Telugu Swapnavasavadatha - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

అర్లీ అల్ల వళ స్వపస్వవాసవదత్త

యో స్వస్వవాసవదత్త శే _ దివాకర్ల వేంకటావధాని

సర్వస్వాద్యు సంకలితము మూల్యము అ 111/ 7 ఉరగ క. _ స వా జై ల... 2166పూ ఖే ( ం న రా గ 4 చో ప తో స ెంక్ష్రంంి ఎ ? గం గ్ర (పకాశకులు కొల్లూరి సుబహ్మణ్య6 ఇన్నీసుపేట శరాజవమ౦ డీ

తొలిపలుకు

“స్వష్మవాసవదత్తి అను నీ నాటకనును భౌనుండు సంస్కృతమున రచించినట్టు పలువు ెజింగినటే, దీనిని మా తిరుపతిశా స్ర్రికొడు కాంధధ్రీకరించినాండు. నాకు వినిపించినాండు, చక్క-నిశైలిలో నున్నట్లు తోంచినది.

క్ట కళనాట్రకాంతం కవిత్వమా

అను నభియుకో కి స్వతంత్రరచనకు సంబంధించినదికాని అనువాదరచనకుం. గాదు. అదియునుంగాక వీని భార యిప్ప టికి జూల కాలనుక్రందటనే పరిపక్వోస్థితికీ వచ్చిన ట్లితర పద్య రచనవలన సహృదయులు ([గ్రహింపలల కని నే ననుకొంటిని, దీనిం బట్టి యిష్పు డితండు స్వతంత్రముగా గూడ నాటకమును నిర్మింపందగినంత యోగ్యతను సంపాదించియున్నాండు. వీనికి నవకవులలో నున్నతస్థాన మిదివజుకే గావలసియున్నను గారణాం తరముచే రాలేదు. ఆకారణము జగద్దొదితమే అద్వితీయ కవితా భురంధరునికీ గొమరుండగుటచే. నితని కికను గొన్నాళ్ళకుం గాని యున్నతస్థానము రాదనుకొందును. జగ్రసిద్ధులగు 'శ్రీ/ బులుసు అచ్చయ్యగారికిని వారిజ్యేస్టపుతు)లు జగ్మత్ససీ ద్ధులు వెంకప్పసోమయాజులుగారికిని వీరియనుజులు పాపయ్య ఇాస్త్రలుగారికిని వీరిపెద్దదమమారులు (వకాశకాస్తులుగారికిని సంబంధించిన కొన్ని యితిహోసములవలన నాయీ నందర్భవజ విస్పష్టమేకావున నింశ విస్తరింపనక్క-ర లేమ, పాపయ్య శాస్త్రుల

శ్రీ వారితో సామ్యమునుబొందుటకుం బిశాశశాస్త్రులవారు. మటి యొక వేదము నదనముగా వల్లించి తద్భాప్యాదికము గూడ లోంబజచుకొన్నను (ప్రయోజనము లేకపోయినదని వెప్పుకొం దురు, వీనికి దండికిం గల యావ(ర్ర్రజ్ఞలును లేకపోయినను నిర్ణస్తముగా _ నాంధికరించుటకేమి రచించుటశేమి చక్కని సాహిత్య మున్నది. అయ్యది చాలవజకు స్వయంకృవి.చే సంపా దించుకొన్న బే, వకొంపమో! తండ్రి న్వరతికి. బిమ్ముట నా శుళూ)ూమ చేయకపోలేదుగాని యిప్పటి సాహితికింగాని రచనకుం గాని అ శుళూపను గారణముగాం జెప్పవలసియుండదు. ఇతర సంబంధ మట్లుండ యత్కించివ ఛనో్వోపాధ్యా యికాసంబంధము కూడనుంటచే నింతకన్న నే నేమి (వాసినను లోకము మటియొక లాగు భావించునేమో అని యీవిషయనునుండి పిరమించు చున్నాడను. చదువరులే అయీ్యాగంథమునందలి మంచి చెడ్డలను నిర్గ యింతురుగాక! విద్యాశాఖవారు భాసునియందలి”” రవమును బట్టి మూ్యత్రమేకాక అనువాదసారభ్యమునుబట్టికూడ _ దీనిని 'కాఠ్య(గ్రంథముగా నిర్ణయింతురని నాదృఢవిశ్వాసము,. ఇందు స్టుల్పముగా వ్యావహికప్రయోగయులను బుద్ధిపూర్వకముగనే యితండు 'చేసియున్నాండు, నన్నయాదులుకూడ నిట్లు చేసిన వాళ జీశ్రభాపాకవ్లు లందటికి నిడి యనివార్యమే, ఇటీవలి వాకు (ప్రాచీనులు వాడీనంతవజకే నునము వాడికోవలెనని యొక నియనునునుచేసిరిగాని అనియచును నిలిచినట్లు లేదు,

శ “వ్యాకరణ మొక్క-తో)వ మచేకవులొకతోంవి అని దీనింగూర్చి అన్యత్రచర్చించియుంటచే. నిక్కూడ స్పృశించిమా[తము విడిచితిని, వీని కవికాభివృద్ధిని లేశమును దం(్రి చూడలేదను విచార మప్తూడప్తూడు నన్ను. బీడించుచుం జెడ్‌ది. ఆది యీ వీకిక (వాయాతజీని మజింఠ బాధింపంబొచ్చిన కతననేమ్మి నేండే నా ఆరోగ్యలోపము మజటింత అస్త వ్యస్త ముగానుంటచేతనేమి (వాయనలసిననిశేమములు (వాయకయే విరమింపవలసివచ్చినది. వీనికి భగవంతుం గితోధికమైన (శ్రేయో భివృద్ధికిం దోడ్చడి తండ్రియశమునకు నన్నెయిడుంగాక యని అఆశీర్వచించుచు దీని ముగించుచున్నాండను. వెం! | శతావధాని

ప్రస్తావన శ్లో, నూతథార ళృతారంభై. ర్నాటక్రై రృవాుభూమివై॥

భానో జేవపలై. రివ,

అని మవోశవి యగు వాణుండు భానుని దన హర్ష చరితుమునం గీరించియున్నాండు. భానమహోకవి రచించిన నాట కము లెన్ని యున్నవో గాని పదమూండుమూ(తము మనకు లభించుచున్నవి అందు స్వష్నవాసవదత్త యొకటి. కాళిదాసా దులు తమ నాటకములయందు. బిస్తావన రచించి యందు. దమ నామగో(తాదులం చెలియంజేసికొనిరి, కాని యీతని శామాగ్ల్గ మంగీకృతము కాలేదు. నాందియెనతరువాత సూతి ఛారుండు ప్రవేశించి పాతిపివేశమును సూచించి నిమి మించును. ఇది స్థాపకయను పేితో వ్యవరింపం బడినది.

పథితయశసాం భా ససౌమిల్లకకవిపుతాదీనాం వ్రబం భానతిక౦ిమ్య, వర్శమానక వేః కాళిదాసస్య (కియాయాం కథం పరివదోబహాువమానఖి అని చూళవికాగ్నిమిత్రమునందుం.. గాళి చాసుండును, భాసనాటకచే2వీ ఛేకై వీప్తేపరీవీతుమ్‌, స్వప్న వాసవదత్తస్య దాహకోఒభూన్న పావకః. యని రాజ కేఖరుండు నీతని గీ రించుటచే నీ మహాకవి కాళిచాసాదులకన్నం బూర్వుం డని నిశ్చయింపందగి యున్న ది.

ః సోమబేవరచితమగు కథానరిళ్చాగరమున లావాణక మను పేరుగల రృతీయలంబకమునందలి శథను గై కొని భాసుండు నాటకముగా రచించెను, అస్వస్థు రాలైన పద్మావతిని గాంచుట కుదయనుండు సముదిగృవహామునకుంబోయి పద్మావకీరహిత మైన శయ్యయందు. గొంచెముసేంపు నిదురించెను. అపుడు వాసవదత్తను స్వష్పమునందువలె నిజముగనే సందర్శించెను. ఆ మెతో. గొంతకాలము మాటలాండెను సంచనమూంకమునందు గల్పింపబడిన యీ కథాసంవిధానమే నాటకమునకు స్వష్న వాసవదత్మయను పేరు బెట్టుటకుం గారణ మయొను, ఈనాటకము. నే నాంధికరింపంబూనుటకు హేతువు నాటకరసహిలోభమేకాని యితరము కాదు. ఇందలి గుణదోష ములను రసగిహణపారీణులగు చదువరుల*ే వదలిపెట్టు చున్నాడను, ఇట్లు భవద్వభేయుండు దివాకర్ల వేంకటావధాని తిాలరి.1ే9ఉ1ే స్యంంఓి ళ్‌ గోళ దశాబ్ద గి ఉ అణ అరా

ఇందు వచ్చు షప్మాతలు

వురుషులు:- రాజా _ వర్స బేళము నేలు నుదరయనుంఢు యాగంధరాయంలు.డు _ ఉదయనుని మంత్రి విదూషకుండు _. నసంతకుండను "పీరుగల కాజా నర్మసచివుండు (టన్మాచారి = లావాణకమున 'చేదనిద్య నభ్యకించు వాహ్మణవాలండు శాంచుకీయుంండు . మగధ రాజకులమునందలి భృత్యుండు న. పద్మావతి నేవకులు శాంచుకీయుండు _ అవంతిరా జకులము నందలి భృత్యుండు

(స్రీలు: వాసవదత్త 7 ఆనంతిరాజప్యుతి _ ఊదయన్నని అవంతిక | '(వథమభార్య చద్మావతి _ ముగధశాజగు దర్శకుకి చెలియలు _ ఉదయనుని శండవథార్య శాపని _ మకధబేళసమాపమున నున్న తపోవనమునం దపముజేనుకొను నొక

వృద్ధురాలు

వేటి _ పంజరిశయను పేరుగల పద్మావతిడాసీ ధ్యాతి - పద్మావతీ యుసమాత్‌ విజయ = వక్సఠరాజ్నపాసొద ఉ్వూరపాలిళ ధాత్రి - వాసవదత్త యుషమాత

కథాసం[గహ ము

పూర్వకాలమున గాళాంచి రాజధానిగ వత్పదేశము నుదయనుఃడను రాజు పొలించుచుండెను, అతండు మిగుల జక్క-నివాండు. గానవిద్యానిశారదుండు. అకాలనునం 'బద్యో తుండను బలాఢ్యుండైన రా జకం డుజ్జయినీనగరము రాద ఛానిగా నవంతిజేళమును చాలించుచుండెను ఆతనికి వాసవ దత్మయను కూంతురు కలదు. ఆమె మిక్కిలి రూపవతి. మహా సీము(డను నామాంతరముగల (ప్రద్యోతుండు తనకుమూనశ్నె నుద యనునకిచ్చి వివాహ మొనరింప నిశ్చయించుకొని మాయోపా యమున దన భటులచే వత్పరాజును బట్టించి కోటలో నిల్పి వాసవదత్తకు సంగీతము నేర్సుమని నియోగించెను,

సంగీతవ్యాజమున వాసవదత్తకు నుదయనునకుం బరస్ప శానురాగ మేర్పడినది. యాగంధరాయణ 'పభృతులగు మంత్రు లుజ్జయినిలో మారువేసములతోనుండి తమరాజును రథ్నీంచు కొనుచు నాతండు తప్పించిగొని వచ్చుటకు దోడ్చడిరి నాసవ దత్త వత్సరాజుతోంగూడం దలిదండ్రులు వివాహముసేయ సంకల్పించినను నిజమెజుంగకపోవుటచే లేచివచ్చెను.. ఉదయ నుండు కాశాంచికి వచ్చినతరువాత నామెను వివాహను జేసి కొనెను, ఇది పూర్వవృ త్తాంతము,

0

వాసవదత్తా(ప్రావ్నియైనవీమ్ముట నుదయనుండు తత్సుఖ లోలుండై రాజకార్యములను విసర్టిం చెను, ఒకనాండడు మహా మంత్య్సియగు యాగంధరాయణుండు. రుమబ్యాంతుని బిలిచి యాలోచించి *మహారాజు శ్రీ మద్య మృగయాసక్తుండై. ఇెడిపోవుచున్నాండు మన బుద్ధి బలమున వంశ[క్రమాగతమైన రాజ్యమున నీతని దృఢ(ప్రతిష్టితుని చేయవలయును. మగభేశ్వ రుడు మనకు ముఖ్యమైన పరిపంథి వానికిం బదా్చ్రవతియను కూతురు కలదు ఇదివజు కొకమారు పద్మావతి నుదయనున శిమ్ముని నేను కోరితిని. వాసవదతృ్మయందు మహవోస్నేహాముకల వాండు కావున నా కూంతు నీయనని యూతండు నిరాకరించెనుం కావున దేనియగు వాసవదత్తను దాచి యామె యన్ని దగ్ధ యయ్యునని 'ప్రనాదపుట్టించిన వో మగధరాజు తన యాత్మజ నీతని కయంగలలో. డని నిశ్చయించుకొని వాసవదత్తాఠ్రాత యగు గోపాలకుని బిలివించి యాతని యనుమతిని గూడ (గ్రహించెను.

తన యాలోచనానుసారముగ రుమణ్వంతు. డుదయను నితో “వేంటకనువగు భూములు చుట్టును గలవు మిగుల రమ్యు మైనది మగధరాజు సమిపమునందుందడుటచే దానిని మిక్కిలి కాధించుచున్నాండు కావున దానిని రతీంచుటకును వినోదా ర్థ్‌మును లావాణకమునం దుండుట మంచి దని 'తెల్పెనుం లావాణకమునకు నివాసమును మార్చుటకుం గృతనిశ్చయుం డై

కై యున్న యుదయనునికడకు నారదమహోముని యరుగుబెంచి గృహీళాతిథిసత్కారుం డ్రై నీకుం గించిత్కాలము దుఃఖము కలుగనున్నది, కాని యది సుఖాంతము కాగలదని తెల్పి శామచేవాంశికలిగిన విద్యాధరాధిపుండగు కుమూరుండు నీకు జన్మించునని వాసవదత్త నాశీర్వదించి న్మివృ-మించును జోంగాడ యాగంధరాయణాదులు లావాణకమునక గొని పోయిరి, వర్సేశ్వరుండు ససె న్యముగా నచ్చటికి వచ్చెనని విని మగధరా జవస్కం౦దభయాళంకి యయ్యను. ఒళనాం డుదయ నుండు మృగయార్థ మరణ్యమునకుం బోయెను. గోపాలక ప్రతి బోధితమైన వాసవదత్త మనుంతులకుం దోడ్పడుట కంగీక రించెను.. భర్హ్శృభాగ్యాభిలాప.ణులగు కులాంగనలు చేయని కార్యము లుండవు. 'బేవియగు వాసవదత్తకు చొహ్మాణీవేష మును వసంతకునకు వటుస్వరూపము నాపాదించి యాగంధ మగధరాజ్యమునకు బయలు చేరిరి తరువాత రుమణ్వంతుండు 'దేవీభవనమునకు నిప్పంటించి యా మంటయందు వాసవదత్త వసంతకునితో మరణించెనని పివాద పుట్టించెను, యాగంధరాయణుండు పద్మావతి యుద్యా నమునం దుండ సమినసించి యీమె నా కుమార్నె యానంభిక

క్షి

యను వేరు గలది భర్త యీమెను విడిచి పరేశములకుం బోయెను. నేను వానిని వెదకి తీసికొనివచ్చునంతదాక నీయొద్ద నుంచుకొనుము. ఈమెకు నిజ్వేదము కలుగకుండ నీకాణవటువు నిచ్చటనే య.౦డునని చెప్పి యామె నొప్పించి తాను లావాణ కమునకుం దిరిగిపోయెను పర్మావతి యూవంతికా కాణవటువులను స్వగృహమునకు. గొనిపోయి యాదరించెను. స్నేహసూచకముగ వాసవదత్త పద్యానతికి. దా నుదయనునివలన నేర్చికొనిన మాలా తిలకములను రచించెను. అవి చూచి పద్మానతితల్లి యింత విజ్ఞానముక ల యామె కారణాంతరమున దవముయింట నున్న యేదేవతయేని గానోపునని సంతసించును.

