Telugu Sri Sri Sahithyam - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

కా ఇంటా యన ల క్రియా సా శే

న (ఇ మ సలిపే ఇనా. న శ రై.

సట! క నా పు యాం వ | / 1 ర ల.

వప = యు ని క స పల్‌ జగ్‌ ్ష

(సనన వై [౦ ట్‌ నమా సాగ 1 శ్‌ వ్‌ గ్‌ స జ వా గ 2.

నీ హై మ చపక్‌ య అ న మ... ఇ

ఫు గ్‌ తయ కత ను టం రం ల్‌ ను

స ॥

[స స ( |

[ఏన

ను

యం ల కాలా స

లి లం త |

య ల “యే. - న జ మొ -

ధు య 11 నాల్‌ న ను వ కం ప. [

ఫా + లా షు యాకు...

4న ల్‌ ఇకా

స ళో శ తా రాసలాలాడానానాలు .... +

లట! గ్ల క | ॥ /

సక. న్‌ గ శ వ ఫ్‌ న /

సిల్‌ క. 7 - శ్‌ ర! ర! ॥

మీ / 111 (ర్‌ూ

ఫరా ల్‌ / రా / ల్లో గ్‌ సా.

మ ళ్ళ డా డాం “

వ కా మాస “తో జే ష్య 7

హు లా గ ప 1

రు చె

గం ః' న /

నా” లై ః ణి

ఫి ॥

స వ న పనే సేయు

రడ .- ర్ట. ! క్త స్త షా

శ్రీత్రీసాహి త్యం ఒకటి కే9ి25=1935=40 శ భూర్చరి.: కె. ఏ. రమణారెడ్డి ఖ్‌ శీ శ్రి షష్టివూర్తి సన్మాన సంఘం ౨ జనవరి 19870

నర్వస్వామ్యుములు థీ థీ జూవియర్‌వి. ఎ! త ముఖనత్ర కల్పన: ఖలే రయ నిని ఫా / ట్‌ క్‌ ఓ) ప్ర? క్ష అరా గ ఇళ భో ౨ సం ..2వార్‌ 00. న శీ ఫా టా నో వ ల్‌ ఉర నా ముూదణ థి 19, ఫ్రాన్సిన్‌ జోసెఫ్‌ స్ట్రీట్‌? మ చాను-కేం

ముకు విషయాన్నుకమణిక నంకల్చం ,..: మన్టిపూర్తి నమ్మాన నంఘం కాల్మకమణిక “శ్వచ్చావివాంగం”, ,,: శ, వి, రమణారెడ్డి వద్య విభాగం (వభవ (వభవ నమిీాతులు స్వర్గ చేవతలు వచన విభాగం తొలి కథలు వ్యాసాలు గంథ నమిీాయలు "లేఖలు (వథమనంక్తుల నూచఛిక

సంకల్పం

నిత్యహరిత మైన (శ్రీ;శ్రీ జీవితంలో మష్టిప్తూంర్తి ఆనేది ఒక జరిపాద్దు కాదు, కొండగుర్తు నూ్యతమే. ఈ అరవె వళ్ళలో చాదాపు ఒక అర్థ శశాబ్దికాలం ఆయన సాహిత్య నృజనకుగా వ్యయించాడు. ఆం(ధ సాహిత్యానికి ఆధునికత నేగాక (వయోజన వర త్వాన్ని చేకూర్చే విధంగా, అనన్య (వతిళతోటి యావ దాం. జీళానికి నిస్తులమైన అతుర నంవదను సమర్చించాడు, లోకజీవనానికి సాహిత్యాన్నాక న్వర్శ ముకురం చేస్తూ, సాహీత్య (వజూతంత నంవడాయానికీ ధ్వజారోహణం చేశాడు, (వ యోగవరత్యం పూర్తిగా జడ చారులు వట్టకుండా జాగరూకత వహించి, నవ్య త్వా నికి భవ్యత్వాన్ని జోడించి, జీవితానికీ సాహిత్యానికీ ఉండవలసిన అన్యోన్యాశ య త్వాన్ని చేసి చూపాడు, రానీ చూపొడు,

శ్రీ (శ్రీ మస్టిపూ_ర్తి సందర్భంలో మే మాయనకు యావ జాంధధ దేశం తరఫున నమర్పిస్తున్న కానుక ఈ ఈ సాహ్‌ీ త్య మే. శాశిలోనూ గుణంలోనూ ఇది గణనీయమెనది. వ(తికలలో మాటుమణగిపోయి యుండిన శీ శ్రీ రచనలను తవ్వితీయడం వరి శోధన శాకపోయినా, దాన్ని పోలిన వరిశమే శాక తవ్చలేదు, ఈ కృవిలో నూకు తోడ్పడిన వారందరికీ మా కృతజ్ఞత, ముఖ్యంగా శ్రీ శ్రీ పాహిళ్యాన్ని సమకూర్చి కూర్చరిగా వ్యవవారించబూనివ (శ్రుశ. వి. రమణా రెడ్డిగారిక్సీ ఆయనకు భేళావాకా తోడ్పడిన ట్‌ బండి గోపాలరెడ్డి (వభ ఏతులకూ, ఈ రచనలను ఉత్సాహం ఈతొటి శార్యదతుత తోటీ ము[దింవబూనిన (శాంతి (వెన్‌ యజమాని శ్రీ ధనికొండ హనుమంత రావుగారికీ, ఈ ముదణ వ్యయానికి మాకు సోనుత కలిగించిన యావచాంధంలోని వచాన్యుల కందరికీ మా వందనాలు, ముఖపత్ర చ్వితకారులైన (శ్రీ గోఖలేగారికి కూడా కృతజ్ఞ లం,

శ్రీ శ్రీ షష్టిపూర్తి సమ్మాన సంఘం

కాలాను (5 మణీక శ్రీ శ్రీ జననం (సర్టిఫికెట్ల వశారం) ... 2-1-1910 (నిజానికి) జలం “శ్తీఎ19101 తల్లి అప్పన్నళొండ మరణం లం... 91119192 అతురాభ్యానం లం. 1915 (పాథమిక, మాధ్యమిక విద్యాధ్యయనం 1915-1926 యన్‌, యస్‌, యల్‌, సి. 4. 19పిక్‌ పొడుగు, పొట్టిపాదాల కందవద్య రచన 1916 ఛంద శ్మాస్తా్రధ్యయనం 4 1990 తర్వాత “సావిత్రీ నత్యవంతులు, (వద్యనాటకం)... 1929 అలభ్యం “ఏీరసించా విజయసింహులు” (నవల) అలభ్యం 4. 1990 నవతితల్లి మరణం 49... 199% *బరిణయ రవాన్యముూ (ముదిత నవల)... 1925 ఆలభ్యం వివాహాం లం... 1925 ఇంటర్మీడియెట్‌ చదువు, లం... 1955-27 బి, వం (మ డాసు) ల 1928-1980 (విశ సదొవ సందర గ్థనము) అను “దివ్యలో చనములు” వద్యరచన +... 1925 అలభ్యం “వభవి (వచురణ 4. 19208 “సుపొాసికలు రచన 44. 19209 డ్సగ్నీ 6. 1981 జమాన్‌ ప్ర్రేటర్‌ ఉద్యోగ రి 44... 19811989 నిరుద్యోగం-చిల్ల రవనులు అం 1881-88 కొంపెల్ల జనార్షన రావు మరణం 44. 18987

'స్వేచ్భావిహంగం సీవు నభోవిటంకమున విర్మల పాండు వయోదమాలికల్‌ త్రోవ యొనంగ పక్షముల దూయుచు హాయిగ నంచరించు స్వే చృావిలసద్విహంగమవు స్వామి: తుధావిలమైన చూడుూలన్‌ నీ విహరించు మార్గమున విల్సి కనుంగొనుచుందు నేవిటన్‌. మ్రైహాంగమైనా పమయోదమైనా, శ్వుచ్భకోసయే దాన్ని వినుతించారు. భావకవులని "పేరుబడిన కౌల్చనిక వాదులైన కవులు తెలుగులో ఈ ళ తావి వూర్వార్థభాగ 'ారంభకాలాన్య కాల్పనికత ఆ చాళ్ల వింత, సన్యత ఆ చాళ్ళ మోజాం శ్రీరంగం శ్రీనివాసరావు (ప్రథమ కవిత్వ రదన కూడా ఆనాళ్ళ ముదతోచీ జెలంనడక తన్చీంది "శౌదు. సంపదాయవాదుల నోళ్ళు అప్పటికే మూగబడి పోయాయి. (ప్రయోగపరులు కూడా అప్పటిశే స్థిరపడి ఘనీభవించి నూరవ సంప చాయ స్థాపన చేనేంతగా ప్రఖ్యాతి సంపాదింఛుకొ న్నారు. ఎంకిపాటలమె లేచిన దుమారం అణీగిపోయి “వెంకి గూడా నాయికా గౌరవం చేకూరింది. దానితో బాటు చేయ రచనకు పౌహిఠ్య సభా (పఫ్రజేళం వీద్ధించింది తామ” భామ్య జూన పద (పణకుంం శావ్యంలో క ఎకిరాగలిగాయి,. *సాపాతీ సమితి అంటూ నవకవి మండలి సంస్థారూపం పొందింది. *సఖి “పాహితి పత్రికల గిరాశీ హెచ్చింది శవులుం - భావకవులు చలంాారి మౌటల్లో జేళంమిద పడి సభలు కౌవమ్య గానాలు (గ్రంథ విక్రయాలు అకయాలు సంఘ ని్నిీణిలో అధిరోవాణలూ సాధించు శకొంటున్నారం “ననీ కవిగ్వం ఇలా రోకటిపాట అవుతూ పాతగిల సాగిన శాఅంలోఆీ (శ్రీరంగం ,శ్రీనిచాసరావు గొంతుక వినిపించడం మందలైంది. అది సాంత గొంతుక ౌదు గాని వినససొంయైన గొంతుక, విశ్వనాధ సర్యనారాయణ్య టేవులపల్లి కృన్ల శాస్ర - ఈ ఇద్దరిలో ఒకొక్కరు ఒకొక్కందుకు తన మది శిక్కిం ఆంగటితే ఆగకుండా తనకు నరవడి పెట్టారు ఏ గొప్ప కవితైనా తప్పని ఆత్యివసరమెన అనుకరణంం తనను జూడా దయదఅచి విడిచిపెట్ట లేదుం తరవాత ఒళమారు తాకీ అన్నట్టుశ్వా శ్రీ శ్రీ పాహీఠత్యం శ ఒకటి

నా కవితాయాత్ర....సొౌంత గొంతుకమ వెదుక్కొానే వ్రయత్నమే అని చెన్న వచ్చును.

అయితే ఆది నిద్ధించే నాటిక తనకు ఇరవయ్యేగ్ళు చాటాయి (శీనివాసరావు విమయంలో వయస్సు ఒక లెక్కలోని విషయం కా *ీకాదు ఏర్గర్థం పాయంళో శంద పద్యంలాంటి దాన్ని పెప్పాడెనీ ఆరుద్రగారి కథ కాకమ్మ కధ కాకపోయినా అమ్ముమ్మ కథ కాకుండా పోదు, అఆమొటకు నశ్దే కని శ్రీనివాసరావును పట్టుకొని ఆయిన వారంతా ముక్కుమిద బేలేనుకుంటూ (శీవాధథుడి ఆవతారచే నన్నారు శవిత్వంలో శినివాసరావు. చేసిన ఆద్భుతాలను ఒక్క (శ్రీనాథుడే లోగడ చేని చూపాడని ఇటీవలి కాలంలో పళాయివాళ్లున్నూ కొందరు అనళపోలేదు, అది జేకే విషయం,

ఈ కధలను తోనివేనినాా ఎనిమిది తొమ్మిదేళ్ల నయస్సులో జీ “నులతణ పౌరరం* చేతికి వచ్చిందీ మాట అబద్ధం ౌదు వీళ్ల వాడు వీల్ల పద్ధతిలో యతి పాసలఅను పాటించకుండా పదాన్టలం రాన్తూ పోవడం లెక్కల మౌొస్త్టారయిన (శీరంగం పెంకటరమణయ్య గారికి నచ్చ లేదు+ ఛందన్వూమ్మొన్ని గర్భీకరించుకొన్న ఒక సంస్కృత ల్లోకాన్ని కుమొరుడికి గురుమంతంగా కూపబేకొం చేని మరీ ఆ ఫుస్తకం కనిపెట్టారు. పద్యాలు చారిలో పళ్హాయి. తిప్పటడుగులూ తొక్కు పలుకులూ ఒక్క_సపాలే ఆంతస్థానమైం ఏదో ఒక నొంతుక - పీల్లి నొంతుకే కావచ్చు = వీర్చడిందిం

క్రటిగార్ర? ఆని (పనిద్ధిపాందిన మౌశేపల్లి రామచందశా,క్రిి ఒక్కడూ పదుగుర ెట్టుగా సంఘ రైతన్యాన్ని కలిగిన్తున్న కౌలనుది “స్వళ క్ర “'స్వసంఘంి అనే పేర్లు కొన్ని ఆ (ప్రయత్నం పట్టిన తెన్నువి నిన్రేశిస్తాయి. హెందననుత ఫునర్చా గృతిలో ఇదొక భాగమే కావచ్చు, మనస్సులకు మళ్ళీ సంఘం జేళం వరై రా పెద్ద విమషయాఅ గురించి స్పృవా కలుగుతూ వచ్చింది? “జగన్మిక శాటక సమాజం" (పద ళ్శించే వాటకెలలో చాల సాాఠలం ధరిన్తూ వచ్చిన శీనివాసకావ్వు “ఆం(ధ 'పవాకిణీ ౮ంథమాఆఅ? (పచురణఅను చనువుతూ అభిమొ నాలనూ అభిరుచుఅనూ వి _ప్తరించుకొని చశాఢం చేనుకొంటూ ఉన్నాడు, ఇంశె “్పట్టి మొస్తారో ఆని *పీరుబడిన శెట్టి అథ్మ్మీసరనీంచం) వీ టి (శీనివిసయ్యంగార్యు. విశాఖపట్నానికి అనాటి అఅం కారాలు మిసెస్‌ ఏ వి యక్‌, కాలేళి (పీన్సిపాలై న ఆయ్యంగారితో శీనివాస శావుకు గఅ బాల్య పరిచయమల్లా కీడమిది గదికి పెళ్ళి ఆ వికలాంగ డైన జెద్ద మనిషి రన చేతి కందించే తినుబండాళాఅను నోటికి ఆందించుకోవడం వరశ, వైన్‌ వీన్సిపాల్రైన వడ్డి శళవళావు మారం ఈ బాల కవిలోని లౌల్యాలనూ లోపాలనూ దిద్ది దారిని పెడుతూ నచ్చాడు, 'అప్పశపీయం" గొప్పరనం జూడా తెలియ కెప్పాడంం

ఫిరంతా ఒళిత్తు శ్రీనివాసరావు కవిత్వ పరిణతి విషయంలో వురిపంచా అప్పలస్వామి ఒక్కరే ఒకెత్తు “స్వళ క్రి పత్రిక సంపొదకుడుణా పనిచేన్తూ నచ్చిన

శ్రీ శ్రీ సాహిత్యం ఒకటి (

పురిపండా, శ్రీనివాసరావు కవిత్వాన్ని (పథమం౫ణా లోకం మందు "పెట్టారు, అప్పటి కీంశా నూనూగు మాసాల నూత్న యౌవనంలో ఒక ఆడుగు చిన్నారి పొన్నారి చిరుకు కాళటులలాల్యంలో ఇంకొళడుగు పెట్టితాన్న (శీనివాసకావ్న ఏడో "పీరు పెట్టి రానీన పడ్యాఅను “దిన్యలో-దనములు. *పీరుతోటి తన పతికలో ఆచ్చువేనుకొ న్నారు ఆవికక్క_ రమ గూజా వూర్తిగా ఇష్పుడు గు ర్తులేవు, లీలగా ఈ చరణాలు మౌఠమే న్భురణకు కన్తుబ్న్నాయిని. విశ్వరూపం ధరించిన కృష్ణపరమార్మను ధృతరాష్ట్రుడు దృష్టిజాబాన్ని ఆర్థి నున్నాడు: ఓ మహాత్మః శ్వదీయ మహోన్నత (ప్రభాన మింతస్‌ తెలుప నెవ్వాని తరము? దివ్యలోచనములం టిసాదింపు మయ్య।ః ఆది మొదలు (శీనివాసరావుకు వెనుకచూపీే ఆనసరం లేశపోయందిం అప్పటికీ వదన రచనలు కూడా చేసీ ఉన్నాడు, ఒః డికేక్టీవ్‌ నవల 'గోకులాంయుి (శాలూ. శాయి! పోటి కాల్పనిక జాకానరణంతోటి జేళభక్రి వూరిక నవల 'పీరనీంపహ విజయనించాుుంలు రాయడం కొపింగు "పన్సిలతో టి శాపీలాగా చే రానీ పాలేయడం- అతరాలా పార చెయ్యడమే. జరిగిపోయింది, పోయినవన్నీ పోదగినజే ఆని కాదు ఇాని బాటివల్ల ఆశే ప్రయోజినం ఊండదు.. జీవిత చరి కారునికి తప్ప, అయితే *దివ్యలో-చనములం వెలునడిస కాలంలో జీ, “పరిణయ రహస్యము అనే నకల వాడా వెలువడింది. ఊళ్ళొ డబ్బు పోగుకేని నెలకు ఒకటి లెక్కన పుస్తకాలను ముదించి వెలువరించే ఉద్రేకంతోటి “స్వసంఘంి పనివేన్తూ వచ్చింది. విశాఖపట్నం తుఫాను బీభక్ళం గురించి జేంకట పీరరాజి కవుల పద్య (గంధం వెనువెంటనే ఈ నవల లోకం ముందుకు వచ్చింది. దాని విషయం అంతే, అలాగే, *ఆప్పకపీయం"లో మారుమూఅఅ కనివీంచే ఛందన్సుఅ సవాలును అందుకొని రచించిన “సావిత్రీ సక్య కంఠము" ఆఆజీ పద్య నాటకం అచ్చుపడకుండాీ ఆందరించిందిం ఈ లోపల చదువు సంధ్యలు మెట్టువిడీచి మె మెశ్రుష్కుకూూ. 1995 వాటిక యన్‌, యస్‌, యల్‌, నీ తోటీ నకు పెద్దరికాన్ని కూడా కలిగించాయి. ఆ సంవత్స రమే (శీనిచాసరావు ఒకింటివా డయ్యాడు జూడాం జూర మాకం ఘనమనిపించు కొన్న ఈ పిన్నపిడుగు అప్పటికప్పుడే కవిత్వరంగంలో నుపతిష్టికుజతు న్నాడంం ఆండదళ గడీచింది లై ఆది గడిచిందో శేడో అండంనుంచి కీటకం కావంచా, వినతానుతుని మొక్కటట్లు గఅ కవి=న్య క్రీ బయల్పడ సాగాడు సంస్కృతంలో (ఫవేళం లేదే గాని శ్రీ, శ్రీ సాపార్యం శి ఒకటి

జక్క. అతశాలా నంస్కృతే మైనట్టిది (శీవాథుని సోటినుంచి ఊడిపడ్డట్లు?గా శరిన సాంస్కృతిశ ళజ్టాలను సమాసంలో ధట్టించి ఉద్ధతంగా పద్యాలు రచిస్తు న్నాడు, *మహాబలిపురం రాతిదేవాఅయాల'ని విశ్వనాధ సత్యవారాయణారి కె లిని- చాలాకాలం తర్వాత వర్శించిన (శ్రీనివాసరావు, ఒకానొకప్పుడు తానే వైశ్వచాథ పాత్వనారాయణీయుడు,

విళోచాధది “*యేఘనినాదంో కాగ్యా కృష్ణళా,క్రిది 'మోహినీగంధర్వ గాన మే ఈ ఇద్దరూ తనను చెరొక ఆక్కా. పట్టుకొని ఇటూ ఆటూ తమ వై ఫుకు లాగడకేం గాక తన బారు ముక్కు కలాన్ని జూజా నడివిస్తున్నారుం వాళ్ళు అఆకాధ్యులు,. కాను అర్బ్భకుడుం బాళ్ళు నాయకులు, తాను అనుచరుడుం పాళ్ళు "పెద్దలు, తాను ఆర్భకుడు, (శ్రీనివాసరావు కరం కవులు చిటిపొటి దోనెలై లే. తానొక _ నుడి తిరుగుతూ ఆళర్షించి లోనికి లాక్కొని తన చుట్టూ గిరగిరా తిప్పీ జేసేగి.. 'కృన్ళపతుి కవి (ప్రభావం నుళవరఫు విశ్వేశ్వరరావు గురించి రాన్తూ ,శీనివాసరాజీ తెచ్చిన ఈ పోలిక రనపట్ల కూడా కొంతవరనై నా నిజమేం

విళాఖపట్నంలో కాళూరి నరనింగరావుు విజయనగరం నుంచి వనన్తూపోతూ- వచ్చిన [శ్రీరంగం నారాయణళాలు - వీళ్ళతో. కలిని కవిత్వ మొకానొక కాల కేపంగా వినోదంగా మారఠమేశాకు ఆస _శీగొలిపే సావూసకార్యంగా కూడా వేశుకొన్నాడు, ద్వారం జగన్నాధరావు నంటి మ్మికులు శరక్చు, ఫుట్‌ ళాల్‌ వంటి ఆటపాటలవై లే పనికి వచ్చారుశాని (శీనిచాసరావుకు పట్టుకొన్న “కవిత్వం. జబ్బు, శేడా ఆర్మను అకరాటె్లే వింత ఆకలి తీళీ చారిబేక, పురిపండా అప్పల స్వామి నొగలెక్కి. కూర్చుని (శ్రీవవాసతావుు వళ్హాది పీశాకామంజ ేయులు వలపటి చాపటి గి త్తలంగా 1926లో శవితా సమితి బండీ తోలడం (ప్రారంభించారు, నడకురుటి రాజు ఆధ్యతుతను *సకలాం(ధ ళవి సమ్మేళనం జరిపారు వాడాం (భీమునిపట్నం?) మా శపల్లి రామచం[దశా, క్రిం ఆచంట జేంళట సాంఖ్య్యాయనళ ర్మ శ్రళ్ళతి పెద్దలను పాయం వీలుచుకొ న్నా ఇవన్నీ “పిల్లి న్యనవహారా లేల

ఈ కలకలంలో జే “_పభవి అవతరించింది, అఆవరశే (శీనిచాసరావు “భారతి జసతిక చాకా ఎదిగాడు, పుస్తకంగా వచ్చి అని బాల కవినల్లా యఊవకవిశా మార్చే లాగున ఆత్మవిశ్వాసాన్ని ఇచ్చింది. విశాఖపట్నం గూడు ఈ సుపర్లని కష్పటి శష్వూలే ఇరువైపోయింది, పీడుగులో పౌరుషం పాలు కవితలో ఫురుషళ్వం వంతు "హెచ్చింది. మేఘళకకలంలా కొను పరిభిమించపాగినాా దాని సఖాన వై భవం రనకు- శీబే అజే కొరర తీరపాగింది. నిరాఘాటమైన స్వచ్భతోటి “ఎఆక పడి రాని మయొచటిలోోు జీర్ణతరుష్మతంగావై శా సళే ఎగిరిరోనోరాడుం “విస్తార నుధురశాన నిస్వన కల్లోల కలిఠ అలి భావకవితా వియద్వాహిని*లో తఅమునకలు కాగోరాడంం

భావకవి ననుకోవచ్చుగాన్య భౌవకవిగణ పామొనష్టమైన గుణం ఒకటి.

శ్రీ శ్రీ పొహిర్య్టం ఒకటి త్తి

1శ్రీనిజాసళావు (ప్రథను కవిత్వంలో కలికానికి గూడా కనిపించదు “వియోగశాంతి? లాంటి ఒండు రెండు ఖండికల మొటశేమిి “పభవిలోని (పణమ కవిత్వ విభాగం, శాశిలోనూ కొద్ది పాటిది ఇలా కొనడానికి కారణం, ముఖ్యంగా స్వీయానుభవా ఛావమేం (పణయానిక్రీ తర్వైఫల్యానిక్రీ తజ్జవ్యమైన వృాదయా కోళానిక్రీ యు క్ష మైన కయస్పాకటి పాతిపదికళా ఊండాలి కడా అది తన అనుభవ పరిధిలోనికి రాని నుదూరవిషయ మౌయిరి, తానొక వేళ ఎకతెనై జూ మనస్ఫు నర్పించి ఉంటే, ఆది ఊవాలోీ, తనది “మెొంనబి రి వ్యవహారం స్థామిమట్టుకే ఆప్పట్లో, అందుచేత (ప్రణజుసంబంధి ఇతికృత్తానికి ఆశే తనవద్ద చనవు లేక పచోయిందిం

మరి తన భావాలకు ఒళ ఆళంబన వుండాలి గనక చూఫుని (పకృతి మోడికి మరల్చాడు, ఏణ్నర్థ ౦ వయన్సున పోగొట్టుకొన్న ఠల్ని స్థానాన్ని జీవితంలో సవతి శల్లి అ(శ్రమించి ఏ లోటూ లేకండా చేనీనమేేీే (సభని యా పెంపుడు తల్లి శే అంకిక౦) కవిత్వంలో పకృతి ఆక్రమించింది, (శ్రీనివాసరావు “పకృతి వూజారి ఆయినా శికువులా శాజీ _పకృతిని దర్శించాడు, అందులోనూ ఊదయ సంధ్యలోని (వళాంతి, శుభ కాంతి, తవను బాగా ఆకర్థి గామి, పాయం సంధ్య భయానక మైన తౌండవశేళి సమయంగా జీ ఆకర్షించింది. వన్నెల శేల్యు. తెలి మల్చు మాద్దలం నతతాలం విధ్యుల్ల తేలు, ఇత రాకర్న ణలు, “కౌళలావనుఎ దాటి కకఘబంరనులు చాటి” శిశుముగ్ధ మైన త్‌న మనన్మ్ఫు 'శకృతి విలానసపధాలను అవరించి వేయాలని “చలిత వివ్వూలీత మై పలవించు” (ప్రకృతి “దుర్‌ క్లే యమొన మొనితాచ్చ పరం జ్యోతి?” నాకీ పకృతి _పతోళికల ెల్లెడతోచు పవిత్ర భావనా దీపమధూకు లి” ఎంత పవికమైనా శౌవచ్చు-గాక,ు అనంద దాయక మైనందు చేత చీ చాని ఊోఫు, తానూ (వళ్ళతి త త్వాజ్వేవకుడుం

ఇలా వయస్వుకు తగినటు శా ఎల్లెడా దిన్య రూపాలను కనునొంటూ పొర వళం చెందుళూ మౌనవజాతి (పారంభి దళలో పొంపన ఆద్భుతవూర్మ మైన ఆను ఛభూతిశే అనుభివిన్తూ [౧౪06186 శోరణి చూపె రచనలను ముప్ఫై ఏళ్ళు వచ్చాళక కూడా చేన్తూ వచ్చాడు, అద్భుత వూర్మదృష్టి మతానికీ కవిత్వానికీ పుట్టిళ్లే,

భావ కవిత్వం గురించి అప్పుడూ అటు తర్వారనూ, పద్యంలోనూూ వచనంలోనూ (శీనివాసరావు రానీన మొటఅం గమనివే ఆరోజూలు తన మసస్సును ఎలా మలిచిందీ తెలుస్తుంది “అర్థమ్ము కాని భావగీఠమ్ము. అని మరొక రంజీ మథుకగాన (ప్రధానమని తా నన్నాడు *సరళ మృదులాశరముల సమ్మేళవా పితోటిగాకం జటిల పదబంభాఅతోటీ, కఠిన సమాస నిర్మాణాలతోటీ కాను భావగ్‌తౌలు రచించాడు, అెజదటి నుండీ తన గురి (జౌఢత్వం మీదకీ “భారతిలో *,_పభివిను సమిత్నీన్తూ, నార్భకతకం నె దానిలో ఎక్కునశగా. సమౌస శతర్సర తే కావవన్తున్నదని ఒళకమౌరుు (శీనివాసరావును “అభినర దండి అని జేళా ఉఊళంగా నురొళ మారు కొం "పెళ్లి జీశార్డ నరావు అన్న మాటల ఆర్థం, శ్రీనివాస

శ్రీ శ్రీ సాపాత్యం

శీ0 ఒకటి

శావు రచనలలో ఆర్థవ్య కీని కబ్బపుస్టి -ఆతిపుష్టి-దురాకమిన్తున్నది అీ డీని విమ య మై [శీనివాసరావుకు తనకొక సిద్ధాంకం వుంది అది రవీంద్రకవి ఆరువిచ్చిందిం కావ్యాన్ని చదివిన జెంట3క్సీ శజ్ఞాన్ని జోధపరచుళొని ఒకమారూ భావాన్ని అంగు జిక్కించుకొని మరొకమారూ పాఠకుడు అనందించవఅనీ రొవడం, ఆ కావా చికి గుణలోపమేంం ఒక్కమాళే శబ్దార్ధాలు పాఠకుని మదిశిక్కి. అనందం కలిగించ గలిగితే ఆది డాని గుణాతికయమన్న "మాట,

అందుచేత ఉత్కృష్ట రసానందం పద్యం చదవగావే కలిగే ఆశ్చర్యంలోనే ఉంది. ఆర్థం తుదకు మేడిసండులా తేలినా సరే. రసానందం భావార్జాలు రెంటికీ ఆతీతమయింది కనక. ఇది ఎప్పుడు ఎలా దేనివల్ల ఆవిష్కృళమయినా మహత్తర మైనదే,

శబ్దార్థాలకు సమ ప్రాముఖ్య మివ్వడమం "క్రీ ఆధారాదేయాల మధ తార ఈమ్యాన్ని పాటించక పోవడి మేం సాహిత్య పయోజనం గురించి కూడా శ్రీనివాస కావుకు 1930 తర్వాతి కాఅంశోనూ సౌం్యసచాముక మైన భావవేం వుంచే కళా శీలికీ లోకానికీ మధ్య వై రుధ్యాన్ని ఆపాదిస్తూ, ఆవందం తప్ప మరొక _పయోజన ేదీ సాహిత్యానికి లేదని భావించేవాడుం లోక వ్య క్రితో కవి వ్యక్రికి సామరస్యం గాక “పెద్ద యాూద్ధం” అజీది భౌనకవిర్వ యుగానికి అ నిరాఘాట స్వేచ్చా 'ప్రీరుశ్వానిక్తి అ వికృంఖఅ భాననా పరవళత్వానికి అనువైన విషయే లోక శాయక త్వాన్ని సలేసర్తి లౌకిక బాధ్యతలను కూడా వదులంకొని, అవామే శేంద బిందువుగా వైయ_కి కొనుభవతీ. వలే వృ కంగా తవలో తానుగా తనతై మొాఠమే "తానుగా పరి(భ్రమిన్తూన్న భౌవకవ్వి లోకం తన వికోధి అనుకొని కొను లోకవిరోధి అయాష్టడు, దృక్పధ లోపమే ఇది కొందరి!కిది గుణవిశేమ మేం,

లోకంలో అ(గగణ్యత లేకు పౌఢడళిల్ప జగత్తున (పథమ గణు్యుండనును శమిో* లోకానికి స్ట ఆయినా ఇది సాహిత్యానికి లాభించింది, వృదయం లోతులు సవాజిమైన ళృంశార (వీయర్వంలోని సొగసులు, భాందర్య (పధానమైన లోక చర్శనంలోని చాణ్యాలు సాహిఠ్యంలో భావకవిత్వం చ్వాళశా అవిష్కుత మయ్యాయి ఆది కవికి మౌొర్రదే పరిమితమె వైయ కికానుభూతిగాీ చెంద లై నా కావ్యరూపం ధరించి పాఠకునికి నూడా విష్రరించి (పారంభంలోని లోపాన్ని వూరించుకోగలిగింది, శ్రీనివాసరావు అంటాడు:

భావ కవిత్వం ఒక అనుభవం. దీన్ని ఒకడు మరి ఒకడికి టోధసపరచడాపికి వీళ్లేదు....

అని, కౌవచ్చుగాకం ఒకని అనుభూతి పార్వజనికౌనుభూతి కావడానికి పాహిరఠ్య మే జాహిక అవుతుంది. అయింది వాడా ఉఊర్కల్భృష్ట్ర మైన భావగీ కానికి

శ్రీ శ్రీ సాహిత్యం ఒకటి క!

శ్రీనిచాసళావిచ్చిక వర్మ చాల్మేక నిర్వచజం ప్రకారం, కవి నిరాభాట మనోభావ చంచారగతిలో మెరుగులు దీరి విలతణ ఢోరణిలో ఎెలికురికి తొననుభవించిన రస స్థాయిని పొఠటనిలోనూ సమ్మగంశా ఆవిమ్య్మరించగ లగాలిం

ఇళ *పభకిలో. శ్రీనివాసరావు ఇతివృత్తాలు శృం శాలేతరా లెన్నో వున్నాయి, భౌమ చూచుకొంళే,. ఆది కాంత కోనుల పచావళికి రూజనాల దూరాన ఊన్నది, ళబ్ద చేర్చ త్వానిక్రీ కబ్బ్దలోలుపత్వానికీ మధ్యగల శేఖ చెరి పోయింది. మొవటీది బలం రెండరది జౌర్చల్యంం గీత పద్యాలంటే ెవి గోను కొంటానవ్నాం వృత్తాల మోజూ, దుష్కుర (ప్రాసల మిచ గురి కొట్టవచ్చినట్లు కని వీస్తాయిం “'పభచానంతర పజణ్యాలలో రచన (చయత్నవూర్వశంగా పాఫు బేరిందిం పొంస్కృతికర్వం వై దొలగ లేద జేగాన్య తేట తెలుగు మది కెళ్క్ళసాగింది. కృష్ణ శా శ్రీగోమైన మధుర మొర్చవైలి వదుల్చుకోవడం ఒళ పౌధనగా మారింది కాల్పని కోద్యకూనికి _పాణభూర మైన విశేషణ పచాల ాగల్భక్టిం మోతాదు తగ్మింది ఈ పొధనలోీ తనంత తామై ఒక అవూర్వమైన మార్దం (_పత్యత. మైంది

ష్‌ లది మొర్చు మౌ[ఠకే శాదు "పెరుగుదల జడా, మార్చజీందుకం "కు దీనిని పెరుగు దఅ అనడమే న్యాయంం

రమణయ్య మే హ్రైర వంళో ద్ధారకుడై న నుఫ్మకుణ్ణి జెంట బెట్టుకొని చెన్న పట్నానకు తీనుళొనినచ్చిి _పెనిడెన్సి కాలేజిలో బి, ఏ, అనర్భులో సీటు రాళ పోయేసరికి (కళ్చియన్‌ కాలేజిలో బి, ఏ లో సీటు ఇవ్చీంఎచి తంబువెట్టి పీథిలోని ఫస్ట్‌ న్ధూడెంట్సు వోహ్‌లో చేర్పించి తిరిగి చక్కా శెళ్ళిపోయారుం. ఎంత గారం చేనీనా తండ్రి తం, కల్లి శా మారలేదు, పెంపుడు రల్లి వాడా చాటుకొంది (3924) పితృస్వామిక నిరంకుళర్వం లేదుగాని పిరృసహజమైన కట్టుకాటు శీనిబా సరావుకుగూడా తప్పీందికాదు,

కొండ వెంకటప్పయ్య, కాశినాథంని చాగేళ్వరరావు (పభ్ళతులు ను దాను చదువులవల్ల రాజకీయాలు ఒంట బట్టించుకొం కే. బసవరాకా అప్పారావు, నండూరి అెంకట నుళ్ళారావులు సాహిత్యాన్ని మనన్ఫు కెక్కి-ంచుకొ న్నారుం (శీనివా సరావుంటూవచ్చిన పీథిలో జీ *“ఖారతి శార్యాలఅయం ఉండడం, ఆందులో గెన్నవర ఫు నుబ్బరామయ్యవద్ద కొం పెల్ల జనార్దనరావు ఉపసంపాదకుడుగా ఉండడం చారిద్దరికీ మొదట పరిచయం, తర్వాత సఖ్యం చివరకు గాఢమైన హార్చి కానుబంధ మేర్పడడం్య (శ్రీనివాసరావు మనోలోకాన్ని విస్తరింపకేళశాయి. సహా(వరులై ఈ ఇద్దరూ ఒకరికొకరు కవిత్వ (ప్రథను పౌఠకులుగా వినుర్శకులుగా సవాళరించు

అీ అలీ పాహిత్యం

క్ష2 ఒకటీ

శొశ్నారు ఇంకలో *'లా చదుభళోవం వచ్చిన శాళూరి నరనింగశావు జక ళలిళాయం అం(ధ్రదేళంలో “అభినవాం[ధ కవి పండిత సళి బరంపురం రాజమం ఉమా జేళాల తర్వాక కొక నాడలో “నవ్య సాహిత్య పరిమక్తు”౫ా రూపాంతరం బపాంది అచిరశాలఅంలో జీ అందులో నన్యత్వం నన్నగిలేవిధంశగా (ప్రయోగ టై నూఖ్యం, *(పమౌద (_పాంఠరాఅలో”ో నిఠరాఘఖాటంగా వివారించాఅనుకొ జీ కని స్వేచ్చను. నితోధించేపధంగా సార్యపదాయికత్వానికి మకుటాభి-మీకం జరుగుతూ వచ్చాయి ఇంకొక వై ఫు ప్రాపంచిక జీనవికంలో అర్థిశమౌంద్యంకల్లి కలిగిన అఅజడీ (ప్రపంచాన్ని భయానక బీభర్చరపౌల్లో ముంచెత్తిన 1930 వ దళాబ్బపు రోజులం చాపుంన్తు న్నాయి. 11029 0000168.

అపుజే [శ్రీనివాసరావు చదుపు ముగించుకొని పట్టా కాబట్టుకొని (1931) జీవితంలో పశ్డాడం పడీ పడకనుంటబే ఎదురు బెబ్బలం ఇెందలంం కాలేజ్‌లో ఉఊదో్యగం సంనర్సరశాఆఅం మీరి సాగలేదు ఠక్వాత “దరిద్రపు రోజులం ఆ పది సంవర్పరాలం జీను బంతిలాగ ఊన్నచోట ఉండకుండా ౫౦తానుో ఉధనుంశా జీవితంలో "పేదరికం తన రుచిని చూపించింది తానం ఊవాల ఆందమైన మేడను కకష్పగూల్చీ జీని కతోరరూనీణిగా కనివీంచిందిం

ఈ రండూ రెండు భిన్నదళలే ఆయిన్యా ఇవి ఒండొంటిలోకి చొచ్చు శొని పాఠ చాసనలం త్వరశా వదలక (,శీనివాసరావుచేత (ప్రకృతి తఠ్వసంబంధి “పద్యాలను రాయిన్తూవచ్చాయిం అయితే 1929 లోచీ రాళోయే తోజుఅ కార వీడ (పసరించినట్లుగాా “నుప్తాస్థికలు”. పచ్యాఅను “భారత్‌ నిరాళరించడానికి 'పౌనుఖ్యం ఉంది, అంగీకరి స్తేశే ఆళ్చర్యం కలిోది. (శీనిచాసరావు కనిత్వంలో శా త్రమాటల జార్చు--గసొంత గొంతుకో_._చానిలో జీ 'వెందట బయల్పడిందిం “న్వప్న వీథి” మసోవారంకొభడం మానిందిి “ఖై రవం కావడం "మొదలై 0దిం విళ్ళబ్దం "పేర్చులుం కట్టడం "కెలుగకవి ఊవాశాలికృ్కంజాూ చా ఎరుగనీ నంగతిం మరొళ రచనలో ళళశి “వంఫురీరిన క్రి" అవురున్నాడం తిరుగుళాటు వినివిన్తున్నదిం అంధకారం జ్యాపీస్తున్నదిం ోదిదసనమ్మ్మూనకు నయోధికఠరో వచ్చిందా? ఇది లె'ాంతమా? (పళయమొా! ఎంతదూరం వచ్చింది తెలుగు కవిలోకంకూడ్యా శడుఫులో చల్ల కదలని న్థిమిరభావంనుంచ్చ్వి ప్రణయంనుంచి! జీవితం (గ్రవేశిన్తూంది పాహిర్యంలాకి ఎట్టకేలకు

శ్రీనివాసరావు పుట్టినప్పుడే తోకచుక్క_. పొడనుగ్యా గురజాడ అప్పారావు

థ్రీ ఖీ పాహిత్యం ఒశటి 13

కవంఘు సంస్కరణ (ప్రంయాణపతాకగిగా. డానికి స్వాగతం చెప్పాడు (19100 శ్రీనివాసరావుకు ఆతురాభ్యాసం జరిగే సనుయంలో (1915) తన జీవన నొకళ్‌ అంగ రె త్రి అప్పారావు కనునురుగ య్యాడం, అ నూర్యుడి చరమదళలో పొటమిరించిన శశి కఖగా రాయ(వోలు నుబ్చారావు కొద్దికాలం రన ఆచ్చు కవితతో సాహిత్య లోకాని కంఠ జెలుగిచ్చి అంతలో జే మసకబారిపోయాడంం అప్పారావు చూపీపోయిన తెన్ను “నవ్య” కవికీ నచ్చుబాటు కాలేదంటే ఆతడు పండిక శిరఃకంపాన్నీ ఎక్కువగా ఉపలవీంచుకొన్నాడంం, సంప్రదాయపు పొటితోటలో ఆొజలిచిన కొత్త ఇెంక్కే. గాని తాను యధార్థ నవ్యుడు శాలేదం ల, శానొల్ల లేదన్నమా కే ఏ బసవరాజు అప్పాఠావోో చింతాదీశీతులో గరజాడను బాల్ళీకిగా సంభావించి అ ెనుగు బాణీలనూ ఆ గేయ ఫణీగులనూ ఆ జీవిత గౌరవదృష్టినీ తమ రచనల జ్వారా చెరశె స్త ని బెట్టారుం కొ త్త దశాబ్దపు రంపకోతలో ''నరజూడ అప్పా శాయో పజ శమెన ర సగీ తాలం” మళ్ళీ గుర్తుకుళాక రపష్పలేదు అప్పటిశే ఆష్మకుకుల నాలవించ 'హెదలెట్టిన ్రీనిశాసకావు ఇప్పుడు గుండె నిబ్బరంతోటీ కంక నిర్భరత్వంతోటీ కొ త్రపాట అందుకొన్నాడు, జెనకటి “రసి గీతాలతో దీనికి పోలికే కనిపించకపోవచ్చు, ఆ రెండింటి అత్యం ఒక్కటీ, ఇదివూర్తిగా ముందు కథం దానికి నాయకుడు 'శీనిచాసఠావు కాదు శ్రీశ్రీ" డీ ద్రనృండిన వాళ్ళు..పండిత నులోచనాలం ొదు.-కనుజూపుండిన వాళ్ళు ఆవాటీశే శ్రీనివాసరావులో శ్రీ, శ్రీని చూడగలిగారు. “నిజముగా భాహెబేవి 'సేవచేయ'డానిక్కి దేనలోకమంతా కదిలీపోయే వినీతడీడ. (ప్రజ్జ్యరిల్లి న మొనసముమాద్వి మికు రెలునునా!”” అని కొంపెల్ల జనార్చనరావు రాస్తే మెరమెచ్చులకోసం శాళాడు లెన్ముని ఎనర్తైనా ఆనవచ్చుు అదంట జాసకిరాక్‌తోటి మాట్లాడుతూ, శ్రీనివాసరావు గొప్పకవి ఆని మల్లంపల్లి పోమకేఖరళర్మ ఆఅంహే అయన వతి నున్ఫాదయు చేశానని సహృదయాడా అని (పశ్నించనచ్చుం పండిక సం్యపచాయాభిళ్షా బైన మండపాక పార్వతీళ్వరళా క్రి జూడా శ్రీనివాసరావు (ప్రధను (_31ీశిలో నిలున దిగిన కవి అన్నాడం శ, జనార్దనరావు ముఖ, పీతికోసం మొఠమే అన్నాడని పోను శేఖరళర్మ శారుబుద్ధినల్ల జీ ఆన్నాడని అనుకోవలనీన పని ఉండదు, పరిమిత అభీ భీ పాహిత్యం ! ఒకటి

వియ_ర్జేఅం తన రెక్కుఅకు సరిపోక, అనంత విహాయసపథాఅను జదుక్కొ.ంటూ పావానీకయా (తకు సశ్నద్ధమాతూన్న విరాట్‌ ఖగశాట్టును ఈ పనీవిట్టలో జే వాళ్ళు దర్శించగలిగా రన్నమాట ఆ వివాంగమపతి ఆధికోవాణం ముగించి మహా మహీస్థలికి దిగిరావడం 'ఇెజదలౌతున్నది దంత(పా కారం వదులుతోంది పొహితి,

ఈ తొలి సంపుటంలో చేర్చిన రచనలన్నీ ఆ (పారంభదళలో చేనినవి- మా,తమేకాదుు ఊడావారణళు ఉఊదయిన్వి ని రపడకమునుపే జినార్ట్సనరావు చని పోయిన (1937) ఇరవై నంవత్ప్స రాఅ తర్వాత శడికోూ (ప్రసంగంకోసం శ్రీశ్రీ రచించిన వ్యాసం గాని తన తొలి రచన గురించి వివరించిన మరొక వ్యాపం శాన్వి శాల(శ్రమాన్నిబన్రేం చూచినక్షై యితే ఇందులో చేరగూడదు, అయితే ఈ దళలోని' సంఘటనల. గురించి పఠితలకు మరింత గా తెలియాఅ జే ఊద్దేకంతోటి, చాటి! సంబంధించిన రచన అెప్పటివై నా తెచ్చి ఇందులో చేర్చడం జరిగింది. అలా “ప్రభవి దళలోని శ్రీనివాసరావు కవిత్వంలో కొన్ని ముఖ్యలతుణాలను కదనంతర కాలంలోని ఖండికల్లోకూడా చూడగలిగితే ఆవగావానకు నిరంతరాయత వేజూరు తుంది కాబట్టి వాటినికూడా కెచ్చి చేర్చానుం

“పభలి (195) కర్వాతి కొద్టి సంవర్సరాఅలో శ్రీనివాసరావు చాల్యా మంచి పచ్యాలు రచించాడు, “భారతి ఇెందలం అజేక ఇతర స్మతికలవరటూ చెల్లా వెదురుగా పడి ఊన్న అ పడ్యాఅను సమజాూర్చళఅనీన ఆగత్యంనా డా లేకపోరడాని€ శౌరణంం కవి పోనొట్టుకున్న లిఖిత (ప్రతిని పురిపండా అప్పఅప్వామి పదిఅంచేని "పట్టారు. అంకులో ఒక విశేషం ఉంది (పతి ఖండిక చికర, ఎదుటి పుటలో, తన రచన గురించి ఆ'నై కవి విమర్శచేసుకొని ఉన్నాడు, ఇంగ్లీనులో ఉన్న ఆ అము. ఇ్యాఖ్యను జూడా ఇందులో పొందుపరున్తు న్నానుం

ఇంకొళమాటం 6 పభలి 7ాన్సీ కళ్వాతి పచ్యాఆ లిఖత ,పతిగానీం ఏ [కమానైతే పొటించిందో ఆ [కమాజ్నీ వూర్తిగా ఇందులో పొటించానుం ఇలా వేయడంవల్ల కాలకమం కొంచెం ెబ్బతిన్నాం కవి స్వయంగా నిర్ణయించిన 'శమౌొన్ని వెరచడనుీది పరము అ[కమనుని ఆనావక్యకమని అనుకొంటున్నానుం ఈ “*“పళవానంతర పడ్యాలకు “మారు,మోతలం అని కవి వానుకరణం చెంత్య దఅచుకొన్నాడటం కాని జూర్పరిగా జీను పెట్టిన “స్వర్ష డేదకలు" ఆజీ పేరును. అయన అమోదించాడుం

అీ థీ సాహిత్యం ఒకటి క్షే5్‌

భారతి వై శాఖ కల్యాణి (ప్రతిభ్య అంగధిష్మతిశం 'సమదర్శిన్వి గృవాలత్మీ "పత్రికల నువర్షామరలు కృంగార కంళాభరణం (గంధాలు శ్రీశ్రీ రదనలకు గనులు అ ప్యతికాధిపతులకు కృరజ్ఞాణ్లీః ఆయితే నెలుగుటేకంలో విచ్శిర చేమం కీ, ఎనరి ప్మతికలం చారి కార్యాలయాల్లో నే పూర్తిగా పద్ధతిగా ఉండవు, [గంథాల యాఆకు గూడా ఆ స్పృవా లేదు. నెల్లూరిలోని వర్ధమొన రంథాలంకుం, జేటపాలెం లోని బార స్వత నిశేరనం వంటివి తప్ప నెల్లూరి (గంథాఆయంలో (కీ యన్‌, యస్‌ శృష్ణమా్తిగారు. కష్టించి తయారుచేసిన “భారతి నూచికలు వాకంతో పనికి చచ్చ్భాయి,

ఇక్క మితుడు బండి గోపాలరెడ్డి మౌొటపాయమే గాక చేరసాయంబాడా ఉండబ భే ఈ సంపుటం నామౌట వినింది. శ్రీశ్రీ, షష్టివూ రి సమ్మాన సంఘ శోళాధి కారిణాీగాక శీశ్రీ అభిమౌనిశా చలపాని (ప్రపాద్‌ ఎప్పటికషూడు సేకకించ్చి పంళతూవచ్చిన తీ,శ్రీ, రచనల శౌపీలు నాకు నరాలే, రుమ్మఅ శృష్ణాబాయిగారు. వాటిని ఎన్నిటినో నుత్యాలవంటి కను అతురాలతో కాని పంపారుం మద్రాసు యూనివర్సిటీ తంధాలయ శాస్తాాచార్యులుం జా! పర్వత చేని గంగాధర రావుణూడా వందనార్హులు, ఇంతమంది తలా ఒక చేయివేని “తోడిడి చేసేసే ఈ సంపుటం తయారైంది. ఇలాంటివి కనీసం మరి మూడై నా రావలనీ శందిం

ఆధునికాంధ్ర పాహిత్యాశాళదీపమైన నువాకవి శ్రీశ్రీ రదనఅ సనగ 'వ్వరూపాన్ని లోకం ముందుకు తెచ్చి నలిెపేనరళే మా నంతుం ఆదరణగానీ పోషణ “ఇానీ అఆ లోకం నంతుం మనవార్‌ శ. శె, వి, రమణా రెడ్డి

శ్లావలి, 1..20.106 థీ థీ సాహిత్యం

కేం ఒకటి

పవ్య విభాగం పభవ న

వి షయాను[కమణిక ఉప(క్రమణీక : ప్పరివండా అవ్పలస్వామి ఆంకితను

(వక భి గీతములు: ప్వేచ్చ 'మేఘశకలము వ్రకృతి గీత మయూర నర్హనము రజనీ గానము- మాతృగీతి సముద్ర 'ఘోషము మృళ్యు వ్రబోధము

[వణయ గీతములు: (వభాకగానము అభిసొరిక వియోగ శాంతి విరీశణము

(వక్ష గీతములు: (వళయనర్తనము గీతపద్యాలు అంతీిమయా[త్ర మళఠస్వీకృతి

ఉప్మకమణిక నసోరస్వాశాకామమున. జేయ. (పభవించుచున్న ౌవ్యనల్లరలలో ఖండకౌవ్య మగ తాంబూలమును స్వీకరించుచున్న షి ఒకప్పుడు ఫురాణములతోడను, మలో కప్రూడు (పజంధమాలతోడను అఅంకరింపంబడు. తెనుంప కల్లి శీడు ఖండకావ్య సంఫుటమాలతో నఅంకరింపంబడుచున్నది, అ దినముఅకును ఈ దినములకును పోల్కియీ లేదు, చాంటి చవులు జేరు, జీ/టి చవులు జేరు నాంటి కవులకు పొండితీ (ప్రకర్ష మే నుఖ్యమాుం ేంటీ కవులకు స్వేచ్ళయే 'పధానము,. వారు ఛాఅవరకు తను ప్రభువుల మెచ్చించుకొణకు కృతుల రచించిక "శీంటీ నమన వారొకరి కొజకు ఛాయుచుండుట లేదు, స్వాతం[త్యమును విడిచి యొరులకై రచించు కౌన్యమాన కవితామరల్లి ఛాయామౌషతగ దర్శవ ొుసంపనుం స్వేచ్చా రచనల యందాబేవి దివ్య సందర్శనము అభ్యమగునుం మొదటీ విధమున నిర్మిర మైన వనుచరి.త్రయందుకం కె "కెండన విధమున నిర్మితమైన ఖౌాగవరచణనం డామె కళా పతూర్ణయెొ విఅనిల్లుచున్న దనుట నిర్వివాదాంళ ముం ఇవి శేనల శ్వచ్చాదినసమాలు, ఆంధ్ర వాబ్భయకూన కిది స్వర్గ యుగము శౌకన్నను ఆ యూగారంభమున కివి (ప్రథమ దివసములనుట తధ్యము తిరుపతి జేంక శేళ్వర కవులతో ఆంధ చాబ్బయమ పఠనోన్ముఖ మైనదను వారితో మాకంబని లేడు ఈ స్వేచ్భాదినసమాఅలో 'ప్రభవించినదీ *%పభివిం (పభవాబ్బమాన కవి వృాద యము నుండి బెలునడిన ఖండకాన్యమాలం *(పభని యనుపేర సంఫుటీకరణమా ావింపండీనవి, (గంథక_ర్తయగు శ్రీ, శ్రీనిజాసరావు గారిందలి _ప్రతిగీకమును తాము రచింపలగ జే చాశకడళకుల నొనివచ్చి (శవణానందము కలిగించు చుంటెడివారుం కేవలము కదు వీస్నవయసున నే యిట్టి “లలిరభాన కనికా విరద్వాహీని యలవడినది పీరికి “పభని యందలి “అధునిక దివ్ఫఖండ కాన్యమాలు (తిఖాగ విభాగితములంం కై. (పకృతి గీతములు ఇందు వెందటిది “స్వేచ్చ” గంభీరమగు ధ్వనిని కవి యీ చిన్ని గీతమూన చక్కగ నిమాడ్చంగలిగెనుు. పరికింపుడు “ఆ నుహోన్నత దివ్యవృమూగమందుి (మానవలోశమున) *ప్మత్రసంఘమాల నడుమ (తోడి మౌనవుల నడును) “జీవించి యున్న కాల మాటపాటలతో. బూర్తిమమైన కౌనుక - కళలం నోల్చడి కలుషపంక మున€ జిక్కి - నశింపక - (కొ త్త ొక్కఅ ధరించి ఆతి నిరాఘఖాటముగ విహాయస జధాఅ నెజుకపడరాని యేచటికో ఎగనీపోదునని కవి మౌనవజీవిత రవాస్యమాను గొంతె త్రి పాడుచున్నాడు, ఓవళో! ఈతని స్వేర్భాభావము మెచ్చదగినది అభీ థీ పాహిత్యం 20 ఒకటి

నవీన కవికమారలకుం బలెజీ శ్రీనివాసరావుగారికి 'పళ్ళతి అమ్మీయు పఫాస్యదేనత, అరండామెను వూజీించునుు అమె యంకమున నాటలాొడును, అమెను గార్చి పాటంభాడును. మౌటలాడును. ఆమెయందలి అన్వయముశాని వింత దృశ్య ములకు బాలునినలే (ప్రళ్నించును, అమె కరీక “సౌరభాళ్ళష్ణ మధుర సంస్పర్శ నఖ మా "న మైనురచిపోవును, ఒక ఫపుణా మెను గాంచి

• మాధురీ మోహనంవిది; మసృణకుసుమ వాననా వాసితంబిదిః వైళవన వ లావ బంధుర బఐహుతర (వళలకెల్ల ఆటపట్టిదిః ఇచట నే నాడుకొందుః న! ళి న! ళ ళఉ ఇది మనోజ్ఞ (వ్రకృతిధామ మిచటం తేరి, అమృత 'పేశల నవమాధురిమము. గూర్చు విహగకలకూజిత ధ్వసీ విధములందు స్వీయకంకఠారనము మేళవించుకొందుః * అని *మరఅ నురల నుంజూఅ గాన రురులం బేలుినుం ఒకపుడు వినువీథి. బరి భమ మించు వేఘళకఅము గాంచి
• ఈ (పకృతి గాఢ రాహన్య మెజు(గలేక చంచల మనన్కత€ బరిభమించు నాకు విశ్వపధముల నడయాడి వేసరిలుట అన్నివిధముల భాన్యమే యగును గాని-- ఓ వలాహక శకలమాః నీవు కూడ వావలె బరిభ్రమించు చున్నావదేల?ః * అని (పళ్నించునుం *పొంద్రచందికొ 'సముజ్జ్విల దివ్యళర్వరీ (పశాంఠ వేళ అలి దధిక సంభమమున---సృష్టీ సౌభాగ్య విభవవై చితి గాంచి పరనళతసొంది గొంతి త్తి పాడుకొనునుల ఈతని “రన పిపాసాతుర వ్భాదంతరాళవణనకు (బకృతియో హెన్ఫుదూ్తు అమృరనిభముగ వార్ష దాయక ములంం

2. [పణయ గీతములు ఇవి శేవలమా పరమేక్వరుని పరముగ రచింపంబడినవి పవ్విత భావఫుంజీ భూకములై నవి, “కందళించిన వ్యాదరకూరవింద సుమమా 'నా “పరంజో్యోతి స్వరూప థీ భీ సాహిత్యం ఒకటి 21

మునకుభ_క్రి వూర్వళముగ సనుర్పణి అెజనర్చుచున్నాడు కవి, ఆ జగ బేకవతిం గూర్చి చభిసరణము సలుపున పుడు క దుర్గమ భయంకరారణ్య దుర్గములుము

వ్రశళయకాల నమాన విభావరులును

వ్రజయరాజ్యరమా (ప్రాణపతికొణకయి

తరలి యరిగెడు నా కవాంతరములగునెః " అని నిశృలర్వమాును గాంచుచున్నాడు, *“విరూగాన్ని యతిళశయించి తన యంగక మాల నెల్లి. గాల్భువపుడు కాఆంచున్న య:ం౦ంతాాకుకణములందు స్నాన మొనరించి, శాప (పఫళాంతి నంచెదననియా, “ఆంత మే లేని.విరహాంబు రాశి పొంగి పొరలి తను "బెల్లి ముంచునఫుడెం *వూనికతో చాని నుధియించి అనంక నుఖనుధా స్వాదురసమును దుదకుంబడయెననియు, తిన *నవృాదయాంతరమున” *భయంకర విరవా గాథాంధకొర మలము కొనునపుడి అందే సహ్య కిరణజేదీపస్యమాన కాంతి నరకెదననియయణ కవికూగకాంతిలి గనుచున్నాండు, కవి బెంతటి యున్నర భావము! ఎంతటి సరళ స్వభావము!

“సమాద్ద్విల రజినీ విలాస పథమాఅ ననుగమించుచుం గుంజకుంజాంరర ముఅి జా విశ్వంభరున్తి సురూప సందర్శశాళ “నదేపనిగి నెజ్వీషించి “విమణ్ణ గీతారవ ముసలి బాహు విశ్వము మణచిపోయ్యి కడుం దవీంచుచు వడ కడ వడంకి వడంశిం

“ఆతి పవిత్ర (ప్రవూజ్యమనో్న్యోవ్య హృదయదీ _ప్లమని యొండొరుఅ(పీేనుం టెలినీ కొని_ప్రబఅకళష్ట పరంపరల్‌ (ప్రతిఘటించి? జేంటినజకు నిల్చిపోయ్యి. ఈ నిరీక్షణ పరి ఇామమేమి యగునొ" ఆని యూహించుకొనుచున్నాండు కవి

3. (పకిర్ణ గీతములు ఇందు *గీత పడ్యా'అలో కని రనకు గీరముఅందు. గఅ యసమాచాను శానమాన్యు

• పద్యములు.-ముఖ్యముగ గీతపద్యము అవె యొనంగు వింతింతకొవి నంతనసము నాకు" అని చక్కంగ "చెలియ బజ వెను, “ఆంతిమయా[తియను గోయమున గంభీరముగు జేదాం కార్థము గోచరించుచున్న ది. చూడుడు, థీ ఫీ పాహిత్యం 22 ఒకటి

• ఈ యవనధమందువన వని యించుటయే సతతము నా శవనరమని యనుకొవి నే వాళించితివా? న! ఇ న! తి చిందజనందణలుగనై చిందిన జ్యోతిళ్ళకలము లేక మహాతేజస్సున వే కలియుం గదా। " కడపటిదియగు “మఠ స్వీకృతి. (ప క్యేకముగ విమర్శింపల దగినది కవి యిందు శేవలనూ తేన కళ్చనాచాతుర్యముచే హిందూ మహామ్ముడీయ సంరయొోగమాను కడు. వవిత భావముతో వె పుణ్యముగ చితించెను. అలితపద ఖానురమె, ఆసర్హళధారాసంకలిరత మై ఉన్నర భానడో్యోతకమొ 6 వ్రభవ విలనీల్లుచున్నది. (పతి గీరమునందును మొధుర్యను స్ఫురించుచున్న డిం "పెప్కుచోట్ల ఆంగ్ల సారస్వత చ్య్భాయలుం పడినవి, కవి వీమయానుగుణ్యమాగ వృత్తుణ పాగించెను... అంతినుయ్యాక "విందఅగువానియందు శై శికీయు, “పళయన ర్త నము “శందఆగువానియం చారభటియుః “మఠ్‌ స్వీళ్ళతి వెందఅగు వానియందు ఖారతియు. “కృుత్యు(పజోధముి జజదలఅగు జానియందు పార్వేతియు-ంజూడందగును, ఇది మిక్శాలి ోంసనీయమాం ఇందుల బదునాఆు విమకుములుండుట చే దీనిని 'చం్యదకళ" యని" ఇష్ప వచ్చును శ్రీనివాస రావుగారి కవిత్‌ యం *“దొక యనిర్వచనీయ నమువోన్నతనుగు హాయి” యన్నది *దరులారనీ పౌరు ఇాంగ నిర్ధృరిణి యట్లు ఫిరినీతి (ఏెంగుచెంగున)ు తురంగ లీంచునుం కవిత్వమునందు మంచి యుత్సావా మున్నదిం మొ కవితా సమితి (గంధావళిలో గృఫళభవి (_పథనుళకునుమనుగ విశనీంచినడిల ఆం(ధమహాజనుల మన్ననల కీది యొట్లు పాఠ నుగుసదియణ ముందు ముందు చూడ నఅయానుం కట్టి పురివండా అప్పలస్వామి, ఏట..-ఓ....2ఏ కనికా సమితి కార్యదర్శి, థ్రీ శ్రీ సాహిత్యం ఒకటి 23

అంకితము

నవవనంత (ప్రాఠరంచిత

భువనమోహన కుసుమ వల్లరి

ట్రీష్మకొలాతవ భరమ్మున

గీటడంగినది,

న! న! న! న!

