Telugu Sri Krishnavatharam - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

న్‌ సగర గ చాన పటన మం నో గం నో? నం? | న్‌ [న గ్‌ న! వ్‌ ఉక వ క... టా. గ్య (1111 ళా నా సాల లల గి .. ం! న! గ [ లు మ! నం గ న |. (1 ట్ట (గ గ] సా స వ న న. వ! టట మాం స. ర. టి! శీ సంస. ప! గ న. |. స్ట్‌ స శం ల్‌ / న [1 క. టుర్‌. (ము ర ఎ 4 న్‌ ల! , | స స్ట వ న. ర నా స! ఏ; ర 0. ను. న! ర చల కా న ల! న. నం షన స. న న షాను గం: ఏం త న శ 1 న న. న నల న న నస్టపంసనం? స ( న 01. న వ క య వ. న సున మ గ శ; న. ను న నట. ప మ మ భం న ల!!! ర టి న. మ సట స మ ర! న న స క న | టం ంటీళ! ర. వ ప టా ను న. వ న న ప వ 7? సట ఎకు మో మం! న. 1 వ్‌ న న న. ను య స మ. | ర న న ను మ గగ మ! మస్‌ ం ర న. వ ము స మ న న న. [1 రం న... న స మ న సం! మ మ . ప . న న ను క మ్‌ మ ఇ 1 వ్‌ మ. గ మన లో ర సం. ల గ నే మట న. ర న న ర. స న. ప ను 1 ప. ప. న్‌ న. న వ ప న గ్‌ ము! పం ట్‌ నా. స సట. న నటు నో వ్‌ న యయ. న న యల మి న స సం న్‌. న న న న. సు క న నసు.. న. సన. స్‌ వ నోటా సట న! న నన. చ. ను న లు గా షై స్‌ న వ. న న... వ . వ న. ు ప ప. మ. మి న . మ. న ప షా ర! స ను ను . వ టు మ న. వ. హై న. న న. టను శ మ స టా ప న. ను వ. న వ. వ. న. రం... న య న స మ నంటి క స యన రు పు ననన హన్‌ న ర. (| వ. మ న స న న [సు గట లే స నం క సనన మ! (| 11211 మలం 4 న్‌ హ్‌ దారా ళా?! (౧1 న ల ్‌ మ! టి న నే రవ టే సా! ౨న గూన మ. మ - స్‌ ను న 1, టు (వ చటుట మ లర 1! వా (వ గ పై న్‌, [1 |! (స్‌ 01 ్ట మగ న | గ నంట మ్‌ ప! రీ. బి! బళ న ల (ర్మ! క ఛో, న ఛీ (| స్‌ థో! ళు భి 1 | న స టం. ల ౫19 5. గ్‌ 1 రా [.. న గ 1 మ త స ప! ను సు స మ స. న. వ / ! న టన మ స్‌ న వు యున్‌ స్తీ (ఘు మా గంట స గ సగ! ట్‌ వ లే న. న్‌ ౧010012, ళీ (వట స ర! గ్‌ న . న శీ ర ము లు సో న గ .. |. . 1 వ. న గం 5 టో వష లల [11/5 (టో ఫి 1.1.1 న న. స వ (మనే టు. న 0.5.1 టం! స్‌ టి [ర (న రో ు! [ నళ సు! న న. టు! /.. రట పాయ న! ల రలు. స, [టంట 1న! సీ, రం 1 స రం నీ న (1 స సే ను ల! సల ల |) సుం క. నం ర ప రసన. సం న! ను న ర టు కళ్ల గ! హస కం గ స సం న 11 క! || ము |. |... . న య న! ను నో తళ రీ 1 భం! న. న

శీ క మూావతార వభవమ

ళ్‌ అభఖు

(ఖై

(కనన

స్ట! తెలుగు విశ్వవిద్యాలయ ఆర్థిక సహాయంతో పచురితము పోలవరపు జగదీశ్వరరావు ఎమ్‌,ఎ.3 ఎల్‌ ఎల్‌.+ఖి., మోటమతజణ్జి బాలంకేశ్వరరావు,

ఎమ్‌ వస్‌సి,, డి.ఎస్‌,సి.

(వక్కేఠ ముద్రణ 498309 కుతి.0 యూ నం య [1 గి విశ్వవిద్యాలయ నా . ప్ర। క (పచురకరో ఫలకం త్రయ. వ న షః భో ల లి (ల ([ 6 ఖం. 2 గో క వర్యహకులు రచ్ట్యీలలై ఖో శశులకు : పి, జగదీశ్వరరావు, ఎమ్‌*ఎ4 ఎల్‌ ఎల్‌బి, విల్ళిపొల్‌ (6దైర్డ్‌) రాజా కామమోహస్‌ రాయ్‌ రోడ్‌, చీరాల = $23155 1వకాశత జిలా జనరం౦ ల! ని ప్రి ౨ఉ ర్స్‌ క్పీగ్రోల _ చీరాల

జయతు జయతు దేవీ దేవకినందనవోయం జయతు జయతు కృష్ణో వృష్ణినంశ్నపదీపః జయతం జయతు మేఘశ్యామలః కోవులాంగో జయతు జయతు పృథ్వీభారనాకో వరుకుందః

శ్రీశ్రీ శ్రీ భగవాన్‌ సత్యసాయిబాబా వారికి (శద్దా సక్తులతో వినయవిన ముతలతో ఛక్తి [ప్రపత్తులతో సమర్చితము

హైదరాబాదు, గౌ డా, నందవనలూరి కారక రామారావు, నా ముఖ్యమం8ి: ఆంధ్యవదేశ్‌ వభుత్వము

మును డి న లను “| (వవంచ చరితలోగాని, విశ్వ సాహి భష అష ట్‌ వని ప త్యంలోగాని శ్రీకృష్టునివంటి (పతిభా మ టీం భోసురుడు కఓట ంచడు, అత.డు, య. ఉస | గళ్ల చారి.తక పురుషుడు కావడర్శ భారత జే. సి! దేశం అతడి (కేడా స్థలి; కర్మభూమి, ల శ + సంపూర దె వత్వ ఆవిష్కరణకు మ నయ 7 సంపూర్థి ర్హి మ్‌ సన ల | భూమిల్‌కావుం భారతీయుల సురా కే షక ఖత పుణ్యవిశేషం. అతడి.మూర్తి సీ య మత్వంలోని చైతన్యం, వై విధ్యం, మ. సామాన 40 అ(్రలిమానమునూ. ముద్దులు మూటగబ్టే శెఛవ వాల్యావస్థలు గోధూళి ధూనరిళత కోమల గోవ న్‌. రం వేషం, దుష్టశిక్షణ శష్టరకణా పరాయణత్వం: బృందావన విహారిగా? ముర లోలుడే గ్లో గోపీజనవల్ల భత్వం: మహోజ్జ్యల రాజ గానలోలుడుగా? సరన శృంగార గోపీజ ల భత్వ క్తి నీతిజ్ఞత, కురుక్షేత సం్యగామంలో పాండవ మధ్యముని రధసారథ్యం, ఆధ్యాత్మిక శిఖర చుంబిశమైన గీతాసందేశం, అపూర్వమైన టైవహన [(పదర్శన౦ *కాలోస్మ్‌ లోక తయ రృత్న్రవృద్దో లోకా నృమాహర్ను (పవ్మత్తః” అన్న మహావాళ్యం స్పురింపజేసే సంహార (కీడా పియత్వం, ల సే జ్‌ ఇ అధ యుగయుగాలుగా దుఃఖ సంవిగ్నమానసుల, ధర్శసమ్మూఢ చేతస్థల కన్నీటిని తన చేలాంచలంతో శ్రుడివే పరమ దయార్ధ్రతః న తలచుకొని ఉప్పాంగిపోని భారతీయుడుండడు. కృష్ట న్‌ర్యాదా గ ఎతరం సము దగర్భంలోకి ఒరిగిపోయిన ద్వారక తరంగభథావషలో నేటికి వి వ్‌ స్మృతులను, రహస్యాలను సందేశాలను వినిపిస్తూనే వుంటు౦: నాక నిపిస్తుంది.

చేనకీనందన జీవిత కథాకథనం సులభక్షైలిలో సాగించినందుకు ఠీ జగదిశ్వ రరొవుగారని, థ్రీ వాలంశేశ్వరతాపుగారిని అభినందిస్తున్నాను కవ్మిశయ భొరతం కృష్ణుళ్స్ళి ఒక విధంగా చ్మికించింది. పోతనగారి భాగవతం మరొకీ విధరిగా కీర్తించింది [బ్రహ్మవై వర్త: వద్మ, వాయు, మత్స్య: కూర్కు పురాణాలు: ఎల్జనగారి హరివంశం పరివరివిధాలుగా, ఆతతీ అనకార (పాశ ప్యాన్ని ఊగ్గడించిన వి జయదేపుడు, కుల శేఖరాళ్వార్‌* లీలాశపడు:ః నారాయణకీర్థుల్సు వైతన్యుడు, సూరదాస్‌, భక్త మీరా, అనంక్యాకుల్లై న కవులు, కవయిత్రులు బారి భ క్యనురాగ తన్మయతక్వ్వ్యా నికి అజరామరమైన ఆకరశిల్పాలు మలచినారు. వీటన్నిటినీ పురాతన అధునాతీన (పొక్‌ వళ్ళ్చిమ పండితుల చార్యతక వరిశోధనలను పరిశీలించి: అవగాహన చేసుకొన్సి సారభూతమైన విషయాలను, ఘట్టాలను ఏర్చి కూర్చే ఒక పారిజాత సుమమాలను అ దేవదేవునకు (గంథకరలు అర్సించాతు. ధమ్యులై నార్హ లా త్రీకృష్ణుని జీవికాన్ని వాలవై భవ యువవె భవ, [వజావె భవ మా సిగ గొ అభివర్రించడం ఈ (గంథం (_వత్యేకత్ర, అడి అనంత రళ్యాణ గుణసంవదలో నయ లక్సణాలు (వన్ఫుటమైనాయో ఉఊటంకించడమూ జరిగింది. ఈ (గరిహాన్ని చదవండి చదివించండి, భవడీయ్సుడ్లు, ఎన్‌.టి, రావ్రూర్రా వ్రు,

“వగతిగితాావవ క్త” "హైదరాబాదు? త్రీ నండూరి రామకృష్ణమాచార్య, 10-1-89. అధ్యక్షులు, అధికార భాషా సంఘం, ఆం(ధ(పదేక్‌

అభినందన చందనవప్‌ం

తీ జగదిశ్వరరావుగారు, శ్రీ బాలంకేశ్వరరావగారు రచించిన కశ్రీకృష్టావతార వైభవం” చదివి సంతసించినాను.