ఉదయనుండు మృగయానివర్నితుండై వచ్చి చేనియంతః పురము కాలిపోవుట చూచి వాసవదత్తా వసంతకు లన్నిదగ్ధులె రని విని మూర్చితుం డ్రై లేచి దుఃఖంచి కొంతకాలమునకు నార దునిమాటలు జ్ఞప్కి కీనచ్చి *విద్యాధరాధివుండు వాసవదత్తకు జన్మించునుకావున నామె జీవించియే యుండును. అచిరకాలము ననే నామెను గలసికొందు) నలి యూరటం2జెంటెను యాగంధ శాయణుండు నీవృత్తాంతమును దూతను.ఖంబున మగధరాజు నకు గబురంపి పద్మావతిని వర్సరాజకొణ క న్లిచెను, అరం డంగీకరిం చెను. నసుముహూర్తమున వివాహము చుహావై భన ముగా జరిగెను,

పశ

వాసవదత్త వదా్యావతియంతః పురమున నే యుండుటవలన మంతిభేదమగునకు భయమున యౌాగంధరాయణుండు వివాహ కార్యము ముగిసిన వెంటనే యుదయననిగ్గమనమ.నకు మగధ రాజు ననుమకి వడెసెను ఆతండును వివిధవారితోవీకములం గూంతు నల్లుని బూజించి వీడ్కొల్పెను వాసవదత్తయు సె న్య మునకు నెరక భాగమున వసంతకునితోనుగుప, మై వెంబడించెన్ను అఆందజుకు లావాణకమునకు( జనుజెంచిరి పద్మావతి యింత; పురపివేశమొన ర్బెను. వానవదత్త గోపాలకగృవామున నుంచం బడెను,

వివాహోత్సవమునాండు వాసవదత్స పద్శావతిక్‌ మాలా తిలకములను మరల రచించెను. వీనిని జూచి సంబేహగగ్రస్తుందై యున్న యుదయను.డు లావాణశ మునకుం దిరిగివచ్చిన తరువాత రహస్యముశందు. బడ్మావతిని నీ కివి యెవరు రచించిరని యడి ఇను అమెయు “నొక శాహ్మాణుం డావంతికయను. పేరుగల తనకుమూనరెను మా యింట న్యాసముగా నుంచెను, ఇవియు నా టబావ్నాణియొక్క మహత్రరళిల్స్ప మని సమాధాన మొసం గను అది విని వల్సేశ్వరుండు తక్షణమే గోపాలకగృవామునకుం బోయెను అచట మంత్రి లిరువురును వాసవదత్తయుః గాన్సిం చిరి కొంతసేపు భార్యాభర్త లిరువ్చరును జిఠరవియోగమునకు దుఃఖంచిరి, ఈదృశళోలాహలమంతయు నాలించి పద్మావతి కూడ నచటి కేతెంచెను,

కేజీ

వాసవదత్తాశీలమును శంకించినరాజునకు సవతియగు పద్యావతియే సావ్నీయని యాగంధరాయణుండు వచించి నమ్మ కున్నచోం దాను బేవీపాతివ్రత్య మెజుంగండేయుట కగ్ని పివే శము జేయుదునని తెల్చేను, వాసవదత్త తానే యగ్నిపరీశకు సమ్ముతించును. ఇంతలో నాకాశవాణి యాగంధరాయణుని నంటి మంతయు ,(ప్రాగ్గన్మ దేవతయగు వాసనదత్త వంటి భార్య యు గల నీవు ధన్యుండ వని నాక్రచ్చును, నోపాలకసహితుం జైన యిదయనుండు యాగంధరాయణుని స్వామిభకి ని సన్ను తించెను, సు(ప్రతిస్టితుండైన వత్సరాజు బేవేరు లిర్వురును దనకు. సంతోషమొనగార్చుచుండ సుఖముగ రాజ్యమును 'చాలించెను.

(క ఛాసరిశ్సాగరమునుండి)

ప్రథమాం౦ కము

వత్సభూవరుండగు నుదయనుండు మృగయానిబద్ధ బుద్ధి యయి యొకనా.డు లావాణకమునుండీ తదగ్ధమై బయలువెడ లెను స్వామిలాభపరాయణులగు యాగంధిరాయణ (పభ రులు తములోం దా మాలోచించుకొని లావాణకము నక్నిదగ్ధ మొనర్చి యందు వాసవదత్తా యాగంధరాయణులు మరణించి రని (ప్రవాద పుట్టించిరి, యాగంధరాయణుండు పరివ్రాజక చేమ మును ధరించి రాజ్ఞియగు వాసవదత్తకు మారువేషము వైచి యావంతిక యను పెరు బెట్టి యా మెళోంగూడ మగధరాజధానికి సమిాపముననున్న తపోవరమున కరుదెంచెను అచటనున్న వృద్ధ 'తాపనీ పాదవందనార్థ మరుదెంచిన మగధిరాజసోదరియగు పద్మావతి తపోవనమున నున్న వారల కభిమతార్థము లొసంగెద నని వాగ్దానము చేసెను యాగంధరాయణుండు తనభగినియగు నావంతికను దాను మరలివచ్చునంతవజకును రథ్నీంపు మని ప్రాఫ్థిం వెను తత్కాలమున యదృచ్భాగతుండగు నొక్క-(బ్రవ్యాచారి వచ్చి లావాణకదహనవృత్తాంతమును, వాసవద తాయాగంధ రాయణులు గతించుటయు నుదయన విచారమును వెల్లడించెను. ఉదయన గుణాకర్తి తయెన పద్మావతి యారని 'బెండ్లియాండ వలయుననునాశతో నొకానొకయవస్థకు లోంబడును,

శ్రీనక్పర జేవళాయైనమః ససవాసవదత క అణి హుథమాంకము నాంది గ, ఎలమి మిముం (బోచు నుదయనవేందువర్ష లలితవానవదత్తా బ లమ్ములగుచు6 (బ్రచురవద్మావతీర్ణ పూర్మత వసంత కలితశోభను వహియించు బలభుజములు, నూశ్రః- అర్యమి[శుల కట్లు విన్నవించుకొందును. వమిది! నేను విన్నప మొనరింపం బోవుచుండ నేదియో శబ్దమునలె వినంబడుచున్నది, అగుగాక! పరిశీలించి చూ చెదను! (గోసథ్యమాన్స తొలంగిపొండు! తొలంగపొండు! అయ్యా! తొలంగిపొండు. నూ;-- అ! తెలిసినది, గీ, అవలం (దోలుచుండి రతిధార్ష్భమునం దపో వనగతులననట్టి జనుల నల్లగ గన్నె వెంటవచ్చి యున్న తత్సుస్నిగ్ధ మగధరాజభటులు మచ్చరించి. (నిమ్యమించున్ము

క్షీ స్వ్పన్నవానవదత్త భటులు:- గ్రపవేశించి. తొలంగిపొండు!' తొలంగిపొండు! అయ్యా! తొలయగిపొండు,

(అంతం బకివాజకవేషమును ధరించిన యాగంధరాయ ణుండు నావంతికావేషధారిణియగు వాసవదత్తయు6 (బవే శింతురు

చ, చలనములేక యా(శమము చాయల పండ్లు భుజించి వల్కలం బుల ధరియించి తృప్తులగు పూజ్యులకే భయమబ్బె, శాంతమై యలరు తపోవనమ్ము6 ద్‌న యాజ్ఞల (గామనుగా నొనర్చు చం చలతరభాగ్యవిస్నితుండు పాల్ము:డు నీయవిసీతుం డెవ్వండో? వాస ఎ అయ్యా. ఇట్లు తొలంగించుచున్నవాం డెవ్వండు? యాగం: అమ్మా! ధర్మమునుండి తన్ను. డాం దొలంగించు కొనుచున్నవాం డెన్వండో యొకండు. వాసం__ ఆర్యా! చెప్పుట క్‌స్టము లేదుగాని నేనుగూడం దొలంగి పోవలసీనదాననేగడా యని విచారించుచున్నాను. యౌాగంవ._ అమ్మా ెలిసికొనుటకు ఏలులేనప్పుడు చేవతలు సయిత మిళ్లు పరిభవింపంబడుదురు,

ఛచథమాం కను స్ట్‌ వాసం ఆర్యా ఈపరాభవము కల్పించినంత దుఃఖము నాకు మార్గాయాసముకూడేం గల్పించలేదు. యాగం; ఈనిషయము పూజ్యురాలవగు నీవు తనిసి విడిచి నబేకావున వివారింపం బనిలేదు. చ. తిరిగితి ఏవునున్‌ మునుపి జీవిధి నిష్టము వచ్చినట్లు, (క్ర మ్మ సుఖ మబ్బనున్నది ను వా విభుః డిం జయంయబు గాంచును ర్వ జరియించు. గాలపరి_ పాటిని లోకుల వాగ్యషంద్‌ ౨ _నరయల బండిచశ్రముల్న యాకులనన్‌ బరివర్శవూన్తమై భటు:.-= తొలంగిపొండు!' తొలంగిపాండు! అయ్యా! ళొలంగి పాండు. (అఈంకటం గంచుకి (ప్రవేశించును 1 కంచు:._సంభషక వలదు వలదు ఎవ్వరిని దొలంగింపవలదు. న పిభున కపవాద పరిహరింపంగవలయు మునులయెడలం కారుమ్యము పనికిరాదు నగరపరిభవముకి _ కనంగంగా ది వనముల వసింతు రీ తపో ధనులు నతము భటువఎాచిత్తము! (అని నిమ్మమించును.)

6 స్వవ్న వాసవదత్త యౌాగం:.__వత్సా!' ఈతనియాలోచన విజ్ఞానవంతమై యున్నది. శావున సమిోవీంతము రమ్ము వాసం--అస్లే యౌాగం:._ఓయీ! ఈయుత్సారణ మేలం జేయంబడుచున్నది. కంచు:__తపస్టి. యౌాగం:.=ఈవీలుపు గౌారవాపాదకమేగాని యలవాటు. లేక పోవ్రటచే నాకుం గొత్తగా నున్నది కంచు:--అయ్యా!' వికండు ఈమె గురువులవే నభిహిత నామధేయుండగు నూ దర్శకమహారాజుయొక్క.. చెలి యలు పద్మావతియను 'వేరుగలది ఈవెం యిీయ్మాశ ముమునం దున్న మహారాజమాతయగు మహాచేవిని దర్శించి. యామెచే ననుజ్ఞాతమై రాజనగరమునకుం బోవుచు నిప్తూ డీ యాశమపదంబున నివసింప నిచ్చ గించినది కావ్సన చ సమిధలు తీర్థవారి విక చపప్రసవంబులు దర్భలున్‌ దప సృముచితభాగ్యముల్‌ ననము వాయలనుండి నొనుండు స్వేచ్చగా నమలిన ధర్మకీల నృవు నాత్మజతాపనులం దొకింత ధ ర్మమునకుం బీడపై వదు కు లవిత మిామెకు నిద్లి కావునన్‌,

పథనమూ౦క ము 7 యాగం; (తనలో) పున్నకభ(ద్రాదిదై వజ్ఞులు మాస్వామికి 'జీవియగునని యాబేశించిన మగధరాజపుతియగు పద్య్ధావతి యీమెయీనా? గ్‌, (ప్రబలవై రముగాని గారవముగాని జననమందును సంకల్ప మనసరించి భర్చృదారంగం నోగుట వలన నీవెం యందు నాత్మియ యను భావ మంకురించె. వాస.--- రాజఫుతికయని వినుటతోడనే నా కీమెయందు సోదరీస్నేహ ముత్చన్న మగుచున్నది. (అంత సపరివారయగు పద్మావతి చేటి ప్రవేశింతురు ) చేటి..__ రమ్ము! రమ్ము! భర్నృదారికా' ఈయా[శ్రమపదమున (బవేశింపుము. (అంతట నానీనురాలై న తాపసి ప్రవేశించును ) కాప:---అమ్మా! రాజపుతి! నీకు స్వాగతము వాస;_--ఈ మెయా! రాజపుతి” ఈ మెస్వరూప మనన్వయము నకుం దగినశ్లై యున్నది. . పద్మా:-భగవతీ! నమస్కారము, శాపఫా-చిరంజీవ! బిడ్డా! తపోవనము లతిథిజనులకు స్వగ్భవా ములే. రన్ము. (ప్రవేశింపుము, పద్మాా;.-- అవునవును. అమ్మా! మియాదరవాక్యములచే నను[గ్రహింహబడితిని.

శ్రీ న్టోస్న్ప వాసనదత్ర్త

వాస; (తనలో ఈమెరూపమే. కాడు వాక్కుగూడ మధురమైన దే,

తాప:..-(శేటిదిన్టె. ) వమే! ఈభద్రముఖుని ఇెళ్లలి నేరాజును వరింపలేదా?

వేటి.._అమ్మా! ఉజ్జయినియందు. (బ్రద్యోతుం డనురాజు కలండు గదా? అతండు తనకుమారున కీమె నిమ్మని దూత నంవీనాండు.

వాసవి-_(తనలో) ఈమె యిప్పు డాత్మీయిరాలై నది,

కాపు... ఈమెయాకార మట్టిబపాునమూనమునకు: దగినదియే ఉభయరాజకులములును గొప్పవియని వింటిని,

పడ్యా:.... అయ్యా! న న్ననుగ్శిహిందుటకు మునిజను లెవ్వ లేనియుం గాన్సించినారా! అడిగిన దెల్ల నీచ్చెదనని తెల్పి వారి కేమి కావలయునో వీలిచి యడుగుము.

కందు... అమ్మా. నీయిష్టము, ఓహో! అశ్రమనివాసులగు తపసులార! పూజ్యారాలగు నీమగధరాజపుతి మాస్నేహ మునందు వీశ్వాసను కలదియై ధర్యార్థము చానము నేయ సంకల్పించినది.

మ. తనకున్‌ భాండ మెవండు కోరికొను న

(ఈం బెవ్వం డాసించు దీ & నివర్శించి గురూక్తదవీణ నొసం గన్‌ నోరు నెవాస్టండు రం

(్రీ వథమా౦॥శము ఫ్ర డు' నివేదింపుండు మాన్ఫపాల సుతకున్‌ దోడ్లో నొసంగున్‌ భవ ద్సనదామీణ్యము నోరుచున్న దదిగో ధర్మాభిరామాత్మయె, ఈాగంపంాా (తనలో) ఇప్పటికి చారి దొరకినది (పశాశముగ్భా అయ్యా నేను యాచించెదను, పద్మా -- భగవదను[గ్రహమువలనం దపోవననునకు రాక్‌ సఫలమెైనది. శాస;..... ఈ యాశమమునందలి తాపసులు నిత్యసంతొష్టులు, ఈతం డెవ్వండో యాగంతుకుండు కావచ్చును. కంచు: మిా కేమి కావలయు నయ్యా! యాగం;.. ఈమె నాచెలియలు ఈమెభర్న పరబేశమున శ్రీగి నాండు. ళొంతళాలమువజకు మోరాజభగిని యామెను రథ్నీంపవలసినదని కోరుకొనుచున్నాను. ము కలుము ల్లోరను వస్త్రము ల్వలవ దా శకాంట్నీంప భోగంబు, ఇి తల నాసింపను బొట్టకూటికయి జ శాపాయము టై. ని ర్మలధర్మవియ మిోన్ఫపాలసుత ధీ రస్వ్రాంత రషీంపంగాం గలుగున్‌ నాభ గినీచరితొమని సం కల్పించితిన్‌ యాచ్చ క్రైం

10 స్పస్న వాసనదత్త

వాస. (తనలో) అయ్యూ పూజ్యండగు యాగంధరాయ ణుడున న్నీ మెమొద్ద చాంచ నెంచినాండా? అగుంగాక! అెస్సగా విచారింపక యీతం డేశార్యమును జేయు వాండు కాడు,

కంచు;. అమ్మా! ఈతం డర్థించిళది మహోభారము. ఎ ట్లంగీక రింపణగలము?

