Telugu Srimadbhagavadgitha - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

ఖై. హా వ | శ , (ల (1 గ లం ల్ని వ్యకి వ నె న లీ ్ర డు న శ్‌ [స ఫ్‌ యము నే ం [క లరి* స్య | పా థీ న్‌ న్న న జ ఖి స్స్‌ క న [ మ్‌. జ్ర క. శ కా కస! షా ః స్టైనను మ్ల ల్‌ ణ్‌. బి ప్లై టం. బ్‌ / క. 72 భైం6 జ ౫ 1. స తం. | సేన నీ శన రశ; షల న న్‌, న్‌ జే ఫ్లో ట్‌ షరే గా [1 శ న. ల చో! గ మే శ సమే సూ 1 ా జ్‌ ఉపి చలు? / ౯ (సభల బల ఆట

టా ు భజ లారా" ర గే లాల లోలా ఖ్శా గ ఖ్‌ ఖ[ల. రెం ని య లో నా = అ

౮ శ్రీ గురు గౌరాంగొ జయలో మద 1గవదీత (శ్రీ మద్భగవద్లీ (చాత్పర్య నహితము) సంపొదకులు విత్యలీలాప్రవిష్ప ఓం విమ్ణుపాద శ్రీ (శ్రీ మద్యక్తి విలాస తీర్ట గోస్వామి మహారాజుగారి అను(గ్రహపాత్రులగు త్రిదండిసా మి తీ భక్తి కమల పద్మనాభ మహారాజుగారు తెలుగు అనువాదము ; శ్రీ జనా ఎభట్ల 'వాసుదేవశొస్రి వెలః రూ 10-00

౭ (ప్రకాశకులు శ్‌ (త్రిదండి ఈ భక్తినుధీర్‌ దొమోదర మహరాజు శ్రీ గౌడీయ మరము తృతీయ ముదణము గుంటూరు 83500 ప్రతులు +్రీ న సింహ చతుర్షశి 2డ-5-1994 ప్రొప్తిస్థానములు శి శ్రీ, గౌడీయ మరమ్ము. గుంటూరు. ఫోన్‌ 1 21626 శ్రీ రామానంద గౌడీయమరము, కొవ్వూరు. ఫొన్‌ ః 229 శ్రీ గౌడీయమరమ్ము మ్రాను ఫోన్‌ 8268781 చాన వా నాని విన అని అ వాణు మును వు శం అని సనన అ అని నినా ననిన కన జనాః ము(ద్రణము శ లక్ష్మీగణపతి బైండింగ్‌ వర్క్స్‌” మెయిన్‌రోడ్స్‌ కొవ్లూ రూ

మున్నుడి

ఈ లోకమునగల ధార్మికగ్రంధము లన్నింటిలో శ్రీ మద్బగవద్గీత ఉత్తమోత్తమ మైనది ఆర్య ధర్మములోని సర్వసంప్రదాయములే కాక తదితర సంప్రదాయముఠ ననుసరించిన స్రీ పురుములుగూడ నీ గీతాగ్రంధమును పవిత్రభావముతో పరించుచున్నారు పుడమిపై గలవ్రధాన భాషలన్నింటిలోను నిది యనువదింపబడినది

మహాభారత టీకాకారు డగు “నీలకంర నూరి తన గీతావ్యాఖ్యా[ప్రారంభమున నిట్టు వ్రాసెను

భారతే సర్వవేదార్గో భారతార్ధశ్చ కృత్స్నశః |

గీతాయామస్తి తేనేయం సర్వశాస్తమయీ స్మృతా!

“మహాభారతమున సకలవేదిముల సారము సం(గ్రహింపబడీనది మహాభారతములోని సారతత్త్వము గీతయందు నిక్షిప్తమై యున్నది అందువలన గీత సర్వశాస్త్రమయి యని ప్రసిద్దికెక్కినది సర్వశాస్ర ముల సారము గీచయందున్నది

భవసాగరమును దాటుట్లకె మానవులకు భగవానుడు కరుణతో నీగీత యనునౌకను నృష్టించియిచ్చినాడు దాని సాహాయ్యముతో భగవద్నక్తు అనాయాసముగ సంసారసము[ద్రమును దాటగలుగు చున్నారు

శ గీత యొక యుపనిషత్తు ప్రత్యేకాధ్యాయము చివర వేదవ్యాసుడు గీత నుపనిషత్రని చెప్పినాడు ఉపనివత్తత్వ్రమే గీతయందు (ప్రతిపాదిత మైనది ఉపనిషత్తులలోని నిగూఢరవాస్యమును శ్రీక స్ప ష్టుడర్జునున్నకె గితామృతరూపమున నిచ్చినాడు యోగయుక్తుడై అర్జునునకు గీతాతత్త్యము నుపదేశించినాడు గీత పంచమవేదము, గీతాతత్త్యము వేదవాణి రెండును నొక్కటియే అంతేకాకగీతయందు భాగవతమునందు ఒకేతత్త్యము పదేశింపబడినది "రండు గ్రంధములలో నొకేయవతారము యొక్క ఉపదేశములు వివరింపబడినవి గీతను బోధించినవాడు కురుశ్షేత్రము నందున్న కృష్ణుడు శ్రీమదా, ఫగవతమున బృందావనము నందున్న శ్రీకృష్ణుని వాణి గ్రధితమై నది గీతలోవలె భాగవతమునందుగూడ ఆత్మ తత్త్యముపదేశింపబడినది గీతలోని పదునెనిమిది అధ్యాయములలో నేతత్త్వమును భగవానుడు ప్రియభక్తుడగు అర్జునునకుపదేశించెనో అదియే తత్త్వము భాగవతమునందలి యేకాదశ స్కంధములో భాగవత ధర్మములు వర్ణించు నపుడు భక్తపరు డగునుద్ధవున కుపదేశింపడినది

క్‌

ఇట్టి యీ గీతాగ్రంధము (ప్రస్థానత్రయము (ఉపనిషత్తులు (బ్రహ్మసూత్రములు భగవద్గీతలో నొకటి యైయున్నది వీన్నిపై భామ్యములు (వ్రాయని భారతీయ సంప్రదాయ మేదియు లేదు శ్రీ శంకరాచార్యులు శ్రీరామానుజాచార్యులు శ్రీమధ్వాచార్యులు మున్నగు మతాచార్యు లందయు వీనైపై భాష్యములు నవ్రాసిరి

1534-1845 సంవత్సరములలో వంగదేశమునందు శ్రీ చైతన్యమహా(వభువు (వ్రవర్తింవజేనీన గౌడీయ వైన్టవ సంప్రదాయమువలన్నవెన్లవధర్మమునందు _వెవ్షవసాహిత్యమునందు నొక గెప్పమార్పు గలిగినది వీరిదార్శనిక సిద్ధాంతమును అచింత్యభేదాభేదవాద మందురు

ఈ సిద్దాంతపుష్టకె భగవర్గీత్వపైన శ్రీల విశ్వనాధ చక్రవర్తి (17-18 శతాబ్దము) సారార్టదర్శిని అను వ్యాఖ్యను శ్రీల బలదేవవిద్యాభూషణుడు (18 శతాబ్దము) గీతాభూషణ మను వ్యాఖ్యను సంస్కృతభాషలో రచించియుండిరి

అట్టి యీ గీతకు తెలుగులో గౌడీయవైప్ణవ సంప్రదాయము ననుసరించి సరియగు సరళానువాదము లేకపోవుటవే నిత్యలీలా ప్రవిష్ట ఓం విమ్తుపాద శ్రీ శ్రీమద్భక్తీివిలాసతీర్థగోస్వామి మహారాజుగారి

6 అను(గ్రవామునకు పాత్రులగు త్రిదండిస్వామి శ్రీభక్తికమల పద్మనాభ మహారాజు, టత్రిదండిస్వామి శ్రీభక్తి విజయ విమ్ణుమహారాజు (తిదండిస్వామి. శ్రీభక్తీ నంధీర దామోదర మహారాజుగార్ల అనుజ్జననుసరించి వంగభాషలో త్రిదండిన్వామి శ్రీ శ్రీమధ్చక్తి శ్రీ, రూప సిద్దాంతి గోస్వామి మహారాజుగారిచే వ్రాయబడిన తాత్పర్యమును ఆధారముగ జేసికొని యీ అనువాదము చేసితిని పై వారందలుకు నా మన పూర్వకవందనములు (ప్రస్తుతగ్రంధమున (ప్రారంభములో గౌడియ్య వెష్ప్పసం ప్రదాయ (ప్రార్థన, అంగన్యాన కరన్యాసములు, గీతాప్రార్రన మున్నగు విషయములు పొందుపణుపబడినవి పిమ్మట పదునెనిమిది అధ్యాయములలోయొక్కొాక్కళ్లోకమునకు తాత్పర్యములు విడివిడిగ సమకూర్చదిడినవి చివరలో గీతామహాత్మ్యముగూడ తాత్పర్యముతో గూర్చదిడినది సామాన్యముగ ప్రస్తుతము లభించు గీతాగ్రంధములలో శైోకానుక్రమణిక యుండుటలేదు. పారకుల సౌకర్యమున్నకై యీ(గ్రంధమున నా లోపము తీర్చబడినది ఇటు లా గుంటూరు భక్తసేవాభిలాషి 15-8-84 జన్నాభట్లువాసుదేవశా స్త్రి

స్‌ మద్శగవద్దీత ర క విషయానుక్రమణిక పుట

మున్నుడి వ్ర మంగళాచరణము ౦ గీతాపారాయణ విధి కై 1 ప్రధమాధ్యాయము అర్జునవిమిద యోగము క్ష 2 రెండవ అధ్యాయము, సాంఖ్యయోగము 16 3౩ మూడవ అధ్యాయము, కర్మయోగము జ్తేక్షే శత నొల్లవ అధ్యాయము, జ్ఞానయోగము క్‌5్‌ 5 ఐదవ అధ్యాయము, కర్మసన్నా, భన యోగము 69 6 ఆరవ అధ్యాయము ధ్యానయోగము 80 7 ఏడవ ఆధ్యాయము, విజ్ఞానయోగము 897 త్రి ఎనిమిదవ ఆధ్యాయము, తారకబ్రహ్మ యోగము 108

త్రి తొమ్మిదవ అధ్యాయము, రాజవిద్యారాజ గుహ్యయోగము కేం 10 పదియవ అధ్యాయము, విభూతియోగము క్షే

8 11 పదునాకండవ అధ్యాయము, విశ్వరూప 145 సందర్శనయోగము 12 పస స్నే౦డవ అధ్యాయము, భక్తయోగము 168 13 పదమూడవ అధ్యాయము, స్షేతక్షేతజ్జ విభాగయోగము 175 క పదునాల్గవ అధ్యాయము, గుణత్రయ విభాగయోగము 187 15 పద్దునైదవ ఆధ్యాయము, పురుషోత్తమ (ప్రాప్రియోగము197 16 పదునారవ అధ్యాయము, దెవానుర సంసద్విభాగయోగము 206 17 పదునేడవ అధ్యాయము, శ్రద్దాత్రయ విభాగయోగము 215 18 పదునెనిమిదవ అధ్యాయము, మోక్షసన్న్యాన యోగము 225 (శ్రీ గీతామహాత్మ్యము 261 ప్రార్ధన శ్లోకానుక్రమణిక

శు ్రు గురు గౌరాంగా జయతః మంగళాచరణము వందేఒహం శ్రీ గురోః శ్రీ యుతపద కమలం శ్రీ గురూన్‌ వెన్లవాంశ్చ (శ్రీ, రూపం సాగ్రజాతం సహగణ రఘునాధాన్ఫితం తం సజీవమ్‌ ! స్తాద్వెతం సావధూతం పరిజన సహితం కృష్ణవెతన్యదేవం (శ్రీ రాధాకృష్ణపాదాన్‌ సహగణ లలితా శ్రీ విశాఖాన్వితాంశ్చ | క్షే శ్రీగురుదేవుని శ్రీయుత మై నపదకమలమునకు గురు వర్గమునకు వైష్ణవులకు నమస్కరించుచున్నానుు అ(గ్రజు డగు ననాతన (వ్రభువుతోను గణములతో గూడిన రఘునాధ చాసగోస్వామితోను, జీవప్రభువుతోను గూడిన రూపగోస్వామి (ప్రభువునకు నమస్కరించుచున్నాను అద్వైతాచార్య ప్రభువుతోను, అవధూత యగు నిత్యానందప్రభువుతోను ఇంకను నితరము అగు

10 పరికరముల తోను గూడిన శ్రీకృష్ణచెతన్యప్రభువునకు నమస్కరించు చున్నాను శ్రీలలితావిశాఖాది నఖులలో గూడీన శ్రీ రాధాకృష్ణపాదపద్మములకు నమస్కరించుచున్నాను శ్రీగురు ప్రణామము ఓం అజ్ఞాన తిమిరాంధస్య జ్ఞానాంజన శలాకయా చక్షురున్మీలితం యేన తృస్మె శ్రీ గురవేనమః।2 జ్ఞానాంజన శలాకచే అనగా జ్ఞానమనెడు కాటుకప్పుల్లచే అజ్జానమనెడు గాఢాంధకారమున పడియున్న మానేత్రములను తెరిపించు గురుదేవునకు నమస్కారము శ్రీల ప్రభుపాద ప్రణతి ఇ న్‌్‌ నమః ఓం విమ్ణపాదాయ కృన్ణప్రేప్టాయ భూతలే | (శ్రీ మతే భక్తి సిద్దాంత సరస తీతినామినే! 3 కృష్ణప్రియతములలో (శ్రేమ్టుడును ఓం విష్ణుపాద శ్రీమద్భక్తి సిద్దాంత సరస్వతి యను నామముతో జగత్తులో ప్రసిద్ది చెందినవాడును నగు శ్రీప్రభుపాదులకు నమస్కరించు చున్నాను

|! (శ్రీ వాక్షభానవీ దేవి దయితాయ కృపాబ్ధయే | కృష్ణసంబంధవిజ్ఞాన దాయినే ప్రభవేనమః! 4 శ్రీ వృషభానునందిని యగు శ్రీరాధాదేవికి ప్రియజనుడును, కృపొవారిధియు, కృష్ణస్తంబంధవిజ్ఞున ప్రదాతయు నగు. శ్రీ శ్రీప్రభు వాదులకు నమస్కరించుచున్నాను మాధుర్యోజ్ఞ్యల(ప్రేమాఢ్య ,శ్రీ రూపానుగభక్తిద! (శ్రీ, గౌరకరుణాశక్తి విగ్రహాయ నమో౭ఒస్తుతే! 5 మాధుర్యము ఉజ్జ్యలమునగు (పేమధనముతో గూడినవాడవు, శ్రీరూపగోస్వామి (ప్రభువు పరిచయముతో నాచరింపబడిన భక్తిని పంచిపెళ్టువాడవు శ్రీగౌరసుందరుని కరుణా క్తికి ఆశ్రయ మై నవాడవు నగు నోప్రభుపాదా! నీకు నమస్కారము నమస్తే గౌరవాణి శ్రీ, మూర్తయే దీనతారిణో | రూపానుగవిరుద్దాపసిద్దాంతధ్యా గన హారిలో ॥ 6 ఓప్రభుపాదా! నీవు మూత్తీభవించిన గౌరవాణ్తివయున్నావు నీవు దీనుల నుద్ధరించు వాడవు, రూపానుగభక్తికి విరుద్ధ మైన

పై2 అపసిద్దాంత్తనున్ను నంధకారమును వారించువాడవు అట్టి నీకు నమస్కారము శ్రీల గౌరకిశోర ప్రణతి నమో గౌరకిశోరాయ సాక్షాద్వెరాగ్యమూర్రయే | నిప్రలంభరసాంబోధే వపాదాంభోజాయ తేనమః! 7 సాక్టాత్తుగ వెరాగ్యము మూర్తీభవించిన వాడగు గౌరకిశోరునకు నమస్కారము -విప్రలంభరసమునకు సముద్రమువంటివాడా! నీ పాద పద్మములకు నమస్కారము శ్రీల భక్తివినోద ప్రణతి నమో భక్తి వినోదాయ సచ్చిదానందనామినే | గౌరశక్తి స్వరూపాయ రూపానుగవరాయ తే | 8 భక్తివినోదుడవు, సచ్చిదానందు డను పేరుగల వాడవు, గౌరకక్తీస్వరూపుడవు, రూపానుగులలో (్రేష్పుడవు నగు నీకు నమస్కారము '

13 శ్రీల జగన్నాధ ప్రణతి గౌరావిర్భావభూమే స్త్వం నిర్రేస్టా సజ్హనపియః | _వెన్తవసార్వ్‌భౌమ శ్రీ, "జగన్నోధాయ న నమః! 9 నీవు గౌరావిర్భావభూమిని నిక్టీశెంచిన వాడవు సజ్జనులకు ప్రియమై నవాడవు, వెవ్తేవ (్రేషృడవు, జగన్నాధుడవు అట్టి నీకు నమస్కారము బెవన ప్రణామము వాంఛాకల్పతరుభ్యశ్ప కృషపాసింధుభ్య ఏవ చ! సతితానాం పావనేట్‌) వెన్షవేభ్యో నమూ నమః |! 10 వాంఛాకల (తరువులు, దయాసముదులు, పతితులను పావనము చేయువారు నగ్నువెష్టవులకు మాటిమాటికి నమస్కరించు చునా న్నను శ్రీగౌరాంగ (ప్రణామము నమో మహావదాన్యాయ కృ పేమ ప్రదాయ తే! కృష్ణాయ కృష్ణచైతన్య నామ్న గౌరత్స్‌ే నమః 111 మహావదాన్యుడు, కృష్ణ(ప్రేమప్రదాతయు, గౌరకాంతిగలవాడు, క్‌ ృన్షచెతన్య వామమును ధరించినవాడు నగు క సే స్టనకు నమస్కరించు చున్నాను

కడ పంచతత్వ(ప్రణామము పంచతత్త్వాత్మకం కృష్ణం భక్త రూపస్వరూపకమ్‌ | భక్తావతారం భక్తాఖ్యం నమామి భక్త శక్తికమ్‌ | 12 భక్తరూపుడు ( శ్రీచెైతన్యుడు) భక్తస్వరూపుడు ( శ్రీనిత్వా నందుడు) భక్తావతారుడు ( శ్రీల్వద్వెతుడు) భక్తులు ( శ్రీవాసాదులు), భక్తక్తి( శ్రీగదాధరాదులు) అనుపంచ తత్త్వాత్మకు డగు శ్రీకృష్ణునకు నమస్కరించు చున్నాను శ్రీకృష్ణ ప్రణామము హేకష్ణ! కరుణాసింధో ' దీనబంధో! జగత్పతే |! గోపేశ! గోపీకాకాంత రాధాకాంత!' నమో౭స్తుతే | 18 దయాసము(ద్రుడా! దీనబాంధవా! జగన్నాధా! గోపేశా! గోఫికొకాంతా! రాధాకాంతా! కృష్ణా! నీకు నమస్కారము (| శ్రీరాధా ప్రణామము తప్తకొంచనగౌరాంగి రాధే?! బ ఎందావనేశ్వరి! వృవభానుసుతే? దేవి ప్రణమామి హారిప్రియే | 14

కే5 ఆప్తమై న బంగారమువంటి పచ్చని శరీరముగలదానా! బృందా వనేశ్వరి! వృషభానుసుతా! హరిప్రియా! రాధాదేవి! నీకు నమస్కరించు చున్నాను సంబంధాధి దేవత ప్రణామము జయతాం సురతౌా పంగో ర్మమ మందమతేర్లతీ | మతృర్వస్వపదాంభోజా రాధామదనమోహనౌ | 15 వాసర్వస్వమై న పాదపద్మములు గలవారు సురతులు నగు రాధామాధవులు పంగువును మందమతియు నగు నాకు దిక్కయి విజయులగుదురుగాక ! అభిధేయాధి దేవత ప్రణామము దివ్యదృ్చృందారణ్యకల్ప దుమాధః స్ట్‌ మ్మద్రత్నాగారసింహాసనస్లా | ళు లో (శ్రీరాధా శ్రీ లగోవిందదేవౌ (ప్రేష్టాలీభిః "సేవ్యమానాౌ స్మరామి ! 16 ఉజ్జ్వలశోభాశాలి యగు బృందావనమున కళల వృక్షము క్రింద సుందరరత్న మందిరములోని సింహాసనము గూర్చుండియున్న

16 వారు, ప్రియతమ లగు సుఖులతో సేవింపబడు చున్నవారు నగు శ్రీ, శ్రీరాధాగోవిందులను స్మరించుచున్నాను (పప్రయోజనాధి దేవతాప్రణామము

(శ్రీమాన్‌ కాసరసారంభీ వంశీవటతటస్టితః | కర్ణన్‌ వేణుస్వ నెర్లోపీ ర్లోపీనాధః శ్రియేఒస్తు నః 1 17

శోభతో గూడినవాడు రాసక్రీడను (ప్రారంభించినవాడు వంశీవటతటమునం దున్నవాడు మురళీనాదములతో గోపికల నాకర్షించువాడు నగు గోపీనాధుడు మనకు సంపత్ర్రదాత యగుగాక!

శ్రీతులసీ ప్రణామము

బృందాయ్రై తులసీద్దేష్యప్రియాయై కేశవస్య చ | విష్ణుభక్తి (ప్రదే దేవి సత్యవత్యె నమోనమః ॥ 18

విష్ణుభక్తిని గలిగించు ఓ దేవి! కేశవ ప్రియా! సత్యవతి! బృందా! తులసీదేవి! నీకు.మాట్రిమాటికి నమస్కరించు చున్నాను

పంచళతత్త్యము

స్థ కృష్షచెతన (ప్రభునిత్యానంద | (శ, ఇృద్వెత గదాధర (శ్రీ, వాసాదిగౌరభక్త బృంద 119

క్ష మహామంత్రము హరే! కృన్ణ! హరే! కృష్ణ! కృష్ణ! కృన్ణ! వారే! హరే! హరే! రామ! హరే! రామ! రామ! రామ! హరే! వరే! 20 గీతాపారాయణనిధి

సూర్యోదయమునకు పూర్వమే నిద్రనుండి లేచి స్నాన సంధ్యాదుల నొనరించి శుద్ధభావముతోను స్టీరచిత్తముతోను ఆసనమ్వుపై గూర్చుండి శ్రీ మద్భగవద్గీతాగ్రంధమును షోడశోప చారములతో పూజింప వలెను పిమ్మట క్రిందవ్రాయబడిన రీతిలో కరన్యాసమును అంగన్యాసమును నొానర్పవలెను నారాయణం నమస్కృత్య నరం చైవ నరోత్తమమ్‌ | దేవీం సరస్వతీం వ్యాసం తతో జయ ముదీరయేత్‌ | క్షే వ్యాసం వసివష్టనష్తారం శక్తే పౌత్రమకల్మషమ్‌ | పరాశరాత్మజం వనే శుకతాతం తపోనిధిమ్‌ £ 2 వ్యాసాయ విష్ణురూపాయ వ్యాసరూపాయ విష్ణవే | నమావై (బ్రహ్మనిధయే వాసిష్టాయ నమో నమః | య్‌! అచతుర్వదనో బ్రహ్మ ద్విబావురపరో వారి | అఆఫాలలోచనశ్శంభుః భగవాన్‌ బాదరాయణ | డే

కేరి ఓం అస్య శ్రీమదృగవద్గీతామాలా మహామంత్రస్య శ్రీభగవాన్‌ వేదవ్యాస బుషి అనుష్టుప్‌ ఛంద , శ్రీకృష్ణపరమాల్మా చేవతా “అశోచ్యానన్వశోచస్త్యం ప్రజ్ఞావాదాంశ్చృ భాషసీ్‌ ఇలి బీజం సర్వధర్మాన్‌ పరిత్యజ్య మామేకం శరణం (వ్రజ ఇతి శక్తి అహం త్వాం సర్వపాపేభ్యో మోక్షయిష్యామి మా శుచ ఇతి కీలకమ్‌ కరన్యాసము ః నైనం చిన్హంతి శస్త్రాణి వనం దహతి పొవక | ఇతి అంగుష్టాభ్యాం నమః | న చైనం క్షేదయన్య్యాపో న శోషయతి మారుతం ఇతి తర్జనీభ్యాం నను | అచ్చేద్యోఒయ మదాహో్యోఒయ మక్షీద్యోఒశోవ్య ఏవచ | ఇతి మధ్యమాభ్యాం నమ ! నిత్య సర్వగతః స్టాణు రచలోఒయం సనాతన | ఇతి అనామికాభ్యాం నమ

219 పశ్యమే పార్ధ రూపాణి శతశోధ సహస్రశ క్ష ఇతి కనిష్టికాభ్యాం నమః | నానావిధాని దివ్యాని నానావర్డాకృతీని చ్‌! ఇతి కరతలకరపృ్పష్టాభ్యాం నమః | అంగన్యాసము క్‌ వైనం ఛిన్షంతి శస్త్రాణి | లినం దవాతి పావకః | ఇతి వృాదయాయ నమః | నచెనం 'క్షీదయన్యాపో మ 2! న శోషయతి మారుత | ఇతి శిరసే స్వాహా | అచే ఏద్యోఒయ మదాహో్యోఒయ మక్షేద్యో౭ శోవ్య ఏవచి!। ఇతి శిఖాయై వషట్‌ | “నిత్యః సర్వగతః స్టాణు రచలోఒయం సనాతనః | ఇతి కవచాయ హమ్‌ |

20 పశ్యమే పార్రరూపాణి శతకోఒధ సహస్రశః | ఇతి అస్త్రాయ ఫట్‌ | అదధా సనమ్‌ మహాభారతస్తుతి ః పారాశర్యవచ స ఎరోజమమలం గీతార్ధగంధోత్కూటం నానాఖ్యానక కేసరం హరికధా = సంబోధనా బోధితమ్‌ | లోకే సజ్జ్బనవట్నదెరహరహః పసపీయనూనం ముదా భూయాదా ఛరతపంకజం కలిమల వ్రధ్వంసినః (శ్రేయసే | | పరాశరపుత్రుడగు వ్యాసమహర్షి యొక్క వాక్కు అనుసరోవరము నుండి పుట్టినదియు. నానా విధములగు నుపాఖ్యానములను

ఎ!

"కేసరములతో గూడినదియు, హరికధా పప్రసంగములచే వికసించి నదియు లోకములో సజ్జను అను తుమ్మెదలచే నెల్లిప్పుడు ఆనందముతో మాటిమాటికి (త్రాగబడునదియు కలికల్మషమును నాశనము చేయునదియు గీతార్ధ మను మహాసుగంధముతో గూడినదియు నిర్మలమై నదియు నగు మహాభారత మను పద్మము మనకు శుభముల నిచ్చుగాక !

శ్రీ వ్యాస స్తుతి నమో౭జస్తుతే వ్యాస నిశాలబుద్దే ఫుల్లారవిందాయతపత్రనేత్ర యేనత్వయా భారళ్వతైలపూర్లు ప్రజ్వాలితో జ్ఞానమయప్రదీసః 12

విశాలబుద్దిగలవాడా! (మహామతీ) వికసించిన పద్మపత్రముల

పంటి నేత్రములు గలవాడా! వ్యాసదేవా! నీవు మహాభారత మను _తెలముతో నిండియున్న జ్ఞానమయ ప్రదీపమును ప్రజ్వలింపజేసితివి నీకు నమస్కరించు చున్నాను

శ్రీ కృష్ణ స్తుతి ప్రసన్న పారిజాతాయ తోత్రవేత్రెకపాణయే | జ్ఞానము[ద్రాయ కృష్ణాయ గీతామృతదుహే నమః 13

జా ౬

22

శరణాగతులకు కల్పవృక్షము వంటివాడును ఒక చేతియందు ఆవుల దోలు ములు కజ్జును బట్టుకొనినవాడును గీత యను నమృతమును బితుకువాడును, జ్ఞానముద్రను ధరించిన వాడును నగు శ్రీకృష్ణభగవానునకు నమస్కరించుచున్నాను వసుదేవసుతం దేవం కంసచాణూర మర్దనం | దేవకీసపరనమూనందం కృన్ణం వందే జగద్గురుమ్‌ ॥ 4

కంసచాణూరులను సంహరించిన వాడును తల్లియగు దేవకీ దేవికి పరమానందమును గలుగ జేసినవాడును వసుదేవుని కుమారుడును, జగద్దురువును నగు శ్రీకృష్ణభగవానునకు నమస్కరించుచున్నాను మూశకం కరోతి వాచాలం పంగుం లంఘయతే గిరిమ్‌ యత్కృపా తమహం వచ్చే పరమానన్దమాధవమ్‌ 1 5

ఎవని కృప మూగివానిని వాచాలునిగ జేయగలబో కుంటివానిని పర్వతమును దాటింపగలదో నే నట్టి పరమానందరూపుడగు మాధవునకు నమస్కరించుచున్నాను వంశీవిభూషితకరాన స వనీరదాభాత్‌ పీతాంబరా దరుణబింబఫలాధరోష్టాత్‌ |

23 పూర్తందుసుందరముఖాదరవిస్షనేత్రాత్‌ కృష్ణాత్చరం కిమపి తత్త్వమహంనజానే! 6 చేతియందు మురళిని ధరించినవాడును, నూతన మేఘమువంటేి కాంతి గలవాడును పీతాంబరమును ధరించినవాడును దొండపండు వంటి ఎట్టని పెదవితో శోభిల్దువాడును పూర్ణచం]ద్రునివలె సుందరమైన ముఖముగల వాడును కమలమువంటి నేత్రములు గల వాడును నగు శ్రీకృష్ణపరమాత్మకంపె మించిన మతేయొక తత్త్వము నేనెణుగను భీవ్మదోణతటాజయ ద్రధజలా గా న్హారసీలోత లా శల్యగ్రాహవతీ కృపేణ వహనీ కర్తీన వేలాకులా | అశ ళ్చామనికర్ణ్త "ఫఘూరవుకరా దుత్యోధనావర్తిని సోత్తిర్హా ఖలు పాండ్డ్వవె రణనదీ _కెవర్తకః కేశవః 1 ళ్‌

24 భీష్మద్రోణు అను తీరములు గలదియు జయద్రధు డను జలముతో గూడినదియు. క్షౌరవు లనునల్లకలువలు గందియు, శల్యుడను మొసళ్ళు గలదియు కృవు డను ప్రవాహము గలదియు కరు డను తరంగములతో గూడినదియు, అశ్వత్థామవికర్డు అను భయంకరమకరములు గలదియు నగు యుద్ద మను మహానదిని పాండవులు శ్ర్రీకృష్ణు డను నావికునిచే దాట గలిగిరి యం బ్రహ్మావరుణేన్షరుద్రమరుతః స్తున్న దివ సః వేదః సాంగపదక్రమోపసివదె నా రాయని యం సామగాః 1 ధ్యాసావస్థితతర్గతేన మనసా పశ్యని యం యోగినో యస్యాన్తం న విదుః సురాసురగణ్గా దేహాయ తస్మై నమః | 8 మెం! బ్రహ్మదేవుడు, వరుణుడు, ఇంద్రుడు వాయువు మున్నగు దేవతలు దివ్యము లగు స్తోత్రములచే నెవనిని స్తుతించుచున్నొ లో

25

సామగానము చేయువారు అంగపద(క్రమోపనిషత్తులతో గూడ వేదములచే నెవరిని గూర్చి గానము చేయుచున్నారో, యోగులు ధ్యాననిష్టమగు మనస్సుతో నెవరిని దర్శించు చున్నారో, దేవతలును రాక్షసులును ఎవని యంతమును దెలిసికొనజాలకున్నారో అట్టి పరమాత్మకు నమస్కరించు చున్నాను శ్రీ గీతాధ్యానము పార్ణాయ (ప్రతిబోధితాం భగవతా

నారాయణేన స్వయం వ్యాసేన (గధితాం పురాణమునినా

మధ్యే మహాభారతమ్‌ | అృద్వైతామ్చుతవర్షిణీం భగవతీ --

మష్టాదశాధ్యాయినీ మంబతా ఇమనుసందధామి భగవ

ద్లీతే భవద్వేషిణీమ్‌ | 9

తల్లీ! భగవద్గీతా! శ్రీకృష్ణభగవానుని వలన నీవు స్వయముగ

పార్థున కుపదేశింపబడితివి పూర్వపు బుషి యగు వ్యాసుడు

26 మహాభారతమధ్యమున (భీమ్మవర్వమున 25 నుండి 42 అధ్యాయములుగు నిన్ను చేర్చి యున్నాడు అమ్టాదశాధ్యాయాత్మిక మగు రూసమును ధరించి,నీవు అద్వితీయ (బ్రహ్మ జ్ఞానామృతమును వర్షించుచున్నావు సంసారబంధనములనుండి విముక్తిని గలిగింతువు ఈశ్వరివి యగు నిన్ను ధ్యానించుచున్నాను గీతాకల్చ్పతరుం భజే భగవతా కృష్ణేన సంరోపితమ్‌ వేదవ్యాసవివర్థితం (శుతిశిరో బీజం ప్రబోధాంకురమ్‌ | నానాశాస్టరహస్య శాఖమరతి నాపప్రవాలాంకితమ్‌ క్‌ ఏపొట్రీద (యభక్తి పువ్చసురభిం మోన్షప్రదం జ్ఞానినామ్‌ 10 యి జా శ్రీ కృష్ణభగవానునిచే నాటబడినదియు. వేదవ్యాస మహర్షి చేవృద్ది నొందింప బడినదియు ఉపనిషత్తులే బీజములుగా గలదియు

౭7

(ప్రబోధ నునునంకురముతో నొప్పునదియు, సకలశాస్తరహస్యము లను కొమ్మలు గలదియు అనాస్తక్తి క్షమ యను చిగురుటాకులతో గూడినదియు శీకృష్ణ భగవానుని పాదపద్మముల యెడల భక్తి యనుసుగంధముచే శోభిల్లునదియు నగుగీతా కల్చవృక్షమును సేవించుచున్నాను సంసారసాగరం ఘోరం తర్హుమిచ్చతి యో నరః | గీతానావం సమాసాద్య పారం యాతి సుఖేన సః 111

భయంకర మగు సంసారసము(ద్రమును దాటనిచ గించువాడు భగవద్గీత యనునావను పొందినచో సులభముగ దానిని దాటగలడు సరసపనిషదో గావో దోగ్జా గోపాబలనందనః | పారా వత్స సుధీర్యోక్తా దుగ్గం గీతామృతం మవాత్‌ 112

ఉపనిషత్తు లన్నియు గోవులు గోపాల నందను డగు శ్రీకృష్ణుడు పాలుపితుకువాడు అర్జునుడు గోవత్సము మహత్తరమగు గీతామృతమే పాలు సద్భుద్ధిగలవారే దానిని త్రాగువారు

(శీ గీతా వెశిష్టము

గీతాశాస్తమిదం పుణ్యం యః పరేత్రయతః పుమాన్‌! విష్ణోః పదమవాప్నోతి భయశోకా దివర్తితః || 13

28

పవిత్ర మగు నీ గీతాశాస్త్రము నెవడు ప్రయత్న పూర్వకముగ పరించునో అట్టివాడు భయశోకాదులు లేని విష్ణుపదమును (వకుంరమును) పొందును గీతాధ్యయనశీలస్య (ప్రాణయామపరస్య చ | నెవసస్తి హి పాపాని పూర ఫజన్మకృతాని చ॥ 14

"గీత నధ్యయనము చేయున వభావము గలవానికి

(ప్రాణాయామము చేయు వానికి పూర్వజన్మములయందు జేయబడిన పాపములు గూడ నశించును మలనిర్మోచనం పుంసాం జలసా నం దినే దినే | సకృద్గీతాంభసి స్నానం సంసారమలనాశనం | 15

ప్రతిదినము జలమునందు స్నానము చేయుటవలన మానవులకు శరీరమాలిన్యము తొలగిపొవుచున్నది కాని భగవద్గీత యము జలమునం దొక్కమారు నా నము చేయుట చేతనే సంసారమాలివ్య మంతయు నశించిపోవుచున్నది భారతామ ఏతసర సన 0 విష్ణార సథైద్వినిస శ్రతమ్‌ | గీతాగంగోదకం ఎత్వా పునర్జన్మ న విద్యతే || 16

29

మహాభారతముయొక్క అమృతమయమగు సర్వ్యస్వమును, విష్ణువుయొక్క ముఖము నుండి వెలువడినదియు నగు గీతాగంగయొక్క ఉదకమును ద్రాగినచో పునర్జన్మ ముండనేరదు గీతా సుగీతా కర్తవ్యా కిమన్యెః శాస్త్రవిస్తారెః | యా స్వయం పద్మనాభస్య ముఖపద్మాద్వినిన్మ్నృతా [17

గీతను చక్కగా గానము చేయవలెను ఇతరము లగు శాస్త్రవిస్తారములచే నేమి ప్రయోజనము? గీత న్వయముగ విష్ణుభగవానుని ముఖపద్మమునుండి బయల్వెడలినది సర్వశాస్తమయీ గీతా సర్వదేవమయో హరిః | సర్వతీర్రమయీ గంగా సర్వవేదమయో మనూ ! 18

గీత సర్వశాస్తరూపిణి విష్ణువు సర్వదేవమయుడు గంగ సర్వతీర్ణ్మమయి మనువు సర్వవేదమయుడు గీతా గంగా చ గాయత్రీ గోవిన్దేతి హృది స్థితే | చళుర్గకారసంయుక్తే పునర్హన్మ న విద్యతే! 19

30 గీత గంగ గాయత్రి గోవిందుడు అను నీ నాలుగు గకారములతో గూడిన పదార్రములను ఎల్లపుడు వృదయమునందు నిలుపుకొనినే వానకి పునర్జన్మ కలుగదు భారతామృతసర్వస్వం గీతాయా మధితస్య చ | సెడ్‌ బలి ఇడి సారముద్దృత్య కృష్ణేన అర్జునస్య ముఖే హుతమ్‌ 120 మహాభారత మను అమృతముయొక్క సర్వస్వమే గీలీ భారతమును మధించి సారమగు గీతను బయటకు దీసి శ్రీకృష్ణుడు దానిని అర్జునుని ముఖమునందు హోమముచేసెను అనో (ప్రవేశషెస్టైమ యు ఆ

ప్రదమాఒద్యాయః = మొదటి అద్యాయము అర్జున విషాదయోగా = అర్జున విషాదయోగము ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ ధర్మక్షేతే కురుక్నేతే సమవేతా యుయుత్సృవి | వూమకాః పాండవ్లాశ్చెవ కిమకుర్వ్యత సంజయ |! 1 ధృతరాష్ట్రుడు పలికెను సంజయా! పుణ్యభూమి యగు కురుక్షేతమున యుద్ధము చేయ నభిలషించువారై నా పుత్రులును పాండుపుత్రులును గూడి యేమి చేసిరి? సంజయ ఉవాచ దృష్టా తు పొండవానీకం వ్యూఢం దుర్యోధన స్తదా | ఆచార్యముపసంగమ్య రాజా వచన మబవీత్‌ ! 2 సంజయుడు పలఠి౩ను అప్పుడు రాజగు దుర్యోధనుడు పాండవ'సైన్యమును వ్యూహాకారమున నుండుట జూచి (ద్రోణాచార్యుని కడకు వెడలి యిట్లు పలికెను ప్లశ్యతాం పొండుపుత్రాణా మాచార్య మహతీం చమూమ్‌ వ్యూఢాం [ద్రుపదపుత్రేణ తవ గష్యేణ ధీమతా! 3

/ శ్రీమద్భగవద్గీత గురుదేవా! ద్రుపదప్తుత్రుడును బుద్ధి మంతుడును సీశిష్యుడును నగు దృష్టద్యుమ్నునిశే వ్యూహరూపమున రచితమై న పొండవుల యీ విశాలసైన్యసమూహమును తిలకింప్పుము అత్ర శూరా మహేషాసా భీమార్జున సమాయుధి ! యుయుధానో నిరాటశ్చ (ద్రుపదశ్చ మహారధః | శీ ఈ పొండవసేనలో యుద్ధమున భీమార్డునులతో సొటివచ్చు మహాధనుర్ధరులు, వీరులు నగు సాత్యకి విరాటరాజు మహారధుడగు (ద్రుపదుడు నున్నారు ధృష్టకేతుశ్చేకితానః కాశీరాజ। ) వీర్యవాన్‌ | పురుజిత్‌ కుంతిభోజశ్న శెబ్యక్ప నరపుంగవ 1 5 యుధామన్యుశ్చ విక్రాంత ఉత్తమౌజాశ ) వీర్యవాన్‌ | సౌభద్రో (దౌపదయాళ్చ సర్వ ఏవ మహారధిః ! 6 దృష్టకేతువు చేకితానుడు పరాక్రమవంతు డగు కాశీరాజోః న్‌ మన్యుడు స్తూరి యగు ఉత్తమౌటడు సుభద్రాతనయు అ: ఫడు (రౌపదిపుత్రు లగు (ప న్ను వారందణును మహారధ్రుల్ర (ట్ర (గ్రతివంధ్యుడు మూ

(ప్రధమోఒధ్యాయ వి అస్మాకం తు విశిష్ట యే తాన్నిబోధ ద్విజోత్తమ | నాయకా మమ సెన్యస్య సంజ్ఞార్హం తాన్‌ బ్రవీమి తే[!7

రుల జం

ద్విజ(్రేష్టా! మన్నవెపున ఉన్న ప్రసిద్ధ యోధులను 'సేనాపతులనుగూరి (౧ తెలిసి కొనుము నీకు దెలియుట్సుకె వారివారి షేర్లను చెప్పుచున్నాను భవాన్‌ బీవ్మశ (౧ కర్షశ్చ కృపశ్చ సమితింజయః | అశ్వత్చామా వికర్షశ్చ సామదత్తిర్ణయ[ద్రధః || 8

మన్షవెపున నీవు పితామహు డగు భీష్ముడు కర్ణుడు సమరవిజయి యగు కృషాచార్యుడు అశ్వత్చామ వికర్ట్ణుడు సోమదత్తుని కుమారు డగు భూరిశ్రవుడు జయద్రధుడు మున్నగు వీరులు గలరు అన్యే చ బహవశ్శూరా మదర్హే త్యక్తజీవితాః | నానాశస్తప్రహరణాః సర్వే యుద్దవిశారదాః 1 రి

నా కొజ్బుకె ప్రాణముల నయ సంసిద్దముగ నున్న వీరులు పెక్కండ్రు గలరు వారందజు బిహువిధములగు అస్త్రశస్తములు గలవారు యుద్ధమున నిపుణులు

క శ్రీ మద్భగవద్గీత అపర్యాష్తం తదస్మాకం బలం ఛీమ్మిభిరక్షితమ్‌ | పర్యాప్తం తి గదమేతేషాం బలం ఛిమాభధిరక్షితమ్‌ 110 భీష్మపితామవానిచే రక్షిత మగు మన సైస్యబలము అపర్యాప్తము (ప్రచురముగ లేదు. భీమునిచే రక్షిత మగు పాండవ సైన్యము పర్యాష్తము (ప్రచురము) అయనేషు చ సర్వేషు యధాభాగమవస్థితాః | ఫీన్మమేవాభిరక్షంతు భవంత స్సర్వ ఏవ హి 1 11 అందువలన మీ రందటును సెన్య నమూహములె వ్యూహాద్వారములలో మీ మీ విభాగముల ననుసరించి యున్నవారి భీష్మపితామహుని సర్వవిధముల గాపాడుడు తస్య సంజనయన్‌ హర్షం కురువ ఎర్జీ పితామహః | సింహనాదం విసద్యోచ్వెః శంఖం ధధ్మా ప్రతాపవాన్‌ 112 పేమ్మబ పరాక్రమశాలియు కురువృద్దుడును, పితామవుడును నగు భీష్ముడు దుద్యోధనున కానందము గలుగజేయుటక పెద్దగ సింహగర్జన మొనర్శి శంభిమును పూరించెను క

(ప్రధమోఒధ్యాయ ర్‌ తత శృంఖాశ్చ భేర్యశ్చ పణవానకగోముఖాః | సహస వాభ్యహన్యంత స శబ్బస్తుములో2ఒభవత్‌ [13

అనంతరము శంభఖములు, భేరీలు మృదంగములు ఢక్కాలు రణశ్చంగములు మున్నగునవి ఒక్కసారిగ మైోగింపబడీనవి ఆధ్వని సంకులమయ్యెను తత శ్శేతెర్హయ్టైర్యుక్తే మహతి స్యందనే స్టితా | మాధవః పాండన్లశ్చెవ దివ్యా శంఖౌో ప్రదధ్మతుః | కేడ్వీ పిదప తెల్లని గుజ్జములు కట్టుబడిన గొప్ప రధమున గూర్చుండియున్న శ్రీకృష్ణార్డునులు దివ్యములగు శంఖములను పూరించిరి పాంచజన్యం హృషీకేశో దేవదత్తం ధనంజయః | పొండ్రం దధ్మా మహాశంఖం భీమకర్మా వృకోదరః! 15 హృషీకేశు డగు శ్రీకృష్ణుడు పాంచజన్య మను శంఖమును అర్జునుడు దేవదత్తమను శంఖమును ఘోరకర్ము డగు భీముడు పొండ్ర మను మహాశంఖభమును (మోగించిరి

6 శ్రీ పుస్పనపస్లిత అనంతవిజయం రాజా కుంతీ పుతో యుధిస్టిరః | నకులస ఎవాదేవశ్చ సుఘోవమణిపున్నకా ! 16 కుంతీ పుతు డగు యుధిష్టరుడు (ధర్మరాజు) అనంత విజయ మనుశంభిమును నకులుడు సుఘోషమను శంఖమును, సవాదేవుడు మణిపుష్పకమను శంఖమును (మైోగించిరి కాశ్యశృ పరమేష్వాసః శిఖండీ చ మహారధః | ధృష్టద్యుమ్నో నిరాటశ్చ సొత్యకిశ్చాపరాజితః |! 17 (ద్రుపదో దపదేయాశ్చ సర్వశః పృథివీపతే | సొభదశ్చ మహాబాహుః శంఖాన్‌ దధ్ముః పృథక్‌ పృధక్‌ 118 ధృళరాష్ట్రమహారాజా! మహాధనుర్హరు డగు కాశీరాజు మహారధు డగు శిఖండి ధృష్టద్యుమ్నుడు విరాటరాజు అపరాజితు డగు సాత్యకి (ద్రుపదరాజు (ద్రౌపదీపుత్రులెదుగురు సుభదాతనయుడు మహాభుజుడు నగు అభిమన్యుడు మున్నగు వారు వేయబువేయిగ తమతమ శంఖములను పూరించిరి స ఘోషో ధార్త రాష్ట్రాణాం హృదయాని వ్యదారయత్‌! నభశ్చ పృధివీం చైవ తుములోఒభ్యనునాదయన్‌ | 19

'స్రకమాలవ్యాయుి క

ఆ తుములధ్వని భూమ్యాకాశముల నిండి ధృతరాని పు(తులగు దుర్యోధనాదుల హృదయములను (బద్దలు చేసినది అధ వ్యవస్థితాన్‌ దృష్ట్వా ధార్తరామ్హ్రాన్‌ కపిధ్యజః | ప్రవ ఏతే శస్త్ర సంపాతే ధనురుద్యమ్య పాండవః |! హృషీకేశం తదా వాక్య మిదమాహ మహీపతే! 20

మహారాజా! అప ్పుడు కపేధ $జు డగు అర్జునుడు యుద్ధసన సద్దు లగు ధృతర్మాష్ట పుత్రులను గాంచి బాణప్రయోగసమయము ఆరంభముకాగా ధనుస్సును లేవనెత్తి శ్రీకృష్ణునితో నిట్లు పలికను అర్జున ఉవాచ 1 "సేనయోరుభయోర్మధ్యే రధం స్థాయ మేఒచ్యుత | 21 యావదేతాని 'ఏరీక్షేఒహాం యోద్భుకామాన వస్టితాన్‌ | కెర్మయా సహ యోద్దవ్య మస్మిన్‌ రణసముద్యమే [1 22 యూ ఠా యోత్స్యమానానవేక్ష_ హం య ఏతేఒత్ర సమాగతాః ధార్త రాష్టస్య దుర్చుద్దేర్యుద్దే ప్రియచికీర్షవః ! 23

8 (శ్రీ మద్భగవద్గీత అర్జునుడు పలికెను అచ్యుతా! యుద్దార్హమై వచ్చిన వీరులను నేను చూడవలెను ఈ మహాయుద్ధమున ఎవరెవరితో నేను యుద్దము చేయవలెనో, దుష్టబుద్దియగు దుర్యోధనుని ప్రియ కాములగు ఏవీరప్పురుషులు యుద్ధమొనర్ప ఈ కురుక్తేత్రమున కరుదెంచిరో వారిని నేను ఛూడవలెను అందువలన నీవు ఉభయసేనల నడుమ నా రధమును నిలుప్పము సంజయ ఉవాచ ఏవముక్లో 'హృషీకేశో గుడాశేశేన భారత | సేనయోరుభయోర్మధ్యే స్థాపయితా $ రధోత్తమమ్‌ | 24 భీష్మ దోణప్రముఖతః సరే సషాం చ మహీక్షిత్రామ్‌ | ఉవాచ పార్ధ ప్లశ్యెతాన్‌ స్వరివేశ్రాన్స్‌ కురూసితి | 25 సంజయుడు పలికెను; ధృతరాష్ట్రా! గుడాకేశు డగు అర్జునుడు శ్రీకృష్ణునితో నిట్లు చెప్పగా శ్రీకృష్ణుడు ఉభయసేనల నడుమ బీష్మ దోడాదరయొక్మ సర్వమహీపతులయొక్క సమ్ముఖమున (మగు నా రదమును నిల్చి పార్థా! యుద్దము జేయ గూడిన ఈ కౌరవులను జూడు మని పఠన “క

ప్రధమోజఒధ్యాయ. ర తత్రాపశ్యత్‌ స్థితాన్‌ పార్థః పిత్తానధ పితామహాన్‌ | ఆచార్యాన్‌ మాతులాన్‌ భౌత్తూన్‌ పుత్రాన్‌ పొత్రాన్‌ సఖీం స్తథా! శ్వశురాన్‌ సుహృద్దశ్చెవ సేనయో రుభయోరపి 126

పిమ్మట అర్జునుడు ఆ ప్రదేశమున రెండు సేనలలోనున్న (భూరిశ్రవుడు మొదలుగాగల) పితృసములను (భీష్ముడు మున్నగు) పితామహులను (బోణుడు కృపుడు మున్నగు) ఆచార్యులను (శల్యుడు మున్నగు) మేనమామలను (దుర్యోధనాదులగు) సోదరులను (లక్షణాదులగు) పుత్రస్థానీయులను పౌత్రులను (అశ్వత్దామాదులగు) మిత్రులను, మామలను (కృతవర్మాదులగు) స్సే '్రహీతులను జూచెను తాన్‌ సమీక్ష్య స కౌ న్రేయః సరా న్‌ బంధూనవస్టితాన్‌! కృపయా పరయా విష్టో నిష్షీదస్నిదమటబ్రవీత్‌ ! 27

కుంతీపుత్రు డగు అర్జునుడు ఆచట జేరిన సర్వబంధువులను జూచి అతిశయదయాపర్తుడై విషబ్లు డగుచు నిట్లు పలికెను

10 శశ్రీమద స్పగవద్దీత

అర్జున ఉవాచ

దస్టే?మం సజనం కశఇషయుయుతు 1౦ సముపసితమ్‌!

సహో మమ గాడ్రాణి ముఖం చ పరీశువ్యతి క్‌ 28 అర్జునుడు పలికెను కృష్ణా! యుద్దాభి లాష్టులె యేగుదెంచిన

దింధువుల నందిని జూడగా నా యవయవము లఅని స్నెయు పట్టు

తప్పిపోవుచున్నవి నోరంతయు ఎండిపోవు చున టి

వేపధుశ్చ శరీరే మే ఠోమహర్ష శృ జాయతే |

గాండీవం స్రంసతే హస్తాత్‌ త్వక్కెవ పరిదవ్యూతే | 29 నా శరీరము వణకుచున్నది రోమములు నిక్కపాడుచు

కొనుచున్నవి చేతినుండి గాండీవము జారిపోవుచున్నది చర్మ

మంతయు కాలిపోవు చున ఎట్టున్నది

నచ శక్నో మ్యవస్థాతుం (భమతీవ చమే మనః |

నిమిత్తాని చ పశ్యామి విపరీతాని కేశవ | 3౦ "కేశవా! నేనిక స్టీరముగ నుండజాలక పోవుచున్నాను నా

మనస్సు చలించు చున్నది నేను అమంగళయుక్తము లగు

దుశ్ళకునములను జూచుచునా ను

నచ గ్రేయోలనుప్యూమి హత్వా న్వజనమాహవెే |

న కాంన్షై విజయం కృ నచ రాజ్యం సుఖాని చ! 31

(ప్రధమోఒధ్యాయః శే

కృష్ణా! యుద్ధమునందు బంధువులను జంపినందు వలన గలుగు (శ్రేయస్సును గాంచ జాలకున్నవాడను నేను యుద్ధమునందు విజయమును పొంద గోరుట లేదు రాజ్యమును సుఖములను గోరుటలేదు కీింనో రాజ్యేన గోవింద కిం భోగెరీవితేన వా! యేషామర్ధే కాంక్షితం నో రాజ్యం భోగో సుఖాని చ! 32 త ఇమేఒవస్థితా యుద్ధే (ప్రాణాం స్త్యళ్వా ధనాని చ | ఆచార్యాః పితరః పుత్రా స్తథెవ చ పితామహః! 33 వమాతులా శ 9శురాః పొత్రాః ళాల సంబంధిన స్తథా |! ఏతాన హంతు మిచ్చామి ఘ్నతోఒపి మధునూదన | 34

గోవిందా! మనకు రాజ్యముతోగాని, భోగముతోగాని జీవితముతోగాని యేమి ప్రయోజనమున్నది? ఎవరికొజ్యుకై మనము రాజ్యమును సుఖములను భోగములను గోరు చున్నామో ఆ గురువులు ఆపితృసమానులు పుత్రులు పితామహులు, మేనమామలు మామలు మనుమలు బావలు బంధువులు సర్వులు (ప్రాణములను ధనములను పరిత్యజించి యుద్ధము జేయవచ్చిరి అందువలన మధుసూదనా! వీరు మనలను సంవహారించినను వీరిని నేను చంప దలచుట లేదు

12 (శ్రీ మద్భగవద్గీత వల రరాసను హలో కిం ను మహీకృతే హత్య ధార్త రాష్ట్రాన్‌ నః కా ప్రీతిః స్యాజ్జనార్దనే 13! జనార్దనా! వృధివి విషయ మట్టుండ నీయుమ (త్రిలోకాధిపత్యమును బొందుబ్లకె నను దుఠ్యోధనాదులను జం నిచ్చగింపను చంపినందువలన నాకేమి సుఖము కలుగును? పాపమేవాశ్రయేదస్మాన్‌ హతెౌతానాతతాయినః | | తస్మాన్నార్హా వయం హంతుం ధార్త రాష్ట్రాన్‌ సబాంధవాః స్వజనం హ కథం వాత్వా సుఖినః స్యామ మాధవ 1 3 మాధవా! ఈ ఆతతాయిల నందజేని జంపినందువలి మనరిను పాపమే అగ్రయించును.. కనుక బంధువులతోగో! దుర్యోధనాదులను జంప్పుట మనకు దగదు ఆత్మీయులను జు మన మెట్టు సుఖింపగలము? యద్యప్యేతే న పశ్యంతి లోభోప్టహ్యచేతసః | కులక్షయకృతం దో మిత్రదోహే చ ప్రాతక్రమ్‌ | 3* కధంన స్టసమస్మాల్టి పౌపాదస్మాన్ని వర్తితుమ్‌ ! కులక్షయకృతం దో్నోం ప్రపశ్యద్భిర్హనారన ॥ 3 చినార్దనా! రాజ్యలో్ళ్వున్ర వివేకము లేనివారి దుర్యోదనాదో కులక్షయము వల్య గలుగుదోవ్షమ్వున్స మి(త్రద్రోహమువలి

ప్రధమోఒధ్యాయ, 13 గలుగు పాతకమును దెలిసికొనజాలకున్నారు వంశనాశనమువలన గలుగు దోషమును గుర్తించియు మనమేల యీ పాపకృత్యము నుండి నివృత్తులము కాము? కులక్షయే |పణశంతి కులధర్మా స నాతనాః | ధర్మే సేప్టే న్‌్‌ సే సు మధర్యో భీధవత్యుత 39

కులనాశనమువలన పరంపరాగతము అగు సనాతనకుల ధర్మములు వినష్టములగును కులధర్మములు నశించిన అధర్మము సర్వకులమును గప్పివేయును అధర్మాభిభవాత్క హ్ష 'ప్రదుష్యంతి కుల(స్రియః | (ప్రమ దుష్టాసు పొష్టయ్‌ జాయతే వర్హసంకరః ॥! 40 కృష్ణా! కుల మీధర్మముచే నావరింపదడినచో కుల స్త్రి లందయు భషమ్టలగుదురు వృష్ణికులసంభవా! స్త్రీలు చెడిపోయినచో వర్షసంకర మగును సంకరో నరకాయెవ కులఘ్నానాం కులస్య చ | పతంతి పితరో హ్యేషాం లుప్రపిండోదక క్రియా! 41 వర్షసంకరము కులనాశకులకు కులమునకు నరకమును గలిగించును వీరి పితృపురుషులుగూడ పిండోదకములు లోపీంపగా పతితులగుదురు

[14 (శ్రీ మద్భగవద్గీత

దోషె ర్తేతెః కులఘ్నానాం వర్ల సంకరకార_కెః |

ఉత్సాద్యంతే జాతిధర్మాః కులధర్మాశ్చ శాశ్వతాః 1! 42 కులనాశకుల యీవర్థసంకరకారకములగు దోషములని ంటిచే

సనాతనములగు జాతి ధర్మములు కులధర్మములు నాశనము లగు

చున్నవి

ఉత్సన్న కులధర్మాణాం మనుష్యాణాం జనార్దన |

నరకే నియతం వాసో భవతీత్యనుశుశుము ! కి జనార్దనా! కులధర్మరహితు లగు మానవులకు నరకవాసము

అవంతకాలము తప స్పేదని వినుచున్నాము

అహో బత మవూత్పాపం కర్తుం వ్యవసితా వయమ్‌ |

యద్రాజ్యసుఖలోభేన హంతుం స్వజనముద్యతాః ! 44 అయ్యో! మన మెట్టిమహాపాసమును జేయుటకు సంకల్పిం

చితిమో కదా! ఏలయన రాజ్యసుఖలోభముచే బంధువులను జంప

సిద్దముగ నున్నామే

యది మామటప్రతీకార మశస్త్రం శస్తపాణయః |

ధార్త రాష్ట్రా రణే హన్యు స్తన్మే క్షేమతరం భవేత్‌ [45

ప్రధమోఒధ్యాయ 165 ప్రత్‌ఘటింపనివాడను అస్త్రవిహినుడను నగు నను ఏ శ'స్రదారులగు ధృతరాష్ట్రుని పుత్రులు యుద్ధమున జంపీనను అది నాకు ఇంతకంటెను మేలే యగును సంజయ ఉవాచ?" ఏవముక్ష్యార్డునస్సంఖ్యే రధోపస్థ ఉపావిశత్‌ | విస ఏఎజ్యి సశరం చాపం శోకసంనిగ న్‌ మవానసః |! 46 ఇతి (శ్రీ మహాభారతే శతనహ(స్ట్యాం సంహితాయాం వైయాసిక్యాం భిష్మవర్వణి (శ్రీ మదృగవద్ద్గీతాన్సూపనిషత్చు (బ్రవ్మావిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీ, కృష్ణార్జున సంవాదే అర్జున విషాద యోగో నామ ప్రధమోఒధ్యాయ సంజయుడు పలికెను ః శోకాకులచిత్తుడగు అర్జునుడిట్టుపరికి యుద్ధరంగమున ధనుర్చాణములను విడచి రధముపై గూర్చుండెను తీ మహాభారతాంతర్గత మగు (శ్రీ, మదృగవద్గీతయందలి 'ప్రధమాధ్యాయము సమాస్తము

అధ ద్వితీయోఒధ్యాయః = రెండవ అద్యాయము సాంఖ్యయోగా - సాంఖ్యయోగము

సంజయ ఉవాచ

తం తధా కృపయా నిష్ట మ్రుపూర్దాకులేక్షణమ్‌ |

నిషీదంతమిదం వాక్య మువాచ మధుసూదనః ॥ 1 సంజయుడు పలికెను దయాపరవశుడును, కనీ సరు నిండుటచే

కలతపడిన కన్నులు గలవాడును విషాదము నాందుమున వాడును

నగు అర్జునునితో మధుసూదనుడు ఇట్లు పలికెను

శ్రీ భగవానువాచ

కుతస్త్వా కశ్మలమిదం విషమే సముపస్టితమ్‌ .

