Telugu Telugu Kavitvam pi Marxism Prabhavam - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

న్‌ చం 1 | | | . . ఓ ం / . హా. నా ల - న వ. [

తఆలుగుకవిత్వం౦ పై యూన ఇట

వూర్య్సిజం[పఖావం ఇనిపిచిరామార్యాగాక

_ఉఇంమాకంథీ

జాతర్లు

డా॥ యం, రపీందా రెడ్డి

హైదరాబాద్‌ కేంద విశ్వవిద్యాలయానికి 1988లో

పిహెచ్‌డి. డ్నిగీకై సమర్పించిన సిద్దాంత (గంథం

లే తెలుడుంకవిత్వం'పై ఇంటు మార్క్సిజం (పలావు న! డీ వం క డౌ॥ యం,.రవీం దారెడ్డి బి (౧ గ్‌ా [యి రచనాకాలం : 1984.190006 రక గంరా సై (ప్రళులు వ వేయి యాం. - ళ్‌ న! గ [ష్‌ ౯ ర్ట రం శ? న న్‌ హక్కులు ; రచయితపి- జే, ల హై టం ముఖచ్చితం =: సీలావి మా దడానన ప్రచురణ ; గెండ్స్‌ పబ్లి కేషన్స్‌ 18.702 /8246, నల్లకుంట, 'హెదరాబాదు-శీక, మ్ముదణ శ్రీ బాలాజీ ఆర్స్‌ 1పింటర్స్‌, చిక్కడపల్లి. హైదాబాద్‌ ప్రతులకు : నవయుగ డిస్ట్రిబ్యూటర్స్‌ సుల్తాన్‌ బజార్‌, హైదరాబాద్‌ వెల ః ఇరవై రూపాయలు తలుగు విశ్వవిద్యాలయ అర్థికసహాయంచే ము, దితం

(ప వేశిక

మార్క్సిజం ఒక అన్వయ సిద్ధాంతంగా, ఆచరణ రూపంగా (వనజా పోరాటాల్లో ఆధిపత్యాన్ని పొందిన దశను మనం చూస్తున్నాం. కవుల భావాలు భౌతికరూపం ధరించి రైతాంగ పోరాటాలకు ర క్రమాంసాలను కూర్చిన వర్త మానంలో మనమున్నాం మార్క్సిస్టు భావ వీచికలు జీవితంలోని సకల రంగా లకు వ్యాపించి పతి సమస్యకూ గతితార్కిక దృష్టితో పరిష్కారం వెదుకు తున్న చర్మిత మనది. ఈ మార్క్సిస్టు భావనా సరిత్తులు తెలుగు కవిత్వంలో (ప్రవహించిన తీరుతెన్నులను పరిశోధించడం ఈ సిద్దాంత (గంధ లక్ష్యుం- “తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (పభావం' అన్నది వరిశోధనకు ఎన్నుకున్న ఆంశం. జరిగిన జరుగుతున్న, జరగనున్న అనివార్యమైన యుద్దానికి సంబం ధించిన ఆలోచనల సంపుటి మార్క్సిజం, (ప్రపంచం రెండువర్గాలుగా వుందనీ, ఆధిపత్యాని కై పాలక వర్గాలపై పాఠితవర్థాలు తిరగబడతాయనీ, వర్గాలు న్నంతవరకూ ఈ వర్గపోరాటం తప్పదనీ ఆది విశదం చేస్తుంది నిరంతర మైన ఈ యుద్ధంలో కవుల సృజనాత్మకత ఏదోఒక వరానికి తప్పకుండా పాకినిధ్యం వహిస్తుంది. మార్క్సిజం (వభావానికి లోనవడం అంటే ఆ తాత్వి కాలోచనను సమర్థించడమనే అర్ధం. వ్యతిరేక ప్రభావంలో కూడా ఆ సిద్ధాంత చర్చ జరగవచ్చు. అది వేరే విషయం. (పథమ (పపంచ యుద్దానంతర తెలుగు కవిత్వంలోనే మార్క్సిజం ప్రభావం కన్పిసుంది. 1922 లో ఉన్నవ రాసిన తక్కెళ్ళ జగ్గడి బోధలు (మాలపల్లి నవలలో) తెలుగు సాహిత్యంలో తాలి మార్క్సిస్టు భావ వీచికలు. ఆ తర్వాత మరో పది సంవత్సరాలకుగాని తెలుగులో వర్గదృష్టితో కవిత్వం వెలువడలేదు. 1984 శిరీట్లో రైతు భజనా వళి పభ ష్మతిక తెలుగు కవిత్వాన్ని సమాజపరం చేళాయి. జ్య్వాలలో “మరో (పపంచం అంటూ గొంతెత్తిన శ్రీశ్రీ లక్నోలో చెలరేగిన అభ్యుదయ భావన సంచలనం తెలుగు కవులకు సమాజాన్ని, మనిషిని వస్తువుగా చూపెట్టారు. అది మొదలు ఓ ఇరవై సంవత్సరాల దాకా తెలుగు కవిత్వానికి ఠాడిత, పీడ

కై తులే సమస్తం ఆయారు. శ్రీశ్రీ తో మొదలైన ఈ భావ సంవలనాన్ని “అళ్యు దయ కవిత్వం అని పీలుస్తున్నాం.

ఆచార్య సి. నారాయణరెడ్డి తమ సిద్ధాంత (గ్రంధంలో శ్రీశ్రీ పై, అభ్యు దయ కవిత్వంపై పడిన మార్క్సిస్టు స్పిద్ధాంత (వభావాన్ని ఒక అధ్యాయంతో పరిశలించారు. తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్స్పిస్తు ప్రభావ పరిశీలనలో జరిగిన తొలి పరిశోధన అది. ఆ తర్వాత శ్రీశ్రీ కవిత్వంపై మిరియాల రామకృష్ణ జరిపిన పరిశోధనలో తెలంగాణా సాయుధ పోరాట నవలపై వరవరరావు రాసిన సిద్దాంత [గంధంలో _- ఆదే పోరాట పాటలపై జయధీర్‌ తిరుమలరావు చేసిన పరిశోధనలో తెలుగు సాహిత్యం పై మార్కి్సిజం పబావాన్ని గూర్చిన చర్చ జరిగింది. తెలంగాణా సాయుధ పోరాట సాహిత్యం'పె సృజన, (ప్రజా సాహితి ప్యతికల (పత్యేక సంచికలు. అరసం" “విరసం' (ప్రచురణలు ఈ రంగంలో జరిగిన కృషికి నిదర్శనాలు. అయితే యివన్నీ అభ్యుదయ కవిత్వంతోనో కాకుంటే తెలంగాణా సాయుధ పోరాట సాహిత్యంతోనో ఆగిపోయాయి. అంతే. కాకుండా సాహిత్య పరిశోధనలో వాటి దృష్టి వేరే అంళంతో ముడివడి వుంది. అభ్యుదయ కవిత్వ కొనసాగింపుగా వచ్చిన విస్హవ కవిత్వం మార్క్సిజానికి పెద్దపీట వేసింది. అందువల్లే ఉన్నవ నుంచి శ్రీకాకుళ ఉద్యమ కవుల దాకా తెలుగు కవిత్వానికి మార్క్సిజం అందించిన తాత్త్విక భూమికకు చర్మితను శోధించడమే ఈ సిద్దాంత (గంధ అలక్ష్యం.

ఈ, పరిశోధనలో _పధానంగా కన్పించేది చార్మితక దృష్టి మ్మాతమే ఇదీ సిద్ధాంతం దీని పభావం ఇలావుండి కవిత్వం ఇలా వెలువడింది అని మ్మాతమే చెప్పడం జరిగింది. మార్క్సిజం (వభావంతో వెలువడిన కవిత్వాన్ని విశ్లేషించడం కానీ కవిత్వానికీ సిద్ధాంతానికి భావంలో వున్న కార్య కారణ సంబంధాన్ని అనుశీలించడం కానీ జరగలేదు. ఒక విధంగా చెప్పాలంటే మార్క్సిస్టు సిద్ధాంతానికి రాజకీయాలకూ, సాహిత్యోద్యమాలకూ సంధానాన్ని కుదరడం _ (ప్రభావ (ప్రారంభావస్థనీ వ్యా ప్రినీ, విసృతిని సూచించడం. తెలుగు కవిత్వ నేలలో మార్కిన్నష్టు రతచ్కక్రాలు తిరిగిన భూమిని కౌలచ్చి మైలురాస నాటడం మ్మాతమే జరిగింది. పరిశోధనా సౌలభ్యం కోసం సిద్దాంత గ్రంధంలో మొదటి మూడు అధ్యాయాల్లో సిద్దాంత వరిచయం - కమ్యూనిస్టు ఉద్భమ చర్మితను వివరించడం జరిగింది తరవాతి నాలుగు అధ్యాయాల్లో

క్షే

మార్క్సిస్టు -సాంస్కృతికోద్యమాన్ని, కవిత్వాన్ని వివిధ దశలకింద విభజించి పరిశీలించడం జరిగింది. మార్క్సిజం పపంచ (శామిక (ప్రజల తత్త్వశాస్త్రం. దానికీ జాతి, మతం, దేశం భాష లాంటి సరిహద్దులు లేవు... దాన్ని సృజించే భావంకూడా సరిహద్దులు లేనిదే.

మేం- చికాగో మృతవీరుల చిందిన రక్తంలో తడిసి ఎరుపెక్కిన ఎ్యరజెండాని భువానికి ఎత్తుకున్న వాళ్ళం, పారిస్‌ కమ్యూన్‌ స్వప్పాల్ని పల వరించిన వాళ్ళం, అక్టోబర్‌ విష్ణవాకాశంలో వికసించిన నక్షత మండలాలం, జన్నచైనా వస్పవ వెలుగుల్లో విద్యు త్రించిన క్రాంతిలేఖలం మా దేశ రైకుబిడ్డల పోరాటాల త్యాగాల చర్మిత కొనసాగింపులం సమస్త రాజ్యాధికారాన్ని కార్మిక వర్గ హసగతం చేయడానికి, అడుగడుగునా మృత్యువును ధిక్కరిస్తూ ఆలల అలలుగా ముందుకు సాగుతున్నవాళ్ళ్శం, ళ్యతువుల చివరి కోటల్ని నేలమట్టం చేసేదాకా సాయుధులం. [ నెత్తురుపేరులు షారినా.... సంకలనంలో మాధవ స్వామి] అనే కవిని అర్థం చేసుకోవాలంటే (పపంచ కమ్యూనిన్లు ఉద్యమ చర్మిత భారత త్రొమిక (ప్రజల పోరాటాల గూర్చి తెల్సి వుండటం ఆవసరం, అందుకే ఈ సిద్ధాంత (గంధం మొదటి మూడు అధ్యాయాల్లో అవి అని వార్యంగా చోటు చేసుకున్నాయి. వీటిరచనలో నాది సిద్దాంతాన్ని - చర్మితనూ స్థాలంగా వరచయం చే సే ఉద్దేశ్యమే. తేదీలు సంఘటనలు చర్మిత అంతా [ప్రామాణిక (గంధాల నుంచి 'సేకరించిందే. సిద్దాంతాన్ని వివరించడంలో, చర్మితను [కమంలో పెట్టడంలో - వ్యక్తుల విషయాల్లో - ఎత్తుగడల్లో వివాదా స్పద అంశాలుండే అవకాశముంది, అయితే సాహిత్య పరిశోధన (గంధంలో సిద్ధాంతం నుంచీ, చర్మిత నుంచీ ఆశించేది పరిచయాన్ని మాత మే అనుకోవడం చేత వాటికి పాధాన్యతను యివ్వలేదు. అదే అభ్మిపాయంతో సిద్దాంకానికి గానీ, చర్మితకు గానీ, మరీ ఆవసరమనిపిస్తే తప్ప జ్ఞాపికలను చేర్చలేదు ఈ పరి చయంతో సంతృప్తి చెందనివారు పూరి వివరాలకోసం, అధ్యయనం కోసం ఉపయు క్ర,గంధసూచిలో సిద్ధాంతం - చర్మిత విభాగాన్ని సం్యపదించవచ్చు. నేను సర్మిపదించిన పుస్తకాలే కాక అందుబాటులో వున్న (గంథాల వివరాలను కూడా అందులో చేర్చాను. |పథావ వరిశీలనలో, చర్మితను విళదీకరించడంలో ఆయా అధ్యాయార్జ్ణో మార్క్సిస్టు సిద్ధాంత స్యూశీకరణల పునరు క్రి తప్పలేదు, చివరి అధ్యాయంలో జరిగిన కృషిని సంక పీకరించి ఈ రంగంలో ఇంకా జర

ప

గాల్సిన పరిశోధన గూర్చి నా అవగాహనను తెల్పాను. ఆధ్యయనంలో విద్యా ర్ధలకు తోడ్పడేందుకు, నాకెదురైన యిబ్బందులను దృష్టిలో వుంచుకుని ఈ ముదిత ,పతిలో అనేక మార్పులు చేశాను. సారాన్ని ఆవి సజల పర్చాయే తప్ప (పకటిత భావంలో మార్పేమీ వాటివల్ల జరగలేదు. ఒక విధంగా చెప్పా లంపే ఈ (గంథ ముదణ కేవలం విద్యార్థుల కోపమే జరిగింది. వారికి మార్క్సిజంతో వరిచయం కలిగించి, తెలుగు కవిత్వంపై దాని (వభావాన్ని అంచనా వేయడానికి తోడ్పడేందుకు వీలుగా మార్పులు జరిగాయి. వారికోసమే ప్రత్యేకంగా (గంథం చివరలో మార్క్సిస్టు త త్త్వశాస్త్ర పరిచయాన్ని చేర్చాను ఈ (నయత్నంలో సఫరీకృతున్ని ఆయానా లేదా అన్నది వారే చెప్పాలి.

అనుబంధాలు శీర్షికన మార్క్సిజం (పేరణతో ఏర్పడిన వివిధ రచ యితల సంఘాల ,పణాళికలను, విశాఖ విద్యార్థుల కరపతాన్ని చేర్చాను. మార్క్సిజం కాస్త్రీయ రాజకీయ ఆర్టిక, తాత్త్విక సీద్దాంతం దాని ఆచరణను (వభావాన్ని ఆర్థం చేసుకోవాలంటే అది పుట్టినప్పటి నుంచీ యిప్పటి వరకూ అంతర్జాతీయ, జాతీయ రంగాలలో రాజకీయ వెజ్ఞాంక సాహిత్య రంగాల్లో వచ్చిన స్టూల పరిణామాల అవగాహన తవృనిసరి. ఆందుకే యింకా పూర్తి కాని రెండు దశాబ్ధాలు లేని రెండు శతాబ్దాల (1800 _ 1960) అంతర్జాతీయ, జాతీయ రంగాల్లో రాజకీయ వెజ్ఞానిక సాహిత్య విభాగాల కాలపేటిక కూర్చాను. ఒక పట్టిక రూపంలో అది రాత్యపతిలో చేర్చడం జరిగింది వ్యయభారం చేత ముదిత (పతిలో ఆదీ చోటుచేసుకోలేదు. చివరగా (గ్రంథ రచనా సమయంలో అమ్మలా ఆప్యాయంగా ఆదరించి పరిశోధనకు (ప్రోత్స హించి పర్యవేక్షకురాలిగా వెన్నుతట్టిన డా సి, ఆనందారామం గారికి-పరిశోధనా సమయంతో ఆప్యాయంగా సలకరించి స్ఫూర్తినిచ్చిన ఆచార్యులు కొత్తపల్లి వీరభ్యదరావు జివి స్ముబహ్మణ్యం గారలకూ- తెలుగు శాఖాధిపతి ఆచార్య క, క. రంగనాథాచార్యులు గారికి. పరిశోధనకు అనుమతించి అఆర్జిక సహా యాన్ని ఆందించిన విశ్వ విద్యాలయ పాలకవర్గానికి- ఆధారాలకోసం అన్వే షిన్తున్న ప్పుడు “పళ సంచికలను చూడటానికి అనుమతించిన వైవి, కృష్టా రావు గారికి. (పేమగా పలకరించి తమ దగ్గరున్న _రెతుభజనావి' (ప్రధమ ముదణ కాపీ ని జిరాక్స్‌ తీసుకోడానికి యిచ్చి “అభ్యుదయ .- 'నవశకి సంచికలను చూపిన కీ శే తుమ్మల వెంకట్రామయ్య గారికి. ఆడిగినంతనే

ళ్‌

19850 ల నాటి ఆరసం స్థితిగతులను వివరించిన కె.వి రమణారెడ్డి, డా పర చూరి రాజారాం గారలకు. తమ తండి రాసిన జ్ఞాపకాల చిత్తుపతిని చూపి, ఆయన ఫోటో యిచ్చిన పెండ్యాల లోకనాధంగారి కుమారుడు లాయర్‌ సత్యంకు- వీచిక, యువజన ప్మతికల సంచికలను ఆనేక పుస్తకాలను అందించి పరిశోధనకు తోడ్పడిన పాాతికేయ మ్మితుడు ఆర్‌,వి. రామారావుకు- సృజన, 'వజాసాహితి, నూతన, జీవనాడి, పిలుపు, అభ్యుదయ, తెలుగుస్వతర్మత పతతి కల సంచికలను గాలించి పట్టుకోవడంలో తోడ్పడిన స్నేహితులు ఖాదర్‌, అఫ్సర్‌ గిరినాగభూషణం, కృష్ణారావు, అయోధ్యలకు- రాగోర్‌ (గంధా లయం విజయవాడ, ఆంధప్రదేశ్‌ కమ్యూనిస్టు సమితి (గ్రంధాలయం హైదరా

బాద్‌, విశాలాం్యధ దినస్మతిక (గ్రంధాలయం, విజయవాడ సిబ్బందికి అన్నింటికి మించి ఈ వరిశోధన అకృతి దాల్చడానికి నాలో విశ్వా సాన్ని (పోది చేసిన సహచరులు కాంతి, దామోదర్‌, రమ, చంద శేఖర్‌, వాసు, కామేళ్వరి, 'పెద్దరమలకు- పరిశోధన పూరి కావడానికి సహకారాన్నం

చించిన అంజలి కి

కృతజ్ఞతాభివందనాలు ఎర వీంద

ఇదివరున

(వవేశక 1 నుంచి * దాకా ఒకటో అధ్యాయం 1 శసేజీ కుండి 6 దాకా (ప్రభావం = పరామర్శ కే రెండో అధ్యాయం వ పేజీ నుండి రీకి దాకా (ప్రపంచ కమ్యూనిస్దు ఉద్యమ చరిత 7 హారిస్‌ కమ్యూన్‌ 11 రెండో ఇంటర్నేషనల్‌ 15

రష్యా విస్టపం " 18 మూడో ఇంటర్నేషనల్‌ కేరి

చైనా విష్ణవం లకీ

రండు సోషలిస్టు దేశాలు = రెండు దృక్పధాలు £ర్‌ వైనాలో సాంస్కృతిక విష్ణవం ప్రే మూడ్లో అధ్యాయం తిశీ వ పేజీ నుండి 86 దాకా భారత కమ్యూనిస్టు ఉద్యమ చర్విత లి తొలి కార్మిక సంఘాలు త్ర

తొలి భారత కమ్యూనిస్టులు 40 తాష్కెంంట్‌లో భారత కమ్యూనిస్టు హోరీ కక భారతదేశంళో కమ్యూనిస్టు భావాల వ్యా ప్రి శ్రీ భారతదేశంతో పార్టీ ఆవిర్భావం న్‌ ఫ్‌] చీలికలు 60 దక్షిణ భారిత దేళంలో పార్టీ నిర్మాణం ర్రికై ఆంధ్రప్రాంతంలో 68 తెలంగాణాలో 87 నక్సల్బరీ రైతాంగ పోరాటం 70 శ్రీకాకుళ గిరిజన రైకాంగోద్యమం 79 వర్షశ్మతు నిర్మూలన ర్రిలి

ళ్‌ కల్లోల దకాబ్దిం రిగ్‌ నాలుగో అధ్యాయం 89వ పేజీ నుండి 117 దాకా మార్క్సిస్టు సాంస్కృృతికోద్యమం యగ ఆరంభం నుండి అరసం వరకు రి మనదేశంలో మార్క్స్‌ భావాలు [్ర తెలుగు కవిత్వం - మార్క్సిజం ర్త "పెండ్యాల - కూలిపాట క్షి అయిదో అధ్యాయం 118 వ పేజి నుండి 15% దాకా మార్క్స్సిన్దు సాంస్కృతి కోద్యమం కక్‌ అరసం నుండి విరసం వరకు షరి లక్నోలో భారత అభ్యుదయ రచయితల సంఘం 120 ఆం[ధలో మార్క్సిస్టు సాంస్కృృతికోద్యమం క్షి? అభ్యుదయ కవిత్వం-మార్క్స్సిజం (సభావం 140 ఆరో ఆధ్యాయం 158 నుండి !1గీగ్‌ గాకా మార్క్స్సిన్టు సాంస్కృృతికోద్యమం-111 విరనసంనుండి ఇప్పటివరకు 1కి జనసాహితి సాంస్కృతిక సమాఖ్య కరికి (ప్రజారచయితల సమాఖ్య 1గ్రిక్ష అఖిలభారత విళ్ణవ సాంస్కృతిక సంస్థ 166 విష్ణవ కవిత్వం - మార్క్సిజం (ప్రభావం పే6ి8ి అభ్యుదయ విష్ణవ కవిత్యాల మధ్యగల తేడా క్షే/$ శ్రీవిము క్రి సమస్య క్ష77 [పజాకళలు-సాంస్కృృతిక ఆయుధాలు 1768 సమకాలీన కవిత్వంపై విష్ణవ కవిత్వ (ప్రభావం 170 | వి సేన-నూర్క్సిజం కర్రే వీష్ణవ కవిత్వం-అభివ్య క్రి నవ్యత కేరివీ ఏడో అధ్యాయం 106వ "పేజీ నుండి 249 దాకా తెలుగు కవిత్వం=మార్కిజం పిభావం 1కి సిద్దాంత (పభోదం 187

౪౮ వర్గపోరాటచ్చితణ' కం? గెరిల్లా పోరాటచ్మితణ 005 (శ్రామికవర్గ అంతర్జాతీయత లిం మార్క్స్ఫిజం-దేశభ క్రి 218 ఎత్తుగడలు-ఆచరణ లై పీరగాధచ్శితణ ర౭గ్రి ఎదురు కాల్పులు 280 వర్తమాన జీవితచ్శితణ లైర్రిషే ఆనుబంధాలు 950వ 'పేజీనుండి 257 దాకా అనుబంధం - 1 అంతర్జాతీయ గేయం 250 ఆనుబంధం-[ ఆం్యధ వర్థమాన లేఖకనంఘం క్‌ అనుబంధం.11[ వశాఖ విద్యార్థుల కరప్మతం ౭298 అనుబంధం-£౪ విష్ణ రచయితల సంఘం |పణాళక 206 జాపీకలు లస్‌రివ పేజీనుండి 276 దాకా హై (వభావం వరామర్శ ౭2ర్‌రి (ప్రపంచ కమ్యూనిస్టు ఉద్యమచశిిత 258 బారత కమ్యూనిస్టు ఉద్యమచర్శిత 250 ఆరంభంనుండి ఆరసంవరకు 20 ఆరసంనుండి విరసం వరకు 2గ్రితీ విరసంనుండీ ఇప్పటీదాకా 268 తెలుగు కవిత్వం,మార్క్స్సి జం (ప్రభావం రిల ఉపయుక్త [గంథసూచి 277వ పేజీనుండి 296 దాకా సీద్ధాంతం-చర్మిత (గంధాలు ర్ట సాహిత్యవిమర్శ (గంధాలు ల్లిగ్ర్‌లై కవితా సంకలనోలు రగ్ర్‌గ్ర సాహిత్య వ్రికలు ల్లి మార్క్సిస్టు తత్వళాస్త్ర పరిచయం రిర్టి/

(ప్రభావం - పరావుర్శ

వ్యక్తుల్లో ఉండే విలక్షణమైన లక్షణాలను మనం ఆది ఆతని స్వదావం అంటాం వ్యక్తి ఉనికిని వత్యేకంగా (వవర్శించే ఈ లక్షణాలు మరోవ్యక్తి స్వభావాన్ని కనుమరుగు చేసి తామే ఎదుటి వ్యక్తి స్వభావంగా కనిపిస్తే అడే (వథావం. ఆంటే __ ఒకరి వ్యక్తిత్వం మరొకరి వ్యక్తిత్వంతో ఆకర్షింపబడి (కమంగా అవ్యక్తంగా ఆంతరమైన వరిణామానికి లోగి త్యత్పవృత్తితో తాదా త్మ్యాన్ని భజించి _పకటించే మానసిక వ్యాపారం (పభావం'* ఈ (ప్రభావం (వరానంగా వ్యక్తి చైతన్యానికి సంబంధించిన విషయం వ్యక్తుల మాదిరే ఒక సమాజం మరో సమాజంవల్ల ప్రభావితం కావొచ్చు. ఒకదేశం మరోదేశ (వభా వానికి గురికావచ్చు. ఆలాగే ఒక వ్యక్తివల్ల దేశమూ సమాజం (ప్రభావానికి లోను కావొచ్చు ఒకవ్యక్తి తాత్త్విక భావజాలం ఆనేక వ్యక్తుల సమూహాన్ని ఆకర్షించవచ్చు. (వభావమంటే భావజాల (వసారం, వ్యక్తి చైతన్యంలో కశ కళాఖివ్యక్తి ఆంతర్చ్భాగాలు. (ప్రభావానికి శరైన వ్యక్తి తన చైతన్యాన్ని అభి వ్యక్తం చేసే తీరులో _పభావం ఆకృతి దాలుస్తుంది. _పభావమంతా ఒకే విధంగా ఉండదు. నియమితంకాదు స్పష్టంగాను. వుండదు. ఒకే స్థాయి లోనూ కూడా వుండదు. దాని స్టితే అంత. (పభావాలు పడే వైఖరిలో భేదా లుంటాయి లోనయ్యే వారిలో అంతరాలుంటాయి.. అది (పత్యక్షంగానూ కాకుంటే పరోక్షంగాను వుండవచ్చు. పలురకాల ప్రభావాలు ఒకేసారి ఒకే

వ్యక్తిలో కనిపించవచ్చు.

సాహీత్యం విషయంలో ఒక కవి మరో కవి (పభావానికి లోనుకావచ్చు.

ఒక కవి భావాలు ఇంకోతరం కవుల్లో సర్వే సర్వత్రా కనిపించ వచ్చు. ఒక దేశ కవిత్వం నురో దేశ కవిత్వంరోని [పస్ఫుటమైన థావాల (ప్రభావానికి గురి

లై కావచ్చు. ఒక సమాజానికి సంబంధించిన తాత్త్విక భావజాలం మరో సమాజాన్ని కవిత్వాన్ని లేదా ఒక కవిని ఆకర్షించ వచ్చు. అందుకే [పభావ పరిశీలనలో స్పష్టమెన పరిమితులుంటేనే ఫలితం వుంటుంది (ప్రభావం అనేది అమూర్త భావం అందుకేనేమొ దాన్ని నిర్వచించే [పయత్నం ఎవరూ చేసినట్టు కని పిం్హదు ఇంగ్రిషు భాషలో పభావం అనే అర్థంలో రెండు పదాలు ఉపయోగిస్తు న్నారు. మగంంళం6 ముం806 తెలుగులో (నభావ పరిశోధనకు ఆద్యులై న కొత్త పల్లి వీరభ్యదరావుగారు* 100[16ల06 అన్న పదాన్నే స్వీకరించారు. అదే ఒరవడిలో తెలుగు సాహిత్య విమర్శపై ఆంగ్ల (ప్రభావాన్ని పరిశీలించిన జివి. స్కుబహ్మణ్యంపగారు. కూడా [లుం అన్న వదాన్నే స్విక రించారు ఇదే విషయంపె సరిశోధన చేసిన హెచ్‌.ఎస్‌. [బహ్మానందగారు* మువిజం అన్న పదాన్ని సమానార్థకంగా స్వీకరించారు. ఒక సంఘటన జరిగిన వెంటనే _పత్యక్షంగా కనిపించే (పభావాన్ని ఆంగ్లంలో 010260 5 అన్నారు. సాహిత్యంలో (ప్రభావం అన్న పదానికి ఉన్న వ్‌శిష్టార్ధం దృృష్ణ్యా; ఒక తాత్విక సిద్దాంత వ్యాప్తి భావాభివ్యకి పె దాని (వథావం దీర్షకాల పరిణామంగా ఆనుసంధించి వుంటాయి కాబట్టి 12120206 అన్న వదమే (వస్తుతానికి సమావార్థకం రీడర్స్‌ డై జెన్టు సంపాదక బృందం 2000006 అన్న వదానికి [క్రింది అర్థాన్ని నిర్ధారించింది, కంక మలల 10 జాం 20 680600 ఇ20% 2 9లం౦క9 06%2- “0 2198 0౧ [901088 గంయం6 15 60 0108 20036 & 6౧జక్రై 1౧ 1001012 3- 2011019 06 ంళ2%ట 0” 60౯5329100, మడమిం[6 0౭0100, ౦గల౧ 0 20 1061౯606 నంట” ఒక యుగ న్వభావాన్నిబట్టి నామాజిక పరిస్థితుల స్టితిగతులవల్ల ఒక (పత్యేక యుగంలో ఒక దృక్పథం లేదా ఒక తాత్త్విక సిద్దాంతం బలంగా రచయితలనై వభావం వేయవచ్చు ఒక కవిలో ఒకే సమయంలో ఒక సిద్దాంత |పథావం, ఇంకో కఏ |వభావం, అదే సమయంలో సనుందుదానికి భిన్న మైన తాత్త్వికాలో చనలోని మరో అంశం (వభావం వేయవచ్చు. అప్పుడు (ప్రభావ పరిశిలన సంక్షిష్టమౌతుంది. ఇలా జరగడానికి కారణం బహుకా తాత్త్విక నీద్ధాంతాలు విసృతంగా వ్యాప్తి చెందుతున్నప్పుడు తమ గాఢతను

శ్రి కోల్పోయి సాధారణీకరణం చెందడం కావొచ్చు సాధారణీకరణం చెందిన థావాలే తొందరగా అకర్షిసోయ ఆలా ఆకీర్షితులై న వావ మేధోతృష్ణ అక్కటడెకే సంతృప్తే చెందవచ్చు. _ఏ కొద్దిమందో దాని-గాఢతకోసం అవ్తేషణ జరుపు తారు అలాంటి వారిలోనే _పధావం (పస్పుటంగా " కనిపిస్తుంది అయితే సాధా &ణీకరణం చెందిన భావాలే ఆ సిద్దాంత వ్యా్పికి ఆతిగా దోహదం చేస్తాయి ఒక్కో కాలంలో ఒక్లో రకమైన ఉద్యమం హెహిత్య జగత్తును ఊపి వేస్తుందనవచ్చు రచయితలా యుగంలో భిన్న _వ్వకియలలో (ప్రయోగాలు సాగిస్తోన్నా వారిలో ఆ ఉద్యమ (పభావం 'బలంగా కనబడుతూ ఉండవచ్చు. ఆలా ఉద్యమ ప్రభావం వ్యక్తమయ్యే రచనల్లో కావాల్లో. భాషలో అభి వ్యక్తిలో నామ్యాల గోచరించవచ్చు. ఇటువంటి సామూహికోద్యమ [పభావ పరిశీలనలో ఆ ఉద్యమ " వ్యవస్థాగతమైన _కాత్త్విక భావం" (ప్రాధాన్యత వహిస్తుంది. ఒక తాత్త్విక సిద్ధాంత _వభావం అంటే ఆ సిద్ధాంత భావజాలం సామాజిక థావజాలంగా పరిణతి చెందడం ఏ వర్ష సామాజిక భావజాలంగా అది పరిణతి చెందుతుందో ఆ వర్గం పగతిశీల ప్యాత నిర్వహిస్తున్నంత వరకూ అ భావ జాలం మొత్తం సమాజ భావ జాలంగా చలామణి అవుతుంది __కానీ సామాజిక వ్యవస్థ ఆర్థికాభివృద్ధికి సంకెలగా తయారై నప్పుడు పీడిత తాడిత వర్గం యొక్క భావజులం తోసుకొని ముందుకు వస్తుంది. ఆది సామాజిక వ్యవస్థతో ఘర్షణపడి, తన చార్మితక పరిధి లోపల స్వతం (తంగా వ్యవహరించి అనాడున్న వ్యవస్థ స్థానంలో మరింత అభ్యుదయ కరమైన వ్యవస్థను స్టాపిస్తుంది .. ... ఈ మార్పులో భావజాలం "కూడా గొప్ప పాతను నిర్వహిస్తుంది. '7 (వకృతిని గురించి మానవున్ని గురించి ఒక సాధారణ అభ్మిపాయం లేకుండా ఏ సమాజమూ ముందుకు సాగలేదు. ఈ అభిపైయం వ్యక్తిగత సామాజిక రంగాల్లోని అనేక విషయాల్లో సాధారణ మానవ (ప్రవర్తనను [కమ బద్ధం చేస్తుంది, ఆఅ సాధారణ అభిప్రాయమే తత్వశాస్త్రం ఏదో ఒక తత్వ శాస్త్రంలో విశ్వాసంలేని సమాజం వుండదు. అలాగే _వజలందరూ తమకొక త త్త్వభావన ఉందనే ఎరుకలో కూడా వుండటు. జీవితం మామూలుగా సాగు

శ్తీ తున్నంతవరకూ దాని అవసరం పీరికి రాదు అవనరం వచ్చినరోజు తెలియ కుండానే తమకు పరిచితమైన తత్త్వ భావనలు కొన్ని ఉన్నాయని అర్థం కేసు కుంటారు. మనం ఏ విషయంపైనైనా (పకటించే ఒక అభ్యిపాయం ఏదో ఒక తాత్ష్విక భావనకు తప్పకుండా చెందివుంటుంది ఏ తాత్త్విక భావాలు సమా జాన్ని ముందుకు నడుపుతాయో ఏవి సమాజం ముందుకు వెళ్ళడాన్ని నిరోధి స్తాయో నిర్ణయించుకోవడమే మానవుడు చేయవల్సిన పని. అన్ని దేశాల తత్త్వచింతనలో మాదిరే భారత త త్త్వ్వచింతనలో కూడా భావవాదంతో పాటు భౌతిక దృక్పధంకూడావుంది భాతికదృష్టి మనకు పరాయిదేమీకాదు. రామాయణంలో *జాబాలి"' భారతంలో 'చార్వాకుడు భావ వాద తాత్త్విక దృక్పథాన్ని సవాల్‌చేస్తూ మనకు కనిపిస్తారు. అయితే వారికి శాస్త్రీయ దృక్కోణం లేకపోవడమే ఒకలోవం భారతతత్త్వ భావజాలంలో మోవునికి సోపానం లభించి కర్మకు (ప్రాధాన్యం రావడానికి గల కారణాలను వివర సూ పఖ్యాత త త్వగాస్త్ర పరిశోధ కుడు వాల్టర్‌ రూబెన్‌ ఇలా అన్నారు. పదార్థానికి భావానికి సంబంధం ఏమిటి? అనే (పశ్నకు--- పచార్థం సమాజం అభివృద్ధికి సంబంధించిన భౌతిక స్యూశ్రాలేవీ అను,పళ్నకు- న్యాయ వై శేషిక, జైన వాదాలలోని ఆణువాదం, సాంఖ్య యోగాలలోని (వకృతి పరిణామవాదం బౌతిక పపంచం యొక్క వస్తుగత అస్తి త్వాన్ని గుర్తించే (ప్రాచీన జౌాద్దంలోని స్పర్శవాదం, మీమాంసలోని అలాంటి భాజాలు పదార్థం మ్యాతమే వాస్తవమనే లోకాయత. ఈ భౌతిక వాద ఆంకళాలేవీ కూడా శాస్త్రీయంగా న్మకమంగా సమాధానం చెప్పలేవు. కనుక వై శేషిక అణువాదానికి సృష్టీకర్తగా దేవుని అవకరం పుట్టింది. ఎవరి తృప్తి కై పదార్థం కదులుతుందో అట్టి పురుషుడొకడు సాంఖ్యానికి అవసరమైనాడు ఇలాగే ఇతరులు కూడా .॥ థారత తాత్త్విక దృష్టి ఆశ్చర్యంలోకాని ఆతురతతోకాని ముడివడిలేదు జీవితంలో సంభవించే భౌతిక-నైతిక బాధలనుండి కలిగే అవసరాల వత్తిడి వలన అది జన్మించింది. ఈ బాధలకు అంతం ఎప్పుడు? ఈ (పశ్నే భారతీ యులను బాధించింది మోకం పొందేవరకూ ఈ బాధలు తప్పవని వీరు భావించారు. ఒక్క లోకాయతలు తప్ప మిగతా దార్శనికులు అందరూ

స్ట్‌ మోక్షమనే ఆదర్శాన్ని ఆంగీకరించారనే చెప్పాలి. లోకాయతలు ఈ భావాన్నే అవహేళన చేసినారు. దేహమే ఆత్మ అని చెప్పే 'లోకాయతలు దేవానికి భిన్నంగా అత్మను అంగీకరించరు రకరాకాలైన ధాతువులను కలిసి పులియబెట్టి మరగకాచి వడకట్టినప్పుడు వచ్చే దవ పదార్థంలో మత్తు అనే గుణం ఎట్టా వస్తుందో అట్టాగే జ్ఞానం కూడా శరీరంతోపాపే వస్తుందన్నారు. అందువల్ల చైతన్యయుత మైన శరీరమే మానవుడు అన్నారు. ఈ భౌతిక దృష్టి భారతీయ దర్శన శాస్త్రంలో ఆతి 1ప్రాచీశ కాలంనుంచీ వుంది. అయితే దురదృష్టవకాత్తూ ఈ భౌతికవాదాన్ని నిరాకరించి ఖండించిన (గంధాల్లొనే వీటి ఆధారం మనకు లభ్యమౌతోంది. [ప్రాచీన కాలంలోని లోకాయత (గంధాలేవీ యివ్పృడు అందు బాటులో లేవు. దీనికి ముఖ్యమైన కారణం (పత్యర్థుల రాజకీయ, ఆర్టిక శక్తి భావ వాదానికి, ఆధ్యాత్మిక వాదానికి ఎదురైన పతిఘటనలన్తూ నిరసనలనూ నిర్దాక్షిణ్యంగా అఆణచివేయడమేకాక..... ..శ్యగందస్థమైన ఆ భావాలను రూపుమాపడానికి కూడా.... .......బలీయమైన (,వయత్నాలు జరిగాయి. ఆయితే [ప్రాచీన భౌతికవాదంలో కనిపించే వాస్తవిక దృష్టి; బౌద్ధంలో కనిపించే గతి తార్కిక బీజాలు వైజ్ఞానికంగా నిలిచేవికావు. తర్క-బద్ధమైనవి మ్యాతమే. మార్క్సిజం 20వ శతాబ్ధపు ఆధునిక తాత్త్విక చింతన, దాని భౌతికత వై జ్ఞానికత, వల అది పూర్తిగా శాస్త్రీయమైంది.. అధునిక భావ చేతనలో వైజ్ఞానికత, హేతుబద్ధత శాస్త్రీయత ఆంతర్భాగాలై నందున మార్క్సిజానికి ఆధునిక తత్త చింతనగా మంచి ప్రాచుర్యం లభించింది. మార్క్సిజం గూర్చి తెల్చుకోవాలనుకుం టే అనుబంధం చూడండి.) 26వ శతాబ్దంలో (శ్రామికవర్గం ఒక బలమైన శక్తిగా రూపొందడంతో, వారి తాత్త్విక చింతనగా గుర్తింపు పొందిన మార్క్సిజానికి (ప్రపంచమంతటా గట్టిపట్టు లభించింది. “రష్యాలో ఆచరణలో కూడా అది విజయం సాధించడంతో విశ్వమంతటా అది దావా నలంలా వ్యాపించింది. తత్వ్వచింతనలో ఆంతవరకూ పరోక్షంగానే తప్ప (వత్యక్షంగా జోక్యం లేని రాజకీయం రష్యాలో విస్హవ విజయంతో తాత్త్వికాలో చనలో కూడా తానే పధాన రూపం తీసుకుంది.

గ్‌ “ర్ట! 0300%3/ 30016 బ్ర16ేం. 100138 20808 0103000) 50౪4164 106 6016 €0 6000602400 040 5[0౪814 06 ౪30% 10 ౧1199108 16 506406” ఆన్న మార్క్స్‌ |వస్తుతమున్న సమాజాన్ని పరిశీలించి ఆది పరిణామం ఎలా చెందుతుందో విశదీకరించి ప్రస్తుతం. ఉన్న నమాజంకంటే పరిణతి. చెందిన సమాజాన్ని నిర్మించడానికి దారులు వెదికి పెట్టాడు ఈ శతాబ్సి రెండో దళాబంలోనే మనదేళంలోకి మాక్క్స్చిస్తు భావనా ం ద ది ట సరిత్తులు |పవేశించాయి. సామాజిక రాజకీయ రంగంలో వాటి (వయోగం మొదలైంది. యార్మకికంగా ఈ భౌతికభావ జాలం మిగతా అన్ని రంగాలోకి (పవేశించింది. అంతవరకూ భావవాద తాత్త్విక దృష్టి మ్మాతమే వున్న భారత సాహిత్యరంగంలో కూడా భౌతిక దృక్పథం ప్రవేశించింది. సమాజం సాహిత్యం (పధానవిషయాలలో పరస్పర _ పరిపూరకాలు కావడంచేత సాహిత్యంలో సామాజిక భౌతికచింతన మొదలె ౦ది మార్క్సిస్టు తత్వశాస్త్రం సమాజాన్ని మార్చడానికి కూడా ఉపయోగ పడేది కావడంచేత దాని (ప్రయోగ పరిధి విష్పృతం, వేగవంతమైనది కూడా ఆయింది. అత్యధిక పజల తాత్త్వికచింతనగా గురింపు కూడా పొంది వుండడగంచేత అసంకల్పితంగానే ఆది భారత భావజాలంలో కల్పిపోయిందె భారతదేశంలో అన్ని భాషలపై లాగే తెలుగుపై కూడా మార్క్సిజం తన (ప్రభావాన్ని చూపింది తెలుగు పజల భావజాలంపై మార్క్సిజం పభావాన్ని పరిశీలించే ముందు చార్మితకంగా వారి రాజకీయదృక్పథంలోకి మార్క్సిజం ఎలా |పవేశించిందో చూడటం అవసరం తరువాతి ఆధ్యాయాళ్లో కమ్యూనిష్టు న! ఉద్యమ చర్మితను చెప్పడం ఆందుకే జరిగింది అలాగే తెలుగు సాహిత్యం'పె మార్క్సిజం ఒకతాత్రిక దర్శనంగా వేసిన (ప్రభావాన్ని సరిగ్గా ఆంవనా వేయడానికి ఆధునిక తెలుగు సాహిత్య చఉర్మితలో మార్క్సిజం పవేశంవిై తీరును పట్టిచూడడం ఆవసరం. అందుకు వీలుగా తెలుగు సాహిత్టంళోకి నూర్క్స్సిన్టు సిద్ధాంత (పవేశాన్ని దాని త్మీవత పరిధి, వ్యా ప్రిని అనుసరంచి మూడు దళలుగా విభజించాను,. అవి క్షే ఆరంభం నుంచి అరసం వరకు 2) అరసం న.౦చి విరనం వరకు శ్రి విరసం నుంచి ఇప్పటిదాకా.

(పపంచ కవ్య్యూనిస్లు వి

ఉద్యమ చరిత

18వ శతాబ్ది పారంధంనంచి పార్మిశామిక విన్షవదళ మొదలైంది. అంటప్రే యం్యతోత్ప త్తి ఆరంభమైంది. ఫలితంగా పర్మిశమలు, వ్యాపారం అభి వృద్ధి ఆయాయి, చర్షితలో రెండు కొత్తవర్గాలు పెట్టుబడిదారులు, (శ్రామికులు [వవేశించారు. ఉత్పత్తి సంబంధాల్లో త్మీవగతిని మార్పులు వచ్చాయి. పాత భావాలకూ, కొత్త భావాలకూ మధ్య ఘర్షణలు చెలరేగి, ఫలితంగా యూరఫ్‌ లోని పెక్కు దేశాల్లో భూస్వామ్య సమాజం కంటె అభివృద్ధికర మైన పెట్టుబడి దారి, సజాతం్యత పభుత్వాలు ఏర్పడ్గాయి. పర్మిశమలు, సంవద, అధికారం కొద్దిమంది చేతిరొనే కేంద్రీకరింపబడటం, మానవ్యశమ అమ్మకప్ప సరుకుగా మారడం జరిగింది. అంతవరకూ (వత్యక్షంగా వున్న దోపిడి లాభాల మును గుతో [వవేశించింది ఉత్పత్తి విధానంలో ఆయా వర్గాలకు పరస్పర విరుద్ద మైన _పయోజనాలు ఏర్పడ్డాయి, తతృళితంగా ఎడతెగకుండా వర్గపోరాటం పాళడాసికి పెట్టుబడిదారి వ్యవస్థ ఆరంభంలోనే పాదులు పడ్డాయి. పర్మిశమలు అభివృద్దివెందే కొద్దీ కార్మికుల సంఖ్యకూడా గణణీయంగా పెరిగింది. వారంతా పెద్ద పెద్ద సమూహాలుగా కేంద్రీకరించబడ్డారు. తమ _పయోజనాల పరిరక్ష ణకు సంఘాలు ఏర్పరచుకోవడం పోరాటం నడవడానికి తమ వర్గ రాజకీయ పార్టీని నిర్మించుకోవడం ఆరంభమైంది (ప్రపంచాన్ని మార్చాలనే దృక్పథం వున్నవారు, దోపిడిని ఆంత మొందించాలని కృషిచే సేవారు పెట్టుబడిదారులకు వ్యతిరేకంగా విస్ణవాన్ని త్మీవతరం చేయడానికి, కార్మిక వర్గాన్ని రాజకీయ

గ్ర దృక్పధంతో సమీకృతం చేయడం మొదలై ౦ది. వారు తాత్కాలిక (పయోజ నాల పరిరక్షణకు ఉద్యమాలు నడిపి కార్మికుల్ని చైతన్యవంతుల్ని చేశారు. జాతీయ. ఆంతర్జాతీయ స్థాయిలో, కార్మికవర్గాన్ని ఒక స్వతంత రాజకీయ శక్తిగా సంఘటితం చేయవలసిన ఆవశ్యకతను కారల్‌ మార్క్స్‌ (ఫెడరిక్‌ ఎంగల్స్‌లు నొక్కి. చెప్పారు ఎంగెల్స్‌ మాఎల్లో--- నిర్ణయాత్మక దిణన విజయం పొందడానికి తగినబలం కార్మిక వర్గం సంపాదించాలంటే, యితర ఆన్ని హెర్టీలకు వతిగా నిలచే (ప్రత్యేకమైన విలక్షణమైన రాజకీయ పార్టీని వైతన్య సహితమైన పార్టీని అది ఏర్పరచు కోవాలి" కార్మికవర్గం అవతరించి వర్గపోరాటదళ ఆభివృద్దికావడంతో కార్మిక సంఘాలు, సహకార సంస్థలు, తర్వాత రాజకీయ హెర్టీల సృష్టికి (కమబద్దమైన దారి ఏర్పడింది. కార్మికవర్గ నిర్మాణ రూపాల్లో అత్యుత్తమమైంది. వారి రాజకీయపార్లీ అయిన కమ్యూనిస్తుపార్టీ. బట ట్‌ చు యూరప్‌ దేశాలన్ని ంటిలోనూ ఇంగ్లండ్‌ (వ్మపఠతమంగా పారిశ్రామిక విష్ణవాన్ని చవిచూసింది. కారణం ఆ సమయంలో ఇంగంగ్‌లో పెట్టుబడిదారి ధా వర్గం నాయకత్వ స్థానంలో ఊంది. ఆంజేకాక వలసదేశాళ్లో దోచి. తెచ్చిన డబ్బు దానికి పెట్టుబడిగా ఉపయోగపడింది. అలాగే కార్మిక సంఘాల (ప్రారంభం కూడా ఇంగ్లండ్‌ లోనే జరిగింది. అక్కడ 1758 లోనే కార్మిక సంఘాలు అవతరించాయి చిన్న చిన్నగా _పారంభమైన కార్మికుల పోరాటా లను ఆదిలోనే అంతమొందించడానికి కార్మిశ సంఘాలను నిషేధిన్తూ చట్టాలు కూడా వచ్చాయి. (1799, 1800. మొదట్లో కార్మికుల వ్యతిరేకత ఆంతా యంతాల పైనే వుండేది. ఆవే తమను నికృష్ణ జీవితంలోకి నెట్టివేశాయని వారు భావించేవారు ఆందువల్లనే చాలాచోట్ల వారు యంత్రాలను నాశనం చేశారు. వీరినే లుడాయిట్‌ లు అంటారు. పరిస్థితి ఎంత మ్మీవమైందంటే యంతాలను, ఫ్యాక్టరీలను విధ్వంసం చేసేవారికి ఉరిశిక్ష విధించాలని పార్ల మెంట్‌ చట్టాన్ని చేసింది. కాలం గడుస్తున్నకొడ్డి కార్మికుల్లో ఉదేకం

రి

స్థానంలో ఆలోచన చోటు చేసుకోవడం [ప్రారంభమైంది. అప్పటివరకు తమ దుస్థితికి యంథక్రాలే మూల హేతువుగా భావించిన కార్మికులు వాస్తపానికి తమ దురవస్థకు కారణాన్ని తచు దాడిని ఎవరిపైన కేర్యదీకరించాల్సిండి గుర్తించ సాగారు. 1819 ఆగస్టు 16న పీటర్‌లూ వడ్డ కార్మికులు సంస్కరణలు కోరుతూ పెద్ద ్మవదర్శన నిర్వహించారు "- ఇక్కడే కార్మికులు మొదటిసార్తిగా తమ రాజకీయపరమైన డిమాంద్దను (వకటించారు. వివిధ కార్మిక నంస్థలను సంఘటితం చేసి ఒక కేంద్రీకృత కార్మిక సంస్థను ఏర్పాటుచేసే (ప్రయక్నాలు కూడా (పారంభమైనాయి. 1880 లో ఏర్పడిన నేషనల్‌ అసోసియేషన్‌ ఫర్‌ డి పొపెక్షన్‌ ఆఫ్‌ ది లేబర్‌ అందుకు తొలి (వయత్నం.. 1884 లో రాబర్జ్‌ ఓవెన్‌ లండన్‌లో వివిధ కార్మెక సంఘాల ,పతినిధుల సమావేశం ఏర్పాటుచేసి ,(గాండ్‌ నేషనల్స్‌ కన్సాలిడేచెడ్‌. _పేడ్‌ యూనియన్‌” ను స్థాపించారు. కార్మిక "వర్గోద్యమానికి ఆదే మూలనస్తంభమైంది." ఈ జాతీయ సంఘానికి ఓవెన్‌ పతిపాదించిన కో-ఆపరేటివ్‌ " సోషలిజమ్‌' పోతిపదికగా ఉండేది కార్మకోద్యమం త్మీవతరం కావడంతో (పభుత్వం ఈ ఉద్యమాన్ని ఆణచివేయాలని నిర్ణయించింది. ఫలితంగా ఈ జాతీయ సంఘం అచిర కాలంలోనే కనుమరుగై ంది

1886 లో లండన్‌లో వర్కింగ్‌ మెన్‌ అసోసియేషన్‌" స్టాపించారు. 1888 ఆగస్టులో ఈ సంఘం తమ ఆర్థికపరమైన డిమాండ్షతోపాటు రాజ క్రీయ డిమాండ్లను కూడా (ప్రవేశ పెట్టి ఉద్యమం నడిపింది. అదే చర్మితలో వసిద్ధికెక్కిన చార్జర్‌ ఉద్యమం'. ఇది పది సంవత్సరాలపాటు కొనసాగింది: గణనీయమైన ఫలితాలే సాధించకుండానే విఫలమైంది. అయితే ఈ ఉద్యమం ఇంగ్లండ్‌లోని కార్మిక వర్గాన్ని సమరశీలం చేయడంలో" సఫలీకృతమైంది? (వవంచ కార్మికోద్యమ గమనం దీని పభావానికి-త్మీవంగా లోనైంది. తర్వాత వారి కోర్కెల్లో అధికభాగం చట్టపరంగానే అమలు జరిగాయి. విస్పష్టమైన రాజకీయ హక్కులతో తమ వర్షానికి విస్తృతమైన ఒక జాతీయ- పార్టీని నిర్మించుకోడానికి కార్మిక వర్షం జేసిన పథమ (ప్రయత్నంగా ఛార్జిస్ట్‌ ఉద్య మాన్ని పేర్కొనవచ్చు.

10

"పెట్టుబడిదారీ దోపిడి ఎంత ఆమానుషంగా కొనసాగుతుందంకే పెట్టు బడిదారీ, మధ్యతరగతి వర్గాలలోనే కొందరు ఈ విధానాన్నే త్మీవంగా నిర సించే పరిస్థితి ఏర్పడింది. ఈ నిరసన వివిధరకాల ఊహా జనిత సోషలిస్టు భావాల రూపం దాల్చింది. ఊహాజనిత సోషలిస్టులు షామాజికాభివృద్దిని శాస్త్రీయంగా ఆలోచించక తమ ఊహల్లో ఆదర్శ ప్రాయమైన సమాజాల నిర్మా కానికి పణాళికలు వేళారు,

ఈ దశలోనే మార్క్స్‌ రంగ్యప్రవేశం చేశారు. 1840వ దశాబ్దంలో మార్క్స్‌ యితరులతో కలిసి *కమ్యూనిస్టు లీగ్‌ అనే సంస్థను స్యాపించారు. దీంతో వపంచంలో కమ్యూనిస్టు ఉద్యమానికి పాదులుపడ్డాయి. అన్ని ఇతర సంస్థలలాగే నాటి జర్మన్‌ ఆంతరంగిక పరిస్థితుల (పభావంవల్ద యిది కూడా రహస్య సంస్థగానే పనిచేసింది. ఆరంభంలో యిది జర్మనీ కార్మికుల సంస్థ తర్వాత అంతర్జాతీయ కార్మిక సంస్థగా రూపొందింది. 1847 నవంబర్‌లో లండన్‌లో జరిగిన ఈ సంస్థ (ప్రతినిధి సమావేశం పార్టీ కార్యక్రమాన్ని సమ్మగ రూవంలో తయారు చేయాల్సిందిగా మార్క్స్‌ ఎంగెల్స్‌లను ఆదేశించింది. ఫలితంగా 1848 జనవరిలో కమ్యూనిస్టు (పణాళిక రాత్యపతి సిద్ధమైంది. కార్మికవర్గ రాజకీయ విశ్వాసాలను బహిరంగంగా (పకటించిన తొలిష్మతం అదే.

1848 జూన్‌లో జరిగిన పారిస్‌ తిరుగుబాటు (శ్రామికవర్గానికీ, 'పెట్టుదిడ్‌ దారీ వర్గానికీ మొట్టమొదటిసారిగా జరిగిన పెద్ద యుద్ధం. అందులో పారిస్‌ కార్మీకులు ఓడిపోవడంతో కార్మిక వర్గపు రాజకీయ వాంఛలు, సామాజిక ఆళశయాలూ కొంతకాలం తగ్గుముఖం పట్టాల్సి వచ్చింది. ఈ తిరుగుబాటు తర్వాత కార్మికొద్యమం ఎక్కడ కనబడితే అక్కడ త్మీవ అణచివేతకు గుర్రెంది, “కమ్యూనిస్ట్‌ లీగ్‌ కేంద కమిటీ సభ్యులందరినీ అరెస్టు చేశారు. 1852 లో (101052 నుండి 12.11.1852) విచారణ జరిపి అందరికీ కరినశివలు విధించారు. ఇదే కోలోన్‌ కమ్యూనిస్టుల విచారణ” సీరుతో (ప్రసిద్ధమైంది. తర్వాత మిగిలిన సభ్యులు కమ్యూనిస్తు లీగ్‌ను రద్దు చేశారు.

కే

యూరప్‌ దేశాల కార్మికులు పాలక వర్గాలపై మరోసారి పోరాటం (పాఠరంభించగల శ క్తిని”పుంజుకోగానే “అంతర్జాతీయ కార్మిక నంస్థ' ఉఊద్భ వించింది. ఇది యూరవ్‌ అమెవకాల్లోని మిలిటెంట్‌ కార్మికులందరినీ ఒక నంఘంలోకి తీసుకురావడమే తన (వధాన కర్తవ్యంగా పెట్టుకోవడంవల్ల వెంటనే ఆది బాహాటంగా మార్క్సిజాన్ని, కమ్యూనిస్టు (వణా౭ికను తన మార్గంగా (పకటించలేక పోయింది. అతి విశాలమైన కార్య్మకమంతో ఆది పని చేయాల్సి వచ్చిలది అప్పట్లో కార్మికుల (శ్రేయస్సును కో రేవారంతా ఆందులో ఉండేవారు ఆందగూ ఆంగీకరించే విధంగా దాని కార్యక మం ఉండేది ఆ కార్మక్రమాన్ని తయారుచేసింది కూడా మార్క్స్చే- కార్మికవర్గం సమష్టి కార్యాచరణద్వారా, చర్చలద్వారా తమ జ్ఞానాన్ని 'పెంపొందించుకుంటారని ఆయన నమ్మకం. అయితే ఈ అన్నిరకాల భావాలకు కేంద్రంగా వున్నందు వళ్లే అంతర్జాతీయ సంస్థ 1854లో రద్దయింది.

ఈ దశలోనే అంతర్జాతీయంగా మరో గణనీయమైన మార్చు జరిగింది. అనేక యూరప్‌ దేశాల్లో సోషలిస్ట్‌ డెస్మూకటిక్‌ పార్టీలు ఏర్పడినాయి. జర్మనీలో 1869 లోనూ, హాలండ్‌లో 1870లళోనూ డెళ్మార్కాలో 1ర్రి71 లోనూ, (ఫ్రాన్స్‌లో 1879 లోనూ నార్వేలో 1887 లోనూ అనేక యితర దేశాల్లోనూ సోషలిస్ట్‌ డెమ్మోకటిక్‌ హెర్టీలు ఏర్పడ్డాయి. ఈ చార్మితిక నేవథ్యం లోనే మార్క్స్‌ కలలను నిజంచేస్తూ పారిస్‌ కార్మికులు (ఫభుత్వం పై తిరుగ బడి కాత్కాలికంగానై నా (శ్రామికవర్గ రాజ్యాధికారాన్ని స్థాపించారు,

(శామికవర్ష రాజ్యాధికార అంకురం పారిన్‌ కమ్యూన్‌

మానవ చర్మితలో ప్యృపథమంగా కామికవర్గ రాజ్య సంస్టాపనార్థం జరిగిన మహోజ్వల (వయత్నం 1871 మార్చి 18న కార్మికవర్గం సాధించిన చరిితాత్మక ఏజయం-'పారిస్‌ కమ్యూన్‌.' శాస్త్రీయ సామ్యవాద నీద్ధాంత పీతామహులై న మార్క్స్‌ ఎంగెల్స్‌లు, పరోషంగా పాల్గొన్న ఈ (శ్రామికవర్ష మహవిష్టవం వర్షశ్శతువుని ఎదుర్కొని 72 రోజులు మ్యాతమే జీవించినప్పటికీ

క్షి

"పెట్టుబడిదారులందరిని గడగడలాడించింది. విశ్వాశామికవర్గం ఆద్యతన భవిష్యత్తులో సాధించనున్న మహోజ్వల విజయాన్ని సూచించే. అపూర్వ ఘటన పారిస్‌ కమ్యూన్‌ ఆందుకే లెనిన్‌ పారిపఏ కమ్యూన్‌ని (శ్రామికవర్గ రాజ్యాధికార అంకురంగా (ఎంబియో ఆఫ్‌ ది సోవియట్‌ పవర్‌) అభివర్ణిం చాడు. మార్క్స్‌ పారిస్‌ కమ్యూనార్డ్స్‌ల్ని రాబోవు యుగం భూతలుగా, నవ సమాజ వై తాళికులుగా (వస్తుతించాడు

మార్క్సిస్టు సిద్దాంకాన్ని మొట్టమొదటిసారి ఆచరణలో పెట్టి విజ యాన్ని సాధించిన పారిస్‌ కార్మికుల పోరాటపటిమ ఆ తర్వాత _పవంచ కార్మికులందరికీ ఆదర్శవంతంగా పరిణమించింది. 1880లో చెలరేగిన తిరుగు బాటు అనంతరం రాజకీయాలతో సంబంధంలేని (బేడ్‌ యూనియన్లను నిర్మించాలనే బిటిష్‌ నేషనలిస్టుల సిద్ధాంతాలూ శ క్రివంతమైన (శామికోద్య మంళో సంబంధం లేకుండా సాయుధపౌరాటం జరపాలనే ద్ఞాంకిస్తు సిద్ధాం తాలూ సహకార సిద్ధాంతాలద్వారా సోషలిజం సాధించవచ్చనే [ఫౌడాన్‌- లేసతే సిద్ధాంతాలూ, వీటికి వ్యతిరేకంగా - మార్క్సిజం-ఫాన్స్‌ కార్మికవర్గ నాయకత్వంకోసం పొటీపడ్డాయి. ఈ దశలో పారిస్‌ వర్గ చైతన్య జ్వాలల్ని దిళదిశలా బ్యాపింవజేస్తోన్న (శామికవర్గ విష్ణవ వరంపరల _ కేర్యదంగా నిలిచింది. 1848 జూన్‌. 22వ తేదీన పారిస్‌లో పెట్టుబడిదార్లకీ, కార్మికులకీ మద్య బాహాబాహి యద్ధం జరిగింది దీనినే 1840 *పూన్‌ విష్ణవం” అంటారు. (పపంచ చర్మితలో మొదటిసారి పెట్టుబడిదారీ వర్గాన్ని పడగొట్టండి, “కార్మికవర్గ (పభుత్వాన్ని స్టాపించండి అనే నినాదాలు విన్నించాయి. అయిదు రోజులపాటు జరిగిన ఈ తిరుగుబాటు పెటుబడిదారుల “నైనిక బలగం చేతిలో ఓడిపోయింది. విష్ణవ పరాజయంతో కార్మికవర్గం మరింత త్మీవ నిర్బంధానికి గురైంది. 10 గంటల పని పరిమిత చట్లం రద్దయింది. నమావేశం హక్కు తొలగించబడింది కివేల మంది కార్మికులు తీవ చిితహింసలకు గురయ్యారు. వేలాదిమంది జై శృపాలయ్యారు. ఈ తరుణంలో (1848, సె ఫ్రెంబరు 19న) (యెంచి నేషనల్‌ అసెంబ్లీకి ఎన్నికలు జరిగి హారిస్‌ (పతినిధిగా లూయీ బోనపార్టీ ఎన్నికయాడు. డిసెంబర్‌ 10న (యెంచి రిపబ్లిక్‌ అధ్యక్షుడుగా లూయీ 80 లక్షల ఓట్ట మెజారిటీతో గెలిచాడు. సంఘ తిరస్కృృళతులు, నేర స్తులతో బోనపార్టీ 1849లో టెన్స్‌ డిసెంబర్‌ సౌఫైటి ని స్టాపించాడు. వీరి

క! ఆండదండల్తో, పెట్టుబడిదారీవర్గ సహకారంతో తనసి ధిక్కరించినవారిని అణగదొక్కి లూయీ బోనపార్తి 1651 డిసెంబర్‌ 2న మిలిటరీ తిరుగుబాటుతో నియంతృత్వాధికారాన్ని హస్తగతం చేసుకున్నాడు. (18వ బూమైర్‌ అనే (గంధంతో మార్క్స్‌ యిందుకు అనుకూలించిన పరిస్థితులను వివరించాడు).

పెట్టుబడిదారుల అండదండల్తో అధికారం దక్కించుకున్న లూయీ వారి పయోజనాలకోసమే పాటుపడ్డాడు ఫలితంగా (ఫెంచి కార్మికపర్గ పరిస్థితి మరింత క్షీణించింది. పార్మికామికాభివృద్ధికి త్మీవమైన కృషి చేసిన ఫలితంగా కార్మికుల సంఖ్య పెరిగింది. నిరాస క్తతకు గురైన రైతాంగం మరింత నికృష్ణ మైన జీవితంలోకి నెట్టివేయబడ్డారు. పెరిగిన యింటి అద్దెలు, చాలీచాలని జీతాలు ఆకాశాన్నంటే ధరలు 18 గంటల పని" కార్మిక వర్షాన్ని పీల్చిపిప్పి చేశాయి. చిన్న పిల్లల్లో నెతం కుటుంబమంతా" పనిచేసినా తిండికి సరిపోయేది కాదు. స్త్రీలకు పురుషులకిచ్చే వేతనంలో సగంకూడా యిచ్చేవారు. కాదు. శ్రీల జీవనోపాధికి జారత్వమే పధాన ఆధారంగా తయారైంది?

1848 జూన్‌ విష్ణ పరాజయానంతరం జరిగిన భయలకర రక్తపాతం విష్ణవ కార్యాచరణపట్ల శామికవర్గ ఉపేష్షకు కారణమైంది. ఫలితంగా (ఫెంచి కార్మిక వర్గంలో (పౌధానిన్ట్రల (ప్రాబల్యం "పెరిగింది. (పరస్పర "సేవాసహ కారం వుంటే పెట్టుబడివారి వర్గమూ, కార్మీకవర్గం (క్రమేణ మధ్య తరగతిగా పరిణమిస్తాయని (ప్రాధాన్‌ సిద్ధాంతం ) అలాగే చ్ఞాంకిజం (దుందుడుకు వాదం) పట్ట కూడా ఆకర్షణ పెరిగింది. సరిగ్గా ఈ సమయంలో 1865 లో. (ప్రథమ అంతర్జాతీయ కార్మిక సంస్థ (ఇంటర్నేషనల్‌) (యెంచి 1పాంతీయకాఖ హారిస్‌లో ఏర్పడింది. కార్మికోద్యమాల వెల్లువ (ఫెంచి కార్మికుల ఆలోచనా ధోరణులను మార్చింది. 186? లో జరిగిన పారిస్‌ కంచు పర్మిశమ కార్మికుల సమ్మెకు 'ఇంటర్నేషనల్‌ పూర్తి మద్దతునిచ్చి ఆర్థిక సహాయాన్ని కూడా అందజేసింది యజమానులు రాజీకి రావడంతో ఇంటర్నేషనల్‌ (ప్రతిష్ట యినుమడించింది. తత్పలితంగా ఇంటర్నేషనల్‌ నాయకులపై బోనపార్డీ (పభుత్వం తప్పుడు కేసులు బనాయించి విచారణ జరిపింది. 1866-68 ల మధ్య యూరప్‌లో త్మీవమైన ఆర్థిక సంక్షోభం, కరువు తాండవించడంతో ఆహారధాన్యాల ధరలు అమాంతం ఆకాశానికంటాయి. [పధాన పార్మిశామిక కేంద్రాల్లో సమ్మెలు మహోధృతంగా పెల్టుబికాయి. ఆర్థిక డిమాండ్డకోసం

క్షేత్ర (ప్రారంభమైన సమ్మెలు [క్రమంగా రాజకీయ పోరాటరూపాన్ని దాల్చాయి. (ప్రజలను పక్కదారి పట్టించడానికి లూయీబోనపెర్టీ గిల్లికజ్జాకోరు విడే శాంగ విధానాన్ని అవలంబించాడు పరస్పర లాభాపేకతో (ప్రాన్స్‌, పష్యాల మధ్య యుద్ధమేమాలు అలుముకున్నాయి 18/0 జూలై 19న యుద్దం (ప్రారంభమైంది. ఈ యుద్ధం పాలకవర్గాల సంక్ష్షోభమనీ, కార్మికవర్గ (ప్రయో జనాలకు వివూతాన్ని కలిగించేదసే అందువల్ది ఫాన్స్‌, జర్మనీ కార్మికులు అంతర్జాతీయ వైఖరిని అవలంబించి సమైకృంగా ఉండాలని “ఇంటర్నేషనళ్‌" కౌన్సిల్‌ తరపున మార్క్స్‌ విజ్ఞప్తై చేశాడు ఫలితంగా రెండు దేశాల్లోనూ కార్మికులు యుద్ద వ్యతిరేక ్నపదర్శనలు జరిపారు 1870 సెప్టెంబరు లన (ఫ్రాన్స్‌ ఓడిపోయి పష్యాకు లొంగిపోయింది. ఈ వార్త తెలిసిన పారిస్‌ (వజలు తిరుగుబాటుచేసి బోనపార్టీ నియంతృత్వాధికారాన్ని కూలదోశారు, 1870 "నెపైంబర్‌ కీన (ఫ్రాన్స్‌ని రిపద్దిక్‌ గా పకటించి వెంటనే ఎన్నికలు జరిపారు (ఫెంచి రైతాంగం రాచరికవాదుల వెన్నుకాయడంతో అసెంబ్లీవారి వశమైంది. థేర్స్‌ |పధానగా ఎన్నికయాడు ఇదే అదనుగా “బ్లాంకిస్తులు అనేక నగరాల్లో తిరుగుబాటు జరిపారు అక్టోబర్‌ 81న హపారిస్‌ను కొన్ని గంటలపాటు వశం చేసుకున్నారు జర్మన్‌ సైన్యం పారిస్‌ని ఆకమించుకో డానికి ముందుకు వస్తోంది షపారిస్‌ని బిన్మార్క్‌కి దారాదత్తం చేయడానికి శేర్స్‌ పన్నాగం పన్నాడు. ఈ నమయంలో హిరిస్‌ మిలిటరీ దళాలు [వధా నంగా “నేషనల్‌ గార్డ్స్‌" ఒకచోట సమావేశమై 25 మంది సభ్యులతో “సెర్మటల్‌ కమిటిని ఎన్నుకొని 1871 ఫ్మిబవరి 15న పారిస్‌ను తమ ఆధీనం లోకి తీసుకున్నారు. మార్చి 17 ర్యాతి నేషనల్‌ గార్జ్స్‌కి. చెందిన ఆయుధ సామ్మగిని స్వాదీనం చేసుకోవడంద్వారా పారిస్‌ కార్మికుల్ని నిరాయుధుల్ని చేయడానికి దేర్స్‌ పదకం వేశాడు. పారిస్‌ కార్మికుల విజ్బృంభణకు తట్టుకో లేక థేర్స్‌ నైన్యాలు పలాయనం చిత్తగించాయి. పారిస్‌ పూర్తిగా _శామిక (పజల హస్తగతమైంది. 1871 మార్చి 18 న పభుత్వ కార్యాలయమైన వోటల్‌ -డి - విల్హామై ఎ్యారజండా ఎగిరింది. సెంటల్‌ కమిటి తాత్కాలిక విష్ణన (ప్రభుత్వంగా అధికారం చేపట్టింది. ఈ విష్ణవాన్ని (వధానంగా నడిపిం చింది బ్ఞాంకిస్తులు మార్క్స్‌ హ్రులు విష్ణవానికి పథకం వేయలేదు. కాని వివ్షవం 1ప్రారంభంకాగానే అత్యంత ఉత్సాహంగా పాల్గొన్నారు. సార్వజనీన

గ్‌

ఓటింగ్‌ పద్దతిపై హారిస్‌ కమ్యూన్‌కి ఎన్నికలు జరిపి 92 మంది (పతినిధు లను ఎన్నుకున్నారు. వీరితోనే కాసనసభగా, కార్యనిర్వాహక వర్గంగా కమ్యూన్‌ పనిచేయడం ప్రారంభించింది. కమ్యూన్‌ పతినిధుల్లో (పౌభానిస్టులు, ద్లాంకిస్టులు, మార్క్సిస్టులు ఉండేవారు. దీంతో రాడికల్‌, పెట్టీ - బూర్జువా, కార్మికుల విష్ణవ సంఘటనగా కమ్యూన్‌ రూపుదాల్చింది. కమ్యూన్‌ తన కొద్ది రోజుల పాలనలోనే ఎన్నో విష్ణవాత్మక నిర్ణయాలు తీసుకుంది. సైన్యాన్ని రద్దుచేసి (వజలందర్ని సాయుధం చేసింది. అధికారులు, కార్మికుల అందరి వేతనాలను సమానం చేకారు. కార్మికులకు అనేక సౌకర్యాలు కలుగజేకారు కర్మాగారాలను న్వాధీనం చేసుకుని సహకార సంఘాల యాజమాన్నానికి అప్ప గించారు. పాలనలో ప్రజలందరికీ భాగ శ్వామ్యాన్ని కలిగించారు.

వెర్సెయిల్‌లో తిష్టవేసిన థేర్స్‌ (పభుత్వం కమ్యూన్‌లను ఇపతిష్ణపాలు చేయడానికి దాన్నో రౌడి రాజ్యంగా చ్యతిస్తూ త్మీవ ,పచారం చేసింది. పెట్టు బడిదారి వర్గం దానికి వత్తాసు పలికిండి. ఫలితంగా రైతులు కమ్యూన్‌కు ఎదురు తెరిగారు. థేర్స్‌ (పభుత్వాన్ని బలపర్చేందుకు బిస్మార్క్‌ లక్షమంది [ఫెంచి యుద్ధ ఖైదీలను వదిలివేశాడు. 1871 మే 21 న్నథేర్స్‌ సైనికులు పారిస్‌లో (ప్రవేశించారు. ఎనిమిది రోజులపాటు కమ్యూనార్స్స్‌ శ్య్యతువును ఎది రించారు. ఫ్రాన్స్‌ కార్మికులు తమ చివరి నెత్తురుబొట్టు చిందించి వ్రతిఘ టించారు. ఆయినా కమ్యూన్‌ పతనమైంది. శీర్‌ వేలమంది అరెస్టయినారు. పీరిలో 80 వేల మందిని కాల్చి చంపారు. కమ్యూన్‌ పతనంతో యూరప్‌ దేశాల్లో ఇంటర్నేషనల్‌' అనుయాయుల పై త్మీవమైన నిర్బంధకాండ అమలు జరిగింది ఫలితంగా అనేకమంది కమ్యూనిస్టులు స్విట్టర్హాండ్‌ అమెరికా ఇంగ్భాండ్‌ లకు (సవాసం వెళ్ళారు.

రై తాంగంనుండి దూరం కావడం, కమ్యూన్హకి వెంటనే అధికారం అన్న గించడం, పొధానిప్హాల (దోహం, బ్యాంకులను వెంటనే న్వాధీనం చేసుకోక పోవడం పారిస్‌ కమ్యూన్‌ ఓటమికి కారణాలు, రెండో ఇంటర్నేషనల్‌

మొదటి అంతర్జాతీయ సంస్థ 1874లో రద్దు కావడంతో దిన దిన (ప్రవర్ధమానమవుతున్న పలురాజ్యాల కార్మికోద్యమాలకు మరో అంతర్జాతీయ వేదిక కావల్సిన అవసరం ముందుకు వచ్చింది. పర్యవసానంగా నూతన

16

అంతర్జాతీయ కార్మిక వర్గ సంస్థను రూపొందించడానికి పడే పదే (ప్రయత్నాలు జరిగాయి. 1877 'సెస్టెంబర్‌లో విశ్వజనీన సోషలి సమావేశం 1661 అక్టోబర్‌లో సోషలిస్టు సమావేశం 1888 686 లలో షారిస్‌లో జరిగిన శ్రామిత మహాసభలు 1రిరిరి లో లండన్‌లో జరిగిన మరో (శ్రామిక మహాసభ యిందుకు ఉదాహరణలు. అయితే ఈ దశాబ్దంలోనే 1883 మార్చి 1&న మార్క్స్‌ ఆస్తమించడంతో అంతర్జాతీయ (శామికొద్యమం తమ మహా నాయకుణ్ని కోల్పోయిలిది. మార్క తర్వాత ఈ ఉద్యమం ఎంగెల్స్‌ నాయకత్వంలో ముందుకు సాగింది.

“.. ెంచి విప్లవ బాస్టైలి కారాగార పతన శత వార్షికోత్సవమైన 1609 జూలై 14 న పారిస్‌లో రెండో ఇంటర్నేషనల్‌ ఏర్పడింది సంప్టాపక సమా వేశంలో 20 దేశాల కార్మికులు పాల్గొన్నారు అప్పటివరకు జరిగిన అనేక ఆంతర్జాతీయ సమావేశాల్లో యిదే పెద్దది 1871లో (బస్సెల్స్‌లో రెండో ఇంటర్నేషనల్‌ సమావేశం జరిగింది ఇక్కడే “ఎనిమిది గంటల పని" గురించి తీర్మానం చేశారు. మే1వ తేదిని అంతర్జాతీయ [(శామిక దినోత్సవంగా (వకటించారు. ఈ ఆంతర్జాతీయ సంస్థలో మార్క్సిజం ప్రాబల్యం సంపా దించుకుంది. సమావేశాల్లో పాల్గొన్న వారంతా కనీసం మాటల్లోనైనా మార్క్సిజాన్ని బలపరిచి ఆమోదించారు

మొదటి ఇంటర్నేషనల్‌ ఉఊ్యగ్రవాద అనార్కిస్టు దోరణులకు వ్యతిరే కంగా ఎడతెగని పోరాటం జరిపితే రెండో ఇంటర్నేషనల్‌ మితవాద సంస్కరణ వాదానికి, రివిజనిజానికి వ్యతిరేకంగా త్మీవపోరాటం జరపాల్ని వచ్చింది* (మార్క్సిజానికి సిద్ధాంతపరమైన వ్యకభాష్యమే రివిజనిజం)

మార్క్సిజం కార్మికవర్గ (ప్రబల సీద్దాంతంగా ఒక్క రోజులోనే అయి స్టోలేదు. అందుకది సిద్దాంత రంగంలో సుదీర్దమైన పోరాటం జరపాల్సి వచ్చింది. 18)0 కంటె ముందు అనేక కార్మిక వర్గోద్యమ సిద్దాంతాలుండేవి వాటితో మార్క్సిజం జీవన్మరణ పోరాటాలు జరపాల్సి వచ్చింది. చిట్టచివ3కి 1890 దళకంలో అది విజయం సాధించి అంతర్జాతీయ కార్మికోద్యమంచేత గుర్తింపు పొంది (నముఖ విస్ణవ సిద్ధాంతమైంది. అయితే మార్క్సిజం చేత ఓటమి పొందిన మిగతా సిద్ధాంతాలు మార్కి నిజాన్ని వ్యతిరేకించడానికి వేరే వద్ధతులను ఆశ్రయించాయి. మార్క్సిజం లోపలే మార్క్సిజానికి (పతీకూల

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం వభావం 7 వోరశి 1పారంభమైంది. (వస్తుత వరిస్థితుల్లో మార్క్సిజం పరిపూర్ణ సిద్ధాంతం కాదనీ, దాన్ని తీరగరాయాలని (దీని మూలంగానే రివిజనిజం అన్నమాట వాడుకలోకి వచ్చింది పలువురు నాయకులు ముందుకు వచ్చారు. వీరిలో ముఖ్యుడు బెర్నస్టీన్‌ - రివిజనిజం తన స్వంత ప్రాతిపదికమై కాకుండా మార్చ్స్సిజాన్నే సాధారణ ప్రాతిపదికగా చేసుకొని తస పోరాటాన్ని సాగిం చింది వీకే కాకుండా మార్క్సిజానికి బయటవున్న సంప్క్టరణవాదులు (రిఫా ర్మీస్టులు) కూడా రెండో ఇంటర్నేషనల్‌ కాలంలో మార్క్సిజాన్ని తీవంగా వ్యతిరేకించారు. వివిధ దేశాల రాజకీయ కార్యుకమాలు (ఎత్తుగడల పంథా) జాతీయ హార్టీల పరిధిలోకి వస్తాయనీ, శుద్ధ _పేడ్‌ యూనియనిజం అవసరమనీ (శ్రామికవర్గ నియంతృత్వం అనవపరమనీ," మార్క్సిజాన్ని తిరగరాయాలని, సోషలిస్టులు (వమాదకర పరిస్థితుల్లో జాతీయ (వభుక్వాలను రక్షించడానికి మర్మతివర్గాలో చేరవచ్చనీ _ (మిల్లైరాండిజం , పెట్టుబడిదారీ _వభుక్వాల్లో సోషలిస్టులు పాల్గొనడం) వల శవాడాన్ని బలపర్చడం, ఆంతర్జాతీయ సంస్థల్లో జాతీయ పార్టీలో జాతి వివక్ష (అమెరికన్‌ సోషలిస్టు పార్టీలో స్మీగోలను వెలి వేళారు) లాంటి వ్యక్రీకరణలే - ప్రధానంగా తరువాత రివిజనిమ్షు దోరణులే రెండో ఇంటర్నేషనల్‌ పత ౧నికి దారితీశాయి. 189] ఆగష్టు 8న ఎంగెల్స్‌ మరణించాడు మార్క్సిజానికి సంబంధించి ఆంతర్జాతీయ కాన్మెకోద్యమానికి యిదొక ఆశనిషాతం. మార్క్స్‌ మరణానంతరం మార్క్సిజానికి సిద్ధాంతకర్త ఎంగెల్స్‌, ఆయన మరణంతో మార్క్సిజాన్ని వక్రీకరించే కార్య్మకమంలో రివిజని ష్టులకాక సువర్ణావకాశం లభించింది.

20 వ శతాబ్ది ్మప్రారంభంనుండి ఆంతర్జాతీయ పరిస్థితి దిగజారడం (పారంభమైంది. (పపందంలో ఎక్కడ చూసినా ఉ్నదిక్తతలే- మొదటి (పపంచ యుద్ధ సన్నావాలే. 1911 తో ఇటలీ టర్కీల ఘర్షణ, 19812 తాలి దాల్కాన్‌ యుద్ధం, 19819 లో రెండో బాల్కన్‌ యుద్దం చివరికి 191% జూలై 28 న మొదటి (వవంచ యుద్దం (ప్రారంభమైంది. రెండో ఇంట ర్నేష సల్‌ చివరి సమావేశమైన తొమ్మిదో సమావేశం 1911 లో జరగాల్సింది కాని (సపంచ ష్మదిక్తతల ద్సష్ట్యా అది 1918 లోనే బేసిల్‌లో జరిగింది. సమా వేశం పకటించిన (ప్రణాళిక బేసిల్‌ వణాళక పేకుతో పసిద్దమైంది. సా్నామాజ్యవాదాన్ని (సతిఘటించాలనీ _కామికవర్గ అంతర్జాకీయతను పరిక్షంత

కేరి డా యం. రవీందారెడ్డి చాలనీ, యుద్ధంలో తమ తమ "పెట్టుబడిదారీ [పభుత్వాలను (పోత్సహించ రాదనీ, శ్రామికవర్గ ఏిష్ణవాల విజయానికి దారిని.యుద్దం సుగమం చేసుందనీ (పణాశిక పేర్కొంది. అయితే యుద్దం (ప్రారంభం కావడంతో రెండో ఇంట క్నేషనల్‌కు చెందిన వివిధ దేశాల సోషలిస్టు పారీలు - ఒక్క రష్యా బోల్షివిక్‌ హెర్టీ మెనహా అన్నీ తమ తమ దేశాల (కామిక వర్గాల (ప్రజలకు (చోహం చేశాయి. ఆ పార్టిలు దేనికదే యుద్ధంలో తమ తమ (_పభుత్వాలను బలపర్చాయి తన మాతృడేశాన్ని రక్షించడం పతి ఒక్కరి హక్కు, విధి, నా జాతిలోసహా సకల జాతుల సోషలిష్టులకూ ఈ హక్కు. ఉందని గుర్తించడమే అసలైన ఆంతర్జాతీయత) అన్నాడు కౌట్స్కి. * లెనిన్‌ ఈ జాతీయ దురంహంకారాన్ని త్మీవంగా ఖండిస్తూ యుద్దం ఆర్థిక, రాజకీయ నంక్షోభాన్ని తగ్గించడానికి కాక, రక్షణకు కాక తద్విరుద్ధంగా (వజాసీకాన్ని ఉ తెజితుల్ని చేయడానికి పెట్టుబడిడారి పౌలన పతనాన్ని త్వరితం చేయడానికి దాన్ని వినియోగించుకోవాలి” అన్నాడు 3 మొదటి ఆంతర్జాతీయ కార్మికసంస్థ పశ్చిమ యూరప్‌ దేశాలకే పరిమితంకాగా ర0డో అంతర్జాతీయ సంస్థ యూరప్‌ అంతటికీ, ఆమెరికాలో ఎక్కువ భాగానికీ వ్యాపించింది. అయినప్పటికీ శ్వేత రాజ్యాలవరకే పరిమిత మైంది. సోషల్‌ జాతీయవాద దురహంకారంతో ర0డో ఇంటర్నేషనల్‌లోని సోషలిస్టు హారీలు పపంచ యుద్ద సమయంలో నిర్వహించిన పాత 'సెద్ధాంతి కంగా, నిర్మాణాత్మకంగా ఆది పతనమై పోవడానికి దారితీసింది. 1819 ఫ్మీబవరిలో అది అధికారికంగా రద్దయినా తిరిగి పశ్చిమ యూరోపియన్‌ సోషలిస్టు పారీల నాయకులు బెర్నెలో రెండో ఇంటర్నేషనల్‌ ని స్థాపించారు. 1019 ఆగస్టు 2 _ 9 తేదిలమధ్య లూసెర్న్‌తో మహాసభ జరిపి పుసరుద్ధరణ గురించి చర్చించారు. రష్యా విప్లవం రండో ఇంటక్నేషనల్‌ పతనమై పోతున్న సమయంళలో లెనిన్‌ ఆంత ర్జాతీయ కార్మిక ఉద్యమాలలోని అంతర్జాతీయ వాదులను సమీకరించే [ప్రయ త్నం చేశాడు. యుద్దాన్ని (శ్రామికులు తమ (సయోజనాలకు అనుగుణంగా

తెలుగు కవిత్వంపై నూర్క్స్సిజం (ప్రభావం కేరి ఉపయోగించుకోవాలన్న తన సిద్దాంతానికి అనుకూలంగా మొదటి (సపంచ యుద్దకాలంతో, జారు (పభుత్వ సంకెళ్ళనుండి రష్యాను విముక్తం చేయడానికి శ్రామికుల తిరుగుబాటును నడిపించాడు. ఫలితంగా 1917 ఫ్మిబవరిలో జారు (పభుత్వం పతనమైంది. అయితే ఈ ఫ్మిబవరి విష్ణవంలో (శామికులతో పాటు మధ్యతరగతి _పణలు, రివిజనిస్టులు కూడా పాల్గొన్నారు. ఆధికారం సంపూర్ణంగా (శామికుల చేతుల్లోకి రాలేదు. లెనిన్‌ ఈ స్వల్ప మార్పుతో రాజీ పడక సంపూర్ణంగా (శ్రామిక వర్గానికే అధికారం రావాలని ఈ (వభుత్వాన్ని కూడా కూల్మదోయాలని పిలుపునిచ్చాడు. లెనిన్‌ నాయకత్వంలో రష్యా (శ్రామికవర్గం 1317 నవంబర్‌ "న ఆధికారాన్ని తమ హస్తగతం చేసు కున్నారు. ఇదే చర్మిత (పసిద్ధి పొందిన 1917 అక్టోబర్‌ విష్ణవం'. అయితే అదే సమయంలో అనేక యూరప్‌ దేశాల్లో సోషలిస్టు విప్ణవాలు విఫలం చెందాయి. కారణం రివిజనిస్టులు చేసిన (దోహం, బలమైన (శామికవర్ష ఉద్య మాలు లేకపోవడం. రష్యా విష్ణవం చుట్టుపక్కల దేశాల పెట్టుబడిదారుల గుండెల్లో గుబులెత్తి ంచింది. ఆకారణంగా సోవియట్‌ రష్యాపై దాడికి పూను కున్నాయి. ఫలితంగా సోవియట్‌ రష్యా (శ్రామికవర్గం ఆదిలోనే కీసంల పాటు పెట్టుబడిదారి దేశాలకు వ్యతిరేకంగా ఎడతెగని పోరాటం చేయాల్సి వచ్చింది. ఆయా దేశాల్లోని (ప్రజలు తమ (పభుత్వాలపె తిరుగుబాట్టు (పక టించడంతో "పెట్టుబడిదారి దేశాలు తమ యుద్దాన్ని నిలిపివేయక తప్పలేదు. నిరంతర యుద్ధాలతో___ఆర్థిక సంక్షోభంలో పడి పెట్టుబడి దారి దేశాలన్నీ భగ్గమంటూన్న వేళ సోవియట్‌ రష్యా ఒకవైపు తమ ద్దేశాన్ని పెట్టుబడిదారుల నుండి రక్షించుకుంటూనే సోషలిస్టు సమాజ నిర్మాణాన్ని చేపట్టింది మరోవైపు అంతర్జాతీయంగా. వివిధ దేశాల కార్మిక విష్ణవాలకు కేర్యదంగా ఏర్పడి సిద్ధాంత, రాజకీయ నాయక త్వాన్ని అందించింది. “అక్టోబర్‌ విప్ణ్షవమే ఆంత ర్థాతీయంగా మార్క్సిజానికి (శామికవర్గ సిద్ధాంతంగా మంచి గుర్తింపుని తెచ్చింది. రష్యా విస్ణవ విజయమే అనేకదేశాల కార్మికుల కోర్కెలకు ఊపిరి నిచ్చింది. సా మూడో ఇంటర్నేషనల్‌

మొదటి ఇంటర్నేషనల్‌ (1864-72) కార్మికుల అంతర్జాతీయ సంస్థకు పునాదివేసి పెట్టుబడిపై వారు దాడి మొదలు పెట్టడానికి సర్వసన్నాహాలు

ల0 డా యం. రవీంటదారెడ్రె చేసింది, రెండో ఇంటర్నేషనల్‌ (1189-1914, కార్మిక వర్గోద్యమాన్ని విసృృతవర్చి అంతర్జాతీయతను నెలకొల్పింది మూడో ఇంటర్నేషనల్‌ (1911-1948) (శ్రామికవర్గ నియంతృత్వాన్ని ఆచరణలో పెట్టి సోషలిస్టు సమాజబాటను సుగమం చేసింది. ఆ రెండో ఇంటర్నేషనల్‌ పతనం తర్వాతి అనేక దేశాల్లో కమ్యూనిస్టు పార్టీలు ఏర్పడ్డాయి మూడో ఇంటర్నేషనల్‌ మ పునాదులు 1916లోనే పడి నప్పటికీ ఆధికారికంగా అది 1818 మార్చిలో జరిగిన (పధవి మహాసభలో ఏర్పడింది. (శ్రామికవర్గ విష్ణవాల యుగంలో ఒక నిజమైన అంతర్జాతీయ సంస్ద ఏర్పడాలని లెనిన్‌ ఆతని అనుచరులు రెందో ఇంటర్నేషనల్‌ చివరి రోజుల్లో పళిపాదించారు. ఆక్టోబర్‌ పెప్టవ విజయంతో రెండో ఇంటర్నేషనల్‌ పతనంతో విష్ణవ (శ్రామికులకు కౌత్త విష్ణవాత్మక ఇంటర్నేషనల్‌ను నెలకొల్పా ల్సిన కర్తవ్యం ఎదురై ౦ది

మార్క్సిస్టు సిద్ధాంత ఆచరణలో వివిధ రకాల అవకాళవాదాలకు వ్యతిరేకంగా సాగిన త్మీవపోరాటంలో లెనిన్‌ మారుతున్న పరిస్థితులకు ఆను గుణంగా మార్క్సిజాన్ని మరింత ఆభివృద్ధి పర్చాడు రష్యా విష్లవానుభవంతో వచ్చిన కొత్త నిర్ధారణలతో మార్క్సిజాన్ని మరింత సుసంపన్నం చేశాడు. రెండో ఇంటర్నేషనల్‌లోని అంతర్జాతీయ వాదులను సమీకరించడానికి [ప్రయత్నించాడు విష్టవ పోరాటాలు అభివృద్ది చెందే కొద్దీ కార్మికోద్యమంలో ని అంతర్జాతీయ (గూపులు చాలా దేశాల్లో బలపడ్డాయి లెనిన్‌ పీటినే ఆపిర్భవించే కమ్యూనిస్టు ఇంటర్నేషనల్‌ వీజాలు అన్నాడు

అక్టోబర్‌ విష్ణవం (ప్రపంచంలో విప్ణవకర వర్గాల జాతీయ విమోచన ఉద్యమాల వెల్లువను మరింత (పోత్సహించింది. ఫిస్షండ్‌ కార్మిక విష్ణవం (18కి ఆస్ట్రియా, హంగరీల్లో జరిగిన (పెట్టుబడిదారి (పజాస్వామిక విష్ణవం) జర్మనీ నవంబర్‌ విష్ణవం (19018) ఆ కోవలోవే. ఈ దశలో మూడో కమ్యూ నిస్ట్‌ ఇంటర్నేషనల్‌ (కోమింటర్న) తాలి సోషలిస్టు దేశమైన రష్యాలోని మాస్కోలో 1018 మార్చిలో ఏర్పడింది. మార్చి $ నుండి రీ వరకు సమా వేశాలు జరిగాయి. వీటిలో శిరి దేశాల (శామిక సంఘాల (వతినిధులు అనేక దేశాల కమ్యూనిస్తు పార్టీల, (పుల (వతినిధులు పాల్గొన్నారు ఒక కొత్త రకం, పెట్టుబడిదారి వ్యవస్థ శిధిలమయ్యే శకం ఆది ఆంతరంగికంగా

తెలుగు కవిత్వంవై మార్క్సిజం (ప్రభావం ఓ విచ్చిన్నమయ్యే శకం (శామికవర్షకమ్యూనిస్ను, పిప్ణవం వచ్చే శకం ఆరంత మైంది” *అని ఆ తొలి సమావేశం తన విధాన పకటనలో తెల్పింది. వలస దేశాల (ప్రజల పోరాటాలకు అది సంపూర్ణ మద్ధతుని (వ్రకటించింది. ఈ సమా వేశంలో ఐక్యమైన (శామికులు కమ్యూనిస్టు (పణాళిక తో మార్క్స్‌ ఏంగె ల్స్‌లు (ప్రకటించిన ఆశయ వారసులనీ దానిని కొనసాగించేవారనీ మూడో ఇంటర్నేషనల్‌ పకటించింది. మూడో ఇంటర్నేషనల్‌ రెండో మహాసభ 19205కో మాస్కోలో జరిగింది ఈ సమావేశంలోనే కమ్యూనిస్టు ఇంటర్నేషనల్‌లో చేరడానికీ ౨1 షరతులు విధించిన ప్యతం ఆమోదం పొందింది. " అప్పటి పపంచ రాజకీయ పరిస్థితిని వివకిన్తూ లెనిన్‌- (ప్రపంచ రాజకీయ పరిస్టితి ఇప్పుడు (శామికవర్ష నియంతృత్వాన్ని ఆత్యవసరం చేసింది. వపంచ.రాజకీయ పరిణామాలు ఒకే ఒక ఆంశం మీద ఆవశ్యకంగా కేర్మదీకృతమై వుల్నియి. ఆది సోవియట్‌ రష్యా రిపబ్లిక్‌ పై ప్రపంచ పెట్టుబడిదారీ వర్గాలు సాగించేపోరాటం. సోవియట్‌ రిపబ్లిక్‌ పజన అన్ని దేశాలలోని పురోగామి కార్మికుల సోషలిస్టు ఉద్య మాలు, వలస దేశాల్లోనూ పీడిత జాతుల, సవజల్లోనూ. సాగే జాతీయ విమోచన ఉద్యమాలు సమీకృత మై ఉన్నాయి '5_

1929లో పెట్టుబడిదారి (వపంచంలో పేవమైన - ఆర్థిక సంక్షోభం ప్రారంభమైంది అది 1984 వరకూ కొనసాగింది డీని మూలంగా ఆయా దేశాల్లో జన బాహుక్యాల పరిస్థితి మరింత ఆధ్వాన్నమైంది చాలా దేశాల్లో సమ్మెలు, (పదర్శనలు వీధి పోరాటాలు జరిగాయి. వలప, పరాధీన దేశాలైన భారతదేశం, ఇండో చైనా బర్మా చీలి తదితర దేశాల్లో (ప్రజల తిరుగుబాట్లు, రైతాంగ హోరాటాలు వెల్లువలా ఉప్పొంగాయి ఆదే సమయంలో రష్యాలో జలు ఎన్నడూ తేనంత సుఖళాంతులను అనుభవిస్తున్నారు.

(వ్రవంచంలో వర్గపోరాటం (ప్రచండం కావడంతో అభివృద్ధి నికోధక శక్తులు ఫాసిజం పై ఆశలు పెంచుకున్నాయి. ఆర్థిక సంషోభం మ్మీవమైన కొద్దీ విష్ణవోద్యమ పురోగమనం (ప్రారంభమవుతుందని ఇంటర్నేషనల్‌ పేర్కొంది. హెసీజం ఛార్మితక దళకాదనీ, "పెట్టుబడి విధాన సంక్షోబానికి చిహ్నం మ్యాతమే ననీ దోపిడి రూహిలతో అత్యంత (పమానకరమైందని ఇంటర్నేషనల్‌ పక

ందరరోని (గంధ్ధ్వా క ప వ (ల 2ంస్షాన్నట( పా

లై డా యం రవీందారెడ్డి టించింది. ఫాసిజం దాడిని ఎదుర్కోడానికి కోమింటర్న్‌ తన శక్తులను సమా యతం చేసింది.

య ఫౌసిసు వ్యతిరేక కార్యాచరణలో పపంచ వ్యాప్తంగా కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం వేగంగా అభివృద్ధి ఇెందింది. 1980 లో ఇండోవైనా, మలయా ఐర్జాండ్‌, స్మెపస్‌ ఫిలిప్పైన్స్‌ కమ్యూనిస్టు పార్టీలు ఏర్పడ్డాయి. 1981లో సాల్వడార్‌, పనామా, వెనిజులా కో స్టారికాలో కమ్యూనిస్న పార్టీలు నిర్మాణ రూవం తీసుకున్నాయి.

1088లో జర్మనీలో నాజీలు అధికారంలోకి వచ్చి జర్మన్‌ కార్మికవర్గః రాజకీయ, అర్ధిక హక్కులనన్నింటిని అణచివేయడం అంతర్జాతీయ కార్మిక ఉద్యమాన్ని కదిలించివేసింది. ఈ సంఘటన _ విశ్వవ్యాప్తంగా వివిధవర్గాల (ప్రజలతో కమ్యూనిస్టులు ఐక్యకార్యాచరణకు దిగడానికి తోడ్పడింది. అదే సమయంలో కోమింటర్న్‌ (కమ్యూని'ష్ట ఇంటర్నేషనల్‌) అన్నిదేశాల కార్మికు లకు ఫాసిస్టు వ్యతిరేక కార్యాచరణకై ఒక నమరశీల కార్యకమాన్ని (పతి పాదించింది. జర్మనీలో విజయంతో నాజీ ఫాసిస్టు మూకలు తమదాడిని యూరప్‌దేశాల్లో కార్మికవర్గం పైకి కమ్యూనిస్టు పార్టీలపైకి తిప్పారు. ఫాసిప్ట వ్యతిరేక పోరాటాన్ని త్మీవతరం చేస్తూ కోమింటర్నొ అన్ని విష్ణవ (పజాస్వామిక శక్తులను ఫాసిజానికి వ్యతిరేకంగా ఐక్యం చేయీలనే [ప్రాతిపదికపై కొత్త వ్యూహాన్ని రూపొందించింది. అందుకనుకూలంగా అనేక దేశాల్లో కమ్యూనిస్టు పార్టీలు యితర (పజాస్వామిక వాదులతో కల్సి ఫాసిస్టు వ్యతి రేక కార్యాచర ణకు నడుం కట్టారు. 1085 ఆరంభం నుండి పెట్టుబడి దారీ దేళాల్రోని కమ్యూనిస్టు షార్టీలు (ఫెంచి కమ్యూనిస్టు పార్తీయిచ్చిన నినినాదం “ప్రజా సంఘటన ను నెలకొల్పడానికి ఆచరణాత్మక మైన చర్యలు తీసుకున్నాయి ఫాసిస్టు వ్యతిరేకతను ఐక్యపర్చడంలో అనుభవాన్ని పోగుచేసుకున్నాయి, బక్క కార్యాచరణ అన్న అంకం అభ్యుదయకర మేధావులను బాగా కదిలించింది.

1985 మధ్యలో మాస్కోలో జరిగిన కోమింటర్న్‌ ఏడో మహాసభకు 66 కమ్యూనిస్టు పార్టీల వలు అంతర్జాతీయ సంస్థల (ఫతినిధులు హాజ రయారు. ఈ మహాసత ఫాసిజాన్ని నిర్వచిస్తూ__

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం [సభావం విగ్ర జర్మన్‌ ఫాసిజం అంతర్జాతీయ విష్ణవ (వతీఘాత శక్తుల సాయుధదళం అని, (పపంచ ఫాసిస్టు అభివృద్ది నిరోధకుల (వధాన బలగం అనీ, మరో సా్మామాజ్యవాద యుద్ద ముఖ్య '(గేరకురాలనీ సోవియట్‌ యూని యన్‌్‌కు బద్ద శ్మ్యతువు అని పేర్కొంది

ఫాసిజం అధికారంలోకి రావడాన్ని వివరిన్తా దిమ్మితోవ్‌-

ఒక పెట్టుబడిదారీ (పభుత్వం స్టానే మరో పెట్టుబడిదారీ (పభుత్వం అధికారంలోకి రావడం కాదు. తద్విరుద్ధంగా ెట్టుబడిదార్ల పెత్తనం యొక్క ఒక రాజ్యాధికారరూపం బదులు మరొక రూపం -పెట్టుబడిదారీ (పజాస్వామ్యం బదులు నగ్నమైన హింసావాద నియంతృత్వం అధి కారంలోకి రావడం 7”

అన్నారు.

హెసిజానికి వృతిరేకంగా ఐక్య కార్యాచరణకు పిలుపు యివ్వడంతో కోమింటర్న్‌ విషయవస్తువు ఫాసిస్టు వ్యతిరేక పోరాటం యుద్ద నివారణకే యుద్దం అయింది. ఏడో మహాసభలోనే కోమింటర్న్‌ జాతీయ విమోచనోద! మాలను స్మామాజ్య వాదం మై ఎక్కు పెట్టిన (వజా విష్ణవాల (పధమ దశ అని నిర్వచించింది. జాతీయ పోరాటాలను బలపర్చడం కమ్యూనిస్టు పార్టీల కర్త వ్యంగా మహాసభ పేర్కొంది. ఆంతర్జాతీయ లవ్యాలకు కట్టుబడి ఉంటూ కమ్యూనిస్టు పార్టీలు తమ దేశాల (ప్రత్యేక పరిస్థితులను మరింత సంపూర్ణంగా పరిగణనలోకి తీసుకోవడానికి అవి చూపే చొరవను 1పోత్సహించింది. ఐక్య కార్యాచరణ పోరాటంలో (ఫ్రాన్స్‌ (పజలు (1886) తమ హక్కులను కాపాడు కుంటే, స్పెయిన్‌ (వజలు అధికారాన్ని చేజిక్కించుకున్నారు (1887)

స్పానిష్‌ విష్ణవానికి కోమింటర్న్‌ పూర్తి సహాయం ఆందించింది. కమ్యూ నిస్టుల విజ్ఞ ప్లినందుకుని ఎంతోమంది వలంజీర్డు స్పెయిన్‌ చేరుకుని అక్కడ అంతర్జాతీయ బిగేడ్‌ లుగా సంఘటితమయ్యారు. స్పెయిన్‌ యుద్ధరంగం లోనే ఒక అంతర్జాతీయ ఫాసిస్టు వ్యతిరేక సంఘటన ఉద్భవించింది.

ఈ ఐక్య కార్యాచరణ వ్యూహంతో కమ్యూనిస్టులకు ఆయా దేశాల రాజ కీయ రంగంలో మరింత పట్టు దొరికింది. ఆయితే వ్యతిరేక శకులు కూడా తమ దాడిని ఐక్యంగా మీవం చేశాయి. జర్మనీ ఇటలీ, రోమ్‌ జపాన్‌ల కూటమి ఏర్పడింది. మరో యుద్ధ (వమాదం ముంచుకు వచ్చింది. ఈ పరి

ర్డీ డా యం. రవీంద్రారెడ్డి స్థితుల్లో పపంచ కాంతి శక్తులను సమీకరించడానికి కొమింటర్న్‌ 1086 'సెప్రంబర్‌లో (బస్సెల్స్‌లో ఆంతర్జాతీయ శాంతి మహాసభ _ జరిపింది కిస్‌ దేళాల నుంచి వచ్చిన 4800 మంది (ప్రతినిధులు ఈ మహాసభలో పాల్గొన్నారు.

1989 సెప్టెంబర్‌ 1న పోలండ్‌పె జర్మనీ దండయ్యాతతో రెండో (ప్రపంచ యుద్ధం మొదలైంది. 1941 చివరికి వచ్చేసరికి యూరప్‌లో ఎక్కువ భాగం ఫాసిస్టుల అధికారంలోకి వచ్చింది, అదే సమయంలో సోవియద్‌ పై జర్మనీదాడి రెండో (వవంచ యుద్ధంలో ఓ కొత్తదకను (వవేశ పెటింది యుద్ధంలోకి రష్యా [పవేశం యుద్ధాన్ని ఫాసిస్టు వ్యతిరేక చేశాల కూటమి సాగించే న్యాయమైన విముక్తి యుద్ధంగా పరిణతి చెందే (కమాన్ని వూర్తి చేసింది వివిధ దేశాల్లో కమ్యూనిస్క పార్టీలు కోమింటర్న్‌ ఆదేశాల (సకారం ఐక్య కార్యాచరణ కట్టి ఫాసిస్టు వ్యతికేక ఉద్యమాల్ని నడిపారు. చివరకు ఫాసిస్టు నైన్యాలను సోవియట్‌ _పజాశక్తులు చిత్తుగా ఓడించాయి

ఫాసిస్టు వ్యతిశేక యుద్ధకాలంలో కమ్యూనిస్టు పార్టీలు ఆయాదేశాల (వజానీకంలో తమ పలుకుబడిని బాగా విస్తరింప చేసుకున్నాయి. ఒక్కో దేశంలో హెర్టీపరంగా బాధ్యతల పెరగడం జాక్రీయ (ప్రయోజనాలకోసం త్వరి తంగా నిర్ణయాలు తీసుకోవడం అవసరమైన దృష్ట్యా కమ్యూనిస్టు పార్టీలకు యిదివరకు లేనంత చొరవ, స్వేవృ కావల్చెవవ్చాయి. కార్మికులను అంత ర్థాతీయంగా ఐక్యవరచే సంస్థారూపంగా కోమింటర్న్‌కు కాలం చెల్లిందని పరి జామాలు తెలియజేశాయి. వివిధ దేకాళ్లో పోరాటాలు అభివృద్ధి అయినకాలంలో ఒకే కేయ్యదంనుంచి వాటికి మార్గదర్శకత్వం వహించడం కష్టం అయిపోయింది, అంతేకాక ఐక్య కార్యాచరణకోసం ఫాసిస్టు వ్యతిశ్రక, జాతీయ భావాల ౨ళ భక్తులను ఐక్యం చేయడానికి ఎదురైన ఆటంకాలను తొలగించాల్సి వచ్చింది వీటన్నింటినీ పరిగణలోనికి తీసుకొని కోమింటర్న్‌ నిర్వాహకవర్గం 1985 మేలో మూడో అంతర్జాతీయ కార్మిక సంస్థ అయిన కమ్యూనిస్టు ఇంటర్నేష నఠ్‌ను రద్దు చేసింది. ఖజైనా విప్టవం

రెండో (ప్రపంచ యుద్ధంలో ఫానీజం ఓటమి తర్వాత తూర్పు యూరప్‌ రాజ్యాలు సోషలిస్టు పంథా చేపట్టాయి. వశ్చిమ యూరప్‌లో బలమైన కమ్యూ నిస్టు ఉద్యమాలు లేచాయి. కమ్యూనిస్టు పార్టీ నాయకత్వంలో చైనా (పజలు

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం [పభావం 25 ఎడతెగని దీర్షకాల పోరాటం జరిపి చివరకు 1949లో విజయాన్ని సాధించి కార్మికవర్గ నియంతృత్వ (ప్రభుత్వాన్ని స్థాపించారు. వెనుకబడిన దేశాల్లో విజయం పొందిన మొదటి విష్ణవం యిది.

1981లో చైనా కమ్యూనిన్దు పార్టీ ఊపిరి పోసుకుంది. 1928లో జాతీయ బూర్జువాలై న కోమింటాంగ్‌తో కల్సి యుద్ధ _సభువులకు భూస్వాములు) వ్యతిరెకంగా ఐక్య ఉద్యమాన్ని నడిపింది. 1927 తర్వాత కోమింటాంగ్‌లోని అతివాదులతో కల్సి హూనాన్‌ పాంతంలో ఐక్య సంఘటన ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చెసింది షార్టీలో మితవాద భావాలతో జరిగిన పోరాట ఫలితంగా చైనా విష్ణవ సారధి అయిన మావోను పార్తీ తొలగించింది. ఆయన తన అను కూలురతో కల్సి హూనాన్‌లో 1027లో [గామ రాజ్యాన్ని స్థాపించారు. ఎట్ట వేలకు 1026 లో పార్టీ నాయకత్వం మావో చేతుల్లోకి వచ్చింది. కోమిం టాంగ్‌ లకు, కమ్యూనిన్దులకు మధ్య విరోధం త్మీన రూపందాల్చి మావో నాయ కత్వంలో వైనా |పజలు దేశవిముక్సి కోసం 6 వేల మైళ్ళు సుదీర్ణయాతకి జరిపారు, వార వైన్యం కాలినడకన ఈ య్యాతను ళ్యతువును ఎదుర్కొంటూ పల్ముపాంతాలను విముక్తి చేసుకుంటూ పూర్తి చేసింది. 1986లో ఉతర చైనాలో కమూనిస్టుపార్టీ ప్రభుత్వం ఏర్పడింది. ఆ సమయంలోనే చైనామై జపాన్‌ ఫాసిస్టు దాడి మొదలైంది. జపాన్‌ను ఎదిరించడానికి ఐక్యకారాాచరణ కట్టాలని పార్టీ యిచ్చిన పిలుపుని మొదట్లో కోమింగ్‌టాంగ్‌ తిరణ్యరించింది. చివరకు బలవంతంగా చాంగ్‌ కై షేక్‌ను అందుకు ఒప్పించి జపాన్‌ సైన్యాలను చైనా పజలు తిప్పికొట్టారు జపాన్‌ ఓటమి తర్వాత చైనా (ప్రజలు అంతర్గత శ్మతువు ఆయిన చాంగ్‌ తై షేక్‌ను ఓడించి 1940లో సంపూర్ణ విజయాన్ని సాధించారు. రెండు సోషలిస్టు దేశాలు - రెండు దృక్పథాలు

చైనా విజయం తర్వాత అంతర్జాతీయ కమ్యూనిస్టు ఉద్యమంలో ప్రపంచ పిష్ణవ నాధనకు ఆవసర మైన వ్యూహం, ఎత్తుగడల గూర్చి సైద్దాంతిక అభ్మిపాయ ఖేదాలు త్మీవమైన స్టాయిలో చెలరేగాయి... చివరికి ఉద్యమమే రెండుగా చీలిపోయింది. (ప్రపంచంలోని అన్ని దేశాల కమ్యూనిస్టు పార్టీల్లో ఈ చీలికలు సంభవించాయి, తర్వాత తర్వాత చీలికలు పీలికలైపోయిన ఈ ఉద్యమ స్వభావాన్ని అంచనా వేయడానికి సమస్యలను వాటికి పరిష్కాారా

౭ైగ్రి

లను వెదికిన రెండు ధోరణులనూ వివరంగా చూడటం అవసరం. 1960 (పాంకాల్టో చెలరేగిన ఈ సిద్ధాంత పోరాటాన్ని [కింది ముఖ్య సమస్యలుగా విభజించవచ్చు.

క్షే వర్గ వై రుధ్యాలు

£. జాతీయ విముక్తి ఉద్యమాలు

శి యుద్దం - శాంతి

4. శాంతియుత సహజీవనం

5. సోషలిజం పరివర్రనా మార్గాలు

6, స్టాలిన్‌ గూర్చి ఆంచనా

౯ _యుగ్గొస్టోవియా ఎడలవై ఖరి

0. కమ్యూనిస్టు సమాజ నిర్మాణం.

పై సమస్యల పె (ప్రపంచ కమ్యూనిస్టు ఉద్యమంలో కీలకపా్శాత వహి స్తున్న సోవియట్‌, చైనా దేశాలు రండూ పరస్పర విరుద్ధ ధోరణులకు నాయకత్వం వహిన్తున్నాయి. వాటి నెద్ధాంతిక ధోరణులను కొద్ది వివరంగా పరిశీలిద్దాం. క్షే వర్గ వైరుధ్యాలు :

సమాజంలోని వివిధ వర్గాలమధ్య చెలరేగే ఘర్షణయే సమాజాభివృద్ధికి చోదక శక్తి అని మార్క్సిజం చెబుతుంది. సమాజంలో ఒకేసారి అనేక న్టైరు ద్యాలు పనిచేస్తుంటాయి. అయితే వదో ఒక వైరుధ్యమే (పధానంగా ఊండి మిగతావి దానిని అనసరి సూంటాయి. (సధాన వైరుధ్యాన్ని పరిష్కరించడం ద్వారా యితర వైరుధ్యాలను తేలికగా పరిష్కరించవచ్చు. పెట్టుబడిదారీ శక్తుల, సోవియట్‌ శక్తుల మధ్య ఉన్న వైరుధ్యమే (వధాన వైరుధ్యమని సోవియట్‌ రష్యా అంటుంది దీనిని పరిష్కరించడానికే కమ్యూనిష్టు ఉద్యమ ప్యూహం ఎత్తుగడలు పనిచేయాలని వారి వాదన కాగా స్మామాజ్యవాదం, జాతీయ విముక్తి ఉద్యమాల మధ్యనున్న వైరుధ్యమే ప్రధాన వైరుధ్యమని చైనా పార్టీ అంటోంది. 2, జాతీయ విముక్తి ఉద్యమాలు 1

మానవ జాతీలో అత్యధిక భాగం స్నామాజ్యవాద వు విషకౌగిలి నుండి బయటవడిందనీ, ఆనేక దేశాలు స్వాతంత్యం 1పకటించుకొని షలిస్టుసో

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్పిజం (ప్రభావం ల దిశలో కొనసాగుతున్నాయని రష్యా ఆంటోంది. కాగా దేశాలకు స్వాతం్యత్యం లభించినప్పటికీ (ప్రజలకు నిజమైన విముక్తి లభించలేదని యిప్పటికీ ఆ దేశా లన్ని నయావలస దోపిడికి గురొతున్నాయనీ చైనా వాదన.

త యుద్ధం = కాంతి ;

"పెట్టుబడిదారి సమాజంలో యుద్ధం ఓ భాగమని అంటాడు లెనిన్‌. యుద్ధం అనివార్యం కాకుండా చేయాలంటే స్మామాజ్యవాదాన్ని రద్దుచేయాలని స్టాలిన్‌ పేర్కొన్నారు. యుద్దానికి వ్యతిరేకంగా నిరంతర యుద్ధం తప్పదని లెనిన్‌ స్పష్టం చేశాడు

సోవియట్‌ పెట్టుబడిదారుల శక్తులమధ్య వై రుధ్యం ప్రధాన వైరుధ్యం కాబట్టి ఈ రెండు శక్తులు ఆధునాతన ఆయుధాలతో సమ ఉచ్లీ లుగా ఉన్నందు వల్ల ఈ (పధాన వైరుధ్యాన్ని పరిష్కరించ బూనుకుంటే సర్వనాశనం తప్ప దని ఆటంబాంబులు తయారు కావడంతో యుద్ధ స్వభావం మారిపోయిందని ఆటంబాబు వర్గపోరాటం సిద్ధాంతం వకారం నడవదనీ దానికి శ్మామాజ్య వాదులు, (కామికులమధ్య విచక్షణ ఉండదనీ చెబుతూ సోవియట్‌ పార్షీ:

' ఆది (ఆటంబాంబు విశాల (పాంకాన్ని నిర్మూలిస్తుంది. ఒక గుత్త

పెట్టుబడిదారునితోపాటు మిలియన కార్మికులను నిర్మూలిస్తుంది. క్రి అని పకటించింది. అంటే పెట్టుబడిదారులు, సోవియట్‌ శక్తుల మధ్య ఈ దశలో యుద్ధం సర్వనాళనానికి దారి తీస్తుంది కనుక ఈ రెండు పృవస్థల మధ్య యుద్ధమా ? కాంతియా 2 యిదే కీలక సమస్య అనేది సోవియట్‌ వాదం

అయితే సామాజ్యవాదుల మధ్య మార్కెెట్లకోసం, ఆధికారం కోసం

మ్మాతమె యుద్ధాలు జరుగుతాయనీ కూలిపోతున్న వలస వృవస్థను నిలబెట్టు కోవడం కోసం అమెరికన్‌ స్మామాజ్యవాదం రెండో (పపంచయుద్ధం తర్వాత అనేక యుద్ధాలలో పాల్గొందన్న విషయం మరచిపోవద్దనీ, ఈ యుద్ధాలన్నీ యుద్ధాలు కావా అని (పళ్నిస్తూ, స్మామాజ్యవాద విధానమే ఆఘనిక యుద్ధాలకు మూలమనీ అది నిర్మూలింపబడినపుడే (వవంచ (ప్రజలకు యుద్ద (వ్రమాదం శాలగిపోతుందనీ ఎన్ని ఆధునిక ఆయుధాలు సమకూడ్చుకున్నవ్పటికీ అమెరికన్‌ స్మామాజ్యవాదం కాగితం వృలిలాంటిదని ప్రజాస్వామిక శకులు రోజు రోజుకు బలవడుళున్న అభివృద్ధి శక్తులు కనుక దీర్షకాల (ప్రజా పోరాటా లలో విజయం వారిదేనని చైనా వాదం. శ్యతువును తేలికగా చూడటంవల్డే విష్ణవాలు విజయవంతం అవుతాయని తమది దుందుడుకు వాదం. కాదని చైనా

గ! డా యం. రవీందదారెక్డి వాదన శాంతి అడుక్కోవల్సింది కాదు. సాధించుకోవల్సిందని వీరి వాదం. అదీ కాకుండా జాతీయ విష్ణవాలతో (ప్రపంచ యుద్దాన్ని ముడి వేయవద్దని (వపంచ యుద్ధం రాకుండా అన్ని యుద్ధాలను ఏప్పవ పోరాటాలను కూడా ఆపాలనడం సమస్యను కలగాపులగం చేయడమే - అని వీరంటారు మనం స్మామాజ్యవాదం శిధిలాల పైనే సోషలిస్టు వ్యవస్థని సిర్మి వాం అని వారు ఘంటా పథంగా చెబుతారు.

మానవుడే యుద్ద ఫలితాన్ని నిర్ణయించగల శక్తి అవి ఆటందాంబులు కాదనీ లెనిన్‌ ఈ విధంగా అంటాడు.

ఏ యుద్ధంలోనైనా సకే చివరకు జయమనేది 5దంరంగంలో తమ రక్తాన్ని చిందించే (ప్రజల ఆత్మ స్థైర్యం పైనే ఆధారపడి వుంది *9

కీ. కాంతియుత సహజీవనం ;

వస్తుత పరిస్థితుల్లో సోషలిస్టు స్యామాజ్యవాద వ్యవస్థల మధ్య కాంతి యుత నసహజీవనమా వినాశకర యుద్ధమా అన్న (పశ్న వస్తే కాంతియుత సహజీవనమే మా మార్గం అని సోవియట్‌ రష్యా అంటోంది. సోవియట్‌ వ్యవస్థను నిర్మూలించడానికి సాామాజ్యవాదం హమేషా కృషి చేస్తుంటుంది కనుక ఈ రెండూ పక్క పక్కన శాంతియుతంగా. జీవించడం అసాధ్యం అంతేగాక సోషలిస్టు విదేశాంగ విధానంటో ఫహజీవనం ఒక అంశం మా(తమే నని పీడితదేకాల (వజల పోరాటాలకు అన్నివిధాల సహాయపడటం విదేశాంగ విధానంలో ముఖ్య భాగమనీ సహజీవనమనేది సాధారణ పంథా మాత మేనని చైనా అంటోంది. స్మామాజ్యవాదులతో వ్యతిరేకత పీడిత (వజలతో సమైక్యత యిడే కార్మికవర్గ విదేశాంగ విధానం ఆని వారంటారు. శ. సోషలిస్టు విష్ణవ పరివర్వనా మార్గాలు :

అధికార పర్షాన్ని బల్యపసయోగఆతో కూల్నదో యడం ద్వారా మ్మాతమే అధికారం హస్తగతమౌతుందనేది మార్క్సిస్టు మూలస్మూతం అయితే (వసుత బ్‌ పరిస్థితుల్లో పెట్టుబడిదారుల బలం అంతర్జాతీయంగా తగ్గతున్నందు వల్ల, బల(ప్రయోగం కాకుండా శాంతియుత విప్ణవంద్వారా, ఎన్నికల ద్వారా కార్మికులు అధికారం హస్తగతం చేసుకోవచ్చని సోవియట్‌ హార్టీ భావిసోంది.

అయితే (పభుత్వం అంటేనే బల్మపయోగ నిర్మాణ స్వరూపం అనీ అభివృద్ధి నిరోధక శక్తులు ఐచ్చికంగా అధికారం వదులుకొనే పరిస్థితి లేనేలే

తెలుగు కవిత్వం పై మార్క్సిజం (ప్రభావం ల్లి దని విష్ణవ పోరాటాలను అణచివేయడం వాటి [పాథమిక లఅక్షణమని, కాబట్టి ఆధికారం కోసం కార్మికవర్గం నాయుభ పోరాటాలు జరపడం తప్పనిసరి పని అని దైనా భావిస్తోంది. పెట్టుబడిదారుల అభివృద్ది నిరోధక చర్యలను ప్రచారం చేయడానికీ, (పజలను చైతన్యవంతులను చేయడానికీ విష్ణవ శక్తులను కూడ గట్టుకోడానికి కార్మికవర్గం పార్ణమెంటును ఉపయోగించుకోవల్సిందే కాని అదే అధికారాన్ని ఆందిసుందనేది మ్మాతం పూర్తి భమ అని చైనా భావిస్తోంది 6. స్టాలిన్‌ పాత శ

లెనిన్‌ మరణం తర్వాత ఆంతర్జాతీయ కమ్యూనిష్టు ఉద్యమానికి రాజ కీయంగా, సిద్ధాంతపరంగా , నిర్మాణరీత్యా మరణించేంతవరకూ (1954) నాయకత్వం వహించింది స్టాలిన్‌, ఆయితే ఆయన అంతర్జాతీయ ఉద్యమంలో వ్యక్తి పూజను (పోత్సహించాడనీ అధికార దుర్వినియోగం జరిపి నియంతృత్వం చలాయించాడనీ, రాజకీయంగా తనతో విజేధించే అందరినీ నిర్మూలించే (ప్రయత్నం చేశాడని సమష్టి చర్యలకు తిలోదకాలిచ్చి వ్యక్షిగత నిర్ణయాలే అమలు జరిపాడనీ అనేక ఆరోపణలను రష్యా పార్టీ స్టాలిన్‌ మరణానంతరం ఆరోపించింది వీటన్నింటిని తిరస్కరిస్తూ చైనాషార్టీ స్టాలిన్‌ కాన్ని తప్పులు చేసినప్పటికీ ఆయన జీవితం ఒక గొవ్ప విస్టవకారుని జీవితమనీ, ఆయన గొప్ప మార్క్సిస్టు - లెనినిస్టు అని కీర్తించింది. 7. యుగోస్టేవియా సమన్య :

1048లో యుగో స్టేవియాలోని కార్మికవర్గ (పభుత్వం తిరిగి పెట్టుబడి దారి పంథాకు మారిపోతుందని, వాని విదేశాంగ నిర్ణయాలు మార్క్సిస్ప స్మూకాలకు వ్యతిరేకమని భావించి కోమింటగ్న్‌ యుగో స్టేవియా పార్టీని తమ సంస్థ నుండి బహిష్కరించింది ఇదే అభ్మిపాయాన్ని స్టాలిన్‌ (డ్రుతికున్నంత వరకూ సోవియట్‌ బలపర్చింది. అయితే స్టాలిన్‌ మరణానంతరం సోవియట్‌ అభ్మిపాయం మారింది. యుగోస్లోవియన్‌ పార్టీతో తిరిగి సంబంధాలు పెట్టు కున్నారు. ఆయితే టిటో నాయకత్వంలో యుగో స్టేవియా ఆలీనవిధానం అవలంబించడంతో తిరిగి వారి సంబంధాలు బెడిసికొట్టాయి. మళ్ళీ అంతర్జాతీయ శిబిరంలో బలాబలాలు మారుతుండటంతో యిటీవలే యుగో స్రేవియా సోవియట్‌ దేశమేనని - రష్యా (పకటించింది. కాగా చైనా,

'యుగో స్లేవియాలో సోషలిస్స పార్టీ (వభుత్వం పెబ్టుబడిదారీ పంథా

శి0 డా యం. రవీం్యదారెడ్డి లోకి ఒక మెట్టు తర్వాత ఒక మెట్టు దిగజారింది ఈ దిగజారుడు 15 సం లుగా కొనసాగింది. సజిష్ష ల్రిస్ట (పభుత్వం శాంతియుతంగానే పెట్టు బడిదారీ (ప్రభుత్వంగా ఎలా పరిణామం చెందగలదో చెప్పడానికి యుగో సేవియా చక్కటి ఉదాహరణ .'* అని (వకటించింది. ర, కమ్యూనిస్టు సమాజ నిర్మాణం : సోవియట్‌ పార్టీ £2 వ మవోసభలో మరో 20 వళ్ళలో రష్యాలో కమ్యూనిస్టు సమాజాన్ని నిర్మించడానికి అవసరమైన భౌతిక పునాదులు వేస్తా మని ప్రకటించింది ఆప్పుడు పభుత్వం (ప్రజలందరి వభుత్వం అవుతుందని హార్తీ (వజలందరి షాన్టీ అవుతుందని ,పకటించింది. దేంతో అంతర్జాతీయ శిబిరంలో రెండు దృక్పఠాల మధ్య త్యీవమైన చర్చలు జరిగాయి సోషలిస్టు సమాజం ఏర్పడి ఉత్పత్తి సాధనాలు సమాజపరిం అయి నంత మ్మాతాన సమాజంలో వర్గ పోరాటం ఆంతంకాదన్‌, సోషలిస్టు విష్ణవ దళ పరిపూర్తి కావడానికి ఐదు లేక పది తరాలైనా పడుతుందనీ ఒకటి రెండు తరాలతో ఆది సాధ్యం కాదని చైనా అంటోంది వగ్గాలే అంతం కానపుడు (ప్రజలందరి పార్టీ (పభుత్వం ఆనే స్యూతాలు (భమలే అనేది చైనా దృక్పధం. ఈ ఎనిమిది విషయాల పై సోవియట్‌, చైనా పార్టీల మధ్య బాహాటంగా ఆనేక వాదవివాదాలు జరిగాయి, ఉ్యదిక్తతలు పెరిగి అంతవరకు అందించిన సహాయాన్ని పూర్తి చేయకుండానే సోవియట్‌ చైనాతో అన్ని సంబంధాలను మధ్యలోనే తెంపుకుంది ఈ వాదవివాదాలు అంతర్జాతీయంగా ఉద్యమం రెండుగా చీలిపోవడానికి దోహదం చేసాయి. ఫలితంగా (పతి దేశంలోనూ ఒక్కటిగా వున్న కమ్యూనిస్టు పార్టీ రెండుగా చీలిపోయింది. 1900-54 కాలంలో మావో సోవియట్‌ పార్టీపై సిద్ధాంతరీత్యా బాహాటంగా పోరాటం సాగించారు. సోవియట్‌ యూనియన్‌ ఒక ఆ(గరాజ్యంగా ముందుకు వన్తుందనీ, [వపంచ పెత్త నంకొరకు మరో అ్యగరాజ్యమైన అమెరికాతో పోరాడే స్థితికి అది చేరుకుందని సోషల్‌ - స్యామాజవాద పంథా చేపట్టిందని మావో ఆరోపించారు. రెండు అ్మ్యగరాజ్యాలు (ప్రపంచ యుద్ధం కోసం రంగం సిద్దం చేసుకుంటున్న ప్పటికీ రష్యాయే మరో పపంచ యుద్దానికి కారణటూతమవుతుంద స అమెరికా తన పాత సామ్యాజ్యాన్ని కాపాడుకొనే (వయత్నం చేస్తుంటే రష్యా నూతన

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (పభావం [| సామాజ్యాన్ని స్టాపించుకోవడం కోసం కృషి చేస్తుందని ఆయన అన్నారు. మూడు [ప్రపంచాల సిద్ధాంతం వ

(పపంచ పరిస్థితిని పరిశీలించిన మావో మూడు (పపంచాల సిద్ధాంతం [వకటించారు. డీని (పకారం రష్యా అమెరికా రెండూ న్మామాజ్యవాద దేళాలే. ఇవి (పపంచ (పజల ఉమ్మడి శ్యతువులు. అందువల్ల యివి మొదటి పపంచ దేశాలు సా్యమాజ్యవాద దాహంతో పాల్గొంటూ అగ్రరాజ్యాల రాజకీయ వత్తిడులకు గురౌతున్న యూరప్‌, జపాన్‌, కెనడా, ఆ స్ట్రేలియాలాంటి అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు రెండో ప్రపంచ దేశాలు, ఇక ఆసియా, ఆఫ్రికాలోని వర్షమాన దేశాలు-వైనాతో కల్పి-మూడో ప్రపంచ దేశాలు. యివి పెకి స్వతర్మత దేశాలుగా కన్పిస్తున్నప్పటికీ యింకా నయావలస అగ్రరాజ్యాల దోపిడికి గురౌతున్నాయనీ, అవి సంవూర్జ విముక్రికై ఆగరాజ్యాలకు వ్యతి కేకంగా పోరాటం జరపాల్సిన దేశాలు అని ఆయన అన్నారు.

రెండు అ(గరాజ్యాలకు, సామాజ్యవాదానికి వ్యతిరేకంగా జరిగే పోనా టంలో మూడో (పవంచ దేళాలే 'వధాన పోరాటళ క్షి అని మావో న్యూ్రీక రించాడు. ఇవి రెండో పపంచ దేశాలతో కల్సి ఆ్యగరాజ్యాలకు వ్యతిరేకంగా పోరాటం చేయాల్సి ఉంటుందని ఆయన అన్నారు,

“నూరు పూలు వికసించనీ । వేయి ఆలోచనలు సంఘర్షించనీ””

వెనాలో సాంస్కృతిక విప్లవం

స్టాలిన్‌ మరణానంతరం సోవియట్‌ రష్యాలో రివిజనిస్టులు అధికారాన్ని చేజిక్కించుకుని దాన్ని ఆ్యగరాజ్యంగా తయారుచేళారని సిర్దారణకు వచ్చిన మానో దైనాలో అటువంటి మార్పులు జరుగకుండా పజలకు సైద్దాంతిక చై తన్యం కల్పించాలని స్వయంగా తాను నాయకత్వం వహించి మితవాదం పై ఎడతెగని పోరాటం జరిపాడు. ఆదే చరిత్రలో చైనా సాంస్కృతిక విష్ణవంగా (వసిద్ధి కెక్కింది.

నూతన దై నాలో పెట్టుబడిదారి శక్తులకూ, కాళ్మికవర్గానికి మధ్యనున్న వై రుధ్యమే పఛాన వైరుధ్యమనీ సోషలిస్టు సమాజంలో చాడా, కమ్యూనిస్టు సమాజం ఏర్పడేవరకూ వర్గాలు, వర్గపోరాటాలు కొనసాగుతాయని ఆయన స్పష్టం చేళారు. దేశంలో షార్టీలో, (వభుత్వంళో మితవాదాన్ని ఎదిరించడానికి, బట్టబయలు చేయడానికి 1966 లో మావో కార్మికవర్గం నాయకత్వంలో

త్రి డా యం, రవీందదారెడ్డి కార్మికవర్గ సాంస్కృతిక విష్ణవం నడిపించాడు పార్టీలో, (ప్రభుత్వంలో దాగిన "పెట్టుబడిదారీ పంథా అనుయాయులను తొలగించమని ఈ విష్ణ్షవం పిలుపు నిచ్చింది కార్మికవర్గ నియంతృత్వం వున్న దేశంలో కూడా వర్గ విష్ణపం ఏలా చెలనేగాలో అది (వపంచానికి చూపింది

విదృారంగంలో మితవాదాన్ని రూపుమాపడానికి మిలిజెంట్‌ విద్యార్థు లతో ఏర్పడ్డ రెడ్‌ గార్డ్‌ బృందాలు ఈ నాంస్కృృతిక విష్ణవంలో (నధాన పాత, వహించాయి ఆ సమయంలో దేశమంతా ఒక నూతన సందడి. అధ్యయనానికి, కారీరక్మశమకు ఎలాంటి సంబంధం వుండాలి ? ఏ స్థాయిలో ఎలాంటి పౌరాలు నేర్చుకోవాలి ? విద్యాసంస్థలో పెత్తందారీ పద్ధతులను ఎలా రూపుమాపాల్కి అన్న విషయమై మొదలైన ఉద్యమం చిలికి చిలికి గాలివానైనట్టు 1966 చివరికల్లా |గామీణ [పాంతాలకు కూడా వ్యాపించింది. షార్తీలోని మితవాద ధోతణుల పైనా నాయకుంపైన కూడా విమర్శల పరంపర మొదలైంది. పోరాటం విద్యారంగంనుంచి రాజకీయ రంగానికి ఆర్షిక రంగానికి మారింది, చివరికి హెర్టి కేర్చద కమిటి సాంస్కృతిక విప్లవ ధోరణులను సమర్థించి మితవాదులను బహిష్కరించింది. సాంస్కృతిక విప్ణవాన్ని సమర్దవంతంగా నడిపించడానికి 16 ఆంశాల కార్య్మ్యకమాన్ని (పకటించిండి. ఈ విష్ణవంవల్ల అర్థికరంగంలో రాజకీయరంగంలో విద్యారంగంలో ఆనేక మార్పులు నచ్చాయి అంతవరకూ పార్టీ నియమించిన వ్యక్తి చేతిలో వున్న ఫ్యాక్టరీ నిర్వహణ కార్మికుల సమష్టి యాజమాన్యం చేతిలోకి వెళ్ళింది [మ విభజనలో అనేక మార్పులు సంభవించాయి ఈ విష్ణవ ,పభంజనం దాదాపు పదేళ్ళు కొన సాగింది. 18?8లళో మావో మరణం తర్వాత ఆది క్షీణించిపోయింది. అంతరించిన ఆంతర్జాతీయ శిబిరం :

అంతర్జాతీయోద్యమంలో సోవియట్‌ విధానాన్ని తన సైద్ధాంతిక ధోరణితో త్మీపంగా ఎదిరిస్తూ రెండో దృక్పథానికి నాయకత్వం పహించిన మావో మరణంతో వైనా పార్టీలో, తద్వారా అంతర్జాతీయ ఉద్యమ ధోరణిలో త్మీవమైన నంచలనం బయలుదేరింది. చైనాలో కూడా మితవాదులదే పె చేయి అయి పార్టీ నాయకత్వాన్ని స్వాదీనం చేసుకుందని వరమాన మార్క్సిసు ఆర్థిక విశ్లేషకుల అభిపాయం. 12 అంటే రష్యా వ్‌ రోరణిలో నడుసోందని చైనా విమర్శించిందో ఆదే ధోరణిలోకి తనుకూడా (ప్రవేశించిందని ఆర్థం

తెలుగు కవిత్వం'పె మార్క్సిజం వభావం రికి డంతో అంతర్జాతీయంగా కమ్యూనిస్టు ఉద్యమంలో మితవాద ధోరణులు పూర్తి బలాన్ని సంపాదించాయని భావించవచ్చు. అయితే రష్యాలో మితవాద ధోర ణులు (పారంభమైనపుడు (వపంచవ్యాప్తంగా ఉద్యమం రెండుగా. చీలి పోయింది ఇప్పుడిక రెండు మూడవుతాయా రెండు రెండుగానే వుంటాయా లేక ర0డూ ఒకటవుకుండా అన్నది చర్మితే నిర్ణయ్రంచాలి-

సోషలిస్తు ఉద్యమంలో కూడా 'పెట్టుబడిదారులదే పె చేయి కావడం ఈ పరిణామాలకు పునాది. విష్ణవాలు విజయవంతం అయినా కూడా సమా జంలళో ఆ భావాలు పూర్తిగా ఓడిపోలేదని ఆర్థం. ఉత్పత్తి సాధనాలు సంపూ రిగా సమాజపరం కాలేదన్నది కారణం. ః

అంతర్జాతీయ ఉద్యమంలో ఈ పరిణామాలు సంభవిసున్న వృటికి (పపంచవ్యావ్తంగా పీడిత సజల పోరాటాలు నానాటికీ ఊత్మీవమౌతూనే వున్నాయి, (వతి దేశంలోనూ విప్పపకర పోరాటాలు చెలరేగుతున్నాయి. మానో మాటల్లో

• దేశాలు స్వాతంత్యాన్ని, జాతులు విముక్తిని, _పజలు విష్ణవాన్ని కోరు శున్నారు ఫిలిప్పైన్స్‌, కంపూచియా, బర్మా, అ ష్టనిస్తాన్‌, పాకిస్తాన్‌, బంగ్దాదేశ్‌లలో శ్రీలంక, ఇరాన్‌, పెరూ మరియు ఇతర లాటిన్‌ ఆమెరికా దేళాగ్లోనూ. అఫికాఖండం చీలీ దష్షిణ్మాఫికా, నమాబియా, పోలండ్‌, మరియు ఐరోపా దేశాల్లో-దోపిడి ఎక్కడ ఉంటే ఆక్కడ (ప్రజలు, కార్మికులు,రై తులు, మేధావులు (ప్రజాస్వామ్యవాదులు పోరాటాలు చేస్తూనే వున్నారు. హెయుధ తిరుగుబాట్లు చేస్తూనే వున్నారు, అమెరికన్‌ స్మామాజ్యవాదానికి జాతీయ పెట్టు బడిదార్లకు వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు జ్వాలలు 1పపంచమంతటా విస్తరించు కున్నాయి.