గౌఢ విద్రాముద్ర మేల్కని

శనుల దెజచిన కీణమునందున

స్నాన మని వివి నంత నిలువున

జలదరించితివి.

క్‌ భి ఖ ఠి

ఆ యకాల (పశయ రుంరూ

వాయువులలో తెన్ను తెలియని

యత్యప్రాయ స్థితిగతుల యం

దవళతలు గలిగె.

థి భి క ఇ

నా శిళుక్వాళ్టాన వేగ

నష్ట మాతృచరిత్ర వెజుంగను

తావకానిర్వాచ్య నద్వా

త్సల్యమునం దల్లీః

తి ళ న! న!

థ్రీఫ్రీ పాహిత్యం

24 ఒకటి

ఇప్పుడు వీవు గతించినంతట నెచటం దెలియని లోవ మొదవెడు; ఇవి వికాంతాజ్ఞాత విష్టుర దివన విచయములు. ఠి భి ళం ఖ (తీదివ ధామపధిత గాయక మధురరుతముల నడుమ నించుక మామకీనాలస రవమ్ముల మనను విల్చంగదేః ఈీ.శ్రీ జన్మించిన ఆంకేళ్ళ లోపాీ కన్నతల్లి గతించగ్యా తంథడి వెంకట రమణయ్య మళ్ళీ పెళ్ళాడారుం వ్‌న్‌కల్లి శ్రీశ్రీని నోముగా పెంచింది ఆమె జడా శ్రీ/శ్రీ! దక్కలేదు, 1934 తో చనిపోయింది, ప్రభన' అఆమెశీ ఆంకిఠం, కన్ని తల్లి "పేరు అప్పన్న కొండశాగాా సవతి తల్లి కాదు పెంచిన ఈల్లి "పేరు బంగారు కొండ హకౌనలనీంద్రి నుభ్యద్రమ్ము థీ థీ సావాత్యం ఒకటి 2

స్వేచ్చ ఆ మహోన్నత దివ్య వృక్షాగమందు నూత్న లైళన్య రాగ సమ్న్షతములగుచుః గదలి యాడెడు సత్ర నంఘముల నడుమ నేను నైత మొక్కాకునై యెనయుదేవి, అన్నిటి విధాన జీవించి యున్న కాల మాట పాటలతో బూ ర్తియైన వెనుక గళలః గోల్పడి, కలుషనంకమునం జిక్కి, శక్రీందబడి పాంథజనుల (తొక్కికల న్రుక్కి= (పకృతి యాగారమున నళింపంగంటోక___ గాలి యొనంగెడు క్రొత్త జెక్కల ధరించి, అతి నిరాఘభాటముగ విహాయన వథాల నెజణుక పడరాని యెచటికో ఎగపిపోదుః థ్రీ థీ సాహిత్యం ఒకటి 27

మేఘ నకలము

ఈ (వకృతి గాఢ రాహన్య మెజుంగలేక చంచల మనస్కత. దిరిభమించు నాకు విశ్వ పథఠముల నడయాడి వేసరిలుట యన్ని విధముల భావ్యమే యగును గాని-_ ఓ వలాహక శకలమాః నీవు కూడ నావలె బరిభ్రమించుచున్నా వదేల? పీ ప్రభావము, నీళక్తి, వీనియుక్తి పీ వెజు(గలేక బ్రమయుచున్నావు గాని తత నమస్త (ప్రభావ నిధాన వితఠతి కలదు వీ యందుననె యసంఖభ్యాంముగనుః ఒక సమయమందు శక్తి సంయుక్తి నెనవి సీవెకా నిస్తులోన్ని[ద నియత కాంతి రాళివై . భువనత్రయారాధ్యు.దై న భాను నంళటి భాన్వత్చ్రభానయుతువి మణుగు పరళతు వనాయాన కరవిరూడిః వీ ప్రభావము, నీళజక్తినీ వియుక్రి పీ వెజుంగలేక బ్రమయుచున్నావు గాని నీవు మహత (నభా సమన్వితము కావెః ఒక సమయమందు. (బబల నంయు క్రి వెనవీ తీక్ట శక్తులతో సముద్రిక్త విలయ లే క! అటి

(థీ ఫీ సావాత్యం

28 ఒకటి

కొల రయంరూమరుద్వీచికలు 'వెలంగ, ఫీషణ శతఘ్నికావివిర్దోష సదృశ సీంహనాద మొనర్చ్భుచు, స్థిరనిరంత వారి ధారల గురియించు వైళవంబు పీ వభావము కాదె! వీ నియతి కాదె నీవు మహిత(ప్రభా నమన్వితముగా వెః ఒక సమయమందు లీలాలియు క్రి మెజసి పొంధ్యరాగ (వ్రభాంకుర చృాయలందు వివిధ వర్ణ నముజ్జ్వల విభవ మంది, విమల నంతోషభాన నంవృ త్తి నెనంగి, విమకగతుల విహాయన వీధులందు దాండవించెడు నమధికోళ్సాహశ క్రి సీ నిధానము కొదెః పీ నియతి కాదెః పీ విటు వరిభ్రమించుచున్నా వి(కేల? న! త అతి చంచల మనన్కంత, బరిభమించు వేను విమ్న( టోలితిం గావి యత్యున్నక (వ్ర భావన సంపన్నిరూఢ వై భవములందు విమ్నం టోలిన ధన్యుండనే---

థ్రీ ఫ్రీ పాహిత్యం

ఒకటి 29

పద (పరృతిగీత

నర౮రుకీ మోహనం విది: మసృణ కుసుమ వాసనా వాపితం విది; వైవవ (వ

భావ దింధుర ఎహుళర (పకల కెల్ల

ఆటపట్టిదిః ఇచట వే నాడు కొందుః

దివ్యానందమయ (ప్రపంచ మిట మూ ్తీభావముం దాల్చినా కవ్యాజప్రణయాతిరేకమున( దానై స్వాగతం బిచ్చెడున్‌; నవ్యం బీ ప్రకృతీలలాను మృదుకంఠం బిందు మద్గీతికా కావ్య(న్రజ్నీివహంబు( గూర్చెద నలంకార ప్రభా స్ఫూర్తితోన్‌: ఇది మనోజ్ఞ (పకృతిధామ మిచటం జేరి,

ఆమృత పేశల నవ మాధురిమము గూర్చు

విహగ కలకూజిత ధ్వవీ విధములందు

స్వీయ కంఠారవము మేశవించుకొందుః

ఆత్యంత [వ్రమదప్రదం బిగుచు నక్యాశ్చర్యముం గూర్చు నీ (వ్రత్య్యూష స్ఫురద(భ్రమండల విభావై చిత్రముం గాంచి, ప్రా కృత్యారాధ్య మహాద్భుత (ప్రతిభకున్‌ హృష్టాంతరంగుండనై నృత్యక్రీడల( దేలిపోదు నను వేనే విన్మృతిం జెందుచున్‌॥ ఇది నవోజ్జ్వల మమృతర'సై క మధుర

మిది మనోహర మానంద సదన మిద్ది!

ఈ ప్రకృతి గర్భకుహర కాంతి (ప్రసార

వీచికా మార్టవమునకు వివళమతివి।

స్పష్ట (ప్రేమ రసార్ది వీచికల నశ్రాంతంబు. దేలించు వీ సృష్టి ప్రాభవమూర్తికిన్‌ హృది నమర్పింతున్‌ గృపామాధుతీ వృష్టిం జిందెడు దేవిగా. (బ్రకృతిమూ ర్తిం గాంచి యర్పించెదన్‌ సాష్టాంగప్రణకుల్‌ నిరంతరము సాహస్రాతి రేకందిగన్‌.

థీ థీ సాహిత్యం 30 ఒకటీ

మయూర నర్తనము

ఆమల +భా మయూఖము లనంళ విభోజ్జ్వల సాంధ్యరాగ ర క్రిమమును గేలిపేయ నతిదిన్య సుభోత్సవపదాయివీలస త్ర్రమద వనాంతర స్థల విరాజిత రన్యు నర _స్తటంబులన్‌ సమద విలాసవై ఖరుల నంపడ లీమచు దాండవింపుమాః అనితరసాధ్య రూవ విభవాతశయంబున బొల్చు గర్వరే ఖను వెలిబుచ్చుచుండెడు వికానము లెల్లెడ( దేజరిల్ల (గా వనమున కెల్ల. బూజ్యతర భావముచే నషి క్త సార్వలొ మువిగతి. జీద్విలానముల! బొల్పగు రీతుల నాట్య మాడుమాః జలదముల(గాంచి సంతోష జలధి. దేలి యతిమనోహర గతి వాట్యమాడునప్పడు వీ నవోన్మేష రోచిర్వితాన మలరు (బ్రమద వనమున సూర్యోదయము విధాన। నెలకొవి విల్చు నెద్దియొ యనిర్వచనీయ సుఖానుభూతి నీ వలస గతుల్‌ రహింప(గ వనాంతర వీధుల దాండవించినన్‌ గలిత సురూప నంపదలః గల్లిన వారిని గాంచినంత ని ట్లలరు. గదా మనోహరతరామలభావము వారి యందునన్‌ వీ నముద(గ్ర నాట్యము ననేకులు గాంచి యనంత హర్ష నం వాపిత మానసంబిల 'పెబానని మెచ్చిరి గాని నీ కఠో రాసహరావమున్‌ వినిన యంతట వారికి రో(తపుకై న

ట్‌ య్యోః నరికావె కూ4తలు మహోద్ధత కానక లాస్యపాళకిన్‌। సురుచిర రూపనంవదల సొంపు లొసంగి యొనంగండయ్యె మా ధురి జిలికించు సున్వరము ధూర్తుండు దేవుండటంచు నెంచరా దరయగ నుర్వి విశ్లా కననొను గుణమ్మెట నున్న నచ్చటం ఐరగెడు దుర్గుణంది గుణమాత్రమె మెత్తురు మానవో_త్తముల్‌.

(థీ ఫీ సాహిత్యం ఒకటి వే

రజనీ గానము వివిధ నూన వికాన ళోభిత కుజ వ శస్త సుప్రమదావన స్థలము పొం(ద్ర చంద్రికానముజ్జ ల దివ్య శర్వరీ వ శాంత వేళ నమంచిత సొల్య మొసనంగె!: మైమరచిపోతి నంత సమ న్త భువన నముదయ మలర్బె నపుడె విస్తార మధుర గాన విన్వన కల్లోల కలిత లలిత ఖాన కవితా వియద్వాహినీ విధానః అ వినూతనోత్సాహదాయక మనోజ్ఞ నమయ నంజవితాధిక నంభ్రమమున నృష్టి పొభాగ్య విభవ వైచిత్రిం గాంచి సరవళత నొంది గొంతెత్తి పాడుకొంటిః (వ్రవిమలామృత రన పరిస్తావితాళ ధామ సందీ_ప్ప పూర్ణ నుధావిధిం గవి, నర్తన మొనర్భినాండ గాన నవంతి కొ నవీన తరంగావగావా నగుచుః ఈ/దుకొని పోతి మామక హృదయ కుహర అనిత భాన నౌకాధిరోహణ మొనర్చి, కంధర తరంగ వినహ నంకలిత మహిత గగన సాగర గంభీర గర్భ మందుః మాదణన భొరతి..1927 డిసెంబరుం ీ థీ పాపాత్యం ద ఒళటి

మాతృ గీతి

ఈ యషః వ్రస్ఫుర్మదమణీయ వేశ

వవ వికన్వర మృదులతాంతముల యందు

నాకు దోంచెను (ప్రకృతి కాంకా శరీర

పౌర భాకృష్ణ్ట మధుర నంన్చర్శ సుఖము;

మంజుల నమీరణోర్మికా మర్మర ధ్వ

వీ మిషమ్మున (బ్రికృతి యోషా మృదూక్తు

అమృత విభముగ హర్షదాయకములయ్యె

రనపిపాసాతుర హృదంతరాళమునకుః

ఉరు మహీధర సొను విర్హరనికాయ

విర్మలాంబు వవాహ నిర్ణ దవృ త్రి

విలసనమ్ముల (బికృతీదేవీ (ప్రహృష్ట

హృ త్ప్రఏపూర్ణానురాగవాహివిగం దోచెః థ్రీ థ్రీ పాహిత్యం

ఏ3 ఒకటి 33

సము[ద ఘోషము ఈ విరాఘాట దేదీవ్యమాన కంతి నంతతుల మధ్యమున విరభ్యంతరముగ నే వెలింగి పోదు.__నా మహా వినదములకుం గాల గర్భ ప్రతిధ్వాన గతులు వచ్చుః నే నొక విశాల రాజ్యలక్ష్మీ నృపాల సద మధిష్టింతు: నా రాజ్యపాలనమున విరత ముదయించు విర్ణోష విచయమందు మామకాజ్ఞాపణాళక ల్మృలయుచుండు! నే నమగ్రహ విగ్రహ జ్ఞానమతినిః నా కనారత మానంద ళోక గతులు కలుగుచుండును నాకింత తెలియరాకః। నా చరిత్రము నాకె యన్వ్యయము కాదు. నమ దుఃభింతు మానవాళ్ఞానమునకు; నేను హర్షి తు మానవ జ్ఞానమునకు। ఆభిల మనుజ దుఃఖ వ్రమోదాకు నలిల ధార భరియింతు మెర డిండీర రుచులః అన్మదీయ వ్రమోద 'ఘోషారనమున నవ్య గాన వినాదముల్‌ (శావ్యములగుః మామకీన వ్రచండతరామనన్య భర రవమునందు గద్గదన్వరము దోంచుః నా విజపజ్ఞ శూన్యముః నే నపూర్వ మానవాతీత తేజః (కమ (వతీత శ కీ గల్లిన చండశానను(డ విజముః కొని నన్ను నృజించి నా గతులు నడుపు ఘను! డతీఠతతరుం డికొక్యంరుండు కలండుః థ్రీ శ్రీ సాహిత్యం రీ ఒళటీ

మృత్యు (పబోధము స్కీయి మనుజుండః వీ నిన్నహాయ దీన హీన దుస్టితి గతుల నమూపాంపలేక నమ+ (బికతారించ వ్యర్థ యత్నము లొనర్చి వా కనుల ముందె తిరుగుచున్నావు గావి ఎజు(గవే నన్ను లోక లీకర మహో(గ ఫణీ విషన్ఫీత మృత్యు రూపిణిగ వీవు? వీ హృదంతర సదన సంస్థిత కరాళ శివి +భాచ్చట నవి (గహించెదనాొ లేదొ? ఫీవద క్రకచ్యోగ దంష్ట్రా 1పభూత విస్ఫుర _శ్రేజయున దాండవించు నమ్న మృళ్యుదేవతగా మది నెజు(గలేవొః కనుంగొనగదోయిః భావలోచనము. దెజచి మామకీన (వచండ తేజోమహ త్త్య మీ విషానల కీలా వ్రభావదగ్గ మై నమస్తము నడంగు నృష్ట్యాదిమండీ! ఈ నుదీయ కరాళ జీస్వాకల యందు జీవనముదయ మెప్పడై నం జిక్కవలయుః ఈ విషానల ధూమరేభానృత మయి కుందు జీవాళ కదియె వై కుంళవథముః దివ్యతేజస్సముజ్జ్వల (త్రిభువనాంత రాళ తలమె మదీయ నాట్యాలయమ్ముః నా (సళయ తాండవమున జీవ(ప్రకాండ హృదయ తంథత్రులె నినదించు నుదితగితి: థీ శ్రీ సాహిత్యం ఒకటి వక్‌

వా కమల! బొల్భు మ్యవవన్న (వ్రకాంత

వోనకాంతులె కురియించు నగ్నివృష్టిః

వా గళమునందు 'మేఘగర్జా గభీర

భయద విర్తోషములు వినంబడుచునుండుః

వా గకులయందు చరమ నంధ్యా (ప్రదీప్త

శోజవర్జాభ రక్తరోచులు స్ఫురించు!

నా ప్రభావ వ్రతావ విన్యాసగరిమ

సర్వలోకైక చండళశానన చణమ్ముః

వా మహాద్భుతళక్తి వింతగ నెజింగి

త్రానక స్వార్థ దుర్గుణ ధ్వాంత సటలి

దొలంగ౯ (ద్రోయుచు వి/కన్నైన దెలివి గముముః (ఖీ భీ పాపాత్యం

36 ఒకటి

ఆల్షి (పణయ గీతములు 1పబభాత గానము అన్మదీయ (వపుల్ల హృదంతరాళ నంస్థిత పవ్వితతర భావ నముదయ (వ్ర దర్శనోత్పుకమతి సాచు. దమక మెనగ చేవ వీ సన్నిధికి నేగుదెంచినాడః అత్యుద్యగ తమి(న దుర్వ్యాసృతి న భిన్నమానై 5 శ క్రివంపన్న విశీత భానుకిరణ (పశ స్తమై (ప్రాచి దోంచె! సమయ మయ్యెను వీ పూజ నలుపకొజకు. ఏ యనంత ప్రభాన దుర్దేయమాన మానికాచ్చ వరంజ్యోతివో, నిశాంత విస్తుల గుణార్టివో అట్టి విన్గనంగం గందళించిన హృదయారవింద సుమము భదక్తిపూర్వకముగ నమర్పణ మొనర్హుః మహిత భవదీయ రూప నంపద్విలాన నిర్మలాంచిత మందాకిసీ తరంగ నమవగాహనోపార్టిత విమల పుణ్య మహిమకారణ గళిత కల్మషండనైైతిః విమిషకాలము విన్ను ధ్యానింపనిమ్ము: దీర్చ హర్ష(వ్రదాయక దిన్య భావ ఖు న గీతికా నవ్యరాగ నంకీ రృవమున నైైక్య మయ్యెదం ద్వన్మనోహర దిగంళ విశ్రుత శ్లోక వరిశు్ర వీచికలనుః కణ(ద్రణః భారతి.....19328 జాజ్‌, థీ థీ సాహిత్యం ఒకటి 37

అభిసారిక ఈ విశీధివి ప్రబల రుంగూనిల వ పొర విదళిత వృక్‌ సంచయ కలితముః కులిశ ఘాత (నతారణ కుశల కుధర వజ్మీనవ్నిభ ఘన పయోవాహయుతముః భూనలోంతర విచ్చన్న భూరి తిమిర వటల తీవ భయ ప్రతిపాదకంబుః ధ్వాంత సంకీర్ణ గగన హృదయ విదీర్ణ శక్త యుక్త క్షణ పభానంయుతంబుః చండ హర్యక్ష భయద గర్జా నమాన కంధర ధ్వాన చకిత దిగ్ధంతియుతముః మహిత వేదండ తుండ (సమాల సలిల సంతత్రై క ధారాసాత సంకలితముః ఈ (వ్రదేశ మనూన భయ(ప్రదాన శరభ వేదండ భల్లూక హరినమూహ "ఘోర 'మోరాతిఘోర విర్ణోష పాటి తాఖీల జన శవణప్పట మగుచు€ దనరు విజనమగు విభ్రమాన్సద విపిన తలము థి ళ ఖి అయిన నేమాయె (పేమ మెంత్రైన( జేయు దుర్గమ భయంకరారణ్య దుర్గములును, ప్రశయకాల నమాన విభావరులును, వ్రణయ రాజ్య రమాపపాణపతి కొజకయి ఈరలి యరిగెడు నా కవాంతరము లగునెః ముద్రణ: భౌారతి....2927 అలై, థీ థీ పాహత్యం 38 ఒకటీ

వియోగ శాంతి ఆఅక్యూటాః ఈ వియోగాగ్ని యకిశయించి కాల్చెడిని మామకీనాంగకముల నెల్లః కొజుచున్న యనంక్మాకు కజములందు స్నాన మొనరించు( దావ (ప్రశాంతి కొజకుః అంతమే లేవి ఈ విరహాంబురాళి ముంచుచున్నది తమవెల్లం టొంగి పొరలి: దీవి. బూనికం బూని మరించి తుదకు( బడ'సెద ననంత సుఖ సుధాస్వాదురసముః ఆతి భయంకర విరహ గాఢడొంధకొర మలము కొనెడిని నా హృదయాంతరమునః అయిన నరపెద నిట వీ సహన కిరణ మాలికా దివ్య దేదీస్యమాన కొంతి! థ్రీఖీ సొహిక్యం ఒకటి ప్రి

నిరిక్షణము ఈ నముజ్జ్వల రజనీ విలాన వథము లనుగమించుచు. గుంజ కుంజాంతరముల జావకీన సురూవ నందర్శనాళ కడలుకొనంగ నదే వవిగా వెదకీతి। ఈ నిరర్భ గవేషణొవృత మదీయ భాన వీధులు నిస్పృహతావిషాద కలిత గాఢాంధకార వంకిలము లగుచు నన్ను వా కతి దూర మొనర్చి వై చు! ఆప్పుడు శాంతి లేశము పైత మంతరింవ వతి నిరాశను నా నయనాంబుదములు దిక్కు. దిక్కుల గరుణార్జ దృష్టులంపి రక్త వాష్పాంబుధార వర్షింహం దొడంగుః చిర వియోగాగ్ని కీలా విశిర్ణ మగుచు ననవరతము విషణ్ణ గీశారవమున మాననము బాహ్యావిశ్వమ్ము మరచిపోయి కడు దపంచును నడవడ వడకి వడకి ఆతి పవిత్ర _పపూజ్య మన్యోన్య వ్యోదయ ద్నీష్టమవి మన (సీమను దెలియంగలిగి వ్రబల కష్ట వరంపరల్‌ ప్రతిఘటించి విల్చివోయితి నీకయి నే/టివజకుః ఈ నిరీక్షణ పరిణామ మేమి యగునొః థ్రీథీ పాహిత్యం త్రి ఒకటి

అల్‌ 'పకిర్ష గీతములు ణు (పళయ న ర్తనము

సాయం (వ్రస్ఫుట రాగరంజిత లనత్పంపూర్ణ సౌందర్యరా శియు క్రామల దివ్యమూర్తినయి. సాశీభూత నానామరు త్రోయస్తోత్ర గలీర గానరన నంతుష్టాంతరంగంబునన్‌ మాయామేయ జగద్వినాశనమతిన్‌ న ర్తింపుమాః శంకరాః

అలఘు ధ్వాంత వితాన నంభరిత రోదోంఠర్మహాగహ్వూర

స్థలి యంలోవిధి యయ్యె నంతత జల(స్రావాతి రేకంబునన్‌ విలయాంభోధర 'ఘోష నమ్మిశిత గంలీరాట్టహాన ధ్వవీ

చలిత పప్రాకట దిగ్గజూండ వగుచున్‌ నం్రీతి నర్హింప్తమాః కొలాంత(ప్రభవార్కకోటి భృణి నంకా శ (పకాన స్ఫుర

తృాలాశ్‌ జ్వలదగ్ని దగ్ధ సకల (దిహ్మాండ భాండుండవై, జ్వాలాద్నీప్త మహా ప్రభావ గరిమన్‌ న్వచృంద నంవర్హ కే

శీ లోలాత్ముండవై. నమనన్త జగముల్‌ కీర్తింప నర్తింపునూ!:

ము[దణ:ః భారతి.....1927 సెస్రెంబరం థీ థీ సాహిత్యం ఒకటి శే

గీత పద్యాలు పద్యములు __ ముఖ్యముగ గితపద్య్మము లవె యొసగు వింతింత కొవి సంకనము నాకుః వేశపాళయు లేక యెవ్వేళలందు గీతములు వ్రాసి గీపెట్టి కేకలిడుచు మరల మరల మంజుల గాన రురుల దేలి నాట్యమాడుట మాత్రమే నా కొక పనిః ఒక యనిర్వచనీయ మపోన్నతమగు హాయి యున్నది గితపద్యముల యందుః దరు లొరసి పారు గాంగ విర్చరిణీ కరణీ చెంగు చెంగున గీతి తురంగలించు. పద్యములు ___. ముఖ్యముగ గీఠవద్యములు ర చించి, వారించి, పాడి, నర్తించి మించి పిదప __. వ్రాసిన పద్యాల నెదియొ యొక్క పత్రికకు బంప్పపే నాకు బని ___ నిరంత రమ్ము వ్రాయుదు వింత విశ్రాంతి లేక వద్యములు ముఠ్యముగ గీఠతపద్యములవె యొనఈ(గు వింతింత కొవి సంతసము నాకః ఆధునిక దివ్యఖండకావ్యముల యందు (బ్రాణ నన్నిభమై గితి పరుగులాడుః విసృత వనాంతరోద్యగ వీథఘులందు (గ్రేష్లజుకు లేడి వలె గీతి (కుళ్లలాడుః పద్యములు ___ ముఖ్యముగ గీతపద్యములు ర చించి, కీర్తించి, పూజించి, ఎంచరాని అ మహోన్నత గిత వితానములను నంఠతము నంతసిలి విహరింతు నేనుః థీథీ పాహిశ్యం టై ఒకటీ

ఆఅంతిను యాత ఈ యవనరమందున వని యించుటయే నతతమునా కవసరమవి యమనుకొని నే వాళించితినా? కడసపితి విన్నాళ్ళిచటం గాలమ్ము విరర్జకముగ విజిగి పడిన గృహమున జీ విత మి(క వేలా? ఎజింగుదు మతి యొక్క మనో వారతర గేహము కలదవిః ఆచట విన్ను దర్శింపంగ వమమతి లేదా? ఈ కుష్కావనధమ్మున విరులొర పెడు దెరతెరలై. అచ్చట నెచ్చట గవినమ హా శేజస్పేః ఏ మూలలి( గవిన నపా రామనన్యమే ఇచ్చటః అతుల (బ్రహ్మానందం బిలరెడు నచటన్‌: థీ శ్రీ సాహిత్యం ఒకటి తీవ్ర

ఇచట. గరాళించెడున

న్నెదియో అన్య క్తశ క్తిః

వను గొవిపొమ్మా స్వస్తా

(య

నమునకు( ద్వరగన్‌

న! ఇ న! న!

చిందజ వందజలుగనై.

చిందిన జ్యోతి శృకలము

లేక మహా కేజస్పున

వే కలియు! గదా

వికపిత హృదయ (వ్రభూత

వివిధ రపావేశములు మ

వోనంద (బ్రహ్మమ్మున

లీన మగు గదాః

అభీ పాహిత్యం

న! ఒకటి

నుత స్వికృతి రి

హైందన మహమ్మదీయ హృన్మందిరముల నై కమత్యానుభావ సౌహార్డ సద్దు ణాదికములను నెలకొల్చి యతుల విభవ డైన యక్సరు పాలనం దింతరించె నంకతోశ్సాహకలిక వశంతు డగుచు జనుల కెల్లర కానందమును ఘటించి కీ ర్తించెందిన యల జహంగీరునాంటి శాంత పరిపాలనా విధుల్‌ సమపిపోయె. (ప్రాకృతీచ్య శిల్చాచొర్య దింధుర ప భావ సమ్మేళశనమ్మున బాటబాట లెల్ల శిల్ప విస్ఫూర్వ్తి వేనోళ్ళం జాటు షాజహోనువి కాలమ్ము చల్లవడియె. నాటి పౌహార్ట సద్దుణొన్నత్య శ్రి వాంటి సదమల కాంతి సౌందర్య గరిమ, నాంటి "లలిత కళా నిరాఘాట వటిమ కలయ వెదకిన నెందును గానరావు ఆది మదోన్మ త్త వేదండ నదృళ విహర ణాపి నౌరంగజేమి నిరంకుశముగ భారత కితి నవ్య కహ్లార నరస్‌6 గలత నొందీంచిన విషాదకర సమయము. పూర్వ రాజన్య పాలనాస్ఫూర్తి( దవిలి అతి సుఖంబుల నందిన హైందపులకు

ఛీథీ సాహిత్యం

దినకర మనోజ్ఞ కిరణ నందీ_ప్తి యడగి కల్లినట్ల య్యె నప్పుడు కాళరాత్రి. (త్రూర పరిపాలనమున నంమోభ మంది భూ(వజలు మలమరి మాడి పోవుచుండ వెచటం గవినవు రోదన (ప్రచలితమగు "హైందవకుటుంబ దుఃఖాశు లలమికొవియె. వెనుక దినముల భారతోర్వీస్థలమున బుట్టువౌందుట యొక గొవ్ప పుణ్యమయ్యెః కటకటా: నాడు భారతథఖండమందు హిందుపుని జన్మ మఠ్యంత హీననుయె. భరత ప్పకఠుల గావిలనజిచి, మరల వాత తల వన్ను వారలపై విరించి, విరత మెన్నెన్నా విధుల దండించియైన దృప్తి యనుమాట పాదుషా తెలియండయ్య అప్పడు మఠ మను “పేరిట ననగరావి యష్ట కష్టములను బెట్టీ హైందవులను స్వీయ మతధారణ మొనర్పంజేయు కొజకు దారుణ (క్రియ లొవరింన దలచి నకండు విజమక (పోక్త మిది యవి విశ్చయించి, అన్యమతముల నన్నిటి వడఃగ6(దొక్కి, స్ధిరత విస్లాము మఠము వర్చీ ౦పుం డముచడు నప్పు డలంఘిరు పేనల కొడ్డ యొనంగె. అదియె తడవుగ వడిగ మహమ్మదీయ పైన్యవారము విర్ఫీక శ _క్తి నెనపి విజమతమ్ముము నెలకొల్సు నెవము మీంద భరతఠభూమివి( జీకాకు పజిచి చెజిచెః థీథీ పాహిత్యం న ఒకటి

వాడు హైందవ రుధిరమ్ము నర్షిడలను గాంగతటినీ (ప్రవాహ నంకాశ మయ్యె, నాండు హైందనజన రోదన న్వనమ్ము భూ నభోంతరముల మాలు (మోంగం దొడంగి. మతము నందలి గట్టి నమ్మకము చేత హిందువులు ప్రాణములన్సైన విచ్చినారు; మతము నందలి గట్టి నమ్మకము చేకఈం దురకలును పొందువులం జంప దొడగినారు. విజమకాఖి నివేశ నిర్ణిద్రు లగుడు నప్పడు తురక లొనర్బ్చిన యట్టహాస "'ఘోషముల కెందు వెదకిన. గొదవలేదుః "'ఘోరముల కెందు వెదకిన. గొజతలేదుః అ నిరాఘాట సంఘట్టనాగ్నియందు నతి దురంత వ్యథాక్థి న్న హైందవజన శత నహస్రాధిక ప్రాణ సమిధ లెల్ల వాక్కపరి బగ్గుమని మండి యూరకుందెః జు

నిర్మల మనోజ్ఞ మందాకినీ (వ్రశాంత ధవళ వీచిక లెచ్చోటం దఠివి పాజు నది యనన్య మమస్య విహార భూమి నవనవాజ్ఞాత మధుర కొంకార వీధిః ఆ శుభోత్సవ దివ్య (పదేశమందు. (వికృతి లవ్మీకి స్వాగకాభ్యర్చృవమున (విళ్యహజ్వల దరుణ గళభప్తి చయము విరత విరవధి కానంద వియతి. గూర్చు.

థ్రీ థ్రీ సాహిత్యం

ఒకటి ఖీ?

వితత లీలావిలాస (వ్రవృ త్తిం దనరి,

అచట విహరించు వివిధ విహంగనమములు

కలకలావర సంశోభకారణమున

నచటి విశ్చృద్ద భావము నపనయించు.

అ మనోహర కొంకార భూములందు

'బ్రికి దినాంత ప్రదోష (ప్రభాసటలము

వ్రవిమల నదీ జలంబుల (పతిఫలించి

స్వర్థ నీర (ప్రకార విభ్రాంతి. గూర్చు

వ్వైర విహరణ దీక్ష (పన క్తిం దవరి,

ఆతి పిపాసను జనుదెంచు హరిణ సమితి

(వ్రతికురంగమ రూప బీిందిమును గాంచి

శ్రాసభరమున నీటిని. (ద్రావమామ,

ఆ సముజ్జ వలి శాంత దివ్యస్థలమున

ఆ మనోజ్ఞ నదీతీర భూములందు

బి కల్చిత కుట్టిమాభ్యంతరమున

వాసముండెడు *యదు నాధ వసు వనొకండు.

బ్రిహ్మతేజో మహత్తర (ప్రాభవమున

క్లాన సంభృత హృద్వికాసము వహించి,

జాహ్నవీతీర సంస్థిత శాంతమూర్తి,

భక్తి బంధుర గీతముల్‌ పొడుచుండు.

ఆర్యశకేజః (వభావ గానామృతమున(,

గృష్టరీలా చరిత్రి సంకీ ర్తవమునం

గంఠవిర్గత రవళి గద్గదిక మెనయం

ఐధరవశత్వము నొంది మైమజణచు నకండు,

అకండు హైందవ వీర మహాద్బుక వ

నర్తవామూల్య రాగాలవన మొనర్చు

సమయమం దకశ్రు విందూక్కురములు వెడలి

గాంగ విశ ఎలి సలిల నంఘముల గలియు. ఛీ (శీ సాహిత్యం

శ్రి ఒకటి

భరత రమణీ మహోక్కృస్ట చరితములను. థారత (పాక్తన గరిష్ట వైభవమును, దవివి తీజక నతము( గీ ర్తన మొనర్శిం శడప్ప జీవిత నాటకొంకముల నకండు. త్ర అది మనోజ్ఞ ప్రశాంత దినాగమనము, (ప్రకృతి నెల్లెడ హర్ష వీచికలు వీచెః కమల మంజుల మందిరాంగణములందు సనమద బంభర గావ ఘోషలు నదించె! అపు డనంత (ప్రమోద భరాప్తి జవిత వన నవోత్సాహమున యధు నాధ వసువు (వత్యుషః పవనాంకుర (వతతులందు6 శీర్తన వివాదమును తరంగిత మొనర్చెం ఆ సమయమందు గంగానదీ నమీర చలిత వీచులు నాట్య విద్యల నటింప, మాధురీ మౌగ్ధ్యమున యదునాధ వసువు పొడె నిట్టుల గంభీర భావగీతి. “భయద విరహానల ప్రబల తీక్తకయందు ణి జీననంబే ఇంకి పోవునని భయమయ్యెః ఓ (యేమ వారాన్నిధీః

దీమనకు పీ ప్రాపుం జేకూర్చుమాః వి త ఖ గా!

అ థీ సాహిత్యం

స్‌ 4 ఒకటి శ్ర

ఆంధతమన్పం(క్రాంత వి రర్ధక జీవిత పధముల శారద రజనీ జ్యోత్స్నా కొరాః కన(దిడ వేరా! హాలాహల కీలానవి శ్వేల ప్రానంచాంబుధి నో కారుణ్యామృళఠ మూ ఠీ కౌనందిడ వేరా? ఖి ఖి 4 భి 'దేదీవ్యమాన దీ ధితుల కంధుండనై నా మది విరంతరము నడయాడు హృదయేకుం గమంగొన(గ లేకుంటచే ఇది వియో గ వ్యథగ నూహించితిన్‌ ఇది వియోగానర్హ విభు సమాగమ కాల మిది విచారానర్హ మరుర హర్షణ వేళ భావదర్పణ మందునన్‌ శ్రీమూర్రి (వ్రతివింవితుం డయ్యెగాః ఆ వ్రనన్న (వ్రశాంత దినాగమ మున ఆ మనోహర భావగికామృతముల తీయదనమున ఖాగీరరీ మనోజ్ఞ వీచికొ నంతతులు తలలూచి మెచ్చె... అ అ పాపాఠత్యం- క్‌0 ఇళటి

ఈన్మయానంద రన మహోత్చాహి యగుచు మాధురీ మౌగ్ధ్యమున యదునాధ వసువు ప్రార్ధనాత్మక గీతము ల్పాడు మేళం బుష్ప నంతతు లానందమున హాపించెః ఆ వినిర్మల కాంత గీతా విరావ మాలకించి యనంత హార్షాప్తి నొంది వరినర స్థిత భూరుహ పత్ర వికతి పొం[ద్ర నీహార హర్ష బాష్పముల రాల్చె ల! న! న! వ అప్పడు తల(పని తలఃపుగ నన్ని దిశలు ఘోర భీషణ ఘోష సంకులము అయ్యె, అప్పడు యవన చమూనమూహాందిు రాశి యమ భటఘటా హకఠొ దాగమముగం ఐర్వే* వారి. గాంచక యమననాధ వను వనంత భక్తి భావ (ప్రభావ సంపద వహించి విశ్చల ధ్యాన దీక్ష [వణీతుం డగుచు బాడం దొోడ6గెను గంభీర భావ గీతి. శ్రాంగుచుండు నయః పా్యత్రికల నపూర్వ శీకల తుషార విందువుల్‌ చిలికినట్లు కషమ్ర వత్రార్శనామేయ గాన రవళి యవన పై న్య ఇనాగ్నికి నాజ్యమయ్యెం జలధర మహో(గ 'ఘోషా(వ్రవండ వినద మష కకుబంత ముఠరికందె ధ్వనింప చి | న్‌ గం విజమకాఖివివేశ విర్ణైద యవన రం సన భది మహ త్తరుండొక్క(డు పలికె సిక్ము ససంగ” ఆం క సి 1౯ ళో థీ థీ పాహిత్యథ (క్రీ ఆ బం. మా. లంట శ్రే ఒకటి ్ట్ర క్‌ టీ సంచ టూ న

*జ్మది యనవ్య జనోల్లంఘపీయ భరత చ(్రవ ర్తి వ్రకల్పిత శాననమ్ముః ప్రాణముల నౌనంగెదవా? మహమ్మదీయ మళము( గొనియెదొ? మణి మజణు నూట వలదుఃి ఆ గలీర వివిర్లోష మాలకించి మది నొకించుకయును జలింవకయ నిల్చి మృదు మధుర మందపోన నంన్ఫీత నదన వనజు-డయ్యెను యదునాధనసు ఘనుండుః అటుల విశ్చలు(దై, గరీయః (ప్రభావ శాంత చేతస్కుడై విల్చి సొమ్యగుణుండు, పాధు పృదయాంచితుండు యదునాధ వసువు శృంఖలాబంధనమునకు( జేళులొనగెః తన కరమ్ముల నట్లు దిందన మొనర్చు నమయమందున వీణా (వ్రసన్నగాన నవ్య నిర్ణోషమున యదునాధ వసువు పలికె నిట్లు యధార్థ సంభాషణములః “*ప్సీ మతమ్మున నొక్క(డనై. మెలంగుట నాకు సమ్మశమగు నవాంతరము లేదు" మఠము లవ్నియు నాకు నమానములగు వెందునై నను దేవు నూహింనం గలనుః మఠము లన్నియు దైవ నమ్మతములగును, మఠము లన దైవ పూజకు మార్గము లగుః ఏ మకమ్మువ నున్న నాకేమి? నాకు దైవపూకా వ్రణీక చిత్తంబు గలదు!

• థ్రీ శ్రీ సాహిత్యం వ్‌2ై ఒకటి

అన్ని మళముల యందున ననునరింన6 దగిన వీఠశులు గలవు వందలకొలందిః దోషములు మావి వరలు నద్దుణము మెచ్చి యనునరించెడు వాడె మహామహుండుః ఆ నిరామయ సేవా మహావరమ్ము చిర నమార్డిత పుణ్య విశేష ఫలము! ఆ నిరంజన తేజో విలీన పదవి బహుళ జన్మ సమార్జిత భాగ్యఫలముః ఆ పరాత్సర దివ్య పాదారవింద “సేవ కంటెను నా కన్య చింత లేదుః అ ననాఠను గానమ్ము( జేసికొనుచుం వాపకొనెద మదీయ జీవన భరమ్ముః” యా (౧౬కి టుంర్పు, ఈ జీర ఉనాది ధయ! - వాధవ అీ ఫీ సాహిత్యం ఒకటి క్‌3ె

| (పభవ శ్రంథకదర్తః (8 (శీనివాసరావుగార్యు కవితాసమిత్వి విశాఖపట్టణమాూ తొన్నుసెజున 5% ఫుటలం కలవు పల; [కం 0-5-0 గ్రది కవితాసమితి (10ధావళిలో ఇెబనటిది. ఇందు (ఫళృతి గీఠమాలం, (ప్రణయ గీరములుం (పకీర్శ గీతములం అను బే ర్వేలు విభాగముల పదునాఆం ఖండ కౌవ్యము అన్నవి, ైైలిందు పార్టకతకంయె సమావఠత్వరత యెక్క గోచరించుచున్నదిం ఇంకను విషయానుగుణ్యముగ శెలియందు మౌర్చులు కన్సడవ లెను, కెనుగు చాడకము చాల రక్కునగ నున్నది ఓక్కాకచో బడలించు సమౌసభూయిస్థత యున్నను "ఇం త్తమామిద కేలి కాగుగనున్నదిం భావములందును ఇాంభీర్యమాన్నది. భావముల కును, భామకును సొనురస్యికూ సంధించుట శీ కవి యింకను (పయత్నింపదగునుం ఇదీ చదివినవారికి కౌల[ క్రమమున ఈ కవి కవిత యింకను సంపన్నము శకాగఅదను ఆళ పొడమునుం] భావస్వాతం( శ్రమను, భాహాసొన్టమును మెచ్చదగియున్నవి, (ప్రకృతి పధమాల రశ్వాజ్వేమణనణ సలున సమకట్టిన య కవికళోరయానసము ఊత్సావా రంజితమై యొషూచున్నది, కొంపెల్ల జశార్చనరావ్సు మా[దణః భారతి....1920 ఆగష్టం లె 'ప్రజైాగాజలి (గ్రంథావళి 1, ము శ్రీ. శ్రీనివాసకావుగారిచే రచింప బడీనది ఇందా౬ (బళ్ళతి గీఠములు (పణయగీత నులు 'పశీక్షగీరమాఅను మూడు భాగనులు గలవు (పకృతి గీఠరములలో ెనిమిది (పణయ గీతములలో నాలుగు (పకీర్ష గీఠనణఅలో నాలుగును విమయనులం గలవు, ఇందలి ఖండ కావ్యమాలం నునోహర కర్గనలతో నిండియున్నవి, వెల: 0-8-0. మా(ద్రణ? అంధ పాహాఠర్య పరిమర్ప త్రిక. 193 విభవనాను సంవర్చ్పరం (కావణపద మొసవజలంం థ్రీ థీ పాపహాత్యం క్‌షే ఒకటి

స్వ ర దేవతలు [0 తదితర వద్యాలు

విషయాన్నుకనుణిక అహర్ముఖము (4,123 - ?హార'ఆీ , ఈఅక్క ఆంతన్సమారి. 1౫2౫ - ఇనా, ష్‌. అగ్నిహోత్రము కవికాశిల్పమునకు నంధ్యాభానవ విరహవం! ఆంధ్ర కవితా పిశామహండు ఇనోనీ అంధకారము నముద్రపు టొడ్డున విశీథభసాంత్వనము తమవ్విని మరధుమూ ర్తి! నుప్తాస్థికలు మమార్చవ భావిదృష్టి గీతి 'స్వీేచద్భావిహగము హారతి లాన్యతృష్ణ థీ ఫీ పాహిత్యం ఒకటి క్‌?

బొద్ధ తేజస్సు

భావనావథి

మూగఠలప్పలు

వన దృశ్యము

న్వర్ష దేవతలు

ఇఖఇండశళి

శోకదేవి

దివ్యామభూతి

చెరువు

దిహిష్కృళుడు

వ్రవానులు

శీరుగువాటు

(ప్రధాశగానము

శం

నమరాహ్వానము

'వేణుగానము =.

విద్యున్మాలికలు .

బాల్యం

కల్యాణగీత

(వభాఠతపూజ

(భీథ్రీ విలానవీకులు

థీథ్రీ సాహిక్యం

వ్‌8 ఒళటి

అహర్ముఖము

అహర్ముథాంచిక హర్ష వీచికల జాండ ఖభాండమున నిండినవిః రహః (వశాంత దినోదయ వేళా రాగ ఘోషములు (మోగినవిః అ యుదయకాల రమ్య రహన్యగర్భ సురభిళ లకాంతగుచ్చ మౌాధురులయందు€ దనువు పులకించు నూతనోత్సాహభరిత మోదభరమున నాకనుల్‌ మూతవడియెః అప్పడు పొడమిన గాఢమాంద్యమున రేగి కాలగర్భ నిలీనాంధకొరమందు దరలిపోయితి భావసొదామినీ ల కాంచల నురకితస్థలి నథివపించిః ఆ దినోదయ వేళా (నయాణ జభము హూర్తమున భావనా భావితోత్సవమున నాకు గననయ్యె విన్మృతానేక చరిత గత పురాతనసనమయ భారత ధరి(త్రిః అవ్వు డనదృళ శాంతి మహ _త్త్వగతుల వెనుక దినముల (విజ్వలించివ చిరంత నార్య వై భవవహ్ని నహ[నఃలలు కమలు పొడిచిన మెటువులై కొనిపించెః

అీథీ సాహిత్యం

ఒళటి కత్రి

ఆవియె ముష్యాశ్రమ మనోజ్ఞ దివిజ నదన విళ కలన్ములు! వారె మౌవీప్రకాండు అదియె ఘోష్‌ణు దిక్కటాహములు విండి మార్ముమోతల బుగ్వేద మంజు రవళిః ఆ ననాతనకొల (నభానమేత వేదభూనుర ఘోషా నవీన గతుల విలుకు దెలియనీ తన్మయత్వమును గవిన నా హృదంతరమునకు లీనత ఘటిల్లె; బంధద్ర వారిశ్సము దంచిత దీధితు లంధకొరముల నడచినవః। సొండద్ర వికానస్ఫీక మద్ద్రృదయ నరనజ దశములు విరినీనవి; రచన 1923 వవిల్‌ 10, ఈ(దణః భొరతి... 1098 ఆజ్టోబరుం కి కాజ8 కిజిరేడ119 8028102 0లో పెం00018 9%486010జ్రూ. క్‌ చం 8 060 | గా గా! అీథీ సాపాత్యం 50 ఓకటి

అంత]స్సమాధి

పతివర్త వనంతోత్సవ న్‌ జె కుతుకాగత సుకవి వికర గుంఫిత కాన్య స్మృతి రోమాంచ విశంకిత చతురాంళఈః పుర వధూ (ప్రసాదన రపికొ” అవి పఠించికి “పారిజాశావహరణి" నత్స్రబింధమునందు---౪ కణమునందె మనసునకు అవళత ఫఘటిల్లై నుః (గ్రహించ రాని ఆవేగమున చేతిలోని పుస్త కము ధరణిపైన వడియెః..-అఅండ వివిధ భావ భంగీ తరంగ నంపదలు పొదల హృదయ మెగ పెను పూర్వ విస్తృత విశాంత దళ దిశాంత పరిశ్రాంత ధవళకీర్తి చామరమ్ములతో నముబ్జ్వల విభా వి దాజితమ్మగు (శ్రీ కృష్ణరాయ భూవ మంటవమునకు. ఎల్‌వి శఖామణు లనేకు లదియె మధురాతి మధుర దిన్య(వ్రబంధ కధన సుధల నఖండ సఖత(వదనుగ చిలుకుచున్నారు!. కృష్ణరాయలు మహోజ్వ బాంగ్‌ దీధితు లెగపి స్వీయాడికోణ విర్ణతాపాంగ రుచినము న్మేషమునకు వింత సొగసుల నెగడించు వధము చూన అదిగొ ముదవమున సారవళ్యమ్ము చెంది మెచ్చుచున్నాడు నయన నిమీలనమువ, క్యమదరహాసమున, శిర ఃకంపనమున।

థీథీ సాహశ్యం

• ఒకటి ళ్‌

మది కలంచిన శై శిరోన్మాదరేఖ

వదలినంతట మాత్న లానణ్యమునకు

నదమలాసూన కేజః ప్రశస్త నొనగు థ్రీ గరిష్ట వసంత నమాగమమున

మెల్లగా వీచు పిల్లతెమ్మెరల కులికి

కులుకు మెలకువతో నవ కోరకములు మాతన వయః పిపాసా పరీత హృదయ సదన సంస్థిత గాఢ వాంఛలకు రేగి తెరలు తెరలగు సిగ్గదొంతరల పొరల

మనను విగుపున నెగజిమ్మికొనుచు, ఘన వి

యోగ కాంతిని కలగాంచి ఒడలు విలువు

పులకరిల్లి న హృదయ మాపుకొనలేక

వలపు దెసల ప్‌సాళించు వలను తెలిపి

విరిసి వెలిగి విజ్బంభించు వేశలందు

ఏ మనోహర మంజులారామ భూమి

పొరభానంక సౌందర్య సౌఖ్యగతుల

నందన వవోవమానంద బంధురంటొ

ఆదియె విఆసిలు కృష్ణరాయల సభా వ్ర

భొ శుభాకరతలము -.

ఎా-ఆ వై భవమ్ము,

అప్పటి ధరారమణ గొరవాతిశయము,

అ దినమ్ముల సొభ్యాను మోదర క్రి

నాటి సంసత్సమృద్ధి ఏనాటినై న

కంర విర్భాగ్యధాత్రీకి నలవడు నొకొ?

రచన 1920 ఏప్రిల్‌ 274 మాద్రణః ఖొరతి.....19.209 ఫీ్యబ్రవరిం తీ ౨౦0860 886 & 72111082 పౌండ్‌ 2 148 2862100180. 606 శ00006 7100 108 చాండ0010206 13 02610205 థీటీ సాహిత్యం 62 ఒకటీ

అగ్ని హ్మోతము

సొంధ। కాలారుణ గభ ప్తి నముదయమున (వస్ఫురించెడు నిజవపుర్ర్వైభవమ్ము

ఉదిత మానపికోత్సాహ ముజ్జ్వలింవ ఆమరు లవిమేష నయనులై అరయునప్పడు ఏ వరాశత్పరమూ ర్తి నదా వవి(శ్ర

వాట్య లీలామకూల విన్యాసములను నెరపుచున్నాడొ ఆ హరు విటలమందు

దాగి యతగిన ఆగ్నిహో[త్రమును నేను। తత సనాతన భారత కతి తలమున కతులితాలం క్రియామహోన్నతి వెలుంగు అతి పని[క్రులు నొటి (బ్రహ్మర్షివరులు

నతత మొనరించు శ్రతు కార్యతతులయందు 'వేదఘోషల మార్మోత పిక్కటిలగ

నను పొగడువేళ వారి ముందట వెనంగు అమిత మోహన సోమకుండముల నడుమ కాండవించిన ఆగ్నిహో(త్రమును నేను జగతీ పొపాంరకార విచ్చన్నమగుచు పుణ్య మమ మాట పూజ్యమై పోవునపుడు దారుణ దురంత కలుష వర్తనముచేత మానవ చరిత్రమున క_స్తమయము కలుగ

థీ థీ సాహిత్యం

వ్రళయఖీకర పృష్కలావర్త మేఘ

'ఘోషణ కతఠోరతా ప్రనంకుల సమృప్హ

రోదపీగహ్వర (వ్రతినాదములను

వినుట కొక (ప్రాణీయైనను కనగరాక

వృష్టినంతయు స_ప్పవార్నిధులు పొంగి

ముంచువేళల అందు మద్భూతమై క

రాళ జిహ్వా సహ(న్ర దుర్దాంత రుచుల

వ్రజ్వరిల్లైడు బాడద జ్వాల నేమ!

రచనః 1925 వేం 25, ౦0+ 10842018£80100% 00ట్వూ. 66 1106 60108602 1 తి౦ట06ే 18 12210081. థీ ఫీ సాపాత్యం

న ఒకటి

కవితానిల్పమునకు

అది మనోమోహనముః హృదయంగమమ్ముః

దాని సృష్టించు శిల్చి నిత్య వపూజ్య

ఘనతర (ప్రాళభవయుశుండు!: కవి యతండుః

భావనాతీఠ వివిధ (ప్రపంచములను

భావవా మాత్రమున దాటి పోవువాచు,

సుఖ మహా మఃఖి మిళిత విషస్టర మనుష్య

జీవితమునకు వ్యాఖ్య రచించువాడుః

నుందరము తద్పటిత రనమస్ఫూ ర్తి! మనుజ

హృదయములయందు విహరించి ఆది స్వకీయ

శాశ్వతానంద ముద్ర నచ్చట ఘటించు.

ఆది హృదయళభూమి తాండనమాడునపుడు

శ్రనణమోహన గానవ్తై భవము (మోయు

ఆ సుధావాహిసీ (వవాహమునయందు

కము లాలిత్యమే విరాఘాట మగునుః

పొఢ శిల్పజగ త్తున (వధమగణ్యు

డగును కవి కవికాశిల్బ్ప మళతవి దగుటః

60%0621641 [07౯41532 ఉం౦ం4 10 2 ₹జ్సి. 0011309864 91 ఏ0" “కవితా శిల్పము” 10 వజఏడ8౯810]1 ఫై&005. థీ ఫ్రీ పాహిత్యం వ్‌ 5 ఒకటి 65

సంధ్యాబావన ఆ రమణీయ నంధ్యారాగ జలధిలో కారా సహస ముక్తామాలలు జనించె ఆ సాంధ్యరాగ (ప్రభా సౌకుమార్యమ్ము లో మధలు మాత్రమే భానిల్లి పోయినపి.. ఆనంద భావవీచీ వినాదంబులో కానంగరాక దుఃఖమ్ము (కుతీ కల్పినదిః రోదోంతరాళ సంరూఢాంధకారాన మాధుర్య మేది నంధ్యాదీ ప్తి నశియించె ఆతి వికృత భయదాట్టహాన ధ్వమలతోడ అంతటను దుఃఖమే ఆడిపాడగ దొడగె ఆ యంధకార కుహరాంఠరాశమునందు ఏయే దురంఠతముల కెవడు సాక్ష్యము వచ్చు? ఆ సాంధ్యరాగమే ఆనుకొనుడు జీవితము భాసిల్లు తారకలె ప్రణయ నద్భావములు పాంధ్య రాగారామ జనిక _ససూనముల్‌ కంధ్యుదర లబ్ధి ముక్తా మాలికొ తకులుః ఆ మనస్య మహోజ్జ్వ లాగ్నికీలలయందు (యేమైక దృక్కులే పీయూష శీతములుః నశ్వరాంధ ధ్వాంత న్నమజీఏిఠ మెత్తి శాశ్వత్నపేమ తేజంటె ఉన్నతి కూర్చుః రచనని 19358 అాల్రై 1% మువణః భారతి 1932 జనవరిం &ీ 30601 €02% 148 1046172006 11856 02208268 ఇంటే 11 ఈే068 0% *60%₹126 *02 211 10 18 ౪౦౯. ఫ్రీ శ్రీ పాహిశ్యం 66 ఒకటే

విరహవంశి ఈ నా వేణువు దీనగానరనవా హిన్యంబుపుల్‌ చేర్చి ఆ హ్వానంబుల్‌ రచియించు వేశ కరుణా పాంగ ద్యుకుల్వూవి ఓ హో నాళికిని! నన్ను చెందటకురా కున్నా విదేలాః విలా సానందమ్మువ (ప్రేమరాజ్యముల చూ రాడంగ నూహించుచుకా. ఈ వంటీద్ధ్భ మదీయ హృత్కుహర వ హ్నిన్‌ చూపుచున్‌ పేమ లి కె సక్కారము కోరుచుంటిని సుధా గానమ్ములో గడ్గదా శ్రోశమ్ముల్‌ వినదించు గితికల వీ కున్‌ కొముకల్‌ కూర్చి నీ హాసజ్యోశుల కొసగొంటి విక వా ఆరాట మూరార్చుతూః ఆతి లానణ్యము జాలువార్చెడు మనో క్షారామ భాగమ్ములం దితరాలోచనలన్‌ త్యజించి రమణీ యేచ్చల్‌ (వ్రపంచించు కా శ్వత సక్పేంమరసైక భాననల సం భావింప సౌదామినీ లతికాంగీ? కుతుకమ్ము కల్గనెడ వా ల్లిళ్యము చూపింపుమాః రచనః 19260 జూలై 18 ౧006 ₹౦098% క్‌ మడడ ₹510600 సంక & 10202 6, అీ థీ పాహిత్యం ఒకటి 67

ఆంధ కనితా పితామహుడు వీ యఖండ ప్రతిభ విరపియ వేక రుచుల తురంగలిందెశు మధువు లొలికిన మంజు కవితల మనుచరిత్రమున.... ఆ దినమ్మున కృష్ణరాయ ధ రాధిపుని పేరోలగమ్మున త్వత్కవిత్వ రస (స్రవంతివి ధార కిటినద్‌. స! మృదు మధుర గానధ్వనుల విని కృష్ణ సర్పిము లనశ మొందిన విధమ. లపు డట నున్న పండిత హృదయముల తోచె. అపుడు _మోగెను వీదు పాదము వందునుండి జవించి నభలో గండ పెండారపు సముజ్జ్వల గావ గీతములు. గొరవము గవి గరువముం గవి పారవశ్యము చెంది ఆశీ ర్హ్వమలతో శ్రీకృష్ణరాయని ధమ్య చేపితివి. థ్రీ శ్రీ పాహిత్యం ఈళ8 ఒకటీ

ఏండ్లు పూండ్లును నాడు మొదలు గ తించె కాని భవద్యశస్సులు నేటివరకు శరత్సువ5కర విర్మలత తాల్పు. నీవు నాటిన తోటలోవల జీవ తరుగవి పూవుగు త్తులు నేటివరకును కేటవలపులు వింపెడిని దెసల. జీవచిత్ర కళారహన్యము చిందువార్చిన వీ కవిత్వము చిత్రకారుల చేశగలకుం చియల విచ్చివది. తెలుగు కవనపు తీరు తీయము విలిచి వెలుగుట కొక మెరుంగును చిలికి చుక్కలనడుమ మింటను కులుకుచున్నావుః రచన; 1998 అూలై 22, మూ్యద్రణ: మై కాఖ _.కనితాసమితి

తీ౨ &0460009 26 2 ౧6౪ 116076. గొెం0స001016 18 10162491 ఇ611 0090627664. 10016 18 22వవఉఉం8 2౨411000618261082. 046 00 721050 1ం106 2౧ 24౪10.

“ప్సీన్స వాటిన తోట లోపల .. ” చరణానికి ఎదురుగా రాసిన వ్యాఖ్య; పూ 2110202002 ౧018 18606 క ఏడ?6 1622004 60 €016 గ40ఇ3% 107 8888021010 1106101.

అ థీ పాహిత్యం ఒళటి 69

అనోనీ

ఉన్నతములు పర్వకపంళ్తులున్నవి. రమ జీయములు లోయలున్న వవేకములు- మ వోజ్జ్బములు వానిలోన మనోజ్ఞమును మ నోహర మొక లోయః__ దినోదడయమున ఆచట పొగమంచు లెగపి తారాడుకొనుచు ఇన మయూఖికా స్పర్శ నళించియనున శింపకయ పూర్వమున చెట్టు బెట్టు నంటి ఈదికొని పోవునటుల కొన్ఫిందు! ఇరు కి లంకులను రమ్యముగ కశాద్వలములు వెలసి వచ్చగా హెచ్చుగా కనుపండువై ఆ నేకములు పూలు తొడిగి ఘృణీమనోజ్ఞ మై వికౌపిల్లాః దూరాన అచటది ఎచటొ గిరి రురిణీ యెండు వడివడి సురిగి సురిగి వాగులుగ తోగులుగ చిలుపలుగ ఎక ధారగా శై లనంహాలతి దారులంటి ఓరసి దొరలించి [ప్రవహించి హోరుహోరు - మని జలార్జన గర్భపాతార్థమై వి ధూతమై విలోలము విషపీత మగుచు ఆల్లకల్లోలముగ సాగుః ఆచట నెచట ఆధిక మధురిమ రామణీయ3త కలిపి నవ్వుకొమచుండుః నృృష్టి సౌందర్య మచట అ కృతిం దాల్చినట్ట్లుండు:.___

అచటి కొక్క ఆకు కదలని మిట్టమవ్యాహ్న వేళ ఒక మహాదుఃఖదూషిత, ఒక వయన్య దారుణ వియోగవేదనా దళతహృదయ

శ్రీ శ్రీ సాహిత్యం 70 ఒకటి

ఇక వరిశ్రాంత కాంత నిట్టార్చుకొముచు ఎన్నటికి కానరాక నశించిన ఒక వస్తువున కట్లు వెదకుచు వచ్చెః ఆమె చెక్కుటద్దాల అరుణిమ చెరిగిపోయె ఆమె విడీవాటు వడిన వీలాలకములు గాలి కాకున మొగమువై కదలియాడె అచట ఒక రాతి మీదుగా అల్లుకొవిన తీవ చేరువ చేరి ఆతి వశాంత సమయ విశ్శబ్దమున కరుణముగ స్వీయ శోకగీతి “ఇనోవీ నదీకుమారి పాడె విట్లు దిశొంతదీ_ప్త వ్రదోష శోణరోచిర్వికాస మేచుకొనువరకు ఈఖ్ట్య న్పపశిదుఃఖగాధం నాయీ అగాధ 'వేదనారోదన ధ్వని వినెడి దెవరు? వాకుగా జాలిగా నా మనః (ప్రగాఢ విలయ వహ్న్‌ శమింవ చింతిలెడి నెవరు? ఓ శిలామాత: ఒ అవనేరుసాను వృిస్సవర్హురిణీ రమణీయ సూ్తిః ఓ మనః,పియః వినుము మృత్య్యూగవదవ గర్భమున నా ళకీరము కలియు మున్నె= శాంత మధ్యాహ్నసదముయ విళ్శబ్ద మిపుడు కొండకోనల నెల్లెడ విండిపోయె... ఆకు జొంపాలలో కీటకొళి యడగె= అదిగొ తన సీడలో తానె అడగి నీడ వలెనె ఊనర వెల్లి విశ్చలత కొంచెం కలువ పూ పెజ్జ చంచరీకమ్ము చేరెః నేనె మిగిలితి.నా కనుల్నిండ బాస్ప కణమనులే హృది _సేమమే కలవు నాకుః ఇది భరింపగరాక నా ఎడద పగులు వేమొ విసువయ్యె జీవితమే అదేమొ? శ్ర శ్రీ సౌహీర్యం ఒకటి క!

