Telugu Sri Sri Yugam (Kavitha Samputi) - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

ళీ ఆ. తో 9 .

శ్రీశ్రీ యుగం (ఆధునిక కవితా సంపుటి) సంకలనం; అని పెట్టి శ్యామకృష్ణ కాప్పగంటి (వ్రచురణ: చిత్రభారతీ పన్లికేషశ్స్‌ 10=ఎ, విళ్లయార్‌ కోయిల్‌ స్ట్రీట్‌, మద్రానుం!?

ఉనన ననలాకాననననననానక నానన నననన నన ననవవకననినననిననననననననననననననననానననననననననిననననిని ! ళ్‌ జ; చూద ణి అల్టోలడ్క 1961 ఎం, వి. యస్‌. (సెస్‌, మ్మదాను[1- ఇగ00 అంజఆంక గచి(ర్రంవ్యి ల | స్టూడియో కేతా / ( =లిద్రొ నం పై ఇన్పిజల మ అనాలని ఉనను అ వంపాదకులు : ఫొటో: ల ఉ. యన్‌. భూషణ్‌ కౌప్పగంటి కత్స్‌ అగష్టు, 1961 కాకరాల

వూ మాట లే యజగాలు గా అత్యున్నత స్థాయితో "ఉంపూరదుకూ, బబంముఖ క! నందిన ఆంధ సాహిత్యంలో కవిత్వానికొక (ప్రముఖ స్థానం వున్నడిం పుశాణ

యాగం, (ప్రబంధయుగం భావ కవిత్వయుగ్గం అని చరిక శారులచే "పర్కొనబడిక ఆంధ కవిత్వం జేడు ఒళ విస్త మార్గంలో, వినూర్న రీతిళో అభ్యుదయ యాగాన్ని ప్రారంభించింది. ఈ ఆభ్యుదయ యుగానికి ఆదికవి (శ్రీను

వూర్వశవులు స్వీకరించిన ఇతిబృ శ్తాలు, (పౌచీన సాహిఠ్యరీకులు విడ వాడె వజా జీవిళా న్నే శావ్య వస్తువు గా హించి, (పస్తుత జీళనో జ్వే గాన్ని 'వతిఫలిం చే సంవిధానంతో శావ్యసృష్టికి పూనుబన్నారు. (శ్రీ, బారి ఊ్రేళం - కవిత్వం జీఇితాన్ని (పతిలించించే ఒక ఫలకం మొ(త్రమేశగాదు)ు జగర్తును నడిపించగఅ ఒక 'వచండ ళ్‌ న జారి ఆయం ఒక జాతీ ఒక బేళం యొక్క అభివృద్ధి శారు? మానచాభ్యుదయం, ఈ మవాదాదర్శంతో శావ్యజ్యోతి 'జెలిగించిన శీ౧8/ పౌహిత్య కృషి చేసే యువ కవులన వాయన లై, ఒక నూరన యుగానికే సృష్టికర్త కాగలిగారు,

దినది నాభ్సివృద్థా బొందుకున్న “థొతిక క్త విజానం, ప్రస్తుక శాగరికతు విశనూర్న పాంఘఫిశాదర్శాలు మొనవులణ ఓళ నూరన కాన్ని (పపౌడిమున్నా యని, ఒక కొర్త ధర్మాన్ని నిస్హేశపు న్నాయని (గ్రహించిన యువ కవులంతా శక చూవీన రీతిలో శావ్యసృష్టి (ప్రారంభించారు. కవి కళా ద్రస్రయేశాశి సంభ శేవవడుగూడా ఆకే ఫ్రథ్యాన్ని గుర్తించి కను కావ్యాల (ప్రపంచపు ఇాడీని స్పండించగల సాధనాలుగా. నిర్గీకొజ్లారు.. (్రజలనుభవించే కష్టనుఖాఅు, బారి నవృదయాల నురూరలూగిల చే ఊ(బేశ్రాలు, వారి ఆళయాలతో రూపం పొండి మవా త్తర ళన్తలంశా విళ్బంభించే ఉద్యమాలు కేటి అభ్యుదయ రచనలన ఇతి కృత్తాలు, (పతి జీశంలోని [పతి పౌరడూ ఆశిన్తూన్న పూంఘిక, ఆర్భి కస్వారంత్యం, (ప్రపంచమంకటా కాంతి, జేశాల మధ్య సవాశారం, ఇంటింటా 'సం 'మేనుం = ఇవి అభ్యుదయ కవులన ఆశయాలు,

అం తేశాదు = అభ్యుదయ శవులు తకు కావ్య నిర్మాణానికి అవసరమెన కొర లలి, వ్‌! ఛందస్సులూూ పరికొల్త పద(ప్రయోశాలూ పరంభించి అ విధంగా భాహభికృద్ధికిగూ డా ఏంత గానో తోడ్చచ్రారు, అందుశే జేటి కలిలో ఫొవమొర్య మేగాక శక్రిపాటరంగూడా ఊంది, సటి కవుల అమ్యం పౌందక్యా శాధన మేగాదు సంబేశ 'పఫళటన గూజా,

ఈ విధంగా అభ్యుడరన కచిర్వం అంధ సౌహీక్య చరిత్రలో ఒక నూతజా భ్యాయాళ్ళారంభించింది, అభ్యుదయ కవిత్వయుగం ఆరంభమెన తర్వాత అ నేక చీ(శ్ర విచి్యక్రరీకులుగూడా అంధ్ర కవిక్థం లా (ప్రవేశించడానికి (ప్రయత్నించాయి, శాని జా ప్లక జీవితానికి దూరమైన ఆ రీశులన్నీ వాటంతటవే సమునిపోయాయి, శాగా ఈనాడు అభ్యుదయ కవుల (గంధాలు (వతి అంధధుని ఇంటా కన్చిస్తాయిః అభ్యుడయన గీతాల (ప్రతి ఆంధధ్రుని నోటా విన్నిస్తాయి,

ఇంకననముందు అభ్యుదయ కవితా సంపుటులు అనేకం పెలువడి పాశవల అదకణ పొంకాంజం అయినా ఇంకా అనేక సంపుటులం 'పచురించి పాఠవల్న కందించనఅనిన అవసరం ఉన్నదని (గ్రహీంచి మేమా కవితా కంపుటిని 1పటుకిస్తు న్నా ల,

అధునిక శ విర్వంయొక్క_ సనగరూపాన్ని ఒళ -దిక్న సంపుటిద్వారో త్య శీకరించదడోం కస్టపాధ్యమే అయినా, నున కవులలో (పతివారిలో ఉన్న కోస్ప అచు ణాలకు న్య క్షంచేసే గీతాలను సేకరించి, (పళటించి అ విధంగా (పజల ఉహ్‌ త్యాఖిగుచిని పెంపొందించాఅని మేను చేస్తున్న ఈ (ప్రయత్నం పౌాఠవల, వికుర్శనల (ఓమాదరాలన సాక గూతుండని ఆశిస్తున్నాం,

ఎ సపంకలనక రలు, అణాత

౧౧120౧౦ 0౧ 7౧ ౧౮01 ల4[0|%న్‌ శ 2 పెగ &. స4ంకిన4ని4 ఉం త “ 5 14004148 శతి” ఈంంంటు! “మఉం35ం4న మట౦ ఊ గటగాం? 4౮4 క్‌. 14/5 ఉస తమన్‌ యాజి

కృతజ్ఞత ళో బ్‌ మంచిపని జరగాలంటే ఎపుడూ ఎన్నో అవాంతరాలూ,. ఆఅస్యాలూ తప్పవు సాధారణంగా, సరిగా ఈ చిత్ర భారతీ పబ్లి కేమన్స్‌ ద్వారా,

*శ్రీగకీ, యుగం) కవితా సంఫుటిని (ప్రచురించడం ఆలాంటి ఆ వేశా నేక ఆనుభజాఅ తళ్వాఠ శే జరిగిందిం

అయితే ఈ (ప్రయత్నం యీ ఇాటికి విజయవంత మెనందున తోడ్చడినవారు ఎందరో ఉన్నారు. ఈ సంపుటిలో తను రచనలు వేయుటకు అనుమతించిన రచయితలన, (ప్రచురణకు ఆర్సికంగా చేయూకనిచ్చిన వదాన్యులక ఈ సందర్భంలో కృతజ్చ శాఖివందనలు తెలు బీవంటు వ్యాళ్లుు

(1 ష్‌

శాజనుం(డిలో మితులు పి, యస్‌, భాస్కర కావు శ్యామకృష్ణఅ పరిచయంతో నాలో యీ సంపుటి (పచురణాఫ్యపాయం మొలక చింది, మితులం, అభిమానులు జి, బసవరాజు, చాక్టర్‌ జి రాజారావు, వీ, రాంచంద్‌ "గార్ల (పో త్సావాన్ని చ్చారు, మి[కుడు శాశరాల "సహా సంపాదకుడుగా అండగా నిల్చాడు, ఇంశా ఈ సంప్లుటిలో ప్రచురించిన పేళ్లేగాశ యీ (ప్రయత్నం వెనుక ఎందరో అజ్ఞాక వ్యట్తల ఆదరాఖిమాచాలూ, ఆశీస్సులూ వున్నాయి, వారందరికీ వమోజాళా అర్చిస్తున్నాను.

ముఖ్యంగా యీ శంపుటిని రూపొందించడంలో, గేయ సంకలనంలో ప్రభానంగా నిలిచి, కృషి, చేనిన మతులు తీ అని నటి గారికి తగు సలహా సహ శారాలతో తోడ్చడిన (శ ఆరుదగారికి (ప్ర ర్యేకంశా ఆఫివందనలు సమక్సిస్తు న్నాను

శ్ర స్తశం అందంగా మొదించి యిచ్చిన ఎం, వి ఎన్‌, అధిపరుల శ్రీ ఎం, వెంక కేళ్వర్లు శ్రీరాములు కెట్టిగార్లద, ముఖచిత్రం రూపొందించిన శ్రీశేకా, [4 ఫోటో సమహార్చిన భూవమణ్‌ గార్లవకూడా అభినందనలు 'శెలింపపర్నునంటు న్నాను,

పెలప్ర, కాప్పగంటి వి, రమణరావు 1 అలోబరు, సంపాదకుడు - నిర్వాహకుడు ప! 1961, | చిత్ర భారతీ పబ్లి కేషన్స్‌,

విషయ సూచిక (0

అద[ద ఠీ

ళరచ్చం దక 64 కఫ యన్వీ, జోగారావు

అంజలి 4లళి !

అంకితం అలి జ అదుర్తి వెంకట నరసించామూ రి

తిజ్ర వం దారాఅన 669 తి తిలక్‌

వళటన 668 జి ఇంపత్‌ "

డర్శన కరీమ్‌ అచిథ కిక నాశాయణ రెడ్డీ చాశరథి

జాగ్వ(జం 966 కా సోమనుండట్‌

శఖాంక్‌ జీవనగానం ఉత తీరే వల్చూరి మా ఊరు .. కీ రీవండా శ ఫులిపంజూ .. 47 కాళోజీ ఫువరాళ్ళతి శం॥ క్రి అనిసెట్టి ఏీడుపెందున? ఉల4 శతి కుందు పసొక జ 48 ర్‌ 'శ్రస్తావన "ంటాల ఆఅవకరిసాను 664 రజీ ల! ఇిల్లంకొండ నా గీకం 699 ర్‌6 వళాఖి చూర జాంఛ ళలె6ి శ్‌8ి వై కాగి ఒకే జోలి 464 రఫి శి వి, రమణా రెడి అడవి త99 ఓఏ అజంచా తోజూ చూనూ నీ ఉన్నాను న 64 వ! లాజట్రీ బీను అి9 కిర్‌ కాళోజీ ఇెమ్మగిలిన కన్నులతో కఠి 656 పాంచాలి

తిలక్‌ అ రగీఠము “46 69 లాటీ అనిసెట్టి స్వీయ చరిక్ర 6 గ అద్మద ఆఖరి అభ్యంగనం కకక 74 శన్నటి నూరి అరుణ లేఖ “40 76 వై శ్రాగి శాంతి పథం క; గా శస్నటి హమలకా "జీవి శారీ! ఓ నారీ! కక 79 సారధి పామొనుపుడి సీలు నామొ శంక 81 ఇూడిరాజు రంగారావు. మధుబాబు జూశరఖథి ల! శా అరథం న! 89 చశాఖి ఉఊక్క.6క ఉంిళి త0 ఫోమనుండర్‌' ఖరాల్‌ న్‌ శతక ఖి తిలక్‌ శశినోపనివత్‌ కకక ౫%

యుగకర చరిత

అనా న్‌ “థ్రీ శ్రీ" అశేమాట హేధారణంగా అంగధ్రుడి 'రెనిని పడిన ఇంట జే అతడి మనస్సులో “మరో ప్రపంచం” ఆకే పొయే అన్నిటికళ్నా ముం దుగా వినబడుకుందని చాక జీను "హాచ్చరిక చేసుకొన్నాను. $, శ్రీ, కవిత్వానికి (ప్రతినిధిగా అతని *మవో ప్రస్థానం? గీతావళశే మనముందు నిఅబదడడానికి కారణం ఏమిటి! ఈ గీతిళల సంపుటానికి ముందు ఓ పజేక్ళు, ఆ తరచాత పటేశ్శాయి ఈఈ రరన అకేకం ఊన్నా ఈ ఒక్క గీతావశే మనక స్ఫురణకి రావడంలో విశేషం

ఏమిటి!

ఈ (ప్రశ్నకి సముజాయిమీ. చెప్పుకొన్న మాడే '&్ర/ర్రీ/ జీవిక చరిత్ర రచనకి వూనుకోవాఅని గు ర్రిం చేను,

మహో (ప్రస్థానం గీశాలన్నీ అతను కిందటి దశాబ్దంలో రాశాడు, అవి అణగారిన అరులూ చలారిన సంపారాలూ, దశాపడిన యువకులూ ఒక కొత్త 'థ్రపంచంకోసం ఎదురు చూస్తూన్న రోజుల తోరణాలు, (ప్రపంచంలో ఆరోవంతు భూకల స్వర్గంగా ఊంటూ ఉంచు మనం ఇంళా ఈ చీకటిలో రొంవీలో 'జీపలాడవలఅసీనజేనా! అని పీడిత దేశాలలోని తాడిరులు ఠర్కించుకొంటున్న శోబాలవి, నున దేళంలో ఒక సత్యా్యగవాం విఫలమె; వెరాళ్యం (ప్రజలలో అలమునన్న రోజులవి, సామాజ్యచాదులూ, భనిళ స్వాములూ పగ్ణాలు బిగించి కింది జారిని దోచుకొని స్వారి చేస్తున్న తోలాలి, నిరుద్యోగం అందర్నీ శాల్చున తింటున్న రోజులవి,

ఈ జేదనలస్తి రోదనఅనీ ,శ్ర,,శ్రీ తన గీతాలలో ప్రతిబింబింప చేళాడు, అయితే సమాజ అీవితొన్ని యభధార్తంగా ప్రతిఫలింప చేసినంత మాశాన వీ కవీ శృతకృత్యుడు కాలేడు. కవి ఆవాటోజేవితాన్ని రన రచనలలో చిత్రించి అభివృద్ధికి శై న శోవలు చూపెట్టాలి. వృాదయంలో చొచ్చున వే సంచేళం ఇచ్వాలి, 9

శ్రీశ్రీ కవిక నిండా రకరశాల మునువ్యులంచ్నారు. వీళ్లు ముదిరి కీళ్ళు కదలీ ఆరిన నంపటీలాంటీ వరీయసులూ, “నెతురునుంటే శ నలునింలటే ఎనినలూ, ఊూటికోపం గుద్దకోసం పట్టడాలకి శరన జీ 3తు లిడ్డలూ, హలివాన్‌ నుదుట ఇమట నహారాజు నుసీపర్సు మాయ అ నే మిధ్యావాదులూ, మనదీ ఒక రుశేనా!ి అని 'ప్రళ్నించుకొని జీవఫలం చేదు వినం అని ేల్చుకొన్న నిరాశావాదులూ శస్ట్రం చాలక కడుపునుంటచే తెగించి సమ్మెలుక ప్రే శార్మినలూ ఏందతో రకరశాల మొనవులచ్నారు

10

సీరండరకీ తాము ఎలాంటి నరకంలో జీవికుణ్నాతో తీశీ చూపెట్టాడు, కాళ్ళంతా పాల్గానే బీభక్స రస (వధానమెన జీవితాన్ని వాళ్ళకే (ప్రదర్శించాడు, అయి రే *ఈ కాధలు అనవసరం మనం సుఖంగా బకకగలం) అనీ ఓకే జక్క సంజేళం ఇచ్చాడు, కళ్చద్రిక్రల్రార 1 (ళష్తుళార। అాధా సర్పదడమ్షులార శ దశాపడిన తమ్ములార కక మారంతా విక్యమె కారండో రండో రండీ" అని పిలుపు ఇన్చేడు, *పాపపం॥శంనుండి పద్యాలు ఫుట్టించిన యన్మవా కశార్మిక స్వర్గం పిలుపు తాను విన్నాడో తన్మహా రాజ్యంకోసం “పదండి ముందుకి ఆని సంేన్ని నడివీం చేడు. చివరత జగన్నాథుని రథ చాల ఆగమనం చూశాడు, తన సోదరలఅ నందర్నీ పిలిపించి... *కఈ లోకం మిబేనండి ఈ రాజ్యం మి శేలండి” అని. సంచేళం ఇచ్చాడుం “ప్వాతం (త్యం, సనుభాకర సొ ఫా(్రం, 'పొవోర్డ 9౦ పుచాదుతై ఇన్టు లేచి ఇఅతానళికి కుళం వూచి - జగమంతా జయిస్తుండీి అని కవి చెపుతున్నా “నిజంగా జీ నిఖిల లోకం నిండు హర్షం వహాస్తుండాకి మానవాళికి నిజంగాే మంచి కాలం రహిన్తుం చాక? అచే సందేనా జీవులం "పెదవి విరుస్తున్నారు. వాళ్ళను చూచి (శ్రీ $.... “ఈ స్వప్నం నిజమవుతుంది ఈ స్వర్గం రజువవుకుండి” అని హోమీ ఇన్చేడుం అందుకే - నున యొదుటనున్న నరశాన్ని చిత్రించి గునం కఅలుక జే బ్వన్లానికి దారి చూఫుతున్నందుకే - ని తఅచుళొన్నప్పుడు నునన *ఠులో (ప్రపంచం పాకే క ప్రీ కొస్తుంది, |!