(పపంచ వ్యాప్రంగా పలుదేశాల్లు "పెల్లుబుకుతున్న ఈ స్థితిలో అఖరి విముక్తి ప్రాంతాన్ని కూడా కోల్పోయి (ప్రపంచ సోషలిస్తు ఉద్యమం తాక్కా లిక ఓటమికి గురై నప్పటికీ స్మామాజ్యవాదం యింతకు మున్నెన్నడూ ఎరు గని నంషోభంలో కొట్టుమిట్టాడుతున్న ఈ దళలో _నవంచ సోషలిస్టు విష్ణవం ఈ ఓటమిని అధిగమించి పురోగమిసుందా ॥ అన్నది, భవిష్య త్తే నిర్ణయిస్తుంది.

భారత కవ్యూనిస్తు క

ఉద్యవు చరిత

క్షేర్ట్మి 7 అక్టోబర్‌ మహా విష్ణవం (ప్రపంచ (శామిక పజల తొలి విజయం, దోపిడి వీధానంపై మార్క్సిజం సాధించిన ఘన విజయమది. స్వాతం్యత్యం కోసం పోరాడుతున్న వలస దేశాల (ప్రజలకు రష్యా [శామికుల విజయర వెంతో ఊ ర్తేజాన్నీచ్చింది. విష్ణవం విజయవంతమైన వెంటనే లెనిన్‌ [_శామిక నీయంతృత్వ రాజ్యాధికార వేదికపై నుండి (పకటించిన శాంతి (పతిపాదన, ముస్టీం జాతులకు స్వయంపాలన నిర్ణయాధికార (వశిపాదన వలస దేశాల్లోని వీముక్తి ఉద్యమాల నాయకులను ఎంతగానో ఆకర్షించాయి. వివిధ వలస దేశా ల్లోని జాతీయవాడులు, విష్ణవకారులు తమ దృష్టిని సోవియట్‌ రష్యావేపు సారించారు. తంతవరకూ దాదాపుగా యూరప్‌ దేశాలకే పరిమితమై వున్న కమ్యూనిస్టు భావాలు, వర్గపోరాట సిద్ధాంతం (ప్రపంచమంతటా వ్యాపించాయి భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమ నాయకత్వం కూడా రష్యా పిష్ణవ విజయం తర్వాతే మార్క్స్సెజంపట్ట ఆకర్షితులయారని చెప్పవచ్చు.

వలస పాలనకు వ్యతిరేకంగా భారత (పజానీకంలో రగుల్కౌన్న నిప్పు 1657 లో సీపోాయిల తిరుగుబాటు రూవంలో భస్లమంది, ఈ పోరాటాన్ని మార్క్స్‌ ఆత్యంత ఆసక్తితో వరిశీలించాడు. పథమ భారత స్వాతంత్య నం[గ్రామాన్ని ఆయన ఏక్షాగ చిత్తంతో అధ్యయనంచేసి అనేక వ్యాసాలు రాశాడు. సీపాయిల తిరుగుబాటుకు ఏకైక కేర్యదీక్సత సైనికాధికార కేర్యదం లేకపోవడం భూస్వామ్య నాయకత్వ విశ్వాస ఘాతుకత్వం, (పజల్గ్లోవున్న

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (ప్రభావం తగ్‌ కుల, మళ్ళ, తెగల వైషమ్యాలు ఓటమికి (పథాన కారణాలని ఆయన అన్నాడు! ఈ తిరుగుబాటు జరిగిన వెంటనే వరిపాలనాధికారం త్తూర్చు ఇండియా కంపెనీ చేతుల్లోంచి బిటిష్‌ రాజరికానికి మారిపోయింది. అపుడపుడే మనదేశంలో విదేశీ పెట్టుబడి మొగ్గలు వేస్తుంది. కార్మికులు అనే కొత్తవర్గరి రూప్తురేఖలు దిద్దుకుంటో ంది. తిరుగువాటువల్ల ఏర్పడీన చిక్కులు ఆదధిగమించఢానికి, పెట్టఒడి కేంద్రీకృతం అవుతుండటంవల్ల వ్యాపారం మూడు పూవులు ఆరి కాయలుగా వెలగడానికి, ముడిసరుకుల రవాణాకు ఉత్పత్త యిన సరుకుల అమ్మకానికి రవాణా సదుపాయాలను విస్తృత మొనర్చాల్సిన అవసరాన్ని బిటిష్‌ పభుత్వం గుర్తించింది. 1858 లో [ప్రారంభమైన రైల్వేల నిర్మాణం ఊదగుబాటు తర్వాత మరింత వేగంతో సాగింది. రైల్వేల (పవేశంతోనే మన దేశంలో అధునిక (శ్రామిక వర్గం పుట్టింది రైళ్ళు నడవడానికి భారీయం[త్రాలు కదలడానికి బొగ్గు అవసరం. పెద్ద పెద్ద గనుళ్లో బొగ్గు తవ్వకం ఆరంభ మైంది. అంతకుముందే 1689 తో అస్సాంలో మొట్టమొదటి టీ కంపెనీ 1854 లో కలకతాలో మొట్టమొదటి జనుపనార మిల్లు, అదే సంవత్సరంలో బొంబాయిలో నూలుమిల్లు ఏర్పావటైనాయి 18న శతాద్దాంతానికి కలకత్తా బొంబాయి, ష్మదాస్‌లాంటి పెద్ద నగరాలు విస్తరించి, రేవులు అభివృద్ధి చెంది కారత (ామికవర్షం ఒక సంఘటిత శక్తిగా రూపొందింది

థారత (ప్రజల అజ్ఞానం నిరక్షరాస్యత, మూఢవిశ్వాసాలు విదేశీ పాల కుల దోపిడికి మరింత తోడ్చాటునిచ్చాయి. అందువల్లే వివిధ యూరప్‌ దేశాలు విష్ణవాలకు సమాయత మౌతున్న దశలో మనం సంస్కరణల అభిముఖంగా వయనించాం. 19వ శతాబ్దం చివరలో దేశమంతటా సంస్కరణోద్యమావ త్మీవత హెచ్చింది. తమ అధికారాన్ని, పాలించే హక్కును (ప్రశ్నించడం జరుగలేదు కనుకనే బిటిష్‌ పాలకులు ఈ సంస్క్రరణోద్యమాలను (పోత్స హించారు. అపుడపుడే చైతన్యమౌతున్న బారత మేధావి వర్గాలు ఈ విష యంజో. (విటిష్‌ పాలక వర్షాలను మెచ్చుకోలేకుండా ఉ్రీండలేకపోయాయి. మార్క్స్‌ జీవిత కాలంలోనే భారత కార్మికవర్గం గణనీయంగా అభివృద్ధి- చెందినవ్పటికీ మనదేశ పరిస్థితులను (శామికవర్గ దృష్టితో ఆయన (వశ్యేకంగా జ్రధ్యయనం _ చేసినప్పటికీ, ఇంగ్లండ్ష్‌ల్రోనే నివసించి నప్పటికీ ఆయన మరణం తర్వాత ప్రాతికేళ్టకుగాస భారత భూభా

క్క డా యం. రవీంద్రారెడ్డి గంపై మార్క్సిజం, సోషలిజం అనే మాట వినవడకపోవడం ఆశ్చర్యమే అందుకు కారణం మనదేశ సామాజిక, రాజకీయ పరిస్ట్‌తులేనని సరిపెట్టుకోక తప్పదు నిర్మాణరీత్యా శామిక వర్గంలో ఆ వర్ష నంప్రదాయాలు కొరవద డమేనని మరో సందర్భంలో యం,యన్‌. రామ్‌. చెప్పిన మాటలను ఆన్వ యించుకోవచ్చు.

భారత [శామికవర్గ అవతరణతలో యిమిడి ఉన్న ఈ విలషణమే ఆ

వర్గంలో ఆధునిక దృక్పరం, రాజకీయ చైతన్యం అభివృద్దిపర్చుకోవ

డానికి అవరోధంగా పరిణమించాయని భావించాలి ఈ పరిస్థికులను

సహెవకాశంగా తీసుకుని భారత పెట్టుబడిదారీ వర్షం (శామికులలో

సంస్కరణ భావాలను (ప్రవేశపెట్టాయి. ?2 తొలి కార్మిక సంఘాలు

(బ్రహ్మ సమాజ సభ్యులైన శశిపాదడ బెనర్జీ కలకత్తాలో “వర్కింగ్‌ మెన్స్‌ కబ్‌” ఆనే సంస్థను స్టాపించి (శామికులకోనం (్రత్యేకంగా “భారత శ్రమ జీవి" (1874) అనే పతికను నడిపారు. 1664లో లోకుండే బొంబా యిలో మిల్లు కార్మికుల సమావేశం ఒకటి ఏర్పాటుచేసి సంస్కరణల దృష్టితో కొన్ని డిమాండ్డను యజమానుల ముందు (ప్రవేశ పెట్టాడు (కామిక వర్షంలో సంస్క్రరణవాదులు ఈ ప్రయత్నాలు చేస్తున్న సమయంలో ఆక్కడక్క-డా చెదురుముదురుగా (శ్రామికుల వాస్త వ పోరాటాలు (ప్రారంభమైనాయి. పనిగంటల తగ్గింపుకోసం, “సెలవుదినాలకోసం, దకారీల బెడద నిర్మూలించడంకోసం ఈ పోరాటాలు జరిగాయి. వీటి ఫలితంగా 1891లో వనిగంటలను నిక్తేశిసో ఫ్యాక్టరీల చట్టం వచ్చింది. లం విచ్చ్శితమైన విషయం ఏమంటే పనిగంటల తగ్గింపుకోసం చికాగో

కార్మికుల మే డే పోరాటానికి 24 సం లు ముందుగా ధారత రైల్వే కార్మి కులు 1662 ఏపిల్‌, మేలో హౌరా స్రేషక్‌ దగ్గర ర్‌ గంటల పనినికోరుతూ సమ్మె చేశారు రికార్లయినంతవరకూ మనదేశంలో (శామికులు చేసిన మొదటి సమ్మె యిదే. శైశవ దశలోనే భారత (శొమికవర్గం ఈ సమ్మె చేయడంవల్ల దాంట్లో నిర్మాణ చైతన్యపరమైన లోపాలు వ్యక్త మైనాయి. 1880 నుండి 1890 వరకు బొంబాయి, మదానుల్లో పాతిక సమ్మెలు జరిగాయి. ఆయినప్ప టికీ శ్రామికులు యింకా సంఘటిత శక్తిగా ఏర్పడలేదు

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (ప్రభావం కి? 1005 లో బెంగాల్‌ విభజన, స్వదేశీ ఉద్యమం జాతీయ కాం్యగెస్‌ నాయకత్వం అతివాదుల చేతుల్లోకి రావడం (శ్రామికులు సంఘటిత శక్తిగా రూపొందడానికి తోడ్పడ్డాయి జాతీయోద్యమానికి, కార్మికోద్యమానికి కొన్ని సంబంధాలు ఏర్పడ్డాయి. ఆదే సంవత్సరం దేశంలో అనేకచోట్ల సమ్మెలు జరిగాయి. ఈ సమ్మెలను (ప్రోత్సహించిన వారందరూ జాతీయోద్యమంతో (ప్రత్యక్ష సంబంధం ఉన్నవారే. 1805 లో రష్యా బూర్జువా (వజాస్వామి ఏిష్ణవంలో ఆదేశ (శ్రామికవర్గం చేసిన సార్మ్యతిక రాజకీయ సమ్మె (వభావం 1908 లో బొంబాయి కార్మికుల సమ్మెపై పడిందనే చెప్పాలి. మనదేశంలో (శ్రామికులు చేసిన తొలి రాజకీయ సమ్మె యిదే. తిలక్‌ను దేళ్ళదోహ నేరం కింద అరెస్టు చేసినందుకు నిరసనగా ఈ హర్తాళ్‌ జరిగింది ఈ సమ్మె లెనిన్‌ దృష్టిని ఆకక్షించింది.3 ఈ సమ్మెలో లక్షలాది కార్మికులు పాల్గొన్నారు. పోలీ సులతో, సైన్యంతో వీధి షోరాటాలు కూడా జరిగాయి... దొదాపు 200 మంది (శ్రామికులు చనిపోయారు 20వ శతాద్ది పతమ దశాబ్దం రాజకీయంగా కారత (పజలను సంఘ టిత మొనర్చిందని చెప్పవచ్చు. ఆసేతు హిమాచలం స్వదేశీ ఉద్యమానికి బాసటగా నిల్చింది. ఈ దశాబ్దంలోనే రెండో అంతర్జాతీయ కమ్యూనిస్తు సంస్థ సమావేశాల్లో మొదటిహెరిగా భారతీయులు పాల్గొన్నారు. దాదాభాయ్‌ నౌర్యో (అమ్‌స్టర్‌డాం, 1904) - మదాం కామా, ఎస్‌ అర్‌. రాణా (స్టట్‌గార్డ్‌, 1907 విలియన్‌ ఆయ్యర్‌, క్యామ్‌జీ కృష్ణవర్మ (కోపెన్‌ హెగేన్‌ 1810) లు సమా వేశాల్లో పాల్గొన్నారు.* ఆయితే వీరెవరూ. తర్వాత మనదేశంలో కమ్యూనిస్తు ఉద్యమ నిర్మాణానికి పూనుకోలేదు. ఆ పని చేసింది మొదటి (వపంచ యుద్ధాని కంటె ముందు విదేశీ పభుత్వాల సహాయాన్ని కోరుతూ. వివిధ దేశాల్లో (పవాస జీవితం గడపడానికి వెళ్ళిన దెరరిస్తులే. వీరికి ఖిలాఫత్‌ ఉద్యమంలో భాగంగా దేశం వదలిన మహజర్దు తోడు కలిశారు. రష్యా విష్ణవంతో (వభావిశులై కమ్యూనిన్ను భావాలనట్ల ఆకర్షితులై న భారతీయులు ఐదు రకాలు. 1. (ప్రవాస భారత విన్దవకారులు రి రష్యా విష్ణవంకంటబె ముందే కమ్యూనిస్తులుగా మారినవారు కి. ఖిలాఫత్‌ ఉదరి మంలో భాగంగా భారతదేశం వదిలిన మహజర్లు, ఓ. అఖిలభారత కాంగ్రెస్‌ లోని అతివాదులు, రీ. రష్యా విష్ణవ విజయంలో ఆకర్షితుబ్చ మార్కో చేరిన

రికి డా యం. రవీంధదారెడ్డి భారతీయులు తిలక్‌ 181% లో [ప్రారంభించిన హోమ్‌రూల్‌ ఉద్యమం ప్రభుత్వానికి కంటక 1పాయమైంది. ఆ సంస్ధ ఆధ్యకురాలు ఆనీవీసెంటును నిర్భంధించారు. దేళంలో 'చరరిస్ట్‌ (గూపుల కార్య్యకమాలు ఎక్కువైనాయి. అలాగే వారిపై అణచివేత కూడా ఎక్కువైంది. ఫలితంగా నిర్భంధాన్ని తప్పించుకోవడానికి యుద్ధ పరిస్థితిని తమకు అనుకూలంగా వినియోగించుకోవ డానికి అనేకమంది టెరరిస్తు (గూపుల నాయకులు దేశం వదిలారు. వీరిలో చాలామంది (బిటిష్‌ శ్యతువులై న జర్మనీ తదితర దేశాలు తమకు ఆర్థిక, 'సెనిక సహాయం అందిస్తాయని ఆకలు పెంచుకున్నారు. ఇలా విదేశాల సహో యాన్ని కోరుతూ భారతదేశం వదలి వెళ్ళినవారిలో రాజా మహేం్యద (ప్రతాప్‌, మహమ్మద్‌ బరకళశుల్దా ఆచార్య మండాయం వతివాది భయంకర తిడదమల, అబ్దుల్‌ రబ్‌ పెషావరీ, పాండురంగ కంకోజి ముఖ్యులు. చాలాకాలం కించే (బతుకుదెరువు కోసం ఆమెరికా చేరిన భారతీయులు 1918 లో పహరదయాళ్‌ నాయకత్వంలో గదర్‌ పార్టీ'ని స్థాపించారు ఈ పార్టీ పలు విదేశాల్లో స్థానిక కేంద్రాలను కూడా ఏర్పాటు చేసింది. జర్మనీ సహాయం కోరుతూ బెర్దిన్‌ చేరిన రాజా మహేం్యద |వతాప్‌ జర్మనీ తరపున ఆప్షనిస్తాన్‌ రాయబారం వెళ్ళి అక్కడ స్థానిక భారతీయులతో ఇతర విష్ణవకారులతో కల్సి 915 డిసెంబర్‌ 1న కాబూల్‌లో పవాస భారత 1వభుళ్వాన్ని ఏర్పాటు చేశాడు. ఈ (వభు శ్వానికి మహేంద (పతాప్‌ అధ్యమవుడుం బర్కతుల్లా (ధాని. మహమ్మద్‌ వలీఖభాన్‌, మహమ్మద్‌ బషీర్‌, పిళ్లై మొదలైనవారు మంత్రులు. ఈషపభుత్వ౦ ళో గదర్‌పార్తీ సభ్యులు, బెర్జిన్‌ కమిటీ సభ్యులు, ముస్పి నాయకులు భారత జాతీయ కా౦[గెస్‌ అతివాదులు నభ్యులుగా వుండేవారు. సరిహద్దుల్లో ఉన్న స్వతం్యత తెగల పజల సవా యంతో జష్షన్‌ పభుత్వ సహకారంతో భారతదేశంలో విస్ణవాన్ని ప్రారంభిం చాలన్నది (ప్రవాస కారత (పళుత్వ పథకం. దానికోసం వారు అప్పటి ఆప్షన్‌ [వభుత్వంతో జృప్పంద్వం క్రూడా క్తుదుర్చుక్షున్నారు. అంతేకాదు - ఆర్థిక, చెనిక సహాయంక్షోసం వారు రష్యా జార్‌ చృక్టవర్తితో కూడా సంబంధాలు వళ్చాటు చేసుకోవడ్గానికి ప్రయత్నించారు. 916 లో _మహ్రేంద్ర (వతాప్‌ గెండు బృందాలను రష్యా పంపారు. అయ్లుతే జార్‌ [పభుత్వ అధికారులు వారిని నిర్భంధించి (బిటిష్‌ (వభుత్వానికి అప్పగించారు.

తెలుగు కవిత్వంయై మార్క్సిజం (వథావం క్రి అళ్టోబర్‌ విష్ణవం జరిగినవెంటనే రాజా మహేం్యద (వశాప్‌ రష్యాలోని టర్కిస్థాన్‌ అధికారులకు అభినందన సందేశం పంపారు. ఆందులో సోవియట్‌ నాయకులను కలుసుకోవడానికి ఆసక్సిని (ప్రకటించారు. [పతిగా టరి (స్తాన్‌ అధికారులు రాజా మహేంద పతాప్‌ను రష్యాకు ఆహ్వాసీంచారు. రష్యా నూ తన ,పభుక్వాన్నీ అభినందించి వారి ఆహ్వానం అందుకున్న థారతీయు లలో రాజా మహేంద్ర (పతాప్‌ మొదటివారు. ఫిబవరి 1916లో ఆయన తాష్కెంట్‌ మీదుగా పెటో[గాడ్‌ చేరి సోవియట్‌ అఆత్యున్నతాధికారులను కలీసారు. ఆ తర్వాత 1919, 1920, 1921 అలో ప్రవాస భారత (వతి నిధి వర్గాలు సోవియట్‌ రష్యాను సందర్శించి అక్కడ చొలాకాలంపాటువుండీ స్టానిక భారతీయులతోకల్సె వనిచేశాయి. అంజేకాదు నూతనంగా ఏర్పడిన సోవియట్‌ (వ్రభుత్వానికి ఆప్ట్రనీహ్హైన్‌కు మధ్య సంబంధాలు ఏర్పాటు చేయ డంలో వతు చాల కృషిచేశారు. _పవాస భారత పభుత్వ _పధానమంతి మహమ్మద్‌ బర్క-తుల్లా మాస్కోలో ఆప్ల నిస్తాన్‌ అనధికార (పతినిధిగాకూడా పనిచేశారు ఆయన లెనిన్‌ను 1819 మే 7 న కల్పుకున్నారు. సరిగ్గా ఆ సమయంలోనే మూడో ఆస్టన్‌ యుద్ధం హైరంభమైంది పెటటోగాడ్‌ నుండి టెర్జి న్‌ వెళ్ళిన రాజామహేంధద్ర (ప్రతాప్‌ ఈ అవకాశం సద్వినియోగం చేసుకోవా లని మాస్కోటచేరి లెనిన్‌ను కల్సుకున్నారు. ఆయన వెంట ఆచార్య పతివాది తిరుమల, అబ్బుల్‌రనీ వున్నారు. సావియట్‌ -ఆేన్‌ దేళాలు రెండు కల్సి [బెటిష్‌ ఇండియామై దాడిచేసే దాన్ని విముక్తి చేయాలన్నది వారి కోరిక. ఆంతర్జాతీయ కమ్యూనిస్పు (పచారసంస్థ తరప్పన 1018, 1920్లో బర్కతుల్లా సువిశాల రష్యాలోని ముస్లిం (పజలునివసించే (ప్రాంతాల్లో ్నవచార కార్యక్రమం నిర్వహించాడు. నూతన సోవియట్‌ (వళుత్వానికి అనుకూలంగా వారిమద్దతును సమీకరించడరిరో ఆయన చాలోక్ళషిచేశాడు అయితే అప్పటివరకు ఆయన కమ్యూనిస్టుకాలేదు. ఆయన చాలా పుస్త కాలురాకారు. విల్సన్‌ మరియులెనిన్‌ ,” “కమ్యూనిస్టు భావాలు," ఇస్టామిక్‌ పజొతం్యతం ” *%ప్రాచ్య విధానం," కమ్యూ నిజం - ఇస్టాం' ఆందులో ముఖ్యమైనవి. మాస్కోలో వున్న కాలంలో (ప్రవాస భారత్మపభుత్వంలోని సభ్యులదృక్పధంలో చాలా మార్చువచ్చింది. బర్మతుల్లా ఆతసే తనుచరులు మెల్లమెల్లగా కమ్యూనిస్టు బాదాలవేపు ఆకర్షితులయ్యారు. పీరి భావాలను మలచడంలో అంతర్జాతీయ కమ్యూనిస్టు పచార సంస్థ

శీ0 డా యం. రవీం[దారెడ్డి (సోవింటక్మ్‌పాఫ్‌) వభావం చాలావుంది.

“సోవింటర్‌[పాప్‌' తరపున పనిచేయిడానికి ఆసక్తిని [పకటిస్తా ఐదు గురు భారతీయులు 1919 చివరలో కాబూళ్‌నుంచి సోవియట్‌ ఆధికారులకు వర్తమానం పంపారు. వారు ఫ్మిబవరి 1980 లో తాష్కెంట్‌ చేరారు. అదే సమయంలో పవాస భారత 1సభుత్వం తరవున 'సెవింటర్మ్‌పాప్‌ తో పని చేయడానికి బర్కళుల్డా నాయకత్వంలో ఐదుగురు సభ్యులు ముందుకువచ్చారు ఈ 10 మంది కలిసి వ్మపిల్‌లో 'సావింటర్‌[ప్రాప్‌' లో హిందూ కమ్యూనిస్టుల విభాగాన్ని ఏర్పాటుచేశారు ఈ విభాగం భావిగతిన భారత కమ్యూనిస్తు పార్టీ ఏర్పడటానికి తోడ్చడిందని చెవృవచ్చు. వీరు విదేశాల్లో పనిచేస్తున్న భారత సైనికుల్లో కమూ?నిస్టు భావాల్యపచారానికి తోడ్చడ్నార్లు. తమవిభాగం తరపున కార్యాచరణ వధకాన్ని (ప్రకటించారు. సోవియట్‌ రాజ్యాధికారం అంటే ఏమిటి? భారత సోదరులకు విజ్ఞప్తి మొదలైన పుస్తకాలు (పకటించారు- “జమీందార్‌” అనేపేరుతో వారవతికను కూడా [పకటించారు.

190920 జూలై 2 న కాబూల్‌ను౦డీ అబ్బుల్‌ రబ్బీ, (ప్రతివాది ఆచార్యల నాయకత్వంలో ఇండియన్‌ రివల్యూషనరీ ఆసోసియేషన్‌ సభ్యులు 98 మంది తా ష్కెంట్‌ చేరుకున్నారు. ఈ సంస్థను అబ్బుల్‌రబ్బీ 1880 జనవరి నెలలో స్థాపించారు. కాబూల్‌ కేం్యదంగా కాబూల్‌లో కార్యకలాపాలు సా గించాలన్నది వారిఉద్దేశం ఆయితే ఆ 4న్‌ (పభుత్వం అందుకు తిరస్కరించడంతోవారు రవ్యా చేరుకున్నారు. ఆగస్టులో సభత్వం అందుకు తిరస్కరించడంతో వారు రష్యా చేరుకున్నారు, అగస్టుతో వీరు తమ రాజకీయ కార్యకమాన్ని (ప్రకటించారు. వ్యూహంలో, రచనల్లో వీరిలో సోషలిస్టు భావాలు కనిపించినా ఆత్యధికులు శ్మీవజాతీయ వాదులుగానే వుండిపోయారు.

తొలి భారత కమ్యూనిష్టులు

రెండో అంతర్జాతీయ కమ్యూనిస్టు సంస్థ స్టట్‌గార్జ్‌ సమావేశంలో తారతదేళశం తరపున పాల్గొన్న మదాం కామా (ఫెంచీ సోషలిస్టు పార్టీలో సభ్యురాలు లండన్‌లో అరెస్టు కాకుండా తప్పించుకున్న (1910) వీరే్యద నాథ్‌ ఛటోపాధ్యాయ కూడా ఈ పార్టీలో సభ్యుడే ఆయనకు రష్యా నాయకుడు కోమింటర్న్‌ సభ్యుడైన మైఖెల్‌ పావ్‌లోవిచ్‌తో కూడా సంబంధాలుండేవి. పావ్‌లోవిచ్‌ (ఫ్రాన్స్‌లో వున్న భారత విష్ణవకారులకు కమ్యూనిన్న రాజకీయాలు

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం [ప్రభావం డీ నేర్చేవాడు. (ఫెంచ్‌ సోషలిస్టు పార్టీ వలన విధానంపై స్పష్టమైన వైఖరి చీసుకోనందుకు నిరసనగా వీరేంద్రనాథ్‌ ఛటోపాధ్యాయ ఆ పార్టీని వదలి బెన్టిన్‌ వెళ్ళారు. అప్పటికే అక్కడికి చేరివున్న భారత విష్ణవకారులతో కల్పి ఇండియన్‌ రివల్యూషనరీ కమిటీ అనే సంస్థను నెలకొల్పారు. దీంట్లో (ప్రవాస విష్ణవకారులందరూ వుండేవారు.

జర్మనీ తరపున లభిస్తుందనుకున్న సహాయం దొరకదని తేలిపోగానే (ప్రవాస విప్లవకారుల చృష్టి ఆప్పుడే (శ్రామికవర్గ విజయం సాధించిన రష్యాపై పడింది. మాగ్కోో ప్రభుత్వంతో సంబంధాలు "పెట్టుకోడానికి వారు తమ బెర్జిన్‌ కమిటీ శాఖను ఒకదానిని- 1917 లో స్టాక్‌వాంలో తెరిచారు. బెర్జిన్‌ నుంచి అప్పటి పరిస్థితుల్లో ఆ వని సాధ్యంకాదు. వీరితో చాలామందికి పశ్చిమ దేశాల సోషలిస్టులతో సంబంధాలు ఏర్పడినా వీరి దృక్పఠాల్లో మ్మాతం యింకా అతివాద జాతీయ దృష్టి వీడలేదు.5 అక్టోబర్‌ విస్షవంకంటె ముందే కమ్యూనిస్టు భావాలపట్ల ఆకర్షితులై న వారిలో మానవేం్య్రనాథ్‌రాయ్‌ (1889. 1984) ముఖ్యులు. బెంగాల్‌ విష్ణవకారుల రహస్యసంస్ల అనుశీలనా సంస్థ లో రాయ్‌ సభ్యుడు. 1915 లో ఆయన తమ సంస్థ తరపున ఆయుధాలు సంపా చెంచి భారతదేశం తరలించడానికి విదేశాలకు బయల్లేరి వెళ్ళారు. జావా- కొరియా, జపాన్‌, చైనా దేశాలను సందర్శించి 1916లో ఆయన ఆమెరికా చేరుకున్నారు. అక్కడే ఆయనకు మార్క్సిజంతో పరిచయం ఏర్పడింది. యం,యన్‌ రాయ అసలుపేరు నరేం్యధనాధ్‌ భట్టాచార్య అయితే అమెరికన్‌ పోలీసుల బెడద తప్పించుకోడానికి తన పేరును మానవేం్యదనాధ్‌ రాయ్‌గా ఆయన మార్చుకున్నారు. ఆమెరికానుండి ఆయన మెక్సికో వెళ్ళారు. అక్కడ సోషలిస్టు పార్తీలో చెరారు మెక్సికో కమ్యూనిస్టు పార్టీ షపతినిరధిగా ఆయన 'రెండో ఇంటర్నేషనల్‌ సమావేశంలో పాల్గొన్నారు.

మరో బెంగాలీ విష్ణవకారుడు అబనీ ముఖర్తీ 1916 లో అరెస్టయి సింగపూర్‌ జై లునుండి 1917 లో తప్పించుకుని సుమ్మఠా, జావాలలో కొద్ది కాలం తలడాచుకుని అక్టోబర్‌ విష్ణవ వ్నార్తవిని వచ్చి కమ్యూనిన్టులతో సంబం ధాలు కలుపుకుని 1080 లో హాలండ్‌, బెర్దిన్‌ల మీదుగా మాస్కో చేరుకున్నారు. అప్పటికే ఆయన తనకు శాను కమ్యూనిస్టుగా ప్రకటించుకున్నాడు. అదే సమయంలో పతివాటి ఆచార్య, అబ్బల్‌ రవీ తమను తాము కమ్యూనిస్టులుగా

శీల డా యం రవీంద్రారెడ్డి (వకటించుకుని కాబూల్‌ నుంచి మాస్కో చేరి వున్నారు

కమ్యూనిస్టు ఇంటర్నేషనల్‌. రెండో కాంగెస్‌లో దాదాపుగా ఆప్పటికే క్షమ్యూని స్పలమని (పకటించుకున్న విప్పవకారులందరూ పాల్గొన్నారు. యం, యన్‌.రాయ్‌ ఆయన బార్య ఎవెలిన్‌ రాయ్‌ ఆబ) ముఖరి (పతివాది ఆచార్శః మహమ్మద్‌ షరీఫ్‌ అందులో ముఖ్యులు పిరందరిలో యం.యన్‌ రాయ లెనిన్‌కు సన్నిహితంగా వచ్చాడు జాతి వలపపై యం యన్‌. రాయ నమ ర్పించిన అనుబంధ రీసిస్‌ను కోమంటర్న్న్‌ కొన్ని సపరణలళతో ఆమోదించింది

మనదేశ జాతీయోద్యమం పై అక్షోబర్‌ విష్ణవ _పభావం గణనీయంానే ఫడిందని భిటిష్‌ పాలకులు (గ్రహించారు ఆండునే మూడో ఆప్షన్‌ యుడ్డాన్ని పురస్కరించుకుని దేశంలో సోవియట్‌ వ్యతిరేక దుమారాన్ని రెచ్చగొట్టారు. బోల్షివిక్ష్కులు ఆవ్షనిస్తాన్‌ మీదుగా భారతదేశంకపై దండెత్తబోతున్నారని దేశరషణకై తమతో సహకరించవల్సిందని మన ఊజాతీయ నాయకులను ఆర్థింఛారు. ఆయితే వారెవరూ ఈవిషయం నమ్మలేదు పై "పెచ్చు నిరంకుశ షాలన'పై (శామిక్తుల విజయంగా ఆక్టోబ్రర్‌ విష్ణవాన్న వారు పరిగణించారు. గాంధీ, బిపీన్‌ చం్యదపాల్‌ లాలాలజ్‌పత్‌రాయ్‌ వాలగంగాధరతిలక్‌ సింార వేల్లు చెట్టియార్‌ తదితరులు ఆక్టోబర్‌ విప్ణవాన్ని ఆనేక విడాలా ర్లాఘించారు. ఇది చూసి (బిటిష్‌ పాలక వర్గం ఆంతవరకూ ఆరాచక వాదులని విల్ళిన భారత బె్యరరిస్టులను, భారత బోల్షివిక్‌ లని పిలవడం మొదలు పెట్టింది ఏహార్‌, బెంగాల్‌ లలో జమీందార్డకు వ్యతిరేకంగా చెలరేగిన తిరుగుడాట్టను కమ్యూనిస్టు తిరుగుబాటులని ముదవేసింది. యుద్దం సృష్టించిన ఆర్థిక అరాచక పరిస్టీలి దేశంలో యింకా కుదుటపడలేదు. ఉత్పత్తులు పడిపోయి కార్మికులు నిర్మాశయు లయారు. 191% లో బొంబాయి జౌళి కార్మికులు నెలరోజులపాటు. సమ్మె చేశారు. (పభుత్వం నిర్బంధ హస్తం చాచింది. విచారణ లేకుండా జైళ్ళలో కుక్కే అధికారం. యిచ్చే రౌలఠ్‌ చట్టం 1919 లో ఆమళల్లోకి వచ్చింది. దానిని నిరసిఘూ ఆసేతు హిమాచలం ఊప్పెనలా కదిలింది. హిందూ ముస్లిం ఐక్యత "పెరిగింది. ఖిలాఫత్‌ ఉద్యమం రూపుదిద్దుకొంది పాలకవర్గ నిరంకుశ విధా నానికి వతాకగా జలియన్‌వాలాబాగ్‌ ఊఉధంతం _జరిగింది డయ్యర్‌ పైశాచిక నృత్యం 8/98 మందిని పొట్టన పెట్టుకొంది. _పజలలో [కోరోన్మతత తలె త్తింది. గాంధీజీ యిక జాగు చేయక నహాయ నిరాకరణోద్యమానికి పిలుపు

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (ప్రభావం కర్రి నిచ్చారు దేశంలో తొలినారిగా అఖిల భారత కార్మిక సంఘాల సమాఖ్య (ఉగాలర్తు ఏర్పడింది. ఆ సంవత్సరం దేశంలో దాదాపు 200 సమ్మెలు జరిగాయి కార్మిక సంఘాల వేదికలపైన, ఖిలాఫత్‌ ఉద్యమ వేదికలపైన రష్యా విస్ణవాన్ని అనేకమంది కాం[గెస్‌ ఆతివాద నాయకులు (వస్తుతించడం జరిగింది. యుద్ధంలో ఓడిపోయిన టర్కీ సుల్తాన్‌ మతాధివత్యాన్ని పునరుద్దరించో లనే డిమాండ్‌తో ఖిలాఫత్‌ ఉద్యమాన్ని చేపట్టి ఆప్టనిస్తాన్‌ మీదుగా టర్కీ చేరాలని వేలాదిమంది ముస్షింలు భారత ' సరిహద్దులను జూన్‌ 1910లో దాటారు అప్పటికే ఆక్టోబర్‌ విష్ణ విజయవార్హను విన్న వీరిలో చాలామంది రష్యా చేరాలని కుతూహలాన్ని పదర్శించారు. ఆప్షన్‌ (వ్రకుత్వం టర్కీ య్యాతకు అడ్డంకులు కల్పించడంతో వీరిలో కొంతమంది టర్కీ=స్ట్రాన్‌ మీదుగా తాష్కెంట్‌ చేరుకున్నారు. కాబూల్‌లో రాజకీయాశయం కల్పిస్తామని ఆప్షన్‌ పభుత్వం చేసిన పకటనకు స్పంచించి సతిహద్దులు దాటిన హ్మ్‌జత్‌ ఉద్యమ సభ్యులు కూడా వీరిలో కొందరు ఉన్నారు. వీరిలో కొందరు శాష్కెైంట్‌లో యం.యన్‌. రాయ్‌ స్థాపించిన మిలిటరీ స్కూల్‌లో. పాల్గొ న్నారు. ఇంకా కొంతమంది రష్యా పునర్నిర్మాణ కార్యకలాపాల్టో కూడా పాళ్గౌన్నారు. ఇలా రష్యా చేరిన వారిలో మహమ్మదలీ 'సెపాసీ, రహమత్‌ అలీఖాన్‌, ఫిరోజుర్దీన్‌ మన్సూర్‌, అబుల్‌ మజీద్‌, మైకత్‌ ఉస్మానీ ముఖ్యులు, కోమింటర్న్‌ రెండో సమావేశంలో ఆమోదించిన తీర్మానాల మేరకు వలసదేకాల్టో ఉద్యమాలను నిర్మించడంలో జాతీయవాదులందరినీ ఒక్షేళాటి పై నడిపించాలన్న దృక్పథంతో యం,యన్‌. రాయ్‌ 1920 'సెపైంబర్‌లో ఆల్‌ ఇండియా రివల్యూషనరీ కాం్యగెస్‌ అనే "పేరుతో ఒక సంస్థను ఏర్పాటు చేసి అప్పటికే తాష్కెంట్‌లో విడిది చేసివున్న విష్ణవకారులను, ఖిలాఫత్‌ మహ జర్లను కల్సి ఒక సమావేశాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. అందులో ఉపన్యసీస్తూ ఆయన ; “ల్తాటదై [సర్రు 70160గ. 29 [౯ 49 ఠీ 6౪640009 01 కెంష్‌ 1216 19 00906గ6త్తీ 29 10 06 శేంళంి ర 2 1606108్ర4038. 606 ₹6 (60మముష9190) ₹201 2160 60 076 00₹ 30690 ౪16 కం? శ విళూంంల ఇల మళళ ఇంగ మ. 609)490గ01 అనరు 211 మం ఇల01100020/ 61లులు1 01 మరే2 తుం 2025 6 0౪76 00%

క్షీర డా యం. రవీందదారెక్డి

0౯6 పెంట ౧16 *6 2 22066 జడే 16 ౪9 2672006 29రే

1 ఖుర్‌ అన్నారు. '

అయితే రాయ్‌ పిడివాదంవల్ల తాష్కెంట్‌లో వున్న యితర శగూప్‌ల భారత విష్ణవకారులెవరూ ఈ కాంగెసలో చెరలేదు. తాష్కెంట్‌లో వున్న కమ్యూనిస్టులు భారత విప్ణవకారులమధ్య తీవ వాగ్వివాదాలు ఇైలరేగాయి" అబ్బుల్‌ రవీ, (ప్రతివాది ఆచార్య. యం యన్‌ రాయల మధ్య వ్లైరుధ్యాలు పొడ సూసాయి. అవి త్మీవతరమై కోమింటర్న్‌ ఆళయానికి (వలన దేశాల్లో శాతీయ వాదులకు, కమ్యూనిస్టులకు మధ్య ఐక్యత) హాని కలిగించే స్థితికి వచ్చాయి" తా ష్కైంట్‌లో భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఖిలాఫత్‌ ఉద్యమంలో భాగంగా భారతదేశం వదిలిన మహజర్లు

తండోపతండాలుగా టర్కిస్థాన్‌ చేరుకున్నారన్న వార్త విన్న యం.యనె. రాయ్‌ భారత కమ్యూనిస్టు షార్టీ నిర్మాణానికి సమయం ఆసన్నమైందని ధాపిం చాడు. అనేక వలనదేళాల్లో అప్పటికే పార్టీలు ఏర్పడి వున్నాయి ఇక ఉద్యమాన్ని నిర్మించి అభివృద్ధి పరచడమే మిగిలింది అనేది ఆతని బావన రాయ్‌ ఉత్సాహం ఎంతవరరూ వెళ్ళిందంటే మహజర్జు తాష్కెంట్‌ చెర కుండానే అయన హడావిడిగా భారత కమ్యూనిన్దుపాన్టీ 1920 అక్టోబర్‌ 17 న ఏర్పడినట్లు ఆధికారికంగా (ప్రకటించాడు అందులో ఏడుగురు సభ్యులు. సమావేశంలో ఆమోదించిన తీర్మానం యిలా వుంది.”

ాంుంకే 6 64120 ౧ంణమలంప ౨20 10 25800 09 ంఓ

17 1920, 0 6 [010౪098 మలు0015 " 1. సెక్‌ న మం, 2 276-

సుజ గలు ఇం 3 త నిందంల 4. [032 160805 5. సేశంసరే

తీ (ఉముంరే డంజరు, 6. వళంటీడే 30480 5 ేర1001 206, 7. శంగడజన/2

వోన్‌. ౨౯267261 ౨420120. 306 6౫౦6 [07 ౧౯౦92108 [0౯ 02061-

6216 ల0అం ఇంజ16 06 66 108015. సేశంపతే 5286 15 0166-

శంకే వంతుగా. ౧౦౦ సంర ౧౦౫0001536 ౨260 2రంగం6 116

పుయ!165 0014064 9 భం గయత సలం జరం081 2064 20661

ఛ2068 10 *0గం 061 2 ౧082006 2600164 10 16 106120 000641-

6౦%.

(34) 2681606806; సెట్‌ ఉంగడజ/2 (ఏతే) ఎడ్‌. 20 56006120/

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (వభావం కీర్‌ రాయ్‌ హడావిడిగా ఏర్పాటు చేసిన ఈ హారీ నిర్మాణపరంగా పటిష్ట మైంది కాదని విమర్శకుల భావన 016 ౧016 1684908 స చెం ₹85 50 100% 9 2 ముం 0 గే60 ఒం6 రం 662౬00 0౯2 ౮011020131 విరు ౪23 10 012 ఈ06 మట. 168- ర ౯016 20213 800 6 ౪ కోర ము మన జ2య0[ట0౪5 1225 [02 ౮౦1౮2 13 09 రల 96౪0 ₹ట0010/ 0760%ల01 00 211 1962 తెంక1669 0 20 మిం 0 [864 06 అలాల లుం6 05 006 0942151000 06 ౧౦౧౫౪ 9ట2గ/ 18 కెశటంంం. 10 6127 ౩201 2మరే 16 ₹29 క్రిం! 10 336 126 అర్దాంరం806 10 [5 92676 జు 9 మహజర్ల వర్గ స్వభావం వరిశీలించకుండా వావి చైతన్యాన్ని గణనలోకి తీసుకోకుండా పార్టీ ఏర్పాటు చేసినందుకు రాయ్‌ నిరుత్సాహం చెందాల్సి వచ్చింది 19821 లో తయారువేసిన ఒక రిపోర్టులో ఆయన యిలా పేర్కొ న్నారు ౧౧66 04 1026 9 1క్రయయు గిం. 612 206 21 ౦6౯169 1001008 10 6౪768 06 20916 అగంణం/ 01601 001001005063 ేడడే 10 2601211360 0౯ 1౦14800840 360ల0ట "020066 206 ఈేం౦ జక 09బుస 46 01ల/ 02016 60 గ9ర8 [00౯ 1420 101101౯ 16412 వీరికోసం మూడు వారాల రాజకీయ శిక్షణ తరగతులను రాయ్‌ తాష్కెంచ్‌లో |పారంభించాడు అయితే మహజర్దు ఏ మ్మాతం ఆసక్తి కన బర్భనందున ఆది కూడ విఫలమైంది ఏడుగురితో ప్రారంభమైన పార్టీ పదుల సంఖ్యకు చేరుకోడానికి రెండునెలలు పట్టింది ఆ తర్వాతే అంటే 1920 డిసెంబర్‌ 20న టర్కిస్థాన్‌ కమ్యూనిస్తుహార్టికి భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఏర్పడినట్టు (ఆలస్యంగా) ఆధికారవార్త తెలిపారు ఈ విషయాన్ని కోమిం టక్న్‌కు 1991 మే వరకూ తెలుపనే లేదు పార్టీ ఏర్పాటు విషయం రివల్యూషనరీ కమిటీ రివల్యూషనరీ అసోసీ యేషన్‌ సభ్యులమధ్య వాగ్వివాదాలకు దారితీసింది (ప్రతివాది ఆచార్య బహి రంగంగా యం యన్‌ రాయను విమర్శించడం మొదలెట్టాడు వీరిద్దరిమధ్య సయోధ్య కుదర్చడానికి టర్కిస్టాన్‌ కమ్యూనిస్టు కమిటీ చేసిన పయళ్నాలు

క్షీర డా యం రవీంద్రారెడ్డి కూడా విఫలమైనాయి. రాయ్‌ మహజర్దను పార్టీలో చేరమని బలవంత పెడ్తున్నా డని ఆచార్య ఆరోపణ, చివరకు కోమింటర్న్‌ కల్పించుకోవల్సి వచ్చింది, 1021లో రాయ్‌, ఆచార్య, అబ్దుల్‌ రమ మాస్కోలో కోమింటర్న్‌ ముందు సమావేశమయారు. వాస్తవ పరిస్థితులను విచారించడానికి 1921 మార్చిలో కోమింటర్న్‌ ఒక తినిధి వర్గాన్ని తాష్కెంట్‌ పంపింది. వ్య క్రిగత విద్వేషాలు, అభ్మిపాయ బేదాలే ఈ ఆరోపణలకు కారణమని ఆ పతినిధివర్గం వెల్లడించింది. అబ్బుల్‌ రఖీ శాతీయవాదాన్ని ప్రచారం జేయాలని వాదిస్తే రాయ్‌ కమ్యూనిజాన్ని ప్రచారం చేశాడని వారు తేల్చారు. ఈ రెండు వర్గాల మధ్య రాజీ కుదర్చడానికి కోమింటర్న్‌ చేసిన _పయత్నాలు కూడా విఫల మైనాయి. ఈ సమయంలో [1921 ఏపిల్‌) కోమింటర్న్‌ స్వయంగా టక్కి స్టాన్‌ వలస వచ్చిన భారతీయులందర్ని మాస్కో రస్పించి వారిని అప్పుడే 1పారంభించీన 1పాచ్యదేశాల కమ్యూనిస్టు విశ్వవద్యాలయంలో చేర్చాలని నిర్ణయించింది ఆక్కడ వారికి మార్కిస్తు సిద్దాంతాలను, రాజకీయాలను బోధించడం జరిగింది, ల

భారత విన్షవకొరుల మధ్య తలెత్తిన వివాదం యింతటితో నమసి పోయింది మాస్కోలో వీర్పాపైన విశ్వవిద్యాలయం విషయం దేశదేశాలకు పాకిపోయింది. సోషలిస్టు సిద్దాంతాలను ఆధ్యయనం చేయాలనే ఆదర్శంతో ఆనేకమంది ఆక్క-డికి చేరుకోవడం మొదలు పెట్టారు గదర్‌ పార్టీ సభ్యులు, ([వవాస దారత (పభుత్వ పతినిధులు, యితర విష్ణవ సంఘాల సభ్యులు విశ విద్యాలయంలో చేరడానికి మాస్కో చేరారు. 1821లో కోమింటర్న్‌ విదే శాల్లో, వీర్పడిన భారత కమ్యూనిస్తు పార్టీని గృదర్హించింది. తాష్కెంట్‌ కేర్చదంగా మొదలైన పార్టీ మాస్కోకు తన కార్యాలయాన్ని మార్చింది.

1ప్రాచ్యదేశాల విశ్వవిద్యాలయంలో చేరిన భారతీయులు తోద్దగా మార్క్సిస్టు సిద్ధాంతాలను అధ్యయనం చేస్తూ మరోపక్క రష్యా భాషలు నేర్చుకున్నారు. తమ దెశ పరిస్టితులను తర్కిస్తూ స్వాతంత్యం ఎలా సంపాదించాలి ? తమ తదనంతర కార్యకలాపాలు ఎలా ఉండాలి ఆనే విష యమై సుదీర్‌ ఆలోచనలు చేశారు. మొతృదేశంలో మార్క్సిస్టు సిద్ధాంతాలను (వచారం చేయడొనికి అవసరమైన సరరిడామాను [పోగుచేయడం ఆరం భించారు. కోమింటర్న్‌ టర్కిస్టాన్‌ విభాగం సహాయంతో మార్క్సిస్టు

తెలుగు కవిశ్వంచై మార్క్ప్పిజం (ప్రభావం శ్రీ సిద్ధాంత (గ్రంధాలను అచ్చువేశారు. అదే సమయంలో విశ్వవిద్యాలయంలో అధ్యయనం పూర్తిచేసిన వారిని భారతదేశంలో కార్యాచరణకోసం పంపే (వయత్నాలు (ప్రారంభించారు. మరికొందరిని ఇరాన్‌ తదితర దేశాల్లో వున్న భారత సైనికుల్లో పచారం చేయడానికి పంపించారు.. 1820 చ్చివర్లో 18 మంది. భారత కమ్యూనిస్టులు మాస్కోనుండి బయలుదేరి. భారత సరిహద్దులకు చేరు కున్నారు. అక్కడ స్వతంత తెగలమధ్య కార్యకలాపాలు సాగించాలన్నది వారి ధ్యేయం అందులో ఐదుగురు ఇరాన్‌ వెళ్ళారు. భారత జాతీయ విష్ణవకారులతో తనకు యింకా మిగిలివున్న సంబం ధాలను పటిష్టపర్చుకోడానికి రాయ ,పయత్నాలు (ప్రారంభించాడు. ధారత దేశంలోవున్న విష్ణవ మ్వితులకు ఉత్తరాలు రాసి దారి దృక్పఠాళ్లో మార్పు తేవడానికి ఆయన త్మీవంగా కృషి చేళాడు. కార్మికవర్గ _పయోజనాలను కూడా గణనలోక్సి తీసుకోండని ఆయన జాతీయ కాంగేప్‌కు. పదే పడే చేసిన విజ్ఞప్తి కాం్మగేస్‌ళోని అతివాదులను ఆకర్షించింది. 1921లో అంతర్జాతీయ సంస్థ అనుమకితో రాయ్‌ తన ముగ్గరు మ్మితులను భారతదే ౦ పంపాడు. మహమ్మద్‌ ఆలీ, మహమ్మద్‌ షఫీ.ఖ్‌ నళినీగుప్త ఆలా వెళ్ళినవారు. ఉత్తర జారతదేశంలో కమ్యూనిస్టు (వచారంచేసే ఉద్దేశంతో ఆలీ కాబూల్‌ చేరు కున్నాడు. ఆక్కడ స్థానిక భారత విష్ణవకారుల అభిమానాన్ని చూరగొని వారి సహాయంతో మార్క్సిస్టు సిద్ధాంత (గంధాలు థారతదేశంలోకి రవాణా చేయగలిగాడు జాతీయ కాంగెస్‌ పత్రికల్లో రష్యాసురించి వ్యాసాలు రాయ డానికి అవసరమైన సమాచారాన్ని భారతదేశంలోకి చేరవేయగలిగాడు భారత కమ్మూనిస్తు పార్టీ ఆహ్మదాబాద్‌లో జరిగిన కాం్యగెన్‌ సమావేశాలక్తై తయారు చేసి పంపిన రాజకీయ కార్యక్రమాన్ని సమావేశస్థలికి చేవ్చగలిగాడు. ఫంజాబ్‌ లోని సిక్కు త్మీవవాదులతో సంబంధాలు పెట్టుకుని వారిలో అధిక భాగాన్ని కమ్యూనిస్టు పార్తీవేపు లాక్కురాగలిగాడు. ఆయనకు ఈ కార్య కమాల్లో మహమ్మద్‌ షఫిభ్‌ చాలా తోడ్పడ్డాడు._పీరిద్దరు కాబూల్‌లో భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ (గూపునొకదానిని ఏర్పరచారు. రాయ్‌ దూతగా 1921 డిసెంబరు నెలలో భారతదేశం చేరిన ననీ గుప్త దేశంలో అప్పటికే కమ్యూనిస్టు భానాలవైపు ఆకర్షితులైన చాలా మందిని వ్యక్తిగతంగా కలుసుకొని ఎవరికివారే విడిగా వున్న వారంద్దరి మధ్య సంబం

తీరి డా రం. గవీందదారెడ్డి ధాలు నెలకొల్పడానికి గట్టి కృషి చేశాడు. అలాగే వారికీ, కోమింటర్న్‌కీ యం,.యన్‌. రాయ్‌కీ మధ్య కూడా సంబంధాలను ఏర్పాటు చేశాడు. దీనివల్ల బొందాయ్యి కలకత్తా, మ్మదాస్‌లలో ఏర్పడిన కమ్యూనిస్టు బృందాలకు ఆంతర్జా తీయ సహకారం, అండదండలు లభించాయి. ఇలా తాష౦ట్‌లో పుట్టి మాస్కోలో పెరిగి భారతదేశం చేరుకుంది కమ్యూనిన్సు పార్టీ. ఆయితే అప్ప టికే మనదేశంలో వ్యక్తులుగా కమ్యూనిస్టు భావాలవేపు మొగ్గు చూపిన వ్యక్తు లున్నారనే విషయం మరువరానిది. వ్యక్తుల యిచ్చ కార్యరూపం ధరించ డానికి ఆవసరమైన (పోత్సాహం విదేశాల్లో ఏర్చడిన పా దీనుండే ఆందిందనేది స్పష్టం.10 మాతృ దేశాధథిముఖంగా.,.

మాస్కో ప్రాచ్య దేశాల కమ్యూనిస్టు విశ్వవిద్యాలయంలో సిద్ధాంత అధ్యయనం ముగించుకుని, రష్యాలో అక్టోబర్‌ విన్హ్షవం తెచ్చిన ఆర్థిక, సామాజిక పరివర్తనను చూసి ఉలేజితులై విప్ణవ భావాలతో తమ మాతృదేశంలో కమ్యూ నిస్టు ఉద్యమ నిర్మాణానికి (సవాస భారత కమ్యూనిస్టులు 19228 లో మాతృ దేశాభిముఖంగా బయళ్దెరారు. 1626 లో ఖిలాఫత్‌ ఉద్యమంలో థాగంగా దేశం వదిలిన పీరు అప్పడు మహజరన్దు, మతావేులు యిపుడు కమ్యూనిస్తులు అంతర్జాతీయ (కామికపర్గ ప్రతినిదులు మాస్కోలోని భారత కమ్యూూనిస్టుపా ర్తీ సోవియట్‌ కమ్యూనిస్టు పార్టీ సహాయంతో వీరి[పయాణానికి ఏర్పాట్టు చేసింది. దుర్గనుమైన పామీర్‌ కొండల మీదుగా ఆప్షనిస్తైన్‌ చేరి అప్పటి భారతదేశంలోని చ్మిక్రాల్‌ (ఇవుడు షాకిస్తాన్‌లో ఉంది) చేరడానికి పదిమంది బయల్దేరారు. వారి "పేర్టు . అబ్దుల్‌ మజీద్‌ 2. రఫీభ్‌ ఆహ్మద్‌ 8 ఫిరో జుద్దీన్‌ మన్సూర్‌ 4. హబీబ్‌ ఆహ్మద్‌ నాసీం ర్‌. సుల్తాన్‌ మహ్మద్‌ 6. ఫిదా ఆలీ జపాద్‌ 7. అబ్జుల్‌ ఖాదర్‌ వెహాయ రి సయ్యద్‌ 9, అబ్దుల్‌ హమీద్‌ 0 నిజాముద్దీన్‌. ఆస్ట్రకష్టాబు సడి వారు పామీర్‌ పీరభూమిని చాటి చ్మితాల్‌ చేరుకున్నారు. ఆయితే వీరి రాక గూర్చి అప్పటికే పసిగట్టిన (బిటిష్‌ పభుత్వం వీరిని అరెస్టు చేసి పెషావర్‌ తీసుకెళ్ళింది. బిటిష్‌ పభుత్వాన్ని కూలదోసేం దుకు క్కుట పన్నారని కేసుపెట్టారు. ఇదే చర్మిత (పసిద్ది చెందిన పెషావర్‌ కుట కేసు దీన్నే (వభుత్వ రికార్డుల్లో తాష్కెంట్‌ . మాస్కో బోల్షివిక్‌ ల క్కుటకేసు అని పేర్కొన్నారు.

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (పభావం శ్రి 'వెషావరు క్ముట కేసులు ?

1029 ఫిబ్రవరిలో వీరిపై విచారణ [పారంభమైంది. ఈ కేసులో నిందితులు పదిమంది. వీరిలో తొమ్మిదిమంది [పవాస భారత కమ్యూనిస్టుపార్టీ నభ్యులు. విచారణ అనంతరం వారందరికీ దాదాపుగా ఒకటినుండి రెండేళ్ళ వరకు శివలు పడ్డాయి. అంతకు ముందే 1922 మే నెలలో యిదే రకమైన కుట కేసు ఒకటే పెషావర్‌లో జరిగింది. ఆలాగే 19028 వ్మపిల్‌లోను, 1924 లో మరో కేసులో విచారణ జరిగి ఒకటినుండి ఏళ్ళవరకు శిక్షలు పడ్డాయి. ఇలా శిక్షలు పొందిన వారిలో రఫీథ్‌ అహ్మద్‌, ఆక్బర్స్‌షా, ఫీరో జుద్దిన్‌ మన్సూర్‌, ఫజిల్‌ ఇలాపి కుర్చాన్‌, షాకత్‌ ఉహ్మానీ, డమహ్మద్‌ ఫీథ్‌ ముఖ్యులు, పెషావర్‌ క్కుట కేసులు విచారణ జరుగుతున్న సమయంలోనే కల కత్తాలో కమ్యూనిస్తు గూప్పకు చెందిన ముజఫర్‌ అహ్మద్‌నూ, షౌకత్‌ ఉహ్మెనీని లాహోర్‌తో గులాం హుస్పేన్‌ను ఆరెను చేకారు.

• అప్పటికే అహ్మదాబాద్‌ కాం[గెస్‌లో కమ్యూనిస్టులు తమ (పణాళికను పంచివున్నారు, దేశంలో జరుగుతున్న సమ్మెలవై కమ్యూనిస్టుల (వభావం కనిపిస్తోంది. దేశవిదేశాల మధ్య కమ్యూనిస్టుల రాకపోకలు త్మీవమైనాయి. దేశంలోని కమ్యూనిస్టు (గూపులు సంస్థారూపం ధరిస్తున్నాయని వార్తలు వస్తున్నాయి. (పభుత్వం ఈ ఉద్యమాన్ని ఆదిలోనే తుంచివేయాలని దేశంలో అప్పటికే కమ్యూనిసృలుగా గుర్తింపు పొందిన వారిని, కార్మిక సంఘాల నాయ కులను ఆరెస్తు చేసి (బిటిష్‌ ప్రభుత్వాన్ని హింహాయుతంగా కూల్చివేయజానికి క్ముట పన్నుతున్నారని కాన్పూర్‌లో కుటకేసు పెట్టింది. ఈ కేసు “కాన్పూర్‌ కమ్యూనిస్టుల" కుట కేసుగా చరిత (పసిద్ధి పొందింది. ఈ క్కుట కేసు గురించి తెల్సుకునే ముందు భారతదేశంలో లాహోర్‌, కలకత్తా, బొందాయి, మదాస్‌లలో కమ్యూనిస్టు భావాల వ్యాపిని గూర్చి పరిశీలించడం అవసరం.

థారత దేశంలో కమ్యూనిస్టు భావాల వ్యాప్తి

1921లో గాందిజీ సహాయ నిరాకరణోద్యమానికి పిలుపునిచ్చి జాతీయోద్యమ విజృంభణకు దోహదం చేకారు. (వజల్లో పోరాట పటిమ ఎంత త్మీవంగా వ్యక్త మైందంటే వారెవరూ గాంధీజీ విధించిన షరతులను కూడా లెక్కచేయలేదు. బెంగాల్‌లో పన్నుల నిరాకరణ, పంజాబ్‌ సిక్కు గురువు లపై వ్యతిరేకత మోస్టా రైతుల తిరుగుబాటు, అస్సాం-బెంగాల్‌ రైల్వే

ర్‌0 డా యం. రవీందారెడ్డి కార్మికుల సమ్మె, సైన్యంలో చేరవద్దని ఖిలాఫత్‌ కమిటీ (వకటన. వేల్స్‌ యువరాజు రాకకు నిరసన చివరకు చౌకిచౌరా సంఘటన (పజల ఉదృమ దృష్టిని పజ్టియిచ్చాయి. విటిని పరిశీలిస్తున్న కమ్యూనిసు అభిమానులు తాము కార్యాచరణలోకి దిగాల్సిన సమయం అనన్న మైందని గమనించారు. అప్పటి౩ వారికీ మాస్కో. పార్టీకి వధ్య సంబంధాలు ఏర్పడ్డాయి. రాయ్‌ అబనీ ముఖర్జీలు సంతకాలు చేసిన కమ్యూనిస్టు పార్టీ (ప్రణాళిక అహ్మదావాద్‌ కార్మగెస్‌. (1921) సమావేశంలో పంపిణీ చేయబడింది. ఇదే కాంగ్రెస్‌లో కమ్యూనిస్టులు కాంగెస్‌ వేదికపై సంపూర్ణ స్వాతర్మత్య తీర్మానం. (పవే పేట్టారు. బొంబాయిలో డాంగే కలకతాలో ముజఫర్‌ అహ్మద్‌ మ(దాస్‌లో సింగార వేలు చెట్టియార్‌, లాహోర్‌లో గులాం హుస్సేన్‌ కమ్యూనిస్టు (గూపుల నిర్మాణానికి సన్నాహాలు ప్రారంభించారు. 1921లో డాంగే (వాసిన గాందీ- లెనిన్‌ గంథం కార్మగెస్‌ వరాళల్లో త్మీవ సంచలనం కలిగించింది. 1922 లో ఆయన ఆధ్వర్యంలోనే తాలి కమ్యూనిస్టు ప్మతిక “సోషలిస్తు" 1పారంభమైంది. లాహోర్‌లో గులాం హుస్సేన్‌ ఇంక్రిలాబ్‌ ప్మతిక ప్రారంభించారు. బెంగాల్‌లో న(జుల్‌ ఇస్టాంతో కల్సి. ముజఫర్‌ ఆహ్మద్‌- “నవయుగి, “అంగాల్‌* అన్న వ్మతికలు నడిపారు వీరంతా కార్మిక వర్షాలను సంఘటిత వరిచే కార్యకమాలను చేపట్టారు. కినాన్‌ సభలు జరిపి అశేష _ రైతాంగాన్ని సమీకరించడం (ప్రారంభిరిచారు. ఈ కార్య్యకమాలన్నీ చూసిన విటిష్‌ (ప్రభుత్వం రాజీ బేరాల ద్వారా కాంగెన్‌స్‌ పోరాట విరమణవై పు తీసుకెళ్ళా లనే తమ వయత్నానికి కమ్యూసీస్టులు అడ్డు తగులుతారని గహించి కార్మిక కర్షకులు జాత్రీయోద్యమంలోకి రాకుండా ఆదిలోనే వారిని భయ విహ్వులులను చేయాలని కాన్పూర్‌ కుట కేసు బనాయించింది. కాన్పూర్‌ కమ్యూనిస్టు కుట "కేసు కమ్యూనిస్టు పెనుభూతం భయం చ్తూపి ఆ భావాల వ్యాపిని నిరో దించాఆని (బిటిష్‌ (పభుత్వం 1928 లో 8 మందిపై క్కుట కేసు పెట్టింది 1983 జూన్‌ కన గవర్నర్‌ జనరల్‌ కార్యదర్శి (కేకర్‌ ఒక నివేదికలో [పభుక్వానికి యిలా తెలియజేశారు. భారతదేశంలో కమ్యూనిస పార్టీ వలన ఏర్పడుతున్న (సమాదం భ్రనిస్యత్తలో దానివల్ద ఏర్పడనున్న విసత్తు స్పష్టంగా విదితమౌతోంది.

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (పభావం ర్‌

ఇంతకంటె ప్రమాదకరమైన విషయం రష్యన్‌ బోల్షివిక్‌ లతో భారత

కమ్యూనిస్టులకు ఏర్పడుతున్న సంబంధాలు. బెంగాల్‌లో యిదివరకటి

నుండి పనిచేస్తున్న విష్ణవకారులక్కు కమ్యూనిస్టులకు సంబంధాలు ఏర్పడు

తున్నాయి. అంతేకాదు చిత్తరంజన్‌ దాస్‌ వంటి. కాంగెస్‌ వాదులు

(వత్యక్ష కార్యాచరణశై (శామికవర్షాన్ని సంఘటితపర్చాలనే తమ అభి

1పాయాూలను ఏమీ దాపరికం లేకుండా చెబుతున్నారు .! దీనివల్ల (పభుత్వం కమ్యూనిస్టులను వెంటనే నిర్భంధించాలనే దృష్టికి పచ్చిం దని వెల్లడౌతుంది 1 యం యన్‌, రాయ్‌ 2) ముజపర్‌ అహ్మద్‌ త్రి షౌకత్‌ ఉస్మాన్లీ థ్రీ గులాం హుసేన్‌ లే శ్రీపాద ఆమృత డాంగే శి మెలా పురం సింగార వేలు. చెట్టియార్‌ గ రామ్‌ చరణ్‌లాల్‌ శర్మ ర) నళినీగుప్త లు ఈ క్కుట కేస్పులో నింద్తితులు వారిలో రాయ్‌ బెర్టిన్‌లో శర్మ పుదుచ్చేరిలో ఊండ్రటంవల్ల చెట్టియార్‌ ఆరోగ్యం చెడిపోవడంవల్ల అరెస్టు కాలేదు. గులాం హుస్సేన్‌ లాంగుబాటు వైఖరి (వదర్శించడంవల్ల విడిచి పెట్టారు. మిగతా నలుగురిపై 1924 వృప్రిల్‌ 28 న వీచారణ (ప్రారంభమైంది. ఈ కేసు దేశ విదేశాల్లో ఎంతోమందిని ఆకర్షించింది. సరిన్గా ఈ సమయంలోనే (బిటన్‌లో లేబర్‌పార్టీ అధికారంలోకి వచ్చింది. _ బకో కార్మిక వర్గ పార్తీ అధ్వర్యంలో మరో కార్మిక వర్గ పార్టీ ఏర్పాటుచేసే [పయత్నాన్ని క్కుటగా భావిన్తూ విచారణ జరవడం అన్నడి యింటా, టయటా ష్మీవ విమర్శకు గురైంది. బిటన్‌లో అనేక కార్మిక సంహలు ఈ కేసు కోసం ఫెన్స్‌ నిధి వసూలు చేశాయిః చివరికి 104 మే కీ0 వ తేదిన నలుగురు నిందితులకు నాలుగేసి సంవత్సరాల కరిన శిక్షను కోర్టు విధించింది. డాంగే,-షౌకత్‌లు పూర్తికాలం శిక్షను అనుభ వించారు. ఇతర కారణాలవల్ల ముజఫర్‌ను నళినీ గుప్తను శిజికాలం ముగియ కుండానే విడుదల చేకారు. భారత దేశంలో 'పార్టీ ఆవిర్భావం

1924 జనవరి 21 న లెనిన్‌ మరణించారు ఈ వార్త భారత జాతీయ ప్యతికలన్నీ (ప్రముఖంగా (ప్రచురించాయి. అతివాద ప్మతికలు (వత్యేక వ్యాసాలు (ప్రకటించాయి. 1925 తో మనదేశంలో రెండు చారితాత్మకమైన సమ్మెలు జరిగాయి, ఆవి రైల్వే. కార్మిక్తుల సమ్మె జౌళి కార్మికుల సమ్మె వేల సంఖ్యలో కార్మికులు ఆందులో పాల్లొన్నారుస్తుత్మికొడవలి కల్సిన ఎ్యరజెండా ఈ సందర దన రగంచాలరా కం 0 జత 3 స (గం జకీ వైర్రా

ర్‌లై డా యం. రవీంధదారెడ్డి సమ్మె కాలంలో బహుళ [పచారంలోకి వచ్చింది. ఇట్టి పరిస్థితుల్లో భారతదేశం లోని కమ్యూనిస్టు (గూపులొక సమావేశం ఏర్పాటు చేసుకుని, భారత కమ్యూ నిస్టు షార్షీని స్థాపించడం అవసరమని భావించారు. ఆదే సమయంలో సత్యభ కృ అనే జాతీయ విప్ణవవాది 1924 'సెప్రైంబర్‌ 1 న ఇండియన్‌ కమ్యూనిస్టు షార్టీ స్థాపించి దాని ఆధ్వర్యాన (పకటనలు చేయసాగాడు 1925 డిసెంబర్‌ 25, 26 తేదిల్లో కాన్పూరులో సమావేశం జరుగుతుందని (ప్రకటించాడు. పార్టీ స్థాపించే హక్కు ఉందని నిరూపించడం కోసమే ఆయన పార్టీ! బహిరంగంగా (వ్రకటించారు. ఈయన కాన్పూరు క్కుట కేసు విచారణ సమయంలో కోర్టులో తరచుగా హాజరయేవారు. (బిటన్‌ తదితర దేశాల నుండి మార్క్స్చిస్పు నాహి క్యాన్ని తెప్పించి అమ్మకం చేసేవాడు. ఇంటర్నేషనల్‌ ప్మతిక “ఇం,పికారో కూడా ఆయనకు వచ్చేది. పోలీసులు అనేకసార్డు ఆయన యింటిపై దాడి చేసి కమ్యూనిస్టు సాహిత్యాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నారు ఆయన రాసిన కొన్ని కరపష్మతాలను కూడా (పభుత్వం నిషేధించింది.

1925 "సెప్టెంబర్‌లో వభుత్వం ముజఫర్‌ అహ్మద్‌ను అనారోగ్య కార జాలపై విడుదల చేసింది సత్యభక్త ఆహ్వానంపై ఆయన కాన్పూరు సమా వేశంలో పాల్గొన్నారు. డాంగే, షాకత్‌లు జైల్లో ఉన్నందున రాలేకపోయారు. దాదాపు మూడువందల మంది 1పతినిదులతో సమావేశం జరిగింది. ఆరంభం లోనే సత్యభక్తకూ, యితరులకూ మధ్య పార్టీ శేరు పైనే సష్యిత కుదర లేదు. తాను అంతర్జాతీయవాదిని కాదనీ, అందువల్ల తాను స్థాపించే పార్టీ పేరు ఇండియన్‌ కమ్యూనిస్టు పార్టీ అని ఉండాలని సత్యభక్త వాదన. కోమిం టర్న్‌ నియమాల (ప్రకారం కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్‌ ఇండియా అని ఉండాలని యితరుల ప్రతిపాదన. మాటా మాటా పెరిగి సత్యళక్త సమావేశంలోంచి వెళ్ళిపోయారు. అక్కడ హాజరైన యితరులందరూ కల్సి భారత కమ్యూనిస్టు హెర్దీ కేయ్యడ కమిటీని ఏర్పాటు చేళారు. మాతృదేశంలో వీర్పాటైన కమ్యూనిస్టు పార్టీ 1కి మంది సభ్యులతో ఒక కార్యనిర్వాహక సంఘాన్ని ఎన్నుకొంది- అధ్యక్షుడు సింగారవేలు చెట్టియాక్‌, ఉపాధ్యక్షుడు అజాద్‌ సోబానీ, (వధాన కార్యదర్శులు కృష్ణస్వామి ఆయ్యంగార్‌, సత్యభక్త, ముజఫర్‌ అహ్మద్‌, ఎస్‌.డి. హసన్‌లు. సభ్యులు జోగ్లేకర్‌, సింబ్కర్క్‌ హజాత్‌మెహానీ, రాణా చౌబే, రాధామోహన్‌ గోకుల్‌ జీ, రామచంద్ర అబ్బుల్‌ మజీద్‌, కామేశ్వ్శరావులు.

తెలుగు కవిత్వంత్రై మార్క్సిజం పభావం ఏ! ఈ సమావేశంలో అంతవరకూ కమ్యూనిస్టులకు వేదికగా వున్న లేబర్‌ కిసాన్‌ షార్టీని రద్దు చేస్తూ తీర్మానం చేశారు. అలాగే లేబర్‌ అండ్‌ కిసాన్‌ గజెట్‌ని పార్టీ పృతికగా గుర్తిస్తూ మరో తీర్మానం చేశారు, సమావేశ వివరాలన్నీ యం. యన్‌. రాయ్‌కి ఆలియజేళారు చట్టబద్ధ పార్టీగా ఏర్పడటాన్ని ఆయన విమ ర్మించాడు ఈ పొరషాటుని దిద్దుకునేందుకు బహిరంగంగా పనిచేసే కార్మిక కర్షక పార్టీని ఏర్పాటు చేయమని కోరాడు కార్యవర్గం ఈ సూచనకు అంగీక రించింది ఫలితంగా వర్కర్స్‌ అంగ్‌ సెజంట్స్‌ పాతి ఏర్పడింది. 1926 చివర్ణో భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ మొట్టమొదటి నిబంధనావళిని రూపొంది? చింది. 1౪26 నుండి 1829 జనవరి వరకు పార్టీ కార్యవర్గం అనేక రహస సమావేశాలు జరిపింది కమ్యూనిస్టు పార్టీ నిర్ణయాలన్ని వర్కర్స్‌ అండ్‌ 'పెజంట్స్‌ పారీ వేదికపై నుండి అమలు జరిగేవి. 19.68లటో కలకత్తాలో, 102? లో బొంబాయి, పంజాబ్‌లలోను, 1926లో ఉత్తర్మపదేశ్‌ లోను వర్కర్స్‌ అండ్‌ "పెజంట్స్‌ హార్చీలు ఏర్పడ్డాయి. వీటన్నింటిని కల్పి 1926 చివర్ణా కలకత్తాలో అఖిలభారత వర్కర్స్‌ అండ్‌ పెజంట్స్‌ పార్టీ ఏర్పడింది" దీనికి సోహన్‌సింగ్‌ జోషి అధ్యక్షుడై రాడు. ఈ సమయంలోనే కోమింటర్న్‌ తన (పతినిధులుగా భారతదేశంలో పనిచేయడానికి (బిటిష్‌ కమ్యూనిస్టు పార్టీ సభ్యులు ఫిలిష్‌ స్టాట్‌ బెంజమిన్‌, బెన్‌ బోడ్లే జార్జి ఆలిసన్‌లను పంపింది. ఇలా దేశంలో కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం బహిరంగంగాను , రహస్యంగానూ విసృతమౌతున్న సమయంలో దేశమంతటా కాక్మిక పోరాటాలు త్వీవంగా చెలరేగాయి. చాలాచోట్ల కార్మిక సంఘాల్లో కమ్యూనిస్టుల నాయకత్వం స్థిర పడింది. 1928 లో చెలరేగిన సమ్మెల వెల్లున కమ్యూనిస్టు పార్టీని మరింత బలమైన పార్టిగా తయారు. చేసింది. 1929 లో సైమన్‌ కమీషన్‌కు వ్యతిరే కంగా పెద్ద ఎత్తున (పజావెల్లువ లేచింది. దీంట్లో కమ్యూనిస్తులు చురుకైన హత వహించారు. ప్రభుత్వ నిర్భంధ హస్తం మరొకసారి పెద్ద ఎత్తున కమ్యూనిస్టు ఉద్యమంపై పడింది. 1929 మార్చి £0 న మీరట్‌ జిల్లా మెజి స్టేట్‌ యిచ్చిన అరెస్టు వారెంటుపై దేశం మొత్తంమీద శి1 మందిని అరెస్ట చేసి మీరట్‌ తీసుకొచ్చారు. భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ సభ్యులు, వర్క-క్స్‌ అండ్‌ పెజంట్స్‌ పార్టీ సభ్యులు, [బేడియూనియిన్‌ కార్యకర్తలు, బిటిష్‌ కమ్యూనిస్టు పార్టీ సభ్యులు అందరూ దానిలో వున్నారు. పాత ఫక్కిలోనే

స్‌క్తీ డా యం రవీందదారెడ్డి (పభుత్వాన్ని కూలదోయడానికి రహన్యంగా కుట్రపన్నారని ఆరోపణం ఈ కేసు మీరట్‌ క్ముటకేసు పేరుతో (వసిద్ది పొందింది మీరట్‌ కుట కేసు _ భారత కమ్యూనిస్టు ఉద్యమాన్ని దెబ్బతీయడానికి 1926 నెకైంబర్‌లో (వభుత్వం ఢిల్లీ కేర్యద ఆ సెంబ్లీలో పబ్దిక్‌ సేఫ్టీ బిల్ల ,పవేశ పెట్టింది 1929 జనవరి 18న వ్నసాయి లార్డ్‌ ఇర్విన్‌ లండన్‌లోని ఇండియా కార్యదర్శికి లేఖ రాసూ (పత్యేక చట్టాలు చేయడంద్వారా కాక భారత కమ్యూనిస్తు ఉద్య మాన్ని , దెబ్బకొట్టాలంటే ఒక సమ్మగమైన క్కుటకేసును బనాయించడమే సబబనిపిస్రోందని తామాశిస్తున్నట్టు తెలియజేశారు 2 192) ఫ్మిబవరికల్లా [బిటిష్‌ ఇండియా పభుత్వ హోంశాఖ కమూనిస్టు నాయకుల మీద క్కుటకెసు నడపాలన్న నిర్ణయానికి వచ్చింది (బిటన్‌ నుండి భారతదేశానికి వచ్చిన బిట్టిష్‌ టేక్‌ యూనియన్స్‌ నాయకులు. బెన్‌ బాడ్డీ _ఫిలిప్‌స్టాట్‌లతో సహా భారత కమ్యూనిస్టు _పముఖులందరిని అరెస్టై చేయాలని ఉత్తర్వులు జారి అయ్యాయి వీగిని ఆరెస్టుబసిన వెంటనే కార్మికులు పెద్ద ఎత్తన నిరసన (ప్రద ర్మనలు జరుపుతారని పసికట్టి బొంబాయి తదితర నగరాల్లో సైన్యాన్ని సర్వ సన్నద్ధంగ్గా వుంచారు. 1929 మార్చి 20 వ తేదీన దెశవ్యాప్తంగా అరెస్టులు జరిగాయి ఆరెస్టయినవారిపేర్టు యివి డాంగే ఘాటే జోగ్లేకద్‌ జట్‌ వాలా స్తోకళ్‌ ముజఫర్‌ అహ్మద్‌. ఫిలిప్‌స్టాట్‌ (బాడి మిరాజ్‌8ర5 జోషి అధికారి సాహన్‌సింగ్స్‌ మజీద్‌ నింబకరో నెహగల్‌ రాధారమణమ్మిత కిశార్‌లాల్‌ తేంగ్గి గోపాల్‌జనక్‌. అల్వీ విశ్వనాథ్‌ ముఖర్జీ కె గోస్వామి గౌరీశంకర్‌ శ్యామ్‌స్తుల్‌ హుడా శివనాధ్‌ బెనర్జి గోపీంద్రనాధ్‌ చ్మకవర్తి వం జి దేశాయి ఆయోధ్య (ఫ్రసాద్‌. లక్ష్యణరావు కదమ్‌". ధర్మవీర్‌సింగ్‌ హచ్చిన్‌సన్‌ ఆమీర్‌ హైదర్‌ ఖాన్‌ ఫై కూడా అరెస్ట్‌వారంట్‌' వుంది అయితే ఆయన చివరి వరకూ పట్టుపఢలేదు అరెస్టయిన వారివివరాలుచూ స్తే వారిలో ఎఐటియుసి ఉపాధ్యషులు సహాయ క్తార్యద్దర్ములు వివిధ రాష్ట్రాల వర్కర్స్‌ అండ్‌ 'పెజంట్స్‌ హెర్టీల నాయకులు రైల్వే తదితర కార్మిక సంఘాల నాయకులు కాంగెస్‌ సభ్యులు పెషావర్‌ కాన్ఫూర్‌ క్కుట కేసులోని నల్గురు ముగ్గురు వైటిఫ్‌ కార్మికవర్గ నాయకులు-ఉన్నారు. శైశవ దశలోనే భారత కార్మి క్షోద్యమం తమ అంతర్జాతీయతను ఐక్య సంఘటనను ,పతిబింబించింది

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (పభావం ర్‌ి 1929 మార్చి 29 నుండి 10988 ఆగన్టు కీ వరకు దాదాపు నాలుగేళ్ళు విచారణ సాగింది ఆంతర్జాతీయ కమ్యూనిస్టు ఉద్యమంలో కూడా ముది ఒక ఆపూర్వ మైన కేసుగా గుర్తింపు పొందింది

ఈ కేసులో ముద్దాయి జాతీయలు కాం[గెస్‌ నాయకత్వాన్ని కించపరు న్వన్నారని పింసాయుత విస్పవంకోసం క్ముటపన్నారని ప్రాసిక్యూషన్‌ ఆరోప ణలు ఈ అరెస్టులను ఖండిస్తూ ఆనాటి స్వరాజ్యపార్టీ నాయకులైన శ్రీ మోతీ లాల్‌ న్మెహూ కే అ సెంబ్లీలో పకటన చేయడమే కాకుండా మీరట్‌ ఖై దీల డిఫెన్స్‌ కమిటీలో సభ్యులుగావుండి వీరి తరపున వాదీంచారు జవహర్‌లాల్‌ నెహూ డాక్టర్‌ అన్సారీ తదితరులు ఈ కమిటీలో సభ్యులు ఈ డిఫెన్స్‌ కమిటీలు మన దేశంలోని నగరాల్లోనే కాక (వపంచమంతటా వలుదేశాల్లోఏర్పడి డిఫెన్స్‌ నిధి వసూలుచేశాయి.. దేశదేశాల్లో వ్యతికలు ఈ కేసు వివరాలను (పముఖంగా (పచురించాయి. గాంధీకూడా మీరట్‌ కైదీలతో చర్చలు జరప డానికి జై లుకువచ్చారు న్మెహూ స్వయంగా మీరట్‌ ఖైదీల వఇున కోర్టులో వాదించారు. మీరట్‌ కేసు విచారణ సందర్భంలో కమూనిస్హు ఖైదీలందరూ కలిసి విడివిడిగా యిచ్చిన వాజ్మూలాల్టో సామాజ్యవాదాన్ని వలన విధానాన్ని పభుత్వ దోపిడీ విధానాలని బహిర్ణతం చేస్తూ భారత జాతీయోద్యమంలో కమ్యూనిస్టు పార్టీ కార్యకమాన్ని తర్వాత సోషలిస్ట్‌ సమాజ నిర్మాణ అవస రాన్ని _పబోధించారు ఏకోర్ట విచారణ ద్వారా కమ్యూనిస్టు భావాలను భయ "పెట్టి ఆణచాలని _పయత్నించారో అదేకోర్టు విచారణను కమ్యూనిస్తుయు తమ భావాల ప్రచారానికి వెనియోగించుకున్నారు. మీరట్‌ ఖైదీల ఈ ఉమ్మడి వాబ్మూలం తర్వాత మీరట్‌ ధీసిస్‌ పేరిట (పసిద్ధి పొందింది దీన్ని చదివ్ని ఎంతోమంది ఉత్తేతులయారు. దేశంలో కమ్యూనిస్టు భావాలు మరింత వ్యాప్తిని పౌందాయి ఈ కేసులో (పాసిక్యూషన్‌ సాఖ్యాల విచారణ 18 నెలలు కొన్న సాగింది. వాదనలు నాలుగున్నర నెలలు నడిచాయి. తీర్పు 676 "పేజీలతో వెలువడింది

మీరట్‌ కేసును ఖండిస్తూ దేశవిదేశాల్లో జరిగిన సభలూ సమావేశాలు ప్యతికల్లో వార్తలు - యివన్నీ. (బిటిష్‌ (వీభుత్వానికి" పక పెద్ద బెడదగా తయారయాయి తాను వై సాయిగా వున్నంతకాలం లయిమీనంటి కేసులు జం "పేది లేదని ఆనాటి వ్వైసాయి ఇండియా కార్యదర్శికి లేఖ రాశారు నాలుగేక్ల

ర్‌రి డా యం రవీందదారెడ్డి విచారణ తర్వాత మీరట్‌ ఖైదీలకు త్మీవమైన శిషలు విధించారు ఈ శిక్షలకు వ్యతిరేకంగా జరిగిన త్మీవమైనఆందోళనవల్ల ఆప్పీలులో యివి తగ్గించబడ్డాయి- 10290 లో భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ కోమింటర్న్‌కి అనుబంధం చేయబడింది పార్టీ కార్యుకమ వివరణ ముసాయిదా విషయంలో బొంబాయి కలకతా వార్డీ సభ్యుల మధ్య విభేదాలు పొడసూపాయి ఈ సమయంలో కోమింటర్న్‌్‌ (1980 భారత కమ్యూనిస్టుపార్టీ గుర్తింపును తాత్కాలికంగా నిల్పివేసింది. 1920 మార్చిలో పిడివాద ధోరణివల్ల యం యన్‌ రాయ్‌ను కోమింటర్న్‌ బహిష్కరించింది. మీరట్‌ అరెస్టుల తర్వాత దేశంలో కలకత్తా పార్టోకాఖ ఒకటే తమపనిని సాగించింది బొంబాయిలో ఉద్యమం కుంటుపడింది 1682లో భారత కమ్యూనిస్టులను విమర్శిస్తూ చైనా జర్మనీ మబిటన్‌ దేశాల కమ్యూ నిస్టు పార్టీలు ఒక బహిరంగలేఖ పంపాయి. 1688 జూలైలో చైనా హెర్టీ మరోలేఖ పంపింది పార్టీకి అభిల భారత రూపం యివ్వనందుకు వారు భారత కమ్యూనిస్టులను త్మీవంగా విమర్శించారు ఆప్పీలులో శిక్ష లు గ్గటంవల్ల విడు దలైన పార్టీ సభ్యులు కలకత్తా కమిటీ తోడ్డాటుతో అఖిల భారతపార్టీ నిర్మా జానికి పూనుకొన్నారు బొంబాయి కమ్యూని స్తులు మళ్హీ వారితో కలిసారు 1085 డిసెంబర్‌లో కలకత్తా శాఖ రహస్య సమావేశం ఏర్పాటుచేసి కొత్త కమిటీని ఎన్నుకొంది డాక్టర్‌ అధికారి కార్యదర్శి అయాడు కొత్త రాజకీయ పంథానూ కొత్త నియమావళిని ఆమోదించారు (వారే ద్వారా ఈ 6పోర్టు కోమింటర్న్‌కు చేరింది మళ్లి భారత కమ్యూనిసు పార్టీ మూడో ఇంటర్నేష నల్‌కు అనుబంధ నంస్థ ఆయింది కమ్యూని ఉద్యమాన్ని మొగ్గలొనే తుంచాలనే (నయత్నం వివలం కావడంతో [సభుత్వం భారత కమ్యూనిస్తు పార్టీని 1934 చివర్ణో నిషేధించింది. నిషేధానికి గురవడంతో అది పూ ర్తిగా రహస్యంగా పని చేయాల్సి వచ్చింది దేశంలో కమ్యూనిస్టు భావాల వ్యాప్తి అప్పటినుండి చాపకింద సీరులా పాకిపోయింది ఐక్య సంఘటనా వేదిక

మీరట్‌ కుటకేను విచారణ జరు సతున్న సమయంలో దేశంలో అనేక పరిణామాలు సంభవించాయి. గాందీ నాయకత్వంలో జాతీయ కాంగగెస్‌ జాతీయోద్యమాన్ని మరింత త్మీవతరం చేసింది శాసనోల్టంఘనం విదేశీ వస్తు బహిష్కరణ ఉద్భమాల్లో పాల్గొన్న అనేకమంది జైశ్తపాలయ్యారు కమ్యూ

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (పభానం వ విస్తు ఉద్యమానికి సంబంధించి [ప్రముఖనాయకత్వమంతా జైళ్ళలో ఉండటంలో బయట కార్యశీలత లోపించిందనే చెప్పాలి సర్ది నమార్గద రృకత్వం లభించక పోవడంతో ఎవరికి వారే యమునాతీరేగా దేశంలోని కమ్యూనిస్తు (గూప్‌ల నభ్యులు మిగిలిపోయారు వీరితో సంబంధాలు పెట్టుకోడానికి కోమింటర్న్‌ చేసిన (ప్రయత్నాలు ఫలించలేదు దశ&్షణ భారతదేశంలో కమ్యూనిస్పు ఉద్య మానికి పాదులుతీసిన అమీద్‌ హైదర్‌ఖాన్‌ యిదే సమయంలో కోమింటర్న్‌ ఆదేశంతో భారతదేశం వచ్చారు అప్పటికే కమ్యూనిస్తులుగా వున్నవారిని ఏకం చేయడానికి ఆయన (ప్రత్యేకంగా ఏమీ కృషి చేయనప్పటికీ దక్షిణ భారతదేశంలో ఉద్యమాన్ని నిర్మించడంలో గణనీయమైన కృషిచేశారు. అనేకమంది కార్మిక నాయకులు మీరట్‌ క్కుట కేసులో నిందితులై ఆరెస్టులో వున్న సమయంలోనే 19026 లో ఎఐటియుసి ఏడో సమావేశం జవహర్షాల్‌ అధ్యక్షతన నాగపూర్‌లో సమావేశ మైంది. కార్మీక వర్గంలో కమ్యూనిస్టుల అధి క్యతను అంగీకరించలేనివారు ఈ సమావేళంళోనే విడిపోయి. జాతీయ కార్మిక సంఘాల సమాఖ్య "(యన్‌ టియు యప్‌) అని మరో కొత్త జాతీయ. కార్మిక సంఘాన్ని ఏర్పాటు చేసుకున్నారు ఈ విధంగా దేశంలో కార్మిక సంఘాల ఐక్యత మొదటిసారి విచ్చిన్నమైంది 1981 లో ఎఐటియుసి రెండోసారి చీలి పోయింది ఈసారి జాతీయ కాం్యగెస్‌ అతివాద నాయకత్వం సిద్దాంతాలు నచ్చని కమ్యూనిస్టు అభిమానులు ఎఐటియుసి నుండి విడిపోయి. రెడ్‌ (బేడ్‌ యూనియన్స్‌ కాంగగెస్‌ వీర్పురచుకున్నారు జాతీయ కాం్యగెస్‌లోని వామ పక్షీయులు కాసనోల్డంఘన ఉద్యమంలో పాల్గొని జైశ్రపాలయ్యారు. వీరేతర్వాత కార్మగెస్‌ సోషలిస్టు పార్టీని స్థాపించారు. 1988 న్నుండి ఈ పార్టీ ఏర్పాటు చేయాలని చర్చలు జరుగుతున్నాయి. తుదకు అవి 1984 లో కార్యరూపం ధరించాయి జయ్మపకాష్‌ నారాయణ్‌ మసానీ, తదితరులు దీనిస్టావకులు. సరిగ్గా ఈ సమయంలోనే భారత కమ్యూనిస్టుపార్టీ నిషేధానికి గురికావడం

కోమింటక్న్‌ ఏడో సమావేశం (1985) జాతీయ చిముక్తి ఊద్యమాల నిర్మాణా నికి ఫాసిస్టు వృతిరేక ఉద్యమానిశ్రే- విశాల ,ప్రాతివదికపె- ఐక్య సంఘటన నిర్మాణానికి పిలుపు యివ్వడంతో కమ్యూనిస్టులు చాలామంది కార్యగెస్‌ సోష లిస్టు పార్టీలో చేరారు మెల్లిమెల్టిగా జాతీయ. కాంగ్రెస్‌ కార్మగెస్‌, సోషలిస్టు పార్టీల నాయకత్వ స్టానాల్లోకి చెరాడు ఐక్య ఉధ్యుమానికి బీజాలు వేశారు _

ర్‌రి _ డా యం రవీందదారెడ్డి

నహ జయప్రకాష్‌ నారాయణ్‌లు పీరి పాబల్యానికి సహకరించారనే చెప్పాలి. అయితే తర్వాత తర్వాత ఈ రెండు హెర్టీల్లో కమ్యూనిస్టు (పాబల్యం "పెళగడం జాతీయ వాదులకు కంటగింపుగా తయారైంది ఫలితంగా 1942లో కమ్యూనిస్టులు వీటిలోంచి బయటకు వెళ్ళువలసి వచ్చింది అయితే. నిషేధం అమలులోవున్న ఈ కాలంలో కమ్యూనిస్టులు బహిరంగంగా పనిచేయడానికి తమ భాపాలను విసృత (శేణీలో పచారం చేసుకోడానికి ఈ రెండు హెర్టీలు బహుళంగో తోడ్పడ్డాయి. అంతేకాక్‌ 'దాడ్జే దత్తు ధీసిస్‌ పేరట ప్రసిద్ధి పొందిన సైమౌజ్య వాటానికి వ్యతీరేకంగా భారత్మవజల ఐక్య సంఘటన ఆన్న పష్మతం కూడా -పీరికి బొగో సహకరించింది. దీని నేతృత్వంలోనే కమ్యూనిస్టులు కాం్మగేస్‌తోశూ కోత్యగెస్‌ సోషలిస్టు పార్టితోనూ ఐక్య సంఘటనలు నిరు షొరిబారు అలపతే 1089 లో జర్మనీ సోవియట్‌ల నుధ్య నిర్యుడ్డ ఒడం బడిక కుదరడంతో టక్య పంఘటనల కార్య్యకమాల్లో కొద్ది వెసులుబాటు తనం వచ్చిందనే చెప్పాలి. జర్మనీ బిటిష్‌ రెండూ పెట్టుబడిదారీ దేశాలే కనుక- యుద్ధం బారత్మసజల అభీష్టం కాదని కమ్యూనిస్టులు యుద్ద వ్యతిరేక (సదర్శ నలు నిర్వహించారు అయితే 1941 జూన్‌ £2 న హిట్లర్‌ రష్యాపై యుద్ధం ప్రకటించడంతో కమ్యూనిష్టులు మళ్ళీ తమ ఎత్తుగడలు మార్చుకో వల్సి వచ్చింది 'సోవియట్‌ ళష్యాకు మద్ధతుగా బలాబలాలు సమీకరించుకోవలనీ వచ్చిందె శత్రువుకు శ్యతువ్లు మన మితతుడు అన్న సూతం (ప్రకారం జర్మవీ శ్మతువైన ]బిటిష్‌ -కమ్యూనిస్టులకు తాత్కాలిక స్నేహితుడు ఆయాడు అంతవరశూ యుద్ద వ్యతిరేకత (ప్రకటించిన కమ్యూనిస్టు పార్టీ అప్పటినుండి ఆదే యుద్ధాన్ని (ప్రజాయుద్ధం అని పిలవాళల్సి వచ్చింది కమ్యూనిస్టుల దృక్న థరలో ఈయార్పు కనిపించిన వెంటనే బిటిష్‌ పభుత్వం జైైళ్ళలోంచి నాయకులందరినీ విడుదల చేసింది 1948 జూలై 24న పార్టీపై నిషేధాన్ని తొలగించింది దీసివలే కమ్యూనిస్టలు బిటిష్‌ ఏజంట్లు అని కార్యగెస్‌వారు (భారం జేయడానిక్‌ వీలు చిక్కింది ఈ సమయంలో కాం్యగెస్‌ తమ పోరాటాన్ని మరింత త్మీవతరం చేసి -క్విట్‌ ఇండియా ఉద్యమాన్ని [పారం భించిందె. (ప్రజలంతా యుద్ధాన్ని చ్యతి రేకించి స్వాతం్యత్యాన్ని కోరుతున్న వేశ కమ్యూసస్టులు (బిటిష్‌ (పభుత్వానికి మద్దతునీయడఢం ఎత్తుగడల ప్రాబల్యం తెలియని ప్రజలకు కంటగిరపుగొనే తయారైందని చెప్పవచ్చు కార్యకలా

పలుగు కవిత్వంపై మార్క్ప్పిజం నభావం 5్‌0 పాలపై నిషేధం లేకపోపడంచో షార్టీ భావాల (ప్రచారం త్మీవంగా జరిగింది కార్మిక కర్షక విద్యార్ధి రంగాలలో కమ్యూనిస్టుల (ప్రాబల్యం పెరిగింది ఎఐటియుసి ఎఐఎస్‌ఎఫ్‌ కమ్యూనిస్టుల నాయకత్వం క్రిందకు వచ్చాయి ఆయితే జాతీయోధ్యమ పటిష్టత పై కాం్మగెస్‌తో ఐక్య సంఘటన కట్టాలని ( 945) వయత్నించిన కమ్యూనిస్టుల (నయత్నాలు ని(,ష్పయోజనమైనాయి శాశ్వతంగా కమ్యూనిస్టుల కె కాం్యగెస్‌ ద్వారాలు మూసుకుపోయాయి 1947 ఆగమ 15 వర 1వభుత్వు దాస్యంనుండి భారత (పజలకు -విముక్రి లభించింది అధికారం (విటిష్‌ నముత్వం చేతుల్లోంచి థారత జాత్రీయ కాంగెస్‌కు మారింది ఇదే సమయంలో కమ్యూనిస్టు పార్టీ కేరద కమిటీలో నూతన (పభుత్వంపట్ల అనుసరించాల్సిన వైఖరి విషయంలో అభ్మిపాయభేదాలు వచ్చాయి. రష్యాలో మాదిరి జాతీయ (పభుత్వం పై వెంటనే కార్మికవర్గ విష్ణవం (ప్రకటించాలని ఒక "వర్గం మారన పరిస్థితుల దృష్ట్యా సోషలిస్టు భావాలకు అనుయాయుడై న న్యెహూ (ప్రభుత్వంతో సహకరించాలని మరోచర్గం థావించారు కొందరు తమ్యూనిస్టులు ద్మెరరిస్టు కార్యకలాపాలు మొదలు పెట్టడంతో, మరికొన్ని రాష్ట్రాల్లో సాయుధ పోరాటాలు త్యీవరూపం ధరించడంతో కొన్ని రాష్ట్ర పభుత్వాలు కమ్యూనిస్టు పార్టీని నిషేధించి. నాయకులను అరెస్టు చేశాయి (19క్షీక్రి కమ్యూూ నిస్టు కార్యకలాపాలను పూరరిగా అడ్దుకోవఢం కోసం ఆనాటి హోంమంతి వల్లభాయ్‌ పటేల్‌ 1950 ఫ్మిబవరి 2కి న తాక్కాలిక పార్టమెంటులో 'పివెం టివ్‌ డిటెన్షన్‌ చట్టాన్ని (ప్రవేశ పెట్టి అదేరోజు సభామోద౦ తీసుకున్నారు తశ్వాత తీవ నిర్భంద పరిస్థితులు కొనసాగాయి. చివరకు 1951 "సెక్టైంబర్‌ 17 న బొంబాయిలో సమావేశమైన కమ్యూనిస్టుపార్టీ కేర్యద కమిటీ చట్టాన్ని ఉపసం హరిస్తామని వోమీ యిస్తే తాము ఇరరిస్టు కార్యకలాపాలు వదులు కుంటామని (ప్రకటించింది ౨౩ ఈ ,వకటనను నాటి కాంగెస్‌ వభుత్వం తిరస్కరించింది ఇదేసమయంైలో పార్టీలో అెం్రడు (గూపుల మధ్య బేదాభ్యిపాయాలు తృీవమై మధ్యలో రాజీ కుదర్చిడానికి సోవియట్‌ కమ్యూనిస్టుపార్టీ కల్సివిమ కోవల్సి వచ్చింది ఠెండు (గూపులకుచెందిన నాయకులు £51లో రహ న్యంగా మాస్కో వెళ్ళి కమ్యూనిస్టు నాయకుఖతో సిద్ధాంతం _ త్తెత్తుగడల

80 డా యం రవీందదారెడ్డి విషయంలో చర్చులు-జరిపారు తిరిగివచ్చిన తర్వాత (ప్రకటించిన ముసాయిదా విషయంలో భవిష్యత్తుటో అనేక అనుమానాలు వెల్లడ్షైనాయి. ఏమైతేనేం కమ్యూనిస్టు హెర్టీ దేశంలో అనేక 1పాంతాళ్లో అప్పటికే నడుసోన్న సాయుధ పోరాటాలను బేషరతుగా నిల్చివేసింది మారిన పరిస్థితుల దృష్ట్యా ఎన్నికల్లో షాల్గొనడంద్వారా దేశంలో సోషలిస్టు (ప్రభుత్వం స్టాపించవచ్చని స్థూలంగా నిర్ధారించింది 1952 లో జరిగిన మొదటి సాధారణ ఎన్నికళ్లో పాల్గొని కార్మగెస్‌ తర్వాత దేశంలో రెండో పెద్ద పార్టీగా గుర్రింపుపొంది (పధాన (పతి పక హోదాలో కూర్చొంది. 1857 థో కేరళ రాష్ట్రంలో జరిగిన ఎన్నికల్లో నంబూద్రిపాద్‌ నాయకత్వంలో కమ్యూనిస్టుల మొదటిసారి అధికారంలోకి వచ్చారు ఆంధ్రపదేశ్‌ పశ్చిమ బెంగాల్‌ రాష్ట్రాళ్లో కార్మగెస్‌కు. (ప్రధాన (పతివక్షంగా నిలువగల్లారు చీలికలు

భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఎర్పడినప్పటినుండి దానిలో ఆంతరంగికంగా ఎత్తుగడల విషయంలో విన్న ఇభ్మిపాయాలు వాదనలు చోటుచేసుకున్నాయి స్వాతంత్యానంతరం ఈ ఏభేధాలు త్మీవరూపం దాల్చాయి. దేశంలో కొన్ని చోట్ల జరిగిన సాయుధ పోరాటాల విషయంలో ఐాటి వీరమణ సందర్భంలో యువి మరింత ఫదునుతేరాయి. ఇదే సమయంలో అంతర్జాతీయ కమ్యూనిష్ట శిఫిరంలో కూడా ఎత్తుగడీల పంథాలవిషయంలో భేదాభ్మిపాయాలు తలెత్తాయి 1పధానంగా ఈ విభేదాలు శాంతియుత మార్గమా ? సాయుధ విష్ణవమా ? అనే సమస్య పైనే కేంద్రీకృతమైనాయని స్థూలంగా చెప్పవచ్చు. భారత కమ్యూ నిస్టు పార్టీలో 1950 న్వుండే రెండువర్గాల మధ్య విభేదాలు త్యీవమై చివరకు 1962 లో చైనా మనదేశం పై దాడిచేయడంతో పక్వానికి వచ్చాయని చెప్పాలి 1960 లో జరిగిన ఎనిమిదవ (ప్రపంచ కమ్యూనిస్టు పార్టీల సమావేశంలో కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం రష్యా చైనా కూటములుగా రెండుగా విడిపోయిందనే ధావించాలి రప్యా సలహామేరకు మనదేశ కమ్యూనిస్టు పార్టీలోని మితవాద వర్గం కాం(గెసుతో ఐక్య సంఘటన ఏర్పాటుచేసి సామ్యవాద సిద్దాంతాలను అమళలుపర్భాలని భావించింది 'రెరడోవర్గం అలాకాక దేశంలోని యితర వామ పషాలతో కలిసీ జనతా 1వజాస్వామ్యుం ఏర్పాటు చేయాలని [నకటించారు వీరినే తర్వాత కమ్యూనిస్టు పార్టీలోని అతివాదులు అన్నారు మిగతావారిని

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం _పభావం 6కే మితవాదులు అన్నారు మితవాదులది కాం్యగెస్‌తో చేయికల్పిన జాతీయ (పజాస్వామ్యం అత్సివాదులది వామపవిల ఐక్యత పై నిల్చిన జనతా ప్రజా స్వామ్యం 1962 చైనా యుద్ధంలో మితవాదులు భారత 1వభుత్వాన్ని సమ ర్థ్‌స్తే అతివాదులు సరిహద్దు సమస్య చర్చలద్వారా పరిష్కురించుకోవాలని (వకటించారేగాని యితక పార్టీల మాదిరి చైనాను ఖండించ లేదు ఫలితంగా 106 లో భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ అధికారికంగా రెండుగా చీలిపోయింది మితవాదులు భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీగా మిగిలిపోతే బయటకు వెళ్ళిపోయిన వారు భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ (మార్క్స్బిస్టు)గా ఏర్పడ్డారు ఫలితం తర్వాత జరిగిన నాల్లవ సాధారణ ఎన్నికళ్లో రెండు హెర్టీలు గణనీయంగా దెబ్బతిన్నాయి 971 ఎన్నికల్లో. సిపిఐ అధికార కార్యగెస్‌తో ఎన్నికల పొత్తు కుదుర్చుకుని "తమ వళిస్టికిని కొద్దిగా బాగివర్చుకొంది. అదే సమయంలో అతిశాదులు తమ సిద్దాంకాలకు తిలోదకాలిచ్చి-ఎన్నికలకోస వామ పాలతో ఇతర పార్టీలతో నంబంధాలు ఏర్పరచుకొని పూర్తిగా దెబ్బతిన్నారు చీలికలో చీలిక _ మితవాదులతో విడిపోయి అతివాదులు ఒరగపెట్టిందేమీ లేదసీ అదే ఎన్నికల రొంపిలో కూరుకుపోయారని సాయుధ విష్ణవ మార్గం వదిలారిని భావించిన అతివాదులలోని కొందరు చేశంలో అప్పటీకే వివిధ (పాంకాల్లో తలెత్తిన రైతాంగ పోరాటాలను సాయుధ పోరాటాలుగా నిర్మించాలని అభి పాయపడి 1969లో అత్తివాదులతో తెగతెంపులు చేసుకుని భారత కమ్యూ నిస్టు షార్టీ (మార్క్సిస్టు -లెనినిస్తు)గా ఏర్పడ్డారు పీరనే త్మీవవాదులసనీ నక్స లైట్టని అంటున్నారు ఏరి ఆధ్వర్యంలోనే శక్టల్బరీ శ్రీకాకుళం రైతాంగ గిరిజన పోరాటాలు త్మీవంగా తలెత్తాయి స్వాతంత్ర్యానంతరం దేశాన్ని ఒక ఊపు ఊపిన [పజా ఉద్యమాలు యివి అయితే యిక్కడ కూడా బీలికల చీర పీలికలై పోక తవ్పలేదు ఆయా ప్రాంతాలవారీగా ఉద్యమ న్వభావాన్నిబట్టి నాయకత్వ అవసరాల (ప్రకారం త్మీనవాద పాన్ట్‌ ముక్కలు చెక్కంలై పోయింది ఇవన్నీ ఎత్తుగడల భేదాలే అనుకోవడానికి వీలులేదు నాయకత్వ పోటి కావచ్చు ఉద్యమ త్వ్యీవత కోల్పోవడం కావచ్చు ఏది ఏమైనా [వస్తుతం దేశంటో మితవాదులు ఆతివాదులు అయిన కమ్మూనిస్టులతోపాటు శీర పార్టీ

6ల్లి డా యం రవీం[దోరెడ్డి లుగా (గూప్‌లు) చీలిపోయిన త్మీవవాదులు కూడా వున్నారనేది సత్యం దకిణ భారత దేశంలో పార్టీ నిర్మాణం

మీరట్‌ కళ్ళట కేసులో ముద్దాయి అయిన ఆమీర్‌ హైదర్‌ఖాన్‌ సోవియట్‌ రష్యానుండ్‌ 1981లో రెండోసారి బొంబాయి తిరిగి వచ్చారు ఆంతకుముందు ఆయన 9829లో ఒకసారి వచ్చారు మా్క్కలోని [పాచ్యదేశాల కమ్యూ నిస్తు విశ్వవిద్యాలయంలో మార్క్సిస్టు సీద్ధాంతాల అధ్యయకానికి భారత విద్యార్థులను సేకరించి పంపాలన్నదే ఆయన పథకం భారతదేశం చేరిన వెంటనే ఆయనను దక్షిణభారతదేశంలో పార్టీ నిర్మాణం కోసం మ్న్మదాసు పంపారు పార్టీని నిర్మించండి పార్టి లేకుండా మీరేమీ చేయలేరు 1* అన్న సందేశాన్ని ఆయన సోవియట్‌ నుండి వెంటతెచ్చారు. అష్షకష్టాలుపడి చుుదాసలో ఆయన ెట్టకేలకు ఒక కమ్యూనిస్టు సెల్‌ను ఏర్పరచారు కార్మి కులతో కలిసి యంగ్‌ వర్కర్స్‌ లీగ్‌ అనే సంస్థను (ప్రారంభించారు దాని తరపున మున్నేటం అనే ష్మతికను నడిపించారు. గాంధీజీ [పభావంతో చదువులు వదిలి నత్యా_గహంలో హెల్తొని జైళ్ళకు వెళ్ళిన యువకుల గురించి విచారించారు అలా విడుదలై న విద్యార్థులను కలుసుకొని కమ్యూనిస్సు సిద్ధాం శాలను బోఢించె (వయత్నం చేశారు సత్యాగహం మధ్యంతరంగా విరమింప బడటంతో అసంతృ వ్లిగా వున్నవాళ్ళు హైదర్‌ఖాన్‌తో చేయి కలిపారు అట్టి వారిలో కంభంపాటి ఒత్యనారాయణ (సీనియర్‌), ఒకరు హైదర్‌ఖాన్‌ కోరిక మేరకు కంభంపాటి భార్యతోసహా మద్రాస్‌లో కాపురంపెట్టి పార్టీ నిర్మాణ శార్య్యకమాన్ని |పారంభించారు రాజకీయ సాహిత్యపడనం సిద్దాంత చర్చలు నిర్మాణ కార్మకమాలుయివి ముఖ్యమైనవి. పోలీసులనుండి తప్పుకోవటం కోసం శంకర్‌ అనిపేరు మార్చుకొని [(బాహ్మణునివేషం కూడా అమీర్‌ హైదర్‌ఖాన్‌ వేయాల్సి వచ్చింది

జైలునుండి విడుదలైన పుచ్చలపల్లి సుందరయ్య బెంగుళూరులో వున్నాడని తెలిసి అమీర్‌ హైదర్‌ఖాన్‌ ఆయనతో మాట్టాడటానికి అక్కడికి వెళ్ళాడు కాని ఆయనను కలిసేందుకు చేసిన వయత్నాలు ఫలించలేదు. మీరట్‌ కుట కేసును ఎదుర్కోడానికి అవసరమైన సహాయాన్ని విదేశాలనుండి సంపాదించద 9 కోమిరటరక్న్‌తో నంబంధాలు ఏర్పరచుకోవడం విదేశాల నుండి వచ్చేవారికి అవసరమైన సదుపాయాలు వీర్పాటుచేయడంలో లీనమైన

తెలుగు కవిత్వంమై మార్క్సిజం (ప్రభావం 68 ఆమీర్‌ కార్య్మకమాలు బొంబాయి. పోలీసులకు తెల్సాయి. వారు మాస్‌ పోలీసులను హెచ్చరించారు. ఫలితంగా నిఘా ఎక్కువై. 1982 చివర్జో అమీర్‌ను యితర సభ్యులతోపాటు మ,రాసు పోలీసులు ఆరెన్టు చేశారు దక్షిణ జాకతదేశంలో ఆయనే మొదటి కమ్యూనిస్టు దాదీ, 19584 జూలైలో ఆయన్ని విడుదల చేశారు సరిగ్గా అదే సమయంలో మీరట్‌ క్కుటకేసు శ్రదీలు కూడా విడుదల్సె నారు. కమ్యూనిస్టు ప్రాన్టీపై నిషేధం అమర్హోకి వచ్చింది. అప్పటి కే సుందరయ్య కమ్యూనిస్టు భావాలపట్ల ఆకర్షితుడై నాడు. మృదాసునుండి వెళుతూ సుండరయ్యకు దక్షిణ బారతదేశంలో పార్టీ నిర్మాణ కార్యక్రమాన్ని అప్ప గించారు ఆయన బొంబాయి _ చేరగానే పోలీసులు "తిరిగి ఆరెస్టు చేశారు. ఎన్నో జైళ్లు తిప్పి 1942లో విడుదల చేశారు | ఆంధ) పొంత ౦లో గాంధీ ప్రారంభించిన సహాయ నిరాకరణోద్యమం ఆంధ జిల్లాలకు దొవానలంలా వ్యాపించింది. అరెస్టులు, ఫన్నుల నిరాకరణోద్యమం. చీరాల- "పేరాల సంఘటనలు అల్లూరి మన్యం తిరుగువాటు-ఒక్కమాటలో-తెలుగు (సాంతమంతా రాజకీయ మేఘాలు దట్టంగా కమ్ముకుని అల్లకల్లోలంగా వుంది. ఎంతోమంది యువకులను ఈ వాతావరణం స్వాతం్యత్య కాంష్యాపేరితులను చేసిలది, వీరిలో చాలామంది సధానంగా విద్యార్డి దశలోనే మార్క్సిజం సిద్దాంతాలప్పట్ల ఆకర్షణ పెంచుకున్నారు. అట్టివారిలో ముఖ్యులు -కంభంపాటి సత్యనారాయణ (సీనియళ్‌) పుచ్చలపల్లి సుందరయ్య. ఉప్పల -లమ్మణరావు, పందిరి మళల్లిఖార్జు షరావు దర్శి చెంచయ్య, (ప్రతాప రామసుబ్బయ్యః పెండ్యాల లోకనాధం, గద్దె లింగయ్య తదితరులు తెలుగుదేశంలో కమ్యూనిస్టుప్తార్జీ ఏర్పడ్రేనాటికే పేరిలోచాలా మందికి మార్క్సిస్టు, సిద్దాంతంతో పరిచయం ఏర్పడింది. కాం్యగెస్‌ పై (త్రమలు వీడి పోయాయి. కార్యగెస్‌ అతివాద వర్గాలచేత (ప్రభావితులైన వారు కొందరైతే, మీరట్‌ క్ముటకేసు వార్తల్ను విని ఉ చ్రేజిత్రులై నవారు- మరికొందరు. బనారస్‌ హిందూ విశ్వవిద్యాలయంలో చదువుతూ మార్క్సిజంవై పు ఆకర్షితులై నవారు కొందరైత్సే జైళ్లలో చ్మెరరిస్టలతో పర్వదయంవల్లి " సామ్మ్యవాదనిద్ధాంతాలు ఆకళింపు. చేసుకొంది మరికాందరు 1920 లరోనే ఆంధ్రప్రాంతంలో మార్క్సిస్టు సాహిత్యం విరివిగ్గానే లభించింది. పందిరి మల్లిఖార్జునరావు దగ్గి

64 డా యం. రవీందదారెడ్డీ రికి సోషలిస్టు సాహిత్యం విదేశాలనుండి విరివిగా వచ్చేది వీరికి సింగారవేలు చెట్టియార్‌ తో సంబంధాలుండేవి బెంగుళూర్‌లో బావగారి యింట్లో భిటిష్‌జండా ఎగరేసినందుకు నిరసనగా చదువు మధ్యలో ఆపేసి ఆలగానిపాడు చేరుకున్న సుందరయ్య అప్పటి ఆర్మధ రాష్ట్రంలోని జిల్హాళ్లో విస్తృతంగా పర్యటిం చారు. అలగానిపాడులో వ్యవసాయ కార్మికుల సంఘాన్ని స్టాపించారు. రాష్ట్రంలో ఎక్క డెక్కడక మ్యూనిస్టు ఉద్యమ నిర్మాణానికి అవకాశాలున్నాయో పరిశీలించారు. మ్మితులతో కల్సి సోదరసమితి అనే సంస్థను స్థాపించారు. మార్క్సిస్టు సిద్ధాంత (గంధాలను మి్మితులకు అనుయాయులకు విరివిగా పంచారు. ఆయన ఉద్యమ నిర్మాణానికే అంకితం కావాలని నిర్ణయించుకున్న తర్వాత 1984 జూలైలో అమీర్‌ హైదర్‌ఖాన్‌ జైలునుండి విడుదలయారని తెల్సుకుని మదాస్‌ వెళ్ళి ఆయనను కల్సుకున్నారు. అంతవరకూ ఏకాకిగా తాను చేసిన కార్యకమాలన్ని వివరించారు. హైదర్‌ఖాన్‌ చేసిన కృషి నాటికి ఒక రూపం ధరించింది దక్షిణ భారతదేశంలో పార్టి నిర్మాణ కార్యక మాలను స్వీకరించాల్సిందిగా హైదర్‌ఖాన్‌ సుందరయ్యను కోరారు. సంపూర్ణ బాధ్యతతో తిరిగివచ్చిన సుందరయ్య 1984 సెప్రైంబర్‌లో విజయవాడలో మ్మితులందరితో కల్సి ఒక సమావేశ౦ జరిఫారు. ఈ సమావేశంలోనే ఆంధ రాష్ట్ర కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఏర్పడింది ఏడుగురు సభ్యులతో రాష్ట్ర) ఆర్గనైజింగ్‌ కమిటీని ఎన్ను కున్నారు ]5 పార్టీపై నిషేధం అమల్లో వుండటంతో అప్పటికే గుంటూరులో పనిచేస్తున్న కూలి రక్షణ సమితిలాంటి సమితులను రాష్ట్రమంతటా వర్పరచి కార్మిక పోరాటాలను నడపాలని నిర్ణయించుకున్నారు. ఆమీర్‌ హైదర్‌ఖాన్‌ అరెస్టు కావడంతో ఆయన కోరిక (పకారం సుందరయ్య 1984 అక్టోబర్‌లో జరిగిన కేర్యద కమిటీ సమావేశంలో మృ్మదాసు రాష్ట్ర (ఆం్యధ, తమిళ, మలదారు) (పతినిధిగా పాల్గొన్నారు. ఆంధ రాష్ట్రమంతటా విన తంగా వర్యటించి సోషలిస్టు అభిమానులందరినీ ఒకే గాడిలోకి తెచ్చారు. బనారస్‌ యూనివర్సిటీలోని “సోషలిస్టు స్టడీ సర్కిల్‌ విద్యార్లలతో యంగ్‌ కమ్యూనిస్టు లీగ్‌ విద్యార్థలతో సంబంధాలు ఏర్పరచుకున్నారు రాష్ట్రంలో. పార్టీ నిర్మాణంలో వున్న తొలిదశలో చాలాచోట రాజకీయ తరగళతులు నిర్వహించారు. న జాతీయ కాం[గెస్‌లో వచ్చిన మార్పుల విధంగానే రాష్ట్ర్రంత్తో కూడా

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (పభావం 65 1088 చివర్లో రాష్ట్ర కాంగ్రెస్‌ సోషలిస్టు పార్టీ ఏర్పడింది. 1985 లో జయ్యప్రకాష్‌ నారాయణ్‌ కాంగెస్‌ సోషలిస్టు పార్టీ కార్యదర్శి హోదాలో రాష్ట్రమంతటా పర్యటించారు. రంగా నాయకత్వంలో రైతాంగ ఉద్యమం కౌనసాగింది రాష్ట్రంలోని వివిధ ప్యతికళో సోవియట్‌ వ్యవస్థను కీర్తిస్తూ వ్యాసాలు రాసాగాయి. కమ్యూనిస్టు పిద్దాంత (గ్రంథాలు బహిరంగంగా అచ్చు వేయడం మొదలుపెట్టారు. విజయవాడలో కాంగ్రెస్‌ సోషలిస్టు పార్టీ సమా వేకానికి రంగా అధ్యక్షత వహించారు. దాదాపు 800 మంది [వతినిధులు ఈ సమావేశంలో పాల్గొన్నారు. అప్పటికి రాష్ట్ర కాం్యగెస్‌లో కమ్యూనిస్టులు చెప్పుకోదగ్గ సంఖ్యలోనే వున్నారు తర్వాత 1085 చివర్లో పార్టీ ఆదేశానుసారం వీరంతా కాం[గెస్‌ సోషలిస్టు పార్టీని, కాంథగెస్‌ పార్టీని వదిలేశారు... జిల్టాల్లో కూలి రక్షణ సమితులు స్థాపించి కార్మికుల సమస్యలమై పోరాటాలు జరిపారు. 1985 ఆగస్బలో కార్మికులకోసం (పత్యేకంగా గుంటూరులో రాజకీయ పారశాల నడిపారు. 18985 అక్టోబర్‌ 80న మృదాస్‌లో కమ్యూనిస్టు ఉద్యమాన్ని మరింత విసృతపరచడానికి రాడికల్‌ యువజన మహాసభ ఏర్పాటు చేశారు, ఆంధ రాహ్ల్రానికి సంబంధించి యువజన సంఘాల స్టావన భారం కంభంపాటి సత్యరారాయణ, క్రొవ్విడి లింగరాజులపై వడింది. కూలి రక్షణ సమితులున్న చోట్ల మే దినోత్సవం అక్షోబర్‌ దినోత్సవం, లెనిన్‌ జన్మదినం, వంటి సంద ర్భాల్లో పెక్కు సభలు, ఊరేగింవులు జరిగేవి. వీటిలో పాటలు హపొదేవారు. వీరి ఉద్యమం యిలా విసృృతమౌతున్న కొద్దీ అరెస్టుల పర్వం మొదలైంది. గుంటూరు కూలి రక్షణ సమితి నాయకులను 1085 ఆగస్టు లిన అరెస్టు చేసారు. 1988 లో దిమ్మితోపి నివేదికను అనుసరించి పార్టీ విధానం మారిపోవ డంతో అంతవరకూ కాంగగెస్‌ను వ్యతిరేకిస్తున్న కమ్యూనిస్టులు మళ్ళీ కార్మగెస్‌ళో ఐక్యసంఘటన ,పాతినదిక పై చేరాల్సినచ్చింది. 1986 జనవరిలో ఆంధదరాష్ట్ర యువజన మహాసభ కాకినాడలో జరిగింది. దానికి ముందురాతి రాష్ట్ర కమ్యూనిస్టుపార్టీ పదమ మవిసభ రహస్యంగా జరిగింది. 19046 వ్మపిల్‌లో లక్నోతో జరిగిన" కాం[గెస్‌ మహాసభలో న్మెహూ ఉపన్యాసం కమ్యూనిస్టులకు మరింత బలాన్నిచ్చింది. కాం[గెస్‌లో కార్మిక, కర్షక సంఘా లకు (షాతినిధ్యమివ్వాలనీ, ఫాసిజానికి వ్యతిరేకంగా సజాస్వామిక శక్తులు చేసే పోరాటాలకు మద్దతనివ్వాలనీ జయన కోరాడు. అదే సమయంలో దత్తు-

86 డా యం. రవీంటదా రెడ్డి (శాక్తీ సిద్ధాంత ప్మతం భారతదేశం చేరింది. 1986 తో వివిధ జిల్లా రాష్ట్ర సోషలిస్టు పార్టీ మపవోాసభలు జరిగాయి.

కమ్యూనిస్టు పార్టీ కేం్యదంనుండి “కమ్యూనిస్టు ప్మ్యతికను రహస్యంగా (వ్రచురించేది ఆదే పేరుతో రాష్ట్ర కమిటీ కూడా ఏలూరునుండి ప్మతికను సెక్షో "స్టైల్‌లో (వచురించి పంపిణీ చేసింది. 1986 'సెప్రైంబర్‌లో ఆంధ రాష్ట్ర కాంగెన్‌ సోషలిస్టు పార్టీ ద్వితీయ మహాసభ రాజమండ్రిలో జరిగింది (శ్రేరంగం నారాయణబాబు యిదే సభలో విశాఖ ,(పతినిధిగా పాల్గొన్నారు.) సభలో యిచ్చిన ఉపన్యాసం అభ్యంతరకరంగా వుందని (పభుత్వం సుంద రయ్యను అరెస్టు చేసింది. ఆరు నెలల శిక్ష విధించారు. ఈ సమయంలోనే కార్మగెస్‌ పార్టీలోనూ కార్మగెస్‌ సోషలిస్టు పార్టీలోనూ కమ్యూనిస్టు వ్యతిరేక తరంగాలు త్మీవంగా లేచాయి 1989లో బోస్‌ను కాం(గెస్‌ అధ్యక్షునిగా శెండోసారి ఎన్నుకునే విషయంలో ఆంద కమ్యూనిస్టులు కీలకపాాత వహిం చారు. ఆంధ కాం్యగెస్‌ వాదులు కమ్యూనిస్టలని కార్యగెసునుండి బహిష్క రించాలని నిర్ణయించారు. రీ సెటిల్‌ మెంట్‌కు వ్యతిరేకంగా కమూనిస్టు పార్టీ ఇచ్చాపురంనుండి మ[దాసు వరకు రైతుయ్యాత జరిపింది ఒక విధంగా సంస్టాపరంగా, నిర్మాణపరంగా కమ్యూనిస్టులకు ఈ యాత ఎంతో ఉపక రించింది నవళ క్రి అనే ప్యతికను పారంభించారు. రెండో (పపంచయుడ్డం మొదలు కాగానే బహిరంగ కార్యకలాపాల పై నిఘా పెరగడంతో “నవళ క్రిని తాత్కాలికంగా ఆపుచేశారు. అయితే రహస్యంగా దాని ముదణ, పంపిణీ మ్మాతం ఆగిపోలేదు. 1989 నుండి 1942 వరకు నాయకత్వం మొత్తం ఆజ్ఞాతవాసంలోకి వెళ్ళిపోయింది. 'నవశకి” స్థానంలో “స్యతంత భారత్‌ అనే సైక్టోఫ్రయిల్‌ వ్యతికను ప్రారంభించారు. మారిన అంతర్జాతీయ పరిస్థితుల దృష్ట్యా 1042 లో నిషేధం తొలగిపోయి మళీ కార్యవర్గం అంతా బహి రంగంగా వచ్చారు. రహస్యంగా వున్న కాలంలోనే సుందరయ్య కేరళ తమిళనాడు, ఆంధ ప్రాంతాలకు వెళ్ళి, పార్టీ శాఖలమధ్య సమన్వయం కుదిర్చి వాటికీ కేర్యద కమిటికి మధ్య వారధిలా పనిచేశాడు. దేశచరిితలో ఆశ్చర్యకరమైన విషయం 198 రోజుల్లో కాంగెస్‌ వారంతా జైళ్ల్చలోవుంటే కమ్యూనిస్సలు బయట వుండటం. (సజాయుద్ధమని (పభుత్వంతో సహకరించ డం ఒక విధంగా మూర్జత్వమేనని సుందరయ్య అన్నారు.5 తర్పాత 1691లో

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (పభావం 687 స్టాలీన్‌కూడా దీన్ని తప్పు వైఖరి అన్నాడు. 7” అయితే గుడ్డిలో మెల్ల అన్నట్టు అరెస్టు చేసిన వారందరినీ విడుదల చేయాలని కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఉద్యమం నడిపింది. 1048 లో కమ్యూనిస్టులు (పజాశి క్రి వార వ్యతికను (ప్రారంభించారు. మదాస్‌నుండి “న్యూ సజ్‌' బొంబాయినుండి *“పీపుల్స్‌వార్‌” వ్మతికలు (వక టించారు అదే సమయంళలో “పీపుల్స్‌ పబ్లిషింగ్‌ హౌస్‌ ను కూడా నెలకొల్పారు. విరివిగా కమ్యూనిస్టు సిద్దాంత సాహిత్యం _పచురణ ,(పారంభమైంది. 1045 చివర్తా *పజాళ క్తి దిన ప్మతికగా మారింది. స్యాతం్యత్యం వచ్చేవరకూ పార్టీ దాదాపుగా నిర్మాణపరంగా అభివృద్ధి చెందడానికే ఎక్కువ కృషి చేసింది. మామూలుగా సమ్మెలు, యితర కార్యకమాలు వుండనే వున్నాయి. 1944తో విజయవాడలో కనీవిని ఎరుగని రీతిలో దాదాపు ర లక్షల మంది రైతులతో అఖిలభారత కిసాన్‌ మహాసభ జరిపారు. ఇంత [కమపద్ధతిలో ఏ సథ జరుగ లేదని అందులో పాల్గొన్న వారు వ్యాఖ్యానించారు. తఆలంగాణాలో ఎక్కడ అణచివేత వుంటుందో అక్కడ పోరాటం [వజ్వారిల్లుతుందనే సూక్రి తెలంగాణాపట్ల నిజమే అయింది. దేశ (పజలంతా స్వాతం్యత్య సమర దిషా బద్ధులై సాగుతున్నవేళ తెలంగాణా సంస్థాన (ప్రజలు నైైజాం నిరంకుళ (పభుత్వ పదఘట్టనలకింద నలుగుతున్నారు. అంతటా దోపిడే. హక్కు అనే మాటకు అర్థం లేదు. మాతృభాషలో విద్యాబోధన జరుగదు. సభలూ, సమా వేళాలూ లేవు. సంఘాలు కూడవు. పుస్తకాలూ ప్మతికలంటే పాలకవర్గానికి కన్నెర. సర్వతా నిర్బంధమే ఆండలే. జమీందార్హ దురాగతాలూ. జాగిర్‌దార్ల దోపిడీ నిరంకుశపాలన నంస్త్టాన పజలకు నిత్యకృత్యమై పోయాయి. (నజలకు పౌరహక్కులు లేవు. రాజకీయ పార్టీలపై నిషేధం జాతీయ నాయకులెవరూ సంస్థానంలో (సవేశించడానికి వీలులేదు. ఒక విధంగా తెలంగాణా (వజల సాంఘిక, సామాజిక జీవితం పూర్తిగా అణచివేతకు గురైంది. ఇంతటి నిర్బం ధం ఆమలులో వుంది కాబస్టే తర్వాతి కాలంలో మహోజ్వలమైన [వతి ఘటనా పోరాటం రూపు దాల్చింది. 1901లో శ్రీకృష్ణదేవరాయాం[ధ భాషా నిలయం స్టావన తెలంగాణా (వజల సంస్కృతీ చైతన్యానికి నాందీగితంలాంటిది, వైజ్ఞావికోద్యమంగా (ప్రార 0భమైన (గంధాలయోద్యమం రాను రాను ఆందోద్యమంగా మారి

66 డా యం. రవీంధదారెడ్డి తెలంగాణాలో రాజకీయోద్యమానికి పాదులు వేసింది. అప్పట్లో హ్మెదాబాద్‌లో సాంఘిక సంస్కరణ ఉద్యమాల్లో మహారాష్ట్రంలదే పైచేయి. తెలుగన్నాః తెలుగువారన్నా అందరికీ చిన్నచూ పే. కార్వే పండితుని ఆధ్యక్షతన హైదరా బాద్‌లో జరిగిన ఒక సభతో స్టానిక న్యాయవాది ఒకరు తెలుగులో ఉపన్మ సించడానికి ప్రయత్నించగా సభ్యులు శేకలువేసి హేశన చేశారు. ఈ సంఘట నను, అవమానంగా భావించి ఆంధులు వెంటనే కార్య్మసాధకులై 1022 ఏప్రిల్‌ ఉన 'ఆంధ జనసంఘం'"ను స్థాపించారు, తెలంగాణా (పజల వై తన్యాన్ని అభివృద్ధి పరచడానికి, |గంధాలయాలు స్థాపించారు. తెలుగు ష్మతికలు చిన్న పుస్తకాలూ. ,పకటించారు. తెలంగాణాలో పూర్తిగా అంధకారంలో వున్న తెలుగు భాషకు చిరుదిపం వెలిగించిందీ సంఘమే.

(పతి సంవత్సరం బరిగే కాం్యగెస్‌ మహాసభలవలె ఉత్సాహంగా తెలం గాణాలో కూడా *“ఆంధమహిసభి జరపాలనే అభిలాష జనించింది వలితఆగా 1980 లో జోగిపేటలో ,పధమాం[ధ మహాపభ జరిగింది. ద్వితీయ మహాసభ దేవరకొండలో జరిగింది. త్మీవ నిర్బంధం మధ్య అతి కష్టంపై లభించిన (ప్రభుత్వానుమతితో ఈ సభలు జరిగాయి. మూడో మహాసభకు అనుమతి యిచ్చేటప్పుడు రాజకీయాలూ, సాంఘిక విషయాలూ చర్చించకూడదని (పభుత్వం షరతు విధించింది. ఫలితంగా కాల్గాపూర్‌లో జరిగిన మూడో మహాసభలో రైతు సమస్యలు (ప్రధాన స్థానం వహించాయి. ఆ తర్వాత అభివృద్ది చెండిన తెలంగాణా రైతాంగ సహెయుధ పోరాటానికి అవసరమైన ప్రాతిపదిక ఈ సభ కల్పించిందని చెప్పవచ్చు. వరుసగా సిరిసిల్ల, షాద్‌నగర్‌, సిజామాబాద్‌లలో జరిగిన సభల్లో కూడా రైతు సమస్యలే 1పధానప్మాత వహిం చాయి. ఇదే సమయంలో భారతదేశంలో ఎన్నికలు జరిగి రాష్ట్రాలలో కాంగెస్‌ వభుత్వాలు ఏర్పడ్డాయి. దీని ప్రభావం అన్ని సంస్థానాల లాగే నిజాం సంస్థానం పె కూడా పడింది. నిజాం కూడా కొన్ని సంస్కరణలు [పవేశపెట్టాడు. అప్పుడే తెలంగాణాలో సైట్‌ కాం్యగెస్‌ స్థాపనకు సయత్నాలు జరిగాయి. (ప్రాతినిధ్యం సమస్యపై సంస్థానంలోని వర్షాల మధ్య విభేదాలు తలెత్తాయి. అంతవరకూ ముస్తింల సాంస్కృతిక సంస్థగా వున్న 'ఇత్తెహాదు ల్ముసల్మీన్‌” రాజకీయోద్దేశంతో ముస్తింల సంఖ్యను పెంచడానికి “త్రవీగ్‌? (మత పరివర్తన) ఆరంభించింది, (1987). (పతిగా ఆర్యసమాజం ఫుద్ది!