“క మహాదుఃఖగొరం నాయీ అగాధ

వేదనా రోదన ధ్వవి వినుము వినుము!

ఓ శిలామాతః। ఓ ఆవేకోరుసానూ

విన్రవ ర్లురిణీ రమణీయ మూర్తిః

ఓ మసఃపియః వినుము సృుత్యూ.గవదన

గర్భమున నా శఠీరమ్మ లయ మున్నె-

వినుము భూదేవి గిరులారః వినుడు వినుడు?

(శ్రాచుపాముల నెలపులు దరులు వినుడు?

ఒక నదీ నాధు ననుగు బు(త్రికను నేను.

ఈ విధముగ నా వేదనా జీవితమ్ము

పాటగా పొడి పాటలోవలనే కొంత

శాంతితో, కాంతిలో నా హృదంతరమున

వేడి వెతల నొకించుక విన్మరింతు.

“సాకుగా కాలిగా నా మహాకథోర

హృదయబాధ కమింన చింతిలుము వినుము?

ఓ శిలామాకః ఓ అనేకోరుసాను

విస్సవర్డురిణీ రమణీయ మూర్తిః

ఓ మనఃకప్రియః విమము మృతూ్య్యూగవదన

గర్భమున నా శశీరమ్ము కలియు మున్నె--

ఆ ఉషఃకొల రామణీయక విధాన

మనసృణ రోచిన్స్ప్రవంతులు మలయు వేళ

మంచు టిరులు దూరగిరుల మాటువరచెం

ఆప్పుడు నా దరి నామనోహరుడు చేరె;

నా మనోమోహమండుః ఘృణా విహీను

డతనికే నన్ను ధారపోపితివి నేనెః

ఆస్ట ఫల్రామాత! వినుము మృళ్య్యూగవదన

గర్భమున వా శరీరమ్ము కలియు మున్నె

ఎదటనో పిల్చె నమ ్రవాహిల్లు పెలలుం శ్రీ శ్ర పాహీఠ్యం

కలో ఒకటి

ఎచటనో దూరమున ఉషః ప్రచురరుచులు తుహాన సపబిందు పటలమ్ము తుడిచివై చెం నా కమలు నేల ఆ్యవయత్నాన [వాలె ఆ మధురమూర్తిను చేర నరుగుదేరం చిరుతపులి తోలు తద్భుజ్రీల చేరి (వేలియుండెను. కత్కోోమలాలకములు కణతలంయెను దేవతాకాంతి కురిపిం ఆళవి మృదు గండఫలక మోహనత లెగపి వాయు వీచ్యీపసార సౌభాగ్య వశత 'ఫేనమాల లుప్పొంగిన విధము చూపె: నను సమీపించు హృదయమోహమనికొరకు నా ఎడద కోరె కౌగిలింతల సుఖమ్ము. “ఓ మనఃవ్రయః విమము మృత్య్యూ గవదన గర్భమున నా శరీరమ్ము కలియుమున్నె అతడు చిరునవ్వి తన పయప్సిత మనోజ్ఞ మగు కరాంభోరుహము విప్పి యందు చూపె న పౌొవర్డ వర్ష భాన్వతృలమ్ము; తత్పుధా మాధుగులు దిగంతాలు సీండె దాని గని వావి మృదు వచ స్పరశలహరి ఈదికి మనస్సుతో. ఆక డిష్టలనియెః “వా (పణయినీః ఇనోనీః సుధాప్రనన్న మూర్తిః నా ఆత్మరాజ్జిః సమ్ముగ్ధవే త్ర। ఈ ఫలము దీవి కనుగొను మిచట ఇదిగొ ఆఅలిల జగదేక సుందరి" కనుచు [లదు వీ గమనలక్ష్మీతో, భూవివీల రేఖి కా సుషమతోడ ఆప్పర॥ కన్యలైన ఎవరు నర నీకు ఇది విర్ణయించిరే మొ దివీ సుపర్వులు మోదముగ్రితులు వీకుః

శ్రీ శ్రీ సాహాశ్యం

ఒకటి ఇప

“ట్టి శిలామాత। విమము మృత్య్యూ(గ్రవదన గర్భమున నా శరీరమ్ము కలియు మున్నెం ఈన (వ్రవాశాధరమున ముగ్గ(వమోద భరముతో నా పెదవులంటి మరల అతడు కురియ దొడగెను మధుర వాక్పధల విట్లః “కనుగొనుము దీవి వీ ఫలమ్మును వివాద కారణమ్మిది నాకలోకమున యందు 'దేవతామధ్యమున దీవిక్సై వివాద వడిరి సౌవర్వరాజ్ఞులు--వారిలోన ఎవరి కిది తగువని నిర్ణయించుకొరకు నన్ను నియమించి రైక కంఠ్యముగ సురలు; ఆ జగన్మోహిసీతయ షూగమించు నపుడు నీవు సమీప గుహాంతరమున దాగికొవి నీ ప్రియుని దేవతాన్వరూప విధి వివిక్హేక సరపి గర్వించుకొనుము.”

• క మహాదుఃఖగాథ_నా యీ అగాథ వేదనా రోదన ధ్వని వినుము జనవిః ఆదియు మధ్యాహ్న వేశః విహాయనమున (తోవ తప్పెను తెలిమబ్బు తునుక యొకటిం, అంత హరిదంత సంబ్రాంత కొంతీ సంత తి ప్రవాహాలలో నృష్టి కేరిపోవ_ ఈమ సదన్యాసమువ ధరాస్టలమునందు వేనవేలు సూతన పుస్పవితతి విరియ... ఒక సుంగరావిలము రేగి పకల లోకి సముదయామోద సమ్మూర్భనము ఘటించం వనలతా తోరణద్వార భాగ్యలక్ష్మీ స్వాగత మొసంగు (ప్రకృతి దీక్షను వెలార్ప.- వెలిగి రచ్చట దివిజరాజ్ఞులు వనన్న నగ్న దేహప్రదీ ప్త పొందర్యవకులు.

శ్రీ శ్రీ పాహీఠశ్యం

శక ఒళటి

“* శ శిలామాత: విమము మృత్యూ(గవదన గర్భమున నా శశీరమ్ము కలియమున్నె.._ (ప్రాంత పాదపకాథాగభాగమందు ననమయూర కలాపవై భవము వెలు? దూరమున మింట జలదమ్ము తొంగిచూచి మృదు వరీమళ మిహికొంబువృష్టి కురివె ఆమె హీరాః నమ న్గ లోరాధివత్ని। చ్వర్ష వింహానన ప్రదేశమ్మి డిగ్గి అవతరించెడు వేశ సోత్సవ విజృంభ మాణ మాణీక్యకాంతుల మాలికలకు చాకవాసుల నీరాజనములు లేశుః ఆమెయనె పట్ల తొలుత నా పపాణపతికి

• విథిల భూస్థలి వీ పొద వికటమందు విలిచి, నీ కడకంటి నన్నల చలించి, వీ నిరంకుశపాలనా వియతి కోర్చి గొరవము-__.న్యమథావమ్ము __కలిత భి వా కరుణ కొారణమ్ముగ వీకు చూపు
• కీ కిల్రామాత।; వనుము మృళత్య్యూ,గవదన గర్భమున నా శరీరమ్ము కిలియు...న్నె.. మరల ఆ ది తారాజ్ఞి మరల మరల ప్రాభవమ్మును గూర్యయే పలకదొడగె
• అఖిల కొర్యాచరణమున కవి సమ్నన్గ జగతి దీవిసె వాంచి.చు.సర్వకాల | సముచిత (పాళవమ్ము, విచక్షణతయు వే వొనంగెద ఇవియు -.కేవి నీక నా సరమ్మిది..విజగాజ్రీవరమ్ము! ఈ గిర్మిపాంతముల సంచరి.ఈవైన రాట్కూమారుడ వే యవూర్టవ) నీవు రాజవేయౌననా ఆమ గహవకాన.__ దేవతాంశలు వివ్నింకి నావపించు*, శ్రీ త్రీ సాహిళ్యం ఒళటి ర్‌

“* ఓ $కిలామాతః ఏనుము మృత్య్యూ(గవవన గర్భమున నా శరీరమ్ము కలియుమున్నె._. ఆమెయాగినుః నా మనోహరుడు వినుచు (ప్రాభవా్ప్తిని వాంఛించి--స్వర్షఫల మొ సంగివేయగ చేసాపు సమయమందె.__ ఆదె “అధీన సమ స్త విద్యాధినాధ! విర్ణయవిధాన మంతయు నిలిచి విమచు లోచనాంత నిటత్‌ ళోణరోచు లెగయ పలికె నిట్లు గభీర వార్సాటవమున। “ఆత్మభ క్రి, ఆత్మజ్ఞాన, మాత్మన్నిగ హమ్ము ఇవి మూడె నిరవద్యమైన ప్రాళ వమ్ము జీవికి కూర్చును; ప్రభుత యదియు కోరక అవాంఛికముగ చేకూరు గాన వియమబద్ర జీవితమె పో విర్శలమ్ము! వియమజీవికి భయము సంధిల్ల దెప్పడుః బుజాపధ మెల్ల వేళల బుజుపఏమ్మె అగుట మబుజువర్తై తఈన భవిష్యతృలమ్ము నరపిశొన డిద్దియే జ్ఞాన మమట తగును. “* ఓ కిలామాత!। వినుము మృతూ్యూగవదన గర్భమున నా శరీరమ్ము కలియమున్నె.__ ఆమె యనె నిట్లు మరల "నీశై విశేష బహుమతుల చూపి ఆళ గొల్పమ.__ ఐహూకృ ఈల నొనంగుట యన లంచములె విజమ్ము: చాన నామూర్తి పూరదుః కాన నీకు నా యథార్థ న్వరూవ నిర్ణయమే తగును అదియు విట్లయ్యు లాభమేదైన సీకు కావలయునేని నా అను/గహమె కలదుః నా మహాశక్తి వీరక్త ళపూర్త మగుచు నీ నాడులంజొచ్చి అమరతేజ థీ థ్రీ పాహిత్యం 76 ఒకటి

మున భయంకర జీవితమును తరించు

వేళ నియమ ద్రడిమ నిచ్చు-_ప్వేచ్చ విచ్చు! 'ఆవీ వచింవగ్‌ నా మనోహరుడు కొంత ఈడవు యోచించె.__నే వమోదమ్ముతోడ అమెకే దాని నిమ్మవి ఆరచినాను

కాని ఆది వాని చెవి చేరనైన లేదు

“ఈ మహాదుఃఖగాధ._._నా యీ అగాధ "వేదనా రోదన ధ్వవి నినెడి దెవరు?

వాకుగా జాలిగా నా మనః ప్రగాఢ విలయవహ్నా శమింప చింతిలెడి దెవరు? ఓ శిలామాత! ఓ అనేకోరుసాను

విస్సప ర్హురిణీ రమణీయ మూర్తిః

• మనః పియః వినుము మృత్యూగవదన గర్భమున వా శరీరమ్ము కలియు మున్నె. అర్జ౦ డిండీరపూర నవ్య ప్రకాశ

ఈల విధాన తనూరుచు ల్మలనికొనగ,

విరిసి వెలిగిన వేన వేల్విరుల సరుల

నడుమ మృదు పొదకాంతులు కడలుకొనగ ఆచటి కరుదేరె _సేమరాజ్యైక రాజ్ఞి!

దివ్య మోహన దరహోనదీప్త నేత్ర “*వనాక్రుగా జాలిగా నా మవాకఠోర హృదయబాధ శమింవ చింతిలుము వినుముః ఓ మనః (ప్రియమాతః। మృత్య్యూగవదన గర్భమున నా శరీరమ్ము కలియు మున్నె_- ఆమె నవ్విన చిరునవ్వు టలలలోన ఈన భవిష్యద్విజయరేల తాండవించ వా [ప్రియవి చెంతచేరి నన్నవి మనోజ్ఞ కంఠమున “ఈ సమస్త లోకమునయందు

థీ థీ సాహిత్యం ఓటి ౮77

అమిత లావణ్యవతిని (పేయసిగ పీకు వే నొసంగెద...ఇదియె వాగ్దాన” మవియె. అవి హపించిన దామెః భయమ్ముచేత మూపికొంటివి నా నేత్రములమ నేనెః కనులు విచ్చి చూచినయంత కరముసాచి ప్రియుడు కనసమ్యె-... క్రోధ విస్ఫీత నేత్ర ర_క్తరోచులతో నాకరాజ్డి కదలి వీరద్యపతిసీరలో విలిచిపోయె. వేనె మిగిలితి.___నాడుగా నేటివరకు వే నొకర్తు వియోగ తమోనవిలీన జీవిత ఏషాదహతుల శుష్కించిపోయి, ఏ నొకర్తు వియోగ దవానలమున హృదయ మెరియగ ఇశ్లై నళించిపోదుః

“*ట శిలామాత। వినుము మృళత్య్యూ(గవదన గర్భమున నా ళరీరమ్ము కలియుమున్నె.- అమిత లావణ్యవతివి _(పేయపిగ నఠడు వలచునా? వేమ లావణ్యవతిని కాన? అతడే ఇట్లు పలుమారు లమటలేద? వా సురూవ (ప్రభా మనోజ్ఞ్బతలయందు వనచరమ్ములు ముగ్ధ విభ్రాంతి కొంచి ఓసరిల్లుట తెలియదు: హా సభాః క కోర హృదయుడః నా (పేమపారవళ్య భరమున త్వదీయ గాత్ర వీ. సల్లవమృదు కరయుగమ్మున వెనగాన్న శరుణమందు వీవు కురిసిన సురుచిర శ్రావణాద్ది నర్ష ధారా నికొశ చుంబన సహస మధురిమము లింతలోన నే మరచినావెః

థఖీథీ సాహిత్యం కల.! ఒకటి

“ఫీ శిలామూత। వినుము మృత్య్యూ గవదన గర్భమున నా శరీరమ్ము కలియమున్నె-- ఎరుగడే నా మనోహరు డీ సవిత హరిత శాద్వల భూభాగమందు ఇచట ఈ శిలా వేది కూర్చుండి ఎన్నిమార్లు ప్రజయభాషల నెన్నెన్ని పలికినాడొ? ఎరుగడే నా కరమ్మంటి ఎన్నిమార్లు శీత హర్ష్యాశు పిక్తమ్ము చేపినాడొ? ఈ మదీయోష్ణ వాష్పమ్ము లివియు నాటి మోద వాఃపూరములు ఎంత లేద మకటః ఓ ధరాదేవిః నామనఃఖేద భార వహమున ఎంతగా పీకు బరువా నేను! మృత్యుదేవీః: నహ(స జిప్వాకలతోడ జీవిత వికొనముల (గ్రపించెదవు వీవెః ఈ వియోగ విషాద భారావిలమగు నా మనఃపీకిపై విల్చి నాట్యమాడి ఓ మృతీ: ఓ మృతీః వీవె ఈ మదీయ జీవ దీపిక నార్చి వేవెదవు రమ్ముః రచవి 319020 పె ప్పెంబఠ 927 నుండీ 9286 ఆభ్టోబరు కశీ వరకుం ముదణ[ ఆంధ్రపత్రిక కుళ్ల సంవత్స రాది శంచిక 1920, 18 18 & ౯4౦8126000 0 కం3%98068 ౦౪౫౦0౫ స్వ ల౦ ౧౧082088 00౧01616, 6 18 2౧00681102 20 912068 07%676 641! జడే 16 0% 18 744000 8110060. 2 0810 18 3214 +0 6 ₹600100008646 0)” 26 160286 €16 2౯0121 8461800610 1 బ్రజ70 106. &160042 ప్‌ 04000 8807 *స8€ పే జళం టై10212 164 000809 18 018 40314009, ₹ 61 86 876 0% 19౨8210641 10, ॥ థీ ఫీ పాహిత్యం ఒకటి 79

గౌంయక్యాం౦ం0. &1గ6శే 609.99)-ఇంగ్లీష కవి, 1039 లో (ప్రకటించిన 06108 సంపుటిలో ౧600౧6 శావ్యం ఉంది, వర్ష్సృువర్తు తదనంఠరం ఆస్థాన కవి అయాడు (16050)

061016: ,&₹ పుఠాణ కథ వకౌరం, ఇనోనీ అజీ కవబేవత 0కు చూంట్‌ ఇడా నివానీని, ఒక గొ ఆల కాపరిని పేమించి ఆరనితో సౌఖ్యం అనుభ 'విన్తుంది. కాని అరిడం నిలానికి టాయ్‌ (గర్వ?) రాజైన విచూక్‌ (212000 ఫుగుడు పేరిస్‌ 8718) అనీ తెలియును, పరిస్‌ ఆమెసు (దోవాం బేనీ పరిత్య జీప్తాడుం బేనకా శాంతఅందరిలోనూ మిక్కిలి సొందర్యకతి గా పణయాధి దేవికను ఎన్నిక చేస్తి ఆమె ద్వారా భూలోక సుందరీ మయణిుఅలో శెల్లి సుందరి యొనడానిని పొందగ అవని నరం పొంగుతాడు, హెలెన్‌ (116160)ను బలాత్కారంగా తీనుకు చచ్చి (ట్రోజన్‌ యాస్ధానికి కారణ భూగుడె తాడు, యస్థంలో తీవంగా గాయ పడి చనిపోనున్న జేళ్యు అ గాయానికి చిశిర్స వేళు*లిగి జబూడా ఇనోనీ నిరాకరిస్తుంది “ఫీరిన్‌ చనిపోయాక పళ్చాత్తాపపడి దుఃఖంతోటి ఇకోనీ ఊరి పోసుకుంటుంది

"ెన్నిసక్‌ కవి ఇకోనీ శాధను చేలూని 0౧౭10౧౦ మౌ,తమేశాక 06 నంజ ౦0060006 సూడా రచించాడుం వెంవటిదీ, శీ (శీ రచనకు మూలం

అథ సాహిత్యం 80 ఒకటి

అంధకారము సాయంనంధ తా దివనమ్మునకు వయోధికత (పాప్రించినది తీక్ష దీప్త లడంగి దినరాజు కృశీయించె! వృద్దాహ్హ మిడిన దీవెనచేత జవియించి బొద్దత్యమునచే ఆహర్బ్చతిన్‌ (మింగితివిః ఈ నా భనమ్ము లోకొనంద మొసగునా? వ నెప్పటికి కూడ ఇటు వికొసింతునా? నా కెన్నటికినై న లేకుండునా మృతి? ఈ కాంతి నశియించి చీకటులు [క్రమ్మవాః అంధ కారము ఈ దివారోచిన్సుధాధామముం గూల్చి 1పాదుర్భవించి నే బయలుదేరిన యంత జగతి యేమో గాని నగవే మరచిపోయి వగపునే విట్టూర్చి వనటచే చలియించుః శా మేలిముసుగులో నలుపు లూరెడు నంటః నామీద జగతి కింఠయు (పేమ లేదంటః నత్రతము__ ఈ గభీర నిశీథినీ గర్భకుహూరాన ఎలుగ్నత్రి ఏ్‌డ్తు వెందుల కంధకారమాః వాగులై నా పేమ వరియించునే విన్ను స్వాగత మ్మొునగు వాశాగంధ వాయువుల్‌। అీఠీ సాహిత్యం ఏ6 ఒళటి 1 |

విలునలేనే వీవు నిలిచియుండని వేళ వెలుగలేనే నీవు విన్తరించని వేళ నీ కాటుకల చేత నా కనుల్వికసించు వీకు నేనే నాకు నీవె ఈ లోకానః రచనని 1900 ఆల్టోబరు కట్స్‌ ముద్రణ: భారతి..1928 డిసెంబరు, తీ 00 80601000 01 1510 06. ౧0 ౩668600 0 టం మాం 8629024 18 టం083, ఈ%6 టాం 13 (1166 7011 ఫ2వె6ే166, పే ₹0%14 276 ఇంతి కంట్‌ 1016 08 న (| క 0% అం 108 28602. అీథీ పాహిత్యం 82 ఒకటి

అలి టో సము దపుటొడ్డున ఎంత (పేమించుకొందు వే వీ నసాంధ్య నమయ గంఖీరభావ విన్మయమునందు నన్ను తేల్చిన మధురక్షణాల సుఖము ఇవి గలీరోదకములు నా ఎదుట లీష ణార్భటులతోడ నుప్పొంగు నవసరమున నా మనస్సున గల భావనా నహన వంహతులలోన నృష్టి అస్పష్టమయ్యె। ఆ మహాదూరమున పళశ్చిమాళ కూడ వెట్టుకొన్న కుంకుమ చూచినట్టు కూడ క్షాపకము లేదు--నా మవశ్చంచలళన శించ, కొంగ్గా త్త భావాలు చివురులె _త్తః సాంధ్య వాతూల వీఏీప్రసార ముగ్ధ మీ నమస్త (వ్రకృతి కొని ఏమొ నాకు నా మధురభావనలలోననే మనస్సు బద్దమై ముగ్గమై మహాభాగ్య మిచ్చెః ఆరచుకొనుచున్న ఈ సమస్తావకొళ వివిడ ఘోషకు ఐబధిరకా నియతి చెంది కాంతభావాలె లోన (తుళ్ళింతలాడుః కలుష కర్ణమ మధిక వకమ్ము ఈ ని కాంత వాశావరణ మీంత దాటనేర్చి ఈ సవిత్రభావమ్ముల కెడ మొనంగె ఎంఠ (సేమించుకొందు వే నీ కణాల రచన 1928 నవంబర్‌, 16 మంజ08 10801204 ఈ, తె 20 +2006 120 71816 12 ఓం 0060 101 100 9002స0్వ 28 820)601 2010! 80006 8208149181 6010066 సేత ?6 609 &ర17066 2ఓ థీ థీ సాహిత్యం ఒకటీ 83.

ఈ వడిరేయి వా హృదయ

మీ విధిగా మదుధారయై వృథా

మైన శశాంకకౌముదుల

యందు (ద్రవించె..._విశీధ విర్మల "

ప్రాణము మాటిమాటికి భ

యమ్మున నా గళ మింక (మోయగా

మామనొకో అటన్న అను

మానముతో కడు సంచలించగన్‌,.

శాంత విభానరీ హృదయ

పాధ్వనమున్‌ (గహియించి వింళలో

ఎంతయు తెల్లటోయినటు

లే ఒక లే తెలిమబ్బు వింగిపై

ఆంతయు (కమ్మికొన్న ధవ

శాంశు మరీచులలో మునింగితా

నంతట మాయమై చవియె

ఆవిరి యట్లుగ చూచునంతలో..

ఏ గతి పాడకుందును జ

నించిన ఊహల నెల్ల నామన

ప్పాగర మంతకంతకు ని

సర్గ పపానల పొంగి వింగిపై

ఊగగ వేగు నంతట, న

వోజ్బ్వల మోహన కొన్యగీతికా

వాగన్ఫుతమ్ము లాగక (న

వంతఠికలై (వవహించు నంతటన్‌,

థీథ్రీ సాహిత్యం

84 ఒకటి

మామక వాణీ ఈ విఖిం నుంగళలోక దరస్మితమ్ములో, ఈ మృదు చందికా పులకి శేందు శిలాజల ధారలో. దిశా స్తోమ నుధాకపోల వరి చుందిన ఠత్సర మాళరిశ్వ హృ త్సీమ సుఖమ్ములో, కనిన దించు నుదంచిత భావరాగముల్‌. నా లలిత ధ్వనుల్‌ వినిమ నను వివిర్మలతా సరీత మై చాల సుఖ(ప్రభూతి కన శర్వరి నా నవ వృత్తగానప కొల సుషుప్తి కేలెడివి కాంతిగ నుత్చల కోరకావళీ మాలికలే మనోహర న మంచిత శయ్యగ హోయిహాయిగాన్‌ రచన; 1929 ఫీస్టైనరి 9 నూదణు భారతి...95ు మర్చి, గకౌట8 011008 &ఉ 8200800 19816౯ 10౯ 116 4186485108 01 0 9161002006 | 31005107 10 7610 0600. లేం 86101088 0000617642 13 1982146106 046 ౪619 1004 18 ౧41060 81006౯6. కే06ే 18 217600 & 5118204 ౯0160౯6006 0797 6250 (06040280 01 0 1011604211 ౦028102600) 049 106 12065 18 ం$ 0762100164 02 6906 0902 ఇంళ14 10౪0౯ పీజ?6 069 8228, థీ అ పాహత్యం ఒకటి 85

తమస్విని

నినదించునా విమాతన చకోరక గీతి

కనిసించునా సుధాకర బంధుర జ్యోతి

నా యమావాస్యా విహాయనమ్మున వేడు?

ఒక ఎరుంగవి వేదనో ద్వేలత వహించి

వికసించి ముకుళించి బెగడు నక్షత్రాలు

ఎదొ హృదంతర బాధ వడలేక విడిపోయి

కదలాడు తెరువింత కనరాక జలదాలు

ఏ చెట్టు మసకలందో చరించి నమీర

వీచికలు బ్రదుకు నాతో చెప్పుకొవ ఏడ్చు

నా గర్భమున రోదన ధ్వావములె (మోగుః

ఏ నెరుంగుదు (ప్రేయసీ నూత్న యౌవనా

ధీనుడై ప్రియుడు వరర్తిలిన వెన్నెల వేళ

తీయనై నాటి సందీప్తి తోచెను కావి

ఈ యమావాన్యనే హెచ్చు నే వరియింతుః

నేను దట్టపు మంచు సోనలే కురియింతుః

రచనః 1929 వృవిల్‌ 8 వం! & క180048280బ49 621112బ00 0 0028 +మ21 2౯6 ఓై100[ూ +90020 (60101016 ౯602118 80000 0£ 218 (108. 006 068 00020౧08 1000 €96 6221 0 మె12ైసేల ౯684108 0 €06 2686218109 0 +90 10611088 01 స;224ఓ 926 6 పైం64 18 10% 66040164 011 96 0610 ౪1100. బ1768 16 ౧6 వమెం౦0688&కై ౦81147 01 310180. థీ థ్రీ పాపాత్యం

రి ఒకటి

మధుమూర్తి!

నీ నాట్యమ్ములు నా మనస్థిలినె కౌ కానిమ్మోయి। నీగానలీ లాన్హైర్మల్య నవోజ్జ్వల,శ్రుకులు కొ ల్వ ల్ష్గట్టి నా కంఠమం దే విండంగ వనదించుమోయిః; మధుమూ _క్తీః వీ కటాక్ష ద్యుతుల్‌ చావిమ్మోయి మదీయ జీవిత తమి (వ్ర ద్వారమున్‌ చీల్చుచున్‌। ఈ గళమాంద్య మింత నః యించును వీ మృదు గానరావముల్‌ (మోగినచో. ధ్వవింశునున ముజ్జ్వల గీతులు నేను కూడనీ లాగునెః త్వద్వినర్తన క ళా పరిపూర్ణ మెయైన వామన ప్పాగర మంత తాండవవి శారదతన్‌ వపహియించు నీ వలెన్‌, అంత సుఖమ్ము నా కధిక మై మరపించును మేను--నీ ఘృణా నంత కటాక్ష మాలికల యం దతి కన్మయతన్‌ వహింతు.--నా ప్వాంతము సౌఖ్య వేదన నె సంగు.--భరించగచాల కంళ ప్రా శ్చింతు నుఠము తీసికొవి దీవతనే కరుణించగా (వ్రభూః

థీ థీ సాహిత్యం

ఒకటి ల్‌

వీవు హసింతు వంకట వి నిర్మల సాంద్ర సుధామృదూర్మికల్‌ ప్లావితమై తదీయ తర ళ ద్యుతులందు జగమ్ము ముగ్ధమై పోవును....నే ద్రవింళు రన పుంజముగా, మిహికో (స్రవంతిగా నీ వరహాస కౌముదుల విస్తుల మాధురిలో విలీనమై! రచనః 1929 ఏపిల్‌ 6 ముద్రణ: భారతి......1929 జూన్‌, మ20011694 పీతల 01616 0606. రౌం జాల 1010 18 వేజం1జ4ం64 10 906 8403602960 17108 €026 తేం&1 ౯14% వ71006 పంళం 1 ళం 167007 234 1011014 ౦౯ ౦636 ₹67863 18 ౨0+ ౯060664 10 ౧1011. మూగతలప్పలు 101107 01167౯ 110063 0 శమంళ2ైైకి షక 876 0096104664 0% 91921142 ₹6%01048 €6001616. థీ థీ సాహిత్యం 88 ఒకటి

ఆపి సుస్తాస్టికలు

ఆవి ధరాగర్భమున మానవాస్థికొ వ

రంవరలు.__సు ప్త విళ్శద్ద నంపుటములు!

అట నొకే దీర్చ యామిని! ఆ విశా ళ్మ

శాన శయ్యకు (ప్రాతః వ్రనక్తి లేదుః

అఆ యగమ్య తమో రహస్యాంగణాన

కాండవించును మృత్యుశై తల్య మొకకె__

అది విఠాంత హేమంత హృదంత రంత

రమళవాళి ఘనీభవించిన సమాది.

ఆ మనుష్యాస్థికలు విద్రలో మువింగి

నంచరించును లై రవ న్వవ్నవీధిః

అవి చలించును తమ చర్మకవచ మెప్పడొ

వ్రిదికిన దినాల తలపోత బరువుచేత!

నా కనుంగవ కన్నీకువై కరంగు

నవి యొనర్చిడు సీరవాహ్వాన 'మెరీగి__

ఇంత ళోషిల్లు నేలొ నా హృదయపుటము__ వణకు నేటికొ నా అస్థివంజరమ్ము!

రచన: 1929 విల్‌ 16, ముద్రణ? నమదర్శిని 190301 వెంటం064ి ౪1 8813 +96 వెళి. 00601 మై ౨684 0608 10 మా &లిథే 1289)” &9 0658 ౦9109. థీ ఫ్రీ పాహిత్యం ఒకటి 89

సుమార్చన

న్‌! జరీయింతు నుజ్జి నింవన

వీ రమణీయ వనంత వీధులన్‌ పూజకు కోర్కి. వాయెదర

వుల్కొమ నింకఠట; అంకలో (నభా భాజనమైన నా వసిడీ

పళ్ళెము కాలిచి వృక్షవాటికొ రొజీత మార్షగౌమి నయి శా, కనుపట్టు లకాంత నంతకుల్‌. నవౌొన మనోహరమ్ముగ సు

మ (స్రతతుల్‌ నను పల్కరించి పూ జొ నవభాగ్య వాంఛనలు

జాలుకొనన్‌ కను లింత విచ్చి ఆ హ్వావనులన్‌ రచించెడు; మ

దచంగుళు లించుక నసంచలించగా వావిని కోపి, పోపికొవీ

పశ్లైమునన్‌, వయనింకు మెల్లనన్‌. ఈ విరిదోట దాటుచు ఐ

వః వథమందున కాలు వెట్టగా టోవు ముహూర్తవేశ తల

పోయగ టోవి మహోత్సవమ్ముగా పీ నొక రమ్యమూూదర్తి వయి

విల్తువు ముంగిట, వీ వదద్వయిన్‌ పూవుల వళ్ళెరమ్ము దిగ

టోనీ తలంకుదు నేను లజ్జ్ఞచేన్‌

థీ థీ సాపాత్యం తి ఒకటి

చాల చలించు చూడ్కు. లల నమ్ముగ తానక దివ్యమూర్తి నే వీలుననో కమంగొవి అ వేద్య మనోజ్ఞ సుభానుభూతులన్‌ కేలగ, నా ఎడంద భవ దీయ పదానఠ భాగ్యరేఖలన్‌ (వాణు నవ(ప్రపుల్ల సుమ న స్పుషమాకృతి నర్చవారతిన్‌. రచన; 19029 "ెస్టెంబరు క్ష మా(దణ;ః భారతి...2920 ఆజ్ఞోబరు నం0096 0 148 301168. 3000 100౯-706786 2246-2092 ఇ₹149 +ం తమ81 8టూరక86. శ%6 ₹00803 276 2 80401114 011% ఇవ ప 91౯0120 04% ౦001002164 98౦4 ఈ06 1041 8425186 18 77011 ఇ₹౦౯క041 32, థీ శ్రీ పాహిత్యం ఒకటీ త్న

భావిదృష్టి ఆట కవీకా (వ్రవంచము ల హర్నిళమున రనవన్నవీన వి స్ఫుట నటనా పన క్తి మెయి సోలును, శకేలు ననంక హర్షపునొ ఘటీకలలో నహ(న రవి కొంతులు మేదుర రమ్య వర్షం ఘటనము కూర్చి, నా కదియె కామ్యుసధమ్ము భవిష్యదాశలన్‌. నా కలపోత రీకణము నన్‌ సరువెత్తు నదృళ్య వక్ష నం పొతముతో, రయోద్ధత ను పర్వ విమాన పలాయన శ్రీయా తీఠములై --_.సుధామధుర దిన్యపథాలకు, భావికొల వి డో ఖీ సాట్యశొలలకు, జ్యోతి రఠథండ యకోంగణాలకున్‌. భావి వీకాన వాటికల వాటలలో చను నాకునా కవీ క్వావృళ గీకులే వినగ నాను చలద్గరుదంచలమ్ము లై ట్రైవధువీ ప్రసన్న నీక తాస్థలులన్‌ విహరించు నాకు నా పూవుల పాటలే వరద పోవును తేవియ తేట యూటలన్‌. థ్రీ థ్రీ పాహిత్యం 92 ఒకటీ

నే విషడే వర్టీంచిన అ నేక రహశ్శృతు లాలకించగా లేని జగత్తులో (పతిత లించడు నా హృదయమ్ము నేడునం ధ్యా విశితారుణ ప్రభలు దాచిన యామివిలో చరించు నా మానన మింకఠ భావి నుష మా వికనద్రుచు లాన్వదించెడున్‌. రచనః 1929 "సెస్టైెంబరు 6 మా,దణః ఖారలతి.....1929 నవంబరు డీ 19100 06 న8డే, 2౨4 2 52096006201008 20 070616. గం 00482163 276 2410018 804104 0౯ 6180 916 00667 8 వ్‌06, థీ థీ సాహిత్యం ఒకటి ప్రై

గీతి 'మెొంయులు కదుపుల నును మేలిముసుగు వెడలి గగన సీమంతినీ కటాక్షములు మెరపె నెమలిప్పరి నీలి మేలి వన్నెల వికాన ముల వలె వెలింగి నా భావములు నటించెః రచనః 21929 నరంబయ 18 మాదణః భారతి....1929 డిసెంబరు తీ ₹0030601642 0010166306 ₹1 086 01 9000268 క్ష్రూళ08. 0918 18 10801694 0” & 11886 10 క. 11878008 ఫెంలంు 2౨4 90% 9 +99 ౫0 ఓ ఓం 30౨౨22 700% ఓంళ్యమే 1 2686 16 001076 1 46 714062 +%18 థఖీథీ సాహిత్యం త్రిశ ఒకటీ

స్వేచ్భావిహగము

నీవ నలో విటంకమున

విర్మల పాండు వయోద మాలికల్‌ త్రోవ యొనంగ వక్షముల

దూయుచు హాయిగ నంచరించు స్వీ చృావిలనద్విహంగమవు

స్వామిః తుధావిలమైన చూడు్కులన్‌ వీ విహరించు మార్గమున

విల్సి కముంగొనుచుందు నే నిటన్‌ ఏ రుచిరానురాగముల

సీనెడు దూర దిళా విశాంతమున్‌ చేరెదనో నినున్‌ కనక

వే విట గాపిల, ఏ ప్రపుల్ల క ల్హా నుమావళి వరిమ

శమ్ములు మూగు నురావగా సుధా తీరములో చరించెదవొ

దీన నాకిట నంఘటించగన్‌, మాఠన పారిజాత నుమ

వో రమజీయములైన భావముల్‌ పూతలు పూచువాయెదువి

ముక్త మహాళుగ మట్లు దాటుచున్‌ ద్యోతలమున్‌ విహార వరి

దూత గరున్మృదుకాంతివాహినీ ప్నాఠత మనోహరమ్ముగ నొ

నర్భ్ఫు విమన్‌ కమనంత వింతగన్‌.

థీ థీ సాహత్యం ఒళటీ ఫ్ర

కోమల పల్లవమ్ము లయి కోర్కులు శ్రొందనమున్‌ వహించగా నా నదియే ప్రమాన వవ నందవమై వికపించు; ఆంత నో ప్వామి। వియత్సథాల దిగి వచ్చెద వీవు విగూఢ వీధికా ధామములన్‌ త్యజించుచు వి కాంతము విందె నివానమొందగన్‌. రచన; 1930 జనవరి 17 ముదణః ఆంధప తిక శత మోదూత సంవత్స రాది నంచిళ 193031 0ం6 18 18221016 628005 9041 1 18 0% 776111 848021 అలర. ₹00 0606081 16001026 18 021%” 00362764, 28 16 18 ఖిం1 12 00 ₹40/ 10 990]1 1 ీ శ్రీ సాహిత్యం తగ్ర ఒకటి

హారతి చఛఈ కామసీ నీళ్ళ్శబ్దహృది మన కిర్వురకు స్వాగతముగా శ్వేత న్మితామృత *ర వీచీ శీకరము లొలయించగా చేతన్సముద్ర ఈరంగ నాట్యము లై కలంపులు తరలగా ఆతంకమింతయు లేక వీ కొర కొలపించెద గీతముల్‌. వాతో విశాల విహాయసాల వి నూతనాధ్వములకు వినున్‌ శీకాంకు శీతల కిరణ తంతుల మాతఠగొవి కొనిపోవుదున్‌। ఏతెంచుచున్నవి కౌముదీ రమ జీయ వీణాగానపున్‌ (ఫ్రోతన్సులన్‌ ద్రవియించు కైరవ మానముల నవ గంధముల్‌. జో్యోతిర్మనోజ్జము లీ వనిత్రము హార్తముల్‌ మన భాగ్యముల్‌ వీత (వవంచ వ్యధాత్ములమై వెల్లిపోదను వెన్నెలన్‌. నమ. రచనః 1930 వ్రీటైనరి 19 మూ[ద్రణః ళృం గారకం శాభరణమా 210.30 ౮023909864 107 & [482100 24 76% 14 షే8 బ్రం04ి ఈ01%క్రీకి హై 14 206 18 0440006 ఏ మం 200659 కామం 18 వా! 20210064. 2 02041006, గరం 86006%908షళూ శమ! సెం వైిజగశేం066 10% 105 బం60౪0 6001262100 థీ శ్రీ సాహిత్యం వ్‌? ఒకటి య్‌

లాస్యతృష్ట ద్రడలి కెరటాల శృతిలోన కలసి మెలసి గగన గంధర్వగాన రాగములు (మోయ తూర్పుదిక్కున పూర్ణిమా తుహినకరుడు తరళ ధవళ విలాన నర్తనము తెరచె. ఈ నిశాల సమగ్ర వాశావరణమను కాంతిఠంటక్రీ సుధామృదుగాన గ్‌తు లెగయు జగదీశ్వరాం[ఘ మంజీర నటన మటులనంత లీలానాట్య నుినయించె. కారకలు లేని న్వచ్ళ సొందర్య ఐంధు రాంబరాంగణ మొక ధవళాంబరివలె, అమృత వారాశివలెనె చరాచరముల కిడెను తన దివ్య లాన్య పొహిత్య రుచులు ఇది జలధినాధు నెదలోన నిముడలేని ఎదురులేని మహాసౌఖ్యమేమొ... శీత వీచికా మేదుర తుషార పేచనమున ఆకనము నంటుకో సోలియాడు నితడు.

థీథీ సాహిత్యం క! ఒకటీ

ఉరలునా నా ఎడంద ఈ దొరలు తరగ €౦ దొక నుధాంకుకిరణమై హార్షగాన కలకల (శ్రావ్య వినదము లొలయచున్‌, న వీన ఫేన ద్యుతులలోన లీన మగుచు. కచనః 1991 జనవరి క మాదణ: భారతి.....1931 ఏ(వీల్‌, వౌం? & 4180060086 0% 0 1160108 0£ 40130. స 0%10086 18 28 & 180211 వత 16. 318 10 18 ఏంటే శేం805ర0ట76 &౨రే 6090110081, 06 0%060 22)3102 0 0£ €ష9 0096౯ 16 అకం!658100 18 1011014019. ఈ%0 “౦600081 106006 16065881 కం? 2 210” 0272608 116 ₹016 0901. 148 &20)62]1 18 2026 6000600021 20 116911600441 12 80146 02 €%06 81001108 0030212064. 11002 0 080 18 0౯001881016 049 +€%0 వైంప09210ట006 01 6110602 18 080 2006884537 + & 10 వై06%, థీథీ సాహిత్యం ఒకటి పం

ఉలి

బౌద్ధ తేజస్సు

ప్రొతరాకాళమున పరంజ్యోతి యొకటి

వేనవేలు దీధితు లీవి వెగ్గిపోయె:

ఆఅర్పరాని ఆ కేజోదవానలమ్ము

కౌముదీశీతలము, దెసల్‌ కారుకొనియె.

అది మహాంభో వనిధానమైనదిః; తరంగ

నాట్యములలో (వ్రశాంతి విన్నాణ మొలికె.

దాన సంభూతమైన రత్న (తయమ్ము

వేరుకొన్నారు ముగ్గ మహీజనాలు.

ఒక్క కరుణార్జ్రనయన కవోస్టధార .

గగవనది కెరటా లుడుకన్‌ దహించు:

ఒక్క యెద _పేమచే [మోయునో చరాచ

రాత్మకము విశ్వహృదియె విహ్వాలత కొంచు.

ఆ సహృదంతిక మా నయనా(శ్రువృష్టి

నృష్టిమండి (వ్రతిధ్వనుల్‌ చేదికొనియె,

ప్రాణులు విముక్తి కొంచు నిర్వాణ వదవి

జగ మెరింగెను “బొద్ధతేజస్సు” వలనః

రచన 2092 ఏసవిల్‌. 7 మా(ద్రణః భారతి....931 ఆగస్టు తీ9061116 ఇసం3 16 90166 019 206 6 9003600360 2 101105 26 4006 19 ౯౦౫206201౫ 50076 50406 0 106, తీ0ంటాడం[ లంం165310%2 4ల664 10 16 00001616 ౦000059108 2064 ౦080610142640% 10 116 6140018466 206 ఈ11066. అీథఫీ సాహిత్యం

00 ఒకటి

భావనాపథి శే విపు డీ విధ వయ వించెడు నంతట ధారుణీనమనో మౌన రనోవకుంఠనము మాటికి మాటి కెడల్భ్చుచున్‌ (వళాం కానిలముల్‌ మహాజ్ఞలయి, స్వాగత గీతికలై. వ్రటోధ వి క్షాన గ్‌ళాంక విస్ఫురిత శంఖ నినాదములై ధ్వవించెడున్‌. | మంజుల మీ నిశీధ సుకు మార విలానముః చంద్రికా రజః వుంజమునం దడంగిన ఈ మో వివహమ్ములు, షట్పదీ ధను శ్ళింజితముల్‌ చెవిన్‌ చార కృ శించెడు 3 శర కాందిశీకు లే ఖం జనియెన్‌ తమాలములు శ్రమ్మిన చాటుల దాగి పోవగన్‌. నేనే ఈ నిశనై, మదీయ రననా విష్పన్నముల్‌ గాన వీ ణా నాట్యమ్ములు గౌగ ఈ మృదులచం (ర్రజ్యోత్స్న్నలై. మామక ప్రాణాధారము లాశయద్యుతులె కా రా కోరకాలైన వే లానంతాంబుధులందు చేయనొ వ్రవా శ ద్వీన విర్మాణముల్‌ ॥ థీ థీ పాహాతళ్టు' గం..చగత్సాల్లల్ల

ఇది కవితా సతీ వికసి తేచ్ళ్చ పరీమళ మొల్కువేశ. కా రద నవ కొముదీ తరుణ తాన కళావలనమ్ములాడు న భ్యుదయ పదమ్ము, విశ్వవిభు డూయెల నూగగ శేగు వీ పువుల్‌... హృదయము క ల్లినా పలుక రింపుడు పాటలుపాడు రాతిరిన్‌. రచన; 1931 వవిల్‌ 12, మాద్రణన గృవాలత్మీ.-1031 జూలై, “గృహలడ్మీ'లో దీని శీర్షిక “ఊహావథి.” కొద్ది మార్పులు కూడా ఉన్నాయి. థీ థ్రీ పాహిత్యం 102 ఒకటి

వవాగ తలపులు

బీగెడు గాలిలో కలన

శించెడు జీర్ణ తృణాల జీవితా

శాగఠతి వేణుగానముగ

జల్లన నూదుదునా? (ప్రవాపొానీ

'వేగములో చలించి మొర

వెట్టు మహీరుహమందు న్నార్డిపో

గా గిలిగింత కొల్చి తమ

కమ్మున నొడ్డువ చేరవై తునా?

ఆ కెరటాలు ఫేన దర

హోన మొనర్చుచు క్రైరవాప్త రే

థా కిలికించికాల తెలి

కౌగికులన్‌ శయనించు హాయిగా

ఏ కల లెంత తీయదన

మీనెడినో, మృదు పుషస్పశయ్యలన్‌

లోకము వైతమున్‌ విదుర

లో కదలించును నేత్ర పక్మముల్‌.

మునరు విశాంధకారముల

(యైోతలలో నొక మూల కారకా

రపిక విలాన వీణ కొన

రన్‌ తలపోనెడు మూగపాట'కే

'దెసలు చెవుల్‌ విగుడ్చి పర

శేరవి రాగము లాసచేయు, వి

శ్వననము లాగుచున్‌, హృదయ

వాద్యరుతుల్‌ వీగియించి వేగుచున్‌. థ్రీ శ్రీ పాపాత్యం

ఒకటి 103

ఏ స్మిత లికకోనమొ న హించిన జీవితపాత్ర విండ బా ధా న్మృతులే (వ్రవించి ఎడ దన్‌ కలగించ, విగూఢ కందరా వేళ్ళమునందు చేరిన వి విక్త విశీధివి కోరినాడ నా కస్మిక చంచలాచ్చ లతి శా నటనన్‌, తిమిరాలె సోలెడిన్‌. రచనః 1931 వీ్యపీల్‌ 1 ముద్రణ? కవికాసమితి ద్వితీయ వార్డిక సంచిళ--30320 వా2ంటం6 060 060) 0 9388654108. 1928104676 వింఇబా 0000906 101 0౪ ౦౧ల ంైం 2006ల 1062081016. ం?61 78102౧00 0,6 29021 1010. 00 2౯6 లంం|653176 0£ కేంలచర్యు 0063 21206 0 2 మం00/ *0?00 06 126 కశయి 101 *%1814 ల? 256 ఇం. థీ థీ సాపాత్యం 104 ఒకటి

వన దృశ్యము శ్రానన ళోళలీ యెడవి కొసీల లే సెలయేటి యొడ్డునన్‌ నే నొక వాయువీచి కర జీన్‌ తిరుగాడుదు, లోలభావనా మౌనవథాలలో మలయ మారుత పేవ ఘటిల్లగా, తరం గావత గర్గద న్వన ర హః కథికా మధువారు లామచున్‌. గగన విటంక మందుకొన గా వరువెత్తు నగాంచలమ్ములనొ పౌగసుల (ప్రోవుల శ్లైగురు చున్‌, వలయావళులన్‌ రచించుచున్‌ దగకొని యున్న నా శ్రవణ తత్సరతాపరితృ ప్పికిన్‌ సుఖ మ్ముగ నెలుగె త్తి పాడుకొము పుల్లలె నా ఎద మెచ్చు నెచ్చెలుల్‌. ఈ యెడ విన్తరిల్లు వ్రతి "హృద్య లకాంత వరీమళాల నా లో యువకొనుళోగ నర శుల్‌ పులకించు, రన (ప్రమోదప్పన్‌ తీయదనాలు నించుకొను తీర నదద్చుతి క్మనువాయువుల్‌ నా యెద భావతంకులని నాదిలచేయు నెవో కవిత్వముల్‌. థీథీ సాహిత్యం ఒకటి 105

ఈ ననదృళ్యమే కుముది నీశ్వర భాన్వర హోనమై కళా (ప్రావరణమ్ములన్‌ శొణకు లాడు, పురాన్మృత సౌహృదమ్ములే శ్రోవలు తేరు విచ్చటవి గూఢ మనళ్ళుభ తోరణమ్ములై, దై వకృపా నృటిద్యుతి ని ధానములే వికపించు పూవులై॥ రచన 1931 అక్టోబరు కై ము,ద్రణః భారతి.....1931 నవంబరుం ౨ శం జ06డి చం 210౮1 9060 గంి0 18 & 6810210 పిలిళలం 10 గం?లంయల ఇం 6011006 కం ఇలురే 01 ఛం (ల206108 2158 1 6069 అండం 26006400. ంక8164ల4016 21002400 3 ౧606339206 [09 (018 20020000 36110 30/16. థీ ఫ్రీ సాహిత్యం కే06 ఒళటీ

స్వర్గ దేవతలు

ఆకనమందు మోహనము

లైన పయోదము లచ్చటచ్చటన్‌ ప్రాకుచు కేలియాడి చెద

రన్‌, వెలిగించితి రెవ్వరో తరం గాకుల దీనగాన చలి

కాన్టీకి నాట్యము నేర్పు చంద్రమ శ్రీ కమనీయ దీవశల1

చెప్పుడు వెన్నెల లిఫె నిల్చునా?ః మీ తెలి నస్వవ్నమేమొ కుసు

మీకృత నాక హృదంతరాశ వి ర్యాత సరీమళమ్మయిన

రమ్య శళాంక మరీవి మాలికొ శీఠలళోభ నేటి దిది?

చిందెదరా చిర గాఢ స్పువ్తిము (దొ తిమిరావృతావధులు

దారి కనుంగొను పూర్వ సంన్మృతుల్‌, ఆ వరికుళ విశ్చలవి

హాయన వేదిక మీద మీ వద వ్యాషృతి మల్లి కాసుమద

శాచ్చ కళాదృతిగా వెలుంగ, నే లా సరికించు నా కనుల

శై సుకుమార చకోర పూజగా 'రేపుడు రీ పరీమళ వ

రిస్ట తుషార వృషతృరంపరల్‌?

ఛీ అీ సాహిత్యం ఒకటి 107

మీ రెవరో తజక్షణ ని మీలన మోహసనేత్రురై తమో భార సుసష్పుప్పిలో తొణకు స్వవ్న గరు తుల చంచలావిలాం కూరములన్‌ దిశావధుల కున్‌ వెలిపూతల సోయగమ్ము క ర్బూర సువాననా మిళిత భోగముగా విడు న్వర్గ వేవతల్‌ =... మనోహరముగా విశ పాడెడు విట్టి వేళలన్‌ వాకధువీ నుధాపులిన వాట్య విశారదులై తివిష్టపా నోకహ నంద మారుత మ చోజ్జత చందనచర్చ నోలికన్‌ సోకగ నవ్పరోహనన కోభల శానములాడు! మీర తే లా కకుబంతపీథికల లాన్య మొనర్హురు సోలి పోవుచున్నా దయ గవివారొను ప్లీ నల తన్‌ నశీయించిన నావయిన్‌? అలా శయ రసనత్సమీరముల చాడ్సున కారు'పెడారి దారిలో... వయినయి సోకగా భవ ద పార మనోహర గానగీతీకల్‌ నయన మొన ర్లునా ఇక గ వాశ గళన్మృదు కౌముదీవధిన్‌, ఈ యొక రాతి నాకనుల కిచ్చితి రద్భుఠ దివ్యదర్శన అీథీ సాపాత్యం 108 ఒకటి

చాయ నొకింత, తావక వి శాల సుభాలయ దీవికొద్యుతుల్‌ వా యెద కోరటో దిక, అ నారత సుందరమైన మీ న్మృతి కేయకలో మణీచృపుల నృష్టినె తృప్తి వహింతు సీవయిన్‌, ఊహలలో వివాన మిక మందురు వేటి విశీధ చంద్రికా స్నేహము మాపివా. గగన సింధు నుధా వరిషేచనోజ్జ్వల వ్యూహములన్‌' మదీయ హృది మాచిన ఈ న్మృతి భావనా గరు డ్లాహితమై దరించెడు ను దార ముదానహ కాల మెల్లెడన్‌. రచనః 1931 ననంబరు 19 మాదణః భారతి.....19082 మేం థ్రీ థీ సాహిత్యం ఒకటి 109

ఖండ గన

ఆ స్పేమాళా విషాదాంత కావ్యమై

వ్యాపించు కాలమేఘభూళలో పొడచూపి,

అందేందు మూర్తిః ఆకాశ కర్పర మెల్ల

విండునీ (గుడ్డి వెన్నెల ధూమ ధూవమైః

వలదు దయలేని ఆ జిలుగు వెలుగెందేని

కలివి వేయము పల్లటిలు వార్ధి కెరటాల;

నంపెంగ విరి పైడి బాయలో నా కేమొ

వంపుతేరిన కల్తివలె నుంటి వీ రేయి.

థిండేందుమూలర్తిః లోకముపై కుపితదృష్టి

మండించు ఈ నమున్మాద నాట్య మిదేమి?

ఓ సుధాహృదయః నిట్టూర్చుల్లై (ప్రసరించు

వికల మామక భావ ళకలముల్‌ నీవంకు

కురియింపు మింక నిష్టరవృ త్తి పోనాడి

హర జటాజూట గంగాంబు శీతలవృష్టి.

కచనః 19932మార్చి 21, మూ(దణః భారతి....1033. జూన్‌ న్‌000120160 1 12010028 ఇ ఓట6 వింయిు. 52 8071 0 74021 00%)1126[102 000916ల4016 వం6ళం ఈం ౨1206 476 0ంల *ంగ1664 ౪0. 91 28 లుంం18&1 876009 206 ౧253100216 0460063053 ౦00%620౫6 0౯ & 150 గంంగం 0౧16ల జం )6 (0 06 101506 40 13 రంల. ఉఈకే029 జు 23 న ఖంకేందుమూ _కీ చవితిచం దుడు ఆశీ శీర్ణి కలం మార్చి శానీన ఈ పద్యం రచయితశీ నచ్చుఖాటుకాలేదు ఆఅందుబేక దీన్ని వూలర్తిగా తీసీ జీని మూజేళ్ళతర్వాత సరికొత్తగా రచించనలని వచ్చింది, 'ెందటిది గేయం మౌ[క్రమేం థఅీథీ సాహిత్యం

110 ఒకటి

కోరదేవి జ్వలియించు పూగు త్తి, పరిమళించెడు మట్టి, దుఃఖిత (వణయినీ! తొలగి చను నన్నియును, పాంధ్యవి _స్త్‌బ్ధ తేజస్సు శాంతించు, విలపించగా మావివేయును గాలి.

'విదు కొక్క కల్పనా కధవోలె ముగియు. జీవితంపు గులావి కొవిరేకుల నడుమ సరశానిలము గాగ మరణ మెప్పుడు వీచు,

బాధావిలానేకవర్షముల్‌ కడువ

శొంతి నెచ్చెలి యట్లు నముఖాన తోచి

జాలిహస్తాల బొష్పమ్ముల తుడుచు. మృతిలోన విధికృపన్‌ [వతివస్తువును ముగియు ఆశయు, వలప్పు,ు ఈ అలతి మనుజళ్వాసు కాంకాధరములు, ప్‌గ్గరి నందెచుక్క ఇకముందు మడిసిన విపుడు జీవించి వరమనోజములైన వసువు లెల.

ఇ “వా అవక ణా ఒక తెల్లనగు మంట, ఒక కెంపు మంటయున్‌ శాంతి వేదనల (పోజ్బ్వల కీల, లా నడుమ

వస్తువుల్‌ కడ చనున్‌ వచ్చిన దారి....

ఇవి యెల్ల నడచిపోయిన అనంతరము

ఆత్మ స్వీయోషస్సునందు జ్వలించు. ఎరుపు మంటకు వైన, తెలుపు మంటకు పైన వీడయే లేని ఉన్నత దివ్య తేజమ్ము

మనుజ మోషల కందుకొనరొవి వివీడ

విశ్శబ్దముననున్న నక్షత్ర వేది

నేకాంత రాజ్యమ్ము నేలు నమ్రాట్టు,

థ్రీ శ్రీ పాపాత్యం ఒకటీ కళ

దుఃఖిత (ప్రణమబివీ।ః తొలగి చను నవ్నియమట్ల నా తీన భావపుం జ్వలిత పసూనమ్ము. వీ యకణీ తనువు తీయని మట్టి, మన్నపేమ దేవి కొమ్మలు కాంచె నట్టి మసకయాౌ జీవనోన్మాదంపు తరువు తొలగు నవ్నియు ఒక్క తుది ఆరపులోన సీరమ్ము, హరిణమ్ము, వీవు నేనును కూడ ఆలసముల్‌ ప్రాకు వీడలు మనమీద। తల లెరుంగవి, అమోఘ, మగాధమైన ఒంటరి విద్రలో నురలును (దుకు. విస్టురాహతపహదీః నీ కేఢ్వ నికనేల? బేల కనులారః మీ కేల అకువుణ మీ బాధరహన్య గహ్వరము లందుండి?ః ఆనంద మిక మీద; వాన విధాన గతియించి మగిడి రాగలుగరు మీరు. రచనని 1932 వృవిల్‌ 2, తొలిమదణః భారతి...1939 ఆక్టోబడం మాద్రణ: తెలుస స్వరం[త....1950 నవంబరు 2 1205142600 06 88 లం! గంఖజ ౨. ౧4400461 249 64౬028౫ 0 150147101౫. 716 684 623% ౪29 ఈంగ6 ౪210 ల 001 ఉం. వ్‌205600611 2116026693 ₹06 193166 10 పేలై01ల ఓం ఉంం: 0016 ౧౦౧. వారీంద్రశాధ్‌ చటోపాధ్యాయ వ 2.410098 జననం హెదరాబాదులో, శాక్ట ర్‌ అఘోరనాథ్‌ కుమారుడు, సరోజినీ వాయుడు ఈయన పోదరి ఇప్పటి! దాదాపు 25 పుస్తకాలు (ఫకటీంచాడు, ఇంగ్లీ ములో గరం వొంక 01 మంటి, శ9కళై 06 1122168 వేశజ8కు 191% 088 వెండరేక 1025 (అన్నీ కన్య సంకలనాలు 128 ఇ4 త801 అజే అక్మచరిక్రు కే942ం శాపంచడా నాటశొలు వడా శాళాడుం అభీ పాపాత్యం శే ఓకటి

దివ్యానుభూతి సూకల వయోధర చృటా వంకిల వివి డాంధకార నిర్జన వీధి కొంతరముల నా చరించెడువేళ (పోన్మ త్త రీతి, అవళ మొనరించు దివ్య తేజోనుభూతి నరవీమై. చల్లన్వై నన్ను జలక మార్చె;ః నందన వనీ లకాంత కాంత(సజమ్ము గా నౌక క్షణమ్ము నా మెడ కౌగిలించెం కొలభటులు తొందరగా వినీల దర్ప సూత్రహస్తులు నను డావి నునుదళీ న రీమళావృత మద్గళసీమ కాంచి తలకి, తలయూచి ఇరులక్షై తరలినారుం ఇపుడు మేఘముల్‌ విచ్చిపోయినవి నాకు గగనమందె కలదు తారకొావ్రజమ్ము, ఇంకనే నిత్య రాకొశకళొాంకమూర్తి నై నలోరాజ్యపాళిక లావరింతు మా్యద్రణః ఆంధధపష్మత్రిక సంవర్స రాది నంచికం ఆంగీర స__.1032.33, 06 3000 2 018 1010260 06 1209664 ఇ జళంళం అం1రల3 ఏ ఓం శసలికిఉ వష 0ంగ4. తం లంగ! *ఇంటిండ ౪౧ ౧0౦6ల. 016 090046 అరండం:56 006 664 801 ౦066౮216 1010 0 53646 0౯1౬ అీథీ పొహిత్యం 58 ఒకటి 113

చెజువు

నుుగరమున నన్ను నేను చూచుకొమనపుడు

నా ప్రసకక్తిగా కన్యము నాకు లేదు.

చెరువులో మాత్ర మేను చూచితివయేని

వింళ లెన్నెన్నికాని కాన్సించు నాకు.

ముకురమున కానఐడు నాకు మూర్థు డొకడు

చెరువులో జ్గావి కొనిపించెడెని నాకు.