ఈ బృహద్‌ (గంథం __ శ్రీమద్భారత భాగవత కల్పవృక్షము అని ఇవ్వవచ్చు.

“యతో ధర్మ స్తతో జయా

ఇది మహాభారత సందేశసారం -మా(తమేకాదు విశ్వవేదాంత సర్వన్వం: అయికే, ఆ శ్లోకంలోని పూర్వార్థం _ యతో కృష్ణ స్తతో ధర్మః _ అంపే థకృష్ణుడు ఎక్కడ ఉంపే అక్కడే ధర్మం ఉంటుంది! గది విచ్మిత వితండవాదంగా కన్వించవచ్చు. “యతి ధర్మ స్తతో కృష్ణః” ఆనటం నాశ్రయం కదా? శ్రీ వేదవ్యాస మహర్షి ఈ విధంగా గుక్టానికి ముందు బండిని పట్టడం ఆశ్చర్యంగా ఉండే అని మఘ్రైందృష్టికి అనిపించవచ్చు.

ఇందులోనే “ధర్మనూక్ష్మం” ఇమిడి ఉంది. మవాభారతమును- “పంచమ వేదముగా తీర్చిదిద్దిన కిటుకు ఇందులో 'ఇమిడిఉంది. ధర్మం జడస్యరూవం కాదు. అది దేశకాల పాతల సాపేక్షికం. (పాచీన మగికు జీదాంతి ఒకరు - ఒకే నదిలో ఎవడూ రెండు సారులు స్నానఎచేయలేడు అని [,పతిపాదించాడు. అంే (వవాహినిమైన నది క్షణక్షణ పరివర నూనం. అబ్న్మే మానవుడుకూడ. అణు సంక్షేప నిక్షివంలోని నిగూఢ రహాస్యం ఇది. అందుచే ధర్మం-_క్షణక్షణ పరిన రృమానం,

ఆ విషయాన్ని సొదాహరణ పూర్వకంగా నిరూపించిన ఆనుషాన వేదాంతి థ్రీకృష్టుడు. వ్యావవారిక భాషలో భ్రగవదితను నర్వజబీన సుబోధకంగా రచించిన ఖ్యాతి ఈ (గంథకర్త అకు దక్కిరిదిం

శీకృష్ణ చరితను జాను తెనుగు నుడికారపు సొంపులతో కమనీ యంగా: హృదయంగమముగా తీర్చిదిద్దిన థచయితలకు నా వృదయ పూర్వక మైన ధన్యవాదాలు,

-- నండూరి రామకృష్ణమాచార్య

జంధ్యాల పాపయ్య శా స్త్రి శ్రీ శ దకులు స సభానే జంపొ క ఆ శన భాగవతం పొకెక్ట్‌, ప భుల, తిడపతి దేవస్థానములు, శ్రీసూక్తం గ్‌ అవును" జగదీశ్యరుడై న థ్రీకృష్ణుని బ్రనతార వైభవా”న్ని జగ్‌ దశర బాలం కేశ్వరులిద్దరూ కృతిగా దిద్దితీర్పటం ఎంతో సముచితం ఉన్నది “కల్యాణాత్మకమైన విష్టుకధలాకర్టించుచున్‌ ముక్ష్తవై లి అన్నారు పోతన్నగాకు. శ్రికృష్టకంగద్రుని లీలానూధుర్య మటువంటిది3 ఎన్న్‌సొరులు విన్నాఎరిత్రగా విస్నా తనివితీరదు. ఎందరు ఎన్ని విధాల వర్ణించినా తరుగేదు. అర్ర న్ర్య్యిన్తూతనం: సత్యసనాతనం. ట్రీకృష్ణ లీలావిలా్టాల్స్స గిర్వాణవాజిలో “బహ్మవై వర్తం” (వస్తు సించాయి జయగేవ్షన్లి *గి జ్ర గోవిందమూ” రీలాజకుని “శ్రీకృష్ణకర్ణా మృతమూ”? నావాయణప్రీర “శ్రీకృష్ణ లీలాతరంగిజీ” పరిపరివిధాల థి శ్రిర్మించాయి. ఇక ెలుగుల్లో పోశవగార “భాగవతషమూగొ ఎ్యఠనగారి “హాం ప్రంశమూ” థ్రీకృష్ణ గౌధలను బండ్ల కెత్తాయ. వావిలికొ లమవాగ్ర “శ్రైకృష్ణలీలొమ్భుతమూగ జనమం౦చివార “లీక న న రారతత్షుమూగా శ్రీకృష్టవర్మెతను విస్తరించి (ప్ర సరించాయి. ఈమధ్యన డా న్‌ ధాలా రామనో శాప్రీగారు *ీకృషకథని మడ రావీిను రరిగా రచించారు, ధశాష్త్ర లప్షగథ” మధు ధు పనస చమివిరాలగా అభివర్డించినా తీకృష్ణచర్యితం పాఠతబడ లేధు; ఫల గమ స చగ్గలేదు. అది ఎవ్పటికవూడు క్షణక్షణ నవీన మై? వి ల్‌ మై సో ప్రభ్రాతంలాగా, సూర్యోదయంలాగా శొంగొత్త వలు ళ్‌ సలార్చుకూశ్రి సాన్నద్సి. ఉంటుంది. | జను జగదీశ్వరరావు బాలంకేశ్వరళావుల్తు పై (గంథాలనే గా * వాందు ఇంగ్లీషు భాషల్లో మహామహుల "(వాసిన కృృష్ష ణ్‌

గొౌహిత్యాన్ని అవలోకించ్హి అవళోడింిచి, వానిలోని సారాన్ని ఏర్చికూర్చి తమ [(గంథాన్ని డీర్చిదిన్హారు. ,

ధచయితలు తమ కృతిని బాల్వవై భవవాహిని, యువన్నై భవ వాహిని? (వజ్ఞావై భవవాహిని, దివ్యవ్టై భవవాహిని అని చతుర్వాహిన్తులుగా చతు రాస్కులె చతుర్వేదస్వరూపంగా విభక్తం చేకాళు. బాగున్నది-ఈ నాలుగు విభాగాలను “బాలకృష్ణ: గోపాలకృష్ణ శాంగవకృష్ణ సీలాకృష్ణం ఆదర్శకృష్ణ కథ్యాణకృష్ణ, విజయకృష్ణ, జగతృ్పతికృష్ణః కారుణ్యకృష్ణ అభయకృష్ణ, తమోగిశ్వరకృష్ణ, వికుంఠకృష్ణ్టు అనే పన్నెండు అంతర్వి భాగాలుగా భాగవతంలోని “వ్య్వాదశన్మ్కంథాల” వోఫె నంతరించటం మరింత షముచితకంగా ఊన్నవి.

*యోగేశ్వరకృష్ణా విభాగంలో "ఊపన్లిషన్మాత్తా అయిన భగవద్గిత సుమారు నూరు పుటలలో నిబద్ధం కావటం ఈ (గంధానికి నర్వసమ్మ్యగత సనమకూర్చిందధి.

అచ్చటచ్చట సందర్భోచితంగా పోతన పద్యాలు? తిరువతి కవుల వద్యాలు చేర్చటం బంగారానికి వరిమళం చేకూత్చటం. అలాగే ఆద్యం ఇలలో కశ్రీకృష్ణాష్టకం: “మధురాష్టకం” ఈ కృతిని మరింత ళోఖభా వంతం చేశాయి. భగవాన్‌ త్రీకృష్టంనత్యసాయి-కాశీయ మర్దనం ఇత్యాది చి్కికాలు బాగున్నాయి,

ఈ విధంగా ఎన్నో. _గంవాలు వరిశీల్షించి.పరిళోధించి-ఎన్నెన్నో విషయాలు 'సికరించి-భ క్రిసాహ్‌త్య సర్వన్వంగా వర్వాంగసుంందరంగా బృొాదయహుదయంగభంగా= “ల్టీక్ళృష్టావతార వైభవ” మునే మవా ఆంథాన్ని రచించిన రచయితలు ధన్యులు. సురుచిరశుభా కృతి అయిన అక్ర కృతి” అస్తిక్సులై న ఇం ధష్తాథకృులకు అమూల్యమైన “బహాక్సతి” అనడంలో సందేహంలేదు, లా

ఈశ్వరుని దివ్యమైథన మీళశ్వరు లిరువుళును ఇెలుపరించిర్రి కృతిగాం ఈశ్వరుని కరుణనే సివి క కాళ్యతముగ నిలుచు శైలుగు సాహిత్య్యములో?? అల్యాణ,భా రి క క్రర్రణ్యక్రీ” థి, రఖీం(దనశ గర్‌, గుంటూరుుర్‌. కంధ్యాల పొపయ్యాశా స్త్రి

