Telugu Telugu Kavitha Samputi - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

. స్వాతం(తో స్‌ త్తం భారతీయ క్ష విత | . 1 స్‌ ః . న. [౯ ॥ లల్లో . " +. తలుగు ర్త

• ట్‌

1. క్‌, బా [షీ వ్‌ క 1 జ్‌ న. క. కా ష్‌ సీ న ల. ం వ్‌ ా. న్‌ ” స్ట నం 30909. [గ ఈత టిం. లో. “త్ర సలుంతెబటన . ॥ - |

స్వాతంత్యో తృర భారతీయ కవిత రా త శ తెలుగు కవితా సంపుటి సంకలన కర్తలు ల] విశ్వనాథ సత్యనారాయణ బాలాం్యతవు రజనీకాంతరావు ఇది నేషనల్‌ బుక్‌ ట్రస్ట్‌, ఇండియా కొ తఢిలీ అణది ధ్ర

1 లై74 ల రి (9) హక్కులు కవులని 1878 బగ క5 4-00 భీ తాారంఓ06/ 0౫ 110014 పింకి? గటు) ఆం[ధ[వదేక్‌ బుక్‌ డిస్ట్రీబ్యూటర్పు రొష్ట్రపతి రోడు నో టి 2 ఢంచాన లంద ిండానాదు. బ్‌ాం లొ ఇ. ల ఖా న్‌ నె ౧ తభ 0). జ. ౮ క్షే గ ప్రా నతో. నీ జ _ కర వం] 396 9 6 01000102 ప200121 ౨001 రారంం మఠ 8 పోలా విలన1ే6 2౬3 ౧864 2 2282002 తీగ లింగం, ₹0220264-20004

మొదటిభాగము వంకలన౦ : విశ్వవాథ సత్యవారాయణ

విషయసూచీక తొలిపలుకు, మొదటి భాగము నంకలన౦: (విశ్వనాథ సత్యనారాయణ)

మోక్షగామి జా! ఎస్‌, ఏ. జోగారావు క! ఉత్పలమాల చా ధూళిపాళ శ్రీరాచునూూ._ల్రి 55 అఏప్క్ఫూతి జఉా॥ శే. స్ముపసన్నాచార్య 7 “హ్‌మనూలి జూ వాగంటి గోపాలకృష్ణమూ_క్రి 10 చవాంభఛానుమితి క్రోనిల సంపత్కుుమాళరాభార్య మతి బుతుహేల చీరాల భరతశర, సై 18 భూపాల రాగము మల్లాది వసుంధర ల మాతృ్రీ/ విశ్వనాథ "టెంక శేశ్వరులు లగ జయోస్తు జంభఖ్యాల పొపయ్యాశ్యాద్ర్రి ల్ద/ శాంతి చాశరథి క0 తివ్యరతిత కరుటూరి సత్యనారాయణ శ్రి నోపికా నౌక మధునాపంతుల నత్యనారాయణ శా 86 విషాద మోహనము నాయని సుబ్బాశావు 40 పర్మివజనను ద్వివేది సత్యనారాయణసూరి కీర్‌ పద్మినీ ఛాస్యరము మోటూరి వెంకటరావు

ళ

కవి గండ "పెంజేరము పైడిపాటి సుబ్బరానమశ్వొయ్రి 50 చం్యదయ్మాత ముదిగొండ ఏరభ్యదనమూ ర 57 విజ్థ ప్రీ జా! శసాదరాయ కులపతి 61 పృథ్యీ భాగవతము బీర్నీడిసపసన్న _ కిక్‌ పసంత వ్రై భవము జంథ్యాల జయకష్ల (వసాద్‌ 6ఏ కోకిల గంధం సుచ్చారావు గ] ఆదికవి ఆవేదన పాలప్పర్పి ఇ్యామలానంద (పసాద్‌ "బ్ర మానవ శావిశంటి వసునందన్‌ 76 నసంతను నోరి సత్యనారాయణ లస "'దింతవ భాగము నంకలన౦, (బాలార్యతపు రజనీకాంతరావు) విశ్వస్వ_స్తీ "దేశ్చలపల్లి కృళ్ణశాత్ర్ర 61 అనరజ్యోత్‌ తుమ్మల నీతారామమూర్తి చౌదరి 88 గుడిగంటలు కాటూరి "వెంక శేశ్వర రావు 05 అఖండ గౌతమి గుజ్ఞం జాషువా 108 సరస్వతీ పౌజూ క్టైరము ఫుట్టప లి నారాయణాచార్య 119 శరచ్చందిక శ్రీశ్రీ. 116 అన్ఫుతం కురినిన ర్యాతి ఛాలగంగాధర తిలక్‌ 128 “హీ భగవాన్‌” డా| ని నారాయణనెడ్డి 180 విశాఖలేఖ ఇ బాపురెడ్డి. 182 వనంగి పొద్దులు రంధి సోమరాజు. 14కి కవుల పరిచయము 15 ళీ

తొలివలుంకు తెలుగులో ఈ ఆధునిక కవితా నంకలనం ఆరెండు భాగాలను ఇద్దరు సంకలన కర్తలు స్వతంతంగా వేరు వేరుగా వర్చి కూర్చారు. ఇద్దరూ శేయ్యద సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం ద్యారా వితిష్టత సంపాదించిన వారు డా॥ విశ్వనాధ సత్యనారాయణ 1068 లోను, (శీ చబాలాం్యతపు రజనీకాంతరావు 1961 లోను. డా విశ్యనాథ తెలుగ సాహితీ రంగంలోని సాంపదాయిక్ష విద్యావరుల కోవలో అగ ేణికి "చెందిన వారిలో ఒకరు. 197] ₹ సంవత్సరపు భారతీయ జ్ఞానవీర బహామతిని పొందిన వారు. అంతకు పూర్వమే రాష్ట్రపతి ద్వారా పద్మభూమణ బిరుదం న్వీకరించారు. ఛావఛారలో వస్తువులో భారతీయత వనమా(మూ చెడ కుండా, రదనా విధానంలో [(పాచీన కావ్యమ ర్యాదలను తు, చ, తప్పక పాటించే విశ్వనాథ చారి సాహితీ వృక్షం వైదిక ఐతిచోసిక, పౌరాణిక సంస్కృతి శ్షేతంలో లోతుగా వేళ్లు పాతుకు పోయింది. అందుచేత, _శీ విశ్వనాథ సమకూర్చిన ఈ మొదటి భాగంలోని కవు లందరూ* సంకలనక ర్త అభి పాయాలకూ, ఆదర్శాలవా అనుగుణంగా (గాంధిక ఛభావలో నం పదాయబద్ధమైన ఛందస్సులలో (నాసీన వారే, ఉన్న ఒక్క కవయ్యితీ కొద్దిగా వ్యావవోరికానికి అవకాశం ఇస్తూ వచ్చిన కవిత ఇప్పారు. కాన్హి ఈ పాతిక మందిలో కనీసం వడుగురు సమకాలిక సామాజక పరిస్థితుల నుంచే తమ యితివృ_త్తం టి!

న్వీకరించారు. శీ విశ్వనాథ వేంకళుశ్వర్లు దర్శించిన “మాతృ శ్రీ సర్వ (పపంచ సంస్కృతులకు మాతృ శీమై మూ ర్తీభ వించిన (పాచీ నాక్ట్ర సంస్కృతి, భరతమాతయ్‌_ ఎన్ని సంమ్షోభాలూ, నిస్ల వాలూ వచ్చినా తన అనంత క్షమాశీలంతో తన (పాచీన మై భవాన్ని తిరిగి నెలకొల్పుకోగలదని ఆయన విశ్వాసం. డా! ధూళిపాళ (శ్రీరామ మూర్తి గారి ఉత్పలమాల ఆంధుల అభిమాన నాయకుడైన ఆంధ శీసరి (వకాశం పంతులు సాహానీక త్యాగమయ జీవితానికి నివాళిగా అనర్షళ ఛారాళుద్ధితో గుచ్చిన పద్య్యపసూనమాల, శీ జంథ్యాల పాపయ్య శాత్రి “కరుణ్యశీ* నూతన సంవత్సరాని! స్యాగతం సూక్తం పరిస్తూ మానవతార్థికి విజయాశీస్సు. లిస్తారు. అ్యపయత్న సిద్ధ మయిన యమకంతో రోదనీయ్యాతను వర్ణించిన (శీ ముదిగొండ పఏీరభదవ్తూర్తి “చం్టదయ్యాతి ఆధునిక విజ్ఞాన (పగతికీ మాసన్చని భావి శేయస్సుకూ అక్షరాంజలి ఈ సాం్యపదాయకులలో కొంద రికి వర్తమాన పరిస్థితుల కంకె (పాచీన ఇార్మితక సంఘటనలను కళ్ళకు కట్టినట్లు వర్షించడంలో ఆన క్రి మెండు “కవి గండపెండేరం) ఖండికలో. శ్రీ మెడిపాటి సుబ్బరామవాన్త్రీ అల్లసాని ెద్దన్నకు కృన్ణబేవరాయల దళ్చారులో జరిగిన బిరుద (ప్రదాన సన్మానములను సమర్థముగా వరించారు. పృథీభాగవతంలో శ్రీ బీర్నీడి _పసన్న పృథ్వీ రాజు మహమ్మదు ఖోరీశి శౌర్యముతో ఎదుర్కొన్న ఇతి వృత్తాన్ని తమ చేశభక్రి (వబోభానికి ఆలంబనం చేసుకున్నారు. “ప్యవజనంిలో శ్రీ ద్యి'వేది సత్యనారాయణ సూరి ఆచార్య శంకరుల తురీయ శమ న్వీకాశాన్ని అభివర్లీంచారు,

ఆ తపవాయి - ఎనమండుగురు (ప్రాచీన కవి నమయాలను అనునరిస్తూ వర్షనాత్మక కవితలు (వాశారు. వీరిలో శ్రీ చాగంటి గోపాలకృోన్లమూ ర్తి - “హేమమాలి? ఖండికలో కాళిదాసుని మేఘ

ఛే!

దూత కథకు వూర్వరంగంలోని ఒక భుట్టం వర్లించారు. శ్రీ, మధునా పంతుల సత్యనారాయశా(న్తి *నోవీనాక%లో యమునా నదిలో గక జనంతో కృష్ణుడు జరిపిన నౌకావివో రాన్ని వర్ణించారు. ఈ ఉభయుల రచనలలో వారి ధా రాళుద్ధీ ఛందోలతంకార వాతుర్తీ భాసా (యభు త్వమూ ద్యోతకమవు తాయి. శ్రీ మోటూరి వేంకటరావు పద్మినీ భఛాస్కారంలో కవీసమయ సిద్ధమైన పద్నినీ సూర్యుల యణయమును యభాతి “కాంతి “స్వాగతం వంటి అరుదయిన వృత్తాలలో వర్ణీంచారు “బుతు హేలిలో శ్రీ పేరాల భరతశర్మ ఆత్మాశయ్య వస్వాశయ సంవిధఛానాలు మేళవించి ఆప బుతువులలో మానవ జీవితంలోనూ _ _పకృతిలోనూ కలిగే పరిణామాలను భగవల్లీలల గా చ్మితించారు శ్రీ జయకృష్ణ పసాద్‌, శ్రీ నోరి సత్యనారాయణ, శ్రీ గంధం సుచ్చాశావుల కవితలు వసం తొాగమనానస్న్‌ కోకిలగానానస్న్న్‌ అభివర్షించే సార్టపదాయక రచనలు.

శీవలం ఆత్మాశ్రయ కవితలుకూడా నాలుళైదు ఈ భాగంలో "లేకపో లేదు. ప్ముత మకణం కారణంగా శోకవ్యాకులముయిన ఆత్మకు ఆశ్వాసనగా శ్రీ నాయని సుచ్చారావు అరుదయిన మధ్యాక్క_ర ((ాచీన టబేశి చృందస్సులో [నాసీన శోకగీతం _ “విషాద మాహసనం.ి

అభ్యుదయ కవిగా, మా_తాచ్భందస్సులలో కవితా (పయో గాలువేసిన. శ్రీ, దాశరథి సార్యపదాయక వృత్తరచనలో “శాంతి? సుందరిని లాలిస్తూ యీ భాగంలో సాథాత్కరిస్తారు.

ఈ సంకలనంలోని ఒశే ఒక కవయ్యితి య శ్రీమతి మల్లాది వసుంధర ఏణానాదంతో చుళవించిన గళన్యనంతో వెలువడే భూపాల రాగ మాధురులు వనమంతా అల్లుకుని చెటు చెట్లూ ఫూయించిన

లు వ! ఖై

తీరు వర్లీ స్తారు. సాంయ్యపదాయక శిన్షుల ఆశయాలకు అనుగుణంగా శ్రీ (వసాదరాయ కులపతి “విజ్ఞ _వ్హి ఖండికలో భారతీచేవికి ఆవా హన పలుకుతూ (పజలకు అెలినేటట్టు (వానే మివతో వెలువడే రచనలు కుహానా కవితారీతు లని గృర్మిసారు.

ద్వితీయ భాగపు సంకలనక_ర్త శ్రీ రజసీకాంత రావు స్యయంగా కఫీ సంగీతశిల్సీ, అటు సార్యపదాయక ధోరణులతోను ఇటు అభ్యు దయ ధోరణులతోను కూడా వాలా నన్నిహ్‌త సరిచయనుూ3 ఉభయమానాల యొడలా సమదర్శిత్వమూ కల సహృదయుడు.

ఈ ద్వితీయ భాగంలో చేర్చిన పదిమంది కవులలో అయిదు గురి రచన (ాంథికభామలోనే సౌొగింది. మరో అయిదుగురిది వ్యావహారికం, ఒక్కరికి తప్ప మిగిలిన అందరికీ సమకాలిక సమా జంలో పరిణామం వెందుతున్న ఆదర్శాలే (పేరణ కట్లించాయి. మధుర శబ్ద శిల్ప్సులలో మకుటధారి అనదగిన శ్రీ బేవులపల్లి కృష్ణ శాత్రీ “విద్వేవ వైతరణికి అడ్డుగా గాఢ సౌవోర్షనేతువు విరచింప గల విశ్వకర్మ, తన “విశ్వస్వ_స్తి అనే ఖండికలో *సవుస్త దిక్తటుల వలిచి” _- మౌానవుండు నేడు “తానే నిర్మాత, విభాత, నేత, మరి తానే భోక్తి అని బాటిస్తారు. ౧౯౭౦ సం లో శేర్యద సాహిత్య అకాడమిా బహుమతి పొందిన “మహోాత్మకథ 5 అనే పద్యకావ్యంలోని చిట్టచివరి విషాదఘట్టం - థ్రీ తుమ్మల నీతారామమ్లూర్తి [పాచీన కావ్యధోరణిని ఆఖ్యానశై లిలో రచించిన - “అమరజ్యోతి - అనే ఖండిక, కీర్హిశేషులె న శ్రీ కాటూరి వెంక కేశ్వర శావ్చు తెలుగు శతక శైలిలో రచించిన “గుడిగంటలు హరిజనులకు ఆలయ (ప వేశమును, సమాజంలోని ఇతర వన్దాలతోపాటు అభ్యుదయమును. కలిగించమని

'చేంక శుశ్వరస్వామికి చేసిన విన్నపం. క్‌

184 లో శేం్యద సాహిత్య అకాడవిరా బవాుమతీ, 1970 లో రాష్ట్రపతిద్యారా పద్మభూషణ బిరుదమును పొందిన కీ, శే. గుజ్జం జాషువా రచన “అఖండ గాతమూాి ఖండికలో పుష్కర పర్వ సందర్భంగా గోదావరీ తీరాన జరిగే కోలాహలాన్ని వర్షిస్తూ కొన్ని [పాచీన ఆచారాలన్నూ మూఢ విశ్వాసాలనూ విమర్శించి సాంఘి కంగా వెనుకబడ్డ జాతుల జా శర్భాగ్యానికి అనుకంప కలుగజేస్తారు.

1972 లో పద్మశ్రీ గారవాన్ని అందుకున్న పుట్టపర్తి నారా యణాచార్య కథాపరంగా "చేశిచ్చృందస్సులో రచించిన జన్మ్యవ్రియ శామాయణంలో ఆదికవి ఇాల్మీకికి వాబ్చేవత సాక్షాత్కరించిన భుట్లం “సరన్వతీ సాశైాత్కారం.)

ఈ సంకలనంలోని చిట్టచివరి అయిదుగురు కవులూ అధునాతన ధోరణులకు (పతినిధులు, ఈ రచనలలో [_పాచీనకవిసమయాలకు గాన్మి ఛందస్సులకుగాని చోటులేదు. ఏరి అత్యుదా_త్తమైన ఫౌవాలు, లో.తె న అనుభూతులు అృ్మపయత్న ధా రాపాతనులైన వచన కవిత లుగా వెలువడ్డాయి. జీవితం యెడల అనందాస్న్‌ మరణంపట్ల నిర్భ యతనూ చూడగల మర్మవాద కవుల శైలిలో సాగిన శీ తిలక్‌సి మినహాయి_న్తే మిగిలిన నలుగురూ నేడు మాలే సమాజంలోని మాన వుని గురించి (వాసినవా శే, ఈ భాగంలోని మిగిలిన నలుగురు కచ్చలూ శ్రీశ్రీ, డా సి, నారాయణ రెడ్డి, శ్రీ జె జాపునెడ్డి శీ రంధి సోమరాజు,

షి న!

వూక్షగావిం

యస్వీ జోగారావు

అనుభవ సిద్దుడైన రసిక్సాగణ్‌, ద్యిగణిత (ప్రసూన మా

ర్లణ వినమద్ధనుర్హ్వని వికంపిత గ్యాతుం డనంగు చెల్మికై

గమ ఇ ఛి రూజు

మనసను మిద్దెనున్న యజమానుని భర్షురి సద్దెకున్న యా

నన విలుకాని క్రైదువుల నాగక యేసెడువాండ నమ్మునన్‌,

శిపునియందలి భదక్తియు స్త్రీల మీంచి

ర_క్టియును దీర్ధమునకు6 దీర్థమ్ము మరి (ప

సాదమునకు( (బసాదమై సాగువాండు

సుకవి ధూర్జటి సురప్పరిం జొక్కియుండ.

అతని భవ నివిష్టము దృఢ్యనతము గాంచి

అతని భవపరాజ్ముఖము విథ్యాతిగాంచి

అతని దజింజేర వెలతురు నాక వేశ్య

లంగ జాతాస్ర జర్ధరి తాంగులయ్యు,

(ప్రకటిత పారిజాత సుమపాళి పరీమళముల్‌ కరద్వలా

హకళకల (వపంచిత సమంచిత సంచిత చర్మదికా చక

చృకిత దిగంతరాళములు చల్లని తావులం ొద్దుపచ్చుచున్‌

ముకుళిత పంకజాస్త్ర సరముం డతం డిట్లు తపింప సాగెగ్రిన్సా

“ఏలా వచ్చితి. గావ్వి యిచ్చటకు నేవేవో ముధావాంఛలన్‌ ?

క్షైలాసమ్మున నుండి మద్విరహ దుఃథా రుండునా స్వామి నా

క్రై లెంకన్‌ నవదివ్య వాహనము వేడ్క నొబంపం బోలేక నే

నేలా వచ్చితి. (గొవ్వి యిచ్చటకు నేవేవో న్వుద్రావాంఛలనా. కే

అంతా మిధ్య తలంచిచూడ, దివమంతా మిధ్య, దివ్యాపగా (ప్రాంత స్వైర విహారముల్‌ దివిష దుద్యాన పసూన (ఫ్రమో దాంతర్వత్నులు చల్ల గాలులు, డిగంత వ్యా ప్రచర్శదా తపం బంతా మిధ్య వరాస్పరోధర సుధాస్వాదమ్ము శూన్యమ్ముగాన్‌- అతులిత మాధురీ మహిమ నందితిగా భువనైక మోహనో ద్ధత సుకుమార వార వనితా జనతా ఘనతాషహారి సం తత మధురాధరోదిత సుధారసధారల (గోలి కైతలో; (బళుకున కైత మాధురి ఫలమ్మిడదా దివియందు నేనియున్‌. ఠోసీ రోయదు కామినీ జనుల తారుణ్యోరు సౌఖ్యంబులన్‌ పాసీ పాయదు గాయసీమణితరావస్ఫీత గాత స్క్కృతుల్‌

చేసీ చేయదు లాసికా లలిత కాంచీక్షేక య్యాకార్థముల్‌ క్రోప్సకోయదు నా మసంబకట భోగో(ది_క్త వాంభాలతల్‌ =

శివుని యాజ్ఞలేక చీమైన కుట్టదు

చిత్తజుండు గొడవ చేయలేడు

ఒకతె మేన నత్త నొకతె యొదలనెక్కు-

టతని మదలయగునొ ।; యతని చనవొ :

ఆ నామనోధిపాజ్డా

థీనముగా నింక సమ_స్ట దివిషద్గణికా

మాన వశీకరణాత్మక

మౌ నెపషముగ నొక (వతమ్ము నారంభింతున్‌”.

అని సంకల్పము చేసి యంతట నహల్యా జారు దీవించుచున్‌

తన దంతకత్షత కల్పకల్పనలతో, తాద్భ(గసొవొస వా

సనతో శాతనఖిక్షతావళి సద్బక్షం బక్షర్యశేణితో

నొ సి స ననుగున్‌ గమ్మ నొకండు.వాసి యని పెన్‌ దత్కా-ర్య సంగపార్టిమై. ౭

అతనిది చ్యితమైన (వత, మయ్యది మన్మధవేధ దీక్స్య యా ఓనత నియమానుసార మమరాధిపు పంప్పన వాని యిక్కకున్‌ ఫతిదిన మొక్కరొక్కరుగ రంభలు నూర్వశులున్‌ దిలోత్సమల్‌ కుతుకము మీఅవత్తు రొక (కొ త్త ద్యులోకము చూఅ గొందురున్‌ ర్కాశు లెల్లను శివర్యాతువ్లై యెసంగ రతి వినోద శాంభవన సమారాధనమున అవ్పరసలెల్ల సివమె_త్హి యా్యకమింప అర్థనారీశ్వరందియ్యె సతని (బదుకుం కాంతాశ్తేషము పాసవట్ట, మభి'షేకంబుల్‌ ఛమోద్యాకువుల్‌ దంకాళ్శిప్రభ విద్ధ దీపములు, నుద్యద్ధూప ముచ్చ్వాసమే కొాంశాలాపము స్లోోతపారము నమస్కా-రంబు నై వేద్యమున్‌ కంళ్యుకీడగ సత్కవీం్యద్ర శివలింగం బొప్పె నప్పట్టునన్‌ , “వచ్చు చున్నది శివర్యాత్రి పర్వదినము పరగ తన్మహోత్సవ వేళ భర్షసభను నాట్య గోమ్టులు నెఅపంగ” నరుగు డనుచు వచ్చరలకెల్ల చొనపు డాజ్ఞ వెశ్హై వారలెేల్ల ౬ దార్మాదికి బయసమైకి "వేడ్క నొక్కదెబ్బకు రెండు పిట్టలసుచు దంట ధూర్జటియును సాగె వెంటబడిన మారుకైవడి పూసల దారమట్లు- 'క్రైలాసమ్మునం గాలువెళ్లై కవిలోకన్వామి జూటీవిటం కాలంకారశశాంక శంకర కటాక్ష(భంకషోద్యస్మహం దొలోకించే తిలోత్రమోర్వశులు రంభామేసనకల్‌ శంభు తే జో లోలంబులు చిన్ని మిణ్ణురులున్నై చూపట్టుటల్‌ జుణ్లుటల్‌. ఈ లి క్త

ఆపభ దృగ్యిలగ్ను పరమాత్ముని ధూర్జటిం జూచుచున్‌ మహా 'దిశక సార్వభౌముడు మదింషబమదంబు వహించి “ధూర్జ ట్‌ సీ శివభక్తి కావ్య సరణీన్‌ కడు ధన్యత6 బొందె నింక నొ లో శయనింపు శాశ్వత విలూన వికల్ప సమాధి" నన్‌చనన్‌= “స్వామి ; మౌత్స మన(గ నేమి? నీలోన నా యంత వొండూరక యైక్య మగుట | పోనిమ్ము లీనమైపోదునా యన్న నా వలె మటి నిను గొల్బు వాండెవండు ? నీకు నీ లోకములో సనేకులుందురుగాక భక్తులు, నావంటి వాండు లేండు కాదు కాదిది యహంకారమ్ము !। నా వెజ్డీ బాగుల మమకార ఫక్కియింత ఏనుకోరని మోక్షము నిత్తు సనుచు కోరి నష్టమునకు నేల గురియగుదుపు ? ఈవు లేక నే నుండ లే నేను లేక ఎట్టులుందువు నీవు నా చిట్టి తండి £ అమర స్త్రీల రమించినన్‌ జెడదు మోహంబంచు నా (బహ్మ ప ట్టము సిద్ధించిన నాన దీజదని రూఢంబయ్యె నాకింకనీ దు మదిన్‌ జొత్తు నిన్న భావభవు డందున్‌ లేండె? నా కింక గ మ్యము చేదా ౪” యని యేడ్చు ధూర్దటికి బ్రహ్మానంద మీళుం డిదెన్‌. తీ

ఉఊత్ప్పలవూలఅ థూళిపాళ [శిరామవమూ ర్తి మంచి వకీళ్ళ్శ కెల్ల 6 దలమానికమై నుతిగాంచి లక్షలా ర్లించు సమంచితంబయన వృత్తి త్యబించితి దేశ మెంచిక ష్టించితి స్వార్థ బుద్ధి నిరసించితి, వాగ్గగనంబు మై€౬ ।బకా శించితి వంశుమాలివయి చీంకటి సించితి మంచి తందఆన్‌. మించిన పంక వైమనుకమీషనుపై హరివోలె దూకి గ ర్హించితి వాంగ్ల సైనికుల చేతి తుపాకులు తూలిపోవ చూ పెంచితి వాత్మ వక్షమును పీరుండవై. విజయ ధ్వజంబు నె _క్రించితి తెన్షు నాంటం దెగం ,దెంచితి జాతికి దాస్య శృంఖలల్‌- ఇంచిన దేశభక్తి మెయి నిల్లును వాకిలితోడ నెల్ల వె చ్చించితి కారలందున వసించితి దీనజనాళి నౌఖ్యమ ర్హించి దర్శిద్ర దేవతవరించితి వాలిని బిడ్ణలచ్‌ బవ ర్హించితి (స్మ్యవజించితి తరించితి నించితి కశ్చి దిక్కు-లన్‌. ఏనుంగు సచ్చియున్‌ (బదికి యేవియు వేయియె సేయునన్న యా నానుడి నీ యెడ న్నిజము నాయకుల. డన్నుడి కీవయెల్ల వె

కంర మానకవైై రులౌచ సహమానులు నాయకమానులై (పభు స్థానములా_కమించినను స్టానము సీయది యా,కమించిరే. భూతలిపై 6 (బకాశమది పుట్టదటన్న కపీం్యద సూ్తికా ఘాతము పుళ్హై నాటికి. (బకాశమవై జనియించు. నాటికిన్‌ భూతలికిన్‌ _బకాశమది పుట్టిన మితులకున్‌ దురీక్ష్య మై వ్యాతతమ్మిత మండలికి నందముచిందు సుధాంకువింబమె.

సనా.

వ్‌

పోడిగ నాటకా ల్వయనుపోడిమినాటను నీటుకాండవై యాడితివంట పూర్వమదియాదిగ లోకపు నాటకంబునం దాడితిసీదు పాత మదియద్భుత వీర రసొనుభూతితో నోడిన గెల్చినన్మదిని నొక్కటిగాం దలపోసివాసిగన్‌. మంటివి మేటి దాతవయి మచ్చనెజుంగని జీవితంబుగా బంటుతనంబు చూపితి సెబాసని దేశము మెచ్చుకోలుగా నొంటరివొచు. బోరితివి నుర్వరపై ౬ బరదుఃఖదుఃఖివై మింటిని మంటి గెల్బితివి మేదినిపైం జిరకీర్తి గొంటివిన్‌- తెల్లని నీదు కీర్తివలె, దీరిచి వచ్చె వెలంది వెన్నెలల్‌ చల్లని సీదుమూ ర్రివలెం జాగెను మింట సుధాంళకువింబమున్‌ మెల్లని పదు పల్కన సమీరకుమూరమువీచె మందమై యల్లిన సీకు పాయసములై వికసించె నవోత్పలావళుల్‌. ర

అవిష్కృతి (పసన్న ఆంతర సుమనో ధర్మము, అచ్చమైన ఊహా భావనా పదమునం దుజ్జలత్వ, మిన్ని యుండియు మనసున నేల విరిసి కొన్నదీ అహంకారాగ్నికుండ మిట్లుం మనసులో నున్న విసయమ్ము మూటలందు కౌొనర్హా దెదలోపలి మాన భావ మాననమున దోపదు, దర్శిదావరణము దైన్య మొప్పదు, నృపుని విధాన నేను గుండెలలోన ఎప్పుడొ రగుల్కొంని విష్పులు రాల్బుచున్న, దీ మండుట లెంతకాలము ? ఆమాయకముల్‌ ఎదలోని కోర్కె లెం దుండెనొ ? ఈడ్చి వేయబడుచుండెను, కొన్ని సశించు కొన్ని సి ల్బుండును, వానికెంతబలమో ; ఇటు వహ్న్నల నేచి నిల్చెడున్‌. అంబుదమైన నా హృదయమందలి ఆర్జ్రతతోడ కొల్చెదకా అంబుజమైన నా కనులయందలి చిక్కదనాన పోల్చెద౯ా అంబరముకా కనుంగొనుచు అచ్చతలేదని వెక్కిరింళు నా వెంబడివచ్చు నీ సకల విశ్వ మటంచని యూహచే సెదకా, (ఛకృతిలోనున్న అందము పలుకరించి ఎడద నూగించి ముగ్భజే వెడిది మున్ను నే డహంకారవహ్నికల్‌ నిగుడ సర్వ మందు సాధారణత్వమే ఆశయించు. 7

ఈ అహంభావ మన్నది ఎరుగనపుడు ఏవొ అనుభూతు లవి తమ ఎరుకలేని వార్జ్రములు, త్మన దుఃభఖళ్ల ధావధులు, ము నోంతర సముద్ధరమ్ము లై నపుడు నేను --- తెలియని'పేళ నా ఎడదతీరములం జని ఏమిదీని లో పలగల యంతరార్థమని (పాక్‌ స్థితినెంచను భావనా సము జ్వల పరిజాహమెంచను, వచఃస్థితికందని దాని నేమియో తెలియగరాని వాక్కులను తీర్చితి నాంఠర త్మీన్రవాదినై. అర్హ మెరుగ వాని అనుభూతులను "వేగ లేక అత్మ దృష్టిలేక, ఒక్క అదుపు లేని వెట్టి యావేశమున పరి (భష్ట వృత్తి నైతి, (భాంతుదై తి. ఆ'వేశమ్ములు విచ్చుకొన్నపుడు నాకొనందమేలేద్కు అం శా వీధింబడిపోవు మానిసిన నేనై నాను, దారి(ద్య దుః థా వేశమ్ములు, దుష్ట ధర్మములు, 'వేదాంతో క్ర నైష్కర్మ్య సం థా వాగీతులు నావశమ్మయిన అంతా (కొ త్తయే విచ్చుచో, వెటి కేకలు పుజ్లైల వేడుకలు, న! ళం 6 శాన భాషలు, విప్లవ శాసశములుం ఏమిచేయు విశ్వము మార్చునే ? మరి మ రీ యెడదలోన ఆవేశ మెట్లు నిలుచు ఎరుకలేనట్టి అనుభూతి ఎదుగు నట్టి శ క్రిలేని యావేశము చచ్చిపోయి నిద పోయిన నాలోన నే ననియెడు భానమే దీ/(పమయిగుండె పాదు 8

అమల ్రీసిత హంసమై పడన యొండానంద తీర్మమ్ము సా గు ముహూర్తమ్మున మానసమ్మున చెలంగుకా రక్త వర్ణ (పభా సము సర్వ్యప్రభు భావ ధీకము, సమస్తానంద భాగ్భావ గ ర్వమనో జ్ఞాకృతి యొందు సృష్టికిని పూర్వంబందు ధాసించెనో ? పాడిన యీగితి పాడితి తొలిసారి నిలిచి పోవలె అ్యభమలమి ఎప్పుడు ఎడదలో పొలిచిన ఈ యగ్నివల్లి క చీకటి కొప్పున చిందె పూలు స్వావిష్క్యూతి స్వరూప ద్విరదమునకు అందారి నాయూహయైై స్ఫురించు మననున 'కేతమై నవార్థ భారతి అనందవీధిలో నరుగు దెంచు వ్యాకృతమ్మైస తొలికావ్య వ ర్తి వెలిగి ఈ అరుణసంధ్య తుద చీకటింటిలోన ఎప్పుడొ మరచిన వాల్మీకి ఏగుదెంచె నన్న యీాయూహ స్ఫురియించునట్ట్లు చేసె. హృదయములోన శాంతి చిగురించిన దారుణమైన రక్ష సం థ్య దెసల జారిపోయె, తెలి అంచలు రెక్కలు విచ్చుచున్న య "బ్ర దిగెను వెన్నెలల్‌ వెలుగులే పది దిక్కుల న్మాకమించునో ? వది పది గొంతుకల్‌ విరియు పాటల వాకలలో స్ఫురించునో ? ఏ

ఇక్‌

బావఐువూలి వాగంటి గోపాలకృష్ణమూర్తి

కలశాబ్ధికా ఫజిరాజ తల్పమునయోగస్వాపము న్వీడి శ్రీ

లలనా జానియు 'మేలు కాంచినయటుల్‌ (పాగ్ఫూధరేం్యదంబుపై నిలిచెకా దోయణజ నాంధ్రవుండు సురతన్వీ గీతికొలాన్యముల్‌ చెలంగకా (బహ్మబుషి (కుతిస్తుతి వచ'స్సేవల్‌ కటాక్షించుచుజా. ఇసకరా్శాగముల్‌ తన పొర్శ్వమును స్పృశింప€

బద్మెసీరమ (కేంగన్ను బఐజపెనేమొ;

విచ్చు వెలిరేకు. గొసవంపు బెండగు లొలికి

తనరె మానస సరసి పొందమ్మి పువ్వు.