మూలం: 27163, 7, 1. ౨47168 2 (1571-1960) ఇంగ్లీముకవి అమెరికాలో చెడ దిరుగుతూ చిల్ల రవన్తువుల నమ్ముతూ ఇంగ్రాండులో. వీధి శాయకుడుశా సంచరిన్తూ కొజ్నేళ్ళు గడిపాడు చెరసాలలోపడి అక్కడే ౧000 ఏింటి8 0080762 ఆజే పేరుతో శకాన్యసంకఅనం వెలువరించాడు, 1903 లో గౌపెం ఉీజళం010- టైిడవైస్స”. 0% 2 దర07- 008000 రచించాడు, 410480 కిం008 షర 01678 వాడా ఇతని రచన 01160064 క06128 02 1. ₹. ౨47168 39౫% లో ెలంవడింది, (థీ (ఫ్రీ సాపాత్యం

క్షత ఒకటి

బహిష్కృృతుడు సంజివడి చీకటులు మూగు నమయమందు దారి.ప్రక్కం ఏకొకిగా కూరుచున్న ఒక బహిష్కృతతేజవ్వి నొరపికొనుచు తొందరగ దాటిపోవుచుందురు జనాళి, ఆ జనుల్‌ తమ దీప్రగేహమ్ము చేరి (ప్రియకుటుందిముతోడ వివ్వి యవి పల్కి తీయతీయపల్కు-ల తరితీప్పలందు వ్‌లున వైైచెద రల బహిష్కృతుని మాట కాని రాగబంధమ్ముణ కదలిపోయి జీవయా(క్ర కొళ్వాసాంత మావహిల్లి వరుగు కడముట్టిపో. సుహృద్వరుడ।ః యనుచు (వ్రాలుదురు వారు వెలినడ్డవానిమీద, మూలం: శీ. 5 మా,ద్రణ; ఆంధ్ర విడ్యార్థి ఎ=క903కీ అల్టోబరుం ఉ.మ.--660786 1111460 88611 (667.3995) అే వింమిళవి యొక్క. నప్రనీద్ధమైన కఅంపేర, బరిన్‌ జాతీయ ఫునర్వికాసంలో యేట్సు (౫. ౨. 6818) సవాచరుడుగా. గొప్ప కవిత్వం రచించాడంం థీ థీ సాహిత్యం ఒకటి క్షే్షే5

(పవాసులు బ్రేవతలు విచి శ్రాకృతుల్‌ తీపికొవిరి. పల్లేటూళ్ళలో సూకరపాలకులుగః కొని వారల మురికి మొగాలయందె దివ్య తారకొస్నిగ్ధదీధితులు మెరయు. వికల ధూనర గగనవాటికల (కంద త పులయికూడ పూర్తిగా దాచరేరు తను సతీఠ దేవతావై భవము, స్వకీయ దివ్యళోభ. కన్నులయందు దివిషదగ్ని. మట్టిగోడల గుడిపెలమర్య రేల ఇరికిసడియును వారికే ఎరుగరొక రాజదండ కిరీబధారణ మొనర్చి గదెముండి గద్గియ క కదులచుందదు. ళా న! లబ మూలం: గ. ౨. ఊ&.మె: యీట్సు దృష్పిలో ఏ, ఇ కాజ్యాలు “120 18081 రేం110446 204 820016 €%20 297 1200140 ౦0049 6 28 1066020 మాఖ్యంచా మౌర్మికబాద ధోరణిలో రచించాడు 116066 ఆశే చాటకం, 16 7116 ₹13109 (1004), గ16 26067241 0 0౪ (1911), క02210201003 2064 00765163 (1915), 0004000000 204 00069 ౨0608 (1980) అ జే కావ్యాలూ ఇతని ముఖ్యరచనలంం థఖీథీ సాహిత్యం కే1ే6 ఒకటి

తిరుగుబాటు

ఆల మార్యుడ నెడి ఉజ్జ్వల దివ్య నౌక

ఇబు నే [వయాణించు ఈ పాఠ దోనె

ఏక రహస్యాజ్ఞనే తేలిపోవు

ఏక (ప్రవావోాననే ఈదులాడు.

నక్షత్రనాకలున్‌ వా ఆత్మనావ

ఐం(ద్రజొలిక సర్వతావళి దాటి

దూర నముద్ర వర్హులరేఖ దాటి

మూర్చిల్లు నొక స్వచ్చ ముకురార్థవమున

రండి మీ సీళ్ళు విస్పండి చెవ్పండి ఏ సాహపిక యాత ఇది మే మొన ర్త 'మే దేవనగరి సాధించుట కొరకొ జన్మధామ శ్యామ సన్యవీళులకొ?

మూలం: 4&, మ. (1) థీ థీ సాహిత్యం ఒకటి శ?

(పభాతగానము

అస్మదీయ (ప్రపుల్ల హృదంతరాళ సంస్థిత పవిత్రతర భావనముదయ (వ దర్శనోత్సుకమతి నౌచుం దమక మెసంగ జేవిః నీ సన్నిధికి నేగుదెంచినా/డః అత్యుద(గ తమి(న దుర్వ్యాషృతి వ భిన్నమాన్వైక శక్తి నంవన్న విశత భానుకిరణ (ప్రశ స్గమై ప్రాచి తోంచె సమయ మయ్యెను నీ పూజ నలుపుకొజకు ఏ యనంత (ప్రభావ దుర్‌జ్లేయమాన మానికాచ్చ పరంజ్యోతీవో వితాంత విస్తుల గుణాఢ్యవో యట్టి వి న్గనంగ గందళించిన హృదయారవింద సుముము భ_క్రిపూర్వకముగ నమర్పణ మొనర్హు. మహిత భవదీయ రూవ నంపద్విలాన విర్మలాంచిక మందాకినీ తరంగ నమవగాహనోపార్టిత విమల పుణ్య మహిమ కారజగళత కల్మషఃనైతి విమిషకాలమ్ము విమ్న ధ్యానింసవిమ్ము. దీర్చ హర్ష(వ్రదాయక దివ్య భావ గీతికా నవ్య రాగ నంకీ ర్తనమున నై క్యమయ్యెద త్వన్మనోహర దిగంత విశ్రుత ల్లోక పరిశుభ్ర వీచికలను.

ఖీ థీ సాహిత్యం

$18 ఒకటి

శి నిదురవలె, విదురలో వొదవు న్వష్నమువలె, ఆడుగు నడిలేక న న్నావరించెదవు. గాలివలె, గారిలో శేణ సౌరభమువలెె చూచాయ కొలువకే నురిగి పోయెదవు. ఎప్పడొ నీ ఆగమన, మెప్పడొ నీ నిష్క్రమణ. థీథీ సాహిత్యం ఒళటీ కం

సమరాహ్వానము

ఖైర్యము త్యజించి ఘోర యుద్ధంబునందు

వమచిత పలాయన వధంబు ననుసరించి

ఓ సుయోధనః యెందేంగియుంటి విప్పుడు?

రమ్ము. కత్తి యోచిక సంగరం బొనర్బ్ప

వినప్పభోజన మొన(గ౧ి చంపింసలేవు

వెన మహార్దవమునం బార వేయలేవు

మించి లాషెగృహంబు( గాల్సించలేవు

ద్యూతమున గెల్చి మిగుల నంతోషమొంది

(దౌవదివి భంగపుచ్చంగం డలంపలేవు?

ఎట్టు లిక మమ్ము విర్ణింప చెంచినావు?

ఆజకంబెను వే అుపాయంబు లేదు

కలదు (త్రొక్కంగందగిన మార్గం ఐడొకటె

రమ్ముః కత్రియోచిత సంగరం బొనర్చ.

ద్వాడళాబ్దముల్‌ గహన వివాసమందు(

జిస్ప(గారాని పిలుగుల6 జెందిహాముః

మాజువేనంబుల విరాట మానవాధి

పతఠిప్తరంబిన నజ్ఞావానదీక్ష

జయప్పరన్సరముగం దీర్చ( జాలినాము

చేయునున్నషట్టి వమలెల్ల( జేసినాము;

తుదకు! బురవంచకము( గోర తుచ్చుండ వయి

కృష్ణునందేశము తిరన్కరించినావు

'ఘోర నంగర మొనరింవ( గోరినావు.

ధర్మమే జయ మను మాట దలంన వైతిః థీథీ సాహిత్యం

కే20 అకటి

కోరి కొఅవి చేకొని నెత్తి గోకకొంటి బంధుమిత్రులు పరిజనుల్‌ భండనమున తీవయుద్ధంబు నొనరించి (తెళ్ళినారుః ఇప్పు డేమి యొనర్చంగ నెంఛినావు? హస్తములు కాలిపోయిన నాకు లేమి చేయునో యింత యోచించి చెప్పు మయ్యః ఇ65క విదారింప లాథ మింకేని లేదుః ఆజి కంటెను వే అుసాయంబు లేమః కలదు తొక్కగం దగిన మార్గం బదొక శె: రమ్ము క్ష శ్రియోచిక నంగరం బొనర్చః ఏవురము మే మనుచు మఏ నెంచవలదు ఇఐదుగురిలోన వీ కోరినట్టివాండె ద్వంద్వయుద్దంబు నొనరించవచ్చు( గాన రమ్ముః క్ష్రియోచిత నంగరం బొనర్పః। పాజణ(టోతువై దాగంగ వలవ దింక॥। ముదిణఏ భారతి.___1926 నవం బరుం థీ శ్రీ సాహిత్యం ఒకటి ర!

వేజణుగానము ఆంరకొారము దిక్కుల నంతరించె మెల్ల మెల్లన తెల్లన వెల్లినయ్యె; అంకఠలోవల జగమంత ప్లోదపరత నలర( (బ్రకృతి సిత స్మేర లలితిమయ్యెం గూడులన్‌ వీడి తమ వారితోడం గూడి చివురు. గొమ్మలపై మహోత్సవము గాగ వీనులకు విందు గాంగ నుధానవమగు గానవర్షము వీడజ గజము గురిపె. అంఠవర కచేశనముగ నజంగి యున్న విశ్వమందు( వైతన్యమ్ము వెల్లి విరిపె; చేతన పదార్థములు కొంతిచే వెలింగె; కాంతికల్లోలిములు ధాత్రి. గడలుకొవియె. పాలక్రై విడి, లే/గలు వరువులె త్తి తల్లి పొదుగులం బొడుచుచు ద్రావెం వాలు చలిదిబువ్వలు భుటీయించి నంగడీండ్రం వీణువసాగిరి గొల్లలపిల్ల లవుడు. బొాలసవనుండు ముందుగా( బరువులె శం బట్టగా( టోవగావలెం దిల్లటీల గొట్టుచున్‌ బోనంగా సాగె గోమలంపుం జీన్ని కెరటాలు యమునలో. జెన్నుమిగిలి. యమునయొడ్డున దూరాన నచ్చ టచట బచ్చికలు నిండిపోయిన బయళులందు గోవులను, లేగదూడల గొమచు వెంట గోవబాలు రెందతా మేష్కకోం దిరిగిరి. థీ థీ పాపాత్యం క్షై22 ఒకటీ

వారిలో నొక బాలుడు వన్నెకాండు, వీల వీరదసంకాళ ని స్తులాంగు6 డమల శుళలక్షణాన్వితు. డమృతమధుర మందహాసానముండు, కాంతిమహితమూర్తి ఒక మనోహర వేణువు మాదె నతడు చేతనాచేతన సమగ్ర సృష్టి యాలికి మారుమోంత లొనర్భ్బుచు మరల మరల మధుర మధుర గికానందమయముగాంగ, ఆ మసృణగానమాధుర్య మమరగితి కొ కళామధుమతుల విరాకరించు పొరలు నచటి గానస్వాదురురము నందు భువనములు లవమ్ములుగనైై పొరలిపోవు. కానన విహంగమాః నీదు గానరవళి మావి, దట్టంపు 'టాకులమ్రావిచిపురు లాని, మౌగ్ధ్యమ్ముపూవి యీ మాలకీంతు 'చేమి యూనంద మెంత వహించినావు? ఓ తమాలశాథికః; యమునాతరంగ నాట్యమూూలి; మీ కెంత యానంద మిపుడుః లే/గ లావులు, గోవకు లీ గలీర గానమున మానపసికమూర్శ గవిరొ యేమొ? వేణుగళ విర్లళన్మృదుగాన రవళి నమరు లాలకించిరి గగనవాంగణాన, (వ్రకృతి (ప్రతిమగనై వినె. బరవళాన భువనములు మారె నందనమ్ములుగ నపుడు. చూదణః భారతి 1980 "సిస్టెంబరుం ఖత ఇది (శ్రీరంగం (శ్రీనివాసరావు, శేతవరఫు కృష్ణమూ ్రిగారి "పీర్ల తో అచ్చుపడి ఉంది థ్రీథ్రీ సాహిత్యం ఒకటి శి2

విద్యున్మాలికలు బారులు బారులుగ తీరిన మబ్బు గుద్బిలుల దారుల దారితప్పి చరించె ఆ రేయి తరళ సరశ్రేరమ్మదములు. ఆవి కవీడెందమందు గగురుపొడిచీ ఓరగా, కోకిలపాట జీరగా పైరుల పైవయి సోకీ చను శూరుపు గాలి తీరుగా, కవిడెందమున తాకి కాకనటుల తరలివోయిన ఏ పిన్న భావాలొః భారంప్ప పిగ్గు శడియారక మడిలో విడుగదలవడజొలక విహ్వలించు ఏ పిన్న భావాల పరిమళ తరంగాలొ। ఆనాటి చకచకీత చంచలాఏఠతి: న్వర్గవీధీవిహోర తారకలు మారి కాపవశావ, మానపువి తోట మడికట్లలోన (వ్రవానపు (బ్రదుకుతోన సవయుచుండియు నవ్వు వెల్లునలు జల్లు రకరకాల రంగుల వికచ లతాంత సంతతులుగ వినువీథిమీద

థ్రీ ఫ్రీ పాహిత్యం కైప4 ఒకటి

తమ కోరికలతోడ పరిపూరితములై న కనులకాంతి వినయ విసృమరత లేమొ అనాటి రేయి నవఘళించిన శంపానహ[స విశావిశాల కుహర విహారములు: అవి మయేమొః యామినీవినవీల గేహదేహళీ విష్ణుకాంత నితాంత తోరణనులొ? ఆటలాడు వేలుపు బాలికల పావడా అంచుల బంగారు తీవియటొ? కావవిః చేబకొని కోలలకు కూలి వేదనల తూలు హరిణాల కండ్లు, జాలికి పురుటిండ్లు _ దిక్కుదిక్కుల కంపిన దీనంపు చూడ్కులే ఆ నాటి (ప్రళయ కాండవ భయంకర సౌదామినులు! మా,దణః భారళి....1933 మౌర్చి* థీ థీ సాహిత్యం ఒకటి క్షేణైక

బాల్యం

శ్రాలా చిన్నవాడినిగా వేమండిన కాలం కలదు నా కరీరనుంకా అప్పు డొక అడుగున్నర మాక్రం! తీయగా అది ఠలుచుకుంటే కన్నీళ్ళు (నవించు; ఆందుకనే హార్షముతో ఆది నేను న్మరింళు,

లై తలి చల్లని చేపలలో ఆడుకున్నాను నేను; నాయనగారి మోకాళ్ళమీద గ్యురపు స్వారీ చేశాను దుఃఖాలు, ఉ(దేకాలు, భయాలు, అన్నీ ఒకలాగే ఉండేవి. దింగారం, నంన్కృతం, [వణయం,. అవన్నీ కెలిసేవి కాపు,

త్రి ఆఅవుడీ ప్రవంచం తోచేది ఇప్పటికంటపె చిన్నదిగా; అట్లాగే, ఇప్పటికం పె అమాయక మనిపించేది.

థీథీ పాపాత్యం 126 ఒకటి

న్వర్ష్గంలో మొనలవలె చుక్కలు పొడుచుట చూశాను; రెక్కలుంపే బాగుండును వాటిని పట్టు కోవచ్చు అనుకున్నాను.

క! లఅంకలవెనుక చందద్రువి కాంతి హరించి పోవడం చూపి అనుకునే నాడి నిట్లా “అక్కడ నే నుంకే చంద్రుణ్ని దేనితో చేపేరో తెలిపేది; ఎంత పెద్దగాం గుండ్రంగా అందంగా చంద్రు డుంటాడో తెలిపేది”

ఫ్‌ పశ్చిమాకౌళంనుండి ఆశ్చర్యంగా చూశాను దేవుని యొక్క సూర్యుణ్ని. రాత్రిపడేటస్పుడు సముద్రపు ఆవరంణి ఒడిలో (కుంకేవాడు. ఆయికే మళ్ళీ తెల్లారగట్ల లేచి తూర్పు స్వర్గాన్ని ఎ(ర్రవి వెలుగుతో చిత్రించేవాడు.

6 ఎవడు నన్నూ మీది మార్యుణ్ణీ చేశాడో

ఆ దేవుణ్ణి. వరమసితను న్మరించానుం థీ భీ పాహిత్యం ఒకటి కే27

శఈన చేతీనుండీ ఆకొళంపై గుమిగా రాలిపడే దట్టంగా గుచ్చవచిడ్డ దివ్య మౌ క్తికొలు ఎవడు చేశాడో ఆక్ణే॥ / ద్రు,రతనప్ప భక్తితో అమ్మ చెప్పిన ప్రార్థన ఉచ్చరించాను ఆమాయకపు పెదవులతో; “దేవా? నరళస్వభావాః ఎల్లప్పుడూ జ్ఞానం కలిగి మంచిగా (బతికి విన్నే అనుసరించ వి""మ్మవి, రి అలాగే 'ప్రార్టించాను తండ్రికోసం శల్లికోనం, చెల్లికోసం, ఊరిలో ఉన్న ఎల్లరికోనం; వేనెరుగను కాని రాజుగారికోసం; పెద్దకొలంచే [క్రుంగి అసురసు రని ఆటూ ఇటూతిరిగే లికుక సోదరువికోనం ర ఆవి నకంచాయి. ఆనా బాల్య హర్ష దినాలు నశించాయిం అంళ అనందమూ పోయింది వే నెరిగిన ఆంతళాంతీ పోయింది థీ ఫీ సాపాత్యం 128 ఓకటి

ఇప్పుడు నాకు మిగిలినది ఎంతో (వోది చేసుకున్న అప్పటి నంన్మృతి మాత్రంః ఓ వ్రభూః దీవిని కూడా నేను ఎప్పుడూ కోల్పో వకుందుమగాక తూద్రణః కల్యాణి.-1983 అజ్టోబరు గోనిక్‌ కవి 608 28868060 గీ తాని! ఇంగ్లీ వుద్వారా తెనుగు) 2280560, లం18 1000020161 1764-1826) జెచ్ళాద్క-దేళపు కమి జర్శక్‌ భాషలోవాడా రచించాడు, సర్వతోమాఖ (యజ్ఞానంలుడని పీరు కాల్పలికోద్యమం (ప్రవేశిస్తున్న ప్తూడు డాన్ని నితోధిన్తూ వాదం చేశాడు, 'ఫౌచీన (0123581081) సం్యవచాయాభిమొని, ఈనాడు ఆయన కీర్తి అఘు,._. అలిత హాస్య అవ హేళ నార్మక కావ్యర చనల పె అధారపడి ఊన్నదిం తీమి &06%0102 010214 0009 లో అచ్చుపడిన చాగాసన్‌ రచన శ్రీ.శ్రీ అనువాదానికి మూఅంం లీ థీ పాహాత్యం వ్‌? ఒకటి క్షే29

గీతిక శైంజాయ కిరీటముగా సంజ జగతి పొలించెడు ఒరులే లేనిది ప్రకాంత నరన్పముజ్ఞ్యల తీరము. నాలుగు దిక్కుల గాలులు వాలురవలె ఆటలాడు జిలివిలి తేటఆపాటల వలె తరగలు ముర్మురించు. ఈ సంజ పరీమశించు ఇంచుకసేపే చాలును పీలో సీవే గిఠఈము లాలాపింపుము హాయిగ. గాలులె విమలే, ఈ కెర లోనీపొట రగుల్కాన కారలు జన్మించి విమనులేః చు(ద్రణ; జ్థసంగవామా (ప్రతిభ) 19383 నవంబరుం థశ్రీఫీ సాహిత్యం 130 ఒకటీ

కల్యాణగీతి విభాత వేళా సుభానిలంలో పికొాంగనా (శ్రా వ్య కూజితంలో అమాత్యమణి! నీ వివాహమవి ఈ నమనన్త లోకం వలికింది. వసుంధరా హ ర్ష నుందరాన్యం వనంతహోనం విరిపింది. దిశాంత దివిష న్నిశాంతముల హృ ద్య కాంతిగానం కురిపింది. ఆమాత్యమణీిః వీ వివాహమని ఈ నమస్త లోకం చాటింది. మా(ద్రణ: సుకర్షాతవకలం, 1037, బాను శ్రీ, బెజవాడ గోపాల రెడ్డి వివావా సందళ్ళాన నవ్య సాహిత్య పరిషత్తుజారి (తచురణ *నువక్థాతమత లంలో సర్వశ్రీ, శినళంకర కాకి: విశ్వనాధ సత్య వారాయణం అడివి బావీరాజూ ఇం(ద్రగంటీ వానుమచ్భా,క్ర్రి, 'ప్రభృళుఅ కావ్యాతమక లున్నాయిం అీ అీ పాహిత్యం ఒకటి శప

(పబాతపూజ నీ పూజవేళ సన్నిహితమైనదిలే; ది శా సాండిమజ్యోతి వ్యాపించినదిలేః పదిలముగ నునులేత హృదయముల ననపూత సరిమళములే (బదుకు పశ్లెరము విండినవి. సీ పూజవేళశః అ(ప్రతిమాన మీ ఉదయ హర్ష నమీర విహారశే?। నా కీ వకృతి ప్రతోళకల నెల్లెడ తోచు పవిత్ర భావనా చీవ్ర మధూసలే; అనమతీంపుము నీ వరణాబ్ద సేవకున్‌ కపపు కమ్మవాననలు కమ్మ నొనంగెద నా నివాశులన్‌. లలితమనస్కుడన్‌, తళతళల్‌ పొడసూపగనే విహాయసొం చలముల చంచలాలతల సఖ్యము నానసయొన ర్హు, అట్టి నా అలరు పెడంద నీ ఉదయహాన మరీచులు సొగి సోత్పవో జ్ఞ్వల సుఖనీయగానము దెనల్‌ (వ్రసరించగ ప్రోత్సహించెడున్‌. ఆ ఎచట చూచిన నవ్యరుచులు తులకించు ఈ (ప్రకృతి నర్వమ్ము నీ (ప్రతివిందముగ తోచు వీ పూజ వేళ: ఇది నకలమ్ము సుందరము, వింకము మోవహానమున్‌, (వమోదనం వదలకు కానకమ్ముమ, దినన్సముదార సుహాసీవీ ముఖా బ్లి దరవిలాస హానరుచి, పౌర్ణమిరేల (నవించు చంద్రికొ (హదరురి అవ్యయ వ్యననహారి సుగంధిల నూనదామమున్‌ థ్రీ శ్రీ సాహిత్యం శే32 ఒకటి

దీవి ధరింతునా గళము దివ్య పరీమళముల్‌ వెలార్చగా? మౌనముగా మనోజ్ఞ సుషనా వికనద్రుచు లానుచున్‌, విలో లావిలమట్లు నిశ్వసనలాలనతన్‌ (వనరించి పోచునా? స్నాన మొనర్హునా రుచిర జాహ్నవి ఈ నన భావవాహినిన్‌? నా మనస్సున మనృణ తేజోమయ (వ పంచ మాంగళ్యములు విప్పి పాడుకొనెడు ఈ సుధాస్మేర సౌందర్య మీ (వభాత వరళ నమయము పూజావ్రసన్న మయ్యె, ఈ విధి నేకరీతి ప్రవహించు (వమోదరురాన తేలి పో గా వలతున్‌ సుఖమ్ము మెయి, కాలకుజమ్మున రాలిసడ్డ తే జోవిదిత (ప్రసూనముగ, సొంపులు గుల్కెడు మేలి ముత్రెపున్‌ వావగ, నమ్మ పెల్లిరియ వల్లె లకుల్‌ మృదు హోన ఫేనముల్‌. ఏట కనినన్‌ (వ్రహర్షము హపసించు నుఖాన్బములారయన్‌ నము త్కంటముగ సోకు ఈ సుఖ సుధదామయవీచిక, లీ రసాల్దికిన్‌ తటము లెరుంగగా బిడవుః ధమ్యుడ నీ యుషపి (ప్రభావతీ నటనములో త్వదం(మఘినలినమ్ముల పూజ యొనర్భ గల్లితిన్‌. సీ పూజవేళ సన్నిహిత మైనదిలేః ఇ దే పుణ్య లావణ్యమో పొంగివదిలేః మ్యూదణన భారతి..-1940 అక్టోబరు థీ థీ సాపహాత్యం ఒకటి 133

శ్రీ శ్రీ విలాసవీథులు ఆ విలాసపథాలక్స్షైన నా మదిలోన ఏ రుచి స్వపాల తారుణ్యరేఖలో ఏ కౌముదీ కళాలోకనో త్చేకమో విహరించు లేదలపు ఆహరీ సృషదద్రుచులు: ఆ విలాసపథాల భాననాతీత గీ కాలాపనో క్సేక హర్ష నాట్యము లెగయ.__ జ్యోతిస్సహ(న్ర విద్యోత అదో్యోతముల్‌ విళ్య దీపావజల్‌ విర్మలాదర్శముల్‌ సత్యలోక నమీర సంచాలనములూగు: ఆ విలాసవథాల దై వతోత్సనకేళి కొనంద గాన లోహల విపంచీ ధ్వనుల్‌ ముసురుకొనగా దెనల, రనతరంగము లొలయ న్వచ్చ మాయూర వడ్డ(క్రుతుల్‌ మొరయించు: అ విలానసథాల కనవరత మీయాత్మ తలపులో చలిఠ విహ్వలితమై వలవించు కొలావధులు దాటి కపబంతములు దాటి అ విలానపథాల నావరించదలంచు. రచనః 1931లో ఏమిటి చెప్మా? ము,దణవి నవోదయ..--]9క6 మే 26 శంబేనా మెందుకు! ఇప్పటి మి సంతానాన్ని చూన్తూళే వున్నాం ఇంత ఏీమెన విల్లకి పదిహే జేళ్ళయినా వుండవూ? ఎఎఎశనవోదయ సంపాదకుడుం థ్రీ శ్రీ పాహిత్యం 34 ఒకటి

వచన వభాగం తొలికథలు

విషయూన్నుకనుణ్‌క చిత్ర రహవ్యము నశేషము పోములు చెప్పిన కథ చిన్నబాబు పీతయ్య (ఒక ఆలానన)

చిత రహస్యము ఆ యుదయమున మధుసూదన డాలోచనాయ త్తచిత్తుడై యుండెను. అట్టి నమా యమున నేనట కేగితిని.

“వావివి గాంచితివా?”” యని నన్నత డడిగెను.

గుమ్మము దాటిపోవుచు నొక మధ్యవయస్కుడు నా కగువడెను. అకడే. గదా యని “చూచితి”నవి (వత్యుత్తర మిచ్చితివి.

“అతనిని గూర్చి యేమి (గ్రహించితివి?”"

“నా కంటికి మిక్కిలి దీమనివలె జూపకైను. అతవివి చూచిననే హృద యము కరగిపోవును, వ్యర్థజీవి యనవచ్చును.””

“నక్యమే! కాని, యనంతకాః జీవితమే వ్యర్థము కదా? ఇతడు దేనుడనుటకు నందేహమేమి? వీవి చరితము వింటివేవి ఇంతటి దౌర్భాగ్యుడుండ బోడని నీవే వల్కుదువు. ఐనను వీనికి నేనేమి నహాయము చేయగలను? నంగతు లన్నియు విశదము కావయ్యెను. ఇతడు చెప్పినదానిలో నేడుపు తక్క, నెక్కుడు లేకుండెను!”

నాకు గుతూహలమయ్యెను. “ఈకడు వీ నహాయార్ధి యాః” యంటివి.

“అశ్లే యశవచ్చును తన కథ చెప్పి పోలీఘువారి సహాయ మపేషంవ వారీతనిని నాయెడ కంపిరి, ఇంతవర కాత డేదో మొల పెట్టకొనుచు విష్పుడే వాని విషయమై మనఃప్పూర్హిగా దినిచేయ దలంచితినవి పల్కిన పిమ్మట వెడలి పోయినాడు.”

“*సరియే! వాని కథ యేమిః”

“వినుము. ఈతని పేరు సుబ్రహ్మణ్యము. ధనికు డమట నిర్వివాదాంశము.. వయ సేబది యారేండ్లు. రెండు సంవత్సరముల నెనుక భార్య పోవుటచే పునర్వివా హాము చేసికొనెను. ఇతని కొపుర స్థల మనకాపల్లి.

“వర్తక వ్యాపారమున నత డింకటి ధనము గడించెను. కొని యిటీవల- నారోగ్యము చెడిపోవుటచే న్యుపళాంతిగోరి యనకొపల్లికి వచ్చి యచ్చటనే సుల జీనన మొనర్చజొచ్చెను. అపారమగు ధనము, అభినవ యౌవనవతియగు భార్య-

ీ శ్రీ సాహిత్యం ఒకటి క్వ7

అవసరమున్నంత విశ్రాంతియు. గలిగి యక్యంత రధరన్యజమ్మడనని యానంద 'మొందుచుండెను.. కానీ యచిరకాలములో నీ నిపుడు చూచుచున్నటులు దీనులలో దీనురై, హతాశులలో హతాళుడై, నిర్భాగ్యులలో నిర్భాగ్యుడై పోయినాడు. పాపము! వ్యర్థజీవియై పోయినాడు.”

“అందులకు గారణ మేమి?”

*ఏమి చెవ్చవలెనః విశ్వానహీనుడగు మితుడు. కుటిలవర్తవి యగు భార్యః సుబ్రహ్మణ్యమున కీతర దుర్గుణములు లేవు, కౌవి చతురంగ మన్న మాత్రము చెవి కోసుకొనుచుండును, అనకాపల్లిలో నానందరావను నొకడు కలడు. వీ రిరుపురకును జతురంగమున పరిచయము కల్లి కమకమముగా దృఢమై(త్రియై పరిణమించిసది. ఆనందరావనవరతము వారి యింటికి వచ్చి పోవుగుండును. ఇక వితని భార్యతోడ ఆనందువికి సంపర్కము కలిగెనన్న వింత ఏమి? ఇరువురును గూడి వారము రోజుల వెనుక నొక దినము పలాయితులైరి. ఎక్కడి కేగిరో యెజణుక పడకండెను, అతని భార్య తనతోగూడ ధనము తీసికొవి పోయినది. మనమిక చేయునదేమిః ఆ కాంత పట్టువడునా? ధనము మరల దొరుకునా? ఇదియే సమస్య, చూపులకు సాధారణము గనే గన్పట్టుచున్నది.

“వీ వేమి చేయ దలతువు?”

“నేనేమియు చేయదలచుకొనలేదు. నా కంకొక యవసరకొర్యమున్నది. ఈ రహన్యమును భేదింవ గుతూహలమగుదుండెను. కాని నేనట కేగనలయును. కావున మిత్రమాః వీ కిడి కష్టము కొకున్న నొక్కసారి యనకాఎల్లి వెళ్ళగోరెదను, సుట్ర హ్మణ్యము నన్నే రమ్మనెను గావి యితర కార్యావనరమున నేగజాలక విన్నంపుడు నవి చెన్సగా సమ్మతించినాడు. ఇక వీవు వెళ్ళక తీరదు. చని డౌరికినన్ని సూత్ర ములు సేకరింపవలెను.”

“అభ్యంతర మేమి? నా నర్వళ క్తులను వివియోగింపదలచినాను.” ఇట్లు సలికి వియలుదేరితివి చియలుడదేరితినే కాని నే నేగెడు కార్యమును గూర్చి వారము దిన ముల లోపున మండలమంతయు మారుమో గనున్నదని కలనైన దలవలేదు.

మరునాడే తిరిగివచ్చితిని. మధుసూదనరాపు వాలుకుర్చీమీద కూర్చొండి యుండెను. నేనొక యాసనము మీద నాసీనుడ నైతిని. నేను వెళ్ళిన వని నెర వేర్చు కొంటినని పలికి యతని కోరికిమీద సంగతి నిట్లని తెలియజెప్పితివి:

థీ థీ సాహత్యం 138 ఒకటి

“పొగబండి మీద పోయి సాయంకాల మగునప్పటికి అనకావల్లి చేరితిని సుబహ్మణ్య మొక తోటను, అందలి యింటిని కొని కొపురమున్నాడు. ఆది తోట యన్న మాటయే కాని అంతయు చీదరగా నుండెను. ఏవో వృక్షములున్నను అవి కాపలికావి కారణమున దై వికముగ బెరుగుచుండెను. ఎన్నియో తీగలు దట్టముగ అలముకొని యున్నవి. ఒక చిన్న యటవివలె నున్న యా తోట నరసి నస్ముబ హ్మణ్యమునకు శ్రద్ధరేదవి యనుకొంటివి.

“తోటకు జుట్టు నొక గోడ కలదు. అది మిక్కిలి యె త్రెనది. అదియు గూడ శిధిలావస్థలో నే యుండెను. పెంకుతో గట్టబడి యక్కడక్కడ నాచుతోడ నిండి మిక్కిలి జుగుప్పాకరముగ నుండెను. చాలచోట్ల నున్నమూడి విజన్వరూప మగు పడుచుండెను. (ప్రదేశమంతయు నిర్ణనమై భయంకరముగ నుండెమ. మరియు వందందు...

“ఆ వర్థనముల శేమిలేః (పిస్తుకాంశము దెల్బము, అళవి యా వాన మొక విర్ణవ్యప్రదేశమున దోటలో గలదు. మజిః

“అతని యిల్లది యని నాకు తెలియకపోయి. యుండును. కాని, దారిలోని యొక పురుము నడిగి తిలిపికొంటివి. అఆతవికి దెల్పుటకు గారణమున్నదిలేః కోర మీసములు గల్లి యతడు సన్నగా పొడవుగా నుండెను. చానునచాయ మేను. కొంచెము విసువుతో వింటిదెస (వేలు చూపెను.

“ఆ వైపున తోటనుండి యొక సన్నని బాట కలదు. దాని మీదుగా విల్లు చేరితిని. అది యింటికి వెనుకదారి. అశ్లేగినను నా కక్కడనే సుబ్రహ్మణ్య మగుపడియెమ.

“ఆక్కడ నెన్నియో చిన్న గదులుండెను. ఒక గదిముందు నా కతడు కన విడెను. అఆతవి కన్ను లెజ్జబారి యుండెను. చేతులు కంపించుచుండెను. అట్టే యా దీనస్టితిని జూడ నాకు జాలి యయ్యెను. ఆది యేమో కావి యతని చూపులలో (గొర్యము తాండవించుచుండెను.”

“బాగుబాగు. అతడే మనను?

“అఆదేవిధముగ తన దుఃఖ చరిత్రము నేకరువుపెళైైను. నేను వినజాలకుంటిని. అతడు పరిపరి విధముల భార్యను, మిత్రుని దూషించుచు *మనుష్య న్వభావ మెట్టిది? చావికి నేనేమి తక్కువ జేపితిని?ః కోరినదేమి లేదంటివి! అయినను నన్ను కూల్చి

థీ సాహిత్యం ఒకటి 39

'వేసనదేః ఆ మిక్రుడో: ఎంత యోగ్యముగ జూసచైను? ఎంత నీచముగ (ప్రవర్తిం చెను: ఛీ; ఇక లోకమున నెన్వరిని నమ్మనగుము:” అని చింతించుచుండెను.

“ఈలోపున నేనా యింటిని బరీక్షీంస జొలితీని. తోట మాట చేప్పితివి. కదా: ఇల్లుకూడ నదే వైఖరి. ఆ ప్రదేశమెల్లను ధూ?ధూనరికమై యుఎడెమ ఎల్లి యెడల పట్లు పట్టియండెను. గోడలు గూడ నేనాటి నుండియో సున్నములణు లేక పాడుపడి యుండెను. పానము స్యుబ్రహ్మణ్యము చేయునదేమి? ఇంటి దుఃస్థితి నరసియే కాటోలు నాతడు నే నేగునరికి తలుపులకు రంగువేయుచుండెను.. ఆ వానన భరింవ శక్యము కొకుండెను. కాని రంగులు మాత్రము (వశ స్పమైనవి.

“యవావ్రకారముగా వాతడు తన పాట సొగించెనము.. నే నాతని నోదార్చుచు. ముఖ్యాంశములను (గ్రహింవజొచ్చితిని అ ర్యాతి తానును, ఆనందుడును నాటకము. నకు టోదలచిరట._.ముందే టిక్కట్లు కొవిరట. కొని యౌకవ్మికముగా అనందరా వేదో సాకు చెప్ప వెళ్ళుట మానెను. కావున తానొక్కడే వెళ్ళవలసి వచ్చెను. నాట కమునుండి తిరిగివచ్చునంతట నతనికి లంజర కీరము పలాయితమయ్యెనని టోధసడీ- యెను. అత డిబ్లని నాకు వాడని టిక్కట్టు కూడ చూపినాడు.””

“ఆ అట్లు చేనెనాః చెవ్వుము, చెన్సుము, దైవికముగా టిక్కిటు నంఖ్యను గూడ గుర్రింపలేదుకద.”

కొంచెము గర్వముతో “చూచితి"” నంటిని. “ఆది నా చిన్నప్పటి ఐడి యంకె యగుటచే జ్ఞావకముండిపోయెను. ఆది యిరువది యైదు.”

“అట్లయిన ననంతాః నుబ్రహ్మణ్యము కూరుచున్నది యిరువది వాల్ల వదో, ఇరువది యాజవదో కొవలయును.

“అవునవును, పై కథ వినుము.కంభాషణము ముగిసినపిమ్మట నాతడు. బల్లమీద కౌగికములలో నగువడుచున్న ఛాయానటమును నొకదానివి తీసి కోవముతో చించివేయుచు “ఛీ; ఛీః ఇక నా దుస్తురాలి ముఖము చూడనని యజచేను. వే నాతవి స్థితికి జింతించితిని. వీదప పోవుమునని సల్కి మరలి వచ్చితిని”

“ఉండు ముండుము. ఆతడు రంగు 'వేయుదున్నాడని కదా పల్కితివి? ఎక్కడ?”

“అ గది తలుపులకు కిటికీలకు వేయుచుండెను. నేనేగునరికి రెండు పూర్తి మైనవి.”

థీ సాహిత్యం శ40 ఒకటి

“కావి యిది వీ కొాళశ్చర్యదాయకము కాలేదా? రాత్రి యేడుగంటలకు రంగు "వేయచుండుపేమి? ఏమందువు?

“అది చిత్రమేః కావి యక డింకను చిత్రవు మనిషి. భార్య చిత్రమును చింపుటి మాత్రము చిత్రము కాదా? ఆదియుగాక వానికి వేచాకవవి యేదియు దోచుట లేదు. మనస్సు త్రివ్వుకొమట కేదైన చేయవలదా?ః”

“వరేః మరేమైనమి చెప్పవలసినది కలదా?”

“కలదు. ముఖ్యమైన దదియేః నేను రైలెక్కునంతట నరిగా నాకు దారి జొపిన మనుజుడే తాను గూడ (పక్క దిండిలోని కెక్కినాడు. ఆముఖము, ఆ మీనములు, ఆ కోరచూపులు--

"ఆ దింగారు సులోచనములు, ఆ కుక్కమూతి చేతిక(ర__

“జవళో; అనమాన (వజ్జావిధి యగుచున్నావేః అది నీ వెట్లు (గ్రపాంచితివి?”

“"దానికేమిగాని _పస్తుతమునకు రమ్ము... అనంతా! (ప్రపధమమున నవీ రహ న్యము సులభభేద్యమనుకొంటిని కౌవి రానురాను మిక్కిలి యగాధమగుచున్నది. నిజ ముగా నీవు పవి నెర వేర్చితివి. కొని కొన్ని ముజ్య విషయముల గమవింపవై తివి సుమా?"

“నే నేమైన మరచితీనా?"

“"అనంతాః చిన్నపుచ్చుకొనకుము. వీ వొనర్చివ పవి యమోభమైనదియేః అట్లయ్యు కొన్ని ముఖ్యాంశముల వదలివేసితివి. ఇటు చూడుము. అ దంపతుల గూర్చి జనుల యభిప్రాయమేమి? ఇది ముఖ్యమందువా? అనందుని గూర్చి వారే మనుకొందురు? ఆతవివదర్హ నమెట్టిది? ఇవి ఆవనరములు కదాః ఎవరిని కనుగొన్నను తెలిసిపోవునేః వీవివి నీ వరయకపోతివి.”

“కావి యింకను చేయి మించు లేదు కదాః వానిని గనుగొనవచ్చును"”

"కనుగొనదిడినవి___. తంతి మూలమునను, పోలీసువారి సహాయమునను వాకన్ని నంగతులు నిల్లు కదలకుండ చేతికందుచుండును. వా_స్తవముగ వేను (గ్రహించిన డావివలన సంగతులు స్థిరవడీనవి. ఈ నుబ్రహ్మణ్యము లోభియవి (ప్రతీతి కలదు. భార్యను కష్టపెట్తు చుండునవియు ననుకొనుుందురు. ఆనందువి నంగతియు నవగతమైనది. ఇక నేటికి పని చాలును; తరువాత చూచుకొంద" "మని మధుసూదనుడు 'వేశ యకిక్రమించుటచే భుజీింసనేగెను..._. నేనును గృహోన్ములుడనై తివి...

థీ థీ సాహిత్యం ఒకటీ స!

ఆ మరుదినము వనేనొంటరిగ నింట గూర్చుండి యుంటిని. అంతలో నొక పిల్లవాడు మధుసూదనుని దగ్గరనుండి యొకలేఖ తెచ్చి నాకొనగెను. అందిట్లుండెను. “మితుడగు ననంతరావుకు._ రహన్యము పూర్తి కావచ్చినది. తెలిపికొనవలపిన యంశములిక నొకటి రెండు కంటె నధికములు లేవు. అ సిమ్మట నిది భేదింపబడినన్తే... ఈలోపున సీవు నేటి మధ్యాహ్నము మూడు గంటలకు మా యింటికి రాగో రెదను. మధుసూదనరావు.” సరిగా మూడు గంటల కాతని యింటికి టోయితివి. మధుసూదనుడు మేడ మీద యుండెను. ఆటకేగితిని = ఏవో (ప్రశ్నలు వేయుచుంటిని కాని జవాబు రాలేదు. అంతలో సుబ్రహ్మణ్యము వచ్చియున్నట్లు తెలిపెను, మధుసూదను డాతనివి మీదికి రావించెను. రోజు కొనుచు వచ్చి యాతడు “*మధుసూదనరావుగారూ! నాకీ తంతి వచ్చినది. నమ్ముటో - నమ్మకుండుటో తెలియకున్నది = యవి పల్కుచు తంతి విచ్చెను. “వెంటనే వచ్చితినేవి సీవు కోల్పోయిన వానిని ఐడయగలవు = జాగు చేయరాదు. కరణము రామలింగము, కశింకోట.” దావిని చదివి మధుసూదనరావు *సరేః మీరిప్పుడు కళింకోటకు టోవుడు. నాల్లు గంటలకు రైలున్నది....” యనియెను, కాని సుబ్రహ్మణ్య మేగుట కిష్టవడినట్లు లేదు. ఆతనికి తొందరయే లేక పోయెను, “*ఎందుకండీః ఇది యంతయు తం(క్రముః మీదు మిక్కిలి డబ్బు దండుగ వృధా కాలయాసనముః నాభార్య గూర్చి యీ రామలింగవి కేమి తెలియును?ొ అవి యతడు సల్కుచుందెను. “ప్పన్సిది? ఆతని కేమియు తెలియకున్న తంతివా ర్త ఎందులకంపును? మీ రేగనలయును.” ఆన్లేనేగవలపిన యగత్యమున్నట్లు తోవదు,” మధుసూదనునకు బట్టరావి కోసము వచ్చెను “అయ్యా: యిదుగోో వినుడు. ఇట్టి బలవత్తరమగు సూటత్రము దొరుకుచుండ. మీరు దానివి. సంగహింపక పోయిన వ్యర్థముగ చిక్కులు కళలును - మీకిందు వట్టుదలయే లేనట్లు తోచును. కావున విదియే నా శొననము = మీరు వెళ్ళక తీరదు.” థ్రీ శ్రీ సాహిత్యం కేత2 ఒకటి

ఈ మాటలు ఏని యాతడు కొంచము జంకెను._"“మీరిట్లవినచో వేనడ్డు చెవ్ప. గలనా? కాని వృథా శమి” యనుచుండ "ఆ నంగతి నాకు తెలియును! మీరు తఠ్‌ క్షణమే బయలుదేరుడు అవి మధుసూదను డడ్డుగ బల్కెము. ఎట్టకేల కతడిష్టము: లేకున్నను విందుల క0గీకరించెము,

మధుసూదనరావు నమ్న రహాన్యముగ బిళ్చి “ఓయీ; మీరిరువురును కలిపి కశింకోటకు పొండు. ఈపని యెంతయో ముఖ్యమైనది. ఒక్క క్షణమైనను వీతని వెడబాయకుము. వింతలున్న వెంటనే తంతి నంపుము - ఇక్కడ నెక్కడున్నను నాకది యందునట్లు కట్టుబాట్లు చేసుకొనియెదను'” అని యాఠకనికి సాయముగ నన్నంపెను.

సాయంకొలపు బండిమీద కళింకోటకు టోయితిమి. కష్టపడి కరణంగారి యిల్లా కనుగొంటిమి = మారాక నెజింగింం నతడు గౌరవ పురస్పరముగ మమ్ము లోవికి దోడ్కొవిపోయెను. పిమ్మట మేము వచ్చిన కార్యమేనువి ప్రక్నించెను.

“తా మంపీన తంతి జూచుకొవి వచ్చితి''మవి నేనంటిని:

“నా తంతియాః నేవేదియు నెవ్వరికి నంనలేదే:””

“లేదా యీ సుబ్రహ్మణ్యముగారికి నేడంపిన తంతి మాట యేమి?” యని దానిని జూపితివి,

“ఇది హాస్యమేమైన నాలోచింప దగినదేః ఎంత ధూ ర్తకృత్యముఃొ

నేనును. సువిహ్మణ్యము నొకరి మొగమొకరము చూచుకొంటిమి.

“మీ పేరు కలవారింకెవరై నూ గలరా? కరణము లిర్వురుందురేమోః మేము: పొరబడి యుండవచ్చును” అని నేనంటివి.

“"టహ్లైర్రవాటు లేదు = గిరబొటు లేదు .- పొండు-పొండు. ఇది యబిద్దపు తంతి మైన టోలీసువారే కలరు. మీరికపోవద్భును'” అని మమ్మతడు పాగనం పెను.

జరిగినదంతయు దంతిమూలమున మధుసూదనునికి దెలియబేసితిని. అంతయు. నతిచిక్రముగ మన్నదనుకొంటివి. సు్రహ్మణ్యము లుబ్ధుడనుటకు దగినవాడని వేడు (గ్రహించితిని. మొదట రైలు ఖర్చులకు మూలిగి మూడవ తరగతిలో బోవ విశ్చ యించెను. ఇప్పుడు పూటకూటి ఖర్చులకు గొణుగుకొనజొచ్చెను. ఎట్లో నాటి రాత్రి గడచినది. మధుసూదనుడు మమ్ముల ననకాపల్లి కి రమ్మని తంతి నంపెను.

అ మరునా డనకొపల్లి చేరితిమి. వృరధాసయాణ మయ్యెను కదా యని నుబ్రహ్మణ్య మాడిన మాట లన్ని యిన్ని కావు. ఎట్లో మేమతని యింటి కేగితిమిం థీ ఫీ పాపాత్యం

ఒకటీ క్షి43

ఇంట్‌లొ నున్నవారిని జూడ నా కొశ్చర్య మయ్యెను. అక్కడ మధుసూదను చొక్కడే కాక నేము జూచిన కోజమీనములవాడు కూడ నుండెను.

మధుసూదనరావు లేచి “*నుబ్రహ్మణముగారూ! ఇతడు నా మితుడగు శ్యామ మందరరావు. ఇతడు గూడ మీ విషయమై వరళోధన చేయుచుండెను. అయిన నేమిః మా యిరువురి యూహలేకీభవించియె యున్నవి. ఇద్దరము గూడ నొక (ప్రశ్నమునే యడుగనుంటిమి.'” అవెను.

వ్య స్తహృదయుడై సుబహ్మణ్యము కూర్చొండెను. కాని యతని ముఖమున వననుమాన చిహ్నములు ద్యోతకము లగుచునే యుండెను. ఏదో చేయి మించిన పవి జరుగనున్నదవి యకడు పపిసమైను. తడబడుచునే యాతడు “వీరడిగెడు నదియే” మని యెను.

“ఇది! ఆ కశ్రేదరముల నేమి చేసితిరి?”

సుబహ్మణ్యము దిగ్గున నెగిరిపడెను. ఆకవి చేతులు గాలిలో నెగయుచుండెనుం ముఠలక్షణములు వర్షాకాల మేఘములట్ల క్షణక్షణము మార్చు చెందుదుండెను... చోరు వెళ్ళబెట్టి కఠోరముగ నజచుచున్న యాకడు మూర్తీభవించిన బీభక్సరన' మేమోయన వొప్పెను. ఆతని విజన్వరూప మప్పుడవగతమైనది వకదేహుడే కాక వకమానసుడవి కూడ టోధపడినది

ఒక ఘోర రాక్షసుని వలె నతడు ముందున కుటికెను. అతడు బలవంతుడే కావి సేరెక్కిన విరూవకు లిర్వురి ముందాతని యాటలు సాగనయ్యెను, కొంతవరకు "పెనగులాడినపిదప నాతడు స్వాధీమ డయ్యెను.

కొంతసేపటికి రక్షకభటారికొరి యా (ప్రదేశమున గాలించెను.. "హత్యలు జరిగినవా?" యని యాతడాళ్చర్యము సూచించెను. మే మందణ మింటిగదిలో నాసీ నులమై యుంటిమి, మధుసూదనుడు నన్ను గాంచి “అనంతా; శ్యామసుందరుడు గూడ సుప్రపిద్ధ విరూపకుడే!ః మొచట నీవకనివి గొంతవరకు వర్ణించిన పిమ్మట తెలి విన వేను మిగిలినదానివి పూర్తిచేసిన వింత యేమి?” అవెను.

రక్షకభటాధికారియగు రామచంద్రరావు “ఆయ్యాః మీ రనంత వ్రజ్ఞాధురీణులుం కొని మీరీ రహన్యము భేదించుటచే నాకు రావలసిన బహుమతి పోవుచున్నది. ఇందు లకు జింతయు హంతకుడు దొరుకుటచే సంతసము గల్గుచున్న” వనెను.

“మీరు బహుమతి విషయమై భయపడ నక్కరలేదుు ఈ రహస్యము మీరు లేదించినశ్లే వ్రచురించుకొనుడు, పత్రికలో నా పేరు వడుట కిష్టములేదు. శ్యామసుందరు థీ శ్రీ సాహిత్యం

క్షిడథీ ఒకటి

నకు గూడ నా విధాన మెటుగకేయు వజకంతయు నగాధముగనే యుండెను. కావున మీరే దీవిని భేదించినట్లు తలవుడు.”*

“*ఆహాః ఎంతటి యౌదార్యముః కాని జనులకు నే నేమి చెన్పుగలను? ఈ రహస్యమెట్లు బయలుపడినదో నాకు తెలియదు. నేనెందుల కనుమావించితినో, ఎట్లు నవా యనుమానములు దృఢపడియెనో, హంతకునెట్లు బంధింసగల్లితినో__ ఇట్టి విషయములెవ్వర్రైన నడిగిన నేనెట్లు చెప్పగలను? మీ (ప్రతిభ వలన హంతకుడు మాత్రము దొరికినాడు. మువ్వురు సాొవమల యెదుట నేరముకూడ నొన్ను కొన్నాడు.”

“అట్ల యిన మీకు గావలసినది రహన్యభేధన విధానమన్నమాట? సరే! మీకుమ తొలి నుండి నాకు దోడ్పడుచున్న యీ యనంతువికి సంగతు లెల్ల విశదము చేపెదః వినడు;

“ఈ సుబ్రిహ్మణ్యము మిక్కిలి తెలివైనవాడు. లుద్ధులందరికివలె ఈతనికి అనుమానము మెండు. భార్య నెప్పుడును బాధించుదుండును. కాన నామె వీని పోరు పడలేకుండుట వింతకాదు. వీరి కానందుని వరీచయము గల్లెను. తన భార్యకును వానికిని సంసర్కుము కలదని సుబహ్మణ్యమునకు మిక్కిలి అనుమానము కలదు. కావున వారిపై కపి తీర్చుకొనవలయునని యాతడెంచి యుండెను. ఆ యూహతోడ నాతదెట్టి పైశాచిక కృత్యమైనను జేయుటకు పిద్ధుడై యుండెను. మిక్కిలి తెలివితో (దివ్తించి కార్యము నెర వేర్చుకొవియెను. చూడుడు....నాతో నిటురండు....

*ఆ యింటి నెటీిగియున్నవానివలెనే మధుసూదనుడు మమ్ముల దోడ్కొని పోయెను. ఇంటికి వెనుక గల వరుస గదులలో నొక గూఢమగు కొట్టు చెంతకు దీసుకొనిపోయెమ.

*అబ్బి ఎంత ఘాటయిన వానన। రంగులు కాటోలునుః” అనుచు రామ చంద్రరావు వెనుకకు తగ్గెను.

“"ఆదియే నా (ప్రధమ సూత్రము. అనంతరావు రంగుల పూత గవిపెనైను, గాని.దాని యగత్యము నరయజాలతయ్యెను. ఇందులకే పరిశీలనమునకు దోడు పరళోధ వను గూడ మండవలెనందును. అతడిట్టి రంగుల నేల పూయుచుండనలయును. కొంచె మూపింపుడు. మటి ఏదో వాసనను దాచియుంచుటకీ పవి చేసినట్లు టోధ పడుటలేదాః ఏదియు కానివేళ యిట్టి నిగూఢ (వ్రదేశమున నతడొనర్చు కృత్యముల తర్థ మేమి? వీవి నన్వయించి చూడ నేదో ఘోరము జరిగినట్లు నాకు దట్టినది. వలాయి

థీ థీ సాహిత్యం వ్‌ 10 ఒకటి క్షేత్ర

తుల యుదంతము నెవ్వరికి దెలియదేః వారి సంగతి ఏమయ్యెన? ఒక్కొక్కదానికి ముడిపెట్దుచుండ ననుమానము స్థిరపడుచునే యుండెను. ఇంతియే కొక నేనా నాటకళాలకు పోయి కనుగొంటివి. ఆరాత్రి ఇరువదినాలుగు, ఇరువదిఐదు, ఇరువది ఆరు సంఖ్యలు గల కుర్చీ లుతత్తవిగనే యున్నట్లు తెలిపినది. ఇంతటితో రహస్య మిట్టిదవి టోధపడినది.

“ఇక మిగిలినదేమి? ఇంటివి వెదకి మృత్యకశేబరముల గనుగొనుపెట్లన్న (ప్రశ్నను. ఇందులకొక యదిద్ధప్తు తంతి సృష్టించి నుబహ్మణ్యమును గళంకోట కంపితిని. తప్పించుకొని పోకుండ ననంతుని బుత్తెంచితివి. ఇంక నడ్డువారు లేరని యిళల్లా చొచ్చి వెదకుచుంటివి.

“ఈ గదిలోనే వారి దేహములు కనబడినవి. అవి యొక 'పేటికయందు భ(ద్రవరుపవిడియున్నవి. నేమ పరిశీలించుచుండు సమయమున నెవ్వరో వచ్చి నన్ను వట్టుకొవిరి. ఇట్ల గునని నేననుకోలేదు. కావున విది నాళ్చర్యము గొల్పెను.అట్లు వచ్చి నదీ శ్యామనుందరుడే;ఇతడానందువి బంధువులవలన నియు క్తుడై విరూనణ మొనర్భుచు వింటిని వెదుకవచ్చెను. వన్ను జూచి డదొంగయని పట్టుకొనెను, పిమ్మట పోల్చుకొని నవ్వుకొంటిమిః అప్పుడు నంగతినెల్ల వతనికి విశదపజచి సుబ్రహ్మణ్య మిటకు వచ్చునని పల్కితివి, అంతవరకు వేచియుండి, రాగానే బంధించితిమి.””

రానమచం(ద్ర రా వాశ్చర్యమొందెను. నేను మధుసూదనుని గాంచి *నా కింకను ఒకటి రెండు సందేహములు తీరుట లేదు. నాడు నాటకమునకు టోవలవిన యగత్య మాతనికేమి కలదు?” అని (ప్రశ్నించితిని.

“*టోధపడలేదా? మొదట నానందరావును ఈ మిషమీద వింటికి రావించ గల్గుట--ఇది మిక్కిలి రహన్యముగా జరిగి యుండవచ్చును. రెండవది...__.హత్యా రహన్యము బయలువడినను తానా సమయమున నింట లేనని చెప్పుకొనవచ్చును. కాని వీకు టిక్క-ట్టు చూసి యతడు చేయరాని పొరపాటు చేసెను.”

“భార్య ధనమెత్తుకొని పోయెనని యేడ్చినాడు. దాని కేమనుకొనునుః”

“*మటి దొరకలేదని యైనను లేక తిరుగ వంపివేపినది యని మైనను చెప్ప గలడు. ఈ విషయ మంత బారించెడునది కాదు గదాః”

రామచం(ద్రరావంతట “ఆయ్యాః పోలీసువారమగు మూకీ రహస్యము ళోధింప విచ్చుట సమంజసమే కాని తమయొద్ద కీత డెందుల కేతెంచెనో బోధపడదు” అనీయెను.

థీ థీ పాహిత్యం 146 ఒకటి

“*మటేమియు లేదు..నంగతులు (ప్రాతబడిన పిమ్మట *చూచితిరాః నేనొక్క పోలీసువారినే కాక మధుసూదనుని వైతము వేడికొంటివి, లాభము లేకపోయినది'ఆని యాతడు చె్పుకొనును.”

“మీ మాటలు స్వోత్కర్షము లై నను శ్షమార్దములేః: ఓహో: మీ (వతిభ వర్షనాతీతము కదాః మధుసూదనరావుగారూ!. వెలవు... మీరు మాకు మహోపకార మొనర్చితిరి. మీ కొజన్మాంతము కృతజ్ఞతాబద్ధులము కదా.”

ము(దణః భారతి.....]2998 జూలైం

(మూఅం: సల్‌ ఆర ర్‌ శానన్‌ డజాయిల్‌ రానీన మెర్లాక్‌ వోక్స్‌ కధలు) మెళ్లాక్‌ వలోబ్సి: న్‌షేలా1001 ం1ఘుం8 అజే నాయకపాఠతో న్‌ు ఉ?4? ౮౦949 ౨౦16 ఎన్నో రచనలం-ముఖ్యంగా. అపరాధ పరిశోధక ఇడి వృశ్తంతోటి-__ చేశాడు, కానన్‌ జాయిల్‌. (1859-1930) రచనల్లో మాఖ్యమెనవి "206 కీఠ?0001768 0 న్‌షిం1001 మం1008 (1891),

_ క₹%6 రతంం0హా8 01 6100 01068 (1804) కోదలై నవి థీ థీ పాహిత్యం

ఒకటి క్షత

సశేషము

అజేకమెన కారణాలవేక ఒళకథ (వాయడాని॥ీ మొదలు పెట్టాను అన్నిటి కంకి. ముఖ్యకారణము ఏదో కథ (వాయకలెవన్న పట్టుదలే, దీనినిబట్టి ఇకర శారణాలం ఎంత్‌ బజక్సరములో పౌఠకులే పఠ్యాగోచించనచ్చునుం

వాకీపూుడు కథ (_(వాయడను (పధానము కాబట్టి కథకుడి స్వాకం,త్యరు తీనుకుంటు న్నాను, మొట్ట మొదట మవస్సుకివచ్చిన ఊవాను వచ్చిసట్టుశో జాగిరముమూద పడటేయదఅచుకున్నాను, జేనిగివరలో చాలా కధలు చదివి వుండడము చేత వాటిరూద విమరక్శవముకూడా పఠించడముచేక కథయొక్క. కథ "శెలీసిండి, ఆయినా ేనింతకుముందు ఏవో కథలం [వాయశానికి [ఫయత్నించడిమ్తా అని రెండు ఫుటలతో-టీ తృ ప్రి కలిగించడమూ జరిగి ఇం త్రనమురూద కథ (వాయ డము కష్టమే ఆనిపించింది (వానీనప్పుడై కా సులభిముకడా అని మొదలు పెట్ట లేదు కొని "మెం వలం పెట్టిన తర్వాత కష్టశుని తెలీని వచ్చింది ఇంఠవా బాగా వాయడ మన్నది కష్టమన్నసంగతి నాకు ముందే రెలునునం | ఇంత ఉపోద్దాతమెనా కథ శందలు పెట్ట లేడే అని చాలామంది నామాద శోపగిస్తాలే మో. (మించి దీన్ని చకువుతున్న వాళ్ళనూ శే. చేను చెప్పేది కను కెందలుపెట్టలేదుు శౌని ఇంకా వూ ర్తి వెయ్య లేదుగా! కాబట్టి. సగము తంతవ్యుడ జే సగము తమించినవాళ్ళు మిగిలిన సశానిక్షీ లోభించినమ్మై తే నాకథ! వాళ్ళే నాయకుల్ని చేప్తానుం

చాష్టయంగా అట్టివారు ఊండరుం అందుచేత నా కథకీ నాయకలోపమం శావఅనీంటే! నాకథ ఒక శేగ1007 కౌజటా కానలనిందే? ఎంతమాత్రమూ శాగాడదుం ఎందువల్ల నంటే అంత ఘోరము జరుగుకుందన్నష్రూడు కథని (వాయడ టేం మౌనిజేస్తానుం

నిజానికి నాకిషుడు కధ (వాయాలన్న కాతూవాలబుస్థి సన్నగిలిపో ముందిం ఖిదునిమిషోల (క్రిందటి ఉత్చాహాము ఇష్తూడు నళించిపోయింది $ఆప్పటి సంంతే ఇప్పుడు మారిపోయింది. ఇక కథ (వా స్లేమా.తం ఏమి లాభము? అలాగని మొన శేనుకాడా?. అశేక శారణాలం ఆడ్డగిన్తున్నవని మొట్ట మొదటే. వెస్పి వేళానుం ఆందువల్ల ఈ చిక్కు. తవ్చీంచుకోదగిన మౌర్గ మొక్క. ట్రే. ఏమంటే ఎప్పటికీ

థీ థీ సాహిత్యం

కై48 ఒకటి

ఇడి వూర్థిచెయ్యకపోవడముం ఇది సాధ్య మెలాగంెటు ఇదిగో ఈ దినవ వాలుగతురాలతో ఈ సమస్య 'భేదిన్తున్నానుం వ-శీ.ప-ము క. 2ఏ౨.3-ఊ ము,దణః అనందభారతి.....1929, జూన్‌,

ఈ “కధ” శకానికథకు శ్రీం శ్రీనివాసరావు (కవితా సమితి) ఆని రచయిత "పేరుందిం

₹7401టా వౌడహాం "భీళర్‌ (౧౦౬౦004) అే ఇంగ్లీషు నవలాశారుడు 5811.ట) కానీన ననఅం అయితే ఇంకులో నాయకుడు లేశవోలేదు, ఆతని "పీరు శష్టక్‌ చడాలిన్‌, అయితే ముఖ్యపాళఅన్నీ క్ర్రీలబే అయినందుచేత ఈ సరల నాయకుడు లేని కథలా కనిపించవచ్చు

జాబ్‌ బన్యన్‌ (1628-88) రచించిన “కై]17101)8 0౯087088) లో ఈ ₹జ0107 పౌడ[ైా. వర్ణన వన్తుంది 1401” ఆజీ బ్టీలో వూర్వజేవులైన బీల్టీబజ్‌ (ప్రభృతులు పెట్టిన మాయబజారుంాసంతం. ఇందులో ఇళ్ళు బిరుదులు, వోదాలు రాజూసల్యు నుఖాన్నిి కలిగించే ఇతర వస్తువులు అమ్ము తారం భక్తులకు మరణదండన విధిస్తారు చివరకు అక్కడ టాడా ఆన్తిపఅశే శుది విజయం లభిన్తుందిం

ఈ కథలో 172010 వౌజవి అంయటే అ పేరున వున్న నవలేగాని ఈ నం స్తక రచన కౌదు,

థీ థీ పాహిత్యం ఒకటి కే49

సోములు చెపిన కథ

0ఆ సోములు వెనుక ఎప్పుడో పొగొట్టుకొన్నది గాక మిగిలిన దతవికి ఒక్కకే కన్ను. (అయితే నేమి తపకు మంటుంది. రెండో కన్ను లోపం వేను తీర్చుకుంటా నన్నట్లు.) దానితోనే సోములు గొన్న దొంగ చూప్పలు విసురుతుంటాడు. నలుగురు కూర్చొన్నప్పు డా కంటికి తీరికే లేదు. చూచిన విధంగా చూడకుండ దానితోనే

తమాషా చూపులు చూస్తాడు. అతడి కన్ను మా చెడ్డదవి లోక(ప్రపిద్ధి కూడాను.