మెచు స్పకోలు *ప్రెబ్రగుబింక” అప్పికట్ల శ్రీ తుమ్ముల సితారామమూూర్తి 7-1-లె9 మాన్యత్రీ జగదిశ్వరరావుగారికి మీరు పంపిన “థ్రీకృష్టావళార వైభవము” నిన్ననందినది- మీ కృషి అమోఘమైనది. భారత భాగవత పురాణధ ర్మళాస్త్ర _గంథ ముల పెక్కింటిని నిశితముగా పరిశీలించి ఈ [గ్రంధమును రూపొం దించుట ముదావహాము. ఇది తెల్లుసాహి 8క్ష వన్నె దెచ్చుననుట సత్యము, దివిని రచియించిన మిరు డా వాలంకేశ్వరరావుగారు ధన్వులు. మీకు నా కృతజ్ఞత తెలుపుచున్నాను, గుంటూరు జిల్లా భవదీయ ఆం్యధృ్యపదేశ్‌ తుమ్మల సితారావమనయా ర్తి చతడైతైతడతతతడడడడడడడడడడడడడడడడడడడడడడడడడడడడనడడడవన కళాప్రపూర్ణ, ఆంద్ర సరస్వతి? బాఫ టి సాహేతీర్యుదమ, ధర్మప్రచార థా రతి, గుంటూరు జిలా, ళ్ళి డొ ఊం. ల క్ర్మీకాన్తమ్మ 16 జనవరి 1989 ఇల శ (పశంపా పోరిజాతం భూమిపై సూర్యచం(దులు (ాజికోటి8 జీవంపోనూ ఉన్నంత కాలం. రామాయణ, భారత భాగవత మహా గంథాలు గ్యషియందలి సర మేకదా? ఛముని వ్రవంచేతిహాసాగ్ర బుజువుషజచిన విషయం తేట' మన అఆదృష్షవశాళూ ఆ మషహ్ష్మాగం బర్త? ము = శాన్ని దేదివ్యమానంగా పాజికొటికి అందనుచ్తే ఉనే జీవన నందే మనది? ఈ భారతానని, అప్పణ భూమిలో ళ్‌సాడ్ష తాం పునీత (తండ మళయశాట్యంచస్తూన్నీ దేర్షన్యకర దు కకటాట్టహసంబేస్తూ, స్వార్థం అవినీతికృళ్యాల విషయం (నత్యక్రానుభవంలో లః గ్‌ చు 5 దినికంతామూలం, నేజి (వజానీకానికి థా రత్తద్రిశప ల్నినట్లున్నదిం ప్ప (పొచీనపవిషశ్ర

సంస్కృతిని; మానవత్వపు విలువలను విప్పిచెప్పే వాజయం అందు బాటులో లేకుండా పోవడమే; కధలలో నవలల్లో, సినిమాలలో మానవ స్వేచ్భానామంతో: ఘాతుకమైన విచ్చలవిడితనంయొక్క విజృంభణం, విశృ్శంఖలవిహారం మానవజీివితానికి లక్ష్యంగా (పవర్శిరంపబడడమేః "

(కుళ్ళి. కృశించి దుర్గంధపూరితంగా మారి దిగజారిషోయిన ఈ [(పజానీకొనికి మళ్లీ ఆ శాశ్వతపు విలువలను తెలీయజిప్పే మహ్మాపయ త్నమే సోదరులు పిన్నిపాల్‌ త్రీ పి. జగదీశ్వరరావు, వై స్మపిన్సిపాల్‌ డాః। యం. వాలంకేళ్వరరావు గార్లు రచించిన “*శ్రీకృష్టావేళారప్టై భవి” మనే మహ్యాగంథం।

ఈ (గంథాన్ని నరమయైన సమయంలో అందజేస్తూ (ప్రాచిన మవి స్తరుషుల (_పవర్తనలో దాగిజన్న ఊన్న కాశ౪యాలను+" ఉదాత్త జీవిత ధర్మాలను: పవ్శిత లక్ష్యాలను? సోదాహరణంగా పేర్కాంటూ, ఏవివిధంగా జగద్గురువై న _ శ్రీకృష్ణవరమాత్మయొక్క లీలామహిమలకు నరియైన అర్థాన్ని నవిమర్శకంగా (వాస్తే, ఈ నవనాగరిక వ్యామఘోహపూరితమైన ఈ ఆంధయుగ (ప్రజానీకానికి కనువిప్పు కల్టుతుందో, ఆ విధంగా సరళ సుందరశైలితో ఉత్తేజకరమైన సహజ మభధీర స్నిగమైన, తేటతెలుగు పదజాలంతో, వాక్యవిస్యాసంతో, యీ జరటరిటమ్‌కలు టగంథరచన చేయడం, ఈ (గంథంయొక్క విశిష్టలకుణం. సాధికారమైన సరళ సుందరమైన తెలుగుభాషా సరస్వతి, తన సపాజమాథుర్వు స్వరూపంలో తన చిరుమువ్వలరవళిని, తన మృదుమధుర ముఠరళీసినాదాన్ని (సద ర్మిస్తూ నర్తించిందిరచనలో

జరిగిన _వకిసంఘటనకూ సహేతుకమైన కారణాన్ని? దానికి అంతకుముందు సంఘటనలను పెర్కాంటూ, ఈ రచన సొగించడంవలన, నేటి _నజానీకం తవ్వక చదివి, వమూర్టత్వ,పేరవణల దుష్షశకు లనుండి ఖయటవడి, మానవులలో నవాజమైన “సత్స్రవృ త్తిని (పేశేపించగలదని దృఢంగా విశ్వశిన్తూ ఉన్నాను. _

ఎంతో ఓిర్చుత్కొ దిక్షతి ఉజ్జ్వల మైన ఖ-షతో ఈ (గంథమును రచించి, వెలువరించినందులకు ఈ పోణ్యసోదరుల కిర్వురకూ నా అభీ వందనశతములర్ప్చించుకొంటూ ఉన్నాను ఎంళో 1పయోజనకరములై న ఇట్టి ఓ1గంథాలు ఇంకా వీరిర్వురి లేఖినులనుండే చై తన్యవాహినులుగా [(సవవాంచి మానవ్యవహిళికి శాంతి, సద్భావం సొౌఖ్యావగాహన కలించే అవకాశాన్ని. జగుద్గురువై న శ్రీకృష్ణపరమాత్మ వీద8 కల్గించవలెననీ, చిరాయురున్నతులు కల్గురితి (గంథాలను శ_కితో యుక్తితో వీరు రచించాలని ఆశిస్తున్నాను. వా

ఊ॥ లక్ష్రీకాన్తమ్మ

'మెచ్తు సకోలు *వ్రెల్రగులెంకగి అప్పికట్ల వనితా 7-18 శ్రీ తుమ్మల సీతారామువమూర్తి ౦ మాన్యత్రీ జగదిశ్వరరావుగారికి మీరు పంపిన “*శ్రీళ్ళష్టావతార వైభవము” నిన్ననందినది. మీ కృషి అమోఘమైనది. భారితఃం భాగవత పురాబధర్మళాస్త్ర గంధ ముల పెక్కింటిని నిశితముగా పరిశీలించి ఈ (గంధమును రూపొం దించుట ముదావహాము. ఇది తెల్లుసాహితికి వన్నె దెచ్చుననుట సత్యము, దీనిని రచియించిన మిరుః డా॥ బాలంకేశ్వరరావుగారు ధన్యులు. మీకు నా కృతజ్ఞత తెలుపుచున్నాను, గుంటూరు జిల్లా, భవదియ ఆం(ధ(పడేశ్‌ తుమ్మల సితారానమునరూ రి నమకానామునుడకయుకుడుననానకునడుడనినునకడుకయతకుననడుకన కకక నడ నమక లా మకకతునతత తనక ననన ల నయనకు. కళాప్రపూర్ణ, ఆంధ సరస్వతి: బాపటి సాహీతీరుుదమ, ధర్మ(పచార భా రతిః గుంటూరు జిలా, మే. డా॥ ఊం. లక్షి శ్రికొనమ్మ 16 జనవరి 1689 ఖ్‌ య (పశంపా సొరిజాతం భూమిపై సూర్యచం్మదులు సాణికోటికి జీవంపోన్తూ ఉఊన్న౦త కాలం? రామాయణ భారత్య భాగవత మహ్మాగంథాలు సృష్టీయందలి జీవరాశికి సద్భావవై తన్యాన్ని, సన్మార్లోవదేశాన్ని ఇన్తూనే ఉంటాయి. ఇది తిరుగులేని సత్యమని _ప్రవంచేతిహాసాలే బుజువువజచిన విషయం తేట తెల్ల మేకదా।! మన అదృష్టవశాత్తూ, ఆ మష్యాగంధాలు మన పవ్మితభారతంపై ఆవిర్భవించి: దేశకాలావిచ్చినంగా తమ్మ ఉత్తమ మానవ జీవన సందే శాన్ని దేదీిష్యమానంగా _పాణికోటికి _అందిన్తూనే ఉన్నాయి. పునీత మైనది? ఈ భారతావని! ఆ పుణ్యభూమిలో ఈనాడు వికటాట్టహాసంచేస్తూ (పచండ (పళయనాట్యంచేస్తూన్న దొర్జన్యకర విచ్చిన్న, విధ్వంసక, స్వార్థం అవినీతికృత్యాల విషయం (పత్యక్షానుభవంలో కొట్టవ ల్చినట్లున్నది,; దినికంతామూల౦: నేటి _పజానీకానికి: భారతదేశపు (సాచీనపవిిత

సంస్కృతిని మానవత్వపు విలువఐను విప్పిచెప్పే వాజయం అందు వాటులో లేకుండా పోవడమే; కధలలో, నవలల్లో, సినిమాలలో మానవ స్వేచ్భానామంతో: ఘాతుకమైన విచ్చలవిడితనంయొక్క విజ్బృంభణం, విశ్చంఖలవిహారం మూనవజీవికానికి లక్ష్యంగా (పదర్శించబడడమే!

(కుళ్లి కృశించి: దుర్గంధపూరితంగా మారి; దిగజారిపోయిన ఈ (వజానీకానికి మళ్ళీ ఆ శాశ్వతపు విలువలను తెలీయజేప్పి మహ్మాపయ తశ్నమే సోదరులు ప్రిన్సిపాల్‌ థ్రీ పి, జగదీశ్వరరావు, వైస్క్‌సిన్సిపాల్‌ డాః! యం. వాలం కేశ్వరరావు గార్లు రచించిన “శ్రీకృష్ణావతారవ్టై భవి మనే మహాగంధం।?