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం _పభావం 69 ఉద్యమాన్ని నడిపింది. పేట్‌ కారగెస్‌ స్థాపనకు నిజాం ప్రభుత్వం అనుమతి నిరాకరంచ డంతో సత్యాగహం మొదలైంది (1986). ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో వందేమాతరం ఉద్యమ [ప్రభావంతో (1988 లోో తెలుగు విద్యార్థులు చాలా మంది విశ్వవిద్యాలయం వదలి నాగపూర్‌ విశ్వవిద్యాలయానికి వలస వెళ్ళారు ఇదే సమయంలో ఆర్యసమాజం కూడా సత్య్యాగహం ఆరంభించడంతో స్టేట్‌ కాం్యగెన్‌ ఉద్యమానికి మతపరమైన రంగు వస్తుందని భావించి సత్య్యాగహాన్ని నిలిపివేయమని గాంధీ ఆదేశించారు. ఈ ఉద్యమాలన్నింటితో చ్రైతస్యుల్దె న (వజలు జాగీర్జలో సన్నుల చెల్లింపును నిరాకరించారు తెలంగాణలో పజల ఉద్యమం నానాటికీ త్మీవమౌతోంది. ఈ పోరాటాల దళలోనే తెలంగాణాలో ఈశమ్యూనిస్టు పార్టీ ఊపిరి పోసుకుంది. అక్షోబర్‌ విష్ణవ విజయ్మప్రథావం, న్మెహూ రష్యా పర్యటన సోష లిజంపై ఆయన ఉపన్యాసాలు, నాగపూర్‌ విశ్వవిద్యాలయంలో చదివిన విద్యార్థలలో వచ్చిన పరివర్తన తెలంగాణాలో కమ్యూనిస్పు భావాల వ్యాప్తికి తోడ్పడ్డాయి. 19040 ఆరంభంలో ఆంధ కమ్యూనిస్టు పార్టీ తోడ్పాటుతో “తెలంగాణా కమ్యూనిస్టు పార్టీ రహస్య సంస్థగా ఏర్పడింది. ఏడో ఆర్యధ మహాసభలో అప్పటివరకూ కార్యక ర్తల స్థానంలో వున్న కమ్యూనిస్టులు మిత వాద నాయకత్వ దృక్పధంపె వాహాటంగా పోరాటం జరిపారు... రెండో (ప్రపంచ యుద్ధం త్మీవంగా జరుగుతున్న రోజులవి హైదరాబాద్‌లో కొందరు వామపక్ష భానాలుగల విద్యార్థులు 'క్యామెడ్స్‌ అసోసియేషన్‌” అనే సంస్థను స్థాపించారు. తెలంగాణాలో కమ్యూనిష్టు పార్టీ స్థాపన తర్వాత కమ్యూనిస్టులు ఆర్మధ మహాసభద్వారా ర్రైతాంగ ఉద్యమాన్ని నిరక్మిందడం మొదలెట్టారు. ఆంధ మహాసభ కార్యకలాపాలను _పజా ఉద్యమంగా అభివృద్ధి చేయడం [ప్రారం భించారు. ఎనిమిదో ఆం్యధమహాసభ్ర కమ్యూనిస్టుల నాయక త్వంలోనే జరిగింది" (1941, చిలుకూరు. అధ్యక్షుడు రావి నారాయణరెడ్డి తొమ్మిదో మహాసభ ధర్మవరంలో జరిగింది. యుద్ధ పరిస్థితిలో వచ్చిన మార్చు దృష్ట్యా కమ్యూనిస్ట పార్టీపై నిషేధం తొలగింది, దీంతో కమ్యూనిస్టు కార్యకర్తలు తమ పూర్తి కాలం వెచ్చించి వజా ఉద్యమ నిర్మాణానికి కృషి చేశారు. ఇది మవాసభ

70 డాయం రవీం్యదారెడ్డి మితవాద నాయకత్వానికి గిట్టలేదు. 1044 లో భువనగిరిలో జరిగిన పదకొండో మహానభలో సంస్క రణవాదులంతా చీలిపోయి. పోటీ మహాసభలు జరుపు కున్నారు. ఆం్యధమహానభలో కమ్యూనిస్టులదే పైచేయి అయ్నిది. ఈ మహాసభ జరిగిన వెంటనే తెలంగాణా రై తాంగంలో విప్ణవ వెల్లువ లేచింది. [గామాలలో సంఘాలను స్థాపించడం దౌర్జన్యాలకు వ్యతిరేకంగా పజల హోరాటం మొద లైంది ఈ విప్ణవ వెల్లువ కాలంలోనే నన్నెండో ఆంధమహాసభ ఖమ్మంలో జరిగింది. ఈ నభలో దాదాపుతి0 వేల మంది ప్రజలు పాల్గొన్నారు. (గ్రామ్యగామాన సంఘాల స్టాపన ఉదృతమెంది దోపిడీకి వ్యతిరేకంగా, వెట్టిచాకిరిని ్మసతిఘటిన్తూ తెలంగాణా బడుగు ప్రజలు కమ్యూనిస్టు పార్టీ నాయ కత్వం[కింద సంమాల్లో నమీకృతులయారు (గ్రామాల్లో జాగిర్‌దార్ల, దొరల, జమీన్‌దార్ల గుండెల్లో గుబులు చోటు చేసుకొంది. వీరికి మద్దతుగా (ప్రజా ఉద్యమాన్ని ఆణచడానికి నైజాం తన నైన్యాలను జాగీర్లలో దించాడు. కమ్యునిస్టు పార్టీ ఆం ధమహసభలను నిషేదించాడు. నాయక త్వాన్ని అరెస్టు చేయ డానికి (ప్రయత్నించాడు, అయితే అప్పటికీ నాయకత్వం అంతా అజ్జాతవానం లోకి వెళ్ళిపోయింది. తెలంగాణా అంతటా ఒక విష్ణవకెరటం లేచింది. నల్ల గొండ, వరంగల్‌, ఖమ్మం జిల్లాలో పదహారువేల చదరపు మైళ్ళ వి స్తీర్ణంగల [పదేశంలో సుమారు ముప్పై లక్షల జనాథా కలిగిన మూడువేల (గామాల్లో రైతాంగం 'స్వేచ్చకోసం పోరాటం (ప్రారంభించింది. సాయుధ పోరాటాన్ని రగిల్చిన అగ్నికణం

జనగామ లాలూకా విసునూరు దేశ్‌ ముఖు రామచందదారెడ్డి గహండాలు దేశ్‌ముకుకు వ్యతిచేకంగా (ప్రదర్శనలు జరుపుతున్న (పజల పై కాల్పులు జరిపారు. ఫలితంగా |గామసంఘం నాయకుడు దొడ్డి కొమరయ్య అక్కడి కక్కడే మృతిచెందాడు. ఈ సంఘటన 1946 జూలై కీన జరిగింది. కొమ రయ్య ఆమరత్వం తెలంగాణా రైతాంగంలో ని్మిదాణమై వున్న ఆ(గహాన్ని (వజ్వరిల్ల చేసింది. నల్గొండ జిల్లాలోని అన్ని కాలూకాల _పజలు ఒక్కుమ్మడిగా విజృంభించారు. _గామ్యగ్రామాన సంఘాల స్థాపన, సభలూ, సమావేకాలూ విసృతంగా జరిగాయి. ఈ వెల్లువలో (పభుత్వం లేవీ ధాన్యాన్ని కూడా “సేకరించటేకపోయింది. అధికారులను (ప్రజలు (గ్రామాలలోకి కూడా అడుగు పెట్టనివ్వలేదు. దేశ్‌ముఖ్‌లు జమీందార్లు (గ్రామాలు వదలి పట్టణాలకు వెళ్ళి

లుగు కవిత్వంపై మార్కిజం (వభావం గ] పోవాల్సి వచ్చింది. వెట్టి కూడా దానికదే ఆంతమైంది. కొద్ది వారాలలోనే ఈ ఉద్యమం చుట్టుపక్కల జిల్లాలో మూడు నాలుగువందల (గ్రామాలకు వ్యాపించింది పోలీసుల దాడులు, ఆరెస్టులు,గూండాల వీభత్సకాండ పెరిగాయి. (వతిఘటనకు కమ్యూనిస్టు పార్టీ, ఆంధమహాసభ పిలుపునిచ్చాయి. (వభుత్వ నిర్భంధం ఎక్కువవుతున్న కొద్ది రై కాంగఉద్యమం ఉధృతం కావడం మొదల్చె ౦ది, “దున్నేవాడిదే భూమి' అన్న నివాదంకింద కమ్యూనిస్టులు రైతులను సంఘటిత పర్చారు భూస్వాములు ఆఅ్యకమంగా ఆ(క్రమించుకున్న భూములను తిరిగి రైతాంగం స్వాధీనం చేసుకోవడం పారంభించారు. పభుత్వ సాయుధదకాలు (గ్రామాలపై దాడులు సాగించి అనేకమందిని కాల్చి చంపాయి. 1947 ఆగస్టు 15న దేశానికి స్వాతం త్యం వచ్చింది. కాని హైదరాబాద్‌ సంస్థానాన్ని కారత యూనియన్‌లో విలీనం చేయడానికి నైజాం నిరాక రించాడు. దీనిపై సైట్‌ కాంగెస్‌ సత్మాగహం ప్రారంభించింది. దీంతో రైతాంగ ఉద్యమం స్టేట్‌ కార్యగెస్‌ ఉద్యమం రెండూ దాదాపుగా కల్సిపోయి తెలంగాణా అంతటా అల్లుకుపోయాయి నిజాం పభుత్వం రజాకారు మూకను సాయుధ సైన్యాలను (గ్రామాలపైకి పంపింది. (గామాలకు (గ్రామాలనే తగల పెట్టడం (వజలను నామూహికంగా కాల్చి చంపడం స్త్రీలను చెరచడం, (గ్రామాల పైబడి దోచడం పెద్ద ఎత్తున సాగింది. నిజాం (వభుక్వాన్ని తొల గించేందుక్కు భూస్వాముల అమానుష పీడన నుంచి (ప్రజల వఏిము క్రికోనం సాయుధ పోరాటం మినహా మరోమార్గం లేదని 1947 సెప్టెంబర్‌ సేన కమ్యూనిస్టు పార్టీ సాయుధ పోరాటానికి పిలుపు నిచ్చింది. పార్టీ ఆధ్యర్యంలో [వజారషణదళాలు ఏర్హాటైనాయి.. (పజల దగ్గరున్న ఆయుధాలేకాక భూస్వాముల దగ్గరున్న ఆయుధాలను స్వాధీనం చేసుకొన్నారు. నైజాం ెన్యాలను, రజాకారుమురాలను (వజలు సాయుధంగా (వతిఘటించడం (ప్రారంభించారు. భూస్వాములనుంచి స్వాధీనం చేసుకొన్న భూమిని, (పభుత్వ మిగులు భూమిని (పజలకు పంచే కార్యకమం, [గామరాజ్యాల ఏర్పాటు విసృతంగా జరిగాయి. ఉద్యమం వ్యాపించిన (ప్రాంకాల్లో నైజాం పాలన చాదాపుగా స్తంభించింది. రెండువేల (గ్రామాలు విముకక్రి చెంది (గ్రాషరాజ్య వరిపహౌలన ఏర్పడింది. దాదాపు ఫది లక్షల ఎకరాల భూమి (ప్రజలకు వంపక మైంది. ఈ పరిణామం భారత (వభుత్వానికి కలవరం కలిగించింది. నైజాం

శా డా యం. రవీందారెడ్డి అధికార చట్టాన్ని తొలగించి కమ్యూనిస్టు (ప్రాబల్యాన్ని అణచాలనే ఉద్దేశంతో సర్దార్‌ వల్ణభాయ్‌పటేల్‌ 1948 సెస్టెంబర్‌ 18న హైదాబాద్‌ వై నైనిక చర్య జరిపించాడు. నిజాం వెలాంటి (వతిఘటనా లేకుండా యూనియన్‌ సెశ్యాలకు లొంగిపోయాడు. భారత సైన్యాలు తమ. దాడిని కమ్యూనిస్టులపై కేరదీక రించాయి ఈ దశలో పోరాటం కొననాగించాలా ? నిల్పివేయాలా అన్న విష యమై పార్తీలో తర్జన భర్జనలు జరిగాయి. పోరాటం ఆపాలని ఓక వర్షం డిమాండ్‌ చేసింది అయితే ఆర్మధ్రపార్టి మొత్తంగా దాన్ని లొంగుబాటుగా భావించి తిరస్కరించింది హైదాబాద్‌ సంస్థానంలో సైనికపాలన ఏర్పాటైంది. [ప్రజలు పంచుకొన్న భూములు ఎవరివి వారికే వుండాలని గామరాజ్యాలను గుర్రింబాలని కేసులు ఎ త్రివేయాలని అరెస్టయిన వారిని విడుదల చేయాలని పోరాట విరమణకై కమ్యూనిస్టు హెక్టీ షరతులు [పతిషాదించింది. సైనిక (పభుత్వం వీటిని తిరస్కరించింది సెన్యం హోరాబానికే సిద్ధమైంది. ఆ పరి స్థితిని పరిశీలించిన ఆం్యధ కమ్యూనిస్టు పార్రీ నాయకత్వం దళాలను మొ త్తంగా మైదాన (ప్రాంతాలనుంచి అడవి (ప్రాంశాలకు తరలించాలని నిర్ణయించింది అయిఖీే ఈ నిర్ణయం వెంటనే అమలుచేయలేకపోవడంచేత వేలాదిమంది కార్యక ర్రలు యూనియన్‌ సైన్యాల చేతిలో హతమయ్యారు పార్టీలోని ఒక వర్గం వెంటనే పోరాట విరమణకు పిలుపునిచ్చింది. సైన్యం అనుసరించిన ఎత్తుగడలవల్ట వేలాదిమంది చనిపోతే మరిన్ని వేలమంది అరెస్టయి జైళ్ల పాల య్యారు. వేల సంఖ్యలో వున్న దళ సభ్యుల సంఖ్య వందల్లోకి మారింది. దకాలు అడవుల్లోకి వెళ్ళాయి. పోరాటం నూతన ,పాంతాలకు విస్పరించింది. గిరిజనుల్లో పార్టీ కార్య్యకమం మొదలైంది నాయుధ పోరాటాన్ని అణచడానికి భారత సభుత్వం తెలంగాణాలో 50 వేల సైన్యాన్ని మోహరించిందని, దాదాపు పదికోట్ల రూపాయలు ఖర్చు పెట్టిందని ఒక అంచనా యూనియన్‌ సైన్యాలు పారిపోయిన భూస్వాములను [గ్రామాలను తెచ్చి పేదలకు పంచిన భూములను లాక్కుని తిరిగి భూస్వాములకు ఆప్పచెప్పాయి. సైన్యం చేసిన దాడుల్లో దాదాపు 4 వేల మంది దళ సభ్యులు చనిపోయారు ఈ త్మీవమైన ఊచకోత విధానం, దాడులు తెలంగాణాను ఆనుకొని వున్న అంధ్ర [ప్రాంతా లలో కూడా జరిగాయి. 1052 జనరల్‌ ఎన్నికలు దగ్గరవడడంతో ఆంధ కమిటీ తమ కార్యక ర్రలు ఎన్నికల్లో పోటీచేయడానికి అనుమతి నిచ్చింది

తెలుగ్స కవిత్వంపె మార్క్సిజం (పభావం 78 బహిరంగంగా వున్న దళ సభ్యులు పిడి యఫ్‌ ని ఏర్పాటుచేసి ఎన్నికిల్లో పాళ్లోనటానికి సమాయత్రమయినారు. ఉద్యమం ఉ తేజాన్ని కోల్పోయింది. ఈ పరిస్థితుల్లో ఉద్యమాన్ని నడుపుతోన్న పార్టీ కమిటీ సమావేశమై (వభుత్వం (వకటించిన హామీలకే అంగీకరించి సాయుధ పోరాటాన్ని విరమిస్తున్నట్లు 1951 అక్షోబర్‌ 91న 1పకటించింది. ఈ విధంగా తెలంగాణాలో అయిదు నంవత్పరాలపాటు జరిగిన రెకాంగ పోరాటం ముగిసింది. 190592 సార్వ్యతిక ఎన్నికలు దేశం యావత్తూ మొదటి సాధారణ ఎన్నికలకు సిద్ధమౌతోంది. అన్ని రాజకీయ షార్టీలు తమ తమ (పణాళికలు రూపొందించుకుని రంగంలోకి దిగితున్నాయి. జైళ్లలో వున్న కమ్యూనిస్తు ఖైదీలను ఎన్నికల్లో పాల్గొనేందుకు వీలుగా (వభుత్వం విడుదల చేసింది. అయితే ఆవ్పటికింకా పార్టీపై నిషేధం తొలగిపోలేదు. పరిస్థితికి ఆనుగుణంగా కమ్యూనిస్టులు ఇతర మి[తవషాలతో కల్సి పీపుల్స్‌ డెమ్మోకటిక్‌ (ఫంట్‌ను ఏర్పాటు చేళారు. కాడ్‌గార్‌ కిసాన్‌ పార్టీ, సోషలిస్టు వర్కర్స్‌ లీగ్‌, డెమ్మోకటిక్‌ పీపుల్స్‌పార్టీ అఖిల పదాబాద్‌ (వేడ్‌ యూనియన్‌ కాంగెస్‌ ఇందులో భాగస్వాములు. ఫంట్‌ తరఫున పోటి చేసిన అభ్యర్థులకు ఘనవిజయాలు లభించాయి. పోటీ చేసిన కక స్థానాల్లో తికి స్థానాలను వీరు గెల్బుకున్నారు. నట్లొండ నియోజక వర్గంనుంచి పోటి చేసిన రావి నారాయణరెడ్డికి అనాడు పండిట్‌ న్మెహూకంటే అధికంగా ఓట్టూ వచ్చాయి. ఎన్నికల తర్వాత హైదాబాద్‌ రాష్ట్రంలో పార్టీమై నిషేధం తొల గిచిచారు. 168 లో తెలంగాణా కమ్యూనిస్టు హెర్టీ మొదటి. మహాసభ కరీం నగర్‌లో జరిగింది. 1955 లో రండో మహాసభ హైద్రాబాద్‌లో జరిగింది. 19056 తో ఆంధ, తెలంగాణా షార్టీ కమిటీలు రెండూ విలీనమై ఆంధప్రదేశ్‌ కమ్యూనిస్టు రాష్ట్రకమిటీ ఏర్పడింది. ఆం[ద్మపదేశ్‌ రాష్ట్ర్రావతరణకం కే ముండే ఈ విలీనం జరిగింది. విశాలాం్య్థధ ఏర్పాటుకోసం _పజలతో, యితర పార్టీలతో కల్సి కమ్యూనిస్టులు ఎడతెగని పోరాటం జరిపారు. చివరకు 1956 నవంబర్‌ 1న వారి పోరాటం ఫలించింది. ఒ మొదటి సాధారణ ఎన్నికల్లో కమ్యూనిస్టుల విజయాన్ని చూసి బెంబే లెత్తిపోయిన కాంగగెస్‌వారు ఆం్మధలో త్మీవమైన కమ్యూనిస్టు వ్యతిరేక (ప్రచా రానికి పూనుకున్నారు. ఆంధప్మతికలు దానికి తోడు నిల్బాయి. ఫలితంగా

"క్త డా యం. రవీందదారెడ్డి మధ్యతరగతి (ప్రజల్లో, మేధావి వర్గాల్లో కమ్యూనిస్తు వ్యతిరేకత పెరిగి వారి (వభంజనం తగ్గుముఖం పట్టడం మొదలైంది. 1057 లో జరిగిన తెలంగాణా ఎన్నికల్లో 65 స్థానాలకు పోటీ చేసిన కమ్యూనిస్టు పార్టీ డికి స్టానాలనే గెల్చు కొంది 2కి పార్లమెంట్‌ స్టానాలకు పోటీ చేస్తే కేవలం 4 స్థానాల్లో మ్మాతమే గెలుపొందింది. బీనికి తోడు పార్టీ కార్య్ముకమాలు కూడా ని స్రీజంగా వుండేవి మహత్రర తెలంగాణా సాయుధ పోరాటాన్ని నడిపిన పార్టీ పోరాట విరమణ తర్వాత కాలంలో (పజాండోశనలూ కూలి పెంపుదల భూసంస్కరణల స్మృకమ ఆమలు లాంటి లీగల్‌ కార్య్యకమాలకే ఆంకితమైంది. ఫలితంగా 1962 లో జరిగిన కాసననభ ఎన్నికలో 186 స్థానాల్లో పోటీచేసి 51 స్థానాలు మ్మాతమే గెల్బుకోగల్లింది. ఈ సమయంలోనే పార్టీ పని తీరుపై చర్చలు. మొదలయాయి. అంతర్జాతీయ ఉద్యమంలోవచ్చిన చీలికల _పభావం భారత షార్టీపె కూడా పడింది ఉద్యమ ఎత్తుగడల విషయమై వచ్చిన విభేడాలు తీవమై భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ రెండుగా చీలిపోయింది. పార్టీలో మొదటి బీలిక

1864 ఏప్రిల్‌లో జరిగివ భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ జాతీయ సమితి సమావేశం రెండుగా చీలిపోయింది. చీలికవర్గం భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ (మార్క్సిస్టు) అని కౌ త్త పార్టీని పెట్టింది. ఆనాటి జాతీయ కార్యవర్షంలోని తికి మంది నాయకులు కొత్త పార్తీలోకి వెళ్ళిపోయారు. ఈ వీలిక దేశంలో కమ్యూనిస్టు ఉద్యమానికి నష్టం కలగజేసిందనే చెప్పాలి. ఆంధ్యప్రదేశ్‌ పార్టీ సభ్యులు శీలి వేల మందిలో 11 వేల మంది మార్క్సిస్తు పార్టీలోకి వెళ్ళి హోయారు. కలి మంది కాసన సభ్యుల్లో 21 మంది మార్క్సిస్టు పార్టీలో చేరారు. ఫలితంగా 1997 సాధారణ ఎన్నికల్లో. రెండు పార్టీలు ఘోరంగా దెబ్బతిన్నాయి.

తెలంగాణా పోరాట విరమణకు సంబంధించి పాఠీలో తలెతిన విజే దాలు, అంతర్జాతీయ కమ్యూనిస్టు ఉధ్యమంలోకి చొచ్చుకొని వేచ్చిన అభ్మిపాయ భేదాలు, "నద్దాంతిక ధోరణుల్లో వచ్చిన మార్పులు భారతదేశంపై చైనాదాడి చీలికకు ముందు పార్టీలో రెండు విభిన్న ధోరణులు తలె త్తడానికి. [పదాన కారణాలు, ఈ చీలిక తర్వాత అంతర్జాతీయంగా సిపిఐ సోవియట్‌ కమ్య్యూనిస్తు పార్టీని అనుసరిస్తే మార్క్సిస్తు హర్రీ చైనా కమ్యూనిస్ట షార్టీని అనుసరించింది.

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్పిజం (వభావం 70 భారత పాలకవర్గాల వర్గ స్వభావాన్నిబట్టి దానికి వ్యతిరెకంగా పోరాడటం ద్వారానే విష్ణ్లవోద్యమం ముందుకు పోతుందని తమది జనతా (పజాస్వామిక మని మార్క్స్సిస్స్‌లు (సకటించారు. అలాకాక పాలకవర్గాలతో సహకరించి నంయుక్రంగా (పజాతంర్యత విప్ణవ క రవ్యాలను నెర వేర్చువచ్చునన్నది సిపిఐ మార్గం అయింది దీన్నే జాతీయ (పజాస్వామ్యం అన్నారు, మొత్తమ్మీద థారత దేశంలో విష్ణవం ఏ లక్ష్యంపై నడవాలన్న అంశం పైననే చీలిక తలఎత్రింది. భారత సరిహద్దులపై వైనాదాడి సమయంలో ఒకసారి తర్వాత 1966 లో మరోసారి భారత్మపభుత్వం సరిహద్దు వివాదంలో చైనాను బలపర్చిన మార్క్సిస్టు అందరినీ అరెస్టు చేసింది. ఆ తర్వాత జరిగిన ఎన్నికల్లో మార్క్సిస్టులు ఇతర మితపవాలతో కల్సి కేరళ, పశ్చిమబెంగాల్‌ లలో (వభుశ్వాలను నెలకొల్పారు. ఇదిలావుండగా అంతర్జాతీయ ఉద్యమంలో చైనాకు చేరువ అవుతుందనుకున్న మార్క్సిస్టు పార్టీని దాని దర్వద్వ విధానాలవల్ల, ఎన్నికల్లో పాల్గొని రాష్ట్రాలలో (ప్రభుత్వాలు ఏర్పాటు చేయడంవల్ల చైనా కమ్యూనిస్టు పార్టీ బహిరంగంగా విమర్శించడం మొదలెట్టింది. చైనా విష్ణవాన్ని ఆదర్శంగా తీసుకుని మావో ఆలోచనా వధానం అడుగుజాడల్లో భారతదేశంలో రైతాంగ వివ్లవాన్ని నిర్మిం చాలని అది పద్మే పదే భారత కమ్యూనిస్టుల్లోని అతివాద వర్గాలకు విజ్ఞప్తి చేసింది. మార్క్సిస్టు పార్టీని నయా రివిజనిస్టుంని ఆరోపించింది. ఈ విధంగా మార్క్సిస్టు ార్టీ పరిస్థితి ఆంతర్జాతీయ రంగంలో రెంటికి చెడ్డ 'రేవడిలా తయారైంది సిపిఐ రష్యా అనుకూల వైఖరిని నిర్ద్వంద్వంగా వ్రకటిస్తే మార్క్సిస్టు హెర్టీలోని అతివాదులు చైనా పోరాట మార్గాన్ని అదర్శంగా ఎంచుకున్నారు. ఫలితంగా మార్క్సిస్తు పార్టీలో చీలిక తలఎత్రింది. అందుకు పీజాలు పళ్ళ్చిమ బెంగాల్‌ పార్టీలో పడ్డాయి నక్సల్బరీ గిరిజప రైతాంగ పోరాటం దానిత్రై దారిని సుగమం చేసింది. నక్సల్చరీ రైతాంగ పోరాటం

పశ్చిమ బెంగాల్‌ రాష్ట్ర ఊత్తరభాగంలో వున్న డార్జిలింగ్‌ జిల్లాలో నక్సల్చరి, ఫన్సిదేవా, ఖరిబరి _ప్రాంకాలు దాదాపు మూడు వందల చదరపు మైళ్ళ వైశాల్యం కలిసి భౌగోళికంగా రాజకీయంగా [ప్రాముఖ్యం సంతరించు కున్నాయి. ఇక్కడి రైతులలో అధికభాగం గిరిజనులే. అందులోనూ సంధాల్‌ తెగ ప్రజలు అధికభాగం. వీరు భూస్వాముల, వడ్డీ వ్యాపొరస్టుల దోపిడీకి

76 డా యం రవీందదారెడ్డి అధికంగా గురయ్యేవారు ఈ దోపిడీకి వ్యతిరేకంగా గిరిజన రై తాంగం కమ్యూనిస్టు పార్టీ నాయకత్వంలో 1951-54 మధ్యకాలంలో పోరాటం [ప్రారంభించింది పారంభదశలోనే భూస్వాముల నిర్భందకాండను ఎదిరిస్తూ గిరిజనులు చైతన్యంతో కూడిన 'వతిఘటనను ప్రదర్శించారు. తర్యాతకాలంలో రైతులతోపొటు తేయాకు తోటల కార్మికులను సమీకరించడం జరిగింది 1955 లో బోనస్‌ కై జరిపిన పోరాటంలో కార్మికులు రైతులతో కల్సి యజ మానుల దాడులను తిప్పికొట్టారు నక్సల్బరీ రై తాంగపోరాటం ఒక సంవత్స రర తర్వాత మరో సంవత్సరం ఉన్నతస్థాయికి చేరింది 1058.62 మధ్య కాలంలో కమ్యూనిస్టుల నాయకత్వంలో స్టానిక రైతు సంఘాలు పంటల స్వాదీనానికి పిలుపునిచ్చాయి పొలం దున్ని పంట పండించిన వారే పంటను స్వాధీనం చేసుకొన్నారు. పొలాల్లో హెర్టీజెండాలు ఎగరేసి అవసరమైతే పోరా టానికి సిద్ధంగా సాయధులయ్యారు ఈ పోరాటాలన్నింటికీ ఐక్య కమ్యూనిస్టు పార్టీయే నాయకత్వం వహించింది అయితే పోరాటాన్ని నడిపిన నాయకత్వం మ్మాతం అప్పటి కమ్యూనిస్టు పార్టీలోని అతివాద వర్గానికి చెందినవారే స్వాతంత్యం తర్వాత షార్టీ ఎన్నికల ఊబిలో కూరుకునిపోవడం ఆర్ధిక ఫోరాటాలకే పరిమితం కావడం వారికి నచ్చలేదు (సత్యామ్నాయ పంథాకోసం వారు చేసిన |పయత్నం నక్సల్చరిలో ఫలించింది పార్టీ చీరికకం పే ముందు నుంచే ఆధికార స్వాధీనంకోసం సాయుధపోరాటం జరపాలన్న వాంఛ అతివాద వర్గాల్లో బలీయమవుతూ వచ్చింది చీలిక తర్వాత మార్క్స్పిస్ట పార్టీ నేతృ త్వంలో అది సాధ్యమౌతుందేమోనన్న వారి ఆశలు మార్క్సిస్టు పార్టీ కూడా ఎన్నికల్లో నిలబడి కేరళ పశ్చిమబెంగాల్‌లో ఐక్యపభుత్వాలను ఏర్పాటు చేయడంతో వమ్ము అయ్యాయి. అయినప్పటికీ వారు మార్క్సిస్టు పార్టీలోనే వుంటూ తమ (ప్రయత్నాలను [పారంభించారు. పోరాటో న్ముఖమౌతున్న నక్సల్చరి రైతాంగం వారికి శకినిచ్చింది. భూమి స్వాదీనంకోసం సంస్క రణలవల్ట వయోజనం లేదని రైతాంగ పోరాట చైతన్యాన్ని భూస్వాముల పెకి [వభుత్వం పైకి ఎక్కు పెట్టాల్సిన సమయం ఆసన్న మైందనీ చారు మజుందార్‌ 1967 లో పిలుపునిచ్చారు. అందుకాయన తన (యత్నాలను 1965 నుంచే (ప్రారంభించారు. ఆతని అనుచరులు రహస్యసంఘాలను స్థాపించడం మొదలు “పెట్టారు. రాజకీయ కార్యకమంకోసం బారు ర వ్యాసాలను (వ్రాశారు. అవే

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (వభావం 77 తర్వాత “ఎనిమిది వ్యాసాలుగా పసిద్ధి పొందాయి. 1866 లో తేయాకు తోటల కార్మికులు 16 కోజులు సమ్మె చేశారు. ఈ కాలంలోనే రైతాంగ పోరాటానికి సన్నాహం జరిగింది. మార్క్సిస్టు పార్టీ ఐక్య సంఘటన (పభుత్వం ఏర్పడిన 10 రోజుల తర్వాత అంటే 1967 మార్చి 18న డార్జిలింగ్‌ జిలా గిరిజన ఉివిజన్‌ మార్క్సిస్టు పార్టీ నాయకత్వంలో రైతు సమావేశం జరిగింది. ర్లైతు సంఘాల ఆధ్వర్యంలో భూమి పంపిణి జరగాలని, భూసాముల నిరోధాన్ని అంతం చేయాలని ఈ చర్య సభుత్వ అగహానికి గురౌతుంది కాబట్టి సుదీర్హ సాయుధ పోరాటానికి ఆయ త్తం కావాలని ఈ సమావేశం రైతులకు పిలుపు నిచ్చింది. ఈ పిలుపే ఆ తర్వాత ఒక దళాబ్దంపాటు దేశం మొత్తాన్ని విష్ణవ బావాల తాకిడికి గురి చేసింది. భారతదేశంలో *నక్సలైట్‌' అనే ఒక కొత్త సామాజిక శ క్రి ఆవిర్భావానికి దోహదం చేసింది. విప్ణవోన్ముఖులంతా దిన్నే “వసంత మేఘ గర్జన'గా స్వీకరించారు.

సమావేశం ముగిసిన వెంటనే సిలిగురి డివిజన్‌లోని అన్ని [గామాలను సంఘటి తపర్చారు దాదాపు 20 వేల మంది రైతులు పూర్తికాలపు కార్యకర్త లుగా నమోదయారు. పతి (గ్రామంలోనూ రైతు కమిటిలు ఏర్పడ్డాయి. వీకే సాయుధ గ ప్రీని కూడా స్వీకరించారు. భూ ఆకమణ మొదలైంది. రుణాలను రద్దుచేసారు, తాకట్టు ప్యతాలను కాల్చివేళారు. భూస్వాములకు మరణశిత వేశారు. పోలీసులనుంచి, భూస్వాములనుంచి ఆయుధాలు లాక్కుని సాయుధ దళాలను ఏర్పర్చుకున్నారు. రైతు సంఘాల కార్యక ర్తల అనుమతి లేనిడే ఆ (పాంతంలోకి ఎవరూ ,పవేశించలేని పరిస్థితి ఏర్పడింది. పరిస్థితి చేయి దాటుతోందని (గహించిన ఐక్యసంఘటన (వభుత్వం మార్క్సిస్తు మంతి ఒకరిని రాయబారం పంపింది. ఆది విఫలమైంది. ఒక విధంగా షార్టమెంటరీ వద్ధతిలో భూ సంస్కరణల అమలు అశాధ్యం అన్న విషయాన్ని ఈ రాయ బారం తెలియజెప్పిందనుకోవచ్చు. ఫలితం, పోలీసుదకాలు రైతాంగ కార్య క ర్రలను. చుట్టుముట్టడం మొదలైంది. సాయుధ దాడికి సన్నాహాలు చేయమని చారు మజుందార్‌ తన కార్యకర్తలకు ఆదేళశమిచ్చాడు.

1967 మే 28న పోలీసులు రైతులకు మధ్య మొదటి ఘర్షణ జరిగింది. 'ఒక పోలీను చనిపోయాడు. పతీకార చర్యగా పోలీసులు చేసిన దాడిలో ఆరు గురు శ్రీలు, ఇద్దరు పిల్లలు మరణించారు. ఆరెస్టులు జరిగాయి ఈ సంఘ

78 డా యం. రపీందారెడ్డి టనతో బెంగాల్‌లో ఉదిక్తత చోటు చేసుకొంది. చివరకు అధికారంలో వున్న మార్క్సిస్టు ార్టీకూడా పోలీసు కాల్చులను ఖండించాల్సి వచ్చింది అంతకు ముందునుంచే విద్యార్దుల ఆందోళనకు కేం్యదమైన కలకతా వీధుల్లో నక్సల్చరి మార్గమే రైతాంగ విష్ణవమార్గం' అన్న నినాదాలు పోస్టర్ద చోటు చేసుకొన్నాయి తమ షార్టీ నాయకత్వంపై భమలు పోయిన మార్క్సిస్టు హిర్టీ విద్యార్థి వర్గాల పనే యిది.

రైతుల కోపాగ్ని (వజ్వరిల్లింది. భూస్వాములకూ వారికీ మధ్య ఘర్షణ నిత్యకృత్యమైంది డార్జిలింగ్‌ లో భీభత్స పరిపాలన” ఏర్పడిందని జూన్‌ 12న పశ్చిమబెంగాల్‌ ముఖ్యమంతి (పంటించాడు అదే సమయంలో మంతి వర్ష ఉపసంఘం రాడా డార్జిలింగ్‌ జిల్లాలో పర్యటించిండి. ఫలితం శూన్యం చివరకు నక్సల్చరి రై తాంగ పోరాటాన్ని మార్క్స్సిన్లు పార్టీ బాహాటంగా ఖండించడం మొదలెట్టింది దీంతో సిపియంలోని అతివాద వర్గాలన్ని సంఘ టితపడి నక్సల్చరీ రైతాంగ పోరాట సహాయ కమిటీ ని ఏర్పాటు చేసాయి, జూన్‌ 20న మార్క్సిస్టు పార్టి పోలిట్‌ బ్యూరో సమావేశమై పార్తీలోని అతి వాదులందరినీ బహిష్కరించాలని తీర్మానించింది ఫలితంగా నక్సల్చరి నాయకత్వం మొత్తం పారీనుంచి బహిష్కారానికి గురైంది ఇదే సమయంలో జూన్‌ 26 న పీకింగ్‌ రేడియో నక్సల్చరి పోరాటాన్ని మావో మార్గదర్శ కత్వంలో భిరత _పజలు తలపెట్టిన సాయుధ సంఘర్తణ పంజా అని వర్ణిం చింది. మార్క్సిస్టు షార్టీని నయారివిజనిస్టులని నిందించింది. జూలై చివరలో బెంగాల్‌ (పభుత్వం తీవ నిర్బంధాన్ని అమలు చేసింది భారీ పోలీసు యం్యతంగాన్ని దింపింది. ముఖ్య నాయకులను అరెస్టు చేసింది. అనేకమంది అనుయాయులు లొంగిపోయారు పోలీసులు సృష్టించిన భయానక వాతావర ణంతో నక్సల్చరిలో బహిరంగ (_పశంతత ఆవరించింది.

నక్సల్చరి తిరుగువాటు జరిగింది కొద్దికాలమే ఆయినా ఆది భారత రాజకీయాలపై శాశ్వత మ్ముడ వేసింది నీటిలో రాయివేసి తరంగాలను సృష్టించిన మ్లై ంది. కమ్యూనిస్టు ఉద్యమంలో అది ఒక మైలురాయి. దేశంలో ఎ సృృతంగా రైతాంగ ఉద్యమాలు వేస్మానుకోడానికి అది తోడ్పడింది అన్నింటికిమించి విష్ణవ దృక్పధంగల పార్టీలు ఏర్పడటానికి ఆది దోహడం చేసింది.

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (పభావం 79

నక్సల్ఫరి పోరాటంతో మార్క్సిస్టు హెర్టీలో దేశవ్యాప్తంగా ఆలజడి మొదలై ౦ది అసమ్మతివాదుల బహిష్కరణతో అది మరింత త్మీవమైంది, 196? జూన్‌ కిశీన కలకతాలో ఇరువర్గాల మధ్య ఘర్షణ కూడా జరిగింది. దీంతో చీలికలో మరో చీలికకు తెర తొలగింది ఆదే సమయంలో దేశంతో అక్కడక్కడా అతివాద దృక్పధమున్నవారు విన్హవకర పార్టీల నిర్మాణానికి పూనుకొన్నారు. తమిళనాడులో “ఎ్యరజెండా ఉద్యమం” ఆం[ధలో తరిమెల నాగిరెడ్డి వర్గం, వెంపటాపు సత్యనారాయణవర్గం అలాంటివే. “సాయుధ విప్ణవమే దేశసమస్యుల పరిష్కారానికి ఏక్టేక మార్గం అనే నినాదం సర్వా వినిపించింది. రాష్ట్రాలలోని మార్క్సిస్టు పార్టీ అసమ్మతివర్గాల్లో ఆలోచనా వీజాలు పడ్డాయి. తన వర్గాల్లో పెరుగుతున్న అసమ్మతి ధోరణిని గమనించిన పార్టీ 1061 ఆగన్దు మధురై సమావేశంలో 'సాయుధ సంఘర్షణ ఆన్న చైనా సలహాను తిరస్కరిన్తూ తీర్మానిఎచింది. దీంతో పార్టీలోని వివ్షవకరవర్గాలకు మరో వేదిక అవసరమైంది. ఇదే సమయంలో చారు మజుందార్‌ మదురై తీర్మానాన్ని గర్హిస్తూ ఒక విష్ణవాత్మక పార్టీ నిర్మాణావసరాన్ని వక్కాణీస్తూ ఒక వ్యాసం రాశాడు నవంబర్‌లో మార్క్సిస్టు పార్టీ ఆసమ్మతివాదులతో కలకత్తాలో ఒక సమావేశం జరిగింది బెంగాల్‌, బీవోర్‌, యుపి రాష్ట్రాల నుంచి _సముఖ విష్ణప నాయకులు అందులో పాల్గొన్నారు. “కేందాన్ని తుద ముట్టించండి' అన్న నినాదాన్ని వారు మార్క్సిస్టు పార్టీ 'పెకి వదిలారు. ఈ సమావేశంలోనే వారు మార్క్సిస్టు పార్టీతోని విష్ణవకారుల అఖిలభారత సమన్వయ సంఘాన్ని ఏర్పాటు చేసుకొన్నారు. దింతో భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీలోంచి చీలిపోయిన మార్కిల్సాస్టు పార్టిలో ఏర్పడిన మరో చీలిక పూర్తైంది. దేశంలో మొదటిసారిగా కార్మికవర విష్ణవకర పార్టీ ఏర్పాటుకు బీజాలు పడ్డాయి. శ్రీకాకుళ గిరిజన రై తాంగోద్యమం

మన రాష్ట్రానికి తూర్పు కొసలో నిల్చిన ఎ్యైరమందారం శ్రీకాకుళం. అంతా గిరిజన రైతాంగమయం, పోడు వ్యవపాయం చేసుకునే సభరులు వారు. దేశమంతటిలోలాగే వీరూ వడ్డీ వ్యాపారస్తుల కబంధ హస్తాల్లో చిక్కుకు పోయారు. అటవీ రక్షణ నిబంధనలు వాళ్ళ జీవితాన్ని అ_స్రవ్య స్తం చేశాయి 1950 ల నుంచే ఈ గిరిజనులమధ్య కొందరు కమ్యూనిస్తు ఉపాధ్యాయులు

80 డా యం రవీందా రెడ్డి పని చేస్తున్నారు. వెంపటాపు సత్యవారాయణ అటువంటి వారిలో ఒకడు* ఆయన గిరిజన స్త్రీనే వివాహమాడి వారితోనే స్థిరపడ్డాడు గిరిజనులు ఇతన్ని గురువుగా కావించి గప్ప గారని పిలిచేవారు అతని పలుకుబడి భూస్వామ్య వ్యతిరేకతలవల్ల ఆతనిని చంపడానికి 1080-67 ల మధ్య ఆ్మపాంత భూన్వా ములు చాలాసార్దు ప్రయత్నించారు ఆయన నాయకత్వంలోనే గిరిజన సంఘ స్టాపన జరిగింది సంఘం ఆధ్వర్యంలో గిరిజనులు హక్కులకోసం చిన్నచిన్న పోరాటాలు అనేకం జరిపారు 196% నాటి షార్టీ మొదటి చీలికలో వంపటాపు తన గురువుగారైన ఆదిభట్ట కైలాసంతో కల్సి మార్కిస్టు పార్టీవేప్పు మొగ్గారు. గిరిజనుల పోరాటాలకి తలవొగ్గి ఆ (ప్రాంత భూస్వాములు కూలీరేట్లు "పెంచక తప్పలేదు గిరిజనులు యధేచ్చగా అఆడవిళో కలపను అవసరాలకు నరుకుూ న్నారు పోలీసులు [పవేశించి అనేకమందిని ఆరెస్టు చేశారు. పీరి రాకతో భూస్వాములు మళ్ళీ తమ దౌర్జన్య పద్ధతులను మొదలు పెట్టారు తిరిగి ఘర్ష ణలు తలఎత్తాయి ఫలితంగా 196? లో ఒక నెలపాటు ఈ అడవి [ప్రాంతం లోని రెండువందల (గ్రామాల్లో 1కీశీవ "సెకను. పెట్టారు ఇదే సమయంలో అక్షోబర్‌ 91న పార్వతీపురం ఏజెన్సీ (ప్రాంతంలో లేవిడీ అనేచోట సమా వేళంలో పాల్గొని ఇళ్ళకు తిరిగి వెశున్న ఇద్దరు గిరిజనులను భూస్వాములు కాల్చి చంపారు అప్పటికి ఆంధ [ప్రాంతంలో మార్క్సిస్టు పార్టీలోని అతీవాద వర్గాలు సాయధ పోరాటానికి అవసరమైన సంస్థాపరి మైన చర్యలు పూర్తి చేయలేదు అందువల్లే రైతాంగం కుతకుత ఉడికి హపోతున్నప్పటికీ (శ్రీకాకుళ గిరిజనుడింకా సాయుధుడు కాలేదు 1968 ఆరంభానికి జిల్లా యావత్తూ పోలీసు బూట్ల చప్పుడు వినిపించడం మొదలైంది. [గామాలపై దాడులు, పాశవిక మైన నిర్బంధం పడగలు విప్పాయి. దిక్కుతోచని రైతులు పెద్ద కర్ణ లో పోలీసులకు వ్యతిరేకంగా ఆయుధాలు వట్టారు ఇదే సమయంలో మార్క్సిస్టు పార్టీ కేర్యదకమిటికి ఆంధ రాష్ట్ర కమిటీకి మధ్య ఎత్తుగడల విషయాల్లో విభేదాలు పొడసూపాయి. 1868 జూన్‌లో ఆంధ్రరాష్ట్ర కమిటీ ముఖ్యులను పార్టీనుంచి బహిష్కరించారు. వీరు 1968 జూన్‌ 28 80 తేదీల్లో విజయవాడలో సమావేశమై తమని తాము కమ్యూనిస్టు విష్ణపకారులు గొ (పకటించుకొన్నారు. $ మంది సభ్యులతో తరిమెల నాగిరెడ్డి కన్వీనర్‌గా రాష్ట్ర సమన్వయ నంఘం ఏర్పడింది వీరు తెలంగాణాలో 104851 నాటి

తలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (ప్రభావం గే తరహా సాయుధ పోరాటాన్ని నిర్మించడాసకి(ప్రయత్నా ఎ (పారంభించార్హు. డంతో రాష్ట్రానికి పశ్చిమకొసలో, తూర్పుకొనలో రెండు సాయుధపోరాట కేర్యదాలు నెలకొన్నాయి. [శీకాకుళంలో వెంపటాపు సత్యనారాయణ నాయ కత్వంలో, తెలంగాణాలో తరిమెల శాగిరెడ్డి నాయకత్వంలో సాయుఫ పోరాటాలు నడుస్తున్నాయి. అయితే వీరిమధ్య ఆదిలోనే భేదాఖ్మిపాయాలు ఏర్పడి శ్రీకాకుళ విష్ణవకారుల్పు ఆంధరాష్ట్ర విష్ణవకారుల సమన్వయ సంఘాన్ని ఖాతరు చేయకుండా స్వతం్యత్తంగా నడచుకోసాగారు. ఎత్తుగడల విషయం లోనే వీరిమధ్య భేదాలు. నాగిరెడ్డి వర్షం ఆక్థిక పోవాటాబన్వా వ సువేర్ష సవ్నా హాలు పూర్తిచేసి సాయుధ పోరాటం చేపట్టాలని భావిస్తే శ్రీకాకుళ వర్గాలు వెంటనే ఆయుధాలు పట్టాలని కోరారు. వీరికి రాష్ట్రంలోని అపంతృప్తులైన విద్యాధికవర్గాల తోడ్చాటు లభించింది. 1968 ఆక్షోబన్‌లో వెరు చారు మజుందార్‌తో సంబంధాలు ఏర్పాటు చేసుకుని తక్షణ సాయుధ పోరాటానికి పిలుపును ఇచ్చారు. జాండల్లోనూ, మైదానాళ్టోనూ నాయుధురైన గెఏల్లా దకాల ఏర్పాటు జరిగింది. రాష్ట్రంలో కమ్మూనిమ్తు ఏస్టవకారుల పోరాటం కొత్త మలుపు తిరిగింది.

1968 నవంబర్‌ క*న ఒక భూప్వామి పంటమ బలవంతంగా కోసు కోవడంతో గెరిల్లా ఉద్యమానికి గ్రేకాకుళ ఏజెన్సీ ప్రాంతం కేంద్రంగా రాష్ట్రంలో తెర లేచింది. ఆ వెంటనే భూస్వాముఐమపె దాడులు మొదలైనాయి. పోలీసుల దశాలు ఏజెన్సీలోకి కదలడం ,పారంభమైంది. రైతులకు "పోలీసు లకు మధ్య ఎదురుదాడులు, బాహాబాహి పోరాటాలు ఆకంభమైనాయి నవంబర్‌ 20 న అవిరి ప్రాంతంలో గిరిజనులు పోలీసులను తరిమి తరిమి కొట్టారు. ఈ దాడిలో ఇద్దరు పోలీసులు, ఒక ఇన్‌ స్పెక్టరు మరణించారు ఆ తర్వాత ఇటువంటి దాడులు శ్రీకాకుళ ఏజెన్సీ (పాంతంలో మామూలై పోయాయి 19068 చివరికి ఏడు ఎనిమిది వందల చదరపుమైళ్ళ ప్రాంతం విముక్తమెందని శ్రీకాకుళ విప్ణవకారులు (పకటించారు. పోరాటం త్మీవగతిన ఒరిస్సాలోకి విస్త రించింది. భువనమోహన పట్నాయక్‌, నాగభూషణ పట్నాయక్‌ లాంటి (వముఖ విష్ణవకారుల తోడ్పాటు వారికి లభించింది-

ఇదిలా నవృండగా తెలంగాణాలో విప్ణవ కార్యక్రమం (ప్రారంభిం చిన నాగిరెడ్డి సమన్వయ సంఘం 1968 అక్టోబర్‌లో - అఖిల భారత సమన్వయ

6లె డా యం రవీందారెడ్డి సంఘానికీ అనుబంధం పొందింది అయిడే వారిమధ్య కూడా విభేదాలు ముందే వుండడంతో - (శ్రీకాకుళ కమిటీతో వున్న బేదాలే) - 1060 ఫ్మిబవరిలో కేర్యద కమిటీ పీరి అనుబంధాన్ని రద్దుచేసింది. నాగిరెడ్డి వర్గం తమ కార్య శమం (వకారం ఆర్థిక పోరాటాలు నిర్మించి దీర్షకాలిక సన్నాహాలు పూర్తి చేసాకనే 1969 వృ్మప్రిల్‌లో సాయుధ పోరాటాన్ని 1పారంభించారు. ఈ విధంగా ఒకే సమయంలో రాష్ట్రం రెండు చివర్షలో రెండు స్వతం్యత ఏప్లవ వర్గాల నాయకత్వంలో సాయుధ పోరాటాలు నడుస్తున్నాయి 'శేకాకుళ పోరాటం ఉధృతం కావడంతో 1969 జూన్‌లో రాష్ట్ర

(ప్రభుత్వం హెర్వతీపురం, పాతపట్నం, పాలకొండ (పాంతాలను “కల్టోలిత 1పాంకాలు" గా (పకటించింది. ఆ సమయానికి దాదాపు మూడు వందల (గ్రామాల్లో కమ్యూనిస్ట్‌ల పాలనాధికారం ఏర్పడింది రైతాంగం పరిపాలన చేపట్టారు. హారిపోయిన భూస్వాముల భూమిని ప్రజలకు పంచడం మొదలైంది, 1069 మార్చిలో చారుమజుందార్‌ ఈ [పాంతంలో పర్యటించాడు. కొత్తగా రాష్ట్రంలోని వివిధ పాంతాల యువకులతో ఏర్పడిన రాష్ట్ర విష్ణవకారుల సమన్వయ కమిటి సమావేశంలో ఆయన పాల్గొన్నారు ఈ నమావేళం శ్రీకాకుకాన్ని బలవర్చేందుకు మరిన్ని (శ్రీకాకుకాలను నిర్మిద్దాం అని నినాదం యిచ్చింది. భారతదేశపు 'యేనాన్‌ ఇక్కడే ఏర్పడుతుందని చారుమజుందార్‌ ఈ సమావేశంలోనే (వకటించాడు.

వర్గ శు నిర్మూలన

నక్సల్చ్బరి, శ్రీకాకుళ పోరాటాల్లో (ప్రధానప్మాత వహించి తర్వాత అనేక

విమర్శలకు గురైన ఎత్తుగడ పంథా వర్గశతృనిర్మూలనం,. కార్మిక వర్గ శ్మతువును చంపివేయడం అన్న సాధారణ అర్థంలో దీన్ని చాలామంది స్వీక రించారు. అందుకే చారుమజుందార్‌ కార్మ్మకమాన్ని ఖతం కార్య్మకమమని పెద్ద ఎత్తున విమర్శించడం జరిగింది. వాస్తవానికి చారుమంజుందార్‌ దృష్టిలో అది భారత విషప్ణప పంథా. ఒక వ్యక్తి లేక విప్ణవాభిమానులైన కొందరు వ్యక్తులు భూస్వాములను, ఇతర వర్గ శ్యతువులను చంపడం కాదు. విష్ణ వాత్మకో వర్ష సంఘర్షణ ద్వారా వర్గ శతృవులను నిర్మూలించడం ద్వారా మావో ఆలోచనను ఆయుధంగా ధరించిన మనుషులను తయారుచేయాలని చారి తన అనుచరులను ఆదేశించాడు.!18 వర్ష శ్మతువుని నిర్మూలించడం

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం _పభావం వ! ద్వారా ఆ ప్రాంతంలో వారి రాజకీయ, ఆర్థిక, సాంఘీకాధికొారాన్ని కూడా నిర్మూలించినట్టవుతుందని, ఆ పనిని భూస్వామ్య వర్గాల పై తీవ అసహ్యతను కలిగివుండే భూమిలేని వర్గాలు బీద రైతులు మ్యాతమే చేయాలని చారు మజుందార్‌ స్పష్టంగా నిర్వచించాడు ఒక పాంకాన్ని వర్గ శ్మతువు కోర ల్లోంచి విముక్రి చేయగానే ఆ (ప్రాంతంలో రాజ్య యంత్రాంగానికి తోడ్పడే వారెవరూ వుండరు, ఆది విష్ణవ వర్గాల కార్యకమాన్ని _.నానుకూల పరుస్తుంది అని ఆయన భావం, అంతేకాదు రాజకీయాధికారాన్ని పట్టుకోవడం వర్గ పోరా టం (ప్రధానాశయం అంతేకాని “నిర్మూలని కాదు అని ఆయన స్పష్టంగా చెప్పాడు అయితే వర్గపోరాట ఉన్నత రూపం అది కావచ్చు అని చారు మజుందార్‌19 అన్నాడు. శతువు పట్ల విష్ణవకారులు వహించే మెతకధోరణీి వారికే (పమాదకరం కావచ్చు ఆని ఆయస స్పష్టంగా (ప్రకటించాడు. అరంభంలో నక్సల్చరి, (శ్రీకాకుళ పోరాటాల్లో నిర్మూలన కార్య్యక్రమా వికి అంతగా (ప్రాధాన్యం లేదు. ఆయితే వర్గశ్యతువు చేతిలోపడి ముఖ్య నాయ కత్వం చనిపోయినప్పటి నుంచి ఈ ఎత్తుగడకు (పౌముఖ్యం నచ్చింది 19069 మే 27 న శ్రీకాకుళ విష్ణవోద్యమ నాయకుడు పంచాది కృష్ణమూ రిని అతని అనుచరులతో పోలీసులు సోంపేట రైల్వేస్రేషన్‌లో అరెస్ట్‌డేసి తర్వాత వేరే (ప్రదేశానికి తీసుకెళ్ళి కాల్చివేశారు.. పోలీసులతో జరిగిన ఎదురుకాల్పుల్లో వారు మరణించారని తర్వాత (పకటించారు. శ్యతువు నిర్దాక్షిణ్యంగా. చేసిన ఈ ఖూనీ విప్ణవ వర్గాల్లో మరింత కారిన్యాన్ని (ప్రవేశపెట్టింది. ఆ తర్వాతే ఖతం" కార్య్యకమం విష్ణవ పోరాటంలో (పాధాన్యతను సంతరించుకొంది" శ్యశువుని భయ విహ్వాలున్ని చేయడం కోసమే నిర్మూలన సాగించాలని చారు మజుందార్‌ అభ్మిపాయం. వర్గ సంఘర్షణల్లో శ్యతువు పట్ట దయాదాక్ష్షిణ్యాలకు తావులేదు. అటువంటి అవక్షాకాలు ఇవ్వరాదు అని ఆయన అన్నారు.2 ఈ సందర్భంలో పారిస్‌ కమ్యూనార్డ్స్‌ గూర్చి మార్క్స్‌ “వాళ్ళు ఓడిపోయారంటే దానికి కారణం వాళ్ళ మంచితనమే" అన్న మాటలను (శ్రీకాకుళ ఉద్యమానికి అన్వయించి చూడవచ్చు శ్యతువుపై చూపిన కొదార్యం మూలంగానే (శ్రీకాకుళ పోరాటం హెచ్చు మూల్యాన్ని చెల్లించుకోవాల్సి వచ్చింది అనే భావాన్ని (శీకాకుళ విష్ణవకారులు విశ్వసించారు. (శ్రీకాకుళంలో చారు అనుచరులు తెలంగాణాలో నాగిరెడ్డి అనుచరులు

8శీ డాః: యం. రపీందదారెడ్డి "తమ కార్యకలాపాలను "త్మ్‌వం చేశారు. వర్ష శ్యతువులప్రె దాడి అధిక మైంది. ఆలాగే “నిర్భంధం ఎక్కువై ది. కొన్నిచోట్ల నాయకత్వం కూడా శ్మ్యతువు చశ్రీత్రలో హతమైంది. ఈ నమయం (18౧9 ఏపిల్‌) లోనే నాగిరెడ్డి వర్గం “తక్షణ-కారగ్థకమం పేర తమ రాజకీయ. కార్మకమాన్ని విడుదల చేసింది: భూమిని ఇ్మకమించి పంపిణీ చేయడం (ప్రారంభం కాగానే పభుత్వ నిర్బంధం క్పైదలవుతుంది. దాంతో సాయుధ పోరాటం కూడ్లా (ప్రారంభం కావాలి అని "వారు (పకటించారు.- ఇక్కడే ఎత్తుగడల విషయంలో చారు వర్గానికి, శాగిరెడ్డి వర్గానికి వున్న లేడా, రాజకీయాధికారాన్ని పట్టుకునే ఉద్దేశంతో మొదట వర్గ శ్మతువుని ఎదు రో్కవాలి అన్నది*చారు అభిప్రాయం. ఆశ్శపకారం మొదట భూస్వామిని నిర్మూ లించాలి. తర్వాత భూమిని పంచాలి. నాగిరెడ్డి _పకారం మొదట భూమిని "పంచాలి తర్వాతే భూస్వామిని, పోలీసులను నిరోధించాలి. వ్యూహం, ఎత్తుగడల పేషయర్‌లో తప్పిరే ఆచరణలో ,శీకాకుకానికి,తెలంగాణాకి ఆ శమయంలో పెద్ద తేడా ఏమీలేదు 1969 చివరికల్లా మన రాష్ట్రంలో విష్ణవకారుల కార్య్మకమం 15 జిల్లాల్లోని పలు [ప్రాంతాల్లో వ్యాపించింది (శ్రీకాకుళం వరంగల్‌ జిల్హాలను కల్లోల ప్రాంతాలుగా పభుత్వం (పకటించింది (పభుత్వ లెక్కల (ప్రకారం విప్లవకారులు రి మందిని చంపారు పోలీసులపై $99 దాడులు జరిపారు పటిష్టత సిర్వహాణ, అభివృద్ధి దృష్ట్యా ఆంయధ్యపదేశ్‌ విప్లవోద్యమం నక్సల్చరి కంపే ముందుకు పోయింది. నక్సల్చరి సాయుధ విప్ణవాన్ని సూచిస్తే (శీకాకుళ తెలంగాణాలు "గెరిల్లా యుద్ద తం(తాన్ని రచించాయి ఇదే సమయంలో దేశంలోని పలుప్రాంతాల్లో విష్ణవకారులు తమ కార్య 1కమాలను (పారంభించారు. సాయుధ పోరాట [షాధాన్యత పెరిగింది. "అంధ్రప్రదేశ్‌, బీహార్‌ పంజాబ్‌ లోని విప్ణవపార్టీలు కలకత్తా కేర్యదంగా వున్న భారత విస్ణవకారుల సమన్వయ కమిదీకి ఆనుబంధంగా వుచశ్నాయి. వీరే కాక ఈ కమిటీ వెలుపల వుండి కూడా పనిచేస్తున్న వివ్హవకారులు అప్పుడు వున్నారు. 1969 ఫ్మిబవరిలో కేర్చద కమిటి నాగిరెడ్డి వర్గానికి అనుబంధాన్ని తొల గించింది. అఖిల భారత విష్ణవకారుల షార్టీ ఏర్పాటు చేయాలనే ఆలోచన నిర్మాణ రూవం తీసుకొంది పార్టీ ఏర్పాటు విషయంలో కేంద కమిటీ వర్గాల్లో విభేదాలు పొడసూపాయి. 19069 మధ్యంతర ఎన్నికల్లో బెంగాల్‌లో మ?

తెలుగు కవిత్వంచై మార్క్సిజం (వభావం 85 మార్కి్విస్ట్‌ హెర్టీ ఐక్య సంఘటన అధికారంలోకి వచ్చింది. వారు అధికారం లోకి వచ్చిన వెంటనే నక్సల్చరి నాయకత్వాన్ని జైళ్ళ లోంచి విడుదలచేశారు. 1989 వ్యపిల్‌ 2కిన వివ్హ్షవకారుల రాజకీయ పార్టీ భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ (మార్క్సిస్టు - లెనినిస్టు) ఏర్పడింది. దీంతో చీలికలో చీలిక పూర్తెంది మేడే రోజున పార్టీ ఏర్పడిందని ప్రకటించారు. నాగిరెడ్డి వర్గం, మరికొన్ని వర్గాలు షార్టీలో చేరలేదు. దీనివల్ల వీరికి, చారు వర్గానికి అంతవరకూ వున్న మిత సంబంధాలు బెడసి విరోధ నంబంధాలు నెలకొన్నాయి. కొత్త పార్టీ ఏర్పాటు తోనే కమ్యూనిస్టు వి్లవకారుల మధ్య వెరోధాలకు కొత్త. వీజ్రాలు వడ్డాయిి భవిష్యత్తులో చీలికలు పేలికలై పోయిన వివ్షవ వర్గాల ఎత్తుగడల, భావాల విభేదాలకు అంకురాలు కొ త్రపార్టీ ఆవిర్భావంలోనే వున్నాయి. హెర్టీ ఏర్పాటు తర్వాత దేశంలోని వివిధ పాంకాల్లో నడుసోన్న పోరా టాల్లో సమతర్చం పదును కనిపించడం మొదలయాయి:" "నిర్బంధం * ఎక్కు వైంది. అమాయక గిరిజనులను ఊచకోత కోయడం మొదలైంది. నాయ కత్వాన్ని పట్టుకుని విచారణ "లేకుండా కాల్చేయడం జరిగింది. బదులుగా సహజంగానే కమ్యూనిస్టుల ఖతం కార్యకమం కూడా విసృత రూవం తీసు కొంది. గెరిల్లా పోరాటం మరింత అభివృద్ది చెందింది. 1970లో చైనానుంచి (పోత్సాహం కూడా అధికమైంది * (శీకాకుళంలో కమ్యూనిస్టు అధికారం వీజాత్మక రూపంలో ఏర్పడిందని చారు మజుందారు 1970 ఆరంభంలో పక టించాడు 2 అడవుల్లోంచి మైదానాల్లోకి పోరాటం [ప్రాకింది. దీంతో (పభుత్వం గాలింపు చర్యలను అధికం చేసింది. “చుట్టుముట్టి అణచివేత” కార్ముకమం మొదలై ౦ది. 196% జులైలో నాగభూషణ పట్నాయక్‌ విశాఖపట్నంలో అరెస్టయాడు (తర్వాత తీ నెలలకే జైలు నుండి తప్పించుకున్నారు. తర్వాత పెరిగిన నిర్బంధంవల్ల శ్రీకాకుళ విష్ణయోధులు వెంపటాపు సత్యనారాయణ, డాక్టర్‌ భాస్కరరావు, సుబ్బారావు పాణిగ్రాహి మొదలై నవారు హోలీసుల చేతిలో చనిపోయారు. విష్ణవో జం మెల్లిగా వెనుకపడడం మొదలైంది కల్లోల దశాబ్దం అంతర్జాతీయంగా, జాతీయంగా (ప్రాంతీయంగా 1970 దశాబ్దం విష్ణ వాల యుగం. కల్లోల తరంగం. వియత్నాం యుద్ధం, కాంబోడియా పోరా టాలు, ఇతర దేశాల్లో విముక్తి ఉద్యమాలు, దేశంలో అన్ని రాష్ట్రాల్లో ఏదో

రి డాయం రవీందదారెడ్డి ఒక ఉద్యమం, నిరాళ అసంతృప్తికి లోనైన (పజ, ఉద్యమించిన (పభ వీహార్క్‌ బెంగాల్‌, ఆంధ కేరళలో విష్ణవకారుల సాయుధ పోరాటాలు, వాటితోపాటు వేర్పాటు ఉద్యమాలు, హక్కుల పోరాటాలు - అంతటా పోరాట స్ఫూర్రియే

ఆంధతో 19[9%, 1078 లో రెండు వేర్పాటు ఉద్యమాలు నడిచాయి. వాటి సీవతవల్ల పాలకవర్గాల్లో మార్పు సంభవించక తప్పలేదు. ఉద్యమ స్వథావం ఏదై నప్పటికీ వాటిల్లో [ప్రజల దావాగ్ని బయటికి వచ్చిందనేది వాస్తవం, ఈ కాలంల్లోనే విష్ణవకారుల (పజా సంఘాలు విద్యార్థుభో మహి ళల్టో, రైతుల్లో కార్మికుల్లో, సాంస్కృతిక రంగాల్లో ఏర్పడ్డాయి. ఇవి [వత్వ్యే కంగా పెద్ద ఎత్తున ఆర్థిక, సాంఘిక పోరాటాలను నడిపాయి. సాయుధ పోరాటానికి ఆవసరమైన మద్దతును ఇవి వివిధ వర్గాలనుంచి సంపాదించడానికి త్మీనంగా కృషిచేసాయి.. 1970 చివరికల్లా శ్రీకాకుళ నాయకత్వంలో అధిక థాగం చనిపోవడడమో అరెస్టు కావడమో జరిగింది మైదాన [ప్రాంతాలలో ఎత్తు గడల తప్పు సంధావల్ల ఉద్యమం త్మీవంగా నష్టపోయింది. నాయకత్వ విఖీ దాల వల్ల అడవుల్లో వున్న దళాలకు మైదాన (ప్రాంకాల కార్యకర్తలకు మధ్య విభేదాలు పొడసూపాయి. శ్మతువుకు ఇది మంచి అవకాళాన్నిచ్చింది విష్ణవ కారుల పై విరుచుకు పడ్డాడు. ఫలితంగా ఉద్యమం ఉత్తేజాన్ని కోల్పోయింది" 1970 అంతానికి శ్రీకాకుళోద్యమం ఎదురు దెబ్బతింది ఇదే సమయంలో బీహార్‌ (ప్రాంత విష్ణవకారులు పార్టీ నాయకత్వాన్ని విమర్శించసాగారు. 1969 చివర్లో నాగిరెడ్డి వర్గం (పధాన నాయకత్వం మొత్తంగా అరెస్టయింది, చండ పుల్లారెడ్డి ఒక్కడే అరెస్టు కాకుండా మిగిలాడు అతను నాయకత్వాన్ని స్విక రించాడు. అయితే త్వరలోనే జై కోని నాయకులకూ పుల్లారెడ్డి రాష్ట్ర కమిటీకి మధ్య విభేదాలు వచ్చాయి. ఇవన్నీ పోరాట ఎత్తుగడలకు సంబంధించినవే* మేర? చివరికల్లా “తెలంగాణా జిల్లాల్లో కూడా పోరాట ఉధృతి తగ్గిపోయింది" అయితే దళాలు అక్కడక్కడా పనిచేస్తూనే ఉన్నాయి. ఉద్యమం ఆగిపోయినోొ అది పెనుతుఫానులా కదిలించిన విష్ణవ భావజాలం మాతం రాష్ట్రాన్ని ఇంకొ చుట్టుముఫ్రే వుంది. కలకత్తా యువజన లోకంలో నక్సల్చరి పోరాటం రగి లించిన చైతన్యం ?0 ల తర్వాత త్మీవరూపం దాల్చింది వ్యిగహ విధ్వంసనంః తుపాకులు లాక్కుపోవడం, వర్గ శథతువును బెదిరించడం, త్మీవగతిన (వచా

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (పభానం 87 రం చేయడం _- ఒక దశలో కలకత్తా నగరం విష్ణవ భావాలతో అట్టుడికి పోయింది. ఏ వీధి కొసచూసినా అరుణారుణ భావ విస్పోటనలే. కరవతాలు, హోస్టర్టు, ఊరేగింపులు, దాడులు ఏ గోడచూసినా “చైనా చైర్మన్‌ మా ఛైర్మన్‌: “తుషాక్షి గొట్టం ద్వారానే రాజకీయాధికారం సిద్దిస్తుంది” “విప్ణవం వర్సిళ్లాలి” అనే నినాదాలే. దాదాపుగా యివే నిందాలు కొడ్డి తేడాతో మన రాష్ట్రంలో దాదాపు అన్ని ముఖ్య నగరాల్లో కనిపించాయి. విశ్వవిద్యాలయాలు విష్ణవ భావాల (వచారానికి కే్య్యదాలయాయి. విష్షవానుకూల వర్గాల అతి ఉత్సాహం, బెంగాల్లో, మన రాష్ట్రంలో ఉద్యమానికి కొద్ది కీడు కలిగించిందనే చెప్పాలి, శ్యతువర్గాలను గుర్రించడంలో ఖతం చేయడంలో కూడా చాలా తప్పిదాలు జరిగాయి. గూండాలు, దొంగలు, దోపిడీదార్లు విష్ణవకారుల "పేరుతో దోపిడి కార్య కమాలు యధేచ్చగా సాగించడానికి ఆవకాశం దొరికింది. అంతేకాదు ఎన్నికల సమయంఠటో ఓటర్జను బెదిరించడం, (పజలను భయపెట్టడం కూడా జరిగింది. సిపియం, సిపియం యల్‌ పార్టీ కార్యకర్తల మధ్య అనేకచోట్ల ఘర్షణలు జరిగాయి. ఆంతేకాక విష్ణవానుకూల వర్గాల మధ్య కూడా ఘర్షణలు తల ఎత్తాయి. అవి ఒకరినాకరు చంపుకోవడం వరకూ పోయాయి.

ఈ దశలో మార్క్సిస్టు = లెనినిస్టు పార్టీలో చారు మజుందార్‌ భావాలను విమర్శించడం మొదలైంది. పోలీసు దమన చర్యల మూలంగా కలిగిన నష్టాల వల్ల ఈ విమర్శలు మరింత బలపడ్డాయి. దైనా కూడా (పోత్సహించడం మానివేసింది. “చైనా చైర్మన్‌ మా చైర్మన్‌* అన్న నినాదాన్ని చైనా వ్యతికే కించింది. 1971 లో దాదాపు రెండువేల మంది పార్టీ కార్యకరలు ఒక కలకత్రాలోనే పోలీసుల చేతుల్లో మరణించారు. 1971 చివర్లో పభుత్వం అనేక రాయితీలు (పకటించింది, సంక్షేమ పథకాలను వెదజల్టింది. మధ్య తరగతి వర్షం వాటికి దాదాపుగా లొంగిపోయింది. ఉద్యోగాలు, ఇతర ఆళలు చూపి విద్యార్థి వర్గాలను పాలక వర్గం లోబర్చుకుంది. పార్టీలో చారు విమర్శకులు ఆతని నుంచి దూరమైనారు. ఆదే సమయంలో అంతర్జాతీయ పరిస్థితిలో మార్పుల కారణంగా (సజా ఉద్యమాలపట్ల చైనా వైఖరిలో కూడా మార్పులు వచ్చాయి. చైనా-అమెరికాల మధ్య మైతి పొసిగింది. చైనా పార్టీ పద్ధతుల్లో, అభ్మిపాయాల్లో మార్పులు వచ్చాయి. 1871 నవంబర్‌ 7 న వీవోర్‌లో సత్యనారాయణ సింగ్‌ నాయకత్వంలో చారు విమర్శకులు సమావేశమయ్యారు.

68 డా యం. రవీందదా రెడ్డి ఈ సమావేశం మరో చీలికకు పిలుపు యిచ్చినట్లే లెక్క. 1872 లో ఇండియా షాకిస్థాన్‌ యుద్ధం విష్ణవ పరిస్థితిని తగ్గుముఖం పట్టించింది. పార్టీ నాయకుల్లో విభేదాలు త్మీనమైనాయి. పోరాట (ప్రాంతాల్లో గెరిల్లా దళాల మధ్య సంబంధాలు తెగిపోయాయి._ యుద్ధ విజయంవల్ల, తూర్పు పాకిస్థాన్‌ విమోచన వల్ల ఇందిర విజయేందిర అయింది. “ఆసియా విమోచనకు ఆరుణ బాంధవి ఇందిరాగాందీి అన్న నినాదం కలకత్తా గోడల'పె చోటుచేసుకుంది. 1872 జులై 16న చారు మజుందార్‌ కలకత్తాలో అరెస్టయి 12 రోజుల తర్వాత జులై ౫8న హృ్య(దోగంతో మరణించాడు. చారు మరణంతో నక్సల్చరీ ఉద్యమం ఆంత మైనష్రే కాని అది వెదజల్లిన భావాల సెగలు మా(త్రం ఇంకా దేశమంతటా వేడిని కలిగిస్తూనే ఉన్నాయి.-

మార్క్సిస్టు సొంస్కృతికోద్యమం-| ఆరంభంనుండి అరసం వరకు 19020 "ఒక యుద్ధం ముగిసింది ఇరవయ్యో శతాబ్ది రెండో దకాబ్దం (వవంచ చర్మితలో (పాముఖ్యతను సంతరించుకున్న కాలం. మొదటి (వంచ యుద్ధం, రష్యాలో జారు పభుత్వ పతశం- వలస దేశాల్లో పెల్లుబికిన ఉద్య మాలు అంతటా కలహ వాతావరణమే భారత రాజకీయ రంగంలో తిలక్‌ మరణంతో త్మీవవాద భావాలు వెనక పట్టుపట్టి గాంధీ _వవేశంతో మితవాద భావాలు నాయకత్వ స్థానంలోకి చేరుకొన్నాయి. ఖిలాఫళ్‌ ఉద్యమంతో హిందూ ముస్టీం ఐక్యత ఒనగూడింని. బిటిష పభుక్వానికి వ్యతిరేకంగా సహాయ నిరాకరణ సాత్విక నిరోధం, ఒక ఊద్యమావేశంగా భారత్శపజలను ముంచెక్తు తున్నాయి. అప్పటికే రష్యాలో లెనిన్‌ నాయకత్వంలో అక్టోబర్‌ విష్ణవం విజయ వంతమై జారిస్టు నియంతృత్వ పాలన అంతమై (కామికవర్గ పభుత్వం అధి కారంలోకి వచ్చింది. ఈ విజయంతో (పపంచ మంతటా సామ్యవాద భావాల (ప్రభంజనం మొదలైంది. ఆంతవరకూ రషా [పజల విజయాన్ని జారు పీడన నుంచి విముకక్తిగానే భావించిన వలస దేశాల _పజలకు అదో సైద్దాంతిక విజయ మనీ రష్యా సజల చర్మితలో పీడన అన్న వదం పూర్తిగా తొలగిపోయి ఆధిక సంఖ్యాకులై న (వజలే పరిపాలకులైన వ్యవస్థ ఏర్పడిందనీ తెలియడం మొదలై౦ది సోషలిజం, కమ్యూనిజం మార్క్స్‌, ఏంగెల్స్‌, లెనిన్‌, శ్రామిక వర్గం అన్న పదాలు (పతిదేశపు రాజకీయ రంగంలోకి శరవేగంతో దూసుకు పోయాయి పరాయిదేశాల కబంధహహైల లోంచి సూతృదేశప్పు చెరను విడి

00 డా॥ యం, రవీం్యదారెడ్డి పించాలనుకొన్న వలసదేశాల ఏప్పవకారులు ఆండకోసం రష్యా చేరడం మొదలైంది. లాల్‌ బాళ, పాఠ తయం చేతుల్లోపడ్‌ కాశీమాత, గణేశ్‌ ఉత్స వాటతో హైందవమత పునరుద్దరణగా తయారైన భారత్య్పజల రాజకీయ చైతన్యం (కమంగా జాతీయోద్యమ స్వభావాన్ని సంతరించుకుంటోంది. రష్యా విజయవా_ర్రలు నాయకత్వాన్ని మరింత ఉత్తేజ పరుస్తున్నాయి. భారతీయ ప్యతకలు అడపాదడపా రష్యా వార్తలను (పచురిస్తున్నాయి. మన దేశంనుంచి వప్పవకారులు రష్యా చేరారసీ, దేశంలోక్‌ కమ్యూనిస్టు సాహిత్యం (పవేశిస్తోం దని పసిగట్టిన (బిటిష్‌ _పమత్వం మార్క్స్సా భావాల పరివ్యాప్తిని ఆడ్డుకోవ డానికి కూర నిర్బంధాన్ని విధించింది. అయినప్పటికీ దేశంలో ప్మ్యతికలు రష్యా వార్తలను ఎలాగోలా సంపాదించి (వచురిస్తూనే వున్నాయి. రాజకీయ నాయకులు సామ్మవాద సీద్ధాంకాలను ఆధ్యయనం చేస్తోనే వుళ్నారు. విచ్చితమైన విషయం ఏమిటంటే అక్షోబర్‌ విప్ణవ విజయాని కంటే ముందే వివేకానందుడు (శామికవర్గ విజయాన్ని విలోకీంచడం. తీ 016 ౪/11 060016 సలు 506029 05 67606” 0020007” ౪1 820 20301216 906026” 10 అలా? ఏంయం0/. 16 ౧50 8౬1౦౪ ౦0౯౬6 రజ ౦౯మ13 12౧) 00౫9౯ 129 210626) 006948. €0 310703 00021౬ ₹ంం8 06 ఇం ఇంగ14.. 5001211300, త020003200, 113200 ఖురే 9001 0161 5600, 286 16 ౪2080263 00 ఈ6 50421 67010018 2018 60 1010”! మన దేశంలో మార్క్స్‌ భావాలు మార్క్స్‌ జీవించి వున్న కాలంలోనే సోషలిస్టు బావాలు మనదేశంలో (ప్రవేశించాయి. ప్రధమ అంతర్జాతీయ సంస్థలో సభ్యత్వం కోరుతూ కలకత్తా నుంచి ఎవరో (బహుశా |బహ్మసమాజీకులు కావొచ్చు) మార్‌్క్చాకు (వాసిన వేఖ, జోగెంద ఘోష్‌ అనునతడు 16692 లో కలకత్తా రివ్యూ ప్మతికలో భారత బామీణ జీవితంచై మార్క్స్‌ చేసిన వ్యాఖ్యల పరామర్శ-ఇవే భారతదేశంలో మార్క్స్‌ భావనా సరిత్తులు (పవేశించాయనడానికి తొలిగుర్తులు 2 రాజారామ్‌ మోహనరాయ్‌కీ రాబర్ట్‌ ఓవెన్‌కీ, దాదాబాయ్‌ నౌరోజ్రీక్ర కీర్‌హర్డీకి మధ్య భావ బాంధవ్యాలున్నాయి. లాల్‌ బాల్‌ పాల్‌ (త్రయం సోషలిస్టులు కాకున్నా

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (పభావం ర్ట ఆ భావాలను ప్రచారం చేయడంలో ఏమ్మాతం వెనుకడుగు వేయలేదు. మదాం కామాకూూ యం,యన్‌, రాయుకీ అంతర్జాతీయ కమ్యూనిస్టు ఉద్యమంతో ఊన్న సంబంధం మనకు తెల్పు అలాగే బిటిష్‌ (వభుత్వం అక్షోబర్‌ విష్ణవంకంటే ముందే జారిస్టు రష్యా భారతదేశంపై దాడి చేస్తుందని యుద్ధబూచిని చూపడం డానికి మన జాతీయ నాయకులు తోడ్పాటును (సకటించడం చర్మిత గతమ్లైన విషయతల3 _ మార్క్సిజం విషయంలో దేశంలో కంతా ముందుగా దైతన్యం చూపింది కేరళ రాష్ట్ర్రం. రష్యాలో జరిగిన 1905 విష్ణవానంతర విషయాలపై ఆక డి" ష్మతికలు అనేక వార్తలు (ప్రకటించాయి. 19182 లో స్వదేశాభిమాని రామకృష్ణ పిశ్ళే మార్క్స్స్‌పైన ఒక పుస్తకం (వచురించారు. అయనే 198 19314 (ప్రాంతాల్లో “ఆఅత్మపోషిని' అనే మళయాళ వతికలో మార్క్సిజం పై అనేక వ్యాసాలు రాశారు. ఈ పష్మతిక్ష సంపాదకుడు మళయాళ మవికవి వల్లతోళ్‌. అభిల రష్యా సోవియట్ట కాం్యగెస్‌ " రెండో మహాసభ (8 నవంబర్‌ 1917) లో లెనిన్‌ చేసిన చర్మితాత్మక కాంతి పకటన వివరాలను దేశంలో పలు పతికలు (ప్రకటించాయి. 18 నవంబర్‌ 191/న లాపోర్‌ (టిబ్యూన్‌” ప్మతిక “వెన్సిన్‌ కాంతి పిలుపు అనే వ్యాసాన్ని నవంబర్‌ 1/వ జేదీన *లెనిన్‌ పధకాలు అన్న వ్యాసాన్ని (ప్రకటించింది. వీటిలో సామ్యవాద వ్యవస్థను గూర్చిన చర్చ వుంది 4 అలాగే అమృతబజార్‌ వ్మతిక 14 డిసెంబర్‌ 1917న లెనిన్‌ కాంతి [ప్రకటన వివరాలను అండించింది. రష్యాలోని పరిస్థితులను వివ రిస్తూ 'ది మాడర్న్‌ రివ్యూ వ్యతికలో ఫ్మిబవరి 1918లో డా, యన్‌. బోస్‌ ఒక వ్యాసం రాకాడుంక్‌ ఇదే సమయంతో భారత చిష్ణవకారులకీ లెనిన్‌ కీ మధ్య నడచిన తంతి వార్తల విషయాలను కూడా స్మ్యతికలు (ప్రకటించాయి. (ప్రముఖ తమిళకవి న్కుబహ్మణ్య భారతి 28 నవంబర్‌ 1917న ఒక తమిళ వారపతి కలా రష్యాపె ఒక వ్యాసం రాశాడు ఆందులో ఆయన మొదటిసారిగా లెనిన్‌ ను రషా ్యపీడిత ,వజల నాయకుడుగా పేర్కొన్నాడు. అక్కడ అమలులోనికి వచ్చింది కమ్యూనిజమని (పకటించింది కూడ ఆయనే. భారతి పనిచేసిన స్వదేశీ మ్మితన్‌ స్మతికలో 1ర్ట0 [పాంతంలో రష్యా పైనా లెనిన్‌ 'పైనా అనేక వ్యాసాలు (వచురితమైనాయి. తమిళ భాషలో పురట్ని అనే మాటకు విష్ణవం అని అర్థం" ఆధునిక తమిళ సాహిత్యంలో ఈ పదాన్ని వాడినవాడు మహాకవి న్యుబహ్మాణ్యు

ర్టిల్డి డాయం రవీం[దారెడ్డీ భారతిం అక్టోబర్‌ విన్హవాన్నీ ఆయన యుగప్పరట్బి ఆని ఇప్పి దానికి స్వాగతర పలికాడు. రష్యా విష్ణవ విజయాన్ని కీరిసూ ఆయన కొత్త రప్యా అనే గీతం రాకారు, సాహిత్యం విషయంలో దేశంమొతంలో రష్యా విజయానికి స్పందించిన మొదటికవి బారతి అంతర్జాతీయ (శ్రామిక గికాన్ని కూడో ఆయన తమిళం లోకి అనువదించారు. సామువాద దిళలో స్వాతం్యత పోరాటాన్ని ఆశిస్తూ: “ఒకని తిండి నొకడు దోచు వికట జీవి యింకానా? ఒకని బాధ నొకడు చూచి వూరకొనుట యింకానా? మన ఉత్తబతుకు లింకానా? పని ఒక్కొాక్క-టి కానిద్దాం =... మనిషాక్కుడు వస్తున్నామహితలం పెకలిద్దాం? అని అన్నారు. రామళంకర్‌ ఆవస్తి 1020ళో హిందీలో రుస్‌ కీ రాజ్యకాంతి” అని రష్యా విష్ణవం,పె పుస్తకం రాకాడు. ఇదే సంవత్సరంలో తెలుగువాడైన జి. వి. కృష్ణారావు ఆంగ్లంలో నికొలాయ్‌ లెనిన్‌ జీవితం రచనలు" అనే (గంధం [వాశారు మరుసటి సంవత్సరమే దాన్ని తిరుగరాసి పునర్ము (దించారు. ఒక సంవత్సరంలోనే పునర్ము[దణ పొందడమన్నది అప్పట్లో అపూర్వమైన విషయం. అంతేకాదు కృష్ణారావు గారి పుస్తకం 1924లో కన్నడంలోకి గోరఖ్‌ (యం గోవర్థనరావు బెంగుళూర్‌) ఆనువదించారు. తన పుస్తకానికి పీరిక (వాన్తూ జి వి. కృష్ణారావు ఇలా పేర్కొన్నారు. “౧ 166 7286 1026ల 10 ్రు'[060128 90806169 11620016 1/9 0006 బం213019%ల0] 1626ల ౦ క5ం12 . 10 [00% లం 162668 052%) 2100 2౯ 90౪లులుః 286 113 అంట్‌ 13 10 ఇగ4ేంగ(206 _*%6 000609 ఆ 0౧6 210+7లం06 156108 జీవి, కృష్ణారావు గుంటూరు, మ।దాసుల నుంచి 19020 (ప్రాంతంలో “నవయుగ అనే ష్యతిక నడిపారు. ఇది కమ్యూనిస్టు ప్మతిక అని, కృష్ణారావు గారికి (ప్రవాస భారత విష్ణవకారులతో రహస్య సంబంధాలుండేవనీ ఆంగ్ల 1వభుత్వ రహస్య నివేదికలవల్ల తెలుస్తోంది 9 భారత కమ్యూనిప్ట నాయకుడు శ్రీపాద అమృత డాంగే బొంబాయినుంచి సోషలిస్టు అనే ప్మతిక నడిపారు. ఆయన రాసిందే గాంధీ - లెనిన్‌” పుస్తకం, ఈ పత్రిక లెనిన్‌ చూళారని తెలుస్తోంది 10 మ్మదాను నుంచి [ప్రముఖ స్వాతంగతోద్యమ నాయకుడు సింగారవేలు చెట్టియార్‌ “లేబర్‌ = కిసాన్‌ గెజిట్‌" అనే పష్మతికను (వకటించారు. అప్పటి

తెలుగు కవిత్వంపై మార్కెజం (వభావం ర్క (ప్రముఖ దిశష్మతికలు అమృతబజార్‌, స్వదేశ్‌, దైనిక్‌ బసుమతి, సంభా, సత్సంగి, ది హిందూస్థాన్‌, ది సుల్తాన్‌, ది బంగవాసి స్వరాజ్య రష్యాని గూర్చి అనేక వార్తలు (పకటించాయి. భారత జన జీవితంలో మార్క్స్‌భావాల (వథావం (పత్యక్షంగా కనిపించడానికి ముందు థారత రాజకీయ- సాహిత్య రంగంలో వాటి ఆగమనం ఎలా జరిగిందనే విషయం పె వివరాల వల్ల విదిత చౌతుంది. అక్టోబర్‌ విష్ణవం కంటే ముందే మనదేశ మేధావులకు మార్క్సి జంతో పరిచయం వున్నా రాజకీయ రంగంలో న్యూతం దాని పయోగం జరుగ లేదు అక్షోబర్‌ విష్ణవ విజయానం తరమే మనదేశంతో మార్క్స్‌ థావాల పభా వం మెల్లిగా కనిపించడం మొదలైంది. భారతదేశంలో కమ్యూనిస్టు పార్టీ నిర్మాణానికి సంబంధించిన (పేరకాలనూ, కారకులనూ గూర్చి మూడో అధ్యా యంలో వివులంగా చర్చించడం జరిగింది. మార్క్స్‌ భావాల నేవధ్యంలో దేశదేశాల రాజకీయాలను రష్యా విష్ణవం ద్వారా -లెనిన్‌ (పవావ వర్చినభ్హై, థారత సాహిత్య రంగాన్ని అక్టోబర్‌ విష్ణవ -విజయం (వభావితం చేసిందిం 1017లోనే లక్నోకి చెందిన ఉర్జూకవి మీర్జా మహమ్మద్‌ హది ఆజీజ్‌--

క05512 ఇటరేం 0621? 2 21655286 05272£లు3ై;

10211 02౧6 ౪౦116 ఏం 0067 819 ₹111 06 00166ీ.*

క64 8 0% 366 ఇం ౪6 ౧010 1ర0ఏ5010 10 6...

గ౧6 0011286 2064 బుస్సు” ౦5 0391203 13 216 ప£00%..

గార ౪6 100 డే2౯6 ౪9 100 611 200176 1రంమషట/

లం 8091 29 5లలటళంంం ౦ శతజ౭ళుం 01256 01 9127607 ౪||! ౧8౩౩;

696 ఇ! 96 900106 0310" ఇల 6 1601 861518 080002 1] అని రాశాడు. ఆలాగే య! కవి మహమ్మద్‌ ఇక్చాల్‌, నాయీజ్‌ హైదర్‌లు కూడా రష్యాపై కవిత్వం రాళారు. లెనిన్‌ను కలిసిన (వవాస భారత వివ్షవ కారుడు అబ్దుల్‌ రట్‌ కూడా పర్షియన్‌, ఉర్దూ థాషల్లో కవిత్వం రాకాడు. 1024 ళో లెనిన్‌ మరణానంతరం బెంగాలీ, తమిళ భాషల్లో కవులు రాసిన ఎలిజలు కన్సిస్తున్నాయి.*2 కొద్దిగా ఆటూ ఇటూగా దేశమంతా ఇదేరకమైన చైతన్యం చూపిన్తున్న సమయంలో తెలుగు (పజలు మాతం ఎందుకు మిన్న కుంటారు. _పముఖ కాం[గెస్‌ నాయకుడు భోగరాజు పట్టాభి సీతారామమూర్తి 1921 ఉగాది ఆంధప్మతిక సంవత్సరాది సంచికలో రష్యాపె ఒక వ్యాసం

రికి డా యం. రవీందారెడ్డి రాశారు. తెలుగులో సామ్యవాద సామాజిక వ్యవస్థను క్షుణ్ణంగా చర్చించిన తొలి రచన ఆది. మనదేశంలో (వవేశిస్తోన్న మార్క్‌ భావాల అలజడిని గమనించిన (బిటిష్‌ వభుత్వం 28 ప్మపిల్‌ 1920 న దేశంలో కమ్యూనిస్టు వ్మతికల (వవేశాన్ని, (పచురణనూ నిషేధించింది; అంతటితో వూర్కోక 6 నవంబర్‌ 1920 న దేశంలోకి కమ్యూనిస్టు సాహిత్య (ప్రవేశాన్ని కూడా నిషేధించింది. అందుకోసం ,పభుత్వంలో (పత్యేకంగా ఒక విభాగాన్ని ఏర్పాటుచేసి తొమ్మది వేల పౌండ్డను కేటాయించింది. ఆందుకు స్వరాజ్య పష్మతిక త్మీవ నిరసన వ్య క్రపరచింది కూడా.13 తెలుగు కవిత్వం-మార్కిజం _ స్వాతంత్య సముషార్దనా కాంక్షతోపాటు దేశ పజా (పయోజన పర్యం తంతో సంస్కరణాభిముఖంగా తెలుగు రచయితలు చాలాకాలంగా సాహిత్యం సృష్టిస్తూ వచ్చారు. అందుకు ఆద్యుడు వీరేశలింగం. ఆయన చూపిన దారిని మానవత్వంతో కలగలిపి మరింత విశాలం చేసింది గురజాడ. త్మీవ జాతీయ కాంక్షను వెలువరిస్తూనే కార్మిక కర్షక జన [పాధాన్యతసు గుర్తించింది చిలకమరి. కర్షకుల దుర్దశను వివరిస్తూ ఆయన ; అధికార భూతంబులడుగు లంచము లిచ్చి పరిపరి విధముల పన్నులిచ్చి మునసబు కరణాల ముడుపులస్నియు నిచ్చి కోసి నూడ్చిన వరి కూలి నిచ్చి కచ్చేరి బర్యటోతు గాముల కీనాములిచ్చి పాలేళ్ళకును కొంత పంట నిచ్చి యజమానులకు పంట నర్జభాగంబిచ్చి పెకమిచ్చిన వాని వడ్డినిచ్చి గడ్డి మ్మాతమే మిగిలించు కాపుదాడు "సేద్యమున రాను సళులు రక్షించుకొరకు కటకటా ఎట్టున్నదో కాపుల దళ సుగుణ ధనులారా జనులార చూడరయ్యా" అంటూ 1695 లోనే శ్రామిక జన పక్షపాతంతో దేశ పరిస్థితులను చ్చితించి

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం పభావం ర్రిగ్ర్‌ చూపారు. [పజలలో (పబలమై దినదిన (పదీ వప్రమౌశున్న దేశాభిమానానికి ఒక నిర్వచనం యివ్వాలని గురజాడ నిశ్చయించుకున్నారు. “దేశభక్తి గేయం రాళారు. అడే సమయంతో రాయప్రోలు అమలిన శృంగారాన్ని (పవేశ పెట్టి భావ కవిత్వాన్ని (పారంభించారు. అప్పటికే కట్టమంచి కవితా వస్తువుగూర్చి "పేచీ పడివున్నారు. 14

వివాహ వ్యవస్థను విష్ణపీకరించే “పేమి బంధాన్ని _మిన్నులకెత్తుతూ వ్య కి స్వేచ్చ, |పణయాలతో కాల్పనిక దోరణిలో కవిత్వం వెలువడటం (పారంభమైంది. దేశం స్వాతం్యత్యం కోరుతున్న సమయంలో ఆ ఉద్యమాన్ని అలుముకునే రచనలు రానాలి. కాని, ఈ ఆత్మాశయము వ్యక్తి నిష్టమూ అయిన కాల్పనికోద్యమం రావడం విచ్శితంగా కన్పిస్తుంది. అయితే కాల్పన్స కోద్యమాన్ని (పేరేపించిన మృతృపాయమైన పరంవరా వ్యవస్థను ఆధునిక్ర సమాజానికనుగుణంగా మార్చివేసే ఒక మహోద్యమం (పునరుజ్జీవనోద్యమం) రామమోహనుని నుండి వివేకానందుడి దాకా గత శతాబ్దంలో కొనసాగింది. ఆ వ్యవస్థా సంస్కారభావమే కాల్పనికోద్యమానికి అనుకూల మనః స్ధితిని కల్పించింది 15 ఆంతేకాదు పరోకంగానై శా గాంధీజీ సాత్విక నాయకత్వం కూడా అయివుండవచ్చు మత (పబోధం, నై తిక స్మూతాలు వల్లైెవేయడం, భారతీయ నాగరిగతలో అనాదినుండి కనబడే మానవత్వ (ప్రాధాన్యత, జీన కారుణ్యవాదం ఆసరాగా వినియోగించుకుని వర్గవై తన్యాన్ని కప్పిపుచ్చుడం, వీటివల్ల వీరేశలింగం, గురజాడవంటి వారు ఆశించిన సంఘసంస్కరణకు బదులో కేవలం జాతీయభావానికే (పాధాన్యత పెరగడంతోపాటు ఆత్మాశయ కవిత్వానికి పది సంవత్సరాలపాటు (19820.80) ఆయువు లభించింది. అద నంగా భావకవిత్వాన్ని యీ దృష్టితో పరిశీలించడం ఆవసరం అయితే ఎంతటి థావావేశంలో కొట్టుకుపోయినా ఉప్పొంగే జాతీయోద్యమాన్ని వక్కుకు నెట్టి భావకవులు వెళ్ళలేకపోయారు. అందుకే అడపాదడపా వాళ్ళుకూడా దేళ స్వాతతృత్యాన్ని గురించి పలవరించకపోలేదు. ఆ విషయంలో తల్లావమ్సుల శివశంకరశకార్ర్రి, కొడాలి ఆంజనేయులు వంటివాష్ళ జతైళ్ళకు కూడా వెళ్ళారు. నాయని సుబ్బారావు చదువే మానుకున్నాడు, కృష్ణశాస్త్రి హరిజనోద్యమంలో చురుగ్గా పాల్గొన్నాడు, అంటే ఆం్యధలో కమ్యూనిస్టు ఉద్యమ [ప్రారంబానికంటే చాలాముందే రాజకీయ స్పర్శగల సాహిత్యం ఉందన్నమాట. ఈ సమయంలో

06 డా యం రవీంటదారెక్డి వచ్చిన సాహిత్యానికంతటికీ తలమానికం ఉన్నవ వారి మాలపల్లి .రష్యా విష్ణవ (వభావం, మార్క్స్‌ బోధలు కొంత వికృత రూపంలోనే ఆయినా తెలుగు సాహిత్యంలో మొదటిసారిగా వెలుగులోకి వచ్చింది "మాలపల్లి తోనే! పుల్లరి సత్యాగహ సందర్భంలో అరెస్టయి జైలుకి వెళ్ళిన ఉన్నవ ఈ నవలను 4 భాగాలుగా రాయవెల్టూరు జైల్లో రాళారు. దేశ రాజకీయ ఉద్యమాళ్లో ఆర్టిక లఖ్యాలు కూడా చోటు చేసుకొంటున్న రోజుల్లో కమ్యూనిస్టు పార్టీ అనేది తెలుగు నాట అవతరించకముందే మార్క్సిస్టు భావ _పేరణకు నాంది పలికిన తొలి సృజనాత్మక రచనగా మాల పల్లిని పేర్కోవల్సివుంటుంది.1”

మాలపల్లి రచన వెనుక చార్మితక నేపద్యం వుంది. (పదమ (ప్రపంచ యుద్ధానంతరం ఆర్థిక మాంధ్యం (ప్రభావంతో ధరలు పెరిగి, అర్హన తరిగి, అవకాశాలు కరిగి కర్షక, కార్మిక మేధావులు పోరాటోన్ముకులౌతున్న పరిస్థితి. వీటికి జతగా రైతాంగ పోరాటాలూ వాటికి మేధావుల నాయకత్వం లభించాయి. చాంపరాన్‌లో నీలిమందు రైతుల పోరాటం ఖెడ్డా రైతుల పోరాటం, అహ్మదా బాద్‌ మిల్లు కార్మికుల సమ్మె రూపు దిద్దుకున్నాయి. పుల్పరి సత్యాాగహం చరిత్రకెక్కింది గాంధీ ఆం్యధదేశ పర్యటన విజయవంతమయింది .. ఒక్కా సంవత్సరంలో శ్వాతం్యత్యం సాధిస్తామని గాంధీ చేసిన పకటన దేశాన్ని స్వాప్నిక (వవంచంలోకి నెట్టెవేసింది. చీరాలపే రాల (పతిఘటన హడా ఆంధ స్వాతం(తోద్యమంలో భాగమైంది. ఆంధలో (వాహ్మజేతరోద్యమం సాహి త్యంలో విజృంభిబౌంది. ఈ నేపధ్యంలో రానున్న సోషలిస్టు ఉద్యమాలను దర్శించి ఐరిష్‌ స్వాతం్యతోద్యమాన్ని స్వయంగా వీక్షించిన ఆనుభవంతో సామ్యవాద గంధాల ఆధ్యయనా జ్ఞానంతో ఉన్నవ లక్ష్మీనారాయణ తెలు న్స్రో మార్క్స్‌ భావాల (ప్రతిరూపం మాలపల్లి నవలను జైల్లో రాశారు రష్యా విషప్ణవ విజయ (వభావాన్ని సామ్యవాద సిద్దాంతాన్ని ప్రతిభావంతంగా చ్యితించి ఉన్నవ తెలుగులో సొమ్యవాద సాహిత్యానికి ఆద్యులై నారు. 1928 వృప్రిల్‌ $న మాలపల్టి రచన పూర్తయింది. జైలునుంచి విడుదలైన తర్వాత 1922 డిసెంబర్‌లో మొదటిభాగం, 1928 మార్చిలో రెండవభాగం _పచురించ బడ్డాయి. కమ్యూనిస్టు భావాల వ్యాప్తి నిరోధానికి కంకణం కట్టుకున్న అప్పటి (వభుత్వం 1028 మే 14న మొదటి రెండు భాగాలను, తర్వాత విడుదలైన మూడో భాగాన్ని 1928 ఆగస్టు రిన నిషేధించింది. నాల్లోభాగం ఆచ్చుకాలేదు.

తెలుగు కవిత్వంచై మార్క్పిజం [(వభావం ర్ట ఈ ని షిధం పై శాసనసభల్లో వ్యతికల్లో వాదవివాదాలు అనేకం జరిగిన పిమ్మట కొన్ని ఆభ్యంతరకర భాగాలను తొలగించి (పచురించుకోడానికి 1928 మార్చి 80న (వభుత్వం అనుమతించింది. అప్పటి [పభుత్వం అభ్యంతర పెట్టిన భాగాలు యివి (ప్రధమ ముుదణలో వుండి నిషేధం మూలంగా ద్వితీయ మ్య్ముదణలో లేకుండాపోయిన తెలుగులో మార్క్సిస్టు భావాల తాలి (పతిరూపాలు (చూ

ఓంగోరె; మాలపల్లి పై (వభుత్వ నిషేధాలు).

“రాజ్యాలు మండలాలు పట్టణాలు వాండ్హ (ఐశ్వర్యవంతుల) పర మయినవి. పెదకొండా చిన్నకొండా అనే బేదంతో అందరూ దొంగలే. నంఘంయొక్క ఆస్తి ఆంతా అపహరించి కాశ్వుతంగా వంశపారం పర్యంగా నిలుపుకోడాని కనుకూలమయిన చట్టాలు కల్పించుకొన్నారు (ధనికులు)

కష్టపడి వంటలు వండించి చేతిపనులు జేసి అమర్చీన వదార్ధనంతా ధనవంతులపహరించితిని తొక్కతొంవాడి చేసి (శ్రమపడి పనిజేసేవాండ్లకు ఆహారం లేకుండా చేన్తున్నారు ) భాగ్యవంతుల పండగలు లీదవాండ్డ _ కెండగలు భాగ్యవంతుల కరుకువలు బీదలకు వస్తులు, భాగ్యవంతులు పొలాలు తమవనీ మూలధనం తాము పెట్టి వదలకు యర్యతములలో పని కల్పిస్తున్నామనీ అనేక సాకులు కల్పించి పనివాండ్ల |శమయొక్క ఫలమంతా అపహరించడం నమ్మకదోహం కాదుట. ఆ ఆ స్తిలో దొంగ లకేకాక వారి సంతానానికి కూడా చిరకాల హక్కు, కలుగుతుందిట”, “సుంకాలు విధించి దేశీయ వృత్తులను నశింపుజేసి వేలకోట్లు యిండియా ధనాన్ని హరించడం దొంగతనం గాదని చట్టం జెప్పుతున్నది. యీ పనులు తన్పన్నా వీటిని సవరించినా చౌర్యమూ రాజదోహమూ అవు తుందని చట్టాలుజేసి పెట్టుకొన్నారు.

(దనికులే కలియుగ రాషసుల్యు, యీ రాషసత్వం వీదల హింసించ డంవల్డ వాండ్డకు గలిగిఐది ధనభారమే, వాండ్లను కుంగదీస్తున్నది. వాండ్ల ఆత్మలూ దేహిలూ గూడా దుష్కర్మలవల్ల విరూసమును బొందుతున్నవి.

“వభుత్వ వద్ధతి యేది చూచినా మేడిపండు వ్యవహారంగా వున్నది. దీనిని సవరించవలెనని సయత్నం చేయడమే తప్పు, కరిగిపొ య్యవల

రగ డా యం, రవీందదారెడ్డి సింది తప్ప మాట్లువేసి (యోజనం లేదు.” ఏీటితోపాటు తక్కెళ్ళ జగ్గడ్‌ బ్యురకథా గేయాన్ని కూడాపూ ర్రిగా తీసేయమని (ప్రభుత్వం కోరింది - ఆయితే ఉన్నవ తెలివిగా దాంట్లో అభ్యంతర కరమైన థావాలేమీ లేవని ఆడి ఉండటంవల్ల సాహిత్యపరంగా నవలకు క్రీర్తి “పెరుగుతుందని వాదించి గెలిచాడు తెలుగు సాహిత్యంలో. ఒక ఉత్తమమైన గేయాన్నీ (వభుత్వపు నిషేధపు ఫైళ్ళలో బందీ కాకుండా కాపాడగలిగాడు చివరికి స్రభుత్వానుమతి లభించింది. అయితే. 19085 లో ఆంధ _గంధమాల తరఫున కాశీనాధుని నాగేశ్వరరావు పూనుకుంటే తప్ప మాలపల్లి నవల అచ్చు కాలేదు 'సెస్టైెంబర్‌లో శీ భాగాలు కలిపి ఒకే పుస్తకంగా అచ్చయింది. ఈ నవలను అముడే అంధ్రవిశ్వువిద్యాలయ బి ఎ విద్యార్దులకు ఉపవాచకంగా కూడా నిర్ణయించారు. అయితే ఆ సంతోషంకూడా ఎక్కువకాలం నిలవలేదు ఫిిబవర్‌ 1086లో దానిని సిలబస్‌నుంచి తొలగించారు తిరిగి కమ్యూనిస్టులు ఈ [గంధాన్ని (వచారానికి వాడుకుంటున్నారని ఆరోపించి 196 జూలై న మొత్తం+నాలుగు -భాగాలను (పభుత్వం నిషేధించింది. తెలుగు సాహిత్య చర్మితలో రెండుసార్హు నిషేధానికి గురైన పుస్రకం యిదే. అయితే కార్మగెస్‌ మం్యతివర్గాలు- ఏర్పడటంతో 1987? జూలై 14న రాజాజీ మం్శతివర్షం ఆధికారంలోకి వచ్చిన చ్తేడ్తీ రోజుల్లోనే ఈ నిషేదాన్ని తొలగించారు 18 జాతీయోద్యమం రైతాంగపోరాటాలు విష్ణవకారుల చర్యలు సంక్షిర్ణ మైన యీ నానారకాల మార్పుల సుడుల్లో బడి అ _స్రవ్యస్తమైన దృక్సధాల అలజడిలో చిక్కుకున్న తెలుగు (పజల స్థితి గతులను సృజనాత్మకమైన (వ్మకియలో చిత్రీకరించి ఒక గమ్యసూచన చేయాలనే తపన మాలపల్లిలో గోచరమౌళతుంది..' ఆనాటికి మన దేశంలో వున్నది స్వరాజ్య గత్తరే సమతా రాజ్య సామ్యవాద ధర్మ (వస్తావనను యీమాతమైనా సృజనాత్మకంగా తీసుకురావడం అనేది ఆనాటికి ఉన్నవ వేసిన గొప్ప ముందడుగు 19 కమ్యూనిస్టు (వణాశికలోని ఉత్తమమైన వాక్యాన్ని తెలుగచేన్తి *వని వాండ్గందరూ ఏకమైతిరా (ప్రపంచమే మీది అని చెప్పిన శొలి తెలుగు రచయిత ఉన్నవ 198.81 లో తెలుగు దేశంలో కమ్యూనిస్త్పులు రహస్యంగా 'క్రూలీ రక్షణ సమితులు “రైతు సంఘాలు ఏర్పాటుచేసి (వజల్లోకి జొరబడుళున్న వేళ ఈ నవల్లోని కొన్ని భాగాలు అచ్చువేయించి ప్రచారానికి వినియోగించు

ఇలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (వభావం ర్ట కొన్నారు ఆ సందర్భంలో (పభుత్వం జొన్నలగడ్డ రామలింగయ్య, క. సత్యనారాయణ, దుర్భా కృష్ణమూర్తి, పీ. రామసుబ్బయ్యల పై గుంటూరు కరపష్మతాల కేసును పెట్టింది 20

మొత్తమ్మీద మాలపల్లి తెలుగుదేశంలో తొలి రోజుల్లో మార్క్సిజం భావాల పరివ్యాప్రికి ఎనలేని తోడ్చాటుని అందించింది. భారతదేశంలోని ఏ భాషా సాహిత్యంలోనూ అంతటి విలువైన రచన ఆ కాలంలో రాలేదు. అంతేకాదు భారతదేశంలో ఆ సమయంలో కమ్యూనిస్టు భావాలను కీర్తించడం తవ్పుకాచసీ (వమక్వానికి లిఖితపూర్వుకంగా ఎవరూ చెప్పి ఉండకపోవచ్చు. అభ్యంతరకర భాగాలను తొలగించమని కోరిన [(పభుత్వానికి జవాబునిస్తూ ఉన్నవ శ0-1.19828 నఒక లేఖలో ఇలా రాళారు.

[27640 50216 261 ప్‌ 206 ఇ0038 10 ౯6201 ౧00౫511150 02 10 ౫౦౦౪౯226 916 ౪0101 0£12900 2821850 ౮౫921 జడే ఇ6,.421

ఇందులో తక్కెళ్ళ జగ్గని ధఛర్మబోధలు సామాన్య (పజలకు రొజకీయ చైతన్యం కలిగించిన ఉత్తమ కవిత్వం. అలాగే జగ్గని ఉపన్యాసం మార్క్స్‌ థావాల [కోడీకరనే

మాలపల్లి తర్వాత మార్క్సిజం స్పర్ష కలిగిన సాహిత్యం మరో పదేళ్ళకు కానీ రాలేదు. అందుకు కారణం అప్పటికి ఉహ్సాంగుతున్న జాతీయా వేశం కావచ్చు. అప్పట్లో దేశ స్వాతంత్యమే ఉద్యమ కవుల స్వవ్నం జాతీయోద్యమ కవిత్వంలో ఎక్కువ భాగం పరాయి పీడన తొలగిపోవాలన్నదే* పీరిలో ఎవరు కూడా (శామిక (పజలను గూర్చిగాని వర్గ విభేదాలను గురించి కాని పట్టించుకోలేదు. కనీసం చిలకమర్తి చూపిన దారిలో కష్టజీవుల కష్టాల నయినా చితించలేదు. ఇదే సమయంలో ఆంధోద్యమం, (బావ్మాణితరోద్య మం తెలుగుదేశాన్ని ఊప్పెనలాముంచాయి. రాష్ట్రం, జాతి; మతం, వర్ణం ఈ భావాల ఊప్పెనలో మాలపల్లి తెచ్చిన సమతాదర్శం తర్వాతి కవులు వెంటనే అందుకోలేక పోయారు. (పభుత్వ [కూర నిర్భందంవల్ల సామ్యవాద సైద్ధాంతిక అవగాహన కూడా వారికి చేరికృ కాకపోవడం మరో కారణం కావచ్చు. అయితే అన్పటికే _శామికులు (వవంచంలో ఒకచోట రాజ్యాధి కారాన్ని సాధించారన్న వార్త భావుకలోకాన్ని ఆకర్షించి ఉండొచ్చు కర్షక "కవి ఏమంటాడో చూడండి-

100 డొ యం. రవీందారెడ్డి “దున్నరా ఈ భరత భూమిని తొాలకరించిన పుణ్యభూమిని కరువులేని స్వర్గరాజ్యపు దొరవు నీనయ్యెదవురా,దొరవు సనీవయ్యెదవురా 22 సామ్యవాద సిద్ధాంతావగాహనతో రాయకపోయినా కష్టజీవులను గూర్చి కన్నీరు కార్చిన కవులు ఒకరిద్దరున్నారు. కవి కొండల వెంకటరావు ఓడ ' కళాసులు కోతకూలీలు, రోడ్డు మరమ్మతు పనివారి గురించి గేయాలు రాశారు. కూలీలను తొలిసారిగ కూలి అన్నలు అని బాంధవ్యం కలుప్ప కొన్నారు. *“మెగములను ముచ్చెమటలూడ్పుచు మూపులను పెనుమోకు లీడ్చుచు మడమలెత్తున్న మన్ను రేచుచు కూలియన్నల కుతుక మది యేమో-ఏమో-23 తెలుగుదేశంలో హేతువాద ఏిప్టవాన్ని (ప్రారంభించి మౌథ్యాన్ని (పళశ్నిం చిన (తిపురనేని కృషి తర్వాతి కాలంలో భౌతికవాద దృక్పధానికీ మార్క్సిస్తు భా వవ్యాప్రికి బాగా తోడ్పడింది. న “మల మలమాడు పొట్ట తెగమాసినబట్ట కలంత వెట్టగా విల విల యేడ్చుచున్న నిజుపేదకు జాలిని జూపకుండ, ను త్తల పడిపోయి జీవరహితంబగు బొమ్మకు నిండ్లు వాకిళుల్‌ పొలములను బ్మొట గూర్చెడి 1వబుద్ధ వదాన్యుల నిచ్చ మెచ్చెదన్‌” -అని వాస్తవికతను చెబ్తూ వ్మిగహారాధనను తిరస్కరిస్తున్నారు వీరి కవిత్వం అభ్యుదయ కవికావిర్భావానికి పూర్వరంగ (పస్తావనగా ఉపయోగపడింది.24 1918 ఆగస్టులో తల్హావరుల శివశంకరకానస్త్రి తెనాలిలో సాహితీ సమితిని స్థాపించారు. ఆనాటిజపసిద్ధ భావకవులంతా ఆందులో సభ్యులే. వీరే “సాహితి' అనే వ్యతికనూ నడిపారు గురజాడ రాయపోలులతో ఆరంభమైన నవ్యకవిత్వాన్ని వీరొక ఉద్యమ వేగంతో నడిపారు. పెరుగుతున్న స్వాతం(త్య కాంక్ష, అకలి బాధలను సాహితీ సమితి కవుల సారస్వతం తీర్చలేకపోయింది.

తెలుగు కవిత్వంమై మార్క్సిజం _పభావరి శ్షేర్న ఆంతేకాడు సామాజికావసరళిగో కవిత్వరిలో వస్తువులో మోర్పు రొవల్సిన సమయంలో పాత వస్తువునే పట్టుకువేళ్ళాడ్డం వలన వెనకబడిపోయామని నోరి నరసింహకా స్తిగారే అన్నారు “దేశములో ఆకలిబాధ ఎక్కువగా ఉన్నది దరి,దదేవత తాండవమాడు చున్నది, దార్మిద్యము ఆకలిజాఢ తగ్గించడానికి ఈ సమితి కవులు ఏమి చేశారని ఈ కాలములో చాలామంది అడుగుచున్నారు. ఏమీ చేయలేదని సమితీ కవులు నేరం ఒప్పుకొనవల్సిందే'25 1980 తర్వాత దేశంలో పబలిన ఆర్థిక సంక్షోభంలో సొహితీ సమీతి సభ్యుల రచనలు కాలదోషం పట్టినట్టు కనిపించసాగాయి దేశంలో జాతీయోద్యమం త్మీవమై ఉద్యమాల్లో పాల్గొన్న నేతలు జై శ్శకు వెళ్ళారు. గాంధీగారు ఒక సంవత్సరంలో సంపాదిస్తామన్న స్యోతం్యత్యం యింకా రాబేదు. నాయకులందరిలో ఏదో అసంతృప్తి జైళ్ళకు వెళ్ళినవారు ఆనేక [గంధాలను అధ్యయనం చేస్తోన్నారు కమ్యూనిస్టు ఉద్యమ వార్తలు వినిపిస్తున్నాయి. మార్క్సిస్టు రాజకీయ సాహిత్యం అధ్యయనం చేయడానికి ఏలు దొరికింది. దానివల కాంగగెస్‌ వాదుల్లో శెండవ తరానికి చెందినవారు సోషలిజం భావనవై పు మొగి దానిని గమ్యంగా చేనుకొని జాతీయపోరాటాన్న్ని త్మీవం చేస్తూ వచ్చారు అప్పటి పరిస్థితుల్లో భారతీయ మధ్య తరగతి మేధావులు, విద్యార్థులు, ఉపాధ్యాయులు మార్క్సిస్టు భావాలపట్ల ఆకర్షితులై ఆ దిశకు మళ్ళసాగారు అదే సమయంళో దేశంలో కర్షకోద్యమం మొదలై కిసాన్‌ సవ ఆధ్వర్యంలో భూ స్వామ్య వ్యతిరేక పోరాటాలు (పారంభమైనాయి" రాజకీయ నాయకుల చైతన్యం, మేధావుల ఆధ్యయనాసక్తి రైతు ఉద్యమాల వల్ల తెలుగుదేశంలో ఒక భావవిప్పవం రూపు దాల్చడం మొదలై 9ది. చానివల్లి పోరాటాలతో సంబంధం వున్న రచయితలు అక్టోబర్‌ విష్ణవం గురించీ శ్రామిక రాజ్యస్థాపన గురించీ, మార్క్సిస్టు సిద్దాంత మూలకర్తలెన మాక్క్‌్స్‌ః లెనిన్‌, స్టాలిన్‌ల జీవితాలు, బోధనలగూర్చి (గంధాలను రాయడం, ఆదివర కే యితర భాషలలో (ప్రచురితమైన వాటిని అనువదించడం (ప్రారంభించారు. ఇది మార్క్సిస్టు థావాల (ప్రసారంలో (వధమదశ. ఆప్పటిదాకా మార్క్సిజం ఒక ఆదర్శవాదమే. [కియారూపం ధరించలేదు. అందుకు సన్నాహాలు మొదలై నగా. జళ్టరయ్య (గంధాల రో న వష ప్‌ ర “ఓ ౮గం, రై 6ల్తా | ్ట్‌ షే

శ్న్ర2్లి డా యం. రవీందారెడ్డి మార్క్సిస్టు సిద్ధాంత (గంధాలు తెలుగుదేశంలోకి రహస్యంగా 19028 (ప్రాంకాల్లోనే రావడం _[పారంభమైంది. పందిరి మల్లిఖార్జునరావుగారు హిందీ క్లాసులు నడుపుతూ చాటుగా స్టాలిన్‌ రాసిన "లెనినిజం (టాట్సీ్యీ- రాసిన రష్యా విస్షవచర్శిత మొదలైనవి తాను చదివి ఇతరులచేత చదివించేవారు. పంచయ్యగారు గదర్‌ పార్టీ నుంచి బయటికి వచ్చాక విశాఖపట్టణంలో ఏస్పైశిన్మ లిజం ఉవిజనితం, శాస్త్రీయం” అన్న _గంధాన్ని అనుపదించారు. కంబంపాటి సత్యనారాయణ రష్యా విప్లవ చర్మితి అనే ఆంగ గంధాన్ని చదివారు. ళా యు పుచ్చలపల్లి సుందరయ్యగారు *కమ్యూనిస్తు-_పణాశికి *కూలి- పెట్టుబడి వంటి రు న! య మార్క్స్‌ రాసిన (గ్రంధాలను అధ్యయనం చేసి మ(దాసులో *'సోదరసమితి' అనే సంఘాన్ని స్టాపించి సోషలిస్టు భావాలను (ప్రచారం చేశారు. "కాం గెస్‌తో శెండో తరానికి చెందినవారు అనేకమంది శాసకోల్టంఘనంలో పాల్గొంటూనే నామ్యపాదులుగా మారుతూ వచ్చారు. 1980 లో_ఆర్థిక సంక్షోభం ఆరంభమైంది. - నికుద్యోగం [పబలింది. దార్మిద్యం పెరిగింది. విటన్నింటికీ పరిష్కారం ఒక్క సోషలిజం వల్లనే వా హైధ్యమని (ప్రగతిశీలురు గాఢంగా విశ్వసించాడ 1984 లో కాంగెస్‌ సోషలిస్తు హెర్టీ ఏర్పడింది. సామ్యవాద భావాలుగల. కాంగ్రెస్‌. వాదులంవదూ.. గానిలో చేరారు. అప్పటికే కమ్యూనిస్టులెన వారికి బహిరంగ వేదిక దొరికింది. అటి యా! వారిలో ఆంధ కమ్యూనిస్టు ఉద్యమ నిర్మాత పుచ్చలపల్లి - సుందరయ్య ఒకరు ఆయన 10984 లోనే రహస్యంగా ఆంధ కమ్యూనిస్టు పార్టీని ఏర్పాటు వేళారు. షార్టీ అంపే ఒక పతాకం, ఒక గీతం వుండడం ఆనవాయితీ వవం చంలో ఏ కమ్యూనిస్టుపార్టీ కైనా ఎర జెండాయే సతాకం అలాగే పారిన్‌ విష్ణవకాలంలో యూజీన్‌ పొట్టియర్‌ రాసీన ఆంతర్జాతీయ గీతమే పారీగితం. పా న! రాష్ట్రంలో కమ్యూవిస్టు పార్టీ ఏర్పడేనాటికి తెలుగులో అంతర్జాతీయ గీతానికి అనువాదం జరగలేదు. సుందరయ్యగారు ఈ గీతం ఆంగ్గానువాదాన్ని ఆప్పుడు కాకినాడలో చదువుకొంటున్న బాలాం్యతపు నశినీకాంతరావు గారికిచ్చి అను వదించుమన్నారు” ఆయన ఆకలిమంటలచే మల మల...... అంటూ (పారం ఛించి ఫాంచం తెనిగించారు. (పూర్తి పారంకోసం అనుబందం చూడండి తెలుగులో వర్గవిఖేదాన్ని కార్మిక సంఘటితశ క్రినీ చాటి. చెప్పిన తొలిరచన యిదే, అయిజే అలా అనడానికి అనువాదం అన్నదే అడ్డంకి. అయినప్పటికీ

తెలుగు కవిత్వంమై మార్క్స్బేజం (ప్రభావం కిక అనువాదం జాడలు కనిపించకుండా పూర్రిగా స్వతర్యత రచన వతి వుంటుందీ రచన ఇది మొదటిసారి (పభ పక్షపతికలో 20 వృపిల్‌ 1985 సంచికిలో. అచ్చయింది 26 షార్టీ ఏర్పాటు, రైతు కార్మిక సంఘూల ఏర్పాటు వల్ల కమ్యూనిస్టు కార్యకర్తలకు జనబాహుళ్యంలో కార్యరంగానికి విస్పృతవరిధి ఏర్పడింది. [పజలతో సంబంధాలు పెట్టుకోవడానికి సాభ్యమైనన్ని కొత్త మార్గాలు వెదకడం మొదలై ది. ఆచ్చటికే కమ్యూనిస్టు భావాలలో ఉ శ్రేజితుడై కార్యరంగంలోకి దిగి గుంటూరు కార్మికులను సమీకరిస్తున్న పెండ్యాల లోక నాధం సాహిత్యాన్ని తన భావాల (వచారానికి ఉపయోగించుకుని తెలుగులో తొలి వర్షవిభేదాత్మకమూ (పభోధాత్మకమూ అయిన గేయాన్ని. రాసారు, కూలిపాట

"పెండ్యాల లోకనాధం ((వచురణ వ (వభ, వకవ్యతిక, 1983, జూన్‌కి బందరు), కూలిలందరు ఏకమైతే ఎండ వానల కోర్చి మనము కూటికీ తరుగేమిరా కండలను కరగించియు కూలివాండ్లలోనే బలమీ దండిగా రక రకములైన కాల మందున నుండెరా ధాన్యమును వండి స్లిమి కూలివాండ్రమైన మనకు పండిన పంటంత సోమరి కులము లెందుకు తెలుపరా పోతులకు తెచ్చి స్తీమి కూలివాండ్దమైన మనము తిండిలేకను చెట్టు గుట్టల కలిసి యుందము సోదరా | తిరుగుతూ మన ముంటిమి

అన్నా కూలీ లేకము కావలెరా” అన్నా కూలీ లేకము కావలెరా కష్టపడి యీ మేడలన్నీ మనము గుడ్డలు నేసి యిస్తే ట్టినది మనమే కదా వాళ్ళు కట్టూ కొంటిరి కష్టపడి యీ ఫ్యాక్టరీలు మనము లిండ్లూ కట్టి యిస్తే కట్టి వారల కిసిమి వాళ్ళు కాపుర ముండిరి కష్టజీవులమైన మనకు మనము వండి స్తేను వంట గుడి'సెలే గతి యాయెరా వాష్శ అన్నము తింటిరి కష్టపడి పని చేయచున్నను మనము కష్టము చేయుచుంపే కడుపు నిండుట లేదురా * వాష్శ సుఖముగ నుండిరి

అన్నా కూలీ లేకము కావలెదా అన్నా కూలీ లేకము కావలెరా

గ

104 డా యం, రవీందదారెడ్డి మనము మనుజుల మన్న సంగతి ధనము ధాన్యము తరగనంతా మరచి పోయిరి వారలు దేశ మందున నుండెరా మనము చేసిన క షమంతా తినుట కున్నప్పటికి దానికి మంటలో కలిపేసీరి దూరమై పోయామురా మనము మూడుల మంచు కెగా ధనికులే యీ సంపదంతయు మాటలెన్నో పల్కింరి అనుభవించుచు నుండిరి కనికరము సుంత్రైన లేకను తినుట కన్నములేని మనకు కరినముగ బాధించిరి దానిలో హక్కు-ందిరా అన్నా కూలీ లేకము కావలెరా అన్నా కూలీ లేకము కావలెరా ॥ ఒకడు అన్నము తినుట యెందుకు సమ్మెలోనే సాగసు యున్నది ఒకడు మానుట యెందుకు సూటిగా యోచించరా ఒకడు మేడలో "యుండు బెందుకు సమ్మె చేస్తే కూలి యెక్కువ ఒకడు గుడిసెలో యెందుకు చక్కగా మనకొచ్చురా ఒకడు అఆధికారెందుకూ మరి సమ్మెయే మన షాహుకార్లకు యుకడు దాసుం డెందుకు సుత్తి దెబ్బగ తగులురా ఒకడు ఎక్కువ యెందుకూ యిం _సమ్మెయే కూలీలకెల్లను కొకడు తక్కువ యెందుకు చక్కని గురు మం్యతము అన్నా కూలీ లేకము కావలెరా అన్నా కూలీ లేకము కావలెరా ఈ పాట భావావేళంలోంచి కాక ఉద్యమావసరం లోంచి పట్టింది, “ప్రపంచ కార్మికులారా ఏకంకండి' ఆంటూ మార్క్స్‌ యిచ్చిన పిలుపును “వని _వాండ్లందరు ఏకమైతే (పసంచమంతా _మీదేనని' ఉన్నవ గంభీరంగా చెబితే కూలీలందరు ఏకమైతే కూటికి తరుగేమిరా అని ఉత్తేజంగా ఆలంపషించినవాడు “పెండ్యాల, కమ్యూనిస్టు భావాలతో పాటరాసి, దాన్ని స్వయంగా పాడిన తొలి తెలుగుకవి పెండ్యాల లోకనాథం *” ఈ పాటను కరవ్యతంగా అచ్చువేసి విరివిగా పంచారు. ఈ రచన వెనుక ఉద్యమ (ప్రయో జనం యిమిడి వుంది పెండ్యాల మాటల్లోనే "'పీటలలో మిల్లులలో బజార్లలో తిరిగి వారి (కార్మికుల) కష్టాలను వారికి గుర్తుకు తెస్తూ కార్మిక. సంఘాల. ఆవశ్యకతను గ

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (_స్రభావం 105 గురించి పబోధించసాగాను కాని. వారు నేను చెప్పినదంతా విన్నా రేకాని, చివరకు సంఘం అంటే సమ్మె చేయమనేగా మీరు చెప్పేదీ? మా కొద్దులే సంఘాలు అని వెళ్ళిపోయేవారు. వారికి ఎట్టా చెప్పాలో నాకు తెలియలేదు. (పతిరోజు సాయంతం నాకు ఇదే పని చివరకు ఒకటి తోచింది. వారి కష్టాలను (వతిబింబిస్తూ, వర్ష్గపోరాట (పాముఖ్యాన్ని విశదపరుస్తూ కార్మికులు పాడుకునే సులభతై లిలో ఒక పాట రాశాను 'కులీలందరు ఏకమైతే కూటికీ 'తరుగేమరా” ఈ పాట రాసి కాక్మెకులకు పనిలేని సమయంలో-వారి యిండ్లకు వెళ్ళి వారిని కూచో బెట్టి వినిపిండేవాన్ని ఆ పెట వాళ్ళ మననుల్లో బాగా హత్తుకు పోయింది. అంతా ఇది నిజమేవా అనుకున్నారు ఆ మీదట విజయ గర్వంతో వెళ్ళి నా కాామేడ్స్‌తో శేకు పవని చేసే తీరును గుకించి చెప్పగా వారు అమితంగా నంతోషించారు. పాట చచివి సంతోషవడ్నారు. అప్పటినుంచీ వారుకూడా నాతోపాటు (ప్రచారంలో దిగారు. (వచారం జోరుగా సాగుతోంది మాకు రోజూ యిదే వని ఆ పోటను మేము అచ్చు వేయించి వేలకొలది (పతులు పంచి పెట్టాం య్‌ |

“ఆంధ విశ్వవిద్యాలయం ఏర్పడింది. సర్వేపల్లి రాదాకృష్ణ వండితులు వైస్‌ ఛాన్సలక్‌ పదవి చేవట్టారు. వారు ఇంగ్లాండ్‌ నుంచి వచ్చేపుడు తను వెంట కమ్యూనిస్టు సాహిత్యం తెచ్చి విశ్వవిద్యాలయ (గ్రంధాలయంలో పెట్టారు. హిరేన్‌ ముఖర్జీ ఆయ్భధ విశ్వవిద్యాలయంలో ఆచార్య పదవి. స్వీకరించారు. వారికి అబ్బూరి రామకృష్ణారావుగారు తోడు దొరికారు. పీరుకూడా మార్క్సిన్లు సిద్దాంత (గంధాలను తెప్పించి విద్యార్థుల ఆధ్యయనంకోసం [గ్రంధాలయంలో పెట్టారు అయితే మాలపల్లి నిషేధానికి సంబంధించిన కరవ్యతాల విషయంలో చెలరేగిన ఆలజడికి (పభుత్వకోరిక మేరకు అప్పటి విశ్వవిద్యాలయ ఊపాధ్య తుడు కట్టమంచి రామలింగా రెడ్డి విశ్వవిద్యాలయ (గంధాలయంలోని మార్క్సిస్టు

(గంధాలను తీయించేసారు..*ి ఈ సందర్భంలోనే ఆనాటి “జమీన్‌ రైతు

ప్యతిక ఒక సంపాదకీయం కూడా _పకటించింది.

*' ఆంధ విశ్వవిద్యాలయ లై (బరీలో సోషలిజమునకు సంబంధించిన పుస్తకాలు వుండకూడదని వైస్‌భాన్సలరు సి ఆర్‌ రెడ్డిగారు ఉత్తర్వు గావించారు. ఇతర విశ్వవిద్యాలయాళ్లో గావింప బడని & త్తర్వును కొత్త

106 డొ యం. రవీందదారెడ్డి షట్నం లారీచార్జీ జరిగిన వెంటనే వీరొక్కరూ మ్మాతకు గావించడం నింతగనున్నది. వపచంమంతటను సామ్యవాద _పచండ వాయువులు వీచుచుండ ఆంధ యూనివర్సిటీని సీసాలోవేసి కార్కును బిగించినంత మ్మాతమున నేమి (ప్రయోజనము 2... ఈ విశ్వవిద్యాలయములో గంధ ముల్లు లేకున్నంత మ్మాతముననే విద్యార్దులకు సోషలిస్టు సిద్దాంతములు అలవడకపోజాలవు 1 లచ వాతావరణమును ఈ స్వల్పకార్వములతో అరికట్టగలమని రెడ్డిగారు తలంచుట ఆశ్చర్యకరముగ నున్నది. వంచాంగములు పోయిన నవ్యతములు పోవునా ? *

కాంగెస్‌వాదీగా రైతు నాయకునిగా సామ్యవాద సిద్దాంతాల అభి

నూనిగా (వస్సిద్ది చెందిన ఆచార్యరంగా 19కిశీలో తమ స్వగ్రామంలో వుంటూ

రై తులను కూడగట్టడం [పారంభించారు. గుంటూరు. జిల్లా నిడుుబోలులో రైతాంగ విద్యాలయాన్ని స్థాపించారు. వివిధ కవులు రాసిన [శామిక గీతాలను "రైతు భజనావ?' "పేరుతో సంకలనం చేసి 1984 లో (ప్రచురించారు. ఈ పుస్తకం ఆ తర్వాత దాదాపు ఎనిమిదిసార్లు (వన్నెండుసార్లు?: జయదీర తిరుమల రావు) పునర్ము[దణ పొందింది. (పతిసారి దాన్ని మరింత విసృత పర్చడం జరిగింది. ఈ పుస్తకానికి ఉపోద్దాతం (వాస్తూ రంగా రష్యా విష్ణవమె తమ ఆదర్శమని చాటారు.3!

రానున్న న్వరాజ్యపు భరతావనిలో రైతులకు రక్షణ కార్మికులకు

క్తాపుదల అగతృము ఇన్ప్సటివలె రైతులను జమీందారులు పీల్చి పిప్పి

చేయరాదు, కార్మికుఐను కోటీశ్వరులు కష్ట పెట్టరాదు...... .

(పపంచమందొక చోట రైతులు రాజ్యానికి వచ్చినారు. కూలీలు పెత్తనం చేస్తున్నారు. కోటీశ్వరుల కచ్చట తావులేదు. తినడానికి తిండి పరుండడానికి పడక ఆచ్చట యెల్లరికి కరువు లేకున్నవి [పజా సామాన్యమునకు వరువుపతిష్టలచ్చట లభ్యమగుచున్నవి ఆంధ (పజలు కూడ అలాంటి స్వరాజ్యమునే కాంవ్షించుచున్నారు.

_ నాభగ్న (సయత్నము ద్వారా సమత్వ ధర్మానికి కార్యరూప మొసగ (బ్రయత్నించితిని, ఆంధావనియందీ సామ్యవాదమును సుస్థిర వరచుటలో రైతులు హరిజనులు భజన చేయుచున్నారు టల

౨2. గరి రంగనాయకులు నిడుుబోలు

తెలుగు కవిత్వం పై మార్క్సిజం (సభావం 10? ఈ భజనావళి తెలుగు సాపొత్యంలో మొట్టమొదటి అభ్యుదయ కావ్య సంపుటి రచనలన్నింటిలోనూ రైతుకి పీట, సమసమాజానికి వాటా కనిపిస్తాయి" మొదటి మ్ముదణలో 80 పేజీలున్న ఈ పుస్తకంతో కన్చిఇచే రచయితలు: రచనలు అవి అంతకుముందు పచురించబడిన పృతికలు, పుస్తకాల క్‌: ఈ ఏధంగా వున్నాయి. రచయిత శీర్షిక పష్మతిక క్షే గో. గోపాలకృష్ణయ్య మారే యీ యగధర్మము చ్మితశనుప ల నార్ల వెంక టేశ్వర వ౨ావు కలడో లేడో శ్రి త్రీపురనేని రామస్వామి నినునమ్మెడు వార సూతపురాణం లుందుకోః మనః స్వాతం ౨; (త్యం యిచ్చెదవా ఓ యీశ్వురా 4 ఉన్నవ లక్ష్మీనారాయణ దేవుడు ధనికుల దాసుడేశా నాయకురాలు కార్మిక నాయకుని విలా మోలపల్లి పము, ధర్మవన్నాలు క్స్‌ పింగళి నొగేర్యదరావు గుడి విడిచి రావోయి కృష్ణా 6) బసవరాజు అప్పారావు మా గాంధీ ఆంల4 మా గాంధీ వవ గె శ్రీ మిశ్వం రాగి దమ్మిడి రత్నమాయెను చిత్రగుప్త శ్ర) మాగరటీ" బాపినీడు కాపుల కష్టాలు అం కర్షకా ం 9) వి రామానుజులురెడ్డి పదరా పోదాము పల్దియాకికి తిరు త్తని 10) ? అటెందుళకో ఉం 10 కా రాధాకృష్ణ ఉరియే బాగుంటుందేమొ. (చితగువ్ర) కేవ్సై వన విహారి ధనికుల్‌ తలెపేలా $= 18) వెంఠటరత్నం కార్మిక కర్షకుల అరుణోదయం .... క్షత ౯ మన శకి అం 23 15) శెట్టిపల్లి వెంకటరత్నం వై తుజూడకపోతే గిరిరాజు రామారావు

106 డా యం రవీందారెడ్డి 16) కుసుమ ధర్మన్న జై శంకరా యనిరండి నల్లదొరతనం కార్మికులారా లెండు హరిజన శతకిం గ) రామానాయుడు సేవ చేయని బతుకేల శంఖము చిలుక గీతము 18్రి తుమ్మెదగిత (రామానాయుడు) కార్మిక కర్షకులకు మేల్కోల్పు 19% దుగ్గిరాల రాఘవచం్యదయ్య _ నల్లని కుక్క తెల్లనగునా 2 సచ్చాత్త్రి 20) రామానాయుడు మాకొద్దీ జమీందార్ల పొందు రెతు ఓటు పాట బొబ్బిలి జమీందారి ర్షైతుల ఘోష బొబ్బిలి రైతుల కోర్కెలు

1. పులిజాల వెంకటప్పారావు రంగనాయకులుగారి సందేశం ... జమీందారీ రైతుల బాధలు కలి జాగు గోపాలరావు రైతు పాట ఉం మి(తము ఇలా దాదాపు ఇరవై ఇద్దరు కవుల ల8ిఓీ రచనలు యిందులో నోటు చేసుకున్నవి వీటిలో చాలామట్టుకు అంతకుముందే. వివిధ ప్మతికల్లో, సంకల నాల్లో (సచురితమైనట్టివి రచయితల్లో గోపాలకృష్ణయ్య, తిపురనేని రామ స్వామి, ఉన్నవ లవమ్ష్మీనారాయణ, బసవరాజు అప్పారావు, రెడ్డి పల్లి వెంకట రత్నం అప్పటికే లబ్ధ తిస్టులు, “రైళు భజనావళి లో వస్తువు దృష్ట్యా జమీం దాత [1పాంతాల్లోని రైతుల కష్టాలు, హేతువాద ఉద్యమం జాతీయోద్యమం గాంధీ కీర్తన (ప్రధానప్వాత వహిస్తాయి. శైలి శిల్పం దృష్ట్యా వీటిని కవిత్వంగా ఎంచడం కొంచెం కష్టమే అయితే (ప్రచురణ వెనుక వున్న (ప్రధానోద్దేశం (పచారమే, రచనలన్నీ పాడుకోవడానికి వీలైన గేయాలే. కొన్ని జానపద కళారూపాలు కూడా, మార్క్సిజం దాని స్వరూపం దృష్ట్యా అత్యధిక సంఖ్యాకు లైన (శ్రామిక (ప్రజలలో ప్రచారాన్ని అభిలషిస్తుంది. అది (సజల తాత్త్విక దృక్పథం. అందువల్ల అత్యధిక రచనల్లో ఆంతస్మూతంగా సామ్యవాద సమాజాభిలాష కనిపిస్తుండటంచేత "రైతు భజనావిని తాలి మాక్చిస్టు కవితా సంకలనం అనవచ్చు.

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (ప్రభావం 109 తాత్త్విక భావాలు (వసార తొలి దళలో; అవ్పటికే ప్రచురితమవు తున్న భావాలతో కల్సి కలగా పులగంగా వుంటాయి. రైతులను సంఘ శక్రిగా తయారు చేయాలన్న రంగా తలంపే రైతు భజనావళికి (పేరణ, దాని (ప్రచురణ నాటికి తెలుగుదేశంలో ర్రైతోద్యమం బలపడింది. రాష్ట్రంలో కమ్యూనిస్టు భావాల సరిత్తులు (వవహిస్తున్నాయి. జాతీయోద్యమం ఉండనే ఉంది. కొత్తగా హేతువాద ఉద్యమం రెక్కలు విప్పింది. ఈ థావాలన్నీ “రైతు భజనావళి లో దర్శనమిస్తాయి. రైతుల కష్టాలను వివరిస్తూ 'వనవిహారి” పన్న భారము పగులగొట్టుచుండ వెన్ను కంటిన కడుపు కన్నీరొలుక్ష జేయ శోకమే లేనట్టుగా కర్షకా ఏకాకినై దున్నితి కాల మొక్కటిగ కల కాలముండగబోదు కారు చీకటి కడల పషోరూరకుండుగా కాంతి పుంజం బుల్డదే కర్షకాః శాంతి సౌఖ్యము " నీకగున్‌' అంటూ రైతుకు భవిష్యత్తును చూపిస్తాడు, అంతేకాదు వారి దుర్దళను వారికే వివరించి చెబుతాడు. “బిందెలతోడ( వాల్సిండుదుగాని నీ కంచంబులొోనికి గంజి నష కొండంత నునుప శ్రి పండింతుగాని కాయంబు మూయంగం గవృడంబె, పలుపుట్ల వడ్గగాదెల నింతుగాని నీ కుద్బార నడంగింవ జోళ్ళజావెో సుక్షేతములు దయాళూన్యులై పీగించు బుణదాతలకు సమర్పింపవల సె ఇల్లాలి మెడలోని నల్లవూసయు వెచ్చపెస్హై పన్నుల పొట్టబెట్టవల'సె కడుపు కక్కుటితికై గతిలేక వవుకోటి నెల్లమెల్లన మ్మికయింపవల నె ఈ కష్టాలన్నీ తీరడానికి రైతుకూలీ సంఘాలు పెట్టమంటాడు; అంతే కాదు సాటి దేశాల కాపుల జాడలరసినేడు నీ కర్ట్ణమెద్దియో చూడవయ్య అని ఉద్బోధిస్తాడు వనవివారి రష్యా విష్ణవాన్ని ,వస్తుతిస్తున్నాడా ? భజశావశికి రంగా రాసిన ఉపోద్దాతం చూ స్తే అవుననే అనుకోవాలి. శెటిపల్లి వెంకటరత్నం ఆగునా జీవాలు సాగునా లోకాలు రాజుగా మనమెంచి రైతు జూడకపోతే దేశాలు తలలెత్తునా దాస్యపుకా పాళాలు తా వీడునా? పొలములో ర్రైతుండి పొలికేక బెట్టగన్‌ జయభేరి మోతలై ః జగతి నిండకపోతె

110 డా యం, రవీందారెక్డీ పీరరక్తము పారునా ఎల్లెడల ధీరత్వమడుగంటదా అంటూ రైతులకు పట్టం కడ్తారుి3 రైతు భవనావశిలో మార్క్సిస్టు సిద్ధాంత సమతాదర్శాన్ని స్పష్టంగా (ప్రకటీంచ్‌న కఫీ జాగు గోపాలరావు తమ రైైతుపాటోలో ఆ స్థనంతా (పభుత్వవరం చేయాలంటాడు కమతం భూమీ - గట్టూ పుట్టా చెప్త చేమలు - కష్టైలు కంచా అడవుల బంజరు _- లందున గడ్డి పుంత్తలు, దార్నులు - డొంకలు చెరువులు మంద బయన్మ - కళ్శపు భూములు గోభూములు మజి - ర్ముదభూములు కాలువలన్నిి గట్టతో సహా (గామములందున పంచాయితులకు-గాను వదలవళతెను ఏ మాాతము ఖనిజోల్ని ధులున్నా - ఏలుబడికి పోవలెను? జమీందార్‌ల్లో రావల్స్‌న మార్పు గురించి రచయిత రాసిన ప్పటికీ (వక టించిన భావాల్లో ఆ స్తీమీద అధికారం (ప్రజలందరికీ సమిష్టిగా వుండాలనే క్రోరిక్ష కనిపిస్తుంది ర్రెళుల కష్టాలు ,ఆవి తీరే మార్గాలు 'హేతువాదభావాలుయివే రెతు భజనావళి (పధమము[దణలో కన్పించే ఆలోచనలు (వజలనుంచి లభించిన ఆదరణ మేరకు రైతు భజనావళ వెంటవెంటనే ఎనీమిదిసార్డు పునర్ము[దణ పోండింది. (వతిసారి దాన్ని విసృతపర్చడం జరిగింది ఎనిమిదో ముృుదణకు వచ్చేసరికి మొదటి ముదణతో లేని కంబంపాటి నత్యనారాయణ తుమ్మల వెంక[(టామయ్య, చదలవాడ పిచ్చయ్య ముద్దుకృష్ణ, కృ త్రివాసతీర్చులు గరిమెళ్ళ సత్యనారాయణ దూవ్వూరి రామిరెడ్డి, (పయాగ కోదరడరామకాన్త్రి దాసరి స్ముబహ్మణ్యం, పెనుమ ర్హి కామేశ్వరరావు చోటు చేసుకొన్నారు. వారిలో బట్టీ (సతిష్టులెిన కమ్యూనిస్టులు కూడా వుండడం గమనించాల్సిన అంశం. రైతు భజనావళి పునర్ముద్రణవల్ల నాట్‌ రై తోద్యమ త్మీవత, తమ కష్టాలను వివరిస్తున్న గేయాలపట్ల (పజల ఆశ క్రి సామ్యవాద భావాల త్మీవత తెలుస్తాయి. మొదటి మ్ముదణలో కేవలం రైతుల కష్టాల కూర్చుగావున్న భజనావళ ఏనిమిదో మ్ముదణ వచ్చేసరికి ___

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం ప్రభావం క్షే

ఎగరాలి ఎగరాలి మా ఎర జెండా3క్‌ అనేంతవరకూ వచ్చింది అదే కాలంలో రంగా ఇచ్చాపురం నుంచి మ్మదాస్‌వరకూ రైతుయా[తత జరిపారు, రైతు భజనావతి పాటలు - ఈయా్యాతలో సజలు సమధికోళ్స్చాహంతో పాల్గొనేలా చేసాయి.

