వెలువరించాలనే ఉద్రేకం కన్పించదు. ఈ దృక్పథం అధునిక సాహిత్న వాతావరణంలో (పస్ఫుటంగా కన్పిస్తుంది. అంగాన్ని ఎన్నుకునే ఏషయంలో కూడా పూర్వ నంకలనాలలో నవ్యత అంతగా గోచరించదు. ఒక్క_ నీతి సూ క్రీ విషయాలలో తప్ప జొపజేళిక (వయోజనం కూడా కన్పించదు.

వ్‌ వాబ్బయ ఇాఖకైనా ఆవిర్భావ అభివృద్ధి వీశాన వళలు తప్పక ఉంటాయి, అభివృద్ధి, మికాస దశలలో వదో ఒక దశ లోవీంచ

60

వచ్చు, లేదా రెంమా ఉండకపోవచ్చు. ఇక్కత అభివృద్ధి అంకే వస్తు విన్యాసంలో కాని స్వరూప స్వభావాలలోగాని సపన్భుటమైన మాస్పు గోచరించదు. కాని ఆ శాఖ అస్తిత్వాన్ని కోల్పోకుండా సజీవ గా నిలిచే ఉంటుంది. సంకలన శాఖకూడా 1920 వరకు ఇజే విధమైన అభివృద్ధి దశలో ఉంది. ఒకరు కథని జోడి స్తే మరొకరు అకశాలు కూడా ఇచ్చారు. కొంతమంది వళ కవిశృతాలైన వివిధ కృతుల నుండి ఎన్నుకున్న అంశాన్ని సంకలనానికి ఉపయోగించారు. బహుళ _రృృ'కా వైన ఒశే (గంథంనుండి కొంతమంది సంకలనాలను సంతరింప జేసారు ఈ కృవీ. అంతా అభివృద్ధి దశలోశే వస్తుంది కాని వికాసదళగా గుర్తించ లేం, శాబట్టి ఇవన్నీ 'పాచీన పంథాలో నడచిన (వాచీన దశ లోని సంశబనాలగ్రానే గు ర్హింపబడుతున్నా యిం

వికొళ దళ ; (1928 నుండి నేటి వరకు)

(ప్రాచీన సంకలనాలు నాటి కావ్య _(పబంధాల మాటుననే తల దాచుకుని సెరిగి "పెద్దవి అయ్యాయి. అయినా వాటికి స్వాతంత్యం అంతగా "లేదు. ఆదరణ కూడా స్వల్చ్పంగాశే లభించింది. తదితర కావ్య (ప(్య్రీయల (సలిష్టు సంకలనాలకి దక్క లేదు. వికాసదశలోని సంకల నాలు అటునంటివి కావు. (పొచీన దశలోని సంకలనాలను _వేరణణా తీసిషొని మధుకోశాలుగా విలసిల్లే స్థితికి చేరాయి.

1920 నం (ఫౌంతంలో (శ్రీ చాసరి లత స్రొస్వామి “వర్ష న రత్నాకరము అనే సంకలన కృతిని వెలువరించారు, 800 ముదితా ము(దిత (గంథాల నుండి వివిధ వర్షనాంశాలు 1500 పైచిలుకు సేకరించి సంకలించబడినవి. శేవలం ఇది వరన రత్నాకరం అంక చాలదు, బృవాద్వర్శ్మ న రత్నాకరం అనాలి. దీనిని సమకూర్చడానికి ఆయనకి _ 16 సంవత్సరాల కాలం పట్టిందని. "తెలుస్తోంది... సేశరించిన

61

(పతి పద్మానికీ ఆకరం ఇవ్వబడింది. ఇంతటి గొప్ప నంకలనం ఇంతకు మునువు వుట్టలేదు, ఈ గంథం. నాలుగు భాగాలుగా విభజింపబడి కే 2 భాగాలు 1988 సంకలోను 8 ఉ భాగాలు 1980 సం1లోను వికాప్టురం నుజనరంజనీ ము(దాతశ్షరశాల నుండి _పకటింపబడినవి. శీవలం ఈ ఒక్క (గంథం అధారంగా కొంతమంది పరిశోధనలు

ఈ శాఖ వటవృతం మాదిరిగ తన స్వరూపాన్నీ; న్వభావాన్నీ వి_స్తరింపచేసుకుని బృవాాదూపాన్ని చాల్చి విశాసస్థితికి చేరింది ఈ దళలోనే. దీనికితోడు స్వతం(త సంకలన (గంథాల ఫపుట్టుకకూడా ఈ దశలోనే జరిగింది. నంఘంలోని దుర్ధ టపలమై, దురాచారాలపై, దుర్నిర్ష యాలవై ఎందరో రచయితలు దృష్టి శేంసదీకరించి. రచనలు చేసి సంకలితం చేస్తున్నారు. ఈ రోజున వనో కాన్యాఎమాటున నడిచే నడక చాలించి వాటికంకచబట ఉపయోగంగా రూవుద్‌ద్దుకునిి న్వతం(త మార్గంలో పయని స్తున్నాయి. వివిధ రూపాలలో వెలువడిన సంకలనా లను ఈ ,కిలది విధంగా వింగడించవచ్చు.

1. శవితా సంకలనాలు (పద్య-గేయంవచన కవిత)

$. సూక్తి

శ. లోనోక్సి

క. నాటిశ

క. కథానిక

ఛి ఉపన్యాస-వ్యాస

7 వార్త

రి పాఠ్య_గంథాలు

68

1. కవితాసంకలనాలు (పద్య-గేయ) :

ఈ దశలోనే కాక వికాస దశలోజీ దాసరి లతమ్మణస్వామి గారి వర్ణ న రత్నాకరం (ప్రథమమైంది, (పథమ గణ్యమైంది. నన్నయ "మొదలుకొని వీళేశలింగం పంతులుగారి వరకూ ఉన్న కవుల రచనలు దీనిలో ఎన్నుకొనబడినవి. వర్ష నాంశాలు సంక లితం చేసే పట్టున కవుల శాల(శమం పాటింపబడిందిం వర్శనాంశాలు కూడా కావ్య పరిణామ (శీ మంలో నే కూర్చుబడిననిం

ఈ నంకలనావికి 0. £. డ్డి “1 129 2600112016 605- ఇకక[08 ఇక!0% *111 16 కిం016 2 2107 8006 1468 0 గల 2080 8064 00241 0€ శొం1380 వింం(” అని పండిళాభి (పాయం ఇచ్చారు. “ఈ యుద్యమము యొక్క [ప్రయోజనము కష్ట 'మెరుగనివారికి తెలియదు, ఇట్టి (గంథ "మొకటి నాకు చిరకాలమునకు మున్ను దొరికి యుండిన మదీయ నైవధీయ వ్యాఖ్యకు, ఆముక్త మాల్యజా వ్యాఖ్యకును మిక్కిలి సాయమయి యుండును” అని 'వేధం వేంకటరాయ శాస్త్రిగారు చెప్పకున్నారు. ఇంకా ఎందరో మబోను భావులు అభి. పాయాలు ఇచ్చారు. వ్యాఖ్యూన రచయితలకి, సాహిత్యో పాసకులక్కి తులనాత్యక పరిశీలసకి ఈ వర్గ న రత్నాకరం (ప్రయోజనం నిరుపమానమైందిం

1946 సం॥లో *మహోదయముూ వెలువడింది. ఇది శివశంకర శాస్రుగారిచే వేంకట పార్వతీశ్వర కవుల మస్టి పూర్తి నందర్భంలో సంకలితం చేయబడింది. దీనికి గత 80 నంవత్పరాలలో 'పవర్తిల్లిన అధునికాం(ధ కవిళా చాహీనీ స్వరూప స్వభావాలు గోచర మయ్యే టట్టు సమకూ ర్చాలనే ఆశయంతో. శివశంకర కాక్రిగాన ఫీ9ిక్ష 'వాస్తూో అధునికం[ధ్ర కవిత్వ స్వరూపము సమ్మగంగా దరి ఫాచ

60కె

వలె నంశే ఇంకా ఇంచుమించు 40 మంది రచనలు చేర్చవలెను. శాని దాని కవకాశము ేకపోయినది. “అని చెప్పడం జరిగిందిః అయిళే ఈ సంకలన కృతి (పచురించే నాటి తోనే అధునికాం్యిధ కవి 'త్వానికి వాద్దు యీర్చ్పశ లేదుం

1960 సం॥లో జానపద సాహిత్యంలోనే మకటాయమాన మన దగిన “(వేణి వెలిసింది. ఆం(ధ చేశంలోని జానపదుల నోళ్ళలో చలుగుతున్న చేయ సాహిత్యాన్ని సర్వ(శ్రీ! బి, రామరాజు, (శ్రీపాద నోపాల కృష్ణమూర్తి; జీడునూరి గంగాధరం, తూమటి దొణప్పగార్లు శీకరించి ఈ సంకలనానికి రూవు కల్పించారు. ఇందులో వీల్లలు, (స్రీలు శ్రామికులు, వలవు, వోన్యం, కన్నీరు పారమార్థికం అనే (వధాన శీర్షికలతో గోయాలు విభాగింపబడినవి, క సంకలన సాహిత్య శాఖలో మాఖక సాహిత్య పరిరత్షణ కిదొక మచ్చుతునక,

పరిశోధకులకు *'ఉపళారకంగా, పరిశోధన వావాశంగా వెలు డీనవి సంకలనాలు. సంకల నాల మాటే పరిశోధన చెయ్యాల్సిన స్థాయికి చేర్చినది “తకం తరం” అభ్యుదయ వచసనకనితా నంకలనం. 196 నం॥లో కుందుర్ని గారవ సంపాదకత్వంలో వెలువడిన ఆభుర్థదయ కవితా వస్తువు కలిగినది. దీనిలో 100 కవులు అభ్యుదయ కవితలు సంకలితం చేయబడినవి, నవ్యసాహిత్య పరిమల్‌ యుగానికి “వె అాళి కులులా వచన కవితా యుగానికి (వతినిధిగా ఒక నంకలనం వేయా లనే సంకల్చంతో (ప్రచురించినదిగా ” మేము అభ్యుదయం అనే భావన మూలం అంతర్గతంగా ఇమిడీ ఉండే విధంగా ఈ నంకలనం తయారు వేశాము, అంగు ఆత లో అభ్యుదయమూ రూపంలో వచన కవితా (ప(క్రియ” అని కుందు ర్హిఈ సంకలనానికి ముందు మూటలో చెప్పారు, ఇందులో (వతీ కవితా, (పతి చరణం అభ్యుదయ భావానికి అద్ధంపట్టిం దనడంలో అతిశయో క్ని లేదు,

64

నంశలనానికి సార్థకత లభించినది *నవకవితి సంకలనంలో నే. జా! ఎం, విమ సత్యనారాయణ 1900-1976 నంవత్సరాల మధ ఠి విలువడిన 175 మంది కవుల కవితలు, సుమారు ౨75 శీర్షికలతో సంక లనం- చేశారు. పద్యాలు, శణీయాలు, వచన కవితలు కలగలువుగా రూపొందింపబడిందీ (గంథం. కవుల కాల(కనుం పాటింసబడింది. దీని నాధారంగా అధుశ సాహిల్యెప్రపోళడలు సమివీ,ంచవచ్చు

ఈ వర్గంలోనే ఇంకా ఎన్నో పద్య-గేయ సంకలనాల వెలువ డినవి, సినేేయ సంకలనాలు తోకొల్ల లుగా కనివీసాయి. వాటికున్న ఆదరణ, ఆదరణ అనే పదాన్ని సార్థకత చేసుపన్నంతణా ఉంది, వీటి (వచారం కూడా ఉత్తమమైన తీరులో ఉండడం వలన రోజుకో ముదణ పొంది మూడు ఫువ్వులు అప శాయయలుగా విలసిల్లు తున్నాయిః సూక్తి సంకలనాలు ;

లోకంలోని ఒక సత్యాన్ని యదార్థ రూపంలో సంవీ. ప్తంగా, స్పష్టంగా చేప్పేడానిని స్తూక్షి అనాలి. విన్ఫృ తార్థంలో హితోప 'చేళాలులోళోప్తలుకూడా నూ క్తిఆజే అంకానికి చెందుతాయి. తెలుగు సాహీత్యం (పారంభం నాటినుండి (ంథాంకర్గ్లతంగా ఈ సూక్తులు నముచిత స్థానాన్ని అ్యకమిస్తున్నాయి. నన్నయ, నన్నె చోడుడు ఎజ్జన మొదలైన శవులు సూక్తులకు నిధులుగా చెప్పుకున్నా రు, అటు వంటి వాటిని వరి కూర్చుచేయడం ఒక్క. సంకలన శాఖే తగుతుంది వీటిని (పాచీనులే సంకలితం చేయడం [పారంభించారు. అయినా ఈ విశాశ దశలోని నూకి సంకలనాలు (పత్యేకత కాదన రానిది,

క940 సంవత్సరంలో వెలువడిన “సుభావీతరత్నాకరము” నిశా

క్రి ళ్‌ సదశలో వెలువడిన 'మొట్ట మొదటి సూక్షి సంకలనం. దీనికి కూర్చు 'శీసినది మునునూరి జేంంటనాన్ర్రిగారు. దీనిలో "కేవలం సూక్తులేగా సండా న్యాయములు, సా మెతలు, హితోపజీశాలు కూడా జతచేసారు, దీనిలోని క్కు సూలన్నీ సంస్కృ కాశం అయితే వాటికి లెలుగులో లఘువాఖ్య కూడా చేయబడింది. ఆయనే 1979 నంకలో “జాతీయములు =సామెతలు, కథలు,” పేరుతో కొన్నింటికి సంబంధించిన కథలు చెబుతూ పూర్వభాగ ౦౫ా మరొక సంకలనాన్ని "వెలువరించార్‌ి

శ968 వ నంలో పండిత పనుమత్స సత్యనారాయణ రాజఖారి నంపాదకత్వంలో వెలువడిన “సూ క్షిరత్నకరము సూ క్షీనంకలనాలలో ఒక మైలు రాయి. నన్నయ నుండి నేటి వరకూ ఉన్న "పెక్కుమంది కవుల కావ్యా )ను-డి సూక్తులను 'సేశరించి దీనిలోసమిశరించారు. ఈ ఘఫయత్నం ఒక చేతి మీదుగా జరగడం అసాధ్యం, కి మంది పెద్దలు 'లెలుగు సాహిత్యమంతా తరచి చూసారు, సేకరించిన సూక్తులన్నిటినీ అకారాది[క్రమ లో అమర్చి, కొన్ని అంశానుగుణమైన విభాగాలు చేసు అకారాలతో సహా _పకటించారు. నూకి నసంకలనాలలో ఇంతటి బృహ్మాద్ధంథం ఇప్పటివరకూ 'వెలువడ లేదు.

ఇలా చూస్తే (శ్రీ కెంటాల గోపాలళృష్ణ-సుభామిత రత్నావళి (1980) మొదలై నవి ఎన్నోకనివీస్తాయి

లోకోక్తులు కూడా సూక్తులలో ఆంఠతర్గతాలుగా నే భావించ వచ్చు. కాని సూక్తులకన్ని సార్వ శావీనతు స్థిరత్వం లోరోక్సులకు శన్చించకపోవచ్చు. లోకోక్షి కొన్ని (పాంతాలకీ, కొంతశాలానికీ ఆను గుణంగా ఒక పరిధిలో ఉండేదిగా భావించవచ్చు. కాని లోకోక్తులు "పేరుతో కూడా ఒళ సంకలనం శౌలువడింది. 1954 సం॥లో (శ్రీీమును నూరి వేంకటశాస్త్రి. 650 లోకోక్తులను “తెనుగు లోళోక్తులుూో

శు

పేటలో (వకటించాళు, కాని ఇది లాలా చిన్నవున్నకల (ంథా లయాలలో పొందుపరచడానికి అనుైనదికాదు. (క్రీ) వేంకట శాస్తి గాలీ ముందుదూట రాస్తూ “లోకోక్తులను సంకలనం చేయబడిన గ్రంథాలలో ఇది మొట్ట మొడటోదని చెప్పుకున్నా రు. లోకోక్కులను గుడి గుచ్చినది దీనికి తరువాతగాని ఇంతకు ముందుగాని మరో (౦థం కన్పించదు,

నాటికొ సంకలనాలు :

1916 నంలో (శ్రీ శీవ శయరశా క్రై సంపాదకత్వంలో “వశాం శికలు "చీరుతో 12 నాటికల (ప్యపథమ సంకలనం వెలువడింది. దీనిలో పెడి మరి) నీత్యనారాయణమూ ర్తి ఇరు కృతజ్హ శా వచనాలు (వాస్తూ” ఆయిదాక సంవత్ససాల (కిందట మదరాసు నుంచి నమ్మా శ్యార్సు శంపెనీ వారు వివిధ రచయితల నాటికా సరివుటము (క్రీ శివ శంకర శాస్త్రి శారీ సంపాదక త్వమున (వచురించమని (వకటించారు* శారణాంతేరాల చేత నమా 'శ్ర్వర్సు ఆపని నెరవేర్చడానికి అవళాశం కలుగ లేదు,

నవ్య సాహిత్య పరిమత్తు ఇట్టి (గలథజాలము (పచురించవలెనని ఇాలా రోజుంనుండి ఉద్దేశించి ఉన్నారు. కొన్ని అవోంతరాలచేత పరి మర్తోవారు చని (పారంధించ లేదు. నవ్య సహిత్య పరిషత్‌ స్థాపకులలో (పళానురై న (శ్రీ శివ శంకర శ్యక్రిగారు మాయందు అనురాగము "వరను, సాహిర్యదోవాడానికి ఉపకరిన్తుందనే ఉ్రైశము. చేతనూ కును (వళటించడానికి అవకాశమిళ్చారు. అని (వాశొరు. ఇంకా “ప్రీగ్రచయితల సంకలనంతోపాటు నాలుగు సంకలనాలకు వెలునరించా

'లను కున్నా రు శానీ వెలువడలేదు,

నక

నవ్య సహిత్య పరివత్తులో (షముటులై న ముద్దుళృష్షి 1968లో *నాటిశలు పేడతో ఒక నంశలనాన్ని వెలువరించారు. దీనిలో ఛాజ మన్నారు, కార్ల చింతాదీమీతులు విశ్వనాథ, చలం ఫొప్పరవు నుచ్చారావ్వు రమణా కెడ్డి ఆచార్య ఆత్రేయ; ఆరుద గార్ల నాటిక లలో ముద్దుకృష్ణ మాడా అన్లీముళా నాటికవాసి ఇవన్నీ ఒక సంళలనంగా (శటించారు. నేటికీ ఇది ఉత్హమ నాటికా సంకలనమే,

కొ(ర పాటి గంగాధర రామారావు గారు 1989లోనాటి కాసం చవింశతి పేరుతో ఒక సంకల నాన్ని వెలువరించారు దీనిలో 1967 సం! మొదలుకొని 1979 వరకు ఆం్యధనాటక కళాపరిషగ్నలో సర్యో్త మంగా (పయోగించిబడిన $$్‌ ఉత్తమ నాటకాలున్నాయి, అం(ధనాటక సమిోతలో ఈ సంకలనం మిక్కిలి ఉపయోగపడుతుంది, కేవలం ఈ సంకలనం ఆధారంగా పరిశోధన జరగడం అవసరం, కథానికొ సంకలనాలు :

కథానికలు అధారంగా చాలా సంకలనాలు వుట్టాయి. ఊటు కూరి లనీ, ్రౌంతమ్ముగారి కవామందాకము; జయ(షవా'జేవిగారి కథాముందారము (19/9), విశాఖ సాహితీ సలుతి ఒక దశాట్సీ కథలు (1989). పెనుగొండ లన్నీవారాయణగారి కథా(వంతి (1986), చాగంటి సోమకా-జులుగారి కళింగ కభానిశలు (1985) ఇలా లెక్కకు మిక్కిలి ఉన్నాయి ఈ కధానిక్కా కథా నంకలనాల్లో ఇతర భామల చుండి తెలుగునకు అసువాదం చేసినవి కూడా ఉన్నాయి వాటి స్థాయి కూవా ఎన్న దగినది* వ్యాస ఉవన్యాస పంకలనాలు :

ఉపన్యాస, వ్యాస నంకలనాలక్రన్న (వక్యేకక మే ఖుఠరర

68

సంశలనాలకు లేదు రాదు, ఒక నమస్యని "లేడా నిమయాన్ని పలువురు వ్యక్తులు భిన్నభిన్న భావాలతో (వాయడం జరుగుతోంది ఏషయాన్ని వివేచన చేసి చెప్పడనమునేది ఈ వ్యాస సంకలనంలో నే జరుగుతుంది. రచయితలకి వేదిక ఒక కు శావడంవలన వారిలో ఐకమత్యంతో వాటు పాఠకులలో కూడా ఐకమత్యం తీసుకురావడానికి దోవాదం చేసేవి శః వ్యాస ఉపన్యాస సంకలనాలు,

క్ర ఉపన్యాన; వ్యాస సంకలనాలను పాఠకులకు అందించడంలో *యువ భారతికి నిరుపమాన స్థానం ఉంది. 1970 సం[లో “మారు తున్న విలుశలు-రచయితల బాధ్యతలు” అనే అంశాన్ని అధారంగా 87 మంది సాహికీమూ ర్తుు వ్యాసాలతో “రచన అనే ఒక సంక నం వెలువరించారు. విలువలు నాడు-నేడు రచయిత బాధ ఫీ" (శమశితణ, శా క్ర్రీయదృక్పథం, విమర్శకుల క_ర్తవ్యం, సామాజికస్యరూప౧, భాషా సమన్యనవల, కథానిక, నాటకం, రేడియో రచన ప్మతికలు మొదలైన అంశాలు అధారంగా అమూల్యమైన వ్యాసాలు ఇందులో ఉన్నాయి ఈ వ్యాన సంకలనం విలువ ఆనేక పతికల అభి వాయాలతోపాటు “స్వాతి నచి(త మాన పత్రిక ఇచ్చిన అభిప్రాయాన్ని తెలుసుకుంళే దీని (పత్యేకత విదితం కాగలదు. “ఈనాటి సాహిత్వం తేట తెన్నుల గురించి ముల్లంగా తెలుసుకోవటానికి ఈ రదన చక్కటి వేదికగా ఉపయోగపడుతుంది. "తెలుగులో ఇటువంటి ఫు సకం ఇంతకుముందు రాలేదు, సాహిత్యరంగంలో బరుగుతున్న కృవీ.ని నమిత చేయడానికి యిటువంటి వ్వుస్తకం అవసరం ఎంతయినా ఉంది. కొత్తగా రచనలు చేసేవాళ్ళకు సాహిత్యాన్ని గూర్చి 'తెలుసుకోదలచినవారికి, చివరకు "పెద్ద రచయితలకు పైతం యిటువంటి పుస్తకాలు మార్షదర, కంగా ఉంటాయి. అధునిక సాహిత్యంలో డాక్టరేట్‌ చజేయాలని ఈ రచన శన్నా మించన రిఫరెన్సు ఫ్వుస్తకం నురొళటి లేదు”

౮9

మహిళాభ్యుదయం, స్వాతంతో్యద్యమంలో వెలువడిన సాహి త్యం, రచయితలు మొద్దలెన అంశాలు అధారంగా ఎన్నో వ్యాస వార్తా సంకలనాలు :

ఇవి (పతి నిత్యం (పతి వ్యక్తీ చదివే దినప్యతిళలు, మౌఖిక

దీనిలోని 'వె విధ్యం ఇంతింతని చెప్పనలవి శాదు, తడిని తన్నే వాడున్నా డనుకుంశు వాడి దఎద'న్నే రకానికి చెందినవి ఇవి పంచ భచ్యు పరమాన్నాలు ఓకే విస్తరిలో భుజించడం లాంటివి. నిత్య నూతనం, మనివీ. జీవితం ఎంత వేగంగా పరుగెడునుందో, ఎదుగు తుందో, పతనావస్థప చేరుతుందో ఆ అన్ని అవస్థలకు _పతిచింబం ఇది, పాఠ్య్యగంథాలు :

పాఠ్య _గంథాల గురించి కొంత విసృతంగా చెప్పాల్సిన అవసరం ఉంది. ఇది శేవలం విద్యాస్థ కి విజ్ఞానాన్ని అందించడానికి రూపొందింపబడినవి దీనిలో _పాచీనం, అధునికం కలిని ఉండవచ్చు కొన్ని (ప్యకియలు మిలితమై ఉండవచు ఏం భాషాభిరుచికి, భాపాసౌష్టున మార్టవాలు లేలుసుకోవటానికి అనువుగాను, ఆీవలం ఉదాహారణ (టపాయంగాను మ చబడినవి, వీటిలో అనందాన్ని కలగజేసే అంశా లతోపాటు, వైజ్ఞానికాత్మక అంశాలు కూడా ఉంటాయి. విద్యార్థి స్థాయిని గుర్తి, చి రూపువాల్బుకన్న సంకలనా లివి,

సంకలనాత శ్‌ విద్యాబోధన అంగ్లేయ విద్యావిధానం నుంజే 'పారంభనుయిందని చెప్పాలి. భారతీయ విచా బ్రవిథానానికి ఎరవు

జ

'కెచ్చుకున్నది ఇది. భారతీయ విధానంలో అయితే వన పంచశాన్యా లనో మశే యితర శావ్యాలనో అభ్యాసం చేయడచయేీ జరుగుతుంది. శ్రావ్య వ్యుత్పత్తికి తో వజృడిన నమసొంశాలలోను గురువుద్యారా శ్‌మ్యదు అధికారం సంపాదిస్తాడు. అటువిమ్ముట లోశజ్ఞానానికి స! పర్యటన ఉంటుంది, అంతటితో గుగవు డగ్గర సెలవు తీసుకుని 'తాను నేర్చిన విద్యను సద్వినియోగం వేఘ్తూ శిమ్యుడు గృవాస్థాశమంలోకి మరలుకాడు. అయితే ఆ కవి కావ్యంలోదో కొంత్‌ ముక్క, మరొక "ావ్యంలోది కొంత భాగం ఇలా పాఠ్యాంశాలు చదవతం, పాత్యాం శాలు. నిర్ణయించడం మనష అంగ్ధ సంపర్క_ంవల్ల వర్చడిందనే చెప్పాలి. శాని ఎప్పటినుండి (పారంభమయిందో ఇదమిత్థంగా జెప్ప "లేము. ఫొన్ని ఉర్రేశాలు అధారాలు చరావీస్తానుం

“తెలుగు నేర్చుగొన గోరుబారుంవారు విదేశీయు శ్రైనను న్వచేశీయులై నను తగిన పాఠ వ(టంథములు లేక (బౌనుదొర "కాలము నాడు మిక్కిలి చాధపడుచుండిరి. ఈ "బాధ దేశీయులకు మిక్కుటటముగ నుండెను, స్వ'జేశీయులకును (పాత వద్ధలిలోనే చదువుసాగు చుండెను టౌను దొం ఇట్లు చాధలుపడి తెలుగు నేర్చుోొని, వ్యాకరణములను రచించెను. ఈ నిధముగా పాఠ్యగగంథములు రచించి వాటి రచనమై ఈన (వభావము కూపెనులో!

