Telugu Swapnavasavadathamu_0 - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

స = న మా జానా (2 వ. పలా న?

• మ న టల స గ , - పం, న. త రం సం ఆం పితా న జ సగ. శ ॥ నే లి రా... టం వక. " ల ల గ. టే ళ్‌ బే తళ 4 - ననా న నా య .. | లు ॥/ | ఎంపి న. / అనే లో ॥ వ్‌ య న ను వన్‌ నే త త న. శ కు క య | న! క్స్‌ ౯ క్ర. వం లామ్‌ గం / నై. యాట టంట నన్నో గ్‌ జ (. నా మ కటట క్‌ క్త శ . . సతీ 7 ॥ =. యన గగ , న. £ పుటి ముప నో స్‌ ఎ న గా గ | ల. ॥ తొ | చమ న 1... / టం జాం గ్‌ మట్‌ జకం ఇ యి... ళా టీ నమన త, స మన్‌ |. లీ”, స " క్‌ ఠి ॥ ఫ్‌ యు ఈ | ॥ శక... స్క

• వగ: = వ్‌ సా లు న ** | ఇ? లట

గ్‌ శ్రీః న శ్రీ భాసమహాకవికృతవ్‌ స్వప్పవా సవదత్తమ్‌ వరిష్క ర్త: తర్కాచార్య, భాషాప్రవీణ కంభంపాటి రామగోపొలకృష్ణ మూర్తి ౫ 4. వకాశకులు: కల్వాణిభ్రంథమందలి విజయవా డ-1.

(వథమ ముద్రణ వేయివతులు 198638 | 9 (౫ వెలరు. 1-50 న | ల ల. ౨1580

అరములు

వట వుట

$. చార పంక్తి = చశవ 26, ఉపరళా ౯ చనిపోయినది. టాకుల పంక్తి. 28, కఃకాఅః:౫ ఎంత శేపటినుండీ.

0, కశాజగ్యృహ౦ం = మగధ గా కుశ్నీపరినర్హః = కడుపులో

॥ రాజధాని. తిరుగుట. స్వతౌా = న్వత్వము. 86. అవధూయక ౫ కదిపీ. చారళన్య = కొడుకునకు, ౪. మఖరః = తెగబాగువాడు. వ్యపా(కయణా తా య్రాదసం 9, కశపామి వ ఒట్టు వెట్టు ఉర్హోమ్య = భాటి కొందునుం వునర్నవీకృతం = అేప బడినది, శకి, వై ఛేయస్య ణః మూ్టనికి, వర్థిసనం కా కష్ట్రముం 99 శిరోపధానం ౫ తలగడ, ఆశథకిం = ఆవును. 51. పావారకం ౯ దుప్పటి. పర్యవస్థాపయితుం = శే | 5 చ్వారప శేణ వ చ్యారపు కొనునట్లు చేయుటకు. కమి శ్రచేం ఉపరమః = మరణముం 99 ధథరతే = జీవించియున్నడిం ఆప్పచ్ళామి = "సెలవు ఫీని 56. వత్సాఃవావర్సజనపదములం. కొందునుం 59. తపన్విన్యాఃచాదీను రాలి$ి. నిధ్యాయని = లేర పార | పర్యగవాః ౨ కార్యం చూచుచుంటివి, ౧0. మాతా = అర్తగారు, శువో వేసవధు = మహా శేనుని 00. సంశీష్యతాం = తీయుడు. ళోడలా!

కలాల

వా జ్మాఖ వుం రం | కా భానుడు కౌళిదాసు నాటికే పీుళకన్నవాడు. కౌళిదాను తన వాటకమున అప్పటికి పేరున్న వారిలో. భానుని పేర్కొన్నాడు. కని మహాకవి తతీతి లేగు. ఇతని రచన తక్కిన కశులరదనకన్న ఖిన్నెము?7గా నుంకుటలో శౌరణము (పా-చచీనతయీ ఆంగురు. 'నాంద్య స్టే నూత ధారణి “= గూ ధారుజే ఆరంభించుట, (పస్తావనకు బదులు “స్టాసవయే? చెప్పుట, క్వషు ఇెప్పుకొన కుండుట, ఇట్టివితని (ప ల్యేకకలు, ఇతని పదములతో )ర్యముక న్న లాలిత్యము మెండు. కథా సంవిధానము రమ్యుము గా ర్యక రము శా హృద్యము7ా నాండునుం (యకృతి నీద్ధము గా మాట చును. వాసవద ర్త పేరు ఠల పెట్టినవు డెల్ల వత్సరాజు విచారించుట, ౮౦ త్యక్తుం_ (4.6, )”” ఎంతో నైజములా నెన్నవి. పద్మాకతితో న! వాసవడత్తా బంధువులకు దగృనమిద్భుట, వాసవదర్త తన 9లో రాజు 11ప క్షృపాతముతో చెప్పబోయి తడబడుట, స్వప్నములో విరచిక ెపీకునాస్పు గా అంతటి విరహాములోను చాసవద త్త కించిత్తు కుట ఇవి హృాదయమాను హాగ్తుకొనునట్టివి, “స్వపష్నవాసవద ర్హస్య పౌవళో 2. భూన్న పావకః” అనీఆగ్నిపరీ తలో పొర్తము. “ఆకన్హ్యాధిప తే) (5,5) వంటి ఆపాణీనీయపద (పయో న హాదక్కడ చూపట్టునుం పద్మావతి కులీవ తాద్యోతక సంభఫెమణ, వత్సరాజు దామీణ్యము, దర్త పొతి_వత్యము, యౌగంధశాయణుని రాజభ క్ర, విదూపషకుని

౭ సమయోచిత కాళలము. నిరపమానములు. మూఅకథ - (పకృత కళలను చదివి మౌర్చును, జాని ఫలితమును గమనిందుకు,

(సశమౌంకము -- మగధరాజగు దర్శసని తళ్ళి ఆ్యకమములో తాపనీ గా నున్నది. ఆమెను దర్శించుట కై హతురగు పద్మావతి వచ్చినది అప్పుడే ఆక్కడిికి యౌగస్థ రాయణుడు, వత్సరాజమంతి ాహ్మ౯ వేసములోో ఆవన్త్‌క 'వేషములోనున్న వాసవద రతోజూడ వచ్చినాడ! నీస్ధులగు పుస్పుక భ(దాదులు వెప్పినరీతిగా పడా 'శవతీ డేవి "కాబో మెరిగి. టేవీలోలు డ్రై యున్న వక్సళరాజును కొంత మరలింపదల+ పద్మావతిని పరిణయమౌొడుజాడు చ్యవన ఫి కాబోవువని విని తా రాకయలారము విఫలను కాగా వాసవడ ర్స్‌ _బతికియుండ శా కాజు క తెను పరిణకమాదడని వాసవదత్త అంతఃపురమున శెలిపోయినద ఆమెను తీయబోయి తానుహూడ చనిపోయెనని (పవారు పుట్టించి, టాహస్యణజేనముతో మగధక వచ్చినవాడు యౌగస్థరాయణడు,

ఆక్కడ ఠసోననములో చీ రాజక న్యను. చూచివాడు. మధ్యాహ్న సమయనున ఎవరిశేమి కౌవలరయరణకో కోరుకొవు తై” టింపశా, యౌగంధళాయ ణుడు యోసేత భర్ష్శృకయగు త్‌న చెళ్లెలి తిరిగి వచ్చునంతదనుక దాచి యుంచుమలి కోరును. ఆది ఇాల భటుడన్నను పద్మావతి ముందుగా కోరుకొమ్మని మరలవలదనుట! అట్లు చేయుట కంగీకరించును.

అంతలో నక్క_డీకెక (ఎవ్మాచారి వచ్చును. అరడు లావ నకు చగువుసై. వెళ్ళితిననియు, ఆక్కడ వత్సరాజు గారికి ఛార్యాగాకము గమాకల్ళి రునుణ్యదాది మంటకులెంత యూరడించినను ఊరట వియో

ల్లిలేదని

వె

చారతనిని మరొక (ఆామమునకు తీనికొ రిపోయిరని, ఆంగుచే తానుకూడనిక నక్కూడనుండో నొల్లక వచ్చి వేసితిననియు చె క్చెను. ఇతడు టూడ తర్వాతి వృత్తానాయు కెలల్పట వై యౌాగంధథ రాయణుడు వురమాయించిన భారుజే. టహ్యాచారి 'ెడలును, నాన్థిసముంచి యౌగస్థ రాయ ముకు ెదలునుం

డ్వితీ కళంకము -- బంతియాటతో నఅనీనది పద్మావతి. ఆమెను జీళాకోళము చేయుచు, ఆవన్తిక “మవోసేనుని కోడలా” అన్‌ సంబో ధించును. నుహాశేశుడు తన తం(డియీ. శాని వేటి 'శాకుమవూరి కాసంబంధ మిష్టము లేదని, వళ్సరాజు జీ కోరినిదని చెప్పును. అంతలో నే ధాతి వచ్చి ద్శొకుడు పద్యావతిని వత్సరాజున కిచ్చెనని 'తెల్చును. అదివిని కొద్దిగా శాధపడి ఆవన్నిక “ఆకజీ వరించెనాక' ఆనగా *' కౌదు, 'ార్యాంతరము పె నిటకు వచ్చిన యరీనికి మౌరాజే యివ్ళెననిను. అంతటితో కొంతగా చ్లామె వమునను తమించును,

తృతీయాంకము (వినయ వియోయమేకాక్క, సపత్నీయోగముకూడ తన కన్నుల యెకుట'నే జరుగునని వాసవదర్త కుమిలిరోవుచు నుదార్థిన వనములో నొంటరిఇా కూర్చుండి వినోదించుచుండ గా, శాతుక మాలిళను (భోచ్చుమని చేటివచ్చి వెవ్పును. ఆమె నోటివెంట నే వరునిరూప సంపద విని మురయును. కాతుక మాలికలో ఆవిధవా కరి మను నోషధిని గుచ్చి, సపత్నీ మర్చవమును మూలికను (గుచ్చదు.

చతుస్థా౦కము' --ఇండు (పవేళక ము ద్వారా పదా శ్రవతీ వత్సరాజుల విజాహ మైనదని వర్సరాజట జే వినోదించు నుండెనని తెలియును.

డీ

పద్మావతి చాసవద_ర్ధతో కలిని ఉద్యావమునకే వచ్చినది. ఆక్కడ

నొక వూలమెక్క_నున్న పూలం కోయనళదన్నది. ఏలన- తన భర్త కస్ట మని. భ గయనిన తనళంతోయిషమనిఇెప్పి, చాసవదత్త కెట్లో యనును

జాకి ల వాక ర.

పద్మావతి. వాసవద త్త తొందరలో “ఇంతకన్న నెక్కువి అనును. “నీకెట్లు

ట్‌ వావ్‌ ట్‌ి 'తెలియు”ననగా “లేకున్న నామె తన వారిని వదదలువా?”అని సమర్భించునుం శాను తనకు వీణ జీర్చుమనా భళ ర్త నిట్టూర్చి యూరకుం డెనని పద్మావతి చెప్పా డానిభాన మేమందువని వాసవద త్త యడిగిన పళ్నకో వాసవద ర్త గుణముల దలచ్చి నా యెకట కంటనీక పట్టలే'దనునుం అమె చామీణ్యము

నకు వాసవదల్తే సంతో షీంచును.

అంతలో రాజ్రూ విదూషకుడు నక)డీకి వచ్చిరి. వారిని దాచి వాసకద ర్త కోసమని పద్మావతి పొదరింటిలో దాగియుండును. అక కాడ చే కూర్చున్న రాజును, రహస్య్యపటేశముక దాఆని విదూపకుడు “నీకు ఫ్లద్యా వతీ, చాసవద త్తలలో "నెవరన్న (కతి!) అని యడుగగా బలవంఠముమిద రాజా *రూపశీలాదుఅచే పద్మావతి (పీయ మేమైనను, వాసవదత్తా బద్ధమైన మనను నింకను లాగుళో లేదనును, ఆడి విని వాసవద త్త సంతో షి.0చివది. ళాజు *నీశెవరిషోమని విదూపుకునడుగును. ఆతడు 'వానపదర్తశన్న పద్మా ళు వాలి ట్‌ వతియే మంచిదనును. రాజు *"నాసవద త్తతో మె ప్పెదనుండు ఆనశా “ఇక వాసవిదత్త లేకుగా? అని విదూపుకుడనుటలో అలవాటున అనినమౌాటలకు, జరిగినది జ్ఞాపకమువచ్చి, రాజూ విబాకించున్వు కన్నుల నీరు పెట్టును. వీరు శెచ్చుటకై విదూషకుడు వెళ్ళును. వాసవవరత్త తౌను 'వెళ్ళెదనని పద్మా వతిని రాజువద్దకేగు మనును. దారిలో విదూపుకు నుశ స్పడి *' రాజుకన్నులలో కెల్లు పుప్పొడి పడీనడి. ముళ్లోదకము. తీనీకొనివెళ్ళు'మని అమెకిచ్చుళు. రాజుకూడల క్లే చెప్పును. వారి దా పీణ్యమునకు మెచ్చుకొన్నది పద్మావతి.

వ్‌

సందమాంకము -- ఈ నాటకమున గుం 2 కాయవంటి దీయంకము. (ప్రవేళకముద్వారా పద్మావతికి తలనొస్పి వద్చుటచే సముదగ్భవహమున నున్నదని ఆమెకు విశేదముైకై ఆవ న్తికను, భ_ర్జను రమ్ముని కబురు వెళ్ళిన దని తెలియును.

విదూపష.కునిగ్వారా బడ్మావతియునికి తెలిని రాజక్క_డి శేగునుం అప్పటికి పద్మావతి యింకను కానందున విదూపవుకుని కళ శెప్పుమంి అతడు నిదెంచును. చలి వేయుటచే దుష్పటికై విదూషకుడు వెడలంను. ఆంతట వాసనద ల్తేకచ్చి, వేళీ ఆసనము కూర్చుండుట మెటతికి లోపమని, అ

న! 4. మ్‌లు మంచము నే కూర్చుండ కాలీ యుండుటచే పరుండును. రాజు నిదలో "వాసనదత్తా " అని పలువరించుని. ఆదివిని, లేరపారచూచి, తన భర్హయే నిిదించుచుం డెనని కెలినికొని, తనివితీర అప్వుడైన చూడడలచినరి. అతని చలనరింతలకు జవాబిచ్చినది. ఆ (పళ్ళో త్తరములు ముఖాముఖి శా మాట్లాడి నశ్రేయుండును. ఆతడు తన్ను గు ర్తించినచో యౌాగంధరాయణంని యెత్తం

ళా వాలీ వాలీ తయు విఫలమగునని యామె వెంటే వెడలిపోవును. ఆమెను సట్టుకొను టకై నిదలోనే లేచి రాజు ద్వారము తఅకు తగులగా మేల్కాంచునుం ఆది కలయో నిజమో తెలికుక తచ్చిబ్బగునూ. ఆ స్వప్నములో ఇాసవ దతను చూచి మాటాడుటం బటియీ డీని కీ పేరు ఇటబడిసగి. న్‌ ణా లు లు

అంతలో విదూపుకుడు వచ్చును. అతనికి జరిగిన సంగతి వెప్పు

చుండగా భటుడువచ్చి దర్శశమహారాజు వత్సరాజునకు క(గువైస ఈ...

యారుణిమిదికి రుముణ్వంతుడు దంగెత్తుట ౩ శేసతో వెడలెనని, జయించ నని తెల్పునుం

6

మష్టాంకము' --మి(క విష్కంభకమున-వత్స రాకా ఘోమవతియను తన వీణ యొవరికో దొరికి వాకు వాయందశా విని ఉానిని గుర్తుపట్టి తన కిమ్ముని తెప్పీంచుకొ నెను. డానినిచూచి, దాని ద్యారా తనకు శిస్యుత్వము వేసీ భార్యమెొన వాసవదత్తేను స్యరించుకొని విచారించుచుండగాా వాసన దర్హ దగ్ధమైనదని తెలినీ ఆమె తల్లిదం_డులగు ఆంగారవతీ మహా చేనులం సందేశమును చితపటము నంపగా కంచుకి ధాతిచువవ్చెనని తెలియును.

వాశువచ్చిరని కెలినీ పద్మావతితో శలినియీ వారికి దర్శవమిచ్చును. పెండ్లీ చేయదలచియే ఉజ్జయినికి రప్పించి, కుకూరులతో సమమైన (ఫీతితో మేము చూదుకోశా నీవు కాలము నిరీశీందలేక నొందకపాటతో మౌ వీల్లవితీనీకొని పోయితివి. మేము ఈర్వాత మౌముద్దునకై మిచి్యతపట ములక వివావాము చేనీతిమి ఇప్పుడు నీవా చ్యితపటమును చూచి వో గించుముని సంటేళము. అత్యుదారమైన ఆ సందేశమువిని రాజు తీనికొని వచ్చినవారి కన్యను రమీంపలేనంగ లకే వగచి నిరు త్తరుడగును, సచ్యావతి ఆ పటమును గుర్తించి, ఆవ న్తిక వాసవద ర్తయేయని ఆ విషయము భ్‌ లొక తెల్పి అమెను తీనీకొనివచ్చును. అంతలో యొగంధరాయణుకు వచ్చును. దాచి పెట్టిన సొమ్ము నిచ్చునపుడు పా కులుండవ లెనని కంచుకిని సాక్షీ శా నుంచశా నతడా మెను గుర్తి ౦చును. అంతట యాళంధరాంగయ[: గు జరిగిన దంతయు నెస్పి, తన్ను తీమించుమనును. కౌళాంబిని రకించువా్నకై చేవి దగ్ధామైన్ను న్య కాబోవు శేవి కనక పగ్యావతివద్ద నే న్య్యాసముంచితి ననియు తన యు క్తికి కారణము రెల్పును. అంతట పద్మావతి వాసశకద త్హను తన్ను శుమించమళ కోరును. ఈకభవార్శ తెల్సట కై అందరు నుజ్జయిని శేసగురు,

ావాధాడ్తకను ల -

7

మూలక థ'-ావీని కథకు మూలము గుణాఢ్యుని బృవాత్క- శం దానిలోని కథ యిట్లున్నదిం వర్సరాజునకు యౌాగాంధరాయణుడు, రువ ణ్యంకుడు నను ఎంతులు ముఘ్యులు. మహా వేనుడు బంధువై నాక మగధ శాజాకూడ బంధువై నతో దిసుబండదని, ఆతని కూతురు, పద్మావతిని రాజున కిమ్మని కబురంపిరి, వాసవద ర్హీ జీవించియుండ గా పిల్ల నియ్యనన్నా డతకు, వర్స్‌రాలు వాసవవత్తాలో-ు డ్రై రాజ్య శార్యములు చాచుట తగ్గింెైను. అన్నియు సరియగుట క్రై మంత్రులు కూడిపల్కు-కొని వేటకని లాబాను సకళ్యరముగా లావాణశమునకు తీనికొనివెళ్ళ్‌ అక్కడ రాజడవి =౨2నవు కు అంతఃవురనుంటుకొన్నదని ఆంగు వాసవదత్తే యాగంధ కాయణు డును దస్థ్మలె నారని (వాడు వుట్టించిరి పద్మావతివద్ద ఆవంతిక వేపములో జీవిని న్యా వముంచి ఇఎడలినాడు యౌాగంథ రాయ నుడు, రుమణ్న్వంతు కు శాజును చనిళోకుండ కంటికి రెప్పవలె శాసాడినాడు.