1981 చివరికల్లా తెలుగుదేశంలో మార్క్సిస్టు భావాలు విసృతంగా (వసరించడం పారంభమైంది. ప్యతికల్లో చర్చలూ వ్యాసాలు ర్థావడం, మార్క్స్బొ సిద్దాంత (గంథాల అనువాదాలు వెలువడటం మొదలైంది. రచ యితలపై రష్యా విజయ (పభావం బహిర్గతం కావడం (ప్రారంభమైంది, 1984లో కృష్ణా పృతికలో దుర్భాక కృష్ణమూర్తి రష్యా పరిపాలనా విధానంపై సాంఘీక విషయాలపై అనేక వ్యాసాలు రాసారు. ఇదే సమయంలో ముద్దుకృష్ణ జ్వాల ప్యతిక పారంభమైంది. మొదటి సంచికలో జ్వాల ఎందుకంటే అని సంపాదకీయం వ్రాస్తూ

ప్రపంచమంకా ఒక యిల్డుగా మానవజాతి అంతా ఓక కుటుం

బంగా అయిపోయే రోజులు వస్తున్నవి. ఏ మూలనోవున్న ఉక దేశం సాహసించి చేసిన [యత్నంలో అనాదినుందీ మానవ జాతి విశ్వ సించిన నీతి, ధర్మం, సత్యం విలువలు తారుమారు అవుతున్న వి. మనం కూవస్థంగా వుండడమువల్లనో ప్పరాతన మగతచేతనో రక్తంలో సీరసంచేతనో నూతన తేజస్సుకు గుడ్డగూబల మవుతున్నాం ఇది పసికిరాదు”' 36

అని (సకటించారు. సాహిత్యంలో మార్కిస్టు కావ వీచికలు వీయడానికి

తొలి రోజుల్లో జ్వాల" బాగా తోడ్పడింది.

గుంటూరు. జిల్లా తెనాలి తాలూకా అనంతవరం నుంచి ధూళిపాళ్ళ కోటయ్య 198 డిసెంబరు నుండి కార్మిక సంఘ (ప్రచురణలంటూ (ప్రతినెల చిన్న చిన్న కరపష్మతాలు _వచురించడం (పారంభించారు. అవి అప్పుడప్పుడే జై ళ్ళనుంచి విడుదలై వస్తోన్న సత్యాగహులక్తు స్థూలంగా సోష్టలిస్ట్‌ మార్గాన్ని చూపినాయి. మొదటి [వచురణ స్వామి తత్వానంద రాసిన కథ క్షరుణల్తేని కమతం తర్వాత వరుసగా ఎవరో రాసిన మరో కథ', స్వామి తత్వానంద రాసిన (ప్రయోజకత్వం. అఛార్య రంగా రాసిన కథ, తుమ్మల రాసిన బేదము అనే కథ ఆచార్య రంగా రాసిన మరో కథ - ధూళిపాళ్ళ కోటయ్యగారి

ష(లై డా యం రవీంద్రారెడ్డి కార్మిక సంఘ _పచురణలు మవాస్‌ (ప్రభుత్వపు యెస్‌ ఆక్స్‌ క్రింద ఆభ్యంతర కరమైనవని (వభుత్వం కోర్యలో శేను వేసింది. దాదాపు 80 వాయిదాల తర్వాత 1985 ఏపిల్‌ 6న కోర్టు ఆ కేసును కొట్టివేసింది ఆ సమయంలోనే గేయ గుచ్చము "కాంతి గితాలు' అనే కవితా సంపుటాలు వెలువడ్డాయి. వీటిపై మాగంటి వాపినీడుగారి. ఆంధ సర్వస్వము యిలొ వ్యాఖ్యానించింది. కోరుగింజలు కొంగులోకి తెచ్చుకుని అన్నీ వండింవే కాసే అన్నానికి కరవున పడిపోతున్న ఈ కాలంలో కార్మికుల కష్టాలు పోవాలని ఏ కొద్దిమంది వ్యక్తులకో ధనదాహము తీర్చు యిప్పటి దౌర్భాగ్యపు ధన ధాన్య విభజన పద్దతి నిశించాలసీ, ఉన్నతాశయాలు (వజా హృద యములో నాటుకు పోయినవి కష్ట నివారణమువకు ఉల్లాసమునకృ ఉదయించే కవిత్వంలోనూ, నేటి కవిత్వ జీవితంలోనూ కొత కొత్ర భావములు ఉదయించి నూత్న తేజమును సృష్టించి భావములే చిత్ర విచ్చితమలైన రసాకృతులతో ఆ కవుల కావ్యములలో స్పమి యిస్తున్నవి' 1984 జులైలో గోర్కి మదర్‌ ని మాతృ హృదయం పేరుతో తుమ్మల వెంక్టటామయ్య సంక్షిప్తానువాదం చేశారు కార్మిక సంఘ (వచుర ణలుగా అది అచ్చయింది పూర్తి నవలను కాం[గెస్‌ నత్యాగహి (కొవ్విడి లింగరాజు జ్లై ళ్ళో అనువదించారు 1984 చివర్లో అది అచ్చయింది.37 1985 లో పభుత్వం దాన్ని నిషేదించింది. అయితే దాని ్మపతులను ఎందరో రహస్యంగా చదివి ఉ త్రేజితులయ్యారు. ఉద్యగుములోకి వచ్చారు రష్యా విష్ణవంలో అమ్మ నిర్వహించిన ప్యాతనే మన రాష్ట్ర కమ్యూనిస్ట్‌ ఉద్యమ నిర్మాణంలో అమ్మ నిర్వహించింది. ఇదే కాలంలో గోర్కి కథలను కూర్మా వేణుగోపాలస్వామి దంపతులు అనువదించారు. అనేక మార్క్సిస్ట్‌ సిద్దాంత (గంథాలకు అనువాదాలు యిదే కాలంలో వెలువడ్డాయి ముంగండ నుంచి విశ్వ సాపిత్యమాల నిడమ్మరు నుంచి (పగతి [పచురణాలయం! ఎలమరు నుంచి ఆదర్శ (గంథ మండలి, ఆనంతవరం నుంచి కార్మిక సంఘ (ప్రచురణలు వీటిని ప్రకటించాయి కమ్యూనిస్ట్‌ పణాళిక 1984 లోనే రెండు ముద్రణలు పొందింది. లండన్‌ (గంధాలయానికి పంపడానికి |కిష్టా జిల్లా

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం [(వభావం క్ష18 కలెక్టరుకి ఒక్క (పతికూడా దొరకలేదుట, అంటే ఆంత త్వరగా అమ్ముడు కావడమో, ఆజ్ఞాతవాసంలోకి వెళ్ళిపోవడమో జరిగిందన్న మాటి.

1984 లో పభుత్వం అభ్యంతర (గ్రంధాల జాబితా (కింద నిషేదించిన పుస్తకాల జాబితాలో మార్కిస్టు (గగంధాలే అధికం, అవి యివి. 1. నేటి రష్యా (నార్హ రచన) 2 గరివాల్టీ జీవితం 8. సామ్మవాద సిద్ధాంతాలు 4ఉ. స్మామాజ్య వాదం ర్‌. కమ్యూనిస్టు (నణాశిక (గద్దె లింగయ్య అనువాదం) 6. ధన (పభావం 7. (టాట్స్కి జీవితం 8 కార్మిక భజనావి మొదలై నని.

1985 తో కూలీ సంరక్షణ సంఘం పేరిట (వచురించిన రెండు కర పత్రాలు (పభుత్వానుమతిలేని వార్తా ప్యతికల నిషేడ చట్టం [కింద వస్తాయని నేరం మోపి జాన్నలగడ్డ రామలింగయ్య (పతావ రామసుబ్బయ్య, దర్భా కృష్ణమూ ర్రిలకు ఒక సంవత్సరం కరిన కారాగార శికవేసి రాజమండ్షి 'సెర్యటల్‌ త్లైలుకి పంపడం జరిగింది.** రంగా ర్షెతాంగ షపౌరశాలలో పాల్గొన్న శెట్టిపల్లి వెంకటరత్నం, గిరిరాజు రామారావు, నబ్బ్నవీసు రామారావు లతోపాటు రంగా ప్మతిక వాహినికి సంపాదకత్వం వహించిన గరిమెళ్ళ సత్యనారాయణ కూడా వర్ష వ్యత్యాసాలను, బహిర్గతంచేస్తూ బలమైన గేయాలే రాసారు

రష్యా విష్ణ చర్మిత యిచ్చిన _పేరణళతో, కమ్యూనిస్టు సాహిత్యం యిచ్చిన ఉద్యమావేశంతో 1088 (పాంతాల్లో ఆనేకమంది యువకులు ఆంధ కమ్యూనిస్టు పార్టీలోకి వచ్చారు. ఆటువంటి. వారిలో మద్దూరి అన్నపూర్ణయ్య అన్నా_పెగడ కామేశ్వరరావు, మాడభూషి వెంకటాచారి ముఖ్యులు, అన్న పూర్ణయ్య పార్టీలోకి రావడమేకాక ఆయన వయసూ రాజకీయానుభవాన్ని బట్టి రాష్ట్ర కమిటీలో చేర్చుకొని ఆయన నడుపుతున్న “నవళ క్రి వ్యతికను కూడా కమ్యూనిస్టు పార్టీ తీసుకొంది. తర్వాత కాంగగేస్‌ సోషలిస్టు పార్టీ అధికార వ్యతికగా దాన్ని కమ్యూనిస్టు పార్టీయే నడిపింది. మద్దూరి చంద్రం దాని ప్రధాన సంపాదకుడు.

సామ్యవాద భావాలను రహస్యంగా (ప్రచారం చేసుకోవాల్సి వచ్చిన ఆ రోజుల్లో తమ భావాలను (ప్రజలలోకి విసృతంగా తీసుకు వెళ్ళడానికి ఆర్యధ - కమ్యూనిస్టులకు ఒక ప్మృతిక అవసరమైంది. జాతీయ వోస్యరస

క్షే్యేక్న డా యం. రవీందారెడ్డి ప్యతికగా డిక్టరేషన్‌ పొంది గద్దె లింగయ్య నంపాదకత్వంలో సభ అనే పక్ష ష్మతిక మార్క్సిస్టు భావాల (ప్రచార సాధనమైంది. ఈ పతిక తాలి సంచిక 1985 ఏపిల్‌ ల్‌ న వెలువడింది. రెండో నంచికలోనే జాలాంతపు నశినీకాంతరావు చేసిన అంతర్జాతీయ గీతం తెలుగు అనువాదం [పచురిత మైంది. అ రోజుల్లో మార్క్స్‌ భావాల వ్యాప్తికి ఈ ప్యతిక ఎంతగానో తోడ్సడింది ఆం్యధలో కమ్యూనిస్టు ఉద్యమ వ్యాప్రికి మిక్కుటంగా తోడ్చడ్డ పెండ్యాల గేయం కూలీలందరు ఏకమైతిరా , తుమ్మల గేయం. ఎారజెండా (వభిలోనే మొదట అచ్చయ్యాయి. వర్ష విబెద ]ప్రాతిపదికమైన మొట్ట మొదటి తెలుగు కవితలు ఇందులోనే _సచురణ పొందాయి. ఆవి ఎవరో రాసిన “కార్మిక సోదరా" (శీమే 19085) హపెైలకొాండ భదయ్య రాసిన కప్ప మంట (£0 మే 19085) పి పి చౌధురి రాసిన వద్దురా యిక భాగ్యవంతుల పెత్తనంబు (క్‌ జూన్‌ 1985) వాసిరెడ్డి నాగేశ్వరరావు రాసిన దేవుడుంపే? (80 జూన్‌ 183) కూలి (20 జూన్‌ 1885) వీటిల్లో కాగ్మిక సోదరా, కార్మికుల ఐకమత్యాన్ని గురించి ఉద్చోధిస్తే కడుపుమంట దాగ్యవంతుల భోగాలన్నీ తమ (శమార్జితమేనని (శామికుడు పడ్డ కసిని వెల్లడి చేస్తుంది. పే పి. చౌధురి ధనవంతుల పెత్తనాన్ని నిరసిస్తే వాసిరెడ్డి దేపుడుంటే ఈ వర్ణ భేదాలూ, మోసాలూ వమిటంటూ సౌఖ్యము లెల్లను కొందరక్రూ: ఆగచాట్లే కొందరి కమరుప నేలా? పాపం పుణ్యంలేని ధనాధ్యుల వరజన పీడన సాగుటలేలా ?41 అని (పశ్నీ స్తాడు అంతేకాదు నామ్యవాదము నీదు హక్కుల చక్కగా రక్షించ గల్గును 42 అని తానే పరిష్కారం సూచిస్తాడు

మొదటి సంచిక ముఖచ్మితం.పె పపంచ కార్మికులారా ఏకం కండు అని మకుటం (వకటించారు. *“వభి ఆరు నించికలు (ర-ఉం88 నుండి 20-6.85) వెలువడిన తర్వాత (వభుత్వ నిషేదంతో ఆగిపోయింది. శ్పేరుకే జాతీయ హాన్యరన ప్యతిక అది పూర్తిగా కమ్యూనిస్టుల పక పష్మతిక అని చెప్పవచ్చు (పభ సామ్యవాద భావాల రచయితలకు యిచ్చిన (ప్రోత్సాహం కంటే (పచారంలో అది తోడ్చడిన విధమే గణనీయమైంది. కధలు, కవితలు వ్యాసాలు విసుర్లు చర్చలు పాటలు, ఆర్థిక రాజకీయ విషయాల చర్చ మార్క్స్‌ లెనిన్‌, దిమితోవ్‌, గోర్బీల సంక్షిప్త జీవిత నంగహం (వతి

తెలుగు కవిత్వండచై మార్క్సిజం (వభావం 118 రచనలోనూ వర్షదృష్టి (శ్రామిక రాజ్యం స్టోపించాలన్న కోరిక స్పష్టంగా వున్నాయి. రాజకీయ కార్టూన్టు కూడా ప్రకటించారు. - పభ “సంచికలలో కనిపించే 1పముఖ రచయితలు - (1) తుమ్మల వెంక్క్టటామయ్య (2) బొడ్డు దాపీరాజు (9) సుందరయ్య (4) చం]ద.శేఖరరావ్వు (5) కొవ్విడి లింగరాజు (6) కంబంపాటి సత్యనారాయణ (7) గుడిపాటి వెంకటచలం (8) పెండ్యాల తోకనాధం (9) బాలార్యతపు నళినీకాంతరావు (10) వాసిరెడ్డి నాగేశ్వరరావు మొదలై నవారు రైళు భజనావ?ిలాగే పభలో వచ్చిన గేయాలన్నీకూడా సులభంగా హెడుకోడానికి వీలైనవి. అయితే భజనావశిలో లేని పార్మికామిక కార్మికులు యిందులో చేరారు సిద్ధాంత రీత్యా కొంత పటిష్టతా, స్థిరత్వం వీటిలో కని పిస్తాయి హైమ్యవాద సమాజాన్ని గూర్చిన ఒక ఆవగాహన ఏర్పడి వుండడం కనిపిస్తుంది. కవిత్వంలో సైద్ధాంతిక పదజాలం కూడా (పవేశించింది. శాసనోల్టంఘనంలో జైళ్ళకు వెళ్ళిన యువకాంగెస్‌ వాదులు జైళ్ళలో మార్క్‌్స్స్‌సిద్దాంత (గంథాలను అధ్యయనం చేసి వుండటంచేత విడుదలై వచ్చిం తర్వాత సోషలిస్టు భావాల వేపు మొగ్గుచూవడరి,. దేశంలో సామ్యవాదభావాల (పచారానికి అనుకూల పరిస్థితి ఏర్పడి వుండడం, త్మీవమైన ఆర్థికమాంద్యం, నిరుద్యోగం సామాజిక జీవితంలో ఏర్పడి వున్నరుంమానిల వాతావరణం ఊత్త రోత్తరా ఒక మవోకవినిసృష్టించాయి. అతడే ఆధునికాయ్యధ గౌరవవాచకం శ్రీశ్రీ" మాలపల్లి ధర్మపన్నాలు, "పేండ్యాల కూలిపాటలాంటివి (ప్రచార సాహిత్యం అనుకుంటే శ్రీశ్రీ తో కాని అభ్యుదయ సహైహిత్యోద్యమం తెలుగు శేలమై కాలుపెట్టలేదనవచ్చు. కాని మార్క్సిస్టు సాహిత్యానికి పునాది (వజలుః యివ్వాల్సెంది & తేషం, అది చేరవల్సింది వజలకు అనుకుంటే తెలుగు మార్క్సెస్టు సాహిత్యానికి ఆదికవి ఉన్నవ లక్ష్మీనారాయణ అవుతారు. అయితే ఉన్నవలో ఆదర్శాలు కలగా పులగం అయినందున (ఆంతేకాదు నవల సంగ విజయం అయింది జగ్గ విజయం కాలెదు) వర్గ దృక్పధంతో తెలుగునేలపై తొలిసారి కవిత్వం (వాసిన వ్యక్థి పెండ్యాల లోకనాధం అవుతారు. అయితే కవిత్వానికి ఒక సిద్ది శ్రి ఉద్యమావేశం కలిగించింది మ్మాతం తీఆ్రీ యే ఆతని కలంలోంచి 'జయఖేరి (మోగింతర్వాత తెలుగు నేలంతా కవుల కదన రంగమే- అభ్యుదయ శక్తుల వీరవిహారమే. నజుల్‌ ఇస్టాం గీఠాలు వభం

116 డా యం, రవీందారెడ్డి జనంలా భారతదేకాన్ని చుట్టుముట్టుతున్నాయి _అబ్బూరి సారధ్యంలో శ్రీ శ్రీకి (పపంచకవుల కవితాద్వారాలు తెరుచుకున్నాయి. ఏదో కొత పంచం స్పష్టాస్పష్టంగా కనులముందు దోబూచులాడుతోంది. తన జీవన పరిస్థితులు అసంతృప్తి, అంళాంతి 1984 వ్యప్రిల్‌ 12న బడబానలమై బయటకు౨కింద్చి అదే తెలుగు కవిత్వంలో దృక్పధం అనే మాటను (ప్రవేశ పెట్టి దానికే పీరం “వేసిన కవిత “మహ్మావస్థానం'. ఈ గీతం రాసేనాటికి తనకు *మా ర్క్సిజం గూర్చి తెలియదని తీతీ స్వయంగా సృజన ప్మతికకు యిచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో ఇప్పాడు. మహావస్టానం అన్న" గితం రాసే5ాటికి నాకు మార్క్సిజంను గూర్చి శఆలియనే తెలియదు. నేను మార్క్స్సిజంను తెల్సుకొన్నది సాహిత్యం ద్వారానే కాని రాజకీయాల ద్వాారాకాదు.) *క అదే నిజమైతే అప్పటికే భావకవుల మనః (ప్రపంచాన్ని ఊఉ లేజపర్చేంతగ్గా మార్క్సిజం వారత భావ 1పపంచంలో (వవేశించిందని నిర్ధారించవచ్చు. ఎందుకంటే మహ్మాపస్టాన మంతటా మార్క్సిజం ఛాయతే. అబ్బూరి సాంగ త్యంలౌ సామ్యవాద సిద్ధాంతాన్ని ఆకళింపు చేసుకుని : సామ్యవాదం అనేది ఒక తత్త్వం, ఒక దర్శనం. ఒక జీవిత విధానం. నా కవిత్వాన్ని పూర్తిగా దానికి అంకితం చేశాను సామాజిక (వయోజ నాన్ని సాధించలేని కవిత్వానికి నేను విలువ యివ్వలేను *4 అని చెప్పుకున్న శ్రీ త్రీ మవ్శపస్థానం కావ్యం నిండా మార్క్సిజం స్పర్శయే. మహ్మాసస్టానం గేయాన్ని అశీశ్రీ స్వయంగా 1084లో కమ్యూ నిస్టుల |పేరణతో ఏర్పడిన ఆంధ యువజన సంఘ సభలో చదివి వినిపిం చారు అంటే ) శ్రీ కి అప్పటికే ఉద్యమాలతో గాఢ సంబంధాలు లేకపోయినా సంబంధం మ్మాతం వుంది. ఆ తర్వాత శ్రీ శ్రీ విజృంభించి సమరశీల దృ ధంతో, అభ్యుదయ అవగాహనతో మహా(పస్థానం గేయాలు రాళాడు, తెలుగు దేళశమంతా-కవులు భావకవుల వెంట తిరునాళ్ళుగా తిరుగుతున్న సమయంలో శ్రీ శ్రీ ఒక్కడే మార్క్సిజాన్ని ధ్వనించాడు. అప్పటికి భారతదేశంలో కూడా హరీన్‌, ఫజుల్‌ లాంటి ఏ ఒకరిద్దరో తప్ప సామ్యవాదాన్ని అభిలషిస్తూ రచ నలు చేస్తున్న కవులు ఇంకెవరూ లేరు. మహాపస్థానం లోని ఆత్యధిక గేయాలు (సతిజ్ఞ, దేశచర్మితలు, నవకవిత, అవతారం, జ్వాలాతోరణం, జగన్నాధ

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం వభావం 117 రధచ్మకాలు మార్క్సిజానికి వట్టం గట్టిన గేయాలు. మహ్మావస్థానం (గంధ రూపంలోకి రావడానికి ముందే అవి సాహితీలోకంలో సంచలనం తెచ్చాయి, అవ్పటి (పజా ఉద్యమాలకు _ఉ తేజాన్నిచ్చాయి. మఠో(ససంచం గీతం విధిగా కమ్యూనిస్టులు ఏర్పాటు చేసిన (పతి సభలోనూ పాడేవారు. అంటే అప్పటికే మార్క్సిజం నాహిత్యం ద్వారా జనజీవితంపై తన (వభావాన్ని చూపిందన్న మాట.

తెలుగుదేశలలో మార్క్స్‌ తాత్త్వికభావాలు (వ్రవేశించిన తాలిదళ యిది. స్వాతంయ్యత్య కాంక్ష జాతీయభావం, సమసమాజ అభిలా షసర్వేసర్వ్యత పెనవేసుకొని కనిపిస్తాయి. కమ్యూనిస్టులు అవృుడన్ప'డే+ ఒక రాజకీయళ కగా సంఘటితమవుతున్నారు. భావ జాలంలో మార్క్సిస్టు కాత్త్విక భావనలు అవు డప్పుడే ప్రవేశిస్తున్నాయి స్థూలంగా సమాజంలో వర్గాలున్నాయి అవి పోయి సమసమాజం రావాలి అందుకు కర్షక కార్మికులు నంఘటితం కావాలి అన్నది అప్పటి మార్క్సిస్టు ఆవగాహనం అదే ,వధమ దళలోని సాహిత్యంలో. కని పిస్తుంది. స్వరెన దృక్పధం, 'నైద్దాంతిన అవగాహన శర్వాతిదశలో రూపు తొడిగింది. మార్క్సిస్టు సాంస్కృృతికోద్యమ రెండోదళ భారత తభ్యుదయ రచయితల సంఘ ఆవిర్భావంతో [పారంభమౌతుంది.

సు సాంనుుతికోద ఇమం. మార్కినస్టు సాంస్కు గ్థమం 1 ఇస ర్తా ఒర అరసం నుండి విరసం వరకు రెండో (పపంచ యుద్దమేఘాలు ఆలుముకొంటున్నాయి. ఉన్నత్ర విద్యలకోసం ఇంగండ్‌ చేరిన అనేక మంది భారతీయ విద్యార్థుల్లో మాతృదేశ స్వాతం్యజేచ్చ బలీయమౌతోంది. 1985 ప్రాంతాల్లో ఫాసిస్టు పైశాచిక చర్యల ఫలితాలు వారికి (వత్యక్షంగా కనిపించడం మొద లెంది కమ్యూనిస్తు ఎ లబ ఇంటర్నేషనల్‌ _పేరణతో అంతర్జాతీయ, స్థాయిలో యువ కమ్యూనిస్టు లీగ్‌ అంతర్జాతీయ (క్రీడా సంస్థ ఇంటర్నేషనల్‌ రెడ్‌ ఎయిడ్‌ ఆంతర్జాతీయ విపప ళా సాంస్కృతిక సంస్థ సోవియట్‌ మ్మితమండలి లాంటి సంస్థలు ఏర్పడ్డాయి ఖు న! గ “స్పెయిన్‌ ఆంతరుద్ధ్యం మొదలైంది [పపంచమంతటా సోషలిస్టు వాతావరణం నిలకొనడం మొదటి [పపంచ యుద్ధానికి రెండో పపంచ యుద్ధానికి మధ వున్న తేడా అప్పుడు లండన్‌లో వున్న భారత విద్యార్ధి సజ్డాద్‌ జాహిర్‌ : 'లం!6 00 లంక ౪88 16 0200820942 0౯ 5468006 1 2౭౬0౪12౯ 206 116 ౪056 10 8౦౧2! 26 ౪28 0%208008 రష ఓ ౪29 116 60:6 0502 *ంగేరే త్వే09 2064 2169 ఇం1164 06008 0000 *1 అని ప్రపంచ పరిస్థితిని అంచనా వేశారు ఫాసిస్ట్‌ కోర్టులో దిమితోవ్‌ చేసిన సింహగర్జన, (ఫెంబీ కార్మికుల సార్వ్యతిక సమ్మె ఫాసిస్టుల దాడికి వెరసీ లండన్‌ చేరుకొంటున్న కాందిశీకులు ఆదీ అప్పటి ఇంగ్లండ్‌ పరిస్థితి నాొనాటీకి విషమిస్తున్న జీవన పరిస్థితులపట్ల ఆందోళనచెంది ఫాసిజం (ప్రమాదం నుండి సంస్కృతిని రక్షించాలంటూ రోమారోలా, హె్మనీబార్లూజ్‌ లూయిస్‌ ల అరగో 'హెజిచ్‌. వెల్స్‌ ధామస్‌ మేన్‌, మాక్టిం గోరా, ఆందే గైడ్‌ ఇ యమ్‌. ఫొస్టర్‌, ఆంగదే మల్వారే వంటి స్కువసిద్ద యురోపియన్‌ రచయితలు

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (వభావం 119 198ిళిలో (21 జున్‌ ఒక అంతర్జాతీయ సమావేశం జరిపారు. ఈ సమావేశం లోనే ఫాసిజానికి వ్యతీరేకంగా సంస్కృతీ వరిరకణ ౩ అంతర్జాతీయ నంఘాన్ని ఏర్పాటుచేసారు. దీనివల్ల అప్పటి పరిస్థితుర్లో సందిగ్ధంగా వున్న రచయితలకు, మేధావులకు ఒక నూతన చైతన్యం దొరీకిందిొ సమాజాభివృద్ధిలో తాము నిర్వహించాల్సిన పాాతను గుర్తు చేసింది. పౌరహక్కుల పరిరక్షణ, రచయితల, మేధావుల సమీకరణ ఫాసిజం దాడికి గుర్తై ్యవవాన జీవితం గడుపుతున్న రచయితలకు మేధావులకు సహాయ సహకారాలు అందించడం స్వేచ్యకతై పరితపించడం ముఖ్య ఆశయాలుగా రచయితల ఎదుటనిల్బోయి. 'పై చదువుల కోసం ఇంగ్లండ్‌లో వుంటూ, కమ్యూనిస్ట్‌ - ఉద్యమ (పభానానికి అప్పటికే లోనైన సజ్జాద్‌ జాహిర్‌ ముల్క్‌రాజ్‌ ఆనంద్‌ యం డి తన్వీర్‌ జెసి ఘోష్‌ ప్మమోద్‌ సేన్‌గుప్తా వంటి ఉన్నత కుటుంబాల భారత యువకులు ఈ మువీ సభలో పాల్గొన్నారు. అప్పటికే (పసిద్దుడెన ఆంగ్ల రచయిత రాల్ప్‌ఫాక్స్‌తో నం్యపదించి తమలో తాము విచారించుకుని (ప్రగతిశీల దృక్పఠంతో భారత రచయితల సంఘాన్ని ఏర్పాటుచేయాలని నిర్ణయించుకున్నారు.

సజ్జాద్‌. జాహిర్‌ గదిలో ఆరేడుగురు సమావేశమై ఒక కమిటీని ఏర్పర్చుకొన్నారు. |పణాళిక రచనాథారాన్ని ముల్క్‌రాజ్‌ ఆనంద్‌కు అన్న గించారు.. ఆయన చాలా సుదీర్హ్వమైన (వణాశికను తయారుచేసారు. దానిని కుదించే బాధ్యతను డాక్టర్‌ "ఘోష్‌కు అప్పగించారు అతను దానిని నెరవేర్చి కమిటీకి అప్పగించాడు కమిటీ రెండింటిని పరిశీలించి సరికొత్త దానిని రాయమని సజ్లాద్‌ జాహిర్‌ని కోరింది అలా తయారైంది లండన్‌లో భారత అభ్యుదయ రచయితల సంఘం (ఉట ప0ంభాలం6 ఛరలిక తీ550012010%) (ప్రణాళిక, లండన్‌లోని డెన్మార్క్‌ 1స్టీట్‌లో నాన్‌కింగ్‌ రెస్టారెంట్‌లోని ఒక గదిలో జరిగిన సమావేశంలో (18కి8 నవంబర్‌) ఈ (వణాశిక మొదటిసారి చదవడం జరిగింది. సమావేశంలో పాల్గొన్న నల ఖె యాఖై మంది [పతినిధులు దాన్ని ఏక్మగీవరంగా ఆమోదించారు. ఈ _పణాశిక పూర్తి పారం అప్పట్లో (బిటన్‌లో (పచురితమవుతుండే వామపక్ష విక (ల షెలగలు లో. 10886 ఫిబ్రవరిలో |వచురించారు. [శాలగర్భంలో కల్సిపోయిందనుకున్న ఈ చారిత్రాత్మకమైన తొలి పత్రాన్ని ఆరుద) 1968లో విటన్‌లో పర్యటించినప్పుడు. గాలించి పట్టుకొన్నారు... దీన్ని ప్రజాశక్తి

190 డా యం. రవీందాకెడ్డి 1084 స్వాతర్యత్య దినోత్సవ (ప్రత్యేక సంచిక (పేజీ లక్స్‌ లో (వచురించారు. పూర్తి హెరం కోసం అనుబంధం చూడండి. ౫] లక్నోలో భారత అభ్యుదయ రచయితల సంఘం తాము లండన్‌లో వుంటూ భారత సాహిత్యాన్ని అభ్యుదయ పధగామి చేయాలనే తలంపు దురాశేనని వారు తలచారు. అందులో కొందరి చదువులై పోయి మనదేశానికి తిరుగ్ముపయాణం కడ్తున్నారు. అప్పటికే మన దేశంలో కమ్యూనిస్ట్‌ ఉద్యమం వేళ్ళూనుకొంది. వివిధ భాషల్లో ప్రముఖులైన రచయితలు (వ్రగతిని కాంక్షిస్తూ రచనలు చేస్తున్నారు. అట్టివారిలో (పేంచంద్‌ , అబ్బుల్‌ హక్‌ దయానారాయణ నిగం, అబిద్‌ హుస్సేన్‌ మొద లైన వారున్నారు. జాతీయో ద్యమ యేరణతో రచనలు చేస్తున్నవారిలో చింతన మొద లైంది. ఫౌసిజం [పపంచ రచయితలను ఒక దగ్గరికి చేర్చినప్టే వరాధీనపు (బతుక్కు భారత రచయితలను ఒక్క- దగ్గరికి చేర్చింది 1985 నవంబర్‌ నుంచే అఖిల భారత రచయితల సంఘ స్థాపనకు కృషి మొద లైంది. వీరికి లండన్‌ విద్యా ర్ట తోడు దొరికింది 1986 ఫ్మిబవరిలో అలహాబాదులో భారత ఆభ్యుదయ రచయితల సంఘం క్టాపించడానికి నిశ్చయం జరిగింది. దీనికి కూడా ఒక మేనిఫెస్టో తయారు చేసారు. దానిపై _పేంచంద్‌ అబ్దుల్‌ హాక్‌, దయానారాయణ నిగం, అబిద్‌ హుస్సేన్‌ మొద్యలెనవారు సంతకాలు చేసారు నిర్వాహక సంఘం ఏర్పడింది. ఢిల్రీ, లాహోర్‌, అలవాబాద్‌, ఆలీఘర్‌ల్లో శాఖలు కూడా ఏర్పడ్డాయి. లండన్‌లో వున్న భారత అభ్యుదయ రచయితల సంఘంతో సంబంధాలు ఏర్పడ్డాయి. ఆంతర్జాతీయ సంఘానికి మనదేశ అభ్యుదయ రచయితల సంఘానికి మధ్య వారధిలా లండన్‌ భారత అభ్యుదయ రచయి తల సంఘం పనిచేసింది. దీంతో బారతసాహిత్యోద్యమానికి పాశ్చాత్య అభ్యు దయోద్యమంతో ఆదిలోనే సంబంధాలు ఏర్పడ్డాయి. లక్నోలో 1986 ఏపిల్‌ 10న భారత ఆభ్యుదయ రచయితల సంఘం (వధమ సమావేశం జరిగింది. దేశంలో మొదటిసారిగా దాదాపుగా అన్ని భాషల రచయితలు ఒకచోట (పోగ య్యారు, నిర్ణయం _గైకొన్న వెంటనే అమలులో పెట్టడం వల్ల సభలకు వ్యవధి ఎక్కువగా దొరకకపోవడం వల్ల సాహిత్య విషయాలు పరిపూర్ణంగా చర్చిం చడానికి ఈ సభలో అవకాశం దొరకలేదు, అయినా ఈ సమావేశం భారత సాహిత్య చర్మితలో పధాన ఘట్టం.

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (పభావం కర్న

• క్యాలి? ఓ ౪35 06 గిల6 211 196414 క20లగు8్రై 0% ఇంటు ఇ₹గటుక్రై హై ఉగంంరంం 064121 1208628865 044 ౪81008 10 ౪916. [0180171081 0౪1 ౦౦మ01018 ౨260౨21 4141 001య35 5లం0మ6 00 ఘ18 60106- ₹6006 100166 21668212౯6 [01[000 6 0114071677 02 ర6రేజం% 23 3000001208 20211 0002 ఇం 9631 01100, 084254 500121 ౯౦6406 296ే 259 5101 మం*!ళేంరే 204 1200లంం6డే 0 30621 607160900%ఓ 506121 60%౪7౪191009 రత 100 1476 1020016 2006 ఇడ ళులటం!6 29 6 ర460[016 *గ1లం€0 1216 2000206 0001601 10 60361- 045౫ 60 ౯౦830 లగ ఇంక 916 100063 0 అకబై01లుంల 2౧6 ౯౦87635, 10 50238816 2821090 620600 206 1810108206 11 ఇంతకి ఈల సంలు ల మట 2002010050 యం61769 0 90060 గహర ౧6 6011606006 68110064 46 2000080 6 ₹606 10 04306 1167206 0౯2 86 10064, 66 6 ఇం6 206 ౯ట్రంంగవిక్ర 0౯11626 ం00286ఉ 00 6 20395166 40 020 ౯౦80603176 ఇం9 2గ6ే 01 06642060 ౯62060108016, *030100108 శర [0013, 00౪14 111% 10 06 16 ౧౯౪6 11660013 00811 21 23 0631 10 008 11531021 1106220056. ం0గసం్ట ౪6 డేంగమంకే. 211 1018 6030676006 012 6664 10 616 మఖ8ం60 ₹110 1 &2764 ముంా00 029801 ముద శం721110596 ఇంకు ఇం, ఈ00ళక్ర రే[లయికై!0 గుజు? ఛో ఇ680 ఇలగండే 28 120 28 భం 08066916 ఇల మింలులన ౪23 0090అ066ే *”2

అభ్యుదయ మన్నది కాలం, సమయం, (పజలను బట్టి మాడుతుందనేది వాస్తవమని అయితే భారత 'అరసా నికి సంబంధించి వర్రమాన భారత నాహిత్యాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకునే పణాశికలో అభ్యుదయాన్ని నిర్వచించా మని అన్నారు.

(వధమ మహానభ తర్వాత భారత అభ్యుదయ రచయితల సంఘం మరింత ద్విగుణీకృతంగా ముందుకు సాగింది కలకతా, బొంబాయి, పూనా; అహమ్మవాబాద్‌. బెనారస్‌ పాట్నాలలో కూడా శాఖలు ఏర్పడ్డాయి మన రాష్ట్రం నుంచి ఈ నదస్సుకు ముగ్గురు గవతినిధులు పాల్గొన్నారు. ఆం్భధ విశ్వవిద్యాలయంలో చర్మిత రాజనీతి కాఖాచార్యుడుగా పనిచేస్తున్న హిరేన్‌

19% డో యం రవీరదారెడ్డీ ముఖర్జీ అడే విశ్వవిద్యాలయంలో ల్రైబేరియన్‌ పదవి నిర్వహిస్తున్న అబ్బూరి రామకృష్ణరావు అబ్బూరి (ప్రోద్బలంతో సోమంచి యగ్గెన్న పంతులు.

1986 జూన్‌ 18-283 తేదీల మధ్య లండన్‌లో ఫాసిజానికి వతి రేకంగా ఏర్పడ్డ అంతర్జాతీయ రచయితల సంస్థ రెండో సమావేశం జ5ిగింది. ఈ సమావేళాల్లో ముల్‌్‌రాజ్‌ ఆనంద్‌ మన దేశ పతినిధిగా పాల్గొర్నారు. భారత అభ్యుదయ రచయితల సంఘం - రవీిందనాధద్‌ రాగోక్‌, శరత్‌ ఛ ఎత్తే ముస్తీపేంచంద్‌, పిసి రాయ్‌ నెహూ9, సమదా చౌదవి రామావంద్‌ చటర్జీ, నందలాల్‌ బోస్‌ యింకా యితరుణ సంతకం చెసిన _పణాళికమ ఈ పమా వేశానికి పంపింది ఇదే (వశా?ికను తవ్వాత వెప్టైంబన్‌ 1036 లో టస్సెల్‌తో కరోమెన్‌రోలాండ్‌ ఏర్పాటు వేసిన _పపంచకాంతి మహాసభకు కూడా పంపార్చు. 1987 లో రాగోర్‌ అధ్యష్షతన కలకత్తాతో ఫాసిస్టు యుద్ధవృతిేక అవిటి ఏర్పడింది ఆంతర్జాతీయ రచయితల సంఘం (పత్యేక నమావేశం (1%8- వేసవి యుద్ధరణరంగం మధ్య మ్మాడిడ్‌లో జరిగింది ఈ నభలోనే ఫ్రైన్నిజ్రా నికి వ్యతిరేకంగా రచయితల దళం ఏర్పాటైంది 3

"స్పెయిన్‌ పై ఫాసిస్టు డాడి మొదలు కావడంతో అఆంతర్జాపీయ రచ యితల దళం ఫాసిజానికి వ్యతి రేకంగా యుద్దరం గంలోకి (పవెశించిండి మన దేశం తరఫున ముల్క్‌రాజ్‌ ఆనంద్‌, నెహూ9) ఆ సమయంటో "స్పెయిన్‌ తో పర్యటించారు. నియంతృత్వంతో పోరాడుతూ వసిద్ద ఆంగ్ల రచయితలు రాల్ఫ్‌ఫాక్స్‌ కాడ్వెల్‌ కార్నాపోర్ష్‌, "స్పెయిన్‌ యుద్ధరంగంలో తమ (మాణా లను నైతం వదిలారు. ఈ సంఘటన (పపంచ మేధో చరి్మితను మరింత కదిల్చెంది రాల్ఫ్‌ఫాక్స్‌ళోని లండన్‌ భారత అభ్యుదయ రచయితల సంఘా నికి వున్న భావ బాంధవ్యం మరువలేనిది *

భారత అభ్యుదయ రచయితల సంఘ (ప్రధమ సమావేశానికి అప్పటికే లబ్ధపతిస్తులైన పెద్దలెందరి సహకారమో లభించింది. నెహార్సి, సరోజిని నాయుడు, సమావేశంలో పాల్గొన్నారు. రాగోర్‌ కార్యక్రమాలను ఆశీర్వదిం చారు. ఆభ్యుదయ 'పధగాము లైన రచయితలందరికీ ఒక వేదిక దొరకడంతో మనదేశంలో (ప్రగతిశీల సాహిత్యం ముదంజ వేసింది సమావేశాలు, సభలు సమధికోత్సాహంతో జరగడం మొద లైంది. జాతీయోద్యమం యిచ్చిన ఆండతో కవులు మరింత ఉతే జంతో ఉద్యమామరక్తులయ్యారు కొ త్రశకులతో, కొత్త

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం ప్రభావం 128 వస్తువుతో కవిత్వం వెలువడటం మొదలైంది. బెంగాల్‌ ఆరసం 1087 లో “పగతి' అనే కవితాసంకలనాన్ని (ప్రచురించింది. 1988 ఫరీదాబాద్‌లో కర్షక కవుల సమావేశం జరిగింది. బొంబాయిలో కార్మిక కవుల ముషాయిరాలు జరిగాయి మనదేశంలో కమ్యూనిస్టు ఉద్యమానికి ఫీజ్రాలు విదేకాల్లో పడ్డప్రే సాంస్కృృ తికోద్యమానికి కూడా అంకురార్పణ విదేశంలోనే జరిగింది. ఆయితే దానిక్సి దీనికి వున్నతేడా రాజకీయంగా మార్క్సిస్టు భావాల పరివ్యాప్తిని పూర్తిగా కమ్యూనిస్టులైన వారే నిర్వహించారు. సాంస్కృతిక పరంగా చూస్తే కమ్యూ నిస్టులైన రచయితలే భారత అరసం'ను స్టాపించారనడానికి వీలులేదు. నాడు అరనం నాయకత్వంలో వున్న అత్యధికులు కమ్యూనిస్రేతరులే.5 1985 లో కమ్మూనిస్ట్‌ ఇంటర్నేషనల్‌ (మూడో అంతర్జాతీయ సంస్థ ఫాసిజానికి వ్యతిరేకంగా విస్త్రుత [ప్రాతిపదికపై జాతీయ బూర్జువా వర్గంతో సహా జాతీయ ఐక్క సంఘటనను నిర్మించాలని (వపంచకార్మిక వర్గానిక్షీ ఆయా దేశాల కమ్యూనిస్టు పార్టీలకూ రాజకీయ క ర్రవ్యాన్ని నిర్దేశించింది. ఆ మహాసభకు జార్జి దిమ్మితోవ్‌ సమర్పించిన నివేదిక ఆధారంగా జాతీయ ఐక *ంఘటనా విధానాన్ని భారతదేశానికి ఆన్వయింవ చేస్తూ *దఠ్‌ = బ్ఞార్డీ సిదీస్‌ వచ్చింది, అందులో కార్మికి రెళు; వ్యవనాయ కూలీ, విద్యార్థి? యువ జన సంఘాలను అనుబంధించుకోవడం ద్వారా కార్యగెన్‌ హార్టీనే జాతీయ ఐక్యనంఘటనా వేదికగా నిర్మాణం చేయడానికి కృషిచేయాలని (పతిపాదిం చారు దీంతో భారతదేశ కమ్యూనిస్ట్‌ ఉద్యమ చర్మితలో ముఖ్య ఘట్టం మొద లైంచనవచ్చు. వెనువెంటనే దేశవ్యావ్తంగా వివిధ వర్గాల సంమాలు ఏర్ప డ్ధాయి అన్నింటినీ కార్మగెస్‌ సంస్థలకు అనుబంధం చేయడం, ఫాసిజానికి వ్యతిరేకంగా 'విస్త్రత స్థాయిలో వివిధ వర్గాల (పజలను సమీకరించడం మొద లైంది. అందువల్లే భారత అభ్యుదయ రచయితల సంఘంలో ఇదే రకమైన జాతీయ ఐక్యసంఘటన ద్యోతకమవుతూంది. ఘెసిజాన్ని నిరసించిన నెహా9, "స్వేచ్చనుకోరిన రాగోర్‌ పగతిని కాంక్షించిన (వతివ్యక్రి ఇందులో కల్సి వచ్చారు. అప్పటికే ఆంధలో ఉద్యమవ్యాప్తి కె సాహిత్యం వెలువడుతోంది. సామ్యవాద సిద్ధాంత (గంధాలు అమ్మ, మాలపల్టి పమరణ జరిగిన వెంటనే

| డా యం. రవీం దారెడ్డ నిషేదానికి గురైనాయి మధ్యాం(ధలో (పభ వాసిని చింతామణి ష్యతికలు తమ తమ ష్టాయిలో (ప్రగతిశీల దృక్పధాన్ని (పకటిస్తున్నాయి. విశాఖలో అబ్బూరి రామకృష్ణారావు తీథ్రీ పురిపండా మొద లైన యువకులకు విశ్వ సాహిత్యద్వారాలు తెర్చి పరిచయం చేసున్నాడు. అప్పటికే తన ఎరికలోకి వచ్చిన సామ్యవాద సిద్దాంతాలను బోధిస్తున్నాడు. హిరేన్‌ముఖర్జీతో కల్సి లక్నో ఆరసం నభలకు వెళ్ళి వచ్చిన అబ్బూ తన వెంట ఆరసం మేనిఫెస్టోని తెచ్చాడు వర్తమాన రచయితల నంఘాలను స్టాపించాలన్న అరసం ఆశయావళి మేరకు ఆంధ్రలో ,పగతిశీల దృక్పధంతో ఒక రచయి తల నంఘాన్ని ఏర్పాటు చేయాలని నంకల్పించాడు నాందిగా లక్నోనుంచి తెచ్చిన మేనిఫెస్టోను తెలుగుచెసే భారాన్ని తత్ర కి అప్పగించాడు అప్పుడు విశాఖలో వుంటున్న చలంను కూడా తష చారితోకి జెచ్చుకున్నారు.63,న్య్వ సంస్థకు “వర్తమాన లేఖకుల నంఘం అని శామకరణం చెశారు తెలుగు చేసిన మేనిఫెస్టోను అదే పేరుతో ప్రచురించడం కూడా జరిగింది తెలుఇలో (వగతిశీల దృక్పధం గల రచయితల తొలి పణా?క యిది. తొలి రోజులో అభ్యుదయ భావనకు ఎంత వి సృృతమైన [ప్రాతివదిక. పుండేదో. దీనివు తెలుస్తుంది. ల నర్మకవితలూ భక్రిభావాలు జొచిత్యం సందర్భ జద్దిలేని ఆవేశాలూ శ్రీపరుష సంబంధాలను నిష్కళంక దృష్టితో చూడలేక పోవడమూ, వివేకళూన్యతా విరివిగా కనిపిస్తున్న నేటి రాతలను పునరుదరించి వాటీని (పజల జీవిళానికి చేరువగా కొని వచ్చి అందులో వాస్తప్‌ జీవి కాన్ని (పతిఫలింప జేసి అందరూ ఆకాంక్షించే ఉజ్జ్బల భవిష్యానికి దారితీయవలని వుంటుంది . నేడు యావద్చారత సంసా రాన్నీ కలవర పరుస్తూన్న ఆకలీ, పేదరికం, ఆచారదాస్యం పరాదీినతా ఈ నూతన వాజ్మయానికి పథాన వస్తువులు” 6 అయితే అబ్బూరికి నాటి కమ్యూనిస్ట్‌ పార్టీతో విభేధాలు ఏర్పడటం వల్ల ఆయన ఆ పార్టీ నుంచి తప్పుకున్నారు. శ్రీ శ్రీ ఉదరపోషణ నిమి త్తం మ(దాస్‌ చేరారు. చలం ఉద్యోగ _బదిలీతో మరో ఊరు వెళ్ళారు... దీనితో ముగ్గురితో [ప్రారంభమైన వర్తమాన లేఖకుల సంఘం మూత్తాళ్ళ ముచ్చటే ఆయింది ఇలా ఆదిలోనే అంతరాయం కలిగిన ఆంధ అభ్యుదయ సాహిత్యో

తెలుగు కవిత్వంతై మార్క్సిజం (ప్రభావం కిర్ర్‌ ద్యమం తర్వాత కమ్యూనిస్ట్‌ పార్టీపై నిషేదం తొలిగాక 1948లో గానీ సంస్టారూపం ధరించలేకపోయింది.

19089 'సెప్రైంబర్‌లో రెండో (వపంచయుద్ధం మొద లేంది. భారత (వజల అభిష్టానికి వ్యతిరేకంగా బిటిష్‌ _వభుత్వం మన దేళాన్ని కూడా యుద్ధంలోకి దింపింది శ్మతువుకి శ్యతువు మితుడు అన్న ఉద్దేశంతో జర్మనీ అండనచేరాడు సుభాష్‌ చంద్రబోస్‌. దేశంనిండా యుద్దమేఘాలు కమ్ము కున్నాయి 1941లో రష్యాపై జర్మనీ యుద్ధం (ప్రకటించింది. (వ్రపంచ (ప్రగతిశీల శక్తులన్ని ఏకమై ఆ దాడిని ఖండించాయి. (పపంచ రాజకీయ పరిస్థితుల్లో ఒక్కసారి విపరీతమైన మార్పులు వచ్చాయి. రమ్మిని కీర్షిస్తూ (బిటిష్‌సి నిందించడ6 ఆ సమయంలో పాధ్యంకాలేదు జర్య్మనీతో పోరాటం చేస్తున్న (విటిష్‌ (వభుత్వానికి (అంతర్జాతీయ పరిస్థితుల వల్ల] " అండదండలు అందించాల్సిన ఆవశ్యకత ఏర్పడింది కాంగెస్‌ యుద్ధవ్యతిరేకతని (పకటిస్తే కమ్యూనిస్టులు మద్దతుని (ప్రకటించారు. ఏ కమ్యూనిస్ట్‌ బూచిని చూసి (బిటిష్‌ (పభుత్వం భయపడిందో ఆ కమ్యూనిస్ట్‌లను జైళ్ళ నుంచి బేషరతుగా విడు దల చేసి కమ్యూనిస్టు పార్టీపై నిషేధాన్ని తొలగించింది. వీటన్నింటి వల్ల నాటి మార్క్స్సిన్డు అనుకూల రాజకీయ వాదుల్లో సాహిత్యకారుల్లో సందిగ్ధత చోటు చేసుకుంది. అదే సమయంళలో కమ్యూనిస్ట్‌ల 1పాబల్యాన్ని సంహిచలేక కార్యగెస్‌ వామపక్షీయులు కాంగెస్‌ సోషలిస్ట్‌ పార్టీ నుంచి కమ్మూనిస్టులను బయటకు వెళ్ళగొట్టారు. అటువంటి వారిలో సజ్జాద్‌ జాహిర్‌ (ఆరసం స్టాప కుడు) కూడా ఒకరు. ఈ కార్ముకమం 1840 కల్లా పూర్తయింది. అనుకో కుండా ఎద్బురైన ఈ విపత్తు వల్ల దేశంలో మార్క్సిస్టు సాంస్కృృతికోద్యమానికి చిన్న ఎదురుదెబ్బ తగిలింది సుధీ _పధాన్‌ అంటారు

మి ముం గం 00286 05 8600364 ఇంగేడి ఇన 10 193౪-41 ౬౧6 మందం 041021 [0769606 పేడ 2 366 0206 రేడ6 10 రణం/6 2ంటాగకట 02 న5ంండ0% 00 రం 16% ఇయు. 3272820121 మంటగా 16- 1089 0% 6 10166 ౪6 ౪1689 0080160206, ౯02 4013 ౯68300 28 211 106114 6028026006 01 6 2ళక 00౪16 (000 06 1614 0607664 1939 ఇం4 1942 206 18 054 00 2640116466 620 చం మలయ ౮౮101 21 ంళలుంర రహంంండే క్రైం *2౯ ఖర 128698 క్ర0€2 36766

106 డా యం, రపీం(దారెడ్డి ౦1 20068 6 కళై 0 ెట5510-6లయ23 వ2ం620016 0769 507161 ుంకక [2805 00 9ం1టుడే 226 11001164 ౪2౯ 00 [01286 ”?

కాం[గెస్‌ సోషలిస్టు పార్టీలోని కమ్యూనిస్టుల బహిష్కరణ, పోలండ్‌, ఫినాండ్‌ లపై రష్యా ఆృ్కకమణ, సుభాష్‌చం్యద బోస్‌ జర్మనీ సహాయాన్ని కోరడం, రష్యా, జర్మనీలమధ్య యుద్ద విరమణ ఒప్పందం కుదరడంవల్ల

త్మ వై టం21 ౧౦05200 7698216 మఏక ఇ2% 2505ను 206 6 ఇజ €0 206076 06122 గంంరం0. ౧620664 1180 00 6 161186 [076- మంట ంపక65ం101 16110056 09 ఓం 36691 6౦+6౧001656 21530 జుమంి1113664 6 20676 ఇంగ ఇం ఇం అరుం! పంయంణంం3066ే 01 వేడ6 10 80 ౪667870006” 8

య. ద్దానికి హెసిజానికి వ్యతిరేకంగా భారతదేశంలో రెక్కలు విప్పిన మార్కిిస్తు సాంస్కృతిక కార్యకమానికి ఆదిలోనే రష్యా-జర్మనీల మధ్య ఒడంబడిక కదరడంతో చుక్కెదురైంది. ఆంతేకాక పోలెండ్‌, ఫిన్సాండ్‌ దేశాలపై రష్యా జరిపిన దాడికి భారత మేధావుల్లోని ఒక్‌ వర్గం వ్యతిరేకత చూపింది. అంతవరకూ అమ్యుదయోద్యమానికి తోడు నిల్చిన రాగోర్‌లాంటి వారు దూరం కాజొచ్చారు. యుద్ధం ఫాసిజం భారత స్వాతంత్య సంపాదన లనే సమస్యలు దాదాపుగా వామపశాలను రాజకీయ సంకవోభంళో ముంచెత్తాయి

అయితే రషాాై హిట్లర్‌ దాడి జపాన్‌ (వవేశం, సింగపూర్‌, బర్మాల పతనం, పరిస్థితుల్భో మార్చు తెచ్చాయి. బెంగాల్‌లో సోవియట్‌ మిత్రమండలి ఏర్పడింది. రిష్యా విజయాన్ని కాండిస్తూ జెంగాల్‌ మేధావులు ఒక (పకటన కూడా చేసారు స్పుమన్‌చండ్‌ అనే యువ రచయితను 19408 లో ఢాకాలో కొందరు ఫాసిస్టు పక్షీయులు హతమార్చడంతో బెంగాల్‌లో ఫాసిస్టు వ్యతికేక రచయితల కళాకారుల - సంప్ట ఏర్పాటైంది. అయితే భారత మార్క్స్సిన్టు సాంస్కృతిక కంగంలో 1089 సుంచి 19482 వరకూ కార్యకలాపాఠలేమి లేవు అందుకు కారణంకూడా రికారుల్లో లేదు.

“రాటం 6 ఇ29 10 4002001606 27214016 €0 6౫120 6 20960106 0206౪1 639 011 16 021 0ళులవ త. ళాల 1999 24 1942, పెంటంలం 64లు(00 106180 81024101 91006 1936 ఇం316 ₹60211 (14 ండట00900606 ౪01001 0ల664 (0 9096264 ఓం మజలాప్‌€

తేలుప కోవిత్వరపపే మార్క్స్‌జర (పభొవరి 187 6౪410121 మం+?608606 1 1936, 06840 10 618886 108 భం ౪0036 ఈల 0600౯6 116 9199086 ౦606 30416౯6610021 01-2890633101 26 ౧16 901 10 ఈం 2006 10ప్రంల21156 300664 మంటల 3085606 109146 616 0028౯659 50012190 ౨2గ/ 06 మేరే మ ఇమిండ 000 ౧౦%01021543 2064 9660606606, 5006128115 ఇంగేం6ి6 (0866ల ౪168 ఈం ఇెళతు +0%రగు2!3 206 6500121198 0001 ౧140 ₹1ట ౪056 ౪01 10105 1032016౯ [0 ₹౯౦90326 190336 00501410 90021550 04 10166 ఇం163 1020101320 9

జాతీయ ఐక్య సంఘటళా వేదికలన్నింటినుండి కార్యగెస్‌వాదులు కమ్యూనిస్టులను గెంటివేయడం జఏగిం తర్వాత కొద్ది కొలాని కే కమ్యూనిస్టు షార్టీ పై నిషేదం తాలగిసపోవడంతో అంగధలో కమ్యూనిస్టులు - వివిధ వర్గాల

(పజాసంఘాల నిర్మాణంలో ఆసక్రిమాపారు. గామాల్లో ఫాసిస్టు పతిహల

శిక్షణా శిబిరాలు నడుపుతూ (ప్రధానంగా రై తాంగంనుంచి వచ్చిన యువకులతో

_పజానాట్యమండలికి (పాతిపదికలు వేసారు. అప్పటికే జాతీయస్థాయిలో

కమ్యూనిస్టుల ఆధ్వర్యాన (పజొనాట్యమండలి ఏర్పడి వుంది. సాంస్కృతిక

రంగంలో కృషి జరుగుతున్న ఈ సమయంలోనే ఆంధ ఆభ్యుదయ రచయి తల సంఘం స్టాపించాలని అందుకు సమకట్టారు ఆప్పుడు తెలుగునాట వెలుగు లోనికి వచ్చింది 'అభ్యుదయ రచయితల సంఘం”. ఉన్నవ నవల రాసినే ఇరవై ఏళ్ళ తర్వాత; పెండ్యాల పాట రాసిన పదేళ్ళ తర్వాత; జాతీయ అరసం ఏర్పడిన ఏడేళ్ళ తర్వాత, జాతీయస్థాయిలో మొదలైన ఈ చలనం ఆంధకు చేరడంలో ఆలస్యం కావడానికి కారణం -మేధావి వర్గాల్లో కమ్యూ నిస్టులకు దగ్గరగా వచ్చివ అబ్బూరి తర్వాత వారిని వదిలి వెళ్ళిపోవడమూ శ్రీశ్రీ పొట్టచేత బట్టుకునీ విశాఖకూ. మ్యదాస్‌కూ మధ్య తిరగడమూ, వాటి రచయితల్లో ఎక్కువమందికి రాజకీయాలకూ కవుల సంమాలకూ పొత్తు కుదర డం యిష్టం లేకపోవడమూ నాటి ఆంగధదేశ రాజకీయ, సాంఘిక పరిస్థితులూ కావచ్చు. ఏమైనా 1048లో తెలుగుదేశంలో మొదటిసారిగా రాజకీయ భావాలతో తొలి రచయితల సంఘం ఏర్పడింది. ఆఅంధలోమార్కిన్సస్టు సాంస్కృతికోద్యమం లండన్‌లోని భారతీయ విద్యార్థులలాగే బెనారస్‌ విశ్వవిద్యాలయంలోని

126 డా యం. రవీందారెక్డి ఆంధ విద్యార్థులు చాలామంది సామ్యవాద సిద్ధాంచాలవల్ల (పభావితులయారు, చండ రాజేశ్వరరావు, కొడవటిగంటి కుటులబరావు, పాలగుమ్మి పద్మరాజు, విద్వాన్‌ విశ్వంవంటివాళ్ళు అందులో ముఖ్యులు. చదువులు ముగించుకుని పీరు యింటికి చేరిన వెంటనే తమ యధాశక్తి సామ్యవాద (ప్రచారానికి పూను కొన్నారు. విద్వాన్‌ విశ్వం రాయలసీమలో సామ్యవాద సాహిత్యాన్ని _పచు రించి (ప్రచారం చేసారు. కొడవటిగంటి కుటుంబరావు పాలగుమ్మిపద్మరాజు, (త్రిపురనేని గోపీచంద్‌ బుచ్చిబాబు కథారంగంలో ప్రవేశించి చలం తెచ్చిన ఊహా(పపంచాన్ని పటాపంచలు 3సి చిన్నకధకు కొ త్రవన్నెలు తెచ్చారు. అప్పుడు తాపీ ధర్మారావుగారి కాగడా గూడవల్లి రామ్మబహ్మంగారి _పజామ్మిత, ఎన్‌.డి. ఆచార్యగారి చ్చితగుప్త, ప్రజాబంధు మొదలైన ప్మతికలు పగత్రిశీల

సాహిత్యాన్ని విరివిగా (పకటించేవి. నిర్యుధ నంధిని ఉల్లంఘించి హిట్లర్‌ రష్యాపై దాడి చేయడంతో రెంద్రో ('ప్రపంచయుద్ద రూసంలో మార్పు వచ్చింది. కమ్యూనిస్టు పార్టీపై నిషేదం తొలగిపోయింది. కమ్యూనిస్టుల అండదండలతో సామ్యవాద రచయితలు సంఘటితపడ్డారు వివిధ _పజాకళలను 1పదర్శనయోగ్యంచేసే నూతన చైతన్యం వెల్లివిరిసే ఉద్యమం ]పారంభమైంది కోగంటి గోపాలకృష్ణయ్య జానపదుల బాణిలో పాటలు రాకాడు. సుంకర వాసిరెడ్డి నాటకాలు రాళారు రాష్ట్ర మంతటా (ప్రజానాట్యమండలి (వపజాకళలదళాలు ఎర్పడ్డాయి జాతీయోద్య మంలో కేవలం పాటల రాపాల్లోనే వున్న ఉద్యమ సాహిత్యం అన్ని రకాల (వజాకళలలోకి దూసుకుపోయింది. [పాచీన (వజాకళలన్నింటిని తమ భావాల 1పశారానికి అనుగుణంగా ప్రజానాట్యమండలి కళాకారులు మలుచుకొన్నారు. క్విట్‌ ఇండియా ఉద్యమం సాగుతోంది కాం/స్‌కూ (బిటిష్‌వారికి రాజీ బేరాలు సాగుతున్నాయి. (బిటిష్‌వారు భారతదేశానికి స్వాతర్యత్యం [(వకటించక తప్ప దనేది విశదమైంది. విసృత ప్రాకివదిక ఫై విశాలార్థధ కావాలనే నినాదాన్ని కమ్యూనిస్టులు నతిపాదించారు ఈ నేపధ్యంలో అఖిలభారత అభ్యుదయ

అణ అ లే అల్‌

రచయితల సంఘం మూడో సమావేశాల్లో ఆంధ ప్రతినిధిగా పాల్గొన్న తాపీధర్మారావు అధ్యక్షతన 1948 ఫ్మిబవరి 18 14 తేదిల్లో ఆయ్భధ అభ్యుదయ రచయితల సంఘం (వధమ మహాసభలు తెనాలిలో జరిగాయి, ఈ సభలో అప్పటి కే రాయిష్టలుగా మారిపోయిన అబ్బూరి, గోపీచంద్‌ బి వి. కృష్ణారావు

తెలుగు కవిత్వంపె మార్క్సిజం (నభానం 129 లాంటి వాళ్ళు పాల్లో లేదు. థీశ్రీ ఆప్పుడు రాష్ట్రంలో లేరు. -శభలు మహి ఉత్తాహంగా జరిగాయి చదలవాడ పిచ్చయ్య నిర్వాహకుడు. అయనే సంఘానికి కార్యదర్శికూడా అయాడు. కార్యవర్గ సభ్యులుగా_ ఛాగంటి సోమ యాజులు, నిడమర్తి అశ్వినీకుమార్‌ దత్తు, _,మహీధర రానుమోహనరావు, రాట కొండ నరసింహారెడ్డి అత్తలూరి సర్వేశ్వరరావు, వట్టికొండ రంగయ్య, విశాలాక్షి తాపీ మోహనరావు "సెట్టి ఈశ్వరరావు నియమితులయ్యారు.

దేవుడు, (వణయం కర్మం అనే మూడు గాలిమాటలను కొందరు

అస్తాంలుగా మార్చి (వజల మీదికి విడిచి ఆలోచనను అడ్డగించి అభి

వృద్ధిని నిరోధిన్తున్నార ని అధ్యక్ష పీరం నుంచి కాపీ గారు సెలవిచ్చారు. ' అవసానదశలో వున్న హపైరాణికవాసనలు నూతన జీవితరోరణులను అడ్డగించివేస్తున్న స్థితిలో, (వధాన జీవిత పోరాట సమస్యల్ని వరిష్క రించే మార్గం చూపుతూ జాతీయౌన్న త్యాన్ని, జాతీయ వికాసాన్ని, జాతీయైక్యతను కోరుతున్న మనం (వజూసామాన్యంలో మానసిక వికాసం కలిగించి అభివృద్ధిపరిచే బాధ్యత తీసుకోవాలి 19 అని సంఘ కర్తవ్యం నిగ్జే శించాడు పిచ్చయ్య.

లండన్‌నుంచి దిగుఘతై భారతీయం చేయబడ్డ లక్నో (నణాళికను తెలుగుచేసీ పకటించారు. 18885 క 1948 కి మధ్య ఏర్పడిన తేడాను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోలేదు. నాటి ఐక్య సంఘటనా విదావాన్ని యింకా అనుస రిస్తున్నట్టు స్పష్టం. అరసాన్ని-(నజాసంఘం చేయాలన్న తలంపు వదుగురిని కూడ గట్టుకోవాలన్న తాప్య్రతయం యిందులో కన్పిస్తాయి. ఎక్కడా మార్క్ప్చిజం గూర్చికాని, తాము కోరే సామాజిక వ్యవస్థ గూర్చికాని చెప్పరు. సర్వతోముఖ సాంఘిక జీవితాభివృద్ధికి, స్వేచ్చ స్వాతర్యతం, సమానత్వం, కాంతి అభ్యూదయాలకు ఆవకాశం కలిగే. మార్గాన్ని అనుసరిస్తూ ఆలాంటి సామాజిక వ్యవస్థకోసం పైటుపడటం అరసం - కర్రవ్యం అంటారు (మొదటి మహాసభలో ఆమోదించిన 1పణాళికలోని భాగాలకోసం అనుబంధం చూడండి). అయితే అనాటి పరిస్థితుల్లో తమకున్న పరిధిలోనే ఆయినా వారు

వాచ్యంగా వర్గ దోపిడిని (పతిఘటిస్తామనీ, సాహిత్యాది కళలను |పజా సము దాయానికి సన్నిహిత పరుస్తామని, మన సారస్వతం ఆకలి, దార్మిద్యం రాజ కీయ వానిసత్వం హెంఘికంగా వెనుకబడటాన్ని చర్చించాలని విశదీకరిచారు.

180 డొ యం. రవీందా రెడ్డీ ఆది అప్పటికి చైతన్యమే. (ప్రణాళిక బాగానే ఉంది. ఆది ఆచరణలోకి వచ్చే సరికి “భారతీయ నాగరికతలోని ఉత్తమ సంప్రదాయాలు అంటే పండిత సం్యపదాయం కూడా అయినట్టుగా (భమపడింది.'** రెండో మహాసభ డిసెం బర్‌ 1644 లో బెజవాడలో జరిగింది. ఆ సరికే సంఘాన్ని విసృతం చేయా లనే ఉద్దేశంతో ' వసిద్దులైన పాత సాయ్యవదాయకులు మెచ్చుకుంటే తప్ప కా త్రదేదీ బట్టకట్ట లేదన్న అపోహతో పిచ్చయ్య కరుడుగట్టిన సాంప్రదాయిక వాదులసీ, పండితులనీ, సాహిత్యం వాసన వున్న పతివారిని ఆరసం లోకి పిలుచుకు వచ్చాడు రెండో మహాసభ ఎన్నుకొన్న కార్యవర్ష్ల నభ్యులు తెనికి చర వెంకటరత్నం పంచాగ్నుల ఆదినారణకాస్త్రి అడీవి బాపిరాజు సెట్టి ఈశ్వరరావు, భృ్యదిరాజు భ్యదిరాజు, - మల్లవరపు విశ్వేశ్వరరావు, మదుక్షూర చం(దశేఖరరావు, చాగంటి సోమయాజులు, పి వి శివయ్య, విద్వాన్‌. విశ్వం షేక్‌ ఫరీద్‌, నేదుకూరి గంగాధరం, తెన్నేటిసూరి, కొ త్రపల్లి లక్ష్మయ్య, వట్టికోట ఆళ్వార్‌ స్వామి, దేశిరాజు కృష్ణశర్మ, ఆయ లసోమయాజుల నరసింహ శర్మ, నాగ ఖైరవ శివరామ కృష్ణయ్య, మహీధర రామమోహన్‌రావు, ముదు కృష్ణ ఏల్చూరి సృుబహ్మణ్యం, ఆళ్ళ చలమదాసు అత్తలూరి ల్వేశ్వరరావు వట్టికాండ విషాలాక్షి చదలవాడ సిచ్చయ్య కార్యదర్శి తుమ్మల వెంకటా మయ్య; _పయాగ, కొమ్మరాజు వినాయకరావు గారలు సహాయ కార్యదర్యులు* “స్మామాజ్యవాద వ్యతిరేకత అంటే బూర్జువా జాతీయవాదాన్ని తలదాల్బడం కాకుండా కమ్యూనిస్టుపార్టీ తన బలాన్ని పెంచుకుంటూ దానికి (ప్రత్యామ్నాయ శక్తిగా రూపొందడమేనన్న అవగాహన లోపించి ఫాసిజం వ్యతిరేకత అంపే వలా దవరుంతా నహతరించడమన్న దురవగాహన (వబలిన ఫలితమే ట్ట పందిరులయాయి. కమ్యూనిసేతరు లెన రచయితలకు పెద్దపీట వేస్తున్నప్పుడు కనీసం వారిలో (పణాళిక వలెనా చిత్తశుద్ది వున్నదీ లేనిదీ పట్టిచూడవల్సింది అదీ జరుగలేదు. లా 1948 లోనే వట్టికొండ రంగయ్య, విశాలాక్షులు “అభ్యుదయ గీతాలు” “విష్ణవజ్వాల', (వచురించారు. (ప్రజాళ క్తి అనే ప్యతిక (ప్రారంభించారు. నార కంబంపాటి, తుమ్మల, చదలవాడ వట్టికోట మొదలైన వాళ్ళ అభ్యుదయ రచనలు వ్మతికల్లో చోటుచేసుకుంటున్నాయి. అరసం 1పారంభం నుంచి కందుకూరి గురజాడ చిలకమర్రిల వర్టంతులు జరపడానికి (పాముఖ్యత

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (ప్రభావం 1కే నిచ్చింది. వాటిని మనంగాసభలవలె జరిపేవారు. ఇదంతా చూసినవారు వీరి సభలని “తద్దినాల సభ లని కూడా వెక్కిరించారు,12 అంబేకాదు సమకాలీన పండితలోకంలో కూడా “అభ్యుదయి అన్న వదం మీధ విమర్శలు చెలరేగాయి.*3

ఏదో అభ్యుదయార్షమంట ః పజకై సృష్టించుటే దీనిము

ఖ్యాదర్శంబట ః యర్హమట సుంత్రెనన్‌ గనన్‌జులమ

హ్లాద శ్రీ రహితంబులేమిటికి ? (వత్మప్రాభవో[దేక సం

1పాదుర్భావ విభావ భావ కవితా వ్యాపారముల్‌ భారతీ ః

రెండో సభకు తెలికిచెర్ల ఆద్యషత వహించారు.ఈ సభలోనే అఖిల భారత అభ్యుదయ రచయితల సంఘ కార్య దర్శిసజాద్‌ జాహిర్‌ పాల్గొన్నారు. వారి హిందీ ఉపన్యాసాన్ని _అడవి బాపిరాజు తెలుగులోకి అనువదించారు. 1944 లోనే నవ్యకళాపరిషత్సభ్యు లైన బెల్లంకొండ రామదాన్సు కుందుర్తి ఆంజనేయులు, ఎల్నూరి స్ముబహ్మణ్యం గారలు *నయా గరా అకే వచన కవితా సంకలనాన్ని (పచురించారు. అభ్యుదయ కవితా ఉద్యమంలో ఇదో మైలురాయి. శ్రీ శ్రీ తో" వస్తువరిణామం ఏర్పడితే నయా గరా తో రూప పరిణామానికి స్థిరత్వం వచ్చింది. _అంతేకాదూఉద్యమ కవి వ్యక్తిగా తన అస్తిత్వాన్ని కోళ్చోతున్నాడని చెప్పేందుకు కవులు చేసిన ఈ సమిష్టి వయత్నం ఒక గొప్ప ఉదాహరణ,

రండో మహాసభ జరిగేనాటికి రాష్ట్రంలో అనేక పట్టణాల్లో అరసానిక్షి శాఖలు ఏర్పడ్రాయి వట్టికోట అక్యారుస్వామి తెలంగాణాలో అరసం శాఖను స్థాపించి “తెలుగుతల్లి” అనే మాన వతికను కూడా నడిపారు. అవృటికే “వజాశొక్తి పార్టీ ప్యతక మొదలైంది. “అభ్యుదయ ఆరసం వ్మతికగా ఊపిరిపోసుకుంది. ఈ సాహిత్య సందోహంతో ఆరసం రాష్ట్రంలో సామాన్య (పజలన్నూ రాజకీయాలతో సంబంధం యిచ్చగించని వండితులనూూ యువ రచయితలనూ అందరినీ" ఆకర్షించింది. ఆదిలో చెళ్ళపిళ్ళ విశ్వనాధ కురుగంటి మల్దాది, గోపాల రెడ్డి శర

గోపం, దుర్చాక్క అడివి, నార్ల, విస్సా గో విందరాజాచార్మి రామానుజరావు, నాయుడు, ఖాసీంఖాన్‌, జమ్మమడక, సన్నిధానము, ఆయల సోమయాజులు, వావిలాల, దేశరాజు పాటిబండి, సీతాపతి, పెండ్యాల, పువ్వాడ, ముని

1892 డా యం రవీందారెడ్డి మాణిక్యం, దివాకర్ణ, ఇర్మదకంటి, పిలక మొదలైన పండితులెందరో ఈ సంఘ కార్యకలాపాల్లో పాల్గొన్నారు. దీన్ని గురించి వ్యాఖ్యానిస్తూ కురుగంటి సీతారామాచార్యులు ; తమ సంపాన్ని కాపాడుకునే నిమిత్తం పెద్దలను వీరు వాడుకుంటే, ఈ "పెద్దలు (1థాంతీకిలో నై) తమకు పెద్దపీట వేసి గౌరవించే వారు, తమ పేరును, బొమ్మను ఉపన్యాసాలను రచనలను కన్నులు చెదిరేటట్టు (వచురించి పదారం చేసేవారు దొరికినారు గదా యని యళాభిలాషతో పీరిని మన్నించినారు. మొత్తము మీద ఒకరికొకరు తెలియక వారిని పీరు, వీరిని వారు వాడుకున్నారు. ఏమైతేనేమి వ్యక్తులకు వ్యాప్తి నంమఘానికి బలిమీ చేకూరిశవనవలె. ”14 బలిమి సంగతేమో కాని తర్వాత ఆరసం తన శక్రిని కోల్పోడానిక్షద్రే కారణమైంది. ఆరసం ఇలా విజృంభించడంతో తెలుగుదేశంలో కవితావన్నువైే మారిపోయింది రాజకీయాందోళనలు, ఆకలి, దేశదర్శిదం, వర్తమాన సామా జిక సమస్యలూ కూలి పోరాటాలు వస్తువులయాయి పీడనకు న్యతిరేకం గా, (వజలను ఉసిగొల్పడమే ద్యేయంగా కవిత్వం రావడం మొద లైంది. ఆప్ప టికే సాంప్రదాయిక పండితుడైన విశూనాధ కూడా విష్ణవగీతం!5 ద్రాకాడు భావాంబర్‌ వీధుల్లో విహరించిన కృష్ణశాస్త్రి “యుగ సంగితం' విన్పించాడు- ఆ నూతన భావో(దేకపురోజుల్లో ఆ ఉత్సాహపు ఉద్వేగంలో గుండెల్లో వీ మాతం అలజడి వున్న మనిషైనా విప్లవాన్ని చూడకతప్పలేదు, పాతవాళ్ళలో శాపీధర్మారావు, మల్లంపల్లి సోమశేఖర శర్మ, దేవులపలి కృష్ణళాన్త్ర లాంటి వారలు ఈ నూతనమార్దానికి అండగా నిల్బారు. యువ రచయితల్లో కొడవటిగంటి కుటుంబరావు పాలగుమ్మి పద్మరాజు, త్రీ నారాయణబాబు, గోఖలే, రుక్మి జీనాధ శాస్త్రి కొడాలి రాజారావు, నవ్య సాహిత్యపరిషత్‌ కవుల్లో అనిసెట్టి రామదాసు కుందుర్తి, మొదలైన వారు ఈ ఉద్యమం వెంట వచ్చారు. ఆ తర్వాత తెలుగుదేశంలో కలం పట్టిన (వతివాడూ ఈ మార్గం వెనుక నడిచిన వాడే ఈ సంబరాన్ని చూసి అడుగు వెనుక పడి పోయిన పాతవాహ్మ పరిగెత్తుకు వచ్చి వరుసన నిల్చిన వాళ్ళే (వజలలో రాజకీయ చైతన్యమును వీరు చాలా వరరూ సాధించినారని చెప్పవలె ఉపన్యాసాల వలన నేమి, రచనల వలన నేమి, అభ్యుదయో

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజర (వభావం న! చ్యమం (ప్రజలలో ఒక గొన్న సంచలనాన్ని కలుగజేసినది. దీనికి రచి యితలు సృజించిన (చార వాజ్ఞయము (వమాణం,. వివిధ సంఘ ములలో ఆనేక దేశాల్లో పొడసూపిన సమ్మెలు కాద్కాణాలు విస్ణవ శంఖాన్ని పూరించడము. తిరుగుబాటు సూచించడము (సధాన ఉద్దే సము కాని నిర్మాణ పధమును గూర్చి ఆలోచించడం వీరి అభిమతము కాదు. అందువేతనే వీరి రచనలలో అట్టి విష్ణవ బావమే పోషింవబడిండి. వివిధ రాజకీయ కల్లోలాలు దేశములో చెలరేగెనవి యధాతధములుగా (వజల కండ్డకు గఫ్టేటట్టు చ్మితించి అందులో తమ హృదయ వేదనను రంగరించి రోష విస్ఫులింగాలను ఇెలగించినారు ;. వీరు (వజలలో గొప్ప సంచలనాన్ని కల్గించిన మాట ఎవరూ కాదనలేరు. 15

ఇంతటి వైతన్యం మధ్య అరసం మూడో మవిసభ 1945 డిసెంబర్‌ వి1, 1946 జనవరి 1 తారీఖలలో రాజమంిలో జరిగింది. కృష్ణ శాస్తి అధ్యక్షుడు. శ్రీ శ్రీ [పారంభకుడు. శ్రీ శ్రీ పాల్గొన్న అరసం మొదటి సత యిదే ఈ సభలో ఎన్ని కైన కార్యవర్గం - తెలికిచర్ల వెంకటరత్నం,- దేవుల పల్లి కృష్ణశాస్త్రి; థీ శ్రీ చాగంటి సోమయాజులు, ఇం[దకంటి హనుమచ్బాన్తీ కొమ్మరాజు వినాయకరావు, దేశిరాజు కృష్ణశర్మ తెన్నేటి సూరి విద్వాన్‌ విశ్వం, తుమ్మల వెంక్క్టటామయ్య, ఆయల సోమయాజులు, నరసింహ శర్మ? చదిరాజు భ్మదిరాజు పోలూరి ఆంజనేయ్మపసాద్‌ "పైడి వెంక్టటావు

అ త్తలూరి సర్వేశ్వరరావు, ముక్కమాల నాగభూషణం మళల్దివరవు విశ్వేశ్వర

రావు, సుంకర సత్యనారాయణ కోవట్టిట ఆళ్వారుస్వామి, నాజర్‌, (వ్రయాగ

కోదండ కాస్త్రి - కార్యదర్శి చదలవాడ పిచ్చయ్య కొడవటిగంటి, జలసూత్రం సహాయ కార్యదర్శులు ఈ సభలో (ప్రారంభోపన్యాసం చేస్తూ శ్రీత్రీ: “అభ్యుదయ రచయితలు సాహిత్యంలో ఒక తిరుగుబాటు తెచ్చిన మాటనిజం. ఈ విప్ణవం దేని మీద ?.. -. వీరు తెచ్చిన విష్ణవం రసావిష్మృరణకు, రనాస్వాదనకు సంబంధించింది సాహిత్యం ఒక భోగవస్తువుగా పరి గణించే దృక్సధం మీద వీరు తిరుగబడుళున్నారు. నేటి రచయితలకు (వజతే పైమాణ్యం కొన్ని కారణాలవల్ల సాహిత్యానికి దూర మైపోయిన (పజల జీఏతాలను మళ్ళీ సారస్వతోన్ముఖంగా తిప్పడానికి నేటి రచయి

184 డా యం. రవీందారెడ్డి

తలు పాటుబడ్తున్నారు.'* 17

ఈ సభలోనే మారిన పరిస్థితులకు అనుుుణంగా ఆరసం (వణాశికను సవరించినారు. (చూడండి అనుబంధం). ఇక్కడే కృష్ణశాస్త్రి అభ్య దయ అనే పదాన్ని నిర్వచించే [ప్రయత్నం చేశారు. *'సమస్త మానవకోటీ ఒక్క నూతన లక్ష్యం దిళగా నడుస్తున్న ది. హెత్మపపంచం శిధిలమై ఆ స్థానంలో కాత్ర పపంచం ఉద్భవిస్తున్నది. ఈ విశ్వజనిన భావం వెపు ఉన్నవాడే అభ్యుదయ రచయిత. పీడించ బడే వాళ్ళూ పీడించే వాష్యూ ఉన్న ఈ సమాజం ఇలాగే వుండాలని ఎవరూ కోరరు. రానున్న నూతన వ్యవస్థలో మావవుడే మకుటధారి 18 అన్నారు.

1946 లోనే ఆంధ అరసం మే, జూన్‌ నెలఐ మధ్య నెలరోజులు పెదవూడిలో సాహిత్య పారశాలను నడిపింది ఇందులో దేశచర్శిత, భాషా చరిత, అలంకారశాస్త్ర చర్మిత, వంటి విషయాల గూర్చి సాంపదాయిక వై ఖరితోనే బోధించడం జరిగింది. శ్రీశ్రీ కొ కు మాతం సమకాలీన దోరణులపై (ససంగించారు అరసం నాల్లో మహాసదధలు పి. వి, రాజమన్నార్‌ అధిక్షతన మ్యదాస్‌లో 1917 జనవరి 15 - 16 తేదీల్లో జరగాయి. కార్య వర్గంలో దేవులపల్లి కృష్ణ కాస్త్రి తెలికిచర్ల వెంకటరత్నం మల్లంపల్లి సోమ శేఖరళర్మ గిడుగు సీతావతి, చిలుకూరి నారాయణరావు కొడవటిగంటి, ఇంద్రగంటి అనశర్మ చాసో శీ తెన్నేటి సూరి, తుమ్మల, ఆ త్తలూరి కోగంటి గోపాల కృష్ణయ్య రాటకొంచ నరసింహా రెడ్డి, పులుగండ్హ రామ కృష్ణయ్య కొంగర జగ్గయ్య, నాజర్‌, సుంకర అని సెట్టి మోటు సెల్లి రామా నుజరాపు, జి. పభ వున్నారు

ఈ సరికే ఆరనం 'పెళ్ళిపందిరిలా తయాలర్రెంది. అరసం సభలు పార్టీ సభలలా జరుగలేదని అభిమానులు పార్టీ కార్భదర్శికి లేఖ రాశారు ఈ సభలు జరీగేనాటికి తెలుగుదేశ చర్మితలో ఆం కమ్యూనిస్టు ఉద్యమ చర్మితలో ముఖ్యఘట్టమైన తెలంగాణా సాయుధ పోరాటం మొదలెంది. తెలంగాణా రచ యితలు మహోజ్వలమైన ఉత్తేజంతో పోరాటగితాలను రాస్తున్నారు. అరనం స్వవ్నం నిజమౌతోంది. దాశరథి కంరం గర్గిస్తోంది. కాళోజీ న్వరం వినిపి సోంది. చరితను వదాల్లోకట్టి తెలంగాణ పాడుతోంది ఉజ్వలమైన పోరాట

చెలుగు కవిత్వండై మార్క్సిజం (వభానం కేతిల్‌ సాహిత్యం వెలువడుతోంది. అనిశెట్టి *అగ్నివీణ” (శతి చేశాడు. దాశరధి “ర్ముదవీణ” మీటి “అగ్నిధార ను కురిపించాడు. గంగినేని 'ఉదయిని సంద ర్మించాడు. రెంటాల సంఘర్షణ చూకాడు. సోమసుందర్‌ వజ్రాయుధం విసిరాడు.

దేశానికి స్వాతర్యత్యం వచ్చింది. హైద్రాబాద్‌ సంహ్హైానం యూని యన్‌లో విలీనం కాలేదు. నైజాం రజాకారు మూకలు (గ్రామాలను చీల్చి చెండాడుతుంటే, తర్వాత న్మెహా '్రన్యాలు తోడు పలికాయి. ష్మదాస్‌ సభల్లో బుజాలెగరేసిని వారెవరూ దానికి స్పందించలేదు. స్వాతం్యత్యపు మేడి పండు చూసి మోసపోయారు. తెలంగాణాలో యూనియన్‌ సైన్యాల (వవేశంతో విష్ణవోద్యమం పూర్తిగా అజ్ఞాత వాపంలోకి వెళ్ళిపోయింది. (పభుత్వం (వజా సాహిత్యాన్ని నిషేదించడం మొదలై ది పార్టీ. కార్యాలయాల పై? (పెస్‌కై దాడి జరిగింది. ప్రకాశం ఆర్డినెన్స్‌ జారీఆయింది. తెలుస దేశంలో.త్మీవ నిర్బంధం అమలులో కొచ్చింది. అభ్యుదయోద్యమం నిస్తేజం కావడం మొదలై ౦ది ఆశ్చర్యకరమైన -విషయం ఏమంటే అరసం కార్యకలాపాలు మూతవడిం తర్వాతనే అభ్యుదయ కవితాసంకలనాలు అచ్చుకావడ౦. 1947 లో పజాశ క్రి వారి ప్రగతి సంకలనం, 1949 లో అగ్నిధార, వ(జా యుధం, అగ్నివీణ, సంఘర్షణ 1950 లో మహ్నీపస్టానం.

తెలంగాణా పోరాటంతో" ఒక్కసోరిగా తెలుగుసోహిత్యం పై (వభావాలు మారిపోయాయి. అయితే ఆవి పరిపక్వం కాకముందే స్వాతం్యత్యం వచ్చి దాని స్థానాన్ని ఆక్రమించింది. అందుకే భావాలు కలగాపులగం ఆయిన సాహిత్యం ఆ దశలో కనిపిస్తుంది. అంతవరకూ. ఉద్యమరతో స్ఫూర్తిపొందిన (వజానాట్యమందలి కళాకారులు, అభ్యుదయ రచయితలు స్వాతం త్యం విజ్ఞానాభివృద్ధి అందించిన ఫలితాలను అందుకోవడానికి తమ వని ముట్టను చేత పట్టుకొని మ(ద్రాస్‌ చేరారు అరసం -చర్శిత అక్కడికి ఆగినట్లే, తర్వాత (సయత్నమంతా కూలబడ్డ ఎర్దును లేపే _పయత్నమే. 1951లో తెలంగాణా పోరాటం విరమించారు. పార్టీపై నిషేదం తాలిగించారు 1652 ఎన్నికల్లో కమ్యూనిస్టులు సమధికోత్సాహంతో. పాల్గొని విజయదుంధుబి (మోగించారు అడి చూసి జడిసిన కార్యగెస్‌ పాలకవర్గం కమ్యూనిస్టు వ్యాళ రేక 1వచారం లేవగ్గొట్టింది తెలుగు ష్మత్రికలు ఆందుకు వత్తాను పలికాబి.కవులూ

106 డా యం. రవీం(దారెడ్డి కళాకారులూ పార్టీ వెనుక నిల్చి 1955 ఎన్నికల్లో తీవ మద్దతునిచ్చారు. ఆదే సమయంలో మద్రాస్‌లో అరసం సభల్లో అభ్యుదయ నినాద భేషజాలు ఏనిప్‌ంచిన అనేకమంది కవులు “ప్రజాస్వామ్య పరిరక్షణ” "పేరిట వగతి శక్తులమె ధ్వజమెత్తుతూ ప్మతికా ,పకటనలు చేసారు దానికి _పతిగానైనా అరసం నిలనాలన్న ఉద్దేశంతో అక్కడక్కడా మిగిలివున్న (సగతివాదులు 2956 జులై 80, 81 తేదీల్లో విజయవాడలోని షాహెన్‌షా మహళ్లో శ్రీశ్రీ అధ్యక్షతన సమావేశమయ్యారు ఈ సభలో ఆరసానికి శ్రీశ్రీ అధ్యక్షుదయాడు, శుమ్మల కార్యదర్శి, ఉపాధ్యకుడు కొ.కు. కార్యవర్గం గోఖలే సుంకర, కుందు రి, డి. వెంకటాచార్య, కారుమంచి వెంక టేశ్వారరావు, సి. లక్ష్మీకాంత మోహన్‌ బి వి. నరసింహారావు. రెంటాల గోపాలకృష్ణ శ్రీనివాస చకవర్తి, ఉప్పల లక్మణరావు, రాంభట్ల కృష్ణమ్హూరి. నార్ల చిరంజీవి, కవులూరి సోమసుందర్‌, గంగినేని, కెఏ. రమణారెడ్డి పూసపాటి కృష్ణంరాజు, ఆ కేళ్ళ కృష్ణమూర్తి, డిఏఎయస్‌ నారాయణరావు, కాళోజి, పాములపాటి సదాశివ రావు యం శివనాగయ్య సభల్‌ మారిన పరిస్థితులకు అనుగుణంగా [వణా శిక తూడా మారింది మారిన (వణాశికల భేదాల్ని గూర్చి చర్చిస్తూ 'కె.వి.అర్‌-- వెనుకటి |పణాళికలకూ. దీనికి మౌలికమైన బేదం లేకపోయినా

• మాటల్లో వచ్చిన మార్పు గమనించదగింది. విశ్వశేయస్సు సంఘ ేయన్సు అయింది. సమాజ సంఘర్షణళ్లో వర్థమాన శక్తులకు దోహదం చెయ్యాలనే లక్ష్యంకూడా కొత్తదే. సంప్రదాయాన్ని వివేచించి, దేశి _లకణాలుగల ధదోరణీవి పునరుద్ధరించాలనే సంకల్పమూ అంతే, అయితే పూర్వసాహిత్యాన్ని మొత్తంగానే తలకెత్తుకునే ధోరణిగానీ, (వత్యేకించి ఆంధ [పాంతానికి పరిమితమైన రాష్ట్ర నిర్మాణ వాంఛను (పజా వరంగా విశ్లేషించి చూడని వైఖరానీ మెచ్చదగినవి కావు అన్నారు.!% ఒక విధంగా ఈ సభలతో పునరుజ్జీవనం పొందిన అరసం ఒక రెండేళ్ళపాటు సాహిత్యరంగంలో మళ్ళీ ఉత్సాహంతో పని చేసింది. సాహిత్య విమర్శ; (పపంచశాంతి ఉద్యమానికి స్పందన ఈ కాలంలో మరింత పరిణతి చెందాయి అయితే అరసం కవుల్లో ఎవరూ కూడా రాజకీయ అవగాహనను "“పెంపొ ందించుకోవడానికి (ప్రయత్నించలేదు. ఆందుకోనమే *సంఘం' అనే

తెలుగు కవిత్వంతై మార్క్సిజం (ప్రభావం త్య? శబ్దం కార్మిక సంఘం లా ధ్వనిస్తోందని దాన్ని పరిషత్తు అని మార్చాలని కొందరు, అలంపూర్‌లో సమావేశమైన అభిలార్యధ్ర సాహిత్య వరిషత్తులో దాన్ని విలీనం చేయాలని మరికొందరు (పయత్నించోరు. "ఈ లోగా పపంచ కమ్యూనిస్టు ఉద్యమంలో పెక్కు మార్పులు సంభవించాయి. రష్యా పార్టీ తన (19856) 0వ మవోనభలో అంతర్జాతీయ పరిస్థితిని సమీక్షిస్తూ సవంచ కమ్యూనిస్టు ఉద్యమానికి సంబంధించి కొన్ని కీలకమైన నిర్ణయాలను (పకటించింది. కొంతిమార్గాల ద్వారా సోషలిజాన్ని సాధించవచ్చని తీర్మానించింది దీనివల్ద భారత కమ్యూనిస్టుల దృష్టి పూర్తిగా పార్ణమెంటరీ పంధావై పు మళ్ళింది అంతకుముందే 1952 ఎన్నికల్లో వారు తెలంగాణాలో బలీయమైన స్టానాన్నే వైందారు 195? లోేరళలో మెజారిటీ పొంది (చ్రభుత్వాన్నే స్థాపించారు పీటివల్ల బారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఎన్నికల్లో హెల్గొని వాటిలో గెల్చి వళుత్వాన్ని స్టాపించవచ్చనే అశటో కూరుకు పోయింది. దీంతో తెలంగాణ పోరాటం వి స్మృతిలో పడిపోయింది. అభ్యుదయ కవులకు వస్తువే కరువైందా అనే పరిస్థితి ఏర్పడింది. ఎంత సేపు దుర్భర జీవిత పరిస్థితులను వెలిబుచ్చుచుండట మేనా + వపజాపోరాటాలే లేవు-పెగొ పోరాటాలకు నాయకత్వం వహించే రాజకీయ వ్యవస్థకూడా లేదు. ఈ వరిస్థితిని నమూలంగా వివరిస్తూ కెవి ఆర్‌ (వపంచ కమ్మూనిస్టు ఉద్యమంలో వెల్లుపకట్టి రాసాగిన మార్చులను వట్టించుకోపడ మేగాక దేశంలో హెర్లమెంటరీ పంథామూలంగా కమ్మ్యూ నిస్టుపార్టీ పాలకవజనికి ఎలా తోకగా మారుతూ వుందో గమనించ లేదు. చెదురుమదురుగా సాగిన ఆర్థిక పోరాటాల, గూర్చి కొందరింకా కదిలి రాస్తూ వచ్చినా, కమ్యూనిష్టు ఉద్యమంలో బలీయం కాసొగిన మితవాద వైఖరే సాంస్కృతిక రంగంతో కూడా (పతిఫలించింది. 1948 తర్వాత మ।దాసుకుపోయి సినీరంగంలో స్థిరపడ్డ కళాకారులు ఎన్నికల సమ యాల్లో తప్ప పార్టీ కార్యక్రమాలకు దూరమయారు _ +ఇలా 1955 నాటికి సంస్థను సిర్వహించడం పష్మ్యశికను కొనసాగించడం (వనయాసగా పరిణమించింది అభ్యుదయం పృశే మిగిలింది. అరసం లెటర్‌ పేడ్‌ మీదనే నిల్చింది జీవధాశువు హరించుకుపోయింది ఆది చావూ బతుకూ కాని సందిగ్ధ స్థితి 1046లో నైతే హరాత్తుగొ న్తంభఖించిండి కొని

18కి జా యం. రవీంద్రారెడ్డి 1958 తర్వాత మ్యాతం మంచంపట్టి తీసుకోసాగింది”20 (పభుత్వం కూడా సాంస్కృతిక రంగ (పాధాన్యాన్ని గుర్తించి అకాడ మీలు ఏర్పాటు చేయడం, సన్మానాలు చేయడం లాంటి కార్య్మకమాలను చేపట్ట డంతో అప్పటికే లబ్బ్యపతిష్టులెన కవులు ఆకాడెమీ నభ్యత్వాలకోసం బహు మతులకోసం వెంపర్ణాడటం మొదలై ంది. 1960 వచ్చేసరికి ఒక (వజాసంస్థగా ఆరసం మూలపడిన ప్రే. వృతికల సంఖ్య పెరిగి సాహిత్యం వ్యాపారవస్తువై ౦ది. పుస్తక్యవచురణ, అమ్మకం పర్మిశమస్థాయిలో నడవడం మొదలైంది. పాలక వర్షాలుకూడా సాంస్కృతితరంగాన్ని ఉపయోగించుకోవడం మొదలైంది. 185 లో 'కాం(గెస్‌ పర్‌ కల్చరల్‌ ఫ్రీడమ్‌" అనే సంస్థ ఏర్పడింది. తెలుగు దేశంలో కమ్యూనిస్టుల విజయావకాశాలను దెబ్బతీయడానికి రచయితలను కూడగట్టి పాలకవణ్గాలు *“పజాస్వామ్య పరిరషణ' "పేరిట (ప్రకటనలు చేసారు. తెలుగు దిన వ్యతికలు అందుకు వత్తాసు పలికాయి. ఆశ్చర్య మేమంటే అందులో సగం మంది అరసం వేదికల పైనెక్కి ఉపన్యాసాలిచ్చినవాకే రాజకీయ రంగంలో, సామాజికరంగంలో ఏర్పడిన స్తబ్ధత సాంస్కృృతికరంగంలోకి కూడా పాకిసోయింది. పరాయిపాలనకీ, స్వతం్యత పాలనకీ వున్న తేడాలోని "స్వేచ్చ మేధావులని సంతోషపర్చింది. అప్పుడే సంపాదించుకొన్న స్వరాష్ట్రం వారిని మరింత అనందపర వశుల్ని చేసింది. ఈ నామాజిక నిస్తబ్రతని చూసీ ఈ దేశంలో ఈ గోళంలో ఊపిరిపీర్చే పతి మనిషికోసం తపనపడి అతడి భావిని చూసీ వెక్కి వెక్కి ఏడ్చి (వవచించిన కవిత దిగంబర కవితి తెలుగుబేశంలోకి దూసుకొచ్చింది. వీరి మొదటి సంపుటిలో సామాజిక స్ధితి గతులపట్ల త్మీవ నిరసన వ్య క్రమౌతుంది. నల్లమందు తిని నిదపోయిన అభ్యుదయకవులను (తోసిపారేసి “జాగృతి 3 ధ్వంస రచన" చేయడానికి “నన్నెక్కనివ్వండి బోను' అంటూ చర్విత నిదాసమ్ముదంమీద తుఫానులా కాయంనిండా నిండిన ఉఊదేకం గాయంతో” నిప్పులా నగ్నంగా కవిత్వంలోకి చొచ్చుకుంటూ వచ్చారు- పచ్చిన వెంటనే అలడిని సృష్టించారు. మొదటి సంపుటిలో మనిషిలోని మనిషిని పిల్చిన వీరు రండో సంపుటిలో తమ దృక్ప ధాన్ని (వకటించారు. మతాలు, ఇజాలుతో తమకు నిమిత్తం లేదంటూనే ఈ భూగోళంపై దార్మిద్యం, ఆకలి ఆలుముకొని వున్నంతవర కూ మార్క్సిస్టు చృక్పధాన్ని

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం _పభావం గ్షగ్రంి సవాల్‌చేసే ఆధికారం ఎవరికీ లేదు. అని మార్క్స్సజంవట్ట్ల తమ మొగ్గును చూహిరు. కవిత్వంలో విలువలనీ, నీతిని సమస్తాన్ని నిలబెట్టి చెంపపెట్టు వేశారు వారు మూడో సంపుటి కొచ్చేసరికి దిగంబరులు-. తాము కోరుతున్న వ్యవస్థ, ఎలాంటిదో (వకటించారు. "ఈ దారుణ. దారిద్య భీకర విషఖండంళలో ఈ గొంతులు కోసే వ్యవస్థలో ఈ సారి నీ ఇంటి దోపిడి గాళ్ళతోనే సమూలంగా సుందర సమతా వ్యవస్థక్తై. బలాలను తేల్చుకోమని అహ్వానిస్తున్నాను.”! దానికోనం __ యాభై కోట్ల కంరాలు తిరు సబాటు మంటలుగా మారాలి" 22 ఆవి గుర్తించారు వీరకంపే ముందే 'ర్యాతి కవులు' తమ జడత్వాన్ని వదిలించు కునే [సయత్నం. చెస్తారు. కాని దిగంబరకవులు కొట్టినదెబ్బ జాతి జాతినే కదిలించిందని చెప్పాలి. తుపాకీ గొట్బంకో దాగిన విష్ణవ స్వామాజ్బాల విజయ దుంధుభుల (ప్రతిధ్వనులు ఆహ్వానించాయి ..-. తుపాకీని చేతికొధారం చేసుకుని చరచరా ముందుకు నడిచాడు .. తూర్పు పేలి పగులుతూన్న చప్పుడు ఎరుపై దగ్గరలో వినబడుతున్నది భరతవాక్యం బలంగా కనబడు తున్నది .23 1968 జూన్‌లో దిగంబర కవుల మూడో సంపుటి [పచురిసున్న సమ యంలో మన రాష్ట్ర్రం తూర్చుకొసలో ఎ్యరమందారం విచ్చుకౌంది. శ్రీకాకుళం మండుతోంది దాని (ప్రతిధ్వనులు తెలంగాణలో వినిపిస్తున్నాయి. వరంగల్‌ “మార్చ్‌' అంటో కదిలింది. అప్పటికే చారు మజుందార్‌ పేరు జనజీవితంలోకి వచ్చింది. తెలుగునేలలో “నక్సలైట్‌ ఉద్యమం” (ప్రారంభమైంది. సరిగ్గా ఈ సమయంతో శ్రీ శ్రీకి షష్టిపూర్తి ఉత్సవాలు విశాఖలో జరిగాయి (19070 జన వరి). ఇక్కడే. తెలుగు కవిత్వ చర్మితను శాసించి ఊగించనున్న విరసానికి పాదులు వడ్డాయి.. దిగంబరులు కొట్టిన దెబ్బ తుడుచుక.ందామనుకుంటున్న సమయంలోనే వికాఖ విద్యార్థులు హైోగయిన ఆరస౦ 'పియలందరినీ నిల్చోబెట్టి “రఠరచయితలారా మీరెటు వెపు" (కరవ్యతం కోసం చూడండి ఆన బంధం అని) నిలదీసి (వశ్నించారు మార్గాన్వేషణలో వున్న రచయితలకు వరంగల్‌ నుండి, తిరుగబడు కవులు' దారి చూపించారు నూతన వ్యవస్థకోసం దాని సాధన కోసం తిరుగబడదాం అని పిలుపిచ్చారు. దిగంబరుల్లో కొందరు కలిసౌచ్చారు

140 డాయం రవీందారెడ్డి పైదరావాద్‌ సన్మానానికి వచ్చిన శ్రీశ్రీ చెయ్యెత్తి జె కొట్టాడు. తెలుగు కవిత్వ చర్మితలో అరసం ఆధ్యాయం అక్కడికి ముగిసినప్లే ఇక రానున్న దశాబ్దం విరసానిద్‌. అభ్యుదయ కవిత్వం - మార్క్సిజం (పభావం తెలుగు కవిత్వంలో సామ్యవాద భావన (పవేశించినస్పటి నుండి విష్ణవ రచయితల ధిక్కారం వినిపించేంత వరకూ అభ్యుదయ కవితా ఉద్యమం అని పిలుస్తున్నారు. (పజల-+కడగండ్డు, నిరాశ, బాధలు వశ్థించడం గతంలోని మంచి నుండి ఉత్సాహాన్ని పౌందడం, భవిష్యత్తుకై ఆశ కలిగించే సందేశా నివ్వడం, సమకాలీన స్థితిగతుల్లో ఆభివృద్ధి నిరోధకమైన దాన్ని ఎదురొడ్డి నిలవడం ఇవి స్టూలంగా అభ్యుదయ కవుల్లో కనిపించే లవణాలు. తాలి రోజుల్లో తమ సిద్దాంతాల (పచారంకోసం తమణ (ప్రయోజనాన్ని ఆశించారు కాబట్టి ఉద్యమ కార్యకర్తలే పాటలు కట్టి పొడి విన్పించారు "పెండ్యాల కూలీ పాట, 1పభిలో వెలువడిన ఇతర పాటలు అలాంటివే. సమావేకాల్డో ఈ పాటలు పాడేవారు. కనికెళ్ళ వెంకటరత్నం రోడ్డురోలరు**ే పాటలో ధనిక "పేదల మధ్య వ్యత్యాసాన్ని చిత్రించాడు పెండ్యాల(7) మరి కాస్త ముందుకు పోయి; చెమటోడ్చి వనిజేయు [శమ జీవులేకమై

టామికుల రాజ్యంబు స్థాపించు నందాక

వర్గ భేదాల్‌ పోయి వుత్చత్తిసాధనాల్‌

వ్య క్రిపరంగాక సంఘపరమొదాక

వీష్ణవం కావాలి విష్ణవం రావాలి' 25 అనీ పాడాడు. పాటలు సభలు, రాజకీయ వాతావరణం వేడినందు కొటున్న ప్పుడు స్వయంగా సోషలిస్టు పార్టీతో సంబంధం వున్న శ్రీరంగం నాదాయణ బాబు2క రుదిరజ్యోతిర్‌ జ్వలనా లలనా పియుండ విష్ణవ బుషిని వ్మిదోహ కవిని అంటూ కొత వదజాలంతో రంగ (పవేశం చేశాడు. గగన తలము మార్మోగగ కంరమెత్రి జగమునింగ 'స్వేచ్చ్భాగాన రమురులనింతు 27 ఆంటోన్న కృష్ణళాస్త్రి వెనుక నడుస్తోన్న స్రీ శ్రీ స్వాష్నికత లోంచి కదిలి ఒక్కసారి జీవితాన్ని చూళాడు స్వన్నం కంటే కూడా జీవితం అతనికి అద్భుతమైన కావ్యరంగంగా కన్పించింది. అంతే, “పదండి ముందుకు పదండి తోసుకు

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (ప్రభావం కేశ పోదాం పె పెకి అంటూ తొనూ సమూహంలో కల్సి జీవిత యుద్ధరంగంలో కవుల సైనా-నికి “మార్చింగ్‌ సాంగ్‌” ని సమకూర్చి పెట్టాడు. సరిహద్దులు లేని సకల జగజ్జనులారా మనుష్యుడే నా సంగీతం మానవుడే నా సందేశం”*8

అంటూ మహో (పస్టానాది గీతాలతో తెలుగు కవిత్వాన్ని (వజల పరం చేకాడు"

“మహా ప్రస్థానంలో. నేను చేసినదంతా సామాజిక రుగ్మతను

నిదానించడం మాత్రమే. ఇదీ మన (పపంచం ఇలా వున్నారు ఇచ్చటి

(ప్రజలు అన్నాన్నేను*29 అన్నాడు శ్రీ శ్రీ. కవిత్వంత రాజకీయాల ప్రవేశాన్ని సమర్డిస్తూ 'ర“చయితనూ రాజకీయ వాదినీ ఇద్దరినీ జీవితమే ఉద్భోదిస్తుంది' ఆంటూ కవులు కూడా రాజకీయాలకు ఆంకితం కావాలన్నాడు

తాను ఏ సాంఘిక దురన్యాయాలను సిర్మూలించాలని ఆవేదన వడుతు

న్నాడో వాటి నిర్మూలనకే ఒక రాజకీయ వక్షం కూడా (ప్రచారం సాగి స్తే,

కవి తన శిల్పాన్ని తప్పకుండా ఆ పజనికి అంతంకి చేసీ తీరకాడు"9 ఆవిలోనే మార్క్స్సిన్టు భావాలను కళాత్మకంగా పైడి. వినిపించిన తీ తానాశిస్తున్న నవ సమాజ స్వరూపాన్ని తన కవితలో నిన్చించలేదు ఇతర చేళాలో. జరిగిన పోరాటాలను చ్చితించిన శ్రీ శ్రీ ఎందుచేతో స్వదేశంలో జరిగిన (పజాపోరాటాలను గానం చేయలేక పోయాడు. భారతదేశపు ఏనాన్‌*' గా గుర్తింపు పొందిన తెలంగాణా కానీ, దాని సాయుధ_ పోరాట త్మీనత గానీ శ్రీ శ్రీ ని కదిలించ లేక పోయాయి, అందువల్లేనేమో శ్రీ శ్రీ ని “విహంగ యానం చేసిన విష్ణవకవి* అన్నారు. ఏది ఏమైనా తెలుగు కవిత్వపు పెను నిదుర వదలగొట్టి దాన్ని కాసించి ఓ గొప్ప మలువు తిప్పించి శ్రీ శ్రీయే అభుదయ కవిత్వమంతా ఆయన పద ముదలే, రెండు వేపులా వెలిగించాను కొవ్వొత్తి శ్రీ శ్రీలా వెలుగుతోంది. ఇన్‌కిలాబ్‌ జిందాదాద్‌ అని అంటాడు పురిపండా3౫2 ్హ్రై శ్రీ పిలుపు ఆయన్ని కూడా కదిలించింది-

బానిసలారా వంచితులారా గొలుసులు తెంప్పకు బేవండి

పిడికిలి బిగించి కండలు కుదించి ముందుకు ముందుకు వురకండి ౫

శ్రీశ్రీ కవుల కవి. ఈ శతాబ్ధి కవిత్వానికి మార్గ నిద్దేశం చేసిన మహాకవి. అలజడి మా జీవితం

₹థీక్ర డా యం. రవీం(దారెడ్డీ ఆందోళన మా ఊపీరి తిరుగుబాటు మా వేదాంతం" 34 అని తొలిసారి తనతో పాటు తన వర్గాన్ని కూడా కల్పుకుని చెప్పిన కవి. అతడి ధిక్కార కంరారావం తెలుగు కవితా 1పవంచాన్ని ఒక్క కుదుపు కుదిపింది. కవితకు ఉద్యమావేళాన్ని కలిగించింది. ఈ తిరుగుబాటు భావాల ఆలజడిలో పడి కృష్ణకాన్త్రి కూడా మనిషిని తలహోశాఢు.__ “మనకింక న్మిదలేదు - వీల్లేదు నువకింక ఇల్చులేదు - ఆక్కబత్లేదు ఉనుకున్న కడపల అందుకునే దాకా అనల వర్షం కింద మనం నడవాలి ఉరుముతుంది రు(దళంఖం ఉన్మత్త విలయశంఖం 35 అని జీవన శంఖాన్ని పూరించాడు. “అమ్మా మాదా కబళం తల్దీ' అని పిలకా, కర్షక, కార్మికుల గూర్చి హనుషమచ్చాన్త గేయాలు రాకారు “కూలన్నా” అంటూ కారుమంచి పాంచజన్యం పూరించాడు... నీ మేని చెమ్మ టే సి వూష్ణర క్రమే ధన ధాన్యదాసులూ. +కూలన్నా నీ హృదయ రదక్తంబు పీండి వైవీ నీవు యుత్ప్రి జేస్తావు... కూలన్నా ధాన్యరాసులవన్ని భూస్వాములింటికే కూడేదిరా సీకు....కూలన్నా లెమ్మురాః రమ్మురాః విన్హనమ్ము సాగించి విము క్రి సాధించ ..కూలన్నా3క రెండో ట్రపంచ యుద్ధం, ఫాసిజం తెలుగు కవులను కదిలించాయు. వాటి (సభావం స్వాతం[త్యానంతర కవిత్వంయై కూడా కన్పిసోంది. రెండో (వవపంచ యుద్ద కాలంలో మళఖ్జూం రాసిన కవిత చూస్తే మార్క్సిజం భావనా జగత్తులో ఎంత త్మీవంగా న్యక్తమైందో తెలుస్తుంది. కార్మిక కర్షక "స్వేచా జీవుల-యుద్ధం యుది స్వాతంత్ర మహా యుద్దం ఇంగ్లీషు, ఆమెరేకా వు 6 ణ ళ దేశపు సమస్త జాతుల (కామిక యోధులు మనమే, మనమే, మనమేనండోయ (శొమిక వర్గం కాసించని ఆ స్వతం్యత మెందుకు? స్వరాజ్యమెందుకు '” కష్టాలు, కన్నీళ్ళను చితిస్తున్న తెలుగు కవితకు ఆయుధాలు చూ పెటి. పాటకు పట్టం కట్టింది తెలంగాణా సాయుధ పోరాటం. ఈ పోరాటంతో స్వయంగా పాల్గొని తమ కవితా గళం విప్పిన శిష్ట కవులు దాశరధి, కాళో

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (నవావం 1క్షీకి జీలే అవ్పట్లో ఏీరిద్దరిది జాతీయావేశమే, నైజాం పట్ల ధిక్కారమే. ఇద్దరిపై మార్క్సిజం (ప్రభావం ఉద్యమ త్స్మీవతవల్ల వడి వుండవచ్చు. కానీ, వీరిద్దరు పరిపూర్ణంగా మార్క్సిజం (పథావానికి లోగారని చెప్పలేం. కాళోజి అప్పుడూ, ఇప్పుడూ హద్దులు లేని మానవతనీ, జాతీయతనీ వదలలేదు. దాకరథి దృష్టి ఎప్పుడూ మనదేశాన్ని, సంప్రదాయాన్ని విగువలేదు... "పెన్ను జేబులో పెట్టి గన్ను చేతపట్టి నైజాంపై తిరుగబడ్డా దాశరథి" శాంతి దుప్పటి తిరగేసి కప్పుకున్న (క్రాంత్రిజీవి'* అందుకేనేమో వ్యరజెండ' పట్టుకొని ఎగసీ పోవువాడి తోటి పచ్చజెండ పట్టుకొని పరుగుతీయు వాని తోటి మెతీబంధం కూర్చే మసాళ క్తి నాకున్నది" 39 అని స్పష్టంగా చెప్పుకో గలిగాడు. “నల్లగొండలో నాజీ నృత్యమిం కెన్నాస్మి అని గర్జించిన (ప్రజాకవి కాళోజి : కాం[గెస్‌ వాదుల చేతనే గాంధీయిజం చస్తుందని మన కూతల, మన చేతల మార్క్సిజం వస్తుందని ఎవరను కొన్నారు * అని ,పశ్నించినప్పటికీ ఆయన రాజకీయ దృక్పథం పట్టుకోవడం కొంచెం కష్టమే. అప్పటికీ యిప్పటికి ఆయనది [వజాకంరమే- ఆ వార్టయాన్నెదిరించడ మే కాళోజీ దృక్పథం ఆయన కవితలన్నింటిలో రాజకీయ స్పృహ కనిపిస్తుంది. అయితే ఆది సంఘటనా పపేరితం. సమస్యా చ్మితణం కాదు. ఆయన కవి త్వంలో* సామ్యవాద దృక్పతం రేఖామ్మాతం గానే గోచరిస్తుంది. తెలంగాణా సాయుధ పోరాట పరోక్ష ప్రేరణతో, మార్క్సిస్టు బైత్‌ న్యంతో కవిత్వం [వాసింది సోమసుందర్‌, గంగినేని, వయాగ, ఆర్మద, అవసరాల, కుందు ర్రి మొదలైనవారు. సోమసుందర్‌ది ఓజస్సుందరమైన సౌందర్యాభి వ్యకి 'వ(జాయుధం'లో వస్తువు ఆయన్ను ఆభ్యుదయ కవుల సరసన నిలబెట్టింది. అదే లీకుండా వుంటే భావకవిత్వాన్ని కొనసాగించిన కవి గానే ఆయన మిగిలి వుండేవాడు, కుబేరలోకం సమాధిపై సేదజనుల కుచేల లోకం కోటి కోట్ల గొంతులెత్రి సామ్య జగతి స్వాగత సంగీతం ఆలాపిస్తు న్నది. ** అంటూ 'సిమసుందర్‌ ఎ

కథకీ డా యం. రవీర్యదారెడ్డి ధరణీ గీతం లోపల నవ్మశుతులే పలికినవట ధరణీ హృదయంలో నవసమాజమే వెలసినదట' *2 ఆనడంలో పోరాటం, సమాజ స్టితిగతుల కంటే ఎక్కువగా భావనే కన్పిస్తుంది. ఆయన ఆదర్శాన్ని ఆదరించినంతగా వాస్తవాన్ని పరిశీలించలేదు ఆలాంటి వాడే అర్ముద (ప్రజలందరికీ చెందిన వస్తువుని (నయోగశాలలో పెట్టి అద్దాల ఆవల్నుంచి చూడమంటాడు అదేవో అంటరాని వస్తువులాగా. “త్యమేవాహమ్‌ మన ఆలోచనా విధానాలను సొమ్యవాదానికి అనుకూలంగా మారుస్తుంది” అని [ప్రయోగ వాది శ్రీశ్రీ అన్నా అర్జాలకోసం పదాలకోసం కసరత్తులుచేసే ఓపిక అన్నంకోసం ఆయుధాలు పట్టుకున్న తెలుగువాడికి . లేకపోయింది. త్వ మేవా పామ్‌ అంతటా అతకని అర్థంకాని ఇమేజరీ 1 “మన మానవ సమాజమొక పూరా విప్పారిన పుష్పం అట్టడుగున పర్మిశమించే జనావః మనకందరికీ రక్షక వ్యత్రావఃి' 13 (శ్రామికులు ఎవరిని రశస్తారు ? మధ్యతరగతినా (మన ఛి భూస్వాముల్నా 2 కవుల్నా ? తిరుగబడే శ్రామిక వర్గం సీరు కాదా? త్వమేవాహాన్ని జ్యాగ త్తగా చదివితే కవి సామరస్యం ద్వారా సామ్యవాదం అంటున్నారా అనిపిస్తుంది. ఇదే కాలంలో తెలంగాణా సాయుధ పోరాటాన్ని పూర్తి జాతీయవాద దృష్టితో స్పందించి ఎల్లోబు మాధవాచార్యులు [వాసిన 'మఘవలయం'” వచ్చింది అలాగే జాతీయత,మార్క్య్యిజం కలగలిపి తెలంగాణా పోరాట కావ్యం రాసింది కుందు రి. జాతీయతకు లోగిన మార్క్సిస్టు దృష్టి ఆయనది అయినస్పటికీ ఆ సమయంలో ఈ మ్మాతం మార్క్సిస్టు తాత్విక దృష్టిని స్పష్టంగా చెప్పింది కుందు ర్రియే. వర్ష శ్యతువులనూ, విష్ణవ (సతిఘాతకులను కూడా ఆయన అప్పుడే పసి గట్టాడు హైస్కూళ్ళో చదువుతున్న రోజుల్లో వేద నాగరికతా పునర్జీవన వాదంతో కురాళ్ళ కర్రసాము చేస్తున్నప్పుడు “నమో హీందు మాతా” నాదం (వళతిధ్వనిస్తున్న ప్పుడు కులాల మతాల కుళ్ళ కంపు పెనుగాలులు వీస్తున్నప్పుడు అప్పుడే నేను వసిగట్టాను దానీకి ఫాసీజం అనీ పేరు పేట్టాను. 14క

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (వభావం కశీర్‌ సమాజ పరిస్థితులను పరిశీలించి అర్థం చేసుకుని వాటికి కావ్యత్వాన్ని యిచ్చింది కుందు ర్రియే. అతని కవిత్వమంతా సామాజిక వాస్తవికత చోటు చేసుకుంది.

తెలంగాణా పోరాటం, రాజకీయ వాతావరణం మార్క్సిజం, సామాజిక వాస్తవికత యివన్నీ కల్సి తర్వా తి అభ్యుదయ కవుల్లో 'సమ సమాజి నిర్మా ణమనే ఆదర్శానికి పాదులు శ్రీశాయి. అప్పటికే అరసం' ఏర్పడివున్నా నెద్దాంతిక అధ్యయనం మాతం కవులకు చేరలేదు. వారికి తెల్ఫిందల్ల్హా సాధా రణ మార్క్సిస్టు భావజాలం. రష్యాలో ఏర్పడిన సొమ్యవాద సమాజం, (పజ లంతా సమానమనే భావం వారిని బాగా ఆకర్షించింది. బైరాగి వీర్పడబోయే నమాజాన్ని గూర్చి చ్మితన్తూ మషికి మనినిషికి మధ్య సంఘర్షణ ఉండదింక సహజీవన పావన హర్షం తప్ప మనిషికి మనిషికి మధ్య అమర్షం ఉండదిక నహజ సులభ స్నేహాకర్షణ తప్ప మనిషికి మనిషికి మధ్యగోడలుండవు గోతులుండవు అదృష్టం గీచిన గీతలుండవు | విప్ణవపు బుల్‌డోజర్‌తో మిట్ట పల్లాలేకం చేసి మకిలి గంటలు పూడ్చేశాంగీక్‌ అంటాడు. అభ్యుదయ క్వ త్వపు ఆరంభపు రోజుల్ని కల్పన కవితా సంపుటి పీరికలో అనిసెట్టి, రామ దాసులు ఈ విధంగా అంచనా.వేశారు.

అని సెట్టి :. సాహిత్యం ఉద్వేగ మార్గాన జరిపే సక్యాన్వేషణ. ఈ యుగంలో మన కవిత్వం జీవితాన్ని వాస్రన దృక్పథంతో పరిశీలించి ఎదు ర్వొని ఆందులో భాగస్వామిగా పాల్గొనే యావనదళ ఆరంభమైంది. వెంటనే యీ యుగప్ప (వధాన లక్షణాలైన ఆందోళనా భయాలు, ఆకలి, ఆళ, ముందు చూపు, విష్ణవం సహజంగానే సాహిత్యంలో [పవేశించాయి.

రామదాసు ;. ఈ యుగంలో వ్య క్రి చైతన్యం సాంఘిక చైతన్యంగా విస్త రించింది. వికలమైన సంఘ వ్యవస్థ ఫలింతంగా శకలాల వైదరిన, జీవిత చ్వితణకు ప్రాధాన్యత కనిపిస్తుంది. ఈ యుగాన్ని ఆవరించిన (వధాన తత్వ దృష్టి మార్క్సిజం. నేటి సాంఘిక విషబంధంలో చిక్కిన మానవునికి మార్క్సిజం గొప్ప నిష్కతళి మార్గంగా కనిపించింది ' అయితే తెలుగు కవిత్వం ఈ దళలో మార్క్సిజం అందించిన సమసమాజాన్ని ఆదర్శంగా మ్యాతమే స్వీకరించింది. సిద్ధాంతాన్ని కాదు. అందుకే సయాగ'

146 డా యం రవీం(దారెడ్డి *చ్చస్తూ (బతికేది లేదు (బతుకుతూ చచ్చేదిలేదు చావో (బతుకో ఆంటూ కష్టజీవి రెతుకూలి మరతుపాకి కొర కొరలో పరిపాలన సాగించే నైజాములు నాపీలు నేలకొరిగి పోవాలి (వజలే (వళువులుగా భూ స్వర్శం రావాలోో6 అనడంలో మార్క్సిజం క0టే కూడా నెజాం చావడం ముఖ్యం అన్నది కని పిస్తుంది. (వభువులు, భూ స్వర్గం భూస్వామ్య వ్యవస్థ అవశేషాలు కష్టజీవి రైతుకూలి (బతకాలంటే శ్రామిక వర్ష నియంతృత్వం ఏర్పడాలి ఈ సైద్దాం తిక దర్శనాన్ని సమర్థవంతంగా నిర్వహింపలేక హోవడం అభ్యుదయ రచయి తల లోపం. ఈ కారణంగానే ఉద్యమాల ఉదృతి తగ్గాక తెలుగు కవిత్వం ఒక డకాబ్దం పెటు (1955 శ్‌ 65] ఆర్థిక అసంతృప్తిని మ్యాతమే వ్యక్తం జేసింది ఆచరణ యోగ్యమైన తాత్వికాలోచనగా మార్క్సిజం తెలుగు కవుల భావనా లోకాన్ని సంపూ రా ఆవహించి వుండకపోవడం చేతనే మన కవిత్వం ఈ దళలో తిలక్‌ మానవతా కారుణ్యవాదాన్ని, నెహూం సౌషలి జాన్నిః కుందుర్తి గాందేయ మార్క్సిజున్ని, ఎన్నికల కమ్యూనిజాన్ని, ఆర్థిక అసంతృ ప్రిఏ దాటి ముందుకు వెళ్ళలేక. పోయింది పె పెచ్చు కుందు ర్తి. అభ్యుదయ కవితా యుగపు [వధాన లక్షణమైన అంతర్జాతీయ భావనా సంకువితమైన జాతిమతాల సరిహద్దుల్ని చెరిపి వేసి అంకురిత మాన వీయ వతాకను ఎగురవేసే తత్వమూ గల అభ్యుదయ కవి కంర మతనిది *7 అని తిలక్‌ కి కితాబు యివ్వగలిగాడు. యిదంతా అభ్యుదయం అనే పదా నికి 'ఆరసం చర్మితలో స్పష్టమైన అర్ధం లేక పోవడం వళ్లే జరిగింది, ఆరసం చర్మితలో 'అభ్యుదయి అనే మాటకు స్పష్టమైన సిర్వచన మంటూ ఎన్నడూ లేదు. ఎవరికిష్టం వచ్చినట్టుగా వాళ్ళు అర్జం చెప్పు కునే వెసులుబాటు ఈ అనిర్జిష్టత వల్లనే కలిగింది *కి “అరసం”లో విశ్వాశేయస్సు, లోక కళ్యాణం, జగద్దాతి, అంకురిత మానవత వంటి సాం్యపదాయిక భావాలతో సొంఘిక సామరస్యాన్ని, జీవకారుణ్యాన్ని విశ్వాశాంతిని కోరుకున్న వాళ్ళంతా మార్క్సిస్టు భావస్పర్ష లేనివారే అది ఉన్నవారు కూడా బాహాటంగా తమ దృక్పధాన్ని (వకటించ లేదు అలాచే స్తే

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం నభావం శత? కపులంచా కలసి రాక పోవచ్చని వారీ భయంకావచ్చు. ఏరుకూడా సంఘ బ్రయన్వు, (శేయోరాజ్యం లాంటి మాటల చాటున తమ దృక్పధాన్ని దాచు కున్నారు అభ్యుదయ కవిత్వాన్ని కూడా పేలవంగా కాకుండా అందంగా చెప్పుడాం అన్నదే తిలక్‌ ఆచరణ ద్చారా చేసిన సూచని* అని కుందుర్రి తిలక్‌ ని ఆమ్యదయల సరసన నిలబెట్టినా తిలక్‌ మ్మాతం : జగర్ధ్యాతి నీ క్షుమారులమైన మేము తత్వాల పేర విష్షవాల "పేర ఒకరినాకరం హతమార్చుకోలేం”59 అని మాక్క్య్బిజం తన వంటికి పట్టదని నిర్ద్వందంగా [పకటించాడు అయితే ఆయనలో కనిపించే సమాజస్పృహ, ఫాసిస్టు నిరసన నాటి సమాజ థావజాల (వభావం అని సరిపెట్టుకోవాలి. తిలక్‌ విషయంలో కుందు తెలిసి తప్ప టడుస వేశాడు ఇంకోయవకవి ఇంకాస్త ముందుకుపోయి. 'అభ్యుదయి ఆనే వదాన్ని తానే నిర్వచించుకున్నాడు. నేటి కవిత్వానికి జోడు కమ్యూనిజమని నీగోడు తప్పు అభ్మిపాయంతో తప్పటడుగు వేసున్నావు కాలిన జీవితాలు, కదలిన హృదయాలు అనాగరిక సంఘ విమర్శ, ఆణగారిన వాళ్ళ ఉత్కంర్ష ఇదే అభ్యుదయ కవిత్వపు (తోవ 1 ఇది వ్యంగ్యమా ? నిజమా ? ఏమో ?తప్పటడుగు అనిమ్మాతం అనలేం, అవృటి వరిస్టితుల్లో అరసం కార్యకలాపాలను పథీలి స్తే ఇదే నిజం అన్పిస్తుంది. చార్మితకంగా నిర్ధిష్టమైన ఒకానొక వ్యవస్థలో కేవలం సంస్కరణ మీద సంస్కరణను కోరుతూ మౌళికమైన సామాజిక పరివ ర్లనశు సుదూర మైన ఆదర్శంగా ఎంచడం మ్మాతమే అభ్యుదయమా ౭? ఆవును అరసం - ఆశించిన అభ్యుదయం అలాంటిదే. అనిర్జిష్టత కారణంగా ఎవరికి తోచిన అర్థం వారు చెప్పుకున్నారు. చివరికి ఆది శేవలం మాటగానే మిగిలి పోయింది. ఆకలి, కన్నీళ్ళు ఆర్జారావాలు .. ,.... యీలాంటి వాటికి పర్యాయ పదమైపోయింది * మార్క్స్‌ చెప్పిన సమసమాజ భావన _చర్గ్షపోరాటం గాల్లో కల్సిపోయాయి, నెహూ9 చెప్పిన సోషలిజం పై మన వాళ్ళకు మక్కువ పెరిగింది

146 డా యం రవీండారెడ్డి సీవు స్వస్నించిన సోషలిజం సాధించడం కన్నా సీవు భావించిన (పజాస్వామ్యం స్థాపించడం కన్నా నీ కలలకి మేమివ్వ తగిన ఆకృతిలేదు అప్పుడు గాని మా కన్నీళ్ళకి విలువలేదు 53 అని నెహా% సోషలిజాన్ని కీర్తించడం వరకూ పోయింది. నక్సల్చరీ నిప్పు రాజుకునే దాకా దేశంలో (కవుళ్లో) నెహూంపై (భమలు శాలగిపోలేదనే చెప్పాలి. | దీనికి తెలంగాణా సాయుధ పోరాటంలో *రంగు రంగుల మారి నెవురయ్య. నీరంగు తెల్సెనయాఫా అని పాట కట్టిన కవి మినహాయింపు.) ఆయితే ఈ సమయంలో కూడా మార్క్స్‌ సిద్దాంతాలను కఏితామయం చేయ డానికి [పయత్నించిన వారు లేక పోలేదు. రాయలసీమలో కమ్యూనిస్టు షాప్రా త్యానికి హైదులువేసిన విద్వాన్‌ విశ్వం రాయలసీమ కరువుని వా స్తవికంగా చితిస్తూ పెన్నేటి పాటగా మలచారు. -వారే లెనిన్‌ స్టాలిన్‌, ఫాసిజం పై కవితలు [వాశారు. అక్కడి వాడే 'అడివి' కవితలు రాసీన ౩.ఏ. రమణా లెడ్డి. వ్యక్తి 'సమిష్టితో కలిస్తే శక్షి'కో అనే సివి అభివృద్ది నిరోధక శక్తులు ఉవ్వెత్తున లేచి విజృంభిస్తున్న సమయంలో వ్యక్తిగా శకిగా ఒక్కడే ఎదురు నిలిచాడు. కొలమానానికి నిలిచే మార్క్స్పిస్టై కవి శ్రీశ్రీ తర్వాత సి.వి ఒక్కడే అని చెప్పాలి. (వజాసమన్యలన్నింటినీ ఆయశన మార్క్సిస్టు దృష్టితోశే వచన కవిత్వీకరించాడు 1850 తర్వాత సి.వి కావ్యాలు మినహా వేరే కవికి సంబంధించిన ఆభ్యుదయాంళ వున్న కావ్యాలు రాలేదు స్వాతంత్యం వచ్చిం తర్వాత ఏర్పడిన సామాజిక పరిస్థితిని రెండు దశాబ్ధాల భారత ఆంతర్‌ ఐహిర్‌ స్వరూపాలను సి ఏ. *విషాదథారతం' ఆని పచన కావ్యంగా మలిచాడు మార్క్సిస్టు చైతన్యంతో హెరిస్‌ కమ్యూనార్డ్‌ల పోరాట చర్మితను, “పారిస్‌ కమ్యూన్‌ పేర ఒక సుదీర్ష కావ్యంగా మలిచాడు. ఆసరం, విసరం రెండూ 'హేతువాదాన్ని తమ కార్యక్రమంలో భాగంగా చేర్చుకున్నప్పటికీ సంపూర్తిగా భౌతికవాద దృష్టితో భావవాదాన్ని, మళాన్ని, కర్మసిద్దాంతాన్ని నిరాకరిం చింది సి-వియే. భారత తొలి భౌతికవాది చార్వాకుని చర్మితము ఆయన “నరబలి” కావ్యంగా మలిచారు. ఆరసంలో అభ్యుదయం అడుగంటిన వేళ సీ వి. ఒక్కడే వ్యక్తిగా, మార్క్స్సిజాన్నీ కవిత్వంలో వెలువరించాడు.