అయిలే ఇలా అ 'వ్యధార్త జీవిత యధార్థ జృళ్యల శీశ్ర ఎలా చిశించగలిశడు? అజ నరో (ప్రళ్న బయలుదేరుతుంది. సమాధానం కోసం అతడి జీవితాన్ని పరిశీలిద్దాం, రండి.

ీ/ (శ్ర జననం 18105 సంవర్సరంలో, ఆయేజే కవి (న్మా నరజాడ శృఠళభామకి పాహెణచ్భందస్సుకి బేవిడీమున్నా వెన్ఫీ ప్రజల అందుచాటులో ముత్యాల సరాలు సవరించేడు, ఆఏజడాజే బరంపురంలో అర్థంలేని వల భేడాలక స్వస్స్‌ ఇప్ప) అనవసర మెన ఆచారాఅి తిలోదశాలిచ్చి అభ్యుదయ శాములు నానావర్ష సహపం క్రి భోజనం చేశారు. వివిధ బేళాలు ఒక ప్రపంచ యుద్ధానికి తయారబీకు న్నాయి? ఈ సలస్కరణల సంఘటనల వాతావరణంలో $/ ఈ/అ శే శిళువు జీవితం 'పాకంభమయింది,

అతి చిన్నవయస్సులో జే అత్నిరాఖ్యాసం అయిన వీల్నర్థానికే శశీ ఠన తొలి రచన చేశాడు, అదొక కంద పజ్యం, చానిలో యతి(ప్రాసలూ, గణాలూ వీవీ లేవు, ఒక పొట్టిపాదం, ఒక పొడుగు పొదం-ఈ విధంగా నాలుగు పౌదాలు సరిపెట్టుకొని కందం చెప్పీ కవి ననివించునన్నాడు, తన తొలిపద్య రచన తరవాత ్రీ్రి అజేశ నాటకాలు (వానీ వాటింండా ఇలాంటి కందాళే నింపేడు,

ఈ వెరి రాకలు చూని వరర్రాడిని సరైన (తోవలో పెడదామని రమణయ్య మొస్ట్రరుగారూ (84% కండ్రి గణిత కొ తజిడు) సుఅచణ సారాన్ని చవవమని ఇంకొకరూ సహా యిచ్చారు. అడీ శిరసానహించాడు ఛీ.

కర్వా (ప్రజంధాఖ కొన్సీ శచీ చదకదం మొదలెట్టాడు, మను చరిత్రని జాదబలున్క_:న్నాడు, (క్ర/నాధుణ్తీ, రామకృష్ణ కవిసీ ఆజీగానాన చేసు ౯ నందికి (పయత్నించాడు. చాళ్ళ ఒరవడిని పజ్యాలు రానిందికి (ప్రయత్నించాడు, పజేళ్ళు నిండని వర్రాడి కవిర్వం ఎలా ఉంటుందో అలాశే ఊంచేవి అ పజ్యాలు, ఈక కవితా వృతం అప్పులే విర్తనంలోంచి వస్తున్నది. జీరు ఇంళా జీవితంలోని ఖనిజ (దావణాలని పీల్చే క $్రలోలేదు. (ప్రబంధాల నీజ డదళాఅలోని అవారాజ్నీ ఉపయోగించుకొని శ్రా, రచన శేళాడు

ఈ పద్య రచ ఇలా పొనకూ ఉండగాశీ ్రు శ్రీ వెంకట పార్వతీశ్వర కవుల నమూజా తీళుకొని అపరాథ పరిళోధళ నవలలు "పీనడం మొదలం పెళ్లుడు, అఆకపచ్చ నీరా వాడుతూ, అచేకనుంది హంతక చశ్రవ ర్తులను సృష్టించాడు, 'ళాలూరాయి అజే డియెట్టివు నవల వస్తుందన్న (ప్రకటన చూనీ అ నవల ఇరళా వేటికి రాళముంచే అలాంటి ీఠతో పళటి రాసీ ముగించాడు ఈశ (డాని"పేర *నోజలాయి), అన్ని తొలి రచనలలాగే అదీ సరించువ పోయింది)

న!

ఆతనికి ఎనిమిచేళ్ళ్ళు రాజాజీ ఒళ (వ్రపంచ యాడ్ధంలో అనీ పోయి 'జీళాలు సంధి ప్మతాలమిద సంత ళాలు "పెట్టాయి. విశాఖపట్టణంలో శేన వ్యాధి ఆలమానండి. న్లేగుకి భయపడ్డ అన్ని బటుంచాలలాగో 'శ్ర$్రీ తవ చన బావలతో దిమిఅ అబ్బనహారానికి వలస పోయేడు, అప్పుడు అతనికి పల్లెటూళ్ళు సయించ లేదు, శారణం పట్న వాసాఆలోని దరిద్ర మేళాక పళ్దెటూళ్ళలోని అల్ఞానంజాడా ఉంది,

119లో 4 ఈ *వీరనింహా విజయనీంచులుం అజీ నవల ఒళటి రాశాడు, ఇందువ (పోద్సృలం అతడు జగన్మి(క్ర వమాజపు వాటళాఅలో చాల పాశ్రలం వేసేవాడు, ఆరోజుల్లో పతి ఆంధుడదూ తానొక రసపుత పీరుణ్ణి అనున జేచాడు, నాటకాలు ఈ భావాన్ని (ప్రజల్లో పోసేవి, “రసపుక్ర విజయం! అనే వాటకంలో (శ్ర,శ్రీ అజికనించుడి పొర జేసేవాడు, రాజపుర వీరులతో ఆరావళీ పర్వళాలన్కీ పవిత్ర హిందూ భూమినీ చ్చితించి శ్రీశ అబాడు హైందవుల నుద్భోధిం చిన 'వళోధంలో తన వాటాన్ని వర్తి వేళాడు,

ట్‌! పటేళ్ళు నిండేయి. వీ, వి యన్‌, శాలేళ్‌ హైన్కూల్లో శేళాడు, అప్పటి కఠనిలో పాళీ కవిత ఒక డాకిని పడ్డాది, పజ్యం ఛానీ గణ విభాగంచేని, “అమ్మయ్య ఆన్ని గణాలూపళ్లాయి. అప్పకవి మరి దెబ్బలాదడు అనుకోడం పోయింది, యతి 'పాసలకి ఠణువుళోనడం అయిపోయింది, అతని కవితా నృత. మెల్లి గా 'చేరుతన్నడం (ప్రారంభించింది. .

1920లో పాహితీ సమితి రాజ్యానికి వచ్చింది, శ్ర, సమితిలొని కొందరిని ఆరాథ్య బేకకల్ని చేసునన్నాడు, వాళ్లు ఎగుమతి చేనిన నల్ళిమందు$ తనూ కొం ఆర్జరు ఇచ్చాడు. శాళూరి నరవీంగరావుతో, బారాయణకాలుతో కలిసీ శవితావ్యాసంగం చేన్తూ ఊం జేబాడు, శాళూరి, ెంకట పార్వతీశ్వర కవుల శాలిబాటను ముదీర్ధ్స మెన ద్విపద మాలికలూ, గీత మాలికలూ వేన్తూ ఉంళకే ట్ర కష్ట కష్ట టాసలు వెతుక్కొని సాముగరిడీలకు ఠయారవుతూ ఉంఠే

నమొాసాలం సీఅలు బిగించినట్లు కట్టుదిట॥గా ఊం 'జేవి. సాహితీ శమితీలోని కొందరు ఆరాధ్య చేవకలు ఉత్సవ వ్మిగహాలయి పోయారు. ఇ ,/ ఠన గుందెల్లో కొత్త జేకరల్ని నిలుపువన్నాడు, శాళూకిి కాపీపు వ్రశాల్లోవాడా వసు చరిత - రాయ పోలు, అబ్బూూరీ ఒరవళ్ళు "పట్టారు. శాళూరి 18 కలినీ కృలర్త రవాస్యాలను పరిశీలిన్తూ ఈంబేవారు, ఇప్పటికి శ్రీఛ్తీ) కవితా వృతం వూర్వ ఆతంథాలలొో కాగా వాటువండి,

ఆది 1925 వ సంవత్సరం. ఇశ్రశ్రీకి వివానామైన యీడు,

ఈ, ఠన విజాహానికి ముంధు “పరిణయ రవాస్యం) అజీ అపరాఢ పరిశోధక నవలిక రానీ (పచురించేడు, అప్పటితో అతని వచన రచన ఆాత్కా లికంగా అగి పోయింది,

1926లో ఫురిపండా అప్పలప్వామా, వళ్ణాది వీశారామాంజేయులూ, ఆీ౫ఖ కలిని కవితాసమితి స్థాపించారు. చానిలో విశాఖజిల్లా కవులంతా చేరి సాహితీ

న!

మితి సనవతో సరికూ] నకు పదారాల్ని తయారుచేసే బేళమంకటా. సరభకా వేస్తూ ఉం బేనారు, కః లి అవి కృష్ణళ్కాక్సి శవిత్వానికీ, స్థానం వాటకానికీ, వెలెంట్‌ నీనిమాలకీ ఫట్‌ బాల్‌ ఆటఅకీ రోజులు, శ్రక్సీకి వీటన్నిటిరూదా మోజు, ఈ జానీతాలో విశ్వనాథ శిల్పాన్ని వడా చేర్చుకొని *“ప్రభకి అకీపేర (ంథరూ-పేణా అచ్చు జేసిందికి రగినన్ని పజ్యూలం రాళాడుం పురిపండా పరిచయ చాశ్యాలతో “సభకి అచ్చయింది, “ఆంధ్ర ఉహూహిర్య పరిమత్స(తిక? చాన్ని అనుకూలంా విమర్శించింది, “భారతిలో కొంపెల్ల జనారనళావు ఒకటి రెండు నూటఅతో కోప్పడి ఊరునన్నాడు, అయన అన్నట్టు *వ్రభనిలో సౌర్భకతికం సె సమాస తర్సరత "హెచ్చు, ఉదావారణ కొక్క పజ్యం, *ఎలుంగ జీ నన్ను లోక ఖీశర మవళోగ భణి విమన్ఫీత మృత్యు రూపిణిగ సీవు!ి ప్రీ వృూదంతర వదన సంస్థిత శరాళ శిఖి శిఖాచ్భటనని (గ్రహీంవెదవొ శేవాశి ఫీప్రదశ్రకచోగ కంస్టై (ప్రభూత విన్ఫుర ల్రేజమునల చాండవించు నన్ను మృత్యు దేవత గా ముది వజుం౫ం లేవాలి ఈ గమూాశా చాలు, ఆయితే (శ్ర,($) కవితా కృషం అప్పటికి పెరటి గోడ అంఠ ఎ లే పెరిగింది, పెరటిలో ఊన్న వాతావరణం రప్ప నుశేనీ కనబడ - 'శీదు. కక్కిన ఆందరు శవుల్లాగే ఆఅకడూ '*దంఠ పొశారంలో-జే కూర్చున్నాడు, అయితే “పభవి రచన ఆరనిళొక ఉపళారం శేసి-పెట్టింద, పద స్వరూపాన్ని అకడు తుణ్ణంగా బోధపరచున న్నాడు. *దరులారనీపారు శాంగ నిర్హరిణి కరణి _ గోసరువ 'శీడీవలె (శుళ్ళులాడు కవిత్వం రచించిందికి తగిన సరంజూల ఆకడు నిదపరచుక న్నాడు,

9 4928లో *పళకి వూ ర్రయాక, బి. వీ, చదువుకి మదాను వేరు నన్నాడు. ఆక్కడ 'ముట్ట మొదటిసారి కొంపెల్ల జనార్లనరావుతో పరిచయం ఏీర్పడ్రాది. అకనితో కల్‌ "హికో్దం (టిన్లీశేన్‌ వము గ్రపతీరాఅలో ఆత్మపరీత్షే శేనువన్నాడు. *ఈ గీఠానికి శృష్ణశాషక్షిం ఈ పజ్యాని! వళ్వనాథ, ఈ వృత్తానికి ఇద్దరా 1111636206 అని తమ్ముతాము మోసగించుకొననండా తీవ్రంగా పరీమీంచు నన్నారు. తమ రచనలన్నీ ౭0006216 90649 అని కేల్న్చునన్నారుం ఇద్దరూ సౌొంఠ నొంతుశలని వెరడుద్కం దామని బయళ్దేరారు,

1929లో ఈఈ “నుప్తాన్టీకలు రానీ తన ళీవిత శాద్యంలో ఒళ ఆక్వాసాంశానికి వచ్చాడు, ఒళ బభలబునం విడిచాడు, 1980లో కెఫాయిడ్‌, సరిగ్గా 68 రోజులు నుంచం పట్టాడు, 1091లో మడాను వెళ్ళి బి, వీ, (జంకుళా స్తంతో) వూర్తిచేని విళాఖ పట్టణాని! వచ్చాడు, ్రీశ్తీలో ఆశలియాగం (ఫౌరంభించిందిం జవార్టనరావ్స మెటతిలో కేశ

మడానులోని ఆంగ్ల కవితా వ్యాసంగంతో అకనిలో *ప్రభకి ఫక్కీ ప్రాభవం పోయింది, *ఎఆుక పడరాని ఎచటికో ఎగసి” పోవండా భువికి దిగి వచ్చాడు, తన "పెద్దబాఅశిమని మళ్ళీ తీసి చదువునన్నాడు, వడ్డించిన వి స్పరిలాంటి జీవితాల వాళ్ళకి, తుఫానులో తడిసిన జడినీన జీవితాల వాళ్ళకీ మధ్య ఉందే వ్యత్యాసం ఆతడి! బోధపడింది.

విద్యాభ్యాసం వూరి చేళాడు కాబట్టి ఏడో ఒళ ఉద్యోగంలో ఇీకాలి శాబట్టి విశాఖపట్టణం ఏ, వి, యన్‌ కాలేజీకి చెందిన పైన్కూల్లో. _సెన్సు మాస్టరుగా కుదిరాడు, గతి కార్కిక భౌతిక వాదం చదవడం (ప్రారంభించాడు, అ రోజుల్లో అకడి జీవిరంతో అలజడి, అందోళన అలుమునన్నాయి, ఇటు చూచే స్వరాజ్య శంఖారావం, అటుచూ వే స్వారం(్ర్య ఢంశాధ్వానం, ఎటు చూచిశా స్వేచ్చకోసం తవాతహలు,

అపహుడతనికి గురజాడ అప్పారావు సామెక్కరించాడు. అప్వుడతని వమస్యల పరిష్కారం అవగాహాన మయింది, నజలవ అందుబాటులో. (ప్రజలను మందున తీసునపోయే రచనలు సౌగించు అని అనుభకం లోధపరిచిండి, + 4 ముత్యాల సరాఅమిద తీవకృషి చేళాడు (మా-'ఉదయినిలో జ్యాసం చమాజంలోని జేక శవిళలని జాగ త్త గా విన్నాడు, (ప్రజ 'కువలలో అదికర ళీ మెదలంతున్న “ప్రబలి చఅని గమనిస్తూ వచ్చాడు, “అనామభేయ కవులకి అభివాదాలు). సమర్చించాడు. *పాటకపు మహాజనుల పాటలలోని (పాణ జాయువులుం” సీల్చునన్నాడు, 4ఠోబ్రు రోజుకీ రకరళాల ఛందస్సుల ఆకనికీ రకు రవాస్యాలను లోధిన్తూ వచ్చాయి. వాటి బాటీ గదునంలో సమొజ జీవిశ గమనం న్ఫ్ళూరింప జెయ్యా” అని అరడు మధనపశ్జాడు,

96.88 చాడు అతను నన మధనంలో ఓళ ఒడ్డున వేరనన్నాడు, అఆకడు ఆంకణ్‌ ముందంతా విన్నవి, కన్నవి జాతి జనులు పాడుకొనే చుంతంగా విన్నవించ దలచునన్నాడు, మూటఅశై జదుళాదగలో తే అవి పుంఖాను పుంఖంణా శస్టళా నాఅవంటి నిఘంటువులను దాటి, వ్యాశరణాఅ నం కళ్ళు విడిచి భందన్సుల సర్ప పరీరంభంవదలి వడివడిగా వెలువడిన. అ రాకే ఈ ఈ విశ్వసృస్టికి ఆకు వొక్కటి ధారనోని “జీను వతం (ప్రపంచాగ్నికి సమిధ శొక్కటి అహుతిచ్చాను అని వెరి గొంతుక విచ్చి _మోళాడు, జయభేరి జోయించి తువో ప్రస్థానానికి బరసల దేరాడు

శాలం ఆకనికి శావ్య వసువుని పరిపక్వం వేనీంది, ఆ ననుయాని'ే ఈీ/4) ఈద సంవిధానం అనే అయుధాన్ని పౌవపట్టి వీదంగా ఉన్నాడు. డీని ఫలితమే “మహా ప్రస్థాన శాక్య సంపుటి, ఇ

కళ్చను వెకం? గీతాన్ని రాళాక అరగని సొంత గొంతుక వినబ'డ్రాదిం చేయనలనీన యాఠ్రలో నుజిలీతిన్నీ లోధపడ్డాయి. దర్శించవలనీన కేశాలన్నీ లెక్ళున కేలాయి. దూరంగా వినుడారుల్లో వివరించే అందని ఆందంగా కవితని ఊహించుకన్నంకపేవూ అమె సామెత్కర60చ లేదని, సమాజ జవిఠంలో జే శవిశ్వ

శక్‌

ఫొందర్యం ఉండనీ అతను న శించున న్నాడు, అందుకీ చమాజ అీవిరళ్తు జననం ళన కవనంలో స్ఫురింప కెయ్యాలని నిశృయించున న్నాడు.

