Telugu Suyodhanudu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

అస తా సుయో దను(డు క. గ్రంథకర్త; ఈ. (శ్రీనివాసవరదాచార్యులు ఖ్‌ ని మోడరన్‌ పబ్రిషర్చ్సు(్వక్టు) తెనాలి : ; బెజవాడ 194 గొపీరైటు] [వెల రు 1-5-0

67 చే ల య / యం లో క్‌ ౨261

ఈ6ి విషయ సూచిక

పుట.

1... వ్యాపాగ మనగా శే 4%. గమ రవ భనము ర్‌ గ కాల్య క్రీడ కో తీ దురాలోచన 13 ర... విద్వాపరీశత్ష్తణము (పై 6. అ్ర్రవిద్యాసందర్శవము తత 7, కుయ్యుక్తి పతి ష్‌ గదాలిచ్యా ఛ్యాసము ఫం 9 ఆ ర్థరాజ్యదానము శ్ర 10 సభావిర్మాణము తీరి [1 రధికలు రల 1ఓ జూదము ర్‌స్‌ 18, ఓడార్పు న్‌9ి 14 ఆర ణ్యగ మనము 61 15, రహన్యాలోచన 6 16 ఘోమయ్యాత 71 10 వేట ణో క మానభంగము 77 19. అవన్ననంరత్షణము 88

11

వుట, ఓ0. (వాయోపవేశము ఓ0 ణల, ఆసుకోపటేశము ర్క ల్లా చెన్ననయానగ +? 06 విశ మత్చ్యపుర పయాణము ఖం డత గో,గ హూావా? 109 85, సాయిముకుదిర్చిళోలు 111 కీర్‌ మి(లభీవము శే16 ఏ7. శ్రీనుని రాయపహాంము (ల, క! మ+-([తాలోచవ కాం లిర్హి 'సేశాఫతిమర్థయయి త్తి జ న. 18

ష్‌

898. సంకులసమరము కీ4ర్‌ లికి, గదాయ్యాము క48 ఏ6 ఉపసంహారము 1158

సుయోధను 6డు అావాలచసిగ్‌ంసీలాలాలా వ్యాసాగమనము

ఆవో! కుటిలమతిమై యీవిడ యెట్టి య కార్య మాచ రించెను ! ఇంతకాలము వేచియుండినది ఇంకం గొన్ని నా ల్భో రిక వట్టియుండిన హాగుండెకిది చా. పద్తవొాండనుగదా యని నామాటవై విశ్వాసముంచి యుండిన జూలమేలం గలిగి యుంకును, తొందరపడి యింతలోనం దనముళ్లై యేమి మున్‌ం౦గ నని యిట్టానర్నెను ? అటునెలల శాజటుహములు వంకుచేన సూంకు నెలలకు మూ.డకు తూముము పండ కుండునే యని కోంత వట్టినం [బయోజనమేమి ? ఈమాశ్ర మెటుగక యిట్టి యకార్య్గము సేయుట దీని తెలివి లేమిని (బకటింపుదున్నది. పుత్త్రముఖ దర్శనమున నుత్కంఠ యువ యి౦చిన నుదయించనిమ్ము. కావినీరు వెల్తువషం బోచ్చునే ? విడియనాండు గాన్నిరవక పోయినను జందుంయ తజయనాండు గానుపింపక పోన్చనే? తొోందరపా బల్లకార్యములకును భంగ శరమనుట యెొజులగక యిట్లాచ రించెనం. ఓకిమియుండిన నోక్క-టికి నూటింతలు ఫంఎనము గలుగుకు, ఆవి మృాశ్వకారిత యన్నివిధములం 'జెడులపకు మూలము,

ఒక్క. యనపరపాకే యిాశార్య మునకు గారణనము కాదు, అగ్నికీ వాయువు దోండగులాపన అఆసూయంయా దీవికి: గారణమగు చున్నది. తోడు కోడలికి సంతానము గలిగెన దీని శేమిళొదున గలిగెను ? ఈదినము. దానికీ గలిగిన "లేవు

క్షి సుయూోధను.6డు రనకుం గలుగకుండునా ? ఈర్చ్యాగస్త యగుటచే గర్భమున గల విండము బైలుపడక యథ్రై నిలున దనుట 'తెరియ చడాయెను,

క్‌రా! పకోత్క_ర్థా నహిస్టుత ఎంతకుం దెచ్చెను ! ఇడి దీని మేలుకు. గానేరదు. తొందరపాటునలోచా. వినతకు చాన్యమ'బ్బెను కి అత్యుక్కటములగు పుగ్యపాపముల ఫల మిచ్చటన యనుభవింప వలయును. కాదని తొలగ (దోనీ నచో ఆది తనఫలము నీకుండునా ? తెలియక రాం!ీన నివ్వు కాల్పకుండునా ? ఎవ్నటి సంగతియో తడవ నేం? (వస్తుత మి మాంసకోళ ముపయోగ ళూన్య మగునదేశదా ! అట్లని యూరకుండుట భావ్యము కాదు. దీ5 నెఫ్లేని సరివజచియ తీజవలయును.

ఆని యిట్లాలోచించుచు హస్తినాపుక రాజాంతః ఫురములోని కొక యోగి (వవేశించుచుండెను. ఆరని కవీల గడ్డమును శవిల జడలును గవిల న్నేతములును అతని మోమున కొక వింతసోయగ మొసంపచుండెను.

యోగి యంతివురిలోనం బొచ్చినంతన యావత్తు శెలుల మూలమున వినిన యొకవనిత తన వెలులు చేయింట్టి దారిచూవల అవదేశమునకు వచ్చను. అవిడ యీలాళో న్మేతవట్టము గట్టుకొని యుండెను, నచ్చిన యామె యాయోగికి నమస్కరించెను, అత6 డామెకు దీవెన లొనంగి;

“అమా యూ! అనూయ యొట్టివార్నిక్రెనను దగదనుట 'శలియక యెట్టి కూరళార్యము శేసిరివి? గర్భపాత మెంఠటి

వ్యాసాగమనము రి పాపానవ- నుగునదో తెలీయునా ? దీనం గలుగంబోవు కీడు నీ వెటింగి యుండిన ఇట్లొనర్చియుండం బాలచ్ర జరిగిన దానికి వగచిన ఫలమేమి 1”

“స్వామి! నా తోడివోడలికి నంతానము గలిగెనవి విని నే నుదర తాడనము గావించుకొనిన మూట వాస్తఎనుి, దుఃఖాషలయగటదచే గగ్భపాత మగుసనుట యెటుం;॥ ముట్టి యకార్య మాచరించితిని ఇట్లు మాంసకోశయు బైలువడువం నే నూహిఎవ నైతిని అజ్ఞానమున నాచరించిన యీ య కాగ్య మొను శృమించి ననుగలావాడ వలయును ఎన్మై వను దీనిలి సజీవము గావింప వేంటెవను, చేవరవారు దలంచినం గానిపవి యొకటి గలే

కశ్రాముబేసీన కర్ధుము ఆామనుభవించియ తీఆవల యును కాయట్టి నీకిట్టి తలంపు గల్గిన, “బుద్ధిఃకర్మానుసారిణీ” యనవికదా "పెద్దలు వచించెడరు?))

*ఆఅభుటితఘుటనా సమర్థులు "'చేనరవారు తలంచినచో ఇది యెంరపాటిది? ”

నాసామర్ధ్యృము విధివిధాననును మార్చంగలదా[

“స్వామి! నేనాచరించినది తప్పే యను బాలి రాం నగుటడే ేనొనర్చిన యపవరాధమును 'బెద్దవారలగు మిరు మన్నించ వలయును ఉదారబుద్ధు లిట్టివి గణవేయరు గదా! నాయది నిర్వంశమైన జేవరవారికి మూరము దుఃఖము "లేదా? కాంబట్టి యొక్షైనను మి రీశార్యము సరిసీయవల

$ సుయోాధను౦6డు యును, వ్యానమహర్షి యన్ముగవానునం గాౌరవవ౦ళ మఖి వృద్ధమయ్యె నను ఖ్యాతి మోీాయెడ లచా స్థిరవడియున్నది ?3

“బాలా. నీవాడీనలాగున నది నాకును వ్యధనిచ్చున దే మైనను నేనిందుల కేమిచేయంగలన? ఈశ్వరయర్నే ముండ నది జరుగక మానునా? (వస్తుః మీ మాంసకోథమును వకోత్తశత ఖండములు గావించెదను, వాని వేజువేటుగా నేర కుండల .వేయమింపుము, అవ్వుడక్వుడు చన్నీటం దడీపించు చుండునదా. ఇట్టొనర్చుటచే నూర్గరు కొడుకులును ఒక్క కూతురును బుట్టదురు

“ఆహో! సంతానోత్బ ్తిని గుజించిన చింత మానెను, కాని

అఆవిపలికి యావనిత వైనంబలుకుట కించుక సంథయించు చుండెను. వ్యాసుండు, నావీడ ఫావమును (గహించి_;

"గాంధారీ | నీయ్మగనుడుంయు. జననమాదిగ నకల సౌఖ్యముల ననుభవింపంగలందు, రాదరాద బికడాంకితుండు కాగలడు భూమండలం మెల్లరు వకచ్చ_తాధి ప8ిమై యెల బోయెగివాంయ అతని సోవరులును మిక్కిలి యనుకూలులై యుండంబోదయెకు ఇట్లు సీ సంతతి యంతయును అత్యంఠ విభనముతో నుండం గలదు ఇంతటితో సంతోషీంవుకు, ఇంక నెద్దియు ననుః గోంకుముం తపహోవృ త్తి నుండువారనము మేమిటం దడ యుట యుక్తము కాదు. ౫”

కవారన౦భనను క్‌ ఆని యామాంసకోశమును నూటమయొక ఖండములు గావించెను, “వాని జాగరూకతతో. గాపాడుచుండవలయూు నని యాజ్ఞావించెన, ఆవల గాంధారిని ఏడ్కొ-ని వ్యాన మవహోమునీందుండు గరహావనమున కరిగకు. గాంభారి తనయుల ఆయాయుర్షాయమును గతించి మహ ని "లెలుసకుండి నందుల శించుక ₹ంరించెము, వకచ్చ _తాధి వతియగునని వ్యాసుం డన్ముగహించి యుండుటచేం జిరకాలము జ్‌వించియుండ 6 గలండని భావించి సంకసించెను ఆరని యానలిచొప్పున అఆఖండమ.ల నేతికండలలో వైచి యతి జాగరూకత తోం గాపాదుచు వానినుండి బిడ్డలుగలుగు సమయమును నిరీవీంచు చుందెనుం కువూర సంభవము వ్యాసమహర్షి యరిగిన ళొన్నిదినముల కావల అఆ మూంసఖండములలోొ ఒక్కడానినుండి పుత్తు9ం డొళం డుద మ౦చెకు. వాయ నర్వాంగ సుందరు.డై యుండెను. వాని దననకాలమున ఆకసమునుండి నస్షతములు రాలెను. నూర్యువి శాంతి తగ్గను, నక్కలు కూయుట కారంభించెను భూమి యదురం దొడంగెను, ఇట్టియాల్పాతములు గాంచి గాంఛారీ ధృళరాస్టులు చింరించుచుండిరి. అవ్వకు విదురుండు వారి వెంతకువచ్చి ;

రీ నుయోధనుండ విదుర;..అన్నా నన్ను మన్నించి నామాట వినుకు, వ్యాపానుగహమున నూటయొక్క౦డు గలుగం బోయెొకి వారలుకదా 1! వారిలో నొక్కండుండినను లేకున్నను శోచ సీయము కాదు. ఇప్పూ డుదయిం౦చిన యుత్చాతముల మూల నునం గురువంశమున "కల్లను ఎద్ది యోయిక్కట్టు గలుగ -బోయెడీ నని తోంచుచున్నదిం “త్య జేదేకం కులస్యానే యనుట మిీరెటుంగని యంథము కాదు, అంగ వాతములలో ఒక్క దానం దుర్వ్యాధి యుదయించినల జికిర్సకుండు దానిని ఛేదించి కేమీ(చిన యంగములం గాపాడుచుండుట లేదా ? ఇదివిని గాంఛారీధృత రాస్తు లర్యంత విషాడాకులు 0 కన్నకుమారునివైం గనికరము నూని కాలుని పాలి కనుపుటకు వారికీ మన సొప్పకుండెను, _ వీనివలనం గుకువంశమున కంఠయును ఎచ్చట ఇవోనిశలుగునో యను భీతి యొ? వైపున సాధించుచుండెనుు, వమి వేయుటకును దోంచక వారు చింతించు చుండునపుడు నకుని యచటికి వచ్చెను. విదురుడు వచిబించిన దంఠకయు వారిమకాలమునం 'దెలిసిొనెను, అంత ధృగరాన్ట్రవి ఇంచుక యావలికిం బీలిదిఫొని వెడరి ; శకుని;.కావా! విదురుం డాదినుండియు: బాంకువత్త మవలంబీంచి. యుండువాయం నీతనయుందు రాజరాజ చికదముతో వకచ్చ(తాధివతిమె భూమండలము. నేలినం శాండురాజ లనయునకు ఎచ్చట రాద్వకు.. లేకపోవునో యని యెంచి యిట్లాడుచున్నాండు, ఇనెస్టికము లగువానికీ ఉర్స్పాశములని వరు వెట్టి, ఎట్టినంబంధము లేని సనీకుమూరుని

సమారస౦ంభివము య! జననమునకును వానికీని ముడిపెట్టుచున్నాందు. పీంయను సీవలె వ్యాసాన్ముగవామున జనించిన వాండగుటచే జ్ఞాతివైర మును నసీయెకం జూపుచున్నాండుం

ధృతరాష్ట్రవ-నీ వాడునడంత యుచితముకాదు* నత్మ్మత పలనాదికము నైన న్లికమే కానిమ్ము. ఇా్రువద్ధతి నది యుత్నారమే యగును, వీని జనన కాలముననే యీ యుల్పాతములు గలుగుట శేదియో విశ్రేమముండునని యెొంచెదను.. కులనాశకండుగా నుండుటంబట్టియే విదురుం డిట్లాడియుండ నోపును, ఇతిండు న్యాయశ్రీలుందు, ఇరని మాటలు దప్పక విశ్వనింపం దగినవి, కౌరవ జ్యేష్టండిప్పుడు వాండునురుండ యగునుం అట్టియెడ రాజ్యపాలనమున కాతండ యర్హ్ముండగును, ఆట్టుండ వానికచ్చట రాజ్యము రాకతక్కునో యనుచింత యాతనికిం గల్ల నవనరము లేదు గదా! అట్టియెడం బాండువశ్నపాతిమయై ముడి వేయు చున్నాం డనియు, జ్ఞాతివైరము చభూపుచున్నాండనియు నీవాతనివై నించమోపుట సరికాదు,

శకుని;=చావా! నీ యీవాటలు నాకించుశయు రుచించుట లేదు. తన్నుమాలిన ధర్మమును మొదలు సెడిన 'బేఠరమును గలదా?

ధృత రాష్ట్ర:- అన్యులసొమ్ము కాసవడిన లాభమేమి? 'జ్యేన్టుండగు. పాండుసుతుసకుం 'జేరవలసిన రాజ్యము నున మ ఫేల్షీంచట యన్యాయము, లాతు లిదివినిన మనల దూజుదురు,

8 సుయోధను6డు

శకుని;-జేష్టున కే. రాజ్యాధికార ముండినయెడల మొన్నటినటికు 'బాండురాజు రాజ్య మేలుట యెట్టసంళవము!

ధృతరాష్ట్ర-నే నంధుండనగటదచే రాజ్యపాలనమున శశక్తుండ నతని, కాంట్టి నాకు మాజునగ నాతమ్మాయ శాబ్యమేలు చుండెడివాందు,

శకుని. రాజ్యము మిదగునపుడు మివంశమ.సకే పరిపాలనాధి కారము గలదు. వ్యాసాన్ముగవామున నీకింకను గుమాకులు జనించెదరుం ాంబట్టి వారిలోన నీఠండే జ్యేమ్హంయ, శావ్సున సీతండే రాజ్యమును బరీపాలింన నర్హ్ముండు, ఇప్పుడెవరి మూటలు న్యాయబద్ధమ. లో యాలోచించితివా ! ఇ౨ళ్ననెన నాదారికీరమ్మా,

ధృతకాష్ట్ర:.. నీవెంత చెప్పినను నామదికది నద్చుట లేదు. ఇంతకును ఇప్పుడా చింతయేల? అప్పటిమాట చూచు కొందమను,

ఈ మాట లాలకీంచిన శకునియు రాజించుక చారి బడీనటుల భావించి సంతసించెను ఆంత వారటనుండి కదలి చనిరి,

ళ బొ ల్య క్రీడ న్‌

“అన్నా! ఇగ్నిదినములు మన మెన్ని యో యాటలాడి యుంటిమికాని యమ్నిటికంచు మిన్నయగు నొక్క యాట యందు నాకభిలొమ యుదమించెను. చానిందెల్స్బ్సనలయు ననిన సీవేమందువో యని యించుక సంకోచించురున్నావం”

“ఫీమసేనా! సీఫోరిన యాటమయొట్టిదియో తెలుపుము, శీవందుల కడ్డము "సెప్పబోయొడి వాండను గాను

“త్రన్త్నా! నీవెప్తుడును మాకుం (బియము సేయు వాండ వనట నాకు టెలియడా! నొసలుకులు వినిన దర్పోద్ధతుండిని యందువేమా యనియెంచి యట్లంటిని”

“జ్ర్యత్రియుం. బెప్పుడును డర్చోద్ధతుండై యుండరల యుకు. అది కొనియాడం దగిన బే కాని నించార్హమెట్లగును ? ఇంక నీ వెటింగింన నెంచినదానినిం వివరింపుము

“ కృ్య్యాటయందు మిరు మహారాజులు గావలయునుం ఇదెశాన్సించు నీయశోకవృకపు టకుగుాగము. మోకు సింహాసన మగును, నేనును బౌర్ధ్యయను మంతుల మయ్యె దవా, నకల సహాచేస్టలు మాశంగ రత్తకులగుదుకు, దుర్యో ధనుయ ద్వార పాలకుం గావలయునుం దుశ్శాసనాదులు "సేవకులు గావలయును.”

ఆభిమానభనులగు నా సుయోధనాదు లిదివిని య్యాగహోద్మగ్యులెకి, అంతె దుశ్యావనుండు;

0 సుయోధనుండు

“వవనతయా! మహారాజ కువూరండగు మా యన్న రాజుకానలయును, మేము మంతులు గావలయాును, అబ్బ చావలో గతిలేక తల్లితోడ మూయింటికి వచ్చి మాయన్నము డివి (బతికెడివారు మిరు రాజును మంతులు నగుకెట్ల! ఆటయేశదాయని మే మిదిన మూరకుండిన "రేపు వాస్తవ ముగ నళ్లు కాగలరు, శాలట్టి చమేమిాయాట కొడంబకం జాలము, నీవెల్లపుడును మా౫6 గష్టములే కలిగించుచుందువుః స్మీవవ_ర్తన మించుశయు బాగుండుట లేదు తిన్నమింటి వాన మలు లెక్సీడు వానిబోలె మాయన్నముదిని మాకే య కారము 'సేయుచుందువు. సీ నేతలు మా కంత య్యాగవాము గలిగించుచుండినను బాపకుగతికలు గడా యని యుంచి యూరకున్న వారము. మేమటు మిన్నకండు కొలందినిమాజు చువ్నవాండవు, ఇంక నిట్టాచరించిన మా (శోధమునకుః వ్మాతుండ వగుదువు., “ఇనుమునలహడి యగ్గికి సమ్మెట హోట్లన్న లాగున నీతోలహాక్షి నీసోదరులును చెడంగలరు, తుదకు మో (బతుకుకే హోని రాగలదు.

“*రమ్ముండా! వానితోనేల మాటలు పెంచుకొనెనవు? పట్టాభిపే.కార్యండను నేన కశాయిట్టి యందులన్షై యివ్వూకః- 'సినంగులాడవలసిన యవనరము గాన్బింవదు. వాని యన్న అటనెవముననైన రాజుగానుండ నిమ్మానుట అతని ఆశయము చానినేల నీవు నిరోధించెదచ్చ?! ఈవిహారముచే నైనను వానిక్‌: గొంచెము మనన్సంతుష్ట్రి గలుగ నిమ్ము

బాల్య శ్రీ డ శ

న! దుర్యోధన మహారాజులు పట్టాఫీమ్‌ప్తైలు శాగలరు కాబోలు? వారికిదె నేం గిరీట మిదుచున్నాండనుో

అవి భీమసేనుడ దనపిడికట సుయోధనుని శిరమున మోభ్గెను బలనంకుకడయ్యును అరం డించదుక చలించెనుం అంతలో 'దెప్పితిలి భీమువివైయిడ నుంకీంచెనము.. ధర్మరాజు వీకికుక్సరి మధ్యమునం (బవేశించి;

కర్ఫీర్సనీనా! నీయీ యాచరణము సరికాదు సుయో ధనుం డాడినలాగున రాజ్యార్డ్ముం డతండయగును. మనమగతి కులమై వారి9 శరణుసొద్చియుంట య థార్థము అట్టుండలా అన్నదాతలవపైననా యళగవహమువూని యాని మము లాచ రించుట! ఇది యయుక్రమముంాసయోధనా 1 భీమ సేను€ చాదినుండగియును అలోచనా ళఛూన్యుండునూ గోవకీ౫యయ నగునుం అట్టివానితో సీ శేల వాదులాట? వెద్దవాండను నేనిట నుండ వాసివాట గణనచేకి బదులేల వల్కెదవు? నేచునా సోదరుల కంకి నిను మికూటు6 _బేమించుచున్నానుః కాంబడ్తి నామాటల కందు గాంవముంచి యాగహ మున సంవారించు కొనుము.

“అన్నా 1! నీవేల యితుచ్చు నింగొవ్ప చేసి చేయ్‌ కొనిదవు? నీచుని నగొవృసేయుకొలంది వాని గర్వ మతిశ యించుచుంకును, రాబ్యమెప్పుడును వీకభోజ్యమగును. నా యీన్వల్పపు దెబ్బకీ యాంణగలేః గడగడ వణలగెడివాడయ రాబ్యపరిపాలనార్హ్ముం జెట్లగును? ఇట్టి శార్యవిహీనుం డధిపతి

శి సుయోధనుంకు

మైనం బజలు మెక్త శే? (దజాను రంజకుయ కానినాయ వాని రాజరామ మజ సమాఖ్య మేనకున కలవడిన లాపన నిరర్ధక మేకదా?)”

“సోదరా ! నీకాతని శౌర్యకు. తెలియదు, పర్మాక మమున నీతో నమాకండని భావింపుముం నీవలె నుద్ధతుండు గాక గంభీక స్వభావం డగుట చే సీశ్రాతని బలము శెలిక కున్నది (వనక మమునవుకుకదా యది యెటులగనపన! సోదరులారా! (పొద్దుగుంకం బోచ్చమున్నది, నేంటి కిం! వవిచోరమును వలధుం తిన్నంగ గృహముల కరుపదము రండు.”

అరి ధర్మరాజు రాజపున్తు) ల్లైరం వీలబచుకొని నిజ గృహమునకుల జనెమం "దుర్యోఫనుండు మూూతము భీముని యూహతిచేతను ఆంకకంయె "నేమిముకుంయ లధికమగు నారని వాళ్ళరముల నివాతి చేతను మికాలి కుపితుంయయ్య్యువు ధత్మజుని వాళ్యములం గట్టువడి మం్భతరుర్థమగ సర్పమ.లా *న లోలోనం దవీంచుదు సరని వెంట నరిగెకు,

దురాతళోచన

ఒళళానాంటి యుదయనున శకుని దుశ్శాననాదు లొ శ్యె-డ వ కాంత నృహము సీకరి నురకోూధవని మోము వాండుబొటి యుండెను, అమూకు శకుని యాతని కంఠం చేరి;

కకుని:-రాజకుమారా ! నీమొమట్లేల వాడియున్నది! సీకింతటి దుఃఖరుదయించుటక€ గారణ మేమి?

సుయోధన;-_మామా! వృకోదరుయ మాకం గల్ఫించు ఛాధలు నీకుం దెలియదా? అఆవిగాక నావ్వధకింళ వేజు శారణము గావలయునా? వాని నేమిసేయుటకును వీలుగాని లాగున ధర్భుపుత్తు)ం డడ్డ పడుచున్నాండు, నే నారఠనిమాటల నిరాశరింవ లేక యూూరకుండవలసి వచ్చు మున్నది

శకుని_భీముండు మిము బాధపెట్టు చుందుట యుస్తూకు (శొత్తగాదుకదా?! అట్లుండ ఇగ్ని దినములను౦డి కలుగకున్న యివిపాదము నేండువయింవ నేమి శారణయు?

నుయోూధన:--ధర్య స్థదని శాజుగావించి తానును 'నాష్టయను మంతులగుచుండ మేమెల్లరము వారికి దాసాను చాసులమై వర్తింపవలయసని యాళేని యభివాయమం-. విన్న సాయంళశాల మాటనెవమునం దనఫావవు వెల్లడిపజుదెను. కుల్లవాండు. దుశ్శావనం డచాతనితో నావిషమయమున వాదులాడ. దొడంగ౫ము, నేనద్దాని నాంవఎవోవ నాశిరమున. దగపిడికట ెబ్బవైచెను, నాశ్యాగహము జనించి వానివైః

క్ష సుయోధను(6డు బడంలోవ్రచుండ ధర్హురా జుద్డుపడి నా [పవషత్నమును మాన్పెమ, ధగ్మసుతుని మాటల నిరాకరింప లే! యూకకుంటిని గాని య్యాగహము తగ్గకున్నది దాని మూలముననే నాక్రీయవస్థ సర్యపాప్తమైనది.

శకుని:..అజూతరశతుని మూటల నీ విల సకకుసేసెవన్స? అతయ దనసోదరున కపాయము గలుగకుండుట్న కె ళదా యడ్డమువచ్చుచుంకును? అట్టివానిమాూటలనా గారవింప వలయును?

సుయోధః;_వీవాడినలాగున. నతం డజూతశ్యతుండగు టయీ నేనాతని మాటల నిఠా.రింపలేక లొంగిపోవ్చటకుం గారణమగుచున్న ది.

దుళ్శాసన;__అతండంరటి ధర్మశ్రీలులడైనం దనతవః శ్ర బుద్ధిసెప్పి మనల నెన్నంయను వాయెదికింవకుండు లాగునం 'జేయరాడా? భీముడు మనకపకారములు గావించునపు దడూరకుండి వునమందులకు బవలుసేయం బూనునవుకుక దా యడ్డవడుచున్నాంయ! దీవిమూలమున నాలిని వత పారబుడ్ధి స్పష్టముగా. చెలియవచ్చుట లేదా! అట్టివాని మాటలకు మనమేల గౌరవము నీయవలయును? నాకాజ్జ యిన అజనిము సములో భీముని. జంసం గలను, నీ విళ్షైంతకాల మూరకుంగినను వాండు నన్యార్షమున6 బడజాలయ. ని శ్‌ ముగ వానిం జంవకుండిన రాబ్యము మనకుం దక్కదు, భీము; మరణించిన ధర్మజుని నిర్భంధిచి మనవశమువన "నుంచు కొనవచ్చును,

దురాలోచన క్షే్‌

సుయోధన;._సోదరా! బాలుండవగుటచేం దొందరవడి యాడుచున్నావు ఒకని హింసించుట మయొంతటిదోవమునకు మూలమిపననుట తేలినియుండీన నీవీలాగున వచింవకుందువుం శత్రువును బట్టి మావభంగము గావించి యాతం డెప్పుడును గాపథమునం (బవర్తింపకుండలాగునం జేయుటయీ తగవు,

దుశ్శాసన;_జ్ఞాతులయెనం (బీతినుంచుట నీతిగాదుం “బ్లాతిశ్చే దన లేనకి మ్మనుట నీవెజుగవా! మ న్నెండలు క్లాతివైరము కారణముగా సోదరుల వీడి పరులం జేర లేదు

వికర్షవ--అన్నా! నీవాడునది యు_క్షము కాదు, సోదరుం డ్రైవను జనకుండైనను దుష్టులైన వాన వీడుట ధర్మముం సుణుండు శృత్రుపత్తమువాండైనను వాని సాంగత్య మనవ్యా "పీశ్యుము.

శకుని;_ఆహ్బాయా ! లోకాన భవ శూన్యుండ వగుటచే. సీవీలాగునం బలుకుచున్నావు, మొదటినుండి భీముయ మనయెడ విరోధమునే పాటిచచుచున్నాంయయ. మన సొమ్ము దినుచు మనకు భంగము గల్లించుట నీతి విదూరము గడా? ఇట్టి నీతి బాహ్యునకుం దగుదండను విధించుట దైన సన్ములేము,

దుఖ్శానన;-_తప్పుకుం దగినశిక్ష విధింవనవలయుననుట భావ్యము, వాండాచరించిన యకార్యృను.లకు వానిం జంపు టయ సరియగు శిష్షం

సుయోధనః ఎప్పుడును ఆలోచింపని వని సేయ రాద

సి చేసినవని అన్నివిధముల జయము గాంచును,

కేరి సుయూధను(6దడు వింద?-ఇలదాలోచన యేమియును జేయ నవసర మ.౦డులాగున నాకుం దోంచుటలేదు. మన మొకనిహింగింప నువ్శకమింప లేదు. మనల హింసిందువాసికిం బతి కిరు స్పా నెంచికిమి ఎట్టివానికిని అక్క్మ్కసంరత్తణ మవశ్యశ _ర్తవ్యచుః పులి మనవైబడ వచ్చునదుండ జంఠతుహింస వనికరాదని యూరకుండిన ఆది మనలం జంవబదే? సుయోధన:.-ఆర్మరత్తణ మవళ్యశర్తవ్య మనమాట వాస్తవమే, అయినను “నింద మోయట కంబ ముండ మోయు.ట యుత్తమి మనుట ెలియవా? లోకులున్యాయా న్యాయమాల విమర్శింపక్‌ “వాయ _కూరుంయు,. అకారణమూగ నొరుని హిఏసీంచెను” అని యాడిగొందురు్కు వారినోటం బడ కుండుట కువాయ మేమగనని యాలో చించితిళ1 అఆనువింద:.-ఇడి యకారణ మెట్లగును? మనలం బెష్కు రీకుల వాండు బాధించుచుండుట కారణము గాదె! సుయోధన:._కాధకుం (బకికారము హింసయూ? ఇ యన్యాయమను కాదా! ఆట్లుండ లోకులేల దూవీంపకుందురు ? దుశ్శానన_భంగపాటు యావజ్జీవ త్మీన వేదనాకరము. మరణమాపాత యారనావవాము, శాంబట్టి ఒళనిం జంపుట కంచ భంగపెట్టట యత్యంత దోహావవానుః. పావ కార్య మాచరించినవానిం జంవృట వాండు చేసిన యవరాధ మునకు6 జాలినంత శిక్షగా నేరదు, ఆమినను ఇంకకంకు విధించుటకు 'వేటునివ లేనందున ఈద౦ండనము గావింవవలసి వచ్చుచున్నది

త దుళాలోచన క్ష అఆదియునుగాక:ఎంరటి మవోపాపములో యాచరించిన వాకికి: గాని ఒకలం గష్టపెబ్బనట్టి నీచబన్మము. గలుగలోదు. అట్టి వారల6 జంపీన వారిని ఆ పావమునుండి తొలలించినవార మగుముము, పాము శేలు మున్నగునవియును అగోటిలోం 'జేంనవియే కుసను, “నూ దేశ సాధురసివృశ్చిశ సర్పహత్యా, మ్శవి కదా వెన్దలందురుం శాంబట్టి యాసీ కుని భీమునిం గడ "లేర్చుట దోహావవూముకాదు. ఇంగ న్యాయాన్యాయ విమ ర్శవా జ్ఞానము లేని లోకులు నిందింరురనిశదా మిీరాడితిరి 1 గుప్తముగా వానిని సంహరించిన ఎవ్వరెజుయలలరు? కావ్రన అభయము మన శవనరము లేదు;

శకుని: హౌలులైనను దుశ్శాసనుం చడాడునది న్యాయ యుక్తము. “యు క్రియు కం వచో (ావ్యూం సౌలాదపి ఘకాదపి యనులాసవ వీవిమాట లాదరార్హ్యములు,

సుయోధనః_రూ "కేమి చెప్పినను ఇది హింస కాజాల దని నాకుం దోంచుబట లేదు. మీ మాటల చొవ్వున హింస కాదని భావించినను మనము తలందు లాగునం గార్యము లెల్ల గొనసాగు నమట నిశ్చయమచముగాదు, మనమొకటి తలంచిన చైవ మొకటి శలంప వచ్చును గదా? కార్యవోని మైనచో వానితోడి పగను మటింఠ యఖివృద్ధము. గానించుకొనిన లాగునం గడా యగును!

శకుని;-నామంత మెవ్పుకును రిత్తగానెకదు. నావైచు పాచిక గెలుపొందియు తీటును సీకేలాటి నంభయమునువలదుః

ాక8 సుయోూోూధను.6డు

• నుయోధః:-_-మామా! నీయిచ్చచొవ్వునం గార్యము రిర్విఘ్నుముగాం గొనసాగు. ననియే యొంచుము.. ఇట్టి వెం 'స్లవుగా నాచరించినను జూల కాలము దాంగి యుండ బాలవు, ఎప్పట్ట్రైన బయలుపకం- గలవు ఆమకు *సుయో ధను డనూయా,గస్తులడె-భీమునిం జంవించె. నను జనో | స్థిరముగా నిలుచును. నే మృతినొందినను నాచర్మితము సవ శొనువారు నను నిందింన కుంయరా? 'వేకయ- మృతిసెంకి ఇేంతశాల్‌ మయ్యెను? జను లివ్పటికిని వాని చర్మితి మెత్తి; సిందా వాళ్యము లాడుచున్నారు గదా! శేపు నాచర్మితేమున అక్లేకడా కలుమీతము కాయలను? శని -కల్లుడా! “లా కోభిన్న రుచి యనుట మొజుం ౫వా? దూవీంచువారు గొందటు=డిన భఘూమీంచు వారును గొందటుందురు, గర్టియి చే నకారణవుగ నొరుల కీయమలు గెల్పించు వారికిని ఆర్మేరత్తణమునరై యవకారిని హింసించు వారిక్‌ని భీసము గుణగపవాణదక్షులగువారు కని పెట్టం జాలక వావరు, నటియు వానిం జంపుట లోకోవకారను నగును ఎట్లన! -ఈదినమః మనల భంగనటుప వచ్చీ రుచి గన్నవాం డగటచే ఇఫ్టే అనేకులకు భంళఖము. గలిగింపం దొడంగును వాని నప్పుడే నీర్మ్యూలము గావించిన జనులను అకష్టమునుండి ళొలలించిన వార మగుదుము, ఈమాట లాలకించివ సుయోధనుని ఖాన మించు "మాజుం దొడలొను *నళోధనార్పరాశ క్రి యనుట నిక్కము గచా! రాముని నిజసునుకంళేు- నెక్కూుడుగాం- జూచుచుండిన

వి ద్యా వరీత ణము [0 ెకేబు మంధర బోధన నుూలమునంగదా యడపులపాలు గావించెను సుయోధకుని యీ యర్ధాంగీ కారమును ఆధా రము గావించుకొని యార9 సోదరులు భీమ సంహారమునక( దథణి వేచియుండిరి,

విద్యాప రీ క్షణము

కౌరవులు భీముని సంవారింపం బలువిధములం_ (బయ త్నించిం, అలసి న్మిదంచుచువన్న వానిం6 బంధింది గంగ లోం (దోనిరి, నీటికోం బకుచుంకు భీఇం మేల్కొని ఆ పాశ మలం (దెంచుళొని జలమువమండి సెలుపలికీ వచ్చెను నిది తుండగు నాతిని. సక్పములచేం గటివింవం (బయిర్నించిరి గాని అనక్పము లాతని గాట్నువెవం జాలవయ్యెను. అప్పుడు మేఎ కొనిన వాయుసనుగుండు పాముల౦ దన కాలం జమరిచంపుచు. సౌరధి ుునువాని భూమఫురి కంపెను _. వివలున్చి గాస్నాము పెట్టించిక. అదియు జీమయ్యెలు. .ఇట్నపెకుంమూయు లాభీమ 'సేమజంవం బూనిరి కాని వీీ (వసయరత్నము -లెల్ల వ్యర్థము లైవవి...

భీమ్మువకు పీరొనర్చునవి యెల్లల 'దెలియక. పోయినను గౌరవ పాందవ్రలకుం బరస్ప్సరము విరోధము గలదనిమూ త్రము. ఆరండ (గహింపం గలిగెను,

క్‌0 ఏంభయాధను.డు

“రాజ్సపాలనమున ైకమళ్యము మః+ఖ్యము, అట్టు చరన్నర విరోధములుండిన అరాజ్యము బాగువడం జాలదు, (చజలకను ఆపాలనమువలన సౌఖ్యముగలుగం జూలదు ఇట్లు వీరి శ న్యోన్య చ్వేమముగలుగుటకులారణ ము విద్యావిహీనతయే యగును, విద్య్యయలపడిన వివే? హెభ్గివృద్ధియ గును, క్లైనవంతు "లెప్వుకును గలహింవరు. వీరి చదువు విషయమున నేను జోళ్యము. కలిగించుకొన కుంకడటచే వీ రిట్లగుచున్నారు. దోవమను నాయెడనుండ నొడల దూషించిన లాభ మేమి? ”

అని యీిలాగనం దలంచి కురువృద్ధుంయ కృపాచా ర్యులను బిలిచి “బాలురకు విద్యాదానమునేని ధన్యుల గావింవ వలె నని వేయకొ నెను, తాను నప్పుడవూడు వారికీ రాజనీళులం గజుపుదుండెనుం

రాబపుగ్తు9లు కృ పాచాక్యనొద్ద ధనుర్విడ్యాథ్యాన 'మొనర్పుచుండిరి అంతం గొంగకాలమునకు అతని కోవ (దోణాచాక్యులు వాస్తినాపురనున కరుదెంచెను. భీష్మం డాతని పాండిత్యము. 'దెలినీనవాం డగుటచే. అతనిం దన మనుమల క్త్రవిద్యా గురువుగా నేకృజిచెను, రాజకుమూరుం లాకనియొద్ద ధనుర్విద్య నేర్చుళొనుచుండిరి, ఆశ్ర్రవిద్యా ఛ్యాసమున6 గన్తాడ్డను లొండొరులం మిజం ఊంచుచుండిరి శాయిట్టియే కర్ణయ సుయోధన పతపాతి యయ్యెను. (దోణకుమారుం డశ్య నైమయుం వాద్ధని యశ్ర్రువిద్యా చెపుణ్యముగాంచి యోర్వకుండెను, ఆశారణమున వాండును

విద్యా చరీయవణము న! సుయోధన వశ్షపాతి యయ్యెనుః ఆదినుండి యం గర్లార్టును లకును భీను సుకోధనులనును వికోధము వెరుంయుచుండెను.