అనార్యజుష్టమస్వర్గ్య మళీర్తి కర మర్దునీ | బై శ్రీ భగవానుడు పలికెను , అర్జునా! నీ క్రీ విపత్కాలమున

ఎబనుండి ఆర్యులకు దగనిదియ్సున్సు స్వర్గ ప్రతిదంధకమును అహ్యూఖి

కరమును నగ ఈ మోహూమ్సు కలిగినది?

రైబం మాస్మ గమః పార్ర నెతత్త పపద?తే |

యా సయు పపద్య

మట హృదయ దౌర్బల్యరి త్యళ్షై కిన్ట క్ట్‌ంతలీ [13

పం వన్నీ నీ కొతరతన్సు పొందవలదు ఇది నీకు తగదు

ఎరం వానమగృ హృ పరితంజించి

యుద్దముజేయ్వ కమ్ము దయ దౌర్చల్యమును పరిత్య

ద్వితీయోఒధ్యాయ 17 అర్జున ఉవాచ । కధం భీవ్మ మవాం సంఖ్యే ద్రోణం చ మధుసూదన! ఇనుబిః (ప్రతియోతా ఎమి పూజార్హావరిసూదన |! 4 అర్జునుడు పలికెను శత్రుమర్హనా! మధుసూదనా! నేను యుద్దరంగమున పూజ నీయులగు భీష్మదోణులపై నెట్టు బాణములు విడతును? గురూనహత్వా హి మహానుభావాన్‌ (శ్రేయో భోక్తుం భెక్టమపీహ లోకే | హత్యార్థకామాం స్తు గురూస్‌హైవ భుంజీయ భోగాన్‌ రుధిరప్రదిగ్దాన్‌ | ర్‌ మహానుభావులగు గురువులను చంపకుండగ ఈ లోకమున భిక్షాన్నముచే జీవించుట మంచిది గురువులను వధించితినేని రక్తస్తక్తములు అర్ధకామాత్మకములు నగు భోగములను ఈ లోకముననే అనుభవింతును నైతది వద్మః కతరన్నో గరీయో యద్వాజయేను యది వానో జయేయుః |

18 శ్రీమద్భగవద్గీత యానేవ హత్వా న జిజీవిషాము స్తేఒవస్థితాఃప్రముఖే ధార్త రా్ట్రాః 1 6 యుద్ధమందు జయమొందుట లేదా పరాజయమందుట అనువానిలో ఏది శ్రేష్టమో తెలిసికొనజాలకున్నాము ఏలయన ఎవరిని వధించి మనము జీవింపగోరమో అట్టి దుర్యోధనాదులు యుద్దార్డులై మనయెదుట నిలిచి యునా సరు కార ఏ ల్యదోషోపహతస భావః పృచ్చామి త్వాం ధర్మసమ్మూఢచేతాః యవ్చేయః స్యాని సశ్చితం (బూహితన్మే శిష్యస్తేే హం శౌధి మూం త్వాం (ప్రపన్నమ్‌! ళ్గౌ బైన్యటోషముచే నా వీరస్వభావము నష్టవ్రా నది నేను ధర్మనిరూపల్నమ్స్పృన సమ్మోహితచిత్తుడ్మనై నిన సడుగుచునా సను నొ "కేడి శ్రేయస్కరమో నిశ్చయించి చెప్పుము. నేను నీ శిష్యుడను నిన్ను కరణు జ్ఞా సతిని నను స శాసీంపుము యని నహమర్యలి ఎేచ్కోషబమింద్రియాణాను |

ద్వితీయోఒధ్యాయు క్షే్ర అవాప్య భూమావసపత్న మృద్ధం రాజ్యం సురాణామపి చాధిపత్యమ్‌ || 8 పృధివియందు నిష్కంటకము సమృద్దము నగు రాజ్యమును లేదా దేవతాధిపత్యమును పొందియు, ఇంద్రియములను కుష్కింపజేయు. (సంతాపకరమగు) ఈశోకమును దొలగించు ఉపాయమును నేను తెలిసికొన జాలకున్నాను సంజయ ఉవాచ ఏవముక్త్వా హ ఎమీకేశం గుడాకేశు పరంతపః | న యోత్య్య ఇతి గోవింద ముక్త్వా తూస్టీం బభూవ హ 19 సంజయుడు పలికెను శత్రుతాపనుడు నిద్రను జయించినవాడు నగు అర్జునుడు శ్రీకృష్ణునితో నిట్టు పలికి యుద్ధము చేయ నని పచించి మిన్నకుండెను తమువాచ హ ఎషీకేశః 'ప్రవాసన్నివ భారత | సేనయోరుభయోర్మధ్యే విషీదంతవిదం వచః | 10 ధృతరాష్ట్ర! "రెండుసేనల నడుమ విషాదగ్రస్తుడె యున్న అర్జునుని పరిహసించునట్టు శ్రీకృష్ణు డిట్లు పలికెను

20 శ్రీ మద్భగవద్గీత

శ్రీ) భగవానువాచ

ఆఅశోచ్యానన్వ శోచ స్త్వం ప్రజ్ఞావాదాంశ్చ భావసే |

గతాసూనగతానూంశ్చ నానుకేపంతి పందడితాః ! 11 భగవానుడు పలికెను ః నీవు శోకింప దగనివారిని గూర్చి

దు ఖించుచున్నావు పైగా విజ్ణులవలెపలుకుచున్నావు కాని పండితులు

మరణించినవారిని గురించిగాని జీవించినవారిని గురించికాని

దు థింపరు

న త్వేవాహం జాతు నాసం న త్వం నేమే జనాధిపాః !

నైవ న భవిష్యామః సర్వే వనయమతః పరమ్‌ | 12 నే నొకప సుడు లేకుంటి ననుట సత్యము కాదు నీవును ఈ

రాజులును లేకుండి రనుటయు తగదు ఇకమీదట మనమందలుము

ఉండబో మనుట సత్యముకాదు (పరమాత్మ జీవాత్మ లిరువురు

నిత్యులు కనుక శోకాతీతులు ౫

దేహినోఒస్మిన్‌ యధా దేహే కామారం యొవనం జరా!

తథా దేహాంతరప్రొప్రి రీర స్తత న మువ్యాతి॥ 13 దేహధారి యగు జీవునకు ఈ శరీరమున బాల్య యౌవన,

వార్టక్యములు (క్రమముగ గలుగునట్టు దేహాంతర(ప్రాప్తియు

త్టైగటధ్యాయః రో 4 రం 221 ల గీ కలుగుచున్నది బుద్దిమం వక్ష దాన్ని వావ ేవ్య్షు ్‌ జనన మరణముల వలను మో మ్యాత్రాస్పర్భాన్తు కౌంతేయ శీతోన్షనుఖదుఃఖదాః | ఆగమాపాయినో౭నిత్యా స్తాంస్తి తిక్షస్వ భారత | కేడ్త అర్జునా! ఇంద్రియవృత్తి విషయ సంస్పర్శమే (అనుభూతులు) శీతోష్ణములను సుఇదు ఇములను గలిగించుచున్నది భారతా! ఉత్పత్తివినాశశీలములు అనిత్యములు నగు ఆ మాత్రాస్పర్శ్మములను సహింపుము యంహిన వ్యధయన్యేతే పురుషం పురువర్షభ | సమదుఃఖసుఖం ధీరం సోఒమృతత్వాయ కల్పతే! 15 పురుష శ్రేష్ట! సుఖ దు ఖములను సమానముగ్‌ భావించు థీర పురుముని ఈ మా(తాస్పర్శములు (ఇంద్రియములు తద్వి షయములు) బాధింసవు నిజముగ ఆతడు మోక్షమును పొందుటకు యోగ్యుడగును నాసతో విద్యతే భావో నా భావో విద్యతే సతః | ఉభయోారపి ద సమో ల న్త స్త్వ్యనయో స్తత్తృదర్శిభిః! 16

22 శ్రీ మద్భగవద్గీత అసద్వస్తువునకు (దేహమునకు) ఉనికి (నిత్యత్వము) లేదు సద్వస్తువునకు (ఆత్మకు) నాశము లేదు తత్త్వవేత్తలగు వారిచే ఈ "రెండింబియొక్క తత్త్వము చూపబడినది అనగా న్వర్భయింపబడినది అవినాశి తు తద్విద్ది యేన సర్వమిదం తతమ్‌ | వినాశ మవ్యయస్యాస్య న కళ్ళ్చిత్కార్తుమర్హతి ! 17 ఏది యీ శరీరమంతట వ్యాపించి యున్నటో దానిని ఆవినాశి యని తెలిసి కొనుము ఏలయన అవ్యయమగు నీయాత్మను నాశము చేయగల వాడెవ్వడునులేడు అంతవంత ఇమే దేహా నిత్యస్యోక్తాశ్ళరీరిణః | అనాశినోఒప్రమేయస్య తస్మాద్యుధ్యస్వ భారత 118 నిత్యుడు, అవినాశి అపరిమేయుడు నగు జీవునియొక్క యీ దేహము అన్నియు అనిత్యములని చెప్పబడినవి కనుక అర్జునా! యుద్ధము చేయుము య ఏనం నేత్తి హంతారం యశె )నం మన్యతే హతమ్‌ ఉభౌ తౌ న విజానీతో నాయం హంతి న హన్యతే! 19

ద్వితీయోఒధ్యాయః | ఎవరీ జీవాత్మను హంతగ దలంచు చున్నారో, ఎవ సరీ జీవాత్మను నివతమై నదిగ దలంచుచున్నారో వారిరువు రేమియు దెలియని వారే యగుచున్నారు ఏలయన ఈ జీవాత్మ దేనిని చంపుటలేదు, దేనిచేతను చంపబడుటలేదు న జాయతే మైయతే వా కదాచి న్నాయం భూత్వా భవితా వా న భూయః | అజో విత్త శాశ్వతోఒయం ప్పురాణో న వహాన్యతే హన్యమానే శరీరే | 20 ఈ జీవాత్మ యేకాలమందైనను పుట్టునది కాని మరణించునది కాని కాదు మాటి మాటికి పుట్టునదికాని వృద్దిచెందునది కొని కాదు ఇది జన్మరహితము నిత్యము శాశ్వతము పురాతనము దేహము వినష్టమై నను ఇది వినాశము చెందదు వేదావినాశినం నిత్యం య ఏనమజమవ్యయమ్‌ | కధం స పురున। పార్ట కం ఘాతయతి వాంతి కమ్‌ |! 21 పొర్టా! ఈ జీవుని నాశరహితుడు, నిత్యుడు అజుడు, అవ్యయుడు నని తెలిసికొనిన మానవుడు ఎవరి నెట్టు చంపును? ఎవరి నెట్టు చంపించును?

24 శ్రీ మద్భగవద్గీత వాసొంసి జీర్ణాని యధా విహాయ నవాని గృహ్దాతి నరోఒపసరాణి! తధా శరీరాణి విహాయ జీర్ణాన్యన్యాని సంయాతి నవాని దేహీ 122 మానవుడు జ్నీర్రములగు వస్త్రములను విడచి ఇతరములగు నూతన వస్త్రములను ధరించునట్టు జీవాత్మ జ్వీర్మములగు శరీరములను విడచి యితరములగు నూతన శరీరములను పొందును బనం ఛిందంతి శస్త్రాణి నెనం దవాతి పావకః | నైనం క్షేదయంత్యాపో న శోవయతి మారుతః 123 ఈ జీవాత్మను ఆ'స్త్రములు ఛేదింప జాలవు అగ్ని కాల జాలదు నీరు తడుపజాలదు వాయువు ఎండింప జాలదు అచ్చేద్యోఒయ మదోహ్యోఒయ మళ్లే ద్యోఒశోన్య ఏవ చ నిత్య సృర్వగతః స్థాణు రదలోఒయం సనాతనః [24 ఈ జీవాత్మ అచ్చేద్యము ( ఛేదింపదగినది కాదు) అదావ్యాము (దహింపదగినదికాదు), అక్షేద్యము (తడుపదగినదికాదు) అశోష్యము (ఎండింప దగినది కాదు ఇది సత్యము సర్వవ్యాప్తి స్థిరము అచలము, సనాతనము అవ్యక్తోఒయ మచింత్యోఒబయ మనికార్యోబయ ముచ్యతే | తస్మాదేవం విదిత్వానం నానుశోచితుమర్హసి ! 26

ది తీయోఒధ్యాయు 25 ఈ జీవాత్మ అవ్యక్తము అచింత్యము అవికారి యని చెప్పబడుచున్నది అందువలన ఈ జీవాత్మ నీవిధముగ దెలిసికొని దు ఖమును విడువుము అధ్నచై నం నిత్యజాతం నిత్యం వా మన్యసేమ ఎమ్‌! తధాపి త (0 మహాబోహో వైనం శోచితుమర్హసి [26 వీర(శేష్టా! ఇంకను నీవు జీవాత్మను నిత్యము పుట్టునదనియు, ఎల్లప్పుడు నశించునదనియు దలంచినను దీన్దికె శోకీంపవలసిన పని లేదు జాతస్య హీ (ధువో మృత్యుర్త్హువం జన్మ మృతస్య చ! తస్మాదపరిహార్యేఒర్హే న త్వం శోచితుమర్లసి | 27 వలి! (| క్‌ ఏలయన ఫుట్టినవానికి మరణము నిశ ్స్‌ యము, మరణించినవానికి పుట్టుక నిశ్సృ్వయము కనుక తప్పింపజాలని యీవిషయమున నీవు దుఃఖింపదగదు అవ్యక్తాదీని భూతాని న్యక్తమధ్యాని భారత | అవ్యక్త నిధనాన్యేవ తత కా పరిదేవనా | 28

26 శ్రీ మద్భగవద్లీత భారతా! ప్రాణుల యుత్పత్తికి ముందున్న అవస్తలు అజ్జాతము! మధ్యకాలిమున వ్యక్తములు మరణించిన పమ్ముట మరల అవ్యక్తముకి కనుక దాని విషయమై దు ఖింసనేల? ఆశృర్యవత్నళృతి కళ్ళిడేస మాశ్చర్యవద్వదతి తధెన చాన ఆశ్చర్యవవ్పైనమన్య! శృణోతి శ్రత్యాష్యసం వేద న వ కళ్ళి ఒకడు ఈయాత్మను ఆశ్చర్యజనకముగ జూచునే మతియొకడు దీనిని సవిస్మయముగ జెప్పును ఇంకొకడు దీ! ఆశ్ళర్యముగ శ్రవణము చేయును ఇంకను నొకడు వినియు దీన తెలిసీకొనజాలడు దేహీ సిత్యమవధ్యోఒయం దేహే సర సస్య భారత | తస్మాత్సర్వాణి భూతాని న త్వం శోవీతీమర్హసి కీ అర్జునా! సర్వప్రాణుల దేహములలోను విరాజిల్లు ఈయ" అపధ్యము కనుక నీవు జీవుల గూర్చి దు ఫించుట తగదు ్టోర్మమపి చానేక్ష్య స వికంపితుమర్హసి | ట్ర యుర్ధామ్చేయాఒన్యత్‌ క్షత్రియస్య న విద్యలే! ధర్మ త ననియు సీవిట్టు చరించుట తగదు ఏలలో సూ కార్యముక్షత్రియునకు మటియొకటో!

ద్వితీయోఒధ్యాయ. ణ7 యదృచ్చయా చోపపన్నం స్వర్లదా 9రమపావ సలం | సుఖినః క్షతియా పార్ట లభంతే యుద్ధమీద శమ్‌ 132 పార్చా! తనంతట తాను లభించినదియు వివృత మగు స్వర్షద్వారమువంటిదియు నగు నీ యుద్ధమును అదృష్టవంతు లగు క్షతియులే పొందగలరు అధ చే త్త్యమిమం ధర్మ్యం సంగ్రామం న కరివ్యసి | తతః స్వధర్మం కీర్తిం చ హిత్వా పాపమవాష్స్యసి ! 33 ఇంకను నీ వీ ధర్మపూర్వకమైన యుద్ధమును జేయనిచో స్వధర్మమును కిర్తిని పోగొట్టుకొని పాపమును పొందగలవు అకీ ర్తిం చాప్‌ భూతాని కధయివ్యంతి తేఒవ్యయామ్‌! సంభావితస్య చాకీ ర్రిర్మరణాదతిరిచ్యతే || ఏడ సర్వజనులు చిరకాలము నీ యపక్తీర్తిని గుజీంచి ఘోషింతురు ఆయపక్తీర్తి మాన్యుడగు వానికి మరణము కంటెను మిక్కిలిదు ఇదాయక మగును భయాద్రణాదుపరతం మంస్యంతే త్వా మహారథాః | యేషాం చ త్వం బహుమతో భూత్వా యాస్యసి లాఘవమ్‌! 35

28 (శ్రీ మద్భగవద్గీత దుఠ్యోధనాదులగు మహారధులు నిన్ను భయము వలన యుద్ధమునుండి తప్పుకొనిన వానిగా తలంతురు ఇంతవరకు గౌరవించిన వారే నిన్నపుడు చులకనగా జూతురు అవాచ్యవాదాంశ ౧ బహూన్‌ వదివ్యంతి తవాహితాః | విందంత స్తవ సామర్ధ్యం తతో దుఃఖితరం ను కిమ్‌ | 36 ఇంకను శ తువులు నీ సామర్యమును నిందించుచు పలుకరాని పాటఅనుబలుకుదురు అంతకంటె నధికతర మగు దు ఇ మింకేమి యుండును? హత్‌*వా పాప్యుసి స్వర్గం జితా ఎ వా భోక్ష్యసే మహీమ్‌! తస్మాదు త్తిస్ట శ్రేంత్ర్య యుద్ధాయ కృతనిశ్శొయః 1 37 కుంతీ సందనా! య్పద్ధమృని పంపబడిన నీవు స్వర్గమును పొందెదవు శ్రేద్దా జయించినచో క పృధివిని అనుభవింపగలవు అందువలన యుద్దమునక్తు క్ర ఎతనిశృయుడవె లెమ్ము తలే సమే కృత్వా లాభాలాభౌ జయాజయా | సివ్‌య యజ్యస్య నైవం పాపమువాప సని! 3 కల్లు సమానక్స్య్ని శ మ లములు బయాపజయముళ్ళ పాపమును పాంద్చ్య యుద్ధమున సిద్ధు కమ్ము దానివలి

ద్వితీయోఒధ్యాయ 29 ఏషా తేఒభిహితా సాంఖ్యే బుద్ధిర్యోగే త్విమాం శృణు! బుద్ధ్యా యుక్తో యయా పార్ధ కర్మబంధం ప్రహాస్యసి 139

పార్చా! సాంభఖ్యజ్ఞాన విషయము నీకు జెప్పబడినది ఇప్పుడు భక్తియోగమునకు సంబంధించిన బుద్రివిషయమును గూర్చి వినుము బుద్దియోగ యుక్తుడ్లవె కర్మబంధమును విడువ గలవు నేహాభిక్రమనాశో౭స్తి (ప్రత్యవాయో న విద్యతే | స్వల్పమప్యస్య ధర్మస్య త్రాయతే మహతో భయాత్‌ 140

ఈభక్తియోగమున అనుష్టానారంభము వైఫల్యము చెందదు (ప్రత్యవాయము గూడ లేదు స్వల్పముగ ననుష్టించినను( అనుష్టించిన వానిని) ఈ ధర్మము సంసారరూప మగు మహా భయము నుండి రక్షించును వ్యవసాయాత్మికాబుద్ధిరేకేహ కురునందన ! బహృుశాఖా వ్యానంతాశ బుద్దయోఒవ్యవసాయినామ్‌ [త్త]

కంరునందనా! భక్తిమార్గమున నిశ్శాయాత్మకబుడ్ధ యేకవిషయనిష్ట మై యుండును కాని బహిర్ముఖులగు వారిబుద్దులు ఆనంత ములుగను, బహుశాఖలుగను నుండును

30 (శ్రీ మద్భగవద్గీత యామిమాం పుష్పితాం వాచం ప్రవదంత్యవిపశ్చితః | వేదవాదరతాః పార్ధ నాన్యదస్తీ తి వాదిన | త్తి కామాత్మాని స్వర్గపరా జన్మకర్మఫల ప్రదామ్‌ | (క్రియానిశేష బహళాం భోగశ్వర్యగతిం ప్రతి॥ 43 అర్జునా! వేదములలోని అర్ధవాదముల యందాసక్తిగలవారు స్వర్గాదిఫలములు దప్ప మటియొక్ష యీశ్వరతత్త్యము లేదనివాదించు వారు కామములచే కలుషితమై న చిత్తములు గరివారు స్వర్గమునం దాసక్తులు నగు అవివేకులు జన్మమును కర్మమును ఇచు ఏ నట్టిదియు భోగమును ఐశ్వర్యమును బొందుటక్తు సాధన రూపమె న బహువిధను లను కర్మలతో నూడినట్టేదియు ఆపాతసుందరము. చివరకు దు ఖమును గలిగించునడియు. నగ వాక్కును. విశేషముగీ జెప్పుచున్నార్సు భగశ్వర్యప్రసక్షానాం తయా ప్రహ ఎ్రతచేతసామ్‌ ! వ్యవసాయత్మిక్రా మొద్ద సమాధౌ నోవిధ్రీయతే | 4శీ మనన యాహషాతస్తుందర మగు వాక్కుచే. అ్రప్పవూ త మగు న్సేగరివాగ్రు భోగముల యందు, ఐశ్వర్యములయందో ల ఃి [1 గముల ఆసక్తిగలవారు నన మానవ యొక్క నిశయా, తిక మగు బుక్లీ సమాధియంద్రు అిగ్నమ్సుక్రాద్ప్ర శ్రైక

ది తీయోఒధ్యాయః 2

(తెగుణ్యవిషయా వేదా నిడ్హైగుణ్యో భవార్జున | నిర్ద్వన్దో నిత్యసత్త్వృస్థో నిర్యోగక్షేమ ఆత్మవాన్‌ 145

అర్జునా! వేదములు (త్రిగుణాత్మకములు నీవు త్రిగుణాతీతుడవు గుణమయములగు మానావమానములు లేనివాడవు శుద్దసత్త్వ స్థితు డవు యోగక్షేమరహితుడవు ఆత్మవంతుడవు! మద్గతచిత్తుడవు) కమ్ము యావానర్హ ఉదపాొనే సర్వతః సంఫ్లుతోదకే | తావాన్ఫర్వేవు వేదేషు (బాహ్మణస్య విజానతః |! 46

కూపాద్ములెన స్వల్ప జలాశయముల వలన భిన్న భిన్నములగు ఏయే ప్రయోజనములు నెరవేరుచున్నవో ఒక్క మహాజలాశయము వలననే ఆ ప్రయోజనములన్నియు నెరవేరుచున్నవి అట్టే వేదములలో జెప్పబడిన భిన్నభిన్నములగు దేవతోపాసనల ద్వారా ఏయే ఫలములు సిద్దించుచున్నవో భగవదుపాసన ద్వారావేదవేత్తయు భక్తి యుక్తుడునగు బ్రావ్మాణునకు ఆయా ఫలము లన్నియు లభించుచున స్నవి కర్మణ్యేవాధికార స్తే మా ఫలేషు కదాచన | మా కర్మఫల హేతుర్భూర్మాతే సంగోఒస్త్వ్రకర్మణి 1 47

32 శ్రీ, మద్భగవద్గీత నీకు కర్మచేయుబయందు మాత్రమే అధికారనమున్నది కొని కర్మఫలమునందెప్పుడును లేదు కర్మఫలమునకు కారణుడపు కాపలదు కర్మత్యాగమున నీకు ఆసక్తి కలుగకుండుగాక యోగస్థః కురు కర్మాణి సంగం త్యక్ష్వా ధనంజయ సిద్ధ్యసిద్ధో సమో భూత్వా సమత్వం యోగ ఉచ్యతే 148 ధనంజయా' కర్షృత్వాభినివేశమును పదలి కర్మఫలసిద్దియందు: అసిద్ధియందు సముడ్గవై భక్తి యోగమునందున్నవాడ్నవై కర్మలను (స్వరర్మ విహితకర్మలను) జేయుము ఏలయన సమత్వమే యోగమని చెప్పబడు చున్నదికదా! దూరేణ హ్యవరం కర్మ బుద్రియోగాదనంజయ |! బుద శరణమని ఇచ? కదా సల క్ర నీ గచ్చ కృపణాః ఫలహెతవః ! కీ న ధనంజయా! బుద్దియోగముకంపె (ఈశ సరార్చిత మి ష్కామ కర్మయోగము కంటె) కామకర మిక్కిలి హీనమ్రై నదీ అందువలవ నిష్మాన్వక్ష సకర్మ మిక్కలి వానా బుదియుకో ర్మ నాశ్రయింపుము కర్మఫలకాములు హీనులు స్ట్‌ ఉష ఆ ర హాతీహ శబ్ధ సుకృతదుష్క్పృతే | శ్ర శ్టగాయ యుజ న యోగ్య 180 ఖు యోస కర్మసు కౌశలమ్‌

ద్యితీయోఒధ్యాయ, 83 బుద్రియోగ (నిష్కామకర్మయోగ) యుక్తుడగు వ్యక్తి యీ జన్మమందే పుణ్య పాపముల రెంటిని వదలును అందువలన నిష్మామకర్మయోగమున్షకె యత్నింపుము (ఉదాసినత్వసహిత మగు) బుద్దియోగమే కర్క్మలయందలి చాతుర్యము కర్మజం బుద్దియుక్తా హి ఫలం త్యక్ష్య్వా మనీషిణః | జన్మబంధనినిర్ముక్తాః పదం గచ ఎన్యనామయమ్‌ 151 బుద్దియోగయుక్తులగు పండితులు కర్మలవలన గలుగు ఫలమును దిరిత్యజించి జన్మబంధనములనుండీ వినిర్ముక్షులె న్లేశశూన్య మగు _వెకుంరమునకు వెడలుదురు యదా తే మోహకలిలం బుద్ధిర్య్యతితరివ్యతి ! తదా గంతాసి నిర్వేదం శోతవ్యస్య శ్రుతస్య చ [52 నీ యంత కరణము మోవరూవమగు అరణ్యమును అతి(క్రమించినపుడు. నీవు వినదగినదియు వినినదియు నగు కర్మఫలవిషయమున నిర్వేదమును బొందెదవు శ్రుతివిప్రతిపన్నా తే యదా స్టాస్యతి నిశ్చలా | స్రమాధావచలా బుద్దిస్తదా యోగమవాష్యసి |! 53

చెడ శ్రీ మద్భగవద్గీత నానావిధము లగు లౌకీక్షవెదికార్హములను వినుట చేత విరక్తము, అన్యాసక్తివిరహితము నగు నీ బుద్ది పరమేశ్వరునియందు అచలముగను స్టేరముగను మన్నపుడు నీవు యోగ ఫలమును పొందగలవు అర్జున ఉవాచ స్థితప్రజ్ఞస్య కా భాషా సమాధిస్టస్య "కేశవ | స్థితథీ కిం ప్రభాషేత కిమాసీత (వ్రజేత కిమ్‌! 54 అర్జునుడు పలికెను కేశవా! సమాది యందున్న స్టితప్రజ్ఞని లక్షణములెవ్వి? అతడెట్లు పలుకును? ఎట్టుండును? ఎట్టు ప్రవర్తించును? శ్రీ భగవానువాచ 'ప్రజహాతి యదా కామాన్‌ సర్వాన్‌ పార్ధ మనోగతాన్‌ | ఆత్మన్యేవాత్మనా తుష్టో స్థిత ప్రజ్ఞస్తదోచ్యతే [1 55 భగవానుడు పలికెను పార్టి! మనో గతములగు కోరికల నన్నింటిని విడచి ఆత్మయందు ఆనందస్వరూప మగు నాత్మద్వారా సంతుష్టి చెందునపుడు జీవుడు స్థితప్రజ్ఞాడని చప్పబడును

ది ఏ తీయోఒధ్యాయః పక్‌

దుఃఖేవ్యనుద్విగ్న మనాః సుఖేషు విగతస ఏఎవాః | వీతరాగభయ[(కోధః స్టితధీర్మునిరుచ్యతే ॥ 56

ఆధ్యాత్మికాదితాపష్తతయములు సంభవించినపుడు కలతచెందని మనస్సుగలవాడు సుఖసాధకము లగు వస్తువులు లభించిన తృృన్హ లేనివాడు, ఆసక్తి భయము కోధము లేని వాడు నగు ముని స్రితప్రజ్ఞుడని చెప్పబడును య సృృర్వ(త్రానభిస్నేవా స్త త్తత్రాప్య శుభాశుభమ్‌! నాభినందతి న ద్వేష్టి తస్య ప్రజ్ఞాపతిస్టితా! 57

ఏపురుషుడు వుత్రమిత్రాదుల యందు (ప్రేమలేనివాడై యుండునో ఆయా శుభా శుభవస్తువులను పొందియు ఆనందింప కుండునో ద్వేషింపకుండునో వాని బుద్ది స్టిరమై నది యదా సంహరతే చాయం కూర్మోఒంగానీవ సర్వశః ఇం(దియాణీం (దియార్టేభ్య స్తస్య (ప్రజ్ఞా (ప్రతిష్టితా!58

తాబేలు తన యవయవములను లోనికి లాగుకొనునట్లు ఈముని ఇంద్రియ[గ్రావ్యాములగు శబ్దాది విషయములనుండి తన యింద్రియములను ఉపసంవారించుకానునపుడు వాని ప్రజ్ఞ స్రిరముగ నుండును

36 శ్రీ మద్భగవద్గీత

విషయా వినివర్తంతే నిరాహారస్య దేహినః |

రసవర్హం రసోఒప్యస్య పరం దృష్ట్వా నివర్తతే ॥ 59 ఇం(ద్రియములచే విషయముల (గ్రహింప నసమర్జుడగు

వ్యక్తియొక్క విషయము లన్నియు నివృత్తములగునుగాని వాని

విషయాభిలాష నివృత్తము గాదు మటియు స్పీత్యవజ్ఞుని

విషయానురాగము పరమాత్మ దర్శనమై న పిమ్మట నివృత్తమగును

యతతో హ్యాపి కౌంతేయ పురువస్య విపశి ఏఈ |

ఇంద్రియాణి ప్రమాధీని వారంతి ప్రసభం మనః 160 కౌంతేయా! ప్రయత్నపరుడు వివేకియునగు పురుషుని

మనస్సును శ్షోభక్రారకములగు నింద్రియములు బలవంతముగ

విషయములలోనిక్తి ఆకర్షించును

వసా వణ సంయమ్య యుక్త ఆసీత మత్ప్సరః | బా యస్యందియాత్రి తస్య (ప్రజ్ఞా పతిషితా 161 నాయం గాన ఇ (లబిస్త

సంయమ వగంవాడు ఆ యింధద్రియముల నన్నింటిని

నేము చేసి భక్తి య్సూక్తున్ణ యుండును ఏలయన ఎవని యింద్రియములు వశము న్‌్‌ ల నుండును ౦దుండునో వాన్సి 'ప్రజ్జ (బుద్ది) స్లిరముగ అనగా న్యజ్ద స్టీతప్రజ్ఞుడు లం

ద్వితీయోఒధ్యాయు 37 ధ్యాయతో విషయాన్‌ పుంసః సంగ స్తేమాపజాయతే | సంగాత్స్భంజాయతే కామః కామాత్కో ధోఒభిజాయతే 162

శబ్దాది విషయములను నిరంతరము ధ్యానించు పురుషునకు వానియం దాసక్తి కలుగును ఆసక్తివలన కామము. కామము వలన (క్రోధము జనించును 'కోధాదృవతి సమ్మోహః సమ్మోహాత్స్మృతివిభమః | స్మృతి భంశాద్భుద్ధినాశో బుద్ధినాశాత్పణశ్యతి ! 63

(కోధమువలన సమ్మోవాము సమ్మోహమువలన స్మృతి (్రంశము స్మృతి(భ్రంశము వలన బుద్ధినాశము కలుగును బుద్దినాశము అనగా సంసారకూపమున పతితు డగును రాగద్వేషనియుక్తెస్తు విషయానిందియైశ్చరన్‌ | ఆత్మవ్షశ్యెర్విధేయాత్మా ప్రసాదమధిగచ్చతి |! 64

రాగద్వేషరహితములు అత్మాధీనములు నగి నింద్రియములతో విషయముల ననుభవించు స్వాధీనమనన్కుడగు పురుమడు 'ప్రసన్నతను చెందును ప్రసాదే సర్వదుఃఖానాం హానిరస్యోపజాయతే | ప్రసన్న చేతసా హ్యాశు బుద్ది పర్యవతిస్టతే ! 65

38 శ్రీమదృగవద్గీత ప్రసన్నతను బొందిన ఈ విధేయాత్ముని సర్వదు ఇములు నాశమును బొందును ఏలయన ప్రసన్నచిత్తు డగు వ్యక్తియొక్క బుద్ది శీఘ్రముగనే స్టిరత్వమును పొందును నాస్తి బుద్ధిరయు క్రస్యన చాయుక్తస్య భావనా | న చాభావయత శృ్ళాంతి రశాంతస్య కుతస్సుఖమ్‌ 166 పశీకృతమనస్కుడు కాని వానికి ఆత్మ విషయక మగు ప్రజ్ఞ యుండదు అట్టివానికి పరమేశ్వరధ్యాన ముండదు ధ్యానము లేని వానికి శాంతి యుండదు శాంతిహీను డగు వ్యక్తికి ఆత్మానంద మెక్కడిది? ఇం(దియాణాం హీ చరతాం యన్మనోఒనువి ధీయతే! తదస్య హరతి ప్రజ్ఞాం వాయుర్నావమివాంభసి ॥ 67 విషయములయందు విహరించు ఇంద్రియములలో ఏ యింద్రియమును మనస్సు అనుసరించునో అది వాయువు నీటిలో కర్ణధారుడులేని నావనువలె జితేంద్రియుడు. కాని వాని బుద్ధిని హరించును తస్మాద్యస్య మహాబోహో నిగృహీతాని సర్వశః | ఇంద్రియాణీంద్రియార్టేభ్య స్తస్య ప్రజ్ఞా గ్రతష్టితా 168

ద్వితీయోఒధ్యాయః 39 అర్జునా! అందువలన ఎవని యింధద్రియములు ఇంద్రియ (గ్రావ్యావిషయముల నుండి సంప్యూర్ణముగ నిగ్రహింపబడియున్నవో వాని ప్రజ్ఞ స్థిరము అట్టివాడే స్రితప్రజ్ఞుడు యా నిశా సర్వభూతానాం తస్యాం జాగర్తి సంయమీ! యస్యాం జాగ్రతి భూతాని సా నిశా పశ్యతో మునేః! 69 ఆత్మప్రవణ మగు బుద్ధి సర్వప్రాణులకు రాత్రివంటిది స్టిత ప్రజ్ఞుడగు వ్యక్తి దానియందు మేలుకొనియుండును విషయ(ప్రవణ మగుబుద్ది యందు సాధారణజీవులు మేలుకొనియుందురు తత్త్వదర్శియగు మునికి యది రాత్రివలె నుండును ఆపూ ర్యమాణమచలప్రతిస్టం సము(ద్రమాషః ప్రవిశంతి యద్వత్‌ | తద్వత్కామా యం ప్రవిశంతి సర్వే స శాంతి మాస్పోతి న కామకామీ | 70 చక్కగ నిండియున్న సముద్రము ఎంత నీరు ప్రవేశించినను చెలియలి కట్టనతిక్రమింపని యట్లు కోర్కెలు స్టితప్రజ్ఞుడగు మునియందు వ్రవేశించినను అతడు చలింవక శాంతినే పొందుచున్నాడు విషయముల గోరువాడు శాంతిని జ్ఞానమును పొందజాలడు

40 శ్రీ, మద్భగవద్గీత విహాయకామాన్‌ యస్బృర్వాన్‌ పుమాంశృరతి సిఃస్ఫ ఎవో సిర్మమో నిరహంకారః స శాంతిమధిగచ్చతి! 7 కోరికల నన్నింటిని వదఠి మనుత్వ ఖూన్యుడును. అవాంకారరహితుడును, నిస్పృహుడును నై సంచరించు పురుషుడు శాంతిని పొందును ఏషా బ్రాహ్మీ స్థితః పార్ధనైనాం (ప్రాప్య విముహ్యతి ! స్థిత్వా స్యామ౦తకాలేఒఫి బ్రహ్మనిరా ఎతిమృచ్చతి 1 72 ఇతి శ్రీ మన్మహాభారతేశత సాహస్యాం సంహి తాయాం వైయాసిక్యాం ఛీన్మవర గ్య్‌ణీ (శ్రీ మదృగవద్గీతాసూపనిషతు స్‌ బ్రహ్మ వీద్యాయాం యోగఖాస్ట్రే శ్రుకృష్లి ర్జున సంవాదే సాంఖ్యయోగోనామ ద్వితియోఒధ్యాయ. అర్జునా! ఇది (బ్రాహ్మిస్టితి చఇస్తితిని షాందినవా డెన్వడును మోహము న లే , రసతియ్య ద జాలడు ఆంత్యకాలమందుక్షణము కృచ్పునను స్లతియం దుండగలిగ్వాో 'బ్రహ్మనిర్వాణమును పొందగలడు ఇది శ్రీ మదృగవర్గీశయందలి రెండన అధ్యాయము నమాష్టము

అధ తృతీయోఒధ్యాయః - మూడవ అధ్యాయము కర్మయోగః - కర్మయోగము

అర్జున ఉవాచ

జ్యాయసీచేత్కుర్మణ స్తే మతా బుద్దిర్హనార్దన |

తత్కిం కర్మణి ఘోరే మాం నియోజయసి కేశవ 1 1 అర్జునుడు పలికెను * జనార్హనా! కేశవా! నీదృష్టిలో కర్మకంటె

వ్యవసాయాత్మికము గుణాతీతము భక్తి విషయికము నగుబుద్రియె

శ్రేష్టమైన బైనచో నన్నేల ఘోరము హింసా యుక్తము నగు నీ

యుద్ధకర్మమునకు బురికొల్పు చున్నావు

వ్యామి(శ్రేజైవ వాక్యేన బుద్ధిం మోహయసీవ మే |

తదేకం వద నిశ్చిత్య యేన శ్రేయోఒ హమాప్పుయామ్‌! నానావిధములగు అర్థములను బోధించు వాక్యము ద్వారానా

బుద్ధిని మోహపటచు చున్నావు నేను శుభమును బొందుటకు దగిన

వాక్యము నాక్కదానిని నిశ్చయించి చెప్పుము

త్రీ భగవాను ఉవాచ

లోకేఒస్మిన్‌ ద్వివిధా నిష్లా పురా ప్రోకు మయానఘు |

జ్ఞానయోగేన సొంఖ్యానాం కర్మయోగేన యోగినామ్‌! 3

డై శ్రీ మద్భగవద్గీత

భగవానుడు పఠికెనుః పాపరహితుడవగు అర్జునా! ఈ+ లోకములో నేను పూర్వము జ్ఞానయోగముచేత సాంఖ్యవాదులగు జ్ఞానులకు కర్మయోగముచేత యోగులకు రెండు విధము లగు నిష్టను జెప్పితిని న కర్మణామనారంభా నెమృర్మ్యం పురుషోఒశ్నుతే | న చ సన్న్యసనాదేవ సీద్దిం సమధిగచ్చతి |

కాస్తీయములగు కర్మములను అనుష్టింపక పొవుటవలన పురుషుడు నెష్కర్మ్యరూప మగు జ్ఞానమును బొందజాలడు కుద్దదిత్తుడు గానివ్యక్తి కేవలము కర్మత్యాగము చేతగూడ సీద్దిని వెందజాలడు స హి కథిత్‌ క్షణమపి జాతు తిస్టత్యకర్మక్పత్‌ | కార్యతే వవ్‌ కర్మ సర్వః ప్రకృతి జెర్తుణి |

(' ర్ట క కై గే ర్త న దు గహ

ఏ మానవ్లుడైన ఒక్కక్షణముగూడ నేపనియు జేయకుండ॥ ఎన్నడును నుండ జూలడు అందలును స్వభావజాతము లగు రాగ ద్వేషాదులచే నస్వతంశ్రులె కర్మచేయు చుందురు కర్మేంద్రియాణి సంయమ్య య అస్తే మనసా స్మరన్‌ ఇంద్రియార్థాన్‌ విమూఢాత్మా మిధ్యాచారూ స ఉచ్యతే

కర్మింద్రియములను నిగ్రహించి ఇంద్రియభోగ్యములగు విషయములను మనస్సుతో స్మరించుచున్న మానవుడు మూఢీ చిత్తుడు, కపటమై న ఆచరణము కలవాడు నని చెప్పబడుచున్నాడు

తృతీయోఒధ్యాయః క!

య స్త్ర్వింద్రియాణి మనసా నియన్యూరభతేఒర్జున | కర్మీం[ద్రింమైః కర్మయోగమసక్తు స విశివ్యతే | 7

అర్జునా! ఎవడు మనస్సుతో జ్ఞానేంద్రియములను నియమించి ఫలాకాంక్రారహిత్నుడై కర్మేంద్రియముల ద్వారా శాస్త్రవిహితము లగు కర్మల నాచరించునో అతడే (శ్రేష్టుడు నియతం కురు కర్మ త్వం కర్మ జ్యాయో న్యాకర్మణ॥ శరీరయ్యాతాపి చతే న ప్రసిదేదకర్మణః | త్రి

అర్జునా! నీవు శాస్తవిహిత మగు సంధ్యావందనాది కర్మ నాచరింపుము ఏలయన కర్మలను జేయకుండుట కంటె కర్మల నొనర్చ్బుటయే. (శ్రేష్టము. సర్వకర్మహీనుడ్దవనచో దేహయాత్ర నాగించుటకూడ నీకు కష్టమే యగును యజ్ఞార్జాత్కర శ్రోఒన్య(త్ర లోకోఒయం కర్మబంధనః॥ తదర్హం కర్మ కౌంతేయ ముక్త సంగసృమాచర ॥! 9

కౌంతేయా! విష్ణుప్రీతికొల్లుకె చేయబడు కర్మ కాక ఇతరము అగు కర్మలచేత నీ లొకము బంధింపబడుచున్నది కనుక విష్ణువు నుద్దేశించి ఫలాకాంక్షారపి తుడవై కర్మలను చక్కగ నాచరింపుము

42 (శ్రీ మద్భగవద్గీత భగవానుడు పలికెను పాపరహితుడవగు అర్జునా! ఈ లోకములో నేను పూర్వము జ్ఞానయోగముచేత సొంఖ్యవాదులగు జ్ఞానులకు కర్మయోగముచేత యోగులకు లెండు విధము లగు నిష్టను జెప్పితిని స కర్మణామనారంభా నెన్కుర్మ్యం పురుషోఒశ్నుతే | న చ సన్న్యసనాదేవ సీద్ధిం సమీధిగవ ఏతి! 4 శా స్రీయములగు కర్మములను అనుష్టింపక పోవుటవలన పురుషుడు నెష్కర్మ్యరూప మగు జ్ఞానమును బొందజాలడు శుద్ధదిత్తుడు గొనివ్యక్తీ కేవలము కర్మత్యాగము చేతగూడ్ర సిద్ధిని పాందజాలడు న హి కళ్ళిత్‌ కళమపి జాత్తు బక కార్యతే వవ కర్మ సర ప్రై రనర్మకృల్‌ | ఫల వ్యపళ కర్మ సర్వః ప్రకృతి చరణే |! 5 ఏ మానవుడెన యడం క వుడెన ఒక్కక్షణముగూడ్త నేపనియు జేయకుండగ న్నడును నుండ జాలడు అందును స్వభావజాతము లగు రాగ బ్రపదులత నస్వతంక్రులై కర్మచేయు చుందురు ౧ది స ఇటీ (| ష్‌ [సమ్మ య అ్తే మనసా స్మరనో ర్త రా మూఢాత్మా మిధ్యాచారు స్త ఉచ్యతే 16 రది 9, విషయము ష్‌ మను నగహించి ఇంద్రియభోగ్యములగు చిత్తుడు కీపటవ్పైన బై కల ననున్న మానవుడు మూర వా ౬ ఆచరణము కలవాద్తు నన్వ్వ ఏదిడుచున్నాడు

తృతీయోఒధ్యాయా 43 య స్తింద్రియాణి మనసా నియమ్యారభతేఒర్జున ! కర్మేం(దియ్దైః కర్మయోగమసక్ష న విశివ్యతే[! 7 అర్జునా! ఎవడు మనస్సుతో జ్ఞానేంద్రియములను నియమించి ఫలాక్షాంక్షా రహిత్ముడై కర్మేంద్రియముల ద్వారా కాస్త్రవిహితము లగు కర్మల నాచరించునో అతడే [శ్రేష్టుడు సెయతం కురు కర్మ త్వం కర్మ జ్యాయో వ్యాకర్మణః శరీరయాత్రాపి చతే నీ ప్రసిద్దేదకర్మణః[! 8 అర్జునా! నీవ్రు శాస్త్రవిహిత మగు సంధ్యావందనాది కర్మ నాచరింపుము ఏలయన కర్మలను జేయకుండుట కంటె కర్మల సొనర్బుబయే. శ్రేష్టము. సర్వకర్మహీనుడ్దవెనచో దేహయాత్ర సాగించుటకూడ నీకు కష్టమే యగును అం ిర్పుర్మలోఒన్యద లోకో౬ యం కర్ముణంధన థ్‌ శై కౌంతేయ ముక్త సంగన్సృ కెంతేయా ! విమ్ణు(ప్రీతికొజ్యుకె వేయబడు కర్మ కాక ఇతరము అగు కర్మలచేత నీ లొకము బింధింపబడుచున్నది కనుక విష్ణువు నుద్ది్చి ఫలాక్రాం్రారహితుడ్దవై కర్మలను చక్కగ నాచరింపుము

డడ (శ్రీ మద్భగవద్గీత సహయజ్ఞాః ప్రజా స్నమ్టి పురోవాచ ప్రజాపతిః | అనేన ప్రస్‌వివ్యధ | వ వో౭స్తి $ష్టకామధుక్‌ 1 న సృష్ట్యాదియందు ప్రజాపతి యగు బ్రవ్మ యజ్ఞాదిారు ల శ (బాహ్మణాదివ్రజలను నృష్టించి యిట్లు వలికెను జమ్‌ యజ్ఞములద్వారా ఎల్లప్పుడు వృద్దిబొందుడు ఈ యజ్ఞము యభీష్టములను నెజువేర్ప గలవు దేవాన్‌ భావయతానేన తే దేవా భావయంతు వః | పరస్పరం భావయంళతః (శ్రేయః సరమవాప సధ 111 “మీ ర యజ్ఞములచే దేవతలను తృప్తపజుచుడు దేవతలు మిమ్ము సంతోష పెట్టెదరు పరస్పర(ప్రేమచే పరమ(శ్రేయస్సును పొందెదరుగాక్ర! ఇమ్టాన్‌ భోగాన్‌ హి వ్లో గ్రా దాస్యంతే యజ్ఞభావితాః | శైర్షళాన ప్రదాద్చైభ్యో యోభుంకే స్త ఏవను[ 12 దేవతలు యజ్ఞములతచే సంళుష్టులె మీకు వాంఛితములగు ఫలముల నిత్తుర్తు అందువలన దేవతలచే నీయబడీన ఆ వస్తువులను మజుల వారికి నివేదింపక్ష అనుభవించువాడ్రు దొంగ యగును యజ్ఞ శిమ్టాశన్స సంళో ముచ్యంతే సర సకిల్చిమెః | భుంజతే క్ర త్వఘం పాపాతయ్సే పచంత్యాత్మకారణాత్‌ [13

త తీయోఒధ్యాయః ఉస్‌ యజ్ఞశేషమును భుజించు సత్పురుషులు సర్వపాపములనుండి ముక్తులగుదురు. కాని కేవలము తమకొాటకే అన్నాదులను వండుకొనువారు. పాపమునే భుజించు. చున్నారు. అట్టివారు దురాచారులగుదురు అన్నాదృవంతి భూతాని పర్షన్యాదన్న సంభవః | యజ్ఞాద్భవతి పర్రన్యో యజ్ఞః కర్మసముద్భవః ! 14 అన్నమునుండి (పాణులుత్సన్నము లగుచున్నవి మేఘమునుండి అన్నము యజ్ఞమునుండి మేఘము కలుగుచున్నది యజ్ఞము కర్మవలన కలుగుచున్నది కర్మబహ్మోదృవం విద్ధి (బహ్మాక్షరసముద ఏవమ్‌ | తస్మాత హా జే పతిస్షితమ్‌ ! 15 శక్సర్యగతం బ్రహ్మా నిత్యం యజ్జె ప్రటిజ్బు కర్మ వేదమునుండి కలుగుచున్నదని తెలిసికొనుము వేదము (బ్రహ్మము) అక్షరమునుండి లేదా అచ్యుతుని నుండీ కలుగు చున్నది అందువలన సర్వవ్యాపక మగు వేదము (బ్రవ్మాము) ఎల్లప్పుడును యజ్ఞమునందే ప్రతిష్టితమై యున్నది ఏవం ప్రవర్తితం చక్రం నానువర్త యతీహా యో అఘాయురింద్రియారామో మోఘం పొర్ట స జీవతి! 16

46 శ్రీ మద్భగవద్గీత పార్టా! ఈప్రపంచమున ప్రవర్తితమై న కర్మ చక్రము నేమానవు డనుసరింపడో అతడు పాపజీవనుడు ఇంద్రియాసక్తుడు నగును అతడు వ్యర్థముగా జీవించుచున్నవాడే యగును యస్త్వాత్మరతి రేవస్యాత్‌ ఆత్మతృప్తశ్చ మానవః | ఆత్మన్యేవ చ సంతుష్టు తస్య కార్యం న విద్యతే [107 కాని యేమానవుడు ఆత్మయందే రతుడు ఆత్మయందే తృప్పుడు, ఆత్మయందే సంతుష్టుడు నై యుండునో అట్టివాడు చేయదగినకర్మ యేదియు లేదు బవ తస్య కృతేనార్గో నాకృతేనేహ కశ్చన |! న చాస్య సర్వభూతేషు కశ్చిదర్హవ్యపాశయః ! 18 ఈ జగత్తులో వానికి కర్మానుష్థానముచే పుణ్యఫలముగాని, అనుష్టింపక పోవుటచే (ప్రత్యవాయము లేదా పాపముగాని కలుగదు వీనికి (దిహ్మాండములోని సర్వభూతములయందు దేనితోగూడ స్వప్రయోజననిమిత్త మగు ఆశ్రయము (సంబంధము) లేదు తస్మాదస క్రసతతం కార్యం కర్మ సమాచర | అసక్తో హ్యాచరన్‌ కర్మ పరమాప్నోతి పూరువ్య 119

త (౧తీయోఒధ్యాయః ళో అందువలన అనాసక్తుడ్డవె యెల్లప్పుడు క్తర్తవ్యకర్మ నాచరింపుము ఏలయనగా అనాసక్తుడె కర్మనాచరించినచో పురుషుడు మోక్షమును పొందును కర్మణైై వ హి సంసిద్ధి మాస్టితా జనకాదయః | లోకసం[గ్రహమేవాపి సంపశ్యన్‌ కర్తు మర్హసి ।! 20 జనకాదులగు రాజర్జులు కర్మచేతనే ఆత్మావలోకన సిద్ధిని పొందిరి కనుక లోకమున కుపదేశించుటకొజుకు నీవు కర్మల నాచరింపవలెను యద్యదాచరతి్రేస్త స్తత్త దేనేతరో జనః | స యత్రమాణం కురుతే లోకస్తదనువర్తతే |! 2] (శేషు డగు వ్యక్తి యెట్టికర్మ నాచరించునో సాధారణ మానవుడు గూడ నట్టే కర్మనే ఆచరించును అతడు దేనిని ప్రమాణముగా భావించి స్వీకరించునో లోకముగూడ దానినే అనుసరించును నమే పార్టాస్తి కర్తవ్యం (త్రిషు లోకేవు కించన | నానవాష్త మవాప్తవ్యం వర్త ఏవ చ కర్మణి 22

శర శ్రీమద్భగవద్గీత పార్టి! మూడులోకములయందును నేను చేయదగిన పనియేదియు లేదు నాకు పాందవలసినదికాని పొందబడనిదికొని యేమియు లేదు అయినను నేను కర్మల నాచరించుచునేయున్నాను యది హ్యహం న వర్రీేయం జాతు కరుణంతం,దిత ! స్ట శ్రైక్యాల ల మమ వర్మ్మానువర్తంతే మనుష్యాః పార్ధ సర్వశః | 23 అర్జునా! నే చెప్పుడైన ఆ్రమత్తుడ్మనై కర్మల నాచరింపనిచో మానవులు సంపూర్ణముగ ననే ఏ యనుసరింతురు ఉత్సీదేయురిమే లోకాన కుర్యాం కర్మ చేదహామ్‌ ! సంకరస్య చ కర్తాస్యా ముపహన్యా మిమ్యూ ప్రజాః 124 నేను కర్మ చేయకున షచో ఈ జనులందటు చెడిపొవుదురు అపుడు వర్ణసంకరమునక్తు నేన్స కర్తనగుదును అక్లే ప్రజలనాశనము నకును నేన కారణమయ్యెదను ష్‌ త య. విద్వాంసో యధా కుర్వంతి భారత ! జీల్వీద్యా౦ం స్తధాఒస్తక్త ది కీ ర్షర్లోకసర్యగ్రహమ్‌ | 25 “కొ! కర్మాసక్తు రిగునజ్జుల్పు కర్మల నాచరించునట్లే లోకహితకాంక్షి యగు ఆత గజుడుగూడ్‌ ల చరింపీ వలెను క అనాసక్తుడై కర్మల నా

త ఏతీయోఒధ్యాయు ఉం

న బుద్దిభఖేదం జనయే దజ్ఞానాం కర్మసంగినామ్‌ | జోషయ్‌త్సర్వకర్మాణి విద్వాన్‌ యుక్త సృమాచరన్‌ ! 28

అజ్జులగు కర్మాసక్తుల బుద్దిని చలింప జేయరాదు విద్వాంసు డగువ్యక్తి అవహితుడై నర్వకర్మలను చక్కగ నాచరించుచు అవివేకులనుగూడ కర్మల నొనర్చు వారినిగా జేయవలెను ప్రకృతేః క్రియమాణాని గుణైః కర్మాణి సర్నశ | అహంకార నిమూఢాత్మా కర్తాహమితి మన్యతే ! 27