ఇత్సరాణు చానవద త్తకు అభ్లూనమాల్కతిలక ము రచిం మట శేప్పునుం ఆమి వాటిని పద్మావతి కియ్య గా ఆమె తల్లికి చూపీనది. వారు “అవంతిక ఆయినింటిజేయని, ఎంగుకో పైరం్యథివ లె నిల్థున్న*దని నిశ్చయించిరి, కవిర్యావర చకవర్హికొగల కుహారుడు వుట్టునన్న వాసవదన్తి చని పోఘట ఆసంభవము.. ఇజేనో మం(శుల పన్నాగిమని అనుకొన్నను వత్స రాజునకు విరవూాబాధ గుస్పవా మైనది. వాసవదలత్త చని వోయినట్లువిని మధ కాళు తనహతురినిగ్తునని వార్త ౦ పెను. నత స లౌజంగీకరిం చెను. పదా శవతీ దర్స్‌ రాజుఅవివాహ మెనది. పదా శవతి ళు త్తవారింటికేగినది. వాసవద త్త గోపాలక నింట్‌కి రహస్యము గా వెళ్ళియున్నది. పచ్యావతి అలంక రించుకొన్న మాలా తిలకములవాచి గుర్తించి రాజు (స్నంచశా *మౌయిం ఎనున్న అవంతిక వాటిని రచించెనని, ఆమె యిప్వుకు గోపాలకునంట నున్నిదని చెప్పినది. వారక్క_డికేర.. రాణ రార్డ్రయుః చూచుకొని నూూర్చపోయిరి. జేరు కొన్నాక తనకు నమ్మికయున్నను, (సజలకో సరమని వత్స రాజు వాసవదదర్తీ

8 నభుమౌూనింవెను. మంతి “ఆమె శీలముకకు పద్మావతియీ పాశ ణి'య"నెను. పద్మావతి *“ఆమెకై తౌ నగ్ని ప చేశ మైనను చేనెదినన్నది. మంతి ప్రతిన వూనగా, ఆకౌళవాణి *వాసవద ల్తమొనుప. (క్రీ కొదరు. నుహాసతివక.” అన్నది. రాజు మహానందముతో రాణులతో మం(గులతో సుఖముందెను" ఇందలి కఫ ఆఅంకములవారీగ”ా నిచ్చితి. భేదము చూచుకోనగును. రసో చేజకముణా. మౌగ్పులు వేనీనాడు భాసమహాకవి. పంచమాంకము స్వష్నమట్టము. దానితో చే దీనికీ కేరుఇెట్టినాడు. అక్కడి శాథ(స్రక్య మర రమణీయము. ఇట్టి వ్భాద్య కౌవ్య రచయిత యీనాటి వాడ్‌ో,ఆతడిట్టి వెన్ని తానెకో

మనకు సరిగా తెలియదు. *“బాసోహాసః' *యళో లే జే భాసో' యని కొందఠు ఆక్కూన్నను నుహాకవి పదమునందలేశు. జేంలోను. కాళిదాస కావ్యము అలో ఎలె_సీకని పేరులేకున్నను పదమూడు నాటకము లితనివిశా _సకటి తములైనవి. మఠీ పగునొకండున్నటుల వినవ మృను. అభ్యమైనవాటితో చీ మనము 'సంతసీంపకలె గాని సేర్లువిని చానిక్రై నెనుక దొరకొనుట గగన కుసుమా న్వేషణ (పాయంబే. మన దురదృష్ట (సౌ ఎల్యకున నెన్నో సంస్కృత శౌన్యములు, వాంఫ(్యపబంధములును. నేటికిని నామమా(_తా వశష్టములై సులభములు కెకున్నయవి. ఓ పినకొలది వాటిని తెలుంగులిపిలో నచ్చొ త్తించిబహుజన నులభము శేయ మౌ కాకకులు సంనిద్ధులం కాగా, వా సాయము నిమిర్తరూ(తంబ, వూలతో పాటు తావియిబ్బించుట క్రై చార ముంగొన్నట్లు నాకీ యవకౌళమిచ్చి నందుల కెంతేయులగ్భతజ్ఞైండ, చదు వరులగు పతిత లీమౌ కృషికి. జేదోడిచ్చి మమ్ము (పోత్సహింతురని పార్థించుచున్నాన. ఇట్లు,

శభకృళ్‌, మాఘము. విబుధజన విధేయు(డు విజయవాడ -1, |

వరిష్క ర్త

స్వప్పు వాసవదత్తస్య కథావసు, నా! అణాల

మగధరాజపుదతీ పద్మావతీ వత్సరాజ స్యోదయనన్య మహిషీ భవిష్య తీత నిద్ధాదేశ్నపత్యయా ద్వత్సరాజమం నీ యౌగసరాయణో రుమణ్వదాద్యమాత్యై నహ నంమంథత్య వానవద త్తాం నామాన్య పరిణీతపూర్వాం మహిషీం మహాసేన దుహితరం లావాణక[గామదాహే దగ్గా మాత్మానం చైనా మభ్యవ పత్తుకామం తస్మి న్నేవాగ్నా వతిత మవదిశ్య వరివాజకవేష ఆవన్ని కావేషధారిణీం వాసవదత్తా మాదాయ “ఇయం మే న్వసా. (ప్రోషితభ రృకా మిమా మ [తభవత్యా కంచి త్కాలం పరిపాల్య మానా మిచ్చామి" ఇతి సంప్రార్థ్యినాం వద్మావత్యా హస్తే న్యాసీ కృత్యాపడక్రాన్తః, అథ వాసవద శ్రావిరహర్లో వత్సరాజో ఒన్య (వ్రయోజనేన మగధేశ్వరన్య వపద్మావతీభ్రాతు రర్శకన్య రాజ రానీం రాజగృహం ప్రాప్తనస్య తేన రాజ్ఞా ఒభిజనవిజ్ఞానవయో రూవం దృష్ట్వా న్వయమేవ దత్తాం పద్మావతీం మహిషీత్వేన (పతిజ(గాహ.

అథాన్యేద్యు శ్శిరోవేదనయా దుఃభితాం పద్మావతీ మాశ్వా సయితుం సముదగ్భృహకే గతో వత్ప్సరాజ స్తా మనాగతాం దృష్ట్వా తత్రైవ ళయ్యాయాంతాం (పతిపాలయన్‌ నిదావిధేయో 2.భూత్‌, అన్మి న్నన్తర ఉపస్పితా తృత వానవదత్తా సా చ పద్మావతీ స్వపితీ బుద్ధ్యా తస్యాం శయ్యాయాం వత్సరాజస్య పార్శ్వే నంవిష్టా సతీ, వత్సఠరాజ ముత్స్వ్వప్నాయమానం (శ్రుత్వా నహ

కో

సోళ్టాయ న్వప్న వచనానురూపం కి మహ్యేన మభిభాష్య శయ్యా పలందితం చాస్య హస్తం శయనీయ ఆరోవ్య రుటితి నిశ్చ శామ. వత్సరాజోపి వ్రబుధ్య నంభమేణాధావన్నేనాం ద్వార పకేణ తాడితో రుద్ధగతి రభూత్‌। ఈత: కి మయం భూతార్జో వా మనోరరో వేతి నాజ్జాసీత్‌,ఏత దన_న్హరం దర్శకన్య సాహాయ్యేన ద్విషధ మారుణి మవన్కస్ష్య న్వవిషయాన్‌ వత్సాన్‌ పపాష్హ ఉదయనోరణరణకథభిన్నో వానవద త్తాజనన్యా జొమాతృవాత్స ల్యాత్‌ పహితమాత్మనో వానవద త్తాయాశ్చ చిత్రఫలకే లిభితాం (వతికృతిం వపద్మావత్యా నహ యావ త్పళ్యతి, తావత్తయా లిహితం "ఆర్య పుత ! అస్యాః (వతికృత్యా న్సదృశీ హైవ వ్రతివనతి, సా హిమమ కన్యాభావే కేనాపి బాహ్మబేన మమ భగినికేతి న్యాసో విఓప్తః' ఇతి తత స్తయా సహాగకాం జౌొనవ దత్తాం (వ్రత్యభిజ్ఞాయ యౌగస్థరాయణవ్య సరైవ స్వామిహిళ నిరతన్య నీతివిజ్బంభితం బుద్ధ్వా పరమపీత స్తాభ్యాం వత్నీభ్యాం నహ నుఖ మన్వభూత్‌ ॥

భాననాటకచ కేఒపిచ్చేక్షై! కీడ్సే వరీక్షితుం ॥

న్వవ్నవానవద త్తన్య పొవకోఒభూ న్న పావకః॥

నూూతధారకృళారంఖై ర్నాటక్షై ర్భృహుభూమికై £

నపతాక్షై ర్యళో లేభే భాసో దేవకుల్లై రివ

వె పాతాణ్‌ న పృరుషాః రాజా:=- వత్సరాజః ఉదయన;. విదూషకః- వన_స్తకః. ఉదయనన్య సర్మనసుహృత్‌. యౌగన్ధరాయ ణ1= వత్సరాజ మంతీ. (బహ్మాచారీ:- లావాణకే=.రీతీ. కాంచుకీయ॥!. అంతఃప్పర సేవకః. రై భ్యః- మహాసేన కాంచుకీయ. సంభాషకః భటః | వద్మావతీ భృత్యాం ద్తియ;- వానవదళత్తా:. ఉదయనస్య [వథమ మహిషీ, ఆవ న్తికాద. వద్మావతీ:- మగధరాజస్య దర్శకనామ్నో భగినీ తావసీ చేటీ- పద్మావత్యాః కింకరీ. మధుకరికా పద్మినికా | వద్మావత్యా శ్చేట్యా ర్మాతీః- పద్మావత్యా ఉపమాతా విజయా: వత్సరాజగృహే వరీహారీ ధాష్రీః- వాశవదత్తాయా ఉపమాతా. "అభవ "ఫలా.

థః అ జ్‌ జ స్వప్న వాసవదత్తప్‌ు. (నాంద్య నే తతః వవిశతి సూతధారఖ) సూతధారఃం ఉదయనవేందునవర్ణా వాసవదత్తాబలౌ బలస్య త్వాం। వద్మావతీర్ణ పూర్ణా వసంతక మౌ భుజౌ పాతాం 1౧౫ ఏవ మార్య మిశ్రా న్విజ్ఞాపయామి. అమే ! కిన్ను ఖలు మయి విజ్ఞాపనవ్య గే శబ్ద ఇవ శూయతే. అంగ! వక్యామి. (నేవరధ్యే) ఉన్సరహ ఉన్పరహ అయ్యా ! ఉన్సరహ. (ఉత్సరతోత్సర తార్యాః . ఉత్సరత) నూ తధారః-భవతు, విజ్ఞాతం _ భృత్యై ర్మగధరాజన్య స్నిగ్ధెః కన్యానుగామిభిః | చృష్ప ముత్సార్యతే నర్వ _న్రపోవనగతో జనః ॥ ౨ [న్మిష్కాస్తః] సాపనా, థ్‌ ఉడా? బనెపు “వాలా భటౌ;- ఉస్సరహ ఉన్సరహ అయ్యా. ఉత్సరహ. [ఉత్సర తోత్సర తార్యాః | ఉఊత్సరత] [తతః పవిశతి పరివాజకవేషో యౌగస్థరాయ ణః, ఆవ న్తికా వేషధారిణీ వాసవద త్తాచ].

వథమోజ్కః స్ట్‌ యోౌగన్తః- (కర్ణం దత్వా) కథ మిహా ప్యుత్సార్యతే ? కుతః ధీర సా్యాశ్రమనం శితస్య వనత స్తుష్టన్య వన్వ్యైః ఫలై ర్మానార్హన్య జనన్య వల్కలవత స్తాస నృముత్పద్యతే . ఉఊత్సికో వినయా దపేతపురుషో ధాగ్ల్యై శ్చలై ర్విస్మితిః కోయం భో. నిభ్యతం తపోవన మిదం [గామాకరో త్యాజ్ఞ యా । వానవద త్తా-- అయ్య. కో ఏసో ఉస్సారేది [ఆర్య. క ఏష ఉక్సారయతి?] యౌగన్హ:ం భవతి! యో ధర్మా దాత్మాన ముత్సారయతి. వాసవద త్తాః, అయ్య ! ణ హి ఏవ్వం వక్తుకామా, అహంవి ణామ ఉస్పాఇదవ్వా హోమి త్తి (ఆర్య. న హ్యేవం వ క్తుకామా, అహ మపి నామోత్సారయితవ్యా భవామాతి) యౌగస్థః- భవతి ! ఏవ మనిర్జాతాని దై వతా స్యవధూయ నే, వానవదత్తా।- అయ్య! తహ వరిన్సమో వరిఖేదం ణ ఉప్పాదేది, జహ అఅం పరిభవో | ఆర్య . తథా పర్మిశమః పరిఖేదం నోత్సాదయతి, యధాఒయం పరిభవః)] యౌగన్ద'- భుక్తోజ్రి తవీషవిషయో ఒ(తభవత్యా. నాత చిన్లా కార్యా, కుతః, పూర్వం త్వయా ప్యభిమతం గత మేవ మాసీ న్భాఘ్యం గమిష్యసి పున ర్విజయేన భర్తుః కాల[కమేణ జగతః పరివ_ర్హమానా చకక్రారపంక్తి రివ గచ్చతి భాగ్యపంక్రిః *" ॥౪॥

6 న్వపవ్నవానవద త్తమ్‌ భటౌః- ఊస్సరహ అయ్యా ! ఉన్సరహ (ఊత్సర తార్యాః ! ఊత్పరత.) [తతః (పవిశతి కాంచుకీయః] కాంచుకీయః- సంభాషక ! న ఖలు న ఖలూ త్పారణా కర్తవ్యా పశ్య, పరిహరతు భవాన్‌ నృపాపవాదం న పరుష మా[మవాసిషు (పయోజ్యం నగరవరిభవాన్విమోక్తు మేతే వన మభిగమ్య మనస్వీనో వస్తి 1౫ ఉభౌ: అయ్య. తహ. [ఆర్య : తధా] (నిష్కా నో" యౌగస్లః- హన ! సవిజ్రాన మన్య దర్శనం. వక్సే . ఉఊపసర్పావ థి జల్‌ ఖా స్తావ దేనం,. వానవదత్తా:. అయ్య ! తహ. [ఆర్య. తథా] యోౌగస్థ:- [ఈవసృత్య] భోః ! కింకృతేయ ముత్సారణా? కాంచు;:. భో నస్తపన్విన్‌ . యౌగన్థ:ం (ఆత్మగతం] తవన్వి న్నితి గుణవాన్‌ ఖల్వయ మాలాపః అపరిచయా త్తున శ్లిష్యతే మే మనసి కాంచు- భోః ! శూయతాం ఏషా ఖళు గురుభి రభిహితనామ ధేయ స్యాస్మాకం మహారాజ దర్శకన్య భగినీ పద్మావతీ నామ. సైషానో మహారాజమాతరంమహాదేవీ మామ స్థామభిగ మ్యానుజ్ఞాతా త్యతభవత్యా రాజగృహ మేవ యాన్యతి. త దద్యాన్మి న్నాశ్రమవదే వాసో ఒభిపేతో 2-స్యాః త దృవన్హః,.

వథమోజ్కః 7 తీర్టోదకాని నమిధః కునుమాని దర్భాన్‌ నై్యైరం వనా దువనయంతు తపోధనాని | ధర్మ [పియా నృవసుతా న హి ధర్మపీడా మిచ్చే _త్తపన్విషు ఓలవత షత దస్యాః 1 ఒ॥ యౌగస్థ:- [న్వగతం] ఏవం. పఏిషాసా మగధరాజపుత్రీ పద్మావతీ నామ. యా పుష్పకభరదాదిభి రాదేశికై రాదిష్టా స్వామినో దేవీ భవిష్యతీతి. తతః. వర్వేషో బహుమానో వా సంకల్పా దుపజాయతే । భర్శ్భృదారాభిలాషిత్వా దస్యాం మే మహతీ న్వకా 424 వొనవద త్తా - (స్వగతం)రాఅదారిఅ త్రినుణిఅ భణిఆసిణేహో వి మే ఏళ్ట్‌ నంపజ్జణ, [రాజదారికేతి కుత్వా భగినికా స్నేవో పి మేత నంవద్యతే] [తత। ప్రవిళతి వద్మావతీ నపరివారా చేటీ చ] చేటీ:. ఏదు ఏదు భట్టిదారిఆ. ఇదం అన్సమపదం, వవినదు. [ఏత్వేతు భర్హృదారికా. ఇద మాళమపదం (ప్రవిళతు] [తతః పతి? త్యువవిష్టా తావసీ] తావసీ:- సాఅదం రాఅదారిఆఏ. [స్వాగతం రాజదారికాయాః] వాసవద త్తాః- [న్వగతం] ఇఅం సా రాఅదారిఆి అధిజణాణు రూవం ఖు సే రూవం [ఇయం సా రాజదారికా, అభి జనానురూవం ఖల్వస్యా రూపం] పద్మావతీ: అయ్యే . వందామి. (ఆర్యే. వందే)

8 న్వపవ్నవానవద త్తమ్‌

తాపసీ;- చిరం జీవ. పవిస జాదే! వవిన తపోవణాణి జామ అదిహిజణన్స నఅగేహం (చిరంజీవ. (పఎళ జాతే. వవిళ. తపోవనాని నామాతిధిజనన్య స్వగేహం]

వద్మావతీ:. భోదు భోదు అయ్యే . విన్పత్త మ్మి ఇమిణా బిహు

ఇలా

మాణవఆఅణేణ అణుగహిద మ్మీ. [భవతు భవతు ఆర్యే. విశ్వస్తాస్మి. అనేన బహుమానవచనే నానుగృహీతా2 స్మి]

వాసవద త్తా:- [న్వగతం] ణ హి రూపం ఏవ్వ వాఆవిఖుసే మహురా, [న హి రూస మేవ, వాగసి ఖల్వస్యా మధురా]

తాససీ:- భద్దే ఇమం దావ భద్దముహన్స భఇణిఅం కోచ్చి, రాఆ ణ వరేది. [భ(దే =. ఇమాం తావ దృదముఖస్య భగినికాం కళ్చి ద్రాజాన వరయతి]

చేటీ:- అత్థి రాఆ పజ్టోరో జామ ఊబ్బఇణీఏ. సో దారఅస్స కార ణాదోదూదనంహిదం కరేది. [అస్తి రాజా (పద్యోతో నామోజ్జ్ఞయిన్యాః స దారకన్య కారణాత్‌ దూతసంపాతం కరోతి.]

వానవద శ్రా:- (ఆత్మ“తం) భోదు భోదు. ఏసాఅ అత్తణీఆ దాణిం సంవుత్తా [భవతు భవతు ఏషాచాత్మీయే దానీం సంవృత్తా]

తాపసీ;- అర్జాఖు ఇఅంటఆఇదీ ఇమస్బ బహుమాణస్ప ఉధఆాణీ రాఅఉళాణ్‌ మహత్రరాణిత్తి సుణీఅది, (అర్హాఖల్వియ మాకృతిరన్య బహుమానన్య ।, ఉభేరాజకులే మహత్రరే ఇతి శళూయతే 0

వథమోజ్కః రి వద్మావతీ:. అయ్య . కం దిట్టో ముణిజబో అతాణం అణుగ్గ హీదుం. అభిప్పేద ప్పదాణేణ తవస్సిజణో ఉవణిమన్నీ అదు దావకో కిం ఏళ్ళ ఇచ్చది త్తి. [ఆర్య కిం దృష్టో మునిజన ఆత్మొన మను[గ్రహీతుం ! అభిప్రేత [పదానేన తపస్విజన ఉపనిమం[త్యతాం తావ, త్కఃకి మత్రేచ్చ తీత) కాంచుకీయః. యదభి "పేతం భవత్యా. భోభో ఆశమవాసిన _నవపస్వినః! శృణ్వన్తు శృణ్వన్తు భవన్నః ఇహాత భవతీ మగధరాజపుత్రీ అనేన విసంభేబోత్చాదిత విసంభా ధర్మార్ధ మర్దేశో వనిమం[తయతే కస్యార్థః కలశేన కో మృగయతే వాసో యథానిళ్చితం దీక్షాంపారితవాన్‌కి మిచదృతి పునర్హేయం గురో ర్య దృవేశ్‌ ఆత్మానుుగహ మిచృతీహ నృపజొ ధర్మాభిరామపియా యద్యస్యాన్ని నమిప్పితం వదతు తత్కస్యాద్య కిం దీయళాం॥ యౌగస్టః- హన! దృష్ట ఉపాయః, [(వకాశం] భోః, అహమర్డీ. పద్మావతీ*- దిట్టిఆ సహళంమే తవోవణాభిగమణం. [దిష్ట్యా సఫలం మే తపోవనాలిగమనం ]. కాపసీ:- నంతుట్ట తపస్సిజణం ఇదం అస్సమవదం. ఆఅంతు ఏణ ఇమిణా హోదవ్వం [నంళుష్ట తపన్వి జనమిద మాశమవపదం. ఆగంతుకే నానేన భవితవ్యం కాంచుకీయః- భోః ! కం [కియతాం ? యౌగస్థ:- ఇయం మే న్వసా. పోషితభ_ర్చృకా మిమా మిచ్చా మ్యతభవత్యా కంచిత్కాల౦ం పరిపాల్యమానాం. కుతః,

10 న్వప్నవాసవద త్తమ్‌ కార్యం నై వార్థె ర్నాపీ భోగ్హై ర్న వస్తె ర్నాహం కాషాయం వృత్తి హేతోః (పవన్నః రీఠా కన్యేయం దృష్టధర్మ ప్రచారా శక్తా చార్మితం రక్షితుం మే భగిన్యాః ౯ా॥ వాసవద త్తౌః. [ఆత్మగళం] హం. ఇహ మం జిక్టి విదుకామో అయ్య జోఅస్టరాఅజణో. హోదు అఎవఆరిఅ కమం ఇ కరిన్సది. [హం ఇహ మాం నిక్షే పు కామ ఆర్య యౌగంధరాయణ?ః భవతు, అవిచార్య 6మం న కరిష్యతి] కాంచుకీయఃఎ భవతి . మహతీ ఖల్వన్య వ్యపాశ్రయణా కధం (పతిజానీమ?ః? కుతః, నుఖ మర్ణో భవే ద్ధాతుం సుఖం (పాణా న్పుఖం తపః । సుఖ మన్య దృవే త్సర్వం దుఃఖం న్యాసన్య రక్షణం ॥1౧౦॥ వద్మావతీ: అయ్య |! వఢమం ఊగ్లోనిఅ కో కిం ఇచ్చ్భది త్రి, అజుత్తం దాణిం విఆరిదుం. జం ఏసో భణాది. ఈత౦ అణుచిట్టదు అయ్యో, [ఆర్య! పథమం ఉర్తోష్య కః కి 5 ఖు మిచృతీ త్యయు క్త మిదానీం విచారితుం య దేష భణతి, ఈత దనుతిష త్వార్యః, కాంచుకీయ?. అనురూప మేత దృవత్యా లిహితం. చేటీ:- చిరం జీవదు భట్టిదారిఆ ఏవం సచ్చవాదిణీ. (చిరం భ_ర్భృదారి కైవం సత్యవాదినీ) తాపసీ:- చిరం జీవదు భద్రే! [చిరం జీవతు భే !]