ఒళక్కనాడు. (దోణాచాగ్యుయ శాళొమరుల యస్ర్రవి ద్యాకాశలము గాంచవేడి. గృరిమమైన పల్నీ నొకదానిని ఛాసమను ఉీరుగల దానిని వృతశాఖ్యాగమున రచించి దానిని దనశిమ్యుల కందటకును జూపి,

ోణ:టవాలులారా 1! మీమిోా ధనువ్రల బాణముల సంధించి సిద్ధముగ నుంకుండు, నే నెవ్వని అజ్ఞాపింతునో వాండవ్వు డాపవ్నీతలం. 'దెశ వేయవలయును,

గురువు నానరిచొప్పున వారెల్లరును సంసిద్ధులెంయుండిరి, (దోణాబాక్యులు మొట్ట మొదట ధగ్మరాజును విరిచి ;

(దోణ:-యధిష్టిరా! అవృత్ష్రముననుండు వత్నీనిం జూచితివా.

ధర్శరాజు:-చూచితిని.

(దోణ:.-అపక్నీని నన్నును నీసోదరులను భూచితివాః

ధర్మ రాజు;-చూచుచున్నాండను,

(దోణ;--వీదృష్టి శచజరియున్నది.. నీ వీవవ్నీతలం "దెళచేయంయాలపు, కాలట్లి యా[పయగ్నుముకుండి నుఆటులునుం

అని యీవకొరమూ ఫ్రలుషని _దశ్ష్య-6 దక్కీన వారల నెల్లం (బళ్నించెనుం లైండలును * ద్రమ్రద్భృష్ట వ మిందన వ్యావించి యున్నదని బ్వా్ట్య'జేకపోయిర్థ్సి ఉదోణుంయ

క్జ్సి *- సుయోాధను6డు ఇఅజ్రా- సీ ణ్‌ ఏ

వారినెల్ల-మిరీ కార్య యన కనర్ష్యులని నిరాకరించెను, తుడ కర్దునుని రావించి ;

(దోణ:-పార్థా! అవృవశాఖాగమున నున్న వన్నీ శిరమును గాంచితివా

(దోః ;_అవథ్నీని నీశోదరులను నన్నును జూచిరివా?

అర్జునవ-వన్షీనికనుు దక్క జేజేమియు నాదృష్టికి గోచించుట చేవ,

(డోంఫ-నీవే గజి తవ్నవి వాండశ్ర, కాబట్టినీ చాణకున పఠ్నీశిరగు ను (దుంపుము,

లిష్టన;-బేవరవారి యానలిచొప్పునజీయా చరించెవన్ను-

అని తనబేడి బాణమున దానిరలం దునిమెను, పాండపు లాకాక్యము చూచి. సంతోమము సెందిరి. కౌరవుల కది దుఃఖావవా మయ్యెను, కర్త్లున కితషంరము వననూయ యుదయిం:చెన. మన్నే ఫల్లునున్నివెంగలద్వేమ వమక్పటిమండి యభివృద్ధమయ్యెను, నాంటి మొదలు సుయోధనుని యొద్షం గొండెమలు చెప్పు కుండెడివాండుం కీని యపబేశమనశ సుయోధనుని మావసబును మూర్చు సెదం దొంలగెనుం

అస్తవిద్యాసందర్శనము 'ఆకో “అభ్య స్తవిద్యులగు రాదకుమూల య,స్ర్రవిద్యాకుశలతం

జూడ (దోణాచార్యులు ధృత రాష్ట్రిని వేయగొ నెను అచార్యుని "వేయవోలు ననుసరించి రాజు రంగస్థల నిర్మాణ మున్నకె. విదురున కాజ్ఞచేసెన- ఆతం డతివిళాలమగస నొక (వచదేశమున రంగ స్థలమును నిర్మించెను... మధ్యమున జకాళ్ళతిగా రంగ్యవజేశము.. గావించెను. దానాదుట్టును బండిళ్లు "చేయించెను వానియంట్‌ 6 క్షం లాఫేనులగుట కినుష్టాగ మలచెలం ”ట్రంచెనుం ఆవి సోపానములనలె ఓక్క_దానిశంయట నొళటి యెక్తుగా న౦ంజెకం రాజకముటుఐబము లోని వా రాసీను లగుటకుగాం చంటి డివ్యాసవనులు 'వేయమించెను, ధృత రాష్ట్రం డాసీనుండగుటనై యొసింగపు గద్దియ యమర్స్చించెను.. క్రీ కొజపం (బల్యేశస్థల మొకటి యేక్సటి చేను. రంగస్థలమున నొరులు (ప వేశింవకుండులాగునం జుట్టును గజలనాటించి వానీచుట్టును (దాళ్లు 7ట్టించెను, పందిట విఠతాననులు గట్టించెను.. చుట్టుకు దోరణను లు “గట్టించెను,

• ఆంలనొక సుమువూ ర్తమున ధృత రాష్ట్రుండు భీష్మోది పరివృగుండ్రై అఆస్థలమున కరుదెంచెన, గాంధారియుంగంతి మొదలగు నంఠఃవుర కాంతావర్షులుతోడ అ్మపచేశమునకు పచ్చెన, రాఒవరివారమంఠతయును -జతవబదు ధ్యావముఎ సవ్చాచు అచ్చటికి వచ్చెను. పోరజూనపదాదు లనేకులు అచోటి 1 తెంచిరి, -ఎల్లవారు నుచితాసనముల సలంకరించిరి

ల్లీక్షీ సనుయాోాధనుండు ముందు (దోణాచార్యులు రంగస్థలమునకు వచ్చిరి వారివెంట రాజపుక్తు) లరుదెంచిరి. అక్లైల విద్యార్థుల వచ్చినంత (దోణా చార్యులు “మ్వోమిా య,శ్ర్రృకౌశల్యములం జూపవున” దని యానతిచ్చెరి. కొందలణు క్తి సావంనండలి మగంటిమి చూపుచుండిరి.. కొందలు గుటికప్పక$ యతి వేగ ముగ వాణసులు. వేయుచుం దమ వాస్తలానువము వెల్లడి వలు దుచుండిరి, కొందలటు గదా యుద్ధముసం దమకుంఠల నైపుశిని విశదీకరించు. చుండిరి. కొందజు వాహనారో పహాణము నందలి పొమర్థర్థమును (శుకటించుచుండిరి, అవ్వుడు భీమ సుయోధను లాండొరులందా,కి గదా యాద్ధము సేయ "మొదలికిరి ఒకరి నొశరు మిీజందలంచి వామ సవ్యాశసవ్య చిత మండల గతుల నడచుచుండిరి నేర్పు మెటియం బస్పర్యపపహారములం దప్పీంచుళొను చుండిరి. తక్కిన రాదపుత్తులు డానిగాంది యాశ్చర్వ పదుచుంకిరి. అనమయాుఎన అచ్చటలల రాజపుత్తు) లొండొరు ల్లు సంధామీంవం దొడయంిరి. అర్జున;-కమ్యూండా! సవాబేవా! చూదితివా మన యన్నగారి కాశల్యము! సుయోధనుని గదాఘాతమును దప్పించుకొనుటయ శాశ మండలగతి నడచి ఆతని గద జేలంలహాల నేయ నుంకించుచున్నాండు. దుశ్శానన;-సోదరా! అనువిందా 1! దూకునము మన యన్నగారి వైపుచ్యము, భీముని (వహారములనుదప్పించుకొని యవసవ్యగతి నడచి యారేనిం (ైహరింవనమకట్టు దున్నా6డు,

క) అ్హ్రవిద్యా సందర్శనము కక్‌

నకులః. అఆవో. సుయోథ మయ మాయన్నకుం జికా నీద్ధముగ నున్నాంకః తవ్నక యవమానము సెంగంగలయయం

విందవలాబళీ! వైబడకున్న దెబ్బకు మాయన్న ఎంత లాఘువమునం దవ్పిందుళొనిు? ఇకె గచా కౌశల్య ము!

నహాదేవ'__అయ్యో నుయోధపంయ దూయక్న 'దెన్బనుండి తవ్వుటయ కాక అవనిం ఇొట్టం వోవ్చు చున్నాండ, వ్‌మి సేయుదుకు ?

దుస్పొననవిలాాకటకటా |! అన్నగారి. గడాఘారము గుజిప్పీ నేలవైబదెను గాదె మూయన్న కట్టు గుటి తవ్వుట 'దెనవకమునం గాకున్న ఇంక దేర నగుక?

అన్జునవఎమశ్శాసనా! సామన్థ్య ప్‌నత జేతన ఇట్ల మయ్యె ననుట తలియకున్నావుగా

దుశ్శాసని-_ఓరీ. మాకున్న యా యసమర్థుండు ₹ ఇది వట్టికల్ల, ఇంకొళత్తణమున నీయన్న యీమి కాగలండో భూతువ్రుగాక,

అర్జున:--ముంజేతి కంకణనున కద్ద మేల కావలయును? రాను రాను బలమెన్వరికిం దస్టుచున్నదియో లెలియుట లేడా?

దుశ్శాసన; బ_హీనునివలె నభీనమిం దినంగాని శ్మతున్ర సమాపింపండు. ఎదుటివాండు చెంతన వచ్చినలాని వానిని లొంగందీసికొనుటకు వీలులేదు, ఇదితెలిసియే మాయన్న యిట్టున్న వాండు ఇదియు నొక కొళల విశేష మగుచున్నదిం

86 దుయోధను6€డు

అర్జున వాగు సాగ! వల జాటీతివన ఇఉయొుక తీరగు సామను వానిలాగున నాడెకవు తగ్గిివాం డెచ్చి నచ్చటి మాట మాచుకొందుచులే.

కర్ణవ-ఓరీ . వదరుహాతా 1 ఇది రొంగన్థలము. వృక్ష శాఖా్యగమున నంకు పత్నీకలం (దెంచుటకాదు.

అర్జున;-కటిచూచి బాణము [వయోగింపనేరనివాని 10ర నోరుండవలనినబే?) చాలుచాయ సీయాడంబరములు మాని యెచ్చటిైైన వరిగి కధసారధిరినమ్యు

పీకి సుభామణము లాలకించి (దోణాచార్యులు ఎచ్చటి రంగభంగ మగునో యవి భీకిసెందెర, వెంటనే యశ్వష్థామను బంపీ భీమ సుయోధవల గడాయాద్ధమును హాన్స్పెను అర్జునుని చిలిచి ఎరరని ధవమర్విద్యా కుకలతిలం జూప నొద్ద దేసెను. _వేశ్సకులెల్లపను అర్జునుని యవ్పటి యాళ్ళలిం జూచి యాశ్చర్యపరవఘ లై పలుస్పరు పలువిథధములం గొని యాడం దొడలిరి

“కైరా 1 ఇట్సివాని; గనిన యాకంళీదేరి యెంతటి యదృష్టవంతరాలు ! మన్మధ వసంతాదుల మిజు సౌందర్యమును దానికంచె. నెక్కుడగు గాంభీగ్యమును, ఆఅంతకంచబ సధికమగు నడభంకువయను గలిగి యొష్పు చున్నాండులో

కా. దుర్ధర్ద్యప లా పుం డయ్యును ఎంత సము ఖుడుగా నన్నాండు రోవ్యపసాదనులు "కెండునుగలిని

అశ్రువిద్యా నందర్శనము [|

యొక్కరూవపై ఇట్టి యాకృతిని గాంచెనో యనలాసునం దోంచుచున్నాండయం ఇట్టి వానిం జాది యానంకిండు నంరటి యదృష్టము పావన మా పాండురాజునకు లేకపోయెంగా! 2

“*ోఅఆచార్యుయ మొపలికీల జిక్కి. కౌూధవకుదుండం దక్కిన శ్‌ష్యు లొెశరిమూ.ం లొకరు దూదుూొొోనుచును వీమి చేయుటకును 'దెలికుక చింలిండుచుండ సాహా సించి. నీటం [పవేశించి అ్యహరనళత్త్వమును (దుంచి గపరకువును కాపాడిన దీమహో వాగుందేకదా. ఈగని థైర్యమే మని ఫొనియాడనశును 1వ

ఆని యీలా*ఒన ఎవరికి. దోచినరకీతిని వారీకని స్తుతించుచుండిరి పార్థుంయ డన య నశ్షలాఘవమును జూవీ ఆచ్చటివారి మెచ్సు వడసెకు జనులాడిగొను స్తుతి హళ్యముల వినుచుంశివ క్గన శనసూయ మెండ య్యగం అంగర నారం డష్టుమనిం జూచ్చి

కోర్ష-అర్జునా! సీయణన్హ్ర వివ్యలం (బేకకులు మెచ్చి నంఠరనే గర్వము చెండంలోకుము, నాకుకు ఈవిద్య లెల్ల 'జెలియును. వాసి నీదె నేం జూవగలనా. అవ చూదియావల మవలో నెస్పు రధిఘలనుట కెలియం గలవు ఆచార్యా ! పార్థువిలాశున నాయశ్తవిడ్యా కౌకలమును నేంజశాపనెంచి శని. నాకు నను క్షయిందు,

(వోణ:- అజ్ఞ యొనరిగిరినిం ఆఅడ్జువా! సీం శ నిటు రమ్ము, కర్ణా! ఇంక సీచారుర్యమ ను జూపుకు,

క్రి జసుయోాధను.6డు కర్డుం డ్‌ంఠం బార్థుండు చూవిన కొశలవుల నెల్లను జూపెను, (వీక్షకు లీఠసి సామర్జ్యమ. నుగూడ మెచ్చుకొనిరి, ఫల్లుననకు సిద్ణరు నోపము సొక గామ్మడి నాచదయించంగా6 ((హారదృష్టుల వానిని జూచెను, గరునానతి లేవందున వీమి ీయుటకును లేశ యూరంకుందటెనము కౌ వు లెంఠయు సంత సించిగి, రాఫయు6. డంతం గరగర నుం డై సుయోధనుసిళాంచి; కర్షం-మితమా]! ఈ వచ్చియుంకు వార లెల్ల పీశ్షీంవ నేనర్టుముి తో గృర్భంద్వ యుద్ధము చీయనెంచి యున్నానం అచార్యుల యాఎతియు నీయాజ్ఞయు నెనచోం (శారంభించెదను. ఇందు జయము నాకే కలుగు ననుట నిక్కము, వీక్టీ విమకుమునం కొంచెమేనియాం. నంతయము

వలదుం ఆర్టన?_సేకు నాకౌళశలను గురు నాసతిని జూపితిని గాని నీవలె సిగ్గువిగిచి వారిని వేండిొన లేదు, ఆది చాలక ద్వండ్వ యద్ధమున కువకమి"తునని సుయోధనుని వేడు చుంటివా ? నీయెడ గొరపము-ండిన వారీ న్‌కాజ్ఞ యొసంగి యుండళే? తనకొలందియు స35ి కొలటడియం బెరియక్ష యూరకయేల వదరెదవు ? కర్ణవ---రంగస్థలము శౌర్యవంతులకెల్ల సామాన్యమగు నది. ఆచార్యు౧ యెడం గల గౌరవమున నడిగిరిం గాని నొకథి శారము లేదవి తలంవకుమా ఒక్క-డ నాతో యుద్ధము'సేయ భీ3ళ్లైవ వేని “జితోస్కి యశము, నేనూరకుండెనను,

అ్ర్రవిద్యా నందళ్శనము కిం

సుయోధన;---అప్టనుని మాటల శీమిగాని నీవాత నితో యాద్ధమ. సేయ నేనిద నీకాజ్ఞుపించు వాండను, సీవింక నెవ్వరి యాజ్ఞకును నిరీశ్నీంప నవసరమ లేదు,

ఆపల దు్యోధ నానువమతి చేం గర్షండు పార్థురినో ద్వంక్వ్యయుద్ధము-స్రీయ సమక స్రైను, కర్టుం డస్త్రములు "వేయ ఫట్లునుండు దషయ _వ్రములచే వానిని ఖండిం:చెను. అర్జునుయ కే జఐవానిని గర్హుండు స్య లునముచుండెను వాడి బౌణముల రాభేమయ పాండవ మధ్యముని నొవ్పించుచుండెరు.. సప్య వొచికు వానినశ్లు నొవ్పీించు చుండెను. ఇట్తొండొరులు తీవివోవక సనూనముగా యుద్ధము 'నేయుచుండిరి. కృపా చాయ్యనకు మూలము క ద్తవకు సు3జాధనాదుల సాహాయ్య ముండుటచే వాడు ఎచ్చటం బార్థువి మోటునోయను నంశ యము గిలిగను శాయిట్టియారండ కర్ణుని గాంచి;

కృృవం-టీయూ! అర్జునుండు శాజకుల సంభూతుండు, రాజనీతి విశారదుడు. అట్టివానిళో అజ్ఞాతకుల గ్కోతుంయ వగు నీవు యుద్ధము సేయుట తగదు, నీకాలా పన్మరణ మొసర్పం గోరికయు న్న నీవంశమును దల్లి దం్యడులకు 'దెలుపుకు.

కర్తం జచామాటలకు బదు లాడ లేక సిగ్గు దేం డదలవంచు కొనెను, తనకంగతటి బల మిశ్వరుండేల కల్పించెనని మా+నస మునం జింతించెను,

కృప;_సత్కు_ల (ననూరతుండున్వు శార్యవంతుండున? అధిక సినా సమేతుండను రాజనామమ న వ్యవహరింవంబడునుం అట్టివాండే పాధ్ధనితో య ద్ధమ సీం దగువాండు,

801 సుయోధనులడు

భష శాక వ'చార్యుని వలుహైలు యధార్థమ.లు, !ప్లం డర్టునునితొ రణమునేయం దగంయు,

సుయోధన; ఈఠరండు రాజు గాండు కాపున యుద్ధమః సీయరాడనియా మాయభ్మిపాయము! ఇదె నామ్మితున కంగ 'రాజ్యమివ్పించెదను._ళండీ మిమ్మెద్దియుం గోరిన వాండను గాన, కాదనక నామ్మిగుని విషయమున నేనొనర్చివ య్యావకి నను బ్బూర్హి గ వించి నను ధన్యుని గావింపుండు, కాబేనీ మో జ్యేష్టపుత్తుం డసత్యవాది యయిన మిాకేకదా యపవాదము,

ధృరరాష్ట్ర:-కమారా! నీ వసళ్యవాదివ/పట శ్చ నిష్టవడు వాండనుగాను, ఆలోచింవక వీనికీ రాజ్యమిచ్చు లాషనం దొందరవడి యాడితి వే యని చింతించుచున్నాండరు.

భీవ్మ: భృశ రాష్ట్రా కానున్నది కాశమానదు. నీచే? చింతి.లైదపు? కురుకులమునం బుట్టివవా రెవ్వరెనను అసళ్య వాదు లగుటకు నే విష్టవడను. కాంబట్టి ఈళని వేయడిగోలు పూర్తి గావింపుముం

విదుర:._.ఇట్లగుననుట నాకు సున్నీ తెలియును. ఇంక జింతించిన లాభము లేదు.

ధృళరాష్ట్ర:-వుత్త్రకా 1 నీయిచ్చచొవ్వువం. గర్హశ కంగరాబ్య పట్టాభిే1ము గావింపుముం

సుయోధనుల డవ్వు చ్యాపదేశమున కొక గద్దియ 'దెప్పించచెను. కర్ణువంచాసీనునిలావించి (నావ్మాణాకీ ర్వాద పురస్స్పరముగ వానికి బట్టము గట్టించెను. కరుండంత

ట్‌ లు వా2

సంతుష్టాంతరంగుండై |

అన్ర్రవిద్యా నండర్శనము ప్ర!

కర్ష-సుయోధనా ! సీవాచరించిన యీగొప్ప

శ్రార్యనునకు నేనేమి (వత్మిశియసల్సీ నీబుణమును దీర్చుళొనం గలవాండ్‌ను?

“ఏయోధన;--అంగరాజూ! నాతో నెక్సుడును జెలిమి పేడకుకుండుటయ నాకం బదివేలు, ఇంతకంశు. సీనలనల (బత్యుపకృతి నాశేజియును వలదు,

భీత సేన-నూతపుత్తా)! సీకులనమునకుం దగినలాగున రథచోడళవృత్తి నపలంబించట మేలుగాని ఈ రాచటి'ము సీశేల ? “*ోపాప్తేవిసామయాజిక్వం నంచిక్యం నవిముచ్చ్య లే” యనులాసన సుయోధనయ నీకు శాజ్య మిచ్చినను సెనూతర్వ్యేము. పోంజూలదు. ఇస్వుడు సూరమపవోరాజ వగు చున్నాండవు, కాయిట్టి యుత్తముగ్ర త్తిియవంశ సంభూరుండను పార్థనితో యుద్ధము'సేయ. నీ వర్షుయవు శాంజాంవు

సుయోధన:-భీమసేనా! వీని ముఖ వికాసముగాంచిన వీడ నూతపుత్తుంండని చెచ్చ పీలుగలదా? లేగికడుపునం బులివుట్టునే? మవోత్ములగు 'వెక్కురపుట్టవు 'లెట్టివో యెజుంగుదునా? ఈవిదురుండున్ను గృపాచార్యులును అచార్యులవారును, ఎట్లుజనించికో నీకులటెలియనా? వంత యేల? మూ జనుము 'లట్టివిటూ శలియలటబాలవా ?

భీస్మూదులు వీరివాదము _ 'పిరు'గకుండ వలయునని అొంచి గో పొద్దుగుంళు దున్నది శాయిట్టి యన్ర్రవిజ్యా సందర్శన మింతటితో విరమంచుని” దని యాజ్ఞబేనిరి. కమూరులం బిలిచికొని ధృత రామ్ట్రుండును, నారీవర్గమును

ళీ నుయోధనుండు “దెంటనికడుళొని గాంధారియు నొాచోటువాసిరి, కర్ణుయనా;టి తసవపరాభవమున కెతయు వగబెను తన పుట్టువున గుటించి తెలియట మి యుపాయమని యాలోచించెను తన్నుం బెంచిన రాధానూతులకు నదిలో జిక్కుటదక్క దన జననవృత్తాంత మెద్దియు. 'దెలియకుంకటకు మిక్కి చింతించెను, ళన్నాలాగునం గనికరమింతేన లేక నదిలో వైచిన వారలమై నర్యంతము (కద్ధుండాయెను, వారె వైనడియును ఎజుయనందన అకోపము మటల విపాదముగా మాజుంగ వివర్షమ ఖుం డాయెనమ ఈలాగునం బకిపరి విధముల విరర్కాంచుచుం దుడకు, ఒక్కనాంి3ైన అర్జునునకు సభా మధ్యమున నవమూసము గల్పింవక లీజనని శవధము గావించి యటనుండి శదలెను, తక్కిన వారెల్లగును వారివారి యుః పట్టులకు 'వెడలిరి, కుయుక అవత

“అకటా 1 ఈ పాండవ్రల నూూలమున నాకు సర్వదా తలవంపులు, గలుగు చున్నవి, నాందు (దువదునిం బట్టంబోవు నపుడు అర్జుకుం డడ్డమువచ్చి జయలన్నీ లి పైగొనిహాయెన నేడు యుధిష్టిరుండు యువర్శాజె నారాజ్య మెల్ల నవవాకించెను దీనికేమి సేయుదును ? కణికుండు. అెలివీన రాజనీతి మన 'మెల్లరము వినినదే కదా! దానిచొప్పున అవకాప లగువాదీ

క్‌] కుయుక్తి తత సరులైనను బాంధవు_లైనను జాదానీన్యము వహీంపి జూగ రూకతళతో వారిని దూరమున నుంపవలయును గాని ెంతం జేర్చి కొనరాదు గడా 1”

శకుని; సుయోధనా! నీతి కుశలుండగు నామంతతి యాడినవెల్ల _గాహ్యాములే యగును, శ్యతువులు హీవబలు వైన వారిని సంహరింపనచ్చుము గాని యహీనపర్శాకము లెనచో వాంతోం గవటస్నేహము గావించుచుండి సమయము గలిగినపుడు సంపహారించుట యుక్తము, ధర్మరాజును యువ రాజుగాం జేసినది నీ తండిగదా! శాంబట్టి యారని పని శారందే (పతీకారము సేయనగును,

సుయోధన:_...మూకండడి యాలాగునం జేయు వాందేని ధర్మజునేల యువరాజు గావిందుకు ౪ కావున నది యసాధ్యము,

ఫకుని;..-రాజకుమారా ! ఇందులకొక యాపాయము "సెప్పెదను వినుము, నీ తండి మూలమునం బాండవులను 'బీళాంతరమునకుం బంనవలయును ఈ విమయమారం డంగీక రించుట యెట్లని యాలోచించుచున్నాను

సుయోధన;__చూజనకుండు. దీని కొడంబకటకు యీ యుపాయ మాలోచించెదవు ?

శకుని;__అతని యెమట నీ వనుభవించు శ్తేకమును జక్కంగా వివరించుగు, వుత్త్రస్నీవా మెట్టివాని!ీ నలంఘ్యము, అప్పు డాతంయ యించుక దయార్ష్రవృాదయుం డగును, ఆ సమయము గసిపెట్టి యు క్తి చేం బాండపులు వారణావతమునకు6

ల్ర4 సుయాధను.౦డు బంపులాగున నొనర్చుళొనుము. అందు వారి నివానమునై నునకుం బరమవిళశ్వాస ప్యాతిండగు పుకోచనని మూలమున లక్కయిల్లొకటి గట్టింతము. అచ్చట వారు నివసించియుండ సడిలేయి నొళ్కనాండు ఆ గృహమునప నివృంటించి ఇచా _-వరవఘలను వారిని మరణింపం జేయువము కఇట్టొనర్చివ మనవై నవవాదము రాంకాలదు ఇదియే నాషుఃదోంచిరయు క్తి సుయోధనుం డిదివిని యించుక యనువూనసజడెను, మామ చెప్పినలాసనం జేసిన ఈలోకమున నవవాదమును "జేహాంఠరమున నరకమును సుభవించునే యని యాలో చించెను. వది ఆపిట్లున్నను వారిని అటన౦డి తటుముట మేలగునని యెంచెను, తానటులం బంవీసచో నెచ్చట శకుని వారి[వ*నిసేయునో యని యావయ్నేమునుండి మాన దలంచెను, తులువతీనను.న భీఘుండను, గెర్వమున నర్జ్దును డున్యు రాజ్యలోభమున ధిగ్మెరాజునుు దన కస్సు గావి-చి నందునకుం బసివారగు నకుల సవాటేశ్రలు మరణించుట శాలినీ మనన్సంగీక రింపకుందె ము, అట్లవి యూకకుండినం దన కనేశపొధలు గలుగ దున్నవి. వారొండొరుల వీకువారు శారు. అనియెంచి తుదకు మానులుని యిష్టము చొవ్వువనే ఆచరింవ నిశ్చయించి తండిపాలి కరిగెకు. ధృత రాష్ట్రుయ కువూరు నాలింగనము చేషిోొని వాయ కృన్తించియుంకుట 'ెలిసికొని యదరివడి ; ధృత రాష్ట్ర'_ళండీ 1 నీయ౦గము లిట్లు ఘమ్మీంచి యుందడటకుం గారణ మేమి ?

కుయు _కి 8స్‌ సుయోధన; జనఇా! నామనసున నుంటెశీ విహాోదము జీమని. కెలుపురాండను ? ఆవి. ంక్రియు6 బాంకుసుకులకు శీను వెజచుకుండెడి వాడకం భీబం డన్నివిధనుల నాకు దలవంచులు గలిగించు దుం డెశు వాని!ం దోఎిగం బార్థండును నాకు గొన్ని భంగ ములు గలిగించు చున్నాండుం సీవిపుశు ధర్మరాజును యువరాజు" జేసినది మొగలు వారిగర్వ్య, మహిశయించెసు నను బలవిఫ ముల నపమానించు చున్నారు. పొరలును యుధిష్టిర వత్తపాతులై నీళాధుత వసుటచేం బాండునాజువలె నీఠంచేరావ్యు మేలవలయు:ని యాడుగొను చున్నారు. ధర్మరాజు మంకులు మున్నగువారిం గొర వించుచుం దనవనము గావించుకొను చున్నాండు, ధృగశరాష్ట్ర;--నేమ బరరాజుల జమిందునంతటి బల ఇాలినయ్యాను. గుడ్డివాడ నశటచే రాజ్యపాలనము సీయం జాలకుంటిని. ౩"ంబట్టయే. నాతమ్ముండు. పాండువు నాకు బదులుగా రాబ్యము చిపాలించుచుండె ఏ. అశని కంయే- గుణవంతుడు ధర్మరాజు. కాంబట్టియే వానిని యువరాజుగా నేర్పజచిరిని. అరండే రాజుగాల దగిన వాండు. మిరతని కంకం గనిమయి, "భ్యీమ్టయ%దా రాజ్యార్ముం ప అనంక మిమ్మతి (వీకతోం జూచుడున్న వాడు కదా! అరనియెడ సీకింం యనసూయయీల ? సుయోధన:--అట్లని కన్నకుచూరుని నుకేశ్షీంచుట పాడియ'పనే? పాంపరాజు తేన వైశ్ళకమ% రాజ్యలత్మ్మీననుభ వించెవ, అతని వెనుక నకని కువూరు(కు కాజ్యాధిశారి

86 సుయోధను౦డు యయ్యెనసి యూరకుంక్షినం (గమయముగం బౌండవ వంశమున'కే రాజ్యము రాగలదు, మావు త్త పొల్త )నర్షమంతయు నిగ రాజ్యా పేక్ష మాని వారికీ దాసాను చాసులైళదా వర్తింన వలయున ? రాజ్య పాలనమున క రుండు జ్యేష్టుడ%ట క్ర సమ్మతమసనది కాగనను గొని శారణాంతరములచేం గొన్ని సమయను ల శాస్త్ర, సవ్మాతమగు దచానినిగూడ వీడవలయు ననుట నీక బెలియిదే మన పూర్వుండ ను పూకు జ్యేష్టుండే? యనువు మన్న% 'జ్యేస్టులవీడి రాజ్య మాతనికి రాలేదా? ఈండి కువకారము సీకునందానను, విజాతీయ త్రీ జనిను లగటచేతను యదువు మున్నగు వారు రాజుల శాలేదని యందువేమో! అది యటుండనిమ్మా భీమ్మయ 'జ్యేష్టుడు గాందే! కాను రాజ్యమును వీడి సత్యవతీ శనూజుని మా తాతను విచ్చితవీర్యువి రాజుగా నొనర్ప లేదా? జనకుని వివాహను నవై తానట్టి శవధము గావించెనని యంకువేమూా? ఎట్లును గారణాంతరములచే జ్యే్హులు రాజ్యవమనకురాక రనిష్టులు వచ్చిరనుట యంగ్గీ!రింపక తీరదుగచా! మి రాజ్యము సక్తు మికుము"పండు రాజగుటయు వళ్లే యొక , కారణమని యొంచుండుం వేయీల? వారి నిటనుండి యొచ్చటికేనిం దజును కుండిన నే నాల్మిహళ్య గావించుకొని మరణింగును. ఇది నిశ్చయము.

ధ9తరాప్ట్రి;_కుమారా $1లమంగళములు వచింపకుము. నాకు మా (తెముబుత్త్య్భ్ర పీతి 'లేవనియా యెొంవెడవ్ల? కొంత 'యోరిమి వహించియు౦కుము, కార్య మొకతీరున ఫరిపటతును,

కుయు క్త 87 నదుణ విరాజిశుల* వారినిం జవ్వున నూరు వెడలందటిమివం బోరు లేమని యొతుశత తొందర పాటు పనికిరాదనట యొటులవా? ఇంత శాలము మిక్కిలి యాదరను మూపు చుండిన నేను వారితో. నెట్లు ఠిరోక్తులు వలుకలలను? ఇప్సితినిబో! భీస్మాదు లందులకు సమ్ముతింతుగే? వారికష్టము "లే9ి శార్యమలు మన మాచరించిన అఆంళః కలవహాములు గలుగును. కాయిట్టి రాజ్యాభివృద్ధి గోడవాని కెవ్పడును ఇట్టి సీరతగదు,

సుయోధన:-మిరిష్ట వడిన భీపష్మాదు లెనిరింవంజాం రు, ఆశ్వన్ఞైమ నాయెడ ననురక్కుంు, వుత్రస్నీహనున (దోణా చార్యులును, ఛావను వికమువణజూలక కృపాదార్యులును నాయెడం (బసన్నులు కాంగలరు. వీతామహు[ డుభయుం యెడను సమాన్నపీతి గలవాం డగుటచేం దటస్తుడమి యుందుటయ ₹"5 మన పశ్ష్రవఐనం జేరినము జేగ్చవచ్చును గాజు ! ఇంకవిదురు. డొక్క.ండే కదా యవశిస్టుడు! అతడు పాండవపత్నపాతియే యైనను ఒంటరి యగుటచే వమియు(జేయం జాలయ, ఇందు దోవమమేమి గలదని బనులు దూపీ.౧వసంబోయె దరు? పట్టణములలో నెల్ల వారిణావతేబు మికిలలి పొగడ గాంచినది. ధర్మరాజు దైవభక్తుల డగుటచేం బఘవతి నివాస మగు నాపుకమునకు ఆతనిం బొమ్మనినం దచ్పక యఃంగ్నీక రింవంగలంయ, రాబ్యములోనివాకు మనకుం లోంబడిన యాపల వారిని మరలరావింతమూ, వారికిని. గోంత రాజ్య భాగమి_త్తము,

88 సుయోధనండు

ధృతరాష్ట్ర:కును సుక్వూధనుని మాటలు వివి మెట్ట “శీల కగీశరించెను. సుయోధనుంకు నాటినుండి మతులు ము న్నగువారి మూలమున వారణావత మహిమను ధర ్రరావాన కభివర్షించి చెప్పించు దుండెకు (గో మముగయుధిక్యిరునపందత్సుర దగ్శేనమున నుశ్సాహమతిశయింపం జొ చ్చెను, కుంతియు అవ్నే (త్రమహిమ వినినది మొదలు కొంత కాల మచ్చట వనసింవ నెందు చుండెను, సుయోథనువి మూంఎమునం వాపులకు వారణా వత నగరవాసశున నిష్టముదయి౧చుట "దెలిసీన ధృత రామ్ట్రండు ధర్య రాజూదులం బిలివించి,

ధృతరాష్ట్ర:_కమానలార భాగీకథి నదీ తీకమున వారణాపతమను పట్టణ మొకటిగలను అది సర్వసౌఖ్నము లకుకు స్థానమని యెల్లకు నాడికొందుకు, కూరలు మితల్లి కోడ నచ్చటి. కేగి కొంతకాల మటపసీంచి ధర్శ కార్యములు జరివింది పుణ్యమును సంపాదించుకొని మంలినచ్చుట మేలని నాకుం దోంచుదున్నది. మిము వీకుటకు నామన సొవ్నకున్నది. కాని మికీపుణ్యమ ను సంపాదించి యావలయునను నుత్మం6ర నన్నీలాపనం (బేళీపంచుచున్న ది,

థర్మరాజు;_అనపరలమును మూహితము గోరు దుండు మియానతి. 4రపా ఏ హించుచున్నారము, అ ప్లెపోయి పద్చెదము,

అవి యాశిని వీడ్కొటనిరి. భీస్మూడిగురు జచులయాద్ద "సెలవు గొని (వయా ణోన్ముటు లమి.68. సుయోధకునకు శకుని యొనర్చిన బోధలు దలఆెళ్ళను చాన వాని మనసు

గదా విద్యాభ్యాసము 89 మాటంబొ ల్చెన, కాంబట్టి యాంతడులా మోగ్భృవా నిర్మాణము మున్నగువానింయందు శకునిమతము ననువరి౦చెనుం విదురుండు వీరి కయు క్రిని జేలిసీకొని మిల్లగ ధర్ముతనయులితోం జెప్పెను. చానికీవలయు (పతీ కాకమును అకనికి 'దెల్సి వంపె+, సుమో థనండు నాంటి మొుడలు పొరజూనవదాదులు దనయొడ నమకక్తు లగులాగున సామ దానముల మూలమున వారిని సంతృప్తులం గావించుచుండెను,

గదావిద్యాభ్యాసము బలరామాయ దన వెలికాండగు మెధిని. జూడ నించి విజేవామునకు వచ్చియుం డె, ఇవి ెలినిఎ సుయోధన డాతనియొద్ద గదావిక్వను జక్యాలగా నభ్యసింప నెంచి యచ్చటే!ి వ చ్చెవా బలరాముని చెంతకరిగి ఉూరవికి సమస్ద్హ ర0చెను. .రాముండు నాతని నాళ్వరదించి న్‌ “సుయోధనా ! నీఠ్యుడికీం గుశలమే ? ఆఅంధుండగు సీజనకుని వీడి యిశ్షుల వచ్చిగివి ? నీ విటువచ్చిన రాజ్యతర్శత మరయువా రచ్చట నెవరు గలరు? భీమ స్త్రను వృద్ధుడు గదా! ధర్థ్హసుతుయ జీవించికముండిన మోారండికిం జేయూంగా నుండెడివాయ. పావ మాతండు దన మాతృసపోదరులతోడ లామోగృహమున దిగ్ధుడయ్యె' వంట గచా! ఇట్టి నమయమున నీవిటువచ్చుట సయీ?*

శ్ర దుయోధను.6డు

“బ్బావా! పెళ్ళ దినములను౦డి మివలన గదా విద్య నభ్యసింప వలయునని యొంచియుంటిని. శాని నేటి వజను నాకట్టి సమయము నేకూజిద య్యెను. మిోరిచ్చటికీ వచ్చి యుండుట ెలియుటచే మానలన నావిద్యను సాంగో పాంగ ముగ ౫హింవ నించి వచ్చియున్నాను, ద్వారక యందుండ మోయొద్ద కరుదెచి నావాంఛికమును "దెల్నిన ఎచ్చట మి పోదరుని మూలమునం గార్యహోని యగునో యను వెజిపున నచ్చటికి రానయి.తిని, అచేమి పాపమోశాని కృష్ణునకు నావై నకారణ ద్వేమము దరించి యన్నది. మీరును సోదర పియ లగటచే సొమాటల బాటింవకుందుకేమా యని తలంచిమే యింత కాలపు సమయు నిరీశణము సేకువలెసనము”

“ధృత రాష్ట్ర్రవనూజా ! కృష్ణుడు పాండవ చతపారి సీవాడినుం!ి వారల ్వేషీంచుదుండువు ఆకారణమున నీవైం గృష్టునకు విరోధ ముదయింకట సవావము, నేను మి యుభయులయెడ నమభానను గలిగి వర్తించు వాండను, శాయట్టి సీ 'వేవట్టన జేది యడీగినను గాదను వాండను గాను, నీళవ్నటికి నట్టినంశయము వలదు ”

అనియాడి నాంటి మొద లారసికి గదావిద్యయందలి మర్ముమ లం గజపుదుం [గమముగ గ దాయాద్ధ కుశలువి గావించెను, సుయోధనుం డవ్వుడు దన మది నిట్లు తలపోయః బొచ్చెను.

“అయ్యో! భీమ 6డు సజీవ్చండై యుండకపోయెనుగా ! ఆకిండు బకికి యుండిన నామడిం గసిదీఆ వానితో యాద్ధమ.

0] గదా విద్యాభ్యాసము శ్రే వేసి జయించి సుంతుష్టుడ నగుదును గడా ౪ తొలువొల్త గదా విద్యాభ్యాసము బలరామునొద్ద "సీ యమవలయునని యొంచివది వానికొజశే కదా ? ఇప్పుడు (పయర్నించిన కార్యమును జక్క-ంజచికొనుట ముఖ్యమని యెొచి వచ్చితి నంతియకాని లక్ష్యమును బోంగొట్టిగొంటిని గదా ! నా లెలివి 'ేమిని వాని జంపుకొని యిభ్వూకు చింతించిన లాభమేమి 1 ఎప్పుడును శృతువురు (బాణముతో నునిచి కసిదీజ వాని బాధించుట సకికాదన తలంచినపుడే చంపుట నరిశాదుం వానితోంబాటు వాని తల్లిని (భాతలను గూడ బంవించితిని, (శుద్ధుండగువాయయ ముందు వెన్క లారయలేం దనుట నాయెడ సరిపోయెకు. వాండిపుడు నజీవ్చలడెయుండిన వాం జమించి నా దాసునిగా జేసికొని (యుందును, వానితోంబాటు వాని (ధారలును నాకు దాసానుదాస్సులె యుందురుగాబె! ఇంఠతకును నా యవిమృశ్యకారితయే కారణము.”