ప్రకృతియొక్క గుణములచే చేయబడుచున్న సర్వకర్మలకు అహంకారవిమూఢ చిత్తు డగు వ్యక్తీ నేనే కర్తనని భావించును తత్త్వవిత్తు మహాబోహో గుణకర్మవిభాగయోో | గుణొగుణేషు వర్తంతే ఇతి మత్వా న సజ్జతే! 28

మహాబాహువులు గల అర్జునా! గుణ కర్మల విభాగతత్త్యము నెటింగినవాదు ఇంద్రియములు రూపాొది విషయములం దాసక్తము శైయుండు నని తెలిసికొని తాను వానియందాసక్తుడుగొడు పకృతేర్గుణసమ్మూఢాః సజ్జంతే గుణకర్మసు | శాసకృత్న్నవిదో మందాన్‌ కృత్స్న విన్న విచాలయేళత్‌ |! 29 4

5౦0 (శ్రీ, మద్భగవద్గీత 'ప్రాకృతగుణములతో గూడిన వ్యక్తులు విషయాసక్తు లగుచున్నారు సర్వజ్ఞుడగు వ్యక్తి అజ్ఞులు, మందమతులు నగు నొ వ్యక్తులను కలత పెట్టరాదు మయి సర్వాణి కర్మాణి సన్న్యస్యాధ్యాత్మచేతసా | సిరాశీరి సర్మమో భూతా 1 యుధ్యస స విగతజ్వరః | 80 ఆత్మనిష్ట మగు చిత్తముద్వారా సర్వకర్మలను నాయందు సమర్పించి నిష్కాముడవు మమత్వరహితుడవు శోకరహితుడవ్లనే యుద్దము జేయుము యే మే మతమిదం సత్య మనుతిష్టంతి మానవాః | గేద్ధవంతోఒనసూయంతో ముచ్యంతే తే౭పి కర్మభా! 3 'ఢద్దాళువులు అసూయారహితులు నగు మానవులు నాయి యభిప్రాయమునే నిత్య మనుష్టించుచుందురు. అటివారుగోడీ కర్మబంధనముల నుండి ముక్తులగుదురు | యే త్వేతదభళూయ,. ర బీతీదభ్యసూయంతో నాన్సత్రిషంతి మే మతవ్‌! అల్వజ్ఞానవిమూఢాం స్పైన్‌ నిది నషానచేతను 1 32 మ్యా' ర నష్టానచేతసః ||

తృతీయోఒధ్యాయు ర్‌ అసూయను వెల్లడించుచు నా యీ యభిప్రాయము ననుసరింపనివారు వివేకరహితులు సర్వజ్ఞునవంచితులు సర్వపురుషార్ధ (భ్రష్టులు నని తెలిసికొనుము సదృశం చేస్పతే స్వస్యాః ప్రకృతేర్దానవానపి | ప్రకృతిం యాంతి భూతాని నిగ్రహ! కిం కరివ్యతి 133 జ్ఞానియగు వ్యక్తిగూడ తన స్వభావమునకు దగిన కొర్యమునే చేయును సర్వదప్రాణులు ప్రకృతిని అనుసరించుచున్నవి అందువలన ఇంద్రియని[గవా మేమి చేయగలదు? ఇంద్రియ స్యేంద్రియస్యార్హే రాగద్వేషొ వ్యవస్థితా | తయోర్నవశమాగచ్చే త్తా వ్యాస్య పరిపంధినా ! 34 ప్రతి ఇంద్రియమునకు అనుకూల విషయముల యందు రౌగము అననుకూల విషయములందు ద్వేషము విశేషముగ నుండును అందువలన వానికి వశముకా గూడదు పురుషార్ధములను సాధించువానికి శేయాన్‌ క (ల భాం న చు నాం ళా... య తొత్‌ | గ్‌ ధు స్థధర్మో నిగుణః సం న న గో ఎధర్మ నిధనం (శ్రేయ్యడ్తోళ్టోటోో అలం నప జి క్‌ ౯ ప

కై శ్రీ మద్భగవద్గీత చక్కగ సనుష్టంపబడు పరదర్శము కంటె దోషముతో గూడిన స్వధర్మము డ్రేష్టమ్రైనది స్వధర్మానుష్టానమున మరణించుబయే (శ్రేష్టము పరధర్మము భయమును గలుగ జేయును అర్జున ఉవాచ అధ కేన ప్రయుక్షోఒజయం పాపం చరతి పూరుషః ! అవిచ్చన్నపి వార్తేయ బలాదివ నియోజితః | 36 వ్‌ అర్జునుడు పలకిను కృష్ణా! ఇష్టము లేకపోయినను పురుషు డెవరిచే ప్రేరిత్ళుడె బలాత్కారముగ నిర్భంధింపబడినవానివలె పాపమును జేయుచున్నాడు? శీ భగవాన్‌ ఉవాచ వమన 'కోధ ఏష రజోగుణసముద వః | ఇ మహాపాష్మా విద్ద్యేనమిహ వరిణమ్‌ 1 37 బడు పలికెను రజోగుణము నుండి పుజ్దినదియు య్‌ యే మిక్కలి యుగ్రమును నగు నీకామము దీని 'కోధము ఈ శెండును మోకమారమునంద జీపునకు (ప్రధానము (య గి రిగు శత్రువులని తెలిసికొనుము

తృతీయోఒధ్యాయ ర్‌ం

ధూమేనా వియతే వహి ఎ ర్యధాదర్శో మలేన చ | యధోల్బేనావృతో గర్భ స్తధా తేనేదనూవృతమ్‌ ! 38

ధూమముచే నగ్ని మాలిన్యముచే అద్దము మావిచే గర్భము ఆవరింపబడి యున్నట్లు కామముచే నీ జగత్తు ఆవరింపదిడి యున్నది ఆనృ్భతం జ్ఞానమేతేన జ్ఞానినో నిత్యవెరిణా ! కామరూపేణ కౌంతేయ దుష్పూరేణానలేన చ ! 39

అర్జునా! జ్ఞానులకు చిరశత్రువును అపూరణియ మగు అగ్నివంటి కామరూపము నగు అజ్ఞానముచే వివేకజ్ఞానము ఆవృత మగుచున్నది ఇందియాణి మనో బుద్ధి రస్యాధిష్టాన ముచ్యతే | ఏత్రైర్ర ఫమోహయత్యేవ జ్ఞాన మావృత్య దేహినమ్‌ 140

ఇంద్రియములు మనస్సు బుద్ది కొమమున కాశ్రయములని చెప్పబడుచున్నది ఈకామము ఇం[ద్రియాదులచే జ్ఞానము నావరించి జీవుని మైవాప్రటఅచును తస్మాత్త్యమిందదియాణ్యాదౌ సియమ్య భరళర్ష భ| పాష్మానం ప్రజహి హ్యేనం జ్ఞాన విజ్ఞాన నాశనమ్‌ ! 4]

ర్‌4ీ శ్రీ మద్భగవద్దీత

అర్జునా! అందువలన నీవు మొట్ట మొదట ఇంద్రియములను వశము చేసికొనుము జ్ఞాన విజ్ఞాననాశకము పాపరూపము నగు నీ కామమును నాశము చేయుము ఇంద్రియాణి పరాణ్యాహు రిందియేభ్యః సరం మనః | మనసస్తు పరా బుద్ధి ర్యోబుద్దేః పరతస్తుసం॥ త2

ఇంద్రియములు డ్రేష్టమ్ములెనవిగా జెప్పబడినవి ఇంద్రియముల కంటె మనస్సు మనస్సుకంటె బుద్ధి శ్రేష్టము బుద్ధికంటె (శ్రేష్టమై నది ఆత్మయే ఏనం బుద్ధేః పరం బుద్ధ్వా సం ప్రభ్యాత్మానమాత్మనా! జహీ శతురి మహాబోొహో శౌమరూసం౦ దురానదమ్‌ | 43

ఇతి (శ్రీ మద్భగవద్గీతాసూపనివత్సు బ్రవ్మా విద్యాయాం యోగశాస్తే శ్రీకృష్ణా రన సంవాదే కర్మయోగోనామ తృతీయోఒధ్యాయం

అర్జునా! ఈవిధమగు బుద్ధికంటె (శ్రేష్టమైనది జీవాత్మ యని తెలిసికొని ఆత్మచే ఆత్మను స్టీరపరచి కామ మను శత్రువును ఉజయించుము

ఇది శ్రీ మద్భగవద్గీతయందలి మూడవ అధ్యాయము సమాప్తము

అధ చళతుర్జోఒధ్యాయః = నార్గివ అధ్యాయము జ్ఞానయోగః అః జ్ఞానయోగము

శ్రీ) భగవానువాచ *

ఇమం వివస్వతే యోగం ప్రోక్షవానవా మవ్యయన్‌

వివస్వాన్‌ మనవే ప్రాహ మనురిక్వ్వాకవేఒబవిత్‌ 1 1 భగవానుడు పలికెను ః పూర్వము నేను సూర్యునకు

అవ్యయమగు నీ యోగమును జెప్పితిని సూర్యుడు మనువునకు

మనువు తన పుత్రు డగు నిక్వాకునకు దానిని బోధించెను

ఏవం పరంపరా(ప్రాప్త మిమం రాజరక్షయో విదుః |

స కాలేనేహ మహతా యోగో నష్ట పరంతప [ 2 అర్జునా! ఇట్టుపరంపరగా లభించిన ఈ జ్ఞునయోగమును

రాజర్లులు దెలిసికొనిరి కాల క్రమమున ఇది యీ లోకమున

నష్టమై నది

స ఏవాయం మయా తేఒద్య యోగః ప్రోక్తః పురాతనః!

భక్షోఒసి మే సఖా చేతి రహస్యం హ్యేతదుత్తమమ్‌ 13 నీవు నాకు భక్తుడవు సఖుడవు నగుట వలన పురాతన మగు

నీ యోగమును రహస్య మై నదెనను నీ కుపదేశించుచున్నాను

ర5్‌6 (శ్ర మద్భగవద్గీత

అర్జున ఉవాచ

అపరం భవతో జన్మ పరం జన్మ వివస్వతః |

కధమేతద్విజానీయాం త్వమాదా ప్రోక్తవానితి | 4 అర్జునుడు పఠికను సూర్యుడు పూర్వ కాలమున జన్మించినాడు

నీ విపుడు జన్మించితివి కనుక నీవు పూర్వమున సూర్యునకీ

యోగమును ఉపదేశించితివని యెట్లు (గ్రహింతును?

శీ భగవానువాచ ః

బహూని మే వ్యతీతాని జన్మాని తవ చార్జున |

తాన్యహం వేద సర్వాణి న త్వం వేళ్ల పరంతప |! 5 భగవానుడు పలికెను అర్జునా! నాకును నీకును పెక్కుజన్మలు

గడచి పోయినవి వాని నన్నింటిని నే నెజుంగుదును కానినీ

వెజుగవ్పు

అజోఒసి సన్నవ్యయాత్మా భూతానామీశ్వరోఒపి సన్‌!

ప్రకృతిం స్వామధిష్టాయ సంభవామ్యాత్మమాయయా | 6 నేను జన్మరహితుడను, పరమాత్మను సర్వభూతములకు

నీశ్వరుడను వైయుండియు. శుద్దము సాత్వికమునగు నాప్రకృతిని

స్వీకరించి, ఆత్మమాయచే నవతరించుచున్నాను

చతుర్జోఒధ్యాయ, 57 యదాయదాహి ధర్మస్య గ్లానిర్భవతి భారత | అభ్యుత్హానమధర్మస్య తదాత్మానం సృజామ్యవామ్‌ 17

అర్జునా! ఎప్పు డెప్పుడు ధర్మమునకు పీడ, అధర్మమునకు అభివృద్ది కలుగునో అప్పుడు నన్ను నేను సృజించుకొానుచున్నాను పరిత్రాణాయ సాధూనాం వినాశాయ చ దుమ్క ఫో ధర్మ సంస్టాపనార్దాయ సంభవామి యుగే యుగీ | 8 సత్చురుషులను రక్షించుటకు దుమ్టలను శిక్షించుటకు ధర్మమును స్టాపించుటకు నేను (ప్రతి యుగమునందును జన్మించు చున్నాను (ఆవిర్భవించుచున్నాను) జన్మ కర్త చ మే దివ్య మేవం యో వేత్తి తత్త్వతః | త్యక్షా దెహం పునర్తన్మ నె తి మామేతి సోఒర్జున 19 అర్జునా! నాయీ దివ్య మగు జన్మను, కర్మను వాస్తవముగ (తత్త్వానుసారముగు దెలిసికొనినవాడు దేహమును విడచినపిమ్మట మరల జన్మింపడు పైగా నతడు ననే పొందును వీతరాగభయ క్రోధా మన్మయా మాముసా[శ్రితాః | బహవో జ్ఞాన తపసా పూతా మద్చావమాగతాః ! 10 అనురాగము భయము క్రోధము లేని వారును, నా యందే ఏకాగ్ర మైన చిత్తము గలవారును నన్నే శరణు జొచ్చినవారును

రక క్రీ మద్భగవద్గీత నగు ననేకులు జ్ఞానముచేత తపస్సుచేత పవిత్రులె నా భావమును జొాందుదురు యే యధా మాం ప్రపద్యంతే తాం స్తధెవ భజామహమ్‌! మమ వర్ష్మ్మానువర్తంతే మనుష్యాః పార్ధ సర గా క్ష ఎవ రెట్టు నన్ను సేవింతురో నేను వారి నట్లు అనుగ్రహింతును అర్జునా! మానవు అన్నివిధముల ఆమార్గమునే అనుసరించుచున్నారు కారక్టంతు కర్మణాం సిదిం యజంత ఇహ దేవతాః ! క్షీపం హి మానుషే లోక్టీ సిద్ధిర్భవతి కర్మజా ॥ 12 సి కర్మఫలమును గొయ్షించువారు ఈ మనుష్యలోకమున దేవతలను సేవించు చున్నారు ఏ పడ సీర లభించును ౭ వరియన కర్మజనిత మగు సిద్ది శీఘ్రముగనే చా స స్థం మయా సృష్టం గుణకర్మవిభాగశః | ల్‌ రారమపి మూం సిద్యకర్తారమవ్యయమ్‌ | 13 స్పష్టిప శి సమ వసించి నాలుగు వర్షములు నాచేతనే ప్‌ వానిక్సి (స కర్తకానివానినిగన్స జెలిసక్‌్త న సటికని నన్ను నాశరహితుని గను నమాం న కర్మాణ్య లింపంత్రి నే కర్శపలే సనో! ఇతి మాం యెళై భ్ధ్విన్సా ఠ్రాలనృ తి కర్మభిర్న స బధ్య 14

చతుర్జోఒ ధ్యాయ, గగ

కర్మలు నన్ను స్పృశింపవు కర్మఫలము నందు నా కాసక్తిలేదు ఈ విధముగ నన్ను తెలిసికొనినవాడు కర్మలచే బద్దుడుగాడు ఏవం జ్ఞాత్చాా కృతం కర్మ పూర్వెరపి ముముక్షుభిః | కరు కృర్మెన తస్మాత్త్యం పూర్వెః పూర్వతరం కతన [15

ఈ విధముగ నన్ను దెలిసికొని (ప్రాచీనులగు (జనకాది క్‌ ముక్షువులు కర్మల నాచరించిరి అందువలన నీవుగూడ (ప్రావీనులచే శొర్వమ ఆచరింపబడిన కర్మను జేయుము కం కర్మ కిముకర్మేతి కవయో౭ఒప్యత మోహితాః | త్ర కర్మ ప్రవక్ష్యామి యద్‌ జ్ఞాత్వా మోక్ట్య సేఒవభాత్‌ | 16 బగ శీ యననేమి? అకర్మ యననేమి? ఈవిషయమున యకురుగూడ మోహమును జెందిరి కనుక దేనిని తెలిసికొని న ళరూపమగు సంసారమునుండి ముక్తుడవగుదువో అట్టికర్మను క్ర దేింతును అటో హ్యాపి బోద్దవ్యం బోద్దవ్యం చ వికర్మణః |

గణశ్చ బోద్దప్యీం గహనా కర్మణో గతః! 17 అక్షర గితత్వము మిక్కిలి గవాన మై న దగుటవలన కర్మ: వికర్మః

ఉక తత్వమును దెలిసికొనవలసిన అవసర మున్నది

60 శ్రీ మద్భగవద్గీత

కర్మణ;కర్మ యః పశ్వే దకర్మ్శ్మణిచ కర్మ యః |

స స్ట హీో న. యుక్షీ కృత్చ్న క్ష్మీకృత్‌ 118 కర్మయందకర్మను అకర్మయందు కర్మను దర్శించువాడు

మనుష్యులలో బుద్ధి మంతుడు యుక్తుడు సర్వకర్మల ననుష్టించు

వాడు నగును

యస్య సరే 9 సమారంభాః కామసంకల్పవర్హితాః |

జ్ఞానాగ్ని దగ్గ కర్మాణం తమావు పసండితం బుధాః॥ 19 ఎవని సర్వకర్మలు కామముచేత్క సంకల్పముచేత శూన్యము

ఇలెయున్నవో వానిని జ్ఞానులు జ్ఞాన మగు నగి స్నచే దగ్రము చేయబడిన

కర్మలు గల పండితుడని చెప్పుచున్నారు

త్యక్ష్యా కర్మఫలాసంగం నిత్యతృస్తో నిర్థాశయః |

కర్మణ్యభిప్రవృత్తోఒపి నైవ కించిత్కరోతి సః 120 అతడు కర్మఫలాసక్తిని వదఠి ఆత్మానందమున నెల్లపుడు

పరితృప్పుడును, ఆశ్రయ రహితుడును నగును అతడు కర్మలయందు

ప్రవృత్తు డైననువమియును జేయడు అనగా కర్మఫలమునందు

దిద్దుడుగాడు

• కర్తవ్యమును ఆచరించుట కర్మ, నిషిద్ధము నాచరించుట వికర్మ,

కర్మను చేయక పోవుట అకర్మ

చతుర్ణోఒ ధ్యాయు 1 సిరాశీర్యతచిత్తాత్మా త్యక్తసర్వపరి[గహః | శారీరం కేవలం కర్మ కుర్వన్నా ప్నోతి కిల్చినమ్‌ |! 21 కోరికలు లేనివాడును మనన్సును ఇంద్రియములను నిగ్రహించుకొనిన వాడును అని ్నవిధముల ఏవస్తువును పరిగ్రహింపని వాడును నగు మానవుడు కేవలము శరీర యాత్రానిర్వవణము కొఅకేకర్మ చేయును అట్టివానికి కర్మజనితములగు పాపపుణ్యము లేమియు నంటవు యదృచ్చాలాభసంతుష్టో ద్వందా ?తీతో విమత సరః | సమస్సిద్దావసిద్దా చ కృత్వాపిన సిబధ్యతే |) 22 అయాచితముగ లభించిన (ద్రవ్యముచే పరితుప్తి చెందినవాడును, శీతోష్టాది ద్వంద్వములను సహించు స్వభావము గలవాడును మాత్సర్యము లేనివాడును సిద్దియందును అసిద్దియందును సమానమైన జ్ఞానము కలవాడునగు పురుషుడు కర్మలుజేసినను వానియందు చిద్దుడుగాడు గతసంగస్య ముక్తస్య జ్ఞానావస్థితచేతసః | యజ్ఞాయాచరతః కర్మ సమగ్రం (ప్రవిలీయతె 1! 23

62 (శ్రీమద్భగవద్గీత ఆసక్తిలేనివాడును ముక్తుడును జ్ఞానముచే వెలయు చిత్తము గలవాడును యజ్ఞము కాటుకు కర్మ నాచరించువాడును నగు మానవుని సర్వకర్మలు నశించుచున వి బ్రహ్మార్చణం బహ్మహవి రృహ్మాగ్నా బ్రహ్మణా హుతమ్‌! (బ్రహ్మైవ తేన గంతవ్యం బ్రహ్మకర్మసమాధినా ॥ 24 స్రుక్‌ ్రువాదులు బ్రహ్మము ఘృుతాదు. లైన వావిస్సులు (ద్రిహ్మము, బ్రహ్మరూప మగు నగ్నియందు బహ్మరూపుడగు 'హోతచేత చేయబడు హోమము గూడ (ద్రివ్మమే (బ్రహ్మరూప మగు కర్మయందు ఏకాగ్రచిత్తు డగు వ్యక్తిచే పొందదగినదికూడ (బ్రహ్మమే దెవమేవాపరే యజ్ఞం యోగినః పర్యుపాసతే | బ్రహ్మాగ్నావపరే యజ్ఞం యజ్జేనెవోపజుహ్వూతి | 25 కొందలు కర్మయోగులు దేవతా సంబంధ మగు యజ్ఞమును చక్కగ నుపాసించుచున్నారు మటికొందజు జ్ఞానయోగులు (ద్రహ్మరూప మగు నగ్నియందు యజ్ఞముచే యజ్ఞరూప మగు సమ(కర్మను ఆవుతి చేయుచున్నారు

చతుర్థోఒధ్యాయః 63 'శోత్రాదీనీం దియాణ్యన్యే సంయమాగ్నివు జువ్వొతి! శబ్దాదీన్‌ నిషయానన్య ఇంద్రియాగ్నివు జువ్వాతి 126 కొందరు (నెష్టికదివ్మ చారులు) మనోని[గ్రహమను నగ్నియందు చెవి మున్నగు నింద్రియములను ఆవుతిగా నిచ్చుచున్నారు మటికొందలు (గృవాస్టులు) ఇంద్రియరూపమగు నగ్నియందు శబ్దాది విషయములను ఆవుతి చేయుచున్నారు సరా 1ణీం(దియకర్మాణి ప్రాణకర్మాణి చాపరే | ఆత్మ సంయమ యోగాగ్నా జువ్వూతి జ్ఞానదీపితే 127 అన్యులగు యోగులు జ్ఞానముచే ప్రకాశించు ఆత్మని[గ్రవహమను యోగాగ్ని యందు సర్వమ్నులెన ఇంద్రియ కర్మలను, [ప్రాణాది వాయువుల కర్మలను అవుతి చేయుచున్నారు (ద్రవ్య్యయజ్ఞా స్తపోయజ్ఞా యోగయజ్ఞా స్తథా పరే! సొ $ధ్యాయజ్ఞానయజ్ఞాశ న్‌ యచతయః సంశితవ్రతాః $ 28 కొందణు (ద్రవ్యయజ్ఞమును, కొందయి తపో యజ్ఞమును, కొందజు యోగయజ్జ్ఞమును, ఇంక కొందలు వేదాధ్యయన మను యజ్ఞమును, వేదార్ధజ్ఞాన మనుయజ్జ్ఞమును జేయుచున్నారు ఈ "నాలుగు విధముల ప్రయత్నించు వ్యక్తులు దృఢవ్రతులు, యతులు

64 (శ్రీమద్భగవద్గీత అపాొనే దావ్యతి (ప్రాణం (పాణేఒపానం తధాపరే గ్‌ (ప్రాణాపాన గతీ రుధా ) ప్రాణాయామ పరాయణాః అపరే నియతా హారాః | ప్రాణాన్‌ ప్రాణేషు జుహ్వతి | 2 (ప్రాణాయామ నిష్టలవారు అపానవాయువునందు ్రాణవాడు వును ఆవ్వత్రి చేయుచున్నారు ఆనగా (ప్రాణములను అపొ వాయువృతో గూడ ఏకముచేయుచున్నారు అట్టే రేచకసమయము అపానవాయువృను (పాణవాయువునందు హోమము చేయ చున్నారు కుంభక సమయమున (పాణాపానముల గతిని నిరోధిం 'ప్రాణాయామపరాయలు రగుచున్నారు. కొందటు ఆస చేయుచున్నారు సర్వేఒస్యేత్ర (క్షివిదో యజ్ఞక్షయితకల్మమాః | యజ్ఞశిన్థమృృత్రభ యాంత్రి బ్రహ్మ సనాతనమ్‌ ! 3 వీరందలు యజ్ఞతత్త్వవేత్తల్ప, యజ్ఞముచే పాపము' నశించినవారె యజ్న అమృత భోజనము చేయుచు సనో (బ్రహ్మమును పాందుచున్నార్సు

చళతుర్ణోఒధ్యాయు 65 నాయం లోకోఒస్త్యయజ్ఞన్య కుతోఒన్యః కురుసళ్తను 131 కురు[్రేష్టుడవగు అర్జునా! యజ్ఞ విహిను డగు వ్యక్తికీ అల్ససుఖకరమగు ఈ మనుమ్యులోకమే అభింపనపుడు. దేవాది లోక్రమ్సు లెట్టు లభించును? ఏవం బహునిధా యజ్ఞా వితతా బ్రహ్మణో ముఖే | ర న శ్‌ బాన్‌ విద్ది తాన్‌ సరా ; నేవం జ్ఞాత్వా విమోక్ష్య స 182 వేదము అట్టు బహువిధము లగు యజ్ఞములను విపులముగ ప్రానినది వాని నన్నింటిని కర్మజములని తెలిసికొనుము అట్టు శ సకొనినచో కర్మబంధము నుండి ముక్తుడవగుదువు సన్‌ (ద్రవ్యమయాద్యజ్ఞాత్‌ జ్ఞానయజ్డా పరంతప ! సం కర్మాభలం పార్ధ జ్ఞానీ పరీసమాప్యతే ! 33 శ్రే అర్జునా! ద్ర్యమయమగు యజ్ఞము కంటె జ్ఞానయజ్ఞము వి ఏలయన కర్మమంతయు ఫలసమేతముగ జ్ఞానమునందు దిది 4 ఉప్‌ ప్రణిపాతేన పరిప్రశ్నేన సేవయా | క క క్ర్యంతి త్తే జ్ఞానం జ్ఞానినస్తత్త్రదర్శినః !

66 శ్రీ మద్భగవద్గీత (ప్రణామముచేత పరిప్రశ్నముచేత సేవచేత తత్త్యజ్ఞానమును దెలిసికొనుము తత్త్వ దర్శులగు జ్ఞానులు నీకాజ్ఞానము నుపదేశింతురు యద్‌ జ్ఞా త్వాన పునర్మోహ మేవం యాస్యసి పాండవ | యేన భూతాన్యశేషాణి (దక్రృస్యాత్మన్యధో మయి! 35 అర్జునా! ఏజ్ఞానమును దెలిసికొని మరల నీవు ఇట్టిమోహమును పొందవో అట్టి జ్ఞానముచే అశేషములగు భూతములను జీవాత్మవగు నీయందు పీమ్మట పరమాత్మ నగు నా యందు చూడగలవు అపిచేదసి పోపేభ్యః సర్వేభ్యః పాపకృత్త మః | సర్వం జ్ఞానప్పవ్దేనెవ వృజినం సంతరిష్యసి! 36 పాపులందజికంటెను నీవు మిక్కిలి పాపీష్టుడవే యైనను జ్ఞాన మను నౌకద్వారా పాపమను సముద్రమును అనాయాసముగ తరింపగలవు యృధెధాంసి సమిద్దోఒగి ల రృస్మసాత్కురుతేఒర్జున | జ్ఞానాగ్నిః సర్వకర్మాణి భస్మసాత్కురుతే తధా [37 అర్జునా! (ప్రజ్వరిల్లు అగ్ని కాష్టసమూవామును వశము చేసికొనునట్టు జ్ఞానమను అగ్ని కర్మసమూహమును వశము చేసికొనును

చతుర్జోఒధ్యాయు 67

న హి జ్ఞానేన సదృశం పవి(త్రమివా విద్యతే | తత్స్యయం యోగసంసిద్ధః కాలేనాత్మని విందతి | 38

ఈ లోకమున జ్ఞానముతో సమానమగుపవి[త్రవస్తు వేదియు లేదు నిష్కామకర్మ యోగమందు బాగుగ సిద్దు డెనవ్యక్తి కాలక్రమమున తనహృదయమున స్వయముగనే దానిని పొందును శ్రద్ధావాన్‌ లభతే జ్ఞానం తత్చరః సంయతేంద్రియః | జ్ఞానం లబ్బా పరాం శాంతి మచిరేణాధి గచ తి 139

(శ్రద్రకలవాడు తత్పరుడు, జితేంద్రియుడు నగువాడు జ్ఞానమును పొందును జ్ఞానమును బొంది శీఘ్రముగనే పరమశాంతిని బడయును అజశా 1(శదధానశ * సంశయాత్సా వినశ్యతి |! కస“ నీరో న సుఖం గయాల్మీన 1 40

జ్ఞానహీనుడు ్రద్దలేనివాడు, సంశయచిత్తుడు నగు వ్యక్తీ వినాశమును విందును సందేవాచిత్తు డగు వానికి ఈ లోకము లేదు, పరలోకములేదు సుఖములేదు యోగసంన్యస్త కర్మాణం జ్ఞానసంఛిన్న సంశయమ్‌ ! ఆత్మవంతం న కర్మాణి నిబధ్నంతి ధనంజయ !$41

68 (శ్రీ మద్భగవద్గీత అర్జునా! నిష్కామకర్మయోగముచేత కర్మసన్న్యాసమును జేయువాడు జ్ఞానముచే సంశయము లన్నియు దొలగినవాడును ఆత్మ స్వరూపమును దెలిసికొనినవాడును నగును అట్టివానిని కర్మలు బంధింపజాలవు లే 1! 6 తస్మా దజ్ఞానసంభూతం హృత్చం జ్ఞానాసినాత్మనః | చిత్వెనం సంశయం యోగ మ్‌త్తిప్ణో త్తిష్ట భారత కడ ఇతి (శ్రీ మద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు బ్రవ్మా విద్యాయాం యోగశాడ్తే శ్రీక సిప్లా ర్హన సంవాదే జ్ఞానయోగోనామ చతుర్థోఒధ్యాయ, 1 అర్జునా! అందువలన నీ హృదయములో నున్నదియు పలి నదియు నగు నీ సంశయమును జ్లౌ భర్గ దించి నిష్కామకర్మయోగము నాశయించి యుద్ధము చేయుము థి న్‌ ఇది శ్రీ నుదృగవద్గీతయందలి జ్ఞానయోగ మును నాలుగవ అధ్యాయము సమాసము

అధ సంచమోఒధ్యాయః = ఐదవ అధ్యాయము కర్మ సన్న్యాస యోగః - కర్మ సన్యాస యోగము అర్జున ఉవాచ . సన్న్యాసం కర్మణాం కృష్ణ పునర్యోగం చ శంససి యద్ర్రేయ ఏతయోనేకం తన్నే బ్రూహి సునిశ్చితమ్‌ 11 అర్జునుడు పలికెను ? కృష్ణా! నీవు కర్మసన్న్యాసమునుగూర్చి చెప్పి, మరల కర్మ యోగమును గూర్చి చెప్పితివి ఆ రెండింటిలో నాకు మేలు గరిగించునదేదియో చెప్పుము శ్రీ భగవానువాచ ? తవైటో కర్మయోగశ్చ ని॥శ్రేయసకరావుభౌ | స్తు కర్మసన్న్యాసాత్‌ కర్మయోగో విశిష్యతే 12 మేల భగవానుడు పలికెను సన్న్యాసము కర్మయోగము రెండును మ్య నే కాని ఆ రెండింటిలో కర్మత్యొగముకంటు జేర న టమోగమే గ్రేష్టమైనది (పాస సిత్యసన్న్యాసీ యోన ద్వేష్టీన కాంక్షతి ర్టంద్యో హి న్వహాబోహో సుఖం బంధాల్‌ ప్రముచ్యతే 1 3

70 (శ్ర మద్భగవద్గీత అర్జునా! ద్వేషింపనివాడు కోరనివాడు నగు వ్యక్తి నిత్యసన్న్యాసే యని తెలిసికొనుము ఏలయన రాగద్వేషాదులు లేని వ్యక్తి సాంసారిక బంధనములనుండి అనాయాసముగ ముక్తుడగును సాంఖ్యయోగౌ పృధగ్బాలాః (ప్రవదంతి న పండితాః ! ఏకమప్యాస్టితస్పమ్యు గుభయోరి (ందతే ఫలమ్‌ |! 4 ఆజ్ఞా అగువారు పాంఖ్యయోగమును కర్మయోగమును వేణువేజుగ వర్ధించు చున్నారు కాని పండితు లట్టు చెప్పుటలేదు వానిలో నేయొక్కదానిని చక్కగ నాచరించి నను "రెండించిఫలమును అనగా మోక్షమును బొందును మైళ్చాహ॥ (ప్రాప్యతే స్టానం తద్యోగె రపి గమ్యతే ! 0 నాంఖ్యం చ యోగం చ యః పశ్యతి స పశ్యతి 1 6 సాంఖ్యయోగముచే లభించు స్థానము నిష్కామ కర్మయోగము ఒక్కటియే దీనిని దరి చు శ్రయోగ అ సన్న్యాసస్త మహలు కనీ బ్‌ ఆ యయ ర, ఉ*మప్పుమయోగతః | లన న చిరేణాధిగచ ఏతి! 6

పంచమోజఒధ్యాయ 71 అర్జునా! నిష్కామకర్మ యోగము లేని సన్న్యాసము దు ఖజనక పసన కని నిష్మాను కర్మిష్టి యగువ్యక్తి జ్ఞానియై (బ్రహ్మమును శ్వరనే పొందును య గయుక్షో విశుద్దాత్మా విజితాత్మా జితేంద్రియః | సర్వభూశ్రా క్‌ త్మ భూతాత్మా కర్వన్నపి న లిష్యతే 7 ఉంట కుడు విజితబుద్దియు.. విశుడ్డ చిత్తుడు క య డు సర్వజీవుల యనురాగమునకు పొ(త్రుడు నగువాడు కి న! నను వానియందు ఆసక్తుడు గాడు లో సంచి! న న్‌ ర మీతి యుక్తో మన్యేత తత్త గవిత్‌ | ష్‌ 0 న్‌ జఘ్టున్‌ అశ సన్‌ గచ బన్‌ స్వషన్‌ శ సన్‌ స (టు! ఇల్ట అటథట ఎపన్‌ ఉన్మివన్నిమినన్నపి శకస 'ద్రియాస్టీసు వర్తంత ఇతి ధారయన్‌ 19 సీనీ కర్మయోగి చూచుచు, వినుచు, తొకుచు ఏలారు ' సరు, వెడలుచు నిద్రించుచు శ్వాసనుపీల్చుచు డచుచు. తీసికొనుచు కన్నులదెటుచుచు

72 శ్రీ మద సగవద్దీత ఇంద్రియములు విషయములయందు ప్రవర్తిల్దచున్నవి యని బుద్దిచే స్థిరపఅచుకొని దేహాభిమానము లేనివాడై బ్ర్మవేత్త నగు నే నేమియు చేయుట లేదని తలంచును మై కాశాయ కర్మాణి సంగం త్యక్ష్వా కరోతి యక లిష్యత న స పొపేన పద్మపత మివాంభసా ॥ 10 పరమేశ్వరుడనగు నాయందు సర్వ కర్మల నుంచి కర్మఫలమును వదలి కర్మల జేయువాడు నీటిచేత తామరాకువలె పాపములచేత లిప్పుడుగాడు కాయేన మనసా బుద్ధ్యా కేవ్నలెరింద్రియైైరపి . యోగినః కర్మ కుర్వంతి సంగం త్యక్షా త్మవద్ధయ | క్ష యోగులు చిత్తపద్దిక కర్మఫలాసక్తిని వదలి శరీరమనోబుద్దులచేత్న ఆసక్తీరహితమ్సులెనీ ఇంద్రియములచేత కర్మల జేయుచునా రు యుక్త కర్మఫలం త్యక్షా _ శాంతిమాప్పోతి నెస్టికీమ్‌! అయుక్తః కామక్షారేణ ఫలే సక్షో నిబధ్యతే | 112 నిష్కామకర్మయోగి కర్మఫలాసక్తిని వదలి నిష్టతో గూడిన శాంతిని అనగా మోక్షమును బొందును సకామకర్మల జేయువాడు కామపరవశతచేత ఫలాసక్త్షుడై కర్మబద్దుడగుచున్నాడు

పంచమోఒధ్యాయ 73 సర్వకర్మాణి మనసా సంన్యస్యాస్తే సుఖం వశీ | నవద్వారే వురే దేహీనైవ కుర్వన్న కారయన్‌ | 13

జితేంద్రియు డగు జీవుడు మనస్సుచే సర్వకర్మలను వదలి, నవద్వారములతో గూడిన దేవమునందు స్వయముగ నెట్టి కర్మలు నొనర్చక ఇతరులచే జేయింపక సుఖముగ నుండును న కర్షృత్త్య్వంన కర్మాణి లోకస్య సృజతి ప్రభుః | న కర్మఫలసంయోగం స్వభావస్తు ప్రవర్తతే! 14 పరమేశ్వరుడు జీవుల కర్శృత్వమును గాని, కర్మలనుగాని, కర్మఫలాసక్తినిగాని సృష్టించుటలేదు కాని జీవుల స్వభావమే అనగా అనాది యగు నవిద్యయే ప్రవర్తిల్లు చున్నది నాదత్తే కస్యచిత్పాపం న చెవ సుకృతం విభుః | అజ్ఞానేనావృతం జ్ఞానం తేన మువ్యాంతి జంళవః! 15 పరహేశ్వరు డెవ్వరి పావమునుగాని వుణ్యమునుగాని (గ్రహించుటలేదు అవిద్యచే స్వరూపజ్ఞానము ఆవృతముకాగా జీవులుమోవమును బొందుచున్నారు (దేహాత్మాభి మానము వలన జీవుడు తన్ను కర్తనని భావించి యభిమానపడుచున్నాడు )

74 శ్రీ మద్భగవద్గీత

జ్ఞానేన తు తదజ్ఞానం యేషాం నాశితమాత్మనః |

తేషామాదిత్యవద్‌జ్ఞానం ప్రకాశయతి తత రమ్‌ 1 16 ఎవరికి భగవద్‌జ్ఞానముచే నట్టి యవిద్యాజనిత మగు దేహాత్మ బుద్ది

యను అజ్ఞానము వినష్టమగునో వారిజ్ఞానము సూరు ్యనివలె ప్రకాశించి:

అవిద్యను వినాశముచేసి పరమ జ్ఞానస్వరూప మగు నప్రాకృళో

పరమతత్త్యమును ('ప్రకాశింపజేయును

తద్భుద్ధయస్తదాత్మాన స్తని స్నవాసత్చరాయణాః |

గచంత 7

ఇ౧త్యపునరావృత్తిం జ్ఞానసిర్ధూతకల్మషాః ॥ 1

ఆ ప్రాకృతస్వరూపు డగు పరమేశ్వరుని యందు బుద్దిని మనస్సు

నుంచినవారును ఆయనయండే నిష్టగలిగియున్నవారును ఆయన

(్రవణకీర్తవనములన్ను ఆశ్రయించిన వారును జ్ఞానముచే (విద్యచే?

బోగొట్టదిడిన అవిద్యగలవార్తున్స నగు పురుషులు పునరావృత్తిరహిల్‌

మై నమోక్షమును పాందుదుర్తు

విద్యానినయసంపన్నే బ్రాహ్మణే గవి హస్తిని |

శస చైవ శ్వపాకే చ పండితాః సమదర్శినః [1 18

పంచమోఒధ్యాయ క! ,__విద్యావినయసంపన్ను డగు బ్రాహ్మాణునియందు గోవునందు ఎనుగు నందు కుక్కయందు చండాలునియందును పండితులు సమదృష్టి గలవారగుదురు శహెవ తెది చి రి గ వి ల్నప ,ల్లో యేషాం సామ్యే స్టితం మన |

ట్ర హీ సమం బ్రహ్మ తస్మాదృహ్మణి త్తే స్థితా 19 ఎవరి మనస్సు సమత్వమునందు స్టిరముగ నున్నదో వారిచేత క మునందే సంసారము జయింపబడినది ఏలయన బ్రవ్మాము

ర్వికారము సమభావయుక్తము నెయున్నది అందువలన వారు 'దిహ్మమునందు వెలయు చు న్నారు అనగొ (బ్రవ్మాభావమును న్‌ష్ష ల ః నటు షుత్పియం (పాష్య నోద్యడ రాన చాప్రీయమ్‌ ఫమిద్ధి రసంమూఢో బ్రహ్మవి (బ్రహ్మణి స్టో 120 న 'దిహ్మమునం దున వాడు స్టిరబుద్ధిగలవాడు నూవాహన్యుడు వ ద్రిహ్మవేత్త ప్రియవస్తువునుబొంది సంలోషింపడు, అప్రియమగు బ్య బొంది విషాదము నొందడు క ప న. బసక్తాత్మా విందత్యాత్మని యళ్శుఖి శ్రయోగయుక్తాత్సా సుఖమక్ష్యయ మళ్ళు

76 (శ్రీ మద్భగవద్గీత విషయసుఇఖములయం దాసక్తి లేనివాడు బ్రహ్మజ్ఞుడు నీ వ్యక్తి తన ఆత్మగత మగుచిత్సుఖమును బొందును అతడు బ్రహ్మయో యుక్తాత్ముడై (పరమాత్మసమాధి యోగ యుక్తుడై) నాశముళే సుఖమును బొందును యే హి సంస్పర్శజా భోగా దుఖయోనయ ఏవ తే' ఆద్యంతవంతః కౌంతేయ న తేవు రమతే బుధః 2 అర్జునా! విషయములనుండి పుట్టిన సుఖములన్నియు నిజమో దుఖహేతువులు, ఆద్యంతవిశిష్టములు అందువలన జ్ఞానులు వా నియో దనురక్తులుగారు శక్నోత్‌హైవ యస బధుం ప్రాక్ష ఎరీరవిమోక్షణొత్‌ గ కామ[క్రోధోదృవం వేగం స యుక్త స సుఖీ నరః! దేహమును విడచుటకు మునుపు ఈ జన్మమందే కో (కోధముల వలన బుట్టిన వేగమును సహించుటకు సమర్దుడగూో యోగి యనబడును అట్టివాడే సుఖపడును ర నస్పుకోఒనరారావు స్తధా న్తర్జోతిరేవ లో (బ్రహ్మనిర్వాణం ద్రహ్మభూతోఒధిగచ్చ్భతి 1

పంచమో౭ఒధ్యాయం లాలా

ఎవడు ఆత్మయందు సుఖించునో ఆత్మయందు క్రీడించునో ఎవడు ఆత్మయందే దృష్టిగలవ్నాడై యుండునో అతడే యోగి ఆతడు (ద్రహ్మమునందుండి (బ్రవ్మానిర్వాణమును బొందును లభంతే బ్రవ్మానిర్వాణ మృషయః క్షీణకల్మషాః | ఛిన్నద్వ్వైధా యతాత్మానః సర్వభూత హితే రతాః [25 వ పాపములు శ్షీణించినవారును సంశయములు లేనివారును వ చియేలును సమస్తజీవుల (శ్రేయస్సునందు ఆసక్తిగల వారును గుబుషులు (బ్రహ్మానిర్వాణమును పొందుదురు కౌమకోధవియుక్తానాం యతీనాం యతచేతసామ్‌ | అధిత్రో బ్రహ్మ నిర్వాణం వర్తతే విదితాత్మనామ్‌ ! 26 త్య కామజ్రోధములు లేనివారును సంయతవిత్తులును, ఆత్మ కు దెలిసి కొనినవారును నగు యతులకు సర్వవిధముల తనిర్వాణము శీఘ్రముగనే లభించును ౧ బ్రైనహుతా ? బహిరా, ఎహ్యాం వ్‌ కళే వాంతరే భువోః 'సొణాపానా సమా క ఏకా నాసాభ్యంతరచారిణౌ ! 27

78 శ్రీమద్భగవద్గీత యతేంద్రియమనోబుడ్ధి ర్మునిర్మోక్షపరాయ౯ః | శ విగతేచ్చాభయ(క్రోధో యస్పదా ముక్త ఏవ సః! శబ్దస్పర్శాది బాహ్యవిషయముల నన్నింటిని మనస్సునుకో తొలగించి దృష్టిని కను బొమ్మల నడుషునే యుంచి ఉచ్చ్యా నిశ్చాసముల రూసములితో రెండు నాసికలలోను సంచరించే 'పాణాపానవాయువుల ఊర్జ్వాధోగతులను నిఠోధపూర్వకమో సమానముగ నుంచి (అనగా కుంభకము చేసి) ఇంద్రియమురినో మనస్సును బుద్దిని జయించి మోక్షమునం దాసక్తిగలవాడై ఇచ్చొలోో 'క్రోదములను వదలినవాడు జీవితకాలమందే ముక్తుడగును భోక్షారం యజ్ఞతపసాం సర్వలోకముహేశ రమ్‌ ! సుహృదం సర్వభూతానాం జ్ఞాత్వా మాం శాంతి మృచ్చృతి ! 2 ఇతి శ్రీ మదృగవద్గీతాసూపనిషతు ంె బ్రహ్మానిద్యాయాం యోగాగ్హ్రే (శ్రీ కృష్ణిర్జునసంవాదే కర్మ నన్న్యాసయోనో వాను సంచమోఒధ్యాయ |

సంచమో౭ఒధ్యాయ 79 నన్ను యజ్ఞమునకు తపస్సునకుభోక్తగను సర్వలోకములకు వ,

మహేశ్వరునిగను సర్వభూతములకు మిట్రునిగను దెలిసికొనిన

మానవుడు మోక్షమును పొందును

ఇది శ్రీ మద స్పగవద్గీతయందలి కర్మసన్న్యానయోగమను ఐదవ అధ్యాయము నమాస్తము

= యము షస్తోఒధ్యాయః = ఆజన అధ్యా అద మూ ధ్యాన యోగ - ధ్యాన యోగము శ్రీ భగవానువాచ | అనాశ్రిఈ కర్మఫలం కార్యం కర్మ కరోతి యః | స సన్న్యాసీ చయోగీ చన సిరగ్నిర్న చాక్రియః 11 భగవానుడు పలికెను. కర్మఫలము నపేక్షింపక కర్తవ్యకర్మను జేయువాడు సన్న్యాసియు యోగియు నగును అగ్నిహోత్రాది కర్మత్యాగి సన్న్యాసికాడు, దైహిక క్రీయాహన్యు డగు. వాడును యోగికాడు యం సన్న్యాసమితిప్రావ్సా ర్యోగం తం విద్ధి పాండవ! న వ్యాసన్న్యస్తనంకల్పో యోగీ భల కశ్చన ॥ 2 అర్జునా! పండితులు సనా చ్యస మను దానినే నీవ యోగమని తెలిసికొనుము ఏలయన కామసంకల్పములను విడువనివాడు ఎవడును యోగికాడ్రు ఆరురుక్షో ర్మునేర్యోగం కర్మ కారణముచ్యతే | యోగారూఢస్య తస్యైవ శ్వ కారణముచ్యతే ॥ 3

వష్టోఒధ్యాయః 811 నిశ్చలధ్యానయోగము నధిరోహింప దలచిన మునికి కరక్కయే పాధన మనిచెప్పబడు చున్నది అతడే యోగారూఢు డెనచో వికేపకర్మత్యాగమే వానికి సాధనమని చెప్పబడుచున్నది యదా హి నేంద్రియార్డేషు న కర్మస్వనువజ్ఞతే | సర్వసంకల్పసన్న్యాసీ యోగారూఢ స్తదోచ్యతే ! 4 ఇంద్రియ గ్రాహ్య విషయములయందు వానికీ సాధనభూతము రగు కర్మలయందు ఆసక్తి గలిగి యుండనిచో సర్వసంకల్పిత్యాగి యగువాడు యోగారూఢుడని చెప్పబడును ఉద్ధరేదాత్మనాత్మానం నాత్మానమవసాదయేల్‌ | ల హ్యాత్మనో బంధురాత్మెన రిపురాత్మనః | ర్‌ స స్టరింపవలెను నీ ఆత్మను అధోగతిని బొందింపవలదు ఏలయన గ్‌ అనగా మనస్సే నీకు బంధువు, మనస్సే నీకు నిజమగు శత్రువు టి ల నా ఆ [6

రై (శ్రీ, మద్భగవద్గీత ఆత్మచే మనస్సును వశము చేసికొనిన వానికి మనసే బంధువగును జితేంద్రియుడు కానివానికి మనస్సే శత్రువువ అపకారము చేయునదియగును జితాత్మనః ప్రశాంతస్య పరమాత్మా సమాహితః | శీతోన్షసుఖదుఖేవు తధా మానావేమానయోః 1 7 జితేంద్రియుడు ప్రశాంతదిత్తుడు నగు వ్యక్తియొక్క కేవలాల్మో శీతొస్తములయందు సుఖదు ఇములయందు మానావమానముళి యందు సహిమ్మవె ఆత్మనిష్ట భావమున నుండును జ్ఞానవిజ్ఞునతృష్తాత్మా కూటసా విజితేరద్రియః | యుక్త ఇత్యుచ్యతే యె సమలో ష్ట్రిశ్మకాంచనః | 8 జ్ఞానవిజ్ఞానములచే పరితృప్తమై న చిత్తమ్సు గలవాడు నిర్వికారుడు! జితేంద్రియుడు మృత్తికయందు రాతియందు బంగారమునందు సమదృష్టి గలవాడు నగ మనవుడ్తు యోగారూఢుడు యోగియని చెప్పబడును నుహృన్మి త్రార్యుదాసీన మధ్యస్థద్వేష్యబంధును | సాధువ్వపే చ వెల్స్‌ సమబ సరల రి ద్రర్విశిన్యతే |

వష్టాఒధ్యాయః తం సువృదుడు మిత్రుడు శత్రువు ఉదాసీనుడు, మధ్యస్థుడు విరోధి బంధువు - వీరియందును సాధువుల యందును పావుల యందును సమదృష్టిగలవాడు ్రేష్పుడు యోగీ యుంజీత సతత మాత్మానం రహసి స్థితః | ఏకా యతచిత్తాత్మా నిరాశీరపరి[గ్రహః | 10 యోగియగువాడు. సాంగత్యము. లేనివాడ్రై ఎల్లప్పుడు ఏకాంతముననుండి, దేహమును. చిత్తమును సంయమనముచేసి ఆకాంక్ష లేనివాడు పరి[గ్రహశూన్యుడు నై మనస్సును సమాధియుక్తము చేయ్యన్స లా వౌ దేశే ప్రతిష్టాప్య స్టిరమాసనమాత్మనః | వత్యుచ్చితం నాతినీచం చేలాజినకుశోత్తరమ్‌ ! 11 కవైక్యగం మనః కృత్వా యళచిత్తేంద్రియద్రీయో షష 1 “వ్యాన్వన్తే యుంజ్యా ద్యోగమాత్మనిశుద్ధయే వి ఏవి స్థాన స్టిరమై నదియు మిక్కిలి యన్నయు మిష సము. కానట్టియు.. చర్చాసనము మృగచర్మము “

క శ్రేమదృకక్లీత కప్పడముగా గలదియు నగు ఆసనమును తనకొ ఆకు నేర్పలు చుకొని ఆ యాససమపై గూర్చుండి మనస్సు నేకాగ్రముగనుంచి చిత్తమున ఇంద్రియములను వానికార్యముల నుండి మరల్చి అంత కరణ పుడ్డో యోగాభ్యాసము చేయవలెను సమం కాయశిరోగ్రీనం ధారయన్న చలం స్టిరః | సం ్రేక్ష్య నాసిక్షాగ్రం స్వం దిశశ్చానవలోకయన్‌ 18 'ప్రశాంతాళ్మా విగతభ్లీః 'బ్రహ్మచారివ్రతే స్థితః | మని సంయమ్య నుచ్చిత్తో యుక్త అసీత మత్చరః ! 14 శరీరమును తలను కంరమును సమానముగను నిశ సలముగను నుంచి తన ముక్కు కొనపై దృష్టినుంచి దిక్కులను జూడకుండ! ('పౌంతదిళ్తుడును నిర్భయుడును బ్రవ్మో చర్యవ్రతమునందున్న నౌ డును నై మనస్సును నిగ్రహించి నాయందు మనస్సును నిల్పి! నన్నే భావించుచు ముక్తభాపమ్సుత్రో నుండవలెను యుంజనే ఇవం సదొత్మానం మోగీ నియతమానసీో శాంతిం నిరా భరాపరమాం ము ర్‌ తృంస్టా మధిగచ ఏత 3

వష్టోఒధ్యాయు 85 | వెనుక చెప్పినవిధముగ మనస్సు నెలిప్పుడు ధ్యానయోగమునం ంచుచు సంయత చిత్తు డగు యోగి నాస్వరూపమునందున్న పరమనిర్వాణరూప మగు శాంతిని పొందును నాత్యశ్నతస్తు యోగోజస్తి నదె కాంత మనశ్నతః | న చాతిస్వప్ప్నశీలస్య జాగ్రతో నైవ చార్జున ! 16 అర్జునా! మిక్కుటముగ భుజీంచువానికి యోగము కుదరదు ఆస్ట ఏమియు తినని వానికిగూడ కుదరదు ఎక్కువగ నిద్రించు నికీ పూర్తిగ నిద్రలేనివానికిని యోగము సిద్ధిందు య్షాహారవిహారస్య యుక్త చేష్టన్య కర్మసు ! యుక్త స్వప్నావబోధస్య యోగీ భవతి దుఃఖహా ! 17 న పరిమితమగు నాహారవిహారములుగల వాడును కర్మలయందు న మగు చేష్టలు కలవాడును పరిమితమగు నిద్రాజాగరణములు య్‌ నగు వ్యక్తికి యోగము సంసార శ్లోనాశకమగును | దొ వినియతం చిత్త మాత్మన్యేవావతిస్టేలే | వ | వాః సర్వకామేభ్యో యుక్త ఇత్యుచ్యతే తదా 18

మద్బగవద్దీత ఏం శ్రీ మద్భగవర్లీ చిత్తముసంపూర్హ రూపముగ నిరోధింపబడి నిశ్చలభావములో అత్మయందే విలసేల్టుసపుడు అన్నివిదముల భోగవాసనలయందు స్పృహ ేనివ్యక్తి యోగయుక్తుడని చెప్పబడును యధా చీపో సివాళస్తో నేంగతే సోసమా స్మృతా | యోగినో యళచిత్త స్య యుంజతో యోగమాత్మనః 119 వాయువు లేనిస్టానమున దీసము ఎట్టు విచలితము కాదో ఆత్మయందు యోగము నభ్యసించువాడు సంయత చిత్తుడు నగు వ్యక్తి కడి ఉపమానముగా జెప్పదిడినది య(త్రోసదమతే చిత్తం సెరుద్ధం యోగసేనయా ! యత్రవై వాత్మనాత్మానం పశ్యనా సృత్మని తువ్యతి ! 20 ఏ యవస్థయందు యోగాభ్యాసముచే వితోదింపబడిన మనస్సు ఉపరతి సందుచున్నదో ఇంకను ఏ యవస్టయందు ఆత్మవేలే బత్మను జూచుచు ఆత్మయందే సంతుష్టీని పొందుచుండునో * సుఖమాత్యంతికం యత్తద్‌బుద్ధిగ్లా హ్య మతీంద్రియమ్‌! వేత్తి యత్ర నై వాయం స్థితశ్చలతి తత్త (ఈ: 121

షష్ట ఒధ్యాయః 87 షయ. యవస్టయందు ఈ యోగి బుద్ధిచే గ్రహింప దగు నయ ౧'ద్రియసంసర్మము లేని అత్యంతికసుఖమును దెలిసికొనునో,

వస్టయందు ఆత్మస్వరూపమునుండి చలింపకుండునో - య్‌ య అబ్బ్బా చాపరం లాభం మన్యతే నాధికం ఈత | స్మెన్‌ స్టితో న దుఃఖేన గురుణాపి విచాల్యతే 122 తల బేనిని పొంది మణీయెకలాభమును. దానికంటె. నధికముగ ౦పడో, దేనియందుండి. దుస్సవా మగు. దు ఖముచేతగూడ చలింప బిడ్లక్రుం డునో - త్‌ న విద్యాద్దుఖసంయోగవియోగం యోగసంజ్జితమ్‌! సశ్చయేన యో క్షవ్యో యోగోజనిరి సక్తచేతసా 128 తె అట్టియవస్టను సుఖదు ఇసంబంధము. లేనియోగ మని ప న నుము ఆ యోగము ధైర్యముతో గూడీన మనస్సుతోను, వీ రితోను అభ్యసింపనగును 6 క్లో ఇల్నీ ళ వ కల్చప్రభవాన్‌ కామాన్‌ త్యక్త సరొ నశేషతోః | వై వేంద్రియ[గ్రామం నినియమ్య సమంతతః! 24

॥ శ్రీ మద్భగవద్గిళ సంకల్పమువలన గలుగు విషయభోగముల నన్నింటిని సంపూర్హముగ విడచి, మనస్సుచేతనే ఇంద్రియములను సమస్త విషయముల నుండి మరల్చి- శనై శృనెరుపరమే దు ఎర్యా ధృతిగృహీతయా ! ఆత్మసంస్థం మనః కృత్వా న కించిదప్‌ చింతయేత్‌ | 25 ధెర్యయుక్తమగు బుద్ధిడే మనస్సును ఆత్మ యందుంచి మెళ్లిమెల్లిగ విరతుడు కావలెను ఏమియును చింతింపరాదు యతో యతో విశ ఎలతి మనశ్చంచల మస్పిరమ్‌ | గతస్తతో నియమైెహ దాత్శనే వ్‌ గే దొత్మన్యవ వశం నయేత్‌ 126 ( కము, అస్థిరము నగు మనస్సు ఏ యే విషయముల ఎెపుకు పరుగిడునో వాని న్వండ్ర నిని స్ట మొన్న దానిని మరల్చి ఆత్మయందే స్రీర దంల మనసం హ్యేనం యోగినం సుఖము త్రమమ్‌! పే (| అతరజసం వ్రహ్మభూతమకల్మవమ్‌ | 27 రజ్‌ గుణము లేనివాడున్ను, (ప్రశాంత చిత్సుడును పాప రహితుడును (బహ్మభ్య్వా సంపమ్మ్నడును ననృయ్రై; (శ్రేష్టమైన సుఖము ఆశ్రయించును గ్‌ని గమ