ఈ (గంధాన్ని సరియైన సమయంలో అందజేస్తూ (పాచీన మవి సురుషుల (సవర్తనలో దాగిజన్న ఊన్న కాశయాలను: ఉదాత్త జీవిత ధర్మాలను? పవిిత లక్ష్యాలను: సోదాహరణంగా పేర్కొంటూ, వీవిధంగా జగద్ద్గురువ్నై న శ్రీకృష్ణురమాత్మయొక్క లీలామహిమలకు సరియైన అర్ధాన్ని నవిమర్శకంగా (వాస్తే, ఈ నవనాగరిక వ్యామోహపూరితమైన ఈ ఆంధయుగ (వజానీకానికి కనువిప్పు కల్గుకుందో, ఆ విధంగా సరళ, నుందరశై లీతో ఉత్తేజకరమైన సహజ మధుర స్నిగ్రమైన, తేటతెలుగు పదజాలంతో, బాక్యవిన్యాసంతో, యీ జంటరచటయ్‌కటు (గంథరచన చేయడం, ఈ (గంధంయొక్క విశిష్టలకణం. సాధికారమైన సరళ సుందరమైన తెలుగుభాషా సరన్వతి, తన సహాజమాధుర్య_ స్వరూవంలో తన చిరుమువ్వలరవళినిి ఉన మృదుమధుర మురళీనినాదాన్ని, (సద ర్నిస్తూ నర్తించిందీరచనలో,

-జరిగిన (వతిసంఘటనకు సహేతుకమైన కారణాన్ని, దానికి అంతకుముందు సంఘటనలను పేర్కాంటూ, ఈ రచన సాగించడంవలన, నేటి _సజానీకం తవ్పక చదివి, _మూర్షత్వ(పేశివణల దుష్టశక్తులనుండే బయటపడి, మానవులలో నహిజమైన సత్చ్రవృత్తిని (పేగేసించగలదని దృఢంగా విశ్వసిన్తూ ఉన్నాను. _ _

ఎంతో ఓర్చుతొ, దీక్షతో: ఉజ్జ్వలమైన భాషతో ఈ [గంధమును రచించి, వెలువరించినందులకు ఈ వుణ్యసోదరుత కర్వురకూ నా అభి వందనశతములర్పించుకొంటూ ఉన్నాను. ఎంతో _పయోజనకరములై న

ఎ [గంధాలు ఇంకొ వీరిర్వురి లేఖినులనుండీ వైతన్యవాహినులుగా (వహించి మానవ్యవబాళికి శాంతి, సద్భావః సౌథ్యావగాహన కల్గించే అవకాశాన్ని జగుద్గురువై న త్రీకృష్ణవరమాత్మ. వీరికి కల్గించవలెననీ, చిరాయురుస్నతులు కల్గురీతి (గ్రంధాలను శీక్తిత యుక్తితో వీరు

రచించాలని అశిస్తున్నామ్‌. న్‌ ఊ॥ లక్ష్యికాన్తమ్మ

ఆనంద స్పందనప్‌ “కవికోకిల శ్రీ చీమలముజ్ఞి వేంకట నరసయ్య, హెడ్‌సూస్టర్‌, (రిట్టైర్ణు) పేరాల, క,గి,, డ.50., 8.56... శ్రీ పోలవరపు జగడిశ్వరరావుగారును, శ్రీ మోటమట్టి బాలంకేశ్వః చాపుగారును జంటగా రచించిన ల్రీకృష్ణావతార వై భవము నాద్యంతము రచయితల ముఖముననే విను భాగ్యము గలిగినందులకు మిక్కిలి సం సించికిని ఈ (గంధ రచనమునంద్కుు రచయితల యాదర్శమును పరి,శమయు, భ క్రీవవత్తులును, (శద్ధాస క్తులును, నన్ను ముగ్గునిగా వించి నవి. వాటి పభావ ఘెట్టిదనినం తొలుత నాసుమ్మాత ముఖపరిచయము గఅ మామధ్య, స్కీగంధమొక బంధమైం సన్నిహితహితులుగా వొనర్చిన దనుటలో నిసుమంతయు నతిశయో క్తి లేదు. ఆ సందర్భమున నాలో గలిగిన స్పందనను యభఖాతథముగ నక్షరబగ్ధము చేయుచున్నాను, అంతే. బహుముఖ (పక్టానిధులును, (గంధ రచనానుభవజులును: నిస్సార్త నై థి వరులును, సచ్ళీలురునగు ఈ రచయిత శిరువురు ఈమ విద్యాపై దుష్యము అను భగవక్కేవకు వినియోగించు సతృంకల్నము గరీగి యుంచుటయి ఈ (గంధ రచనకు మూలము. కైర్షల్లా న వదాయైభ్యో యో భుక్త్మే స్టైన ఏవ సః || కడేవజ్రలచే (ప్రసాదించ (భగవద్గీత .. అ ౩ ల్ల కప్ప లఇి (పసాదించబడిన భోగా? నమర్శించళ యవ్యండనుభ పంల ట్‌ చేవరరటు. (కొంచెమైనను) చ్‌ యాతండు(నిక్కముగృడాంగర్వు.” దారొస్క త్రి గ హధనాదుకగా: తుము[గ్రహముననే జో లస గన్‌ వివేకములుగూడ భగవానుని / శం గుచున్నవనుట ముమ్మాటికి సత్యసు. కావున కం! చదివిన చడువుల న్యలత్ర ముదనముస పరమాత్ర _ స చరితముల ఇవా గదః కాదర్సోన్లి చశదున6 (వాయుటయే కొదపను నిక్కముగ తన్కరాఘము వసుదక్‌

అందుచే శ్రీమన్నారాయణుని పరిపూర్ణావతారుండును, ఆదర్శ్మయుగ పురంషుడునగు థ్రీకృష్ణుని జీవితచర్కికాంశముల వైశిష్టమును వివ రించుచు, నవి యాధునిక సమాజమున గూడ నెట్లుపయు క్రములగునో నిరూపించు తలంపుతో ఉ|| థీరమణుండు సర్వజన 'సివితుం డార్హజనావనుండు, దై జ్యారియువ్లై న కృష్ణు చరితంబును సర్వసుబోధకంబునౌ తీరున కావ్యమొండు జగదీశ్వరరావు రచింవంబూనె, నా భారతి కంరహారమున భాసిల రమ్యవినూశ్న రత్నమై ఈ సత్కావ్యరచనమున కామహనీయు. డుద్యు క్తుండై యున్నతరి కం॥ భారత రచనమ్మును నా నారాయణభట్టుతోడు నన్నయ శెట్లా తీరున బాలం 'కేశ్వరు. డిరచననునందు సహాకరించె ముదముననస్‌, కం॥ ఈ జంట రచయితల కే యే జన్మల పణ్యఫలమొ యీ కొవ్యమ్ముస్‌ ఈ జన్మమందు (వాయుట కోజము వై పణ్యమబ్బె నుద్వేలముగన్‌- అచంచల దిక్ష్రతో ఐహు్యగుంధ వదిశీలనము, గావించి. థీకృష్ణ భగ వానుని నర్వతోముఖ వైభవమును, వివిధ కోణములలో ప్రస్ఫుట మొన ర్చుచు ని_గంధ ర్రచనమున కృతకృత్యుల్లై పారుగింట నివసించుచున్న నేను సాహి త్యాఖిలాషి నని కెలియుటంజేసిః శా॥ “మేమీ కావ్యము (వాసినాము వినుండీమీ” .రంచు నన్‌ జీరగా ఉనేమ్రైరీి యనుకొంటీి నేం దొలుత; కాన్మీ యాలకింపంగ, నెం తో మాధుర్య కథావీధానమున సంతోషాంతరంగుండనై ఆ మూలాాగము విన్నవాడ ననివార్యానక్తి వెన్నంటగన్‌- ము ఇంతటి యాసక్షికి కారణంజేమన: థ్రీకృష్ణభగనానుని దివ్యచరిత ను సరళశై.లిలో ధారాపాతముగ వివరించుట అనేక (గంథముల

పని దుపరచుట; ఉప ముండి, చివిధాంశములను పూర్వగాధలను వ రటముగను, ఆచరణ స ॥ ద్థికను సుబోధకముగనుః స స్రేడృష రదొ షత్చారమగు భగవగ్గి హినిని ్రీకృష్ణ పేరించుట) భారత కధోపవా బంధ యోగ్యుమ్ముగ్రను. ల్లిపరించుట; ఏ యదువంశావళిని, తత్స (స్రవంతికి రమ్యముగ నమబంధించుట; చ్మితవటమును సమ మగు వంశావళులనుః నాటి భారక్రదేశ రాజరీయ వ వివిధ సురభిళ = అసగా ఫ్లీగంథ్రమ్రు సర్యాంగపరిషష్ట మై మలచున+ దని న అకి సుధురపాకమువలఠె విలసిల్లుచున్న వా శాత్సర్యము. చూడుడు ? సి ఏిస్టుపరాజంలు వినం గోర్కెగల్లెనా? వీనులవిందుగా వినుండు దిని. బహ్మాస్ట బశవణంబు కొర యా? టి ష్య ్ట్టోవంం: వినుంద్న్‌ దిని హరివంళమ్సన్స వినం నాఫక్తి గల్గినా? పీములపిందుగా వినుండు డిని భొగేవశప్సు విను వాంఛ జనించెనా? ఫీనుల విందుగా వినుండు విని గీశామృశముల గాల వః జసించెనా? ఫ్టీమల విందుగా వినుండు డిని పేని అంకమ్ముటి; ఫినిద్గ (గంఛాంతరముల ున్ష్యమ్డూ సార్వగొదలగ్గూర్చ సర్వ ఫేన కమ్ల్యులతోడ్మ వ్యాద్యష్పై గా అభునికమైై లంలీమో రయువ్టి ము తొధమియ్యది, నిజంబు అంత ఇల్లవ్య లా. స స్రైల్‌వార్సవమును, పొహిన్సుల్సశ విభ పించుషయ్ము నీగంథ 1 వష్యాకత్ష్మ్య (నర ముడేయు సేన్ని వేశకుల నిరూ నమున్రండ్తున్సు న్‌ లియ్యండుము గ్‌ పేంచుచున్నది, అనగోః క్రధాక్రద్ర పాటింపబరిన చన్న మలా ఇండ జై రీనొధువాత్తన్న సమన్వయము మూల్య్పన్ల కంద్‌ కేయటయ రచం మైమూల్య గంథముషు స్వల్చు వేయిమాటకేల? యత్ర నిస్స్యార్థబ్బద్ధ్య నిదర్శననుు,