అని తలందుచుందెను, బలుండునుదన శిష్యుని చుజంకు దనమున క0తయు మెచ్చుళొనుచుండేను. ఇట్లు బలరాముని చే జక్కలా శిల్షీతుండై యారని యాజ్ఞవడసి సుయోధనుండు హా స్తినాపురమున కరిగెను,

అర్ధరాజ్య దానము

“*రాజేర్యడా 1! నాడు కాంవిల్య నగరమున మక్స యర్మరమును 'దెగనేసినవాం డద్దునుడంట. కుంతిమాడ్డచే, హాండవు లేశ్రరును (దావదిని వివావమాకిరంటం ఖిముండు (టదికియున్న వాండని తలియుటచే బలరామునొద్ద నే నళ్య సించిన విద్యకు లత్ష్యము చిక్కెనుగదా యని సంతోోవ మొక్నవెపున నాకుుత్చాహళ క్రి నభివృద్ధి వణి దుచుండినను శృతుం డుర్కేర్టమును బొండియుండుట విని యోర్వళే కున్నాను, అభిమాన ఘను,డగువాం డెవ్వండరుల _వెభవ మును జూచి యోర్వలలయ ? నే నెద్దియేనిం జెవ్చందలంచి వచ్చిన నప్పుడొల్ల విదురుడు మోిచెంతన యు౨డునుం కాంబట్టీ "సీ నేమియుం బలుక లేక యూరక వెడలి పోపుచుందుని, అళండు పాండవ చత్సపాతి యగుట మిాశ౭ెటిగియు బెం "జేర్చుళొనుట యెంతయు నకుచితముం”

అని కర్షసహితుండగు సుయోధను( డొకనాం డేకాంత మున నున్న తండింగాంచి పల్కెను, ధృతరాష్ట్రుండును కుమూరుని మాటలు విని;

ధృతశరాష్ట్ర:-_విదురుండు మున్నే (దొవదీ వివావోదిళ ములు నాశెటింగిం చెను, పొండపులకు వివావా మయి.నందులకే నీవేల చింతింపవవలయును ? సుందరియగు నాభానుమతిని నీవ వివాహనూడియుంటినిగా! విదురుని. దొలలర్ళదోసీన మన కసవాదము గలుగును, ఆశనియొద్ద నీవైయల (1రిని

అర్ధరాజ్య దానము థప్‌

వెల్లడించుట లేము, అది యటు౨డనిఎుస్హ పాంకురాబ వుత్తులు _దెవరశ్నీరులు, కాంట్టి వారి నొరులెల్ని విధముల హ్రాధించి వను అవి సఫలములు గానేకవు అఆకతమున వారియెడ నీకు విరోధము వలదు

సుయోధన;_నామాటలు సొాంతముగా. విన మిరిట్లు వలుకుట యు కృముగాదు. పాండవ్రలు పొంచాబుని యొద్ద శ న్నారు, వారలతో బలరామ కృష్ణులును, యదు వృష్టిభోడాంధకాదులును గూడిన వారప్పు డ జేయులగుదురు గదా? శాయట్టి వారిని (ద్రుపదమనొద్దనుండి వేటు కటువ వలయును. ఎట్లును శ్యతువశ్తరము బలహీనము గావలయూు ను, పాండవ పాంచాలులకున్ను గాంచేయ మ్యూబేయులకును, [చౌవదీ పాండవులకును బకస్పర బ్వేమకు గలిగింపవలయు మ, వయుపసాయకున _నెనను వారిని లుప్తబలులం గావించినలాని వారు మనప వఘల గానేరరు.

కర్టం డీమూటలు విని నవ్వుచు ;

కర్షవ--అర్యవ_ర్తనుండన్వు గుణపంతుంకునగు పాంచాల రాజు తన యల్లుక వీకుట యసక్యము, గుణనసంపన్నుంయ”ష ధక్మరాజును, అన్నకూటల నిరాకరింపలేని యతని సోదరు లును గౌతవింపంద%*న మామయెక "ద్వేమకు వహించుట యబద్ధము, శాంబట్టి వారలయెడ ఛీదోపాజపమును (బయో గింవ వీలుగాదు, సకీతిలకమ”ప (చొవది పాండవులయెక విర్వక్త్వయగుట కల్ల, (వీతిని 'బెండ్లియూడిన పాండవు లామెయెడ విరోధరు వహించుట శలలోని వ్యార్త శాంబట్టి వారి

డక నుయోధనుండు న్నీవామును భంగము సీయం గడలుటకు వలనుగాదు, కౌాంలేయ మా_దేయులాదినుండి భీదములేక వకగర్శ జనితులం వలెనుండ వారిని విడందీయ నెంచుట యడియాస బహిరం౦ంగముగ యాద్ధమున కరిగి దువదుని జయించి పాండ వుల బంధించి తెచ్చుట దకం-6 దక్కిస 'వెవ్వియు సరిగావు,

ధృతరాష్ట్ర:-యుద్ధనందర్భము భీష్మూాదులతో నాలో చించక వేయుటకు సాధ్యము గాదు,

అని చెంతనుండు నొక సేవకుని మరాలమున ఖీపూ దుల రావించెను, ధృత రామ్తుంయ వచ్చినవారి న ర్యమ/లాగున సర్కరించి యుచితాసనానీనులం గావించి ;

ధృతరాష్ట్ర: _పాంచాలునిపై యుద్ధమున కరిష వాని! జమింపపలయునని కర్ణుడు నుడువుచున్నాయ, ఇందు మియభ్శిపాయ మేమి ౪

భీవ్మ:.కౌరవ పాండవు లిరున్చరును నాకొక్క రూపు వారే, నే నిరువ్రరనను సమానముగానే (వేమించుచున్నాను. ఇప్పుడు పాంచాలునిపై దాడివెడలుట పాండపులపై యాద్ధము నకుం బోబమినలాగుననే యగును. అద్దానికి జే సమ్మతింపం జూలనుం వీళ్ళ వైళామవామగునట్టి ఈ రాద్యమునకు మ్‌ యట్ల వారు నర్హ్ములు | కాంుట్టి వాకి కర్ధరాద్య మిచ్చుట మికు (శేయోదాయకము, క్రీర్తివిహీ-నుని జన్మము నిరర్థకమా. నశ్వరమగు ధనమువై నాసమయాంచి ఇాశ్యతమగు యశన్సుము బోనాడు కొనషంయడయ పాండవులకు బైతృశమగు రాజ్యమును బంచిబుచ్చి వారితో స్నేహముగలిగి వర్తింపుంయు,

అర్థరాజ్య జానము క్త్‌గ్ర్‌

దోణ:-సుయోధనా 1! కురువృద్ధుండగు పితామహుని మాటలు యథధార్గములు, వానిచొప్పున నడచు కొనును, పాండవులతో విణీహామునకుం గడలకుము, క బ్లాదు[మాటలు విని వారలతోడ వైరము పెంచుకొనకుము. వారు సళ్య శీలులుం ధర్మనిరతులు, అట్టివారితో సీళశీల విరోధము ? వారి కర్ధరాబ్యమిచ్చి సుఖంపుము ఇప్పుడే పాండవులకున్ను చాంచాల రాజునకును, దృష్టద్యుమ్నూదులకును (బీయపూర్వ శముగా భావగణగాంబరాదులం బంపుము, పాండవులం దళ్హణమే రవ్చ్నీంపుము,

కర్ణ?.సుయోధనా | ఈ ముదుసళులు చిత్ర స్రైళ్యము "లేని వారగుటచే ఇట్లు పలుకుచున్నారు. పీ రెచ్చటనమినం గూర్చుండి తమకుం దోందిన (గంధమును జదువృళొనుచుం (బొద్దు వుచ్చుచుండక రాజునకు హిత బోధలుసీయ నేల రావలయును? మగ్నతు శేలాగునం బల్కి నను వాం సాధుత్వా సాధుత్వముల విచారంచుట రావానకు విధియగునుు రాజు ఎప్పుడును స్వబుద్ధి నుపయోగింప వలయును, పీరి పలుకులు విశ్వాసార్హ ములుగావ్ఫ,

భీవ్మ (దోణులు గష్షని వాక్యములు విని కపితులై;

(కర్ణా! మే మహితము పల్కెడివారమున్ను నీవు హీశము సెప్పువాండవా ? సీవొవర్చిన దుర్నీతిమూలమునం గదా ముంత వాటిలెను? ఇంత చేసిసదివాలక ఇంకను మా యెదుట నో₹ెత్తెదవా?”

శీర్‌ సుయోాధను6డ

విదురుండు:._రా జేందా! భీవ్మ (దోణులు ధర్మవిడులు, సత్యము వచించువారు పయోనవృద్దులు, వారు సెప్పెడి లాగున మెలలపట మేలు, వాశికం ఆ నీకొరులు హితులు లేరు ఈ సుయోధనాదులు బాలురు కాయట్టి ధర్శాధర్మముల నారయుటకు వీశేపాటివారు! వీరిపలుకు లాదరణియములు గావు తర్ణణమే పాండన్ర్చల శావింపుము, వావల కర్ధరాద్యమిచ్చి గౌరంవింపుము. వా8ికి దెవమానువ సహాయములు గలవు. అట్టివారి నుశేశ్షీంచుట శ్మేవూవహము. గాదు, వారి పఠా (శ్రమను మెల్లవారి$9 దృష్టపూర్వ మేం అట్టివారి న్యిగహూము నాశమునకుం గారణమనును, సుయోధనా | నీవు వీరి బోధన లకు లొోంబడి యిడివజలో6 బురోచనునివమూూలమున నమ కార్యము సేయ నుష్మకవి-౦దిరివి, కానియది ఫలింపదయ్యెను, కార్యము వ్యర్థమైనను భీమార్జునులు డాని మజచువారు గారు, ఇప్పుడు వారిని బిలిచి యాదరించిన ఆయపయశము. పోవుట యే కాక వారలను (బీతులం గావించినట్లగున, భూఎ*లా తప్పక వారల రావింపుకు,

ఇదివినిన సుయోధనుం డిట్లవి వితర్కింవం దొడంగరు,

“అవే ! నే నాదినుండి యూహించిన లాగువనే యాయెను, అకార్య మెంతగుప్తనముగా నాచరించినము అది బయలుపడక తీఆదు. ఈనిషయము ఈతనితోం బెష్కుతడ వలు సెవ్చీయుంటిని. ఈశకుని శానెంతో గుప్తముగా నాచరించితి నని కదా భలికెను! ఏపీ! అది దాగియుండ నేర్చెనే గుట్టు బట్టబయ లయ్యెనుగా! “రాజరాస్ట్ర కృళంపాసి మ్మునులాగున

అర్ధరాజ్య దానము శ్ర?

పీఠరాచరించి నందునం గలిగిన యపనింద నాకుగడా కలుగు చున్నది? ఇంతకును గతవ.నకు వగచి యేమిలాభము? ఇంద తిట్లు వట్టగాం ఇెప్పునవకు నే నెదిరించినచో ఆయకార్యా చరణమునకు జేన కారకండనుట స్థిరపడిపోవ్రను, శాంబట్టి ముస్వుకడు మానము వహించుటయ మేలగును*ి

అని తలపోసి యూరకండెను. ధృత రాష్ట్ర్రుంయ డానిష్పూ డువేశ్నీంచిన లామఘోగృహ దిహననునక6 దనకొడుకుం గారకుం డని స్థిర వడిపోవుననుట యెటిలిన వాం;డు శాంబట్టి విదరుని6 గాంచి;

ధృతరాష్ట్రి:-విదురా ! సీవును భీవ్మ (దోణులు నాడు మాటలకునే నన్యథా యాచరించువాండ నే

అని ధృరరాస్త్ర్రుండు నాంటి నధ చాలించెమ. విదురు సనంవి (డావతితోడం వాండవ్రలం గుంతిని హాసస్తినకుం బిరివించెను.. పాండుసురు లంబిశాలతనయుని పాదములకు (యొకీ?రి అరఃడు వారరణ్యమునం గుడిచిన యిడుమలకల గడు దఃఖంచుచు ; విధి. గడువనేరు శక్తులు? కాంబట్టి యావినవమయము మజుచిపొం”డని యోచార్చెను,

అవల వారి నాదరించి య ర్ధ్‌ రాబ్యమిచ్చెను, ఇంద (దస్థమును వారికీ రాజధానిగా నొనర్చి రాజ్యపాలనము "సీయ నియోగించి యం'పెనుం

సభానిర్మాణము

“మమా 1 నీపునుు నాడు పాండవుల రాజసూయ యాగము చూచిరివిగడా ! ఎట్టిరాజులును వారికి వఘ్నలె మక్కంట మగు కానుకలనిచ్చి వారి నాదరించిరి. అది కదా చ్యకనర్హిర్వోము |! నిర్ణంఫ కుసుమములాగున నున్నవాని జన్మ మేల ? అగ్నినుండి స్వర్గము గలిగినదనుట యసత్యము శాదు. అది వారి యజ్ఞము మూలనున నాకు అనుభవవీద్ధ మయ్యెను. ఆ స్వ రాశి తలంపునకు వచ్చుళొలంది ర్యాతిం దినమును నా మదిని దహించుచున్నదిం”

“అల్లుడా ! వారి మైశ్వర్యమెల్లను నీవసముగావింం గలను గాని నీతండి యానతి గావలసియున్న ది.”

“విశ్వర్య మబ్బుట యటుండనింకడు, మి ళాదినుండీ యేదియో కుటపన్నుచునే యాన్నారు. ఒక్కటిమైనను నఫలనుగుట లేదు తుదకది విపరీశముగాం బరిణమించి నా మ ప్వునకే కారణమ%ప చున్నది.”

“నీకు నా మాటలలో విళ్వాస మున్నలాగున దోంచుట లేదు, నేనేల నీకుగా జోక్యము శలిగించుకొని యపనాదముల పాలు గాపసలయును ? జే నాచరించునట్టి పం యొళ్కొక్కుటియు నీమేలును గోరియీ కాని స్వార్థపరరశే "ీమియుంజేయుట లేదు)

“*వ్లూరులా |! కోపగించుకొనకుము, నానుది కలలే వాటి యుండుటబే న్యాయాన్యాయ పరిశీలన సేయ లేక

7. సళభానిర్మాణము క్షర్రి యున్నది దాన నే నేవేని బరుషోక్తు లాడిన తమింపవల యాను గాని యాగహింప నగునా ? అజాత శ్యతుంయగు నాతని యెకం గట తాచరించినం చొపములకు మూలమగును గడా యవిభావించి యిట్లాడితిని

“నేం జెప్పంబోవువది యిట్టివని "'ఇెలియకమున్నే నీపది క్మృటయని "భావించుట సరికాదు. అది యటుండ నిమ్ము “ రామసించి చేయందగ దెట్టి కార్యం బమట సీ వెటుంగవా 1 శాంట్టి యాలసింపక వంటనే నీకర్ళడి యొద్దకు రమ్ము, అట నంతయు వివరింపలలను.'ి

పీరిటు నంభామీంచుకొనిన విమ్ముట ధృత కాష్ట్రునిపాలి కరిగి అతండు గొడుకు నొడలంటి చూచి కడు దుఃఖకుడై;

“వత్సా ! కొత వైశ్వర్యమున కెల్ల నీవకదడా రాజివు | పరిదనులెల్లరు నీ యాజ్లానునర్తు లె యున్నవారు, స్వ

నో యట్‌ మెలా

సౌఖ్యములం దుల(దూగు చున్నావు, అట్టి నీచేవా మిలాసనం దజుగుటకు ౬ గారణమేమి ?”

“*ళ్టావా ! పాండవుల రాజనూయయాగ మోరని శార్య్యమునకుం గారణములి

“కృమూ రా! వలయునే నట్టి యాగముల “వేయింటిని సీశ్ట్రసీయవచ్చును గడా! ఈమా(తమున్నకే ఇంతకృళ్తింప నేల

“రండీ ! వినును | ధర్భురాజు రాదనూయ యాగ మున నను రత్న పర్మిగహణమునం దునిచెశు. సర్వరత్న ములకు స్థాన నురని గృహము. శాళ్ళతయగు.ల యందు

న! సుయోధను.6డు వీరాజుల మైశ్వర్య సును వారి మైశ్యర్యముతో నవమానము గాజూాలదు. లశ(యశ్రావ్మాణులు భుజించిన ఒక్యాతూరి (మోగు సట్టిశంఖ మొక్కనిముస మేని నిలువ శబ్దించుచుండెను ఆఈవైభ విమును జూది నేను వెలవెల బోవుచుంటిని అదిగాంచి కృష్ణ సాత్యకులున్వు _జావదీ పాండవులును ననుబకిహసించిరి జనకా ! మటీయొక విశేషము వినుము నుయనిర్థితమన నభను గలయఃజూడ నే నరుగుచుండ లెజచి యున్న ద్వారముల వళాయయిడిన లాగునం దోంచుటచేం జొర నొల్ల కంటిని. ఇళ్లే నాకచ్చటం 'బెక్కుబమలు గలిగెను. ఇవి చూచుచుండిన [దువద పుత్త్రిక ననుజూచి గొప్పథ్వనితో నవ్వెను నా (పాణవాయుపు లనఫోడ లాచరించిన యా శార్యమునకు మెద్చుకొనుటకు నలె నా శరీరనునుండీ "వెలుపలికి రానున్నది.”

అల్లుండా | ఈనూతమున కే ఇంత చింతింపనేల? నీకు వారి మైశ్వర్యము నెల్ల సులభముగా సంపాదించి యుచ్చెదనుట

• వయువ'యమ్మునెనను అఆచరించటకు మున్ను అది యపాయగహిరవా యనుట యాలోచింపవలయును.”

ఈళ్లాన్రా 1 వలకుమున్నే చాలు రువ్వునేల 1 నామాట సాంతముగా విని యావలలచా ఇద యుక్త మిది యయుశ్ర్‌ మని చెప్పనగును! ముందే మిరిట్లడ్డము. పలుకు చుండిన నేంజెప్తు కెట్లు?)

*వీపవిగాని విబుర్శించి చేయవలయు నని యంటీని గాని సీమాటలు వినరాదని నా యభ్శి పాఠయముకాదుం

“సుయోధనా 1! ధర్మజునకు జూడమున మిక్కీ-లి (వియమ? గలదు గాని నావవె నాతండు అఆభూటలోని మర్మ మెటుంగంయ. కాయట్టి యకని. నోడించి వాని వైభన మెల్ల నీ శర్పించెదను”

“జ్వన్షశ్తా 1! మాకూమచెప్తు నుపాయరున హింసా శార్య మేమ ళురు. గాన్సించుటలేము గాని జూదమాకుట య కమళార్యమగు సేనూ యని రకూలోచిచెదనముో

కకృమూూరా! నేనును అఆవివముమే యాలోచించు చున్నాను జూశమాడుట ఇా్త్ర గర్షిగమరి నా యి (పాయము”

“బావా! ద్యూర్మక్రీడ రాదనీతి (పసిద్ధము, అది యెష్పటి+వి గర్యము గానేకదులి

“ధక్వసీ! నీతి శాస్త్ర వారంగంయయనిదుకుయు. అలనితో నాలోచింది జరుపునము ఇావలటి

“బ్చావా! పష్షవాతి యగువానికళో ఆలోచన జేయాట తగునా? అట్టి వానివలన న్యాయము ఖై వడంజాలదు? బి

“రండీ! మామ ఇెప్పుట య ఛార్థ 1. విముశుయ పాండవ పక్షపాతి. కాంబట్టి యరసం డశ్షకీక కాత్ర్రుశర్తిన

ట ] టౌ మనియే చెప్పుము”

బావా! రాజు మబదకోానంయబుదని నపమయోగింప వలయును"

“జూద మడుటకొంస్ట మ్మారి దృటికెర్ష్యుడని వారికిం జెన్నిప ఏవుఏ నాన్టీంక్నరికమ%ంనదని లోయట ఖేకు"

ఎచ్‌ 24

ఛి6 సుయోధ నుండు

“అందుల కొక యుపాయము దెల్పెద వినం నానారత్నేవిదితితమ'ప నొక సధను న్కింతేము. డాని; జూ చునిమ్మిత్త ము ధక్మరాజూదుల నిచ్చటికిం చిలివింపుంకు ఆవలపసి నా యధ్గీనముటి

“మండప నిర్మాణము మనచే ఎున్నది కాని ధ్మో బాదుల6 బీలిషింప న వ్వినవాని నొక్క నిల ౮" పంపకలయును!

*చ్చావా 1! విదుకండే దానికి దగువాడు”

“అశు యున ర్చెదను.”

"వెంటనే థృత రాష్ట్రాంయ పాండవుల రావింప విదురుని! బంపెను. సుయోధన. డిది యు కృమగునా కాదాయని మది నొక్క౧త కాల మూరోచించి శుదకు ద్యూత్మక్రీక సరియగు నదియే యని తీర్మావిందుకొని సుగుష్టుడయి శకునితోడ సటవండి వెడలి పెక్కుర శిల్చాణామ్యల రావించెము విశేమ ధన వ్యయము చేని మయవిర్శితముగు నాపాండవ్రల సభాభవనరు.తో సాటి డనందస నొక మండపమును గట్టిఎచి సాండవుల రాశ నిరీక్షీందు చుండెను.

అాహయేకలింలాణ ర థికులు

ఆకాశ మధ్యగతుండగు సూర్యండు ఆత్యెంత (వతావ ఇాలిమై విరాజిలుచుండెనుు. ఆతేవ౭ఎవలని భీకిచే యెల్లకును వారి వారి యావనధవ లవ యుండి, ఆరరు-మున వాస్తినా పుర రాజఒవీథి నొళరధటు- వచ్చుచుండెను, అథణున నేవ్చరు

రథికులు లర రథికలు నిర్వురాంయ వార్మిడు నుండిరి రధిపలచెంత మటి యొక యాసనము న నొక్కండానీనుులడె యుందెగు,

రథిపలలో నొళ్ళండు రత్న!రీటము ధరించియుంచెకు అజానులంబుఎ* బాహువు లావనికం బెట్టి భూవమణములయి రమొవ్పుదుండెను,. ఆతని మోమునందలి లేవస్పారని మహో రాజత్వమును వెల్లడి వటి ముదుండెను. అతని కుడివైపుక నొక్కా డానీముల్నడె యుండెను. ఆతం డున్నత వాయుల్నడై పొఉవువకుం దగు లావుగలిగి యొవ్వుచుండెు. అతనిహొన్తము సందలి గదాదండ మారవి కూరగ్వమును _బకటించు చుండెను, అతని (వక్క-సం దెల్లరి యాకృతిగల వాం డొరక్క్‌6 డమరియుండెను, జయంత వనం కాదులమగణానం దిరస్క-రింపం జూలు నారనీ సౌందర్యము కామినీీదస శామసఅయనుగ నుంజెు, కరవుఎంన ధరి-చి ముంకు చావ మాతకు ధవ్వీ యగుటం దెలువుచుుడెనుు.. కిరటధాశియగు వాని యెడమ [వశగ్రాన యిర్వురు యువకులాసీమ్నులె యుంక్షిరి. వీనభయు లును ఆకారముల నొండొరుల నించుకయు ఇీదింవకు )డిరి ఈ యేవ్టరిలోం. గికీటధారి పీరకంయచం గొంచెము వయను ముదిరిన వానినలెం దోంచుచుండెను,

ఈ రధిశల కించుక దూరమున నాసీశలగు నంగన లిరుళ్టరలో నొక్కుయామె యువతి. అవిశ నువ బదాయగలిగి యుండినము యెోం్రాకు లావణ్య 11 తో విరాజిలు చుంజెను ఆవిడ యాకారసౌొన్టవపు చూడ నువోరాద పుత్ర్రిశయగుట ఇెప్పకయ లెలియుచుంగెను ఆమె మోమించదుకసీపు చూదు

ల$ నుయోధనుండు

చుండిన అనిర్వచనీయమననట్టి యొకవిఫమసస శక్తి అమె నావహించి యు9ండులాసనం దోంచుచుండెకు. అవిక పన సందుండిన వేటొక యామె వృద్ధవనితే పవీఏరువ్చరిలో యువి కరీకమునిండ భూవఇము లనేశములు చాల్చియుండెను, వారి యప్పటి యాకారములను గాంచినంత నే వృద్ధ వికంతువనుట విశదమగుచుండెరు. ఆ రథమున వచ్చుచుండిన రథికవరు లొండొరు లిట్టు సంభామింవం దొడంగిరి.

“అన్నా ! వీకూరక మనలం చిలుపనంపి యుండగ, వయసు చెల్లి) వాంయయ్యూను రాజిట్లు పీ9 మాటలకు లోండీ యక్షాధ్యముల కొడిగట్టుదున్నాయగా 1

“తమ్ముడా 1 సీవెప్పుకు నిట్లు మోటుకనము గలి! యుండుట బాపగాదు, 'బాల్యమునుండి సీపు వారియెడనాచ రించుచున్నమోటుపనియే వారి యనూయకుమూలకారణము, దానికి దోడు నీగడావిద్యా కౌశలము నగుచున్నది. వవ్వుదు నాపల నోనాడుటలో లాభమేమి

“అన్నా ! చిన్నయన్న తప్పేముయుం బలుక లేదుగా ముదుసలియయ్యును ఈరాజున క్రీకుర్భుద్ధి ఇులయని కదా యారండు నుడివెన?”

“* అగ్నికీం దోడు వాయుశ్రము జీరినలలాపన న్నది, చాను పెగు! మికిట్టి యభిపాయము గలిగియు)డిన వారును మియెడ నెట్టి యభ్గిపాయము ౫లిగియుందకో యాలోచిం చితివా? ఈళంటి కాకన్నెంతదూరమో ఆకంటి క్రీన్న వంశే దూరమే యనుట యెజుయవా ?”

రధికులు లీన్‌ త3ధికు లిటు సంభాషించు మండల ఐచికించుక దూర మున నా'సీమండగువాం డిట్లనియెను,

*ర్టీ 8ధికవరులారా! మిేట వాదులాడెవరు? ముదు సలి కొడుకులయిష్టనము ననుసరి౦ంచువాయ, వారురమ మారులు నీిచ్చచొవ్వున నడుదువారు, వాండ్మకముముల కునికిపట్టు. ఆ లాగుననుండంగా రాజు చర్యలలో న్యకమములెబ్లులేసంకును?”

అని యాత్యడు పవలుకుచుండయగనే రథను రాదజసౌథ మునొద్దవచ్చి నిలిచెను, రిథములోని వారెల్లను నగరులోని కిరిగిరి,

జూదము

ధృగరామ్ట్ర) నానతిని బాండపులు వాస్తినావుకమునకు వచ్చిరి. ఆటరాచనగరునం (బవేశించి గాంధారీ ధృతరాష్ట్రాది గుకుజనములకు నమస,రించి వారివలన దీవనలల౬ల బడసీరి, నుయోధనాది సోదరవర్షము నానరించిరి. బాంధవు లనేకులు రాలగా వారి యోగ శ్షేనమము. లాకనిరి వీరూరికి వచ్చుట 'డెలిసి మితులు పెక్కురు రాంగా వారిలో నిష్టక థాగోష్టి సల్పు చుండిరి, నుయోధనానుమతిచే సెక్కుడు (శద్ధతోం బరిజనులు సత్కరించుచు వారికుత్సావానును వృద్ధివ చుచుండిరి

అంత సుయోధనుడు వారిని నమిావీంచి;

రరీ నుయోధనుండు

సుయోధన; అన్నా ! .నేనిక సభా భవనమును నిర్మించి యున్నాము, మిరు సోడరసహీతు.లై యటకువచ్చి దాని యందమును జూడ వలయునని నాయభ పాయగు,

ధర్మరాజుః_ సోదరా! నీచమాటల కన్యథా వచింతునే తస్పళ నీవెంటటన మే మేపురమును వ చ్చెదముం

ఈ మూటలు వినిన సుయోధశండు సపరివారుఃడై పాండవ్రల వెంట నిడిొని సభా భవనమునకు వచ్చెను ధర్మజు. డా భవనము యొక్క యందమున కంతరంగమున నా శృర్యము సెందెకు, అది నుభర్మతో సాటియగునది యవి మచ్చుకొ నెను, ఇట్టి భవనముగల సుయోధనుని వైభవమును మిగులం గొసయా డెను

ఇట్లాతం డానభాభవనము కలయంజూది వచ్చియచ్చటే యానసనమున నానీనండయ్యెను, సోదరులును అతని (వక్కన( గూర్చుండీరి, సుయోధనమండు వారి యెకుటి వైవున నానన మస నానీన6 డయ్యెను. ర్ట శకుని (వళ్ళతులు ఆతని వెంట( గూర్చుండిరి, ఇంక ననేక లాధవనమ-ను జూచుటకై వచ్చిన వారు ఉచికాసనముల నధిష్టించి యుండిరి. ఆప్పుడు సుయో ధనుండు ధర్మరాజును గాంచి;

సుయోధన;ః_అన్నా! మన మిచ్చట ఇంచుక (పొద్దు పోవ్రట నై ఆశ్షర్మక్రీడ సలుపుడము,

ఈ మాటలు వినిన ధర్ధురాజిట్లు రలంభం జొచ్చెకు,

“*లటంకుండలి తమక మొక వైపున నన్ను (గే శేపీంచు చుక్నది గాని అది య॥శమమగుట నామానసము మూ రము

8. జూదము ర్‌? డాని కంగీశరింపక యున్నది. వలదని వారింతమన్నను ఎచ్చట వీని మనసు నొచ్చునోయని యెందుచున్నాను. ఏమి సేయు దును? నీ యుపాయముడేత వీనిని ఈ (వయర్నము నుండి మాన్నువాండను? నామవాక్యవుల చేతనే ఈశని సరి కజుస వలయునుం

అని యాళోచించి సుయోధనుని గాంచి ;

ధర్థురాజు;_కమ్ముుండా $ జూద మాడుట యధర్మ శార్యము. అది పశవమున శారకమగువది. శ్నేమము గోరు వారెనరును ద్య్యూర్మక్రీడకుం గడయగరు. మహాత్యులు సప్త వ్యసనముల ఇడగలుగ వర్తింతురు, వీని మూలనునన యర్థ ధర్ధాములు నశించును,

ఇది విని బదుళేమి చెప్పుటకును దోంచక సుయోధనుం డూరకుందెను. సమాసమున నుండిన శకుని ధర్మరాజుంగాంచి;

శకుని:.-స్య్యూతకలా కుళలంంక లో కానుభ వక్టండ గునుం దీం బుద్ధి వైశద్యను గలుగుటచే విఖ్యాతుం డగును, రాదనీతి 'దెలినిన వాం జెన్వండును దీని దూమింపంయయం. జూద మోడుటన 'వెటచినచో నేనాడంూలననిన నిన్నిట నిర్బంధించు వారినరు?

ధర్మ రాజుః_ధర్ధుద్య్యూత చమూర్యసమ్మతము గాని మూ యాజూదను పానమునకుం గారణము, కాయిట్టి ఇది తగ దని యాగితిని,

శకుని:-ఇది ధర్థుద్యూతహ యసకుం

ధర్మరాజు:-ఆఅళ్లు నోయాటకు సము స్పతించితిని,

ర్‌రీ సుయోధను౦డు

ఆంతం గీడోపశరణనులు సిద్ధపజువం బడియెక, అశ్షఫలకమున కికునంకల నాడువారు పరన్సరాభిముఖు]ై యానీనులగుట కనువ్సుగా ఆసనములు వేయంబడెను ధర్మరాః వానిలో నొక దానియం దాసీనండ య్యెను, సభాసదు లదిగ 'ఈళలాగునం దలంచిరి.

“క్షరా! వమి యీకాల వైపరీత్యము | ధర్మాళ్ము డగు సీతండిట్టి యమ (సవ _ర్రనమునక్టు సాహసీంచెంగా ద్యూతానభిజ్ఞుండు ఎట్టు గెలుపొందం గలడు ? జూదనమునల యాన ఇని నిట్టియ్మకమను.నకుం బాల్పడు లాగునం జేష చున్నది. తవ్చక ఈతం డోడంలయం, దీనం బెక్కు॥ ష్టముల! గుటికాగలండు, వలదని వారింత మన్నను మన మా! వినండని తోయాడిని, వ యోవృద్ధులున్ను జ్ఞానవృద్దులున "పెక్కురు ండునట్టి యీానభలో ఈలాగున నిర్భయముగా ఆడ! కప్మకమించుట ఆంతటి సాహస ముండవలయును + "లెసదారి తనమునకం గడంయినవాం జేలాసన ఒరుల హీను వినణగలండు? లెలిసీ తెలిసి ఇట్టియను చిత శార్య మాచిరించిన దోమ మితనిపైనం గదా నిలుచును ? ఒరులకు వేన చేల ధర్మము లుపదేశంచు వాని కిది పాపాపవానుని వల తెలిచ కుందును? చేటుకాలము దాయపించినవాండు ఇది తగదని యెట్టి వీడలయలడు?ని

అని యా నభ్ళలోనివారు తలంచు దుండీరి. ఆననానీకః డగు ధర్మరాజు సుయోధనుని గాంచి;

ఓజా ర్పు ర్‌ం

ధర్మ కాజు!.సు కో ధనా! ఇంక నాడుటకు. దొడంగ వచ్చును గదా! వల ఆాలపించెదవు?

సుయోధనః-నాకు బదులు నామామ యాడయళలండు,

అని తన యాభరణకుల వీడ్చి వందెబుననై (కింద నునిచెను, ధర్మరాజు కాలోవవానుయడు కాయకి యొకనినై వేటొళం డాడుట యుక్తమా యనుట యాలోచింపశ తిన యాభరణమ లం దీసి యెనురొడ్టైను ఆవల వారిరువు రాట కువకమించికి ధర్మాన కెపదయము గలుగం జొచ్చెను, ఓీకు కొలందియును అతనికి మళ్సక మధి? మగుటచే6 ([గమముగ ధన కనక్క వస్తు వావానాదుల తోడి రాజ్యమెల్ల నోజెకు. ళన సోదరుల నొడ్డి యోటమి గాంచెను తన్మొడ్డి వపరాజితుం డయ్యెను. తుదకు (చావదినిగూడ నొడ్డి ఓషీవోయెను, ఇంక నొడ్డుట కేమియు లేశందున విషావము నొంబెను, సభానదులు ఇది గని మిక్కిలి చింతించిరి.

ఓదా ర్పు

“రాజేష్యదా! నీకుమూరుం. డత్మికూషంతై. జూదమునం బాండవుల నోడించెను. ౌావడిని స ధామధ్యమునకు: బిలిపించెను, భీముం డాయవమకిచేం గోవించి సీకమారుల సువారింతు నని శవథము గావించెను. ఇంక నీసుకులకు వినాశ కాలము సమివించె సని తలంచుచున్నాను *

60 సుయూాధను.ండు

అని యిటు విదురుండాడిన పలుకులు విని ధృతరాష్ట్రః డిట్లు ఠరలపోయం దొగంగెను,

“ఆహో 1 ఇెట్టు చెడు కాలమునకం గుక్క మూతివీ౦దె జనించు ననుట నిశ్చయము, పీవి మూలమున నావం[1 మంతరించులాగునం దోయెడిని అదినుండీియు. విదుగుని హిరము వినకండినందులకుం దగిన ఇాస్తియాయెను వీని నెటులయిన దారరికీం (దిప్పాదమనినం శర్జాది దుర్మంతులు చేరి సనార్ణమునం ఒడనీకఠక చెజుచ చున్నారు. మొట్ట మొదటే వీనినిల దారికీం "దేవలసి యుండెను. అవ్వుడెల్ల: బ్యత్త్యవీకిరే విచ్చల విడిగా వికచుటచే నేండిట్ట యక్‌ మ్యవవ ర్హనకు, గడణగౌను. దోమము బ"పైలలుగ నొరుల దూపషింపనేల ఇస్వుడైన విదురునితో సంపతించి వాని యభఖ్మిపాయము చొవ్వున నడచికోలు మేలగును”

అని విరర్మి౦చి 'చెంతనుండు. విదువనితో విట్లనిను

“వికారా 1! నాంటినుండి నీమాటలు వినకుండినందున గదా ఇంతలు వుక్లైను-.! ఇంక నేంటియావద గడచుటబట్లు! వలాగునం బాండశ్రల [కోధమునము ఇౌంతింపం చే కసచ్చువ? సరీతిలక రుగుయాజ్ఞ సేనిని ఎట్లు [వసర్నురాలిం గావింపనగును! ఇందులకుం దగు వెకవీవచెప్ప వలంతివిం”

“రాజేర్యడా! ఇవ్చటి వైనం బాండపుల రావించి వారి రాజ్యము మజిల వారి శీవ్పింపుముం, అంత వారవ గత ోధ లగుదురు, అప్రేని నీసంకతికిం గీకు కలుగకుంకం గలరు,

పీడా ర్చు 61 విదురుని యీ హితోపచేశము వినిక ధృతరాష్ట్రండు (చౌవదీ నమేరులగు పాండవ్రులను దన చెంతకు రావించి; “ధర్మార్కులారా! జూవమువలన మికిలవడీిన చాస్యవృ త్తినుండి మిను'( దొోలింగించితిని, మి రాజ్యమును మికీిచ్చుచున్నాను, నాకొడుకు నేము నాచరించిన యీనేక మును తమించి వానియెకం (బసన్నులుగండు, మోరింద (వస్థమున కరిగి యథాపూర్వ్షము రాజ్యము పాలించుచు సుఖముగా నుండువది- [దెవదీ! లోకులు కాముచేసిన సుకృత దువ్కృళముల మూంమున సుఖదుఃఖము లనుభి వించుచుందురు, సంసారము ద్వంద్వనహిత్‌ మకుట నీవెజుం గనిది కాదు, వపరతం్యతమగు నీనసుపసారమును నూ్యూతభధారుంక బొమ్మల నాడించు లాగున ఈశ్వరుం డాడించుచున్న వాందు, జనలారనిచేతి కీలు బొమ్ములమి 'మలంగసచున్నారు. కాంబట్టి భంగ పఆిచువా ఆశరు ? ఛంగపడువా రెవరు? ఇది ెలిసిన సీయట్టి వార్యాగవాము సెందరనుట నిక్కము”? ధృత రాష్ట్రని యా సాంత్వవచనముల మూలమున ౌావదీ భీమార్జునులు దక్క_6 దక్కి.నవారు శాంత శోధు లబురి, వారి క్యాాగహము తగ్గకుండినను ధర్మసుకుని యాజ్ఞ శదురాడ లేనివా రగుటచే మం్యతబద్ధముఆగు సర్బములవలె వీమియు బదులాడక యూరక యుండిరి, అంత రాజు వారిని కథారూడఢు ౨౬ గావించి యి ౫ ద్మపస్థమున కొంపెరు,

అరణ్యగమనము

పాండపుల6 గారవించి రాజనువీన వీక్కుట సుయోఫ నయ శకుని మున్నగువారిని బిలిచి యిట్లనెను,

సుయోధనః_ తెలియునే మాతండియొనర్చిన 'సేంత 1 పాండపుల కావించి వారిరాజ్యము వారిళొనంగి మజిల ఇరద (వస్థమున కంపెను! శ్మతువ్టలం బరాభూతులం గావించి వీదన వారిని గారవించిన మ్మాతమున ఇ్యారివము మానునే? శజిచూచి వారు మనల హింనింపశయుందుే చెబ్బదినిన పాము దన్పించుళొని కలుగులో దూటినంత మూ తాన అది వెడలెను గదాయని సంశోవింవవచ్చునే? పగవట్టీ మనలం గాటువైవక విడుచునా? ఇతం డాచరించిన శార్యము మనకు మేలుగాదు. విమరునిమాటవిని ఈలాగునంజేసన, ఆరండు పశ్షపాతియగుట ెలిసియును అరనితోడనే మజల మజల ఆలోచించు చుండును, నేనేచే ననినం “ోదండడీ! నీశేల వారలతోడి వైకము? ఇంక నైనఅమ్యులమా+ట వినకవారలతో మైతి గావించు” మకును,

శక్సుని;.నీ వేలి నీరర్యడితో మటిల వారిని విలవనంపు మని వేయకొనును.