వస్టోదధ్యాయః 89 యుంజన్నేవం సదాత్మానం యోగీ విగతకల్మవః | సుఖేన బ్రవ్మాసంస్పర్శ మత్యంతం సుఖ మప్నుతే ! 28

ఈవిధముగ మనస్సు నెల్లప్పుడును యోగమునందుంచిన యోగి పాపరహిత్ముడై శ్రమలేకుండ ్రివ్మాసొన్టాత్కార మను పరమ సఖిమును పొందును అనగా జీవన్ముక్తుడగును "ర్వభూతస్థమాత్మానం సర్వభూతాని చాత్మని | సత్ర యోగయుక్తాత్మా సర్వత్ర సమదర్శనః ! 29

యోగముచే సమాహితచిలత్తుడు అంతటి (బ్రవ్మామును రగించువాడు నగు యోగి సర్వభూతములయందు పరమాత్మను “ర్వభూతములను పరమాత్మ యందును దర్శించును యానాం పశ్యతి సర్వత్ర నర్వం చ మరు పశ్యతి గస్యాహం న వ్రణశ్యామి స చ మే న ప్రణశ్యతి [00 ఫు సర్వ్యభూతములయందు నన్ను,నా యందు సర్వేభూతమర ఇటీ పురుషునకు నేనదృప్యడను గాను, అతడు నా కదృాట్య

కం శ్రీ మద్భగవద్గీత సర్వభూతస్థితం యో మాం భజత్యేకత్వమాస్టితః | సర్వథా వర్తమానోఒపి స యోగీ మీయి వర్తతీ 131 సర్వభూతములయందుండు నను స ఏకత సదుద్రితో నాశ్రయించి శీవించువాడు సర్వావస్థలయందున సను నాయందే వర్తిల్లు చుండును ఆత్మాపమ్యేన సర్వత్ర సమం పశ్యతి యోఒర్జున | సుఖం వా యది వా దుఃఖం స యోగీ పరమా మతో 132 అర్జునా! సర్వభూతముల సుఖదుఃఖములను తన సుఖ దు ఇిములుగ భావించు యోగయే (శ్రేష్ట డని నా యభిప్రాయము అర్జున ఉవాచ, హా మ్లోస్ప్రయా ప్రికుసామ్యేన మధుసూదన హాం న పశ్యామి చంచపితా సత్‌ స్టితిం స్టిరామ్‌ |33 ల థి తక పలికెను ః కృష్ణా! న సమదర్శన రూప మగు మ్‌ చయముము జెప్పేతివి మనస్సు చంచల మె శీదగుటవలన ప్రిర మగు స్థితిని న్వే కనుగొనజాల కువా చను చంచలం హి నన్న జ తస్యాహం విగ్ర కనీ ట్రమాధి బలవద్దృఢమ్‌ | ఖర అగ్రహం మన్యే వార్స్య్యూ సుదుమ్మరమ్‌ | 34

వష్టోఒధ్యాయః 91 నే | ళా ఆడ్‌ కత క మనస్సు సహజముగ చంచలము దేహేంద్రియములను న. 'ప్రబలమై నది దృఢమైనది కావున దానిని ఓ వాయు చున్నాను వువలె మిక్కిలి దుష్కరమని నేను తలంచు శ్రీ భగవానువాచ ౦ మహాబాషె అభ్యాసేన మహాబాహో మనో దుర్నిగ్రవాం చలమ్‌! ; కౌంతేయ వెరాగ్యేణ చగ సవ్యాతే [35 గ న 7 జ. పలికెను ॥ అర్జునా! మనస్సు నిగ్రహించుట శు బ్రా చంచల మైనది ఈ విషయమున నెట్టిసందేహమును వచ్మును కౌంతేయా! అభ్యాస్తవెరాగ్యములచే దానిని నిరోధింప్ర అసం య వ్యూ థా యోగో దుహ్వ్రాప ఇతి మే మతిః | నై తు యళతతా శక్యోఒవా స్పృముపొయతః ! 36 షు సధీనముగాని మనస్సుగలవాడు యోగమును పొందుట నా యభిప్రాయము. కాని సంయళవిత్తు డగు వ్యక్తీ

900 శ్రీ మద సగ వద్గీత సర్వభూతస్థితం యో మాం భజత్యేకత (మాస్టితః | సర్వధా వర్తమానో౭పి స యోగీ మీయి వర్తతీ [31 సర్వభూతములయందుండు నన్ను ఏకత సబుద్రితో నాశ్రయించి "సేవించువాడు సర్వావస్టలయందున్నను నాయందే వర్రిల్లు చుండును ఆత్మాసమ్యేన సర్వత్ర సమం పశ్యతి యో౭ర్జున | సుఖం వాయది వా దుఖం స యోగీ పరమో మతా [32 అర్జునా! సర్వభూతముల సుఇదుఃఖఖములను తన సుఖ దు ఇములుగ భావించు యోగియే (శ్రేష్ట డని నా యభిప్రాయము అర్జున ఉవాచ" యోఒయం యోగస్త్రయా ప్రోక్తు సామ్యేన మధుసూదన! ఏతస్యాహం న పశ్యామి చంచలతా త్‌ స్టితిం స్టిరామ్‌ 133 అర్జునుడు పలికెను ః కృష్ణా! నీవు సమదర్శన రూప మగు యోగవిషయమును జెప్పితివి మనస్సు చంచల మై నీదగుబటవలన దీనికి స్టిర మగు స్థితిని నేను కనుగొనజాల కున్నాను చంచలం హి మనః కృష్ణ (ప్రమాధి బలవద్దృఢమ్‌ | తస్యాహం సి[గ్రహం మన్యే వాయోరివ సుదుమ్మురమ్‌ | 34

వష్టోఒధ్యాయః త్ర కృష్ణా! మనస్సు సహజముగ చంచలము దేహేంద్రియములను కలత పెట్టునది 'ప్రబలమైనది దృఢమవమైనది కొవున దానిని నిరోధించుట వాయువువలె మిక్కిలి దుష్కరమని నేను తలంచు

చున్నాను

శ్రి భగవానువాచ

అసంశయం మహాబాహో మనో దురి (గ్రహం చలమ్‌! అభ్యాసేన తు కౌంతేయ వెరాగ్యేణ చ గృవ్యాతే 135 భగవానుడు పలికెను ః అర్జునా! మనస్సు నిగ్రహించుట కష్టమైనది చంచల మైనది ఈ విషయమున నెట్టిసందేహమును లేదు కాని కౌంతేయా! అభ్యాస్తవెరాగ్యములచే దానిని నిరోధింప ్‌॥ (0

వచ్చును అసంయతాత్మనా యోగో దుష్వ్రాప ఇతి మే మతిః | వశ్యాత్మనా తు యతతా శక్యోఒవా ప్తముపాయతః | 36 స్వాధీనముగాని మనస్సుగలవాడు యోగమును పొందుట కష్టమని నా యభిప్రాయము కాని సంయతచిత్తు డగు వ్యక్తి

92 (శ్రీ మద్భగవద్గీత సాధనభూతమగు నుపాయముచే ప్రయత్నము చేయుచు యోగమును పొంద సమర్థుడగును అర్జున ఉవాచ = అయతిః శ్రద్ధయోపేతో యోగాచ ఏలితమానసః | అ(ప్రాష్య యోగసంసిద్ధిం కాం గతిం కృన్హ గచ్చతి | 27 అర్జునుడు పలికెను ? కృష్ణా! శ్రద్దతో గూడినవాడు, నియమహీనుడు నగువాడు యోగమునుండి (భష్టచిత్తుడె యోగఫలమును పొందక ఎట్టీగతిని పొందును? కచ్చినో ఎిభయనవిభ్రస్ట చనా భ్రమివ నశ్యతి | అప్రతిష్ట మహాబోహో విమూధో (బ్రహ్మణః పధి 138 గొప్ప బాహువులుగల ఓ కృష్ణా! కర్మయోగ మార్గ్షమునుండి భ్రష్టుడగు వ్యక్తి బ్రహ్మమును పాందునట్టి మార్గమున విక్షిషడే సాధనరూపమగు ఆశ్రయములేనివ్నాడె చెదరిన మేఘ్రమవలె చెడడుకదో! ఏతన్నే స శ్ర ఎంశయం కృస్ష ఛేత్తుమర్హస్యశేషతః | త్వదన్యః సంశయస్యాస్య ఛేత్తాన హ్యుపపద్యతే [39

వష్టోఒ ధ్యాయః 893 కృష్ణా! నా యీసంశయమును సంప్తూర్హముగ పోగొట్ట జాలినవాడవు నీవే నీవుతప్ప మజీయెవడును ఈసంశయమును రీర్పజాలడు శ్రీ భగవానువాచ పార్థనై వేహ నాముత్ర వినాశస్త స్య విద్యతే | న్‌ 4౦ వ కల్యాణకృత్కశ్చిద్దుర్గతిం తాత గచ్చతి | భగవానుడు పలికెను ః అర్జునా! అట్టి యోగభ్రష్టుడగు వ్య్తీ యీలోక్రమందుగాని పరలోకమందుగాని వినాశము చెందడు వత్సా! ఏమనగా పభకారక మగు యోగము ననుష్టించు నేవ్యక్తియు దుర్లతిని ప్రాప్య పుణ గకృతాం లోకా నుషిత్వొ శాశ్వతీస్సమాో | ట్స సన్స్‌ (శ్రీ మతాం గేహే యోగట్రిఒకికాయే | న గు వారికి ద ఈ ొగథష్టుడగువాడు పుణ్యకర్మ సరాయణులి ఎవ కములను ప్రాంది అచట పెక్కుసంవత్సరములు లో సటేశట సదాచారసంపను సలు ధనవంతులునగు వారిగృవముల ఉన్మిర్వి

94 శ్రీ మద్భగవద్గీత

అధవా యోగినామేవ కులే భవతి ధీమతామ్‌ |!

ఏతద్ధి దుర్త భతరం లోకే జన్మ యదీదృశమ్‌ ॥ 42 లేనిచో తత్త్వజ్ఞాననిష్ణు లగు యోగుల వంశములో జన్మించును

ఈ విధమగు జన్మ మీలోకమున కడుదుర్రభము

తత తం బుద్ధిసంయోగం లభతే పొర్వదె హికమ్‌ |

యతతే చ తతో భూయః సంసిద్దౌ కురునందన [48 కురునందనా! అట్టాతడు వెనుక చెప్పిన రెండువిధము లగు

జన్మములలోను పూర్వ దేహమునుండి పుట్టిన పరమాత్మనిష్ట మగు

బుద్దియోగమును పొందును అటుపిమ్మట సిద్దిని పొందుటకు

మిక్కుటముగ్గా 'ప్రయత్తి సంచును

పూర్వాభ్యాసేన తేనైవ హ్రియతే హ్యవశో౭ఒపి సః |

జిజ్ఞాసురసి యోగస్య శబ్దబ్రహ్మాతివర్తతే || డ్తేడే

అయనినంన మోక్షసాధనవిషయమున ఇచ్చ

ఎజన్మమందు సంపాదించిన సంస్కార ప్రభావమే వాని నాకర్షించును అతడు యోగవిషయజిబ్హాసు వెనను వేదో మగు కర్మమార్గము నతిక్రమించున్సు నా

వష్టోఒధ్యాయః 95 ప్రయత్నాద్యతమానస్తు యోగీ సంశుద్ధకిల్చిషః | అనేకజన్మసంసిద్ద స్తతో యాతి పరాం గతిమ్‌ | 45

కాని పూర్వజన్మమందు చేసిన ప్రయత్నముకంభు నధికముగ ప్రయత్నించుచు యోగి క్రమముగ పాపరహితుడు, బహు జన్మములనుండి సంపాదించిన యోగాభ్యాసముచే సిద్ధుడు నె ఈపస్విభ్యో౭ ధికో యోగీ జ్ఞానిభ్యోలపి మతోఒధికః | కర్మిభ్యశ్చాధికో యోగీ తస్మాద్యోగీ భవార్డున ! 46 యోగి తాపసులకంటబెను (శ్రేష్టుడు, జ్ఞానులకంటెను అధికుడు, స్రైష్థలకంటెను మిన | యని నొ యభిప్రాయము అందువలన ర్టనా! నీవుగూడ యోగివి కమ్ము మోగినా మపి సర్వేషాం మదతేనాంతరాత్మనా | కర్టావాన్‌ భజతే యోమాంస గె యుక్తతమా మతః !47 ఇతి శ్రీ, మదృగవద్గీతాసూపనిషత్చు బ్రవ్మావిద్యాయాం యోగాస్రే (శ్రీ కృష్ణాష్దనసంవాదే ధ్యానా యోగో నామ వష్పోఒధ్యాయో |

96 (శ్రీ, మద్భగవద్గీత నాయం దాస్తమై న చిత్తముచే శ్రద్ద గలవ్నాడె నన్నే సేవించువాడు యోగులందటిలోను (శ్రేష్టడని నా యభిమతము ఇది (శ్రీ మదృగవద్గీతయందలి ధ్యానయోగ మను ఆజన అధ్యాయము సమాప్తము

అధ సప్తమో౭ ధ్యాయః-ఏీడవ అధ్యాయము విజ్ఞానయోగు - విజ్ఞాన యోగము శ్రీ భగవానువాచ | మయ్యాసక్తమనాః పార్ధ యోగం యుంజన్మదాశ్రయః | అసంశయం సమగ్రం మాం యథా జాసన్‌ తచ్చృుణు శ! భగవానుడు పలికెను: అర్జునా! నాయందాసక్తచిత్తుడవె నన్ను కరణుజొచ్చి. భక్తియోగము. ననుప్పించుచు నిన్సందేహముగ, సంపూర్గముగ నన్నెట్లు తెలిసికొందువో చెప్పెదను వినుము జ్ఞానం తేఒహం సవిజ్ఞాన మిదం వక్ష్యైమ్యశేషల! [2 యద్‌జ్ఞాత్యా నేహ భూయోలఒన్యత్‌ జ్ఞాతవ్యమవశివ్యతే నేను నీకు విజ్ఞానముతో గూడిన ఈ జ్ఞానమును సంపూర్తముగ దై స్సెదను దానిని దెలిసికొన్నచో జగత్తులో నిక దలిసికొనవలసీన ద్‌యు నుండదు స | సనుష్యాణాం సహ(్రేమ కశ ఏద్య తతి సిద్ధయే ( ఏతతామపి సిద్దానాం కళ్చిన్మాం వేత్తి తత్త్వతో

98 (త్రీ మద్భగవద్గీత వేలకొలది మనుష్యులలోనేయొక్కడో (శ్రేయస్సుకై ప్రయత్నిం చును ప్రయత్నషరులగు నాసిద్దులలోగూడ ఎవడో యొక్కడే నొ (శ్యామసుందర) స్వరూపమును యధార్రముగ తెలిసికొనగలుగును భూమిరాపోఒనలో వాయుః ఖం మనో బుద్ధిరేన చ | అహంకార ఇతీయం మే భినా ఎ ప్రకృతిరస్టధా! 4 నా దిహిరంగ ప్రకృతి భూమి జలము అగ్ని వాయువు తేజస్సు మృనస్సు భుద్ది అహంకారము అని యెనిమిదై విధములుగ విభక్తమై వధి అపరేయమిళస్త్వన్యాం ప్రకృతిం విద్ధి మే పరామ్‌ | జీవభూతాం నహాబోహో యయేదం ధార్యతే జగత్‌! 5 అడ్జువా! వెనుక చెప్పదిడిన ఈ యెనిమిది విధములగు (ప్రకృళి నికృష్ణమై సది దినికంచె శేష్టమె నదియు జీవస్వరూపమై నదియు నగు నా పకృతి యొకటియున్నదని తెలిసికాట్టేము ప్రానిచే ఈ జగత్తు ధరింపబడుచున బది ఏతద్యోీని భూతాని సరా ఏలీత్యుపధారయ | అపాం కృత్స్నస్య జగతః ప్రభవః ప్రళయస్తధా 1

సప్తమోఒధ్యాయః రి సర్వభూతములు వెనుక జెప్పబడిన రెండు ప్రకృతుల నుండి పుట్టినవి కనుక నేనే జగత్తునకంతటికి ఉత్పత్తిస్టానము, ప్రళయ కారణమ్నునై యున్నాను చుత్తు పరతరం నాన్యత్‌ కించిదస్త్రి ధనంజయ ! మయి సర్వమిదం ప్రోతం స్మూతే మణిగణా ఇవ [7 ధనంజయా! నాకంటె డ్రేస్థమై నదేదియు లేదు దారమునందు గ్రుచ్చదిడిన మణులవలౌఈ విశ్వమంతయు నన్నే ఆశ్రయించు కొనిర్స్య్వ న్నది రసో హనువు స కౌంతేయ ప్రభాస్మి శశిసూర్యయో | రేణవస్పర్వ వేదేషు శబ్ద ఖే పొరుషంన్నము! 8 _ అర్జునా! జలమునందలి రసమును చంద్రసూర్యులకొంతిని, వేదములకు మూలభూతమగు ప్రణవమును, ఆకాశము నందలి శ్రమేను మానవుల పారుషమును నేనే మ. పృధివ్యాం చ తేజశ్చాస్మి నిభావసొ / నం సర్వ భూతేవు తపశ్చాస్మి తవస్విదు |!

100 శ్రీ మద్భగవద్గీత భూమి యందలి పవిత్రమైన గంధమును అగ్నియొక్క తేజస్సును సర్వప్రాణుల జీవనమును తాపసుల తపస్సును నేనే బీజం మాం సర్వభూతానామ్‌ విద్ధి పార్ధ సనాతనమ్‌ | బుద్దిరు ్రధ్ధిముతామస్మి తేజస్తేజసి నామహమ్‌ [1 10 అర్జునా! సర్వభూతములకు సనాతనమగు కారణమును నేనే యని తెలిసికొనుము బుద్ధిమంతుల బుద్ధిని తేజస్సుగలవారి తేజస్సును నేనే బలం బలవతాం చావామ్‌ కామరాగనవివర్షితమ్‌ | ధర్మావిరుద్దో భూతేషు కామోఒస్మి భరతర్షభ ! 2] అర్జునా! బలవంతులగు పురుషుల కామరాగంహితమైన బలమును (ప్రాణులలోని ధర్మమునకు విరుద్దముకాని కామమును నేనే యే చైవ సాత్త్వికా భావా రాజసాస్తామసాశ్న యే | మత్త ఏవేతి తాన్‌ విద్ధిన త్వహం తేషు తే మయి! సాత్తికములు రాజసికములు, తామసీకములు నగు భావమో అన్నియు నా ప్రకృతి య్య్ఫెక్ష గుణకార్యములే యని తెలిసికొనుము నేను వాని యధీనమువ లేస్తు, క్యా యవి నాయథీనమున నున్నవి

నవమోఒధ్యాయ 101 త్రిభిర్గుణమయైర్భావె రేభిసర్వమిదం జగత్‌ | మోహితం నాభిజానాతి మామేభ్యః పరమవ్యయమ్‌ 13

వెనుక చెప్పబడిన సత్త్వరజస్తమో గుణములచే నీ జగత్తంతయు మోహితమై యున్నది ఈ గుణముల కంటె నతీతుడను, నాము లేనివాడను నగు నను స ఈ లోకము తెలిసీకొనజాలకున్నది దైవీ హ్యేషా గుణమయీ మమ మాయా దురత్యయా | మామేవ యే ప్రపద్యంతే మాయా మేతాం తరంతి తే 114 శ “ల కీకము, గుణమయము నగు నా యీ మాయ దాట క్యేముకానిది అయినను ననే స ఆశ్రయించువారు దుస్తరమగు నీ హేయను దాటగలరు హయయాపహృతజ్ఞానా ఆసురం భావమౌ్రితొ ! వ్‌ దుప న యతచే నపవరింప ఇ ష్కర్ములు, మూఢులు, నరాధములునూ వ జ్ఞానము గలవారు, రాక్షస న యా న్నాక్టయుంపరు ల టి ంంరంెంంం ల

102 శ్రీ మద్భగవద్గీత

చతుర్విధా భజంతే మాం జనాః సుకృతినోఒర్జున |

ఆర్లో జిజ్ఞాసురర్జార్ధీ జ్ఞానీ చ భరతర్షభ | 16 అర్జునా! ఆర్తుడు (రోగశత్రుభయాభిభూతుడు) జిజ్ఞాసువు

( ఆత్మజ్ఞానార్థి), అర్జార్థి (ఐహికపారలౌకిక భోగముల గోరువాడు)

జ్ఞాని (భగవత్తత్వమును దెలిసికొనినవాడు” అని నాలుగువిధములుగా

నున్న సుకృతవంతులగు మానవులు నన్ను 'సేవించుచున్నారు

తేషాం జ్ఞానీ నిత్యయుక్త ఏకభక్తిరి సశివ్యతే |

ప్రియోహి జ్ఞానినోఒత్యర్హ మహం స చ మమప్రియః | 17 వారిలో నెల్లప్పుడు నాయందే మనస్సుగలవాడు నాయందే

అనురక్తుడు తత్త్వవేత్తయు నగు మానవుడు (శ్రేష్టుడు ఏలయన

నేను జ్ఞానికి మిక్కిలి యిష్టుడను, అతడు నాకిమ్హడు

ఉదార స్ఫృర్వ వ్లీవెతే జ్ఞానీ త్నాత్మావ మే మతమ్‌ |

ఆస్థితః స హి యుక్తాత్మా మామేవానుత్తమాం గతిమ్‌ ! 18 వీరందజు గొప్పవారే, కాని జ్ఞాని యగువాడు నాకు

ఆత్మస్వరూపుడు ఇదియే నా యభిమతము ఏలయన అతడు

నప్త్రమోఒధ్యాయః 103 నాయందు మనస్సుగలవాడై మిక్కిలి యుత్తమమగు గతిగ నన్నే ఆశ్రయించును బహూనాం జన్మనామంతే జ్ఞానవాన్మాం వ్రసద్యతే | వాసుదేవస ఎర్వమితి స మహాత్మా సుదురభు ॥! 19

ఎన్నియో జన్మల తరువాత సర్వము వాసుదేవమయ మని తెలిసికొనిన వ్యక్తి నన్నే ఆశ్రయించును, అట్టి మహాత్ముడు మిక్కిలి దుర్లభుడు కామైస్తెపై ర్ల్రతజ్ఞానాః ప్రపద్యంతేఒన్యదేవతాః | తంతం నియమమాస్టాయ ప్రక సత్యా నియళతాః స $యా [20 ఆయా కోరికలచే నపవారింపబడిన జ్ఞానము కఠ వ్యక్తులు ఆయా దేవతలనారాధించుట కుపయోగపడు నియమముల నవలంబించి తమ స్వభావముచే వశులగు నితర దేవతలను సేవించుచునా రు యాయాయాం యాం తనుం భక్తః శ్రద్ధయార్చితు మిచృతి | తస్య తస్యాచలాం శ్రద్ధాం తామేవ విదధామ్యహమ్‌ | శ

104 శ్రీ మదృగవద్గిత ఏయే భక్తుడ్డున్నావిభూతిరూపమగు నే యే దేవతామూర్తిని అర్భ్చించుట కి్పపడనో, అంతర్యామి రూపముతో నేను ఆయా భక్తునకు ఆయాదేవతామూర్తుల యందే దృఢమగు ్రద్ధను గలుగజేయు చున్నాను స తయా శ్రద్ధయా యుక్త స్తస్యారాధసమీవాతే | లభతే చ తతః కామాన్‌ మయ్రైవ నిహితాన్‌ హి తాన్‌ 1 2 ఆ వ్హక్తి గ్రద్దాయుక్షుడై ఆ దేవతా మూర్తి నారాధించును అంతర్యామేనగు నాచే విహితమైన నా కామ్యువిషయములను లీ దేవతనుండి పొందుచున్నాడు అంతవశ్తు ఫలం తేషాం తద్భవత్యల్బమేధసామ్‌ | దేవాన్‌ దేనయజో యాంతి మద నై యాంతి మామపి !జీ కొని అర్చిదుద్ధిగలవారి యా ఫలము నశ రము దేవపూజకులో దేవతలను పాందుచునా ఎరు నా భక్తులు నన్నే పొందుచున్నారు అవ్యక్తం వ్యక్తిమాపన్నం మన్యంతే మామబుద్దయః |

నప్త్రమాఒధ్యాయు 105 అవివేకులగువారు. సర్వోత్తముడను సర్వ(శ్రేమృుడను నా శరహితుడను అ(ప్రాకృత స్వరూపుడను అగు నా జనన లీలాదులను దెలిసికొనజాలక ప్రపంచాతీతుడనగు నన్ను [ప్రాకృతమనుష్యాదుల శరీరములను ధరించిన వానినిగా దరింతురు నాహం (ప్రకాశ సర్వస్య యోగమాయా సమావృత మూఢోఒయం నాభిబానాతి లోకో 'మామజమవ్యయమ్‌ | 25 నేను యోగమాయతే నావరింపబడి యుండుటవలన అందటియెదుట వెల్లడికాను అందువలన మూఢరై బే మానవజగత్తు జన్మ 'రహితుడను, నాశరహితుడను అ గ్‌ గుర్తింపజాలదు వేదాహాం సమతీతాని వర్తమానాని చార్జున | ల భవిష్యాణి చ భూతాని మాం తు వేద న కశ్చన , ను ౩ అర్జునా! గతించినవియును, ఇప్పుడున్న ల ముందుండబోవునవియునునగు. స్టావరజం నెళుంగుదును, కాని నన్నెవ్వడును దెలిసిక్‌ న వ ్రాద్యేనముత్జేన ద్యంద్యమో ల పరంతప! 27 భూతాని సమ్మోహం సగ

106 శ్రీ మద్భగవద్గీత సృష్టియందు సకలజీవులు ఇచ్చా ద్వేషముల వలన గలిగిన సుఖదు భఖాదిద్వంద్వ విషయములచే మోహితులగుచున్నారు యేషాం త్వంతగతం పాపం జనానాం పుణ్యకర్మణామ్‌ | తే ద్వంద్వ మోహానిర్ముక్తా భజంతే మూం దృఢనవ్రతాః 128 పుణ్యకర్మల ననుష్టించుజనుల పాపము నశించును. వారు సుఖ దుఃఖాదిమోనవాము లేనివారై దృఢవ్రత్తులె నను న సేవించు చున్నారు పా జరా నురణమోక్షాయ మామ్యాశిత్య యళంతి యే। లే బ్రహ్మ తద్చిదు కృత్న్న మధ్యాత్మం కర్మ చాఖిలమ్‌ 1. 2 వార్టక్యఘము మరణము లేకుండుట్లకై నన్ను అశ్రయించి (ప్రయత్నించువారు పరబ్రహ్మమును శుద్ధజీవాత్మస్వరూపమును సంసారబంధనరూపములగు కర్మలను తెలిసికొన గలుగుచున్నారు సాధిభూతాధ్ధిదెవం మాం సాధియజ్జం చ యే విదుః | ప్రయాణకాలేఒ పిచ న్యం శ్ర విదుర్యుక్తచేతసః 130

సప్రమోఒధ్యాయః 10? ఇతి శ్రీ మదృగవద్ద్గీతానూపనివత్చు (బ్రహ్మనిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీ, కృష్ణాద్దనసంవాదే విజ్ఞాన యోగో నోమ నప్రమాఒధ్యాయః నన్ను అధిభూతములతోడను. అధి దైెవములతోడను ఆరియజ్ఞముల తోడను నెటుంగువారు నాయందాసక్త చిళ్లులె “పన్నా సరు అంత్యకాలము నందు గూడ నన్నే తెలిసికొందురు నగా విస్మృతి చెందరు ఇది శ్రీ మదృగవద్గీతయందలి విజ్ఞాన యోగ మను సత్రమాధ్యాయము నమాప్రము

అధ అష్టమోఒధ్యాయ = ఎనిమిదవ అధ్యాయము అక్షర పరబ్రహ్మా యోగః = అక్షర పరబ్రవ్మో యోగము అర్జున ఉఈహాచ 1 కెం తద్భృహ్మ కిమధ్యాత్మం కిం కర్మ పురుషోత్తమ | అధిభూతం చ కిం ప్రోక్త మర్శిదెనం కిముచ్యతే 1 శే అర్జునుడు పలికెను ౩ పురుషోత్తమా! అ (బ్రహ్మము ఏది అధ్యాత్మ మవనేమి? కర్మయేది? అధిభూత మననేమి? అధ్నిదెవమని యేది చెప్పబడుచున్నది” అధియజ్ఞు కధం కోఒదత్ర దేహేఒస్మిన్‌ మధుసూదన ! ప్రయాణకాలే చ కధం జ్లేయోఒసి ఫియతాత్మభి! 2 మధుసూదనా! ఈ దేహమున యజ్ఞాధిష్థిత యెవరు? ఈ దేహమున ఆతడెట్టు నివసించుచున్నాడు? మరణకాలమున సంయతచిత్తులగు పురుషులు నిన్నెట్టు తెరిసికొనగలరు?” ళు భగవానువాచ ? అక్షరం బ్రహ్మపరమం స ప్రభానోఒధ్యాత్మముచ్యతే | భూతభావోదృవకరో విసర్గ కర్మసంజ్హితః 1 3 జా

ఇష్టమోజధ్యాయు 109 భగవానుడు పలికెను వినాశములేని పరతత్త్వమే (బ్రహ్మము జీవుడు అధ్యాత్మమని చెప్పబడుచున్నాడు జీవుల సృష్టిస్టితులకు గొరణమగు సంసారమే కర్మమని చెప్పబడుచున్నది అధిభూతం క్షరో భావః పురువశ్యాధ్ధిదెనతమ్‌ | అధియజ్లో౬హమేవాత్ర దేహే దేహభృతాం వర 4 సర్వప్రాణులలో ్రేవృడవగు అర్జునా! నశ్వరపదార్ధమే అధిభూతము. విరాట్పురుషుడు దేవతల కధివతి (అద్గిదెవతము) ఈ దేవ్వమ్సునందున ॥్‌ నేనే అధియజ్జము. అనగా అంతర్యామి హేపముతో యజ్ఞాది కర్మ ప్రవర్తకుడ్నవె యున్నాను ఈంతకాలే చ మామేవ స్మరన్‌ ముక్త్వా కళేబరమ్‌ | యః (ప్రయాతి స మదా భనం యాతి నాస్త్యల్ర సంశయః [5 న అంత్యకాలమున నన్నే స్మరించి తన కళేబరమును విడచి | వాడు నా భావమునే పొందును బీనిలో నెట్టీ సందేవములేదు య యం వాస స్మరన్‌ భావం త్యజత్యంతే క్రలేబరమ్‌ | గ్ర టి ౧ ఈవేవత్రి కౌంతేయ సదా తదొ సవభావితు! 6

110 (శ్ర, మద్భగవద్గీత అర్జునా! ఎవ డే యే భావమునుస్మరించుచు అంత్యకాలమున శరీరమును విడచుచున్నాడో ఆతడాభావముచే భావిత్తుడై ఆయా భావమునే పొందుచున్నాడు తస్మాత్సర్వేషు కాలేవు మామనుస్మర యుధ్యచ మయ్యర్చితమనో బుద్ధి ర్మామేవె వ్యస్యసంశయః ! 7 అందువలన నెళ్లప్పుడు నన్నే స్మరించుచు యుద్ధము చేయుము నా యందు మనోబుద్ధుల నర్చించినవాడవై నిస్సందేహముగ నన్నే పొందగలవు అభ్యాసయోగయుక్షేన చేతస్తా నాన్యగామినా | పరమం పురుషం దివ్యం యాతి పారానుచింతయన్‌ ! 8 అర్జునా! అభ్యాసమనుయోగముతో కూడినట్టిదియుః అన్యవిషయముల మీదక్రు బోనట్టిదియు అగు మనస్సుతో దివ్యుడగు పరమపురుషుని స్మరించుచు పొందుచున్నాడు కవిం పురాణమనుశాసితార మణోరణీయాం సమనుస్మరేద్యః |

అష్టమోఒధ్యాయః మేక

సర్వస్య ధాతారమచింత్యరూప మాదిత్యవర్హం తమసః పరస్తాత్‌ ! ॥॥ ప్రయాణకాలే మనసాఒచలేన భక్ష్యాయుక్లో యోగబలేన చైవ | (భువోర్మధ్యే ప్రాణమావేశ్య సమ్యక్‌ “తం పరం పురుషముసె తిదివ్యమ్‌ ! 10

సర్వజ్ఞుడు, సనాతనుడు, సర్వనియంతయు నూక్ష్మమగు గొనికంపెను సూక్ష్మతరుడును, అన్ని ్నంటికి విధాతయును, అచింత్య బాపుడును సూర్యునివలె స్వ(ప్రకాశరూపుడును, 'ప్రకృతికంబ రలీతుడును ఆగ్స పురుషుని ఎవడు మరణకాలమున ఏకొగ్రచిత్తముతో 'యోగఫల్వమ్సుత్తో శక్తియుక్తుడె రెండు కనుబొమ్మలనడుమనున్ను తసి చక్రమునందు (ప్రాణవాయువును చక్కగ నిలిపి న్మరించునో ఈడు అట్ట దివ్యుడగు పరమపురుమని పొందును క్షం వేదవిదో వదంతి శంతి యద్యతయో నీతరాగాః !

112 శ్రీ మద్భగవద్గీత యదిచ్చంతో (బ్రహ్మచర్యం చరంతి తత్తే పదం సంగ్రహేణ (ప్రవక్ష్యే 1] వేదజ్ఞులగు పండితులు దేనిని అక్షరమని చెప్పుచున్నారోః వీతరాగులగు సన్నాసులు దేనియందు ప్రవేశించుచున్నారో, దేనిని పొందవలెసనెడి కోరికతో బ్రహ్మచర్యము నవలంబించుచున్నారో పాందదగిన ఆ వస్తువునుగూర్చి నీకు సంశ్లేషముగ _ జౌప్పెదను సర్వద్వారాణి సంయమ్య మనో హృది నిరుధ్య చ | మూర్చ్యాధాయాత్మనః ప్రాణ మాస్టితో యోగధారణమ్‌ 8 ఓమిత్యేకాక్షరం బ్రహ్మ వ్యాహరన్‌ మామనుస్మరన్‌ | యః ప్రయాతి త్యజన్‌ దేహం స యాతి పరమాం గతిమ్‌ ! 1 సమస్తమ్ములైన ఇంద్రియద్వారములను సంయమనము చేసిః మనస్సును హృదయమును నిరోధించి కనుబొమలనడుమ (ప్రాణవాయువు నుంచి ఆత్మవిషయకమగు యోగధారణవో నాశ్రయించి 'ఓం అను నేకాక్షరబ్రవ్మామును ఉచ్చరించుచు నన్ను స్మరించుచు దేహమును విడల్శి ఫయృనించ్చవాడు ఉత్తమగతిని పొందునో

అష్టమోఒధ్యాయః 113 అనన్యచేతా సృతతం యో మాం స్మరతి నిత్యశః | ళస్యాహం సులభః పార్ధ నిత్యయుక్తస్య యోగినః 114

అర్జునా! అన్యభావములేనివాడై నన్నే ఎల్లిస్పుడు ప్రతిదినము ధ్యానించు భక్తియోగయుక్తుడగు యోగికి నేను సులభుడను మాముపేత్య పునర్హన్మ దుఃఖాలయమశాశ్వతమ్‌ | నాప్పువంతి మహాత్మానః సంసిద్దిం పరమాం గళౌః1క5 యు విందిన మహాత్ములు నన్నుజేరి మరల దుఖములకు , అశాశ్వతమునగు జన్మమును పొందరు ఆబ్రహ్మభువనాల్లోకాః పునరావర్తినోఒర్టున్‌ హామ్వపేత్య తు కౌంతేయ పునర్హన్మ న విద్యతే! 25 అ ం పెనా! నన్ను జేరినవారికి మరల జన్మము గలుగదు లీ యుగపర్యంత మహార్య దృృహ్మణ్‌ విడో! 8 గం యుగసహాస్రాంతాం త్రే[హోరాల్రివిదో జనో [17

కెే4 (శ్ర,మద్చృగవద్గీత సవస్రయుగపరిమితమై నది బ్రహ్మయొక్క పగలు మజియొక వేయిచతుర్యుగములతో గూడినది ఆయనకు రాత్రియగును ఈ విషయమును దెలిసికొనినవారు అహోరాడత్రవేత్త లగుదురు అవ్యక్తాద్య్యక్షయస్పృర్వాః ప్రభవంత్యహరాగమే | రాత్ర్యాగమే ప్రలీయంతే తృత్రైవావ్యక్త సంజ్ఞకే 18 (బ్రహ్మయొక్క పగణికాలము (ప్రారంభము కాగా అవ్యక్తమునుండీ సర్వ్యభూతములు పుట్టుచున్నవి రాత్రి కాలము (ప్రారంభముకాగా * యవ్యక్తమను కారణ స్వరూపమునందే యవి లీన మగుచున్నవి భూతగ్రామః స ఏవాయం భూత్వా భూత్వా ప్రలీయతే ! రాత్ర్యాగమేఒవళ పార్ధ ప్రభవత్యహరాగమే | 10 అర్జునా! ఆయా (ప్రాణులు మాటి మాటికి బుట్టులో రొత్రికాలము. రాగ్గా అయమగుచున్నవి మరల పగటి కాలమో వచ్చినపుడు నియమములకు లోబడి 'ప్రాదుర్భవించుచున్నవి సరస్తస్మాళ్తు భావోఒన్యోఒవ్యళ్లోఒ వ్యక్తాత నాతనః | య స్ప సర్వేషు భూత్రేన్సు సశ్యత్సు న వినశ్యతి! 2

అష్టమోఒధ్యాయః 115 కాని వెనుకజెప్పబడిన ఆ అవ్యక్తభావము కంటె స్వతంత్రము శ్రేష్టము, సనాతనమునగు అవ్యక్తభావము వేజొకటి యున్నది భౌతిక పదార్హములన్నియు నశించినను అది నశింపదు అవ్యళ్లోఒక్షర ఇత్యుక్త స్తమాహణ పరమాం గతిమ్‌ | యం ప్రాప్య న నివర్తంతే తద్దాను పరమం మమ! 2] వ్యక్తము. కాని తత్త్వము అక్షరమని చెప్పబడినది. దానినే ఎరమగతి యని చెప ఏఎచున్నారు దేనిని పొంది జీవులు మరల తిరిగి ఫరును స పరః పార్ధ భక్త్యా లభ్యస్వ్రనన్యయా | యస్యాంతస్థాని భూతాని యేన సర్వమిదం తతమ్‌ | 22 ఏం అర్జునా! ఎవనియందు సర్వభూతములు నివసించుచున్నవో న్‌నిచే సమస్త జగత్తు వ్యాప్తమై యున టో, అట్టీ పరమపురుషుడు నవ్యమగు భక్తిచేతనే పొందదగిన వాడై యున్నాడు య్రక్రాల్ర తఇనావ త్తి మావృతిం చెవ యోగినః | ప్ర ల “ భరతరభ 23 యాతా యాంతి తం కాలం వక్ష్యామి భరత్వ

116 శ్రీ, మదృగవర్గీత

అర్జునా! ఏకాలమున లేదా ఏ మార్గమున వెడలిన యోగులు ముక్తిని పునరావృత్తిని అనగా జన్మమును పాందెదరో ఆ కాలమును లేదా ఆ మార్గమును గూరి స చెప్పెదను అగ్నిర్ట్యోతిరహ వ్మక్షః వణ్మాసా ఉత్తరాయణమ్‌ | తత్ర ప్రయాతా గచ్చంతి బ్రహ్మ బ్రహ్మవిదో జనాః! 24

అగ్ని, జ్యోతి (శుభ) దినము శుక్షపక్షము ఆయుమాసములతో గూడిన ఉత్తరాయణకాలము-అనునవిగల దేవయానమార్షమున ' పయనించి (బ్రవ్మావేత్తలు (ది్మామును పొందుచునా రు ధూమో రాత్రిస్తధా కృష్ణ వణ్మాసా దక్షిణాయనమ్‌ | తత్ర చాంద్రమసం జ్యోతి ర్యోగ్‌ (ప్రాప్య నివర్తతే | 25

ధూమము రాత్రి కృష్ణపక్షము అయిమాసములతో గూడిన దక్షిణాయనము అనునవిగర (పితృయ న) మార్గమున కర్మయోగి చంద్రజ్యోతిస్ప్వరూప మగు స్వర్గలోకమును" పొంది పమ్మట ప్రపంచములోనికి దిరిగి వ్రు ఏను

హ్‌ అజ్‌ శుక్తకృష్ణ గతీ హ్యేతే జగ శాశ్వతే మతే |

అప్టమాఒధ్యాయః 117 ._ పేక్షము కృష్ణము ననురెండు మార్గములు జగత్తున అనాదివిగా బెప్పబడుచున్నవి ఒక దానిచే శుక్షము అనగా అర్భ్చిరాదిమార్గమున మోక్షము కలునీను మబీయొక దానిచే కృష్ణము అనగా ధూమాది మార్గమున సంసారములోనికి మరల వచ్చును చైతే సృతీ పార్ధ జానన్‌ యోగీ మువ్యాతి కశ్చన | శస్మాతృర్వేవు కాలేషృ యోగయుక్తో భవార్డున 1 27 అర్జునా! రః రెండు మార్గములను గూర్చి తెలిసికొనిన యోగి స్టా మును బొందడు కనుక అర్జునా! ఎల్లివ్వుడు నీవు ద్ద గపరాయణుడవు కమ్ము వు యదవ) తపస దానేన యజ్జేవు తపసు చైవ | ఎ యత్పుణ్యఫలం ప్రదిష్టమ్‌ | ర్యెతి తత్ర్రర్వ్యవిదం విదిత్వా య్‌ పరం స్ట్థానముపెతి చాద్యమ్‌ | 28 ఇతి (శ్రీ మదృగవద్లీతాసూపనిషత్ళు (బ్రవ్మావిదాయాం యోగ్య సి, కషార్తునసంవాదే తారక సజ ము (బ్రవ్మయోగో నా అష్టమోఒధ్యాయః

118 శ్రీ మద్భగవద్గీత వేదములయందు యజ్ఞములయందు, తపస్సులయందు, దానముల యందు ఏ పుణ్యఫలము ఉపదిష్టమై యున్నటో దానిని దౌలిసికొని యోగి వాని నన్నింటిని అతిక్రమించి మొదటిది, అ(ప్రాకృతము నిత్యమునగు స్టానమును పొందుచునా డు ఇది శ్రీ మద్భగవద్గీతయందలి తారకబ్రహ్మయోగమను ఎనిమిదవ అధ్యాయము సమాప్తము

ఆధ నవమో౭ ద్యాయః-తొమ్మిదన అద్యాయము రాజవిద్యా రాజగువ్యు యోగ -రాజవిద్యా రాజనువ్యుయోగము 'శ్రీ భగవానువాచ ఇదం తు తే గుహ్యతమం ప్రవక్ర్యైమ్యనసూయవే | జ్ఞానం విజ్ఞానసహితం యద్‌జ్ఞాత్వా మోక్ష్యేఒభాత్‌ 1 1 భగవానుడు పలికెను మిక్కిలి రవూస్యమై నదియు, విజ్ఞానముత్‌' గాడినదియు నగు కేవల శుద్దభక్తి లక్షణయుక్త జ్ఞానమును అసూయా హొతుడవగు నీకు జెప్పెదను దానిని తెలిసికొని నీవు అపభమునుండి ముక్తి పొందెదవు రా జనిద్యారాజగుహ్యం పవి(త్రమిదముత్తమమ్‌ రత్యక్షావగమం ధర్మ్యం సుసుఖం కర్తుమవ్యయమ్‌ 2 ఖో జైనము సర్వవిద్యలలోను రవస్యమై న విషయములలో నే _శేసైనది మిక్కిలి పవిత్రమైనది నిజ్హాత్తు అనుభ స్వరూపమై మ జ్రదర్మేములను సాధిం చునట్టిది: సుఖసాధ్యమై నది అక్షయము ” నిర్గణఫలప్రదమై నది

120 (శ్రు మద్భగవద్గీత అశ్రద్ధధానాః పురుషా ధర్మస్యాస్య పరంతప | అ(ప్రాప్య మాం నివర్తంతే మృత్యుసంసారవర్మని ! 3 అర్జునా! ఈ ధర్మమున ్రద్ధలేని పురుషులు నను వ జేరక మృత్యువుతో గూడిన సంసార మార్గమున పరిభ్రమించుచుందురు మయా తతమిదం సర్వం జగదవ్యక్త మూర్తినో! మత్‌స్టాని సర్వభూతాని న చాహం తేవ్వవస్థితః ! 4 ఈ జగత్తంతయు అతీంద్రియమూర్తినగు నాచే వ్యాప్తమై యున్నది సర్వభూతములు నాయందే యున్నవి కాని నేను వానియందు లేను న చ మత్‌స్టాని భూత్రాని పశ్య మే యోగమైశ్వరమ్‌ | భూతభృన్న చ భూతస్థో మమాతా శ భూతభావనః! 5 ('ప్రాణులుగూడ్ర నాయందు లేవు అసాధారణమగు అనగో దర్శింపుము నాయాత్మ భ్రూతసమూహమును ధరించునదిః పాలించునది యైనను అద్రి భూతములయందు లేదు

నవమోఒధ్యాయ 121 యధా కాశస్థితో నిత్యం వాయు స్పర్శ తగో మహాన్‌ | ఈధా సర్వాణి భూతాని మత్‌ స్టానీత్యుసధారయ 1 6

ఏ విధముగ వాయువు సర్వవ్యాపియు, గొప్పదియ్యునె నిత్యము ఆకాశమున వెలసి యున్నదో అట్లు సకల భూతములు నాయందే వెలసియున్నవని |గ్రహింపుము సర్వభూతాని కౌంతేయ ప్రకృతిం యాంతి మామికామ్‌ |

అడ్షి అల్లి క్‌ కల్చక్షయే పునస్తాని కల్పాదౌ నిస ఏజామ్యవామ్‌ 1

అర్జునా! ప్రళయ కాలమున సర్వభూతములు నా మాయయండు ్రీ నేను విశేషముగ

నమగుచున్నవి మరల సృష్టి సమయమున వానిని సృబించుచు. న్నాను కృతిం స్వామవప్టభ్య నిస్ఫజామి వునపున హతగ్రామమిమం కృత మవశః ప్రకృతేర్వశెల్‌ ! క

శ కర్మపరతం

| నా ప్రక్త సతి నధిష్టించి ప్రకృతి స్వభావము వలన 11 య

సీ ఈ భూత సమూహమునంతటిని మౌటిమౌటే గట చేన్నా్స

122 శ్రీ మదృగవద్దిత న చ మాం తాని కర్మాణి నిబధ్నంతి ధనంజయ | ఉదాస్‌ీనవదాసీన మసక్తం తేవు కర్మసు 1 న అర్జునా! ఆ కర్మలయందు అసక్తీలేనివాడను, ఉదాసీనునివలే నున్నవాడను నగు నన్ను ఆ కర్మలు బంధింపజాలవు మయాధ్యక్షేణ ప్రకృతిః సూయతే సచరాచరమ్‌ | 'హేతునానెనీ కౌంతేయ జగద్విపరివర్తతే 1 10 అర్జునా! సర్వేశ్వరుడనగు నా మాయ చరాచరాత్మకముగు నీ ప్రపంచమును సృష్టించుచున్నది ఈ హేతువుచేత జగత్తు మాటిమాటికి బుట్టుచున్నది అయమగుచున్నది అవజానంతి మాం మూఢా మానుషం తనుమాశ్రితమ్‌ పరం భావమజాసంతో మమ భూతమహేశ్వరమ్‌ 1 2] , సర్వభూతములకు పరమేశ్వరుడనగు నా పరమ తత్త్వముని దెలిసికొనజాలనివారి మూఢులు నన్ను మానవ దేహమును ధరించినవాడనని చేప్పే అవజ్జ నొనరించుకున్నారు మాఘాశా మోఘకర్మాణో మోస్టుజ్ఞానా విచేతసః | రాక్షుమాసురీం యైన ప్రక తిం మోహిసీం (శిలొః [12

నవమోఒధ్యాయం 123 విఫలమైన ఆశతో గూడినవారును, నిమృలమైన కర్మలు గరివారును "వ్యర్హమై న జ్ఞానము గలవారును విక్షిప్రమైన చిత్తము గలివారును నస మానవులు బుద్దిని మోహింపజేయు తామసము రౌజసమునగు ప్రకృతిని ఆశ్రయించినవారగుచున్నారు మహాత్మానస్తు మాం పార్టదెవీం (ప్రకృతిమాశ్రితాః | భజంత్యనన మనసో జ్ఞాత్వా భూతాదిమవ్యయమ్‌ 113 అర్జునా! మహాత్ములగువారు దైవ ప్రకృతిని ఆశ్రయించి ఆనన్యచిత్షులె భూత గణములకు కారణమును అవినాశియునగు పన్నే తెలిసికొని 'సేవించుచున్నా సరు సతతం కీర్వయంతో మాం యతంత్కో దృడవ్రతో సీమస్యంతశ్చ మాం భక్త్యా నిత్యయుక్తు ఉపాసతే! 14 వారెల్లపుడు నన్నే క్రీర్తించుచు దృడద్రల్తులి ప్రయత్నించు టీతో నస్క రించుచు నిత్యయుక్తులే నన్ను ఉప సించుచున్నా తేన ల్‌ మ్‌! 15 ఏన్‌ పృథధక్ష్తేన బహుధా వబ

124 శ్రీమద్భగవద్గీత

కొందణు జ్ఞానయజ్ఞముచేతను కొందటు. అభేద భావముచేతను కొందలు భిన్నభావముతోను, కొందలు నానాదేవలొ రూపములతోను సర్వభూతాత్మకుడనగు నన్నే ఉపాసించు చున్నారు అహం క్రతు రహం యజ్ఞ స్వధాహనుహమౌవ్నధమ్‌ | మంత్రో౭హమహమేవాజ్య మహమగ్శ్ని రహం హుతమ్‌ 117

ఈ జగత్తునకు దండ్రిని తల్లిని విధాతను, పితామవుడను, జ్ఞేయమును, శోధకమును ఓంకారమును బుగే సదమును సొమవేదమును యజుర్వేదమును నేనేయ్చై యున్నాను గతిర్భర్హా ప్రభు స్పాక్షీ నివాస శృరణం సువ్ఫాత్‌ ! ప్రభవః ప్రలయః స్థానం నిధానం చీజమవ్యయమ్‌ 118

కర్మఫలమును పోషకుడను (ప్రభువును కుభాశుభములి జూచువాడను నివాసమును ఆశ్రయుడను హితమును కూర్చువాడను (్రష్టను సంహారకర్తను అధారమును ప్రళయ స్టైనమును కారణమును నాశరహితుడను నేనేయ్చై యున్నాను తపామ్యహమవ న చ!