వథమో జ్కః శేష కాంచుకీయ:. భవతి . తథా. (ఉవగమ్య) భోః! అభ్యువగత మ్శృతభవతో భగివ్యాః పరిపాలన మతభవత్యా.) యౌగస = అనుగృహీతో2 స్మి తృతభవక్యా వత్సే! ఉవస ర్చా(త్రభవతీం. వానవద త్తా:-[ ఆత్మగతం]కా గ ఈ ఏసా గచ్చామి మందభాఆొ, (కా గతిః ఏషా గచ్చామి మందధాగా) వద్మావతీ:. భోదు భోదు అ_త్సణీఆ దాణిం నంవుత్తా. [భవతు భవతు, ఆత్మ యేదానీం సంవృత్తా.] లాపసీ.. జా ఈదిసీ సే ఆఇదీ, ఇయం వి రాఅదారిఆ త్తి తక్కేమి [యదీదృళ్య స్యా ఆకృతిః, ఇయ్‌ మపి రాజదారికేతి తర్కయామి] చేటీ:= నుట్టు అయ్యా భణాతి అయం వి అణుహూదసుహ త్తి కేకామి [సుష్షు ఆర్యా భణతి, అహమప్యనుభూతనుఖేతి య! (| పశ్యామి ] _ యౌ స్థం [ఆఅత్మగతం]హ_న! భోః అర మవసతం కారస్య । యథా మంతిలి స్సహ సమర్దితం, తధా పరిణమతి . తతః: (పతిష్టితే స్వామిని త్యతభవతీ ముపనయతో మే ఇహాత భవతీ మ కధరాజపుత్రీ విశ్వానస్థానం భవిష్యతి కుతః, వద్మావతీ నరపతే ర్మహిషీ భవితీ దుషావివతి రథ యె; (పథమం దిషా అబి జావ నాహమ టబ్‌ త(తృత్యయాత్‌ కృత మిదం నహి సిద వాక్యా న్యు,త్యమ్య గచృతి విరి న్పుపరీక్షికాని ॥౧౧॥

కలి న్వవ్నవానవద త్తమ్‌ (తఈళఈః (వవిశతి బ్రహ్మచారీ)

(బిహ్మచారీ:. [ఊఈర్హ్వ మవలోక్య] నితో మధ్యాహ్నః. ధృఢ మన్మి పరిశ్రాస్తః* అథ కస్మి న్పరేశే విశమిప్యే ౭ [పర్మికమ్య]భవతు దృష్టం. అభిత స్తపోవనేన భవి తవ్యం ఈథా హి...

విసబ్ధం హరిణా శ్చరం త్యచకితా దేశాగత్మపత్యయా

వృవాః పుష్పఫలై న్సృమృద్దవిటపా న్సర్వే దయారక్షికొః |! భూయిష్ష్టం కపిలాని గోకులధనా న్యక్షే[త్రవత్యో దిళో నిన్సన్దిగ మిదం తపోవన మయం ధూమోహి (బహ్వాశ్రయః॥ 0౧ఏఫా యావ [త్పవిశామి, [(వవిళ్య] అయే. ఆ్మశమవిరుద్దః ఖల్వేష జనః (అన్యతో విలోక్య) అథవా తవన్విజనో వ్య నిర్ణోష ముపవసర్పణం. అయ! నశ్రీజనః. కాంచుకీయ।ః. న్వైరం స్వైరం [ప్రవిళశతు భవాన్‌ సర్వజన సాధారణ మాశమపదం నామ.

వాసవదత్రా:. హం. (హం)

పద్మావతీ: అమ్లైో వరపురునదంనణం వరిహరధి. అయ్యా, భోదు, సువరివాళణీఓ ఖు మడ్డాసో. (అమో . వరపురుష దర్శనం పరిహర త్యార్యా భవతు, సుపరిపాలనీయః ఖలుమన్నా్యానః)

కాంచుకీయః. భోః పూర్వం (వవిష్టాః టప్రతిగృహ్యతా మతిధి సత్కార: | దిహ్మచారీ:- [ఆచమ్య] భవతు భవతు, నివృ త్తపరిశమో౭ స్మి.

వథమో జ్కః 13 యౌగన్షః- భోః! కుత ఆగమ్యతే? క్వ గ_న్తవ్యం? క్వా ధిష్టాన మార్యస్య?

(బ్రహ్మచారీ: భోః 1; శూయతాం. రాజగృహతో౭స్మిం గ్రుతి వి శేషణార్థంవత్సభూమౌ లావాణకం నామ [గ్రామ సతోషితవా నస్మి.

వానవద్‌ త్తా:- (ఆత్మగతం) హా లావాణఅం ణామ. లావాణఅ సెంకి తణేణ పుణోణవీకిదో విఅ మే సందావో [హా! లావాణకం నామ. లావాణకనంకీర్తనేన పున ర్నవీకృత ఇవ మే నంతాపః]

మా*స్థం అధ పరినమాపా విర్యా?

బ్రహ్మచారీ: న ఖలు ఠౌవత్‌,

యౌగన;* య ద్యనవసితా విద్యా, కి మాగమన (వయోజనం ?

(బహ్మదారీ:- తళ ఖల్వతిగారుణం వ్యసనం సంవృతత్తం.

యెౌగన్ధ:ం కథ మివ?

[బహ్మచారీ:. త్యతోదయనో నామ రాజా (పతివసతి

యౌగన్ధ:- శ్రూయతే తత్రభవా నుదయనః, కిం నః?

బ్రహ్మచారీ: తస్యావన్సి రాజప్యతీ వానవదత్తా నామ ఫత్నీ ధృఢమభి(పేతా కిల.

యోౌగస్థ:- భవితవ్యం, తత స్తతః?

(ిహ్మచారీ:- తత స్తస్మి న్న గృయానిష్కా నే రాజని [గామ దాహేనసా దగ్ధా

వాసవద త్రా:-(ఆత్మగతం) అఅం అ?ిఅం ఖు ఏదం. జీవామి మందభాఆ. [అ+ీక మళీక మేతత్‌। జీవామి మందభాగా]

న! న్వవ్నవాసవద త్తమ్‌

యౌగన్థ: తత స్తతః?

(బిహ్మచారీ:- తత స్తా మభ్యవపత్తుకామో యౌగస్థరాయ జో వామ నచివ స్తస్మి న్నేవాగ్నొ పతితః

యౌగన్థ:- నత్యం పతిత ఇతి తత స్తతః?

బ్రహ్మచారీ:- తతః ప్రతినివృత్తో రాజా తద్వ్య్భృత్తానం శుత్వా తయో ర్యియోగజనితసంతాప స్పస్మి న్నేవాగ్నా (ప్రాణా నృరిత్య కుకామో౭మాకై్యై ర్మృహతా యత్నేన వారితః,

వానవదత్తా:ం [ఆత్మగతం] జాణామి జాజామి అయ్య4ఉఊ త్తన్స మఇ సాణుక్కోళ త్తణం [జానామి జానా మ్యార్యపుతస్య మయి సాకుకోశత్వం]

యౌగన్ధ:- తత స్తతః ?

(బ్రహ్మచారీ: తత నస్యాః శరీరోవభు క్రాని దగ్గశేషా జ్యాభర జాని పరిష్వజ్య రాజా మోహ ముపగతిః.

నర్వేః:- హో

వానవద త్రా:-[న్వగతం] నకామో దాణిం అయ్యజోఅం ధరాఅణో హోదు[నకామ ఇదానీ మాఠ్యయౌగస్థరాయ బో భవతు]

చేటీ.. భట్టిదారిఏ |! రోదిది ఖు ఇఅం అయ్యా [భర్సృదారికే | రోదితి ఖల్వియ మార్యా]

పద్మావతీ: సొణుక్కోసాఏ హోదవ్వం (సానుకోశయా భవి తవ్యం)

యౌగస్థ: అథకి మథకిం. (ప్రకృత్యా సాను కోళా మే భగినీ,.తత స్తతః ఇ

బ్రహ్మచారీ; తత శ్ళనె శనైః వ్రతిలబ్ధనంజ్ఞ నంవృ త్తః |

వథమో జ్కః కేఫ్‌ పద్మావతీ:- దిట్టిఆ ధరజ. మోహం గరో _త్రిసుణిఅ, నుణ్ణం విఅ మే హిఅఅం. [దిష్ట్యా (ధియతే మోహం గత ఇతి (గుత్వా, శూన్య మివ మే హృదయం] యౌగస:, తత సతః? బ్రహ్మచారీ: తీత స్స రాజొ మహీతల వరిసర్పృణపాంసుపాటల శరీరః- నహసోళ్టాయ "హా వాసవదత్తే , హా అవ _న్హిరాజు పుతి. హా పియే హో పియశికష్యే .' ఇతి కిమపి కిమపి బహు (పలపితవాన్‌, కిం బహునా, నె వేడానీం తాదృశా గృకవాకా న్లైవా ప్యన్దే స్రీవిశేషై ర్వియుక్రాః ధన్యా సా న్త్రీ యాం ళథావేల్తి భర్తా భరృృస్నేహాత్స్చాహి దగ్ధా వ్యదగ్గా 1౧౩| యౌగనః= అథ భోః: తంతు పర్యవస్థాపయితుం న కళ్ళి ద్యతవా నమాత్య-* ? (బ్రహ్మచారీ:- అస్తి రుమణ్వా న్నామామాత్యో దృఢం వ్రయత్న వాం స ్య్తతభవన్తం పర్యవస్తావయితుం. నపొా, అవా వాట్‌ థి అనాహారే తుల్యః (పతతరుదితమిమవదన:ః శరీరే నంస్కారం నృవతినమదుఃఖం పరివహన్‌ దివా వా రాత్రౌ వా పరిచరతి యత్వ్నై ర్నరవతిం నృపః ప్రాణాన్‌ సద్య _న్య్యజతి యది తన్యా ప్యుపరమః॥ వానవద త్తా:- (న్వగతం) దిట్టిఆొ సుణిక్సితో దాణిం అయ్యఉతో బావి "లో వ్‌ న! [దిష్ట్యా సునిక్షిప్త ఇదానీ మార్యపుథత :]

16 న్వ పసవాసవద త్త మ్‌

యౌగస్థ:- [(ఆత్మగతం)] అహో ! మహ ద్భార ముద్వహతి రుమణ్వాన్‌, కుతః,

సవి,శమో హ్యయం భార వనక స న్య తు శ్రమః। అతి సాం తస్మి నర్వ మధీనం హి యత్రాధీనో నరారివః ౧౫||

[(వకాశం] అథ భోః. పర్యవస్థాపిత ఇదానీం స రాజా?

(బ్రహ్మచారీ; త దిదానీం న జానే 'ఇహ తయా సహ హసితం, ఇహ తయీ సహ కథతం,ఇహతయా నహ పర్యుషితం, ఇహ తయా సహ కుపితం, ఇహ తయా శయితం,” ఇత్యేవం తం విలపన్సం రాజాన మమాత్త్యై ర్మహతా యత్నేన తస్మా ద్ధ్రామా ద్భృహీత్వా 2_ప(కాన్తం 1 తతో న్నిష్కా న్దేరాజని బోషితనక్ష్యతిచం[ద మీవ నభోఒరమ ణీయ న్సంవృత్తస్స [గావః తతో౭ఒహ మపి నిర్షతోస్మి,

తావసీ:. సో ణు గుణవనో ణామరాలి, జో ఆఅన్తువణ వి ఇమిణా ఏవ్వం పసంసీఅది [సోను గుణవా న్నామరాజా, య ఆగ న్తునేనావ్యనే నైవం వళంస్యతే]

చేటీ భట్టిదారిఏ. కింణు ఖు అవరా ఇద్ధి ఆ తన్స హత్ధం గమిన్సది [భర్తృదారికే |! కిన్ను ఖ ల్వపరా త్తీ తస్య హస్తం గమిష్యతి?)

పద్మావతీ: [ఆత్మగతం] మమ హిఅఏణ ఏవ్వ సహ మన్తిదం [మమ హృదయేన్నైవ నహ మన్నితం]

(బహ్మచారీ*= ఆవృచ్చామి భవన్లా । గచ్చామ స్తావత్‌

ఉభౌ: గమ్యతా మర్త్షనిద్దయే.

ధిథధ (విహ్మచారీ:- తథాస్తు [నిష్రాన్తః]

వథమో జ్కః క్షే యౌగస్థ:ఃం సాధు, అహ మపి త తభవక్యా భ్యనుజ్ఞాతో గన్తు మిచ్చ్భామి, కాంచుకీయ।- త తభవత్యా భ్యనుజ్తాతో గన్తు మిచృతి కిలం పద్మావతీ: అయ్యన్న భఇణీఆ అయ్యేన వినా ఊక్క౦ఠిన్నది [ఆర్యస్య భగినిక్షా ర్యేణ వినోత్కంతిష్యతే] యోౌగస్థ:- సాధు జనహ న్తగత్తైషా నోత్కంఠిష్యతి. (కాంచు కీయ మవలోక్య) గచ్చ్భామ స్తావళ్‌, కాంచుకీయః- గచ్చతు భవాన్‌ పున ర్లర్శనాయ, యౌగన్థఃం తధాన్తు. [న్మిష్కా౦తః] కాంచుకీయః- నమయ ఇదానీ మభ్య నరం (వవేష్టుం | పద్మావతీ - అయ్యే! వందామి. (ఆర్యే! వందే] కావసీ;- జాదే! తవ నదినం భత్తారం లభేహి ః జాతే ఈవ సదృశం భర్తారం లభస్వ] వాసవద త్రౌ;- అయ్యే వందామి దావ అహం. (ఆక్యే! వందే తావ దహం) తాపసీః- తువం వి అఇరేణ భత్తారం నమాసాదేహి. [త్వ మపష్య చిరేణ భర్తారం సమాసాదయ॥] వాసవద త్తా:- అణుగ్గహీద మ్స [అనుగృహీతా స్మి] కాంచుకీయ!- త దాగమ్యతాం. ఇత ఇతో భవతి ! నంప్రతిహి, ఖగా వాసోపేతా న్పలిల మవగాఢో మునిజన? వదీపోఒగ్ని ర్భాతి పవిచరతి ధూమో మునివనం | ఇతి ప్రథమో౭ఒజ్కః

శ న్వవ్నవానవడ్‌ త్తమ్‌ పరిభష్టో దూరా ద్రవి రపిచ నంక్షి త్తకిరణో రథం వ్యావర్యా సౌ (వవిళతి శన్నై రస్పశిఖరం ॥ [నిషా వ్రాన్సర్వే] అథ ద్వితీయో ఒ-జ్కః అలో [ళతః పవిశతి చేటీ] చేల కుప్పు! ఏ! కుష్టరిఏ. కహిం కహిం భట్టిదారి ఆ పదుమావడీ, కిం. భణాసి-ఏపా భట్టిదారిఆ మాహవీళదామండవస్ప వన్పదో కందుఏణ కీళది త్తి జావ భట్టిరారిఅం ఊప వవ్వామి. (పర్మిక మ్యూవలోక్య) అమ్మో ఇఅం భట్టి దారి ఆఊక్ష రిదకజ్దచూ+ిఏణ వాఆమనంజాద సేద లిన్తువి ఇర్తిదేణ పరిన్స నరమణీఅ దంసణేణ ముహేణ కందు ఏణ కీళన్లీ ఇదో ఏవ్వ ఆఅచ్చది. జావ ఉవసప్పిస్సం. [కుళ్దారికే, కుస్పురికే, క్ముత క్యుత భ_ర్హృదారికా పద్మావతీ? కిం భణసి-ఏషా భ_ర్పుదారికా మాధవీలతామండపస్య పాఠర్శ్వతః కందుకేన [క్రీడతీతి. యావ ద్భృర్పృదడారికా ముపనర్పామి. అమ్మో. ఇయం భ_రృృదారికా ఊత్కృత కర్ష చూలికేన వ్యాయామసంజాత స్వేద బిందువిచితి తేన పరి (శాంతరమణీయ దర్శనేన ముఖేన కందుకేన క్రీడ న్తీత ఏవాగచ్చతి, యావ దువనర్చామి] నిష్కాంన్తా) (వ వేశ కః

ద్వి తీయో జ్యాః కేం

[తతః (ప్రవిశతి కన్దునేన గ్రీడ స్తీ పద్మావతీ నపరివారా వానవ ద_తయా నహ]

వాసవ:- హళా! ఏసో దే కన్తుఓ [హలా | ఏషతే కందుకః]

పద్మా:- అయ్యే? భోదు దాణిం ఏత్త అం | ఆక్యే భవ త్విదానీ మేతావళ్‌]

వాసవ;=ఎహళా। అది చిరం కన్దుఏణ శీ[అ అహిఅ సంజాదరాఆ వరకేరఆొ విఅడే హక్టా [హలా! అతిచిరం కందుకేన క్రీడి త్వారికసంజాతరాగౌ పరకీయావివ తే హస్తౌ సంవృత్తా]

చేటీః= కీళదు కీళదు దావ భట్టిదారిఆ! జివ్వ న్రీఅదు దావ అఅం కణ్ణాధావరమణీఓ కాళో ((క్రీడతు క్రీడతు తావ దృరృ దారికా నిర్వర్యకాం తావ దయం కన్యాభావరమణీయ।ః కాల$)

పద్మా: అయ్యే కిం దాణిం మం ఓవాసిదుం విఅ జిక్షాఅసి (ఆక్యే. కి మిదానీం మా మవహనీతు మివ నిధ్యాయసి)

వాసవ: ణహి ఇహి। హళా. అధిఅం అజ్ఞ సోహది. అభధిదో విఅడే అజ్ఞ వరముహం పేక్టామి [నహి నహి. హలా. అధిక మద్య శోభతే అభిత ఇవ తేఒద్య వరముఖం పశ్యామి]

పద్మా,- అవేహి. మా దాణిం మం ఓహన [(అపేహి, మే దానీం మా మపహన.]

నిగ న్వప్న్వవానవదత్తమ్‌ వాసవ: ఏన మి తుహ్హ్‌ఆ భవినృమ్మహాసేణవహూ [ఏషాన్ని పకా భవిష్య న్మహాసనవధు =

పద్మా; కో ఏపో మహాసేణో జాము [క ఏష మహాసేనో నామ]

వాసవ;- అత్టి ఉల్బయిణీఓ రాఆ పజ్టోదో ణామ తన్సబళపరిమాణ ణీవు త్తం ణామదేఅం మహాసేణో త్రి (అస్తుజ్యయనీయో రాజా (వద్యోతో నామ. తన్య బలపరిమాణనిర్వ ల్‌త్తం నామధేయం మహాసేన ఇతి)

చేటీ:- భట్టిదారిఆ తేణ రజ్ఞా నహ నమృన్థం జేచృది (భ_ర్తీళ్మై దారికా తేన రాజ్ఞా నహ సందింధం నేచృతి]

వానవ;. అహ కేణ ఖు దాణిం అభిళనది ? (అథ శేన ఖల్విదానీ మభిలషతి?