సుయోధన జీ నింతకుమున్నరిగి యుంటిని, మా తంగడితో వారిని బు. ర్హ్య్యూశముకొజికం బిలువనంపుమని చెవ్పితిని. మొట్టమొదట ఆతండు వారిం బిలువ నంవుట కంగీకరించం డాయును. తాను రాజ్యమునొనంగి మల వారి రాజ్య మవవారించుటకుం. గారకుయ గారాదని నా నమూట నిరాకరించెను, అవపవాద ప్యాతుండ నగుదును గాన నీవని

అరణ్య గమనము ర వనీయననెను, ఆవల నేను, వారల గొంతకాలము ేశము నుండి 'వెడలంగొట్టుదు నంరియ కాని రాద్యము నవవారింన ననియుం. దిరుగు వారు వచ్చుళోవలనే రూఢనమూలుల మగుదుమనియును మెంతయో బోధించినంత నామాట "శదురాడ లేక యొప్పుళొనిను, వారిని చిలుదచుకొనిరాం (చాతి గామిని బంనీయున్నాలమ, వారిన్వుడు తిరిగి యిచ్చటి ॥ వచ్చు చుందురనియే థావించెదను.

ఆటం వాండవులు ధృతరాష్ట్ర) వానతిచొప్పున మఆలి పచ్చుచుండిరి. ధర్మరాజు నిమష్మపట స్వభావ్రండగుటచే మగుడం దండి సోదరులను జూడవచ్చును గచా యని సంతోపీంచుచు వచ్చుచుండెను. భీమార్జునులు న్యూతము శాజీలాగునం. బిలివించుట యేదేనొక కపటక్ళళ్య మాచ రించుటకే యని నిశ్చయించిరి, మజిల వారలు దమ్మపతినలు సఫలములు గాపచ్చువు గదా యని యిందుక సంతోమను "సిందిరిం

పాండవులు మగిడి వాస్తినకువచ్చి శేరిరి. యథావిధి సభామండపమునకు రాంగనే శకుని వారింగాంచి యిట్లనెను,

శకుని;ాధర్మసుతా | పునర్జ్యూతమున్నకై మిమ్మిష్పుడు రాజు రావించియున్నాండు ఇందు మిోరాబ్యమును బందెముగా నొడ్డుట సరికాదు. యేలన ? రాజేర్భ్దదుయు మజిల మోకు శాజ్యమిచ్చి యుండుటచే దాని నొడ్డుట యయు _క్తృము, అట్టి వంెమున కేమిచ్చగింసమ-. ఇంక నెళ్టే నొోకపణ మొనరింప వలయును గడా 1 దేనినొడ్డం దలంచి యున్నారు 1

రీ సుయోాధఢను.డు

ధర్భురాజు:- అట్టి చెద్దియే నుండిన నీవే కెయపుము

శకుని? ఇప్పు జెవ్వరోడినను బర్మిడెండేడ్లు లకణ్య వాసము సలుపవలయును. పదవదాండంయేంట నె ద్దేనాః జనపదమన కరిగి యజ్ఞాత వాన మొనర్పవలయాును పందెమున కిష్టపక్షితివేనిం బున ద్డ్యూత మాడయడంయము

ధర్ధ్హురాజు విధ్శివేరణచే ఆ పందెకున కంగీీకరించెను యథాపూర్వ మసజయ మందెకు, అంతం బాండవులాభర ణాదుల వీడి వల్క లాజివముల ధరించి డాాపకితోడ నచ్చటి. గురుదన ఒ.లకు వమస్కరించిి వారి యనును! వడిసిరి. అటనుండి కపిలి కృంతీ చేవియొద్దకు వచ్చిరి.

అబికతో జరిగిన విమయమెల్లం జెప్పి ఆమెను విదుర యింట నుండవలయుననిరి ఆమెయు నెంతయు విపాదమండ

కుంతి:.నుతులారా 1 నేటివణకు మిము వీడక ఎట్ల భ_ర్భృమరణ వ్యసనమును మాననమున నణంచికొని యుంటిని ఇంక నొంటిరిమై బముట నుండుట శెట్లోర్తును? అట్లని మిల్‌ నరుదెంచి మోికుం గష్టము లీయ నెంచుటలేదు. విదురుయ ధర్మాళ్ళుంయ, అరండు పరోవకార పారీణుండు. మహాభాగ డగు నాతర్రీయింట నుండుటకు నేవంగీకరిం చెదను, కష్టములు గడచివచ్చి నన్ను మజల మిరాదరింపం గలరు. ధర్థువ మోకు జయమొనసలయును గాక, సత్యము మికు ళుభను లిచ్చును గాక

ఇట్లు తల్లివలన నాశీర్వాదములను బడసీన పాండవ్రలు హాస్తినవదలి యీరణ్యమున వసింప నరిగిరి,

ర్తి] పాండురాజసుకు లడవిని నానావిధ కష్టములువడయు చుండిరి. సుయోధనుం దనవాగరల మూలముప వావ యప్పటప్పటి స్థితి నర చుండెను, అరణ్యము నంజలి క్షేఫము లను నరకుసేయక వారు నిక్చింతులై యుండుట దెలిసి యాతని కంతస్తాపనము గలిగె, అభి మానియ%ు వీరుడు తశ విరోధి యొకళా వైధపముచూచి 'యోర్వసంకుట సవావమే గదా! సుయోధన. పాండఫవు లికుమలు గుడుపవలయానని తలంచి వారిని గానలపాలు గావించెను వారి కచ్చటి పాటులు దుఖః కరములు గానము. డీతని యుైశము వ్యర్థ మ॥పట లేదా? అలాగువం దన యుభిమతము సార్థకము గానందునం జింతా (శాంతుడై యు-జెస. అప్పుడప్పూరు విదురుని బోధన విశిన ధృత రాష్ట్రాంః పాండవృల౧ బూశకుచుండుట ఈవ్యసన మును మట్రింత యకిశయి.పం జీయుచుండెనము. అంత నొకనాం ఉారయ దన యనుజి వర్ణము చో"డము, గర్జాది* మ్మిలేవర్షము

తోడను గూడి రహస్యాలోచన, మొనర్పందొడలౌను.

సుయోధన;_మామా 1! మాతండి యేల ఇంఠటి వెజ్టికుయ్యెను ?. భీముని శేజము చెప్పనలవి కానిదంటం వాండు అన్న మాటల బవడాంటడంట, అద్దమండు గడు బల వంతుండంట. ఈ భూమండలమంతయును అతనికిం లోంలడి యుండవలసినదంట. రాతి నశించినంతం బగలునుు బగటి శానల "రేయియు వచ్చులాగునం గొంత కాలము సుఖ మనుభ వించిలిమి గావున మశవకు దుఃఖములు రానున్నవంట,

66 సుయోధను6డు పాండవులవైం గల యభిమావ మతనిని ఈలాగునం బలికించు చున్నది. తండియగటచే గౌర వార్ట్ముండగు నాతని మాట శెదరాడ లే? అరం డేమి సెప్పినను విరుచు నూరకున్నాను శకుని;_వృద్ధుండగుటచే సీరం్మడి మతిసెడి ఇట్లు వలుక చుళ్నాండు, అతనిమాటల మన చేల లతథ్యము 'సీయవలయును] సుయోధన:-కన్న పెంచిన యాతనిమా-టటల గౌరవ ముంచవలయును గాబే! శాలట్టి అశని పలుకుు యం దనాదరము చూపందగదు. ఆరయ మ్యూతము నామాట నిరాశరించుచున్నాండా ? పాండవ పశ్షపాత మవ్వూడప్పుకు తలచూపుచుండినను మనయెడ నభిరగానము వీడకున్నాయ గడా ? కర్ణ్య-నీమాటలు నాకు వచ్చకున్నవి. నిక్కముగ సీయెడ నాతనికీం (బీశియుండిన నీతం్యడి పాండవ్రలంబొాగకునా? ఇంక నీవిట్లజ్ఞానమునం బడకుము. నామాటల వినుము, మహో రాబవైతివో రాజరాజ వీరుడము నంది చెలయుచుంటివి, పౌరజానవడులు సీశ్షేమమునే కోరుచున్నారు శాయట్టి నీయిచ్చి చొప్పననే కార్యముల నెల్ల జడమవనలయామ. దు ఖ్యానన;._అంతయు సమంజవముగ నే యున్నది. గానీ శ్మతుకేవ మింకను అనే నిళివియుంచుట సరికాదు. వారిప్పు డగలిక్నులె కానలంబడి గాసి సెందుచున్నారు, వారిని సమూల ముగా ఛేడించుటకు ఇదియే తగిన తరుము, అనువింద;'ప్పప్త మార్షమున. వారి గడకేద్చ టుచిరము, =

రవా స్యా లోచన 61

కర్ణవ--శార్యివతుం డెన్సటికిని. ఇట్టి శార్య మునకుం గడంగడు, క్యత్రువ్చల నెవర్చి గెంచుటయ పాయమమగును,

భకునిి.- వివమమునకు విమమే యావభమసనముట యెజుంగవా? వంచకులయెడ వంచవయీ (వయోగింపందగినది,

విళర్షవ--మిాపలె వారు వంచకులు గాదుం

శకుని; ఓరీ 1 పసివాండవు నీకేమి దెలియును రాజునెడల నతివినయము మూపుముల యటదలయక్ష నత్యం శాదరము దూపవుచు వారుండినది రాజ్య మ్యకమింపం డలంచియే యగును అది వంచవకాదా ?) శృతువ్రలు మరణించిరని తలంచి మనము నిర్భగ్ములై యుండ వలయునని యెంచి లాయొగృపహూను వారు దహిఎచి యరిగివది కళట కృత్యము గాదే? గూవ్మాణ నేమమున వచ్చి (జాప5ని బరిగహించినది మాయాకార్వుమే కదా? నాండు జరాసంధు నొద్దవు ావ్మాణ వేమమున నరిగి యుద్ధఖిశ్ష మడిగినది సత్య (వర్తనము కాబోలు ? ఇట్టి వారిని మనము హింసించిన దోవమమేమి ?

సుయోధన; ఎల్లవ్వుడురు హిఐసాపరత్వము. కాని మా కన్య చింత గాన్చింపముం మీ రాచరించిన (పయర్నమెద్ది కొనసాగను ౪ నాండు వలదనిన వినక భీముని సంవారింప యత్నించితిరి. యేమ్మూతము ఫలించెను ? లామైాగృవా దహనమునకు సన్ను బురిళొల్పితిి ?) . దానివలని యుప యోగము నే నపనిందల పాలగుటయే కదా ? జూదనూడి

608 దసుయోధను6డు వారిని వెడల నడచిరిరి ) చఉచానివలనం (బయోజనమేరి గల్లెను ? వారంచు వైన అర శ్యవాన ్షేశమునకుం జలింపరెరిగా

ఫకుని;,-సుయోధనా ! నామాటవిని జూాదమాశకటచే గడా యిష్పుడు నిస్స్పపర్నముగ రాజ్యమేలుచున్నావు ? వా యెడ నసీకంతటి యహ్మగవాముండిన వారినిం బిలికించి మటల వారికి రాజ్యమిమ్ము. కాదని యక్షుపడువా 'రెవరు ?

సుయోధన; గతముకు గుతించికదా వచించికిని ?

వికర్ష ఏ మనమిష్పుడు రాజ్యము నిచ్చెద మనినను వారు (వతిజ్ఞాధంగము గావింపవం

సుయోధనః. మన మాచరించినది య్యకమకార్య మనియు, దాన లాభము లేపోయెననియుం గడా చవచించితిన!

కర్ణ సీ తర్మడికీం కాండవులయెకం బశపాతము మెండంకడా పళికితివి? నీకీ ధర్మాభాసచిత తఆచుగ గలుగుట కేమి కారణము ? రాజులకు శాతవహనన మధర్థుకు శాదు నాండు నేంజెప్పినవుడే యుద్ధమున కష్మళమించి యుండినచో ఈవటు కే వారుండినచోటం బూ మొలిచి యుండును గదా ?

సుయోధన. మన కవమానము గలిగించిన వారి!: (బకిగా మనము గర్వభంగము. గావింప వలయుననుట యొక టీయే యాడినుండి నాయు ద్దేశము, ఒకరిని హింసించుట నాయఖభిఎకముగాదు.. శతుఫ్రు చచ్చిన వానియెకం డిరునం బగ సాధింవం గ౭మా ? జీనముతో నుచి వానీని దజుచుగ గూఃఖా కాంతుని గావిచుట శచా సంతోమనాయకము?

రవాస్యాలోచన 69

కర్ణ సీకట్టి యుేకముండిన నా మాట చొప్పున నాచరింపుము. పొండవు లివ్పుడు ద్వైతవస సరోవరము చెంత నున్నారని కడా మనచారులు నచించి యుండిరి? గంభీక స్యభొత్రలకటచేం దమదుఃఖము. _బెకీంజూనకుచ్నను మూనస మునం జింర యుండదని తలంచితి వే?) నీవివుకు సా్యామాజ్య చై భవముతోడ వారున్నయెక కరుగవలయును. గోరుచుట్టుపె రోంకటిపోటు దగిలిన లాగున ఇఏవివఆ కే దుఃఖకులగువాస సీ వైభవము చూచి మజింత దుఃఖింపంగలరు,

సుయోధన;- నేం దలచినదియు నదియే యను మ్మితజనులకు నంతోవ మొదవిం చులాగన, శ్మ్యతుదనులకు దుఃఖము కలిగించుట కదా సంవద గలిగియుంకుట పలని (వయోజనము? మనమచ్చటి కరుగుటకు నూ తండి సెల వీయం డేమాయని తలంగాదను,

కర్ణం శెర్యపాహస నంవన్నునకం గాని సంవద నిలువం జాలదు, మహారాజవగు నీ వాముదునలి యానతి కేల ఎడురు భూగడవలయుకు ?

సుయోధన; మా తండి యనునురి లేనివి నేన శార్యను నాచరింవ సొవాశింవవు

కర్లట నీవు నిక్కముగ నీ జనకు నానతి చాయ వాండవైనచో అరండాజ్ఞ యిచ్చుట కేదే నొ యుపాయ మూచరింవజలయును ?

"0 సుయోధను6డు విశర్ణ;. ఇంఠదాశల బౌండన్రలు వంచకులని యీ శకుని నుడివెనుగదా ? మాతం్మడి సమ్మతించుట శే దేనో కుయుక్తి గావించట మారము వంచనగా టే ? శకుని ఇది వంచన యొట్లగు ౪? రాజులొనర్చు తర్మ॥ ములలో నిది యొకటి. సుయోధనా! వేటకు వెడలు నె మాన తండడిగారి యానతి గొనుము. కర్ణ;--పాండవులు ద్ర్వైతవనమున నున్నారనుట యాశ 'డెటుంగును. కాయిట్టి వేం కేయపలయు. నన్నను అలేండ 'వైపునకుం బోవలదనియే చెప్పటగలయ. (ద్వైతవన (పాంఠము। మనకు గోవులు వికేషీంచి యున్నవి. వానింజూడం బోవలయ సనిన అజ్ఞ యాగలయం శకుని; గోవ్రలయజూడ నిష్పుడే మవసరమని చెప్పి మ మా-టను (తోసి పుచ్చపచ్చును, కర్ణ. మిషరవ?ా 1! సమంగనామ ధేయుండగు గోపాల! డొక్కూండు గలం, వాయ మనమెట్లు వెప్పిన నాలాగునః బలుకంయల ఈ, “ ద్వైతవనమునందలి ననుశ్రలు దుష్టను॥ పాధిరములై నశిందుచున్నవి. కాయిట్టి కూరమృగ నాశన మునకుంగా మికువూరు సుయోధను నంచవలయుే సః వాని ముఖిమునం చెప్పీంతము. ఆవ్వు డారండు తప్పక నిన్ను బొమ్మసి యాజ్ఞ సీేయంయగలండు సుయోధన; నీ యూన కడు మెచ్చందగినది, రేవు ఉదయముననే ఆ (వయర్నము చేసెదము అని యటనుండికదలి యందటును వారినారియిండ్ల కేగిరి

'ఘోషయాత్ర

ధృత రాష్ట్ర ననుమతిని సుయోధనుండా ఫఘోమయ్యాత నెడల నెంచెను (బాహ్మణులకు యా లౌదానము "సీసెను, ఫురోహిరులు పుణ్యావా జలముల నాతని పైం (బోవ్నీంచి మంగ ఛాశీర్వాదములు గావించిరి. పుణ్యాంగనలు సేసలు చల్లిరి,

అంత జ్యౌతిషికోద్దిష్టముగు ఘధ ముహూర్తమున సుయోధనుండు వెవలెను ముందుల దూర్య ధ్యానములు సల్చుచుం గొంద ఆరుగుదుండిరి, వారి వెనుకం జతురంగ బలములు గదలుచుండినవి, వానిపీరుంద జయజయ ధ్యాన ములు సీయుచు, బీరుదావళిం బౌాడుచు వందిమాగధ జనులు నడుచు చుండిరి, పిమ్మట సుయోధనంకు రథారూఢుండై చను చుండెను, వాని వెనుక నతని సోదరులును, గనర్షాది మ్మితు లును నరుగుచుండిరి. ఆవల నంతఃపుర నారీవర్షయు శీవికల యం 'దెక్రి- పరిచారి కాజనము చుట్టుముట్టి వచ్చుచుండ నేయ చుండెను వారి కావల మజణలం జతుకంగ బలము వచ్చు చుండెను,

ఇట్లఖండవైభవములోడ సుయోధనుడు వురమునుండి బయలువెడలెను, మార్గమున ననే కౌరణ్యమ లం చాయెకుం 'పెళ్ళనదుల నుళత్తరించెను. ఘోమనులుండు సమునకుం 'కేరెను, రోజరాజురాకకు మిక్కలి యలరిన గోవకలెల్ల రచ్చ టికి వచ్చి యా+తనిలాంచి;

66 స్వామి! మహారాజ సందర్శన మబ్చిన యీడినము గజా మాకు నుదినము |! బేవరవారి " రాశవలన మేనుకాక

1 నుయోాధను.6డు మావఘపులు నెంతయు సంతనమండుచున్నపి, అదె యావె కోడె బసవండను చేరంయకంగినది. మిముసందర్శించి యుత్సావ మున నత్హైత్తి ఆంకవేయు గమకించు చున్నది దూకుడ అల్లదె కళ్రైదమూండ కృష్ణాంగ మనునది. లేన న్మేత పుటమ! మో ముఖ సౌందరక్యామృతము చోలుచున్నది వీవ్షీంచికిశే! ఈ కవీలనన్నె యావ నందినీ నామకము, మిముం జూడ గలుసటచే ద్వగుణితో త్సాహముతో నిశ్చలమై నిరి! యున్నది,

సుయోధజ;._ గోవకలారా ! మా రాజభక్తి మిక్కలి మెచ్చందగినది. మికును మో వఘగణమునకును గుశలమా!

గోపాల. చేశరరవార రాజ్య మేలు చుండ "జీకికీలాని కశలమున శేరు కొదున! మూ యను గహమువ జలనమృద్ధి మః దృణనమృద్ధియుం గలిగియ ౦డెప. ఇంతకంకబ మాశేషి శానలయును?వఘవ్రలు గడుపారమేసి మంచి%రు (దావి నమక వేయు చుండంజూదుచుండు మా యదృష్టము రూకటాత్త్రనున గలిగిన దే!

సుయోధన:.మేము ఇచ్చటి పొలము గలయంజూ! నెంచుచున్నాము,

గోపాల; దేవరచి త్రము,

అని యాగనిం దోడ్కొ-ని చనుచు;

గో పాల;-సార్యభామా 1! ఈయెదుటం గనుపడ నాగుడిసె మామందరునిడి, వాండె గూయెమున కెల్ల మేటియ%ు వాండ అతం డొకనాంయ ఇచ్చటికీ దాపుననుందు ఫఘోరో

1 ఫఘోమ యా (త 73 రణ్యమున 'చేంటాడుటనై యారిగెను ఒగ్కపులి వచ్చి 'వానీవై6 బడ నుంకించెను. వాండు దాని వరాండు వొణంసుల సంహ రించెనుం

సుయోధన:;-కళూరుం. డిప్పుడెచ్చట నున్నాంకు?

గో పాలః- వాయడిపుకు గిర్మివజిమున కరిగి యున్నోంయం ఆ తాటియాకుల గుడిసె మాసుగునిది. అరందెట్టి దుష్టపమలవ నైవను ఒళ్కనిఎసనులోం దనవస టి గావిం దుొొనం గలండుం తూప్పవైపువం గాన్సించు నావెనరుపాక మూనందునిద, వాంకు మా(వజములొ'ని పకువై ద్యుండుం

సుయోధన: మికిట జీవన మెట్లు జరుగుచున్నడ?

గో పాల:-అల్లదె యుత్తకపు నైవునం గపవించు పొలము.న నీవార ధాన్యవః పండుచున్నది. అదియీ మాజీనన మన కాధారముం

సుయోధన;._అఆపొలములోని భాన్యమును నిరు ైహించుకొని పోవ్సటకుగా మాశెంళకపన్ను చెల్లిచు చున్నారు,

నోపాలి_పంటలోని వష్టాంశమును మోకుం జెల్లించు చున్నాము,

నసుయోధన:-లమే మి వనమున వేటాడ నెంచు చున్నాము,

గోపాల:..ఇందుయల (కూరమృసగము లేరిని హీంసిం చుట లేదు, హింసాశరమగు మృగములను గదా రాజులు 'వేంటటనెపమున సంవారించు చున్నారు,

(£] సు యోధ ను;డు

సుయోధని-కూరజంకతువు లిష్పుడు హింసింపలెదు గదడాయని వానిని సాధువ్రలర యంచయోషండు. జూలికి సహాజ మగు వాని హింసాగుణము మానయాలదు, ఇప్పుడు వాని కచ్చట నేదే నెజచిక్కటచే నూరకున్నవి, గేసీ మజల హింసకుం గడల(వచ్చును, కాంబట్టి రేవు మూయనుచపల మూలనున ఈ యడనవియందుగల దుష్టమృగమ లు నతిిన గలవ్ప.'

అనియాగి వారలతోడ నటనుండి కదలను,

వేంట

'ట్వైతవన (సాంఠరమ నం 'బెప్క (కూరమృగము లుండె డివి. అచ్చట మహర్షు లనేకులుండటచే ఎట్టిరాజులును "వేం టాడ వచ్చుటలేదు తెపళ్ళీలరగు నాధారుణీ సురల. సవా వానము మూలమున అచ్చటి మృగము లు పరస్పరము మైలీ గలిగి వర్తించు చుండెడివి, ఒక్కడం బమవ్రలు పులులతోడను, సీంగపుంగొదమ లేనయల తోడను జెజలాట సలుపు చుండెను, మటిరమయొక (వచదేశకంనం బిల్లులు. నెలుకలును జేరి నీవార ఛాన్యమునేరి తినుచుండెను, కాకములు ఘూకముల శజి సందించు చుంజెను,

ఆట్టి యడవిని ఒగ్కనాంటి యదయవున నొక రాజు 'వేటాడవచ్చి యుండెను... రాజును రాజ బంధువ్చలును

జీంట + ౯5 వసించుటకు6 దగుకెంకి .కుమర్చం బడెను -రాని ధటుపం గొండజు వేటకువలయు సాధనను లందీసికొని వచ్చుచుండిరి.

ఇట్లు పరిదనులెల్లరు నా _వచేశవా నకు వచ్చి నంకనే వేట యారంభ మయ్యెవం రాదభటు లనేఫలు దుష్టమృుగ ముల సంహరించు చుండిక జేటగాం డతోడ వచ్చిన వేం కుళ్ళ_లు పొదలలోం జొచ్చి పెళ్ట్రజంకుస్ప్రలం జంపు దుండెను,

రాజు నవక పర్మాకమయిున ఆయడవిని గలజంతు జూలములనెల్లం గలంచెమం చెంతపచ్చివవాని ఖడ్డ వహోరమున సంహరించెను, పోటిలోవువాని బాఇములు.వెచి చంపెను.వీ5 'వేంటటకతమున ఆకురణ్యమున6 గల మృగముల సఖ్య స్వల్ప శాంనులోననే తం జొచ్చెను,

అంతం గొంరివడికి మృగయా వరి శాంకుండగు రాజు చ్రైనవన సకోవరతీరక. స కరిగి అచ్చటంగల యొకగువ్న మావీనీడ నానీనండ య్యెమ. ఇ-తలోనల గొందజలు గోపు లరుదెంచి అమృగముతో సళానమగు నావ్సపాలు దెచ్చి యిచ్చి శాగుమః:రి, వారి వేడికోలు చొప్పున నరపాలం డా శ్నీరములం (గ్రోలి తనివిసె”దెు. ఇంతలోనం జె3రి యుండిన మయాతనిభటు లచ్చటికపచ్చి చేరిరి, రాజు దన పరివారమును గాంచి;

“మి యిీనాంటి వేట కకుమెచ్చందగినది. మోరెల్లరు మి కష్టమునకుం దగినలలాపశ బవునుతుల-" నండనలసి యున్నారు, శివిము వేరినవెంటనే యా కార్యము. జరుగం గలదు, ?”

చ్‌ర్‌ సురాాాధనుండు

అజ్తీవా!. సీవకలమగు మేకు చేసిన యీశార్యము మాధర్న్మము గాని కేజుగాదుం మామెర్చుకోలుకుం దగినంఠ పని యేదియు మేమూచరింపళేదు. ఇట్టి స్వల్ప కార్యమునశా మిరు బహునుతు లొసయనున్నారు? మూయభఖిమాన ముండిన మూ కదియే పదివేల?

ళం భృత్యధర్కమును బాటించి మి రిట్లాడుట మికు సహబమైనను నాయుత్సాహమునకం దగలాగువన నే బహూ రించుటయే యుక్తవు, నాయిష్పటి యుక్చాహను చొవ్సన నైన మిమ్మిప్తూడే గారవించనలసి యుండును. నూ వారెల్లవ భూచుచుండ మినూ్ళుదరింవ వలయునను పట్టుకల యొ టీ చాని కడ్డువడు గున్నది. వారింళము రాకుంకుటకుం ఇారణనాః "కెలియకున్నది.”

“ ేటాడ నరిగినవాన రాక యేల కడయుకురు! ఆమి జలాశయమునొద్ద నుండుట వారిశెట్లు తెలియలయలదు! శా మచ్చటం ఇ₹ాన్సింపమి. దిన్నలా శిబిరమునొద్దకు వారేటి యఐందురు 9?”

“* క్లానౌను, మియూవా నరియగున బే మనమింక నిటం దడయ రాదు. శివికమునొద్దకం బోవ్రదము, "రేపుదయ మున నీ జలాశయము నొద్ద నా కొక [కీడాళ్ళపహూమును నిరిిం పుయ, ఇది వాసయోగ్య మగువది, మన రాచనగరును ఇంగటి సౌఖ్యము నీజూలదు.))

అని యానాజు నిజపివాఠరము తోడను గోపకుల లోడను బటకుటీరములు౦కు వైవున కరిగెను,

మవాూానభ6గము

“ ర్మ రాజధటులారా! ఈ కొలను చిత సీనుండను గంధర్య రాజునకుల చీడార్జముగాం గల్పింప:బడినదిః కాంట్టి మ్‌ కీ వచేశమునుండి తోలయలిపొందు,. లేకున్నల గష్ట్రముల పాలగుదురులి

ళన్ట్టీ విశృళాకారులానా ! రారావస “సుయోధన మహః రాజీ (పదేశమున శెల్ల నధికారి యనట 'దెలియదా ణి చే మారని భటులము, మి నుడివిన చిత సేమం జవ్వండగు నదియు మాక6 'దెలియను. అట్టి య్శపశిద్ధువి ఫొజటకా ఈ భొలను నిరక్మింపం బడెను? చాలు చాలు మీ పలుకు లి నూరకుండుయం నలుపురువిన్న నవ్విపోవుడురను లజ్జ యించుక యును లేక, రాజు వినిన దండించు ననుభీకి సుంలైన "లేక వల యీ లాగున (బేలెదరు? మాజు మవాటాడక మో రిచ్చటినుండి చప్పున వెకలిపొండు”

“ఏముకల కొలందియుం దసకొలడియు. బెలియక (శుళ్లిపకుచుండు మి రాజుకు వెంటనే యిటనుండి పాటే పొమ్మని ప్పుడు, "లేకున్నం దగిన ఇూ స్త్రి బరుగయలదు”"

ఈ నూట లాలకించిన నుయోధనుని భటు లించుక చకిరవృాదయులై ఇట్లాలో చింపం దొడయగిరి.

• ర్రాశాజగు మజరాజును దిరస్కరించి యాడు చుండు పీరెంకటి బలవంతు ల%కురో ? భటు లేబింళటి. ధైర్యనంతు లగునపుకు యజమాన్డ౬ జెంతటి బలవంతుడగా నుండ నోపును ? ఇట్టివారికోం గలహము. వెంచికోలు. సరికాదు,

78 సుయోధనుండు

మనరాజు ఈవయత్నము మానకొనుట నరియకః ఆకనిని ఇట్టి కార్యము నకం గడల వలదడంపటకు మన మె: రము? భృగ్యుండా స్వారి నాశ్నేపించుట? అట్టవియా కుండినం (బభువ్రనకు నంకటము గన్దీన రరుణమున శళ్త మెటుక పఆఅచకుంకు సేవకం డవకాధి యగునుగచా? కా(౧ మన మిచ్చట జరిగినవానిని బూన్మగుచ్చివలాగున వివరింఠన అవల నాతని చ్విత్తమాం వడ్లతోడం డట్టయు. నెండులా* రాజున శే నికళాట్టు గలిగిన అతరిళోయాటు మనమ అనభవింవ పలసినదియీ న్యాయము.”

అని తలపోసి సుయోధమని పాలికరిగిరి. గంధక కును దరుకును జరిగిన నంభావ+మును సాంకముగ వి వించిరి. సుయోధనయ పీరి మాటలు విని రోహూవేక వ వఘండై;

సుయోధప ఫు శన్లా! వింటివే వీకిమాటలు 1! గంధక లయ, వారి యానతి చొప్పున మన మీ యరణ్యముకు ఏ యేలవలయునంట లేకున్నం దిగిన కా స్తి పేయువారియ. ఇే మాట? అజేయులని వానీగాంచివ మనమేడ ?) ేననాసుల నాట్యము గఆపు వాళశేడయ? ఇంచుకే నంతర మెటుగ ఇట్లు చెప్పివంపుట వారి వినాశమునకీ శారణమగుము, అవే నక్క- సీంవామును మార్కొనం దలంచినలానసన నున్నది, [= నీచుల నిత నూరక విడువరాదుం దుళ్శాసనా 1! వెంటన "సేనల నాయత్తపటి చునది కర్ణా! నీవును సర్నద్ధు;ండ వగుము. మూమా ! మారున మాతోడ వచ్పెదరుగదా ?

మహాూనభ౦ంగము గారి

దుఖ్శాసన;- కుక్కనునొట్ట ఒచ్చనకోల గావలయునా? అ నీచుల నంవారించుట కింత సన్నావామేల + అదె నాకాన 8ిచ్చిన జెప్పపాటు క్యాలములోన వారి నెల్ల నివతము గావించెదను,

వికర్ణవ- అన్నా ! శొందజ పామెప్పటి!ని బనికీరాదు. అక్జునం డిద్రపుత్తు్రంయ గడా? ఇం్యడయ మన యుళ్రైశ మటివగి మనల భంగవపటువ వీని బంపి యుంకునేమో 1 ఇర్యద పాలికున ౪ంతటి బలముంకునో యూహి౨పుకు,

అనువిందుయ:- నాకుం జూడ నిది ఇంద్ర కార్య మని తోంచుట లేమ. అర్జుకుం డింతికుమున్ను స్వర్గమునకు వెళ్ళి యుండెనంట కాదా? అప్పుడీవనితో 'స్నేహమలవడి యుండవచ్చును, మన మిచ్చటికి వచ్చుట 'దెలిసి మ్మిగ్మవీకిచే మనతోం గలియంబడనెంచి ఈకండు దన భటులతోడవచ్చి యుంకువని లోంవెడిని.

విశర్ష:-- ఎట్లును సీరం డజేయుండవి నాకుం దోంచు చున్న వి. ఇం్మద (వేమీతులడైర నాతని నసహాయముండునుగడా? మ్మిర్మవీతిచే వచ్చిన గిరీటి ఈతనికి దోడ్సడం గలండుం ఆకేండు పరమశీవ్రకింాడ రణమిన నొన్నీంచిన మేటి, పెాళుపఠాన్హ్రము వడసీన ధన్యండు శాలంట్టి మన మి రకుణమున యుద్ధము సేయం బూనుట కంక నూరకుండుట 'మేలగను,

కర్షవ- అష్టమ6 డంత మొనగాండని యెంచి భయ పడెదవా ? అది వట్టికల్ల, పరనుళివుం దాశ్రితపశ్నపాతమున

వ! సుయ+ూధనుండు వాని శౌర్యము మెచ్చుకొనెను, ఆకండు నిక్క మగు భూడర గాండనుట నే నెటుంగుదునుం

సుయోధనఫాఎది యొళ్లు నుండ్రనిమ్ము. యుద్ధయ్యాక్నై వెడలందలంచిన వారము వెనుదీయుట ళూర ధర్మము కాదు

అన నంతం గర్జాదులు దమ నేనల సంిద్ధము. గావింక కొనిరి. సుయోధను నానతిచొవ్చువ బయలు వెడలిరి. ముందు జతుకంగటల మరిగెను. వారి విరుందన కర్తాదులు రర్గా రూఢులై వెడలిరి, సుయోధనుండు మ్మూతము శ్‌విరమునే యుండెను. ఇట్లు కౌరవసేన వచ్చుచుండం దానిల గాంచి గంధర్వ భటులు,

కకాజ్జులగు నోరాజ భటులారా ! మికుతలు ఫ ాంతిచే నగ్నిలోం బడులాగున మిళలీఎ ఇచ్చటి శరుదె?” దరు? ఇట్టి వలవని విజ్వేవము మికు శ్నేనూవహము కాదు,

“యుద్ధమాడవచ్చిన వారితోడ నాయీ వినయోక్తు వల్కుుట? రణము సేయంజాలకంటిలేం మారాజును శరణ పొందుండు. అరం దవ్పశమిమ్ము_రశవ్నీంపం గలండు.”

“*మోవైం గనిశరమూని మేవ ట్లాడితిమిగాని మ యశ_క్తత చేతం బలుకుచున్నామని యెంచకుందు. మికుం చేట శాలము దావించి యుండుట చే ఇట్టి బుద్ధి యుదయించెన “వినాశ కాలే వివరీతబుద్ధిః ) అనుటనిశ్చంయము కదా? కానియ ఇంక మాబలను చవిచూడుయటి

శాదభటుల కీమ+టలు విగనతోడనే అ్మగహమి పెళ్ళ పెరుంగంగా నుంశరించుచు గంధర్వ భటులపై బాణకుటు

11. నూన భ౦.గము ర1 వెచికి వారు వీరిశరమ-లు దమపైం బడకుండం .దమ. చేతి యమ్ములచే ఇఛేకించి కోరప'సేనపై శరవర్షము ఉటిపీంచి). గంధర్వుల "ాణములచేం సుయోఫనుని పైన్యకు. మిగుల నొచ్చి మిక్కిలి యలిగి వాండి యలుసలచే గంధర్వ "సీనరు నొవ్సించెను. సైంకులతోయాటు సేనానాయకులును విబ్బభిం చిరి. ((హమ్మకమముగ గంధర్వుల బలము దజఖు%€ బొచ్చెనుం ఆంకం గలతచెంది గంధర్వ సైనికులు చిత సేనునొద్ద కరిగి యొజిలికిరి. అరండాగహోద్యగలై తససేనల .మగుడ యుద్ధ సన్నద్ధమ-లు గావించి తగిన సేనాపకుల నేక్పజణిచి రణఠర౦ంగ ముసకుం బంపెను. వచ్చినవా రెదురులపై కాణవర్షము గరి చించిరి. కౌరశ్రలను వెనదీయక బాణములం (బయోగిందు చుంచెరి,

ఇట్లిరవాగుల వారును -బరస్పరము సమానముగా

గ వ కంస ద

యూుద్ధను "సీయుచుండివ గంధ సపైెళ్య మప్పటప్పటి కి ివృద్ధ మగుచుండెనుం అట్లదిషృష్థాయగు కొలంిం గెరవసేన దటజుగల బొచచ్చెమి. -8 ర్టుయవనక్కంల దక్కిన నీనాపశులు సుయోధనుని యొద్ద కరిగిరి, రాధేముడు మాత్రిము సుస్థిక హృదయులడై నిలిచి యర్ధచం్యవాడి కాణమువ6ల (బయోగించి వారి దేవా ములు ఖండించుచు నిమివమ మాతమునల 'బెక్కుర హెనికుల నివాతుల. గావించుచుండెను,

ఇశయ సంహరించు కొఆందియు గంధద్వలు థర సవ్యాన సంఖ్యలుగా న భివృద్ధు లగుచుండిరి,

8కి సుయోధను6డు

అచ్చట సుయోధనయ దన ైన్యములును. శీనా నాయషలును బర్వె త్తివచ్చుటం జూచి ోధావిష్టుఃడై లికి సేనల సన్నద్ధములు గావించుకొని సోదర సహిరుగా యొంటరి?ంను-డు కర్టను సాయసడ నెంచి యుద్ధభామి టచ్చెను ఆరని యుల్సాహ వచనములనే ద్విగుణిల శ్సాహను లగు సేవలు శ్మాతవ్రుల నుజల డీళొనెను. శశ భీఃరండై కౌరవనాధుం డరుజెంచి యుద్ధముసేయు. చుంకఓ "దెలిసి చ్మితిసేనుండు రశర౦ంగమునకు వశ్చను, మాయా యుద్ధ పవీణుండగు నాతండు దనమాయా బలమున సూర్య, మటుంవరి చి దిక్కు_లెల్ల డట్టమగు చీకట్లు (గమ్ములాగుః నొవర్చెన, ఆయంధ శారమున6 గౌరవ సేన కేమయునో చరిం కుంజెనుం

అలరరుణమున గంధర్వ మైనికులు గౌరవ సైనికలహతమ గావించుదుండిరి. శ తువతి కాల లేక సుయోధనుని సేనలు శాల్లాచదనై వ ఆంబొచ్చెను, కర్గుండు విరధుండగుటచే వి ర్లు రథమెక్కి యంద్ధభూమినండి తొలల్‌ చనియెను. సుయో ధనుడు మ్యూరనము ధ్రైర్యమవీ॥2క పరబలముట సాధ్య మయినంతవజ:-(6 దంపుచు డె చితిసేను;డు వాని నమో వీంచి యలనీ రధిమును | బద్దలు గావించెను విరిధుణడయ్యును నుయోధనుండు గాంద్‌స్సీకము€ మున సైన్యములను. మజు నుల్పాహపఆచుట కద్యు కుం డ య్యెముం ఆత(డట్లన్య పరే రుండుటగావించి యాళని యట్టి నేలవైం బకవైచి పెడ చేతులు గొట్టి సీంవానాదము గావించెను, చ్చితసేన సవాచరులు

ఆవన్ననంరషయణము రక సుయోథవ వనవీ”శాజనమున్తు దుళ్శావ నాదులను బట్టి బంధించి చ్మిరిసేమన ర్పించిరి, వాతశేషులు చెదిరి యూ (శోశించుచుం బజచిక. గంధర్వరాజు విజ భటులలగాంచి;

“ ఈనీచుండు రాజవదవి కనర్హ్యుండు. వీ;:డు మవో రాజు కదా యర భావించి మన్నన "'నీయవలగ, సొనుజువి వీవి శృంఖలాబస్థం గావించి నావెంటం శొనికంకు వీ9 తగన మును మాతమూరక కొనిరండు, వారి నేళూ తిమును చాధింవకుయడు.ి

అవి తన భటుల కానతిచ్చి యగం డటకుండి కదిలి చనన భటులు చ్నితసేను నాసతిచొవ్వూవల గెరపులకు నంళెళులు దవిలించి త ఎవెటం నొనిపోవు ముండిం అఆ=ఃవుక నారీఎర్హము వారి యా జ్ఞకు లోబడి యూకళ వారివెట జనుచుండెను.