గౌరిం గొల్వంగంజను నలకాపురం్ళధి

'కేలంబూనిన బంగరు6 బూలసజ్జ

ఛై(త రధము పరీమళ స్వాదు వికచ

కుసువు గుచ్చాళి నందముళల్‌ కొసరి జిమ్మెం

కిన్నరాంగనా మండతోద్గీయ మాన

ధనపతి యళః (పశ స్టి గీతఈముల రవము

మధుర మధురమ్ముగా సాగె మందపవన

వీచికారాజి నుద్యాన వీధులందు

శిరముల్‌ నంచియు నూర్జ్వదృ(క్పసరణ న్నిగ్ధాననుల్‌ యక్ష కి న్నరు లెల్ల న, యువరాజు మానససరః స్నాతుండు విచ్చేయుచో౯ా బుర ఘంటాపధమందు ని ల్తురిదె; (_శేణుల్‌ తీర్చి తత్స్యందనం దిరుగకా గాంతురు తద్దిక కా వివృత నే్యశాంభోజు లుద్యచ్చ్భిరుల్‌

10

కనక నవమణి చకచక ర్శృణుల నగరి హర్మ్యతతులొప్పు రజతా[ది యంకమందు దంత మంజూషందుహిన ఖభూధర కుమారి భూషణావళి ధగధగన్‌ బొలుచునట్లు లేంతలై. హర్మ్యా_గ కేశతనాంచల చల త్క-న కింకిణుల రాపునకు€ జెదరి ముదురులై రత్నగోపుర కుంభమండలిన్‌ జిత్రవర్ణచ్చటల్‌ జిమ్మిపోసి రూక్షమై వ్యజవ్యపక్షోజి ధగ ధగ ద్ద ల్రణితతి ౯ దృష్టు మిర్మిట్లు గొలిపి చండమై కుట్టిమ స్టలుల వీచిఘటా తరళరోచిస్స్పడోవరము లూంచి సమభిగమ్యత్వమ (పధృష్యత్వ మొస్పం దరణి కిరణముల్‌ రాజసౌధముల వెలింగెం జెలంగె నంత యాతా యాత "సేవకాళి హళహభళులు! బరిచారికా కలకలములు, సురవాహిసీతోయ పరిపూర్ణ మణికుంభ హస్తాబ్బములం గొందఅబ్బముఖులు శ్రీగంధ కాశ్మీర మృగనాథి పాత్రికా హస్త్రాబ్బముల గొంద అబ్దిముఖులు ఘనసార మహిసొక్షి కాలాగురు కరండ హస్తాబ్బముల6 గొంద అబ్బముఖులు ఫల స్మతకిసలయ (పసవగుచ్చ కదంబ హస్తాబ్దముల గొంద అబ్బముఖులు కై

బహుళ భత్య (ప్రపూర్ణ సొవర్షభాజ నాళి హస్తాబ్దములః గొంద అబ్ద్బముఖులు "వేణు వీజామృదం గాది వివిధ వాద్య హారి హస్తాబ్దముల6 గొంద అబ్దముఖులు "హేమమాలి విరచిచేం దూద్వహారామ కృమ పుష్ప మాలికా శతంబు బిల్వ దళము లిడిన వెండి సజ్జల నుంచి యతుల భక్తిం గొంద అబ్ద్బముఖులు చనిరి నిధీశ్వరు పూజా మణి గృహమున గుట్టిమముల మందగతిం గం కణ రళనా నూపుర కిం కిణి దుణ రుణ రుణ నినాద కిర్ణా ధ్వముగా౯ా. చెలగె౯ రొజగృహంబులకా వనధిపీచీ ఘుం ఘు మధ్వాన దో హల మధ్యాహ్న శివార్చృనాసమయ శంథారావ మం(దార్భటుల్‌ చెలగెకా రాజ గృహంబులందున విసంచీ మంజుల స్వానదో హల వైతాళిక సుందరీ నివహ గితారావ వల్లూర్మికల్‌ భన్మ(తిప్పండాంక ఫాలస్థ కౌళ్మీర తిలకమండల శోణ దీప్టితోడ స్నానార్హు పృధుల చూడానద్ధ మందార మళ్లి కాముకుళ దామములతోడ అష్షోత్సర శత రుదాక్షమాలాలన ద్వక్షస్థ్ర యజ్ఞసూతములతోడ బటాంబరాంచల స్వర్ణదీధితులతో( గటిబద్ధ చీనాంశుకమ్ము కోడ( శై

గనకమయ కా_దవేయ కంకణము తోడ

'మొరయు మువ్వల గండ పెండెరము తోడ

వినత వనితా శిరోంజలుల్‌ గొనుచువచ్చి

యక్ష స్మ్యమాట్టు పూజాగృహంబు(జొచ్చి. రజత గిరినుండి సపరివారముగ వచ్చి యా్త సఖునింట నాతిధ్య మందునేమొ; శై లజాపతి - యొప్పె. . బూజాగృహంబు శినమహాలోక దర్పణ్థశ్రీ వహించి ధనపతి యీశ్వరార్చన విధానము నెల్ల నసి _వతంబుగా నొనరుప మేఘమంద్ర నిన దోల్పణ వై ఖరి స్తోతవాజ్నిగుం భనములు భక్తిభావ పరమస్థితి జ్యోత్స నల పంట పండెడు౯ా దనరు మరుత్పధమ్ముల సుధాసరసీ మృదు లోర్మ్‌ మాలికల్‌ - శీతలవారి ధార నభిషేకముసాగ, వికీర్యమాణ ము కౌతరళోత్కటాచ్చ హసిళఈ ద్యుతి ముగ్ద వృషత్క్మదందవీ చీళతి వల్గులాస్య వివశీకృత వాఃపరిణాహమూ ర్హియై ద్యోతటినీ సవితి కనకోజ్వల నీరజ డోల లూంగునో ; ధూప సుగంధము ల్వెడలి తోయద వీధులలో: బరీమళ ్రీపరిపాక 'మేర్పరుప శీత ధరాధర సార్వభౌమ క న్యాపతి మందహాస రుచిరాసనుడైై యధివాసితమ్ముగా6 దోంపం గపర్ణమండలము తుష్టిమెయిన్‌ సవరించి 'మెచ్చునో | యక్షనేత సేయు నారాధనముంజూచి పోవుకోర్కై తనకుం బొడమె నేమొ యొక ముహూర్త మాపె వ్యోమమధ్యము నందు స్పష్ట స్ప్పి కర్మసాక్షి రథము.

13

సూరభములేని తనదు జ్మోత్సా న్న (పసార

మునకు నిజముగం దనుమెచ్చు కొనునొ స్వామి

యనుచు నెద సంశయించునో । యమృతకరుండు

స్నిగ్ధ భసికాను లేప సంసేవవేళ

తన మృితుం డలకాప్పరీశుని బొగడ్తల్‌ చ్యిత చిత్రంబుతే

నని లోహర్షపయోధి యౌనొకొ, సువర్జాహార్య కోదండు(డా యన-లోకాద్భుతకృత్య మొ. ఓదిపుర సంహారంబు నిక్కంబు=దా పెని నీతండు (పళంస కొత్తు సదిగో: సీరాజ నార్భామిషన్‌,

న!

వాంభానుమితి సంవత్కుమార ఒక కొండ కొమ్ముకొనని ల్వక కిందికి గుండు జారిపడు సవ్వడి పో లిక్క మిన్ను నవ్వికొని న టాక యురుమది దిక్కుకొనల నుండిటు వచ్చె౯. ల! ఎట ఏమూలనొ ఒక్క గర్జమది యక్షే ఒక్క విద్యుత్తు పే ఖజి ఛం అవవ సటల౯ా గుందు నెడందకుకా జిరము వెచ్చన్‌గాగు (పాణాని కూ రటలన్‌ గూర్చుగజాలు, పైన మరి తంగద్రాశీల మీమబ్బు లిం తటివై మింటిని గప్పెడున్‌ _బకుకులోనకా జల్ల పందిళ్ళుగఠాం మూలల్‌ మూలలనుండి చిన్నచిని మబ్బుల్‌ (కొత్త అందాల నీ లాల్టైః విచ్చిన నల్ల కల్వలయి లీలాలాస్యకృత్కేేకి పిం ఛాలై, ఎల్లెడ మింట్యగ్రమ్ముకొని స్వచ్చాయా ఛ్రసారమ్ముల౯ా నేలకా సర్వమునందు స్వ(పభుత నందెం వార్షిక స్వాములై. ఈ విద్యుత్తులు విచ్చుకొన్నయవి కామీ గాఢ లీల్యాభ మా లావల్లీ తనువెల్ల పువ్వులయి కలాహాసముల్‌ మోమునిం డా విప్పారిన యీ వియత్తు మనసంతా నిండు వాంఛాళియై ఏవో నూతన లోకనిర్మితికి చితించే (పభారేఖలై. ॥ 1ప్రామిస సన్నజల్లు వలిపంపు తెరల్‌ విడదీసికొంచు ఊ హా మధురమ్ముగా వెలుగు లల్లిన దారుల నుండివచ్చి సై దామని నాయెడంద శకెడదకజా గదియించిన నేమి యయ్యె ? వాం భామితి లేని యా మనసు సౌఖ్యమ దొక్కు నిమెష మ్యాతమైం కే5్‌

ఈ సన సన్నజిల్లే గిలిగింతలుగా నునుసిగ్గు వోవు పృ థ్వీసతి, కాను గంధవతి విచ్చిన వేయి విధమ్ములై న ఉ చ్య్యాసము లట్లుగా మధుధవాసన లెల్లను వ్యాకరించు నా యీ సుకుమార మానస మిదెల్ల పురాస్కృతి బంధక్షుప్పమై. మరి యీ వాసనలెల్ల నూత్నములు సంస్పందమ్ములా ఏమి ? జీ వ రహస్యమ్ములుగా మనఃపుటిని సీవారాంత శూక్యాగ థాః పరమమ్ముల్‌ పరిలీనముల్‌ చిరములై వ్యాపించు నీనాడు బా హిరమైనట్టి సధర్మ కర్షణముతో నీ యెల్లయుకా దామునై. నేనై ళా మొద్మలైన వాసన లివన్నీ ఆమె న్మేకాంత వీ ఇ నై శత్యముతో సహ్యసవిధ వాంఛారేఖలై చీలి సం ధ్యా నృత్యచ్చిఖి పింఛ కేసరములై. తా పింఛ నీలాంబుద (శేణీకోణ మనోహరారుణ విభాథ్రీలై యెదన్‌ జీల్చెడుళా ఈ వొంఛకాబడి లక్తయాతనలు మిన్నెత్తైన దీవాంఛ మి న్నా, విప్పారు తమోగుణమ్ము ఐహుధానై మబ్బుతున్కల్‌ తధా భావమ్మందున నొక్కసారి సుఖమా భాసించు న్తైరమ్మద ఫ్రీ విష్ఫూరర్షివలెన్‌ నిరంతర ధురారేథా నిరాసమ్ముగన్‌ వెలిగిన దివ్వె కొట్టకొన వచ్చిన చక్కని ధూమరేఖ,] మి న్నల మిన గాఢధూమమున నాడెడు చిన్నరి విస్ఫులింగ మీ పొలకుల నున్నదీ సుఖము పొందుట దుఃఖము పొందుటల్‌ నిరా కులముగలేని నీ ద్వివిధ కుంచితమౌ అనుభూతి మార్గముల్‌ అల సర్వమ్మున నుండి వేరయి తృతీయః పంధలో సాగు వాం ఛలతో సంచలనమ్ము పొందెడి మన స్పొఖ్యమ్మిదేమో ! యిది టులటంచుకా మరి వేరు- పేరు విడిబాటుం గూడ జేయంగలే కవిలీక్షామతి సయ్యెద౯ వివృత లోకంబందు నే కౌకితకా శే

ధనుపై సామి మనోజ్ఞ చ్యకము వియద్భాగమ్ము చిన్నారి చ క్కని రక్కల్‌ విదలించుచుకా జను బలాకా(శేణ్‌ ఠా నారియై సన జల్లుల్‌ విశఖమ్ములై న మదనస్వామీ : ఇదో గుండె వి ఛి యా! చ్చిన యీ బాడబిరీతి వాంఛలను వెచ్చింతుకా ద్వదర్హమ్ముగక. 2 క

అమె

బంంతఐవ చాల

శకేఠరాల భరతశర్మ

'పావృడమోఘ మేఘ నికరమ్ము నిరంతర కాంత వైద్యుత శ్రీ విభవాఖిరామముగం జి్యిత్రముగాం గనిపింప నింగి యం తై వినతా తనూజుండు నిజాంసముల న్నిను. బూనివచ్చు నం చే వినువీధి ,పాకెదను సీక్షణపం క్తుల 'వేంకపేళ్వరా : ఇరం్యద్ర ధనుర్విలాస మెలయించి శిథధావళకపింఛ సచ్చవికా సౌం్యద్రతమాల కాంతిమెయి చాయలు నిగ్గులు. దిర్చి తీర్చిని _స్తం;్యదగభీరనాద విలసన్మధురాకృతి వార్షుకమ్మును౯- సందపుంబట్టితో మెజపుంజాయల రాగదె వేంకటేశ్వరా : జీవములకా త్యజించి నిజశేముషినాత్య విశుద్ధులౌచు మో కవపథంబుంగాంచ( జనునట్టి మహామహులై నయోగు ల ట్లావల నీవలకా ఘనులు నంబరమందు. జరింప నీ శర బ్ఫీవిభవమ్ము మన్మదికి శేయముంగూర్చుత వేంకటేశ్వరా : మదకలహంస రాజములు మాటికింగానగ వచ్చినంతట కా సదమల రత్నరాసు లనంజాలి ఘనమ్ములు సందిరమ్మునకా మెదలగ-శ్రీ వికుంరప్పరి మేదినికికా దిగివచ్చెనంచు నా హృదయము నిన్నపో & వెదుకనేగును శ్నీఘము "వేంకటేశ్వరా ॥ (క్రంతలులేని బొంతవలె. (గమ్మిన దట్టపు మంచుంగప్పి హీ మంతము మోహప్పందెరల మమ్ముల (దిష్పును శీతవాత మా వంతయు వీడనీదు చెలిపక్కను, కోవెలగంట నుంత యా

లింతునె గాని మేల్కొనగలేనుగదా (పభు వేంకటేశ్వరా 1

ల్‌

మాసములందు మార్గశిర మాసము నీవని (ప్రాంగణాన సీ కోసము రంగపల్లులను. గూరిచి తిరిచి నిల్చినాము సే రాసగ-మాయ మంచుపొరలందున నెందును దాగ్గియుంటివో వీసము గానరావు(గద వెళ్టిమొగాలకు 'సేంకకేశ్వరా 1 రాగవిహీనత కా సుమపరాగ రజోగళితమ్ములై నిరీ హాగతి వృక్షముల్‌ (ప్రకృతి నంటియు నంటక సర్వసంగ నం త్యాగముచే దిగంబరత€ దాల్చినయోగులు నా స్విరాగ టో ధాగమ యుక్తికిళా శిశిరమందున దెల్బును వేంకటేశ్వరా ః ఆళలసిట్లుం డుల్పుడని యాకుల రాల్బుచు, చింతవ౦తలకా అేశము నే స్టలింపకుండు లీలగ నిట్లని మోడు వారి యా కాళపు తత్త్వ దర్శకులుగా కరళాఖల నెత్తి నీదు సం 'దేశ మిడ౯ా దరుల్‌ 885 దేవత లె నవి వేంకకేళ్యరా । ఈ మహిజ (ప్రసూసముల కెక్కడి వీ నునుం దేనె తుంపురుల్‌ సీ మధుర స్వరూప మపవసీరమ డెందమునందు మాగెనో యే మొకొ। వన్నె వన్నెలుగ నెయ్యెడం గాంచిన నీ కృపారన (శ మెజసెకా వసంతమునుః జిల్కిన యట్టుల వేంకటేశ్వరా £ సీ యధరమ్ము ర క్తిమము నింపితివో చివురాకు లందు, నీ తీయని రాగవైఖరులం దీరిచి దిద్దితివో పికమ్ముల౯ా మాయని మాయ వాసనల మా యెద మత్తిలః జేసినాడ వౌ నే యెడ నీవు నుండిసను నెట్టులంగందును 'వేంకపేశ్వరా | ఘనజని దుఃఖ త పృలయి (కాగిన నీరు నిదాఘమందునకా ఘనతరరూపముకా గొనినవ్రై వడి నా పరమాత్మ రూపమం దున పరిలీను లయ్యెదరు తోచి మెలంగి యెలుంగ తత్త్వ మం చనవరతమ్ము (గీష్క పరమార్థ మెలుంగుదు వేంకటేశ్వరా : శే

పాయక యాత్మయందు భగవంతుడు నుండు విధమ్ముందెల్ప నా రాయణు నంతరస్థుని పరాత్పరు. జూప మసహోజ్జ్వలమ్ము ల్‌ "వేయి కరమ్ముల న్పజచి 'వేవెలుగెంత (శమించెనేని యే దో యుడుకెత్తు గాని కనమోగపభు నిన్మరి వేంకటేశ్వరా :

20

భూపాలరొగవంం మల్లాది వసుంధర ఏమి మెత్తని సవ్వడి. ఏమిమెత్తని ధ్వని అంతలో మంగతముగ్ధవలె అట్లని నిలిచినాను. ఒక సన్నని మృదురావము నిళ +బ్దితను చీల్చుకొంటు వస్తున్నది. ఒకటి వీణాధ్వని ఆరెండు మీపే వేద్ల చిపురాకులు జోడించిన కంరం వెన్నపూస ఆరాగం విరళ విరళ మగుతూ తోటంకా నిండిపోతున్నది. వలయాలు కడుతున్నది. పష్పతళుల్‌ మెల్లిగా వికసించడానికి _పారంభించినవి ఆ రాగం యొక్క (పతిచ్చాయకు ఒక్కొక్కచెట్టు నళ్లు విరచుకొని శళ్లు తెరచుకున్నట్లు పుష్పిస్తున్నవి. ఏదో ఒక సన్నని ఆర్హి నాలో నుంచి వెలిగిస్తున్నది. భగవంతుని 'మేలుకొల్పుటతై నా జీవుడాలర్హి ఐడుతున్నాడల్లే ఉన్నది, "నే నొక రాతిని నాలో చె తన్యం లేదేమొం లం భ్‌ ిు శా ధ్‌ ఖం. న ఒక కీ రన మొదలు పెట్టింది. గగ వ ల! ల గ ఇ ఐ అది శారదా స్తోత్రము జీ ॥ స్మ ల6/ ు గే "|

• తల్లీ 1 (ప్రపంచం నిదావిలీనమైయున్నది. ్‌ లో గ వా ఆఆ మయూగవోయి యున్నది చ చ్‌ం0ు రో సర్వజగత్తు అజ్ఞానాంధకారంలో చైఠన్య రషితమై ఉన్నది ల |

సీవు నిత్య జాగృతివి చైతస్యమవు జ్ఞానాకృతిపి సీ పద్మ నేళ్రాలు విప్పిచూడు లోకాలను వెలిగించు లేవపేమి తల్చి శి

22

వూతృ శ్రీ విశ్వవాథ వేంకటేశ్వరులు వారిన్‌ వీరిని నాడిపోసికొన మెప్పా తప్పు వాకుప్పలై గారామారు నిజాత్మజాతులె కవీడ్క-ల్లోలినీ నాథుల్సై మారాముళ్ళొనరింప నొక్కురిననన్‌ మర్యాదయే, మీదు బం గారంబే చెడి నస్ట్రలెస్సయగునా కంసాలి దూషింపగన్‌ 1 కాలము దేశము మారును కాలముతో దేశ బుద్ధిగతులున్‌ మారున్‌ హేలా్రాహ్మీ స్థిత మ తై్కాలాసిని నీకు మాత కలుగవు మార్చుల్‌ సీ హృదయంబు కాశ; యది నిత్యము తత్స9ళయంబునందునున్‌ వ్యాహతి లేక నాభిగతుడై రఘువంశ సమర్శితుండు నౌ శ్రీహరి రంగనాథుడు హరించును రాక్షసకోటి నెప్పుడున్‌ మోహన మేఖలామణివి భూసతికిన్‌ దివిష్యత్చియాకృతీ ః తొలివల్కుల్‌ వెలరించియుంటివి జగద్ధూర్నిర్వహ స్టానమై కుల సుందర్యవతార రూపిణివి నీకున్‌ బ్యుతుడై శార్డి తా గ.

వెలరించున్‌ దొలివేలుపున్‌ గదుపు వెవ్వేల్లోప రమ్యాకృతిన్‌ విలసద్ధర్మ చతుర్దశాత్మక మహా విద్యాసయో దోగ్థివిన్‌ ఐపొక పారమార్జిక వరాపర విద్యల కొజ్జబంతినై (ఛొహాణమైన సృష్టికిని ధార్మికశిక్ష కనాది రాజ్ఞివై యాహననీయ వహ్నిసముషార్షిత స్యత్కతు థోక్త్రివైననీ

బె వాతల మోహనమూూరర్ధి నేమెలుగు (ముక్కడగిమూకలు కక్కసించుచున్‌-

ళం

దేవతల నాత్మ భావించి దేవతలును దన్ను భావించి పెనుపొందు ధరణి నరుడు కాక తనుదాన భావించు కాప్పరుషుడు 'రెంటికిన్‌ చెడు రేవడ్టై నృషలత6 గను ఫలశకూన్యంబగు వృత్తి దుష్ట ధిషణా పాండిత్యమున్‌ జూపుచో నిల సాధించునదేమి, గోశముల సాహిత్యంబు సర్వంబునున్‌ 'దెలియం వచ్చిన దన్ము వస్తుగత సద్వృ త్తిన్‌ విచారింపకే క8ిలడే తత్పురుషార్ద సిద్ధి కలుచల్‌ కన్మూయు మాయౌొవృతిన్‌. ఏక ఏపిడాన మెద్దాన నెల్ల తెలియు చా టె ళం 'తెలివియెల్ల ల కెల్తయో వెలుగు జ్యోతి కలుచ పరిశోధనలు చేసి కాంచునటి దాత్మ మాయాక్ళత (భ్రాంతి మైన జడము. ఐహికాముష్మికమ్ముల న్రైక్యపరచి సమత శాంతి యహింసల సంగహించి యాత్మ వ త్పర్వ భూతాని యనుచు సర్వ భ్యద ధర్మాను గామిని భరతమాత. చందుపై €(గాలు మోపితి క కింజూపి చంద చైతన్య సత్తా (పళాంతిలేక జగదధిష్టాన చై తన్య సామరస్య పరమశాంత స్వరూపిణి భరతమాత. ఆదికాలాలనాడె సర్వావనియును గన్ను తెజచియు తెజనని కాలమందె “అగ్నిమీశే పురోహిత “మ్మనుచు (బహ్మ వహ్నా నర్చించి తనిసె మా భరతమాత. 2డీ

ఒకడే (బహ్మము భర్ణయు నొకడే సతిక్‌న్‌ బరార్థమొకడే యసుచున్‌ కృతి స్వధర్మ పరిణ

త్సకామహత భరతమాత యమృత జయించున్‌. త్యాగార్థ సంభృతార్థయు

యోగ్లై శ్వర్యాత్మ యజ్ఞహో(త్రీమణ్‌యున్‌ "నె గమ విద్యా సర్వ

కై గురుదేవతయు భరతమాత జయించున్‌. ఆపో జ్యోతిష్మతియై

వ్యాసృత హైరణ్య గర్భ భాండోదర స ర్వా పోమయ గోళక ధ

ర్మా పాత వివేక భరతమాత జయించునా, భగణములు (గ్రహగోళముల్‌ పాలపుంత వర్థమాన '(బహ్మాండాల వరుసమించి “యత్యతిస్టద్ధశాంగుళ” మనగబరమ 'ఆఅహ్మభూయమ్ము నెలుగు మా భరతమాత. నిన్నెలుంగవు నీ నిల్చు నేలతల్లి

తత్త్వ మెజుగపు విశ్వంబు తడవటోదు తన్నెలుంగును దనతల్లి కానెటుంగు

పరమ శాంత స్వరూపిణి భరతమాత

నరుని నోరాయణుని విడనాడి జడత€ ఎట్టమున్‌ గట్టి రిటి యం్యకపటలి. 'కెలమి "నరుని చైతన్యస త్త సనాళనంబు *బహ్మమనుచు నానందించు భరతమాత.

25

జగతి సర్వంబు (భ్రాంతియే సర్ప రజ్జు

భాతిని బరస్పరాధ్యాప ఐడలుపరచు

(ఛాంత్యధిష్టాన సర్వ్యప్రపంచ మూల

పరమశ క్తికి దుహిత మా భరతమాత,

జయము భారత జనయతి జయము జయము

జయము జీవస్వధర్క దర్శనవికాస

విశ్వకల్యాణ బుతసత్య వేతి జయము

జయము జయము మౌ సాొవి్నృతి జయము జయము. 26

అట్టి జయాసం తాత జంధ్యాల పావయ్య శాస్ర జయ జయ | జయాభ్యుదయ ణి సహ దయ హృదయ (ప్రియ । సుహృదయ ।; దయసేయుముని కయి కయిసేసిన గద్దియ పయి విజయంచేయు ముదయ భాస్వంతుడవె . (కొమ్మావి కొమ్మ కమ్మని కెమ్మోవి చిప్పళ్లు బుజ్జగించిన కఠ కం రమ్ములు కల కంరముతై సమ్మోదముతోడ నీకు స్వాగతమిచ్చున్‌. వగరు వగరుగ ప్పల్ల పుల్ల గను తీయ్య తియ్యగా చేద్యుమింగిన తెలుగుబిడ్డ తొగరు చెక్కిళ్ళ బాష్పాలు తుడుచుకొనుచు జయము పలు్కుూను నవయుగస్వామి నీకు. రాజువట నూత్న సంవత్సరమున కీవ్స రమ్ము రమ్మోయి 1 యీ చై ఈరధ పథాలు చిగుడు చెంగావి కలికి కుచ్చెలులు చెదర (పకృతి సీకిచ్చు (సజయ నీరాజనమ్ము 'ెంజీగురాకు చేతుల నొకించుక వంచి పపుల్ణ మంజర్‌ మంజుల మాధవీ మధుర మంగళమూర్హి వసంతలక్ష్మి పు ష్పాంజలి పట్టునీకు కమలాకరముల్‌ రసరాగపూర్ణ దృ క్కంజములన్‌ వెలార్చు నవకొతుక దాప్పమరంద విందువుల్‌. డి

కన్నులు (తిప్పకే తెరలుగట్టిన చీకటితో (పసు ప్తమె యున్న జగత్తు నీ నవయుగోదయవేళశ స్వయం (పబుద్ధమై వన్నెలు దిద్దుకోవలె నవత్వములోపల మానవత్వ మ భ్యున్నతి నందికోవలె మహోజ్వల జీవన స్ముప్రభాతమైం అవతరణాలు కాంతికి, జయంతికి జాగరణాలు: సత్యమున్‌ శివమును సుందరిమ్మయిన సృష్టికలంకరణాలుః, సర్వ మా నవుల కరిష్ట కష్టహరణాలు యుగాభరణాలు లోక బాం ధవ 1 భవదీయ దిన్య కిరణాలు వెలుంగు తెలుంగు వీథులన్‌_ భజనలు పక్షపాతము లప్యకుతు లెక్కువ రక్తి తక్కువై గజివిజి చేసె తర్జ్దనల గర్జనలన్‌ విజయాబ్ది 1 మింతతో విజయకు వీడుకోలు చదివించి జగమ్మిక నిర్వికారమౌ విజయ సమాగ మమ్మనుభవించక నూత్నశుభోదయమ్ములో నాగార్జున్యాది నున్నని పాలరాళ్ళపై సిరులు చిల్కిన తెల్గు శిల్పలహర్‌ ఏక $ిలాపురీ (పాకారములపైన విశ్రమించిన తెల్లు విజయలహంరి విద్యానగర నందనోద్యాన వీధుల కాంతు లీనిన తెల్లు కావ్యలహరి త్యాగరాయల భావరాగ డోలికలలో కళలు చిందిన తెల్డు గానలహారి ఒక్కసారిగ మరల నింకొక్క సారి పొంగి పొరలును గాక తై లింగ జగతి; పసిడి పంటల ఆంధ్ర సౌభాగ్య లక్ష్మి నవ్వుకొనుగాక ఈ నవానందవేళ 28

ఆడి ఉగాది నీది తెలుగమ్మ స్వతంత గృహప్రవేశ భా గ్యోదయమైన పిమ్మట । నవోదిత రాష్ట్రములో సమైక్య సం పాదనచేసి అభ్యుదయ పద్ధతులందు పురోగమించి ఆ హ్లాదము గూర్చుమోయి _పజలందరు సీకు జయమ్ము పల్కాగన్‌= వేయుట కేమిఠే ః వేసిన అభివృద్ధి పధకాలు మరి బూజు పట్టకుండ చేయుట కేమిలే ః చేసిన ధర్మ తీ ర్మానాలు రూపసృలు మారకుండ పొంగుటకేమిలే ।! పొంగిన తటినీ త రంగాలు పంటలు (మింగకుండ పలుకుటకేమిలే । పలికిన పౌర వా గ్హానాలు నోళ్ళలో నానకుండ వెడలి ముందుకు వెనుకంజ వేయకుండ తిరిగి వెనుకకు గోతులు తీయకుండ మేలుకొని మేలుగా రాజ్యమేలుకొనెడి తెలుగు వెలుగుల తొలియుగాదికి ీజయోస్తు” రర