గీ. అర్థ మిాయవచ్చు నసువుల నీవచ్చుం దపము నీయవచ్చుం దసకుంగల్లు నితర మీదిమొన నీవచ్చు సుకరంబె వ. ట్‌

శాని న్యాసరతు కష్టతరము

పద్మా:-.అయ్యా ఎవ్వ కేది యడీి*న నది యిచ్చెదమని మొదట జూటించి యిప్పుడు విచారించుట యుక్తము శాదు. ఇతని కోరిక పరిపాలింపవలసిన దే!

వేటి... సత్యవాదినియగు మా భర్షృదారిక చిరకాలము జీనవించు(గాక!

తాప... అమ్మాయి. చిరము జీవింపుము

కంచు"._.-(సమోపించిి అయ్యా! మివెలియలిని రవ్నీంచుటకు మారాజపుతి యొచ్పికొనినది.

యాగం; అను[గ్రహింపంబడితిని, అమ్మాయి రాజభొగినియొద్ద కరుగువము

వథమా౦కము క్ష వాస. (తనలో గతి యీమి! మందభాగ్యురాలను పోవు చున్నాను. పద్మా; రమ్ము రమశ్ర నూ కాప్తురాల వై తివి, శాప:_ఏమి యీయాకారరాముణీయకము ఈమెకూడ రాజు పవుతియా యని సంజేహముగా నున్నది. చేటి... అమ్మా! నూరు చక్కంగాం జెప్పితిరి. ఈమె సుఖ మనుభవించినబేయని నేనును దలంచుచున్నాను. యాగం: (తనలో) అమ్మయ్య! ఇప్పటికి సగము. బరువు వదలినది. మంత్రు లీకార్యము నెట్లు నమర్థించిరో యశ్లు పరిణమించుచున్నది. నూస్వామియగు నుదయ నుండు పునఃపితిష్టితు డైన తరువాత నీవాసవదత్త నాతని కప్పగించుటయందు. బూజ్యురాలగు మగధరాజ పుత్రి నాకు విశ్వాసస్థారము కాగలవు వలయన? ఉ భూవరుభార్య కాలలదు పో యెవ రడ్డము నచ్చిరేని ప డ్మావత్సి మున్ను వారు బహూ భా వచియించిన కడు మాట సం భావితమయ్యె నమ్మితి ను పాయ మొనర్చితి ని ట్ల్రమోఘముల్‌ బీవండు చాంటలేంఢు నుప రీశ్షీతముల్లద సిద్ధవాక్యముల్‌

న! స్వన్నవాసవద త్త (అంతట బివ్మాచారి పివేశించును బివ్మూన్న్లా (వ కీల జూచి మథ్యాహ్న మైనది. మిగుల నలని పోయితిని ఇప్పు డెక్కడ విశమింతును? అదిగో! నయ్యది యభిమతనుగు తపోవనమువలె నదె, నీ ఆవె స్థలహాత్యయమంది నిక్ఫీకంబు లగుట హోయిగం దిరుగాడు లేళ్లు చాశీణ్య సంవర్థితంబుల్రై బహాపువ్న ఫలవిన్నమనము లవే పొదపములు అవియె చూ! కవిలభేనువ్రుల మంద లనంత మునిజనసంస్థిత మూలధనము అబె నాల్లుదిక్కు.ల నరసిచూచినంగాని సువ్నేత్ర మొకటియుం జూడరాదు గ్‌, నై కబేశస్థ హోోమకుండపిభూత ధూమ లేఖలు నభముపై / దోంపచుందె నిది తపోవనమే యగు మది నొకింత మైన నంచేహ మూనుట యనవసరము. ఇందు. బివేశించెదను, (బవేించి అశ్రమవిరుద్ధులగు జను లిం దున్నాళే! (ఇళళవైపుం జూచి ఇచట మునిజను లున్నారు. అయిన నేను బివేశించుట తప్పుగాదు, అయ్యో! (ఫ్రీబనము!

పథమా౦ంకీము 1 కంచు: అయ్యా! స్వేచ్చగాం బివేశించుము అశమవద మందజును (బవేశింపం దగినదియే

వాసుల ఉహు

పద్మా:.. ఈనె పరపురువదర్శనమును బరిహరింపం దలందు మున్నది కాంభోలు, నాన్యాసమును జక్కగా. రథ్నీంవ వలసీన జే

కంచు. అయ్యా! ఇందు మేము ముందుగాం (బవేశించితిమి. కావున నతిథిసత్కారమును గై కొనుము,

(హవా (ఆచమన మొనర్చి అమ్ముయ్య ఇప్పటి కలసట దీజినది

యౌాగం౦వలా అయ్యా! ఎచటనుండి వచ్చుచున్నారు ఎచటికిం బోవలయున్సు మా నివాన మేది?

(బ్రహ్మా: అయ్యా! వినుము రాజగృ్భృహమునుండి వచ్చుచుం టిని. అమ్నాయ వికేషణార్థమై వత్సభూమియందు లావాణకమను (గ్రామమున నింటిని,

వాసవ. (రనలో లావాణక(గామమని పేరుజెప్పుటచేత నా సంతాపము [కొత దగుచున్నది

యాగం ఏటా విద్యాసమాస్తి మైనదా?

యాగం;---విద్యాసమాప్తి కానిదే వచ్చివేయుటవలనం (బయో బన మేమి?

శశీ స్వష్నవాసనదత్త

'బవ్మా __- అచ్చట నతిదారుణమైన విపత్తు సంభవించినది,

యాగం" ఏమది?

బివ్మా". అందు నుదయను. డనురాజు నివసీంచుచున్నాండు,

యాగం; పూవ్యుండగు నుదయనునిపేరు వింటిమి. ఆతని శీ?

బిహ్మ:ంా అతవిభార్య వాసవదత్త యనువేరుగల యవంతి రాజపుత్ర, అతనికీ మిక్కిలి వియురాలు

యాగం: కావచ్చును. తరువాత!

బివ్మా.-.. అమహారాజు వేటకై. వెడలిశప్పుడు (గ్రామము దహింపంబడెను దానితోంబా టా మెకూడదగ్ధయయ్యెను,

వాసవ (తనలో) అబద్ధ మబద్ధము! మందభాగ్యురాలు జీవించియే యున్నది.

యాగం _- తరువాత దరువాత!

బివ్మా'-__. తరువాత నామె నగ్నిప్రమాదమునుండి రథ్నీంపం గోరి యాగంధరాయణుం డను మంధతిగూడ నా యన్నిలోం బడెను,

యాగం; పడిపోయె నకమట నిజమేనా! తరువాత!

బిహ్మా.._- తరువాత రాజు తిరిగి వచ్చి యీవృత్తాంత మాలించి వారివియోగము'ే జనించిన సంతాపముబేలే నా యగ్నియందే పొణములను వదలుటకుం బియ త్నించెను అమాకత్యు లతిప్తియత్నమున నారించిరి,

ప్రథనూ౦ళము కక వాస. (తనలో) ఎరుగుదును. ఆర్యపుకు)వకు నాయంద్య గలదయ పూర్చిగ నెజటుంగుదును యాగం; రరువాతం దఠరువాత బివ్మా: తరువాత రాజు పూర్వ నూమెశరీర మలంకరించిన నగలలో దగ్ధముకాంగా మిగిలినవానిని కౌంగిలించుకొని వాసం (తనలో) అఆర్యయాగంధిరాయణుని ప్రయత్స మిష్పు డు ఫలించు./గాక! (అని కన్నీరు విడుచువు చేటి:.... అమ్మా! రాజపుత్సి ఈమె యేద్చుచున్నది పద్మా: జూలిచేతం గావచ్చును. యౌ-గం:.- అవునవును. నాచెలియలు స్వభావముచేతనే జూలి గుండె గలద్రి బిహ్మ:-__ తరువాత నారాజు మెల్ల మెల్లగాం దెలివి నొందెను, పదాగ్షి:___. అమ్మయ్య నూంర్భిల్లె ననుటతోడనీ నాకు మతి పోయిన ట్రయినది, యాగంష... తరువాత! +బహ్మా:.- తరువాత నారాజు భూమిపై దొరలుటచేతం బౌంసు పాటలశరీరుండై హళాత్తుగ ఖేచి “వాసవదత్తా! అవంతి రాజపుతి! వ్రియువాలా! వియశిష్యు రాలా ' యనుచు నేమేమోం బహూువిధనులం బిలపించెను. ఇన్నిమాట అందుకు!

కే( స్పోష్పవాసథభదత్త చ సతియెడయాటుచేం గుములు చకిముగాని వి'శేషవత్తసం గతమగు కాంతలన్‌ విడిచి గాసిలు నన్యూలు గాని వీనికిన్‌ బితియగువారు కారిపుడు భర్తకు నింతటి వేము యున్న యూ యతివయె ధన్య దగ్ధతమ వయ్య. బతిష్టుణయబయావంగా నిట్రే యాగం అయ్యా అతని నోదార్చుట కొక్కయమాత్యుం డును బియరత్నింపలేదా? బివ్మా; లేశేని? బుమణ్వంతుండను నమాత్యు డౌామవనో రాజు నోదార్చుటకు మిక్కిలి పియత్నించుచున్నాండు. ను. ఆతం డాహారము మాన మాను నీతండ య్యార్యుండు దుఃఖింపుచో నితండున్‌ దుఃఖముచేం గృశించు విడనా యెన్‌ సర్వోసంస్కారముల్‌ మతిమంతుండయి ేంబవ ళ్ళితని సం రథశ్నీంచుచున్నా:డు భూ పతి జీవమ్ముల వీండునేని యితండున్‌ వరించు నస్వపాణముల్‌. వాసః... (తనలో) అదృష్టవళశమున నార్యప్యుత్రుండు సునిశ్షీప్తుం వ్లైనాండు,

(ఏ పఖథవమా౦కము క్షా యాగం... (తనలో అయ్యో! బుమణ్చంతుండు మహాభార మును మోయుచున్నా.డు. గుర్గ్లుభరము నాది విశమ మరసెం బిసక్కమయియుండె నతనికి ధాత్రీ వరుః జెవసీయధీనుండొ వాం డరయున్‌ ఒలుపాట్లు ఇచెప్పనలవీయె వానిన్‌. (పికాశముగ్రా అయ్యా ఆతం డింకను బూర్వపుస్థితికి రాలేదా? బివ్మా.__ ఆసంగతి నే నెటుంగను. ఇచట నామెతళో న్స్‌ తిని ఇచట నామెకుం గధలు ఛెప్పితిని ఇచట నామెతో నివసించితిని. ఇచట నామె నాపై. గోపగించినదని పరి పరివిధముల విలపించు నాతని నమాత్యులు బలవంత ముగా నాగొమమునుండి యెటశేనియుం గొనిపోయిరి. రాజు వెడలిపోయినతరు వాత నాగ్రామము నయత్ర)ము లును. జంద్రుండు లేనియాకాశమువలె శోభావిహీన మయ్యెను. నేను నచ్చటినుండి వెడలివచ్చితిని, కాపు అగంతుకునిచేతంహాడ నిబ్లు స్తుతింపం బక్షుదున్న యారాజు మిక్కిలి గుణవంతుడగుటకు సందియము లేదు చేట... భర్చృదారికా!. ఇంక నేస్ర్రీ యాతని చెట్టపట్టునో గదా!

18 స్వప్న వాననదత్త

పద్యాాః... (తనలో) నాహృదయముతో సంప్రతించి యడిగి నళ యడిగినది

బ్రహ్మా ఆ అయ్యా! నాకు సెలవిండు, నే పోయినచ్చెదను,

యాగం

కంచు | మంచిది కార్యసిద్ధి యగుంగాక!

బివ్మా.-_- తథాస్తు,

యాగం ఈపూజ్యరాండి యనుమతివడసి నేనును బోయి రాం నోరుచున్నా ను.

కంచు'=== అమ్మా అర్యుండు సెలవడుగుచున్నాండు

పద్మా:.. అర్భుని చెలియ లాతండు 'లేకపోయినచో దుఃఖం పదుకద

యౌాగం ___ సాధ్ధుపా౧ోత్త్యమ్లు కలిగినది కావున్నం జింతిప_నవస రము లేదు ((కంచు!ీదికై ఖా) మేము పోయినచ్చెేదము

కంచు... ఫునర్షర్శన మగుగాక,

యౌాగం.ఎ అశ్హే, (అని నిష్కమించును)

కంచు... అమ్మా అభ్యాంతరమున కేగు సమయ మైనది.

పద్మా: అమ్మా! నమస్కారము

'శాపసీ:....అమాగ్హయి అనుకోపుండై న భర్తను (గ్రహింపుము.

వాసు... భగవతీ నమస్కారము

శాప ___ నీవు నచిరకాలములో భర్నను గలసికొమ్ము.

వాసంఎా అనుగంహింపంబడితిని,

పథమా౦ కము 10 కంచు; ఇంక బయలుటబేరుండు ఇటు నిటు అప్పుడే సామం శాల మైనది నీ అవోరము గ్రహింప నటునిటు పోయిన ఫులుంగు లెల్లం గులొాయములకుం జేరె శాపనజనులు నంధ్యావందన 'మొనర్చ 1 ము సలిలావగా, సలివీనారు పగలెల్ల నొకవిధంబుగ గాంతిహీనుండై పడియున్న ద్ధులమండు పిజ్వరిల్లో (వజ్వలితాగ్ని నీర్యస్తూమ రఖలు మునికాననముచుట్టు మొశసికొనియె, గీ జండకిరణుండు దూరమునుండి జూటి పడి రథంబును (ద్రిప్సి గభస్తిచయము. ముడిచికొని మెల మెల:గ నడుగు నట్టు ౧౧ ౧౧ ల చుండె నల్ల చె యస్తాది మండలమున (అందణును నిమ్మమింతురు), (ప్రథమాంకము) అననా ధాానాననా.

ద్వితీయాంకము

కన్యాజనానుగుణమగు _ కందుకకిడం గావించుచున్న పద్మావతియొక్క_ వయస్పంధి దర్శనీయమగు మ.ఖకమలమును గాంచి వాసవదత్త యుజ్ఞఫీశ్వరుండగు (ప్రద్యోతునివివయ మెత్సి పరిహసించును అతనియం దీమె కనిషమని చేటిమూలకముగా. 'జెలిసికొనును ఇంతలో నచటికివచ్చిన భాతి కార్యవళంబున నచటికీ వచ్చిన యుదయనునకు దర్శకుం డాతండే తనభగిని కను రూపుడైన వరుండని నిశ్చయించి వాగ్దాన మొనర్చెనని తెలివి వివాహ కౌతుకమంగళమున కందటిని ద్వరొపెట్టును (స్ర్రీస్తభావ నులభముగ వాసవదత్తాహృదయ మంధీ భూత మైనది

్రీమక్సర జీవ తాయైనమః స్వస్వవాసవదత్త స్వ ర అణా ద్వితీయాంకము (ఆంతటం జేటి ప్రవేశించును 'ఉి:.మ కుంజరికా కుంజరికా! పద్మావతియెచ్చట! ఏమను చున్నావు? భర్హృదారికయగు పద్మావతి వమాధవీలతా మంటపము (ప్రక్క-6 గందుక క్రీడ గావించుచున్న దనియా? పోయిసమిోపించెదరు అహో ఉకుువమెన 556 మూళికతోం గీడాజనితములై న స్వెదటందువులందొలో పరిశ్రాంతి రమశీయమై దర్శనీయ_మైన ముఖముతోః గందుకకిడం.. గావించుచు. నిటులనే వచ్చుచున్నది సమిసించెదను, (నిషం)మించున్యు (ఇదిపి వేశకము) అంతం గందుక శ్రీడం గావించుచు. సపరివారయైన పద్మా వతి వాసవదత్త, తోంగూడం బివేశించును) వాస: ఇదిగోనమ్మా! నీ కందుక్తవుణతాోా్‌ పద్మా: ఇంతటితో నాట లా వానమిలా కందుక క్రీడం గాలీంయ్‌టచే. నభిజింటాత ర్హాగము. లగు నీ చేతులు పో న్నవమ్మా. చలి ల్‌

ర్తి స్వ్పవ్నవాసనదత్త

చేటి.... అమ్మా! అండుకొనుమాండుకొనుము. కన్యాభావ రమణీయమగు కాల మిటులనే వెళ్ళ బుచ్చందగినది.