ఊ[॥ నా హృదయమ్మునం గలిగినట్టి యొకానాళ భావవీచికన్‌, బాహిర మిల్లొనర్చిడిని; మెతికతంబున నందులిమొ? సం దేహములేల? ఒక్కవరి దీనిం బరింపుడు మీరె నూతనో త్సాహముతో (గహించెదరు సత్యము నా వలుకన్న సత్యమున్‌,

అందియేకాదు, సి॥ ఆకారరహితుండు సాొకారమహితుండుం నిగమ(పశస్తుండు నిస్తులుండు కరుణాలవాలుండు: కమలావిలోలుండుం కరిరాజ వరదుండు, గిరిధరుండు: మందార దాముండు, మపామాభిరాముండు, వై కుంఠధాముండు సొవనుండు ఖద్యోతగా(శుండు, కంణాత న్మేతుండు= కీరాబ్టిళయనుండు: 'కేవలుండు, (వణవన్వరూపుండు (వణుతామ రేం[దులడు విష్టర్యశవసుండు నిశ్వభరుడు తే.గి; నర్వమును దానె యైనట్టి శారిగాథ రమ్యముగ (వాయ బడినట్టి _గంథ మిద్ది దినిరియించి యా వాసుదేవు కృపకు ప్కాత్రులగుదురుగాక। ఏఓ వరితలారః నళ్వి జనా స్ఫుఖినో భవంళు విధేయుండు చీమల మళీ వేంకట నరసయ్య

మామాట

ధార్మిక చింతన: నై తీక పవర్తన: పావఖీతి, నిస్వార్ధసేవ (కమ (కమంగా సన్నగిల్లుచున్న ఈ కాలంలో (సజల దృష్టిని సన్మార్గంలో (వసరింపజేయడం మా థ్యెయం, సర్వమానవ సౌ(భాతృ్మత్వాన్ని, సామ రస్యాన్ని,ి సమశను, మమతను పెంహిందింపజేయాలనేప మా లక్ష్యం. సమాజంలో నెలకొన్న అజ్ఞానాన్ని; అహంభావాన్ని రూపుమాపి సౌాజు న్యాన్ని, సొౌశీల్యాన్ని, వినయ విధేయతలను పనరుజ్జీవింపబేయటానికి భక్తిమార్గమే _పధాన సాధనమని మా నమ్మకం, చదువరులు ఈ (గంధంలో యోగేశ్వరేశ్వరుడు (పవచించిన కర్మ, భక్తి, జ్ఞానం యోగ మార్షాలను ఆవగాహన చేసికొని, ఆచరించి సత్వి9వరృకులు కాగలరని నూ దృఢవిశ్వాసం,

శ్రీమన్నారాయణుని అవతారాలలో తనకుఠావై పురుషో తృముడనని నిర్వ్యంద్వమ. గా (వకటించుకొని విశ్వరూప (పదర్శనము గావించీన (వసిద్ధమూర్తి శ్రీకృష్ణభగవానుడు, సామాన్య (పజానీకంలో ఒకడుగా మెలగుచూ సందర్భానుసారంగా "తన దివ్యలీలఅను (ప్రకటించిన మహి మాన్వితుడు శ్రీకృష్ణపరమాత్మ. ద్వావరమున బలహీనవర్గాలైన యాదవులలోని పలుశాఖలనుం వారి సాటి యాదవేతర తెగలను సమీకరించి గణరాజ్యముగ రూపొందించి వారి సంభటనద్వారా వాటి మేకి.నియంతలై న కంస జరాసంధః; పొం్యడకః శికపొలాదులను నామ రూవ రహికుల గావించీన 1పజాస్వామ్యువాది థీకృష్ణుండు. ధరజ్యునిచే రాజసూయాశ్వమేఛముల నిర్వహింపజేిసి భారతావనిని, ఏకచ్చాతాధి పత్యము (కిందకు గొనివచ్చి -_జాతీయస మైక్యతకు పునాదులు “వేసిన పురుషోత్తముడు శ్రీకృష్ణుడు. " భారత సంగ్రామ నివారణకుగూడ సామ మార్గమున సంధివయత్నము అను స్వయముగ నడిపిన శాంచికొముకుడు థీకృష్ణుడు, తాను నిర్జించిన దుష్టులగు రాజుల రాజ్యములను వారి వార సులకే దత్త మొనర్చుటలోను, తలచినంతమా(త్రమున యావద్భారతా వనికి చృకనర్హి కాగల సమర్థత గలిగియుండియు, అట్టి పదవీ నాశింపక పోవటలోను, శ్రీకృష్ణుని నిస్వార్థబుద్ధి (వన్ఫుటమగుచున్నది,

ఈ మార్గంలోనే “శ్రీకృష్ణావతార వ్చైభవి గ .థానికి రూపృతేఖలు చిద్దిగా ముం థీరృష్ణ నంబంధ వాజ్బయమెంతో ఉన్నవృటికే సామాన్య జనుల[ఎకూడ అర్ధమగురితిలో రూపొందించినాము. శ్రీకృష్ణ కధా నంవి ధానమునకు చెందిన అనేక (గ్రంధములను పరిశీలించి విషయ విశ్తేషణ గావించి ముథ్యాంశములను ఒకచోట చేక్చినాము,

ఈ రచనకు తోడ్పడిన వలువురు [గంధకర్తఅకు మా హృదయ పూర్వక ధన్యవాదములు. ఈ కృతికీ ఆకృతి కల్పించుటలో సహఃరించిన మాన్యమి(త్రులు “కవికోకిల” శ్రీ చీమలమళ్టి వేంకటనరసయ్యః శ్రీ నాగ ఖై రవ కోటేశ్వరరావు, శ్రీ వతాప వేంటసు[బ్రహ్మణ్యం: శ్రీ కొల్లిపర పాండురంగారావు? థ్రీ కుంచాల రఘునాధరెడ్డి గారలకు మా కృతజ్ఞతాభి వందనములు,

ముఖచి(తాన్ని ముచ్చటగా తీర్చిదిద్దిన జాలమి్యతుడు శ్రీ మద్దాలి వెంకట శేషగిరిరావు అందముగా ముదించి ఇచ్చిన త్రీ డి, కిషోర్‌: జనరంజని ,పింటర్స్‌ యజమాని శ్రీ సి. యస్‌, కోదండరామయ్య గారలకు మా కృతజ్ఞతలు,

ఈ (గంధమునుగూర్చి తమ అమూల్యాభిపాయముల నొసంగిరి మాన్యులు నర్వథీ డా॥ నందమూరి కారక రామారావు డా॥ నండూ రామకృష్ణమాచార్యులు, జంద్యాల పావయ్యుశాస్త్ర తుమ్మల సీతారామ మూర్తి, శ్రీమణి ఊటుకూరి లక్ష్మీకాంతమ్మ: శ్రీమాన్‌ చీమలమళ్టి వేంకట నరసయ్యు గార్లకు ఈ (గంధ మ్యుదణకు ఆర్థిక సహాయము అందించిన. తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం హై(దాజాద్‌: వారికి మా కృతజ్ఞళాఖి వందగములు,

ఎ--+రచయిళలు

కై శ్రీకృ వైావకార వెభవవలి

షా! యా

విషయసూచిశ (ప్రా్టన జే అవతారిక శేకై (ప్రస్తావన క జాల వైభవవాహిని క యున వై భవవాహిన్స | (ప్రజ్ఞా వై భవవాహిని 227 దివ్య వె భవవాహిని జ

(భగవద్గీత సంకల్తిత్రము]

శ్రీకృష్ణ 'ఉండక్రవ్సు తె93ె మధురాష్ట్రక్షమ్సు వంిశ్స్‌ మహాభారత కాలంలో భారతం [వము] తెకిప్‌ 'యదు వంళ్వ్వాల్ధి ఏలి క్రుర్పు వెంశవృ క్షమ్యు ప్రంై7 ఈ రచ్చన్వకృ తోడ్చడిన (గంథములు వ.

ము ని న న న న ర నే నం హు న. న . న వన ని నే స య. హం. పసి న్‌ గ మ. ఇం య. స ల మం న న

య వ నం. సా న

శ | ॥ గో ు సు , న సు. ప్‌ ఇ | |₹// ఫు. క ముం న్న ఖై వ్‌ /. గా సతో త్‌ జ ఛి ఫొ యఖ జ ॥ | ం త్త | (| కాల్ల హ్‌ కమ హం. ఖ్‌ చే నన . " ఆర్తితో క స వ. న్‌ న్‌ ల యఘు. న ఖ్‌ పా? న న సహ స ఈశ క లా | 1 ౧ క. య్‌

శ్రీక్తు షైవతార "వైభవము (ప్రార్ధన

క్లో నసుదేవసుతం దేవం కంసచాణూర మర్దనమ్‌। దేవకీవరమానచ్హం కృష్ణం వన్దే జగద్గురువ్‌:॥
శ్లోః అతసీపుష్పనంకాశం హోరనూపుర కోభితమ్‌। రత్నకంకణకేయూరం కృష్ణం వన్దే జగద్గురుమ్‌: ॥

3 శ్లో మందారగంధసంయు క్తం చారుహాసం చతుర్భుజమ్‌! బర్జిపింఛావచూడాంగం కృష్ణం వస్టే జగద్గురుమ్‌

4, క్షో॥ ఉత్కుల్ల పద్మప్మతాక్షం నీలజీమూత సన్ని భమ్‌। యాదవానాంశిరోరత్నం కృష్ణం వ్జే జగద్గురుమ్‌!