కాంతి

దాశరథి

పూలను ముద్దుపెట్టుకొని ముండ్తను నద్దన టోకు నీవు, నీ

"కే లటు కాకినంత పులకింపవె కంటకముల్‌ సుమమ్ముళల్చై సీల విశా శిరోజముల నిండు శశాంకుని చెండు చెక్కగా జాలిన నీ ముకాంబుజము జాలు అమాసయె పొర్టమాసిగాన్‌. పువ్వులు ముండ్లుగా మధుర మోహన కౌముది నిష్పుమంటగా నవ్వులు వాడియమ్ములుగ నాకనిపించుసు ఏీపులేనిచో గవ్వలు మేలి రవ్వలుగ కాననముళల్‌ నవ నసందనాలుగన్‌ గువ్వలు రాజహంసలుగ గోచరమౌ గదె నీవు గల్లుచో ॥ వాడిన జీవితమ్మున నవ్యప్రసవమ్ములు (గుమ్మరింపగా

బేడు విధాతగాని అవలీలగ నీ సౌగనె నచూపు పెన్‌ (మోడును మేడగామలచి ముల్లును మళల్లెనుచేస్కె గారడీ వాడు సలాము సేయునిక (బహ్మను మించిన నీకు కొమ్మరోం మద్యనిషేధమున్న యెడ మాకు నిషా కలిగించు సీ కనుర్‌ పద్యము (వాయ నేర్చినవి; లక్షల గుండెల పీడునేలలో "సేద్యము సేయ నేర్చినవి; జీవితమెల్లను దేశ మాతృ నై వేద్యము సేయ నేర్చినవి వీరత ధీరత వి స్తరింసగా, వీర రసమ్ము రూపుగొని వే ననుదేంచిన యట్లాకష్ట శృం గార రనమ్ము మూూ్చిగొని కన్నుల గట్టిన యట్లౌకప్తు స త్యారమణీమణీ నిభ మహ త్త్వముతో విలసిల్లు నిన్ను నిం డార కవుంగిలింత జన నాంతర పుణ్య ఫలమ్ము కొదపే .? త౦

+పాణము బాణమట్లు పగవాని ఉరమ్మున (గుమ్మి సచ్చు సే నానికి చేశ సత్వమిడు నాతివి రాతికీగూడ పీతి లో లోనరగుల్చు గితివి, విరోధి గిరీయ్యద నికాయహేతి, వ క్లాన కమస్పమూహమును నాళము చేసెడి జ్యోతిపే: చలీ: జ్వాలవుసీవు నీ హృడదయశాలను వెచ్చదనమ్ము పొంగి హై మాలయ కందరా శశిరమందు వసంతము సంతరించు ఉ ల్లోల పయోధి జొాడబ గుళుచ్చము నీ కబరీ భరమ్మునన్‌ పూలయి అందగించె నినుబోలిన బాలికలేదు సృష్టిలో. చేతనకాపయోజము హసించును నీ సయనమ్ములందు సం గీతకళారహస్యములు నిక్కును సీ గళ సీమయందు (పా భాతనవారుణార్క కరపల్ల వముల్‌ వెల చెల్ల జోవునే నీ తరుణాధరోష్ట రమణీయతజూచి అనంగ మోపహానీ : భుజమున కింకుకాంశుకము బూని కటీతటిపై వికస్వరాం బుజలలింతాంబరంబునను పోకముడిన్‌ సవరించి నీవ అం గజునకు ఆడురూపమయి కాంతుల కాంతలనేకరీతిగా గజివిజి సేతువే 1; విజయ ఘంటలు (మోగెను నీ పదాలలో : అందని నిన్నునందుకొని అందినవెల్ల త్యజించినన్హై నీ బందికినిందు సేయగదె ; బంగరు వన్నెలచిన్నిదాన : నీ అందెలు గల్లు గల్లుమన అందరిడెందము అెందుచేతనో తొందర జెందు; గుండెనయి (తొక్కుచుపోక అన్యుగహింపపే 1 పిరుదలుజారి, వాలుజడ పిక్కలజేరి భుజంగమమ్మునా కొరకొరలాడి, నాల్కలను కోరి ఫణమ్మునుసాచి గట్టిగా కరచినచో హలాహలము (గక్కి-నచో భరియింపజాలుసీ నరుడొకడున్నవాడు నురణమ్ము తృణమ్మటు తృంచిపేయునే. వే

మనదొక వింత(కేమ మధుమాసమునన్‌ పికమేమి పాడినన్‌ ననమున నేమి పూచినను పట్టదు; సీ హృదయాంగణమ్ము పం చనుగల గున్నమామి కడు చక్కనిపండ్లనొసంగి, వాని చెం తను మనమేకమై శ్రణయనాట్యముసేయుద మెల్ల వేళలన్‌. బుతువులు మార్చివేయగలపేచెలి : శైశిర నగ్నభూజ సం తతి నినుజూచి కౌసుమ వితాన దుకూలములన్‌ ధరించి, స్వా గతమునుపల్కె- చిల్కలముఖమ్మున నీ పదపంకజాత సం గతిని పధమ్ములెల్లి నవకమ్మున పూలరధమ్ములయ్యెనే. సీ వెటనుందువో యచట నిమ్నగలింకవు లేళ్లు జంకవున్‌ పూవులువాడ నవంధతమముల్‌ భువినాడవు పండు వెన్నెలల్‌ జీవముఏీడ, వ్యశువులుచిందవు; గుండెలు కుంద వక్షిరా జీవములందు రాగము నశింపదు, ద్వేషము సంభవింపదున్‌ొ. డో

షంణర

తివ్య రక్షిత

కరుటూరి సత్యవారాయణ

మతమను సపేరిటన్‌ బిరికి మందిడిపోయిన శాక్యమౌని జ్‌ వితమును గొప్పగా నెమరువేయుట లెన్సగ నేర్చుకున్న సీ (బ్రళుకున శాంతిలేని గతి పశ్హైను...దీనికి సంతసింతువా ? మతిచెడి కొంతయైన యభిమానము నొందక యూరకుందువా ? దాకులు దూసి నా _(పణయ భానము చెడ్డగ నెంచినట్టి యా లోకము మాట నా యెడందలో గణియింపను, సానుభూతి సీ. పోకడ లాత్మయందు. దలపో'సెడువారలు కొందరున్నచో

నాకు చరితలో నొసంగు నట్టిగతిన్‌ స్మరియింస భూవరా । కుతకుత పొంగు జవ్వనపు గోర్కెల తాకడి కాంగలేక జీ

విత మొక స్వస్నమట్లు నడిపింపంగ యత్నము జేసి చేసి, నా- కతలిటు తెల్లవారిసవి కొంత్షలు మేదిని రాలిపోయెగా

'శుకుకు వథాలలో దిరుగుబాటొనరింకు నీత చిక్తనై = కిలకిలలాడు _ప్రాయము చిగిర్చిన పొడులు కుష్కుధర్య్మ చిం తలను మెలంగుటన్న శతథా సరకమ్మగు నిన్ని కోర్కులన్‌ కలకలలాడు నిస్పటి సుఖంబులు కోరినవేళ వచ్చునే ?

నలస్పన జిచ్చు పెట్టుటకు వాంఛ జనించునె: యా వయస్సులో । తక్ఞ్యములన్ని గు_క్రెలుగు ధర్మము వీ పయినుండెం, జ్యక్రవ _క్తిత్త్సము బూసియిట్లు విపరీతపు వాక్కుల నొన్వనాడి, శ (కుత్త్వము నూనినావు నను దోషిగ నెంచి యశోక భూప: భా ర్యా త్వము నిల్చుకోదంగని రక్కసినో ।! తమ (హాన్వదృష్టిలో : 3 33

సివ్చను, బౌద్ధధర్మములు నిల్తురులే ఇ కలకాలమిట్టులన్‌ జీవ దొజంగకుండగ నశింపక; నేనెటులై ననేమి । మీ పావన త త్త్వమార్షములందాసి వృధాచరియింపరాదు? ఆ “సీవలలోన కౌలము విశిష్టము జేయు6 డళోక భూవరా। వయసులు పశ్చిముమ్మునకు (ాలిన మీదటగావి యింతలో నియమములున్‌, దపంబులును నిశ్చల బుద్ధులు, జ్షాన సిద్ధులున్‌ గయ చని బోధి వృక్షమును గాంచుట లబ్బునె ? వెజ్ఞివాడవైై బయలును గాగలించుకొన వచ్చెడిదేమి మహాపభూ ; యికన్‌, ఇపుడిక రాజళాససము లేమియు నాదరి. జేవరావు, మీ

కుపిత విలోకనమ్ములును, గూరవిధుల్‌ పెడదాసి యీ (పపం చపు పొలిమేరలన్‌ గడచి సాగెద మిన్నులువడ్డ చోటికిన్‌ జపముల మత్తులో బరవశమ్ముగ€ గాలము€ బుచ్చుడీ వభూ : చలిత జీవితంబుల కలవాటుపడిన

బధిర పంగ్వంధులకు. గల్బవల్లి యెన

లా.

బోధిసత్తుని యుపదేశ మ్యుదఫలము

వెళ్టితల యిండ్ల లెస్స 'జీవించునింక

సైరిణిగ నెంచి నిందలు సలుపనిమ్ము

కోరికల(జంపి యిటు హూతమారుకంజె

నా పలుకె చాలు నాకు _శేయస్క్రరమ్ము.

సొరములేని నాదితుకు చంచలమయ్యెను-ర క్రిలేని సం సొరము _మోడువంట్‌ది _ విచారము మిక్కుటమయ్యె ః గుండెయే నీజయిపోయె సుంత గమనింపుము నా జతనమ్ము నందునన్‌ నేరములెంచ వీలతె ? యిటు నింద యొనర్చుచు ఖూమిపాలకా :

వశీ

"గెంటని (పేమతో మనను కేకిసలాడం గుణాలు పొందుక్షై మంటికి మింటికిన్‌ నడుమ మార్గము లెన్నియొ చూచిచూచి నే కంటిని కంటకమ్ముల, నగాధములన్సొ సుడిగొన్న దై న్యమున్‌-- మంటలునుండె గుండియల మానవనాధ : మజేమి చెప్పుదున్‌ 35

గోపికా నౌక మధువావంతుల సత్యవారాయణకాస్త్ర నల్లని 'మొయిళ్ళలో6 దటిద్వల్లి మొలచి పూచెనో యన లోచనా సేచనముగ రంగదుల్లోల యమునా తరంగపా? నల దే తోచు గోపీ విహారనౌక, ళం కరనీరేజ సువర్జకంకణ ఘలం ఘ్మలాపముల్‌ మించ్చి క స్తురి బొట్టుల్‌ చెమరించి వేనలి విరుల్‌ తూంగాడి, యుంగాల ముం గురు లూంగాడి పయోధరంబుల చెఅంగుల్‌ జాటి శ్రీ గోపికా తరుణుల్‌ తోసిన రత్ననౌక కదలెన్‌ త ద్యామునాంభ్యస్పుతినొ, ఆకంరంబుగ (గొత్తవెన్నం దిని చెల్వొ జిడ్డు నోరార వం శీ కల్యాణ సరాణగాన సుధలన్‌ జిందించుచున్‌ గోపికా నాకాభ్యంతర సంచరిష్టువగు కృష్ణస్వామి లీలల్‌ మరు ల్లోకప్రైణ దిదృక్ష (గొందలంపు మేలున్‌ దీపులూరించెడిన్‌. ఒక్కతె మోమునన్‌ దిలక మొక్కత తీరుచునోర్తు గొల్ల తన్‌ జక్కి_లిగింత పెట్టు నొకచాన, యొకర్తక యోర్హ సుందరిన్‌ జెక్కిలిమీటు నొక్క చెలి చేడియ నోర్తుకం గౌగిలించు స మ్యక్క_లనాత్మ సంగత నిజాధిస గోపకిశోర భావనన్‌, పాడిన పాటక్షై దెసలుపట్టక యా నవనీత చోరుతో నాడిన యాటలైై యెడంద లాంగక లోందలంపు ల్వెలార్చ, మో 'మోడక ధ్నూర్హ బాలు పొలుప్పల్‌ చివురింప నరి_తపాణులైై యోడక గోపికొారమణు లూగిరి రత్నప్పటోడ వేడుకన్‌. 356

అనువొారన్‌ డకటొంకు పల్కుుల సరోజాక్షీ సమాజంబునన్‌ నెనరుంటోండుము అ న్వెలార్చుటలె కానీ, కృష్ణడింభమ్ము నా

వ నిటుల్‌ మానఠె జక్కా6ందాను నడిపింసన్‌ జాలు నే: యన్న త ద్వనితాంతర్గత గర్వరేఖ నడగింపన్‌ లోన భావించుచున్‌ నాకౌకః పతి సీలగ్యాతుడు జగన్నాథుండు పల్కు_న్‌ బెలుల్‌ నాకంబన్‌ మరి మీకు దిక్కెనండు। (పాణ్యపాణముల్‌ మీకు నే చీకున్‌ సోంకందు సందియమ్ము విడి మీబేం గోలలున్‌ (దెడ్డులన్‌ వొకన్‌ వైవుడు నౌక తా నడచి పోవన్‌ జూళతు నే నొక్కడన్‌ చను సహోదరితో జెరలాట మనుచు

దలప రా నందపోతమ్ము పలుకు(తోవ

నావ నడ పెడు దమ సాధనముల నెల్ల

బాటవై చిరి గోపికా పద్మముఖులు.

అంతన్‌ గృష్ట ఘనాఘనసంబౌకడు వింత్తై యంతయై తోంచియ తంత్రై యంబరమెల్ల గప్పువడ గర్భాఖీల విద్యు,త్పభా శౌాంతిన్‌ వచ్చెను గాలివాన యమునారమ్యాపగా మధ్య నౌ కాంతర్మందిర సుందరుల్‌ సుడివడన్‌ హాహా.నినాదంబులన్‌-- కల గుండు వడిరి గోధు

గల జేక్తణలా యమస్వసావాహినిలోం

బులిమీద6 బ్యుటి ।! యొకచోం

జిలువడి యస్పడవ నీరుజేరం దొడగెన్‌.

చేతి కోలలు గంగపా లృేసికొన్న

తోయలులు నావం గాళకుల (తొక్కుకొనుచు

హరిహరీ ॥ యింక నే మున్న దనుచు వగవ

గృతకమగు నా ర్షి. బొగిలె నా కృష్ణమూర్తి

వ!

పాలముంచెదవంచు గోపాలదాల । నమ్ముకొనియున్న మా జీవనమ్ము లిపుడు సీట ముంచుట విజమగునే 1 దయాబ్ధి 1 శ్మీఘ మనపొయగతి నొడ్డు జేర్చం గదవె | ఆళలు దక్కి మా (_బతుకులాఅడియై యమున్న్మాసవంతి కా పోళన మౌటకున్‌ బొగుల మక్కట । కౌం గిటిం బట్టి యా పయః కోశములో యశోదకొడుకున్‌ దిగడింతుమె ? యన్న గోపికా 'ోళము వెన్నదొంగ విని కూర్మిం గరంగుచు వారికిట్లనున్‌ ముంచుకొని లోనంజొచ్చె యామున జలంబు దానికిన్‌ దోడు మీ య్యుశుధార లగునె : వెజ్ఞి గోపిక లేడ్వక వినుడి; యొక్క యనువు దక్క లేదు గత్యంతరంబు. నాకాంత: పవిశజ్ఞతౌఘము వెసంవారింపుడీ 1 ఛిద రే థాకారమ్మును బట్టి పుట్టములు (గుక్క_న్‌ వెల్లి తా నేగెడిన్‌ పాకంబింతయు మించనీయకుడి £ యాసద్ధర్మ మశ్లైంచి మీ మీ కంచూలము లూడ్చి పూడ్చందగు నేర్మిం రం్యధభాగమ్ములన్‌ చండతర పురోగత జలగండ భీతి విగళిత (వీడలై న గోపీ తరుణులు సత్వ రోన్ము క్త కంచుక సంచయమున నెజపు జతన మ్మదెల్ల న న్నీటం గలసె. రభస రభన సొక్రా (భమ (ద్వజ యునతులు రైళ లూడ్చిన పాలిండ్ల రంగు బెడ€గు పొంగుమీరిన యమునాతరంగిణి పయి నుడ్డయ త్కోకరేఖ నా నొజప్ప మీజె, 38

వితథ్రైపోయిన త్యక్చయత్నమున గోపీఖీతనే్యశ్రల్‌ (తపా

(వత భంగమ్మయినన్‌ ఫలం టొదవమిన్‌ వాపోవుచున్‌ *ల్రీహరీ

గతి సీపే యని నమ్ము మా కిది ఫరీక్షాకాలమా । యింక మా

(బ్రళుకుల్‌ లేనని పాణికాడిత నిజోరస్సీమళై యేడ్వంగన్‌.

ఆర్జ్ర హృదయుడు బాల నారాయణుండు

పలికె లోమొల్కు నగుమోము చెలువుగులక;

చేత న్నైనంత వట్టు చేసితిరి మీరు

'వేజ యేమంటకును నాకు నోరురాదు

అనెడిమాట నోటననుండ నబ్బురముగ

గోపికా నౌాకపై తెరచాప దిగియె

నపు డనన్యాత్మలగు హంసయానలకును

స్వాగతముపల్కైె యామున వై కతంబు

(వనజ సీరేజముఫీ కపోలములలో బాలుండు గోపాలు. డ

క్కజమై యొక్క6డ యయ్యుం బెక్కు-గళులన్‌ గన్నట్టం (బత్య్మత భా

వజుడౌ నాతని లీల లారయంగ నస్వప్పాంగన ల్వచ్చి యా

రజమై చూడంగ వారికిన్‌ బౌడమె నౌరా । స్నాత్హ్విక 'స్వేదముల్‌. షం

విషాద వెోహనవంం వాయని సుబ్బారావు మోహనా । మోహనా ;మోహనాకార : మోహసశీల 1 మోహనా ।; మోహనా : భూత కరుణా స ముదాంతరంగ : "మోహనా 1 మోహనా: గురుజనార్బా నే 'మాదానుభావ 1 మోహనా । మోహనా 1 వత్ప్సలాగర్భ ముక్తాఫలంది । శేవానవరతోత్స వాభ్యుదయ కళా 'కేర్యదావతార । గేహేందిరా మన ౩ కుముద వికసన ీడా వినోద ; గేహి దృష్టి చకోర నసంతతానంద కృత్సి క్రిత జ్యోత్స్న మోహనా । రాకా నిశా మనోహర పూర్ణేందు వదన । ఊహలు సీహలన్నియి నీయందె యుంచి మేముండ నీహామృగము వోలె పట్టి మిత్తిని న్నెత్తుక పోయె : శి

మోహమ్ము గెలిచిన నీకు తప్పదు ము క్తియేంబుుత మోహాంధకార సంఛభన్న బుద్ధిని పొగిలె దేనిటు : ళు -ఇరువురు మును పట్టి గిట్టగా నంత సీవు జన్మించి 'పరడేవతానూన విమల భక్తిసం భరిత మీ యమ్మ వర గర్భమున నెండి యెండి బీటలు పడిన మా మెదల మురిపించి మరపించితివిర వర్షముల్‌ ముప్పదియైదు సుకుడులేడని వంత తొలిగి మూ మన శ్యూన్యాంధ మడగ సితపక్ష పర్యాయనృద్ధి దళకొత్తు శీతాంళు వింది మతితర పూర్ణిమాశోభ నందిన యంతలో నిటు శి ఛం హతవిధీ యొక్కట వచ్చి పడెనె మా యస టమావాస్య 1 ఇకనేమి వెలుగురా తండి 1 హతభాగ్య మీ జీవితాంధి 1 జీకు నంధ తమస రాక్షసియు పెళ్లేచి కరిన కరాళ ర్‌.

వికట దంష్ట్రలు,గుచ్చి మన్మనస్పర్వ పధులు కిలకు నిక నీ యమావాస్య యొక్క పే తిథి యిచట నా కెప్పడు; మంద సంచాలన సౌరభమ్ములు మలయా నిలముల స్కందత్ప్సకల పుణ్యవాసనలు పుస్లై యం రూ నిలములు : నందన మందార మధుర మకరంద నాదేయ వీధి థిందన్మ హోర్వీజ మూలములు పజ విషకీటకములు | చందన చర్చాతి శీతలమ్మగు చలివేం్యద్రలోన ర్‌ షే ఒబ్ధి ౦దించు నూష్య్మ గర్భములు పుళ్లై నం గార ధానికలు ;

• ఇందిరా నుందరీలాస్య కళ్యాణ 'హీవాక గతుల విందాన విలయాట్టహాసములు పుపె భేతాళ గతులు : వందారు నిజభ క్తురాలి హృదయమ్ము (వయ్యలుగాగ నందంద యదిమె (తిళహలమకటక టా జగద్ధా్యతి కి శై

కందర్ప దమనుని ఫాలనే(త ము (గజ్వాల లుమిసె।; కందర్ప జనకుని వెలుగుకనులు చీ కటి కోనలయ్యె గ పుణ్యా త్ముడవునీపు పోయితి పరమ పుణ్య లోకముల రణ్యవానముగదే నీవులేని యీ '(బిళుకు మా కిచట గణ్యముల్‌ వత్సల పూజలన్నియు గంగ పాలాన ళ్‌ గణ్య మత్చాపాగ్ని యిట్లు మొదలంట కాల్చెనో మమ్ము 1 ధానధర్మదయాపరుడవు నిన్నిట్టి దారుణామయము పూనకారణ మేమొ తోచదత్యల్బ బుద్దికి నాకు : నా! ఆనాడు కౌలువిరిగియు పోనై తి నపుడె పోగన్న నీ నాడులేకుండె గదర దుర్భర మ్మీయా 8నాకు 1 న! పావనాత్ములు 1 పీతిపాతులాయేమి భగవంతునకును తావేగిరంపండి నిన్నురావించె తన సన్నిదధికిని జ్ర

సీ వొక్కడవె తేపవై స మమ్ము కొం ఇము కటాక్షించి శోపేచియుండిన నేమిపోయెనో తనయబ్బ సొత్తు | శశీ

పరివజనవంం ద్వివేది సత్యవారాయణ సూరి అరుణోదయ తభ నతకరించెడు దీప్తిం గాషాయ వస్ర్త్రమ్ము గంతు లిడంగ క్షీరాష్టిబన్నుండు శ్రీనాధుడో యనం బరివేష వదనమ్ము మెఅపు లొరయ కామండలవదండ మండిత కరయుగ కాంతు లన్యోన్యమ్ము కౌంగిలింస ((బహ్మవర్చస సముదస్వామి కెరటాలు కన్గోయ చెలియలి కట్టముంప మౌని యాజానుబాహు కర్మంది యొకడు పాల సం్యదము మధియించు భాతి తోం వావదూకులు మతళిమదుల్‌ కేవలత్వ లబ్దికై 'దేవులాడు వేళకా జరీన నచివునకు రాణికచట సాక్షెత్కరింప సదీహం మహాన్తం భజ_న్హం చిదంతం సమస్థ ప్రపంచస్య భారం వహన్హం భజే చిద్ధనానంద పారమ్య మౌనిం (వజే శంకరం దివ్యశై వల్య దేవమ్‌, సదా నిర్వికర్చే సనూధౌ నిలీనం తధా ప్య్యత భక్త (పసన్నాంత రంగే హస ్టం లసస్హం (పశౌంతాంతి తోకం భజే మాధవం త్వాం పరబిహ్మరూపమ్‌, నో

.శ్రీమతృరాత్పర మనోహర మోక్షలక్షీ

ధమ్మిల్ల మంజుల లకాంత విరాజమాన :ః

భో స్వాగతం, నిగమరంజనీ ః (ప్రత్యగాత్మ

నార్తత్కార్వణ గతమముం కురుభక్త్తి యుక్రమ్‌.

పారంపర్య పరిష్ణ వల్ల హరికాప్తావ్యమ్ము యుష్మచ్చిదా

కారాకారిత దిన్యహాసమయ దుగ్గాఖిం (బియాణింపగా

గోరున్‌ మామక దీనదీనకుమనఃకుప్పళ్ల వంగమ్మిటన్‌ం

'మేరల్‌ దాటి చిదాత్మంగోరుదురు మిష్మీక్షింప నసోదృళల్‌

దహరాకాళము శంశుమారము సరార్థమ్మా మహర్షోక పున్‌

న్‌!

“భహరా”ల్దాటి పరాత్పర (పకృతి సీమన్‌ జన్మపారంపరి

జూహూరాశోపరియాన అభ్యము పరంజ్యోతిస్ప ము్యద్రాంతరో

క్లహరీయాసము సీదు దర్శన మహాలాభమ్ముచే ధన్యుడన్‌. శీ

ఒలి ఇ తా పద్శ్మి నీభా స్క్రరవర మోటూరి వెంకటరావు తిమిర సమూహము కెళ్లి (ప్రల, రోచి ర్విమల మనోహర వీచిరేవళల్‌ సాం ఉదముగ నలోన్మిషిత (యభాతమై నం (భమ శుభ సంయుత ర క్తిగా. దలిర్చెన్‌ చిపల నభోంతర వీధియెల్ల కిమ్మీ రపు సుషమా ద్యుతిరాకం దోంగు (కొంటె న్పపు సుమ మంజురులన్‌ (బపుల్ల రేఖా వపువనం బెండిలి పందిర్రై రహించెన్‌ కడు రుచి మంతము గాంగ దూర్చునం దా గడపలు హారి వికాస శారదీ ప్పుల్‌ గడలు కొనెనొ బహు కమ కుంకు మాభల్‌ ముడివడు (కొం బసుపున్‌ ఐసల్‌ దొలంకన్‌. నవకపుం (కా గ్దగన (వతోళిం దోచెన్‌ (బవహ సమాన జవమ్మునన్‌ దురంగ (ఛువరములేడు దుజంగలించు స్ట న్యవ కలితంప్పం బధా ఖలీన పాళిన్‌ అరుణుడు కాంతిహాయ వయు క్ర తేజ స్ఫులిత రధమ్మున భూరి మాహనాంచ ద్వరుడుగ వచ్చె శుభ స్వరూపుండ్లై సుం దర తర పద్మ సుధావధూ (గహార్జిన్‌,

ట్స

స్వాంతమ్మను రాగ మహాఖనియై అంతః కవితారుణ హావకళా కాంతుల్‌ వఏిరచింపంగం గాంకుడ-భా స్వంతుడు - జ్ఞ్వలించెను పద్మినికైై బింబ పతి బింది వివిక్త ఏధా నంబై, ఇనరాగక నత శ్రామసీ యంబైన మయూఖ సహ్మసములన్‌ బింవించె జగంబు, నవీనరుచిన్‌. పద్మ (పియుండైన 'థభాకరు హృక్‌ సద్మమ్మున మోహల సచ్చిఖలన్‌ బద్మ(ప్రియ గాంచెల్బద షాముఖియై పద్మాకర దివ్య సువాసినిగాం నిండారగ నెచ్చెలి నెన్వలస్పల్‌ పండించు సముజ్జ్వల ఖీతిని లే యెండైై, తన్యపేమ రహింపగ, భా నుండేచె సఖీసు మనోజ్ఞగతిన్‌. దృగ్గోళ పర్మెకమ దీధితులై నిగ్గుల్‌ పతిమోమున నెట్టుకొనెన్‌ 'మొగ్గల్‌ వరుసన్‌ విరంబూయుసటుల్‌ సిగ్గుల్‌ సతిబుగ్గల( జిందుభిడెన్‌, రొగత_స్త్ప రుచిర (వణయుండె చూ ఆగమించు మహికతాంళు రవిన్‌ బూ దీగె చాల్చు వినుతించి నివాళిన్‌ స్వాగత మొ్యొసంగె నత్యను ర క్రిన్‌ తీర్‌

మంగళారవపు మంజుల గీతా భంగ రంగ దవిభక్త విహం గో త్సంగ రంగ విలసస్మధు సాంగో పాంగమయ్యె సకలావని నెమ్మిన్‌ ఏళ్ళలోను సెలయేళ్ళను వ్‌చీ వల్ల కీ మృదు రవమ్ములు _మోంగెన్‌; వీళ్ళపైని హిమబిందు తతుల్‌ శో భిల్లై ముత్తెములు పేర్చిన లీలన్‌ చారున్మేత సువిశాల సహవాస థ్రీరచించు సరసీరుహ చంచక్స్‌ సారవీక్షణపు పౌరులు (వీడా ర రము

స్ఫార బంధురము సాధ్వ్యుచితమై ె- చిమ్మచీంకటుల! జీఠివెలుంగ

చా (తమ్ముభాస్కరుని (పాభవమున్‌ వి శ్వమ్ము నింపుకొని స్వాగత మీయన్‌ దమ్మి పూంజెలియ దత్తఅమొందెన్‌.