“పాశ్యాత్య సంసర్కమువలన “అచ్చు” మనకు వచ్చినది. ఇది చాలావరష గురుముఖమున విద్య చదువుకొనుటను తగ్గించినదిో క. లెలుగు సాహిత్యముపై. ఇంగ్గీషు (సభానము. ఆచార్య కొత్తపల్లి

వీరభదరావు, వుట, 186. "

క. "ెలుగు సాహిత్యవబప్వై ఇంగ్లీను (ప్రభావము. ఆచార్య కొత్తవల్లి _. వీరళ(దరావు వుట 129,

ఖ్‌

• బానువొర రచించిన వాచకములు మార్లదర్శీనులు, తెలుగు చేర్చుగొనగోరు పాశ్యాత్యులకు వలనే అంగ్లభామ నభ్యసింపగోరు "తెలుగు వారికిని పనికివచ్చినవి. అతని కృపిలోని విశిష్టర యిదిమే, వాచకము మొదటి భాగములో కథలు, ఉత్తరములు, "జీరముల విచారణలు, [(పజలభామలో (వజలగురించిక లవ, రెండవభాగములో ఆంగ్లానువాదము, మూడవభాగములో వ్యాశరణాంశములు, చిన్న నిఘంటువు శంవు- ఇది 1852లో ము ద్రింపబడెను:- దేని అరువాశ యిుతేడు వాక్యావళి మొదలైన పున్నకములను (వచురించెను, ఇందు ఇంగ్ల మ న్యాశరణమునకు సంబంధించిన అంశములు అభ్యాసములు శలవు]

(బౌన్‌ నమకూర్చిన 1(గంథాలు కొలత సంకలనిత్వతం పూర్తిగా కలిగి ఉన్న ప్పటికీ వాటిలో (టోన్‌ నయం కృ అర్యధిక యా ఉన్నట్టు పై విమయం వలన తెలుస్తుంది. పాద్ధ్యగథాలకి సంకలనాల అవశ్యకత గురించి వెన్నెలకంటి వారి లేఖను పరిశీలిస్తే విదితం కాగ లదు. “ఈ పరిస్థితిలో ఉన్న విధానమును సంన్కరించి విద్యార్థుల ఉన్నత స్థాయిలో విద్య నీర్వవ లెనవ్న చో అనుసరించవలసిన పన్ధతు లను, చదివింపవలసిన ఫుస్తకముల _ (వమాణములను వెన్నెలకంటి వారు ఈ లేఖలో సూచించిరి. ఈ సూచించుట కూడ “విడుక్కీ-. బియ్యానికీ ఒకశు మంసతం” అన్నట్లు కాకుండా విచార్థుల అవళ్యక ములను గుర్తించి నూచించుట విశేషము. తాము (వాయుచున్న జాబు యెక్ట్స్‌బుక్‌ సొమై టీకి గనుక, అ సామై టీకర్వవ్యములను _గంథ ఆపచురణ విషయమున అనుసంరింపవలసీన రీతులకు తాము జాబు చివర నిట్లు సూచీంచెరి,

క. కెలుగు సాహిత్యముపై ఇంగ్స్‌మ్లు (ప్రభావము. ఆచార్య కొత్త పల్లి వీఠఛ్శ్ళిదరా-పు పుట, 148

క్రి 10. 0? ళం లింగం ుం:0ంళలం91 లింగం 06 10 కర0ఇ166640 0% 6 ఏలాం?81 1208228639. 1 మిం86 38000130117- 617 066 10276 10 ౯000000004 (66 ౧40110 0౯ భం ఇ0601 00610866 50018 10 (౬0 ౧౧1866 61300366 23 10౯4 90066- £400 5106 (0 90 ౯1౫64 0 లం 3001607. కం 100 80006 500001 శర్షి కలోని & పాయింట్లలో డై గ2169 6౫80466 009 4100070236 00018 6081005964 0ష11 0౯ ౦1219, 71660 18 ం మంఠేంలి 1202902808” ₹0౯ 110 ల౦81130 80%0018 శీర్చికలో 8 పాయింట్లలో ఈ క80011021 6181086409 1౨ 6981190 ౪208912600 18 +0 ౧6 ఈ100౯026 1208223808. 8& 500 1628100 12168 ఇ] 2081201009. 2064 ంళంణకిం? 1820. వ్‌12086076౬ "విన్న శంటివారి నుదీర్ధ్‌ మైన ఈ లేఖ సొహై టీలోని స్వచేరీయ విజేశీయ సభ్యుల నందరిని తృ న్తిపరచినది. ఎ-దరో దీనిని కొసీయాడి నారు. విద్యాభిలానులై న జన (బొాహుళ్యమునకు ఈ "లేఖలోని విషయ ములు 'తెలియజేయటకి తరువాత దీనిని (6 [౯౩ ₹000151 0 ఓం ]శ36ే18 30ష0013 సింంఓ 800160 0 (0 361౯ 1823) (పచుకించిరి” 1 ఇలా అంగ్ల విద్యావిధానంలో భాగంగా సకంనాల వి న్యరణ జరిగింది సాహిత్యము భామ గురించి సంకలనాల కంళ₹ు వైద్య, శాస్ర సంకలనాస్థాయి ఉన్న తంగా ఉండడానికి అవశ్రాశం కలిగింది న తాన న కనన కనను.

1. కలుగు సాహిత్యంపై ఇంగ్లీమ (వభావము. ఆచార్య కొత్తపల్లి

10. గ

శాస్త్రాంశ సంకలనాలలో ఆయా అంశాల మదింపు జరుగుతుంది. అ తీరలోనే ఉన్నత విద్యాస్థాయికి వచ్చేనాటికి సాహిళ్యాంశాలు కూడా చేరినా శాస్త్రాంశాలకున్న పరిమితి సాహిత్యానికి "లేకపోవడం వలన ఉన్నత విద్యాస్థాయిలో సంకలనాలు అంతగా 'రాణించవేమో అనిపిస్తుంది

1970 తరవాత వెలువడిన విప్లవకవిళా నంకలనాలు ఊరు కొకటి జిల్లాకొకటిి సంవత్పరాని కొకటి ఉన్నాయి 70 నుండి నేటి వరకు 800 సంకలనాలు 'వెలువడినవం'టే ఆశ్చర్యం కలగదు, విస్తవ రచయితల సంఘం వర్పడిన తరువాత కెలువడిన రుంరు, మార్చ్‌? లే మొదలై న సంకలనాలు (వభుత్వే నిషేధానికి గురి ఆయ్యాయి, అంశకే నాటి చై తన్యస్థితిని గమనించవచ్చు.

అభ్యుదయం అనండి, వీప్తవం అనండి, అభ్యుదయ విప్తవం అనండి ఆవి (పజలను (పతిస్పందింపబేసిన తీరుకి ఎన్నుకున్న మాధ్య మిక మూర్షం నిరుపమానమయినది. వాటికి సాహిత్యం (వభానమయిశే ॥ నంకలనం స్ధాయికి చిహ్న౦.

"అధునిక యుగంలో సాహిత్యమంళా సాంఘికపరమైన టే. స్వాతంతోద్యమం, 'ాష్ట్రో్రోద్యమం, భావు సాంఘీక దూరాఛారాలు మొ॥వ అంశాలు 1 పాతిపదికగా సాహిత్యం వెలువడడంలో నే కవులలో భావసమెక్యత అభివృద్ధి చెందింది తశ్చ్పరిణామంగానే సంకలనతత్వం అభివృద్ధి జరిగిందిః

భావళవిత్వం ఉద్యమంగా నిలిచినప్పటికి, ఆ శాఖలో (పణయం ఒక్కటీ తప్పించి తక్కిన శాఖలు కొంరవరకు అభ్యుదయ నృర్శ కలిగి నవే, భావశవితాశాఖలో (పణయ మే (_పాముఖ్యం వహీంచినదనడంలో కూడా సత్యం లేకపో లేదు.

ర్యా “1990 త్యాత (వపంచమంతటా ఆర్థికమాంద్యం అలము కొన్నవి, మధ్యతరగతి వేద్మపజల జీవితం చుర్భ్శరం ాజొచ్చీంది. ఒకనాడు రనన్ఫూరక్తి కలిగించిన మాటలే ఆతి రియ్యనై "వెగటు కలిగించాయి,

(పపంచ 'జేశాల్లో పరిస్థితులు వడివడిగ్యా అందో ళనాభరితంగా మారిపోతున్నాయి. జర నీలో ఫాసిజం నెలకొన్నది. (వాన్సులో ఇంచు మిందు అజే పరిస్థితి, మేధాన్రలు దిగజారిపోతున్న పరిస్థితులపట్ల ఆందోళనతో నిస్ఫృవా చెంయతున్నా రు. 'జీళజీశాల కోళారంగాల్లో అలజడి, అవ్యవస్థ _పతివించిాయి. ఖా త్త త్త ఉద్యమాలు వేళ్ళు దన్ని నీటి "మొక్క-ల్లాగ అందంగా శామరతంపరణా శేలి అ రి స్తున్నాయి”,

కస సాహిత్యంలో నంకబనాలు ఆవిర్భవించిన నాటినుండి నేటివరకు సృృజనాత క్‌ న్ట్‌తిని వనాడు కోల్యో లేదు, ఒక ఫా - (పబంధ మణి భూమాము తప్ప తక్కిన సంకలనా అన్ని టిలోను పరిణామ శీల, సమాజావసరాలకు అనుగుణంగా ఎదగుదల కనిపిస్తుంది.

,... వివిధ _వకియలతో అత్యంత వై పధ్యం మైవిధ్యం ఉన్న సాహిత్యాన్ని అభ్యసించడానికి నంకలన టంథాలు తప్ప వేశీ గత్యంతరం లేదు,

ఈనాడు నంకలనం నంపూర్ణ వ్‌శాన ఛ్ట్‌యి పొంది ఉంది, కాని ఈ నంకలనాే కాన్ని టైపరీత్యథోగ్రణుల సృష్టికి కూడా తోడ్పడు తున్నాయి. న౦కలన నిరా "శ్రణంలో ఒక పద్ధతి అవలంబించడంవలన వ స్తువులో

1. కెలును కవితావికానం, డా! కడియాల రామమోవావరాఎవ్‌, ఆరవ అధ్యాయం; ఫుట్క 925,

75

క 1 సాన్నిహిత్యం ఉన్నా కొందరు కవులను దూరంగా ఉంచడం జరుగుతంది. వీటికి ముద్దుకృష్ణగారి సంపాదకత్వంలో "వెలువడిన వై'ళాళికలు కుందుర్తి గౌరవ సంపాదకత్వంలో వెలువడిన తరంతరం శవిళా సంకలనాలే సాశీ భూతాలు,

ఒక కవి వెలువరించిన శావ్య సంపుటిలోని _పతిభావంతమైన 'శావ్వ ఖండిశని తీసికొని ఇలా మరికొన్నిటిని పోగుచేసి కూర్పు చేయ డంవలన అయా శావ్య సంవుటాల అఆ _స్తిళ్వానిశే భంగం కలో (పమాదం ఉందిం

వది వమైనప్పటికీ సంకలనాలు ఆ యా అంశాలకి సంబంధించిన విజ్ఞాన సర్వస్వాల లాంటివి. ఇది రాబోయే కాలంలో మరింత అభివృద్ధి చెందుతుంచే తప్ప, -అణగారిపోడానికి అవకాశంలేని తత్త్వం కల పకియ,

వంకలనానికి పరిధిని మికొంత వి సృృతం చేయవచ్చు. వ్రాంతము, భావ ఇలాంటివి కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుంళు అధ్యయనానికి, సమిా శరణకి తులనాత్మకతతోపాటు సమైక్యతత్వం మరింత అభివృద్ధి చెందుతుంది.

ఇప్పటివరకూ ఫుట్టిన సంకలనాలన్నీ స్వభాషకి చెందిన చే. ఆందుకు విరుద్ధంగా కథ, కథానిశా సంకలనాలు ఇతర ఖావల్ని కూడా ఆహ్వానించాయి, ఇది నంకలనశాఖ విశాసంలో కొనియాడతగిన పరి అణామం. ఇలా! ఇతర్‌ పకియలలో కూడా ఆం(ధానువాచాలు రావాలి. పపంచ నాగరికత, అభ్యుదయం అధారంగా వక కాలంలో (పపంచ సాహిత్యం అంతా వకగుణంతో సమైక్యంకావాలి. పాశ్చాత్య "దేశాలలో పాత చింతశాయ పచ్చడి లాంటి (ప్యకియల్న్ని. దిగునుతి చేసి పాకులాడవలసిన పనిలేదు కాలం శాదుం

(0)

సంకలనాలు = సాహిత్య "సేవ ( (ప్రత్యేక సమీక్ష) ర్‌-1, (ప్రళమాం(ధ సంకలనం _ సకల సీతి సమ్మతము ముకి నయ మూరగ్గంబున లవ్మీ లవీ శ్రే గలచో నౌారాయణుండుండు ని శ్చయ చుచ్చో వరధర శ్‌ వృ్తికి నిజస్థానంబు తనూ '్రలమై జయ మెల్ల ప్పుడు నుల్ల సిల్ల 6 (దిజగత్సం సేవ్యమై శావ్రనన్‌ నయశౌనశ్ర్రంళె వివేశధన్యునకం జింతారత్న మెల్ల ప్పుడున్‌. (హననం 88) సింగన సీతిని (ప్రధానంగా తీసుకో వడానికి గల కారణం వలన సీతిశాశ్ర్ర [(పాముఖ్యం చైపద్యంస్పష్టంగా కెల్పుస్తుంది. వి వేళ ధన్యుడికి శావలసింది నయశా శ్ర శే చింతామార్లముగా వెప్పాడు.. ఆ సేవ దుర్నీ 8 కాకుండా న్యాయమార్షంలో ఉండాలి, అప్పుడే అతడు జయశీలి అవుకౌడు, ఇది ధార్థిక (పవృ క్రికి పెందిన రాజనీలిక్షీ (వతిఫలి స్తుంది, రాజనీతి న్యకమ మార్గంలో ఉంే. లశసీవ్రిక-డా స్మశమమార్షం లోనే ఉంటుంది. తద్యారా రాజనీతి (గాముఖ్యం 'వెల్లడ్లై నకలనీతి నమ్మ్‌త నామౌనికీ సరిసడుతుంది

గ?

సకలనీతి నమ తంలో $. అంధ మవభారతము; &. కామంద కము, కి. కుమార సంభవము) ఉ శేయూరచాహు చర్నిత్ర, 5, చారు చర్య, 6. ధౌమ్యనీతి, 7. సీిరిభూవణము, 8. వురుపార్థసారము 9, బై నీకి 10, మార్క_ందచేయ వురాణము, 11. మిత నీతులు, 19. ముదా మాత్యము, 18. శాలిహో_తము, 14. సీతిసారము, 15. పంచ తంటతి 16. పద్మపురాణము, 17. శ్రిగిరీశ శతకము, 18. కీరామాయణము, 19, నీతి తారావళి అనే పూర్వ (గంథాలనుండి నీకి సంబంధమైన పద్యాలను వరి తీసి గుదిగుచ్చాడు. సింగన సంగహించిన పద్యాలు గల శావ్యాలలో సీ తారావళి పద పురాణాలకు తనే కృతికర్త అంశ1ు తన _గంథాలనుండి కొన్ని పద్యాలు ఎన్నుకొని మరొశ 988 పచ్యాలు రచించి ఈ (గంథంలో పొందుపరిచాడు, తాను ఇతర 'ంథాలనుండి సమిశరించినా, తన (గంథాలనుండి కొన్నిటిని వరి తీసినా (గంథ రచనకై 'తాను రచించి పొందుపరిచిన 8 పద్యాలు (పాముఖ్యం కలిగినవిగా భావించాలి. కొత్తగా రచించిన పద్యాలను గురించి (ప్రక్యేకించి చెవ్వకున్నాడుం. పెరుగుగా మారడానికి కడివెడు పాలల్లో శ్వాస్తంత చల్ల ళో దుపెట్టినట్లు కొత్త పద్యాల వైశిష్ట్యాన్ని చెప్పాడు

అతడు (గహించిన ఆభార (గంఖథాలు ీటికీ కొన్ని అనుప లాలు; కొన్నిటికి శృతిక_ర్తల 'వీస్లు కు+డా తెలియవు

నకల సీతి సమ్ముతం మూడు ఆశ్వాసాలుగ విభజింపబడి, విషయ విభాగం చేయబడింది,

సింగన (కీ.శ. 1420 క వెందినవాడు. (గంభాాదిలో మష్ట్యంతాల తదుపరి కశవి నిందలో రచనాదోషాలను నిర్ఫీతిగా వెల్లడించాదుం

| సః (ాన్యుంబు దున్సంధి కాకు విరోధో క్షి వ్యర్థ బంధంబు నిరర్ధంబు వునరుక్తి దోవం బలంకార దూవమణంబు రన విరుద్ధము (కియా 'రాహిత్య మనస ఎట్ట భావంబు గణ యతి భంగ శబ్ద భరగంబు "'లెజటులగక సంగతంబుగు వట్టి మాటలు వురోొల్చి మచ ఏరమున+ గీ బెనచి వడ్తను చెరువును బిసికినట్లు కెలను వవ్యంగ జిలిబిలి కృతులు సెప్పి వాదులడువంగల బఆలెంచువారు కన్ఫలె గోవీకాజాల సుఖలోల గోపబాల (1-28) ఇని నుకవులు పాటించని నియమాలు ఆసడం సమంజసం. సింగన చేసిన హావి నింద పాల్క్కరికి సోమనాథుని వండితారాధ్య చరిత్రలో చేసిన కుకవి నిందను పోలిఉంది.1 “బల్లి పూరక్ర మపశేబ్బ (శమము నొల్ల మ్మికియ జడ్డు నొడ వసంభఘటన గాకు చ్యర్థం బసంగతి విరనంబు టైపల్య మత్యుక్తి వైరి పదంబు దల విరు పసమగతే శిథిల బంధు 'మొలుప బంధంబు (గౌామ్యో క్తి గంటకము చవ కే. వుట 5, తెలుగు విశ్వవిద్యాలయ (పచురణ, 1990,

79 (చాప ఛందో విరుద్ధం బాది యగన లాప (పలాపోక్షి లాఘవం బనక నసి గూర్చు కృతులు నా వన్గులు6 కెకులపం చినుకుం చందవు బిలిబిలి కృతుల్‌ గృతుల ౯ (దీతూ(పశరణం-కుకవినింద) సింగన కకవి నిందగా చేర్చిన పద్యం అతని నీతి తారావళి (గంథం లోనిజే. సింగన కవిత నొక్క.చోట నాతని తరువాతి కవి యగు కొజవి గోపరాజు తన సింహాసన ద్యా(తింశిక యందనుసరించి యున్నాడు [9 చక కెలుగని చెప్పి నంస్కృతము తీఫవును నాజుడియిచ్చి శబ్బముల్‌ “5లుగునుగాశ యేసభలం బెల్పగరాని య్య(పయోగముర్‌ పలుమరు (గుచ్చి వాదకువం 'వౌడుచు గబ్బపుదబ్బ ముండ్ల చేం బెలుచన కర్ణముల్‌ పొడుచు బేలుం గవింగవిగాః దలంతు కీ (హఈలనీణి సమ్మతము-౨27) చః కెలుంగునం బేటణా కథలు చెద్చిన కావ్యము పొందుళేదుమె _త్తీన పసచాలదం(డు విశదంబుగ సంన్కృృతశబ్ద మూందం జె ప్పిన నవి దర్శముండ నుచు బెట్టరు వీనుల గావునన్‌ రుచుల్‌ దవరం చెనుంగు 'జీశియును దద్భృవముం గలయంగం జౌప్పుదన్‌ (సింహాసన ద్యాలింశిక. 1.8జీ) సకలనీతి సమ్ము తంలో అజ్ఞాతము, మదీయము; చాటువ్రు శీర్షి జ లతో కొన్ని పద్యాలున్నాయి. ఇవి మూడూ (గంథాలు కాదు

• ఈ సామ్యం సళలనీరి సమ్మత వీశిశాకారులు (శ్రీ నిడదనోలు "వెంకటరావుగారు నిరూపించినదిం

80 అజ్ఞాతము; చాటువులు రెండూ ఇతరులవిగా భావించిన మకీయంగా చేప్పబడిన పద్యాలు సింగనవేం పీ నుందరీ నఖమిఖ నుఖద వీణాతం(త ముసలంబు గొనిపెట్టు మోదినట్టు మృదు తంతు బంధనాస్పదన (వసూనంబు శఠినంవు రజ్జానం గట్టినట్లు అర్భక నఖ దారణ రవా కదళికాఫలము గొడ్డంటం గొని పాపీనట్లు చం(దికారస చింయ సదృశ ముక్తామణి బలితంపుం గరసానం బట్టినట్లు గీ! చతుర కవి సూక్త రనధావ జనిత మధుర నశల 'శావ్యంబు శీవల శాస్ర తర్క కర్క_శోపల సదృశ వాక్చ్సరువతలను గుతిల పడ శీల మైరించు గోపాల, (మదీయము, 1-29) కకవి నిరాకరణ చేస్తూ మదీయ మనీ శీర్షికతో ఉందీ పద్యం గీత పద్యం గోపాల అనే సంబోధనతో అంతమయింది. సింగన కృత్యవ తరణికలో రామగిరిలోని "కేశవస్వామికి కృతిని సమర్పించినట్లు చెప్పు కున్నాడు. దీనికి అనుగుణంగానే మదీయ మనే శీర్షికతో ఉటంకింప బడిన పద్యాలు గోపటాల, ేశవేశ, శేళవనాథఖా సంబోధనలతోనుం కొన్ని కందన మంతి వేరు స్పృశిస్తూను, మరికొన్ని విషయానికీ అనుస్యూతతని కలిగించేవొగంను ఉన్నాయి సింగన అక్క_డక్క_డ కొన్ని లోకగీతుల్ని కూడా ఉటంకించాడుం

క్ర 81 కం॥ భువి నధికుండు బెలుపని యు కి విశేషము చిజులివాండు బెలుపెడు నొక చో రవికి మజులై.న గొందిని దివియు (పకాశింపంజేయ బే యొక్కొకచోన (నీ8ిభూపణము( అఃవె! నీలి యెబుంగని వాండు నిఖలంబు లందును. ఖ్యాతి లాభ పూజలందు నొప్పు గాక యొరుండు పొందంగలండె నేర్పునకు వి వేకమునకు నూత వెరవకాబెిి (నీతిసారము) కం! మతినుంతుల యం[తంబలు (పతి యంగ్యత (కియనెగాని పాయవు దృఢకీ లిత ఘనఘటిత కవాటము ధ లిం చాలము జేతంగాక తెజవల నగుణీీ సింగన సకల సీకి సమ్మతం కూర్చిన విధానంలో చాతుర్య మే శాదు కహేతుశ్రత కూడా కన్ని స్తుంది ముందుగా కవిత్వ గుణ విశేషాల్ని చెప్పాడు. తదుపరి నీతి శాస్ర మే సంకలన వస్తువుగా ఎందుకు స్వీకరించాడో వివరించాడు, రాజనీతి (పధానమైన ఈ (గ్రంథంలో దుర్గ నంరత్‌ణని (పాథమిక పీ. సకలనీతి సమ్మాతముం ప, నం. కిక, లి నక్రలసీతి సమ్ముళము. పసం. 85, తి సకలనీతి సమ్మతము, హ సం. 40,

8వ వస్తువుగా ఎంచుకున్నాడు, తదుపరి వరునగా రాజాజ్ఞ పాలన రాజు యొక్క గుణాలు-అవగుణాలు, రాజఎంధువులు, రాజుకు సంబంధించిన పట్టువిడువులు: విషపరీత, రాజాదాయ న్యయాలకి చెందిన అంశాలు (శమంగా పొందుపరిచాడు. ఆ యా అంశాల అమ![కలోనే ప్రత్యేకత గోచరి స్తుంది సీకిలో రాజనీతి రాజనీతిలో 'వభాన వసువు రాజుం అటువం టప్పుడు శాజవర్శ నతోనో, రాజనీతితోనో (గంథం (పారంభించక దుర్గ సంరత్వణతో (పారంభమనవుకుంది. ఉ॥ ఆరసి రాజకంబుల పజావలి కెల్ల నివాసమయ్యు భం డారములున్‌ బలంబు (టోటంబుగం చాపంగ బోలు దుర్గిమే భూరమణీశుంజేలుం బరిపూ ర్మిగ వానికి వగ్యులై (పజిల్‌ భూరి ధనంబు గూర్తు రది వోలునె కాటె నిజాభిరయ షన్‌ .] (శామందకము) (గంథాదిలో దుర్గ నంరతణనే చెప్పడంలో ావైనా, రాజ్య మైనా దుర్గ శేమంగా ఉన్నపుడే. ఈవిధంగా "చెప్పడం కౌచిత్యవం తంగా ఉన్నా శ్రావ్య (వబంధాలలో మాదిరిగా వురవర్శ నకి మారుగ నిలిపినదిగ చెప్పవచ్చు. సింగన తన (గంధాన్ని _వబంధంగా పేర్టా న్నాడుకూడా, సింగన "తాను రచించినవి, ఇతర ల్‌ ంథాలనుండి నంగహించి నవి అయిన వచన థాగాలు నాటి వచన రచనకి (పతీకలుగా నిలు సాయి, వాక్యాలుగా విడగొట్టి విరామ స్థానాలు పాటించడానికి అవశాశమున్నప్పటికీ కామాలేగాని విరామ చివ్నోలు కన్పించవు వాచక లశ్తణం వెపుతూ- తతత వనన

1. సళల నీతి సమ్మతము. పు సం. 45,

88 సీ “ఊరక మురియక యుబ్బనంబందళ "వెజవక బేవాంబు విజిచి కొనక నిడుసునం బెట్టక నిప్పోటమునం బోక తరవాయి దప్పక తడవి కొనక” (పురుషార్థసారము)

అన పద్యాన్ని ఉటంకించాడు, విరామ స్థానం పాటి స్తే వచన భాగం గుర్తుండకవోవచ్చునట. కొన్ని వచనాలు చిన్నయసూతి నీతి చందిక రచనాశ్రైలిని గుర్తుకు తెస్తాయి, అనాడు వచన రచన సుసృష్టీనీతిలో ఉందనడానికి ఈ వచన భాగాలు సామ్యూలుగౌ నిలుస్తాయి,

అనంతర కవులపై ఈతని [ప్రభావం చాలా ఉంది. కొంతమంది ఈతేని భావాలను (గహీ స్తే మరికొంతమంది ఈతని పద్యాల్ని తమ నంకలనాలలో చేర్చుకున్నారు. (పబంధ మణిభూవ* శ_ర్త యెవరో "తెలియదు కాని సంకలన వై. శిష్ట్యం 1ఆలిపే పద్యాన్ని తన (గంథ ఫలిశృతిలో చేర్చుకున్నాడు. లాత్షణికులు. సకల సీతి సమ్మతంలోని "పెక్కు పద్యాలను ద్నృష్టాంతాలుగా స్వీక రించారు. అనాడు అమితా దరణ పొందిన (గంథం ఇది. సింగన సంకలనళాఖ శే కాదు జ్డాన వాసిస్టు రామాయణ రచనతో తెలుగులో వేదాంత వాబ్బయాశికీ (శ్రీకారం చుట్టాడు, నికుపమాన కృసి. చేసాడు. అందువేతనే పరిశోధన పరచే శ్వర చిరుదాంకిత్నులై న $1 శే నిడదవోలు వెంకటరావుగారు సింగనను (పథమాంగధ పరిశోధకుడిగా అభివర్షించారుం

ఎం౦0౦ తీ 66

2౨, సకల నీలి నమ తము, పునం, 807

ఈ (గంథం శెండు నంకలనాల సంకలనం, ఒకటి; పెదపాటి జగన్నా థకవి- (పబంధరత్నా కరము, శండవది; ఉదాహరణ పద్య ములు, అనే అముదిత (గంథం, ఈ ఆెందూ కలివీ *పబంధ రత్నా వళ” పేరుతో (శ్రీ, వేటూరి (ప్రభాకరశాత్తి వెలువరించారు. (గంథ వీరిలో (ప్రభాశర శాస్త్రిగారు...

“ఇందలి పద్యములను సంశలనము చేసిన వారిర్వురు, ఒకడు పెదపాటి జగన్నాథకవి, శంకర స్తుతి, (తిపురవిజయము, అర్థనారీశ్వ రములని 'మొదలు'పెట్టి తెలుగున 'బెక్కు. వర్షనాంశముల 'నేర్పఆచుకొని మైదాశ్వాసములుగా బంధ రత్నాకరి మను ీర (భంథము రచించెను, వైష్గంథమున మొదటి మూడాశ్వాసములు మా్యాతమే తంజూవూరి ఫున్త భాండా?గారము నందున్న వి. కడను ంథ మెక్టడ మున్నది కానరాదు. వేజెక్కని పేరు గెలియరాదు, అంతని సంధాన మాం(ధ సాహిత్య పరిమద్భాండా”గారమున నున్నది, ఆ సంధానము నకు బేరులేదు, మొదలు తుదీ లేదు, పరిషక్తువారు ఉదావరట పద్యములని పేర్కోన్నారు. ఈ యిర్వుర కూర్చులందలి పద్యములను (గుచ్చి యెబక్రి నేనీ (పబంధ రళ్నావళిని గొత్త వెలయించితి 1 నని చెప్పారు,

పెదపాటి జగ్గన కాలం 16వ శతాబ్ది పూ ర్వార్థంం సకలసీతి సమ్మతం తర్వాత వుట్టిందీ (గంథం. దీనిలో నన్నయకు పూర్వ కవి కృతుల నుంచీ 16 వ శతాబ్దం (ప్రథమార్థం చివరి వరకు ఉన్న కృతుల నుండి పద్యాలు ఎన్ను కొనబడినవి, (వబంభాలు అనగానే వర్షన (వధానాలు కాబట్టి వర్ష నలకు సంబంధించినదిగా ఊహించవచు న్‌ ప వీకంవుటు తతి లలల

ఈ భంథం 1916లో (వశకటింపబడింది.