చేటీ:. అత్ధి వచ్చరాఓ ఉదఅణో జామ తన్స గుణాజీ భట్టి దారిఆ అభిళనడి. [అస్తి వత్సరాజో ఉదయనో నామ తన్య గుణాని భర్భృదారికా లిలషతి |]

వానవ;- [ఆత్మగతం] అయ్యఉఊ_త్రం భర్తారం అభిళనది. [[పకాళశం)కేణ కారణేణ? [ఆర్యప్యుతం భర్తార మభిలషతి కేన రాఠరణేన?)

చేటీ:- సాణుక్కోళో త్తి (సాను [కోశ ఇతి)

వానవ -(ఆత్మగతం) జాణామి జాణామి.అఅం వి జణో ఏవ్వం ఉమ్మాదిదో (జానామి జానామి. అయ మపి జన ఏవ మేన్మాదిత?)

చేటీణ భట్టిదారిఏ! ఇది సో రాఆొ విహావోభవే (భళ _ర్హృదారికే । యది న కాజా విరూపోభవేత్‌ ?)

ద్వి తీయో జ్యా? ల్ల వాసవ:- ణహి ఇహి, దంనణీఓ ఏవ్వ [నహి నహి దర్శనీయ ఏవ] పద్మా;- అయ్యే ! కహం తువం జాణాసి? [ఆర్యే ! కథం త్వం జానాసి ?) వాసవ;= (ఆత్మ శతం అయ్యఉఊ త్త పక్టవాదేణ అదిక్కన్లో సముదాఆర్గో. కిం దాణిం కరిసన్సం? హోదు దిట్టం | [వకాళశం)హళా! ఏవం ఊజ్జఇణీఓ జణో మ న్దేది | ఆర్య పుతపక్షపాతే నాతిక్రాన్త స్పముదాచారః క మిదానీం కరిష్యామి ? భవతు దృష్టం హలా! ఏవ ముజ్జనీయో జనో మ_న్హ్ర్యయతే.] వద్మ:- జుజ్జజ ణఖు ఏసో ఉజ్జఇణీదుళహో నవ్వజణమణోలభి రామం ఖు సోభగ్గం ణామ (యజ్యతే, నఖ ల్వేష ఉజ్జయినీదుర్ల భః, నర్వజనమనోభిరామం సౌభాగ్యం నామ) (తతః ప్రవిశతి ధాన్రీ) ధాగ్రీ; జేదు భట్టిదారిఆ భట్టిదారిఏ డిజ్హాసి జయతు భర్పృ దారికా. భర్తృదారికే! దత్తాసి) వానవ;- అయ్యే! కన్ప [ఆకే కై 9] ధా్యతీ:. వచ్చరాఅన్స ఉదఅణన్ప (వత్పరాజా యోదయనామ] వాసవ:- అహ కునళీ సో రాఆ (అథ కుశలీ స రాజా?) ధాత్రీ: కునలీ సో ఆఅరో । తన్స భట్టిదారిఆ వడిచ్చిదా ఆ [కుశలీ న ఆగళఈ | తన్య భర్హుర్హార్తిత-శప్రలీట్తా చ్యు వాసవ:- అచ్చ్భాహిదం [ అశ్యాహిర్హోగ తవ 6 9కౌం అం త్త ఈ/9౯౨ క

లలి న్వవ్నవాసవద త్తమ్‌

ధాత్రీ: కిం ఏత్ణ అచ్చాపాదం [కమ (శాక్యాహితం?]

వాసవ: ణ హు కిజ్చి. తహ ణామ నన్తప్పిఅ ఉదాసీణో హోదిత్తి (న ఇలు కించిత్‌. తథా నామ నంత ప్యోదా సీనో భవతీతి)

ధా(త్రీ:.అయ్యే! ఆఅమప్పహాణాణి సుళహపయ్యవత్థాణాణి మహా పురుసహిఅఆణీహో ని [ఆక్యే. ఆశమధానాని సులభ పర్యవస్థానాని మహాపురుషహృదయాని భవి).

వాసవ;- అయ్యే. సఅం వఏవ్వ తేణ వరిదా [ఆర్యే. న్వయ మేవ తేన వృతా?]

రాీ:- ణహి ణహి, అజ్జ్బప్పఓ అకేణ ఇహ ఆఆఅదస్స అభిజణ విష్ణాణవఓరూవం పేక్టిఅ సఅం ఏవ్వ మహారాఏణ దిర్ణా (నహి నహి, ఆన్య(వ్రయోజనే నేహాగత స్యాఒ లిజన విజ్ఞానవయోరూపం దృష్ట్వా న్వయ మేవ మహారాజేన దత్తా -

వానవ;- [ఆఇత్మగతం] ఏవ్వం, అణవరార్ధో డాణిం ఏళ్ళ అయ్య ఉత్తో. (ఏవం అనవరాద్ధ ఇదానీ మాఠర్యప్కుతః)

చేటీ;- గ్మపవిళశ్య అవరా] తువరదు తువరరు దావ అయ్యా, అజ్బఏవ్వ కిఠ సోభణం ణక్థ్యత్తం అజ్ఞ ఏవ్వ కోదుఅ మంగళం కారవ్వం త్తి అమ్హాణం భట్టిణీ భణాది (త్వరతాం త్వరతాం తావ దార్యా అదై్యైవకిల శోభనం నక్షతం అరై్యైవ కౌతుక మంగళం కరవ్య మి త్యస్యాకం భట్టినీ భణతి)

వానవః- [ఆత్మగతం) జవా జహ తువరది, తహ తహ అన్ధిక

తృతీయో జ్కః లవ రేది మే హిఅఅం. [యథా యథా త్వరశే తథా తధాం ధీకరోతిమే హృదయం] ధాత్రీ: ఏదు ఏదు భట్టిదారిఆ (ఏత్వేతు భ_ర్హృడారికా) [నిష్కాన్తా న్సర్వే] ఇతి ద్వితీయో ఒజ్కః అథ తృతీయో *=బజు_ థతృ టో (తతః టవవిశతి విచిన్హయ నీ వాసవద శ్రా)

పానవ'*= వివాహామోదనంకుశే అ_నేఉరచఉస్సాశే పరిత్తిజిఅ వదుమావదిం ఇహ ఆ అదమ్లి సమదవణం, జావ దాణిం భాఅదేఅణివ్వుత్తం దుఃఖం విణోదేమి. [వరికమ్య] ఆహో అచ్చాహిదం. ఆయ్యఉఊతో హి ణామ పర కేరఓ సంవుత్తో. జావ ఉవవిసామి [ఊపవిశ్య] ధణ్ణాఖు చక్క వొాకవహూ, జౌ అజ్లోజ్ఞవిరహిథా ణ జీవఇ. -ణ ఖు ఆహం పాణాణ్‌ పరిత్తజామి ఆయ్య4 త్తం పేక్టామి త్తి ఏదిణా మణోరహేణ జీవామి మస్ట్దధాఆ [వివాహామోద సంకులే ఆంత ;ఃపురచతుళ్శాలే పరిత్యజ్య పద్మావతీ మిహా గతాస్మి (పమదవనం యావ దిదానీం భాగధేయ

నిర్వృ త్తం దుఃఖం వినోదయామి. అహోఅత్యాహితం ఆర్యపుతో2.పి నామ పరకీయ నృంవృత్తః యావ దువ

ఛి న్వప్న్వవాసవద త్తమ్‌ విశామీ । ధన్యా ఖలు చకవాకవధూః. యా౭_ న్యోన్య విరహితా న జీవతి నఖ ల్వహం౦ (పాణా నృరిత్యజామి. ఆర్యప్యృుతం పశ్యామి త్యనేన మనోరధేన జీవామి మన భాగా) (తతః టప్రవిశతి పుష్పాణి గృహీత్వా చేటీ) స చేటీ:;. కహిం ణు ఖు గదా అయ్యా ఆవనిఆ। [వరిక మ్యావ లోక్య] అమ్మో ఇఅం చి న్లాసుష్పహిఅఆ ణీహారపడిహద చన్గకేహా విల అమండిదభద్ద అం వేసం దారఅందీ పి ఆజ సికాపట్టఏ ఉవవిట్లా జావ ఉవనప్పాఅడ్జేసామి [క్వను ఖలు గతా ఆర్యా ఆవన్హికా? అమ్మో. ఇయం చినా శూన్య హృదయా నీహార్యసహతచం(దలేఖే వామండిత భకం వేషం ధారయన్టీ పియంగుశలావట్టకే ఊప విష్ణా. యావ దుపనర్భామి ఆర్యే. ఆవన్తికే కః కాల స్తా మన్విష్యామి?] వాసవ:=కి ణ్లీమిత్తం 9 [60 నిమిత్తం] చేటీః. అమ్హాహం౦ భట్టినీ భణాది మహాకుళప్పసూడా సీణీద్ధా ణీఉణా' త్తి, ఇమం దావ కోదు అమా?అం గుమ్లదు అయ్యా. [అస్మాకం భట్టినీ భణతి “'మహాకుల్య్వవసూతా, న్నిగ్గాం నిపుణేతి. ఇమాం తావ త్క-తుకమాలికాం గుమృత్వార్యా ] వాసవ:- ఆహ కన్స కిళ గుమ్లి దవ్వం (అథ కసైై కిల గుమి తవ్యం) చేటీః. అమ్హాఅం భట్టిదారిఏ (ఆస్మాకం భ_ర్హృదారికామై)

తృతీయో జ్కః లిఫ్‌

వాసవ: (అత్మగతం) ఏదంపిమఏ కత్తవ్వం ఆసీ,. అహో అకరుణా ఖు ఇన్మరా(ఏత దసి మయా క_ర్తవ్య మాసీత్‌, అహో । అకరుణాః ఖ ల్వీశ్వరాః)

చేటీ.- అయ్యే , మా దాజణిం అక్హం చిన్తిఅ. ఏపో జామాదుట మణిభూమిఏ త్రాఏది. సిగ౦ దావ గుముదు అయ్యా

ణ ఖు (నం.

(ఆక్వ్యే . మే దానీ మన్య చ్చింతయిత్వా, ఏష జామాతా మణీభూమ్యాం స్నాతి శీఘం తావ ద్గుమృ త్వార్యా)

వానవ:-[ఆత్మగత౦]ణ సక్కు ణోమి అజ్జంచి నేదుం.((పకాళం) హళా. కిం దిలో జామాదుఓ. [న శక్నో మ్యన్య చచ్చిన యితుం, హలా.కిం దృష్టో జామాతా 1)

చేటీః:- ఆమ దిట్టో భట్టిదారి ఆవ సిణేహేణ అమ్ల్హాఅం కోదూ

॥ హశేఐ అ. [ఆమ. దృష్టః. భర్చృదారికాయాః స్నేహే నాస్మాకం కౌతుహలేన చ.]

వాసవ:- కీదిసో జామాదుఓ (కీదృళో జామాతా?)

చేటీ:- అయ్యే . భణామి దావ, ణ ఈదిసో దిట్టపురువో (ఆర్యే! భణామి తావత్‌, నేదృళో. దృష్టవూర్వః)

వానవ;. హళకా. భణాహి భణాహి, కిం దంనసణీటఓ. (హలా! భణ భణ, కిం దర్శనీయ)

చేటీః* సక్కం భణిదుంనరచావహీణో కామదేవో త్తి. [శక్యం భజణీతుం శరచావహీనః కామదేవ ఇతి]

వాసవ: హోదు ఏ_త్తఅం [భవ త్వేతావత్‌]

చేటీ:- కిజ్లీమి త్తం వారేసి [కి న్నిమి_త్తం వారయని ?]

ఃి6 న్వ్యస్నవానవడ త్తమ్‌

వానవ:- అజు త్తం పరప్కరుననంకి త్తణం సోదుం (అయుకక్తం పరపురుషసంకీ ర్తనం శోతుం)

చేటీ:-తేణహి గుమ్మదు అయ్యా నిగ్బం [తేన హి గుమృ త్వారా శీఘం)

వాసవ:- ఇఅం గుమ్ల్హామి, ఆణేహి దావ [ఇయం గుమ్బామి, ఆనయ తావత్‌]

చేటీ;- గజ్జ దు అయ్యా (గృహ్హా త్వార్యా)

వాసవః [వర్ష్ణయిత్వా విలోక్య] ఇమం దావ ఓసహం కిం ణామ (ఇదం తావ దౌషధం కిం నామ గ

జేటీ:. అవిహవాకరణం ణామ [(అవిధవాకరణం నామ]

వానవ;- [ఆత్మగతం] ఇదం బహుసో గుమ్మి దవ్వం మమ అ, పదుమావదీఏ అ. [(పకాశం] ఇదం దావ ఓనహం కిం ణామ? [ఇదం బహుళో గుమ్బితవ్యం మమచ వద్మావత్యా శృ. ఇదం తావ దౌషధం కిం నామ ర

చేటీ:- నవత్తిమద్దణం ణామ (సపత్నీమర్దనం నామ)

వాసప:- ఇదం ణ గుమ్మి దవ్వం౦ [ఇదం న గుమృితవ్యం]

చేటీ - కీస [కస్మాత్‌ ?]

వానవః- ఉరవదా తన్స భయ్యా, తం ణిప్పఓఅణం _తి(ఉపరతా తన్య భార్యా, త న్నిష్పయోజన మితి)

చేటీ:- ((వవిశ్యావరా) తువరదు తువరదు అయ్యా వసో జామాదుఓ అవిహవాహి అబ్భ స్రరదఉస్సాళం వవేసీఅది త్వరతాం త్వరతా మార్యా. ఏష జామాతా అవిధవాభి రభ్య న్తరచతుశ్శాలం (వవేశ్యతే)

చతు ర్జో జః 4 వానవ:- అఇ . వదామి. గణ ఏతం (అయి! వదామి, గృహా జై ళ్‌) చేటీ;- సోహణం. అమ్మే గచ్చామి దావ అహం (శోభనం, ఆర్యే . గచ్చామి తావ దహం] _ [ఉభే న్నిష్కా్దే వానవ:. గదా ఏసా అహో అచ్చాహిదం అయ్యఉఊతో విణామ పరకేరఓ సంవుత్తోః అవి దావ నయ్యాఏ మమ దుక్టం ఎజణోదేమి, జది ణీద్దం శభామి. (గత్తైషా, అహో అత్యాహితం, ఆర్యపుతోపి నామ పరకీయ స్పంవృ త్తః అపితావ చృయ్యాయాం మమ దుఃఖం వినొాదయామి, యది నిద్రాం లభే) (నిష్కాన్హా) ఇలి తృతీయో౭జ్క$. ఆథ చతురో ఒజ్కః ఇ [5ళళః వవిశతి విదూషకః] విదూషకః-[సహర్షం] భో! దిట్టీఆ త త్తహోరో వచ్చరాఅన్స అలి ప్పేదవివాహమంగళమణిజ్లో కాళో డిట్రో భో కో య బామ ఏదం జాణాది తాదిసే వయం ఆణక్షనళికావ_త్రే వక్షిశ్రాత్తా ఉణ ఉమ్మజ్జీస్సామో _తి. ఇదాణిం పాసాదేను వసీఅది, అన్దేఉరదిగ్లి ఆను జ్హాఈ అది వకిదిమఉదసు

లి న్వపష్న్వవానవద త్తమ్‌ ఉమారాణి మోదఅఖజ్జఆణి ఖజ్జీల ని త్తి అణచృ్చరనం వాసో ఊత్తరకురువాసో మవ అణుభవీఅది ఏక్కో ఖు మహన్తోదోసో, మమ ఆహారో సుట్టు ణ పరిణమది నుష్పచ్చ దణాఏ సయ్యాఏ జణిద్దం ణళ భామి, జహ వాద సోణిదం అభిడో విఅ వత్తది త్తి పేకామి. భో. నుహం ణామ అపరిభూదం అకళవతత్తం చ. (భోః! దిష్ట్యా త్మతభవతో వత్సరాజ స్యాభ్నిపేత వివాహమంగళడీమ జణీయః కాలోదృష్టః భోః! కోనా మైత జ్ఞానాతి తాదృ] వయ మనర్దనలిలావ_ర్రే (వక్షీస్తాః పున రున్మంక్ష్యామ ఇతి. ఇదానీం 1పాసాదే షూష్యతే, ఆంతఃపురదీర్శికాను స్నాయతే, (పకృతిమధురసుక మారాణి మోదకఖొద్యాని థాద్య న్త ఇత్యనవ్పరన్సంవాస ఉ _త్సరకురువాసో మయా నుభూయతే. ఏకః ఖలు మహాన్‌ దోషః, మమాహారః సుమ్టు న వరిణమతి, సునద్భొాదవాయాం శయ్యాయాం నిదాం న లభే, యథా వాతళోణిత మభిత ఇవ వర్తత ఇతి పక్యామి. భోః! సుఖం నామాపరిభూత మకల్య వర్తంచ.ం) (తతః (పవిశతి చేటీ) చేటీ:-కహిం ణు ఖు గదో ఆయ్యవన న్తఓ [పరిక్ష మ్యావలోక్య] అమ్లో వసో అయ్యవన న్హఓ [ఉవగమ్య] అయ్యవస న్హఅ.

చతు రో జః లి

కో కాళో తుమం అగ్లేసామి, (క్కుత ను ఖలు గత ఆర్య వస న్త్నకః. అహో ఏష ఆర్యవన_న్హకః. ఆర్య వనన్తక! కః కాల స్వా మన్విష్యామి]

విదూః- [దృష్ట్వా] కిం జీమిత్తం భర్దే। మం అక్టేనసి (కి న్నిమిత్తం భ్యదే! మా మన్విష్యసి?)

చేటీః- అమ్హాణం భట్టిణీ భణాది అవి ల్లాదో జామాదుఓ త్తి (అన్మాకం భట్టినీ భణతి అపి స్నాతో జామాతేతి) _

విదూ:ః-కి జ్రీమిత్తం భోది. పుచ్చది. [కిం న్నిమి_త్సం భవతి। వృచృతి?)

చేటీ:. కి మజ్ణం ? నుమణావజ్ద అం ఆణేమి త్తి (క మన్యత్‌ ? సుమనోవర్ష క మానయామితి)

విదూ;-డ్హారో త_త్తభవం నవ్వం ఆణీదు భోదీ వజ్జీ౨భోఅణం [స్నాత _స్ట్మత్రభవాన్‌ సర్వ మానయతు భవతీ, వర్ణ యిత్వా భోజనం]

చేటీః కిం ణిమి_త్సం వారేసి భోఆణం ! (కిన్నిమి త్తం వారయనసి భోజనం ?]

విదూః అధజ్జన్న మమ కోఇళాణం అక్టి పరివట్లో విఅ కుక్టిపరి వట్టో నంవృత్తో [అధన్యస్య మమ కోకిలానా మక్షవరి వర్త ఇప కుక్షిపరివర్త నంవృత్తః]

చేటీః: ఈదిసో ఏవ్వ హోహి (ఈద్భక ఏవ ధవ)

విదూః- గచ్చదు భోదీ! జావ అహం వి తత్తహోదో సఅసం

ఠి0 న్వప్న్వవానవద త్తమ్‌ గచ్చామి. [గచ్చకు భవతీ ।; యావ దహమపి త్య(త్రభవత స్పకాశం గచ్చామి. [నిష్కాన్తా] వవేశకః లలా (తతః 'ప్రవిశతి నవరివారా వద్మావతీ ఆవన్నికా వేష రారిణీ వానసవదత్తా చ) వాలీ చేటీ:-80 ణిమి_త్తంభట్టిదారి ఆ పమదవణం ఆఅదా(కి న్నిమి త్హం భ_ర్చృదారికా (ప్రమదవన మాగళా?) వద్మా:- హళా | తాజి దావ సే హాశిఆగుమ్మ అణి సేక్టామి కును యా మ్‌ మదాణి వా ణ వేత్తి [హలా! తే తావ చ్చేఫాలికాగుల్మ కాః పశ్యామి కుసుమితా వాన వేతి] చేటీః- భట్టిదారిఏ 1 తాణి కునుమిదాణి జామ, పవాళన్హరిదేహిం విఅ మోత్తిఆలంబఏహిం ఆఖఇదాణీం కసుమేహిం, [భర్శృదారికే! తే కునుమితా వామ, (ప్రవాలా న్తరిత్తై రివ మౌక్రికలందకై రాచితాః కునుమైః 1] పద్మాః- హళా! జది వవ్వం. కిం దాణిం విళంబేసి (హలా! యద్యేవం, కిం మిదానీం విలమృసే) చేటీ:- తేణ హి ఇమస్సిం సికొవట్టఏ ముహుత్తఅం ఉపవినదు భట్టిదారిఆ. జావ ఆహం వి కునుమావచఅం కరేమి [శేన హ్యాన్మిం చ్చ్భిలావట్టకే ముసూర్తక ముపవిశతు ట్‌ న

చతు రో ద్య మ |

భర్భృదారికా। యావ దహ మపి కుసుమాపచయం కరోమి.