త్ర

కవి గండ పెండేరవంం “జ డఉపాొటి సుబ్బవౌముకాన్త్ర య్‌ గొజ్జంగి తేటలతో మజ్జ్ఞనందాడి, జ ర ముద్ద వల్వ ధరించి. యుల్లి ద ళం పొర మించు పల్చ నంగరఖా బిగింపించి పటు రాజసపు కోరపాగం జుట్టి గమగమ వలచు చొక్కపు జవాది నలంది సింధూర తిలకమ్ము చికిలిసేసి బుగబుగల్‌ ముసరు కప్పురపు ఏడెముసేసి రంగుగా రత్నహారముల౯౬ దాల్చి పచ్చ కాశ్మీర శాలువ వల్లె వేసి పసిడి పల్లకి హొంబట్టు పరుపుమీద ముసిముసి పసందు సవ్వుల రసికమొళ తరలె సభ కాంద్ర కవితాపిళామహుండు గరుడ పచ్చల గద్దె కవిరాజునకు. జూపె కృష్ణరాణ్మణ్‌ యపాంగేక్షణములు పచ్చి కస్తురి పున్లు తెచ్చి పూసిరిమేన మచ్చెకంటులు 'మేలమాడి సుంత సురభిళమ్ములు పూవు సురటీల వీచిరి తరుణులు కంకణస్వరము తొలయ అచ్చ" సంపెంగ పూవు టత్తరుల్‌ జీలికించె ను త్రరీయము మీద నొక్క పడుచు ఆటీ క్‌0

థోగ సంతర్పణ స్వస్థ పులకీతమతి కొచితీ సమజ్ఞాధురీ రోచి సుకృతి చిగురు కనుకోస వెన్నెలం జిందె సుకవి భరత వేదంపు విశ్వరూపమ్ము విరినె. కృష్ణభూధవు. డొక్కు (శేగంటం జూవెను తిమ్మర్పు నొకవంక తేరి చూచ గండపెండెర మొక్కు గజయాన తెచ్చెను పసమించు బంగారు పళ్ళిరమున పదియారు వన్నెల పసిడితోడ పరీక్ష రాటుకేలిన మేలి రత్నములను చేయితిర్లిన మహాశిల్చి పౌదిగె దాని కున్నవి చిబుగంట లొకట నొకట తటచి చూచిన కృష్ణ భూధవు రసాత్మ బింబమగునేమొ యాగండ పెండరమ్ము మించునన్‌ మించి కను మిరిమిట్లు గొలిపే నిలువరించియు దివ్య కాంతులను తఆిమెం సింహ పీరికలోని చియటునవ్వులను చూచి సచిన వర్యుడు లేచి సభకు పలికె దిగ్గజములు మీరు దేశమ్ము నంతటః బేరు మోనీసవారు పెద్ద కవులు విద్యా సగరమన్న విజయ నగరనన్న పెర కవినభులకు పిక్క చెదడా ధా న్‌ దేశ భాషాసుధన్‌ దేవ భాషాసుధన్‌ హే -౧౮ నాం జేరిచి కవనమ్ము చెప్పు రా సె [| స ల ర! లో

పేలుచుచున్నది యీ గండ పెండరమ్ము ఎవరి పాదమ్ము దీనికై యెదురు చూచు నెటుగ గోరెను కృష్ణ పృధ్విశ్వరుండు శిరమునను నిల్చు గండ పెండరపు మెజప్ప ముడిచెను కాలౌకండు మరి మూర్ధము వంచెను వేశొకండు, కా నిడుపుగ నూర్చె నింకొకడు, నింగికింజూచె మరొక్కడున్నొ మహ జడసిధి మున్షిపోయినటు సంస్కృతి లేకయె యుండె నొక్కండున్‌ గడగడ లాడిపోయె కవి కాండము నోటను మాట లేదపో |; ముందు పుఫైనెగాని మొలచెనే కొమ్ములు నన్నయ్యభట్టున కన్నవారు దిగివచ్చెనాయేమి తిక్కన్న దివినుండి యెంతసైైకని యీూసడించువారు పొడిచివేసినదేమి పోతన్న కలడుతే యాపొటికై తయంచన్న వారు చిచ్చజ పిడుగటో ్రీనాధు డెంత దా జారు శైకని నోడు జారువారు పలువు రుండిరి వారహంభావ కవులు ఇన్నినాళుల కగ్ని పరీక్ష వచ్చె నేది ప్పత్తడి యిత్తడి యేదొ తేల నలసి యుండగ నొకరును( బలుకరైరి ఓ కవిసింహులార । వినరో 1 యని మంతియు నూరక్రుండె “ప్పి వాకముగా నధీశుడు సభాముఖ మంతయుంబారజూచె మం దాకినివోలె సాగు కవికాసుధయంతయి నింకిపోయెనా : ఓ కవిరొజులార । వినరో । యనె తిన్మురుసయ్య వెండియునొ వ్‌

అన్నర నాధు చూడ్కులును నా యెడ మాటలు వాకు పోటులై 'కన్నన పల్కొాకండు వినగానయి దీనికి నల్లసొని పె ద్దన్నయె దక్షుడంచును నతండును నట్టులందబల్కు ముక్కు తి మ్మన్నను గాంచి యూరకొన మాటికి కొందరు నళ్లై పల్కిరొ గడియ వచ్చెను శృంగ భంగమున కనుచు కరుడు గట్టిన యీర్ష్యతో కవులు కొంద రాంధ కవితా పితా మహుండై నవాడు గండెపెండేరమును గొను ఘనుడుననిరి కవితాపితానుహా ; గండెపెండేరమ్ము మీ సామ్మె యనియె నమ్మిక నెలార్చి ఏ మిన్నకుంటయునిందులక్తే వభూ:£ కలరుగా మనవారు కవృలటంచు పెద్దవాడను గండ పెండేరమునకేమి వృద్ధికాములు కవుల్‌ పెక్కు గలరు ఉన్నవారందరు యూరకుండుట చూడ మివుల నామీద గౌరవము పపేర్మి 'ఫభువు వీరలు నన్విన వనలతురేని రసిక లోకమ్మునకు నను్ముగహమయేని వీరుదు లివియేల _కైత చెప్పెదను వినుడు ననుచు పెద్దన్న మొదలిడె నాశు ఫణితి 'శేటులానిన విరికేనె యంచులు పొంగి సొరలుచు ధారగా గురియు సౌరు నిలువు దారాలుగా నిండు పున్నమి నాటి వెన్నెలల్‌ చలన్గలన్‌ విండు తీరు వ్‌3ె

అంటు విగియు నాటి జంట మల్లియ కొస "రేకవిచ్చియు గుబాళించు సొగసు ఎదమె తనె న తుమ్మెదపాట యూటా అలీ ట్వ జాలుగా వాగుగా సాగు హొసు ఒక్క గాలికి పొదవెదురూదు మురువు కలికి.చేశతను కిన్నెర పలుకు హరువు కోయిల యొకండు కో యని కూయు కులుకు ఆళుకవిళా 1సనంతి పొంగారి పోయె 'పావృట్పృయోద గర్డా కర్ణ స్ఫుర స్నిల కంరానీక నృత్యములును గంభీర దివ్యసాగర సంగమోోది క్త విబుధాపగా సుహృద్విలసనములు అనుకూల సమయ [('పేమామోద ముగ్ధాతి కోమల కలహంస కూజితములు అతిపుణ్య జీవనాభ్యర్చిత కల్హార మాలికా దోలికా చాలనములు ఆం[(ధకవితా పితామహు నల్ల సాని పెద్దనార్యుని యౌళుకవిత్వమయ్యె చి జయ జయ ధ్వానములు మింటి చాయ కెగనె నతడు కూర్చుండె కృష్ణరాయలును లేచె. ణ కలివేళ సుకవులేకద మొను లట్లాట నపరాధమయ్యె నాయాజ్ఞవలన అభిమానమని కొంద రాడుకొందురటంచు (శ్రోమ నిచ్చితినిగాని శంకలేదు వశీ

రసనిమ్నాగలు మీదు రసనా_గమున నిల్చు దబిహుజన్మ పుణ్య సంపాదితములు కనకాభిషేకమ్ము కవికి. జేసియొకండు సంగహించె యశః (పళ పి ధనము శ్రహ్మ శీజమ్ము జిందిన పరమమూలర్తి గండపెండేర మేను మీకాల 6 దొడిగి పావనము+జేసి కొందు సీ భవము నిపుడె అనుచు విసయముతోడ రాయలు వచించెః అనెనొ పెద్దన్న రాయలు నంతకదఠె వడతియొక్క_తె పన్నీటి కడవ తెచ్చె చానయొక్కతె పట్టు వస్తమ్ము తెచ్చె పరమ సచివుడు గండ పెండెరము దెచ్చె "హీమాంగియొక్క తె హేమ కలశమెతత్తి నిలువుధారలను పన్నీరు కురిసె పద్మగంధి యొకర్తు పట్టువప్రముం దీసి తడియొ త్రై కవికి పాదద్వయమ్ము గండపెండేరమ్ము కౌతుకమ్మున జేని కందిచ్చె నకడు తిమ్మయ్య మంతి సర్వంసహా భర్హ సాహిత్యనిధి కవి తల్లజుండతడు పాదముసం దొడగె చిజనగవుతోడ సుకవి యాశీర్వదించె సభయు సభయెల్ల పూవుల జల్లికుడినె ఆ ముహూ ర్తమ్ము దివ్యళోభాపసధము కొలువు కొలువెల్ల నపుడు వైకంరమయ్యె న్‌5

(శీకృష్ణుడు పెద్దన్నకు6 1బాకటముగ గండపెండెరమ్మును దొడిగెన్‌ ఆకల్పాంత స్తాయిగ థి సీకధ మా తెలుగువారి యెదలన్‌ మెదలున్‌. వ్‌6

చంద్రయాత ల్‌ ముదిగొండ వీరభ్యదమూ ది అణాంటనే గంగకును యమునకు మధ్యంగల ధర్వ్శితి వలె శళస్థలి చం[(దమండలవు నలుపు యజ్ఞభూమి దేవతలకు (బిజ్లభూమి మానవులకు విజ్ఞాత (వళ్యాణవులకు చం్యద్రమండలమ్మునం దోంచు సాంద్రతమస మైన రోహణక ద్వీప మనెడి గుడిని నరుండు నిత్య దీపారాధసమ్ము౯ జేసి యవని వినుపించు నింక ఘంటారవంబు అణుశ క్రీతోడ వెన్నెల అను మర్ష్యుడు చంద్రమండలమ్మునం గాయిం చు నికకా (బళ్యుపకారము లన నిట్లుండ వలె నిత్య రాకాశోభల్‌ విధుల బొగడని వాం 'డెవ్వడు విధి దెగడని వాడు నెవడు విబుధుండును మహా రథుడైన నే(టి మానవు కథ కధియింవని దెవండు రగడగా దివిలో తండ్రికి. తుల్యుండయ్యు గడుదవ్వున నున్న విభావసుండూ బల్‌ చండుడు చేరనీయండు; కురంగట నుండిన తల్లివంటి చం (చుండు మనుమ్యుః జేర్చికొని తొల్లిటి నుండియు నే;టిదాక మా ర్రాండ కుటుంది వర్తి చరితమ్మును దెల్చు సుదాహరించుచునొ 57

నేడు మనుజుడేగి నిదురించి విహరించి

మరలివచ్చె€ జందమామ నుండి

నేటినుండి యమృతనిధి హరిణాంకమ్ము

శళధరమ్ము నగును జం్యద్రజగతి.

(పాంకగవచ్చు నాకసముపై కి మొగిక్లను మెట్ల పంక్షితో

డై కయిసేయవచ్చు6 గుటజార్డు న మాలల సూర్యునంచు వ

రా కనమునియ వర్ణన పరంపర నెన్నదొ చెప్పినాడు వా

ల్మీక్కి సరుండు శీండు సవరించెను దానిని చంద్ర గామిమ్రై అయుష్యమ్ముస దక్కలేదిపుడు మర్ష్యా మర్త్య భేదమ్ము నేం

డీ యాకాశ మహాసముుదమున నెన్నేద్వీపముళ్‌ చుట్టి రా వాయుస్ఫీతరభో విభో జ్వల నభోవాల్లభ్య హేవాక నౌ కాయానమ్ము లుస్మకమింపం బడదు టోః గౌ యౌతయే నాందిగా. (గహయా్యత్రా పరమానవ (శమ విమోక్ష స్ట్థానమౌ చంద్రకాం త హృదాతిధ్య వితగ్చి చం(దుడు,వి మాన్యశేణి రైళ్ళొచు నీ రహదారింిడి చేరపేయును (బజన్‌ (బ్రత్యుత్త రాల్‌ పేమ ధూ ర్వహ గంధర్వ జగ్యత్పసాదములు వాహ్వా। ధన్యముల్‌ జన్మముల్‌ దూనుకపోవు నీమొగము దూసినదే విరిమళ్లైలన్‌ గుమా

స్తాసతి: నేడు హేతువును (శ్రావ్యము 'సేకువొ నాగ నో పతీః రాశులు హేమరత్నములు రాజముఖ_గహరాజినుండి యిం

దై సమకూరు జౌకగ నటంచు వచించును భార్య భ రృతో, విహృతిన్‌" జేసెను యోగి యొంటరిగనే విన్వీడి. జంగదాదిక (గహలోకమ్ముల, నేంటి భోగిజనముల్‌ రావెంట నా దవ్వులన్‌ (బహతాధ్వమ్ముల జేవెం బూర్వ మనుజేయద్రస్యందన స్వర్గ యా

నపాత(పొఢి వీనుదోయి యిసృడందన్‌ జేనెం గందోయికిన్‌

క్‌8ి

అణుశక్తి చలిత కర్మాగార సంభూత వాత పోతములు వీవ నలరొంది తద్ధరా గర్భ సముద్ధ్యృతాంబు సరోవ రంబులోపల ఖేలనంబొనర్చి వర్థిత తరుఫల (ప్రసవ వలక్ఞగం ఐగు నాందితోంట వాహ్యాళి వెడలి బహాువర్ణ భాస్వరత్ప్చాషాణ సంపన్న సౌధ సీమన్నివాసమ్ము( జేసి మానవుని ధర్మమా యని మలయుకొరకు, దోండంబుట్టిన వొనింటం దొట్టం దొలుత నడుగువెట్టుట యిదియేకదాః యటంచు, జూచుకొనవచ్చు మంచిరోజు నింకలక్ష్మి ఇంత తెలివైన వాడయ్యు నిందు నరుడు నంద సంవత్సరములే (బతుకుచుండు6 జంద్రమండలవాసికి సంతు కలుగ జాడవలె వారి యాయువు శోభయెంతొ: మనిషి నేండు మనీషియయ్యె నతివేల నళ్యవిజ్ఞాన శాస్త్ర రహస్య దీప్తి నైననేమి? యసలు రహస్యము మనీషి మనిసి కాలేదు భేదముల్‌ నురువలేదు ఉర్వికిని జందునకు మధ్యనున్న దూర మెంత? స్వార్ధసమిష్టీ సైథ్యాంతరస్థ దూరమునం గొంత ధని దరిదులకు నడుమ. గల విభేదమ్ము కొలతలోన లవమంత, వ

ఇది హీమకొంతియ్యాత కురిపించెను మానవజాతి భౌతికా

భ్యడదయ పథమ్ములందు౯. దలపోయని మాయని పండువెన్నెలన్‌

ఇది లిఖియంచె శాసనము నిందుతలమ్ముస విశ్వశాంతిశై

యదిగోః “నృ్ఫభిరొడీతం గగన” మంచు జయంతి సుపర్వ పథ్యలోం 650

వ విజపి లా ౨ (వ్రసాదదాయ కులపతి తొలి సంజ జిలుగు వెలుంగులు తళుకులు గులికించు నీ పదద్వయిపెనన్‌ జలజాతాకృతి కరుణా విల భావావేదనలు నివేదింతు నివే : అక్షర మౌటనేగధ 1 మహాకవి కావ్యజగత్తులోన (ప త్యక్షర మక్షరమ్ము నుధురామృత మై మనసుల్‌ కదల్చ్బు (ప త్యక్ష రస్యసనం తులకు తావలమైసనది - అందుకే గదా అక్షర లఅక్షలిచ్చి కొనియాడిరి వారిని నాండు భారలీ ; కొంచెము (పౌఢ సంస్కృతము గూర్చి మహోత్తర కావ్యమొండు క ల్చించినచో ధణంధణ కవిత్వ మటందురు, తేటకెన్షు లొ ల్కించిన అందులోన పనలేదని యందురు మధ్యరీతి కా వించిన (ప్రాంత దందు రిది వింత (ప్రపంచము నేండు భారతి : సంధిత సవ్యదివ్య రససలంగతి లేఏ వెనో శతాధిక (గంథములేల ? కాల్చనకె ? కల్పిత (ల్చకకా విలాస సం బంధరసాంచితంబయిన పద్దియ మొక్కటి చాలదే ? సుధా బంధుర మంచు దాని కవివర్య రసజ్ఞులు మెచ్చకుందురే ? ఐబడబానలు కవిత్వ బడదానలమ్మున కుంకువై చెరువు నీళ్ళింకు నాండు భీము లింగమ్మాన ఖీమన్న వాక్కున సిద్ధళి (ప్రసిద్ధం జెందునా€ండు న!

కవీనుల్లు కవీతో(గ సవిమల్లరింపులో బహ్మ దండికి ముండ్లు రాలునాండు భానుని వాగ్భాను థాను సభా వాన యెగిరి యత్రిన గండి పగులు నాండు తలంగి మేధావిభట్టు మేధావిధాస నేలపై కాడి తునియల్టై కూలు నాండు సొధ్యపడె శేమొగాని - యీ జగతి నేంయ కవిగ గడుస్పట దుర్పట కార్యమమ్మ ! చతయ పూరిత్యఫ్రతిభ (ప్రాభవ మందిన ఆత్మ గౌరవ థీ శ్రోమియింప నుజ్వల సుహృత్కలసల్‌ శమియింప సత్క వి శ్వాశమ మంగకాశయ మహస్సులు నిస్పృహలే వహించు ఫీ నా్యశ్రయ జీవితమ్మిది మహ్మాశమ భావితమమ్ము భారతీ ; మందార మకరంద మాధుర్య ధుర్యమౌ సీసాల సురశాలంజేర్చు వారు ఉజ్ఞ్వలోజ్ఞ్వలమైన ఉభయ భాషా పొడి వృత్తాల మొత్రాల పెంచువారు స్మదసోచిఠబంధ సంధాన న్తైపుణి కందాల సనందాల చిందువారు మధుసుధా మధురైక మహిత వొగ్ద రులతో = గీతాల చేతాల గెలుచువారు లలిత లాలిత లాలసోల్లాస లలిత సవ విలాస వికాస విన్యాసములను ఇందు కళలకు నేతాము ఇెతువారు కలరు కలరమ్మ । కవుల లతోకమ్మునందు. 62

నన్నెల్‌ నిండీన పండు వేన్నెలలతో వొల్లభ్యముల్‌ _పేమములో చిన్నెల్‌ చూపిన తీయదేనియలతో సింగారముల్‌ గల్గు కా వ్యోన్నత్యంబుల వెల్గు నెంద జిలపై నజ్ఞాతవాసమ్ములో ళ్‌ జ మో నున్నారో ? సుకవిత్వపోషణ సముద్యోగంబు తే కంబరో 1 ఏదో అభ్యుదయార్షమంట 1 (పజక్రై సృష్టించుపే దీనిము ఖ్యాదర్శంబట 1 కానియర్ధమట సుంతై నన్‌ గనన్‌జాల మీ ప్లోదశ్రీ రహితంబు లేమిటికి ? పైత్య్యప్రాభవో్యచేక నం (పాదుర్భాన నిథాన భావకవితా వ్యాపారముల్‌ భారతి 1 అమహోవృ్తి (పజాకవిత్వమని మిథ్యావాదముల్‌ "సేయుచునొ స్వమహామూర్ణత । గొందరుందు రల విశ్వ(శేయమే కావ్య మం చు మహాత్ముల్‌ ప్రవచింపరో ? సుకవిరాజుల్‌ కావ్యముల్‌ (వాయరో 1 హిమహ_స్టచ్యుకిగాక (కొత్తందనమేమిందున్నదో 1 భారతీ ః గమ్యస్థానము సాహితేయుఅకు (పక్షా చతరానంద మౌ రమ్య జ్ఞానమటస్న నానుడి సదారాధ్యం బసాధ్యంబుగా సామ్యంబుల్‌ విడనాడియుండిరి (వజాస్వామ్యం బటం చాడీయీ గ్రామ్య 'గాంధిక వాదఘూర్షిత మహాంశధశ్షోణిలో భారతి సరసా స్వాద్య రసోజ్వలంబయిన యీ సాహిత్య లోకమ్ములో దురహంకొరులు దుర్మదాంధులు దురాత్ముల్‌ దుర్మద్యగస్తు లె వ్వరొ కల్పించి _పచారముల్‌ సలిపిరీ పాషాణ పాషండతా దురభ్మ్శిప్రాయము లెట్లు మారగల వీ దుర్మార్గముళ్‌ భారతి | సురుచిర స్మదసొచితిన్‌ జూడక భాషకు (ప్రాణమైన వ్యా మ్‌ కరణము లెక్కచేయక జగత్తు జగ తని నాల్స ముక్కలనొ జాన గి మొటుగుచు నర్థ కూన్యములు మౌహనకారహితంబు అేవియో జే దిరికిననే (ప్రజొ కవన ఫక్కియటందు రిదేమి థారతీ | ౪

5 క సుధాతరంగము లఅరాళ కరాళ కళా _పసంగముళొ సూక్తి నిరుక్త్‌ శూన్యతలు యుక్తి దురుక్రి వివాద వాదముల్‌ (పాక్తనమార్ష రోధముట భావ దర్శిద దురర్ధ దుర్వచో యుక్త వృధా (సలాపసములు యుక్తము గానివి గావొ । భారతీ; (పొ ప్త కవిత్వ తత్వ రుచిర స్థితి (కుంగి కవీంద పోషణల్‌ స్తుప్పి వహించి ధర్మము విలు ప్తి రహించన నేటి రోజులన్‌ జ్పికి వచ్చె నెందులకొ స్వర్ణయుగమ్ముల నాటి గాధ వి జ్ఞ ప్తి యొనన్బకొంటి నిది సర్వము సాక్షివి నీవె భారతీ సృష్టించినా కతా (దష్టమై యీతండు మధుర మంజుల కావ్య మండలంబు కల్చించెనో దివ్య శిల్పంబు సీఠండు విద్వ ద్వరేణ్యులే వెరగు పడగ నిల్చెనో ।; యీాతండనల్బ సంకల్పాన ధీచుడై సుకవిత్వ గొరవంబు సనడపెనో ; యీాతడశంత దీ ।క్రితో సతృధమ్మున విమర్శా రథమ్ము దళ దిశా దేశముల కవిత్వ (పదీ పి భృశ యళోరాళి నించిన విభు డితండు నుతులు నతులు (గహించి అను(గహించి ధన్యు నొనరింసవే : కొరదా సవితి. శారద & శారద న్ఫురిత కారద నీరద నారొదేందు క ర్ఫూరో నుఢా పూర హమపూర తుషార పటీర వీర డిం డీర శరీరో ధీరతరో నిర్మల నిళ్చల సత్కవీళ వి స్ఫార విభాన భాన భావ భన విభావ విహార భారతీ రథ

ఇట

పృథ్వీ భాగవతవుం

చీర్చిడి సు(వ్రసన్న

అనిలో6 జచ్చిన న్వర్గమా ౭ యవల రంభాశ్తేష సంరంభమా ?

అనురాగంబు వివేక మున్న నవియేలా ? యెవ్వండావెన్నం గా

దని యే నేతికొ దేబెరించు మను (ుహ్మాజ్ఞాన్‌ ? జన్మోర్విక

న్నను స్వర్ష్గంబును జేసికొన్న సతికన్నకా రంభవేజలున్నదే ?

అడి నాకుణ- హరి నాకుమారికకునై యా పృథ్విపుం డొప్పగా

సరవికా నేను హిరణ్య రాక్షసునిగా సంయు కక్ష పహ్హాదగా

జరిగె౯ భాగవత౦ంబు నూత్నముగ నా క్యాజానిపై (గాని తా

నరసింహుండయి నన్నుంజీల్చకె చనెకా నాయం త్య మెట్లోకదే ళ్‌

అరరే ? యెందులి కౌవిరుద్ధకృత సంహారందు ? థ్రీజానిచే

నరసింహాకృతినై న నన్యగతినై నళా బుతి పార్శమ్ముగా

మరి నాకే కద ? చావురోవలయు నమ్మా । యట్లు గాకేడనే

పరుడా "ఘోరికొ 1 లభ్యపడ్డదది దౌర్భాగ్యుండ నేనన్నిట౯ా

ఆ పోరాటప్ప టు_గరుంరుకనురాగాత్మీయ మ్మతాశియు౯ా

'వాప౯ గొమ్మలు నాకులుకా దునిగి పోవణా ్యదేళ్లతో యదెవ్విల్న మో

డై పృధ్వీస్థలి బడ్డ పాదపమునే యైనాడ పాడైన నా

యీ సృధ్వీరుహ 'మేనుకో6 గలుగునే యెన్నే వసంతాలకు౯- _ ?

ఈ భూమీకా నర జీవితంబు మృదువోమృత్చాాత తత్పా(తలో

లోభ్యకోధ మదాదిషర్గుణము లుల్లోలంబులై. పర్వు సం

దే భావంబును న్నిగ్రహించు కొనలేకే యుండినకా దల్లి1ఛి

న్నాభిన్నందియిపోవు సీ బతుకు భాండంబాలు స్యూర్వయ్యల౯ా ర్‌ 65

సరజన్మంబున కెత్తి ేస్టమగు కన్యాకుద్ది రాజ్యేందిరా వర నాథత్వమొసంగి కంటికిని 'రెప్పల్‌ బోలె నన్నా పరా తరు డీకించుచు. గాచుపెందు కగునో తత్స్వామి దాతృత్వ పుం పరమార్దంబు ఆగహించుకోనయితి నంబా : యెొప్పుడే (పొద్దులలా నరకంబే యొకటుండి యందు సరిగా న్యాకూర కృత్యాలకే వరిణామంబులు శిక్షలే గలిగిన౯ బాధింపంగా6ండాలునే నరకంబు౯ా గిరకంబు ? పెక్కుగతులన్‌ నన్నేచగా జాలియుం దుఠె? మార్కొాందురె య య్యముండును గిముండుజ ? గింకరుల్‌ గింకరుల్‌= అదిగో ః రాతిరి వానపోతల (ఫవాహం౦ంబొత్త నువ్వెత్తుగా6 గదలకా బాజుచు స్వచ్చ సుందర తరంగ(శేణితో జూహ్నవీ “నది యుత్తుంగ తరంగ నాదముల కంరంబెత్తినకా బిల్చుచు న్నది తల్లీ; ముగియింతునందు. గడుహీనంబై న యీ జస్మముకాం 'మేలౌగావుత నీకు సోదరులకుకా మిమ్మెప్పు దేడ్సించుచున్‌ మీలోనున్న విభిన్నభావములు భిస్మీభూతమొగాక యీ శొలంబందు మరొక్క మాజు దయతో కంబాక్షు డుద్భూకుడై ఛ్రీలోమన్‌ దలయొడ్డుగాత . జనయిత్రీ । నే బియాణించెదన్‌, అనుచు నా జేండు పరువెత్తు కొనుచుంటోయి వడివడింబాలు గంగా (సనంతిలో గు ఇఖిల్లు సందూకె వాని. గోపించు పగిది బుడ బుడ ధ్వని నన్నది బుడగ లురిమె, జలధర్య(శేణి యాడిన సమర నాటి కకు( (బకృతికాంత యెత్రిన కప్పురంపు టారతుల పళ్ళెరమ్ము నా నవఘళించి భాను నింబింబు (ప్రాగ్జళం గానుపించె, శీ

“కతన భరియించు వ్యధా భరమునకు; శి రము మీది తుసొన పర్వతము(జూపి తన రాల్బ్చు కన్నీటి ధారలకు వద నా నంగల గంగా సింధు నదులంజూపి తనలోనం జెదరిపోయిన గుండియకు నోర గ రహించు వింధ్య భూధరముంజూపి తనపడ్డ తలలోంతు తలపో6తలకుంజుట్టు 'మెరయుచున్న లవణాందుధులంజూప్‌ 'హైందవావని యైకమత్యంబు కొరకు శన్నకొడుకుల 'కెల్లను( గరము(జాచి యడుగుకొనుచున్న దిప్పుడు నరసినారె ? మీరు! మీరును మీరును మీరు! మీరు” 67

వసంత వైభవముం థ్రీ జంథ్యాల జయరృష్ట (వసాప్‌ స్వాగత మో వసంత: సుమసౌరభ పూరిత దిగ్టిగంత। సి యాగమనందబిచే భువనమంతయు నూతన కాంతిమంతమై తూగుచునుండె 1 సమ్మదముతో విరిదేనెలు లోలి తుమ్మెదల్‌ యోగుచునుండె । మా హృదయముల్‌ పృలకించుచునుండె నెంతయున్‌= రమ్ము : జయమ్ము । ఆమనిదొరా ః నవచైై(త రథమ్మునెక్కి నీ కమ్మని కీర్తి గీతములు గానము సేయుచునుండె కోకిలల్‌ ; కొమ్మలొసంగు కాన్క-లివి కొమ్ము మనస్స్పుమనోంజలుల్‌ 1 రసా ర్ద్ర్రమ్ములు సీ కటాక్షములు ధారుణిపై విరజిమ్ముమో (ప్రభూ, వచ్చని చీరతో పసుపు పచ్చని పువ్వుల పట్టురై కతో వెచ్చని తేనెతో చిగురు పెట్టిన బాలరసాల పాళతో విచ్చిన పూలతో మధుప వేణికతో వరలక్ష్మి స్వాగతం బిచ్చుచునుండె వచ్చి గహీంపుము స్వామి : ఉగాదికానుకల్‌ , మత్తకోకిల లొక్కమాటుగ మావి కొమ్ముల నూగుచున్‌ మెత్త మెత్తన లేజివుళ్ళను మీరికోరి భుజించుచున్‌ కొత్త మెత్తగ తీయ తీయగ కో యటంచును కూయగన్‌ చిత్తముల్‌ చిగురించె నెంతయు చెల్వకున్‌ చెలికానికిన్‌. మందానిలమ్ము లతి మంజుల లీల వీచెన్‌ : అందాలతో వనలతాంగి మనస్సు దోచెన్‌; మందార మాలతులు, మావులు కరికార న! కుందార విందములు కోర్కెలు దీర పూచెన్‌ : (68

స్పందించెన్‌ డెందముల్‌। స్వామికిన్‌ దేవి పూవి బ్లందించెన్‌॥ రాగార్జ్భంఇయ్యె (థ్రత్యంగుళమ్ముల్‌ ; చిందించెన్‌ పద్మమ్ముల్‌ శ్రీలు కొందేనె జాన లా చందించెన్‌ భృంగమ్ముల్‌ నవ్య టైతాను ర క్రినాం హరిణమ్ము హరిణి కన్నరమోడ్ప్స గోకె ; కన్‌ బొమ్మపై తన కొన కొమ్ము తోడ ఒక కంచమున (గోలి మకరందమును భృంగి భృంగమ్ము వలపులు పొంగి పొరల సగము భుజించి అందుగు చిపుళ్ళను కరి కరిణ్‌ కందించె మై పరవశింప సరికొ త్త లేత తామర తూడు హంస హం సి కొసంగె చెక్కున చెక్కు చేర్చి సృష్టి సర్వ(,త సౌందర్య దృష్టి విరినె ॥ దృష్టి సర్వమ్ము శృంగార వృష్టి మునిగి; రాగ నముయమైన నవ వసంతా గమమున లోక మిదియెల్ల సవనవాొ తోకమయ్యె | గోరంట రాణి పై పై గోరంటగ కౌగిలించుకొనె బుకురాజున్‌ వారింటికి ఏరింటికి -పేరంటము జనిరి తేటి పేరంటాండుల్‌* "వేణువు _మోగిసట్లు అరవిందము చక్కగ విచ్చినట్లు, మా శాణము పండినట్లు కవి కల్చన సొర్థకమైనయట్లు, మౌ ఓపాణము నవ్వినట్లు +ల నల్కిన యట్లు రహించె, “నిత్య క అ్యాణము పచ్చతోరణము”న్వై భవ దాగమనంబు మాధవా । 6౮9

ఎండిన (మోడుగుండె అవి యెన్నియొ ఈ మహి సీరసమ్ములై

యుండెను ; వానికిన్‌ నవ నవోదయము౯ గలిగింపగా వలెన్‌

బండలు పల్ల వింపవలె , (పాకృత శోభలు పొంగిపోవలెన్‌

నిండవలెన్‌ సిరుల్‌, జగము నిండ త్వదీయ పదమ్ము సోకినన్‌. 70

కోకిల

గంధం సుబ్బారావు

కోకిలయు గొప్పగా గాయకుడని చెప్ప

నిజమె యనుకొంటి, కొన్నాళ్ళు నేను గూడ

కొంత సంగితమును నేర్చికొందమనుచు

నూహ గలిగెను నాకు తానొక్క వేళ

ఏడు స్వరములు గలవని, యేడు స్వరము

లటులిటుల (తిస్ప సంగీితమగు నటంచు

నొక్కు స్వరమునెయను “కోకిలక్కం” నాకు

మంచి గాయకుడని యనిపించలేదు.

నేను యల్లరి చిల్లరిగాను తిరుగ

అక్కలకు నన్నలకు నేను లెక్కలేను

నేను కోకిలం దిట్టగాః తొను నాన్న

కూడ “సీ బదుకంతియే కూళియనియె

ఒకడు మాయింటి _సక్క-గానుండె, నతడు

పండితు డటంచు వీరును వారు నందు

రాయనకు నేను చిల్పినం చాదరంబు

యాయన యెజీంగె యీ సంగతంత చూడ

నన్నోదారిచి మరి నీ

వన్నదియే నిజమటంచు నాయన మిగుల౯

నన్న్నూూరడించె నక్కల

నన్నల కొమ్ము పడిపోయె, నయితిని ఘనుడకా 71

జొమ్ము విరుచుక తిరుగుదు రోజు నేను ఆ పికము దిట్టుకే పనియయ్యెనాకు పండితుడు నాకు మద్దతు, తండిరియును యక్క లన్నలు వేసిరి దిక్క మొగము ఆయ నుండె నంచు సతిబడాయిగ నేను తెగువ పరభృతమును తిట్టినాను

యతడు నవ్వి యిట్లు లనియె నందరితోడ' గాయకుండు నొక *పికంబి” యనుచు. ఏవి చేయగలను నే తెల్ల మొగమును “'శేసినాడ వారు విరుగబడిరి

అతడు పండితుండు ననె నిట్లు “స్వరములు పదియు పోయి చేరు పంచమమున

గాయ కుండును కోకిలగా డొకండె

అల్ల రబ్బాయి నోదార్చ నంటి నేను” అది మొదలు నేను మారుట, కంతనుండి బుద్ధి మంతుడ నైనాను పుడమియందు.