అపన్న సంరక్షణము ఆ

వైషృరవనపా న ధర్మ రాజొళ యజ్ఞము గావించు చుండెను. నానా [వచేళశములనుండి ఆ యాగము గాంచ మవాష్ట లనేశలు వచ్చిశుండిక, వేదఘోమ మెళ్లెడల ధ్వవించుచుండెను, సూర్యవత్తమ% ప్యారము మహినుచే వారల కందజకు యభేచ్చగా యాజ్ఞ సీని మృష్టాన్న మికు చుండెను, భీరూదులు వారినిం 'బెక్కువిధముల సవరించు

వ! సుయోాఫ$ను(డు చుండిరి, బువులు పీకి యాదకణ శెంతయు నటరి వీరిని దీవించు చుండిరి,

ధర్మసుకుం డిట్లు యజ్ఞ దీల్షీతుండై యుండ నొక నాంటి యదయమునం గొంద జచ్చటికి వచ్చిరి. వచ్చిన వాకు గౌరవ సేనలోని వారగుటచే ధర్మజునకు. బరిచిక పూర్వులమి యుండి వారి మోముల వైవర్ష్యము చూచి ధర్మరాజు విభాంతుండాయెను. కౌరనపైనికు లాతసిం గాంచి;

“మహాత్మా! శరణాగతులగు మాకభయ మొసంగుము, అదె మూాసోదరుల సుయోధనాదుల వనితా జనములతోడ గంధర్వులు బంధించి కొనిపోచ్చుచున్నారు. వారిని గాపాడ నీవ వలంతివిి

భీమసేనుం డిదివిని యశ్యంత సనంతుష్టాంత రంగం డయ్యను, నవ్వుచు ధర్మజుం గాంచి;

భీమః అన్నా ! ఎట్టి సువార్త నేంకు వినంగలిగితిమి 1 వనము చేయవలసి పవిని మన శేలాటి కష్టము లేశ గంధ రులు సులభము నొనర్చిరి. మనకుం జులకన య్యెను. మన మూరకుండంగనే జయను గల్టుట గడు మోదావవాను, సుయోధనయ పుట్టుకల్లరి. పావములకు. బుట్టినిల్లు, లకు లచేం దిల్టాలు వడుచుందువాయం అట్టివానిని ఇట్టి కష్టముల పాలు' గావించిన విధాత యతిచతురుంయు. వాయ రాజ్య మదాంధుండై,. అడవినింబడి వలుకష్టము లనుభవించు చుండు మనం బరివాసించనెంచి ఇచ్చటి 55దెంచెను,. కాంబట్ళి

ఆవన్నస౦రషక్ష్రణము రస్‌ చానికీం దగు ఫల మనుభవించెను. ఇంక వానియెడ. దయ రలయయకుండుట భావ్యము, ధర్థుకాజు!_ సోదరా! నీ విట్లాడుట నరియా! ఇది రొశ్నీం దుటకుల దరుణముగాని వపరుషవాక్యములు పలుకుచు నుపేశ్షీంప సమయము గాదు. మనల శరణుసొచ్చిన కౌరవ పైనికుల కభయ మొసంగవనలదా? వారిరాజు నాకదనుంగి తోొలి(గించినం గదా వారి కభయమిచ్చి నట్ల%ను ? వశవంశ సంజూాకుల కన్ధాదుల మూలమున నొళ్కొక్కమాటు విరో ధము'గలుగుటకలదు గాని సరాజస్నేహము మానునే? స్జాతి జనమునకుం దమలోల సెట్టి వాదైవ నొప్పునుగాని యన్యుల పలజ౬ బరిభవనము గలిగినప్పుకు దామొండొరు లే! మగుటయే యుక్తము. సుయోధనుండు ద్టుండే యసంగాక, వనితా జనములతోడ శ్యతుపులవేం బట్టువడినవ్వు డువేవ్షీంచుట న్యాయ విరుద్ధము.. ఆపద చెందిన వాం-జెట్టివాలడెనను రశ్నీం చుట యవళ్య క _ర్తవ్యకు. భూతదయా వరుండవగు నీకిది (శొత్తగాదు. లెమ్ము. నీవును నీ వహోోడరులును వెంటశీ వెడలి శృతువుల డాంకీ సానుజుండగు సుయోధనుని బెండు, ఆలసీంవకుండు, భీమ. అన్నా !, అనుకూన మించుకయును. లే నాండు నను జలము లలోం [దోచినది మటచితీవా? విమమి శిర మగ నన్నును బెట్టి నన్నుంజంపం జూదినది ఎట్టు విస్టృరించి ఈవి? లాయాగృహమున నాడు మనల దగులం గావింపం బూనిన దింతలోనన మజపునకు వచ్చెనే? మూయజూదమున

56 సుయోధను.6డు మనల నోడించి యడవులపాలు గావించిన చేల తలయప్క? ఆదినుండి యానీచుండు మనల నేదినము గస్ట్రపెట్ట కుండెను? అట్టి (దోహిమయెడనా కరుణచూపుట ! ఇది తగదు, గతదు,

ధర్మరాజు; వాండెట్టి (దోహీయమైనను ఆపద చెంది యుండ నవి విస్మరింపవలయును. నానికి మన సర్మాకమము 'దెలియును గాంబట్టి మనమువచ్చి వానింబోంచెద మని గం పెం జాసతో జదును చూచుచుంగును, యజ్ఞనీశ్షితుండ గాకువ్న మిమ్మింత నిర్బంధింపగ యేశ యరిగియుందును కాయబట్టి మా “లీల గంధర్వుల సాంళ్వ వచన పూర్వకముగా ననునముంచి వానిని విడిపించునదిం సామవాళ్యములు వనికి రాని యెకల బర్మాకమము దూపిమయైనం గార్యము కొనపొగించుకొని రా వలయునది.

భీమః. అశ్లు జేవరవారి యానతిచొవున జరిపెదము అని యాడెకు. అంతం బాండప్టలు నల్వురును యాద్ధ సన్నద్ధులె తమ యృగజన్ముని వీడొంని కడిలి చనికి గంధ ర్వులు వెడలిన దిక్కూ సుయోధనుని పరిజనులవలన ెటింగి యతి ర్వరితగతి నావైవున శరిగిరి కౌరవ వెవ్యమును వారి తోడం బోపుచుండె ల, గంధమావనమునొద్ద వారిని గలికి కొనిరి గంధర్వులు జయముపౌందిన వారగుట డే డ్విగుణి ౯ శ్సాహులై శ్మాతవ్రల నెదుక్కొంనిరి; అన్నమాటం దలంచి యద్దునుడు వారి నెకురింస క్ష;

ఆవన్ననంరషణము ర్‌

“ గంధక్వలార ! మికును మాకును యాుద్ధమేల ? శారవరాజును వదులుయు రాజ కేస్టుడగు ధరగ్హరాజు నానతి యిది, మీరు దీనిని డిరస్కరించుట పాడిగాదు”

“* వీరవేశ్యా ! ధర్మరాజు మాకు (బభువ్రకాయం మేమేల యాతని యాజ్ఞ పాటింవవలయును + మా (వభువగు 'జేవేషదు నానరినే ఈ కార్యము మాచేం గావింపంయడియె ప, అరేంయ డక్క_- మమ్మెవ్వుయను ఇాసింప లేండు,

• వూయన్న పలుకులు పాటించి మితో మున్ను సామవాక్యము లాడితిని. ఇళ నాొల్లవ యుపసాయమేయాచ రింవం దగినది. ఇదె నా శరములు మిము దారికీం చేణలవు నా గాండీవము సుయోధనుని విడిపించుననుట మి రింకను “దెలియకున్నారుం”

ఆని యాగంధర్వులవ వాణజూలములు వయోగించి వారిని నొవ్పీంచెనుు. వారును వెశుదీయక పోరాడ దొడంగిరిం వార్ధందు వారి శరముల ఖండించుచుం జూవములం దెగనటు కుచుు బాహువుల వ్ధేదించుచుం దలలం దునుముచ్యు ఆరణ రంగమెల్ల రకృరుకుము. గావించెను. వాత కేషులు వీరితో బజగడమాడ లేక సుయోధనాదుల వెంటనిడూొని యాకాశ మూ+ర్గమునం బౌటి నూ కమించిరి, ఇడి తెలిసిన సవ్యసాచి యా॥క సయిచుట్టును కౌణములతోం గప్పెను. ఆ శరములం (దెంచుళొని వెడలలేక తన్మధ్యమున వలందగులుకొనిన మృగ ముూలవలెం జక్కకొనిరి,

88 'సుయోధనుండు

అంత వారు సేయునది లే యర్జుననిమైం బెక్కులాణ ముల నేసీరి అరకు వానినల్ల ఖండఖండములు గావించుచుం దన శరములచే వారి యొడ లెల్ల రక్తృఎపజయము గా నొనర్చెన, అగ్నేయా,స్తుకు.న వారిని దహింప మొదలిడొను,

వాతెకేమలగు గంధర్వభటులు అద్టనివైనుని శిలలు విసిర్మివైదిర. పార్ధండు వానిని నగ్గుచేసెను. మాయాయార్ధ కోవిదుంయడగు. చ్చితసేనంయ మటు.గువనుండియే. కీరీట్కివై చాణవర్హము గురిపించెను, గాండీరియాశబ్ద వేదుల చాణము “మూలమున. జ్నిర సేనుని గ్యాతము గాతపజి చెనుం అష్టనున బాణములచే నొచ్చి మూతని మార్కొోనయూలని చిత సేను డింరదాల మబుంగున .నుండిన వాయిష్ప్టు డాతని యెనఓ వచ్చి నిలిచెను, విడయుం డింతవజకుం బగతుండని తలంచినవా। డర్యంత మితుండగు చితసేనుం డగుట కాశ్చర్యము "సింది;

“అహో! మృితమా! నీశోడనా నేను యుద్ధమున క (శ్రమించితిసి ? కౌరవరాజగు సుయోధను౨ సోదరవర్లను తోడను వనిలాౌజనముల తోడను విడిచి పుచ్చుము,

“నిచ్చలీ! ఈదురాత్ముండు రాద్భవిహీనులై కానల గష్టపడుదుంకు మి మ్యాపహానీంవ దలంచి వచ్చెను, బడ్‌ "శెలిసి ఇర్యదుడు వీనబట్ట నన్నంపెను. కాంబట్టి వీని నిర్మదు: పాలికం గొనిపోవు చున్నాను, నీవింక దీని కడ్డునడకుము. నిన ౌర్థించెవనులో

“ఈ సుయోధనుయ నూకు సోదరుడు గావున వీనిని వినుచుట ముఖ్యము, ధర్మరాజునకీది యొతయు "నంతోన

19] ఆవన్న నంరత్ష ణము 50 శరము, ఆఅమళేందు నొజ్జయేయైనను "నీవు నా మాటలం కాటించి ధర్మరాజనొద్ద కీఠని దోజొగానిరమ్ము, అతని యానతి చొవ్చున జరుప వచ్చునలో

ఆవలం జిత వేనుడు సుయోధనాదుల వెట నికుళొని పాండవులతోడ ధర్ధరాజు చెంతకు వచ్చెను, అజారశ్మనుం డారనిం జూచి;

“మవోత్కా! ఈ సుయోధనాండు సవసరీవారుట్తై మిచే వధింవం బడకుండుటకు వనితయు సనంలిసించు చున్నాను, ఇతండెట్ట మహాపరాధి మైనను మూకుగా ఈరతస్‌ విషువవలయును.*”

“యాధిష్టిగం చ్యకవ ర్తీ! ఎట్టివారైవను మామాట చాంట 'సేర్తురే ? మూయానతి చొవ్వున వీ9 విడిచి పుచ్చితిని, ఇంకనే నిట్టి యళ్ళృత్య యుల సీయకుంస లా,పన బుద్ధి గివ్‌ యంపుడ్కు?

ఆరి వారిని విడిచి ధర్మజుని సెలంప్లుగెళొని చిత సీనయ తన పరివారముతోడ నరిగరు యుధివ్చిగుడు సృయోథధనునకు బుద్ధులు "సెప్పి విడిచిపుచ్చెను. సుయోధ నుడు దన యనసమిోాతశ్ష్యకారిత ₹ంతయు నొచ్చుకొనుచుం జనెను,

ప్రాయోప వేశము న సృతవనమునకుం గొంతదూరమునం గొన్ని పట కుటీరము లమరి యుండినవి, వాని నడుమన నొక శివి ముండెను దానిలో భాగమున నానావిధచిత కంబళములు వజుపయంుడి యుండెను వానినడుమన అఆననములు బెష్కు లుండెను. అందొక్క_ డాననొళం డాజూను విలంచి బాహు: డై దీర్చ శాయుండై, స్థూలళరీరుం డై, మహారాజ లత్తణ ౬ వ్నీతుండై యుండెను. అఖండ వైభవో పీతుండుగా నుండందగిన యా యువకు€ జేలాకో యొంటరిగాం గూద్పండి చింతా క్రాంతు, జై మోమ-వాంచి యుండెను, గద్ధి ముపైనున్న యారలే6 డిట్లు తలపోయ సాగెను లెత బుద్ది సుఖమకుట నికళాముం, డాని ననుసరింవ[ పోవ్రటయే ఇట్టీ చిక్కులకుం గతమ మయ్యెను. గురుబుద్ధి విశేష సుఖ్మపదము. అట్టిదానీని దిరనగారించిన వాండుగన్టము లనుభ వింపక లీజునే? పరబుద్గి వినాశమ.నక మూలమనుట యెజిగియు దానిచొవ్వున పవి ఇప్పుడు చింతించిన లాభ మేమి! తన్నుం గట్టం (చాళ్లుతానే చెద్చుళొన్న లాగుననోొ యిీభలగ పాటుసకు నేనే కారకుండనయి యుండలా ఇరగ అను నిందింపనేల? అహా 1! సోదరులైన నేమి? మామమైన నేవి? మిరు ైననేమి? మనస్సాశ్షీకి విరోధముగా ఎట్టివారి మాటలున్నను వాండుతస్పక చెడును, 'వెకుతడవలు వీరిమాటలు విని భంగ

పాయోస వీశము ర్ట]

వడియు మణల మజిల ఏరియభి (పాయకునే యమసరించుట నా లెలివి లేమిని (బకటించు చున్నది. ఇంకటికినిమూల కారణఃణ మాదురాశయే యగుచున్నది. పుట్టు బీవనైనను గలిగిన వాని తోం దృ ప్తిపడు వానికుండు సౌఖ్యము ధనికునరైనరు దురాళా శీకితున కుండంజూలదు. ఆశ విడచినంవాండే ధమ్యండు వాంచే సర్వనుఖనులు ననుభవిఎచు వాంకం లోభను మూలమునం గదా నాశీంగటి యపనూనము గలిగెను?

కొరా! రారాజని పేకుగాంచి యొక గుచ్చునికింజిక్థుట కంట నూనవోని యొకటి గలబే? నాకం దటస్థించిన చానికీ జీ నంరడా వగచుటలేను. నాకంటి యెశట అవరోధజన మును గాలినడకం బిలుచుకొని వచ్చుచుండం 1బీ కారము సీయంజూాలక జీవచచ్చవమై మిన్నకుంకుట నావ్యృావయమును గాల్చివేయు చున్నది

ఆపకారి యరి భావించి యు పశ సేయక అవన్నుయను గదా యని కనికరించి నన్ను గాపాడిన యా మహాభాగుల సున్వభావ మెంగయుకు గొనియాడం దగినది. అన్యులమాట విని యట్లివారివి అనేక బాధలకు గుటి చేసితివి. ఇట్టి నా బదుకేల? నే నిచ్చటం (బా యోవవిస్టుండ్ననై (పాణముల పీక వాండను. ””

అని యీలాగువ యువకుయ చఛింతించుచుండ వాని యొద్దకు నగొందటు వచ్చిరి వాఠరలలాంచి యాతండత్యంత విపాదనుతోడ :

న! దుయోధనుండు " ర్వావలుకులు విని నేంబడీన పాటులు చాలును. ఇంక నాజోలికి రూరు రావలదు. నే సీస్థలముననే (పాయోప విష్టుడనె (పొణనులు వీదెడను నే నీనంపారము వలన విరక్తుండనెరిని సుయోధనుయ. ఇంక నావమమ్శాఠళా వశిమ్టుండగనన ట యెజటుయండుం దుళ్శాననా! నీవిోం బట్టాఫీ మిక్తుండవు గమ్ము, ఎప్పట్టునను బరబుద్ధి వీడి నీకుందోంచిక లాగునం (బవ్తించుట సరియగువ_కర్ణా ! నీవును ఇ మొదలు సక్బాద్ధిగలవాయ వై మనుము, కుజ్జరానిని మంచి దారికి ((దివ్పియారయు చుండుము వికర్తా! నీమాట లాది నుండియు వినకుంటిని. దానిఫలమిపు డనుభవించికిని. నీపై నలిగి నీన్నాడిన యాపరుమనచనముల మజచిపొమ్మ్లు. సోదర (శ్రీరిని విస్నరింవకుము..చూూమా! ఈకుజ్జఎ నేరివి ఎన్పూకును గవటకృల్యెము లాచకింపయబుకిళొల్పక ఠళారయు చుంకుము. ౫ ఈ పలుకులువిక దుశ్శాసనుండు గడు దుఃఖకుండై ఆశని పాదములవెయడి (చఘయోవవేశము మానుమవి (పార్థించెను కర్ణం డాతనిచెంతం జేరి మరణోద్యో గమునుండి నివర్తింపం బలువిధముల హిరబోవ యొనర్చెను.. శకునియు హానినీ వెక్కారీతుల బుజ్జగించుచు వాని ప్యసనము మాన్న జూ'చెను, పరి మాటలంగాని, చేంతలగాని సంకునీయక యా సుయోధమండు వారిని గాంచి; “మిరేల నాళొజ్నకై పరిరవించెకకు ? ఇం? నా 'వైహి” సుఖముల యందభిలాభిలావ లేదు? (వయోపవిష్టుండనె మగరిణింవం గ్భృతేనిశ్చయుండ నముకిని, మిరిత నెంత య్‌డ్డు

అనురోవ జీనను శి

వాట్లా వేనినము అవయక్నము మానంజాలనుం మోరిచ్చట నిలువకుండు వెంటనే వెకడలయ. ఇం నాళాసనగుని భ్రావింపడయున

అంత వారెవ్వరును ఆశని యావతి ెమరాడ వెజది చింతతోడ అశ్‌వికము వీడి వెంపలి! వచ్చిరి. సుయోధనుంయ దవ యాసనమునుండి దగి యొకదర్భ్భాననము వటుచుళొని కంకానీమం డయ్యొను, పర్మబహ్మను ధ్యానించుచు శాహ్యేం య క్ల్రావమా పీకి నమాధినిస్టిలుం డయ్యెను,

అద అ అసురోప దేశము

ఇందాన నూనిగెలగు వనుగులి వష లేన వపించుముండిపి వారు జేనేం్య్యదు నవటూరించ 6 వెబిసేఫా యుండికి. ఇరద (పమషితాండగు చ్నిగసేనర ముూంచచున సుచదూాధనుం డవమాః?నగుం డగట గేలిని ళం. ఆవ? వాధాకము గావించు”ొని జీవాంశ సంభిాడుకను షంమ్య్యల, వంవాకించి జానిమూూలనఎన దేనలీణ ॥సపు*ుము గేలి వంచి

అంత్‌ వారు ఘకాచాళ్య జన షుతిని ముధాఫిఫె ళా నగ్షోని (మేల్చిది అందుండి గృిగ్యె ముక్కంటి. యొనిమషచువా, జానివి బంచి సుయూధకని డను యుప: పమ్మి మళ ంగి

రికీ సుయోధను6డు ఇంరదనుక సమాధినిష్టనున్న రాజరాజున శీదియుం. దెలియ ళుందెను, వార లాలనిం జూచి;

“స్స్యయోధనా! లెమ్ము లెమ్మూ* శ్చేమకాల మాసన్న మయియుండం బొరువముమూాని ఈలాగున సమాధిమండట దగదు?

అని వారాడిన పలుకులు విని అఆతండు కనులువిచ్చి దూచెను, తానిప్పు డొక (కొ త్తలోశమునకు వచ్చి యుండుటయు౧ దినయెదుటం (గొత్త. ఇారెవ్వరో యు౦ండుటయు.( గాచి వ్మిభాంతుం డయ్యెన అప్పు డసుకులు వాన్నిభాంతి నాంవంగోరి ;

“అయ్యా 1 సీవు వితపక నక్క లేదు, ఇదిపాలాళ లోశను. మేమిచ్చట ఇసీంచునట్టి యసురులను-, సావాన శార్యమునకుల గడలిన నిన్నుద్ధరించం దలంచి కృత్య మూలనున ఇచ్చటికిం చిలివించితిమి. సీశ్రళూరుండ వ్రు. బల వన్శరణము శఛూరునకం దగినది కాదు. అఆగ్మఘాతి ఇవాపో లోశముల శెంటను జెకమును శాయిట్టి ఈ దురుద్యుమవాను వీకుము, థగ్య మవలంచింపుము నీవు మనువ్యమ్మాతుండవు గావు, వీ.(వగావము నీవెటుగవు గ

న్నాపభౌవ మెట్టిద యో 'లెలుపగలరాగొ

పూర్వము ఇందునిచే జయింవంబడిన మేను శివుని గూర్చి తప మొనరించితిమి, అకడ మాయెడం (బసన్నుం డయి మమ్ము రశ్నీంచుటకుగా నిన్ను నృజించెను, నీను మా కధిపతినని యాశండ నెను, నీకు సాయపడుట కయి మాయంక

అనురోచభ జేశము రిక్‌

నుల భగదత్రాదులు జనించియున్నారు భీప్మూదులు "దేవాంశ మునం బుట్టిన వారయ్యును వారిభావములు రాశసావేశమును బొందలలన్స, చానంజీనీ వారు నిర్వయ్యులై, పరుమమును పలుకుచుం, కోపము మిగుల, గురుశిన్య బాలవృద్ధభీదము విచారింపక యుద్ధము వేసి పాండవ పశ్తమును నాశము గావింతుకు. పాండనవ్రలు "దేవాంశ నసంభూశతులు, శాంబట్టి మన కవళ్యము, విరోధు లగుదురు. బ-ధుస్నేహము వీడి నీతో యాద్ధమున కుష్మకమించి సశింతురు. కృన్ణునిచేం జచ్చిన నరకాసురు వంశము గడ్డు నావే?ించియున్నది. ఆ కారణమున రాభేయుండు గృప్లాద్దనుల. జంపలలండు, సంశప్తవలను నసురులు మనకు సాయపడెనరు”

ఇదివిని సుయోధనుం శీలాగునం దలపోయం దొడలొనుః

ిప్టిక్ర సౌఖ్యముల విఠరష్తండై పడియుండు నాకు వీకిటు బోధయొనర్చి మజల సంనారిమునం బడ వేయం బూను చున్నా3ే? వరమశిిచ్చండు వీరి సాయమున్నకై ననుబుట్టించిరాం డనిరి, అతని యానతి తప్పుకెట్లు? తవ్పళ నే జీవింది ఈ కార్యము జరువవలని యుండుట చేతనే మరణోద్యుక్తుండె పడియుండిన నన్నిచ్చటికి టైవము చేర్చెను, కాయబట్టి యీళ్వ రాజ్ఞన శీ జరుపుట నాకువిధి యగుచున్నదిళి

అని తలపోనీ వారి యిష్టము చొప్పునం గార్యముపూర్తి గావింప నంగీకరించెను. ఆసుకులు నంతోమించి క త్యమూల మన సుయోధనుని భఖభూలోశమున కంపిరి

వైషవయాగము ఇఒ ర

వాస్తినాపుక (పాంఠలమున ఒళ విశాలమైన జయనలున యజ్ఞవాట మొక్క_టి యమరియుండెను. అచ్చట యూస _న్తంభములు నాటి యుండి, అందు యజ్ఞవేవకలు గట్టంబడి యుండెచు యజ్హవాట మెల్లెడలను దోరణాదులచే నలం రింపంబడి యుండెను. సుయోధనానుమతిని నానా దేళా ధీఘలు శాన్మలతోడ' విచ్చియుండిరి, భూసురులనేకులు అముజ్ఞముగాంచ నగరుదెంచి యుండిరిం

అంతం గౌరవజ్యేష్టుడు. ఓక్క సుముహూర్తమున యాగదీక్రం బూనెనుం యసన్జ మారంభమమయ్యెను. 'వేక ఘోవలు సెళ్టల పంయువ సేయుచుండెరు. ప్వాహా కారముల తోడ (యుగ (నవములమండి యగ్నిని (వేల్పంబడునాహు8 (ఘా తిర్ప్శాము గావించుచుండెను. ఏరు వారని ీవము "లేక ఎల్లవారు నంతృప్లులై భుజించుచుండిరకి దానాధి కారము వినకు పందిడి యుండెను దాననందడరును భూరిదతవణల దనియుచుండిరి. అచ్చటికి వచ్చివ వారిలో ఒక్క_ండైన రిత్తచే తులలో మజలిన వాక గాయ.

యజ్ఞాంతమున సుయోధనిం డవభ్ళధ స్నావము వేసెను. అధ్వగ్యులు మున్నగువారలు దగురీతిని గారవి౦వం బడికి వచ్చిన (ావ్నాణు లాశతని దీవించి;

౯ హకిశ్చర్యదుం మున్ను నొవృయాగ మొన ర్చెవని వినియుంటిమి గాని చూచి మెటులటము. ధర్మసురుని రావ

18] వెవవయాగము రా నూయము చూచి యుంటిమి, ఆది దీపలో సాటి రాజాలమం పూర్వవురాజు లనేకులు ఈ యజ్ఞముచేసి కాదె అఖండ క్షీర్డి వడసిరిలి

అని నానావిధముల స్తుతించి 'వెవలిరి. నుయోఫనుంయ భీప్మూడి గురు చనులకు నమస్యరించెనుం వా రాతని దీవించిరి అనంతరము నగరులోని కరిగి కర్ణశకుని దుళ్శాసనాది పరివృతుండై శ్‌

నుయోధన;ః-_ చూచితిరే యీ పాండవుల గర్వము | రాజు "లెల్లకమను నాయాజ్జ శీరములందాల్చి యజ్ఞమునకు వచ్చి యుండ వా రుదానీనులై రాకుండిరి, ధర్మరాజు నొద్దకుం (బల్యేకముగా దూత నంవియుంటి౨. అనూ మ్మూగస్తు:డై "శాను రాకుండుటకు( బదమూంటేండులు గడువ లేదని నెపము గల్పించెను. అది యటుండనిండు. ఈ నృగోదరున కింత గజువళనము దగునే ? *వదమూం:దేయలు గడచిన పిర్కుట శస్త్రాత్ర దవానమునం గొరవ్రులం బమున్రులుగా వరించి (వేల్చి యుద్ధయాగము సేయ ధర్మసుకుంయు రాగలలి డని చెప్పి పంపెను, 'జ్యేష్టునకు దూత నంపితిమిగాని వీనిం బేరె త్తియే?6 చిరిచితిమే? అఆట్లుండ వీని శీల ఈ యకక (ప్రసంగము? అర్జునుయను వాని మార్మమునే యనుసరించెనంట,

దుశ్శాసన? అన్నా! భీమునిం బరిమార్చ నా శనుజ్ఞ యిరికు, ఇప్పుడ యరిగి వాని తలం దెళ్ల నేసెదను,

"ర్ట సుయోకనులకు

కన్షన అక్షుం డాతవమాన్షము వమనకించిక వానిని నా సనాణాన్నికి లఅవహుతి యొవక్పెదవ వాచేమి యంగటిపోటు మానివీయా 1

నుయోధవంఒ సోదరా! మితెమా! మో బలములు నే పెజంయగనివాతమ”*ావా. వొంకకెపాటు పనికిరావు ఇంళను నగొంత్‌ యోకిమి వహించుట యుక్తము శత చికిన్సునయ (వణము పంకుటైంతై విరీక్షీంచుచుంకువు గాని శేరలోననే కోంత వెట్టం పహొడయగదా ?

శకుని? సీకింకము వావకన్తలయెక వభిరూవము మాన కువ్నది. వాయుట్టియే వీరిమూటల విరాకరించురున్నావు.

సుయోధవ;ం ఆలాపన మీ వెంమట పెరవాటు “మవ మెల్లకము పాండవన్రంకు సవాజవైకులమ-, వారు జేవాం సంణారులు. మవ మనురాంక వం=వినులము. అట్టయెక నాక వాకివై నేల యభిమానముంకషయము€ మూ నవో:కుమునం గదా నిన్స్నవలర్నిముగ రావ్యామేలు చున్నావి. జే సెల్లవూకు మో యెడం గృశెజ్ఞుడ వవ ఛావింవ్రము.. ఇలల కౌండవులం దప్పగ నామమ్మాతావ$ష్టులుగాల జేయం గలను, ఇక నిక్కెయమూ

శంని._లట్టి నిశ్చయము గల్గియుంటి వేని కేంటిమొవలు గీవ్మ (దోణాదులం బెక్కుువిధవా ల€ దృప్రిపణ చుచుంకుము

సుయోధవ-ఇదియింతషమున్నే సుకల్పించుగొంటిని.

అని నాంటి రవావ్యాళోచనానభ్ళ చాలించి ఎల్లకు వారివారి యునికీపట్ల 'శరిగికి

మత్స్యపుర ప్రయాణము

పాండవులు వ్యనెందేండులు అరణ్యవాసము సల్పి వద మూడవ యేట నజ్ఞాతవానము సేయ మొవలిడి సుయో ధనుంకు వారిని వెనుక వేసలవాండం బెష్కుక6ల బంవెనం వారనే? స్థలముల వెవకీరి. పాండవుల జూడ వారి కెంనును గాన్నింపకంంచెను. ఈలాసన వెంకి వెవక్‌ వేాారి వారు నసుయోధపుని వాలి! వచ్చి;

ళ్‌ మేవు వెక్కచోటుల వెపికీరిమి ఎంకును నాండ వ్రల యువికి మాకు గోచరింపకుండెను. క్యాంక ఫొ రథము వోవ్రచుండ అందు. బాండు లఅువ్నాేమో యవి తాలచిడెమి శాని యా రిధనము వారిది శాకుందెను, వరశాబ నషరవునల గీచకుని వాని సోవదకులంల'డ ఒళ వనిరి ఫొఆతై. *ంధనర్పలు చంవీరని సెలీసి అ౩ భీముని కృాగ్య మేమోయి యొంచి'యందా వెనుక౬ బొచ్చినిమి,. పాండఫవుల జడ అం “ంచు?ంయు€ గానా వింవ కుండెను మికీాలి పాడిలంటయు నుుదుటచే గర్వుంది. మా మాటల. దిఎన్తూరించు నా విరాటుని వ్యసన వృ శాంతా. మగుటవచే బేవకయెక విన్నవించిలిమ.. బేవరవారి రాజ్ఞ మైనచో మజఆల వెచుకం బోయెవవముో

సుయోధనుం డీమాట లాలించి. వేషలవార్యడ వెంటనే. పాండవ్రల వెనుకం బం'పెిరుు, కాను సశ్థాభవనమ్ము వకు వచ్చి సభలోని వారి. గలయ(జూది ;

సుయోధఢనహి పాండన్చలం గని పెట్టుట కవ-ళుమేమైనె నువ్న దే?

100 సుయోధనుందడు

దుశ్శాసన. వీమి యీ పెట్టే! వారవ్వడే యే మృగ ముసఫో ఆహారమయి యుందురు, మోకేల వలవని కష్టము?

(దోణ:-- బలపంతులగు పాండవుల కావద గలుణట కల్ల, మి-కు శక్తియున్న వారిజాడ లారయుటకుం గడయడు,

భీవ్మ:- ఆచార్యుని మాటలు నిక్కకులు దైవ మానువ బలనులు ెంకునుగల యా పాండవ్సు శావద గలుక నేరదు, పాండవధా_ర్వరా త్ర లివ్వరను నాకు నవూానుశలే యగుదురు, అమినను సభలోం దన్ను. బన్నించినపుకు లెలిసి నడి చెవుకుండుట యధగ్మము. కాంఇట్టి తెలిపెదను వినయ ధర్మన్వరూప్తుడగు ధర్మపుత్తు9 డుండుచోట ధనధాన్నము లును, బసులపాడియు సమృద్ధము లబయి యుండును. అట్టిదేశ 'మెద్దియని "తెలిసికొని యచ్చట వారిని వెదుకం బంపుట సరి యస%కనుం

సుయోధనః సింవాబలుండు భీమ సేనుండు, శల్యుండు బలరాముంకును సమాన బలులు, సింవాబలునిం జంపినవారు దక్కిన మూవ్చకిలో నొగ్ళరు కావలయును. శల్యుండు బల రాము(డును దూం'చేఠఫవాసు లగుటచే వారాతని మృాః£ః గారకులు గాంజాలరు,. ఇంక కేమీంచినది భీముం డొక్క_ంే గదా ! కావ్రనం గీచకుని జంవీనది భీఘుండనట నిశ్చయము ఆ వనిత _చౌాపదియే యముయుండును. గంధర్వులను నెవమున ఆఅచ్చటం బాండవ్రు లున్నవా రలు, వీతామహుం డాడిన యా లత్షణములు అదేశమునం గలవంటం విరటుడు మనకు ళు వగుటచే ఆరనివైదండెక్తిపోయి ౫తని గోధన మశహరింఠము,

మత్స్యవుర(పపయాణదము శ01

ధర్మరాజూదు లట్టియెక నూరకుండ నేరరు, తవ్పశ నునపైకి వత్తురు. ఆప్పుడు వారి నమయభంగము 'దెల్పి [(కమ్మటిం బ్మనెండు వతర్చమషులు వనవాసమున కంపుదముం

సుళర్మ;-- రాజరాజ ! ఈ మూతమునకు మి శేల చాడివెడలం గడంగోదరు 7 నాకును విరటునకును బూక్ష విరో ధము. కాబట్టి నన్నంపుంకు. వావి యొళ్వర్వ మెల్లం జూటిం గొని వచ్చెదను. పాండునునతుల బంధించికొని వచ్చెదను

సుయోధవ:- (తిగర్త దేళాధీఘండవగు నోసుకర్మా! నీవ్చ ఈదిన మే నీ సీనలంగొని యేయవలయును అట వికటులి వసులం బట్టవలయును, విరటుం డదూరకుండక న్‌ష్‌ం బడును. పాండవ లాకని సాయమునై3. వెకలుదుకు, ఇాయబట్టి వారు నీకు జిక్క-వచ్చును. ఆలాపన నారు రాకుండిన మజునాందు మేము వేటొగ వైపున గోవ్రలణ ట్ట పచ్చెదనూ, రాజును అతలి సీవలును నీతో యుద్గము సలఫుచుండుటచేం దవ్వక పాండ వులు అచ్చటి! వచ్చీయే లీజుదురు, ఓయీ! అలసింవక వెంటనే పయనమునకు సిద్దుండవ గుము..-దుక్మాననా | శు మన సేన లరుగుటకుం దగిన సన్నాహములం కావి౦పుకు,

సుశర్మ:-- ేవరయానతి చొప్పుననే యాచరింతునుం

అని యాతం డటనుండి కదిలెను, తన సేశలాసజ్టీశ0 దు కొని మత్చ్యవగరాభిగు ఖండ చనెను దుశ్యాసన దన సేనల సంనిద్ధములు గావింప సరీగెను సుయోధనుండు ఛీపూ దులం దనకు సాయముశా?రావలయునని కోరెను, వారగ్ణా

౧౨ ద?

కథ నుయోధను6డు కంగీకరించిరి. అంత నాంటి నభచాలించి యొల్లకును వారి వారి యావనధముల కరిగిరి గో భహణము

“రాజవుత్తాా ! మనపురమునకు దశ్నీణపు చెనమండు పఘవుల శ్యతుఫులు దోలుకొని పోవ్రుచుండలా ఈ లాగున మిన్నకుండట దగునా ? రాజుగాగటు సుళర్మళో యాద్ధము "సీయం బోయిరనుట తెలిసీ ఇదియీ యదవని భావించి సుయో ధనండు దనాసీశతోవచ్చి గోగవాణ మాచరించు చున్నాండు మన వఘవుఎ మజిల్బుటకు నీవు దక్క వేతెర రిచటంగలరు! "బాబుగారు సీబలమును గుతించి పలువుక యెదుట నుగ్జడించు చుందురుగదా ? దానికి దగులాగువ నేయ శఠువ్చల సంవూ రించి గోవుల మటిలింవవలయును, వెటనే శేరు బూన్న బంపునము. ఆటసీంవకుములి”

అని కాంతాజన మధ్యముననుందు భూమింజయునిః గాంచి గ వాధ్యక్షు*దు పలాన, ఇది వినిన రాజకుమూరు దుత్తరుండు ఖ్‌

ఉత్తరం కౌరవుల జమించుట యొక కష్టములో నిదికాదు. గోచశ్రం ముపహూర్తమ్శారములోం బే.గలను ఇపుడు నాకుం దగినపారథి లేకున్నాంయ కాంబట్టి యీమి 'సీయుదు నని యాలోచించు కున్నాను, తగుసారథి దొరికే

గోగవాణము 10 నేని బగతుర సంహరించుట యొతవసి ? సారథి నాంసి రథముదోలుకొని నేం బోవలోపల యొచ్చటం వారు వఘవులం దోలుళొని పోవ్చదురోయని లలంచుచున్నానుః నాకు గారవృులతో యాద్ధ మాడవలయునని _ పెక్కు దినములుగా అభిలామ గలదు అది దుప్పుడు గణా చేయి కూడి వచ్చెను. సారథి దొరక్రమివి యిప్పుడు అది వ్యర్థముగా జోవుచున్నది గడా యని చింతిల్లుదున్నాను.