గనామహం వర్షం విగ్భహ్హామ్యుత్సృజామి

అమృతం చైవ మృత్యుశ్న ఎ సదసచ్చాహమర్జున ! 1

సప్రమాఒధ్యాయ 125 అర్జునా! నేనే వేడి నాసంగుచున్నాను వర్షమును నిగ్రహించు చున్నాను విడచుచున్నాను మోక్షమును మృత్యువును స్టూలమును సూక్ష్మమును నేనేయై యున్నాను శ్రైవిద్యా మాం సోమపాః పూతపాపా జయ స్వర్గతిం (ప్రారయంతే | పుణ్యమాసాద్య సురేంద్రలోక సుళ్నంత్రి దివ్యాన్‌ దివి దేవభోగాన్‌ | 20 వేదత్రయోక్తములెన కర్మల నాచరించువారు వివిధములగు యజ్ఞమే నన్ను “సవించి యజ్ఞావిష్టమైన సోమరసమును పనముచ్రస్ప పాపవిముక్తులె స్వర్గగమనమును (ప్రార్రించుచున్నారు జి అట్టే గ గే అణ్యఫలమగు నం (ద్రలోకమునకు వడలి స్వర్గమున దివ్యములగు రు అనుభవించుచున్నారు ] ఈం భ్య్య్యా స్వర్గలోకం విశాలం శ్రీలే వుల్యే మర్ష్యలోకం ప గ 0లే! " కేయాధర్మమనుప్రపన్నా గతాగళం కామమా 65 2 ఇస్రో వాలను ఆ స్వర్గలోక సూయుం నరా శముక్షయముకాగా మనుష్యలోకమున జన్మించుచున్నా

126 శ్రీ మద్భగవద్గీత విధముగ వేదత్రయ ధర్మముల ననుసరించు భోగేచ్చాపరులు మాటిమాటికి ప్రపంచమున జననమరణముల బొందుచున్నారు అనన్యాశ్చింతయంతో మాం యే జనాః పర్యుపాసతే ! తేషాం నిత్యాభియుక్షానాం యోగక్షేమం వహామ్యహమ్‌! 22 అన్యదేనో పాసనారహితులగు నే వ్యక్తులు నన్ను నిరంతరము స్మరించుచు పరిపూర్ణముగ నుపాసించుచుందురో నాయందే యేకీ నిష్టగలిగియుందురో వారి యోగక్షేమములను నేనే వహీంచుచుందును యేఒస్యన్యదేవతా భక్తా యజంతే శ్రద్ధయాన్వితాః | తేఒపి మామేవ కౌంతేయ యజంత్యవిధిపూర (కమ్‌! బీ అర్జునా! [్రద్ధతో గూడినవ్లారె యే భక్తులు ఇతర దేవో నారాధించుచున్నారో వారుకూడా వీధిరహితమగు భావముతో ననే పూజించుచునా రు అహంహి సర్వయజ్ఞానాం భోక్రాచ 'ప్రభురేవ చ! న తు మామభిజానంతి తత్త్వేనాతశ్చ్య్యవంతి తే! జో నేనే సర్వయజ్జములకు భోక్తను ప్రభువును కాని వారు * స్వరూపమును దెలిసి కొనలేక వళ జ్ర వరల జన్మించుచున్నాలే

నవమోజఒధ్యాయః 127 యాంతి దేవవ్రతా దేవాన్‌ ఏత్యాన్‌ యాంతి పిళృవ్రతాః ! భూతాని యాంతి భూతేజ్యా యాంతి మద్యాజినోఒషి మామ్‌ |

దేవతోపాసకులు దేవలోకమునకు వెడలుచున్నారు. పితృ రేవతో పాసకులు పీతృలోకమువకు బోవుచున్నారు భూలో సాసకులు భూతలోకమునకు వెడలుచున్నారు నన్నర్భించువారు నవ్నే పాందుచునా రు సత్రం పున్చం ఫలం తోయం యో మే భక్త్యా ప్రయచ తి ! తదపాం భక్త్యుపహ ఎతమశ్నామి ప్రయళాత్మవః! లగ

భ్తీయుక్త మగు చిత్తముతో నాకు వత్రమునుగాని, ఫలముముగాని, ంిమునుగాని యెవడు సమర్పించుచున్నాడో: కుద్దచిత్తుడగునా ఈక్తుడు భక్తితో బాసంగినదాని నంతటిని నేను సీ కరించుచున్నామ సత్కరోషి యదశా ఎసి యజ్ఞాహోషి దదాసి యత్‌! సత్త్వస్యస కౌంతేయ తత్కురున్వ మదర్పణమ్‌ ! లో

ను, శ్రే అర్జునా! నీవ్ఫు చేయు కర్మలను, భుజించు పర య్స్స "పోామకకి. శానములము, తపస్సును నొకర్చిం

128 శ్రీ, మద్భగవద్గీత శుభాశుభవ్లలె "రేవం మోక్ష్యయే కర్మబంద్ధసా | సన్న్యాసయోగయుక్తాత్మా విముక్ష్తో మామ్వుపెన్యసి [8 28 ఇబ్లూాచరించిన కఘుభాఘుభఫలరూపములగు కర్మబంధనము లన్నింటినుండి ముక్తుడవగుదువు విముక్తుడవె కర్మసమర్శ ఏ ణయోగ యుక్తుడవగు వీవు నన్నే పొందెదవు సమో౭హం సర్వభూతేవు నమే దే మ్యాలస్తి న ప్రియః | యే భజంతి తు మాం భక్ష్య మయి తే తేవు చాస్యహమ్‌ | 29 వేను సర్వభూతములయందును సముడను నాకు దే | (షింప దగినవాడుగాని (ప్రేమింప దగినవాడుగాని యెవ (డును లేడు ఎవరు నన్ను భక్తితో పేవించుచునా రో వారు నాయందు ఉందురు నేను వారి వృదయమున నుందును అపిచేత్‌ సుదురాచారో భజతే మామనన్యభాక్‌ | సాధురేవస మంతవ్యః సమ్యగ్వ్యవసితో హి సః! 30 అతిదురాచార్ముడైనను అనన్యమగు భక్తితో నన్ను సేవించువానిసి సాధువనియే తలంపవలెను ఏలయన అతడు నను స సేవించుబ యందు నిశ్చయమైన బుద్రిగలవ్వాడై యున్నాడు

నవమోఒధ్యాయం 129 క్షీపం భవతి ధర్మాత్మా శశ్శచ్చాంతొం సనిగచ్చతి | కౌంతేయ ప్రతిజానీహి న మే భక్తః ప్రణశ్యతి! 31

అనన్యభజనపరాయణుడగు వ్యక్తి శీ ఘ్రముగ ధర్మపరాయణ్నుడె నిత్యశాంతినీ బొందును అర్జునా! నా భక్తుడెన్నడును నశింపడని (ప్రతిజ్ఞ చేయుము (తెలిసికొనుము మాం హి పార్ట వ్యపాశిత్య యేఒపిన్యుః పొసయోనయః | (ప్రియ్యోపూస్తధా శూద్రా "ప్ప ప యాంతి పరాం గతిమ్‌ [132

అర్జునా! హీన కులమునందు బుట్టినవారు స్రీలు వైశ్యులు, శూద్రులు నన్నే ఆశ్రయించి పరమమగు గతిని పొందుచున్నారు కిం పునర్భ్బాహ్మణాః పుణ్యా భక్తా రాజర్ష్ణయస్తధా | అనిత్యమసుఖం లోక మిమం (ప్రాప్య భజస్వ మామ్‌ |! 383

సదాచారసంపను లగు (బావ్మణులు భక్తులగు రాజర్జులు పరమగతిని పొందుచున్నారు ఈ విషయమున చెప్పదగినదేమున్నది? అందువలన అనిత్యము సుఖరహితము నగు నీ మర్యలోకమును పొందిన నీవు నన్ను సేవింపుము ం్రి

130 శ్రీ ముదృగవద్గీత మన్మనా భవ మదృక్తో మద్యాజీ మాం నమస్కురు | మామ్మేవెవ్యసి యృుక్ష్యైవ మాత్మానం మత్చరాయణః ॥ వి ఇతి శ్రీ మద్భగవద్గీతానూపనిషతు లి (బ్రవ్మావిద్యాయాం యోగశాే (శ్రీ కృష్ణిర్దుననంవాదే రాజవిద్యా రాజనుహ్యు యోగో నామ నవమోజఒధ్యాయా | నీవు మద్గతచిత్తుడవు, మద ఖక్తుడవు నన్ను పూజించువొడవు మనస్సును అగ్నముచేసినచో నన ఏ పొందెదవు ఇది శ్రీ మద్చగవద్గీత యందలి రాజనిద్యా రాజసహ్యయోగమను తొమ్మిదవ అధ్యాయము సమాష్హన్వు

అధ దశమోఒ ధ్యాయః-పదియవ అధ్యాయము విభూతి యోగ -- విభూతి యోగము శ్రీభగవానువాచ ం భూయ ఏవ మహాబాహో శృణు మే పరమం వచు! యత్తేషహం ప్రీయమాణాయ వక్త్యామి హితకొమ్యయా | 1 భగవానుడు పలికెను అర్జునా! మటల ్రేష్టమైన నా వొక్కును వినుము సం ప్రీతుడవగు నీకు మంచిని గోరి చెప్పుచున్నాను స మే విదుః సురగణాః ప్రభవం న మహర్షయః | అహషూదిర్ధి దేవానాం మహార్షీణాం చ సర్వశః! 2 ఇ. దేవతలు మవార్దులు నా జన్మ వృత్తాంతము సెటుంగరు 9ియన నేను శరీ అదికారణమ్మునై యున్నాను య్సౌ మామజమనాదిం చ వేత్తి లోకమ హేశ్వరన్‌ / అసంమూఢ్ర స ఎమర్తేమ సర (పోష ప్రముచ్య వగ. గన్ను ఆదికారణరహితుడ ననియు, బన్మరహితుడననియ. టి లోకమహేశ్వరుడననియు డెలిసికొనినవాడు భూ 'సౌహరహిత్తుడ్రై సర్వపాపముల నుండి విముక్తుడగును

132 శ్రీమద్భగవద్గీత బుద్ధిర్జెవమసంచోహః క్షమా సత్యం దమ శ్శమః | సుఖం దుఃఖం భవోలభావో భయం చాభయమేవ చ! క అహింసా నమతా తుష్టి నపో దానం యశోఒజయశః | భవంతి భావా భూతానాం మత్త ఏవ పృధగ్విధాః ! 5 దిద్ధి, జ్ఞానము అవ్యాకులత్వము పహిమ్ట్రత యథార్రభాషణము, బాహ్యేంద్రియవి[గ్రవము ఆంతరింద్రియని[గ్రవము. సుఖము దు ఖము ఉత్పత్తి వినాశము భయము అభయము ఆహింస సమత్వమృతుష్తీ తపస్పు, దొనము శీర్తి అమ్తీర్తియను నానావిధమురిగు భావములు (ప్రాణులకు వా నుండియే కఠిగనవి మహర్షయ స్ఫష్త పూర్వే చత్వారో మనవస్తధా | మద్భావా మానసా జ్రాత్రా యేషాం లోక ఇమా ప్రజాః! € మరీ చ్యాదిమహర్షులేడుగురుము పూర్ర సకాలమువారగు సనకొదీ పదునలుగురును వావలవ బుజ్టిన్వ్హాగ ఆందజును హిరణ్యగరు రూపుడనగు వామండి సంకల్చమాత్రమ్సు చేతన జన్మించినవారో ఈ జగత్తులో వీరిమండియ్సే శ్ర (ప్రజ కలిగివది

దశమోఒధ్యాయః 133 ఏతాం విభూతిం యోగం చ మమ యో వేత్తి తత్త్వళు | పోఒవికంపేన యోగేన యుజ్యతే నాత్రసణశయు[! 7

నాయీ విభూతిని భక్తియోగమును చక్కగ దెలిసికొనినవాడు నశ్చలమగు నా తత్త్వజ్ఞానముచే యుక్తుడగును. దీనిలో వెట్టే సందేహము లేదు ఇతి మత్వా భజంతే మాం బుధా భావసమనవ్వితాః !8 నే నన్నించెయుత్పత్తికిని హేళ్తువె యున్నాను నానుండియే సర్వము ్రపర్తిల్లుచున్నదె. ఈ విషయమును తెలిసిక్‌నిననార పండితులు భావయుక్తులె నన్ను సేవింతురు ఏచ్చిత్తా మద్గ్దతప్రాణా బోధయంతః పరస్పరమ్‌ | కధయంతళ్చ మాం విత్యం తువ్యంతి చ రమంల్‌ చ! 9 పరస్పరము నాకు మనస్సును, ప్రాణములను సమర్పించినవారు శ న్‌ దొదచుకొను ఎ్తిస్సుడు నా కథలను కీర్తించుచు సాధసాన్ట టై ౦దు భక్తి నుఖముమ్‌, సౌధ్యావస్థయందు ఆనంద నుభవిధ్రుచు న్నా రు

134 శ్రీమద ్ఫగవద్గీత తేషాం సతతయుక్తానాం భజతాం ప్రీతిపూర్వకమ్‌ | దదామి బుద్ధియోగం తం యేన మాముపయాంతి తే 110 నిత్య యుక్షులె ప్రీతిపూర్వకముగ సేవించువారికి నేను బుద్ధియోగమును (తత్త్వ జ్ఞానమువలన గలిగిన విమల మైన (ప్రేమ యోగమును) ఇచ్చుచున్నాను దానివలన వారు నన్ను పొందగలరు తేషామేవానుకంపార్ధ మహమజ్ఞానజం తమః | నాశయామ్యాత్మభావసో జ్ఞానదీపేన భాస తా! వారి ననుగ్రహించుటకే నేను వారి మిద్దియందుండి చక్కగొ 'ప్రజ్వరిల్లు జ్ఞానదీషముచ్చే ఆజ్ఞానమువలన గలిగిన అంధకారమను సంసారమును నాశము చేయుచునా ను అర్జున ఉవాచ; పరం (బ్రహ్మా పరం ధామ పవిత్రం పరమం భవాన్‌ ! పురుషం శాశ్వతం దివ్య మాదిదేవమజం విభుమ్‌ 112 ఆహొస్వ్యామృషయ స్సర్వే దేవర్షినారదస్తథా | అసితో దేవలో వ్యాస్వ స్వయం వ బ్రవీషి మే 123

దశమోఒధ్యాయ 185 అర్జునుడు పలికెనుః నీవు పరబ్రహ్మమవు పరమధాముడవు పరమపవిత్రుడవు శాశ్యతుడవు దివ్యుడవు ఆదిదేవుడవు అజుడవు విభుడవు పురుషుడవు నని బుషులందలును దేవర్షి యగు నారదుడు అసితుడు దేవలుడు వ్యాసుడు నిన్ను ఈ విధముగనే వ్టించుచున్నారు నీవుగూడ స్వయముగ నాకిప్లే చెప్పుచున్నావు సర్య్వమేతద తం మన్యే యన్మాం వదసి కేశన | న హి తే భగవన్‌ వ్యక్తిం విదుర్దేవా న దానవాః! 14 కేశవా! నీవు చెప్పుచున్న దానినంతటిని నేను నత్య సేనితలంచుచున్నాను ఏలయన, దేవతలుగాని, దానవులుగాని నీ శేళ్వమును లేదా నీ పుట్టుకను నెణుగబాలకున్నారు సయమేవాత్మనాత్మానం వేళ త్వం పురుషోత్తమ ! కూతధావన భూతేశ దేవదేవ జగత్పతే! _ 25 | వీ పురుషోత్తమా! భూత భావనా! భూతేశౌ! దేవదేవా! జగల్పేతీ క్ష నీవే ఆత్మచేత నిన్ను దరసకావ గరం క్యా సశేషేణ దివ్యాహ్యాత్మవిద ని! 16 ర్విభూతిభిల్లోకా నిమాంస్త్రం వ్యాస “౬

136 శ్రీ మద్భగవద్గీత ఏ విభూతులచే నీవీ లోకము లందంతట వ్యాపించియున్నానో ఆ నీ దివ్యమ్ములైన విభూతులను నీవే సంపూర్ణముగ జెప్పదగినవాడవు కధం విద్యామహం యోగిం స్త్వాం సదా పరిచింతయన్‌ | 'కేను కేషు చ భొవేవు చింత్యోఒసి భగవన్మయా! 17 యోగేశ్వరా! ఎల్లప్పుడు ఆలోచించుచు నిన్నెట్లు తెలిస కొందును? ఏయే వస్తువులయందు నిను వ నేను ధ్యానింపవలెను విస్తరేణాత్మనోయోగం విభూతిం చ జనారన | భూయః కథయ తృప్తి శృణ్వతో నాస్తి మేలమృతమ్‌ [18 జనార్హనా! నీవు య్లోగెశ్వర్యమును విభూతిని మరల వివరించి చెప్పుము ఏలయన అమృతమయములగు నీవాక్కులను శ్రవణము చేయ నాకు తృప్తి కలుగుటలేదు శ్రీ భగవానువాచ హంత తే కధయిష్వామి దిహ్మాహ్యాత్మవిభూతయః | (ప్రాధాన్యత కురుశ్ష్యే నాస్త్యంతో విస్తరస్య మే! 16 భగవానుడు పలికెను కురు(్రేష్టా! అలౌకికములగు గో విభూతులను (ప్రధాన భావముతో నీక్స్ర నిశ్చ్వయముశేసి చెప్పగలను నా విభూతుల విస్తారమృునక్తు అంతములేదు

దశమోఒధ్యాయః 1387 ఆహమాత్మా గుడాకేశ సర్వభూతాశయస్థిత | ఆహమాదిశ్చ మధ్యం చ భూతానామంత ఏవ చ! 20

గుడాకేశా! అర్జునా! నేను సర్వభూతముల వృదయముల యందు వెలయునంతర్యామి నగు నాత్మను నేనే జీవుల యుత్పత్తికి శ్రతకి ప్రళయమునకు కారణమును ఆదిత్యానామహం విమ్హు ర్ట్యోతిషాం రవిరంశుమాన్‌ | లా

సరీచిర్మరుతామస్మి నక్షతాణా మవాం శశీ! 21 నా నేను ద్వాదశాదిత్యులలో విమ్హు వను నాదిత్యుడను

)తిగ్ణణములలో సవాస్ర కిరణుడ నగు సూర్యుడను, సర్వ సౌయున్టలలో మఠీచి యనువాయువును నక్త్షతములలో చంద్రుడను కేనా సామవేదో౭స్మి దేవానామస్మి వాసవః | శందియాతాం మనశ్చాస్మి భూతానామస్మి చేతనా ! 22 గ వేదములలో సామవేదమును, దేవతలలో నింద్రుడను: న సభరూపమగు గ (; 'యమ్సుల్రల్రో మనస్సును, సర్వభూతములలో చేతనస్వరూష

సిని నన

188 (శ్రీమద్భగవద్గీత రుద్రాణాం శంకరశ్చాస్మి విత్తేశో యక్షరక్షసామ్‌ ! వసూనాం పావకశ్చాస్మి మేరుశ్శిఖరిణామహమ్‌ ! 23 రుదులలో శంకరుడను యక్తులలోను. రాక్షసులలోను క్తుదేరుడను అష్టవసువులలో అగ్నిని పర్వతములలో సుమేరువును నేనే పుతోధసాం చ ముఖ్యం మూం విద్ధి పార్ధ బృహస్పతిమ్‌! ేనాసీనామహం స్కందా సరసామస్మి సాగర! ౫ అర్జునా! పురోహితులలో ప్రధానుడగు బృవాస్పతిని నేనే యని తెలిసికొనుము సేనాపతులలో కుమారస్వామిని సరస్సులలో సాగరమును నేనే మహర్షీ ణాం భృగురహం గిరామస్మ్యేకమక్షరమ్‌ | ల్‌ యజ్ఞానాం జపయజ్ఞోఒస్మి స్థావరాణాం హిమాలయ ! ణ్‌ _ మహర్షులలో భృగువును వాక్కులలో ఓంకారమును యజ్ఞములలో జప యజ్ఞమును స్థావరములలో హిమాలయముని నేనే

దశమోజధ్యాయ, 139 అశ్వళ్చు సర్వవృక్షాణాం దేవర్ణీణాం చ నారదః | గంధర్వాణాం చిత్రరధః సిద్దానాం కపిలో మునిః 126

సర్యనృక్షములలో అశ్వత్త వృక్షము (రావిచెట్టు)ను, దేవర్షలలో నారదుడను గంధర్వులలో చి(త్రరధుడను, సిద్దులలో కపిలమునిని నేనే స్ఫైశ్థవసమశ్వానాం విద్ధి మామమృతోద్భవమ్‌ | విరావత్రం గజేంద్రాణాం నరాణాం చ నరాధిపమ్‌ ! 27 ఆశ్యములలో సము[ద్రమంధన సమయమున అమృతముతో మెబ్టిన ఉృప్చై శ్రవమను గుజ్జుమును ఏనుగులలో ఐరావతమును సనుష్యులలో రాజును నేనే యని తెలిసి కొనుము ఆయుధానానువూం వజం ధేనూనామస్మి క్రామధుక్‌ ! సజనశ్చాస్మి కందర్భః సర్బాణామస్మి వాసుకి ! 28 ను , ఉిస్త్రములలో వజాయదమును ధేనువులలో కామధేనువు ఆల బ్ర ్చక్తిక గారణుడ లీ మన్మధుడు నేనే, సర్బములలో వాసుకీని అన్య 1 ప్న నాగానాం వరుణో యాదసామవన శ ళో రొమర్యమాచాసి శ యమస ఎ౦యమతానువా

140 శ్రీ మద్భగవద్గీత వాగులలో అనంతుడను, జలచరములలో వరుణుడను షితృదేవతలలో అర్యముడను, దండధారులలో యముడను నేవే ప్రహ్లాదశ్చాస్మి దెత్యానాం కాలః కలయతామహమ్‌ [ మృగాణాంచమ ్భగేందోఒవాం వెనతేయశ )పక్షిణామ్‌ 130 దెత్యులలో '్రప్థదుడను, వమొనర్చుకొను వారిలో కాలమును, మృగములలో సింహమును, పక్షులలో గరుడుడను వేనే పవనః పవతామస్మి రామః శస్త్ర భృతామహమ్‌ | రుషాణాం మకరశా ఎస్మస్రోతసామస్మి జాహ్నవీ 13] వేగవంతములగు, లేదా పవిత్రమొనర్భు పదార్థములలో వవమడను, శస్త్రధారులలో పరపరాముడను మత్స్యములలో మకరమును, నదులలో గంగానదిని నేనే సర్షాణామాదిరంతళ [్‌ మధ్యం వచెవావామర్జున | అధ్యాత్మవిద్యా విద్యానాం వాదః (ప్రవదతామవామ్‌! తో అర్జునా! ఆక్రాశాద్రులనృ న్న ఏష్టవస్తువులలో స ఏప్పిసంహారపొ ళ్‌ హౌపుడమ (ఉత్పత్తి, లయ, “స్టితులమ) ననే సర్వవిద్యల

దశమోఒధ్యాయో కేతన ఆధ్యాత్మ విద్యమ అనగా ఆత్మజ్ఞావమును న్వవక్షస్తావవము పరపక్త శిండనము మున్నగు రూపమ్ములైన వితండములలో వాదమును అనగా తత్త్వ నిర్భయముమ నేనే ఇక్షూణా మకారోఒస్మి ద $0ద సో )మాసీకన్య చ! అహమేవాక్షయః కాలో ధాతాఒవాం విశ్వతోముఖా 1 కం ద అక్షరములలో అకారమును, నమానములలో ద్వంద్వ ్రోసమును లుగ లును, సర్వతోముఖుడనగు విధాతమ | ప్రో స్పర్వహరశ్చాహ ముద్భవశ్చ భవిష్యరాన్‌ 1 & 'శ్రీర్వాక్చ నారీణాం న్మృత్మోధా యును నర్వ సంహారకమగు మృత్యువును అభ్య న్‌ స రనువ్నవారి ఆభ్యుదయమును ప్రీంలో కీర్తి ౮౬ లో మేర, రృతి, క్షమ అనునవి నేవే మాన్‌! ణ్‌ ద్‌సొ (ాళ్చామ తథా పామ్నాం నావల మాకరు! 35 ససనాం మార్తతీరోఒవా మృతో కో క యె

142 శ్రీ, మద్భగవద్గీత సామగీతములలో బృవాత్సామమును శందస్సులలో గాయత్రిని, మాసములలో మార్గశీర్ష మాసమును బుతువులలో వసంత బుతువును నేనే ద్యూతం ఛలయతామస్మి తేజస్రేజస్వినామవామ్‌ | జయో స్మి వ్యవ సాయో౭ఒస్మి సత్త్వం సత్త్ర్యవతామవామ్‌ | వంచకులగు వారిలో ద్యూతక్రీడను తేజస్సుగల వారిలో తేజస్సును, జయశీలురగు వారి జయమును ఉద్యమపరుల ఉద్యమమును, బలవంతులగు వారి బలమును నేనే వృష్టీనాం వాసుదేవోఒస్మి పాండవానాం ధనంజయః | ముసీనామప్యహం వ్యాసః కవీనాముశనా కవిః! 37 వృష్ణినంశీయులలో వాసుదేవుడను పాండవులలో అర్జునుడను మునులలో వేద వ్యాసుడను కవులలో శుక్రాచార్యుడను నేనే దండో దమయతామస్మి నీతిరస్మి జిగీషతామ్‌ | మౌనం చైవాస్మి గుహ్యానాం జ్ఞానం జ్ఞానవతామహమ్‌ | 38 దండించువారి దండమును, జయింప గోరువారి నీతిని గోపనీయు లఅగువారి మౌొనమును జ్ఞానవంతుల జ్ఞానమును నేనే

దశమోఒధ్యాయు 143 యచ్వాపి సర్వభూతానాం బీజం తదహమర్జున | న తదస్తి వినా యత్స్యా న్మయా భూతం చరాచరమ్‌ 1 39 అర్జునా! సర్వభూతములకు మూలకారణమును నేనే నేమ లేకుండగ చరాచర(ప్రాణులలో దేనికిని అస్తీత్వముండదు నాంతో౭స్తి మమ దివ్యానాం విభూతీనాం పరంతప | ఏవషతూద్దేశతః ప్రోక్షో విభూతేరి ;స్తరో మయా | 40 పరంతపా! నా దివ్యవిభూతులకంతము లేదు, అయినను38ా నా విభూతులగుటించి సంక్షేపముగ జెప్పేతిని యద్యద్విభూతిమత్సృత్త్యం శ్రీ, మదూర్దితమేన వా | తత్త దేవావగచ్చ త్వం మమ తేజోఒంశసంభవమ్‌ | 41 విశ్వర్యయుక్తము సంపత్రియుక్తము బఐల్రభావాదుల అ యిక్తము నగు వస్తువు నా ప్రకృతి తేజస్సు యొక్క అంశము నుక కలిగినది యని నీవు తెలిసికొనుము అధవా బహ్హనెతేన కిం జ్ఞాతేన తవార్జున 1 విష్ణభ్యాహమిదం కృత్స్న మేకాంశేన స్థితో జగత్‌ 142

అధ ఏకాదశోఒధ్యాయః-పదునొకండవ అధ్యాయము విశ్వరూసనందర్శనయోగు - విశ్వరూప సందర్శన యోగము అర్జున ఉవాచ మదను[గ్రహయ సరమం గుహ్య మధ్యాత్మసంజ్ఞితం యత్త్యయోక్తం వచస్తేన మోపోూఒయం పిగతోమమ 11 అర్జునుడు పలికెనుః నన్నను[గ్రహించుట్లకె నీవు మిక్కిలి రహస్యము, అధ్యాత్మ తత్త్వము నగు విషయమును బోధించితివి దానిచే నా మోహమంతయు తొలగినది భవాప్యయౌ హి భూతానాం శ్రుతా విస్తరశో మయా! త్వత్తు కములపత్రాక్ష మాహాత్మ్యమపి చావ్యయమ్‌ 12 కృష్ణా! నీ నుండి నేను జీవుల యుత్పత్తిని లయమును వివరముగ వింటిని నాశ రహితమగు నీ మహిమనుగూడ వింటిని ఏవమేత ద్యథాత్త త్వమాత్మానం పరమేశ్వర | థాళ్హ తృబూత్మా (ద్రమమిచ్చామి తే రూపం ఐశ్వరం పురుషోత్తమ 13 పురుషాత్తమా! నీవు నిన్ను గుటించి చెప్పిన దంతయు సత్యమే పరమేశ్వరా! నేను ఐశ్వర్యమయ మగు నీ రూపమును దర్శింప దలంచితిని

శ్రీ మద్భగవద్లీత ఇతి (శ్రీ మద్భగవద్గీతానూపనివృతు [1 (బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాగ్హే శ ఎస్లెప్టేన సంవాదే విభూతి యోగో నామ దశమోచఒధ్యాయం ॥| అర్జునా! అట్టుగాక ఎక్కువగ దెలిసి కొనుటవలన నీకేమి లాభము కలుగును? నేనీ విశ్వము నంతటిని ఒకే యంశముచే వ్యాపించియున్నా నని తెలిసికొనుము ఇది శ్రీ మద్భగవద్గీత యందలి విభూతి యోగమను పదియవ అధ్యాయము నమావ్తము 10

146 శ్రీ, మదృగవద్గీత

మనే యది భృ క్యం మయా (ద్రన్హు మితి ప్రభో!

యోగశ్వర తతో మే త్వం దర్శయాత్మాన మవ్యయమ్‌! 4 ప్రభూ! ఆనీ రూసము నేను దర్శించుటకు యోగ్యమై నదని

నీవు తలంచినచో నాకు నీ నిత్యస్వరూపమును జూపింపుము

శ్రీ భగవానువాచ £

పశ్యమే పార్ధ రూపాణి శతశోలధ సహస్రశః |

నానావిధాని దివ్యాని నానావర్జాక సతీని చ| ర్‌ అర్జునా! నానావిధము లగు వర్ధములతోడను ఆక గృతులతోడను

బొప్పునవియును అనేకములును విభిన్నములును నగు నా

దివ్యరూపములను దర్శింపుము

సశ్యాదిత్యాన్‌ వసూన్‌ రుదా నశ్విసా మరుత స్తధా |

బవూ న్యదృవ్దవూర్వాణి పశ్యాశృర్యాణి భారత 1! 6 భారతా! నీవు ఆదిత్యులను వసువులను రుద్రులను, అశ్వినీ

కుమారులను మరుత్తులను దర్శింపుము పూర్వమెన్నడు చూడని

అద్బుత విషయముల నెన్నింటినో చూడుము

ఇ హైకస్టం జగత్‌ కృత్స్నం పశ్యాద్య సచరాచరమ్‌ |

ఆజ్‌, €, మమ దేహే గుడాకేశ యచ్చాన్యద్ద్రమ్టు మిచ్చసి ! 7

ఏకాదశోఒధ్యాయు కేతు? గుడాకేశా! నా ఈ దేహమునందు ఏకదేశమున నున్న చరాచరాత్మకమగు విశ్వము నంతటిని జూడుము నీవు చూడదలచు కొనిన దంతయు నిప్పుడే చూడుము నతు మాం శక్యసే (దచ్దు మన్నేనెవ స్వచక్టుషా | దివ్యం దదామి తే చక్షుః పశ్య మే యోగమైశ్వరమ్‌ | 8 కాని నీ వీ నేత్రములతో నన్ను దర్శింపజాలవు ఆందువలన నీకు దివ్య మగు దృష్టి నిచ్చెదను ఈశ్వరాత్మక మగు నా కిని దర్శింపుము సంజయ ఉవాచ, ఏవముక్తా తతో రాజన్‌ మహాయోగేశ్వరో హరిః | దర్శయామాస పార్దాయ పరమం రూసమైశ్వరమ్‌ 19 సంజయుడు పలికెను; ధృతరాష్ట్ర మహారాజా! మహాయోగేశ్వరు డగు శ్రీవారి యిట్లు పలికి అర్జునునకు తన పరమ్తై ! [ర్య రూసమును జూపెను అనేకవక్రనయనం అనేకాద్బుత దర్శనమ్‌ | అనేకదివ్యాభరణం దవ్యానేకో ద్యతాయుధమ్‌ | 10

148 శ్రీ, మద్భగవద్గీత అనేకములయిన ముఖములు నేత్రములు గలిగి నట్టిదియు బవువిధములగు అద్భ్బుతములను జూపునదియు వివిధములగు దివ్వ్యాభరణములతో గూడినదియు (నగు విశ్వరూపమును జూపెను ) దివ్యమాల్యాంబరధరం దివ్యగంధానులేపనం | సర్వాశ్చర్యమయం దేవం అనంతం విశ్యతోముఖమ్‌! 11 దివ్యమ్ములైన హారములతోను వస్తృములతోను గూడి నబ్దిదియు, దివ్యమగు గంధము పూయబడినదియు అన్నివిధముల ఆశ్చర్యమయము జ్యోతిర్మయము అనంతము సర్వతోముఖము శెనదియునగు విశ్వరూపమును జూపెను దివి సూర్యసహస్రస్య భవేద్యుగపదుత్ధితా | యది భాస్సదృశీసాస్యా ద్భాసస్తస్య మహాత్మనః 112 ఆకాశమున నొక్కమారు వేయిమంది సూర్యులుదయించినచో గలుగు వెలుగు ఈ మహాత్ముని విశ్వరూపము యొక్క వెలుగునకు సరిపోల్బవచు సను తృతైెకస్థం జగత్క్భూత్స్నం ప్రవిభక్త మనేకధా | అపశ్య ద్దేవదేవస్య శరీరే పాండవస్తదా | 18

ఏకాదశోఒధ్యాయః 149 అపుడర్జునుడు పరమేశ్వరుని యా విరాట్‌ శరీరమునందు నానాభావములుగ విభక్తమై న సర్వజగత్తును ఏక దేశమునందున్న దానినిగా జూచెను తతస్సృ విస్మయావిష్టో హృష్టరోమా ధనంజయః | ప్రణమ్య శిరసా దేవం కృతాంజలి రభావషత! 14 అనంతరమా యర్జునుడు విస్మితుడు పులకాంకితుడ్డునె తలవంచి నమస్కరించి దోసిలియొగ్గి శ్రీకృష్ణునితో నిట్లుపలుక సాగెను అర్జున ఉవాచ పశ్యామి దేవాంస్తవ దేవ దేహే సర్వాంస్తధా భూతవిశేన సంఘాన్‌ | బ్రహ్మాణమీశం కమలాసనస్థం బుష్కీంశ్చ సర్వానురగాంశ [| దివ్యాన్‌ | 15 అర్జునుడు పలికెను ; దేవా! నీశరీరము నందు సర్వదేవతలను వివిధ జీవరాసులను, పద్మాసనస్టుడగు బ్రహ్మను, దివ్యులగు బుష్టులను సర్పములను జూచుచున్నాను

150 (శ్రీ మదృగవద్గిత

అనేక బాహూదరవక్ష నేత్రం

పశ్యామిత్వాం సర్వతో౭నంతరూపమ్‌ |

నాంతంన మధ్యం న పునస్తవాదిం

పశ్యామి విశ్వేశ్యర విశ్వరూప? | కేం విశ్వేశ్వరా! విశ్వరూపా! అనేకమ్ములెన బావంవులు ఉదరములు,

ముఖములు నేత్రములు గలిగినట్టి వాడవు సర్వవ్యాపియు,

అనంతరూపములన్సై ధరించినవాడవు నగు నిను ఏ చూచుచున్నాను

నీ అంతమును మధ్యమును ఆదిని చూడజాలకున్నాను

కిరీటినం గద్రనం చక్రిణం చ

చేజోరాశిం సర్వతో దీప్టిమంతమ్‌ |

పశ్యామిత్రా ౧౦ దుర్నిరీక్ష్యం సమంతా

ద్రీప్తానలార్కద్యుత్తి మ(స్రమేయమ్‌ ॥ 17 కిరీటమ్సుచ్చే శోభిల్దువాడవు గదను చక్రమును దరించినవాడవు,

అంతట ప్రకార్వృవాడ్రవు తేజు పుంజరూపుడవు అప్రమేయుడవు,

దుర్నిరీక్షుడ్వు, 'ప్రజ్వరిల్లు అగ్ని సూర్యులతో సమానమై న ప్రభావము

కలవాడవు నగ నిన్ను అన్నివైపుల చూచుచున్నాను

ఏకాదశోఒ ధ్యాయః 151 తృమక్షరం పరమం వేదితవ్యం త్వమస్య విశ్వస్య పరం నిధానమ్‌ | తృమవ్యయ శృాశ్వత ధర్మగోప్తా సనాతనస్త్వ్యం పురుమి మతోమే। 18 నీవు తెలిసికొనదగిన పరబ్రహ్మమవు, ఈ ప్రపంచమునకు (శేవ్చమవై న ఆశ్రయము నీవే నీవు అవ్యయుడవు సవాతన ధర్మరక్షకుడవు సనాతన పురుషుడవు అనినా యభి[ప్రాయము అనాదిమధ్యాంత మనంతనీర్యం అనంతబాహుం శశిసూర్యనేతమ్‌ | పశ్యామి త్వాం దీప్రవుతాశవక్రం స్వతేజసా విశ్వమిదం తపంతమ్‌ ॥ 19 ఉత్పత్తిస్టితిలయములు లేనివాడవు అనంతమగు కక్తి గలవాడవు, వ్రసంఖ్యములగు బావువులు గలవాడవు చందసూరు, లె నేభ్రముణగా గలవాడ్‌వు 'వజ్యరిల్లు అగ్నెల్‌ మనము శ్‌దన హఇరము గలవాడవు నీ 'తేజిస్సుచే ఈ పీశ్వమును ఉపద్పజ్రేయువాడ్చీనగు విన్ను జూచుచున్నాను ద్యావాప్పధివ్యో రిదమంతరం హి వ్యాప్తం త్వయైకేన దిశశ్చ సర్వాః |

152 శ్రీమద్భగవద్గీత దృష్ట ద్భుతం రూసము[గం తవేదం క్యత్రయం (ప్రవ్యధితం మహాత్మన్‌ ॥ 20 భూనభోంతరాళములు, సర్వదిక్కులు నీ వొక్కని చేతనే వ్యాప్తమ్ములై యున్నవి మహాత్మా! అద్భుతము ఉగ్రము నగు నీ మూర్తిని జూచి మూడులోకములు భయపడుచున్నవి అమీహితా 0 సురసంఘా విశంతి ేచిది తాః ప్రాంజలయో గృణంతి | స్వస్త్రీత్యుక్ష్వా మహార్షి సిద్దసంఘాః స్తువంతి త్వాం స్తుతిభిః పున్కులాభిః ! 2] ఈ దేవగణము అన్నియు నీయందే ్రవేశించుచున్నవి కొందలు ధీతిచెందినవారె శ్రాకులను జోడించి స్తుతించుచున్నారు మవార్షులు సిద్ధులు స్వస్త్‌వాక్కులను చర్చించుచు (ప్రచురమ్మైకైన స్తోత్రములచే నిన్నే దర్శించుచున్నారు రుధాదిత్యా వసవోయే చ సాధ్యా నిశ్చఒశ్చినా మరుతశ్వోవ్మపాశ్చ | పైంధర్తుయై సురసిద్ధసంఘాః వీక్షంతే త్వాం విస్మిత్యో శ్చైవ సర్వే ! 22

ఏకాదశోఒధ్యాయ 153 రుద్రులు ఆదిత్యులు అష్టవసువులు, సాధ్యులు, విశ్వేదేవులు అశ్వినీ కుమారులు మరుత్తులు ఊవ్మపొదిపితృగణములు గంధర్వులు యకులు అసురులు సిద్దులు వీరందణజు విస్మిత్సులె నిన్ను దర్శించుచున్నారు రూసం మవహాత్తే బహువక్ర నేత్రం మహాబాహో బహు బాహూరుపాదమ్‌ |! బవూదరం బహుదం[మ్లికరాళం దృష్టా లోకాః ప్రవ్యధితా స్తధాఒహమ్‌! 23 మహాబాహో! అసంఖ్యములగు వదనములతోను నేత్రముల తోను అసంఖ్యములగు బావమువులతోను ఊరువులతోను పాదముల తోను ఉదరములతోను భయంకరములగు బహు దంతములతోను గూడిన నీ గొప్ప రూపమును జూచి సర్వలోకములు నేను మిక్కిలి భయపడుచున్నాము నభఃస్పృశం దీప్తమనేకవర్హం వ్యాత్తాననం దీష్తవిశాలనేతమ్‌ | దృన్ట్యైహి త్వాం ప్రవ్యధితొంతరాత్మా ధృతిం న విందామి శమంచ విష్ణో || 22డ్తీ

154 శ్రీ మద్భగవద్గీత విష్ణుభగవానుడా! ఆకాశమును తాకుచున్నవాడవు తేజోమయ మై నవాడవు అనేక విధమ్ములెన వర్ణములు (రంగులు) గలవాడవు తేయువబడిన నోరులు గలవాడవు దక్ష లమ్మకాన విశాలములెన నేత్రములు గలవాడవునగు నిన్ను జూచి మిగుల భయపడిన మనస్టుగల వాడ్డనై నేను ధైర్యమును శాంత్‌నిపొంద జాలకున్నాను దం్షాకరాళానిచ తే ముఖాని ద ఎమైన కాలానల సన్నిభాని | దిశో న బానేన లభేచ శర్మ ప్రసద దేవేశ జగని వాస [| 25 కోజులచే భయంకర మై నవియు ప్రళయకాలమందలి అగ్నితో సమానమై నవియు నగు నీ ముఖములను జూచి నేను దిక్కులను నిర్ణయింపలేకపోవుచున్నాను దేవేశా' జగన్నివాసా! ప్రసన్నుడవు కమ్ము అమీ చ తాం ధృతరాఫ్ర్రస్య పుత్రా స్పర్వే సహైైవావనిపాలసంహైః | భీష్మ (ద్రోణ స్ఫూతపు(త్రస్తధాఒసాొ సహాస్మదీయ్రైరపి యోధమ్వుఖ్వైః ॥ 26 రాజు లందటితో పాటు ధృతరా్ట్రుని పుత్రులు భీష్ముడు, (దోణుడు, ఈ కర్ణుడు, మా షక్షమువారెన ప్రధానయోధు లందలు నీయందు ప్రవేశించు చున్నారు

ఏకాదశోఒధ్యాయు 155 వక్రాణి తే త్వరమాణా విశంతి దంవ్వైకరాళాని భయానకాని 'కేచిద్విలగా ష్‌ దశనాంతరేవు సందృశ్యంతే చూళ్లితెరుత్తమాంగాః | 27 వారందజు కరాళదం్తలు కలిగిన భయంకరమ్ములెన నీ ముఖగహ్వరముల యందు తొందరపడుచు ప్రవేశించుచున్నారు కాందలు పండ్రసందులలో జిక్కుకొని పొడుముగా జేయదిడిన తలలతో గనబడుచునా రు యధా నదీనాం బహవో౭ఒంబువేగాః సము(ద్రమేవాభిముఖా (దవంతి | తధా తవామీ నరలోకవీరాః విశంతి వశ్రాణ్యభి విజ్యలంతి క 28 అనేకములగు నదీ ప్రవాహములు సముద్రాభిముఖమ్ములె సము(ద్రమునందే ప్రవేశించుచున ట్లు ఈ మానవయోధులందణు వీ ముఖములోనికి ప్రవేశించి సర్వవిధముల మండి పోవుచున్నారు యధా ప్రదీష్తం జ్వలనం పతంగా విశంతి నాశాయ సమ డ్డ్‌వేగొః | 0 తృధైవ నాశాయ విశంతి లోకా స్తవాపి వక్రాణి సమృద్ధవేగాః | లి

156 శ్రీ మద్భగవద్గీత మిడుతలు ్రజ్వరిల్లు అగ్నియందు నాశనమగుట కొజకు మిక్కిలి వేగముతో 'ప్రవేశించుమున్నటు జనులందటు నొకీనీ మందుటకు 'మిక్కీలి కమత నీ లేమిలలోనిక ప్రవేశించు చున్నారు ల్టివ్య్‌సే (గ్రసమాన సృమంతా కక చమర్లాన్‌ వదనే ర్రులద్భిః | జోభిరాపూర్య జగత్సమ[గం భాసస్తవోగ్రాః ప్రతపంతీ నిష ॥ తీ వ! కృష్టా! (ప్రజ్వరిల్ధ ముఖములచే ఈ లోకము అన్నింటి మైనను నాలుగ్తవెపుల మరల ఆస్వాదించుచునా వు ఉగ్రముళిే కాంతులు సర్వ తేజస్సులతో జగత్తునంతటిని నింపి తపింపటేలో చున్నవి యు వఖ్యాహి మే కో భవానుగ్రరూపో న మొన్నామి భవంత మాద్యం ఉి చెలియ! మను ధరించిన నీవెవర్షివె యున్నావో నో ము నీకు నమస్మరించుదునా సను దేవ

ఏశాదకోఒధ్యాయః 157 ప్రసన్నుడవు కమ్ము ఆది కారణుడవగు నిన్ను తెలిసికొన గోరుచున్నాను నీ ప్రవృత్తిని తెలిసి కొనజాలకున్నాను శ్రీ భగవానువాచ కాలోఒస్మి లోకక్షయకృత్‌ ప్రవృట్డో లోకాన్‌ సమాహర్తు నింపొ ప్రవృత్తః | ఘుతేలపి త్వాం న భవివ్యంతి సర్వే యేఒవస్థితాః 'ప్రత్యనీకేషు యోధాః! 32 ఫ్య, గవానుడు పలికెను లోకములను నాశనము చేయుటకు శ్రఖ్లింభించిన కాలమును నేను ఈ లోకములన్నింటిని న్లాశేనము

యుట యమని మొదలిడితిని శత్రువ్షముళి నున్న శ్రైరంందజిని నివు నంపకపోయినను వారుమా(త్రము జీవింపరు త్త్వృముత్తిష్న యశో లభస క? వే రం సమృద్ధమ్‌ స్టైలే నివాతాః సూర్య మ్తేవ కి మొతం భవ సవ్య చిన్‌! న పునయ ఎంధువ సనదుడవు కమ్ము మ ర రాజ్యమా నన్హ న ్తా్హూ షై పూర్వమే నావే ఎేవబడిరి లల్టు న (తుడవు కమ్ము

156 శ్రీ మద్భగవద్గీత దోణంచ భీష్మం చ జయ(ద్రధం చ న్‌ నపి యోధవీరాన్‌ | కఠం౦ం తధాలన్యా పె మయా హతాంస్త్‌ (౦ జహి మావ్యధిష్ణి జ యుధ్యస్వ జేతాఒసి రణే సపత్నాన్‌! మ నాచే పూర్వమే చంపబడిన (దోణుని భీష్ముని జయ ణో కర్దుని ఇంకను నితరులగు యోధవీరులను నీవు వది వ్యధితుడవు కావలదు, యుద్ధమున శత్రువులను జయింప అందువలన యుద్ధము చేయుము సంజయ ఉవాచ; ఏతచ్చు)త్వా వచనం కేశవస్య కృతాంజలి ర్వేపమానః కిరీటీ | సమస్కృత్వా భూయ ఏవాహ కృష్ణం ఖ్‌ సగర్గదం భీతఫీతః ప్రణమ్య | | సంజయుడు పలికెను కృష్ణుని యీ వాక్కుల నన్ని నీ విని ఆర్జున్సుడ్తు వణకుచున్నవాడ్రై చేతులు జోడించి శ క సమస్కలించెన్స ఎక్కువగ భయపడుచు మరల 6 గద్గదకంరమ్నృ్య* నిట్లు పలిశైను

ఏకాదశోఒధ్యాయు 159 అర్జున ఉవాచ * స్టానే హొషీకేశ తవ ప్రకీర్యా జగతృరీహృవ్య త్యనురజ్యతే చ | రక్షాంసి భీతాని ద (ద్రవరితి నె నమస్యంతి చ సీద్దసంఘో ! 36 అర్జునుడు పలికెను * వృాషీకేశ! నీ మాహాత్మ్యమును గీర్తించుబచేత జగత్తు మిక్కిలి ఆనందమును బొందుచున్నది అనురక్తమగు చున్నది రాక్షసులు భీళ్తులె నల్లువైపులి పరుగిడుచున్నా శ్నరు శెది యంతయు యుక్తియుక్తముగనే యున్నది సు తే న నమేరన్‌ మహాత్మన్‌ గయే (బహ్మణో౭ప్యాదికర్రే | రనంత దేవేశ జగని హాస క మక్షరం సదసత్తత్పరం యత్‌! ల? మహాత్మా! ? జగన్సివాసా! నీవు ద్రివ్మకం వై రుతరుడవుశసద్తుక ఇలోకరిటను అతీళమైన అక్షరతత్త్వ ోద్రిహ్మామ్స్య నీవే వారెవలెన నీకేల నమస్కరింపరు గమాదిదేవః పురువః పురాణః గ్యమస్య విశ్వస్య పరం నిధానమ్‌ !

160 శ్రీ, మద్భగవద్గీత

వేత్తాఒసి వేద్యం చపరంచ ధామ

తయా తతం విశ్వమనంతరూస 4|| 38 నీవు ఆదిదేవుడవు సనాతనపురుషుడవు ఈ జగత్తునకు నీవే

లయస్టానుడవు తాలిసి కొనువాడవు, తేలిసికొన దగినవాడవు

గుణాతీతమై న పరమధామ స్వరూపుడవు నీవే అనంతరూపా! ఈ

విశ్వమంతయు నీచే వ్యాప్త్రమై యున్నది

వాయుర్యమా౭ఒగ్గి సర రుణ శృశాంకః

ప్రజాపతిస్త్యం (ప్రపతామవాశ్చ |

నమో నమస్త౭స్తు సహ(సకృత్యః

పునశ్చ భూయో౭ఒపి నమో నమస్తే | 89 నీవు వాయుదేవుడవు యముడవు లఅగ్నివి వరుణుడవు

చందుడవు (ప్రజాపతివి (బ్రహ దేవునకు తంఢడివి అందువలన

(ఆ (బ్ర్య్మూ ((

నీకు వేలకొలది ప్రణామములు మరల నమస్కారములు తిరిగి

నమస్కారములు

నమః పురస్తాదధ పృష్టత స్తే

నమోజఒస్తుతే సర్వతీ చివ సర్వ !

అనంతవీర్యామిత నిక్రమస్త్యం

సర్వం సమాప్నోషి తతో౭ఒసి సర్వః | శ్త0

ఏకాదశోఒధ్యాయ, 161 సర్వరూపా! నీకుముందు వెనుక అన్నివెపుల నమస్కారములు నీవు అనంత శక్తిగలవాడవు అందువలన వనం ((మ్మునై యున్నావు అనంత పరాక్రమశాలివి విశ్వమంతట వ్యాపించి యున్నావు సఖేతి మత్వా ప్రసభం యదుక్తం హే కృష్ణ హే యాదవ హే సఖేతి! అజానతా మహిమానం తవేదం ' మయా ప్రమాదాత్పణయేన వాపి | జ్తే్షే యచ్చాపహాసార్ధ్హ మసత్కృతో౭ఒసి విహార శయ్యాసన భోజనేను | ఏకోఒధవాప్యచ్యుత తత్సమక్షం తత్‌ కామయే త్వామవూ మప్రమేయమ్‌ | డై నీయీ విశ్వరూప మహీమను దెలిసికొన లేక ప్రమాదము లేదా (ప్రేమవలన నిన్ను స్నేహితుడవని తలంచి ఓ కృష్ణా! ఓ యాదవా! ఓ సఖా! అని తిరస్కారపూర్వకముగ పీలచితిని అచ్యుతా! విహారశయనాసన భోజనాదుల సమయమునగాని, ఒంటరిగా నున్నప్పుడుగాని బంధువులతో నున్నప్పుడుగాని [1

162 శ్రీ, మదృగవద్ద్గీత

పరిహాసముగ నేను చేసిన అమర్యాదను అప్రమేయుడవు విరాట్పురు

మడవునగు నీవు క్షమింప [ప్రార్ధన మొనర్చుచున్నాడను

పితా౭ఒసి లోకస్య చరాచరస్య

తృమస్య పూజ్యశ్చ గురుర్గరీయాన్‌ |

న త్వత్సమో౭స్త్యభ్యధికః కుతో౭న్యో

లోక్యతయేఒప్యప్రతిమప్రభావ? | డి సాటిలేని ప్రభావము గలవాడా! నీవీ చరాచర విశ్వమునకు

తండ్రివి పూజనీయుడవు, గురుడవు, (శ్రేష్టడవు యున్నావు

మూడు లోకములలోను నీతో సమానుడెవ్వడును లేడు నీకంటె

వధికు లింకెచట నున్నారు?

తస్మాత్ర ణమ్య (పణిధాయ కాయం

ప్రవదింి త్వామవూ మశ మీడ్యమ్‌ |

పితేవ పుత్రస్య సఖేవ సఖ్యుః

'ప్రేయః ప్రియాయార్హసిదేవ సోఢుమ్‌ | డడ అందువలన నేను సాన్టింగదండ ప్రణామముచేసి అను[గ్రహించ

వలసినదిగా నిన్ను వేడుకొనుచున్నాను దేవా! తండ్రీ పుత్రుని

ఏకాదశోఒధ్యాయః 163 యొక్క, స్నేహితుడు స్నేహితునియొక్క ప్రియుడు (ప్రేయసియొక్క అపరాధములసు క్షమించునట్లు నీవు నా యపరాధములను క్షమింప సమర్దుడవు అదృష్టపూర్వం హృషితోఒస్మి దృన్ట్వా భయేన చ 'ప్రవ్యధితం మనో మే। చత దేవమే దర్శయ దేవ రూసం ప్రసీద దేవేశ జగని ఎవాస | శ్తేర్‌

దేవా! ఇంతకు పూర్వము చూడని నీ విశ్వరూసమును జూచి నేను మిగుల సంతుష్టుడనెతిని కాని నా మనస్సు అధికముగ కలత చెందుచున్నది దేవేశా! నీపూర్వరూపమును జూపుము జగన్నివాసా! ప్రసన్నుడవు కమ్ము కిరీటినం గదినం చక్రహస్తం ఇచా?మి తాం దమ్హమహం తథివ | తేనెని రూపేణ సీతమ్బేజేన సవొస్రబొోహో భవవిశ (మూర్తే | జే నేను నిన్ను వెనుకటి విధమున కిరీట గదొాచ(క్రధారునిగ చూడగోరుచున్నాను సహన్రబావూ! విశ్వమూర్తీ! నీయా చతుర్చుజరూపమును ధరింపుము

164 (శ్రీ మద్భగవద్గీత

కీ) భగవానువాచ

మయా ప్రసన్నేన తవార్జునేదం

రూపం పరం దర్శితమాత్మయోగాత్‌

తేజోమయం నిశ (నమునంతమాద్యం

యన్న్మే త్వదన్యేన న దృష్టపూర్వమ్‌ | డౌ

భగవానుడు పలికను అర్జునా! ప్రసన్నుడవె నేను ఆత్మయోగ

బలముచే నీకు తేజోమయమును సర్వవ్యాపకమును అనంతమును

ఆద్యమును (శేష్టమునునగు నాయీ విశ్వరూపమును జూపితిని

నీవు తప్ప పూర్వ మెవ్వరును నా రూపమును జూచియుండలేదు

న వేదయజ్ఞాధ్యయృనెర ఏ. ద్వానెః

న చ క్రియాభిర్న తపోభిర్నుగైః |

ఏవంరూపశళ్ళక్ష్య అహం నృలోకే

(దమ్హం త్వదన్యేన కురుప్రవీర! | తరి కురు(్రేష్టా! వేదాధ్యయనముచేత, యజ్ఞములచేత దానముల

చేత, అగ్ని హోత్రాది కర్మలచేత ఈలోకమున ఎవ్వడును నాయీ

విశ్వరూపమును చూడజాలడు నీవొక్కడవే చూడగలిగితివి

ఏకాదశోఒధ్యాయు 165 మాతేవ్యధా మాచ విమూఢభావో దృమ్టై రూపం ఘోర మీదృబ్మమేదం వ్యపేతబీః ప్రీతమనాః పున స్త్వం తదేవ మే రూపమిదం ప్రపశ్య | డ్రి నాయీ భయంకరమగు విశ్వరూపమును దర్శించి భయమును పొందవలదు చిత్తవెకల్యమును జెందవలదు నీవు మరల భయమును వీడి సంతుష్టుడ్డవె నా పూర్వ రూపమును అనగా చతుర్చుజరూపమును జూడుము సంజయ ఉవాచ. ఇత్యర్జునం వాసుదేవ స్తధోక్ష్వా సకం రూపం దర్శయామాస భూయః | ఆశ్వాసయామాస చ భీతమేనం భూత్వా పునస్యామ్యవపుర్మహాత్మా | 50 సంజయుడు పలికెను పరమకారుణికుడగు వాసుదేవు డిట్లుపలికి అర్జునునకు తన చతుర్చుజరూపమును జూపెను సొమ్య(ద్విభుజ) మూర్తియై శ్రీకృష్ణుడు భీతుడగు అర్జునుని ఓదార్చెను

166 శ్ర మద్భగవద్గీత అర్జున ఉవాచ దృష్ట్వేదం మానువం రూపం తవ సామ్యం జనార్దన 1 ఇదానీమస్మి సంవృత్త సృచేతాః ప్రకృతీం గతః! 51 అర్జునుడు పలికెను : జనార్దనా! నీయీ సామ్యమైన మానవరూపమును జూచి యిప్పుడు నేను స్టిరచిత్తుడనైతిని స్వస్థుడ్డనైతిని తీ భగవానువాచ ః సుదుర్దర్శవిదం రూపం దృవ్టవానసి యన్మమ | దేవా అప్యస్య రూపస్య నిత్యం దర్శనకాంక్షిణః ! 52 భగవానుడు పలికెను నీవు జూచిన నాయీ రూపము మిగుల దుర్లభమై నది దేవతలు గూడ ఈ రూపమును నిత్యము జూడ గొంక్షింతురు నావం వ్వేదెర్న తపసాన దానేనన చేజ్యయా | శక్య ఏవంవిధో (దమ్హుం దృష్టవానసి యన్మమ[! 53 నీవు జూచిన నా యీ రూపము వేదాధ్యయనము చేత, తపస్సుచేత దానములచేత యజ్ఞములచేత లభింపదు

ఏకాదశోఒధ్యాయా 167 భక్త్యా త్వనన్యయా శక్య అహ మేవంవిధోఒర్జున | జ్ఞాతుం (దమ్హం చ తత్త్వేన ప్రవేన్టుం చ పరంతప! 54

పరంతఎుడ వగు అర్జునా! ఇట్టినేను యధార్థముగ దెలిసి కొనుటకు, జూచుటకు ప్రవేశించుటకు(ఆశ్రయించుటకు అనన్య భక్తిచేతనే సాధ్యమైన వాడను మత్కుర్మ క న్మత్చరమో మద భక్‌ స ఏంగవర్షితః | న్లిర్వెర స్పర్వభూతేవు యస్సృ మామేతి పాండవ!155 ఇతి (శ్రీ మదృగవద్ద్గీతా సూపనిషత్సు (బ్రహ్మానిద్యాయాం యోగశా(ర్తే శ్రీ కృష్ణార్జున సంవాదే విశ్వరూప సందర్శన యోగోనామ ఏకాదశోఒధ్యాయః అర్జునా! నన్నే సేవించువాడు నన్నే పరమగతియని తలంచువాడు నాయందు భక్తి గలవాడు స్వజనులయందు ఆసక్తిని వదలిన వాడు సర్వభూతములయందు ద్వేషములేని వాడు నగు మానవుడు నన్ను పాందగలడు ఇది (శ్రీ మద టగవర్గీతయందలి విశ్వరూప సందర్శనమను పదునాకండవ అధ్యాయము సమాప్తము

అధదా ఎదశోఒధ్యాయః-పం(డ్రెండవ అధ్యాయము భక్తియోగ - భక్తియోగము

అర్జున ఉవాచ |

ఏవం సతతయుక్ష యే భక్షాన్తా 0 పర్యుపాసతే !

యే చాప్యక్షర మవ్యక్తం తేషాం శే యోగవిత్తమాః 11 అర్జునుడు పలికెను వెన్సుక్ర చెప్పబడిన నీ యుపదేశము

ననుసరించి నిరంతరము నిష్టాయుక్షులై భక్తులు నీ శ్యామసుందర

స్వరూపము సుపాసించుచున్నారు కొందణు గ్రతియందు జెప్పదిడిన

నిర్విశేవష ముగ నక్షరబ్రహ్మము నుపాసించుచునా సరు వీరిరువురిలో

శ్రీ భగవానువాచ;

సుయ్యావే్య మనోయేవ్ల్యూ నిత్యయుక్తాఉ పొసతే !

శ్రద్ధయా పరయెచ్వేత్రా స్తే మే యుక్తతమా మతొః! £

మ ప్రోవానుడుపలను ఎవరు గుణాతీతమై న గద్దతో గూడినవ్లో 0దు మనస్సునుంచ్చి భా ర్తుల

నన్నుపాసించ్య్చ్య్య్వ రో ఆ్ర నిత్యయుక్షతై (అనన్య క

యభిప్రాయము ర అష్టార్తు (ష్టంన యోనలని

దా (దశోఒ ధ్యాయ, 169 యే త్వక్షర మనిర్దేశ్యం అవ్యక్తం పర్యుపాసతే | సర్వత్రగ మచింత్యంచ కూటస్థ మచలం (ధ్రువమ్‌ | 3 సంనియమ్యేంద్రియ[గ్రామం సర్వత్ర సమబుద్ధయః | తే (ప్రాప్నువంతి మామేవ సర్వభూతహితే రతాః ! 4

ఇంద్రియము. అన్నింటిని నిగ్రహించి అంతట సమదృష్టి “రవారె సర్వప్రాణుల శ్రేయస్సునం దాసక్షులె అనిర్దేశ్యము, అవ్యక్తము, సర్యదే వ్యాపకము అచింత్యము కూటస్ట్రము, అచలము, (ద్రువము నిర్విశ్నమ్పగ్ప నా యక్షరబ్ర్మ స్వరూపము నుపాసించువారు నన్నే ప్రాందెదరు నేగోఒధికతరస్తేషాం అవ్యక్తాసక్త చేతసాం |! అవ్యక్షా హి గతిర్లుఖం దేహవది (| రవాష్యతే[! క షు నిర్విశ్ల్న బ్రవ్మాస సరూపమునందాసక్త చిత్తులగు వక్తుం స్లో థ్‌ 'ధికశ్రర్వ్స ఏలయన నిర్విశేష (ద్రవ్మావిషయక మగు నిష్టరిభిం కే లగు వారికి కష్టము ళా! ఖ్యష్టోనర్వాణి కర్మాణి మయి సన్మ్థ స్ట శనైవ యోగేన మాం ధ్యాయంళ ఉ

170 శ్రీ మదృగవద్దీత తేషామహం సముద్ధర్తా మృత్యుసంసార సాగరాత్‌ | భవామి న చిరాత్సార్ధ మయ్యావేశిత చేతసామ్‌ |! 7 ఎవరు నమన్త కర్మలను నాయందుంచి నాయందానక్తుల్త అనన్యమగు భక్తియోగముచే నన్ను ధ్యానించుచు ఉపాసించుచున్నారో, అట్టినాయం దావిష్టచిత్తులగు నా భక్తులను నేను త్వరలోనే మృత్యురూపమగు సంసారసాగరము నుండి యుద్ధరించువాడనగుదును మయ్యేవ మన ఆధత్స్య మయి బుద్ధిం నివేశయ |! నివసివ్యసి మయ్యేన అత ఊర్హ్యం న సంశయః ॥ త నాయందే మనన్సు నుంచుము నా యందే బుద్ధిని వేశపెట్టుము దానివలన దేహాంతమున నీవు నాయందే క్రుంపగలవు దీనిలో సంశయ మేదియు లేదు అథ చిత్తం సమాధాతుం న శక్నోషి మయి స్థిరం |! అభ్యాసయోగేన తతో మామిచ్చాప్పుం ధనంజయః!9 అర్జునా! నాయందు చిత్తమును స్టిరముగ నిల్పుటకు సమర్దుడవు కానిచో అభ్యాస యోగముచే నన్ను బొందుటకు ప్రయత్నింపుము అభ్యాసేఒప్యసమర్థోఒసి మత్కర్మపరమోభవ మదర్హమపి కర్మాణి కుర్వన్‌ సిద్ది మవాష్య్యసి ॥ 10

ద్వాదశో ఒధ్యాయః కమ అభ్యానమునందుగూడ నీవు అసమర్చ్హుడవెన చో

పాందగలప్పు న్‌ అధెతదప్యశక్షోఒసి కర్తుం మద్యోగమ్మాకితః | సర్వకర్మఫలత్యాగం తతః కురు యతాత్మవాన్‌ ॥ 1]

ఈ విధమగు కర్మ నాచరించుటయందశకుడవెనచో నన్ను శరణబబొచ్చుట యను భక్తి యోగము నాశ్రయించి ససయతవిళుడక్షి సర్వకర్మఫలమును త్యాగము చేయుము న్‌్‌

/

శ్రేయో హి జ్ఞానమభ్యాసాత్‌ జ్ఞానాద్ద్యానం విశివ్యతే | ధ్యానాత్కర్మఫలత్యాగః త్యాగాచా ,౦తి రనంతరమ్‌ !