8ఫ్‌

(వబంధాల్లో (క్రమానుగతంగా పాటిస్తున్న వర్ధనీయ వన్తు నముదాయ మంళేటినీ ఇంచుమించు అబే [కమంలో అమర్చబడింది దీనిలో. ఈ (గంథ ప్రణాళిక పరిశీలి_స్టే ఒక (వబంధం కూర్చు చేయా లన్న విషయం స ష్టం అవుతుంది, “వను విన్న వపంబూనిన (వబంధ రళ్నాకరంబునకు వర్గనా[క్రమం బెట్టిదనిన,*.... వర్ణ నంబులతో గలుగం గవీంయద శావ్య నామంబులతో వివరించెదో! ఈ (గంథం కూర్చు చేస్తూ పెదపాటి బగ్గన, సింగన-సకలనీతి సమ్మతాన్ని కూలంక మంగా పరిశీలించాడన్నది సత్యం. నకలసీతి సమ్మతం కంయె ఒకడుగు ముందుకు జేసి ఇలేడు [గంథభనామంతోపాటు కనిపేరుకూడా ఉటంకిం వాడు. ఈ (గంథం వలన నన్నయకు పూర్వమే లిఖత సాహీత్యం ఉందనే విషయం నిగ్ధారితమవుతోంది. దీనిలో జగ్గవ, పద్ముకవి-జినేయ్యద ఫురాణము నర 6 బేవనిం ఆది పురాణాలనుండి కొన్ని పచ్యాలను నం్యగహించాడు. పద్మకవి రచించిన జినే్య్యద వురాణాన్ని బట్టి ఆంధ మహాభారతానికి ముందుగనే కైన సాహిత్యం ఉందని జగ్గన లోకానికి వెల్లడించినట్లు చెప్పవచ్చు” ఈ పద్శకనియే కన్నడ వాబ్బయమున ఆదిశవి యని (ప్రసిద్ధిగాంచిన పంప మహాకవి. పద్శకవి పంప మహో కవియే యని “నా డోజపంపొ” అను (గంథమున నిర్వివాదముగ నిరూవింపబడీనది... పంప మబోకవి 'ెలుగుబేశమున కరీంనగర మండలమున వేములవాడ నివాసి, వేములవాడ కధీక్వరుడై న ఆరిశేనరి ఆస్థానకవి పంపకవి, తెలుగు (బావ్శాణుడు. డ్రైనమతము సవలంబిం చినవాడు, ఈతని సోదరుడు జినవల్ల భుడు వేయించిన శిలాకాసన మొకటి నేడు బయలుపడినది, అందు మూడు లెలుగు కందపద్యము కం '(పబంధ రత్నావళి అనుబంధము, పుట, 182-194, వి $9 పీలిక. (శ్రీ నిడదనోలు వెంకటరావుగారు.

వుట, 86,

86

లు౦కుట విశేమము, దీనినిబట్టి పంపకవి "తెలుగున కవి యని మనము నిశ్చయింపవచు ఎను శాని ఈ జినేం్యదపురాణం అలభ్యం.

ఎడపాటి ఎజ్జున తన మల్ల్మణ చర్విత కావ్యంలో నుకవి స్తుతి జేస్తూ సర్వ చేవున్ణే పేర్కొన్నా డు, కాబట్టి సర్వటేవు డనే కవి ఉన్నట్లు నిర్వివాదంగా ఒప్పుకోవచ్చు. “ఈ సర్వ దేవుడు కన్నడ రత్నతయ మని (పసిద్ధిగన్న పంప పొన్న, రన్నలలో “పొన్న అను నతడు” సర్వ చేవుని ఆది పురాణం నుండి “ఉదాహరణ పద్యములు” అనే సంకలనం నుండి రెండు పద్యాలు సంగహింపబడినవి, తిక్కన విజయ శీనము నుండి కొన్ని పద్యాలు గై కొనబడినప్‌, సింగనచే 'సనీతిభూప ణము” లోనిదిగా 'పేర్కొనబడీన పద్యం-- శఛా॥ “ఉత్సాహ (పభుమం(ఠశక్తుల న జేయండై పరీవీ,0చినన్‌

ధిళ్సా వ్య్యగుడు గాక విషహముచో "దేశంబు. గాలంబు నం

ప త్సామగ ముం జూచి శక్యము "చెన్‌ బారంభమై భూ పజాూ

వాత్సల్యార్థ మనస్కు_.డైన పతి శ్వశ్వచ్వీ నమేతుండగున్‌” ఈ పద్యాన్ని పబంధ రత్నాకరక ర, ఉదాహరణ పద్యక_ర్త ఉచావా రచడాన్ని బట్టి తిక్కనగారి విజయ 'సేనం గురించి; దాని స్థితిగతులు గురించి ఆలోచించడానికి ఏలౌతోంది,

పెదపాటి జగ్గన దీనిని చంవువుగా కూర్పు చేయలేదు, తేన గురించి, తన వంశం గురించి చెప్పేటప్పుడు కొంత వచనాన్ని ఉపయో గించాడు. కాబట్టి ఇడి పద్య సంకలనమే. (గహించిన పద్యాలకి శీర్షిక నిర యం నేయ లేదు, అనుస్యూతత కలిగించడానికి (ప్రయక్నించ లేదు+ ఈ (గంథం వలన అనుపలబ్ధమెన కావ్యాలు నన్నయకు పూర్వం కెలటుగు క వులు కవిత్వ వ్యవసాయం నామ మాతంగానైనా 'కెలుస్తన్నూయిః

9064 కే థల

1. బంధ రత్నావళి. పీఠిక, (శీ నిడదనోలు వెంకటరావు, పుట. 8.

ర్‌-తి, (ప్రబంధ వుణిభూషణము

(గంథక_ర్త యెవరో తెలియదు, 11వ శళాబ్బం నుండి 17వ శత్రాబ్టం వరకు ఉన్న (గంథాల్లోని మణులలాంటి పద్యాలను వరి కూర్చాడు. చంపూ రచన, వచనాలు పోగా 811 పద్యాలు ఉన్నాయి సర్వ ేవుని అది పురాణం నుండి ఒక పద్యాన్ని ఎన్నుకున్నాడు, సర్వ బేవుడు "తెలుగులో నన్నయకం3ట. (పాచీను డని -చరిశోధకుల అభి (పాయం, అలభ్య (గంభథాల నుండి ఎన్ను కున్న పద్యాలు చాలా ఉన్నాయి, పద్యాలకు ఆళరాలు ఇవ్వలేదు, ఇత డుదాహరించిన సద్య్యాలకి చెందిన (గంథాలలో *“ఉదయనోదయమూు' వెలుగు చూసింది, లభ్యమవుతున్న ప్పటికీ ఇంకా చాలా (గంథాలు ముదణ కావలసీ ఉన్నాయిః

గుర్తులు గుత్తులుగా కొన్నికొన్ని పద్యాలకు శీర్షికలు ఇవ్వబడి సవి, ఉజ్జయినీ వురవర్శ న, వర్ష క్త వర సం కరదృతు వర్గ వ్య “'హేీమం తర్తు వర్ణన, వసంత రర్హు వర్ష న మన ్రఖాగమము, "మొనవి."”(గంథంలో అశ్వాస విభాగం లేదు. శా౭ట్టి దీనిని నశాశ్వాన (వబంధంగా గుర్తించ వచ్చు. (గంథాంతంలో ఫలశృతి చెప్పబడింది ఈ ఫలశృతి వచ్యాలు కూడా ఇతర కవులకు చెందిన వే.

. నాయక వర్ష నలో “దేవా మొన్నటి రాతి చతుర్ధ యామం బునం దన స్వష్నంబులం (బత్యకమంచై శృ శాతిభ్యుండై. నిలిచిన యతనిం జూచి సతి భయ వినయ సం[భమంబుల లజ్ఞానన వదనమొ మాయింట సీదినంబు గుడిచి సుఖంబుండవలయునని (వౌక్టించిన బృందా

• పరిశోధన పరమేశ్వర బిరుదాంకితులు శ నిడదవోలు వెంకట

రావుగారు ఈ (గంథానికి వీతిక (వాసారు. అ వీకికలో 868 పద్యా లకు ఆకరాల నిచ్చారు, ఇంతవరకూ లక్కి.న పద్యాలు వ (గ్రంథా ల్లోవో ఎవరికీ అంతు చిళ్క_ లేదు,

న!

రక తపస్వి” అనే వచనం వలన ఇది కథనాత్మకంగా వడచిన సంకలన మని, దీని నొక (పబంధంగా కవి కూర్చు చేసాడనే విషయం విదితం శాగలదు. ఇందులో ఫురవర్ష్శన అంళు సామాన్యంగా ఉందేదిం ఉజ్జయినీ వురవర్ష న అనడంతో స్పష్టంగా, వివరంగా "చిప్పడమయింది. దీనిలో ఉన్న విషయ విభాగాల్ని, (గంథస్థ విషయాన్ని పరిశీలిస్తే ఇతడెవరో సంకలనాన్ని తయారుచేస్తూ చానికి కథానూ(తం పాటిం ఇాడని చెప్పక తప్పదు,

(శబంధమణి భూవణ:లోని కథ :

ఉజ్జయినీ పురాన్ని సుకీర్తి అనే రాజు పరిపాలి స్తున్నా డు, ఒళ నాడు అతని భార్య చింతావదనమై ఉంది. సుకీర్తి కారణం అడిగాడు.

(పబంధమణి భూపషూంలోని వివమయ విభాగం ఈవిధంగా ఉంది. క. అవతారిక, 2. ఉజ్జ్ఞయినీవుర వర్గనమ్రు శః, నాయక వర్గ నము, శ. (ీమ్మవర్షనము, $, వర్షర్తు వర్ణనము, 6. శరదృతు వర్శ నము, 7. హేనుంత్పుర్తు వర్షనము, 8, వసంతర్తు వర్శనము, 9, మన్నథా గమనము, 10. అప్పరోవతరణము, 11. అప్పరోనటనము, 18. వారి దర్శనము, కేక, వుత్తో9దయము, 14. పట్టబంధనము, 15, నారదాగమ నము, 116. అంగవర్గ్శ నము, 17. విరవా వర్గ నము 118, స్యయంవర పయాణము, 19, వధూవర్థ్శ నము 90, వధూదర్శనము 1. వర వర్ష నము, &ఏ, వివాహ వర్ష నము, 88. వర్యపయాణము, 24, సాయం శాల వర్ష నము, &5. తారకా వర్శనము, 6. చందోయ వర్ష నము, ఏ7. అనుచాందము, ౨8, న ర విజృంభణము ఏ9. వుదనపూజు 80, ఉపాలంభము, 81. వరోపసర్పణము, కి. నిధువన విహారము, 88. (పత్య్యూమ వర్ణవము కి*, సూర్యోదయ వర్ష నము, 85. మేలు కొలుపులు, 86. నాయకోపాలంభము, 87. ఫలకృతి నాయికో పాలంభ మనే నాయికా నాయక నమాగం కూడ చెప్పబడిందిం

ఫి ణి నుక్నీర్తి భార్య చెలిక_ల్లై కల్పించుకుని మొన్నటి-రా(8 నీ భార్యకు నాలుగో జామున స్వప్నంలో నారద మహర్షి ఆతిధ్యం స్వీకరించే వాని వలె (పత్యతమయ్యాడు, అమె భయ వినయ నం భాలతో, లజ్ఞావనత వదనంతో మాయింట అతిధ్యం స్వీకరించమని (పాక్టించింది. వుతి విహీనమైన అమె ఆతిధ్యాన్ని స్వీకరించడానికి అరడు అంగీకరించ శేదుం అపుడు అమె మహర్షి పాదాలకు మొక్కి.0ది. కరుణార్ల)చిత్తుడై న అ మవార్షి నుధామయమైన ఆకాశంలో విడివడి తేలుతూ కనిపిస్తున్న ఒక నీలమేఘాన్ని భూఫుతూ అద్భృశ్యమయినాడు- ఆశారణంచేత అమె ఫుక్తు్రుల లేమికి బాధపడుతూ, నిరస భూనమణ ఆయి వేదనా దూయ మానస అయి ఉన్నదని చెన్పీందిం

సంతానలేమికి సుకీర్తి బాధపడి (శ్రీవారిని (గాఖ్లూ తపన్సు (పారంభిస్తాడు.. సగీవ శ్రుతువు వచ్చింది. “వారి శరధి బొచ్చె నభ వుడు నురనదిం దలదాల్బె నబ్బభవుండు క్లే న నంబురువహూంబు సొచ్చె” ఎంత (పతాపం చూపాలో అంతా దరూవీంది (గీ శ్రా అన్ని బుతువులు కూడా వాటి (ప్రభావాలు మాదు మిక్కిలి భూపాయి. వసంతబుతువు (పవేశించింది.. సుక్నీర్తి వ బుతు (పభావాన్ని లెక్క చేయక ఘోర తపస్సులో మునిగిపోయి ఉన్నాడు. ఇతని తపస్సు ఇం(దుడికి కంటగింపు అయింది. భయ భాంతు డయినాడు. వనంత బుతువు అదనుగా తీసికొని మన్నభుని _పేరేవించాడు,. ఆతడు సకల సంభారాలతో, నియోగించిన అప్స్పరలతో సుకీర్తి తపో(ప దేశం "చేరాడు. వీరి చర్యలకి సుకీర్తి చలించలేదు. వారి (పత్యతమయినాడుం వారిని నూక్సీర్తి అనేక విధాల స్తుతించాడు దీర్ధాయుమ్థంతుడు, బల పరా[ఠమ వంతుడు, రూసనంతుడు అయిన కుమారుడు కలోోోటట్లు గాను, ఆతని మనస్సు సదా (శ్రీహరియం'జే లగ్న మైం ఉందేటట్ట్లుగాను వరాన్ని పొంది తన ఉజ్బయినీ పురంలో (వవేశించాడు.

తి

కొంతకాలానికి పుతుడు పుట్టాడు, అతడికి రాజశేఖరుడని నాను శరణం చేసాడు సుకీర్తి వృద్ధుడై, ఓనాడు కొలువుదీర్చి కూర్చున్న సమయాన నారదమవార్షి వచ్చాత, నారదుణ్ణి (పస్తుతించిి ఆయన రాశకి కారణం అడిగాడు, అప్పుడు నారదుడు ఈ విధంగా చెప్పాడు. +పొండ్యమండలాన్ని చితసేనుడ'నీ రాజు పరిపాలిస్తున్నాడు ఆతనికి రత్ననుందరి అనే గారాబు కూతురు ఉంది. రాజశేఖరుడి కోకపై వాసుకి పుకములోన్క వాసవుని కొలువునందు దప్ప ఆమెకి సాటిరా గల అందగ కెలు లేరని నారదుడు వర్షిస్తాడుం ఆఅవ్వధూమణి వరియింపస వైరి వేని. నీదు చక్కదనంబు నివ్చలంబు అని 'రాజ శేఖరుల్లి లమెతో వివాహానికి పురకొల్పుతౌడం- తదుపరి రాజకుమారుని విరవాం, రత్న నుందరి స్వయంవరం, ఆమె దర్శనం, వర్షన, రత్ననుందరి రాజశేఖరుని వరించటం ఇంకా మరికొన్ని వర్తనలతో కథా వన్తువు ముగు స్తుంది,

ఇది అన్యకవి కృత పద్య సంకలితమై నప్పటిక్సీ కష్టసడి కథను హాజా. హార్చి (ప్రబంధం మూదిరిగ రచన చేసాడు

పద్యాలు ఎక్కు.వణా శినాథుని శిలి భావాలను కెలువు తున్నాయి.పిల్ల లమ్మరి వినవీరభ(దుని (ప్రభావం కనపడుతుంది.ఇందులో సుకీర్తి చిత్రసేనుడు, రత్న సుందరి, 'రాజకేఖరుల "ీర్గనుబట్టి వయే (గంథాలనుండి వద్యాలను నం్యగహించాదొో ెలినికోవటానికి అవ కాశం ఉంది.

811 పద్యాలలో నుమారు 400 వచ్య్యాలకి (పాళన్మరణీయులు ణీ నిడదవోలువారు ఆకయాలు పీఠికలో ఇచ్చారు. తక్కిన పద్యాలు కథధాగమనము, వర్థనలు, శైలి వ్య క్తుల పేర్లను బట్టి “కెలుసుకో వచ్చు. అఫ్టే ఈ (గంథం ఇలా తయారుబేయడానికి అన్యకవుల (గం థాలు ఎంనవరకు (వభ్వాన్ని దూపాయో చెప్పవచ్చు ఇలడు

రై 'ములుకొలువులకి పత్యేక శీర్షిక నిర్ణయించాడు. అప్సరసలు నాట్యం చేసే పట్టువ ద్విపదని కూర్చాడు. దమీణాం్యధ వాబ్మయ (పభావం దీనిపై ఉంది, ఇతడు సంకలన విశిష్టతని ఎంతవరకు కాపాడాడు తక్కిన పద్య్యాలకి ఆకరాలు ఎక్క-డివి శ్రైలి ఎవరికి అనుకరణ 1 దీని వలన సాహిత్యానికి ఎబువంటి సయోజనం చేకూరింది! అనే రకరశాల మావమాంనళో పరిశీలించి, పరిళోధించవలసిన (గంథం, వార్ష దాయక మైన అంశాలు వెలుగులోకి వస్తాయి,

అనాలే కీ ాననాం ళ్‌

రతీ, కొవ్య వర్షనావర్ణవం - వర్ణన రత్నాక ద౦0': (19281980)

కృతికర్త దాసరి లత శ్రొస్వామిగారు. ఈ (గంథం నాలుగు భాగాలుగా విభజింపబడింది. ఆరిండుభాగాలు ఒక వాల్యూం గాను మరో శెండు భాగాలు రెండవ వాల్య్యూంగాను రూపొాందింపబడినవి.

౮లంథ శీర్షిక నిర్గ యాన్ని బ్క్తు వస్తుత _త్త్వం స్పష్టంగా "తెలు స్తుంది. ఇంచుమించు. దీనిలో లేనివర్ణన తెలుగు సాహిత్యంలోనే లేదని చెప్పవచ్చు. మొడటి ిండుభాగాల్లో 500 వరకూ, చివరి "5 డుభాగాల్లో 600 పరకు వర్మ నలు చోటుచేసుకున్నా యి

'ంథం రూపొందించే విధానంగురించి “నిరా శైల వైవిధ్యంలో” చెప్పబడింది. ఈ సంకలనం మాతం కావ్యం, (వబంధాలలో వస్తువు (మం వవిధంగా ఉంటుందో అబే ఫక్కిలో రూపొందింపబడింది.

మొదటి భాగం వురవర్శ నతో (ప్రారంభమైనది. (ప్రతీవర్షస లోను కవుల కాల్యకమానుసారంగా వన్తువు నివీ._ప్తం చేయబడింది అతర(క్రమం పాటింపబడ లేదు, విషయ(వ ధానంగా నే కూర్చుబడింది.

చాలమంది కవులు ఫురవర్శృనకి సీసపడ్యాన్నే ఎన్ను కున్నారు. చంఫశమాల, ఉత్సలమాల, శార్దూలం, మత్తేభ ౦, తేటగీతి కందం, ద్విపదలు కూడా ఎన్ను కొనబడీనా చాల తక్కువ.

నన్నయ ఫురవగ్శనకి చంపకమాల వృత్తాన్ని వాడాడు, అగ్ట్‌ గాంభీర్యంతో స్వల్బంగానే చెప్పాడుం

! ఉ ఉపరర వాక శ్యమాలికల నొప్పు గరి వజ మన్నురంబు6 గాం చిరి నవసౌరభ (పసన జిత వనాళి గల్లు చాని నె వ్వరికి దురాసదంబులగు వ్యజమయోన్నత వ(సచారు నో వురముల చాని నయ్యలకం లోలెడు దొని మహోర్థ నంపదన్‌ (నాం 1.172) ఈ పద్యంలో నన్నయ వురాన్ని వమంత గొప్పగా వర్మించ "లేదజే భావించాలి. ఉరుతర _. దురానదము - మహార్థసంపద అనే విశేమణాలచేత ఎంత గొప్పగానైనా ఊహించుకోవచ్చుననే వ్యం గ్యాన్ని కల్పించాడు. కాబట్టి చెప్పడానికి శక్యం ానంతగా గిరి వజ ఫురం ఉంది. "ారులుతీకిన సుందర వార్మ్యాలున్నాయి. వాటి వెలుపలి భాగంలో చి(తవిచ్శిత కీతులలో ఎప్పువూ నూత్న పరిమళాలను వెదజల్లే ఉద్యాన వనాలున్నాయిం ఎత్తేన బురుజులతో వబ సదృశ మైన కోట ఉంది. సి “పరవు లోతును గల పరిఖతో౯ బొడువును ఘనమును నగు కోట గలిగి తగిన వాకిళ్ళు బలువుగా వలినాప్వు రమ్య గృ వా (వాళములు గొమరారు వీధు లందంబులగ మేటి యంగళ్ళ నెల్ల వ వస్తు వులును శోిల్ల సుజన బహుళ మై ఛాన్యమును ఖఘ్యృు'శాది రనదన్య ములును నానా యం[(తములును బచుువి అ. వె. ఛాయుధములు విరుదులగు పయోధులను బండి తులు విలాసినులును ద్య్యూత ముఖ్య వరిజనములు వెటయంల బరమోత్సవంబులు మెజయం బురము చెలువ) మిగుల వలయు (శాంతి. &-889

9ిక్ర

ఇది &క్క-నగారి ఫురవర్ష్శ వ, నన్నయ కళంక తిక్కన పద్యం లోనే పరిధిని పెంచాడు. పురములో ఉండే ముఖ్యాంశాలు పతి చాన్ని స్ప్రుశించాడు. వఐలిహాసికమైన భారతంలో సందర్భాను సారంగా ఈ న్గూలతం వర్శనచాలు, సన్నయ ఇురసర్లనలో తిక్కన వురవర్శ నలలో భేదం స్పష్టంగా గో చరిస్తుంది, ఉ. అండజరాజు గాంచె లవణాంబుధి 'వేస్టిత మేదిసీ వధూ

కండల నుండనంబయిన కుండినమున్‌ నిజకీ ర్తి కల్చితా

ఖండల పట్టణ (పధి ఖండనమున్‌ (గథకైశిశేంద దో

రండ బలాభి గు_ప్తము నుద్యగ హిరణుయ వ(పదీ_ప్తమున్‌

ఇంతేగాక ప్రకారము, పరిఖ, సౌధాలు, చందణిలాగ్భృవాము మొ[న అంశాలను ఒక వచనంగా (వాసాడు (శ్రీనాథుడు, తదుసరి...- శః పంఖ గుడివోలెల దన చుట్టుం దిరిగియుండ

బరుల శేరికి (గవాణ గోచరము గాక

వివధరాధీక భామిత వీసము భాన్యు

ఫక్కికయుం బోలె నొప్పె నప్పట్టూంబు

ఇది. (శ్రీనాథుడు వర్శించిన ఫురవర్శనలో కొంత భాగం మామే, వర్షన రత్నాకరంలో వురవర్ష నకి (గహించిన పద్యాల్లో (శ్రీనాథునిది ఈ ఒక్క శేటగీతి పద్యం (2-88) మాగతమే ఉంది. (శ్రీనాథుని పుర వర్ష నలో వికృతి కొట్టాచ్చినట్టు కనిపి స్తుంది.

మగవాంస కండినవురాన్ని చూసింది. వురల *'ల వణాంబుధి వేస్టిత మేదినీ వనూ కుండల ముండని మయినది, - భూనుండలంలోని

రిక్‌ పట్టణాలన్నిటిలో గొప్పది. బంగారు (పాకారంతో వెలుగుతున్న ది, (శ్రధమైశిశేయ్యద అలాభిగుప్తముు ఈ వర్గ నలో వుకము కుండిన రాజయిన భీముని చావు బలంచేత రవీంపబ డేదని చెప డం చేత వర్ణన "శేవల వర్శనగానే గాక వస్తు సంబంధమైన వర్ష నగా కనివిస్తుంది. తేట గీతి పద్యంలో పట్టణం గొప్పదనం చెపుతూనే పరిఖ గొప్పదనం చెప్ప బడింది. వివధ రాధీశ నిమమళభామ్య ఫక్కికలా పరిఖ్హాగుడివో లె అ పట్ట కాన్ని చ్యుకొని ఉంది. నిజానికి ఈ పద్యం (8-86) పంఖ వర్షనమే గాని పురవర్శ్మ న గాగు, సః వవీటి నతుల పాలిండ్ల వెం గంబూర ననహారముల చిప్పశవుచు మూాన్ఫు మలయజంబేవీట దొలిచెక్కు, డులిచి మే డలకిడ్డ మిగులు భూములకు డిగ్గుం గలచు 'శేవీటి నసంవాళ గజంబుల గాలి మై్య్యర వేళను దిగ్దికాంగ జంబుం చాల్తు ేఏటి (సౌక్రన భూప నిర్మాల్య ॥ మరకతంబులు పెజధరణీ పతులు గక కవివర నియు_క్త గిరి నదృగ్గవాన నిలయ గాత గాహ్‌త కనక ముకాకవాట గోవురా వేది తోచ్చతాటోభ్య వ్య దనరు దవీణ మధుర సౌం(ద్యదు మధుర (అఆముక్ష్త మూల్యద, 2-8) మధురాపురంలోని శ్రీలు కౌచు (చిప్ప) వదలక ముంజే ముత్యాలను ధరిసారు, నారు ఇండ్లు కట్టుకోగా మిగిలిన గంధపు చెక్కలు ఇతర (పజీశాలకు వెళతాయి. వసంతారంభంలో శింవాళ గజూల మదవాననలకు ఉత్తర దిగ్గవాలు కలత చెందుతాయి. సీంవాళ

తిం జీశ రాజులు ధరించి విడిచిన పచ్చను పెరధరణి పతులు ధరిగ్తారు. బంగారంతో తయారుచేసిన కోట తలుపులకు ముత్యాలు లౌపకం చేయబడిన మధుర దట్టమైన వృత సంపదతో ఓఒప్వుతో ౦దిం ఇలా అర్థంలో వైవిధ్యం స్ఫుటంగా కనుల ఎదుట కనిపిస్తూ ఉంటుంది, ఓకరు ఉపమ అయిలే మరొకరు రూపకం వాడారు. భాషా వినియోగం గమనించవచ్చు. మూసలో పోసిన్లణొా మలచిన వేనా అనే అంశం తెలిసికోవచ్చు. వర్గన మోతాదు ఎంతోపరిశీలించ వచ్చుం ఇది శీవలం ఒక సమితులో చర్చించ తగిన అంశంకాదు. కేవలం ఒక్కొక్క వర్షన మాటే ఒకొ-క్క- లఘు సిద్ధాంత వ్యాసం రూపాం దించాల్సిన అవసరం ఉందిం ఇకాడ వురవర్గ్శన నామ మా(శంగానే పరిశీలించబడి-దిం శారణం దీనిలో 1. కవి[తయ భారతము, 9, కుమవూరసంభవము, 8. అధర్వణ భారతము నిర్వచనోత్తర రామాయణము; క్‌ దశ కుమార చకి[(తము, 6. శీయూరభబాహు చరితము? 7. హరివంశము 8. భాసా” రామాయణము, 8. శావ్యాలంకార వరాడామణి, 10, వి్రమసేసము, 111, విశమార్క_ చరితము, 9, శకుంతలా పరణ యము, 118. భోజరాజీయము, క. పంచతం[తేము (టై చరాజు వేంళట నాధుడు, దూబగుంట నాళాయణకవి), 15, ఆముకృమాల్యద, 16, మనుచరి(తము, 11%. రాజశేఖర చరితము 18 నిరంకుకో పాఖ్యా నము 19. కవికర్ణరసాయనము,_ 20. కృస్ణరాయ విజయము; వికి ఇందుమతీ పరిణయము 28. తపతీ సంవరణోపాఖ్యానము, 2కె కకుల్‌ స్థ విజయము; క, వసుచరిి తము, 25. హరిశ్చం(దోపాఖ్యా నము, 26. (పభావతీ (పద్యుమ్నము, ౫. కళాపూర్జోదయము, 28, పాండురంగ మానము, ఏ9. ఘటికాచల నూహాత్మ్య్యము? 80. "మొల్ల రామాయణము, 81. సుదమీణా పరిణయము, కి యయాతి

18. 97 చరితము, కికి. మట్బ(కవర్తి చర్మితము, 81. వైజయంలీ విలారము కి5, హరిక ఎం(దోపాఖ్యానము, 86. భానుమతీ పరిణయము, 87, బహూులాశ్వ వర్శితము, కిరి, (శ్రీరంగ మాహాత 'శఫముః 89. విజయ విలానము, 4. ముకుంద నిలానము, శకం నత్యభామా సాంత్వనము?