పద్మా:.-- అమ్మా! ఈదినము నన్ను బరిహసింపంబూను కొంటివా!

వాసః. లేదమ్మా! ఇప్పుడు నీవు మిక్కిలి యందముగా నున్నావు అందుచే నీ వరముఖమును జూచుమ్రుంటిి,॥

పద్మా.._-పరిహాసముల కేమి వాలులే! దూరముగ న్‌

వాస... మహాసేనునకు. గాజబోవ కోండలవ) అందుచేత నూరకుందుమలే.

పద్యాణ- మవోసేనుః డెవడు?

వాసం ఉజ్బయినియందు. బిద్యోతుండను శాజు కలండు. ఆతనికి బలపరిమాణసంపన్నమగు నామధేయ మిది.

ఇేటి:.__ అ సంబంధము మా భర్చృదారిక కష్టము లేదు,

వాస;:--- అయిన నిం కెవ్వోన్నిపె నీమె మనను పాతీనదిం

ఇేటి.__.. వత్పరాజగు నుదయనుండు లేండు? ఆఅతనిగుణములను విని యీమె యనురక్త మొనది.

వాసః--- (తశలో) అర్యపుుత్రు నీమె భర్వగాం గోరుచున్న దా! (గామా అ గర్తు లెట్టి.

చేటి.... అమకషఫగలవాండని)

వాస... తెలిసీనది తెలిసినది ఈ మెకుం గూడం చిచ్చియెత్సి నది,

వేటి...భర్నృదారికా అ రాజు ఫరూపుంకేమో!

ద్దతీయా౦కము వ్ర వాస; కాదు. కాగు దర్శనీయుండే! పద్య: నీ వె శ్రైజుంగుదు వమ్మా? వాసవ_-(తనలో అర్యపు(శ్రునియందలి సతపాతముచే మర్యాద నతికిమించితిని. ఇప్పు జేమి చేయుదును. ఇ ట్రగుంగాక! (వికాశముగా) ఉప్జయినిలోని జను లట్టు చెప్పికొనిరి, పద్మా.--- కావచ్చును. ఉజ్జయినీజనుల కీతండు దుర్గి భుండు శకాండుం సాభాగ్యమనుశది సర్వజనానందదాయకము గదాశి (అంతట ధాత్రి పివేశించును) ధాత్రి: రాజపు[క్రీ! జయమగుంగాక ని న్నిచ్చినా రమ్మా' వాస; ఎవరికీ! ఛ్యాతి:.. వత్చరాజగు నుదయనునకు, వాస... అమహారాజు కుళలియై యున్నాండా! ధాత్రి: అఆ ఇచటికే వచ్చినాండు. భర్చృదారికను స్వీకరించి వాన: ఎంతటి యత్యాహితము జరిగినది. ఇటీ ధ్యారి:--- ఆ ట్రనుచుంటివేమి? వాస; వీమియునులేదు. ('ప్రథమథార్యనుగూర్చి మొన్నటి చాంక నేడ్చియేడ్చి యింతలో నుదాానీను6 డయ్యెనని భ్యాతి:..- మువోపురుషులహృదయము లాణీమ్‌పెభ్లోనము లగు టచే సులభముగాం బికృతి గాంచును గదా!

ల్రీక్త స్పస్న్పవాసవద త్త వాస..__ అతండే స్వయముగా నీమెను వరించెనా? ధాత్రి: లేదు. లేదు, వేటొక పియోజనముం గోరి యాతం డిచ్చటికి వచ్చినాండు. అతండు కులీనుం డని, విజ్ఞాన వంతుండని, వయోరూసములు కలవాండని స్వయముగాం జూచి మా మహారాజే యీమె నొనంెను, వాసవ అయినచో నార్యప్పుతుః డీ విషయమున నవరాధి శాండు వేటి..__ (వివేశించి త్వరపడుండు.. త్వరపడుండు ఇప్పుడే శుభనత్నత్ర మున్నదంట అందే వివాహమహోత్సవ మిప్పుడే నెజపవలయునని మహాోరాజపర్ని యాజ్ఞానించు చున్నది, వాసు--- (తనలో) వీరు త్వరపెట్టినకొలంది న హృదయ మంధకారబంధుర మగు మన్నది, ధారి. అమ్మాయీ రా! పోశ్రదము (నిమృ్రమింతురు) ఇది ద్వితీయాంకము,

తృ తీయాంకము

అంధకారబంధుర మైన పృాదయముతో నున్న వాసన దత్త రాజప్రసాదమున నందజును బద్మావతీకొతుకమంగళ స్వరూప మైనయుత్సవములో మునింగియుండ నాత్మవినోదార్థము పిమదవనమునం బ్రివేశించెను పద్మావతీ కౌతుకమాల మువో కులపిసూతయు స్నేహితురాలును నిపుణురాలు నగు నావంతి కయే (గ్రచ్చవలయునని దర్శకపత్ని యాజ్ఞాపించినది పువ్నపుటికం గైకొని యందులక్రై చేటి యొకతే యామె నన్వేమించుచు నచటికి. జను బెంచెను. ఈశ్వరవిలాసములు దయారహితనులు గదా యని విభారించుచు నె టో దండ (శుచ్చి యిచ్చి విదారాపనోదార్థ్‌ము నిద్రించుట కై వాసవదత్త శయ్యాగ్భహ మునకు జబోవునుః

శ్రీనక్పర బేవతాయైనమః స్వస్వవాసవదత్త

రె అణాని

తృ తయాంకము

(అంట విచారించుచు వాసవదత్త పివేశించును) వాస: వివాహోత్సవనంకులమైన యంతఃపుర చతుశ్శాల యందు బద్మావతిని విడిచి పెట్టి య్మాపమదవనమునకుం జేరికొంటిని. ఇచ్చట చురదృష్టపొప్తమైన దుఃఖ ముప శమింపండేసికొందును. అయ్యో ఎంతటి యత్యాహి తము సంపా్రొప్ని ౦చినది. అర్యప్ముత్రుం డితరుల సొమ్మై నాండు. ఇచట. గూర్చుందును పతివిరహీతయై జీవింపం జూలని చకివాక వధువు నిజముగ ధన్యురాలుం నేను మాత్రము (ప్రాణములను వదలలేకున్నాను. ఆర్యపు(త్రుని జూడంగల్గుదునను కోరికతో మందభాగ్యురాలనుజీవించు చుంటిని, (అంశం బుష్పములను బుచ్చుకొని బేటి (ప్రవేశించును) ేటి..... అవంతిక యెచ్చట నున్నదో? (పరికొమించి చూచ్చి

అదిగో నావంతిక! ఈమె మంచుచేం గప్పంబడిన చంద్ర లేఖనలెం జింళాళూన్య హృదయమై మంగళాన్పదను లైన భూవణముల నుజ్జగించి [వ్రియంగుశిలాపట్టమున శన జ లు

ద్ద పీయా౦కము వ్ల

నాసీనమై యున్నది సమివించెవను. (పికాశముగా) అమ్మా! అవంతికా సీకోస మెంత సేంవటినుంచి 'వెదకు కొనుచుంటి నమ్మా!

చాస;-.-- ఎందులకు?

బేటి: మా భట్టివి యి ట్లాజ్ఞావించినది “అవంతిక కులీను రాలు స్నేహముకలది నిపుణురాలు. కావున నీకాతుక మాల బూజ్యురాలయిన యానంతిక [గుచ్చవలయు)నని

వాస; ఎవరి కొజుకు?

చేటి:..... మన భర్శృదారిక కొటుకు,

వాసః. (తనలో) ఇదియును నేనే చేయనలయున్నా!. 'బేవత "లెంత నిర్ణయులు?

క చాలి

చేటి;.... అమ్మా అన్యచింత లేమియు నిప్పుడు ెట్టుకొనకుము. అల్లుండుగారు మణిభూమియందు మంగళస్నానము చేయుచున్నారు... కావున మాలిక శీఘముగాం (గుచ్చుము

వాసం (తనలో) ఇతరవిషయ మాలోచించు కొనుటకుం గూడ నాకు వీలులేదు కదా? (పికాశముగా) సఖి! అల్లుండుగారిని జూచినావా?

చేటి;:..... ఆ! రాజపుత్రియందలి స్నేహముచేతను నా కుతూ వాలముచేతను గూడ నాతని. జూచితిని,

ప! స్పసష్పవానవదడ త్త

వాసవ ఎ ట్లున్నాండు!

బేటి; ఇటువంటినాని నిదివజి కెన్నండును జూడలేదు.

వాస: చూడందగినవా(దేనా చెప్పుము.

చేటి;:.... శరదాపవిహీనుండగు మన్మథుందనిమా[త్రము. చెప్పం గలను,

వాస: అంతటితో. జూలింపుము,

చేటి;...- వారించెద వెందులకు?

వాస: పరపురుషసంకీర్హ నము వినుట యుక్తము గాదు.

వేటి: అటులై నం ద్పోరగ నూలం (గుచ్చుము.

వాస; ఇదిగో (గుచ్చెదరు పూవు లేవి!

చేటి;.._. ఇవినో!

వాస, పెకిందీసీచూచి యీ యావధ మేమి?

బేటి; సౌభాగ్య వర్థనమని దీని వేరు.

వాసఫజాా (నలో ఇది నాఫొజకును బద్యావతి కొజుకును (రుచ్చందగినదే (పికాశముగ్రా ఈ యామధ మేమి?

'చేటి:.._ సపల్నీ మర్షనము.

వాస; ఇది [గుచ్చ నవసరము లేదు?

చేటి:... ఎందుచేత?

వాస; ఆతని పిభమభార్య చనిపోయినది,. అంగదువేత దీని యుపయోగము లేదు,

ద్రతీయాంకము కం ఇంకొక చేటి:.. (పవేశించి అమ్మా! త్వరపడును. శ్వర పడుము. జూమాత పుణ్య ్ర్రీలతో నభ్యుంతరచతుశ్శాలం బివేశించుచున్నాండు వాసవ ఇదిగో 'చేటి:.... ఎంతబాగున్నది. అమ్మా! నేను వెళ్ళుచున్నాను. (ఇద్ద్రజును నిమృ-)మింతురు) వాన:--* ఈమె. వెడలిపోయినది. ఎంతటి యత్యాహితము జరుగుచున్నది. అర్యప్యుతుండు కూడ. పరకీయుం డగు ఛున్నాండు, నిద్రవచ్చినవో నాకింతసేంపు (ప్రక్క_మిా:దం బండుకొని యీ దుఃఖమును బోంగొట్టుకొందును.

చతు ర్ధాం కము

ఉదయన నర్మస్నే హితుండగు వసంతకునియొక్క_ (ప్రథమ సందర్శనమున నీ యంకమునం గలుగును, రాజతోంగూడ నానావిధానర్థము లనుభవించు చున్న యాతనికష్టములు గ్‌ మ్రొక్క నవి. పద్మావతీవివావహావేళాపొప్త భోజనముల సంతుస్టుండై స్వచ్చందముగా నిచటనచటం. దిరుగాండుచుండెను అంత! బడ్యా వతి యొకనాండు సపరివారముగా వాసవదత్త, తోంగలసని శీఫా లికాగుల్మములు ఫుమ్చీంచినవి లేనిది చూచుటకై హిముద వనము బివేశించును, అచట నుదయనవిసంభ కథాముఖం బున నుదయనునకు నేను మిక్కిలి విఆయురాలనా లేక వాసన దతృ్మయా యను సంబేహము పద్మావతి కుదయించును, ఇంతలో నుదయనుండు గూడ వసంతకునితో నా (ప్రబేశమునశే వచ్చును. వా రిర్వురకు నీదృశమగ (ప్రస్తావన యుదయించి యందు వాసవ దత్తా గుణంబులను స్మరించుకొని యుదయనుండు ముజియునుం అవసరములభించి పద్మావతి వసంతకానీతముగు నుఖోదకమును గొనిపోయి రౌజున కందించును, ఉదయనుండు నామెకు నొవ్పి కలుగకుండుటక్రై మోహకారణనుగా నొక యసత్యమును నచించును,

ఇానాననానలని

శ్రీమక్పర జీవ కారైనమః అదం ఇద అద స్వప్నవాస వద త్త చతు రా ౦క౪కము అంత విదూవకుండు (ప్రవేశించును) విదూ:..- (సంతోషముతో) భగవదన.[గవామువలన నభి,వేత మైన వత్సరాజ వివాహమంగళరమణీయమగు కాలము సంపాప్ని ంచినది అ ట్లనతికిమణీయము లై న యాపద లను సుడిగుండములో. బడి మరల. బెకి లేవంగల్లుదు మని యన్న (డైన ననుకొంటిమా! ఇప్పుడు పొసాద ముల దిరుగాండుచుంటిని (పకృతిమధురసుకువూరము లైన మోదకములను దినుచుంటిని, అప్పర స్పంయోా గములేని యుత రకురుబేశములందు నివాసము వేయు చున్న ట్లున్నది కాని యొకటిమాతిమే లేదు. తినిన యాహారము జీర్ణ మగుట లేదు అనర్ధృపిచ్చదముకల శయ్యలయందు గూడ నిదుర ప్టుటలేను, వాతరక్త రోగము పివేశించిన ట్లున్నది. ఆమయపరిభూతమును నశల్యవర్నమునునై నసుఖనము సుఖముకాదుక్రదా! (అంతం జేటి పివేశించున్సు చేటి:.. వసంతకుం డెచ్చట నున్నాంచో! (పరిశ్రమించి చూచి)

అడునో! వసంతకుండు (సమిపించి) ఆర్యా! వసంత॥క! ఎంతకాలమునుండి నిన్ను వెదకుచుంటి నయ్యా!

కలి న్వస్న వనాసనదత్త

వసం;...- వమే! వెదకుట యెందులకు॥

ఛేటి:.... మా రాజపర్ని యల్లుండుగారు స్నానముజేసిలేనో యడుగుమనినది.

విదూ:..- విశేష మేమి?

వేటి; వమున్నది సుమనోవర్షకము దీసికొని రావలయును.

విదూ:... ఆ! స్నానమైనది, భోజనముదప్ప తక్కి-నవన్ని యాం దీసికొనిరమ్ము

చేటి.... భోజనము వలదనుచుంటివేమి?

విదూ:._- క్రోకీలల కత్సీపరివర్వము. పుట్టిన ట్లభాగ్యుండనై న నాకు గువ్నీపరివర్శము పుట్టినది

చేటి ___ అప్లే యుండవలయును.

విదూ:... ఇంక నీవు పొమ్ము, నేనును మారాజు దగ్గణకు బోయెదను,

(నిమ్యిమింతురు,

(ఆంకటం బరివారముతోం బద్యావతియు, నావంతిక

'నేవనుతో వాసవదర్తయు. బివేశింతురు)

చేటి:.... అమ్మా! ఈపిమదననమున కందులకు వచ్చితివి!