ఇప్పటి! (|, |; కవితావృతుం వివిధ సారస్వ తాలలో శాభోపళాఖలంగా విస్తరించిండి. [మాను మొ్యఠం తెలుగు పాహీర్యంలో జే వుంది, జేళ్ళునాడా శాభోపళాఖలుగా అీవితపు లోతుల్లో! తన్నువని ఆఅే శానుభవాఆను ఆహారంగా శేళరిస్తున్నాయి. అతను క. గీ, 06, వళ రటం06, 8౯0ఇ0108క్రు, 626612౮6 మున్నగు కవులను మధించాడు, వారి కక్నిక్‌ వారసత్వం (పశటించునన్నాడు, శరజూడ (పేక పెట్టిన విప్ల వాన్ని అందునన్నాడు,

ఈ విశాఖపట్టణంలో ఈ (ప్రయత్నాలు వేస్తూ ఉంటే మ దానులో కొంపెల్ల జనార్హ నరావు *'యువలోళకానికి (ప్రతినిధిగా “ఉదయినిని స్తాపించిందికి ఇాను పరినీతులతో పోరాడుకతున్నాడు, ;శ్రీగశ్రీ, ఆతనికి భర్యం రవాజా వేభాడుం మారగా పచార్చనరావు 'శ్రా్రీకి (ప్రోత్సాహాన్ని పంవిం చేడు,

కనీసం ఒక్క బేనా తన (పయత్నాన్ని వార్షించేందు నన్నాదడన్న భెర్యంతో ఉీగక్రీ మందున పాగేడు, ఏనుంజు ఆ రోజుల్లో “ఆసీయనీ” ఇంశా కవిత్వాన్ని పరిపాలిస్తోంది, యువకలం భావకవిత్వాన్ని తప్ప నురి బేన్నిచ్చినా ఫీసుకో లేనట్టు ముఖాలు (ప్రదర్శిస్తున్నారు. కానీ ముందుక పాశాడు (౫,

ఇొను చూచిన నరకలోళంలోంచి సోనురులు వినా అందరినీ *నుకో (పపంచం? మౌగ్గాన పట్టింది! వీలుఫు ఇచ్చాడు. మిరంతా ఒకు మరో (ప్రపంచాన్ని మహా (ప్రపంచాన్ని ధరితినిండా నింపందని ళార్మిక శర్ష్ష వలను హెచ్చరిక వేళాడుం తిరుగులేని ప్రతిజ్ఞ తీసునన్నాడు. ఇది 1981 లో,

ఈఈ వ్య క్రీగక్‌ జీవితంలో చేరు రోజులు పార బిగునునంటు న్నాయి. ఉద్యోగాలలో ఆసంరృప్తి, చేదామన్న పనికి అన్నీ విఘ్నూలే, వడి ఎడమల ముందు వెనకల దగా, *'ఉదయిని అగి పోయింది, ళర్వాత జనార్హవరావు మరణం “తఅవంచున పెళ్ళి పోయేచా జే స్తం, సెలవంటూ ఈ లోశాన్ని వదలి” ఆని (శీ? తవ మహాప్రస్థాన గీతాలను జనార్జనరావుకి అంకితము చేశాడు,

ఎచ్నాళ్ళు కారుకొని వాచున్నా మరో (పపంచం కల నిజం కాలేదు శఉరిగ చా, పెట్టుబడి చంఘాలం నటన హవా శాన్నీ పన్నుతుశ్నాయి. కాంతి వినాళ శానికి పొట్లరు దువ్షక వర్ని కూడగట్టునంటు న్నాడు, అంతర్జాతీయ పకిన్ధితులమాత నల్లరంగు ఆలుముకంటున్నాది, ;$$, “లేలే రష్యా” అని తపించాడు

వివిధ దేళాలు యాద్రాన్ని పనీకట్టాయి, (ప్రపంచం అట్టుడి! పోరుశ్నాది, వ్య క్రీగతంగా “వై రాళ్యం, వోఫల్యం? చాక్‌బడ్డ (శ్రీశ్రీ కవితల మరో మూళ్తాన్ని చూచుకోక తప్పింది కాదు. అందుకే వెొదటీ (ప్రపంచ మహా యూచావంఠీరం పాళ్ళాత్య బేళాల కవుల ధోరణులన లొంగిపోవడం (ప్రారంభించాడు, *“రకరళాఅ ఇజాలని వెతిళాడు, కసెక్క్ళజేవా నిలిచింది! చోటు దొదవతుంటేమో అని, శ్యరియలిజంలో ఒకనూకమ అరనికి కనిపించింది.

కేం

అంకర్షాతీయం గా కటల పారి శేసువని జీశాలు యుదంలో!

దిగాయి. శ్రుశ్రోరన గదిలో ఒంటరిగా నిదన లియె కూర్చొని బై శకి జీళాడు, అ శేళ వేశాక అరడు జగన్నాథుని రథ చాల అగవజాన్ని చూళాడుం ఈ యుదముతో ఆటో ఇటో శెగి పోతుందని, రైతు-నాలీ (ప్రజారాజ్య స్టాపన నిళ్చాయుని ఉద్దాటించాడు,

ఇంబ్రీఫో తన పని అయిపోయిందని శ్ర౫8్ర/ స్మరియలిజంలోనికే నిమ్మ మించాడు, వాటినుండి జేటిదాళా అళాంతిలో ఈదుకున్నాడు, ఆందని జన

శాస్సీ శ్రు(శ్రీ కని అయిపోలేదు, ఆతను వీ కాధలు, వీ గాథలు అనగా వాన చేనుకొని మవా (ప్రస్థాన గితావళి రచించాడో అ లాధలం, ఆ గాధలు ఇంళా సంఘంలో విలయ తాండవం చేస్తున్నాయి పరిస్థితులా అప్పటిళక న్నా దుర్శరంగా ఉన్నాయి, అభ్యుదయాన్ని వాంఛిం చేవారు ఆ శేవలు నిరతరాధులె ఇరసాలలలో చివ్కతున్నారు, లోవా రామసుల పదఘట్టనచే కొన (పాగణంతో కనలేవాళ్ళు కష్టంచాలక కడుపునుంటచే తెగించి సమ్మెలు కడుతున్నారు శాబాటికీ పాటీ! గుద్డకీ ₹రువై పోతున్నది. పౌరనావ్కలుకూడా వీవ్యామె పోరున్నవి, ప్వార్థపరులం మక విఖేచాలను (ప్రజలలో "చ్చగొట్టి? పామాజ్య చాదులు శొత్త వటలని పన్ని తేమ జండాఅనింశా ఎగుర నేన్తూ నే ఉన్నారు, ేళం ఆళాంతికీ అరాజకానికీ ఎర శాబోతున్నాదిం

ఈ నీధక్సాలను మనం సమూలంగా చాళనం చేసీ వర్గరహీళ శ్వర్షాన్ని నిర్మించుకోవాలి, చానికి కవులే నాయకత్వం వహించాలి

ఇట్టి పరిస్థితులలో ఏ మవాకవీ ఊరుకోడు; కవి హృదయంలో ఉంజే వివంచిమిోడ సమకాలిక పరిస్థితులు ప్రసరించిన వెంటజే కంకులు స్పందించక మూనవ, కాబట్టి 1, ఈవ క్వేళారతాన్ని తిరిగీ అందుకళోనలడు, రన పానంలో నిలబడి పర్ణన్య శంఖాన్ని పలికించగలఅడు, థి జ

18 కవికావృమం తూ్తి పరిణామాన్ని పొందింది ఇంళ ఊడల్ని జెయ్యడ మే ఠరవాయి. ఆఅ ముహూర్తం ఆగమించే నూచన అగపడుతు న్నాయి, స్నగాం2[900 శీం0య్ట 2గంటపణు కళంటింగం!1901 = ఇతన్నీ పరిళోధ నా ారాలు మొశ్రమే, వీటినుండి సారాన్ని సేకరించి; తన వి ర్తనాలని నుళ్ళొ వీ జేలలో మహా (పస్థా నాన్ని కాకేడో అ కేలలో జే జల్లుతాడు, వివిధ అభ్యుదయ ఉద్యమాల ఎరువుల్ని వాడువంటాడు,

ఈ: ఎల్లప్పుడూ. అవపచ్చగా ఉంజే వట్ట, కేళ్ళు సుస్థిరం ౫ వంప్రదాయంలో పారుచని ఉన్నాయి. అనలు మూర్యకిర ణాలని సీల్చునంటు శ్నాయి. కళశాలం 80 వీళ్ళ వయస్సుతో ఈ వెట్టు అజేక ఉద్యడూలన నీడ నిస్తుంది

అవానాట్తలులు (లో

శరచ్చ౦ ద్రిక వనీన విశ్వ విద్యాలయాల్లో పురాణ కఏత్వం లాగా శ్రవణ యం (త్రశాలల్లో శాస్త్రీయ సంగీతం లాగ ఇలా వచ్చావేం వెన్నెలా? ఎలా వర్జించను నిన్ను ? మహాకవులు లోగడ చెప్పిందే మళ్ళీ నుకీ చెప్పాలా? ఏదో కొన్త భాషా జ్ఞానం ఇంతో అంతో ఛందస్స్పంపదా ఐదో పదో ఆలంకారాలు ఆరో, అందులో సగమో ఆవేశం ఇలాంటివే ఏనో పోగుచేసి ఇదివరకు విన్నెనుడూ చూడనట్లు ఇవ్వాశే కొత్తగా కనిపెట్టినట్టు ఏమని వర్ణించను నిన్ను ? ఏది రాసినా ఏం లాభం? ఇదినరకెనడో అనే వుంటాడు ఐహుళా ఆ అన్నదేదో నాకన్నా బాగానే అని వుండొచ్చు. అలాంటపుడు మళ్ళీ కలం కాగితంమీద పెట్టి కళంకంలేవి తెల్లదనాన్ని ఖరాబు చెయ్యడ మెందుకు? శ

అనాదినుఎచీ నువ్వు ఆంతమందీ కవులకీ ఉపాదేయ వస్తువుగా నిలిచి ఉవకొారం చేశావు. అలాగే నేనూ ఒకన్పుడు డొమాంటిక్‌ (ద్రమాదంలో వడీ అమాయికంగా నీ బ్యూటీ అఖినర్జించాను వృత్తాల్లో ఇవాళ మళ్ళీ ఆలాగ ఎలాగ రాయగలను నేస్తం? ఇరవయ్యో ఏడు నాకు మళ్ళీ ఎలా వస్తుంది చెప్పూ? ఆంచేత సీ గురించి అనవసరావేశాలు పెంచి అన్యాపదేశంగానో లేదా ఆర్థాంతఠన్యానంగానో స్రాంత కోపాలేవో "పెట్టుకుని వంతాలూ పట్టింపులూ పట్టుకొవి ఎవరినీ ఈ వ్యవహారంలో ఇరికీంచ దలచుకోను నేను! ఇంకకీ ఆవేళాల కేముంది ? ఎవడీ దితుకు వాడు బతుకుతున్నాడు ఎంతగా ఎడం ఎడంగా ఉన్నా ఎంతగా పైపె భేదాలున్నా ఎంతగా స్వాతిశయం పెరిగినా ఎంకఠ బలం ధనం జవం పెరిగినా అంతరంగం అట్టడుగున మాత్రం అంతమందిమీ మానవులమే ! కేం

అందుచేత ఓ చందమానూ |

ఆండమెన ఓ పూర్ణ పోనూ

నము[డ్రం మీదా ఆరణ్యం మీదా

నమానంగా [వ్రకొశించే పొందర్యాఖిరామా 3

(అదుగో మళ్ళీ కవిత్వం =

అనుపన్నాను మొదపసే నేను

వెన్నెల సేరెత్తికే చాలు

వెసళ్తి పోతుంది మనను)

అన్నట్టు ఏమిట్‌ చెప్మా

అందామవి అనుకున్నాను

ఏమీలేదు; ఏమీ లేదనే

ఇంఠ సేపూ చెబుతున్నాను.

చెప్పొచ్చిందేమిటం'పే

ఇెన్చడాని కేమీలీరని

అంత మందికీ అన్నీ తెలును

అదే మస అక్షానం.

వా

ఎవడో వఏెనితే వినే రోజులు

ఏనాడో వెళ్ళి పోయాయి

ఇంకొ ఏదో చెప్పాలని

ఎందుకీ ఉవలాటం ?

అనణు విజం సీమిటం'పీ

ఎవడికీ ఏమీ తెలియదు

ఇలా ఎందు కొచ్చామో

ఇక్క_డెంళ "సేపంటామో

ఇక.డీన్‌ంది వెళ్ళే దెక్కడికో

ఎల్లుండి ఏ తమాషా ఇరుగుకుందో

ఎవ్వడూ చెప్పలేడంపే వమ్మండి

చెనితే మాత్రం నమ్మకండి వ్‌)

శాళ్ళకింద భూమి

కరిగి పోతున్నమ్పుడు

పూర్వం వేనిన పునాదులు

శదిలి పోతున్నప్పుడు

మనిషికీ మనిషికీ మధ్య

మాయ పొరలు కప్పినష్పుడు

మననుకీ మననుకీ మధ్య

మంచు కెరలు కమ్మినషుడు

ఏ నత్మతావికి తగిలించాలి

ఈ మున విషాద శకటాన్ని?

ఎవరు మళ్ళీ ఆతుకుతారు

ఈ విరిగిన జీవిత శకలాల్ని ?

అంతా అగమ్య గోచరం

అంతా అరణ్య రోదనం

జ్వేషం ఇచ్చే వర్చం'పేవ

(యేమం ఎలా ఇవ్వగలదు?

కష్టవడి ఆర్హించిన స్వాఠం(త్యం

గద్దలు తన్నుకు పోతాయి.

కంచిమేక పావనం ఎమ్ముడూ

కసాయివాట్లే నమ్ముకుంటుండి,

ఇంతకీ ఈ భూమికీ

పీ మాత్రం ఈడొచ్చిందని

వగటు మానవుడి వయస్సు

వదకొండో, వన్నెండో ః

ఈ కురాళ్ళుని చూపే

ఎందుకలా సవ్వుకుంటావు

మబ్బుకునక దేలు రునూలు

మాటు చేసుకొన, జానిర్లీ ? ల!

మానవుడు 'పిరుగుతున్నాడు పరిసరాల నర 0 చేసుకుంటున్నాడు వళ్ళకి శక్తులను జయిస్తూ ఘన విజయాలు సాధిస్తున్నాడు ఏదో నిరాశగా నేను ఇంత పేపూ వాగాను కదూ? ఇంకోవేపు నించి చూస్తే ఎంఠ వెలుగు కనవడుకుందో |! ఏమో బఐహుళా త్వరలో మీయింటికే రావచ్చు మేము స్వాగతం ఇస్తాపు కదూ ఆతథ్యాని కర్డుంమే మేము చంద్ర మండలానికి చయాణం పొధించరావి స్వన్నం కాదు గొలికన్న బరువైన వస్తువుని నేంమీద వడకుండా నిలబెట్ట లేదూ 7 పరమాణువు గర్భంలోని - వరమ రహస్యాలూ మహాకాళ వాతానరణ౦లోని మర్మాలూ తెలుసుకున్నాక నరానరిగా నీ దగ్గరకే అరారుగా వస్తాంలే అప్పుడు నూ రాయబారుల్ని అదరిస్తావు కదూ నవ్వు ? చిరకొలం అజేయంగా వున్న ఎవరెస్టు ఇటీవలే రోలిగింది చికిత్స లేడనుకున్న వ్యాధులు చిత్తగిస్తున్నాయి పతొరీ స్త్ర

వదార్థ విజ్ఞాన శాస్త్రం అమోఘంగా వికసిప్తోంది ప్రాణం న్వభావం ఏమిటో పరిశోధనలు సాగుతున్నాయి. మహానదుల గమనాలను మళ్ళించ గలుగుతున్నాం ఉత్తర (ధువంలో వ్యవపాయం ఒకవుడు జరిగి తీగుతుంది. వంహారం నంగామం అంటే జసంలో ఆనహ్యం పట్టింది (శాంతంగా జీవించాలని (వ్రజలంతా ఆశిస్తున్నారు, ఇదీ నూ భూలోకం కథ ఇదీ నూనవుడి ౧0౬693 126005 ఇందులో అతిశయో కులేవీ లేవనీ ఎవరైనా ఒముకుంటారమకుంటా, అంళా బాగానే పుందసి అంకా సుఖంగానే ఉన్నారని అన్నానంపే మాత్రం ఆది అవిద్ధమే అవుకుంది. జనాభా లెక్కలు నాకు వరీగా తెలియపుగావి చఈరిదాల శాతం ఇంకొ చిరాకు కలిగిస్తూనే ఉందిం (వ్రవంచం మొత్తం మీద భయం పెత్తనం చేస్తోంది

!

జరుగువాడు పొరుగువాణ్ణీ చూనీ ఎందుకో బెదిరి పోతున్నాడు ఇక్కడ మా భారత వర్ష ౦లో ఎక్కువగా కబుర్లే గాని నమాజ న్వరూనం నూర్చే పాహపం కవిపించకుండా వుంది. మొన్ననే ఆంధ్ర రాష్ట్రం పుట్టిన రోజు పండుగ చేసుకొంది వన్నెండు నెలల అభ్యుదయం పర్యాలోకన చేసుకుంది. ఏడాదిలో ఏమవుతుంది ఇంళొ కొన్నాళ్ళాగమండి చెల్లా చెదంైన శెయగువారంళతొ తెల్లబోయి చూళారు ! ఇవన్నీ చెవుకుంటూ ఎందుకు నిన్ను విసిగించడం కశీ॥ ఇప్పటికే ఆలన్యమయింది ఇంతటితో విరమించనా ? చందునికో నూలు పోగన్న పామెత వుండనే వుంది తీసుకో ఈ దారంలాంటి శేలికైన గీతాన్ని. ఇంతకుముందే చెప్పానుగా ఏమనాూటా "పెగల్లేదని. ఇలాంటి వెన్నో నువ్వు ఇదివరకు వినే వుంటావు.