8. చందాంగద చరితము, 4కి. (పబంధరాజు వేంక కేశ్యర విజయ విలాసమ్యు ఉక రుక్టిణీ పరిణయము, క5, సారంగధర చరిత కళ, రాజ శేఖరవిలాసము, 47. సీలాసుందరీ పరిణయము, కరి. అచ్చ బెనుగు రామాయణము, 49. రసికజన మనోభిరామము, $0. సుభ(దా పరిణ యము, 5కే. దశరథరాజనందన చరితము, ర్‌ి, మితవిందా పరిణ యము $8, వేదాంత రసాయనము, రశ, భోజనుతా పరిణయము
9. కవిరాజ మనోరంజనము, 56. సమిరకువూర విజయము, 5%. చందికా పరిణయము, $8. రామవిలానముు 59, రా మేశ్వర మూహాత సము 60. శృంగార న్రైవధము 'మొ॥కన కావ్యాలలోని వుర వర్ష నలు (గహింపబడినవిం

ఈ (గంథంలో ేవ-0 పద్యాలే ఎన్నుకోబడినవి. కాబట్టి ఇది పద్య నంకలనంం

ఆధునిక యుగంలో వెలువడిన సంకనాలలో విజ్ఞాన భాండా గారం అని చెప్పతగిపది. ఇదొక బృవాత్పరికోధకుల కొళ కరదీపిక, ఇంతవరకు (క్రీమానవల్లి రామకృష్ణకవి, (శ్రీ వేటూరి (ప్రభాకర శాస్త్రి గార్లు వెలువరించిన (నోవలోనే నడచిన (శ్రీ దాసరి లక్మ ణస్పామి గారి సావాస కృత్ళం మరొకరు చేయలేరు. ((గంథాంతంలో వర్ణన రత్నాకరం విషయసాచిశ పొందుపరిబాను. ఈ (గంథం ఉత్కృ్టత మరింత విదితం కాగలదశే ఉన్రైశంతో.)

జా (6)

ర5-ర్‌. వెతాళికులు; (1985) యోనా వై తాళిశా బోధ కరాః అని అమరం, రాజులను మేలుోలిపే ఛాగిని వె తాళికు లంటారుం 2౨0 వ శతాబ్దం ఆధునిక సాహిత్యంలో, అందులోను నవ్యసాహిత్య పరిమళ్‌ సాహిత్యోద్యమానికి గీటురాయి లాంటిదీ వైతాళికులు కవికాసంకలనం, దీనిలో సామాన్యులైన 'వజలే రాజులు, వారిని ఉ_శ్వేజతులను జేసి కార్యోన్ముఖులుగా చేసీ కవులే వైతాళికులు అంతేకాక అప్పటి వరకు వచ్చిన సాహిత్యాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని నిర్ణయించినదీ (గంథశీర్సి కం వై కాళపలు (పపథమంగా 1085లో (గ్రంథ రూపంలో వెలువ డింది. తీ మంది స్యుపసిద్ధ కవుల (పసిద్ధమైన కవితా ఖండికలు ]80 దీనిలో ఉన్నాయిః దీనిని 19089, 88 నాటిశే ముద్దుకృష్ణ కూర్చు చేసారు. అయినా అస్పటిశే లబ్ధ పతిష్టులైన కవులు చాలమంది ఉన్నారు. వాదందరూ దీనిలోలేరు. దీనికి కారణాలు పలురకాలుగా వినివిస్తున్నా యి కొంతేమంది ముద్దుళృష్ణు వై మన్యు దృష్టితో వారిని వైతాళికులు సంకలనంలో [గహించ శేదంటారు. ఇటువంటి కుత్పిత విమర్శలకు ఆక రాలు అనవసరం. నవ్యాం(ధ సాహిళ్యాన్ని? సాహిత్య (సస్టని, వె శాళికులు కవితా సంకలనాన్ని, ముద్దుకృష్ణ తళ్వాన్ని పరిశీలిస్తే (వసిద్దులయిన కవులు గొందరిని వై శాళిపలులో చేర్చ పోవడం స్వయంకృతంగా కన్పించదు కురుగంటి సీతారామాచార్యులు గారు తమ నవ్యార్యభ సాహిత్య ఏధులలో “శంకో క్రీగా నవ్యుల మని అనుకునే వాళ్ళు

09

కొందరు కొన్ని సంఘాలుగా చేరినట్టు కశవబడుతుంది” * అని నవ్య సాహిళ్యాన్ని పరిశీలిన్తూ పరిశీలనార్హ్యమయిన ఒక అభి పాయాన్ని వ్యక్తం చేసారు

(శీ బొమ్మకంటి (శ్రీనివాసాచార్య ముద్దుకృష్ణ గురించి “నాటిక రచయిత, సం(పదాయ వ్యతిరేకి “వైతాళికులు సంపాదకుడు... సం(పదాయవాదుల విశ్వాసములకు విరుద్ధములగు రచనలువేసి చారి అగహముసకు గురియైన తిరుగుబాటు రచయితలలో (పథ ముడు, ఆయన (వాసివ *అశోకము అను నాటికవై తీవ వాదోప చాదములు జరౌను. దానిలోని సీత పా(తకు రామునిపట్ల అక్ష భొానమునుు సాొనుభూతిని ఆరోపించి ఆయన సంప్రదాయ వాదుల విమర్శలకు గురి అయ్యెను” * అని వివరించారు,

కరుంగంటి, పిల్లలు మరి వారి నవ్యంధ సాహిత్యవీధుల్లో మరికొన్ని వాక్యాలు దావారిస్తు న్నా ను, “ఈయనకూ (ముగ్దుళృన్ల) నాకూ (కురుంగటి) 1980 సంత్పరములో కీ, శ. సముదాల అప్పలా ఇార్యులు గారి ద్యారా పరిచయమైనదిం అప్పటికి ఇంకా విద్యార్థి పతక నడిపినాదు. కొన్నిదినాలు ఎక్క-_డికి * అనే కథల సంపుటి వాసి నాడు కూడా. ఆకాలములోనే “వై 'తాళికులు' అనేపేరుతో నవ్యకవుల పద్యశేయ సంపుటిని వెలువరించినాడు” *

మును ళృస్ణ గురించి పై ఆఅభి(పాయలాథారంగా నవ్యుడన్న

1. ఠరృతీయ భాగం. పుట-కీ5్‌1.

క్‌ విజ్ఞాన సర్వస్వము. "తెలుగు సంస్కృతి. వాల్యూం నెం-కి

పుటం ఉక్‌? ఠి. తృతీయ భాగం వుట, 4క్‌1,

క00

విషయు౦ స్పష్టమవుతోంది. సంప్రదాయాన్ని శాదన్నవాడు విర్గవైమ మ్యాస్ని దృష్టిలో ఉంచుకున్నాడనడం అనుచితం) పహోస్యాస్పదం,. (శ్రీకరుగంటివారి అభ్నిసాయం (ప్రకారం అనాడు నైవిధ్యం కలిగిన వస్సువుమై దృష్టీ సాధించేవారు నవ్వులలో నే ఉన్నారని తెలుస్తుంది. 1980 (వాంతానికి ఇంకా జూతీయోద్యం సంపుర్షంగా. ఫలవంతం శాలేదు. అనాడు కవులందరూ కులము తాలు, గొప్పు - చీద 'తారత మ్యూలు వీడిచి పలుపకాలుగా చైతన్యాన్ని, సంస్కరణని కాంతం ఇారు. ఒకరు భావను గురించి పాటుపడుతున్నారు. మొకరు ననూ జంలోని దురాచారాల్నిగురించి, కొంతమంది యావద్యావత వైతన్యం గురిచి మణొందరు "పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థ అంతంగురించీ పెక్కు. విధాలుగా పాటుపడినారు. ఇటువంటి నంక్షీ వః సంపూర్ణ విస్తవా త గ్‌ నమయంలో నన్యురై. న ఒక కవిపై నీచారోపణలు సమంజనమైనవి కావు.

శాలంకంచు ముందుగా ఎదిగిన కవి జూమవా. “భావశవితా వృత శాఖలుగా పరిగణింపబడిస జేశభక్తి కవిత్వం, (పకృతి కవిత్వం, నంఘసంనస్క్రరణ కవిత్వం, న శ్ర ఖతి గతాలు 'మొద్మలైన వానికి వెల యించి జాషువా భానకవితా ధోరణిని కనబచియీ యున్నాడు, కాని భావళవితా వృతశాఖలన్ని టిని తలదన్నిన (సణయ శవిత్వాన్ని మాతం త్మీవంగా గర్థించి ఉన్నాడు” క

ముద్దుకృష్ణ వై కాళికల సంకలనం 1985లో కాని వెలువడలేదు. భావళవిత్వోద్యమం పూర్తిగా చల్లారి అభ్యుదయ కవితా పథంలో కవులందరూ (పవేళించారు, నవ్యసాహిత్య పరిషత్‌ నవ్యకవిత్వోద్య మానికి (పతీకణా టై లౌళికల నంకలనం వెలువడాలచనేది ముద్దు ఏప్ల్‌ అశ్రాంత్షు అనినినాననిలనాననననాాననపులా తిననని నననాననిను నునన న ననానునానుకానుతనుతన ననున చకకని తననన నాననా కనా ననన ననన నమన ననానిమానానానననల. క. జాషువా కృతుల సమాలోచన డా వి. భాస్కరచాదరి వుట. 70.

కే01 జాషువా” సఖ (భారతి. జూలై , 18289) వంటి ఖండిక నతడు శాల్యపవాహోనికి ఎదరీదలేక వెలయించి ఉన్నా అనంతర కాలంలో ఆథోరణిని గర్రించడం విశేమం! తడీనుగుణంగా నే భారతిలో“ఆయో మయము” అనే ఖండిక వెలువడింది. (భారతి. జూన్‌, 19858)...... రాయ (వోలు (పలిపాదించిన 'అమలిన శృంగారం 'జేవుఎపల్లి + నాయని వంటి వారి కృతుల్లో వృాద్యంగా పరిపోపి.తమైన్నా అనంతరం కవుల లోని భావచారి వం, ఆఅంథాను కరణం చానిని కృతక్ర మొనర్చి పరిహో సానికి పస్యాతమయ్యేటట్లు చేరింది. .... సమాజిక స్పృహను కోల్పో యిన ఆటువంటి భావ కవులను జాషువ ఇందులో తీవ్రంగా నిరసించా డనడానికి ఈ (కింది పద్యమే సాత్యుంం కనీ సమయంబుందప్పీ, నుడికారపు సొంపును బాడుచేసి, నీ 'వెవతుక కొసనమో కుమిలి యేడ్చుచు. జక్క-ని లెల్లు ౨ైతశా యువులు గుదించి యేమిటి క యో మయము బొనరింతు నీవుసీ కవనము పాడుగాను వెడంగా! యిక నేనియు రమ్ముదారిస్‌” 2ె ఈ నిరనవ) ఈసడింపు ముద్దుళ్ళన్లని, అనాడు ఆ సంకలనంలో చోటుచేసుకున్న కవుుందరిని కొంత కలత చెందించి ఉండవచ్చు, అంతే శాని జాతి మత వై మమ్య్యాూలతో జూషువాకి ఈ సంకలనంలో చోటి వ్వ లేదనడం సహేతుకంగా నేనెక్కడా చూడలేదు, ఈనాటి విమర్శ దిగజారుడుతనానికి ఇదొశ నిదర్శనం. అంతేశాదు వైళన్య పూరితు.లె న భారతీయ కవులనందిర్మి పక్క (తోవ పట్టించిన వారు ఆంగ్లేయులు. ఆ (పళావంళోనే ఈ భావకవి త్వం రాజ్యంచేయడంలో వారి రాచ పరివాలనకి నుకొంత ఆయాష్టు పోసు కున్నారు.

1. జాషువ కృతుల సమాలోచన. వార్పు ఖాప నొళజ్నప్ర్యూ 67.

102 కొంతమంది కవులు ఎప్పుడూ జూగరుకతతోనే ఉన్నారు గొంత మంది కొంత కాలం గాడిచిన తర్వాతే చుల్కొన్నారు. అటువంటి వారిలో జామునా ఒకరు, వైతాళికులు నంనలం ఎంత నవ్వులకు సంబంధించినదైనా కొన్ని హాద్దులు వర్చరచుకొని రూపొందించ బడినదిగా క న్చిస్తుంది.దాని నిర్మాణాన్ని పరిశీలిస్తే కొన్ని వివరాలు వెలుగులోకి రావడానికి అవకాశం ఉంది సాహీత్య విలువలు నిమ్నోన్న తౌలు పరిశీలించాల్పినవుడుకవుల శాలశ్రమాన్ని పాటించాలి. అవుడు వకవి వకాలంలో ఎటువంటి కవితా సృష్టి చేసాడనేది తెలుస్తుంది. ఈ సంకలనంలో గురజాడనుండీి పింగళి కాటూరి వరకూ ఉన్నారు, కవుల కాల (శమంపాటింపబడ లేదు. ఇంచుమించు ఒకరికి మరొకరు సమకాలీను లే. ఈగంథం రాయ పోలు చారి జన్మభూమి కవితలో ఆరంభమైంది తదుపరి గురజాడ- దేశభ క్ని, దువ్వూరి చారి _ స్వాతంిత బ్రరథము, విశ్వనాథ-అం (ధపౌరమము కవితాఖండికలు కూర్చు జరిగాయి. ఈ కవితల అను[కమంలో ఒక అనుస్యూతత కన్ని స్తోందిం జననీ జన '్రభూమిశ్చ స్వర్షాదవిగరీయసీ అశజే ఆర్యోక్సి (పశారం జన శ్ర భూమికి మించిన వస్తువు "లేదు. అయితే చానిలో నా ఫొంప, నా తిండి అనీ కొంత సంకుచితత్యం శన్చిసోంది. అందుచేత నే అది జేశానికంతటికీ పాతినిధ్యం వహించే మమకశారంగా ఉండాలి. అయినే 'బేళ స్వతంత్యం మనచేతుల్లో లేదు. మనచేశం మనదికాదు, మవదిగా చేసుకోవాలి. అఆలాజరగాలంళకు మనవంతుగొ "జీళశంలో ఆంగ ధుడి పౌరుమం ఎలాంటిదో "తెలియాలి. మొదటి నాలుగు కవితలు ఈశావళ్యాన్న్వి "కెలిపేవిగా ఉన్నాయి. తర్వాత (వబోధము, వై శేద్యము, జే నే శజ్మ్యుకే మ సృథ (పశంగ అనే ఖండిక లాన్నాయి. ఇవన్నీకూడా సార్టికంత్వి నము పార్టనకి కాళ్యోన్నుఖులుగొ

10% వేయడానికి ఉపయోగపశేజే. అటుపిమ్ముట శామి రెడ్డిగారి భనిమ్యద్దర్శు నమనే ఖండికతో వె తాళికలలోని వస్తువు మారిపోయింది. “మావి తోటను బర్జ మండప నుందు బనరంజకంళై న సభ యొండు జరిగె "మొగలి *ేకుల తమి శ్రి పూయోరణంబు లదంబు నెళ్తావి నర్చించు చుండె రారౌజు (కొంబచ్చ రాగధై డిగ్గి యదంఠి తోబా యవని గూర్చుండె బనిపాటు లేనట్టి బంటు సిపాయి తుప్పు పట్టిన కత్తి తుంటిపై రాయం దన పూర్వ జయములు తలపోయుచుండె; బురద నిట్టలు పడ్డ వుట్టములం గావు వర్తించె నృప పరివారంబుం గలసి; కూలి నాలి యొనర్శ్చి కుడుచు నిరుపేద యజమాని నరిబంతి నాసీనుండయ్యె; నకల మానవజాతి సంతతులు కుల వర్ష ఛీదంబులం బాటింపం బోక యొక్క క డుపునంబుట్టి యొక చన్ను సౌలు (డావినరీతి, పౌందర్యంబు గలిగి యన్యోన్య సాహాయ్య మర్థించువారు; న్ఫటి (పాంతంబున శాంఠత్యాస వంబు ధర్మజేవత తెచ్చి తనిపె నందతేని స్వర్షంబు భూమిమై స్థావింహం బడియె;

04 అభ్యుదయాంశువు లన్ని మూలలను నవ నవో్ట రల జీవనంబు దీపముల వెలిగించు చుండె: నీ విశ్వమంతయును మూనవ కళ్యాణ మందిరం బయ్యి; అంతలో లౌకిక యాదార్థ్యములను భావంబు (ాలెను బవీ. ఏధాన, బొస్తు కంబములట్లు పొడకట్టుచుండె ద(త్పాంలేముల నున్న 'తాళవృతములు చిమ్మ చీకంటిం జక్కుూకొనియుంటి” _ దువ్వురి రామిరెడ్డి (వై శాళికులు, వుట. 20,91) రామి రెడ్డిగారి కవిత ద్వారా సమాజం ఇంకా టఊోహోాలోకంలో ఉన్నదిగానే భావించాలి. ఈ కవిత తరువాత [(పణయను, (పేను తత్వము; నిరహము, పునస్సృమాగమము, స్నేహము, (పకృతి; త వర్గ నలకి సంబంధించిన కవితలే ఉన్నాయిః ఈ కవితలన్నీ (ప్రేయసి వీయుల వృత్తాంతానికి సంబంధించి, ఒక కథకి అంకిత మైనట్లు ఉంటాయి. మధ్యలో రాయ్మపోలువాుు రామలింగారెడ్డి గార్నిప (వొసిన పద్యాలు అనవసర కీమో అనిపిస్తాయూ. అలాకాక అనాటి సాహిత్యంలో అపురూప కృష్‌చేస్తి ఉన్నతుడిగా భావించి దీనిలోని (సేయసీ (వ్రియులలో (వీయుడిగా భావించినట్లయి తే దీనిలో ఆయనని నాయక స్టాంగా ఊహించవచ్చు. "లేదా ఇటువంటి పద్యాలు చేర్చి నవుడు నాళం కృష్ణారావు, జాషువా, తుమ్మల, వటుకూరి మొదల యిన వారి కావ్యఖండిశలను 'చేర్చుకపోవడం ఈ సంకలనానికి వెలితి గానీ భావించాలి,

శేశ్త 105

శశీ? కవితలు అవసరమై పొందుపరచినట్లు కనిపిస్తాయి. ఇందులో అద్వైతం, నిజంగానే జగన్నాథునిరథ చ(కాలు, జయ భేరి ఒకరా_2, అవతారం, సుప్తాస్థికలు, మహా_పస్థానం అనే ఎనిమిది కవితెలు ఉన్నాయి. ఇవి 15, 107 124 127 147, 156, 168, 180 సంఖ్యా స్థానంలో ఉన్నాయి.

వీలుపు శీర్షికతో బాపిరాజు (వుట-89), నండూరి (పుట-క్‌5్‌), 'రాయ(పోలు (ఫుట-88) కవితలున్నా యి, బావీరాజు,” నందూరివారి పిలువులు (వీయుకాలికీ సంబంధించినవై తే, రాయ్యపోలువారి. వీలుపు (వియుడికి సంబంధించినది.

వాల్మీకి _ మహర్షి - రామలింగా రెడ్డి అనే రామిరెడ్డి, కృష్ణ శాత? రాయ(పోలు వారి కవితలు [కమంలో ఉన్నాయి. పీట కూర్పులో కనితాధోరణి కనివిస్తో ౦దనడంలో సంజేహింప పనిలేదు, కాబట్టి ఈ (గంథం కూర్చు (ప్రేయనీ (ప్రియుల కథాంఠంగా గోచరి స్తుంది. ఇది పరిశీలనార్హ మైన విషయం,

తాన న! ఉానానాణనో.

5-6. అంతరాల్ని ఛేదించని “తరం తరం'

వచన కవితా సంకలనాలలో నిరుపమానమైన తీరులో రూపొం దింపబడిందీ తరం తరం సనంశలనం. దీనికి గొరవ నంపాదళులుగా 'శ్రీకందు_క్రి ముందుమాట (చాస్తూోోనంశలనాలు (సకటిం చదలచుకున్న వారు రకరకాల దృష్టు తో వాటిని తయారుచేసుకుంటటూ వుంటారు కాలవిభాగాన్ని బట్టి కొందరుచేస్తారు. కవుల వయస్సును బట్టి కొందరు చేసుకోవచ్చు కవిత్వంలో మారుతున్న విలువల దృష్ట్యా చేసుకుం టారు కొందరు. మేము అభ్యుదయం అనే భావన మాతం అంతగ్ల తంగా యిమిడి వుందే విధంగా ఈ నంకలనం తమయారుచేశాము, అంళు అత్మలో అభ్యుదయమూూ, రూదంలో నచనకవితా వటియో 3 అని ఇప్పారు,

దీనిలో గతి తార్కిక ఫాతిక వాదాన్ని. అనుసరించిన కవిత లున్నాయి. అపరిష్కృత సమన్యలయిన వివ్యః నిరుద్యోగము, జాతి వైమమ్య్యూలు, కుత్సిత రాజకీయాలు, సం[పదాయంపవై తిరుగుబాటు, సర్వమానవ సాాతృత్వాశాంయ మొన వనస్తువ్రతో కూడినవి ఉన్నాయి,

నమాజం ఎంత ఎదిగినా, వదిగించాలనుకున్నా, పంచవర్ష (పణా భికలు ఎన్ని కురిసినా సామ్యవాదం శుష్క వాగ్దానంలాేో మిగిలి పోయిందనడానికి “రాకేంది కవిత “అశేసినచీరి (పశిచింబంగా నిలు న్తుందిం

“ఆకు గంటలైనా / అలాగ ఉంది / ఆశేసిన చీర / కలుళతాగి నిప్తుకొక్కి.న కోతిలా / నింగిలో సూర్యుడు / ాలుగాలిన పిల్లిలా న నాననా

107

దిక్కులన్నీ / కలియతిరోో గాలీ ఉన్నా / ఆ చీర ఆరశేదు/ నాశేం “తెలుసు 1 / అది వెట్టుకింది ముష్టిడానిదని / కన్నీళ్ళలో ఉతికి ఆశే సిందని / అందుకే సూర్యుడు ఆవంక చూడలేదని / గాలి ఆటువైవు వీచలేదనిో

వర్తమాన స్థివిగతులు లెక్కించాలం'ే, పరిశీలించాలనుకుంళు, పరిశోధించాలను కుంశు తరం తరం తరచి తరచి మూడాలి, ఇందులో వ ఒశళ్ళ గురించోకాదు. అన్ని అంశాలగురించీ వస్తువు ఉంది, కప్పు లలో అభ్యుదయం పూత పూసుకుని 88 వాళ్ళగరించీ ఉంది, (శ్రీ గజ్జల మళ్లా రెడ్డి..వముంది సీకవితలో” “ఉన్నమాట అన్న౦దుకు వులుక్కోవద్దు / నన్ను అపార్డం జీనుకోవద్దు / ... గడ్జెలపై / వాద్దు "లేని ఆరోపణలు తప్ప / ... వముందో చెప్పు సీరాళల్లో. .. మవాళ్లు ముబోభావుకులు. .,. సినీమాలో హీరోయిన్‌ కష్టాలపై / చెమరించు తాయి వారి కళ్ళు. వీరి సీరాత వల్ల కాడుగానూ / అయినా మించి పోలేదు / అస్నదాదుల సలహో పాటించు / అఖరు (పయత్న ంసాగించు / అతి వాదానికి (ఈతి బాగా హెచ్చించు... యిదీ చేయ లేవూ! /యిక్ర సీ ఖర్ము / యెన్ని జన్ములేత్తినా నువ్వు కన్ని కాలేపు” అంటూ శవిత్వం (నజలకోనం కాక, తనకోసం, కవిత్వం కోనం, పదిమంది మెప్పుకోసం వదోఒకటి (వాసే అభ్యుదయ ధోరణినీ, భావళనిత్వం లోని (పణమయాన్నీ వ్యంగ్యంగా, సున్నితంగా ఎత్తిపొడీచారు

అభ్యుదయ భావం ఎప్పుడూ (బతికే ఉంది. కాని ఉద్యమం మాతం ఈనాడు కన్నించదు, ఇంచుమించు 1980 నుంచి 1955 వరకూ ఒక ఉద్యమంగా ఉవ్వెత్తుగా "లేచిన అభ్యుదయం తరువాత కవితా

త పుట, 162,

1. వుటం 57.61,

శే06

ఉద్యమాలలో మాప్పువచ్చింది. అనాడు కలం కదపని రచయితలు కూనా దీనిలో ఉన్నారుం

రచయితల వేర్లను అనుసరించి అకారాది (క్రమంలో అమర్చిన ఈ కవితా సంకలనం అభ్యుదయ శనిత్వ పరిణామం సరశీలించడానికి ఉపారించదు. “మొదట్లో నాఊవా మాయుగనికి (పతినిధులమని (పసిద్ధికెక్కి న సుమూరు 20 మంది శవుల కవితలను వారి మాస్టర్‌ కీసెస్‌ను సంకలనం చెయ్యాలని, ఇదీ అభ్యుదయ భావనతో కూడిన వచన కవిత సార్థత అని నలుగురికీ చూపాలని. అది అప్పట్లా* సాధ్యం ఇాేదు ... పరమ చెత్త రాసినా సరే (పారంభకుైై న యువకవి, కనిగా లోకం ముందు నిలవ్వొచు ఏం ఒక మో_న్తరుకవి మహాకవిగా చెలామణీ శావచ్చు. చివరికి నిలుస్తారా ఏరందరూ అంశు అది వేశే సంగతో* అని పందుక్తి ముందుమాట రాష్తా యడదాన్థాన్ని ఆవిమ్మ్క్మరించాసు,

వై ళాళికల కఏతా సంకలనంలో ముద్దుకృష్ణ జాషువాని చేర్చ లేదనే ఈనాటి అభ్యుదయ వాదులు కొంతమంది (గహించ వలసిన నగ్న సత్యం, తరంఠతిరం అభ్యుదయ కవితా సంకలనంలో కూడా జామువాగారిని వేర్చ లేదు, ఆయన వ పాపం చేసుకున్నా రు. కందుర్హి ముందుమాటలో పేర్కొన్నారు. రూపంలో వచన కవిత కావాలను కున్నారట, జామవా చేసుకున్న పాపం ఇజే కాళబోలు. ఒకరకంగా వూ_స్దే అభ్యుదయానికి కూడా అంత్‌లు విధించిన సంకలనం ఇది.