శ్లొ॥ గోపికానాంకుచద్వంద్వ కుంకుమాంకిత వక్షనమ్‌। థ్రీనికేతం మ హిష్వాసం కృష్ణం వన్దే జగడ్గురులు॥
ళ్లో॥ రుక్క్మిణీకేళినంయు క్రం పీతాంబర సుళోభికమ్‌। అవా_ప్తతులసీగంధం కృష్ణం వన్దే జగడ్గురుమ్‌॥

గా ళా కుటిలాలకసంయు క్తం పూర్ణచందనిభాననమ్‌। విలస త్కుజ్ణలధరం కృష్ణం వన్దే జగడ్ద్గురుమ్‌॥

8 శ్లో॥ ్రీవత్సాంకం మహోరస్కం వనమాలావిరాజితప్‌। శంఖచ్మకధరిం దేవం కృష్ణం వ్‌! జగద్గురుమ్‌॥

శ్రీకృష్ణావతార వైచవన ఆఅపహొది వ్ర థ్రీమవౌపిక్టుని అవళారాలళి విశిష్టమైనది. విలషణమైవది; (వతిభావంశమైైఫది, మహిమాన్వితమైనది సుహాన్న త్ర మైనట ఛ్రీకృష్ణావళారేమ్ను, ఉద్యంతరహేశ్రుడై న శ్రీమన్నారాయణుడు. ఈ అసళారముబ్యాభా కొాస్టపరయుగములో మున్నె న్నడ్లూ కనీ వినీ ఎలుగలి రీగిను రుష్టశిక్షణకు కడంగివాడు, శిష్టరక్షణ గావించినాడ్తు. ధర్మసంష్థావన వారా కర్ముభూమిలో ధర్మరక్షకుడై కరతధాల కారసీయులకు తరగని పన్నిన మైనాకు, శ్రీకృష్ణుని గిహ్యావవచనమ్వు వేదవేదాంగములలో, (వస్థాన్నకయముట్టి ధర్మేశాస్త్రముంలో. సివిధమళాల పష్మిత్ర (వ్రమాణ (గ్రంథాలలో సుపదాయమా కముగా, విశ్వవ్యావ మైన ఫజ్టానఖనిగొ పేర్కానవచ్చుక్చు, త ఛర్మక్షైకమైన రుక్షే కములో ఛీళృష్ణపారధ్యము సాటిలేనిది అయన (ప్రదర్శించి వ్యూహ రచనాచత్రరథ నిపపమానమ్ము. అవన్య సామాన్యము. శ్రేళ్ళష్టుడ్తు హెండపరాయకార్‌గా. బంకు కరవనభలో ్రష్ట్మంిన చౌక పేలి పృష్కల చార్చతు రత్యము జమయస్యూ ర్తి? వైరేరాన్తత, సారీ సేకకీ సుశేడాక్యపి వ్త్‌లోసూ కన్సగాన్ల బజము, జి న న స ససషమునన్సు శదువరి కుదుక్షేక సకుకానికి ముందు న జ సై ులునిగా చేయునమయమునను థీకృష్ణుడు దుర్నిరీక్ష[ మైన జగ నీచ్స్చనరల తేన ్ర వ శాకమునప సప టైన్‌ తేన పీథ్యరూవ్వు న్ను (పదర్శించుట శ్రీకృష్ణా మువక్ష వీిష్టజ్ష్య వార్చుచున్న్న అంపిర్పే గాల కృష్ణునిగో శల్లీ యకోదక్ష ల ప 2 శనన్లోశిల్రో వేదనా డు కే గ కుసనాలము చూష్పించిన రికి జం న స. మాచ సశ కక్షజట్ట్యు చేసినకీర్తు ఈ అన హిమ మచ్చుత్సనడల్ను * . రీనకార మ 1!

వాలలృ్ళళ్యనియొక్క లీలలవంటి అద్భుతములు మరే ఇతర అవతా

రమునంద ను ఇంత (పముఖంగా కనుపింళవు. కాశీయమర్దనమ్ము చిటికెన (వేలిపై గోవర్థనోద్దరణము, పదునారువేల గోపికలతో అమందానందశర మైన రాసలీల, రాధామాధవ (వజయపారవశ్యము, రుక్మిణీగల్యాణ వైభ వము, వారల ళృంగారవిహారముు తరువాత జాంబవత్కి సత్యభామ, కొళింద్తి మ్మికవింద, నాగ్నజతిః; భ్యద్క లక్షణ అను అష్టమ హిమలతో నెజపిన అదర్శ దాంపత్యము అన్నిటికన్న మిన్నగా శ్రీకృష్ణభగవానుడు అస్థలిత _బహ్మచారిగా భాసించినతీరు *నభూలో నభవిష్యతి) అన వచ్చును, కావుననే కవికోకిల జాషవా కవీం్యదుడు, “పదియాలువేల గోవస్త్రీలతో నుండి అపకీర్శి నందని అందగాడు,” అని అీకృష్ణుని కీర్తించినాడు.

శ్రీకృష్ణుడు సాందిపనిమహర్షి గురుకు లమున విద్యాభ్యాసకాలమందు ఇతర శిష్యులవలెనే గురుక్కుశూష చేసినాడు. చిన్ననాటి మ్య్మితులవట్ల అపూర్వమైన విలిమిని (పదర్శించినాడు,. విద్యాభ్యాసానంతరము గురు దక్షిణగా, పసితనముననే మృతుడైన గురుష్యత్రుని, వారి కోరికమేరకు సజీవముగ తోడ్కొానివచ్చుటద్వారా తన యవతార మహిమనేగాక ఆదర్శ గురుభ క్రిని కూడ (పకటించినాడు. బాల్యమ్మితుడై న కఉచేలుడు తనకు 1పేమతో తెచ్చిన అటుకులను (పనన్నవదనముతో, నిండు మనస్సుతో స్వీకరించి, అతనికి చెవృకయే సమ్మస్తైశ్వర్యము౯లను (పసాదించిన కరుణా మయుడు థీళృవ్ణుడు. జరాసంధుని బారినుండి పౌరులను కాపొడుటక్కు రాజధానిని మధుశనుండి ద్వ్యారరకు తరలించినా డు. కొంతకాలముతరువాత విశ్వరర్మను రావించి ద్వారకను అమరావతికి దీటుగా సర్వాంగసుంద రముగా వెలయింప జేసినాడు. శ్రీకృష్ణునినేతృత్వవములో యాచవులు సుసంఘటితశక్తిగా అభ్యుదడయగాములై, ధర్యమార్గానువర్తు లె చరించి నారు. పొండవులను ఎల్లవేళల శఈనురెస్పపలె కాపాడి కురుక్షేత సంగా మములో వారికి జాసటగా నిల్చినాడు,

వాసవ వసుదేవాత్మజలుగ సరనారాయణుల కలయికయే?

1||

భారతగాధకు మూలము, ధర్మసంస్థావనకు వారి సంకల్పమే నద ధర్మజుని రాజసూయ విజయానికి శ్రీకృష్ణని పోత్సాహమే కా త భీహార్టునుల వెంటనిడుకొని జరాసంధుని ఆకని పట్టపమునందే వొ మార్చించుఏట అక్కద్భుకము. శ్రీమహావిష్టుని దశావతా రములలో థ్రీకృష్తావడారము సకల జనులకా ఆకర్షణీయముగా నున్నడి, ఆ దేవుని విలాసములే అంతట్కిపశ స్తికి కారణములు. ల్చీకృష్ణని జీవితములోని ఏసన్నివేశము చదివినను, విన్నను, పారకులకు పారవశము కలిగరీరును ఆ స్వామి బాల్యము ఒక చక్కని గిలిగింతల కావ్యపు, పూతన, శకటాసుర, తృణావర్త, చాణూర్త్కకంస, నరకానుర్థ శిపపాలాదుల సంహారమ్సు గంధర్వ ళాపవిమో చనము, కాశీయమర్దనసు, గోప్పిక్షా పస్తాఫ౨వహరణమ్చు విశ్వరూప్యపదర్శు నము, మున్నగులీలలు శ్రీకృర్ణుని శేర్యమునకు నిదర్శనములే గాక చదువరులకు గ క్తిన్సి, భక్తిని ముక్తిని కలిగిచుచున్నవి దేవకిగర్భ మున జనించి యశ్లోదయొడిలో పెరిగే అద్భుతావహమ్ములెన చిలిపిచేష్టలు చేయుచు సామాన్యులకును, మహావండితులకును విషయమ ను గూర్చు చిత గలవాడు థ్రీకృష్ణుడు, ఫ్రీకృష్ణుళ బాల్యలీలలను చూచి కన్ని లేకాక శిల్లర్యడు కూడ ముగ్గులయ్యెడివారు, ఆయన (పతిచర్యలోను అనురాగము వంచుటయు, భక్రివ రాగ్యములను పెంచుటయు సృ్పష్టముగ 8న్చించును. కౌవ్పనన్లే తల్లలందరు, తమలిడ్డలను యకోద శ్రీక్పష్తుని పెంచినటు గా వెంచవలెనని కలల గందుడ క్ట గా ఆ వరంధాముని లీలావిశేష విళవమే సర్వమంగళ దాయ=కము, చక అన్యకధానులాపము అహర్నిళేమున్‌ వినునట్టి నడ్కి9 యూ ఛాన్యములై న కర్ణముల సూరిజనస్తుత సర్వలోక స “ మ్మాన్యమునై తనర్భ్చు హరి మంగళ దిప్య కధామృ3ప్ము సొ జన్యత (గోలవయ్య యన్సి (నష్ట వచించెను దేవమౌనిక్షిజ్ల ఇద్టీ మహిమోపేతమైన శ్రీ లృష్టావతార కధను పూర్తిగా జద్రవిస వారు ధన్యు అయ్యెద రనుట నిస్సందేహము,. ౪

ఈ (గంధరచనమున శ్రీకృష్ణవరమాత్ముని నర్వతోముఖ వైభవ సాగరమును వివిధ పాహినులుగ విభజించడమైనది,. శ్రైశవ మాదిగ నవతార వపరిసమాపి వరకు ఆ పరంధాము దొక్కక్కు (పొాయమున (వవరర్షిల్లి న అద్భుత, మహిమోపేత, ఆదర్శ వైఖరులను, ఆ పరమాత్ముని [పేరణలకు లోప్టై ఈ (గంధమున రూపాందించితిమి.