పదా: ఈ శీఫాలిశాస్తంబములు పున్చీంచినవో లేన్‌ యని చూచుటకు వచ్చితినే?

బేటి... పున్చీంచిన వమ్మాా! పగడముదాంవీన ముత్యాలవహో! ములవలె నీ పూవు లె ట్లున్నవో చూడుము,

() చతు ర్గాం కము శీల

పద్మా:.-ఇ౦కను నాలన్యముచేయుచున్నా 'వెందులకు?

చేటి:..-నీవు ముహూర్తకాల మి శిలాఫలకముపె 6 గూర్చుం డుము నేను పూవులం నోయుదును

పద్మా....-లమ్మా అవంతికా! ఇచ్చటం గూర్చుందమా!

వాస; _-అక్షు కానిమ్ము. (ఇరువురును గూర్చుండెదరు

'చేటి.._అమ్మా! ఇటు చూడు మణిసిలపలకలనలె కేఫాలికా ఫుష్పములచే (ప్రకాశించుచున్న నాయంజలిని జూడుము.

పద్మా:---అమ్మాా ఇటు చూడు, ఏమి యీకుసుమముల

వాస;టబాల బౌగుగ నున్న వమా

చేటి:.....రాజపుల్రీ! ఇంకను నోయుదునా!

పద్మా;--నలదు వలదు.

వాస..___వలదనుచుంటివేమి?

పద్యా:.-అర్యపుత్రుం డిచ్చటకు వచ్చినయెడల నీపుష్ససమృ ధ్ధిని జూచి నన్ను మెచ్చుకొనును.

వాస;---అమ్మా నీభర్నకు నీయం దనురాగ మున్నదా?

పద్మా:---వమో నన్నూ? నాకు. దెలియదు కాని యాతని నెడబాసియుండుట నాకుం గష్టమనిపించు చున్నది.

వాస:--(తనలో) నేను కష్టమైనపని జేయుచుంటిన్ని ఈమెయా నిశ్లు యనుకొనుచున్నది.

ఫ్రే స్వన్నవాసవదతర్త

చేటి:.__నాభర్త కు నాయెడల ననురాగము కలదని తెలుపుటకు మా రాజపు(తి యొసంగిన నమాధానశము కులజనాను రూపమై యున్నది కదా?

పద్యా:.___నా కొక్క సందేహముమా్ర మున్నది,

వాస....వమది?

పద్మా: ఆర్యపుతు)నకు నాయందువలె వాసవదత్త యందు గూడ ననురాగ మున్నదా యని?

వాస:=--నీయందుకంకు నెక్కువగనే య.ండెడిది

పద్నాా:---నీ వె క్రైజుంగుదువు!

వాస.--(తనలో) అర్యపుత్రువియం దభిమానము చేత మర్యాద నతికఏమించితిని ఇల్లు చెప్పెదలగాక! (పికాశముగ్యా ఎంతటిస్నే హమును లేకున్న వాసవద త్త తనవారిని గూడ విడిచి యాతనివెంటట వచ్చునా?

చేటి..__రాజపుతి! భర్తగారిని నాకు. గూడ వీణ నేర్చుమని యడుగు మమ్మా!

పద్మా..నే నిదివజకే యడిగితిని,

వాస:...ఏమనినాండు?

పద్యా..__వమియును నూటలాడక యొక్క దీర్ధృనిశ్వ్వాసమును వదలినాండు,

వాసవ... అందువలన నీ వేమనుకొంటివి?

పద్మాా...__.పూజ్యురాలగు వాసవద త్తగుణములను స్మరించుకొని దాథీణ్యముకలవాం డగుటచేత నా యదుటనే విధా రింపలే దనకొంటిని,

చడతు శం కము తక వాసవ_--(తనలో) ఇది సత్యమైనయెడల నేను మిక్కిలి ధన్యు శాలను, (అంతట కాజు విదూవకుండు వి వేశింతురు ్సె విదూ;._.లఅహాో!' కోయుటలో నిచటనచట'ంబడిన మం కెనపూవుల చేత నుద్యాననన మెంత రమణీయముగా నున్నది ఇటు రమ్ము రాజు:..-వయస్యా! ఇదిగో వచ్చుచున్నానుం మ, నను నై దమ్ముల గ్రమ్మె నుజ్జయనిలో నన్‌ మారు డావంతిగన్‌ గనుచున్‌ సె్ఫరముగా నొకానొకదళా శ్రాాంతుండ నైనప్పు డిం కను గాయన్యులు మానలే దిపుడు సం కల్పించే బాణంబుల్రై దనియే గాటె వ)సిద్ధి యాజువ 'చెటన్‌ యాచించె న న్నేయంగన్‌. విదూ:...వద్మావతి యెచట నున్నదో+? లతామండవమునకు౬ బోయి యుండవచ్చును లేదా వ్యాఘిచర్మము పజచి నట్లు కునుమములచే చిండియాండిన పర్వతతిలకమను పేరు గల యా శిలాఫలకముపై నాసీనరాలయి. యుండ వచ్చును. లేదా మిక్కిలి కటుకగంధమైన యేండాంకుల యనంటితోంటలోం బివేశించి యుండవచ్చును. లేదా

శి్య స్వష్న వాసవదత్త మృగములయు బచులయు/ జితిములతో నిండియున్న చారుపర్వతమునకుం బోయియుండవచ్చును ఆబో! శర క్కాలనిర్మిలమైనయాకాశమున సమాహితమై బలజబేవ ఇాహావువలె దర్శనీయమైపోవుచున్న బెగ్గురులబారు నీీంపుము రాజు...వయన్య మాచుచున్నాను, నీ. ఎడము లేకుండగా గడుసరాసరి నొక్క చారు” నొకమారు పోక పాకి ఒకటటియుకాకటి వేజెకమారు కలియక సావకాశంబుగా సాంగిపోయి నిమ్నోన్నతంబుగా నెగడుచు నొకమూారు పల్లకీబొంగువై వడి వహించి సప్తరైవంశంబుచాడ్పున నొకమారు మటజలుచోం గమగతి మానివై చి గీ. కుప్పసము నప్పుడే యూడ్చికొనినపాము నుదర మన నిర్దలం బయి యొప్పుచున్న గగనమును రెండుపాయలుగా నొనర్సు నీవు యన 'బ్యసరులబారు వెలంగుచుండె చేటి.... అమ్మా! తెల్లకలువలవలె పాండురవర్ష రమణీయము లైన బెగ్గుకులుచారులుతీర్చి సమాహీతముగల బోవు చున్నవి, భరాడుము. (అటు నిటు జూచి అమ్మో! రాజుగాళు!

చతు సాం కము తి

పద్యా:--- అవునవును, అఆర్యపుత్రుండే! అమ్మా! అవంతికా! నీవ్రుకూడ నుంటినిగావున. నిప్పు డీతని శదురుపడుట మంచిది కాదు. ఈ మాధవీలతామంటపమున బివే నింతము,

వాస; అక్లు కానిమ్ము. (ఆని పరిక్రమింతురు)

విదూ:... పద్మా యిప్పు డిచటికి వచ్చి వెడలిపోయినది.

రాజుసాలా నీ శెట్లు తెలిసినది!

విదూ...- అచటనచటం గోసిన యీ కేఫాలికాపువ్పములను జూచిరివా?

కాజు;లా వసంతకా! ఈ పూవు లెంత రమణీయములుగా నున్నవో?

వాసః... (తనలో) వసంతకనామ సంకీర్శనముచేత మరల నుజ్జ యినిలో నున్న ట్లున్నది.

రాజుపాట వసంతకా! ఈ రాతిపలక'పై ( గూర్చుండీ పద్మావతి రాక శదురుచూచుచుందము.

విదూ:._. అశ్లు కానిమ్ము. అబ్బబ్బ శరత్కాలతీళ్టమైన యీ మయెండ సహింపంజూలను,. మూధవీలకామండపములోనికి6 బోవుదమూా॥

రాజు; సరియే! నీవు ముందు నడువుము.

విదూ;.... ఊ

(అని పరి(క్రమింతురు

83 స్వన్నవాననదత్త పద్మా;జా ఈ వసంతకుం డంతయుం దల్లక్రిందులు చేయు చున్నాంగు ఇప్పు డేవి చేయుదము. చేట్‌. అమ్మా ఈ తుమ్మెదలు మూంగియున్న యా లతను గదల్బి రా జిట్లు రాకుండం జేయుదును, పద్మా: అక్ష చేయుము, విదూ..__..అబ్బటబ్బా ఉన్నచోటనే యుండు మిట్లు శావలదు. రాజు:.-.--వమి? విదూ:._.ఈపాడుతు మ్మెదలు నన్ను( బీడించుచున్నవి, రాజు!.__వయస్యా వలదు వలదు. తుమెదలను భయ పెట్రకుముః మ తమియిష్పాసవ మాని మత్సిలి కల థాస్టనమ్ములన్‌ 'జేయు భృం గములన్‌ బిగ గవ్రంగలించుకొని సౌ ఖ్యం బందు నిందిందిర్‌ 'ప్రమదల్‌ మ్మిత్రమ! నీ పదధ్వని భయ భాంతయు లౌ నేనిపా పము కాంచావిరహోర్తి తుమ్మెదలు సం ప్రావీంప వే నావలెక్‌ అందుచే నిచటనే కూర్చుందము. వసం: అశ్లు కానిమ్ము గీ, పాదములచెంతం బువ్చముల్‌ పడి నలిగిన 'వెలమి సోమ్మంబుగా నుండె. బలకతాయి యేలకాంగిమొ యిట నొక, యింతసేంపు విడిసి ననుగాంచినంతనే వెడలిపోయె,

చతు ళ్ధాం కము ప! పద్నా:.... అమ్మా! రాజపుతి! మన మిచటం గట్టి వేయంబడితిమి, చేటి:.... అమ్మా! అదృష్టనళమున నార్యపుతు డచటనే కూర్చుండినాండు.

వాన;._..(తనలో) భగవంతునిదయవలన నార్యప్యుతు. డెప్పటి యారోగ్యముతలో నున్నాయ

జేటి._భర్త ఎదారికా! ఈపూజ్యురాలు కన్నీ రోడ్చుచున్న "బీ్‌మ?

వాస. తుమ్మెద లొనర్చిన యల్లరి చేత తెల్టుపూపుప్పొడి యెగిరి కండలోం బడీనది, అందుచేం గనులు నీరు గ్రమ్మినవి.

పద్ధా.-- కావచ్చు నమ్మా!

నిదూ:... వయస్యా! ఈ (ప్రమదవశమునం బెవ్వరును. లేరు అడుగవలసిన దొకటి యున్నది, అడుగుదునా?

రాజుః...య థేచ్భగ,

విదూ;.....ఆ వాసవదత్త ఈ పద్యావత్తి ఇరువురిలో నెవ్వరిపై నీ కెక్కువన (వేమ,

రాజు... బహుమాన తారతమ్యు మడిగి నా కివుడు గొప్పసంక టమును దెచ్చిపెట్టితి వెందులకు?

పద్యా:.ఇం డార్యపుతునకుం గల్లిన చి క్కేమి?

వాస:జ=(తనలో) నేను నిర్భాగ్యురాలను,

విదూ:.....స్వేచ్భగం జెప్పవచ్చు నయ్యా! ఒక తె చనిపోయినదిం ఇంకొక తె దగ్గజ లేదు,

శ్రీ స్టోపష్న వాసవిదత్తే

రాజు-- వయస్యా నీనోట నువుగింజ నానదు. నేను చెప్పను

పద్మా;-... చెప్పనేచెప్పినాండు. ఇంకను జెప్పవలసిన చేమున్నది

విదూ:._.. నే నెవ్వరికిని జెప్పను. సత్యపిమాణముగ శపథము చేయుచుంటిని. నాలుక కుట్టివై చిళొంటిని.

రాజు: వయస్యా నా కుత్స్ళాహము పుట్టుటలేదోయి?

పద్మాల. ఏమి వీని "తెలివితక్కువ ఇంతమాతి మింగిత మెజుంగలేండా?

విదూ:---నీవు చెప్పకపోయినచో నీశిలాఫలకము దాంటి యొక యడు గావలకు బెట్టుటకు వీలులేదు. ని న్నిక్కడే గట్టివై చితిని.

రాజుషు బలాత్కారమా యేమి!

విదూ.... అ బలాళ్కారమే!

రాజు: ఎట్లు చెన్పీంచెదవో చూచెదను,

విదూ:..- అగిహింపకు మయ్యా! సత్యము 'చెప్పకపోయినచో మన మిరువురమును స్నేహితులను గానశ్తు,

రాజు;_== చెప్పక తప్పదా వీనుము,

గి రూపగుణశీలమాధుర్య రుచులచేత

మాకు బద్మ్యావతియె బహాుమాన్యురాలు కాని వానవదత్త పె6 గల మనస్సు నీమె యామాతి)మున హరియింప లేదు.

వాస.._.(తనలో) అహా! నే ననుభవించుచున్న విచారమునకుం దగినవేతనము ముట్టినది. ఇచట నర్ఞాతవానముగూడ్‌ బహాగుణాన్విత మగుచున్నది.

(6 చతు నాం కము న!

'బేటి:... అమ్మా! నీభర్త డావీణ్యము లేనివాండు సుమా?

పద్మా:... అ ట్లనవలదు, ఇప్పుడు గూడం బూజ్యురాలగు వాసవదత్తగుణములను స్మరించుచుండుటచే. దాన్నీ ణము గలవా డనియే చెప్పవలయును,

వాసవ అమ్మా! నీ యభిజాతత్వమునకుం దగినమాట యంటివి,

రాజు నేను ఇెప్పితి౨ి గదా! నీ కెవరనిన నిష్టము, అప్పటి వాసవదత్సియా? ఇప్పటి పద్ధావతియా?

పద్ధావ= అర్యపుత్రుండు గూడ వసంతకుం డగుచున్నాండు.

విదూ:--_ నేను చెప్పిమాత)ము పియోదన మేమి? నాకిరు వ్రరియెడలను గౌరవమే

రాజు నూర్థుండా నాచే బలాత్కారిముగం జెన్పీంచితివి, నీవు చెప్ప 'వేమి?

విదూ .___ నన్ను గూడ బలాత్కరింతువా యేమి?

రాజు:--= అ

విదూ;._... అట్లయినచో వినంజూలవు

రాజు: శాంతింపవయ్యా మహా బౌాహ్మణుండా! దీయయుంచి స్వేచ్ళగాం 'జెల్పుము.

నిదూ:.. అయినచో విుము, వాసవదత్త్న యనిన నాకు మిక్కిలి యిష్టము, పద్గావతి నూడం దరుణి, దర్శనీయు రాలు, కోపము లేనిసి. గర్భము లేనిది. మృదుమధుర

శ్వ స్వప్న వాసవదత్త భామిణి, దయావతి. వాసవదతృ్మయందలి గొప్పగుణ మేది యనిన '*నార్యువసంతకు. డెచ్చట నున్నాంో యని వెదకికొను దువచ్చి న్ని మన భోజనము పెళ్షైడిది.

వాసః.-(తనలో) జాగు! బాగు ఇప్పు డా సంగతి బాగుగం దలంచికొనుము.

రాజువావసంతక ఈ విషయ మంతయు బేవియగు వాసవ దత్సకు విన్నవిం చెదను,

విదూ;-.-అ వాసవదత_ యెక్కడ? అమె ఛాలకాఖుమె కయ. న ఖ్‌

రాజు;--నిజమే! వాసవదత్త చనిపోయినది.