యధావిధంగా పోములు తనుబోలు ెద్దమనుష్యుల మధ్య కూర్చున్నాడు ఒక రోజున. నోటికి, నోటిలాగే ఒకమైన కంటికి తెరిపిలేదు. (ప్రసంగము శ్తీ విషయ కను. మహోత్సాహంతో మాట్లాడి వేస్తున్నాడు. ఒక మూల చుట్ట-.-దాల పొడుగా టిది...ఊది వేస్తూనే ఉన్నాడు-_..ఒకమూల రైంయిమని వాక్సరంపర కురిపి స్తున్నాడు.

రెండు మూలలనుండి కన్ను కాంతులు జల్లుచున్నది.

“స్త్రీల సంగతి ఆదో చిత్రం” అన్నాడు ఒక పెద్దవాడు. మురికి మొగం, చింపిరి జుట్టా ఆతని వ్యక్తికి ఆనవాళ్ళు.

“*విజం నిజం'” ఆవి ఒక చిన్నవాడు పలికినాడు. ఎన రేమన్నా ఒస్పుకోవడమే అతగాడి పవి.

ఈ వేదాంత గోస్టికి వదన చిన్న విళ్శబ్దిము. తరువాత సోములు ఆలోచనా పూర్వకంగా “ఆడవాళ్ళకంటె చిత్రమైనవి లేకపోలేదు.” అని పలికి చుట్ట పీల్చి 'పెద్ద పొగ వదలినాడు.

“*అయ్యాః మీకు పెళ్ళి అయిందా” అవి మురికి మొగము భఖోగట్టా చేశాడు.

“చెప్పలేనండి” అని వెంటనే సోములు జవాబిచ్చాడు. అందరూ నవ్వి విరగ విడ్డారు ___చిన్నవాడు కూడా!

“చూశారూ! మనువ్యుడి జీవితానికి "స్రీ ఉఊతక(ర్ర వంటిది. మగాడి సుఖినికి ఆడదే కారణభూతం.” అని ఎనరో ఎక్కడనుండో అన్నారు.

చిన్నవాడు దీనిని తప్పకుండా వప్పుకొన్నాడు. “వాళ్ళతో మంచిగా వున్నంత పేసే.” అని మరెవరో మరెక్కడమండో అన్నారు.

థీీ సాహిత్యం క్షే50 ఒకటి

చిన్నవాడు దీవికీ “ఊ'”” అన్నాడు

“*ఆదేమన్నమాట. నే నొప్పుకోను. ఆడదాన్ని దూషించే మనుమ్యుణ్ణి నాకు చూపించండి. వాడు మనుష్యుడే కాదని నిరూపిస్తాను.” అవి మొదటివారు కడు వేడిగా కేక వేశారు.

“ట్టవ్లశో” బహంబాగుంది ఆని చిన్నవాడు మెచ్చుకొన్నాడు. రెండోవారు తను వాదన తెలియజేశారు. చిన్నవాడు “అందులోనూ నిజం లేకపోలేదు.” అని పలికినాడు.

అప్పుడు సోములు “చిన్నలూ, పెద్దలూ ఇలాగు వినండి. ఇవ్పటి వ్రనంగం వాకొక చిత్రమైన కఠ జ్ఞాపకం తెస్తున్నది. మా కాత నా కెన్నోమార్లు చెప్పేవాడు ఆందుచేత ఆడవాళ్ళకం టె చిత్రమైనవి లోకంలో లేకపోలేదన్నాను” అన్నాడు.

*ఆ కథ నాకు వినాలని ఉంది.””

“నాకూ ఆదే ఉద్దేశం” అని చిన్నవాడు.

ఎపీ కుతూహలానికి భంగము కలిగించడము నా ఉద్దేశము కాదు. కాని కధంతా విని “మాకు నమ్మకం లేదు. అబద్ధం, అని ఎవరైనా ఆనటోయే వాళ్ళంటే ఇప్పుడే యిక్కడనుండి సెలవు పుచ్చుకోవచ్చు అవి సోములు ఉపోద్దాతము మొదలు పెట్టాడు. ఆ సమయంలో ఆతని ఏకాక్షి మరీ చిత్రముగా మెరిసింది. అందరూ నోరు మూసుకొని ఊరుకుంటామన్నారు. సోములుకి నమ్మకం లేక అందరిచేత ఒట్లు వేయించుకొని ఆ మీదట యీ విధంగా చెప్ప మొదలు పెట్టినాడు.

“లక చలికాలపు సాయంకాలమున అయిదుగంటల ఆ ప్రాంతాలలో ఒకానొక "పెద్దమనిషి ఒకానొక చిన్న బండీ తోలుకుంటూ అలసిపోయిన గుర్రానికి ఆయానము కల్గిస్తూ యెకాయెకిని [పయాణము చేస్తున్నట్లు అ క్షణంలో ఆ దారినిసపోయే మరెవ్వరి వై నా (గుడ్డివాళ్ళకి తప్ప) తప్పకుండా కనదిడి వుండును. కాని ఆ సాయంకాలము ముఖ్యముగా మకీ చలిగా వుండటము వలన అటువంటి సమయంలో ఆ పెద్దనునిషికీ. ఆప్పుడు కురుస్తున్న వానకీ తప్ప మరెవ్వరికీ ఇవతల వని లేకపోవడము చేతనూ, ఇంకా నాకు తెలియని ఏవో కారణాల చేతనూ ఆ దారి అంతనరకు నిర్ణనంగా ఉండెను. అందువల్ల ఆ పెద్దమనిషి, ఆత డెక్కిన చిన్నబండి, ఇద్దరినీ లాగుతున్న బుచ్చిగుుర్రం నిరాఘాటంగా తమ రహవ్యం తమకే ఉంచుకొని సాగిపోతున్నారు.

“ఆ పెద్దమనిషి పేరు లీమళంకరం. బండికీ గుగ్రానికీ వేరే నామకరణం లేదు. మా తాత ఎప్పుడూ ఈ పెద్దమవిషినే న్మరిస్తూ వుండేవాడు. రెండక్షరాలు

థీ శీ సాహిత్యం ఒళటి ల!

తగ్గినా తగ్గినక్షు ఆని శంకరం ఆని వ్యవహరించేవాడు. నా బుద్ధి ఉపయోగించి నేను కూడా శంఖమూ, శంకూ అని అంటూ వుండేవాడిని. కొవి యిది అతడి పరో జెన లెండి. ఎందువల్లనంటే ఇప్పుడు చెప్పటోయేది జరిగి ఆప్పుడే అనేక దళాద్దాలు గడిచినవి. మా తాతలాగే ఆతడూ మరో లోకానికి (ప్రయాణం కట్టాడు. అందు చేత ఆతడి యెదుట నేనీలాగు అనడానికి వీలులేకపోయింది. కొని భయంచేతమ్మాతం ఎంతమాత్రం కాదు.

“*సరే.._.శంకరం పనిమీద బయలుదేరాడండి. ఈ సవి యేమిటో మా కాత చెప్పలేదు. మొత్తము మీద ఆ చలికాలపు సాయంత్రము దారికాని దారిబట్టి జారూ, బురదా మెరకా వల్లమూ అనకు పోరుమని ముంచుకు వస్తున్న వానలో పాపం శంకరం బయలుదేరిన మాట నిజం: ఇన్ని చిక్కులు అన్నీ ఒక్కమారు కూడిన చోటుకంపే, ఐంత శుష్కమైన లోకంలో సహా యింకే స్థలమైనా యింతకంశే బాగుండక పోదని నా మనవి, కానలపి నస్తే మీరు మాటవరసకి అటువంటి పరిస్థి తులలో పడి నా మాట లెంళమట్టుకు విజమో, సరిచూచుకోవచ్చును. లేక నామాట మీద మీకు నమ్మకమే ఉంటే కిక్కురుమనక ఊరుకోవడం కూడ మంచిదే.

“్రీవమైన గాలి వేసింది. ఆలాగూ,యీలాగూ కొక అడ్డుగా కొట్లున్న గాలివల్ల నర్షధార వంకరగా బిడి పిల్లల కాపీ పుస్తకాలలో రూళ్ళరూవం పొందింది. మళ్ళీ ఒక్కమారు గాలి అగింది. పోసీగదా అని బండి బయలుదేరగానే పూర్వంకంటే జోరుగా కొట్లుంది. అటువంటి క్లీష్టపరిస్టితిలో శంకరం తోలుతుండే గుర్రం పంచ భూతాలూ పెద్దమనిషి తరహాగా (ప్రసర్తించనందుకు విసుగుకొంటున్న విధంగాం విసురుగా వెళ్ళ మొదలుపెట్టింది. ఇంతలో వెనుకటికంకె వెయ్యి రెట్లు బలంగా గాలి విసురుటచేత ఎగిరిపోకుండా వుండటానికి గామ గుురం వాలుగు కాళ్ళూ భూమిలో పాతిపెట్టి ఒక్కమారుగా ఆగింది. దేముడి దయవల్ల దాని కాలాంటి మిద్ధి పుట్టడంవల్లగాని లేకపోతే గుర్రం తేలిక, బండీ తేలిక శంకరం నా ఉర్దే శంలో మరీ తేలిక అయిన కారణంచేత, ఈ ముగ్గురూ ఆ గాలికి దొర్లి దొర్లి ళూలోకపు చివరకు పోయే వుందురు, అట్టి అవస్టే తటస్టించడమే అయితే ఆ గుర్రము కాని, ఐండికొని, శంకరము కొని మరెస్పటికీ ఏ పనికీ ఉపయోగించక పోవడమే జరిగి పుండును.

“నర్రి గాలి ఆగింది. తోడనే గుర్రం సాగింది. ఆహాహా ఏమి గాలిః ఏమి వానః అని శంకరం నకిలించాడు. గుర్రం కూడా తనకీ ఆలాగే తోస్తున్నదని ఒక అీ థీ సాహిత్యం

క్షే52 ఒకటి

నకిలింపుతో తెలియబరచింది. *మరి లాభం లేదు." అ నిర్ణ్షనప్రదేశం దాటి ఎక్కడ మంచి యిల్లు కవబడితే అక్కడ ఆగమని గురరాన్ని శంకరం చరచగా అతని మాటలు విజంగా బోధనడడము చేతనో, లేక ఆ చలిలో నిలబడి చిక్కుబడడముకం పె పరుగే మొదలు పెట్టితే కొంత వెచ్చగ వుంటుందని దానికి తోచడమీ చేతనో చెప్పలేను కొవి మొదత్తంమీద శంకరం మాటలు చెవిని బడగావే గుర్రం వాయువేగ మనో వేగాలని కథలలో చెప్పుకొన్నట్లు పరుగెత్తింది.

ఆ విధంగా ఒక మైలో, మైలున్నరో (మా తాత చెప్పలేదు కాని మొత్తానికి మైలుకి పైగా పాప మాగుర్రం పరుగెత్తగా బండీ శంకరం ఒక యింటి ముందు చేరినారు. ఆయిల్లు తనకు స్వాగతమిస్తున్నట్లుగా శంకరం ఊహిందుకొన్నాడు. లోపల కళకళలాడుతూ దీప మొకటి కనిపించింది. కళకళలాడుళూ కొందరు తిరుగు తున్నారు. ఆటువంటి పరిస్థితులలో మొగమాటానికి అవకాశము బేమ కొబిట్టి శంకరం అనాటి కక్కడ ఆతిథ్యం పొందడానికి పిద్ధవడ్డాడు. విజావికీ ఆతని కక్కడ ఆతిథ్య, లోపం జరగలేదవి మీకే తెలుస్తుంది.

ఇంటి యజమానురాలు కష్టసుఖాలు తెలిసిన మనిషి కౌబిట్టి శంకరానికీ, పెండికీ, గు(ర్రావికీ నాడక్కడ నివానం దొరికింది. "చాలా బాగుందిరా 'ఆని శంకరం అనుకొన్నాడు. కొని బాగున్నది ఈమా్యతమే కాదు. మేడమీద అతని కోసం మంచి గది చూపించారు. “ఇదీ బాగుంది” అనుకొన్నాడు శంకరం: కోవి యింళకంకే బాగున్నవి వంటయింటి వాననలు, శంకరం.-కొదు ఆతని ముక్కు ఈసారి తృప్తి పడింది. “నిజంగా” ఇవే బాగున్నవి అనుకొన్నాడు శంకరం! కొని బాగున్నఏ యింత టితో అంతము కాలేదు. దీపాలు వెలిగిస్తూ ఒక దాపి తనవేపు చక్కని రెండు కళ్ళల్లొ నుండి చల్లని లెక్కలేనన్ని చూపులు పరగిస్తున్నది. అటువేపు చూడనట్లు చూస్తూ శంకరం “బాగున్నవాట్లో ఇడి ప్రధభానమైనది"'అవి నిశ్చయించుకొన్నాడు. కొవి అతని హృదయంలో ఏ మూలనుండో “అన్నిటికంటే బాగున్నది ఇంటి యజమాను. రాలే' అన్న ఘోష ధ్వవి స్తున్నది.

“కొంత పేనటికి శంకరం క్రిందికి భోజనానికి బయలుదేరాడు, కిందికి దిగి నాడో లేదో వక్క గదిలోవి కిటికీలోనుండి తన చూపులు వెళ్ళాయి. ఏమి చూళాడో ఏమో కాని మరి దృష్టులు మళ్ళించుకోలేక పోయాడు. ఇంటి యజమానురాలంకే ఈనకు మొట్టమొదటినుండీ గౌరవమే. కాని ఆమె మొదటి భర్త గతించినట్లు తెలిసిన తర్వాత కిటికీలోనుండి ఒక్క దృశ్యము చూచిన వెనుక, అక్కడే విలబడి ఒక్క

థీ శ్రీ సాపాత్యం ఒకటి కిక

వంభాషణము రహస్యముగా విన్న తర్వాత అతని మనస్సు చివుక్కుమంది. కొంత 'సేపుదాకా అశ్లే మతిపోయినట్లు నిలబడి పిదన హఠాత్తుగా ఆకలిమాట జ్ఞాపకము శానడముచేత ఆలోచించుకొంటూ లోజనాలగది చేరుకొన్నాడు.

భోజనం చేస్తున్నంతసేపు శంకరం యజమానురాలి గురించే ఆలోచన మొదలు పెట్టినాడు. ఆ రోజు ఆతని భోజనానికి ఒక వింత సవార్థము నహాయమ ముంది. నరేః మనలో దాపరిక మెందుకు; ఆ పదార్జాపికి మత్తుకలిగించే దుర్గుణముంది. కొన్ని కారణాలచేత ఆ పదార్ధము కూడా ఆరోజు నారి యింట్లో ఉపయోగపడుతున్నది. అది త్రాగుతూ మన శంకరం ఆలోచనలో వడ్డాడు,

కిటికీనుండి కొను సం(గ్రహించగలిగిన వృ త్తాంతము మననము చేసుకొంటున్నా డతడు. శ్రాగుతున్నది రుచిగానే వున్నట్లు కనదిడడముచేత ఒకమారు మారు వేయించు కొన్నాడు. మరొకమారు---యింకొక మారు వేయించుకొని చూశాడు: ఇంకా మరొక మారు వేయించుకొన్నాడని దృఢముగా చెప్పలేను కొని (శ్రాగుచున్నంత సేపు అతవికి గదిలోని సంగతులే జ్ఞాపకము వస్తున్నవి.

*యణజమానురాలిని ఎవరో మనుష్యుడు ఆతిపరిచయముతో ఆమెను నిశం శఈశవుగా ఉండవద్దపి ప్రార్టిస్తున్న విషయము శంకరం క్లాపకము తెచ్చుకొంటున్నాడు. ఆమెకు కూడ ఆ మముష్యువిమీద మనస్సులో యిష్టమున్నట్లు శంకరం కిటికీలోనుండి చూడ గల్లినంత మటుకు బోధపరచుకొన్నాడు. ఈ నంగతే యిష్పుడతడిని బాధిన్తు న్నది. ఈర్ష్యా గుణమన్నది శంకరానిక్షై తే అశ్హే లేదు కావి ఈ మనుష్యుడు ఆ ఉన్న చిన్న విప్పునే రగిల్చివేస్తున్నాడు. కాబట్టి కంకరానికి కళ్ళవిండా కోనము రాక తీరింది కాదుః

వాడి మొఘం మండాః అంత అందనికారపు వాడుకదాః ఇక్కడికి రానడావికి వాడికి ఏమి హక్కుంది? అసలు, యజమానరాలికి నతిలేనట్టు కనదిడుతుంది! చేమ కోగా, చేసుకోగా రెండవ పెళ్ళి ఆ అభాజనుడ్జే చేసుకోవాలా? ఎవడూ అంతకంటె మంచివరుడు దొరకడూ ఆమెకి! అవి శంకరం తనలో తలపోనుకున్నాడు. త్రాగు తున్నది పూర్తిచేసి మళ్ళీ మరి కొంచము తెమ్మని అది కూడా అఖరుదేశాడు కోవంతో.

(వ్రిహ్మచారి అయిన శంకరానికి ఒక యింటివాడిని కొవాలన్న కోరిక చిరకొలము నుండి ఉన్నది ఇక కానున్న ఇంటికి పెద్దకావడం అతనికి పు్బరావి కోరిక అవి ఎవరు చెన్పగలరు? పాతతలోనిది తాగుచున్నంత పేప్ప అతడు నిర్మించు కొంటున్న ఊహలివేః కావి ఆ దుర్మార్గపు మనిషి ఆడ్డుగా ఆవాంతరం కల్లి స్తున్నాడే।

థీ థీ సాహిత్యం క్షత ఒకటి

ఆ అమాయకపు టిల్లాలి హృాదయం చెడగొట్టింనందులకు వాడిని గట్టిగా కొట్టి బుద్ధి చెప్పగూడదా అని శంకరం ఆలోచిందొడు.....ఆయినా వాడు మరీ పొడుగు కదః అందువల్ల శంకరం నిన్సృహతో తుదినర్యాయం పాత్రలో నగమువరకే పోయించు కొని పూర్తిచేసి ఛీః ఈ లోకంలో దేవుడు నాకెంత అన్యాయము చేశాడు: నా (బదు కెంత కొనిదై పోయింది! నాకిక నేమిటి గతిః అఆమళకొనేనరికి నిద్రపోవడమే గతి అని తోచింది.

“అట్టి ఉద్దేశముతో శంకరం తనగదికి మెన్తైుక్కి. వెళుతున్నాడు, అపుడే మేడ మీద దీపాలు వెలిగించి దాసీది ఒక చేతితో కొవ్వువ త్తి పట్టుకొని రెండవచేతితో ఆది ఆరిపోకుండా కాపొడుతూ మెట్లు దిగుతున్నది. ఎంత కొపాడుతున్నా శంకరం ఆమెను నమీపించేనరికి దీవం ఆరిపోయింది. విజం ఈ మాత్రమే. కొని కిట్టవీవాళ్ళు శంకరం గురించి లేవిపోవి మాటలు చెప్పుతూ ఆ దీపాన్ని ఆర్బినది శంకర మేగావి, గాలి కొదని, మళ్ళీ దీవం వెలిగించే ప్రయత్నంలో ఆతడు అందు విడిగా ఉన్న దాసీని ముద్దుపెట్టు కున్నాడని కారు కూతలు కూయబోయారు. శంకరం మాతం నేరమంఠా గాలిదే నంటాడు. ఇప్పుడీ తగవు వేను వరిష్కరించలేను కాని మెళ్లుక్కిన తర్వాత శంకరం ఒక్కడే తన గదిలోకి పోయి నిద్రకోనము ధ్యానము చేశాడని మా కొత చెప్పిన (ప్రకా రము స్థిరముగా చెన్సగలను.

శంకరం గది విశాలమైనదేగాని మంచ మొక్కటే నగము స్థలము [మింగి వేయడముచేత ఇతరులకు కొంచం యిరుకు తోచవచ్చు. బనా శంకరం (ప్రాజ్ఞుడు గాబిట్టివ్నీ....ఆతడీలో కొన్ని వేదాంతలక్షణాలు ఉండటంవల్లనూ దీవికి లక్ష్యుపెట్టలేదు. ముఖ్యంగా గదిలోని వస్తువులలో శంకరం దృష్టిని ఆకర్షించినది ఒక విచిత్రమైన కుర్చీ. _దోవిలో కూడా వేదాంతుల లక్షణాలే వున్నవి. వీపు వంగిపోయి. కొళ్ళకు కట్ల తో, ఆధమం నహ(సమాపాల [పాయంగల్లి ఉన్న దావింత కుర్చీ. మరే వింఠ వష్తువుము చూచినా శంకరం అది వింతవస్తువవి ఒప్పుకొనేవాడు. నంగతి సమాస మయ్యేది...కొవి యీ కుర్చీ! ఇదెంత ఆంద వికారముగా ఉన్నదిః ఎంత వికృతముగా కూర్చున్నది. వెనుక దిండ్లతో కుట్టదిడి. కాళ్ళకు వాతం పట్టినట్లు కట్లతో యిది ఎంతైనా అసహ్యంగా వుంది, దీనిలో ఏదో తన్ను బాధిస్తున్నది. జీవితంలో అతడు చాలా కుర్చీలు చూచివాడు, కొని యిట్టిదావిని ఎన్పుడు చూడలేదు, దాని వేపే పానం శంకరం ఒక ఆరగంట తీక్షణంగా చూశాడు. కబ్ళు మరల్భుకోలేక పోయాడు. “ల్షదేమిటో దాలా తమాషాగావుంది.” అన్నాడరడు, అన్పుడే అయిదు పొఠక్రల

థఖీథీ సాహిత్యం ఒకటి కేరన్‌

సామాగ్రి ఆతవిలో కల్లోలము లేపింది. జ్ఞానదృష్టులతో దావివంకేచూస్తూ వై మాటలు ఉచ్చరించాడతడు. కానీ ఏమీ తత్వం బోధపడలేదు. అఆతిచిత్రంగా, ఆతి ఆగాధంగా కనబడుతున్నదది. చాలా తెలివిగా తల ఊపుతూ వెనుకటి మాటలే మళ్ళీ వలికినా డతడు. కాని ఆతడికి తలా తోకా అందలేదు. నరే నా కెందుకీ ఘోష అవి నిండా కవ్చుకొని విద్రపోయాడు.

“ఒక అరగంట గడిచింది. చప్పున తెలివి వచ్చింది శంకరానికి. ఎదో కలలో ఉలికిపర్ధాడు పానపాత్రలూ, దాసీకన్యలూ కలలో కానవచ్చారు. కన్నాలు విప్పి చూడగానే ఎదురుగా కనబడ్డది కుర్చీ! శంకరం “దానివేపు చూడను" అని కష్ణమూసు కొన్నాడు, నిద్ర రాదు-_లాభంలేదు. ఒక లక్ష్‌ కుర్చీలు కళ్ళముందర నాట్యం చేశాయి. బాగుంది. కళ్ళు మూసుకొని యిన్ని కుర్చీలతో బాధపడుటకం కె కళ్ళు విప్పి ఒక్కం కుర్చీనే చూడటం నయమనుకొన్నాడు. కళ్ళు తెరిచాడు. పూర్తిగా తెరిచి చూశాడు. కొని ఎదురుగా కుర్చీబేదము. ఆకస్మాత్తుగా ఏదో చెప్పరాని మార్చు వచ్చి కుర్చీ యిష్పుడు శతవృద్భ రూపం దాల్చింది. ఇదివరకు కుర్చీకి కొనవచ్చిన చెక్కండపు లతలలోస్ఫుటంగా యిస్పుడొక ముడుతలుపడ్డ ముసలి మొగము కానవస్తుంది. పట్టు దిండ్లు వీపుగా మారివవి. కట్లతో నిండిన కాళ్లు వృద్ధుని రెండు కొళ్ళ్లయి నంకరటింకర పొంది వార్థక్యము సూచిస్తున్నవి. మొత్తముమీద ఆంత కుర్చీ కూడ మారిపోయి వికారపు వెనుక శతాద్దిపు ముసలి మనుష్యుడుగా కౌనవస్తుంది. దిగ్గున లేచి శంకరం. మంచంమీద కూర్చుండి మాంద్యము పోవడానికి కళ్ళు నలుపుతూ మళ్ళీ తేరిదూశాడు, అబ్బే కుర్చీకాదు. మునలివాడు! పైగా శంకరంనంక కన్నుగీటుతున్నాడు.

“అనలే శంకరం అనహాయ శూరుడు...ఆమీద అయిదు పొత్రల సామగ్రి ఆతడికీ బానటగాపుంది. అందుచేత అతడు మొదట ఎంతగా ఉలికిపడినా ఇపుడు కొంత నిర్హక్ష్యుంగా ఆ మునలివాడిని చూశాడు. వృద్దుడు గూడ వెక్కిరి స్తున్న చూపులతో శంకరం గూర్చి నిర్లక్ష్యం కనదిరుచ మొదలుపెట్టినాడు. ఇక భరించలేక “ఎందుకురా అలా కన్నుగీటుతావుః” అని శంకరం కోపంతో కేక వేశాడు.

“ఆడో సరదావోయ్‌ శంకరం:'” అన్నది కుర్చీ: ఉహు ముసలాయన. ఏమన్నా అనుకోవచ్చును. మీ యిష్టము ఇప్పుడతడు కన్ను గీబడం మాని విరగబడి నవ్వుతున్నాడు.

“వెజ్టీమొగమా। నాసేరేం తెలునునూ నీకు?” అవి కంకరం తృళ్ళివడి కూడా మనోభావన కప్పిపుచ్చుతూ కనుక్కొంన్నాడు.

ఫ్రీ ఫ్రీ సాహిత్యం కే56 ఒకటి

“వద్దు సుమాః కంకరంః పెద్దవాణ్ణి-...గొరవం చూపించు. దేవదారు కర్ర నుమా ఇదిః”” అంటూ వృద్ధుడు భయంకరంగా ఉరిమినాడు. దానితో కాన్త ధైర్యమూ పోయి శంకరం భయంతో పూర్వంకం'అ వినయపూర్వకమైన గొంతుతో “అబ్బే అబ్బే లేదండీ నేనేమీ మిమ్మల్ని అగొరవించడానికి ఉద్దేశించడము లేదండి.”

“సరే మంచిది! శంకరము!....””

“చిత్తం...”

“పీ గృరించి నాకంతా తెలుసు నుమాః పొపం మవ్వు చాలా వీదవాడివిః

“చిత్తం! చాలా పేదవాడినండి। కొని మీకెలా తెలుసునండి?””

“దానికేమి కావి శంకరం! కాగడమంశే వీకిష్టమే కదూ? మనలో తప్పు లేదులే...”

శంకరం ఈ మాటకి వ్యతిరేకంగా (క్రిందటి. పెద్దపండుగ మొవలు ఒక్కం చుక్కైనా ముట్టుకోలేదవి ఒట్టువేసుకోటోయాడు. కాని వృద్ధుడి చూవులు చూడగానే వాడికీ నంగతి తెలుసునవిటోధపరచుకొని నవ్వి ఊరుకొన్నాడు...దూడు! శంకరం! యజమాని ఎలా ఉంటుందేమిటి! బాగుండదూ, చూడూ! అని వృద్దుడు కౌలు కదిలిస్తూ షోపగా చూమ్తా కంకరాన్ని కదలించాడు, ఇదేమీ శంకరానికి మనన్కరించింది కాదు. కాని ఏమనగలడు. మనస్సులోనే “వెధవా: నీకొచ్చిన ఏళ్ళు ఎవరికొచ్చాయిః ఈ ఘోషంతా నీకెందుకు?” అనుకొన్నాడు.

“శంకరం! నేను యజమానికి యజమాన్ని నుమాః” అన్నాడు వృద్ధుడు.

“ఆ అలాగండి;?* అవి శంకరం ఆశ్చర్యటోయాడు.

“ఈవిడ తల్లి నెరుగుదును బాగాః, ఆ తల్లి తల్లితో కూడ నాకు పరిచయమే? దానికి నామీద ఎంత (పేమ అనుకొన్నావుః అదే వాకీ వీపుకి పట్టుగుడ్డ కుట్టింది.” అవి పొఠతవాడు ఆల్నిప్రాయ గర్భికంగా వళికవాడుం

“*అలాగేం:'” అని మరొకమారు శంకరం ఆశ్చర్యం వ్రకటించినాడు.

“మరీ కొళ్ళకు మాత్రం! ఈ జోళ్ళు అది కొన్నవే కదూ; పోనీ ఆ నంగతు లన్నీ ఆనుకున్నాము'టే (వజలు మామీద అనుమానవడిపోతారు..._” అని పలుకుతూ వృద్ధుడు చూచిన చూపులకి శంకరం తర్వాత తర్వాత చెప్పేవాడు కదా. వాడిమీద ఆమాంతం కూర్చోవలెనన్నంత కోపం తనకి కలిగిందట---

ప ఆ కొలంలో ఆందరు ఆడవాళ్ళు నన్ను ఎంత గొరవించారు.” అంటూ అందుకొన్నాడు పోకిరి ముసలి ముండాకొడుకు. “ఇక్కడికి వచ్చే ఆడవాళ్ళు అందరు థీథీ పాపాఠక్యం

ఒటి కే57

వా తొడమీద కూర్చొని గంటలకొలదీ కొలము గడివివేస్తూ ఉండేవారో అవి చెప్పి ఆతడేదో మరివొక తన యౌవన ధిగ్విజయగాధ మొదలుపెట్టగా కిర్రని చప్పుడుతో చెప్పడాని కీబ్బంది కలిగింది.

“కావాలి కక్క-గట్టుకి* అని శంకరం మనస్సులో అనుకొన్నాడు.

“ఆబ్బా! ఈ కీళ్ళ నొవ్పులు ఎక్కువై పోతున్నాయి. చూడు శంకరం: మునలి వాజ్ణయిపోతున్నాను. ఆ కాలపు శక్తులు అంతరించిపోయాయి. వెనకటికి నా వీపు వొధ పెట్టిందనుకున్నావు. మళ్ళీ ఎంతో మరమ్మ త్తువలనగాని లేకుంటే లోకాన్ని చూచేవాడినా?” అని వృద్దుడు సర్దుకుంటూ అన్నాడు.

“అబ్బాః చాలా బాధనడి వుంటారు?ొ అని శంకరం మూలిగాడు.

“దానికేం శంకరం: నువ్వీ యింటిదాన్ని నీ యింటిదాన్ని చేసుకోవాలని ఆలభిలాష నాకు

“న్దేవా ఆండీ?

“*మవ్వేః అలా చూస్తావెందుకుః నువ్వే చేసుకోవాలి! నీమీద ఇష్టం నాకు,”

శంకరం ఒకరకమైన ఏడుపు మొఖంతో *“'ఆవిడ ఒప్పుకోదండిఃొ అవి పలికి నాడు..ఆంతట కిటికీనుండి చూచినదంతా జ్ఞాపకము వచ్చి అప్రయఠ్నముగ అత డొక వీట్టూర్చ్సు విడిచినాడు.

వృద్ధుడు దృఢంగా “ఏమిటీ ఒస్పుకోదూ అది? ఒప్పుకోకపోవడమే. ఆది?” అన్నాడు.

“బానండిః ఒన్సుకొవకపోవడమే నండి! ఈ వ్యవహారం యింకొకడి చేతులో వుందండి. వాడి మొగం మండ ఎంత అందవికారప్ప మనిషనుకొన్నారు.”” అన్నాడు శంకరం.

"శంకరం। అది వాణ్ణి పెళ్ళి చేనుకోదు”

“చేసుకుంటుందండి: మీరుగాని నాలాగే కిటికీలోంచి చూ స్తే మీకు నమ్మకము కలుగునండీ.”

“హాస్‌” నే నెరుగుదునోయ్‌, ఆ నంగతి నాకు తెలుసునోయ్‌.”

శంకరావికి ఈమారు పూర్తిగా కోపం వచ్చింది..._రాదూమరి. చెప్పండి: ముసలి వెధవాయెను; వాడికిదంఠా ఎందుకు? రామా కృష్ణా అని పడివుండక। అయినా శంకరం ఏమీ చెయ్యిచేనుకోలేదు. మనన్సంతా చాలా కలతసడిపోయింది.

“ఎందుకు శంకరం, నాకంతా తెలునును.._నువ్వేకాదు.. చాలామంది.యిటు నంటి అమాయికపు సరదాలు నడుతూ ఉండేవాళ్ళు.నా జీవితంలో ఇట్టివి లెక్కలే నన్ని చూళాను..కొని లాభంలేదు...శంకరం। లాభంలేదు.”

థీ ఫ్రీ సాహిత్యం క్షై58ి ఒకటి

“మీకు చాలా అనుళవం ఉండాలండి! దాలా అనుభవంతో పలుకుతున్న మాటలివి?”

“అలాగే: అలాగే!” అవి చాలా బిక్కుగా కన్ను గీటుతూ వృద్ధుడన్నాడు. తర్వాత ఒక విచారపు విట్టూర్చుతో 'శంకరం! శంకరం: మా కుటుంబం అంతటికీ వేనే మిగిలానుః'” అన్నాడు.

“చాలా పెద్ద కుటుంబం కాబోలునండి?”

“బొను. చిన్నలూ, పెద్దలూ కలిపి పన్నెండుగురూః గట్టి వ్రక్కలకో దృఢ మైన చేతులతో చూడ సుందరంగా వుండేవారు. ఈ కాలపు చచ్చురకం ఆముకున్నా వేమిటిః హూ;

“*అయికే వాళ్ళందరూ ఏమయారండి?”

“*పోయారోయ్‌ శంకరం పోయారు: మేము చాలా బాధపడుకూ ఉండేనాళ్ళము. సమాః అసలు వాళ్ళందరూ నాలాగు నత్వం కలిగినవాళ్ళు కొరా మరి. ఆందుచేత కీబ్స నొవ్పులు భరించలేకపోయారు. కర్రల కొట్లూ వంట యిల్లులొంటీ వైద్యశాలలో వడిపోయారోయ్‌ శంకరం! అందులో కొందరికి దహననంస్కారమే అయి పోయింది.” అంటూ ముసలివాడు మిక్కిలి విచారంతో అన్నాడు.

“ఆబ్బా! చాలా విచారమే స్తున్నది: అంటూ శంకరం మూలిగినాడు. ముంచు కొనివస్తున్న విచారాన్ని అరికట్టుతూ కొంతవరకు విశ్శబ్దంగా ఊరుకొండి, ఏమ్మట మునలివాడు, “పోనీగావి శంకరం: [క్రియముక్క. తేలకుండా వుంది చూళావూ: ఇప్పుడు యజమాన్ని పెళ్ళాడదలచుకొన్న మనిషి ఉన్నాడే దర్శిద్రుడు, కేవలం మోన గాడు సుమీ; ఈ అమాయకురాలిని పెళ్ళాడి యీ యిల్లు స్వాధీనం చేసుకొని మమ్మల్ని వానిసలుగా అమ్మి వేయటమే వాని ఉద్దేశం! వానికి డబ్బుమీడనేగావి ఈవిడమీద (సేమః లేదు” అన్నాడు.

_ "రామః కొవిః....”

“కు .... అడ్డుగా రాకు. శంకరం నున్వంపే చెప్పానుకాను, పీమీద నాకు వేరు ఆభిప్రాయం...-మువ్వే ఈవిడను పెళ్లాడినట్లయితే ఈ యింటిని చచ్చినంత వరకు నదలిపెట్టవు. వాలుగు గోడల మధ్యా చాలినంత తిండికి వుంపే ఆదే దాలు వీకు..._.నువ్వెంతో యోగ్యుడ్‌వి.__”

“నామీద మీ కీటువంటి అభిప్రాయం పున్నంరుకు చాలా కృతజ్ఞుణ్ణీ.”

“అందుచేత శంకరం! మవ్వే ఈమె వరుడిని, వాడు కాడు?” .

థ్రీ శ్రీ పాహిత్యం ఒకటి క్షే59

*అయికే.... యిది పోనగడ మేలాగండిః....” అవి అృకుతతో అడిగాడు శంకరం.

“వేను చేస్తాను కదూ; వెళ్ళి వాడి జేబులు పరీక్షించు. ఒక్క ఉత్తరం కాన వస్తుంది. వింటున్నావా? ఒక ఉత్తరం: వాడి భార్య దగ్గర్నుండి తిరిగింమ్మనవి వేడు కొంటూ ---దరిద్రుడు.-ఆరుగురు. పిల్లలున్నారు. సుమీ వీడికి--జిందరూ చిన్న పిల్లలు---వాళ్ళని వదలి . చూశావా (ద్రోహి.”

ఈమాటలతో ముసలివాడు ముగించాడు. అంతటితో అతని రూపురేఖలు ఆఅస్పష్టమైపోతున్నాయి, శంకరం కళ్ళకు ఏవో తెరలు [కమ్ముకొన్నాయి. ముసలివాడు క్రమంగా కుర్చీలోకి ఒరిగిపోతున్నట్లు కుర్చీలో కలపిపోతున్నట్లూ కనవర్డాడు. వెనుక దిండ్లు కుర్చీ వీపుగా ఆయిపోయినవి. కాళ్ళకట్లు కుర్చీ కాళ్ళగుడ్డలుగా మారిపోయి నవి. అచ్చట కొంతి కూడ మనకలైపోయింది. శంకరం కళ్లు మూసుకొని యధా ప్రకారంగా ముసుగుతన్ని నిద్రలో మునిగిపోయినాడు,

ఆ విధంగా నిద్రపోయిన శంకరం సూర్యోదయానికి కొంచం ముందుగా మేలకొన్నాడు. వరుపుమీదే మళం వేసుకొని కూర్చొండి, గడచిన ర్యాతి ఆంళాలు జ్ఞాపకం కెచ్చుకో మొదలుపెట్టాడు. ఒక్కమారుగా జరిగిందంతా జ్ఞాపకం వచ్చింది వెంటనే ఆతడు కుర్చీవేపు చూశాడు. వింతగానే యిపుడూ వుంది. వేదాంతి లక్షణాలే యిపుడూ వున్నవి. కాని అదే నిన్నటి ముసలివాడనటం ఆతి మిక్కిలి తెలివితో కూడిన ఫవి. అయినా శంకరం అనుమానం పోక “తాతయ్యా: ఎలా ఉన్నా రేమిటి? ఆవి పలకరించాడు, జవాబులేదు. *ర్యాతి బాగా విద్రపట్టిందాః?' ఉహుః మారు లేదు. *పోపీ వాడి బిట్టలు ఏ పెస్టైలో ఉన్నాయో అదేనా చెప్పుదూ?' దీవికి జవానిలేదు.

“కాని వాడి పెన్టై ఆదే ఆయుంటుంది. దొంగ తాళంతో తియ్యలేకపోతానా?:” అన్న ధీమాతో శంకరం బయలుదేరి పెళై చూళాడు...-కాళం తీళాడు...-దేబులు పరీక్షించాడు..-ఉత్తరంః ఇకనేం! ఇక రాజ్యం ఏలగల మనోధైర్యం తోచింది శంకరానికి..-మరెందుకు ఆలస్యం__వెంటనే మొగం కడుక్కొావి బియలుదేరాడు. కధ నడిపించడానికి నడుం కచుడు.

తిన్నగా మెట్లు దిగి యిల్లు పరిశీలిస్తూ "ఇదంతా మనదే కొబోతున్నది' అని లెక్కించుకుంటూ క్రిందికి వచ్చి దాసీవి “అమ్మగా రున్నారా?”” అని అడిగినాడు. లోవల మాట్లాడుతున్నారని జవాబు వచ్చింది. వాడితోనే కాటోలు....ఆనుకొని శంకరం “కొంచం మాట్లాడవలసిన పనుంది అని చెప్తావా?” అన్నాడు.

థీథీ పాహిత్యం 160 ఒకటి

“కొంత సేవటికి శంకరానికి లోవలికి వెళ్ళటానికి వీలు కలిగింది. ఇస్పుడక్కడ ఆమె ఒక్కం_ద్దే ఉన్నది. శంకరం రాగానే అమె “దయచెయ్యండి..._.అంకా సదుపా యంగా ఉంది కదా? మరేమి ఇబ్బంది లేదనుకొంటామ.” అని మొదలు సెట్టింది.

“శంకరం వరవళుడై పోయినాడు. ఓహో: ఈవిడ నిజంగా కష్టసుఖాలు తెలిసి వది కొదని ఎన రవగలరు? ఇంతలాగు చూచుకోవడం ఎవరికి సాధ్యమవుతుంది? అవి అతడు తలపోనుకొని న్యవవహారం పరిష్కరించుకొనే తలంపుతో *నాకేమీ యిబ్బంది లేదు..-కాని ఒక ముఖ్య విషయము మాట్లాడ దలచుకొన్నాను, మీకు వివాలని ఉన్న పుడే చెప్తాను అన్నాడు.

“అక్కరలేదు. ఇప్పుడే చెన్నవచ్చును."

"అయితే యిప్పుడు మీరు మాట్లాడుతున్న ఆయనము గురించే నేను చెప్ప లోయేదిం

“అలాగాః ఆయన్ని మీ రెరుగుదురేమిటి” అని అమె ఎజ్జబడ్డ చెక్కలతో ఆరీగింది.

“లేదు కానిః వారి పే రేమిటండి:” అవి శంకరం కొంచెం చిక్కుగానే అడిగి వాడు.

*“రామస్వామిగారు" అవి వెంటనే అన్నదామె,

"చాలా పొడగ్లెన మవిషి:” అన్నాడు కంకరం.

“చాలా మంచివారండి.”

“మంచో చెడ్డో తెలియదు. కాని ఒక్క నిమిషం వినండి. కొంతపేపు సాన కాళశంగా కూర్చొంటేనే గాని వీలువడదులి

“*వితంకుపు కొంచెం ఆళ రథ పడ్డది. మొ శ్తానికి ఇద్దరూ పొవకొశంగా తూర్చొన్నారు.ఆస్పుడు మరి ఎలా జరిగిందో ఎరగను గావి....నాకేఆన్నమాట యేమిటీం చూ కాత గూడా శంకరం నహా ఎలా జరిగిందో తనకీ తెలియదని చెప్పాడని నాతో చెప్పినాడు. అయితే ఎలా జరిగితే నేమి కంకరం అరచేయి ఆవిడ ఆరచేతీసీద పడి వాళ్ళు మాట్లాడుతున్నంత వేపూ ఆలాగే వుండిపోయిందట.

“శంకరం ఆవిధంగా ఆక్రమించి అవిడవేపు చూస్తూ "యోగ్యులండీ మీరుః మీరు పెళ్ళాడే ఆయనః' అవి మొదలు పెట్టాడు.

“ఇలా జరుగుతుందని ఆవిడ కెలా తెలుసును? అడీగొాక ఒక (క్రొ త్తవాడు తన మెదుట ఈ మాట లేమిటి? అందుచేత ఆవిడ గట్టిగా కేక వేయక తప్పింది కాదు.

ీ భీ పాపాత్యం వ్‌ 11 ఒకటి 161

“కొంవ ముంచుతారేమిటిః వినరేం తుదిదాకా? ఎవడు మిమ్మల్ని 'పెళ్ళాడుకాడో కాని నాడు దాల అదృష్టనంతుడు,” ఆని శంకరం అతి దృఢంగా అన్నాడు. అప్పు డతవి దృష్టులు ఆప్రయత్నంగా ఆమె నుండి తన చుట్టా ఉన్న నదుపాయాల వంక మరలినవి,

ఆమె పూర్వంకంటె ఆళ్చర్యపడుతూ ఒక్కమారుగా లేచి విలవడానికి (వ్రయత్నం చేపింది. కాని శంకరం అభిప్రాయపూర్వకంగా ఆవిడ అరచేతిని నొక్కి నాడు. ఆమె తుదకు కూర్చున్నదే కాని వెళ్ళిపోలేదు. మా కాత చెన్పడం ఏమంళే విఠతంతువులకి భయనునేది చాలా దూరమట.

“విసుగును నగము నవ్వుతో కప్పిపుచ్చుతూ *“ఇంతకం'చె ఏమైనా చెప్పవల వంది ఉందా? అవి అవిడ “నేనే మళ్ళీ పెళ్ళిచేసుకొంళే........” అంటూ ఏమిటో అనటోయింది,

ఆల్ఫృతతో ఆందుకొన్నాడు శంకరం: *చేసుకొంపే? అన్నాడు. చిత్రంగా ఎడమకంటి కుడిపక్కనుండి చూపులు వరిగిస్తూ “చేసుకొంటే?”

ఇప్పు డావిడ పూర్తిగావే నవ్వి *మళ్ళీ చేసుకొంటే మంచి వరుణ్ణే చేనుకో వచ్చును" అన్నది.

“స్వామివారినాః తగినవారేః” అన్నాడు శంకరం.

“ఈ దారుణం ఏమిటిః” అన్నది వితంతువు, శంకరం “హంంఅన్నాడు. ఆవిడ ఇక ఏడుపు మొదలు పెట్టవలసిన తరుణం వచ్చిందనుకొన్నది. వెండనే పైటచెరగుతో కళ్ళని ఆద్దుకొంటూ.__.శళంకరాని కిదేమీ బాగాలేదని, ఒక్క పెద్దమవిషివి అతవి పరోజెిన అందులోకి తనవంటి అబల ముందర అగౌరవించడం ఏమి మగతనమనవి ఈ అన్నమాట లళని యెదుకే ఎందుకు అనకూడదవి, అలాగా ఇలాగని ఏవో ఏక రువు పెట్టింది.

“మీ కెందుకు: ఈ మాట లతని యెగుకే అనగలను. భయమని కాదు ముందు మీకు జాగ్రత్త చెప్పాలని. ఈ నంగతి మొదట మీకు తెలియవలసి వుంది అన్నాడు శంకరం

“ఏమిటా సంగత? ఏమిటి మీరు చెస్పదలచుకొన్నది?”

“మీ కాశ్చర్యం కలిగించబోతున్నాను."

“ఏమిటది? ఆయనకి ధనం అవనరంగా ఉందిన్పుడు. అదేనా మీ రిన్సుడు చెప్పేది? అయితే ఆ చింత మీ కక్కరలేదు.”

థఅీథీ సాహాత్యం 162 ఒకటి

*“అదాః ఆ మాటకొ ప్లే నాకూ డబ్బు కావాలి. అది కొదు."

“మరైతే ఏమిటి చెప్మా ఆది?

“భయపడకండి. ఇదిగో చూడండి అంటూ శంకరం ఉ త్తరం పైకి తీవి చేత వట్టుకొని "గట్టిగా కేకలు వెయ్యరుకద' అన్నాడు.

. “లేదు, లేదు. చూపించండి ఏమిటది?”

“మూర్శపోవడం అలాంటి వేమి చెయ్యరు కద."

“లేదండి! ఏముందో ఆది ఇలా ఇవ్వండి."

“ఇల్లూ. వాడా ఏకముచేసి నలుగురి నోట్లో పడవెయ్యరు కదాః నేనీ కార్యక్రమ మంశా (క్రమంగా నడిపస్తాను. మీరు శమవడకండి."

"మొట్టమొదట అదేమిటో చూపించండీః చంప్కకు తినకా?”

“ఇంత సేపటికి గావి శంకరం ఉత్తరం ఆమె చేతిలో పెట్టలేదు. ఆమె ఉత్తరం పూస్తిచేసిందో లేదో ముఖ లక్షణాలు మారిపోయినాయి.. మీరు నమ్ముతారో లేదో కాని శంకరం మా తాతకు చెస్పేవాడట కదా...౪ నమయమప్పుడు ఆమె ఏడ్చిన ఏడ్చులు ఎంత కటిక గుండెనై నా కరిగించగలిగిన వేనట. అటువంటప్పుడు శంకరం వంటి నవనీత హృదయుడు కరగి కాలువ కావడంలో లెక్కేమిటి చెన్పండి. ఆవిడ రోదనం ఆతడి గుండెలలో లోతులకు దూసుకుపోయింది. చేతులు నులుప్పకుంటూ ఆవిడ *అయ్య్యోః నేనేం చేయగలను? అకడింళ మోసము చేళాడేః? అంటూ విదా రించినప్పుడు శంకరం విధిగా ఆమెను ఓదార్బసాొగినాడు.

“అయ్యోః నాకు యింకా ఊరట ఎక్కడిది! ఈ లోకంలో ఇంక నే నెన్వ రిని నమ్మడం:' ఆని ఆమె దుఃఖించింది.

“ఏడవకు: ఏడవకు! లోకంలో నమ్మ కమైనవాళ్ళు ఉన్నారు.” అంటూ శంకరం ముక్తా ఫలాల వంటి పెద్దసైజు కన్నీటిలొట్లు రాలుస్తూ జాలి కనదిర్బాడు. అంతటి జాలితో కూడిన ఆతవి హృదయం (ప్రోత్సహించడం చేత ఆ తొటుబాటులో ఆతని చేతులు తమంఠటగా ఆవిడను చుట్టివేశాయి. అతి దుఃఖంవల్ల ఆమె కూడ ఆరని మీదికి ఒరిగింది. ఆట్లా ఒరిగి అతని మొగము మీది చూస్తూ అవిడ నీళ్ళు నిండిన కళ్ళతో చిన్న నవ్వు నవ్వింది. అమెను పడిపోకుండా పట్టుకొని శంకరం అమాయ. కంగా ఆమె మొగం క్రిందికి చూస్తూ వీళ్ళ విండిన కళ్ళతోనే చిరునవ్వులు నవ్వి వాడు.

“ఈ సందర్భములో నాకు ఎంత (న్రయత్నించివా అమె నస్పుడు శంకరం ముద్దుపెట్టుకొన్నాడో లేదో తెలిసింది కాదు. “లేద'ఆని శంకరం నూ తాతతో ప్రతిజ్ఞా థీ ఫీ పాపాత్యం

ఒకటి కే 3

పూర్వకంగా వలికేవాడట. కొని నా అనుమానం నమ్న బాధిస్తూ వుంది. మనలో మన మాట, అప్పుడు శంకరం అలా చేసే వుంటాడు.

“*ఏమయితేవేం శంకరం రామస్వామిని తగిలివేయడం అరగంటలో పూర్తి ఆయింది. తర్వాత యజమామరాలివి ఆతడు తొందరతొందరగా పెళ్ళిచేపకొన్నాడు. అప్పటి నుండి ఆ యింటికి శంకర మే యజమాని. అప్పుడప్పుడు అవిడతో చిన్న విండిలో బుచ్చి గుర్రాన్ని తోలతూ అతను బయలుదేరేవాడు. కొంతకాలం తర్వాత అతడూ, భార్యా అదెక్కడకో వెళ్ళిపోయారు. ఇల్లు యిష్పుడు +థిలమై పోయింది”

ఈ విధంగా సోములు కథ పూర్తిచేశాడు. భోగట్టాలు చేస్తున్నవారు యింకా శఈమకో అనుమానం మిగిలిపోయిం దన్నారు. ఆకుర్చీ నంగతి కూడా ఆయనకీ కావాలట!

పోములు ఈలాగు చెప్పినాడు: “పెళ్ళినాడు ఆ కుక్చీ మరీ అధికంగా తన్ను కొందంట. కీళ్ళనొప్పి వల్లనో, అధిక నంతోషం చేతనో ఎవరికీ తెలియదంట.

జనాభిప్రాయం దేహావస్టే అవి.

“ఆయితే ఉత్తరం సంగతి అందరూ నమ్మారన్నమాటః”ి ఆవి ఎవరో ఎక్కడనుండో అడిగినారు.

సోము లన్నాడు: “ళంకరం శత్రువులు తవ్సః వారి దుర్మార్గపు కూతలు ఎప్పుడూ ఉన్నవేనటః శంకరమే ఆ ఉత్తరం సృష్టించా డన్నారు. కొందరు శ్రాగిన మత్తుమీద శంకరం తన పెబ్టైకు బిదులు మరొకటి తీశాడన్నారు. అయినా వారి ఆరుపులకి ఎవరు లత్య పెడతారు లెండి;

శంకరం మాత్రం యిదంతా నిజమే అంటాడుః

“ప్రతి ముక్కా”

“మీ కాతయ్యోః”

“* పతి అక్షరమూ;ః”

“శంకరమూ, కాత._...ఈమాషా మమమ్యులు మొ శ్రానికి.””

చిన్నవాడు నిరభ్యంతరంగా ఒప్పుకొన్నాడు: సోములు నాతి కష్టమైన కన్ను గీటడపు పనిలో మునిగిపోయాడు.

ముద్రణ; కారతి...19 ఆగస్టు, (మాఆం; వాన్తైస్‌ డిశెన్చు రానీన “వీన్‌ విళ్‌ "పేపర్చ" ఆధారం) శ్రీ శ్రీ సాహిర్యం కీర4ీ ఒకటి

డిశక్ప: 1జ168 101608 ౧810.1070 ఇంగ్లీషు నవలా కొరుడుం ఆలివర్‌ ట్వీస్ట్‌,. జేవిడ్‌ కాపర్‌ ఫీల్డ్‌ కేల్‌ ఆఫ్‌ టూ విటీన్‌ కంటి గొప్ప సవలలే ఇళ 1686-37 లో 0503038400 5 249885 01 016 910% ఇ10జ ౮౬08 కచించాడు కల వ210161 10%కళ10టి అశే ఒక పతోపశారళీలిరైన పాత (ప్రధానంగా రకర కౌఆ పాషక్రలు నఅ రచన ఆందులో వందలాది చిట్టి సంఘటనలుంటాయిం వోస్యుం అపహాస్యం (పధానంశా కనిసిస్తాయిం శ్రీ, శ్రీ సౌహిఠ్యం ఒకటి కే65

చిన్న బాబు

రి ట్ఫీశరాగమవేశ అది. మూఘనూనము లోకానికి మంచుతెరలు కట్టుచున్నది. హీమంత విశీధినులే నరిసక్వము చెంది పవళ్ళను కొరికి బహదీర్చ ము లగుచున్నవి. వత్పరావి కావహించిన వార్థక్యము జీర్ణ వర్ణ పుంజీభూతములై న చెట్టుచేమలోనను సృష్ట విన్నష్ట మగుచున్నది. పువ్వులతోపాటు (ప్రకృతికి నవ్వులును లేవు. అట్టి ఆకాలమున ఆకన మా(క్రమించినవి మేఘమాలికలు. తదీయ విజయభేరి నదించిన దురుముల మిషమున. మరు విమిషమున జగతివి ముంచెత్రినది కుంభ్యదోణముగా కురిసిన వాన. శీతకాల వర్షార్భటి చి(త్రాతిచిత్రము. (ప్రకృతి కది రుజాప్ర పీడవమును పోలినది. తదాహతులలో దైన్య మొక్క పే ధ్వవించుచుండును. ఆ (ప్రకృతి దైన్యమే [పాజముగొన్న విధాన ఒక కుక్కపిల్ల చలిలో గజగజ వణుకుచు మం్యద్రరవళి నాకందించినది. ఆ చలిలో, వానలో...ఆ దర్శిద దీనను ఆదరించునారున్నారా అవి ప్రకృతిమాత (పళ్నించినది. ఆంతకుముందే ఆది అరచిన ఆ,క్రోశ మొక పసి ఎడందలో (ప్రతిధ్వవించి యుండెను. (ప్రకృత్యాదేశమును పరిపాలించుట కట్లుగా, అట్లుగా కుక్కపిల్ల ను చేరినాడు చిన్నబామి. ఆ బాలుని అమృత శీతల లోచనాంతములయందు ఘృణాప్రపూతనిధులే కలవు. నవనీత (వనన్నమగు ఆకని లేత గుండెలో వత్పలతారసాపగలే గలవు. పదిలముగ కుక్కపిల్ల నె త్తుకొవి చిన్నబాబు లోనికి తీసికొని వెళ్ళినాడు. పాలు శ్రాగించి సేద దేర్చినాడు. దానిలో కళాకాంతులు స్ఫీతముల్రై నక్షణమ వబాలువిలో సుదృఢ హృదయ శాంకియు నెలకొన్నది. బాలుడు కుక్కపిల్ల కన్నులలోనికి చూచినాడు. కుక్కపిల్ల వాలుని కన్నులలోనికి చూచినది. అర్భ మెరుగరానివా దృక్పాతములు. బాలువి కన్ను లలో కృతజ్ఞత ఆన్వయించినచో తదీయ మిథోబంధనమున వారియందు స్నేహ బాంధ వ్యము జనించెనవి చెప్పవచ్చును. ఆ స్నేహమును ఆమోదించిన (ప్రకృతి కూడ

హిమశీతల్మాకువులతో (ద్రవించినది.

ఆవు వ్రూవడిలో కుర్చీమీద కూరుచున్న అన్నను చూచి చిన్నబాబు “అన్నయ్యాః పెంచు కోవడం అంటే ఏమిటీ?” అవి ప్రశ్న వేసినాడు, చదువుచున్న పుటమీది దృష్టు

శ్రీ శ్రీ సాపాకఠక్యం 166 ఒకటి

లను తమ్ముని మీదికి తిప్పి ఒక నంభాషణకు పిద్దము వడినట్లుగా అతకడు “నువ్వు మమ్మల్ని వదిలిపెట్టడం, వాళ్ళ యింట్లోనే ఉండిపోవడం” అన్నాడు.

“వాళ్ళ యింట్లో నన్నెందు కుండనిస్తారూ?” అవి మరల బాలుని (పళ్న, ఇంతలో ఇంటిలోనుండి కుక్కపిల్ల క్యురవావి కాళ్ళ దగ్గరకువచ్చి ముడుచుకు కూర్చు న్నది. నంభాషణ ఏకా(గతతో వినుచున్నట్లు కవిపించుచున్నది.

“ఎందు కుండనిస్తారా? విన్ను పెంచుకుంటారు కొదూ మరి?ొ

“అయితే నే విక్కడికి మళ్ళీ రాకూడదూ?”

“న్లువ్విక్కడికి రావు. మేమే అప్పుడప్పుడు వచ్చి నిమ్న చూన్తూంటాము.”

“మరి నే నక్కడ ఉండిపోవాలి 5దా, నాతో మీ రెవరూ రారు కదా. పోనీవా కుక్క-పిల్లవి తీనుకుపోవచ్చునా?””

“పాపం, అదేమి చేపింది? నాతోనే ఉంటుంది, నేనంకే దాని కెంతో ఇష్టం"

“వాళ్ళది ఆచారమైన కుటుంబం కదా. కుక్కపిల్ల వక్కడ నిలవవిస్తారూ?ొ

“అన్నయ్యాః ఆచారం ఆంశే ఏమిటీ?”

“మడికట్టుకొవి ఉండడం, మడికట్టుకొని భోజనం చేయడం”

“పోనీ కుక్కకూడా మడిగానే ఉంటే?

అగవి అన్న నవ్వే దీవికి జవాబు.

అన్న మాట్లాడక పోవుట చూచి చిన్నబాబు *“అన్నయ్యాః పావనం కుక్కపిల్ల నాతో ఉంపేనేమీ?: అదంశే నాకూ ఇష్టమే” అన్నాడు.

“వీ కక్కడ ఉపనయనం కొటోతున్నది. అప్పుడు కుక్కపిల్లవి కూచోబెట్టు కుంటారా ఎవరేనా?ొ

“ఉ్తపనై నమా? అంటపే?ొ కో “ఒడుగన్నమాట. నువ్వు (బ్రాహ్మడి వొతావు. (బ్రాహ్మలు కుక్కల్ని ముట్టు

రు

“ఇప్పుడు నేను (బ్రాహ్మణ్ణీ కానూ? ఇప్పుడు నేను కుక్కని ముట్టుకో లేదూ? నాయనమ్మ నన్ను పెద్దబ్రాహ్మడీ నంటుందేః”

"*మవింట్లో మనకి తప్పులేదు. మవింట్లో అయినా ఒడుగునాడు కుక్కని ముట్టుకుంటారా?”

“సోనీ తర్వాతో?”

“*కర్వాత మాట చూసుకోవచ్చు. ఇన్పుడు మాత్రం అక్కడికి కుక్కపిల్ల వి పట్టి కెళ్ళకళూడదు.”