థీ కృష్ణావతార వైభవ సాగరమున మునింగి భవసాగర విముక్తు అదయమ్యొదరు గాక।

'పస్తావన ఇూటదేవి భారవుు = విష్ణువుతో విన్నపము

డ్వావరయుగమనులో దానవులు వేలాది సంఖ్యలో ఖభూదీవి నా(క మించినారు. ఆ భారమును, వారి ఆధర్మవ_ర్తనమును భరించలేని భూదేఐ వేల్పులను వెంటదిసికొని (బహ్మదేవుని సహాయము నర్ధించెను. కరుణామయుడై న విభాత భూమాతను, దేవకతలన్సు వెంటనిడుకొని శేష తల్చ్పహుపై పరుండియున్న వైకుంఠవాసుడైన శ్రీమన్నారాయణుని సన్నిధికి వెళ్ళినారు అచట (బహ్మ ల్లో! “శాంతాకారం భుజగశయనం వద్మనాభం సుదేళం।

విశ్వాకారం గగనసదృశం మేఘవర్హం ఘుక్రాంగం॥

లక్ష్మికాంతం కమలనయనల యోగిపహృ ద్వానగమ్యం:

వందే విష్ణుం భవభయహరం సర్వలోకై కనాధం[ అని శ్రీమహావిష్టువును స్తుతించి పురుషసూ క్రమును చదివి భూభారము తగ్గింపమని వినయవినమిత శిరస్కుడై వేడినాడు. భూదేవియు ఆ న్నమిని జూచి ౪ వభూః నేటి (వజలలో దైవచింతన, పావఖీతి సన్నగిల్లి నవి. అధర్మ్శనర్శన పెరిగినది. ధనవ్యామోహము, అధికార (యలోభము అవినీతి, అ్యకమము పెచ్చుపెరిగినవి, ఆ కారణమున నా భారము విప రితమెనది. ఈ దుస్థితినుండి తమరు నన్ను కాపాడి ధర్మమును సముద్ధ రించవలెను” అని శ్రీమన్నారాయణుని వేడుకొనెను.

౪

శ్రీర్ళష్టాదుల అవతారములు కసనరిజాజాయ సాదూనాం వినా౪య చ దుష్కృళాం॥ ధర్మ సంస్థాపనార్థాయ సంభవామి యుగే యుగె[ొ దుష్టజన శిక్షణకు శిష్టజన రక్షిణక్పు ధర్మసంస్థాపనకు, దేఎకీవసు దేవల నోముసంటగా భూమిపై అవశరించెదనని శ్రీమహావిష్ణువు ఒహ్మాది దేవతలకు చెప్పెను. అంత కొంతకాలమునకు ఆదిశేషుడు " హరియంశతో బలరామునిగా పృద్టీనాడు, పిమ్మట థ్రీమన్నారాయబుడు శ్రీళృష్ణునిగా అవతరించినాడు, పదునాలుచేల సురకన్యలు శ్రీహరినర్చించుటకు గోపిక లుగా జన్మించినాకు. “రోఘవత్యే ఒభవప్సీ శా రుక్కిజీ కృష్ణజన్మని" అన్నట్లు శ్రీమహావిష్ణువు రాముడై నపుడు లక్మీదేవి సీతగాను, థ్రీగ్భాష్టావ తారమున రుక్కిజిగాను రూపొందినది. సర్వజగతును తన మాయా మోహములో ముంచగల యోగమాయ శ్రీహరే శతో యళోదక్స ఉల్మించినది, లారి సవక్షై నిజాం ళ]

బాల వఐభవ వాహిని

బాలకృష్ణ 1-24
గోపాలకృష్ణ 25-56 38 తాండపకృష్ణ 50.611
లీలాకృష్ణ 62-70

జోష్‌

బాలకృష్ణ యదువంశము క్షే వసుదేవుడు క్షే కంసుడు 2 కంసుని పూర్వగాధ డై దేవకీవసుదేవుల వివాహము తె దేవకివసుదేవుల పూర్వగాధ 3ె కంసునిలో విద్వేషాంకురము శీ కంసుని [కూరవధకము త్న కంసుని ఆగడాలు త్‌ వ్యాసాగమనము 6 కంసుని ాగహము లా బలరామ జననము తి శ్రీకృష్ణజననము 6 కంసుని మనోవ్యాకులత ం్ర శిశుకృృష్ణుని గోకుల్మపవేశము 10 యశోదానందుల పూర్యగాధ క! యోగమాయ హెచ్చరిక శ2 కంసుని మంతనములు శం థీకృష్ణుని నామకరణము న థీకృష్ణ నామ మాహాత్మ్యము క్షే( శికహత్యలు 16 పూతన సంహారము శ? వూతన పూర్వగాధ క్ష7 తృణావర్త సంహారము 18 తృనావర్తుని పూర్వగాధ క్షం నవనీతలోలుడు క్షం అీళ్ళష్ణుని నోటిలో [బహ్నాండము 20

21 శకటాసుర వధ లం నా శశట్రాసురుని పూర్వగాఢ 2న సాలవృక్ష భంజనము | న షాలవృక్షముల పూర్వగాధ

అటి 2. గోపాల కృష్ణ చృ౦దావనమ్సున వత్పాసుర వధ | 25 ఎతామరుని పూర్వగాధ * 26 అజగర (అఘాసుర్శ శాసవిమోచనము ం 26 తేఘాసుర పూర్వగాధ 26 (బ్రహ్మదేవుని కమార్చణ గ్‌ ధేనుక్క బకొసురుల సంహారము 27 థేనుక్క బకాసురుల పూర్వగాధల 1. నో దీవాన అమున్సుండి రక్‌ణ 8 (గ్రలంబాసుర వధ 28 [వఠలంబుని పూర్వగాధ 19 కొర్పిచ్చునుండి కాపాడుట 3ం గోవర్థన గిరిధారి 1 ౦ అరిస్టాసురవధ ం 3 అరిష్టాసుర పూర్వగాథ నో మదవృషభోపశమునమ్పు . వె మహోరగ పూర్వగాధ . 5 శంఖచూడ సంహారము వ కేశి నిమాదనము వ్‌ గ

కిశి పూర్వగాధ ల ఒ 36 వ్యోమాసుర నసంహరణము 37 వ్యోమాసురుని పూర్వగాధ లుం అలం 7 జరాసంధుని అశ్వమేధము-కంస విజ్బృంభణము తెరి కంసుని ఆందోళనము 39 ధనుర్యాగ సన్నాహములు ఆం తగ బలరామకృష్ణ్టుల మధురా [ప్రయాణము అల డ్త్షే అ(కూూరుని దివ్యానుభూతులు ఆం థై మధురలో బలరామళ్ళష్టులు లు లం త్త మదరజకుని వరిమార్చుట లం ఉం త్త రజకుని పూర్వగాధ ల 4ర నాయకనకు వర్య(వదానము ం ఆ ఉగ సుదాముని పూర్వగాథ అలం ఎంంల జ్శీ్లె ళు వోడ రణ టం అం చౌ కుబ్జ పూర్వగాధ (శూర్పణఖ . అంజ శ్తేద్రొ మధురలో రుక్కికి భంగపాటు "= ల జం కంస ధనుర్భంగము ఆ అం 50 కంసుని విష్ణుధనుస్పు అ లం కం కవలయాపీడ సంహారము వ లం కక కువలయాపీడ పూర్వగాథ ఉం + ఆ వ! చాణూర ముష్టికుల వధ ఎంట అంజ క్‌2 చాణూర ముసష్టికుల పూర్వగాథ .... ఎం క3 కంస సంహారము ఎంట టి 54 ఉగ 'సీనునకు *సుధర్శి సభ .... అ క్‌5్‌ జెివకివసుటేవుల బంధవిముక్తి లం టి క్‌ళ ఉఊ(గ'సినుని సమాలోచనలు ఎం అంట క్‌7 అ్మక్రూర(తివకలతో థీకృష్ణుడు అం ల ర్‌త్‌ 5

కలె కోశీయ మర్దనము నం

కశీయుని పూర్వగోథ రోసలీల్రా విలాసము ల రాధామాధగ్రవ విలానహ్యే ర గోపికా వసైకిసహూగ్రల్న విలాసము || బృందావన పనరాగ మను 66 గారయకి కన్నయ్య 69