గీ సఖుండ యీగతి నర్మప్రసంగ మెత్తి మానసము నన్యధావృత్తి లో నిలిపీతి వందుచేం దొంటియభ్యాస మన.గమించి మాటలాడితి మునుపటిమ్మా[ది గాంగ,

పద్యా.----క థావిధానము రనుణీయముగా వచ్చు చున్నది, కాని యి నృశంసుండు పొండుజేసినాండు,

వాస... (తనలో) ఇప్పటికి నా కూరట గలుగుచున్నది అప త్యక్షముగా నిటువంటిమాటలు వినుట మిక్కిలి సంతోవ శారణము గదా!

విదూ:---లఅయ్యా రడిల్లు మూరడిల్లుము. విధిచేష్ట లనతి శ్రమణీయములు,

చతు నాం శమము డ్రి రాజు:---మిత్రమా! నాయవస్థ నీ శేమి తెలియును? మ. అనురాగం బది వేళ్ళువాతి యవిలం ఘం బయ్యె శోకాన్ని నూ తనమా చుండె. దలంచుచున్న కొలఃదిన్‌ దన్వంగి నిన్‌ గూర్చి కం డ్లను నీ రోడ్చుచు యాత్రసల్పితి నవ ర్శ తంబు నార్టించితిన్‌ దనయంతన్‌ లభియించుబుద్ధికిం (బసా దం బీపయిన్‌ మిత్రమా! విదూ;.....(తనలో) ఈతని ముఖ మశ్రుజలపాతముచే మలిన మైనది. కడుగుకొనుటకు నీళ్లు చెచ్చెదను, పద్యా:...-అమ్మా! ఆర్యవుత్రుని ముఖ మ్యశ్రుజలములిన మెనది, మనము పోవుదము రమ్ము. వాస:...-లళ్లు కానిమ్థు పోనీ నీ వుండుము, ఉత్క-ంరితు.డై న భర్నను విడిచివెళ్లుట యుక్తము కాదు, నేను వెళ్లెదను, 'చేటి:....ఆవంతిక చెప్పినది బాగున్నది. అమ్మా! రాజుగారిని సమివింపుము, పద్యా:---నేను (పవేశింతునా? వాస:.._.అవశ్వముగా (అని న్మిష్క_మించును విదూ:.....[తామరాకుదొప్పనిండ నీళ్ళు నించిళొని నచ్చుచు] సహో! పద్యావతి బేవియా?

జ్తీక్తీ స్వ్పపష్నవాసవదత్త

పద్యా!--అర్యా! వసంతకా! ఇది యేమి?

విగూ:..--అదియే యిది ఇదియే యది,

పద్యావి---సరిగం జెప్తామయ్యా!

విదూ:..-అమ్మా! జాల్లుపూపుప్పాడి గాలి శెగిరివచ్చి కళ్ళలోం బడుటవలన నీభర్నకనులు నీరుగ్రమ్మినవి. ఈముఖోద కమును దీసికొనిపొమ్ము

పద్యా.--[తనలో] డాశీణ్యముకలవారి పరిజకలుగూడ దాశ్నీ. ణ్బను. కలవారే కాంబోలున. [ప్ర వేశించి] అర్యపుుశ్రా. జయమ.. ఇదిగో ముఖోదకము,

రాజుటా ఓహో! పద్ధావతియా? [అపవారించి] వనంతళా! ఇది యీమి?

విదూ:..[ చెవిలో] ఇటులై నది

రాజు:....[అపవారించి] బాగు! బాగు! (ఆచమనముచేసి] పద్దా వతీ కూర్చుందుము

పద్యా:....చితృము,

శాజుంా సద్ధావతీ

న్నీ శారదాతివిమలచందిగారం బైన

శాళపువ్చలవమను గాలి ెగిరి కనుల వచ్చిపడియెం గామిని యందుచే న(శ్రుజలవిలీన మయ్యె ముఖము,

చతు ర్ధాం కము తీస్‌ (రనలో) గీ కొంత్ర పెండ్రికూంతురుకనుక బాలిక నిజ మెటింగెనేని గజివిజిపడు భయముపకుట (స్రీస్వళావగుణము. విదూ:...- వయస్యా! పూజ్యుండగు మగధమహారాజు నిన్నె దుట నుంచుకొని యపరాస్ష్హూకాలమున సువ్చాజ్జన దర్శ నము చేయం దలంచినాండుకదా! నత్కారము ఫున స్పత్కారము గొహించుటవలనం బీితిజనింపంజేయిను, కావున రమ్ము రాజు; అవును, ఇది మొదటం జేయవలసిన సనియే. గీ, ఆతివిశాలగుణంబుల శాటపట్టు ధరణిలో. గానిపింతురు తజుచు కాని వానియాథార్ధ్య మెటీ(౧ినవారు లేరు, (నిమ్య్రిమింతుడు) ఇది చతుర్థాంకము.

సంచమాం౦ంకము

పూర్వాంకోకమాధవీలతామంటస వ్యతికరము కారణ ముగా బద్మావతి శీర్రవేదనదే దుఃఖంచుచున్న దని పివేశకము నందు. దెలియనగును దానికి దగినచికిత్సలొనర్చుటకై సమద గృహమునం దామెకు. జెలికల్తెలు శయ్య నేర్పాటుగావించిరి, ఈవిషయము నెజింగి రాజు విదూమకునితోం గూడ సముది గృహమునకు. బోవును పద్మావతి యచటకు రాకపోవుటం గాంచి రాజు పజుచిన శయ్య పె విశిమించును వసంతకులద్ధు సరసకధాపిసంగముచే రాజును వీనోద ప్టైచుండ నడుము నాతౌ నికి నిదివచ్చును వసంతకుండు చలివేయుచున్న దని దుప్పటిం చెచ్చుళలొనుటశై పోవును అంతట వాసవదత్సగూడం బ్యా వతీశిరో వేదనావృ త్తాంతము నెటింగి యచటికి జనుచెంచి శయ నించియున్న యుదయనమండే పద్మావతియనుకొని న్నేహసూచక నుగా నాతవిపిక్క_ం. బజుండును స్పోప్నమునం బిలసించు చున్న రాజు నెతింగి కొమముగాం జెలివివచ్చుచున్న యాతని కంటంబడకుండ వెడలిపోవును రాజున క। న్ఫుటముగా వాసవదత్తా దర్శన మగును ఇంతలో నారుణితో యుద్ధ మొనర్చుటకు మగధ రా జొనర్చిన సన్నాహములను గాంచుకీయుండు వచ్చి నివే దించునుం

శ్రీమక్పర కోవ తాయైనమః ససవాసవదత కక అణాల పంచమా౦ంకము (అంళఈ బద్నినిక (వవేశించును ్సి పద్మి...---నుధుకరికా మధుకరికా! త్వరగ రమ్ము. ముధు..---((పవేశించి) ఇదిగో. వచ్చితి నీమి చేయవలయును, పద్మిః..-వమే రాజపుకికిం దలనొప్పివచ్చి చాధపడుచున్న దని నీ వెజటుంగవా? మధు'-_-అయ్యో పాసము, పద్మి"---- సత్వరమేపోయి పూజ్యురాలగు నావంతలికను చిలు వుము రాజపుత్రికి దలనొప్పీ వచ్చిన దనిమాతిమే ఇెప్పుము, అమెయే నచ్చును. మధు: అమె యేమి చేయంగలదు? పద్మి:...ఏమి చేయంగలదా! రసవత్త రములగ కథాగోస్షులచే రాజపుతొక తలనొప్పి తగ్గింపగలదు. మధు: రాజపుతకకుల. (బ్రక్కం నెక్కడ నేర్పాటుచేసీరో 'కెలియునా? పద్మి;...-సమ్ముడగృహమునందు నీవు వెళ్లుము. నేను రాజు గారికి. దెలియ జేయుట కార్యవసంతకుని వెదకం బోవు దును, (అని నిష్కిమించును.)

తీసీ స్వోస్నవాసవదత్త మధు:..-మంచిది పద్మి.వసంతకుండు నా కప్పు డెచట దొరకునో! (అంత విదూవమకుండు ప్రవేశించును.) విదూ;.-.వాసవదత్తావియోగవిక్ష బహృదయుండగు మా యుద యనునకుం బద్యావకీ పాణిగిహణసంధువీతమై నుఖా వహముగాం దగినయుత్సవసమయమునందు భుదనాగ్ని దాహ మెక్కువగుచున్నది. పద్యినికా! పద్మివికా! ఇక్కడ నుంటివేమి? పద్మి:... ఆర్యా! వసంతక భర్త ఖదౌరికయగు పద్మావతి తల నొప్పిచే బాధపడుచున్నది నీ వెజుంగవా? విదూ:....నిజముగా నెజుంగను, పద్మి:..-అయినచో నీవు రాజుగారికి నెజకింగింపుము.. నేను తలకుంటూయునౌవధమును గొనివచ్చెదను. విదూ:._పద్మావలికి శయనీయ మెచట నేర్చాటు జేసిరి! పద్మి:..సముదిగృవామునందు విదూ:.--నీవు పొమ్ము రాజుగారి కీ విషయమును నేకు నివే దించెదను, (నివ్యమింతుకు) (ఇది (వ్రవేశకము)

గ) పీంచనూ౦*ళము శక్‌ (అంతట రాజు ప్రవేశించును) రాజాం మ. తనయంతన్‌ జరియించు కాలగతిచే తన్‌ దారభారం చిటుల్‌ పునరాసాదితమయ్యె నైనను తలం ఫుల్‌ నాకు లావాణకా గ్నిని నీవోరహతాంబుజంబువలె హో నిన్‌ గన్న యావంతిపై జనకుంబోలిన రాచబిడ్డపయి నం స్ఞాఘార్ద పై నేగెడిన్‌. నిదూ..___ అయ్యా! త్వరపడుము. త్వరపడుము. రాజు ఎందుకొజుకు? విదూ:..... పద్మావతి తలనొప్పిచే బౌధపడుచున్నది. రాజులా ఎవరు చెప్పిరి! విదూ:... పద్మినికం రాజువఎఎఐ= ఎంత కష్టము! ఉ. అందము చందమున్‌ గుణము లన్నియు నున్నలళాంగి భార్యయె నందున నొంత తగ్గినటు లయ్యెను పూర్వవిఘాత హేతు వై

క0 స్వష్నవాసనదత్తే పొందినకోకవహ్నీ యను భూతము మఃఖముకాన సందియం బందుచునుంటి నీమెయును నట్లగునేమొ యటంచు మితకిమా! ఇప్పుడు పద్మావతి యెచట నున్నది. వీదూ;లా సము[దగృహమునం దంట రాజు; అయినచో నచటికి మార్గమును జూపుము. విదూ;:..-- ఇటు రమ్ము (అని పరి(క్రమింతురు విదూ:..-- ఇదియే నము(ద్రగ్భృహము నీవు వివేశించుము రాజు; నీవు ముం జేగుము విదూ..- అశ్షే! (నెం డడుగులువై చి అమ్మ య్యో! అగు మాగుము? రాజుః.--- ఏమి మునిగినది. విదూ;..- అదిగో. పాము, దీపపుంగాంతిలో భూమిపె ను మిలమిలలాండుచున్నదో? రాజుఎా ఎంత మూర్థుండవోయి! గ, నిడుదగొం దోరణంబున నిలివీయున్న పూలమాలిక తెగి పడిపోయె నవని గాలి కిటునటు లి రాతొ కదలుచుండి యహిభయంబునుగల్నించె నదియె నీకు,

పసపంచఛచమా౦కము రే విదూ;--- నీవు చెప్పినది నిజమే! పాము కాదు. పద్యానతి యిచటకు వచ్చి వెడలిపోయియుండవచ్చును, రాజు; రాలేదనియీ తలంచుచుంటిని, విదూ:.-- నీ శెట్లు కలిసినది? రాజు; లెలిసికొనందగిన చేమున్నది, నీ, పజచినయట్టిది పటిచినళ్లు యుండె నవనతివహియింపదయ్యె శయ్య ముడుతలుపడి నల్లిపోలేదు శాంచుమూ పె నున్నయట్టి దుప్పటి యొకింత తలనొప్పిమాన్బుముందుల మచ్చ లేనియు నమలమా తలగడ నంటలేదు కనుల నాకర్షి, చి మనసు రంజింపలగాల గల శోభ నలుగడ సలుపరైరి గ్‌ ఎట్టిపొణియైన నేచేని రగ్గత నధిగమించి తయ్యయందుం జం నపుడు మరలిపోయి యద్దాని దనయంత సాహసమున వీడంజూలునయ్య,. విదూ:.___. అయినచో: గించిత్కా_ల్త కష్టయ్రందు. బతీ తీంచి పద్యావతిరాక్త 'భతీకేంచూచారడుము. రొజు! అక్షు! (అని రడి వయన్య! ఖాకు నిదిచాధ యెక్కువగా సన్‌ శథ చవ్చుమ్మ్లు

కి స్వస్న వాననద త్త

విదూ:..._.నేను కథ జెప్పెదను. నీ వూళొట్టుము,

శాజు;.-సరియే!

విదూ:.ఉజ్బయినియను పట్టణము గలదు, అందు స్నానార్థ ముపయోగించు సలిలపూరములు ెక్కులు కలవు,

రాజు;..-టజ్జయినియా?

విదూ:...ఈ కథ నీకిష్పము లేకపోయిన నింఠొకటి చెప్పెదను.

రాజువావయస్యా! ఇష్టములేకపో లేదు కాని,

మ, అమితస్నేహము హెచ్చరింపగ నయ స్యా- నాంటి (ప్రస్థానకా లమునన్‌ బంధుల్నపై తలంపు లనివా ర్యంచై పివర్శి ౦ప నే తొములన్‌ గూరిన 'చావ్చబిందువులచే త న్నించె నావ మా పిమదారత్న మవంతిరాజసుత సం భావింతు నిప్పట్టునన్‌.

మజీయు,

ఉ. గానము నేద్న వ్రేళువలం గాంతయొయారపుంజూస్పులన్‌ మదా స్యానఘటించి వీణ దినం * బాతె నటంచు నెలత యేనియున్‌

ఛభంచవకా౦ంకము శకి శణానలోలేక యాశసము నన్‌ దన (వేళ్ళను సూంటసొలౌ రా శానుగతంబు లామె పను లన్నియు ద్‌ ప్రికివచ్చెడిన్‌ సఖా! విదూ:..--కానిమూ ఇంకొకటి. చెప్పెదను, (బహ్ముదత్త, మను జీరకుగల నగరము గలదు. అందు. గాంపిల్యుండను రా జున్నాండు, శాజోవ-బలవమేమి! నిదూ:.----(బహ్మాదశ్నమను చీక్రుగల నగరము గలదు. అందు గాంపిల్యుండను రాజు కలండు రాజు.మూర్థుడా! రాజు (టహ్మదర్తుండు నగరము కాంవీ ల్యము నని చెప్పవలయును విదూ:.---వమి? రాజు (బ్రహ్మాదత్తుండు నగరము కాంపిల్యనూ? శాజు,టలవును, విదూ:.---అయినచో నీవు కించిత్కా-ల మోవికపట్టుము. ఇం తలో బాగుగా. వర్శించుకొందును. రాజు బివ్మా దత్తుండు, నగరము కాంపిల్యము, (అని వర్గి, ంచుకొన్ని ఇప్పుడు వినుము. ఈతండు నిద్రపోయినాండు. ఇప్పుడు వాలం జలివేయుచున్నది. నా దుప్పటి బెచ్చుకొని మరలి వచ్చెదను (అని నిమ్మ)మించును)

వక్త స్వ్పపష్నవానవదత్త

(అంతట నావంలికావేషధారిణియగు వానవదత్త (ప్రవేశించును)

చేటి:..._. అన్మూ! రమ్ము రమ్ము రాజఫుత్రి తలనొప్పిచే మిక్కి-లి చబాధపడుచున్నది.