.. కుందుక్తిని పెద్ద చేయడం తప్ప ఆయన అభి_పాయానికి అను గుణంగా రూపౌందింపబడిన సంకలనం "కాదిది. ఆయన కలని నిజం ఛెచ్యునలసిన బాధ్యత ఇంకా మిగిలి పోయే ఉంది,

ఇవాల (చీ అాయాలనా పట తి లాలా

! ర్‌-7. “అల్వుకావ్య ముక్షావళి' = సంకలన అణాల శాఖలో వురో మలుపు (ఉం ఉంం1089 0 కలింంయం సం %87841140]16 01388 ౮1098105 )

సంకలనకారులు ఆచార్య రవ్వా (శ్రీహరిగారు. ఈ (గంథం పరిశోధన తత్వానికి గీటురాయి. అరుదైన వైవిధ్యం, ఆంళానికి అనుగుణంగా (గంథాలనుండి వస్తువు స్వీకరించడం ఒళ రళం అయితే కొన్ని తత్వాలకి అనుగుణంగా సంకలనం కూర్చు మరొఠ తరవో, అన్ని టికం కె విలతణంగా అవతరించిందీ అ౭సబ్ధకాన్య ముక్తావళి,

(గంధ శీర్షికని బన్హే సంకలన కారుని కృపి, వై శిష్యం వ్యక్కం అవుతాయి. వీరు ముందుగా అలబ్ధమైన కావ్యాల అధారాలు పరిశీలిం చారు. “తెలుగు పాహిత్యంలో “బీటికీ లభించక శేవలం ఛండో వ్యాకరణాల వల్లా, సంకలన (గంథాలవల్లా, తదితర అధారాలవల్లా 'తెలియవ సున్న శావ్యాల్లోని పద్యాబను ఒకచోట నంకలనం చేయ టమే (స్తుత నంకలన లత్యుం” 1 ఆని చెప్పుకున్నారు.

నంకలన కారులు శాన్యనామం, శావ్యకర్త నామం గెలియ 'జీస్తారు. సాధారణంగా అలా శాక (శ్రీవారిగారు- అలబ్ధ కావ్యముక్తా నళలో అయా పద్యాలు ఎక్కడ + వయే (గంఖాలలో లభి స్తున్నా యనేద్కి కావ్యానికి నూల్మగంథం వనైనా ఉందా అనేది, ఆయా శావ్యాలమోిద, అంశాలమాద ఇంతకు మును చే వయీవ్య క్తులు తమ ల కేం పస్పశం, అలస్థశ్రావ్యముక్తావళి, అచార్య రవ్వా (శ్రీవారి,

ఫుటం డ్డ,

శ10 తమ భావాలు వెల్లడించారనే విషయాలతో (పతీశర్షికకి వివరణతో కూడిన చిన్న ఉపోద్ధ్యాతం ఇచ్చారు. ఆయా అంశాలపై ఎంత నవకా చారం వవిధంగా లభిస్తుందో, లభించిందో చెప్పారు. ఇది ఒక అపూర్వ విషయరిం అలప్బకావ్న పరిర్షణమనే మవాదాశయంతో కూర్చబడిందీ

(గంథం అం కాలన్నీ అకాళాది (క్రమంలో కూర్చ్పబడినవి, బృహల్చేరి శోధన తత్వం వుష్క-లంగా కలిగినది. ఏ-కే “సంస్కృత సూక్తి ముక్తావళి" ీరుతో మరో నంకలనాన్ని వెలువరించారు

సంస్కృత సూక్తి ముకౌవళి :

సూక్రీ సంకలనాలకు సంబంధించిన (టగంళాలలో సర్కొన

తగినది, దాదాపు 80 పె చిలుక సంస్కృత (గంథఛాల నుండి నూక్తుల నవిాశరణ జరిగింది. వేదాలు, వురాణాలు: స్మృతులు? ఉపనివత్తులు, కావ్యాలు శతకాలు నాటకాలు, నీతి సంకలనాలు, శా_త్విక 'ంఖాలు ఇలా ఒకటిశాదు వైదిక, లౌకిక వాబ్బయిాన్ని తరచి తీసిన 1400 సూక్తులు దీనిలో ఉన్నాయి సేకరణే గడ్డగా కన్పిస్తుంళు వాటన్నిటికీ కేలుగులో అఆకరాలు కూడా ఇచ్చారు. (శ్రీవారారు న్వయంగా 'కెనిగించినవికూడా కొన్ని వందల సూ క్తులున్నాయి.

సం, ఉదా : అఆంగాః శరథొ లేన మలినత్వం నముంచతి.

కలుగు. ఉదా : బొగ్గును వందసార్లు కడిగినా చాని నలువు పోదు ఈ విధంగా యథానువాదం జరగట మే కాశ, కొద్దిపాటి మెరుగు లుదిద్ది "లెలుగు కవులు (ప్రయోగించిన సూక్తిని కూడా పొందుపరిచారు వై మాక్సిని వేమన “బొగ్గు పాలకడుగ పోవునా మలినంబు' అని చెప్పాడు,

శేష (గహింపటడిన స్నూక్తలు అకారాది కమంలో కూర్చుబడినపిం ఈ సూ_క్తులన్నీ సూ తొఅ మాచిరిగ సృష్టంగా సూటిగా ఉండటం వలన పతిత సృాదయానికి చక్కగా వాత్తుకంటాలి. నిత్య వ్యవవోర జ్ఞానం, కృ త్యాళ్ళత్య వివేచన మాలిక విలువలు కలిగి ఆలోచించ చేసేవిగాను ఉంటాయనడంలో సంజీవాంలేదుం నం, ఉడా: వకన్నపో ద్విరధ్యాయీ (తి?ిర్లీ తం చతుః పథమ్‌ “కెలుగు, ఉదా : ఒంటరిగా తపస్సు చెయ్యాలి. ఇద్దరు కలిసి చదవాలి, ముగ్గురు కలిసి గానం చేయ్యాలి. నలుగురు కలిసి పయాణం "చెమ్య్యూలి, వుట--2$్‌, “అస్టాధ్యాయీ జగన్మాతా 2. మరకోళో బగల్చితా వక మా(ళా లాఘవేన వు(తో త్సవం మన్యం లే వైయాశరణాశలి మొద లైన భాషా నంబంధి సూక్తులు కూడా విడువబడలేదుం సూక్తి సంకల నాలలో తులనాత గ్‌! అధ్యయనం కలిగినది. అనాలి. |! అనిని,

విప్లవ కవితా కేతనం తిరుగబడు (స్వచ్చంద కవితా సంచలనం) విరసం ఆవిర్భవించక ముంచే ౭ిరుగబడు కవులు తమ భావాల్ని స్వచ్చందంగా నిర్భీకితో వ్య క్రీకరించారు.. “వినం కలిపిన పాయసం మన స్వరాజ్యం తబ్బున్న భడవా పోపించే ఉంపుడుక తె మన జాస్వామ్యం, మన (పణాళికలూ, తీర్మానాలూ, వాగ్టానాలూ, “శీడియో, ప(తిశలు, సినిమాలు, సాహిళ్యేమూ ఒక శుమిటి అన్ని ఠంగాలూ యిర వయ్యేళ్ళ శే పసడుపుకూడు లిని రాగూడని రోగాలు "ఇెచ్చుొని మునలిదై న. దీని విలాసాన్ని వర్శించడానిశే ఖర్చయిపో తున్నాయి ఇంకే నవయవ్వసంలో ఎంతో ఆరోగ శ్రవంతంగా ఎంతో బలంగా ఉండాల్సిన యీజేశం ఎందుకిట్లా అయింపో 1 అని (ప్రశ్నించు కుని “తిరుగు బాటు తత్వం మానవ స్వభావంలో ఉన్నది, ఈనాడు మల్కొ-ంటున్న ఈ'ేశంలో అక్కడక్కడా రాజు కంటున్న (పజా పోరాటాలే అందుకు నిదర్శనాలు, (పజలు గెలుస్తారు పరిపాలకులు బూజుపట్టిన సాలెగూళ్ళలో చెస్తారు. వశ శ్రీ జనక క్రీని ఎదిర్చులేదుం వయు క్రీ యువ రకాన్ని ఎంతోశాలం చల్లార్చలే” * దని తిరుగుబాటు శేయమని ఉద్చోదించిందీ కనికా సంకలనం దీనిలో పదిమంది కవులున్నారు బారు వరవర రావు లోచన్‌, ఆశోక్‌, సంజీవరావు నుధాశర్‌, యాదగిరిరావు, కీమ్‌, సుదర్శన్‌: ఎక్స్‌- ఐలు తతా

1. యువతరానికి ముందుమాట. తిరుగబడు కవితా సంక లనం, షి 39 99

[క్‌ క్ష18 “ఎన్నికల 'ీరుతోనో / (పణాళికల పాటతోనో / యా వుండు ఇలికి మందు "లేకుండా / మళ్ళీ గతంలోకి జారుతూ జీ వున్నాం/ దీనికి శన్ర్ర చికిత్స తప్ప మందు లేదని / నాకు తెలును.” * అని పేద మధ్య తరగతి (పజ ఏవిధంగా మోసం చేయబడుతోందో విశ్లేవీంచేది (శ్రీవరవరశరావు “ఆప కేష్‌ కవిత, “నీ చేతుల్లోకి అందించే రక్తంలో/ న్వతం (ర జీవేచ్చగల ర_క్తకణాలులేవా!/ఉంశు. జం వర జీరనై రా” క్‌ అని పిలిచేది (శ్రీవరవరరావు “చెయ్యి” కవిత. ఆదర్శం. ఆమోదించిన హింస జరుగుతోందని "పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థపై, ధనిశ స్వామ్యంపై కూలంకవమ పరిశీలన కలిగినవి (శ్రీవరవర రావు కవితలు, కనురెప్పలు (గుత్తమిద అఆరగట్టి / నోట్లో నాలుకను అణచి ెట్టి/ శక్తి నంతటిని అవయవాలలో ళొక్సి-పెట్టి/ ఇంకా ఎందు కోసం... / చుట్టూ భయం కార్చిచ్చులా వ్యాపిస్తుంళు / (బతుకులు బండివాళ్ళీడి స్తుంశు/ శునకాలు కవకవు సింహాసనావ కొలువుదీరి / వెక్కిరి స్తుంకు/ ఇంకా టేనికోనం. ../ కోర్కల్ని శాల్చేసి నాల్యల్న్ని చింపి నాల్కల్ని వండబెల్రి/ చర శం వొలుప్తూ ఉంకశే/ పళ్ళ మధ్య ళాధను బిగపట్టి / కనుగుంటల్లో కన్నీటిని మురగ బెట్టి/ ఇంళా ఎవరి కోసం. .. శవంలా పడివున్నావ్‌ో అంటూ తిరుగుబాటు చేయమని ఉద్చోదించేది *ఐ”--*తిరుగబడు” కవిత, వర్తమాన సామాజిక చర్మెఠకి చరి్యత్రకారులు ఓ (పకోరగాన్ని శీేటాయి సే 'కిరుగబడు కవితా సంకలనంలో శావలసినంత వస్తువు దొరుకుతుంది. యువకుల్ని విస్తవోన్ముఖులుగా తిరగబడమవి వెప్ప డమే కాదు “యువకుడా నీ చెయ్యి కాసీలుకొట్టి/ఆడవిల్లుల జడల్లోక క. యువతరానికి ముందుమాట. తిరుగబడు కవితా సంకలనం, డె గా క్రి

1]డీ

కాగితపు బాణాలుకొట్టి / కండక్టృర్లను ొట్టి/ కరెంటు దీపాలను పగుల కొట్టి / కాగితంపై పరీషలుకూడ, కలంతో / రాయలేక; తప్పో... చాటో / కడుపుకోసం జోడించి / అడ్డమయిన కాళ్ళు పట్టుకుని / నోట్లో గడ్డి పెట్టుకుని / నీవలెనే ెడిపోయిన చేతుల్లో / లంచాలు పెట్టి... స్వతం(త జీవేచ్చగల రక్తృకణాలు లేవాశి ఆంటూ కొనసాగుతుంది “శ్రీవరవరరావు”-“ఇెయ్యి” కవిత, అందుశే వర్తమాన సామాజక చరి(తేకిది సా ఖ్‌

తిరుగబడు కవులపై “దిగంబర కవుల కున్నంత ఆవేశమూ వుండి, అల్లీలాలు లేకుండా రాసినవారు తిరుగబడు కవులు. .. సమా జంలో జరుగుతున్న దోవిడి తొలగిపోవాలంశే, అన్యాయానికి గరి అవుతున్న వాళ్ళు తిరగ బడాలని, అది సాయుధంగా జరగటం అవసర మని వీరు తలచారు. అణగారిన ఆ_ర్పులందరినీ తిరగబడమని కోరటమే వీరి కవిత్వ లక్ష్యం 1 అని (శీకడియాల రామమోవానరాయ్‌ తను అభ్ళి.ప్రాయాన్ని సూత్మ్ముంగా వ్య క్రీకరించారు.

(వ(క్రియ వీరైనా, శాలం వేరైనా, 'జీశా లెన్నో ఉన్నా సాహిత్యం ఒక్క-₹ు. అది మనో పరివర్తన కలిగించాలి. విశ్వజనీన స్థితి పొందాలి,

నంఘం ఒకటి సాహిత్యం మరొకటి ననాకదూ కావు, లెండదూ ఒకళే, ఒకదానిపై మరొకటి (వభావం చూవీంచుకు నేవే. అయినా సాహిత్యం (ప్రభావం సంఘంపై సంపూర్ణంగా ఉంటుందనడానికి వీలు "లేదు. బిచ్చగాడి జీవితం పలు సాహిత్య (పకియలో చోటు చేసు పన్నా, _వభావం అంతంత మాతకు నాడి దయసీయ స్థితి కళ్ళకు

1 లెలుగు కవితా వికాసం, (1947 _ 1080 తొమి దవ

అధ్యాయం, ఫుట-888,

క్షే15్‌

కట్టినట్లు శనిపించేజే, మరికొంత ఎక్కువణా తెలి స్తే మరికొంత కాలం చిచ్చమెత్తుకని జీవిస్తున్నాడు.

సామాజిక జీవనంలో న్యత్యాసాలు చాలా వున్నాయి. వాటికి అనుగుణంగా నే సాహిత్యం ఉంది. ఎందరు ఉన్నా, సాహిత్యం ఎలా ఉన్నా సత్యం ఒక్క శు తిలక్‌ మహాశయుడు అనుభవాన్ని కాచి వడపోసి “అగ్ని కురిసినా అమృతం బల్లినా అందం అనందం దాని పరమావధి” అని చెప్పిన భావం ఒకళు నత్యంగా కనిపిస్తుంది. పరమా వధి లభించని నాడు సంఘర్షణ, టైవమమ్యం తప్పవు, ఇటే సాహిత్యం లోని సమాజంలోని ఆంళరార్థం.

5-9. నా వెతలు-సంస్కృతి నూ. తొలు

సామెత గురించి తెలుగువారికి అందరికీ తెలుసు. (పతివ్య కికి వదోఒక సామెత కంఠస్థం అయే ఉంటుంది.కానిసాహి త్యాన్ని అంతటినీ ఫఘ్లూల్యపాయంగానై నా 'గెలుసున్న వాళ్ళు కొంతమందే, లోతులకు వోబమి సంచరించగలి7ే వాళ్ళు చాల తక్కువ మంది

సామెత (వజాజీవనం నుండి పుట్టిం దనడం నముచితం. పండిత కవులు దానిలోని వైశిష్ట్యాన్ని గమనించారు, సారస్వతంలో నిల దొక్కు-కుని బాగా రాణింపులోకి వచ్చింది.

“సామెతల పుట్టుపూర్వో_త్తీరములను గూర్చి శేల్చుట నులభ మగు పనికాదు, వ సామెత ఏ సందర్భమున ఎవరు రూపొందించారో వెప్పుట సావాస సాధ్యమైనచో శావచ్చునుగాని నత ఫ్ర్‌సమ్మత మగుట శషమూ

లు

"తెలుగు వారిక్‌ కథ్య సామెతలు అమిత పరిచయం కలిగినవి, "రెండు [(ప్యకీయలకి (పచారంలో బలీయమైన, అతి (ప్రాచీనమైన పునాదులున్నాయిం

సామెత వికృతి స్వరూపమని సామ్యత ప్రకృతి అని నిఘంటు కారులు చెవుచున్నారు. ఈ శబ్ద వ్యుత్పత్తి పుట్టు పూర్వో_త్తరాల గురించి చెప్పడమంకే ఒక పరిశోధన విషయ మే,

సామెళతలలో ఈ అంకానికి చెందిన సామెతలు లేవు అని చెప్ప డానికి అవకాశంలేదు. మానవ సంబంధాలు, పనిపాట్లు, (పాంతాలు,

117

చెవాలు భామ, మనివి-అవయవాలు, కాలమానాలు, అర్థిక సంబం ధాలు, వృత్తులు? పశుపత్యూదులు, వస్తువులు ఒళ కేమిటి అన్నీ దర్శన మిసాయి,

సామెలలో సామ్యం వెప్పబడుతూ ఉంటుంది. అది ఎంతో అనుభవాన్ని రంగరించుకుని గర్భీకరంచుకుని పుడుతుంది. ఎక్కువగా వాదోపవాదాలు, క్షీ ష్టపరిస్థికులు, అనందోత్సాహోలు కలిగిసవుడు విరివిగా ఉపయోగింపబడుతూ ఉంటాయి.

అల్బాతురం అనల్బార్థం అనే సూతానికి _పతివించాలు ఈ సామెతలు, వ సొమెతని గమనించినా మనకు ఎంతో అర్థం న్ఫురిస్తూ ఉంటుంది.

నుభాష్‌తాలు, సూక్తులు ఇటువంటివే కాని సామెతలలో శాంతాసమ్మి తత్వం తోపాటు, వీటిలో జెపచేశికతి (నధానంగా ఉంటుంది

"కెగ లే లింగడురాయిం

ఈ సామెత చిన్న బే. అర్థం మాతం అపరిమితం, ఒకటి ఆస్తి శ ్వానికి మూొకటినా నిక త్వానికి (ప్రాతినిధ్యం వహీ స్తుందిం

ఈ సామెత లలో గౌచీన ఆచార వ్యవహా రాలుకూడా ద్యోతళ మాతూ ఉంటాయి. అవినేడు దురాచారాలుగాను కన్చిస్తాయి, కాని ఇవాటిలో ఉన్న నైతిక వలువలు కూడా అపారం,

ఇటువంటి సా'మెతల్ని గుది గుచ్చి (గంథంగా తయారుచేయా లంశ1ు బహు(గంథ పరిచయం, వ్యవహార దతత, ఓర్పు, కృవి ఎంతో అవసరం అన్నీ కూడ దీనుకుని (గంథరూపంలో 'వెలునడిన సంకలనా లున్నాయి

క18

సామెతలనగానే అందరికీ సంబరమే, జనం ఆదరిస్తారు వర్త మాన సామాజిక పరిణామంలో భావి మాగ్గానికి అనువైన సామెత లను పరిచయం చేస్తూ ఒక (గంథాన్ని రూపొందించి _పజాజీవనంలోకి తీసుకుపోవచ్చు. సాహిత్యాయుధంగా దీనిని (ప్రయోగించవచ్చు,

“జానపద చేయములవలెనే సామెతలనుకూడ న్యవవహార ములో నున్నవానినే సంకలనముచేసి? ఉపయోగించుకో వలెనుగాని వానిని నృష్టింయయుగము చాటివోయిన దనియు ఒక చేళ నృష్ట్యించి నను, అవని పేలవముగ్యా అందములేని అనుకరణములుగా నుండుననియు కొందరి వాదము, ఈ వాదము యు క్రీ సవాను కాదు” *

అలాల క. సామెతలు (ఉపోర్ధూతం) "కెలుగు సామెతలు, పుటం కి

ష్‌. 1, నతి హింది కథలు కథ అనగానే సాహిత్య పరిచయమున్న వ వ్యక్తికైనా కథా నరిత్సాగరం, పంచతంత్రం బౌద్ధజాతక కథలు కథా సాహిత్యానికి మకుటాయమానమైన (గంథాలుగ బ్ట్షికి వస్తాయి కథ మనకు కొన్ని వందల వండ్ల నుండి సుపరిచితం, అయితే నాటి కథా సాహి క్యానికి, నేటి కథా సాహిత్యానికి రూపభేదం వ స్తుభేదం ఉంది.కనాడు శథ కూడా ఛందస్సుల్లోనే కొనసాగింది, నేడు పాశ్చాత్య భాపా నంపర్క_-౦ వలను ఎందరో మహోనుభావ్వులై న సాహిత్య వేత్తల చేత నేడది గద్యంలో కళకళలాడుతోంది. కథలలో నిడివి ఎక్కువగా ఉన్నవి. (నవలికలుు చాలా "పెద్ద శథలు (సీరియల్స్‌ చిన్న కథలు ఇలా పరిమాణంలొ మార్పు గోద రిస్తుంది. (వచురణ సౌలభ్యాన్ని, పాఠకుడి సౌం భ్యాన్ని, వస్తువుని దృష్టిలో ఉంచుకునే ఈ కథా సాహిత్యం పరుగులు తీస్తోంది. (వ్యకియా పరంగా జనజీవనంలోకి చొచ్చుకు వెళ్ళగలిగో శక్తి దీనికి ఉన్నంతగా మరే _ప్పకియకి లేదనడం అతిశయోక్తి కాబేమో ! అన్ని (_ప్ట్లీయలలో మాదిరిగజీ కథా సాహిత్యం కూడా ఒకోసారి అభివృద్ధిదశలో నే ఉండిపోవచ్చు. సృజనాత్మక దళకు చేరు కోవడానికి కొంత శాలం పట్టవచ్చు. ఈరకమైన _న్తబ్బత సర్వసాధార ణంగా అన్ని (ప్యకియలలోనూ ఉంటుంది. ఇటువంటి దశలు కలిగిన సాహిత్య పరిణామంలో కథా సాహీ 'శ్యాన్ని సంకలనం చేయడం మిక్కిలి (శమతో కూడుకున్న పని, ఆ

కేక0

(శమ కూడా సంపాదకుడు లేదా సంకలనక_ర్త అభిరుచి మాద అధార పడి ఉంటుంది కారణం, ఆతనికి కొన్ని వస్తువులు, లేదా రచయితలు రుచించకవోవచ్చు. వారిని వదలివేయవచ్చు. తాను రూపొందించిన సంకలనానికి అనుగుణంగానే శీర్షిక నిర్ణయించవచ్చు. అలాగాశళ కథా సాహిత్యాన్నంతటికీ అద్దంపళ్టుట్లు నంకలనం రూపొండించాలంళేు కథా సాహిత్యం పుట్ట దాని రూప పరిణామం, భిన్న వ స్తుస్వీకరణ రచయిత కల్పనాళ క్షి వ్య క్కీకరణ, సామాజిక స్పృవా, సార్వజనీన కత మొదలైన విమయాలు అధారంగా ఓ సంకలనాన్ని రూపొందించ వచ్చు, అప్పుడది కథా సాహిత్య జె”ళ్న'ళ్యానికి (పతివింబంగా భాసిన్తూ ఉంటుంది.

98 పీాందీ కభలు సంకలనంలో (ేనుచంద్‌ జా (వస్త్రం: గులేరీ_ అమె చెప్పింది జయశంకర (పసాద్‌' - గూండ్యా బృందావన లాల్‌ వర శ్ర - శరణాగతుడు రాధి కారమణ (వసాదసింహ = చెవుకు గాజులు, కౌశిక్‌ _ పెద్దమ్మ; చతుర పేనళా క్తి - మనసులోని బాధ ఎవరికి చెవుదునో చెలీ సియారామశరణగు_ప్ట = పిన్నవు స్థా నుడర్శన్‌- సత్యానికి విలువ భగ వతీపసాద్‌ చాజ పేయీ _ మికాయిువాడు, ఉగ = ఖుదారామ్‌, ఇలొ చందజోవీ. _- వైళ్లో ఒకరా (తి; భగవతీ చరణవర్శు- ఇన్‌స్టాల్‌ మెంట్‌, యశ్‌ పాల్‌ - మకల్‌, తై నేంద మార్‌ -- తత్సత్‌ , చం్యదగు_ప్త విద్యా౦కార్‌- బాధ, ఉపే్య్యద నాఫ్‌.. ఒంె అశ్ఞేయ-విపథగ, విష్ణు (ప్రభాకర్‌... రహమాన్‌ ఏడ్డదు? రాధాకృన్ల- లైలపెండ్లి, నిర్ణణ్‌ _ సబ్బు, చందకిరణ్‌ సేన్‌ శిశ్సా - "లేడి రాంగేయ రాఘవ్‌ _ గదల్‌ కథలున్నాయి

ఇందులో మొదటి పన్నెండు కథలు, నుకో మూడు కథలు కరుణ రసాత్మళమైనవే, మొత్తం 28 కథలూ మనస్తత్వ చ్యితిణమై నే ఆధారపడి వున్నాయి,

16. 191

నమాజం చ్నటంలో బిగించిన నైతిక విలువల్ని రవీచలేక, ఇవాన్తవాన్ని వేదాంతంలో కలివి మాసవక్వాన్ని మరచిపోయిన తంటడికొడుక్కులై న ఇద్దిరు అభాగ్యుల కథ (చేఠవ్థ్ర్రం, విలువల్ని అధోముఖంగా చూసి చేసిన ఘభాతుకులువీరు. 1_పేత వస్త్రానికి వచ్చిం చాల్సిన డబ్బులు మద్యానికి ఖర్చుచేసిన సోమరులు. ఇలా తయారవ టానికీ కథా భాగాన్ని బట్టి వాళ్ళే శాంకులుగా కన్పిస్తారు. హృద యాన్ని; మెదడుని (బుద్ధిని) వశ కాలంలో నృందింపచే సేకథ యిదిం

గు'లేరీ ఆమె చెప్పింది కథలో కవిత్వభాగం ఎక్కువ. వర్ణనా త గ శలి అపరిమితంగా వోటు చేసుకుంది.

మొ_ళ్తం శకథలన్నిటిలో వివిధ వృత్తులు కలిగినవాళ్ళు ళన్పి స్తాప, కసాయినాడు, జమీందారు, కవి చి.తకారుకు, జర్నలిస్టు స్వాతంథత సమర యోధుడు మొద్నలైన వ్య కలు ఎందరో కన్చిసారు. నియమం, నీలి, మానవళ్వం, మమకారం, అజ్ఞానం 9లా ఎన్నో గుణాలు మన కళ్ళకు కట్టిన్టు కనిపిస్తాయి. చివరిగా గదల్‌ కథలో గదల్‌ గుజరాత్‌ లోని ఖారీగుజూర్‌ కులంలో తాహోర్‌ తెగకు పందిన శ్రీః వితంతువు. తనవాళ్ళు అందరూ ఉన్నా భర్తపోయిన తరువాత పరాయివాడి పంచన చేరుతుంది. తనవాళ్ళ బలవంతంతో మళ్ళీ ఇంటికి వన్తుంది. గదల్‌ భర్త గున్నా. గున్నా సోదరుడు డొడీ భర్త మరణానంతరం గదల్‌.డోడిల మధ్య సంథామణ ఈవిధంగా జరుగు తుందిం “చెప్పవయ్యా ఇప్పు! నువ్వు నన్ను చేసుకుంటావా ? అంత ఆైర్యం ఎక్కడుంది మరిదీ నీకు 1! నా (కొత్త మగడున్నా చే, నిజంగా మగాడు. చెబుతున్నాను విను, చచ్చిపోయిన మి అన్నయ్య యీ రూపంలో లభ్సించాడని అనిపిస్తున్నది. నువ్వు మగాడివా! అశే

క్షైవ2 అఆడదాన్నిమాచి వెనక్కు. తగ్గుతాడా నుగాడు! నిజంగా ముందు భొచ్చి నువ్వు నన్ను లాగి రెండు తన్నులు తంతే నువ్వు నావాడివని అనుకునేదాన్ని. నేను సీ యింట్లో ఉందేదాన్నిలొ

అంటుంది ఇది అర్థంగాని ఒక సంఘటన, దీనిని ఆ తెగ వైవా హిక జీవితంలో నిర్మాలిన్యమైన అంశంగా భావించాలి. వస్తువు మాండలిక మైనది.