స్ట్‌

శరత్కాల గగనంలో చందమామ కవిని ప్లే వనరదాగా కొంత సేపు వంభాషణ పాగించాం నంతావం కొంతసేపు వంతోషం కొంత పేపు పొగించిన నంభాషణలో పాఠాంశం నరేముండి ? ('వ్రనంగ వశాత్తూ ల! 'వ్రగల్ఫాలు పలికానో అనందర్భమైనా ప అడ్డదారి కొక్కానో వెనుక తిరిగి చూచుకొనే అలవాపే లేదు నాకు అర నిమిషం దాపీనతి కావున ఓ జాబిల్లీ ॥ రాబోయే యుగంలో కాలక్షేవం చేద్ధాం కలుస్తావుగా మళ్ళీ ? ఆషుడు బహుళా నాలో ఆరాజకం పోతుందనుకుంటా ఇముడు బాధిన్తూన్న హృదయవేదన లుండవనుకుంటా శాఖా చం[కమణం మాని చెప్పేదేదో సూటిగా

క్‌

ట్ల గుద్దిన మాదిరీగా కుండ బద్దలు కొట్టిన వాసకుగా ఈ నీళ్ళు నమలడం లేకుండా ఈ కొళ్ళు తడవిడడం లేకుండా వ్పష్టంగానే కాకుండా (శావ్యంగా న్వచ్భంగానే కొకుండా సమగ్రంగా రాబోయే యుగంలో గుండెలువిస్పి మాటాడుకుందాం.... మినహోాయింప్పలులేని క్షమాపణలులేని పౌందర్యవంఠమైన ఆ స్వర్శ యుగంలో. ఎంచేకనం'పే భవిష్యత్తు మీదే ఎమ్సుడూ నావిఘభూ వుంటుంది. ఇవాళకంటే రేపే ఎంతో బాగుంటుందంటాను నేను. వెళ్ళు జానిల్లీ వెళ్ళు శవులను కదిలించడం అంపే కొలం డొంకంతా అమాంతంగా కదిలించడమే అపుతుంది, స్వయంగా నీతోమా ట్రాడి చాలా కొలమయింది ఆందుకే అవ్యక్తంగా అయినా ఆప్యాయంగా మా ట్రాడుకన్నాం, ఎలాగైనా నువ్వు నూకు పీక ర క్ర ఐబంధువడివి వీతో కాకపోశే ఎవరితో మా ఘోషలు చెప్పుకోవాలి ?

వ!

వెళ్ళు జాలిల్లీ వెళ్ళు

వినిర్మలమైన నీ వెన్నెల కురిపిస్తూ

మనోహరమైన నంగీతం వివిపిస్తూ

(ప్రయాణించు శశీ వయాణీంచు.

ఇదిగో మూట! ఈ (వ్రవంవంలో

ఇంకొ ఎందరో అభాగ్యులున్నారు

వలకరించు వాళ్ళని చల్లగా

శ్రర్యం చెప్పు వాళ్ళకి మెల్తిగా

ఆమవథి కిటికీల్లోంచి నీ

కిరణళ్షాలను జాలుగా పంపించి

వ్యాధి గ్రస్తుల పాలిపోయిన కపోలాలను

జాలిగా స్పృశించడం మరరి పోకు

కైళ్ళలో వున్నారు కొందరు

వాళ్ళని ఓదార్బక తన్నదు సుమా

నేరాలు చేళారు నిజమే

ఆందుకని ఆలత్యంగా చూడకేం 1

మురికి గుడి సెల్లో ని్యదించే

వరమ దరిద్రుల నుదుటిమీద

ఏ కన్నంలోంచో జాగా చేసుకుని

ఎలాగైనా పరామర్శ చేస్తావు కదూ?

ఇదిగో జావిల్లీ నువ్వు

నము ద్రంమీద పంతకం చేసేటపుడు

గాలి దాన్ని చెరిపెయ్యకుండా

శొలమే కావలా కౌస్తుందిలే.

-ఠీథీ

వో

నుననకననననునునకననననననునటనానననననననటనాననననిలాననననననిననునతనననననననమునుననును. అ౦జలి నననిననునుననననాననననననునననననననననానాననితాలనను నానన నాబననినిననిననననననననినననుననానిను ఎవడీ దండెత్తిన అభినవాంధ జగతి నవవిప్లవ రవఫైరవ కవితా (స్థానములో ం కలమనె చలత్‌ ఖలినముగ ఎవడీ ధౌాడెలత్తిన ధనికవ్రద పరివీడిత యువభావుక వృాదయాశయ (వజాహృదయ దకినిథిమై జగన్నాథ రథ సారథి! కలమె విజయ కాసహాళిగా ఎవకీ ధ్వజ మొన ధనంజయుడు! వాశువ్రలగు జడబుద్ధుల అభినవాం[ధ మహాభ్యుదయ వలవృద్ధాల నదనృద్థుల శుభోదర్క- సుకవి నభా లవె గడా తండనుగా ధట్టించిన విభావసుడు మన (శ్రీశ్రీ! ఎవడీ మహోభ్యుదయ నభొనమయ డంధన ధన మదాంధ భన నభ్యహృదయ నదా నదా - చార్షన్యవు టూవాలవై శయ మరందమయ సరోజ శలమె ఖండపరళువుగా నిచయాంజలి ! నిత్యాంబలి ! (అభ్యుదయ కవి మహాసభార్యక (ప్రళంప యస్వీ, జోగారావు ఈవనాణజననననననననానననబననననాానననాననననునన నానా ననననననననననననననిని జం

అ౦కిత౦ అక్షర లక్షాధికారి మాటల కోటీశ్వరుడు శ్రీశ్రీ

ఎజ్జ మందారాలు

కౌలువలో శొగివడి

శదలగనైనా వీలులేని

శ్రాగుబోకు వ్యక్తావ్య క్త

ఉడిపి (శ్రీ కృష్ణ విలాస్‌లో

అటు ఉంచిన బొగంహల్వా

ఇటు పెట్టిన శాన్యూ యిడ్లీ

గపీం

అనందవాణీ ఆఫీసులో

అకి నీరసంగా

కటుకున్న కాకీ పాంటునీ

దిక్క్‌లేని “టుమారో 'ని

చూచుకొసీ =

యాభయి రూపాయలు మాసానికి

గ్యారంటీ యిచ్చే సంస్థాకటి

దొరికితే బావుండును

(ప్రూఫ్‌లన్నా దిద్దుకోవచ్చు

అనుకొనీ =

సుదీర్హ తమో జీవన

మార్గమున ఒంటరియై

కటిక దురంత నిరాశా పూరిత

భయంకర దారిద్య కంటకమునకు

గంమై

ఆతి నవ్శిత కవితా చ్రనంతివి

అనునిత్యము స్నాతుంగై

వాధితు(2

ఉండీ = ఉండీం ఉండీ =

అతురకు(2 అప్రమత్తుడై

చతుర్దశ వర్షములు శ్రమించీ

అందుకొనీ_ా

చంధన్సు వర్ప పరిష్వంగం

వదలిన మధుర కవి గేయంలా రి

బృందావన మందర తర మధురమూ ర్తి వేణువులా త్యాగరాజు కీ _ర్హృనలా రాఘపుని బాణంలా గాంగేయుని శవథంలా ఐంగారం లోహంలా రంగస్థల పింహుండు రాఘవాచార్యుని నటనా నంసపదలా ఘటికు(డై పునీతు(డై వటావంచలై న 'సేదటీకపు వీదట్‌కప్ప పాఠతవిధులు మాలి హుంటాహుటిని ఎగసీ దిగంతముల మెరసి దిగ్గంతులవంటి రీమంతుల ఫ్రీమంతుల అ దృష్టిలోన విరాట్‌ న్వరూనమై విశ్వదూవ నందర్శనమై వెలిగీ.... ఆలసాని 'పెద్దనలా అంధ మహాోలోగి శ్రీనాధువి అెరగున వనందైన వట్టుపీతాంబరాలలో ఖరీదైన న్వంత యంత శకటంలో కట్టుకున్న విజ సౌధంలో భోగించే = మహా మనీషి _ అనుభవజ్ఞాడూ, రనజ్ఞాడూ రుచిగలవాడూ _ కోవిదుడూ మహాోవిద్వాంసుడూ. కవీ ఆలస్యమెనా = ఆశయం , విడువనివాడూ "

|

'సీరువర్వంతలా జారిపోసవాడు పాధించినవాడూ ళ_క్రీమంతుడూ పడిళక పొవనుడూ దీనజన బాంధవుడూ “ఒక్కొక్క వ్యకి నమస్త శక్త ధారపోసి నని చెయ్యాలి... వడి కుటుందినములు వెయ్యెకరఠాలను అనే మహా వటోధం అమర వందేశం అవళ్య వినాదం చచార పాధకమైన చలన చిఠఈంద్వారా ఆంధ్రావని అంతా దాటిన యుగంధరుడు యుగ పురుషుడు ఎవలేని వాడుం విఘంటువూ చరికార్డుండు కరణ జన్ముడు మహర్షీ మా శ్రేశ్రీ- ఆయనకు మా నమన్య్యుకులు, ఆయనకు మౌ జోవోర్లు అయనకు మా అంజలులు ఆయనకు మా నివ్వాశులు ఆయనకు మా హారతులు అ మహనీయ మహోత్క్బృష్ట మంగశమూూల్తి కీవే మందార మాలలు | ==లఅీదు రి వెంకట నరసింహమూ రి అత అాటీ అవా ఏటి ల

8 తి పకటన న్‌ (వరారీ అయిన వ్యక్తి కోసం) "సీషన్షలో టికెటను జారీ చెయ్యకండి అగా తి ఎక్కడి రై్ల అక్కడ ఆఅనీవెయ్యండి చేళదేశాలకి కేవిలు(గ్రామ్సు వంపించండి దేవాలయాల్లో విత్యం పూజలు చేయండి! ఆకొళవాణీలో యీ విషయం (ప్రకటించండి కాఫీ హోటళ్ళలో, కబ్బులలో, కర్మాగారాల్లో ళా ర్తి కు! కాస్త జాగత్తగా నిశితంగా పరిశీలించండి నము[ద తీరాలలో నదీజలాలలో వెదకండిః పాయుథధ గళాల్ని దిక్కులలో నిలబెట్టండ్‌ రాకెట్లను అంగారకొది _గహాలకు వంఫించండి అడుగు జాడల్ని కూపీ తియ్యండి ్రేలి ముద్రల్ని పరీక్షించండి! (వజలు ఠండోవతండాణగా విరగదిడుతున్నారు కంగారుతో భయంతో గునగున లాడుకున్నారు విజ్ఞానవేత్తలు నాగరికత పై తోలు నొలుస్తున్నారు? మనుష్య భక్షకులు నేడు చంకలు కొట్టుకొంటున్నారు! కొవ్యచర్చణు కళానిలయాలు ఆకర్షించడం లేదు రాజకీయవేక్తల ఉపన్యాసాలు ఎవరూ వినడంలేదు వైంటిస్పుణు ఒకొక్క రే ఆర్మహత్య చేసుకుంటున్నారు స్వార్థ జీవనులు గభాలున రొమ్ములు బాదుకొంటున్నారు! ల్‌” శకి

సిద్ధాంతాలు చర్చణు ఎన్వరూ చెయ్యడం లేదు

నీరా యింకకుండానే ఎ(గ్రిమెంట్లు చిం పేస్తున్నారు

ఆతృప్త అశాంత (వ్రజా పారావార తరగం

అంచుల్నిదాటి భీకరంగా విరుచుకు వడుతోంది!

ఇంక చరిత్రలు వాయ నక్కరలేదు

ఇంక రాజ్యాలు పొలింపనక్కరలేదు

అణుబాంబు యుగాంతాన్ని విరూపిస్తున్నది

అ ముహూర్తం త్వరలోనే వస్తున్నదిః

కాబట్టి [206 2%61[0%- మన జాతిని మనం

కొపాడుకోవాలం పే ఒక్క కే ఒక్కటే మార్గం

వెతికి తీసుకురండి పరారీ ఆయిన వ్య క్రిని

'వేరుదారిలేదు = కదలండి కదలండీ “డై* అని

“అపార కృపా తరంగితాలై న నయనాంచలాలు

ఆనందం జాలువారే స్నిగ్ధ దరహావ వరీమళాలు

నంస్కాంరవు కేళశపాళంలో తురిమిన అనురాగపు గులాబి

వదా ప్రజా పొత్రైిషిణీ? సుభాషిణ్‌, గర్వంలేని రాణి

కల్ల నీ, (కొర్యాన్నీ, కొలుష్యాన్నీ తిరస్కరిస్తుంది

శెళ్లని పాపురాల్ని సరదాగా ఎగరేస్తుంది

చల్లివి తల్లి * చక్కంని చెల్లి = ఆమెపేరు శాంతి!”

ఎాతిలక్‌

శ్ర

దర్శన పరీక్ష ఆ రుదవేత్రం తెరచిచూ స్తే... మృళ్యుగానప్ప టులూకౌలు రక్తపానపు జలూకాలు, మర్మఘాతుక శలాకొలు, గుండె రేకులు చీల్చి వేస్తూ, జీవసారం పీల్చి వేస్తూ, న్వప్న సౌధం కూల్చివేస్తూ హృదయమును రణభూమి చేస్తాయి, ధ్యాన నేేఈం తెరచి చూస్తే. (యేమకెత్తిన ధూవ ధూనుం, చి త్తరస బుషి యజ్ఞహోమం నుప్తధాత్రీ స్వన్న ధామం, నకల భువనా లుద్గమిస్తూ సోమకలళకా లుదృవిస్తూ ఆత్మనయనా లుజ్వలిస్తా హృదయ కర్షికలో నటిస్తాయి. ఎా=సంపర్‌ ఠ్‌

నేనా అధముడ్ని? నన్నిలా వక్తిలా ఎగుర నీయండి! నాపై శేసకు వేలు చూసకండి! ఏనాడూ మేడివండును గాను ఈ నాటికీ అద్దంలా ఉన్నాను మీరు రంగద్దాలనుండి చూస్తారు నాకున్న కొలత బిద్దలే వేరు; నాలో మీరు చూసే మచ్చలు కొన్ని కొవు = ఉన్నయి లక్షలు: అంఠ మా(కాణ్నే నేమ- అధముణ్నీ ఎలా అవుతాను?

= మానపుణ్ని కాలేకున్నా దానవుణ్న మాత్రం కాను. “స్పీర్షు దేవతలమని అనుకుంటారు మీదికి మానపుల్లా అగుసిస్తారు నడళలో దానవు లపుతారు.... పెగా నేనే అధముణ్ని అంటారు!

ఎా-నారాయణంెడ్డి త

వాగ్వజ్ర౦ నో మనిషి మననును గెలుచు మాట నారాధింతు మౌాటలోపలి వజ మర్యాద నెంతు మనమలోవలి బండలను చెండగల మాట మవిషిలోపలి దొష్ట్రమును (దుంచగల మాట హిమగిరీంద్రము నెక్కి ఎగపిపోగల మాట అమృతభాండము తెచ్చి అందించగల మాట రాొతసువి గుండెలో రాతిని దవింపించి భివువుకు బతుపపై వీత కల్పించి కత్తులకు తలవంస్త గావించి, శొంబూల గుక్తులకు రాగవంప త్తి జోడించి రణదాహ "ఘోర ఖావమున వీడైయున్న మనిషి మేధా భూమి మరల వండింతును మవిషి మననుకు కాంతి మధుపు రుచి చూపించి యుద్ధ విషపాత్రికను చిర్ద రొవరింకును కత్తులా? మనుజలోకము పూనవలసినది? వుత్తడిని చేబూని మురియనలెనా మనము? వకలార్థ ములకు పోషకమైన మననుపై ప్యారి చేపెడి శద్దళ_క్తీ నారాధింతు. మాట కడుప్తననున్న జ్వాల వైశెగపేనా మరి వయోధులె యింకు మంధరాడి వడంళు వరహపోమమునళు నన్నాహమ్ము లొవరించు అసుర గుండియల వజ (వ్రహారము జరుగు కి?

వరజాతీ చీంచీ చేండాడలేచిన చేయి

తెగి నేలబడును నా పొగను పధైపుజడిక

పొగరెక్కి కోబ్ల డబ్బును కిరీటమ్ముగా

తగిలించుళొన్న గర్వికి భయము నాసడికి

మనకు తల తెగగొట్టు సవిలేదు, డబ్బుతో

కొను బాధలేదు పూనవువి నీ వివణలో

రమ్ముః సూటిగ హృదయ ధంగాన నటియించి

రాతసివి దేవతా రనుణిగా మలచుదమను

లంకగాగాక కైలానమ్ముగా జగము

రాణీంచునటు పునా రచన చేతము రమ్ముః

ఈ వునా రచనలో ఎవ్వనిది పైచేయి?

కవిది, లోకజ్ఞువిది, గంథీరువిది, నీది!

జా-దొశరరి

స!

అర కమి క్రా 0౦త దర్శీ సర్వదృక్‌ (వనవించు.... 'వళవించు ... (వ్రసరించు.... వ్రవహించు.... (వసవించుమా కౌంతీ మాతాః (వనవించునూ శాంతి దాతా! క్ష ఉదయాన్ని లేస్తాను, హృదయాన్ని మూస్తాను వడివడిగ అడుగులిడి ఫ్యాక్షరీ కెడతాను; పొద్దు ములిగే దాక సద్దు మణీగేదాక కలివ్‌ జీవిస్తాను, హృదయాన్ని = ఉదయాన్ని కలిపి పెనవేళాను హాస్తాల్ని = చథకొల్ని తిప్పి నంధించాను.... (వ్రనవించుమో కౌంతిః (వళవించుమో కాంతి! ల! తొలికూడి కూసింది, తొలిచుక్క పొడిచింది, తలగుడ = చేకర.. పా! కలవెచట? చలిది ముంత.... 89

ఎద్దల్నీ తోణుకునీ నడిచాను; మడిచేను, అఆరకన్ని పూన్చుకొవి దున్నాను = తౌలిచేను; దొరగారి మట్రీలో మణులు మొలిపించాను,... దొరగారి పొట్టలో మణులు విలవుంచాను.... (వ్రసరించుమో కౌంతి! (బ్రనహించుమో శాంతీ! తె నెల మొదటి రోజుకై విలవలను మరిగింది వెలవంక కోసమై నిలువెల్ల కరిగించి సంసార సాగరా లీదనేరని బతుకు లడుగడుగునా హంన పాదు మొలిచిన బతుకు లొకటిగా 'పెకళించి వకల లోకమునుంచి విదళించి, వికసించి స్వాగతము అందిస్తాను... (వ్రళవించుమో కౌంతి! వ్రసరించుమో కాంతి! త్తే లతాఠ కొాఠలనాటి మాన్యాల నమ్ముకొనిః దుమ్నకొను కొండనా శనము గావించు కొని టా

గడ్డు వికకుల ఐండీ

నడిపాను, గడిపొను;

ఒడీదుడుకు దారుల న

హించాను, మించాను;

వడి చదుప్పు కోనమై

వర్వమూ ధారటోశాను

వనిలేదు, తినతిండి

లేమితొ చరించాను (వ్రసవించుమో కొంతి! (వ్రనరించుమో కాంతి!