72

ఆదికవి ఆవేదన పాలవ రి శ్యామలావంద [వసాద్‌ అతి

చనియెన్‌ శిమ్యునితోడ గూడి తన మాసాంకమ్ము దర్శించుచున్‌ మునియున్‌ స్నానముజేయ నా వనమునన్‌ ముగ్ధత్వ సంపాదులై మనసే ఫక్కకొ చారు నిస్వన సమామా్మాయంబుతో లాగుచున్‌ ముని నానందము బొందజేసి బహుథా ముద్దొల్కు- వక్షుర్‌ కడున్‌, 'కౌంచ మిధునమ్ము నొకదాని కంరమొకటి

తాకు నొకదాని ముక్కును శాకు నొకటి

(పేమనిండిన ధ్వనులను కాము చేయ

మౌని వదనమ్ము ముదముతో గాన నయ్యె

ఏమి తెలియు వీని కీలోక విషయాలు

ఆపేమతస్ప నిచట వేరుగలదె?

కలుషితమ్ముగాదు మలినమ్మునుం గాదు

దీని జన్మయనుచు మౌని తలచె.

పే కడనుండియో యొకరు డింతలు కండలు కల్లినట్టివా

డా కడకేగుదెంచె మొగమందున గత్కశ రేఖలాడగా

పే కడమొనియుండ మనకేమి భయందినినట్లు వక్షే జం

టా కడనై న చూడక సుకొకృతి నుండెను వృతళొఖపై =

వాని గన్నయట్టి యానందమున మొవి

తేలియాడెగాసి భూడలేదు

పత్తులను వధించు వ్యాభుని ఘథి యెప్పు

డైన భావి కష్ట చరయగందె?

శ

వెంటనుండు నతని (పియ శిష్యుడైనసా

రింపలేదు దృష్టి నంపకోల

వె పు కేవిధముగ చూపు సారించును?

నే 'కెవ్వడడ్డ పడగలండుః

వచ్చిన వ్యాధుడు పక్షుల

పచ్చదనంబును సహింప భారమని నటుల్‌

"హెచ్చిన యాత్రత ద్విజముల

జచ్చు నటుల కోలపవేసి సంబరమందెన్‌,

కూలెను (కౌంచ దంపతుల గోల నొకండు మదీయ భాగిసీ కూలితి నేలపై ననెడి గొప్పగు నాదము ఏనులకా బడకా

'నేలనుబడ్డ పక్షిగని నీరసపూరిత నే్యేజుడై యటన్‌

ఆూర కిరాతుగాంచి ఐబహుకోపము దుఃఖము 'మేళవింపగన్‌

వ్యాధుడ నీకేమి పృధు

వ్యాధిర యేకాంతమున్న వాన నొకంటన్‌

బాధకు గురి జేయుటచే

నీ ధర శాశ్వత యశంబు నీ వందెదవే?

అని మౌనివాని గాంచును

దన కనులం జలము లమర చత్పక్షిననెన్‌

నిను జంపి వాడు (బళుకునె ?

ముని శాపము వట్టిబోదు; మూర్జుడు చచ్చునా

అని కాపమ్మును బెళ్చై మౌని మిళతోగాకార దుఃఖమ్ములన్‌ ముని వాక్యంబులు శ్లిష్ణ శక్తులయి చావున్‌ బొందగాజేయ, సీ తని శాపమ్మున ((మందజేయు నధికత్వం బెవ్వడిచ్చెన్‌ మరిన్‌ తన వృష్తిన్‌ మరి జేసికొన్న యతనినొ ధర్మంబె తా జంపగన్‌,

74

మునికిని వలయును శాంతము తను జేసిన పనియొ దాని దాఖను గాదా: యని ముని యనుకొని మసమున తన జేసిన పనికి మివుల దావము జెందెన్‌. శాప మాడిన పల్కుల జక్కదనము గోచరించెను గురువర్య (కొత్త నడక నడచుచుండె లయాను గుణంబు గాంగ ననియె శిష్యుడు మౌనికి నచ్చెరువుగ 75

రావికంటి వసునందవ్‌ మానవ _- మానవ । మానవి హీనము అగు సల్బ కార్య హేలల్క మేలా మానవ భావము వీడుట మానసికిన్‌ ; మాయ అన్యమాన్యము అగునే ; పాపపు చింతలన్‌ గరిగి పాటిలగంథుల వాంఛ న్ని తా నేపును రూపుమాసి యుడుగు౯లా యెల్నపాయము సీదు నాత్మలో నేపగిదిన్‌ భజించునొకొ, యెక్కటి కేటము దివ్యధామము౯ా పాప వినాశమైన తొలి పావన రూపము పట్ల నెయ్యమునొ, సీతమ్మన్‌ ఒడినె త్తి పెంచినది, కాశీ గంగ తీర్థాల సం (పీతమైనది" (ప్రాణికోటికి ధరా రేణూత గ్రారం బంతయుక౯ా (ప్రోతస్సయ్యె సుజీవనమ్ముల కనన్‌ శోభిల్లు నీ భారతా థ్యారాద్దాతముఖిన్‌ దలంచి యయిన౯ా ఖండింపవే మౌఢ్యమున్‌ ఏనా డెక్కడి నుండి వచ్చితివొ ? కానెస్టేగునో ? సుంతయేనా సీ నోములొ ఫలియించు అన్నడో ౪? కనన్‌ నీ యబ్బ శక్యంబె?ి యృ లా సీ సీల్లులు నిక్కులున్‌ గడబెదో లావైన సంసార బా ధానీకమ్మును వీనితో చలమతి ధ్యానింపు సన్మార్గమున్‌, పాపపు బుద్ధియేల పరుపాటుల గాంచిన నవ్వనేల: నీ రూపు పసిండి బొమ్మయె ; విరోధము మానవు మంచితోడ ; నే (పాపున నీకు భ్యదమొ పరాకును గాంచవు మానవుండవై శేపకు కేసకున్‌ సుగతి తీరు దలంపర & పుణ్యమయ్యెడి౯. 75

సమతయు దివ్య (పేమయును, శాంతియు సత్యము నిర్మలత్వము౯- మమతయు మంచి చేయుటలు మానక దీనుల టోచుట వినా మమ మమ యంచు నేడ్చిన (ప్రమాదము దవ్చునె కుక్కు తోకతో డమల గభీర వాహినుల దాపెడు యత్నము - బుద్ధిశాలివే శి ఏలా: చాలదు విన సీ గోలు తలంచితివె నన్ను గోలయటంచున్‌ లీలా కలితము జగమే పాల బడిన (బళుకు గలదొ _ పామర కనుమా ః గ్గ

వసంతవుం నోరి సత్యవారాయణ మదన భూపతి జయభేరి మారుుమోగ లోకా మంతయు. బూలతో నేకమయిన చిలిపి చూపుల శృంగార మొలుకబోసి సంతసమ్మున వచ్చె వసంత లక్ష్మి కళ్లలో (కొత్త స్వస్నముల్‌ కదలియాడ సుకవి సత్కావ్యస్నుశ్రీలు చకటమగుచు పుడమి వెన్నెలల్‌ నిండుగా పొంగి పొరల సహృదయాహ్ల్హదమయ్యె పసంత బుతువు. చిలిపి చూపులంజూచి చిత్తంబు హరియించి చోద్యంబులను జూపు సొగసులాడి “కహుకుహు" యని పల్కు కోకిలపల్కు_లు గిలిగింతలను పెట్టు కులుకులాడి అందాలు చిందెడి హంసల నడలతో డిదిగాంగ మురిపించు "సొకుూలాడి కరకంకణంబులు “గల్లని (మోయుచు వన్నెలు వెలయించు వలపులాడి దిన దినము మన్మథాగ్ని నుద్ది ప్తి "సేయు నీదు సొగసుల వర్ణింపు నేర్పులేక వేయి నాల్కల శేవుడే విసిగిపోవు నవ వపనసంకమా।; చై(తమాస వనలక్ష్మి. 78

సిడద్డ్దపు సీలిముంగురుల నిగ్గులు చిక్కిన సిగ్గుదొంతరల్‌ దిడ్జన శీతి కన్చొమలు తీయని పున్నమి వెన్నెలం బఐలెకా అద్దిన భంగి వాల్లనులు యౌవన మొప్పిద మొల్కు రీవితో ముద్దులు మూటగట్లు నగుమోమున వచ్చెను పెండ్రికూతు6 లు ళా యె నెమలి కన్నియ పురివిప్పి నృత్యమాడ మలయ మారుత పఏీచులు మరులు గొల్బ ఈరుణి హృదయమ్మును౯ా బోలె ధరణి విరియ నవ వసంతోద యమయ్యె (కొన్ననలుపూచె. ఎచటనో ; మరి ఏమిటో యేకధాటి కుహు కహూయని కూ'సెదో కోయిలమ్మ రావె రావేయని కవితా రాధ్యులడుగ శావె చై రథంబుపై రాగమొలుక ఒక్కసోకున నేరాగ మూదినావొ కులుకు పల్కుల రాచిల్క్మ పలుకరింస పణయినీ (పణయులు ముగ్ధ భాొనములను గూర్చి ముడివెట్టి (పకృతి జోకొట్ట రావె. కొమ్మ కొమ్మలందు (కొమ్మావి రెమ్మల . గూజితమ్ములెసగ గుల్కుకొమ్మ కోయిలమ్మపాడె కోవిద కోటికి స్వాగతములునిండు సంబరమున మూడు పూలారు కాయలు ముద్దుగొలిపి దేళసౌభాగ్య సంసద తేజరిలగ . దాలబాలిక లెల్లరు భళియసంగ శుభ పరీధావి నూతసశోభ చెలంగెం- . ౮

రెండవభాగవంం సంకలన౦: బాలాం్యతవు రజవీకాంతారాొవు

ఆగ్‌ రె

వి ని

శ్వస్వవ్తై 'దేవులపలి కృష

వులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి, చిననాటి భావపల్లిని పూచినది, వాడనిది, వాసనలు వీడనిది ఒకండు కోరిక నాల్గుదిక్కుల భూభువనమంత లవలేశమును వదలకయె తిరిగ, (వతిగేహ గేహళి పద మాగి. (ప్రతి హృదయ ద్వారతోరణ మై (తోప్పి లోనికి జొచ్చి, నాలోని స్నేహక్షీర మొక్కింత ఒకి/౦త ఒలకటోసి, “అనుగుసోదర మరలిరానొా యటంచు సెలవడిగి సాగిపోయెడు చిరపథికుడ కావలయుసంచు ఆశ అకాళశమంత, పటిమ ఖద విహంగము, అప్పటికి. ఇప్పుడు

ఘర్మ గంగారయరీ జ్ఞాన గోదావరీ సి్క్త సహజీవనో(ది క్త భారత భూమి ఒక్కూపరి హిమళిఖరి నెక్‌ గ్రా సేతువుదాక దృక్కుసారించి పూరింతు గళకాహళికం బౌర్హా మాటకు లెక్క లున్నవట నే డా మాట ఇప్పాట ఎ ట్లారోపించి మహావిహాయసము ఎట్లందున్‌ ఒకేసారి క 'వేర్‌ దేవ గృహాంగణ ధ్వజపటీ వీథీమరుద్వీచి, కౌ శ్మీరారామ మనోజ్ఞ కుంకుమ రజస్నిగ్జానిలోర్కెచ్చటన్‌ ఐం విధుర్శ్మపయ (శవో వీధుల మంగళ స్వాదు వాక్యమ్ముల నూదగలను, సిలుపగాగలను మాణిక్య దీపావళి అంధవమనో మందిరాంతరముల. కర్కశ హృదయ జాంగలముల శీతల 'స్నేహదుగ్ధమ్ము వర్షింపగలను. విరచింపగలను విద్వేష వైతరణికి అడ్డుగా గాఢ సావార్ట పేతు విటనె నిలిచి, సమస్త ది_క్షటుల పిలిచి, సారె జీవత్పరస్వతిని మలచి; కవిని నేస్వై పురాణ వైణవికు నట్లు ఊహాలున్న జగమ్మంత 'స్నిహమున్న- 6 విపే

ఏిన్న మొన్నదాక మన్నులో మన్నయి

యున్నవాడు శంఖ మొ తత్తినాడు

మాసవుండు గర్వ మాణిక్య కోటీర

ధారి నేడు. విజయహారి నేడు.

ఈ నా డీ భుపి బానిసీడు మథటి లేనే లేడు ఒక్కాక్కు ఫా

లాసన్‌ పావక నేత మున్నది పగల్‌ కొల్చంగ ఒక్కాక్క- డెం దానన్‌ క్షీరసము,ద మున్న దవధుల్‌ దాటంగ ఈ మానవుం డే విర్మాత, విధాత, నేత మట కానే భోక్త లోకంబునన్‌ “స్వ స్త్రి జగత్రున కగు, ్రీరస్తు సదాశాంతిరి _స్పబంచు వెలయు వి శ్త్వ స్తుత భారతవాణి సుమ _స్పబకమువోలె తోకమ _స్తకము పయిన్‌ం

22

అవంరజ్‌ క్వ త్రి తుమ్మల సీతారాముమూ రి చౌదరి యుగ యుగమ్ముల భారతోర్వీ తపఃపుంజ మొసరే6(గి జగముల కిడిస పంట తరతరమ్ములనుండి తరలని డాస్యమ్ము కట్టు (తెంచిన శాంతికదనయోద్ద ళం చి నరనరమ్మున జీవన జ్యోత్స షా నహిం సను సహించిన యోగి సత్తముండు పదపదమ్మున సత్యభాషా సనాతన సౌరభ్యములు చిమ్ము సాధుశీలు. డిత6 డహింసారణ్మవతు( డితఈం డఖేద్య సత్యకవచుండు భుననైక శాంతిదూత యుగయుగమ్ములు కల్పముల్‌ ముగియుంగాక తరణియై మింట మెఅయు సీతని పతాకం ఒజగెన్‌ విశ్వపతాకలెల్ల వసుధా వ్యోమంబు లార్తన్వర స్ఫురణాకంపిత వీధులయ్యె మిహిరాంకుజ్యోతు లేపారినన్‌ గఅకుంజీంకటు లేచి కప్పె దెసలన్‌ గాకోలకల్పమ్ములై చరమస్థానము సీవు సేర జగమే _స్తంభించె నా త్మేశ్వరాం తల్లియుం దర్శడ్రియున్‌ గురుండు దాతయు నేతయు నెయ్యతయ్యముల్‌ చల్లెడి మిిళుండున్‌ సచివసత్తముం డు త్తమబంధు. వీశ్వరుం డెల్లరులేని చై న్య ముదయించెంగదా* యిటు లెన్ని కల్పముల్‌ చెల్లునా మాకు నచ్చతరజీవను లబ్బుటకున్‌ భవాదృశుల్‌. 83

(వల్లిదుం డేచి పేల్చిన తుపాకికి నీ హృదయమ్ము (నయ్యల్రై వెల్లువకట్టి హ _స్పిపరపీధుల నీ రుధిరమ్ము పాఖనా (తుళ్ళెడి దుష్టశక్తుల నెదుర్చుట కందలి చుక్క చుక్కకున్‌ బల్లిదు లిద్ధపీర పరిపొలకు అెందయలు పుట్టివత్తురో. పూవులకెప్పప్వై గదలిపోయితివా యమునాతరంగిణీ పావన రాజఘట్టమున భౌతికదేహము గాల్భ్బుకొంటివా సి వపురస్థి చందనవసీశకలమ్ముల బూదియయ్యెనా బాపురుమంచు నీదు చిశిపజ్జల శోకము పొంగెనా ప్రభూ. బలిసెన్‌ దావక భూడిమోచు యమునా ఛాగిరథీ గౌతమీ బలదా సహ్యసుతా మహేంద్రతనయా భద్రా క వేరాత్మజా సలిలోర్మిచ్చట కీష్సితార్థ సుఖముల్‌ సంధించు పుణ్యంబు త జ్ఞల'సేకంబున భారతక్షితి సహింసా సస్యముల్‌ సండుతన్‌, మందాకినీ సరి త్కా ళిందీ భారతుల సస్టిలేశము కలియన్‌ హిందూ ముస్లిము కై9 స్థవ బృందములో నీ మహస్సు పెనంగొన్నదిరా సీ బూదిన్‌ గొనితెచ్చు రై లుల గనుచో నే్యేతము లంధమ్ములై నా. బాబూ మూర్భకుం జిక్కినాండ మన ఈ బంధంబు నేమందువొో నా బాగోగు సమీక్ష చేసికొచుచున్‌ నాండెల్ల 'వేసారితిన్‌ సీ బంధుత్వము నాదుభాగ్య మనుకొంటిన్‌ భక్తి నముండనై. చేసిన సేవయు. ద్యాగము వీసమ యగుఃగాని కన్నువిచ్చిన పిదపన్‌ (వ్రాసిన దంతయు నీ కధ నీ సందేశంబ యని వినీతుండ నగుదునా. !

రామా సన్గరుణించితే పిలిచికే రమ్మంటిపే జీవన స్వామీ. ధన్యుండ న్రైతినంచు భగవత్‌ సాామాజ్యముంజేరి తే కామాదు ల్విదళించు సామబుషి క్యాగ్యహ్మకు న్నీ కహో సామాన్యంబు ఘటిల్లైనా వరదు€ డాళశ్వాసించు లగ్నంబునన్‌. కస్తూరి చన్నగడియలం గస్టింబిడ వట్టు నిల్వంగారణ మీ “పి వ్య_ష్టత కడు నస్టిర” మని యస్తుంకృతి పడసి యుంటయకద, మహాత్మా అపవర్ష బాంధవం బదికి లౌకికధర్మ మాలపెంచికి సందబాలు నట్లు కను దిక్కులేక సోలిన మూంగజీవాల మూల్లు మాన్నితి శాక్యముని విధాన సతత క్షవా (పేమ శరణమై వరదై, త్య కిల్చిషం బోర్చితి శ్రీస్తు వోలె ఆత్మ నిత్యము ద్రైవమది యొండెయని సతి ఫ్టింపంజాలితి స్రోోకటీసు కరణి బానిసము (పేంగుడించి కింపాకజాతి కండగా నిల్వంబడి తబహాము పగిది నద్భుతంబాయె మనుగడ యంద కొక మృతివిధిన్‌ వీరి ననుసరించితి మహాత్మ్యం నిను రామాదులఃజేర్చి మెత్తురది మని్నింసన్‌ రిపు_గీవముల్‌ రణరంగమ్మునం గోసి ర్నక్తయరిలో రామాదు లోలాడి రా పనికిన్‌ సీకునులేదు పొత్తు రిపుతన్‌ బాధించి విద్వేషి పై నెనరుం జిమ్మెదవీవు చిక్కదు (వభూ, సీ యోగ మెవ్వానికిన్‌. శ5

చిరదాస్యమున 1బుంగి పితికివాత్‌న జాతి కలవరించితివి సాహసికమ్ముద 'మో6కటించి కృపాణములు సలాములుసేయు నస్ట్ర మత్షితివి సళ్యా_(గహంది పరధర్మ లుబ్ధులై పరుపులె_ఫ్రైడివారి* 'చిష్పంజాలితివి జాతీయ విదికి అడుగడ్డునకు సడ్డపడిన కోటలంగూల్చి సవరించితివి సమాజ వ్యవస్త దిక్కైఅుంగక 'శీపవల్‌ దేపురించు 'శ్రజకు నేర్పితి వాత్మగారవ సమీక్ష బాపుజీ, (సష్ట వీవు సీ చూపు సోంకి 'దపష్షలై నారు కొందజీ తరమువారు “వేయిగాదు లక్ష విశ్వకళా పరి షత్తు లెన్నిసార్లు మొత్తుకొన్న నేర్చలేని తెల్వి సీవీ జగమ్మున కిచ్చినాండ విరులు విచ్చి వీడ పెఅబాసల కొల్వునకున్‌ బొరలుట జాతికి విషమ్ము పోయుట యని తెం పరిప్టై చాటితి వికనె వ్వరు దిక్కో దేశిపల్కు వజువ ట్లుడుపన్‌. నీ పల్కుగౌక యీ నిఖిల భారత మహీ చథకంబు (దిప్పు శాసనము గలదె సీ యున్కిగాక పండిన పాపముల సెల్ల రాపాడు సృణ్యతీర్హమ్ము గలదె మ! 86

సీ కిన్సగాక మానిసి గుండెలో దూటీ చెడుగుపాదు పెకల్చు శిక్ష కలదె నీ కూర్మిగాక నిర్షదయోగ సమాధిః ఐబడలి సంపాదించు పదవి గలదె

కలదె సీ జీవసపధమ్ముగాక లోక

శర్మ సంపత్తి నొదవించు ధర్మశాస్త

మద్వితీయంబు నీ తపస్యావిధాన

మెప్వని మనీష నిల్చు నిన్నెజి'గి పల్క

సీ పరమోపవాస మశని్యప్రతిమంబయి శ్రైల సాగర

ద్వీపవిశిష్ట విశ్వజగతిన్‌ వడంకించు తటిన్‌ భయా ర్హులై పాపులు బల్లెముల్‌ మరతుపొకులు వా(కులు పెట్టి తావక ్రీపదపీరిపై నొరగి సిగ్గిలి రేమి తపస్సురా (ప్రభూ,

అనఘ 1 నీ పీశ్వరునిదూత వగుట విశ్వ

మానవీ మానవుల్‌ భగవానుపట్లం

దేటపలుపనిభ క్రి నీదెస వెలార్తు

రసలుకం"బను వడ్డి ముద్ధెన యట్లు

అంకిలివీడి నిర్భరవయః వరిపాకమునందె యిందియొౌ హంకృతి డూల్చిపూనితి మహామహు లోర్వని (బహ్మాచర్య మీ వింకము లేనినాడు వలపించి జగంబుల నెల్లి నిట్లు సీ శెంకలం జేసికో. దగవులే. తెలినెం గిటుకెల్ల. గోమటీ, వలప్పల్‌ చిమ్మెడు పూలచెండ్ల వలె 'సేవాధర్మ నిర్మాతవ్వై మలపిండంబుల నె తి వె చితి, వపసీమ త్యాగమై (పాజముల్‌ బలిదానంబిడ6 గంటి విశ్వహితముం దాటించి, నీ బాటలో నిలువంజాలినస మానపుం డెనండు గాంధీ, ఖండ ఖండమ్ములన్‌

87

న్వమత విధుల్‌ పశ _స్పములు సత్యములంచు భజింతు వన్యధ రృముల సమాదరింతు వపరాజిత సూ(కములన్‌ గణ్‌ంతు వీ సమరసదృష్టి (ప్రాక్షనులు శంకరముఖ్యుల కంఠ యున్నచో సమరము లెన్ని (కిందువడి కాంతి యదెంత ఫలించియుండునో లాటీనె త్రి విశాల భారతము నేలంబూను చుష్ట్ట్రపభు త్వాటోపం దిడంగించు "ెట్టులని తీవాలోచనామగ్నమై బాటంగానని యోధమండల మెలర్పన్‌ నాండు “క్విట్టిండియా” యాటిందాంబు సృజించి డించితివిరా యాంగ్లేయ రాజ్యోద్ధతిన్‌ దారి.ద్యంబు సవిద్యయుం గవిసి పంతాలాడినన్‌ భూపతుల్‌ బేరుల్‌ నెత్తురు పీల్చి పీల్చి బహుథా పీడించినన్‌ జీవనా ధారంబైై జగ ముద్ధరించు బడుగా శ(పాజబంధుండు కై జే రాజ్యంబున కర్మండంటి వది సిద్ధింబొందు కేనా౮టికో, వలదు పరాన్నభుక్కుల నివాసము లీ పురముల్‌ పదంచిటనా నిలుసక పొండు పల్లెలకు, నేద్పంటన్‌ జదువుల్‌ సదర్ధముల్‌- వెలుగులు నింపి భారతసవి్యతికి నాయువుసట్టులైన యా పొలములు దున్నుచున్‌ సలింగిపొండని తోలితివోయి పొరులనొ దిడలెద 'నేకువోళె మన భాగ్యము పంటకు, రాట్నపాకుగా సుడివడె ద్నార్హ రక్షణకు సూ(తమసైై సకల (పజొవళిం దిడుగున( బేకలోం గలిపి పళ్హైద వెట్టి విస్నతి మూంగినన్‌ జడియక నిచ్చలున్‌ బిగియసాగెదురా కదుర్లై మహాప్రభూ, మొద్దుగ నుండు(గాక వెల మున్ముర మయ్యెడు(గాక దీక్షమై ఖద్దరుకట్టి పేదలకు గంజినిబోయుండు థారతార్జికా

సద్దళ దీనల బాయునని పల్కితి వూపిరిలేని రాటప్పన్‌

ముద్దియ కేల్‌ తెస్పటిలీ మోహన సూశము లాలపింసగన్‌

కక్‌

"సీ కదలించిన ఖద్దరు సీకీ ర్రివిధాన జగతి నిండారెంగదా 'రేకె తిన జాతీయత కాకల్చ్పం బిది పతాకద్దైి అంపిలుతన్‌ వంటయు నంట్లు తోముటయు వలభుచేతి విలానవస్తువై. యుంటయు6 గర్భరౌరవదురుద్దతకోర్చి (ప్రజా పరంపరన్‌

ప! గంటయుంగాక లోకమును గానని భారతనారి నీ కృపన్‌ గంెంగదా పర (ప్రభుత 'కెప్వునం గేకలు పెట్టి పాజంగన్‌ా నీ వస్పృళ్యుండ వీ వవామ్యుండ విసీ నిన్‌ జూచినం దావముల్‌ (పోవై. చుట్టునటంచు శిష్ట లెవనిం జోనోండి. రామాలయా జీవ(క్చేతము వెళ్లెడిన్‌ హరిజన శ్రీనాముః డారాధ్యుండై యీ వే దిన్యసమాధిలో( దలంచితో యీ పేరు యోగిశ్వరా శంబుకు వంటి సాధువులంజంపర్త సంవద లేమి యన్న భే దంబులు లేక సర్వజనతా సమతా నహజన్మతల్‌ నభ చ్చంబులు గాంగ శాంతి పరిశోవితమై నుకిగాంచు రామరా జ్యంబున కాసచేసి చరితార్థత నందకమున్నె సాగితే రాజేంద్రుండు పకే లజాదు విబుధారాధ్యుండు నె(హూ భవత్‌ సౌజన్యంబున పీరులై వసుమతిచ్యకంబు కాసించుచున్‌ జేజే లందిరి, నేండు చారి పధ మాసేధించి పేధించు శం కా జాడ్యంబు లడంచు దిక్కెవరు కక్కా . ఒకనా€ డాంధునిపెంప్ప డించుటకు నేదో కుంభకోణంబు "సే( తకున్నై తోరముగట్టి తీ వని మహోద(గ (క్రుధావ్యిభ్రమద్‌ (భుకుటిం జూపితి వెజ్దిన్నై చిలిపిగంతుటొ వ్వైచితిన్‌ దండి, వీ యకలంకాశయ మన్వలం దెలిసె నాయజణ్ఞానమున్‌ వైపవే

క్రూ

ఒడారించి నినున్‌ వధించి కుటిల ప్యూహమ్ము పండించి మా జడ్డల్‌ ఫోయనటంచు6 1దేంఖణములన్‌ సారించి కజ్జాయముల్‌ లడ్డుల్‌ పంచిన మూ౯౬క భారతము నేలన్‌ నేల దయ్యాల క్త యడ్డం బాంకయులేని రంగముగు౬ గాదా భావి యెట్లున్నదో. కుల వర్షములల (గుళ్ళి కుమిలిన నీ మతం బుద్ధరింపంగం జక్కదిద్దు కతన మాలక్షై మందారమాల కై సేసినీ దేవాలయము తల్చు తెఅచుకతన పొగలతో సెగలతో6 బొగులు పిందూముస్లి ముల కౌగిలింతలు వలచుకతన ఉేద సాదుల నెెతు పీల్చి గజ్జున (దేంచు సౌాహుల సనదలింప సాగుకతన (పజ నెదిర్చిన నాండు మీ (బతుకు లేదు లేదనుచు. గిం్యప్రభుల మందలించుకతన కాల్చితంట రా జగత్థ్రయీ కర్మయోగి లోక మూర్చాభిషి క్తు . గోడ్చే కిరాత శతథా .. కాదు- సహ్యసధా తునియత్టై సాామాజ్యవాదం ఐహో, యతలంబున్‌ సుతలంబు నంటుతతి6 (బ్రాజ్యంబుల్‌ ఫజా రాజ్యముల్‌ కితినెల్ల న్‌ వికసించు వేళ నసురస్పృహ్యాం బినహ్యంబు నా మళ రాజ్యంబున కుద్యమించి తంటరా మాత్సర్యధుర్యాగణీ, మతము పేర్వెట్టి కపట ధర్భుములు పల్కి మోస మలుగని సొదుల ముంచి ముంచి బొల్లి సేంచెడు వారికి బుద్ధి సెప్పు కాల మేతెంచె నని యెజుంగవె జడాత్య. 90

పుట్టుకతో నాధిక్యము

పెళ్లున్‌ సోమరికి6 బెద్దపీంటను వెన్‌

ముట్టుకొసరాని మానవు.