“ఉఒడ్రుగవుతుందవేనాా పోనీ అ తర్వాత నా కుక్కపిల్లని కెచ్చిపెట్టపూ అన్నయ్యా?”

శ్రీ, శ్రీ సాపాళ్యం ఒకటి 167

“ఆలాగే తెస్తాను కొని, అనలు అక్కడ ఉండడం పీకు ఇష్టమేనా? ఆ వల్లె టూరిలో పీకు కాఫీ ఉండదులే” “వన్వరేమిటి ఉంటుంది?” “చద్ది అన్నం, ఆవు నెయ్యి, గేదె పెరుగూ.” “అయితేనేం? వాయనమ్మ ఇవే మంచివంటుంది వంటికి.” “అయితే నమవ్వక్కడికి వెళతావన్నమా'శే. ఆక్కడ పీకు ఆడుకుంది కెనరూ ఉండరులే.” “వాకు కుక్క-పిల్లపుంటే అదే దాలు” త్ర ఆ పల్లెటూరి ఆ్యగహారమున ఆచారనుగు కుటుందిములే కలవు. ' అవ్నియుచూచి నంఠనే (బ్రాహ్మణ గృహములుగా పరిచయములు కౌగలవు. ఒక ఇంటిలో ఇన్సుడు చిన్నబాబు దత్తపుత్రుడు. అకని ఉపనయనము జరిగినది. వటూ_త్తంనుడతడు. ద్విజుడు. పండుగ నందడి తగ్గుచున్నది. ఉవనయనానంతరము బంధువు లందరు బయలు దేరి పోవుచున్నారు. అప్పుడు మెల్లగా చిన్నబాబు అన్నను నమీపించినాడు. “అన్నయ్యాః కుక్క-పిల్లని తెచ్చిపెట్టవూ మరి?” ఎట్లు గడపినాడో ఈ రోజులు. ఇప్పుడు మరల ఒక్కమారుగా కెరటమై బొంగినది కోరిక. కుక్కపిల్లను తీసికొని రాక తీరదన్నాడు. అన్న నమ్మతి చెప్పిపోగా చిన్నబాబు తృప్తితో మరలినాడు. ఆస్పటినుండి విరీతణమే అనుక్షణ మా బాలుడు. ఆకస మాక్రమించినవి మేఘమాలికలు. లోకమును ముంచినది వర్షధార. (వ్రకృతి నొక్కంట (వ్రఐిలముగ ఊగించివది చలి. జగతికి కారు (కమ్మిన చీకటి కప్పి కొనుటకు కంబళ ఐనది. చిన్నబాబు వ్యాధిపీడితుడై నాడు. నుంచావి కంటుకొవి పోయినాడు. విరీక్ష ఫలించక, నిరాశచే విసన్స్పృహ కలిగి వాని మవస్సు వాడి (మోరైనది. అన్న ఎప్పటికి రాకపోవుటచే బాధ మరియు (వ్రదిలమైనది. కావి అన్న రాకుండుటకు కారణమేమో? ఆళకనికి తమ్ముని ఆశక్రము పూర్తిగా తెలియును. అయినను రాలేదు. ఎట్లు రాగలడు? ఇంటిలో కుక్కపిల్ల లేదు. అందరును ఊరికి వచ్చినప్పుడు ఆ కుక్కపిల్ల ఒంటరిది, ఎకరండకు పోయినదో ఎవ్వరిక్‌ని తెలియదు. అన్న ఎట్లు రాగలడు? కుక్కపిల్ల కుండ వచ్చుటన్నది ఎందులకు? అన్న కుక్కపిల్లను తిటుకొన్నాడు. పొరిపోయినదా విశ్వాసము కెంయక మ రని ల్‌ న! నో వ శ్రీ శ్రీ పాహీత్యం 168 ఒకటి

తీవముగా గాలి. కోణీపొాతముగా వాన. కొరికి తినునట్లుగా చలి. జంగమ ములు కదలవు. స్థావరము లెగిరిపోవుచున్నవి. చిన్నబాబు విహ్వలుడు. చిన్నవామి శోషిల్లి పోవుచున్నాడు. తి ఖి అ గుమ్మములో, మడికట్టుకొవి చలికి కవ్చకొవి కూరుచున్న దొకర్తు. కుంపటి ఒకటి కూడ కలదచ్చట. అప్పటికివి చలి ఆగుట లేమ. అ బాధ టోధవడుచునే ఉన్న దామెకు. తి న! త

చిట్ట చీకటిని చీల్చి మెరపిన దొక విద్యుల్లత. ఒక్కమారు డీకొవి కాలాంబుద

ములు గట్టిగ గర్జించినవి. (వకృతి కొక్కమారు భయావేళము కల్లినది. వ ణి 4

గుమ్మములోని ఆమె కూర్చుండియే ఉన్నది. చలిచే మూరల్గుచుండక పోవను లేదు. కుంపటిమీద చేతులు వెచ్చచేసికొనుచునే ఉన్నది.

అప్పు డతి దీనముగా, నన్న గొంళుతో జాలిశాలిగా ముర్మురించుచు ఒక కుక్కపిల్ల చేరవచ్చినది. తలనిండ నిండిన దాని కండ్షలో ఆయౌనము, అళ విస్ఫు టముగా ఉన్నవి. ఒడ లంతయు తడిసిపోయి, కడు తీవ్రపు చలిచే గడగడ వడుకు చున్న దా కుక్కపిల్ల.

ఆమె మాత్రము “మడి చెడగొట్టినావే రాక్షపిముండాః'" అని దయాళశూన్యముగా. కుక్కపిల్ల ను దూరముగా విసరికొట్టినది.

చిన్నబాబు వేయి చెవులతో వినుచున్నాడు. అంత జ్వరముతో కూడ గుమ్మము. లోనికి వచ్చినాడు. “ఏదీ కుక్కపిల్ల?" అవి అరచినాడు. వీథిలో మహా కరుణమైన అరుపు వినిపించినది. ఏమో అరిగించుకొన్నట్లు రుంయినువి గాలి అవ్పుడు రొద చేపినది.

“వానరా, తడుస్తావు ఆగు. ఆగుః” అను మాటలు చిన్నబాబు వీథిలోనికి వైళ్ళినంతలో వివ్పించినవి. బాలుడు లక్ష్యపెట్టలేదు; పరుగెత్తిపోయి కుక్కపిల్ల నెత్తుకున్నాడు.

ఆ వానలో, గాలిలో, విర్మానుష్యమగు ఆ వీథిలో చిన్నబాబు, చేత కుక్క. పిల్లయు మాత్రమే, కాని ఆశాదబికమున జీవకళ లేదు. తుది అరుప్పతో ప్రాణము లిది వరకే ఎగిరిపోయినని,

శ్రీ శ్రీ సాహీశ్యం ఒకటి 169

వేడి కన్నీట్‌ తర్పజములతో చిన్నబాబు కుక్కపిల్లను దీనముగా చూచినాడు. ఆప్పుడే అఆ క్యురవాని వింటిలోవి కెత్తుకొవి పోయి రెన్వరో తొందర తొందరగా: ఉష్ణము లోన ఉప్పొంగిపోపుచున్నది.

కుక్కపిల్లను వదలలేదు. వణకు చేతులతో హృదయమున కదుముకున్నాడు. “బది నా కుక్క-పిల్ల. వే నెరుగుదును. ఇదే, ఇదేః ఇదే కొవాలి నాకు”

ఇవే ఆ బాలువి మాటలు,

ముద్రణ? గ్భవాఅత్మీ....1931 నవంబరుం నంపాదళ వ్యాఖ్య :

• “చిన్నవాబి చదివిన తోడనే ₹)14180 861100 రచియించిన *డీ 001౯6₹5626109 ౪162 2 ౮42౮ తలపునకు వచ్చును. కొని ఆపిల్లి తన్ను రైల్వే ర్యిఫెష్‌మెంటు రూములో మచ్చికచేపిన 01100 పై విశ్వానము చూపలేదు. కొని ఇందలి కుక్క అట్టిది కాదు. చిన్నబాబు పెంచుకోనడమం కే ఎమిటో తెలిపికొని కుక్కపల్లను పెంచుకొనలేదు. కుక్కపిల్ల *పేమించడమం'టే” ఏమిటో తెలిపికొవి చిన్నవామిను (పేమించలేదు. *త్మీవముగా గాలి. కోణీపొతముగా వాన. కొరికి తిను నట్లుగా చలి. జంగమముణు కదలవు. స్టావరము లెగిరిపోవుచున్నవి.” విశితసరిశీలకు డగు కవి మాత్రము చరింపగల ఆ ప్రకృతి విక్రాంకిలో ఆ కుక్కపిల్ల చిన్నవాబు దగ్గర కెట్లు రాగలిగినది? విశాన్వమాః జవాబు చెస్స్పవేమి? చెప్పినను మడిగట్టి కుంవటి దగ్గర చలికాచుకొనుచున్న ముసలమ్మకు తెలయదందువా?”

ణి థీ థీ సాహిత్యం 70 ఒకటి

వి అతయ్య (ఒక అఆలావన) దారి చెయ్యుండి.__కధానాయకుడికి దారి చెయ్యండి...-సీకయ్య వస్తున్నాడు. దారి చెయ్యండి. అమ్మయ్యః ఇక (వ్రవపంచం తనకు సీతయ్య కధ తెలియదనడానికి

వీలులేదు. అనేక [పయాసల కోర్చి, ఎన్నో నంవత్సరాలు ఏక దీక్షగా సీతయ్య జీవికం గురించి పరిశోధనలు చేసి తుదకు అనలు కధ చేప్పగల్గుతున్నాను. ఇదివరకు పుకారుగా, చూచాయగా ఇక్కడో విన్న సంగతి, అక్కడో చిన్న రహన్యం, ఎవరో అనుకున్నమాటలూ, ఎక్కడో చదివిన వార్తలూ మాత్రమే లోకానికి తెలుసును...-ఇక మరి భయంలేదు. సీతయ్యను గురించిన లోగట్టా యావత్తూ పోగుచేశాను నరే కొంత కష్టపడవలసి వప్తేనేం? ఆడో లెక్కలోనిది కాదు. లోకానికి మిజం తెలియ జెయ్యగలుగుతున్నాను కదాః అందుకు లోకం హర్షి ప్తే ఆదే నా విహుమానం.

ఈ సీతయ్య! ఇతగాడి నంగతి నాకు తవ్ప మరెవ్వరికీ పూర్తిగా తెలియదన్న కారణంవల్ల నాకు కొస్త గర్వం కలగడం సహజమే. ఇన్నాళ్ళకు నేనొక విషయం గురించి పరిపూర్ణజ్ఞానంతో మాట్లాడగల్గతున్నామ. దీన్నెవరూ కాదనలేరు. నామాట శిలాక్షరం వేదవాక్యం. సీతయ్య నంగతి మాట్లాడుతున్నంత సేపూ నేనొక్కడినే జ్ఞావివి. మిగిలిన వాళ్ళంతా నా దగ్గరకు రావాలి.

సీఠయ్యను గురించి వాకంపి ఎక్కువ తెలినినవాశ్లైవరూ లేకపోవడంచేత నేనేమిచెస్పినా కిక్కురుమనకుండా మీరు నమ్మతీరాలి. ఆయితే మీరు నమ్ముతారు కదా అవి నా యిషం వచ్చినన్ని అబద్దాలు గుచ్చెటత్తి మీముందు పొయ్యవలసిన

ట న! అత్‌ వాణ్ణీ కొము. నేను (వ్రాస్తున్నదాంట్లో కాసైనా అబద్దం ఉన్నట్లు మీకు ఆచోకీ దొరికిందంటే అటో గి లు ల ౯ వా శల్పమే భగ్నమైపోయిందన్నమాట. శిల్పం విషయమై నేను చాలా జాగ్రత్త తీసుకుంటానని మీకు వేరే చెప్పాలా? అందువల్ల వేను శక్రాటిమీద నడు స్తున్నట్లుగాం అసిధారావతంగా వంచరించాలి.

ఈ సీతయ్యః వీడి పరిపూర్ణ చిత్రం మీ ముందు ఉందాలనే ఈ (వ్రాత కుస్యక్ర

మించాను. నేను చిత్రకారుణ్లీ. ఆయితే వర్షలేసనంతో కాదు నా (ప్రసక్తి, *వర్షి లేప ణి ణి ణల స! (ఫ్రీ థీ పాపాత్యం ఒకటి క్షే71

వంతో. అనవసరంగా ఒక్క రేలగావి ఒక ఊర్చుగావి వ్యయంచేస్తే నా శిల్పం ధ్వంసం అవుతుందని నాకు తెలుసు. కొని పాటగాడు నంగితం అందుకునే ముందు రసావస్థపొలిమేరలలో కూవిరాగంతో తచ్చాడుతూ వుంటాడు. ఆత్మహత్య చేసుకొనే వాడు నీళ్ళలో వడడానికి ముందు ఒడ్డున పచారుచేస్తాడు. (పేయసీప్రయులు.... హు..... ఉదాహరణలతో మిమ్ములను విపిగించను. అన్నీ మీకు తెలిపినవే కదాః

సీకయ్య నంగతి ఒక్కకే మీకు తెలియదు. నేనంతాచెప్పిన తర్వాత మాత్రం “ఓ మాకు తెలుసు. ఫలానాచోట చూశాం-వీడు నూకు సరిచితుడేః: అంటారు. కొని వికరంగా ఏడీ నేను చెప్పనంకసేపూ మీ ఆదుర్దా అరికట్టుకొంటున్నాను. ఆదీకాక సీరియస్‌గా కధ చెప్తున్నాననుకొంటూ పాఠకుణ్ని మరచిపోయే కథకుడు ఎన్నటికీ క్షంఠవ్యుడు కొడు. ఎంత పేపూ తన పాత్రల వ్యవహారాలలో మువిగిపోయి ఇతడు తనకు కొందరు పాఠకులుంటారనీ వారిని కొంచం గిలిగింత పరచడం అవసరమనీ మరచిపోతాడు. ఆదే నాకిష్టం లేదు. అవసరమైతే ఎంత ముఠ్యపాత్రనైనా వదలి పాఠకుని బొత్సుక్యాన్ని ఆకర్షించుకోవాలి.

ఇప్పుడు సీతయ్యను గురించి విజం మీకు లెలిపిందా? స్వయంగా చెన్పడావి కేమీ లేనప్పుడో. విహుశా ఇస్టం లేనస్పుడూ నేను చేసే తంత్రం...-సీకయ్య నాచేతిలో యం్థ్రం.__సంభాషణణు తిరగడానికి "కీ సీఠతయ్య-_--సీకతయ్య నా హార్మోనియం 'పెప్టె, కేరమ్‌ బల్ల.

ఇంకొ స్పష్టంగా చెప్పాలంటే సీకయ్యంటూ ఎవడూ ఒక వ్యక్తి లేడండీ! ఇందాకొ వరిశోధనలనీ, [వయాసలవనీ అన్నానే అవన్నీ కధారచనకు నేనువడ్డ పొట్లు మాత్రమే...ఓ గొప్ప కధానాయకుణ్ణి నృష్టించుదామని నేను చాలా యత్నించిన మాట వాన్తవమే. ఇంతసేపూ సీతయ్య ఒక యదార్థ వ్యక్తి అనీ వాడివిగురించి యావత్తూ. నాకు తెలుసుననీ మీలో ఒక అభిప్రాయం గలిగించాను. మరి నేను సృష్టించే పాత్రగురించి నాకంటె ఎక్కువ ఎపరికి తెలుస్తుంది చెప్పండి? ఇక వ్యక్తుల యథార్థ్యంః దీవి విషయమై మీరు అ్టే పట్టింపుడే స్తే మీలో వేదాంతం బొలా తక్కువని బుజువై పోతుంది.

ఇది కేనలం మోసం అని మీరు తిరగబడవచ్చును. పైగా సీతయ్యను గురించి తెలుసుకొందామని మేమీ పుటి త్రిప్పాము గావి నీ ఉపన్యాసము వినడావికాః అని మీరడగవచ్చు--పీకయ్యను. గురించి తెలునుకోకపోతే మీకేలోపం వచ్చిందని వేనడుగుతే?

శేవలం కుళంత్రాలతో మిమ్మల్ని విలబెడుతున్నాను కాదూ? పావం!। మీ అమూల్యమైన కొలం వ్యర్థపుచ్చుతున్నాను. లేకుంటే యీ లోపున మీరు మరేడో

థ్రీ థీ సాహిత్యం

172 ఒకటీ

చదువుకొని ఉందురు. పద్యం-విమక్శ-తమాషాలు, వార్తలు, ఏవో, ఏవోః ఇప్పటికీ మీకు కొంత విసుగుప్పుట్టి తటాలున తర్వాతి పుటలకు పోదామని ఉంటుంది, కానీ “పీత్రయ్యను గురించి పూర్తిగా తెలుసుకొని మరీపోదాం ఎలాగూ రానేవచ్చాం” అనే అస్థ పీకుతూ ఉంటుం. కల్పిత వ్యక్తి అయితేనేం కధ బాగుంటే చాలునని విలదిడఠారు,

కానీ ఇంఠట్లో సీఈయ్యమ గురించి చెబుతానని మీరమకొంపే చాలా పొర పాటుపడ్డ వాళ్ళవుతారు. నిజానికి నేను సీతయ్య వ్యవహారం వెనుక పెడుతున్నా నంటే దానికి కొంత కారణం లేకపోలేవ. కధంతా నాలుగు ముక్కల్లో తెమిల్చి “అయిపోయింది ఆని నేను ఆఫీసు మూపివేయవచ్చును. అదో కష్టమైన పనికాదు కూడాః కొని నేవలాచేయను కాని నాకధకు నాయక పదవికి నోచుకొన్నవాడు చాలా ఆదృష్టవంకుడు. ఒకంతకుగాని బయటపడడు. అలా, అలా, నా పాఠకులలో బౌత్సుక్యం పెంపొందించి తంటాలు పెడకాడు. ఈ బౌత్పుక్యం విసుగుదలగా మారి కొందరు పాఠకులు నన్ను తిట్టుకొంటున్నా కొంతమంది మాత్రం తెల్లవార్లూ జాగరం చేపినా ఈ నంగతేదో కేల్చుకుందామవి కూక్పొంటారు. వాళ్ళూ అనలైన *ఆం(ధ్రులు. ఆలాంటివారే దేశానికి కొవాలి.

చూచారా! మరి నేనేలాగా మిమ్మల్ని విలువగలణగుకున్నానో? ఈ మారు మీ దేశాభిమానం రెచ్చగొట్టుతున్నాము. ఇవన్నీ మామూలు వద్దతులే అనుకోండి. కొని నీటికి మీరు లోదిడిపోవడం మాత్రం ఆళ్చర్యం కొదూ?

ఇకనజ్లే కశాభాచంక్రమణం చెయ్యక సీకయ్యమాట మొదలుపెడదామా అని వుంది. కొని అతనికి ఆకారం ఇయ్యడంతోనే శాశ్వతంగా ఒక పోతవ్నిగహం ఆయి పోఠాడు. అటువంటప్పుడు అన్నివిధాలా యోచించి నృష్టించటోయే బొమ్మకు రూపం కల్పించి ప్రాణం పొయ్యాలి. ఇతగాడు సాహిత్యంలో (ప్రనస్టపొందిన మహా వ్యక్తులతో తులకూగాలంటే అశ్రద్ధగా వెళ్ళకూడదు. 1౭18020, 00% 0౫111066 మొద లైన వాళ్ళలాగు మన సీశఠయ్యని హాస్యవ్యక్రివి చేద్దామా అని ఒక ఆలోచన, చేసినా చెయ్యొచ్చు. అదేమీ కష్టంలో వనికొదు. అయితే తీరా ప్రారంభిప్లే తర్వాత మనన్సు మారిపోయి 211106, 0౦౦10110 మొదలైన వాళ్ళలాగు వీడినాక 4810 136౯0 గౌ చేళామ కానే ఆవికించకలుగుతుంది. అందువల్ల ఎంతమాత్రము తొందరపడి పోకూడదు.

మరో విశేషం: చెప్పకేం గావి నేను వదనం (వ్రాస్తున్నా, నా హృదయాంత రంలో మట్టుకు కవిత్వం అంపే మహాభిమానం. ఆందువల్ల ఈ సీశతయ్యను కొ/?02 లో లాగా ఒక కావ్యనాయకుణ్ణి చేస్తే ఎలా వుంటుందో అవిపిస్తుంది. 09 ల&9 ౮149 54౯014, 6142012 ల్లాగా,. కొళదాను యకుడూ

థీ అ సావాత్యం ఒకటి 173

మిల్చను పైకామా. పెద్దన్నగారి (ప్రవరుడూ, పాండురంగ కవి. విగమళర్మా వీళ్ళలో యెవరిలాగ్లైనా బతికిపోయి ఉండును. కొని సీతయ్య అవి మగపేకు పెప్టకపోతే "చింళామణి' “సక్కుబాయి” బొలయోగివి అంటూ యెంత కల్పన కవకాళం వుండును. తీరాయిక విచారిస్తే లాభమేమిటి? శ్రీ వాచకం ఆయివుందా మరి. తిర్యగ్లోకంలోకి, జడ పదార్థాలలోకి కూడా భావనా విహారంచే_స్తే నునం తేలడ మేలాగు?

అయితే సీతయ్య చాల మొగమాటపు మవిషి. గొప్ప గొవ్పవాళ్ళ వక్క కూచోడానికి తాను అర్హుణ్ణి కొనని ఎరుగును అదీకాక వాళ్ళంతటివాళ్లు వాళ్లు. నా ఆంతటి వొజ్డీ నేము అనే స్వాభిమానం ఉన్నవాడు కూడామ. మరీన్నీ తాము పూమకుంటే సులువుగా గొప్పవాజ్జీ కాగలననే రకంలోవి వాడు. ముఖ్యంగా ఎవడైనా గంధక ర్తకు తన జీవితం అప్పగించి నన్ను గొప్పవాజ్జీ చెయ్యవయ్యా అంపే ఆతనే చేస్తాడు తగుమాత్రం ఫీజుతో. గొప్పవాళ్ళు కావడానికి ఈ కాలంలో అశ్లే శ్రమపడనలనిన అనసరంకూడా లేదు. ఓ పత్రికకు ఫోటో పంపించడం, మరో పత్రికలో వ్యానం వ్రాయడం. ఓ ఊళ్ళో ఉసన్వాసం యివ్వడం ఒక సమావేశానికి వెళ్ళకపోతే జయం కోరుతూ సందేశం పంపడం, వెళితో నభకువచ్చిన వారిలో ముఖ్యులు అనిపించు కోవడం ఎన్నో చవకపద్ధతులున్నాయి. సీతయ్య కివేమి ఇష్టంలేక పోవట్టి కొని లేకపోతే అబ్బో: ఇంకా మీకు సీతయ్య నంగతి తెలియదు.

ఇక వాబ్బయంలో శాశ్వతంగా జ్ఞావకం ఉండవలసిన వ్యక్తికి ఫలానా లక్ష జొలు వుండాలని ఎవ్వరూ విర్దేశించలేదు. నాయకులను గురించిన విభాగాలలో మన వాష్ల ధీరోదాళ్తుడూ. ధీర లలితుడూ అంటూ కొన్ని లక్షణాలు చేవినా 10601౯ 120 నృష్టించిన 0249102040 అందానికీ, 1080018768: నృజించిన క్షేర10€ తెలివికీ [క్రొత్త జాబితాలు వేసుకోవాలి, నాలుగురోజులు భూమిమీద ఉండి 'పేరులేకుండా పోయిన వాళ్ళందరికన్నా వీరిని జ్ఞాపకం ఉంచుకొంటామా? లేదా? '

అందువల్ల సీకయ్యకు గొప్ప గుణాలున్నవనీ, గొవ్ప కార్యాలు చేశాడనీ మీరు వాడిని న్మరించ నక్కరలేదు. ఎవరెస్టు ఎక్కడం, నముద్రాలు దాటడం, భూవదకీణం చెయ్యడం గొప్ప కార్యాలే. సద్యాలు (వాయడం. సినిమాలో నటించడం, విషవాయువులు కవిపెట్టడం గొవ్చ కార్యాలే. ఇవన్నీ మన సీతయ్య బేళాడం'పే వెంటనే నేనబద్దాలు (వ్రాస్తున్నానని మీరు పోల్చేస్తారు. సీకయ్య కీమేమి చాతకావని మీకు తెలుసును.

అయితే ఎనరయ్యా యీ సీతయ్య? వీడిని మేమెందుకు తెలునుకోవాలి? అవి మీరడుగుకారు. మీరడుగుతున్న కొద్దీ నాలో డెవిగ్రీ హెచ్చి ఏమీ చెప్పడానికి ఇష్టం కలుగదు. ఈ ఆలావనలో ఇంకా ఎన్నో సంగతులు పడతాయి.

థ్రీ శ్రీ సాపాత్యం

శే74 ఓకటి

ఈ నీకయ్యతో నేను ఎంత పనైనా చెయ్యగలమ. వీడు వా న్ఫష్టి. పూర్తిగా నాచెప్పు చేతులలో మెలగవలపినవాడు. "సీకయ్యా' నీపు వలానారకం మనిషివి ఆంశే. బొనవి ఒస్పుకొంటాడు. “విన్ను ఫలానా పరిస్థితులలో పెడుతున్నాను. ఎలా సంచ రిస్తావో” ఆంపేపీ యిష్టం అంటాడు. సీశత్రయ్యను ఎలక్షమకి విలబెట్టి గెలివస్తామ. కైఫాయిడ్‌ జ్వరం వచ్చిందని ఆసుపత్రిలో _పవేశ పెడుతాను. సీతయ్యా నువ్వు వది రూపాయల టికెట్టుకొవి ఆయ్యర్రదేశమంతా తిరగాలి ఆంటే *నరే అంటాడు. ఆయితే వీటివల్ల సీతయ్యుకు వచ్చిన (ప్రత్యేకత యేమిటి? ఓ ఆడాః వ్రత్యేకఠ కూడా కలిగించే నన్ని వేళాలు దొర్లించవచ్చు. అదో కష్టంలో సవికాదు.

ఏమాత్రం నేను సీతయ్యను గురించి న్పష్టంగా చెప్పినా నావయశ్నం పాడవుతుంది. ఇప్పటికే చాలా నంగళులలో సీకయ్యి వ్యక్తిత్వం కనదిడిపోతున్నది. ఇంకా స్ఫుటవర్ణాలు ఉపయోగించి వీడివి చటంలోకి దింపడం అన్యాయం. ఒక పీడగా, మబ్బుగా, దోదూచిగా సీతయ్యను వదిలే స్తున్నాను. వీడికి రూవం యిచ్చి గుణాదులను కల్పించి, నంభటనలో విలిపి కధ నడిపించాలన్నా నడిపించవచ్చు. అదో కష్టమైన పవికాదు కూడా: మూ్యద్రణ? భారతి...1935 జాన్‌,

ఫాల్‌ స్రైఫ్‌: ేక్సియర్‌ వాటక పాఠక నిస [4 లో వీక్స్‌, వోల్‌ సహచరుడుశా వోస్య ప్రధానమైన సృష్టి. [20100 [725 0౪ 11౨801 లో ఊజా దర్శన మిస్తాకు మొదట ఈ పాారకు 17, లం 014 0481106 అని *పేరుంచిన్వా చివరకు 5 ౮౦0 హౌడ18025 శా మార్చాడు శల్స ఎయర్‌ ఇ

చాక్‌ క్విళ్పోటుఐ: 00 021006 ఈ6 14 నశడ00%82 అజే వూరి “కశేరు గలిగిన ఈ పాతను సనలాారుతైన సెర్వాంటీస్‌ (1547-2616) సృష్టించాడుం ఆ నవల ౦1 91131066 విశ్వపాహిఠ్యంలో "పేరెన్నిక గన్నదిం మధ్య యా శగాఅ కక పద్ధతుఆ జాలుసరి ఢోరణేని (01787) శీలి చేయడానికి ఈ ఆశి దుర్చలం కైన యోధుడి పొరను నాయకుణ్ణే గా. చేని ఆరని “సావాసి కృత్యాల ద్వారా బవోస్టం పుట్టించే ననలం

బోమైట్‌; సేక్స యర్‌. విషాదాంత జాటకాలలో ను ప్రనీద్ధ మైనది (శుమౌరు 1602 ళో రచికంం, వాయకుడైస హీ న్లుట్‌ చెన్నార్క్‌. చేళపు యని రాజం తన గంగడ్రిని వధించ్వి రాజ్యూన్ని స్వాధీనం చేసుళొన్వి కల్లి ని పెళ్ళాడిన

థీ శ్రీ పాపాత్యం ఒకటి క్షే?5

క్లాడియస్‌ "పేరుగల వీశ తేండడిని చిళరకు వధిప్తాడుం అయితే సందేవా భావుడైనందు చేక ఊగిపలాట ఎక్కుక చూ పెట్టుకాడుం

ఒ'క్గొల్లోన సేక్స ఎయర్‌ కృర విషాదాంత నాటకాలలో మరొకటి. (రచితం 16041), చాయకుని పేరూ అబే, మూరిక్‌ జూతికి చెందిన ఒళెల్లో యోధుడై, ఇటలీ బేళంలోని ఒక చిన్న రాజ్యంలో సంపన్నుల బిడ్డ జెన్షి మోనాను పెళ్ళాడి ఇయానగో అీ దుమ్హుని కుతంటత్రకల్ల భార్య శీలాన్ని ఆనుమౌొనించి అనూయతో ఆమెను చంపీ తాను చప్తాడుం

లైరళ: 00 (1750-1026) ఇంగ్లీషు కౌల్పరిక బాది కవి, ఆలజడితో నిండిన జీవితం గాథో,బేశ భిరిర మైః కవిర్వం, క్రీ లోలండు, మార్చ జేళాన్ని వదిలి యూరఫులో. తిరూూడుతూ [గీక్‌ స్వాతం (త్యయజద్ధ 'శ్రమంశో మరణించాడు శృతులలో ౮[11058 1401వ (1812--18), 859 614ఉ0౦౮ల£ (1813) ముఖ్య మైనవిం

శాన్‌ యావాన్‌ ఏ 000౧ లేటడ80 అ*ే పేరు అశేక యూోపితున్‌ భామ అలో ఎక్నోో పీరు ళృ్ళంగార రపాక్మ శాలైన కథలణా కౌవ్యాలఅతణా మూలకౌారణ మెంది ఎవిల్లీ $ ందిన 00 ౮240 గొంకంగ0 బీవిరమే దీనికి మూల మెందని ఊహిస్తున్నారు పూఆరంగడు విలాసఫురుషుడుం లైరన్‌ కవి కూడా ఈ పాత్రను తీసుకొని అబే పీరు గఅ కావ్యాన్ని రచించాడు, అవి నీతిపరుడుగాక, నీతి నియ మాల పట్టింపులేని యాకళుడుగా చాన్‌ యువాన్‌ పాతను లైరన్‌ మలివాడు (1019-24).

శైల్డ్‌ హీరల్త్‌: ౮9)1140 [27014 లైరన్‌ విరచిక మైన మరొళ కౌవ్యంం జాయకుని పేరు వాడా అదే, 11]66 అజే మటన్‌ సంపన్న వంక స్థ్యుడెన యక బడు అని అర్థం, అలాంటి “హీరల్డ్‌్యయొక్క_ విలాస పీర శృంగార కృత్యాలే

కార్‌: 6120 బైరన్‌ కావ్యాలలో మరొకటి ఈ మౌటళు మాన్లీం మతాంఠరుడు అని అర్థంం ముఖ్యంగా శతం _స్తవులను అ జీరుతో పిలిచేవాళ్ళు,

యతడు: కొళిదాను కావ్యం “మేఘసందేళంి నాయకుడుం ళు బేరుని శాపం వల్లి అఅకెనగ రాన్ని వదిలి లామగిరి _పాంతాఆలో ఊంటూ తన (ప్రియురాలికి సందే శాన్ని తీనుకొని పొమ్మని మేఘానికి చెబుతాడు,

థ్రీ ఫీ సాహిత్యం

కే76 ఒకటి

పటక్‌: నిడ482 జాన్‌ మిల్చిక్‌ కవి (1608-74) రచించివ లగిమెగ- 182 [053 మవోకాన్యం (1667) లో బేవాధి జేవునికి ఎదురుదిరిగి పీతో చితంశా తన శితును స్వీకరించిన వూర్వబేవుడు..-' వె తాప్‌

(శ్రవరుడున అల్ల పాని పెద్దన “ప్వూడోచిము మనుసంభవీ (ప్రబంధంలో గంధ శ్వాంగన మైన వకూాధిని కోరికను తిరస్కరించే ళుద్ధి శో(తియాడు,

నిగమ శర్మ: “పొండురంగ మౌవోర్యి 'ప్రజంధంలో త్రీ లోలుడై మల మ్మడై పోయిన శాహ్మణ యూవకుడుం

చింతామణి; వేళ్యారూప రాతపీగా ఉండి లిల్వమంగళుడి కొంప ఆర్పి చిక రక పళ్ళాత్తాపంతోటి సానిపనిశేశాక పాంపారిక జీవితానికి గూడా స్వ న్లీ చెప్పిన న్‌ భ్‌ క్రురాలుం

సక్కు-లాయిన మహారాష్ట్ర బేళంలో పండరి రంగని భక్తురాలుగా సకల శ్రహ్టైలను వహీిన్తూ ముకి బొందిన ధన్యురాలం,

కాలయోగిని; తెలంగు వీనినూ తొలి రోజుల్లో జెలువడిన ఒక చలన చిత్రం,

విశ్చర్‌ బా్య్యూనో: 1710402 డలం (102.85) ఫెంచి నవలాకారుడు వాటక కర్త, కవి, కాల్పనిక చాదోద్యము నాయకుడుం

శ్య్వానిమాడో: హ్యూగో (యాగో) నవల 220628. శేజగ0ఢే6 91718 (101) లో గూని వాని ప్మాఠరం భయంకరమెనదీ అసక్తీ కలిగిం చేసీ, ఎవ్మ రాల్డా అజే జీట్బీ యువతి తన సోదర అని తెలియక ఎత్తుకుపోయి బలాక్కరిప్తాడుు

చాస్ట్రోవిస్కీ.: కౌంంఉం౯ | 1124120710 ౦9606788 (1921. 81) రమ్యన్‌ నవలాకారుడు, ఆ(గ(ేణికి నెందిన రచయిక (మజ 224 వి౮15830స(1866) "39 9200గ౨5న క ఉప ఉ కడ ఉద0? (1879-80) ఇకని నొప్ప రచసలంం

ఇడియట్‌: గారల 10101 వచా చాస్టోయ్‌ వస్కీీ రచనలలో ముఖ మొెనది (1869) కథానాయకుని! బుద్ధి మొంద్యం (శ్రధాన అమణంం

థీ థీ సాహిత్యం వ్‌ 12 ఒకటి [77

వ్యాసాలు ఉపోదాతాలు కి యు

విషయాన్ముకమణిక వా తొలిరచన “కన్యాశుల్కము'లో స్రీ వ్యక్తులు శకి ఆక్రుకర్ప్చణం కొంపెల్ల జనార్జనరావు

నా తొలి రచన

జ్రావకం ముండి తుడుచుకుపోయిన సంగతులను జ్ఞాపకం తెచ్చుకోవాలని చేసే జ వయత్నం వామీద విధించుకుంటూ నా (వధమ రచన ఏద్తై వుంటుందా అవి ఆలోచిస్తూ ఉన్నాను. మొట్టమొదటిసారి కలం కాగితంమీద ఉంచి ఏదో రాయడమే ప్రధమ రచన కాదని నా ఉద్దేశం. దానికి వెనక ఇంకా ఏదో ఉంది. ఆది కవిత్వం అనండి. రనం అనండి. ఏడో ఉక్పాహం అనండి.__అదేదో ఆకస్మికంగా నాలో ఓకమారు ఉట్పొంగింది. అంతవరకు నే నెరుగనివేవో నాలో తిడుముకున్నానని ఇస్పుడు నాకు పొడగట్టుతున్నది. మహానముద్రంలో పామపర్వతంవలె మన స్పుప్త చ్చైతన్యం మూడింట రెండువంఠులు మట్టం కింద పుంటుందని మనస్తత్వవేత్తలు అంటారు. అందులో దాగివున్న అహంక నానావిధ లక్షణాలు ప్రదర్శిస్తుంది. న్వవ్న పీమలలోనే దీని విహారం. న్వప్న జీవితాన్ని చులకన చెయ్యడం క్షమించ రానిది. అలాగయితే మానవుని జీవితపమాణంలో మూడవ భాగం న్నిదలోనే ఎందుకు గడిచిపోవాలిః నిద్రావస్థలో మనం యెంతో అసహ్యాంచుకొనే న్వవ్న వనం చంలో ఎందుకు ని[ద్రాకాలం గడవాలి? అందులో అందరూ తమ (బకుకులో కొంత భాగం గడవక తప్పదు. కవులు అక్కడ సంచరించి సాహసించి నత్యాలను వెదకి శెస్తారు, విజమైన (ప్రతిగీఠం నిత్యమాకనం కావడానికి ఇదే కారణం. మొట్టమొదటి పారి నాకు పద్యం (వ్రాయాలవి బుద్ధి పుట్టినప్పుడు ఏడో కొత్తది కనిపెట్టినళ్లు భావిం చాను. నేను వెతుకుతున్న గులేదికొనలి వాకు దొరికిందనుకున్నాను. అతః పూర్వ పాహాఠ్యావికి అది అనుకరణం కౌదు. తర్వాత తర్వాత సాపాత్యదృషి హెచ్చి, నాలాగే మాద వయాణాలణచేవి ఆమరవాలనంపాదేి, నష మశాగా చెప్పినవారి పరిచయం, పూర్వులదీ, నవ్యులదీ, కలిగిన ఏమ్మట వాటికి తగినంత చేరువగా అనుకరణ చేస్తూ పోవాలని మిద్దిపుట్టింది.

కొవ్య రచనలో స్వాతంత్ర్యం, అనుకరణ, ఈ రెండూ పెనచుకొని ఉంటాయి. మూలస్థానంలో కవిత్వం విజుర్షంగా ఉంటుంది. దరిమిలానే అనేక పాంకర్యాలు. శిళువు చిత్రలేఖనం (ప్రారంభించినప్పుడు ఎవ్వరినీ అనుకరించడు. తర్వాత అతవికి కళలో శకణ ఇవన్వదలచిన పెద్దలు అనుకరణ మప్పుతారు. ఈ

థీ థీ పాహిత్యం

180 ఒకటి

కూజా, ఆ గొడుగు, ఆ ముక్కోణం, ఆ వర్తులం, పువ్వు, నవ్వుమొగం అన్ని ఆకారములను అనుకరించడం నేర్పుతారు. దానివల్ల చిత్రకారునికి చెయ్యి తిముగు తుంది. కావి హస్తాన్ని మ _ప్రిష్క 0 పరిపాలి స్తుంది. హృదయం వరిషష్టి చేస్తుంది.

అలాగే నేను ఏనో యతిప్రానలు లేని పద్యాలు వ్రాస్తుండడం చూసి మా నాన్నగారు నాకు “సులకతణపసారం' కొవిపెట్టారు. ఛందస్సు (ప్రధమ పాఠం చెప్పారు. “ఆది మధ్యావసానేమ యరతా యాంతి లాఘవం. భజపా గొరవం యాంతి. మనాతు గురు లాఘవం' * అనే ఫార్ములా ఆయన ముఖతా నేర్చుకున్నాను. అప్పటికి నా వయస్సు ఏడెనిమిడి నంనత్పరాలకు మించి ఉండదు.

ఆ రోజులనుండి ఎన్ని పద్యాలు వ్రాళానో చెవ్పను. అన్నీ తప్పులే. కావి ఒకసారి చేసిన తవ్పు మళ్ళీ చెయ్యలేదు. అందరూ నా తవ్వులు దిద్దేవారే. కొన్ని తస్పులు నాకు తవ్పుగా తోచలేదు. ఆవి చెయ్యడానికీ వాకేగడో హక్కు ఉందనిపిం పించింది. అందువల్ల నా వ్య_క్షిచెతవ్యం వ్రగాఢథతరం౦ం అప్పతున్నట్లు నారక్తం పరి శుభ్రమవుతున్నట్లు నా బలం హెచ్చినట్లు స్పష్టంగా తోచింది.

ఇప్పు డిప్పుడు వా వ్యక్తి చైతన్యం సంధువై తన్యంగా మారుతోంది.

తొలి ముద్రణ; 'ఫతిభ---138 అకళోబరు శబది నున 'యమౌ తారాజభానసిలాంటి ఛందళ్ళాన్త్యపు కిటుక్యుయగ ణంలో “మొదట రగణంలో మధ్య, ఈగ ణంలో చివర అభఘువు వస్తుందిం భగణంలో మొదట జగ ణంలో మధ్య, సగణంలో చివర గురువు వస్తుందిం ఇక్క మగణంలో అన్నీ గురు వులు నగణంకలో అన్నీ అభువులు ఉంటాయిం థ్రీ థ్రీ పాపాఠత్యం ఒకటి 181

కళ ఫి వ్‌ రన్యాశుల్మము లో స్త్ర వ్యక్తులు శద్దన్యాభుల్కమునందలి ఆందటి స్త్రీవ్యక్తులలో ఎవరివి మొదట పరించుటా అన్న విశర్కము వెడలుటతో, తళుక్కున మధురవాణి మెరు స్తుంది; బుచ్చమ్మ అమా

యుకముగా చూస్తుంది; వెంకమ్మ కూర తరుగుతూ కవి పెట్టుకుంటుంది; పూట కూళ్ళమ్మ వల్లె వాటులో చీపురుగట్ల దాచి ప్రవేశిస్తుంది; మీనాడి వెంట నంటుతుంది; యోగిని వైగ చేస్తుంది; మహేశముకూడా పెళ్ళికూతుర్తై (ప్రమేస్తా నంటాడు.

ఇంతమందిలో ఎవరి నెంచుకుందికీ పాలుపోక అప్పుడు నేను అటూ ఇటూ “కన్యాశుల్కము” ప్కటలు థత్రిష్పుతామ. ఆడువారిలో అందరికంళు మొదట మధుర వాణి కొనవస్తుంది. (ప్రధమరంగములోనే మధురవాణి మాట వస్తుంది. ఆ పిమ్మట మధురవాణీ ఇంట్లో గది । రామప్పంతులు కుర్చీమీద కూర్చుండగా నుధురవాణి యెదుట నిలుచుండుట చూస్తాను. అమె ఎట్టిదో, ఎందుకో అంతట తెలుసుకొన టోఠాను.

మధురవాణి ఒక వేశ్య. విజయనగరము వాళ్ళ ఊరు. *నంజీవరావు' గారి కటాక్షపు నీడలో కొన్నాళ్ళు ఉన్నది. "ఆయన నాస్తుడు గికీశము ఆమెను వుంచాడు గావి డబ్బుకి యటాముటీగా వుండేదట. నంజీవరావుగారి సమాచారము '"అల్లరొగా వరిణమించిందట. ఆది మరప్పరానడమునకుగా రామప్పంతులతో మధురవాణి బయలు దేయతుంది. ఆ లోవన ఆమె యింట్లో నాటకపు రెండవ రంగము (ప్రదర్శించ బడుతుంది. అప్పుడే మనకు పూటకూళ్ళమ్మతో ఆదిమ, అంతిమ పరిచయము లభి స్తుంది. రంగమంతటిలో, విమర్శక దృష్టికి మధురవాణే ఆధిక మాకర్షకముగా ఉంటుంది.

మధురవాణిలో మాంచి నంభాషణ చాతుర్యము కలదవి మొట్టమొదటవే న్పష్ట మవుతుంది, ఎవరిదగ్గర ఏవిదముగా మాట్లాడనలెనో ఆమె కెంతో బాగా తెలుసుమ. ఒక్క రంగమందు. ముగ్గురితో మూడు విధాల, అతి స్వాభావికముగా ఆగపడేటట్లు సలుకుచుండుట చూడగా, మనకీ మధురవాణి ముందు ముందు కామచం(ద్రపురం అగ హారము “నమూలం రాణీగా ఏలగలుగుటి ఆశ్చర్యము జనింపజేపే విషయము కొతాలదు.

గిరీశమువంటి న్యక్రి చేతులలో వడి ఉండినా, ఒవ్వుకోవలవిన తెలివైన “పిల్ల” మధురవాణి. “నేను యేమో ఉద్యోగాలూ ఊళ్ళ యేలి తనతో వైభవం వెలి

థీ థీ సాహిత్యం

క82 ఒకటి

గిస్తాననే నమ్మకంతో ఉంది అని గిరశము నవ్వుకుంటాడు. కాని మధురవాణి అంత (గుడ్డిగా ప్రవర్తి స్తున్నదా అవి కనుగోవలెను. ఈ విషయములో అతనిది మధురవాణి కందని బుద్ధి కొవచ్చుగాని ఆమె మాత్రము ఆళడిని వదలించుకొన జూచుచుండక పోలేదు. రామస్పంతులుతో అమె గిరీశమునుగూర్చి ఒనర్చిన ప్రసంగములో బూట కపు ధ్వని మనకు వినదిడుచునే ఉంటుంది. గిరీశమం'కే నదఖభ్మిపాయమున్నది. కొని ఆతనిమీదవే నమ్మక ముంచుకొనుటలే దావేశ్య. అందువల్ల నే రామప్పంతులు ఉంచు కోవడానికి అంతా సిద్ధం చేస్తే అతనితో బయలుదేరుతుంది మధురవాణి.

మధు5వాణి ఎట్టిదో తెలిసికొనుటకు ఆమెనుగూర్చి ఆందయా ఏమనుకుంటారో పరిశీలించాలి. ఆ పైన మన మామెపై అభిప్రాయము నేర్చరించుకొనుట సాధ్యమవు తుంది. వ్యక్తిత్వ సఠనకిది యొక మార్గము.

“మధురవాణి అంటూ ఒక వేశ్యాశ+భామణి యా కళింగరాజ్యంలో వుండకపోతే భగవంతుడి నృష్టికి ఎంత లోపం వచ్చివుండును?” అని కర్కటకళాన్తి అనుమాన పడతాడు, “నువ్వు మంచిదానివి. ఎనరో కౌలుజారిన నత్పురుషడి పిల్లవై వుంటావు అని సౌజన్యారావు ఆభ్నిపాయపడతాడు. లుబ్ధావధాన్లకి మృదువు చేతులూ, తల, తల దగ్గిరచేరి స్తే ఘుమా ఘుమా కలివి మధురవాణి “మంచి బుద్ధిమంతురాలు' గా కాన వస్తుంది. మొత్తముమీద అందటూ ఏదోవిధముగా అమెను మెచ్చుకునేవాశ్ళే. గిరీశం మాత్రము మధురవాణీఏ “వాచి దెవిల్‌' అంటాడు. అయినా “బ్యూటిఫుల్‌ నాచిడెవిల్‌” లెండి. *నాచి గర్హు' ఆం'పీ అతవికి *పోజిటిన్‌ యబహరెన్స్‌.” “డామిట్‌! అంకొ ఇన్చిన్సిరిటీయే' ఆట? ఆయితే గిీశమునకు మధురవాణియందలి వేశ్యమాత్రమే కన బడింది. ఆమె ఇతర గుణములతో ఆతనికి పరిచయము కలుగు అవకాశము లేక పోయింది.

నాటకమున మధురవాణీ న్య క్రిత్వము సరిపూర్ణముగా (వ్రకటించబడలేదు. కొని చితితమైనంతవరకు మాత్రము అంతా ఎంతో స్ఫుటముగా కానవస్తూంది. ఆట్లుగా కరటకళాన్తీ ఆమెను *త్రిలోకసుందరి అని పొగడినప్పుడూ, శిష్యుడు “దాని నవ్వు వట్టుబడా"లని నిదాని స్తున్నవ్వుడూ మన కామె సౌందర్యము కొంత కానవన్తుంది. రామప్పంతులు "పౌగసుక త్తెల అలకలోకూడా అదో శృంగారం” (గ్రహిస్తాడు. ఆమె అందము కొంది నాకర్షించ కలుగుతుంది. అందమును (ప్రదర్శించి అమె కొంత కార్యము సామకూలము చేస్తుంది.

మరురవాణికి విద్యకూడా ఉన్నదని మనము నన్మువచ్చును. ఆమెకు *“గిరీశము కొంతకొలం యింగిలీషు చదువు చెప్పేవాడు." ఆమెకు “మృచృ్ళకటికము తెలిపిన నిదర్శనాలు ఉన్నవి. “బుర్దిమంతురాలై న తల్లి తరిఫీదు”చేత మధురవాణి "విద్యా'సొౌంద ర్యాలు దోహదంచేపి "పెంచుచున్నదట. *మా తల్లి ధర్మమా అని, ఆమె నా చెవిలో

థీ థీ సాహిత్యం ఒకటి 183

గూడుకట్టుకొవి బుద్దులు చెప్పటిట్టిగావి', ఆవి మాచిస్తూ ఉంటుంది. ఆరితేరిన మధుర వాణి వీణ నాయించుటలో వింత విషయము లేదు.

మధురవాణీ హృదయ మెట్టిది? *వృత్రిచేత వేశ్యవి గనక చెయ్యవలసిన చో ట్ర (గ్రవ్యాకర్షణ చేస్తామగాని, మధురవాణీకి దయాదాక్షిణ్యారులు సున్న అని తలచారా?" ఆంటుందామె. "వేశ్య అనగానే ఆంత చులకనా పంతులుగారూ? సానిదావికి మాత్రం వీతి పుండొద్దా?' అంటుంది. “వెళ్ళతలచుకోలేదు .... వూరకుక్కంలనూ, సీమ కుక్క లనూ దూరంగా వుంచడావికి ఆలోచిస్తున్నాని ఆంటుంది. ఇదే ఆమెలో సరినర్త నము, “వెయ్యి రూపాయిలకంయె వక ముద్దు యెక్కువ విలవా?” అని పౌజన్యారావు అశ్చర్యపడివప్పుడు మధురవాణి సుదృఢత్వము వహి స్తుంది.

వేశ్య వ్యభిచరించుటి (వ్రమాదము కాదు గాని, నుధురవాణిక హెడ్డుతో ఎట్టి నంబంధమున్నదో కనుగొనవలసి ఉన్నది. “"హెడ్డును నాఖరులా తిప్పుకున్నాను కాని ఆధికము లేదే' అని మధురవాణి పలికిన మాటలో నమ్మకము ధ్వని స్తున్నది. కాని రామస్పంతులు లేని సమయాన నలుగురిసీ తెచ్చి 'పేకొడుచుండుట ఆమె అలన వకృతిని కొంత సూచించకపోదు, రామస్పంతులంటే అమె లక్ష్య పెళ్లే విధముగా కొనరాదు. అతడిని తడవ తడనకూ ఆల్లరి 'పెట్టుకూనే ఉంటుంది. లుబ్హావధాన్లు *మధురవాణికి మీ దగ్గిర భయం భక్తీ కూడా కద్దు అన్నప్పుడు రామప్పంతులు “ఉంది. కోపం నస్తే గడ్డిసరకంత ఖొతరుచెయ్యదు. పరాయి మనిషి వున్నాడని అయినా. కొనదుి అంటాడు; కొండొకచోట "తిక్కలంజి అని తిట్టుకుంటాడు ఆమె నెవ్పుడూ అనుమానిస్తూ ఉంటాడు.

మధురవాణీ అంత నాటకొవికీ ఆతి ముఖ్యమైన న్రీసాత్రము. ఆమెవలన కథ నూటిదారిలో (ప్రవహిస్తుంది. కథ యెనురుతిరిగితే “చక్రం అడ్డు వేయ' గలిగినంత థీమా ఆమెకున్నది. ఆ ధైర్యము ఎక్కడా ఆమెయందు తొణుకాడదు. పరిస్థితులు నాగా పఠించి తదనుగుణముగా సూటిగా ప్రవర్తిస్తుంది. కధల్లో చిక్కు (౮011011- 081100) తీసుకొని వచ్చునదీ, విడగొట్టునదీ కూడ మధురవాణే, రామప్పంతకులి లౌక్యచర్య చెప్పించుకుని, కరటకళాన్తుతో కార్యాలోచన చేపి, "తెరవెనక మంచి నమయోచితంగా హంగు” చేస్తుంది. చతుర్ధాంక (ప్రథమ రంగములో ఆమె తనపట్ల ఎటువంటి నటనావై విధ్యము. వై దగ్భ్యముతో నిర్వహిస్తుందో చూస్తే. కరటక శాన్ర్‌ికి ఆనె యెంత ఉపకారము చేపినదీ తెలిసివ స్తుంది.

తరువాత మూల కథ అయిన కంటి వృ త్తాంతమూ, దానితో బలవ_త్తరమైన వాటక వేగమూ వన్తవి, మధురవాణి “కంటె తాందీ గడపలో కాలు పెట్టనిన్వను' అనుట గదిలో చిక్కుకున్న వ్యక్తుల రక్షణార్ధమే అయినా, రామన్సంతులు ఇంటినుండి మర

థీ థీ పావాత్యం

క్షై84 ఒకటి

లుటతో కథావస్తువునకు కొత్త నడక వన్తుంది. అవ్పుడయినా మధుకవాణి మనో రై ర్యము నన్నగిల్లదు. లుబ్బావధాన్లుమీది దోషారోవణ అందరికి ఆంవోళన కలిగిం: చినా, సమప్యా విభేగదన సూ్యతము తనకు తనక తెలుసును. కనుకనే మధురవాణికి వై ర్యము. ఒకవంక రామప్పంతులు స్థితీ, ఒకవంక లుట్దావధాన్త అవస్థా, ఇంకొక వంక కిరటకళాన్తి కథా మధురవాణి ఎజుగును “యెప్పుడయినా మీ యిద్దరి ప్రాణొలు: వేను కనికరించి అడ్డుపడాలికాని మరి యెనడికీ సాధ్యము కాదనుకుంటాను" అని ఆమె కరటకళాన్తి శిష్యుడికి సూచిస్తుంది. *“మువిగితే తేలుస్తాను. ఆవే ధైర్యము ఆమె కొక్కంతెకు మాత్రమే ఉంది. అందువల్లనే అఅరుకి మధురవాణీ లుబ్బావధాన్లని సరి రతించి, కథను కప్పిన అవగుంఠనము తొలగిస్తుంది.

కౌని ఒక్క గికళమునకు మాత్రము గొవ్చ వష్టము జరిగిపోతుంది. అతని: ప్రయాసలు విషృలమైపోతవి. అందుకు ఎంతవరకు మధుకవాణీ కారణమో కనుగొన దగి ఉంది. గిరీశము సౌజన్యారావుకు పూర్తిగా నమ్మకము కలిగించి ఆతని మెప్పులు పొందుతున్న నమయములో మధురవాణి (ప్రవేశిస్తుంది. గతుక్కు మవి పోతాడు గిరీ శము. మధురవాణి గిరీశము యొక్క పూర్వకథ వెల్లడి చేస్తుంది. సొఎన్యారావు తాను కేవలమూ మోనపోయా ననుకుంటాడు. ఇక గిరీశమును పూర్తిగా వితర్కిం చకి అతడు తన ఆలరు తీర్పు తెలియచేస్తాడు...అతడే గిరళమునకు ఆదృష్టవిదాత అవుతాడు.._మధురవాణ్‌ “పాసము ఆయనను బఐతకనివ్వండి' అన్నా లాళము లేక పోఠూంది.

మధుకవాణీని నదలి మరొళ పా(త్రవంకకు మరలుట అనగా ఒక సొంఘిక రంగమునుండి మరొక దానిలోకి దూకుట అన్నమాట. *కన్యాశుల్కము లో సాంఘిక దోషములు నృష్టీకరించదిడుటకుగా సాంఘిక వ్యక్తులూ--నంఘ పరిస్థి తులూ ప్రదర్శించబడినవి. ఇందలి పాత్రలందరూ దినదినమున మన మెజిగిన సామా న్యులు. (ప్రవపించిపోతున్న కాలములో వడి కానరాకపోవుటకు బదులు [వస్తుక నాటక మూలమున దియటపడి మనల నాకర్షించినారు. వారి కథవల్ల, గుణదోషముల వల్ల. వారియందు ఏదో ఒక అభిప్రాయము మన కేర్పడుతుంది. కొన్ని చోట్ల వారి ప్రవర్తన మనలమ నవ్విస్తుంది. కొన్నిచోట్ల మన నంఘదోషములు వారిలో మండి: 'కానవస్తూ ఉంటవి. వారు మాట్లాడుకుంటున్నదంతా జీవితమట్టములలో ఎందో. ఓక చోట వినదిడుతూఉంటుంది.

“కన్యాశుల్కమున సాంఘిక జీననమందలి వివిధరీతులు ప్రతిఫలిస్తూ ఉంటవి. ఆఅ_గ్రహారములు రంగము లై నప్పుడల్లా అచ్చటి (బ్రాహ్మణ జీవితము పరిస్ఫుటముగా' కానవస్తుంది. గిరీశము వంటినారు నగరజీవన సౌఖభాగ్యమును ప్రదర్శిస్తూ ఉంటాకు. చ్రీవ్య కలు నంఘ స్రీన్వభానమును నష్టము చేస్తూ ఉంటారు.

థీ అ సాహిత్యం ఒకటి 185

వగరన్త్రీ అగు మధురవాణివి వదలి అ(గహారములందలి ఆడువారి వరకు వద్చునంతట వరిస్టితులు మారిపోతవి. వెంకమ్మ నంటి స్రీవి విమర్శించ బూనుకుంకే వెంటనే కృష్ణరాయపుర (ప్రళాంత వాతావరణము (ప్రస్ఫుటమై వచ్చి వడుతుంది. నాటక చ్వీతీయాంక మామె వాక్యములతో. ఆశ్రముతో ఆరంభమవుతుంది. వెంకకేశము రాగానే ఆమెయే (ప్రేమతో అతనివి కౌగలించుకుంటుంది. ఆమెయందలి మాతృ హృగయం అక్కడితో ఆతి స్ఫుటముగా కానవస్తుంది. ఆమె యందలి అమాయ శత్వమే బుచ్చమ్మలో (ప్రతిఫలించింది.

కావి బుచ్చమ్మ ఎక్కువ మన కుతూహలము రగిలించ గలిగినది. ఈమె “అన్ఫార్చునేట్‌. బ్యూటిఫుల్‌ యంగ్విడో”గా గిరీశమును ఆకర్షించివేస్తుంది. ఈమె వియమ జీవితములో, నిష్కల్మష హృదయములో ఏవిధముగా ఎట్టి మెట్లతో గిరీ శము వికోభము వివిర్మిసున్నాడో [కమముగా నునము కనుగొనగలుగుతొము. ఇది పాళ్చాత్య నాటకపు (వణయ (ప్రదర్శనరంగము కౌదు. ఇక్కడ గిరీోము బాకచక్య ముతో జయించగల చేయి చూస్తున్నాడు, ఇదే “ఆతనికి కొత్త దారి కొంత వ్యాయమైన దారీ” అవి తోస్తుంది.

నాటకములో నురొక వితంతుపున్నది, మీనాడీ. బుచ్చమ్మకూ ఈమెకూ ఎక్కడా పోలికే లేదు. ఈ మీనాషీ బచ్చమ్మతో విభేవము కనపరచుటకూ, రామ ప్పంతులు పాత్ర పరిస్ఫుటము చేయాటకూ, లుబ్రావధాన్హ గృహజీవనము చూపించు టకునూ ఉపకరిస్తున్నది; వితంతువులలో విధిలేక పాడయిపోయిన ఫ్రీన్య క్రివి మాచి స్తున్నది,

మొట్టమొదట మీనా&ీ విషయమును రామస్పంతులు (వకటిస్తాడు. మీనాడ (వన్తన మంచిది కాదనుకుంటా డతడు. గిరీశమువల్ల మనకు *ఒకస్పు డది ప్రాణ భయం కూడా తెస్తుంది" అవి తెలుస్తుంది. లుబ్బావధాన్లకి కూడా ఆమె నైజము తెలియనిది కాదు, పెండ్లాడిన పిల్లవిగూర్చి (పనంగిస్తూ “దాన్ని పాడుచేస్తూ వున్నావపూ?” ఆని అనుమానముతో ఆతడు మీనాకి నడుగుతాడు,. తుదకొమె (సవర్హన కొక కొర అము కనుగొనుట కతనికి కష్ట్రాలము అవకాళమిస్తుంది. *నా జీవానికి ఉసూరు మంటూ అది కొని తిరుగులు తిరిగిందం టే దాని తప్పా" అని అతడు నాలిక కరుడు కుంటాడు. అతనిలో అంత వసరిణామము వచ్చిన పిమ్మట *భగవంతుడిలాగ" నమ్మిన పౌజన్యూరావు “రిక్రంత్రువుల మఠొవికి మీ పిల్లవి సంపడం నా నలహా' అన్నప్పుడు లుబ్జావధాన్లు ఏమి చేని ఉంటాడో ఎటింగికొనుటి సులభము, మధుకవాణి “యేం ? కులు తక్కువా? రూవం తక్కువా? అమె బతుకు ్రష్టు చెయ్యనే చేశారు; పెళ్లాడి శప్పు దిద్బకోండి' అవి రామప్పంతులికి వలహా ఇచ్చినా అట్టి పరివర్తనము ఆతనిలో

థీ ఫీ పాపాఠత్యం

క్షీ8ి6 ఒకటి

రాగల అవకాశములు నాటకములో కనబడవు, కావున మీనా&కి కాశీవానమో. మళ (వ్రవేశమో తటస్టించు టన్నదే ఎక్కువ నమ్మగల విషయమై చూవట్టుతుంది,

కన్యాశుల్కమున న్ర్రీవ్య క్తులలో పూటకూళ్ళమ్మ ఒక_రె. ఈ మిము “వితంతు వనుటకు గిరీశము ఒప్పుకోడేమో అని మనము నంకోచించినా "పూటకూళ్ళమ్మ లాంటి ముండని అని అతడు తరువాత పలికిన కారణముచేత భయము లేదని చిబ్బరము సరచుకోవచ్చును. పూటకూళ్ళమ్మ అనగానే చీపురుకట్టకూడా స్మరణకు వచ్చి, ఆ ఆయురము రామస్పంతులికి ఆంటుకొనుట (గట్టిగానే ఆవి అనుకుంటాను) దానికి దీపురుకట్ట నరనం అనే సరన నామకరణం లభించుటా, మొత్తముమీద అ రంగమంతా నవ్వించగలిగినదే అగుటా మనము (గ్రహించుకుంటాము. పూట కూళ్ళమ్మ పాత్రము గిరీశ మెట్టివాడో చెన్సుటకు ఉపకరిస్తుంది. ఆమెయందు తక్కువ తరగతి హాన్యరనము మన కనుభనమప్పతుంది.