ఈ సంకలనంలో ఒకటి కండు కథలు తప్ప తక్కి_న వన్నీ "కలుగు జేశ వాలావరణానికి అనుగుణంగానే కనిపిస్తాయి. కొన్ని కల్పి 'శాలుగానూ ఉన్నాయి. గదల్‌ కథ మాతం (వ ల్యేకమైనది. దొంగ తనం చేసినా దోపిడి చేసినా కొంత నీతి వుండాలనీ చెప్పేది బృందా వన్‌లాల్‌ వర శ్ర శరణాగతుడు శథ, కఖావ స్తువుకి ఆలంబనం ఓ కసాయి వాడు అతని భార్య, వృత్తి నైనా (ప్రవృత్తి వేరేగా వుంటుందనీ చానికి సీతి లేకపోతే పరిణామాలు ఎలా వుంటాయో తెలియజేసే శథ యిది

కులం (ప్రస్తావన చాలా కథల్లో వచ్చినా (పథాసంగా దాని మాజీ ఆధారపడిన కథ వదీలేదు. కులం, మతం మానవత్వానికి (వతీశగా. వుండాలని తెలియజేసేది పండిత చేతన శర్మ (ఉగ) - ఖుదొరామ్‌ కథానిక,

చై నేందకుమార్‌ ఈ ఇరనహైమూడు కథలని వసువు, నిర్మాణం శిల్పం, వ్యక్తీకరణ, నీతి, కరుణరసం మొదలైన సమస్తాంళాల్ని పరిగణనలోకి తీనుకుని కూర్చు బేసినడానిగా వ్రుంటుందీ సంక్‌ లనం, కథానికా సాహిత్య వికాస స్థితిలో భాగంగా, ఓ ఉత్తమ క5థానికొ నంకలనంగా దీనిని భావించవచ్చు విలయణత కలిగిన వస్తువు నంతటిస్‌

128

న్పృశించాలంళకే పరిధిని వి _సృృతం 'చేసుకుంళశు శాని కథానికా సాహిత్యాన్ని గున్చిట పట్టలేమన్నది సత్యం,

కవిత్వ సంబంధి ఆయిన (పతి అంశమూ పృాదయాన్ని చేరుకో గలగాలి. ఆలోచింప చేయటం తదుపరి కర్తవ్యం. డీనిలో ఒకటి రెండు కథలు తప్ప తక్కినవన్నీ పాఠరకుణ్ణి స్పందింపచేసేవే, (శీవేమూరి రాధాశ్ళన్లమూ ర్తి ఓ ఉత్తమ హిందీ కథానికా సంశలనాన్ని ఆంధ పాఠకులకు అంచారుం

అనననాణనాా. కం! నానానానిన

5.11. సాహిత్యవిలువల దర్పణాలు = సారస్వతవ్యా స సంకలనాలు లి వ్యాస సంకలనాలను గురించి కొంత వి _నృృతంగానే చెప్పాల్సి ఉంది, వ్యాస (పకీయ మిద అచార న్‌ కొలకలూరి ఇనాక్‌ సమ్మగ పరోధన (గంథం పరామర్శింప దగినది. వ్యాన నంకలనాల గురించి మనకు కొంతలో కొంత ఆచార్య ఎన్‌, వి. రామారావుగారు * తెలుగులో సాహీత శి విమర్శ” అనేతమ సిద్ధాంత (గ్రంథంలో "తెలియచేసారు, సంకలనాత 5 దృష్టితో వ్యాసాల పరిశీలన ఏరి (గంథంలోనే కనిపిస్తుంది. మడికి సింగనని కీ. క. నిడదవోలు వెంకటరావుగారు (నథ మాంధ్ర పరిశోధకుడిగా పేర్కొన్నారు* అంశ పూర్వ సంకలనాలలో పరిశోధనాత్మక త_త్త్యం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. ఆధునిక వ్యాస నంకల వాలని అచార్య ఎస్‌, వి, రామారావుగారు విమర్శనాత (1 దృష్టితో పరిశీలించారు. సాహిత్య (ప,శియనుబట్టి విమర్శకి వాష్టనం మాధ్యమికమార్షం “పై వ్యాన సంపుటము లేగాశ వివిధ రచయితల వ్యాసముల సంకలన ములు కూడ వికాస యుగము నందలి విమర్శలలో (పత్యేక స్థానము వహించినవి. ఈ సంకలనములలోను ప(తికా వ్యాసములు, ₹ేడియో 'వసంగములు మొ!వి చేరినవి. కొన్ని సంకలనములు కళాశాల పాఠ్య (గంథముల నిమి త్తమె కూర్చబడినవి. ఇతః పూర్వము (పస్తావింప బడిన అంధ మహాభారతోపన్యానములు, ఆంధ భాగవత్‌ సన్యాస

కక

ములు, (క్రీ'నాధ భారతము, అష్టదిగ్గజములు మొ!వి వివిధ రచయితల వ్యాసముల నమాహారము ళీ, కాని అవి వక వివమయకములుకా?గా ఇట "పీర్కొటనలడుచున్న సంకలనములు బహువిషయ హరామర్శలుో కి

ఈ వ్యాస సంకలనాలలో బహుముఖ వైవిఫ్యం కన్ని స్తుంది. (కీయ "వేవైనా అందరూ కోరుకునే సాహ్‌ీల్యే (వయోజనం ఒకు, పాఠకులలో ఈ (పయోజనాల విషయంలో అభి_పాయ భేదాలు ఉండ వచ్చు. అటువంటి అభి_పాయ భేదాలు వారి చారి.స్థితిగతులనుబట్టి ఉంటాయి. ఏవిమర కుడికి అభేడాలు వమా ఉండవృం

వర్తమాన సామాజిక పరిస్థితులలో "వెలువడిన వివిధ (పకియల లోని సాహిత్య జొచిక్యాన్ని, పయోజనూన్ని, పరిశీలించవలసిన అవశ్యకతని, విధానాన్ని చాటిచెప్పిన వ్యాసాల నంకలనం “రచన” ఇది యువభౌరతివారు (పకటించారు. మారుతున్న విలువలు రచయిత "బాధ్యత అన అంశానికి అనుగుణంగా. అధునిక సాహిత్య నమాత్న జరిగింది. అయితే ఇది 1978 సం॥కి చెందినది.

దీనికి ముంజే వివిధ సాహిత్య ప(తిక లలోని అమూల్య మైన వ్యాసాలను సేశరించి వాటిని వర్తీశరించి “సారస్వత వ్యాసములు” -పీరుతో అంధ(పబేశ్‌ సాహిత్వ అకాడమి నాలుగు నంవుటాలుగ (పోటించింది.. వాటిలో (పథమ తృతీయ సంపుటాలకి అచార్య జి. ఏ స్నుబహ్మాణ్యం, ద్వితీయ, చతుర్ధ సంపుటాలకి (శ్రీ పురిపండా అప్పలస్వామి నంపాదక త్వం వహీంబారుం

'(వథమ ద్వితీయ సంపుటాలు ఒళ (ప్రత్యేకత కలిగినవి, _సథమ నంవుటం (ప్రాచీన కవిత్వ రుచి భదాల్ని, తీరు తెన్నుల్ని పట్టి చూపెడు అనల ననతాతను తననన ల తాత నాననా ననా నాల నికాలి ను న భాటాలాలా ననన ననన ననననననననో.

క్షే వ్యాస సంకలనములు. వుట-?97!. లెలుగులో సాహిత్య

కేలి6

తుంది. దీనిలో 80 వ్యాసాలున్నాయి. నన్నయకు పూర సం అర! ధ భామ = పూర్వం 'తెమగు శాసనాలనుండి, మార్గ దేశీ కవిత్యాల తార తమ్యం, వన్నయ్య నన్న చోడ, తిక్కన, ఎజ్జన్న; వీరశైవ, సోమన, (శ్రీనాథ, వీనవీరన, గోపరాజు పోతన్న రాయలు, పెద్దన తిమ్మన, ధూర్జటి, "రామరాజ ఖభూవణుడుఆయ ఖ్ర్‌లరాడా రామభ(దుడు, సూరన చేమకూర, శ్మేతయ్య, పాపరాజు మొదలైన కవులందరూ వివిధ రూపాలలో దర్శనమిస్తారు. కవులపరంగానేగాశః తులనాత క౦గా, యుగపరంగాకూాడా దీనిలో కొన్ని వ్యాసాలున్నాయి.ఆధునిక సాహి త్యానికి చెందినవి ఉ5 వ్యాసాలున్నాయి, తెలుగు సాహిత్య కృమిలో, పాలు సంచుకున్న (ప్రముఖుల వ్యాసాలు లవిం

జి, వి. సుట్టవ్మా ణ్యంగా శీ తెలుగు కవిత్వపు తీరు కెన్నులు శీరికతో ద్వితీయ ము(దణకి వీఠళ (వాసారు దీనిలో ఉన్న మొత్తం వ్యాసాలన్నీ నూమ్మోతి నూత్ష్మంగా, పరిశీలించి, వ్యాసాల సారాన్ని (శ్రీడీకరించింది ఈ పీక. ఈ వా శ్రిన సంకలనానికి అద్దంపట్టి చూవించేదీ అమూల్యమైన వ్యాసం (పీక).

“సారస్వత వ్యాసములు తృతీయ నంపుటం ళ్‌ '_త్తదనాన్ని నంతరించుకుంది. ఇది 1. సంస్కృత సాహిత్య సమాలోచనము, (పాళ్ళళ సాహిత్య పరిచయము, $ తెలుగులో శాస్ర విమర్శ; త "లెలుగు వెలుగులు ఆనీ విభాగాలలో 88 వ్యాసాలతో వెలువడింది. "తెలుగులో శా శ్రవిమర్శ అనే విభాగం అలంకార శాన్ర్రృము, వ్యాక రణము = ఛందస్సు, భాపాళశా శ్రమము, ఆధునిక భాపాశాస్ర్రము ఆనే ఉపనిభాగాలు చేయబడింది.

2 శ సంపుటాల సంపాదకత్వం వురిపండా వారిది. రెండవ నం వుటం నాకంట బజేలేడు, కవ సంపుటంలో వురిపండా వారు వీ8ిక (నామ్తా ఓం (సథమంగా విమర్శకు (నాభాన్యత ఇచ్చినట్టు తెలిపారు.

[27

సారస్వత రనికల నమాదరణ వురన్కరించుకుని వెలువడిన వ్యాస సంకలనాల్లో ఇది నాలుగో నంభవుటం. ఈ సంపుటంలో ముఖ్యంగా విముక నాత కమైన వా ట్ర ్యాలకు 'పాభాన్యం చూపడం జరిగింది. ఆసలు సారస్వత వ్యాసాలం కునే ముప్పాతికమూడు పాళ్ళు విమర్శకు చెంది నవే వుంటాయి.

ఈనంఫుటంలో రళర శ్నాలేన అంళశాలకిచెందిన విమర్శవ్యాసాలు ఉన్నాయి. జివి సుబవా ్రజ్టంగారు వురిపండావారు వ్యాసాల కూర్పులో ఒక చక్కని కాల(కమానుగుగామైన అను[క మాన్ని పాటించారు.

"తెలుగు భాషా సాహి'త్యాలకి వెందిన అమూల్యమైన విళ్ణున భాండాగారాలు ఈ సారన్వత వ్యాన సంకలనాలు, సాహిత్యపు

విజాపన జ్‌

"తెలుగు సాహిత్య పరిశోధన క్షేత్రంలో (ధువతారలైన మహోనుభౌవులు ఎందరో ఉన్నారు. వారిలో (పాతస ్రరణీయ్యులైన (శ్రీ నిడదవోలు వెంట రావుగారు ఒకరు, ఇంతవరకు నా పరిశోధనాం శాలకు భిత్స పెట్టినది ఆయనే, పరికోధన జరగ లేదని ఆయన సూచించిన దండక సాహీత్యం మిదనే డాక్టృ "లేట్‌ పట్టాన్ని సంపాదించాను, ఈ వ్యాసంగానికి కూడా (సబంధ మణిభూమణము, సకలనీతి సమ్మతేము లకు ఆయన (సిన పీఠిక లే పేరణ నిచ్చాయి. ర్‌ 6 సంవత్సరాల నుండి సంకలనాలపై 5,6 వ్యాసాలు (వాసాను, ఆంధ విశ్వకళా పరిమత్తువారిచే. 1980లో నిర్వహింపబడిన "సిమినార్‌లో గోక్టీ సతాన్ని (సంకలనాల గురించి) సమర్చించాను, ఆ సందర్భంలోనే ఆచార్య రవ్వా '(శ్రీవారిగారు మిరు ఈ విషయంపై ఉఓఫుస్తకం ఎందుకు (వాయకూడదు 1 మిదగ్గర బాలా నమాచారం ఉంది. ఒక వుస్త కాన్ని రూపొందించండి. అని ఒకసూచన చేసారు. (శ్రీ) (శ్రీవారి గారి సూచవ కార్యరూపమే ఈవుస్తకం,

ఈ పొత్తం ద్వారా, నంకలన మనేది ఒక (పత్యేక కశాఖగ నిరూపించానని భావిస్తున్నాను.

సంశలనాలమిోద పరిశోధన అపరిమితంగా జరగాల్సి ఉంది

"ీడు వ్యక్తులు వారి జీవితాలు _ సాహిత్య రచనలపై కొన సాగుతున్న పరిశోధన సంకలనాలవై జరగళశేదు. నకల నీతి సమ్మతం ఒక్కదానిప్పై పరిశోధన జరిగింది. అదైనా మడిక్‌ సింగన కృతులలో భాగంగాం

క్ష) 1209

సంకలనాలు పరిశోధకులకు ఒక గనిలాంటి శాఖ, (శీనిడదవోలు వెంకటరావు” రు (వబంధ మణి భూమాంలో ఉన్న 800 పచ్యాలకి సుమారు క0 పద్యాలు ఎక్కడెక్కడ సేకరింపబడిననో ఆశాలు సంపాదించి సాహీత్యలో కానికి అందించారు. తదుపరి తక్కిన పద్యా లకు వ ఒక్క_దానిక్సీ వ ఒక్క పరిశోధకునూ. అకరాన్ని నంపాదించ "లేదు. అలోటు అలాగే ఉంది. వాటి అఆకరాలు సంపాదించ గలగడం కూడా పరిశోధనలో భాగ యీ. ఇలాంటి పరిశోధన ఎక్కువగా మరాతీ హీందీ, కన్నడ భాషలలో జరిగింది.

వర్ష న రత్నాకరం తులనాత (లీ పరిశోధనకి మిక్కిలి ఉపయుక్త మమున (గంథం. దీనిలో ఒక్కొక్క అంశాన్ని (గహించి తుల నాత్మక పరిశోధన చేయవచ్చు. చాలాఅంశొలు వర్ణన రత్నాకరంలో వున్నాయిః అలా శ్రీ చాసకి లత్ష్ముణస్వామి వై పరిశోధన జరగ "లేదు. ఆయన ము(దితకృతులు 10, 12 ఉండగా, అము(దిళౌలు కీర్‌ వున్నాయి.

1991 లో వెలువడిన “విశ్వకవిత' నంకలనం (పత్యేక పరి శోధనాంశంం

ముద్దుకృళ్లగారి వై ఆాళికలు, నవీన కావ్యమంజరి, నాటికలు మూడూ పరిశోధనాంకాలే. శివశంకర శా్రిగారి సంపాదకత్వంలో వెలువడిన మహోదయం, ఇలా కవిత, కథ-కథానిక, సూ క్రి-సామెత 'మొద్నలై న (ప్యకియలకి సంబందించిన సంకలనాలన్నీ పరిశోధన చెయ్యా ల్సిన వే. వ్యక్తుల జీవితాలకు బదులుగ సంకలనాలు వెలువడిన నాటి సాంఘిక, “రాజకీయ, సొమాజో పరిస్థితులను (గహించి సంకలనాలను పరిళోధనాంశాలుగ (గ్రహించవచ్చు.

శాశ్రు సాం శేతిశాభివృద్ధి (ప్రజా జీవసంలోకి ఎలా చొచ్చుకు పోయిందో సాహిత్యంకూడా అలా ఆదరణకి నోచుకోవాలి, చాని!

180

అనువైన మార్గం సాహిత్య (వ్మకియలలో సంశలనాలకి ఉంది. మరి ఇవీ అంఠరంత మాగగంగాజీ నిలిచిపోయిందని చెప్పళ తప్పదు. దీనికి "హేతుబద్ధమైన కారణాలను వెలికి చెప్పవచ్చు,

విశ్వనాథ, కుందుర్తి సినారె వంటి సాహిత్య మూర్తుల సాహిత్యంపై వ్యాన సంకలనాలు వెలువడ్డాయి. ఒక వ్యక్తీ చేసిన పరికోధనకంకు ఇటువంటి వ్యానసంకలనాలు నమున్న తమైన, సమ్మగ మైన స్థికిలో ఉంటాయ నేది నత్యం. అలాగే నంకలనాలూ+నుం

నంకలనాల సాహీత్య సేవని ఉద్యమాలు, సాంఘీక పరిస్థితులు, తదితర (పభావాలు ఆధారంగా మరింత హేతుబద్ధంగా అంచనా 'చెయ్యచు న్‌

భారతీయ భాసులన్ని టిలోనూ సంకలనాలు ఉన్నాయి. అలాశే పాశ్చాత్య భామలలోను. కాలాన్ని వాద్దుగా తీసుకని వివిధ భాషా సంలనాలను తులనాత్మక అధ్యయనానికి స్వీశరించవచ్చుం

సంశ్రలనాల నిర్థాణంలోకూడా ఒక 1(వాంతెనిక్తి ఒక వనానికి కపంచించుకుపోక వర్తమాన సామాజిక ఫ్థిలిగతులు ఆధారంగా వ్యాన సంబంధమైన బృవాత్పంకలనాలు వెలువడాల్సి వుంది. ఆలాగే ఒక (వ(క్రియకి కట్టుబడక వ్మదైనా ఒక (క్రియాశీలక అంకాన్ని (గహించి కవులందరి కవితల్ని కంకలితం చేయవలసిన అవసరం వుందిం

సంకలనంలో కవుల ఐక్యత ఎలా (పతిబించిన్తూ ఉంటుందో అలా” పాళకులలోనూ ఐ॥ వల్‌ కలిగించాలి, మంచిని పోగుచెయ్యాలిం మంచిని పంచి పెట్టాలి.

డా॥ జి. యస్‌, భాస్కరరావు.

సంకలనాలు కొ న్ని

అతథరాలు, యువభొరత్సి 1971,

అగ్గిచిగుళ్ళుం సం : యస్వీ, సత్యనారాయణ, అభ్యుదయ రచయితల

అగ్నిగర్భు సం : ను్యపనన్న, జాతీయ సాహిత్య పరిషత్‌ ; మైదరా జాద్‌, వ ము, 1975,

అన్ని శేఖలు- (పగ౩తి అసోసియేవన్‌, మైదరా బాద్‌, (పము, 1078,

అడుగుబావ గురజూడది. నం: కి విం రమగా రెడ్డి సాధన నమిళి, కావలి, 1968,

అరాజకీయం. సం : పెనుగొండ లత్మీనారాయణ, అభ్యుదయ రచయి తల సంఘం, గుంటూరు జిల్లా శాఖ ప, ముం 19862,

అరుణ కిరణాలు, అపణోదయ సాంస్కృతిక సమాఖ్య, కే981.

అర్చనం అంధ(పబేశ్‌ పౌరసంబంధ శాఖ, మైదరాబాడ్‌, (పము, శ్రీ9710

అలబడిం అభ్యుదయ రచయితల సంఘం, హైదరాబాద్‌, క972,

అలస్ధ శాన్యముక్రూవభిం సంపా? అచార్య రవ్వా (శ్రీవారి. పతంజలి పల్లీ శేమన్స్‌, హైదరాబాద్‌, (పము, 3968.

అహింసాజ్యోతి : విశ్వసాహితి, శుంటూరు.

అంధ(పజా నాట్యమండలి పాటలు నంపా : పున్న౦ం బసవయ్య, అంధ (వగా నాట్యమండలి నెల్లూరు 1905.

శ189

ఉదయ ఘంటలు. (వకాశకుడు ణి వట్టికోట ఆళ్వాపస్వామి, నం: లెంం ఇాణా రచయితల నంఘం, "బేళోద్ధారక గంథధమాల్క 1958,

ఉదయ తార, ఆంధ్ర అభ్యుదయ రచయితల సంఘం &ీ అ ఫో-ఆసియా సంఘీభావ సమితి, 1970,

ఉప్పెన సం : కె. సుబ్బారావు అంధ్ర(పబేన్‌ వ్యవసాయ కార్మిక సంఘం 197/7,

టఊూవీరి. (ప్రజానాట్యమండలి, నోదావరి ఖనినాఖ, 1978,

ఎదనాదాలు, సం: ఆఈం(ధ(పబేశ్‌ (వజానాట్యమండలి, నోదావరి

, ఖనికాఖ, 1984,

ఎన్నిక ల పాటలు, నాటికలు, నంచాలకుడు ; రాంభ ట్ల శృవ్ణరూర్తి, అంధ(వబేశ్‌ కమ్యూనిస్టు సమితి, పదరా బాద్‌ 19709,

ఎన్నికల పాటలుః అం(ధరాష్ట్ర) కమ్యూనిస్టు కమిటి (పజాశక్తి '(వచచురణాలయం, విజయవాడ.

ఎ(రకిరణం. అంధిపిజేశ్‌ [పజానాట్యమండలి, అవిలావాద్‌, 1982,

ఎ్మర కెరటం, నం : అఖిలభారత విద్యార్థి సమాఖ్య, ఆం(ధ్యప బేశ్‌ వ్యవ సాయ విశ్వవి ద్యాలయశాఖ, మైదరాబాద్‌, 1989,

ఎ్యరజండొపాటలు, విజయలనీ. ౪ సగకన్‌), మైదరా బాదు, 18

వ్మరవిడికిళ్ళు, అం్యధ(పబేశ్‌ (ప్రజానాట్య మండలి, హుజూర్‌ నగర్‌ పట్టణశాఖు 1981,

ఎ(రవూలు, సం : గజ్జల మల్లారెడ్డి, ఆంగధ్మ పేక్‌ అభ్యదయ రచ యితల నంఘం, విజయవాడ, 1979,

వ్మరపూలు, సేకరణ ; అరుణతార అరణశార (వచురణలు, సూర్యా "పీట 1988

188 ఓరుగల్లు నెగళ్ళు. నం: జనుజకర్యా, ఆం(ధ్యపబేళ్‌ (పజానాట్య మండలి, వరంగల్‌ జిల్లాశాఖ, 1986. శల్చ్పనం నం : అనిశెట్టి మొకవారు. చేతన సాహితి, విజయవాడ, 1958 కల్యాణ కల్చవల్లి ః కరుణ(శ్రీ, గుంటూరు 1985, కవిళాభ్యుదయం. సంపాం వ : వటుకూరి (పసాద్‌, యస్వీ, నంపత్కుు మార్‌, అభ్యుదయ రచయితల సంఘం, (పము, 199] కనిర్నేత (శీ(శీపై) నం వ తమటం (శ్రీనివానగాడ్‌, వైతన్య సౌహీతీ సంస్థ కొల్లాపూర్‌, 1885, కవితావేదిక, నం : సాహితీ వేదిక, రాజమండి, (ప, ము,, 1988, శవితా నంకలనం, సం : డా. ఎల్‌. చ్యకధరరావు ఆంధ విశ్వకళా పరిమత్‌ , వాల్తేరు 1977, కవుల శలాల్లో, సంస్కృతీ సమాఖ్య, గుంటూరు, 1985, కొక్కొరోకో. కూర్చు : ఎం. సుధాకర్‌, వర్హేపల్లి,వరంగల్‌ 1 కొమ్ములు చీల్చుకుని వస్తున్న పూలు, కవిసేన పన్లిశేమన్సా, మైదరాబాద్‌, (వ. ము, 1979 శావ శ్రమౌోలు (స్వాశంక్యానంతర కెలుగుకవిత) సంపా : 'బేవ్రలప లి రామానుజరావు, సాహిత్య అకాడమి న్యూఢిల్లీ (వ. ము, 1084, శావ్యసమిోకలు. నంపొా ; డా, ఎం.వి నత్యనారాయణ, ఆం[(ధా యూనివర్పిట్సీ వాల్తేరు (ప, ము, 1988, శాన్యాంబలి. నం : కోదాటి ణా రాయణరావు, యం,యల్‌, నరసింహా రావు? ఇరగవరవు సూర్యనారాయణ గాంధీ(పచురణా లయము, మైదరాబాద్‌, _పయము, 1%9, కి కిరణాలు. అరుణారుణ (ప్రచురణలు, సూర్యాపేట, 11970, (శాంతి గీతి సం; (శ్రీశాంల్‌ మొ, అధునిక రచయితల సమాఖ్య, మః చాన్సు 1972,

కేక గీత్రమాల, ఆం(ద(ప బేశ్‌ పొరసంబంధ శాఖ, మాదరాబాద్‌, (పము; క972 గీఠావళి, అం(ధ్యపచేశ్‌ పౌరసంబంధ కాఖ, హోదరాబాద్‌, పము, 1971 శేయాంబలి సం : (ప్రకాశం అభివృద్ధి అధ్యయన సంస్థ ప్రచురణ : సమాచార పెరనంబంధ కాఖ, 10824, గొంతులు చిగిర్భాయి. (కుందు రి అవాప్డ్ర కవితలు [19041988] ) రంజని, తెలుగు సాహితీ సమితి, హైదరాబాదు. నోదావరి. (ప్రాచీన- అధునిక కవుల కవితా సంకలనం) సం ; 'శ్ర్‌సన్ని ఛానం నరసింహశర గ్రైః (ప్రచురణ, టి టి. డి. 1992 చాటుపద్య రళ్నావళి. సంపా : రంగా చార్య, అం, సౌ,అ,(పము, 1078. శీతన చేరన, భలాయినగర్‌, మధ్య(పహబేశ్‌ + 1979. చేనేత భజనావళి, సం : కృష్ణారావు, సూర్యనారాయణ రావు చేనేత (గ్రంథమాల; చీరాల, 1989. వైతన్యజ్వాల సం : ఆంధ సారస్వత నమితి,మచిలీపట్నం, సము, డిసెంబర్‌ 1970 జనంపాటలు, జనసాహితి (వచురణ, 1086 జననాట్యమండలి పాటలు : (శాంతి (ఫచురణలు, (ప, ము, 1979 జనరాగం సంపా : ఇ స్వామి; అం(ధ(పబేశ్‌ (వజానాట్యమండలి, నోజావరి ఖని శాఖ 1981, జనహిత, సం : యస్‌, క. పిళ్ళె జనహిత సాహిత్య సవింతి, కరీంనగర్‌ $19309 తీయ గీతములు, శాళవాస్తి తమ్మారావు అండ్‌ సన్స్‌, శాబమం్నడీ,

కిలి5్‌

జారీయ గీలాలుం విశాలాం( పన్నీ మీంగ్‌ వాస్‌ విజయవాడ, 19646

రుయు, సం : కెవి, అర్‌, విరసం (పదురణ, 9 డిసెంబర్‌ 1870,

జూతీయగీ కాలు, సం : గురజాడ రాఘవశర్ము. అం,సా, అం (వ ము 1979,

జాతీయ దనరాగీతములు. జూసి 'వెంటనరసయ్య జాస్తి 'వేంళట సు బహ్ముణ్యం, ధూళిసాళ హనుమంతరావు (దప్పు, చిలకలూరి పేట 1949,

తరం తరం. గౌరవ నంపా : కుందు!5్క (ఫీవర్స్‌ ఫంటొ, స్టైదరఠరాహాద్‌

తుడుం. (ఇంద్ర వెల్లి మై) విరనం; 1991,

"ఇెలంగాణా పోరాటూోయాలు, నం: డా జయధీర్‌ తిరుమలరావు,1 991

"తెలుగాణా స్వాతంత్య గీతాలు : (పజాశ క్తి (పచురణాలయం శసెజవాడ, 1946.

"తెలుగు కవిళా సంపుటి. నం : విశ్వనాథ సల్యనారాయణ, 'బాలాంగఠవు రజనీకాంళారావు;, నేవనల్‌ బుక్‌ 'యస్ట్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా న్యూఢిల్లీ 9 1074

"తెల్సు కావ్యమాల. నం : కాటూరి "టెంక శుశ్వరశావు, సాహిత్య

అళాడమిా, న్యూఢిల్లీ ౩ ర్ఫే, ము, 1986,

అెలుగు తల్లి. కూర్పు: డా॥జివి సుబ్రహ్మణ్యం, అం(ధపిజీక్‌.