వాసా ఎంతకష్టము! పద్మావతికి శయనీయ మెచ్చట 'జీర్చాటు చేసిరి?

చేటి:.__..సమ్ముద్రగృవామునందు.

వాస:..-నీవు ముందు నడువుము.

(ఇరువురు నిష్క్రంమింతుళ్సు

వేటి;:._.ఇదియే సము(ద్రగృహము నీవు ప్రవేశిచుము. నేను పోయి తలనొప్పికి మందు దీసికొనివచ్చెదను.

వాస:నాయందు 'ేవతలకు దయ జేదు,. విరహముచేం గృశించిపోయిన యార్యపుత్రునకుం దగినవి శమ స్థానము దొరకినది గదా యని సంతోమీంచుచుండ నీమికుం గూడ నస్వస్థత గలిగినది లోపలికి. బోయెదను, వమి పరిజనుల కింత (పమక్తత _ కేవలను దీపమే సహాయ ముగాం జేసి యొక్కతెను విడిచిపెట్టినాలే! ఇదినోం బద్ధానతి నిదురించుచున్నది, ఇచట గూర్చుండెదను. ఇంకొకచోటం (బ్రల్యేకముగాం గూర్చొనియుండుట స్నేహమునకు గుర్తుకాదేమో! ఈశయ్యయం దే కూర్చుం డెదను. నా హృదయ నుప్పాంగుచున్నది, ఉచ్చ్యాన నిశ్వానములు నుఖముగా నవిచ్చిన్నముగా వచ్చు

పంచమా౦ంశము శక చున్నవి రోగము మజలియుండవచ్చును శయనీయ మునం దొక(పక్క- విడిచిపెట్టుట నన్నుంగాంగిలించుకొను మసి కోరుటయేమో? నేను గూడం గొంచెమునేంపు మేను [వాల్చెదను. రాజు;...-(శలవరించుచు) వాసవదత్తా! వాస; (హరాత్తుగ లేచి) అఆర్యపుతు). దేనాః పద్మావతి కాదూ? నన్ను జూచినాండేమో: ఆర్యయాగంధరాయ ణునీ ప్రతిజ్ఞాభారము నన్ను జూచుటవలన నివ్ఫృలమైనది. రాజు. అయ్యో! అవంతికాజపుతి. వాస... అదృష్టమువలన నార్యపుతు)ండు కలవరించుచున్నా డు. ఇచట నెవ్వరును లేరు ముహూర్త కాలముండ్తి కన్నులను హృదయమును సంతోషపెట్టుకొందును, రాజు:..--'వ్రీయురాలా! (వ్రీయశిష్యురాలా! మాటలాడవా? వాన;._నాథాో మాటలాండుచునే యున్నాను రాజు:.--కోపగించితివా! వాస: లేదు లేదు దుఃఖంచుచుంటిని. రాజు;---కోపము లేనియెడల నలంకరిం చుకొనకుంటి వేమి? ఇవాసఫ=ఇబంతకంకు. నేమి గలదు. 'రాజువజావిరచితను స్మరించుచుంటేవా? వాన:వాలుం జాలు, ఇచటం గూడ విరచితయేనా?

స్య స్టోస్న వూసవదతర్త్మ లాజు:---అదియే కాళణమైనచో నిన్ను బతిమొలుళొందును, (అని చేతులు జూచును వాస;.-చాలసేం ఫుంటిని. ఎవ్వరును జూడకుండ నిచటినుండి పోవలయును, శయ్యనుండి (క్రిందకు జాజిన యార్య పుకుని హస్త ములను మరల శయ్యానై నుంచి పోయెదను, రాజువి (వారాత్తుగ లేచి వాసవదత్తా! వాసవదత్తా! ఉండు ముండును అబ్బా! గీ, త్వరగ వెనువెంటనేగువో ద్వారబంధ మునకు శీర్ణము దగిలెను బొప్పికళై నందుచేత భూళార్ధ వెం! డెందమందుల గలిగిన యీష్టమో యిది తెలియరాదు. విదూ;--- (వవేశించి వయస్యా! చేులుకాంచితివా? లాజుఎా వసంతకా! నీ కొక ప్రియమైన సంగతి 'తెల్పెదను. వాసవదత్త జీవించియున్నుది సుమా? విదూ;---- ఆఅ! వెళ్డైకుదిరినదిగాని తలకు రోకలి చుట్టవలయును, వాసవదత్త యొక్క-డ! చిరకాలము[క్రిందట'నే చని పోయినది, శాజోఫ-జా లేదు లేదుః గ, నిజము శయ్యయందు నిదురించు చుండీన నన్ను లేసి చనియె సన్ను తాంగి అనలదగ్భయయ్యె నని బుమణ్వంతుండు మునుపు జెప్పి నన్ను వంంసపుచ్చెం

(0 చతున్ధాంకము క్ట విదూ,.__ ఇది యసంభావనీయము గాదు. ఉదకస్నాన సంకీర్మన మొనర్చుటవలన నామెను దలంచికొంటివి నీ కామె స్పష్నమునం గాన్పించియుండవచ్చును. రాజు;---అవును. సత్యముగా స్వస్నమునందే చూచితిని, గ్‌ ఇది నిజంబుగ స్వన్నమయేని మిత్ర మెలకువను గాంచకండు శు మేలుకాదె? వట్టిభ) మయం ము చేని యొప్పటికినై న విభమం బెట్టులే నాకు వెలయుంగాక. విదూ..._వయస్య ఈ యూరిలో నవంతిసుందరియను యవశీ,ణి కశలదంట అది నీకు. గాన్సింపలేదుకదా? రాజుఎాచీ చీ క కలలని లేవగ సాధ్వీ తిలకంబగు నామెమోము దృష్టింబడియెక్‌ బులుమదు కాటుక కంటికి నలక్షలు సంస్కారళూన్యమై (వేలాండెన్‌. అదియే కాదు. క. అతి భయవివళాత్మికమై సతి యీ బావావును బక్రై సంస్పర్న్‌సుఖా గతరోమాంచముకల సం గతి యయ్యును వీండదయ్యెః గనుగొమ్ము సఖా! నిదూ:-.మి(త్రమా! అనర్థమును జిఎతింపవలదు రన్ము రమ్మ!

శ్‌కి స్పోస్నవనాసనదత్త కంచు:--(పివేశించి) అర్యా జయమగుంగాక! మా నునో రాజగు దర్శకుం డి శజప్పుమనినాండు భవదమాత్యుం డగు బుమణ్బంతు. డారుణిని మార్కొనుటకు గొప్ప సేనలను సమకూర్చుకొని వచ్చినాండు. నేననునా చతురంగబలములను సన్న ద్ధపజచితిని, మజియును నీ, నీతి (బ్రయోగించి నీశాత్రవులనెల్లం గలియకుండంగ వెజటుసలిపినాము నీ గుణరులై నిరతంబు వగ్నెంచు జనుల జాశ్వోసంబు సలిపినాము పయనమానపుడు నీపార్షి భాగముల సం రథ్నీంచు విధుల నేర్పజచినాము మహిత శ్మత్రుజన (పమాధసాధనములు చేయంగాందగినవి చేసినాము గ్‌ త్రిపథగా(్రవంతి నపుడే బలమ్ములు చాంటి యేగుచుండెం ద్వరితగతిని వచ్చి త్వద్వియుకవతృ భూభాగమ్ము నాక మించుళొనగదయ్య! యింకో రాజు'._మంచిది ఇదిగో! వచ్చుచుంటిని గీ నాగయూధతురంగతీక్షము వికీర్ణ వాణనిచయో(గ్రకల్లోలభయద మైన యంబునిధి శోభగాంచు నావావమునందు దుర్షయక్షమునారుణి దునుమువాండ, (నిష్కిమింతురు)

ష షా ౦కము

అరుణిశో యుద్ధ మొనర్చిపోయిన వత్సరాజ్యము నుదయ నుండు మజల సంపాదించుకొనును వత్సరాబ్యలాభపివృద్ధో దయుండగు నుదయనునకు మసహోసేనుండు నంగారవతి పంపిన సంబేశమును గొని కాంచుకీయుండును వాసవదత్తాధ్యాతియుం గౌళాంబికి వచ్చిరి వాసనదత్తా వీణ్యాపాప్పి చే దుఃఖంచుచున్న యుదయనునకు సంటేశమును విన్నవించిరి ఆసమయమున బద్యావతిగూడ నచ్చట నుండును, పిసంగవళమున_ ధాతి యంగారవతి పంపిన చితిపటమును గాంచుశేయుండు. రాజున కందించును పద్మావతి వాసనదత్తాప్రతికృతిని జూచి యావంతి కె 6 దనకుంగల యనుమానమును వెల్లడీంచును, ఈ సమయ మున యాళంధరాయణుండు తొంటి (గాహ్మణవేషకుతోం దనభగినిని దోడజ్కొనిపోవుటకై. చనుదెంచును, [క్రమముగా రవాస్యో బ్భేదమై యందజును గలసి మహాసేనాంగారవతులను దర్శించుటకు నిశ్చృయించుకొందురు.

(శ్రీమక్పర దేవతాయైైనమః స్వస్వవాసవదత రె అని ష షా ౦కము కంచుఎకాంచనతో రణద్యారమునం జెన రక్కడ!

'వకీ:..-(పవేశించి అభ్య్యూ!' నేను విజయను, నవమి జేయ వలయును

కంచు:...అమ్మా వత్సరాజ్యలాభప్రబుద్ధోదయుండగు నుద యనునకు మహాసేనుండు పంపీన వాభ్యసనోత్రంండగు శాంచుకీయుండున్ను నంగారవతి పంపిన వాసవదల్తో ధాత్రియ'ఏ నంగారవతియును వచ్చి దాస్టరమునం దున్నా రని నివేసంపుము.

(పలీ:---(వరీవోకుల కిది యబేశ కాలము,

కొంచువ.--అబేశకాల మనంగా నేమి?

(ప్రతీ: చెప్పుచుంటిని వినుము. ఇప్పుడు రాజుగారి సూర్యా ముఖ(పాసాదమున కవ్వరో వచ్చి వీణ వాయించిరి. ఆది విని రాజుగా రది హపోషనతిశబ్బమునలె నున్నదను కొనిరి,

కంచు:.--తరువాతం దరువాత,

మీ ఎమో ౧౦॥కము 61 (ప్రతీ: రాజుగారు తరువాత నచ్చటకు వచ్చి యా వీణ యొచ్చట దొరకీన దని ప్రన్నించిరి. నర్దుదాకీరమునం దొక కూర్చాగుల్మమునం దగులుకొని యున్న దీనిని మేము (గ్రహించితిమి (ప్రభులకు దీనితో. (బయోజన మున్న చో దీసిళొనవచ్చునని యాతండు పలికెను, దానిని (గ్రహించి మవోరా జంకవముం గుంచుకొని మూర్చాగతుం డయ్యెను మటజలం దెలివొంది యూతండు 6థోమవతీ. నీవు దొరకితివి కాని యామె మాత్రము లభింపదయ్యె” నని 'చావృపర్యాకులలోచనుం డయ్యెను, రాజు నవస్థ యి ట్లున్నది ఎట్లు తెల్సెదను శంచు;---అమ్మాా' నివేదింపును. మీము నంకుకొటకే వచ్చి తిమి. (పఠీ:__ తెల్పెదను. అదిగో ప్రభువు సూర్యాముఖ(ప్రాసాద్గము నుండి దిగుచున్నాండు. ఇప్పుడే నివేదించెను. కంచు:.__అళ్లు "చేయుము. (అని న్మిష్క-మింతురు) (అంతట రాజు పి వేశించును) రాజూవలాలా ఊఉ. సుందరిరయొక్క చన్లవను సోలి కటిద్ధలి వీనుదోయికిన్‌ విందగు నాదము ల్స్పలుపు వేడుకతో నలరారుదానవ్వై

6 స్వష్నవాసవదత్త కుందుచు భీతిపాలగుచు ఫఘోవమవతీ! యెటు లీవు కాననం బందు వసించియుంటివొ వి హంగరజః (ప్రవికీర్ల దండనై . సీ, పార్శ్వనివీడనపిణుతంబులై మించు రమణీయజథనోపలాలనములు అలసి పయోధరమ్ములకు మధ్యను జేర్చి కడు హోయిగా నిచ్చు కౌంగిలింత వీశోపరతికల్లు వేళలం బొడమిన వమూానర్మకర్మనం భాషణములు అస్మద్వియుక్తమయెనప్పుడు నను గూర్చి లలితాంగి పలవించు పలుకుతీరు గీ విస్మరించితివా? "పెన వేసికొనిన పిణయబంధంబులను మంటిపా లొనర్న్చి యాతపస్విని నొక్కమానై నం గాని ఘోవవతి, నీవు తలపోసికొంటివొక్కొ? విదూ:._.. మిత్రమా! నీ విఫు డత్యంత దుఃఖతుండవ్రు గావలదు, రాజు; వయస్య! క చిరనుప కామదహనము మరల రగుల్కొంల్సె వీణ, మది ఘఫోషవతిన్‌ దిరముగ. బేమించెడు నా తరుణీమణి కానంబగడదు తావమొలయ జే?

వు ఫాం శకము 68 వసంతకా! ఈ ఘోవవతిని శిల్చ్సికడకుం గొనిపోయి 'శాగుచేయించి తీసికొనిరమ్ము. విదూ:..... అక్ష! (అని వీణ గిహించి నిమష్మృంమించు ము. పితీ:..మహారాజా! మహా సేనునియొద్దనుండి రౌభ్యసగోత్రుం డగు కాంచుకీయుండు నంగారవతి పంపిన వాసవదతా ఛ్యాతియగు వసుంధరయు ద్వారమున వేచియున్నారు. కౌజు; అయినచో బద్మావతిని గూడం బిలిచికొని రమ్ము. పితీ:.. చిత్తము. (అని నిష్మిమించును). రాజుఎ-- ఈ వృత్తాంత మంతయు మహానేనున కప్పుడే కెలిసినదా? (అంతం బద్యానతియుః (బతీహారియు (బ్రవేింతురు (పఠీ!... అమ్మా! రమ్ము! రమ్ము! పద్యాా:-...అర్యపు(త్రునకు జయమగుంగాక, రాజు!....పద్ధావతి! మహా సేనునియొద్దనుండి కాభ్యసగోతు) డగు కాంచుకీయుండును బేనియగు నంగారవతి పంపిన వాసవదత్తాధాతియగు వసుంధరయు డ్వారమునం (బకీవీంచుచున్నారని వీంటివా? పద్మా: నాథా బంధుదనముయొక్క_ కుళలవృత్తాంతము వినుటకు నాకుః గుతూహలముగా నున్నది.