అభ్యాసయోగముకంచె జ్ఞానము. ,క్రేన్టము జ్ఞానముకంటు ధ్యానము (శ్రేష్టము ధ్యానముకంటె కర్మఫలత్యాగము శ్రేష్టము త్యాగొనంతరము శాంతి కలుగును అద్వేమ్టా సర్వభూతానాం మ్యైతః కరుణ ఏవ చ | విర్మమా సిరహంకారు సమదుఃఖసుఖః క్రమీ [118 సంతుప్ట సృతతం యోగీ యతాత్మా దృఢనిశ్చయః | మయ్యర్చిత మరోబుద్ది యో మదృక్తస్స మే ప్రియక 14

172 శ్రీ మద్భగవద్గీత సర్వ(ప్రాణులయందు ద్వేషము లేని వాడు మిత్రభావముళ గూడినవాడు, దయ గలవాడు పుత్రకళత్రాదులయందు నుమకొడ్త లేనివాడు అహంకారము లేనివాడు సుఖదు ఇములను సమ డ్‌ జూచువాడు క్షమాశీలుడు ఎల్లప్పుడు సంతసముతో నుండువొ్ట భక్తి యోగయుక్తుడు జితేంద్రియుడు దృఢసంకల్పుడు న్య మనో బుద్ధులను సమర్నించిన్‌వాడు నగు 'భక్తుడు నొకు మి ఇమ్టడు యస్మాన్నోద్విజతే లోక్షో లోకాన్నోద్విజతో చయ! | హర్షామర్ష భయోద్యేగెః ముక్షో యస్స చ మే ప్రియః స్‌ ఎవనినుండి జనము ఉదే ';గమును పొందదోః మే జసమునుండి ఉద్వేగమును పొాందడో ఎవడు సర్దల్తోస్య్య! విషాదము, భయము సంక్షోభము ననువానినుండి విడీప అతడునా కిమ్టుడు అనపేక్ట శుచిర్దక్ష ? ఉదాసీనో గతవ్యధః | క సర్వారంభ పరిత్యాగి యో మద శక్‌స్స మే ప్రిలు న శ అపేక్షలేనివాడు, పవిత్రుడు నిపుణుడు ఉదాసీనుడు. జూ ప్‌ సర్వకర్మల ఫలమును వదలఠినవాడు నగు భక్తుడు నో | తి న ద్వేష్టి న శోచతి న కార్డ్‌ 1)! పరిత్యాగ భక్తి మాన్య స్ప యు ప్రియో

ద్వాదశోఒధ్యాయ 178

లౌకికములగు నిష్టవస్తువులను పొందినను సంతోషింపనినాడు ఆప్రియవస్తువులను బొందినపుడు ద్వేషింపనివాడు. ఇష్టవస్తువు ఎచ్చేదమై నపుడు శోకింపనివాడు (ప్రాకృత వస్తువులను కోరనివాడు పుణ్యము లగు కర్మలను రెంటిని విడచినవాడు నాయందు భక్తి గరవాడ్తు నగు వ్యక్తి నా కిమ్హుడు (పోలా చ మిత్రే చ తధా మానావమానయో / | ఉంట నదుము సమ స్సృంగ నివర్దిత క్‌

స్తుతి ర్నౌనీ సంతుష్లో యేన కనచి

చ స్టిరమతి : ఫమాన్‌ వై ప్రయో నర ! 19 క *కుమ్య్రలయందు, మానావమానములయందు, శీలోప్లముల ఇ సుఖ దు ఇములయందు సమత్వ మున్నవాడు అస్హోలేమూడు క్ష యందు సమానమై నద ఏప్రలవాడు ముడు జ్పతిచినను సంతుస్ట్రవెందువా (5 రుడు . ట్టు * స్టీరమై న బుద్దిగలవాడు కు న్‌ ధర్మ్యామృతమిదం యధోక్తం పర్యుపొ సే 1 నా మత్ర్రరమా భక్తాస్తేఒతీవ మే ప్రియే

174 శ్రీ మదృగవద్గీత ఇతి శ్రీ మద్భగవద్ద్గీతా నూపనివత్సు బ్రవ్మావిద్యాయాం యోగశాగ్రే శ్రీ కృష్ణార్దున సంవాదే భక్తియోగోనామ ద్వాదశోఒధ్యాయ నేను చెప్పిన రీతిలో ధర్మరూపమను అమృతష్టాన దీనినుపాసింతురో అట్టి శ్రద్దావంతులు నాయందాసక్తి గలవారు, భక్తులునగు మానవులు నాకిమ్హలు ఇది శ్రీ మద్భగవద్గీతయందలి భక్తియోగమను పం(డైండవ అధ్యాయము సమాప్తము ఎం ఛి

అధ (త్రయోదశోఒధ్యాయః= పదమూడవ అధ్యాయము క్షేతశ్రేతజ్ఞ విభాగ యోగ--న్షేత న్షేతజ్ఞ విభాగ యోగము అర్జున ఉవాచ । (ప్రకృతిం పురుషం చెవ క్ష్మేతం న్నేతజ్ఞ మేవచ! ఏత ద్వేదితు మిచ్చామి జ్ఞానం జ్లేయం చ కేశవ [1 లా జా అర్జునుడు పలికెనుః కేశవా! నేను ప్రకృతి పురుషుడు క్షేత్రము. శ్షేతజ్ఞుడు జ్ఞానము జ్ఞేయము అను వీని యన్నింటి తత్త్వమును దెలిసికొనగోరుచున్నాను శు భగవానువాచ ? ఇదం శరీరం కౌంతేయ న్నేతమి త్యభిధీయతే | ఏతద్యో వేత్తి తం [ప్రావాః క్షేతజ్ఞ ఇతి తద్విదః! 2 భగవానుడు పలికెనుః కౌంతేయా! ఈ దేవాము శ్షత్రమని చెప్పబడుచున్నది ఈ దేహమును దెలిసికొనినవానిని తత్త్వవేత్తలు క్షేతజ్జుడని చెప్పుచున్నారు క్షేతజ్ఞం చాపి మాం విద్ది సర్వక్షేతేవు భారత | క్షేతక్షేతజ్ఞయోర్ణానం యత్త జ్ఞునం మతం మమ 13 లాగ జ్ఞ జా

176 శ్రీ మద్భగవద్గీత అర్జునా! నర్వక్ష్యేతములయందును నన్నే క్షైతజ్వనిగ దెలిసికొనుము శ్వేత క్రేత్రజ్ఞుల గుజించిన జ్ఞానమే జ్ఞానమని నా యభిప్రాయము యత్‌ క్షేతం యచ్చ యాదృక్స యద్వికారి యతశ్చ యత్‌ | స చ యో యత్రభావశ్చ తత్సమాసేన మేశృణు 14 ఆ క్షేత మేదియో ఎట్టిదియో ఎట్టి వికారములతో గూడినదియో దేనినుండి యేవిధముగ నుతృ్చన్నమై నదో, ఆ స్వేతజ్ఞుడెట్టి స్వరూపవిశిష్టుడో ఎట్టి (ప్రభావసంపన్ను డో దానిని సంగ్రహముగ నానుండి వినుము బుషిభి రృహుధా గీతం ఛందోభి ర్వివ్విధెః పృథక్‌ |! బ్రహ్మనూత్రప్పదె శ్చైవ హేతుమద్చి ర్వినిశ్నితోః | 5 బుషులీతత్త్యమును బహువిధములుగ గిర్తించిరి వివిధములగు వేదవాక్కులు వేయివేజుగ గీర్తించినవి యుక్తి పూర్ణములు నిశి తసేద్దాంత యుక్తములు నగు బ్రహ్మ సూ(తపదములచే నిడి గీర్తింపబిడినది మహాభూతా న్యహంకారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ| ఇంద్రియాణి దశెకంచ పంచ చేందియగోచరాః! 6

(తయోదశోఒ ధ్యాయః 177 ఇచ్చా ద్వేష సుఖం దుఃఖం సంఘాత శ్చేతనా ధృతిః | ఏతత్‌క్షేతం సమాసేన సవికార ముదాహృతమ్‌ | ళా

పంచమహాభూతములు అవాంకార తత్త్వము, బుద్ధితత్త్వము, ప్రకృతి పదునాకండు ఇం(ద్రియములు, రూపరసాది పంచతన్మాత్రలు ఇచ్చ. ద్వేషము సుఖము శరీరము, జ్ఞానము ధైర్యము ఈ వికారములతో గూడిన క్షేత్రము సం([గ్రవాముగ జెష సబిడీనది అమానిత్వమదంభిత్వం అహింసా క్షాంతిరార్హవమ్‌ | ఆచార్యోపాసనం శాచం స్టెర్య మాత్మవినిగ్రహః[! 8

లబ

అభిమానము లేకుండుట దంభము లేకుండుట, ఇతరులను హింసింపకుండుట ఇతరులవమానించినను సహనముతో నుండుట, పరళత్వము సద్గురుసేవ శౌచము చిత్తప్టైర్యము, ఆత్మని[గ్రవము - ఇం(దియార్జేవు _వెరాగ్యం అనహంకార ఏవచ! జన్మమృత్యుజరావ్యాధి దుఃఖదోషానుదర్శనమ్‌ | ర

భోగ విషయములయందు వెరాగ్యము, అవాంకారళఖాన్యత్వము, జన్మ = మృత్యు = జరా” వ్యాధులను దుఖములయందు దోషములను జూచుటా 12

178 శ్రీ మద్భగవద్గీత అసక్తి రనబిన్యంగః పుతదారగృహాదివు ! ॥ సత్యం చ సమచిత్తత్వం ఇష్టానిష్టోపపత్తిమ 1 1

భార్యాపుత్రాదులయందు ఆసక్తి అభినివేశము లేకుండుట పభాపభములు గలిగినపుడు ఎల్లప్పుడు సమత్వము గలిగియుండుటా మయి చానన్యయోగేన భక్తి రవ్యభిచారిణీ | నివిక్తదేశ సేవిత్వం అరతి ర్రనసంసది ॥ 1]

అనన్య మగు నిష్టతో నాయందు ఐకాంతికము అచంచలము నగు భక్తి కలిగియుండుట ఏకాంత ప్రదేశముల నివసించుట దుష్ణులగ్‌ జనుల సంసర్గమున ఆసక్తి లేకుండ్రుట- అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం తత్త (జ్ఞానార్హదర్శనమ్‌ !

సా

ఏత జ్ఞానమితి ప్రొక్షం అజ్ఞానం యపతోన్యధా!1

షా

ఈర విషయకమగు జ్ఞానమునుగూర్చి నిత్యమాలోచించుటి తత్వజ్ఞాన ప్రయోజన్ష్సున్సు పరీలించుట-ఇదియంతయు జ్ఞానమని చెప్పదిడుడున్నద్రి ద్రన్సిక్ర విపరీతమై నదంతయు అజానము

॥ న్‌ క

జ్జేయం యత్తశ్‌ (ప్రవక్ష్యామి యజ్ఞాత్సాఒమృత మన్నే

(త్రయోదకోఒ ధ్యాయు 179 ఇప్పుడు తెలిసికొనదగిన విషయమును గూర్చి చెప్పెదను ఉషుచిన (చివ్మాతత్త్వము మరియు కార్య కారణముల తమునని చెప్పబడుచున్నది సర్వత పాణిపాదం తత్‌ సర్వతోజక్షి శిరోముఖమ్‌ ! సర్వత శ్రుతిమల్లోకే సర్వమావృత్య తిస్టతి | కడ షష ఉిశిళత్వము అంతట వాస్తపాదములు. నేత్రములు ని ముఖము క్షర్ణములు గలదియై యున్నది ఆది జగత్తు ఫి వాగించియున్నది వ బస్రిద్రియ గుణాభాసం సరే సంద్రియ వివరితమ్‌ | సక్షం స్త్ర భ్నచ్చెవ నర్లుణం గుణభోక్స చ! 15 అజ్జేయవస్తువు స ములకు గుణములకు ద్రూహమై మున్సడ స్తువు సకలేంద్రియ మర్‌ ల్‌నిగ్‌ న న ఖ్‌ అప్రాకృతమ్ములెన వడెశ ర్యగుణముల ననుభవించున ఫలు భూతానాం అచరం చరమేవ చే | త్‌ కృత్వా త్తదవిజేయం దూరస్టం చాంతికే చే

140 శ్రీ మద్భగవద్గీత ఆ తత్త్వవస్తువు సర్వభూతములయొక్క లోపల దబదియబ నున్నది చరాచరాత్మక మగు జగత్తుగూడ నడియె. అది మిక్కిలి నూక్ష్మవమ్రైవదగుట వలన దెలియరానిది ఆది ఒకే మారు దూరములోను నుండును, దగ్గరలోను నుండును అవిభక్తం చ భూతేషు విభక్త మిన చ స్థితమ్‌ | భూతభర్షృ చ తద్‌జ్టేయం (గ్రసిమ్లప్రభవిమ్హు చ ! 17 ఆ తత్త్ష్వవస్తువు అభిండ మై నదెనను సర్వభూ తముల యందు విభక్తమై న దానివలె నున్నది అది సర్వభూతములను భరించునది సంవారించునది సృష్టించునది యని తెలిసి కొనుము జ్యోతిషామసి తజ్ఞ్యోతిః తమసః పర ముచ్యతే | జ్ఞానం జ్ఞేయం జ్ఞానగమ్యం హృది సర్వస్య ధిస్టితమ్‌! 18 ఆ తత్త్వము జ్యోతిర్మయమ్ములెన వస్తువుల కన్నింటికి ప్రకాహమై యున్నది అది అజ్ఞానముకంళు అతీతమైనది జ్ఞానము జ్లేయము జ్ఞానగమ్యమృువై యున్నది అందట హృదయములలోను విరాజిల్లు చున్నది ఇతి క్షేతం తథా జ్ఞానం జ్ఞేయం చోక్తం సమాసతః | మదృక్త ఏతద్విజ్హాయ మద్చావాయోపపద్యతే 1 19

(్రయోదకోఒధ్యాయః 161 ఈ విధముగ క్షేత్రమును గుతించి జ్ఞానమును గుటించి జ్ఞేయమును గుతించి సంక్షేపముగ జెప్పేతిని నాభక్తుడు వీనినన్నింటిని దెలిసికొనినచో (ప్రేమభక్తిని పొందుటకు యోగ్యుడగును (ప్రకృతిం పురుషం షైవ విద్ధ్యనాదీ ఉభావపి ! వికారాంశ్చ గుణార్దశ్చెవ విద్ధి ప్రకృతిసంభవాన్‌ 120 ప్రకృతిపురుషు లిద్దరు అనాదులనియు వికారములు గుణములు (ప్రకృతినుండి పుట్టినవనియు దెలిసికొనుము కార్యకారణక రృత్వే హేతుః ప్రకృతి రుచ్యతే | పురువ స్కుఖదుఃఖానాం భోక్షృత్వే హేతురుచ్యతే [21 (పాక్సృతమ్ములెన కార్యకారణముల కరృత్వ విషయమున ప్రకృతి కారణామని చెప్పబడుచున్నది (ప్రాకృతమ్ములైన సుఖ దు భాదుల భోక్షృత్వవిషయమున పురుషుడు అనగా ఐద్ధజీవుడు కారణమని చెప్పబడుచున్నాడు పురుషః 'ప్రకృతిస్టో హి భుంక్తే ప్రకృతిజాన్‌ గుణాన్‌ | కారణం గుణసంగేఒస్య సదసద్యోని జన్మను 1 22 పురుషుడు (ప్రకృతియందుండియు (ప్రకృతిజాతమ్ములైన సుఖదు ఖాది విషయముల ననుభవించుచున్నాడు ప్రకృతి గుణముల

182 శ్రీ మదృగవద్దీత

సాంగత్యమే యూ జీవుని ఉత్కృష్ట జన్మమునకు హీనజన్మమ. నకు

గారణమై యున వది

ఉపదష్టానుమంతా చ భర్తా భోక్తా మహేశ్వరా |

పరమాత్మతి చొప్యుక్తో దేహేఒస్మిన్‌ పురుషు పర 23 ఈ దేహమునందు జీవభిన్నుడైన అన్యయపురుషుడు సాక్షి

అనుమోదకుడు భరించువాడు భోక్త మహేశ్వరుడు పరమాత్మ

మున్నగు రూపములతో పీలువబడుచునా డు

య ఏవం వేత్తి పురుషం ప్రకృతిం చ గుతైస్సృవా |

సర్వధా వర్తమానో౭ఒపి న స భూయో౭ఒ భిజాయతే 124 ఈ విధమగు పురుషుని గుణాదులతో మాయాకక్తిని జీవశక్తిని

దెలిసికొనినవాడు సర్వవిధముల జడజగత్తులో నున్నను మరల

జన్మింపడు

ధ్యానేనాత్మని పశ్యంతి కేచిదాత్మాన మాత్మనా |

అన్యే సాంభ్యేన_ యోగేన కర్మయోగేన చాపరే ॥! 25 భక్తులు భగవచి ౦తనముద్వారా వృదయములో పరమ

పురుషుని స్వ్యయముగ దర్శింతురు జ్ఞానులు సాంఖ్యయోగము

'త్రయోదశోఒధ్యాయ 183 ద్వారా యోగులు అస్ట్రాంగయోగము ద్వారా కొందయు నిష్కామ కర్మయోగము ద్వారా చర్శించుటకు ప్రయత్ని ంతురు అన్యే త్వేవ మజానంతః శ్రుత్వాఒన్యేభ్య ఉపాసతే | తేఒపి చాతితరంత్యేన మృత్యుం శ్రుతిపరాయణాకే 26

ఇతరులు కొందటీ విధమగు తత్త్వము నెణుంగనివ్లారె ఇతర్జులెన ఆచార్యుల ఉపదేశములను విని దానిని ఉపాసించుచునా న్నరు వారుగూడ వినుటయందాసక్తి గలవ్వారె (క్రమముగ మ స త్యు వను సంసారమును తప్పక అతిక్రమింపగలరు యాన తృంజాయతే కించిత్‌ సత్త్వం స్థావరజంగమమ్‌! క్షేతక్షేతజ్ల సంయోగాత్‌ తది సద్ది భరతర్షభ | 27

భరతవంశ శేష్టుడ్డవెన అర్జునా! ఉత్పన్నమైన స్థావరజంగ మాత్మక 'పాణిసము దాయము క్షేత కేతజ్ఞుల సంయోగము వలననే కలిగినదని తాలిసికానుము సమం సరే 0న భూతేవు తిష్టంతం పరమేశ రమ్‌ ! వినశ్యత్స్వవినశ్యంతం యః పశ్యతి స పశ్యతి 1 28

సర్వభూతముల యందు సమభావముతో నున్నవాడు వినాశశీలమై న దేహాదులలో అవినాశి యగు పరమేశ్వరుని దర్శించువాడు యతధార్షదర్శి యగును

154 శ్రీ మదృగవద్గీత

సమం పశ్యన్‌ హ్‌్ససర [త సమవస్థిత మీశ నం.

న హినస్త్యాత్మనాఒ౬ఒత్మానం తతో యాతి పరాం గతిమ్‌! సర్వభూతములయందు సమభావముతో చక్కగ నున్న

పరమేశ్వరుని జూచుచు మనస్సుద్వారా తన్ను అధ పతితునిగా

జేసికొనడు దానివలన వానికి పరమగతి లభించును

(ప్రక్నత్యావ చ కర్మాణి [కియమాణాని సర్వశః |

యః పశ్యతి తధాఒ౬త్మానం అకర్తారం స పశ్యతి[30 ఎవడు నర్వకర్మలు ప్రకృతిచేతనే చేయబడుచున్నవని

తెలిసికొని తన్ను కరృత్వరహితునిగ జూచునో అతడే యధార్ధదర్శి

యగును

యదా భూతప్పధగ్భావం ఏకస్థ మనుపశ్యతి |

తత ఏవ చ విస్తారం బ్రహ్మ సంపద్యతే తదా! 31 'ప్రాణులయొక్క భిన్నభిన్నమ్నులెన భావములు ప్రక స్‌ తియందే

యున్నపనియు ప్రకృతి నుండియె వస్తరించినవనియు దెలిసికొనిన

పిమ్మట అతడు (దిహ్మాభావమును పొందును

అనాదిత్వా స్నిర్గుణత్వాత్‌ పరమాత్మాషజయ మవ్యయః |

శరీరస్టోఒపి కౌంతేయన కరోతిన లిష్యతే | త్రి

(త్రయోకకోఒ ధ్యోయః 1565 అర్జునా! అనాది యగుటవలన గుణములు లేకపోవుటవలన ఈ నిర్వికారుడగు పరమాత్మ దేహమునందున్నను ఎట్టికర్మను జేయడు ఎట్టికర్మఫలము వాని కంటదు యధా సర్వగతం సిక్ష్మ్యాత్‌ ఆకాశం నోపలిప్యతే | సర్వత్రావస్థితో దేహే తధాఒ౬త్మా నోపలిష్యతే! 38 ఆకాశము సర్వపదార్రములయందున ను సూక్ష్మమైనదగుట వలన ఎక్కడను లిప్తముగాదు అక్టు బ్రహ్మసంపన్న జ్ఞానము గల జీవుడు సర్వదేహములయందున్నను దేహ ధర్మమునందు లిప్పడుగాడు యధా ఫ్రైశయత్యేకః కృత్స్హం లోకమిమం రవిః క్షేతం నతి తధా కృత్స్నం (ప్రకాశయతి భారత!34 భారతా! ఒకే సూర్యుడు ఈ సమస్త విశ్వమును ప్రకాశింపజేయు నట్టు పరమాత్మ యీ దేహము నంతటిని ప్రకాశింపజేయు చున్నాడు న్నేతక్షేతజ్ఞయో "రవం అంతరం జ్తానచక్షుషా ! ఆం ఆం ఇ క ల్‌ భూత(ప్రకృతిమోక్షం చ యే విదుర్యాంతి తే పరమ్‌! 35 ఇతి శ్రీ మద, భగవద్గీతా నూపనివత్సు (బ్రహ్మావిద్యాయాం యోగళాస్త్రే శ్రీ కృష్ణార్దున నంవాదే క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞ విభాగయోగో నామ (త్రయోదశోఒధ్యాయః

186 శ్రైామద లగవద్ద్గీత ఈ విధముగా క్షేతక్షేత్రజ్ఞాల భేదమును (ప్రాణులు ప్రకృతినుండి ముక్తి ఇందునుపాయమును దెలిసీకానినవారు పరమదమును పొందుదురు ఇది శ్రీ మద సగవద్గీతయందలి న్నేతక్షేతజ్లి విభాగయోగమను పదమూడవ అధ్యాయము సమాప్తము

అద చతుర్దశోఒ ద్యాయః-పదునాల్లవన అధ్యాయము గుణ్యత్రయ విభాగయోగ -గుణ(త్రయ విభాగ యోగము శ్రీ భగవానువాచ * పరం భూయి (ప్రవక్ష్యామి జ్ఞానానాం జ్ఞానముత్తమం | యత్‌జ్ఞాత్వా మునయస ఎర్వే పరాం సిద్దిమితో గతాః 1 కా మ భగవానుడు పలికెన. సమస్తమ్సులెన జ్ఞానసాధనములలో మిక్కిలి యుత్తమ జ్ఞానమును నీకుపదేశించితిని దానిని దెలిసికొని మునులి దేవహబంధనములనుండి యుత్క్భృష్టమగు సిద్ధిని పొంది యున్నారు ఇదం జ్ఞాన ముపాశ్రిత్య మమ సాధర్మ్య మాగతాః | సర్గేఒపి నోపజాయంతే 'ప్రళయే న వ్యధంతి చ ॥ 2 ఈ జ్ఞానము నాశ్రయించి మునులునా సారూప్య లక్షణ ముక్తిని బొంది సృష్టి సమయమున మరల జన్మింపలేదు, ప్రళయ కాలమున మరణయాతన ననుభవింపలేదు మమ యోని ర్మృహ్మద్భృవ్మా తస్మిన్‌ గర్భందధామ్యవామ్‌ | సంభవ సృర్వభూతానాం తతో భవతి భారత | 3, అర్జునా! ప్రకృతి నాకు యోని అనగా గర్భాదాన స్టానమై యున్నది నేను దానియందు తటస్థ ప్రభావరూపమగు జీవబీజము నుంచుచున్నాను దానివలన సర్వజీవులుదృవించుచున వి

1886 శ్రీ, మద్భగవద్గీత

సర్వయోనిషు కౌంతేయ మూర్తయః సంభవంతి యాః |

తాసాం బ్రహ్మ మవాద్యోనిః అవాం బీజప్రదః పితా | 4 కౌంతేయా! దేవతిర్యగాదిసర్వయోనుల నుండి యుద్భవించిన

శరీరములన్నింటికి 'ప్రకృతియే ఉతృత్తిస్టానమ్లై యున్నది నేను

బీజము నుంచు పిత్తనె యున్నాను అనగా కారణుడను

సత్త్వం రజస్తమ ఇతి గుణాః (పకృతి ంభవాః |

సిబధ్నంతి మహాబోహో దేహే దేహేన మవ్యయమ్‌ 15 మహాబావమూ! జడ ప్రకృతినుండి పుట్టిన సత్త్వరజస్తమములను

(త్రిగుణములు దేవమునందున్నట్టి నిర్వికారమై నట్టి జీవుని

చింధించుచున్నవి

తత్ర సత్త్వం నిర్మలత్వాత్‌ (ప్రకాశకమనామయమ్‌ |

సుఖసంగేన బధ్నాతి జ్ఞానసంగేన చానఘ | 6 అనఘా! ఆ గుణభత్రయములో సత్త్వము నిర్మలమును

'ప్రకాశకమును శాంతమున్నునె యున్నది ఇది జ్ఞానసుఖములచే జీవుని

బంధించుచున్నది

రజో రాగాత్మకం విద్ధి తృష్టాసంగ సముదృవమ్‌ |

తన్నిబధ్నాతి కౌంతేయ కర్మసంగేన దేహినమ్‌ 1 7

చతుర్షశోఒధ్యాయః 189

అర్జునా! రజోగుణమును రాగాత్మకమనియు తృన్షనుండి, ఆసక్తినుండి యుత్పన్నమై నదనియు తెలిసికొనుము ఆ రజోగుణము కర్మాసక్తిచే జీవుని బంధించుచున్నది తమస్త్వజ్ఞానజం విద్ది మోహనం సర్వదేహినామ్‌ | ప్రమాదాలస్యనిద్రాభిః తన్నిబధ్నాతి భారత | 8

అర్జునా! తమోగుణము అజ్ఞానము వలన గలుగుననియు సర్వజీవులను మోహపణచునట్టి దనియు దెలిసికొానుము ఆ తమో గుణిము జీవుని ప్రమాదము ఆలస్యము, నిద్ర ఆనువానిద్వారా బంధించును సత్వం సుఖే సంజయతి రజః కర్మణి భారత | జ్ఞానమావృత్య తు తమః ప్రమాదే సంజయత్యుత1 9

భారతా! సత్త్వగుణము జీవుని సుభాసక్తునిగ జేయును రజోగుణము కర్మయందు బంధించును తమోగుణము జ్ఞానము నావరించి ప్రమాదమునందు జిక్కించును రజస్తమశ్వాభిభూయ సత్త్యం భవతి భారత |! రజసృత్త్వం తమృశ్చెవ తమసృృత్త్యం రజస్తధా ! 10

190: శ్రీ మదృగవద్గీత అర్జునా! సత్త్వగుణము రజస్తమములను అణచి వర్టిల్లును రజోగుణము. సత్త్వతమోగుణములను తమోగుణము సత్త్వ రజోగుణములను జయించి (ప్రాధాన్యము వహించుచున్నది సర్వదా 1రేషు దేహేఒస్మిన్‌ ప్రకాశ ఉపజాయతే | జ్ఞానం యదా తదా విద్యాత్‌ వివృద్దం సత్త్వమిత్యుత 11 ఈ శరీరమున శోతాదిజ్ఞానేంద్రియద్వారములయందు విషయస సరూపమైన (ప్రకాశరూపజ్ఞానము పుట్టుచున్నది అప్పుడు సత్త్వగుణము వృద్దిపాందినదని తెలిసికొనుము (సుఖ'ప్రకాశరూపమగు చిహ్నముల ద్వారా సత్త్వ గుణము వృద్ధిపొందునని తెలిసికొనుము) లోభః ప్రవృత్తి రారంభేః కర్మణా మశమః స్పృహా! రజస్యేతాని జాయంతే వివృద్దే భరతర్షభ! 12 భరత(శ్రేష్టా! లోభము పూనిక పనులను మొదలుపెట్టుట విషయభోగముల యందు అనివృత్తి భోగాభిలాష - ఇవియన్నియు రజోగుణము వృద్ది పొందుబవలన పుట్టినవి అ ప్రకాశోఒప్రవృత్తిశ్చ వ్రమాదో మోహ ఏవ చ| తమస్యేతాని జాయంతే వివృద్దే కురునందన 1 _ 13

చతుర్షశోఒధ్యాయః 191

అర్జునా! తమోగుణము వృద్దిచెందినపుడు అ ప్రకాశము (వివేకము లేకపోవుట) అప్రయత్నము అన్యమనస్కత మోవాము మున్నగు నవన్నియు ఉద్భవించినవి యదా సత్త్వే ప్రవృద్ధే తు ప₹్రయం యాతి'దేహభ్బిత్‌ | తదోత్తమవిదాం లోకాన్‌ అమలాన్‌ ప్రతిపద్యతే! 14

సత్త్వగుణము వృద్దిపాందినపుడు జీవుడు శరీరమును విడచిన యెడల హిరణ్యగరా ఖృదులైన ఉపాసకులకు సుఖమును గలిగించు లోకములను పొందును రజసి ప్రళయం గత్వా కర్మసంగిషవు జాయతే | తధా ప్రలీన స్తమసి మూఢయోనివు జాయతే ! 15

రజోగుణము వృద్ది పొందినపుడు మృతి నందిన జీవుడు కర్మాసక్తులగు మనుష్యులలో జన్మించును తమోగుణము వృద్ధి పొందినపుడు మరణించిన చో పశ్వాదియోనులయందు జన్మించును కర్మణ స్సుకృతస్యాహుః సొత్త్వికం నిర్మల్లం ఫలమ్‌! రజసస్తు ఫలం దుఃఖం అజ్ఞానం తమసః ఫలమ్‌ 116

192 శ్రీ, మద్భగవద్గీత సాత్తికకర్మకు సత్త్వగుణసందింధమై న నిర్మలసుఖము ఫలము, తామసికకర్మకు అజ్ఞానము (అచేతనము) పలము అని చెప్పబడినది సత్త్వా త ఎంజాయతే జ్ఞానం రజసో తోభ ఏవ చ! ప్రమాదమోహౌా తమసో భవతోఒజ్ఞానమేవ చ! 17 సత్త్వగుణమునుండి జ్ఞానము రజో గుణమునుండి లోభము తమోగుణమునుండి (ప్రమాదము మోహము అజ్ఞానము కలుగు చున్నవి ఊర్హ్యం గచ్చంతి సత్త్వసాః మధ్యే తిస్ట్రంతి రాజసా॥ జఘన్యగుణవృత్తిస్టాః అధో గచ్చంతి తామసాః 1! 18 సత్త్వగుణముతో గూడిన జనులు స్వర్గాదిలోకములకు వెడలుచున్నారు రజోగుణముతో గూడినవారు మనుష్యలోకమునందు నివసించుచున్నారు నికృష్ణులు, తామసగుణయుక్తులునగు మానవులు నరకాద్దులైన అధథోలోకములకు వెడలు చున్నారు నాన్యం సణేభ్యః కర్తారం యదా (దష్టానుపశ్యతి | గుణేభ్యశ్చ పరం వేత్తి మద్భావం సోఒధిగచ్చ్భతి19

చతుర్షశోఒ ధ్యాయః 198 ఎపుడు జీవుడు (త్రిగుణముల కంటె వేగు కర్తను దర్శింపడో గుణత్రయము కంటె అతీతుడు అంతర్యామియునగు ఆత్మను తెలిసిక్‌నుచున్నాడో అప్పుడతడు నా భావము అనగా నా భక్త్‌ని పొందుచున్నాడు గుణానేతా నతీత్య త్రీన్‌ దేహే దేహసముదృవాన్‌ | జన్మ మృత్యు జరా ద్యుఖె విముక్తోటమృత మశ్నతే! 20 జీవుడు దేహమునకు కారణభూతములగు నీమూడు గుణములను అతిక్రమించి పుట్టుక చావు ముసలితనము-అనుదుణఖముల నుండి ముక్తుడై అమృతత్త్వమును అనగా పరమానందమును పొందును అర్జున ఉవాచ _కెర్తింగె ప్ర్‌న్‌ గుణానేతాన్‌ అతీతో భవతి (ప్రభో! కిమాచారః కథం చెతాన్‌ త్రిన్‌ గుణా నతివర్రతే |! 21 అర్జునుడు పలికెను ప్రభూ! ఈ త్రిగుణముల నతిక్రమించిన వ్యక్తిని ఏ యే చిహ్నములతో తెలిసికొనవలెను, అతడెట్టి యాచారము గల్గియుండును అతడేయుపాయముతో నీ త్రిగుణముల నతి ('క్రమించును?

194 శ్రీ మద్భగవద్గీత శీ భగవానువాచ ప్రకాశం చ ప్రవృత్తిం చ మోహమేవ చ పాండవ జ్‌ న ద్వేష్టి సంప్రవృత్తాని న నివృత్తాని కాంక్షతి ! భగవానుడు పలికెనుః అర్జునా! (ప్రకాశము ప్రవృత్తి మోహ అనునవి వానియంతట అవియే జనించినను గుణాతీతుడగు పురుషు వానిని ద్వేషింపడు, లేదా అవి నివృత్తమ్ములెనను ఆకాంక్షింపడు ఉదాసీనవదాసీనో గుజైర్యో న నిచాల్యతే | శ గుణా వర్తంత ఇత్యేవ యో౭ఒవతిన్టతి నేంగతే! 2 ఉదాసీనునివలె నుండి గుణత్రయ కార్యాదులద్వారా విచలితుడు గాక (త్రిగుణములు స్వస సకార్యములయందు ప్రవర్తిల్లుచున్నవి య భావించి చలింపకుండువాడు గుణాతీతుడు సమదుఃఖసుఖః స సః సమలోమ్టైశ్మ కాంచనః | కి క థి ల ఆట ఖీ బ్జెల్తీ తుల్యప్రియాప్రియో ధీరః తుల్యనిందాత్మసంస్తుతి సుఖదు ఇమురియందు సమానభావముతో నున్నవాడు” మట్టిగడ్డను రాతిని, బంగారమును సమానముగ జూచువాడు ప్రియము అప్రియము నగు విషయములను సమముగ భొవి

చతుర్దశోఒధ్యాయు 195 వాడును, ధైర్యముతో నున్నవాడును నిందను పాగడ్తను బకే విధముగ (గ్రహించువాడును నగు మానవుడు గుణాతీతుడు మానావమానయో స్తుల్యః తుల్యో మి(త్రారిపక్షయోో ! అర్యారంభ పరిత్యాగీ గుణాలీత స || ఉచ్యతే [1 25

మానావమానములయందును. శత్రుమి[త్రుళయెడను మానముగ బుద్ది నుంచువాడును సర్వ విధములగు కర్మలను త్యజించినవాడును అగు వ్యక్తి గుణాతీతుడని చెప్పబడును ఫొ చ్‌ యోఒవ్యభిచారేణ భక్తియోగేన స్పీవతే | త్‌ గణాన్‌ సమత్తీత్రైతాన్‌ బ్రవ్మాభూయాయే కల్పి స న వికాంచ్రిక్ర మగు భకియోగములో నన్నే పయ *తయమునతి క్రమించి (బ్రహ్మభావమును పాదయో సి రజో హిప్రతిష్టాఒహాం అమృతస్యావ్యలు స సళ ల అం శాంతికన్య చ! క్ష $ చ ధర్మస్య సుఖన్వ కు "తి శ్రీమద్భగవద్గీతా నూవనిమో రక భాగ యోళాష్టే స్రీ కృష్టాద్దన సంవాదే గో. ఉం జు యోగోనామ చతుర్దలో ఒధ్యాయా

196 ఛశ్రీమద సగవద్దీత నేను (బ్రహ్మమునకు ఆశ్రయుడను నిత్యమగు మోక్షమునకు సనాతనమగు ధర్మమునకు ఐకాంతిక మగు సుఖమునకు నేనే ఆశ్రయుడను ఇది శ్రీ మదృగవద్గీత యందలి సగుణత్రయవిభాగయోగమను పదునాలుగవ అధ్యాయము సమాప్తము నా టా!

అధ సంచదశో౭ ధ్యాయః-సద్దునైదవ అధ్యాయము పురుషోత్తమ ప్రాప్తే యోగ పురుషోత్తమ ప్రాప్తి యోగము శ్రీ భగవానువాచ ఊర్జ్వ్యమూల మధశ్శాఖ మశ్వళ్థం [ప్రామా రవ్యయమ్‌ ఛందాంసి యస్య పర్డాని యస్తం వేదన వేదవిత ! 1 భగవానుడు పలికెను శ్రుతులీ సంసారమును వెన మూరిము గలద్రి (క్రింద శాఖలు గలది. నిత్యమగు ఆత్థవృక్షరూపమైన ని స్లిందినవి కర్మ ప్రతిపాదకములగు వేద్‌ వాక్యము ల వడు మునకు పత్రముల వంటివి ఆ వృక్షతత్వమును దె శేదజ్ఞుడ్తు సణప్రవ ఛద్దా విషయ(్రవాలో | “శ్చ మూలాన్యనుసంతతాని క్‌ కర్మనుబందిని మనువ్యలోకే ! మల సణ ఈ సంసార వృక్తముయొక్క ₹₹ సమ లలో ఫ్‌ వృద్ది బొందుచు, విమయమురిను చిగొ క్రమునందు స్య సెక్టి ౦ ఇ నవి మనుష్య లో ఎనీ క్రిందకు వ్యాపించి యున్న

198 శ్రీ, మద్భగవద్గీత

కర్మ (ప్రవాహ జనకములగు దీని మూలములు క్రిందుగ వ్యాపించి యున్నవి

న రూపమస్యేహ తధోపలభ్యతే

నాంతో న చాదిర్న చ సంప్రతిమ్టా |

అశ్వత్థమేనం సువిరూఢమూలం క అసంగశ్రేణ దృఢేన ఛితా ఫ్‌!

ఈ జగత్తులో సంసారవృక్షస్వరూపము వెనుక చెప్పి ఏనవిధముగ లబించునట్టిది కాదు. దీని అంతము ఆది ఉనికి తెలియరానివి మిక్కిలి దృఢమైన మూలముగల యీ సంసారమనెడు అశ్వ వృక్షమును తీవ్షవెరాగ్యమను గొడ్డలిచే శేదించి- తత పదం తత్సరిమార్గితవ్యం యస్మిన్‌ గతా న్లీ నివర్తంతి భూయః | తమేవ చాద్యం పురువం (ప్రపద్యే గ యతః (ప్రవృత్తిః ప్రస ఏతా పురాణీ |

పీమ్మట ఏ పదమును వింది మరల యీ సంసారములో నికీ దిరిగివచ్చుట యనునది యుండదో అట్టే శ్రీభగవానుని పాదపద్మముల నన్వేషింప్రవవ్రా ఎవనినుండి అనాది యగు ఈ

పంచదశోఒధ్యాయా 190 పంసారప్రవావాము విసృత మగుచున సటో అట్టియాది పురుషుని శరణుజా చు | చునా సను ఏర్మానమోాహా జితసంగదోషాః అధ్యాత్మనిత్యా వినివృత్తకామా | ద్వంద్వ్యై ర్విముక్తా స్ఫుఖదుఃఖసంైః గచ్చంత్యమూఢాః పదమవ్యయంతత్‌ క్‌

అహంకారము మోహము లేనివారు. సవివాసదోషము లేవరు చళ్మేజ్ఞాననిరతులు నిష్మాములు, సుఖదుణాదిద్వంద్వములి నుం ఎముక చెందినవారు అవిద్యా నివృత్తులు నగు పురుషులు అ్న స్‌ స్రైన్వమ్హున్సు వై ందుచున్నారు న తద్భాసయతే సూర్యో న భశాంకోన పావక | స మ ద్గత్ర్యా న నివర్తంతే తద్దామ పరమం మమ 6 [| తిరిగిరొరో ఈ స్య ఎ స్థానమును పొంది భక్తులు మరలి రని ద్రాశంే వ 'ప్రకాళక మగు ధామమును సూర్వుడుగొనిః ప 'సజ్రాలరు

200 శ్రీమద్భగవద్గీత మమెవాంశో జీవలోకే జీవభూతః సనాతనః | మనేః వష్టాణీంద్రియాణి ప్రకృతిస్ణాని కర్షతి ! 7 సనాతనమగు నాయొక్క అంశమే జీవలోకమున జీవుడే ప్రకృతియందున్న మనస్సు ,పంచేంద్రియములను ఆకర్షించుచున్నది శరీరం యదవాప్నోతి యచ్చాప్యుత్రా మతీశ్వరః | గృహ్హీతైతాని సంయాతి వాయుర్గంధానివాశయాత్‌! 8 దేహమున కథిపతి యగు జీవుడెవ బుడు. శరీరమును ఛరించుమున్నాడో ఎప్పుడు విడచు చున్నాడీ అప్పుడు వాయువు పుష్పక ళము నుండి సుగంధమును గ్రహిం థీనట్టు స ర్వేంద్రియము లను గ్రహించి వెలువడుచునా డు శ్రోత్రం చక్షుః స్పర్శనం చ రసనం ఘ్రూణమేవ చ అధిష్టాయ మనశ్చాయం విషయానుపసేవతే ! 9 ఈ జీవుడు చెవులను నేత్రములను ముక్కును, నాలుకను! చర్మమును మనస్సును ఆశ్రయించి శబ్లాది విషయసమూవాములే ననుభవించును స్ట నిమూఢా నానుష్యంతి పశ్యంతి జ్ఞానచక్షుషు ! 160 అ

వంచదశోఒధ్యాయ 201 దేహమునుండి మజియొక దేహమును పొందునపుడు లేదా దేహమునందున్నపుడు విషయముల ననుభవించునపుడు ఇంద్రియాదులతో గూడిన జీవుని మూఢులు చూడజాలరు వివేకులగు జ్ఞానులు చూడగలరు య అక్ష క్‌ ఈంతో యోగిన్షశ్చెనం పశ్యంత్యాత్మ న్యవస్థితమ్‌ | యతంతో౭ ప్యకృతాత్మానో నైనం పశ్యంత్యచేతసః1] 'క్రీయాశీలురగు యోగులు దేవమునందున్న ఈ యాత్మను దర్శించు చున్నారు కుద్దచిత్తులుకొని యవివేకులు ప్రయత్నపర్శులె యుండియు దీనిని దెలిసికొనజాలిరు యరాదిత్యగతం తేజో జగదా యతేఒఖిలన్‌ | యు ్భంద్రమసి యచ్చాగ్నొ తత్తేజో విద్ధి మూనుకమ్‌ ! 12 త యను (ప్రకాశింపజేయు సూర్యుని తేజస్సు చంద్రుని జస్క, అగ్ని తేజస్సు సర్వ మూనా తేజన్సనియే తాలిసీకొనుము గూని్య చ భూతాని ధారయామ్యహమోజనొ | 19 షమి చాషీ స్పర్వాః సోమా భు ర

202 శ్రీ మద్భగవద్గీత భూమిలో ప్రవేశించి నేను స్వశక్తిచే [ప్రాణిసమూవామును

ధరించుచున్నాను రసమయుడగు చంద్రుని రూపముతో వీహ్ర్యాదులగు

సోషధులనుబెంచు చున్నాను

అహం వెశ్వానరో భూత్వా ప్రాణినాం దేహమాశితః |

(ప్రాణాపానసమాయుక్తః పచామ్యన్నం చతుర్విధమ్‌! 14 నేను జరరాగి స రూపముతో (ప్రాణుల శరీరముల నాశ్రయించి,

(పాణాపానవాయువులతో గూడి నాల్గు విధములగు అన్నమును

జీర్హము చేయుచునా ను

సర్వస్య చాహం హృూది సన్నివిష్టో

మత్తః స్మృతిః జ్ఞాన మపోవానం చ |

వ్వేదెశ్చ స్పర్వైె రహమేవ వేద్యో

వేదాంతకృ ద్వేదవిదేన చాహమ్‌ | 15 నేను చరాచరములగు (ప్రాణుల వృదయములో అంతర్యామి

రూపముతో నునా ను నా నుండియే జీవులకు స్మృతిజ్ఞానములును

వంచదశోఒధ్యాయః 203

ఈ రెండింటి నాశమును గలుగుచున్నవి సకల వేదములకు వేద్యుడను నేనే వేదాంతప్రవర్తకుడను వేదవేత్తను నేనే ద్వావిమౌ పురుషా లోకే క్షరశ్చాక్షర ఏవ చ | కర స్పర్వాణి భూతాని కూటస్టోఒక్షర ఉచ్యతే! 16

క్రరుడు అక్షరుడు అను ఈ యిరువురు పురుషులే లోకమున ప్రసిద్దులు వారిలో చరాచరములగు భూతములను న్షరుడనియు కూటస్టుడగు పురుషుని అక్షరుడనియు జెప్పుచున్నారు ఉత్తమః పురువ, స్వ్వన్యః పరమాత్మేత్యుదాహృతః | యో లోకతయమావిశ్య బిభర్య్యవ్యయ ఈశ్వరః! 17

వెనుక జెప్పబడీన క్షరాక్షరపురుషుల కంటె వేజుగు నుత్తమపురుషు డొకడు పరమాత్ముడని చెప్పబడుచున్నాడు ఈశ్వరుడు నిర్వికారుడు నగు ఆయన మూడులోకములలోను ప్రవేశించి పాలించుచున్నాడు యస్మాత్‌ క్షరమతీతోఒహం అక్షర్రాదపి చోత్తమః | అతోఒస్మి లోకే వేదేచ ('ప్రధితః పురుషోత్తమః ! 18

204 శ్రీ మద్భగవద్గీత నేనీక్షరునికంటెను అక్షరునికంటెను అతీతుడను ఉత్తముడను

అందువలన నేను జగత్తులోను వేదములోను పురుషోత్తముడను

పేరుతో ప్రసిద్దుడ్నై యున్నాను

యో మామేవ మసమ్మూఢో జానాతి పు రుషోత్తమమ్‌ !

స సర్వవి దృజతి మాం సర్వభావేన భారత 1! 19 అర్జునా! నానావిధములగు మతములచే మోహమునందని

అరుషుడు నన్ను పురుషోత్తముడని తెలిసికొనును. అట్టివాడు

సర్వజ్ఞుడు సర్వవిధముల ననే వ్ల సేవించును

ఇతి గుహ్యతమం శాస్త్ర

మిదముక్తం మయానఘ 1

(

త

ఎతద్భుద్ధ్యా బుద్దిమానా సల్‌

కృతకృత్యశ్చ భారత 1 | 20 ఇతి (శ్రీ మదృ్భగవద్గత్రా సూపసివత్రు ల బ్రవ్మనిద్యాయాం యోగశాష్టే (శ్రీ, కృష్ణార్జున సంవాదే పురుషోత్తమ ప్రాప్తి

వంచదళోఒధ్యాయా 205

అనఘా! అర్జునా! నేను నీకీ పరమ రవాస్యమగు శాస్త్రము

సపదేశించితిని దీనిని దెలిసికొనిన జీవుడు జ్ఞానియు, కృతార్జుడు నగును

ఇది (శ్రీ మద్భగవద్గీత యందలి పురుషోత్తమ (ప్రాస్తియోగ మను పదునెదవ అధ్యాయము సమాప్తము

అధ షోడళోఒధ్యాయః-సదునాణన అధ్యాయము ఎదెనానుర నంపది ($భాగ యోగ “దెవానుర సంపది ఫఖాగ యోగము శీ భగవానువాచ అభయం సత్త్వసంశుద్ది ర్ఞైనయోగవ్యవస్థితిః | దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ స్వాధ్యాయ స్తప ఆర్హవమ్‌ | 1 భగవానుడు పలికెనుః అర్జునా! అభయము. చిత్తశుద్ధి జ్ఞానోపాయమునందు ద్‌ సృ ఢమగు నిష్ట దానము నిగ్రహము యజ్ఞము వేదాభ్యాసము తపస్సు సరళతా అహింసా సత్య మక్రోధ స్త్యాగశ్శాంతి ర్వపెశునమ్‌ | దయా భూతే వ్వలోలుప్త్రం మార్దవం హీరచాపలమ్‌! 2 అహింస సత్యవాదిత్వము క్రోధము లేకుండుట భార్యాపుత్రుల యందలి మమకారమును విడచుట శాంతస భావము పరనిందను విడచుట, సర్వభూతములపై దయజూపుబ లోభము లేకుండుట మృదుత్వము లజ్జ కలిగియుండుబ చాంచల్యము లేకుండుటా తేజః క్షమా ధ ఏతి శాచ మోహో నాతిమానితా | భవన్హి సంపదం మెనీ మభిజాతస్య భారత | త్రి

షోడశోఒధ్యాయః 207

తేజస్సు ఓర్చు ధైర్యము పరిశుభ్రత వెరభావము లేకుండుట నిరభిమానిత్వము- ఈ గుణములన్నియు దేవయోగ్య మగు స్థితికి అర్హుడైన వ్యక్తికి గులుచున్నవి (శుభక్షణములో జన్మించినచో నీ సంపదలన్నియు లభించును) దంభో దరో ఏ౬ భిమానశ (క్రోధః పారువ్యమేవ చ! అజ్ఞానం చాభిజాతస్య పార్ధ సంపద మాసురీమ్‌ ॥ 4

అర్జునా! ధర్మధ్వజత్వము (కపటమగు ధర్మాచరణము) దర్పము (ధనవిద్యాదుల నిమిత్తమై న ఆహంకారము), అభిమానము ోధము, పరుషత్వము, అవివేకము" ఇవి యన్నియు రాక్షసమగు స్టితికి యోగ్యుడైన వానికి గలుగుచున్నవి దెవీ సంపది గమోక్టాయ నిబంధా యాసురీ మతా | మా శుచ సృంపదం మదెవీ మభిజాతో౭సి పాండవ! 5

దెవీసంపద ముక్తికొఆకు అసుర సంపద బంధమునకు గారణ మనిదలంపబడినది అర్జునా! నీవు దెవీ సంపదలో జన్మించితివి కనుక శోకింపవలదు ద్వౌ భూతసర్లౌ లోకేఒస్మి నైవ ఆసుర ఏవచ

మ. ల.

దెవో విస్తరశః ప్రోక్త ఆసురం పార్ట మేశ్చణు[! 6

208 శ్రీ మద్భగవద్గీత పార్టా! ఈ లోకమున దెవము, అసురము నను రెండు విధములగు భూతసృవ్టులు "జరిగినవి ద్రైవసృష్టి విపులము చెప్పదిడినది ఇప్పుడు ఆసుర ప్రకృతిని గూర్చి చెప్పెదను వినుము ప్రవృత్తిం చ నివృత్తించ జనా న విదురాసురాః ! న శౌచం నాపి చా౭చారో న సత్యం తేను విద్యతే? అసురస్వభావము గలిగిన వ్యక్తులు ధర్మమునందు ప్రవృత్తిని అధర్మమునందు నివృత్తిని దెలిసికొనరు వారిలో కశుచిత్వమి ఆచారము సత్యపరాయణత (ము నుండవు అసత్య మహ్రతిస్టం తే జగదాహురనీశ రమ్‌ |! అపరస్పరసంభూతం కిమన్య త్యామహైతుకమ్‌ ! ₹ అసురస్వభావము గల వ్యక్తులీ జగత్తును అనత్యమ! ఆశ్రయహీనము నిరీశ్వరము స ;భావజాతము. అనగా పరస్సరీ సంసర్గము వలన గలిగిన దనియు మటి యితర కారణములేవిలో దీనికి లేవనియు శ్రేవలమ్బు కామ మూలక మనియు జెప్పుచున్నొ ఏ ఏతాం దవ పభవ అప మవస్ట్రభ్య నమ్టాత్మా నోఒల | బుద్ధద్యో (వ! ర ర్తి ర్త న్యుగకర్మాణః క్రయాయ జగతో౭ఒహితాః !