"కెలుగు తొలకరి : విశాలాంధ (వచురణాలయం, విజయవాడ, 195కి

"తెలుగువారి చాటువు వుట్టుపూర్యోత్తరాలు, రచన : బొమ్మకంటి (శీనివాసాచార్యులు, బాలాంతవు నళినీ కాంతారావు, డీలక్స్‌ పబ్లి శీషన్స్‌, విజయనాడ (ప,ముః క$936.

కేఫి6

&వీణి. సంపదకులు : బి, రామరాజు, (శ్రీపాద గోపాల కృష్ణమూర్తి నేదునూరి గంగాధరం, తూమాటి దొణప్ప. ప్రకాశకులు; తెలుగు విశ్వవిదా్థలయ ౦, ద్వియము, 1986,

దిగంబరళవులు. యం. శేషాచలం అండ్‌ కంప, ప, ము, 1971.

దిశ, : ఆంధ(పజేశ్‌ (పభుత్వ నవూచార పౌరనంబంధ వాఖ్య మైదరబాద్‌, (ప. ము, 1977,

'జీశం పిలుపు సంపా : డా॥ లేగాం నరోజినీజే9,(శ్రీ/బేవులపల్లి రామా నుజరావు, ఆం్యధపజేశ్‌. (పభుత్వ సాంస్కృతిక వ్యవహో రాలశాఖ, 1975.

ధిక్కార స్వరం, '(వజారచయికల సంఘం, ఖమ్మం; 19087,

నవకవిత, (1900-14/6)నం, : డా॥ ఎం. వి సత్యనారాయణ, అంధ విశ్వకళా పరిషత్తు, (పము, 1980,

నసీన శావ్యమంతరి సంపా : మున్దుకృన్ల. _పతిమాబుక్‌ ఏమా దాసు

నిరసన, అపణా పని సింగ్‌ వశాన్‌ విజయవాడ, (వ ము, 1008.

పదండీ ముందుకు. ఆంధ(పజేశ్‌ పౌరనంబంధశాఖ, పోదరాబాదు, (వ ము, 1975,

పద్య సంకలనము అంధ సారస్వత పరిషత్‌ , హైదరాబాదు. (వము, కే980

పెన్ల న్‌. ్రమర్స్‌ (ఫ్రంట్‌, హైదరాబాదు, (వం ము, 1985

(ప్రతిధ్వని. నంపా : క. (ప్రతాప రెడ్డి,(సజానాట ్రమండలి, హైదరాబాదు, 1981,

(ప్రబంధ మణి భూపుణముం సం : నిడుదవోలు వెంకటరావు, డా॥పో ణంగి (శ్రీరామ అప్పారావు అం.సా,అన్నపంము, 1971

(వబంధ రత్నావళి. సం: వేటూరి (పభాళరశాన్తి (పభాకర పరిశో ధక మండలి ద్వి ము, కి976,

18. 187

ససాచీన కవిత. : ఆర్మధ సారస్వత పరిమత్తు, ప్రైైదరాబాడు, (వ ము కీ980,

(పాచీన శావ్స మంజరి. : నదరన్‌ బుక్‌ (బన్ట్‌ మ్ముచాసు, 1958.

బంగ్లాదేశ్‌. గ్‌త్రాంజలి. : వికాస సహిలి, మదాను, ద్వి. ము 971

భావన. : సాంస్కృృలీక సమాఖ్య, బాపట్ల, 1984

మణి మషటము (1860-1909) నం : పూభొౌా ళోభా (ప్రచురణలు, విజయనగరం, 1961

మన పాటలు, సం, : ఎ. పీ విఠల్‌, (ప్రజానాట్య మండలి, విజయవాడ 1988.

మబవో సంకోల్బం: (19640.1975) నం : నంకూరి రామమోవానరావు, ఇంద్రగంటి (గ్రీ/శాంతశర్మ్య, వైతన్యభారతి. విజయ వాడు 19705.

మినీ కవితా విస్తవం, సం : కొల్లూరి. సాంస్కృతీ సమాఖ్య అమలా పురం, 1960.

ముకళ్ళీత పతిం-].. సంచాలకులు : తంగిరాల సుబ్బారావు, ఆర్వీయస్‌ = సుందరం జవవరి, 1966.

యుద్ధభేరి. : (ప్రభాత సాహితీ _పసురణలు, ఖమ్మం, 1986,

యువకవిళం సం ; అనిశెట్టి మరియ సోమసుందర్‌, ఆంధ్ర బేశ్‌ అభ్యుదయ రచయితల సంఘం, మచాస్సు, 1974,

రణన్ని నాదమ్‌. నం : అంధ)పొాణేళ్‌ శమ్య్యూనిష్ణు సమితి సంస్కృతిక ఉప సంఘం విశాలాం[ధ (_(పచురణాలయం, విజయ వాడ్క 1975,

రా (8 : అమకసాహితి (పచురణ, గోషామహల్‌, హైదరాబాదు (వము 8 మే 1064,

189

నైళశు పోరాట గీకాలు, నం, తుమ్మల "వెంకట్రామయ్య కృ స్టూజిల్లా అభ్యుదయ రచయితల సంఘం, విజయవాడ, 197/9,

నైతు భజనావళి సం : గోగినేని రంగనాయకులు 1989,

నైతు భబనావలి, నం : గోగినేని రంగనాతయకపలు, ఆంధ శాష్ట్రనైతు శాంగెవ్‌, విజయవాడ, 1049.

లే సం : టి సుభాన్‌, విష్ణవ సహిత తిరుపతి. (ప ము, 1971

వర్ణన రత్నాకరము. సం : దాసరి లత శ్ర స్వామి, సుజనరంజనీ ము(దాతరశాల్క వీకావుర౦, 1528, 180,

విజయగీ్‌తావళి, భారత శేడియో నమాచార మం (తిత్వశాఖ, 1964,

విజయేందిర, : అంధ (వచేశ్‌ పౌర నంబంధ శాఖ, హైదరాబాద్‌, (వము, 1972,

విప్లవ క్షనం ని విప్లవ రచియినల నంఘం, వరంగలొ, 1981.

విస్తవ శంఖం ఏ తెలంగాణ విద్యాన్థి (వచురణ, హైదరాబాద్‌, 108

విశ్వకవిత. సంపా ? లెలుగుశకవిర-రంజని, భార తీయక విత-నిఖ లేళ్వర్‌' | ఇతర జేశాల కవిత-- కె. శివా రెడ్డీ, (వచురణ : "తెలుగు సాహితీ సమితి మోవరాహాదు, 3991

వీచికలు, : యువధారతి, 1972

వెండి వెన్నెల సేకరణ 1 మద్దాలి రఘురామ్‌, కిన్నెర పని శేమన్స్‌ మహెదరాచాదు, 1980

ెలుగు లేఖలు : తక్కెళ్ళ జాజ్‌, మై తన్ఫసాహిలి, వరంగల్‌, 1974

వెలుగు వెల్లువ. సం : శాంచః పల్లి వెంకట శేవగిరిరావు అస్సాం, 1914

వై శాళీకలు, గం : ముద్గుకిన్ణ్య వీశాలాంధ పన్లిమీంగ్‌ వాస్‌, విజయవాడ వడవ. ము, 19869, (పం ము 1986

శంఖారావం. సోషలిస్టు వల్లి శేమ్స్‌, గలటూరు. 1972

మహోదయం,:శివశంక ర శాస్త్రి ఆంధ పచారిణీలిమి"క డ్‌ కాకినాడ 1946

పం

శృంగారళకంకాభరణము. నం: గంటి సత్యనారాయణ శాస్ర అంసన ప్మతిశా ముశదణాలయం, వెన్నవురి; (ప, ము, 1980

నకలనీతి సమ లేము, మడికిసింగను సంపా : నిడుదవోలు వెంళటరావు, డా॥ పోణంగి (శ్రీరాను అప్పారావు అం, సా,అ, (పం ము, క%68

నఖ్యతాకిరణాలుం నంపా : జి (శ్రీతై లం, మైదరాచాదు, 1999,

నమరగీలి, బం: "బీ, సంసింటో రెడ్డి వైశన్యసాహితి “హైదరాబాద్‌, వము క968ి,

సనుర పీజయ, (శ్రీనివాస్‌ పహితీ శమితి, మైదరాబాదు(పుము, 1978

సాహీతీ కుసుమలు, సం : ఫున్న అంజయ్య, సాహితీ మేఖల చుం తూరు 19కి

సాహీిఠత్య సురభి. విశ్వవాథ సత్యనారాయణ, ఎల్లఎ.ఎన్‌, అండ్‌ కో, హైదరాబాద్‌ ట్ర ము, తీ9ఈఊ

త్రీ నం: జాత(క్రీ, అభ్యుదయ ళశచయితల "సంఘం, ఖమ్మం జిల్లా, శ981

స్వరమాలిక నం : టి. రరగస్వామి, సాంక్కృతీ సమాఖిక్థా వరంగల్లు (పహ ము 19వ

స్పృవాం : అంథ సారస్వత సమతి, తుచిలీపట్న 6, 1975

స్వరాజ్య భజన శీర నలు : హిలకారి (పెన్‌ వలూరేం

స్వరాలు : యువభారతి (ప, ము 197/9,

స్వాతళ్యత్య సచుర గీకాలు నం : జయధీర్‌ తిరుమలరావు, 3992.

స్వేచ్చా పథం, నం : సవోయకులు ఫోనంటి నరసింహారావు, విశౌ తాంథ (పమరణాలయం్క ఫిజయవాత 18%,

క-తువాద గీతాలు, : హేతువాద నంఘం సూర్యాపేట

కత0

వ్యాస౦:

అడుగుజాడలు, సం : పోరంకి దతీణామూర్సి, (శ్రీనివాన సాహితీ నమిలి, ప్ర, ము, 1976,

అభినందన, ( ఆచార్య తూమాటి దొాప్ప వస్ట్రిపూర్తి సంచిక ) అభి నందన సమితి, స్టైదరాచాద్కుప), ము, 1987,

అభ్యుదయ కనిళ్వానంతర ధోరణులు, నంపా : ఆచార్య "పేర్వారం జగన్నాథం, సాహితీబంధు బృపదం, వరంగల్లు, 1987,

అమృతలహారి. (ఉపన్యాసలవారి "రండవ భాగం) భువన విజయం ప వ్ల శేనన్స్‌, విజయవాడ, (పము, 1957,

అం(ధమహాభారతోపన్యాసములు, అంధ సారస్వత పరిమత్తు, (ప ము, 1957.

అధునిక అెలుగు సాహిత్యంలో చిన్న ధోరణులు సంపా : ఆచార్య కెకె రంగనాఖా చార్యులు, అంధ సారస్వత పరిమత్తు (ప ము, 19089.

ఉపన్యాసలహరి. (మొదటిభాగం) భువనవిజయం పన్న శేమన్స్‌, విజ

కథలు (వాయడం ఎలా * (శ్రీ పన్లి శేషన్స్‌, మదాను, (ప, ము, కే904,

వై తన్యలవారి. ః; యువభారళత్కి (పం ము, 1972,

తుమ్ముల సాహీళ్యల నంపా : వటుకూరి (టపసాద్‌, ఆం, సాాఆ, (ప ము, 1888,

'లెలుగు భాపా చర్మిత, సంపా 2 భ(దిరాజుకృన్లమూర్తి, తెలుగు విశ్వే విద్యాలయం, ద్వి. ము 199,

పే!

"కెలుగులో తొలి సమాజ కవులు, నంపా: అచార్య కె కె రంగనాథ్లా చార్యులు

"గెలుగు చై కాళికులు (నంవుటం-క) ఆం. సా. ఆ, (ప, ము, 190.

"కెలుగు సాహిత్య వికానం (1900.-1947) ఆచార్య శ శ రంగ నాధా చాప్యలు, అంధ సారస్వత పరిమత్తు, (ప, ము, 1979.

నన్నయ వ్యాస వీఠకము. (సధాన సంపా £ (శ్రీమధునాపంతుల సత్య నారాయణ శొన్త్రి సంపా : డౌకి రావుల సూత్యనారా యణమూర్తి, టి, టిడి, (ప ము, 1979,

నవ్యసాహితీలహరి. : యువభారతి, (ప ము, 198.

భాగవత వై జయంతిక. సంపా ? కరుణక్తీ ఆం. సా, అ,పంము.1908.

మహతి (1947.71) నంపాా న: ఆచార్య జి ఏవీ. సు(వ్మాల్యాం, (శీ) ఇ6వెంటి కృష్ణమూర్ని వంగపల్లి విశ్వనాథం; యవభాౌరలి్కి (వ. ము, 1872,

ర చన? యువభారతి, (వ, ము, 1970,

రామాయణ సుభాలవారి. టి, టి, డి, 198,

వరకట్న విశ్లేషణం నం : మల్లాది సుబ్బమ్మ (శ్రీవిమోచన విక్షణా శంథదం, మెాదరానాదు, (ప, ము, 1987,

వివావాం సంతానం కోనమేనా 1 సం : మల్లాది సుబ్బమ్మ; అభ్యుదయ వివాహ వేదిక, మైదరాబౌదు. (ప, ము, 1988.

వివాహము : నేడు-ేవు, నం : మల్లాది సుబ్బమ్మ, (స్రీ విమోచన శిష్తణా కేం్యదం, పైదరాబాదు. (ప ము, 960,

వ్యాస మంజీర, సంపా : జా అమ్ముంగి "వేణుగో పాల్‌, మంజీరా రచయితల సంఘం, మెదక్‌ జిల్లా, వం ము, 1998.

కేశ వ్యాన సొహితీ నంహీత. యువభారతి, (హు ము, 198, వ్యాసావళి, సం : (శ్రీ! శేతవరవు రామకోటి కాసన్తి, శారదా మంజీరము, సంపా : "ఎన్‌, సి, ఎన్‌, వేంకటా చార్యులు డాక అనుళేశం రా జేశ్వరశర 3) ప ము, 1971, (శ్రీ విశ్వనాథ శారడ, (ద్వీతీయ భాగం) శాతవాహన స్నాతకోత్తర అధ్యయన సంస్థ కరీంనగర్‌, 1989, సారస్వత వ్యాసములు, ((పు సంవుటం.) నం : అచార్య జి వి, నుబ్రి వ్మా ణం లం, సా, అ, (పము, 19069, సారస్వత వ్యాసములుం (ద్వి సంపుటం) నం : ఆచార్య *ి. వి, నుబ్రి సారస్వత వ్యానములు, (చ నంవుటం) నం ; ఫురిపండా అప్పలస్వామి, సాహితీవాల్ల భ్యము, (ద్వితీయ భాగము,) తణుకు, 1974, పాహిత్య సౌరభము, సాహితీ బదస్ఫుు శర్నూలు, (ప. ము, 19709, సాహి త్యాభ్యుదయం, ఘంపో : ఏటుకూరి (ప్రసాద్‌, అధ్మవపజేక్‌ అభ్యుదయ రచయితల నంభుం, (ప ముం 1985, సనా, రె సాహిత్య నమాలోచను సలిపా : "బేవ్రలపల్లి రామానుజ ాన్సు. ఆచార్య, రవ్వా (శ్రీవారి డా ఎట్లూరి భా రెడ్డి, ఆంధసారస్వత పరిమత్వై, (ఫం ము, 1990, కథ: ఇరవైమూడు హీందీ కథలు, సంపా : వ్రే జేందకూమూర్‌, అనువా దం : పేటారి శాభాళ్ళన్లు మారి, పొపిక్ళు అకా చూ న్యూఢిల్లీ 9వ ముం 1274

వేటి

ఉర్టూశ థానికలత అనువాదం 2 బెల్లంకొండ చం_దమౌాళి క్యా ఆం, సౌం అ పం ముం 190601.

ఓక దశొబ్లి "ఇెలుగు కథలు, (10864.1955) నం : మధురాంతకం రాజారాం ఈం. సాం ఆ (పం ము, 1930.

ఒక దశొచ్చి బనుమతి కథలు, నవోదయ సన్ని కేమన్స్‌, విజయవాడ,

కథాభారతి. (బెంగాలీ కథానికలు) సం : అరుణ్‌ కమార్‌ ముఖో పాఖ్యాయ, అనునాదం : చల్తా శాభాశ్ళవ్లమూ ర్న 'నీమనల్‌ బుక్‌ (ట్రన్ట్‌ ఆఫ ఇండియా, కొత్తథిల్లీ ,_ పము 1909].

శథానుందారము (రెండవ సంపుటం) నం : ఆవుల జయ(పదాబేవి, అం, సాం ఆఅ (వ ము, 1979,

కథా (గ్రవంళి నం? "పెనుగొండ లనీ. ౪” ౌాయణ అంధ(పజేక్‌ అభ్యుదయ రచయితల సంభుం, గుంటూరు జిల్లా శాఖ శ్‌ ముం, శే99!,

శన్నాడ కథానికలు, సంసా : యల్‌, యస్‌. “శేమగిరి రావు, అనువాదం: గాడియారము రామకృష్ణ థర ్‌ సాహిత్య అశానమిరా న్యూఢిల్లీ, 1979,

కభింగ కథానికలు, నం: చాగంటి సోమయాజులు విజయనగరం, పము, క$900%ు

గోడమిద బొమ్ము సం: వెలగా 'వెంటప్పయ్య, ఆఅంధ(వబేశ్‌ బాలల అకాడమి, మాదరాబాదు, 1979,

జానపద కథాస్రవంతి. శశరణ ః; డాః కె సుమకత్కి జానపద విజ్ఞాన సమితి మానస గంగో(_తి మైనూరు, ప, ము, 196క

కేటీ

తమిళ సాహీత్య కథలు, తమిళమూలం : ము, అరుణాచలరు కెలయుప శశ, డా॥ చల్లారాఛాళ్ళన్లశర్థు సాహిత్య అకాడమి, న్యూఢిల్లీ 3 (ప, ము, 1068.

"కలుగు కథ సం :,డి. రామలింగం, సాహిత్య ఆ కాడమి, న్యూఢి న్లీ ప ము, 1988,

దళిత కథలు, నంపా ? అచార్య చేకూరి రామారావు, హైదరాబాదు బుక్‌ టస్ట్‌ 9 (పు ము, 1904,

నూటపదవోర్లు. ((వథమభాగం) సం: తాళ్ళూరి నాగేశ్వర రావు అరుణా పన్లి వింగ్‌ వాస్‌, విదయ వాడ, (పము.3]981

పంచవటి, యువభారతి (ప్రచురణ,

పంజాబు కథలు, నం : హరిభజననింగ్‌ అనువాదం : విన్నింటి నత్యనా రాయణ-గేషపనల్‌ బుక్‌ ట్రిస్ట్‌ఆఫ్‌ ఇండియా, ప్రంము,] 982,

మరాటీ కథా నంగగహము, సం : అచ్యుత కేశవ భాగవత్‌ , తెలుగు సీత : సోమంచి యజన్న గొ, స్త్రి సాహీఠర్వు అకాడమి న్యూఢిల్లి, (ప, ము" 12 ల్‌ "

విద్యార్థి సాహితి, నం: విద్యార్థి రచయితల నంఘం, అంధ విశ్వ విద్యాలయ౦, యం, శీపాచలం అండ్‌ కో, మాను, (వముం 1969,

ఏకాంకిశ :

వళాంక సం(గవాం, కన్నడమూలం : అద్య రంగాచార్య, "కెలుగు బీ: అయాచిచుల వానుమచ్చాత్రి; సాహిత్య అకా డమి, న్యూఢిల్లీ, (పం ము, 1976,

నాటిశలు, సం: ముద్దుకిష్ట్ర యం, శీేపాచలం అండ్‌ కంపెనీ (పహ. ముం, 19659,

సంస్కృత స్స్‌ ముక్తావళి, సం : ఆచార థ్ట్‌ వ్వా (శ్రీవారి, నుర భారతీ సమితి స్రైదరా'ాదు, (ప, ము, 1986.

19. 1ే4ీర్‌ సుభాపిత రత్నాకరము, నం : ముసునూరి వెంకటశాస్త్రి; రాజమం (డి, (దః ము,, 1940.

సుభామీత రత్నా వళి, నం : రెంటాల గోపాలకృష్ణ, శ్వాలిటీ పషల్లిమర్స్‌; విజయ వాడ, (పః ము, 1900,

నగాక్షి సుధాశరము, నంపా : పండిత నుమత్స సత్యనారాయణరాజు అం. సా, అ., (వు ము, 1868.

సూక్తులు = హీకో కులు. నం: కష్పగంతుల మురళీకృష్ణ శ్వాలిటీ పన్నీ వర్‌, విజయవ"*డ, (పం ము, 1990

సామెతలు __ జాతీయాలు :

జాతీయములు - సామెతల కథలు (పూర్వభాగం) రచయిళలు ! ముసు

మారి వేకటశార్త. ముసునూరి లశ్నీ ్రగంపతిాస్తిం వీఠరభ (దవురం, రాజమండడి, (ప, ము,, 1979, జాతీయాలు- తీగుతీయాలు. గుమూ శ! శంకరరావు, (క్రీ/జీఏ పబ్లి శేమన్స పహోదరాబాద్‌, ప్ర, ము, 19089,

జాతీయాలు - పుట్టుపూర్యో త్త రాలు మరియు సంస్కృత న్యాయాలు ెంటాల గోపాలకృష్ణ, క్వాలిటీ పల్మి ష్స్‌, విజయవాడ, ద్వి ము, 19584,

"తెలుగు సామెతలు, సంపా. వ: డాం దివాకర్ణ “వేళటావధాన్సి డాం వీ యశోదా రెడ్డి మరుపూరు కోదండరామ కెడ్డి, ఆం, సా, అ తృం ము, కే974.

వెల్పగు సామెతలు, కూర్చు : ఉప్పులూరి మురభీకృష్లం "జీవీ పబ్లి శీవన్స్‌, విజయవాడ, (ప్ర, ము, 1974,

ఎరా

ఉపయుక (గంథాలు అటి తీ9 45101029 0 ఉగుం1008 1166720006. (616664 ఇ 28 1806001109 9? ౨౯ పంల 5. 011౪6౯ 28+ కై) 2000109061 0 35120102 నేథలాంగం618. ౪01 1 9. 140. 15 661008.. 1973-74. క80/01006612 0€ 11900౪5 ఇం01164 1146920016. శఉం102. (106206306408). ౯ 2100614 61౧64 6 కె. ౪01. క. కై90/010966412 0 104140 1160౮400౯6. ౪01. 1. వ్‌2010/2 శండి= రంమి సల ౨6191. గౌరం ౦౫016 ౦00%900210)08 10 శ&00611029 116620౯6. 0౫101 06510 9658, ం* 0౧ , 1965, క209111 పెశంంం80106 10 (00 శరా? 110020 పేడ్‌3రే85. 013040 1106 ౧162102830 ౪01. *, అర్హ విజ్ఞానము, సం : డా॥॥ ఎస్‌, బి, రఘునాథాచార్య టిటి,డి ప్రచురణ, 1988, కన్నడ సాహిత్య చరత, కర్త : (శ్రీ ముగళి. (ప్రచురణ సాహిత్య .. అశాడరూ, న్యూఢిల్లీ? క978, న! శాన్యాదర్శము, దండి, వ్యాఖ్యాతే : (శ్రీ వుళ్లెల (శీరామచం్నదుడు, ఆం(ధ(పబేశ్‌. సాహిత్య అకాడమి, (పహ ము, 198]. తమిళ వాబ్బయము, కర్త: ము. వరదరాజన్‌, అనువాడకుడు : తిన్నూ వరుల కొదండరామయ థి సాహిత గ అకాడమాః న్యూఢిల్లి: 1989,

147

"తెలుగులో సాహిత్య విమర్శ, ఆచార్య ఎన్‌. వి, రామారావుం

"తెలుగు సాహిత్యకోశం, అధునిశ సాహిత్యం. (18511950) (వచురణః సాహిత్య అకాడమి మైదరాబాదు, శ9ఈ6

నవ్యాం(ధ సాహిత్య వీధులు, కురుంగటి సీతారామభట్టా చార్యులు; పిల్లలమర్రి వేంళట వానుమంతరావు, మైదరా'ాదు, ద్వి ము, 1951,

(వబంధ మణిభూమణము. వీకిక, (శ్రీ నిడుదవోలు వెంటరావ్సు, ఆంధ దేశ్‌ సాహిత్య ఆకాడమీ, 1970.

(పబంధరళ్నావళి. ఫీస్రక, 19 $9 1971.

సంస్కృత సాహిత్య వరి[గ్ర, ముదిగంటి గోపాలరెడ్డి మరియు సుజాతా డ్డి, “తెలట్రగు విశ్వవిద్యాలయం (ప్రచురణ,

సకల నీతి సమ్మతము, వీలికం (శ్రీ నిడుదవోలు వెంకటశావు అంధ (వబేవ్‌ సాహిత్య అకాడమి, 1970.

సమగ అంధ సాహిత్యం. అఆర(ద సంవుటం-4ఉ, యం, శీపాచలం అండ్‌ కంపెనీ నుదాను, _ప, ము, 1905,

సాహీత్య చర్కితలో చర సీయాం శాలు, ఆచార్య జీ, వి, ను(బవా ౦ "తెలుగు అశాడమా, హైదరాబాదు, 1991.