త్‌

ఇహలోక బాధలను

చూశాను, రోళాను;

విజ్ఞాన తనము *క

ర్మల వాచరించాము;

టోధినై, శిలువవై,

వెలవంకనై = ధరా

మండలికి కుళము

విశనీంచ అళశించాను;

నవవనరుడనె పుటి

ఆ అ

పుడమి కిడుమలు బాపి

నమధర్మ ధ్వజము

జగమున వ్రతిష్టిప్తా!॥ (వ్రసవించుమో కొంతి! (వ్రళవించుమో శాంతిః

జ=ఖోమమందర్‌ న!

జీవనగాన౦ కదలని పట్టాలపైన కదలి నిదే రైలు రరీయని ఆఅకొళమ్మున దరివెనిదే మొయిలు నవ్వని అరీపేద పెదవి నవ్వెను చిరునవ్వు పూయని లేనూవి కొమ్మ పూపెను తొలిపుప్వు వెలుగని చీకటి కుటిలో వెలిగెను రేవెల్లు నరనరాల కోరికలై, పొంగ కడలి పొంగు వెలియని యీ అలజడిలో పెలిషనేమొ శాంతి 'శెలియని యీ మనుగడలో శెలిపెనరే 'శ్రాంకి చచ్చే నరునెందులకో చావనివ్వ దాళ మూగవడిన గొంతుకలో ఇమోగునెదో వాన గుండెగూటి రామ చిలుక హిడినరీ పాట కోటికోటీ జనానకుల ు! బతుకు బాట కం!

పాటువడే వతీవాడు పాడువిదే పాట బృహత్కా-వ్య రనస్ఫూరి గుండి గుండె నాట! వ==కకొంరక టే

మాఊరు చరిత కంటో య! నల్ల టీ నలుసు వూ ఊరు! పాంపాపాంనల మర్యన నలిగిన మా నాలుగిండుః ళ్‌ నలుగురు రాజులు పడిచిన వంతల నాలుగు లక్షల ప్రాణుల రక్త ంతో (వాయించిన శాననాలె; నాల్కాలేవి వఐండం లాగు విణచువ్నై ఊరనతల దయ్యాలై, గోరీలై తడీపించుచు వల్లలి..., శికలిలి 2669 కీ కబేరుడే మేట్టిన ఈ గ్‌డ్డ్దన బవాగుజెముడు వృష్పించెనుః కొండమీది వలలు గుహదాటి రావుః ఊరి రైతులు, కోర్టు గడి దాటి రారు! తీ

పొనకొల నరపింహుంవి గుక్క-కు చాలవి ఊరి చెరువుః మా పాలిటి “ప్రాజెక్టే! నరమైనా, మహబజర్‌ కొగిరాలు మోనీ మోన కాయలు కొదిన మా కరణం చేతులు; కరువుకన్న కొయ్యవారి గోవరాజు లేడని చెప్పెను! ఊరి బావిలో పాఠాశంనా కొద్దని రెక్కలు కట్టండని ఘోషించే తాబేటికి, వంఠపాట పొడి పొడీ ఎండినై మా కఠుకలుః చుక్కల లోకం చూసున్నా ఇముడు మా చేలల్లో గడ్డి లేదు! నాల్యలేవి మా గుడి గంటలు (యమోగును జేవీ నవరాక్రులః నరుల చివికిన శిఖర దీవం వదోనాడు నూనెలేక తీసింది కునుకు! ఊరి విళ్ళో జార్జిరాణూ లై బికిలో గాందీ..!

తక్‌

ఊరిబై టీ రోడ్డు ముందు మైణరాయి నూ భవిష్యత్తు! దింత తోపులో వచ్చే రాజ్యాంగాన్నే రాకొసి వ్యాఖ్యానించే మూలుగు రాకోనీ నోరుకట్టు భూత వైద్యుని మంత్రంలా హోరని వీచే గొడ్చులు! మతి చెడ పెద (శ్రేపిక

ర! యి నై! మళ్ళీ పెళ్ళి చేసినా రూపాయలు వట్టీలు వేసినా నిమ్మరసం తలంటినా.... ,... తిరగ లేదు విరుగుడు దత్త స్వీకొరమ్మవి, వ్రాస్తున్నారు వీలునామా పై0చేటు దారుః ఉనా లా సాయంత్రం వరుగెశ్తే సూర్యుడ్జే వెక్కిరిస్తూ కౌప్పపిల్ల కొడవలి! " పొరుగింట్లో వేగుచుక్క

ళ్‌

పొడిచిందాకా “పీకొడీ తిరిగినచ్చు శాస్త్రిగారు ఉదయవు గోదానావికి ఆతురతతో దిద్దిన విభూతి రేఖలలాగా తెల తెల మను శూర్చు.... కీల కిల కాకులు!

చరిత కంటో

వు! నల్ల టి నలుసు మా ఊరు!: ఎ-వల్చూరి తీ

పులిపంజా బురుజుమీద బొల్లి గద్ద మిరుజు[కీంద కృకలానం ఉల్లి పొము తలపాగా ఊరినిండ పృులివంజా!ః చీకటి చిందిన ర ్తం క్వీస్తింగుల విష్కంభం పాడలేని పాడుకోట వణ్యాంగన వరిహానం! రణ రణ రణ రుణ రయుణ దుణ కనక దుర్గ కాలి అందె కపాల పాతిక నిండా అపార మీ పానీయం వగిలి వగిలి రగిలి రగిలి ఇది విష్తవ సంకేతం చిరవాంఛిత నంతోళం! ఓహో సై నికులారాః మీ హయహేషల చెదరిన అరదమ్ములు నీరదాలు గజగజ గజి గజ గజ గజి వృద్ద నమంధర స్వాహాః నా గేయం మీ కవచం మీఖర్గం నా గేయం కుబునం వదలిన సర్పం నా గీతం పులిపంజా జా=-పురిపండా త

పునరావృతి ఉదయం కానే కొదనుకోవనడం విరాళ

ఉదయించి

అట్లానే ఉంటుందమకోడం దురాళ

ఈ చీకటి ఉండదు మూర్యుడు

తప్పక ఉదయిస్తాడు

అ వెలుతురు నిలవడు సూర్యుడు

మళ్ళీ అ సమిసాడు

ల! అబుటి

చీకటిలో

కమవిప్పిన వాకికి వెలుతురం'పె బూచి వెలుతరులో

తను తెరిచిన వారికీ చీకటం'పె పిశాచి

ఇదే జరుగుతూ వచ్చింది ఇంతకు ముందు

ఇదే జరుగుతుంది

తప్పదు ఇకముందు

_-శాళోజీ ల!

గ ఏడు పెందుకు? ఏడుపెందుకు వెద్ది ఈం్రీ ఎవ్వరన్నారూ॥ ఎగతా శివకు చేళశారూ! గుడిలోవి దీపాలు కొండెక్కినాయిరా. చేసుకున్నా పొపమంతా చెరిగి పోసిందా!.... ఎందుకో, నా మరి తండీ గుక్క పెడతావూః ఉకీ్కిణరి విక్కిరౌతావూ! గుడిలోని గబ్చిలము గూడు వదిలిందిరా 1. ఒక్క బిడ్డవురాః న! పడు పెందును చక్కంనయ్యా ఉయ్య లేశారా! ఒడిలో ఊపుతా లేరా!

(| శ్తఫి

గుడి చుక్కలకు నుబ్బు దడి గట్టినాదిరా....- నోచుకున్నా నోములస్నీ వోరు గొట్టినవాః... ఎవ్వరైనా నన్ను తిడితే మాట విన్నావా! మననున నాటుకన్నానాః ఏడు "పెడితే ఎదిగిరావూ పాడు ఐడతినూ!,..... ఏడుసెందుకు వి శ్‌ ౦డీ! ఎవ్వరన్నారూ! ఎగతా శెవరు చేళారూ? “జల నిపెటి యో ర్‌

ఒకరాజు మొగాన్నే (పొద్దు పొడిచిందా? జేళంలో (వతిరాజు కటికి గుండెలో పొంగిన అధర్మపు టావేశంలో వరిపాలన సాగిందిలా స్వార్దం కట్టిన గులకరాళ్ళ వంతెన అఆలంబంగా పామాన్యుల (దితుకుబాట కొక లంబంగా దజాజలధి కడదాక కొంకలతో వతి నిమువం (బతుకుమీద ఆంక్షలతో వరిపాలన సాగింది. సాగింది పరిపాలన... నము [దాంతర నాయకులు "పెట్టిన ఫిష్‌ (ప్రజల వనిషదమైకం వదలకుండా కట్టిన రడ్‌! పూర్వం ఒకనాడు. ఒకరాజా యింకోరాజును దండెతి ఓడించెను. ఓడిన రాజు వారనులు విజేత రాజును బఐలిగొని అతనీ రాజ్యం ఆ[కమించిరి; ఒక రాజుకూతురు పాసం! ఇంకొక రాజును (పేమించెను; ఆఅ రొజు ఈన కన్నకడుపు గాయం కొగా విదేశీయుల సాయంతో, శషతురాజును మాయించిను ఆరాజు యీ రొజు రాజ్యాల్ని యితరులు అవలీలగా ఆ్మకమిందిరి.

న!

తరువాత ఒకనాడు... విదేళవర్తకులు కొందరు వచ్చి మన రాజుల పాలన ఎంళనో మెచ్చి వ్యాపారం కోనం అనుమతి ఆర్థించిరి, మన రాజులను ఎలానో ఒప్పించిరి మనల్ని నట్టనడి సము (దంలో ముంచిరి. రొనుఠాను కొన్నాళ్ళకు వారు రాజురైరి (వ్రజణ వానినరైరి. పొగింది వరిపాలన నము( దొంతర నాయకులు పెట్టిన ఫిగ్‌ ప్రజల నిద్రమైకం వదలకుండా కట్టిన రక్షః హిమాలయం పెంచుకున్న శిఅరాలు దకీణాన 'పేకువును దర్శించే లోగా అయిదు వంగరి నంస్థానాలు అక్కడక్కడ చిన్న చిన్నవి పోగా. చేశవటాన్ని కొలికేసినై పామంళుల చి సైలుకలు దర్శిదుడు మేనిపై ధరించిన ఆతుకుల బొంతలా దానవుల నంతగా (ితుకులో మంచి కొరిపోతున్న చిల్లుల బానగా అధర్మపు వానగా చేశవటం? ఆఅశియా ఖండం థభాండంలో గతం పోసిన అమృతం కోరిపోయింది; బొట్లు బొట్లుగా మూడు వైపుల నమ్ముదాల సఫేనాన్ని (తో పేసి అధర్మ తరంగాలు లేచినై జట్లు, జట్లుగా విటు చూసినా వంస్థానాలణ, వందలు వందలు తమ యుగాంత సూచనగా కుక్కమూతి సిందెలు! కై

పాయం[తం రానుకుందీ ముఖాన నెత్తురు లోకం పువ్వు తెలివిరేకులు మూసుకుంది; దేళశవటపు ఆకొశం చీకటి రానులు రాసులు (కక్కి-ంది. గతించిన బహు శతాబ్దాల కాలం పొంగులు వేటికవే మన గుండెల కెక్కిడిన ఫిరంగులు చేలో ఏ మూల చూసినా చిక్కవి కలువు (విళుకు పూలుతొడిగిన రేకుల్లో, ఒకే రంగుంఅది నలన్న గతించిన బహు శతాబ్దాల కౌలం పొంగులు విభాగించటం మన సౌకర్యం కొరకే వాటికి మరి వక్వ్యేకత యేమంపే = (బతుకు పొలంలో చేదు పోటాపోటీలు పడి వివిధంగా వండించిన వాదు. కొలాన్ని కొలిచేందుకు గడియారాలెందుకు? శేలండర్లూ, వంచాంగాలూ, కేవలం నృధా గదా ఆ కౌల (వజ చదివిన కష్ణ కొన్య సంపుటాలు సామాన్యుల వాధలు, జీవితాల గాధలు చాలు, =శాకుందు రి న! ప!

అవతరిస్తాను

అనతరీస్తాను నేమ

ఆకలి ప్రాణుల నోట!

అవతరిస్తాను వేను

అన్యాయం ఉన్న చోట!

అవతరిస్తాను నేను

అనాథ ననూధినుండీ!

అవతరిస్తాను నేను

(ట్రకుకు విశీథి నుండీ:

అనతరిస్తా నేను

జగ్యకృళశయంలోన!

ఆపతరిస్తాను నేను

మహా జనంలోన।ః

(వళి జీవితోవి బాధా

చేస్తున్నాను పోదా!

వళి అణువ్పలోవి సత్యం

చూస్తున్నాను నిత్యం

న్మకానంలో గ్రతి ఎముక

చెవిలో చెప్పిన రహన్యం!

పదీ వదే విన్నాను కనుక

రాస్తున్నాను జీవన భాష్యం |

నేటి డ్‌ొర్జ న్యాలపై

లీసణ పర్షన్యమై గర్లిస్తాను!

నేటి కౌరప మూకను

పొరద్ధనవి గాండీపమై అందిస్తాను! క్స్‌ళ్ల

ముళ్లు ఉన్న బాట బాగు చేస్తాను కుళ్ళు ఉన్నచోట కడిగి వేస్తాను! అబద్ధాన్ని హఠమారుస్తాను నిజాన్ని నిజంగా విలుప్పతొను! కొల కుసుమముమండి మకరందాన్ని పండి అందరికీ వంచుతాను ఆనందంలో ముంచుతాను 8! జా లెంటాల స్‌ఫ్‌

నాగీత౦ మానవ మేధస్సుకు వంకెళ్ళను తగిలించిన గత సాంఘిక శిలా శాసనం వడగొట్టిను వగిలిన నావిప్పుల కంఠం వలికిన విప్ల వ గీతం! ్రవంచాన్ని పసిఫిక్‌ రంగంగా వగిలించిన నా గీఠ0, జగత్తు నొక సయాగరొ జలధారనుగా పర్షించిస నా గతం లోకంలో "స్వేచ్చా ఫిద్యుచ్చక్తులు 'వ్రనహించిన నాగీఠం కదలని నమాజ హిమాలయంలో కదిలే నవ(కౌంతి బాడబాగ్ని మండించిన నా గీతం అనార్క-లీ సమాధిలో ఆ శ్రుదీపికలు వెలిగించిన నా గీతం, అకర్ణను కండలుగా ఖండించిన నా గీఠం యాగాలనుంచీ నడిచే వియమపు రైళ్ళకు వట్టాలను పీశేవిన నా గీతం, చీకటిలో వడిమగ్గిన లోకొవికి దూరపు తీరాల్లో మండే కౌగడాలు చూపించిన నా గీతం, గఠ పాంఘిక నరబలి నగరంపై బాంబులు దూకించిన నా గీఠం, నంకెళ్ళను బంధాలను (తైంచెయ్యను కక

వీషుల క శ్తేరలను నృష్టించిన నా గీఠం:ః జగత్తులో జల (వళయం తెచ్చిందట, వవంచాన్ని మార్చిందట, "స్వేచ్చా మహాగ్ని పర్వత శిఖరాంచల రక్తణ్వాలికగా మండిందట, నమాట్టులు చాచిన నెత్తుటి నాలుకలే నరికిందట, హ్‌ిట్లర్ష కు చాణక్క్యులకు గోరీ కట్టిందట కొలప్ప బారులో చీకటి ముళ్ళను తొలగించిందటి వెన్నెల పూపులు చల్తింగట, శ్రామిక జన ఫాలంమై ఎండవి ఘర్మ జలం చల్లవి చేతులతో తుడిచిందట వర్షరహిళ వంఘ న్వర్షావికి పూల విచ్చెనలు వేసిందట, నరహ న్తలకు, చెరపాలకు ఉరి తీర్పులకు విరంకుశ నియంతలకు తలకొరువులు “పెట్టిందట, గతలోకం కాల్చిందట నవలోకం చూపిందట వనడవండని చెప్పిందట నరాలు వణకించిందట కండలు కదిలించిందట గుండెలు మండించిందట 'మేధస్స్పులకు రెక్కలు కట్టిందట! జీవితాన్ని విహంగం చేసిందట! జా బెలంకొండ గ క్‌

మూరవాంఛ అలా దయవల య! టు! అండ లూసియను ప్‌ై మధురంబగు మాంజనిల్ల అన్ని యివియున్న భాగ్యవంకుడను అన్నః వాగదాడ్‌' కలీపుకన్న అచ్చా విహు తళ్ళ! . గ్రనడాపరమున నిచ్చ మనుట నాకు మిగుల ఇచ్చ వదూ ఇక వదు గా! న! అఆరావియంతా రద్దు ఇమ్మునాకు ఇంపు ముద్దు వా నాడులోన ల! బంధించితీ మల్తానః విను నేనిక వదలాన? జాతో ఎాపరఠాది క్‌8ి

ఒకేజో గ త్రి

ఒకే జ్యోతి!