నాటకమందలి ఆముఖ్యపాతములలో యోగిని ఒక ర్రె కానవస్తున్నది. ఆమె వని ఉపదేశము పొందుటగా అగపడుతూ ఉంటుంది.

“కన్యాశుల్కము నందు కానవచ్చు వ్యక్తు లిట్లు నంఘమందలి వేరువేరు తరగతులనుండి ఏరి తీయబిడినారు. వారి నర్థము చేసుకొను టనగా "కన్యాశుల్క- మును అర్థము చేసుకొను టన్నమాట,

మ్యాదణ ఏ సమవర్శిని 1932 ఊగాది సంచిక థ్రీ శ్రీ సాహిత్యం ఒకటి క187

గుతి ద్రళోసమే కళ అవి విశ్వపించే వాళ్ళు కావ్యానికి రసాస్వాదనమే పరమావధిగా విర్హ యిస్తారు. ఈ ఆనందం ఎట్టిది? కొన్ని గీతాలు భావబఐంధురంగా ఉన్నా కొందరికి నచ్చవు. అర్థం తైలియక ముందే ఆకర్షిస్తాయి కొన్ని పద్యాలు. ఈ రెండు సరిహద్దులకూ మధ్య వెతకాలి రపానందమం కే ఏమిటో. “లలిత లవంగ లకా పరిశీలన కోమల మలయ సమీరే” అనే జయదేవువి గీతాన్ని గూర్చి రవీంద్రనాధ ఠాకూరుగారు అన్నారట: “దీన్ని చదివినప్పుడు మనలను పదాలు మొదట పట్టుకుపోతాయనన్నీ, తర్వాత విస్పుకొవి చూస్తేనే గాని భానం పౌరభించదవీ, ఇబ్లు రెండుమార్లు రెండు జరిగించే గీతం: ఒక్కమారు రెండూ జరిగించే గీతంకన్న తక్కువ రకం అనీ” అని, అందుచేత ఉత్కృష్టరపానందం పద్యం చదవగానే కలిగే ఆశ్చర్యంలో నే ఉంది. ఆర్థం తుదకు. మేడిపండులా తేలినా నరే. రసానందం భావార్థాలు రెంటికీ ఆతీతమయింది కనకం ఇది ఎప్పుడు దేనివల్ల ఆవిష్క్కృతమయినా మహ త్తర మైనదే. కళకు ఇతర (ప్రయోజనాలు ఆర్జించే జనులు మాత్రం చూసపతగ్గ మంచిదేదో కావాలంటారు కళనుండి. ఇక్కడే కళాశీలికీ (వ్రవంచానికీ పెద్ద యుస్థం. “*తరుములు మెరుములు ఉటాపు తీగెలు” “కాళా గట్టా కంకాళమ్మా” అనే పిల్లల గీతాన్ని వివి గాలివానకీ గంధపు చెక్కలకీ నందబంధం ఏమిటి? కాళాగజ్డా అంటే అర్ధం యేమిటి? అని కొందరు ఎన్నో (ప్రశ్నలు వేస్తారు. జవాబుగా కళాశీలి 'మొదశే దీని కేమీ అర్ధం లేదనీ ఒప్పుకుంటాడు. కొని బాలురు తమచుట్టూ ఉన్న (ప్రపంచాన్ని చూడడం వేర్చుకుంటున్నారని గమనిస్తాడు. అనుభవాన్ని నుడిలోకి తెచ్చే తహతహ కవిపిస్తుం దఠనికి పొటిలో. కళాశీలి బాలురచేత ఈ వద్ధతిని పలికించే ఆంళతరుక్సాహావ్ని కవిత్వంగా ఆహ్వానిస్తాడు. ఆతి పవిత్రమైనది విలువలేవిదీవి ఈ ఉక్సాహం. ఇదే ఆనుకుంటాను కవిత్వ రహస్యాన్ని భేఏంచే సూత్రం. ముద్రణ? తెనుగు పేణ?ు భావసంవత్సరం 190౮4, ఇం[దగంటి హానుముచ్భా క్రి, శారి తొలి శౌాన్య సంకలమైన *తెలుగు సిణా కళాభారతి (ఛామచం[ద్రఫురం) తొలి (ప్రచురణ?ా 193% లో వెలువడినప్పుడు దానికి శ్రీశ్రీ రానిన ఉపోబ్బిర మే ఈ రచనం థీ ఫ్రీ సాహిత్యం 188 ఒకటి

అ శుతర్చణం ఇజగౌక్షనరావు, చనిపోయాడు. *ఉదయిని కోనం బెంగపెట్టుకొవి చవిపోయాడు. అతనికి చవిపోవాలని లేదు. ఘోరమైన మోనం జరిగింది,

కొంపెల్ల జనార్టనరావు చవిపోయాడు. అసహాయంగా చనిపోయాడు. తెనుగు చేశం వైపు దీనంగా చూచి నిర్షమించాడు. జీవించి ఉన్నప్పుడు అతడి నెస్వరూ గమ వించలేదు. ఎవ్వరికీ తీరుబాటు లేదు. ఏమనుకున్నా ఎన్నిచేసినా ఇక నతడు రాడు,

అకస్మికంగా, ఆశ్చర్యకరంగా వినిపించింది మా కఠని మరణవార్త, ఆంధ్ర వషక్రికలోని ఈ వార్త ఇళరుల కేమీ కాదు. నావంటి వాళ్ళను స్పంభీభూతులను చేవిన ఆశనిపాతం ఈ వార్త ఇది మాకు తీరని నష్టం. దారుణమైన విపత్తు, ఇతరులీ వార్త వింపే *“ఆయ్యోః పానం, వవికీరావలవిన ఒక యువక వీరుడు మరణీంచాడే అని చింతిస్తారేమో, మేము మాత్రం ఇంతట్లో పూ ర్తికొవి మహాగర్తం వదలి జనా ర్భనరావు చనిపోయాడని ఆటక్రోశిస్తాము.

ఉస్పెనగా ఉ(దేకి స్తున్న విషాదాన్ని వళంవదం చేనుకొని, అఆతిశయో క్తులు వినర్జించి ఒకమాట (వ్రాస్తాను. జనార్దనరావు నకణంవలన తెలుగులో సావాత్యావికి "హేమంతం ప్రాప్తించింది. (వైధన్యమే అందును అతిశయంగా చెప్పాలంపే.) ఇది విజం. మన *వ్రసిద్ధి విమర్శకుల నత్తువ నాకు తెలుసు. ఎవ్వరికీ జవార్భనరావు శాహతులు లేవు. ఎన్సటికప్పుడే జ్ఞానసంపద హెచ్చించుకొంటూ అతడు సారస్వత రంగంలో అనన్య సామాన్యమైన స్థానానికి చేయి చాచాడు. అచిరకాలంలో ఆతని కా స్థానం లభించి ఉండును. ఇంతట్లో ఈ దుర్శటన నంభవించింది.. ఎంత దొర్భాగ్యులంః

విసృత (గ్రంథ మేదీ వ్రాయకుండా అస్పటస్పటి విమర్శనలకో సాహిత్య లోకపు దృష్టివి అరికట్టినవాడు జనార్షనరావు. ఇచే నువ కిన్పుడు మిగిలిన ఆమూల్య రత్నాలు, విమర్శకుడుగా జనార్షనరావుది మహోన్నత స్థానం. ఆధునిక వాబ్మయం సరిగా అర్భంచేసుకున్న కొద్ది మందిలో ముఖ్యుడు. నవీన సాపాత్య రీతులకు రుచి వంతమైన అధ్యయనాలు చూపించడానికి వనమర్ధడు.

అీ లీ సాహిఠక్యం ఒకటి 189

విమర్శకుడుగా నే కొకుండా అనేక “కిరణాలు'గా అతడు వికసించాడు. అగాథ మైన ఆతని ౧6ః8018114ా వి అవగాహన చేసుకోవాలంటే మనం ఆతవి ఒండు రెండు నాటికలూ భావగీతికలూ (శ్రద్ధతో చదవాలి. ప్నేహితులకు (వ్రానిన ఉత్తరాలలో అతని ఆత్మ విస్ఫులింగాలు ద్యోతిస్తాయి. అతనిదే ఐన ఆతని లిలోనికి గూడా దిగి అన్వేషణ సాగించాలి. అయినా మన కిప్పుడు మిగిలిన సామ్మగి యావత్తూ అత డీయదలచిను ఈయగలిగిన దావికంపే ఎంతో తక్కువని మరచిపోకూడదు. సంపుటి రూపంగా అతని రచనలన్నీ వెలువడితేనే గాని నేటి సావాత్యం లోని అతని స్థానాన్ని చర్చించడానికి వీలులేదు. పారన్వతంలో చరికార్జుడు కావడానికి జనార్దనరావు ఆయుధాలకోనం అర్జునుడి లాగు తనస్సు చేశాడు. ఆతని జీవితమంతా విజ్ఞాన నముపార్ణనకై న ఎడతిగవి యాత్ర, వా కఠడు & 7040880౯ 6౫800010 01 ౯07010క్రి8 ౮౯400008 714 లాగా కొనవస్తాడు. వంంక €0 118 అం0%8 08: ఉం606౯ యం౦964 118 మేంజిథి. ౮౭102143 ₹40%6ఢ 100 : పేం8ఢ63 అం1070, 118 6768 బ్రః6%ా తేహ038 01 1626, గౌంం818 20040%066 111 వెజ౦ంక €0 మ18 806109, హౌంంపీింత 0 20 మ, 1600906 &8 & రి2200, కేం (దిండ1ప్రీరంంవిటం ₹100 & 880006 (110680) 8205042 26 మం 14800. 50, ₹16 ఓం ంంట1008 98048 01 460868 29 8౮110, (౯0౪0 6 2 బజ000081; న్‌€111, +010' మం ౯20016, 8౯63 0౯౭06960 క60౯6 26; 1116 6 604161 5021200067 రం 8600164 మంటి8 0080369816 14 సం! క009ణర్రూ 08864 019%-- 876 18 +16 శేంంట100 01 16 68011610 2, వండ64 పం 16 ₹218 రం. ఆదీ జనార్దనరావు తసన్సు. నమ(గ్ర నంకల్చ ఐలం *ఉదయినికి న్వరూన మివ్వడానికి ధారపోశాడు. *ఉదయివి' [ప్రారంభంతోనే జనార్దనరావుకు బాధ్యతలూ, అీ థీ సాహిత్యం క90 ఒకటి

భారాలూ హెచ్చిపోయాయి. పాహాయ్యం దొరకలేదనడంకం పే ఆది చాలనేలేదనడం: యథార్థం. ఉన్నత వాబ్మయానికి పోషణ ఎవ్పుడూ వరిమికంగానే ఉండడం చూన్తు న్నాము. అం(ధ్రదేశంలో అది కనిష్టంగా కమపించుతుంది. ఇంతట్లో తెలుగువారు. ఈ “సగ్గు తొలగించుకోలేరేమో అని తోస్తోంది. జన్నానరావు మరణం అనేకాలోచనలు రేవంది. ఎటు చూచినా అతడు మఠ జించినాడనే వగపు మాత్రమే మిగిలింది. విద్రాణులను లేవడానికి అతడు చేసిన అఖరు (ప్రయక్నం కాటోలు ఆది. జనార్దనరావు చనిపోయాడని నమ్మలేకుండా ఉన్నాను. ఇంకా ఆతడు ఎక్కడికో సారన్వక సభలకు కొటోలు వెళ్ళాడని నమ్ముకుంటున్నాను. సారన్వత తారకలంళా నమావేశం అవుతారు కాబోలు నక్కడ. ఒక శ్రద్ధానవైన అంతేవాసిగా జనార్దన రావు కూర్చుంటాడు. తిరిగి వచ్చి 'ఉదయివిలో చక్క-వి నరియైన వ్యాఖ్యానం: ఇస్తాడు, అయ్యోః మధురమైన నాయీ విశ్వానం ఒక న్వన్నమే కదాః వ్యర్థాలోచ నలు: తిరిగి రాడు జనార్దనరావు. బర్న్స్‌ గురించి కార్షైల్స్‌ +వాపినట్లు 116 ఫై8806 20% $01000 02 8696110) 10200 29 8111 00౪2010 కాలీం౯0 96 211 800008 2064 [16 8%0%698 శేం 10% 76801, 86 €0 02716091 12669 కాడా-8161 20 16920 1498 శేంళారి 18 1044. బరువు దించుకున్నాడు జనార్దనరావు, పేద దేరుతున్నాడు అఖండ శాంతీ ఆనుళవి స్తున్నాడు. ముద్రణ: పీణటా1933 సెస్టైంబరుం కం కొంపెల్ల జనార్జనళావు; జననం 1906 కళాభవు నెఠ బదాళు 7, తూర్చునగో దావరిజిల్లా కోనసీను పండిక కుటుంబం, వంస్క్భృ తాధ్యయనం, రాజ మం(డిలోన్యూ శకా$ిశాడలోనూ విద్యాభ్యాసం, బంధువైన బులంణు సాంబనుూ ఫి శారి (పోద్చఅంతో ఇంగ్లీ వు చదువులు మౌని కాకినాడలోని జాతీయ పౌఠళాలా (శ్రకేశంం సవోధ్యాయియైన (పతివాది భయంకర రంశగాచార్యఅతో కలిని ద్వికేంద్ర లాల్‌ “ఛ్యతపాల్‌ * ఆం(ధ్రీకరణం (1921220 సాంబమూ కి నీఫారనుతో “భారతి పత్రికలో ఉఊపసంపాదళ పదవి (1937-25). మల్లంపల్లి సోను'కేఖరళర్మ పరిదయంం బరంఫురంలో. జరిగిన అఖిలాం(ధ కవిసమ్మేళ నంలో (1926) శ్రీశ్రీ, పరిచయం, మ(చాకులో ఈీ/ఈ్రీ న్నేనాం (1925.30). అభినచాం[ధ్ర కవిపండిత సభ రాజమం[(డీ (ీ థీ పావాత్యం ఒకటి కేం]

ౌకజాడ సమాశేళాల్లో పాల్గ్లోడంం *ఉదయిని పత్రిక స్టాపనం (193).34), చిర్వవణం (193437, కవితా సమితి వార్షి కోర్సళంలో ఉపన్యాసం (19305), తుంయవ్యాధితో మరణం (1937 అాన్‌ )

రచవలంి ఆశీక పద్యాలు, మల్లిక పెళ్ళి (నాటకం) స్వర్శమయోగి. వెలుగు (వకాంకికలం) అశేక (10ధ సమాక్షలు, కృష్ణశా,క్త్రిగారి 1 ప్రవాసమూ_ ఊర్వశి (జాహీత్య విమర్శ) కంటి ఆగ్భుక విమర్శలు, “ఊదయిని పృత్రికలో “కీర ణాలు” "శీర్షిక దాని (పల్యేకరశా రూపొందించాడు,

౯ (బానింగ్‌: కాబర్ట్‌ (కాంంగ్‌ (112.69) ఇంగ్లీషు కవి, కేధావధానమెన “శవిక్వథోరణి, నాటకీయ వ్వగ తానికి (౯౬౧౧410 1200012118) కవిత్వంలో చోటిచ్చి మొనక మనోభాన నిరూపణలో ఘనత పాధించాడు శీ (68431314 విసన "౮నలిఉకి అశే ఖండికలో యూరఫు ఫునర్వి కాస యఃగానం తర శౌలంలోని ఒక _వెయాకరణిని గూర్చి వగ్గిప్తాముం శ్రీ, శ్రీ ఈ ఖండిళనుంచి తీనిన చరణాలు వరుసను పాటించ లేగుు తొలి చరణంతోని పేంం0% శ్రీ.శ్రీ చేక సంంకి8 అయింది, ఇెందటి రెండు ఖండాల మధ్య వాలుగు చరణాలు ఎగిరిపోయాముం రెండం మూడు ఖండాల మధ్య 25 బరణాలు లేవ, జి నార్జనకావు స్వయంగా “లౌనింగ్‌ మాద ఓక పద్యరచన చేశాడు,

త బర్న్స్‌: శాబర్ట్స్‌ బర్‌ (1769.1796) ప్కాటిక్‌ కవిం స్థానిక మొౌండ లిక భామకు కెాన్య గొరబం కల్పించాడు, హోాన్య వీయుడుం సరళమా శహజమూ ఊఊ దేకభిరితమూ నై న ఇతని కవిత్వం ను్యపవీద్ధ మైనట్టిదిం

ఉ కార్నెల్‌: కానన్‌ శార్షైల్‌ (179.1001) స్కౌాట్లండులో పుట్టినా ఇంగ్లీషు ఫొమను సంపన్నం చేనీన రచయికం

థీ థీ సాహిత్యం ఒకటి

కొంపెల్ల జనారనరావు ర లు గ్రొంపెల్ల జనార్దనరావుతో నాకు మొట్టమొదటిసారి 1828 వ నంవత్పరం మద్రానులో తంబుచెట్టి వీధిలో పరిచయమైంది ఆయేడే కొత్తగా నేను చదువుకోనం మదా సులో అడుగు పెట్టాను. మానాన్న ,క్రష్టియన్‌ కాలేజీలో నాకు బిఏ., జూవియర్‌ తరగతిలో సీటు సంపాదించి తంబుచెట్టి వీధిలోవి ఫస్ట్‌ సూండెట్సు వోమ్‌లో నన్ను ప్రవేశ పెట్టి విశాఅపట్నం వెళ్ళిపోయాడు. హాస్టలులో అందరూ నాకు కొత్త, అనలు మద్రాసు నగరమే ఒ౩ మహా నముద్రంలాగ కనిపించేది, అప్పుడు నావయస్సు 18 ఏళ్ళు, వాకంట జనర్జానరావు ఒకటో, రెండో ఏళ్లు పెళ్టు. తంబుడుంకాదు అన్నే కాబోలు అని ఒక ఉత్తరం ముగించి నంతకం చేళాడు. వస్తున్నా. అప్పటికింకా జనార్దనరావువి ముఖస్థంగా కలుసుకోలేదు. అంతకుముందు. ఒకటి 'రెండుసార్ల తవి వద్యాలు చదివాను. ఇప్పటికీ తంబుచెట్టివీధిలో ఉంటున్న ఒక సూవ్రసిద్ధ మాసవతత్రి కలో అప్పుడే ఈ పేరుతో నా కొకానాక భావ బాంధవ్యం ఏర్పడింది. జనార్జ నరావు వాకన్న బాగా పద్యాలు రాయగలడని నాలో నేనే రహన్యంగా అంగీకరించాను. కావి నేనుకూడా ఆతనికేమి తీపిపోనవి నాలోని స్వాతశయం నన్ను 'హెచ్చరించేది. ఆవి భావకవిత్వపు రోజులు. సాహిత్య లోకంలో పాహితీసమితి నాయకత్వమూ ఆందులో మళ్ళీ చీలికలూ, తిరుగుబాట్లూ కొంతమంది తప్పుకోవడమూ ఇవీ ఆనాటి హెద్‌ లైన్‌ వ్యూస్‌. అంటే సాహిఠ్యం కోనమే ప్రత్యేకించిన దినపత్రికలుంటేమాట: అనాటి పాపాత్యధోరణు అన్నింటికీ స్తానం ఇస్తున్న ఒకే ఒక పత్రిక ఇందాకా నేను చెప్పిన పత్రిక. అందులో వీ పద్యం పడిందంటే కవిగా నీకు సాహిత్య లోకంలో జాగా దొరికిందన్నమాట. కథ పడిందంళకే కథకుడుగా విన్ను లోకం గుర్తించిందన్నమాట. విమర్శవ్యానం రాశావంపే, నీ ఆభిప్రాయాలు విలువయినపన్నమాట. వీపు _న్తకొన్ని ఆ పత్రిక మెచ్చుకున్నదం టే, మవ్వు గొప్ప రచయితవి. ఆటువంటి ఆ పత్రికలోనే జనార్దనరావు సట్‌ ఎడిటరుగా పనిచేస్తున్నాడు. ఉండండి, ఆ సంగతి నా కప్పుడే తెలియడంలేదు. ఎలా తెలిపిండో ఇప్పుడే చెప్పటోతున్నామ. నేనూ ఈ మాసనతత్రికా ఒకే వీధిలో ఉన్నాం కౌదిట్టి మ(ద్రాను రాగానే నేను చేసిన మొదటిపనుల్లో మొదటిది ఈ పత్రికా కార్యాలయంలో ఆడుగు పెట్టడం. ఆక్కడ గన్నవరపు నుబ్బరామయ్యగారిని కలుసుకున్నాను. ఎడంగా ఓక కుర్చీమీద థ్రీ శ్రీ సాహిత్యం వ్‌ 13 ఒకటి కే93

ఇంకో కుర్రాడు కూర్చున్నాడు. గంటో గంటన్నరో ఉన్నాను. అవీ ఇవీ మాట్లాడాను సుబ్బరామయ్యగారితో, నా సద్యాలుకూడ (వచురణార్థం ఇచ్చానేమో ఇప్పుడు సరిగా జ్ఞానకం లేదు. తర్వాత నడుచుకుంటూ వచ్చేశాను ఇవతలికి. నీధికొవకి వచ్చేదాకా వెనక్కి తిరిగి చూడలేదు. నా వెనకాతలే వచ్చాడు ఇందాకటి కుర్రాడు, శ్రీవివాన రావుగారూ అని పలకరించాడు. ఒకసారి అతత్జీ ఎగాదిగా చూశాను. దిక్కవలచగా ఉన్నాడు. ఖద్దరు లుంగీ. ఖద్దరు చొక్కా వేసుకున్నాడు ఎ్యరటి వొళ్లు, సూవి ముక్కు, సూదుల్లాంటి కళ్ళు. పత్రికా కార్యాలయంలో చూసిందితడ్డే. మనకెందుకులే ఆని ఆప్పుడు మాట్లాడలేదు. కొని ఎందుకో ఇప్పుడితనే కొంపెల్ల జనార్ధనరావయి ఉంటా డవిపించింది. మీరు కొంపెల్ల జవార్జనరావుగా రమకుంటాను....అవి పుస్తకంలో అచ్చయిన పూర్తిపేరు చదువుతున్నట్లు అనేశాను... బొను అతనే. ఆతని రచనల్లోని *.. గౌనము విపంచికను మీరె.... పద్యపాదాలు మనస్సులో సందడిచేశాయి. [ప్రథమ పరిచయం. పక్కనే లింగిచెట్టి వీధిలో ఉంటున్నానని అ(గెస్‌ ఇచ్చాడు. తర్వాత ఎన్నో పార్లు ఆతజణ్జి ఇంటివద్దా పటతికా కార్యాలయంలోనూ చూశాను. ఎప్పుడూ ఆతను మా హోస్టలుకి వచ్చినట్లు జ్ఞాపకం లేదు. వేము ఆహ్వానించకపోవడంవల్లనో ఏమో ఆనిపించుతుం దిస్పుడు. అటువంటి సాంఘిక మర్యాదలను పాటించడం అప్పుడూ ఇప్పుడూకూడా నాకు తెలియదు. నేను పిలిచి ఉంటే వచ్చేవాడేమో....పీలవక పోవడం నాతప్పేమో? ఎందుకూ, ఎక్కడై తేనేం విధిగా (ప్రతిరోజూ మేం కలుసు కశుంటూనే ఉండేవాళ్ళం. రెండేళ్ళు ఇలా గడిచాయి. మళ్ళీ మేము దూరం అయి పోయాం. తరచు ఉత్తర (ప్రత్యుత్తరాలు మూత్రం పాగించేవాళ్ళం. (ప్రపంచాన్ని భయానక బీభత్స రసాల్లో ముంచెత్తిన 1880 వ దళాబ్దపు రోజులు. దరిద్రపు రోజులు. అ పది నంవత్సరాలూ నేను దింతిలాగ ఉన్నచోట ఉండకుండా గెంతాను. ఆ పదేళ్ళ లోనే నా మహాప్రస్థానం గితాలన్నీఅవ్నీకాక పోయినా ఆల్మోస్తు అన్నీ = రాశాను. ఆ పదేళ్ళ అంతం కాకముందే జనార్దనరావు మరణించాడు. అతవికే వా మనో్రస్థానం ఆంకిఠం ఇచ్చాను. అది వేరే నంగతి.

ఒక మనిషికి మున్ఫయి యేబ్ళ వచ్చాయంపే మనిషిగా అతని జీవితం (ప్రారంభం అవుతోందన్నమాట. పాపం జనార్ద నరావు జీవితం (ప్రారంభించక ముందే మరణీంచాడు. ఎంతోమంది కొతని'పేరు తెలియదు. ఎలా తెలుస్తుంది? ఎందుకు తెలియాలి? అతను బతికున్నంతకొలం ఆతవి రాత లెవరికీ అర్ధంకానవి ఒకటీ గోల. పద్యాలమాట సరేసరి. వచనం కూడ ఆందరికీ కొరకరాని కొయ్యే. ఒక ఉదాహరణ. వైశాఖి సంచికలో జనార్దనరావు తన కనిత్వంమీద వ్రాసిన వ్యాసాన్ని కృష్ణశాస్తగారు ఆపాంతం చదివి, ఆఖరుకీ....అయితే ఏమిటయ్యా ఇత నంటాడు? ఇందులో నన్ను పొగడివట్టా. తిట్టివట్టా? అవ్నాడు. ఒక (ప్రముఖ వారపత్రిక అనాటి సాహిత్యకు

అీ థీ పాహత్యం

కండ ఒళటి

అందరికీ వరదా బిరుదులిస్తూ ఉండేది, జనారనరావువి చండ(వచండగండ శిలాలినవ కొక్కొండ... అని ఆలివర్షించింది. మరి నన్నో ....కవిమహాతృణావ ర్త .... అవి కాబోలు అంది. కొటోలేమిటి....బాను. జనార్దనరావు మాత్రం తన విరుదులోవి శబ్దగమనం అముకరిస్తూ నన్ను, దండి పద వదండి మండితాలినవ దండి.... అన్నాడు. నరదాగానే ఉందిగాని ఈవర్షన నాకు నరిపోయిందని ఆనాడు అమకోనూ లేదు. ఈనాడు అంగీ కరించసూ లేదు. జనార్దనరావూ నేనూ ఎప్పుడూ వాదించుకొ నేవాళ్ళంకాం కాబట్టి, అతని వర్ణనవి నేను చిరునప్వుతో స్వీకరించాను. నాకిచ్చిన విరుదును జనార్దనరావు ఈమాషాగా వ్యాభ్యావిందాడు. తొలిదండి తెలుగు వదమనీ, చినరిదండి సంస్కృత వదమనీ వివరించేవాడు, చెప్పొద్దూ. ఉనార్ధనరావులో ఉన్న ఒక గొప్ప సుగుణం ఏమిటం'పే. శన అభిప్రాయాలను ఎవరిమీదా బలవంతంగా రుద్దేవాడు కాదు. ఎన్నో వర్యాయాలు మేం ఎన్నోవిషయాలమీద మాట్లాకునేవాళ్ళం. ఎన్పుడూ మాటమీదమాట అనుకున్నట్లుగాని ఎన్నడూ గొంతు హెచ్చించి కొట్లాడుకున్నట్టుగొని నాకు గ్గొవకం లేదు. జనార్దనరావు మొగంమీద నే నెప్పుడూ కోనం అనేది చూడలేదు. విన్సృహ చూశాను. విరాశ చూళాను. అందులోనే ఒక అవేయమైన వట్టుదలకూడా చూశామ. ఛాధపడడం చూశాను. అఖరాలఖరి రోజుల్లో ఒక మూడురోజులు కౌాటోలు జనార్దనరావు చూ యింట మంచంపట్టాడు. ఎంత బాధ వడ్డాడవి. నేమ వినృవయంగా ఆతవితో అన్నాను, .... జనార్జ్ణనరావుగారూ, ఆరోగ్యంగా ఉండి కూడా నేను మీ రెంత బాధపడు తున్నారో అంత బాధా వడుతున్నానం పే నమ్మండి.... అని. కేధలిక్కు (పేమను గురించి చెబుతారులెండి, నువ్వు (పేమించిన వ్యక్తికి కుడికాలు నొప్పిగాతంళే వీ కుడీ కాలికి కూడ ఆ నొన్పీ ఉంటుందని. జనార్దనరావు విషయంలో సరిగా ఈ అనుభవం వాకు కలిగింది....[ప్రవపంచ బాధ , ,$ బాధ....ఆని నాగురించి చలంగారు రావిన అభిమానంతోకూడిన అతిశయోకక్తికి ఇదే ఆర్ధం అనుకుంటాను. ఎంచేతంపే (ప్రపంచంలో ఎంత బాధ ఉందో ఎవ్వరూ కొలవలేడు, ఆదంతా ఏ ఒక్క మనిషీ శన ఒక్కడిలోవే అనుభవించగలగడం అసాధ్యం. బుద్దురైనా నరే, జీనస్‌ అయినా నరేే గాంధీ ఆయినా నరే,....మనకం'పీ మరికొన్ని రెట్లు ఎక్కువ అనుభవిస్తారు. అంతే. మనిషికం'పే (వ్రవంచం గొప్పది. మనిషికంపి మనుషులు గొవ్పవారు. ఆగితే, నరే ఈ వేదాంతాలకేంకావి జవర్షనరావుగురించి చెప్పుకుందాం మళ్ళీ, జనార్దవరానం'టీ ఉదయివి. ఉదయివి అంటే సాహిత్య న్వరూపాన్ని తీర్చి దిద్దడానికి వ్రళిజ్ఞపట్టిన వత్రిక. ఆ వ్యత్రిక కోనమే ఐలై పోయాడు జనార్దనరావు.

ఎవరికీ కొవాలి నేస్తం నవ్వు

కౌగితంమీద ఒక ఊహకు దిళలి అయితే

శనదిడని ఊహ నిన్ను కబళి ప్లే

అందని రెక్క. విన్ను మంత్రి స్తే, విమంత్రి ప్తే....

థ్రీ శ్రీ పాహిత్యం ఒకటి క్ర5

అవి జనార్జనరావుకి వా.... మహాప్రస్థానం .. ఆంకితంచేపిన గీతంలో రాశాను.

....ఉదయివి"”....ప్యత్రిక ప్రారంభించడానికి తహ తహ పడుతున్న రోజుల్లో జనార్దనరావు నాకు బాలా ఉత్తరాలు రాశాడు. ఆందులో ఒకటి పూర్తిగా చదువుతాను. కొంచెం దీర్హమైన ఉత్తరమే. కాస్త ఓపికగా వినండని ప్రార్థన.

మద్రాసు, 26006.08.

డియర్‌ శ్రీ శ్రీ

మీ వొబువల్ల నాకు కలిగిన రైర్యము ఇంకా అంతా కొదు. నాకు నహజముగా ఆధీరత ఉంది. దానికి సాయము బాహ్య పరినరాలు జడిపి స్తే మరీ ఇదిగా ఉంటుంది. ఒకవేళ ఆ సున్నితమైన మనస్పితిచేతవే కొంచెము అమకూలమైన వాయువు బీచినా ఎక్కువ పొరవశ్యముపొందే వెరి ఉంచే ఉండవచ్చును. కాని ఇట్టి నేను ఒక కేంద్ర ములో నా తపోమయమైన వాతావృతి చుట్టుకొని సర్వమూ పరికిస్తూ ఉంటానన్నది నాకు తెలిసిన సత్యము. దానినిబట్టి నాలో మిగిలిన మూలగతములైన సంకల్చ ఏకల్పాలు నన్ను చోదించుతాయి. అక్కడ కాకింది మీ ఆనుకూల్యము, నా సంకల్పములో ఒక మెరుగు చొచ్చింది. ఆయితే అది మళ్ళీ మీరు అనే ఒక మూర్తిలో నిలుపుకొని వాకు సాయము చేయండి....నాస వ్యాసము పంపండి ఆవి ఉద్భావించుకుంటూనే ఉంటాము.

నా మనసులో మీరు రేపిన తేజము వికపించిన రేకులు నేను చూచినంతగా మీకు చూసలేకపోతున్నాను. నేనట పత్రిక నడుప్పుకానట. ఏమోమరి నడుపుశానట కూడాను. ఎల్లాగో చూచుకొందాములే, నా తేజము నేను చూచుకోవడముగోనే అందరికీ చూపుతాను కాబోలు. _ నేడు ఉసవసి స్తున్నాను నేనంళే జనార్దనరావు అనే కాస్యపావత్సార వై ధువత్రయాశ్షేయ (ప్రవరావ్వితుడవి మాత్రం (గుద్దుక మటూర్చోకండేం మనస్సులో. సరే ఈ వేదాంశాలకేంలెండి. నేమా మీకు సమాధానము (నాద్దామను కుంటుంటే అస్ప్సలస్వామిగారి ఉత్తరము వచ్చింది. ఇప్పుడే ఉత్సవ (సయత్నాలకు ఉత్సవం పాటించారు. మీరు ఇక్కడకు వచ్చే ఏర్పాటుమూట వెంటనే తెలియదేయండి. మీరు ఇక్కడుంటే చాలా బాగుండును. కావి యెక్కడ పున్నా ఇక్కడ ఉన్నళ్లేు నదర్తించాలి. ఊరుకుంటే వల్లకాదు. ప్రార్ధిస్తే కోపపడుతారని నేనే కోపపడు తున్నాను. వెంటనే ఒక నహాయం.__వ్యాసాలు కుభమైనవి పంపించేయండి. నేను చూచుకొని పొంగుతూ ఉంటాను. స్టాండర్దు విషయంలో చాలా (శ్రద్ద తీసుకుందాము. నాకూ అదే సెద్ద తాత్సర్యము, నీజావికి డబ్బువిషయంలో కంటె కూడా స్టాండర్దు కంటట్రిబ్యూషన్సు వచ్చే అవకొళం విషయంలో ఎక్కువ తలంపు నిలబెట్టాము మొదటి మంచీని. పత్రిక ఉన్నత వీధులలో నడవడానికి సర్వశః (స్రయత్నిద్దాము. నడపగల

ీ థీ సాహాత్యం

కంర ఒకటి

మవి నాకు ధ్రైర్యము కల్గుతూంది. ఈ పత్రిక మన యువలోకమునకు (పతినిధులముగా మన కనుదింధించి ఒక దివ్యమైన సాధన అవి అనుకుందామని ఉంది నాకు. ఇది నెగ్గిందంకే సారన్వత చరిత్ర మెరుగు తిరిగిందన్నమాట అని మనలను మనమైనా మనస్సులో పొగడుకుందామవి ఉంది. (0 ల అఆహవిస్సు ఆరగించి నా పిగ్గు తొలగిన్తూంది. కాని నామౌనమూ నిలుపు తుంది స్తుతిపాథమంతా విగ్గులు మూటకట్టిస్తూ. ఎంతింత రహస్యాలు చెప్పానమకొన్నారు మీకు? ఆస్థానములో వై రుద్ధ్యము కోటలుకళ్తే బిలళాలులు ఇవి. ఇది మీకు ప్రళంనగా ఇస్తున్నాను. మీ మానవత్వాని కిస్నీ! మీరు చాలా గొప్పవారు అని నా నమ్మిక. విజముగా భాషాదేవి పేనచేయడానీకి, దేవలోకమంతా కదిలిపోయే వినీత దీక్ష (వ్రజ్వరిల్లి న మాననము మీది. మీకు తెలుసునా? మన సోదరులకు నమస్సు లివ్వండి. వత్రిక విషయమై సలహాలు ఇన్వండి. చాలామంది యువమితులు అభయము చూప్పతున్నారు. వారంతట వారే నన్ను విక 'పెట్టమన్నవారు కూడా ఉన్నారు. అయితే నా (ప్రజ్ఞ ఏషయములో నాకు బాలా భయము వేస్తున్నమాట వాస్త వము. నేనే గొవ్చ రచనలు వ్రాపిపెట్టకోవలసి ఉన్నది. ఇంకా తగినంత పిద్దము కొలేదు. ప్రయత్నములో ఉన్నాను. నాకు నేనుగా కూడా ఎంతో సలహాలు ఇవ్వండి. తంబుడు, కాదు, అన్నే కొటోలు జనార్దనరావు. ఇప్పుడు చదవండి జనార్దనరావు గీతాలు. ఎందుకు అర్థం కావో చూదాం. కాని అవన్నీ ఎక్కడున్నాయి? (గంధరూపంలో ఎప్పుడు బయటవడకాయి? ఈ లోపున నాకు నచ్చివ, నాకు కంఠ నంగా వచ్చిన ఒకటి రెండు గీతాలు చదువుకాను. ఒక గిత౦.... నాభావి వధము పంచల నెందు నొదుగుడు వేచియుందునొ కాలవిభు చోదనము లెంచి అవతరింపుమి దేవి ఆవషాంపుమి నను నాగుండె విరియ ఈనాడె ఆ కుభవేళ ఓ విజయలన్మీ. థ్రీ ఫీ పాహిత్యం ఒకటి కే97

ఆకళింఠలు మెలగి అవేశమయిపొంగి

నీ క్వమపద తపోనిరతి పెంపు వెలింగి

ఏననంత పధాలకే చాగికొవి నిల్పి

ఆల దిన్యవాణి ఆజ్ఞలు మీటుకున్నాను ఆవతరించవుమి.

వింతలొ నొక న్వవ్న వీధి విహాయన

(ప్రాళవశ్రీలు ళంపణు లోన విలటోపి

ఇటు మేలుకొల్పి జాగృతినే హరింవవు

విశ్వమ్ము నాన్వస్నవిజయమే వరియించు ఆఅవనతరింస్సమి.

విశ్వయ్యాతత్రికు లాత్మవిభు స్వన్న కలశముల్‌

సీతేజమున కరంగిరి జ్యాతిషాకృతుల్‌

నామాధురీ ధురీణము భావజగతిని

పోహణింపుమి నీప్రభూత లావణ్యముల్‌ అవనతరింస్పమి.

నా మహేచ్చా (వకానము నాకె ఐక్యమై

విశ్వవారిజము స్వావృతనుహ స్సౌందర్య

వరిధి అంచులు తాక విరిసి భౌతిక భూతి

విరిసిపో, నాలోన వి సృృతి గుజించుకో అవతరింప్కమిం

నే రవిత్వము వెలింగిన రాపీళుల్‌ వడి

(ప్రకృతి హృశ్చ్రణయ వై భవము నెద కుంచించి

వరిమితుల్‌ వలచు తత్పరవృ త్తి తెరనిచ్చి

(ప్రళయగరృపధాన వరనృష్టి మలచుకో

ఆఅవతరింప్పమీ దేవి ఆవషాంపుమి వను

వా గుండెలవియు ఈనాడె అ కుభవేళ

ఓ విజయలక్ష్మీ. థీథీ పాహిశ్యం క98 ఓకటి

ఇంకొక గీతి, ఉపేడిఠము.

ఉపేవీతము ఒక మునలి దోనె యిది పడియున్న దిచట ఊడిగముసేంత న త్తువలుడిగి యుడిగి తనకు దా మృతన్మృతులు కల్చ్పనము పేని కొనుచు తనపయి(డా జాలిగొనుచు నిట్లు. అఖిల జనవాశ్పల్య నహార్జియగుట తలవడు న్వకీయ పౌఖ్యసంధాయియగు టె అరయడు నరుండు - కట్టికొన్నాడు, తరువు నరికి కంకొళశమయ మొకనాన తనకు. కుపిత జలరా! _బకృతి నంకులవిఘట్ట నముల దనకంగరతుగా నవవయజే పె స్వార్ధనంపాదనములక్రై యడచి దీవి చూచి యోర్వడు చూడనే దూడడిప్పుడుం విరతయా క్రామిళత్కాల చరణదబిహుంళ చిహ్నజీర్ణిత న_త్త్వమీ సికత రేయి నముదయమున గాయార్థ దఘ్నముగ విలిచి నేర్చుచున్నది యిది ధ్యాన నిరతి తాల్బు, వాయువులు దీనగు_ప్త భావములు చదువ గొడగుచున్నవి చెడిన గూడిసొదలు బోనకొవి యేడ్చుచున్నదీ పులుగు జలము ల్మశువులు విందుకెలన చిరానుర క్త గతకధా గళపారి గాడ్గడిక మాధు రీ గరిమలో నడచుకొన్న వృధులకాంటి అణువణువునందు నాల్క విప్పారి, ప్వాగ తము విరాలించి యడుగు, దైన్యము వరింది.

ఫీ భీ సాపాఠత్యం

ఒకటే క్షంం

జనార్దనరావు బతికుంకే యెలా పరిణమించే వాడని ఊహాగానాలు చెయ్యడం వ్యర్థమైన పని. కొని ఒకటి మాతం విశ్సృయం. ఆతడు కమ్యూవిజావ్ని హర్షించ లేడు. అర్థంచేసుకోగలడు. కొవి ఆచరణలో అతజ్ణీ అనుష్టించవీయకుండా ఆటంక వరిచే ఒక ఎరిస్టో|క్రాటిక్‌ తత్వం అతనిలో ఆనాడే నేను పపికట్తామ. కరడుకట్టిన కాన్‌ సర్‌ వేటివ్‌గా పరిణమించేవాడాః ఆడీ సందేహం. ఎంచేతనంటే ఛాందనంలోవి చాదస్తాలవ్నిటినీ అతను అవహేళన జేసేవాడు. విశాలంగా విప్పారిన మనస్పతనిది. సంకుచితత్వాని కక్కడ జాగా లేదు.

మా యిద్దరినుధ్యా సమానధర్మా లేమిటి. ఒక్కొక్క చెప్పుకొస్తాను.

౧. ఇద్దరం యించుమించు సమవయస్కులం.

౨ ఇద్దరికీ ఆడంబరం ఆం'కే ఇష్టంలేదు,

౩. ఆ రోజుల్లో ఇద్దరం సాహిత్యం అంపే వడిచచ్చేవాళ్ళం.

౪. విశ్వనాథ నత్యనారాయణ కవిత్వం అంపే ఇద్దరికీ ఎడతెగవి మోజు.

౫. సాహిత్యావికొక సాధికొరమైన వేదిక ఉండాలనీ, ఆది ప్యత్రికారూవంలో ఉండాలనీ ఇద్దరం దృఢంగా విశ్వపించాం.

౬. వత్రికల నిర్వహణలో పెట్టువిడిదారీ విధానం (ప్రత్యక్షంగా పవిచేస్తోందవి ఆతను లోపలనుంచీ, వేమ పైనుందీ (ఆరోజుల్లో) [గ్రహిందాం.

౭. డబ్బులేని వథత్రికలు ఐతకవని ఇద్దరికీ తెలుసు కొని ఆ డబ్బు ఎలా ఆర్డిం చాలో ఇద్దరికీ తెలియదు. (ఇరవైయేళ్ళ తర్వాత ఇప్పుడిప్పుడే నాకు ఈ టెక్నిక్‌ తెలుస్తోంది.)

రా. ఇద్దరి జీవితాలనీ సావాత్యావికే ఆంకితం చెయ్యాలని అనుకున్నాం.

౯ ఇద్దరిలోను మితవాదతత్వం లేదు. ఏ యెండ కొ గొడుగు పట్టడం అంచే ఇద్దరికీ అనహ్యం,

మరి వైరుధ్యాలమాట.

అీ థీ సాహిత్యం 200 ఒకటి

౧. అళనీకున్నంత క్లానికల్‌ లెర్నింగ్‌ నాకు లేదని నా దిగులు నాకున్న కాలేజి ఎడ్యుకేషన్‌ తినకు లేదని అతని బెంగ, కాని న్వయంకృషితో ఆతను ఆంగ్ల పాహిత్యాన్ని అధ్యయనం చేశాడు. నంన్కృతంతో సరాసరి పరిచయం లేకపోయినా మన సంస్కృ్బృతివి నేను ఒంటపట్టించుకున్నాను.

చ అతను చచ్చిపోయి దితికున్నాడు. నేను దితికుండీ చచ్చినట్టు పడి ఉన్నాను. ఆతను చెయ్యదలచుఐన్నంతా చెయ్యలేకపోయాడు.. నేను కొంతలో కొంతైనా చేశాను. ఇంకా చేస్తాననే ధైర్యమూ ఉంది. ఈ ధైర్యమే ఇంకా నేను (టళివండడానికి కారణం.

జనార్దనరావు గురించి వేను చెప్పిందీ చెప్పగలిగిందీ ఇంకేముంది. ఈ ప్రసంగం ఎలా ముగించడం? ఏమీ తోచలేదు. కీట్సు చనిపోయినప్పుడు సె్ట్సీ మూల్లిన మూరల్గతో ముగిస్తా....

ఐ వీప్‌ ఫర్‌ ఎడోనేస్స్‌ ...

డియో ప్రసంగ వ్యాసం ముుదణః అశాళవాణీ (పసారిళ.....1955 జిననరిం

క కీట్పు--జాన్‌ కీట్సొ (1795-1023) ఇంగ్లీషు “భావి కవి

ఓ యమెల్లీ._.పెర్సీ లిన్‌ "మల్లీ (17921222) ఇంగ్లీషు కవి,

8 ఐి పీన్‌ఫర్‌ ఎడో-ేస్‌__కీట్సు కవి (1520 లో మయ వ్యాధివల్ల చని పోగా షెల్లీ &00స41ఏ ఆశే విలాప శౌాన్యం రచించాడు, (ఫాచీన [కీక్‌ మఠంలో ఎడోనిస్‌ ఆజీ యావకుడు ఆడవి పందికల్ల మృతి జొందినప్పుడ్యు అకనిని లేమించియుండిన అ(ఫోడిటీ దేరఠ (ప్రతి యీడాదిలోనూ ఆరు మొసాలపాటు ఆఅకడు జీవించేటట్లు బేదరలనుంచి కరం పొందుకుందిం

థీ థ్రీ పాశ ఒకటి 201

శీ జనార్దనరావు య బఒకమ్సుడు కంబుదెట్టి వీధిలో “భారతి” ఆఫీసులో గన్నవరపు సుబ్బరామయ్యగారితో (ప్రసంగం ముగించి బైటికి వచ్చాను. అక్కడే ఉన్న ఒక ఆసామి నాతోబాటు తానూ బైటికి నచ్చాడు ఎలా పోల్చుకున్నానో ఇవ్చటికీ నాకు తెలియదు. ఆతను. ఫలానా ఆవి దృఢ వీశ్చయం కలిగింది.

నుబ్బరామయ్యగారితో సంభాషణవల్ల “ఆతనికి” నే నెవరినో తెలిసింది. అంత 'వేపూ అక్కడే కూర్చున్న అతణ్నీ నేమ చూసీ చూడనశ్తు ఊరుకున్నామ. ఎవడో ఉద్యోగస్థుడు అని మాత్రమే అనుకున్నామ. “ఆతను” ఆని మాత్రం వా కవ్చటికి శెలియదు.

తందుచెట్టి నుంచి చైనావిజారు వీథిలోకి వచ్చానో లేడో అతమ వెనకనుంచి నా భుజం తట్టి “మీ పరిచయం చేసుకోవాలని ఉంది” అన్నాడు. అప్పుడే నాకు “ఆత” నెవరో ఎవరూ చెవ్పకుండా తెలిపింది.

"*ప్సీ పేరు కొంపెల్ల జనార్దనరావు కొద” అన్నాను. జనార్జనరావుతో అదే నా పథమ పరిచయం, ఆ కణంలో ఆతన్ని చూడగానే “గానము వివంచికను మీరో అనే పద్యం జ్ఞాపకం వచ్చింది. ఆ పద్యంతో ఆతణ్నీ ముడీ సెట్టి “కొంపెల్ల జనార్దన రాపువి నువ్వే” అని కచ్చిరంగా అనేశాను.

తర్వాత వేను మద్రాసులో చదువుతున్న రెండేబ్బా ఎన్నోసార్లు ఆతవితో కలిసి సంచరించాను. మద్రాసులోనే తొలిపారి నేమ, అనేకులు వాజ్యయవ్య కులను శ్‌లుసుకున్నాను. బసవరాజు, నండూరి, మల్లంనల్లి, వేటూరి, ముద్దుకృష్ణ. విశ్వేశ్వర రాపు ఇక్యాదయః. సోమశేఖరళర్మగారి యింట్లో నేనూ జనారనరావూ మొదటిసారి నండూరి ముఖస్థంగా యెంకిపాట విన్నాము, విశ్వనాధ" కిన్నెరసాని పాటలు"' వింటూ మైమరచిపోయాము.

నేనూ, విశ్వేశ్వరరావూ. జనార్దనరావూ కలిని, హైకోద్ద వీవిలోనూ, రామ కృష్ణా లంచిహోములోనూ, అడయారు, కన్నెమరా లై(బరీల్లోనూ, పరళువాకం._ ఎగ్మూరు వగ్రైలా వీళుల్లోమూ విశ్వపాపిత్యపు సరిగమపదవినలు నవరించాము.

జనార్దనరావు “భుజగభూషణా” అనే కీర్తనపాడుతూవుంకే వేను తన్మయు జ్ఞయ్యాను. అతడు సంగీఠ విద్వాంసుడనికాదు. ఆతని గొంతుక బాగుంటుందవీ

ఫీ ఫీ పావాత్యం 202 ఒకటి

కాదు. అఆ సాయంత్రం మేము భవిష్యత్తులో పొదగ దలచిన కొన్ని బంగారపు గుడ్లకి శంకుస్థాపన జీళాము. ఆ షవాది మీద రేచిన పొగమంచు భవనం జవార్డ నరావు పాటం అది అప్పుడే అదృళ్యమయింది కాని, ఎవ్పటికీ అదృశ్యం కాదు.

1828 లో మొదటిసారి జనార్దనరాపును చూశాను. 188లో ఆతని ఆఖరు ఉ_్తరం చదువుకున్నాను.

జనార్దనరావుని శయరోగం వట్టుకుపోయిన తర్వాత “వీణ” లో ఆతవి కొక తర్పణం విడిచాను. నా “మహాప్రస్థాన” నంపుటం ఆతనికి ఆంకీతం ఇచ్చాను.

“*తలనంచుకు వెళిపోయావా నేస్తం, 'వెలవంటూ ఈ లోకాన్నే వదిలి” అంటూ ఒక ఆంకితపు గీఈం (వ్రాశాను. ఈ అభినయాలు మినహా ఇంతకం ప నేను జవారనరాపుకోనం చేసిందేదీ లేదు. *ఉదయిని” నంచికలతో ఊగేశడం, చందాలు వసూలు చెయ్యడం మొదలై నవి జనార్హవఠావుకోసం కాదు, సాహిత్యం కోనం,

బరంపురంలో మొదటిసారి నవ్యసాపాత్య పరిషత్తు నమావేశమయింది. (అప్పటికది “అఖిలాంధ్ర కవిపండిత సభ) చింతా దీక్షతులుగారితో నా మొదటి పరిచయం అప్పుడే. నాలో సొతరాతియుగం పోయి, కొ త్తయుగం (పనే స్తున్న రోజులు. జనార్దనరావూ, నేనూ కలిపి పాయకాలంకాగానే (టంకురోడ్డుమీద షికారు తిరిగివచ్చేవాళ్ళం. ఆప్పటికి మా సంభాషణ సారాంశం మా(త్రమే నాకు జ్ఞాపకం ఉంది *తిదయిని” (ప్రార ంభిస్తాము నువ్వూ చెన్నపట్టణం రా అన్నది. జనార్దనరావు పొడిన వల్లవి. ఆతని పాట పూర్తి అయిపోయేదాకా నేను చెన్నపట్టణానికి వెళ్ళడం పడింది కాదు. ఈ లోపున సుమారు వదేళ్ళపాటు (ప్రధానంగా “భిభత్పాలను అనుభవాలలో వడలోస్తూ” జీవితాన్ని కవిత్వంలోకి తర్జుమాచేస్తూ ఆవేశాలకి ఆకారాలు వెదుకుతూ మహాప్రస్థానం సాగించాను. అప్పుడప్పుడు కొకినాడ, బెజవాడ, బందరు మొదలైన చోన్ల జరిగిన సాహిత్యనభలలో. ఒకే సఠకి ఇద్దరం వచ్చిన నందర్భంలో. లేదా, ఆంగధ్రదేశవర్యటన సందర్భంలో, జనార్దనరావు విశాఖపట్టణం వచ్చి నేను కూడా ఊళ్ళోనే ఉన్నప్పుడు, మేము ముఖస్థంగా ముచ్చటించుకొనేవాళ్ళం. తరుచు ఉత్తర వ్రత్యుక్టరాలలో మా గొడవలు వెళ్ళటోసుకొ నేవాళ్ళం,

“శతదయివి* వి ఉన్నత వీథులలో నరిపించాలనీ, నవ్యాంధ్ర సాహిత్య (కవీనం, కచిత్వ) చరిత్ర రాయాలవీ, యువలోక న్వప్నాలకు 'ప్రాణపతిష్థ చెయ్యా లనీ, ఇలాంటివనో ఏనో సంకల్పాలు చెప్పుకునేవాళ్ళం.

నా కొకందుకు సంతోషంగా వుంది. ద్వితీయ మహాయుద్దాన్ని చూడకుండా వెళ్ళిపోయాడు జనార్డ నరావు. (లేక జనార్డ నరావు ఉన్నంతకాలం, భయం వేస ద్వి, వ. మహాయుద్దం రావడం మావేపిందేమో) జనార్దనరావు నిష్క్రమించిన తరువాత,

అీథీ సాహిత్యం ఒకటే 203

1988 లో నేను “ఆంధ్ర పళ” గొడుగు కిందికి చెన్నపట్టణంలో పునః (ప్రవేశించాను వాతోబొటు అధివాన్తవికతకి నంబంధించి కొన్ని పుకార్లు మోసుకొచ్చాను. “అళాంతి'” అనే పత్రిక పెట్టాలనే అభిప్రాయం ఒకటి నా మెదడు సౌారుగు అడుగు పొరలలో మెదుల్తూ ఉంది. జనార్పనరావు హత్యలో మొదటి ముద్దాయి చెన్నపట్టణం. మరాఠీకి టొందాయి, బెంగాలీకి కలకత్తాలాగ తెలుగువాడికి మద్రాసు మాతృస్థానం కాదు. ఇక్కణ్ణుంచి కొకిబంగారం తస్ప ఇంకోనరుకు ఎగుమతి చెయ్యడానికి వీలులేదు. నాది ఆవి చెప్పు కొనే *మహానగరం” లేనంతకొలం, తెలుగువాడు మహాభారతాన్ని (ప్రదర్శించ లేడు! తెలుగువాడు. ధారాళంగా తాండవించగల మహానగరాలు రెండే కనబడుతు న్నాయి నాకు. ఒకటి చెన్నపట్టణం, రెండు భాగ్యనగరం అనదిరగే హైదాబాదుః ఆయితే చెన్నపట్టణావికి ఆడుగుభాగం అడుసు, హైద్రాబొదుకి పైకవ్పు కంటక కిరీటం, అంచేతే ప్రస్తుత పరిస్థితులలో మధదాసునుంచి గావి, హైద్రావాదునుంచి గాని నుహా కవుల ఆవిర్భానం అనంభవం, తెలుగుదేశంనుంచి ఏదైనా ఒక ('పతిభాకిరణం ఈ స్థలాలలో ఎదగడానికి వచ్చినా త్వరలోనే ఆవి అపన్వరాలు పలకడమో అసలే మూగ పోవడమో జరుగుతుంది. ఇందుకు రెండుదాహరణాలు. ఒకటి హైద్రాదాదులోని అవన్వరాలు. రెండు మద్రాసులోని మౌనం. అయినా చెన్ననగరాన్నీ. భాగ్యనగరావ్నీ తెలగువాడు పదలి పెట్టకూడదు. వీటిని పూర్తిగా తెవిగించడమే అం(ధ్రుల (ప్రధాన కర్తవ్యం। (ప్రధను కర్తవ్యం! జనార్జనరాపువి చెన్నపట్టణం ఎలా చంపిందో చెప్పాలా? ఊహు నాది స్వీయచరిత్ర, డిటెక్సివు నవల కాదు. (శా “ఆనంకంి నించి మూూదణ; ఆంధశిల్పి--ఆ జ్ఞోబరు-నవంబకు 1945 గన్నవరపు నుబ్బరామయ్య---]920 అలో “భారతి” పృతికకు సంపానకులు గా ఉంటేచారుం బసవరాజు (అప్పాళావు)---ను.జానులో మె చదువులకోసం ఊండినప్పడు “ళ్చాలయీరు” (1916) రచించారుం అీథీ పాపాఠ్యం 204 ఒకటి

నండూరి (30కట సుబ్చారావు) ము దానులో బి, యల్‌, చదువుతూ బవనవ రాజు అప్పాఠావుళో పౌంగత్యం చేళారుం “ఎంకీపాటలు? ఆౌరంభించడం అప్పుకు

వేటూరి (పభాకరశా శ్రీ)-ాన్ముదాను ఓరియంటల్‌ మేను(న్కీన్ట్స లెంట రీలో పరిశోధన చేన్తూ ఊం టేవారుం మూుద్దుకృన్ణ..-మ్మదానులో ల, యల్‌, చదువుతూ వుంజేవారుం

(మల్సంపల్లి ) సోమ శేఖరళర్మ-__“భ్రారతి"లో (పబేశించక కశూంద్యు మదా నులో కొమ రాజు అత్ముణరావుకు సహాయకుళై పనిచేశారు,

బరంపురం నవ్య సాహీక్య పరిషర్తు.__అఫిలాం (ధ్ర కవిపండిక సభ 1933 లో నమొ జేకమంింది,

చింతాదీతీగులు.._.రాజమం(డిలో చి ఏం ముదాసులో యల్‌, టీ, చదివి వచ్చాక విచ్యాళాఖభోద్యోగి గా పనివేన్తూ ప్ర శకావథి (1924) కథలు, కబరి (1931) నాటిక వైరా తుచురించాయం పృతికలోే నులభనుందర శేలిలో చేసకూలు కథలం శకటింకారుం

అీథీ సాహిత్యం ఒకటి 205

గంథ సమాళలు ఆలో ఈతే

విషయాన్ను కమణిక కల్యాణ రాధామాధవనము విజయ (ప్రతిజ్ఞ రామదేవ శతకము ఏకలవ్యుడు మల్లి కార్లున శతకము సక భారత వారీమణులు వదార్ధ విజ్ఞానకాషస్రము వతిత నివి వికోరియా (క్రాను హో వ్రణయ సౌరభము “విశ్వం” (పేమగీతాలు యోవన జ్వాల

కల్యాణ రాథామాధవము

(శంథక ర్త: చల్లా లశీ గ నారాయణ కా శ్రిగారుం లథ్షీీపురమా, పెంట పగడ పొళ్టు, కృష్ణాజిల్లా "డెమ్మా వైకా [2 పుటలు వెల 12 అణాలు గ్రరి అయిదంకముల నాటకము. రాధామాధవుల (సేమగాథ ఇందు వర్ణింప

బడీసది. (బ్రహ్మదేవుడు వీరికి వివహము చేయుటతో నాటకము నమా _ప్పమగును.

ఈ నాటకమున పాత్రల సంఖ్య తక్కువ, కొని వీరి సంభాషణలతో నాటకము ఎక్కువ పొడిగింపబిడినది. అందరిలోనను ముఖ్యులు రాధాకృష్ణులు మాత్రమే. మిగి లినవారిలో నందు డొకడు కేవల మనవసరము. అట్టిదే వజనసుందరియు. శాటకపు తుదియంకమున (కొత్తగా ఈమెను (ప్రవేళపెట్ట దగినంత బలవత్తర కొరణ మగ పడదు. ఈమె లేకున్నను కథ ఆగిపోదు.

రాధయందు కృష్ణవియెడ భ క్రితో కూడిన (పేమ చిత్రింపదిడినది. అంత కంకి ఈమెనుగూర్చి అధిక మేమియు తెలిసికొను అవకాళశములేదు. సత్యభామ గుణములలో అసూయ మాత్రము (వేలెత్తి చూపదడినది.

ఈ నాటకమున చేర్చబడి వండితాభిప్రాయములు, జనమంచి శేషా(ద్రిశర్మగారి ఉపోద్దాతములు గలవు,

ముద్రణ: భారతి...1929 డీపెంబరుం ఆ

విజయ (పతిజ

ఫోంథక ర్త; తంగిరాల జగన్నాధళా క్రి శారు. కాత్యాయనీ ఆంథమొాలు ఠణుక, (కాను సైజా 115 పుటలు వెల 12 అణాలు వ్రైహాళారతమున (ద్రోఖపర్వము నుండి నర్యాగపింవబడి కథానందర్భంతో

అయిదంకములలో (వ్రాయబడిన నాటకమిది.

నాటకమున పాత్రములు పోతపోపినట్లా కే విధముగ ఉండక పరన్సర భిన్న (వకృతులతో వ్య క్రిత్వము (ప్రదర్శింపవలెను. వారి నరన్సర శీలములను చి(త్రించుట నాటకమునకు కావలపిన అనేకానేక విషయములలో ఒకటి. ఈ నాటకమందు వివిధ పాత్రల ముఖమున చాలవరకు దదోణపర్వకథ చెప్పించు తొందరలో ఈ ముఖ్య విషయము మూలసడినది,

శ్రీ శ్రీ పాహిత్యం

208 ఒకటి

ఈ నాటకమును (పదర్శించునప్పుడు తొలినుండి తుదినరకు ఒకే యుద్ద 'ఘోషతో రంగస్థలము గింగురుమనుచుండుట (పేక్షకులకు వినువు కలిగింవకపోదు కాని కథా నందర్భ్శము మంచి శ్రైలిలో తెలియబరుపవడుటచే వఠనమున కిది అనుకూలము.