విజ్చాన సరన్వము, వాల్యూం నెం. క

ఎవ ాా

• = అనుబంధము = వ ర్త నర త్నా కరవు (విషయామ్నుకమణిక)

ప్రథమ భాగము :

వుర. వృ సౌధ, వ,- పరిఖాంవ,- రథములు, గోవురములు- వీఢులు అంగ ళ్ళు (వా శ్రులు,తుసవియులు, వైళ్యులు, శూ దులు? ఫపుమ్చలావిశలు, కాలిపాలికలు, బోలికులు, నస్య,వ, సాలభంజికలు, వనుగులు, గుజ్జములు, ఏఠ్రభటులు, వేశ్యలు. అభిసారికల్కు. విటులు? వన.వ,, వనవిహారము, ఫుష్పాపచయము, మలయమారుతము, రాజ,వ రాజసభ అస్థాన మండపము, రాచనగరు కీర్త, 'రాజ్యపాలనము, ప వ, వౌలిక, యువతి వృద్ధ పద్మీనీజాలి శ్రీలు? చిత్సినీ జాతి (లం శంఖనీ జూతి (స్రీలంవా 'స్పినీజూతి (శ్రీల (శ్ర్రీప్రాముఖ మూ (స్రీస్వభావము, ఊఊగర్సణము, వేశ్యమాత, పురుష.వం "దాల్ఫము యావనము; వార్థకము విరహిణ్సి విరహ, శాసారమ్సు జల(కీడ, మధు పానము మన్మథ. ఉపా, చంద, ఉపా, మలయానిల, ఉపా.? (భమక, ఉపా, పికాది, ఉపా, శిశిరోపచారములు, వివావాము, వివాహాలంకృతి, వివాహాగ్భృవాము, విహహమండపము, విపావా యాత్ర, (కంత. అరణము, శేళీగృహము, సఖజనహితోప దేశము? నఖీజస నిగ్ణ్గమునము, నూతన వధూవరులు, నఖభజన పఃిబోస వాక్య ములు: శయన పద్ధతి, నురత పద్ధతి, సుర శాంతము, గర్భిణి, బాలెంత, వేగుచుక్క, కోడికూత, [పభాతము, సూర్యోదయము, మధ్యా వ్నాము, సంధ్యారాగము, సూర్యాస్తమయము, మధ్యాహ్నము, తమోంవం,: నతీత్రములుః చందోదయము, వెన్నెల) వసంతర్తువుః

కేశ9

(టీవ్మడ్తవు వర్ష ర్తువు, కరదృర్తువు, హేమంతర్హువు, శిశిరక్టువు, అర ణ్యము, ఆటవికులు? ఆటవిక (న్ర్రీలు, ఆటవిక వస్తువులు, ఆటవిక పల్లి తపోవనము, పర్వతము: "వేట, వేటకాం[డ్రుు వేట సాధనములు, వేట కుక్కలు, వేటకుక్కల వేళ్ళు, "వేట ధర్మములు, యుద్ధ వం: యుద్ధ రంగము, యుద్ధసేన, యుద్ధయానము, యుద్ధభేరి, ద్వంద్వ యుద్ధము? మల్ల యుద్ధము; (స్రీయుద్ధనై వుణ్యము, యుద్ధధర ము, నదీ,వ, నదీ నామ నిశేవములు, సంగీతము: రాగ విశేషములు, వీణలనానుములు; వీణ, వీణావాద్యము: మృదంగ వాద్యము, నృత్యము; ఆభినయము, ద్వితీయ భాగము : (కీర కములు)

పరత త్వ్వస్తుతి, విస్ణున్తుతి మ'ేశ్వరస్తు 8; సువ్నాస్తుతి, వారి చారస్తుతి, (శ్రీకృవ్లన్తుతి, (శ్రీరంగాశాయిన్తుతి, (శ్రీ'రామస్తు 8లష్షణ స్తుతి, భరతన్నుతి, శతృభ్నుస్తుతి, అంబ నేయస్తు 8, గరుడస్తుతి, సుదర్శ నన్సుతి. పాంచజన్యస్తుతి, కామోదక్‌ స్తుతి, నందకసు తి, కార్‌ 7స్సులి అదిశేషస్తుతి, విమ్యక్సేనస్తుతి, వీరభ్యదస్తుతి, రవిస్తుతి, కుమూరస్తుతి, మల్లి ఖాస్టునస్తు 2 వాయ్యగీవస్తుతి, విఘ్నేశ్వరన్సుతి, సరస్వలీస్తుతి; లశ్నస్తు లి పార్వతీ, జానకీ దశావతార, మత్స్యావతార, కూరాసన "శార, వరాహావనతార, నృసింవావతారః వొమనావళార, పరశురామూ వతార రఘురామావతార్య బలరామావకార, బుదభ్ధానతార, కల్కా్యావ తార, శృన్నవ రార, కవీ స్తుతులు, కుకవినింద, సప్తసంతాన ములు కావ్య(పశంస్క కవితా పశంస, శాన్న భేదములు, నుక విముళో లము, సర్క-వి లత్‌ణము, సప్త్యవిధకవులు వాచికుడు, అర్థము; శిల్పకుడు, రౌచికుడు, భూవణార్థి, మార్చవానుగతుడు, వివేకి, అష్టా దశ వర్ష్‌ నలు; కవిళాపాళకములు, దాతమోపాకము, నారిశేళపొకమ్ము శవిత్వము. శావ్యము, నవరసములు, శృంణార,రం, కరుణంరం, రాద. ఈం, వీరురం భయానకంరం బీభత్సం.రం, అర్భుతరం, శౌంత.రం, కృతి

150 సమర్పణము, ఆశుకవిళా నిరససము, ఆశీర్వచనము, కుశలపశ్న, వందనము, గురుడు--శిష్యుడు? గురుధర ము, వివ విరగ ము? గురుకు శళూమ్మ విద్యః విద్యలు; కళలు, ధనుర్విణ్యా వై లుణ్యము, శకునవి ద్యలు విదా ఫ్రొన్యుడు, గురువు లేనివిద్య, కరణము. కమ్మరి, గొల్లలు సుద్దుల గొల్లలు; చండాలుడు, వాకల్మి చెడు విద్యార్థి, చోరుడు, జంగములు, జూలరులు, జెన్టికడు బలిజ శెట్టి బుడబుక్కూలవాడు, మల్లురు, మాస్టీడు, శాజసేవకులు, రెడ్డి దర్శిదుడు, దానర్లు ఇెడ్డపు పుస్రడు, లుస్థుడు, లుఖ్ధబావ్నాణుడు లుస్థవై శ్యుడు, ముసష్టి(బావా శె ణుడు, వైదికుడు, నింద్య వై దికుడు, "ీదనియోగిి వేవ(బావ్మాణుడ, మర్ధుడు, వేదోపాధ్యాయడు? వెైన్లవులు, సాతాని సువర్గ వర్తకుడు, స్వ్శ శారుడు, వై ద్యుడు నవారిబోయలు, కాముకుడు జూరింలలు దంగమురాలు, వంచకులు, కృతఘ్నుడు, శార్యసాధకుడు, శాముకీ పట వాక ఫములు; చి(తకారుదుు చితపటనులుః భూతమై ద్యుడు, భేతాళుడు, రాత్వనులు? మన్మథుడు, మన్శథపూజః వసంతోత్పవమ్యు వ్యుతోత్సవము, ఉపనయనోత్సవముః కందుకకీడ, బొల్యక్రీడలు ాలిశా(్రీకలు, దాగుకుమూతలు, డొలికా వివశోరము, రాచ (క్రీడ, గృహా.వ,; బ్రాహ్మాణగ్భృవా.వఃం వై శ్యగృవాముః శూ దగృహము, కెడ్డిగృువను: బలిజగృహము: తిలాఘాతకగృ్భహముః వేశ్యగృహము: వేశ్యా శేభీగ్ళృవాము, సూతిశాగ్భృవాము, స్ర్రీనూన్వగృ్భృహము?, వంట కూటియిల్లు: చాకలియిల్లు, అన్నస[తముః పానీయశాల, ేతగాని యిల్లు నతగాడు, రాట్నము; నూలువడుకుట, సంత; రచ్చకొట్టము, అరాచకరా(తముః పాడూరు, వెండాలనాటిక, శృశానవాటిక, వేశ్యా శాటిక, జేనాలయము. (ామదేవాలయమను; జాతర, అశాశగమ -నము, కోళ్ళపందెము?- కుక్కుటనామ విశేవములు, స్వారీగురము; గుజ్టపుస్వారి, నెత్మము?, అకోక వృతుము, మళ్లీ వృతముః శమివృ తుము జంబూ" వృతము, తివారి, పల్లకి, తూగుటుయ్యెల, జేశాలు,

161 పొదరిల్లు, కంచెర సామ్యగి, గొరియలు, మేకలు, గోవులు: వృమభం ములు, మహోతుము, మనుబోతులు, వేళ్ళు, దుప్పులు, వానరులు, సర్చము* అడవిపందులు* వ్యాఘము, సింహము, భల్లూశము, చిలు కలు? హూంనలు, గరుత ంతును, పావురము: బేగల పేళ్ళు: తుమ్మెదలు? చక్రవాకములు, చ(కవాకి, నియోగిని, జలచరములు,; చేశములు, ఆం[ధ'బేశము, ఘూర్దర వేశము, కళింగ-దేశము: కర్తాటేశము మహో రాష్ట్రచేశము; గాంమములు, "వీగినాడు, పాదసంవాహానము, (జయ "శాడనము: పాదతాడనము, పొన్చు, విండ్లుః ఇాణమూలు, బొవి, ఆయు ధనామ విశేవములు, ఘటనామ విశేమములు, భూషణ విశేసములు, ఛాన్యాదులు, వృతదోహదముః వృతషబజాతులు? చిజువెట్టు: కాయ గారలు, ఫలజూతులు: ఊరగాయలు: తీగజాతులు, కంపలు, దీపవిశే వములు, విద్యుద్ధీపషములు, ధూపవి శేపములు?ః మగంధదవ్యాదులు, బాణసంచు, వాద్యవి శేసుములు వన్ర్రనామవి-శేషములు, చామర పరిచర్య దధిమధనము, నవతులకయ్యము, సపత్నీ భావము? స్నాన పద్ధతి: భతభోజ్యభోజనాదికము: "తాంబూలము: అభ స్టంగనాదిక ము ఫూజాలంకారము, స్వయంవరము? పట్టాభిపేశము: సంతర్పణము, రాజుముస్తాబు, రాజుపుర(పవేశము? రాజ్మీప్రతివందనము? 'రాజదర సనో త్పుకతలు యువరాజు, మంతి నుంటతాలోచనము, సేనాధిపతి ఎతు కసాని, మంతసాని, మాళఠంగ(శ్ర్రీ. విక్సత స్వరూవిణి, ఉద్దారుడు (రాజభటుడు), చెలికత్తె, చెలికాడు, చెలిమి; చమోవాలేఖ, శుఖలేఖ, అనపత్యత, పు తసంతానము, పళి్యవత,భార్య, భర్ష: దంపతులు, అను రూపదాంపత్యము: పతిభ క్రిం భర్మ్భృ సేవ భర్షృవియోగిని, వితం తువు, పతివతలకన్నర్షధర్శములు:_ (్ర్రీధర్మ ములు, శిశుపోనణము, (ప్రీశుద్ధాతవాసము సం (శ్రీవిద్య! వర రవము. విగవో రాధన నిరసనము, పాసనము: గ్య్తూపునరి వ్లాన్దాననకాన వవవాసనిరసనము అచ ళబీము, జ ఊీశాం తి

కేకల తృతీయభాగము : చతుర్ధభాగములలో :

(బవ్మావిస్ణుమ హేశ్వర స్వతి, వాణీలకీపార్వతీ స్తుతి, (శ్రీవేంక చశ్వరదుతి, నృసింహ స్తుతి, దత్తాత్రేయ స్తుతి భీమేశ్వర స్తుతి, మహే+ంది స్తుతి, గంగా స్తుతి, బివ్మా, విష్ణువు, ఈశ్వరుడు, శేషశాయి, వటపత)శాయి, (శ్రీరంగశాయి,. శార్‌బ్లపాణ్తి అర్థనారీశ్వరంయం, రాముండు, కృష్ణుండు? కూర్మావతారము, పరశురాముడు నృసింవా మూర్తి, వరాహమూర్తి, దశావతారములు, వామనుడు, మాధ వు(డు, వీరభదు)౯డు, విశ్వరూపము, "వేంక కేశ్వరుందు, భీయేశ్వరుండు శా మేశ్వరుండు, విశ్వనాథుండు, వరదరాజులు, వృషభేంద్రడు, టైర వుండు, అప్టదిక్సతులు? ఇం[దుండు, కుబేరుండుు యముండ్రు యమకింక రులు, బలిచ్వకవర్హి, వేతపాలకుండు, నారదుండు, విశ్వామిత్రుడు, వసిష్టుండు, వాలీ 83 "వేదవ్యాసుండు, మార్కుందేయుండు అగ నుండు, మనవాళమహాముని; సప్తర్దులు, ప్రస్లోదుండు, విపనారాయణుంయడు, ఆంజ నేయుండు, నూర్యుండు, చందుడు, తతకుండు, కలిరాజు శాముండు, కో9ధుండు, మోవహాము, లోభము, రావణుండు, కుంభ కద్టండు, వాలి, సు(గీవ్రుండు, కబంధుండు హీర ణ్యక శ్యపుండు నరశా సురుండు, సారంగధరుండు, పాండవులు, ధర రాజాం అర్జునుండుః దశర భుండు, రాజ గ్రేష్టులు, "జీవరలు, బిల ణక, పద్మ నాయకులు లీ పార్వతి, విగాలావీ జగనో '(హీని, రతీబేవి అప్పరసలు, రంభ, ఊర్వశి, మేనక, మోహిని, అహల్య, చిళాాంగి, "చీవ జేప్తి మధుర వాణి, పూతను ఇాటక, కుబ్జ మునిక న్యలు, స్వర్శలోకము, వైషంకము జ్‌లాసము, నత్యలోక ము, ఇవాపరలోక తారతమ్యము, స్వర్గమునలగల

వీలు వుణ్యణిమము, నిర్భతిలోకము వరుణలాకము, ఈశాన లోకము, సోర్యకోకుము.. చం్యధలోకము; బుధలోకము, అంగారక లోకము, బ్నృహన ఎలిలోకమః, క నైశ్చరలోకము, నరకలోకము,

వం 158

అలకళావురము, పాతాళలోకము, శాశీవురము,జగన్నా థము:శ్రీరంగము శాంచివురము, గయ, ద్యారకావురము, కా భేశ్వరము: శవిలుబుత్తూరు; వీథికావురము, సర్పపురము, దమౌరామ్క పల్వెల, బొబ్బిలి, (బహు సభ ఈశ్వరసభ, ఇం్యదసభ, రామసభ, కృష్ణసభ, వరుణనళభ, కుబేర నభ, మయసభ, యమసభ, (శ్రీత్తైలము, అహోబలే లము, 'వేంళటా చలము, వీరభదాచలము, హీమవత్పర్వతముః 'మేరుసర్వతము, మందరపర్వతము? వింధ్యపర్వతము, సించోచలము, బదరీవనము అగస్తాశమము, నైమిశము తీర్థ సేవ, వుణ్యతీర్థములు: కాశీతీర్థమహిమ, మణికర్ణి (ప్రభావము, కలహంసలీర్థమాహోతి శ్యాము- (తివిష్ట్రపేశ్వర మాహాత్మ్యము, ఓ శాం లేశ్వరమాహాత్మ్యము,. "శేచారలింగేశ్వర తీర్థము, తిరుమలయాత), గంభానది, గోదావరి, కావేరి, నర ద, ఆక్రాశ గంగ, శీరసాగరము? ఐరావతము, ఉచ్చైశ్రవము, కామధేనువు, కల్బవృతము, పారిజాతము, నుధ ర్యాసనము, సౌభకము, శీేవపాన్చు, ఫుష్పకము, నిమానము, రాతనవీమానము, పాశుపళతా శ్రుముః నాగాన్ర్రము, వేదములు, సత్యస్వరూపాదులుః సత్యము. అసత్యము? సజ్జ నపద్ధతి, సద్డ నసహవాసను, సజ్జ నదుర్దన తారతమ్యము, సాధుదర్శ వము, దుర్జ నపద్ధతిః మూరి పద్ధరి, చాత,గానధర్థుములు: అన్న దానము, పానీయదానము, భూదానము, గోదానము, సువర్ష్మ దానము, కన్యా చానము, విద్యాదానము ఘృతిదానముః గరగదానము, తిలదా నము, నతుగదానమూ ఛ(లౌదిదానములం: భార్యాదానము; వృత రఠోపణము, సుమశోధూపదీపనై జేద్యాదులు, బ)హ్మా(పలిస్థం విష్ణు (వలిష్ట, శివ్యసతిస్థ, తరుతటాకాది(పతిష్టలు: భక్షి మార్గములు: భక్తులు భాగవతులు? జ్ఞానులు, విష్ణుకథలు: వీన్లుక థా(శవణము, విస్తుభక్షీం విన్గుపాదతీర్థము: విష్ణునామసంకీ రృనము, విమ్లునామ(పభౌనముః విష్ణు మంత[(వ్గావము. విమ్లుపూజ, విస్ణుభ కి రహితులు:(శ్రీీమన్నా రాయణ శవచను, శివభక్తుండు, శివనామసంకీర్త నవమ శివకవచము, శివకి?

కేకక శివపూజ, రామనామము, విఘ్నేశ్వరపూజ, "జీవపూజ, అతిధిపూజ, (వా ్రణపూజానమస్కా-రములు, "దేవవితృపూజాకాలములు, సూర్య నమస్కొ-రము: అర్య ప్రదానము, సంధ్యాపందనము?* గాయశశ్రీ, అతిధి సశ్కా.రము, న్వైవ్యవతములు, ఉమాను హేశ్వర్మవతము, కేదారగా ర[వతము? శనివారోశ్సవము: సోమవారోలత్సవముః చ్వాదళీస్నా నము, మాఘస్నానము, కార్తీకమాసము? వశ్రాదశీ.వతముః ఉ్వాదశీవ తము, (తయోదశీవతము, శనితయోదశి, బిల్వపంచమి(వతమ్ము, సప్తరూ(వతము, అష్టమిా(వతము నవమివ)తముః దశమివ్రతము? శివరాత్రి, సంకాన_వతములు, నుం తములు: చింళామణినుం తము, పంచాత్షరి, మడాతరి, అన్హతరి, 'శారకమం[తము, ఖేచరీముద), భూచరీ ము(దః మధ్యమముద), మణ్ముఖభీము_ద, శాంభవీము[ద, ఓం కారము, జపము? తసము?ః బొట్టు ముఖచివ్నాము: తులసీమహోత్మ్యము విభూలి భారణము, రు.దాతృధారణముః సాలగ్రామము, ధాన్యము నమాధి, స్వయంవరము: ఘఫోషయా(త, వై ప్లవయజ్ఞము, యజ్ఞ పద్ధతి, యజ్ఞము, యజ్ఞ నాల, అత్మయజ్డ ము, అధ్వరాశ్వము, అశ్వ మేధము, 'రాజనూ యము, పురాణ్యపశంన, శాలపమాణమనుః మహాత్కా_లము, (్రువా ( కల్పము, సంఖ్యాసీకము, నత్యతరాశి, అమీ హిణీసంఖ్య: చతుద్యగా వారవ ర్మనలు: కలియుగము కృతయుగము, కృత(లేతద్వాపరములు, శుభశకునాదులు, దుశ్ళకునాదులు- దురు హూ రృము, మరణసూచ నలు: లగ్నములు వుణ్య కాలము: ఫుత్త ఛస్విశారముః పుత్త జనో శల వము: భారసాల (పకాపవాశ్యములు, రోదనలు, ఉత్సహము, కాదము, కౌమము? [కోధము:శోభము: మోహము, మదముఃమాల్సే ర్యము: అజ్ఞానము: హోస్యము, భయము: భయానకము, ధ్రైర్యమం, చింత, తము మూర్చ దశావస్థలు, దమము: శమము, (పడ్డ వియో గము, దౌత్యము, దూత, యావనగ రణము? శరీరగర్హ్హ్మణము: గార్హ్మ స్యుగర్హాణము, కోపగక్త్త్మణము కోశగ రణము, లృస్తాగ రణము;

)ఫ్‌ఫ్‌ లోభగర్హ్చణము, నురాపానగ్యక్మ ణము, పురుమగ ర్హృణము, రాజగర్హ ణము, 'వేళ్యాగ శకృణము, వ్యసనములు, మృగయానక్తుడయ, జూదర్శి 'వేశ్యాధర్మము, ధర్మప౦చకము, అశిమము, ఆ$శమధర్శములప వన్తాచార(కమము, కులోచితధర్మములు? వృత్తులు. బివ్నాచర్యా శమము, గ అవాస్థా,శమము, వాన్యపస్థాాశమముం సన్యాసా_శమము, గృహాస్థధర్థుములు, యతిధర్ధుములు, ఆూగిధర్మ ములు? మునిజనక శ్యములు, (పవర్తినివృ త్తి ధర్శములు? [బాహ్ముణధర్మ ము, య్మ్‌టియ ధర్మము వై శ్యధర శ్రము, ఈూ(ద్రధర్శుము, (బమ్మాచారి, యతి? ోగి, ముని వృద్ధముని, సిద్ధుడు; అవధూత, యోగని, మునిశు శఈూ)మ, అహింస, మాంసభతుణము, పంచభూతములు? పీండోత్పత్సి కళనుము, (పకృతి, మాయా(ప్రపంచము జీవులు, మూనుపజన్న, పరోపకార పొరీణులు, వరోపక్రారపద్ధతి, డై వపారునములు, దై వక్ళక ములు, గ్రవాచారము, కర పద్ధతి పూర్వళర్మ ఫలము, అరిమడ్వ న్లో దులు, ఐహీశకము, ధశర్యార్థకామములు, ఇం(దియలోలత్వము, ఇంవ) యనిగంవాము, యాగప)కాకము, జ్ఞానయోగము: సంఖ్యయోగము, శామనయోగము రాబనయూగము, సాత్విక యోగము, అధ్య్యాత ] విద్య,యమనియమాదులు, అత్మరతేణము, నిర్గుణము,నంగవిరక్తు ండు, సమాధి, "వేదాంతము, వె రాగ్యము, తతో్యోపచేశము, సంచారములు, సొముదిశము (భాగ్యలతణములు), బ)హ్మువిజ్ఞాని, శద్ధాభక్తులు, తలిదండులు, వితృభ కి.మాతృభక్షి, బుణపత్రిము 'పా్రొమిసరీనోటు), దొంగపాటవీ, దొతకగననా వి దంతధావనపద్ధతి, భూమాధారణపద్ధతి వ్ర థారణపద్ధలి, వ్రష్పధారణపద్ధతి, చందనచశర్చాపద్ధతి, వృత్షువు మృఫలలతుణము, గోశకునలత్షణము, వతీశకునలత్రణము, విత్మనము లుచల్లుట, గృహలక్షనము, శాలమ్లావస్థితి, చుఘవియము, ఉటుము వివయము, మెటుమువిషమయము, *వ్లం(తధనుర్విమయిము, 'బాలగుహ ములు, ధనపాాముఖ్యతే, ధననిరననము, వవరత్నములు, నివ్వాళులు

కే56 జోలలు మేలుూోొల్చులు, జాలిపద్యములు, చారిద్యము, మోమమ్ము అ౮వృష్టిః గొహణము, నౌబత్తు, కోలాటము, సుపుమ్త్రడు, వుత్త్ర గర్హాణము, గురువులు, శిష్యులు? రాజక న్య కాగురుందు, “'రాజస్యప్నము, రాజసజరులు, అసన భేదములు? నాడులు, చ(కములు, శాయసిద్ధి మకోనిశ్చలత, ఎజుక, స్వప్నా దుల తెజ/సమరణము, తీఠసాగరమథ నము, వి(పధనాపవారణము, పరదారాగమనదోపషము, విష్ణుపట్టాభిసే. కము, రామపట్టాభి పే.శము: భారతముహిమము, గజేరదమోశతము, పహ్లాదచరితి వామనచరిత్య్సు వేణుగానము, గోపికావస్తా? పహుణము, ఉాపతీవస్తా)పహరణమ్మురుక్నిణీక ల్యాణము, ళృన్ణలీలలు; శాభీయమర్దనము, ఉలూఖలబంధవము: మృదృతణము, విశ్వరూప దర్శనము: అష్టనపరాజయనము, వరూధినీ (పవరాఖ్యులు, సుభద్రా ర్టునులు: యత్వ్యపశ్నలు, నహుష(పశ్నలు, (భమరగీతలు: రావణుని చర్యలు, గోవర్థనోద్ధారణము వాలిసు(గ్‌వుల యుద్ధము: అంగదు శాయబారము, ఖాండవదవానము, లంకాదవానము, వృత్సాసురవధ, బకానువరధః, రావణవధ, 'కాటకాసురవధ, వృషభానురవధ, కంస వఫ, శివధనుర్భంగము, సీత్రయగ్ని పి వేశము, భిమ్మున కగ్ని సంస్కా- రము, (శ్రీకృష్ణుని ర్యాణము, 'రాబనీతులు: సానుముః దానము? భేదము? ఉపేక్ష, దండనీతి దండోత్పత్తి శతు9రాజులజయించువిధము, రాష్ట్ర జనులధర్మములు, రాజసేవాధర ములు, లోకనీతులు, గంగా (ప్రభా వము, గో బావా 'శొ(భావము; నోవులహవ్రసత్యాయఘు, కవీలనోమహోను భావము, అష్టవిధివివాహములు కెరసాదిపు త్హ్రఖీభములు సహో దరాదులు, అపాతవురుషులుు అపేయములం, సభోజ్యములు, పం క్రీ దూవకులు, వైతృకనిధముఖ' ఇాద్ధిక్సియ, లియోదళ (పదానాదులు, ఉపవానవిధులుు అచాకవిదులు “శష్టాచారములు, శౌచవిధులు, (పాయశ్చి_త్తములు, పుణ్య కార్యములు, పాపకార్యములు, పాప నే రలు, పాపని _స్తోణము సత్యలోక వాసులు నరకవాసకారణములు,

కక?

అఆయుర రధ్ధియయ కారణములు, లకీ శ్రనివాసస్థానములు, లనీ. నే టారభూ పలు లనీ స్రోటాతోనర్దుల్సు మోతూర్చులు మోతసాధనములు, "ఇెలుంగుభావ,. మిశ్రపబంధము, గ౦ంథధరచనాసమయము, కవితా కన్య నరకృతిపతిత్వగ రణము, సంన్కృతకవి స్తుతి, అం(ధకవి నుతి, నుకవివర్శ నము, చ(కబంధము, ఖడ్గబంధము, రథబంధము, శంఖబం ధము నాగబంధము, చాపబంధము, ఛ (శ్రబంధము, పున్చమాలికా బంధము, గోమూ(ల్రిశ్రాబంధము పద్శుబంధము, శంకణబంధము, ఆప్ట దళపద్మబంధము, తలక ట్ర ౦దము, గుళ్ళశందము, వత్వములక దము వశాతురకందము, ఓష్ట్యము, ఓన్ట్వునిరోస్ట్యుసంక రము అచలజివ్వాను, ద్య్యతు[కందము, ద్విరు_కిశందము, త్రిపా?నకందము; ముక్తపద గ్‌ 9 స్తము, సర్వతః ప్రొసనసీసము, సర్వలఘునీసము, ద్వంద్వపాస శందము, యతి భేదకంవము, శబ్దచిత)సీసము, పాదభ్ర9ిమకందము పాద యమకమ్ము వృత్తకందగర్భసీసము, అంధ)గీర్వాణ భాపా్సేషము? నవ్యగవారత్న విధాననీసము, పాదాంతపాజాది ముక్త పదగ)_స్తము, సించోవలోకనము కృపదగ)_స్త్వము, వృత్త్యనుప్రాసము లాటానుపా నము, ఉభయభాపాకందము, అనులోమము, సగర్భశంద!ీతము, గర్భితకందము, గర్భగీతము, చతుర్విధకందము, గూఢ సూచమనీసము; నసంవత్సరయు కృనీసము, ఫలకు)తి, మంగళముః

క

శ న్‌

ఇలను హల

సంకేతాలు ఆం. సా, అ. _- అంధ్రప్రదేశ్‌ సాహిత్య అకాడమీ ఉపొం ఎ... ఉపాలంభము తృ.ము. _-.. తృతీయ ముదిణ ద్వి- ము, ద్వితీయ ముద్రణ ప్రి, ము _-.. పిఠమ ముదిణ రం అ= రసము ల జా... లక్షణము వం ఆ వర్ధన సంం ఇఆపంకలన కక్ష సంపా. ఎఎ “సంపాదకుడు సంపా, వ, జూ సంపాదక వర్గము

సవరణలు

ప్పట పంక్తి తస్పు ఒవ్ను

2 10 సంగహించి సంగ్రహించి

ల్లి [9 చిత్త్సముందు చిత్తములందు

శీ ఫి నస్తు స్వీకరణలో వస్తుస్వీకరణలో [$ కేశ అఆపరూప అప్పరూప త్రీ శ్రీ వెద్దిభట్టు పెద్దిభట్టు గ క్షే సంకలనిత్వతం సంకలనత త్త్వం ఫి “హెడ్డింగ్‌ కౌవ్యవర్డ్మ నావర్థవం కావ్యవర్ష నార్టవం

టు - సా ఆంరష౦ల 54శవమడకిఉపోతవల 285, ఓ. ము యము శమన చాయ శంకా శయ యెమొ వలు వము గ తయమొ. యము సాలా 6 6. 3కకకికిక కిక &క0

• 006 ణన, 80484080 = 533 124 ॥ (వా ల సశలనాల గురించి డా॥ జి యన్‌, భాసర రావు బెలుగు రా -కళ్యకాణు ఆజ్‌ వుస్తోం రాయటం ఆహ్వా నించదగిండి స ప ఆచార్య చేకూరి రామారావు రా కలన (ంాలను నమాలో చనకు పూనుకోవటం భాస్కర య. నో. లళోథన్యా జెస్థావనోు నిదర్శనం (1 లాం. ... ఆచార్య ఎస్వీ. రామారావు న్య టి ఈ కెండింటికల భేదాన్ని నిర్ణయించటం న వక 0వ తు స కన్‌కురాచావద నదవగాహవాన ఏళ్చడిందె.. నిర్మాణ, స్‌ లు విశీతలగా. నిరూవించటంతో వివేచన శ్ర తు ను [శ్చొాత్య కామలలోనూ, భారతీ: న న్‌ తట.

1. ఊపే ౫; స్ట జ క క్‌ పషత ల నష్ట వా గ న. లోట య రస టచ వోటు కోగ్ని విలువలు కూడా పరిచయం . గ్‌ మ మని సా దాస్య వి. నుబిహ్మణ్యం (వై న మ ల టం (. నం. కా కం