షోడశోఒధ్యాయః 209 అత ఈ విధమగు దృష్టిని లేదా సిద్దాంతము నాధారముగ జేసిళొని రత్మతత్త్వజ్ఞానహీనులు అల్పబుద్దులు, 'క్రూరకర్మపరాయణులు

మంగళస్వరూపులు నగు అసురులు జగత్తును నాశనము చేయుటకు జన్మింతురు. లేదా (ప్రభావమును కలిగియుందురు

కాను మాశ్రిత్య దున్సూరం దమృమానమదావ్వితాః | మోహాద్దృహీత్వాఒసద్దోహా గ్ర్రవర్తనేఒశచి వ్రతా 10 ( ఈ అసురప్రవృత్తి గల వ్యక్తులు దుష్పూరణీయమగు అంతులేని) కామము నాడ్రయించి చంభములోను అభిమానము తోను షదముతోను గూడినవారె మోవామువలిన అసద్విషయముల యందుపబ్టుదల వహించి ఆవిచి వ్రతములి యందాసక్షుకైక్తుద్రదేవళలి నారాధించు కార్యములయందు వవ్శళ్ళులె యుందురు చినామపరిమేయాం చ ప్రలయాన్తాముపొ్రీతో కామోపభోగపరమా ఏతొవదితి నిక్సిలో [1 కే1

వారు చనిపోవువజుకు అపరిమిళమగు చింతను పొందుచు

శ్రముముల సనుభవించుటయే పరమౌక్తనుని నిశ్చయించియున్నాలు

210 శ్రీ మద్భగవద్గీత

ఆకాపాశశతెర్చద్ధాః కామ(క్రోధపరాయణాః |

ఈహంతే కామభోగార్హ మన్యాయే నార్హసంచయాన్‌! 12 అనేకములగు ఆశాపాశములచే బద్దులె కామజక్రోధముల

యందాసక్షులె కాొామములననుభవించుటకు అన్యాయముగ

ధనములను సంపాదించుచున్నారు

ఇదమద్య మయా లబ్ద మిదం (ప్రాపే స్యోమునోరధమ్‌ [|

ఠా

ఇద మస్తిదమపి మే భవిన్యతి పునర్హనమ | 13 నేడు నేను దీనిని పాొందితిని ఈ కోరికను పొందగలను ఇంత

ధనమున్నది మరల ఈ ధనము నాకు రాగలదు

అసౌ మయా వత శ్శ్రు ర్లసిష్యే చాపరానపి |

ఈశ్వరో౭హమవాం ఖై సిద్దోఒహం బలవాను లీ! కేడ్త నేనీ శత్రువును జంపితిని ఇంకను ఇతరులను జంపగలను

నేను మగ్యర్తుడను అనగా కర్తను, నేను భోగిని అనగా భోక్తను నేను

సిద్దుడను [కృతకార్యుడను) నేను బిలవంతుడను సుఖిని

ఆధ్యోఒభిజనవా నస్మి కోఒన్యోస్తి సదృశో మయా |

తి

యక్ష్యే దాస్యామి మోదిన్య ఇత్యజ్ఞాన విమోహితాఖీ15 నేను ధనవంతుడను, కుఠలీనుడను నాతో సమానుడెనవాడు

మటీయెవ్వడున్నాడు? నేను యజ్ఞము చేయగలను " దానము

షోడశోఒధ్యాయు 2 1 చేయగలను సంతోషింపగలను- ఈవిధమగు జ్ఞానముద్వారా మోహిత్తులె యున్నారు అనేకచిత్తవి(భాన్తా మోహజాలసమావృతాః | (ప్రసక్తాః కామభోగేషు పతస్తి నరక్తే౭శుచా | 16

అనేకములగు కోరికలచే విక్షిప్త చిత్తులు మోహజాలమందు చిక్కుకొనిన వారు విషయభోగముల యందాసక్తిగలవారు నగు వ్యక్తులు అపవిత్రములగు వైతరణి మున్నగు నరకములయందు పడుచున్నారు ఆత్మసంభావితా స్తా ధనమానమదాన్వితాః | యజశ్తే నామయ్యజ్జస్తే దమ్మేనా విధిపూర్వకమ్‌ 1 17

తమ్ము తాము పాగడుకొనువారె వినయము లేనివ్వారె ధనమానగర్యయుక్షులె ఆ యసురులు కపటముతో నామ మాత్రములగు యజ్ఞములచే విధిరహితముగ యజ్ఞముల జేయు చున్నారు తహజ్బారం బలం దర్చంకోమం క్రోధం చ సంశితా॥ మామాత్మపరదే హేషు (ప్రద్విషన్తోఒభ్యసూయకాణ18

వారు అహంకారమును, బలమును దర్చమును, కామమును, 'కోధమును ఆశ్రయించి పరమాత్మ పరాయణులగు సాధువుల

212 శ్రీ మద్భగవద్గీత దేహములయందున న్న నన్ను ద్వేషించుచు సాధువుల గుణములను నిందించుచున్నారు తానహం ద్వివతః క్రూరాన్‌సంసారేవు నరాధమాన్‌ | క్రీపామ్యజ(స మశుభా నాసురీష్వేవ యోనిమవు! 19 నేను సాధువులను దే షించువారు క్రూరులు అశుభకర్మల జేయువారు. నరాధములునగు వ్యక్తులను ఈ (ప్రపంచమున ఆసురములగు యోనులందే నిరంతరము ఉంచుచున్నాను ఆనురీం యోనిమాపనా ఎ మూఢా జన్మని జన్మని | మా మ(ప్రాప్యైవ కాన్తేయ తతో యాన్త్యధమాం గతిమ్‌! 20 కౌంతేయా! ప్రతిజన్మములోను ఆసురమగు యోనిని పొంది ఆ మూఢులు నన్ను పాందకయే. (క్రమముగ అధోగతిని పొందుచునా న్నరు (తివిధం నరకస్యేదం ద్వారం నాశనమాత్మనః | కామఃకోధ స్పధా లోభ స్తస్మాదేత (శత్రయంత్యజేత్‌[21 కామము, (క్రోధము, లోభము అను నీ మూడును తనకు నాశకమగు నరకదా $రమ్ములె యున్నవి అందువలన ఈ మూడింటిని విడువవలెను

షోడశోఒధ్యాయం 213 ఏత ర్విముక్త కౌన్తేయ తమోద్నాారె స్రి భిర్నరః | ఆచరత్యాత్మనః శ్రేయ స్తతో యాతి పరాం గతిమ్‌! 22

అర్జునా! ఈ మూడు విధములగు తమోద్వారములనుండి విముక్తుడగు వ్యక్తి తనకు (శ్రేయస్సు నొనర్చుకొనును దానివలన పరమ గతిని పొందును య శ్శా(స్త్ర, విధి ముత్సృుజ్య వర్తతే కానముకారతః | న స సిద్ధిమవాప్పోతి న సుఖంన పరాంగతిమ్‌! 23 శాస్త్ర,విధి నుళ్లంఘంచి స్వేచ్చాచారియై. ప్రవర్తించువాడు సిద్ధిని సుఖమును లేదా పరమగతిని పొందజాలడు తస్మాచ్చాఖస్త్ర ౦ ప్రమాణం తో కార్యాకార్యవ్యవస్థితౌ | జ్ఞాత్వా శాస్త్ర, విధానోక్తం కర్మ కర్తు మిహార్హసి ! 24 ఇతి శ్రీ మదృగవద్గీతా సూపనివత్సు బ్రవ్మావిద్యాయాం యోగశాస్తే (శ్రీకృష్ణార్జున సంవాదే దెవానుర సంపద్విభాగయోగోనామ షోడశోఒధ్యాయ

214 శ్రీ మదృగవద్దీత అందువలన కర్తవ్యాకర్తవ్య నిరూపణ విషయమువందు శాస్త్రమే నీకు ప్రమాణము ఈ కర్మవిషయమునందు శాస్త్ర,విధానమున చెప్పబడిన నియమమును తెలిసికొని కర్మను జేయుటకు యోగ్యుడ వగుదువు ఇది త మదృగవద్గీయందల్సిదెచాసుర సంపద్విభాగయోగ మను పదువాఆవ అ ధ్యాయము నమాప్తము

అద సప్తదశో౭ ద్యాయః-పదునేడవ అధ్యాయము శ్రద్దాత్రయ విభాగయోగ “= శ్రద్దాాతయవిభాగ యోగము

అర్జున ఉవాచ

యే శాస్త్ర విధి ముత్చృజ్య యజన్తే శ్రద్దయా౭న్వితాః |

తేషాం నిష్ప తు కా కృష్ణ సత్త్వ మహో రజస్తమఖ కై అర్జునుడు పలికెను, క ష్ష్‌! శాస్త్ర, విధిని విడచి శ్రద్దాయుక్షులె

యజ్ఞముల జేయువారి నిష్థ(్రదే) యొట్టుండును? అది సాత్తికమా

రాజసీకమా లేక తామసీకమా?

ఈ భగవానువాచ

(త్రివిధా భవతి శ్రద్దా దేహేనాంసాస 1భావజా |

సాత్త్వికీ రాజసీ చెవ తామసీ చేతి తాం శృణ! 2 భగవానుడు పలికెను జీవుని (ద్ద సాత్తికము రాజసికము

తామసికము నని మూ దువిధములు అది పూర 9 జన్మ సంస్కారము

వలన గలిగినది ఆ విషయము వినుము

సత్త్వానురూపా సర స్య శ్రద్ధా భవతి భారత |

శ్రద్ధామయోఒయం పురుషో యో య్య సిద్ధ స్స ఏవసఃష 3

216 శ్రీ మదృగవద్గీత అర్జునా! సర్వమానవుల శ్రద్ద తమతమ యంత కరణము ననుసరించియుండును. పురుషుడు గ్రద్దాిమయుడు ఏ వ్యక్తీ పూజ్యవస్తువునం దెట్టి శ్రద్ద గలిగియుండునో ఆవ్యక్తి యట్టి చిత్తవృకీ విశిమ్టడై యుండును యజన్తే సాత్త్వికా దేవా న్యక్షరక్షాంసి రాజసాః | ప్రేతా న్ఫూత గణాం శ్చాన్యే యజన్తే తామసా జనాః! * సాత్త్విక ప్రకృతి గల జనులు దేవతలను రజోగుణము గలవా యక్తులను, రాక్షసులను, ఇతరులగు తామసిక ప్రకృతి గల వ్యకో ('ప్రేతములను భూతగణములను ఉపాసించుచున్నారు అశా స్త్ర విహితం ఘోరం తప్యన్తే యే తపో జనో! దమాహంకారసంయుక్షా కామరాగబలానిె స్‌ో || ర్‌ కర్ణయన్త శృరీరస్టం భూతగామ మచేతసః | మాంచె 7 న్‌ !6 ఏ నావ్షశ్శరీరస్టం తాస్విద్ద్యాసురనిశ్చయా దంభముతోను అహంకారముతోను గూడినవారును కమ అనురాగము బిలము అనువానితో గూడినవారును నగు అవివేక కరీరమునందున ఏ పంచభూతములను లోపల నున క నను కప్రపోలే

సప్తదశోఒధ్యాయః 217 శాస్త్ర. విరుద్దము. మోరతరమునగు తనస్సు చేయుచున్నారు అట్టివారిని అసురధర్మనిరతులని తెలిసికొనుము ఆహారస్త్వ్రపి సర్వస్య ర భవతి ప్రియః | యజ్ఞస్తపస్తధా దోనం తేషాం భేదమిమం శృణు! 7

మానవులకు ప్రహారముగూడ మూడు విదములగునది ప్రియమై యున్నది అక్లు యజ్ఞము తపస్సు దానమువిగొడ మూడు వీధములనున్నవి వాని భేదమును జెప్పుచున్నాను వినుము య సృత్త్య బలారోగ్య సుఖట్రీతి వివర్ధన! | [ స్పిగ్జా సిరా వృద్యా ఆహార స్ఫాత్వీక ప్రయో కీ స్వ యుష్యమును ఉల్చావామును, బలమును, ఆరోగ్యమును: సమును, ట్రితిని వృద్ధిపాందించునవియా రవయ్షయల్న న స్రిరముగ నుండునవి, మనోవారమ్షులెనవి ఆగు లో శకి గలవారికి ఇష్టములు టా ను | స్వాన్సులవణాత్యుష తీక్షరోకీ విదాహినో ఈహిరా రక (సో సుయఫదో గ వి జసబ్యజ్టా దుఃఖ గోకొములా 0 | క్క ్టైఖి సల ఎండీరయన్కు ఎక్కువ! మ0ట

218 శ్రీ, మద్భగవద్గీత

బెట్టునవియును. దు ఇమును శోకమును రోగమును గలిగించు

నవియును నగు ఆహారములు రాజసప్రకృతి గలవారికి ఇష్టమ్ములై

యున్నవి

యాతయామం గతరసం పూతిపర్యుషితం చ యత్‌!

ఉచ్చిష్టమపి చామేధ్యం భోజనం తామసప్రియమ్‌!10 ఒక జొమునకు ముందు వండుటవలన చల్జారిపోయినదియు

రసము లేనట్టిదియు దుర్గంధముతో గూడినదియు పాసిపోయినది

ఇతరులు తినగా మిగిలినదియు అపవిత్రమై నదియునగు భోజనము

తామస(ప్రకృతి గలవారికి ఇష్టమైనది

అఫలాకాంక్షి బిర్యశ్గో విధిదృష్టో య ఇజ్యతే |

యష్టవ్య మేవేతి మన సమాధాయ స సాత్త్వికః 111 ఫలాకాంక్షారహితులగు పురుషులు యజ్ఞానుష్థానమే కర్తవ్యమని

నిశ్చయించి కాస్త్రమునందు చెప బడిన విధానముతో యజ్ఞము

చేయుదురు అట్టిది సాత్వికము

అభిసంధాయ తు ఫలం దమార్ధమపి చైవ యత్‌ |

ఇజ్యతే భరత(్రేస్ట తం యజ్ఞం విద్ధి రాజసమ్‌ |! 12 భరత(శ్రేష్టా! ఫలమునుగోరి తమ మహత్త్వమును వెల్లిడిచేసు

కొనుటకు జేయబడు యజ్ఞమును రాజసికమని తెలిసికొనుము

సప్తదశోఒధ్యాయ 2219 విధిహీనమస ఎప్సిన్నం మన్రహీనమదక్షిణమ్‌ | ఛద్దావిరహితం యజ్ఞం తామసం పరిచక్షతే! 18

శాసస్త్ర,విధానము లేనిదియు అన్న దానరహితమై నదియు మం(త్రము లేనిదియు. దక్షిణ లేనిదియు 'శ్రద్దారహితమ్చై నదియు నగు యజ్ఞమును పండితులు తామసమని చెప్పుచున్నారు దేవన ద్విజ గురు ప్రాజ్ఞ పూజనం శౌచమార్దవమ్‌ | (బ్రహ్మచర్య మహింసా చ శారీరం తప ఉచ్యతే | కేడ్త

దేవతలను బ్రాహ్మణులను గురువులను (ప్రాజ్ఞులను పూజించుట పుచిత్వము సరళత్వము (బ్రహ్మచర్యము, అహింసా అనునవి శారీరక మగు తపస్సని చెప్పబడుచున్నది అనుద్వేగకరం వాక్యం సత్యం ప్రియహితం చ యత్‌ ! స్వాధ్యాయాభ్యసనం చైవ వాబ్బయం తప ఉచ్యతే! 15

ఇతరులకు భయమును గలిగింపనిదియు సత్యమై నదియు (ప్రేయమహానదియు. హీతకరమ్రై నదియు నగు వాక్యమును వేదాధ్యయనమును వాచికమగు తపన్సని చెప్పుచున్నారు మనః ప్రసాదస్సామ్యత్వం మౌన మాత్మనిసి[గ్రవః | భావసంశుద్ది రిత్యేత త్తపో మానసముచ్యతే ! 16

220 శ్రీ మదృగవద్దీత చిత్తశుడ్డి నరళత్వము మౌనము మనోని(గ్రహము, నిష్కపటమగు వ్యవహారము ఇవి యన్నియు మానసికమగు తపస్సనియందురు (శ్రద్ధయా పరయా తప్తం తపస్తత్రివిధం న్తెః | అఫలాకాంక్షిభిర్యుక్త స్సాత్త్వికం పరిచక్షతే || 7 ఫలాకాంక్షారహితులును ఏకా(గ్రచిత్తులును నగువారు పరమశ్రద్దతో వెనుక చెప్పబడిన మూడు విధములగు తపస్సును జేసినచో దానిని సొత్త్వికమని పండితులు చెప్పుచున్నారు సత్కారమానపూజార్హం తపో దంభేన చెవ యత్‌ | (క్రియతే తదిహ ప్రోక్తం రాజసం చలమధ్రువమ్‌ 118 సత్కారమును గౌరవమును పూజను పొందుటకు దంభముతో జేయబడుతపస్సు రాజసికము అది యీ లోకమున అనిత్యము అనశ్చితము ననిచెప బడినది మూఢ గ్రాహేణాత్మనో య త్చీడయా క్రియతే తపః పరస్యోత్సాదనార్ధం వా తత్తానుస ముదాహ ఏతమ్‌ 119

సప్తదశోఒధ్యాయ. 221 అవిేేకమువలన గలిగిన పట్టుదలతో తన దేహమునకు మనస్సునకు బాధను గలిగించి గాని లేదా ఇతరులను నాశన మొనర్చుటకు గాని చేయబడు తపన్సు తామసికమై నదని చెప్పబడుచున నటి దాతన్య మితి యద్ధ్దానం దీయతే౭నుపకారిణే | దేశే కాలేచ పాత్రే చ తద్దానం సాత్తికం స్మృతమ్‌!20 విద్యాదిసదుణయుక్తుడు ప్రత్యుసకారము చేయ నసమర్జుడునగు వ్యక్తికి తీర్రస్టానముల యందు పుణ్యకాలమందు చేయబడుదానము సొత్ప్వికమని చెప్పబడుచున్న వది యత్తు (ప్రత్యుపకారార్థం ఫలముద్దిశ్య వా పునః! దీయతే చ పర్షిక్షిష్టం తద్దానం రాజసం స్మృతమ్‌ | 21 'ప్రత్యుపకారము నాశించిగాని న ర్గాదులనభిలషించి గొని మన క్లేశముతో నీయబడు దానము రాజసమని చెప్పదిడుచున్నది అదేశక్షాలే యద్ధాన మపాత్రేభ్యశ్చ దీయతే | అసత్క్బృత మవజ్ఞాతం తత్తామస ముదావృతమ్‌!22

౩222 శ్రీమద సగవద్దీత అపవి(త్రములగు స్ట్థానములలోగాని ఆశౌచాది పరిస్టితులలోగాని అపాత్రులకు సంన్కొారహీనమగు భావముతోన. తిరస్కారభావముతోను చేయబడు దానము తామసికమని చెప్పదిడుచున్నది ఓం తత్సదితి నిర్దేశో (బ్రవ్మాణ ప్రినిధ స్మృతః | (బాహ్మాణాస్తేన వేదాశ్స యజ్ఞాశ్చ విహితా" పురా! 28 ఓం తత్‌ ,సత్‌ అనునీ మూడు నామములు (బ్రహ్మమును నిర్దేశించునవి యని శాస్త్రములలో జెప్పబడినది పూర్వకాలమున ఈనామములచే (బ్రావ్మాణులు వేదములు, యజ్ఞములు విహితమ్ములెనవి (సృష్టింపబడినవి) తస్మాదో మిత్యుదాహృత్య యజ్ఞదానతపః(క్రియాః | (ప్రవర్తన్హే విధానోక్షా సృతతం (బ్రవ్మావాదినామ్‌ |! 24 అందువలననే (బ్రవ్మావాదులు ఓంకారమునుచ్చరించి యజ్ఞ చానతహాక్రియలను అనుష్టించుచున్నారు తదిత్యనభిసంధాయ ఫలం యజ్ఞతపసః (త్రియాః | దానక్రియాశ్చ నివిధాః (క్రియన్తే మోక్షక్రాంక్షిభిః 1 26

223 సప్తదశోఒధ్యాయ మోక్షకాములు కర్మఫలమునాశింపక తల్‌ అను (బ్రహ్మవాచకము మచ్చరించి వివిధముఅగు యజ్ఞములను. తపస్సులను. దానాది క్రియలను అనుష్టించుచున్నారు సగావే సాధుభావే చ సదిత్యేతత్రయుజ్యతే | శ్‌ ప్రశస్తే కర్మణి తధా సచ్చబ్దో పార్ట్రాయుజ్యతే ! పార్టా! సద్చావము (బహ్మత్వము) నందును నొధుభావము (బ్రహ్మావాదిత్వము) నందును సతోఅను శబ్దము వాడబడుమున్నది అట్లీ పభకర్మలయందు గూడ (బ్రవ్మవాచకమగు 'సత్‌ శదిము (ప్రయోగింపబడుచున్నది యజ్ఞే తపసి దానే చ స్లితి సదితి చోచ్యతే | ఇ యథ న రో కర్మచెవ తదర్టీయం సదిత్యేవాభిధీయతే ! యజ్ఞము తపస్సు దానము - ఈ మూడింటికిని ఈ సచ్చద్దమే వ్యవహరింపబడుచున ఏది (బవ శ్రపరిచర్యోపయోగి యగు కర్మగూడ అనగా తన్మందిర మార్దనాదికమగు కర్మగూడ సల్‌ అనియే చెప్పబడును అశ్రద్ధయా హుతం దత్తం తప స్తప్తం కృతంచ యత్‌! అసది త్యుచ్యతే పార్ధన చ త త్పేత్య నో ఇహ!28

224 శ్రీ మద్భగవద్గీత ఇతి (స్రీ మద గవద్గీతా నూపనిషత్సు బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్రే (శ్రీ కృష్ణార్దున సంవాదే శ్రద్దాతయ విభాగయోగో నామ సప్రదశోఒధ్యాయ. పార్టా! శ్రద్దావహినముగ జేయబడుపోూమము దానము, తపస్సు ఇంకను నితరములగు కర్మలు అసత్తని చెప్పబడుచున్నవి అవి ఈ లోకమునందుగాని పరలోకమునందుగాని ఫలదాయకములుగావు ఇది (శ్రీ మద స్ఫగవద్గీతయందలి శ్రద్దాత్రయ విభాగయోగమను పదునేడవ అధ్యాయము సమాప్రము

అధ అష్టదశోఒధ్యాయః-=పదునెనిమిదన అధ్యాయము మోక్ష సన్న్యాస యోగ -మోక్ష సన్యాన యోగము

అర్జున ఉవాచ *

సన్న్యాసస్య మహాబోహో తత్త్వ్రమిచ్చామి వేదితుమ్‌ |

త్యాగస్య చ వ్యాషీకేశ పృధక్కేశినివూదన | క్ష అర్జునుడు పలికెను । మహాబావూ! శ్రీకృష్ణా! హృషీకేశా!

'కేశినాశకా! నేను సన్న్యాసమునుగూర్చి త్యాగతత్త్వమును గూర్చి

వేజువేలుగ వినదలచితిని

శ్ర భగవానువాచ ?

కామ్యానాం కర్మణాం న్యాసం సనా సం కవయో విదు!

సర్వకర్మ ఫలత్యాగం (పాము స్త్యాగం విచక్షణాః క 2 భగవానుడు పలికెను నిపుణులగు పండితులు కామ్యకర్మల

త్యాగమును సన్న్యాసమనియు సర్వకర్మఫలత్యాగమును త్యాగ

మనియు జెప్పుచున్నారు

త్యాజ్యం దోవవది త్యేకే కర్మ [ప్రాహు ర్మనీషిణః |

యజ్ఞ దాన తపః కర్మ న త్యాజ్యమితి చాపదే! 3 సాంఖ్యవాదులగు గొందజు పండితులు కర్మ దోషయుక్తము

కనుక కర్మను విడువ వలయునని చెప్పుచున్నారు కొందయి

15

226 శ్రీ, మదృగవద్గీత

మీమాంసకులు యజ్ఞము దానము తపస్సు మున్నగు కర్యలు

త్యజింపరాని వనియు జెప్పుచున్నారు

సిశ్చయం శృణు మే తత త్యాగే భరతసత్తమ |!

త్యాగో హి పురుషవ్యాఘ్ర త్రివిధ స ఎంప్రకీర్తితః | త్వ భరత(శ్రేష్టా! పురుషప్రవరా! త్యాగ విషయమున నౌ

నిశ్చ్వయమును వినుము శాస్త్రమున మూడువిధములగు త్యాగములు

చెప్పబడినవి

యజ్ఞదానతపః కర్మ న త్యాజ్యం కార మేవ తత్‌ !

యజ్లో దానం తప్పశ్చెవ పావనాని మలీషిణామ్‌ [1 65 యజ్ఞదానతపోరూపములగు కర్మలు సహజముగ విడువదగినవి

కావు చేయదగినవియె యజ్ఞము దానము తపస్సు అనునవి

పండితులకు చిత్తపుద్దికరమ్నులై యున్నవి

ఏతాన్యపి తు కర్మాణి సంగం త్యక్ష్వా ఫలాని చ |

కర్తవ్యా నీతి మే పార్ట నిశ్చితం మత ముత్తనమమ్‌ |! 6 పార్టా! ఈ కర్మలన్నియు కర్చత్వాభి నివేశమును ఫలాకాంక్షను

వదలి చేయదగిన్నవె యున్నవి ఇది నిశ్చితము ఉత్తమమునగు

నాయభిప్రాయము

అష్టాదశో౭ ధ్యాయః 227 సనియతస్య తు సన్న్యాసః కర్మణో నోపపద్యతే | మోహాత్తస్య పరిత్యాగ స్తామనః పరికీర్తితః 1 7

కాని నిత్వకర్మను త్యజించుట యుక్తి యుక్తముకాదు మోహము వలన వానిని విడచినచో అది తామస త్యాగమని చెప్పబడును దుఃఖమిత్యేవ యత్కర్మ కాయక్షేశ్రభయా త్యజేత్‌ ! స కృత్వా రాజసం త్యాగం నైన త్యాగఫలం లభేత్‌ ! 8 కర్మ కేవలము దు ఖ జనకమేనని తలంచి శరీరమునకు కష్టము కలుగునను భయముతో నిత్యకర్మను విడచు వాడు రాజసమగు త్వాగమును జేసినవాడై త్యాగఫలమును పొందడు కార్యమిత్యేవ యత్కర్మ నియతం క్రియతేఒర్జున | సంగం త్యక్ష్వా ఫలం చైవ స త్యాగ స్పాత్తికో మళజి 9 అర్జునా! కర్త్షృత్వొాభిమానమును వలాకాంక్షను విడచి కర్తవ్యబుద్దితో నిత్యకర్మల ననుప్పించినచో అట్టి త్యాగమును నేను సాత్త్వికమని తలంచుచున్నాను న ద్వేనుకుశలం కర్మ కుశలే నానువజ్ఞతే త్యాగ్‌ సత్త్ర్వసమావిష్టో మేధావీ ఛిన్ననంశయః ! 10

228 శ్ర మద్భగవద్గీత సత్తృగుణ సంపన్ను నడు మేధావి సంశయ రహితుడు సాత్త్వికత్యాగియునగు మానవుడు దు ఖజనక మగు కర్మను దే సషింపడు, సుఖదాయక మగు కర్మయందాసక్తుడు కాడు నహీ దేహభృతా శక్యం త్యక్తుం కర్మాణ్యశేషతః | యస్తు కర్మఫలత్యాగీ సత్యాగీ త్యభిధీయతే ! 11 దేవాధారి యగు జీవుడు సంపూర్ణముగ సర్వకర్మలను విడచుట సంభవము గాదు కాని సమస్తకర్మ ఫలమును త్యజించినవాడు నిజమైన త్యాగి యని చెప్పదిడును అనిష్ట మిష్టం మిశ్రం చ (త్రివిధం కర్మణః ఫలమ్‌ |! భవత్యత్యాగినాం (పేత్య న తు సన్న్యాసినాం క్వచిత్‌! 12 కర్మఫలానక్తులగు వ్యక్తులకు పరలోకమున అనిష్టము' (నరకప్రాప్తిరూపము) ఇష్టము (స్వర్ల్మప్రాప్తి రూపము) మిశ్రమము (మనుష్య జన్మ (ప్రాప్తిదూపము) నగు మూడువిధములగు కర్మఫలము అభించును కాని కర్మఫలత్యాగుల కెప్పుడును ఇవి కలుగవు పంచెతాని మహాబోహో కారణాని నిబోధ మే | సాంఖ్య కృతాంతే ప్రోక్షాని సిద్దయే సర్వకర్మణామ్‌! 13

అమ్హైదశోఒధ్యాయః 229 అర్జునా! కర్మ సమాప్రిప్రతిపాదక మగు వేదాంత శాస్త్రమున కర్మసిద్దికె ఐదు కారణములు చెప్పబడినవి వానిని జౌప్పెదను వినుము అధిష్టానం తధా కర్తా కరణం చ పృథగ్విధమ్‌ | నివిధాశ్చ పృధక్షేష్ట్రా దెవం చెవాత సంచమమ్‌! 14 ఈ కర్మాచరణ విషయమున దేహము కర్త (చిజ్జడగ్రంధి రూపమగు నహంకారము) అనేకవిధములగు నేత్రాదింద్రియములు నానావిధములగు (ప్రాణాపానాది కార్యములు ఐదవదియగు దైవమును కారణములుగా నున్నవి శరీరవాజ్మనోభిర్యత్కర్మ (ప్రారభతే నరః | న్యాయ్యం వా విపరీతం వా పంెతే తస్య హేతవ*! 15 మానవుడు శరీరముచేత మనస్సుచేత వాక్కుచేతధర్మయుక్తము లేదా అధర్మయుక్తమునగు నేకర్మల ననుష్టించునో వానికి నీయై దును కేతువులు త్తత్రవం సతి కర్తార మాత్మానం కేవలం తు యః | పశ్య త్యకృతబుద్దిత్సా న్న స పశ్యతి దుర్మతిః 116

230 క్ర, మద సృగవద్లీత ఇట్టు నర్వకర్మలను అనుష్పించుటకు ఐదు కర్మలు కేతువులగుచుండగా తన్ను (జీవుని మాత్రమే కర్మకు కర్తయని తలంచువాడు దుర్మతి యగునుగాని సమ్యగ్దర్శికాడు అవివేకమువలన అతడు దాని రహస్యమును తెలిసికొనజాలక పోవుచున్నాడు యస్య నాహంకృతో భావో బుద్ధిర్యస్య న లిప్యతే | హత్వాపి స ఇమాం ల్లోకాన్న హంతి న సిబధ్యతే!17 కరృృత్వాభిమానము లేనివాడు, కర్మఫలమునందాసక్షముగాని బుద్దిగలవాడునగు వ్యక్తి సర్వప్రాణులను నాశనము చేసియు నాశనము చేసినవాడు కాడు అతడావాననకర్మ ఫలమునందు బద్దుడుగాడు జ్ఞానం జ్జేయం పరిజ్ఞాతా (త్రివిధా కర్మచోదనా | కరణం కర్మ కర్తితి త్రివిధః కర్మసంగహ ! 18 జ్ఞానము జ్లేయము జ్ఞాత - ఈ: మూడును కర్మ ప్రవృత్తికి హేతువులు కరణము కర్మ కర్తార* మూడును కర్మసంగ్రహము లేదా కర్మకు ఆశ్రయములు జ్ఞానం కర్మ చకర్తా చ త్రిధెన గుణభేదతః | (ప్రోచ్యతే గుణసంఖ్యానే యధావచ ఎలు తాన్యపి | 19

అమ్టైదశోఒధ్యాయః 231

గుణనిరూపకమగు సాంఖ్యశా స్త్రమున జ్ఞానము కర్మ కర్త అనునవి గుణభేదములచే మూడువిధముఅని చెప్పబడినవి వానిని ఉన్నవి యున్నట్టుగ చెప్పెదను వినుము సర్వభూతేవు య్మేనెకం భావ మవ్యయ మీక్షతే | అవిభక్తం విభక్తేషు తజ్ఞానం విద్ధి సాత్త్వికమ్‌ ! 20

ఏ జ్ఞానముచే మానవుడు పరస్పరము భిన్నములగు మనుష్య దేవతిర్యగాదిశరీరముల యందు నానావిధములగు ఫలముల ననుభవించుట్లుకె యున్న జీవాత్మను అభిండము అవ్యయము ననిదర్శించు చున్నాడో ఆ జ్ఞానమును సాత్త్వికమని తెలిసికొనుము పృధక్షేన తు యత్‌జ్ఞానం నానాభావా న్పృథధగి (ధాన్‌! వేత్తి సర్వేషు భూతేషు తజ్ఞానం విద్ధి రాజసమ్‌ 1 21

కాని దేవమనుష్యాది సర్వభూతముల యందు వేలువేజుగ నుండు జీవసంబంధియగు జ్ఞానముచే నా జీవుడు పృదగ్దాతీయుడు నానావిధములగు నభ్మిపాయములు గలవాడు నని తెలియబడును ఆ జ్ఞానమును రాజసికమని తెలిసికొనుము యత్తు కృత్స్నవ దేకస్మి న్కార్యే సక్త మహైళతుకమ్‌ | అతత్త్వార్ధవదల్చం చ త త్తామస ముదాహృతమ్‌ [ 22

232 శ్రీమద స్పగవద్గీత ఇంకను ఏ జ్ఞానము ఒకానాక స్నానభోజనాది దైహికకార్యము నందు పరిపూర్ణమైన దానివలె ఆసక్తమగునో శా(స్తాదిరహితము అయ్యదార్థము పశ్వాదులవలె క్షుద్రమునగునో అట్టేదానిని తామసికజ్ఞానమని తెలిసి కొనుము వియతం సంగరహిత మరాగద్వేషతః కృతమ్‌ | అఫల(ప్రేపు ఎగా కర్మ యత్తతా ఎకిక ముచ్యతే [123 ఫలాకాంక్షారహితుడగు వ్యక్తి ఆసక్తి లేనివాడై రాగద్వేషములు లేనివాడై ఏ నిత్యకర్మ ననుష్టించునో అది సాత్త్వికకర్మ యని చెప్పబడుచున్నది యత్తు కాన్సేఫ్టు ఎ” కర్మ సాహంకారేణ వా పునః! (క్రియతే బహులాయాసం తదాజస ముదాహ ఎతమ్‌! 24 ఫలాభిలాష కలవాడుగాని లేదా అహంకారము గలవాడుగొని మిక్కిలి కష్టమును గల్లింతు ఏ ప్పన్సిని చేయుచున్నాడో కలీ రాజసకర్మయని చెప్పబడును అనుబంధం క్షయం హింసా మనపేక్ష్య చ పొరుషన్‌ | మోహా దారభ్యత్తే కర్మ యత్త త్రామస ముచ్యతే 125

అష్టాదకోఒధ్యాయు 238 పర్యవసానములగు శ్లేశములను ధర్మజ్ఞానాదుల నాశనమును ఆత్మనాశము లేదా పరసీడనమును తన సామర్ధ్యమును ఆలోచింపక కేవలము అజ్ఞానము వలన ఏ కార్యము నారంభించుచున్నాడో దానిని తామసకర్మయని యందురు ముక్తసంగోఒనహంవాదీ ధృత్యుత్సాహనమన్విత | సిద్ధ సిద్ధ్యో ర్నిర్వకారః కర్తాసాత్తిక ఉచ్యతే! 26 ఫలాసక్తి కూన్యడు, అహంకారరహితుడు ధైర్యము ఉత్సావాము కలవాడ్ర, ఫలసిద్దియందును అసిద్దియందును సుఖదుఖములు లేనివాడు నగు కర్త సాత్తికుడని చెప్పదిడుచున్నాడు రాగ కర్మఫల ్రేపుః లుబో హింసొత్మకోఒపువిః | వ శ బో ణల క్రీ తః! బో వార్ష శోక్రాన్సి ఈ కర్తా రాజని పరికర్తితః కర్మయం దాసక్తిగలవాడు. కర్మఫలమును గోరునాు విషయ్రాసక్తుడు, హింసాపరాయణుడు శౌచరహితుడు నం షే తోన్స భ్వ్య్రుతోను గూడినవాడు నగుకర్త రాజిసీకుడని చెప్పది చున్నాడ్తు కోఒలసః అయుక్షు (ప్రాకృతః ప్రబో శరో ల 1 సీష్పాద్ర ద్వర్హసూూత్రీ చ కర్తా లొమం ఉచ్య ఇ

234 శ్రీ, మదృగవద్దీత అనుచితమగు కార్యమునందాసక్తుడు స్వప్రకృతి ననుసరించు జడకర్మల నాచరించునాడు వినయరహితుడు తన శక్తిని దాచువాడు పరుల నవమానించువాడు ప్రయత్నశూ న్యుడు కోకాకులుడు దీర్పసూత్రియు (నేడో రేపో చేయదగుపనినిఒక మాసములోనెనను జేయక కాలయాపనచేయువాడు)నగు కర్త తామసికుడని చెప్పదిడును బుద్దేర్చేదం ధృత్తేశ్చెవ గుణత స్రివిదం శృణు | ('ప్రోచ్యమాన మశేషేణ పృథధక్ష్యేన దనంజయ ! 29 ధనంజయా ! బుద్దియును ధృతియును సత్త్వరజస్తమములను గుణములచే మూదు విధములుగ నుండును దానిని సంప్యూర్ణరూ పముగ జౌప్పెదను వినుము ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ కార్యాకార్యే భయాభయే | బంధం మోక్షం చ యావెేత్తి బుద్ధి స్సా పార్ట ! సాత్త్విక 130 పార్టా! ప్రవృత్తినివృత్తులను కార్యాకార్యములను భయా భయములను బంధమోక్షములను (గ్రహించు బుద్ది సాత్విక మని చెప్పబడును యయా ధర్మమధర్మం చ కార్యం చాకార్యమేవ చ| అయధావ త్ర్రజానాతి బుద్ధిస్సా పార్ట రాజసీ ! ౩1

అమ్టాదశోఒధ్యాయు 235 అర్జునా! ధర్మాధర్మములను కార్యాకార్యములను యధార్థముగ గాక మజీయొక విధముగ తెలిసికొనబడు బుద్ది రాజసికము అధర్మం ధర్మమితి యా మన్యతే తమసావ్శతా సర్వార్జాన్‌ విపరీతాంశ్చ బుద్ది స్పా పార్ధతామస 132 హా! ఠా థి అర్జునా! ఏ బుద్ది అధర్మమును ధర్మమని తలంచునో సర్వవిషయములను విపరీతముగ (గ్రహించునో తమోగుణముచే నావరింపబడిన ఆ బుద్ధి తామసిక మని చెప్పబడును ధృత్యా యయా ధారయతే మనః (ప్రాణేంద్రియక్రియాః. | త్ర యోగేనావ్యభిచారిణ్యా ధృతి సా పార్ధ సాత్త్విక! 3 అర్జునా! ఏకా(గ్రచిత్తమున విషయాంతరములమీదకు వెడలని యే ధృతిచేత మనస్సు (ప్రాణము ఇంద్రియముల క్రియలు నియమింపబడుచున్నవో ఆ ధృతి సాత్త్వికమని చెప్పబడుచున్నది యయాతు ధర్మకామార్దాన్‌ ధృత్యా ధారయతేఒర్జున! ప్రసంగేన ఫలాకాంక్షీ ధృతి స్పా పార్ధ రాజసీ 1! 34 పార్టా! అర్జునా! ఆసక్తివలన ఫలాకాంక్షియగువాడు ఏ ధృతిచే ధర్మకామార్హములను (గ్రహించునో ఆధృతి రాజసికమని చెప్పబడును

౨౩6 శ్రీ మద్భగవద్గీత యయా స్వప్నం భయం శోకం విషాదం మదమేవ చ! న నిముంచతి దుర్మేధా ధృతిస్సా పార్ధ తామసీ 1! 35 దుర్భుద్ది యగువాడు ఏ ధృతిచేత నిద్ర, భయము, శోకము: విషాదము మదము మున్నగువానిని విడువడో అట్టిధృతి తొమసికమని చెప్పబడును సుఖం త్విదానీం త్రివిధం శృణు మే భరళర్షభ ! అభ్యాసా ద్రమతే యత్ర దుఃఖాంతం చ నిగచ్చతి £క భరత ్రేవ్వా! ఇప్పుడు మూడువిధములగు సుఖములను గూర్చి చెప్పెదను వినుము మాటిమాటికి అనుశీలనమ చేయుటవలన ఏ సుఖమున ప్రీతి కలుగునో దేనిచే సంసారదు ౪మొ నుండి విడివడునో- యత్తదగ్రే విషమివ పరిణామేలమ గళోపమమ్‌ | తత్సుఖం సాత్త్వికం (ప్రోక్షమాత్మబుద్ది ప్రసాదజమ్‌ 12 ఏది మొదట విషమువలెను పిమ్మట అమ్బతమల్‌ సమానముగను నుండునో ఏది ఆత్మవిషయకమగు బుద్దియో"

అష్టైదశోఒధ్యాయు 237 నైర్మల్యము నుండి పుట్టినదో ఆ సుఖము సాత్త్వికమని చెప్పబడు చున ది విషయేంద్రియసంయోగాత్‌ యత్తద(గ్రేఒమ, తోపమమ్‌! పరిణామే విషనివ తత్సుఖం రాజసం స్మృళతమ్‌! 38

విషయముల యొక్క ఇంద్రియముల యొక్క సంయోగము వలన గలుగు సుఖము మొదట అమృతమువలెను చివరకు విషము వలెను నుండును అట్టి సుఖము రొజసమని చెప్పదిడుచున్నది యదగ్రే చానుబంధే చ సుఖం మోహన మాత్మనః | నిద్రాలస్య (ప్రమాదోత్టం తత్తాముసముదాహృతమ్‌ [199 మొదట చివర ఆత్మకు మోవామును గలిగించునదియు, నిద్ర ఆలస్యము ప్రమాదము మున్నగు వానినుండి పుట్టినదియునగు సుఖము తామసికమని చెప్పదిడును న్‌ త్రదస్తి పృథివ్యాం వా దివి దేవేమ వా పునః | న ర్తుణెేడ0 త్తం ప్రక ఎత్తిజెర్ముక్షం యదేభిస్స్యా తీట

238 శ్రీ మద్భగవద్గీత భూమియందుగాని స్వర్ణ్గమునందుగాని లేదా దేవతలయందుగొని 'ప్రకృతిజాతములగు (త్రిగుణములనుండి విడివడినప్రాణి ఏదియు లేదు (బ్రావ్మాణ న్షతియవిశాం శూదాణాం చ పరంతప ! కర్మాణి ప్రవిభక్తాని స్వభావప్రభవెర్లుళైః 1 త] పరంతపా! బ్రాహ్మణ క్షత్రియ వైశ్య హద్ర కర్మలన్నియ స్వభావజాతములగు గుణముల ననుసరించి విధక్తమ్లులెనవి శమో దమ స్తస శాచం క్షాంతి రార్హవమేన చ|! జ్డానం నిజ్ఞానమాస్తిక్యం (బ్రహ్మకర్మ స ఏభావజమ్‌ [42 శమము(అంత రింద్రియ నిగ్రహము) దమము ((బహిరిం(ద్రిటో నిగ్రహము) తపస్సు (శాస్త్రీయ కాయిక క్లేశము). శచమి (బాహ్యాభ్యంతర శౌచము) సహిష్టుత్స సరళత జ్ఞానము (శాస్త్ర జ్ఞానము) విజ్ఞానము (తత్త్వానుభూతి), ఆస్తిక్యము (శా సార్రమునంద దృఢమగు నమ్మకము) - ఇవియన్నియం (బ్రావ్మాణనీ స్వభావజాతములగు కర్మలు శౌర్యరీ తేజో ధృతి ర్ఞాక్ష్యం యుద్దేచా ప్యపలాయనే దానమీశ;రభావశ్‌ క్కు! 4 పరభావశ్చ క్షాత్రం కర్మ స్వభావజమ్‌

అష్టాదశోఒధ్యాయః 229 | శౌర్యము తేజస్సు ధైర్యము కార్యకుశలత్వము యుద్ధమునందు రిపోకుండుట దానము లోకనియంతృత్వము మున్నగునవి శ్హీత్రియుని స్వభావజములగు కర్మలు కృషి గోరక్ష్య వాణిజ్యం వెళ్యకర్మ స్వభావజమ్‌ పరిచర్యాత్మకం కర్మ శ్మూదస్యాపి స సభావజమ్‌ 1 44 కృషి గోరక్షణము, వాణిజ్యము మున్నగునవి | బెళ్యుని స్వాభావిక కర్మలు. బ్రావ్మాణ క్షత్రియ వెష్యలకు పరిచర్య చేయుటయే హౌద్రుని స్వాభావిక కర్మ స్వే స్వే కర్మణ్యభిరత సంసిద్ధం లభతే నరః | స్వకర్మనిరత స్పిద్ధిం యధా విందతి తచ్చృణు [45 ( తన యధికారమినకు దగిన కర్మలయందాసక్తుడగు మౌనవుడు జ్ఞానయోగ్యత్వడూప) సిద్ధిని బొందును స్వీయకర్మయందు తత్సర్షుడగు వ్యక్తి ఏ విధముగ సిద్ధిని బొందునో వినుము యతః ప్రవృత్తిర్భూతానాం యేన సర్యమిదిం తతమ్‌ | స్వకర్మడా తమభ్యర్చ్య సిద్ధిం విందళి మానవకే 46 ఎవనినుండి నర్వ(ప్రొణులి యుతృత్తి (పూర్వూన రూపమగు జరిగినదోః ఎవరు వ్యష్టిసమప్రీ రూపము

240 (శ్రీ మద్భగవద్దీత సమఃగ్రవిశ్వమును వ్యాపించియున్నా, ఎడో, అట్టివానిని మానవుడు స్వకర్మచే అర్చించి సిద్ధిని (జ్ఞాన నిష్టను విందును శేయాన్‌ స్వధర్మో విగుణః పరధర్మాత్స్యనుస్టితాత్‌ న్వ్‌ శ్రి ఫో ళా స్వభావనియతం కర్మ కుర్వన్నాప్నోతి కిల్చిషమ్‌ 14 చక్కగ ననుష్టింపబడిన పరధర్మముకంక నికృష్ణమై నదెనను స్వధర్మమే (శ్రేష్టమైనది మానవుడు స్వభావవిహిత మగు కర్మీ నాచరించిన ఎట్టిపాపమును పొందడు సహజం కర్మ కౌంతేయ సదోషమపి న త్యజేత్‌ ! సర్వారంభా హీ దోషేణ ధూమేనాగ్ని రివావ పతాకేడీ తంయతలిడిదధ్యిడ యడదిడవీ ౪ అలడడ్ద 1-4ంతం. కర్మ విడువదగినది కాదు ఏలయన అన్ని పాగచే నావరింపబడినై సర్వకర్మలు దోషముతో గూడియున వి అసక్తబుద్ధి స్పర్యత్ర జితాత్మా విగతస్పృహః | గం నెమృర్మ్యసిద్ధిం పరమాం సన్న్యాసేనాధిగచ్చతి | 'ప్రొకృత వస్తువులయందు ఆసక్తిలేని బుడ్డి గలవా డున వశీకృతచిత్తుడును ( బహ్మలోకము వణకు గల సుభాదులయంో, కాంక్ష లేనివాడును నగు మానవుడు సహజముగ కర్మ త్యాగపూర్వకో వెష్కర్మ్యరూప పర సిద్ధిని పొందును

అష్టైదశోఒధ్యాయూ 24] ఎద్ధిం ప్రాప్తో యధా బ్రహ్మా తధాఒఒప్పోతి నిబోధ మే! సమాస్తేసైవ కౌంతేయ! నిష్టా జ్ఞానస్య యా సరా! 60

శ కల కౌంతేయా! నైెష్కర్మ్యసిద్దిని బొందిన వ్యక్తి ఎట్టు (బ్రవ్మామును చొందునో , ఏది జ్ఞానమునకు చరమగతియో, దానిని నా నుండీ సంశ్షేపముగ వినుము ఎవ విపద్ధయా యుక్తో ధ ళ్యాఒఒల్మొనం వియమ్య చ! బ్దాదీన్‌ వివయాం స్త్యక్ష్యా రాగడ్వేషి వ్యుదస్య చ! 51 గ సాకుకమైన బుడ్డితో నొడీసర ్రెర్యమువే మనస్సును కి శబ్దాదివిషయములను పరిత్యజించి రొగ ద్వేషములను డర్చి- ఏనిక్తస్సీవీ లఘ్వాశీ యతవాక్కారో మాన! ధ్యానయోగపరో నిత్యం పరాగ్యం సముప్రాళిలో యు పల ఉంగా జి కి పవిత్రము నిరనమునకు స్థావమునందున్నద మ్‌ వ్సాః జె న పాడుమ ఎల్లప్పుడు వాక్కాయములను నిగ్రహించు్‌ న్న న భ్‌ యును లాగ మిను నా చ్చింతాపరాయణుడునునై యో జా శేయించి-

242 శ్రీ మద్భగవద్గీత అహంకారం బలం దర్బం కామం [క్రోధం సరిగ్రహమ్‌ | విముచ్య సిర్మమశ్శాంతో బహ్మభూయాయ కల్పతే! 53 అహంకారమును బలమును దర్చమును కామమును, 'క్రోధమును పరిగ్రహణమును(స్వికరించుటను) వదలి మమకారముళేకీ ఉపశమమును. బొందిన పురుషుడు బహ్మానుభవమునకు యోగ్యుడగును 'బ్రహ్మభూళ ప్రసన్నాత్మా న శోచతి న కాంక్షతి ! సమస్సర్వేషు భూతేషు మదృక్తిం లభతే పరామే! 54 'ద్రహ్మస్వరూపమును పొందినవాడు ప్రసన్నవిత్తుడు అగి వ్యక్తి ఏ వస్తువును గూర్చి కోక్రింపడు. దేనిని గోరదు. అట్టివాడు సమదర్శియై ప్రేమ లక్షణయుక్తమగు నా భక్తిని బొందును భక్ష్యా మామభిజానాతి యావాన్యశ్చాస్మి తత్త్వతః తతో మాం తత్తతో జ్ఞాత్వా విశతే తదనంతరమ్‌! 58 _ రిరడట్టే పరాక్షిచే విభూతిస్వభావయుక్తుడనగు నన్ను సమాపమును యధార్ధముగ దెలిసికొనును అట్టే ట్రేమ ల్త బల యధార; గ క నో 0 బ్రోంచును * బేిసకనిన పిమ్మల నా నిత్యలీంయ

అష్టాదశోఒధ్యాయ 243 సరక ఇ క్ష న్‌ సదా కుర్వాణో మద్వ్యపాశ్రయః | (౯ దా దవాప్నోతి శాశ్వతం పదమవ్యయమ్‌ 1 56 నా యేకాంత భక్తుడు ఎల్లిష జ నన్నింటిని చేసినను ్తుడు ఎల్లపుడు నిత్య వెమిత్త కర్మం వకు నాయను(గ్రహమువలన నిత్యము అవళయము; వకుంర ధామమును బొందును థ్‌ నగు చేతసా స న య మయి సన్న్యస్య మత్పరః ! ద్దియోగ ముపాశ్రిత్య మచ్చిత్తస్సతతం భవ | 57 న లా న ఏ మత్పరాయణుడవే (నేనే ప్లీతైకమగు పురుషార్థమునని వా [, ంచి) బుద్దియోగము నాగ్రయించి: ఎల్లపుడు (కర్మానువ్వాన వ్ష మున) నాయందే మనస్సు నుంచుము చ్చిత్త సృర్వదుర్లొణి నుత్రసొదొ త్తరివ్యసి | మ ధ చేత్త మహాంకారొల్‌ న శ్రోవ్యసి వినంక్ష్యసి 1 58 సక నాయందే మనస్సు గలవాడ్డవెనబో నౌ యను(గ్రహమువలన 1ప్రఅబంధకములఅనుతరింపగలను ఇంకను అహంకారము వలన

244 త్రీ మద్భగవద్గీత నీవు నా కధను (నా యుపదేశమును) విననిచో వినాశమును వి ందెదవు లే | యద్యహంకార మాశిత్య న యోత్స్య ఇతి మన్య మిధ్యెష వ్యవసాయస్తే ప్రకృతిస్త్యాం లీ అహంకారము నాగ్రయించి యుద్ధము చేయ నని విల తలంచినచో ఆనీ సంకల్పము మిధ్యయే యగును ఎలలిన స్వాభావికమగు యుద్భోత్సాహరూపమైన నీ ప్రకృతి నిన్ను యుద్ధమునందు ప్రవర్తింపజేయును స్వభావజేన కౌంతేయ నిబద సే యన్‌ కర్మణా | ఖ కర్తుం నేచ సి యన్మోహాళ కరిష్యస్యవశోఒపి తత్‌! కొంతేయా! మోహమువలన నీ విప సుడు దేనిని దేయ దలంచుటలేదో స్వభావజాతస సకర్మచేత బద్దుడ్డవె నీ యిష్టము వ్యతిరేకముగనే దానిని జేయుటకు (ప్రవృత్తుడవగుదువు శర ఈశ్వ సృర్వభూతానాం హృొద్దేశేఒర్డున తిస్టతి | 0] (బ్రామయన్‌ సర్వభూత్రాని యంత్రారూఢాని మాయయో అర్జునా! అంతర్యామి యగు పరమాత్మ యం(త్రమున మన్ఫు బొమ్మలవలె జీవులను మాయచే వివిరమీ లఅగుకర్మలయ ప్రవర్తిల్హునట్టు చేసి సర్వజీవుల హృదయములలోను నుండును

అమ్హాదశోఒధ్యాయ 245 తేన శరణం గచ్చ సర్వభావేన భారత | 'తృసాదాత్పరాం శాంతిం స్థానం ప్రాష్య్యసి శాశ్వతమ్‌! 62 ఆయ ధారలా: నీవు సంపూర్ణముగ ఆ యీశ్వరుని శరణుజొచ్చుము లి అనుగ్రహము వలన పరమశాంతి, నిత్యధామము లభించును తే జ్ఞానమాఖ్యాతం గుహ్యాద్గువ్యాతరం మయా ఎ శ్యెత దశేషేణ యధేచ్భసి తధా కురు! 63 నుప ఆ విధముగ రవాస్యాతిరప స్యమై న జ్ఞానమును నీకునే చితిని దీనిని చక్కగ నాలోచించి నీయిష్టమువచ్చినట్టు యుము సర్వగృహ్యతమం భూయః శృణు మే పరమం వచో | ఇమ్టిజసిమే ద ఢమితి తతో వక్ష్యైమి త్రేహిళమ్‌! 64 |. పరమ రహస్యము సర్వ'్రేస్టము నగు నా యుపదేశమును ని వినుము నీవు నాకు మిక్కిలి యిష్టుడవు అందువలన నీకు క్ష హితము చెప్పుచున్నాను వెన్యసి సత్యం తే ప్రతిజానే ప్రయోజ క

246 శ్రీమద్భగవద్గీత నీవు నాయందు మనస్సు నుంచుము నాకు భక్తుడవు కమ్ము నన్ను పూజించుము, నాకు నమస్కరింపుము. దానివలన నన్నే పొందెదవు నీవు నా కత్యంతము ఇష్టుడవగుట వలన నీకీ సత్యమును 'ప్రతిజ్హాపూర్వకముగ జెప్పుచున్నాను సర్వధర్మాన్‌ పరిత్యజ్య మామేకం శరణం వజ | అహం త్వాం సర్వపొ పభ్యో మోక్షయిష్యామి మా శుచః! 66 వర్ణాశ్రమాది సర్వధర్మములను విడచి నన్నాక్కనినే కరణు బొందుము నేనునిన్ను సర్వపాసముల నుండి విముక్తుని జేయుదును దు భింపవలదు ఇదంతే నాళపస్కాయ నాభక్తాయ కదాచన | న చేప్రూషవే వాచ్యం న చ మాం యోఒభ్యసూయతి | 67 ఈ గీతాశా స్త్రమును ఇంద్రియ నిగ్రవ ము లేనివాడు భక్తుడు కానివాడు, పరిచర్యాహీనుడు నన్ను ద్వేషించువాడు నగువ్యక్తి 'కెప్పుడును నీవు చెప్పరాదు య ఇన్తుం సరమం గుహ్యం మద ్భక్షేవ్వబిధాస్యతి | భక్తిం మయి పరాం కృత్వా మామ్హేవవ్య త్యసంశయః ! 68

అష్టాదశోఒధ్యాయం 247 మిక్కిలి రహన్యమగు నీ గీతాాస్త్రమును నొ భక్తులకు జెప్పినవాడు పరమభక్తిని పొంది నంశయరహిత్నుడై నన్నే పొందును న చ తస్మాన్మనుష్యేవు కశ్చిన్మే (ప్రయకృత్తమః | భవితాన చ క్త తన్మాత్‌ అన్యః ప్రియళతలో ఖ్లువి | 69 ఈ మానవలోకమున నాగీతోపదేశికుని కంటె అధిక ప్రియుడు నా కెవ్వడును లేడు ఈ భూలోకమున వానికంటె మజటీయొకడు (పియతరుడు ఎవ్వడును ఉండబోడు అధ్యేవ్యతే చయ ఇమం ధర్మ్యం సంహదమావయోళీ ద్ర + గ్గ జ్ఞానయజ్షేన తేనావాం ఇవ్హ స్యామిత్తి మే మతిః! 7 ధర్మసమన్విత మగు మన యీ సంభాషణము నెవడు అధ్యయనము చేయునో వానిచే నేను జ్ఞానయజ్ఞము' ద్వోరా పూజితుడ నగుదును ఇది నా యభిప్రాయము (శద్దావాననసూయశ స శృణుయాదపి యోానరః | సోఒపి ముక్తశ్శుభాన్‌ లోక్షాన్‌ప్రావ్లుయా త్పుణ్య కర్మళామ్‌.! 71

248 శ్రీ మదృగవద్లీత (శద్దావంతుడు అసూయారహితుడునగు మానవుడు గీతను (శ్రవణము చేసినచో పాపముక్షుడై పుణ్యకర్మల జేయువారి శుభలోకములను పొందును కచ్చిదేత్యమ్భతం పార్ధ త్వయ్రైకా[గ్రేణ చేతసా | కచ్చిదజ్ఞానసమ్మోహః ప్రణప్ట సే ధనంజయ |! 72 పార్టా! నీవు ఏకాగ్రచిత్తముతో ఈ గీతాకా స్త్ర, మును వింటివికదా? ధనంజయా! అజ్ఞానమువలన గలిగిన నీ మోహము తాలగినది కదా! అర్జున ఉవాచ నష్టా మహః స్మృత్తిర్ణబ్లా త్వత్ర్పసాదా న్మయాఒచ్యుత | స్థితోఒస్మి గతసందేవః కరిష్యే వచనం తవ | 79 అర్జునుడు పలికెనుః అచ్యుతా! నీ దయవలన నామోవాము తొలగినది నేను స్వరూపస్మృతిని బొందితిని నా సందేవాము తాలగినది యధార్రజ్ఞానమున నుంటిని ఇపుడు నీ యా దేశమును పాలింతును సంజయ ఉవాచ ఇత్యవహం వాసుదేవస్య పార్టస్య చ మహాత్మనః సంవాద మిమ మశ్రాషం అద్భుతం రోమహర్షణమ్‌!74

అష్టాదశోఒధ్యాయః 249 సంజయుడు పలికెనుః అదు బ్రతము రోమహర్షణమునగు శ్రీకృష్ణార్ణునుల సంవాదమును నేనీవిధముగ వింటిని వ్యాసప్రసాదా ్యయ బలవాన్‌ ఏతద్గువ్యోమవాం పరం | యోగం యోగేశ (రాత్‌ కృష్ణాత్‌ సాక్షాత్మోధయత స స్రోయమ్‌! నేను వ్యాసమహర్షి యను[గ్రహమువలన పరమగువ్యుమగు నీయోగమును సొక్టాత్తుగ యోగేశ్వరుడగు శ్రీకృష్ణుడు చెప్పుచుండగ వింటిని రాజన్‌! సంస్మృత్య సంస్కృత్య సంవాద మిమ మద్భుతమ్‌ | 'కేశవార్డునయో పుణ్యం వృష్యామి చ ముహుర్మువుః | 76 రాజా! పుణ్యజనకము అదు భతమునగు శ్రీకృష్ణార్డునుల యీ సంవాదమును మాటి మాటికి స్మరించుకొనుచు పులకాంకితుడనగు చునా ను తచ్చ సంస్మృత్య సంస్కృత్య రూసమత్యద్భుతం హరేః | విస్మయో మే మహాన్‌ రాజన్‌ హృష్యామి చ పునః పునః | 77 రాజా! మిగుల అద్భుతమగు విష్ణువు యొక్క ఆ విశ్వరూపమును మాబిమాటికి స్మరించి నేను అత్యంతాశ్చర్యమును పొందుచున్నాను మాటిమాటికి పులకితుడనగుచున్నాను