అచల దీక్షతో వెలిగే

జాగరూకమై మెలిగే ఒక జ్యోతి 1 విరకాందోశిత మానవ హృదయంలో పిరికివొని ఖీతిలోన, వీరుని అతలయంలో ఆశలో, నిరాశలోన తృప్తిలో, దురాశలోన విరిసిన పృష్పాల సువాననలో కవి గాయక (పేమికజన నకల శిల్పి పొందర్యోపాననలో నాట్యాంగన విన్యానములో, యోగిజనుల నన్యానములో ఉరికెక్కే. వీస్తవకారుని అంతిమ దరహానంలో అనేక న్వరూపొల శత జీవిత తరంగాల నురుగు నవ్వు దిన్వెల్లో వెలుగుతుంది "ఒకే జ్యోతిః దుర్గమతర హిమవన్నగ శిఖరంపై బాలారుణ కిరణాంకురమై దువ్తర సాగర రహస్య గర్భంలో ఆరవి బఐడబానలమై విస్త వాల సుడిగాడ్పుణ కౌటకొల వడగాడ్చ్పులు దాడణ మారణ నం(గ్రామవు పెనుతుపాను హోరులోన జడివానం జోరులోన ఆరక నఠతతము వెలిగే జాగరూకమై మెలిగే దివ్యజ్యోతి: ఒకే జ్యోతిః బరువు తోచిన మన తెరువులేని జీవితాల కరాళ కొళర్మాతిలో అడుగడుగున కరపదముల విగ యుగము (మోగుచున్న బానిస (బ్రితుకుల చిరమృ్మతక యాత్రలో

కఫ

శన కరుజు కీరణమ్ముల నవకటాక్ష పీక్షణముల నైరాశ్యము రూప్పమాపి మునుముందుకు 'త్రోవచూపు మహాజ్యోతి! ఒకే జ్యోతిః ఏ జ్యోతిని వెదకి వెదకి తెలియని సృష్ట్యాది నుండి శెలిసిన మవ యుగమువరకు ఎందరో మహానుభొపులు అనేక విస్తవకారులు నత్యొన్వేషణ మిషతో (శ్రోనఠప్పిన నుత వ్రవకక్తలు "సేరులేవి తిరుగుబాటులో కూలిన జనళ క్తులు కొలాన్నెదిరించిన మేధానంతులు తమ నెక్తురు చమురుపోసి ప్రాణాన్నే దివ్వెచేస్‌ నేటివరకు దేవికొరకు వెదకి వెదకి నిసిగారో అదే జ్యోతి! ఒకే జ్యోతిః కన్నుమిన్ను కొనరాని చీకటిలో నడిరేయివి గృహము వీడి ధనము వీడి రాజ్య సలోళనము వీడి వీఠరాగురై వెడలిన గొతమబుద్ధుని హృదిలో అదే జ్యోతి వెలిగిందట! చకళ కీని ధిక్కరించి చావును తానై వరించి మూఢ జనుల అవహేళన అవనూనపు వెతభరించి తన కంటక కిరీటాన్ని తానై యౌదల ధరించి శిలువెక్కన ఏసు (కీస్తు హృదయంలో అడే చిచ్చు రగిలిందట! కునికీపొట్ల చీకటిలో బాధలతో అకలితో ఎరమరచిన నరణాతికి మేలుకొలుపు పాడేందుకు అదే జ్యోతిః 60

యుద్ధాల దరి్యద్రాల ఈ చీకటి నముడాల అవలి ఒడ్డు చూపేందుకు ఒకే జ్యోతిః అదే జ్యోతిః జ్యోతి! జ్యోతి! ఒకే బ్యోతిః కొని యెచట? జ్యోతి యేది? మన ని(దికత హృదయాల్లో మన ముద్రిత నేథత్రాల్లో మన బానిన భావాల్లో జ్యోతి యేది? జ్యోతిలేదు. జ్యోతిని కోరేవారలు జ్యోతి పాద పూజారులు ఈ జగ జీవిత నిశలో నూతన మార్గం కొరకై భూతల న్వర్గం కొరకై వెదకే విష్ణవ కొరులు మీ ప్రాణం దివ్వెచేసి మీ నెత్తురు చమురుచేని జ్యోతిని వెలిగించండి! మీ హృదయపు తిరుగువాటు ఆరిపోని నివ్వురవ్వ వ్రవంచాన్ని మండించే మంటల వంటలు వండించే మీ _బళుకొక హోరతిగా జ్యోతిని పూజించండీః జ్యోతిని ఆరాధించండీః జ=టైరాగి 6

అడవి వెత్తుటి చిత్తడిలో లేచిన శ్యాగుల శరాలు పూచిన కీరాతక పాతకం సండిన అడవి వాయనా ఇది అడవి! అనగనగా చిట్రడవీ, చిట్టడవి లోపలనూ చీమలునూ పాకవట; అనగనగా కొరడవీ, కొరడఏ లోపలనూ కొకులునూ వాలవట; చీమలకూ కొకులకూ భయమండీ ఈ అడవి ప్రాణంతో ఉండేటీ జీవులకు తలకొరివి అసామీ థామందూ మరి ఘనీబులూ జంతువులు హాలికులూ పాటకులూ అలబర్లూ నరబలులు సింగాలూ సివంగూలూ గూబలయా ఏలికలు పిచ్చుకలూ దుప్పులునూ పాపురమూ పాచికలు. ఈ అడవి నందిటా మానవుడూ ఖైదీ, మానవుడు బిందీ! ఈ అడవి గుబురులో తోట ఒక ఖైదీ ఊట ఒక బందీ! రాబండ గొంతులో గాగా గీగీ మంటూ గోడు గోడు యా అడవి పోడు పోడు ఈ ఆడవి నణుపు లోవల లేత చిగురయా గీఠం

69

చిగురయా గీతం గీతం నినాదం నినాదం నినాదం! మృగ ఘోషలను మించి సాందాలు చించీ కరగోడలను చేరువేగం నినాదం ముష్టి పొదరింట గులావీ నినాదం పింహ గర్భాన ఒక బాణం నినాదం వుష్చం నినాదం ఉదయం వినాదం వాహిని వినాదం వానన నినాదం ఆడవిలోపల కొరివి సరికొ త్త నాదం అడవిలోనల గొప్ప కూటమి వినాదం నాదం వినాదం వేగం నినాదం నినాదం నినాదం రమణారెడ్డి 65

రోజూ చూస్తూనే ఉన్నాను అవాలి రోజూ చూస్తూనే ఉన్నాను ఆ కళ్ళవెనక ఉమ్మెత్త చెట్లను, ఊనర కేశాలను ఉ (ద్రేకవంత మైన సరస్సులను, ఉరితీయబడుకున్న అతరాలను రోజూ చూస్తూనే ఉన్నాను రోజూ నడుస్తూనే ఉన్నాను ఆ కళ్ళవెనుక తాళవృక్ష ప్రమాణంలో ఎదురయ్యే భయాలమధ్య భయంకరమైన ఊరుపుల మధ్య మండుతున్న మధ్యాహ్నాల మధ్య మందార ప్పువ్వుల మధ్య రోజూ చూస్తూనే ఉన్నాను రోజూ నడుస్తూనే ఉన్నాను అవధారణ చేస్తూనే ఉన్నాను ఆ కళ్ళ వెనుక అఫుడే భూవతనమైన ఏడుప్పను శాఖోవన శాఖలుగా వ్యాప్త్రమయే గర్భఘోషను కొమ్మ [కంద కన్నీళ్ళలో నిష్క్రమణ గీతాలను రోజూ చూస్తూనే ఉన్నాను రోజూ నడుస్తూనే ఉన్నాను అవధారణ చేస్తూనే ఉన్నాను ఆ కళ్ళ వెనుక దీనం వెలుగడు ఆక్కడ నంగీఠతం వినవడదు. అ= అది౦తా 66

వ్రకృతి యుగ పౌందర్యప సహజ రాగ గాంలీర్యం పరిశీలన, వరిశోధన "సేయు కళా విద్యార్థిని... విష్టవ సువిశిస్టపు వైళ్లానిక విష్కంభపు ధర్మాలను, మర్మాలను తెల్సుకునే కళోపాసివి.... సామాజిక్‌ విస్త వాన్ని, నంస్కార పరిస్త వాన్నిం కదిలించే. కరిగించే భానకళా నియంతను.... వుడమితల్లి పురిటి నాధ (శమిక జీని చెమటగాధ ఆక్రందన, సంకందన లాలించే జీవన్వరాన్ని.... విధుర, బధిర విశ్వ ఘోష వికృత భంగ నిన్నాణవు గోతులలో, లోతులలో కవికి పొంగు “ఉత్కర్ష"ను .... మానవపుర నిషద్యలకు (వక్ఫతి స్ధి పొఠాలకు నడుమనుండి వ్రనహించే కొల రురికి వంతెనను. నడవండిక నా మీంచి శెల్చుకోండి (వ్రకృతివి రాజశ్రీ (ల 6$్‌

చెమ్మగిలిన కన్నులలో చెమ్మగిలిన కన్నులలో కమ్మలెన్నా చదివినాను ఒలికీ పారలేని బాధ వలుకు జారనీవిగాధ చిలికి బయటవడెడి గుట్టు బలిమి నెటులొ దాచినట్టు చెమ్మగిలిన కన్నులలో కమ్మలెన్నా చదినినాను. మనను మాట మారలేదు ఉనికి తప్పి జారిపోదు తనువు యిప్పుడు వీదికొదు “మునుపు” తిరిగి రాదు ఠొదు చెమ్మగిలిన కన్నులలో శమ్మలెన్నా చదివినాను. లోగా అడిన ఆట పొగదనెడు గట్టిమాట వైగజేయ వీలువడక మూగ నుడుల జాలినడక చెమ్మగిలిన కన్నులలో శమ్మలెన్నా చదివినానుం వనలుగురివలె మనముకూడ వెలిఠివడుట తగదు తగదు. శలితిలేని పేమ మనది కలకొలం మనగలదు

కరి

చెమ్మగిలిన కన్నులలో కమ్మలెన్నా చదివినాను చిత్తమెపుడు నీదె సొత్తు షె త్త ఇపుడు నరునీ శొత్తు పల్తేరులు మదిని కెలక మల్లెపూల మీదనడక చెమ్మగిలిన కన్నులలో కమ్మలెన్నా చదివినాను. చేరుకొంటి వరునివంచ కోరిగాదు వడకు కించ “తాళి పేర తలుగు వడగ “శేశా'పేర గేలి జరిగె చెమ్మగిలిన కన్నులలో కమ్మలెన్నా చడివినాను చెదరలేదు (పేమ వటము 'వ్రిదలలేదు (ప్రీతి ఘటము ఎదుట ఉంఠు ఎడద వలక చదుపుకొముము చెలీమి ఒలక చెమ్మగిలిన కన్నులలో కమలెన్నా చదివినాను. ఎనొకోజీ క

అస అట్ల శేష ప్రశ్న విజం దేముడు బుజం తట్టే విణవబడి కే దేవళంలో పావకర్ములు ఫలం దెచ్చి విలువు దోపులు నిలుపుతుంపే అంచ మనకా సంచుకుంటాడా? వంచుకోనీ.= మంచివాడని మసలనిస్తాడా? సురల లోకం వేరి ఉంపే. సూటు బూటూ హ్యటు దేవికి? “సుడీబేకరు” కొరు దేవికి? ప! కారు రోడ్డుల తగవు దేవికి? కోర్టులెక్కీ. గోలచేప్తాడా? తీర్పుతో టే__ హోర్టాగి చస్తాడా? రంఠథ భోగం వేరెవుంపే.. రాత్రి చూచిన తార కోసం ఎకరాల నమ్మీ ఫకీరయ్యిః శేటు ముందర మాటాడలేక వలచి తలలీ నించి ఉంటాడా? తలచి తలచీ__ కలలు కంటాడా? ఎశీవచేసే కోరికుంకే: నాయకుండు వినాయకుం డై పదవికోనం పదవి నాదలీ మాటకోనం పీకులాడీ! (వజల మాపీ మరచి పోతాడా? నిజంగానే. విజయాలకోవనం నాశమౌతాగా? ఎఎపాంచాలి 69

అఆరగీతము

అనీ

నా దేశాన్నిగూర్చి పాడలేమ; సీ ఆదేశాన్ని మన్నించలేను; ఈ వివంచికకు శతి కలుపలేను;

ఈ రోజు నాకు విషాదన్నృతీః విధి తమన్సులు మూసిన దివాంధరుతి; నా యెడద (మోడయిన ఓక్‌ దుస్థితి;

నీ కొత్త సింగారమ్ము వలదు; ఉదాత్త సురభిళాత్త శయ్యాసజ్షితమ్ము వలదు; రనష్షావితము వలదు;

చిత శిల్చ కవితా ప్రవక్త వాంఛింవను; తత్వస్తూత వాదోక్తి చలింపను; సుందర వధూకదుష్ణ పరిరంభముల రసింపనుః

గళ చారిత్రిక యశ కలానమ్ము వివరింవకు; బహుళ వీరానేక గాధా సహస్రమ్ము వినిపీంపకుః ఇంక నన్ను విసిగింపకు;

వేడు నేను కన్నీరుగా కరగిన గీతికను; సిగ్గుతో రెండుగా చీలిన వెదురు బొంగును;ు మంటలో అంతరాంతర దగ్ధమైన బూడిదను;

పెన దై వమునకు, కించ మానవునకు జవాబు చెన్సవలసిన వాళ్లే; రసాఠతలవంట శిరస్సు వంచిన వాజ్జీ; రాతి ముఖ,రుదిత బాధా కంఠనాళాన్ని;

ఈ రోజు నేను చూసినదేమి? విధి యిన్ని కత్తులను దూసినడేమి? జాగృతి హేతి వాదరల రుధిరమేమి?

వేను చూశాను నిజంగా ఆకలితో అల్లాడి మర్రిచెట్టు కింద మరణంచిన ముసలివాజ్డీః

నేము చూళాను నిజంగా నీరం్యద్ర వర్షాన వంతెన కింద నిండు చూలాలు [వ్రనవించి మూర్చిలిన దృశ్యాన్ని;

నేను చూళాను నిజంగా తల్లిలేక, తండ్రిలేక, తిండిలేక ఏీడుప్తూ ఏడుస్తూ ముంజేతుల కన్నుల కుడుచుకుంటూ మురికి కొల్వసక్కంనే నిద్రించిన మూడేళ్ళు ససివాలుజ్జీ;

69

నేను చూశాను నిజంగా పిల్లలకు గంజీ కొచిపోసి తాను విరాహోరుడై, రుద్ద బాష్బాకులిత నయనుప్తై ఆఫీసుకి వచ్చిన వృద్ధుని; ప్యూన్‌ వీరన్నవి। వేను చూశాను నిజంగా క్షయ్యగస్త భార్య యిక (బతకదని డాక్టరు చెప్పినవుడు (నచండ వాతూలహత నీవ శాఖవలే గజగణ వణకీి పోయిన అర క్త అఆళక్త గుమాస్తాని, అయిదుగురు సిలలుగలవాణ్ని; శేమ చూళను నిజంగా మూర్తీ భవత్‌ దైన్యాన్ని, 'హైన్యాన్ని; కలిశాక కల్లోల వీరధుళ్ని; గచ్చత్‌ శవాకొర వికొరుల్ని; --- ఇది. ఏ నాగరికఠకు ఫల(కుతి? ఏ విజ్ఞాన (ప్రకర్ష కుసకృతి? ఏ బుద్ధదేపుని జన్మభూమికి గర్వస్మృతిః ఇంక నన్ను విర్పంధించకు నేస్తం! ఈ రాత్రి నేను పాడ లేను, ఈ కృతిమ వేషాన్న అభినయింస లేసు; మానవతలేని లోకాన్ని స్తుతింసలేను; మానవునిగా శిరసెత్తుకు తిరగలేను! ఈ నాగరికతారణ్యవానం భరించలేను; ఒక్క- నీరు పేద ఉన్నంత నరకు; ఒక్క మిలినా కు విందు వొరగి వంతవరకు; ఒక (పేగు ఆకలి కనలినంతవరకు; ఒక శుష్క స్తన్య నన్నిధిని క్షదార్థి నేడ్చు వసిపాన ఉన్నంతవరకు; ఒక తల్సి వీరవా[కోశరవమ్ము విన్నంత వరకు; ఒక కత దుఃభిత హ్మదయ మూరడిల్ల నంతవరకు; నాకు కాంతి కలుగదింక నేన్తంః నేను విగర్వినై నామ; ఈ నిగ్గులేవి ముఖాన్ని చూపించలేను; ఈ గుండె గూడువట్లు ఎక్కడో కదలినవి; ఈ కనులు వరదలై పారినవి; ఈ కలలు కౌగఠప్ప పేలికలై రాలినవ; ఈ ఆరి ఏ సొధాంతరాలకు సయనింపగలదు? ఏ రాజకీయ వేత్త గుండెలను న్నృశించగలదు? ఏ భోగవంతుని విచలింవ చేయగలదు? ఏ భగవంతునికి నివేదించు కొనగలదు,....? తిలక్‌ ౮

స్వీయ చరిత్ర

ఇదినా స్వీయ చరిత

ఇది (ప్రతివ్యక్తి చరిత్ర. ఈ పిర్పీవప్పు పెడారి ఉదయమునైై ఎదిగి ఈ నెత్తురు పేరున ముత్యమున్వై వెలిగి ఈ నరాల కారడవిని జ్వాలగ చెలరేగి జడతను ఖేదించి, నిండు జవము నుచ్చ్వసించి మహా జగతి విశ్వసించి చలించాను, జనించాను, (వ్రిళుశౌరంథించాను. జగతి రాత్రి మూసిన పేటిక జగతి పగలు విచిత వాటిక మరపు తెరల కకన డోలనుంచి విచిత్ర వస్తు నిలయాన్ని, విశ్వాన్ని వింతగా చూళాను, విస్తు పోయాను ఆవేసించింది యోవనం వలురంగుల (భ్రాంతి వననాలు ధరించి (వవంచాన్ని మోహించ చూళాను వచండా వేశాం హయాలపై 'వతిశణం స్వారి చేశాను విశ్వాన్ని వెక్కి.రించాను వెరి గర్వంతో విరవీగాను విపరీళత మీ యౌవనం 'వేకున రాకముందే వెళ్ళి పోయింది వ్మిద మేల్కొన్నాను నిజం తెలుసుకున్నాను నన్ను వేనే వేడుకున్నాను నాకు నేనే అభయ మిచ్చుకున్నాను