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (ప్రభావం 148 మార్క్సిస్టు సాంస్కృతికోద్యమ చర్మితలో భాగంగా చెప్పాల్సివస్తే అరసానికి, విరహెనికి మధ్య మార్క్సిస్టు సంస్కృతి విచ్చినం కాకుండా నిళ్నంది. సిమియే కవిత్వ దృష్టా ఈ శతాబ్ధి ఆరో దశాబ్ధం ఆయనదే. మహాప్రస్థానాది గేయాల తర్వాత మహాకవి శ్రీశ్రీ కంరం మూగ. పోయింది మాస్‌ చేరి డబ్బింగ్‌ సినిమాల 'సెట్టింస్‌లో కూరుకుపోవడం అయన అభిమానులకు నచ్చలేదు. అటువంటి నమయంలో సి వి 'మహాకవి అత్రీకి ఏకలవ్యువి బహిరంగలేఖ” గాఠకారు. “అయ్యో మహాకవి యేంచేసున్నావయ్యా (పజాశ కక్రినీ, మహాపస్థానాన్నీ విశాలాం్యధనీ, మరో (వ్రపంచాన్నీ విస్మరంచావా మూగపోయిన గాంతు సవరించవయ్యా అపినీత ఖాండవం దహియించవయా నేడు చూపవయా మాకు దాకి చీకట్ట చిల్చు లోకోల్ని రహదావి కక్‌ అని వాపోయాడు. ఒక సినిమా-పోస్టర్‌ పె శ్రీశ్రీని పరిచయంచేహౌ 'రామథ క్ష హనుమాన్‌ ఫేమ్‌" అని రాసినందుకు చలించిపోయి చేరా * *' అభ్యుదయ కవితా (పవకా అనితరసాద్ర మార్గగామీ మరో (పపంచ మహాకవి రామభ క్రి హనుమాన్‌ పేమా ? ఆసమ సం ఘవ్యవస్థలో అలమటించే జనావ?కి సామ్యవాద థారతాన్ని సాధిస్తానన్నావే సీ అస్త్రసన్యాసం అభివృద్ధి నిరోధకులకు మహాత్సాహం కో ఆని రాశాడు. ఆరసంలో ఏర్పడ్డ ని స్తబ్దత రాజకీయంగా వారి ఎదుటి పఖనికి బలాన్నిచ్చింది. దొరికిందే ఆవకాశమని వారు విమళ్శల అస్త్రాళ్ని గుప్పించడం మొదలెట్టారు. ' సామ్యవాద వ్యవస్థ మానవుని జీవనంలోని భౌతికపార్శ్యం ఒక్కటే స్పృశ+ిసుంది. అందువలన మానవుని సమస్యలన్నిటికీ దానిలో సమా ధానాలు లేవు. మానవుని మానసీక, ఆధ్యాత్మిక భూమీకలను ఆది నిరాకరీస్తుంది. ఈ దేశంతో ఈ ఉద్యమం రష్యాలోని కమ్యూనిస్టు

10 డా యం. రవీంద్రారెడ్డి పశ _పేరణతో అన్ని రంగాలనూ ఆవరించే (ప్రయత్నం చేసింది. ఆరసం దీని ఫలితమే

అన్నది వారి దృక్పధ (వకారం చెప్పినా "అభ్యుదయ రచయితల సంఘంలోనూ, సాహిత్యంలోనూ ఈ పక్షపు రాజకీయపు ఎగుడు దిగుళ్ళనుబట్టి ఎగుడు దిగుళ్ళు ఏర్పడ్డాయి. రచ యితలుగా వీశ్శప్తుడూ తమ "స్వేచ్చను నిలబెట్టుకోవడం జరగలేదు పార్టీ బిగువు సెడలిన వేళల్లో ఈ రచయితలు తమ సంకుచిత పరిధి నుండి బయటపడి మానవుని విశాల చైతన్యాన్ని స్పృశించే రచనలు చేళారు'57

అని తమ ఆలోచనతో అతిగా చెప్పినా నిజాన్నే చెప్పారు. రాజకీయాల్లో

హెర్టీ బిగువు లేకపోవడం వల్లే అభ్యుదయం తన ఆవిర్భావ ఆర్జాన్ని కోల్పోయి

అందరికి వండిన వీస్తరి అయింది. ఈ విషయంలో సుందరయ్య ఆరసం నాయకత్వాన్ని హెచ్చరించడం కూడా జరిగింది! అరసంలోని మాక్కిస్టులు తమ దృక్పథాన్ని (ప్రకటించడానికి చూపిన లొంగుబాటు దోరణి నల్లేవర్గ దృక్పథంతో ఆరంభమైన అభ్యుదయోద్యమం _యౌగికమైన అర్జంలో సార్థకమౌతుందని నిర్ధారించేంతవరకూ పోయింది కొన్నాళ్ళకీంద మార్క్సెజం పునాదిగా కవిత్వం రాస్తేనే మార్క్సిజాన్ని కవీతామయి౦ చేస్తేనే అది పగతివాద కనిత్వమవుతుందనీ లేకపోతే అది సమాజ పురోగతికి ఉపయోగపడే కవిత్వం కాదసీ (పచారం సాగింది. కాని ఆ (వళారం ఇప్పుడు వెశుకబట్టింది.. ఆవాడా (ప్రచా రాన్ని బలపర్చివనవారే ఈనాడు (వగతివాద కవిత్వం కావటానికి మార్కిజంయొక్క అవసరం మ్మాతమే లేదనీ.అంటే (పగతి వాదకవి మార్క్సిస్టు కానక్కరలేదని నిశ్చయాన్ని పకటిస్తున్నారు. మాక్కి జానికి పర్యాయపదమై కవితారంగంలో వ్యవహారింపబడ్డ (ప్రగతివాద పదాన్ని తత్పూర్వుం రూడార్జాన్ని వదిలి, యౌగికమైన అర్థంలో నమాజ పురోగతి మూలకమన్న అభ్మిపాయంలో ఉపయోగిస్తున్నారు”5కి అనీ చెప్పుకుని జాతీయవాదులు, మతాభినేషులు కూడా అభ్యుదయుల్లో కల్సి పోయారు. సాంస్కృతిక సంస్థగా ఆరసం _పజల్లో సంపాదించిన పలుకుబడిని- నెద్రాంతికంగా అది పటిష్టంగా లేకపోవడంచేతే దాని వ్యతిరేకులు కూడా

తెలుస కవిత్వంపై మార్క్సిజం (ప్రభావం కేరి 1 ఉపయోగించుకోగలిగారు. వర్ష దృక్పదం పోరాటం, సమసమాజం అన్న ఆశయాలన్నీ పోయి అభ్యుదయం ఆంటే కేవల సమస్యాచ్చ్శితణం మామే ఆయి కూచుంది.

“ఓ నా దేశమా

ఎందుకు సహిస్తు న్నావు నీవు

పదిమంది తికవల్సిన అన్నాన్ని పాతర పె ష్టేవాజ్ఞి

వసిపాపల "పెదాలపై చిరునవ్వుల్ని బ్యాంకుల్లో దాచేవాణ్ణి 6 మాటలు అత్యంత మధురమైనవైనా పలుార్డు వాడట౦తో పలచబడి నీర సీస్తాయి అంటాడు మయకోవస్కీ లెనిన్‌ కావ్యంలో. ఆలా తయాకైండే తెలుగుదేశంలో అభ్యుదయం ఆనే మాట పలువురి నోళ్ళలో పడి, పది ఆర్జాలు చెప్పించుకుని చివరికి నిల్లమేక్యవాహ్మణుడి కధ మాదిరి నంస్థలో ఆదినుంచి మార్కెెస్తు దృక్న్కధంతో పని చేసిన వారే ఆభ్యుదయం ఆంటే మార్క్సిస్టు దృక్పధం కాదని తేల్చి పారేశారు. మహిధఠ రామ మోహనరావు 1984 లో విశాలాంధ్ర దినప్మతిక సాహిత్యానుబంధంలో ఒక వ్యాసం(వాన్తూ 19048 లో పోతుకూచి ను్యుబహ్మణ్యకాన్త్రిగారు చెప్పిన మాటల్నే** మరో వీధంగా- 'సోషలిన్టు ఆశయాన్ని స్వీకరించి మార్క్సిస్టు దృక్పధంత్తో రాసిందే అభ్యుదయ రచనగానూ, అఆలారాసేశారే అభ్యుదయ రచయితలుగానూ పొరబాటు భావం ఒకటి వ్యా ప్రిలోకి వచ్చిందని చెప్పి ఆభ్యుదయానికి-మార్క్స్సి జానికి పట్టుకుంటే తెగేదారంలా వున్న సంఎంధాన్ని పుటుక్కుమనిపించారు. అక్కడితో “అభ్యుదయ అనేమాట సజలమై నకలకవుల కవితాసారం ఆయిపోయింది.

ఆ తర్వాత అరసానికి చెందిన. విప్లవ కవిత్వతరం కవులు వెలున రించిన కవీత్వంలో (ఆలజడి 19/4) వర్రమాన సాంఘిక జీవిత చ్మితణమే కనిపిస్తుంది. సైద్ధాంతిక అవగాహన లోపించినట్లు వుళ్నా స్థూల పరిచయం మాతం వుంది. వీరు దోపిడి అనుకున్న (వతిదాన్ని కవిత్వీకరించారు. అముతే రాబోయే సమాజం అందరికి మంచి .. తెన్తుందన్న _ అనగాహన తప్ప అది (శ్రామికవర్గ నియంతృత్వం అవుతుందన్న చ్మితణ కన్పించదు. అలాగే పాలకి వర్షాలు ఏ వర్గానికి చెందినవారో కూడా చెప్పరు. కేవలం ధనికులు, జమీందార్డు, అమెరికా సామాజ్యవాదులు అని స్టాల స్వరూపం మ్యాతమే

1552 డా యం. రవీంథదారెడ్డి వుంది. వీరి కవితలో, ఎక్కువగా నిరుద్యోగులు, వేళ్ళలు, కార్మికులు, కూలీలు, రైతులు విద్యార్థలు వారి సమస్యలు వస్తువులుగా కనిపిస్తాయి* ఆరసం ఏర్పడి 45 సంవత్సరాలయిన తర్వాత తమను తాము సమీశ్షించు కుంటూ__ అరసం-దీనుల హీనుల పతితుల బాధాసర్ప్మదమ్టులను మేల్కో_ల్పే వైకాళిక పాత నిర్వహించింది. స్వాతం్యత్యసాధనలో హెమాజీక న్యాయ సముపార్డనలో సమరశీల ప్యాత వహించింది. మానవ కల్పిత ఇమాలకు బలై పోతున్న బెంగాల్‌, విశాఖ దాయలసీమ కధార్తుల హృదయ వేదనలకు స్పందించింది. భూస్వామ్య, జమీందారీ, నిజాం సంస్థాన తెలంగాణా రజాకార్ల పీడనకు హింసకు గురైన అమాయక (వజలలో చైతన్యం రగిల్చి మహోద్యమ నిర్మాణానికి తనవంతు క ద్ర వ్యాన్ని నెరవేర్చింది”52 నః అనడంలో కొంచెం అతిశయో క్రి వున్నా చాలావరకు నీజమే. వారు చెప్పడం అరసం తన మహాయ్యాతలో మార్క్సిజాన్ని, వర్గహోరాటాన్ని, బౌతికవాదాన్ని మర్చిపోయిందని మ్మాతమే. ఏమైనా ఆరసం తెలుగుదేశనవ్చు మార్క్సిస్టు సాంస్కృ్పితికోద్యమంలో ఒక మహోజ్వల ఘట్టం. అ

మార్క్సిస్టు సొంస్కృతికోద్యమం 11] ఇమ విరసం నుండి ఇప్పటి వరకు

' పజలను సాయుధం చేస్తున్న రివల్యూషనఠీ నేటి కవి.”

1967 భారత కమ్యూనిస్ట్‌ ఉద్యమ చర్మితలో కొండ గుర్తు భారత దేశపు అన్ని భాషలలోకి ఒక కొ త్రసదం (ప్రజల్లోకి ఒక కొత్త ఉద్యమావేశం చేరిందా సంవత్సరం అదే నక్సల్చు _దెతాంగం (ప్రారంభించిన సాయుధ (పతిఘటన అప్పుడు బెంగాల్‌ మార్క్స్సిస్టుల అధికారం కింద వుందిం కల కత్తా వీధుల్లో గోడలన్నీ విస్తవ సీనాదాలతో నిండి పోయాయి. విష్ణవ చైతన్యం మెల్లిమెల్లిగా దేమంతా రాజుకుంటోంది మార్క్స్సిన్లు పార్టీలో విష్ణవానుకూల, (పతికూల వర్గాలు ఏర్పడ్డాయి. విభేదాలు "త్మీవమైనాయి. (సకుత్వ నిర్భంద హ_స్రం నక్సల్చరీ నిండా పరుచుకుంటోంది.

నక్సలైట్ల సాయుధ పతిఘటనకు తెలుగుదేశం కూడా స్పందించింది దిగంబర కవుల మూడో సంపుటిలో దాని చాయలు కన్పిస్తాయి. అప్పటికే అందులో కొందరికి మార్గం దొరికింది. అందుకే నక్స లెట్‌ ఉద్యమానికి అంకితం ఇద్దామనుకున్న మూడో సంపుటీ కనీసం కంచికచెర్ణకో టేమ కైనా దక్కింది 2 శ్రీకాకుళంలో గిరిజనుల ఉద్యమం కూడా త్మీవరూపం ధరించింది ఉద్యమంలో పార్టి రాజకీయాలను పాటతో కల్పి వచారం చేస్తున్న సుబ్బారావు పాణ్మిగాహి పాటల సంకలనం “ఆగ్నికణాలు” 10౧8లో వెలువడింది. ఆయుధం చేపట్టిన నక్సల్చురీ, వట్టుకోడానికి సిద్దంగా వున్న శ్రీకాకుళం, సంసిద్దమవుతున్న తెలంగాణా నిలదీసి. (వశ్నించడంతో 1069లో మార్క్సిస్టు పార్టిలోంచి చీలిపోయిన త్మీవవాదులతో. విస్ణవ రాజకీయ పార్టీ ఏర్పడింది అదే భారత కమ్యూనిస్ట్‌ పార్టీ యం. యల్‌ (మార్క్స్సిఫ్టు - లెనినిస్టు దానితో సాయుధ పోరాటానికి రాజకీయ నిర్మాణ రూవం ఏర్పడింది. ఈ రాజకీయ

154 డా యం రవీం[దొరెడ్డి నిర్మాణానికి తెలుసు కవులు వెంటనే స్పందించారు. సహనం సంస్కల్పతే చిహ్నం కాదు, గాడిదలషణం”?.. “జీవితమంటే సమిష్టి మనుగడ - బతుకొక “స్వెచ్చ, ఆనందం హక్కు, ఆకాంక్ష దాన్నీ సాధించడానికి ఆయుధం కావాలీ". అంటూ 'పకటించాకు వరంగల్‌ నుంచి "*తిరుగబడు కవులు ఈ సంకలనం -శలుగు * కవుల్లో సంచలనంతెచ్చింది. "ఈ వేడి నెగల పగల మెధ్య అభ్యుదయ వాదులంతా' కాంతి వచనాల్లో పడికొట్టుకుంటున్న పుడు అహింస ఒక ఆశయమే కాని ఆయుధం కాదని అధర్మ నిధనం కోసం ఆయుధం సృష్టించిన మహాకవి శ్రీ శ్రీ కి విశాఖపట్టంంలో 1970 ఫ్యిబవరి 2న షష్టిపూర్తి జరిగింది ఆరసం కవులూ, దిగంబమలూ, తిరుగబడుకవులు కొ త్తవాష్మ, షౌత్‌వాష్ళ "ఆంతా అక్కడికి చేరుకున్నారు ఆప్పటికే స్ర్రీకాకుళం వ్మారబారింది ఆ వెలుతురు వెప్పుడో విశాఖపట్టణం చేరుకుంది. దిగంబరులు కొట్టిన దెబ్బకు ముఖం కందిపోయిన అభ్యుదయ కవులపై విశాఖ విద్య్భార్జులు 1రచయితలారా మీకెటు వైపు అంటూ నవాల్‌ విసిరారు. జీవిత వాస్తవాల్లోంచీ పుట్టి తిరిగి జీవితాన్ని చైతన్యవంతం చెయ్య గల్లేదే సాహిత్యం కదిలేదీ కదిలించేదీ మారేదీ, మార్చింవేది. పెను నిద్దుర వదిలించి మున్ముందుకు నడ్చించేదే సాహిత్యం. సామాజిక జ్రీవి తంలోని కాలుష్యాన్ని అవ్యవస్థనీ ఎ త్తిచూపి విష్ణవకర మార్పుల్ని" ఆహ్వానించేదే సాహిత్యం _ ఇలాంటి సాహిత్యాన్ని సృష్టించి - సదివేల సంవత్సరాల క్రితం విశృంఖలంగా వున్న వర్ణవ్యవస్థలో నిజమైన సాహిత్యం వుందనే హాహాహుహూల్నీ (ప్రేయసి కన్నుల సీలినిడల్లో నిజమైన సాహాత్య విలువలున్నాయనే. పడుపు కవుల్ని దేశభక్రి గీతాలతో (ప్రజల్ని మభ్య పెట్టి.పక్కదోవలు పట్టించే కవితా వంచకుల్ని చీల్చి చండాడవల్సిన తరుణంలో మీలో ఎందుకింత స్తబ్ధత 2 * అంటూ నిలదీసి (ప్రశ్నించాను. దేశంలో సాంఘిక విష్ణవ పరిస్థితులు ఏర్పడ యనీ, శ్రీ శ్రీ కలలు కన్న మరో (ప్రపంచాన్ని వాస్తవం చెయ్యడానికి జన వెల్దువలా . విరుచుకు పడ్తున్నారని' ఇటువంటి సమయంలోఅభ్యుదయం కోసం కమిట్‌ ఆయిన మీ సాహిత్య-కంరం ఎందుకు నిశ్శబ్ధంగా వుండి హోయిందని అడుగుతూ _

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం _సభావం 1ర్‌ఫ్‌ ఈ దినం శ్ర శ్రీ మశంసోత్సవ దినం. అందుచేత ఈ వేదికను “నిజ మైన విప్పవవేదికగా మేం భావిస్తున్నాం. ఈ వేదిక మీది నుంచే యవ కులు మీ నుండి తక్షణం స్పష్ణమెన సమాధానాన్ని అడుగుతున్నారు. మీరు ఎటున్నారు. ముందుకు నడిచే వాళ్ళలోనా ? వెనక్కి పోయే వాళ్ళ లోనా ? అభ్మిపాయాలకోసం బాధలు లక్ష్యుపెట్టని వాళ్ళలోనా ?. అభి 1పాయాలు మార్చుకుని సుఖాలు కామించే వాళ్ళులోనా ?....... చేత నయితే రండి. నిజాన్ని నిర్భయంగా రాయండి, మేం వున్నాం. మీ నల్ల ఊత్తే జితులమై మీరు చూపించే దారి వట్టి మీరూహించే మరో(పపంచాన్ని వాస్తవం చేస్తాం," ర్‌ అని స్పష్టంగా చెప్పారు. ఈ కరవ్యతం కల్లోలం రేపిందనే. చెప్పాలి. ఆ తర్వాత తెలుగు సాహిత్యాన్ని ఒక మలుపు తిప్పిన ఘటనకు ఇది నాంది, ఆ సభట్టోనే దిగంబరకవులు, తిరుగబడు కవులు, శ్రీశ్రీ, కెవి రమణారెడ్డి, చురికాొాందరు విళాఖ విద్యార్థుల సవాళల్‌కి స్పందించారు. కవులలోకంటో శ్రీకాకుళం కల్లోలం రేపిందన్న మాట. శ్రీశ్రీ సన్మానం జరిగింతర్వాత వరంగల్‌ నుంచి కొందరు కవులు తను అ స్తిత్వాన్ని- కూడా (వ్రకటించ కుండా విష్ణపకవుల మంటూ “సజలను సాయధం చేస్తున్న రివల్యూషనరీయే నేటి కవి అంటూ “మార్చ్‌” చేసుకుంటూ-వచ్చారు. 1970 జులై-ఓన హై(దా బాదుటో “సెవెన్‌స్సార్డ్‌ సిండి కేట్‌” సంస్థ వారు ఏర్పాటు చేసిన -సన్మానికి హైదాబాద్‌. వచ్చిన శ్రీ శ్రీ 'వి్షవకెరటం నన్ను _] ఫ్రాడ్‌ చేసిందింటూ దెగంబరకవుల్లో కొందరితో, విప్ణవకవులతో, అరసం నుంచి తెగతెంపులు చేసుకొన్న మరికొందరితో కల్సి *నిష్ణవ రచయితల సంమాన్ని” ఏర్పాటు చేనారు. తెలుగు కవితా రంగ స్తబ్బతపై దిగంబరులు కొట్టిన దెబ్బ, పాణ్శిగాహొ షాట,. తిరుగబడు కవుల ధిక్కారం, మార్చ్‌ కవుల దృక్సతం, వారత అతివాద రాజకీయాల్డో వచ్చిన మార్పులు, వికాఖ విద్యార్థుల సవాల్‌ ? నేవ ఛధ్యంలో మార్క్సిజం _ విప్ప్షవ రచయితలే సంఘం పుట్టడానికి అనుకూల శక్తు లుగా పనిచేసాయి. ఆది మొదలు యివ్వటిదాకా తెలుగు కవిత్వంలో [వగతిశీల శక్తుల ,సభంజనమే. కొడవటిగంటి. కుటుంబరావు, రాచకొండ విశ్వనాధశాస్త్రి; కాశీనట్నం రామారావు, కెవి రమణారెడ్డి లాంటి [వసిద్దులంతా విరనంలో పేరారు. అప్ప

156 డా యం. రవీం,దారెడ్డి టికే వరంగల్‌ నుంచి (ప్రచురితమవుతున్న సృజని ఏప్పవ రచయితల వాణిగా మారింది. ఆంతేకాక 'పభంజనం”, విద్యుల్లత ; “పిలుపు, “ఆరుణతార'" లాంటి ప్యతికలు కూడా తోడ్పడ్డాయి. 1970 అక్షోబర్‌ 8న విరసం _పధమ మహాసభలు ఖమ్మంలో పాణ్మిగాహినగర్‌ లో జరిగాయి ఈ సభళ్లో కేవలం సంస్కరణ వాదానికి కాలం చెల్టిపోయిందంటూ కేతకి అంళాలతో కూడిన (ప్రణా లికను (పవేశ పెట్టారు. “సాహిత్యం ఒక ఆయుధ విశేషం, సమ్మగమైన మానవ స్వాతం్యత్యం వైపే విప్ణవ సాహిత్యం " జరిపే మహ్మాపస్టానం ఆని విరసం తన పోరాట మార్గాన్ని నిర్ధేశంచుకున్నది. విశ్వమానవతా వాదాన్ని మార్క్సి జం లెనినిజం (శ్రాంతిమార్గంలో ఎలుగెత్తిదాటడం తన [పధాన ఆశయంగా వివిధ ఆశయాలు పదింటిని పకటించింది (అనుబంధంలో చూడండి, విప్ణవ రచయితల సంఘం సుత్తి - కొడవలి వర్గ రాజకీయాలను సమర్డించే కలం పార్టీ. ఏ సాహిత్యమైనా ఎవో ఒక వర్ష (పయోజశాల కువయోగపడ్తుందని లార్మితకంగా శాస్త్రీయంగా విగ్లేషించి, (గహించి పీడిత వర్గ చెతన్యం కొరకు సాహిత్యము, కళలు సృష్టి చేయాలనే ధ్యేయంతో పుట్టింది విరసం. విరసం మార్క్స్స్‌్యయన్‌ సోషలిజాన్ని కాస్ర్రంగానే కాక శస్త్రంగా స్వీకరించింది. పోరాట రాజకీయాల నాయకత్వాన్ని ఆంగికరించింది వెష్ణవ కవులు, విన్షవ సాహిత్యం విన్ణవరాజకీయాల్లో ఒకభాగమని, విష్ణబాదర్శం కోసం పోరాడే కామికచైతన్య శక్తికి సాహిత్యం బాసట కావాలని విరనరి విశ్తుసీసోంది 7” అని విరసం తనను తాను సృష్టంగా నిర్వచించుకుంది. తన తొల్మిపచురణగా విరసం కవుల కవితా సంకలనం “*రుంరు ను (ప్రక టించింది, దీనిని శ్రీకాకుళ పహోరాటంటో అసువులు బాసిన కవి హెణ్మిగాపి సుబ్బారావుకు అంకితం యిచ్చారు. ఎవరో ఒకరిద్దరు తప్పు దాదాపుగా అన్ని కొత్త గళాలే సంకలనంలోని కవితలన్నీ రాజకీయంగా నిబద్దతను (ప్రక టించాయనే చెప్పాలి. వీరంతా (కామిక విస్ణవ విజయానికి సాహిత్యాన్ని కూడా ఒక ఆయుధ విశేషం చేసుకున్నారు. తామొక రాజకీయ పార్టి కాకుండానే, రాజకీయ పార్టీలతో చొచ్చుకు పోకుండానే జాతి జీవితాన్ని అనన్యంగా సిర్ణయించ గల రాజకీయాన్ని, దాని నేటి దుస్థితినీ రేపటి సదవకాశాలనూ గమ నించి గౌరవిస్తున్నారు

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (ప్రభావం 1ర్‌/

ఈ సంపుటిలో *సెన్యంలో చేరకు అనే గితం మరి కొన్ని గీకాలు దేశదోహకరంగా వున్నాయని వభుత్వం దీన్ని నిషేధించింది, ఈసంప్పటి వెలు వడిన నెలరో జుల్లోనే కాషీలన్నీ అమ్ముడుపోయాయి. తెలుగు కవితా సంకలనాల విషయంలో యిది అపూర్వమైన సంఘటన డి నెంబ5్‌ 1970లో రెండో మ్ముదణ వచ్చింది. వెంటనే పభుత్వ నిషేద హస్తం ' దీనిపై బడింది. ఈ సంకలనం అప్పుడే కలం పట్టిన అనేక మంది యవరచయితలను ఎంతో ఉ త్తేజవరిచిండ నటానికి దాని వెను వెంటనే వెలువడి నిషేదానికి స లైన కవితా సంకలనాతే సాక్ష్యం 1971లో సార్వతిక ఎన్నికల విషయంలో విరసం అతివాద రాజ కీయ పార్టీల అభ్మిపాయాన్నే బలపర్చి ఎన్నికల శ బహిష్కరణకు పిలుప్పు నిచ్చింది. . 1971 ఆగస్టు కీ న పభుత్వం విష్ణవకవులు చెరబండరాజు, నిఖి లేశ్వర్‌ జ్వాలాముఖిలను ఆరెస్ట్‌ చేసింది, తర్వాత కెవి రమదారెడ్డిని, పి. కిషన్‌ రావును యం వి రమణారెడ్డిని వేర్వేరు సమయాల్లో అరెస్ట్‌దేని కేనులు "పెట్టింది. “వ్యక్తుల విశ్వాసాలు అదుపులో పెట్టబడేవికావు వారికున్న విళ్వా సాల సరించి జైళ్ళో పెట్టడానికి పీలులేద'ని రాష్ట్ర హైకోర్డ్‌ తీర్పునిచ్చింది, విష్ణవ పోరాటాల త్మీవత, (వభుత్వ నిర్భంధం, నిషేధాలు, అరెస్ట్‌లు విరనం సృష్టించిన భావసంచలనానికి గుర్తులు. పుట్టిన ఏడాదిలోనే బలమైన సాహిత్య సంస్థగా రూపొందిన విరనం తన రెండో మహాశభలను 19 1 సెపైంబర్‌ 28 న హైదాబాద్‌లో జరుపుకుంది. మూడో మహాసభ 1072 అక్టోబర్‌ 15 న జరుపుకొంది. విరసం ఏర్పడే నాటికే రాజకీయరంగంలో ఎత్తుగడల విష యంలో మార్క్సిస్టు పార్టీ నుంచి చీలివచ్చిన విప్ణవకారుల మధ్య విభేధాలు న్నాయి. అవి 1979 వచ్చేసరికల్లా చీలికలకు దారికీసాయి. విప్లవకారుల మధ్య మితృత్వ వైఖరి కూడా నశించి శతృత్వ వైఖరి పెరగడం (ప్రారంభ మైంది, అప్పటికీ రాష్ట్రంలో గుర్తింపు పొందిన త్మీవవాద రాజకీయ (గూపులు మూడు. చారుమజుందార్‌ వర్గం (క్రాండవల్లి సీతారామయ్య (గ్రూప్‌) తరిమెల నాగిరెడ్డి వర్షం, ఏీరిలోంచి చేలిన చం్యడ్రపుల్లారెడ్డి వర్గం. రాజకీయరంగంలో ఏర్పడ్డ ఈ విభేదం [క్రమంగా -నాంస్కృృతిక రంగంలోకి కూడా (సవేశించింది. ఐక్య సంఘటనా వేదికగా (ప్రజాసంఘంగా వున్న విరసం పై అధివత్యంకోసం ఆయావర్గ్షాలు చయత్నించసాగాయి. ఆందులో భాగంగానే నిమగ్నత నిఐ ద్దత ఆనే చర్చ బయటకొచ్చింది. దీనికి పునాదులు రుంర్సు' సంకలనంలోని

1568 డా యం. రవీంధదారెడి ఎక్సొంఠే గీతం. “తెరవెనుక లో వున్నాయి. అందులో కవులు ఉదృమాలకు వెనుకవుండి నడివించాలన్న కవి భావం త్మీవమైన సందేహాలకు తావిచ్చింది. అది సంస్థతో లోలోపల రగిలి చివరికి కార్యదర్శి ఆయిన కెవి రమణారెడ్డి శెండో మహాసభలో తన రిపోర్ట్‌లో. విళ్షవ రచయితలు నిమగ్నులే కాని నిబ చ్చులు కారని రాసి తర్వాత నాలుక్కరుచుకోవాల్సి వచ్చింది. దీనికి పతిగా విప్ణవకవులు కే౪/92 సభల్లో - -విరసంలో మార్క్సిస్టు వ్యతిరేక ధోరణులను (వ్రతిఘటించండి అనే సంచలనాత్మక డాక్యుమెంట్‌ను విడుదల చేశారు, ఇది మొదలు విరసంలో ఆత్మవినర్శకి బదులు షార్టీ పక్షధోరణులు (వబలడం జ్వాలముఖి ఏిర్ససం (ప్రత్యేక సంచిక - 8లో *రేపటి కవిత్వం” అనే వ్యాసం ళాసి విపష్ణవకవుల డాక్యుమెంట్‌ కు బదులుగా తన దృక్పధంలో జవాఓిచ్చాడు. అప్పటికే విప్ణ్షవకవులు అని పిలుచుకుంటున్న వాళ్ళు చారు పంథాన్ని, ఉ్వాలో ముఖి తదితరులు నాగిరెడ్డి పంథాని అనుసరించడం మొద _లెంది. జ్వాలాముఖికి జవాబుగా డి. మోహ్యనావు 'రేపటికవిత్వం జ్వాలాముఖి సిద్ధాంత గందర గోళం' అనే పుస్తకాన్ని 1978 అక్టోబర్‌లో (వకటించారు. అప్పుడు విరనం వరంగల్‌లో సాహిత్యపారశాల నడుపుతోంది. ఈ విమర్శ, (వతి విమర్శ వ్యక్తుల పరంగా కాకుండా వుంటి సంస్థాపరంగా విరసం మరింత బలాన్ని సంపాదించి వుండేదేమో -కాని 1974 జనవరి 12 న జరిగిన విరసం నాలుగో మహానభల్లో విభేదాలు తారాస్టాయి - నందుకుని అనంతప్పరంలో జరిగిన ఐదో మహాసభలో (18 జనవరి 1875) తరిమెల నాగిరెడ్డి పంథా అనుభూయు లైన జ్వాలాముఖి నిఖిలేశ్వర్‌ మరో వన్నెండు మంది సభ్యులు సంస్థలోంచి బయ టకు వెళ్ళిపోయారు. ఎత్తుగడలకి సంబంధించి విభేదాలు సాహిత్యంలో (_పస్సు టించవు, -అయిశా నాయకత్వ స్థాయిలో వున్న విరసం సభ్యుల హౌక్షకతవల్లే ఇలా జరిగింది.

“విప్లవ రచయితల సంఘం తన నిర్దిష్టమైన సాంస్కృతిక విష్ణవోద్యమ లణ్యాులను నిర్వహించడంలోనూ విస్తృతమైన ప్రజా సంఘంగా బాధ్య తాయుతమైన ప్యాతను నిర్వహించడంలోనూ-విఫల మెంది ఎ అనంత "ఫురంలో- 5 వ మహానభల సందర్భంగా ఎక్కడచూసినా చారుమజుం దార్‌ వాల్‌పోస్టర్లు నినాదాలు కరపషతాలు విజృంభించి విరసంయొక్కం (పజాసంఘ పాతను ఐక్యవేదిక స్వరూపాన్ని వికృతం చేసి విరసం

తెలుగు కవిత్వంచై మార్క్సిజం (నభావం 59 అంటచే చారు మజుందార్‌ రాజకీయాలను. సమర్థించే సంస్థగా (ప్రజల ముందుకు తేబడింది....... (ప్రజాసంఘం గురించి ఒక నిర్దష్ట అవ "హన లేని రాజకీయ అవకాశవాదులు చారు మురాతో చేతులు కలి షారు. (పుల్లారెడ్డి వర్గీయలనుడ్దేశించి) విరసం విచ్చి త్తికి చారు మురా ఒంటెత్తు పోకడలు ఎంత బలంగా విషవీజాలు వేసాయో వాటికి నీరు పోసి పెంచి పోషించడంలో ఈ అవకాశవాద ధోరణులు అంత్తే చిత్త శద్ధితో తోటమాలి పనిని నిర్వహించడానికి కట్టబడిపోయాయి '

ఎ అంటూ “సాంస్పృ్భృతికృ రంగములో విచ్చినకుల్ని ఆవకాళ వాదుల్ని (పతిఘటించండ్రి" ఆనే కరవ్యత౦ంలో తమ రాజీనామా. ఉదంతాన్ని (పకిటిస్తూ నిఖిలేశ్వర్‌ తదితరులు పేర్కొన్నారు.

విశాల వేదికగా ఆరనం నేర్పిన అనుభవంతో - విరసాన్ని మార్క్సిజం లెనినిజంకు కట్టుబడి_వుండే వారి సంస్థగా మ్యాతమే పరిమితం. చేస్తారు. సంస్దలో మొదటినుంచి చారు మజుందార్‌ అనుయాయులదే ఆధిక్యత కావడంతో కర్నూల్‌ మహాసభల్లో _ (పభాశికలో మార్క్సిజం, లెనినిజంతో పాటు.మావో ఆళోచనా విధానం కూడా. చేరింది (పజాసంఘంలో రాజకీయ దోరణులు అధిక్మపాబల్యం సంపాదించడం మంచిది కాదంటూ నౌగిరెడ్డి వర్టియులు అనంతప్పరం సభల్లో 'విరసంలో "విచ్చిన్నకుల క్యుటల్ని భృర్నం చేయండి" “జనపథంలో సాంస్కృతిక వివ్లవాన్ని తీర్చిదిద్దండి' అనే ల పేజీల డాక్యు మెంట్‌ను పంపిణి చేసారు. త్మీవ.వ్యతిరేకత మూలంగా బయటకు వి పోయారు. తర్వాత బహిష్కరించామని విరసం (పకటించింది. (పత్యేక తెలం గాణ ఉద్యమాన్ని (వజా ఉద్యమంగా వర్ణించడం, బంగ్లాదేళ్‌ యుద్ధం విష యంలో జాతీయతను విడనాడిన ఆంతర్జాతీయ, వైఖరిని పదర్శించడం వంటి వాటిలో కూడా విరసం సభ్యుల మధ్య ఏకాభ్మిపాయం కుదరలేదు. ఈ చీలికల వర్వం కొనసాగుతుండగానే దేశమంతటా అత్యవసర పరిస్థితి ప్రక టించబడింది విరసంలో వున్నవాళ్ళు "బయటకు వెళ్ళినవాష్మ అందరినీ ఎవరో ఒకరిద్దరిని మినహా (పభుత్వం ,అరెస్టు చేసి జైల్లో . పెట్టింది దేశమంతటా కమ్ముకున్న ఆ చీకటి రోజుల్లో విరసం సైతం మూగబోయింది. అత్యవసర పరిస్థితి తొలగింతర్వాత నిర్భందానికి జడిసి వెళ్ళిపోయిన వాళ్ళు వెళ్ళిపోగా మిగిలిన వారితో విజృంభించి పనిచేయడం [పారంభించింది. అయితే ముందటి

160 జా యం. రవీంటదారెడ్డి చైతన్యం కొరవడిందనే చెప్పాలి. విరసం తన ఆరోమహాసభను 1978 ఏపిల్‌ 88న చీరాలలో జరుపుకుంది. 187/8 సెసఫైెంబర్‌ 20 న ఏడోమహాసభలు తిరుపతిలో జరిగాయి ఈ సభలకి ముందుగానే విరసం ఏర్పడటంలో బాధ తాయుతమైన కృషి చేసిన నగ్నముని నంస్థకు రాజీనామా చేసాడు అర్పిర్రసం ఉద్యమ ప్టాయిలో ఒక రాజకీయ విభాగపు సాంస్కృతిక శక్రిగా చెయ్యవలసిన పని చేసింది. 1975 ఎమర్జెన్సీ నాటికి దాని ప్యైత ముగిసింది. అయితే విరసాన్ని ఒక పటిష్టమైన సంస్థగా యింకా నడపదల్పుకుంటే (చాలా మందికి సరస్థ లేనిదే మనుగడ లేదు కాబట్టి) శేటి వామపవష రాజకీయాలు క్షణం కణం మార్చివేసే ఆడుగుజాడల్ని అనుసరిస్తూ వెళ్ళడం మాని రాజకీయాల్లో లేని నాయకత్వాన్ని వుందని (భమించడర మాని మార్క్సిజాన్ని నేటి దేశ పరిస్థితుల వెలుగులో ఒక్ష తా త్రికావగాహన స్థాయికి తీసుకెళ్ళి కొత్త వునాదుల-పె నిల్చి... ఎం కొన్నయినో సత్పలితాలు సాధించడాసికి యిప్పటికీ ఈ దేశంలో వీలళలది బేకపోజే 16 1002 1 రేట6 ; 10382 11౪76 6 1002 అన్నట్టు ఆయిపోతుంది విరసం అని తన రాజీనామా లేఖను సమర్పించారు. నగ్నముని రాజీనామాతో విరసంలోకీ వచ్చిన నలుగురు దిగంబర కవుల్లో ముగ్గురు వెళ్ళిపోయారు. "విరసం ఏదో ఒక రాజకీయ పార్టీ సంస్థగా మారి పోయిందని, పాషికతా ధోరణులు ఆవలంభిస్తుందనీ వచ్చిన విమర్శల వల్ల విరసం కార్యవర్గం 10/6 అక్టోబర్‌ ర్‌ 0 లేదీల్లో విజయవాడలో జరీపిన సమావేశంలో అత్మవిమర్శ చేసుకొంది ఆ సందర్భంలోనే విరసం కార్యదర్శి ; మార్క్సిజం = అెనినిజం = మావో ఆలోచనా విధానం [పణాళికలో వుండటం వల్ల విరసం సంకుచిత వేదిక కాలేదు. ఆ ఆశయాన్ని (వజళ్లోనూ, రచయితల్లోనూ విసృతంగా వచారం చేయకపోవడం వల్లనే అది విస్తృతం కాలేదు ........ విరసం ఇప్పటిదాకా అనుసరించిన తలుపులు మూసుకునే విధానాన్ని విడనాడుతున్నది. పభుత్వం దృష్టి లోనూ, నమ్మే జనం దృష్టిలోనూ" మాది ఒక రాజకీయ సంస్థ అనే అభ్మిపాయాన్ని కొందరు కలిగించారు. దీనికి కాంతవరకు మేం కూడా బోధ్యులమే. మేము విస్ణవరాజకీయాల ఎత్తుగడల గురించి మా సాహిత్య

తెలుగు కవిత్వం-పై మార్క్సిజం (భావం 161 సాంస్కృతిక స్వభావం మరుగున పడిపోయేంతగా 1పాధాన్యమిచ్చాం. విప్ణవ లవ్నాసికి కట్టుబడి వుండే సూ కమిట్‌ మెంట్‌ను మేం వదులు కోవడం లేదు. మేమిప్పుడు ౫ ర్తించిందల్లా సాహిత్య సాంస్కృతిక రంగంతో మా కార్యకేతాన్ని నిర్వచించుకోవడం వల్ద మేము వివ్ష వానికి మరింత చక్కగా సేవ చేయగలుగుతాం౦. ... .. అతివాద ఒంటెత్తు వాదానికి మితవాద అవకాశ వాదానికి లోనుగాకుండా సాహిత్య సాంస్కృతిక రంగాల్లో విరసం (వజావంథాననుసరిస్తుంది ఆని _పకటించారు.

ఆ తర్వాత విష్ణవ సాంస్కృతిక పథంలో విరసం తన ఎనిమిదో మహానవను 1080 అక్టోబర్‌లో హైదాబాద్‌ (దశాబ్ది ఉత్సవం) లోనూ, తొమ్మిదో మహాసభను 19069 జూన్‌ 4 మాచర్లలోనూ, వదోమవాసభను 19654 జనవరి 11న మాకి వలసలోనూ జయ్మపదంగా జరుపుకొంది నదకొండో మవానభ కోసం 19868 జనవరిలో పలానాలో చేసిన ఏర్పాట్లను ప్రభుత్వం అటకాయిం చడంతో విజయవాడలో 1066 ఫ్యిబవరతి 7న సర్వసభ్య సమావేళం జరిగింది.

విరసం సాహిత్యంలో తెచ్చిన ఒక గొవ్స మార్పు రచయితలకు, కళాకారులకు రాజకీయ సెద్దాంతిక అవగాహనను పెంచడానికి సాహిత్య పాఠశాలలు నిర్వహించడం. ఈ పద్దతిని గతంలో ఆరసం నిర్వహించింది. ఆయితే దాన్ని విజయవంతం చేసిన ఘనత విరసానిదే.

మొదటి. సాహిత్య ప్రారశాలను వరంగల్‌లో 1818 అక్టోబరులో, '50డో సాహిత్య పారళాలను 1974 అక్టోబరులో విళాఖపట్నంలోనూ మ్‌ మూడో పారశాలను వరంగల్‌లో 1988 జనవరిలో, విజయవాడలో 1963 చివరలో, 1084 మేలో. చిత్తూరులో నిర్వహించారు. వీటిల్లో బాష, సాహిత్య చర్మిత రాజకీయాలు, విశేషణ, మార్క్స్ప్పెజం సిద్ధాంత నమన్యలు మొద లైన అనేక విషయాల గురించి నీపుణులెన వారికే బోధించడం జరిగింది. దీనివల్ల సాహితీ సాంస్కృతిక రంగంలో మార్క్సిస్టు చై తన్యం మరింతగా విచ్చుకోవ డానికి అవకాశం దొరికిందనే చెప్పాలి,

విరసం ఏర్పడినప్పటి నుంచి ఇప్పటి వరకూ తీవ నిర్బంధాన్ని ఎదుర్కొంది. సంస్థ సభ్యులపై రెండు క్కుట కేసులు నడుస్తున్నాయి. సికిం

162 డా యం. రృవీం|దారెడ్డి (చాబాద్‌ కుట కేసుతో (1974 లో పెట్టారు) విరసం (క్రీయాశీల సభ్యులందరూ నిందితులే. అలాగే తిరుపతి క్కుట కేసులో కూడా. విరసం (ప్రచురణలు రుంయు (1878) తే 1878) వివ్హవంవరిల్లాలి (19075) ర క్రగానం (1974) ఇప్పుడు ఏీసున్న గాలి " (పభుత్వం నిషేధానికి గురయినాయి.. అనేకమంది సభ్యులు విఏథారో పణల పై అనేకసార్హు జైళ్ళలో నిర్బంధించబడ్డారు. విరసం తన సాహిత్య నాంస్కృృతిక కృషిద్వారా పజక్లో విప్ణవ వైతన్వాన్ని పెంచి ఐక్యం చెయ్యడంలో విఫలమైతే తన బాధ్యతను విస్మరించినట్లుగా థావించవలసీందే గాని, ఫాసిస్టు పాలకవర్గాల నిర్బం ధాలను నిజానికి విరసం (పోోగెస్‌ రిపోర్జుగా భావించాలి 94 అని నిర్బందాన్ని కూడా విరసం తమ అభివృద్దిలో భాగంగానే చేసు కొంది. విరసం ఆవిర్భావం నుంచి దానికి తోడు నిల్చిన “సృజస' సాహితీపష్యతిక కూడా త్మీవమైన నిర్బంధానికి గృురెంది సంపావకులను కూడా అరెస్ట్‌ చేశారు. వరవరరావు సికిర్సదదాద్‌ క్ముటకేసులో నిందెళుడి* చాలా కాలం జెళ్ళోనే వున్నారు ” (వభుత్వ వరంగా నిర్భంధం అలా వుండగా నంస్టాపరంగా కూడా విరసం అనేక ఆటు పోట్లకు గుర్రెంది. ఎమరెన్సీ కాలంలో అనేక మంది సభ్యులు సంస్థ నుంచి దూరమైనారు నెవ్రాంతిక కారణాల వలన ప్రముఖ కన్నలు సంస్థ నుంచి విడిపోవడం జరిగింది విష్ణవకెరటం నన్ను ఫ్రాడ్‌ చేసిం దంటూ విరసంలోకి వచ్చిన శ్రీ శ్రీ ఆత్యవనర పరిస్టితికాలంలో ఇందిర నియంతృత్వాన్ని వామపక్ష నియతృత్వంతో పోల్చి 20 స్తూతాలను సమర్థించి నందుకు నతిస్థ సభ్యులు విమర్శిస్తే “రాజీనామా” చేళానంటూ వెళ్ళిపోయాడు= “కాదు బహిష్కరిస్తున్నాం” అంది విరసం. మళ్ళీ తప్పు జరిగిందని నంజా యిష్షీ చెప్పుకుని త్రీఆ్రీ ఆధ్యక్ష పదవి నుంచి మాతం తప్పుకుని సాధారణ సభ్యుడిగా వుండిపోయాడు. *నా కాశ్వుత చిరునామా విరసం" అని కూడా (పక టించాడు. విరసం ఉపాధ్యక్ష పదవులు నిర్వహించిన రాచకొండ విశ్వనాధకాన్త్రి కాశీవట్నం రామారావు గారలు కూడా సంస్థ నుంచి వ్యక్రిగత కారణాల వళి రాజీన్తామా చేసి వెళ్ళిపోయారు. అయితే నంస్థనుండి ఎవరు వెళ్ళిపోయినా వ్యక్తుల మీద సంస్థ మనుగడ ఆధారపడి లేదనే విషయం విరసం యిప్పటికీ

కెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం _పవావం 1188 బలంగానే వుండడం వల్ల తెలుస్తుంది. అరసం సాహిత్యం లోకి సామ్యవాద కథావ వాతావరణాన్ని మృాతమే తీసుకువస్తే విరసం మార్క్సిస్టు సైద్దాంతికతను పరివూర్ణరగా తీసుకు వచ్చింది అంతేకాదు ఎత్తుగడల పంథాలో ఏర్పడిన మార్పులను కూడా అది (పతిఫలిం చిదనే చెప్పాలి. అరసం సాహిత్యాన్ని మ్యాతమే అధిక సంఖ్యాక (సజల దగ్గరకు చేర్చగలిగింది. విరసం అందుకు భిన్నంగా తమ తాత్త్విక దృక్ప థాన్ని పజల వద్దకు చేర్చింది. అరసం సమయంలో కవులకు కూజా సైద్ధాం తికానవగాహన కారవడిందనే చెప్పాలి. విరసం తా త్వికావగాహన విషయంలో పరిపూర్ణమైన అధ్యయనాన్ని అందించింది. అంలేకాదు రచయితలు వ్యతిరేక బావాలు వెలిబుచ్చకుండా జాగరూకత కూడా వహించింది. ఒక విధంగా చెప్పాలంటే అరసం (వజాన్వామ్య సంస్థ అయితే విరసం పూర్తిగా (శ్రామిక వర్గ నియంతృత్వ సంస్థ అని చెప్పాలి. మార్క్స్‌ కావాలు వరిపూర్ణస్టితిలో విష్ణవ కవిత్వంలోనే లభిస్తాయి. తెలుగులో మార్క్సిజం (ప్రభావదళ విస్ణవ కవిత్వంతో పరిపక్వదశకు చేరిందని చెప్పవచ్చు. ఎందుకంటే సాహిత్య పరంగా విరసం చేసే తా త్రిక పయోగానికి రాజకీయంగా వలు]ప్రోంతాలు విప్ణవ (పయోగ కేంద్రాలుగా అభివృద్ది చెందివున్నాయి. ఒక ఉద్యమం దాని ఆవిష్కరణం, అది అందించే ఉ తేజం మరో ఉద్యమం విప్లవ సాహిత్యానికి విరసానికి కాలం అందించిన మేతం. జనసొహితీ సాంస్కృతిక సమాఖ్య విరసంలో పాష్షికతా ధోరణులు, రాజకీయ ఒంటెత్తు వాదంతో. సరీవడక బయటికి వెళ్ళిన తరిమెల నాగిరెడ్డి వర్గీయులెన జ్వాలాముఖి, నిఖిలేశ్వర్‌ లు తదితరులు మరికొందరితో కల్సి జనసాహితీ నాంస్కృతిక సమాఖ్యను స్థాపీం చారు.10 ఆప్పటికి మార్క్సిస్టు దృక్పరధానికి చేరువగా వచ్చిన రంగనాయకమ్మ తను నడుపుతున్న ప్మతిక (వజాసాపాతి తోసహా జనసాహితిలో చేరారు. 19/8 ఆగస్టులో హైదావాద్‌లో ఈ సమాఖ్య మొదటి మహాసథలు జరిగాయి మొదటి. మవానభలు. జరిగిన కొద్దికాలంలోనే సంస్థలో విఖేదాలు పొడ సూపాయి. అయితే ఇవి సైద్దాంతిక మైనవి కాకపోవడం సంతోషకరం సంస్థ (వణాళికా వైఖరికి భిన్నంగా నడుస్తోందని భావించిన రంగనాయకమ్మ, సింగమనేని నారాయణ, ఓల్గా? గాంది, కుటుంబిరావు, ఎ, రామచం దరావు,

164 డా యం. రవీందారెడ్డి బాపూజీ, 16-1-1080 5 సంస్థ నుంచి రాజీనామా చేశారు. 'జనసాహితీ ,పణాశక సరైన దృక్పధాన్ని (ప్రకటించింది కనుక, సరెన దృక్పథం కలిగిన ఒక (పజాసంఘంలో పని చేయాలనే అభి 'పాయంతో మేం జనసాహితి (పజాసమాఖ్యలో చేరాం. అయితే ఒక సంస్థకు సరెన సిద్దాంతం మాతమేగాక స్వరెన ఆచరణ కూడా వుండి తీరాలనీ లేకపోతే ఎంత మంచి సిద్దాంత మైనా నిరపయోగ మైపోతుందని ఒక -సంవత్సర కాలపు అనుభవాల వల్ద మాకు అర్ధమైంది . ..... మేం సంస్థకు రాజీనామాలు చేస్తున్నాం 11 -అని వారు (ప్రకటించారు. దానికి పతిగా చలంపై రంగవాయకమ్మ, వారి అభిమానులూ ఏర్పరచుకొన్న దురభిమానాన్ని సమాఖ్యపై రుద్దటానికి చేసిన పయత్నాలన్నీ విఫలం కావడంతో సభ్యుల పెనా సమాఖ్యశాఖల పెనా అనుబంధ సంస్థల పైనా, (పాన కార్యదర్శిపైనా వారు కొన్ని ఆరోవణలు చేశారు ... ... ఆపజా ర్వామికమైన అక్రమమైన అనేక చర్యలను గర్హిస్తూ వారి సభ్యత్వాలను రద్దు చేస్తున్నాం 12 అని ఎనసాహితి నమాఖ్య కార్యదర్శి (పకటించాడు కొద్దికాలం తర్వాత నంస్థలోంచి నిఖిలేశ్వర్‌ జ్వాలాముఖి కూడా వెళ్ళిపోయారు. పీటివల్ల రాజకీయరంగంలో, సామాజిక రంగంలో ఏర్పడిన అనిశ్చిత పరిస్థితి సంస్థలో కూడా ప్రవేశించి తక్షణ కార్యకమం ఏమీలేకపోవడం వలన వ్య క్రి ప్రాబల్యం ముందుకు వచ్చి చీలికలు ఏర్పడు తున్నాయని అనుకోవల్సి వస్తుంది. జనసాహితీ సమాఖ్య - రంగనాయకమ్మ తదితరులు బహిష్కరణ తర్వాత తన రెండో మహాసభను 1980 జనవరిలో విజయనగరంలో జరుపుకొంది. మూడో మహాసభలను 19891 జనవర 25న గుడీవాడలో, నాలుగో మహాసభను 1058 మే 91న రాజమండిలో జరుపు కొంది. ఐదో మహాసభను 19865 జూన్‌ 7 న విజయవాడలో జరుపుకొంది. అంతేకాక (ప్రత్యేకంగా సాహిత్యంలోని వివిధ (పత్యేక విషయాలపై శిక్షణా శిభిరాలను కూడా నిర్వహించింది. (పజారచయితల సమాఖ్య నిఖిలేశ్వర్‌ తదితరులు విరసంలోంచి వెళ్ళిపోయాక విరసంలో చారు వర్గీయలతో షాటు చం్మడపుల్లా రెడ్డి వర్గీయులు కూడా వున్నారు. వీరు విర సంలో సాంస్కృతిక రంగంలో సమైక్యవేదిక కోసం అంతర్గత పోరాటం

తెలుస కవిత్వంపై మార్క్సిజం (ప్రభావం 165 జరిపి చివరికి విరసాన్ని ఆందులో మెజారిటీ వున్న చారు మ్గీయుల కే వదిలి బయటికి వెళ్ళారు. అంటే 1978 లో “ఆత్మ విమర్శ” జరిగింతర్వాత కూడా విరసం అంతర్గత నిర్మాణంలో మార్పేమీ లేదనే అర్థం. 1085 "సెప్టెంబర్‌ 10న నమ్ము, తిర్మల్‌, నారాయణ, తోట మహదేవ్‌, ౩ వెంక టేశ్వరరావు (వీరు విరసం కార్యవర్ష సభ్యులు చర్మడ పుళ్టారెడ్డి వర్ష్గంలోంచి విడిపోయిన పైలా వాసుదేవరావువర్గం వారు) తాము విరసంలోంచి వైదొలగి నూతన (వజా స్వామిక విప్లవంలో సాంస్కృతిక రంగ హ్మాతని నిర్వహించడానికి (వజా రచయితల సమాఖ్యగా ఏర్పడినట్లు (వకటించారు. 19/8 (పాంతంలో విరసం తీవ ఆంతర్గత చర్చల ఫలితంగా ఆత్మ విమర్శ చేసుకుని అతివాద దోరణులక మొరటు పద్దతుల్లో లోబర్బడం జరిగిందని స్పష్టంగా గుర్తించింది ..... రాజకీయ రంగంలోని కార్యా చరణ పద్ధతుల్ని సాంస్కృతిక రంగంలోని వాటిని కలగాపులగం చేశాం .. .. అని ఆత్మవిమర్శ చేసుకొంది. కాని ఆ ఆత్మవిమర్శను నిజాయితీగా కార్యచరణలో 'పెట్టకపోగా ఇ ఎప్పటిలాగే విరసం నాయకత్వం (పజలకే తిరస్కరించబడిన చారు వ్యక్తిగత హింసావాద రాజకీయాల [పచాకంశోపం తను అతివాద సంకుచిత వయోజనాల కోసం విరసం వేదికను దుర్వినియోగ పర్చుకుంటూ వస్తున్నది *-- == విరసం నాయకత్వ సపెగరోరణులకు వ్యతిరేకంగా మా అంతర్గత పోరాటం వారి మొరటు మెజారిటీకి బలయ్యింది 13 అని వారి వక టనలో "పేర్కాన్నారు వరసం విస్తృతం కాకపోవడానికి (పణాశికలోని సభ్యత్వ అర్హతే అడ్డంకిగా ఏర్పడిందని దానివల్ట విరసం (వజాసంఘంగా కాకుండా మార్కిస్టు - లెనినిస్టు రచయితల నంఘంగానే నిలిచి తన కార్యకేకాన్ని కుదించుకుని మి్యఉతవర్గాలను కలుపుకు రావడంలో విఫలమైంది కాబట్టి [వ్రజాసంఘంగా నిలబెన్టేందుకు. విష్ణవోద్యమంలో సాంస్కృతిక రంగ కర్త వ్యాన్ని నెరవేర్చేందుకు _పజారచయితల సమాఖ్యను ఏర్పాటు చేస్తున్నామని వారు పకటించారు. వీరు 1065 జూన్‌ 7 న విజయవాడలో తమ (ప్రధమ మహాసభను జరిపారు.

166 డా॥ యం, రవీం(ద్రారెడ్డి అఖభిలభోరత విపవ సాంస్కృతిక సంస్థ

1988 తోనే. “వేరసం [ప్రోత్సాహంతో అథిల భారత స్థాయిలో “4! మఠ 1806 101 కలాం[ళంం2ం/ ౧౫101౯6 ” (411.షలు వర్పడింది దీనిలో ఆంధ్రపదేశ్‌ కు చెందిన విష్ణ రచయితల నంఘం పశ్చిమ బెంగాల్‌కు చెందిన “వివ రచయితల, కళాకారుల, మేధావుల సంస్థ" తమిళనాడుకు చెందిన “పజాకళల వేదిక' జననాట్యమండలి (ఆంధప్రదేశ్‌, ఆవాహన నాట్యమండలి (మహారాష్ట్ర) సంఘర్ష నాట్యమంచ్‌ (గోవా) కాంతి కారి నవజన వాది సాంస్కృతిక నంఘ్‌. (బీహార్‌ జనకళామండలి (కర్నాటక) ఆకుబంధాన్ని పొౌందిపున్నాయి. డ్‌న్ని ఏర్పిర్చుడంలోనూ, నిర్వహించడంతోనూ విరసం నాయకత్వమే (పధాన బాధ్యత వహించింది. దీని మొదటి మహాసపథ ఢిల్రీలో కేశ అక్టోబర్‌ 1088 న జరిగింది. నంస్థ కార్యదర్శిగా కె.వి. రమణారెడ్డి ఎన్నికయ్యారు. దీనితో ఏప్టవకవిత్వానికి ఒక జాతీయ వేదిక తద్వారా అంత ర్దాతీయ పొంస్కృతిక రంగంతో నంబంధాలు ఏర్పడ్డాయని చెప్పాలి. భారతీయ భాషలతోని విప్ణవ కవిత్వాన్ని ఆంగ్ధంలోకి ఆనువదించడం 1పారంభమైంది. అభుశ్షదయ "రచయితల నంఘం

ఆరసం వర్తమాన పరిస్థితుల్లో నిస్తేజమైపోయిండని విరసాన్ని స్థాపించే సరికి అరసంలో వున్న కవులకు తిరిగి దాన్ని [క్రియాశీలం చేయాలన్న ఆలో చన మెదలెంది మారిన పరిస్టితులకు అనుగుణంగా [వణాళికను సవరించాలని వారు చర్చలు (ప్రారంభించారు. చర్చల సరళి కొనసాగుతుండగానే అరసం మీతవాదులదనీ విరనం అతివాదులదని విప్ణవానికి అద్దదారులన్ని చెడ్డదారులేననీ (పకటించి మదాస్‌ అరసం ఆధ్వర్యంలో “కొస్రీయ సోషలిజం అన్న పదాన్ని (వణాళికలో దేర్చుకుని అరశం ఆరో మహాకభలను ఒంగోలులో జరిపించాడు ఆర్ముద. రాజకీయంగా మార్క్సిస్ట్‌ పార్టికి సన్నిపాత్నులెన వారు దానిలో చేరారు. వీరి [ప్రయత్నం అర సాన్ని చేజిక్కించుకొందామనే అయితే అది నెరవేరలేదు. ఆర్ముద అని సెట్టిల సయత్నాలు ఆక్కడే బెడిసికొట్టాయి.

ఇదిలా వుండగా భారత కమ్యూనిస్ట్‌పార్టీ తోడ్పాటుతో అభ్యు దయ రచయితలు ఆరసాన్ని తిరిగి [క్రియాశీలం చేయడానికి [ప్రయత్నించారు. ఆరుదని కలుపుకు రావడానికి చేసిన ప్రయత్నం బెడిసికొట్టగా, మిగిలిన

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (ప్రభావం 1 వారితో గంటూర్తులో 1978 ఆగస్టులో 10న మహాసత జరిపీ ఆర్తసాన్న్మి పునర్నిర్మించారు. ఆంధ్ర రాష్ట్ర్రం ఏర్పడిన తర్వాత జరిగిన మొదటి మహా సభ కాబట్టి దీన్ని ఆంధ అరసం మొదటి మహాసభ అన్నారు. ఆయితే వీడే 1976 ఫ్మిబవరి 14న హైదాబాద్‌లో జరిగిన మహానభలో ఇది 1948లో ఏర్పడిన ఆరసం విచ్చిన్నం కాకుండా వచ్చిన సంస్థ అందువల్ల గుంట్తూకుల్లో జరిగింది ఆకో మహాపభ అని, హైైదాబాద్‌లో జరిగిన సభ ఏడోమహాసభ_ అని మార్చుకున్నారు. 190793 లో కాకిశాడలో రివ మహాసభను జరిపారు. ఒక్ష నాలుగయిడేష సంస్థ [క్రియాశీలంగా పనిచేసినట్లు కనిపించినా కార్య చైతన్యం కొరవడిందనే వెప్పాలి_ అరసం 198] "సెప్రెంబర్‌ 14న తిరుపతిలో త్తొమ్మిదో మహాపభను జకుపుకొాంది. ఆరసం వారు కూడా అభిల భారత స్థాయిలో ఆర సొన్ని పునరుజ్జీవింప జేయడానికి వయత్నించారు: ఫలితంగా 1984తో జయ పూర్‌లో అఖిల భారత అభ్యుదయ రచయితల సంఘం మహాసభలు జరుపు కొంది. గుంటూరులో జరిగిన ఆరో సభల్లోనే వణాశికను సవరించి మార్చాళ్ళు ఏరుద్ద మూల సంఘర్షణ జరిగే నేటి సమాజంలో వాస్తవికతను అంగీ- కరించే ఏ కపీ కళాకారుడూ తటస్థంగా వుండలేడు. ఈనాడు అత్యంత దర్శబద్ధమూ అభ్భుదయకరమూ ఆమిన (పజోద్యమాలళో ముఖ్యంగొ శ్రామిక జన సమరాలతో వారి ఆదర్శాలతో గాఢంగా ముడివడినవుడే కవితకు కశలకు సార్దకత. అందుకని (కామిజ జన పక్షపాతం వహించి వారికి ఉతేజం కలిగించగల సాహిత్య కళారూపాలను, వస్తువును, భాషను భావాలను తన రచనకు వధాన సాధనాలుగా ఎన్నుకొంటారు అభ్యుదయ రచయితలు.' 14 అని పేర్కాన్నారు. ఎక్కడా మార్క్సిజం పసక్తి లేకపోయినా. (వదాఃిక వ్యక్ష్తపరిచింది పూర్తిగా _శామిక వర్గపక్షపాతాన్ని- దీనికి విరసానికి వున్న తేడా వాష్మ (శ్రామిక వర్గ నియంతృత్వాన్ని స్థాపించడానికి ఆనుసరించవల్సిన మార్గాన్ని కూడా (పకటించారు. అరసం చెప్పలేదు. అంతే ఛేడా.

1980 వ దశకంలో రాష్ట్రంలో మార్క్సిజం సిద్ధాంత నేపధ్యంలో (శ్రామికవర్గ నియంతృత్వాన్ని కాంక్షించే రచయితలు చాలామందే వున్నారు. దానికి రాజకీయరంగంలో అనుసరించాల్సిన ఎత్తుగడల విషయాల్లో వున్న విభేదాల మూలంగా రాజకీయ పార్చీలు చీలిపోయినట్రై సాహిత్యరంగంలో కూడా

168 డా యం. రవీం(దారెడ్డీ ఎత్తుగడల (ప్రభావం కనిపించి రచయితల నంఘాలు చీలిపోయాయి. (వస్తుతం రాష్ట్రంలో వామపక్ష శక్తులకు స్ఫూ రినిస్తున్న రచయితల సంఘాలు నాలుగు, అవి విష్పరచయితల సంఘం, అభ్యుదయ రచయితల సంఘం, జన సాహితి సాంస్కృతిక సమాఖ్య (పజా రచయితల సమాఖ్య ఈ నాలుగు వరుసగా రాజకీయాల్లో చారు మజుందార్‌ (సిపిఐయం యల్‌; కాండపల్లి సీతా రామయ్య వర్గానికీ, కమ్యూనిస్ట్‌ పార్టీ ఆఫ్‌ ఇండియాకు, తరిమెల నాగి రెడ్డి వంథా అనుసరిస్తున్న వర్గానికీ చరం్మడ పుల్లారెడ్డి వర్గం నుంచి చీలిపోయిన పైలా వాసుదేవరావు వర్గానికి సాహిత్యరంగంలో (ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నాయి. వీటికి ఆరుణతార, అభ్యుదయ, (వజాసాహితి, సాంస్కృతిక (వగతి అనే ప్మతికలు వాహికలుగా వున్నాయి.

సంస్థల పరంగా వీరు వీలివున్నా సాహిత్యంలో చెప్పుకోదగ్గ స్పష్ట్రమెన భీదమేది కనిపించకపోవడం విశేషం. భేదమంతా రాజకీయ ఎత్తుగడల సంథాల మధ్యనే. సాహిత్యంలో అది వపతిఫలించడం అన్నది అతి స్వల్పం. దాదాపుగా అన్ని సంఘాలు, పఇాలు (సజా సంఘాల విషయంలో ఐక్యతనే పతిపాదిస్తాయి. మరి యివి ఎందుకు చీలినట్టు ? విష్ణవ రాజకీయ వర్గ్ణాలమధ్య వస్న కీచులాటలు వ కక్రివాదాలే విష్ణవ సాంస్కృతిక రంగాన్ని కూడా ముక్కలు చేసాయని చెప్పక 'తస్పదు [వజాసంఘాల వట్ట అనుసరించాల్సిన విశాల దృక్పధం పార్టీల మధ్య కొరవడటం మూలానే ఇది జరిగింది. అయితే ఇన్ని చీరికల -మూలంగా ఆసక్రి గల పారకులకు ఎత్తుగడల పంథాను గూర్చిన విసృత అధ్యయనానికి అవకాశం దొంకిందని చెప్పవచ్చు ఒకే తాత్త్విక సీద్దాం తాన్ని అనుసరిస్తున్న వారు పలు సంఘాలుగా విడివడి వుండడం (వభావ వరిశీలనలో దాని విస్పృతినే సూచిస్తుందని దెప్పాలి. విప్పవ కవిత్వం = మార్క్సిజం (పఖావం

విష్ణవ కవిత్వం కవిత్వంలో తెచ్చిన మార్పు, పతి కవితా ఏదో ఒక పోరాటానికి న్‌ర్టిష్ట రూపం కావడం అది ఊహాకాదు. కానేరదు. కవి సృజనా త్మకత వరితను ఉత్తే జితున్ని, ఉద్వేగభరితుణ్ణి చేయడం, (ప్రజల్ని పోరాటో న్ముఖుల్ని చేయడం, సామాజిక వాస్తవికతను (పతిబించించడం, చార్మితక భౌతికవాద దృష్టితో పరిణామాన్ని పరిశీలించడం. దీన్నే విష్ణప వాస్తవికత అంటున్నారు.

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం ప్రభావం 1609 జాతీయోద్యమ కవితాయుగం నాటి భావాల్లోని మార్దవం తడి ఆరని పదునుగా, "స్వేచ్చా (పియత్వం అవసరాన్ని గుర్రించడంగా, ఆదర్శ భావన ఆచరణతో రంగనిఎచిన ఊవాగా, ఈ నాటి విష్ణవ కవిశ్వంతో చోటు చేసుకున్నవి.' 15

అభ్యుదయ కవిత్వంలో లేని ఆచరణ, నిర్దిష్టమైన సిద్ధాంతం, విస్ణవ కవిత్వంలో చోటుచేసుకున్నవి. శ్రీ శ్రీ అంటాడు ఈ వేళ కవిత్వం రాయాలంటే ఉత్సాహం మ్మాతమే చాలదు. విష్ణవ ఎవెతన్యం ఉండాలి. ఈ చైతన్యం మార్క్సిస్టు సిద్ధాంతంతో వెలిగించ బడినప్పుడే కవిత్వం ఉన్నతోన్నత శిఖరాలను అందుకోగలదు.' 165 నక్సల్చరీ _ శ్రీకాకుళ రైతాంగ పోరాటాలతో ఒక్కసారిగా సాహిత్య, కళారంగాల్నపై పభావాలు మారినాయి రచయిత (పేషకుడిగా రాసే పేలవం గాను, తనకు కొత్తదెన అనుభవాన్ని రాసే కృ్మతిమంగానూ ఉండే పరిస్థితి ఏర్పడింది. పోరాటో మ్మఖమవుతున్న (ప్రజల చైతన్యం సాహిత్యం నుంచి తిరుగులేని జా స్తవికతను అభిలషించింది. గతంలో పోరాటాలతో తదాత్మ్యం అనుభవం లేని రచయితలు జీవితరంగాన్ని వా స్తవికంగా చ్మితించలేక పోయారు. ఆ వెఫల్యం పెనే దిగంబర కవులు తిరగబడ్డారు అయితే నక్స లృరీ తరం “మార్చ్‌' అంటో కవిత్వంలో ఒక (పకంజనాన్ని తెచ్చింది. ఛ్రీకాకుళ పోరాటంలో కలాన్ని, గళాన్ని, వర్గళ్నతువుపై ఎక్కుపెట్టిన సుబ్బారావు పాణ్మిగ్రాహి దిక్కుమొక్కులేని జనం - ఒక్కొక్కరు అగ్నికణం' అంటూ

• కమ్యూూనిస్టులం మేం కష్టజీవులం అవునన్నా కాదన్నా అదే యిష్టులం అన్యాయాన్నెదురిస్తాం న్యాయాన్ని పొటి హాం ఆడ్డంకులు దాటేసాం మా కార్యం సాధిస్తాం *7 అని (పతిన బూని జీవితం, పోరాటం, కవిత్వం వేరు వేరు కావని (పకటిం చాడు స్వయంగా పోరాటంలో పాల్గొని శ్మతువు చేతిలో హతమయ్యాడు. వర్గపోరాటంలో కవిత్వం కూడా ఆయుధమేనని తెలుగుదేశంలో నిరూపించింది పాణ్యగాహియే ఆయనది స్వయంగా ఉద్యమంలో పాల్గొన్న చైతన్యం, అయితే తమ కాలప్పనాటి విష్ణవ చైతన్యాన్ని గుర్తించి కదిలింది మార్చ్‌

170 డా యం రవీంద్రారెడ్డి కవులు. (ప్రజలు, (ప్రజలు మ్మాతమే చోదక శక్తులు. (ప్రజలూ - పోరాటం మినహా మరేం లేదు అనుకోవడం వల్లనేమో వారు కవులుగా తమ అస్థిత్వాన్ని కూడా వదులుకున్నారు. “మనమంతా (శ్రామికుల౦, హాలికులం, గనులు, ఫాక్టరీలు, భూములు, రహదారులు బళ్ళు, ఆలోచనా, అంతా, అంతా, అంతా స్వాధీనం కావాలి మనకు, అందాకా ఇది రాజీకి రాని పోరాటం ఆంటూ తమ పోరాట దృక్పథాన్ని _పకటించారు. ఎలా పోరాడటం - విధానం ఏమిటి అనే (పశ్నకు: సీలా ఆకలితో మండి చెమటతో ఆకరే వాళ్ళంతా ఏకం కండి చాలెట్లతో కాదు బుల్టెట్టతో ఈ రాజ్యాధిపత్యం చేపట్టండి 19 అని వమాధానం చెప్పారు. నిర్దష్టమెైన ఆశయ సాధన కోసం నిర్దిష్షమెన పోరాట రూపం. ఈ పోరాటంలో పోయేదేం లేదు నంకెళ్ళు తవ్ప అని మార్శ్గా చెప్పిన మాటను కఎతామయం చేసి మరో రూపంలో చెప్పాడు మాక్స్‌ కవి. సీకు నీ తండి, నీ తం్మడికి నీ తాతా అప్పగించిన బానిసత్వ వారసత్వాన్ని ముందు తరాలకి పంచకు. * బానినత్వం మరోతరానికి వారసత్వంలా రాకూడదనుముని వర్ష శ్యతువు రక్తం చిందకుండా విప్ణవం రాదు సమ సమాజ గమ్యాన్ని చేరుకోవడానికి సామాన్యుడు సాయుధుడై పోరాడక తవ్పదు. 22 అని నిర్భయంగా, నిశ్చయంగా తమ పోరాట రూపాన్ని (పక టించారు మార్చ్‌ కవులు. పతి విషయం పైనా పోరాట రూపం'పై వారికి స్పష్టమైన అభ్మిప్రాయం ఉంది. అభ్యుదయ కవుల్లో కొరవడిన ఆలోచన శాస్త్రీయ అవగాహన, రాజకీయ విధానం వీరిలో సంపూ ర్రిగా వున్నాయి. “అలగడాలు, ఆడగడాలు, నిరాహారాలు నిరనన *వతాలు, సమ్మెలు సమావేశాలు రాయబారాలు మధ్యవర్తుల దళారీతనాలు, యెన్నికలూ ఇవన్నీ శ్మతువు కవచాలు * మాతృభ కిదేశభ క్రి, విదడేయత అహింస సహనమే వవి్యతంగా భావించుకుంటున్నావు యాజమాన్య సమాజం నీలోకి తరతరాలుగా యింజెక్టు చేసిన వానినభావాల వల్ల - (శ్రమజీవి ఆయుధం పట్టు22” అని నృష్టంగా తమ రాజకీయ దృక్పధాన్ని ప్రకటించారు వీరు. తమ మందున్న వర్గ సామరన్య్మ పోరాట రూపాలన్నింటినీ నిరాకరించారు. ఆంతే

శెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (పభావం న! కాదు మనిషిని బంధించే. భూస్వామ్య భావజాలాన్ని కూడా ద్వేషించారు. ఆయుధం మినహా మరేదీ [వజాధికారాన్ని సాధించదని స్పష్టం చేశారు. నక్సల్బరీ _ శ్రీకాకుళ పోరాట రాజకీయాన్ని ఎత్తుగడలను ఏరు తమ స్వంతం చేసుకున్నారు. ఆచరణలో దూరమైన మార్క్సిజాన్ని దాని పరిణిత రూపంలో కవిత్వీకరించారు మార్చ్‌ కవులు. దిగంబర కవుల ధిక్కారం, మార్చ్‌ కవుల చక్చధం, విశాఖవిద్యార్థుల ఆచరణ తర్వాత తెలుగు కవిత్వానికి రాజకీయ దృక్పధాన్ని; వర్ష్గపోరాట ఎత్తుగడలను విష్ణవాచరణను అందించాయి. “ ఇవ్వాళటి కావ్యానికి ఛందస్సు - ఉద్యమం కవి సమయం - తిరుగుదాటు విప్లవం. యీ నాటి కావ్యానికి స్పందన"”2 ఆని వరవరరావు అంటేం “రాక తప్పని [వవాతమైనా ర్మాతి మీద యుద్ధం తప్పదు'** అని నిర్ణయించుకుని, “నా దేశపు మట్టిలోంచి కష్టజీవుల నిట్టూర్చులోంచి తిరుగువాటు ముడిసరుకును తియ్యడమే పనిగా పెట్టకుంటున్న శామిక సంతతిలో ఒక పేద కవిగా నన్ను మీలో ఒకడిగా చేర్చుకొమ్మని నా దేశపు కార్మిక వర్ణానికి దరఖాస్తు దాఖలు చేసుకుంటున్నా "బీ అసి చెరబండరాజు విప్ణవ చోధక వర్గాలకి కవిగా “ఆర్టి "పెట్టుకుంటున్నాడు చిష్లవ రచయితల సంఘం ఏర్పడటంతో తెలుగు కవిత్వం పూర్తిగా రాజకీయా లతో సాన్నిహిత్యాన్ని పెంపొందించుకోవడమే కాదు, అది వేరు, ఇది వేరు? అనుకోవడానికి ఏ కుండా పోయింది. విప్ణవ కవిత్వం విష్షవ రాజకీయోద్య మాలతో పూ ర్రి తాదాత్మ్న్యాన్ని పొందింది. అదే విషయాన్ని (తిపురనేని మధుసూదన రావు- “విప్లవ కవిత్వం కేవలం సాహిత్యోద్యమ పలితం కాదు. సామాజిక చిప్ణవోద్యమ ఫలితం, సామాజిక విష్ణవ పోరాటాల్ని సామాజిక రూపాన్ని పొందే వైతన్యంలోకి అనువదించడం విష్ణవ కవిత్వం. విష్ణవ చైతన్యం కవిత్వ రూపాన్ని పొందడమే విష్ణవ కవిత్వం. **

179 డా యం. రవీందారెడ్డి అన్నారు. విష్ణవ కవిత్వానికి మేనిఫెస్టో కూర్చి పెట్టిన తీథీః పిప్ణవ సాహిత్యం పోయే దారి కంటక భూయిష్టం దాని ,పధాన రసం బీభత్సం దాని పునాది సాంఘీక యచార్జ్యం దాని ఆదర్శం వర్గ రాహిత్యం” అని - కవిత్వంలో సాయుధ విప్ణవ లీభత్సానికి రధసారధిగా ఉ(దేక తరంగాలే తురంగాలుగా ఆ(గహం కొరడాని చేబూని సాయుధ వి్లవ బీభత్సుని సారధి నై భారత కురుష్షేతంలో నవయుగ భగవద్గీత రుం రుని (పసరిస్తాను 2 ఆంటూ విష్ణవ రచయితల సంఘానికి నాయకత్వం వహి ౦చాడు. విరసం ఏర్పాటుతో కవికీ కవిత్వానికి మధ్య వైరుధ్యం లేకుండాపోయింది : (వజను సాయుధం చేస్తున్న రివల్యూషనరీ నేడు కవి*ః అని స్పష్టమైపోయింది. ఓ కర్షకా నిన్ను గూర్చి వాయడానికేనయ్యా నేను కవిత్వం నేర్చు కున్నది" ౩౩ ఆంటూ ఆశేష [శామిక జన కోసం కలం పటాడు ఆధునిక కవి. (ప్రజల కోసం కవిత్వం అనేది అనిర్జిష్ట సూతం కాదు విప్లవ కవులు నిర్ధిష్ట కవులు. (వజా విప్ణవ పోరాటాల్ని చ్మితించటం విష్ణవంలోకి (ప్రజల్ని (పేరేపించటం తమని అన్ని వైపుల నుంచి అణచివేస్తున్న పాలకవర్గ రాజ్యాంగాన్ని (వతిఘటించే చెతన్యంలోకి ప్రజల్ని సమీకృ తులుగా చెయ్యటం విష్ణవ కవిత్వ లక్ష్యం. 31 విరసం నాయకత్వంలో విష్ణవ కవిత్వం తన లజ్యాన్ని చేరుకుందనే చెప్పాలి. మార్క్సిజాన్ని ఒక సిద్ధాంతంగా కాక జీవిత వాస్తవికతగా చ్చితించే పరిణి తిని ఆది సాధించింది. అంటే (ప్రజల్లో విప్ణవ వైతన్యాన్ని రేశె త్తించగలిగింది. అదే విధంగా విష్ణవోద్యమాల చైతన్యాన్ని కవిత్వీకరించగలిగింది. ఈ విషయం పాలకవర్గాల నిర్భంధ హస్తం విరసం'పై, విష్టవ కవిత్వంపై పడ డంతో స్పష్టమైంది. _శ్యతువు మనపై దాడికి పూనుకొన్నాడంటే దానర్ధం మన పనిలో మశం విజయం సాధించామనే * ఆని ఆంటాడు మావో.

తెలుగు కవిత్వం పె మార్క్పిజం ప్రభావం 17% విప్లవ రచయితలను ఆకెస్టు చేయడం విప్ణవ రచనలను నిషేధించడం: రచయితల'పై రాజకీయ క్ముట కేసులు పెట్టడం అన్నీ జరిగిపోయాయి. “స్వేచ్చ కోరేవాడు ఎప్పుడూ జెల్లోనే ఉంటాడు. స్వచ్చంద జీవికి సంకెప వేయందే స్మామాజ్య వాదికి న్మిదపట్టదు అన్న వరవర రావు సికింద్రావాద్‌ క్కుటకేసులో నిందితుడై చాలా కాలం జైల్లోనే ఉన్నాడు. అధో జ్లీవి హక్కులకు వేసినవి" ఉక్కు. గొలుసులయినా ఆద్యతన భావిలో అవి విరిగిపోక తప్పదు. ర్‌ అనే ధైర్యంతో అదే కేసులో జైలులో మగ్గి తర్వాత ఆసుపత్రిలో మరణించి “'మృత్యుశిఖరం పై యుద్ద ఫిరంగి ఆశిపించుకున్న చెరబండ రాజు జైల్లోనే-- “బోల్లివికు. వారసులం. నక్పల్చరి బిడ్డలం జన పరార్‌ యస నడుషున్న సారలంి పీడిత జన ము క్రి కొరకు పోరుకున్న పేదలం శ్రీకాకుళ రెకాంగం చేతిలోని కత్తులం హపౌలక వర్గాల బట్టి సాయుధంగ కూల్చెదం విష్ణవాన్ని క్కుట అనే శతు గోరి కటైదం 34 అని నిర్భంధం తన ధైర్యాన్ని ఏమ్మాతం సడలించదని దృక్పధం మారదని (వకటిస్తే - అదే కేసులో కోర్టులో ముద్దాయిగా వాజ్డాలం ఇస్తూ శివసాగర్‌ : న్యాయమూర్తులం గారూ శ్రీకాకుళ సూర్యోదయం కుట కాదు గెరిల్లా సూర్యుడు క్ముటదారుడు కాదు చీకట్లను వీల్చడం కదా సూర్యోదయం వేడి వెలుతురు (పజలకు పంచటం కదా సూర్యోదయం *ో అని ఎదురు (పళ్నించాడు మహా(స్రస్థానంతో తెలుగు కవిత్వపు మత్తు వదల గొట్టిన శ్రీ శ్రీ విన్ల్షవ కవిత్వానికి మరో ప్రస్థానం చేస్తూ : మహ్మాపస్థానం' లో నేను చేసినదంతా సామాజిక రుగ్మతను “నిదానిం

1/7 డా యం. రవీందా రెడ్డ్‌ చడంమ్మాతమే' ఇదీ మన పపంచం ఇలా ఉన్నారు ఇచ్చటి (ప్రజలు అన్నానేను క్షీ ఇది సరెన రోగ నిదానమే కాని ఇంతటితో ఆగిపోకూడదు. జబ్బులకు తగ్గ మందు వెదకాలి. పైపై పూతలతో ఈ జబ్బులు కుదరవు. కావలిసింది శస్త్ర చికిత్స. దాన్నే “విప్ణవం అంటున్నాను.

మహాప్రస్థానం లో అభ్యుదయ కవిత్వమూ, విష్ణవ బీజాలూ ఉన్నాయి. విప్టవ సాహిత్యం లేదు. ఏప్ణవ సాహీత్యం' అంటే ఏమిటి ? సామాన్య (ప్రజానీకాన్ని విష్ణవాచరణ మద్యుక్తుల్ని చేసే విధంగా సాగేదే ౩ ఆని ప్రకటించి.

యిప్టవం యాడుందిరా

అడనే నీ కూడందిరా నీ గొోడందిరా”?7

అనీ మకో వఏప్పవ (ప్రస్థానాన్ని (ప్రారంభించారు. నక్సలెటని సమాజ శస్త్ర

వైద్యులంటూ

| * విచ్మ్శిత వీరులు నక్సలేట్టు

అన్యాయాలకి ెనమెట్టు

అంధకారంలో టార్బ్‌లెట్టు

నవ యువ జీవన కాస్మానాట్లు

హళ్ళింటే హడలి పోతారు నీక్స నైైట్టు 3కే

అన్నాడు. పుస్తకాలను నిషేధించడం, అర్థర్మాతి ఇళ్ళలో పడీ వాటినీ ఎత్తుకు

పోవడం చేసిన పోలీసులను తీఆీ పుస్తకాల దొళగలువి అంటూ___ సా

దేశమంతటా పోలీసు మంతులు విష్ణవ సాహిత్యాన్ని నిషేధించడానిక పధకాలు వేస్తునారు. కాని విష్ణవాన్ని నిషేధించబోవడం భేకిని జోకొట్టడం లాంటిదే మిగిలిన చేశధ మాట ఎలా ఉన్నా తెలుగు నాటికి సంబంధించినంత వరకు ఈ సరికే విప్లవ రచన విజయ వలతమయిందనీ నేను ఢంకా బజా యించీ చెప్పగలను, వేలకొద్ది (గందాలను నిషేధించినా, వందలకొద్ది ఠరచ యితల నోళ్ళ నొక్కినా, ఇదివరకే విజృంభించిన వీప్ణవ తరంగం ఇక వ్శిశమించదు”*ళ

అని స్థిరంగా వలికొాడు ఉద్యమాల నుండి కవిత్వం, కవిత్వం నుండి ఉద్య

మాలు [సేరణ పొందడం ఒక (కమం, “సాంస్కృతిక "సెన్యం' లేకుండో

[1పవాపైన్యం చేసేదేమీ లేదు”. అంటాడు మావో,

తెలుగు కవిత్వంపై నూర్క్సిజం (ప్రభావం 175 దాన్నే సుంకి రెడ్డి నారాయణ రెడ్డి కత్తులు కలాలు కన్నీటి నము(దంలో కలిసినప్పుడు వ్యవస్థ సమాధి మీడ విష్రవోదయనువుతుంది *! రాజకీయాలు కవిత్వం (కామిక వర్గం కోసం కలిస్తేనే విష్ణవమని [పకటిం జాడు, “జీవితమంటే ఊడిగం చెయ్యటం కాదు ఉద్యమించటమనీ స్వహ్నాల్లో పరిిభమించటం కాదు, [శ్రమిస్తూ సంఘటితమవటమనీ నీరుకారిపోవడం కాదు, నెత్తురు చారుల్లో నడవడ మనీ *2 అలిగెట్టి పఠాకర్‌ జీవితాన్ని నిర్వచించాడు. ఒక దేశ జనాభాలో ఆధిక సంఖ్యాకులైన (పజలు కావాలనుకునేది అభ్యుదయం. ఆ ఎక్కువ శాతం ప్రజలే ఆభివృద్ధికరమైన నర్గం వారి జీవితం, ఆశలు ఇదే ఆభ్యుదయక విత్వం వస్తువు ఈ ఆఅభివృద్దికర మైన వర్గం అధికారంలో ఉన్న తన శతు వైన అభివృద్ధి నిరోధక వర్గాన్ని బల వలితంగా కూలదోసి రాజకీయాధికారాన్ని సంపాదించడం విష్ణవం ఇదే విస్ణవ కవిత్వ వస్తువు. వర్షాలను గుర్తించడం వరకే. ఆభ్యుదయ కవిత్వం చేసిన వని. వర్గ పోరాటాలకు (పజలను ఆయత్రం చేయడం విష్ణవ కవిత్వం నిర్వ పంచిన పని. ఇదే అభ్యుదయానికి, విష్ణవానికి ఊన్న తేడా. ఈ రెండు కవితా ఉద్యమాలకు వెనుక దన్నుగా నిల్చిన కాత్విక సిద్దాంతం ఒకటే కాబట్టి ఈ రెండు ఉద్యమాల కవిత్వంలో పోలికలు ఉండవచ్చు. ఒకే కవి రాసిన రండు ఖండికలను చూస్తే ఈ తేడా యింకా స్పష్టంగా తెలుస్తుంది. ఎండలు మండుతున్నాయి అన్నాడు చెట్టు సిడన గొడుగు (కింద నిలబడ్డ దొర అవున్హొరా మాడు మాడిపోతుంది అన్నాడు - పేడ పగిలే ఎండలో "పెంటబండి తోల్తున్న జీతగాడు * ఈ కవితలో, రెండు వర్ణాలున్నాయనీ అవి పాలక, పాలిత, వర్గాలనీ, వాటికి ఆర్టిక తారతమ్యాలున్నాయనీ ఒకరి శమ ఇంకొకరి సౌఖ్యానికి కారణ మైదని తెలుస్తుంది. రెండో కవితలో _-

176 జా యం. రవీం(దారెడ్డి

ఈ రాజ (పసాదం

ఎంత అందమైన దెజేనేం

రెండు శతాబ్దాలు పోరాడి - చివరికి

తెల్టోడి దగ్గర మనోడే అడిగి తెచ్చుకు

(ప్రజాస్వామ్యం రంగులు పూసి

మిరు మ్‌ట్టు గొల్పిజేనేమీ

కడుపులో కాలోంటే

దీన్ని ధ్వంసం చేయక తప్పదు. *ే అంటాడు దీంట్లోనూ వర్గాల పస్తావన ఉంది. స్వాతంత్యాన్ని రాజ (ప్రసాదంతో పోల్చి _ ఆకలి తీరనప్పుడు అది తీరే మార్గం కోనం దాన్ని కూల్చమంటాడు. పై కవితలో లేని వర్గపోరాటం ఇక్క_డ వుంది, వర్షదృష్టితో [పజాజీవిత చ్యితణం వర్గ సంఘర్షణని చూపడం అభ్యుదయ విప్ణవ కవి త్వాలు రెండింటిలో కనిపిస్తుంది అయితే వర్ష సంఘర్షణ అన్నది అభ్యుదయ కవిత్వంలో సాయుధం కాకపోవచ్చు విప్ణవ కవిత్వంలో అది విధిగా .. హాయుధమై తీరుతుంది. ఈ ఆయుధం ఎవరి మీద, ఎప్పుడు ఏక్కడ ఎట్లా ఎక్కు పెట్టాలి అన్న చాంట్లో విప్లవ కవిత్వంలో బేదాభ్యిపాయాలున్నాయ్యి కవిత్సంలో అవి కూడా వివిధ రూపాల్లో కనిపిస్తున్నాయి. దీన్ని బట్టి అభ్యు దయ విప్ణవ కవిత్వాలు ౭0డూ వేరు వేరు కావని విప్ణవ కవిత్వం అభు. దయ కవిత్వ పరిణావరూపమని అనుకోవచ్చు.

కెద్దాంతిక ఎత్తుగడల్లో ఈ రెండు కవితా ఉద్యమాల మధ్య వున్న

భేదాన్ని కూడా విప్ణవ కవిత్వం (పదర్శించింది. విప్ణవాల యుగంలో జీవిస్తూ కూడా అభ్యుదయ కవులు [శామిక వర్ల విపవ సంసతిని | పదరంచడం లేదని విమర్శిస్తూ చెరబండ ల ౧౯ బం 2రర్మంచడ

వెన్ను పూనలో వారి కళ్ళు, శవం వారి పతాకం

గతం వారి ఆయుధం, సహజీవనం వారి నినాదం

సన్మానాలతో ముగుస్తుంది తతంగం

చర్మిత మన చేతుల్లో వికసిస్తుంది

మనసారా మేం సంఘర్షణని ఆహ్వానిస్తాం

(శమ జీవికి పట్టం గడతాం *5 అని ఆంటే, నిభిలేశ్వర్‌__

తెలుగు కవిత్వంపై మాక్క్స్సిజం (పభావం 77 విలువలు - సిద్దాంతాలు ఎత్తుగడల పేరిట జీవత విలాసాలకి ఎన్నికల విజయాలకే దాసోహమన్నప్పుడు పుఠోగమన తిరోగమన తిరునాళ్ళలో అన్ని కంరాలు పజాస్వామ్యం - స్వేచ్చలంటూ నామావళిగా ఉద్దోషిస్తుంటే ఎక్కడ సామాన్యుడికి రక్షణ ' * అని దాహోతాడు. శ్రీకాకుళం పోరాటం చెలరేగిన తొలిరోజుల్లో అభ్యుదయ చృక్పధం వున్న కవుల్లో చెలకేగిన పరిస్థితిని (వదర్శించే కవిత “ఆలోకన'-47 నుగంవబాబు దేవ్నిపియలు కల్సి రాసిన ఈ కవిత అభ్యుదయ కని - విష్ణవో ద్యమ నాయకుల వాద వివాదం. ఈ కవితలో విప్ణవానికి యింకా సమయం ఆసన్నం కాలేదని చెప్పిన వీరే తర్వాత విప్ణవ కవిత్వం ఆనదగిన కవిత్వాన్ని చాళారు. దేవ్మిపియ.__ "పెట్టుబడి గులిడెల్లో తిరుగువాటు బరిసె గుచ్చి ఎత్తితే పభవించేవి అరుణారుణ విప్రవాలు సామ్యవాద సమాజాలు 48 అనే వరకు పోయాడు,” స్రీ విముక్తి సమస్య అమ్యదయ కవిత్వం సామాజిక సమస్యలన్నింటిని రాజకీయ దృక్ప ధంతో చిత్రించింది. విష్ణవ కవిత్వం సమస్యలతో పాటు పరిష్కారాన్ని కూడా రాజకీయ నేపధ్యంతో స్పృశించింది. రెండింటికీ పీడితు డైన మానవుడే వస్తువు. రెండు కూడా దోపిడీని నిర్మూలించడానికి మార్క్స్‌ చూపిన మార్గాన్నే అనుసరించాయి. ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఏమంటే ఈ రెండూ కూడా మానవ చర్మితలో మొట్ట మొదటి బానిస అయన తీ గురించి మర్చి పోవడం. స్త్రీ మిగతా అన్ని రకాల దోపిడితో .. పాటు పురుష సమాజ దోపి డీకి కూడా బలవుతోంది. స్తీ సమస్యలు కానీ, వారిపై జరిగే దోపిడీ కాని, అభ్యుదయ కవితలోనూ విష్ణన కవితలోనూ వస్తువు కాలేదు. సంస్కరణ రూపంగా అక్కడక్కడా శ్రీలపై ఆర్యాచారాలను వరకట్నపు బాధలను చ్మెచించడం జరిగింది. అదయినా విప్లవ కవిత్వంలోనే. అయితే మార్క్సిజం

176 డా యం. రవీందారెడ్డి స్రీని మొత్తం మానవ సమాజంలో దోపిడీకి సరవుతున్న (ప్రజల్లో ఓ భాగం గానే చూస్తుంది. అంతే కాక సమాజంలో వర్షాలు నశించి ఆర్థిక దోపిడీ అంత మయినపుడీి న్ర్రీకి కూడా పురుష దోపిడి నుంచి విముకి ఆని అంటుంది. ఏమైనా. స్త్రీలను చైతన్యవంతం చేయడానికి ప్రత్యేకంగా కృషి జరగలేదని చెప్పాలి. వారిని. ఉద్య్యమో న్ముఖుల్ని చేయడానికి ఈ రండు ఉద్యమాలు తగి నంతగా (ఫోత్సాహం యివ్వలేదనే చెప్పాలి. పపంచ జనాభాలో సగం మందీ శ్రీల. ఆదే విశయాన్ని మావో కవితామయంగా ఆకాశంరో సగభాగం స్త్రీలు" అన్నాడు ఇదే వస్తువుగా శిపసాగర్‌ స్త్రీ పురునులు కల్సి ఉద్యమించాలని

ఆకాశంలో సగం నీవు నగం నేను

మనిద్దరం కల్సి ఉద్యమిచే ఉప్పెన

విప్లవ్‌ స్తే విజయం . (అప్పుదు)

త్యాగం మన పేరు పోరాటం మన ఊరు

విష్ణవాకాశంలో సివూ నేనూ *9 అన్నాడు. సిద్ధాంతపరంగా శ్తీలను (పత్యేక వర్గంగా చూడటం వారిని ఉద్య మంనుంచి విడదీియటమేనన్న భావంకూడా అభ్యుదయ విప్లవ కవిత్వాల్లో శ్రీ సమస్యలు [పత్యేక స్టానం పొందక పోవడానికి కారణం కావచ్చు (పజాకళలు సాంస్కృతిక ఆయుధాలు స" శ్రీకాకుళ, తెలంగాణా పోరాటాలు ఉధృతంగా వున్న కాలంలో సాంస్కృతిక రంగంలో ఎన్నో మార్చులు వచ్చాయి గత తెలంగాణానాటి వాళసత్వాన్ని కొత్తతరం అందుకుంది (వజాకళా రూపాలన్ని సాయుధ మయ్యాయి, అప్పటి బ్మురకథ స్థానాన్ని జముకుల కధ, ఒగ్గుకధ అందు కున్నాయి. (ప్రజల్లో పౌరాణికాలు [పచారం చెయ్యడానికి తోద్పడ్డ హరికధ వాగ్గోతం కూడా (పజాపోరాటానికి కళారూపాలయాయి. బాగోతం (గ్రామాల్లో అట్టడుగు (పజల కళారూపం ఆ రూపంలో కానూరి వెంక టేశ్వురరావు “కుట? అనే పేరుతో వీధి భాగవతం రాకారు. పోరాటం &్మీవంగా వున్న కాలంలో ఈ భాగవతాన్ని పదర్శించిన కకాకాకులు పోరాట (పాంరాలన్ని చుట్టి వచ్చారు. తెలంగాణా [గ్రామీణ జీవితాన్ని మార్క్సిస్టు దృష్టితో పరిశీలించి, వైరుధ్యాలను పోరాట స్మూకాలను స్పష్టంగా విడమర్చి చెప్పిన ఈ కళారూపం [వజలకు ఎంతో ఉ_శేజాన్ని యిచ్చింది. 1875 ఎమర్జెస్సీ కంటేముందు

తెలుగు కవిత్వం[ై మార్క్స్సిజరి (ప్రభావం 170 ఈ భాగవతాన్ని ఆదిలాదాద్‌ నిజామాబాద్‌, కరీంనగర్‌, (గ్రామాల్లో మూడు నెలలపాటు నిర్విరామంగా (పదర్శించారని తెలుస్తోంది.59 తెలంగాణా ర్లైతాంగ సాయుధపోరాటం (సజాకళా రూపాల్లో బ్యుర కధకి వన్నె తెచ్చింది శ్రీకాకుళపోరాటం జముకుల కధకు 'పేరు పెట్టింది. తర్వాతికాలంలో అదిలాబాద్‌ కరీంనగర్‌ ర్రైతాంగపోరాటం సిగ్గు కధకు తోడు నిల్చింది. ఆప్పుడు నాజర్‌ తర్వాత పాణి[గాహి ఇవ్వుడు గద్దర్‌ మూడు పోరాటాలూ మూర్రీభవించిన (తిమూర్తులుగా సాంస్కృతిక యోధులుగా నిలిచారు, ॥ విష్ణవ కవిత లిపిఠేని గోండు, కోలాం గిరిజనుల భాషల్లోకి కూడా పాకింది. తెలుగు కవితలను పాటలను వారి భాషల్లోకి అనువదించి తెలుగు లిపిలో ముదించారు. %* అలాగే కృష్ణాజిల్లా లందాడి ల భాషలో కూడా ఓ పాట ఆచ్చయింది, 52 బది విష్ణవ కవిత, ఉద్యమవి స్పృతిని సూచిస్తుంది. అవివృద్దిని తఆలుపుతుంది. నమకాలీన కవిత్వంపై విప్ణవ కవిత్వ పకొవం సాంన్కృతిక రంగంలో విప్ణవ కవిత్వం (వభావంవల్ల దాని వ్యతి రేకులుకూడా అపదజాల (ప్రభావాన్ని దాటుకుపోలేకపోయారు కొత్తగా కలం పట్టినవాడు దాన్ని కత్తిగానే ధరించాడు. పాతవాడు పాళికి ర క్రల అంటించుకో శేకుండా ఉండలేకపోయాడు. రాజకీయాలను కవిశ్వంలోకి తెచ్చిందంటూ విష్ణవ కవిత్వాన్ని విమర్శించిన వాళ్ళే కవిత్వంలో రాజకీయాలే చెప్పారు. వా కవిత్వాన్ని జండాకట్టి నా కళ్ళముందు జరిగే సంఘర్షణల్ని నా అక్షరాల చ్మక్రాలుగా అవనుదించి నా కవిత్వ శకటంళలో (వజల నెక్కించుకుని వాడవాడలా తిరుగుతాను” 53 అని అద్దెపల్లి రామమోహనరావు అంటే, విప్ణవ కవితా మార్గాన పయనించ కున్నా తమ్ముడి దైర్యాన్ని మెచ్చుకుంటానన్న సి నారాయణరెడ్డి అడివుల్లో వెతుకుతున్నాను అడుగడుగునా రక్షాన్ని ఎగరేసిన అడుగుల కోసం 51

180 డా యం. రవీందదారెడ్డి అని ఆడవుల్ని, రకాన్ని కౌగిలించుకున్నారు. శేపేం్యద కాస్త ముందుకుపో అవిగో తూర్పున జ్వాలలు పీడిత మానవులెత్తిన మోవాదుగ పూవుల మాలలు వేలాడే మన కోర్కెల బందూకులు లాక్కుుందడాం కొండల్లో కోనల్లో వాడల్లో (పవహిద్దాం 55 ఆంటూ సాయుధ పోరాట పంజానే ఎత్తాడు ఇంతడి విస్ణవోద్యమ త్మీవతలో కూడా తము పట్టు వదలక రూం[షూ (వభావానికి లోనుకాక విష్ణవ కవుల మార్గం తస్పంటూ సలహానిచ్చిన అభ్యుదయ కవులూ ఉన్నారు. దాశరధి : “*పాంసనుండి సమసమాజ హంస ఉదృవించుననే అసత్యాన్ని నమ్మకు హంతకుడవు కాబోక్తు 56 అనీ ఆంటే-ఎన్నో క్యాగాల కోర్చినున తాతలూ తండులూ సెధించిన స్వాతంగత్యాన్ని విష్ణవాల "పేరిట మరో దేశానికి పణంగా పెట్టలేను మరో జయచర్శదుడుగా చర్మితలో నిలువలేను కమించండి మీతో కలిసి పయనించలేను మీ ఆలోచనలతో శృతి కలువలేను 57 అని జానకీజానీ తన జాతీయతను (వకటించుకున్నారు. (మార్కి నిజం విదేశీ సిద్దాంతమని, మావో ఆలోచనలు మన దేశానికెందుకని రచయిత భావం) నిరసన కవులు మరికాస్త ముందుకు పోయి *“వజాఫెహిత్యం పేరుతో పేను తున్న షార్టీ సాహిత్యాన్ని నిరసిస్తున్నాం' ఆంటూ. మార్క్సిస్టు (టబందాల్ని నిరసీస్తున్నాం మార్క్సిజం మార్పు సహించని మత్యగందంగా (భమింపజేస్తున్న ఫ్యూడల్‌ మార్క్స్బిస్టులని నిరసస్తున్నాం అర్నుద దాశరధి, రమణా రెడ్డి సోమసుందర్‌, వరవరరావు, జ్వాలాముఖి

తలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం |పభావం |! ఇత్యాదులు కవులుగా చచ్చిపో యారని (వకటిస్తున్నాం 5 ఆని తమ ఆ(గహాన్ని (పకటిలచారు. కవిసేన = మార్క్సిజం విష్టవ కవిత్వంలో వైవిధ్యం కొరవడటం ఉద్యమాల (పేరణతో కొత్తగా కలం ధరించిన వారు రాసిన కవిత్వంలో నినాదాల లాంటీ వాక్యాలు రాయడం సాహిత్య సౌందర్య పరమైనదేదీ లేకుండా. ఏమీ చెప్ప కుండానే లే, నడూ, కొట్టు చంపు తిరగబడు లాంటి పదాలు వాడటం, విష్ణవ కవిత్వానికి కవిత్వ దృష్టి లేదు, ఉన్నదల్లా సామాజిక రాజకీయ దృష్టి అనే విమర్శలకు తావిచ్చింది. ఈ విమర్శ్గతే ఉత్తరోత్తరా “కనవిసేన ఆనే కవుల సంస్థ ఏర్పడటానికి దోహదం చేశాయి. ఆశ్ళృర్యకరమైన విషయం ఏమంటే ఈ సంస్థ _ ఆర్టిక సామాజిక సమస్యల వరకూ ఈ శతాబ్దం అంగీకరించిన మార్క్సిస్టు సిద్ధాంతాన్ని కనీన పరిష్కారంగా స్వీకరించాలి” అంటూ మార్క్సిజాన్ని అంగీకరించింది. అయితే సమ్మగ మానవ జీవితంలో రాజకీయం ఒక భాగం మ్మోతమే. రాజి కీయ సామాజిక, ఆర్థిక సమస్యల్ని పరిష్కరించడానికి ఒక సాధనం మ్యాతమే, కానీ కవి సంపూర్ణ మానవ జీవితంతో సంబంధం ఉన్నవాడు కనుక కవి బాధ్యత రాజకీయ భాగానికే పరిమితం కాదు (ప్రస్తుత సొమౌజిక సందర్భాన్ని అనుసరించి కవి దృష్టిలో రాజకీయం. హెచ్చు భాగం తీసుకో వచ్చు కానీ, కవి సంపూర్ణ మానవ జీవితం మీద తీసుకున్న బాధ్యతల్ని విస్మ రించి ఒక పరిమిత పయోజనానికి మాత మే బద్దుడై పోకూడదు '* అని రాజకీయాలు కవిత్వంలో (ప్రధాన భాగమవడాన్ని నిరసించారు. కవి'సేన కవులు మార్క్సిజాన్ని అంగీకరించినా వారిలో శేషేర్యద మినవో మరెవరూ (శ్రామిక జీవితం వైపు తొంగి చూడలేదు. శేషేర్యదదైనా సౌందర్యదృ ఫే:

• నేను చెమిట బిందువును కండల కొండల్లో ఉదయించే లోకబంఘనను గుండెలతో వాకుదో స్తీ నేనుండేది బాధల బస్తీ 61 అనీ చెప్పినా-- ఏరస్తా (పజాకోట్ల అడుగులతో వునీతం అయిందో

169 డా యం. రవీందదారెడ్డి ఏ రస్తా యుద్దాలు చేస్తుందో పాణాల్న ఆట బంతుల్డా విసిరేస్తుందో “గెటుస్తుందో ఓడుతుందో కానీ ముందుకు పోతుందో ఆదే నారస్తా** అని _సపకటించుకున్నా జనతకు బందిందెవరు సము[దాలకు రుంయూ మారుత్తులకు సంకెళ్ళువేసే దెవరు 6 అనీ (ప్రశ్నించినా శేషేర్యద లో ప్రదానంగా కనిపేంచేది భావోద్విగ్నత మీళి కోమైన అభివ్యత్త సౌందర్యం రమణీయమైన భావుకత విపవ కవిత్వం అభివ్యక్తి నవ్యత విస్ణవకవిత్వంలో సాంఘీక, హెహిత్య దృక్పధాలు రండూ ఉన్నాయి. తాలి రోజుల్లో నినాదాల జోరు హెచ్చుగా పున్నా తర్వాత అభివ్యక్తిలతో విప్లవ కవిత ఎన్నో కొత్తపుంతలు తొక్కింది. సిద్ధాంతం దాని ఆచరణకు శాస్త్రీయ మైన మార్గం అభివ్యక్తి లో కళాదృష్టి ఈ మూడు విప్లవ కవిత్వానికి అవసర మైనవని మార్క్సిస్టు విమర్శకుల భావన. సీద్దాంత పరంగా ఎంత గొప్ప దైనా కళాదృష్టి లేని రచన నిరర్జకం అంటాడు మావో.64 సాంఘీక. కళాత్మక విలువలు ఏకమై సామాన్య జనాన్ని విష్ణవ [ప్రభంజనంతో (వభావితం చెయ్యగలిగిందే వ్‌ష్ణవ రచన అవుతుంది. 5 అన్న విమర్శకుల దృష్టిని సంతృ ప్రి పరిచేలా ఈ వేళ విప్ణవ కవిత్వం వెలువడు తోంది. మాటల దేముంది అవి నా గుండెల వూటలు దెబ్బ తగిలిన కొద్దీ గుండె (బద్దలైన కొద్ది = నాలోంచి ధిక్కారం కవిత్వమై చిందుతుంది, "98 పరిమతమైన మాటలో అపరిచితమైన భావాన్ని పలికిస్తాడు హెచ్చార్కె. అదే మాటల పరిమితితో ఒక విప్ణవోద్యమ చర్మితనే చ్వితిస్తాడు దామెర 1967 అనే కవితలో “తూరుపు నీళ్ళోసుకుందనీ నెలలు నిండాయని తెల్దారు గట్ట మా గూట్లో కోడి కూసీందీ. 57 అనీ నక్సలైట్‌ ఉద్మమ ,ప్రారంభావస్థని చెప్పాడు. అలాగే వర్గ దృక్పధాన్ని

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (సభావం 188 పోరాటాన్నీ మిళితం చేసి జయరదీర్‌: తిరుమల రావు: 'నల్ద దొరతనం ఈసారి మన శతువు, ఈసారి మరింత పదునుగా పోరాడేది మనవాడితోనే ఐన్సా మన రాజ్యం కోసం. *6 అంటాడు. అదే విధంగా (శామికుడిలో - పరిణామ (కమాన్ని చ్కితిపూ గుడిహాళం రఘునాధం

వాణ్ణి చూసినప్పుడు నేను దుఃఖాన్ని

వాడు దుఃఖించినప్పుడు నేను (కోధాన్ని

వాడు కోపించి నప్పుడు

నేను సువిళాలంగా పకుచుకాన్న

నమతా (పపంచాన్ని'%ి అని చార్మితక భౌతిక వాదాన్ని చెపుతాడు. అ త్తలూరి నరసింహరావు. *

హింస ఈ వ్యవస్థ వికృత శిశువు

(వతి హింస చేయని వాడు వరి పశువు 7 అని “ఆహింప సాంప్రదాయకమైన దేశంలో హింస అనివార్యం అంటాడు. శివారెడ్డి ;- పోరాటమే జీవనస్యూతంగా (బతుకుతున్న మనిషి

చూప్పలే ఆయుధాలు "చేతులే ఆయుధాలు ౫1 అని (వకటిస్తే-=

ఏమున్నది జీవితం

చీము నెత్తురు పోరాటం తప్ప _

పోరాటం తప్ప జీవితాన్ని

ఏ చీకటి వెలుసుులు విపరించగలవు. 72 ఆంటాడు వరవరరావు. "ఆదే విధంగా అభివ్యక్తి త్మీవతలో ఏ (పజలకోనం కవిత్వం రాశారో ఆ (వజల మనోభావాలకు దెబ్బతీసే భావన కూడా విస్టవ కవిత్వంలో ఆక్కడక్కడా కనిపిస్తుంచి శివారెడ్డి అంటాడు---

*“భూమ్‌ని సుఖించడం నావృత్తి

నేను పృడమికి మొగుణ్ణి

నిజానికి ఎవడి వీర్యంతో

ఈ భూమి పునీత మవుతుందో

వాడిదే ఈ భూమి 73 కష్టవడి పనిచేసే వాడిదే ఈ భూమి అని చెప్పడం ఉద్దేశ్యమైతే ఆది మం చిచే కాని చెప్పిన పద్ధతే బాగుండ - లేదు. (శ్రామికులు భూమిని తల్లిగా భావిస్తారు.

184 డా యం. రవీరదారెడ్డి భార్యగానో; వేశ్యగానో కాదు. కవి ఉద్దేశం జనం 'సెంటిమెంటుని దెబ్బ తీస్తుందేమో ఇ

• నక్స శైట్‌ ఉద్యమం _ప్రారంభమైనస్పటినుంచి తెలుగులో వెలువడిన (వతిఘటనా ధోరణి కలిగిన కవిత్వాన్ని విప్ణవ కవిత్వం అంటున్నారు. విరసం ఈ విష్ణవ కవితా ఉద్యమానికి చుక్కాని వంటిది. విరసం ఏర్పకడ మునుపే శ్రీకాకుళోద్యమ తీరగబడు కవులు మార్చ్‌ కవులు విప్లవ కవిత్వాన్ని వెలువరించారు. నక్సల్చరీ, శ్రీకాకుళ _రెతాంగ పోరాటాల పేరణతో వెలు వడిన విష్ణవ కవిత్వం విరసం ఏర్పడటానికి చోధక శక్తిగా పనిచేసింది. విరసం ఏర్పడేనాటికి మార్క్సిజం లెనినిజంగా విజయవంతమై మావో ఆలో చనా విధానంగా పరిణతి చెండింది.* నక్సల్చరీ ఉద్యమాన్ని పికింగ్‌ రేడియో మావోసెటుంగ్‌ _పభోదాల నాదర్శంగా తీసుకుని (ప్రజలు [ప్రారంభించిన విష్ణవాత్మక సాయుధ పోరాటపుపంజా గా అభివర్ణించింది, *5 అంటే తెలుగులో విప్ణవ కవిత్వం వెలువడే నాటికి వీప్ణవ కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం మార్క్సిజం లెనినిజం మావో ఆలోచనా విధానం అనే నేపధ్యంతో నడుసోంది. ఒక పరి స్థితికి, పరిసరాలకు, జీవితానికి. పోరాటానికి ఒక భాష వుంటుంది ఒకవాతా వరణం ఒక లి ఏర్పడతాయి. విస్ణవ కవిత్వం కూడా తెలుగులో దానికి అనుకూలమైన భాషని అభివ్యక్రిలో స్వంత శ్రెలిని నృష్టించుకుని అభివ్యక్తిలో ఒళ్ళు జలదరించేంత త్మీవత ఆది సాధించింది. కళ్ళు చెమర్చే మార్దవాన్ని ఆది పొందింది. అజ్ఞాత సూరీడు పాటవెన్నెల మీద నడుస్తుంది" అన్నా శివసాగర్‌ "చిరుగాలి సితారా సంగీతం అని పిలిచినా, వరవరరావు *చమటంతా నెత్తురు నెత్తురంతా చలనంి అని సిద్దాంతీ కరించినా అవి విష్ణవ వాదుల అభివ్య క్రిలో సాధించిన పరిణతినే సూచిహ్తాయి. విష్ణవ కవిత్వం అడవి, వెల్తురు నిప్పు, ఆగ్గి ఎరుపు, తూరుపు ర్క్తం సము[దం, బందూక్‌ తుపాకి గొడ్డలి లాంటి. పదాలకి (వతీకలుగా విశిష్టా రాన్ని (సాదించింది. అలాగే రక్తచలన సంగీత (శుతి, బాలనూర్వ్యుడు, నూర్య నంతానం, వెచ్చని ఊపీర్లు, ఎ్యరపూత, రవ్వలు పొదిగిన కళ్ళు, నెత్తురు రోడ్డు రెడ్‌ కాల్యూట్టు. నెత్తుటి గుడ్డు, అగ్ని సరస్సున వికసించిన వ్మ్యజం లాంటి సదబంధాల్ని సృష్టించి యిచ్చింది. తెలుగు దేశంలో (ప్రజలు, విష్ణవం, _విష్ణవసాపిత్యోద్యమం మూడు ఒకటిగా కల్సిపోయాయి.. ఒక

తెలుస కవిత్వంపై మార్క్సిజం (పభావం షక్‌ చాన్నించి మరోదాన్ని విడదీయలేం. అచరణలో మార్క్స్‌ సిద్దాంకానికి ఏర్ప డిన పరాకాష్ట అది, విష్ణవ కవులు భావములో త్మీవత, హృదయములో ఆవే చన భాషలో పదును, దృష్టిలో నెశిత్యం వస్తువుతో తదాత్మ్యం, గుండెల్లో దైర్యం; అభివ్యక్తి పట్ట నిబద్దత. ఉద్యమంలో నిమగ్నత ఆలోచనలో నిర్ది ష్టత సెధించారు, సామ్యవాద భావాలు. తెలుగు సాహిత్యంలో _పవేంచి ఫాసిస్టు వ్యతిరేక (స్రజాస్వామ్య వావాల వీజయ నరంపర యుగానికి శ్రీ శ్రీ (పతినిధి ఆయితే (ప్రజలు విష్ణవాన్ని కోరుతూ స్మామాజ్యవాదం మీద, పాలక వర్గాలమీద చావు దెబ్బలు కొడుతున్న యుగానికి విష్ణవ కవ్దులు సమిష్టిగా (పతినిధులుగా నిల్బారు శ్రీ శ్రీ మవ్వివ్రస్థానం నాటికి చేదు అనుభవాలూ తక్కువే అందువల్ల చేదు జ్ఞాపకాలూ తక్కువే. విష్షవ కవితా ఉద్యమాల నాటికి తెలుగుదేశంలో రైతాంగ పోరాటాలు, త్యాగాలు, ఓటమి వున్నాయి. తిరిగి గెలుస్తామనే విశ్వాసంతో నిరంతర పోరాటంలో మునిగిన పజలు, వారికి ముందూ వెనుక (ప్రాణాలు తృణ్య[ప్రాయంగా ఎంచినడుస్తున్న విప్లవ యోధులూ వున్నారు అంతిమ విజయంనూదే" అన్నడే వారి విశ్వాసం.

ఉద్యమాలు పొందవచ్చు తాక్యాలిక పరాజయం

ఆఖరి సంగామంలో అరుణారుణ మహోదయం 7౯ శ్రీ శ్రీ

తెలుగు కవిత్వం-వమూరి్య్కాజం | నూ (పఖావం

తమ సిద్దాంత (గంధంలో ఓ భాగంగా అభ్యుదయ కవిత్వంలో మార్క్సిజం ఛాయలను తొలుదోల్త పరికోధించిన డా సి. నారాయణరెడ్డి ఆనాటికి వెలువడిన కవిత్వ పరిధిలో - పరిశీలనకోసం అభ్యుదయ కవిత్వాన్ని నాటి కవులు చ్యితించిన ధోరణుల ఆధారంతో - వర్ష సంఘర్షణ, విష్ణవ (ప్రబోధము - వీరగాథా కథనము - యుద్ధ విముఖత - కాంత్కిసియత సమ సమాజ నిర్మాణం అని విభజించినారు. రెడ్డిగారి విభజన ఆభ్యుదయ కవిళ్వా నికే పరిమిత మైనట్టిది - ఆంతేకాక ఆయన అభ్యుదయ కవిత్వంపై మార్క్సిజం (ప్రభావాన్ని తమ సిద్దాంత (గంధ పరిదిలో మ్మాతమే చూళారు. ఈ సిద్ధాంత (గంధంలో తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం _పభావాన్ని పరిశీలిస్తున్నాను కాబట్టి, పరిధి విష్ణవ కవుల వరకూ విస్తృమైంది కనుక మార్క్సిజం పభా వంతో తెలుగులో వెలువడిన కవిత్వాన్ని పరిశీలనా సౌలభ్యం కోసం ఆరు విధాలుగా విభజించాను. ఆవి క్షే సిద్ధాంత (వబోధం . వర్గపోరాట చ్మితణ త్రి శామిక వర్ష అంతర్జాతీయత శ్రీ ఎత్తుగడలు - ఆచరణ ర్‌ వీరగాధా చ్యితణ క్రీవర్తమాన జీవిత చ్యితణ -ఇందులో వర్గ పోరాట చ్మితణంలో గెరిల్లా పోరాటం , (శ్రామిక వర్గ అంకర్హాశీ మతలో దేశభ క్రి * ఎత్తుగడలు - ఆచరణలో వర్గ శ్మతునిర్మూలన ; వీరగాధాచ్శితణలో ఎదురుకాల్పులు ; వర్త మాన జీవిత చితణలో విశ్వశాంతి హేతువాద దృష్టి ఆంతర్భాగాలై పోయాయి.

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (వభావం 18? ఈ విభజన కేవలం (ప్రభావ వరిశీలనను దృష్టిలో పెట్టుకొని స్థూలంగా చేసిందే , అంతేకాని, అభ్యుదయ విష్ణవ కవిత్వాలను వాటి వస్తు పరిణామూ లను గణనవోకి తీసుకొని చేసింది కాదు . అందుకు ఈ విభజన పనికిరాదు కేవలం పభావ పరిశీలనా సౌలభ్యమే ఈ విభజనకు ఆధారం. మార్క్రజం (సభావం వల్ల వెలువడిన కవిత్వ విస్పృతినీ, వ్యాప్తినీ మాతమే ఇది సూచి స్తుంది. ఈ విభజన ఆధారంతో తేలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (ప్రభావాన్ని సరశీలించినప్పుడు అవసరం కొద్ది సిద్దాంత ప్రభావం (వత్యక్షంగా లేని కవు లను - మార్క్బ్బాస్టు వ్యతిరేకతను చూపిన కవులను ఉదహరిం చడం జరిగింది సిద్దాంత (ప్రభోదం మార్క్సిజం |శామికవర్ష తాత్రిక భావాల సంపుటి. ఆధ్యయనం ద్వారా, అనుభవం ద్వారా, పరిశీలన ద్వారా ఈ తాత్త్విక సంస్కారం కవు లకూ, మేధావులకూ, రాజకీయ జీవులకూ ఛేరింది. వారి అభివ్య క్రిలో ఆది కూడా ఓ భాగమైంది. తెలుగు కవిత్వంతచై మార్కు భావాల ఛాయలు పడి నప్పటినుంచి ఆ సైద్దాంతిక సంస్కారం కవుల అభివ్యక్తిలో కనిపిస్తోంది. కొందరి కవితంతో ఈ తాత్త్విక భావాలు అనంకల్పితంగా, నమకాలీన థావ జాబానికిలోోవె. కఏ సంస్కారంలా మారి కసిపిస్తే మరికొందరు కపులు సంకల్ప సిద్ధంగా మార్క్స్సిజున్ని కవిత్వంలో విన్పించారు. శ్రీశ్రీ “దేశ చర్మితలు' కమ్యూనిస్టు హాన్టీ (నణాశికకు తెలుగు కవిళా రూపం అనవచ్చు= మాక్క్స్స్‌ తన (వణాశికకు మకుటంగా నిల్పిన “2%6. 12401 0 81 81006" 20 ౮3108 30661 ౩౩ 16 131090 0061233 5638816” అన్న వాక్యాన్ని ఈ థ్రీ (వతిభావంతంగా 'వరన్పరం సంఘర్షించిన శక్తులలో చర్మిత పుటైను" అని కవికామయం చేశాడు. జరిగిన చర్మిత గూర్చి చెబుళూ మార్క్స్‌: క! 09199309 2164 0)16395664 9400610 00130206 00005105 10 06 2600ల 6206664 09 జు మ మరం రటిక్సే 20% 1166ల 20౪% 094౫ [81 (00900య::296 ఇ2మ[0900 - సేడీ2లం అన్న వాక్సాల్ని : నరజాతి చర్మిత సమస్తం రణరక్త (వవహ సిక్తం దర్శిదులను.కాల్చుకు తినడం బలవంతులు దుర్చ్శల డొతిని దానినల కావించారు. (శ్రీ శ్రీ మవో(్రస్టానం) అని మార్క్స్సా కంటే

180 డా యం. రవీందదారెడ్డి కూడా తీనంగా వ్య క్తీకరించాడు. బహుశా ఇది చదివింతర్వాతే “కుందు రి కమ్యూనిస్టు పణాశిక కంటే ఉ తమమైన కవిత్వం లేదని అని వుంటాడు. ఆధునిక సమాజంలో అట్టడుగు వర్షమైన (శ్రామికవర్గం బల్మవయోగం ద్వారా పాలక వర్గాలను కూల్చడానికి నంసిద్ధమవు తుందని మార్క్స్‌ [వకటించాడు, దాన్నే తత్ర: (మవ్వ్యోపస్త్టానం (పతిజ్ఞు *' అనాధులంతా, ఆశాంతులంతా

దీ ర్హశుతిలో, శీవధ్వనితో విష్ణవశంఖం వినిపిస్తారోయ్‌

అన్నాడు. క అందించిన ఈ మాక్క్సెన్లు చైతన్యం ఆ తరం యువ

కవులనూ, + అప్పటికే లబ్ధప్రతిష్టులైన కవులనూ కదిలించింది. కార్మికుల

(గ్రామను అదనపు విలువ సృష్టించి పెట్టు బడ్‌దారులు దోచుకుంటారని మార్క్స్‌

తన "పెట్టుబడి* (గ్రంథంలో విపులీకరించాడు దాన్నే తాపీ ధర్మారావు

“చెప్పరాని గుట్టులో : (కల్పన - పేజీ 266)

“కప్పులేని గుడినెల్‌ వేయ కలగ బక్రేనోయ్‌ గొప్పవారి మేడొకటీ *కులుకుతుంటాది

కటిక నేల పక్కలు వేయ్‌ కలగ బట్టినోయ్‌ మెత్త మెత్త పరుపు లౌక్క మేడనుంటాయి

అని క్షవిత్వీకరించాడు. దాన్నే కాళోజి (నాగొడవ - 1 - 1942) అన్నపు

రాసులు ఒకచోట అకలిమంటలు ఒకచోట సంపదలన్నీ యొకచోట

గంవాడు బలగంబొక చోట” ఆంటూ ఎందుకీ “వ్యత్యాసాలు అని (సశ్నిం చాడు. కుందు ర్రి మరింత ముందుకెళ్ళి (జయిస్తుంది నయాగర - 18క1) శతాబ్దాల వెనుకటి చీకటి చర్మితలో రారాజులు చేసీందే ఈ రోజున జరుగుతోంది ఆదే అదే ఆనాటికీ ఈనాటికీ ఆదే అదే కొద్దిమంది లోకాన్నంతా కొల్లగొట్టుకుని తినే విధానం.

అని [వకటించాడు, మార్క్సు భావాల (పభావతాలిదళలో కార్మిక కర్షకుల

దుర్భర జీవితాలను చి[తించడంలోనే కవులు కాలం గడిపారు. ఆ కష్టాలకి

సరైన కారణం చెప్పి రాబోయే సమాజాన్ని కూడా చి(తించింది కుందు ర్రి ఒక్కడే

(నయాగర్శు 'అందరికీ అవకాశాలూ సరిపోయే వన్తూత్పత్తి పంపిణిలో

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (ప్రభావం 180 సమాన భాగం కోరుకొను హక్కుందటి అని సమ నమాజావిష్క్రరణ చేశాడు. తమ సిద్దాంత జ్జానాన్ని కవులు సహజంగా వ్య క్రీకరిస్తున్న సమ యంలో తన ఆధ్యయనా సంస్కా_రాన్ని గజిబిజి చేసి లెక్కల ముడులళో ఇరుక్కుని విమర్శల చిక్కులో పడ్డవాడు ఆర్ముద (త్వమేవాహమ్‌) - చీన్న చిన్న చేమలూ వగైరా అడుసు భుజం ఆనుకోండి. బలవంతమైన సర్పం గటా వట్‌స్మెటా -- ఈ భుజాల పరవ్పర్‌ సంఘర్షణ ఫలితం ఈ భుజాల కర్ణం మీది చతుర్శ్మనం అనగా ఒక నూత్తన అవస్థ -ఒకీ పునీత వ్యవస్థ అంటాడు. చలి చీమల చేతచిక్కి బలవంతమైన సర్పం చస్తుంది. అధిక సంఖ్బాకు లైన (శ్రామిక "వర్షం చేతిలో కొద్ది మందిగా వుండే- పెట్టుబడి చారి వర్షం అంతమవుతుంది. పోలిక భాగానే వుంది. లెక్కలే వాగా లేవు వీజగణ కంలో శకొ--&6 = ౦82 అవుతుంది. వర్గ సమాజంలో వర్గాల మధ్య ఘర్షణ అనివార్యం. ఆ విషయం అర్నుదకి తెల్సు. కానీ వ్య క్రీకరెంచిన లెక్కల్లో అడుగుభుజం (చీమలు) లంబం (సర్పల్య కలిస్తేనే కర్టంపై చతు రసం ఏర్పడుళుంది. వరపోరాటం జరగని, వర్గ సామరస్యంద్వారా వర్పడే ఈ ప్సనీత వ్యవస్థ ఎలాంటిది? అద్ది అర్నుదే చెప్పాలి. “నిజం-నన్ను నడిపించే దీపం మార్క్సిజం 1 అని ఆయన చెప్పుకున్నా ఆర్ముద కవిత్వంలో మార్క్సిజం ఛాయలు కనిపించవు కనిపించేదల్లా పాండిత్యం మరీ ఎక్కువగా చెప్పాల్సివస్తే వి స్పృతార్జంలో అభ్యుదయం మ్మాతమే మొదటి దశలో స్పష్ట మైన సెద్ధాంతిక అవగాహన లేకపోవడంవల్ల ఇలా జరిగింది. అంతేకాని కవుల చిత్తషద్ధిని శంకించలేం సమకాలీన రాజకీయ అలజడులలోంచి తప్పు కోలేక తన సౌందర్యాత్వేషణలో మార్క్స్‌నీ, మహాత్మున్ని ఏకతాటిన కట్టాడు తిలక్‌. (శిఖరారోహణ. అమృతం కురిసిన రాత్రి

మార్క్సొ, మహాత్ముడు పికాసో సార్త్ర

ఎవరైనా ఇది నిరంతర నూతన పరిశోధన

సత్య సౌందర్యాన్వేషణ ఒక శిఖరారోహణ 1053 = 54 (ప్రాంకాళ్లో పూరా రాజకీయం అనదగిన కవిత్వాన్ని రాసింది రాంబట్ల కృష్ణమూర్తి (శశవిషాణం గితాలు) వీటి రాజకీయ వార్తలు వ్యాఖ్యా నంతో కనిపిస్టాయి. మంచి రాజకీయ విదూషకుడి పనిని ఆయన ఆ కాలంలో

190 డా యం. రవీందారెడ్డ నిర్వహించారు. వీటి వెనుక అంతర్హీనంగా (ప్రజా సవేమమనే దృక్పథం వుంటుంది. అభ్యుదయ కవిత్వంతో తెలుగు కవిత్వంలో దృక్పథం అనే మాట (వవేశించినప్పటికీ దానికి సంపూర్ణ సార్ధకత విష్ణవ కవిత్వంటోనే కలిగిందని చెప్పాలి. దాదాపుగా సిద్దాంతం అనదగిన కవిత్వాన్ని, ఇదె మార్క్సిస్టు తాత్త్వికత అనగలిగే భావాన్ని వీప్ణవ వుకలు (వకటించారు. దీనికి బహుకా అవ్పటికీ, ఇప్పటికీ అధ్యయన పరిస్థితుల్లో వచ్చిన మార్పులే కారణం కావచ్చు. అప్పుడే వచ్చిన శ్వాతంత్యంలో మనవాడినే శృ్యతువు అని పిలవలేక పోయిన దౌర్బల్యం కారణం కావచ్చు, నైహూ?కు-జా సోషలి సే అన్నది అప్పటికీ యిప్పటికి అభ్యుదయ రచయితల గాఢ నమ్మిక. అభ్యుదయ కవులు సమ సమాజమనే భావాన్ని భావ కవుల వలె స్వప్నించారు. అది చామ్మితక పరి ణామం అనే వాస్తవాన్ని మరిబారు. విప్ణవ కవుల నాటికి భావ కవుల స్వాప్నిక [పపంచం లేదు. ఉందల్లా కళ్ళ ముందు వాస్తవివతత, స్వతం్యత దేశంలో సాంతం పరాయి దైపోయిన బతుకు. అన్నింటికీ మించి ఇది మనం పోరాడి తెచ్చుకున్న స్వతం్మతం అని మొహమాటపడే అవకాశంలేని న్వతం[త దేశంల్లో పుట్టిన యువతరం మార్క్స్‌జం అంటే వారికి -- “చిన్న చేపలను మింగే తిమింగలాల పాలిట బడబాగ్ని వావ వాదవు విషనాగు కోరలు తీసీన శవణం * శ్రీ శ్రీ దృష్టిలో మార్క (తుదిపషయనం - తొలివిజయం - మరో(పస్టానం) సామ్యవాద రథసారథి మార్క్స్‌ చూపినదే తీరం తూర్పు దెక్కు మందారం, అర్పరాని అంగారం' ఇంకో యువకవి ఇంకాస ముందుకు పోయి : బొల్దివిక్కు వారసులం నక్సల్చరి బిడ్డలం జన వైన వెలుగులో నడుస్తున్న వారలం' * అని తన మార్గాన్ని సైతం (ప్రకటించాడు కాజ్‌ మహళ్‌ నిర్మాణానీకి రాశ్ళెత్తిన కూలీలెవరు” అన్నది మహాప్రస్థానం నాటి చార్మితక అన్వేషణ రాణులకోనం రాజులుగట్టిన మేడలు పేదల కస్నీశ్ళే జె్యతయాతలని (పసిద్ధి తక్కినవన్నీ పేదల ఉరితాశ్ళే * అన్నది నిర్దారించ బడ్డ సత్యం, చార్మితక శ్ఞానం పెరిగిన యువకవి (చెరబండరాజు - కత్తిపాటి “*విష్టైల యుగం మనది విష్ణవిసై

తెలుగు కవిత్వం పె మార్క్ట్పిజం _పభావం [91 జయం మనది . అంటున్నాడు మాక్క్స్బాకాలం నాటికి పెట్టుబడిదారులు మాతమే వున్నారు. మార్క్సిజాన్ని లెనిన్‌ ఆచరణలో విజయవంతం చేసే నాటికి సాామాజ్యవాదం ఆనే దశ వచ్చింది. పెట్టుబడిదారి సమాజం దగ్గిరే ఆగిన మార్క్సిస్టు త త్త్వ్వశాస్తాాన్ని లెనిన్‌ స్మామాజ్యవాదం వరకూ పొడిగిం చాడు అప్పుడు మార్క్స్‌ త త్త్వ్వశాస్త్రం మార్క్సిజం - లెనినిజంగా మారింది. ఈ తాత్త్విక భావాలను తన ఆలోచనితో మేశవించి తమ దేశపరిస్థితులకు అన్వయించి విప్లవాన్ని విజయవంతం కేసింది మావో సేటుంగ్‌ ఆ [కమం లోనే విష్ణవకవి కూడా తన మార్గాన్ని స్పష్టం చేశాడు “మార్చిస్మ - లెనినిస్టు కమ్మూనిస్టుల మండి మావో ఆలోచనల మార్ట్సాజం మనదండి కమ్యూనిజమన్నది. _ కాపిట్సరిస్తుకు కూడా ఊత్పపదమైన దశలో _ గాంధీ సోష లిజం నెహాి సోషలిజం ఇందిర సోషలిజం అన్నపదాల విస్సృతిలో పడి పోకుండా పుండేందుకె తన మానాన్ని స్పష్టం చేకాడీ కవి శ్రీకాకుశ పోరాటం డెల్బయిళ్లో ఊ పిరిపోసుకున్న రైతాంగ పోరా టాలు కవులను ఎంతగా కదిల్బాయంటే పోరాటాన్ని దిగ్గర్నుండి ఆధ్యయనం చేయడానికి శ్రీశ్రీ శ్రీకాకు?ం. వెళైన్‌. అన్నాడు. విష్షవోద్యమాలతో సంబంధం, సానుభూతి లేని వారు కూడా * పల్లెటూళ్ళు గుండా పాటలు పాడుతూ తుపాకి భుజాన వేసుకొని తూర్పు వైపుగా సాగిపోతాను నాకిక వసంతాల్దేవు. కళ్ళవళ్తుల దీపాల్లేవు విష్పప మేమాలు తుఫానుల్ని పుష్పించేదాకా ఆకలి కన్నీళ్ళు వడగ తై వర్షించే దాకా * ఆంటూ బయళల్టేరాల్సి వచ్చింది. రైతాంగో ద్యమాలు సామాజిక జీవితాన్ని? రాజకీయ ఆలోచనను కూడా (వభావితం చేశాయి. ఒక ముఖ్యమంతి *“నక్స లైప్టే నిజమైన దేశబక్తులు' అంటే పెట్టుబడిదారైనా బిర్జా *న్రేనే యువకున్నె వుంటే నక్స లైట్టలో చేరేవాడిని' ఆని (పకటించాడు. పత్యర్థి వర్గాల్లోనే ఈ సంచలనం వుంటే తమ స్వంత వర్గంతో సహానుభూతి లేకుండా కార్మిక, కర్షకుల తరఫ్వన కలం పట్టిన కవులెలా వుంటారు. వ్‌ష్ణవ కవిత్వం మొద లైన తర్వాత తెలుగు కవిత్వమంతా "వర్ష సంఘర్షణ మయమే. అట్టాగని విష్ణవకపి

198 డా యం. రవీం(దారెడ్డి చర్మిత వరిణామ [కమంతో వర్గాలు లేని ఆదిమ కమ్యూనిస్టు సమాజాన్ని మర్చిపోలేదు (ఎన్‌. కె- లాల్‌బనో గులామీ చోడో బోతో వందేమాతరం) గోడలు లేనినాడు, గోజ్లీలు లేనినాడు ఎల్లలుంటాయన్న వూసేలేనినాడు అడవులు ఎవడి-ఆస్తి. నదులు ఎవడి స్వంతం సమస్త (వకృతీ సమస్త జనులదైె వున్ననాడు ఎవడు యజమాని ఎవడు బానిస ఎవడు రాజు ఎవడు [పజ, ఎవడు పాలకుడు ఎవడు పాలితుడుః అని (పళ్నిస్తున్నాడు కాల్మకమేణా ఏర్పడ్డ వర్ణాలో అత్యధిక సంభఖ్యాకులై న పీడితవర్గం తమ ఉనికికోసం, విము _కీకోసం. విష్ణవాలు ఇలరేపుతుంది. అదే తరహాలో (ఎన్‌. ె.=పైదే) సమస్త రాజ్యాధికారం (శామికుని హస్తగతం కావాలని ఉత్పత్రికక్తుల చేతుల్లోకి ఉత్ప త్రి సాధనాలు రావాలని దున్నే వానికే భూమి కావాలని వివ్షవ౦ వర్ధిల్లాలని తిరిగి నక్సల్చరీలో "పేలిన వాడ్నీ నేను అంట్లు విప్ణవకవి పాలక వర్గాలపై బందూక్‌ ఎత్తాడు, మార్క్సిస్టు త త్వ్వశాస్త్రాన్ని, పోరాట విధానాలను తమకందించిన నాయకత్వాన్ని స్మరిస్తూ (మార్చ్‌ విష్ణవకవులు) “ఎర జెండా మార్క్స్‌ అయతే సు తి.కొడవలి లెనిన్‌ మావో అశయం [(శామిక దాజ్యమైతే ఆచరణ_ఆయుధం లెనిన్‌ తెలంగాణా పోరాటంలో భుజంమీద తుపాకులు మోసి నక్సల్బరీ రైతాంగ పోరాటం డాకా ఎక్ష్రైల్లో వున్న గెరిల్లా లెనిన్‌ ! అని పీడిత (ప్రజలకోసం ఎక్కడ ఎప్పుడు-చెలరేగిన పోరాటమైనా అవన్నివర్గ విము_క్రికోసం జరిగే పోరాటాలే ఆనీ పరోవంగా (పకటించారు. మావో ఆంటాడు “విష్ణప సంస్కృతి విశాల జన సామాన్యం చేతిలో శక్రివంతమైన విస్త వాయుధం, అది విష్ణవం రావడానికి ముందు నైద్ధాంతికంగా 1పాతిపది కను తయారు చేస్తుంది. ఏప్పవం కొరకు జరిగే సాధారణ పోరాటంలో ఇది అత్యంత ముఖ్యమైన అవసరమైన పోరాటరంగం (మావో సూక్తులు) తెలుగులో విష్ణవ రచయితలు రై తాంగపోరాటాలకు అవనరమెన "సైద్దాండిక ప్రాతిపాదికలు తయారుచేసి ఇనహిమాన్యానికి విష్ణవ సంస్కృతిని ఇచ్చారు. నిప్ణన కవిత్వం వచ్చింతర్వాతే కవిత్వంలో మార్క్సిన్టు తత్వశాస్త్ర _నత్యష

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (వభానం కరికి చర్చ సిద్దాంత వివరణ, ఎత్తుగడల విమర్శ వంధాల పరామర్శ కనిపిస్తాయి. ఒక మంచి రాజకీయ వ్యాసం. ఉపన్యాసం చేయాల్సిన పనిని కూడా కవులు తమ భుజాలపై వేసుకుని సమర్థవంతంగా నిర్వహించారు స్టాలిన్‌ మరణం తర్వాత సోవియట్‌ పార్టీ శాంతీయుత వర్గపోరాట విధానాన్ని అమోదించడాన్ని నిరసిస్తూ విష్ణవ కవి (మార్చ్‌ విష్ణవకవులు పేజీ 40) 'లెనిన్‌ ఓ లెనిన్‌ సాయుధ విష్ణవం కార్మికవర్ష నియంతృత్వమనే నీ విప్లవ భావనా సంపత్తికి తులసి నీళ్ళు వొదిలి-ఎన్నికల మూర్‌ మార్కెట్లో విన్ను సెకండ్‌ హాండ్‌ సరుకుగా అమ్మజూప (ప్రయత్ని స్తే మాతో ఉప్పొంగిన శోకం ఎంత (కోధంగా మార్షెల్లింది అని తన అ్యగవోన్ని వెలిగక్కాడు. అదే మార్షంలో దాదాపు విష్ణవ రాజకీయాల సిద్ధాంత కవిత ఆనదగింది శివసాగర్‌ రానీన వివాలా శాంటియాగో సోవియట్‌ శాంతి మార్గాన్ని అనుసరించి వీలీలో ఎన్నికల ద్వారా ఏర్పడిన అలెండి (పభుత్వం వర్గ శ్యతువుల కుటలకు బలైపోయి కూలిపోయినప్పుడు. దేశాలు స్వాతంటత్యం కోరుతున్నాయని జాతులు విముక్తి కోరుతున్నాయిని (ప్రజలు సాయుధ విష్ణవం కోరుతున్నారని నా దేశ ప్రజలారా విస్ణవ గీతాలాపన చేయండి చీలీ మార్గం ఓడిందని నక్సల్చరీ మార్గం నిలిచిందనీ అని తన దేశ (పజలక పీటుపీచ్చాళు శీవసాగర్‌ (ఉద్యమం నెలబాలుడు) “మానవ వరిణామంలో ఏనాడెనా తీరుగువాటుడే ప్రైశీయి. వంచే వృకోగతి సాంతం (శ్రమజీవి నెళుటి బొటులోనే ఇమిడి వుంది (చెరబండరాజు = వల్లవి) అనేది విష్ణవకవుల మార్కిస్టు దృక్పథం. [వపంచ కమ్యూనిస్టు ఉద్యమంలో సోవియట్‌ ఎత్తుగడలతో విభేదించిన (పవంచ. విష్ణవ శక్తులకు నాయకత్వం వహించిన ఛైనా = రష్యా అంతర్జాతీయ విధానాన్ని విమర్శిస్తూ దాన్ని సోషల్‌ సా్యమాజ్యవాది అని పిలిచింది. ఆ భావానికి కవితా రూవం యిస్తో నిఖిలేశ్వర్‌ (కదలిక - డిసెంబర్‌ 85) ఆస్టనిస్తాన్‌లో తమ అనుకూల పళుక్వానికి మద్ద తుగా సైన్యాన్ని దింపిన సోవియట్‌ ని- మరో వైపు పపంచ షోలీసు విస్ట వాన్ని తుపాకుల మీద మోసుకెళ్ళి అరన్‌ నేలపై దించి - సోషలిస్పు నీతి అని అరుస్తున్నాడు అంటూ సోషల్‌ స్మామాజ్యవాదాన్ని నిరసించాడు ఇందిరా

యశ డా: యం, రవీందదారెడ్డి గాంధిది వామపక్ష నీయంచతృత్వనునీ 20 సూతాలు సోషలిస్టు సమాజినిక్‌ ఎక్కుడుమెట్టనీ శ్రీ శ్రీ (భ్రమపడ్డా విష్తవకవులు మ్మాతం రంగు రంగులమారి నెవుఠరయ్యా నీ రంగు భైట పడిందమ్యా అని నెవూ సోషలిజాన్ని తిప్పి కొట్టిన ఆలంగాణా సాయుధ పోరాట కవుల వారనత్వంతో "అమ్మమ్మ ఇంది రమ్మా చేసింది సాలు పోమ్మా నీ నకిలీ సోషలిజం మాకసలే వద్దమ్మా" అంటూ తిప్పీకొట్టారు. హక్కులు అడుకో్కో వల్సినవి కావు పోరాడి సాధించు కోవల్సినవి అన్నది మార్కిస్టు అవగాహన - సోవియట్‌ ఆడుగుజాడల్లో నడచే ఎన్నికల కమ్యూనిస్టులను నిరసిసూ వరవరరావు,(స్వేచ్చ - పేజీ ర)

“మార్క్సిజం మాటల్లో వల్లించే కొజ్జాలు

తాము బేవబేక జనం లేవ లేదంటున్నారు.