వద్మా:= అమ్మే ంకీం ఏత్ప ఉఊవవిసామో (ఆక్వ్యే। క్రి మతోవవి శావః)

వానవ:- ఏవ్వం హోదు (ఏవం భవతు) (ఉభే ఊఉవవిశతః)

చేటీ:- [తధా కృత్వా] పేక్టదు పేక్టదు భట్టిదారిఆ అద్దమణనిళా వట్టఏహిం విఅ సీహాళిఆకునుమేహిం పూరిఅం మే అంజ?ం౦ం (వశ్యతు వశ్యతు భ_ర్సృదారికా అర్భమనళ్శిలా పట్టక్షై రివ శేఫాలికాకునుమైః పూరితం మే౭జ్హులిం)

పద్మా :-[దృష్ట్వా] అహో విఇ_త్సదా కుసుమాణం "సేక్టదు "పేక్టదు అయ్యా. (అహో విచితతా కుసుమానాం! పళ్యతు పశ్యత్వార్యా)

వానవ:- అహో దంనణీఆదా కుసుమాణం (అహో దర్శనీయకా కుసుమానాం)

బేటీ: భట్టిదారివ! కిం భూయో అవఇలున్సం [భ_ర్సృదారికే! కిం భూయో౭.వచేష్యామి ?]

వద్మా*. హళా! మా మా భూయో అవఇణిఅ [హలా! మామా భూయో2_వచిత్య)

వాసవః- హా, కిం ణిమి_త్తం వారేని? (హలా! కి న్నిమిత్తం వారయసి?)

వద్మాః:- అయ్యఉతో ఇహ ఆఅచ్చిఆ ఇమం కునుమనమిద్ధిం పేక్టిఆ నమ్మణీదాభవేఅం [ ఆర్యపు్యత ఇహాగత్యేమాం కుసుమ సమృద్ధిం దృష్ట్వా సమ్మానితా భవేయం]

తై స్వప్నవానవదత్తమ్‌

వాసవః- హళా! పిఓ దే భత్తా (హలా! ప్రియ స్టే భర్తా)

పద్మా"*- అమ్మే. ణ టిణామి, అయ్య4ఉ త్తేణ విరహిదా ఊక్క-౦ 8దా హోమి. [ఆర్యే. న జానామి ఆర్యపుతేణ విర హితో తృంఠితా భవామి]

వాసవ;- [ఆత్మగతం] దుక్టరం ఖు ఆహం కరేమి, ఇఅం. విణమ ఏవ్వం మన్తేది. (దుష్కరం ఖల్వహం కరోమి, ఇయ మపి నామైవం మం్యతయితే)

చేటీ:- అలిజాదం ఖు భట్టిడారిఆఏ మన్తిదం “పిఓ మే భత' త్తి, (అభిజాతం ఖలు భ_ర్చదారికయా మనితం “టయో మేలి శ్రేతి |

పద్మా:- వక్క్కో ఖు మే సందేహో (ఏకః ఐఖలుమే సందేహః)

వాసవ: కింకిం [80 కిం]

వద్మా:- జహ మమ అయ్యఉఊత్తో, తహ ఏవ్వ అయ్యావ వాసవ దత్తాఏ త్తి (యథా మమార్యవ్వృుత స్తరైవార్యాయా వాసవదత్తాయా ఇతి )

వాసవః. అదోవి అహిఅం [అతో ప్యధికం]

పద్మా; కహం తువం జాణాసి [కథం త్వం జానాసి?)

వానవ:- [ఆత్మగతం] హం, ఆయ్యఉ_త్త పక్టవాదేణ ఆదిక్కన్లో సముదాఆరో ఏవ్వం దావ భణిన్సం [[వకోళం)] జఇ అప్పో సిణీహో, సా నజణం ణ పరిత్తజది-(హం ఆర్య ప్యుత పక్షపాతేనాతిక్రాన్త సృముదాచారః. ఏవం తావ రృణిష్యామి. య ద్యల్పః స్నేహ, స్పా స్వజనం న పరిత్యజతి)

చతు ర్జో బ్యంః వ!

పద్మా:- హోదవ్వం (భవితవ్యం)

బేటీ: భట్టిదారిఏ! సాహు భట్టారం భణాహి “అహం పి వీణం నిక్రిస్సామి” తి (భ_ర్హృదారికే ! సాధు భర్తారం భణ *'అహ మపి వీణాం శిమిష్య ఇతి)

పద్మా:- ఉఊతో మవ అయ్యఉత్తో (ఉక్తో మయా౭ఒఒ ర్యపుతః)

వానవ:- తదో కిం భణిదం (తళః కిం భణితఈం?)

పద్మా: అభజిఅ కిజ్చీ దిగ్దం జీన్ససిఅ తుణ్లీఓ నంవుత్తో,

న్‌

[అభణిత్వా కించిత్‌ ,దీర్షం నిశ్వన్య తూసష్ట్రీక నృంవృ త్తః]

వాసవః- తదో తువం కిం విఆ తక్కేసి (తత _న్బ్వం కిమివ తర్మూయని?)

పద్మా:- తక్కేమి అయ్యాఏ వాసవదత్తాఏ గుణాణీ సుమరిఆ దక్సిజ్జదాఏ మమ అగ్గదో ణ రోదిది త్తి. [తర్కుయా మ్యార్యాయా వాసవద త్తాయా గుణాన్‌ స్మృత్వా దక్షిణ తయా మమా[గతో న రోదితీతి)

వానవ:- (ఆత్మగతం) ధక్షూఖుమ్మి, జది ఏవ్వం నచ్చం భవే, (ధవ్యా ఖల్వనస్మి, య దేవం, సత్యం భవేత్‌)

(తతః వవిశతి రాజా విదూషక శ్చ

విదూ- హీహీ! పచి అపడి అబన్ధుజీవకునుమవిర ళవాదరమణిజ్ఞం వమదవణం 1! ఇదో దావ భవం, [హీహీ! వచితపతిత బంధు జీవకుసుమవిరళ వాతరమణీయం [ప్రమదావనం । ఇర స్తావ దృవాన్‌)

రాజా;:- వయన్య వనక! అయ మయ మాగచ్చామి.

వ్‌( న్వవ్నవాసవద త్తమ్‌ కామే నోజ్జయినీం గతేమయితదాకామ వ్యవస్థాం గతే దృష్ట్వా నై్వైర మవ వ్లిరాజతసయాం పన్బోషవః పాతితాః ! తై రద్యాపి వశల్య మేవ హృదయం భూయ శ్చ విద్దా వయం వష్చేషు ర్మదనో యదా, కథ మయం షష్షః శర? పాతితః॥ విదూ:- కహిం ణుఖుగదా తత్తహోదీ పదుమాపదీ, ళశామండ వం గదా భవే, ఉదా హో. అనణకుసుమసంచిదం వర్గ చమ్మావగుంఠిదం విఅ వపర్వదతిళఅం ణామ సికాపట్టఅం గదా భవే, ఆదు అధి అకటుఅగం ధన త్తృచ్చదవణంవవిట్టా భవే, అహవ ఆహిద మిఅపక్టిసంకుళం దారుపవ్వదఅఆం గదా భవే, (ఊర్థ్వ మవలోక్య) హీహీ. నరఅరాళ జీమ్మశే అ స్తరిక్టే పసాదిఅ బళదేహబాహుదంసణీఅం సారనవంతిం జావ సమాహిదం గచ్చ న్తిం ేక్టదు దావ భవం, (కుత ను ఖలు గతా తతభవతీ వద్మావతీ, లతా మండపం గతా భవేత్‌, ఉతాహో అననకుసుమనసంచితం వ్యాాఘచర్మావగుంఠిత మివ వర్వతతిలకం నామ శిలా పట్టకం గతా భవేళ్‌, అథవా, అధికకటుకగంధ నచ్చ దవదనం౦ం (పవిష్టా భవేత్‌, అథవా, లిఖితమృగపక్షనంకు లం దారుపర్వతకం గతా భవేత్‌, హీహీ! శరత్కాల నిర్మలే ఒ నరికే (వసారితబలదేవబాహుదర్శనీయాం సారనపం క్రిం యావ త్సమాహితం గచ్చ న్తీం (పేక్షతాం శావ దృవాన్‌.) రాజొః= చయన్య । వశ్యా మ్యేనాం,

చతు రో జః కి బుజ్వాయకాంచ విరళాంచ నతోన్నతాంచ సప్తర్షి వంళకుటిలాం చ నివర్తనేషు | నిర్ముచ్యమానభుజగోద ర నిర్మలన్య సీమా మివామృరతలన్య విభజ్యమానాం ;$౨॥

చేటీ;- ేక్టదు ేక్టదు భట్టిదారి ఆ ఏదం౦ కోకనద మాళాపండర రమణీఅం సారనప న్లిం జావ సమాహిదం గచ్చ న్లిం. అమ్మో భట్టా. ([యపేక్షకాం (గేక్షశాం భర్పృదారికా ఏతాం కోకనదమాలారమణీయాం సారనవప శ్రీం యావ తృమాహితం గచ్చ న్తీం. అహో! భర్తా [)

పద్మా:- హం. ఆయ్యఉతో ॥ అయ్యే ! తవ కారణాదో అయ్య ఉ _త్తదంననం పరిహరామి. కా ఇమం దావ మాహవీళదా మండపం వవిసామో, (హం అర్యపు(తః, ఆరే. తవ కారణా దార్యపుతదర్శనం పరిహరామి. త దిమం మాధవీ లతొమండపం (వవిశామఖి

వాసవ:- ఏవ్వం హోదు. [ఏవం భవతు ] [తధా కుర్వ న్తి]

విదూ.. త_త్తహోదీ పదుమావదీ ఇహ ఆఅచ్చిఆ జీగ్గదా భవే, (త్యతభవతీ సద్మావతీ హాగత్య నిర్లతా భవేళ్‌)

రాజా: కథం భవాన్‌ జానాతి?

విదూ:- ఇమాణి అవఇదకుసుమాణి సేఫాళిఆగుచ్చ ఆణి పేక్టదు దావ భవం (ఇమా నవచితకుసుమాన్‌ శేఫాలికాగుచ్భకాన్‌ పేక్షకాం తావ దృవాన్‌ )

రాజావ- ఆహో విచ్శితతా కుసుమస్య! వన్తక!

వాసవ:-(ఆత్మగతం) వనంతఅనంకి త్తణేణ అహంపుణజాణామి

ర న్యవ్నవాసనవద త్తమ్‌ ఊజ్జనణీఏ వ త్తామితి. [వసంతకసంకీ_ర్తనేనాహం పన ర్దానా మ్యుజ్జయిన్యాం వర్త ఇతి]

రాజా; వసంతక ! అస్మి న్నేవాసీనౌ శలాతలే పద్మావతీం (పతీఓష్యావహే,

విదూ:ః- భో. తహ, [ఉఊవవి శ్యోత్సాయ) హీహీ సరఅకాళతిక్ధో దున్సహో ఆదవో। తా ఇమం దావ మాహవీళ€దో మండవం వవిసామో [భో స్తథా, హీహీ. శరత్కాలతీక్షో దుస్పహ ఆతపః, త దిమ౦ తావ న్మాధవీలతామండపం (వవిశావః]

రాజా: బొఢం. గచ్చా(గతః.

వీదూ;ః* ఏవ్వం హోదు [ఏవం భవతు] [ఉభౌ వరిక్రామతః]

పద్మాఃం నవ్వం ఆఅఉళం కత్తుకామో అయ్యవస _న్హఓ కిం దాణీి కరేన్లు. (సర్వ మాకులం కర్తుకామ ఆర్యవన్నన్ధకః. క్రి మిదానీం కుర్మః?)

చేటీ;. భట్టిదారివ ! ఏదం మధుఅరజేరిణిశీణం ఓళందిళదం ఓధూయ భట్టారం వారఖఇస్సం [భ_ర్హృదారికే | ఏతాం మధుకరపరినిలీనా మవలంబలతా మవధూయ భర్తారం వారయిష్యామి]

వద్మా;. ఏవ్వం కరేపా [ఏవం కురు] [(చేటీ తధా కరోతి]

విదూ;. అవిహా అవిహా, చిట్టదు చిట్టదు దావ భవం. [అవిధా అవిధా, తిష్టతు తిష్షతు తావ దృవాన్‌,]

రాజాం. కీ మర౦?

చతు లో జః ఫ్‌ విదూ:- దాసీవపు త్తేహి మధుఅరేహి పీడిదో మి (దాస్యాఃపుతై) ర్మధుకరైః పీడితో ఒన్మి] రాజౌ:- మా మా భవా నేవం. మధుకరనంత్రానః పరిహార్యః, వళ్య మధుమదకలా మధుకరా మదన ర్తాలిః పియాలి రువగూఢాః! పాదన్యానవిషణ్ణా వయ మివ కాన్తావియ క్రాః స్యుః 134% తస్మా దిహావాసిష్యావహే విదూ:= ఏవ్వం హోదు (ఏవం భవతు) (ఊభా వుపవిశతః చేటీ = భట్టివారివ! రుద్దా ఖు మ్మ వయం (భర్హృదారికే ! రుద్రాః లు ఇ లౌ అతి ళా ఖలు సో వయం) వద్మా:ందిట్టి ఆ ఊవవిట్టో అయ్యఉత్తో(దిహ్టో పవిష్ట ఆర్యపుతః) వానవ'- [ఆత్మగతం] దిట్టిఆ పకిదిళ్హసరీరో ఆయ్యతఉఊత్తో (దిష్ట్యా ఠి ల థ జావ ట (వకృతిస్థళరీర ఆర్యపుతః] చేటీ:- భట్టిరారి ఏ |! నుసంపదాఖు ఆయ్యాఏ దిట్టీ (భర్తృదారికే | మరమునసంవదా ఖ ల్వార్యాయా దృష్టిః] వానవ"*-ఏసా ఖు మహుఅరాణం అవిణటిదో కానకునుమరేబుణా వడిదేణ సోదఆ మే దిట్రీ [ఏషా ఖలు మధుకరాణా మవినయా త్కాళకునుమరేణునా వతితేన సోదకా మే దృష్టిః] పద్మా: జుజ్జఇ [యజ్యతే] విదూ:ం థో నుణ్ణం ఖు ఇదం పమదవణం. పుచ్చిదవ్వం కించి అత్తి. పుచ్చామి భవ_న్హం (భోః శూన్యం ఖల్విదం (పమ దవన౦, పృచ్చితవ్యం కించి దప్తి. పృచ్చామి. భవనం)

మ! న్వవ్నవాసవద త్తమ్‌ రాజాః,, ఛభందత:. విదూః- కా భవదో పిఆ. తదాణిం తత్తహోదీ వాసవదత్తా, ఇదాణిం సదుమావదీ వా. [కా భవతః (ప్రియా. తదానీం తత్రభవతీ వానవదత్తా, ఇదానీం వద్మావతీవా ?] రాజా: కి మిదానీం భవాన్‌ మహతి బహుమాననంకట మాం న్యన్యతి? పద్మా; హళా. జాదిసే నంకడే నిక్రిత్తో అయ్యఉతో. (హలా. యాద్భశే సంకటే నిక్షిప్త ఆర్యపుుతః ం 0) వాసవ;= [ఆత్మగతం] అహం అమందకళాగా [అహం చ మంద భాగా] విదూ:- సేరం సేరం భణారు భవం, ఏక్కా ఊవరదా, అవరా అసజ్జీహిదా. [సైైరం వ్వైరం భణళు భవాన్‌, ఏకో పరతా, అపరా అనన్నిహితా |] రాజౌా;- వయన్య! న ఖలు నఖలు (బూయాం. భవాం స్తు ముఖరః. వద్మా*- వీత్తవణ భణిదం అఆయ్యఊ శ్తేణ, (ఏతావతా భణిత మార్య పుతేణ) విదూ:- భో ! నచ్చేణ సవామి, కన్స విణ అచిక్టన్సం. ఏసా సందట్టా మే జీహా. (భోః. సత్యేన కళపామి, కస్మా అపినా భ్యాస్యామి. ఏషా నందష్టా మే జిహ్వాం) రాజా: నోత్సహే, నఖే। వక్తుం. పద్మాః, అహో ఇమన్న పురోభాఇదా. ఏతి ఏణహి అఅంణ

చతు ర్ధో జః ఠి9

జాణాది.[అహో అన్య పురోభాగికా. ఏకావకాహృదయం న జొనాతి.)

విదూ:- కిం ణ భణాది మమ, అణాచక్ట్రిఅ ఇమారో విశావట్టఆిదో ణ వక్కం ఏక్క వదం వి గమిదుం. ఏసో రుర్గో అత్త భవం. (కిం న భణతి మమ అనాభ్యాయాన్మా చ్చిలా పట్టకా న్న శక్య మేకపదమపి గన్తుం. ఏష రుద్ధో౭_ (త్రభవాన్‌

రాజా :- కిం దబలాక్కా-రేణ ?

విదూః- ఆమ బళక్కా-రేణ. (ఆమ, బలాక్కారేణం)

రాజాః- తేనహి వశ్యామ స్తావత్‌.

విదూ:- పసీదదు వసీదదు భవం. వఅన్ఫభావేణ సాొవిదోసి, జఇ నచ్చంణ భణాసి])

రాజా; కా గతిః. శూయకాం,

పద్మావతీ బహుమతా మమ యద్యపి రూపశీలమాధురై్యైః వానవద త్తాబద్ధం న తు తావ న్మే మనో హరతి 1౪;

వానవ - | ఆత్మగతం] భోదు భోదు. దిజ్దం వేదణం ఇమన్స పరివేదస్ప్స. అహో అక్షూదవానం పి వత్ధ బహుగుణ౦ నంవజ్జయి. (భవతు భవతు. దత్తం వేతన మన్య వరి ఖేదస్యం అహో అజ్జాతవాసోఒవ్యత బహుగుణ న్పంపద్యతే]

చేటీ:ః- భృట్టిదారివ ॥ అదకిల్లో ఖు భట్టా. (భర్హురారి కే | అదాకీణ్యః ఖలు భర్తా

పద్మా:- హళా! మా మా వవ్వం. సదక్షిళ్లో ఏవ్వ ఆయ్యఉత్తో,

శీ0 న్వవ్నవానవద త్తమ్‌ జో ఇదాణింవి అయ్యావ వానవదత్తాఏ గుణాణిసుమరది, [మా మైవం. సదాక్షిణ్య ఏవార్యపుుతః, య ఇదానీ మాప్యార్యాయా వాసవద త్తాయా గుణాన్‌ న్మరతి.]

వాసవ:- భడ్దే. అభిజణన్స సదినం మిదం (భ(దే. అభిజనన్య సద్భుశం మ న్తితం)

రాజా;- ఉక్తం మయా భవా నిదానీం కథయతు, కా భవత: (వయా, తదానీం వాసవద త్రా, ఇదానీం పద్మావతీ వా?

వద్మా:- అయ్యఉత్తో పీ వన న్హఓ సంవుత్తో. [ఆర్యపుతోపి వసస్హక నృంవృత్తః]

విదూ:ః- కిం మే విస్పళవిదేణ, ఉభఓ విత_త్తహోదీఓ మే బహు మదాఓ. (కిం మే వి్యపలపితేన ఊభేపి తృతభవత్యా మే వబహుమతే)

రాజాః- వైధేయ! మా మేవం బలా (చ్చ్భుత్వా కి మిదానీం నాభి భాషసే?

విదూ:., కిం,మంపీ దిళక్కారేణ?(కిం,మామపి దిలక్కారేణ?)

రాజాః- అథకిం, బలాక్కా-రేణ,

విదూ;. తేణ హి ణ సక్కం సోదుం. (శేనహిన శక్యం శ్రోతుం)

రాజా;= (వసీదతు (పసీదతు మహాబాహ్మణ;, స్వైరం టైవ్చర్‌ మభిరీయతాం.