గా

లోకప్ప కీకొరణ్యంలో శోకపు జలపాతాలు దొటి ఈర్ష్యా ద్వేషాల తోయలు గడచి వ్యసనాల వధించి = నడుస్తున్నాను కష్టాల కౌగిలిలో (కక్కదలి పోశూ మఖాన్ని ఊహలో చుంబిస్తున్నాను అగ్ని గుండంలాంటి కాలంలో నడుస్తూ అమృత కొస్తారాలు కలగంటున్నాను ఆనుభవాల నాస్వాదిస్తున్నాను ఆలోచనలతో ఆలోకిస్తున్నాను మానవా? కాండీంచి సలిపే ఘోర రణం మహోన్నత సత్య శిలరారోహణం ఈ సాధన నాశించి వళి కణం జీవిస్తుంది గర్వంగా (ప్రతి కణం ఆశిస్తున్నాను కంటికి కన్పించని సత్యం మనస్సున గోచరిస్తుందవి, మనస్సుకు స్ఫురించవిది స్వన్నంలో సాక్షైత్కరిసుందనవి న్వప్నాల కందని సత్యం మాననాండరాత్మలో మౌన వంగీతం ఆలపిన్తుందని ఆలకిస్తున్నాను ఆర్థం చేసుకుంటున్నాను జర రుజ న్నిదలు జాగృతికి కృతువులు వేశన వార్టక్యాలు స్మృతి విన్మృతుల ద్వారాలు మనస్సుకు వయస్సులేదు తసువు ధ్యాతిలో లీనమైనా ఈపస్స్నుకు అంతరాయం రారాదు అనుపంటున్నాను వ్మిగహంలా వెయ్యేళ్ళు (శ్రికకడం కంచె విద్యుత్తులా ఒక్క క్షణం వెలగడం మేలు మానవత్వ సూ(తొలు మననం చెయ్యడం కం'జె మందహానంలా మంచిళనం వంచిసెడికే దాలు 72

ఆచరీస్తున్నాను నాలోని మృత్యువుని బంధించి మారణాయుథంలో చేర్చాను నాలోని ప్రాణ శక్తి విజృంభించి (వ్రచండ జీననోద్వేగంగా మార్చాను సంహరించాను

వురాజూల రాక్షసుల్ని

భూమిమీద కీముల్ని

బుద్ధిలో ముపిరే

దురాలోచనల్ని సంహరించాను. విదురించే శూన్య మహా నను ద్రాలను కదిలించే నావను నేనాతాను వీడని కలకొల వేదనకు విశ్వం కన్నీటి బొట్టు నేనాతాను వడుస్తున్నాను జీవన మహా యాతాపఠంలో బెదిరిన గుండె వీగబిట్టుకున్నాను వ్వర్గం నరకం చవిచూస్తున్నాను సర్వం సాఠన3ై ధారపోస్తున్నాను తప్పొషుల పట్టికలా తయారైన ితుకను ధర్మాను గుణంగా సరిదిద్దుకుంటాను వడుస్తున్నాను వడి దారిలో వాహనం ఈ దేహం కూలినా శడపరహపా పయాజణం సాగిప్తాను (వ్రళంజనంలా పయనించే జనం నలుగడ (వళి కణం (పతి కణంలాగా మనుగడ ఇదినా స్వీయ చరిత్ర ఇది పతి ఆత్మ చరిత ఇది నాన్వీయ చరిత

=టయని'పెటి బ 7ఖ్రై

ఆఖరీ ఆభ్యంగనం అమాయకం; నా చెక్కలు నాకిచ్చీ! ఎక్కడికో పోతాను నా బాల్యం నాకిచ్చీ! ఎంచక్కా. ఆలుకుంతాను ఇల్లంతా అలికీః ఇవాళే పండుగ చల్లంగా పొడు, ఇవాళ నా పుట్టిందినం, అధికొరం; టోన్లుల్లో కెక్కి.ంచిఆపుల్నీ మేకల్నీక మైయ్యండిః పింహాల్నీ చి మైడల్నీ సింగారించి విడిచి 'పమైయ్యండి. ఇద్లితీసి వందిరేస్తా! ఇవాశే సండుగ కల్లులాగ పాడకండి, ఇనాళనా పుట్టిందినం. అనురాగం: కోపాలూ తొపాలూ విప్పేసిన కోరికని ఎన్నుకో (వ్రణయ కోపాన్నీ మదన తాపాన్నీ నూశ్రం ఉండనీ ఇల్లెందుకోయ్‌ పిచ్చాడాః ఇవాశే పండుగ ఎల్లలన్నీ చెరిపెయ్‌, ఇవాళ నా పుట్టిందినంం ఆందోళన; ముసురువట్టీనడుతున్నది తెరినిలేవి (పతిష్టంభనా వర్షపు జల్లు కనరినా మానదు ఊరకుక్కలాగ ఊరికే మొరిగే వె రెెత్తన ఉరుము కొనరి కొనరీ, నడతానని బెదిరిస్తున్నది బొగ్గపులును గాలి పడుగు అనలు ఆడర్శం గొడుగున్నా, ఆందరూ ఓక మైనా ఎందుకు భయం? గ్‌

ఆదేశం: కుట్టీంచుకో సీ కవిత్వానికీ కొత్త కమీజు ఇవాళ వీ పట్టిం రోజు కట్టించుకో నీ మనన్సులో గాజుమేడ మూతిమీద వద్యాలు మొలచిన వాడా వటించుకో ఇనాశే [వ్రజలంతా (వ్రజలంకా స! వీకు దగ్గరివాశ్తే రెట్టించుకో లెట్టించుకో రెట్టించుకో ఉత్సాహం చట్టించుకో! ఆటంకం: తలకిందులా నడి స్తే తన్నదంటావా ఈ లోకం? అడుగడుగునా జడి స్తే హర్షిస్తుందోయ్‌ ('వ్రసంచం! ఇల్లువదలి వెళ్ళకోయ్‌! ఇవాశే నండుగ పిల్లల్నీ పిచికల్నీ కను! ఇవాళ నా పుట్టిందినం. ఆకొల మరజ9:; ఆకారం ఆలోచన అచ్చులో వదిలెయ్‌! అధికోరం అనురాగం ఆవేశం పాంట్‌ ఇల్లంటే వేనేకగః ఇవాశే వండుగ ముల్లాలాంటి మృత్యువునిః ఇవాళ నీగిట్టిన దీనం ఎ-(రైలాన్‌ ఛామన్‌ మృతికి ఆ్మకుకర్పణం) ఎ==ఆరుద్ర 7క్ర

అరుణరేఖ తరుడారున వ్రళాతరళ రేలను వేను తొలినంజ పొద్దులో వెలుగు లండించాను, ఆఎధకొరము చీరి అవతరిండాను, +విరేఖన్వై దిశల దేవురించాను £ చిమ్మ చీకటి దొరల చీల్చి వేశాను, దండులేకే వెడలి దాడి చేళాను, మృత జీపులెల్లారి (వితుక చేశాను వైశన్యమ్హూర్తినై జీనమిచ్చాను! విస్లవోజ్బ్వల తరళ వీరగీతికను విశ్వ కార్మికుల (ప్రాజోచ్చ్భాాన మేను, 'పప్రాజితి విప్లవ (వభలు రేకెత్తించి, ఆండనై చండగతి ముందడుగు జేశానుః విచ్చుకలమూని, నే వీరొసేనానివై, అరులపై దూకించి శరసుల్లు కోళాను, మానవ స్వాఠం్య “మాగ్నకార్డా "పైన రకొతరములతో వాణ చేసేశాను! జాాతెన్నటి సూరి గజ

శాంతిపథం 40 0౧ యు ఖురే ంంగే-*1! 0 ౧౧౭ దుర్గమాంధ మృత్యు దుర్గ శలరం మీద 'ప్రాజోదయ విజయ కేతువు నెగరేదాము (శ్రాతల్లాకాః భగినుల్లారాః రండిః రండి: నాతో రండి! నంళయాల కీకారణ్యవు ఆజగరోదర దమల్లోంచి ముకావిలరురులురికే మరకతాంచలాలలోకి (తోవ చూపుతాను నేను, నాతో రండి. ఉదితాగ స్త ్య సత్వర శుష్క నంతాపార్న సాగరాలు జహ్నార్వా నిర్భూతామర నరీతామల జీవన కలకలాలు మానన మార్కండేయ బలగళాన యమపాళం యేమ కామరసదామామృతలానం మృత్యుంజయుల నృత్యసీమకు తోడ్కొని పోతాను రండిః నాతో రండి: వెచ్చెలులార నరుని జీవన శ్రోతమేది? ఎలా జీవిస్తున్నాడతడు? కడుపుకు మెక్కనందువల్లా? చక్క-వి వట్రుబటలుకటి సీలిగి విక్కినందువలా?

ఇ ౬ ల ళం పీటివల్లకొదు నరుడు జీవించేది నరుడు జీవిస్తున్నాడిచట క్యాగంవల్ల జీవితానురాగంసల్ల, ప్వేచ్చిత కష్ట లోగంవల్లి నరునికి మూలనుంతం పేమ నరునికి గుహ్య ఈంత్రం కరుణ

రా

శిణన మోయలేవివాడు నవ్యజీవనార్హు డు కొడు నర్వనంగ త్యాగికి తన్స టోధితరువు సీడవీదు ఊషర ధరణీఠలాన అంధకొడ మానరించిన (వతి మూలను మన గుండెల నెత్తురు చింది వెలుగు పూలు పూయించాలి శర్కంళ శిలాఫాలంమీద ఆశయాల శాననాలు [వ్రాయించాలి వళి హృదయం శివవిలయం (వఠి మానవు ఢోక తీర్థ 9 ఇదే నకలక్షాన సూన పరిమళాల వరమార్థం శ్రొళల్లారాః భగినుల్లారాః నంకేతం మనకు శాంతి గమ్యం జగదేక శాంతి ఇదే నర్యమైన 'శ్రౌంకి బైరాగి ట్‌

నారీః ఓ నారీ।ః నారీః ఓ నారీ! విరబూనీన విరజాజులు వీ (ట్రతకులు పర్షించే వన్నెల వరాలు నీ (ఏకుకుణ

అది వికృత మైశే; వికటి స్తేః విరటోసిన విధికేశప్పు వికృతం జీవితం హర్షించే కనిదేవత హోనం జీవితం వనితాః ఓ వనితా! (శతి పెట్టిన విసంచికాకృతి వీ బతుకు

అది వికృత మైతే; వికటిస్తేః గతి తప్పిన గాలివడగ నీ జీవితం చిళుకుతున్న కడలిబుడగ నీ జీవితం లలనా! ఓ లలనా! విలసిల్లే విరి పందిరి పీ బతుకు వికసించే సుమమంజరి నీ (ిుకు

అది వికృత మై తే; వికటిస్తే విసిరే తుపొనుల ళావం జీవితం ముసిరే శాపానల దగ్ధం జీవితం రమణీ! ఓ రమణీః అరుణారుణ అరవిచ్చిన మందారం నీ (ికకు తరుణారుణ వనయ్యారుల అధరం నీ ట్రకకు

అది వికృత మైతే; వికటిస్తే మరణీంచిన అంతర్యపు కవనం జీఏతఠం శరణొందీిన శకురాజు మృన్తకం జీవికం మగునొః ఓ మగువాః మధురాధర మందహాన మంజూషం నీ (బకుతు మననిచ్చిన చిన్నదావి చిరునవ్వు నీ బతుకు అది వికృత మైతే ॥ వికటి స్తే

79

మసి పూసిన పిశాచపు వదనం జీవితం

మండే స్మశానాల ఆళల భన్మం జీవితం

వయ్యారీ! ఓ వయ్యారీః

నయసౌొచ్చిన వయ్యారుల వలపు నీ (బతుకు

నలచిన ఆడదాని కన్నుల మెరుపు నీ (బతుకు ఆడి వికృతమైతే; వికటి ప్తేః

విలపించే తల్లి వికృఠశోకం జీవితం

తలపుల్లో బాధించే పుఠాకృతపావం జీవితం

కలికీ! ఓ కలికీః

కలకలహానపు కొంక్షపూరితం నీ (టికుకు

కిలకిల రవళుల నర్తన శోఖితం నీ బతుకు అది వికృత మైతే; వికటిస్తేః

కసితీరవి కొకోలపు కోరజీవితం

విసువెక్రే కీచురొయి రొద జీవితం

వడతీ!) ఓ పడతీ!

వడగెత్తిన కోటీళ్వరువి గర్వం సీ (బితుకు

వరమేశ్వరి ఒడిలోవలి శళుపు సీ బతుకు అది వికృళమైతే ; వికటిస్తేః

వగబట్టిన (త్రాచుపాము తల జీవితం

పొగచూరిన ఆశల ఆన జీవిఠం

మానినీ! ఓ మావిసీ!

అవనీతల వంక్షేపిత విశ్షేవం సీ (దితుకు

అందగాడి వదనంలో సుందరం సీ ితుప అది వికృతమైతే; వికటిస్తేః

అవనానిత పాంచాలీ. హృదయం జీవితం

అనమర్థువి అనర్థ (వ్రలావం జీవితం

మోహినీ: ఓ మోహినీః

హసియించే అప్పరన 'పెదవి నీ బతుకు

ఆంపించే మలయమారుతరాగం నీ 'వితుక ఆది వికృత మైతే ఫి వికటి ప్టేః

హింసించిన మానసంలో మచ్చ జీవితం

విష్పివైచిన శూర్చణథభావప్ర జీవితం

తెన్నేటి “'హీమలతాదేవి న!

సామాన్యుడి వీలునామా పామామ్యడి వీలునామా = దీని (కింద నంతకంలేదు ఆస్తిపాస్తులు నేనేమీ వంపొదించలేదు న(జ్రాలను పంచడం లేదు = నారనర్వం దావాల్లోకి మిమ్మల్ని దించడం లేదుః ఆయిదువేల అడుగుల లోతునవున్న బంగారం అనుభవించే హక్కు. అందరికీ ఉన్నది యుగ యుగాలుగా భువిపై ఈ పాంప్రదాయం ఉన్నది “పాతాళంలో యిరుక్కుపోయిన పంచకళ్యాణి కొరకు (విహ్మాండాన్నే తవ్వి త్రవ్వి (బద్దలు కొ స్టేహక్కు సాగరులకందరికీ ఉన్నది='” సాక్షొత్తూ ఆదికవి చెప్పగా ఏన్నడిం వ్రకి రోజూ కొత్త కొత్త పన్నుల్లో ప్రజలను పీడించే (ప్రభుత్వాన్ని

(వళ్నించే హక్కు (వ్రజలందరికీ ఉన్నది “వల్లికీలో కూర్చుని పదవీ గర్వంచే బూతులు పలికే నహుషుజ్జి శసించేహక్కు. మహర్షులందరి కున్నదిం?* ఇది తాతగారు చెవగా విన్నది = భారతంలో ఉన్నది. శాంతివికోరే [వజలపై = వేయి చేతులతో విరుచుకుపడే స్వార్థాన్ని (వజా ద్రోహుల అధికొర దుర్వినియోగాన్నీ

అజ్వస్త్రాల అఘాయిక్యాన్నీ నమూల నాశనంచేసే హక్కు = మీకందరి కున్నది “క్రామ్రరేనుపును దొంగిలించిన కార్య వీర్యుడి వేయిచేతులనూ ఖండించే హక్కు. పరళురాముడి కున్నరిం”” కొవాలం పే దీనకి వాల్మీకీ మహాకవి సాక్ష్యం ఉన్నది.

€60/ వ!

(గ్రొమాల్లో వినవించే అతి పామాన్యుల అమాయకత్వం అధారంగా, వారి జీవితాన్ని సంపూర్ణంగా శ్‌మ మంగా, హారతి కర్పూరంగా కల్లబొల్లి మాటల్లో కబళించే (సభుత్వాన్ని ఖండించే హక్కు మీ కందరి కున్నది “బండెడు అన్నం = రెండెద్దులు = ఒక మనిషీ ప్రతిరోజూ కావాలని కానించిన వికొసురుణ్ణే యెదిరించి వధించే హక్కు భారతంలో భీముడి కొక్కడికే ఉన్నదిం?* లారత దేశంలో (ప్రతి సామాన్యుడికీ ఉన్నది. స్వార్దం చీకటి (కమ్మిన విశ్వంపై వతి రోజూ శాంతి కౌంతి (చ్రసాదించమనవి విప్లవ సూర్యు జ్ఞాహ్వవించే హక్కు కోడిక్కీ (ప్రతి వాడికీ ఉన్నది. ఆామిపడూ, సన్యాసీ సంసారీ, సామాన్య మానవుడూ (వతి ఒక్కడికీ నాసూ క్తి యిదే ఇన్నాళ్ళూ నే సంపాదించిన ఆప్తి యిదేః స్వార్థాన్ని యెదుర్కోండి = నమానంగా నుఖించండి న్యాయంగా రాయబారం నడవండీ:ః దేశదేశాల కురువృద్దులననుక్షంలో మీకోర్కెటలు వివిపించండి 11 తుది విజయం మీదేనని నొక్కీనొక్కి. చెప్పండి! 1॥ వినకపోతే యుద్ద వర్వాన్ని తిరిగీ వివవ హ సంతో (వ్రాయండి, ళా న్‌ “సారథీ ఖ

నాదతయము న్‌

ఆీకని నెవులు దివ్వియలు వదిలే

మెలమెల్లగ సాగిపోవు ధూమంలా

చెక్కిన చీకటి వ్రతిమలపలె

చలించని మోడులాగ కూరున్నారేం?

ఎంత స్వర్గానందమయ మీ చ్రవంచం

తత్పతి బిందిమెగా యీ జీవితం

ప్రతి మనిషి కళామయ భావనతో

నంతోషపు రెక్కలతో యెగురడేం?

వికసించిన మల్లికా సుమహపోలలు

మొగలు చిత్రముల పరస్పరా మంత్ర

ణావలోచనా మధురదృశా .