భూమింజయుని యా మూట లాలకించిన పాంచాలి బృహన్నల యనువేకం బేకిగూపుననున్న యడ్జుుునకు దాని నెటీంగించెను. అతండు యాజ్ఞ సేనిని గాంచి;

అర్జున; మన యజ్ఞార వాస వల్సరమతీత మయ్యెన్ను శాయట్టి ఇంక భయ వడపలసిన యవనరము లేము నీవు పోయి వారలతో; * బృహన్నలకు సారధ్యమున సామర్ధ్యము మెండుం మున్ను ఖాండన దవహానమునం కాండన మధ్యమునకు సారఖ్యమ సల్పి యళని మెప్పుకడసెకు. తత్సహాయమున గురుమైవ్యముల నవలీలగా జయింపవచ్చు”ి నని లెల్పుము ఎశ్లుని నన్నుం బచిలిపించులాగునం జేయును,

అంత (డాపది యళ యొనర్చులాగునకు. బోయి "యు_ల్తరను సమివించి ,

(దౌవది'- రాదకుమూరుంయు. సారథిలేమి!ం జంతిలు చున్నాండంట, మన బృహన్నల కీరీటిమనను మెప్పీంచులాగున

104 సుయోాధను6దడ సారథ్మ మాచరించియుండెచు. ఖాండవ కహన కాలమున విజయునకుం గలిగిన విజయమునకుం బృహన్నలయే కారణము

యాజ్ఞసేని యిీాలాగునం జెప్పినంకనే యుత్తర డానిం దోడ్కొని యుత్తర కుమూరుని యొద్దకరిగి ;

కథ

అన్నా ! మన బృహాన్నలకు సారథ్యమున సామర్ధ్యము

'మెండని _సెకర్ధధి పలుకుచున్నది. నరునకు సారథియు, ఖాఎడవదవానాది తరుణములందు జయము నంపాదిం+ యుచ్చినది ఈ బృహన్నలయీ యంటి

ఉత్తర: సైరంధ్రి! నన్నేల పరిహనసించెవవ్రు? నేన 'బేడిని. గఛ్నె త్రియెనం జూడ రోయుదును, అట్టి వానితో నా బృవాన్నలను సారథి్శశా నొనర్పుళొను మనెవన్చ ఆలాగున నొనర్చిన లోకములోనివారు నవ్వే ?

(దౌపదిసా ఈ కురుసైన్యమును గాదుకదడా ల్లోశయు లెత్తివచ్చివను బృహాన్నల సారధిగా నుండునటి నిన్నివ్వరును గెలువనేరరు, వెంటనే బృహన్నల నిట రప్పింపునము,

ఉత్తర: సారథి దొరకనప్పు డింకేవి సేయవచ్చున మి మాటలచొవ్వున జరిపెనను, ఇంక బృవాన్నల నిచ్చటి!

ఉత్తరా (జావదులు వెంటనే యద్దమండున్న యెకక వచ్చిరి రాడకుమారడయడయ పిఎచు చున్నాండని య్‌శీ యాళని. దోడ్కొని మజులను _త్తరనియొడ్డ కరిగిరి భూమిం

[16 నోగ్రవాణను 105 జయుడు బృహన్నలను సారథిగా నొనక్చుళొని రథ మిక్కీ కుకసెన్యయు లుక్నయెకల కేగెను. రాజు కుమారుడ రెండప సతము్యుదమ.(బోలిన శతుసేనల దూరమున నండి భూచినంత నే వెల్లు భీ9ైను. అక్తుకుండాతని బెక్కువిధముల నోదార్చుచుండె కు, దె

అనమయమునం గౌరవనేశలోం గలిగిన యుత్సాత ములు గాంచి (దోణాచార్యుం డీలాఫన ననెను,

(వోణఫానూర్యుండు. మలినత నందెను నక్కలు ఘాయు చున్నవి, తూర్యములు దహింత విశృతముగా _మోగు చున్నవి గుజ్జిములు నిపా-రణముగాం గన్నులన్థుండి నీ వికుచుచున్నవి, ఈ యాత్సొాతములు చూడజయను మనకుం గలుగునని తోంచుఓట లేను ఇదె నర్దునుడు గజయాధమును జూచి యళిగిన యాకొన్న సింగమురీతిని వచ్చుచున్నాడు. ఈరని నెనురింప జాలు సమర్థయ మనసీఃలో వరును లేరు, వరమశ్తివుం డీతని గారవించి యున్నాండు వీ9కో యాద్ధము సీయుటకంయె గోళ్తల వానికర్పించి మజిలట మేలగును.

కర్ణ“-పాండపస్రంయెడం బత్తపాతమున నోరికి నచ్చిన లాగునల బల్కు టుచితము గాదు. కౌరవసేనలో రధికపరు 'శెందటుండ లేదు. వారెల్ల మిన్నకుండ మూగేల జోక్యము గలిగించుకొ నెదరు? శృక్తిగల్లిన యాద్ధము "సీయుండు. లేకున్న నూరకుండుండు. నిక్కాముగ వీండద్దునండే యయిన నావాండి యమ్ములయీల్చి చెండాడం గలను, ఒక్క వీరునకుం (శ్రలివీకు6 డొక్కయ జూఅండా? పెక్కు. దిననులుగ నేంబార్దనితో

106 సుయోధనుండు దలచడం (బలీష్షీంచు ముండ నేంటి కది చేకూటెకు మీాళేం దీనికి విఘ్నము సేయ నించెదరు. సుయోధనః-మి తమా! నీవ్రు తవ్చం బలుకుచున్నాల్తు ఇతరం పాస్ట్‌ జే వడవిశేంగి [థభాత్య్ళయుతరముగా మటల బనెండేండులు వసింవవలయునుం భీష్మాదు లీఠనిగూటలు విని మంవహాన మొర్చు చుండిరి పసైనికు "లెల్లరు చేలు మేలని సంతసిందు చుండిరి, యుద్ధము తటస్థించిన ముందెన్వగు రణమునకుల గడల వలయు నని వారెల్లరు నాలోచించుదుండిరి, అవ్వ డర్దునండు పీర్ళృవసముందలి శమివృ కము చెంర రధము నిలిపెను. చెట్ట్టువైనుండు నాయుధముల కట్ట నుత్తరని మూలమునల 'దెప్పించిను డానిలోని యి యుధములను వానిదాల్చు వారిని (బల్మేక (వ ల్యేకమి.గా వాని కిర్టునుంయ వివరించెను 'ానర్టునండగు టయం గంకాదులు ధర్శజాదు లగుఓటయు అతని ఆటింగించెను. గాండీవము చేతం చాల్చెము ఇర్యిదదత్తమగు కిరీటమును. ధక02ను రధమునం గపీధ్వక మును గట్టించెను. అర్జుమని (పావున సీర్భీకుండగు నుత్తరుంయ సారధ్యము సేయ సమః క్పైను అంతంవాష్థండు రథము: వై స్కో "జేవద్నత్తమును. బూరించెను,. ఇట్లక్టున య వచ్చుచుండుట గాంచిన యా వార్యుంయడ సుయోధనుని గాంచి, (దోణఫాసుయోధనా! అదె కపిధ్వజము. గాంచు చుంటివే? అవచ్చువాండ యర్జునుందు ఇప్పుడు మనము పరన్సరము వాద్మపతి వాదములకుం గడిలటట యుక్తము

గో గవాణము 107 గాదు ముందు వీవు చమగుంకుము. పసులం జుట్టుము మేము సాయుధులమై నీవెనుక పచ్చుచుందుశు అర్జమండు ఇంతకు రాల నే అభిముఖులమై వానికో రణ మొనర్తము,

నసుయోధన'*_ రోవముననీని రాజ్యాభిలామముననే నర్జునుంయవచ్చి యుండవలయును వీని ళో రణ మొనర్పవలయు టుదిత మపచుండ ఆచార్యులు నను భీముంాదలంచి మంద నిపి తిక్కీనవారు పశుఎను నన్నును గాపాకడుచు వెరు రావలయుసని యానతిడ్చు చున్నాగు ఎ-గిని బె్దంజేస, నను భీకుంజేని పలుకుట తపనే ? సృద్ధు ఇట వే యుద్ధ ముళర్ప జూలకుండిన ఇంటికడనయు౨డ రావా ? వం ఇచ్చటి! రావల యును ?

అశ్వ న్రైమ'-తన్ను సనెదిరి సటుంగక గర్వాంధుండ వై నోరికి నచ్చివలాగున వాగుచున్నావు గణ మొరవర్చి శాత వులం గెల్చి రాబ్యసును. గైళొనియుండిన గర్వితుండవు గావచ్చునుం వాయ జూదమువ అమాయింలగు పాంకపుల నోడించిన నీ$ంత నోరుండవలనీనదియే, నొంటి శకునియీ 'నేండు నీకు సాహాయ్యా దం సీయును గార్‌ (కొవ్మాణుంము భోజన [వీములము, నూతో నీకేమి శాగ్యసు గలదు! రన (వీయశ్తిమ్యుండగు వార్థువి ప్మికమవా 'దెల్పుట యాచార్యునకుం ది గదా? సీగ్గుకూలి యుద్ధ మునర్చిస మాతండి యాచరంవ నిమ్ము నేనిట్టిదాని కొడంబడంజాలను _పకీ ! ఇద్‌ జూదము గా ము, ఇచ్చటం గపటబుద్ధి యుపషయోగింవ వీలుకాదు. ఇది రణ కంగము, శ్యతువ్చల నెవిర్చి ఘోరమ గం బోరు సట్చవల యువ సం సమర్థుండగు వాడా కార్యమున కుపక్రమింవ నచ్చునుః

103 సుయోధనుయ

కర్ష*_భీకివుంపున మారెల్లను ఇట్లాడుచున్నారు.. ఇట్టి వారు తగుదునని మేటి మొనగాండవలె య ద్ధరంగమువకు వీల రావలయును ? నేనొలండ యాఫవప్టుకుని ఎనురింవం జాలనే ౪ కర్తార్దనులలో ఎవర్టికు బలవంతుండను మినంశయ మును భావంగలను, పరఘరాము నన్నుగవామునల బడశిన విలువిద్య (వకటించుటకుం దటి గల్లిను. మోకు నాహోరు మాడ నిష్టమే నుండండు "లేఇన్న నావలకుం బొంకు

కృష-కన్లా! నీవెళ్లవ్రూడు. గమ్యనునకు కాలు [దవ్వుచుందుపు, "దేశశాలాదుల విచారింపవు అర్జుకః జేకాకీయే కదా యవియెంచి ఇల్లాడెవవు కాంబోలును? నాం ఖాండవ దవానమ న ఇం్యదాది బేవతలనోం బోరు సల్పివడి అరం డొక్కండదే కదా! యాదన బ._మెల్ల నెదురింపంగా ఆలనాయ వారి నోడ్సి సుభ్యిదను 'దెచ్చినది అరం డొక్కంంే కదా! గంధర్వ రాజు నోడించి నీయీరాజును విడిపించినది ఆతండొక్కండే కదా నాయడు నీ వచ్చటనేకదా యుంటివ? చిత్ర సేనుని ధాటి కాంగలే! పాటిహోవ్రటణభు శాక శేతే సీయలలిగితివి ?

కర్ణృ-కలకాల మారాజు సన్నముదిని క్‌కఘ్న్నుల నమయము తటస్థింవినప్పుశు ఇట్లాడు టనుచితము. మి-మాట ల విన నొల్లను నేనొళ్కండ వాని జయింవం గలను

భవ తా సుయోధనా ! అచార్యవిమాట లధిన్నేనా* న మలు గావ్ట, కృప శ్వస్థైామల పలుకులు యుక్తశరమలు మను౦గదు నెనుక లారయక వారిని దూపషీంపకము-ా ! న్లౌ

గో (గవాణము 1009 నమయ మెటుకక కీవల మనూయాపరవకండవై ఈలాసన నాకుట పాడిగాద_- ఆచార్యా ! "ఆచార్యవుత్త్రా | కృపా చార్యా! వాలుడు మి శివ్యుందు. "కెలివిలేమి నేదియో పల్కిన దాని శత్తమింపకలయును గాని అగహము సెంద వచ్చునే ?

(దోణ;- వీళలామహా! మాయలుకో యంతయు నీ పలుకులు వినినతోడన పోయెను మిోందికార్య. మూలో చించుట యుక్తము, అడ్జుమయి ధర్హువిదుండగు ధర్మజునిచే శిన్షీతుండు. అట్టివాడు సమయ మత్మిళమింపక బయలు వడి యుండండని నావిళ్వ్యాసము, దానిని నిరూవి (హా గురువృద్దుండ వగు నీన యర్హుండవ్రు,

భీవ్మ"- "డవ యేట నొక్క. యధిశ మానము వచ్చెను, ఇన్సైక్కిన యానెలలం గూర్చివ నిన్నటితో వీరి యజ్ఞాత వాస సమ౭ీము నిండెను. అమిునను, ఎదుటివారు యుద్ధసన్నద్ధ్యులె వచ్చియుండ వెనుదీయుట త్షుత ధర్మము శాదు. శాంబట్టి మనము రణమునకు నంసిద్దులు గావలయుట యుక్తము, సంధి యొనర్బుళొనుట అంతకంకె యు కృరరమ్ము

సుయోధన నేరు బాండవ హనననమునరక్తై యీశ్య గాజ్ఞను జనించినవాండకు. శాయంబట్టి వారిళఠ* సంధిళొడంబడం బాలను యుద్ధ మొనడ్చుటయే కర్తవ్యము,

ఆవల వారు వేయునది లేక యుద్ధ సన్నద్ధులె నిరిచి3 ఆర్జును6 డాచాద్యలకు గభమహ్మ-ర బాణము లర్పించి కాతుప్ర లతో యుద్ధముసేయ సాగెప, కౌరవులు త్సాహ పూరితులణు

శ10 సుయోాథధను.ండు యాద్ధము చీయుచుండిరి. ఒంటరిగాని జయించుట కష్టమా యని కౌరప మైలికులలోని వీరులును. జయశ్రీలుండగు తనకు వీశీపాటివారని యర్జునంకును దలంచుచుండిరి జయ మేరం1ను గలుగు ననుట నిశ్చయింప వీలుగాకుండెన ,

ఈలాగున ఒకరిళొకరు. తీసిపోవక యుద్ధ యు జరుపు చుండం (కమ్మకమముగా అస్టనుని మాణ వేళమతి శయించు చుండెను, పాద్ధని పర్మాకమ ముధిమగు కొలందిని గుక వీపల శౌర్య 1 గజుగం జొచ్చెను, వివయుని శర వేగము.న కాం జాలక కురుసేన పసు* € దోలుళొని నెకుదిరిగి యరుగ నారం భించెను ఇజగాంచిన యర్హునుండు సుయోధనుని బిలిచి,

ఆడ్జున - సుయోధనా ఖీతిని సీసేన ల్‌ట్లరిగిన సీ కవన మానము లేదా ? ఇమైన నీకు రాద రాజ చిరుదము దిక్కా6 గలదా? నల్వుకువిన్న నగకౌట్లగువను చింతనైన లేకున్న దే? ఇట్టి భీతుండ వింటనే యుండక తగుదునని రణ*ంళమున శీల వచ్చితివి ?

ఇది వినిన సుయోధనుం డత్యంత (శో ఛావిమ్హుం2ై వెనుక మజులి పోవుచుండు లేనసేనల నుత్సావహా వాక్యముల బురిళొల్పెను. సుయోధనుని పఎకులదే డ్వగుణితో ల్సాహు లగు సెనివిలు మజిం యుద్ధము సేయం జొచ్చిరి. పార్థవకును గౌరవ బలమునకును ఫోర సర్మగామము. జరుగుచుండెను ఆతం వాండవ మధ్యమ యయ శకాతవులపై మోవారాత్త్రుము (పయోగించెను, కౌరవులు దాని దాయన మూర్భితులయికి, అర్టనం డ్వుత్తరకు జొమ్ము పొత్తికల్మక్ష భీర్ముని పె గయా 6

సాయముకుడిర్చికోలు క11 దక్కీన వారి విరస్తా9ణములను ఉత్తరుని మకూలమునం "దెస్పించెుు పనుల మజల్చుళొని పార్టుయ నళరాభి ముఖుండై చనిుు ఆవల6 గొంతవడికీ మూర్చ దేటిన కౌరవులు విషణ్ణ వృాడమయులై హస్తిపురాభి ముఖుఎంయి వెకలుచుండిరి, సుయోధన. డీలాసన నవజయను గలుగుటచేం దనతోవఃన్నసుకులు వ?కి ' వెల్ల స్వ్యవరయోజనవరతచే నేర్చడిన కల్లమూాటలమి యుంక. నేమాయని వంశయించెను ఆలాగున వారు దన్ను బిలచి యసర్యము లాడినవారికి లాభమేమిటి గలదు? శాంబట్టి అవి యథార్థములే యగును ఎకుటి వారికి ఇంచుక జయము చూవీనంగాని వారు దవతో రణమ.నకు డీకొనరు, వారు యుద్ధరునకు వచ్చినంగాని దమకు జయను గలుగదు, శావున ఫారరయుద మారంళభమయి అఆంను6 దవుకు జయము గలుగుటే, వెడి వారిని యుద్ద నకుం బురిొల్ప నీశ్వరుండీలా సనం వారికీ గించిజ్ఞమము గలిగించి 'యుండనోవునని తలంచి యు క్సాహను.తోడన వెడలెను, సాయము కుదిర్చికోలు

• ఆవో |! పాండవులకు విరాటుని సవోషయ మొనల గూడెను గడా! యాజ్ఞసేని మూలమునం కాంచాగాండును, గృస్షువి మూలమున యదువృష్ణ్ట్యంధ కాదులును గూడుదురు గాని ఇంశేరును వారిక్‌ సాయవడంజూలరని తలంది యుంటిని, ఇప్పు డుత్తరా వివావా మూలనున విరొటుండు వారికే.తయా(

క సుయోరధను(6డు దోడ్పజెను ఇంక నే నూరకుండుట సరికాదు చిన్నపాము నైనను 'బెద్టకల్ణితోం గొట్టట మేలగును,. ఇంక నాకును దగి సంత సాయము గుద ర్చుళొనుట కర్తవ్య మగుచున్నదె

బస్పుడు గృమ్హవిన్నావెపునకోం (దివ్వుకొనుట మేలగును అశ్లుని యదువృష్ల్ట్యంధ కాదులు నాకు వశవర్తుం శాయగలరు శాని పాండవ పశ్షపాతియగు వాసుబేవుని నా వైపునకు ఎట్లు (శివులొనట య పనంశ మాలోచనీయము. ఇమ్లను పాండ వులు యుద్ధమున దమకుం దోడ్పడ వలయునని అనిని (రూర్థింవ వత్యరుగదా ? అంతకుమున్ను నేసరిగి ఆరని నాష సాయపడులాగున 'వేంయటొనెిదరు. అతండు మొదటి వేండు కోలు నా దగుటచే దీనిని (దోశి పుచ్చంజూలక నొ_వెపు మజు లును * నే బొండవ వశ్తపాతి యగుటచే రా"నని యాకునే ? బాంధవ్యమన మే ముభయలము సమానల మగుచుండ ఒహిరంగముగా అట్లాడ6 జాలండని తోంచెడిని, ఎట్లును నే నాలనీంచుట దగదు, *

అని ఈ లాగునం దలపోని సుయోధనుడు సారధిని చిల్చి కేకు బూన్న నియోగించెనుం దివ్యాళ ర ణాలంకృతుండై రఢమునెక్క డ్వారవతికరిగను కృమ్ణునిమందిరము చొచ్చెను వాను బేశ్చండు. న్నిదించుచుండెను శాయిట్టి సుయోధన. జారని శిరమువైపు గూర్చుందెనుం అంఠరంగొంతవడి కర్టునండ వచ్చి హరి న్మిదించుచుంక టం గాంచి ఆతని పాదములకడే నిలుచుండెను.

15. సాయము. కుద్య్చూకోలు 113 న్మిదమేళ్టోన్న 'దేవక్రీతనయు౬ డాదిని అర్జునుని గాంచి కుశల్మపళ్న గావించెను, పిమ్మట వెనుదిరి' సుయోధనుని జూది యోగజష్నేసము లారసెశం వారి రాకకుల గారణను "'జెలియం గోరి; కృష్ణా మి రిరుపురు నిచ్చటి "కీల వచ్చిరతికో తెల పుయ నాళం గాందగిన బెక్టేనమండినం బూర్తిగానించెదను, సుయోధన; మాకును బాండవ్రలకును యుద్ధము జరుగం బో యె!ేని, అట్టియెడ సీవు మాపశ్ష్తమునం జేరవలయు నని కో రెడను ఈ కార్యము నుభ్హేశంచియే నే నిచ్చటికి వచ్చి నాను, మున్నునీయొద్దకు వచ్చినవాండను నేనుగాని యొరుండ గాయ నీకు మే మికువ్చరమయు సమాకులమే కదా! కృవ్ణ'.*విచ్చటికిముఃన్ను వచ్చుట యథార్థము నేను కాస్థని నున్నుం జూచతిని కాయట్టి మిీయిరువ్చరకును దోడ్నడవలయుట నాకు విధి యశచున్నది ఇందులకుం దగు విధానము సెప్పుదను వినయ నాకో సమానులగు వారు నారాయణాభిభానులు వది వేస్టరు గోపాలురు గలరు వారొశ వైవున సాయుభులబి యుద్ధము నేయువారు. నేనోక వైపున నిరాయాధుండనై రణ మొనర్పక యూరకుందును. ఈరెంట నెవ్వరి ేది వియమగునో కోరుకొనుండు. మోిలోం జిన్న వాయ మున్ను గోరుకొనుట న్యాయము, అర్జుశా! నీవు చిన్నవాండపు శాంబట్టి (వధచుమునల€ గోరుము, అప్టన:ఒబావా! నాకు సీకంకె నన్యులు వలదు నీవు ఇెంశనుండినచో నాకు విజయము గలిగిన లాపన నేయగును

శే సుయోధను6డు

ఇది వినిన సుయోధనుం డీలాగునం దలంవం బొళ్చెన

“కృష్ణునితో నమానబలులగు పదివేవుుుండ వారి నంగీకరింపక నిరాయుధు.డై యుద్ధవిము ఖంగు కృష్ణునీం డంగీ! రించుటలో వచేనొక మర్శముండవలయు నని తోంచు చున్నది, వాసు దేవుండు పూర్వమే వానికిట్టిటోధ యొగర్చి యుండునే? అదెట్లు సంభవించును ? ఇప్పుడే కచా 'నేనీతనిం దోడ్పడ రమ్మని వరించితిని 1 కాయిట్టి ఆయూవా సరికాదు జేవాంశ సంభూతులగు పాండవుల వధింప నీశ్వరు డు నన్ను సృజించెననికదా యసురు లాడియుండిరి దానికిం దగు సవోయసంపత్తి సలయును. కావుననే ఈశ్వరుం డీతనికీట్టి బుద్ధి పుట్టించియుండ నోవ్ర్చనుంవి

అనిఈలాగున నాలోచించుకొని శృష్షు నాలొ కించి,

సుయోధవ;.ఇంక నేను గోరుకొనవలసీన యపనరము గాన్ప్సించుట లేదు, కేషీంచినవాగలు నావారలే యగుదురు

కృన్ళః.అఆహా ! మునమ్మూటి!ని వారు నీవారలే, ఆందులకు నందియయీమి? ఇదె వారలను బిలిచి నీవశము గావించెదను,

ఆని ర్హ ణమ వారల రావించి సుయోధనున కర్పీరి ను వారినీ దోడ్కొని రారాజు బలరామునిెంత కరిగొను రామయ దనశిష్య నాశీర్వదించి యాదరించను, నుయోధ నుండు వచ్చివశార్య నూలనికి నివేదించను బలభ్యదుం దదివిని ;

సాయను కుదుర్చికోలు 115

బ౬ రామ;ః-వ త్పా! అభిమన్యుని వివాహ సమయ మున అనభలో నేనొ్క్కండ నీవత్సము ఇలికిన వాండను, తక్కీనవారలు పాండవ వత్త పాత్నులై నానమూటల క నహ్యాపడీ (వతికూల చవచనవు లాడిరి, కృ్ణువ కవి (వీయములమి యుంచైను నేనరని వీడి ఒం నిగుుసమే నుండంజాలను ఆకనికీ గష్టము దోంచులాగునంబలుక నొల్లను, కాంబట్టి ఒక నిశ్చయము. చేసిొంటిని,

సుయూోధన:- గురువేణ్యా |! అది. యొట్టిగియో "ససిలవ్‌ుడుం

బలరామ'"-_మిారును వారును బోరునవ్రూడు ఎది యొట్లున్నను నేుు వలుకకుండులాగున నిశ్చయించుకొంటిని,

సుయోధథనం డామాటలు విని ఎన్హైనను ఎకిరి ఇశ్తమ నం జేకకుంటెను గదా యని సంపసించెను బలబదేవుని వీడ్కొ నెను, కృగవర్శ్ణుపాలికిం బోయెను లేన యాగమన (వయోజన మారని కెటుకపజి చెను అఆకండు గొంగసేనం దోడ్కొ-నివచ్చి సుయోఫనునకు సాయపడెకనని పలిళను ఆంత నారాయణ నోపా*--రవె ట నిడుకొని కౌర వేశ్వరుండు హస్తిపురమున కిరిగెను

మిత్రభేదవ.౨ న్‌

పాండవులు శల్యునకు దూూరనంపుట కౌర చేశ్వరుండు “దెలిసి నెమం శల్యుని బల మెజింగన వాయగుటచే వాని, దనవనము గావించుకొనుట కుపాయ మాలోచించుచుండెను

“ళల్యుండు మాళ్ళదబేయులకు మూమ శాంబట్టి వారీ యెడం (బీతి యుండవచ్చుకు, కొంలేయుపె వానికే. (వీము ముండును? శాంబట్టి వాని స్వవశము గావించు కొనుట అంగ కష్టములోనిది కాదని భావించెననుం శల్యుండ వచ్చువమాగ్గ మునం దగువారల నియోగింది ఆకనికి సుఖవసకు లేకృజ "చెదను, చానిమూలమున అతండు మనయెడ సనుర క్తుంయ కాగలడు చూమునన సించి మేవట్టుకును మనవశత్తభు నవలం చింపవచ్చూను, అకూడు ధర్భపుత్తు)వి వశత్తవమెంకయు శిథి"కే మగును, రాదనీతి 'జెలిసిన వాం. డెల్లమ్సాకును ఇ్యాతవులయె! మ్మితరఖీదరు గావింప నలయునగి, అట్టివాంప గాని జయ మును బొందనేకండ

అని ఈ లాగున నాలోచించిన రాదరాజు సమధ్థులగు వరిజనుల రావించెకు. శల్యుయ వచ్చుమార్షమున” సర్వ సౌఖ్యము లతని కమర్పవలయున దని వారి కాజ్ఞ చేసెను గూఢాకారముతోడం చానును వారి ననుసరించి వచ్చు చుండెను శల్యుడయ దన కాలాగున మార్షమఫ్యమున స్వ సౌఖ్యము లబ్బుట కబ్బుకపడెకు లంత నాతండు దన పరి జనల వీలిచి;

మి[ళళీదము 17

భల్యపిా ఈలాపన మనకు వలయవాని నెల్ల సమ కూర్చునంతటి నమర్థుండగు యుధిస్టిరు నమాళ్యుం డెక్వడయి యుండును? వాని నారసి దోడ్కొని వచ్చునది వాంపనా యను గహమునకుం చాతుంయ శావలయును,

నూజువేనఘున నుంకు సుయోధన డానూటలువిని,

“ఇది నే నారని నందర్శిందుటకుం దగు నమమ ఇప్పుడు నే బంయలువడిన నా ఫోరిన కార్యము పూర్తి గావిం చును. మదరాజు, అన్మగహింతువని వచించి 'వెనుదీయు నంళటి నీచుండు గాండం అడివమాంఎ తప్పండు”

అని తలంచి యాతని యెదుటి కరి్శొను శల్యునిపరిజను “* రీర్రండే మన కన్నివసతు ేర్పజిదిన వాలొడని తెలిపిరి, కల్యుండు వానింజూచి నంతనించి,

నః వా కీయీ! సీశేవి కావలయునో ళోరుకొమ్మూం తప్పక నే దానీ నిత్తుు నే నెప్రకును అనత్యమాము వాం డను గాను, నాచే వరము వడసిన మి రా జెచ్చటం గోవిం చునో యని లీలంపకుము, దీనిమూలమున నీవారని యాగవా మునకుం బ్యాతుండు కాంజూలవు 93 నిక్కము, నా పలుకుల విశ్వసింపుము,

సుయోధన;-- మ్యబేశ్వరా 1! నీవ్ర నర్యవాదివి ఎట్టి యిక్కట్టు గలిగినను ఆడినమాట శప్పని వాండననుట క! నెలుంగుదున.* నా ళోరు వరమ నడుగులకు నూన్ను నన్నెటిం గించు కొనెదను, వినుము, ఎః స్‌ డభిమాన ఖభునండగుట చేం దన కవనూసము గల్లించిన పాండవుల, నజేయవర్యాకములని

క16 శుయోధను౦ండు

వాసీంగాంచిన వారల నడవులం గడు నిడుములం బకులాగున

“జేసెనో ౪ ఎవ్వండు రాజరాజ బిరుదాంకితుంైై. రాజులనేకలు

దన్ను౯ గొలువ సింహోసనాసీనుండై, పజలల బుత్త్ర నిసి

శేమముగల కోలించుచుండెనో ; ఎవ్వండు వైష్ణవ యాగము

వేసీ ఛారుణీసురులం దనియించి ధవ్యతంగాంచెనో శ వీవాండు కౌరవ జ్యేన్టుం డగుటచే న్యాయ బద్ధమగు రాజ్యపాలనమున కర్చుండై అృకమముగ రాజ్యభాగము గోరి తనతోం గయ్య మునకుం గాలు (తవ్వనున్న పాండన్రల సనుయించి లోకమున న్యాయమ ను నిలుపనెంచెనో ; అట్టి సుయోధనుండు సీకిప్పుకు పరిదారకుంయగ విదె యున్న వాండు,. వీని నన్ముగహి పుకు

మదనాధా | "ఇచ్చటం న్‌కుం బరిచర్య లొనర్చ్బువారు నాపరి జనులు, వారెట్టి లోపములు సేయకుండు లాగున ఈ వేసమున వచ్చి చూచుకొనుచుంటిని. పాండవుల తోడ నా కనివార్య మగు యుద్ధము లేటఫ్థించి యుండుట నీ యెటి(గినదే కడా

నాకు దగుమం౦్శతి యొక్కండు గావలసెను, అట్టివాం డెద్చటః జిక్కటలల డని యాలోచించుచుండ నీవు సృకణకు వచ్చితివి ఆంత నీకు దూతనంవం దలంచితినిశాని నీవిటు వచ్చుచుండుట 'దెలిసెను. సీ మనసు పాండవులనుండి మటిలింప వంచి ఈ "వేస మూనవలసెన,. అది యిస్వుకు సఫంమయ్యెను, పాండ వుల్యకె పనిసేయ నరుగువాంకు నాపత్తమంగీకరిందుట సరియొ యని తలయెవపు గాబోలు? నీకుం గౌంజేయులు మేమును ఒక్కరూవు వారమే ఇశ మ్మాదీ తనయులను గుటించి కచా నీవ వారితోం గూడపలయును + నకుల సవాబేళ్చల

మిీిషతఖీదను కే[0

సోదర నిర్విశేషముగా నేం(బోచెదను,. వారిని నాతో "జేర్సుము,

ఈమాట లాలకించిన శల్యుం డతి విస్నితుల్తై ఈ లాగునల దల౦వం జొచ్చెను. క

౪ క్రొారా! సుయోధనుని రాజనీతి పాండిశ్యము శృతుషత్వమును ఎంతలో భీదింవం జొచ్చెన ? నాతుట్టి వాని నీతండు వలలో .వెచుకొనట ఈతని సామర్ధ్యమును (బకటించు చున్నది. కానీ! ఇంక నేమి సేయంగలను ? ఆడినమాట తమ టుచితము కాదు ఈతని పత్తమ.ననే చేరవలసి యున్నది, ఈ వివమయమున సుయోధను నం దాపంతయు లోటు లేదుః అశంక రాజనీతి విశారదుండు శా బట్టియే ఇట్టి మ్మితఖీదము గల్పింవయగలిగెను ఇట్లాచరించుట యాతని కుచిర మేయగును, అయినను నేను వంచితుండ నగుట యచదార్థమేశదా 1 నమ యము మూచి వంచనకుం (బతివంచన గావించెదను ఆ లాగునం జేయుట దోసపూవహవము కాదని నాయభిపాయముం

అని రలంచి సుయోధను నుక్హేశించి ?

శల్య - సుయోధన రాజేర్య్గడా! సీపు నుడివినలాగున నాకుం గొంశేయులు నీవును వకళ రూపువారలే. కాంబట్టి నేను నీ యిచ్చచొవ్వున అమాళ్య పదవి నంగీక రించితిని, మూా(జేయుల మజల్భ్బుట నాచేంగానిపనిం కాలబట్టి అ్యపమత్న మును మానుము వారును ఇడి మొదలు నాకు శాతవకోటి లోని వారలే, శ్వ్మతియునకు రణరంగమునకు వచ్చినపి మ్ముఓ 6 దర్శడిమైనను గుమూరుంగ్రైనను. గుర్యువైనను ఎదుటి వశము

శే( సుయోధనుడు వాంయ సంవారింపం దగివవాంజే యగును, అఆట్లుండ వారిన్‌ మన వశ్లము నకేల వీలువవలయును? విలిచికిమిహో ! వాగేల మన పత్తము నకు రాగలదు ౪ యా డ్డ చీనియట నేవ్చర నొళ్క టిగాం జేర్చి బంధిందియువ్న దనట మటిచితివి గాంబోలు వారు రాకున్న మనకిచ్చట: గలుగంబోవు లో కేమిటి ?

సుయోధన'. అరుల పక్షము శిధింయగుట మన కను కూల మగునది కదా!

శల్క;-నీవు వలుగానడి వాస్తవమే, ఆమయినను కి దుర్ధటము, ఇంకనీవాచింగ వమూఎ*ము, నాకుసెం వోనయమ పాండశ్చల వీలువుపై వచ్చినవాండ సగటచే వారిని గాంధీ “నేను సుయోఫపత మశలంబించికి' నని వచియించి వాస్తీః శరుదెంచెదనుం నీవిశ సంళయింసకుము.

సుయోధనుం డాతనివమాట చొవ్వున అగనికి సె వొసంగి తాను దనవరివారముతో హస్తినకు వచ్చెను, కరో "లాడి సెన్యముంతోడ భగదత్తుయను భూర్మిశవ్రయకు వళ్ళి కౌరవ్రలతోం. బేకరి కాంభోజూ ధీఘండను. సువశ్నీిణుయ ఇంకం. వెక్కరు. రాజులు దముసేనలతోడ వచ్చి వారి వథమునం 'జేరిరి,

16] (శ్రీకృష్ణ్టునిరాయబారము

కర్ణా! నాతం్మడ్‌ వృద్ధుండపట చేం జి త్త స్థైర్యము లే నాబలంము వివంపమున నేనెంత ఇెన్నీనను నమ్మక నామాట 'లెల్లం గల్లలని భావి-చుచున్నాండు. మొన్న నందయాని మాటలువిని కృెష్టండొక పవీరళరుండని భావించి నన్ను బిలిచి యాద్ధ మూ పమనెను, రాదగువాడు దనమాటల.౬ దాను జెల్లింపంజాంని యెడల వానిని ఎవరు సరకు సీయుదురు ఠి కృష్ణుంయండు వైవుననే జయము గలుగునంటం కృష్ణు నంత బలముగలవారు సాయుధులు నారాయణ గోపాలురు పది వేవు రున్నారని నే నాడీన నామాటల యందు విళ్యొసరహిరుండై మరలమరల వారికే జయము గలుగు ననుచుండునుం

కర్ష;-సుయె-ధనా ముద సలి మాటల "కేమిగానీ యుద్ధమ'నుమ్మాత మావజూడకుము. సంధిఫొడం బడుకుము,

నుయోధన;_చశేనేల యంగీకరింతును ? పొండవ్చల సంహరించుటనై ఈశ్వగ (వేరితుం డగువాండను అవని "సేయక మిస్నకుందునే?

అని పలికి సోదరబ్భందముతోడన; మ్యిలవర్గముతోడ ను సఫొభవనమున కరిగసు. పీరికియిన్నే ధృరరామ్ష్రంయ భీస్మాది వీకులతోడ నచ్చటికీవచ్చి యుండెకు, శ్రీశుమ్దుదు సాల్యకితో ఆ సభాభవనమునకు వచ్చెను. నారదాది ముసి బృంద మా (పచేశమున కరుదె చెను. అపుడు కౌరవులబే యధావిధిగా. బూజితులడెన వాసుదేవుడు ధృ రాష్ట్ర వపలోకీంచి ,

శైలి సుయోధను6డ

శృష్ణ'- రాజేర్యదా.. నీయెబులని ధక్కములు లేవు, శ్నీరనీక న్యాయకునం వాండన్చలును. నీసుతులును గలినీ మెలసి యుండుట (కేశస్కరిమగును. నీపుత్తుండు ౫ర్షా దుల మాటలు విని బే ఎహోవ్రమున్నాండు. వాసి రుష్టము చొప్పున సరిగినం గష్టములు గలుగును, వృకొదరాష్టమలు యుద్ధర ౦గమున నిలిచిన వారిని మివారలళలే ఎవ్వరెద.రింవ 'ేర్తురు గి

దుఖ్శాసన"= కృష్ణా! నీ విపుడు దూతకృక్య వం "సీయ వచ్చిన వాండపుం శాంబట్టి వారివూటలం జెప్పపలయు నే కాని సీ యభ్శిపాయములు బయిలు వెట్టుట కివి సమయము. కాదు

సుయోధసఫంవత్సా! కజ్టివనమన నీ పీలాగునం ఒలుకట తగదు అతని ధోరణిజాంతము కానిబే నీవు నదుమనవచ్చి అడ్డుపలుకుట దగునా ?

ఫ్ఫిన్లవా హవాలుండమినను దుశ్శాననండు 'అన్సగాం బల్కెను నిబోటి వారలుండునెడ నానచ్చివ వినరము సెప్పక యయన్యమ: వచించుట తగనిదగను,

సుయోధన: కృష్ణా నీజేల యీలాగున అగ హించెదవు ?

కృష్ణ ఇది యాగహో క్షి గాద

సుయోధన'_ అది యటుండనిమ్ము.. నే నొళమాట యడిగెదను దానికి సరియగు సమాధాన మింగలవా ?

కృష్ణ _ రాజరాజబగు సీవడిశిసం. చెప్పయు౧కఓ పాధ్యమగునే £

శ్రీగమ్ణుని రాయసహారను న!

సుయోధన; ఈ చతుకోక్తు లింకం జూలింపు ల, నీవ మాయొద్ద కరుదెచిన వాండవుకడా డ్డ బాంధన్య యనం బాండవులతో నమానులగు మాబింట భుజింపళ విదురుిం 3 శీల యరిగితివి ?

కృృష్ణ"పగవాని యన్న యు భుజింపరాదు, పగవానిం చిలిచి తవయింట నన్న మికంశరారు నీవు చాల్యమునుండి పాండశ్చల 'జ్వేవీంచుకున్నావు వాగు నాకం (బౌణఆల వంటి వాగు తమ పౌణముం పెం బగం గొన్నవారు జ్వేషు లగ టచే నీవు నామ శ్యాతవ్చండవు, అట్టి నీముంట యన్నము దినట యుచితము కాదు,

సుయోధన'- నీ కింరటి జ్వేషము గలదనుట నేంక గదా లలి ొంటిం!