నిర్దాక్షిణ్యంగా సాగే వర్గ పోరాటం కాదు

సర్దుదాటుతో వచ్చే భిఇాందేహి మాదా కబళం0” మరెనరు కమ్యూనిస్టులు అన్న దానికి ఆయనే (పదే) నమాధానం చెద్దాడు--- చెమటలో బుగుల్కాన్న శకిని వర్గపోరా ఓంగా మార్చి (పజాయుద్ధ భేరీ (మోగించే క్యామెడ్చే _.. కమ్యూనిస్టులు. తెలంగాణా సాయుధ పోరాటాన్ని విరమించి అధికారం కోసం ఎన్నికల జాతరలో దిగిన కమ్యూనిస్టులను కాళోజీ (నాగోడవ - పరాదవ శరత్తు - పేజీ 14కి కూడా నహించలేక పోయాడు. రాబోయే ఎన్నికల్లో గెలిచి కవ్పుకునేందుకు అమరజీవుల జీవ నంతో తడిబారిన పొలాల్లో స్వార్జాల పంట కై పక్ష బీజాలు ఎగజల్ల పిడికిళ్ళు సడలిస్తున్నారు పార్టీ సరదారులు (దజాన్వామృ పథకంబు సలామత్‌ సామ్య వాద పెగదారి సలామక్‌ అదే విశయాన్ని నమ్ము నక్సల్చరి హమృిలో (అవమణతార - జూన్‌ రై

త్యాగాల రక్తపు జెండా రంగుని

మోవహాల కద్దుకొని ఓట్ల అంగట్టలో పాతిన

“ఎళ్తుగడలిల జెండా మడతల్లో ముడుచుకొని

చెట్టు'పేరు చెప్పి కాయలమ్ముకునే

విదోహుల విషకంరాన్ని ఛేదించింది “నక్సల్చరి హమ్సి”

మార్క్సిజాన్నుంచి రివిజనిజాన్ని విడ గొట్టింది. అనీ పకటించాడు. మార్క్సిస్టు సాంస్కృతికోద్యమంళలో సోవియట్‌ వ్యతి

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (వభావం 198 కేక చైనా అనుకూల కవులున్నప్టే -టెనా వ్యతిరిక సోవియట్‌ అమకూల కవులూ వున్నారు. విష్ణవకవులు సోవియట్‌ కాంతి విధానాన్ని వ్యతిరేకిస్తే సోవియట్‌ అనుకూల కవి గజ్జెల మల్లారెడ్డి (శంఖారావం = పేజీ రి “అణు మారణ జూంలలందు యీ విశ్వమ్ము బూది యైనా సమసీ పోదంట నరజాతి విశ్వాశాంతికి ముందు విలయ ఖీకర వికట మృళత్యుతాండవ కేశ గత్యంతరము లేని నిత్య సతృమట ఇది మహా సిద్దాంతి (మావో) ఎదళోన నినడించు సరికొ త్త భావాల సంతలో ఒక విరత' అని చైనా విధానాన్ని విమర్శించాడు. అంతేకాదు రివిజనిస్టులైన కమ్యూని స్టులే తమ వరమ శత్రువులని కమ్యూనిస్టు, పార్టీలోంచి చీలిన మార్క్సిస్టులు (1961) వకటించినప్పుడు వారిని ఉద్దేశించి (ప్రెదే = పేజీ- 79) “పాత కామేడ్స్‌ పై జ్ఞాతి వైరమ్ముతో। (ప్రధమ శ్యతువులంచు (వకటించుకున్నావు ఉద్ధతమైసట్టి సిద్దాంత చర్చలో మధ్యస్థ పద్దాంత మందిరమున దాగి కళ్ళు మూసుక పాలు కాజేయు పిల్రివలె ఐక్యకార్మిక మహోద్యమము ముక్కలు చేసి చీలికలు విన్షవ జ్వాలలని కీర్తించు చీనా గణాచార్డ చిద్విలాసాలలో...- అని రాశాడు. సోవియట్‌ కాంతి మార్గాన్ని, చైనా విప్ణవ మార్గాన్ని ఆమెరికొ స్నామాజ్యవాడాన్ని పోలుస్తూ శివసాగర్‌. రుతు సంగీతం” (ఉద్యమం నెలబా లుడు = పేజీ 72) లో ఓల్లా (సోవియట్‌) ఘనీభవించెను యాంగ్సి నది (వైెనా) పొంగెను స్మళానాల ]పశాంతినే కోరి పోరు ఇనుపడేగ (ఆమెరికా) జన బాణం తగిలి పగిలి వికాంగ్‌లో (వియత్నాం) కూలెను (శమ జీవుల కల్పవల్లి (కెమ్లిన్‌ (సోవియట్‌) అధిగో వురం రుతువు మారి [క్రతువు మారి భూతాలకు కాపురం రుతురితికి పులకరించి గంగ (యిండియా) కూడా పొంగేను” అంటూ భారత విష్ణవ కమ్యూనిస్టులు చైనా మార్గాన్ని అనునరిస్తారని నిర్ధ్వం ధంగా [వకటించాడు. (కుండలీకరణాలు నావి = రచయిత) మలో విళ్ణవకవి హెచ్చార్కె (రస్హై = శ్పేటీ తిగ్రి సోవియట్‌ది సోషల్‌ స్మోమాజ్య వాదమే “రివిజనిస్తు రాకాసి కూన అంటాడు అది పట్టుకున్న జెండా ఎరనిడే కాని

106 డా యం. రవీంటదారెడ్డి చికాగో కార్మికుల త్యాగాలతో ఎరుపెక్కింది మాతం కాదు అంగోలా ఇథియోపియా, కంపూచియా, ఆప్పనిసాన్‌ (వజలర క్షం పులుముకుంది" మార్క్సిస్టు సిద్దాంతాల ప్రభావం తెలుగుదేశంయై పడింతర్వాత అ తాత్విక సారం అభ్యుదయ రచయితల చేతిల్లోపడి సజలమై పోయి సాధారణ థావా జాలంగా మారి మేధావుట్లో, రచయితల్లో "హేతువాద దృష్టి పబలింరి. చరి (తను బౌతిక వాద దృష్టితో చూడటం సాధారణం అయింది.

భైరాగి ఎక్కడున్నవి స్మామాజ్యూలు

ధనస్తావ్యస్త జవేపదాల, పెత్తనాల వక్షంయై

విహరించిన వాహినులేవి” (అగమగీతి- పేజీ 20)

న్ముపనన్న స్వార్థానికి రంగురంగులు పూసి

భాషలపేర, మతంపేర, శాతిపేర

దేఠంపేర చేసిన మారణపోమాలకు

చర్మితకారులు తొడిగారు మారువేశాలు చేతనావ ర్తం- పేజీ-8

జలజశ్ర్రీ “గతి తార్కిక భౌతికవాదం

(బళుకును మార్చే నవీనవేద౦ -

సమానత్వమును సోధించుటకు

సామ్యవాద మొక టే మార్గం (మానవుడేమా సందేశం. పేజీ ఓ గతితార్కిక భౌతికవాదం (ప్రకారం చైతన్యం జడ రూపంకాదు ఆది అభివృద్ధికి మూలం. అదే విషయాన్ని కె. రాంమోహన్‌రాజు వసంత మేఫఘం లో అభివృద్దికి వైతన్యమూ నంఘర్షణా మూలమైతే అవి లేని క్షణం ఏది ? చర్మిత సమృుదంలో ఎన్ని పోరాటకెరటాలు ఎన్నడూ ఎక్కడా చైతన్యం ఘనీభవించలేదు _పవాహం ఆగిపోలేదు చర్మితంతా వర్గపోరాటాల మయమే అన్న మార్శిజం చరితలో రెండే వరాలు

లల పీనుడు ద సృష్టిస్తాడు 7 బలవంతుడు సంపదమింగీ దరి దం పంచుతాడు 9 ఈ రెండు వర్గాలో (ప్రతివారు ఏదో ఒక వర్షంలొోనే వుండాలి అరయుతే శతృవో, మితృవో- జీవితమనే గరుకు రాయిమీద ఇది అలీన మెట్టా అవుతుంది

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం పభావం 107 అందరికీ ఆనందం ఏట్టా యిస్తుంది నువ్వు నావాడివై నా కొవాలి నాకు పగనాడివై నా కావాలి 11 అని స్పష్టం చేకాడు. జౌతిక దృష్టిని నిరసించి ధార్మిక దృష్టికి ఆధిక్యత కట్టబెట్టడానికి కూడా ధార్మిక వాదులకు మార్క్సిజం అండ కావాల్సివచ్చింది. మహా(ప్రస్థానంద్వారా అనితర సాధ్యమైన శిల్ప సంవిధానంతో శ్రీ శ్రీ విశ్వ్యాకామికవర్గ ఐక్యతను చాటితే అదే ఫక్కీలో ముదిగొండ 'మహాసర్గ" అని పేరునుకూడా అనుకరిస్తూ హిందూ అంతర్జాతీయతను (వకటించాడు. మాక్క్సనీ, మార్క్సిజాన్ని, సామ్యవాదులను నిరసించాడు ధార్మిక శంఖం కూడా విష్ణవం దిశలోనే నరనరాల జీర్షించిన స్తబ్దత తరిమెడి విస్ణవ ధార్మిక శంఖం జగజగాల వ్యాపించిన భౌతిక సౌమ్యవాదులకు అగ్గిబరాటా కోపంలో భౌతికత సామ్యవాద యిచ్చ (వపంచమంతటా వ్యాపించిందని ఒప్పుకున్నాడు. భౌతితార్కిక భౌతికవాదాన్ని నిరసిస్తూ గతితార్కిక భాతికవాదం మతిహీనుల మాయాజాలం గతిచలన పదార్థం కూడా (బాహ్మీోామయ భావంచేకద అన్నాడు మార్క్‌ని నిరసిపూ- మానవులూ యంతాలేనని మార్క్‌ రాక్షసుండన్నాడోయ్‌ మొదలూ తుది లేని పదార్థపు మధ్యస్థితికూడా మిథ్యయే*2 | ఆన రాశాడు విమర్శించడమే (పదానం. దాంట్లో ధార్మిక దృష్టికూడా లోపం చింది భోయి భీమన్న కవితలో అక్కడక్కడా మార్క్స్‌ భావాల'పై నిరసన కనిపిస్తుంది. ఆయనది మానవతాదృష్టి ఇదీ సీద్దాంత పరంగా = మారి-్సిజం తెలుగు కవిత్వంలో కనిపిస్తున్న తీరు తెన్నులు. వర్గపోరాట చితణ “మానవ జాతి చర్మితంతా వర్ష హోరాటాల చర్మితే' అన్న వాక్యం మార్క్సిస్టు తత్వశాస్త్ర సారాంశం అదే కమ్యూనిస్టు పార్టీ [(వణాశిక మకుటం కూడా. చరిత పరిణామ[కమంలో పెట్టుబడిదారీ సమాజం సాధించిన వ్రత్యేక లక్షణం, మొతం సమాజమంకా రెండు శతుశివిరాలుగా, రెండు పెద్ద వర్గాలుగా బీలిహోవడం. అవే. పెట్టుబడిదారీ. వర్గం, (శ్రామికవర్గం, పాలక పాలిత వర్షాలు మ్మీవమైన ఆర్థిక అసమానతలు, శమదోపిడి కొనసాగే

198 డా యం. రవీందారెడ్డి పెట్టుబడిదారీ సమాజం తమ వర్గ శత్రువు అయిన (శామికుడిని తానే సృష్టించు కుంది. పెట్టుబడిదారీ వర్షంతో (శామికుల పోరాటం పుట్టుకతోనే ప్రారంభ మయింది. మొదట (శామికులు, వ్యక్తులుగా పోరాటం జరుపుతారు తర్వాత ఒకచ్తోట కల్సి పనిచే సే (శామికులు సమిష్టిగా పోరాటం చెస్తారు, ఆ తర్వాత ఒక శపాంతంలో ఒకే స్వభావం కలిగిన పనిజేసే కార్మికులు తమువ్యక్తి గతంగా దోపిడీచేసే పెట్టుబడిదార్లపై పోరాటం కొనసాగిస్తారు. పోరాటం కోసం _ఐక్యమవుతారు. నంఖ్య రీత్యా ఆధికంగా వుండే (శామికుల ఐక్యత - తమ వర్గ (ప్రయోజనాలను సంరక్షించు కోవడం కోనం బాహాటంగా పోరాటం లోకి దిగుతుంది ఆయుధాలు చేపడుతుంది చిన్న చిన్న ఘర్షణలే రాను రాను త్మీవమై సాయుభ పోరాటాలుగా మారతాయి. ఇతర వర్గాల (ప్రజలతో కలి అవే వర్ష పోరాటాలుగా రూప్ప దిద్దుకుంటారు వతి పర్గ్ణపోరాటం ఒక రాజ కీయ పోరాటమే అంత్రిమంగా అధికారాన్ని హస్తగతం చేనుకోవడమే డాని ఆశయం [శామిక వర్గాన్ని అందుకు నమాయ త్తం చెయడమే కమ్మూనిస్తు పార్టీ కర్తవ్యం [శామికులను సంఘటిత పరచి అనివారృమైన వర్షపోరాటాపకి ఆది రంగం సిద్దం చేస్తుంది. (శామికులను పోరాటాలకు (_పేరేవించడం, వారిమధ్య ఐక్యత నెలకొల్బడానికి [ప్రయత్నించడం పార్టీ ఆశయం. వర్ష పోరాటం ఆంటే అధికారంలోంచి ఒక వర్గాన్ని మరొక వర్షం బలవంతంగా కూలదోయడం అంటాడు మార్కు.]3

మార్కు. సిద్ధాంతాల అలజడి ఆరఎభమైన తొలిదశలోనే తెలుగు కవిత్వంలో వర్షపోరాట (ప్రస్తావన కనిపిస్తుంది. పెండ్యాల గేయం తుమ్మల గేయం, సభలో వచ్చిన కవితలు, జ్వాలా కవితలు, వర్గాలు వర్గపోరాటాల (ప్రస్తావన వున్నట్టివి,

మొదట్లో వర్షాలు ఏర్పడటం, వర్శపోరాటాలు జరగడం ఆనివార్యం అన్న భావన కవిత్వంలో హెధారణంగా వ్య క్రమయేది. పీడిత వర్గాల్లో వర్గ పోరాట భావనను (పేరేపించడం తమక ర్వవ్యంగా విష్ణవ కవులు భావించారు. ఆందుకే అభ్యుదయ కవిత్వంలోకం టే గూడా విపవ కవిత్యంలోనే వర్షపోరాట [వస్తావన సైద్దాంతిక నేపధ్యంతో బలీయంగా కనిపిసుంది. అభ్యుదయ కవి త్వంలో వర్గపోరాట (సస్తావన రావడానికి విపవాలు "కానీ సహైాయుధపోరాటాలు కానీ బలీయంగా లేవు. ఒక్క తెలంగాణా హయథ పోరాటం తస్ప. అంతే

తెలుప కవిత్వంపై మార్క్సిజం (పభావం 190 కార తెలంగాణా సాయుధ పోరాట కాలంలో గళం విప్పిన [వ్రముఖ కళ్ళల్లో అత్యధికులు సామ్యవాదాన్ని ఆదర్శంగా స్వీకరించిన వారే, తెలంగాణా పోరా టంతో ఊల్రేజితులయిన వారే, వారిలో స్వేచ్చ, స్వాతంత్యం పట్ల ఉన్న తపన అనివార్యంగా ఏర్పడే ామికవర్శ నియంతృత్వం పట్ట లేదు, స్వతహాగా వారి ఉద్యమావేశం నిజాంకి ఎదురొడ్డి నిల్చినట్టి జాతీయావేశం. ఆందుక్తు విరుదంగా విష్ణవ కవిత్వం విచ్చుకొన్న రోజుల్లో తెలుగుదేశం నలుమూలల్టో రైతాంగ పోరాటాలు రగులుకున్నాయి. ఒక దశలో విముక్తి ప్రాంతాలూ ఏర్పడ్డాయి. విష్షన కమ్యూనిస్టు పార్టీల నాయకత్వంలో గెరిల్టా దళాలు ఏర్పడ సాయుధ పోరాటాల్ని నిర్వహిస్తూ వలు (ప్రాంతాల్లో వరోజధికారాన్ని ఫ్రాపించడం జరిగింది వర్షపోరాట భావన బరీయం కావడమే కాదు ఉద్యమ రూపంలో ఆచరణలో కళ్ళముందు నిల్చింది. అందుకే విష్ణవ కవిత్వమంతటా వర్గాలు వర్గపోరాటాలు సాయుధ ఉద్యమాలు. కనిపిస్తాయి.

“అసుర వృద్ద వృకోదరుల అంధకార జాత్యాంఛుల

అభివృద్ధిని నిరోధించు, ధనస్పామ్య స్వార్ధాలకు

ఆభ్యుర్థల ప్రతినిధుల, ఏహ్య గర్భ రూజా గర్భ

ఉఊరోగామి లోక మొకటి

[పజాతం్యత యగోద్భూత శాంతి కాల దీపికలే

పీడిత జన సంచోహపు, సందేశపు ధ్వనులె

న్వాతం్యత్యోభ్యుదయాలకు కాంతిమయ వ్యవస్థకు

పురోగామి లోకమొకటి

రెండు _పపంచాల మధ్య రెండు స్వభావాల "మధ్య

“రెండే వర్గాల మధ్య సాగుతున్న సంఘర్షణ” అంటాడు సోమసుందర్‌ (వృజాయుధం -బానిసల దండయ్యాత) తెలంగాణ పోరాటం బయట ఉండి దాన్ని సమర్దవంతంగా చ్యితించిన వారిలో సోమ సుందర్‌ 1వధముడు.. తెలుగుదేశంలో వర్గదృష్టితో శంఖారావం చేసిన శ్రీశ్రీ తెలంగాణా సాయుధ పోరాటాన్ని చితించలేకపోవడం నిజంగా పెద్ద లోపం. వర్గపోరాటంళలో జాలీ కరుణా ఉండవు రకానికి రక్తమే (వతీకారం అంటాడు సోమసుందర్‌ (పై కవితలోనే) 'నాజీ నైజాం రాక్షస రజాకార్డ పోలీసుల (దోహుల రకాలతో మన తమ్ముల ఆత్మల కాంతికి దోసిళ్ళతో తర్పణ

800 డా యం. రవింధదారెడ్డి లిద్దాం పిడికిలి బిగించి నేడే పోరాటం సాగిద్దాం ఆందుకోనం ఎగరేము ఎ్మోరజెండా కష్టజీవుల కలత కదిలించు జెండా మృష్టాన్న సిద్దికై పోరాడు జెండా అంటాడు. కర్షక కార్మికులు కలసికట్టుగా అనితర సాధ్యమ్ముగో (ప్రజాశ క్రి సైన్యాలై విలయ కాల ర్యొదంతో, విష్ణవ చై తన్యంతో, పురోగమిస్తు న్నారదిగో .. ధనస్వామ్య దోపిడితో కట్టిన బలవద్దురం పునాదెితో కదులు తోంది అని పోరాట ఆరంభాన్ని చి్యత్రిస్తాడు ఈ చైతన్యాన్ని ఆందుకున్న ఆరుద్ర హారీన్‌ గేయాన్ని అమువదిస్తూ ఇది అంతిమపోరాటం ఇది సంకులె సంగ్రామం * అని (సకటించాడు ఈ పోరాటంలో మీరు మీ నెత్తుటితో దోహుల మరణశాసనం జనతా విజయ శాసనం లిఖించారు జనమే నిలుస్తారు కడకు జనమే గెలుస్తారు విప్ణవానికి దొడ్డి గుమ్మం లేదు ఉన్నా ఆది పాలకులు రాజ్యపాలకులు తరిచేది కాదు అని లైరా% (అగమ గితి.పేజీ 180), పోరాటంలో. పాల్గొంటున్న వాళ్ళకు విజయంమీదేనని కడవరకు పోరాడండి అని చెప్తాడు. పీడిత వర్గాలు పాలక వర్గాలపై జరిపే ఈ పోరాటంలో జనందే గెలుపు. ఈ గెలుపు తర్వాత పుప్టే నీ బిడ్డడు దర్శిదమున, దోపిడీలో (బతుకడు (బతుకలేడు (సోమ సుందర్‌ వజ్రాయుధం : పెజీని) ఈ పోరాటంకోసం ఎందరో మనవెంట వస్తారు మన బాట నడుస్తారు మన పాట పాడతారు అందుకోసం ఊరూరు (పతిఊరు వాడవాడ (సతివాడ కూలిపేటల కదిలే కాకిచే కబురంపు గగన మంతా నిండ ఎ్మరజెండాలెగురు 15 అని యుద్ధ భూమిని సందర్శిస్తాడు అవసరాల సూర్యారావు. ఈ పిలుపుకి కడు దీక్షతో కర్షకుడు లేచెరా కారి కుడు దూసెరా, దూసిపగితోని వగవాని తరుముతూ తగులుతూ, గిరిగీసి తన్నుతూ నుడుమాఢుతున్నదే, గర్జించి పరిమార్చుతున్నారదే!6. అని పోరాట రంగాన్ని దర్శిస్తాడు సుంకర, ఉద్భవించిన (శామకవర్గ కుంరూ మారుతాన్ని యుగయుగాల సరిపాలన తరతరాల పీడన పోతున్నది పోతున్నది ఏడ్చి ఏడ్చి పోతున్నది ఓడి ఓడి పోతున్నది లారీలు మేడబండలు

తెలుగు కఏిత్వంపె మార్క్సిజం (పభావం ల్లి01 చెరసాలలు ఉకికొయ్యలు దారిలోన మైలురాస్మ దాటి మనం పయనిద్దాం వషారజెండా ఎగరేద్దాం.”!? అని కలలు కన్నాడు అవసరాల. ఆయితే వరపీడన్న తొౌలిగే నొటికి మన దేశంలో కమ్యూనిస్టులు అధికారాన్ని హస్తగతం. చేసుకునే స్థాయికి ఏదగ లేదు. ఆ తర్వాత కూడా కమ్యూనిస్టు ఉద్యమరి తన జాతీయ స్వగూపాన్ని కోల్పోయి *విశాలాం్యధ్రలో (ప్రకారాజ్యం” అని ప్రాంతీయ ఉద్యమంగా మారి పోయింది. *ఆవసరాల కల కవిగానే మిగిలిపోయింది. దే శంలో గాంది ఉద్యమం బలంగా ఉన్నప్పుడు నైజాం కెదురొడ్డి నిల్చిన దాశరధి ర్రేపటిరోజు కవితలో తన జాతీయావేశంలో అహింసను వదెలి బాణాలు, తుపాకుల (ప్రసక్తి చేవడం__“నిన్న వాణాల్మపసకక్తి లేని పురాణాలు లేవు సుమా ఫిరంగిల స్వరం వినని చర్మితంటూ లేదు సుమా ఇవాక, చుపాకీలు అేకుండా దొరతనం సాగదు" అని వప్పడం తెలంగాణా సాయుధపోరాట (ప్రభావమే పరోక్షంగా వ్‌ వర్గమైనా బలవంతంగా కూలదోయనిదే తన వర్గాధికారాన్ని వదులుకోదని చెప్పిన మార్క్సిజం గుర్తులతే తెలంగాణా సాయుధ ఫోరాటం కవుల్లో భాహావేళాన్ని పెంచి కలలు కనేలా చేసింది 'నయగారా' కావ్యసంకలనం అందుకో ఉదాహరణ. హోమాట్టులు చాచిన నెత్తుటి నాలుకలే నరికిందట (శామిక జన ఫాలంలో ఎండని ఘర్మజలం చల్లని చేతులతో తుడిచిందట వర్గరహిత సంఘ స్వర్గానికి పూలనిచ్చెనలు వేసిందట ఆ పోరాట ఉదృతితో ఆవేశం ఆవరించుకున్న కవి తననూ తన కవిత్వోన్ని దానికి అంకితం చేసి విష్ణవ విజయాన్ని ఆకాంక్షించాడు. ఆ తర్వాత తలం గాణా సాయుధ పోరాటం మధ్యలో విరమించడం, వరాయి పాలననుంచి విముక్తి కొత్తగా వచ్చిన స్వాతం్యత్యం తెచ్చిన ఆశల పల్లకి, (వణాశికల సంరంభం తెలుగుదేశంలో చెలరేగిన ,పాంతీయావేళం వర్గ్షదృష్టిని పక్కకు నెట్టాయి. కమ్యూనిస్టులు కూడా విశాలార్యధమో వీఠమరణమో అని తేల్చు కునేందుకు నిర్ణయించారు. మళ్ళీ రెండో తరం కవుల్హుప్తిల్తి సీ ఆభ్యుద యులకు వర్గాలు వర్షపోధాటం గుర్తురాలేదు. కటు గం ధాలర్చ స భాం ఏ భి త([4 6 సంబి366]...) | + ప లో షు పాధమాణాడనను.

కీల జా; యం, రవీంద్రారెడ్డి

“సీక్సు తెలియదా నీ నరాల్హో విద్యుత్తు ఉంది

పిరికి కాదు ; నీ. వెముకల్లో చెకిముకి ఉంది

వణుకు-కాదు లే ః

సడల్సి చల్లబడి పోతున్న

సంకల్పాన్ని మళ్ళీ వెచ్చగా కాపు.

కదులు, నువు చూడాల్సింది పడమటికి కాదు

తూర్పుకు, నా వైపుకు.” 19 అని చెప్పాక విశాఖ విద్యార్థుల విసురు తగిలాక తెలుగు కవిత్వం

దారి పొడుగునా గుండె నెత్తురులు

తర్పణ చేస్తూ వదండి ముందుకు

వదండి ముందుకు పదండి తోసుకు” అంటూ శ్రీ శ్రీ 19884 (మహ్మాపస్టానం) లో సిల్చిన పిలుపుని అందుకుంది.

ఈనాడు ఈ ధర్మితి సమస్తం ఆణచబడిన మనుషుల పోరాటం

రక్షాలు లేని సంఘర్షణ లేని వసుఢ [శమించే మనిషిది "29 అనే అవగాహనతో విప్లవ కవి తెలుగు కవిత్వాన్ని తిరిగి (ప్రజలపరం చేశాడు. తన కవిత్వం - ”

శ్రమైక జీవన సౌందర్య గీతం

మతానికీ దోపిడీ పధానికీ నేను వల్దపిన కాను

బొట్టు బొట్టుగా నెత్తుటిని

ఈ నేల విముక్తి కోసం వి తనంగా చలుతాను

బందీనెనా బానిసను కాను. ం

నన్ను కదిపినా ఖండించినా

మళ్ళీ మళ్ళీ అలలా ప్పట్టుకొస్తూనే ఉంటాను"”*! అంటూ విష్ణవ కవుల (సణాళికను (వకటించాడు. ఆతడి (శె. రాంమోహాన రాజు - వసంతమేఘం) దృష్టిలో 'నేల-పొరతో లావా కదులుతోంది. రెతాం గం రంకె వేసీ రాతిని తన్నేసింది ఊళ్ళు కదిలి భూస్వామ్యం ఊడలు తెగి దూది బొమ్మలా కుంగి పోయింది” .... వర పోరాటానికి రంగం సీద్ధమ యింది... తుపాకీని సాంస్కృతిక వారసత్వంగా ధరించి. పోరాట గీతాన్ని పాడుతూ పోదాం వదండి ముందుకు. 'ఆంటూ (శ్రామికులను తమ

తలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (వ్రభావం కి0కి వర్గక్యతువు పెకి (పేరేపించారు,

విశ్వ్యశామికుల శమళ కక్రిని కొల్టగొడుతున్న దోపిడీ వర్గాల దోపిడికి రక్షణనిచ్చే. కాసనాలు, న్యాయస్థానాలు. కారాగాకాలు ఈ (ప్రజా పీడన వ్యవస్థ రక్షణకై నిర్మింపబడ్డ సర్వహియుధ దోపిడీ బలగాలు విజ్బం భించిన సాయుధ _పజాపోంాటంతో కూలిన నాడు'”** ఆనలైన స్వాతర్యత్యం - వ్రజాసైమ్యం అని విష్ణవకవి భావన. 'తరతరాలుగా దోపిడికి గురౌతున్న వర్గాలను సంఘటిత వర్చి -వర్గ పోరాటాన్ని నేర్చి దోపిడీ వర్షాల అధికారాలన్ని కూల్చ్బమంటాడు.

మేం కోరుకునేది, ఈక్వాలిటీ ఆప్‌ మెచ్సీ కాదు

దయతో దోపిడీ వ్యవస్థ మారదు

క్యపతో కుళ్లిన సమాజం రాలదు

టిట్‌ ఫర టాట్‌ మా సిద్ధాంతం

ఉదయాన్ని పుట్టించటమే మా ముఖ్యోద్దేశం 23 అని స్పష్టంగా ప్రకటించాడు అంతే కాదు అతడి దృష్టిలో యోరుడంటే--- రక్తంతో రక్తం మీద సంతకం చేసినవాడు వూలమీద ఆగ్ని సముదాల మీదా విష్ణవగానం చేసిన వాడూ ఆరిపోతున్న నత్తువలోకీ జారిపోతున్న (పజోద్యమాల్ని లక్ష నక్షత్రాలతో వెలిగించిన వాడు. అటునంటి వాడు విజృంభిస్తే వర్గ ళ్యతువు గుండెల్లో భయంతో దడదడలు అకట మండిన దేహాల్లో కాత్ర రక్తపు పరుగులు మింటి కెగజిమ్ముతున్న ఎ్యరదనం దిక్కు ల్నిండా పరుచుకుంటుంది 25 ఆది శ్రామికుల 'పతీఘటనా చైతన్యం వి్ణనో త్తేజం __. (సృజన - డిసెంబర్‌ 80)

“దిగులు పడే కుందేలు గుండెల్లో ఘర్షణ

దెబ్బతిన్న లేడి గొంతులో గర్జన

వెట్టు చెట్టులో గుట్ట గుట్టలో చేతన

పంజానాకుతున్న పులి వెన్నులో చలి

అజగరావస్థలో ఆలజడి సింహానికి శరభస్వప్నం

ఆకులాడని అడవి న్నిద లేస్తోంది

ఆకలెత్తిన ఆడవి న్నిద లేస్తోంది విష్ణవ కవిత్వంలో విష్ణవం అనే మాట తరచూ వినిపిస్తుంది దానర్థం సాధారణ

క0%ీ డా యం. రవీందారెడ్డ్‌ స్థాయిలో మార్పు ఆని. అందుకే పాలక వర్గాలు, అభివృద్ధి నిరోధకులు సంస్కరణ వాదులు కూడా ఆ పదాన్ని తరుచూ (పయోగిస్తుంటారు అయితే మార్క్సిజం పరిభాషలో ఈ పదానికి నియతమైన అర్థం ఉంది. లేదా ఏర్ప డింది. పీడిత వర్గం పీడక వర్షాన్ని అధికారంలోంచి .. తొలగించడం కోసం జరిపే. తిరుగుబాటు విప్టవం. ఇంకా స్పష్టంగా వప్పాలంటే కమ్యూనిస్టుల సాయుధపోరాటం అనీ దీన్నే మావో (మావో సూక్తులు - పేజీ 16). విష్టవఓం అంటే విందూకాదు _ వ్యాసరచవాకాదు, బొమ్మలకు రంగు వేయడమూ కాదు, గుడ్డకు అల్లిక వేయడమంతకంటేనూ కాదు అది ఆంతగా నాగరీకమైనది కాదు, నెమ్మదిగా నడిచేది కాదు మృదువెనదీ కాదు, (వశాంతమైనదంత కంటేనూ కాదు, దానికి దయా దాశేణ్యాలు లేవు, గౌరవ మర్యాదలతో దానికి పనిలేదు, అది అడ్డంకులకు లోబడి ఉండేది కాదు, జొదార్యం చూపేది కాదు ఒక వర్గాన్ని మరొక వర్ణం బల్మపయోగం ద్వారా కూలదోసే సాయుధ పోరాటమే విప్పవం' అని వివరించాడు అందుకే విస్పవన కవిత్వంలో నిర్ణయ, కసి, హింస, బీభత్సం కనిపిస్తాయి దాని గురించే శ్రీ శ్రీ (మరో మూడు యాబయిలు - పీఠికలో) “విస్తవాలు విజయవంత మవుతున్న నేటి యుగంలో ఒకప్పుడు కవితా సామాజ్యాన్ని పరిపాలించిన కరుణా శృంగారరసాలు అడుగున పడ్‌ పోవడమూ, ఆడుగున పడిపోయిన వారి ఆశలకూ ఆవేశాలకూ సంకేత (ప్రాయంగా. వీర బీభత్స రపాలు విజృంభించడమూ, ఇదీ నేటి సాహిత్య వాస్తవికత. ఆని పకటించాడు. విష్ణవ కవితా సం్య్యపదాయం తెలుగు నేలలో కాలూనుతున్న సమయంలో తెలుగు నేల నాలుగు వేపులా కెతాంగ పోరాటాలు. నడుస్తు న్నాయి. అవి అందించే ఉ తేజాన్ని అందుకొన్న విష్ణవ కవి సిద్దాంతాన్ని పోరాట అనుభవాలకి జోడించి గుణపారాలను స్వికరించి కవిత్వాన్ని వెలు వరించాడు. “ఇందవెల్లి గడ్డ మీద చిందిన చిక్కటి నెత్తురు పురిటి బిడ్డల్ని 'సెతం పొ త్తిళ్ళలో నిదుర పోసీయడం లేదు, నక్సల్చరీ పోరాట గమనంలో అడుగిడిన పాదాలు అడివినీ ఊళ్ళనూ సొంతం చేసుకునే తీరాయి. ఈ నేల సమ న్తం గెలుచుకునే నిలుస్తాయి.” 2 ఆతడి దృష్టిలో ఈ దేశం యాభై లవషల కట్టుబానినలున్న దేశం. వెట్టి చాకిరి రూవం మారినా, పాలకుల యజ

చెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (నథావం ల085 మానుల స్వభావం మారని ఈ వవ్శిత భూమిలో ఏమూలైనా మనలో: మనిషి బతికి ఉంటే విముక్తి కోసం కసిగా బిగిస్తాడు పిడికిలి:27 శ్రామిక వర్గం పిడికిలి బిగించిన దేశంలో, (వదేశంలో___

ఈ నేలలో బందూకులు మొలవసీ

తిరగబడే గుండెలు గుత్తులు గుత్తులుగా బయటవడనీ

ఈ వ్యవస్థని కూల్చే మనుషులు

కోటాను కోట్లు ఎరగా నేల చీలి రాసీ, వాళ్ళకోసం

ఇక్కడ భగ్గున గాలి గాలంతా విష్ణవాలు మండుతాను. *.. అంటాడు గాలి గాలంతా విష్ణవాలు నిండినచోట-__ “క్రష్టజీవుల నెత్తురెరుపూ కమ్యూనిస్టు జెండా ఎరువూ దోపిడిలేనట్టి బతుకుల కెవడు ఆయుధమెత్తి నాడో వాది మాటలు ఎరుపు ఎరుపు వాడి చేతలు ఎరుప్ప ఎరుపు వాడు వర్గ ఇ్మతువు నెత్తురుటేర్ణతో వసంతాలు ఆడుకుని ఏ్మరరాజ్యం నిలుపుకుంటాడుం దాని కోసం అతడు చేబట్టిన సాయుధ హోరాట మార్గంలో--

4 పర్వకారే గులక రాళ్ళు మహానదుతే కాల్వలు

కారడవులే కాలిబాటలు ..

(పతి విజయం పెదవులపై చిరునగవుగ చీపించును

(పతి ఓటమి గర్భంలో విజయాన్నే ఏక్షించును 130 పోరాటం ఓటమి తిరిగి పోరాటం ఒటమి అంతిమ విజయందాకా ఇది మౌర్గరి ఈ మార్గంలో ఎదురయ్యే ఆటుపోట్లకు జడవకుండా ఏటికి ఎదురీదడమే (శ్రామికవర్గం చేయాల్సింది ఈ దీర్హకాల సాయుధ పోరాటదళలో విస్ణవకవి-- “వతి వేలు మీదా పతి కాలు మీదా ప్రతి బాలుడి రక్తం మీదా రక్తంలో జన్మిస్తున్న పతి సూర్యుడి మీదా మేం రాస్తూ ఉంటాం- విష్ణవం వరిల్లాలని మేం రాస్తూ ఉంటాం విష్ణవం వర్ధిల్దాలని ౩1 ఏనాటికైనా విజయంచెందే [శ్రామిక వర్గ అధికారం కోసం

మా యుద్ధం ఆపకుండా విన్షవాలు నడిపెదం చావు మీదిరో గెలుపు మాదిరో 32 గెరిలా పోరాట చితణ

వర్ష హోరాటం రెండు వర్గాలకి-పాలక పాలిత వర్గాలకి మధ్య జరుగు

చుంది. పాలక వర్గాలకి సైన్యం ఆయుధాలు అధికారం, యుద్దానికి అవసర

206 డా యం. రవీంద్రారెడ్డి మైన ఆన్ని హంగులూ ఉంటాయి. పాలిత వర్గాలకుండే ఆయుధాలు చేతులే. వుండేదల్హా అసంఖ్యాక (పజ లైన (ామికవర్దం వాే చిత్తశుద్ధి. గెలుపు తమ దేనన్న విశ్వాసం. ఆయితే బలవంతముయిన శ్మతువుని ఎదుర్కోడానికి విప్ణవ కారులు గెరిల్దా యుద్ధ తం్యతాన్ని ఉపయోగిస్తారు. పరిమితంగా ఉండే తమ 'సెన్యానికి ఆపరిమితమైన శక్తిని ఆందించడానికి శ్యతువు చొరబడటానికి సాధ్యంకాని దుర్గమారణ్యాలని నివాస (ప్రాంతాలు చేసుకుంటారు. విప్ణవకారు లకి ఆడవి తల్లి వంటిది గెరిల్టా పోరాటాన్ని హర్చి మావో ఇలా అన్నాడు (మహాసూక్తులు - పేజీ 187)

“శ్యతువు పురోగమి స్తే మనం వెనుకకు తగ్గుతాం

శత్రువు మజీలీ, చేస్తే అతన్ని గందరగోళ సరుస్తాం

శ్మతువు ఆలన్షిపోతే మనం' దాడి చేస్తాం

శ్యోతువు వెనక్కి తగ్గితే మనం అతన్ని తరుముతాం మన చుట్టూరా చెలరేగుతున్న రెకాంగ పోరాటాలు గెరిల్లా దశలోనే ఉన్నాయి. ప్రస్తుతం పలు విష్ణవ కమ్యూనిస్టు పార్టీలకు గెరిల్లా దకాలే సైన్యాలు, అడవులే వాటి కేర్యదాలు. అందుకే విష్ణన కవిత్వంలో గెరెల్లాల (వస్తావన, గెరిల్టా పోరాటాల కీర్తన ఆడవిని ఆదర్శంగా, (వతీకగా తీసుకో వడం కనిపిన్తుంది,

“పేడ పేదను తినే, ఆవుదూడను తినే

పులి జాతి చంకతో మనమింక మనలేం

బాణాలు సంధించరన్నో - ఓరన్నో

అడవిత త్తి పిలిచెరన్నో” అని పీలుస్తున్నాడు చెరబండరాజు (కవిత్తలు-పాటలు సంకలనం). తెలంగాణా సాయుధ పోరాటం మొత్తం గెరిల్లా పోరాటరూవమే. ఆ పోరాటంలో పాల్గొని దళజీవితం అనుభవించి కాసిన వారు లేరు అయితే అప్పటి దళాల జీవితాన్ని వినికిడితోనైనా తెల్సుకుని కవిత్వీకరించింది గంగినేని. ఒక గెరిల్లా దళం పై పోలీసులు దాడి జరుపగా అర్ధర్యాతి నిశిధిలో దాడినుంచి తవ్వుకుని [పయాణ మైన గెరిల్హాలగూర్చి ఆయన అరచేతిలో మృత్యువు అనే కవిత రాశారు (కల్పన-పేజీ 272) ఆంతటి కష్ట సమయంలో భూడా దళసభ్యులు అనుకునే నూట జీవితం అసీధార్యావతం, నూలు పోగుమీద సాము

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్పిజం ప్రభావం క్లిగ?

మరణంపై తిరుగుబాటు కొను మనం తప్ప వీరులు -లేరు' వారికి గంగినేని (పైన కవితా సంకఅనంలోనే) మనోదై ర్యాన్ని అందిస్తాడు. క్మామేడ్స్‌ తడబడకుండా నడవండి. గమ్యం చేరండి కాంక్షను సాధిం చండి (_ప్రసంచాన్ని వెలిగించే వతాకను నిలబెట్టండి', తెలంగాణా-సాయుధ హోరాటాన్ని చ్మితించిన ఏయితర కవి దళ జీవితంచేపు చూడలేదు, ఒక్క గంగినేని తప్ప. ఒక తల్లి గెరిల్లా దళంలో ఉస్న తన కొడుక్కి రాసిన -లేఖను కూడా గంగినేని రాశాడు అందులో తల్లి" తనను పోలీసులు పెట్టిన భాధలు వివరిస్తూ కూడా ఒక్క నిమిషమైనా సకే విస్ణవ మార్గం వీడవద్దని దోపిడీదార్ల సమాధిపెనే తన సమాధి కటమని కొడుకుని కోరుతుంది. ఆలాగే దళసభ్యు డైన ఒక 'పియుడు తన (ప్రియురాలికి రాసిన లేఖను గంగినేని రాశారు. మనవి విష్ణవ ఏజయోత్సవంనాడు మన వివాహోత్సవం జరుపుకుందాం అని ఉత్తరం ముగించి (కల్చ్పన- పేజీ 254)

పగవాడి గుండెకు మరతుపాకి గురి పెడుతున్నా

భయవడకు నా పేరు మృత్యుంజయుడు

నా కోసం ఎదురుచూడు' అంటాడు. ఆ తర్వాత తిరిగి శ్రీకాకుళ, కరీంనగర్‌,- రైఠాంగ' పోరాటాల కాలంలోనే దిశజీవితంపై కవిత్వం వెలువడింది. దానికి దీనికి తేడా-అల్డా విష్ణవ కవిత్వంలో దళాల్లో ఉన్న కవృతే కవిత్వాలు రాయడం, అడవి - జీవికాన్ని అనుభవించి అభివ్య క్రీకరించడంవల్హ దళ జీవిత చ్యితణ విన్షవ కవిత్వంలో “వదును దేరిన పాట' అయింది, అజ్ఞాత సూరీడు (పాట వెన్నెలమీద్‌ నడుస్తుంది-లో) తనకు ఉ శ్రేజకర విష్షవాచరణమారాన్ని చూపించిన " చైనా శైతాంగ ఉద్యమ నిర్మాత మావో సీబుంగ్‌కు రెడ్‌ శాల్యూట్స్‌ చెబ్తూ ర్ట విలాసవంతమైన విష్ణవ కర జీవితంలో తరుచుగా దొరకనిది అన్నం మ్మాతమే కోలే కడుపుకు వత్తానుగా నడక సృష్టించే సిరసంతో ససేమిరా కదలనంటుంది శరీరం ; అప్పడుసీ దిర్ష య్యాత గురొచ్చి పైకి ఏటి సీరే వరమాన్నంలా తాగు తాను' అన్నం కూడా దొరకని గెరిల్దా జీవితం అతని దృష్టికి విలాసవంత మైందే. అతడే ఒంటరి జీవితాన్ని చితిన్తూ పోరాటంలో శ్యతువు చేతిలో చావ డానికి కూడా సిద్దమేనంటాడు.

మేం కొందరు దౌర్భాశ్యలం కోట్లాది నిర్భాగస్యలకోసం

208 డా యం. రవీం।దాకెడ్డీ చీకట్లో చలితో ఆకలితో దోపిడీ హద్దుల్నెి చెర పెయ్యటానికి మృత్యువుకు ఎదురు నడుస్తున్నాం చివరి ఘడియళ్లో చల్లగా నుదురు నిమిరే ఒక్క "స్నేహ హ స్తంకూడా లేకపోయినా శు బాయ్‌నెట్టకో బుల్సెట్టకో బలై ఆనందంగా చస్తాం”

విష్ణవం విజయవంతం కావాలంటే అదను చూసి దాడి చేయాల్సిందే అందుకే

విష్ణవకారులంతా నేల మీద న్యాయం నిలపడానికి (శ్రమదోపిది నాశనం

చేయడానికి కానల్లోకి కోనల్లోకి కదలి రావాలంటాడు హనీఫ్‌ (లే- సంక అనంలో) ఆకదలికల్లో చరిత పుడుతుందట _ విష్ణవం విరబూస్తుందట. అడవిలో విడిది చేసిన అన్నలకు (ఆరుణతార - జ్లూలె 86 పేజీ తతి

ఆకాశంలో చం్యదవంక ఎత్రిన కొడవలెంది

ఏటి పాలయిందనుకునేవు వెన్నెల

పోరాట పోటకు పల్లవిగా మారింది

ఆడవిలోని వెన్నెల వ్యర్థ మైందనుకొనేవు

ఆయుధాలకు కొత్త అర్థాలు రాస్తోంది.

సమస్వమాజ స్థావనకోసం ఆయుధాలు చేపట్టి అడవులను చేరిన గెరిల్దాల గమ్యం “మా ్మ(పయాణం ఆనంతం ఎక్కడ కూడా తిండి దొరక్క- పొట్ట చేతిలో పట్టుకొని పోతున్నాం పోరాట పధాన పనిముట్టు ఉత్ప త్రి సాధనాలు క్షైవసం చేసుకోవాలి కలసి" ౩ పోరాటం బయట ఉండి గెరిల్దాయోధులకు అభినందనలు తెలుపుతూ జ్యోతి (లే. సంకలను) పోరాడుతున్న అన్నలారా తమ్ములారా చర్మిత చీకటి కోణంలో ఆశ వెలుగు బాణ సంధించిన మీకందరికీ నా రెడ్‌ 'నెల్యూట్‌. మేమంతా మీ సోదరులం మీ సహచరులం ” అంటే, శివారెడ్డి (భారమితీ - పేజీ 68) “నేను మీలో బతుకుతాను మీర క్రంలో లయిస్తాను మీ తుపాకీ గొట్టంలో ఉషస్రారనవుతాను. క్మామేడ్స్‌ ఇక శెలవు విప్ణవం వర్ధిల్లాలి ' అంటాడు. విష్ణవ వీరులకు ఆడవి నివాఫ స్థలం కావడం విప్లవ కవిత్వంలో “అడవికి -ఒక (వత్వేక స్టాఎన్ని కలిపించింది. అడవిలో నివ నించే గెరిల్టాలు (పజలకు *ఆడవి అన్నలు” ఆయారు. తెలుగు కవులకు అదో విప్ణవ సంకేతమయింది, తిరుగుబాటుకి కేర్యదం (పజలకు (ప్రతిరూపం అయింది. ఆందుకే దేవ్మిసియ (అమ్మశచెట్టు = పేజీ కే

తెలుగు కవిత్వంపె మార్క్సిజం [ప్రభావం ల్ర00

*'అడవి నువ్వంటే నాకిష్టం

రేపటి దేశానికి ఈ నాటి తల్లివి నువ్వు

సీ ముళ్ళ ఒడిలోనా వాళ్ళు వ్మశమించారు

ని చల్లని కనురెప్పల నీడలో నో వాళ్ళు సేదదీరారు

సీ కొమ్మలే నీ గాలులే నీ ఆకులే సాష్షిగా

నా వాళ్ళు ఒరిగి పోయారు.” ఆంటున్నాడు. మరో కవి (అరుణతార _ నవంబర్‌ 5% పేజీ, 6%)

జెళ్ళ నోళ్ళ కందని వాళ్ళు కొందరు

అడవి కడుపులో అ్యశయం చూసుకుంటారు

అపుడు గోదావరికి నడక నేర్చిన ఆడవి

ఇపుడు పల్లెలకు గనులకు యుద్ధం నేర్పుతుంది.” అని విష్ణవ పోరాట [కమంలో [గామాలు ముందు విముక్తిచేసి తర్వాత నగ రాలను పట్టుకోవాలి అన్న కమ్యూనిస్టు యుద్ద తంశాన్ని కవిత్వీకరించాడు.

(శామికవర్గ అంతర్జాతీయత

శ్రామికులు ఏదో ఒక దేళానికే పరిమితమై లేరు. (వవంచమంతటా అన్ని దేశాల్లోనూ అత్యధిక సంఖ్యాకు ల్రెన పజలు శామికులే అందరి కష్టాలు ఒకటే అందరి సమస్యా ఒక్కటే. అకలి జాతీయమైంది. ఆకలి అంతర్జాతీయమైంది ఆకలికి కుల గ్యోకాల్లేవు. ఇజాల భేషజాల్లేవు. ఆకలి విశ్వ జనీనమైంది వారి [వయోజనాలు పోరాట్లాలు--

"ఆకలి దప్పీ ఆనందం అవేదనా

పంచుకు తిన్న అనాది దళలు

దిశ దిశల్లో ఒక్కటే 34 అందుకే మార్క్స్‌ తన సిద్దాంత ఆచరణ కోనం చేసిన (వతి వనికి అంతర్వా తీయ స్వరూపాన్ని ఇచ్చాడు రాజకీయంగా కమ్యూనిస్టు పార్టీని ఏర్పాటు చేసి దానికి సణాళికను సిద్ధం చేశాడు * కమ్యూనిస్టు పార్టీ (పణాశికను ముగిస్తూ బానిస శృంఖలాలను తెంచుకోవడానికి *ప్రవంచ కార్మీకులారా ఏకం కండీ అని పిల్చాడు ఈ సిలుపుని (పభ వష వ్మత్రిక తన ముఖచ్చితం పై అచ్చు వేసేకంటే ముండే ఉన్నవ పని వాండ్రందరు ఏకమైతిరా ప్రపంచమే మీదని స్పష్టం చేళాడు.

210 డా; యం. రవీందదారెడ్డి

ఒక్‌ వర్గ (వయోజనం కోసం కవిత్వం రాస్తున్నప్పుడు, ఆ వర్షం విశ్వ వ్యా ప్రమైనప్పుడు భావన సరిహద్దుల సంకుచితత్వంలో వుండలేదు. అంతర్జాతీ యత దాని స్వభావమౌతుంది. మనకు వస్నుధెక భావన కొ త్తేమీ కాదు. మాన వులంతా ఒక్కటే అన్న మానవతావాదంతో మరింత విశాలమైన భావన మన సంపదాయంలో ఆవాది నుంచీ ఉన్నదే. అయితే మార్క్స్సిన్లు సిద్దాంతాల [(వభావం పడిన తర్వాత ఈ భావన స్పష్టంగా (పపంచ కార్మికుల ఐక్యత, ఏ దేశంలో నైనా [శామిక వర్ష ళ్యతువు (ప్రపంచ (శామికులందరికీ శ్యతువే ఆన్న దృక్పధంతో సాగింది. అందుకే తెలుగు కవి హిట్టరును దుయ్య బట్టాడు జారుని హెచ్చరించాడు. నాజీలా (పవ ర్తించిన నిజాంని ఏదిరించాడు* అమెరికాని స్మామాజ్యవాది అనగలిగాడు. |పపంచంలో (శామికవర్షం ఎక్కడ వర్గచెతన్యాన్ని ప్రదర్శించినా సంఘీభావం తెలిపాడు. మార్క్సిజం దృష్టిలో ఆఅంతర్జాతీయత అన్నది [శ్రామిక వర్గ ఆంతర్జాతీయతే, దేశం, జాతి, మతం ఇత్మాది సరిహద్దులకు దానిలో స్థానంలేదు. “విశ్వమంతా ఒక ఇలై' అన్న భావకవి భావన. యూరఫ్‌ దేశాల (పజాస్యామ్య ఉద్యమాలలో ఊపిరి పోసు కున్న మానవతావాద పునాదులపై నిల్చినట్టిది. మానవకోటిని రెండువర్గాలుగా విభజించిన మార్క్సిజం; అంతర్జాతీయత అనే భావం పీడిత వర్గానికి మా్యతమే చెందుతుందని (పకటించింది, వఎెందుకంటే ఈ వర్గానికి పోయేదేమీ లేదు బానిస సంకెళ్ళు తప్ప. పాలక వర్గాలకు అధికారం అస్థిత్వం రెండూ పోతాయి. స్వలాభాపేక్ష, స్వ్హాపయోజనాలు వుంటాయి కాబస్టై వారికి అంతర్జాతీయత అనే భావం అనేక సరిమితులకు లోబడినటువంటిది. లేదా స్వ్యపయోజనాలతో మిశితమైనటువంటిది.

జాతీయోద్యమ కవిత్వంలోనూ, భావకవిత్వంలోనూ కనిపించే వసు ధైక భావనకు పునాది మానవతావాదం. మార్క్సిస్టు భావాల (ప్రభావం మొద లైన తర్వాతే (కామిక వర్గ ఆంతర్జాతీయత తెలుగు కవిత్వంలో కనిపిస్తుంది. “వన్నుధెక భావన ఆచరణలో ఆసాధ్యమైన ఆదర్శం. ఎందుకంటే ఆద వాస్తవిక జీవితంతో సంబంధంలేనీ అందమైన ఊహ.

నాకు తెలుసు, ఇది (వను ధైక భావన) ఆదర్శం మాథతమేనని

నాకు తెలుసు ఇది ఆచరణలో అసంభవమని

ఆయినా ఇది వేల వ్‌ండ్డ నినాదమనీ

తెలుగు కవిత్వంమై మార్క్సిజం నభావం ల్లగ అందరినీ అద్భుతంగా ఆకర్షించే బంారు గుడ్డ బాతసీ 35 ఈ బావన దావకవుల్నీ, అదిలో అభ్యుదయ కవుల్నీ అద్భుతంగా అకర్షిం చింది. తిలక్‌ కవితకు అంతస్త్స్యూతం ఈ మానవత నిండిన వను ధక భావనే, (అమృతంకురిసినర్మాతి వసు ధైకగితం) సంకురితమైన జాతి మతాల సరిహద్దుల్ని చెరిసివేస్తున్నాను చూడు అంకురితమైన మానవీయ పతాకను ఎగుర వేస్తున్నాను చూడు' మానవతావాదం (శ్రామికవర్గ భావన కలగా పులగం అయిన గితం బైరాగిది (అగమగిలే- వాగ్గత్త వనుందర -పేజీ 1. 'మానవ జూలి ఒకే (ప్రాణం ఒకే గానం, ఒకే ధ్యానం మానవులంతా సమానం న్యాయం తూచేతరాజు తప్ప వేరే రాజు లేడు యధాళ క్తి శమ చేస్తాం, యధాభుక్తి అనుభవిస్తాం వృధాకాదు తేసిన శమ ఈనగారి నక్కలపాలు చేయమింకి సోషలిస్టు సమాజంళోకూడా వర్గాలు పూర్తిగా అంతరించిపోవు అందుకే దాన్ని శ్రామిక నర్గ నియంతృ త్వం అన్నారు. ఆంటే మానవతావాదుల వసురైక భావన వర్గాలు ఆంతరించిన సమాజంలో కాని సాధ్యం కాదు అభ్యుదయ కవిత్వంలో (కామికవర్గ అంతర్జా తీయ దృక్పధం కనిపిస్తుంది. శ్రీశ్రీ దాన్ని స్పష్టంగా నినిసించాడు. అయితే ఈ దావన కవిత్వంలో పూర్తి వర్ష దృష్టితో కనిపించేది విష్ణవ కవిత్వంలోనే ఆని చెప్పవచ్చు. శివారెడ్డి (నేత ధనుస్సు-కాంతిరేఖ) నేను నా గుండె లయ వింటాను గుండెనిండా ఒదిగిన ,సపంచ జనమఘోష వింటాను” అంటున్నాడు-ఆ ఘోష వివిధ దేశాల్లో విప్పవించిన (వజానీకందే- మన 'పేగులమీద (వపంచ (పజల విష్ణ్లవ ఆకాంశచులు మీటుదాం ఈ దోపిడీ దుర్గం్యకింద ఎందరో మృతవీరులు చరిత (పసవిస్తున్నది, విస్త్షవం ఈ యుగ శిశువు అనీ వరవరరావు (స్వేచ్చ-ఆహ్వానం- పేజీ వ. తన భాననను (వపంచ (సజల ఆకాంషలకు సింహద్వారం చేశాడు. ఇంకోకవి (ఆరుణకార-జూల్తై రగ "పేజీ 6) రెండుదేశాల (పజల పోరుకి సరికొత్త పోలిక చెప్పాడు. ఫోసీజాన్ని ఆంతమొందించి

రోల డా యం. రవీర్శద్రారెడ్డి నాజీ హిట్లర్‌ని వ్యూహాత్మకంగా ఓడించి ఒకనాడు ఉవ్వెత్తున ఎగసి వెల్లువై సాగి (సశాంతంగా (ప్రవహిస్తున్న ఢాన్‌ నదిలా నువ్వీనాడు మరో వివ్షవ వెల్లువ కోసం (పవహిస్తున్నావా నా తల్లీ గోదావరీ (ప్రపంచ (శామికవర్గం ఎక్కడైనా ఒక్కటే ఆంటూ పీడిత పజల హోవాటాల్లో ఏకత్వాన్ని సందర్శిస్తూ కె. రాంమోహన్‌ రాజు. (ఆరుణతార-జూలై 80, "పేజీ శతి అరయా ద్వీప కల్పంలో బాసల రగిలిన నెగళ్ళ నుంచి ఆదిలాబాద్‌ దాకా అన్నీ నా అనుభవాలే” ఆంటాడు. విప్లవ కవులురా సమరానికీ అని కార్మిక కర్షక విద్యార్థీ మేధావులను పిలుస్తున్నారు. ' వీత్మాం వీరులు నక్సల్‌ బరి శాలిస్‌ బరి. శ్రీకాకుళ, చిటాగాంగ్‌లు అమెరికాలో ప్యాంథర్లు క్యాంపసుల్డో వైరన్లూ-ప్యారిస్‌లో బెండిట్టు లావోస్‌లో ప్యాధెట్టూ-పాకిస్తాన్‌లో తారిక్‌లు టోక్యోలో మిలిటెంట్‌లు _ కలకత్తాలో విద్యార్థులు విష్ణవాగ్ని వెదజల్లుతూ రా రమ్మని పిలిస్తే (పపంచ (సజల పోరాటాలన్ని ఒక్కటే, పీడనకి వ్యతి దేకంగా ఉద్యమించిన పీడితులు ఎక్కడున్నా ఒక్కటే.అన్నది” త పిలుపు సారాంశం ఏ దేశంలో నైనా "ెట్టుబడీదారీ సమాజంలో శ్రామికుడే తిరుగుబాటు జెండా ఎత్తుతాడని చెబ్తూ దేవ్మిపియ (అమ్మవెట్టు. పేజీ [త్రి నేను చిందిస్తున్న చెమట పెట్టుబడి భూముల్లో ఇంకిపోతుంటే మరి. నా చమట 'ప్కెటోలయి మంధక మండి ఖండ ఖండాంతరాలు నిండక నిండి దేశదేళాలలో విప్లవాలు ఆంటూ విన్ల్షవం అనేది పీడన అన్న వదంపె [వపంచ (కామికుల తిరుగుబాటుగా అభివర్డిస్తాడు. విష్ణవ కవిత్వంత్తో మిక వర్గ ఆంతర్జాతీయ దృక్పధం "హెచ్చుగా అనిపించో ఏమో నిరసన కవులు (నిరసన, శై శవగితి. పేజీ 25) 'నా బిడ్డలకు జిల్లాస్థాయి కూడా లేదు అయినా అంతర్జాతీయ ప్మరల్ని తవ్వుతారు అంటూ విమర్శించారు. అయితే 1970వ దశాద్దిలో పసంచంలోని పలుదేశాల్లో

తెలుగు కవిత్వం పై మార్క్సిజం (ప్రభావం నకి విష్ణవాలు చెలరేగాయనీ సిద్దాంతపర౦గా మార్కిజ్రం అనేక వాడోపవ్తాదాల్తక్తు శావిచ్చిందనీ, ్మపత్యేకించి తెలుగునేల. (శామికవర్గ సాయుభ పోరాటాలకు చనెలవైందనీ తెల్పిఉంటపే, ఆ సందర్భంళో తెలుగుకవి వకటించిన (శ్రామికవర్గ అంతర్జాతీయత సామాజికావసరం అనే విషయాన్ని-గు ర్తించి వుం టేవారలా అని ఉండేవారు కారేమో మార్క్స్సి జం- దేశభక్తి

అంతర్జాతీయ దృక్పధాన్ని (ప్రకటించే కామికవర్గ కవులకు దేశభక్రి లేదు అకేది తరుచూ వినిపించే మాట జాతీయ భావన తీీవరిగా ఉన్న దేశంలో ఇది చాలా త్మీవమైన ఆరోపణ. దేశభక్తి అన్న మాటలో కాస్త్రీయ దృకృధం పు'ష్ణృవాడికి సంకుచితత్వం గుడ్డి విశ్వాసం కనిపిస్తాయి. ఈ మాట జాతీయత అన్న దృక్పథానికి అత్యున్నత రూపం విప్ణవకవి ఈ డాడిని కూడా ఎదుర్కొని తనవర్ష అంతర్జాతీయతనే 'వకటించాడు.

దొరలు పలుకు దేశభక్తి నిను దోచే ఒక యుక్తి

సీ వర్గం [శ్రేయస్సే నీ దేశం _శేయస్సు

కష్టించే జనావళికి దేశపు సరిహద్దులేల

(పపంచ కార్మిమలంకా ఒకే తల్లి విడ్డలురా-

(పపంచ కార్మికులంకో ఒకే కొమ్మ పూవుల్లురా క జాతీయ విముక్తి యుద్ధాల్లో దేశభక్రి అంతర్జాతీయతనే వతివింబిస్తుంది. అంటాడు మానో, ఒక కమ్యూనిస్టు అనుసరిండే దేశభక్తి దృక్పధం చార్మితక పరిస్థితులనుబట్టి మారుతుందని పాలక వర్గాలను పరాజికులు చేయడానికీ చేసే ప్రయత్నానికి దేశభక్తికీ సంబందం లేదనేది ఆయన భావర, ఇతర దేశాల పెట్టుబడి దారులు మనమై దాడి చేసినపుడు యుద్ధంలో మన పాలక వర్షాలను మనం సమర్జిస్తాం. ఆలాగే మనదేశ పాలకవర్గాలు ఇతర దేశాల (ామికులను దోచే 1పయత్నం చేసీనపుడు. దాని ఓటమికి మనం కృషి చేస్తాం అని మావో (మావో సూక్తులు) వివరించాడు. కచే విషయాన్ని ఏంగెల్స్‌ పతి దేశంలో బూర్జువా వర్గానికి వత్యేకమైన వర్గ కోరికలున్నాయి, పెట్టుబడిదారులకు తమ వ్రాంఛలే (పదానమయినవి గనుక జొలీయత అనే హద్దులను వారు దాటిపోలేరు . (ప్రతి దేశంలోని కార్మిక్తులకు ఉన్న కోరిక ఒక్కటే. పోరాడవలసిన శ్యతువు ఒక్కడే. చేయవలసిన పోరాటంకూడా

లక్‌ శా: యం. రవీం్శదారెడ్డి ఒక్కటే. కోర్మిక (పజా బాహుళ్యంలో వారి స్వభావాన్నిజట్టి జాతీయ ద్వేపా లంటూ లేవు. వారి సంస్కృతికి వారి ఉద్యమాలకు (పధానంగా మానవత్వం, అంతర్జాతీయ ఆనే గుణాలు పునాదులు కార్మికులు తప్ప మరెవ్వరూ జాతీయ దురవంకారాన్ని నిర్మూలించలేరు. చైతన్యం పొందే. కార్మికులు మ్యాతమే వివిధ జాతుల మధ్య స్మాభాత్స త్వాన్ని నెలకొాల్పగలరు ౩ అని ఆ కున్నాడు. ఇదే సందర్భంలో మాస్కో మానస వ్యతుడని ఆం్యధపతతిక చేసిన అల్లరిని శ్రీశ్రీ (స్మిప్రాలి పేజీ 02)

దేశభ కి వీడికి ముత్తాతగాడి సొత్తు

నిజమాడే వాడేమో పరదేశపు తొత్తు” అని ఎదిరించి నిలిదాడు. తన కవిత్వంలో అంతర్జాతీయతరు (ప్రదర్శించిన తెలుగు కవి ఆలాగే ఇతర దేశకాల [(పజాపోరాటాలతో సంఘీభావాన్ని కూడా (వకటించారు. మలయా [పజలె పోరాటాన్ని (పస్తుతిస్తూ సోమసుందర్‌ (జోయుధం పేజీ 69)

ఏనాడో చికాగోలో మాప్కోోలో

ఏనాడో పారిస్‌లో _ బెర్రిన్‌లో

ఏనాడో మీరట్‌లో - క్యోన్‌టన్‌లో

కరిగిన (శామిక విష్ణ మహానదులు నీలో

సీ నాడులలో నరాలలో (ప్రవహిస్తున్నవి మలయా ” "స్పెయిన్‌ (పజల ఫాసిస్టు వ్యతిరేక పోరాటం తెలుగు జీవితంలో ఒక భాగమైంది ఆర్ముద త్వమేవాహం లో

(బెయిన్‌లో ,బెన్‌గన్‌

రెయిన్‌లో ఆలోచనల (చెయిన్‌

స్పయినల్‌ కార్డ్‌లో స్పెయిన్‌” అని దాన్ని (పస్తుతించారు. స్మిగో 1పజల పోరాటాలను చ్మితిస్తూ బెరాగి (ఆగమగితి - పేజీ 7) “పుడమికి కన్నెరికం" అదే కవిత రాశాడు రెండో (వపంచయుద్ధం తిలక్‌ మానవతా హృదయాన్ని అమితంగా కలచివేసింది.

వియత్నాం యుద్ధం త్మీవంగా ఉన్న కాలంలో మనదేశంలో (వతి ఘటనా పోరాటాలు రూష్ప దిద్దుకుంటున్నాయి. శ్రీకాకుళ తెలంగాణాలు అప్పుడే భగుమన్నాయి. ఆ సమయంలో అంతర్జాతీయ సంఘీభావం కూడా

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం [వభావం లర త్మేవంగా ఉంది వియత్నాం వివ్లవ నాయకుడు హొచిమిక్‌ కవిత్వం తెలుగు లోకి ఖైదు కవితలు పేరిట అనువాదమైంది. 1078 లో పుస్తకంగా కూడా వెలువడింది. దీని స్ఫూర్తి వల్లే ఆనుకుంటా, తర్వాత విష్ణవ కవులు శివసా గర్‌, చెర వరవరరావు, కె వి.ఆర్‌ తదితథులు ఇదు కవితలు రాశారు.

“శవీరం జైలులో మనసు ఆరుబయలులో

మహోన్న తాశయాలు సాధించాలంటే

మనస్సు విశాలం కావాలి, మరింకగా కాకలు తీరాలి) అన్న హోచిమిన్‌ (_థెదు కవితలు) కవిత చదివితే "ఏ దేశపు జైళ్ళయినా ఒక్కటే దోపిడీ ఆంతటా ఒక్కపే అనిపిస్తూంది. హోచిమిన్‌ వియత్నాం వాడు కాదనుకుంటే ఆ కవితలన్నీ మన జైళ్ళలో రాసినవే అనుకోవచ్చు. వియత్నాం యుద్దానికి తెలుగు కవులు తీ్యవంగా స్పందించారు. అది విప్లవ యుగ (పభావం కావచ్చు టైరాగి (ఆగమగికి = పేజీ 1710) దీన్ని ఆసియా భూఖండపు గుండెల వండు స్యామాజ్య విషవృవషపు మేడి వండు వియత్‌ నామ్‌ వియత్‌నామ్‌ గా అభఖివర్డిస్తే ఎ బి.కె (స్పందన - పేజీ 86)

ఆది వీరభూమి _ దారి తెలియని వారికి

దారులు చూప్పతున్న దీరుల "మాభూమి"

ఆది స్మామాజ్యవాద పీడనా శక్తులకో కాబకేతువు

సమస్త పీడిత జాతుల సంతోషానికిదే హేతువు గా దాన్ని స్వీకరించాడు. [కామికవర్గ ఆంతర్జాతీయత తెలుగు కవిత్వంలో తెచ్చిన నూతనత్వం. వివిధ దేశాల [శామిక వర్గ కవిత్వాన్ని తెలుగు కవిత్వం లోకి తీసుకు రావడం. దాదాపు _వజాపోరాటాలు చెలరేగిన అన్ని దేళాల (వజా కవుల కవితలు తెలుగులోకి ఆనువాదమయాయి. బాలాం్మతపు నళినీ కాంతరావు అంతర్జాతీయ గీతం అనువాదంతో ఇటీ ప్రారంభ మైందనవచ్చు. తర్వాత శ్రీ శ్రీ వివిధ దేశాల కవిత్వాన్ని, న్వసంస్కబ్బృతి మి?తం చేని తెలుగు చేశాడు. అభ్యుదయ రచయితల సంఘం కాలంలో అనేక ఇతర దేశాల పలుభాషల కవితలు తెలుసదేశంలోకి వచ్చాయి. హరీన్‌ చట్టోపాధ్యాయ తెలంగాణాపై రాసిన సుదీర్ష గేయాన్ని ఆర్ముద ఆనువగింరాడు అది పి నుందరయ్య తెలంగాణా సాయుధ పొరాటంపై రాసిన పుస్తకం అనుబంధంలో అచ్చయింది. టర్కి విష్ణవకవి నాజీ హిక్మత్‌ వియత్నాం విష్ణవకవి హోచిమిన్‌, హరీన్‌

9216 డా యం, రవీర్మదారెడ్డీ చటోపాధ్యాయ కవితలు 185 [హాంతాలో చేకూరి రామారావు అనువ దించాడు. అవి “అభ్యుదయ”, *స్వతంత"లలో అచ్చయ్యాయి. మావో కవి తను 1956 లో దాశరథి అనువదించి స్వతంతలో (పచురించాడు. విరసం పుట్టిన తర్వాత విష్ణవ సాహిత్య వ్యతికలన్నీ అనువాద కవితలను (వత్యేక శీర్షికల కింద ,పచురించాయి. ఇరాన్‌ కవి ఖ్యుసో గోల్‌ సార్స్‌ గతాన్ని హిల --- పేరులేని గితం పేర ఆనువదించాడు, (పజాసాహితి) దీంట్లో కవి-

నీలో చెమటా నెత్తుటి పాటలూ

స్వేచ్చగా ఎగిరే పతులు ....

ఈ వక్క -ఈ పట్టణం పడగ వివ్పుతుంది

ఆ వక్క ఆ పట్టణం పళయ తాండవం చేస్తుంది

(వజలంతా ఆకలినీ అన్నాన్నీ

సమంగా పంచుకుంటారు” అసి పజల పోరాటాన్ని చ్యితిస్తాడు. తెలుగులో మయకోవస్కీీ; లూషన్‌, గోర్కిలమై ఎక్స్‌రే నృజన, ,ప్రవాఫాహితి, అభ్యుదయ లాంటి ప్మతికలు (ళ్యేక సంపుటాలు. వేశాయి. దేశదేశాల (వతిఘటనా కవిత్వం ఇంగ్లీషు హిందీ బెంగాలీ ద్వారా కూడా తెలుగు వాకిటిలోకి నడచి వచ్చింది వియత్నాం, ఇరాన్‌ చిలీ బంగ్లాదేశ్‌, పాలస్తీనా దేశాల విప్లవ కవుల కవితలు తెలుగు (వజలకు సుపరిచితమయాయి. పాలస్తీనా కవితల అనువాదాలు (పత్యేక సంపుటంగా వచ్చాయి. (నేను నేలకొరిగితే - జనసాహితీ సాంస్కృతిక సమాఖ్య (వచుగణ) అలాగే తెలుగు విష్ణవ కవిత పలుభాషల్లోకి అనువాదమైంది. మళ యాళ, మరారీ, సింధీ, బెంగా, తమిళ, కన్నడ, పంజాబీ భాషల్లోకి తెలుగు విష్ణవ కవిత పాకింది ఇంగ్లీషు చ్వారం గుండా సపంచ (ప్రజల వాకిళ్ళకు దేరింది. జాతీయ వృ్యతికలు కూడా ఏప్పవరచయితల ఉద్యమ త్మీవత చూసి దానికి స్పందించకుండా వుండ లేకపోయాయి.3ె9

(వపంచంలో ఏమూల ఏ సంఘటన జరిగినా అదీ దాని పందర్భం. తెలుగు విప్ణవ కవికి వస్తువును ప్రసాదిస్తే చెలరేగిన ఉద్యమాలు దృక్పధాన్ని యిచ్చాయి. విష్ణవ దృక్పధ (ప్రవేశంతో తెలుగు కవిత్వంలో ఆంతర్జాతీయ (శ్రామిక వర్ష ఐక్యత కూడా చోటు చేసుకుంది. వివిధ దేశాల వివోద్యమాలకు సంఘీభావం తెల్చడమే కాదు, పాటినుంచి యేరణ కూడా పొందాడు. పాల

ఇెలుగు కవిత్వంపై మూర్కిజం (వ్రవాన్థం ల్సి? స్తీన్హా వియత్నాం దక్షిణ్యాపికా, చీలీ పోరాటాలకు సంఘీభావం తెల్పుతూ వారి పోరాట దీక్షనుంచి తెలుగుకవి _పేరణ పొందాడంటే ఆశ్చర్యం కలుగక మానదు. నల్పజాతి కవి "బెంజిమిన్‌ మొలైస్‌ని ఉఊరితీసీనందుకు నిరసనగా తెలుగులో ఎన్నదగిన సంఖ్యలో కవితలు వచ్చాయి. నేటి ఈ ఆశువిందు వులే రేపటి విస్పులింగాలు అంటూ మొలైస్‌ కోసం. .. “పతంజలి” __ (ఉదయం - దినప్మత్రిక 20 అక్టోబర్‌ 1985).

“నెత్తుటి వానకు ముందు

కొంత కన్నీరు తప్పక కురుస్తుంది

కన్నీటి చారికల కాలువల్లోనే

నెత్తుటి నదులు నడుస్తాయి

నల్లని వేళ్ళకి మోదుగలు పూస్తాయి అని తన దుఃఖాన్ని (పకటించాడు.

ఎత్తుగడలు = అచరణ

మార్క్సిజం చర్మిత స్వభావాన్ని సమాజ వరిణామాన్ని విశ్హేష౦చడ మే కాదు దాన్ని ఎలా మార్చాలో కూడా విశదీకరిస్తుంది. సెమాజంలో వర్గా లున్నంత కాలం వర్గపోరాటాలుంటాయి. పెట్టుబడి దారీ సమాజంలో జరిగే వర్గపోరాటంలో అత్యధిక సంఖ్యాకు లైన (శామికవర్గం అధికారాన్ని హస గతం చేసుకుంటారని మార్క్స్బా పకిటించాడు. శ్రామిక వర్గాన్ని ఒక సంమ టిత వ్యవస్థగా తయారు చేయడానికి ఒక రాజకీయ పార్టీ ఉండాలి దానికో పోరాట విధానం కావాలి. కమ్యూనిస్టు పార్టీ పూర్తి శామిక వర్గ పక్షపాతం కలిగిన పార్టీ. వర్గపోరాటంలో [కియాశీల ప్యాత నిర్వహించడానికి (కొమిక వర్గాన్ని ఆది తయారు చేసుంది అందుకో వ్యూహం, రాజకీయ వని విధానం ఆవసరమవుతాయి. విప్ణవాన్ని విజయవంతం చేయడానికి రాజకీయ హెర్టీలు ఎంచుకొనే విధాన నిరయాలనే ఎక్తుగడలు అంటారు మన జేశంలో వివిధ (గగూప్‌లుగా విడివడ్డ కమ్యూనిస్ట్‌ పార్టీలన్నింటికీ రాజకీయ తాత్విక సిద్ధాంతవ మార్క్ట్స్సిజమే ఆయితే అవి అలా విడివడి వుండటానికి కారణం విస్తం విజయానికి అవి ఎంచుకున్న పని విధానాలే అంటే ఎత్తుగడలే. చాన్ని రాజ కీయ పరిభాషలో పంథా అని కూడా అంటారు. రాజకీయంగా చైతన్యం పొందిన వారు ఏదో ఒక పంథాను అనుసరించిన ప్రే పాంస్కృతిక చైతన్య

ర18. డా యం రవీందాకెడ్డి మున్న కవులు కూడా తమకు నచ్చిన ఎత్తుగడలను అనుసరించి అభివ్యక్తీ కరించడం జరిగింది.

భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీలో ఎత్తుగడల చీలికలు 1964 లో ప్రారంత మయినాయి. పీటి (ప్రభావం వెంటనే కవిత్వంలో కనిపించింది. పపంచ కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం శాంతి సహకారం - యుద్దం శాంతి, అని సోవియట్‌, దైనా కూటములుగా విడివడ్డప్పుడే భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీలో సోవియర్‌, చైనా ఆనుకూల వర్ణాలు ఏర్పడ్డాయి. 1964లో అవిసిపిఐ, సి సిఐ (మార్క్సిస్టు గా వేరు కాపరాలు పెట్టాయి. మార్క్సిస్టులు సి.పి.ఐ వారిని రివిజనిన్టులం టే సి.పి ఐ అనుయాయులు మార్క్స్సిస్టులను దుందుడుకు వర్గాలు అన్నారు. చీలికలపై స్‌ పి.ఐ. అనుకూలతతో గజ్జెల మల్లారెడ్డి శంఖారావం గితాలను. రాశారు. 1969 లో మార్క్సిస్టు పార్టీ రెండుగా. బీలిన తర్వాత తెలుగు కవత్వంలో ఎత్తుగడల ప్రాధాన్యత హెచ్చింది. మార్క్సిస్టు హెర్టీ లోంచి చీలిపోయిన విస్టవకర వర్గాలు తర్వాత తలా ఓ పార్టీ పెట్టుకొనే సరికి *పనివిధానాలే (ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకున్నాయి. సూలంగా ఎన్నికల ద్వారా శాంతియుత పోరాటాలతో పాలకవర్గంతో సహకరించి సంయు క్తంగా సామ్యవాద సాధన అన్నది సి.పి.ఐ రాజకీయ కార్యచరణ కాగా, వీరిని వీమర్శిస్తూ పాలక వర్గాలతో పోరాడటమే మార్గం అన్న మార్క్స్సిన్టులూ ఇప్పుడు అదే దారిలో నడుస్తున్నారు. ముందర వర్గశ్యతువును నిర్మూలించి తర్వాత భూమిని పట్టుకోవాలి అన్నది చారూ మజుందార్‌ మార్గం. ఆర్థిక పోరాటాల ద్వారా ముందు భూమిని పంచి తర్వాత శ్యతుదాడిని నిరోధించా అన్నది తరిమెల నాగిరెడ్డి నినాదం. ఈ రెండింటికీ మద్యేమార్గం చండ్ర పుల్లా రెడ్డి వగ్గానిది ఇది (ప్రస్తుతం భారత కమ్యూనిస్టు వర్షాల్లో కనిపిస్తున్న కార్యా చరణ విధానాలు. వీరి మధ్య (ప్రధాన శత్రువును గు ర్రించడంలో కూడా భేదా లున్నాయి. ఆభ్యుదయ కవిత్వం నాటికి ఈ ఎత్తుగడలూ భేదాలూ లేవు. అందు వల్ల వారి కవిత్వంలో ఇవ కనిపించే (పసక్రి లేదు. విప్లవ కవిత్వం నిండ్లా ఈ ఎత్తుగడల (ప్రధాన్యం కనిపిస్తుంది. లె సర్షశ్యతు నిర్మూలన

శ్రీకాకుళ రైతాంగ పోరాటం తెయను కవిత్వంలోకి (ప్రవేశపెట్టిన కొత్త మాట వర్గళ్యతు నిర్మూలనం , ఖతం కార్య్మకమం. ఈ మాటను రాజకీయ

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం _పకావం రర పని విధానంగా అమలులోకి తెచ్చింది నక్సల్చ్నరీ రెకాంగ పోరాట నిర్మాత చారూ మజుందార్‌ బీద రెతులూ, భూమిలేని _లెళులు తమ శ్యతువును అంతం చేయాలి [_శామికులను పెట్టుబడిదారీ శక్తులకు వ్యతిరేకంగా ఆయుధంలా తయారు చేయాలంటే విష్ణవాత్మక వర్గ సంఘర్షణ ద్వారా వర్షళ్యతువును నిర్మూలించడం ద్వారా మ్యాతమే ఆది సాధ్యం అని ఆయన భావం. ఒక భూస్వామి. లేదా వడ్డీ వ్యాపారి అంతం (ఖతం) లో చారూ మజుందార్‌ సాధా రణ హత్యాకాండను మాతమే చూడలేదు. వర్గశ్యతు నిర్మూలనం” అంటే ఒక వ్యక్థి అంతరించడమే కాదు. వర్షశ్శతువు రాజకీయ ఆర్టిక సాంఘీకాధి కారాన్ని. కూడా ఆది ఖతం చేస్తుంది అని ఆయన భావం. వర్గపోరాటం ఉన్నత రూపంగా వర్షశ్యతునిర్మూలన విధానాన్ని ఆయన భావించాడు. తద్వారా _పధాన ఆశయమైన రాజకీయాధికారాన్ని సాధించ వచ్చనేది ఆయన ఊద్దేశం 4౦

నక్సల్బరీ శ్రీకాకుళ పోరాటాల ఉ త్తేజంతో ఊపిరిపోసుకున్న విస్ణవ కవిత్వంలో ఈ వర్గ శృతువు నిర్మూలనం ఆసక్తికరమైన ప్యాతనే స్వీక రించింది. ఖతం కార్యక్రమంలో విష్ణవకారుడికి జాలిగుండె కూడదంటాడు కవి (మాక్స్‌ సంకలనం పేజీ లి

ఈ కసాయి గుండెలో కత్తి వూర్రిగా దించావో లేదో

రండు నెత్తురు చుక్కలు రాలినాయో లేదో

అంత వికలమైపోతే ఎలా

శవాలు తేలాడే ఈ రక్తం దేశ నరాల్లో పారే ఈ విషం

ఒక్క మాటు నీ కత్తి పోటుతో కారిపోవాలి,” “వర్గ శతు నిర్మూలనమే మవి విష్ణవావిష్కరణం' అంటాడు మరో కవి (“లే సంకలనం పేజీ 6

ఇది క్ముటదారులు విసురుతున్న వల

సమాధానంగా తెగవలసింది తల

అందుకే ఇది మహావిస్ణవావిష్కరణకు సదును నక్సల్చరీలో నాటిన మొక్కను నేను అంటూ ఖతం కార్య[కమమే ప్రపంచ వాస్తవం ఆదే విప్లవం అంటాడు (పభంజన్‌ (యుద్ధకవిత- పేజీ 3)

నా కొమ్మలకు కాయలు మ్మాతమే కాదు

క! డా యం. రవీంద్రారెడ్డి

భూస్వాముల తలకాయలు కూడా కాస్తాయి

నరికిన కొద్దీ విరగబూ స్తాను

ఆయినా నన్నెవరూ చంపలేరు

నేను నేటే పపంచ వాస్తవాన్ని, విష్ణవాన్న్‌” వ 5 ఇదే దర్మ్శ్మయుద్దం అంటాడు శివహాగర్‌-(ఉద్యమం నెలబాలుడు-పేజీ 1) ధనిక స్వాముల మెడలు విరిడే గండడగొడ్డలి చరయ్యడశెార్యం గండు మగటిమ్‌ నీదిరా. హాయ్‌ ధర్మయుద్ధం నీదేరా అంటూ మన రక్తం తాగి తాగి మన ప్రాణం పీల్చి పీల్చి [శమ శ క్రీని దోచిదోచి బలు పెక్కిన ఐలు పెక్కిన భూస్వాముల జమీందోర్ల, దోపిడీ రక్కనీ మూకల హత మార్చగ ప్రతిన బూని [గ్రామాల విము క్రచేసి పట్టణాల చుట్టుముట్టి కార్మిక కర్షక రాజ్యం స్టాపించుట నిజమేనోయ్‌” అని మొత్తం పోరాట(క్రమాన్ని వీవరిస్తాడు.

“హింసను శాళ్వుతంగా నాశనం చే సేద

హింసే అనే తాత్విక సూతం సత్యం" తంటొడు. టీ. సుభోష్స్‌ (విష్ణవం వర్షిల్లాలి సంకలనం) దాన్నే మానవత - సంవర్ర ఆంటాడు మరోకవి

మన సహనమే మన పొలిట మృత్యువు

బర తెగించి తిరగబడితె తప్ప

బతుకు మార్గం లేదు. బతుకులేదు

మీ కొడవష్శ కోయాల్సింది పైరు పచ్చల్ని కాదు

[వశా శ్యతువుల కుత్తుకల్ని

మీ గొడ్డప్న నరకాల్సింది చావ పట్టిన కష్టేల్ని కాదు

స్వార్ధమెక్కిన తలల్ని శ తమకూ పాలకవర్షాలకూ యుద్ధనీతి లో ఉండే తేడాను

వాణ్ణే ఊరికే కాల్చేసీ

చాడిలో మరణీంచాడని చెప్పుకునే అరాచక వ్యవస్థ కాదు ఇదీ

(వజలు వాళ్ణి విచారిస్తారు

వర్గ శతువుగా మీగిలి ఉంటే కక్షహ్హైరు * అనీ వగమరుస్తాడు విష్ణవకవి (మార్చ్‌ సంకలనం) విఠరసంతో చారూమ

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (వభావం లర జిందారు అనుచరుల ప్రభావం ఎక్కువై వర్ష శ్యతు నిర్మూలనం (వధాన ప్మాత వహించేనరికి అది నచ్చని ఇతర ఏప్టవ పార్టీల అనుయాయులు అందు లోంచి వెళ్ళిపోయి వేరే సంస్థలను పెట్టుకున్నారు. _పజారచయితల సమాఖ్య తమ (_పణాశికలో (సాంస్కృతిక (వగతి-ప్మతిక-బులెటిన్‌-1-196/) కొంతమంది వ్యక్తులే వీరోచిత చర్యలద్వారా సామాజిక మార్చును తీసుకురాగలరనే అతివాద దుహ్నోహనిక విధానాన్ని ఒంటిత్తు పోకడను వ్యక్తిగత హింసావాద రాజకీయ అవగాహన _ఆఫ్లై (ప్రజల చైతన్యాన్ని తక్కువచేసే మితవాద లొంపబాటు వాదాన్ని తోక పట్టుకుపోయే వాదాన్ని వ్యతిరేకిస్తుంది (ప్రజలే చర్మిత నిర్మాతలని విశ్వసిస్తుంది, అని వర్గశ్యతు. నిర్మూలన ఎత్తుగడని నిరసించింది. విరసంలో చీలికల తర్వాత ఒకరిపై మరొకరు చేసుకున్న ఆరోపణలుకూడా కవిత్వరూవంలో వచ్చాయి.*2 అడే విధంగా వర్శళ్యతు నిర్మూలనని అనుసరించిన కవులున్నళ్లే దాన్ని వృతిరేకిందున కవులూ వున్నారు ( వెదే-ప్యతిక) భూస్వామి పానం వ్యక్తిలో లేధు; భూమీలో ఉంది భూస్వామి పానం హత్యతో పోదు భూమితో పోతది అని సష్టు పట్టించుకోని కొందరు వీరులు పానాలకి తెగించి వాడిమైన బడి్కినంట తల నరికినంట, కాళ్ళు నరికినంట వళ్ళు నరిక్కినంటి అయినా ఆడు సావలె-మళ్ళీ బతికిండు పెన బడ్డాళ్ళ పెనాలు దీసిండు' వ్య కక్రిని చంపడంద్వారా వ్యవస్థను కూల్చలేం. వ్యవస్థకు ఆధారమైన ఆర్థిక ఆధారాన్ని పట్టుకోవాలి అంటాడు కవి. శ్మతువును వ్యక్తిగా హతమార్చడం అంటే నిర్భంధాన్ని కొని తెచ్చుకోవడమే (ప్రజలు పోరాటానికి సిద్ధంగొ లేనపుడు శ్యతువుని నిర్మూలించ ప్రయత్నించడం కోరి (ప్రాణాపాయాన్ని తెచ్చుకోవడమే అంటూ వర్గ శ్యతు నిర్మూలనమనే తవ్పుడు పంధాలో పడి శ్యతువు చేతిలో చిక్కి మరణించిన వాళ్ళనుండి- వాళ్ళు (విష్ణవకారులు) నేర్చుకుంది మరణించడ మే కాని కొత మనుగడల్ని కాదు ఆవేశం వీరి శరీరాల్లో రక్తం కంటే వేగంగా పరిగెడుతూండి

ల్దైంల్డై డా యం. రవీందాకెడ్డి

ఆలోచన మ్మాతం దెబ్బతింటుంది/గడ్డ కడ్డుంది” అని విమర్శిపాడు మరోకవి. ఈ ఎత్తుగడల్ని విజేదాలనూ వివరిస్తూ, విమర్శిస్తూ నిళిలేళ్వర్‌ (వడి సెల-పష్మతిక నవంబర్‌ రట

రాజీ బేరాల రివిజణజమే కొందరికి కమ్యూనిజం

వ్యక్రిగత అనుకూలతే కొందరికి ఎత్తుగడ

వ్య_క్రిగత నాహసచర్య మర5ి కొందరికి విన్హవం అంటాడు. విష్ణవ పార్టీలు, కార్యచరణ అన్న అంశంపై అవగాహన వున్న వారికి ఈ మూడు పాదాల్లో స్పివిఐని, చర్మడపుల్దారెడ్డి వర్షాన్ని, చారూ అను యాయుల్ని నిఖిలేశ్వర్‌ విమర్శించాడని అర్హమవుతూంది. చిలికలు పీబికలై పోయిన రాజకీయవాదులను ఎందుకీ ఏజేదాలు అని పళశ్నిన్తూ

ఇక్కడ (జైళ్ళ తరిమెల నాగిరెడ్డి పెంచిన మామిడిచెట్టు

కొండపల్లి సీతారామయ్య పెంచిన నిమ్మచెట్టు

పేచీ లేకుండా "పెరుగుతున్నాయి 44 మరెందుకు ఒకే తాత్విక సిద్దాంతాన్ని ఆచరిస్తున్న శక్ర్తులమధ్య విఖేదాలు

మార్క్సిజాన్ని ఆచరించే మార్గంలో

మరుగు పరచాల్సిందేమీలేదు

మార్క్సిజాన్ని ఆచరించే వర్గాలమధ్య

మసిబూసీ చూపాల్సిందీ లదు

మానవ సమావాన్ని దోిడ్తికి వ్యతిరేకంగా

సంభుటితంచేసే పోరాటంలో

కాలిన ఉక్కు అతికినట్టుగా విప్ణవళక్తులు, ఏకం కావాలి” అని విష్ణవకరవర్గాల ఐక్యతను కోరుతాడి కవి(సుమన్ర్రీగీతం పునీతమౌతుంది)

ఎక్కు డికక్కుడ చతికిల బిడ్డ ఎ్మరగుడ్డ చీలికలు పీలికలు కావడం

నా కళ్ళలో మెదిలే (వగతి వలుగు

ఈ నాడే భగ్గన మండి చిమ్మచీకటి గుమ్మరస్తోంది అంటూ విసీగిపోయి సిద్ధాంత చర్చల సిగపట్ల గోోతాలమధ్య పీలికలు పీలికలై పోతున్న పిచ్చి జండాలుగా అరవై యేశ్శయింది సామ్యవాద సిద్ధాంతం ఈ దేశంలో వేహ్హని మీరు జండాల్ని పంచుకోవడంలో మునిగిపోయారు జనాల్ని చీల్చుకుంటున్నారు. సోదర విప్లవ వీరుల్నే శ్యతువులుగా చమవడు

శెలుగు కవిత్వం పై మార్క్సిజం (వభావం లర చున్నారు అని దేశంలో కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం ఐక్యతను కోళ్చోవడంపైె ఆ(గహాన్ని _పదర్శించాడు. పార్టీల చీలికలగూర్చి హెచ్చార్కె (లావా-పేజీ ర్న

*ఏవరి దుప్పట్లో వాళ్ళు గిలగిల తన్ను కోవడం బాగోలేదు

ఎవరి పటం ముందువాళ్ళు సాగిల వడిపోవడం బాగోలేదు

ఎవరి _పహరిగోడకు వాళ్ళు

కత్తులగేష్టై మూసుకుపోవడం బాగోలేదు

మధ్య మధ్య వెక్కిరించుకోవడం ఆనతే బాగోలేదు

చుప్వట్టు తన్నేసి చేయీ చేయా కలపాలి

వాడెంత నువ్వెంత నేనెంత

అదిగో వూరేషంపు 1 ఆదే నిర్ణయిస్తుంది అన్నిటినీ,

అనైక్యత మన యింట్లో చేరిన దొంగ)” అంటూ. [ప్ర*లే పోరాట నిర్మాతలు" అని (ప్రకటించాడు. ఎత్తుగడల సంధాల్లో పడి విప్లవోద్యమం బలహీనమైతే

“నీ ఐక్యత విచ్చినమయితే

సి వర్ష శ్యతువు రొట్టై నేతిలో పడుకుండి

వ్యకి హింనాకాండ విష్షవం కాదురా

సాంస్కృతిక విధ్వంసం సాంస్కృతిక విన్టవం కాదురా 46 అని హెచ్చఏంచడం కూడా జరిగింది అదే సమయంలో ఈ విభేదాలున్నా జనంపై విశ్వాసముంచి మరో యుగావిష్కరణకు (ఎరుపెక్కిన వెన్నెల- సంకలనం) కదెలాడు విన్లవకవి

జనంమీద మార్పుమీద మాకవిశ్వాసం లేదు

విష్ణవ విజయంమీడ మా నమ్మకం అచంచలం

ఒంటరిగా సమిష్టిగా రహస్యంగా బహిరంగంగా

మా కదలికలన్నీ ఆవిభాజ్యాలు

అతివాదం చేసే నాశనం మితవాదం చేసే నిర్వీర్యం

అవకాశవాదం చేసే గందరగోళం

తలతిరిగే ఆనుభవాలతో అన్నిటితో తలపడి

వాస్తవంలోకి నిబ్బరంగా నడుస్తున్నాం

చూర్చులో జననానికి వపడమరతో మా మరణం

రర్తిక్మ డా యం. రవీందారెడ్డి మరో యుగావిష్కరణకు మహాభినిష్క0మణం ఈ విభేదాల జడిలో పడిపోక విష్ణవకర పార్టీల నాయకత్వం అంతా ఒకటే మనందరిదీ ఒకే మార్గం అంటూ తీత్రీ విష్ణవ కవితాయుగంలో మరో వస్టానం పేజీ శ్రి చేశాడు. చర్మడ పుల్హారెడ్డి తరిమెల నాగి రెడ్డి వేసిన పొలికేక సత్యమూ ర్రి మెనుడాక చారుమజుందార్‌ పవర్‌ మనదే నోడు డయిర్‌ (ఒదర్‌ ఎత్తుగడల చేతలతో విష్ణవ వర్తాలన్నీ చీలి పోతున్నప్పటికీ [శామికులను హోరాటానికి సమాయత్తం చేయడానికి ఓ సరైన పని విధానం కావాలి. విధా నమూ ఎత్తుగడలూ పార్టీకి జీవం అంటూ మావో విప్లవ సిద్దాంతమూ చారి (తక అవగాహనా, ఆచరణలో ఉద్యమంపె లోరైన పట్టూ లేకుండా ఏ రాజ కీయ పార్టీగాని విస్ణవోద్యమాన్ని విజయం వైపుకి నడపించ లేదు. (మావో సూక్తులు - పేజీ 11) ఆని స్పష్టం చేసాడు - పోరాటంలో ఎత్తుగడల (పాధా న్యాన్ని వివరిస్తూ నుంకిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి ((వజాసాహితి - మే” రథ) ఆడవాక తల్లిగాదు అడనొక ఆయుధం కత్తి బరువు మోసే ఒలం మ్మాతమే కాదు ఆయుధం ఆట తెలిసిన వేటగాడు కావాలి సముద్రం ఘోషకాదు భాష ఈ రోజు ఆ భాష లెలిసిస ఈతాడు కాదు కావల్సిండి ఎత్తుగాడు అంటాడు రచయిత. స్టాలిన్‌ మరణం తర్వాత రష్యాలో వచ్చిన మార్పులతో మావో రష్యాని సోషల్‌ సా్యమాజ్యవాది అని పేరు పెట్టాడు. స్వరూపంలో సోషలిస్టు దేశం ఆచరణలో స్మామాజ్యవాదం అని దానర్థం. తెలుగు విన్హ్షవ కవి రష్మాను సోషల్‌ స్మామాజ్యవాదిగానే సంభోదించాడు. అన్షనిస్తాన్‌లో రష్యా సైన్యాన్ని డింపడాన్ని నిరసిసూ విష్ణవ కవృలు అనేక కవితలు రాసారు. టంకకాల అశోక్‌ (సృజన = 100వ సంచిక రష్యా సా్యమాజ్యవాదాన్ని నిరసిస్తూ--- గర్జించు రష్యా గార్మడించు రష్యా దేశాలన్నీ కబశించు రష్యా అంటూ గతంలో రష్యాని శ్రీ శ్రీ కీర్రించిన ఫక్కీలోనే విమర్శించాడు. మరో కవి కాంతి సహకారం అనే మార్గంలో (ప్రపంచ సోషలిస్టు ఉద్యమాన్ని

తెలు% కవిత్వంపై మార్క్సిజం వభావం లీలన్‌ నిర్మించ బూనిన సోవియట్‌ని నిరసిస్తూ (అరుణతార సంపుటి 2. సంచిక క్రీ

ఓరోరి రష్యనోడ ఓరోరి దష్మనోడ

నీ రంగు దెలిసి పాయ భ్యదంగ మసలు కొడక

లసిను కలలు దుంచి స్టాలీన్‌ 'సేద్యమాపి

లేకొళ్ళ కడుపుగొట్టి వున్నోళ్ళ నుద్దరించి

కార్మిక రాజ్యమును కాపేసినావు కొడక” అంటూ (వస్తుతం (పపంచంలో ెనా ఒకటే సోషలిస్టు రాజ్యం అంటాడు, లెనిన్‌ సిద్ధాంతాలకు రష్యా తిలోదకాలిచ్చిందని చెప్పే సుదీర్హ కవిత శివ సాగర్‌ రాసిన లెనిన్‌ నా లెనిన్‌ (ఉద్యమం నెలబాలుడు - పేజీ 20) అంత ర్దాతీయ సోషలిస్ట్‌ శిబిరాల్లో ఏర్పడిన విభేదాల్ని వాటి రాజకీయ ఆచరణ జయాపజయాల్ని సుదీర్చంగా చర్చించిన విష్ణవ రాజకీయాల కవిత శివసాగర్‌ రాసిన వివాల శాంటియాగో. ఎన్నికల ద్వారా అధికారంలోకి వచ్చిన అలెండీ (పధుత్వం కూలిపోవడం కాంతి సహకారం అన్న సోవియట్‌ పంథా పరా జయమే అంటాడీ కవి. అందుకే కోపంగా శిక్షించండి రివిజనిజం మత్తు మందుల టన్నుల కొద్దీ అన్ని కీరాలకు ఎగువతి చేసోన్న వోడ్కా_ సాామాజ్య వాదుల్ని శకించండి అంటాడు. మావో తర్వాత చైనాలో ఆధునిక రివిజ నిజం వవేళంతో విప్లవ వర్గాలు ఆందోళన చెందినా - వెంటనే (పాట వెన్నెల మీద నడుస్తుంది - ఆశజ్ఞాతసూరీడు)

ఇదేమిటి ఇలా జరిగించెందుకని

ఎక్కడికి పోయాం మనం మళీ ఇందుకేనా ఇంత కష్టపడ్డాం

నేను భరించ లేక పోతున్నాను ఎన్నెన్ని త్యాగాలు చేశాం

అని వ్యధ చెందే వాళ్ళంతా మన మిితులే సుమా

కాకుంటే వాళ్ళ విశ్వాసం కొంచెం చిట్టిండి

షుఠేం ఫర్వాలేదు పోరాటం. .. ఓటమి ... పోరాటం

అనే విశ్వ జనీన స్మూతాన్ని వాళ్ళకు జీర్ణం చేయించి” అని కుదుట పడ్డాడు. చెనాలో మావో అనంతర వరిస్థితులను విశదీకరిస్తూ అజ్ఞాత సూరీడు పోరాటం ఓటమి పోరాటం” పేరుతో సుదీర్హ కవిత రాశాడు: వర్ష పోరాటంలో ముందు [గ్రామాలను విముక్తి చేని అవి కేర్యడ్రాలుగా నగరా లను చుట్టుముడ్తాం. అంటాడు హెచ్చార్కె. (లావా - 'ప్పడ్తీ 06) అదో విన్షవ

జ66 డాయం రవీందదారెల్డీ వెత్తుగడ.. - పళ్లేటోళ్ళ పట్టుకారల్లో వట్టే నాగటి కళ్న్ళోముల శస్త్రచికిత్స చేయడమే. దేశ శరీరం మీద పెరిగి పోతున్న పతన విలువల (వణానిక్‌ పరిష్కారం. పల్లెటూశ్ళే నేటి ఆగ్ని పర్వతాలు (గ్రామీణ వేవన నంఘర్షణ పౌ గగొట్టాలిచ్చే చైతన్యంతో వేడెక్సి. నిర్భందాల వాగ్దావాల జడివానల్ని వెక్కిరిస్తూ కాలుకుంటూ పస్తుందిక * ఎన్ని ఎత్తుగడలున్నా, విఒదాలున్నా-

॥ గనుల్లో పుట్టి కొలుముల్లో కాలి

చెమటతో పదునెక్కిన ఆయుధాన్ని నేను

అడవితల్లి నాకోసం బాటలు తీసి నూరం నుగమం వేస్తుంది.

పంటపొలాలు పర్మిశమలు నా స్టావరాలవుతాము

నాకు గాలీ నీరూ పాణం పోస్తాయి

గనులూ వనులూ నహకరిస్తాయి

చెట్టు పుట్ట ఆాశయమిస్తాయి

నేను (పకృతి ప్కుతుణ్ణి సర్వశ క్రి వారనుణ్ధి

నేను రక్తం (స్రవిస్తూతే దేశమంతా విప్తశిన్తాను '*! అన్నది విష్ణవాల యుగంలో కలం పట్టిన కవుల దృక్పధం. వీరగాధా చితణ

నా యోధుని బలిదానం నాకొక ఆజ్ఞా పతం

నా యోధుని సంస్మరణ నాకొక నమరాదేశం “కి వీరుల సంస్మరణ అన్నది ఏ సంప్రదాయంలో నైనా జూతిని ఉ తేజపర్చడం కోసం ఆనవాయితీగా వస్తున్న దే. రెండు వర్గాల మధ్య సంఘర్షణ అనివార్యం అని మార్క్సిజం విశద పరుస్తోంది. సంఘర్షణ ఉన్నచోట ఆశయ సాధన కోసం బలిదొనం కూడా చోటు చేసుకుంటుంది కార్మిక కర్షకుల టోయస్సు కోసమే జీవితాన్ని త్యాగం చేసిన వారిని కీ రించడం, ఆ త్యాగం నుంచి ఉతే జాన్ని పొందడం, వర్గ సఎఘర్షణలో నిమగ్ను లైన వారికి తప్పని సరి మన సారనస్వతంలో మార్క్సిజం (పవేశంకంటే ముందు వీరత్వాన్ని కీర్తించే సాహిత్యం మనకుంది పల్నాటి వీర కధను ర్య[దమ శోర్య పర్మాక మాలను కునం సం్రపపాయ వారసత్వంగా స్వీకరించాం. అయిుకే తెలుగునేలపె మార్క్సిజం (పవేశించిన తర్వాత గానీ తెలుగు కవిత్వానికి వర్గ స్పృహా రాలేదు. వర్గాల విభజన గూర్చి చర్మిత గూర్చి _ అవగాహన సెరిగంతర్వాతే మన వీరగీకాల్టో సామాన్యుని సాహసం వస్తువైంది.. హాయుధ పోరాటాల్లో

తెలుగు కవిగ్వంపై మార్క్ట్పిజం (పభానం ల్లీ? పాల్గొన్న సామాశ్యుల బలిదానం కవులకు కధావస్తువెంది. త్యాగమనే భావమే వారిలో ఉదేకపు జ్యూలలను రేపింది. కార్మిక కర్షకుల తరఫున వర్గపోరు సాగిస్తున్న వారిని వారి వర్గ్షళ్మతు వులు చంపడమో, సంఘర్షణల్లో చనిపోవడమో వీదీ కాక పోలీసుల చేతచిక్కి ఎడురు కాల్పుల్లో మరణించడమో జరిగినపుడు ఆ వీరుని మరణం ఉద్యమానికి కలిగించిన నష్టాన్ని తలుచుకు కుంగిపోక మరింత ద్విగుణీక్సృతమైన లవ్యంతో ముందుకు సాగడానికి (ప్రతిజ్ఞ పూనుళున్నాడు విష్ణవ కార్యాచరణలో నిమగ్న మెనవాడు- “=. అభ్యుదయ కవిత్వం తొలిరోజుల్లో జాతీయ విప్ణవ కారులపై రాసిన వీరగీతాలు కనిపిస్తాయి సోమనుందర్‌ భగత్సింగ్‌ మై, లెనిన్‌పై రాసిన కవి తలు అలాంటివే, (అభ్యుదయ కవుల్లో చాలామంది కవులు న్మెహూపై కోక గతాలు రాళారు) మామూలుగా ఎలిజీల్టో వుండే దుఃఖ ఫారము మోర్క్స్సిజము [ప్రేరణతో వచ్చిన వీరకీర్తనతో వుండదు విపవ కారుల వఏప్లప కఏిత్వం అంపే ఏలివీ "ఆనే చుర్వమర్శ ఒకటి వంది. విష్ణవకారుల మీద రాసేది ఎలిజీ కాదు. ఆది కోకగీతం కాదు కన్నీటి పుటకాడు. ఆడి జీవన గితం ఉ తేజ గీతం అమరవిరుని త్యాగం (వజాయుద్ద కవాటాల్ని తెరుస్తుంది అమర పీరులు _వజలకు ఏపవంలో ఆయుఛాలు; అందుకని అమర పేరుల మీద రాసిన గీతాలు వోసవమైని ఏవ్లన (కమాన్ని వుధృతం చేసే గితాలు.. పాలకవర్గ పతన గీతాలు. *ీ తెలంగాణా సాయుధ పోరాట కాలంలో అసువులు థాసిన అనేక మంది యోధు లసె పోరాట క మంలోనే పాటలు పుట్టాయి విష్ణవ వాస్తవికతను (వజలకి చూపడానికి పాట" బలమైన సాహిత్య రూపంగా తెలంగాణా పోరాటంలో రుజువైంది. ఆయితే తెలుగు కవిత్వంలో వర్గ దృక్పధంతో వీర కీర్తన అన్నది విష్ణవ కవిత్వంలోనే పదునుదేరిందని చెప్పపచ్చు పెప్టన కన్సలకు కూర్చుంటే అమర వీరుల రక్ష స్వప్నం.” 59 విష్ణవకారులు ఎన్నెన్నో కలల పొట్టాలు తెచ్చి "పెద్దలకూ పిల్లలకూ కానుకరిచ్చి అందర్ని ముందుకు లీసికెళ డానికే

కరర డొ యం. రవీరదారెడ్డి

కొండల అవతల్నించి వప్తారు.

ఒక్కోసారి చామే బొవు వార్తలై వస్తారు

అవి త్యాగాల పరిమళం వీస్తాయి" 51 అటువంటపుడు కూడా పోరాటం మధ్యలో య కన్నీళ్ళకు ఆస్కాారంటేదు.. ః అడవి తేనె అందరికి ఆందించిన సత్యం చావదు... ఇక విచారాన్ని వదిలెంచ్తు విషాదానికి వీడ్కోలు పలికి విష్ణవ శంఖం పూరించు" 52 అని తనను తాను సముదాయించుకుంటారు. ఎమర్జెన్సీ సమయంలో పోలీసుల చేతచిక్కి. చని పోయిన జంపాల ప్రసాదు (విదార్థి ఉద్యమ నిర్మాత) గురించి. హెచ్చార్కె అంటాడు (లావా - పేజీ 11) (ప్రసాద్‌ చచ్చిపోలేదు నాకు ర క్రమయాడు సాద్‌ చేయాల్సిన పని చాలావుంది. నిర్మించడానికి అతని ముందీ దేశమే ఉంది! న్నిదించే దేహంలో. (వసాదు వుండదు . సామాన్యుడి మరణానికి విన్హవకారుని మరణానికి మధ్య వుండే తేడాను. ఆఖరి క్వాన పీలుస్తూ కూడా భగ్గున ఎగసి మరింత వెలుగుతో మండే మంటతో విస్ణవకారుణ్ణి - చివరి కొచ్చే సరికి తనలో తానే మండుతూ అం౭ిపోయే నిప్పును సామాన్కుడితోనూ పోలు స్తాడు శీలా వి. (కిటికి కన్ను - పేజీ 18)

“ఆశయ పోరాటంతో రాలిపోయినా జీవితం వృధాకాదు

విష్ణవ బాధ్యతలో కరిగిపోవడం చావు అనిపించుకోదు

బతకడం కొత్తకాదు. చావడం కూడా కొత్త కాదు" అంటాడు త్రిపురనేని (విన్ణవం వర్ణిల్లాలి సంకలనం) విప్లవ పోరాటాల్లో అసు వులు వొసీన వావిపై శ్రీ శ్రీ రాసిన వీరగీతాలు (“మర్శోపస్టానం'లో వున్నాయి) కూడా ఎంతో ఉతేజకరమైనవి.

కొల్లివరా, పంచాది, ఆల్లిపురం, సీమ్మా్యది

చాగంటి తామాడ, వెంపటాపు, కైలాసం

యీళ్ళంతా యీరాది యీరులురా సోదరా

యీళ్ళదారి నీదిరా యింక భయం నేదురా” ఆంటూ శ్రీకాకుళ పోరాటంలో మరణించిన విప్లవ వీరుల మార్లమే నీదీ ఆనీ చెబుతాడు. అంతేకాదు (వళుత్వ స్వభావాన్ని చెబుతూ. |

మౌంచాలను కొలుస్తారు మల్టమ్మను తలుస్తారు

యాన్సీ లక్ష్మి వాయికి బాస్బధార విడుస్తారు

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (ప్రభావం ర్డ్రిర్ర

సరోజినీ దేవి ఫోటో పటం కట్టి పొగుడుతారు

పంచాది నిర్మలంటపే భయం పుట్టి వణుకుతారు పంచాది నిర్మల శ్ర్రీకాకుళోద్యమ విప్పవకారిణి పోలీసుల కాల్పుల్లో చని పోయింది. భూమయ్య కి్టాగౌడ్‌లు ఆదిలాబాద్‌ జిల్హా రైతాంగ ఉద్యమ కార్య కర్తలు. భూస్వాముల హత్యానేరం పై వారికి ఉరిశిక్ష విధించి దాన్ని-ఆత్య వసర పరిస్థితి కాలంలో అమలు జరిపారు. ఆ సందర్భంలో శ్రీ శ్రీ

*“ ఊగరా ఊగరా ఉరికొయ్య అందుకొని ఊగరా

ఉయ్యాల లాగ బాగా ఊగరా సోదరా సోదరా సోదరా

చావన్నది నీకు లేశే లేదుంా వీరుడా దీరుడా శూరుడా' అంటూ విష్ణవో_తేజం నింపే గేయం రాశారు. జైల్లో వారిని చూసిన వరవర రావు (స్వేచ్చ = పేజీ 86) “పల్లె షీ తల్లి పొలం మీ ఐడి ఆచరణ మీ చదువు అనుభవం మీ పరువు పోరాటం మీ పారం (వజలు మీ పాణం! విపవం మీ గురి మీరెంత అనామాన్యులు అని సామాన్యులకు, విప్లవ యౌదులెన భూమయ్య కిష్టగౌడ్‌లకు తేడాను చూ పెడ్తాడు. అమర వీరుల మరణం వృధాకాదు ఒక్క వీరుడు మరణిస్తే వేలకాలది పేరులు వభవింతురు అన్నది విష్ణవ సంప్రదాయం. ఒక్కరి మరణంతో సంఘర్షణ ఆగదు.

ఇక్కడ మేము మీతో నడుస్తా

మీరు లాలించే శిశువుకు

లాలిపాట కాదు లాల్‌ సలామ్‌ నేర్చెస్తున్నాం అంటాడు విష్ణవకవి. (సాగర్‌, చర్య పేక కర్రి వర్ష సంఘర్షణలో వ్యక్తులను కాదు ద్వేషించాల్సింది వ్యవస్థను అంటాడు చెరబండ రాజా (కవితలు - హిటలు - పేజీ 18) చెల్లెమ్మా నాన్నని చంపిందెవరంటే వ్యక్తుల్ని కాదమ్మా వ్యవస్థని ఎత్తిచూపు చంపిన _. ఆయుధం తుపాకీని గూర్చి చెప్పు పాలకుల చేతిల్లోనూ (పజల చేతుల్లోనూ అది నిర్మించే సమాజాన్ని గూర్చి చెప్పు దాని గర్భంలో దాగి ఉన్న విష్ణవ విజయాల గూర్చి చెప్ప విష్ణవం కోసమే మిమ్మల్ని కన్నానని చెప్పు పోలీసు కాల్పుల్లో చనిపోయిన గోదావరి లోయ పోరాట నిర్మాతలు పి, రొమనర్పయ్య, నీలం రామచం్యదయ్యల పై లెక్కకు మిక్కుటంగా కవితలు వెలువడ్డాయి. శ్రీకాకుళ పోరాటం, ఆదిలా బాద్‌. జిల్లా గిరిజనుల హోరాటం, కరీంనగర్‌ రైతాంగ పోరాటాల్లో మరణించిన

రం డా యం. రవీర్యధాకేడ్డ్‌ (పతి విష్ణవ కారుణ్ణి స్మరిస్తూ వీరగీతాలు వెలువడ్డాయి. ఒక విధంగా చెప్పా లంటే విష్ణవకారుల మరణం నుంచి విప్ణవోద్యమం మరింత పట్టుదలను “పెంచుకుందశే చెప్పాలి. హెచ్చార్కె (లావ్రా అన్నట్టు ఒక వీరుడు మర ణించిన (ప్రతిసారి వొత్తుకున్నాం కంట్లో తడి ఎత్తుకున్నాం ఎ్మరపిడికిల్‌" ఆంటూ విష్లవోద్యమం ముందుకే కదిలింది. ఎదురుకాల్పులు

దేశభాషల్లో నక్సలెట్‌ పదం లాగే ఎదురు కాల్పులు" అనే కొత్త వద౦ కూడా శరింది. - పాలకవర్గ సంరక్షకులైన పోలీసులు పీడిత వర్గాల పోరాట యోధ్యులైన విస్ణవకారులు వారి జారి స్వభావరీత్యా ఒకచికాకరు శతు వులు, విష్ణవ కారులు ఆడవులు కేం్యదంగా గెరిల్లా పోరాట [కమంలో తమ వర్గ శ్యతువులపైి దాడులు అధికం చేయగానే పాలక వర్ణాలు తమ వర్గ సంరషణకోసం పోలీసులను రంగంలోకి దించాయి. పోలీనులు విష్ణవకారులు ఎదురు. పడినప్పుడు జరిగిన కాల్పుల్లో మరణిస్తే వాటిని “ఎదురుకాల్వులు' అంటున్నారు. అయితే ఏక్కడో మామూలుగా దొరికిన విప్తవకారులను అరెస్టు చేసి అడవులకి తీసుకొచ్చి చెట్టకు కట్టి ఎదుకు కాబ్పల పేరిట కాలివేస్తున్నో రనేది పౌరహక్కుల సంమాల విష్ణవకారుల- ఆరోవణ. ఈ ఎదురు కాల్పులు కూడా వర్గసంఘర్షణలో పుట్టిన కొత్త పదశాలం.. తెలుగు కవిత్వం దాన్ని కూడా స్వంతం చేసుకుంది చర్మితలో అల్లూరి సీతారామరాజు హత్య మొదటి ఎన్‌కౌంటర్‌ అంటాడో విష్ణవకవి

“గాలి నెత్తురు వాసన లేని దెప్పుడు

అల్లూరి సీతారామరాజు మొదలు

'ఓడెపు స్రీరోములు వరకు పారిన

నెత్తురు బాటల్లో నడుస్తున్న గాలి

నెత్తురు వా్ససన చెయ్యందెపుడు ?' 53 ఎదురు కాల్పులంటే. గాయాలు మిగలని నెత్తుటి మరకలు మిగలనీ, ఆరో నాదాల ప్రతిధ్వని మిగలని హత్య ఇది" అంటాడుకో మరఠోకవి. “సాయుధ పోరాటంలో నిజంగా ఎదురు కాల్పులుండవా అంటే. దొంగ చుటుగొనే తప్ప వాడెపుడూ ఎదురుబది తలపడలేదు' ఆంటాడు శె రాములు (నెత్తురు టేరులు పారినాా ఎదురు కాల్పుల (కమాన్ని సూర్యకాంతి మెల్దమెల్లగా సోకి

తెలుగు కవిత్వంకై మార్క్సిజం (ప్రభావం య! (గ్రామాలకు (గ్రామాతే విముక్తి పోరాటం చేస్తాయి. కన్ను కుట్టి పభుత్వం మన పోరాట (గ్రామాల్ని కల్టోలిత ప్రాంతాలుగా (దకటిస్తుంది. పోల్లీను (ప్రభుత్వం మన సూర్మ్యుళక్శను కటకటాల వెనుక బంధిస్తుంది మన సూర్యు శృను ఎదురు కాల్పుల పేరిట హతృ చేస్తుంది” ఆని వివరిస్తాడు మరో కవి 55 నిదురలోనో నీ తాగేప్పడో చేతులు విరచికట్టో చేర్చబడిన జాడతానో “ఎన్‌కౌంటర్‌” వృక్తుల్ని చేయగలవు కానీ వ్యవస్థకు ముంచుకొస్తున్న మృళ్యువు నుంచి ఎదురు వస్తున్న (వజాయుద్ధ శక్ర్తుల్నుంచి ఆత్మరక్షణ చేసుకో చూద్దాం అని మరో విష్ణవకవి (నెత్తుకుషేకులుషారిర్యా సవాల్‌ విసుకుతున్నాడు, అది కూడా కర్తుల అంచుల పెనే కూర్చుని జ కర్కశమైన ఖడ్గాన్ని కాలరాచేయడానీకి నా నంకల్పాన్ని ఎక్కు- పెట్టినప్పుడు కత్తుల ఆంచుల మీదే కదా కూర్చుని సవాల్‌ చేసింది” పదే పదే అవే సంఘటనలు - ఎవ్‌కౌంటక్డు - పేక్టు స్థలాలు మ్యాతమే మారి పోతాయి. మావవ హక్కుల కోనం - మనిషి మనుగడ కోసం (వశ్నిస్తే ఎదురు కాల్పుల పేర హత్యలు చేస్తున్న పోలీసులు!” ఈనాటికీ వుంటే ఏనాటికీ చావసిది. "కాళ్ళు చేతులు కొట్టుకుంటూ = పుఖ్రే పసివాడి స్వేచ్చ పెరిగి - పెద్దదై స్వామాజ్య కాంక్షను తన్ని తగలేస్తుంది ఐదులూ లవషల 1పాణాల నై౮ా అర్చిస్తుంది కోటికోట్ట సమతా సూర్యోదయాల కోసం 5 ఆళ యాల కోసం [ప్రాణాలు విడ్చిన వీరుల క్యాగం విష్ణవ కవితకు కధా వస్తు వైంది. వారి పోరాట (కమంలో త్యాగాల మార్గంలో పాట మరింత వదును దేరింది వర్తమాన జీవిత చితణ మార్క్స్సిజోనీకి పరీథి మూనన సమాజం, కేర్షిద బిందువు మనిషి సమాజ పరిణామ దశలను కళాస్త్రీయంగా విశేషించి వీర్పడబోయే నమాజ న్వరూ షాన్ని చెప్తుంది కాబట్టి మార్క్సిజం (వభివానికి లోనైన కవుల్లో దాని సంస్కారం కనిపిస్తుంది సమాజాన్ని ఎలా మార్చాలో కూడా ఆది

ల! జడా యం. రవీం(దారెడ్డీ చర్చిస్తుంది. పాలితులను పాలక వర్గాలకు వ్యతిరేకంగా సంఘటిత పర్చ్‌ డానికి వారిలో వర్గవచైతన్యం పాదుకొల్పడానికి మార్క్సిస్టు సంస్కారం వఏర్స డిన కవులు ప్రయత్నిస్తారు. [పస్తుత సమాజంలో ఏహ్యకర పరిస్థితులను బయట పెట్టడం, రావోయే సమాజం ఎందుకు మెరుగ్గా వుంటుందో విశదీ కరించడం చారు చేసే పని. (ప్రజలను విప్ణవోన్ముఖుల్ని చేసే (కియలో భాగంగా కవులు (ప్రజలకష్టాలను వర్తమాన జీవితంలోని దుర్భర పరిస్థితు లను చ్వితిస్తారు. సమాజం మారాలనే భావం మార్క్స్విన్తు కవులకే. కాకుండా మానవతా వాదులకు సంస్కరణ వాదులకు కూడా వుంటుంది. మార్క్సిజం ఒక తాత్త్విక సిద్దాంతంగా భావ జగత్తుని ఆకమించి వుండటంచేత ఆ భావాలు. ఘనీభవించిన స్థితిలో కాక సమాజంలో సజల భావాలుగా వ్యాప్తి చెందుతాయి. ఈ సజల భావాల్లో ఏదో ఒక న్యూతం ఎవరినో ఒకరిని అక గ్షించ వచ్చు అట్టివారి అభివ్యక్తిలో ఆ స్యూతం మ్మాతమే దర్శనమిస్తుంది, ఆధిక సంఖ్యాక కవుల్లో కనిపించే సమసమాజ భావన ఆలాంటిదే ఈ నంద ర్భంలో సోషలిజాన్ని గూర్చి-

5001211900 19 2 160% 2062 (4110 0 2 ౧౬౦౮653 13 2 ంం"

0 [0076 కఠఏ00016 00906450” 50 మలింగ ౪280600633 50100063

19 ఇం16 5001211500 21619 ౪ల్ర/ 4101021 10 46006 11 11 లిం

శం 2760 509 296 2౬6 09206 ఘటయక61768 25 50012836

+అం' 20010 ఇగ౫(6స” ఏం2రే జడే 60008164 వం01211302 10 2 ౨21

ఇసంస పడక 1091 119 9206 0602056 6౪6%” 006 ౪76255 105 అన్న మాటల్ని తెలుగులో సమ సమాజాన్ని గూర్చి కవులు వెలిబుచ్చిన అభ్మిహాయాలకు సరిపోల్చ్బవచ్చు. సమసమాజ భావన ఆదర్శరూపంగా. భావ జగత్తుని ఆ్యకమించి వుండటం చేత కవుల అభివ్య కిలో అది చొటు చేసుకుంది. అంత మ్యాతాన వారందరూ మార్క్సిజం (పభాదానికి లోనయ్యారని చెప్పలేం. భండారు సదాశివరావు అగ్నిగర్బ - పేజీ 182)

“నా స్వేదానికి విలువకళ్టే హక్కునాది దాన్ని డోచుకోకు నా కష్టానికి నెలవు వెదికే స్వేచ్చనాది అడ్డురాకు నాకు

అన్నా భోయి భీమన్న (గుడిసెలు కాలి పోతున్నై పేజీ - 94 పెట్టుబడ దారుని వర్ణిస్తూ +

చెలుస కవిత్వంపై మార్క్సిజం 1పభావం కైక “మానవ సమాజం ఒక మహారణ్యంలా ఉండాలంటాడు శేపిటలిస్టు సింహానికి బ్మరె, తోడేలుకు గాం డేగకు పావురం, గోవుకు గడ్డి స్వేచ్చగా దొరకాలంటాడతడు” అని విడమర్చి చెప్పినా, సి. నారాయణరెడ్డి (మంటలూో-మావవుడూ పేజీ తీరి “శ్రమజీవి చెమట బిందువులో ఆణిముత్యమూ ఉంది; అగ్ని గోళమూ ఉంది” అని సరికొత్త సత్సాన్ని కనుగొవన్నా- *“ఉగాదులూ, ఉషస్సులూ అంతగా కదిలించవు నన్ను వ్మారబడుతున్న సూక్యుడూ ఎ(రటి శమ నెత్తురూ తప అని భై రవయ్య (విషాద భైరవం) అన్నా ఆదే కారణం. కవిత్వం సామాజిక (ప్రయోజనాన్ని ఆశించాలి, అందించాలి. అన్న భావం ఉెలుగు కవులను కదిపినప్పటినుంచి ప్రయోజనాన్ని ఆశించిన కవులు తమ కపిత్వాన్ని సమాజపరం చేశారు. మానవున్ని మకుటధారి చేశారు మనిషి సామాజిక జీవితాన్ని వర్ధమాన సమాజ స్థితిగతులను వ్య క్రీకరించడం మొద లెట్టారు పాభికాపు నుదుటి చెమట, కూలివాని గుండె చెరువు బిచ్చగాని కడుపు కరువు మాయంటావాః అని విరుచుకు పడటం మొదలెట్టీ,__ ఆకటార్పులు జోలలా మా కాక యూర్చులు డోలలా | మన వానిసల చెడు (బతుకులే ఈ (వ్రభువ్చుల పానుపులా 1! ఆంటూ _పశ్నించడం ప్రారంభించాడు. ఆనధిక్తాలంలోనే అతడికి [వజాళక్తి బందికృత ధనికళ క్రి పొగగొట్టపు భుగభుగలో తెలతెలల్లై వెలవెల లై పోతున్నది వొన్తున్నచి మవాళ క్రి సజాళ క్రి ఎగిరే ఎగిరే ఎ్మరటి జెండా, కరకరలాడే కొడవలి వచునూ లోహం వంచిన సమ్మెట "పెట్టు, వైష్ణవ్యపు వై తాశికువై నినదించెను నిప్పుల గొంతుకి * లా కనీపించింది. ఉద్యమించిన (పజల అండ చూసుకుని పాలకవర్గాల అధికారాన్ని సవాల్‌ చేశాడు,

లర్‌ డా; యం. రవీందారెడ్డి “కూలీర క్త6 దాగే జలగలు కూలిపోయే రోజులు వచ్చాయ్‌ రైతుల భాగ్యం దోచే రాజ్యాల్‌ రాలిపోయే రోజులు వచ్చాయ్‌ కూలీరైచు జనముల్లారా కట్టండి నడుములు బిగియా కట్టండి * అనీ పిలుపునిచ్చాడు రైతు జీవితాన్ని చితిస్తూ ఇం్యద్రకంటి హనుమచ్చాశ్తి (భారతి 1946. అరుణతార ఆగస్ట్‌ ఖై ఇతడు మా రైతు తానెండ వానల (మగ్గి ఎవరికోసమొ పండిం చిపోయు ఇతడు మా కార్మికుండెవరి నిమిత్తమో కాలాయసమ్ము పెకల్చి యూర్చు” అంపే ఖభైరాగి (ఆగమగీతి - పేజీ 188) కాస్త ముందుకు పోయి : కిర్రిసున్నాను నేను తల్లివంటి ఈ నేలను ఈ నేల పాలి కాపును వారే మన కామందులు ఆర్డిస్తున్నాను నేశు వారి ప్రాపును | వీరుల నెత్తుట తడిసిన మన్నుచాలు కన్నుల కద్దుకొవి స్వీకరిస్తాను” అన్నాడు, కుందురి (నాలోని నాదాలు -_ "పేజీ క్షేత్ర మరింత ముందుకెళ్ళి £ సగర్వంగా చెప్తున్నాను హెగరం భూగర్భం కోసే చోట గుండెలమీద అనించి కూలీలు కొండరాళ్ళు మోసేచోట పాత ఒడలు పెనుతుఫానుకు పగిలిపోయే రితిలో అప్పులతో కూలి కుప్రైన పూరిండ్లకు ఆళల కప్పులు వేసే సీతిలో అందులో నేనున్నాను” అంటాడు __అదే సంపుటిలో సోోనలిజం ఎక్కడ చూసినా మెలిక ళా" తో అచ్చేశారు నిరుపేదల నిత్యయదార్థ జీవితం స్పురింపజేయడానికి కాదుగదా” అని వ్యంగ్యికరిస్తాడు, ఇంతకి ఈ చీకటిని పారదోలే జ్యోతి ఎంతకీ కొనరాకపోపడం కలిగిస్తుంది ఖీతి' అని వాశరథి (తిమిరంతో సమరం పేజీ 54) ఆందోళన చెందితే జన్మనె త్రిన మానవునికి జీవితమే పోరాటం జీవిత పోరాటంలో నిరాశపడి పారిపోయి పలాయనం చి త్రగించు 'పేరసైట్లు హిపో కట్టు

తెలుగు కపిత్వంమై మార్క్సిజం ప్రభావం రై

మేకవన్నె పులుల్లాగా చెలామణవుతున్నారు” అటూ సి విజయలక్ష్మి (మానవుడే మా సందేశం పేజీ 10) నిర్భయంగా) (వకటి స్తే-నిరాశలో ఆశను కవ్పకొన్న యాదవరెడ్డి (రాతి సంకలనం పేజీ క్రీ

“నేను పరాజయం మూర్తీభవించిన వాణి

ఓడెపోయిన తమ్ముళ్శందరికి (వతినిధిన్‌" అసి సమాజ న్వరూపాన్ని చూపిస్తాడు ఈ సమయంలోన్నే కుంద్యూర్తి _ఆకతి, యాతను (కల్పన సంప్పటి) (ప్రారంభించాడు,

కదిలిందొక మహాయాాత. కలవా? వె దండయ్మాత

సగం తిండి తిని (బతికే శమజీవుల కుధాయ్యాత" “నవసమాజ నిర్మాణానిత్తై నడుము బిగించిన (వగతి వీరుల కండగా నిలిచి ముఎదుక రకాలని లేదా? మండే నెత్తురుతో బీకటిని పారదోలేందుకు పోరాడే విప్ణవ వీరులు వంపిన ఆహ్వానం 'అందలేదా? అని అనంత (లే-సంకలనం) (వళ్ళి స్తే రాంచందర్‌ (లే)

వ్యథల్ని (గ్రహించడం , సంకెళ్ళు తెంచడం

శకులునింపడం , రక్తం మండించడం

చీకటిని వీల్చడం వెలుగును వెదజల్టడం, ఇదే నేజంగా (బితకడం' " అని పకటించాడు *“గోమాయుల రాజ్యంలో గోవులు జీవించలేవు ఎందు కంటే ఇవాళ కంసుడు ఖాదీహంన” అంటాచు. కె. నరసింహారెడ్డి (డేతనా వర్తం పేజీ 96) స్వాతంత్యం తెచ్చిన ఖాదీయే కంసుడై కసాయి పాలన సాగిస్తుం పే__

“ఈయుగ కాంతిని నేను ఈ జనరేషన్‌ జనరేటర్‌లోంచీి

జన్మించిన విద్యుత్తును నేను విప్ణవాన్ని నేను న అని వరవరరావు (జీవనాడి పేజీ 2) విన్షవకర వరిస్టితిని బాటాడుః ఆఖాదీ తెచ్చిన స్వైతం్యత్యం పిడికెడే దాంట్లోవడి మిడవకు అని కె. నరసింహా రెడ్డి (చేతనావర్తం పేజి 96 కవులను హెచ్చరిస్తాడు.

స్వాతం్యతం తర్వాత పరిస్థితి మెరుగు వడాల్సిండి. దిగజారడం మొదలై ౦ది ధనవంతులు మరింత ధనవంతులయ్యారు. పేదలు కడు. పేద లై పోయారు. స్వార్థ్హ్వాసయోజనోల కోసం పలక వర్గాలు దేశ ఆర్థిక రంగాన్ని స్మామాజ్యవాదులకు అప్పజెప్పాయి. అదిచూసి చెరబండరాజు (దిగంబర కవిత)

కపగ్రై డా యం. రవీర్యదారెక్డి చెచ్చిపోయి ఓ న్యాపియమైన మాతృదేశమా తల్లివి తర్మడివి ద్లైవానివి సీవేనమ్మా దుండగులతో పక్కమీద కులుకుతున్న సీలం నీది అంతర్జాతీయ విపణిలో అంగాంగం తాకట్టు "పెట్టిన అందం నీది అన్నాడు అదే దేశం ఇంకో కవి దృష్లిలో “పెద్దలూ గద్దలూ తినేసీనాక తోలూడదీసి వేలాడదీసిన గోమాతలా'* కనిపించింది. స్వావలంబన లేని ఆర్థికరంగం వ్యవసాయరంగం ఇదీ మన స్వత౦ం్యత భారతదేశ పరిస్టితి బతుకంతా యాచనే ఆయితే అమెరికానో, కాకుంటే రిష్యానోం యాచనతో పెంచిన శరీరంలో |1ఫపవహించేది మూూతంతప్ప రక్తం కాలేదు. పరరాజ్యాల బిచ్చపు పప్పుకూడు మన శ్యోతువు రక్తంతో ఆర్జించని స్వాతంథతం జాతి జనుల పాలిట మృత్యువు సే ఆ స్వాతద్మత్యం స్వాతర్మత్యం కాదు. ఇప్పుడు మనను హెలించేది ధనర, దౌర్జన్యం - ఇంకెప్పడైన వాటి మెడలు విరిచేవాడు సామాన్యుడైన (శామికుడే'* ఈ స్వాతం్యతం (వజాతర్శతమని చెప్పి ఎక్కువ కాలం (వజల్ని మోసం చేయలేరు ఇప్పుడైనా రేపైనా సీ [వవాతం్యత మనే పగటి వేషాన్ని నడిరోడ్డు మీదే నిలువునా నిప్పంటిస్తాయి. (పణలు ఆవహించిన మౌ అన్నరోలు*57”. ఎందుకంటే జనత మేల్కౌన్నది. వర్తమానం ఆంతా ఆకలి పోరాటాలే. “నాపేరు ఆకలి హయుధం నా శరీరం ఆ్మకమణ "నా ఉనికి ఉద్యమం నా ఊపిరి పిన్సవం-మా ఊశరు”కీ శాంతి సహనాలతో ఇన్నాళ్ళు మిన్నకున్నందుకు చర్మితలో నాతరం చాలా బాలా. పోగొట్టుకుంది ౬ “నామాన్యుడు. సంఘ బహిష్క్బృతుడుగా సంక్షేమ రాజ్యంలో రోజూ చస్తూనే _వున్నాడు 5 ఇక ఇప్పుడతడు ఆలా వుండ లేడు ఇప్పుడు వీస్తన్నగాలి పాలికాపు, నుదుటి చెమట జరుస్తుంది య భూస్వాముఐ పాలబడే రైళుకన్నె శీలానికి కవచంలా నిలబడుతుంది 70 అని చెలరేగుతున్న చిష్ణవాల పట్ట అచంచల విశ్వానాన్ని (పకటించాడు. ఈ పోదళో గెలుస్తామనే ఆత్మ సైర్కాన్ని ప్రదర్శించాడు. చ్మీకౌర్యంతో ఎరుపెక్కిన గుండెలు మావి

తెలుగు కవిత్వం[ై మార్క్సిజం (వభావం వలి?