గట్టాం సీ మెచ్చు మతమ కద సృజియించెన్‌

బుక్కు లొకనికి నొకనికి.( జెక్కభజన

(శ్రభుత యొకనికి నొకనికి దానిసమ్ము

(గామ మొకనికి నొకనికిం గనటు గూడె

మేమి సౌభా(త మేమి హిందూమతంబు

అఆనాండే సుపవ్మిత రక్తమున దాహం బార్చుకొన్నట్టి యూ

దీ నాం డెందును దిక్కులేని పురుగ యేంకారుచున్నాండు నీ 'వే సేచత్వము నేలెదో మజియు నేయే హింసలం గూలెదో దీన్నత్రాణ పరాయణున్‌ బుషివరున్‌ దిన్నాండ 'వేనంఖసీం చిత్తయినారులే దనుజశేఖర సీ ఖరవృత్తి ముం దిలా భృత్తనయున్‌ వధించిన---మహీం్యద్రుని సొనుజ సా(ితంబుగా౯ గత్తుల వావిపొట్ట కెరగా నొనరించిన. వృద్ధమౌని పాల్‌ కుత్తుకనొ త్తి అంపమునం గోసిన నాటి (ప్రణుద్ధు లందలున్‌ అక్కటా (కిందుపడియెంగదా కిరాత జాతి కంచెను (బ్రాహ్మణ జాతి యనుచు జందెమును ధిక్కరించిన సాధుమతికి6 '(బణళు లర్చింతు పేటూర్‌ _సభాకరునకు జోయండు విపుడై. భువన పూజ్యుని రొముశి కీ ర్పినిల్ప రా మాయణ నృష్టిచేసి నుతులందె నొకా నొకనాడు వ్విప్రండే బోయతనమ్మునంది బుషిపుంగపు నేండు వధించి రాము సే వా యజనార్హ్రచిత్తు. దన వంగస మాఅని లజ్ఞం (గుంగంగన్‌

దళ ఎ రై

వేదము (కోల్చి ధర్మవదవీ నదవీయసియైన బుద్ధికిం 'చాదులు కట్టి పుణ్యముల పంటలు నూర్చి యనంత శాంతికిన్‌ మూదలయెన వి్యపకులమున్‌ బిశికాశి యితండు నేండుదు శ్వదనపొలు చేసె సపవ్వితుల పట్టుక లిట్టివే కదా వి్యపకులంబెకాదు కనువిచ్చిన హైందవ సంఘమెల్ల నేం డ్యఫ్రతిమ (కపాపిహితమై భయ దుఃఖధురా పరిచ్యుత &(పతమై ఖలుం డొకండు చేసిన పాపము జాతికే వినా శ (పదమంచు నేడ్చు నవళమ్ముల ముప్పదికోట్ల గొంతులన్‌ ఏడ్చుకెకాదు భీస్మతర మీ ఘటనన్‌ విను చెంద జెందతో యూడ్చిరి మేను . క్షైర స్తవులు యూదులు ముస్లిము లెల్ల వారలున్‌ 'మోడ్చిరి మోము నెన్వగల ముంపులతో దిగువాటి కంటి సీ రోడ్చిరి విశ్వవీథి విలయోదధి పొంగులు రేంగెనోయనన్‌ చచ్చిరి దేశభక్తులు విశాంపతు లిద్ధ కవల్‌ (సవ_క్తలుం జచ్చిరి గాని ము, న్నెవని చావునకుం (విజలిట్టు (కుంగి రే సచ్చరితుండు పోవునెడ సర్వజగంబు లిటుల్‌ వెలార్చెన త్యుచ్చతరాదరంబు, హృదయోడద్గత భక్టియు సొనుభూతియున్‌ నాపై బాంబులు (పేళ్చినట్టి మనుజున్‌ నాపాలి చుటమ్ముగా నా పఫుణ్యమ్ముల పంటగా దలచి ఠే నవ్వుల్‌ వెలారించుచునొ దాసం బింతయు లేకయే నరిగినన్‌ దామష్పుడా నన్నువా ణీపారమ్యముః జూపి మెచ్చుండని తంగడి పల్కు పండించితే (కుళ్లిన యెముకకైై కుక్కు గుంపుల వోఠె నధికారమునకు6 గారాదు వారి అంచాలగడ్డి కౌసించి "సేవా ధర్మ నియమముల్‌ ఐలిసేయ నేర్చువారి ఖై

కుహనా వణిజ్యోపగూహ న్నోదిక్తులై సుధవోలె6(బజ నె్యతు జుల్తువారి పరమత ద్వేషాగ్ని మరగి నారీ వృద్ధ

శిశు మండలిని జీల్చి చెందువారి

'దేశ హిత కృత్యముల "పేరం దెద్చు నర్ధ ఠి మాత్మ బంధువులకు బంచు నట్టివారి 'దితుకుం గసలేక కన్నుమూసితివి గాని కలండె నీ గుండెపై6 (బేల్వంగల మగండు నిన్నుం గొల్చినయట్ల కొల్చి నిను ఖూసీచేసిరే గోముఖ చృన్న వ్యా_ఘము లౌ పయోముఖ విషస్టాలుల్‌ దయాసూనృత స్కన్నుల్‌ వారలె సీకు దేవళములం గట్టించు పన్నాగముల్‌ స్వషపలె ల్‌- వన్నంబూనిరి స్వ్యప్రయోజనకర వజ్ఞావిధా చుంచువు బుద్ధుని యెంపముక్కల కపూర్వములౌ గుడు లిశ్లై కట్టీ నం విద్ధనమెల్ల 6 జూపి రపవి్యతవిధుల్‌ కథలు బురొణముల్‌ వృద్ధియొనర్చి రాతం డుదయించిన భూములనుండి యెన్నడో బౌద్ధము నెట్టివై చిరి జపాను సయాముల నా్యశయింపగన్‌, అతని హృదయంబ మధుర శిల్చాఖిరొామ నిలయమె (ప్రీతి సంధించు, నీ కెవండు 'బదుకులో౬ జావులో నీదు బాట (దొక్కి- పీడిత (పజశ్రై సల్చు నూడిగంబు మనుజుండవుగావు నీవు కోమటివిగావు బడలిపోయిన భారతీయుండవు గాపు కావు గాంధివి లోక లోకముల వెల్లు6 జూపు నిరవధికొమరజ్యోతి వోయి. ర్త

'నశ్వరమైన కాయము వినాయక ధూ ర్తుడు కూల్చెం గని నీ శాశ్వతమైన యాత్మ నెటు చంపం గలం డతం డ్త్రి శస్త్ర తీ వ శ్వసనాగ్ను లేకమయి వచ్చున పో, యది లెక్క సేయ దీ విశ్వము దాని చల్వ శుభవృద్ధము సత్యము సుందరంబగు 5 శతజన్మార్జిత మామకీన సుకృతస్థానమ్ముగా నీ జగా

(బికుకున్‌ జాజెడి కౌవ్యమున్‌ సుకవితా (పొఢమ్ము నిర్మించినా (బితుకుం (దోయఃదలంచుకొంటి మును పాపం బెద్దియో పండి వ మృతిపై నేండు కృతిన్‌ రచించితి మహోర్మిం బోనీ కన్నీటితోనొం

ఛి

గండిగంట అం కాటూరి వేంకటేశ్వరరావు ఏలికవై జగమ్ములకు నేడు మలల్‌ పయికొమ్ముమీద థీ సీళలు జోలవొడ శయనించిన దేవర మేలుకో, కృపా వాలు (శితానుకూల, (కుతిపారచర త్పదపద్మ, మేలుకో నిలసరోజప్యత రమణీయ ఏిలోకన మేలుకోంగదేం న్దెగమ మూలమంతములు నాందిముఖమ్ములు విశ్వసృష్టికిన్‌ యోగి సమాజమానసగుహోదిత మంగళదిపికా రుచుల్‌ సాగరకన్యకా హృదయసారన షట్పదగితికారుకుల్‌ నీ గుడిగంటనవ్వడులు నింగి చెలంగల 'బబుద్ధలోకముల్‌ - తిరుపతి తుంగశళ్ళంగవనతి, వినవచ్చెను సు(పభాత గీ తరవము, సౌఖళాయనిక దాస జనుల్‌ కస్పరంస్పటారతుల్‌ 9క్‌

కరముల దాల్చి నిల్చిరి,

జగమ్ములు నీ కనువిప్పు వేచెడిన్‌ సరగున మేలుకో, కొలువుసాలను

దర్శనమిచ్చి యేలుకో, అరుణగభష్టి సీ గిరుల యంఘు9లు

ముట్టి, (పదక్షిణించి గో పుర శిఖభరమ్ములం బొదివి,

పుష్కరిణీజలజాతకోశముల్‌ విరియంగలేసి, పుప్పొడులు

'వేయికరమ్ములం దాల్చి నిల్చె డి వర తిరుమజ్జనమ్ము తలివార్చి,

జగత్పతి మేలుకోంగదేం తిరుమలవాస 'వేంకటపతీ

తిరుమజ్జన మాడి, భూషణో

దాలిచి, లోకవి మోహనమ్ముగా దిరుమణిబొట్టు నెన్నాసట దిద్ది

సహ(సమయూఖకోటి భా సురమకుటమ్ముతో భువనసుందర

దర్శనభాగ్య మీంగదే. అడెద రచ్చరల్‌ కరము

లౌందలంజేర్చి బలారి మున్నుగా౭ 'వేండెద రాద్యులౌ మునులు

వి్యసవరుల్‌ (ద్రవిడ (చబంధముళల్‌

తెగ

హజారపుగొల్వువాకిటన్‌ గూడిరి విందులై హరిజనుల్‌ తెఅపించవె ద్వాఃకవాటముల్‌= చీమలబారులైై సగము వెంత విహంగమపం క్తులయ్యు, జా థామనృుగతండ మౌొచు. మునిగాళుల దాంపెడి 'మేంకమందలైై వామనమూ ర్హులై = దరియవచ్చి రదే నరనారులో పరం ధామనివాస్క యీ హరిజనమ్ములు విందయి తల్పుదీయవే. ఏడు కొండలనెక్కి యీరేడు లోకముల్‌ పాలించుకొనెడి మూపొలి వేల్పు? చేందికోపే మమ్ము భ్రీనివాసా వడ్డి కాసులవాండ, వెంకన్నసాొమి, అడుగడ్డు దండమ్ము లాపద (మొక్కుల “దేపరొ, మము చేందికోవె వరదం "వేంకటరమణ: గోవింద, హరీ చేంది కోవయా దేవాదిదేన, మమ్ము చేందికొ మ్మింత చేయిచ్చి, ఆందుకొమ్ము చేందికో, చేందికోయంచు జేతులెత్రి హరిజనులు గొండ లెగళ్యబాకి ర్రభయముద మెరయః (బ్రళ్యక్ష మగుమయ్య, తిరుమలయ్య. 7 వ!

-అదెయిదె శేషశై లమని యాదట "నొండొరు: బిల్చుచున్‌ (శమం బొదవిన నిన్ను బేర్కొనుచు నొక్కొాకకే మల లెక్కివచ్చి, నీ పదములు చూచువేడ్క_ విరవారిన ప్‌రల చూడ్కు అెంతగా -గొదగొనియున్నవో, తలచుకో నెరచూడ్కు_ల గౌంగిలించుకోం "దిద్దిన పచ్టైెనామములు దీర్చిన తిర్మణిబొట్టు, మోములం దొద్దిక, చూడ్కలందు నన రుష్పతిలన్‌ గయిమోడ్చు మాలికల్‌ పెద్దలు పిన్నలున్‌ వరుసవెంబడి6 దాలిచి నిల్చియుండం దీ -వ్యద్దయ, డాగికోం దగదయా, కడుదొడ్డ దొరౌదులేనయా. “అడుగగరారు రాచరిక్క మాపద (మొక్కులవారుగార్పు నీ -కుడుగర లీయలేే రడుగ నొల్లని యర్థము వేడంటోర్చు, వీ రడిగిన దొక గాటే విరచి తాంజలిమాలలు మాలలెల్ల నీ యడుగుగవన్‌ (బసన్న జన శారి హరమ్మును జూడనీంగదే. ఠం

"వేదశథాధ్వనీన మరవిందసఖ

మ్మమరేం్యద్ర పూజితం ఇాదిమనర్గమూల మఖిలాిత

రక్షణదక్షమైన శ్రీ పాదయుగమ్ము దౌలంగని,

పాణ్‌తలమ్ములు మోడ్చి ధన్యులై పోదురు ఏరు, వాకిళులు మూయకు

సీ గుడికో దయాలయా., వినుమో దేవర, కొండపె వెలసె

గోవిందుండు 'వెంకస్నయం చనుకొంటే వినుచుంచెకా

కెటుంగరయ్యా జియ్య నీ రూపమున్‌ జీనదేవుండవ్కొ శక్తివో శివుడవో,

శ్రీమద్వికుంరులిడవో కనువిందై కనుపింపరావె

(శీజగత్యల్యాణ రమ్యాకృతీః సి పాదమ్ములు మోముల న్నిలుపుచు,

న్నీ పాటలే పాడుచున్‌ “రేపున్మాపును నిం దలంచికొనుచు

న్నీ పేదగా నింటిలో దీపంబెత్తుచు వేడికో ళ్ళిడుదు లింతే,

నేండు నీ కొండపై రూప్పం జూడలగ వచ్చినారు శరణార్థ్భల్‌

మోము జూపింపపేం

పం

పఏేంకటసామి, కొండపయి "వేలుపు, భక్తుల పాపపంక మి అింకుల నింక6 జేయగల యేలిక, ల్‌ చాసజనమ్ము కోరికల్‌ కొంకక నాల్గుచేతులను కొల్చి యొసంగెడి దాతయంచు నీ వంకకు బుస్రైడాసమెయి6 బర్విడివచ్చిరి తల్పు దియ'పే. గంగానమ్మల, పీరుసాహెబుల, నంకమ్మల్‌ మదార్చా హెబుల్‌ బంగారమ్మల, మద్దిరామమల, మాలక్ష్మమ్మలన్‌, బోతురా జుం, గొంతెమ్మల గొల్బు వీరి కదలోం జూపట్టి సీ ప్రాపుజే రంగావచ్చిన యీ (ప్రపన్నులకు6 దీరా మోము చాటయ్యెదే. తొంటిభవంపు బున్నెములు దోడుగంబుట్టిన భక్తకోటి సీ వంటివిభుండు 'ద్నైవమును, బంధువు లేండన వించు నున్కిం గ జ్జంటెని వీళ్ల పరి హృదయమ్ముల ఛాటిన బత్తి విత్తనాల్‌ పంటకు వచ్చెనేళి కింకం చిక్హికలెత్తు ము తోలె బయ్యెరల్‌- 100

కొండికనాండు ముజ్జగము గొల్చిన సి చరణద్వయమ్ము నె న్నండొ యొకప్పుడి హరిజనమ్ములు గొల్బుట కేకసొక్షిదై యుండంగ6 బాదుకాద్వయి: అయో, యిప్ప డూడిగ మొల్ల నందువే వెండియు౬ గొల్బుకొందు రిడచేం కయిసేళురు (కొ త్సపాదుకల్‌. కొండల లోయలన్‌ దిరిగి, కోనల6 (గుమ్మరి, తమ్ముగుజ్జతో నండజయానతో సడవులం దటు 1దిమ్మరి బొబ్బ లెత్సైనో ఖ్‌ పుండులు పడ్డవో చరణములొ, శిజగ చృరణమ్ము తోదయౌొ మండన, వఏీరికిమ్ము సదమండన దాస్యము, చారిచార్థర్థమున్‌- సుమసుకునూరముల్‌, సులభ నుందరముల్‌, జగదేక మోహావి (భమములు, సనస్టిజామృదుల పాణినరోరుహ పేవితమ్ము, లా +ఓకమిత (తివిష్టసన్ములు, పరాభవ మత్క్బ్బృతపుణ్య భోగ భా డాం ఇ్యములు, విలోకనోశతృవములై ఈంది! రాలజ స్‌ చరణమ్ములు మళ్ల గ్తిలుతన్‌ యల ఉం చరద్న్య్య్యి 4 వు క్ష ం లో మాం. నన్నా

హరి, గోవింద, రమామనోరమణ,

"శేషాహార్యశ్చంగాాగమం దిర. మౌణిక్య కిరీట కాంతినిచ

యౌాంధీభూత స్రపాళ్వ, పా దరజోలేశ విధూత "ఘోర కలి

సంతాపా, కృపాపాంగ, సీ చరణమ్ముల్‌ కరణాగళా

భయకళా సర్వస్వముల్‌ చూపే. ఎన్నేండ్లాయెనొ కొండపై వెలసి

సామీ, నీవు, నిత్యమ్ము నా పన్నుల్‌ వత్తురు, సీవు నితువుగదా

ల్‌ భృదమ్ము, ఫీనాంటి ద

న్క-స్ని వాకిలి (దొక్కి, యీ హరిజనులొ

కైసాచిరే ? వీరలం జిన్నంబుచ్చుట దొడ్డ 'వేలుపుల

కిస్పీ వన్నెయో, వాసియోం ఒరగంబండిన సంట చేలం గనరా

పూర్వీశ్వరాస్థానముల్‌ జొజంవో నంగడిబేర సారములలోం

జూపట్ట, పీ యంత్రమం దిరనిర్హోషలలో వినంబడవు

తంగ్యడీ, వీరి పాలింటి కీ గిరిశ్చంగమ్మునంగూడ లేవయితి వే,

కీడెంచి మేళెంచవే,

102

నరడులు గంకగృ్యధములు వాయసముల్‌ ఇరలాడు నిచ్చమై కొలివులు బూని శాకినులు (గుమ్మరు, నెత్తుటిపజ్టు లోడంగాం బుతీయలు దేల మొండెములు మునస్కలు వెట్టగ వల్ల కాళ్ళుగా౬ బరగిన పంట చేల బెనుపాసము పండెడు న్నిదమేలుకోం నేలపయిన్‌ జలమ్ములను నింగిదెసన్‌ బెడబొద్బి వెట్టుచున్‌ గాలకరాశవ క్ర్రము లకౌల మహాళనిగోళ పాతనా భీలములైై, జ్వలద్వికృత "చేసము ఫీ పెనుభూతముల్‌ వవల్‌ 'కే లొక మె జరింవ నిదురించెదవే .ా వదిలమ్ముగా గుడిన్‌. కౌవిరి దిక్క్యూలం దలమె, 'కవ్యభుజుల్‌ (వదలాట్టవాన వై రావముఖుల్‌ పురమ్ములను 'శ్రామములందు కపాలహాస్తుల్లై 'తావుచు నెత్తురుల్‌ వికట తాండనకేళి యొసర్హు రిమ్మెయిన్‌ గోవెలలోనం గన్మొగిచి కూరుకుచెందకు మో జగత్పతి 10

శమ్మని పాయసాన్నములు, కస్తురిపూతలు, కష్టురంపు దీ సమ్ములు6 బున్గుధూపములు, పైడినగల్‌ జలతారు వట్టుబు ట్టమ్ములు నిత్యభోగము లొడందడి సీవిటు కొండకొమ్ముపై నెమ్మది నున్నచో. గడుపు నిండునె సాదకు6 గూటి పేదకున్‌? చీకటి కొంపలో (బదుకు, చింకితలల్‌, మెయి గాటిపాంత, పె ల్లాంకటికింత సంకటియు సంబలియున్సొ జవి కింత యుస్పృుగల్‌ వేంకటి కింత చప్పిడియు, 'వీంకికిం బస్తులు నైన వీరిపై నీ కరుణా కటాక్షరస నిస్సరణమ్ములు పొంగిపారుతన్‌ం భయమే యీ గిరిమీంద నిన్‌ నిలిష్కె నాపన్మగ్నులే వచ్చినీ దయ రొక్క మిడి నిల్లు, రే మిప్పడు (నత్యత (ప్రమాణాగమా భ్యయనాగారములందు తేల్చితిమి నీ త త్వమ్ము నల్లంత. వెం కయసామీ తొలినాళ్ళంటోలె నింక సాగరంబోవయా భోగముల్‌ శీ0ేశీ

ఆలం గాచును, క్షీరముల్‌ పిదికి సీ కర్చించు ముక్కొారులున్‌ జేలం బచ్చైరులు పెంచు, సీ గరిసెల న్నిండించు ధాన్యమ్మ్యు; లి ట్లాలుం బిడ్డల కొక్క పొద్దు లిడ్కి ని న్నర్చించు మ్యుప్పొద్దు, పా ల్మాలం దెన్నండు మాలం డాతనికి నేలా మోము జూపింపవోం తిన్నా(డొ పస్తులే యున్నాండొ, శ్యూస్పొద్దు గుడువంబెట్టును పీకు. గడుపునిండ కాజ్టనో మైగోచి పెష్టైనో, దువ్వలు వలు దెచ్చి సీకిచ్చు. దలకు మొలకు సీరాడెనో ధూళిపారాడెనా, సుగంధి సీరమ్ము లార్చు నిన్‌ రేపుమాపు ఎండెనో తడినెనో, ఎండవొనలు సోంక కుండ నీకిడు గుళ్ళు గోపురములు నేండు కాదుగదా యితం డూడిగమ్ము సలుస్పు, టొకనాండుం గోరిక దెలియనడుగ, వడుగవచ్చిన గుడి దూరి గడియపై చి కూరుచుంటివి కొండెక్కి గొప్ప దొరవు : ఒ తృ కొలంకుల్లై నెనరు పాొంతున చా నిల్కడ జెంది సుంతపో "టె త్తిన కౌతుకమ్ము మెజు6 గేచిన వీచికలల్ల అల్ల దే, 165

తొ త్త దలిరె సీలమణి దోచి రుదా శ్రభవత్పడాజ్ద సం పత్దికీం దానలంబులయి భాసిలు థ క్త జనానలోకముల్‌. ఇల ఈల పేగెడున్‌ చెసలు తెమ్మెర అల్ల బినార్నంగా వన స్థలములు కవ్ముళావి వద లజిల్లుచు విచ్చాను న్వేశకుట్టల మ్ములు, పృలిమెట్టపై నడుగుమో పెం (దయిమయు. డొండజాతముళ్‌ వెలునడె గూంద్లు లోకములు నేదడు దేవర సాద'సేపతై, పజికల్‌ సొచీ చరించు దిక్షు లెరళ్సై ఏశాములం చోట కొ౬ పడి సీళ్ళె శ్రైన్సు గొండరాళ్ళ బయిడిన్‌ బండింపష నాగళ్ళు ప న్నిడి కొప్పల్ళ్‌ పటుమానసాలయములనొ దీపొంకురారాధనలొ గురువుల్‌ "సీకురు విశ్వమెల్ల నుడి మాకున్‌ నన్ను "సేవింపంగనా. ఆలుంవిడ్దల (పోస్పలోం గలవు, రోగార్లో పదారమ్ములో జోలల్‌పొడుచు న్మిదపుచ్చుటలలో, శోకాసనోదమ్ములో 106

నాలం గాచుటలో, బుభుక కిడు నాహారమ్ములో, కట్టియల్‌ (వీలంగొజప్టెడి _వేటులో గలవు సీ వృత్తమ్మకా సర్వమున్‌ం కసవున్‌ జిమ్మద నీరు జిల్కెదను కల్యాణ గేహాన, దా నసముం జేసెద, గట్టియల్‌ విరుతు గింజల్‌ పొట్టువో దంచెదన్‌ కుసుమాన్నంబులు వార్చి నీ కిడెద, నంట్లుం దోముదున్సొ పవీవనన్‌ విసరన్‌్‌ బాదము లొ త్ర నాకిడవె తండ్రీ జన్మ జన్మాలకున్‌. 107

అఖండ గౌతమి చంజ్హిం జాషువా. సారంగధరుని వెచ్చని రృక్త మింకిన మెట్లకు కన్నీటి బొట్టాసంగి బి ల చిల్రాంగి చికాతిచ్యితగాధను జ్ఞప్తి కందించు జీర్ణహర్మ్యుముల నరసి నన్నయభట్టు స్నానంబాడి చనురేవు లిదమితమని నిర్ణయింస దిరిగి రాజరా జాంటధ భారత కృతిం గైైకొన్న కొలువుకూటపు చోటుకొరకు నెమ£ పండితులు రచ్చచేసి వివాదపడుచు ఘనుని శ్రీనాధు దృష్టి కెక్కిన స్థలంబు యిది యిదౌనంచు నెది నిర్ణయించలేక మధుర మధుర సృ్మతుల మేను మరచినాడ గట్టులుదన్ని పారుచు నఖండరయంబున వచ్చు నద్ధిరా టృట్టపు రాణి గౌతమికి భక్తులు కానుకలిచ్చి _కుంకులన్‌ బెట్టి చరించు పుష్క్టరపువేళశల వై భవమెల్ల కన్నులన్‌ నా! వం గట్టినయట్టు లుండు గతకాలము వచ్చునె భిక్ష మె త్తినన్‌,. ఆనాట్‌ పుష్కరోత్సవ మానందము గొల్ప పద్దియములల్లి యిదే కానుక నీ కని పష్యతము నా నదినీరమున (తోసి తావేళమునన్‌ క

ఆలోచీంచితి నిల్లుజేరి నదికిబ్లర్బావిధుల్‌ సల్పుటల్‌ మేలే ? మేలు ఘటించునే (ప్రకృతికివా మేథస్సు పెంపారునే "వేలునా లక్షలసంఖ్య సంఖ్యలు (ప్రజల్‌ విచ్చేసి సదృక్షితో పూలుం బండులు కాస్కలిత్తురిది జట్బో, లేక ఆరోగ్య మో, ఇరు గడల తీరభూముల విరగదన్ని పల్లియల పక్కణముల గర్భమున (గుక్కి భయద రూపిణియై మహార్భటి నటించు కటికిసీటికి తలకాయ గలదె తలస పొట్టకోన మారెబట్టి గట్టున నున్న మానవులకు పుట్టుదానిసలకు వచ్చిపోవువారి పాదరక్షల ధ్యాస కస్న పుష్కూరాలధ్యాస సున్న. డబ్బు లఖండ గొతమిజడంబుల జిమ్ముచు భక్తకోటి పె స్పబ్బులతో తపించడు సనాథులు చేతులు సొచి(మొక్కినన్‌ కొబ్బరిముక్కలన్‌ వినరికొట్టుచు తిట్టుట జూచి (గుడ్లనీ రుబ్బ మొగంబు (తిప్పుకొని యూర్చులు జిమ్మితి వెచ్చవెచ్చగా. ఒక్క_భక్రవరుని నొడిసి యెత్తుకుపోయె "మొసలి యొకటి నీట మసలుచుండి “మేలు మేలు పర్వకొలాన జచ్చుట పున్నె” మనిరి చూచుచున్నవారు. ఇన్ని వేలమంది 'కేయఖీష్టము లిచ్చి యెట్లు తృప్టిపరచు నీ స్రవంతి జడపదార్థములకు నచ్చక్తు లిండియా ఖండమందె డాగి యుండునేమొ ? శ్‌

-అని సృచ్చించితి మ్మికు నొక్కవి నతం డాలించి యొక్కి-ంత హే శన గావించి “మహానుభావులు బుషుల్‌ సంధ్యాద్యనుష్టానముల్‌ మునుకల్‌ సల్చి తరించిపోయిన నహాపుణ్యాపగాదేఏ ద క ఐఅగంగాఖ్య (సవించు సద్ధిసత్కి "వేంగి కొంగుబంగార మొ”. లి అనుచు చెప్పసొగెి నాతండు పుక్కిటి కతలు నాకు కొంత మతిచలింప (గుడ్డిసమ్మకాల కడ్డుచెప్పుటకన్న కొతివితోడ గోకికొనుట మేలు. “*కవన 'మేడ్తువు గాబో లఖండు డైన శబ్ద్బళాసను డిన్నదీ జలము (గోలి '(వాసినా డం(డు భారత్యగంధ మెల్ల -ఖీమకవి జీహ్వ కిదె వాక్కు- భిక్షపెస్టై అసలీనది పగ అ ల్లన్‌ రసరూపు ధరించి నిశల రమణీయదివౌొ కససళిలై యర్చించెడి ద నసమనయను కలువపూల న్యశాంతంబున్‌. "గౌతమ సన్ముని కీనది కూతురు జలరా?ి పెండ్లి కొడుక్తై మునుపీ గౌతమి జడ నుంచిన కం జొతసరాల్‌ నేటి కదయ సంధ్యల పూయున్‌. గగనంపు పూవు లరచే నగుపించెడు నంచు భక్త లల్లి నగాథల్‌ తెగవాగు నతనితో నిక సిగప బ్రగునంచు బదులుచెస్పక వింటిన్‌. 110

వినివిని, ఉత్తమంబగు కవిత్వపటుత్వమఖండ గౌతమీ ఘనతరస్నాన పానముల గల్గు రహస్యము చెప్పి జన్మపా వన మొనరించినాడవు నెబా సని కౌగిట జేర్చి ఖడ్గవా

దన కెడమీక పంపితి, నతండును పోయె సలాము గొట్టుచున్‌. కయములగు భిన్నాఖి

(పాయములే ద్వేషమునకు రహదార్లని నే

నాయువక సఖుని హృదయము

గాయముగా కెదురుపల్కుకయ వినుచుంటిన్‌,

పదివేల గొంతు ల్‌ొక్రన్హై

వదరు నబద్ధ్యపచారవాహిని 'కెదురై

*దిదుకుట దుర్గ భ మెంతటి

యథార్థమున్‌ దుదకు నగ్నమగు హేశనకున్‌.

|!

అల్లి సరసతీ సాక్షాత్కారవంం ల! ల వుటపరర్హి నారాయణాచార్య *' భా సమున నావమలక అవా మటు యోగస్తికుడు లా థి మునిరాజు రామకధ గాంచీ.రసభావ ములతోడ నొడలు పృలకించీ.గంటంబు సుధలోన సద్దికొవి-.మధుర మొక్కొక ల్లోక మొక యస్పరసగాఃగ-వికసింప నసనందములు రచియింప౬ బూనుకొని రసపూరమై జగతి దన కవితలో (దితిఫలింపొ-నరులు: దే వతలు, మదులను6 బిల్ల వింపా._ఒకవేయి పీజియలు (మోగించు వితముగా, దనకున క్షరరమ్యతలు వశముగాం(ప్రసన్నంబు కథ అవివలె రత్నాద్య 'మె-చతుర్విధములగు బురుషార్ధములకు6 ఇట్టగుచూ.-కవియన్న వావి కెల్లను 'సేవ్యమగుచూ...నున్నట్టి ళం వ! రామకథ భావించె రసరాజు-బుకురొజు పద సదమ్మునయందు, వాసనలు వర్షి 0పహ- అ య్యాదికపి దరికి నమరలోళమునుండి కే12

దిగివచ్చినది గిరాందేవి-(ళుతికలిక కల్లారనూలలకు దావీ-కచ్చపీ షడ్డపంచమశయ్య, సంరంభమునవాన్న 'కేకిలోకమ్ములును, గోకిలలు నెలుగివ్వ- చేర్చుక్కగా స్‌డ్డ చిన్ని జాదిలిరేక సుధల నిటలము చెమ్మగిల్లా-అవతంస సుమధూళి చెంప సొంపిల్లా-తిలకంబు 'పతిఫలించినయట్లు, బంధూకబంధువగు తరుణాధరంబు మై-చిబునగవు వ।ట్రిల్ల -- దిగివచ్చినది దేవి నిగనిగలు మిటింస చు తాటంక చి(త చం(దికలూ.-_చంద్రకిత తరళతరములు కటాక్షములూ-ఘన జఘన నర్తకీ కింకిణులు, స్పష్టస్వరము లీన నుపనిష త్తులు జోటు తోలగింపులు బూన హంస వాహిని వచ్చె హంసకమ్ముల రుతులు శుతుల సీనగ రసస్ఫూ ర్తీ-పదయుగళ కాంతినిండగ దివ్యమూ ర్తీ-భావాంది రాకీర్ణమైనట్టి యా దివ్య తనువుగని యమరులును దేవర్షు లమృత విగతస్పృహులు- చేతిలో నున్నట్టి జిలువాయలుచిలుక6 _బణ ఓ క్షం.

యార్జ్రమ్ముగా ముద్దు గొనుచూ.-నీలములు వించు దృక్కులం గెలన౬ గనుచూ.వచ్చినది వాగ్దేవి, దాడిమీఫల బుద్ధి కరనలయ పద్మరాగంబులకు. బడందాజం గీరములు తళ ళుకుటద్దంబు స త్కపుల మనసై ట్టి (శాహ్మాణి వాల్మీకియందూ-తననీడ జూచికొనం గౌరి మనమందూ..ఘనసార మందార హిమ మర గంధసార మృణాళ వారసితవర్జ యీ వసుమతికి వచ్చినది. ఎదుట నిల్చిన తల్లి హృదయంబు, భ క్రి దం తురితంబుగా(గ వీక్షంచీ.కరకమల ములు మోడ్చి సేవలర్చ్పీంచి-వాల్మీక్‌ నిలుచున్న, దరహసిత నిభృత సుందరమూర్తి మౌని చిత్తమ్ములో లీనమయ్యెను దేవి లీనమైంతనే మౌనిహృదయము కోటి జాహ్నూవులలో మున్గినట్లూ-శతకోటి పూదరులు వికసించినట్టూ-నవరసము లిణుగెలంకుల నిల్చి “యేమిపని-యన్నట్లు క. జగతి (బిహ్యానంద సరస్వమెనట్టు- విజ పలికినది వాగ్దేవి పరమరక్షి యెడనిల్చి కశత

శడచిపోయిన రామకధనూ_-ముందు రా వోవు దివ్యంపు వృ త్తమునూ.._ప్రతిపదము నందు వాగ్దేవతా హస్త పద్మ మధూళి ఉపతిబంధమున యందు వల్లకీ నాదంబు- శ్‌

శరచ్చం దిక ఖీతీ నవీన విశ్వవిద్యాలయాల్లో పరాణ కవిత్వంలాగా (శ్రవణయం్థశ్రశాలల్లో శాస్త్రీయ సంగితం లాగా ఇలా వచ్చావేం వెన్నెలా? ఎలా వర్ణించను నిన్ను? మహాకవులు లోగడ చెప్పించే మళ్ళీ మళ్ళీ చెప్పాలా? ఏదో కాస భాషాజ్ఞానం ఇంతో అంతో ఛందస్సంపదా ఐదో పదో అలంకారాలు అర్నో అందులో సగమో అవేశం ఇలాంటివే ఏవో పోగుచేసి ఇదివరికు నిన్నెప్పుడూ చూడనట్లు ఇవ్వాశే కొ త్తగా కని పెట్టినట్టు ఏమని వర్ణించను నిన్ను ? పది రాసినా ఏం లాభం ? ఇదివర ౩3వడో అనే వంటాడు బహుకా ఆ అన్నదేదో నాకన్నా బాగానే అని వుండొచ్చు. 116

అలాంటప్పుడు మళ్ళీ కలం కాగితంమిద పెట్టి కళంకం లేని తెల దనాన్ని ళం ఖరాబు చెయ్యడ 'మెందుకు ? అనాదినుంచీ నువ్వు అంతమంది కవులకీ ఉపాదేయ వస్తువుగా నిలిచి ఉపకారం చేశావు అలాగే నేనూ ఒకప్పుడు రొమాంటిక్‌ 1సమౌాదంలో పడి అమాయకంగా నీ బ్యూటీ అభివరించాను వృతాల్లో ణి అ=తి(రి ఇవాళ మళ్ళీ అలాగ ఎలాగ రాయగలను నేస్తం? ఇరవయ్యో ఏడు నాకు మళ్ళీ వలా వస్తుంది చెప్పూ? అంచేత సీ గురించి అనవస రావేశాలు పెంచి అన్యాపదేశంగానో లేదా అర్జాంతరన్యాసంగానో సాంత కోపాలేవో పెట్టుకొని పంతాలు వట్టింపులూ పట్టుకొని ఎవరినీ ఈ న్యవవారంలో ఇరికించ దలచుకోను నేను 417

ఇంతకీ ఆవేశాల కేముంది?