గృష్ల-న, ఇంక ఈలాటి. వృధావచనయు లతోం (బొద్దుపుచ్చ జూంను, వచ్చిననని చూ కకొవవలయును=ధృత రాస్త్రశాజన్కా పాండో్చలు నాను ఖనయున నీగుం బెంవ మసిన దానీ వివరించెదను దత్తావధానుండ్‌ వై వీుువ

ధృశరాన్వ్ర“-నాబిడ్ణ శానలల బలుగడగండుపడి

1'ట/ య ల

ఎట్లో వికటుని పాలికీంజేం సుఖం చు చున్నారని వివి ఎంతయు నలరుచున్నాను, ధర్మాళ్కుండగు ధర్మజున కీ కష్టములు గలుగుటకు దైవమే కార*మా, ఎన్నియికుమలు గలిగినను భీమూర్జును లన్నమాటకు లోంబడి వాని నోర్చియుండుట వారి మహానుఫావతను (శకటించు చున్నది, పసికూనలు

కట్టీ సుయోధనుండు పాన మైమాదీనుకులు ఆకణ్యవాస ్లేళమును ఎట్లకుళ్ళ నించికో కదా |!

అహో ! నాకోడలు (డావది ఎట్టి ధర్మ స్వరూపిణి ఆట్టి యన్మువత 'చెతనుండుటం బట్టియే వాళేవ్చరు గాను నున్నను సగరవాసులకంయటబ సుఖముగాం గాలరు గడుపు చున్నాపు వారికి నాయెడం గలభక్షి చెప్పనలవికానిది కృష్ణా అలసించక వారాడిన మాటలు వచించి నాచెన్ట దనియింపుము,

కృష్ణ,--విశుము వారి మాటలు, *మిీపంపునన స్ట్నెంకు పర్సరములు గానల( గడివీతిమి పదమూండవ యేట నజ్ఞారవాసము. వేసికిమి. ఇంక మాతం డీసొమ్మూ పడ యట న్యాయహివము మూ యర్థరాద్యము మిోవలనః బడయం గలుగుదుమని కృత నిశృయులమై యున్నారను మా ₹ల్ల చుట్టములు విశార యసగుదురు ఎవ్నటినైన మిక్మూ గక మయొకల నవళ్మవారము గాము మన కులముపాడి వెడకుండం గాపాకుయు ” అని నీశుందె్స్సెనముంరి దీవికి నీవేమి బదులు చెప్నెదవు?

అవ్వు డాసభలోనికి వచ్చియుండివ మవాక్టల నుధ్య మునురిగి జామర్న్యమపహోనువి సుయోధరని గాంచి,

జామదగ్న్య:- సుయోధనా ! గర్వ మెట్టివానికీని బంకీరాదు.. *ర్వితుం డగుట కేం గడా పూర్వము దంభో ద్భపుడు నరునివేం బరాభూకుం డయ్యెను? ఆనరనారాయణులే

శ్రీ అహ్టుని రాయ సారము శరీర

ఇమ్రుడు. కిరీటియు6 గృన్దుండుర్తై యసతరించి యున్నారు, వారలలతోడి విరోధము నీకుం దగదు

కణ్వవ-జామద్న్య్యవి పల్కులు సత్యములు రఠరన్నును ఎదిరివిని ఎజులోక నిగ్రహింపం బూకరట తగనిపని అహాం శారము పొరుషముకు నాశము గావించునుం కాంబట్టి ఎంఠరటి బలవంతునేని గర్వము సరికాదు.

నారద'-_కౌరవనాథా ! వీరిమాట లగ్యంత విశ్వా సార్షములు ఎట్టివానికేవి దుళ్సావము దగదు అది దుర్షళకు మూలము, కాంబట్టి నీవీళ్ళన్లుం పలుకుల నాదరిజపుకు* ఇగండు సామాన్యుండని భ్రావింపకును*. తలంచినమా[ లాన లోకముల దహీంచునంఠరటి మహిమను గలవాంకమఈ, సన గూపుండనసుటచే నిన్నీలాళన (బకిమొలు చున్నాండు సీవంని భీకిని బలుకుట లేదని తెలిసికొనుము,

సుయోధన:-మవార్జి పుంగశ్రలార ఎట్టివాని! విధి లడలంఘ్యము, ఒకొళాక్కురు గొగ్న కార్య 9 లాచికించ.టటకుం గాదె. భగవంతునిచే సృజింపం బడునున్నారు ! అట్టియెక వారు దమకార్యగయులం దీర్సకుండుట యొట్లగును ? వారి యవతార కార్యమువారు తీక్పనెంచిన లాగున నా జనన (వయోడనము నేం దీృృవలదా రి శాంబట్టి మిరీ నివమయగాన జోళ్యమః గలిగించు కొనకుటయం

ధృత రాష్ట్ర కృష్ణో | పీండెన్వరి మాటలును విన కున్నాయ నీవేనించుక(కను తీసికొని దా-రింఒడం. జేయుము,

106 నుయోాఫనుండు కృష్ణ:-సుయోధనా ! నొవ్పవంశగూన జనిందితివి సకలగుణ సంనన్నుండవిని వాసిం గాంచికివి, అట్టివానికి నీకీట్టి దుర్మాగహము లగునా ? సీయీచేంత ఈనభలోని వారి “౪వ్వకికీని సమ్మరము గాకన్నది, బదవుదన విరోధము గష్టముల శ-కరమని ఫైలియనా! కాయజట్టి ఎంండవుల రావించి వార యర్ధరాణ్యము వారి శర్చించి క్రీవడయుయము భీమ్మఫ-పాండసుతులతో నీకువైరము దళదు, వాడ 'చైవమాశ మ బలమ లు రెండును గలవారు. అట్టివారి నెకి రించుట సముంజనయి ౩"దు ధృరరాష్ట్రియ జీవించి యుండ గనే రాజ్యము యశస్సు బంధువుఎయ, ఇది యవి యననేం సర్వము నే) నాళము గావించు భబొనెవను? వృద్ధం మగటచే మా*ామూటల నాదరించిన నీకు మేఎ గలుసును. ధృతరాష్ట్ర_కుమారా గ వ్‌ మాటల నార రింపుము, 'వెద్దల పలుకుల గారవింపును, ఓీకు సగస్వకుధములు గలుగకణగలవు (దోణ:-ధరగ్మసుకతుయ సర్వ చృేమ్షుడు అట్టివానిని నీ తింస్కరిందచుట నిండావహము అలంక నీపై నెంకయ వీత గలవాయ, వానితోడి చెలిమిని నీఠరాద్యము స్‌రవడ గలదు + సుయోధన'-కృష్ణా! ఆచార్యులును విళామహుఎను నాతం్యడియు నన్న ఎల్లప్పుడు దూజుచుందురు. నీవును విరి లాఫననే నను దూమీంవంగడలి తివి గాని న్యాయము నారయ చెతివిగా! మిరు పాండవృలకు ఆరణ్య హెసులం గొవి చి

శ్రీశృష్ణుకి రాయ బౌరము 97 "పెక్కిడుమలం గుడివీం దితి నని నన్ను దూవీ.౧శుకుగాని ఆందు నావలవి నేర మూవంతయాు లేనని తెలియ్యరైతీరికదా 1 జూదరి యగు ధగ్గజుయ థఫరనితో జూవమాడి రాజ్యము నోడెను అది చాలక మజ) నాడి యోడి ఆడవ్చల పాలాయెను ఇని యుల్లను అతండు బుద్ధిపూర్వశ ను గాం జేనినవియే శానినా నిర్భంధకశు ననా యాచరించెను? తాను జూదఎయిన నోడిన రాజ్యము నిల దన కెట్లు వచ్చుననుట యెజకుగక కేశల రాజబ్యలోభమున విరాటాదుల౬ బురిొల్పుళొని మావ యాద్ధ మునకు రానన్నాయ ఎదుటివారు రణమునకు వచ్చినవాడు మేము సన్నద్ధులై యుందుటయా* యన్యాయవ, ? ఒక వేళ మాతం[డి జూదమున నోడినవారికి మటల రాజ్యము నిచ్చెను, గాంబట్టి అది వారిద యగుననెవవేవమూ ) జూదమన నోడీన దాని మజిలం జూదనున 7లిచిపొందనలయునే కాని ఇచ్చుట శాతం జండు ? (గహించుటకు ఏ ఎరు? చల నాలో చించిన నానూట న్యాయఒద్ధ మగునదియుం గానిదియు నీ 'వెటుయగలవుం విశర్షవ-- మి- "రెట్లాడినను వారి యర్థ భాగము చారి కిచ్చుటయే సరియగునని నాకుం దోంెడిని, సుయోధన[ నీవు కుట్టివాండ వగుటచేం దెలియక యాడుదున్నావు జూదమున నోడుట చే వారు రాజ్యార్షులు గారనుట యటుండనిన్ను జననము మూూలతునను వారికి రాజ్యార్ద్మత లేదు, వన ? పాండురాజు మనతర్మడి యశక్తు డగుటచే ఆతనికి బదలుగాం గొంత కాలము రాజ్యమును

క్షలీగ్ర సుయోధను£౬డు ఇూలీిఏచెళు, చాని మూలనుననే అతని కొడుస రాజు గాం జూలయు అదియునుగాక పాండవ్రనకు వీఠారసులుగారు యమ సనుతునషం గౌరశ్రల రాద్యమెట్లు రాశలదు? ఆధిక్మయాక్ష మగు వీ5మాటల నమ్మి నీ విలాగున నాషట దగదు

గృష్ణవా నీవలనం దప్పు లేవనికదా యాక్షితివి బాట్యమునుండీ పాండశ్రలయెడ సీ వాచరించిన కార్యములు జీ నెలుంగనని తలంచితివా ? ఎత్తివిడిసిన వారని ఎల్లతిప్పులు వారిపై మాపం జూచెదవో?

దుశ్శాసన- అన్నా ? తర్మిడియు భీప్మూకులును కే ఈ కృష్ణునకు మిమ్ముప్పగింపం దిలచి యున్నలాగునం దోంయ చున్నది మి రిట్టి సభనుండుట న్యాయముగాదు.. లెండు ఇటనుండి వెడలుండు.

సుమోధనం డీమాటలు వినిన వెంటనే మూజు మాటాడక యటనుండి వెడలెశు, కర్షాదులును అరనీని వెట నంటి చనిరి వీఠీ లాగున నరుగుట కా నభలోని వా లెల్ల శీవగించకొనిరి,

మంశ్రాలోచన

అలాగున సభనుండి యరిగిన సుయోధనుడు గర్లో దుఠలతోడ మంళొలోచనాగారము చేరెను, అల నల్లగ నొనసీనులయిరి, అంత సుయోధనంయ రాఫేయుని గాంచి

17] శ్రీళృష్ణుం రాయబారము 110 సుయోధఫన;-మ్మితమా 1 వింటివిగదా మారేడి యొక్క దుకుభేకము | కన్న కొడుకని కనికరమింలేన లేళ కట్టడియయమి ఆ విదురాదుల మాటలు విసి నన్ను గృహ్లునకుం ఒట్టి యీయనెంచెనంటు. ఇది నీకి గ్బర్గితమని ఇంచ్చ్యుకైశం దలంపయగా! జనకుని యానతి మిటి రాదనికదా ఇంత శాలము నేను కాలతవులొనర్చు దుపా(ర్యముల నోర్చి యుంటిని ? అందుల కిద వతిఫంము. గాంబోలును 1 నీయట్ట వాగు వృద్ధుని మాటల గణింపవలదని ఎంత వెస్పినను బెడ చవిని 'బెట్టినందులకుం దగినలా నం (బౌాయనశ్చి త్తు బరిగెను కన్న తం డియీ యిట్లుండగా ఇక భీహ్మాదుల మాట దలఃప జం? అచార్యులు మన్నగు నీ వావ్యూణులు నాసొవ్య్యూ &ిని నాకే యపకారము సేయం ద.ంచుచున్నారు. వీరెల్లరు నాయెడ నిట్లనుట కాంనుహి చు గాకున్న నింశేమపకు? కర్ణం జే ముకచోట జరిగిన నింద మటియుక చోటం గలుగుననుట వాస్తవము, కృష్ణుయ "లేన 'చాళ చాక్యమున పీ బుద్ధులెల్లను మాన్చంగలిగెను దానిని సీవు "జెలియక కాలముపై నారోసించు మర్నావు గోపాలు౨ దుర్మర్యతపభావ మింతకుం 'దెచ్చెనః, కాంబట్టి ఇ౫కనిన నామాటవిని వానిని బట్టి బంధించు టుచికేము "లీఘున్న వాయి నెన్నియే9 దున్త్య్యర్రములం. బిన్నుచుండును. సుయోధన;-దూతను నిర్నంధించుట రాచపాడి గాద గచా |! వాాలాాట్‌ అ

కలీ0 న యాధను6డు దుఖ్శానన;-జిన్నా! ఆదినుండి నీవీలాగునం. బల్కు చుండుట చేతనే ఇంతలు వున్సైను దూతను హింసించిన దోవ ముగాన్తి మానభంగ మొనర్చుట పొాపొపహముగాదు ఇంశకు నితండు దూతయీ శాండని నామరము దూత దన విచ్చిన పనిని నివేదించి బదులు విని యేంగును గాని పీనివలె లోలోన మ్మిఠ'ఖీద మొనర్చు, బహీరంగముగాం దిరస్మరించి పలుకునా * శాయుట్లి ఏని బంధించుట య్మకమము గాదు శకువి--నుయోధనా! చేతం జికిన శాతవుని గృష్టం బట్టి బంధించుట యుక్తము, సుయోధన;లకృష్ణుండు క్యతువుల దూతగాని శీ చుడు గాండుం శకుని; “వారు నాకం (బొణములవ౦ంటి వాయు ర్న (పాణమలవైం బగంగొన్న వారు జ్వేమలగుటచే నీవు నో శాాతవుండ” వని వాండే నుడివెను గడా శ శాయిట్టి శు భిక్సీంచుకొనుటయీ యుచికిము. వికర్ణవల మ్‌ దుర్శుం్యతముల నమూలనుననే ఇంఠల పుస్పైన, ఇంక నైన సీరని మాననమును గావథమునం బొ నీయకుందుం శకుంఏ పానకములోని పుడకలాగున నీవేల మొ మాటి కడ్డము వచ్చెదవు? నీకుం 'దెలియను, బరులు ససెప్ఫీ వినవు, ఇట్టివాని క పెత్తన మేల? సుయోధన! వళ్ళా! పెద్దవారి చూనననులే గష్టమ లు గల్పించటయా తగవు గి

మ౦[ళాలోచన శే81

వి“ర్షుండు సుయోధనుని పలుకు లాంకీంచి ముట్లని శల పోయ బొచ్చెనుం

“క జంక మాటలాడిన అన్నగారికి. నోవమువచ్చును 'పెద్దల మాఃసములు గలలించుట ధర్మకు గాదు, శాం యూరకుండెనను, అఆడినుండి వీరి బుద్ధివి మార్చ నీ కుం మయొకయ దాంపురమై యున్నాయం దాన కిదోడు గర్జుంకు దుర్య్భోధలు సేముచున్నాండు. తక్కిన నా పోదరు లన్న గారు చనిన తెబ్నననే పోవుచున్నారు. నే నొక్కంయయ ధర్శమును ఇాటించి ధర్మజుని పశ్తమునం బలుకుచుండిన లాభ 'మేమి యును గలుగుట లేమ వీరికి గృష్లుం బ థిచు వయత్న మును మారు వీరి కాలాజన నాచరిముట సాధ్యము గాంబోదు, దీని మూలమున జ్వేమము పెద్చు వెరుంం గలదుం యుద్ధబువళ్యము జరిగియ తిజునుు జయము క్చస్ణార్టు నుల పత్తముననే కలుగం గలదు ఇష్టమున్నను "లేసన్నను ఇ-డతిగోడ నేనును రణమ నకుం గడలవలసిన వాండనే? కానిమ్కూ*, *నద ఖం బహుభిన్సవా * యనియెంచి మదింగదుట వజచుకొ నెదను గాక”

అని రలంచుచు మ్మ్నోకుండెము. శకుని సుయోధమని విలోకించి;

శకుని; ఆలసింవక సభశేంగి ళృష్ణుని బంధింపుము, ఇడియీ (వపధమకర్తవ్యముం

అని యీలాగున వారు చుంరాలోచిన గావించి యటవమండి కదిలిరి,

సేనాపతినిర్ధయ ము

సుయోధనుని బంధన (పయర్న మెటేంగిన ఈ మ్షం జాతని దూవీ.ంచి నభా మధ్యమునుండి వెడలి పాండ ప్రలంశేరి యట జరిగిసదెల్ల వివరి'చెను వార రీళూటలు విని యడో న్యుఖ్ములెరి కృృన్షుం డద్జునునకు సొరిధి యయ్యెను క స్షేతము నభయులు రణరంగముగా నిర్ణయించు ళొనిరి రారాజు (దోణాద.లను అక్షాహిణీ నాయకులుగా నొబర్చెను వారా తోడ భీమ్మనింజేరి,

సుయోధన'-కాళ 1! కారకలకం జం్శదునివలె నీ కురువంశమున "కెల్లమేటివి. కాంబట్టి సర్గ సెర్యాధి పత్యిమున శీర తగినవాండవు ఈపార్థన మంగీశరింవ వేంక చున్నాను నామాట వ్యర్థపుచ్చకుము.

భీష్మవ-నాకు బాండపులు సీవు నొక్కరూపవు వారలే ఇాయిట్టి నీమాటల కడ్డుపలుకనుగాని యర్జు +య దక్కం దక్కీనవారితో రణ మొనక్చం జాలుమును, అతండ్హ విద్యలో నాళం మేటి కుగునుం

సుయోధవ:?-కీయిచ్చ వచ్చిన లాగున జరుపుము, నీవ సర్వైన్మాధివత్య నులగీకరించుటయి నాకు ముఖ్యము ఈ క్‌ రాములు సీకుం దోడ్పడలలరు.

భీవ్మ;-_॥ రండా నాకం దోడ్పడలలవాండు? సుయోధ నుండు నీవింకను వానిపై నభిమానము వీడకున్నావు కడ మాట యొక్కటి వీనుఐు, మా యికువురిలో నొక్కంే యుద్ధము సనేయవలయాను నీకు వాన్నిషెనంత మక్కుువయున్న వాసినే రణమున కంపువా,

దంద్య్థయు ద్ద వ! 188

కర్ణ:-మ్మితమా 1 భీవ్ముయ పడునంతవజకు నేను యుద్ధమాడనని ఇదివజకే నీతో. జెక్పియుంటిని గదా |! శాంబట్టి యాతందే రణ మొనర్చనిమ్మూ*

సుయోధస:.నెచ్చెలీ ! ఇ శవధములు పలుకు నమయము గాదా, అ్యగహము నూనుము పిళామవో! నీప యాదిని యుద్ధమునకు 'వెకలుము ఇ)నైన సర్వ పైళ్యాధికత్య మంగ! రింపుముం

భీవ్మ,..అశ్షుమొప్వ్పుకొంటిని, ఇంక నొక భవపథము గలదు, డాని జెటిగించెనను వీశుము చిిఖండి నాయెదుట వచ్చినచో నే రణమును మాన దును, ఇదిన్మావతనము. ఆలా%న వాయ రాండేరిం బాండవ్రుల సేనలలనే నెళ్కండ సంవారింపం జూలుదును.

సుయోధన;--అలాకననే చేయుము, ఇయరణరంగమున కరుగుదనము మున్నే కుట మఃళొజిపం ఒటకుటీరము లమగ్చం బడినవి.

అని యెల్లరును గురుత్నే లాభిముఖులమి చనిరి,

ద్వంద్వయు ధ్ర ను

“ఆహా! వరఘరాము నోడించిన భీమ్ముంయను, ఆబ ర్యులు నంకనుండ నాకేమి భయమని తిలంచియుంటిని, బలరామునివలన గచాయుద్ధ పాండిత్యము సంపాడించిన

104 సుయోాధను6డు నాకెదురెవరని కడా గర్వించియుంటిని 1 దానికీ ఫలమిష్తుడ కంటిని నాసారథి రధము శోొలింగించి కీసిళొనిరాకున్న భీముయ నన్నా యమవ్ఫరి కంనీయుందును 91 నిక్కకు

కట్టా ! ఈసారథి ఎట్టి యపవకారము గావించెను శ్యతువుతోం బోరి జయముగాంచలేని నమ్న (బడి!౦చి శలకాల మవమాన ప్మాతుండగు లాసునం జేసెకు ఇన్ని దిసములు నారత్షణమున నున్నందుల కివి యా (_పక్యుపళ్ళలి!

ఐఇంఠరకు నాకాలము చెడ్డ్దదగుటచే వీవకిట్టి బుద్ధి జనిం "చెను. కాలవహికు గాకున్న నాయట్టివాండు మూూక్ళ "సెందటయు, మహాబలకాలి యగు భీష్మం డుదాసీనుః డగుటయుం దటస్థించునే? శాసీ, గరమును గతించి వగచిన లాభమేమిటి? జరుగవలసిన దానిని దా యాలోచింప పలయును? భీమ్మువి యృశద్ధయే ఇట్లాుటకు నరాలకార॥ మగుటచే నారని మందలించెదను.)”

అని తలంచుచుండిన సుయోధనుంయ ఇాంతనన్చని ఇంత కరిగి;

సుయోధని-_%ంగాతనూజూ! మ ల్లోళము లొక్ట్హగిదై వచ్చి నిన6 దాంకినను సీవొక్కండ చే పోరి వాఎఐని జయింప గలుగుదువు అట్టివాండవు; నేను క్యతుశరనుల లొంున మూర్చిలినపుడు "సేనను జూదుకొనక యుపేన్నీంచుట చూడ నాశ్చర్యముగా నున్నది. అక్కటా1! * నేను వాండవ పశ పాతిని, వారితో రణ మొవర్నంజాల)” నని నాండే చెల్చియుంగ

ద్వుంద్వయుద్ధము 185 శాదా అప్పుకు నొక దోందిన లాగున శీ నాచరించి యుందును గడా!

భీవ్మ;-కౌరవనాథా 1! పాండన్చల పర్శాకమము స్‌*ం 'దెలియనిది కాదు వారల బయించుట సులభ సాధ్యకుని ఠరలంచితివా ? ఎంగకయు6 గష్టపడినంగాని జయముగ లు గం జాలదు. ఆది యటుడనిమ్ము నే నివుడే రణరంగమున కరుగుదును, నా యోసిసంత్‌ షట్టును బాండవుల జయి౦ంపం బూనిదను భీతుండవు గాకుము.

అని యాడినంత సుయోధనుని మనస్పీంచుక భాంరి నందెను 'సీనలం బురికొల్పెనుు శంఖభ్వానము గావించెను భీషమ్మనితోల గూడి మఆల రణరంథమున కరెొనుం శాంతనపుండు శ్యతుసీనల హలేము గావిందుచుండొను సుయోధనుడు. తీరుగ భీము. నెదురింం సమ3జ్షైను, తేన వాండి నారసముల నాతని నొవ్పింవ సాగెను వృళోదరుండు నిజశరనుల సుయోధనుని వశ్తమున నాటులాగున నేసెషం ఆరని సారథివై వాణవర్షము. గురిపించెను, కుకువలియుం గువీతుండై భీమసేనుని సొరథిని బాణముల నొప్పించేను ఒక శరమున నతనివిల్లు (దుంచెను వవనతనయు€ డంత 'వేటొళ విల్లుపూని గాంభారీనుతుని శరాసనము దునిమెను. రాజరాజు కేటొక ధనువు నెత్తుొని భీమునిపై వాణములు "వేయ సాగెను అళేంయయ వాని మార్షమధ్యమునన ఖండించెను, అలొగునం దనబౌణములు రిత్తలైపోవ్రట క్యాగహము సెందిన సుయోధనుండు మజలం గొన్నిటినేసె భీముడు వానిని

186 సుయాధను.ండు గూడ నాలాగుననే (రుంచ్చివెదెను,. అంత మండివడుచుం గారవనాథుండు రెండు వాయియమ్ముల భీను.ని లలాటమును నాల్లింట భుజమ లన్వు యొనిమిదింట వాని వశ్షమును గాడ నాట నేసెనుు వీవికాతున కోర్వలేక భీమ సేనండు సొవ్ముసిలి రాధయమువైం బడెను,

ఇదిగాంచిన _చౌొఎచేయులు నభిమన్యడయ నొస్టుమకి సుయోధనునివైం బడికి. రారాజు వెనుదీయక వారితో బోరుడుండెను. ఇంతలోన సేదచేతిన ఛీముండు నుయో ధనునితో య ద్ధకు.సేమరాం? శల్యు(డాతని మార్కొంనెను పావని నిడబౌణముల మ్మ ేశ్వరువి నొప్పించెను. అతని శర నివాతి శాం లేక శల్యుండించుక తొలిగి చనెరు ఆ సమయ మున దుశ్శాసనాదులువచ్చి భీమునెదిరించిం, సుయోధనుడు శాండవేయులిం దనపాణనుల సొమ్మసీలం జేసి తేన సోదర లకుం దోడ్చడ నకుదె'వెచు. భీముండింతలోన సేనావతిశికము (ద్రుంచి, జలనంధుని సంహరించి సుపేణువి మూర్భా (కాంతుని గావించెను దుశ్శాసనాదల చాణపర్హమున నొన్చించెను భీముని యీ 'సీంతకెంతయు న్యాగహించిన సుయోధవ6 డారని వీఠ్నీంచి ;

నుయోధని_ బలహీనుల వలమరం జంపుటచే బల వంతుడ్నవైన లాపనం దలంచి గర్వింపకుము,. లావ్చగల వాం 'జెవ్వుకు సమానులతోడనే పోరును. కుజ్ణివార్యడ దుశ్శాసన నాదుల నొస్పించుట యొక -గొవ్పశాదు. దయదళల(చి నిన్నింతకమున్ను విడుదుటచేం (గొవ్వితివి మజణల నౌ

5. ద్వ ద్వ యు ద్ధ్‌ము 131 యెకమటంబడీళివి అఇఎకల దపష్పింద”ొని పోంజూంవు నీకు నేంటితోడం గాలము తీజరు,

భీమ:- గాటలవేం బోటరివిగాకతు నీ వాది వండియు నా మరణమున్నకై పమన్నించుచున్నావుగా ! నీయర్న మేఏ కొననాగను ? ఇది రణరంగముగాని ద్య్యూత గృహము గాదు. ఇచ్చటం బర్మాకమము చూవవలయునుగాని శశునిమూల ఘునం గవటము లాచరింప వీలు%దు

సుయూధను-ఒహో భీకుుసేనులవారు నేయ థానున్హ టేస్ణు లగుదున్నాగు. శాబటోలం! నాటె*ముు తాంగకు దప్చించుళొని (బవ$న నావల( జూ చుళొందను

భీనముసేశ-_బొణములు వ్రైచివి వీిమ్మటలోదా రప్పించు కొనునూట, ఇదె నాశరయి నీశరము దుంమ నేతెచు చున్నడి, దానిహౌరిం బడక లేప్పించుళొనుకు

అని రెండు వా.+ములు సుయోధనుని వాన్తబులకు సూటి" (బయోగించెనుు రాదరాజు వాని నర్ధచర్యదా కృలిగల రెండు కాణములచేం మంగను భీమ్మండా తకుణ మునం బాండవసేనల నుకుమూడుచు సుయోధనుని సమీ పీంచుచుండెను ఆరని గ్థారవమును విని తమసేనలు చెదరి వోవ్చట చూచి భీమసీనుం డించుక కలం సెందెనుు గరి యున్న సైన్యము మజి౬6 బు) కొల్పుట క్రళండుషకమించెను అవ్వుడు సుయోధన డాతని పతమున రెండు బౌణములు వేసనం నుమోధిస శరాఘాతమున భీమిం డొక్రింర చలించెను. ఇంతలోన ఘటోతం-చుయ చూయా బంమున6

188 సనుయాధను(6డు గారవ సేనలవై విబృ్బంభించు చుండెను. నూద్యం డన్తగతుం డగుటచే ఇరువాగుల వారును నాంటియుదన్థూంవి తమశమ నస్యా౦ంధావారముణ కరిగిరి,

సైంధవ వధ

శిఖండి తనవైం గవియుటవే భీష్మం డ్ర న్నా స్ట్‌సము గావించి శరతల్పగతుం డయ్యెను, సుయోధనుడు వెంటనే దోణాచార్యుల సీనాపకిం గావించెను. ఆ చార్యుండు దన్నా లాగున గారవించి నందులకు నంతిసించి సుయోధనుని పరము 'వేండ.కొమ్మ నెను రారాజు ధర్మసుతుని శోయను గాయము గాకుండం బట్టి యివ్మాని వీరు ఇదివిని (దోణు డాశ్చర్య పరపళఘందై;

(దోణ:.-శివ్యవ ేణ్యా అజార శతుండను నామ మాలని కీష్టుడు సార్ధక వ య్యెను, ఆహా! శ తువ్చనకును దనవకైం గనికరము గల్లింబం జేయునట్టి నద్దుణములు గల యాతని జనుము ధచ్యారముము, వానింబట్టి "'ెద్చినంరనే రాజ్యభాగ మిందలంచి ఇట్లాడుచుంటేనా? రక్రపాత మెస్కం డగుచున్నదిగదా యని మృదుహృుకయుండ నయితినా?

సుయోధనఫఒయుద్ధమున ర్తపాత మవశ్యమగు సనట నాకు 'దెలియను రుధిరపాతముపళే నంగీకరించు

పెంధవవధ 130 వాండనుగానం నాకొఆకు బౌంధన్చ లనేంలు మరణించుట యుక్తము కాదనట నే నెలుంగుదుకు. కాలట్టి నంధి కోడం బడినచో నైదూళురిచ్చి తీఅవల యువ, రాజ్య్యార్ష్యక "లేని వారికి అ మ్మ్మాశమ్రైన విచ్చుం నీతి గి 3ము న్యాయవిదార మగు శార్యము సేయ నిచ్చగింప-వాండ వగుటచే నంధి కంగీ1రి-పకుంటిల, యుద్ధమున కొప్పుకొని నచోం బాండవులు రణరంకమునకు రాంగలకు అమ్రడు ధర్మజునిం బ్ర కొనివచ్చి జూకమాకించి యూడించి, మజ) నరణ్యమునకుం బంప వచ్చును ధగ్యసుగు డు దద్కూగ్మవియుం డగుటచే ఇది సుల భపాధ్యము. నేంది "శెలినియీ యుద్ధ శు నీయ నంగీ$రించితింి రాజనీతి పెక్కు బెంగ లగుటచే నిక్కార్యము న్యాయబద్ధము శాపవున బేవరవారు నాకోర్కిని గొన సొగించవలయును.

ఇది వినిన దోణాచార్యం డిట్లు తలంచందొడలారుం

“సుయోధన.6 డాడినలాగున నొనర్బ్చుట య్యకమమగుని తోంచుచున్నది అన్యాయము నకం బూ కొనివల బెనము నకు గటి కావలయును గదా ? ఆట్లవి యూకకుందమనిన రాజాజ్ఞ మిజుటయుం గోరిన వరమత్తునని మాటశెప్పి తప్పుటయు నను రెండు దోవములకు గతి కావలబే? ఇంరకు నీవని [కమమగన 'దేంకాగహూడమ ? “రాజనీతి పెక్కూ దెజియయ లగుటచే నిక్కార్యము న్యాయబద్ధ' మని యాతిం జాడుచున్నాంయగదా 1! ఆయుధ మెలత్తనని చెప్పిన కృష్ణుంయ ద్యకమెత్తినదియు.. శిఖండిని మనున్నిడుక్నని యర్జునుడయ

శ40 సుయూధను.6లడు

భీష్మ నత్ర్రునవ్యస్తువి గావింవినది కు నిట్టి తరగతి లోనివే

కదా అవియెల్ల న్యాయసమ్మురము లయినచో ఇపిమూత ప

కుల కాజాలదు,”

అని యిట్లు ఫొంరవడి విర్య-౧ంచుచుండి యానల సుయోధనునిం గాంచి ;

(దోణ'-సుయోథనా? నీఫొర్కి. కొనసాగించటకు సీద్ధుండమగాని ఆంచదుల కొక యాటంకము కలదుం అర్జును(డు సర్వాశ్హ్ర వేద అతని గెల్బుట అసాధ్యము ఆత డెవ్పామును అన్నను వీడక యాన్నాంయ కాంబట్టి అతంయ లే, సమయ మబ్చివచోం బాండవ్నాగజునిం బట్టి ౨ాంగలను,

సుయోధనుం డీళచూటలు విని సంశస్తపలకు “అర్జున్‌ రణయునకుం జీకపలయూుని దని వర్త్మ్తూనమంపెను వారా లాశసనం గావించికి నంశ ప్తశాహూకండయి ధర్ధాజానుమతిని వార్థండు వారితో యాద్ధముసేయ నరిగెను . దోణుకు బాంకవమైనికులతో ఘోరముగం బోరు న౫పుదుండెోం అసమయకునం గెరవులు వద్దవ్యూవహము గావించిరి, అఎదుం జొచ్చుట కభిమన్యునకుం దక్కం దక్కినవారి!: 'దెగియను.. కాబట్టి యాతండందుం (బవేశింప నరిగెరు ఆరనివెంటం బొండవు లావ్యూహావాన 6 (బవేభింపల బోవ చుండ సెంధపుంయడ వారిదారి కడ్డునడియెకు ఈకర్టిరద త్త వననమహిమచే వాని జముంవం బాండవులకు సాధ్యము గాదయ్యెను, లోనం జొచ్చిన యఖి మున్యుం డనశపర్శాళమ

పసెంధవవధ [41 ముతో యాద్ధము నేయుముండం బెష్కు రొన్కమై. వానిని చాంకీ తునన ట్రించిరి

నంశప్తకుల నంహారిందివచ్చిన పార్గునకీవా ర్త దెలిసెను, తనకుమారుని మరణమ నకు సెంధవుండే ను ఖ్య కారణమస్‌ 'కెరిసి వానిం జంప భవథమ ఇావించెను, ఇది వినిన సుయోధ నుండు 1[దోణువి సమోవించి ;

సుయోధనఓఒఆచార్యా |! అర్జునయ :ర లేకున్న ధర్శరాజును బక్షైదనవి యానతిచ్చి యుంటిక, దీవకొర ళీ కదా సంశప్తకుల౫ భర్తమానకుంపి యర్హునిని వారియొద్దక రప్పీంచుళొన లాగున నొనర్నితిని! అదివమ్మయ్యెను అర్జుశ6 జెంత ని బ్బంభించినను వాని జోలీం బోకున్నారు మిరు పొాంగవ వశ్నవారులు, ఆస్టునునకు మేలుగార్చ నెంచువారుం 'తెలిని తెలిసివిరూల్డ విశ్వసి-చినడి నాళోపమేయిగును, కేన పూసిన కత్తివలెనుండుట తెలియక ఇంతకుం 'దెద్చుకొంటిని అదె పెంధవునిం జంవ సర్దును౬ డరుగుదున్నాంయ మి (దభావము దూవనిదియే కదా తగునరాయయు ? మిర్మూ లాగునం దూలనాడతినని యన్యథా తలంపకుండు (పనన్నులర్తె యున్నారలని మికలుక పుట్టించినలానని కార్యము కెొవసాగ దని ఈలాగనం బలి!తిని, క లట్లి నను త్సమించి, నాయం దన్నుశపాముంచి వెంటనే హై ధవుః రఖ్నింవం బూరుండుం

(దోణ'-రారాడ. నీనూటకును మాయశ్వన్రైాయ మాటకును నే భద మెంచువాండను గాను “సీనామ ఖమును వీడి నీ నర్దషం వెనుగంోమినం వాండన బలను మన

టి సుయకటోధనుండు సెన్యను. వైం గవియును అప్పుకు మన నేన చెల్లాదెదరగుఎ! మైంధవ్రనిరశ్న్షీంచట యతికషస్ట్రము, ధర్భుసుతునిం బట్టుటపు సమయను 'వేచియుండవలసిన వాండనుగాం బట్టి నేను గాండీవి నడ్డుట కరుగు ట యచితము కాదు, ఆతండును నీన్టన దుల్యబలులు శంకింపక నీవాతని కడ్డువడుము. తగుసహాయ మును గూర్చుళొన ము, ఇచ్చ నాలనీంపకుము నే నొనలు నట్టి యాకవచయి ధరింపుము, దీనం ార్థవి శరములు నీ శరీరమును చాంకకుండును, త అని యొకకవచము నిచ్చెను. సుయోధనుయ గురున్ట నావతి మిజిరాదని యెంచి ఆకవచము ధరించి నీరాపి వృతుండయి యార్డును సెదిరింప నేయెనుం పార్థని యెకట నిలువంజాలక పర్వెత్తుచున్న తనసేనకు శ్చాహను గల్పించుచు వానిని నమిోవించి ;

సుయోధన:-ళర్జురా ! నీవొక మేటివైన లాగున దలంచి నే లేయెకల నెల్ల నరుగుచుండు ఎచేం (బదుకం గలి! తివి. ఇదె సే నెదురువడితిని ఇంక సీవాలాగునం దప్పించ కొని పోన్టటకు వీలులేదు. వదీ! నీజాత్ర్రవిద్యా కౌశలమ దమూశ్చము

అని యగ్జుకనివె సుయోధన౦ండు మూండు వాండే నాఠసమ ల నేసనుు నాలుగు హౌణమల వాని గుజ్జిప లవె వైచెను పడదిశరమ లం గృష్షుని యురమునవైచి యొకసాయ! మున నారని చేతిలోని మునిగోంం గూలనేసెకు. పార్థయ పెక్కు బాణములు వై2దకుగాని అవియెల్ల వారని కవచమును

సెంధవనధ కక

జాఢీ తునిగి [కిందంబడుకుండెరు.. ఇది గాంచిన కృష్ణుః డాశ్చర్యమున;

గృన్ణ'-అప్టనా! మున్నెన్నదు నీబౌణను లీలాసన వ్యర్థవం లుగాలేదు పిడుగువలె శ్యకువ్రలదాంశియాద్ధము సేయు వాండవు నేండీహీనుని. ఇంచుక నొప్పింప్ననైన సమర్థండవు గాకపోవుట గడువింతగ నున్నది

అర్థుశ;ం ఇరండు దొడుగుకొని యుండువట్టి కవచ (వళావ నుట్టికి అచార్యు నన్ముగహమున వీయిక్క.వ చమును బాంకడియున్నవాంయం ఇందద త్తనుగు నశ్రుమొగ్క-టి నా యొద్ద నున్నది. అది నిఖఎకవచ ని ర్ఫేదనము, డాని మూలమువ వీ*ని గాయవజరును,

అని యరగ్మన( డొళయ;న్హృము వైచెను అశ్వన్రైమ శాయణన్హ్ర మహిమ 'తెరియును గాయిట్టి సర్వాశస్ర్రుఘారియగు నొక యశ్ర్రమున దానిని ఛేకంచెను. అక్టుమండశ్వనైైనమ యాచరించిన యా కార్యమునకు "దెల్లంటోయియు ఎశ్య్యము నవలంబించి వేజైక యన్రము నెత్తం బోయెను ? ఇంతలోన నుయోధనుః డర్జునున్నిపె బాణవర్షము. గురిపించెనుం కురు "సేన లర్జువుని యా సరాభవము గాంచి. పెల్లున సింవాశాద ములు గావించెను. పార్థుడ మిక్కిలి కోపము చెంది సుయో ధనుని రథసారథుం6౬ దునిమెను, వింథుండకు సుయోధన6 డించుక చిండిం చుచుండగా అదియే తగు సమయమని భావించి పార్థండు విదృంభించెను. పీనిధాటి ళాంగలే$ కౌరవ మైన్యము నలునక్కులకుం బర్వులిడం జొ చ్చెను, సుయోధణయ వానిం

కష్ట సుయోధను6డు బుుఫొల్ని వజల సమరమునకు సన్నద్ధుయగు సంఠలోన వృమసీకంకు మున్నిగువా రరుదెంచి పార్థవి మారొనికి అష్టుమంయ వారితోడ రణము సేయుడుండెను సుయోధన, డంతలోన వేటెళ రథమెక్కెను నూతనాంబ రాభరణ ముల దాల్చెం (కొత్తకవచము ధరించెను. నవ్యశే రానన మును జేశం బూనెను. ఈలాపన యుద్ధనన్నద్ధుండై వచ్చుశు చల నాచార్యునిగాంచి మైంధవరశ్ష ణార్థము దనకు సాయ పకమని వేంటెరు [(దోణుకు పూర్యమువ'లెం దాన. స్లీనో చమ. ఖమున మండవలయు నని బదులాకుటచే ఖండము,

“ఆహో. ఆచాత్యుం డర్జున వత్త పారియయి మ శార్యమున నెదాసీన్యము వహిఎదుచున్నాండు నేంటికో దుళ్శలభర్త ఇాయువు దీజెకు గాంబోలు! తన్ను గట్టగ్నద్దా "తానే తెమ్చకొలఎటలా'పన ఎజింగి యొజింగి యీరని శా పతిం గావించుకొని ఇట్టి యాపదకు గురియమితిని ఇ జితించిన లాధ మేమి,”

అని తలహోాయుచు సుయూఫనుయ పొర్ట్‌ని నమి+వీ? వచ్చుచుందెుు,. అప్పుడు యుధామన్యయ, ను _త్తమౌజుణ నర్దునునకుం దోడ్చడ వచ్చుచుండ వారల నెదర్చెను, ఉత్తమా జుండు సుయోధనునిచావము దునిమెన. రారాజు వేటో శరానన మందుకొని వాని సారథిని దురగములన దునిమెన,. ఉత్తమౌజుంయ యాధామచ్యుని రథమెక్కే-న వారిరువురు రాజకాడ రథవాజులన్ను సొంథి౨ి నంహకించి కాం వేళశ్వరుయ మద చేఖాధీఘని రిథమెక్కె-ను. ఇంతలోః

రి] నంకులనమరము కశక దుర్ముఖామలు దనసోదరులు గొందజు రణభూమిని నిహరు లగట 'ెలినీ విధిని దూజుదు వేళెళ దెసళేంగను.. అదియీ యచనని భావించి యర్జునుయ మైంథవ్రకున్నెడకు వచ్చి వానిని నంవారించెనుం సంకులసమురము

“కర్రా! ఇంత కాలము సత్యవాది యని వాసీగాంచిన యశాతళ్మతు డిది యసత్యమనుట దెలిసియు “నళ్య నా వమూవాతి యని బీగ్గఆ గాం బలికి కుంజర యనుమాట యల్ల నాడెలా! భీమసేన. డశ్వతాము పాతుండయ్యైెనని నవలిక నమ్ముకుండిన యాచార్యుం థీశవి మాటచేం గదా యజస్త్ర॥ సన్నా న్ట్‌సము గావించెను, "

శాలము విపరీతే ను పన పుడెారు నకారణ వితోధులపట నిక్కము అలాసనం గానిచో విళ్వామ్మి తాదులకు నేనేమి యప కారము గావించితిని! వారికేం నావై నిప్కారణ ద్వేవు ముదయి౦చవలయును? నాపై విరోధమునం గాకున్న వారేల యాచార్యుని నమిోపించి యుద్ధమాడవలదని యుప బేళంచి యుందురు? వారి మాటలును యధిష్టిరుని యనర్య వాక్యము లును గదా ఆచార్యుని మరణమునకు గారణములు! అఆచా ర్యుడు మరణించినంతనే జయము గలిగెనని ధర్మతనయుండ తలంచెను గొంబోలా! కర్ణుని సేనాధిపతిగా నొనర్చియున్నందున నతండు పీరిని సంవారించుననుట యెొజుంగడు,

కరీ నుయోధనుండు

వివేకరహితుండగు నీ పాండన జృేన్షుడు యోగనిక్థ నున్న యాచార్యుని బాలికఘుడగు దృష్టచ్యుమ ్నంయ సంహ రించుచుండ నూరకుంచెనంటట. ఇదీయా యాతని ధర్మజ్ఞనే ధిర శ్రరాదని "పీరికుకొని తృణ చ్భృవ్నకూవమై ఇన్రైందట వంచింప నెంచియున్నవాండో కదా? ఇట్టివాని నిక నూరక వికవట పాడిగాదు. ఇదే నేనరిగి యాతని _పాణములం గొన్‌దను

అని ఈలాగునం దలపోయుచుండిన సుయోధవయి రథమెక్కి. ర -ర౦గమి నకు వచ్చెవ., వచ్చినవాండు వే అెన్వని యొద్దకు6 బోవక తిన్నాంగా ధర్మాసులుని చెంతకే యరిగెను ధగ్దజు నాతని సారధిని శరావాతిచే నొప్పింగను యుధిషి రయ సుమోధమని వాయ నారిధుల సంవారించెను.