250 శ్రే మద్భగవద్గీత యత్ర యోగేశ్వర కృష్ణా యత్ర పార్టో ధనుర్హరః ! తత్ర శ్రీర్చిజయో భూతొద్రువా నీతిర్మతిర్మమ! 78 ఇతి ఇస్త్రీ మద సగనద్గతా నూషనిషత్చు బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాద్త్రే శ్రీ కృష్ణిర్దున సంవాదే మోక్షసన్న్యాస యోగోనొమ అమ్టిదశోఒధ్యాయ ఏ పక్షమున యోగేశ్వరుడగు శ్రీకృష్ణుడు, గాండీవధారి యగు అర్జునుడు నుందురో అచట రాజ్యలక్ష్మి విజయము ఐశ్వర్యము స్టీరమగు నీతియు నుండునని నా నిశ్మయము ఇది శ్రీ మదృగవద్గీతయందలి మోక్షసన్న్యాస యోగమను పదునెనిమిదవ అధ్యాయము సమాసము

శీ గీతామాహాత్మ్యము

ధతోవాచ భగవాన్‌ పరమేశాన భక్తి రవ్యభిచారిణీ+ ప్రారబ్దం భుజ్యమానస్య కథం భవతి-హే ప్రభో 11. వ భూ దేవి పలికెను - విష్ణుభగవానుడా! పరమేశ్వరుడా' ప్రభూ! (ప్రారబ్దకర్మల ననుభవించు మానవున కెట్లు స్రీరమగు భక్తీ కలుగును? శ్రీవిష్టురువాచ (ప్రారబ్ధం భుజ్యమానోఒపీ గీతాఖభ్యాసరతో సదా !- సముక్తు స సుఖీ లోకే కర్మణా నోపలిష్య త్ర 2

విష్ణుభగవానుడు పలికెను (ప్రారబ్ధము ననుభవించు చున్నప్పటికిని మానవు డెల్లిపుడు గతాపరనమున నియుక్తుడెనచోః లీ లోకమున ముక్తుడై నుఖము నందును అతడెవ్షుడును ర్మృలయందు లిప్పుడుగొడు మహాపాప్రాతీపాపాని గీతొధ్యానం కరోతిచేత్‌ ! కృచిత్‌ స్పర్గ్శం న కుర్వపి నలినీదళ మంబువత్‌ టి

252 (శ్రీ మద్భగవద్గీత

పద్మపదత్రమున నీరంటనట్లు గీతాధ్యానము చేయు వా నిని మహాపాపములు గాని అతి పాపములు గాని యెప్పుడును స్పృశింపవు గీతాయాః పుస్తకం యత్ర యత్రపారః ప్రవర్తతే | తత సర్వాణి తీర్జాని ('ప్రయాగాదీని తత్రవె || శ

ఎచట గీతాగ్రంధ ముండునో, ఎచట గీతా పారాయణము జరుగుచుండునో అచట ప్రయాగ మున్నగు తీర్రము అన్నియు నుండును సర్వే దేవాశ్వ బుషయో యోగినః పన్నగాశ్చ యే! గోపాలా గోపికా వాపి నారదోద్ధవపార్ష దె || ర్‌

లె రాజా

అచట సర్వదేవతలు, బుషులు యోగులు పన్నగులాః నారదుడు ఉద్ధవుడు పార్షదులతో గూడ గోపాలురు. గోపికళ నుందురు సహాయో జాయతే శీఘ్రం యత్ర గీతా ప్రవర్తతే ] యత్రో గీతా విచారశ్చ పరనం పారనం (క్రుతమ్‌ ! తతాహం నిశ్చితం పృధ్వి నివపామి సదెవ హి! 6

గీతామహాత్మ్యము 253 గీతాపారము. జరుగుచోట వీరి సహాయము శీఘ్రముగనే అభబించును వృద్వీ! గీత ఆలోచింవబడుచబోటు వరన పారనశ్రవణములు జరుగుచోట నేను తప్పక నివసింతు నని తెలిసికొనుము గీతాశయో౭ వాం తిష్టామి గీతా మే చో త్తమం గృవామ్‌! గీతాజ్ఞనముపా(శ్రిత్య గ్రీన్‌ లోకాన్‌ పాలయామ్యవామ్‌ | 7 నేను గీత నాశ్రయించి యున్నాను గితయే నాకు ఉత్తమ మగు గృవాము గీతాజ్ఞానము నాగ్రయించి నేను ముల్లోకములను పాలించు చున్నాను గీతా మే పరమా విద్యా బ్రహ్మారూపా న సరోయః ప | గీత నాకు (బ్రవ్మారూసమగు పరావిద్య అర్హమా త్రము, అక్షరము, నిత్యము అనిర్వచనీయ మగు పదములు గలిది దీనిలో నెట్టీ “దేవ్నము లేదు శగానందేన కృష్ణేన (పోక స్వముభిలోజర్ధనమ్‌ / ళం అలీ దతయీ పరానంద తత్వార్హజ్తునసంయు

౨2654 ఈత మద్భగవద్గీత చిదానందు డగు శ్రీక ్పష్టునిచే ఈగీతస్వయముగ అర్జునునకు బోధింపబడినది ఇది వేదత్రయరూపము పరమానందస్వరూపము, తత్త్వార్థజ్ఞానసంయుక్తము నైనది యోజఒషమ్టాదశజపేన్నిత్యం నరో నిశ్చలమానసః | జ్ఞానసిద్ధిం స లభతే తతో యాతి పరం పదమ్‌ 110 ఏ మానవుడు నిశ్చల మై నమనస్సుతో గీతలోని పదునెనిమది అధ్యాయములను పరించునో అతడు జ్ఞాన సిద్దిని వింది పిమ్మట పరమఫుదమును విందును పారేఒసమర్హః సంపూర్తే తదర్హం పారమాచ "రేత్‌ | తదా గోదానజం పుణ్యం లభతే నాత్ర సంశయః [1] గీతను సంపూర్ణముగ జదువజాలకున్నచో దానిలో సగభాగము నైనపరింపవలెను దాని వలన నతనికి గోదానము చేయు పుణ్యము లభించును దానిలో నెట్టే సందేవ ము లేదు (తిభాగం పరమానస్తు గంగాస్నానపలం లభేత్‌ | వడంశం జపమానన్తు సోమయాగపలం లభేత్‌ ! 12

గీతామహాత్మ్యము £ర్‌5్‌ గీతయొక్క మూడవభాగమును అనగా ఆజఆధ్యాయములను పారాయణ మొనర్చు వానికి గంగా న్నానఫలము లభించును ఆజప్‌ వంతు అనగా మూడధ్యాయములు పరించినచో సోమయాగఫలము లభించును ఏకాద్యాయం తు యో నిత్యం పరతే భక్తి సంయుత॥। రుదలోకమనాప్పోతి గణో భూతా ;వసేచి రమ్‌ | 18 ఎవడు భక్తియుక్తుడె గీతలోని ఒక్క అధ్యాయమ్మునెన చదువునో అతడు రు[ద్రలోకమును బొంది యచట రుద్రగణములలో నొక్తడై చిరకాలము వసించును అధ్యాయమేకపాదం వా నిత్యం యః పరతే నరః | స యాతి నరతాం యావన్మనుకాలం వసుస్థరే క్‌ 1డ్మ వనం౦ంధరా! నిత్యము ఒక అధ్యాయమును గాని అధ్యాయములోనియొక నాలుగవవంతు గాని చదువువా డొక మన్వంతరమువరకు మూ నవజన్మను పొందును గీతాయాః శ్చోకదశకం సప్త పంచ చళుష్టయమ్‌ | ద్వౌ డత్రీనేకం తదర్థం వా శ్లోకానాం యః సరీన్నరః | 15

2566 శ్రీ మద్భగవద్దీత చం[ద్రలోకమవాప్పోతి వర్షాణామయుతం (ధువమ్‌ | సీతాపారసమాయుక్తో మృతోఒమానువతాం వ్రజేత్‌ ! 16 గీతయందలి పదిశ్టోకములను గాని యేడు ఐదు నాలుగు, మూడు రెండు క్టోకములను గాని, ఒక్క శ్లోకమునుగాని చివరకు సగము శ్రైకమునుగాని నిత్యము పరించు మానవుడు చంద్రలోకమునకు వెడలి యచట పదివేల యేండ్లు నివసించును ఇది నిశ్చయము గీతా పారాయణము నందాసక్తు డగువ్యక్తి మరణానంతరము దేవత్వమును బొందును గీతాభ్యాసం పునః కృత్వా లభతే ముక్తిముత్తమామ్‌ | గీతేత్యుచ్చారసంయుక్లో మ్రియమాణో గతిం లభేత్‌ 117 అతడు మరల గీతాపారాయణ మొనర్చి ఉత్తమ మగు ముక్తిని పొందును మరణ సమయమున గీతా శబ్దము నుచ్చరించిన సద్గతిని బొందును గీతార్థశ్రవణా సక్తో మహాపాపయుతో౭పి వా | _వెకుంరం సమవాప్పోతి నిమ్ణునా సహ మోదతే |! 18

గీతామహాత్య్యము లగ? గీతార్టశ్రవణమునం దాసక్తు డగువాడు మహొపాపియే యైనను _వెకుంరమును బొంది విష్ణువుతో గూడ ఆనందించును గీతార్టం ధ్యాయతే నిత్యం కృత్వా కర్మాణి భూరిశః | జీవన్ముక్తః స నిజ్ణేయో దేహంతే పరమం సదమ్‌ 119 కర్మల గొప్పగ చేసినవ్నాడెనను గీతార్థమును నిత్యముధ్యానించు మానవుని జీవన్ముక్తుడని[గహింపుము, మరణానంతర మతడు పరమ పదమును చెందును గీతామాశిత్య బహవో భూభుజో జనకాదేయః | సీర్దూత కల్మషా లోకే గతోస్తే పరమం పదమ్‌ |! 20 గ్‌త నాశ్రయించియే జనకాదు లగురాజు లెందటజటో ఇహలోకమున పాపముక్షులె పరమ పదమును వీ ందియుండిరి గీతాయాః పరనం క ఏత్వామాహాత్మ్యరనెవ యః పరేత్‌! వృధా పారో భవేత్తస్య (శ్రమ వ్వ హ్యుదాహవృుతః 121 గీతను పరించి మహాత్మ్యమును చదువనిచో వాని గీతాపరనము వ్యర్తమే యగును వానికి శ్రమయే మీగులు నని చెప్పబడినది శ

25థి మద్భగవద్గీత ఏతన్మాహాత్మ్య సంయుక్తం గీతాభ్యాసం కరోతి యః! స తత్చం మవాప్నోతి దుర్హభాం గతి మావ్పుయాత్‌ 122 ఈ మహాత్మ్యముతో గూడ గీతను పారాయణ మొనర్చినవాడు చెప్పబడిన పలముతో పాటు దుర్లభమగు మోక్షమునుగూ డ పొందును సూత ఉవాచ మాహాత్మ్యమేతద్గితాయాః మయా ప్రోక్తం సనాతనమ్‌! గీతాంతే చ పరేద్యస్తు యదుక్తం తత్చలం లభేత్‌! బే సూతుడు పలికెను - సనాతన మగు ఈ గీతా మాహాత్మ్యమును నేను చెప్పితిని గీతను పారాయణ మొనర్చిన పిమ్మట దీనిన చదివిన వానికి పైన చెప్పబడిన ఫలము లభించును ఇది (శ్రీ వరాహపురాణమందలి గీతామాహాత్మ్యము సమాప్తము

(ప్రార్ధన గ భగవానుడా' అనేకవిధములుగా నీవామములు ప్రపంచములో వ్యాపీ ంచియున్నవపి జఅనామములలో నీశళ్తీ యంతయు నిండియున్నది. కాని తొకికవాంఛలతో గూడియున్న నేను నీ నామస్మరణములో కారమును గడుపుట లేదు నీదయ యిట్లున్నది నొ యపరాధ కారణములనే నిట్టి నీ వామ సంక్తీర్రనములో నా మనస్సు (ప్రవేశించుట లేఖ శ 2 జగడీశో! నేను ధనమును ఇంధువులను, సుందడ కవిత్వమును గోరను ప్రతి జన్మమునందును నర్వజ్తయుక్తుడవెన నీ యందే నాకు నర్జేతుకమైన భక్తికలుగుగాక! ఇదియే నా కోరిక ౩ వందకుమారా! నీ సేవకుడ నేసనేను శొకికమై న సంసార సముద్రములో బడియున్నాను అట్టే నాయందు దయయుంచి నీపాదపద్మ ములయందలి దూళితో సమానముగా నన్న దలంవుము శ గోపికానాధా! వీ నామస్మరణము. చేయునపుడు నొ కనులనుండి నిరంతరము ఆవు లెప్పుడు ్రవపా ంయా కా శదదరుద్ద మై నవాక్కులు నొ నోటి నుండి యెస్పుడు | వా! శరీరము (ప్రేమ భక్తితో నెప్పుడు ఫ్పులకించునో కదో

260 శ్రీ మద్భగవద్గీత

5 గోవిందా! నీ వియోగముచేత నిమిష మొక యుగముగా కాలమును గడుపుచున్నాను వర్ష బుతువులోవలె నా రెండు కన్నులనుండి అ(ఫ్రైధారలు ప్రవహించుచున్నవి, ప్రపంచమంతయు నాకు హన్యముగా దోచుచున్నది

(శ్రీ మద్భగవద్గీత శ్చోకానుక్రమణిక అ ఆధ్యాయము శ్లోకసంఖ్య అక్షీర్తిం చాపి భూతాని 2 తశ అక్షరం [బహ్మాపరమమ్‌ 8 తె అక్షరాణామకారోస్మి 10 వెరి అగ్నిర్థ్యోతిరవా కక్ష 8 క! అచ్చేద్యోఒ యమదాహ్యోఒ యమ్‌ 2 జెళ్ళ అజోఒపిసన్నవ్యయాత్మా త్తే గ్ర అజ్ఞక్చాడ్రద్దధాన్ఫో 4 40 అత్రశూరామహేష్వాసా 1] క అధకేనప్రయుక్షోఒయమ్‌ 3 ౩కి అధచిత్తంసమాధాతుం 12 రి అధచేత్వమిమంధర్మ్యం 2 తె అధ్యచైనంనిత్యజాతం లి ౭6 అధవాబవ్యానెతేన 10 తడై అధవాయె గినా మేవ 6 త్త అధవ్యవస్రితాన్‌దృష్ట్వా | 20

262 శ్రీ మద్భగవద్గీత

శ. లధెతదప్యశక్తోఒసి 12 ః అదృష్టపూర్వంవా ృషిలోఒస్మి 11 ట్‌ అదేశకాలేయద్దానం 7 ం అద్వేష్టాసర్వభూతానామ్‌ 12 13 అధర్మంధర్మమితి యా 18 అధర్మాభిభవాత్కృష్ట క 40 ఆధశో,6;0పపసతా 15 అదిత 8 య! అధియజ్జ కధంకో౭ త 8 (| అధిష్టానంతధాకర్తా 18 14 అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం 13 12 అధ్యేష్యతే చయ ఇమం 18 70 అనన్తవిజయంరాజా ణ్‌ 16 అనంతా సీ గ్రనాగానం 10 29 అనన్య చేతాస్సతతవ్స్‌ / త్త అనన్యాశి ఏంతయంతోమా్ష్‌ | (గ అనపేక్ష పచిర్హక్ష 19 16 అనాదిత్వాన్నిర్షణత్వాత్‌ 13 2

శ్లోకానుక్రమణిక 263 అనాదిమధ్యాన్తమనంతవీర్యం | 19 అనాశిత కర్మఫలమ్‌ 6 కే అనిష్టమిష్టం మిశ్రంచ 18 12 అనుద్వేగకరం వాక్యం 17 కేర్‌ అనుబంధంక్షయం హింసామ్‌ 18& 25 అనేకవిత్తవి(భ్రాన్తా 16 16 అనేకబాహూదరవ క్రనేత్రమ్‌ 1] 16 అనేకవక్రనయనమ్‌ క్షే 10 అన్తకాలేచమామేవ 8 క్‌ అన్తవత్తుఫలంతేషాం 7 23 అన్తవంత ఇమేదేహా 2 18 అన్నాదృవంతి భూతాని చె 14 అన్యేసబవూవ శూరా ్రే రి అన్యేత్వేవమజాన న్తః 13 చి ఆపరంభవతోజన్మ శ 3౦ అపరేనియతాహారాః శ అపకేయమిత సభన్వాం 7 ర్‌ అపాం స్వ్రన్యా 10

శ్రీప్తంతదస్మాకం

264 (శ్రీ నుద్భగవద్ద్గీత అపానేజూహ ';తిప్రాణం త్తే 29 అపిచేత్సుదురాచార 9 త్తం అపిచేదసిపాపేభ్యః త్త ౭6 అ్రకాశోఒ ప్రవృత్తిశ్చ 14 12 అఫలాకాంక్ష రప [7 11 అభయ్లంసత్త్వసంపుద్ధి 16 ] అభినంధాయతుఫలం 7 న్‌ లి అభ్యాసయోగయు కేన 8 8 అభ్యాపేఒప్యసమర్జోఒసి 12 10 అమీచత్వాంధృతరాష్టస్య 26 అమీహిత్వాంసురసంఘా | 21 అయతశ్రి శద్దయోపేత 6 27 అయుక్త పాకృత్తు స్త 18 28 అవజానంతిమాంమూడ్డా ర 1 ;| అవాచ్యవాదాంశ్చదిషాన్ర్‌ ణ్‌ 3|| అవినాశితుతది సద్ది గ్‌ 17

శ్టోకానుక్రమణిక 265 అవిభక్తంచభూతేషు 13 యో అవ్యక్తాదీనిభూతాని 2 2న అవ్యక్తాద్వ్యక్తయస్సర్వాః రి కెన్‌ అవ్యక్షోజక్షర ఇత్యుక్తః రి 21 అవ్యక్షోటయమచింత్యోఒ యమ్‌ జో జర్‌ అవ్యక్తంవ్యక్తమాపన్నం 7 24 అశాస్త్రవిహితం ఘోరం 17 ర్‌ అశోచ్యానన్వశోచ స్వం 2 1] అశ్రద్దధానా పురుషాః 9 క అగ్రద్దయావుతందత్తం 17 26 అశ్వత్ర సర్వవృక్షాణొం 10 శి అసక్తిబుద్ది సర్వత్ర 1ేర్‌ 10 అసక్తిరనభిష్వంగ 13 రి అఆసత్యమ(ప్రతిష్టంతే 16 | అసామయాహత శత్రు 16 26 అసంయతాత్మనాయోగ ॥ క్‌ అసంశయంమహాబాహో గ ఆస్మాకంతువిశిష్టాయే 1

266 శ్రీ మద్భగవద్గీత అహంకారం సంశ్రితా 16 18 అహంకారం పరి[గ్రహమ్‌ 18 53 అహంక్రతురహంయజ్ఞ 0 16 అహమాత్మాగుడాకే॥ 10 20 అహం్దవై శా '$నరోభూతా (| 165 త్త అవాంసర సస్య'ప్రభవః 10 8 అవాంహిసర సయజ్ఞానాం 9 24 ఆహింసాసత్యమ [క్రోధ 16 గ! అహింసాసమతాతుప్టి 10 65 అ హోబతమహతా పం 1 ల్తేట్తే ఆ ఆఖ్యాహిమేక 1 ౭1 ఆఢ్యోఒ భిజనవానస్మి 16 5 ఆత్మసంభావితా స్తబ్బా 16 17 అత్మాపమ్యేనసర్యత్ర గ గ్‌ ఆధెత్యానామహం విష్ణు 10 21 ఆపూర్యమాణమవల ప్రతిష్టం ॥ 70 ఆ బ్రహ్మభువనాల్థోక్రా గ్గ 16

శ్లోకానుక్రమణిక 267 ఆయుధానామవాంవజ్రం 10 28 ఆయుస్సత్వబలారోగ్య 17 డి ఆరురుక్రోర్మునేర్యోగం 6 త ఆవృతంజ్ఞానమేతేన తె 39 ఆశాపాశశ్వత రృద్దా 16 12 ఆశ్చర్యవత్పశ్యతి 2 29 ఆసురీంయోనిమాపన్నాః 16 20 ఆహార స్వ్వపిసర్వస్య నో 7 ఆహున్త్యామృషయ సర్వే 10 13 ఇ

ఇచ్చాద్వేషసముత్తేన 7 2 ఇచ్చాద్వేష సుఖందు ఇ0 13 7 ఇతిక్ల తంతధాజ్డానం 13 రి ఇతిగువ్యతమంశాస్తం 15 ఒం ఇతితేజ్ఞానమాఖ్యాతం 18 ర ఇత్యర్జునంవాసుదేవ 1] న ఇత్యహంవాసుదేవన్య 18 న్‌ ఇదమ ద్యమయాలబ్ధ్బం 16

268 శ్రీ మద ్భగవద్గీత ఇదంజ్ఞానముపా శ్రిత్య కత 2 ఇదంతుతేగుహ్యుతమం 9 [1 ఇదంతేనాఒతపన్మాయ 18 68 ఇదంశరీరంకౌన్తేయ 13 2 ఇంద్రియ స్యేంద్రియస్యాన్టి నం! ౩డీ ఇం(ద్రియాణాంహిచరతాం 2 ౮7 ఇంద్రియాణిపరాణ్యాము 3 త్తి ఇంద్రియాణిమనో బుద్ధిః నం! 4౦ ఇం(ద్రియాన్టేష్తువెరాగ్యం 13 9 ఇమంవిపస్వతోయోగం త్త 1 ఇష్టాన్‌భోగాన్‌హీ నం! 12 ఇష్టా కస్టంజగత్‌కృత్స్నం 1 (7 ఇహై వత్రెర్జిత సర్షః 5 19 ఈశ్వర సర్వభూతానాం 18 6] ఉ ఉృచ్చై శ్రవసమశ్వానాం 10 26 ఉత్రామన్తంస్థితంవాపే 16 10 ఉత్తమ పురుషస్త్వన్యః 15 17

శ్లోకాను(క్రమణిక్‌ 286 ఉత్సన్నకులధర్మాణాం క్షే త్త ఉత్సీదేయురిమేలోకా" తె శై ఉదారా సర్వ ఏవెతే 7 కేక ఉదాసీనవదాసీనం కేశ 28 ఉద్దరేదాత్మనాత్మానం ళ్‌ ర్‌ ఉపదష్టానుమన్తాచ 13 2

ఊ / ఊర్హ్వ్యంగచ్చన్తిసత్త్వస్తా కడ ఏ ఊర్చ్యమూలమధ శాఖం 15

బు క్‌ బుషీభిర గృవుధాగీతం ఎతె

శ ఏతయ 7 న కే తెల _తయృత్వావచనం 7 6 ఎతద్యోనీనిభూతాని 89 శ ఆ ఒక్నీ 6 ఎతన్మేసంశయంక [| ॥ వ్ర ఎత్రాన్నహంతుమిచ్చామి ర ( రై 18 ఎతాన్యపీతుకర్మాణీ

270 శ్రీ మద్భగవద్గీత ఏతాందృష్టిమవష్టభ్య 16 9 ఏతాంవిభూతింయోగంచ 10 ఏతైర్విముక్త కౌన్తేయ 16 నా ఏవముక్షోహృషీకేశ ] శ ఏవముక్ష్వ్యాతతో రాజన్‌ మై ఏవముక్ష్యార్డున సంఖే గ ్న ఈం ఏవముక్త్యాహృషీకేశం 2 క ఏవమేతద్యతాత్చత్వం | ఏవంజ్ఞుత్వాకృతంకర గ జే 15 ఏవం పరంపరా (ప్రాప్తం త్తే లె ఏవం ప్రవర్తితంచక్రం 3 16 ఏవందిహువిధాయజ్ఞా శ 32 ఏవంబుద్దే పరంబుద్ద్వ్యా ౩ తత ఏవంసతతయుక్తాయే 12 | ఏషాతే2ఒ భిహితాసంభఖే స్య త 2౩9 ఏషాబ్రాహ్మీస్టితి పార్ట 2 72 ఓ ఓమితే (నొక్షరంబ్రహ్మ 8 19 ఓంతత్సదితినిర్లేః 7 293

శ్లోకానుక్రమణిక బగ! క

కచ్చిదేత్యయృతం పార్ట 18 72 కచ్చిన్నోభయవి(భవ్ట 6 తెరి కట్వమ్హలవణాత్యుష్ణ 17 9 కధంనజ్జేయమస్మాభి | 38 కధంభీష్మమవ ంసంఖ్యే న శే కధంవిద్యామహంయోగిన్‌ 10 కై/ కర్మజంబుద్దియుక్తాప్‌ ౭ రై కర్మణ సుక గ తస్యావః శేతే 16 కర్మణైై వహిసంసిద్దమ్‌ తె వ కర్మణోవ్యాపిబోద్దవ్యం శ 17 కర ద్‌ శ 18

గ్రణ్యాకర్మయ పశ్యేత్‌ ళ్‌ కర్మణ్యేవాధికారస్తే 2 15 కర్మ బ్రహ్వై శ్రద్చవంవిద్ధి తె 6 కర్మేంద్రియాణిసంయమ్య చె ర కర్ణయన్త కరీరస్తం 17 9

౧0

కవింపురాణమ్‌ రి 27 కస్మాచ్చృతేననమేరన్‌ 1] 12 కంక్ష న్త కర్మణాంసిద్దిం 4

272 (శ్రీ మదృగవద్దీత కామఏష్రో ద్రఏష తె న కామ(క్రోధవియుక్తానాం ర్‌ ప కామమా శ్రిత్యదుష్పూరం 16 (| కామౌత్మాన స్వర్గపరాః ష్ష ప కామై స్తెస్తెర్టుతజ్ఞ్డానా క ం కామ్యానాంకర్మణాంన్యాసం 18 శ కాయేనమనసాబుద్ద్యా ర్‌ ఓ కార్చణ్యదోషాపహతస్వభావ జ / కార్యకారణక రృృత్యే 13 ళ కార్యమిత్యేవయత్కర్మ 18 కాలోజ స్మిలోక్షక్షీయకృత్‌ కై ప కాశ్యశృపరమేష్వాసః కే 17 కీంకర్మకీమకర్మేతి ద్త 16 కింతద్ర ఎహ్మేకీమథ్యాత్మం తి ] కింనోరొజ్లే [న ;| స్‌ కింప్లున గ్భావ శ్రతోపుణ్యా! 9 3 కిరీటేనంగదిసంచక్రహాస్తం షై ణం కిరీటి నంగదినంచక్రిణంచ్ర షై 18

శ్లోకానుక్రమణిక 278 ళా కుతస్త్వాకళ్మ లమిదం 2 జె కులక్షయే ప్రణశ్యన్తి ] 39 కృషీగోరక్షవాణిజ్యం 18 త్త కైర్లింగె ప్రన్‌గుణాన్‌ 1] షే (కోధాదృవతిసమ్మోవః 2 03 శ్లేశోఒధికతర స్తేషామ్‌ 12 ల్‌ క్రైద్యంమాస్మగమ పార్ట లే కే న్షీప్రంభవతిధర్మాత్మా 9 క్షేత్రక్షేతజ్ఞయోరేమ్‌ ఓ3 కై న్షేతజ్ఞంచాసిమాంవిద్ది 13 గ 23 గతసంగస్యముక్తస్య శ 18 ర గతిర్చర్తాప్రభు సాక్టీ 13 గామావిశ్యచభూతాని ర్‌ 20 గుణానేతానతీత్యత్రీన్‌ ఓడ క గురూనహత్వాహి 2 చ గ కక్‌ చంచలంహిమన కృష్ణ 7 16 చతుర్విధాభజన్తేమాం

లాడ శ్ర మద. సగవద్లీతు

చాతుర సర్వ్యంమయాస, ష్టం త్తే 13 చిన్తామపరిమేయాంచ 16 | చేతసాసర $కర్మాణి 18 57

జ

జన్మకర్మచమే ల్శే రి జరామరణమోక్షాయ 7 29 జూతస్యహిధ్రువోమ ్పత్యుః బి బి7 జితాత్మన (ప్రశాన్తస్య 6 7 జ్ఞానయజ్జేన చాప్యన్యే 8 15 జ్ఞానవిజ్ఞానత్చప్తాత్మా 6 తి జ్ఞానంకర్మ చకార్హాచ 18 129 జ్ఞానంజ్లేయం 18 18 జ్ఞానంతేఒవాం 7 ఖై జ్ఞానేనతుతదజ్ఞానం ర్‌ 16 జ్చేయంయత్తశ్‌ 18 13 జ్లేయణనిత, ్యసన్నా ఫస ర్‌ త్ర జ్యాయనీచేత్కర్మణస్తే 2౩ | జ్యోతిషామపీ 13 18

శ్చోకానుక్రమణిక దర్‌ త తఇమేవస్టితా | 33 తచ్చసంస్మృత్యసంస్మ్పృత్య 18 77 తత పదంతత్‌ క! త్త తత శంఖాశ్చభేర్యశ్చ కై 13 తతః శ్వేత్తెర్ణయై ర్యుక్తే | మత్త తత సవిస్మయావివ్ట | కెత్త తత్‌క్ష్రేతంయచ్చయాదృక్‌ 13 ల! తత్త్వవిత్తుమహాబాహో త్ర 28 త్యత్రతంబుద్ధిసంయోగం 6 త్తం తత్ర సత్వ్వంనిర్మలత్వాత్‌ కత 6 తత్రాపశ్యత్‌స్టేతాన్‌ కే 26 త(వైకస్టంజగత్‌ [1 13 తతైకాగ్రంమనఃక త్వా 6 12 త్మతైవంసతికర్తారం 18 16 తదిత్యనభిసన్హాయ 17 25 తద్భుద్దయస్తదొత్మానః ర్‌ కై తద్విద్దిప్రణిపాతేన త్వ త్రీ

276 శ్రీ మదృగవద్గీత తపస్విఖ్యోధికః 6 ఉర్‌ తసామ్యహమహంవర్షం 8 18 తమ స్త్వ్వజ్ఞానజంవిద్ది [త 8 తమువాచహృషీకేశః 2 10 తమేవశరణంగచ ్టే 18 02 తస్మాచ్చాస్తం ప్రమాణంతే 16 2జీ తస్మాత్‌ ప్రణమ్య ప్రణిధాయ 1] శశ తస్మాత్త్యమింద్రియాణ్యాదౌ ౩3 శ] తస్మాత్త్యముత్తిష్ణయ॥ | 33 తస్మాత్సర్వేషుకాలేషు 8 7 తస్మాదజ్ఞానసం భూతం త్తే శ్తీల తస్మాదసక్త సతతం 3 19 తస్మాదోమిత్యుదాహృత్య 17 బడీ తస్మాద్యస్యమహాబాహైో 2 68 తస్మాన్నార్దావయంహంతుం 36 తస్యసంజనయన్‌హేర్షం క 1! తంతధాక్ష ్భపయావిష్టం ్‌ 1! తంవిద్యాద్దు ఖఇసంయోగ 6 లెద

శ్లోకాను[క్రమణిక 277

తానవంద్విషత (క్రూరాన్‌ 16 18 తాన్‌సమీక్ష్యృసకౌన్తేయ 1 2/7 తానిసర్వాణీసంయమ్య 2 61 తుల్యనిన్టాస్తుతిర్మానీ 2 19 తేజ క్షమాధృతి శౌచం 16 తె తేతంభుక్ష్వాస్వర్గలోకం ౦ 21 తేషామహంసముద్ధర్తా 12 7 తేషా మేవానుకంపార్ధమ్‌ 10 1] తేషాం జ్ఞానీ నిత్యయుక్త 7 17 తేషాంసతతయుక్తానాం 10 10 త్యక్ష్యాకర్మఫలాసంగం త్త 20 త్యాజ్యందోషవదిత్యేకే 18 తె త్రిభిర్గుణమయై ర్నావె 7 3 (తివిధంనరకస్వేదం 16 ర త్రివిధాధవతిడ్రద్దా క/ శక త్రెగుణ్యవిషయావేదా 2 20 (త్రైవిద్యామాంసోమపా కి 18 త్వమక్షరంపరమం పే] 38 త్వమా టిదేవ పురుష 12

278 శ్రీ మద్భగవద్గీత ద దండోదమయతామస్మి 10 38 దంభోదర్పోఒభిమాన్ఫు 16 శ దంమ్రైాకరాళానిచతే 1 25 దాతవ్యమితియద్దానం కే/ 2ం దివిసూర్యసవ(స్రస్య 1] 12 దివ్యమాల్యాంచిరధరం [11 కశ దు ఇమిత్యేవ యత్కర్మ 18 క్‌ దు ఖేష్యనుద్విగ్నమనా 2 రర దూరేణవ్యావరంకర్మ 2 49 దృష్టాతుపాండవానీకమ్‌ క్ష 2 దృష్ట్వేదంమానుషంరు పం క్రై 5] దేవద్విజగురు ప్రాజ్ఞ 17 1డీ దేవాన్‌ భావయతానేన 4! 1] దేహినోఒస్మిన్‌యధాదేహే 2 ం దేపీ నిత్యమవధ్యోఒయం ౭ 30 దెవమేవాపరేయజ్జం ట్స ణ్‌ దెవీసంపద్విమోన్షాయ 16 ర్‌

శ్లోకానుక్రమణిక 279 దెవిహ్యషాగుణమయీ 7 14 దోషెన్తేతై కులఘ్నానాం 1 శం ద్యావాష్ఫథివ్యోరిదమంతరం గై 20 ద్యూతంఛలియతామస్మి 10 36 (ద్రవ్యయజ్ఞాస్తపోయణ్డా త్త 28 ('ద్రుపదో[దాపదేయాశ్ళ కే 18 (దోణంచభీష్మంచజయదద్రధంచ _ 11 | ద్వావిమౌపురుష్తా లోకే 15 16 ద్వౌభూతసర్గౌలోకే 16 6 ధ

ధర్మ క్షేత్రేకురుక్షేతే శై న్నే ధూమేనావ్రియతేవహ్ని త తెరి ధూమోరాత్రి స్తధాకృష్ణ 8 25 ధృత్యాయాధారయతే 18 38 ధృష్టకేతుశ్చేకితాన 1 ర్‌ ధ్యానేనాత్మనిపశ్యన్తి 13 బ్‌ ధ్యాయతోవిషయానీపుంసః లె

280 శ్ర మద్భగవద్గీత న

నకర్షృత్వంనకార్మణి ర్‌ కేక నకర్మణామనారంభాత్‌ ప్ర త్త నచతస్మాన్మనుష్యేషు 18 69 నచమత్‌హ్టానిభూతాని 9 ర్‌ నచమాంతానికర్మాణి 9 క్ర నచశకో 'ఎమ్యవస్టాతుం న! 30 నచశ్రేయో౭ నుషశ్యామి | 31 న్న్రెతద్ని [ఫద్మ కతరన్న న్‌! వి 6 నజాయతే(మియతేవా ఫె 20 నతదస్తిప్ఫృధివ్యాంవా 18 త్త౦ నతద్భాసయతేసూర్య 165 6 నతుమాంశక్యసే 1 రి నత్వేవావాంజుతునాసం ౭ 12 నద్వేష్ట్రకుశలంకర్మ 18 10 నప్రహృష్యేత్రియం ర్‌ 20 నబుద్దిభేదంజనయేత్‌ ౩ 26 నభ స్పృశందీ ప్తమనేక క్షి గ!

శ్లోకానుక్రమణిక 281 నమ పురస్తాదధపృష్టత 1] తం నమాంకర్మాణిలింప న్తి (న! కెత్వ నమాందుష్కృతినోమూఢా 7 1ర్‌ నమే పొర్టాస్తికర్తవ్యం 8 22 నమేవిదు సురగణాః 10 ల నరూపమస్యేవాతధోప 15 క్‌ నవేదయజ్ఞాధ్యయ్యినై | త్తి నమ్ట్రామోవా స్మృతిర్లబ్దా 18 73 నహీకశి సచ్‌ క్షణమపి 7 ర్‌ నహిజ్ఞానేనసదృశం జీ 28 నహిదేవాభ గృతాశక్యం 18 క్ష నహిప్రపశ్యామి ణ్‌. తి నాత్యశ్నతస్తుయోగోజఒస్తి 6 16 నాదత్తేకస్యచిత్చాపం ర్‌ 15 నాన్లోఒస్తిమమదివ్యానాం 10 40 నాన్యంగుణేభ్యః కేశ 18 నాసతేవిద్యతేభావః క! 16 నాస్తిబుద్దిరయు కస్య 2 66

282 శ్రీ మద్భగవద్గీత నావాంప్రకాశ సర [స్య ళా 2౨5 నాహంవ్నేదెర్నతపనా శై 53 నియతస్యతుసన్నా సః 18 7 నియతంకురుకర్మత (0 ప్ర తి నియతంసంగరహితం 18 23 నిరాశీర్యత చిత్తాత్మా త్త 21 నిర్మానమోహాజితసంగ 1865 5 నిశ్చ్వయంశృణుమేతత్ర 18 త్త నిహత్యధార్తరార్ర్రాన్న 1 36 నేహాభిక్రమనాశోజ స్తి 2 4౦0 వైతేసృతీపారజానన్‌ 8 27 ెనంచిన్ష్తకస్రాణ న 23 నె వకించిత్కరోమీతి క 8 చైవతస్యకృతేనార్ధః ౩ 18 ప పం్చవైతానిమహాబాహౌో 18 18 ప(త్రంపుష్పంపలం ర్ర 26 పర స్తస్మాత్తుభావోఒ న్య 8 20

శ్లోకానుక్రమణిక 283 ళా

పరంబ్రహ్మపరంధామ 10 12 పరంభూ య ్రవ్ష్యామి క్క ే పరిత్రాణాయసాధునాం త్త తి పవన పవతామస్మి 10 తె పశ్యమే పార్ధరూపాణి ఏ] ర్‌ షశ్యాదిత్యాన్‌వసూ న్‌ కే ర్‌ పశ్యామిదేవాం స్తవదేవ 1] 15 ప్లశ్యతాంపాందుపు త్రాణాం కే వ పాంచజన్యంవృషీకేశ ] స్‌ పార్రనెవే హనాము(తో 6

ర్షనై 11 43 పేత్రాజసిలోకస్య 17 పితా ఒహమస్యజగత క శ్ర పుణ్యోగంధఃష సదివ్యాంచ 7 జ పురుష (ప్రక తిస్తోలా 8 22 పురుష సపర పార్ట 24

10

పురోధసాంచముఖ్యయమాం న పృథ క్ష్యేనతుయబ్‌జ్ఞానం

286 తీ మద స్భగవద్దీత ప్రకాశంచప్రవృత్తించ కేత్త 28 (ప్రకృతింపురుషం ఛైవన్షేత్రం 13 కే (ప్రకృతిం పురుషంచైవ 13 20 ప్రకృతింసా $మవష్టభ్య 9 8 ప్రకృతేర్గ్షుణసంమూఢా 3 29 ప్రకృతే క్రియమా ణాని తె 27 ప్రక్నత్రైవచకర్మాణి 13 30 వ్రజహాతియదాకామాన్‌ 2 ర్‌5్‌ ప్రయత్నాద్యతమానస్తు 6 45 'పప్రయాణకాలేమనసాచలేన రి 10 ప్రలపన్‌ విస సజన్‌గ్భహాన్‌ 65 9 (పవృత్తించనివృత్తించజనా* 16 7 ప్రవృత్తించనివృత్తించ 18 ౩0 ప్రౌన్త మనసహ్యేనం 6 27 (ప్రశెన్తాత్మావిగతభీ 6 కల్తీ ప్రసాదేసర [దు ఖానాం లి 656 (ప్రహ్లాదశ్చాస్మేదెత్యానాం 10 3౦ (ప్రాష్యపుణ్యకృతాం 6 త్తే

శ్చోకానుక్రమణిక గ్రిడ్‌ బ బన్టురాత్మాత్మనస్తస్య ర్‌ 6 బలంబలవతాంచాహం 7 కే ఇహిర స్తశ్చృభూతానాం 13 16 బపఎనాంజన్మనామన్తే 7 19 బహూనిమేవ్యతీతాని త్త ర్‌ బావ్యస్పర్శేష్వసక్షాత్మా ర్‌ 21 బీజంమాంసర్వభూతానాం 7 10 బుద్దియుక్తోజహాతీవ ౭ ర్‌ బుద్దిర్జానమసంమోహ 10 త్త బుద్దేర్బేదం ధృత్తేశ్నెవ 18 29 బుధ్యావిశుద్దయాయుక్త 18 51 బృవత్సామతధాసామ్నూం 10 తె5్‌ (బ్రవ్మణోహిప్రతిష్థాఒహన్‌ క్షత ల (బ్రహ్మణ్యాధాయకర్మాణి ళ్‌ 10 (బ్రవ్మాభూత ప్రసన్నాత్మా 18 రశ (బ్రహ్మార్చణం(బ్రహ్మవావిః త్త బడ బ్రావ్మాణక్ష్షత్రియవిశాం 8ి త్తే

286 శ్రీ మదృగవద్గీత

భ భక్త్యాత్వనన్యయా క] ర్‌డ భక్త్యామామభిజానాతి 18 ర్‌5్‌ భయాద్రణాదుషరత లి ఏ5 భవాన్‌భీష్మశ్యక్షర్తశ్ప ్షే త్రై భవాప్యయౌహిభూతానామ్‌ 11 గో భీష్మద్రోణప్రముఇత | 25 భూతాగ్రామ సఏవాయం త్రి 19 భూమిరాపోఒనలోవాయు ళా ణ్తే భూయఏవమహాబాపూ 10 | భో కారంయజ్ఞతపసాం ర్‌ 29 భోగ్రెశ్వర్యప్రయుక్తానాం 2 శశీ

మ మచ్చిత్తుసర్వదుర్గాణి 18 58 మచ్చిత్తామద్గతప్రాణా 10 8 మత్కర్మకృన్మత్పరమః 11 55 మత్త పరతరంనాన్యత్‌ 7 7 మదను[గ్రహయపరమం | శ

శ్లోకానుక్రమణిక 287

మన ప్రసాద సొమ్యత్వం 17 16 మనుష్యాణాంసహగ్రేషు 7 తె మన్మనాభవమదృ్భక్త 9 న్న మన్మనాభవ ప్రియోజఒసి 18 65 మన్యసేయదితచ్చక్యం కేకే 4 మమయోనిర్మహ(ద్రృవ్మ మకీ తె మమ్చై వాంశోజీవలోకే 15 7 మయాతతమిదంసర్వం క్రి శ మయాధ్యక్షేణ్రకృతః ౦ 10 మయాప్రసన్నేనతవ 12 17 మయిచానన్యయోగేన 13 క మయిసర్వాణికర్మాణీ తె త మయ్యావేశ్యమనోయే 12 ః మయ్యాసక్తమనా* పొర్హ 7 క మయ్యేవమన ఆధత్స్వ 12 6 మహర్షయ సప్తపూర్వీ 10 26 మహార్షీణాంభృగురహం వ 13 మహాత్మానస్తుమాం పార్ట

288 శ్రీ మద్భగవద్గీత

మహాభూతాన్యహంకార [5 6 మాంచయోఒవ్యభిచారేణ క్షేత్త 26 మాతేవ్యధామాచ [1 తం మా(త్రాసృర్శాస్తుకౌన్తేయ 2 క్షేజ్తీ మానావమానయోస్తుల్యః క్షెత్త 256 మాముపేత్యపునర్దన్మ 8 15 మౌంహిపార్రవ సపాశ్రిత్య 9 32 ముక్తసంగోఒ౬ నవ ౦వాదీ 18 26 మూఢ(గ్రాహేణాత్మనోయత్‌ 17 19 మృత్యు సర్వహరశ్చాహమ్‌ 10 పడీ మోఘాశామోఘ ర 12

య

య ఇదంపరమంగువ్యూం 38 68 యఏనంవే త్తిహన్తారం గ! 19 యవఏనంవేత్తి పురుషం 18 24 యచా పీసర (భూతానాం 10 39 యచ్చావహాసార్హమసలత్‌ /| ళ్తై యజన్తేసాత్త్వికా ౯ ట్తే

శ్లోకానుక్రమణిక 289 యద్‌ జ్ఞాత్వానపునర్మోవాం త్న 8ెర్‌ యజ్ఞదానతపఃకర్మ 18 ఠ్‌ యజ్ఞశిష్టైశిన స న్త తె 18 యజ్ఞశిష్టామృత భుజ క్త 31 యజ్ఞార్దాత్మర్మణోఒ౬ న్యత్ర ౩ 9 యజ్జేతపసిదానేచ 17 27 యతతోహ్యాపికౌన్తేయ 2 6ం యదన్లోయోగిన్షశ్చెనమ్‌ డేర్‌ ఓ] యత (ప్రవృత్తిర్చూతానామ్‌ 18 త్తద్రి యతేన్షియమనోబుద్ధి ర్‌ 22 యతో యతో నిశ్చలతి ర న యత్మరోషియదశ్నాసి క్ర ల యత్తదగ్రేవిషమివ 18 వ యత్తుకామేప్పునాకర్మ 18 బే యత్తు ప్రత్యుపకారార్హం 17 గ్‌ యత్తుకృత్స్న్నవదేకస్మిన్‌ 18 న 'య(త్రకాలేత్వనావృత్తిం కః ఇ యత్రయోగేశ్వరశృష్ణ 18 7

290 శీ, మద్భగవద్గీత

య(త్రోపరమతేచిత్తం 6 20 యత్సాంఖ్యై (ప్రాప్యతే ర్‌ ర్‌ యధాకాశస్టితో నిత్యం 9 6 యధాదీపోనివాతస్థ 6 19 యధానదీనాంబహవోఒము క క్ష 28 యదా(్రకాశయత్యేక 13 34 యధా్రదీ ప్రజ్వలనం | 29 యధాసర్వగతంసాక్ష్మ్యాత్‌ |! య! యృధైధాంసిసమద్ధోఒగ్ని బ్శే 2 యదక్షరంవేదవిద 8 | యద(గ్రేచానుబన్టేచ 18 39 యదహంకారమా శ్రిత్య 18 59 యదాతేమోవహకలిలమ్‌ నగా “గా యదాదిత్యగతంతేజ 156 12 యదాభూతప్పధగా సవం 13 2). యదాయదాహిధర్మస్య త్త ళ్గౌ యదావినియతంచిత్తం 6 18 యదాసత్త్వే ప్రవృద్ధేతు కడ ]4ీ

శ్లోకానుక్రమణిక 291 ! యదాసంహరతేచాయం ఖై 58 యదాహినే న్లియాత్టేషు రి శే యదిమామ(ప్రతీకారమ్‌ 1 గర్‌ యదిహ్యహంనవత్త్రేయం తె 23 యదృచృ్చృయాచోపపన్నం 2 తై యదృచా, ఏలాభసంతుష్టః డ్త 22 యద్యదాచరతి శ్రేష్ట తె స్‌ యద్యద్విధూతిమత్సత్త్వం 10 57 శ | యద్యస్వ్యేతే పశ్యన్తి 18 ౩1 యయాధర్మమధర్మంచ 35 యయాస్వప్నంభయం 1కి తక 18 యయాతుధర్మకామార్దౌన్‌ 6 యంయంవాపీస్మరన్‌ఖావం ఠి జ 6 యంలబ్ద్వా చాపరంలొభం | లె యంసన్న్యాసమిత్విప్రాహ ణ్‌ కేరి యంహినవ్యదయన్వేతే 16 2 య శాస్త్రవిదిముల్సు్య (7! ౯7 య సర్వత్రానభిస్నేవోః

బం్రం చ మద సగవద్దీత యస్తాత్మరతిరేవస్యాత్‌ తె 17 యస్త్వి(న్రియాణిమనసా ౩ 7 యస్మాళ్‌క్షరమతీతోఒ౭హం 1ేర్‌ 18 యస్మాన్నోద్విజతేలోక 12 5 యస్యనాహంకృతోభావ 18 7 యస్యసర్వేసమారంభా ల! 18 యాతయామంగతరసం [7 10 యానిశాసర [భూతానాం లి 69 యాన్తిదేవ వ్రతాదేవాన్‌ 9 265 యామిమాంపుష్పితాంవాచం 2 త్తం యావత్సంజాయతే 13 జో యావదేతాన్నిరీక్షేఒవాం కే 22 యావానర్ర ఉదపానే 2 త్ర యుక్త కర్మఫలంత్యక్ష్యా ర్‌ 12 యుక్తాహారవిహారస్య 6 క్ష యుళజ్ఞన్నేవం నియతమానస 6 15 యుజ్ఞున్నేవం విగతకల్మషు 6 28 యుధామన్యుశ్చవి[క్రాన్త ! 6

శ్లోకానుక్రమణిక 203 యేేచైవసాత్త్వికా 7 12 యేతుదర్మ్యామృతమిదం 12 20 యేతుసర్వాణికర్మాణి 12 6 యేత్వక్షరమనిన్టేశ్యం 12 తె యేత్వేతదభ్యసూయంతః 3 32 యేఒప్యన్యదేవతాభక్తాః 9 23 యేమేమత మిదం తె తై యేయధామాంప్రపద్యంతే డీ క్షే యేశా(స్త్రవిధిముత్సృజ్య 17 శే యేషాంత్వన్తగతంపాపం 7 28 యేహిసంస ్పర్గుజా ర్‌ 22 యోగయుక్షోవిశుద్దాత్మా ర్‌ 7 యోగస్ట్ర కురుకర్మాణి 2 తరి యోగసంన్యస్తకర్మాణాం క! త్తే యోగినామపిస ర్వేషాం 6 త్త యోగియుంజీతసతతం 6 10 యోత్స్యమానానవేక్షీఒవాం | 23 యో నవృవ్యతినద్వేష్టి 12 1/ యోఒ న్తసుఖోజ న్తరా ర్‌ బెత్త

204 శీ మద్భగవ ద్దీత యోమామజమనాదించ 10 3 యోమామేవమసంమూధఢాః 15 19 యోమాంస్యతి 6 20 యోయోయాంయాం 7 ణే యోఒయంయోగస్త్వ్రయా 6 33 ర రజసిప్రలయంగత్వా ను! 15 రజస్తమశ్చాభిభూయ [ళీ 10 రజోరాగాత ్యకం త్త క రసోఒ హమప్పుకౌన్తేయ ళా 8 రాగద్వేషవియుక్షైస్తు 2 68 రాగీకర్మఫల (ప్రేప్పు 18 27 రాజన్‌సంస్క్పృత్య 18 76 రాజవిద్యారాజగువ్యామ్‌ రి లె రుద్రాణాంశంకరశా స్మి 10 23 రు(ద్రాదిత్యావసవ ె లం రూపంమహత్తే బహువ [క్ర 1] 23 లి లభన్తేబ్రహ్మనిర్వాణం ర్‌ 25

శ్ఞోకానుక్రమణిక ఖ9ి5్‌ లేలివ్యాసే[గ్రసమానః 2] తం లోకేఒస్మిన్‌ట్వివిధా తె తె లోభ ప్రవృత్తి రారంభాః మతే 12 వ

వక్తుమర్హస్యశేషేణ 10 15 వగ్హాణితే త్వరమాణాః క] ప వాయుర్యమోజగ్ని కప ౫9 వాసాంసిజీర్ణానియధా 2 స్‌ విద్యావినయసంపనేే, ష్‌ ర్‌ న విధిహినమసృష్టాన్నం 17 52 వివిక్త సేవీలఘ్వాసీ 15 59 విషయావినివర్తన్తే 2 38 విషయే(న్హియసంయోగొల్‌ 18 18 విస్తరేణాత్మనోయోగం 10 71 విహాయకామాన్‌ య ఖ్‌ 10 వీతరాగభయ (క్రోధ ఏ ఈ వృష్టీనాంసుసుదేవోజ స్మి ]

296 శీ, మదృగవద్ద్గీత

వేదానాంసామవేదోఒస్మి 10 22 వేదావినాశనంనిత్యం ణి 2] వేదావాంసమతీతాని 7 26 వేదేషుయజ్జేషుతపస్సు 8 28 వేపధుశ్చశరీరేమే ॥| 29 వ్యవసాయాత్మికా 2 త్తే వ్యామి(శ్రేజై వవాక్యేన త్రి 2 వ్యాసప్రసాదాత్‌శ్రుతవాన్‌ 18 75

క

శక్నోతీహై వయ ర్‌ 23 శ్వనెశ్సనెరుపరమేత్‌ 6 25 శమోదమ స్తప కౌచ 18 త్త శరీరవాబ్మనోభిర్యత్‌ 18 15్‌ శరీరంయదవాపో తి 15 తి శుక్తక స) స్టేగతీ హ్యేతే 8 26 శుచౌదేశేప్రతిష్టాష్య 6 కై శుభాశుభప్లలె 'రేవం 9 28 శౌర్యంతేజో 18 శ్త3

శ్లోకాసుక్రమణిక 297 'డద్ద్రయాపరయాత ప్తం క క్ష శ్రద్దావాననసూయశ న్‌ 18 ౯. శ్రద్దావాన్‌లభతేజ్ఞానం త్త 39 (శ్రుతివిప్రతిపనా తే నగ! 58 (శ్రేయాన్‌ దవ్యమయాత్‌ ల 33 (శ్రేయాన్‌ స్వధత్మో తి 35 (శ్రేయాన్‌ ధర్మో 18 త్త (శ్రేయోహిజ్ఞాన 19 12 (శో త్రాదీనిన్రియాణ్యన్యే త్త 26 శోతం చక్షు 16 9 స స ఏవాయంమయాథటే2ఒ ద్య జ్తే ప సక్తా కర్మణ్యవిద్వాంసో త్ర 26 సభేతిమత్తా ప్రసభం 11 శ సయోధోధార్తరామ్ట్రాణామ్‌ ] 19 సంకరోనరకాయై వ ః| త్తే సంకల (ప్రభవాన్‌ 6 బశ సతతంకీ రయన్ల్తోమాం ౦9 కెత్వ

298 శ్రీ మదృగవద్ద్గీత సతయాగ్రద్దయాయుక్త 7 22 సత్కారమానపూజార్రం 17 18 సత్త్వృంరజ స్తమ ఇతి క్షేత్త ర్‌ సత్త్వంసుఖేసంజయతి త్త 19 సత్త్వా తృం జాయతే జ్ఞానం శెత్త 17 సత్తానురూపాసర్వస్య 7 3 సదృశంచేష్టతేస స్‌స్యా 3 33 సద్భావేసాధుభావేచ 17 26 సంతుష్ట సతతంయోగి 12 త్త సన్న్యాసస్తుమహాబాహో ర్‌ 6 సనా న్న గసంకర్మణాంక్ష స్త 65 1 సనా నస సమ హాబాహషోూో 18 || సన్యాస కర్మయోగశ్ళ ర్‌ 2 సమదు ఇసుఖ స్వస్థ [క 24 సమంకాయశిరో[గ్లీపం 6 13 సమంపశ ్యన్‌హెసర (తో 13 29 సమం సర్వేషు భూతేషు 13 చరి సమ శత్రాచమిత్రేచ 12 18 సమోఒహంసర్వభూతేషు రి 29

శ్ఞోకానుక్రమణిక ర్త

సర్గాణామాదిరంతశ్చ 10 ౩2 సర్వకర్మాణిమనసా ర్‌ 13 సర | కర్మాణ్యపిసదా 18 56 సర్వత పాణి పాదంతత్‌ 13 న్‌ సర్వదా $రేషుదేహేజ స్మిన్‌ కేడీ చేప సర్వధర్మాన్‌ పరిత్యజ్య 18 66 సర్వభూతస్టమాత్మానం 6 20 సర్వభూతస్థితంయోమాం 6 వై సర్వభూతానికౌ న్తేయ 9 + సర్వభూతేషమయ్యేనెకం 5 న సర్వమేతదృతంమన్యే 10 క సర్వయోనిమకౌస్తేయ పేకే 15 సర్వస్యచాహంవ్చాది డే5్‌ 27 సర్వాణీ న్లియకర్మాణి శ్రే 15 సరే (న్రియగుణాభాసం 13

ల 18 శక్‌ సహజంకర్మకౌన్తేయ 10 ఫ్‌ ౩

సహయజ్డాఃప్రజాః 7 సహస్రయుగపర్యన్తం శ

• 12 సంనియమ్యే(న్లియ గ్రామం 7 30 సాధిభూతాద్గిదేవంమాం

౩00 శ్రీ మద్భగవద్గీత

సాంఖ్యయోగౌపృ్ఫధగ్బాలాః ర్‌ ష్‌ సిద్దింప్రాప్తోాయధా 18 ర్‌ం సుఖదూఖేసమే కృత్వా 2 తెరి సుఖమాత్యన్తి కంయ త్తత్‌ 6 షు సుఖంతి (దానీం 18 36 సుదుర్దర్శమిదంరూసం || 52 సువృన్మి(తాత్యుదాసేన 6 ర్‌ స్టానేహృషీ!కిశతవ: 5! 3౦ స్థిత ప్రజ్ఞస్యకాభాషా 2 ల స్పర్శాన్‌కృత్వాబహీరా, ఏహ్యాన్‌ ర్‌ 2/ స్వధర్మమపి చావేక్ష్య 0! చై స్వభావజేనకౌన్తేయ 13 60 స్వయమేవాత్మ నొత్మానం 10 15 స్వేస్వేకర్మణ్యభిరత 18 శ్‌ వాతోవా(ప్రొప్పుసి ౭ వ వాన్తతేకధయిష్యామి 10 19 వా ఎషీకేశంతదావాక్యం 1! 21

శ్ర

గారా ల య హు ఫా గ్‌ న ఖ్‌ జగం 5 పాం గ కీ నాం

౯౯ న వాలం, న ననన ననన సనన్‌ ల ః |. ఫ