ఎవడి బతుకు వాడు బతుకుతున్నాడు

ఎంతగా ఎడం ఎడంగా ఉన్నా

ఎంతగా పైపై భేదాలున్నా

ఎంతగా స్వాతిశయం పెరిగినా

ఎంత బలం ధనం జసం పెరిగినా

అంతరంగం అట్టడుగున మ్మాత్ర౦

అంతమందిమీ మానవులమే. అందుచేత ఓ చందమామా। అందమైన ఓ పూర్ణసోమా। సముద్రం మీదా అరణ్యంమీదా సమానంగా (ప్రకాశించే సొౌందర్యాభిరామా1

--అదుగో మళ్ళీ కవిత్వం _-

అనుకున్నాను మొద'శపే నేను

వెన్నెల పేరెత్తితే చాలు

వెరె త్రి పోతుంది మనస్సు _ అన్నట్టు ఏమిటి చెప్మా అందామని అనుకున్నాను ఏమీలేదు ; ఏమీలేదనే ఇంతసేపూ చెబుతున్నాను.

చెప్పొచ్చిందేమిటం'పే

చెప్పడాని కేమీ లేదని

అంతమందికీ అన్నీ తెలుసు

అదే మన అజ్ఞానం

118

ఎవడో చెవికే వినే రోజులు పనాడో వెళ్ళిపోయాయి ఇంకా ఏదో చెప్పాలని ఎందుకీ ఉబలాటం ? అసలు నిజం ఏమిటంపే ఎవడికీ ఏమీ తెలియదు ఇలా ఎందుకొచ్చామో ఇక్క డెంతసే పుంటామో ఇక్కడినుంచి వెళ్ళే దెక్కడికో ఎల్లుండి ఏ తమాషా జరుగుతుందో ఎవడూ చెస్పలేడంకే నమ్మండి చెవితీ మ్యాతం సమ్మకండి. కాళ్ళకింద భూషి కరిగిపోతున్నప్పుడు పూర్వం వేసిన పునాదులు కదిలి పోతున్నప్పుడు మనిషికీ మనిషికీ మధ్య ఈ మాయపొరలు కప్పినష్పుడు మనసుకీ మనసుకీ మధ్య మంచుతెరలు కమ్మినప్పుడు ఏ నక్ష(తానికి తగిలించాలి ? ఈ మన విషాద శకటాన్ని ? ఎవరు మళ్ళీ అతుకుతారు ఈ విరిగిన జీవిత శకలాల్ని ? కేం

అంళా అగమ్యగోచరం అంతా అరణ్య రోదనం ద్వేషం ఇచ్చే పర్సెంటేజీ ఉపేమం ఎలా ఇవ్వగలదు ? కష్టపడి ఆర్జించిన స్వాతర్యత్యం గద్దలు తన్నుకుపోతాయి. తంచిమేక పాపం ఎప్పుడూ కసాయివాట్డే నమ్ముకుంటుంది. ఇంతకీ ఈ భూమికి ఏమా[,కం ఈడొచ్చిందని? సగటు మానవుడి వయస్సు పదకొండో, పన్నెండో! ఈ కుర్రాళ్ళని చూసి ఎందుకలా నవ్వుకుంటావు మబ్బుతునక జేబురునూలు మాటుచేసుకొని, జాబిల్టీ! మానవుడు పెరుగుతున్నాడు పరిసరాల నర్ధం జేసుకుంటున్నాడు (ఫక్ళతి శక్తులను జయిస్తూ ఘన విజయాలు సాధిస్తున్నాడుం ఏదో నిరాశగా నేను ఇంతసేపూ వాగాను కదూ ? ఇంకో వేప్పనించి చూస్తే ఎంత వెలుగు కసపడుతుందో 1920

ఏమో బహుశా త్వరలో మీ ఇంటికే రావచ్చు "మేము స్వాగతం ఇస్తావుకదూ ఆతిధ్యాని కర్త లమే మేము చం్యద్రమండలానికి (పయాణం సాధించరాని స్వప్నంకాదు గాలికన్న బరువైన వస్తువుని నేలమీద పడకుండా నిలబెట్టలేడూ ? పరమాబణువు గర్భంలోని పరమ రహస్యాలూ మహాకాళ వాతావరణంలోని మర్మాలూ తెలుసుకున్నాక సరాసరి నీ దగ్గరకే ఖరారుగా వస్తాంలే అప్పుడు మా రాయబారుల్ని ఆదరిస్తావు కదూ నువ్వు? చిరకాలం అజేయంగా వున్న ఎవరెస్టు ఇటీవలే లొంగింది చికిత్స బేవనుకున్న వ్యాధులు చిత్తగిస్తున్నాయి పరారీ పదార్థ విజ్ఞాన శాస్త్రం అమోఘంగా వికసిస్తోంది (పాణం స్వభాకం ఏమిటో పరిశోధనలు సాగుతున్నాయి శై

మహానదుల గమనాలను మళ్లి ంచ గలుగుతున్నాం ఉత్తర (ధువంలో వ్యవసాయం ఒకప్పుడు జరిగి తీరుతుంది. సంహారం సం(గామం అంటే జనంలో అసహ్యం పుట్టింది 1శళాంతంగా జీవించాలని (ఫజలంళా ఆశిస్తున్నారు. ఇదీ మా భూలోకం కథ ఇదీ మానవుడి (పోళగెన్‌ రిపోర్డు ఇందులో అతిశయో క్తులేపీ లేవని ఎవరైనా ఒస్ప్వుకుంటా రనుకుంటా. అంతా బాగానే ఉందని అంకా సుఖంగానే ఉన్నారని అనాలం'పే మ్మాతం అది అదిద్దమే అవుతుంది. జనాభా లెక్కలు నాకు సరిగా తెలియవు గాని దరి్శిదుల కాతం ఇంకా చిరాకు కలిగిస్తూనే వుంది. పపంచం మొ _తృంమీద భయం పెత్తనం చేసోంది ఇరుగువాడు పొరుగువాణ చూసి ఎందుకో బెదిరిపోతునాైడు. 122

ఇక్కడ మా భారత వర్షంలో ఎక్కువగా కబుర్తే గాని సమాజం స్వరూపం మార్చే సాహనం కనిపించకుండా వుంది* మొన్ననే ఆంధ రాష్ట్రం పుట్టినరోజు పండుగ చేసుకొంది పన్నెండు నెలల అభ్యుదయం పర్యాలోకనం చేసుకొంది. ఏడాదిలో ఏమవుతుంది ఇంకా కొన్నా క్ళాగమంది చెల్లా చెదరైన తెలుగువారంతా తెల్ల బోయి చూశారు. ఇవన్నీ చెప్పుకుంటూ ఎందుకు నిన్ను విసిగించడం శశీ 1 ఇప్పటికే ఆలస్య మయింది ఇంతటితో విరమించనా ? చందునికో నూలు పోగన్న సామెత వుండనే వుంది తీసుకో ఈ దారం లాంటి తేలికైన గీతాన్ని, ఇంతకు ముందే చెప్పానుగా ఏమీ పెగల్రేదని- ఇలాంటి వెన్నా నువ్వు ఇదివరకు వినే వుంటావు. కే23ా

శరత్కాల గగనంలో చందమామ కనిపిస్తే సరదాగా కొంతసేపు సంభాషణ సౌగించా. సంతాపం కొంత సేపు సంతోషం కొంతసేపు సాగించిన సంభాషణలో సారాంశం మరేముంది ? 'పసంగ వళాత్తూ ఏ 'పగల్భాలు సలికానో అసందర్భమైనా ఏ అడ్డదారి తొక్కానో "వెనుక తిరిగి చూచుకొనే అలవాపే లేదు నాకు అరనిమిషం దాపేసరి కదే నాకు గత శతాబ్ది. కావున ఓజాదిల్లీ రాబోయే యుగంలో కాలక్షేపం చేద్దాం కలుస్తావుగా మళ్ళీ ఇ అప్పుడు బహుశా నాలో అరాజకం పోతుందనుకుంటా,. ఇప్పుడు బాధిస్తూన్న హృదయ వేదన లుండ వనుకుంటా, షై గైడ

శాఖా చం,కమణం మాని ఇప్పేదేదో సూటిగా బిల్ల గుద్దిన మాదిరిగా కుండ బద్దలు కొట్టిన బాపతుగా ఈ సీళ్ళు నమలడం లేకుండా ఈ కాళ్ళు తడబడడం లేకుండా స్పష్టంగానే కాకుండా కాన్యంగా స్వచ్చంగానే కొకుండా సమంగా రాబోయే యుగంలో గుండెలు విప్పి మాటాడుకుందాం._.- మినహాయింపులు లేని క్షమాపణలు లేని సౌందర్యవంతమైన ఆ స్వర్ణయుగంలో ఎంచేతనంటపే భవిష్యత్తుమీదే ఎప్పుడూ నా నిఘా వుంటుంది ఇవాళకంపే రేపే ఎంతో బాగుంటుం దంటాను నేను వెళ్ల జాబిల్లీ వెళ్ల కవులను కదిలించడం అంకే కాలం డొంకంకళా అనూంత౦గా కదిలించడమే అవుతుంది స్వయంగా సతో మాట్లాడి చాలా కౌలమయింది అందుకే అవ్యక్తంగా అయినా ఆప్యాయంగా మాట్లాడుతున్నాం శే2ప

ఎలాగ నా నుస్వు మాకు ఏకర క్త బంధుపుడివి సజో కాకపోతే ఎవరితో చూ ఘోషలు పెప్పుకోహాలీ ? వెళ్ల జాబిల్లీ వెళ్లు వినిర్మలమైన సే వెన్నెల కురిపిస్తూ మనోహరమైన నంగీతం వినిపిస్తూ ఛయాణించు శశీ సయాణించు ఇదిగో మాట; ఈ (పషపంచంలో ఇంకా ఎందరో అభాగ్యులున్నారు పలకరించు వాళ్ళని చళ్లిగా న్టైర్యం చెప్పు వాళ్ళకి మెళ్లగో ఆసుష్కతి కిటికీల్లోంచి న్స్‌ కిరణాలను జాలుగా పంపించి వ్యాధ్నిగస్తుల పాలిపోయిన కపోలాలను జాలిగా స్పృశించడం మరచిపోకు, జైళ్ళలో వున్నారు కొందరు వాళ్ళని ఓధార్భక తప్పదు సుమా నేరాలు చేశారు నిజమే అందుకవి అలశ్ష్యంగా చూడకేం మురికి గుడినెల్లో నివసించే పరమ దర్శిదుల నుదుటిమీద ఏ కన్నంలోంచో, ఇూగా చేనుకొని ఎలాగ్లైనా వరామర్శ చేస్తావు కదూ + క్‌లైర

ఇదిగో జాబిల్లీ నువ్వు సము(ద్రంఘీద సంతకం చేసేటప్పుడు గాలి దాన్ని చెరి పెయ్యకుండా కాలమే కావలా కాస్తుందిలేం 27

అవుతం కురిసిన రాత్రి బాలగంగాధర తిలక్‌ అమృతం కురిసిన ర్యాతి అందరూ న్మిదపోతున్నారు నేను మాతం తలుపు తెరచి యిలు విడిచి ఎక్కడికో దూరంగా కొండదాటి కోనదాటి వెన్నెల మైదానంలోకి వెళ్ళి నిలుచున్నాను ఆకాశం మీద అప్సరసలు ఒయ్యారంగా పరుగులెత్తుతున్నారు వారి పాదాల తారామంజీరాలు ఘల్లు ఘల్టుమని మోగుతున్నాయి వారి ధమ్మిల్లాల పారిజాతాలు గుత్తులు గుత్తులై వేలాడుతున్నాయి వారు సృధు వక్షోజ నితంబ థారలై యౌవన ధనుస్సుల్లా వంగిపోతున్నారు నన్నుచూసి కిలకిల నవ్వి ఇలా అన్నారు చూడు వీడు అందమైన వొడు

128

ఆనందం మని-షెనవాడు కలల పట్టుకుచ్చు లూగుఖతున్న కిరీటం ధరించాడు కళ్ళ చివగ కాంతిసంగిత గతాన్ని రచిస్తున్నాడు వరని షెదవులమిద తెల్లని నవ్వుల వీణల్ని మీటుతున్నాడు ఎవరికీ దొరకని రహస్యాల్ని వశపరచుకున్నాడు జీవితాన్ని (పేమించినవాడు జీవించడం తెలిసినవాడు నవసవాలైన ఊహావర్థార్ణవాల ఉదయించిన సూర్యుడు. ఇతడే సుమీ మన (ప్రియుడు నరుడు మనకి వరుడు జలజలమని కురిసింది వాన జాల్వారింది అమృతపు సోన దోసిళ్ల తో తాగి తిరిగి వచ్చాను దుఃఖాన్నీ చావునీ వెళ్ళి పొమ్మనాను కౌంక్షా మధుర కాశ్మీరాంబరం కప్పుకున్నాను జీవితాన్ని హసన్మందార మాలగా ధరించాను వై,తయ్యాతా పథంలో తొలి అడుగు పెట్టాను. అమృతం కురిసిన ర్యొతి అందరూ న్మిద్ర పోతున్నారు అలసి నిత్య జీవితంలో సొలసి సుఘ్వప్పి చెందారు" అలవాటునీ అస్వతంథతతనీ కావలించుకున్నారు అధై ర్యంలో తమలో తాము ముడుచుకుపోయి పడుకున్నారు: అనంత చె తనో్యోత్సవావ్వానాన్ని వినిపించుకోలేక పోయారు కూ అందుకే పాపం ఈనాటికీ ఎవరికి తెలియదు నేను అమరుడననిం థి 129

“ఉక్త భగవాన్‌” సిం వారాయణరెడ్డి చాలాకాలం తర్వాత నిన్ను సంటోధిస్తున్నాను భగవాన్‌. "వేళాకోళం కాదు, మనసు విప్పి చెబుతున్నాను భగవాన్‌, పూప(పపాయంతో వన్న (బతుకులు 'పేపపూలూ రాలిపోతుంపే పొద్దు గడిచిని ముసలి (గిష్మనికి పుసర్వ్యవ్వనం ముంచుకొస్తుంపే ఇన్నాద్ళు మర్యాదగావున్న బుతువులు ఎల్లలు దాటి దుర్యాకమిస్తుంచే ఎంతకౌలం ఓపిక పట్టను దేవా ఎవరితో మొర పెట్టను మహానుభావా. వచ్చిన టెలిఫోన్‌ పిలుపు అందుకోలేక తెచ్చిన ముడుపులు దాచుకునే చోటులేక చొంతరలుగా పెరిగిపోతున్న ఫ్రైళ్ళమీద సంతకాలు పెళ్లే ఓపికలేక ఎంతగా అలసిపోతున్నావో దయామయా, ఎన్నాళ్లు వెలవు లేకుండా పనిచేస్తావయా. ఓట్లకోసం పీబ్లకోసం కోట్ల పచ్చకొగితాలతో నిన్ను 30

అహరహం అభిషేకిస్తున్న వాళ్ళ పరువును ఆవమ్మాతమైనా నిలబెట్టలేకపోతే నీ పరువు మాత్రం నిలుస్తుందా స్వామీ పీక తలియనిదేముంది సర్వాంతర్యామి. బియ్యంతో వియ్యమందే పలుగురాళ్లు పాలతో తాదాత్చైం చెందే పంప్పనీత్ల పట్టపగలే గుచ్చుకుంటున్న చీకటిముళ్ల పాలక వర్గాలలో పరిమ?స్తున్న కుళ్లు

క. అవి న! అన్నీ నీ లీలలేనా దేవా. అవిసీతిపై (ప్రయోగాలు చేస్తున్నావా ౫ శిల్పంలేని మాటలతో నీకు చిరాకు కలిగిస్తున్నా ననుకోకు, నాలుగు (గేసునూర్కుులు విసిరికొట్టి నానోరు మూయించటోకు గర్పాగుడి తలుపులు మూసిన తర్వాత కాస ఈ గితం వల్సించుకో

వాఐవి ఛి సరికొ త్ర పాత భక్తుని దరథాన్తులోని సంచేదనలు గుజించుకో క్షేఫపే

విశాఖ లేఖ జె. బావురెడ్డి. డి ఆ మధ్య మనం "ూదరాబాదులో కలసికొన్నస్పుడు “ఆవిడ్చు”లో సరదాగా కబుర్లు చెప్పుకు న్నప్పుడు సీవు నన్నడిగావు_. “విశాఖపట్నం విశేషాల గురించీ అక్కడి (పజల జీవితాల గురించీ కవిగా సీవు పొందిన అనుభూతుల్ని కావ్యంగా ఎందుకు రాయకూడదూో అని- నిజంగా... విశాలమైన విశాఖపట్న౦ సుందరమైన కావ్యవస్తువు, అందీ అందని ఆనందాల విందులకు ఆటపట్టువు. క్షే3ం2

*సింహా చలం కొండొల (శక్యల చల్లని పిల్ల గాడుప్తలు 'సేవిన్తూ (పక్కనున్న సాగర సంగీతంలో పరవశమై తేలిపోడు నిత్య నూతన సముల్గాసిని విశాఖపట్నం సుహాసిని. చెప్పుకోదగ్గ విశేషాలు చూడదగ్గ అలంకౌరాలు చాలా ఉన్నాయి ఇక్కడ అన్నిటికీ సమ్ముదతీరం ఆరిపోని జీవరేఖం సాయంకాలం వీచిమిద సరదాగా సాగిపోతూ ఉండే కలల అలలపై తేలినట్లుంటుంది కమ్మని కావ్యం విన్నట్లుంటుంది పొంగినళ్లే పొంగి తక్షణమే (కుంగిపోయి నిస్సహాయంగా పొరలుచూ నిముషంలో విరిగిపోయే తరంగాలు జీవిత మహార్దవంలోని తృటికాలపు జీవులకు (సతివింబాలు, జగ తంతా ఆవరించినవాొడు అగాధమెన హృదయం కలవాడు మహాశక్తి సంపన్నుడు ఈ సొగరుడే ఇంతగా 'ఘోషిస్తుం టే అఅనిపిస్తుంటుంది- 133

ఎంతటి మహాత్యునిక్రైనా శాంతిలేదని మనశ్శాంతి లేదని ఎవరో వెంటబడి తరుముతున్నట్లు పరుగెత్తివచ్చే కెరటాలు అడ్డంగా నిల్చిన తీరాన్ని దొటలేక నురుగులు (గక్కుతూ పడిపోయే దృశ్యాలు గుండెల్ని కరిగించి వేస్తాయి (బిశుకులోని ఫరిమితుల్ని జ్ఞాపకం చేస్తాయి అనంతకాలం వలెనే అంతులేని సాగరమంతా ముందునిల్చి వున్నప్పటికీ ఎంతో దూరం చూడలేం ఈ తీరం నుండీ వినేవుంటావు నీవు వీచిలోని స్కాండల్‌ పాయంటు గురించి ఈ మధ్యే కట్టారిక్కడ అందమైన ఒక పన్ది క్‌ పార్కు. అమ్మాయిలూ, అద్బాయిలూ అతకిధులూ, పథికులూ దంపతులూ "స్నేహితులూ అడుక్కు నేవాళ్ళు, అమ్ముకు నేవాళ్ళా అంతా చేరుకొనే చోటు 'విపవలోని బాధల్ని తప్పుకోవడానికి మనసులోని మాటల్ని చెప్పుకోవడానికి అనురాగాలు పెంచుకోవడానికి ఆనందాలు పంచుకోవడానికి అనువైన చోటు 134

అల్ల ౦త దూరాన యారాడ కొండమీద “తా వ్యాల్లీకి (పక్కనగల లైట్‌ హౌన్‌ చీకట్లను ఛేదించుకుంటూ చూస్తున్నది దూరదూరాలకు (పియునికోసం వేచిఉన్న (ప్రియాంగన కళ్ల స్నీ దివిటీలు చేసుకొని కలయ జూస్తున్నదేమో అన్నట్లు, విశాఖపట్టణం "ఓడరేవు విశ్వవిథ్యాతమే గదా ? సహజ సౌందర్య విలసిత మది, సౌభాగ్యానికి సంకేత మది. ఎన్నో బళ్ళల్లో తెచ్చిన సరుకుల్ని ఇస్తే లాగేస్తుంది లారీ, లెక్కలేని లారీలు మోసి తెచ్చిన బరువుల్ని వెన్నుపై వేసుకుంటుం దొక్క- (_టయిను. ఎన్నో (యినుల నంభఖారాన్ని ఒడిలో వేసుకుపోతుంది ఓడ- కొండలా కదలిపోయే ఈ ఓడల్ని చూస్తుంటే నా కే మనిపిస్తుందంళే ఒకణ్న్న మించినవా డొకడు ఉండనే ఉంటా డీ లోకంలో - అని ఓడరేవు కటు(నక్కున ఉంటుంది షిప్‌ యార్జుం ఓడల నిర్మాణొనికి ఒకే ఒక్క కర్మాగారం, నవభారత బృహచ్చ క్రి థాండాగారం. శరం

భారతీయ కర్మిక పరులు భారీ యంగళాలను చేబట్టి, నీరంతర (శమానలంలో నిండు దిక్‌ విద్యుజ్ఞ్వాలల్లో ఉక్కును కరగించి ఓడలు విర్మిస్తుంు చూస్తున్నప్పుడు ఒళ్ళు విలుపునా పులకిస్తుంది "ఆ ళాన్ఫక్షం చిగురిస్తుందిం హనుమంతుడు సంజీవిని పర్వతాన్ని ఎ త్తినట్లు అంత ఎత్తుగా నిల్చిన "శేన్లు” అనేక టన్నుల బరుపుల్ని అవలీలగా ఎ త్రిపొరేస్తుంటా యక్కడ- +వజల్ని తరతరాలుగా పీడిస్తున్న చరి(ద్రదేవత బిండతలను (బద్దలు కొడుతున్నట్లుంటుం దక్క్యడ పనివాని 'ప్రకిసు త్తి దెబ్బా “విశ్వశాంతి” “ోవిశ్వమాయ” విశిష్టమైన ఓడలు ఎన్నో ఇక్కడే వెలువడ్డ రళ్చాలు భరతమాత గళహారంలోని +ప్రగతి మాణిక్యాలు వక్క నేవుంది “కాల్‌ బక్సొ” నూనె శుద్ధి కర్మాగారం మోటారు బళ్ళ (బతుక్కి "దె నందిన జీవనాధారం! శర

చెడుర క్తాన్ని స్వీకరించి

జీవన యంత్రాన్ని నడిపే

మంచిర క్రాన్ని బహుకరించే

గుండెకాయ లాగ;

కాల్‌ బక్స్‌ క్యాంటీన్‌ లో

ఐన్‌కీం తిన్నవాడు

విశాఖపట్నం మాధుర్యం

ఎన్నటికీ మరువలేడుః ఇక్కడేఉందొక “నేవల్‌ యూవిట్‌” “భారత నాకొదళ శిక్షణ కేం్యద్రంి సవి్శిత భారత తిరాలను 'పాణ(పదంగా రక్షించడానికి నౌకాబలంలో చేరిన యువకవీరుల శిక్షణ కేంద్రం. తెల్లని పావురాల్లాంటి ఆ నౌకాబల బాలవీరులు విన్యాసం చేస్తున్నప్పుడు శాంతి వెల్లి విరిసినట్లుంటుంది.

ఊరికి పశ్చిమాన

ఉన్నాడు “సింహాచల అప్పన్న

అందరికీ కావలసిన దేవుడు

ఆపక్కాల బాంధవుడు,

చల్లని కొండమీద కూర్చుని

సహ్మస వసంతాలుగా,

"పీదలకూ సాదలకూ

పెద్దలకూ, పిన్నలకూో

37

కాల నడిచి వెశ్ళేవాళ్ళకు కారుల్లో పోయేవాళ్ళకు అందరికీ అందుబాటులో ఉన్న అద్భుతమైన దేవుడు చందనం 'మైనిండా పూసుకున్న సుందర వరాహ నరసింహుడు - ఈ స్వామికే (శ్రీకృష్ణదేవరాయలు రత్నాభరణాలు సమర్పించాడు, కళింగదేశాస్ని జయించాడు. అనేకమంది మేధావులు అధ్యత్తులుగా వెలసిన ఆం్యధ్ర విశ్వవిద్యాలయం అలంకారం ఈ నగరానికి ఓ (పక్క సాగర గంఖీరళ్వాన్ని మరో(సక్క కొండల జొన్నత్యాన్ని జీర్ణి ంచుకొన్ని విజ్ఞాన సౌరభాళ్ని వెదజల్లుతూ శాఖోపళాఖలుగా వి_స్రరిస్తున్న విశ్వకళావిజ్ఞాన కల్పతరువు విద్యామహా సాగరాన్ని మధిస్తున్నారు విజ్ఞానసుధాభాండాల్ని వెలుపరిస్తున్నారు వివిధకళారమల్ని ఆరాధిస్తున్నారు భావిభారత నిర్మాణానికి బాటలు వేస్తున్నా రిక్కడ? విశాఖపట్నం మాట వచ్చినప్పుడు విస్మరించడానికి పల్లే ంది కింగ్‌ జార్జి హాస్పిటాల్‌, చావులకు సృట్టుకలకు సామాన్యమైన చోటు 138

న్వర్గమూ, నరకమూ కలిసిమెలిసి సంచరించే చోటు వందలాది డాక్టర్‌. యోధినీయోధులు ఎందరెందరినో (పాణాలు రక్షీంచడానికి యమునితో దివారా(్రాలు సంకులసమరం చేస్తుంటారిక్కడ ణి కాలపాశాన్ని “సైతసో్కోపు”తో ఎదిరించి మందు, గుండు, అస్తు, శస్త్రాలు వయోగించి సోరాడుతుంటారు నిరంతరం: విజయం యమునిదే ఐనప్పుడు పీరస్వర్షం పొందుళాడు రోగి. చెప్పడం మరిచాను చేపలవాళ్ళ సంగతి అందమైన చందమామ ముఖంలోని నల్ల ని మచ్చలవళఠె అక్కడక్కడ ఉన్న మురికి పేటల్లో గాలీ వెలుతురు దర్శనమీయని గుడి సెల్లో గదులయెదల్లో ఉంటారు వీళ్ళు, సమ్ముదం (_సక్కనుంటేనే గాని (దితకలేనివాళ్ళు---- సాహసించి వందెప్ప గ్యురాల్లా పరుగెత్తుకొనివచ్చే ౩ెరటాలపై దూకి, సాగర గర్భంలోకి స్వారీకదులుకారు వీళ్ళు అడవిలోని జంతువుల్ని కడలిలోని చేపల్ని 'వేటాడుకాడు మాసపుడు క39

మానవుడ్నే వేటాడుతుంది మృత్యువు 1 ళోకంలో 'వేల పేల వేటలు అన్నీ మృత్యుముఖంలోనికి బాటలు ః విశాఖపట్నం జీవితం ఏిచ్నిక్రంగా ఉంటుంది. అందమైన పరిసరాలు అవసరమైన సరదాలు అన్నీ పున్నాయిగాని__ పచ్చనోట్లు జేబులో ఉంటపేనేగాని పచ్చిమంచినీళ్ళు కూడ పుట్టవు ఇక్కడ ? "కౌప్పరాలు పెట్టడానికి కావలసిన ఇచృదొరక్క పుట్టింట్లో భార్యాపిల్లల్ని వదలిపెట్టి పూటకూటి ఇళ్ళల్లో భోజనాలు సహించక పక్క యిళ్ళ కిటికీలకేసి "పళ్ళరసాలు మింగుతూ చూ'సేవాట్ళ్‌ విశాఖపట్నం అం'పే కాస్తా విసుక్కోవడం సహజం 1 కూడు సనుస్యకంయే ఇక్కడ గూడునమ'స్యే దొడ్డది పెరిగిపోతున్న జనాభా తెచ్చిన పెద్ద సమస్యల్లో కలా చెడ్డది (నజల్లో 'వేలరకాలు ఉన్నారు, కూలీనాలీ చేసుక్తొనే వాళ్ళ పరి_శమల్లో, చెమటోడ్చే కార్మికులు 140

అందులో ఎన్నెన్నో అంతస్తులు.