(్తి స్టోష్షవానవదత్త రాజు._వాసవదప్పై బంధువులు నీబంధువులని నీవు తెల్పుట మిక్కిలి సమంజసముగా నున్నది. పద్మావతి కూర్చుం డును. ఆలోచించుచుంటివేమి? పద్మా;.నేకు దగ్గజనుండంగా వీరిని జూడవచ్చునా? రాజు:.-ఇందు దోను మే మున్నది? పద్మా'-మోరు మరల బెండ్లియాండినారని యౌాదానీశ్యము వహింతులేమో? రాజు,..-కళత్రదర్శనార్హ్ము లగువారి నామె చూడకుండుటయీ మహాదోవము కావున గూర్చుండుము, పద్మా;.___చిత్తము. తల్లిదండ్రు 'లేమందురో యని భయవనగా నున్నది. రాజు-ఎ-అవ్సును! నిజమే. చ. మనమున నేమియందురో య మౌాయికులన్న భయమ్ముపుళ్తైం ద్‌ త్త నయనుి దొంగిలించితి య థావిధిం బోవంల నేరనై తినా య్యనః జలియించు భాగ్యవశుం డౌచు మహత్పరివాదశీలియా తనయిండు రోమవూర్లుండగు తండి కడల్లొనునట్టు లయ్యుడిన్‌, ం

($) ను ష్టా ౦కీ ము కీ పద్దాః--కాల మాసన్న మైనప్పుడు. చేనినైన రశ్నీంచుట మన శక్యము కాదుకదా? (ప్రతీ: కాంచుకీయుండును ధాత్రియు ద్పోరమున వేచి యున్నారు రాజుప.తర్థ ణమే (ప్రవేశపెట్టుము. (పతీ:.__చిత్త ము. (ఆాళం గాంచుకీయుండు ధాతిప్రతీహణి వ్రవేశింతురు ) కంచు; ఊఉ. చుట్టజికంబు భూములను జూచినయంత ముదంబుగల్లి మా పట్టి తలంపువచ్చి వల వంత ఘటించెడిం గంరపూర్తయై చెట్టతనంబు జూవీతి వి నీ! నృపప్యుత్రిక నిల్చియుండి యీ కట్టడి రాజ్యమ యరికీ( ఫ్లైవనసమేనియు లోక? దైవమా! వితీ, ఆతండే పిభువు, సమిపవబనకు బొండు, కంచు:.. మహారాజునకు జయము గల్లుంగాక | ధాటత్రి...ప్రభువ్రనకు జయము గల్లుంగాక! సాబు... గీ. ఉర్వనాథకులపిసూతోదయాస్త మయముల విధింపనేర్చిన మహి తసక్తుం

జ స్వ్తవ్న వాసవదర్త్న డతండు సుఖమున్న వాండొళో! యస్మ్కదీయ శాంవీతోదారసంబంధి కాంచుక్సీయ! కంచు: నేమముగనే యాన్నాండు, ఇచటం గౌళాంవియం దందజి సేనుము నడిగినాండు. రాజులా (లేచి నిలువంబడి) నువానేనుం దేమనా యాజ్ఞాదించి నాండుం కంచు; ఇది వై జేహీపుతున కనురూపమైనజే మవ+సీనుని సంజేశమును గూర్చుండియే వినవలయును రాజు; మహాసేనుని యాజ్ఞయే శిరసావహిం'చెదను కంచు; అదృష్టవళమున. బరాపవాతముగు రాజ్ఞము మరల లభించినది, గీ. కలుగంోవదు పీటికిపందలకు శ క్కి లేనివారల కుత్సాహాలేశోమేని పొొయికంబుగ నుత్సాహవంతులై న వారలశె రాజ్యలమ్మీలోంబడి సుఖంచు, రాజు ఇదియంతయు మహాసేనుని పిభావమే. చ, అవజితు నన్ను( బోచె. దనయాత్మజ తుల్యునిగాగ మున్నుమ క్కువవరియించి యీ నరనికూంతును బోఏవంగనేరనై తి నొ

మష్టాంళచు నీ యువిదగతించెనంచు. వినియున్‌ నను న్వీయుని గాం దలంచి నా నివలననే లభించినది నేంటికీ వత్సధరితి కొమ్ముణిన్‌. కంచు;..మవోనేనుని నంజేళ వైంచది. ఆంగారవతి పంపిన సంేళ మ్‌ పూజ్యురాలు వచియింపం గలదు, రాబంలలా ఉ. అంతిపురంబులోని పది యార్గురయందును 'బెద్దయైన సీ మంతిని పుణ్యశ్రీల జన మండలి పూజలొనర్భుబేవి య త్యంతము నావనాసమున క్రై దిగులొందినయట్టి తల్లి యే చింతయుం జేంకునుం గనక సమముగా వసియించుచున్న బే? ధ్యాత్రి:..-అరోగ్యవంతురాలగు మౌ భట్టిని జేవర కన్నివిధముల సేమముగా నున్నదా యని యడుగు చున్నది.

' కాజాహాఅమ్మా. లేశేమి? ఈవిధముగా నున్నది ఢ్యామీ.....ప్రభువునా రిప్పు డతిమా[డ్రము దుఃఖంహదగదు కంచుమ...నీ వింతటి యనకంపతో స్మరియించుచున్న శువోసేన

పుత్తి చనిపోయియాః జనిపోవని'జే!

668 స్పష్నవానవనదత్త శా. శాదెన్వారికిం గాలసంహతుల ఈర

మకోనీష చేపట్టలా

రా దొక్కుమ్మడి రజ్జు భిన్నమయి జూ

అన్‌బొచ్చు. భాండంబు, వి

బ్ఫేదింపంబడి (క్రమ్మజన్‌ జలుయగచున్‌.

జన్నాందు కాంళార మ

ర్యాదన్‌ జెంది చరించు లోకగతు లా

యా భిన్న కాలంబులన్‌ రాజు అట్లు కాదు

గీ, ఆలమహవో సేరపుతి)క లలితశీల

వాకు బొయశిష్యురాలయి నన్ను వలచి

మిగుల వలసించుకొన్నట్టి మేటిబేని

నురువశక్యం బె 'వేయిజనములనై న, ధాత్రి; మా భట్టిని యిట్లు వెప్పూమనినది,

“వాసవదత్త చనిపోయినది నాకుంగాని మహా సేనునకుం గాని నోపాలకపాలకు 'లెట్టివారో నీవు నట్టివాండవే మొదటనే నిన్ను జానూతగా వరించితిమి. అందువలననే ని న్నుజ్జయిని నుండి రప్పించి వీణావ్యపచేశమున ననన్నిసానీకముగా నీ కావె నప్పగించితిమి, బుద్ధిణాపల్యముచే వివాహమంగళమును నిర్దుర, 0ప కుండగగనే నీ వామెను దీసికొని వెడలిపోయితివి,. అటుతరువాత

మ ప్రైశికము ౮009 నీయొక్కయు వానవదత్స [మొక్క-యు. (బతిక్న తులను జ్మత్రఫలక మునం జోతింపంజేసి మా మనళ్శాంతికొజకు నివాహమంగళ నును నిర్వర్నించితిమి.. ఆ చితిఫలకము నిప్పుడు నీయొద్దకుం బంవీతిమి. దానిని జూచుచు విదారనమును. బోంగొట్టుకొనుము. రాజుఫా ఆవో! పూజ్యురాలు నాయందున్న వాత్సల్యమునకుం

దగినరీతిళాం గబురంపినది. గీ, చాల నవినయంబునల్పిన మాయెడం బ్రేమ నుంతమొన విడువలేదు చేయి రాబ్యములులభించినకం'కె నీ వెలంది కబురు నాకుం బొయము గూర్చె పద్మా:--నాధా! చిత్రగతులై న గురుజకులం గాంచి నమశ్క రింపం గోరుచున్నాను, ధాత్రి;...ఆమ్మా! ఇదిగో చూడుము. పద్గా'---(చూచి తనలో ఈమె పూజ్యురాలగు నావంతికను మిక్కిలి పోయినది, నాధా! ఇది వాసవదత్తకు సరియైన (పలికృతియేనా? రాజున.కాదుకాని వాసవదత్త యే యని తలంచెదను, గి ఇంత స్ప అహణీయమెనట్టి యింతి మేను పరమదాఠకుణగలతి ట్లు పాలుపడియె నకట! యి ముఖలావణ్య మగ్ని చేత నెట్లు దూమీింపంబడియెనో యెణుకపడదు,

70 స్వన్న పానచదత్త

పదాా:--లఅర్యపుత్రుని చ్యిర్రముగుగూడ్‌ సీశీంచిన తకవాత నీవెం యార్యురాలికీ నదృశియణనో శానో నిర్గ ౨౫౦౫ కొందును.

ఛాత్రి:....ఇదినో వనమూ్య్యై చమూడును,

పద్మా: ఆర్యస్యుతుని (ప్రతికృతి యథారథముగా మున్నది, అందుచే నిదియును సరీమైనదనియ్‌ రలంకయు

రాజువి ఈ చితడుును జూచినప్పటినుండియు. సీ మనస్సు సంతోషమును విచారణను కాడ్‌ బొండుదున్న ట్లున్న "జీల?

పచ్చా: ఈ చితిగ తాళ్ళతో పకిమైన యాళృరిగనలయామె యిచ్చటనే నసేియించుచున్నడి

రాజు; ఏమి? వాసనదత్త యాళ్ళతి గలదాశీ

పద్మాని అవును

రాజు; అయినం ద్వరగాః దీసికొనిరమ్ము.

పద్మా:._నాధా! నేను కన్యకగా నున్నప్పు డొకానొక (వానా

ణుండు వచ్చి తనచెలియలని చెప్పీ నాయొద్ద దాంచినాండు, అమె పోమితభర్నృక, పరవురువదర్శనము. నిచ్చగించదు. నాళోయలని యావె. తిరుగుచున్నప్పు జార్యవ్యుత్రుండు మూండవచ్చును.

రాజువలాా

గ్‌ విపిభగినియెన విశదమే వాసన

దత్శ కా దిది పాంతరుణి గాని

మష్టైంకము గో పుడమియందు నొకరిబోళివవాలర లిం కొకరు గూడ నొళట నురండవచ్చు (ప్రతీవ---(వవేశించి) ప్రభువునకు జయమగుఃగాక! ఒక (భావ్మా ణుండు నాచెలియలిని రాజపుతయొద్ద డాంచితిని అమెను మణ గొనిపోవుటైతై వచ్చితి నని తెల్పుచు ద్వారమునొద్దం (బతీషీంచుచున్నాందుం బాజం...-సద్మావతి! అఆజావ్యాలుందేనా? రాజు: అట్లయిన నంతఃపురోచితములగు నాచారములను నెజవి యాగ్రావ్మాణుని దళ ణమే తోడ్కొ-నిరండు,. (నిమషామించును) పతీ:..చిత్తము. రాజు:....పద్యా్ఞానతీ! నీ వామెకు దోడ్కొనిరమ్ము. పద్యాః..చిత్త, ము (అని న్మిమ్మమించును): [అంత యాగంధరాయణు:డు ప్రతీపారి (ప్రవేశింతురు.] యాగం;_[తనలో] ఉ. నాయతనంబు సిద్ధిగని నన్‌ దుదకీనుహిపాలునింతః ద చేసితి రెండవసెండ్లియంచు భూ

గీ స్పోవ్న పానీవేదత్త నాయకు డాలకించు సెడ నాపయి గోపముబూనకుండునే యాయెడ నాతం డేను వచి యుంచునొా యంచు మనంబు జంశికున్‌. పితీ;.._ అతండే నుహారాజు సమిపీంపుము. యొగంవాా- మహారాజునకు జయమసనుంగాకో రాజు:.ఈ గొంతుక ము న్నెచ్చటనో వినిన ట్లున్నది, | బాాహ్మాణుండా! నీపలియని బద్మావతిచేతికి మే యప్పగించితివా! యాగం అవును, రాజు: అయినచోం. ద్వరగ నీతనిచెలియలి నిచటకుం డీసి కొనిరండు, (అనీ నిమృమించును) (అంఈ బితీహోరి బదాానతి యావంతిక (ప్రవేశింతురు పద్మా; అమ్మా! రమ్ము రమ్ము. నీ కొఠ [వ్రీయమును 'చల్ప్చెదను, ఆవం;...- వమది? పద్గా:--- నీయన్న వచ్చినాండు. కవంవ--- ఇప్పటికి నేను జ్ఞాపకమువచ్చినాన్యా పద్మాని... నాధా! న్యాస మిదినో!

(10) ప స్టా ౦క ము 78 ౯ ఊంాన్యానమును సమర్పింవుము సాయులయదుట నవ్పగం న పుము ఈ కాభ్యుండు నా ధాత్రియు సాములుగా. గలరు, ధాత్రి. (ఆనంతికను బరిశీలించి చూచి. ఈమె మారాజ పుతిమైన వాసవిదత్త యీ, గాజు;లావమి! మహాపేనపుత్రియా.. జేవీ నీవు పద్మావతితోం జాడ నంతఃపురమును (బవేశింపుము. యాగ్రుడు-వలదు వలదు ఈమె నాభెలియలు రాజువనీ వేమందువు? ఈమె మహానేనపుత్రిక, చూాగ౦వ చ, భరతటలమ్మునందు. (బ్రభ వంబు వీనీతుండ వెంతయ.న్‌ శుచి స్ఫురితుడ వంతబోక సరి పోలకు విజ త నీకు నెవ్వరున్‌ ధరంగలయట్టి రాజులకు ధర్మగురుండవు నీవె పూని మా తరుణిని బల్మిం గై కొనుట ధత్మువుగాము సుమో! నృపాలకా రాజు;._.-అటులేని రూపసాదృశ్యమును. బరిశీలింపవలయును. మేలిముసు.గు దొలంగింపుమునుము యౌాగం:.__పిభువునకు జయమగు(గాక!

7 స్వష్ను వాసవదత్త వాసః. అర్యపుతు)నకు జయమగుంగాక రాజు.---వమి నా యదృష్టము, యాగంధరాయణుండ్రు మహః వేశప్పుతి. గీ ఈమెయే నాకు గాన్పించె నిది నిజం యీని కల గూడ సత్యమ యీల కాదు నేడు కాన్పించినట్టు లా నాయ కూడ ముగుద పిత్యత్షమె నను మోసపుచ్చె యాగం:_స్యోమో బేవియగు వాసవదక్క నింతకాఅవపహొ చాచి మహాపరాధము గావించితిని శమింపవలెను (అని పాదములపై బదును.) రాజు... నీవు యాగంధరాయణుండీవు. గీ ఒకట నున్నాదమునటించియుండి యొకట యుద్ధమున దోడునీడవై యుద్ధరించి నాండ నాపన్నిమగ్నుని నన్ను బూని నయవిదుండవు 'పెక్కుయత్నము లొనర్చి. యొూూగం౦ంఫ స్వామిబాగ్యము లనుభవించువారలము పద్యాా _. ఈమె పూజ్యురాలగు వాసవదత్త, యా? అమ్మా! నిన్ని స్నేహితురాండిలో నొకచానిగా. దలపోన్ని యెజుంగక మర్యాద నతికొమించితిని, ఇదియే. నీపాద మ లంంటి పాంర్థించుచుటిని. నిమ్న తమింపుము, వాస: సౌభాగ్యవతీ లెమ్ము. లెమ్ము. అర్థినై వచ్చుటచేత సీ నా శరీరమే యపరాధము శచేసినదిగాని నీవు కాదు

పష పాం కము 75 పదాగ్మి:--- అను[గహింపండితిని, వాజుఫ-ా- వయస్యా జీవిని చదాచుటలో నీ వూహించిన పహియోజన మేమి? హ్రాగం;_ కాళాంబిని సంరతశ్షీంచుట. రాజు; సరియీ! వాసవదత్త ను బద్ధావతియొద్ద న్యాసముగా నుంచుటకు. గారణ మేమి? యాగా పుసష్పకభదాది దై వజ్ఞా లీమె బేవి కాగలదని నిర్గ యించిరి, వాజుి ఈ విషయము బుమణ్వంతుం డెజుంగునా? యాగం; అందజము నెజుంగుదుము, రాజు బుమణ్వంతుం డెంతటి శరుండై నాందు, భాగం. పిభూ దానికేమి? "దేవికుశలనృత్తాంతము నివే దించుట కీ రౌభ్యుని ధ్యతిని గ భకతుదు. రాజు, వలదు వలదు, ప స్థవిహోనాడి నిదర్షును గలసియే పోవుదము కవ" 1072 * యాగం; ర్‌ు క (| 6 10 ౨1843 భరతవాొషునుూ _ వ క పావమధ్యవండ నరో సము(దవలయితవిశాలసకలమహీచ కము నేలుత మేక్‌ చ్భ (తముగా మారాజసింహధెరణిపు. డెలమిన్‌