విదూ:- ఇదాణిం నుణాదు భవం. తత్తహోరీ వానవదతా మే బహుమదా. త_త్తహోదీ వదుమావదీ తరుణీ దంనణీఆ ఆకోవణా అణహం౦కారా మహురవాల నదక్థిష్టాం ఆఆం

చతు ర్ధో జః శ] చ అవరో మహనో గుణో, సిజిర్రేణ భోఅదేణ మం వచ్చుగచ్చిఅ “'కహిం ణు ఖు గదో అయ్యవస న్తటి తి. (ఇదానీం శృణోతు భవాన్‌. త(తభవతీ వానవదళత్తా మే బహుమతా. త[తభవతీ పద్మావతీ తరుణీ దర్శనీయా అకోవనా అనహం౦కారా, మధురవాక్‌, నదాక్ష్షణ్యా, అయం చాపరో మహాన్‌ గుణః, స్నిగ్ధేన భోజనేన మాం (వత్యుద్గచ్భతి “కుత నుఖలు గత ఆర్యవన న్త౩" ఇతి) వాసవ:- భోదు భోదు వనన్హఅ! సుమరేహి దాణిం ఏదంర్హ, (భవతు భవతు వన్నన్షక ! న్మరేదానీ మేతత్‌ ) రాజా.- భవతు భవతు. వసన్తక ! నర్వ మేతత్‌ కథయి ష్యే దేవ్యై వానవదత్తామై. విదూ;ః. అవిహో వాసవదత్తా, కహిం వానవదళత్తా. చిరాఖు ఊవ రదా వానవదత్తా.[అవిరా వానవదళత్తా. కుత వాసవదత్తౌ. చిరా త్హలూపరతా వానవదత్తా ] రాజాః- [సవిషాదం] (ఏవం ఊపరతా వాసవదత్తా.) అనేన పరిహేన వ్యాక్షీప్తం మే మన _స్వ్వయా। తతో వాజీ తద్పై వేయం పూర్వాభ్యా సేన నిస్సృతా ౫॥ వద్మాః:. రమణీఓ ఖు కహాజోఓ జణీనంసేణ విసంవాదిఓ [రమణీయః ఖలు కథాయోగో నృళంసేన వినంవాదితః] వాసవ: (ఆత్మగతం) భోదు భోదు. విస్సల్తిమ్లి. అహో పిఅం థా ణామ ఈదిసం వఆఅణం అపచ్చక్టం నుణీఅది. (భవతు భవతు, విశ్వసాస్మి. అహో (పియం నాను, ఈదృశం మదన మసప్రత్యక్షం (కూయతే)

క్తి న్వవ్నవాసవద త్తమ్‌ విదూ:- ధారేదు ధారేదు భవం. అణదిక్కమణీఓ హి విహీ, ఈదిసం దొణీం వదం, [ధారయతు ధారయతు భవాన్‌, అనతిక్రమణీయో హి విధిః ఈద్భళ మిదానీ మేతళ్‌.] రాజా్ఞాా- వయన్య! స జౌొనాతిభవా నవస్థాం. కుతః. దుఃఖం త్యక్తుం ఐద్ధమూలో2.నురాగః న్మృత్వా స్మృత్వా యాతి దుఃఖం నవత్వం యాత్రా త్వేషా య ద్విముచ్యేహ బొష్పం పాపానృణ్యా యాతి బుద్ధిః పసాదం విదూ;- అన్సుపాదకిళళ్ణం ఖు తత్తహోదో ముహం౦ం. జావ ముహోదఅం ఆనేమి. (అశశుపాతక్సిన్నం ఖలు నే భవతో ముఖం, యావ న్ముఖోదక మానయామి. (న్నిష్కా). వద్మా:-అయ్యే. దిప్ఫాఉళపటా_న్షరిదం అయ్యఉఊ_త్సస్య ముహం౦. జావ ణీక్క_ మమ్మ (ఆర్యే. బాష్బాకులపటా న్తరిత మాఠర్య పుతస్య ముఖం. యావ న్నిషా్య్ణమామః) వాసవ: ఏవ్వం హోదు. అహవ చిట్ట తువం.ఊక్క౦రిదం భత్తా రం ఉడ్షిఅ అజుత్తం జీగమణం అహం వవ్వ గమిస్పం (ఏవం భవతు అథవా తిష్ష త్వం. ఊత్కంఠితం భర్తార ముజ్హిత్వా అయుకక్తం నిర్గమనం. ఆహమేవ గమిష్యామి) యి న న చేటీ;ం నుట్టు అయ్యా భణాది ఉవనప్పదు దావ భట్టిదారిఆ. (సుష్టార్యా భణతి. ఊఉపసర్పతు తావ దృర్హృదారికా.) వద్మాః-కింణుఖు వవిసామి. [80 ను ఖలు (వవిశామి]

చతు ర్ధో జ్యుః శీలి

వానవ:- హళా. వవిన. (ఇత్యుక్త్వా నిష్కానా] (హలా! వవిళ [)

విదూ;- [నలినీవ త్రేణ జలం గృహీత్వా, (వవిశళ్య) ఏసా తత్త హోదీ పదుమావదీ. [ఏషా తత్రభవతీ పద్మావతీ)

పద్మా:- అయ్య వనన్హఆ! కిం ఏదం [ఆద్య వనదన్తక. కి మేతత్‌ ?]

విచూః. ఏదం ఇదం. ఇదం ఏదం (ఏత దిదం. ఇద మేతత్‌)

వద్మా:- భణాదు భణాదు అయ్యో భణాదు [భణతు భణ త్వార్యో భణలు]

విదూ:- భోది . వాదణీదేణ కాసకుసుమరేణుణా అక్ట్రిణ్‌పడ్‌దేణ సన్ఫుపాదం ఖు తతహోదో ముహం. తా గణ్జదు హోదీ ఇదం ముహోదఠఅం, (భవతి |! వాతానీతేన కాళ కునుమరేణునా క్షనివతితేన సాశుపాతం ఖలు త్యతభవతో ముఖం. త ద్భృహ్హాతు భవతీదం ముఖోదకం]

పద్మా = (ఆక్మగతం) అహో సదాక్టిక్షాన్న జణస్ప పరిజణో వి నదాక్షిబ్టో ఏవ్వ హోది [ఊపేత్య] జేదు అయ్యఉతో. ఇద౦ ముహోదఅం. [అహోనదాక్షణ్యస్యజనన్య పరి జనో౭_ పి సదాక్షీణ్య ఏవ భవతి. జయ త్వార్యపుతః. ఇదం ముఖోదకం)

రాజాః- అయే పద్మావతీ. [అపవార్య] వసన్తక . కి మిదం?

విదూ:ం (కర్షే] ఏవ్వం విఆ (ఏవ మివ)

రాజా:- సాధు వనస్టక ! సాధు! (ఆచమ్య) పద్మావతి £ ఆన్యకాం,

జీ శీ న్వన్నవాసవడ త్తమ్‌ పద్మ:- జం అయ్యఉత్తో ఆణవేది [ఊపవిశతి] య దార్యపుత ఆక్షాపయ త) జా రాజొ;. పద్మావతి | శరద్భ శాజ్కగౌరేణ వాతావిద్ధేన భామిని । కాశపుష్పలవేనేదం సాశుపాతం ముఖం మమ ॥౭ [ఆత్మగతం] ఇయం బాలా నవోద్వాహా సత్యం (శుత్వా వ్యధాం వవేత్‌ కామం ధీరన్వభావేయం త్రీస్వభావన్తు కాతరః ॥౮॥ విదూ:ః- ఊఇదం త త్తహోదో మ అధరాఅన్న అవరణ్ఞ కాశే భవ_న్హం అగ్గదో కరిఅ సుహిజ్జ్ఞణదంనణం. నక్కారోహి ణామ సక్కారేణపడిచ్చ్భిదోపీదిం ఉప్పాదేదితా. ఊ్రేదో దావభవం(ఊచితంత్మ్యతభవతో మగధరాజస్యావరాష్టూకాలే భవన్హ మ(గతః కృత్వా సుహృజ్ఞనదర్శనం, సత్కారో పాినామ సత్కారేణ వతీష్షః పీతి ముత్చాదయతి. త దు తిషశు తావ ద్భవాొన్‌ 0 వాం రాజా;- దాఢం. [ప్రథమః కల్చః, (ఊక్థాయ గుణానాం వా విశాలానాం నత్కారాణాంచ నిత్యశః । కరార స్పులభా లోకే విజ్రాతార స్తు దరభాః | ౯॥ యూ ళ్‌, ణా అతి ళం [నిష్కాన్హా నృర్వే] ఇతి చతుర్జోఒ బ్యః అార్యన్తైపెఇస్టా లాలా.

జి అథ పజఖంమోా “*బజు_? థ పజ్ళా టో [తతః వ్రవిశతి పద్మినికా] పద్మి:- మహుఅరివ, మహుఅరివ్‌! ఆఅచ్భ దావ నిగ్హం. [మధు కరికే, మధుకరికే ఆగచ్చ తావత్‌ శీఘం.] మధుకరికా:-((పవిశ్య) హళా. ఇఅమ్మి కింకరీఅదు. [హలా! ఇయ మస్మి. కిం కియతాం] పద్మిః:- హళా! కిం ణ జాణాని తువం భట్టిదారిఆ పదుమావదీ సీసవేదణాఏ దుక్టావిదే త్తి. (హలా. కింన జానాసి త్వం భ_ర్హుదారికా వద్మావతీ శీర్ష వేదనయా దుఃఖితేతి) మధు:- హద్ది (హా రిక్‌] హో వద్మి:;- హళశా! గచ్చ సిన్షం, అయ్య ఆవనన్తిఅం నర్దావేహి, కేవళం భట్టిదారిలప సీనవేదణం వవ్వ జివేదేహి. తదో నఅం ఏవ్వ ఆగమిస్సది. (హలా! గచ్చ శీఘం, ఆర్యా మావ నికాం శబ్రాపయ కేవలం భ_ర్పదారికాయా శ్శీర్ష వేదనా మేవ నివేదయ తతః స్వయ మేవాగమిష్యతి.) మధుః- హళా। కిం సా కరిన్సది. (హలా! కింసా కరిష్యతి?) వద్మి:- సాహు దాజిం మహురాహి కహాహి భట్టిదారిత సీన వేదణం విణోదేది. (సా ఖ ల్విదానీం మధురాభిః కథాఖి ర్భృ_ర్భృదారికాయా శ్శీర్త వేదనాం వినోదయతి) లా యె మధుః- జుజ్జఇ. కహిం సఅణీయం రఖఇదం లట్టిదారి ఆ ఏ [యుజ్యతే! కృత శళయనీయం రచితం భర్తృ దారికాయాః?)

కీర న్వవ్నవానవద త్తమ్‌ వద్మి'=సముద్దగిహ కే కళ సేజ్జాత్తిణా గచ్చ దాణీం తువం. అహం నో జ థణ

విభట్టిణో ణివేతణత్సం అయ్యవస_న్టఅం అక్జేసామి. [సముదగ్భహకే కిల శయ్యా స్రీర్దాః గచ్చేదానీం త్వం, అహమపీ భర్తే నివేదనార్ధ మార్య వనన్సక మన్ని ష్యామి-]

మధుః- కహిం దాజిం అయ్యపన_న్షఅం పేక్టామి. [కృులేవానీ మార్యవస న్హకం పశ్యామి]

(తళః (వవిశతి విదూషకః)

విదూః- అజ్జ ఖు దేవీ విఓఅవిహురహిఅఅన్స తత్తహోదో వచ్చరాఅన్స పదుమావదీ పాణిగహణ నమిరిఅమాణో అచ్చ న్తసుహావహే మంగళోనవే మదణగ్గిదాహో అహి ఆదరం వడ్ధణ, [పద్మినికాం విలోక్య] అయి పదుమిణిఆ. వదుమిణివ్‌ కిం ఇహ వ_త్తది? (అద్య ఖలు గేవీవియోగ విధురహృదయన్య త్యత భవతో వత్సరాజన్య పద్మావతీ పాణిగహణ నసమిర్యమాణోఒ త్యంత సుావహే మంగలోత్సవే మదనాగ్నిదాహో ఒధికతరం వర్తతే. అయివద్మినికా పద్మినికే, కి మిహ వర్తతే ?]

పద్మి; అయ్య ! వనన్హఅ! కిం ణ జాణాసి తువం భట్టీదారి ఆ పదుమావదీ సీనవేదణాఏ దుక్రావిదే_త్రి. (ఆర్య వన్నన్హక ! కిం న జానాని త్వం, భర్చదారికా పద్మావతీ శీర వేద

జాం యె

నయా దుఃఖితేతి)

విదూ:ః- భోది! నచ్చం, ఇ జానామి (భవతి! సత్యం న జొనామి.)

పకృమోద్యః శీ వద్మి:- తే ణ హి, భట్టిణో జీవేదేపి ణం. జావ అహంవిసీ సొణులేవణం తువారేమి. (తేసపా భర్తే నివేదయైనాం, యావ దహ మపి శీర్షానులేపనం త్వరయామి.) విదూ:- కహిం నఅణీఅం రఇదం, వదుమావదీవ (కుత శయ నీయం రచితం వద్మావత్యాః ?) వద్మి:- నముద్దగిహకే కిళ సేజ్టా చ్రిజ్రా, [సముద్రగృహకే కిల శయ్యా సేర్లా ] నేయ. విదూ;ః- గచ్భతు భోదీ. జావ అహం వి తత్తహోదో ణివేద ఇన్సం (గచ్భతు భవతీ యావ దహ మపి త(త్రభవతే నివేదయిష్యామి ) [నిష్కాన్తా] (వ వేశ కః ాతప్రవక్తమాసైా. లాలా [తతః వవిశతి రాజా] రాజా: శాఘ్యా మవ న్తినృపతే నృదృశీం తనూజాం కాల[కమేణ పునరాగతదారభారః | లావాణకే హుతవ హేన హృతాంగయపష్టిం తాం వద్మినీం హిమహతా మివ చిన్హయామి ॥౧॥ విదూ:- ((వవిశ్య) తువరదు తువరదు దావ భవం [త్వరతాం త్వరతాం తావ దృవాన్‌] రాజా:- కి మర్థం ? విదూ:- త త్తహోదీ వదుమావదీ సీనవేదణాఏ దుక్థావిదా (ఈత భవతీ పద్మావతీ శీర్ష వేదనయా దుఃఖితా)

శి న్వవ్నవానవద త్తమ్‌ రాజా? కెవ మాహ'? చ్‌ విదూ:. వదుమిణిఆఏ కహిదం (పద్మినికయా కథితం) రాజాం; భోః. కషం, ల్‌ రూప్టశియా సముదితాం గుణతశ్చ యుక్తాం లబ్వా (వియాం మమ తుమన ఇవాద్య శోక । న్‌ 0౧ పూర్వాలిఘాతసరుజో ప్యనుభూతదుఃఖ: పద్మాపతీ మపి తర్దైవ సమర్హ్దయామి 1 ౨| అథ కన్మి నృదేశే వర్తతే పద్మావతీ? విడూ:- నముద్దగిహకే కిళ కేజ్జా ల్రిణ్తా. (సముద్రగ్భృహకే కిల ణి జ ఖఇణ శయ్యా పస్రీర్లా] రాజా: తేనహి తస్య మార్గ మాదేశయ విదూ:-ఏదు ఏదు భవం. [ఎత్వేతు భవాన్‌] [ఉభౌ పరిక్రామతః) విదూ;:ః- ఇదం సముద్దగిహకం. పవిసదడు భవం (ఇదం సము[ద గృహకం (వపవిశతు భవాన్‌) రాజా - పూర్వం (వవిళ. విదూ;. భోః తహా, ((వవిళశ్య ఆవిహా, చిట్తదు, చిటదు దావ భవం. [భోః! తథా, అవిథా, తిష్టతు. తిష్టతు తావ దృవాన్‌) రాజాః=కి మర్థం ల విదూః- ఏసో ఖు దీవప్పభావసూఇదరూవో వసురాతలే వరివత్త మాణోఅఅం కాఓదరో. (ఏష ఖలు దీప[పభావసూచిత రూపో వసూధాతలే సరివ_ర్తమానోఒయం కాకోదరః.)

వళ్ళమో జ్కః శీ$ి ఫీజా:=గ్యవవిశ్యా వలోక్య, నన్మితం] అహో నర్చ్పవ్యక్తి రై్వైరే యస్య, బుజ్వాయకాంహి ముఖతోరణలోలమాలాం భభష్టాం ఉఓతొ త్వ మవగచ్చుసి మూర నర్చం మన్దానిలేన నిశి యా పరివ_ర్హమానా కించి త్యరోతి భుజగన్య విచేష్టితాని 134 విదూ:- (నిరూవ్య) నుట్టు భవం భణాది. అ హు అఆం కాఓ దరో । [(ప్రవిశ్యావలోక్య] త త్రహోదీ వదుమావదీ ఇహ ఆగచ్చిఅ ణీగ్గడా భవే (నుష్టు భవాన్‌ భణతి.న ఖల్వ యం కాకోదరః. త్యత్రభవతీ వద్మావతీ హాగత్య నిర్లకా భవేత్‌.) రాజా:- వయన్య। అనాగతయా భవితవ్యం. విదూః- కహం భవం జాణాది (కథం భవా న్ఞానాతి?) రాజా:- కిమి(త జ్లేయం? వళ్య. శయ్యా నావనతా, తథా _న్తుళకనమా, న వ్యాకులపచ్చ్భదా న క్తిష్తం హి శిరోపధాన మమలం శీర్షాలిఖాతాషరైః | ః రోగే దృష్టివిలోభనం జనయితుం శోభా న కాచి తృృళా (పాణ్మీపావ్యరుజాంపునర్నుశయనంళ ఘంస్వయంముఇ్బతి। విదూ:. తే ణ హి ఇమస్పీం సయ్యాఏ ముహ_త్తఅం ఉఊవవినిఅ, త తహోదిం వడివాశేదు భవం (లేన హ్యస్యాం శయ్యా యాం ముహూర్త: మువవిశ్య త్యతభవతీం [వతిపాల యతు భవాన్‌.) " -

ర్‌0 న్వవ్నవానవడదడ త్తమ్‌ రాజా:. బొాధం, [ఉపవిశ్య] వయన్య ! నిదదాం మాం బాధతే కథ్యతాం కాచి త్కథా. విదూ;- అహం కహఇస్సం. హో/(త్తి కరేది అ_త్సభవం (అహం కథయిష్యామి. హో(ఇతి కరో త్వతభవాన్‌) రాజా;- బొఢం విదూ.- అక్ధి ణఅరీ ఊబ్బయిణీణామ తహిం అహిఅరమణీఆణీ ఉదఅహ్హాణాణి వత్తని కళ, [అ_న్తినగర్యుజ్జ్ఞయినీనామ. త(తాధికరమణీయా న్యుదకస్థానాని వర్తంతే కిల ]] రాజా; కథ ముజ్జయినీ నామ. విదూ:= జుఖ అణభిప్పేదా ఏసా కహా, అఆజ్దం కహఖఇన్సం, [యద్యనభి,పేతై షా కధా. అన్యాం కథయిష్యామి ]] రాజా. వయన్య న ఖలు నాభి,కపేకై షా కధా. కిను. స్మరామ్యవ న్యాధివతేః సుతాయా।ః (వస్థానకాలే స్వజనం స్మర న్న్యాః , బొష్పం (వవృదత్తం నయనాంతలగ్నం స్నేహా న్మమైవోరసి పాతయ న్వ్యాః 1౫|| అవపిచ, బహుళో వ్యువదేశేషు యయా మా మిక్షమాణయా । హస్తేన (సస్తకోణేన కృత మాకాశవాదితం ॥౬॥ విదూ:* భోదు. అణజ్జం కహణఇన్సం. అద్ధి ఐఅరం బమ్హద_త్తం ణామ. తహిం కిళ రాఆ కంపిళ్ళో జామ. (భవతు, అన్యాం కథాం కథయిష్యామి,అ _ప్పినగరం బహ్మదదత్తం నామ. తత కిల రాజా కాంపిల్యో నామ.)