పస్తులుండే వాళ్ళుంటారు

మత్తుగా తినేవాబుంటారు

ఎంత కలిగినా తృష్టిలేక

ఏడ్చే వాళ్ళు కొందరు

ఉన్నా లేకున్నా హాయిగా

ఉండే ఆశాజీవులు కొందరు

అందరి జీవితాల్లోనూ

ఏదో ఒక

అందమూ ఆనందమూ ఉంది

సాధక బాధకాలు కూడా

నమానంగానే ఉంటాయి అందరికీ

అసమానత మాసిపోతేనే

అందరికీ నిజమైన ఆసందం కావలసినన్ని క బ్బులున్నాయి ఇక్కడ - పగలంళా అ క పెద్దవాజ, భగవంతుడిచ్చిన డబ్బుగలవాళ్ళు, తమ సమస్యల బరువుల్ని దించుకోవడంకోనం తరగిపోయే యౌొవనాల్ని పుంజుకోవడం కోనం (కుకు “బ్యాటరీని” మళ్ళీమళ్ళీ కచ్చార్జి చేనుకోవడంకోసం కావలసినన్ని “ర్మికియేషన్‌ క్లబ్బు” లున్నాయిక్క-డ, (బతుకు బాధల్ని విస్మరించి ఫమోదాల సుధల్ని సేవించి పరవశుల్హై ఆడుతారు ఎదలు విప్పి విప్పి పాడుతారు ఇంద్రలోకాన్ని క్షణకాలం ఏలుతూ ఉంటారుం

క్ట

ఇప్పాలంటపే గంధం చాలాఉంది (వతి వస్తువులోను కవితా సౌరభం ఉంది మళ్ళీ మనం కలిసికొన్నప్పుడు మాట్లాడుదాం అన్ని సంగతులూ మర్కి 'సెలవా ___

కేత2

అట్టి ఏసంగి పొద్దులు జారంధి సోమరాజు ఎన'కేపు మళ్లెపూ అందం సూత్తే 4 6 దేముడోయ్‌ ఆ మొగా న్నదేటో వో సూడా లనిపిత్తాది సూెత్తే యేటుంది ముసిని పిక్కల ముసీలి మొగం "పెట పెట లాడుద్ది ఎండనాం శఈూత్తూన్న కోయిల సెట్టు కాడ నిలేత్తాది యిని యిని వో సెట్టయితే సా లనిపిత్తాదిం సిరుగాలి తగ్గిల్తేసాలు వొంటి కేటీ తెలిదు 'సెకవొ ర్తినా దాన్ని దోనెయ్యా లనిపిత్తాది సీక టడక ముందు వొల్లమాలి నన్ని రంగులు పడమ "'పేస్ప చొయ్యారా లొలక వోత్తే

143

య్యేటీ సెయ్యి బుద్దెయ్యదు అసపే సూత్తూ కల్లూ వొల్తూ సంటోజ్జి కూడ

సూడ మర్సి పోతాయ్‌. పొద్దుశేల గట్టిన బట్ట

పొద్దు గూకే తలికి

మట్టి గొట్టుక పోయి

"సెనుట కంపుతో

కడుపు తిప్పేసినాది

వొంటి మీ దింత గుడ్డ ముక్కుంటే సాలు "పేనానికి సాలొత్తాది

వెట్టా ఇట్ట పడ్తున్నాడో యేమో కొనిశ్హుబులయ్య

గొడ్డు 'సెర్మంనాటి కాకి గుడ్డలు అంతేనే తిండికోసరం

సీదర 'మొయ్యి కేటి "సేత్తాడుం 'సెమటతో తడ్చి నొల్లు వోనలో తగలడే

స్కెటోలు బంకునా

మండుద్ది

వోడు సయించగల్డు

ఆ లాటాకుల మంట,

ఇసినిక్కర మీద నీలు జలీ

దాబు కిసికే బుడ్డోడు గా ఆటల శెగి రెల్లా అంటే

కేళీ4

కుదుర్తా దేటి ? అటూ ఇటూ కదుల్తూ అలయ్య “ఏరా... ఇన వేరా...” అంటూనే వున్నాడు. పిల్లలకి ఎండా నేదు కొండా నేదు గోదాట్లో ములిగి ములిగి అ తల్లి సల్లంగ ముద్ధెట్టు కోని సక్కంలిగింళ లె డ్రే కతలు 'సెప్త్పారో ఖీమొ యిళ్లే మర్చిపోతారు వొల్లు విర్సెక్కి. పోనాక సొక్కాలతో తలతుడ్చేసు కోని యెొండతో పడి నిక్క బొడ్సుకున్న ఎం్యటుకలతో" ఏరని కల్లతో ఇంటి కొత్తారు ఎర్రి నాగమ్మలు ఎండ దేవుబృ, అమ్మ మాటిను్ర) అయ్యమాటినుర్వి సూరిదేవుడి సిట్టి బుల్లోళ్లు కొడఠాకి సేతులెటొత్తాయ ఎల్తురు బొమ్మల్ని ? తిండి తిను9 “వో” సీలు తాగేత్సారు. కూజా సీలంకె మా 'సెడ్డ మోజు

10 145్‌

కుర నాగమ్మల వొల్లు నూకలు కూడునా సేలిపోద్ధి మంచి గండు పెక జా అరగ దీసి పామితే త ల్లిచుట్టూ గండం బొమ్మల్లా గంతు లేత్తారు పనస పిక్కల్లాగ పెగ్గడ్డ లేశ్తె కూదొండదేత్తాం అని పెద్దోలు: పిల్లల్ని ఆట పట్టిత్తుంటారు పొద్దు గూగ్గానే, యిన్ని వుడుకు గెంజినీలు వుప్పేసుకోని తాగితే వొడదెబ్బ దా నబ్బని కల్పుకుంటాది. సల్లని సీడల్లో కొబ్బరాకులు సాజెట్టి దాసిన చంకాయలు 'పెక్కుకోని తాగితే "పేనాలు లేసాత్తాయ్‌ ... వోట్లో ఏసుగుండపే సాలు మీగడ్లాటి నేఠ కొబ్బరి అమ్మ మనసునా కరుగుద్ది తాటి ముంజీ లెన్నితిన్నా ముద్దు లేనా వొద్దంటాది కాని ఆటినొ ద్దనదు సేనం. క్షే46

చప్పూ కారం ఏసి జీడి మామిడి సల్లు తింటా వుంటె మూడో ర్మేత్రి ఆలి కోసం తొక్కిస లాడే వొల్లునా నో రూరుద్ది. సవ్వగా వున్నా పుచ్చకాయలు నాలిక పెడార్సుక సావకుండా సూరీడు కే దావత కట్టిత్తాయ్‌ "సెక్కేసి వుష్పు నీలతో కడిగేసి అనాస కాయ ముక్కలు కోసుకోని పంచదారతో ఏసి నాలిక మీ దెడితీే వాం ఎల్ల వే ఏనంగ్నీ మా దగ్గర కాదు నీయేసాలు అనా లనిపిత్తాది సంచదార కల్తీ నోటి తింటే సాట్దేటి జల్మకి ? అదేటి కర్మో యీ జెల్మలు మిగల్సాలనో యేటో ఆ వొక్కటీ పికరు శేకుండా వుంది మామిడి పల్లు మారాజులకే ఆటి కరీదు సూరీడు నా మండుద్దిం 14?

మామిడి కాయ ముక్కగొడ్డూ ఏలు తెగ్గోసుకోని ఆవకాయ రుసులు గేపకాని కొత్రే ఏలు సంగతే మర్సిపోతాడు అవకాయ బుల్లోడు సపోటా పిక్కాల్లాటి కల్లు తిప్పి తిప్పి సూశ్తే సిన్నది సపోటా నాగుంది. మామిడి కాయలోని జీ డెట్టి గోడల్నిండ కురోలు పిచ్చిగీతలు గీ త్తే ఎండలికి కల్లు పచ్చగిల్లి నట్టుంది గోడ. ఎండని సూసీ కంసాలోడు కరుగు తూన్న బంగారం నా గుందెహె అన్నాడు నగలు చేసి ఆడి 'సెల్టి కెడకాడేమో అదేదో దుడ్డు లే నోడి యింటి ముందు అయిరాన సేసే రాకాసి పన్నుల కలక'పేరునా యెగదోసు కొత్తాది యెండ, వశ్హేళ్ళ తడకలు కట్టుకొని నీలు జల్లి ౦చు కుంటూ బలిసి నోలు శతి

పంకా లేనుకోని

మద్దేన జ్సీల

సైతుగా కుసుకుతా రిల్ల ల్లో

డబ్బున్నోలకి కాలం బలాదూరెహెా

సి లెండ బెట్టవేం అని

వోడో సూరీడు నెత్టిమీద కూసోని

గొడ్డును వాదినట్టు బాదుతా వుంటే

యొండ సిన్నోడు

వొౌగుర్తూ యిడ్సిన గాలే నంట

యీ చొడ గాడ్చు.

రై లింజిన్లో పోరుమేను

వో సిన్ని నిప్పుగడ్డయ్యుంటాడు

నేకపోతే ఆ డా నిప్పులు మద్దె

యా గాడ్చుల మద్దె

బత గ్లల్టేటి (

యెండలో ఐడి

తోటకూర కొడల్లాటి క్యురోలు

సినేమా బొమ్మల్ని

మొయ్యినేక 'మొయ్యి నేక

సచ్చి యీదీది తిప్పుతా వుంగు

అందరికల్లూ ఆ బొమ్మలేపే

కురో లేపు మూసే కన్నే నేదు

అందుకే సూరీడు

అందర్నీ యిటా యేపేత్తున్నాడుం 149

ఏడికి సైకిలు “స్టీశీలు కరిగిపోయి "సెకాలు తుస్సున బొక్కి. నోరున సప్పడి పోనాయ్‌ లారీ డె వోర్లు యెండకి తాలనేక అడు గడుక్కీ కూ ల్ల్రింకులు పజ్హైసి బతికి పోనారు సిన్ని తువాలు తడిపేసి చై వోరు "సెవులికి సుట్టుకుం టె శెనంలో అది పూత రేకునా 'మొరమొరలాడి పోనాది బెడ్డ బెడ్డకీ 'సెంబుడేసి నీలు తాగి తాపీవోడు యిల్లు కడళా వుంయే గోడలకి సీలు సాల్దంనేదని అలోపొలో మన్నా డాసొమి. "పేనాలు కన్న యిళ్లే సిరకాలం మన్నుద్ధిగా మరిం బోయిలేరుతో నడ్చెల్తున్నట్టుంది రామసింద పెటో యెండలో నడక, కన్నంలో పుడికి వుడికి శేలు గా లేత్తాదని గోడెక్కితే సూసుకోకుండ మిల్లోడు నెయ్యేసినాడు యింకేటుంది 150

సటుక్కున కసిదీర కుళ్తేసినాది వ్మారని ఎండనుకోని ఆ నెయ్యి రేతైఫతే సెక్కేసి అల్లో వుక్కతో ముక్క పెక్కలై పోతారు వొల్లంకా యేర్లె "సెమట సొక్కాను సెర్మోనికి మే తెట్ట జీగటనా అంకేసుక పోద్ది “సెర్మంలోంచి "సెగలు యెసర్నా ఎగదన్ను కొత్తాయి యింకేటి సల్లార్తాది మంట కా వేసినట్టు మగ్గిపోతారు ఎండల్లో మడద్దేనపేల బొమ్మలాట సుఖం అంటే యిచే సుఖంనేక పోగా ఇల్లకౌడ పెల్లాలు కుక్కల్లా సుట్టకంపోసన వసిగస్హుసి సూరెగర గొఫ్టేశారు వో క్మురోడు సరదాకి సానింటికెళ్రే ఏంటో సుఖంగానేదు పొమ్మందుట వొల్లమ్ముకునే వోలికీ కట్టంగానే వుందికాలం యిల్లల్లో పెల్లాలు పాముల్ని సూసినట్టు

క్షై్న

దూరంగా సత్తారు పున్నెముండి వోనో త్తేసాలు "పేనాలు పేనాలు కలేసుకోని ఎయ్యేళ్ళు సుకం యొన్నె లౌద్ది ఎయేటొ అంత వుడికి సత్తేగాని యింత సుకం కల్సి రాదేమొ. గాలి నేక ఈదుల్లో వొళ్శొక్కాసి వొంటిమీద గుడ్డొక్కాసి -వొయ్యారా లోతే "తెల్లార్లు యీది దీపాలు "ఆ దిసమొల రొమ్ములేస్ప రెప్పార్సకుండ' సూసి సూసి మొగుడు సూరీ డొత్తున్నా డని సటుక్కున్న దొంగకురోల్లా శ్‌ల్లు మూ 'సేసీనాయి. మారంగుల సోకు సూడు సూడని వో వూరేగన కోట న్సాకులు పొద్దోయే తలికి పల్గు బయికెట్టి మాడి సచ్చాయి సూత్తూన్న పచ్చని జామాకు జామి నవ్వే నవ్వింది పోకు సూసుకోని కోటన్నాకు లి8ిలి శ్రే ఐఖలం వుందని జామి యిరగబడింది బలం బేనోల్ని సంపిన యెండ

శీ5డ

బలం వన్నోల్ని యేటీ "సెయ్యి నేక ముసిలికుల్లు మురుగు రగతం నవ్వు నవ్వనేక నవ్వనేక సచ్చింది. "రేతి రంతా నిద్ద రోసీకుండ రంకు మొగుడ్నాగ యీది కుల్లు కాల్వ మదై మధెన పిల్ల గాలికి లెగ్సి

టి ది ళం “పీనాలు తోడేసింది పిల్ల గాలి సుకం కులు కాల్వలకే అయ్యుంటాది,

ఉం హోరున సింమాజనం ఆలసరదాల్లో ఆలు యికి లింతలు సికిలింతలతో ఈదులంట ఎల్లి పోతూ బందిపోటు దొంగల్లా దోసుకు పోనారు ఆలకిలేవి కునుకు సుకం జై టోలకుండ గూడదన్నట్టుం మదెమదెన లారీలు కారు

యం ది ఉం రాచ్చసి కలతో

ఛి సూరీడు నాగ కునికీ కునకని కల్లని పొడ్సి "రెప్పల వెలుకురు దగ్గెస్హైసి నడి ఏసవి పగలుకొదు కేం

కోడినాగ యింత కునుకు కునికేతరికి ఇగసాలు “లే” అన్నట్టు యిశ్హుసుకం తెల్లారిపోనాది. బకుకులో సుకం సిటికేడేనేమొె తెల్లారగట్ట శీతగాలి కొట్టి జశేనానికి పేనమయింది ఆ సుకం సూడనేక కడుపబ్బి పుచ్చకాయి గింజల్లా పుళ్తై డీగలు మీదనోలి స్‌కాకు పెళ్లేసినై. ఇక నాబం లేదని అయ్యిగోడు యింట్లో కెళ్టే రేతి రంత కైదు సేసేసి నారని కుత కుత వుడికి పోయి 'మొగంమీడ అరిచేత్తో కొట్టినట్టు ముక్కుమీద ముక్కింది ముక్కుగాలి. ఆ కంపు నెట్టాగో సయించి బాబుగారు పంకౌ ఎట్లు కుండే శీనంలో పిల్ల రక్కే-సినట్టు ఏడిగాలులు రక్కసి వొదిర్హై ఈ సావు సావనేక అయ్యిగోరు సన్నీలతానం 'సేసేతలిక

క్షే5్‌శీ

పేనాలు లేసొచ్చిన్నై గామోను కీళ్లామ్మయ్య " అన్నారు అలాటి పలు౩ప్పుడోగాని పూడి పడదంట. అదేనంట సొరగం. గాలికి గోడలం టే మా సెడ్డకోపం మడ్చులికి గోడలంకే నమూ 'సెడ్డ యిట్టం వుడక మోతకి గుడ్డముక్కలం'మే ఆశ్రయం గుడ్డ నేకపోతే నోకాని కశేయం అందుకే నొరే సుకాలకీ ఆశేయాలక్రీ సుక్కెదురు. సల్లని సూప్పల్తో, ఏకాసులు సేసి ఆనక రాకాసుల్లా కయ్యాలాడే ఆడంగులికీ ఏసంగికీ యేటీ కేడా నేడు వోరున వోన కుర్సినప్పుడెల్లా సల్ల ంగవుంటదో యెండెక్కితే సాలు అంత మండుకపోద్ది. వొలంగా బల్సినోలు తొడలు కొట్టుకటోయి సవాయి తగులుకున్నోల్లా నడు త్తారు ఆల్ని సూ శ్రే వుత్తినే నవ్వొత్తాది కేక్‌

“మేదర'పేట తగలడి

తుర తుర బుగ్గయిపోతే బుగ్గి మీదయిన్ని సీలు జల్లి మీసాలెగ దువ్వేయి.

ఈదు లంట 'సెపులు సిల్లు లడేలా గంట లోయిచ్చు కుంటూ

ఆవు రావరని యిరగబడ్డ సీలకార్లు కొలిమి కాడ తిత్తూదే కరోడు సొమ్మసిలి పోనాడు

“అమ్మ అనికూడ అననేదు "సెప్పు ల్లేకుండా రోడెసేవోల్ని సూసి తారుతో కరిగి

డబ్బాలోంచి సుక్కలు సుక్కలుగా రాలి ఏడింది ఎండ

సెెకాలు తిప్పే సెల్లెమ్మ 'స్మేకంతోనే తిరిగి పోతూన్నట్టు కల్లు తిరిగి పడిపోనాది అయిసుపూటు లమ్ముతూ సిట్టి తం్యడి అమ్మ కడుపులో సిచ్భెట్టి

వొడ దెబ్బకు రాలి పోనాడు.

యిసక తిస్పలతో

బియటడ్డ గోదావరి

యెట్టాం టోలకేనా

తిప్పులు

తప్పవన్నట్టుంది.

నే

పిట పిటలాదే సాకలి సిన్నది వొయ్యారం వొల్లై ది రేవు కాడ రైకిసి కేసి వున్న వోయిల నీ రిస్పకుండ సీలల్లో ములిగి మునేల మీద గన్హైక్కితే ఓరి నాయినో ఎయ్యికల్లు సాలవ్‌ పొరలు పొరలుగా తడి వొదుగుళ్ళ సీర నలుగుళ్లు "సెర్మాన్ని సుక్తుసుకోని విగువుల్ని సూపితే సిగ్గేసి సిన్నది సిన్న నవ్వు నవ్వితే ఛన్‌ .. ఆ నవ్వునా ఎలగనేక పోనా సని సూరీడు సిగ్గుతో సత్తా డంతే. మై ]57

కవుల వరిచయవంం. (మొదటి భాగము డా॥ ఎన్‌, వి. జోగారావు జననం : 2_10-.1926 అనేక (గంథాలు రచించారు. ఆంర్యధ విశ్వవిద్యాలయం, ఆంధ నంగీత నాటక అకొడమీలచే సత్కరించ బడ్డురు- లెనినొ(గాడ్‌ యూనివర్శిటీలో 1005 67వ సం అలో తేలుగు అధ్యాపకులుగా వున్నారు. (ప్రస్తుతం గుంటూరు పోస్టు (గ్రాడునయేటు "సెంటరులో తే లుగుఅధాక్థిషకులుగా వున్నారు. డా॥ ధూళిపొల థ్రీరామమూర్తి జననం ౩ 18-10-1918 భాగవతము. మీద పరిశోధన చేసి డాక్టరు పట్టము పొందారు. అలంకార శాస్త్రములో మంచి (ప్రవేశము కలదు. 18514, రక సం లలో వీరి నవలలు పథమ దిహుమతి నందుకున్నాయిః నలగోండ (పభుత్వ ఆర్హ్సు కౌలేజీలో తెలుగు కాఖ (_ఫధానాధికొరిగా వున్నారు. డా॥ ౩. సుపనన్నాచార్య జననం వ 17-8-1986 ముష్ఫయి పరిశోధనా వ్యాసొలు, అనేక (గంథాలు రచించారు. ఆంధ్ర (వదేశ్‌ పాహిత్య అకాడెమీ 'శ్రచురించిన వసు చర్మిత సంపాదకత్వం వహించారు వరంగలు బోన్టు ్రౌర్యుయేటు. సెంటరులో అధ్యాసకులుగా వున్నారు

[59

డా॥ చాగంటి గోపాలకృష్ణమూర్తి జననం ౩ 1926 1882 లో పీరు రచించిన * హేమమాలిని ఆంధ విశ్వవిద్యాలయం పార్య (గ్రంథంగా ఎన్నికచేసింది. రాజమం్మడ్రి (ప్రభుత్వుకళాశాలలో ఆం(ధ్రోపన్యాస కులుగా పున్నారు. కో యా 19 కొవెల సంపత్కువమారాచార జననం ౨: 26-6-1988 థాషా (ప్రవీణ, ఛందోవికాస (గంధక_ర్రలు. వభయికి మించి పరిళో ధక వ్యాసములు (వ్రాశారు. లక్షణసార సంగ్రహమునకు సంపాదకులు. జగిత్యాల (పభుత్వ కళఠాఠాలలో తెలుగు ఉపాధ్యాయులుగా వున్నారు. శ్రీ పేరాల భరతళర్మ జననం : ₹-2. 1088 అవధాన సరస్వతి”, “అష్టావధాని, అను బిరుదులు పొందారు. *మధురావిజ యము అను చారికాత్మక నవలకు 10688 లో తెలుగు అకాడమీ ఐహు మతి లభించినది. కడప (పభుత్వ కళాశాలలో సంన్కృృతోపన్యాసకులుగా వున్నారు. శీమతి మల్తాది వనుంధర జననం ఏ 1-11.1985 ఈమె రచించిన “తంజావూరు పతనము”, “సప్త పర్డి అను నవలలు ఆంధ్ర విశ్వ విద్యాలయము ఉ_త్హమములుగా ఎంచి బహూకరించిసది. వీరి రచనలు అనేకం ఆంధ విశ్వవిద్యాలయములో పార్య్యగంధములు, 160

విద్వాన్‌ విశ్వనాథ వెంకటేశ్వర్లు జననం ః ర-కి-1901 ఏరి కవిత. “కాళిందీ సరిణయము”కు అం్యధ(ప్రదేళ్‌ తెలుగు అకాడమీ బహునూనం లభించింది, వీరి కలంనుండి వెలువడిన “దక్షిణేశ్వరము” అంగధ విశ్వ విద్యాలయ పాఠ్య్యగంథము, (శ్రీ జంధ్యాల పొపయ్య స్త్రి జననం 48.1012 పీరి కలము పేరు “కరుణ్రీ”, అలంకార శాస్త్రము వీరి అభిమాన విద్యం కవితలు, వచన రచనలు, నాటక రచనలు అనేకం వీరి కలంనుండి వెలువ డ్ఞాయి వీరి రచన “ఉదయశ్రీ” నలభై రెండుసార్లు మ్యుదిత మైంది. గుంటూరు ఆర్మధ కిస్టియన్‌ కాలేజీలో ఉపాధ్యాయులుగా వున్నారు. శ్రు దాళరథి జననం 2 10-1-1927 ౭ెలుగులో (ప్రసిద్ధుడెన కవి పీరి “కవితాపుష్పకం' 1167లో ఆం్యధ్రసొహిత్య అకొడెమీ బహుమతి నందుకొన్నది. వీరి *మీర్జాగాలిబ్‌ గిళాల ఆంధ్ర (నదేశ్‌ భుత్వము ఉత్తమ అనువాదంగా పరిగణించి బహూకరించింది. [8 కరుటూరి సత?నారాయణ జననం 1 18.28.1924 రచనా శిల్చములో సిద్దహస్తులు- సొవాత్యమందు, చర్మికయందు విశేష్టపపే శము కలదు. అనేక గ్రంధకర్తలుం. వీరు రచించిన “కరుణాసాగతము" అంగధ, కర్నాటకి విశ్వనిద్యాలయములచే పార్య్యగంథముగా ఎన్నికయిసది. రాజమండ్రిలో విికయపు పన్ను అధికొరిగా వున్నారు

క్ష 161

[శీ మధునాపంతుల నత్యనారాయణ?ా స్త్రి, జననం : 6-8-1920 తెలుగు సంస్కృత భాషలలో పండితులు. ఆంధ ప్యతికకు కొంతకాలం సంపాదకులు, వీరు రచించిన “ఆంధ పురాణము” 1807లో ఆంధ సాహిత్య అకాడమీ బహుమకతి పొందినది నేటి ఆంయ్యధ మహాకావ్యములలో ఉత్తముఖైన వాటిలో నొకటిగా ఇది పరిగణ్‌ంపబడుదున్నది. రాజమండ్రి పిరేశలింగం, హైస్కూలులో పండితులుగా పున్నారు. శ్రీ నాయని సుబ్బారావు జననం : 29.10.1690 ఒక విశిష్టమైన శ్లైలిగల కవి. బహు కావ్యములు రచించారు. ఆం్యధ్యప్రదేళ్‌ సాహిత్య అకాడెమీ పత్యేక సభ్యులు. శీ ద్వివేది సత్వనారాయణ నూరి జననం 1 18-.6.1918 ఉభయ భాష్మాప్రవీణం “కవిరత్ని బిరుదాంకితులు, వీరి శైలి విలక్షణమెనదిం అనేక (గంథములు రచించారు. మద్రాసు, ఒరిస్సా, ఉస్మానియా విశ్వ విద్యాలయాలలో వీరి రచసలు పాఠ్య (గంధాలుగా ఎన్నికయినవి. [శీ మోటూరి వెంకటరావు జననం 2 19021 అనేక భిన్న ఛందస్సులతో “పర్మిసీ భాస్కర” మను (గంధము రచిం చారు. వీరి రచనా శిల్పము నిగూఢమైనది. మ్యుదితములు, అము(ద్రితములు వీరి రచనలు వన్నెండుపై గా వున్నవి, 162

శ్రీ పెడిపాటి సుబ్బరామ?ాత్త్రి,

జనసం : 22.92.1018

కవికిశోర్క కవిస్యామాట్‌, కవిరాజ మహోపాధ్యాయ, బిరుదులు పొందారు,

సువర్ణ ఘంటాకంకణము స్వీకరించారు. పాతికపై గా (గంధములు రచిం

చారు. సాహిత్య అకాడెమీ కార్యనిర్వాహక నభ్యులు, శీ ముదిగొండ వీరభ|దమాూర్తి

జననం ఏ 15-8.1908

మహాకవి బిరుదు గహీతలు. వీరిని (పొఢకవియని చెప్పవచ్చు. సంక తమునుండి కొన్ని కావ్యములు, అనువదింబారు.

డొ |(వసాదరాయ కులపతి

జననం ఏ; 28.1.1087

అవధాని "శేఖర ఆజికవి కేసరి (ప్రొఢథారతి, కవికా సుధాకర్క సరస్వతీ కంరాభరణ-__ఇవి వీరి వీరుదులా. న్వర్జ్ణఘంటా కంకణము, గండపెండే రము మొదలై న సక్కారములు పొందారు. గుంటూరు పొందూ కాలేజీలో ఉసన్యాసకులుగా వున్నారు.

థ్రీ బీర్నీడి పనన్న

జననం : 156_8_1017 ఈయన హరిజనులు, వీరి * లి సొకువార్యము, పొఢియు కలిసిన ఒక విలక్షణత కలిగినది. వీరి రచనలలో పేర్కొన దగినవి సృథ్వీ భాగవతము, మధుమాసము, ము(దితములు: అమ్ముద్రితములు అనేక (గ్రంథమ్లులు రచిం చారుం

1రఫె

(శీ జంధ్యాల జయకృష్ణ (ప్రసాద్‌ జననం ఏ ర5-5-1948 విద్యార్థిగా అనేక బహుమతులు అందుకున్నారు. శ్రీనాధుని కవిత్వము గూర్చి పరిశోధన చేశారు. 1072 నుంచి గుంటూరు హిందూ కళాశాలలో వున్నారు. థీ గంధం సుబ్బారావు జననం 2 15-2.1952 “బాలచంద్రుడు,” *పీరాథిమన్యం” మొదలైన ఇండ కావ్యాలు రచించారు పరి కవిశ “కోకిలి 1671 తో రచించినది, విద్యార్థి, శీ పాలపర్తి క్నామలానంద |పసాొద్‌ జననం ౩ కి-10-.195? సంస్కృృత పండిత స్వ్యతులు వీరి కవిత “ఆదికవి ఆవేదనా 1072 లో రచించినది. విద్యార్థి, శ్రీ రావికంటి వనునందన్‌ జననం ౩ 15.8.1047 వీరికి కవిత్వం, వ్యాసరచనలలో రుచి, వీరి గద్య కవిత “రతీ (పద్యుమ్నుడు ఆంధ సాహిత్య అకాడెమీ పురస్కారం పొందింది. “మానవ” 1071లో రచించిన కవిత. ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయ గణిత శాఖలో వున్నారు, 164

శీ నోరి నతనారాయణ

జననం : 14-5-1949

వీరి రచనలలో 'పేర్కొనదగినది, “రాగ రంజని. “వసంతము 1870 లో

రచించిన కవిత.

[00డవ భాగం |]

ఫ్రీ దేవులపల్లి కృష్ణ్టకా స్త్రి,

జననం ఏ క0-_11.1897 కవి పండిత కుటుంబములో.

గేయ శిల్పానికి ఆదర్శ్యప్రాయులైన నేటి గేయ కవులలో వీరిది అద్వితీయ

పీరం. ఈయన కృతులలో కృష్ణపక్షం, (చవాసం, ఊర్వశి మున్నగు

కవితా సంపస్పటాలు, శర్మిష్ట విద్యాపతి, విివనారాయణ మొదలయిన నంగీత

నాటికలు, మాళవిక మున్నగు యక్షగానములు, గోదాదేవి స్నష్పపదులు

ఆధారముగా గూర్చిన గేయ కావ్యము (పసిద్ధమైనవి. అతిలోకసుందర మైన

కల్పనలకు్కు కోమల పదాల శిల్పానికి ఏీర8ది అందెవేసిన చెయ్యి,

శ తుమ్మల సీతారామమూ క్తి

జననం ఏ: 25.22.1001

“కళా (ప్రపూర్తి బిరుద (గ్రహీతలు, వీరి “మవిత్మ కథ” కేర్గద సాహిత్య

అకొడెమీ బహుమానం పొందింది, వీరి కవితలలో “ఆత్మకథ”, *సర్వో

మంజీర, గడజారోహణం స్వర్ణకంఠణముల్సు జా అంధులు వీరి కొనగిన శేరఫ్‌

స్వర్గీయ కాటూరి వెంకటేశ్వరరావు

జననం ; 15-10-1895

కవిత్వం నాటకరచనలలో సిద్ధహస్తులు. ఏరి రచనలలో పేర్కొనదగినవి “గుడిగంటలు” “స్వప్న వాసవదత్త తొలకరి. రీతి సాం్యప్రదాయికమైనా ఈయన భావనలోనూ, ఇకివృత్త "సేకరణలోనూ నవకవికా మార్గదర్శి, కపసనధార సరళమైః అనర్గళమై వుంటుంది,

న్వర్ధీయ గుఖ్జం జూషువా

జననం ఏ 28.10.1895

ఉభయ ఛాషా (ప్రవీణ, నవయుగ కవి చ్యకవర్తి బిరుద (గ్రహీతలు, ఇరవైకి పైగా (గ్రంథాలు రచించారు. “ఖండ కావ్యములు, *ీపీరదౌసి పీరి రచనలలో ఎన్నదగినవి ఆంధ్రప్రదేశ్‌ కేంద్ర సాహిత్య అకొడెమీల దిహుమళుల నందుకున్నారు. “పద్మశ్రీ” బిరుదాంకితులు,

ఫ్రీ పుట్ట పర్తి నారాయణచార్య

జననం ఏ; 28.39.1014

“మవ కవి “సరస్వతీ ప్యకి, “వద్మశ్రీ" విరుదాంకితులు. నూటికి పైగా రచనలు చేశారు. పదునాలుగు భాషలలో (ప్రవేశము కలదు. వీరి రచనలు అనేకం ఇతర భాషలలోకి అన్సువదించ ఐడ్తాయి. విజయనగర చర్మితగూర్ని విశేష పరిశోధన చేశారు ౭ శ36

శ్రీ శ్రీరంగం శ్రీనివానరావు జననం 3 21.1910 “మహాకవి” బిరుద (గ్రహీతలు. పీరి “మవీ(వస్థానం” పన్నెండు మార్లు మ్యుదితమైంది, అనేక భాషలలోనికి అనువదించదిడింది. వీరి “ఖడ్గ సృష్టి” 1866 తో సోవియట్‌భూమి పురస్కారం అందుకుంది. వీరి గేయాలు, నాటికలు అశేష ఆంప్రజా _వశంసలను పొందాయి. ఆంధ విప్లవ రచయితల సంఘానికి అధ్యక్షులు. స్వర్గీయ దేవరకొండ బాలగంగాధర తిలక్‌ జననం ఏ £20.8.1999 యువ తరానికి చెందిన కవి. మధ్య తరగతీ మానవుని జీవితంపై వచన కవితలో ఈయస తొక్కినదారులు యువకవృలలో వీరికి ఒక విశిష్ట స్థానాన్ని కల్పించాయి. అనేక కవికా ఖండికలు ౮0డు కథా సంపుటాలు, ౩౦డు నొటకౌలు రచించారు. కేర్యద సాహిత్య అకాడెమీ బహుమతి నందుకున్నారు. డొ సి, నారాయణ లెడ్డి జననం ఏ 1-7-1081 అధునిక గేయ కపులలో (ప్రముఖులు, వీరి రచనలతో పేర్కొన దగినవి “నాగార్జున సాగరం, “కర్ఫూర వసంతరాయలు, “రామప్ప, వీరి *బుతు చఖకం” ఆంధ్ర యుదేల్‌ సాహిత్య అకాడెమీ ఐఇహుమకి నందుకుంది. ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో తెలుగు అధ్యాపకులు,

167

శ్రీ జె. బావ రెడ్డి జననం ఏ 21-7-1086 తెలుగులో ఎన్నదగిన యువకవిం అనేక కవితా సంపుటాలు పద్య గద్య కావ్యాలు రచించారు. 1011 లో వీరి కవితా సంపుటికి ఆంధ్రపదేశ్‌ సాహిత్య అకొడెమీ బహుమతి లభించింది హైదరాబాదు (వ్రభుత్వ శాఖలో డిప్యూటీ కలెక్టరుగా వున్నారు. శ్రీ రంథి సోమరాజు జననం! 10.89.19 ? కవితలే కాక్క, అనేక నవలలు, కథానికలు, గేయనాటికలు రచించారు. సీలి రచనలలో పేర్కొన దగినవి “ఆదర్శాలు - అవరోధాలు" (నవల), రతనాల తండి” (గేయనాటిక, ద్ధంకక ర సి | లి య న్‌ న్‌ లో సరై! కే68

ా య. / | స | క య 2.