మా(ద్రణః భారతి...]1928 డిసంబరు, రామదేవ శతకము

(ంథకర్తః తిర్చు? 5 జేంకట నరనూరి, జాన్‌ అండ్‌ కో గుంటూరుం శొను వైళా, పుటలు ౫౦ వెల రుం ౦.౫.౦ రకరకాల శతకాలను 'పేరుకొనుచు ఉపోద్దాతములో ఉన్నవ లక్ష్మీనారాయణగారు

....వీతిమత శృంగారపరములేగాక పెక్కు శతకము లితర విషయములగూడ టోధించుచున్నవి .... రామలింగేళ శతకము.... మున్నగునవి కొత్తదారులు తీవినవి.__ ఆవి (వ్రాసివారు. రామదేవశతకము ఎక్కువ ఈ రెండవ రకమునే పోలును. మొదటివి కొన్ని వద్యాలు దైవ (ప్రార్థనతో సాగినను తర్వాత తర్వాత ఆచారాదులను విమర్శించి నవి ఉన్నవి. *కొ త్త దారులు తీపిని శతకముల వెమకనే ఇది నడచుము.

ముద్రణ భారతి...192 మార్చి, వికలవ్యుడు

ంథళర్త;ః బి టిం నరనీంహాచార్యలు గారు ఛశాళపలు డీనదయాకు అండ్‌ కో మడాను శౌన్‌ వైళా పుటలు [5 వెల ౦-౨-౬ ఛున్నవాలరకై పెద్ద అక్షరములలో ఉన్న చిన్న పొ _త్తము.

కథ ౧౭ ముక్కలుగా భాగింనబిడినది. ఏడవ భాగములో ఏకలవ్యువిగూర్చి ఎత్తికొనదిడినది. *ఇది యిట్లుండ, హస్తినాపుర నమీవమునండొక వనముగలదు. ఆ ననమందొక ఎజుకులవాడు గలడు. ఆతని పేరు ఏకలవ్యుడు...” ఈ మో _న్తరుగా. చిన్నపిల్లలకు కాదిట్టి వినంధుణు పొటించిన బాగుండెడిది. అరనున్నలు లేవు. కాని దిండిరాలు ఉన్నవిః ఎక్కడనో తక్క, వాక్యములు సాధారణముగా నాతి దీర్చములైై

ఉన్నవి. ఠీ థీ థీ థీ సాహిత్యం ర్‌ 14 ఒకటి 209

అచ్చయ్యుమ్మ (గ్రంథకర్త: అడ్డ మృళ్యుంజయళా,క్రిగారు.. రవె అండ్‌ కోో కాకినాడ శౌను వైజ, పుటలు 3౬ 6 కిం వీతిబోధివి' అవి దీనికే వేరొక పేరు. నంసారసకమైన వీతులు తేట ఏ ౨వచనమన తెలుపదిడినవి. మ్యూదణ; ఖారతి._..]929 మార్చి మల్లికార్డున శతకము ఆతంథక ర్త; కడిజెండి శానుబవ్మా చార్యులు ఆచ్చమ్మ పేట గుంటూరుజిల్లా, తాను వైజూ పుటలు ౨౬ వెల | అణాలు వ్రల్లికాప్టనప్వామిమీద ఉత్పలములలోను, చంపకములలోను రచింపబడిన శతకము. చివర “శ్రీమద్భుమరాంబాష్టకము' ఉన్నది. మల్లి కార్డున కతకము తెలుగులో (ప్రకటింపవిడుచున్న ఆనేక శతకములలో ఒకటి. లీ థఅీ= హనుమచ్చతకము గ్రంథకర్త: ఎజ్జమిల్లీ నూర్యు (పకాళ కవి, జెబా వెజు పుటలు 9, (పకా శకుడు; ఎజ్జమిల్లి నుబ్చాశాయుడుు ఆములాఫురంం ౧౬౦లౌా సంవత్సరములో (గ్రంథక ర్తగారి మవిమముమనవిచే, (వ్రకటింపపడినది. ఇందు శబ్దాలంకారములు దొర్లి ౦సబడీనవి. “వార్డిలంఘన సంరంభ వాయుడింభి అవి మకుటము మాద్రణః భారతి.....!929 మార్చిం భారత నారీవముణులు (1 5 తరగతులకరకు ర పత్యేక ఫు'స్తమాలం) గ్రంథళర్తః శ్రీమతి కోకా కృష్ణ వేణమ్మ గారు. (ప్రకాళకులంన జేంకట కాం అండ్‌ క్రో ఏలూరు, (కాను వెజొం అచ్చు వైండు కాగితము బొగసశానున్నవిం శ్రీ శ్రీ సాపాఠ్యం 210 ఒకటీ

భారత దేశమున పురాణములందు వవిద్ది కక్కిన నారీమణుల కథలు ఐదు తర గతులలో ఆతి సం్యగహముగా వ్రాయబడినవి. కొత్త నంగతుల లేకున్నను కథానివేదనము సాపుగా జరిగినది. ఆయా తరగతులవారు అవగాహన మొనర్చుకొవ గలరు. ఈ నముదాయములో ఒక నారీమణి కథయే రెండు మూడు తరగతులపుస్త కొల యందును చెన్పదడినది. దీవికి బదులు ఇంకను [కొ త్తవారి కథలు చెప్పదిడిన బాగుండును. ఆంధ్ర నారీమణులను గూర్చియు. నాలుగు, అయిదు తరగతుల పున్తక ములలోనైై నను ఉండవలపినది. అది ఒక లోవమవి మా అభిప్రాయము. ఇతర విషయములు సంతుష్టములుగావే ఉన్నవి. జల కే రరగతి పుస్తకం 2 అణాలు, 2 తరగతి ౩ అణాలం 38 తరగతి 8 అణాలు, నాలుగవ తరగతి 3 అణాలు విదన తరగతి ఉ ఆణాలంం ముదణః భారతి 1929 మార్చిం పదార్హ విజ్రానశాస్త్రుము 6 జా జానీ (మూడు భాగములు ఒశే సంపుటమా) కెర్మూవైకా పు 271 తలని రూ 2-00, ంథకర్త---బేమూరి. శ్రీ, రాములుగారు బి, ఏం ఎల్‌, ట్య మ్యూనినీపల్‌. మహైోనూూలం నర్చారావు పేట త్రైనుగున వ్రాయబడిన ఈ పదార్థ విజ్ఞానళాస్త్రము అయిదారు ఫారముల విద్యార్థులకు ఉద్దేశింపబిడినది. మన తెనుగున శాస్త్ర (గ్రంథములు వెలువడిన సొభాగ్యమెకాని అవి ఎంతవరకు విర్దుషములుగా నున్నవియుకూడా చూడవలెను, శాస్రరచన బాల్య దళలో నున్న ఈ వేళలలో (ప్రస్తుత పుస్తకమును టోలు పుస్తకములులై టికి రాదగును. ఈ పుస్తక మెంతవరకు విద్యార్థులకు సౌకర్యములు కల్లించునదియు కొలము విర్ణయించ గలదు.ఇందలి పరిభాషా పదములు సమగ్రములు కౌకపోవుటయు, కొన్ని కొన్ని ఆంగ్ల వదములే దొర్లి ంపదిడుబయు గమనింసదగివది. శాస్త్ర (గగ్రంథములందు. పరిభాషాపద విర్ణయ నమన్య ఇంకను విడని చికు,.గానే ఉన్నది. విడి బాలురకు అనగానే వెల ఆధికమగు స్థితి యీ (గ్రంథమునకును కలిగినది, ముద్రణ: భారతి...-1920 అనన పతిత నళిని పోంథశ ర్త? పోడూరి రానుచందదరావు బి, ఎ బి ఎల, సరస్వతీ (గంథ మాల, కౌకరప్యర్రున 22వ పుష్పము 'జెమ్మావైకా 275 ఫుటలం నెల 12 అణాలంం థీథీ సాపాత్యం ఒకటీ 21

ఈ నవల “ఆత్యద్భుక ఆవరాథ పరిశోథక నవల"”గా చెవ్పుకొనబడ్డది. కొన్ని

పుటల (సకటనలు మొదలై నవి (తిప్పగా అసలు కథ మొదలైనది. చదువగా చదువగా, విమర్శ దృష్టిని తాకీనది కఠ్ళాకమము లేమి. ఏ నవలకై నా_- అత్యద్భుత అపరాధ పరిశోధక నవలశైనా.-కథాకమము (ప్రాణము. నవలకు మరికొన్ని (ప్రాణాలు ఉన్నా. "ప్లాటు ఆయువుపట్టు. ఇదే మన నవలలో దొరకక పోవుట దురదృష్ట కరము, ఇంతకూ ఇది పప్రథమభాగము ఇకపై ఎన్ని భాగాలు (పకటింపదిడునో పర మేళశ్వరువి కెరుక. కాని ఒకటి. దీవిని చదివిన పిమ్మట వచ్చే భాగము కొరకు ఎవరైనా ఆత్రుత పొందుతారా అన్నది నందేహాన్పదము. మామట్టుకు మాత్రము అట్టి అ్మక్రుక లేదు.

ఈ నవలలో అద్భుతములు లేవు (ఇదే ఒక అద్భుతము కాకపోతే) అపరాధ మున్నా పరిశోధక చాకచక్యము లేదు. ఐనా ఇది “*ఆత్యమృత ఆపరాధ పరిశోధక నవల” అనికొనుటనల్ల. అందుకొరకే అవురావురను పాఠకు లున్నారు.

ముదణః ఖారతి__1930 జివవరి వికోరియా (కాసు అణ

ఆంధథళర్ణః కవి తిలక ఫులరర్థి కమలాదేవి సీతా విలాస్‌ రాజమం డడ్రి ఫుటలు 115, జల; రుం 14 ఎట్లీ రచనలోలైనా *'న్వతంశ్రత” అనే గుణము వాంఠనీయము, _న్థవవీయము.*విక్లో

రియా క్రాసు అన్న నవలలో ఈ గుణము ఎంతవరకు ఉన్నదంళే,. ఐరోపా సంగ్రామావ్ని కథావస్తువుగా తీనుకొన్నంతవరకు-._.అంతేః: ఆపై సంగ్రామ సంద ర్భాలను ేరుకోవడములోను, వాటిని మూలకథలో మేళవించడములోను (కొన్నిటినే చెన్పవలె నంటే) శిల్పి లోపము కానవస్తుంది, యుద్ధ విశేషాలు పత్రికా వార్తలవలె చెప్పబడీనవి కాని నవలావై ఈన్యముతో కూడుకున్నవిగా లేవు. వత్రికా కథనములలో తళారమ్యత దొరకకుం'ళే దోషము కొదు, కాని నవలా రచనలో అట్టి లోటు గట్టి లోటు కొకపోదు, ఇట్టి లోపే కథ అల్లికలోను కానవస్తుంది. జటిలత లేనందువల్ల “అల్లిక” అన్న వదము ఉపయోగించనక్కరలేదే మో. ఒక చిన్న మూల కథకు ఐరోపా యుద్ధాన్ని ఆంటించగా ఈ నవల ఏర్పడింది. (గంధక ర్త్రిగారు (ఉపోద్దాతము (పకా రము) “బహు యోర్చుతోడ నెన్నియో విషయముల వేకూర్చి” రనుట నిర్వివా చాంశము, అయితే వాటి నన్నిటినీ వ్రాసివేయు ఉత్సాహము కళా నివింధనలను విరపించిందిం

ఫీ థీ సాహిత్యం

212 ఒకటి

“ఈ నవలను ఐరోపాయుద్ధ ఆనమ్మగ చరిత్రగా చెవృవచ్చును. ఇందు అందము సమకూర్చవీ అచ్చుమాట అటుండగా, పుడమోపతి"”” (పుట త్రం “లాత్కా= లిక వంతెనలు” (79), “సామాజ్య విచ్చి” (82) మొదలైన కొన్ని “నమాన తప్పులు” డొర్లినవి. పైవి ఉపోద్దాతమునుండి ఉద్భృతమైన “బహుయోర్చు” ఈ తెగకే చెందుతుంది,

ఈ ప్పస్తకమందలి భాష నరానరిగా (గ్రాంథధికమే,. శ్రైలి ఎగుడు దిగుడుగా ఉన్నది. మచ్చుకి రెండుచోట్ల క్రైలి చూపించుతున్నాము.

“నర్చియా దేళ విస్తీర్ణము 84.000 చదరపుమైళ్లు. జననంఖ్య 6,000,000. ఆదాయము 48608,262 సవరనులు. వ్యయము 5,280,588 నవరమలు.”

(పట 5455).

“*రఈ దీవ మొక పుటాకార దర్చణముయొక్క (ప్రధాన కేంద్రమున నుంచ బడును, ఈ దీప కిరణములు దర్చణముపై ఐడునపుడు వావి నన్నివైపుల చెదర వీయక. యొక... వైపునకే వరావర్తింపజేయును, ఇదిగాక యీ వరానర్త కిరణము లన్నియు నమతరములుగాటోవును. ఈ 'సెర్పిలయిట్ల నువయోగించువలయాంతర్మధ్య శేల సాదారణముగా నొక గజముండును....” (పుట ?2).

ఇట్టివి తమ్ముగూర్చి తామే చెవ్పుకోగలవు. కాని కథకు వీటి (ప్రయోజనము న్వల్బము- సంవింధము దూరము. నవలా పాఠకుడికి వీటివల్ల కల్గునది ఉత్పుకత అని చెప్పజొలము.

నవలలలో ఆనంభ్యాకములవలె ఇదికూడా ఒక పాధారణ నవల. కొని స్వయం వరావికి తయారయిన నాయికకి చర్చిలో పెళ్ళి చేయించడ మొకటి. ఆసాధారణమే ఆవిసించకపోదు, దీని సమంజనఠ ఎట్లున్నా, ఇట్లు చదివిన సిన్ముట నూకు సంతోషము జనించలేదు.

మాు్యరణః భారతి.....2930 జననరిం (ప్రణయ సౌరభము

కశాయల్‌ పైకా, పుటలు ర2, వెల; 12 అణాల రచయితలు -శళొండపల్లి నోపొలరాధఘ్యు వారి శామలింగళా క్ర గార్లు శిలవపామూల, శెటూరు పోస్టు కృష్ణ జీల్లాం శక ప్రణయ పొరళము” నాలుగు వీచికలుగా విభజింవబడిన నద్యకావ్యము. ఇందు

| కథాచిత్రణమున నైపుణ్యము కానరాక పోయినా కఠథనములో సొలభ్యము గోచ

రిస్తుంది. రచనలో ఉత్పాహమున్నంత పటిష్టత కనిపించదు. తమ కవిక్వావికి మేలుబంతి పూర్వులడవి రచయితలు “విజ్ఞ ప్తీలో.." థీ థీ పాహిత్యం

ఒంటి 23

“ఎందును లేపు పూర్వ కవు లేగని (త్రోవలు నత్కవిత్వని, ష్యంది మరంద ధారలు రసావహముల్‌ (త్రిపురాసురారిమౌళీందు కలాఖిషిక్తము లహీనము లయ్యని. లేమి కొన్యముల్‌, పెందునె లోకమాన్యత, రుచించునె కావ్య రసజ్ఞపాళికిన్‌.”

అవి తెలియజేసినారు.. కొని ఇందు పూర్వుల ఉత్కృష్టతలు (ప్రతిఫలించక పోయినవి.

"మాతులుంగనంగ మాకంద జంభీర ఖర్జూర కదళికా [కముకచయము.” వంటివి వీరే తొలుత (వ్రాయలేదు. (ప్రకృతి వర్షనలలో (ప్రయత్నములే పొడకట్టుతూ ఉన్నవి. ఈ పుస్తకములో కానవచ్చునవి ఇంతకంటే మంచి విర్వహణకు వాగ్దాన ములు. శ్రైలికి ఉదాహరణగా మీది ఉత్సలము ఉపకరిస్తుంది. క్వచిత్తుగా వచన ముంచడానికి ఇష్టము లేనట్లు ్మవ్రాయబడినట్లున్న.___

“ఆనుచు( బెద్దయు దడవారీతి మిగుల, బతిమాలుకొనుటకు (ప్రత్యు త్తరంబు, నొనగంగం దరిదీపు నొనరించుట్టి. యాపె నుద్దేశించి యంటి నిటు సఖి.”

వంటి పద్యా తెక్కడో గోచరిస్తవి కావి మొత్తాన పద్యాలన్నీ బాగులేక పోనివి; విసుగుపొందక పాఠకుడు చదుపుకోగలిగినవి.

ముద్రణ భారతి-...1930 ఫీబ్రవరిం “విశ్వంి _పేవుగితాలు

మధుకీలః నుల్లి నర ఫు విశ్వేశ్వర రావు, నన్య సాహిత్య పరిమత్తు _పచురణముం వెల; 1 దూపాయిః నవ్య సాహిక్య పరిమగ్గు కౌర్యదర్శి, గుంటూరు, ఆని వానీన (గ్రంథము దొరుకునుం *వ్వుద్లుక్రీలి అంజే అర్ధమేమిటని (ప్రశ్నించాడు నన్నాక స్నేహితుడు

విశ్వేశ్వరరావు (గంథం నా చేతిలోనుండి తీసికొవి పరీక్షగా చూస్తూ. ఈ సన్నేపాతుడికి తెలుగు పుస్తకాలు, ముఖ్యంగా కావ్యగంథాలు చాలా ఇష్టం. (ప్రబంధాలూ అవీ చదువుకున్నవాడు. న్వయంగా కవిత్వం చెప్పగలడు. “భావ కవిత్వం" అంటే యేమిటో తెలియనివాడు. తెలుసుకుందా మనే కుతూహలం ఉన్నవాడు. |

అటువంటి స్నేహితుల సందేహాలు తీర్చవలపిన బాథ్యత భానకవిశ్వాన్ని విమర్శించి, నమర్థింపదలచుకున్న ప్రతి వ్యక్తికీ తనదు.

మధువంళే అర్ధం ఆతనికి తెలుసును. కీల ఆం'కే కూడా. రెండూ వ్యాకర జరీత్యా శలివి విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ నమానమయిందవి తెలుసును. అయినా "తీయని

థీ భీ సాహిత్యం డత ఒకటి

మంట ఆంటీ ఏమిటో అతనికి తెలియలేదు. పోనీ "తేనె మంటి అని రూపక నమానం గాని, "తేనెయొక్క- మంట" అని షష్టీ తర్పురుష నమానంగావి చేనుకున్నా అర్థ మేమిటి చెప్పుకోవాలో అతవికి తెలియలేదు,

ఆప్పుడు నేనతవితో అన్నాను: మొదట నువ్వు వ్యాకరణంతో ఆరంలించి అర్జావికి వస్తావు. అం'ే వైయాకరణులమీద నమ్మకం, భారం పారవేస్తావు. కాని వైయాకరణులు ఆకాశంనుండి. దిగినవాళ్ళు కారు... వాళ్ళు అర్ధంతో (ప్రారంభించి ఘూశ్రాణుచేసి ఆలా తయారయిన శాస్త్రాన్ని వ్యాకరణం అన్నారు. పీకు కవిత్వం అంటే ఎంత యిష్టమో వాళ్ళకి వ్యాకరణం అంఖే అంత అభిమానం. కవిత్వోస్వాద నకు వ్యాకరణం అనసరం కాదవి నేననను. నిజమైన వ్యాకరణం అళిరుచిని తీర్చి దిద్దుకుంది. కొని కవిత్వాన్ని కొలవడావికి వ్యాకరణం చాలదు.

"ప్రస్తుతం మధుకీలకు అర్థం చీనిలోని రెండు వదాలకూ వీకు వేర్వేరుగా ఆర్థం తేలిసి వాటివి కలిపితే, కంగారువడడావికి కొరణం యేమిటి? రెండుపదాల కలయికవల్ల ఒక “*భావం' అవిర్భపి స్తుంది.

పదాన్ని ఆర్ధం చేసుకున్నట్టు భావాన్ని ఆర్థం చేసుకోవడం కష్టం, ఇక్కడ శ్రేనెయొక్క (లేక ఆనవంయొక్క మాధుర్యము (మత్తుున్నూ, క్రీలయొక్క వేడి మిన్నీ ఒక్కచోటనే కలపి ఉన్న మనోవస్థను స్ఫురింపజేయడానికి ఓక్క పదం లేక పోవడంవల్ల కవి ఆ భావాన్ని చిహ్నించడావికి "మధుకీల” అనే నమాసాన్ని నిర్మిం చాడు. కాను రచించిన గీతాలను నంపుటీకరించి (గంథరూపం చేస్తూ. తన చిత్త వృతత్తినీ. తతృలమైన గీతాలనూ “మధుకీలి అనే 'సేకతో నిర్హేఃంచాడు.. ఇంతకూ పదాలన్నీ సంకేతప్రాయంగా వాడబడుతున్నవి కావి దేవికీ సరియైన, శాశ్వతమైన అర్థంలేదు. అయితే నేనుకూడా నా కవిత్వంలో ని యిష్టం వచ్చిన పదాలు నృష్టించి వాడుతానంటావా? విన్నెవ్వరూ అడ్డరు. పోవీ నేను మాత్రం అడ్డము. వీరచనలో ఏమాత్రం భావన, ఉదేకం, బుజుత్వం ఉన్నవో, నీకేమాత్రం సంస్కారం ఉన్నదో చూస్తాను. నీకు వ్య క్రిత్వం ఉన్నదా, ఇతరులను (వతిధ్వనిస్తున్నావా అని చూస్తాను. చిత్తశుద్ధి ఉంటేనే వీవు చేసిన రచన శిల్పం అవుతుంది శిల్పం అంకే సత్యం. నత్యానికి ఛావులేమ.

“అసరే కవిత్వం మాటలకంపె భిన్నమైనది. భావకవుల రచన మరీ సాంకేతికం. వీరు నెమలి చిత్రం వేపి "ఆషాఢ మేఘం” అని పేరు పెడతారు. దారి పోయేవాడు దీన్ని చూపి *ఇది అబద్ధం" దీన్ని (వ్రాసినవాడు ఉన్మాది అమకొని కాఫీ క్ల బ్బుకో ఎక్కడికో పోతాడు. అంతకంత సున్నితమైన హృదయం కలవాడికి ఆ రచనమ చూస్తే యేదో ఒక తీగ కదులుతుంది. ఏదో ఆగాధ విగూడ సత్యం పోవతుంది.

థీ థీ సాహిత్యం ఒకటి 215

“మరికొంద రుంటారు. వీరు నెమలి బొన్ము 'వేవి *నెమలిఅని అంటారు. కవి పోషకులు, శిల్చ(ప్రియులు అంతా దాని చుట్టూ పోగ్లై భజనచేస్‌ కవికీ (బ్రహ్మరథం వడకారు. సంప్రదాయాలను కొదనకుండా, ఫక్కీ- మార్చకుండా (వ్రాపే కవులు శీఘం గమనించవిడతారు.

“ఈ సందర్భంలో మరో తెగమ కూడా చెప్పాలని ఉబలాటం కలుగుతోంది. వీళ్ళు కవులు కారు. వీళ్ళకి కవిత్వం ఆక్కరలేదు.. "నెమలి బొమ్మ వెయ్యడం ఎందుకూ?” అని ఆడుగుతారు వీళ్ళు. ఆసలు బొమ్మలు వెయ్యడం మాత్రం ఎందుకు? ఆంటారు, వీళ్ళు సంతృప్తులు, ప్రాపంచికంగా “బాగుపడ్డ' వాళ్లు. కవులమా, శిల్ప లమౌ, చ్వితకారులనూ చూ స్తే వీళ్ళకు శాలి. కవితావృ త్తిలో బాగుపడి" తమ వర్షపు స్థాయికి వష్టే తమ నంఘంలోనికి అతణ్నీ అంగీకరిస్తారు.”

ఈ ఉపన్యాసం ముగించేసరికి నా స్నేహితుడు పుస్తకం తెరచి ఆందులో “అవాహనః” అనే మొట్టమొదటి గీతం చదివి “దీని అర్ధమేమిటి అన్నాడు. నే నేమీ విసుక్కోటలేదు. ఆతని (ప్రశ్న చాలా స్వాభావికమైనది, ఎన్ని (ప్రశ్నలకేనా సమాదానం ఇయ్యాలనే నేను నిశ్చయించుకొని ఇలాగన్నాను,

“భానకవిత్వం చాలానరకు ఉత్తమ పురుషలో వుంటుంది కాబట్టి కవిని గురించి తెలుసుకొనే ఆగత్యం ఇక్కడ మరీ హెచ్చు. అలా తెలిస్తే ఇంకా సానుభూతితో కూడిన పామీప్యావికి వచ్చి కవి హృదయం తెలుసుకుంటాము. ఈ గీకంలో కవి యెవరినో 'ఆవాహని చేస్తున్నాడు, ఎన్నో సంకేతాలు ఉపయోగించి ఏవో చిత్రాలు వేశాడు. ఎక్కడా న్పష్టంగా లేదు... "మధుకీలి అవే సమాసం ఇందులో తరచుగా దొర్హింది. ఇది కవి తన చిత్త వృత్తినో, తన కావ్యవాణినో, _పేయపినో, వీటన్ని ట్‌నో పిలుస్తూ (వ్రాసిన గీఠం.”

“ఆ నంగళి ఆయన ఎక్కడా చెవ్సలేది అని నా స్నేహికుడు గొణు క్కున్నాడు.

“చెప్పలేదు గావి మనం ఊపించుకోగలమని వదలిపెట్టాడు. మనం తెలివయిన వాళ్ళమనీ. అతవీ వంజ్ఞలు (గ్రహించగలమనీ అమకున్నాడు' అటువంటి పాఠకు లున్నారన్న నమ్మకిమే ఈ (గ్రంథ (వకటనావికి కూడా కారణం. ఆ పాఠకులే అనలైన 'పప్రొడ్వివాకులు, వాళ్ళను నంతుష్టివరచడంలో నే కవికి ధన్యత. వారికీ రకం కవిత్వం ఏ (ప్రామాణ్యాలతో చర్చిందాలో తెలుసును. ఆందుకే వాళ్ళు చూపించే దోషాలను కవి దిద్దుకోవడావికి కూడా జంకడు. అన్య(ప్రామాణ్యాలతో తమ్న కొలవటోయేవాళ్ళను చూస్తే మాత్రం భావకవిత్వం నవ్వుకొంటుంది.

“భావకవిత్వం ఒక అనుభవం. దీన్ని ఒకడు మరి ఒకడికి టోధసరచగానికి వీల్లేదు. వరిమళం ఇలా ఉంటుందని ఏమి చెన్పగలం? దాన్ని అనుళవించగల థీథీ పాపాత్యం

216 ఒకటి

ఇంద్రియాలు ఉండాలి. వాటివి సున్నిళకంగా ఉంచుకోవాలి. నీ అర్హ, తనుబట్టి, నంస్కా రాన్ని బట్టి వీ కది గోచరిస్తుంది. అందుకే భానకవిత్వావికి సార్వ(త్రిక చట్టాలు" లేక పోవడం. అసలే రూల్పు లేనని కూడా అందుచేతనే అపోహలు వ్యాపించాయి. కాని భావగ్‌ఠాల మంచి చెడ్డలు విర్ణయించేవాళ్లు లేకపోలేదు. రత్న పరీక్షకులకు తవ్చ రళ్నాన్ని చూచిన ప్రతి వ్యక్తికీ దాని విలువ చెవ్సగలిగిన శక్తి ఉండనట్లు ఒక గీతం విలున సాహిత్య వే త్తలకు తెలిసినట్లు ఆ వ్యానంగం లేవివాళ్ళకు తెలియదు. ఈ సాహిత్యవేత్తలంచే మాత్రం ఎవరు? విరంతర వ్యవసాయంవల్ల అభిరుచిని వరిణతం చేసుకొన్నవాళ్ళు వీరు శాననాలు చేసినా వాట్నిపకారం నృష్టిచేస్తాననేవాడు మూర్ధుడు, ఎప్పుడూ నృష్టి ముందు. శాసనాలు తర్వాత. ఏవో రూలు ఉండి వాటిప్రకారం వ్రజలు పోతూ వుంటే చాలు కొందరికి, అవి కుళ్ళిపోతున్నా నరే. వాటిని మారుస్తా మనేవాడు దోపా. కావి ఇటువంటి (ద్రోహులే, విష్ణవకారులే ('ప్రపంచోద్దారకులు. ఆమధ్య ఒకాయన వాడుకభాష కొక వ్యాకరణం చేసి అపకారం అందరిచేతా (వ్రాయించనమన్నాడు. అక్కడే వున్నది నా అభ్యంకరం. ఆలా బంధించానని నువ్వు సంతుష్టివడడమే కావి, వీదోపి' అప్పుడే తప్పించుకొని రూల్పుకు వ్యతిరేకంగా పోయి విప్లవం తెస్తూ మార్పులు ఘటిస్తున్నాడు. నువ్వేమో వాడిని తిడతావు. రేపు వాడి నూర్చులనే (ప్రపంచం ఆమోదిస్తుంది. ఆతివాదుల తత్వం ఇదే! వీరు రాజకీయా లలో, సాంఘికాలలో, మతంలో, పాపాత్యంలో, జీవిత వ్యాపారా అన్నింటిలో ఉంటారు. “వారివిప్రతిఘటిస్తూ ననాతనులు( ౯216100168, ౮0136274 ౧768) కూడా ఉంటారు. అతినాది కావడం, విప్లవకారుడు కావడం, మానన చరిత్రము మార్చడం ప్రతి వ్యక్తిలోనూ లేదు. ఈ అల్బ నంఖ్యాకులే దరితక్రమం మార్చేది, ఈ మార్పులు రావడానికి మితవాదులు (120010172165, 11067218) కొరణం. వీరు నంప్రదాయాలలో పదిలంగా ఒక అడుగు ఉంచి మార్పులలో రెండో ఆడుగు వేస్తూ ఉంటారు. అతివాదికి వెంటనే బోధపడ్డది మిఠవాదికి చాలాకాలానికి గావి టోధవడదు. టోధవగినా ఆచరించడానికి దూకే పాహానం ఉండదు.

“కొని జీవితంలో ననాతనుల ఆగత్యం లేకపోలేదు. వీరు అదారాలకు అల వాటుపడి, తృప్త్రవడి వాటివి రడించడమే వనిగా, మార్పులం'పే సహించలేక జీవి స్తున్నా, వీరి నంవ్రదాయ భక్రిలోనే (ప్రపంచ స్థిరత ఉన్నది. వీరి విమర్శల వలన ఆతివాదులలోని తక్కువరకంవారి నటనలు బయటపడుతూ ఉంటవి.

అనాదినుండీ ననాతనుల నం(స్రదాయ పరత్వావికీ, అతివాదుల వంప్కార (ప్రియక్వానికీ సంఘర్షణ వస్తూనే ఉన్నది. ఇది మన కళ్ళ యెదుట కూడా జరుగుతూనే ఉన్నది, పాతికేళ్ళ క్రితం గిడుగు రామమూర్తి విప్లవకారుడు. గాందీ రాజ (దోహా.

ఈ ఈ్రీ పాపాత్యం న్‌ 1డ4 ఒళటి 217

వేడో? వీరికి పీరి సీరి మేశ్రాలలో (నముఖస్థానం వచ్చింది. వీరితో (వపంచం ఆగి పోతుందా? ఇతర విప్లవాలు మళ్ళీ వస్తాయి. ఇతర "దోహులు" దియలుదేరుతారు. సంగ్రామం సాగిపోతూ ఉంటుంది. ఆతివాదులంతా తిట్లు తింటూనే ఉంటారు. బాధలు పడుతూనే ఉంటారు. భవిష్యత్తులో జయించి తీరుతారు. కీట్పులాగు చిన్నతనంలో చచ్చిపోతేనేమోగావి, (బొవింగులాగు చాలాకాలం బ్రతికి ఉంటే తమ విజయం తామే చూడగలరు, మొదటి పొగయంథత్రం వేళాకోళానికి పృాత్రమయింది. ఫారడే (రౌ౭7242)7) విద్యుచృ కక్తీవి కనిపెడితే ఏమిటి దావి లాభం అవి (పశ్నించా డొక మంత్రి (ప్రముఖుడు. బర్న్స్‌ దీనంగా చవిపోయాడు. జీసస్‌ క్రీస్తు శిలువ వేయదిర్జాడు. వేడు సామ్యవాదులు జైళ్ళల్లో పడుతున్నా భావగీతాలు పరిహాసభాజనం అవుతున్నా దీవిలో ఏమీ విచిత్రంలేదు.

నా స్నేహితుడు “మళ్ళీ మాట్లాడుకుందాం" అని వెళ్ళిపోయాడు.

ఖి "నురుకీల" ఏబది ఖఇండకొవ్యాల నంపుటం. రమారమి వది నంవత్సరాలమండీ గీతాలు (వొస్తున్న విశ్వేశ్వరరావు పుస్తకరూపంగా వాటివి (ప్రకటించదలచుకొన్నప్పుడు

ఈనవి కదా అన్న ఆంధాభిమానంతో (వ్రాసిననన్నిటిని గాక, ఇవే (గగంఠస్థమై నిలున దగ్గవన్న విశిక విచిక్షణతో ఈ యేబది గీతాలనూ ఎన్నుకొవి సంపుటించాడు. (వతి గీతం స్వయం సమగ్రంగా ఉంటూ సమష్టిని ఏకాగ్రత సమకూడడానికి (వయత్నిం చాడు. “న_స్తైక్యం' కోరి అన్నీ (పేమ (ప్రధానంగా ఉన్న కొవ్యాలనే సేకరించాడు.

ఈ (పేమ “న్వవ్న భంగము, *భగ్న తరణి, “పిలుపు, వంటి కొన్ని గీతా లలో తొలిచూపులకే న్పష్టంకాకపోవచ్చును. కావి వాటిలోని మనస్తత్వం (గ్రహించ గలిగితే (ప్రణయ విహ్వలుడు మాత్రమే వాటివి (వ్రాసి ఉండాలని గోచరించకపోదు. ఒక యువకుడు, స్వప్నశీలి, ఆదర్శవాది, (పేమలోని చేదుతీపులు నమంగా, స్వయంగా ఆనుభవించినవాడు వ్రాసిన గీఠాలుగా *మధుకీలిలోని రచనలు అవగాహన మవుతాయి.

ఇవ్పుడు భావకవిత్వంలో (ప్రముఖంగా (పేను కనిపించుతున్నదంటే అది నేటి కవిత్వపు వరిణామంలో ఒక మెట్టు. ఇతర రసాలేవీ కవితాదవ్యం కావనిగాని, వాటిని భావకవులు స్వీకరించి కావ్యరచన చెయ్య బేదనికాని ఎవ్వరూ అనలేరు. పేమ నేటి కవిత్వంలో ముమ్మరంగా కనిపించడం ఒక “యావార్హ్యం' గా ఆంగికరించి చానికి కారణాలు కనుక్కోవాలి. కొందరికి నేటి _పేమ రచనలు విచ్చలవిడిగా, అసభ్యంగా కనబడి (వతిఘటించారు. మరికొందరు అభిమానంతో. అభివివేశంతో నమర్థించటోయారు. కొని (పేమ వికొసావికి ఈ ఖండనమండనాలతో సంపర్క_ంలేదు.

(ఫ్రీ శ్రీ పాహిత్యం

216 ఒకటి

రనంగా శృంగారానికి మనవారు ఉన్నతస్టానం ఇచ్చారు. మనుష్య హృద యంలో (ప్రేమకు నుదృఢస్థానము ఉన్నది. _పేమను ఎవ్వరూ వదులుకోలేరు, ఇది వరకు కవులు (పేనును వర్ణించారు. ఇక ముందు కూడా వర్జించి తీరుకారు. నేడు భావకవిత్వానికి యొవనదళ నడుస్తున్నది. కావున స్వాభావికంగా (ేమభావాలు నేటి కవిత్వంలో విరివిగా కనవిడుతున్నఏి. ఇంతకూ మానవుడి వయఃసరిమితిలో యౌవ నమే ఉత్కృష్టకొలం. కవులు తమ అద్భుత (సేమ కావ్యాలు ఈ వయస్సులోనే (గ్రౌశారు. ఉదాహరణలా? సెల్లీ మేం1080001164100%= సేక్పియరు గ01౧౧60 &94 ౮11166 వంటి మొదటి నాటకాలు, కాళిదాసు మేఘనందేశం కవులు వయో వృద్ధులవుతున్నకొద్దీ వారి శిల్బంపరిణతమై, ఆరం గంలీరమై, వారి కొవ్యాలలో (ప్రొఢ వేదాంతం గోచరించవచ్చును. కొని, వాటిలో స్ఫాటికన్వచ్చమైన తొలుళటి లావణ్యం కనదిడదు. ఈనాడు రాయప్రోలు కవి ఏదైనా ఉతృష్ణ కావ్యం మరో రకంగా వ్రాయవచ్చునేమో గావి "న్వస్న కుమారం” వంటి రచన మళ్ళీ ఆతవి మండి కౌదు.

రాయప్రోలు, అబ్బూరి. బిసవరాజు, నండూరి. నాయవి, కృష్ణళాన్త అంఠా (శేమకావ్యాలు వ్రాశారు. వీరంతా (వథమ,శ్రేణీలోని కపులు. ఒకే రసమైనా ప్రత్యేక వ్యక్తిత్వంతో ఆవితరదుర్గభమైన విధానంతో పోషించారు. వీరిని అనుకరించ బోయిన కవులంతా విఫలులైనా ఆయిపోయారు. లేకుంటే, రెండవ, మూడన తరగతు లలో పడిపోయారు.

వీరంతా నేటి సాహిత్యంలో ను్రతిస్టితుల్టై న తర్వాత విశ్వేశ్వరరావు (ప్రవే శించాడు. ఇతని స్థానం నరిగా తెలిపికోవాలంకే ఇతడు వచ్చినప్పటి సారస్వత రంగంలోని పరిస్థితులను దిజ్మాత్రంగానై నా గమవించాలి.

ఆక 1820 నుండి 80 దాకా సాగిన దళాద్దం. అప్పటికి రాయ పోలు మున్నగు వారి పోద్భలం ఒ తీగిలిపోయింది. ఇతరకవులతరం వచ్చి ఇతర కంఠళాలు వినబడు తున్నవి (వీరిలో వెనుకటి కపుల (పోద్చలం దొరకదని కొదు. డాని నధిగమించి స్వీయకంళం తెలునుకొవి వీరు పాడుతున్నారు). వీరందరిలో దృష్టిని మిరుమిట్లు కొలుపుకూ నిలిచినవాడు కృష్ణళాన్తి. అప్పటికే “ఎంకిపాటల గాలిదుమూరం'” చెలరేగు తున్నది. విశ్వనాధ సత్యనారాయణ మేఘనవినాదం వినిపిస్తున్నాడు. నాయని సుబ్బా రావు మొదట “సాపాతి లోనూ తర్వాత “జయంతి లోనూ తన మనోహర మహో న్నత (పేమకుతులు వివిపించాడు. కొని వీరందరిలో అల్లకల్లోలమైన సుడిగుండంగా కృష్ణశాస్త్రి ఒక్కడే అనేకులమ తనలోనికి లాక్కుంటున్నాడు. ఈ సుడిగుండంలోనే వడి పనందేహంగా కవితహృదయంగల నహదేవ ఉక్కిరిబిక్కి రై పోయాడు. ఈ మడిగుండంలోనవే విశ్వేశ్వరరావు మొట్టమొదట చిక్కుకున్నాడు.

థీ థీ పాహఠ్యం ఓటి 219

శేవలం కృష్ణశావ్తి బ్రోద్సలంలోనే విశ్వేశ్వరరావు (వ్రథమకవిత్వం పాగింది. ఆ మొధటి రచనలలో చాలా ఉత్సాహం. చాలా అపరిపక్వత, చాలా కొవ్యదోషాలు ఉన్నవి. వాటిలోనే ఆంతర్లీనమై ఆశలుగొల్పుతూ ఒక కవితా కాంచికూడా మెరుస్తూ ఉన్నది. విశ్వేశ్వరరావు వెంటనే గమవించబడ లేదు.

కౌవి, అనుక్షణం విశ్వేశ్వరరావు తన శిల్పాన్ని మెరుగులు తీర్చుకుంటున్నాడు. (యేమగానం వంటి గీతంలో ఆతడు కృష్ణశా్రి ఎన్నడూ విర ఇపాంచలేని సూటిదనం అందుకున్నాడు. ఇక మీద హృదయాన్ని కలవర పెళ్లే అవస్థ లవ్నింటివీ గీతాలు జేశాడు. ఈ వై విధ్యంలోనే విశ్వేశ్వరరావు (ప్రత్యేకత ఉన్నది. నాయనిలో అంత ఆనందము. ఉప్పొంగూ కనవడి, కృష్ణశాశ్తులో అంత విషాదమూ, విక్సబతా కవిపి స్తే విశ్వేశ్వరరావులో పేమ విస్తారపు అంచులన్నీ అన్ని రంగులలోనూ గోచరిస్తాయి. మరిన్నీ నవకవులలో ఎవ్వరి ఏ గీతం (ప్రక్కనైనా విలవగలిగిననవి చెప్పాలి. ఇతని నెలవంక గీతం, ఒక తారక అవేది. “సీతకు, "ఆమెకే వంటి గీతమాలలో ఇతడు- వాయవి విధాన్ని తలపించకపోడు. అ విధంలో నాయని ఆద్వితీయుడవి కూడా సులువుగా ఒప్పుకోవాలి.

భాసకపులు ఉ(ద్రేకం, ఆవేశం లేనిదే గీతాలు [వ్రాయరు. అలా వ్రాసినా అవి పీరనంగానే ఉంటవి. కృష్ణళాన్త నాయని మొదలగువారు వ్రాసినప్పుడు పరిపూర్ణ తీవతలో (వ్రాశారు. అప్పటి వాతావరణం అందుకు అనుకూలంగా ఉన్నవి. కవుల జీవితంలో ఇట్టి ఘట్టాలు ఉంటాయి. అప్పుడే వారి వాణీ నిశితంగా ధ్వవిస్తుంది.

“మధుకీల'కు తుదిని "పురూరవ" "వ్రాపిన పరిచయ వాక్యాలు" కలవు. వీటిలో ఆలిమానం, ఆధికారంకూడా ఉన్నవి. (వ్రాసిన వ్యక్తి తన శ్రైలివలన స్పష్టంగా కన ఐడుతున్నా వాజ్మయ వ్యాసంగం లేవివాళ్ళకు అతని పచృన్నతవలన రచనలోని ఆధికొరం మరుగుపడిపోతుంది. కావి హృదయపూర్వక మైన విమర్శగా *పరిచయ వాక్యాలిలో ఒక శక్తి సోకితీరుతుంది.

ఇక “నుధుకీలిలోవి గీకాల సంవిధానం ఒకటి రెండు మాటలు కోరుతుంది. ముఖ్యంగా అందలి మా(క్రాచ్చ్భందస్సులు. ఇవి సులభంగా ఉన్నట్లు కనదిడుకూ అవ్వు తృన్నుల ఈనడింపులకు పాల్పడ్డా. నిజమైన కవుల చేతులలో ఇవి పొందిన పరి పోషణలు అనందాళ్చర్యాలు కలిగిస్తాయి. వీటిని నరిగా (గహించాలంపే ప్రక్కవే మన చవక పత్రికలనిండా కనబడే రచనలను పెట్టి సరిపోల్చితే చాలును. కొని కృషి చాలనివారికి అవీ. అనలు గీఠాలూ ఒక విధంగానే కనిపిస్తవి. ఆఅమోఘములైన క్యూవిస్టు చిత్ర రచనలను వెర్రితనం అని హేళన చేసినవా రున్నారు. అక్కడే రుచి పామాణ్యాల అగత్యం ఉన్నది. (ప్రతి నూతనోద్యమములోనూ నాయకులూ, ఆమ

థ్రీ శ్రీ పాహిత్యం

220 ఒకటీ

కర్తలూ ఉంటారు. నాయకమైన రచన (గ్రహించడానికి కశాణీకమైన అలిరుచి ఉండాలి. *మధుకీలిలోవి వింగారం' అనే గీతం కొందరికి నంవిధానంలో అది చెక్కిన నగ. “యేమ రుంరు'లో తదేక తాండవం పఠితల మనస్సులో హ త్తించ డానికి ఛందన్సు ఎలా ఎలా విరిగిందో కవిపెట్టినవారు ఒక ఆహ్లాదం పొందుతారు. ఛందో వ్యవస్థలు తెలునుకోవడం రసానందం అధికంగా అనభవించడానికే ఉపక రిస్తుంది. విశ్వేశ్వరరావులో ఒక కృష్ణళాన్తి పోద్బలం మాత్రమే ఉన్నదన్నాను. ఇది కెలుగు కవులలో సంబంధించి నంతవరకే. బ్లేక్‌, మెల్లీ టాగూరు మున్నగు అన్య భాషాకవుల (ప్రోద్బలం ఇరువురిలోనూ ఉన్నది. అదీగాక ఇరువురికీ "అభిరుచులూ, ఆశయాలూ ఇలాంటివస్నీ చాలావరకు ఒక మోస్తరువే.' అందువల్లనే కొన్ని పోక డలు ఎవరినుండి ఎవరు (గ్రహించారో చెప్పడం కష్టం. ఇటీవల విశ్వేశ్వరరావులో కృష్ణశాస్త్రి (పోదృలంకూడా విడిపో ముంది. “న్వర్థ కింకిణీ, “స్రీ మొదలైన గీతాలలో ఇతడు న్వకీయమున్నూ, పరిపూర్ణ మున్నూ ఆయిన వ్య క్రత్వం వ్రదర్శిస్తున్నాడు. కొని ఇవి “మధుకీల'లో (ప్రకటించబడలేదు. ఇవన్నీ మరొక సంపుటంగా వెలువడుతాయని అశించనచ్చును. ము[దణః ఖారతి.1937 నవంబరు (క) విశ్వం మల్లినరఫు విశ్వేశ్వర రావు---జివనం 1906 స్వస్థలం విశాఖ పట్టణం, రపీందద్రుని శాంతినిశేతనంలో. బెజవాడ గోపాల శిడ్డితో కలిని విద్యా ధ్యయనం, (పచురణలు *ముధుకీఅి “కల్యాణ శింకణి “చిత్రాంగద “కావ శంక అ వాలు (రవీంద్రుని నాటిక) చేయ నాటిక నై రాం భౌావకవుఅలో రెండన ఠళానికి చెందిన వాడుం యౌవన జ్వాల త్రంథక రృ; కుందు ర్తి సరనీంవో రావు “వంటే మైక్సు గ మ్యదాసు వెల 12 అణాలం ఈ ₹9డ కావ్య నంపుటావికి “యౌవన జ్వాల" అనే పేరూ, దీవికి కర్త కుందుర్తి నరవంహారావుగారు కావడం ఏవో ఆళలు కలిగించాయి. ఇదిపరకు “భారతి లోనూ ఇతర వథత్రికలలోనూ ఆతని రచనలు చదివినప్పటినుండీ కుందుర్తి నరసింహ ఠాపుగారి కవిత్వంమీద నాకు సకారణమైన అభిమానం కలిగింది. తర్వాఠత ఈయన ఫీ ఫ్రీ పాహిత్యం ఒకటి డై

స్వయంగా ఒక పత్రికను ('విశ్వకళి అనే పేకుతో) వైటికి తెచ్చి తన సామర్ధ్యానికి మంచి నిదర్శనం కనపరిచాడు. ఈ జ్ఞావకొలతో ఈమధ్య ఇత డెక్కడా వినిపించక పోయినా,--- ప్రస్తుత (గంథం ఆశ్రుతతో చూశాను. దీవిలోని గీతాలన్నీ చదివి, మళ్ళీ చదివి ఆలోచనలో పడ్డాను. నాకేదో వాగ్దాన భంగం జరిగిందవిపించింది.

కృష్ణశాత్త. విశ్వనాధాదులను చదివి కూడా ఈతడు పెమ్మరాజు లక్మీపతి, జాషువానంటి ఉపకవుల (ప్రక్కకు పోదానునే ఆదుర్దా కనపరచడంలో వా కాశ్చర్యం వేసింది. ఇతనీ దేశాఖిమాన గీతాలు ఏశ్వనాధ సత్యనారాయణ డాకొ యెగురటోయి కొడాలి సుబ్బారావునై నా ఆందుకోలేకపోయినవి. (“వపంపితో “హంపీకేత్రం'లోవి ఏ ఘట్టానై్ననా నరిపోల్చి పై వాక్యం నేను స్పిరపరచుకోగలను, స్థలం సరిపోయి వుంటే. ఇక ఈ సంపుటిలోవి _పేమగితాలకు నాయని ఒరవడి నష్టం. వాటి దస్తూరీ ఏమీ బాగులేదు.

కవిత్వం గురించి అవ్రియవచనాలు నాకు వ్రాయడం ఇష్టంలేదు. ఏమూల ఒక్క కొవ్య నిశ్వాసం వినిపించినా నేను దానికి సానుభూతితో స్పందిస్తాను. ఆదీ గాక సున్నితమైన హృదయాలను అపియవాక్కులు ఎంత బాధిస్తాయో నాకు తిలు నును. కాని కొన్నికొన్ని విమర్శ ప్రామాణ్యాలు ఎదుట పెట్టుకుని బుజువృ త్తితో చేపే చర్యలకు (త్రుళ్ళివడి లాభం వుండదనీ అటువంటి విమర్శకుల దృక్పథాన్ని అర్థం చేసుకొని మన్నించాలనీ నా ఉద్దేశం.

కుందుర్తి నరపింహారావుగారు పదజాలాన్ని మోహించి కవిత్వానికి విడాక్షు లిస్తారేమో అని నా అనుమానం, కవికి తన భావం స్పష్టంగా సాక్షెత్కరి స్తే తర్వాత విమర్శకుడికి శమ వుండదు. *వులుముడు' ఠెండు రకాలు. రచయిత మనసులోవిది; పాఠకువి అఆవగాహనలోనిది. వీటిలో మొదటిదే ప్రమాదకరం. భావకవులు ఈ (ప్రమాదానికి లోనై తర్వాత పాఠకులను నిందించి లాభం లేదు. ఒక్క ఉన్నత +ఖరాలలో తప్ప మిగిలినచోట దట్టంగా ఈ వులుముడు కనబడుతుంది. ఇది సుగుణం కౌదని మన కవులు ఎంత శీఘ్రం గుర్తిస్తే అంత మంచిదిం

మ్యూవణః ఖారతి...1930 మార్చి శ్రీ శ్రీ సాహిత్యం

222 ఒకటి

లేఖులు

విషయాన్నుకముణిక ఆధునికాంధ వాబ్బయను : మండపాక పార్వతీశ్వర శా శ్రి గారికి

ఆధునికాంధ వాబ్బయము

కీ, శే. గురుజాడ అప్పారావు వంతులుగారివి ఆధునికాంధ్ర వాజ్మయ. విధాత అవి పొగుడుతూ ఉండడం ఈ కాలంలో మూమూలు అయిపోయినది. అయితే ఆయ నకు ముఖ్య స్నేపాతులలో ఒకరగు కీ. శే. యెనమం(డ నారాయణమూ క్రి పంతులు గారి పేరైనా ఆంధ్రలోకము నేడు న్మరించకుండా వున్నది. అప్పారావు నంతులుగారి శం ఎక్కువ కవిత్వ శక్తి కలవారున్నుు. ఆయనకన్న ఎక్కువ ధారాళమైన రచనా ప్రొఢడిమ కలవారున్ను అయిన ఈ సారాయణమూర్తి సంతులుగారిని ఆంధ్రలోకము ఇంత శ్నీఘముగా మరిచిపోతుందవి నేను కలలోనైనా అనుకోలేదు. వీరు రచించిన “*ఆడినిమల్లెలు” పాశ్చాత్య రచనా విధానములతో నిండి, కేవల న్వతం[త్ర రచనయై, చిక్కనైన యాంధ్రత్వముతో తులతూగురూ ఉంటుంది. ఈలాంటి కౌవ్యాన్ని ఆధు విక వాబ్మ్బయన్లులో సేరైనా న్మరించకపోవడము అన్యాయము. ఇప్పటినైనా ఆంధ్ర లోకము దీవివి గమవిస్తారవి అమకొంటాను. |

నజీవులైన ఆధువిక కవులలో (వ్రథమ స్టానం వహించవలనినవారు (శ్రీరంగం (శ్రీవివానరావుగారు, ఈ యువకుణ్ణి మొదటి తరగతిలో చేర్చలేదు నరిగదా, ఇంతకన్న వగావికి నగం తక్కువై న వార్ల నందరినీ వీరాధివీరులను చేపివేసినారు. ఇది వింత లలో వింత. ఈమధ్య ఈ కవిగారు నాకు వ్రాసిన కార్డులో ఉన్న సంగతులు చూస్తే ఈ కవి చాలా విశాల హృదయుడవిన్నీ, ఆధునిక కవులలో ఉత్కృష్ట స్థానం వహించవలపినవాడనిన్నీ గోచరించును. ఆ ఉత్తరంలో కొంత భాగం ఈ దిగువ (వ్రాస్తాను.

“*వవీన కవిత్వం ఆధునికాంధ వాబ్మయానికి వినృంశయంగా నిరువమావ మైన అలంకారమని నా నమ్మకం. భానగతంకాని పద్యానికి కావ్యక్షేత్రంలో స్థానం లేదని కూడా విన్నవించ సాహసి స్తున్నాను.

“హృదయాలను, మానపాలను కలనరవరుస్తూ అల్లకల్లోలంగా ఘూర్చి ల్లే (ప్రమాద ట్రాంతరాలలో కవికి విరాఘాటంగా విహరించగల అధికారం కలదు. ఆట్టి అతని నంచారాలలో ఏ నమ్మహూర్తాననో కావ్యగీతం ఒకటి మెరుగులు తీరిన విలక్షణ రచనా రోరజణీలో వెలుగు చూస్తూంది. ఆ గీతం కవి అనుభవించిన రస ప్థాయిని సమగ్రంగా పాఠకునిలో ఆవిష్కరించగలుగుతుంది. ఉత్కృష్ట భావగీకా చికి నా నిర్వచనం ఇది. ఆ మహోన్నతి నంపిద్ధి నందుకోవాలవి చేస్తున్న ప్రయో

థీ థీ సాహాత్యం ఒకటి 225

గౌలు నాప్రస్తుత రచనలు... ఎప్పుడూ ఉన్నతిమార్లానికే దారితీస్తాడు మానవుడు. ఆదర్శముల పర మోత్కృష్న అతవి సాధనకు లక్ష్యము. టబ తరి 1గ౬గివ 26200 ౧2080 ౫౧666 18 ౯880 0౯ ₹%121 18 076 & 62769 [0౯ “*వస్తుతం నా ప్రవృత్తి పైని చెప్పిన 8౯078102 భావాని కనుగుణంగా ఉంది. మానవుడు భూతల న్వర్షస్నామాజ్యాన్ని సాధిస్తాడవే ౦911001820 కూడా నాదిః చూదాం! చూదాం!” దీవిని బట్టి ఈ కవి ఎంత శ క్రికలవాడో పోల్చుకోవచ్చుము. “గతాముగతికో లోకో” అనే పద్దతి విడిచి. యదార్ధమును (గ్రపొంచడానికి అంధ్రలోకానికి ఇంకా భాగ్యము పట్టలేదు కాబోలు: ఎామండపాక పార్వతీశ్వరళాన్త్రి. ముద్రణ: భారతి._మిగడ తణకలం: “ఆధ్యని'కొంగధ్ర జాబ్మయము" తంట జూన్‌ మండపాళ పార్వతీశ్వర ళా క్షి (1885. 1940)._19 వళ తాబ్టీలో బొబ్బిలి సంస్థాన పండిత కవిగా నంవిక్రుకు డైన మండపాక పార్వతీక్వారళా క్షి పొగులైన యీ పార్వతీశ్వర శాక్రిగారు జాడా పండిత కవులరు ఇంగ్లీషు చదువు కూడా చదివి అక ఉద్యోగాలు వేన్తూ, రర్క వ్యాకరణాలను అభ్యసించారు, బరం ఫురంలో ఏర్వానైన 'జేనువాక్క.. (గ్రంధమాల (19212) కు పోత్చావా మిచ్చారు “పీేమము. అనీ సంగీత నాటకాన్ని, *జెంళటరావుి ఆజీ సాంఘీక నవలను పళ టించడమే గాక్క బేరరాజు వెంకటకృష్ణారావు లేత *+వాకే పీడ అజీ అపళాధ పరి శోధక నవలను రాయించారు. ఆయన జతర (గంభాలంానుజినా మోదినీ (ఇంఘ సంస్కా-ళాన్ని కూచించే ఖండ కావ్యం), “పావి,త్రీ సర్యరంతముి (పొరాణీక జాటకం౦) “గులాబి (ఖండకావ్యం), “ఉదంకుడు (పాఠ్య పుస్తకం) వవైరాం మొదట్లో వ్యావహారిక ఫో షూబా వాన్ని విమర్శిన్తూ, గిడుగు రామననారిగారి “ప్రాజె నుగు కమ్మకు జినాబుగా “*ఆఅండగమి” _పకటించారు (1913), ఆయినే త్వరలో జే చ్యానహోారిక భాపోద్యమొన్ని మెచ్చగలీశారుం (నా వాబ్మయ మిరులు ! బయకు ామేళ్వరళకావు ఫు, 210-210) 8 ఈ మాటలు ఎవో ంాంంకిగార్యం. ఉ0608 061] 54540 లోనివి ల షస లముబిన త్‌ గంగ” ఖ్‌ బం ఎగ. థ్రీథీ పావాశ్యం స్స! న. జ్‌ (10 ॥/ [1 ట్‌ పష ర ఆం వ మడ లో టు సరో

(పథమ పంక్తుల సూచిక (ప్రభవ అ మహోన్నత దివ్య వృకగ్రమందు 27 ఈ (పకృతి గాఢరహనస్య మెజు(గలేక ంం ఖైరి మాధుకీ మోహనం బిది మనృణ కుసుమ ం లై0 అనుల 4€భొా మయూఖము లనంత విభలోజ్బ్వల సాంధ్యరాగ .... 81 వివిధ సూన వితాన ళోభిత అం శై ఈ యుషః ప్రమ్ఫుర (ద్రమణీయ వేళ ల లికి ఈ నిరాఘాట దేదీష్యమాన కాంతి ల ఓయి మనుజుండః వీ నిన్నహాయ దీన ల్‌ అన్మదీయ ('వపుల్ల హృదంతరాళ + శ్ర? ఈ సిశీఏిని పదిల యంరూవిల 86 అక్కటాః ఈ వియోగాగ్ని యతిశయించి న. 89 ఈ సముష్ట్వ్యల రజపవీ విలానవథము అంల4 40. పాయం (ప్రస్ఫుట రాగరంజిత ఇంం4 శీ! వద్యములు-... ముఖ్యముగ గీతపద్యము లవె లం శీలి ఈ యవనథ మందున శక "హైందవ మహమ్మదీయ హృన్మందిరముల శీర్‌ స్వర్గదేవతలు అహర్ముభాంచిత హర్షవీచిక ఎం శ9 ప్రతివర్ష వనంతోత్పవ అం క! పాంధ్యకాలారుణ గఠళస్త్‌ నముదయమున లలల న! ఆది మనో మోహనము! . ఆ రమణీయ నంధ్యారాగ జలధిలో యం 66 ఈనా వేణువు దీనగాన రన న... వీ యఖండ (ప్రతిభ విరిసి యం. లీ ఉన్నతములు---పర్వత పంక్రు లున్నవి ఇంం3 70 దినసమ్మునకు వయోధికత (ప్రాప్తించినది అం ఈ ఎంత (_ప్రేమించుకొందు నే సీ సుసాంధ్య లీల థీ థీ సాహిత్యం ఒకటీ 2౫7

ఈ నడిరేయి నా హృదయ మీ విధిగా యం తి నినదించునా వినూతన చకోరక గీతి 860 వీ నాట్యమ్ములు నా మనస్ట ఎలినె కావిమ్మోయి న. 87 అవి ధరాగర్భమున మానవాస్టికా సపరంవరలు అలం 88 వే జరియింతు నుజ్జ్వల వనీ రమణీయ ఎం తి0 ఆట కవిశా ప్రపంచము లహర్నిశమున్‌ ఎం తి మొయిలు కదుపుల నును మేలిమునుగు వెడలి ఉం తిక నీవు నభోవిటంకమున ల క5 ఈ తామసీ నిళ్ళబ్ద హృది మన కీ? కడలి కెరటాల ,శుతిలోన కలసి మెలపి అలం ఫ్ర 1పాతరాకాశమున పరంజ్యోతి యొకటి ఎం 100 వే నిపు డీ వధాన పయనించెడు నంఠట లం 101 శేగెడు గాలిలో కలవరించెడు జీర్ష్ణతృణాల 108 కానన ళోభ లీ యెడ వికాపిల 105 ఆకనమందు మోహనములై న నసయోదము యం 107 ఆ పళ్చిమాళా విషాదాంత కావ్యమై 110 జ్వలియించు పూగుతత్తి పరిమళించెడు మట్టి ఎల [11 నంకుల పయోధరచ్చటా పంకిల ఉం 1138 ముకురమున నన్ను నేము చూచుకొనునపుడు అంం8 114 నంజవడి చీకటులు మూగు సమయమందు 4 శ! చేవతలు విచ్చిశ్రాక్సతుల్‌ తీసికొవిరి ల 116 అల సూర్యు డనెడు ఉజ్జ్వల దివ్య నౌక 1 అన్మదీయ 'వపుల్ల హృదంతరాళ ల. కే18 విదురవలె, నిదురలో ఎం. 11189 దైర్యము త్యజించి ఘోర యుద్ధంబునందు ఎం $20 ఆంధకొారము దిక్కుల నంతరించె ల శబరి బారులు బారులుగ తీరిన అం... $లకీ చాలా చిన్నవాడివిగా ఎం 126 కెంజాయ కిరీటముగా ఫలం 180 విభాత వేళా లం 181 పీ పూజవేశ నన్నిపాతమైనదిరే: ఉం. 182 ఆ విలానవథాలక్షైన నా మదిలోన ల శ ళ్‌