వళ్బమో జ్కః ఫ్‌ | జారా:- కిమితి కిమితి ? విదూ;- (పున న్రదేవ వరత్సి రాజా;- మూర్‌ ! రాజా [బహ్మదదత్తః, నగరం కాంపిల్య మిత్య భీధీయతాం. విదూ:ః- కిం, రాఆ చమ్మ దతో. ణఅరం కంపిళ్ళుం. [కిం, రాజా (్రిహ్మదత్తో, నగరం కాంపిల్యం |] రాజా _- ఏవ మేతత్‌, విదూ:- తేణ హి ముహు త్తఆం వడివాశేదు భవం, జొవ ఓట్టగ అం కరిస్సం. రాఆ బహ్మదత్తో ణఇఆరం కంపిళ్ళం. (బహుశ _స్పదేవ పఠిత్వా)ఇదాణీం సుణాదు భవం. అయి నుతో ఆఅ_త్హభవం. అదిసీదళా ఇఅం వేళ. అ_త్తణో పావారఆఅం గణ్హీ అ ఆఅమిన్సం, (నిషష్కాంన్దః) (శేన హి ముహూర్తకం (పతిపాలయతు భవాన్‌, యావ రోష్షగతం. కరిష్యామి. రాజా (బహ్మదత్తః, నగరం కాంపిల్యం. ఇదానీం శృణోతు భవాన్‌. అయి సుప్తోఒ (తభవాన్‌, అళిశీతలేయం వేళ. ఆత్మనః (పావారకం గృహీత్యా ఆగమిష్యామి.) (తతః వవిశతి వానవదత్తా ఆవ న్తికవేషేణ, చేటీ చ,)

. _ చేటీ:- ఏదువదు అయ్యా. దిఢం ఖు భట్టిదారిఆ సీసవేదణాఏ దుక్టావిదా. [ఏత్వే త్వార్యా. దృథం ఖలు భర్హృదారికా శీర వేదనయా దుఃఖితా]

యె వానవ;- హద్ధి, కహిం సఆణీఅం రఇదం వదుమావదీవ (హా ధిక్‌, కుత శయనీయం రచితం వద్మావత్యాః)

ఫ్‌ న్వవ్నవానవద త్తమ్‌ చేటీ:. సముద్గగిహకే కిళ సేజ్జా త్రిడ్డా (సముద్రగృహకే కిల శయ్యా స్రీర్షాం) వాసవ: తేణ హి అగ్గదో యాహి, [తేన హ్య్యగతో యాహి.) [ఉఖౌ పరిక్రామతః] చేటీ:- ఇదం సముద్దగిహకం, వవిసదు అయ్యా, జావ అహం వి సీసాణులేవణం తువారేమి. (న్నిష్కాన్తా) (ఇదం సముదగృహకం. (పవిశత్వార్యా. యావ దహ మపి శీర్షానులేపనం త్వరయామి.) వాసవః. అహో అకరుణా ఖు ఇన్స్‌రా మే. విరహవయ్యుస్సు అన్న అయ్యఉత్తన్న విస్సమక్థాణభూదా ఇఅుంపిణామ పదుమావదీ అస్పక్థా జాదా. జావ పవిసామి [వవిశ్యా వలోక్య)] అహో పరిజణస్స వమాదో. అన్సత్థం పదుమా వది కేవళం దీవనహాఆం కరిఅ పరిత్తజది. ఇఅం వదుమావదీ ఓను త్తా జావ ఊవవిసామి. ఆహవపలక్షాసణ వరిగహేణ అప్పో విఅ సిణేహో వడిభాది. కా ఇమస్పిం సనయ్యాఏ ఉవవిసామి. (ఊవవిళ్య్ర) కిం ణు ఖు ఏదావ నహ ఉఊవవిన నీఎ అజ్జ వహ్మాదిదం విఅ మే హిఆఅఆం. దిట్టిఆ ఆవిచ్చిణ్ణసుహణిస్సా సా జివ్వు క్తరోఆఏ హోడ వ్వం. అహవ ఏఅదేననంవిభా అదాఏసఅణీ అన్ససూవది మం ఆళింగేహి్తి జావ సఇన్సం. [శయనం నాటయతి] (అహో అకరుణాః ఖల్వీశ్వరాః.విరహవపర్యుత్చుక స్యార్య పుత్రన్యవిశ్రమస్థానభూతేయ మపినామవడ్మావ త్యస్వస్టా

పజష్బుమో జ్కః ఫ్‌ కి

జాకౌా. యావ (తృవిశామీ. అహో వరిజనస్య పమాదః, అన్వస్థాం పద్మావతీం కేవలం దీపనహాయాం కృత్వా వరిత్యజతి. ఇయం వద్మావత్యవనుహ్హా. యావ దుపవి శామి. అథవాఒన్యాసనవరి గ్రహేణా లృఇఖవ స్నేహః పతిభాతి. తదస్యాం శయ్యాయా మువవిశామి. కిన్ను ఖల్వేతయా నహోపవిశన్న్యా అద్య టపహ్హాదిత మివమే హృదయం. దిష్ట్యా అవిచ్చిన్నసుఖనిశ్వాసా నివృత్త రోగయా భవితవ్యం. అథవై కదేశనంవిగా తయా శయ నీయన్య నూచయతి మా మాలింగేతి యాద చృయిక్యే)

రాజా. (న్వప్నాయతే) హా వానవదత్తే .

వానవ:- [సహ సోళ్టాయ] హం అయ్యఉత్తో, ణ హుపదుమా వదీ కం ణు ఖు దిట్టా మ్మి. మహన్తో ఖు అయ్య జోఅస్థరాఅణన్స పడిజబ్దహారో మమ దంనబేణ అివ్ఫళో నంవుత్తో [హం ఆర్యపుతః, ణ ఖలు వద్మావతీ కింను ఖలు దృష్టాస్మి? మహాన్‌ ఖల్యార్యయౌ గంధరాయణ స్య (వతిజ్ఞాభారో మమ దర్శనేన నిష్ఫల న్సృంవృత్తః ]

రాజాః- హా అవ న్గిరాజపుతి!

వానవః-దిట్టిఆ సీవిణాఆదీ ఖ అయ్యఉత్తో ఇ ఏత్స కోద్చి జణో, జావ ముహు_త్తఅం చిట్టిఅ దిట్టిం హిఅఅం చ తోసేమి. (దిష్ట్యా స్వప్వ్నాయతే ఖల్వార్యపు(తః, నాత్ర కళ్ళి జ్ఞనః, యావ మ్మహూ రకం సిత్చ్వా దృష్టిం హృదయం చ

వాతి [| టి

తోషయామి.)

రాజా; హో ప్రియే! హాప్రియ శిష్యే! దేహి మే వతివచనం !

ర్‌ శీ న్వవ్నవాసవద త్తమ్‌

వానవః- ఆళవామి భట్టా! ఆళవామి. (ఆలపామి భర్తః! ఆల పామి )

రొజా:- కిం రుపితాని?

వాసవ:. ణహీ ణహి, దుకిద మి. (నహి నహి. దుఃఖితా స్మి

మ్‌ ఖం

రాజా; య ద్యకుపితా. కి మర్థం నాలంకృతాని?

వాసవ:- ఇరో వరం కిం. (ఇతః వరం కిం)

రాజౌ:- కిం విరచికాం న్మరస?

వాసవః= [నరోషం] ఆ అవేహి, ఇహావి విరచిఆ, [ఆ ఆఅపేహి. ఇహోపి విరచికా]

రాజాం. తేన హి విరచికార్థం ధవతీం (ప్రసాదయామి. [హస్తా (వ్రసారయతి]

వానవః- చిరం లిద మ్మి. కోవిమం శేక్టే. కా గమిన్సం అహవ, సయ్యా వశందిఆం అయ్యఉ క్తన్స హళ్టం న అజీఎ ఆరోఎఅ. గమిస్పం. (తథా కృత్వా నిషాన్లా] (చిరం స్థితాస్మి. కోపీ మాం వశ్యేత్‌. త ద్గమిష్యామి. అథవా, శయ్యా.సలందిత మార్యపవుతవ్య హ్‌స్టం శయనీయ ఆరోవ్య గమిష్యామి.)

రాజా, (నహసోళ్టాయ) వాసవద_శ్రే. తిష్ట తిష్ట ! వారిక్‌

న్నిష్కామన్‌ నంభమేణా వాం ద్వారవక్షేణ తాడిత; | ఈతో వ్యక్తం న జానామి భూతోర్జోఒయం మనోఠరధః 1౭

వీదూ:- ((వ్రవిళ్య) అఖ వడీబుద్ధో అ_త్ధభవం. [అయి ,వతీ బుద్ధోత భవాన్‌ ]

రాజాః- వయన్య . (ప్రియ మావేదయే, ధరతే ఖలు వానవదళ్తా.

పళష్బుమోబ్యః ఫ్‌ ఫ్‌ విదూ:= అవిహా, చానవదళత్తా కహిం వానవదత్తా. చిరాఖు ఉవ రడా వానవదత్తా [అవిధా వాసవదత్తా. కుత వాసవదత్తా. చిఠా ర్టలూవరతా వాసవదత్తా.] రాజా?- వయస్య $ మా మైవం, శయ్యాయా మవన్నుష్తం మాం దోధయిత్వా నఖే! గతా। దగ్గేతి (బువతా పూర్వం వళ్చుతోస్మి రుమణ్వతా ॥౮ విదూ _.అవిహాఅనంభావణీఆం ఏదం ఆ. ఉదలఅక్లాణనంకి త్తణేణ ఈత్తహోదించింతఅ నేణఐ సా నివిణే డిట్రాభవే. అవిధా, అసంభావనీయ మేతత్‌ ఆ. ఊవకస్నాన నంకీర్తనేన త్యతభవతీం చిన్హయళా సా న్వప్నే దృష్టా భవేత్‌.) రాజా: యది తావ దయం న్వప్నో ధన్య మ(పతిజోధనం అథాయం విభమోవా స్యా ద్విభమో హ్యస్తు మే చిరం! విదూంభో! వఅన్న | ఏదన్సిం ణఆరే అవ న్తినుందరీ ణఖామ జక్రిణీ పడివనది సా తువ దిట్టా ధవే. [భో వయన్య |! ఏతస్మి న్నగరే అవ న్తిసుందరీ నామ యక్షిణీ (వతి వనతి సాత్వయా దృష్టా భవేత్‌.) రాజా; నన, న్వవ్నస్యా వన్దే విబుద్రేన నేత విపోషితాంజనం । చార్మిత మపి రక్ష న్యా దృష్టం దీర్హాలకం ముఖం ;౧౦౫ అపిచ, వయన్య । వళ్య వళ్య, యోఒయం సంత నయా దేవ్యా తయా బాహు ర్నిపీడితఈః | నవ్వ ప్నేప్యుతృన్నసంన్పర్నో ఠోమహర్ష ౦న ముష్చూతి॥౧౧॥|

ర్‌6 న్వవ్నవానవద త్తమ్‌ విదూ:. మా గాణిం భవం అణత్థం చి న్లిఅ. ఏదు వదు భవం, చఉఊస్సాళం వవిసామో. (మేదానీం భవా ననర్ధం చివన్హ యిత్వా. ఏత్వేతు భవాన్‌, చతుక్శాలం (పవిశావః) కాఖ్బుకీయ?- (వవిళ్య్ర) జయ త్వార్యపు(తః. అస్మాకం మహా రాజా దర్శకో భవ_న్ద మాహ-ఏష ఖలు భవతో౭ మాత్యో రుమణ్వాన్‌ మహతా బలసముదయేనోవయాతః ఖల్వా రుణిమభిఘాతయితుంతథా హ స్య్యశ్వరథపదాతీని మామ కాని విజయాశొని సన్నదాని.త దుశ్రిషతు భవాన్‌ అపిచ గి థి ఎం లిన్నా స్తే రిపవో, భవ దుణరతాః పొరా నృమాశ్వానితాః పార్టీ యాపి భవ తయాణనమయే తస్యావిధానం కృతం ణం య ద్య త్సాధ్య మరి. ప్రమాథజననం తత్త న్మయా నుష్టితం తీర్తా చాపి బలై ర్నదీ తివధగా వత్సాశ్చ హస్తే ఈవ.। రాబా;. (ఊశ్థాయ) బాఢం అయ మిదానీం, ఉపేత్య నాగేంద తురంగతీరో ల్‌ (1. ర్త ఈత మారుణిం దారుణకర్మదక్షం | వికీర్ణబాణో [గతరంగభంగే మహార్షవాభే యుధి నాశయామి ॥౧౩| [న్మిష్కాంన్తా నృర్వే] ఇతి వఇ్బమో౭ జ్య, మావారిని స్టుం ఇ

అ అథషపోాజు_ థషష్టో= బ్క (తతః పవిశతి కాజ్బుకీయ॥) కాంచు:. క ఇహ భోః! కాంచనతోరణద్వార మకూన్యం కురుతే? వతీహారీ:- (వవిశ్య) అయ్య |! అహం విజఆి కిం కరీఆదు. (ఆర్య. ఆహం విజయా. కిం (కియతాం?) కాంచు;. భవతి! నివేద్యతాం నివేద్యతాం వత్సరాజ్యలాభ (పవృద్దోదయాయోదయనాయ-"“ఏష ఖలు మహాసేనన్య సకాశారై భ్యనగో [తః కాంచుకీయ: ప్రాప్తః, తృతభవత్యా చాంగారవత్యా (గేషిశారా వసుంధరా నామ వాసవదత్తా ధాత్రీ చ, (పతీహార ముపస్థితా'వితి వతీః. అయ్య ! అదేసకాళో పడిహారన్స, [ఆర్య ! అదేశకాలః (వతీహారన్య] కాంచు:. కథ మదేశకాలో నామ? పతీ: సుణాదు అయ్యో, అజ్జి భట్టిణో నుయాముణప్పాసాద గదేణ కేణ వి వీణావాదిదా తం చ సుణిఅ, భట్టిణా భణి అం, 'ఘోనవదీఏ నడ్డో విఅ నుణీఅది త్తి. (శృాణో త్వార్యః. అద్య భర్తు స్ప్సుయామున(పాసాదశతేన కేనాపి వీణా వాదికా. తాంచ (శ్రుత్వా భర్తా? భణీతం “ఘోషవత్యా శ్గబ్ద ఇవ శభూయత'” ఇత్‌. కాంచు;- తత సతః.

ర్‌ 8 న్వప్నవానవద త్తమ్‌ వ్‌ వ ్‌

పతీ: తదో తహిం గచ్చిఅ పుచ్చిదో “కుదో ఇమాఏ వీణావ అగమో' తి. తేణ భణిదం 'అమ్నేహిం ణమ్మదాతీరే కుయ్యగుమ్మళగ్గా దిట్టా జయి పృఓఅణం ఇమాఏ, ఉవణీలదు భట్టిణో” త్తి. తం చ ఊఉవణీదం అంకే కరిఅ మోహం గడో భట్టా. తదో మోహవచ్చాగదేణ లాపష్ఫ పయ్యాఉ శేణ ముహేణ భట్టిణా భణీఆం “దిట్టాసి ఘాస వది. సాహుణ దిస్పడి త్రి, అయ్య. ఈదిసో అణ వనఠో కహం ణివేదమ? [తత సృత గత్వా వృషః “కుతో 2౭స్యా వీణాయా ఆగమి ఇతి. తేన ధణిత “మస్మాభి ర్నర్మదాతీరే కూర్చుగుల్మ లగ్నా దృష్టా, యది ప్రయోజన మనయా, ఊఉపనీయతాం భర్త' ఇతి. తాం చోపనీయ తా మజ్కే కృత్వా మోహం గతో భర్తా. తతో మోహ్శప్రత్యాగతేన బాప్పవర్యాకులేన ముఖేన భర్తా భణీతం “దృష్టాసి, ఘోషవతి! సా ఖలు న దృశ్యతి ఇతి ఆర్య. ఈదృళోఒనవసరః కథం నివేదయామి?)

కాంచు.- భవతి ! నివేద్యతాం. ఇద మపి తదాశయ మేవ,

వతీ:- అయ్య . ఇఅం జణీవేదేమి ఏసో భట్లా సుయామునప్పా సాదాదో ఓదర౫ తా ఇహ ఏవ్వ నివేదఇన్సం. (ఆర్య. ఇయం నివేదయామి ఏష భర్తా నుయామున(పాసావా దవతరతి. ఈ దిహైవ నివేదయిష్యామి )

కాంచు:. భవతి! ఠఈథా. (ఊఉఖౌ నిష్కాన్తౌ)

[మిశ్ర విష్కంభకః] వావాభాషనె్తపనాష్టు..లఐ

ష షో మజ్యంః స్‌ 8 (తఈః (వవిళతి రాజా విదూషక శృ.) రాజొ:ః- (శుతినుఖనినదే ! కథంను దేవ్యాః _స్తనయుగలే జఘనస్థలే చ నుప్తా! విహగగణరజోనవికీర్ష దండా (వతిభయ మధ్యుషితా స్యరణ్యవానం ణ॥ అపిచ, అన్నిగ్ధావ్‌ ఘోవవతి! యా తవస్విన్యా న న్మరసి, శోణీసముద్వ హన పార్శ్యనిపీడితాని భేద _స్తనా న్హర సుఖా న్యుపగూహిఠతాని ఉద్దిశ్య మాంచ విరహే వరిడేవితాని వాద్యా స్పరేషు కచితానిన సస్మితాని 1౨1 విదూ:* అళం దాణిం భవం అది మత్రం స్ఫప్పిఅ (అల మిదొ నీం భవా నతిమాతం సంతవ్య,) రాజౌః:-. వయన్య. మా మైవం, చిర్మవనుుప్తః కామో మే వీణయా పతిబోధితః | తొంతు దేవీంన వశ్యామి యస్యా 'ఘోషవతీ ప్రియా ॥13॥ వనన్హక! శిల్చిజననకాళశా న్నవయోగాం ఘోషవతీం కృత్వా శ$ీఘ మానయ. చిదూ = జం ఆణవేది భవం [య దాజ్ఞాషయతి భవాన్‌] (వీణాం గృహీత్వా నిష్కాన్తః) (పతీహారీ:- ((వవిళ్య] జేదు భట్టా, ఏసో ఖమహాసేణన్స నఆ సొరో రబృసగోత్తో కంచుఈఓ దేవీ అంగారవదీఏ

60 న్వవ్నవానవద త్తమ్‌ పేసిదా అయ్యా వసుంధరా జామ వాననదత్తాద త్రీ అ వడిహారం ఊవట్టిదా [జయతు భర్తా. ఏష ఖలు మహా సేనన్య నకాశా దై ్ఫ్రభ్యనగో తః కాంచుకీయో, దేవ్యాంగార వత్యా (పేషితార్యా వసుంధరానామ వాసవదత్తా ధాత్రీచ (వతీహార ముపస్టితౌ)

థి

రాజా: తేన హి వద్మావతీ తావ దాహూయతాం.

వతీ: జం భట్టా ఆణవేది [య దృరాజ్ఞాపయతి ] (న్నిష్కానా]

రాజా:= కిన్ను ఖలు శ మిదానీ మయం వృత్తానో మహాెునేన విదితః?

[తతః (పవిశతి పద్మావతీ (పతీహారీ చ.]

(పతీ:- ఏదు ఏదు భట్టిదారిఆ (ఏత్వేతు భర్పృదారికా)

పద్మా:ఃం చేదు అయ్యఊతో [జయ త్వార్యపుతః ]

పద్మా:- కిం పద్మావతి! క [కుతం మహా సేనన్య సకాళా దైై్రభ్య నగో్యతః కాంచుకీయ। పాప్ప్తః, ఈ తభవత్యా చాంగొర వత్యా (పేషితార్యా వసుంధరా నామ వానవద త్రాధాీచ. (వతీహార ముపస్థితా వితి

వద్మా:. అయ్యఊ_త్త్ర. పిఅం మే జఇౌదికుళస్స కునళపు త్త నం సోదుం. (ఆర్యపుత ! పియం మే జ్రాతికులన్య కుశల

జా

వృత్తా న్తం శ్రోతుం)

రాజా: అనురూన మేతత్‌ భవత్యా భిహితం 'వాసవద త్తాన్వజనో మే న్వజన' ఇతి వద్మావతి! ఆన్యతాం. కిం మిదానీం నాస్యతే 9

ష షా ఒజ్కః 61

పద్మా: అయ్యఊత్స। కిం మవీ నహ ఊవవిట్టో ఏదం జణ౦ పేక్టిన్సది. [ఆర్యపుత్ర ! కం మయా నహోవవిష్ట ఏతం జనం [దక్ష్యతి]

రాబౌ:- కో2_(ఈ దోషః ?

వపద్మా:. అయ్యఉఊ_త్తన్స అవరో పరిగహో త్తి ఊదాసీణం విఅ హోది (ఆర్యపుత స్యావరః పరిగహ ఇత్యుదాసీన మివ భవతి)

రాజా:- కల్యత దర్శనార్హం జనం కల్మతదర్శనా త్పరిహరతీతి బిహుదోష ముత్పాదయతి . తస్మా దాన్యతాం.