మేం కళ్ళనిండా కసి పిడికిలి నిండా ధైర్యం వున్నవాళ్ళం

మా నినాదాలు జెండాలుగా ఎగరేస్తూ

మీ మట్టి కోటల్ని చదును చేస్తూ నడుస్తాం గెలుస్తాం”71 అంటాడు అయితే ఎప్పుడు అన్నప్పుడు మనం నిజంగా జనంగా సాయుధంగా లేచినప్పుడే తూర్పు వ్మారబడి ఉదయమౌతుంది 7 అన్న అవగాహన ఆయన కుంది. దాంతోపాటు కుళ్ళిన పార్ల్ణమెంటరీ పార్టిల సంవర్కంతో స్వరాజ్యం దినాల్వక్కు-వ (వజాస్వామ్యం పిల్లన్ని కన్నది. వాడు [బతకడం కూడా మనల్ని చంపడం కొరకే?కి అన్న -చార్మితక స్పృహ, శాస్త్రీయ దృక్పధం కూడా ఈ కవులు (పకటించారు.

కవిత్వం సామాజిక చరితను వయత్న పూర్వకంగా కవిత్వీక రించడం అన్నది మార్క్సిస్టు భావన (వ్రవేశించింతర్వాజే జరిగింది. (తి సంఘటన (సతి ఉద్యమం అలుగులో కవిత్వ రూవం దాల్చింది. ఇట్టి కవిత్వాన్ని సందర్భ కవిత అనో, ఉద్యమ కవిత అనో అశవచ్చు. (వత్యేకించ్‌ విపవ కవిత్వం చర్మితను పూర్తిగా రికార్డు చేసిందనే చెప్పాలి. అంచే తవిత్వుర “లలనాశిక లాతన కర్తవ్యాన్ని నిర్వహించిందన్న మాట. అల్లూరిసీతారామరాజు పోరాటం దగ్గర్నుంచి ఆదిలాబాద్‌ రైతాంగ పోరాటం దాకా, జలియన్‌. వాలా బాగ్‌ మారణ హోమం దగ్గర్నుంచి ఇం్యదవెల్లి హత్యాకాండ వరక్షు తెలుగు కవిత్వం చర్మితను క విత్వీకరించింది. ఈ కవిత్వానికి చ్రాలాచోట్ట సందర్భ వివరణలు అవసరమౌతాయి, తెలుగు కవులు ఈ విషయంలో తగినంత తచ్చ చూవలేదనే చెప్పాలి. తెలుగు దేశంతో తాలి సాయుధ పోరాటమైన తెలంగాణ రైతాంగ ఉద్యమం లెక్కలేనంత సాహిత్యాన్ని. సృష్టించింది, ప్రత్యేకంగా పరిశకోధించ తగ్గ సాహిత్యం చర్మికా దానికి వున్నాయి ఆపని కావల్సినంతగా ఇప్పటికే జరిగంది. అందుకే తిలంగాణా ఉద్యమ కచితను వదిలి. తర్వాతి సంఘటనలను, పోరాటాలను చిత్రించిన తెలుగు కవిత్వాన్ని పరిశిలీద్దాం,

స్వాతం్యతం వచ్చిన వెంటనే తెలంగాణా సాయుధ సోరాటం విర మించిన తర్వాత తెలుగు కమ్యూనిస్టుల వీరావేశం 'విశాళశార్యధ! వైపు మళ్ళింది. భాష, జాతి, పాతీయ అహంకారాలన్నీ పైకి వచ్చాయి. జాతీయో ద్యమ సమయంలో అంతర్జాతీయి వైఖరిని అవలంబించిన కచ్యూనిస్టులు స్వాతంత్రం తర్వాత తమ (ప్రాంళాన్ని అంటిపెట్టుకొని ఉండిపోయారు.

ర్డ్‌ర్రగ్రి డా యం, రవీందదారెడ్డి

చేయెత్తి జై కొట్టు తెలుగోడా

గతమెంతో ఘనకీర్తి కలవాడా అని పీరావేశాన్ని (పదర్శించారు.. “పలనాడు వెలలేని మాగాణీరా'”5 అనీ తమ [పాంతీయవై ఖరిని ప్రదర్శించారు. చర్మితలో ఈ ఘట్టాన్ని కమ్యూ నిస్టుల ప్రాంతీయ పోరాటాన్ని వై ఖరినీ రాజకీయంగా పరిశీలించి తర్వాత మనదేళశంతో కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం జాతీయ స్వభావాన్ని కోల్పోవడానికి, రాజకీయంగా 'సైద్దాంతికంగా విఫలం కావడానికి - అభ్యుదయ సాహిత్యోద్యమం సీరసించడానికి - కారణభూత మొతుందో కాదో పరిశీలించవల్సివుంది.

ఆభ్యుదయ కవుల తరంలో కాళోజీ (నా గొడవ-4 పేజీ 28, ఈ 1పాంతీయతను విమర్శించాడు దేశం నాళశనమొందగ జారియత, రాష్ట్రీయత పేరు మీద పేలాలుగ దేశీయులు చిట్లిపడగ ఇరుగు పొరుగు వైరులంత సంతోషం పట్టలేక ఇ'హి*హి"యని ఇకిలింప అమ్మయ్యా అభ్యుదయం” ఆని తవ గొడవ చెప్పుకున్నాడు. కమ్యూనిస్టులను అభ్యుదయ కవులను యిబ్బంది పెట్టిన రెండో ఘటన భారతదేశంపై 19682 లో జరిగిన చైనాదాడి. ఈ సంఘటనతో దేశంలో కమ్యూనిస్టు శిబిరం రెండు ముక్కలైంది చైనా యుద్దంతో అభ్యుదయ కవుల్లో (ప్రభావాలు ఒక్కసారిగా మారిపోయాయి ఆంతవపరకూ వున్న అంతర్జాతీయత, సామ్యవాద దేశంగా చైనాపై వున్న అభిమానం ఒక్క సపెట్టుతో తూడ్చి పెట్టుకు పోయాయి. దాశరధి, పువండా, నారాయణరెడ్డి లాంటి అభ్యుదయులంతా చైనాయుద్ధానికి స్పందించి జాతీయా వేళాన్ని సకటించారు. తొలిదశలో మార్క్సిజాన్ని వూర్తిగా ఒంట పట్టించు కొన్న కుందుర్తి (సమరగీతి ఎ సంకఠఅనం) కూడా...

“తల్లి లేద పడింది గుండె గాయ పడింది

ఆర్జించిన స్వాతం్యతం ఆపదలో పడింది

రండి దేశభక్షులారా వివిధ (సజాశక్తులారా

కదలిరండి వీరులారా కరెంగె యా మరెంగె అని వీరా వేశాన్ని సకటించాడు. ఇప్పుడు విప్ల ఆంతర్జాతీయతను (ప్రక టిస్తున్న వరవరరావు (సమరగిత్రి యవ్వనం వేడిలో___

“జవాన్ల రక్తంతో తడిసిన మంచు కొండలు

కొవ్వొత్తులవలె యశో దీపికలై వెలగాలి'

తెలుగు కవిత్వంచై మార్క్పిజం [వభావం లర అన్నాడు. తిలక్‌ (సమరగితి) ఇంకాస్త ముందుకు పోయి ...

నమ్మకు నవ్పులేని వాడిని పువ్వులు చిదిమేవాడిని

బరి మీద వదిలిన పాముని, చైనా వాడిని” అని ఒక దేశం వ్ల ద్వేషాన్ని ఆ జాతి _పజలపై ,పకటించాడు. చైనా యుద్దనమయంలతో యుద్దనిధికి తన మూడేళ్ళు ఆదాయాన్ని దానం. చేసిన ఏటూరు నాగారం కోయదొరను కీర్తిస్తూ - కాళోజీ (నాగొడివ - క్‌, పేజీ02)

ఆకసమున ఎగిరిపోవు రావణుని ఎగిరి ఎదిరి తాకినట్టి

జటాయువతడె - నేడు చౌఎన్‌్‌ లై పటాలాల నాపుట్నకై

కట్టబడెడు కోటగోడ కూడ అతడె అన్నాడు. ఆ తర్వాత మార్కిస్టు దృక్పధమున్న కవులను ఇరకాటంలో పెట్టిన మరొక ఉద్యమం పత్యేక తెలంగాణా - ఆంధ ఉద్యమం. ఈఉద్యమం త్మీవంగా ఉన్న రోజుల్లో మితవాదులు (సిపిఐ) ఇందిరా అను కూలురె సమైక్యతా నినాదం. వినిపిస్తే మార్క్స్సిన్సలు ఎటు తేలకుండా మధ్యలో నిలిస్తే ఆ సమయంలో అప్పుడే ఉనికిలోకి వస్తున్న విప్ణవ కమ్యూనిస్టులు అది (ప్రజా ఉద్యమమని మద్ధతు పలికారు. ఒకే ఉద్యమం పై రాష్ట్రంలో కమ్యూనిస్టు శిబిరం మూడు ఆభ్మిపాయాలను వ్య క్తం చేసింది. మార్క్సిస్టు సిద్ధాంతానికి (ప్రాంతీయ వాదం కొరుకుడు పడని సమస్య అందుకే [ప్రాంతీయ వాదాన్ని సమర్థించిన మార్క్సిస్టు కవులెవరూ -కవిత్వాన్ని రాయలేక పోయారు. అదే సమైక్యతా నినాదాన్నీచ్చిన మితవాద అనుకూలురైన అథ్యుదయ కవులు మ్మాతం ,పాంతీయ వాదానికి వ్యతిరేకంగా తమ గళాలను విప్పారు.

ఎవడబ్బ సౌమ్మురా యీ గడ్డవీల్చ

త్యాగాల బిడ్జరా మన తెలుస గడ్డ ఆని పసుపులేటి వెంకట సుబ్బయ్య (సమైక్యవాణి - సంకలనం) ఆం(ద్రాద్యమం నాటి శౌర్యాన్ని ప్రకటిస్తే సి. రాజేశ్వరరావు /సమైక్యవాణి) తెలుగు వీర మాగాణికి తిరుగులేని వారసులం సామ్యువాధ గమ్యానికి సాగిస్టోం-మా వయనం అంటూ మాదంతా ఒకే కులం [శామికులం, కార్మికులం పోయేదేముంది మాకు పోరాటమే మ్మాబళుకు కులం, మతం [పాంతాలను అల్పముడ్ది లేదు మాకు అని ఆంటూనే తెలుగు జాతి ఐక్యతకై తెగువ జూపీ వయనిస్తాం అని తమ పరిమితిని సూచించుకున్నారు. మల్దారెడ్డి, నారాయణరెడ్డిలు కూడా

940 డా యం. రవీందారెక్డి సమైక్యతా గీతాలు ఠాళారు. అవకాశం దొరికింది కడా అని అభ్యుద యులు (సమైక్యవాణి - పీరికలో) 'ప్యూడల్‌, నంవన్న, స్వార్థ్వవర వర్గాల నాయ కత్వాన్న _ జరుగుతున్న యిటువంటి విప్లవ (పతీఘాత పోరాటానికి పత్యే కోద్యమాలు) ఫాసిస్టు (పభుత్వ వ్యతిరేక పోరాటంగా కితాదిచ్చి, అదే విప్ణవ నుహాజ్వాలకు (ప్రాతిపదిక కావాలి. అని తీర్మానంచేసి వ్వైరసులు తమ అపరి సక్వ మార్క్సిస్టు వరిజ్ఞానాన్నీ కార్మిక వర్గ దృష్టి రాహిత్యాన్ని (వదర్శంచు కున్నారు అని విష్ణవ రచయితలపై విరుచుకుపడ్డారు. ఈ సమయంలో అనలు (ప్రాంతీయ వాదం ఏమిటి? ఆది ఏందుకు వుట్టింది! (శామెక వర్ష దృక్సథ మున్న వారు దానికి ఎట్టా స్పందించాలి.అని చెబ్తూ (పత్యేక ఆం్మదోద్యమం నేపధ్యంగా మొత్తం (పపంచ పరిస్థితినే మార్చ్స్సిస్టు దృష్టితో అదీ చైనా అను కూల పంథాతో .విడమరుస్తూ “నగారా” ఓ పెద్ద కావ్యం రాశారు... చార్మితిక దశలను వివరించిన దృష్ట్యానేమో దాన్ని *వచన కవితా వ్యానం? అన్నారు పేరు *ఇదీ ఆంధ్రం ఇదీ భారతం. 2క సమస్య మై రాజకీయ దృక్పధాన్ని అంతతేలికగా కవిత్వంలో చెప్పడం చాలా అరుదు. విస్ణవ కవితా ఉద్యమంలో ఇది ఎన్నతగిన కావ్యం బంగ్లాదేశ్‌ యుద్ద సమయంలో మార్క్సిస్టు చైతన్య మున్న తెలుగు కవులు బంగ్లా (పజల పోరాటాన్ని సమర్తించారు. (బంగ్లాదేశ్‌ గీతాంజలి)

పూర్వ బంగళా. పృద్వీసతి పురిటి నొప్పులు పడుతున్న కాలం

అభ్యుదయ కవి కలంలో ఆవేశం అగ్నియై జ్వలిస్తున్న కాలం అని తిరునగరి అంటే - దాశరథి (ఐంగ్జాదేశ్‌ గీతాంజలి)

' వజలోడ్చిన ఒక్కొక్క ర క్షబిందువే

(వసరిస్తోంది విస్ణ్షవ మహా సింధువై

వైధ్దులోవున్న ముజ్లీబ్‌ది విజయం

గద్దెమీద కూచున్న జనాబ్‌కు అపజయం" అన్నాడు. ఆర్యుద (ఫెదే బంగ్లా (ప్రజలకు జైజైలు తెలుపుతూ దోపిడీ రాపిడీ నిన్న నెత్తుగూ కత్ర్తులూ నేడు, విము క్రి అభ్యుభుయం రేపు ముకి పొజు ముజ్తీబు మూర్జళక్తులకు జవాబు ఖని స్రకటించాడు. యింకా సోమసుందర్‌ అనేక మంది ఆభ్యుదయ కవ్చలూ. కవితలు రాశారు. దేశంలోనే జరిగిన పోరాటాలు మ్మాతమే కాకుండా తెలుగు కవులు ఆంతర్జాతీయ సంఘటనలకు

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (ప్రభావం ర్స్‌శ్లీక కూడా చలించిపోయి కవిత్వం రాశారు. వియత్నాం పోరాటంపై, పాల స్తీనా ఉద్యమంపై, చీలీ సంఘటనలపై (ప్రతిభావంతమైన కవిత్వం వెలువడింది, ఈ సమయంలోనే తెలుగుదేశం నలుమూలలా ప్రిష్ణ్లవ కమ్యూనిష్టుల మేర్షతో రెళాంగ పోరాటాలు |పారంభమయాయి. దేశమంకా ఆలజడి కెషి. సంపూర్ణ విష్ణవం*6 నినాదంతో దేశంలో ఎమర్జెన్సీ వచ్చింది. తెలుగు కవి ఈ చార్మితక ఘటనను కూడా తేదీతో సహారికార్డు చేశాడు.

జూన్‌ 2కి

“ఆఫీసునుంచి ఇంటికో

ఇరసాలకో తెలియని సంకటస్థితి

దేశమంతా ఫాసిజం పొగ కమ్ముకుంటోంది

భూమి తల్లి చెరవిడిపించే పోరాటంలో

నా పాట పల్లవిగా వుంటుంది "77 ఎమర్జెన్సీ పోయింది. జనతా (పభుత్వం ఏర్పడింది దానిపై [భమలు 'పెంచుకోవద్డని పాలక వర్గం మారలేదు కేవలం అధిక్తారం చేతులు మ్మాతమే మారిందని చెరబండరాజు (పల్లవి - ేజ్లీ కత)

ఒకే చెట్ట కొమ్మలు

ఈ చెట్టు ఏ భీజోత్పతో తెలుసుకుంటే చాలదు

ఒద్దు _భమలు వొదిలేద్దాం ఆ నీడ్‌

ఆ చెట్టే వద్దు దాన్ని కూల్చందే అక్కడ జెండా (ప్రతిష్టించలేం అని పాలక వర్గాల అధికార మార్పిడి స్వభావాన్ని స్పష్టం చేశాడు, తిరిగి ఇందిర అధికారంలోకి రాగానే పోలీసుల ఫాసిస్స చర్యలు వతిక లెక్కి- తెలుగు కవిత్వానికి వస్తువు లైనాయి.

బీహార్‌లో మా కళ్ళు పీ కేళారు

ఒరిస్సాలో మా మానం మంట గలిపారు

అస్సాంలో బ్యాలెట్‌ బాక్స్‌ల్ని మా గాయాలతో నింపేళారు

పల్లి పల్లెలో కులం కత్తుల్ని మా వెన్నెముకల్లో దించేశారు

సహనాన్ని వతిక్షణం ఈ వ్యవస్థ చంపేస్తోంది

మేమిప్పుడు నగ్నులం తిరుగుబాటులో నిమగ్నులం' * అని ఓ కవి అంటే. బాకాలో కేంద పార్మిశామిక భ్యదతా సిబ్బందిపై

ర్త్న్‌ డా యం. రవీందాలెడ్డి సనికులు కాల్పులు జరిపారని విని - వరవరరావు (ఆరుణతార రికి నం. నంచిక్స “సోల్టర్‌ పోలీనులోని మనిషి ఇవ్వాళ తలతదుముకొని గుండెపై చేయ్యేసి పిడికిళ్ళు ఏత్తుతున్నాడు శాల్యూట్‌ చెయ్‌ ' ఆంటూ హైౌలీనుల పోరాటాన్ని సమర్థిస్తూ నెన్యాన్ని కూడా విముకి ఉద్యమాల్లోకి ఆహ్వానించాడు ఒకిన్సా లోనీ బలియాపాళ్‌లో (వభుత్వం తిపణి వయోగ కేయ్యవం నిష్మస్తోందని తెల్పి పెద్ద ఎత్తున ఉద్మమించిన స్టానిక (ప్రజల పోరాటంతో తెలుస కవులు మమేకత కన్నరిచారు ((వజాసాహితి అక్షోబర్‌ నీర ఆలాషే భోపాల్‌ విష వాయువు దుర్దటన మొత్తం (వవంచాన్నే కదిలించింది "పెట్టుబడి దారుల లాభాల అత్యాశకు మనుష్యుల పాణాలు ఎలా బలవుతాయో చప్పడానికి ఈ ఘటన ఒక ఉదాహరణ

“వాళ్ళకు న్యాయం జరగదని

ఓ పూట అరెస్టయిన అండర్చన్‌కు తెల్సు

అక్కడ న్యాయం గెలవాలన్నా

నరులు నిలవాలన్నా నవ్వులు మొలవాలన్నా

రాబందుల రెక్కలు రాలి పడాలి జాతె గద్దల ముక్కులు వూడి వడాలి

(శమసృష్టి నర్వస్వం [శమాదీనమై

(శ్రమరాజ్యమై (శ మరాజ్యాంగమై, శమరాతై ఏలాలి ₹ె ఉత్ప త్రి సాధనాలన్నీ (శామికుడి హస్తగతం ఆయితేగాని అతడి (ప్రాణాలకు భరోసా లేదు అన్నది ఆ సంఘటనకు చలించిన కవి భావన తెలుగుదేశంలో విజృంభించిన రైతాంగ పోరాటాలకు జడిసి (వభుత్వం ఆ పోరాటం జరిగే (పైంతాలను కల్లోలిత ప్రాంకాలుగా పకటించింది. అవి ఏస్టవకవికి....

ఎదురు తిరిగిన పెప్ణవ ఏరుడి సాయుధ హస్తాలు

జగిత్యాల సిరిసిల్టా ప్రాంతాలు

లాంగ్‌మార్చ్‌ చే స్తొన్న కాామేడ్స్‌ వద ఘట్టనలు * గా కనిపించాయి. ఆలా పోరాట 'పాంకతాలము కల్లోలిత (ప్రాంతాలుగా (పకటించడం ఉద్యమాభివృద్ధినే సూచిస్తుందంటారు. చెరబండరాజు (అలలు నంకలనం) కళల్లోలిత ప్రాంత పకటన వర్గ పోరాటాల ప్రోగ్‌ 8ిపోర్ట మా్యతమే మావో-సే.టుంగ్‌ (మావోనూక్తులు పేజీ 19) అంటాడు కృతువు మనమై దాడి చేస్తున్నాడు అంటే మనవంలొ మనం అభివృష్టని సాధించామనే

ళెలుగు కవిత్వంమచై మార్క్సిజం (పభావం వైత్యరి అర్థం” అని ఇం్మదవెల్లి గిరిజనులపై ఆదిలాదాద్‌ పోలీసులు జరిపిన కాల్పులు జరిగిన హత్యాకాండ విస్ణవకవులను మరింత ఆవేశపడలను చేశాయి. ఇంద్ర వెల్లి ఘటనే అంకితమై “తుడుం' అనే కవిత్తా సంకలనం వచ్చింది. రాష్ట్రంలో ఓ మూల జరిగిన సంసటన మొత్తం కవులను కదలించడం ఇదే మొదటిసారి : “అ అంటే అహింస కాదు పజలు పోరాటం చేస్తున్న ఆడవని ఆ అంటే ఆయుధమూి ఆశయమనీ ఇ అంటే ఇందవెల్టీ, ఈ అంటే ఈటే అనీ" అదిలాదాద్‌ గోండులు అక్షరాభ్యాసం చేసినారన్‌ విష్ణవకవి (తుడుం “పిజీ కి. అంటాడు గిరిజనుల అమాయకత్వాన్ని చెబుతూ, హోలీసుల దౌర్జన్యాన్ని చృితిన్తాడు ఎన్‌. కె (తుడుం "పీజీ 11 గ్యాసు గోళీలు పగిలి కళ్ళు సిళ్శవుతాయని శెత్తుక్యవుతాయని తెలియని వాడివి నువ్వు - హానిజేస్తేతప్ప ఆడిఏ్‌ మృగాన్ని తరిమి తరిమి వేటాడని వాడివినువ్వు చెట్లమీది నుంవో గట్లమాటు నుంచో ఇవ్వా "ఎట్టకుండా ఎక్కు పెట్టిన తుపాకులు వెదికి వెదికి వేటాడుతాయని ఎట్టా అనుకుంటా వు” అని అంప్‌ పమురోకవి (తుడుం "పేజీ 12) గిరిజనుల పోరాటంలోంచి భవిష్యత్తును దర్శిస్తున్నాడు సిద్దాంతం పిడిలో ఇమిడి చంద్రవంక కొడవలియై, సు క్తెను గుండెలకు. హత్తుకొనీ, నెత్తు రెన జెండా ' మనకు కనుచూసై వున్నది." బలి దానాలు యివాళ ఎంతటి వైనా భవిష్యత్తు రేపు మనదే అనే విశ్వాసంతో అది వాసుల రక్తం చర్మిత చెక్కిలి'పై విష్ణవ వీలునామా రాస్తోందని : “మొన్న సంతాల్‌లు , నిన్న సవర జాతావులు నేడు కోలాములు గోండులు ... ఆదివాసుల ఆరాటం కమ్యూనిస్టుల హోగాటం అంటూ మారూ నుంచి భీమారావు దాకా నినదిస్తూ నిప్పులు చెరుగుతూనే వున్నారు అని ఆర్‌ 3 (తుడుం పేజీ 7) గిరిజనుల పోరాటాలన్నీ కమ్యూనిస్టుల పోరా టాలతే అంటాడు _రెకాంగ పోరాటాలు ల్మీవమై నిర్బంధం ఎక్కువె ఉద్య మాలు నిలదొక్కుకుంటున్న దళలో తెలుగుదేశంలో వీసున్న కవితా గాలి

ర్లీశి4 డా యం. రవీందారెడ్డి “ ఇప్పుడు వీస్తున్నగాలి నిన్న నక్సల్‌ బరిలో వీచినగాలి నేడు శ్రీ కాకుళంలో వీస్తున్నగాలి రేపు దేశమంతట వీచనున్నగాలి' (మార్చ్‌ - సంకలనం. ఈ వేడి గాలికి తట్టుకోలేక పాలకవర్గాలు గంగవె[డలె త్రి హింసాకాండను చేపట్టాయి. ఆయితే సముదప్తు అలల్డాంటి (సజాపోరాటాలను ఎవరావగలరు? ఉరికంబం మీద ఆలలు కటకటాల వెనుక అలలు కారడవిలో ఆలలు అలలు కడలి జనం అలలు దళం అలలు కడలి [పాణ పదం ఆలల పైన నిఘా, అలలు కనే కలలపె నిఘా అలలపై అనురాగం చూపించే చిరుగాలి సితారా సంగీతంపై నిఘా అలలనెవ్వురడగ గలరు? కడలి నెవ్వడాపగలడు 81 అని పశ్నిస్తాడు వర్తమాన విస్ణవకవి. ఆతడే పాలక వర్గాల ద్వంద్వ నీతిని బట్టబయలు చేస్తూ! క్రాంగ జపం చేసినట్టు భుజంగాలు అలీనవిధానాన్నే ఆనుసరిస్తుంటాయి. హరిజనున్ని చంపేందుకు బీహారు భూస్వామికి తుపాకీ లిచ్చినా ఐక్యరాజ్యసమితిలో *నో ఆపార్టీడ్‌" అని బల్లగుద్దితే చాలు 82 అలాగే రాయలసీమ కరువులో కూడా తిరుగుబాటు పిడికిళ్ళనే చూశాడు విప్ణవకవి; “రాయలసీమ ఎండిన స్తన్యమా నెత్తుటిని పిడికిట్లో బిగబట్టి గుక్కెడు నీళ్ళకోసం నరాలు తెంచు తల్లీ గుక్కెడు నీళ్ళకు కరువే కానీ సిడికిళ్ళకు కరువులేదే కరువుకు పుట్టిన పిడికిళ్ళు బిగిస్తాయి "83 విశ్వశాంతి ఒక స్వప్నం, వర్షాలు లేని సమాజంలోనే ఆది సాధ్యం అంటుంది మార్క్సిజం. మావో అంటాడు (మావో సూక్తులు, పేజీ క్‌) యుద్ధ నిషేధాన్ని మనం కోరుతున్నాం. మనకు యుద్ధం ఆవసరం లేదు. అయితే యుద్దాన్ని యుద్ధం ద్వారానే తొలగించగలుగుతాం. తుపాకిని వదిలించుకోవాలం పే తుపాకిని పట్టుకోవడం అవసరం

తెలుస కవిత్వంపై మార్క్సిజం (ప్రభావం లక్‌ యుడ్ధాలకోసం పెట్టుబడి దేశాల పాలకవళ్లాలే వైంవర్షాడుతుంట్లాయి. తిలక్‌ ఆంటాడు (అమృతం కురిసిన ర్యాతి- పేజీ రి సౌత్మాఫికా పధానమంతికి సామరన్యం (వధానలక్యం రష్యానేత కృశ్చేవ్‌కి పపంచ్వశాంత్సి ఒక పే గమ్యం అమెరికన్‌ కెనెడీకి పరోపకారం న్పూన్‌తో పెట్టిన ఆహారం ఆయినా యుద్దం ఎందుకంటే "తమ్ముడూ ఆది-మన [పారబ్ధం” ఆంతర్జాతీయ కమ్యూనిస్టు శిభిరం ఈ యుద్ధం-ళాంతి సమస్యతోనే రెండు ముక్కలైంది. రప్యా అనుకూలురైన ఆభ్యుదయకవుల్లో ఆదినుంచి ఈ విశ్వశాంతి న్వప్నంలా వారీవెంటే వుంది కుందుర్తి, తిలక్‌, సోమసుందర్‌ల కవిత్వమంతా కాంతి స్వస్నమే అనొచ్చు. మానవతా మందిరాన మంటలు రగిలించకమ్మ పుడమి తల్లి ప్పరిటియిల్లు బూడిదగ మార్చకమ్మ 84 అన్నది వారి దృక్పథం ఒహుశా ఫాసిస్టు నాజీల ఘోరకృత్యాలు, హిరోషిమా ఆటంబాంబు భయంకర న్వప్న౦ వారికి వర్తమాన చర్మిత కావడం- అంతేకాక రష్యా విశ్వశాంతి నినాదాన్ని నెత్తిన పెట్టుకమోయడం కారణం కావచ్చు: ఎత్తండి కాంతి పతాకాలు ఒత్తండి శాంతి బాకాలు పదండి ఆగామి పధమ్ముల పొడండి అందాల వదమ్ముల అంటూ దాశరథి (మహానంకల్పం - పేజీ 28) శాంతియ్యాతను నడిపించాడు చీనికి విరుద్ధంగా విష్ణ్షవకవి కాంతి' అన్న పదాన్ని మం్యతవచనంలా మార్చి పీడితవర్గాల చైతన్యాన్ని నొక్కేందుకే పయత్నిస్తున్నారంటూ -- శాంతి [సవచనాల ధర్మస్తూకాల మీదికి శాంతి. కాంతి అని కాంతిని నడిబజార్జో గొంకుకో సే పంచశీల అధోగతి సూతాలమీదికి షార్ణమెంటరీ (వజాస్వామ్యం మీదికి తిరగబడాలి తీరగబడాలి తిరగబడి తెగనరకాలి ఆంటూ--- పాలక వర్గాలు తమపైకి ఆయుధాలు ఎక్కు- పెట్టి కాల్చేస్తున్న ప్పుడు ఇక మీదట శాంతికర్థం తుపాకుల్తో కాల్చేయడం ఇవాల్టి కాంతి అంటే ఎక్కు పెట్టబడ్డ తుపాకి అని అర్థం 8 అని కాంతి అన్న వదానికి తమ దైన అర్జాన్ని విష్ణవకవులు చెప్పుకున్నారు.

కర్‌ డా! యం. రనీం(దారెడ్డి

మళళ, మూఢభక్రి దైవారాధన (పజలను పావవుణ్యాల పంకంలోకి శోస్తున్నాయి. మార్క్స్‌ మతాన్ని మత్తుమందుతో పోల్చాడు. హేతువాద భావవ్యాప్తి జరగందే ,పజల్లో సంవూర్ణ వైతన్యంరాదు అందుకే విరసం తన (వ్రణాళికలో దాన్ని ఓ భాగం చేసుకుంది. కాని దానికంత ,పాధాన్యం యిచ్చి నట్ట కనిపించదు తమిశదేశంలో రామస్వామి నాయకర్‌ ఉద్యమ (సబావంతో, (బహ్మ సమాజ |వధానంతో తెలుగుదేశంలో కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం కంటే ముందే హేతువాద భావాలు వ్యాస్‌ ఇెందాయి.. మార్క్స్సిస్షు కవుల్లో సివి ఒక్కడే. ఆ చైతన్యాన్ని కవిత్వంలో ఉద్యమరూపంలో అందిం జాడు. "అభ్యు దయ కవులు దాని జోలికి వెళ్ళినట్లూ లేదు. విష్ణవ కవులు స్పర్షించినట్టు కని వించదు సివి 19?0ల్లో నరబలి అనే కావ్యం రాశాడు దాగవతంతోని కథ నా స్తికుతైన అంగరాజు వేనుడికి ఆర్యబుషి గౌతముడికి జరిగిన తార్కిక సంవాదం దీంట్లో వస్తువు. కథ ఇద్దరు వ్యక్తుల మధ్య సాగినట్లనిపిం చినా అది రెండు విరుద్ధ శక్తులకు మభ్య జరిగిన ఘర్షణే. చివరికి గౌతముడు వేనుడ్ని అతడి కొడుకు చేతే చంపిస్తాడు ఈ కావ్యం రెండు సంవత్సరాలలో మూడు మృుదణలు పొందింది, విష్ణ కవితా (వభంజన దశలో తెలుగు (సజలు హేతువాద భాదాలను ఆదరించిన తీరు ఈ ముదణల వల్ల విధితమౌతుంది. చీన్ని సీవి, వచని దృశ్యకావ్యం అన్నాడు. ఈయనే “విషాద భారతం” అన్న వచన కావ్యాన్ని కూడా రాశాడు. పుట్టపర్తి సాయిబాబా,పె అశోక్‌ రాసిన కవిత కూడా వాగ్యాపచారంలో వుంది. పీరే కాకుండా ఇతర కవులు కూడా అడపా దడపా ేతువాద భావాలను వ్య క్షం చేశారు. హడలిలో పున్న రాయిని ఎవరో స్వార్థంతో దేవునిగా తయారు చేస్తే చిన్నప్పుడు దానిపై సుద్దతో హిట్టర్‌, ముస్ఫోలిసీ బొమ్మలు గీసుకున్న శీలావీ (కిటికి కన్ను పేజీ 10

ఆయినా ఎప్పుడో ఒకప్పుడు సీ దగ్గరకు వహైను

అయిదు పైసల విళ్ళతో నైనా అబద్దాల నమస్కార ఖాణంతో నైనా

చిన్నప్పటి ఆ బొమ్మల్ని మళ్ళీ నీ మీద గీస్తాను

సుద్ద ముక్కతో నైనా సింధూరంతో నెనా అంటాడు... అంతేకాకుండా యజ్ఞయాగాలకి సహ్మాస కుంబాభిషేకాలకీ పెస్టే ఖర్చుని బూడిదతో పోల్చి నిరసిస్తాడు.

వెలుగు కవెత్వం'పై మార్క్సిజం (పభాపం ర్జ్మి? ఇదీ తెలుగు కవిత్వం మార్క్సిస్టు చైతన్యంతో సందర్భ కవితనీ. ఉద్యమ కవితసే విశ్వశాంతి ఆదర్శాన్ని, 'హేతువాదాన్ని చ్మితించిన తీరు ముగించేముందు ఇదీ సిద్ధాంతం ; (ప్రభావం ఇలావుంది " కవిత్వం ఇలా వెలువడింది ఆని చెవ్పడం మ్మాతమే నేను చేసినవని, అభ్యుద యృ ఏప్ణవ కవిత్తాలనూ, ఆ రెండు ఊద్మమాళ్లో ఏ (వధాన కవ్పలనూ మాక్క్సిన్టు సామాజిక దృష్టితో వివేచించాలనుకునే భావి పరిశోధకులకు ఈ సిద్ధాంత (గంధం భూమికగా ఉపమయోగపడ్తుంది ఇ మార్క్సిస్టు సిద్ధాంత - 'వ్రభావం అన్న పరిధితో తెలుగు కవిత్వాన్ని పరిశిలి స్తే అభ్యుదయ కవిత్వంలో మార్క్స్‌ చెప్పిన వర్గ దృక్పధం కానీ వర్షపోరాట స్పృహకాని వుందా అని “అనుమానం వేస్తుంది. ఎక్కడైనా కించి త్తుగా వుంటే ఆది కవ్ఫల/చెతన్యమో శ్రీశ్రీ వథావమో అనిపిస్తుంది. మొత్తం అభ్యుదయ కవిత్వాన్ని దృష్టిలో పెబ్టుకుంటే కేవలం దుర్బర జీవితచ్మ్శితణ, నమవమాజ ఆదర్శరూవం సంస్కరణాభిలాష మ్మాతమే కని పిస్తాయి. ఆభ్యుదయ కవుల్లో ్యవముఖు లైన వారు వలుచోట్ల మార్క్సిస్టు వ్యలిరేకధోరణులను (ప్రకటించడం కనిపిస్తుంది అభ్యుదయ కవిత్వంలో లేశ మా తంగా కన్పించే వర్గదృష్టి నాటి సామాజిక భావజాల (వలానం అనుకుంటే ఏ మాతం సందేహం లేకుండా అభ్యుదయ కవిత్వంతో కనిపిం చేది మార్క్సిజం ఛాయలే కాని మార్క్సిస్టు సిద్దాంతం కాదని స్పష్టంగా చెప్పవచ్చు [వభావం తొలిదశలో ఉన్నవ, పెండ్యాల చూపిన వర్గదృష్టిని కూడా అభ్యుదయ కవులు చూపలేకపోయారు జాతీయత, మానవత వసు ద్రైక భావన కల్సిన ఆదర్శసమాజ న్వప్నం అభ్యుదయ కవుల దృక్పధం. స్వాతం్యత పోరాటం రోజుల్లో ఆఅంతర్జాతీయతనీ స్వాతంత్రం తర్వాత ప్రాంకీ యతనీ (వదర్శించిన చైతన్యం వారిది పత్యేకంగా అభ్యుదయ కవిత్వాన్ని ఈ దృష్టితో పరిశీలించాల్సి వుంది. చాశరథి, ఆర్ముద సోమసుందర్‌ కుందు ర్హిలను (పత్యేకంగా పరిశోధించి వారిలో కనిపించే ఆభ్యుదయాంశ మార్క్సిస్టు సిద్దాంత (పేరితమూ ? జాతీయ పోరాట బొన్నత్యరూసమా ? సామాజిక భావ జాల సంపర్కమా ? అన్నది తేల్చుకోవాల్సిన అంశమే మార్క భావాల సపసార తొలిదళలో కవుల్లో కన్పించిన వర్గ

రర డొ యం. రవీందారెడ్డ్‌ చైతన్యం = తెలలిగాణా సాయధ పోరాట కాలంలో తర్వాత నక్సల్చరీ, శ్రీకాకుళ పోరాట కాలంలోనే కశ్చిసుంది. విప్టవ రచయితలు తమ కవిత్వా నికి గీటురాయిగా. మార్క్సిజాన్ని అంగికరించారు కాబట్టి ఆ సిద్ధాంతం లేకుండా కవిత్వం రాయడం అనే (పశ్న వారికి ఎదురు కాలేదు. స్పష్టంగా చెప్పాలంటే మార్క్సిజం ప్రభావం పరిపూర్ణంగా సందేహాలకు తావు లేకుండా కన్పించేది విప్ణవ కవిత్వంలోనే అది సిద్ధాంతంగానే కాకుండా ఆచరణకు సంబంధించిన ఎత్తుగడలనూ, లెనిన్‌, మావోల ఆలోచనల పరిణత రూపాన్ని కూడా ప్రదర్శించింది. అన్వయ కాస్రంా పోరాటాలనూ, వైఫల్యాలను కూడా అది చ్వితించింది. రాజకీయ సామాజిక రంగంలో వచ్చిన పతి మార్పునూ సిద్దాంత నేపధ్యంతో అది పతిఫలించింది. విస్తవ కవిత్వంలో కన్పించే ముఖ్యమైన అంళం కవులు వ్యక్తులుగా తమ అస్థిత్వాన్ని కోల్పో వకం. ఉద్యమ అస్థిత్వమే కవిత్వ అస్థిత్వం అయింది. విప్లవ కవితాదళలో కనిపించే. మరో ముఖ్యమైన అంశం తీత కవిత్వ (పభావం వ్‌స్పవ కవుల అభివ్య కిలో లేక పోవడం అభ్యుదయ కవిత్వాన్ని శాసించి, ఊగిం చిన శ్రీశ్రీ విష్ణవ కవిత్వానికి స్ఫూర్తిని మ్మాతమే అందించ గలిగాడు విష్ణవ కవిత్వం ఆరంభం నుంచే తీ/్రీ వటవృవ ఛాయకి దూరంగా. పెరిగింది. అభ్యుదయ కవిత్వమంతటా శ్రీశ్రీ పదఘట్టనలే విన్సిస్తాయి. తొలితరం అభ్యుదయ కవృల్రైతే శ్రీశ్రీ ని అనుకరించారు అనడం సమంజసం. విష్ణవ కవిత్వంలో (ప్రజలు - ఉద్యమాలు మ్యాతమే చోధక ళక్రిగా కన్పిస్తారు. అభివ్యక్రిలో, వస్తువులో, భాషలో దృక్పధంలో విస్తవ కవిత్వం ఎంతో వినూతనత్వాన్ని సాధించింది. ఈ దృష్టితో చూస్తే అభ్యుదయ కవిత్వంలో కన టైపే అంశ శ్రీశ్రీ ప్రభావం ఆన్పించకపోదు అందుకు ద్ద ప్త సనికి పవాఉద్యమాలు మార్క్సిజం (వబావ శక్తు లుగా పనిచేశాయి. ఇదంతా (న్రభావ పరిశీలన జరిపింతర్వాత చెలరేగిన స్థూల భావన - శ్రీశ్రీని అభ్యుదయ కవిత్వాన్ని, విప్లవ కవిత్వాన్ని ఈ కోణం లోంచి కూడా పరిశోధించవల్సి వుంది ఏది ఏమైనవ్పటికీ తెలుగులో మార్క్స్‌ భావనా సరిత్తులు 1920ల్లోనే (వవేశించినప్పటికీ అవి ఉద్యమ రూపం. త్రీసుకోవడానికి మరో పదేళ్ళు పట్టింది. ఈ ఉద్యమం సంస్థారూపం ధరించడానికి మరో పదేళ్ళు పట్టింది

తెలుస కవిత్వంపై మార్క్సిజం (వభావం వికి ఆ తర్వావైనా అది తన సంపూర్ణ రూపాన్ని [(వదర్శించలేక పోయింది. ఈ మొద టిదశలో జాకీయత స్వాతంతం, సమసమాజం అన్నీ కలగా పుఠగంగా కల్సిపోయి కన్పిస్తాయి. అవ్పటికి మార్క్సిజం చెప్పిన వర్గపోరాటం గూర్చి సంపూర్ణ అవగాహన భావనాలోకానికి చేరలేదు అందుకే సమసమాజ భావన ఆదర్శరూపంగానే కనిపిస్తుంది. ఒకరిద్దరిలో తప్పితే వర్గ్యవభోదదృష్టి మరె వశ౭లోనూ కనిపించదు

రెండోదశలో తెలంగాణా సాయుధ పోరాటం కవుల్లో వర్గదృష్టిని నెలకొల్పింది. అయితే అప్పుడే వచ్చిన స్వాతంత్రం ఆ దృష్టిని హరించి వేసింది. ఈ బలహీనతను తవ్పుకోవడానికి తెలుగు కవిత్వానికి మఠో 20 సంవత్సరాలు పట్టింది. అదికూడా స్వాతం్యతం వచ్చిన తర్వాత పుట్టిన తరం కవులే మార్క్హ్సిజంని సంవూ మత్రిగా తమ సిద్ధాంతంగా స్వీకరించి రాజీలేని పోరా టాన్ని [పారంభించారు. ఆందువళ్లే. ఈ (వభావ వరిశీలనలో ఎక్కువగా విస్త్షవ కవుల కవిత్వమే చోటుచేసుకుంది మార్క్సిస్టు సిద్ధాంతాన్ని కవిత్వ రూపంలో సామాన్య పజల వరకూ తీసుకు వెళ్ళింది విష్ణవ కవులే.

ఈ (ప్రభావ వరిశీలనలో కవిత్వాన్ని నేను పరిశీలనకోసం విభజించడం స్టూలంగా చేసిందే. కవిత్వాన్ని పరిశలించ దల్బుకుంటే ఇంతకంటే విస్సుత మైన విభజన అవసరం. అభ్యుదయ విన్షవ కవిత్వాలను మార్కిబ్సస్టు దృష్టితో వివేచించాల్నిన పని యింకా మిగిలే వుంది. అది కావి పరిశోధకుల పని. అలాగే అభ్యుదయ, విష్ణవ కవిత్వాలు - భాషలో? అభివ్య క్రిలోః వినూత్న త్వాన్ని సాధించాయి. అవికూడా పరిశోధనకు మిగిలివున్న అంళాలు, వర్త మాన జీవితంలో కవిత్వం వలురకాల సామాజిక శాస్త్రాల (పఠావానికి లోనౌ శోంది. విజ్ఞానళాస్తాంలు శరవేగంతో ముందడుగు వేస్తున్నాయి. వర్తమాన రాజకీయ వైజ్ఞానిక భావ పవంచాన్ని అందుకోడానికి కవిత్వం పరుగులు తీస్తోంది. ఈ వేగంలో పరితలకు ఆయా శాస్త్రాల సులఠ వరిచయం ఏర్ప డకపోతే కవుల భావాభివ్య క్రి ఆందకపోవచ్చు. అందుకోనమైనా సాహిత్య రంగాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకొని రాజకీయ వైజ్ఞానిక సిద్ధాంతాల సులభ పి చయం పరితలకు అందించే [ప్రయత్నం జరగాలి, మార్క్సిజం విషయం నేను చేసిన పయత్నం అదే,

కగ్ట0 డా యం రవీందారెడ్డి (అనుబంధం-|) అంతర్జాతీయ గేయం బాలాంతపు నళినీకాంతరావు ఆకలి మంటచే మలమల మాడే ఈ గతి మన కష్టారి తమంతా అనాధులందరు లేవండోయ్‌ ఎవకో కొండరి భోగ తృ ప్తికె హింసారతిని సహించగలేక ఇనుప పెటియల మూలుగుచున్నది ఈసడించినది ధర్మంబెల్ల ఇప్పుడు దానిని తిరిగి యిమ్మని మంచి దినాలు రానున్నాయి అందర మొకపై తొందర వేయుట మన కందరకును లేవండోలయ్‌ ? న్యాయముగా మన కొచ్చేదెంతో _ ఆది రాబట్టుట కే సుమ్మండీ =

• సార్యపదాయములె కొంప డిసెను కార్మిక కర్షక సంయోగంచే సంకెళ్ళను లే నెగుర గొట్టగా కష్టజెవులందరి కలయికయే దాసత్వమును తరిమివేయగా హెటుబడే మన ఆందరి పవము దాసులందరును లేవండోయ్‌ మనదేశం (పజలము మనమే ఇ౦ంతకాలమును ఆవామకులుగా పనికి దౌంగలౌ వారల కిచ్చట ఏ మూలనొ మన్నణచియుంచిరి. పని లేదండీ (పవేశింపగా ఆంతర్జాతీయ సక్షమె ఆబ్బబ్బా మన ర క్రమాంసముల అశేష మానవుకుల మై పోవును హరించి యెందరు తెగ బళిశారో? ఒవధానమగు నీ పోరాటములో పాల్గొన నందరు లేవండోయ్‌ ; (జల అశాంతికి కారణమగు నీ
• ర కపిపాసుల పీడ వదిలితే నేలకు శెలుకు నదులకు గనులకు విశ్వమంతటను శాంతి తేజమే నేత లైన వారందర నన్సుడి దిక్కు దిక్కులను ఆనందమ్మే వారి భోగములు వారల దర్జా అంతర్జాతీయ సక్షమె వారల యోగము వారల దర్చం అశేష మానవ కులమైపోవును ఏ రెక్టూల కష్టంబో కాదా ? (పధానమ* నీ పోరాటములో పాల్గొననందరు లేవండోయ్‌ “వభ, లి వపిల్‌ 19085

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (వభావం వైర్‌ (ఆనుబంధం.!) ఆంధ వర్థమాన లేఖ సంఘం (అబ్బూరి, తీశ్రీ, చలంలు స్థాపించిన రచయితల సంఘం _వణాళిక) ఆంధ సంఘంలో నేడు సమూలములెన మార్చులు గోచరిస్తున్నవి. కాని ్నపతికూల శక్తులు కూడా చిట్టచివరికి నశించవలసినవే- ఆయినా? మార్గ నిఠరోధాలు కల్పిస్తున్నపి.

ఆంధ జీవితంలో కనబడుతూ ఉన్న మార్చులను వాబ్మయంలో (వద రించి ఆభివృద్ధి 'పయత్నాలను కొనసాగించడం ఆంధ లేఖకు లందరికిన్నీ విహిత ధర్మం

[పాచీన సంస్కృతి విచ్చిన్నమైన తర్వాత మన వాజ్మయం లౌకిక జీవనంలోని వైవిధ్యాలను సమన్వయించుకోలేక అతిళోకంగా సంచరిన్తూ ఉంది. వ్యర్శమైన తాత్త్విక జిజ్ఞాసలలోను, నిరాధారము లైన కేవల కల్చ్పనలలోన్లు తలదాచుకొంటున్నది. ఇందుకు ఫలితంగా సాహిత్యం నీరసించి వ్మిగహప్పుష్టి మాతం మిగిలి పెడసరపు భావాలలో ములిగి తేలుళున్నది. ఇందువల్లనే నేటి వాతలలో నర్మకవితలూ, భ కక్రిభావాలూ బొచిత్యమూ సందర్భశుడ్ధీ లేని ఆవేళాలూ త్రీ పురుష సంబంధాలను నిష్కళంకదృష్టితో చూడలేకపోవడమూ వివేకళూన్యతా విరివిగా కనిపిస్తూ ఉన్నవి.

ఈలాటి వాతలు వాసేదీ, చదివేదీ మార్పులు సహించలేని పూర్వా చార పరాయణులే. చిరకాలం నుంచీ వీరి చేతుల్లో నిలిచి ఉండడంచేతనే వాజ్ఞ్బయం (పజాసామాన్యానికి అందని (మాని పండయినది. అందుకనే వర్థమాన లేఖకులు ఆంధ వాజ్మయాన్ని పునరుద్ధరించి, దాన్ని (పజల జీవి తానికిేచేరువగా కొనివచ్చి ఆందులో వా స్తవ జీవితాన్ని వతిఫలింవజేసి అందరూ అకాక్షించే ఉజ్జ్రల భవిష్యానికి దారితీయవలసి ఉంటుంది.

(ప్రాచీనార్యధ సభ్యతలోని ఊఉ త్తమ సర్మ్మపదాయాలంటే మాకు వైముఖ్యం లేదు. కాని వాటిని గురించి పాదుకొన్న అపోహలను ఆమూల్మాగంగా విమర్శించి, స్వదేశ విదేశ సాహిత్యాలలోంచి అభివృద్దిని "పెంపొందించే రస వద్దట్టాలను ఆం్మధవజలకు అందజేసి నూతన రూపంతో జన్మించబోయే భవిష్యత్సంమానికి దారితియగల (వయక్నాలన్నిటికీ తోడ్పడుతూ ఉంటాము. నేడు యావద్భారత సంసారాన్ని కలవరవరుస్తూ ఉన్న ఆకలి, పేదరికం,

లలి డా యం రవీంద్రోరెడ్డి ఆచారదాన్యం పరాఢీనతా ఈ నూతన వాజ్మయానికి పధాన వస్తువులు.

జడత్వం నిర్వ్యాపారతా, హేతువాద వైముఖ్యం పీటిని వృద్ధి నిరోధ కాలని నిర్ణయించి పరితృ్కజిస్తున్నాము

మనలో విమర్శక బుద్దిని పెంపొందించేది సంస్ధలనూ, ఆచారాలనూ 'హేతువాదంతో పరిశీలింపజేసేదీ. కార్యపరత్వానికి సహాయకమైనది. చించర వందరలైన మన శక్తులన్నిటినీ ఏకముఖంగా నడిపించగలిగినది. మనలో సముచిత ప.వర్తనం కలిగెండేది, వీటిని వర్ణమానమని అంగీకరెసున్నాము.

ఆశయాలు.

1పజం వాజ్మయం అబివృద్ధి చెయ్యడం ఈ సంఘానికి ముఖ్యోద్దేశం వర్ణమాన సాహిత్యం చృష్టించినవావూ.. అట్టి (ప్రజ్ఞ కలవారూ సభ్యత్వానికి అర్హులు సాహిత్య వా్ససన లేకుండా రాజకీయాందోశనము యత్నించదలచిన వారికి ఈ సంస్థలో చోటు లేదు

ఈ కిందివి ముక్తొన్ని లక్ష్యాలు *

ఆం దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాలలో ఈ సంఘ శాఖలు నెలకొల్పడం, సమావేశాలవల్లనూ, రచనల మూలంగానూ వేరు వేరు శాఖల వ్యవహారాలన్నీ ఏకముఖంగా కొనపాగించడం ; ఈ సంఘం వారె లఖ్యుంకు విరుద్దంగా వ ర్రించని ఇతర సంస్పలన్నింటితోనూ కలిసీ పని చేయడం.

పల్లెలలోనూ పట్టణాలలోనూ, అధోగతిళలో పడివున్న జనసమూహాలకు వర్ణమాన భావాలు (పబోధించడం ;

తెలుగులో వర్జ్ణమాన సాహిక్యాన్ని సృష్టించడానికి తగిన ఆవకాశాలు కలిగించడం, ఇతర భాషలలో నుంచీ అట్టి సాహిత్యాన్ని తెలుగులోకి అనువ దించి పచుకించడం, సభ్యుల స్వతం్యత రచనలు (ప్రకటించడం, ఈ విధంగా 1పతికూలశక్తులను నిర్మూలించి సాంఘిక పునరుజ్జీవనానికి దారితీయడం ;

వర్థమాన లేఖకుల హక్కులను సంరక్షించడం, పరిపూర్ణమైన భావ స్వాతం[త్యాన్ని సాధించడం.

0 -ా

తెలుగు కవిత్వంమై మార్క్సిజం (ప్రభావరి ర్త్‌ర్టి (ఆనుబంధం.]||) (శ్రీశ్రీ వష్టివూర్రి నవ్మానసతలో ఏళాఖ విద్యార్థులు వంచిన చార్మిత్రీకకర ప్యతము తెలుగు సాహిత్యంలో సంచలనం సృష్టించిన సవాల్‌ ఇది ) రచయితలకు సవాల్‌

తెలుగు కవిత్వాన్ని (వబంధాల బంధాళ్లోంచి బయటకులా%, ఊర్పుశుల ఊహల్లోంచి తప్పించి, శనిదేవత రథచక్రప్పటిరుసులలో వడినలిగిన దీనుల కోసం, దగావడిన తమ్ముళ్ళకోసం, ఆయుధంగా చేసి ఆందించిన మహాకవికి, ఆయన మ్వుప్పెఏళ్ళ (క్రితం [ప్రారంభించిన *మరో (వవంచవు యుగానికి ఈవేళ సన్మానం చెయ్యడానికి వచ్చిన ఆందరు ఇం కవులకూ రచయి తలకూ స్వాగతం ముస్రైఏళ్ళుగా సాహిత్యం ఏంచేస్తోంది? ఎటు వెళోండి ? మీరంతా ఎందుకోనం రాస్తున్నారు ? ఎవరికోసం రాస్తున్నారు? అని చూసు కోవడానికి మీరంతా సమావేశం అవుతున్నందుకు మకి సంతోషరి

షాహిత్యం ఆనందంకోసమనీ (పభువులకి మళ్ళితులకీ తారలకి ఆంకిలా లివ్వడం కోనమని, అందలాలెక్కడం కోసమనీ సన్మానాలు, బిరుగులూ పొందదం కోనమనీ ఒకప్పడు కొందరు అనుకునే వారనీ, వారందరినే శ్రీశ్రీ వచ్చి నడ్డి విరక్కాట్టాడని సంతోషించాం. అభ్యుదయ కవిత్వం అనగానే కవులూ రచయితలూ (వజల సంగతి పట్టించుకుని వాళ్ళ కన్నీళ్ళ కారణం తెలుసుకుని ఆ కారణం వాళ్ళకు వెప్పి, అసలు దొంగల్ని బయట పెడతోరని అందరమూ అనుకున్నాం మత్తుమందు సాహిత్యాన్ని మసిచేసి కన్నీటి సాహి త్యాన్ని వదిలేసి, కళ్ళని తెరిపించే కొ తనెత్తురిళ్చే సాహిళ్యాన్ని సృష్టిస్తారని ఎదురు చూశాం.

కానీ అభ్యుదయం పేరుతో గొంతుచించుకుని ఆరిచిన వాళ్ళంతా ఆ "పేరుతో కవిత్వాన్ని 025% చేసుకుంటున్నారు సాహిత్యాన్ని సొంత (వయోజ నాలకోనం వాడుకుంటున్నారు. (పజా కవిత్వం సినిమాలకు 23 005% మా,తమే అయింది. “అభ్యుదయ” అకాశవాణికి అడ్డదారి మ్యాతమే అయింది భావ కవిత్వపు భోగం కవుల్దా (వజా కవులమని చెప్పుకునే వాష్ట కూడా ఒకరి కన్నా మరొకరు పేరు తెచ్చుకోడానికి నానాగడ్డి కరవడం ఒకర్నిచూసి ఒకరు ఈర్ష్య పడ్డం, అధికారంలో ఉన్న (పతీ ఆడ్డమైనవాడి కొన్న పట్టుకో వడం అకాడమీలో ఆధివత్యం కోనం నానా అగచాట్టువడ్డం - ఇదికొక ఇంకే మన్నా చేస్తున్నారా 7

రగడ డా యం, రవీంద్రారెడ్డి

వంటింటి పత్రికల్లో బహుమానాలకోనం ఆడంగి నవలల్ని సృష్టించే వాళ్ళూ, అకాడమీ బహుమానాల కోసం ఓవీగ్గా క్యూలో నుంచున్న వాళ్ళా, ఏ [పఫొడ్యూనర్‌ కటాక్ష విక్షణమో తమి మీద (పసరించక పోతుందా అని సైయర్యతం గుమ్మం డిగ్గర పడుపక తెలా ఎదురుచూస్తున్నవాహ్శ, ఈ వేళ సాహితృ్మరంగం సిండా కనిపించడర ఎందుచేత 1

అభ్యుదయ సాహిత్యం కన్నా మదనలూ - మన్మధలూ నిత్య పారా యణ 1గంథాలు కావడం నాగేశ్వరావులూ, రామారావులూ ఆదర్శ దైవాలు కావడం ఎందుచేత జరుగుతోంది ? శ్రీఖీ అంటే ఎవరూ? ఆ డబ్బింగ్‌ సిని మాలకి రాస్తాడూ ఆయనేనా? అని ఆడగే దుస్థితికి పజలు దిగజారిపోవడం ఎందుకు జరుగుతోంది 2

ఈ వేళ శ్రీశ్రీ మొదలు పెట్టిన పచండోదమానికి సన్మానం జరపడం అంటే వీటన్నిటికీ సమాధానాలు వెతకడం. మిమ్మల్ని మీరు తిరిగి చూసు కోండి. దొంగలంజ కొడుకులసలే మెసలే ఈ లోకంలో మీరు కూడా భాగ స్వాములయి పోతున్నారు జ్య్మాగత్త్ర :

జీవిత వాస్తవాల్లోంచి పుట్టి. తిరిగి జీవితాన్ని చైతన్యవంతం చెయ్య గలడే సాహిత్యం. కదలేదీ, కదిలించేదీ మారేదీ, మార్పించేదీ, పెనునిద్దుర వదిలించి మున్ముందుకు నడిపిందేదే సాహిత్యం. సామాజిక జీవితంలోని కాలుష్యాన్ని, ఆ వ్యవస్థనీ ఎత్తిచూపి విష్ణకర మార్పుల్ని ఆహ్వానించేదే సాహిత్యం యిలాంటి సాహిత్యాన్ని సృష్టించి.పదివేల సంవత్సరాల [క్రితం విశృంఖలంగా వున్న వర్ణ వ్యవస్థలో నిజమైన సాహిత్యం ఉందనే హాహి హాహూల్ని (పేయసి కన్నుల నీలిసిడల్లో నిజమైన సాహిత్య విలువలున్నా యనే పడుప్పు కవుల్ని, దేశభ క్రి గీతాలతో (ప్రజల్ని మభ్యపెట్టి (వక్క-దోవలు వట్టించే కవితా వంచకుల్ని చీల్చి చండాడవల్పిన తరుణంలో మీలో ఎందు కంత" స్త్‌బ్దిత ?

భావ విష్ణవం రాకుండా సాంఘిక విప్ణవం రాదు.” అన్నారు కుటుంబరావు శ్రీథ్రీ తన ప్రచండ కవితాళ క్రితో ఆర్భధ సాహిత్యంలో భావ విప్పవానికి ముప్పై ఏండ్డ (క్రితమే నాంది పలికాడు. అదృష్టవళాత్తూ దేశంలో ఇప్పటికి నిజమైన సాంఘిక విష్ణన సరిస్థితులు ఏర్పడ్డాయి. తుపాకి దెబ్బకి వెరవకుండా. విస్ణన పంధాలో జనం వెల్లువలా విరుచుకు వడుతున్నారు. ధైర్యంగా చెరసాలకీ ఉరి

కెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (వభావం ల్‌స్‌క్‌ కొయ్యకి ఆహుడి అవుతున్నారు. 'గోడల్ని పగలగొడుకున్నారు'. ఇంతటి ఉత్సాహ పూరితమైన నమయంలో శ్రీశ్రీ కలలు కన్న మకో (పపంచాన్ని వాస్తవం చేసే ఈ (వయత్నంలో అభ్యుదయం పేరుతో 90208 అయిన మీ సాహిత్యం కంరం ఎందుకు నిశ్శబ్దంగా వుండి పోయింది 2

స్టానిష్‌ వప్పవంలో _పాణాలు పోగొట్టుకున్న సాపొత్య కోరుడు కకిష్టవర్‌. కాడ్వెల్‌ లాగా తకు రాసిన పతి పదం గిరిజనుల నోటి ఊతపదంగా చేసి శ్రీకాకుళ విష్ణవ పోరాటంతో వీరమరణం చెందిన సుబ్బారావు పాణ్మిగాహిలా సాహిత్యాన్ని జీవికాన్ని మార్చే శక్తిగా మీ3ందుకు చెయ్యలేరు ?

నమ్మిన ఆదర్శాల కోసంపట్టుదలగా నిలబడిన ఓ కుటుంబరావులా, ఓ రావిశాస్త్రీలా ఓ కాశీవట్నంలా, ఓ బీనాదేవిలా విన్షవాన్ని రెండు చేతులా ఆహ్వానిస్తూ జనాన్ని మేళ్కొాల్పగలిగేది మీలో ఎంతమంది 2

సాయుధ విష్ణవమే మాలవ్యం _ హింస విష్లవానికి నాంది ఆని దైర్యంగా పకటించి, విష్ణవకవులుగా తత్ర వారసక్వాన్ని ప్రీసుకుని సాహిత్య నందేశాన్ని ముందుకు తీసుకుపోయే. ఉిగంబర కవుల సాహసం మీలో కన్పించదేం

ఈ దినం శ్ర్రీస్రీ (పళశంనోత్సవ దినం. అందుచేత ఈ వేదికను నిజమైన విష్ణవ వేదికగా మేం ఖావిస్తున్నాం, ఈ వేదిక" మీదినుంచే యువకులు ష్పీనుండి తక్షణం స్పష్టమైన సమాధానాన్ని ఆడుగృతువ్నారు మీరు ఎటున్నారు? ముందుకునడిచే వాళ్ళలోనా ? వెనక్కి పోయేవాళ్ళలోనా ౪ అభ్మిపాయాలకోనం బాధలు లక్ష్య పెట్టని వాళ్ళలోనా? అభిప్రాయాలు మార్చుకుని సుఖాలు కామించే వాళ్ళలోనా ?"

ఈ వేళ వీటికి గుండెమీద చెయ్యేసుకుని సమాధానం చెప్పుకోండి. చేత నయితే రండి. నిజాన్ని నిర్భయంగా రాయండి. మేం వున్నాం మీవల్ల ఉత్తే జీతులమై, మీరు చూపించే దారిపట్టి మీకూపించే మరో (వ్రవంచాన్ని వాస్తవం చేసాం.

.. లేదా- వెళ్ళండి - దారవ్మతికల మోచేతుల కిం. గంజి తాగండి. 'పెద్దింటివాళ్ళు ఉంపుడు కవులుగా ఆకాశవాణిల ఓణీలు మోస్తూ _సినిమా హీరోల బూట్టుతుడుస్తూ కూర్చోండి మిమ్మల్ని మేమూ, చర్విత కూడా క్షమించం, _ావిళాఖ విద్యార్థులు

ఆనం ఫా

206 డా యం. రవీందారెడ్డి (అనుబంధం-|౪/) విపవ రచయితల సంఘం (పణాళిక

విష్ణవాల మ్‌గం మసది. దేళాలు స్వాతం్యత్యంకోసం, జాతులు విమో చనకోసం.. |పజలు చిష్పూలకోసం పోరాడుతున్న (పస్తుత చార్మితక దశలో రచయితలూ, మేధావులూ, తటస్టులుగా వుండలేరు సంకదా, తెలిసి తెలిసి గాన్‌, తెలియకగానీ, చార్మితక శక్తులపట్ల పాక్షిక వైఖరిని తమ తమ రచన లలో కళారూపాలలో (పదర్శిస్తారు.

నూతన _పజాతం్యత విప్లవ లక్ష్యంగా మార్క్సిజం - లెనినిఎ౦ - మావో ఆలోచనా విధానం వెలుగులో, విప్ణవ రచయితల సంఘం సాహిత్య కళా రంగాలను తన కార్యక్షేతంగా ఎంచుకుంటూంది. దేశదేశాంతర పీడిత (ప్రజా విమోచనకు, న్వాతంత్యానికిి సమానతకు పలుదశలుగా వాగే చార్మితక పోరాటంలో తాను సాంస్కృతిక ప్మాతనిర్వహిస్తుంది.

ఈ బక సాధనకు నేటికీ అడ్డు నిలిచి వుంటూన్న భూస్వామ్య వావ జాలాన్ని నిర్యూలిండేందుకు పూనుకొంటుంది. అంతేకాదు, అవసాన దళకు చేరుకుని ఉన్న స్నామాజ్య వాద దేశాల తుచ్చ వ్యాపార సంస్టృతి పఖభా వాన్ని అరీక స్రైందుకు కృషి చేస్తుంది. బోల్షివిక్‌ విప్లవ విజయాని కె సంస్కృతి సాహిత్యాల మహ త్తర దోహవానికి సోషలిస్టు - రియలిస్టు నంస్కృృతి నం్యప దాయానికి రివిజనిజం శేసీన అపచారాన్ని, సోషల్‌ - స్యమాజ్యచాదంలో గర్భి నమైతవ్న (ప్రపంచాథివత్య కాంక్షను (వతిబింబించే జాతీయ దురహంకార వైఖరిని వర్గ సంకర వోరణిని వ్యతిరేకిస్తుంది మార్క్స్సిన్లు మహోపాధ్యాయులు (పజాపోరాటానుభవాలతో మేళవించి చేసిన సాహిత్య బోధనలను కళల గురించి సంస్కృృతిగురించి లెనిన్‌ భావాలను, మావో ఏనాన్‌ (పనంగాల సారాన్ని, గోర్కీ. లూసన్‌ల ఉజ్వలసౌహిక్యాన్ని కరదీపాలుగా చేసుకుం టుంది. వలసాధిపత్య కాలానికి నంబంధించిన ఉన్నత వర్గానుకూలమైన సంస్కృతికి మన విద్యావైజ్ఞానిక సాంస్కృతిక రంగాలనుండి ఉద్వాసన, చెప్పేందుకు సంకల్పించుకొంటూంది దేశదేశాంతర (సజాసంస్కృతిలోని పోరాటాంశనూ ధిక్కారరోరణిని స్వీకరించి పస్తుత యుగావసరాలకు అను గుణమైన వశా కళారూపాలను పెంపొందింప జేసేందుకు పూనుకొంటుంది.

కళా, సాహిత్యం, విద్య తత్వశాస్త్రం మొద లైన వాటితోగూడిన

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (వభానం లి? సమాజ జీవిత ఉపరితలంలో అభివృద్దినిరోధక శక్తులకు వ్యతి రేకంగా పోరాటం సాగిస్తూంది. హేతువాద వెఖరి, శాస్త్రీయ దృక్పఠతం, గతితార్కెక చింతన - ఈ మూడింటినీ ఉద్యమ" (పాయయా-పెంపొందింవజేస్తూ, నూతన (వజాస్వామిక సమాజ అవతరణకు అనుకూలమైన. భావ విప్లవాన్ని కలిగించే చుకు విరసం కృత నిశృ్శయమైంది. దేశ, దేళాంతరాలలో విన్షవిస్తూన్న (వజా- పోరాటాలనన్ని టినీ సాహిత్యసరర్తిగా ఐలపరుస్తూంది. తన ఏడేండ్ల జీవితంలోనే ఉన్నత సాయ్యవదాయాలను నెలకొల్సి పోరా టాల పారశాలలో రాటుదేలిన ఈ చిన్న సంస్థ తన ఆశయ బలానికి తోడుగా సంఖ్యా బలాన్ని సమకూర్చుకుని మవి సంస్థగా వరిణమించేందు.కె, పె లఇ్యాలతో ఏకీభావం 1పకటించే రచయితలకూ కళాకారులకు సభ్యత్వం యిస్తుంది. దీనితోబాటుగా పీడిత పజాభిమానమూ సీసలెన దేశాభిమానమూ గల రచయితలతోనూ, కళాకారులతోనూ నిత్య సంబంధాలు 'షెట్టుకుని, తన విశిష్టతను నిలుప్తుకుంటూనే, పజాస్వామ్య సాంస్కృతిక శక్తుల కన్నిటికీ అ్యగ్యశేణిగా రూపొందవలసివుంది. అప్పుడే మన లక్ష్యసాధన సులభతర మవుతుంది. వి్ణ్షవ రచయితల సంఘం వర్డిల్లాలి ౩ విష్ణవం పర్టిల్లాలి ః

(లండన్‌ ఆరసం (వణాళిక, లక్నో అరసం "ప్రణాళిక, ఆర్మధ అరసం

(పణా+కలు రాత్మపతిలో వున్నాయి. అక్షోబర్‌ 1988లో ఆంద్మవదేక్‌

అభ్యుదయ రచయితల సంఘం యాఖై వీళ్ళ అభ్యుదయ సాహిత్యోద్యమ

పష్మృతాలు”' అనే సంకలనాన్ని వకటించింది. అందువల్ల, వ్యయంభారంచేత

వాటిని అనుబంధాల్లో చేర్చలేదు.)

ఈ జాలకలం ఖో

1. ప్రభావం - పరామర్శ

1... తెలుగు సాహిత్య విమర్శపై ఆంగ్ల (పభావం - జి వి. సుుబహ్మణ్యం వ. తెలుగు సాహిత్యంపై ఆంగ్ల (వభావం -కొ త్త్‌పల్లి వీరభ్మదరావు

కి. తెలుగు సాహిత్య ఏమర్శ పై ఆంగ్ల (వభావం -జివి సు్కుబహ్మణ్యం ఉఓ.. తెలుగు సాహిత్య విమర్శపె ఆంగ్ల (వభావం - "హెచ్‌ ఎస్‌, _బహ్మాన్తంద 5. & ౨1602000 01 మంగలం 0819 ఇం28[6 వౌంచేలా

04016 లమ. లం, సంళాంగేం 1965 286 270 | 6. మండలం 018650 “096 916 816 1008 మ ౨06అ200 క్రయరేం 60 వృషం2)/003 = 1979

7. ప్రాచీన భారతదేశంలో (పగతి-సం్యపదాయవాదం-ఎన్‌ జి సర్జేశాయ్‌ 1
8. భారతీయ తత్త్వశాస్త్రం - దేషవ్మీపసాద్‌ - పేజీ ౫.11

9, లోకాయత -_ దేవ్మీపసాద్‌ - పేజీ - 11

లె (ప్రపంచ కమ్యూనిస్టు ఉద్యమ చర్విత వ రగ

1. (ప్రపంచ కమ్యూనిన్థు ఉద్యమం షేజీ ల్‌ లీ రెండో ఇంటర్నేషనల్‌ వతనం 9 కరీ శ... వపంచ కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం 9 కరి 4 కమ్యూనిస్టు ఇంటర్నేషనల్‌ కి 5, 1ల013 60166066 ఇంకేం 701 31 వ28్ర6 146 6 కమ్యూనిస్టు ఇంటర్నేషనల్‌ ఆ ల్‌కీ 7... యమైదే

8 చూడండి *లాంగ్‌ మార్చ్‌" (పజాళకి (ప్రచురణలు

రి సోవియట్‌ రష్యా, చైనా వాదనలు పీజీ 56 షరి... పెదే 9 రి? 11. పైదే 18

తెలుగు కవిత్వంపై మ్యార్క్సిజం (ప్రభావం ల్లీగ్టఫై శరై చూడండి : చైనాతో ఏంజరుగుతోంద్ది ? చార్జెస్‌ బెతల్‌హాం రచన తి భారత కమ్యూనిస్టు ఉద్యమ చరిత షే. ట్రధమ భారత స్వాతర్యత సంగామం-మార్క్స్‌- పెత్తి 12 ల... భారత కార్మికోద్యమచర్శిత తీర్‌ త... పదే ఇ శేరి శ. పపంచ "కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం న 5. కెంళ0101460027165 08 హీర! 0 కంత టంక11 వ2ర్రర్స 26 ఈ 10164602 33 2 7. ఈ నివేదికలను కురుషేత విశ్వవిద్యాలయ చరి(శ్రాచార్యులు" ఉజ్బెకిస్తాన్‌ ఆ ర్యైై్స్‌లో గాలించి పట్టుకున్నారు చూడండి - ముజఫర్‌ ఆహ్మద్‌ వేశూ3610 జర లు 02 పేజీ 4 క ెలంటళంండగలు 05 మరే!2 మ మొ9912 వజరక 189 9 1016400 9 193 10. 1014ల ణి 2225 11, _ పెషావర్‌, కాన్పూర్ల్‌, మీరట్‌ క్కుటకేసుల చర్రిత 19... పైదే ఫిజీ 27 3. 136009 ౦౯164120 ౮౦౫ము919 వర? - వేశ్‌డం201 ఇం 93 14 దక్షిణ భారతదేశంలో పార్టీ నిర్మాణం-అమీక్‌ హైదర్‌ ఖాన్‌ ౩ 20 ర్‌. ఆంధధ్యపదేళ్‌ కమ్యూనిస్టు ఉద్యమ చర్మిత 9 60 16. _ విష్ణవ వథంలో నా పయనం - సుందరయ్య , 180 17. శటే ౩? 1ేల్‌డీ క్షే నక్సల్చరి వెలుగులో పేక 19... పెదే 1 21. వైడే ం 204 క. ఆరంభథంనుండి అరసం వరకు

1. జం, ౮410016 224 కం012130 - ₹17611య80644 ఉక తంమి2మ, 6410064, 1953 వడక 79 2 గడ2జలయక 0010121 2407609006 20 సయం న విజైం ౪01

కీగ్రగ్ర జా! యం, రవీం(దారెడ్డి రి మాలపల్లి నవల పే పభుత్వ నిషేదాలు “పేజి 20 4 లము 13 ము2[్రం మ ముర వజ్రం 49 వు. లల 1 126412 ఆ కే ఈ. తవేజు2ట 239403 = వెటడరమ021 = 23

1. [వజాకళలూ-(పగతివాదులు పేజీ 128
2. మళాం10 ఈం 261002 0౯ సం2? పీలుల; 15 మ” 2 *౦౫౬ ఈ 67 1ద3మ22 20 23 ౦866 1 ఓల హై మర2.. ప8కైర3
3. పైత క0మ06 లుల ం041 1924 ౧10 384
4. ౬012 10 0612 ఖా ర్‌ర్‌
5. 6019 ఈ 611 ౪ క65్‌
6. బెంగాళీ, జికేంద్రదాస్‌ భట్టాచార్య రాసీన “భంగబని” తమిళం : భాస్కర ఆదిమూ ర్తి రాసిన *లోకపోకరి”
7. అం మ హరే! న్యం 19 226 20 కేశ ఈ దేశమున బీదసాదలకై కనికారముగల కవి యెవడైన నున్నాడా? .. శుదక లీదసాదలైనా నున్నారా 9 జన సామాన్యం యొక్క- [పతిదిన వృ త్తంలలో నెంత భావము, రస ము, గుణము ఉపగతములై యున్నవో మన కవులకు తెలియవు కదా! దాజస్ముతులను, రాజ కన్యకలను చాలనందుకు ాహ్మణులను, వేశ్యలను బట్టి రుంరూటమాడుట తప్ప కవితకు మేలైన ఆన్యకర్మములు లేవా ? అ్యగజాతులవారి అహం భావమూ, అ్మకద్ద, ఆచారమూ అన్యజాతి వారిని తమ మార్గమునకు అధీనులుగజేయు (వయత్నము కవిత్వోచితమైన విషయమును మిక్కిలి సంగహపర్చినవి, రాజులను, రాజకన్యకలను వదిలిన యెడ కవితకు గతీ మోషము నుండవు కాబోలు కవిత్వతత్వవిచారము పేజీ 77, 8
8. సమాలోచన నాయని కృష్ణకుమారి
9. అభ్యుడయ సాహిత్యోద్యమం- కె.వి.ఆర్‌. పేజి 2,8
10. మాలపల్టి నవల పై (పభుత్వం నిషేదాలు-బంగోరె గతి
11. *మాలపల్లి' నవల నిశేదాల వెనుక ఆస క్రికరమైన కధ వుంది. దాన్ని వెలికి తీసిన ఘనత కీ శే, ఒంగోరేదే. వివరాలకోసం సం్మప్రదించండి “మాలపల్లి నవల-పె ప్రభుత్వని షేదాలు'-బంగో ౩"

తెలుస కవిత్వంపై మార్క్సిజం [వభావం ల్సిగ్ర క్షం, మాలపల్లి పె పభుత్వ నిషేదాలు "'పిజీ 16 రై ఉ& వ & 60. 1269 కంయం ౧౦16ల! 3-7-1936 = మాలపల్లి పై ్కసభుత్వ నిషేదాలు 22. శ్రీశ్రీ సాహిత్యం (రెండు)” పేజీ కీశథీలో ఉదాహృతం 25. కూలియన్నల కుతుకమూ' కవికొండల - వైతాళికులు "పేజీ 1ేలేకి 24. తెలుగు కవితా "వికాసం-కడియాల రామమోహనరావు పేటి 29 ఉదాహృతం. £5. సారస్వత వ్యాసములు క్‌ వ సంపుటం - సాహితీ సమితి కవులు వ్యాసం 26. పారిస్‌ కమ్యూన్‌ స్థాపనకు కార్మికళ కి కారణమైనా అందుకు మేధా వులూ రచయితలూ కూడా ఎంతో సహాయం చేశారు. కమ్యూన్‌ పతనానంతరం చాలా మంది విష్ణవకారులు (ఫ్రాన్స్‌ వీడి (వవానం. . పోవల్సి వచ్చింది. అట్టివారిలో విష్ణవ్పయోదుడు కమ్యూనిస్టు అయిన యూజిన్‌ పొట్టియర్‌ అనే కవి లండన్‌లో తలదాచుకొన్నాడు. విష్ణవ కాలంలో అతను రాసిన ఓ గీతమే ఉత్తరోత్తరా అంతర్జాతీయ గీతంగా పసిద్ధి పొందింది. తెలుగులో దానికి ఓ అనువాదాలు కనిపిస్తున్నాయి.

1. _ వాలాంతపు నళినీకాంతరావు అనువాదం (అనుబంధంలో వుంది) 2... 1941లో పార్షీపై నిషేదం తొలగిన తర్వాత మరెవరో చేసిన అనువాదం అక్కడక్కడా సభల్లో పైడడం జరిగింది (వివరాల కోసం చూడండి [వజాకళలూ -వ్రగతివాదులు, ఆర్ముద పేజీ 148) రి. కారల్‌ మార్క్స్‌ జీవిత సం్యగహం, సోవియట్‌ భూమి (ప్రచురణలో రాంభట్ల కృష్ణమూ ర్రి అనువాదం (వజాసాహితి" డిసెంబర్‌ రె వీటన్నింటిలో బాలాం్యతపు నళినీణాంతరాావు అనువాదమే సరళంగా వుంది అధికంగా పచారంలో వుంది. (ప్రారంభంలోనే వచ్చిన అను వాదంగాా దానికి (వతిష్టకూడా వుంది ఇది అనువాదమైన 50 వీళ్ళ తర్వాత ఈ గేయ అనువాదక ర్ర శ్రీశ్రీ అని ఓ వారపతిక కాలమిస్ట్‌ పేర్కొన్నారు (ఆంధ)జ్యోతి వార ప్యతిక సాహితీక్విజ్‌ 5 ఫ్మిబవరి 1684) శ్రీశ్రీకి వచ్చిన గు ర్రింపుకు సంతో షెంచవల్సిందే కాని... ==... షమించలేం, ర్ల "పెండ్యాల లోకనాధం పొన్నూరులో ర్‌ఎ1.19018 లో పుట్టారు. 71సం వయసులో 18.92.86 లో గుంటూపలో మరణించారు. _పతాపరామ

ల్ల్‌గ్రర డా యం. రవీర్నదాెడ్డి

సుబ్బయ్య స్థాపించిన రైతూకూలీ సంఘంద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చారు. స్వయంగా మూరాకూలీ సంఘాన్ని స్థాపించారు అంతకు ముందు యువకుడుగా 1981 వరకూ కాం్యగేస్‌ అభిమానిగా వున్నారు. 1983 లో శాశ్నీచెళ్లరు. '=1988 లో తిరిగి. వచ్చి మ్నితులతో కలిసి గుంటూరులో రోజకీయాల్లో 1$కి& లో అడుగుపెట్టారు. అప్పుటికే రామ సుబ్బయ్య? రామలింగంటు జైలుకి పెళ్ళివచ్చారు. పెండ్యోల గుంటూ- రులో కూలీల్లో పనిచేస్తూ 1088 లో కూలీపాట రాళారు: స్వాతం (త్యోం వచ్చిన తర్వాత 1958 కంటే ముందే కుటుంబ కారణాలవల్ల పార్టీలోంచి ౨వెళ్ళిపోయి - గుంటూరులో. స్థిరనివాస మేర్పర్చుకుని- వ్యాపాళం చేకారు. - అంతకుముందు విశాలాం[ధ, ఆంధ్రజ్యోతి దిన పషతికల్లో పనిచేశారు. ఈ మధ్యలో = ఎప్పుడో సేలం జైలులో శిక్షను కూడా " అనుభపించారు. పర్తి చీలింతర్వాత మార్క్సిస్టు పార్టీని తర్యోత మార్క్స్‌స్టు-లెనినిస్తు పార్టీని అభిమానించారు. - ఇంతకుమించి పెంజ్యాలగూర్చి వివరాలు లేవు. పార్టీవదిలి వెళ్ళింతర్వాత"- ఆయన గూర్చి ఎవరూ వట్టించుకున్నట్టు లేదు. అయితే ఆనాటి కార్మికోద్యమంలో పనిచేసిన ఇతరుల జ్ఞాపకాల్లో. పెండ్యాల (ప్రస్తావన కనిపిస్తుంది శివయర్థ సంస్కరణ సంచిక 'పలనాఢ్రు వెలలేని మాగాణిరా లో కమ్యూనిజం మాసవ్మత్రిక డిసెంబర్‌ 1975 సంచికలో . ఆం (స. కమ్యూనిస్టు ఉద్యమ .చర్శిత (పధమభాగంలో-కె.వి,ఆర్‌. రాసిన కవి లోకంలో |పస్థావన వుంది. పెండ్భాల తమ చివరి రోజుల్లో ఓ 1068 0౮015లో క్లాపకాలు రాస్నుకున్నారు వారి కుమారుడు సత్యంని కల్సి నప్పుడు ఆ-పుస్తకం చూపారు. కాని చదవడానికి ఎందువల్లనో అనుమ తించలేదు. (జన్మించిన సం ఆంధ్యపదేశ్‌ కమ్యూనిస్టు ఉద్యమ చర్మితలో 1809 అని వుంది ఫ్రా

లగి ఆంధప్రదేశ్‌ కమ్యూనిస్టు ఉద్యమచర్శిత-్య పేజీ 46 47

29. వూరి వివరాలకోసం చూడండి మాలపలి-పె (ప్రభుత్వ నిషేదాలు

30. “జమీన్‌ రైతు" సంహిదకీయం అం 11.8.1987

తే రైతు భజన్నావ? (సధమము[దఖ - ఉపోద్గాతం

లిఓ 'ర్చైతు భజన్నావి - వనవిహారి గేయం శ్రేజ 10 గవధమమ్ముదణ)

తెలుగు. కవోత్వల శై మొర్కిజం [పభావం 268 శకి రైతు ఫజసావ? - శెట్టిపల్లి గేయం జ్పైబ్తి [| రీడీ. రైతు భజనావళి - జాగు గోపొలరావు గేయం శ్చ శ్వర 95. ఈ పాట రాసింది తుమ్మల వెంకట్రామయ్య

“పిసాపి పేరుతో ఈ గేయం (“ఎ్యరజెండా”) “వభ వక వ్యతిక 20 జూన్‌ 1935 సంచికలో అచ్చయింది. రైతుభజనావళి మూడో మ్నుదణలోనో, నాలుగో మృుదణలోనో తముగేయాన్ని (వైచురించినట్లు తుమ్మల స్వయంగా నాతో చెప్పారు. రైశుభజనావళ్‌ 1885లో రెండో మ్ముదణ, 1986 మూడో మ్మదణ 1087 మకిరెండు మ్ముదణలూ తర్వాత (వతివటా ఒక పునర్ము.దణ వచ్చింది,

శిరి. పజాకళలూ [వగతివాదులు-

87 గోర్కి “అమ్మ'కు చార్లెస్‌ ఎడ్వుర్త్‌ర స్పెల్‌ చేసిన ఇంగ్లిషు అనువాదోన్ని 'కొవ్విడి లింగరాజుగారు. తెలుగు చేళారు ఆదక్శ్శ్మగంధమండలి తరపున గద్దె లింగయ్య 1984లో దీన్ని అచ్చువేశార్యుప్షకాళకుని మాటలో కార్మికులనుద్ధేశించి లింగయ్య ఇలా అన్నారు

పవ్మిత (శామిక సోదరులాలా (పపంచ స్థరత్వాని కాధారభూతు లైన మీరు పవ్మితులు.. పొద్దస్రమానము కష్టించి కడుపుమంటతో కుమిలిపోయే మీ జీవితానికి మా నానుభూతి.మీ (శ్రమఫలికాన్ని దోచుకొని విలాస వ్మిభమలకి దుర్యుయముచేసే మీ యాజమానికిం తిరస్కారం మీ శక్తి ..కాలవాహినిలో కల్సికొట్టుకాని పోతున్నాయి?” ధైర్యంచేసి (పవాహాన్నెదుర్కొని శ్రి కూడబెట్టాలి అప్పడే మీకూ సంఘానికి, (పవంచానికీ కళ్యాణం, కాంతి చేకూదేది, యీ నిజసక్యాల్ని ,గహిం చండి. నడుంగట్టి నిరంకుకాన్నెదుర్కొంండి. సత్యానికే జయం అట్ల యితే నా యీ (సచురణా (వపయాన,-వ్యయము ఫళ్ళమచమే' ఆయనే ఇంకోపేజిలో యువకుఠికు- ఆంటూ.

సోదరులారా । మీ రక్తనాళాల్లో వేడిర్తక్తం పవహ్తొస్తోంది స్వార్థ పరమైన ఆడృంబరాల్రో సమయాన్ని వ్యయర చేయకండి. కార్మికుల కర్తకుల ధై న్యస్థితి నవళోకించి క శ్రవ్యానికి గడగండీ, అత్యాచారా న్యాయాలను ళూపుమాపండి,. నిరంకుశొదునే మాటనే + మట్టుబెట్టండి. అమ్మలో మీ కర్తవ్యం అద్దంళోవలే కనబడుతుంది: కంకణం దాల్చి

లైగ్రిక్మ డా యం. రవీందారె్డి ముందు కసరులుకండి. మీకీ అమ్మ ఉపయోగపడితే మా మండలి ధన్యత జెందినప్లే అని అన్నారు. ((సజాసాహితి నవంబర్‌ 1980. పేజీ 14) తిరి. మాలపల్లి నిషేదం క స! 80. నిషేదానికి గురైన వుస్తకాల పూర్తి వివరాలు మాలపల్లి పై [పభుత్వ నిషేదాలలో వున్నాయి 0 పలనాడు వెలలేని మాగాణిరా పీ. శివయ్య స్మారక నంచిక పేజి ర్‌ శ. *దేవుడుంటే (ప్రభ పక్షప్మ్యతిక 20 జూన్‌ 1080 పేజి క్రీ! 42. 'కూలీి పభ వక్షవ్యతిక 20 జూన్‌ 1983 పేజి (1 శకి. శ్రీశ్రీ సాహిత్యం శ్రి "పేజి 2086 44 శ్రీ శ్రీ సాహిత్యం వి పిజి 266 5, అరసం నుండి విరనం వరకు 1 కిశడంు ౧010221 సెశం౪ంం08 01 10612, వ2గ 1 వడక 25 2 సయ 00 ౧1 207ల0ల01 10 06412 9౨261 ౨286 4 వ కా 19 కం 226 సళ డీ ఈ సందర్భంలో నజ్జాద్‌ జాహిర్‌ రాల్స్‌పాక్స్‌తో తమ అనుబంధాన్ని గుర్తు తెచ్చుకుంటూ ఈ విధంగా అన్నారు. “౦6 ర్క | ఘం466 9 (ం1%ంఐ 0 6120061 26 00 1000 (12 ఓ0360%) 10 11020046 16 ౯౦8౯6౩16 ఇగగల. 2860- ౧24౦౫ 111 1269 షం ఆ|66 20041 13 012360 ౪71310 012. 12 6 003156 0016 మంం039100 ౯6476132 11664000 16 28210 206 282- వర 29166 2 2604 అ0102912320 02 7౦86531152 మ054 షెంఓ రేయ్యిలు జం 1060 5605820 204 ర౯9ృటర[ం6. 06 మలరు- (౫ 0౯ మేం 8౯౦ షజ 3106 అంక, వం6021 3 021800 మలు! తిసి 29రే (20 ౫౦2 1460 113 రేంజల 1 50200 25 8 50164167 0 ౯౯6౦60 1 ఈం 026416 [లేత గ్యసళంక్రై 2821030 02060986 “69128 ౧0౩ 1 ఇ! ఈల క్రై - 266” వీశ200:0 001021 34ం+లులు[ 1 సళ - వెళ 1 280 29 ర శం 6 ఇరరంక్ర 0౯3401 తుంజడే. జడే 5ఉప్రడ6 ౮2మా 0 శం20666 మలిర0అం 00 27/4 686606. 100% [126 ౬౭ 92లయ36

ఇలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (వఠావం 26ిల్‌ 0310021 మం౪600606 102 242 56001764 0 గదు!.:.మింగు 300026 5006 6౯613 00 162300 60 00%56 (34116 2107601600 13 5005618661 30160” 9” 6 ౮౦మయమిుం సట 7” రడంయంల ౮41021 మం?లయులు 1 మర!& = పెళప్‌ వెం? 6. కవన కుతూహలమ్‌ - అబ్బూరి వరద రాజేశ్వరరావు - ఆంధ్మవభ వారపతికి 12-56-07. పేజీ 6 7 2రంం 081621 20762000 1 ట2 - వంగ ప్‌ 880 2 8... 2006ల వక్రం 9 01400 వక్రం ఎద 10. అభ్యుదయ సాషాత్యోద్యమం - కె.వి ఆర్‌ లో ఉదాహృతం కశ. 0164ల పర్ర6 రి క్ష నవ్యాంధ్ర సాపాత్యవీధులు "పేజి 709 1ేతి. విజ్ఞప్తి - (వసాదరాయ కులపతి - స్వాతం్యత్యో తర భారతీయ కవిత - కవితా సంపుటి = నేషనల్‌ బుక్కటస్ట్‌ అఫ్‌ ఇండియా కేడీ. నవ్యాంధ సాహిత్య వీధులు "పేజి 766 15. “వఏప్ణవం ' హిమాలయమ్ములు గువోాముఖమ్ములు తెలియని యేవో (వళయ రావములు ధ్వనించి దద్దటిల్లెడు + ధర్మితియంతయు ఏదో కలతవడి మనస్నుుతోవల రహదార్హేక గుడుసు వడియెడు జ్వల సంపుటి 2 సంచికి 16, నవ్యా సాహిత్య వీదులు "పేజి 160 17... తెలుగుతల్లి 1946 మార్చి, శ్రీశ్రీ సాహిత్యం శ ంం 2రి0 [8. _ నవ్యార్యధ సాహిత్యవీధులులో ఉదాహృతం 2 772 19, అభ్యుదయ సాహిత్యోద్యమం _ కె.వి. ఆర్‌ ప? లం. 1016001 41 గి 91. దిగంబర కవితా సంపుటి - ఎమెస్కో = నిఖిలేశ్వర్‌ + పేకీటీ ర్స యా ఖెకోట్ట మంటలు - చెరబండరాజు - దిగంబర శకవిళా సంపుటి ఠీ. జ్వాలాముఖి - ఓటమి - తీరుగువాటు = ం కీతీ0

266 డా యం. రవీంద్రారెడ్డి

24, రోడ్డురోలరుహెట - వీచిక - వ్యతిక _- ముఖన్మితకవిత - కనికెళ్ళ వెంకటరత్నం - మార్చి 77

ల్స్‌ “విప్ణవ గీతం' - అరుణతార విల్‌ రీ1

26. కదన క్తుళూహలరాగంి - రుధిరజ్యోతి పేజి 21

ర్త “స్వేచ్భాగానము ఎకి కృష్ణపక్షము 10 త్రి

౭2రి ౪. ౪ మహాసంకల్పం 1 కీ

20, లండన్‌ మహ్మాపస్టానానికి స్వదన్తూరితో రాసిన ముందుమాటలో

80. • శ్రీశ్రీ సాహిత్యం _ కి "పిజి 201

క. *వఏనాన్‌” చైనా విముక్రి యుద్ధంలో తాలుదొల్ల విముక్తమైన (వదేశం భారతదేశంలో మొదటి రెతాంగ సాయుధ పోరాటం తెలంగాణాలో జరిగి కొన్ని వందల (గ్రామాలు స్వ్వాయంపరిపాలన సాగించాయి. కాబట్టి దీన్ని భారతదేశపృ ఏనాన్‌ అన్నారు. తర్వాత శ్రీకాకుకాన్ని అదేమాట అన్నారు.

ఓ, పులివంజా

ఏ3 1064ల

ర్‌ మహ్మాసహ్టైానం

రి్‌ పల్దకి పేజీ కి8ి

8కి “కూలన్నా' _ పాంచజన్యం కేల

87. అనువాదం ; గజ్జెల మల్డారెడ్డి శంఖారావం జం ఏ06 అప్పటి హైదాబాద్‌ సంస్థానంలో విధ్యాధికులెన తెలుగు (సజలు ఉర్దూ భాషనే ఉపయోగించేవారు. (వత్యేకించి ఊర్జూ కవిత్వం తెలంగాణా (వజలకి సుపరిచితం. అందుకే ఉర్దూ అభ్యుదయ కవి మబ్జూం (వస్థావనం

లర. తిమిరంతో సమరం

89. "నాపేరు [పజాకోట్‌' మవి సంకల్పం

శీ0,. నాగొడవ- శేజి 40

జీ వృజాయుధం 10

జీర త్యమేవాహమ్‌. "పేజీ 180

ఇెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (వభావం ల్‌?

ఓక... 'వీకటిపొంచే వుంది" - అగ్నిగిత 1

శక... 'వాగ్దత్త వసుంధర _ ఆగమగితి ఃః కేతీ0

శీర. వయాగ 'కల్పని 9 పలక

4. అమృతం కురిసిన రాతి పీరిక

4కి. అభ్యుదయ సాహిత్యోద్యమం - కె.వి. ఆర్‌ స్పైజ్లి 10

49. అమృతం కురిసిన ర్యాతి పీరిక

50... పైడే ం కీకీ

51. *'వించస్వరాలు' - నెల్లుటి - ర్యతి లి!

శల... అభ్యుదయ సొహిత్యోద్యమం - కెవి ఆర్‌ + జక

58. *“జవహర్‌లాల్‌' . వరవరరావు - చలినెగళ్ళ 9 10

శ విషాద వారతం- సివి.

58. కారుచీకటిలో కాంతిరేఖ - సి.వి,

స్‌6, ధర్మనంస్థాపనార్థాయ - చేరా - రెండు పదులడైన లకీ

57, ఆగ్నిగర్భ పీరికలో కోవెల స్యువసన్న

58 సుందరయ్య వ్యాసాలు - [వజాశ క్షి వచరణ

క్‌9. చేతనావర్హం - 1 పీరికలో సంవళ్కుమార

60. ఓ నాదేశమా - బుతంబర ప్పేశ్రి 8?

61 అభ్యుదయ శట్టం సాహిత్య విశేషణ మైనప్పుడు కేవల భౌతికొబ్యు దయం కాని, కేవల ఆర్జికాభ్యుదయము కాని అర్థముగా ఇవ్వుకొనరాదు, భౌతిక మానసిక శక్తులకు నమన్యయమును కూర్చి మనోప్‌కానమును, ఉ_త్రేజమును చేకూర్చ గలిగిన సాహిత్యమే అళ్యుద య సాహిత్యము పోతుకూచి సు్యుబహ్మణ్యకాన్త్రి - ఆల్యధవారవతిక 8-9-1948 “నవ్యాంధ సౌహిత్యవీధులు లో ఉదాహృతం చ్చి ?72

692. అభ్యుదయ - కవిత్వ (వత్యేక సంచిక జాల్తె 86

693. 1986 లో దీకితులుకి రాసిన ఒక లేఖలో చలం ఈ విషయాన్ని (వస్తావించాడు. అబ్బూరి అభ్యుదయ రచయితల (వంచ సంఘానికి ఇక్కడ జక శాఖని స్థాపించాడు. నాటకాలతో ఉపన్యాసాలళో హామరులకీ జ్ఞానబోధ చేస్తారట. దానికోనం వాళ్ళనుంచి కథల్నీ హపోటల్నీ హోగుశేస్తారట. నేను దాంట్లో సళ్యుణ్ని. కొంత రాజకీయ నాళొవరిణం

క808 డా యం. రవీందారెగ్జి వాసన వుంది. కొ త్త గొడవలు గావును.” శ్రీశ్రీ సాహిత్యం 2 కావ్యవిభాగం పేజి 10 లో ఉదాహృతం. 6. విరసం నుండి ఇప్పుటివరకం

1. మార్చ్‌ విప్ణవకవులు

2. సాహిత్యంలో తిరుగువాటు ధోరణులు - వి చెంచయ్య ఆరుణతార”, మే 190585 పేజి ౩కీ

3. విషం కలిసిన పాయసం మన స్వరాజ్యం, డబ్బున్న భడవా పోషించే ఉంపుడుగ త్తి మన (వజాస్వామ్యం, మన [వణాళికలూ, తీర్మానాలూ, వాగ్దానాలూ, రేడియోలు, వ్యతికలూ, సినిమాలూ, నాహిత్యం ఒక 'శేమిటి అన్ని రంగాలూ ఇరవయేళ్ళకే పడుపుకూడు తిని రాగూడని రోగాలు తెచ్చుకుని ముసలిదైన దీని విలాసాన్ని వర్ణించటానికే ఖర్చయిపోతున్నాయి. .... .... శాంతియుత పోరాటం అసంభవం, పోరాటం లేకుండా నిజమైన శాంతిరాదు ...... సామ్యవాద సమాజాన్ని నిర్మించాలి. ఈ వ్యపస్థను శ్త్రచికిత్సచేసి కొత్త వ్యవస్థను నిర్మిం చడానికి త్యాగాలూ, బలిదానాలూ తప్పవు. --యువతరానికి = తిరుగబడు కవులు, “తిరుగబడు' కవితా నంక లవం - స్వేచ్చాసాహితి, వరంగల్‌, డిసెంబర్‌ 1969. తిరుగబడు కవులు _- 1) వరవరరావు క్రి ఆశోక్‌ లి లోచన్‌ కీ కిషన్‌

5. ఎక్స్‌రే 6) ఐ గ సంజీవరావు ఠి సుధాకర్‌ ర్ట సుదర్శన్‌
6. యాదగిరిరావు,

డీ. ఈ కరపష్మతం సృజన అక్టోబర్‌ 1080లో పునర్ము[దణ పొందింది

ర్‌ ప్రదే

ర మాక్స్‌ కవితాసంకలనం

7. నృజన నవంబర్‌ 72,

ర కొత్త గుండెల చప్పుళ్ళు వింటారా ? కెవీఆర్‌ *రుంరు"' సంకలనం

$. విరసం కార్యదర్శికి నగ్నముని లేఖ-ఆరుణకార 2 4 సెస్టైంబర్‌ 70

శీ, (వజలు విష్ణవాన్ని కోరుతున్నారు - విస్టవం క్యుటకాదు - విరసం కోర్టు (సకటన,

తెలు కవిత్వంపై మార్క్సిజం [వభావం 269

10. అత్యవనర పరిస్థితి కంటే ముందే (108.79) జనసాహితి (వణాశిక అంటూ ఒక ప్రణాళిక విడుదలైంది. దీనిపె కొత్తవల్లి రవిబాబు, నిఖిలేళ్వర్‌, అశ్వినీకుమార్‌ , జ్వాలాముఖి, సాంబశివరావు సంతకాలు చేసారు. 28-6-75 న దీనిపై గుంటూరులో చర్చుకూడా జరిగింది, ఎమర్జెన్సీ తర్వాత పాత (_వణాళకను తిరగరాసి వంపిణి చేశారు.

11. _ జనసాహితితో మా విభేదాలు - రంగనాయకమ్మ "పేజి 182

1జీ... పైదే

18. (ప్రగతి బులెటిన్‌

19. వీచిక ఫ్మిబవరి 77 "పేజీ లర

15... ఆజ్ఞాత నూరీడు సంకలనం పాట వెన్నెల మీద నడుస్తుంది. పీరికలో వరవరరావు

16. విన్లవం వర్టిల్హాలి సంకలనం పీరికలో శ్రీశ్రీ.

17. సుబ్బారావు పోణ్మిగాహి - పాటలు

18 మార్చ్‌ సంకలనం - మేని ఫెస్టో పిజి 80

198 0164ల 9 70

౨0 1016000 3 తి

వే... విష్ణవం వర్టిల్లాలి.సంక లనం. కల్లాలక్షు సంకెషలేవు-జైరామ్‌ ,, శ1

రల. మార్చ్‌ - సంకలనం కిరి

రికి వరవరరావు - జీవనాడి

లశ, _ చెరబండరాజు-పల్లవి 9, తికి

రన్‌ 016ల0

28. నమ్ము - గోదావరిలోయ పీరికలో

29. త్రీతీ-మరో మూడు యాబయిలు

30. శీథీ - మరో్కోపస్థానం

90%. మార్చ్‌ - సంకలనం.

80. దామెర కోరస్‌ - 'సార్ధకత' స్పేజి 21

తి. నమ్ము. గోదావరిలోయ - సీరికలో

శీలి మావోసూక్తులు

88. వరవరరావు-జీవనాడి

వగ డా యం, రవీందొణెక్డి శిశీ. చెరబండరాజు = కవితలు పాటలు "పేజి 64 ఏ5. శివసాగర్‌ - ఉద్యమం నెలబాలుడు - 'క్ముటదారు వాజ్ఞులంి

86. శ్రీశ్రీ లండన్‌ మవ్వోపస్టాశానికి స్వదస్తూరితో రాసిన ముందుమాట తిం శీథీ మరో(పస్టానం

87. శ్రీశ్రీ - సిప్రాలి

88. “ఆలోచన మీద నిఘా వేస్తున్న లఫంగులు

పోలీస్తుల కొ తపేరు పుసకాల దొంగలు మరో మూడు యాబయిలు

40. “*ఠేి' - సంకలనం పీరికలో

41. అరుణతార - సంపుటి 2 సంచిక 3 పెజి తీ$ క్తి అలిశెట్టి ప్రభాకర్‌ - రక్త రేఖ ఠ్‌0 కరి. రవీంద - కసిగా కదలివస్తే - “వ్యత్యాసం”

కశ 101660 ధ్వంసం”

కీఫ్‌ చెరబండరాజు - పల్టవి - ప్రవాహం

తీరి. నిఖిలేశ్వర్‌ _ జలపాతం సంకలనం - వెంటాడుతున్న శూన్యం,

4 విష్ణవం - సంకలనం - ఆవాహాన

468. చేవ్మిపియ - అమ్మచెట్టు పేజి 4 49, జలపాతం - సంకలనం - శివసాగర్‌ కవిత

469. వెలును ప్యతిక - (పజాకళమండలి వార్షిక సభల నివేదిక 190/5

470. అరుణతార - పష్మతిక ఎ ఏపిల్‌ 1081

5%. అరణతార -_ జూలై 1086

ర్‌రి. ఎక్స్‌రే ప్మతిక ఆగస్టు 1988

ర్‌శీ సి. నారాయణరెడ్డి - రెక్కలు - పెటి 68 ర్‌ర్‌, శేషేంద్ర - మండే సూర్యుడు ల 71 58. దాశరథి - తిమిరంతో సమరం క 57. అగ్నిగర్భ సంకలశం_ మేలుకొన్నవాడ్‌ కలలు*.జానకిజాని ,, శిరి. నిరసన కవులు _ నిరసన

ర్‌. శేషేంద్ర - కవిసేన మేనిఫెస్టో 3 కేన 00. 1014. ం శీల 61. శేషేంద్ర - మండే సూర్యుడు.

తెలుగు కవిత్వం పై మార్క్సిజం (ప్రభావం లగ

62. 1014ల ఇం కీ?

63. 1016ల01

64. మావోసాహిత్య ,_పసంగాలు - ఏనాన్‌ [వసంగం

65. అలి సంకలనం పీరికలో

66. హెచ్చార్కే - దిక్పూచి పేజి 10

67. దామెర-కోరస్‌ _ 19 1

68. జయగదీర్‌ తిరుమలరావు - (వతిధ్వనులు 1 కి

69. అరుణతార పిక సంపుటి 2 సంచిక ఢీ ఎ 17

70. 'లే - సంకలనం కిరి

71. శివారెడ్డి - భారమితి

79, వరవరరావు - సముుదం

78. శివారెడ్డి - న్మేతధనుస్సు

79. కారల్‌ మార్క్స్‌ స్వేచ్చా వ్యాపారదళలో వున్న పెట్టుబడిదారీ సమాజాన్ని అత్యంత సూక్ష్మంగా పరిశీలించి, అందులో వున్న అంత ర్గత వైరుధ్యాల ఫలితంగా ఆది నశించిపోతుందని చెప్పాడు. (పకృతి మానవ సమాజం నిర్ధిష్టమైన స్మూతాలకు అనుగుణ్యంగా ఒకదశనుండి మరో దశకు పరిణామం చెందుతాయనేది మార్క్స్సొ నిరూపించాడు. దాన్నే మనం మార్క్సిజం అంటున్నాం: మరణశయ్య పె చున్న పెట్టు బడిదారీ విధానంగా స్మామాజ్యవాదాన్ని - నిర్వచించి, స్మామాజ్యవాద కాలాన్ని విప్లవాలు అసన్నమైన కాలంగా లెనిన్‌ పసిగట్టాడు. స్మామాజ్యవాద యుగానికి చెందిన మార్క్సిజాన్ని మార్క్సిజం --- లెనినిజం అంటున్నాం. నేడు స్మామాజ్యవాదం అంతిమంగా కూలి పోతున్న యుగంగాను, విన్లవాలు అనివార్యంగా విజచంతమయ్యే యుగంగాను మావో నిర్వచించాడు. ఈ యుగంలో ఉత్పన్నమైన సమస్యలనన్నింటినీ పరిశీలించిన మార్క్సిజాన్ని, అంటే సౌ్యనాజ్య వాదం అంతిమంగా కూలిపోయే యుగానికి సంబంధించిన మార్క్సి జాన్ని మార్క్సిజం లెనినిజం-మావోఆలోచనావిధానంగా పిలుస్తున్నారి

"5. సుమంకతా బెనర్జీ _ నక్సల్బరీ వెలుగుతో ఉదాహృతం

76. శ్రీశ్రీ - మరోమూడు యాబయిలు.

కం! డా యం. రవీం[దారెక్డీ, 7. తెలుగు కవిత్వం = మార్క్సిజం పంభావం

1. ఆర్మద తన షష్టి పూర్రిసభలో “నిజం నన్ను నడిపించే దీపం మార్క్సిజం" అన్నారు. ఆయన కవిత్వంలో మార్క్సిస్టు సిద్ధాంత (వభావం అరుదుగానైనా కనిపించదు. ఆయన కవిగా [పయోగవాది మ్మాతమే మార్క్సిస్టు ఛాయలు ఏవైనా వుంటేస మకాలీన కవిత్వాభి వ్యక్తి [ప్రభావం కావచ్చు. ఏమైనా ఆర్ముదలో (శ్రామికవర్గ దృక్పథం వత్యేకంగా పరిశోధించాల్సిన ఆంశం, £ _ “ఎరుపెక్కిన వెన్నెల" కవితా సంకలనం - దివికుమూర్‌
2. 'వారసులం” చెరబండరాజు - కత్తిపాట శీ రాజుల సంస్కృతి - చెరబండరాజు - కత్తిపాట 5 016400
3. సినిమాల కవి సీకాకుళం వెళాడటి అని వెక్కిరించినవాళ్ళు వున్నారు ఆది వేరే విషయం. 7... సుమనశ్రీ - గీతం పునీతమౌతుంది పేజి 16 8... ఈ సందర్భంలో "వి్షవ కవిత్వం - సిద్దాంతం - అభివ్యక్తి అన్న విషయాలపై ఎన్‌కె రాసిన కవిత రెహార్సల్‌ సంపుటికి రాసిన పీరికలో త్రిపురనేని మధుసూదన రావు వెలిబుచ్చిన అభ్మిపాయం. పతి పోరాటం ఒక పారశాల ఆది ఎన్నో పారాల్ని చెబుతుంది. ఆ పారాల్తో పాటు పోరాటాన్ని వి్ణవ కవిత్వం 1వతిబించించాలి. అంటే ఏిప్ణవ సిద్ధాంతంతో కూడిన విప్పవ పోరాటాన్ని విష్హవ కవిత్వం (ప్రతి బింవిందాలి. సిద్దాంతంతో వేలిగించకుండా పోరాటాన్ని చ్మితించడం ఎంత ఆకాస్త్రీయమో, పోరాటం లేకుండా పోరాటానికి విడిగా సిద్దాంతం మీద రాయటం కూడా ఆంతే ఆళాస్త్రీయం-సిద్దాంత (పచారం కూడా పోరాటంతో అన్వయించి చేయడమే విష్ణవ కవిత్వ లక్షణం. కేవల సిద్దాంత (ప్రచారం శష్క్ట ఆదర్శవాదంగా మి%లిపోతుంది.” $, చెరబండరాజు - కవితలు - పాటలు 10, నగ్నముని - కొయ్యగుర్రం శ్చజ్తి 10
4. హెచ్చార్కె - రస్తా - పదునుదేరిన హిట 20
5. ముదిగొండ - మహాసర్గ = కవితలు భౌతికవాదం, జ్యోతిర్మయి

తెలుగు కవిత్వంకై మార్క్సిజం సపభావం వ్టిశ్యై

18 ఇదే విషయాన్ని మావో - సేటుంగ్‌ చీప్పరు కట్టతో వూడ్చకుండా నేలమీది దుమ్ము దానంతటడే ఆదృశ్యం కాదు అభివృద్ది నిరోధకులు కూడా అంచే. కూలదోయబడకండా అభివృద్ది నిరోధక శక్తి దానంతటదే అంతరించి పోదు. అని అలం కారికంగా చెప్పాడు - మావో నూక్తులు శృజి 16

14 పి సుందరయ్య - తెలంగాణా పోరాటంపై రాసీన పుస్తకంతో అను బంధంలో వుంది. సా

15 తరంతరం కవితా సంపుటి కత్చిరలో కంరం' అవసరాల పేజి 29

16. కల్పన కవితా నంప్పటి 'వినవం) సుంకర 107

17, 1016601 'నిజంగా' ఆవసరాల

18. నయాగరా కవితా సంకలనం *నా గీతం” రామదాసు జనవరి శీ4

19. _ చేతనావర్తం కవితా సంవుటి 11 *పిరికిగా చావకు' వే. నరసీంచోరెడ్డ

20... నిఖిల్‌ మండుతున్న తరం “ఎవరిది వసుధ స్ట

ల యుద్ధకఏత కవితా సంకలనం *“పునర్జన్న” చెరబండరాజు

ల, లే కవిఠా సంకలనం జైరామ్‌ శ్పీత్రి &6

రర... శివారెడ్డి - ర క్రంసూర్యుడు ధనవంతులారా” 91

ఏన నగ్నముని - తూర్పుగాలి - యోధుడు కరికి

ల్లగ లే కవితా నంకలనం - కరుగుతున్న కాలంలో రేపు - రాంచందర్‌

రగ. సాగర్‌ - చర్య - పురిటి బిడ్డలు

27 నిఖిలేశ్వర్‌ - ఈనాటికీ - కట్టుబానిసలున్న దేశంలో”

28. నగ్నముని - తూర్చుగాలి - ఇప్పుడు కెరటాలు మీటకు

రర, చెరబండరాజు కవితలు పాటలు - ఊపిరి

30 శివసాగర్‌ ఉద్యమం నెలబాలుడు - మావో కవిత అనువాదం

81, శివారెడ్డి భారమతి మేం రాస్తూ వుంటాం

892. చెరబండరాజు కవితలు పాటలు _. కొండలు పగలేసీనం

కికి దామెర - కోరస్‌ - పొద్దు పొడుపు

కిక. చేతనావర్తం-కవితా సంపుటి “ఆకలి ఒకటే సత్యం' వే నరసింహారెడ్డి

3కు పారం ఇండయ32 లు ఏ12/6 30 6008200. ఇ 0 101 1146 కంట య ౪140 మల పడాల 101 కం. కమం6 106 ఫరేంయటడ!

లేశ డా యం రవీందారెక్ట మం 3600 21] 2060126 016621 9802604 1086 136 0 6 భం 14008 01135 0౯ మం ఎ2టంమి. 19, 30020. 16 3610 220- 0౨21 190083 ఇం 12 06 9008186013 50056 0 €16 ఇం26 ౦మమటమంల 020 20106510 286 71.

కక. _చేతనావర్తం-11 కవితా సంపుటి *వనుదైక కుటుంభఖీకుడు సంపత్కుమార

87. శివసాగర్‌ - ఉద్యమం నెలబాలుడు పేజి 85

88, కమ్యూనిస్టు పార్టీ (పణాశిక కంభంపాటి అనువాదం) పీర8కలో

39. 08020664 ఇంలం 00306412 - 06 ౪66% - 220108 11062601 లాంటి ప్మతికల్లో తెలుగు విష్ణవ కవిత్వాన్ని గూర్చిన చర్చ-కవితల అనువాదాలు వచ్చాయి

40 సుమంతా బెనర్జీ - నక్సల్బరీ వెలుగులో పేజి 163

శ విష్ణవం వర్డిల్లాలి - సంకలనం ౪% ఠం

42. 1067 లో వెలువడిన అరుణతార గతి ష్మృతికల సంవికల్లో ఈ కవితలు పున్నాయి

కి, ఎరు పెక్కిన వెన్నెల - సంకలకం కలి

కశ. అరుణతార - షతిక - మే 19086

45... వరవరరావు - సేఇచ్చ కేక

కీర. యలమంచి తాయారు - విప్ణవాన్ని ఆహ్వానించు 1 ఠి

ఓ. ప్రజాసాహితి -_ మార్చి 18856

ఉరి, విష్ణవం వర్జిల్లాలీ = సంకలనం

క్త నమ్ము - గోదావరిలోయ పీరికలో ఉతిపురనేని

50. దామెర - కోరస్‌ 9 లిక

ర్‌, "హెచ్చార్కె = లావా 1 రి

59. శివసాగర్‌ - ఉద్యమం నేలదాలుడు 9 లకి

60. నెత్తురుపేరులు పారినా - సంకలనం “నెత్తుటి వాసనేస్తూగాలొ కూర్మారావు

ర్‌ రంల “తొలిచీగురుల వెల్తురు" నారాయణస్వామీ

వవ 06రయి

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం _పభావం ల్లీ/క్స్‌ 56. “నెత్తురుటేరులు పారిన - సంక్రలనం 'క త్తిఅంచులమీద' నమ్ము 57. 1016002 58. నిఖిలేశ్వర్‌ - ఈనాటికీ 75 59 _ 1000 10 వం010108/- 1620803020 2806 106 1మష20మ్ష2ఏ21-06111 60. శ్రీశ్రీ- మహ్మపస్థానం - మిథ్యావాది. 61. వైతాళికులు - సంకలనం - పాతపాట'* - బాపిరాజు 9 180 62. నయాగర - సంకలనం - (పజాళ క్తి గ గ[3. కారుమంచి - పాంచజన్యం - పదండిమ్హుందుకు జ 11 గ4. చేతనావర్తం - సంకలనం - రఫ్‌స్కెచ్‌ వే. నరసింహరెడ్డి 87 65 నగ్నముని ఎ తూూర్చుగాలి ॥ ల్డి 86. నిఖిలేశ్వర్‌ - ఈనాటికీ రక 657. 0164ల ఎ 57 (8. మహాసంకల్పం - సంకలనం - గమ్యం చెరబండరాజు ,, 200 69 చెరబండరాజు - కవితలు పాటలు ః 7 70. యుద్దక ఏత - సంకలనం - అప్పాజీ 71. త రాంమోహనరాజు రోడ్డుమీద సూర్యుడు కైలీ 79, నగ్నముని -తూర్చుగాలి ౪ కతి 78. మాళ్చ్‌ - విష్ణవకవులు వక 74. ఈ పాట రాసింది వేములపల్టి శ్రీ కృష్ణ - ఈయన్ని శ్రీశ్రీ ఆక్సిడెం టల్‌ కవి అన్నారు. 78. పలనాడు వెలలేని మాగాణిరా _ పులుపుల శివయ్య - సంస్మరణ సంచిక 76. జయ్య్మప్రకాక్‌ నారాయణ నడిపిన సంపూర్ణ విష్ణవ ఉద్యమానికి పాలక వర్గం గంగవ్నెరులె త్తిందనటానికి ఎమర్దెన్సీయే ఉదాహరణ, దేశంలో కమ్యూనిస్టు వర్గాల్లో ఒక్క సిపిఐ మ్యాతమే ఇందిరాగాంధి చర్యలను సమర్థించింది. ఆ సమయంలో పభుత్వ వ్యతిరేకత చూపిన వారంతా మళ్ళీ పుట్టిన ఫెసిస్టులే ఆంటూ 1478 లో లక్నోలో ఫాసిస్టు వ్యతిరేక మహాసభ జరిపింది. ఈ సందర్భంలో రాజకీయంగా సిపిఐ కి దగ్గరగా వుండే అరసం అగ్నిగీతి "పేరుతో ఒక కవితా సంకకినం కూడా వేసింది. ఈ కవితల్లో తమ నుంచి విడిపోయిన అతిలదులందరిసీ

ర్ల్‌గ్రి డా యం. రవీం(దొరెక్డి 'ఫసిస్టులు' అనే చీత్రీకరించారు. మావో-సే_టుంగ్‌ శైనాలో నడిపిన సాంస్కృతిక విష్ణవాన్ని రెండో (పపంచ యుద్ధ సమయంలో హిట్లర్‌ జరిపిన సంస్కృతీ విధ్వంనంతో పోల్చారు

77. _ చెరబండరాజు - పల్లకి

78, ఎక్స్‌రే- వ్యతిక _ జితే్య్యదియులు' - పి శ్రీరామచందమూ ర్తి

9. అరుణతార మే 1985 'విషవిన్యాసం - బి. కూర్మారావు

10. అలలు - సంకలనం _ విరసం = 'నాండిగితం”' - ఆమర్‌ పేజీ 9

11. శివసాగర్‌ - ఉద్యమం నెలవా లుడు - 'అలలు” --

602, సృజన - వ్యతిక జ్ఞూలై 1976

రక. (ప్రజాసాహితి, ష్యప్రిల్‌ 1986 కరువుపిడికిష్ళ' - ఎ.ఎన్‌. నోగేశ్వరరావు

84. మహాసంకల్పం' = రెంటాల 9 కక

85 లే సంకలనం _ కర్రవ్యం” _ జ్యోతి ౩ లీక్‌

668. తుడుం - సంకలనం - “ఇంద వెల్లి” _ వె,ఎక్‌ ? క్ర

అణా ఈ వి బా

ఉపయుక గంంథనూ చి జార సిద్ధాంతం = చర్మిత గంధాలు అలెగ్జాండర్‌ (టాక్టన్‌ “మేడే చర్మీత, అనువాదం : [కో౦ితీకొరో, (వజ్వలన బర్గ్‌, (పచురణలు, ఖమ్మం, 1984. అనిల్‌ కుమార్‌, _ “వివ్ణవోద్యమానికి సిపిఐ వ్మీదోపాం యువతరం అను వాదం (వచురణలు, విజయపాడ, 19079,

అనిల్‌ ర జీమ్‌ వాలె *“వవంచ కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం ఆకువాదఠి; ఊ&ఊమా రాజేశ్వరరావు, నిడమర్తి కమ్యూనిస్టు పార్టీసచురణ, హైదావాద్‌, 1976

అప్పల్నాయుడుః వె... శ్రీకాకుళ రైతాంగ సాయుధ పోరాటం” విరసం (వచురణ, 1055,

అళ్వార్‌ స్వామీ “తెలంగాణా 1 మరియు 1 భాగాలు, సంకలనం దేకో

వట్టికోట, ద్ధారక (గ్రంధమాల, సీకిందొదాద్‌, 1956,

కృష్ణారావు. వై- వి. “ఆంధధ్య్మపదేశ్‌లో కమ్యూనిస్నృ పార్టీ - 53 ఏళ్ళ పోరాట చర్మిత విశాలాంయ్యధ పబ్దిషింగ్‌ హోజ్‌ హైదాబాద్‌,

కృష్ణారావు వై, వి. ఆం్యధ్యప్రదేశ్‌లో స్వాతంతానికి ముందు రైతు పోరాటాలు విశోలాంధ్ర పబ్లిషింగ్‌ హౌజ్‌ హైధద్రోబొద్‌ =

కృష్ణారావు వై.వఏ 'రైతు ఉద్యమ చర్మితలో పథాన ఘట్టాలు విశాల్మ్యాంధ పబ్లిషింగ్‌ హౌజ్‌ విజయవహడ, 19709

కా శేశ్వురరావు “నా జీవిత కథ నవ్యారదము ఆదర్శ (గంధమండలి

అయ్యదేవర విజయవాడ, 1954

గోహిలన్‌ ఎకె. “పజాసేవలో ఎ ౩. గోపాలన్‌ అనువాదం వాసిరెడ్డి సత్యనారాయణ, మార్క్సిస్టు (ప్రచురణలు విజయవాడ

రర డా యం. రవీందారెడ్డి చందం “చందం వ్యాసావః” విశాలాయ్యధ పబ్టిషింగ్‌ హొజ్‌ విజయవాడ 190/4. చిన్‌-కే-మూ “వై నా-భారత మెతి సంక్షిప చర్మిత” అను" సహవాసి భారత చైనా మ్మితమండలి, ఆంధ _పదేశ్‌ 190862, చ.ము, 1955. జగన్నాధ వర్కార్‌ “1051 రో భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఎందుకు చీలింది” తదితరులు ఆర్మధ_పడేశ్‌ కమ్యూనిస్టు సమితి, 1965. జగ్జాడిన్‌ వి.వి (పపంవ కమ్యూనిస్తు ఉద్యమం -వ్యూహం, ఎత్తుగడల స్ధూల చిత్రణ విశాలాంయధ పబ్లిషింగ్‌ హౌజ్‌, 1961. జవాద్‌ రట్వి హైదాబాద్‌ సంస్థానంలో రాజకీయ వై తన్యం-విద్యార్థి ఎస్‌. ఎమ్‌. యువజనుల ప్మాత 1988. 986 విశాలాం్యధ (వచు రణలు - 1985 | దిలీప్‌బోస్‌ కలి ఆగను పోరాటం - భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ విశాలాం్థధ వబ్లిషింగ్‌ హౌజ్‌, విజయవాడ, 1654. నారాయణరెడ్డి రావి '*వీం తెలంగాణా నా అనుభవాలు - జ్ఞాపకాలు” కమ్యూనిస్టు హె్టీ ప్రచురణ, విజయవాడ, 1888 ((వ ము. 198792) నిర్మలానంద భగత్‌సింగ్‌ రచనలు - నా నెత్తురు వృధాకాదు” (సంకలనం) జనసాహితీ సంస్కృతిక సమాఖ్య, ఆం్యధ(పదేశ్‌, నంబ్బూదిపాద్‌ "నేను కమ్యూనిస్టును ఎలా అయాను” అను" శ్రీహరి ఇయంయస్స్‌, మార్క్సిస్టు పచురణలు, విజయవాడ, 1977. పట్టాఖిరామారావ్న "పెషావర్‌, కాన్పూర్‌, మీరట్‌ కుట కేసుల సంక్షిప్త పరకాల చర్మిత' వికాలార్యద్ర వబ్దిషింగ్‌ హౌజ్‌. 1985. వట్టాఖి సీతారామయ్య “'కాం(గెస్‌ చర్మిత” ఆఖభిల భారత జాతీయ మవిీసభ భోగరాజు కార్యనిర్వాహక వర్గము, "అలహాబాదు, 1986. (ప్రకాపరెడ్డి 3. “100 సంవత్సరాల మేడే చర్మిత విజయలక్ష్మి (సంకలన కర్త స్మెరక (టస్టు పచురణ హెదావాద్‌ 10606. బతలెహాం, చార్లెస్‌ “చైనాలో ఏం జరుగుతోంది" అను రంగనాయకమ్మ గాంధి, జార్జి రెడ్డి పబ్లి కేషన్‌ (టన్తు, హెదాబాద్‌,1968.

తలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం 1(నభానం ల్త్‌7ర్పి బర్న్‌స్‌, ఎమిలీ “మూర్క్సిజం అంటే ఏమిటి' [వజాశక్రి బుక్‌ హౌజ్‌ విజయవాడ, 1004. బలరాం ఎన్‌ ఇ “మార్క్సిజం అంటే ఏమిటి విశాలాంధ పబ్దిషింగ్‌ హౌజ్‌, హైదాబాద్‌ 19587, [వము 19076) బసవ పున్నయ్య “తలంగాణా సాయుధ పోరాటం - వాస్తవాలు” మాకినేని మాక్కెస్టు _పచురణలు విజయవాడ, 1978. భవానీ సేన్‌ “పళ్చిమ బెంగాళ్‌లో ఐక్య సంఘటనపై మార్క్స్సిష్ట హార్డీ పోరాటం” ఆం్యధ్యపడేళ్‌ కమ్యూనిన్హు నమితి, పహదాబాద్‌, 1960, బాలగోపాళ్‌ కె. “భారత కార్మిక ఉద్యమ చక్మితి స్టడిసర్కిల, వరం గల్‌, 1980 ఎలా “తశామిక వర్గ సాంస్కృతిక విప్లవం సృజన వచు రణలు, వరంగల్‌, 1984. మార్క్స్‌ ఎంగెల్స్‌ *పథమ భారత్‌ స్వాతం్యత సంగ్రామం 1807-1039 (వగతి వచురణాలయం, మాస్కో , 1968 (ప. ము, 19066, యా “కమ్యూనిస్టు పార్టీ వణాశికి అను; రాచమల్లు రామ చందారెడ్డి (పగతి వచురణాలయం మాస్కో 1986 టా “కమ్యూనిస్టు షెర్టీ _వజాశిక' అను; కంభంపాటి సత్య నారాయణ (ప్రజాశ క్రి బుక్‌ పౌొజ్‌, విజయవాడ ]0రకీ న “గోథా కార్య్మ్యకమం-వరిశీలని అను: రమ క్రాంతి (పచురణలు సికింద్రావాద్‌, 1088. మార్చ్‌ ఏంగెల్స్‌ “కమ్యూనిస్టు సమాజం సరించి! అను ; రాచమల్లు లెనిన్‌ రామచర్నదారెడ్డి (వగతి ప్రచురణాలయం మాస్కో, 1076. మానో.సేటుంగ్‌ మావో సూక్తులు" సంకలనం, సోషలిస్టు పబ్లికేషన్స్‌ విజయవాడ, 190/4, వము 1067. రాజశేఖరరెడ్డి నీలం కమ్యూనిస్టు ఉద్యషు ఐక్యత అవకాశాలు = ఆవరో ధాలు న వారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ వచరణ,

లిం డా యం. రవీందారెడ్డి

రామకృష్ణ వి. “ఆంధదేశంలో సంఘ సంస్కరణోద్యమాలు 18406 1919 హైదాబాద్‌ బుక్‌ (టస్సు, మహెదాదాద్‌, 1086

రామమోహనరావు, అను : *పపంచ కార్మికోద్యమ చర్మితి హైదాబాద్‌

మహీధర బుక్‌ (టస్తు హైదాబాద్‌, 19584

రామానుజరావు తెలంగాణాలో జాతీయోద్యమం రచయిత, హైదరా

దేవులవల్లి బాదు, 106?

లలిత ౩. “మనకు తెలియని మన చర్శిత తెలంగాణా రైతాంగ

తదితరులు పోరాటంలో స్త్రీలు స్రీ శక్రి సంఘటన హైదావాదు,

లియోంపోంచెంగ్‌.... రెడార్మీలాంగ్‌ మార్చొ' అను ; కేశవరెడ్డి పజాశక్తి

తదితరులు బుక్‌ హౌజ్‌, విజయవాడ, 1965.

లియో హ్యూ బర్మన్‌ "పెట్టుబడిదారీ విధానం - దాని పరిణామం” అను: మహీధర రామమోహనరావు, హైదరాబాదు బుక్‌ (ట్టు, హైద గదాదు, 1964.

లెనిన్‌ ఏి.ఐ. *ఏరిన రచనలు 1112 వ భాగం (ప్రగతి (సచురణలు, మాస్కో, 197

ఆ “మూడవ ఇంటర్నేషనల్‌ - చర్యితలో దాని స్టానం, విశాలాంధ పబ్దిషింగ్‌ హౌజ్‌, విజయవాడ, 1976. ఆ రెండవ ఇంటర్నేషనల్‌ పతనం' పగతి (పచుర

ణాలయం మాస్కో

విమోచన “మార్క్సిజం - మూల సూతాలు విమోచన, హైదరాబాదు 1931.

విరసం (గెనెడ్‌ భగత్‌సింగ్‌ విరసం _పచురణ 1084

వీరభ్మదరావు, హైదరాబాదు సంస్థానంవై పోలీసు చర్య” శ్రీరామ

రామచం(దరావు బుక్‌ డిపో, సికింద్రాబాద్‌.

వెంకటప్పయ్య కొండా, దేశభక్త_ “స్వీయచర్మత” దక్షిణ భారత

పంతులు, హిందీ (సచార సభ హైదరాబాద్‌, 1066.

వెంకటేశ్వరరావు తెలంగాణా సాయుధ పోరాటం విరమించాలనే తప్పుడు

దేవులవల్లి- దోరణులపై విమర్శ 1ప్రోలిపేరియన్‌ లైన్‌ (ప్రచురణలు, హైదాబాద్‌, 19088 (1849) తెలంగాణా సాయుధ

తెబుగుు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (నభావం 2 పోరాట చర్మిత, మొదటిభాగం - 19088 “భారత జనతా (ప్రజాతంత విస్ణవం” కార్య్ముకమం- ఒక వివరణ హై(దావాద్‌ కుట కేసు విచారణలో వకటన, (ప్రోలిటిక యన్‌ లైన్‌ ప్రచురణలు, హైదాబాద్‌, 19081. బేర్‌ (అను): మార్క్సిస్టు - లెనినిస్టు త త్వశాస్త్ర మౌలిక సూ(తాలు 2 భాగాలు 1వ భాగం గతితార్కిక భౌతికవాదం, ర వ భాగం చార్మితక భౌతికవాదం, విశాలాంధ్ర పబ్లి షింగ్‌ హౌజ్‌, విజయవాడ, 1977 నత్యనారాయణ “మార్కి్స్బిస్టు - లెనినిస్టు మూలస్మూతాలు 5 “సోషలిజం కంబంపాటి . కమ్యూనిజం" విశాలాంధ పబ్టిషింగ్‌ హౌజ్‌ , విజయవాడ, న 1969. *ఆంధ్యవదేళ్‌లో కమ్యూనిస్టు ఉద్యమచరితి, మొదటిభాగం, విశాలాంధ పబ్దిషింగ్‌ హౌజ్‌, హైదా బాద్‌. 1964 (1988) సత్యశారాయణ “వియత్నాం విష్టవ చర్మితి (ప్రజాశక్తి బుక్‌ హౌజ్‌. చాసిరెడ్డి, అను : విజయవాడ, 1974, సారిన్‌ * అసినిజం-పునాదులు” (పజాళ క్తి బుక్‌ హౌజ్‌ విజయ ల వాడ 1982 (1069) సుకుమళల్‌ సేన్‌ *ధారత కార్మికోద్యమ చర్మితి అను: తె.కె.డి. హను మంతరావు |పజాశ క్రి బుక్‌ హౌజ్‌, విజయవాడ, 10069 సుందరయ్య “విష్ణవ పథంలో నా వయనం' 1వ భాగం, |పజాళక్తి పుచ్చలపల్లి బుక్‌ హౌజ్‌, విజయవాడ, 1000, న “వీర తెలంగాణా విష్ణవ పోరాటం _ నా అనుభవాలు" నవళ క్రి (ప్రచురణలు, విజయవాడ, 1038, (వ ముం 19062.) సుమంతా బెనర్జీ “నక్సల్చ్బరి వెలుగులో” భారత నక్సలైట్‌ ఉద్యమ చర్మిత అను : కృష్ణమూర్తి, సామ్యవాద సాహితి, హైదాబాద్‌, 1082. సోబలేవ్‌ ఎ, “కమ్యూనిస్టు ఇంటర్నేషనల్‌ సంక్షి ప్రచర్శిత' ]పగతి (పచురణాయం, మాస్కో, 1076.