రో చిర్మాలా సుషనూ దృశ్యాలు

చూచే తీరిక ఓపిక నశించిందా?

వీచే గాలుల తాకిడి నహించలేవూ?

కళాకొంతి వికేతన మీ (పపంచం

మందర శిల్పాగార మీ (వవంచం

వతి మనిషీ వొక మేధాశిల్పి

వరిమిత జీవిత మొక శిలాభిత్తి

గౌజ్లు కనులు విప్పి చూడు, నేటివరకు

కౌంతి కీరణ లవ మెరుగని చీకటి

గుండెలతో నఖశిఖ వర్యంతం

తెల్లని వర్షపు టుడుపులు ధరించి

నిమ్నోన్నతాలు తెలియని చీకటిలో 8కి

విద్యు(దుగ దశలోనూ తమ

ఉనికి స్టీరత్వానికి ప్రాకులాడు

గుడ్డి వెలుగు దీస ంభాలు

ఎముడో ఆకాశాన కొంతసేపు

పూర్ణ చంగర్రవింబం కనిపిస్తే నరా?

ఈ దీసస్తంభాల (క్రిండ వనంచే

స్వీయ రూపురేఖలే యెరుగని

పామాన్యుని జీవితం, వైతరణీ

వదీ తీర విహార 'ప్రాయంకదూః

ఎన్ని సూర్య వింబాలు వృదాపోలా?

ఎంతమంది కాంతనమూర్తుల ధర్మ

టోధలు జలధి (పోషను మించిపోలా?

దినమణి కాంతి మాసిన వేళకలందు

ఎన్ని చిన్న దీపాలు వెల్లించుక మురవలా?

ఎన్ని నూగరులు విశీతారుణ కొంతి

ఖి్గం (వయోగించినా. శధిలఅమౌొ

ఈ చీకటి వటనృటీం మాటి మాటికీ

శాభోవళాఖలలుగా 'వ్ర్తరించి

గగన మెత్తు యెగసి యెగనీ కడలి

లాగ విలచి పోవాలని చూస్తుందేం?

ఈ సృక్షపు నీడల యెడారులలో

నివసించే మానవ 'మేధాశిఅరి

విజ్ఞాన రసావగ వరుగిడుతూంళే,

వి స్త్‌ వ్యాపించిన ఆశావీధుల

ఒక్క మారు చైత్య కాంతి రుంఠూ

వంగీఠ ధుసీ ధ్వవి వినిపిన్తుంే

శండు కనులు, చెవులు మూనుకు

మేల్కొని మహాప్రస్థాన మూహించవి, ర్య

కొంతి కీరణ కీనలయంగులతో స్వీయనైజ రూపా విష్కరణము వాంఛించని మానవుడెవ్వడు? అవునేమో? కలడేమో? నృష్టిలోః కదలని సర్వతంలా, చీకటి సుడిలా ఆరని పూలహారంలో ముడిలా ధర్మ విన్తవం జయం పొందిన ఉదయ సాంధ్య వేళశలందున ౌంతి మార్లో న్ముభీకరణమె ఆభ్యుదయమను మాట కర్ణము. -జ=మౌదిరాజు రంగారావు 8$్‌

అ౦తఈ ప్రవాహం కరగని తారు పొరకీంద___ ఈ కన్నీటి నిషా దిగదసీ, ఈ చెరువులో నీళ్ళు నిలవవవీ, ఈ గడియారం ముల్లు తీరగదనీ, ఈ పొపాయి యెదగదనీ, ఆవిసిస్తుంది మసక మసకగా కానీ, ఎక్కడో ఏదో = ఏదో ఎక్కడో అందమైన నిరాకారపు బొమ్మ కుంకుమలా తళుక్కు. మంటుందనీ,

కమ్మని నిళ్శబ్దపు శబ్దం లేతగా వినబిడుతుందనీ, శెండు జతల యవ్వనం పెదపుల వొ తీడితా ఈ మనస్సు నలుగుడు వడుతోంది యివాళ... ఈ గుండె తలుపులు వాటంతటవే తెరుచుకున్నాయి లోన ఎవరో ఏదో అంటున్నారు? (చిత్రం: విన్నష్టంగా వినబడుతోంది) ఈ పట్టిన మానవ (గ్రహణం వొదులుతుంది ఈ సిశ్వపు సీలం బుగ్గమీద ఆర్ముద పురుగు

ము ధైట్టుకుంటుంది నీ అనుమానం ముల్లు అపజయం వేపు మొగ్గుతుంది నీ వ్వన్న శకువు తొలి కేక వేస్తుంది.”

-=ామధుబొబు

రం

అనీ అనీ ఉషస్ప్సం౦ ధ్య ఉషస్సు కిర్మీర కవాటం తోస్తూ ఒక్కమాటు చూచిందిటు, తమస్సు పాషాణ కిరీటం తీస్తూ ఒక్క వరుగు తీసిందటు. అటు * ఉల్కలు, ఉన్మాగమ్ములు ఆక్రందన లాఘాతమ్ములు జీర్ణాలయ శిపరూపమ్ములు శిథిల వర్షాంతర కూపమ్ములు స! అటు = రాజులు, రాచరికొలు శాసనాలు, చట్టాల్‌ నః జైలు ఆకలి, ఆరాటం, వేదన ఛఈనారిపల ఘన నంపాదన చెడి పోయిన ధాన్యపు రాసులు వాటి నీడలో క్షరా ('వ్రవాసులు అటు = రణ్షాలు, (వ్రణాలు, మరణ్లాలుం థాతాలు, థామందులు, కరణాలు సిండీకేటు, మాగ్నేటు, సేటు త! జైని ము! విరుపేదలకు మూసిన గేట్లు అటు = ీషణ వ్షధాగ్ని గీఠం దుర్భర మైనూచల శీతం శార్‌ క్త పాతం కొలాన్‌కి పెద్ద జలపాతం ర

ఇటు = జలిపాతానికీ నాందీ విద్యుదగ్ని వభవించ శీముంది? కుళ్ళిన సమాజపు దుర్గంధం కొట్టుకొ పోయీ నీటి చందం! గొంతుదాటి పలకని శబ్దాలు దాగున్నై ఇన్ని శతాబ్దాలు !

ఇక విందాం (వజాగళ గర్గ దుషులలో తరన, భరన

ల జ జ చనిపోయిన యోధుల గుండెలు తరుణ వయోజమ్ముల దండలు = అవి తెచ్చెను వా కిరీటం

ఆవి విచ్చును ఉపసు కవాటం.

వె త్త్‌ండి కొంతీ పతొకొలు

ఒ త్తండి శాంతి బారౌలు

వదండి ఆగామి పథమ్ముల

ఉషస్సు కిర్మీర కవాటం తోస్తూ

ఒక్క మాటు చూచిందిటు;

తమస్సు పొషాణ కిరిటం తీస్తూ

ఒక్కూ పరుగు తీసిందటు,

ఎా-దౌాశరథి వ!

కొలరథం౦

మంచువంటిది గతం .

మళ్ళీ కనిపించదు

వెనక్కు. చూడకు మరి

వెళ్ళి పోయిందెపుడో ....

పీలో కునుమించిన

పూలను చిదిమేస్తూ

గతం వెళిపోయింది

న్మృతి గర్భంలోనికి....

కదత్తివంటి కౌలాన్ని

గతం వ్రనవించింది

చిరిగిన జీవితాలు

చివురిస్తాయి సమౌ ,...

చిరవ్మృతుల ముట్టడి

చెర బెడుతోంది నిన్ను.

మళ్ళించు రథాన్ని

మనువులున్న చోటికీ....

పాదరసం వంటిది

వచ్చే కవిస్యత్త

నిశీధాణ వగిలిన

విశాల కాంతిరేఖ -

కౌలం విలువైనది

విలువైనది (టతకు

కనిపించేదంతా

మనదే, ఆది మనదే....

చిరంజీవి

ఆ

ఉ త్క 0౦ రగులుచుండి నింగిదప్వు మిలమిలమని ఉడుల(శ్రేజీ; జడుస్తున్న నివ్వు పువ్వు

లాగువీట వ్యధిత ప్రాణం భూ దినాల మధ్య ధ్వాంత ఆరిపోవు చుంది స్వాంత

మందు అర్బనంవు నిష, విలిల జగతీ విండి మేదు

రముగ, ఈ కుహళ౮ తమస్సు ఉన్నకూడ ఉదడిగి పోదు

ఇప్పడు నాదు దృఢ మనస్సు వచ్చునంచు విటకు సీవు

ఉన్నవాడ నేను వేచి వచ్చివచో వారీపోపు

విరులు, విరియు పవిడిరోచి

ఎజాపఠరాఖభి [|

ఖరార్‌ నామా జన్మెత్తిన మానవునకు జీవితమే వరమ ధనం; అయితే, ఆది ఒక మారే ఆఅళవి కొనగబడిన వరం, పుట్టలోని పరడగులవలె పుట్టి "పెరిగి, వంఘంలో తావులేక, అస్తిత్వ _పయోజనం ఊహక ఆందని దవగా, తన చర్విత చెరిపేసుక, తన దారిని వెళపోయ మానవుడిక పుట్టటోడు; మడి గుండంలో వడి తీరగడు.

|! న! ఎవుడో అజ్ఞాత యుగంలోం సిపై కప్పదిడిన దువ్పశ్లే దుష్ఫలితాలై, దుర్భ్శరమైనా, తొలగించే శక్రిలేక, మరణ బాధతో గిలగిల తన్నుకునేందుకు, జన్మించావా? మనిషీ! పిరికీళనప్త సిస్తుల కగ్గలమై, దగ్ధపటల మై, పొగచూరిన భూతకాల మర్యాదలు. (వ్రేలాడే బూజులు...

రి

వేటాడే భూతాలై నిను తరుముతుం'పే పిరికిముందు తింటావా? నరుడా! వీరునినలె తిరుగుబాటు చేస్తావా? ఉన్నదొక్క జీవితమే; మానవువిగ, పీరువిగా (శ్రతుకము నరుడా! చరిత వీ కోసం 'వ్రనవవాధ పడుళున్నదిః భవిష్యత్తు నీ కోనం వడిగాపులు పడుతున్నది 8 ఆర్పించెయ్‌ సీరదక్తం మనిషీ! వీ త్యాగం వృథా కొదు ! సీఠ్యాగం వృథా కొడు! చ్రమయోజనం లేవి బరువుపేబు మోనీ మోనీ ఐడుగై పోణిన దరి[ద్రమున కనలు (వితక: గొలునులోని కుక్క (ఐళుకు... చాలు చాలు నరుడా? (ఐళుక లేవుం ఉన్నది ఒక (వికుకే; గతమును ఒక్కసారి విన్మరించు; శూరుడవై శృంఖలముల శేదించు. (వ్రళవించే కాంతి జగతి సువర్డ దీధితి సీకే, ముమ్మాటికి సీత మ్ములకే_.. మనిషీ! = నీరాజన మిస్తుంది. వ!

పుస్షే నీ విడ్డడు దరిదమున, దోపిడిలోం (బ్రతుకడు, చికుకలేడు ఏవో ఆళల విచ్చెనలను విర్మించుక, నిట్రూర్చుల వంతెన కట్టుక స్వప్నాలోకనలో న్వర్ల లోక సౌఖ్యాలను ఠలపోస్తూ పుపే పాపాయిక 'వ్రికుకలేడు; బతుకడు.

వః స్త "స్వేచ్చ కొరక జరిగే విప్లవ వనమరంలో క్షతగా తుడవై పడిపోయిన మనిషీ | గాయవడిన సింహంవలె గర్జించిన వీకంళ ద్వని రాబోయే న్వర్హయుగానికి జయథఖేరీ 1 వీ జీవిత మొక రహదారీ ః నవనమా ణి వ్యవస్థకే బీజాక్షర నామకరణ మహోత్సవం ః వీ గొంతు కొవలు దేశలక్రి నిర్వచనాలై అహరహముగ నిలుస్తాయి; జీవిత బలిద్రానం చేపిన మనిషీ 1 వీవచనారే లోకప్ప అంతిమ ఘడియలవరకూ (వతిధ్వవిస్తాయి ॥ రక్తము ఆర్చించుము నరుడా ! నీ త్యాగం వృథా కాదుః వీ త్యాగం వృథా కాదు,

_-=పోమనుందర్‌ రఫి

కఠినోపనిషత్‌ పీడల కొండనిణువలు వెలుతురు కుందేళ్ళును (మింగి వంఘపు మరి చెట్టును చుట్టుకొని మత్తుగా విదపోయే సమయాన, మానవారణ్యంలోని పెద్ద పులులు జరీ కండువాలు, విరుదాంకిత మైన సువర్మ వత కొలు ధరించి, సిటీలో నభావేదిక మీద కధాకళీ నృత్యం చేస్తున్న కొలాన పాయం విహోరార్థ మరిగే చక్కంచి చుక్కల మిణుకు మిణుకు వెలుగుల్లో చలి కొచుకునే చప్పెట్లు తప్పెట్ల (మోగే ముహూర్తాన, ఆతగాడు ఒక్కడూ ఊపిరాడని గదితో" జిడ్డుతేరిన తన ముఖాన్ని కన్నీళ్ళతో టాయిలెట్‌ చేసుకుంటున్నాడు. అర్ధరా్యతి థీయేటర్లలో అర్థ నగ్నలాప్యావికి "సెక్సీ హాస్యానికి అమెరికన్‌ జాకెటు తొడిగిన బంగారపు పిచుకలు కీచ కిచ లాడినపుడు - ఊరవతల నందులలో అంగళ్ళలో వికయార్థం రంగేసిన మొహాల్ని పేరుస్తోన్నష్పుడు, యుద్ధాల్ని నృష్టించే మహా నాయకులు దేశాల నరిహద్దులలో నిలబడి ద్వేషాల శతఘ్నులు పేంస్తోన్నషుడు, అకొల మరణం పొందిన అనాధ బాలుణ్ణి ఒడిలో 'పెట్టుకొవి అతగాడు ఎర్రని కళ్ళతో ఏమీ ఎరుగని దేవుణ్ణి (ప్రశ్నిస్తున్నాడు వెలుగుని వెనక్కి నెట్టుతూ రేసటి రోజుకీ వదివేల సంవత్సరాల నాటి పాత రిక్త

ముఖాన్ని అతికేందుకు ఒక హాోహాహూహూపు వయత్నిపోన్న ప్రాళః కౌలాన, కొలాన్ని సాగదీని సాగరాన్ని మధించి ఖగోళాల నావర్హించి అధునాతన భావుకులు న్వస్న భుక్కులు వర్తమాన శిరస్సువి వధించ బోయే నమయానః గత భూళకొల (వ్రనక్రిలేక గగన పాఠాళశాల మధ్య ఏటవాలుగా జారే విలా సులు ఠత్‌కణ _పయోజక పాధకులు చిరునవ్వులు చిందే విషమ నంధ్య చేళల అళగాడు మూడవ పరినూణంలోని ఊహాలకి ఆకొరం కల్పించలేక తికనుక నడుకున్నాడు. నెత్తుటిలో దోగుతున్న చరిత శికువుకు బొడ్డుకు బదులు పొట్టను కోనిన అవి 'వేకపషు మంతపానులవలె బేశాధినేతలు తెల్లబోయి విల్చిన నమయాన, కోరికకీ నంతృప్తికీ మాటకీ ఆచరణకీ, మనిషికీ మననుకీ మధ్య ఆగాధాలు నిలచి ఆవులించే క్షణాన, అందాన్ని హత్యచేసి వికృతీ, ఆనందాన్ని జంప్‌ అజవూ జీవితప్తు మెదానం మీర ఒడంబడిక చేసుకొనిన రోజున, ఆతగాడు పరీక్ష నాళికలో ఎండీన నాగరికళ గుండెని వరీక్షించి కొంచెం కొంచెం ఈన నెత్తురుతో తడుప్పుతున్నాడు.- చాలిన జీవితాల నెరదలలోంచి వడ్చే అన్పష్టపు ఆ,కందన ధ్వానాల భయం కర రహస్యాల్నపైన నల్లని విన్నృతి వష్రం కప్పేవేళ, 9క్‌

తూలిన తాగుబోతు, కూలిన యింటీ నడికన్న (కుకు రైలు దారీలో (వాలిన మృత్యువు రెక్క. ఒకే ఒక కొన్వాసుమీద ఆర్షిస్తుణు చిషతిస్తూన్న విముషావః కష్టాల బాధల, భయాల వర్వత శిఖరాలపెన విలచిన కొంగెనీహారాల ఆళా సూర్యుడు వ్రతివలింన ఏడు రంగుల ఇంధ్ర దనున్సు లెక్కవెట్టి కోట్ల కొలది జనులు ఎండ మాపుల వండుగలు చేసుకునే సమయాన. అతగాడు తెగిన ఫిడేలు తీగల్ని, కదలని గడియారప్పు గుండెల్ని,. చివిగిన న్వన్నపు నంచుల్ని రిసెయిర్‌ చేపే ప్రయత్నంలో నిమగ్నుడయాడు స్టెన్‌ గన్నులు, పోల్టర్లు, జెట్‌ విధ్యూణాలు, ఠాశెట్ల. నమూహవోలు ఒక్కొక్క యుద్ధంలో మనువుల్ని చంపి నాగరికతను రక్షంచే అద్భుత చార్మితక ఘట్టాలలోను ఆస్తికులు, నా స్తికలు మఠాలు సిద్ధాంతాలు మనుషుల్ని మరచి వరమ నళ్యాన్ని కరచి పైకితీపే మధ్యాహ్నపు ఎండలలోన నాలుగురోర్ల కూడలిలో నిలదిడి, పొఖ్యనగరానికి దారి తెలియక, వైన్‌ పోస్టు మీది మళ్యాలిపి డివైఫర్‌ చేయలేక జిగీముపుల జిజ్ట్ఞాసువుల ముఖాలు వెల వెల బోతున్న సమయాన, అతగాడు ఒక్కడూ ఊవీరాడని గడిలో ఉశిటోనుకో తమిఫోయాడు. తిలక్‌ 3%06 న!