వద్మ*. జం అయ్యఉత్తో ఆణవేది((వవిళ్య) అయ్యఉ_త్త! తాదో వా అంబా వాకిం ణు ఖు భజణీన్సది త్రి ఆవిగ్గా విఅ నంవుత్తా. (య దార్యప్యుత ఆజ్ఞావయతి, ఈతో వాంబావా కిన్ను ఖలు భణిష్యతీత్యావిగ్నేవ నంవృత్తా )

రాజా: పద్మావతి! ఏవ మేతశ్‌

కిం వక్ష్యతీతి హృదయం పరిళజ్కితం మే కన్యా మయా ప్యపహృతానచ రక్షితాసా! ధాగ్ర్యై శృలై ర్మహ దవావ్య గుణోవఘాతం పుతః పితు ర్దనితరోష ఇవాస్మి భీతః | ౪॥

పద్మా-. ణం కిం నక్కం రక్రిదుం పత్తకాశే [నను కిం శక్యం ర&తుం 1పాటప్తకాలే)

వతీహారీ:- వఏపో కాంచుఈ ధ త్తీఅ వడిహారం ఉవట్టిదా. (వష కాంచుకీయో ధ్యాత్రీచ (ప్రతీహార ముపస్థితా.)

62 న్వవ్న్వవానవద త్తమ్‌ రాజాః- శీఘం (వవేశ్యతాం. (వకీః-జం భట్టా ఆణవేది. (న్నిష్కాన్తాా (య దృర్తాజ్ఞాపషయతి) [తతః (వవిశతి కాంచుకీయో ధాత్రీ ప్రతీహారీ చ] కాంచుః. భోః! నంబంధిరాజ్య మిద మేత్య మహాన్‌ ప్రహర్షః న్మృత్వా పున ర్నృవనుతానిధనం విషాదః | కిం నామ దైవ. భవతా న కృతం యది స్యాత్‌ రాజ్యం పర్తె రపహృృతం కుశలంచ దేవ్యాః ర. (పతీ*- ఏసో భట్టా, ఉవనప్పదు అయ్యో- (వష భర్తా.ఊఉపనర్ప త్వార్యః) కాంచు:- (ఊపేత్య) జయ త్వార్యపుత:. ధాత్రీః- జేదు భట్టా. (జయతు భర్తా] రాజా: [నబహుమానం] ఆర్య! పృథివ్యాం రాజవంశ్యానా ముదయా సమయ (పభుః | ఆపి రాజూ సకుశలీ మయా కౌంక్షితబాంధవః। ॥౬| కాంచు;. అథకిం. కుకలీ మహాసేనః. ఇహాపి నర్వగతం కుశలం వృచృతి. రాజా:- (ఆననా దుజ్థాయ) కి మాజ్ఞాపయతి మహాసేనః ? కాంచు:-సద్భృశ మేతత్‌ వై దేహేప్యుతన్య నన్వాసన స్టేనెవ భవతా శోతవ్యో మహాసేనన్య సందేళశఃం రాజాః- య దాజ్జావషయతి మహాసేనః [(ఊపవిళతి] కాంచు - దిష్ట్యా వరై రవహృతం౦ం రాజ్యం పునః (పత్యానీత మితి, కుతః,

ష ష్టో చద ఓ 68 కాతరాయే వ్యళక్రా వా వోత్చాహ స్తేషు జాయతే । ప్రాయేణ హ్‌ నరేం[దశీః సోత్చాహై రేవ భుజ్యతే న.

రాజా:- ఆర్య |! నర్వ మేత న్మహాసేనస్య (వధావః. కుతః, అహ మవబితః। పూర్వం కావ త్సుత్తె స్సహ లాలితో ధృఢ మపహృృతా కన్యా భూయో మయాన చ రక్షితా! నిధన మపి చ [శుత్వా తస్యా _స్త్పథైవ మయిన్వతా నను య దుచితాన్‌ వత్సాన్‌ పాప్తం నృపో [త హి కారణం; కాంచు:- ఏష మహా సేనన్య సందేశః, దేవ్యా న్సందేశ మిహ్మాత భవతీ కథయిష్యతి. రాజా; హా అంబ. ః షోడ ౯ ౦తఃవుర జ్యేష్టా వుణ్యా నగరదేవతా | మమ (వవానదుఃఖభార్తా మాతా కుళలినీ నను? ॥1౯॥ ధాషత్రీః- అరోఆ భట్టిణీ భట్టారం సవ్వగదం కునళం పుచ్చది. [అతోగా భట్టినీ భర్తారం సర్వగతం కుళలం వృచ్చృతి) రాజా _- నర్వగతం కుళల మితి? అంబ! ఈద్భుళం కుళలం. ధాత్రీ; మా దాణిం భట్టా అదిమ త్తం నన్హప్పిదుం (మేదానీం భర్తాతిమా [తం నంత ప్తం) కాంచు:-ధారయ త్వార్యప్కుతః ఉఊపరతా వ్యనుపరతా మహాసేన పుటతీ, ఏవ మనుకంపవ్యమానా ర్యపు[తేణ, అథవా, కః కం ళకో రక్షితుం మృత్యుకాలే రజ్జుచ్చేదే కే ఘటం ధారయనన్లి? ఏవం లోక స్తుల్యధర్మో వనానాం కాలే కాలే భిద్యతే, దహ్యూతే చ ॥౧౦|

64 న్వప్నవానవద త్తమ్‌ రాజ్యా. ఆర్య । మామైవం. మహా సేనన్య దుహితా శిష్యా దేవీ చమే [పియా కథం సాన మయా శక్యాన్మర్హుం దేహావన్దరే ష్వపి ॥౧౧౫ ధాత్రీ:.ఆహ భట్టిణీఉవరదా వాసవదత్తా మమ వామహాసేణన్య వా జాదిసా గోవాళఆ పాళఆ, తాదిసో వవ్వ తుమం పుఢమం ఏవ్వ అభిప్పేదో జామాదుఅ త్తి ఏదజణ్లిమి త్తం ఉఊజ్జఇణీం ఆణీదో. అణగ్గినక్టిఅం వీణావవడేసేణ డిక్టా అ_శ్రణో చవళదాఏ అణివ్వు త్త వివాహమంగళో వవ్వ గదో. అహఠఅ అమ్మేహిం తవ అ వాసవదత్తాఏఅ పడి కిదం చిత్తఫళఆఏ ఆహిఅ వివాహో జణివ్వుతో. ఏసా చి త్తఫళఆ తవ నఆనం పేనిదా. వదం సేక్టిఅ ణివ్వుదో హోహి. (అహ భట్టినీ.ఉపరతా వానవదత్తా. మమతో మహాసేనన్య వా యాదృళౌ గోపాలకపాలకౌ, తాదృళ ఏవ త్వం. [వథమ మేవాభ్స్నిపేతో జామాతేతి. ఏత న్నిమిత్త ముజ్ఞయినీ మానీతః. అనగ్నిసాక్షకం వీణా వ్యపదేశేన దత్తా. ఆత్మన శృపలతయా అనిర్వ్భృ క వివాహమంగల ఏవ గతః అథచావాభ్యాం ఈతఈవ చ వాసవద త్తాయా శృ [వపతికృతిం చితఫలకాయా మాలిఖ్య వివాహో నిర్వృృత్తః. ఏషా చితఫలకా, తవం నకాళం (గేషికా, తాం దృష్ట్వా నిర్వ లతో భవ") రాజా:.అహో! అతిస్నిగ్ధ మనురూవం చాభిహితం మత్రభవత్యా. వాక్య మేళ (తియతరం రాజ్యలాభళతా దపి। అపరాద్ధే ష్యపి స్నేహోయ దస్మాసున విన్మృతిః ॥1౧౨॥

ష హో ఒజ్కంః 65 వర్మా: అయ్యజఉ్నత్త . చిత్తగదం గురుఅణం పేక్టిల అభివా దేదుం ఇచ్చామి. [ఆర్యపుత . చ్మితగతం గురుజనం దృష్ట్వా అభివాదయితు మిచ్చామి] ధ్యాత్రీ:- పేక్టదు పేక్టదు భట్టిదారిఆ (చ్యితఫలకాం దర్శయతి.) (పళ్యతు వశ్యతు భర్భృదారికా) పద్మా '-(దృష్ట్వా ఆత్మగతం)హం అదిసదిసీ ఖుఇఖఅం అయ్యాఏ ఆవ న్తిఆఏ [(వకాళశం) అయ్యఉఊ త్త. సదిసీ ణు ఇఅం అయ్యావ, (హం, అతినద్భశీ ఖల్వియ మార్యాయా ఆవ నికాయాః. ఆర్యపుత 1 సద్భృశీ ఖల్వియ మార్యాయాః) రాజా;- న నద్భశీ- సైవేతి మన్యే భోః. కష్టం. అగ్నిదగన్య వర్త స్య విప తి రారుణా కథం 9 ణ వస వ ఇదం చ ముఖమాధుర్యం కథం దూషిత మగ్నినా ౧౩ వద్మా:- అయ్యఉఊ శ్తన్స వడికిదిం పేక్టిల జాణామి ఇఅం అయ్యాఏ సదిసీ ణ వేత్తి. (ఆర్యవుతన్య పతికృతిం దృష్ట్వా జానామాయ మార్యయా నద్భ+ న వేతి) ధాద్రీః- పేక్టదు పేక్టదు భట్టిదారిఆ. [పళ్యతు పళ్యతు భర్తృ దారికా] పద్మా: [దృష్ట్వా] అయ్యఉ త్తన్స వడికిదీఏ నదినదావ జొణామి ఇఅం అయ్యావ సదిపి త్తి [ఆర్యపృతన్య (పతికృత్యా న్సదృశతయా జానామోయ మార్యయా నద్చశీతి) రాజా;ః- దేవి! చిత్రదర్శనా త్పభృతి (వహృష్టోద్విగ్నా మీవ త్యాం వశ్యామి.కి మిదం?

66 న్వప్నవానవద త్రమ్‌

పద్మా: ఆయ్యఉఊ త్త. ఇమాఏ వడికిదీఏ నదిపీ ఇహ ఏవ్వ పడి వసది. (ఆర్యపు(త ! అస్యాః (పతికృత్యా న్సదృ్భళీ హావ (పతివసతి) ర్‌ఇ

రాజా:- కిం వాసవద త్తాయాః?

వద్మ"- ఆమ. (ఆమ్‌)

రాజా: తేన హి శీఘ మానీయళాం,.

పద్మా:- అయ్యఉఊలత్త మమ కణ్ణాధావే, కీణవి బమ్మ శేణ మమ భఇణిఅ త్తి జ్ఞాసో జిక్థితో, పోసిదభిత్తుత పరద్కకుష దంసణం వరిహరది. తా అయ్యం మఏ సహ ఆఅదం పేక్టిల జాణాదు అయ్యఉఊత్తో, (ఆర్యపుత్ర . మమ కన్యా భావే కేనాపి (బాహ్మణేన మమ భగినికేతి వ్యాసో నిక్ష పః (పోషితభర్పుకా పరపురుషదర్శనం పరహరతి. త దార్యాం మయా సహాగతాందృష్ట్వా జొనా త్వార్యపుథతః )]

రాజౌ=

యది వి(పన్య భగినీ వ్యక్త మన్యా భవిష్యతి । పరస్పరగతా లోకే దృశ్యతే రూవతుల్యతా ౧౪౪

(వతీహారీ:- [ప్రవిశ్య] జేదు భట్టా వసో ఇబ్బఇజీఓ బమణో, భట్టిణీఏ హళ్టే మమ భఇణిఅ త్తి జ్లాసో జిక్సిత్తో, తం వడిగ్గహిదుం పడీహారం ఉఊవట్టిదో (జయతు భర్తా. ఏష ఊజ్జయినీయో (బ్రాహ్మణః, భట్టిన్యా హస్తే మమ భగిని శేతి న్యాసో ని&మీప్తః, తం (ప్రతిగృహీతుం వతీహార ముపస్తితః)

ఖు రాజా: వద్మాపతి ! కిన్ను న [బ్రాహ్మణః ?

ష హ్టో చద! 6౮7 పద్యా:= హోదవ్వం (భవితవ్యం) రాజా:-4[ఘం(ప్రవేశ్యతా మభ్య న్హరసముదాచారేణ న్‌ బాహ్మణః, ప్రతీ: జం భట్టా ఆణవేది [నిషాంన్తా] [య దార్యపృ్యత ఆజ్ఞాపయతి. ] (తతః వ్రవిశతి యౌగస్థరాయణః (పతీహారీ చ) యౌగన్గ:ం భోః, [(ఆత్మగతం] (వచ్చాద్య రాజమహీషీం నృవతే ర్హ్‌శార్ధం కామం మయా కృత మిదం హిత మిత్యవేక్ష్య సిద్ధేపి నామ మమ కర్మణి పార్థివోఒసౌొ కిం వక్ష్యతీతి హృదయం పరిళజ్కితం మే ॥౧౫| (వతీః- ఏసో భట్టా. ఉఊఉవసపస్పదు అయ్యో. [ఏష భర్తా ఊపసర్చు త్వార్యః] యౌగన్షః- (ఉవనృత్య) జయతు భవాన్‌ జయతు; రాజౌ;- [శుతపూర్వ ఇవ స్వరః భో(బాహ్మణ! కిం భవతః న్వసా వద్మావత్యా హస్పే న్యాస ఇతి నిక్షిప్తా? యోౌగన్ధ:ం అధకిం. రాజా- తేనహి త్వర్యతాం త్వర్యతా మన్య భగినికా, (వతీః- జం భట్టా ఆణవేది (న్నిషాన్హా] [యాద్భర్తా జ్లావయతి |] =... (తతః వ్రవిశతి పద్మావతీ ఆవ న్తికా (పతీహారీ చ) వద్మాః-ఏదు ఏదు అయ్యా. పిఅం దే ణీవేదేమి. (ఏత్వేత్వార్యా* పియంతే నివేదయామి.) ఆవ న్తికా*- కిం (కం?) పద్మా; గాదా దే ఆఅదో [(భాకా శే ఆగత;]

68 న్వవ్నవానవద త్తమ్‌

ఆవ: దిట్టిఆ ఇదాణీం పీ సుమరది. (ది క్ష్యుదానీ మపి స్మరతీ).

పద్మా:- (ఊఉపన్ఫత్య) దేదు అయ్య4ఉత్తో. ఏసో ణాసో. (జయ త్వార్యపుుతః, ఏష న్యాసః.

రాజా;ః- నిర్యాతయ పద్మాపతి. అధవా సొక్షిమ న్న్యాసో నిర్యాతయివ్యః. ఇహాత్రభవాన్‌ ర్వై భ్యః, అతభవతీ చౌదీ కరణం భవిష్యత। |

పద్మా:. అయ్య. ణీఅదాం దాణిం అయ్యా, [ఆర్య $ నీయతా మిదానీ మార్యా ]

రాత్రీ:-(ఆవన్లికాం నిర్వర్హ్య) అమ్మో ! భట్టిదారిఆ వానవదత్తా. [అమ్మో ! భ_ర్చదారికా, వానవదత్తా.]

రాజా; కథం మహాసేనపుద్రీ? దేవి ! పఎళ త్వ మభ్య _నృరం పద్మావత్యా నహ.

యౌగస్థంం న ఖలు న ఖలు (ప్రవేష్ణవ్యం మమ ఛభథగినీ ఖట్వేషా.

రాజాః=- కిం భవా నాహ? మహా సేనప్ప క్రీ ఖల్వేషా.

యౌగస్ధ = భోరాజన్‌ !

భారతానాం కులే జాతో వినీతో జ్ఞానవాం చ్చుచిః | తన్నార్హసి బలా ద్రర్హుం రాజధర్మన్య దేళికః ౧౬ యా తా

రాజా;= భవతు, వశ్యామ స్తావ (దూవసాదృశ్యం, నంక్షిష్యతాం యవనికా

యౌగస్థ:- జయతు స్వామి.

వాసవ;- జేదు అయ్యఉఊత్తో [జయ త్వార్యపుతః]

రాజా:-అయ్యే! అసౌ యౌగస్థరాయణః, ఇయం మహాసేనపుతీ!

షష్టో ఒజ్కః 609 కిన్ను సత్యం మిదం న్వవ్న స్సొ భూయో దృశ్యతే మయా, అనయా "ప్యేవ మేవాహం దృష్టయా వంచిత స్తదా ॥౧౭॥

యౌగన్ధ;ం స్వామిన్‌ |! “ీవ్యపనయేన కృతావరాధః ఖల్వహం । తత్‌ క్షన్తు మర్షతి స్వామి [ఇతి పాదయోః వతతి] రాజా - (ఉపనృత్య) యౌ గన్హరాయ జో భవా న్నను, మిధ్యోన్మాదై శ్చ యద్ధైళ్ళ శాస్రదృ పైళ్స మంతితై: భవద్యతై్నాః ఖలు వయం ముజ్జమానా సముద్ధృతా।ః అల౮ా। మౌగన్ధంం స్వామిభాగ్యానా మనుగన్తారో వయం ।; ల వద్మా:- అమ్మ హే అయ్య ఖు ఇఆం. అమ్యే ! నసహీజన నముదా ఆరేణ అజణ నీవ అదిక్కన్లో నముదాఆరో, కా సీసేణ వసాదేమి. (అహో । ఆర్యా ఖల్వియం,. ఆక్యే నఖీజన సమ.దాచారేళా జాన న్యా తిక్రాన్స న్నముదాచారః త చ్చీక్లేణ (పసాదయామి ) వానవః- (పద్మావతీ ముక్దావ్య) ఊక్రేహి. ఉవ్రేహి, అవిహవే । ఊకేహి అతిసహం ణామ సరీరం అవరద్ధిఅ, ఉ్తిష్టో _కిషఅవిధవే ఉత్తిష్ర అర్జిన్వంనామళరీర మపరాధ్యతి.) పద్మా; అనుగ్గహీదా మ్స [ఆనుగృహే తాన్మి] రాజా - వయన్య యోౌగస్థరాయణ ! దేవ్యహాయే కొకృళా తే బుద్తిః? యౌగస్థః= కౌశాందీమా[తం వరిపాలయామితి, రాజా... అథ పద్మావత్యా హస్సే కిం న్యానకారణం లి యౌగన్థం- పుష్పకభడ్రాదిభి రాదే+ికై రాదిష్టా స్వామీనో దేవీ భవిష్యతీతి,

70 న్వవ్నవాన'.ద త్తమ్‌ రాజా:- ఇద మపి రుమణ్వతా జ్రాళం ళ్గి న్‌ఆ | త్‌ యోౌగన్ధః స్వామిన్‌ |! నర్వ్వై రేవ జాతర్మ రాజా;. అహో శఠం ఖలు రుమణా తేక్తము యౌగస్థ-- స్వామిన్‌ ! దేవ్యః కుశలం ఎదనార్ట్‌ మద్ట్యైవ (వత్‌ నివర్తతా మతభవాన్‌ రై భో,2 తభవతీచ రాజొః;= నన, సర్వఏవ వయం యాస్యామో దేవ్యా పద్మావత్యా సహ, యౌగన:- య దాజాపయతి స్వామి. నో డా (భరత వాక్యం) ఇమాం సొగరపర్య నాం హిమవ ద్విన్య్యకుణలాం | పో నో ఉ మహీ మేకాతప(తాంకాం రాజసింహః (వశాస్తు నః ॥౨౯॥ ష హ్హా జ్కః ఇతి స్వవ్నవానవదత్త మవనీతం అలా ₹క/58రి

టాలాన్తన్తా

కల్యాణ్‌ గ్రంథనుండలి ప్రచురణలు టీకా తాత్పర్య వివరణాదులుకలవై, వరిష్కృతములు, మనుచరి(త్రము (అట్టలైండు) శ= గ సిద్ధాన్త కౌముది (ళట్లోజీ దీ&ిత విరవితము)

పూర్వార్ధము, తద్దితాన్తం. తెలుగులిపిలో, అట్టదైండు. శ్సీ=00 శ ద్దిముంజరి(సమాస కనునూనళి థాతుమంజరీసహితము) || జ త్రిగ్ర్‌ భాసమహాకవి కృత సంస్కృత నాటకములు భాసనాటక గుచ్చమ్‌ లై 0() ప్రతిజ్ఞా యొగంధరాయణమ్‌ కేజలైర్ట్‌ పంచరాతమ్‌ కేవా 2ర్ట్‌ బాలచరితమ్‌ కేజ లర్‌ చారుద త్త మ్‌ [== లైగ్ట్‌ (ప్రతిమా కీ గ్ర్‌0) సంస్కృత పాఠ్యమంజరీ 1 ₹0౧ [= )ర్రి కిం 12 కంగు కేజ 25 " రెం 111 00 కే =గ7క్రో రఘుణుశము వోట్పు (కథమ కర్షకు) ట్రా ?6 కుమారసంభవము నోట్పు (పథమ ద్వితీయసర్గలకు) | ల్లగ అవానావావావావలలలాలాలాల కీ టల్‌ యులవ్‌ కల్యాణి గ్రంథమండలి

బొబూ రాదేందవపాద్‌ రోడ్‌ - విజయవాడ-కే.