లైగ్రిలై డా యం రపిందారెడ్డి 'సైపనోవా, ఇ. ఎంగెల్స్‌ సంక్షిప్త జీవిత చక్నిత విశాలార్యద శ పబ్లిషింగ్‌ హౌజ్‌. విజయవాడ 1072 పహనుమంతరావు “సందేహాలు - సమాధానాల. _పజాశ క్రిబుక్‌ పౌజ్‌ మోటూరి విజయవాడ 1981. వివిధ త్మీవవాద కమ్యూనిస్టు హెర్టిల [ప్రచురణలు భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ (మార్క్సిస్టు -₹ెనినిస్టు) 1... భారత (ప్రజాస్వామిక విప్ణవం - జాళుల సమస్య ల, డివి (గూప్‌ దివాళాకోరు రాజకీయాలు - ర సిరిసిల్లా రై తాంగపోరాటం-పూర్వాపరాలు 4... పుల్లారెడ్డి మురా విచ్చిన కార్యకలాపాలపై రాష్ట్ర కమిటీ లేఖ ఫ్‌. పీపుల్స్‌వార్‌ గూప్‌ విచ్చినకర చర్యలను క్కుటలను ఓడించండి గు రివజనిస్టులు-నయా రివిజనిన్దుల నిజన్వరూపం - వర్గసామరస్య సిద్దాంతాలు - రాజకీయ కార్యాచరణ గ్రాంతి (వచురణలు, సికిందాబాదు 1, సోవియట్‌ పార్టీ లేఖకు చైనా కమ్యూనిస్టు పార్టి జవాబు రి. వవంచ వ్యాప్తంగా చెలరేగుతున్న విప్త్పవ పోరాటాలు (1983) కి. నాగేటి చాళ్ళలో రగిలిన క్రైతాంగ పోరాటం (ఆదిలాబాద్‌ కరీంనగర్‌ రైతాంగ పోరాట చర్విత) (1901) శీ తరతరాలుగా సాగుతున్న వీరోచిత గిరిజన రైతాంగ పోరాటాలు (1904) జనశళ క్రి ప్రచురణలు, " గెరటూరు హే. పీపుల్స్‌ డెయిలీ - రెడ్‌ష్టాగ్‌ వ్యతికల వ్యాసం - స్టాలిన్‌ సమస్యపై సరైన అంచనా ఏది ? (1982) 2. 1070౮ సౌశేన్‌బోస్‌ తో కా(మేడ్‌ చౌఎన్‌లై. సంభాషణ సాహిత్య విమర్శ (గంధాలు అమరేంద్ర భావవీణ వాణి (ప్రంటర్స్‌ గుంటూరు (సము 1967 ఆర్వీయార్‌ సాహ్‌త్యతత్వం యుగ సాహితి (పొద్దుటూరు 1080 ఆర్ముద (సజాకళ్లలూ =. (పగతివాదులు (వ్యాస సరకలనం) (ప్రజాశక్తి బుక్‌ హాజ్‌ విజయవాడ-8, 1955

తెలుసు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (స్రభావం లిగ్రీక్రీ ఇల్యా ఎ్యహన్‌ బర్గ్‌ అను : వెంక్క్టటామయ్య తుమ్మల - రచయితా-శిల్పమూ విశాలాంధ్ర వబ్దిషింగ్‌ హౌస్‌, విజ్ఞాన్‌ భవన్‌ శీంసేంకీలిక్‌ బ్యాంక్‌ స్ట్రీట్‌, హెదావాదు-1, 19055 కందుర్ని వచన కనిత వివిధ కవుల పథాలూ దృక్పథాలూ ఆంజనేయులు (ఫీవర్స్‌ (ఫంట్‌ హదాబాద్‌, 1907 కుందురి పీఠికలు స్పందన సాహితీ సమాఖ్య, వేణుగోపాలపురం మచిలీపట్టణం 1977 కృష్ణ్టమూలి దుర్భా స్మృతులు, మార్క్స్సిస్టు.అధ్యయన వేదిక హైవాబాద్‌ కృష్ణ (ప్రజానాట్యమండలి - జ్ఞాపకాలు, సృజన (ప్రచురణలు చెంచయ్య వి. సాహిత్యంలో తిరుగుబాటు ధోరణులు, విరసం _పచురణ జాన్‌ రీడ్‌ అను :; శ్రీహరి వి. (వపంచానే కదిపివేసన ఆ పది రోజులు, నజాళ క్రి బుక్‌హౌన్‌, విజయవాడ, 1ే9ిరిశ్‌ శ్వాలాముఖి విరసంళలో విచ్చిన్నకుల క్కుటల్ని భగ్నం చేయండి- నిఖిలేశ్వర్‌ జనపధంలో సాంస్కృతిక వివ్లవాన్ని తీర్చిదిద్దండి' రచయిళలు 46, విద్యానగర్‌కాలని, హై్మైదాబాద్‌-క4 తిలక్‌ “తిలక్‌ లేఖలు తిలక్‌ సాహితీ సకోవళం తణుకు దజిణామూ ర్తి (సం ) అడుగుజాడలు (కుందుర్తి కృతుల సమీక్ష పోరంకి శ్రీనివాస సాహితీ సమితి హైదాబాద్‌ 1976 నాగభూషణళర్మ "తెలుగు సాహిత్యం గాంధీకి (ప్రభావం గాందీ సాహిత్య (పచురణాలయం, హైదాబాదు-20 1970 నారాయణరెడ్డి సిడా ఆధునికాం[ధ కవిత్వము సం్యపదాయములు (వమోగ ములు, ఆం్యధ్యపదేశ్‌ బుక్‌ డిస్ట్రిబ్యూటర్స్‌, సీకింద్రా బాదు 1976 (1987) సిర్మలానంద (సం అను గి లూషన్‌ వ్యక్తిత్వం - సాహీత్యం జన సాహితి, సాంస్కృతిక సమాఖ్య 1862 అభ్యుదయ ఏటుకూరి (వసాదు, రోణంకి అప్పలస్వామి సంస్మరణ సంచిక, ఆం (ప, అరసం హై(ద్రావాదు 19061 బంగోరె “మాలపల్లి నవలపై వభుత్వ నిపేధాలుి రచయిత, విశాలార్యధ పబ్టిషర్స్‌ విజయవాడ -4, 19079

264 డొ యం. రవీం దారెడ్డి భుజంగరావు ఆలూరి *'సాహిత్య బాఎసారి.శారద' రాహుల్‌ సాహిత్య్శదనం గుడివాడ న (ఆకు అమరుడు సరోజదత్తా రచనలు-2 రాహుల్‌ సాహిత్య సదనం, గుడికాడ మల్దారెడ్డి గజ్జేల “పలనాడు వెలలేని మాగాణీరా' (పులుపుల వెంకఎ శివయ్య స్మృతి సంచిక ఆభుద్యయ రచయితల సంఘం = గుంటూరు, 19878 మాక్సిమ్‌ గోర్కి సాహిత్య వ్యాసాలు రాదుగ (వచురణాలయం మొౌస్కో- మోహ్మనావు డి రేపటి కవత్వం (జ్వూలాముఖీ సిద్దాంత గందరగోళం) సోషలిస్టు పబ్లికేషన్స్‌ రాజగోపాలాచారి రోడ్‌ = వజయవాడ-2 307కి రంగనాధాచార్యులు ఆధునిక తేలుగు సాహిత్యంలో విభిన్న దోరణులు ఇ3డా ఆం్మర సారస్వత పరిషత్తు తిలక్‌ రోడ్డు హైదాబోదు ఆ (సం) తెలుగు సాహిత్య వికాసం ఆంధ సారస్వత పరిషత్తు తిలక్‌ రోడ్‌ హెచాబాదు-1 క్షైం/0 రంగనాయకమ్మ జనసాహితితో మా విబేదాలు స్వీట్‌ హోమ్‌ పబ్లికేషన్స్‌ హైదరాబాదు. 1980 ఛామకృష్ణ ్రీఖ్రీ కవిత్వం, వస్తువు-నంవిధానం (1920 - 47) మహాకవి శ్రీశ్రీ సప్తతి పూర్తి మహోత్సవ సమర్పణ రచయిత, కాకినాడ 1977 ఠమణరెడ్డి కే. వ. అభ్యుదయ సొహిత్యోద్యమం విరనం ప్రచురణ 19ిగ్రిశీ లా జై ళ్ళో మూళ్లెళ్ళ ముచ్చట విరసం ముందు వెనుకలు రుంకు ప్రచురణలు రమణారెడ్డి కె వి. జగన్నాధ రధచ,క్రాలు (శత్రీ వరించి. విమర్క చ్యాసాలు) (1980.66) రుంరు (సచురణలు కావలి రమణారెడ్డి కె.వి అభ్యుదయ రచయితల నంఘానికి కాయకల్ప చికిత్స విరసం 1సచురణ 1970. కమణారెడ్డి కెవి, మహోదయం వికాలాం్యధ (పచురణలు విజయవాడ రమణారెడ్డి క వి, డిటెన్యూడై కీ రంగు [పచురణలు కావలి, 1977.

తెలుగు కఏత్వం పై మార్క్సిజం [వభావతి 285 శమణారెడ్డి 3 వి. తెలంగాణా పోరాటం-సాహిత్యం. విరసం వచరణ, రామప్ప నాయుడు విరసం సొహిత్య బండారం , 994 యుగసాహితి వల్లసాని అ్యగహారం, ఏలూరు; 137కి లెనిన్‌ విఐ, రాచమల్లు రామవండ్రారెడ్డి (అమ) “సాహిత్యంఘీద వ్యాసాలు (పగతి (పచుకణాలయం మాస్కో 1974 విష్ణ రచయితలు 'విరసంలో మాక్క్సిస్టు వ్యతిరేక ధోరణులు (ప్రతి ఘటించ౦కి' కొండరు విరనం కవులు: 1078 విరసం “పెన్నూ గన్ను పట్టిన (పజాకవి పాణ్యిగాహి” విరసం, సృజన హనమకాండ 1982 విరసం “సాంస్కృతిక. విష్షవంతో మన కర్తవ్యాలు" విరసం గుంటూరు కాఖ- 157% విజయకుమార్‌ వై. సాహిత్యం-వా స్తవికత మాక్క్సిస్ట్‌ వరిశీలన శ్రీశ్రీ స్మారకసంస్థ 1986. పీరభ్యదరావు కొ త్రపల్లి తెలుగు సాహిత్యముపై ఇంగ్లిషు వవావం” వీరభ్యదయ్య డొ ఆఅఆనూభూతి కవిత్వం (విమర్శ వ్యాసాలు) జొతీయ సాహిత్య పరిషత్‌ నల్దగొండ 1368 వెంకట సత్యనారాయణ వెన్నెల తెరచాపంనారాయణరెడ్డి వంశీ అర్డ్‌ థియేటర్స్‌; రావూరు "హై.దాబొద్‌ 44 1981 వెంకటేశ్వరరావు. వేమన దర్శనం విరసం పేరిట వ్యకబొష్యం వేమన తిపురనేని వికాస శేం్యదం మొగ్యలాజపురం విజయవాడ 1962, శ్రీకాంత్‌ ఓల్గాతరంగాలు (సోవియట్‌ సాహితి సమాలోచన) శిరీష్‌ పచురణలు మృదాస్‌ 17, 1975. తీతీ (శె.వి. రమణారెడ్డి సం ) శ్రీశ్రీ నాహిత్యం ల్‌ భాగాలు శ్రీశ్రీ షష్టివూ ర్తి సన్మానసంఘంి విశాఖపట్టణం 1970. ఛేఫ్రీ అనంతం (ఈత) సాహిత్య సర్వనస్వం-20 కూర్చు చలసాని పసొద్‌ విరసం [వచురణ ఆంధ్యప్రదేశ్‌. ఫేఫ్రీ చైవాయానం నవయుగ బుక్‌ సెంటర్‌, విజయవాడ,, శషేయద శర్మ ఉత్తరాలు 02 గం[0006 0 కెంం016 204 వింళ0 124126 20902263 ంంమి' క4-12, 1977

ర్‌గ్ర్‌గ్రి డా॥ యం. రవీంద్రారెడ్డి

శేషే్యద శర్మ కవిసేన మేనినెస్తోో, అంధధ్యపదేశల్‌ కవిసేన

గుంటూరు హెదాదాద్‌., 1977

సివి. శ్రీశ్రీ ఖర్గసృష్టి-కావ్య పరామర్శ (పగతి సాహితీ నమితి విజయవాడ., 1974

సీతారామ చట్టాచార్యులు “నవ్యాం[ధ సాహిత్య వీధులు" రచయిత, హైదాబాద్‌, 1942) శేం40

సృుఒహ్మణ్యం జీ.వి వైతన్యశిఖరం మంటలూ-మానవుడూ కావ్యసమీక., నవోదయం సాహితీ సాంస్కృతిక నమితి 26 44

స్కుబహ్మణ్యం జి.వి, (నం) ఇతరులు “మహతి” 'స్వాతం్యత్య యుగోద యంలో (1847-౧9) తెలుగు తీరు తెన్నులు' యువ భారతి క్‌ కింగ్స్‌వే సికిం్యదాబాద్‌-రి.

సుబహ్మణ0 జివి నం ) సమాలోచనం ఆధునికాం్యధ సాహిత్య (వ్మకియ

డా లపె సమీక్షి ఆంధ్రపదేశ్‌ సాహిత్య అకాడమీ హైదాబాద్‌-ఓ, 1680

సోమసుందర్‌ సాహిత్యంలో సంశయ కల్లోలం కళాకే?_పచురణలు

అవంత్స పిరావురం., 1984

సోమసుందర్‌ ఆవంత్స అమృతవర్షిణి కళా కేళి వద్ది కేషన్సు వీరాపురం.,1964

కవితా సంకలనాలు అజ్జాత సూరీడు, పాట వెన్నెలమీద నడుస్తుంది (సంకలనం) సృజన . హనుమకొండ, )౪రికి _

అప్పలస్వామి పులిపంజా, విదేశాయ్యధ వచురణలు,

పురిపండ్లా, లండన్‌; 1876

అభ్యుదయ రచయితలు అలజడి కవితా సంకలనం, అరసం, హైదాబాద్‌,

అరసం, ఉదయతార కవితా సంకలనం, అరసం, విజయవాడ-౨

అరనం, సమైక్యవాణి, అరసం, విజయవాడ.

అల్లం వీరయ్య పాటలు యుగ్మవచురణలు హదాబాద్‌- 1981

ఆరుద త్వుమేవాహమ్‌ విశాలాంధధ పబ్దిషింగ్‌ హౌస్‌, విజయవాడ [పపము 1949 చము 1061

ఆరక్ముద సినీవాలి, యం, ఎస్‌.కో, సికింద్రాబాదు. 1000

తెలుస కవిత్వండై మార్క్సిజం (ప్రభావం లి

అరసం అగ్నిగిత (ఫాసిస్టు వృతిదేక కవితా సంపుటి) అరసం హెదాదాదు 29, 1975

ఎన్‌ కె, “లాల్‌ బనో సలామీ ఛోడొో, బోలో వందేమాతరం' ఆర్‌.యస్‌ యు (వ్రచురణ , 1983

ఎన్‌ తె, రిహార్సల్‌ కవితలా నంకలనం యుగ్మ్యపచురణలు,

హైద్రావాదు; 19081

కృష్ణమూర్తి రాంభట్ల శళవిషాణం గీకాలు, విశాళల్తాయధ (ప్రచురణాలయం, విజయవాడ , 19501

కారుమంచి “పాంచజన్యం నవయు* బుకేహౌస్‌, గుంటూరు

కాళోజీ (సం ) జలపొతంి కవితా సంకలనం, ప్రగతి సాహితి, శ 200 న్యూఢిల్లీ, 1873

కానోజీ “నా గొడవ", రచమిక వకళంగల్‌-1, (వము 1938)

కుందుర్తి *“నాలోనినాదాలు" సువర్ణ పబ్టి కేషన్స్‌ పొదావాదు ;

కృష్ణశాస్త్రి చేవుల వళ్లి వల్లకి కృష్ణకాన్త్రి సన్మానసంఘం మణదాను-1 1973

*“నృరజాడ రచనలు" కవితల సంప్పటం ఈశ్వరరావు సెట్టి (పరిష[ ర్త) విశాలాళ్యధ వబ్చిషింగ్‌ హౌస్‌, ఏజయవాడ-ఓ, 19514

గోపాలకృష్ణ రెంటాల “సంఘర్షణ సాహిఫ్‌ స్రవంతి, గాంకినగర్‌ విజయవాడ. 19వ్‌0

చెరబండ రాజు “క త్రిపాటి విరసం

శైరబండ రాజు “పల్లవి

చెరబండ రాజు *కవితలు-పొటలు పీపుళ్ళుబుక్స్‌ విజయవాడ-1982

జనళ క్రి *వైగు కుక్కు” పాటల సంకలనం, జనక క్రి (పమరణలు గుంటూరు, 1951

జలజశ్ర్రీ (నం ) “మానవుడే మా సందేశం క్షవికా నంకలనం చైతన్య సంస్కృతి, మహబూబ్న్‌నగక, 106/

జ్యాఫీ సర్దార్‌ (ఆను. దాశరధి 'నవజగాన్నికివందనం_ నేషనల్‌ బుక్ష్‌ట్రస్ట్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా, ఢిల్లీ , 1931

జ్వాలాముఖి ఓటమి-తిరుగుబాటు నవయుగ పబ్లీషక్స్‌ హై దోవావ్‌

తిలక్‌ బాలగంగాధక్‌ అమృతం కురిసినర్శాతి విశాలార్య పై పర్జెంగ్‌ హౌజ్‌

ల! డ యం రవీందారెడ్డ్‌ విజయవాడ , [వము 1978, చము 1964)

తీరుమలరావు జయధీర్‌ |పతిధ్వనులు” సాహికీసర్కిల్‌ భువనగిరి

దాశరధి తిమరంతో సమరం మహాంధ ్మపచురణలు, మెలావూర్‌ మధాస్‌-క , (197) 1975

జఆఊయారు యలమంచలి విప్ణవాన్ని ఆహ్వానించు" అరనం, కడప-

దిగంబరకవృలు దిగంబర కవిత్వం' కిసంపుటాలు యం శేషాచలం ఉ&కం. మదాస్‌-1 1671

దేష్మేపియ “అమ్మచెట్టు” 5101262 30013, 14/66120246

నగారా ఇదీ ఆంధ్రం ఇదీ భారతం జనత్మాపజాతం్యత వచురణలు విజయవాడ-9 , 1978

నగ్నముని తూర్పుగాలి” విముక్తి (ప్రచురణలు హెదాబాద్‌ క

నగ్నముని కొాయ్యగ్మురం” నృష్టి ప్రచురణ హైదాబాద్‌ , 1077

నమ్ము “గోదావరిలోయ'” కవితలు పాటలు 19381

నరసింహారెడ్డి వే. ( సమరభారతి కవితాసంకలనం చై తన్యసాహితి హ.కొ.

నరసింహారెడ్డి వే. సమరగీతి' చైతన్యసాహితి, హైదాబాద్‌ 1968

నరసింంహారావు టి జననం యుగ్యపచురణలు హైదాబాద్‌ 1978

నారాయ౫బాబు శ్రీరంగం. (సంకలనం ఆర్భ్ముదు “రుధిర జ్యోతి” నవోదయ పబ్లిషర్స్‌ విజయవాడ-2 1972

నారాయణరెడ్డి సి, డా మంటలూ మానవుడూ ఆంధప్రదేశ్‌ బుక్‌ డిస్టి 9బ్యూ టర్స్‌ సికింద్రావాద్‌-197/0

నారాయణరెడ్డి సి డా నడకి నాతల్లి మనస్విసీప్రచురణలు హైదాబాద్‌ 20

నారాయణరెడ్డి సీ డా రెక్కలు వంశీఆర్ట్స్‌ ధియేటర్స్‌ రాజమర్మడి 19082

నిఖిలేశ్వర్‌ ఈనాటికీ నవతాపబ్టి కేషన్స్‌ హై(ద్రాబాదు 44, 1854

నిఖిలేశ్వర్‌ మండుతున్నతరం నవయుగ పబ్లిషర్స్‌ హైైదాబాదు 1

నిరసన కవులు నిరసన _- 1905ల

నిరసన కవులు నిరపన ఆరుఇపబ్లిషింగ్‌ హౌస్‌ విజయవాడ 2 1068

నిర్మలానంద (సం ) నేనునేల కొరిగితే జనసాహితి [పచురణ. ,19684

పరాభి ఫీడేలురాగాలడజన్‌ వర్ధమానమాజం నెల్టారు.? (వము 1989, మము. 1978

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (ప్రభావం 283

(ప్రభాకర్‌ అలిఇట్టి. రక్తరేఖ

(వజానాట్యమండలి జనరాగం (పాటలు) ఆం [ప్రజానాట్యమండలి గోదా వరిఖని శాఖ కరీంనగర్‌ 1081

.పసాదరావు “ఏరువాక విరనం, విశాఖయూనిట్‌ 1974

ప్రనాద్‌ ఏటుకూరి. 'పోరాటం' ఆం[ప యువజన సమాఖ్య హైదావాదు.

(పసాద్‌ ఏటుకూరి ఎరబాట ఆం వ యువజన నమాఖ్య 18976 పెషదాబాదు 19075

నీమన్నబోయి గుడిసెలు కాలిపోతున్నె సుఖేలానికేతన్‌ హై దాబాదు 4

ధిమన్న బోయి అనాదికాలం నుంచి అనంతత్వంలోకి సాపితీలతా (పచురణలు 'హదాబాదు 19062

చైరాగి ఆలూరి ఆగమగీతి ఎదిసి ప్రచురణలు 'హ్మైదాబాదు 4 ,1961

ఫెరవయ్య విషాదఖె రవం'అరుణావవిషింగ్‌ పౌొజ్‌ విజయవాడ కి

కాను ఊరోల్లు" అభ్యుదయ రచయితలనంఘం 'హదాబాదు..

భారతి వారి మధురకవితా సంహిత శ్రీరాములురెడ్డి పూతల పట్టు (ఆను) సాహిత్య అకాడమీ పక్షమున వికాలాంధ విజయవాడ, 1961

మల్లారెడ్డి గజ్జెల శంఖారావం విశాలార్థధ _పచురణాలయం విజయవాడ

మయకోవస్కీ లెనిన్‌ (కావ్యం అనువాదం శ్రీశ్రీ) ప్రగతి పచురణా లయం మాస్కో

మాధవాచార్యులు ఎల్లొబు 'మఘవలయము అప్పరాయ (గంధమాల నూజీవీడు

ముద్దు కృష్ణ (సంకలనం) వ్లైతాళికులు, వికాలాంర్థధ విజయవాడ (పము 1985 ఎనిమిదోము 1978

రమణారెడ్డి కె. వి. సూరీడు మావోడు రుంరు (వచురణలు 1987

రమణారెడ్డి కె. వి అంగారవల్టరి అరసం విజయవాడ 1959

రమణారెడ్డి క వి. (సంకలనం) గయుంగు. విరసర్యవచురణ 486 విద్యా నగర్‌కాలని, హ్మైదాబాదు.18ి.. 1970

రామదాస్‌ తదితరులు 'నయాగరా' 1075

రామమోహనరావు నండూరి మహానంకల్పం (వచనకవితాసంకలనం 1940 ల) చైతన్య భారతి విజయవాడ ; 19/5

లం డా యం రవీందారెడ్డి

రామారావు చేకూరి “రెండుపదులపైన చేరాగేయాలు, రచయిత 1988

రామారావుమండవ నెత్తుటి దీపం” గేయసంపుటి నవీన (_పచురుణ రేపల్లె

రాములు దామెర "కోరస్‌ కవితాసంకలనం, పీస్‌ బుక్‌ సెంటర్‌, సుల్తాన్‌ బజార్‌ హైదాబాదు-1., 10/9

రాంమోహన్‌రాజుకె *వసంతమేఘం కావ్యం, సృజన, హన్మకొండ, 1855

లక్నారెగ్డి తదితరులు (సంపా) 71.80 ఈ తరం యుద్ధ కవిత ఉస్మానియాయూనివర్సిటి రెటర్స్‌నర్కిల్‌ హైద్రాబాదు

వరవరరావు చలినెగళ్ళు "స్వేచ్చా సాహితి, హనుమకొంద 19066

వరవరరావు 'సేచ్చు జై లుకవితలు, యుగ్మ్యపచురణలు హైదావాద్‌

వరవరరావు జీవనాడి ఎమెస్కో (ప్రచురణలు మదాస్‌-1. 1871

విజయలక్ష్మి సి కారుచీకటిలో కాంతిరేఖ (కవితాసంకలనం) (ాలిపిఠి యన్‌ పబ్లి కేషన్స్‌ విజయవాడ-1 1984

విజయలక్ష్మి సి నరబలి (వచనకావ్యం) [పొలటేరియన్‌ వబ్లి కేషన్స్‌ విజయవాడ

విద్వాన్‌ విశ్వం 'అన్నేటి హెట ఎమెస్కో సికిర్యదావాదు (19057 + పేలి కీ

విష్ణవకవులు మార్చ్‌ కవితోసంకలనం పి కిషన్‌రావు చెన్నూరు వం. వయా కొడకొండ్ద జనగామ వరంగల్‌ ., 18/0

విష్ణవగేయ సంపుటి రణన్నినాదం విశాలాంధ విజయవాడ నెత్తురు పేరులు పారినా విరసం జంటనగరాలు., 19565

విర్‌స్తం పోరాటాల థ్రీ రాములు సృజన, హనుమకొండ , 1076

విరసం తెలంగాణా పోరాట పాటలు (1946-51 తెలంగాణ రైతాంగ సాయుధ పోరాట పాటలు సృజన, హనుమ కొండ- . 1977

విరసం తుడుం విరసం హెదాబాదు

విరసం ఆలలు విరసం హైదాబాదు

వివిధకవులు ఎరుపెక్కిన వెన్నెల (సంకలనం)జన సాహితి సాంస్క్ట్రై తికసమాఖ్య 1088

వ్మీరాజు శీలా (సం్ర్చతరం తరం నందమంది కవుల అభ్యుదయ కవితా సంకలనం (ఫ్రీవర్సొ ఫ్రంట్‌ హైైదాబాదు , 1976

తెలుగు కవిత్వంపె మార్క్సిజం వథావం లి

వేంకట రమణమూర్తి (సం కర్త మణిమకుటము శోభా సాహిత్యోద్యమ నంస్థ (ఇతరవివరాలు లేవు) 1961

వెంక టేశ్యరరావు కానూరి శ్రీ కాకుళ గిరిజన రైతాంగ సాయుధ పారాట గాధ (బ్యురకధ అరుణోదయ సాంస్కృతిక సంస్థ

శివ్మపనాద్‌ సృష్టి మహాసర్గ జ్యోతిర్మయ (పచురణలు, 1964

చివశంకర్‌పొాపినేని స్తబ్ధత చలనం రచయిత గుంటూరు-కి 194

శివభంకరకా్టె (సం కర్ర మహోదయము అధునిక గీతికా ఖండికా సముచ్చయము ఆంధధ (పచారిణీ లిమిటెడ్‌ కాకినాడ

శివవూగర్‌ శ్యతుశిబిరమునైన ఉద్యమం నెలబాలుడు, సృజన హనుమకొండ

నిజవాజినాయుడు అడపా (సం ) ర్యాతి కవితాసంకలనం అమర సాహితి గోషావమపహిల్‌, 'హైదాబాదు 1964

శవారెడ్డి కె భారమితి మురీపొయ్యిట్‌ సర్కిల్‌ హైైదాబాదు 19568

శివారెడ్డి కె చర్య రుచేపొయ్యిటిసర్కిల్‌ 'హైదాబాదు 1876

శివారెడ్డి కె న్మేతధనుస్సు రురీపొయ్యిటీ సర్కిల్‌ హ్మైదాబాదు 197%

శివారెన్టై కె రక్తం సూర్యుడు ర్సురీ (ప్రచురణలు 'హై(దాబాదు-4

శ్రీనివాస్‌ తిపురనేని గోడావరీ (ప్రహించు. విరసం, చిత్తూరు యూనిట్‌

శ్రీశ్రీ మరో (ప్రస్థానం మరికొన్ని గీతాలు విరసం 1960

తీత్రీ మరోమూడు యాఖభైలు ఎమెస్కో సికిందాబాద్‌, 1974

శ్రి ఖడ్గసృష్టి విశాలాంధ్ర పబ్దిషింగ్‌ పౌజ్‌, విజయవాడ (1966) నాము 1082,

శేసేర్యదశర్మ గుంటూరు కవిత ఎమెస్కో, మచిలీవట్నం 18173

శేపేందశర్మ సము[దం నాపేరు ఇండియన్‌ లాంగ్వేసెస్‌ ఫోరం

గుంటూరు హెదాబాదు 10768

శౌపేర్చదశర్మ శంటూరు మండేసూర్యుడు ది ఇండియన్‌ లాంగ్కేజెస్‌ ఫోరం హైైద్రబాదు ,1$877

సత్యనారాయణ (సంకలనం తెలుగు కవితా నంపుటి స్వాతంతో త్ర

విశ్వనాధ భారతీయ కవిత, నేషనల్‌ బుక్‌ (టస్ట్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా న్యూఢిల్లీ 1974

రరర డా యం. రవీందదారెడ్డి

సత్యశ్రీమన్నారాయణ కొత్తపల్లి వెలుతురు. పిట్టలు శ్రీ జీవన్‌ పబ్లికేషన్స్‌ రాజమండడి 19874

సంపత్కుమారాచార్యులు కోవెల (సం ) చేతనావర్తం 2 సాహితీమిత బృందం వరంగల్‌, 1970

సుగంబాబు యంకె ఏిష్ణవం రచయిత గుంటూరు 8. 1970 న

సుబ్బారావు అనిసెట్టి (సం ) కల్పన ఆధునిక కవితా సంపుటి చేత సాహితి విశాలారధ (పచురణాలయం విజయవాడ

సుబ్బారావు పాణిగ్రాహి జముకులకధ [శ్రీకాకుళం పోరాటగాధ) జనసాపొతి సాంస్కృతిక సమాఖ్య ఎపి. (పము 16978

సుమని డా రెప్పల మధ్య ఆకాశం 1983

సుమని డా గీతం పునీత మౌతుంది 1985

సుభాష్‌ టి (సం కర్త) విస్తవం వర్ధిల్లాలి కవితల నంపుటి విస్పవ సాహితి తిరుపతి , 19072

సుభాష్‌ టి లే కవితా సంకలనం విష్ణవ హెహితి తిరుపతి 1971

స్యుపసన్న డా ఆగ్నిగర్భ కవితా సంహిత జాతీయ సాహిత్య పరిషల్‌ ఆంధప్రదేశ్‌. 'హ్మేదాబాదు ,

స్మువసన్నాచార్యులు కోవెలడా (సం) చేతనా వర్తం సాహితి బంధు బృందం వరంగల్‌ 1967

స్ముపసన్న బుతంభర సాహితీబంధు బృందం వరంగల్‌ , 1874

సోమసుందర్‌ వజాయుధం” విశాలారయ్యధ పబ్దిషింగ్‌ హౌజ్‌ విజయ వాడ మొము 1949 త్రృృము 19870

స్పందన సాహితి స్పందన _ కవితాసంకలనం స్పందన _ సాహితి హెదాదాదు . 1070

హన్మంతరెడ్డి "క గుండెదండోరా ఉదయ సాహితి హదాబాదు 1980

హనుమంతరెడ్డికె. 'రస్తా విమోచన హైదాదాదు. 1980

హన్మంతు సుద్దాల పాటలు విశాలాంధ పబ్లిషింగ్‌హౌజ్‌ , విజయవాడ,

హేచ్చార్కె లావా నూతన ప్రచురణ, 1981

హోచిమన్‌ (ఎబికె ఇం్యదకంటి అను ఖైదులో కవితలు (ప్రజా సాహితి విజయవాడ , 1978

తలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (ప్రభావం రర 'పైన పేర్కొన కవితా సంపుటాలు ముందు. పేజీల్లో వున్న విమర్శ

(గంధాళల్లో సాహిత్య సంస్థలు _వచుకించినవి అభ్యుదయ రచయితల సంఘాని

వైతే-విశాలాంగధ బుక్‌ హౌజ్‌ , హైదాదాదు విజయవాడల్లో నూ,విష్ణవ రచయితల

సంఘం వారివి-సియస్‌ ఆర్‌ (పసాదు సి-18ి2 శ్రీనివాస్‌ నగర్‌ కాలనీ:

గుంటూరు. 65౨లీ006 వద్దనూ లభిస్తాయి. జనసాహితీ పహెంస్క్టృతిక నమాఖకీ

వారి పుస్తకాలు మైతీ బుక్‌ హౌజ్‌ మసీదు వీధి కారల్‌ మార్క్స్‌ రోడ్‌ విజయ

వాడ ఠి£0 0092 వద్ద వుంటాయి.

సాహిత్య పష్మతికలు

అభ్యుదయ (పాత సంచికలు-కొత్తప)ిసం తుమ్మలవెంక్క్టటామయ్య (కొ త్తవాటికి) ఆంధ (వదేళ్‌ అభ్యుదయ రచయితల సంఘం పిమాయత్‌ నగర్‌ 'హెదావాచు-20.

ఆరుణతార మాసవ్యతిక సం టి. మధుషూదన్‌రావు వర్కింగ్‌ ఎడిటర్‌ టి. కృష్ణాబాయి. ని 182 5౫ లకానీ, గుంటూరు-522006.

ఎక్స్‌-రే మాసప్మతిక సం కొల్లూరి, కొల్టూరి పొజ్‌ అమలా వురం 8648202

“కదలిక మాస పృ్యతిక సాహిత్య వశ్మీక సంచిక, సంపా: గంగినేని నారాయణ శ్ర్రీనివాసనగర్‌ అనంతప్పర౦.

“క్షభాక్రేఫి" మాసపష్మతిక సం సోమసుందర్‌ గాంధీనగర్‌, కాకినాడ

“జీవనాడి” యువభావసంచలనం నవోదయ సాహితీ సాంస్కృతిక సంస్థ మాసవ్మతిక సం యు అశ్వినీకుమార్‌ 15. 4ం2?

ఆఫల్‌ గంజ్‌ హ్మైదాబాదు-12

“దిక్సూచి, మాసప్మతిక సావాతీ మిత్రులు. 1-2-08, సిరిసిల్ల

“నవత” త్రైమాసిక (పదాన సంపాదకులు శ్రీశ్రీ సెవెన్‌ స్టార్స్‌ సిండి కేట్‌ 1.9-202/2 విద్యానగర్‌ హైదాబాదు-?

“వగతి” (పజారచయితల సమాఖ్య బులెటిన్‌ వర్కింగ్‌ ఎడిటర్‌ నమ్ము 60/4, పాత యంయల్‌ ఎ. క్వార్టర్స్‌ హైదా బాదు.

(వపజాసాహితి (సాహిత్యోద్యమ మాసవ్మతిక వర్కింగ్‌ ఎడిటర్‌. వాసి

ళ్‌ డా యం రవీంద్రారెడ్డి రెడ్డినవీన్‌ జనసాహితి నాంస్కృతిక సమాఖ్య, 20-12.18 వంకట రిత్నం వీధి, సూర్యారావు పేట విజయవాడ 5200092 వడిసెల సాహిత్య సాంస్కృతిక మాసపష్మతిక సం వి (ప్రకాశ్‌ శావు లిల్లి 6౫/55 న్యూ నంతోష్‌నగర్‌ కాలనీ హైదాబాద్‌ $00065] విద్యుల్బత” యువ సాహిత్య మాస పిక సాహితీమ్మిత మండలి కఠింనగర్‌ “విష్ణవ కవితా వెల్టువ బులెటిన్స్‌ తోటమహదేవ్‌ 10-8-1821, గచ్చుబౌలి- సిరిసిల్లా $05801 *ఫీచిక్ర” (గతిశీల సాహిత్య మాసప్యతిక సం గజైలమల్టారెడ్డి *వేకువి తై మాసిక నం ౩ శివారెడ్డి, 6-1.711, ఖైరతాబాద్‌ హడాదాద్‌ &ీ “సమీక్ష కళా సాహిత్య అన్వేషణ సం ఏలూరి అజిత 54-15- తిరి ఆల్‌ ఇండియా. రేడియో కాలనీ విజయవాడ “సంవేదన తై9మాసిక సం రాచమల్లు రామచర్చదారెడ్డి యుగ సాహితి 19/78 మదాస్‌ రోడ్‌ కడప సృజన ఆధునిక సాహిత్య వేదికనిర్వహణ సాహితీ మితు[తా సం పి చులత వర్కింగ్‌ ఎడిటర్‌ వరవరరావు హనుమకొండ 506001 ఇంకా ఇవేకాక భారతీ స్పృహ, పిలుపు, వెలుగు (సవంతి ప్యతికల సంచికలు అంటధష్మతిక సంవత్సరాది సంచికలు, దినవ్యతికల ఆదివారపు అనుబంధాలు ఆరసం మహాళభల (ప్రత్యేక సంచికలు విరసం (పత్యేక సంచికలు బులెటిన్లు తదితరాలు ఉపయోగికాలు. 5913100624 0 30089 1౫ 50161151 త[2029ర0 6 342003 90109000) 20087653 ౨401306060 కే4280077 1980 (౯ ౨ 1963) తీరి[ైడరే, గటింటేక్‌ 206 16 6010186415 860 05 106412, మ (1920-1929) [౭౬౦౧21 3005 తత్రంం/ వరా246 ఒమ16రు ౮6౬02412. 1970

తలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (ప్రభావం ల్సిర్టిర్ట్‌ 4400072, ఉ మఈ:0000 0 614 +₹00యం 21 పెంంక్రంిక3ు క ఉ 00613 011916 శేజ్‌ంం0ం0ళా 1978 మాటని 7140 13 106 ం౦౧ముంం6 2౯0 6౦0౧౫మంం156 ౨4౯౮ వ1038% గెశ్‌211002 ౨4011026410%, 69 0611-1, 1970 వెంర్యజర 1 ౮ండయుమంంణ. ఉ ౧1004 26460109 [2 ౯49 22% ఏంటండి” ౨011380098 ౮౦౧౫౭క్వం కెంయ0డ్ర” 1968 వెంగం, వ2ం[07 & [15000 ౦1 62 180 086633 20115695, సెశంంం0ళ ౧2464761] 1019402 266 2ం210” (6 5లర్వే' 05 6 800006 01 ౮1%1500%టల ౦6టం క600 6 9౨60150108 కంటం సెం 2౨6 11 చ్య్యంగర!2 ఏం1ం 0041019006 శం!1008 60 62గ0 6129 061 ౦ంమురుమిు5 204 6000076163 220686 షం, 0100 (6019166 21, 200064 2846ల ₹6ఇ ౨ల9[-1984 ఆంగం & “08 ఈ శర 254 064/% 0 ళల ౨8096853 అరం: ం01131అ3, వేశటంంా, 1972 ఆంగం వశము. “08 10620066) 0018160666 ఇంట ౪010006 ౫ ౦క్రఃర58 వ్యాం131ల3, వెకంం0ం0ళ%ా, 1982 ంరంంం 61 “గ ెంజ6 00 ౮౦0౫201030 గౌగంంం/ 26 20106 1917-1967 908010 90010, 03914064 1971 క౪430672, 016 0068310164 0 ౧6 2186 60౧% 9080833 ౪410006 0130603, వేశటంం0ళు 1970 కద 2900ల0160, 06 ఇరలం 0౯662476 తగరు జం జర ఘం రే/6- వశ 10200006 05 10020006 వ030638 పం01360ు, మె్‌2ఇ0ం0ళ 1977 కమ0100072 1 శజంంం6 లుం తంంాింట03 296 స1[0 (4 60166101 (6) ౮౦116 0% ళం!) ౨౯08653 00131608 వేశజ500ళఇ, 197/6 10911 08 పణంంలుం డీ ఉం 208603 94010806 03007. 1982 (7 ౩. 1967) 6011 “౮౦11606066 7/06 ౨0810639 40113603 25001 లుకు 286 “లల గెంయమ[ం0ం60063 ఊటంయలి నెక06క5ం వం0క- ఆంగం కష0625, వేశ్‌డ500*, 1973 2094002, *. “3001 ప06032 19 06412 84238086 30010 161006, ౬ 1975 మెలజలం 21 త శ10100060 0[0009మయుమి56 9460” వి[09053 ౨0100605 98613 ౯౯66210 సెళ2500ళ్లా 1977 గ్రా౨. 1352 0%83041 ౮6028 24402 1848 208198 64102 కం ౧293140664 0 న్‌౭యిిం! ౦౦16 1888,

రర డా యం రవ్‌ిందారెడ్డి

న స! “0601166466 ₹/0213' 908౯635 00 1863 గె42500౪7/

జా “0 పనలడరూర జర ఉగ్గ 0821639 40 131665 2౬300 1976

428201. శ మ. 026 0008240138 పెటటి 0౯ స641జి--కత 51071 0న” 3402002 ₹గర్వు& 994౪28 ౨ెంగు0%/ 1967

వేటంరేంట82 1, ఏ. 21ల2016 206 6 ఉర ₹07618్ర2 20242865 మ655,

వెం3016 వెంల%లై 983

10001010 0 మలయ 10 మరణ శ 164 90019066, మర [981

సం "త గిాశం0108200స0” 4111664 ౨490 1806 /4ల4026

శ2%2046121 1967

070[4ట110, శీ “50012 150 మెం 2064 భం గెశంంంల1 ఓఒ16820/ వ॥00655) ౨1086653 9450115%[లా9, సగ2500౪/ 1978

వం531503, సేత్‌ ఉ కలుం16109406 00 1012 150౪164 మెట5512 ౨౯౦8౯659 వెరి]! 351653, సీడ్‌ 2800౪, 1983 (౯ ౨2-197

న. “త జఢ 500141 [106 ౨080605 0011391[ల3 శ2800%, 1957

౨2826, ఉంది. 0౯ ౨2౦6 2064 ₹4లడం[[0 ఉండం! 5020648 01012 శ2025 521102, ెగ్యజ20862, 1974

215, 02928 “061006౯ [ం014600 190206 08 [06122 1106206”

(4) 51601308 ౨౮0125%ల3 26 64 లం 006101, 1978

52846321, 5 0 "రు బర ఏం 55120 లం ఇం. ౮00%లమ5॥ వడగ' 05 0614, శంజ11 016 6౫ ౨6101, 1967

ఏ్‌[0ల0102, కలు 224 శ౯00!లయ3 0 1660140416 ౨౯09౯699

2410011 ౨0180603, నేశ్‌5ం0ళ 1974

5200641 షం '60%మిిు919మ 1 10412 (ల౮౫-౧౪౦113%64 ం౦౪క606

(264) 1935-1945) 7200241 00% గత్రలుం/ 01104642, 1985 (౨ 1976)

వళ6ేగ[0264020 3420050 6011421 ]407002అ16 1 [0612-- 0120110168

(౮0% 1664 & 264 ౨౦౦౧9905

కరే(64) 17011. (1936-1947) ౨0921 ౩001 01101002-9 1985

(౯౨ 1979 ౪01-1, (1947-1958 ళజ94 వ 103, 01509 509% 0116442, 72, 1982

7701! 111 (1943-1964 ౨22 కెంం201 ౮410606429, 1985

0114 0గ2ర6 10 212262 ముర 11994 58016 ఏ్‌ం0ట064612046, 1963

ఇల్లు అమి ఆప వారి్చ్భాస్టు తత్త్వశాస్త్ర పరిచయం మాక్కిజం (శ్రామికవర (పపంచ దృక్పథం. తత్త్వళాస్త్రం, రాజకీయ ఆక్షికళాస్త్రం శాస్త్రీయ కమ్యూనిజం అన్న మూడు అంతర్మత భావాలతో పూర్రిగా సమన్వయీక్సతం చేయబడిన సిద్ధాంతం ఆది. ఈ మూడు విభాగాలూ విడడియరాని అంతర్గత సంధానాన్ని కలిగివున్నాయి. శతాబ్దాల తరబడి త త్వళాన్త్రం అభివృద్ధిలోని అత్యుత్తమమైన అత్యంత ఆభివృడ్దికర మైన దానిని మొతంగా అది తనలో ఇముడ్పుకున్నది. మార్క్సిజం నృష్టికర్తలు కారల్‌ మార్క్స్‌, (ఫెడరిక్‌ ఏంగల్ప్‌. అనుభవంలోంచి వచ్చిన వారి ఆలోచనా దోరణి (పపంచానికి ఒక నిర్దిష్ట సైద్ధాంతిక భాష్యాన్నివ్వడం కోసమే కాక (సపంచాన్ని మార్చడానికి ఉపకరణంగా కూడా ఉవయోగపడే విధంగా రూపొందింది. మార్క్సిజం తా త్ర్వీక పునాది గతితార్కిక, చార్మితక భౌతిక వాద౦. ఈ పునాదిపై నిలిచే మార్క్స్‌ (వపంచ పరిణామ సూ[తాలను తయారుచేశాడు. గతాన్ని పరిశీలించి, వర్తమానాన్ని వీక్షించి, భవిష్యత్తును నిర్దేశించాడు. తత్త్వశాస్త్రం అం'పే ఏమిటి? త త్వళాస్త్రం జ్ఞాన పంపాదనారూపం తాత్త్విక ప్రావంచిక దృష్టి అంటే (ప్రపంచాన్ని గూర్చి, (పకృతిని, సంఘాన్ని, మనిషిని గూర్చి ఆత్యు న్నత స్థాయిలో సర్వసాధారణీకరణ చేయబడిన నెర్ధాంతిక భావాల సమ్మిళిత స్వరూపం. సాంఘీక రాజకియ కాస్త్రీయ నైతిక - రస్మగహణ తదితర జీవనరంగాలలో ఒక నిర్జ్వ్ట దృక్పథాన్ని ఏర్పరచడానికి తత్వశాస్త్రం [పయ త్నిస్తుంది. మన చుట్టూ వున్న (పవంచ స్వభావం ఏమిటి? (పకృతికీ మాన వునికి మధ్యగల సంబంధం ఏమిటి ? పదాక్థానికీ చెతన్నానిక్తి మధ్యగల సంబం ధం ఏమిటీ? మానవుడు ఎవరు? (పపంచంలో అతని స్థానం ఏమిటి ? ఆతడు దానిని మార్చగలడా ? అయితే ఏలా? ఇవీ ఆ ప్రశ్నలు అనాది నుండి ఏటికి సమాధానాలు కనుగొనాలని అనేకులు వయత్నించారు. భాని ఫలితమే తత్త్వ

౭298 డా యం, రవీందదారెడ్డి శాస్త్రం. సర్వదృశ్యమాన అంశాల మూలాలను, కారణాలను (గహించడానికీ తాను సాధించిన ,(పతిదాన్నీ (ప్రశ్నించడానికి సాగించే నిరంతర అన్వేషజే తత్త్వళాస్త్రం

ఆదిమ మానవుని చైతన్యానికీ, ఆధునిక మానవుని ఆలోచనలకూ, ఉద్వేగాలకూ మధ్యగల త్మీవమైన వ్యశత్వాసాన్ని గహించిన కొంతమంది ఆలోచనాపరులు తత్త్వశాస్త్రం దానిపాటికదే ఆవిర్భవించింది కాదనీ మనిషి చైతన్యం సహజసిద్ధంగా వృద్దిచెందిన ఫలితంగానే తత్వశాస్త్రం రూపుదాల్చి వుంటుందని నిర్దారణకు వచ్చారు మానవజాతి అభివృద్దిలోని తొాలిదశలలో తత్త్వశాస్త్రం విజ్ఞానశాస్తాాలకు ఏిజ్ఞానశాస్త్రంగా వనిచేసింది. శాస్త్రీయ ఆలో చన (క్రమాభివృద్ది చెందుళున్న వివిధ దశలలో వివిధ శాస్రారయి తత్త్వశాస్త్రం నుంచి విడివడి స్వతత్శతంగా ఆభివృద్ధి చెందడం (ప్రారంభించాయి. దీనివల్ల తత్వశాస్త్రం అధ్యయనం చేయవలసిన సమస్యల ,శేణి తగ్గగా కేవలం తత్ర శాస్త్ర పరమైన ఆంశాల అభివృద్ది లోతు, పరిపృష్టి పెరిగాయి. మానవ జీవిత సంబంధాలన్నిటితోనూ త త్త్వళాస్తానికి సంబంధం లేదు (పతిమనిషిలోనూ ఇద్దరు వ్యక్తులుంటారు. ఒకరు వ్యక్తిగత జీవితానికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తే రెండోవారు సమాజునికి ,పాతినిధ్యం వహిహ్హైరు. ,పతివ్యక్రి (ప్రపంచాన్ని గూర్చి తన పత్యేక దృక్పధాన్ని ఏర్పర్చుకుంటాడు. అయితే దీనికి సెద్దాం తిక ఆధారాలు వుండక పరస్పర విరుద్ధ ఆలోచనల శకలాలతో నిండి వుంటాయి. రెండోవపక్క తత్త్వశాస్త్రం (వకృతి, సమాజం మనిషి అస్తిత్వం, మొదలెన వాటికి సంబంధించిన ఆలోచనలనూ, భావాలను సాధారణీకరిస్తుంది. ఆది తన సూూకాలను |పకటించి వాటికి ఆధారంగా తాత్త్విక వాదనలను కూడా యిస్తుంది. అంటే తత్త్వశాస్త్రం వ్య క్రి సామాజిక జీవితానికి సంబంధించిన దని అర్థం, తత్త్వశాస్త్ర మూల్మపశ న్‌

కంటికి కనిపించే పదార్థానికీ కనిపించకుండా వున్న ఆలోచనకూ మధ్యగల సంబంధం ఏమిటి అనేదే తత్త్వశాస్త్రపు మూల్యపళ్న. సమాజంలో భౌతిక పరిణామాలున్నాయి. భిన్నంగా ఆధ్యాత్మిక పరిణామాలూ వున్నాయి ఏ పరిణామాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకొన్నప్పటికి అది ఎల్లప్పుడూ పొదార్థిక (బాహ్యత్మక ) మండలంలోనో అధ్యాత్మిక (స్వీయాత్మక) మండలంలోనో

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (పభావం 299 ఉంచజాలినదిగానే వుంటుంది. వాహ్యాత్మకానికీ, స్వీయాత్మకానికీ మధ్య బేధా లున్నప్పటికీ వాటి మధ్య ఒక నిర్దిష్ట సంధానం కూడా వున్నది. పదార్థమా ? ఆలోచనా ? వీది పాధమికం * వీది ద్వితీయం. పదార్థంతో ఆలోచనకు గల సంబంధం ఏమిటి? ఈ (పళ్నకు సమాధానాన్ని అన్వేష్‌ంచడంలోనే రాత్రి కులు రెండు బృందాలుగా విడిపోయారు. వదార్ధం కన్నా మొదటిది ఆలోచన, ఈ చరాచర జగ త్తంతా ఆలోచన సృష్టి అన్నవారితో భావవాదుల బృందం ఏర్పడింది. పదార్థం లేకుండా ఆలోచన లేదు అన్నవారితో భౌతికవాదుల బృందం ఏర్పడింది, అన్ని భిన్న తాత్త్విక ఆలోచనా విధానాలు, దోరణులు చివరకు భౌతికవాదానికో భావవాదొనికో చేరుకుంటాయి. జౌతిక (్రవంచంతో హావ్యపపంచానికి గల సంబంధం ఏమిటి? అన్నదే మూల తాత్త్విక (పశ్న. భావవాదం భావవాదులు (వకృతి నిజంగా వుందని ఒప్పుకోరు ఆలోచన అంటే ఆత్మ మ్యాతమే (ప్రధానమని చెబుతారు. (పవంచ్రం అత్మ నుండి పుట్టి ఆత్మ మీద ఆధారపడి వుందని అంటారు. ఉదాహరణకు మనం ఒక చెట్టును చూశా మనుకోండి. అది నిజంగా చెట్టుకాదు. చెట్టు అనే ఆలోచన మెదడులో జనిం చింది కాబట్టి అది చెట్టు అయింది కాని వాస్తవంగా చెట్టు అచ్చట లేదు. దీని అర్థం మొత్తం (పపంచం ఆలోచన నుండే పుట్టింది. వాస్తవంగా ఈ (ప్రపంచం లేదు అంతా (భ్రాంతి అంటారు, (సపంచాన్న౦కా ఎవరో ఒక మహావ్యక్రి సృష్టిం చాడనీ, అతడే భగవంతుడని నిర్ణయానికి వస్తారు. భావవాదులు ఈ జీవితం దుఃఖమయమనీ కర్మఫలమనీ, వీటిని అధిగమించడానికి మనం వీవీ చేయ లేమనీ ఆంతా భగవంతుడే చేస్తాడని భావిస్తారు. వీరిలో రెండు రళ్షుల వారు న్నారు. ఈ (స్రపంచం నిజంగా వృందని ఒకరు ఒప్పుకుంటారు ఆయితే దానిని మొదట్లో ఎవరో పుట్టించారని అప్పటి నుంచి అది అభివృద్ధి చెందుతుందని చెప్తారు. సారాంశం (పపంచం భగవంతుని నృష్టి. వీరిని యదార్థ భానవాదులు అంటారు. రెండోరకం వారు, ఆసలు ఈ వవంచమే లేదు. అంతా (భమ అంటారు. భగవంతుడే అన్నింటికీ మూలమని వీఠంటారు. వీరిని స్వియాత్మక భావవాదులని పిలుస్తారు. భావవాదులు ఎప్పుడు వాస్తవ విషయాలను పరి గణనలోకి తీసుకోరు (వతిదానికి ఊహల పైనే ఆధారవడ్లారు.

800 డా యం. రవీందారెడ్డి భౌతికవాదం

చైతన్యం గల మనిషికంటే ముందే వాస్తవ (పపంచం, (పకృతి అ స్పిత్వం ఆవిర్భవించాయని భౌతికవాదులు చాదిస్తారు. (పకృతి పరిణామంలో మొదట (పకృతి, మొక్కలు, జంతువులు ఆవిర్భవించాయి అ తర్వాత మాన వులు జన్మించారు. ఈ పరిణామ్మక మాన్ని విజ్ఞానళాస్త్రపు ఆవిష్కరణల వెలు గులో పరిశీలిస్తే అస్తిత్వం ఆలోచనను నిర్ణయిస్తుందే తప్ప ఆలోచన అస్తి త్వాన్ని నిర్ణయించదన్న విషయం స్పష్టమవుతుంది. పదార్థం అంటే మన- మెదడుకు వెలుపల ఆ స్తీత్వంలో వుండేది. అది స్వతం్యతమైంది. అది మెదడు కంటే ముందే ఏర్పడివుంది. పదార్థాన్ని నృష్టించనూ లేం, విధ్వంసం చేయనూ లేం, ఆది శాశ్వతమైంది. మానవశరీరం కూడా పదార్దమే శరిరంయొక్క రూపం పెరుగుదల, కార్యకలాపాలు ఇవన్నీ కూడా మనిషి సంకల్పాథి కారానికి పూర్తిగా లోబడిలేవు పాదార్థిక ప్రపంచంతో మనిషి పరస్పర చర్య లకు దిగుతున్న కారణంగా అతని ఉద్వేగాలను దై తన్యాన్ని, సంకల్పాన్ని పదార్థం నిరంతరం ప్రభావితం చేస్తూ వుంటుంది మనిషి జ్ఞానం యావత్తూ పరిసర (పపంచం నుంచి స్వీకరించబడిందే. తాత్త్విక సమస్యలు మొదట పురాణాల రూపంలో రూపొందించబడ్డాయి. అయితే ఆవి త్వరలోనే ఆ ఇరుకు చ్మటంలోంచి బయటకు తన్నుకుని వచ్చాయి. తంతంతో కాని మానవాతీత శక్తులతోకాని [వమేయం లేకుండానే అనేక విషయాలను అవగాహన చేసుకో వచ్చునని తత్త్వవేతలు నిర్దారణకు వచ్చారు. నదుల వరదలకూ, వర్షం రావడానికీ, వడగళ్ళు పడడానికీ (పకృతిసిద్ధమైన కారణాలున్నాయి అందు వల మనిషి ఆవిర్భావానికీ, భూమి అవిర్భావానికీ సమస్త విశ్వం ఆవిర్భావానికీ (పకృతి సిద్ధమైన కారణాలున్నాయని విశదీకరించవచ్చునని తేలిపోవడంతో భూమి పుట్టుకకు సంబంధించిన పురాణపరమెన వ్యాఖ్యానాలకు వ్యతి రేకంగా ఆలోచన మరింత గంభీరంగా సాగింది. త త్త్వశాస్త్రపు మౌలిక భావనలు రూపుదాల్బడం మొద లైండి,

(పంచం [ప్రాథమికంగా (వకృతికి అతీతమైన దానిపైనొ ఆధ్యాత్మిక మైన దానిపైనా ఆధారపడి వున్నదన్న ఖావవాద నమ్మకాన్ని విజ్ఞాన శాస్త్రాల అభివృద్ది (తోసి పుచ్చింది. భౌతికవాదులందరూ ఆధ్యాత్మీకం పొదార్థిక ఉత్ప త్రియేనని భావిస్తారు. కాన్త్రజ్ఞానం ఆధారంతో వారు పదార్హపు అభివృద్ధి

తెలుగు కవిత్వంయై మార్క్సిజం (వభావం వ్‌ ఫలితమే ఆధ్యాత్మికమని వాదిస్తారు. అది ఎక్కడవడితే అక్కడ అస్తిత్వం కలిగివుండక పదార్ధపు అభివృద్ధికమంలో ఒక నిర్దిష్షదకలో ఉదృవించి, చార్మితక మార్పులకు లోనౌతూ వుంటుందని అంటారు. పదార్థమా 2 ఆధ్యాత్మికమా? ఏది 1పాధమికం అన్న త త్త్యకాస్త్ర మౌలిక (పశ్నకు సమాధానం ఎన్నుకోవడంలోనే తా త్రికులంతా వారి ధోరణి ఎంత మౌలికమైన దైనప్పటికీ అంతసహ్బెరంలో భావవాదొనికో లేదా భౌతిక వాదానికో చెందుతారు భావవాదానికీ భౌతికవాదానికీ మధ్య ఘర్షణ మతానికి విజ్ఞానళాస్తాంనికీ మధ్యగల ఘర్షణతో సన్నిహిత సంధానాన్ని. కలిగివుంది భావవాదాన్ని మళొన్ని స్పష్టంగా వ్యతిరేకిస్తూ వుండడంతో భౌతికవాదం దెవునిపై భకక్రిని తోసీపుచ్చుతుంది. తత్వశాస్త్ర చర్మితలో శతాబ్దాల తరటడి అభివృద్ధికర మైన దానినంకా పోశచేసుకుని విజ్ఞానకాస్తాాల వెలుసలో వరిణామ సూత్రాలను అధ్యయనం చేసి మానవుడినే త త్వళాస్తానికి శకేయ్యదంగా చేసింది కాబట్టీ, వా స్తవంకాని (వతిదాన్ని నిరాకరించింది కనుకనే మా రక్క్బెజంని సమకాలీన భౌతికవాదం అని పిలుసోన్నారు. మార్క్స్‌ జం = సమకాలిక భౌతిక దృక్పధం “భూమిలో నుంచి కుక్కగొడుగులు వచ్చినట్టు త త్వవేత్తలు ఆవిర్భ వించరు.. వారు" వారి కాలంయొక్క ఉత్పత్తులు అమూల్యమైన కుశ్శాగమైన అదృశ్యమైన వారి చైతన్యం తాత్త్విక భావాలతో సవి స్తుంది కార్మికుల చేతులతో _రెల్వేలను నిర్మించిన చైతన్యమే తత్త్వ వే త్తల మేధస్సులో తాత్త్విక వ్యవస్థలను నిర్మిస్తుంది అని మార్క్‌ అన్నమాట ఆయన పట్టే అషరాల నిజం. పెట్టుబడి దారీ సమౌ జమే మార్క్సిజాన్ని ఉక్పత్తి చేసింది ఆ వ్యవస్థ స్పష్టిం చిన (శామిక-వర్గ చైతన్యమే మార్క్స్‌ మేధప్సులో సమకాలీన భౌతికవాద తాత్విక వ్యవస్థలను నిర్మించింది మానవుని సామాజిక, ఆర్థిక, రాజకీయ, ఆధ్యాత్మిక అభివృద్ధి మొత్తం [కమం = (పత్యేకించి పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థ అభివృద్ది, ఆ వ్యవస్థలో ఆంతర్గతంగా వున్న వైరుధ్యాలు (కామికవర్గం "పెట్టుబడిదారీ వర్షాల మధ్య హోరాటాలూ మాక్క్సాజాన్ని రూపొందించాయి. 19వ శతాబ్ది మధ్యకాలంలో ఐరోపాలో ఏర్పడిన (పత్యేక చార్మితక పరిస్థితులే మార్క్సిజానికి ఊపిరి

80% డా యం రవీం్యదారెడ్తి హోశాయి మ్కా్బాస్టు ఈత్త్వ్వళాస్తాంనికి మూలాధారాలు మూడు అవి 1) సాంక దాయిక జర్మన్‌ తత్వగాస్త్రం శ్రి సాం్మపదాముక ఇంగ్లీషు రాజకీయార్థిప శాస్త్రం 8) [ఫెంచీ ఉటోపియన్‌ సీద్ధాంతాలు మార్క్సిజాన్ని హూర్చి తెల్సు కొనేముందు వీటి అభివుదిని సంక వంగా పరిశీలించడం అవనరం౦. క్ష న జర్మన్‌ తత్వళాస్త్రం తత్వశాస్త్రం జర్మన్‌లో అదికంగా అభివృద్ది చెందింది. అందుకు (పదా నంగౌ ఇద్దరు తాత్తికులు హెగెల్‌ (1770 - 1881) అతని శిష్యుడు లుడ్విగ్‌ ప్యూర్‌ బా (6804 - 1872) కారకులు. హెగెల్‌ భావవాది ప్యూర్‌ బా భౌతికవాడి అభివృద్ధి వ్యతిరేక శక్తుల ఘర్షణ ఫలితంగా . ఏర్పడే ఒకి గతి శార్కి.క కమం అని హెగెల్‌ స్పష్టం చేశాడు అయితే ఆ అభివృద్దికి అఖిండ "భావం తో సంబంధం వుందని ఆయన భావించాడు. అఖందభావం అంటే _పపంచ ఆత్మ లేక లేక పపంచ జ్ఞానం, పాగెల్‌ దృష్టిలో మసిషి' మెదడు యొక్క జీవపకియ ఆంపే ఆలోచనా (కమమే దీన్నే ఆయన *భావం” (1161668, ర ఒక స్వతంతక రను చేశాడు. హెగెల్‌ భావవాదాన్ని నిశితంగా విమర్శించడం డ్వారా ఆతని శిషృుడు ప్యూర్‌_వా ముందుకు వచ్చాడు. ఆతని తాత్త్విక దృక్పథాన్ని మానవ శాస్త్ర భౌతిక వాదం ఆని పివిజారు. మయొత్రం త త్ర్వశాస్తాంనికి మానవుడే కేం్యదం అని వ్యూర్‌ బా భాపంకాడు. ఆలోచన దెైవసంబంధ సారం కాదనీ, మానవ సహజ " సామర్థ్యం మా తమేనని; మేధస్సు నుండి మానవ దైహిక అంగ నిర్మాణం నురిడి విడదియరానిడనీ దాహ్యభౌతిక (ప్రపంచానికి చెందిన జ్ఞానేం (దియ (పతిచర్యలతో నంధావాన్ని కలిగివుందనీ ప్యూర్‌ బా అంటాడు. అభివృద్ధిని గూర్చు హెగెల్‌ రూపొందించిన గలితార్కెక సిద్ధాంతాన్ని ప్యూర్‌బా భౌతికవాద దృక్పథాన్ని కలిపి కారల్‌ మార్క్సొ, _ *డరక్‌ ఏంగెల్స్‌ సామాజిక రుగ్మతలన్నింటికి పనికి వచ్చే జాషధాన్ని కనిపెట్టారు. అదే గతితార్కిక భౌతికవాదం. సార్వజనీన భావం అంతర్గత వైరుధ్యాల ఆవిర్భావం, పరిష్కారాల గమనం ద్వారా జరగి అభివృద్ది యొక్క ఆవళ్య్శకత, అనివార్యత, వ్యతి రేకతల పరస్పర మార్చు ; పరిణామాత్మకమైన దాని నుంచి గుణాత్మకమైన మార్చు లోనికి లంఘనల లాంటి పరివర్తన , నూతనమైన దానిచే పాతది అభావం చేయ

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (సభావం త్‌0కి బడడం హెగెల్‌ గతితర్మంలోని _హేతుబద్ధమెన ఆంతస్సారం: అయితే ఒక భావవాదిగా హెగెల్‌ (పకృతిని; సమాజాన్ని అధ్యాత్మిక _దెనసార మూర్తీ ఖావాలుగా *“పరమభావంిగా వరిగణించాడు హెగెల్‌ (పకారం అభివృద్ధి ఆధ్యాత్మిక రంగంలో మ్యాతమే; దాని అత్యంత ఉన్నత వ్యక్తికరణ మానవ ఆలోచనలో మ్మాతమే జరుగుతుంది. పదార్డ అభివృద్దిని పకృతి అభివృద్దిని హెగెల్‌ గుర్తించలేదు.

హెగెల్‌ భావవాదాన్ని విమర్శించడంలో మార్క్స్‌ ఏంగెల్స్‌లు ప్యూర్‌బా భౌతికవాద తత్త్వళాస్త్రంపైన ఆధారవడ్డారు. ఆలోచన దైవ సంబంధ సారం కాదనీ మానవ సహజ సామర్ధ్యం మ్మాతమేవనీ ప్యూర్‌బా (ప్రకటిం చాడు కాని, మానవ సమాజ సారాన్నీ, దాని అభివృద్ధి నియమాలనూ అర్డం చేసుకోవడంలో అతడు వివలమయ్యాడు. అయితే ప్యూర్‌ బా దృక్పధమే తాత్త్విక భౌతికవాదం మరింత అభివృద్ది చెందడానికి మార్గాన్ని సుగమం ఇసింది ఈ సాంప్రదాయిక జర్మన్‌ త త్రళా పంభివృద్దియే మార్క్స్సిన్తు త త్వళాస్త్రం,

సాం్యపవాయిక (బిటిష్‌ ఆర్థికళాస్త్రం

అర్థశాస్త్ర విజ్ఞానం అప్పట్లో పెట్టుబడిదారి డేశాళ్టోకెల్లా అభివృద్ధి ఇందిన దేశమైన బిటన్‌లో వికసించింది ఉత్పత్తి విధానంళో యంత్రాల (ప్రవేశంతో వచ్చిన అపరిమితమైన మార్పులూ, ఆర్థిక సింషోభాలూ ఆర్థిక శాస్త్రజ్ఞాల మెదళ్ళలో ఆళోచనల కుదుళ్శను కదిపివాయి. వారు పెట్టబడి గూర్చి; (శ్రమ గురించి, ఏిలువ గురించి, మారకం ళూక్చి డిమాండ్‌ సష్ష యిల గురించి ఆలోచించడం మొదలెట్టారు

సాంప్రదాయిక బిటిష్‌ అర్జ శాస్త్రజ్ఞుడు అయిన ఆడమ్‌ స్మిత్‌ (1728. 1790) మొదటిసారిగా [శమ విలువ సిద్ధాంతాన్ని (వతిపాదించాడు. అతని ఇిమ్మడెన డేవిడ్‌ రికార్డో (1772 1823) అర్థిక వ్యవస్థపై మరిన్ని పరిశోధ నలు చేసి స్మిత్‌ (శమ విలువ సిద్ధాంతాన్ని అభివృది పర్శ్చాడు సంపద పుట్టు కళకు పంపిణీకి సంబంధించి ఇతర మౌలిక ఆర్జిక సమన్యల గూర్చి అధ్యయనం చేయడానికి వీరిద్దరూ శాస్త్రీయ ఆర్జిక ఆలోచనకు ఊపిరి పోశారు. సామాజిక నిర్వహణలో ఉపయోగించే నరుకులే ఈ సంపద ఆనీ వీటివిలువ ఏటి ఉత్ప త్తి కి ఆవసరమైన సామాజిక [శమ మొత్తంచే నిరయమౌతుందని స్పష్టం

8504 డా యం. రవీందారెడ్డ చేశారు. ఈ విలువ సిద్ధాంతమే 'పెట్టుబడీదారీ సమాజం ఏర్పడిన తర్వాత ఆర్టికరంగంలో వచ్చిన మొట్టమొదటి శాస్త్రీయ ఆలోచన ఈ సాంప్రదాయిక ఆర్పిక ఆలోచన పై ఆధారపడే మార్క్‌ తన స్మువసిద్ద ఆర్థికళాస్త్ర (గంథం “పెట్టుబడి ని రచించాడు. ఆదనపు విలువ సిద్దాంతాన్ని (వతిపాదిందాడు గెంచీ ఉటోపియన్‌ సిద్దాంతాలు "పెట్టుబడి సమాజప్తు దుష్పలితాలు మానవ జీవితం పై పడడం [పారం భించిన 16వ శతాబ్దం నుంచే దీని నుండి బయట పడాలని (ప్రయత్నించి చాలామంది మేధావులు కలలుగన్నారు మార్క్స్‌కంటే ముందే ఫ్రాన్స్‌లో ఆళాస్త్రీయమైన పద్ధతిలో అయినప్పటికీ [పణజలందరూ సమంగా వుండే వ్యవ స్టను గూర్చి ఆలోచించారు. అయితే వీరెవరూ (పస్తత నిమాజాన్ని మార్చడం ఎలా అన్న (వశ్నను పరిశీలించలేదు. కావల్సిన సమాజం ఎలా వుండాలో అని ఆలోచించే పనిని మ్యాతమే చేశారు. ఎక్కువగా ఊహల పై మాాతమే ఆధార పడ్డారు కార్యాచరణ లేనందువళ్లే వీరిని ఉటో పియన్లు అన్నారు. అంటే కేవలం ఊహల ఆధారంతో కలలు కన్నవారని అర్థం. ఆయితే అప్పటికే సోషలిజాన్ని గూర్చిన పాథమిక ఆలోచనలు సమాజంలో బయళల్టేరాయి. వీటి వల్ట కొద్ధిగానెనా పెట్టుబడిదారీ సమాజంలోని దోపిడీ స్వభావం బట్టబయలైంది, ఉటోపియన్‌ సోషలిస్సలలో ముఖ్యులు హె్మనీ సెయింట్‌ సైమన్‌ (1760. 1845) చార్లెస్‌ ఫౌరియర్‌ (17322 - 1ేరికిగ) రాబర్డ్‌ ఓవెన్‌ (1771 - 1658) పీరికంటే ముందు ఈ రకమైన ఆలోచనలు చేసిన వారిలో ధామస్‌ మూర్‌ (1476. 1545) టొమ్మసో కాంపవెల్దా (1566 - 1689) జీన్‌ మెస్టియర్‌ (1664 ల 1729) దాబుఫ్‌ (1760 ల 1797) ముఖ్యులు. వీరంతా ఆకలి, దార్మిద్యం యుద్దాలు లేని ఒక నూతన సమాజాన్ని ఊహల్లో దర్శించారు, సమసమాజానికి సంబంధించిన (ఫెంచీ ఉటోపియన్‌ సోషలిస్టుల [ప్రాధమిక ఆలోచనలే దరిమిలా మార్క్స్‌ ఏంగెళ్చొలు కమ్యూనిస్సు సమాజాన్ని నిర్వచించడానికి సాధించడానికి అవసరమైన ఎత్తుగడలు వేయడానికీ దోహదం చేకాయి, మార్క్సిజం పెమూడు రంగాల ఆనగా తత్వ్వకాస్త్ర, ఆర్దిక కాస్త్ర సోష లిన్టు సిద్ధాంతాల అత్యున్నత (ప్రతినిధుల భావాల [పత్య్మష, తక్షణ కొనసాగిం పుగా ఉద్భవించింది 190వ శతాబ్దిలో జర్మన్‌ త త్త్వకాస్త్రం, ఇంగ్లీషు అర్జ

చెలుగుు కవిత్వం పె మార్క్సిజం (ప్రభావం 805 శాస్త్రం, ఫెంచీ సోషలిజంలకు సంబంధించిన అత్యుత్తమమైన అభివృద్ధికర మైన దానికి మార్క్సిజం | పతిబింబం లాంటిది మార్క్స్‌ ఒక (గంధాన్ని రాసి దానికి మార్క్సిన్దు త త్ర్వశాస్రమని ఎక్కడా "పేరు పెట్టలేదు. మార్క్సి జమంటే మార్క్స్‌ వక్రికరించిన భావాల సంపుటి సమాజ వరిశీలనలో, పకృతి అధ్యయనంలో ఆ భావాలకు తా త్త్వికస్థాయి ఏర్పడింది కాబట్టి దాన్ని మార్క్సిస్టు త త్త్వ్వళాస్త్రం అంటున్నారు. మార్క్స్‌ భావాలు (పధానంగా

1. భౌతికవాద తత్త్వశాస్త్రం 2) రాజకీయ ఆర్థికకానస్త్రం 8) శాస్త్రీయ కమ్యూ నిజం చుట్టూ అల్లుకుని వుంటాయి. ఈ మూడింతి సంధానమే మార్క్సిజం. భౌతికవాద తత్త్వశాస్త్రం సమాజపు ఉనికికి సంబంధించిన ప్రశ్నకు సమాధానం వెతకడంలో మార్క్స్‌ హెగెల్‌ గతితర్మా.న్ని వ్యూర్‌ బా భౌతికవావాన్ని ఆనుసరించాడని తెల్సుకొన్నాం. మార్క్సిస్టు తత్ర్వశాస్త్రంలో (వకృతిని అధ్యయనం చేయడా నికి గతితార్కిక భౌతికవాద [పావంచిక దృష్టిని అనుసరిస్తారు. అలాగే సామాజిక చర్మితను అధ్యయనం చేయడానికి చర్మితకు గతితార్యైక స్నూతా అను అన్వయిస్తారు. దీన్ని చార్మితక భౌతికవాదం అంటారు. గతితార్కిక భౌతికవాదం విభిన్న ఆభిపాయాలున్నప్పుడు సత్యాన్ని నిర్ధారించడానికి సంభాషణ నిర్వహించే కళనే మొదట గతితర్క_ం అన్నారు. సత్యాన్ని నిర్ధారించే దక లలో విభిన్న అభ్మిపాయాలను తులనాత్మకంగా పరిశీలించడం, వాటిని వళ్లే షించి, నిరాకరించడం కోసం చేసే సంభాషణల పద్ధతిని గతితర్మం (012160-
2. అంటారు. ఈ గీకు పదం డైలెక్టికోస్‌ నుండి ఉత్పన్నమెంది చర్చ లేక వాదన అని దానర్థం, 0121600021 34362192 అన్నదానికి తెలుగులో గతితార్కిక భౌతికవాదం అన్నది రూఢి అయిన పదం, గతితర్కం ఆంటే పదార్థంలో ఏర్పడే మార్చు అభివృద్ధి [క్రమాలను శాస్త్రీయంగా. పరిశీలించే విధానం అని చెప్పవచ్చు మాక్క్సాస్టు తత్త్వ శాస్త్రంలో భౌతికవాదం, గతితర్శం ఒక దానినుంచి మరొకటి స్వతంతమై నవి కావు. ఒక సమ్మగ సిద్ధాంతంగా రూపొందటం కారకు మిశితమైనట్టివి ఎందుకంటే వా స్తవికత భౌతికమైనట్టిది. అదే సమయంలో గతితార్కిక మైంది కూడానూ. దీనినే మార్క్సిస్టు గతితార్థిక భౌతికవాద (ప్రాపంచిక దృష్టి

806 డా యం రవీంధదారెగ్డి అంటారు. అంటే మార్కు (పపంచ భౌతికతను గుర్తించి దాని నిరంతం౦ పరిణామ తత్త్వాన్ని గతితర్య్మ-ంతో పరిశీలించాడసి అర్థం

గతితార్కిక సూతాలు

అభివృద్దిని గూర్చి నంపూర్ణ సమ్మగ సిద్దాంత మైన గతితర్మం మార్క్సిజానికి "సైద్దాంతిక పునాది గతితర్క్మమంటే (వకృతి మానవ సమాజం, ఆలోచనల చలనం అభివృద్ధిలకు సంబంధించిన సాధారణ నియ మాల విజ్ఞాన శాస్త్రమని ఏంగెల్స్‌ నిర్వచించాడు.

(ప్రపంచంలోని అన్ని వస్తువుల, ఘటనల సమిష్టి స్వభావం ఏమిటంటే అవి పదార్థ భూతమైనవి. పదార్థానికి పలురూపాలున్నవి. మానవ చైతన్యానికి, మెధస్సుకి బయట అవి స్తాతంతంగా వుండగలగడం వాటి (ప్రధాన లక్షణం, ఆందువల్లే శాస్త్రజ్ఞాలు పదార్దం బాహ్యాత్మక మైందని అన్నారు. లెనిన్‌ దీనినిశే “పదార్ధం మన అఐం్మదియ జ్ఞానం వల్ల మనకు తెలిసే బాహ్యాత్మక వాస్తవం” అన్నాడు పదార్జాన్ని గుర్తించడానికి కొన్ని సాధారణ లక్షణాలున్నాయి అవి మనం పదార్థాన్ని ఇంద్రియ జ్ఞానంవల్ల మాత్రమే తెలుసుకోగలం. అది స్థల శాలాలలో అనంతమైనది. దాని రూపం పరిణామం ఆంతర్జానం కావచ్చును కాని ఆదీ నశించదు. శాశ్వతంగా వుంటుంది చలనం దాని ఉనికి ఆది లేకుండా పదార్థం లేదు. మానవుని మెదడులో జరిగే చలనమే వైతన్యం పదార్థంలో చలనం అనేది వ్యతిరేకశక్తులు, వైరుధ్యాలు పనిచేయడం వల్ల నచ్చే ఫలితం. (పతి పదార్జంలోనూ రెండు విరుద్ధ శక్తులు వుంటాయి. వాట్‌ ఘర్షణ ఫలితమే అభివృద్ధి అభివృద్ది యొక్క ముఖ్యమైన గతితార్కిక నియమం విరుద్దశక్తుల ఐక్యత, పోరాటం, వీటిలో ఏది ముఖ్యం అన్న _పశ్ని వస్తే లెనిన్‌ మాటల్లో *వ్యతిరేకతల మధ్య ఐక్యత షరతులకు లోబడినది. తాత్కా-లికమైనది. పరివర్రనాశీలమైనది. నాపేక్షికమైనది విరుద్ద శక్తుల మధ్య ఘర్షణ చలనం యొక్క అభివృద్ధి ఆభిండ మైనట్టుగానే అఖండ మైనథీ ఘర్షణ అఖండం కావడంవల్స స్తంభించి ఏదీ వుండదు. (ప్రతీదీ మార్చు చెందు తుంది. ఆందువల్ట సమాజంలో మార్పులు, మానవుడి ఆలోచనలో మార్పులు కూడా వ్యతిరేకతల మధ్య పోరాట ఫలితమే. ఇదే గతితా్యాక భౌతికవాద మొదటి నియమం ఈ నియమమే గతితార్మిక సూతాలలో ముఖ్యమైనది. డినిమీదనే మిగతా నియమాలన్ని ఆధారపడి వున్నాయి. ఈ విరుద్దశక్తుల

చెైలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (ప్రభావం 807 మధ్య ఏర్పడే ఐక్యత, ఘర్షణలనే కల్పి వైరుధ్యం అంటారు. ఉదాహరణకు చావు (బతుకులు జీవికి సంబంధించిన రెండు అంకాలు. ఈ రెండూ ఒక చానికాకటి సంబంధం కలిగివుంటాయి. శశేరం జీవకణాల చేత నిర్మితం కొన్ని కణాలు చనిపోతూ వుంటే కొన్ని పుడ్తుంటాయి. అంపే శరీరం మర ఇించే పుప్దే కణాలతో కూడుకొని వుంది అందుకే మనిషి జీవితం కూడా వై రుధ్యమే. గతితర్కుం (ప్రకారం వైరుధ్యం అనేది పపంచమంళా వుంది" పతి వస్తువులోను వుంది. (పకీదీ ఒకటి రెండుగా విభజించబడ్డుంది ఈ రెంటిని విరుద్ధళక్తుఎ అంటాకు. వీటి మధ్య ఐకృతకు విరుద్ధశక్తుల ఏకత్వం అంటారు వ్యతిరేకళ క్రి లేకుంటే రెండోళ్తంళం తన ఉనికిని పోగొట్టుకొంటుంది. (ఉదా * జీవి లేకుండా చావులేదు పెట్టుబడి దారులు లేక్తుండా [కామికులు ఉండరు. ఈ ర60టి మధ్య మక్షణ ఫలితంగా వాటి స్టానాలు మారుతుంటాయి వ్యతి రేక శక్రుల మధ్య పోరాటం అంటే ఆధమ స్టానంకో వున్న శ్రి ఆధి క్యతకోసం అప్పటికే ఆధిక్యత కలిగివున్న శక్తితో పోరాడటం. ఈ వ్యతిరేక శక్తుల మధ్య ఏర్పడే ఘర్షణే అభివృద్ధికి మూఎం. పోరాటం. లేషండా అభివృద్ధి లేదు.

వైరుధ్యం విశ్వవ్యా వ్రమైంది లెక్కలో కూడిక తీసివేత, సమాజంలో వర్గపోరాటం యుద్ధంలో దాడి, ఆత్మరక్షణ, జయ౦ అపజయం ఇవన్నీ ఒక చానికొకటి వ్యతిరేకమైనవి. ఏ ఒక్కటీ ఇంకోటి లేకుండా వుండదు. రెండూ ఘర్షణ పడ్తూ పరస్పరం ఆధారపడి వుంటాయి. ఈ విధంగా వైరుధ్యం (ప్రతి వస్తువు లేదా [కమం (ప్రారంభంనుంచి చివరిదాకా అంటే అది అంతమయ్యే చాకా వుంటుంది వైరుధ్యాలన్నీ గుణాత్మకంగా ఒకే విధంగా వుండవు గుణాత్మకంగా భిన్నమైన వైరుధ్యాలను భిన్నమైన వద్ధ్దతులద్వారానే వరిష్క రించాలి. అలాగే వ్మ్యకమంలోనై నా ఒకదానికంటే ఎక్కువ వై రుధ్యాలుంటామిం వీటిలో ఏదో ఒకటి మాతమే (పధాన వై రుధ్యం పుంటుంది ఇది ఆ [కమంలో చెర్ణయాత్మక ప్యాతను, నాయకత్వ ప్యాతను కలిగివుంటుంది. దీన్ని పరిష్క రించడానికి చేసే (సయత్నంలోనే మిగతా వైరుధ్యాలు కూడా. పరిష్కార మౌతాయి వివిధ కమ్మూనిస్టు రాజకీయపార్టీల మధ్యవుండే నిఖేబాలు ్మపధానంగా ఈ (ప్రధాన వైరుధ్యాన్ని గుర్రించడం పైనే ఆధారపడి వున్నాయి. సోషలిస్టు సమాజ ప్రాపనతై జరిగే కృషిలో వీ వర్గం ఏ (వధాన శ్మతువుపై ఏ విధంగా

808 డా యల. రవీందారెడ్డి పోరాటర చేయాలి అనేది (ప్రధాన వై రుధ్యాల్ని బట్టి వుంటుంది. దీన్నే రాజకీయ పరిభాషలో “ఎత్తగడలు” ఆని పీలుస్తారు (ప్రపంచ కమ్యూనిస్టు ఉద్యమంలో, భారత కమ్యూనిస్టు ఉద్యమంలో (పస్తుతం కనిపిస్తున్న చీలిక ఈ (వధాన వైరుధ్యాన్ని గుర్తంచడం మైనే ఏర్పడిసట్టిపి.

గత్తీతార్కిక భౌతికవాద రండో నియమం పరిమాణాత్మక మార్పులు! గుణాత్మక మార్చులుగా, రుణాత్మక మార్పులు పరిమాణాత్మక మార్పులుగా రూపాంతరం చెందుతాయి అనేది ఒక వస్తువును లేక ఘటనను లేదా పరి మాణాన్న్‌ ఇతరమైన వాటినుండి వేరుచేసే లషణాల మొత్రమే గుణం గుణం (పత్యేక మైనది కాక ఒక (పత్యేక వస్తువులోనో లేక ఘటనలోనో యిమిడి వుంటుంది అంతేగాక పరిమాణానికి గుణానికి మధ్య ఎంతో సంబంధం వుంటుంది. ఉదాహరణకు నీటిని మనం 100 'సెంట్మీగేడు వరకూ వేడిచేస్తే అప్పటిదాకా అది నీరుగానే వుండ్‌ అప్పుడు మరగడం మొదలుపెట్టి అవిరిగా మారుతుంది అంటే మనం అప్పుడు నీటిలో అనగా వదార్థంలో ఒక గుణా త్మకమైన మార్పు చూస్తున్నాం. ఇదే విధంగా గుణంహడా పరిమాణంలోల నూరుతుంది ఇది విశ్వజనీన అభివృద్ధికి నియమం- అయితే ఈ మార్పుకి (మం నెమ్మదై న కమబద్ధమైన [కమం _ వెనువెంటనే తేలికగా గుర్తించ డానికీ వీలై నది కాడు ఆయితే ఒక దశలో పరిమాణాత్మక మార్పులన్నీ హోగవడి ఒక గంతు వేస్తాయి అప్పుడు ఆ వస్తువు నూతనమైన భిన్న వస్తువుగా మారుతుంది. ఇదే విధంగా పాతగుణంనుండి నూతన గుణానికి మార్పుకూడా జరుగుతుంది.

గతీ తార్కిక లౌతికవాద్‌ మూడో నియమం ఆభావంయొక్క_ ఆభావం అంటే కింది స్థాయిలోనుండ్‌ ఉన్నత స్థాయిలోకి, సామాన్యమైన వాటినుండి సంక్లిష్టమైన వాటికి అభివృద్ది చెందడం మాక్క్స్స్‌ మాటల్లో “పూర్వు అస్తిత్వ రూపాలను అభావం చేయని అభివృద్ధి ఏ రంగంలోనూ జరగడు, వ్యతిరేకతల ఐక్యత, పోరాటాల ఫలితం అది అభివృద్ధి [క్రమంలో నూతన గుణానికి చోటివ్వడంకోనం పాతగుణం అభావంల చెయబడుతుంది అంటే నాశనం అవుతుంది. నిత్రనంనుండి చెట్టు మొలకెత్తుతుంది అయితే చెట్టు మొలకెత్తే సరికి దానికి పాణాలిచ్చిన విత్తు నాశనమౌతుంది. పెరిగిన చెట్టుచే నాశనం శ్రేయబడ్‌న విత్తు స్థానంలో పెక్కు. విర్తులను ఆచెట్టు ఉత్పత్తి చేస్తుందా

తెలుగు వికత్వంమపై మార్క్ట్పిజం (పభావం 809 ఈ కొత్ర విత్తులు తయారుకావడంతో చెట్టు నశిస్తుంది లేదా అభావం చేయ ఒడ్తుంది. ఈ అభావంయొక్క_ అభావం ఫలితంగా ఉత్పత్తులయిన వికులు ఏనాడూ పూర్వపు విత్తువలె ఉండవు. పరిమాణంలోనూ కూడాఅవి భిన్నంగా వుంటాయి. అభావం ఆంటే పాతది నశించడమే కాదు పూర్వ అభివృద్ది దశలలో నశించకుండా నిలిచివున్న మూలకాలను కాపాడటం రూడా. గతి తార్కిక భౌతికవాద నియమాలు మూడింటిని సరిశీలించాం. వాటి సారంళాన్ని ఒకచోట చేర్చి పరిశీలిద్దాం (పపంచం మిధ్య కాదు, వాస్తవిక మైంది. వదార్డ భూయిష్టమైనది, పదార్దం లేదా వస్తువులు పరిమాణాలు దేని కది సంబంధం లేని తునకలు కావు. పరన్పరం సంబంధం కలిగి వున్నాయి. ఏదీ స్టిరమైంది కాడు. (వతీది మార్పు చెందుతుంది. వృద్ధి చెందుతుంది. నశిస్తుంది. ఈ అభివృద్ది ఒకదశ వరకు [కమంగా జరిగి చివరకు పదార్జంలోని విరుద్ధ శక్తుల మధ్య త్మీవమైన ఘర్హణ జరిగి నూతన స్వభావం పుడ్డుంది, ఆంతరంగిక పోరాటం ఫలితంగానే అభివృద్ధి జరుగుతుంది. నశించిపోతున్న లక్షణం పైన వృద్ధి పొందుతున్న లక్షణంయొక ,_ విజయమే చివరకు వచ్చే లక్షణం అనగా వ్యతిరేకతల మధ్య పోరాటం ఫలితమే అభివృద్ధి అనేద్‌ గతి తార్కిక భౌతికవాద నియమాల మౌలికసారం, చార్మితక భౌతికవాదం (పపంచం అంపే సమాజాన్ని అభివృద్ధి [క్రమంలో మార్చడానికి

తత్వకాస్తం తోడ్పడాలనేది మార్క్స్‌భావన. శ తాత్త్విక విష్ణవంలో కీలక మైన అంశం చర్మితను ఆర్థం చేసుకోడానికి గతి తార్కిక భౌతికవాదాన్ని వి సరింపచేయడం, దీన్ని చార్మితక భౌతికవాదం అంటారు

“2. మార్క్సిస్టు పూర్వ భౌతికవాదులు మానవుడు (వకృతి వైన సమాజం పెన ఆధారపడి వుండడాన్ని అంగీకరిస్తూనే సామాజిక జీవిత పరిణామాలన్నీ ఒక కార్యకారణ పరస్నర సంబంధమైన గొలుసుగా రూపొంచాయని భావి స్తూనే, జరిగినదేదో జరుగుతున్నదనో లేక భవిష్యత్తులో జరుగుతుందనో తుది నిర్రయానికి సాధారణంగా వచ్చారు. ఇది తప్పనిసరి అనీ దీనిని మార్చడానికి తమ్‌ ఇష్టానుసారం మానవులు చేయగలిగినది ఏది లేదన్న నిర్ణయానికి వారు వచ్చారు అదే సమయంలో సమాజంలో వ్యక్తి జీవితంలో జరిగేదంతా మానవా తీతమైన పూర్వ నిర్ణయం అన్న మతపర, పూర్వ నిర్ణీత వాద భావనలను

తే0 డా యం రఏీందదారెడ్డి వ్యతిరేకించడంలో వారు సరైన విధంగానే మానవులే చర్మిత నిర్మాతలు అని నొక్కి చిప్పారు. అయిజే వారు ఈ వతిపాదనను భౌతికవాద పరంగా శాస్త్రీయంగా బలపర్భలేకపోయారు. చార్మితక ఘటనలు వ్యక్తుల ,పత్వ్యేకించి ఊత్రమ చార్మితక వ్యక్తుల ఇష్టాను హారం జరిగిన ఘటనలుగా భావిస్తూ వాటిని గూర్చి స్వీయాత్మక అర్థ వివరణలను యిచ్చారు చరితను గూవ్చిన పూర్వు నిర్జీతవాద, స్వియాత్మక అభిప్రాయాలు రెండింటిని చార్యితక భౌతికవాదం అధిగమించింది ఆది అభివృద్ధి చెందిన తర్వాతనే వాస్తవంగా చర్మిత ఒక శాస్త్రంగా రూపొందింది. ఆంతవరకు చరిత ఒక విడివడిని ఘటనల కూడి కగా రాజుల రాణుల _పణయగాధలుగా పట్టాభిషేక కధలుగా భావించడం జరిగింది. చర్మిత అంటే అది కాదనీ మానవుటే చర్మిత నిర్మాతల ని చారి (తక థఖౌతికవాదం చాటి చెప్పింది లెనిన్స్‌ మాటల్లో చార్మితకి భౌతికవాదం శాస్త్రీయ ఆలోచనా సరళితో ఒక గొప్ప సాధన. చర్మితను గూర్చి రాజకీయా లను గూర్చిన అభ్మిపాయాలలో అంతవరకూ (వబలంగా వున్న సిర్హేకుకత గందరగోళం తాలగించబడ్డాయి. ఆశ్చర్యకరంగా సమ్మగమైన సమన్వయ పూర్వకమైన ఒక కాస్త్రీయ సిద్ధాంతం - ఉత్పాదక శక్తుల అభివృద్ధి [కమంలో ఒక సాంఘిక వ్యవస్థ నుంచి అంతకంటే ఉన్నతమైన మరొకటి ఎలా అభి వృద్ధి ఇందుతుంది అన్నదాన్ని చూపించే సిద్ధాంతం చోటు చేసుకుంది *, గతి కార్కిక భౌడికవాద నియమాలు సంఘంలో పనిచేస్తూ వుంటాయి. మానవ సంఘాభివృద్ధిని పరిశీలించాలనుకుం పే మనం ఈ నియమానను వాటి [పత్యేక కార్యాచరణ రూపాలను కూడా పరిశీలించాలి. సంమ్యానికి ఆన్వంయించే గతి తార్కిక నియమాలు, చార్మితక భౌతికవాద పద్ధతి రెండూ కూడా సారంలో ఒకే రకమైన.భావనలు సంఘానికి అన్వయించినప్పుడు గతితార్కిక నియ మాలకు ఒక నిర్దిష్టత ఏర్పడుతుంది దీనర్జ్దం మనం తత్త్వాలోచనతో పాటు, సామాజిక ఆర్థిక నిర్మాణం, ఉత్పత్తి ఉత్పాదక శక్తులు, ఉత్పత్తి సంబం ధాలు రాజ్యం దేళం వంటి సామాజిక విషయాలను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి

సమాజ వరిశీలనలో చర్మితకాస్త్రంతో కూడా చార్మితక భౌతికవాదం విఖేదిస్తుంది దేశాల (పజల, ఘటనల చరితను వాటి కాల్యకమానుసారంగా చర్మిత శాస్త్రీయ అధ్యయనం చేస్తుంది. ఘటనల (క్రమాన్ని సాధారణ సైద్దాం

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (ప్రభావం త తిక పద్ధతులలో వేరు వేరుగా గాక ,పతిదేశం యొక్క నికరమైన పరిస్థితు లనూ ప్రజల కార్యాచరణనూ, చార్మితక ఘటనలలళో ఒక్కోసారి గొవ పాతను వహించే వారి యాదృచ్చిక (పభావాన్ని వరిగణనలోకి తీసుకొంటూ, ఒక విశిష్ట చార్మితక రూవంలో చర్మిత కాస్త్రం వరిశీలిస్తుంది తద్విరుద్దంగా చార్మితక భౌతికవాదం సాధారణ 'నెధ్రాంతిక పరిశీలనా పద్దతి పకారం నడిచే ఒక శాస్త్రం. ఒక (పత్యేక జనావళిని గూర్చో లేక (వత్యేక దేశాన్నిగూర్చో కాక అభివృద్ది యెక్క సర్వసాధారణ నియమాల దృష్ట్యా ఆలోచిస్తూ మొత్తం మానవ సమాజాన్ని గూర్చి ఆధ్యయనం చేస్తుంది

చార్మితక భౌతికవాద దృష్టితో సాంఘిక చర్మితను ఆధ్యయనం చేసీన మార్క్స్‌ ఏంగెల్స్‌ దాని అభివృద్ధి పధాన్ని 4 భాగాలుగా విభజించారు, అవి

1. ఆదిమ కమ్యూనిస్టు సమాజం క) బానిస సమాజం క) పెట్టుబడిదాకీ సమాజం ఓ) సోషలిస్టు సమాజం. వీటిని వివరంగా పరిశీలిద్దాం

ఆదిమ కమ్యూనిస్టు సమాజం

మనిషి పుట్టుక _పారంభంలో వున్న సమాజం ఇది శాస్త్రీయంగా దీన్ని రెండు సమాజాలని పరిణామ శాస్త్రజ్ఞులు విభజన చేస్తారు. మాత్యస్వామిక సమాజమని, పితృస్వామిక సమాజమని. అప్పటికి యింకా కుటుంబ వ్యవస్థ లేదు. స్వంత అస్తి లేదు. ఆంతా ఆహారంకోసం పోరాటమే గుంపు జీఏతమే (వధమ దశలో ఈ గుంపులకు స్త్రీలే నాయకత్వం వహింకేవారు. కుటుంబ వ్యవస్థ ఏర్పడలేదు కాబట్టి. ఒక గుంపులో పుట్టి; సంతానానికి తల్లి మ్యాతమే తెలుసు అందుకే దానిని మాతృస్వామిక సమాజం అన్నారు.

ఆహారం కోసం అన్సేషణలో తొలిమానవుడు వృవపశాయం నేర్చు కున్నాడు దానితో గుంపులో వ్యవసాయం పపపోషణ స్థిరనివాసం ఏర్ప డింది. ఇనప పనిముట్లు వచ్చాయి. పనిముట్టు మెల్దగా ప్పరుషని చేతిలోకి వచ్చాయి. అధికారం నాయకత్వం పురుషుని చేతిలోకి మారిపోయింది ఆహార సంపాదన పురుషని కృత్యమైపోయింది. గుంపుపై పురుషుని ఆధివత్యం ఏర్పడింది. దీనినే పితృస్వామిక సమాజం అన్నారు స్థిరనివాసం ఏర్పడ టంతో అంతవరకూ గుంపుకు నాయకత్వం వహించిన స్తీ) మెల్లిగా గృహ కృత్కాలలోకి నెట్టబడి చర్మితలో మొట్టమొదటి దానిస అయింది.

న! డా యం. రవీందారెడ్డి వ్యవసాయం. పెరగడంతో పని విభజన ఏర్పడింది. వివిధ వృత్తుల వారు ఏర్పడ్డారు. స్వంత ఆస్తీ ఏర్పడింది ఆదాయం పెరిగింది. ఆస్తీ పంవా చనా దృష్టి మొద లైంది. గుంపునాయకులు బలవంతులు ఆ స్తిపరులయ్యారు* సౌగుభూమి పెరగడంతో పనిచేయడానికి ఎక్కువ మనుషులు కావల్సి వచ్చారు. ఇతర గుంపులపై దాడిచేసి వారిని బంధించి తెచ్చి బానిసలుగా పని చేయించుకోవడం మొదలెంది. సమాన హక్కులతో జీవిస్తున్న గుంపు వ్యవస్థ ఆదిమ కమ్యూనిస్టు సమాజం విచ్చిన్నమైంది. (గమంగాబానిస సమాజం ఏర్పడింది. బానిస సమాజం గుంపు నాయకుడు బానిన రాజుగా మారాడు. ఎంతమంది బానిస లుంపే అంతగొప్ప ఒక మనిషి శమను మరో మనిషి దోచుకోవడం [పారంభం కావడంతోనే చర్మితలో వర్గవ్యవస్థ ఏర్పడింది బానిస సమాజంలోనే మనుషులు వర్గాలుగా విభజించబడ్డారు. ఒకటి దోపిడీ చేసే వర్గం రెండోది దోపిడికి గురయ్యే వర్గం తర్వాత చర్మిత పరిణామంలో (ప్రతీసారీ ఈ వర్షాలే నిర్ణా యక శక్తులుగా మారాయి, బానిస సమాజంలో బానిసలకు ఎలాంటి హక్కులు లేవు. వారు యజ మానుల ఆస్తిగా సరిగణించబడేవారు. బానిసల దోపిడిని కాపాడడానికి యజ మానుల (పభుత్వం సైన్మం ఏర్పడినాయి బానిసలకు ఆణచిపెట్టడానికి మతం, దేవుడు, కర్మస్‌ద్ధాంతొాలూ మూఢవిళ్వాసాలూ యజమానులకు తోడ్పడ్డాయి వ్యవసాయం, వ్యాపారం మరింతగా పెరిగాయి వానిసరాజుల మధ్య యుద్దాలు "పెరిగాయి. బానిసల (బతుకు దుర్శరమైంది. ఆసంతృప్తి పెరిగింది బాని సలను హింసించి పనిచేయించుకునేవారు. అక్కడక్కడా తిరుగుబాట్టు మొదల యాయి. వానిసల తిరుగుబాటుకు గొప్ప ఉదాహరణ స్పార్టకస్‌) దీంతో వ్యవసాయం దెబ్బతినడం మొద లైంది. యజమానులు బానిసలతో రాజీకోనం (యత్నించారు. బానిసలను తమ బందీ నుంచి విడుదల చేసి వారికి కొద్దిగా .భూమి యిచ్చి (ప్రతిఫలంగా తమ పనులు చేయించుకోవడం మొద లెంది. బానిన సమాజం కూలిపోయి భూస్వామ్య సమాజం ఏర్పడింది. న్‌ భూస్వామ్య సమాజం ఈ సమాజంలో [ప్రధాన ఉత్సత్తి కారకమైన భూమి ఎక్కువగా కొద్ది

౭ెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (వభావం క్రకి మంది భూస్వాముల చేతిలో వుంది. బానిసలకు కొద్దిగా భూమి వదిలి (వతి పలంగా తమ భూమిలో చెట్టి చేయించుకొనేవారు. చర్మిత పరిణామంతో బాని నల యజమానే భూస్వామి అయ్యాడు. వానిస రైతుగా మారాడు. ఇక్కడ కూడా రైతు త్మీవమైన దోపిడీకి గురయ్యాడు. తన భూమిలో వండిన పంట అవసరాలకు సెరిపోయేది కాదు.

ఈ సమాజంలో వ్యాపారం బాగా అభివృద్ధి చెందింది. చిన్న చిన్న పర్శిశమలు మొదలయ్యాయి. [శమను వేతనాలిచ్చి కొనుక్కోవడం మొద లైంది పర్మికమల చుట్టూ పట్టణాలు పెరిగాయి బానిసకంటే రైతుకు కొద్దిగా శ్వచ్చు వుంది కాబట్టి పట్టణాలకు వలసలు (ప్రారంభమైనాయి. ఆ స్తిపరులు పెరగడంతో తీరిక చిక్కి శా స్త్రవిజ్ఞానం అభివృద్ధి ఆయింది. అవసరాలకోసం యం్యతాలు కనుక్కోబిడ్డాయి.

పెద్ద పెద్ద పర్మిశమలు సపెడే అధికలావాలు వస్తాయి. కానీ వాటికి ఆధికంగా కార్మికులు కావాలి వారు [గామీణ భూస్వాముల చేతుల్లో వున్నారు. దాంతో పర్మీశమలు పెట్టేవారికీ, భూస్వామ్య (సభుత్వాలకూ మధ్య ఘర్షణలు తలెత్తాయి. శెతుల తిరుగుదాట్టు కూడా అందుకు తోడ్చడ్డాయి. [కాంవెల్‌ శిరుగుబాటు అందుకు మంచి ఉదాహరణ] (కమంగా భూస్వామ్య సమాజం పతనమైంది. పెట్టుబడిదార్డు అధికారంలోకి వచ్చారు. పెట్టుబడిదారీ సమాజం ఏర్పడింది.

పెట్టుబడిదారీ సమాజం యార్యతికాభివృద్ధి విపరీతంగా పెరిగిపోవడంతో. పెట్టుబడి కేం[ద్రీక రించబడి పెద్ద పెద్ద వర్మిశమలు స్థాపించబడ్డాయి. పట్టణాలకుటషాధికోసం తరలి వచ్చిన రైతులంతా. కార్మికులుగా మారిపోయారు. పెట్టుబడిదారులు (శ్రామికుల (శమను విపరీతంగా దోచుకోవడం మొదలైంది. (శ్రామికులకు తక్కువ జీతం యిచ్చి ఎక్కువగా పనిచేయించుకునే వారు. ఈ సమాజంలో వర్గ విభేదాలు మరింత త్మీవమై [శామిక విష్ణవాలు చెలరేగాయి. ఈ దశలోనే (వపంచంలో మూడోవంతులో. (శామికులు తిరుగుబాటు చేసి తమవర్గ నియం తృత్వాధికారాన్ని స్థాపించుకొన్నారు. దాన్నిసోషలిస్ట్‌ సమాజం ఆంటారు. సోషలిస్టు సమాజం సామాజిక వ్యవస్థల్లో కెల్దా అభివ్యద్ధికరమైన సమాజం సమసమాజం

రక్త డా యం. రవీందదారెడ్డి వర్గరహిత సమాజ నిర్మాణ దిశలో ఇది తొలి మెట్టు. డీంట్లో ప్రజలందరికీ సమానహక్కులు, శ క్రికొద్ది జ్రమ శ్రమకు తగ్గ ఫలం” అన్న సూతం ఆధా రంతో ఉత్పత్తి జరుగుతుంది. దోపిడ్‌ నిరాకరించబడ్తుంది. వర్గాలు నాళన మౌతాయి. ఈ సమాజం యొక్క నంపూర్ణ అభివృద్ధికర దశ కమ్యూనిస్టు సమాజం. అక్కడ వర్గాలుండవు కోర్కెలు తీర్చగల్లిన స్థాయికి ఉత్పత్తి "పెరుగుతుంది. “శక్తికి తష్టశమ అవసకానికి తగ్గఫలం" అన్న సూతం అను ల్లోకి వస్తుంది. ఇది మార్క్స్‌ ఏంగెల్స్‌లు చార్మితక భౌతికవాద పద్దతిలో చర్మితను' పర్యావలోకించిన తీరు.

సమాజం మారుతుందన్న విషయం స్పష్టం. ఆదిమ కమ్యూనిస్టు సమా జం నించి బానిన సమాజంలోకి, దానిన సమాజం నుంచి భూస్వామసమాజం లోకి, భూస్వామ్య సమాజంనుంచి పెట్టుబడిదారీ సమాజంలోకి పెట్టుబడిదారీ సమాజం నుంచి సామ్యవాద సమాజంలోకి ఈ మార్పు జరిగింది.

[వతి నమాజంలోనూ ఎవరి చేతిలో అయితే ఉత్పత్తి సాధనాలు వున్నాయో వారి చెతిలో అధికారం ఉంటుంది. మాతృస్వామిక సమాజంలో ఉత్పతి సాధన్నాలెన రాళ్ళు, క్యరలు తల్లి చేతిలో వున్నాయి కనుక ఆమె నాయకురాలయింది. పితృస్వామిక సమాజంలో వ్యవసాయం అభివృద్ధి చెంది అది పురుమని చేతిలోకి వచ్చింది కాబట్టి ఆధికారం అతనికి మారింది. బానిస సమాజంలో ఊత్పత్తి సాధనాలు వానిసలు. వీరు బానిస రాజుల చేతికింద వున్నారు ఆందునల్ల అధికారం వారికి దత్తమైంది. భూస్వామ్య సమాజంలో ఉత్పత్తి సౌధనం భూమి. ఇది భూస్వాముల చేతిలో వుంది. పెట్టుబడిదారీ సమాజంలో యం్మరాలు, పర్మిశమలు, యివి పెట్టుబడి దారుల చేతుల్లో వున్నాయి. అలాగే సోషలిస్టు సమాజంలో ఉత్స త్తి సాధనాలన్నీ నమాజపరం చేయబడి అత్యధిక కాతం (ప్రజలైన కార్మికుల చేతుల్లోకి వస్తాయి అందువల్ల అధికారం కార్మికవర్గం చేతిలో వుంటుంది.

ఒక్క ఆదిమ కమ్యూనిస్టు సమాజంలో తప్ప మిగతా అన్ని సమాజాల్లో వర్షాలు వుండటాన్ని మనం చూశాం. వానిస.సమాజం వర్గాల పుట్టుకకు మొదలు. అప్పటినుంచీ (పతి సమాజంలోనూ దోపిడి చేసే వర్గం, దోపిడికి గురయ్యే నర్గం మనకు కనిపిస్తాయి. రాబోయే సమాజపు బీజాలు ముందున్న సమాజంలోనే పుట్టి "పెరుగుతాయి వాటి అభివృద్ధికి అడ్థరికిగా వున్న ముందు

తెలుగు కవిత్వంపై. మార్క్సిజం (పశావం తేరి నమాజాన్ని కూల్చి నూతన సమాజాన్ని అవి ఏర్పాటు చేసుకుంటాము. ఆదిమ కమ్యూనిస్టు సమాజాన్ని కూల్చడానికి యుద్ధ నాయకుడూ జానిప సమాజాన్ని కూల్చడానికి చిన్న బానిసల యజమానుల బానిసలూ భూస్వామ్య సమాజాన్ని కూల్చడానికి చిన్న వ్యాపారస్థులు చిన్న రైతులూ 'పెట్టుబచెదాకీ సమాజాన్ని కూల్చడానికి శామికులూ ఆయాదశలలో నాయ కత్వం వహించారు. సమాజంలో జరిగే ఈ పరిణామాన్ని ఎవరూ ఆవలేరు. ఇది జరిగి తీరుతుందని చర్మిత రుజువు చేస్తోంది. సమాజమంతా వర్గాల మధ్య పోరాటాల ద్వారా సాగింది. ఆందుకే మాక్క్య్వా కమ్యూనిస్టు (వణాశికకు మకుటాయమానంగా మానవ జాతి చర్మితంకా వర్టపోరాటాల చర్మితయే' అన్న వాక్యాన్ని నిలిపాడు. రాజకీయ ఆక్థికశాస్త్ర విమర్శ - ఒక శోడ్చాటు అన్న (గ్రంథానికి ఉపో ద్దాతం వాస్తూ 'మాక్క్స్స్‌ ఈ "సామాజిక వరిణామక్రమాన్ని ఈ [కింది విధంగా (పామానిక సూూతెకరణ చేశాడు. తమ జీవితపు సాంఘిక ఉత్సాదనలో మావవులు వారి ఇషాయిషాలతో నంబంధంలేని పరిత్యజించలేని సంబంధాలలో వారి భౌతిక ఉత్పాదక శక్తుల అభివృద్ధిలేని సిర్దిష్టకాలానికి సంబంధించిన ఉత్పత్తి సంబంధా లలో పవేశిస్తారు. ఈ ఉత్పత్తి సంబంధాల మొతమే సమాజ స్వరూపం నిజమైన పునాది. దాని మీదనే ఒక నాయ రాజకీయ బాహ్యనిర్మాణం అవిర్భవిస్తుంది దానికి సంబంధించే సాంఘిక చైత న్యపు నిర్దిష్ట రూపాలుంటాయి. భౌతిక జీవితపు ఉత్పత్తి పద్దతి సాధా రణంగా నాంఘిక రాజకీయ మేధో జీవితాలను తీక్చిదిద్దు కుంది. ఉనికిని నిర్ణయించేది మానవుల వైతన్యం కాదు తద్విరుద్ధంగా వారి హెంఘికస్థితి వారి చైతన్యాన్ని నిర్ణయిస్తుంది తమ అభివృద్దిలోన ఒకానొక దశలో సమాజం యొక్క. బౌతిక ఉత్పత్తి శక్తులు అస్తి త్వళోవున్న ఉత్పత్తి సంబంధాలతో ఘత్షణ పడతాయి ..... అప్పుడు ఒక సాంఘిక విష్ణవ యుగం [పారంభమవుతుంది ఆర్టీక పునాది మారడంతో (బహ్మాండమైన బాహ్యనిక్మాణ రూదం మొత్తం దావాపు త్వరితగతిన మార్పుచెందుతుంది అటువంటి మార్పులను గూర్చి ఆలో చించేప్పుడు (పకృతికాస్త్రం అంత ఖచ్చితంగా నిర్ణయించబడగల

క16 డాః యం రవీందారెడ్డీ ఉత్పత్తి యొక్క ఆర్థిక పరిస్థితుల భౌతికమార్పుకూ; న్యాయ రాజు శీయ్యమతపర రనజ్ఞతా సంబంధ తా త్రిక రూహపాల మార్పుకూ, సంగ హంగా ఈ సంఘర్షణను గూర్చి మానవులు బెతన్యం తెచ్చుకుని దానిని తుదముట్టించే సైద్దాంతిక రూపాల మార్పుకూ మధ్యగల బేధాన్ని ఎల్లప్పుడూ మనసులో ఉంచుకోవాలి,....... ఈ చైతన్యానికి భౌతిక జీవితపు వైరుధ్యాల నుండి, సాంఘిక ఉత్పాదక శక్తులకు ఉత్పతి సంబంధాలకు మధ్య ఉన్న ఘర్షణ నుండి అర్థంచేప్పుకోవాలి. ఒక సామాజిక రూపంలో చోట్టుకేసుకున్న _ ఉత్పత్తి శక్తులు మొత్తం అభి వృద్ధి ఇందే వరకూ ఏ సొమాజిక రూపం కూడా నశించదు. పాత సమాజం గర్భంలోనే భౌతిక పరిస్థితులు పక్వమయ్యే నరకూ నూతన ఉన్నత ఉత్పత్తి నంబంధాలు బయల్బడవు, ఆందువల్ల మానవలోకం కాను వరిష్కరించ గల్షిన క ర్రవ్యాలనే తన ముందుంచుకుంటుంది.” మార్క్సిస్టు రాజకీయ ఆర్థిక శాస్త్రం సౌంఘికోత్చ త్తి కమం ఏ విధంగా చార్మితకంగా అభివృడ్డి అయిందో శెలిపే విజ్ఞానశాస్త్రమే అర్థశాస్త్రం అంటాడు లెనిన్‌. సమాజ పరిణామాలన్నీ ఉత్సత్తి సంబంధాల్లో వఏర్సడ్ణ మార్చులవల్ద వచ్చినవేనని మార్క్సిజం స్పష్టం చేస్తుంది. ఆదిమ సమాజంలో వర్గాలు లేవనీ, బానిసల పుట్టుకతో వర్గసమాజం ఆరంభమైందసీ చార్మితక భౌతికవాదం నిరూసించింది. సమాజంలో వర్గాలు ఏర్పడడంతో వర్గదోపిడి (పారంభమైంది. బానిస సమాజంలో బానిసలను బానిస యఖమానులు, భూస్వామ్య సమాజంలో రైతులసు భూస్వాములు, ెట్టుబడిదారీ సమాజంలో [(శామికులను పెట్టుబడిదారులూ దోచుకున్నారు. ఈ మూడు సమాజాల్డొనూ (ప్రత్యేకమైన ఉత్పత్తి సంబంధాలు, ఉత్పత్తి సాధ నాలూ వున్నాయి. జీవితావసరాలై న ఆహారం, బట్టలు, ఇల్లు వీటిని ఉత్పత్తి చేసే విదానంధటైనే మానవుల ఆదర్శాలూ, సామాజిక వ్యవస్థలూ ఆధారపడి వున్నాయని మార్క్స్‌ అన్నాడు చర్మితలో ఏ సామాజిక కాలాన్ని తీసుకున్నా సరే జీవితావసరాలైన వస్తువులను తయారుచేసే ఉత్పత్తి విధానంపెనే ఆ [వజల సామాజిక సంబంధాలు ఆధారపడి ఉన్నాయని తేలుతుంది. ఆదిమ సమాజంలో ఉత్పత్తి. వ్య క్రిగత అవసరాలకోసం జరిగింది. బానిస సమాజంలో యజమానుల అవసరం అందుకు తోడైంది, భూస్వామ్య

తెలుగు కవిత్వంపై మార్క్సిజం (ప్రభావం 8? నమాజంలో స్థానికావసరాలకోసం జరిగించి. రానురాను తమ అవసరాలు కాకుండా లాభంకోసిం ఉత్ప త్రి అనే-అంళం సమాజంలో పవేశించిందె. ఇదే "పెట్టుబడిదారీ సమాజానికి ముఖ్యమైన సర్తు, మార్క్స్చా తన జీవితకాలంలో ఎక్కువ భాగాన్ని పెట్టుబడిదారి విధాన అధ్యయనం కోసమే. వెచ్చించాడు. లాభంకోనం ఉత్పత్తి అనే అంశం ఆర్థిక వ్యవస్థలో (వచేశించగానే దానికోసం ఉత్పత్తి సాధనాలకు " పెట్టుబడి పెట్టగల ధనికులు ఆ సాధనాలముందు వేతనాలకోనం పనిచేసే శ్రామికులు పుట్టారు. ఈ శ్రామికులు తయారుచేసే వస్తువులు వారి ఉవయోగంకోసం కాదు యజమానుల వ్య క్రిగత ఉపయోగం కోసం కూడా కాదు. అమ్మకంకోసం యజమాని చిటిని అమ్మ్‌ లాభాలు గడించడంకోసం. ఇలా అమ్మకం కోసం తయారయే వస్తువులను "ఆర్థిక పరి బాషలో. సరుకులు" ఆరిటారు. సరుక్కు కొన్నవారు ధానిధర చెల్డిసోరు.- యజ మాని దానిలోంచి కార్మికుల వేతనాలు, ముడి సరకులు, నిర్వహణ ఖర్చులు చెల్లిస్తాడు. ఇతర ఉత్పత్తి ఖర్చులు భరిస్తాఢు. ఇవన్నీ పోగా మిగిలిం్వ లాభం పొందుతాడు.

ఈ లాభం ఎచ్చటినుండి వసోంది ? పెట్టుబడిదారి వ్యవస్థలో కీలక మెన అంశం యిదే సరుకు హెచ్చు ఖరీదుకు అమ్మడంవల్ద వస్తుందా ? కాదంటాడు మార్క్స్‌ ఆలా అయితే పెట్టుబడిదారులు ఒకరినొకరు దగా చేసుకొంటున్నారన్నమాట ఒకరికీ లాభమైతే మరొకరికి నష్టం రావాలిగదా : అలా అయితే లాభనష్టాలు కల్సిపోయి పెట్టుబడిదారుడికి లభించే లాభం ఏమీ వుండదు అందువల్ల అమ్మే సరుకులోనే లాభం యిమిడి వుండాలి. అంటే ఆది ఉత్పత్తయ్యే [కమంలోనే లాభం పుడ్తోంది అమ్మకంలో కాదు అంటాడు మార్క్‌

ఒక వస్తువు అమ్మకానికి నిర్ణయించే. ఖరీదును మారకపు విలువ అంటారు. ఈ మారకపు విలువను దేని ఆధారంగా నిర్ణయిస్తారు ? (ప్రస్తుత సమాజంలో -ఆ విలువను డబ్బుతో కాలుసున్నాం. ఒక "పసువు ఖరీదు ఇంత మరో వస్తువు ఖరిదు ఇంత అని విలువ కట్టడంలో ఈ వస్తువులన్నింటిలో అంతర్గతంగా యిమిడివున్న సాధారణ విషయం ఏదో వుండాలి. ఆప్పుడే ఒక వస్తువు ఖరీదు మరో వస్తువు ధరతో పోల్చడం సాధ్యమౌతుంది. బరువు, రంగు మరే భౌతిక చిహ్నం వస్తువుల ఖరీదు కట్టడంలో తోడ్పడడం లేదు.

తేరి డా యం రవీందారెడ్డి కనీసం వాటి ఉపయోగాన్ని బట్టి కూడా ధర నిర్ణయం కావడం లేదు . మరే మిటి? ఆదే వస్తువుల తయారీలో యిమిడివున్న మానవ్యశమ అంటాడు మార్క్స్‌. ఒక వస్తువు ధర హెచ్చుగా వుందంటే దానర్థం దాని తయాకికి ఆధికంగా మానవ [శమ ఖర్చుయ్యిందన్నమాట, కాబట్టి వస్తువు ధరమ దాని ఉత్ప త్తికీ వినియోఢించిన మానవ శమనుబబ్బి కాలవవల్సి వుంటుంది. (శమ శ్రి విలున ఏమిటి ? పెట్టుబడిదారి సమాజంలో అదికూడా అమ్మకం సరు కైంది- అమ్మేవారు (శామీకులు, కొనేవారు పెట్టుబడిదారులు. దీనికి వాస్తవ మైన ధరను చెల్లిస్తున్నామని పెట్టుబడిదారులు ఆంటారు ఆది నిజమా ? ఇతర అన్ని నరుకులకు మశ్ళేనే (శ్రమశక్తికి కూడా ఉపయోగ విలువ మారకపు విలువ ఉన్నాయి. పెట్టుబడిధారుడు నిర్ణయించిన కాలంమేరకు (శామికుడు పాటుబడళాడు. ఆంగీకంరంచిన మొక్తాన్ని పెష్టుబడిదానముడు వేతనంగా చెల్లి స్తాడు, లాభంయొక్కు కిటుకు ఇక్కడే వుంది. ఒక వస్తువు ధరలో లాభం ఇమిడి వుందంటే దానర్థం వస్తువు ఉత్పత్తి (కమంళో దొని విలువ పెంచ బడిందనే. ఆంటే ఒక వస్తువు ఉత్స త్తి చేయడానికి అయిన మొత్తం ఖర్చు షోగా మిగిలే లాభం ఉత్పత్తి [కమంలో వెచ్చించిన [శమకు సంబంధించినది. ఈ |శళమకు పూర్తి ఫలితం యివ్వకుండా పెట్టుబడిదారుడు దానిని వేతనంతో కొనుగోలు చెసి (శామికుడు సరుకు ఉత్పత్తి కమంలో పెట్టుబడిగా పెట్టిన (్రమను దోచుకుంటున్నాడన్న మాట. దీనినే మార్క్స్‌ “అదనపు విలువి అన్నాడు. పాత సమాజాలలో దోపీడి బహిరంగంగా వుండేది. "పెట్టుబడిదారి సమాజంలో దానికి లాభం అనే ఆందమైన ముసుగు వేయబడింది. ఇలా వచ్చే ఆదనపు విలువను పెట్టుబడిదారుడు, సరుకుము అమ్మే వ్యాపారస్టుడు. పారి (శామికుడికి ధనం బుణంగా యిచ్చే వడ్డి వ్యాపారి అందరూ పంచుకుంటారు.

ఈ అదనపు విలువను సృష్టించి (శామికుల (శమను డోచుకోవడం కోసం పారి్శిశామికుడు ధనాన్ని "పెట్టుబడి పెడతాడు. ఊత్పత్రైన సరుకును అఆమ్మ్‌నప్వుడు తన్న పెట్టుబడికవ్నా ఎక్కువగా పొంతారు. ఆందువల్ల (శ్రమను దోపిడీ చేయడానికి అతడు ఉపయోగించిన విలువే అతని పెట్టుబడి. చర్మితలో మొదట ఈ పెట్టుబడి ఆత్యంత దారుణమైన దోపిడీ విధానాలతో పోగు వడిందేకాని, పొదుపుద్వారా కాదని మార్క్స్‌ అంటాడు.

పెట్టుబడిదారీ విధానం అంపే ఉత్ప త్రి సాధనాలన్నీ కొద్దిమంది చేతుల్లో

జెలుగ్స కపిత్వుం-పె మార్క్సిజం (పభావం త్రి వుండి ఆత్యధికలు తమ (శ్రమను అమ్ముకొని జీవించాల్సినటువంటి పరిస్థితు లున్న వృవస్ట ఇబ్బడిముబ్బడిగా లాభాలు సంపాదించడంకోనం పెట్టుబడి దారులు పని గంటలు పెంచడంద్వారా ఉత్సాదకతను పెంచడంద్వారా అదనపు విలుపను పెంచాలని [ప్రయత్నిస్తుంటారు ఈ [కమంలో ఉత్పత్తి వంవిణీ వ్యవస్థలో అరాచకం బయలుదేరుతుంది లాభంకోసమే ఉత్పత్తి అనే దశకు చేరుకొంటుంది పోటీ తీవతరమౌతుంది. దోపిడి ఎక్కువవుతుంది. (శామికుల కొనుగోలు శక్తి నశిసుంది ఉత్సత్తయిన సరుకు పో గువడుతుంది. ఈ విధంగా అధికోత్పత్తి ఆర్థిక సంక్షోభానికి చోటునిస్తుంది. దానితో సమా జంలో నలువై పులా దుస్థితి డార్మిద్యం, నిరుద్యోగం తాండవిస్తాయి వర్గాల మధ్య త్మీవమైన ఘర్షణ మొదలౌతుండి. సంషోవాల నమయంలోనే చిన్న చిన్న పెట్టు బడిదారులు చితికిపోయి పెద్దపెద్ద పెట్టుబడిదారులు గుత్త సంస్థలుగా మారిపోతారు. ఈ దశలో పెట్టుబడిదారి విధానం అభివృద్ధి చెంది సామా౦ఇ్య వాద దశకు చేరుతుందని లెనిన్‌ విశదీకరించాడు లెలినిజం-స్యామాజ్యవాదం

'పెట్టుబడిదానీ విధానం మార్కు కాపిటల్‌ [గందం రచించిన కాలం నాటి పెట్టుఒడిదొరీ విధానంగా లేదనీ, బాలా మార్పులకు లోనై దని కార్మిక వర్ష ఉద్యమం సంస్కరణలకొరకు సాగే ఉద్యమంగా ఉండాలని విష్ణవోద్య మాలు కూడవనే (ప్రతిపాదనలను కొందరు ముందుకు తీసుకువచ్చారు. ఇటువంటి పరిస్థితులో మార్క్స్‌ భావాలకు దన్నుగా నిల్చి అవి సర్జె నవేనని నిరూపించింది లెనిన్‌ ఆందువల్ల మార్క్సిజాన్ని తర్వాతికాలంలో మార్క్స్సిజం- లెనినిజంగా పిలునమ్తున్నారు,

£0వ శతాబ్ధి (ప్రారంభ కాలానికి పెట్టుబడిదారీ విధానం సామాజ్య వాదానికి అభివృద్ధి చెందింది. పెట్టుబడిదారీ విధానపు ఈ ఆంతిమ దళశయొక్క_ విశిష్ట స్వభావాలనుగూర్చి లెనిన్‌ (గంథం సామా9జ్యవాదం పెట్టుబడిదారీ విధానపు అత్యున్నతదళ సైద్ధాంతిక వివరణను ఇచ్చింది పెట్టుబడిదారీ విధానాన్ని గూర్చి కాపిటల్‌ (గంథంలో మార్కు చేసిన ఆధ్యయనానికి అది ఒక కొనసాగింపు అభివృద్ధి చెందిన గుత్త "పెట్టుబడులు స్మామాజ్యవాద దశలో [పవేశించాయని లెనిన్‌ స్పష్టం చేశాడు అత్యధిక భాగం ముడిపదా ర్జాలు, పర్మిశమలు (పపంచ మార్కెట్‌పై గుత్త పెట్టబడులు అదుప్పను

820 డా యం. రవీం[దాలెడ్డి కలిగి వుంటాయి. (పభత్వాలపై అవి అధిపత్యం వహిస్తాయి. జనావశుల ఆర్టిక. రాజకీయ జీవితంపై ఆదుపును అమలు జరుపుకాయి. సా్యమాజ్యవాద దశలో పెట్టుబడిదారీ దేశాల అభివృద్ధి ఒకే రకంగా ఉండక ఆసమానంగా వుంటుంది ఉచ్చస్థితులు, అథమస్థితులు ఉంటాయి. బాగా వెనుక బడివున్న దేశాలు కొన్ని ముందుకు వస్తాయి అభివృద్ధిచెందిన దేశాలను అందుకుంటాయి. వాటిని అధిగమ్‌స్తాయి. ఈ శ్రమం బలాబలాల సమతూకాన్ని విచ్చిన్నం చేస్తుంది, (చ్రపంచాన్ని తిరిగి పంచుకోవటం కోసం స్మ్నామాజ్యవాద దేశాల మధ్య యుద్దాలు సంభవిస్తాయి ఫలితంగా "పెట్టుబడిదారీ విధానం మొత్రంగా బలహీనపడుతుంది. సామాజ్యవాద గొలుసులో ఒక బలహీనమైన లింకును తెగ్గొట్టటం సాధ్యవడుతుంది. ఆనగా ఏ క్రెక దేశంలో లేక ఒకే సమయంలో కొద్ది దేశాలలో సోషలిజం విజయం సాధించటానికి వాస్తవ అవకాశాలు ఏర్ప డతాయి. ఆ విధంగా స్మామాజ్యవాన యుగంలో పెస్టుబకవానీ విధానంలో హెధారణ సంక్షోభ భావాన్ని లెనిన్‌ తన రచనలలో ముందుకు తీసుకు వచ్చాడు. ఈ యుగంలో జాతి విముక్తి ఉద్యమాలు వలస దేశాలలో బలాన్ని సంపాదించుకుంటాయనికూడా ఆయన స్పష్టం చేశాడు. మార్కు తరువాత ఆర్ధ శళాబ్ది కాలంలో పెట్టుబడిదారీ విధానపు ఆభివృద్ధి నియమాలను లోతుగా అధ్యయనం చేయటం వల్లనే లెనిన్‌ భవిష్యత్తును దర్శించగలిగాడు. ఆ విధంగా లెనిన్‌ సేవలు మార్క్సిస్టు రాజకీయ, ఆర్థక సిద్ధాంతాన్ని పరిపుష్టం చేయట మేగాక ఈ యుగంతో కార్మికవర్గ పోరాట వ్యూహాన్ని ఎత్తుగడలను రూపొందించడంలో మార్క్సిజానికి కూడా గొప్పగా సహాయపడ్డాయి. పెట్టు బడిదారీ దేశాలలోని కార్మికవర్గ పోరాటాలకూ ఆదేరకంగా వలశలలో జాతి విముక్తి పోరాటాలకు అవి మార్గదర్శకంగా పని చేశాయి. శాస్త్రీయ కమ్యూనిజం

పెట్టుబడిదారీ వర్గంపై (శామికవర్గం తిరుగుబాటు. చేసింతర్వాత ఏర్పడే వ్యవస్థ ఎలాంటిది ? అదే సోషలిస్టు సమాజం మార్క్స్సాకాలంలో ఆచరణలో ఇది నిరూపింవబడక పోయినప్పటికీ తదనంతర కాలంలో ఈ స్వవ్నం నిజమైంది. పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థను బలవంతంగా కూలదోసి కార్మిక వర్గం అధికారాన్ని సాధించటంతో సోషలిజాన్ని, కమ్యూనిజాన్ని నిర్మించ డానికి అవసరమైన నూతన తరహా సమాజ రాజకీయ నిర్మాణం సృష్టించ

తెలుగు వికత్వం-పె మార్క్సిజం (వభావం కిల బడుతుంది. పరాజయం పొందిన దోపిడి వర్గాలను అణచివేయడం కోసం కార్మికవర్గ నియంతృత్వం తస్పనిసరి అవసరం. అయితే ఈ నియం తృత్వంలో బల్మపయోగం ఉండదు. అది కష్టజీవులందరినీ నమీకరించి వారికి నాయకత్వం వహించి సోషలిస్టు సమాజ నిర్మాణంలోకి వారిని నడిపిస్తుంది మార్క్స్‌కు ముందు మార్క్స్‌ జీవితకాలంలోనూ వివిధ సోషలిను సిద్దాంతాలూ, తాత్త్వికులూ లేకపోలేదు. 18వ శతాబ్దిలో ఇంగ్లండ్‌లో జరిగిన పాద్యశ్రామిక ఏప్ణవం (ఫ్రాన్స్‌ విన్హవం ఆమెరికా స్వాతంత్ర్య సమరం నాటీ మేధావుల్లో భావ సంచలనాన్ని కలిగించాయి, అప్పుడున్న సమాజాన్ని మార్చ డానికి వారు మార్గాలను అన్వేషించారు, సిద్ధాంతాలను (వలిపాదించారు ఈ వివిధ సోషలిస్టు సిద్ధాంతాలు పరిశీలి స్టే మార్క్సిజం విశిష్టత మరింత తెలుస్తుంది.

ధామస్‌ స్పెన్స్‌ (1/50 - 1884 తానూహించిన సోషళిస్తు సమా జంలో భూమి (గ్రామస్తుల ఊమ్మడి ఆస్తిగా వుండాలన్నాడు. అలాగే నవ్య 39 స్తవవాది "సెంట్‌ సీమాన్‌ (1780 _ 1825) దోపిడిని నిరసించి వర్ష పోరా టాన్ని అంగీకరించాడు. సమిష్టి ఉత్పత్రిని ఏర్పాటు శేసి (పావీణ్యతను బట్టి ఫలసాయం అందించాలని భావించాడు ఊహాత్మక సోషలిస్టు షార్ష్‌వ్యూరర్‌ (1772 ఎ 188/0). ఒక్క మార్క్స్‌ ఏంగెల్స్‌లను తప్పిస్తే అప్పట్లో సోష లిన్దు భావనను ఆలోచించిన వారందరూ స్తవ మతంలో నమ్మకం వున్న వారే. అందుకే "క్రిష్టియన్‌ సోషలిజం అనే ఉద్యమం కూడా లేచింది, సష్టల్‌ సువార్త ను (వచారం చేసి (శ్రామికులకు తోడ్పడ్డం వారి విధి. షార్ష్‌ ప్యూరర్‌ ఊహను నిజం చేయడం కోసం జార్జీరిస్ట్‌ (18012 _ 1880) ఆనున తడు అమెరికాలో ఒక జాయింట్‌ స్టాక్‌ కంపెసే కూడా (ప్రారంభించాడు. ఇంగ్లీషు కాస్త్రవేత్త ధామస్‌ మూర్‌ (14/0 - 1వకిక్స్‌ తన (ప్రఖ్యాత [గంధం “ఉప్తోపియా లో ఆదే పేరుగల ఊపహిజనిత దీవిలో ఉందనుకున్న ఆదర్మ జీవితాన్ని గూర్చి వర్షించాడు. ఇటలీ మేధావి టొమ్మసో కాంపవెల్లా (1568 1689) సిటీ ఆఫ్‌ సన్‌” అన్న రచనలో వ్యక్తిగత అస్తి లేని ఒక ఆదర్శ సమాజాన్ని చిత్రీకరించాడు. (ఫెంచ్‌ మత పచారకుడు మెస్టీయర్‌ 166ికీ - 1720) “మేబెస్ట్‌మెంట్‌” అన్న రచనలో రాజుపైన, దేవుడిపైన, [ప్రభువర్గం పైన యుద్దం (పకటించి భూమి'పె సమిష్టి యాజమాన్యాన్ని ఏర్పాటు చేయా

82కి డా యం. రవీంద్రారెడ్డి లని వాదించాడు. &ఊత్తర (ఫ్రాన్స్‌లో ఒక బీద రైతు కుటుంబంలో జన్మించిన వాబూఫ్‌ (1/60 - 3707) కమ్యూనిజం ఒక్కటే మానవునికి విముకక్రి ప్రసా దించగలదని నమ్మాడు. మార్క్స్బ్‌కి ముందు కాలంలోనే ఆళాస్త్రియమైన పద్ద తిలో అయినప్పటికీ ఏదో ఒకరకమైన సోషలిజాన్ని గూర్చి సామాజిక అలో చవాపరులు ఆలోచించడం [పారంభించారని తెలున్తుంది.

పెట్టుబడిదారి విధానం తర్వాత వర్చే సామాజిక విధానం గురించి మార్క్స్‌ తన రచనలలో ఎక్కడా తెలపలేదు అయితే దాని రూపురేఖలను మ్మాతం చితించాడు పరిణామం ఏ దిశలో జరుగుతుందో వివరించాడు.

అన్ని సమాజాల మాదిరే సోషలిన్ట సమాజం కూడా అంతకుముందున్న సమాజ గర్భంలోంచే వస్తుంది. అర్ధిక విషయాల్లో నెతిక విజ్ఞాన విషయాల్లో ఆది మొదట్లో పాత సమాజం భావాలనే కలిగి పుంయింది వాస్తవంరో పెస్టు బడిదారీ సమాజంలోని పరిణామమై సోషలిజానికి మార్గం తయాళు చేసింది ఒక వస్తువును తయారు చేయడంలో అనేక మంది (ప్రజలు పార్గొనడం వల్లి ఉత్పత్తి కమంగా సామాజికంగా జరగడం పెట్టుబడిదారి విధానంలోనే (ప్రారంభమైంది (పజలకు పరస్పర సంబంధం మరింత హెచ్చయింది.

పెట్టుబడిదారీ విధానంలో ఉత్పత్తి సామాజికంగా జరిగినవ్పటికీ ఫలితం వ్య క్రికిగాని కంపెనీకి కాని చెందుతుంది. అలా కాకుండా సోషలిష్ట సమాజంలో ఉత్పత్తి పూర్తిగా సమాజపరం చేయాలి. ఉత్పత్తి సాధనాలు పూర్తిగా సమిష్టి యాజమాన్యంలతోకి రావాలి [1పారంభ దళలో చిన్న చిన్న కంపెనీలు చిన్న రైతులను విడ్చిపెడ్తారు వీరికి ఒక కేందీకృత సహకార వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేస్తారు. ఈ సందర్భాన్ని గురించి ఏంగెల్స్‌ ఇలా అంటాడు మన (పథమ కర్తవ్యం వ్యక్తిగత ఉత్పత్తిని వ్య కిగత యాజ మాన్యాన్ని సహకార ఉత్ప త్తిగాను సమిష్టి యాజమాన్యంగానూ మార్చాలి , ఈ పని నిర్బంధం లేకుండా జరగాలి అని అదే సోషలిస్టు ఫమాజ నిర్మాణానికి ముఖ్యస్తూతం. సోషలిజం ఆర్జికరంగంలో ఈ కింది వాటిని నెరవేర్చాలని మార్క్స్‌ స్పష్టం చేశాడు, క్షే ఉత్పత్తి సాధనాలను సమాజపరం చేయడం ఓ) ఉత్పత్తి శక్తులను అభివృద్ధి పరచడం క) పణాశికల (సకారం ఉత్పత్తి జరగడం ఉత్ప త్తి సాధనాలను ఎంత అభివృద్ధి చేసినప్పటికీ ఉత్పత్తి (కమ బద్ధంగా జరగడం వల అధికోత్పత్తి అనే సమస్య ఉత్పన్నం కాదు _సజలకు

తెలుస కవిత్వంపై మార్క్సిజం (ప్రభావం 8928 లభించే ఆదాయాలను దృష్టిలో పెట్టుకుని అందుకు సరైన (పజావసర వస్తు వుల ఉత్పత్తి జరగాలి. అంటే, ఉత్పత్తి పజల కొనుగోలు ళోకికి సరిపడే టట్టుగా వుండాలి. తయారయే వస్తువులన్నీ (ప్రజలందరికీ అందుబాటులో ఉండాలి. సోషలిస్టు సమాజంలో వస్తువుల ధరలు, ఉత్పత్తి, సజల దగ్గరికి చేరడానికి మ్మాతమే ఉపయోగపడతాయి సోషలిస్టు సమాజం తొలి దశలలో _పజలలో కొద్దిగా 'హెచ్చుతగ్గులుంటాయి. శక్తి కొద్ది (శమ ; (శమకు తగ్గ ఫలం అన్న సూతం ఆమలులో వుంటుంది. దోపిడి లేని సమాజం దిశలో సోషలిఎం వధమదళ ఈ దళలో పెట్టుబడిదారీ సమాజం శీణిసున్న లక్షణాలు హెచ్చు తగ్గులు ఆదాయంలో వ్యత్యాసాలు వుంటాయి. పరిణత దశ ఆయిన కమ్యూనిజంలో ఉత్పత్తయ్యే వస్తువుఐకు కొరత వుండదు అప్పుడు “శక్తి కొద్ది శ్రమ; అవసర మైనంత ఫలం అన్న సూతం అమల్లోకి వస్తుంది. కమ్యూనిజం ఉన్నతమైన దళ అప్పటికి పజల దృక్పధం మారుతుంది. (ప్రజలందరి అభివృద్దికి సమాన ఆవ కాళాలు హక్కులు వుంటాయి. [శమకు, మేధస్సుకు సమాన గౌరవం లభి స్తుంది _పజల భౌతిక పరిస్థితులలో గణనీయమైన మార్చు వస్తుంది. వ్యక్రిగతలాభం, స్వంత ఆస్సి అనే స్వార్ద దృక్పధం నశిస్తుంది. అందరి క్షేమం గమనించాలి బాధ్యతనెరిగి సమాజానికి సేవ చేయాలనే దృక్పధం ఏర్పడుతుంది. మార్కు ఆంటాడు , శ్రమ పడడం పొట్ట పోసుకోవడానికి మ్మాతమే కాదు జీవితానికి (పథధమావసర౦ ఇంకా ఉన్నతదళకు పోయిన కమ్యూనిస్టు సమాజంలో పనిచేయాలని ప్రత్యేకంగా _పోత్సహించవల్సిన అవసరం వుండదు అప్పుడు శ్రీలు: పురుషులు సమాజాన్ని ఆభివృద్ధి చేయడంలో తమ పాతను తాము నెరవేర్చాలని గుర్తించుతారు తద్విరుద్దమెన దృక్ప ధమే వారికి ఉండదు. సోషలిస్టు సమాజం (ప్రపంచమంతటా వ్యాపిస్తే యుద్దాలు ఆంత మొందు తాయని మార్క్స్‌ స్పష్టం చేశాడు అన్నిటికంపే మిక్కిలి వర్గాలు అంత మవుతాయి ఇక మానవుడి పోరాటమంళతా | పకృతితోనే అంటాడు మార్క. రదర లకి (గళధాల్వ్వు హాం స వం. ల న.

| పం _ స నాలా మ

ర లా చ స న న న |

| | నాటా (6౪) |

(| 1 1 ” 7 ॥

|. క. |. | శే "జ

ల లాలా నా . ్‌ లోలో ॥ నో ॥

సీ నం లి న. ల న రూ టోరి మ ల ,

నై! (1. | ా న! స వ స] లప 1. యణ. | ॥ . మ!

ః వే ల

| | క ం