అంత నారథమనుండి కిందికిదూంకి వదారిమై సుయో ధనుఃడు వెనుడీయక ధర్మజుని సెరీకము న నాటులాగున€ గొన్ని వాగములు వె 3ను రాదరాద బవౌశవాతిని నొచ్చిన ధర్మ తేనయుం డాా'హించి అతని వింటిని దునిమెము ఖడ్డహస్తుండై యాతయ ధర శజనిరధమ వై ఎఆక ను-కించుచుండ నాతని దేతి కత్తిని రండర్థ చంద్ర జశాణములవేం దునియలు గావించెను నాలుగుభరమ + నాళని యురమ న నాటనేసెన యధిస్టిం బా+ పాతేమున వివ్వాలుండగు సు యూధమునిం గాంచి దవ్వులనుండిన కర్తాదు లచ్చటి కరుదె:చిి వీీటు వచ్చుట గాంచుచుంక్షిన భీమసేనాదులు ధర్మజునకుం దోడ్పడ నచ్చటికి వచ్చిరి అంక నుభయసేనలకును సంకుల యుద్ధము జరిగెను

సంకులనమరము 147 ఇంతలోన వేళోశ రధమెక్క్‌ మజల నచ్చటికి వచ్చిన సుయోధనుంకు ధగ్మసుకుని వేతి వింటిని దన శరముఎచేం దువిమెకు. అతంకు వేజెగ ధమ పూని ఛా రృరామ్త్రిం న్‌ా నవమును (దుంవెకు, కుకువతి వేజూక చాపమును బూని ధర్మజుని శరీకమున నాటులాగున వాండియమ్ములల గొన్నిటి నేసెను.. ధగ్మరాజు కౌంవనాథు”౧వెం గొన్ని బాణములు (పయోగించి వానిని నొప్పించెను సుయోధ:53 6 డొశశ్తక్తిని వైచెనము. అజాతశ నుప మార్షరుభ్నమున నే చానిని దుని మెను, ఇదిగాంచి కోవించిన ఇరు జ్యేష్టుకు. కొన్ని కోణము "లేసి ధర్మరాజును నొవ్పించెప. ధగ్యనూతి కు వెరు'0జి "వేరుగ నిళ్చలుట్హై శ సుబా..వాతి కోర్పును మజుల సుమో ధనునిపై చౌణవర్దము గోవించెు. గాంధారీ3నయుం డాకర ముల ల₹ౌంఘన మార్చిల్లె రు,

ఈ లాగున సుయోధనుయు మోనాపరవఘం డ*ట చూచి గ్భానవర్శ ధర్మ్శపుడ్తు99తో యుద్ధము సీయ వకు "దెంచెను, అప్పుడు భీమం డాతని సనెదరించెనుు. వీ 6టు రణ మొనర్చుచుండ నింతలో సుయోధనుంకు మూర్చం "దేజె ఏ. మజ ధక్శరాడువైం గవిరు ననుట ముండ నర్దుముం డీతని కడ్డువడెను (లోధావిష్టుడగు సుయోధనుం డాతని "బెక్కుచాణముల నొవ్పించెను, పార్ధండు గాంధారీశనూజుని నూతున్విక థాశ్వములన్వుధ్యజ మును ధనువ్రుము వడేసి బాణము అచేం దుసిమెమ.[వాణాంతక మగు నొకచాణమును [(బయోగిం చెను. అప్పుడు సుయోధ.ఏనకు నహాయవడం గృవుంద్యనో

140 దనుయోధను(6డు అశ్వ్రైమయు నకుబెంచి, అశ్వన్రైమ యిస్టమందేసీన యూ బాణమును మర్ష మధ్యముననే ళన శరమాలచేం (దుంచెను. కృపుంయ పార్థవిమైం గొన్నిచౌణములు వైచెను కిరీటియు6 గృవునివిల్లు “రండు తునియలు గావించెను. కృత వర్మ రాల నారని నొఓవ్పించెను, దుశ్శాసనుని విల్లు దుని మెం గర్టవితో యుద్ధము చేయ నెంచి యటు వెడలెను, ఇట్లా నాడంళెయు సంకులనమర మతిభీకరమై జరుగుచుండెను, అానననానననానానానాననో. గదాయుద్ధము “స్పయోధన రాజేం్ళచా! వల ఈ లాగున మడుగునం చాటవలయున? కర్షశల్యులు, సోదరులును జావలగనే మేమును జచ్చికిమవి తలంచితివే? ? కట రృ్‌సాచార్యా అచార్య వ శ్రా) ఎళ్వుడును నీను సీచకృత్య శు లకుం గదయ వాడను గాననుట మోా౭ెజటులసిది ఇాదం సోదర బాంధవ మరణము న నొడ లెటుయగక యుద్ధము శేసిశిని నాశరీక మన్ర్రగల శాతున నొచ్చెను ఆలముక మె-డయ్యెను. దప్పి యశిశయించెను మనసు వసమటీ యుండెను. ఇంచుక వి శమించినగాని యరులతోం బోర జూలక ఈ కుడుగుం జొద్చితివి పాండవుల య్యకమ మవ్ప టప్పటి క తిశయించుచుంకుట కర్షనధ మూలమున మాప ఉాధ్రిగ్రపూర న వన న్తి వూ (మే అ [కూరులు శతువ్రు చిక్కెనని చవ్వు

గదాయా ద్ధ ము క్షైథ0 సంహరించువారు కాని ఇదీయ సమమనుని ఇంచుక యోర్చ వారు గారు. ఇఏి తోసి యూరక వారిచే. బడి చచ్చుట కంయహె సనేండించుక వ్మిశమించిన 3ే పవవగతశము,డ నగు దును అప్వుకు వారి నవలీలలగా వధింవం గలుసను, ఈ యు్ధేశమ తోడనే నే వీ హావమునం | బవేశించిచినిగాని శ తున్చలవలని భీతి వాటివచ్చి దాంగిన వాండమగాను మా గొంగు సవ్వడివిన్న మిరుకు మిక్కిలిడస్పి యుందుటదెలియు చున్నది. శాయుట్టి మిరును గొంచెచు విశమింపుండు *” సుయోధనుని యావాళ్య్గము లాలించి కృపాశ్వ నై మలు నుజులివచ్చుచు నీలాగున నంభామీంచు చుండిరి,

“ న్వూయవూ 9 దూచితివే విధి విలసిరము! న్యాయ నర్తనుల కీడుములు *%ల్పించుదు న్మకమపర్తనుల కభివృద్ధి నొసగుచుండు నాదేన నేమనవలయును? లోశము వారును న్యారూన్యాయ పరిశీలనొజ్ఞాన మ లే పై వేసనముల6 జూబి చానపోవుచుందురు పాండవు లాచరి-చినవి న్యాయసమ్మత మలా యనుట యూహింపక వారి వేనములంజూచి వంచి త్నులె కౌరవు ల్మ్కకమ (వవ్నర్తకులని యాడుచుందురు, విమ (దయోగామల మూలమున వీరు భీముని. జంప నెంచిరని యూరక దూటుదురు కాం వృళోదరుయు మాన భంగము గావించుచు వీకికి బెక్కకష్ట బలల గలిగించెరని ఎవ్వ లేవల జెర్పం గలిగికే? సుయోధవంయయ పాలింవ వలసినది న్యాయ ము.గానండ నాొండు యు ధిష్టికయ యువరాజగుట యను చముగునని వరెన నాడిలే? రాడదనూయ యాగసమయనున

శి0 నుయోాధను.6డు (ాపదీ వృథోదరులు రాజరాజును బఏవాసించిన దృశమ మనటకు వీరికి మూగత్వము గలిగెను జూదరియమి. పాండ వా గజుండు శకునితో జూవమాాడి ైరవశమున నోడిన నందు లకు సురౌకాధన నిం గారశునిగాం జేసి వృథా దూమా సల్బు టకు మూత్రమి వీరికి.త నోరు గలిగెను ”

“అబ్బాయీ నీ వాడునదెల్ల వ్వానవ మగునవర, సుయోధనాదులు మాయాదరోదరము న గెలుపొంది పాండి వుల గానలపాలు గావించిరని తక్చక్షపాతులయి వల్కె.దరు గాని పాండవ పశ్లవులోని పంచనలీల కెలిసీకొన ఉన్నారు? యుద్ధమునక6 దోడ్చాటునోర రారాజు జ్వారపతి కరిగినపుకు కృష్ణుండు నారాయణ గోవాలుకశచ్చి సరి పెట్టెప-పిన 3 వంచన శాదు కాబోలం? శ ఇస్ఫనితో ధగ్మతనయుండు “నీవు గన్లా ర్జుముల యద్ధన మయమ.న6ి గర్హనకు పారిథివై యాతినిం దూ నాడి యుద్ధమువలని నీరుత్సాహువిల గావింపు” మని వేడ కొనిన దన్యాయము ఇాచదేమా? య. ధిష్టిరుంయ రవాన్యముగ భీష్ముని చెంతకి రిగి యతని వధోవాయ మడిగివది యకమము శాచేమా? అనర్యకులాడి మాయయ్య నన్ర్రుసన్నలస్తుని గావించివది సజ్జ సమ్మశమం కాణయోలు ? మై-ధవవధనాయ మాయాతిమినచూ ను గల్పించి నూర్యువిం గన్న కకుండం "జేవీన యాాకృన్మువి సేయ నీతి బావ్యూము కాబే? బట్టి య్యకమమ లన్నియో వారాచరించి,. జనుల కవి యన్యాయము లని తోంచకున్నవి. మనవా శాదినుండి న్యాయనూర్షమున

నదాయుద్ధము 151 నడుచుచున్నారు. దీని నకమమలి వారాజెవరు, చీమి సేయు దము? ఈశకాలమున న్యాయమ నకు స్థానము లేదు 99

“వూమా ఇది డ్య్వాపరాంతము శాదా! న్యాయపత్ష మునకీశ నెచ్చటినండి స్థానము కలుగును? ఇప్పుడు నేనొక విధము నం దృష్తివడుదున్నాను ఎట్లనతి మన సుయోధ 16 చాదడినంచి సర్వసౌఖ్యముల ననుభవించు చుండెను క్‌ మొన్న టెటులంకషం రాజరాజ వీకు దాంకితుండైై వక చృటశాధి సగ్యేమ న నీభూమండల%ను బిపాలిచెుు విభేయుల౫ీ పోగరులతోడను, నాయాట్రి హితుల తోడన గూడి సక్వడా స్తంతువ్షండయి యొస్పుచుండెను, వైవ్టవచును యజ్ఞ? "సీస ఖ్యాతిం గాంచెను ఐహాక సౌఖ్యసులలో ఇరం డెద్ది కుం నొటి వడక య*భవించెనుు ఇంక వారో; బా్గామ ననే తండి చావలా దిక్కుమాలి దాయాదుల రమింటం బెరుగు చుండిరి ఇవ్‌క చ్యకపురాదులయందు మాాటువేసవం పూని బిచ్చ మెత్తు కొని (బదుకుచుండిరి ప్మనెందు వత్సరము లరణ్యమున నుండి పడరానిపాట్లు పడిరి అజ్ఞశవా సవత్పరమున విటు) శాలు కూటమ.న అతినిచమగు దాస్య్యృ తి నవలంబించి యుండిరి ఎప్పుడు వీరు సుఖంపం గలిగిరి! ఒక వే? యుద్ధమున సుయోధ ను' సంహరించి రాడ్యమునుబడసినను బంధువ్రలెల్లరు చద్చుట వ్‌ ఆవ్యననపుం గూడు దక్క వీరనుభవింపం బోవున దెద్ది ఇట్టి యనుభవను కంటం జచ్చుట మేలుకదా? ఇవయీ. ఈయిుభ యులలోని (క్రమాకమముల వెల్లడిసేయా చున్నది ఇంకనబ్ఞాన

ముశ లోశమేలాగున నొడిన నేమి!”

కేక నుయోధను6డు

అని ఈలాసన సంభామీందుచుం గృపాశ్వర్రామలు 'వెడరీరి ధర్మతనయు.ంయ, సుయోధనుని వెముకుట శీయిన వేంటగార్యడ మూలమువ రారాజు ఉద్వేపాయన వావమున నుండుట యెజింగి పోవరనహితుండై కృష్ణుని తోడ నామెడు౦ంగు నొద్దశరుదెంచి"

• సుయోధనా! ఇదియా పోటకియగు వాండాచరింప వలసినది ! చుట్టములు చచ్చిరిః సోదరులు వాకులబికి నీవొక్కడవు మాతము జీవించి దమిసేసెడపు? సీట దాని నంతనే చావు దిప్పునే? ఇదిఐరా రాజరాద బిరుదాంకితునకు లశ్వణమ ? అభితూన ఘమండని విజ్ణవీగు చుంకట 6 గుజురు గాలోలు? వెంటనే యుద్ధమునకు రమ్ము, లెక్క రణవివాతుండ వైన వీ సము వందణగలవు జమిందిన నిస్న పర్నమగు రాజ్యమును జెండలలవు కాంబట్టి ఇంక నైనను ఈ నిచకృత్యము వదిలి (హదమునుండి వెలువడుము,

క ధర్మపు తాం. నేనెస్తుడును రణము వలనలాని మరణము వలనంగాని భీకుండను గానని యెటుంగుము యుద్ధమున నలేసి, సీదంబేఆ నిచ్చటికి వచ్చికిని, మీరును ఇన్ని. దినములుగా బరిగిన రణముపలన డస్సియున్నారు శాయిట్టి ఈదిన మించుళ వ్మిశాంతి నందుయం "లీవు యుద్ధము 'సీయుదము ”

“రంరదాత నీవు గానపింవమిని యుద్ధము లేకుండెను శాంబట్లి మేము సేగ దేటిరిమి. సీవింతకాలము (హదమున

లీ

£0] గదాయు ద్ధ ము క్షేరఏ వి ఇాంత"ండవైవది చాలును ఇంక్‌ వెలువడును,.. లెరు నీట దాలినంతనే రాద్యము దక్కా(లోదు ౫”

జ రాజ్యం బ్దుంత ననియా లిలంచికివి? చాఠలలోం (ఒధమగణ్భుండగు కర్దునకుం జెలిని దానపవీకుయని (వసిద్ధివడ సిన వాండను నాయెష లొ భము లేము నిశళాముగ నీ కట్టి నంశయమే యుండిన నారాబ్య మెల్ల సీకు దానము వేసెవను, (హింపురు ”

“ గీయా! రాజులకుం దమ పరాాకమముపలవం బడసి నది కీ ర్హిదాయకము కాంబట్టి నీదానము నాకేల? శ్యతుసుహార మొనర్చి జబయలవమీనోడ రాజ్యలవ్యివిం గెబొనుటుచితముతి

ళ ధర్ముతనయా నేను (బౌణమలవైంగల లీషిజీ నీలా గున నాడితిననిమా లేలంచుచున్నావు? లుబ్ధుుడను గాననుట నిదర్శవ పూర్వశముగాల జావవలయానను న్నురేముతో నాలాగునం బల్కి-లిని, ”

సుయోధనా! నమూటలళోం (బొద్దుపుచ్చుచుంకుట భాన్యకు గాదు ఎదుటివాండు వీలిదినంతనే యాద్ధమునకు వచ్చుటలదా పర్మాకమవంతుని లత్మణము?౫

“నక, అళ్లు వచ్చుచున్నాను ఇదివటలో రథధారూఢు లమై చాపములు గొని 'సిక్కులడవలు యాద్ధ మొనర్చి యుంటేమి, ఇప్పుడు పాదచారులమై గడలాని రణము సల్బ నెంచుచున్నాను, మిరిందులకు సంపిద్ధులు గంకుం

“ఆలా ఫననే కానిమ్ము నుందు నీటినుంటి వెలు నడుముల ఇ

కేక్‌కీ సుయకోధను(6డు

ఈ మాట లాలకించిన సుయోధథనండు ట్రైప్రాయన (వాదమున౦డి వెలికి నిర్ణమించెనుం గజాధరయగు నాశనీ యవ్పటి యాకారము. గల్పాంతమ నందలి యంతకువి రీ్రి నరిభయంకర మై యుంటెశు, ధర్మసుతుడంత సుయోఫనునిం గాంచి;

“ఓయీ! మూ యేశ్చరిలో నీకష్టమగు వాని నొక్కనిః గోరుకొనము. వాంే సీతో యుద్గమునకుం గడంగను వాయ మరణించెనేని నీవు జయమందినీ లాగున నగును. అంక రాజ్యము నీవ యేలుకొనవచ్చుగు. నీవ్రు వృమండవమిన రాద్యము మా యధీన మగును ఇది మా సమయము

యుధివ్యీరుని యీాసనాటలు విని క్ట డదిరివ!ి యారని. గాంచి,

“ధర్శజా 1 ఇదేటిమాట ? ఈరండయ గదాయ. ద్ధముక నతి నివ్రణు:డు భీమసేనుండును గదాయుద్ధమినం గడునేర్చిరి శాంబట్టి వీరికువురకు యుద్ధము జరుగుట న్యాయమగును గాని గదాయుద్ధ చతుడులుగాని రిక్కీనవారి నీరెయు ళోరుకొనుటకు మన మంగీకరించుట సరికాదు

సుయాధనండు కృష్షుని పలుకులు విని సంతుష్హు డజాయెను, అరక ఆదినుండి. భీమునివెలదా. విరోధము ఇప్పటి కృష్టు[మాటలు తన వగ దీర్చుళొనుట కనుకూం మగునవీ యిని తలంచి భీముని. బూది;

“వాయుసందనా. కృష్ణుండాడిన లాగున నీవ నాప్‌! దగనవాండపు * వివాహశ్చ వినాదశ్చ సమయోలేవశోభ శే

నచాయు ద్ద ము కేర్‌ర్‌

యనుట నిక్కము. కాయిట్టి నీవు నాతో గదాయుస్థమునకుం గడంగము, సాల్యకు నుండి నీవ మాకు. గావించుచుండిన యవకృనులకం దగు ఫలమిష్పుడ యన భవింపం %లన్చ ”

ఆం* బీుు సుయోధను లొండొరులతో యుదము సేయ సంగీకరించిరి. ఆవరు-మునం దీర్ధ యా తాపకండ్‌యి యురిగి కుండిన బలరామ 6౬ డచ్చిటికి వచ్చము, అచ్చటివార లాతని గారవి చికి బలు౦డు తన సల్పివ తీర్థయ్యాతవివరించి; భీము సుయోధనులకు గడాయుద్ధము జరుగలోశ్చట వివి దూడపచ్చితి ననెను ఆపల నచ్చటి వారెల్లరు రణరంశకయిన కరుదెంచిరి. చీరు సుయూధనుల గదాయుద్ధ మారంభ నముయ్యెనుం వా రొండొరుల మిజఆం జూచుచుండిి౨ి మండల (వచారముల యుద్ధమాచరించునవుడెల్ల నొళం డొళవైవున కరిగిన ఎదుటివాం డాతనికి ఎకుటివైపున కరుగును. శ్యగ్రువు తవ్నవెపునకుం. దిరిగినచో. ఇతరుయ వేటొళ వలవకిం దిరుగు చుండును, ఒక్కొక సమయవుల నమటివాంకు సవ్య ముగం బోమినర చా నపనవ్యమ'గ6 బోన్చ్రలాగున సనటిందచుగు6 జప్పున నాతని కదు ేంగను

ఈ లాగున బెం గలిభీదము ల భీశు సుయోధమలు దిరుగుచు నొకరి గజాఘాకము నింకొళరు దవ్చీందుళొనుడు, యుద్ధము 'సీయుచం౦డిరి. జయ మేవైపునకం గలుగున "యును "చెలియకుంచెనుు. భీముడు బలాధిసుండు సుయోధనండు గ దాయుద్ధమ. నం జగ్కంగ గురుశిత్ష పొందినవాడు ఈకారణ నున వారొండొరుల జమించ కేకండిం తెగిన ప్యార ముబ్ళె

156 సుయోధను౦డు

గెహెందికివి నాంటిముడియు న్వీకు కమ్మ పవ్రరృనములుక లతవ్యవూూ ౫ ఆం అగ యూని సుయోధనండును నుత్యాం పూరితులై యుద్ధము సేయసాగికి,

ఇట్లు కొంలేవడి య ద్దు సీరుచుండ శఘూవిశేవ 'రాహిశ్యమున భీముండించుక వెనదీయవలసి వచ్చురుండేకు సుయోధనండు శికుశయనము తోం చాటు గుకుపును సమాపక మాన నుంకుటచే మేలుబంతి యనివీించుకొను లాగున గోచ రించెన, ఈనూశ్ష్మప మగని పెట్టిన కము: డగ్జునునింగాంచి

*“ భీకుండు నాయ సభలో సుయోధనుని తొడలు విజు%ం దన్నెలాగునం జేసీన (తిన మజిచెము గాబోలు? శే గదాయుద్ధం న నాభికి దిగుుయగు శరీర భాగం ను నొన్పిం చుట యధిర్మమని యూరకున్నవాండో ? ఇట్టి నీచునెకలనొ థర్మాధర్థు విచాకములు సేముట? వీనికి దొడలవలో బలమ తక్కువ. కాంబట్టి యూవవ్చల్వవె గదావాతి యొనర్చివ వీడ మరణి.పం గలంోం ”

అర్జున 6 డిగి వివి భీం యు భూ *లాగునం దవ తొడల జఆటిచకొ నిను మాంతి యదిగాంచి సుయోధథవమువి గడు భంగమ గావి ప నెంచెను. మటిం నదియధ్ధగ్శనువి వె+దీ క బొచ్చెనుం తువకుం గృమ్టశానతి మాటుట్‌ దగదవి తలంచి యూాకుధంగమ. సేయం గృగలిశ్చయుం డాయెకు, గన గద నెత్తి సుయోవనుని ళొడంవై వైదెను,. వెంటనే రాబరాజో తొడలు విటిగి నేలం జూలు ఒం రావా. డీక్మళమ య్య

ఉవసం౦ంచోరము కరీ ఆ నీగులు పాండహ్వ్యూ అకమ యుద్ధమున నన్ను నేలలోలసి* +1“0బ ౫?

“అన్నా ! భీముండు నాడు నభలో సుయోధనుని యూరున్సల విజబుచులా సనం (బతిజ్ఞ గావిచి యుండెను శాంబట్టి రన శవథము విర్వి ర్తించముొనెనం అటుసేయద చో ననర్యవాది యసను గదా ? మై చేయు మహాముని ఇౌపము నీకనికీం గలదు అది రిత్తవోవునే ?

కృ్షువి యీప *%కులు బలరానునకు నచ్చశుండెరు. తుద ₹లేండు పాంయయన్సలన్వు గృమ్మని నిందించువము డ్యారవతి కరిగెను. సుయోధనయ గ దాఘాక సంభూతివేవనాయగ (డై కృమ్ణునిలాంచి

• నీకీ "ంనదానపు త్త సీవుఆ యర్దుకలో జెక్స భీము న్మక నుయుద్ధవ నకం బురిళొల్చితివి గడా . ఇది యీటి న్యాయము? అహా. ఈ భారతెయ ద్ధమెల్ల నీ యమ ములతోడనే నిండియున్నది తొలుదొ ల్తశిఖఎడి౨ మున్నిడు ఫొని య ర్టుముయ ఇాంఠరనవ్రనిు. గూ మ్బ లాగొవర్చితివిం ధర్మజునిచే ససత్యము లాడించి యూచార్యు వస్త్ర నన్నా్యాస మొనగ్బులాగునం. జేనితిసి అది చాల! 'వేవ వేదాంగ ర్‌ _ల్వేక్షనామహోత్కుని దృష్టద్యుచ్నూని చేంజంపి ఎచిలివి రధము ఖఘామిని గుంగియుండ నాయదమ గాంచి క్‌ర్దుంం జంపి “చితివి భూరిశవుండన్యావితో యుద్ధ మొవర్చుచుండంవానిల 2ంపిలివ మాయాళిమికవును గల్పి-చి సెధవ్రవి మృతి" రయం వైతివి నేయిటు పార్థన కపడేశి.చు నెపవ. న భీమిలిచే నను

క! సుయోధను:ండ నూల్చించిరివి నాంటిముడియు సీయ్మకమ (వవర్తఎములున్ను నీ సవావానమువే ఐలవడిన వీరి యికమ కార్థములుకు గడా వన్నింత*?ండెచ్చెను 1

మక! సివి వన్నేలాసన భొంగవజిచినను నే నమర వించిన వౌఖ్సఎఎలోల బడాజివ పాలేఎ వీకవుభవింవ కేన, పక్వబ ధు నాశకవమువల సలిగివ యాచ$?యవుం గూకుగదా వికవిళవింవ బోవువది ? పరలోకము ననేని ఆసశ్యేవాదియ స వీ ధర్మజునకు సుఖము గటుగదనుట నిక్కము, నేవఏంత కాల మిట సుఖించి ని విం యాద్ధమున మరెణించుటచే నిగ వీకవ్వర్ష మనుభవింవం బోయెకవుల

అంత కాంకవ్చులు సుయోభకు నవ్పటన వీడి కౌరవ శివికముల వైపున కరిగికి,

అస అద యీ ఉపస౦ంహారవము

పాండవు లాలాగున వెగలిన వీక్క్ముట సుయోధమయ మా మొంటకియయిు నే..ఒడియుండెను. అప్పుడు నుజయః డటకవచ్చెన. ఆవనింగాంచి సుయోధన కివ్నీరుగార్చుచు

*' సంజయా! కాలగతి యెట్టివాకికి నలంఘ్యుము

క ॥ ఇ

వస్టేవాని శెట్ట దశవట్టిదో మాదితివా? పవకొకం డక్షైాహి ణు గొలువ వైరాజుం నాజ్హగో నిలపుకొని యుండిన వాండను నేను నేడు వష్కుమా౨ ముటయడియు్న్ను వాండను

ఉవనస౦వోరము కరీ

ఆ నీదులు పాండవులు ఆశమ యుస్ధమవ నన్ను నే.ంహాల్చి పోదిర్మపీతిని విడరాడి చెడలిరి. ఇల జూానమవ్న నాకు ఒంట రిగా నుంటిశము భయము లేము.

ఆర్నా! వీవు నా వవకలయొద్ద కఠి వారి నాళ్యా సింపుము నూర్హుకు పుస్తె శేకకాఎములకోల జమ్బు కదు దుఃభావవామే. కమునను టైనము సేరన శదు!ఖంచిన లాభము లేవని చెన్వము. ఇఎతికను జచ్చుశఆటకు సర్వ సౌఖ్యము లనుళభవిందు చుంటివి, అకి ళకంకరుండ నె వక చ్భ ఆధిపత్యనున ధకాచక మేలి3ం ఎల్ల బంధువ్పులం జల్ల కాం (బోచితిని, బీకల ధవవండులుకాం. జేశశిని. గొవ్ప యడ్జముల నాచిరించితిని. వక సమయమున నేనిం బ*వారి న్మాశముంవకంటిని, మగంటిమిలోడ రాచటిక మొవర్చితిరి, నాకం గెలిగెకిచావ్రు రణరంళమున వగుటచే వీరవ్వర్షము నందథయశలవాండనుం శాబట్టి వాయోత్మకు వా.8 కలు బలా ఎన (టావ్మాణు -కు చదానానులం గావింపుకును ము.

పంజయు6 డాలాగుననే తెరిపెవననని వెవలెను. చేరువ వలైల నుంకువారు కొందజు నుయోఫమని గాంచ వచ్చిరి. వారికిరం డచ్చటఓ6ల జకిగిన యధక్మయుద్ధ లు వివరించెను వారశ్వనైమ కృృపకృతవర్యలచ్చట వమాపముననే యు౨కు బతేంగి వారియొద్ద కరిగి నుయోఫనుని భంగపాటు దెనిర్కి "వెంటనే అమూనవుకును నుయోధనుంకు వడియుకు న్నాపదేళ మునకు వచ్చిరి. ధూళిధూసరిత గ్మాతుయమి. వడియుండు

160 దుయాధను6౬డు నారాజరాజును గాంచి విషావకులు లమురి, అశ్వస్థైమ అస్థికియందుందు సుయోధమని వీథీంచి, అకశాటా! ఎల్లప్పుడు రాజలోకములు చుట్టి కొలుచు చుండ సీంహోసన మలంకరించుదుండు ఒ యడవా నేడీలాసున నొంటరివై నేంబడియున్నావు ? లక్షీ చంచల యగుట నిశ్కము, కట్టి దపలచ్చిత్తేను విమ్మి యక మములకు6ం గడల్మిన పాండవులు కలకాలము మఎయెదరు కొంబోలా * కోఆచార్యపుత్త్ర మనుజుంకు సుఖకుఃఖములు పర్యా యమున నచ్చుచుండుట సవాదము మజవోత్కులట్టి దాని కన్నడును వగవిరు, సోదరులం జుట్టరు ల; మ్మితుం జంపు కొని సేనొంటరినై (బదుకటక లక దచ్చుట మేలకదా? మ్మతమౌ. * బపికియుండిన ఘుభమ. ల6 బడయవచ్చు నను వచన మెకకుంగ వాఓ జీవవంకుండ మనం గదా కాలవ సంహరించవచ్చున? ఆలాసన శ్యరునాశము గావింషమి నిన్నును నిన్ననుసరించి మనుసు దాఃఖనముదమున ముంచు చున్నదిల “చచ్చుటకుమున్న మిమ్ముం గవంగల్లితి నదియే. నాకో బదీ వేలుల” జన్సుకూూధనా! సీట్టే శాంతి తముదయిం చునుగాకః న్మాళోథవము. సులధముగా సుపళమిందునది గాదు నొడ నొరర్మడిని జంపినపు డదయించిన (శోభాగ్ని చూనసము న రగులుదుండెను. చేండు నిన్నీగతికం దెచ్చుటదే నది జ్వలిం+

ఉపనస౦0వోర ను కరి! చుట్టును వ్యాపించుచున్నదిం ఇది యావాండవ కాననమును దహింవక యాజఆజూలదులి నిచ్చలీ అభిగూవ భనండని వాసీగాంచిన. నాకు మొతము శను సంపవోకము అనిస్టనుగునదా? తొడలు విజిగి నేలంహాలి యాసన్న మరణనమయుండ నగుటబే వదియు. జేయు లే! యూర5కున్నా€లను.

“మ్మితమా _ వినుము, నామాట లివి నత్యములని వమ్మ్శుము. కృష్ణుంకు చూచుచుంకయగనే పాంచాలాది భాంధ వర్గముశో శృతెసంపోర మొనర్చిదను.”

ఈణ్వకుత్రవ యా! కీవొనరృంబోవు శ్యతుసంహార మేరి జూచి యూవందింవం శలుణదనో లేనో? సీవిపుడు నాకు సర్వమైన్వాధివశివి ఇంక నీ కార్యము నిర్వ ర్రింపుము ”

అనీ మిటు సుయోధన (మ సర చైన్యాథి పల్యేము నిచ్చివంతన యతని ఏడొం-నవి కృపకృళలవర్మలతో నళ్వ శ్ఞాము యచటిమండి. వెడలెను (కోధవశమున నళ్వ తామ ఎచ్చట సావాసకార్యము లాచరించునో యాని కృపా చార్యుండు. వద్చోధ రొయనర్చెన గాని యవి యుపయోగ శూన్యము లయ్యెను వారిని వీడి యశ్వె క్రైమ శతు వహననమన్నిె యొంటరిగా వెడలెను. పరమశివ్పుండు (పల్యిత్తముగాయం దన్నాళని కువపోరముగా నర్చింపం గడలౌను, రుదుం డన్ముగహీంచి ఖడ్గ మొండొసంగి, పారన్రాలుకకుం గాల మాసన్న మగుట 'దెల్పి వెడలిపోయెమ, అశ్వళ్థాము ఆ ఖడ్గమును బూని పాండవ శిబిరము బొచ్చెన,

1 క్రి సు యో-ధ ను౭డు

అచ్చటి హోరు” నిళ్ళేషముగా శతు నాశమగుటతే గాఢ న్మిదసెండి యుండిరి (దోణపుతుకేంకు నిద్రిత యస చృష్ష ద్యుమ్నువిం. దన్నిలేపెనుుు... లేచి నిబువం బడిన ల (గిరిదికిం దో్రసెను తన చరణమువ వాని వశము నదిమివ్రి మోమువం బికికిటం. బొడిచెను - శాలుసేశుల వానిం. చదివి చంపెను. ఉపపాండవులు దనవపెకి రాలా వారిని సంహరించను శిఖండి యడ్డమురాంగ నాఠరనిజంపెమ తన్నా దిరింపవచ్చీవ సెన్న్గము నెల్లః "దునుమూాడెుు. పాండవు లచ్చట లేమిని వారిని సంహరింప వీలుగాని కెంతయు నగ "చెను, అంతల గృపకృతవర్మఎశేం గూడి సుయోధనుడు పడియుండు చోటికి వచ్చెచుం-తా వచ్చువంతడాణత రాజరాజు మకణింపకుండుటకు సంతసీంచెను సుయోధనునిశోం దని విజయము సెప్పి యాతనికి _మనస్తువ్లి గలిగించెను స్త్రారవ జేస్హుం డనేకవిధముల-. నాతనిం బొగిడెను, తన చావ్రకొఆమ వారల దుఃఖంపకుండ పలయున దనియు, నాలాగున" వారు. దుఃఖంచినం దనయాళర్య్మకు శాంతి గలుగనేరదనియుం జెన్ని సంతుప్షుయగుచువీర న్వర్ష మలంకరించెను గురుసుతుయపీలము నంతవఆకు - నింకను శాందడవవధ గాఎంషం దీరా ,)నించ కొనెను, ఆవల ధర్శజుండు రాజ్యము నందెమగాని బంధున్నాి ముం గలిగివ దుఃఖముతో నెటో "రాద్నపాలనము _సేయు చుండెను,

సమాప్తము.

గ్రునుర్షణన జలా రవోమీయు వ సుద్రిత్యుత0 ఇ్ర సి వావిళ్త అదు ష్ట్రోయీ చద్హ్య లం వన్ని

1418 ఇం౦

శీ

ఇలా నీ

౮