ము. ౮

బాలక్యృ ప్త యదువంశగము ద్వాపరయుగమున మధుకానగరము రాజధానిగా యాదవుల రాజ్య మేర్చడినది. అది యమునానది వరిసర్యపాంతము నందున్నది. వారి రాజ్యములో గోవర్ధనగిరి సమున్నతమైన వర్వతము. దానిని వారు ఆరాధిఎచెడివారు. యాదవు లానాటి సాటి తెగలై న కుకురు అంధక, వృష్టి, సాత్వత, భోజ మధు, ళారాదులతో కలిసి (ప్రబలమైన సమాఖ్య రాజ్యముగా రూపొందిరి. వారిది గణంాజ్యము (రినబ్లి క్‌ ) . ధైర్యము నకు, ధర్మమునకు, _వతిభకు యాదవులు స్యుప్రసిద్ధులు, వారు. విధాత సంతతివారని (పతీతి, అతి, దక్షుడు అనువారు _(బహ్మాప్ప్కుతులు. దక్షుని కుమార్తె అదితి" ఆమెకు కళ్యవునివలన వివస్వంతుడు (సూర్వుడు ) జన్మించెను. అతని కుమారుడే వైవస్వతుడు, అతడే పస్త్రత మనువు. అతని కుమార్తె ఇఅ, సోముని కమారుడగు బుధుడు ఆమెను కామించెను. వారికి పరూరపుడు పుట్టినాడు. ఈతడు అప్పరాంగనయైన ఊర్వశిని (పేమించినాడు. వారి (వధమ సంతానము అయూషుడు. ఆతని ఐదుగురు కమారులలో నహు షుడు (పసిద్ధ-డు. ఇతని తాలి సంతానమే యయాతి. అతడే భూమండ అమున దేవదానవులను మర్దించ్చి విజేశకగా విఖ్యాతి నందెను. ఆయన శుక్రాచార్యుని కుమార్తె దేవయానిని వివాహమాడెను. ఆ పుణ్యడంపతు లకు యమవు, తుర్వసుడు అను నిరువురు కుమారులు కలిగిరి. ఆ యము సంతతియే యాదవులు, వసుదేవుడు ఈ యాదవులలో శూరసీేనుడు మధుర ముఖ్యవట్టణముగా బలమైన యాదవ రాజ్యమును స్థాపించినాడు, శూర'సేనునకు తేజస్వియైన -వసు దేవుడు జన్మించెను. ఆ పభలగ్నమందు పుష్పవర్షము. కురిసేనది.. దేవ దుందుభులు (మోగినవి. ఆ కారణమున నాతనికి *“అనకదుందుభి” అను అన్వర్థనామము కలిగినది. వసుదేవునకు ఐదుగురు సోదరీమణులు, అందు

థ్రీకృష్టానతార పై చవము 2 వి, య ఎడి చేసినాడు. వృధమ భోజమహారాజు దత్తత చేసికొన్సి హందురాజుతో మ సాత్వతికి, ఆమెయే పొండవుల శల్లి కుంతి. పసుదేవని చుఠియొుక బై న సాయ వెర్రిభూపాలునుు శిపిపాలుడు జన్మించెన్సు. పసుడేవ్పడు భారగణ కడు, అంధక గణశాయపుడై న ఉగపేనున కీకడు సొమందరాబా. కంసుడు స్మగపేనున కైదుగురు పుత్రులు, తొమ్మండుగురు ప్త తికలు కలరు. వీరిలో జ్యేష్టుడు కంసుడు. కంసుడు ఉగసేనుని పట్టమహిష (దవికుకు అను రాక్షకనివలన కలిగిన కేకజసంళానసు. ఉగ సేనులి ఛార్య ఒకనాడు "శేలలజో. క్రలస సుయామనశై లసునకు ఇళ్ళినది; హెంభవరాధీశడై న (దవికుడు ఆమెను కామించి క్యగసేనుని రూపములో [మె కడమ, తన భారమే యని పారబడిన సకీముకి అశ్రనికో సంగ మించెను. అశ్రడ్తు, ఆమెకో కస్ట జగదేకల్లీర్పడై శ అమారుడు. ఒలుగ గలడు ఖని వేల్తికెన్సు జ్ర్యర్సి మోసస్వున్స గహించిన ఆ కాంత వంటే మేల కంది సేపు కర్థాయుష్కుడ్ల పయొ్యెొచవ్చ గాక స్లీ వలన కలిగిన దుర్చీజి మును నా తనయునిగా సవీగజణించ్లన్స, నాభగ్ర చంళపషులో జన్మించిన వాడే అక్షనిని వేధించ్రుగెన సైన్సు ఆ విధ్రచ్సున్ష జన్మించిన కంసుడు దనుజ వృ్షితో దుష్కార్య్యమ చేయుచుండిను. కంస్సున్సి పూర్వ్యగాజ్ర రంస రంగ్‌ అలు ॥ అకడు లల్లీ మారీచ్రస్పత్సడై శొలినేమియను. అనుకుడు ఘుజాడ్ష శేశశిరస్కుడ్చు క్త గపీక్ష లత యుగమ్మున్స రాగ పికేలుడ్డు, భీకరాకారుడు, ల రడి (కేతాయు గన్చు్దరక ర సౌగరమరనానంతగ్ర రకు దేవతల వొధించిక జాలనేమి మం నిహత్రుడ్స్య్యా ల దేవాసురులకు జరిగిన మహోరరణమున శ్రీహరి బైల అసుశ్రశ్వస్ర చ డమ్యెన్స, మరల (వేశాయగ కరగ ప కొదార్యునిచ పునరుడ్జీ విల ఆంజనేయుని అడ్డగించి ఆశివ ంజీవిని గొనివచ్చుటతై అరక ద్యాపరయు గన్ను కంసుని షలరిరివబడెను, పిమ్మట నా శి ము క్షి క్వాద్య్య జన్మిం్ర్ప తీకృష్ణునిజి దివంగతుడే.

థ్రీకృష్ణాడతార వైదవము 3 చేవకి వసుదేవుల వినాహము

ఊఉ్యగసేనుని సోదరుడైన దేవకుని ఇ్యతిక దేవకి అతిలోక సొంద రృవతి, సాధుశీల, బగవద్భక్తురాలు. ఒక్కమాటలో చెప్పవలెనన్న దేవతాసమానురాలు. త్రీ పరాశర ఉవాచ : “దేవకిం దేవ తోపమామ్‌”=

శూరులకు, అంధకులకు తరచుగ తగవులు తలయెొత్తుచుండెడివి దేశకీవసుదివుల వివాహము ఒక్కుటే వాటికి తగిన పరిష్కారనార్ల్గ మిని ఎద్దలు భావించిరి. ఉ్యగసేనుని రాజభవనములో వై భవోపేతముగా వారి వివాహము జరిగినది, అచటివారి కెల్ల రకు ఆ వివాహసు కన్ను లఅపండు వాయెను,

దేవకివసుదేవుల వూర్వగాథ

శ్రీకృష్ణునప మాతాపితలై , పనర్రన్మలేని ఉత్తమోత్తమగతిని పొందు అనృష్టము దేనకివసుదేవులకు దక్కుట వారి పూర్వజన్మ విశేషము వలన లభించినది.

తొల్లి స్వాయంభువకున్వంతరంలో సుతపుడనే (వజావతి, అతని భార్చ పృశ్ని శ్రీహరి నుద్దేశించి వన్నెండువేల దివ్యవత్సరాలు తపస్సు చేసిరి. శ్రీహరి పత్మతమై ఏదేని వరం కోరుకొనుడనగా, వారాతని దివ్య సాందర్యానికి ముగ్గులె , శ్రీహరియే తమ కొమరుడుగా జన్మించవలెనని మువర్శూరు కోరిరి. అటులనే వారికి మూకు జన్మలలో శ్రీ హరి కుమారు నిగా జన్మించెను

కశ్యప(పజాపతి తాను తల పెట్టిన ఒక మహాయుగం నిమిత మె వతరుణదేవునీ గోపుల నపహరించగా, వరుణుడు కళ్యపుని గోపాలకుడుగా జన్మించనట్లు శపించెను. గోవులులేని లేగలు తల్లులకి అమికముగా

న ఆద ల న య కూ. రోదించుటవలన కశ్యపుని భార్యయైన అదితికి ప్క్యుతశోకము సంభవించు నలి పరుణుడు శపించెను. దితికూడ అదితికి ఏడు గర్భశోకములు కలుగు నం లు ల లు లు

థ్రీ కల్షూం స్య హ్మణ్యదిక్షితులచే విరచితమైన శ్రీమవావిష్ణు పురాణము” పవ్బమాంశమ్రు_ (పధమాధ్యాయములో కృష్ణావతార [పనసంగము,

ప భవపీ థీకృష్టావతార పై భవము శ నడు నని శపించెను, ఆ రీతిని దేవశియొక్క ఆరుగురు చు | అమె అష్టమ సంహరించిన అమె. ఫీడవగర్భము చ్యుశమయ్యెను, జేసెను. గర్భమున త్రీహరి శ్రీకృష్ణుడుగా అకతరించ్చి ధమ్యరాలిగ జేసె కంసునిటో విస్వేషాంకురను ద శంనుడు నూల్న దంివేచుబన్సు రధసుసై కూర్చుండబెట్టికొని వ చోదనము కావించు శర్చణమ్రున దివినుండి ఆళరీరవాళి దేవ్‌కి అష్ట సుకుడు కంసుని సంహరించునని వినిసించీనది, ఆ మాటజను విన్న కంసుడు ఉగగర్రూపు దొళ్ళ్చి రథమునాప్తి జివశిని జుట్టుపట్టుకొని అవొడ్కి ఈగసేన కేపకాదులు నిస్పహాయుల్ళై. ప్లిక్షించుచుంద్‌ ఖన్లమా వెక్కి హోదరని హతమార్చ బూనిన, సమయస్పూర్తి గల వ.దేవుడు కేలశజెందీక రై ర్యముతో నని జూచి సై

మః అశ్నన్యృష్ట్య రెడి లికి కక్కడ? మాడ్తల్మ సీరలీచ్చుటో: మన్ననలూ పధ్గుద్ర మేరిజుల కాషల నావిరించుటో! మిన్నుల్నమోశ్రశ్ర న్‌జము శ్సే్ళని చంపకుమ్సున్న మానిరా వన్న; సహింపుమన్న; తగదన్న; వధింపక్షవ్షున్థ 11 చేజెదన్‌- తిన వేడుచు “నావా, నీ ఇతి ॥ ని / న్‌ ప న ఈకల అ ఉబమగేర్ళము న్లీక్స ప్రల కల్లించు హీనదిగదా? బ్ర యత్థమ్ర గర్భము నీక సమర్చించేదము కొనన సే పెక్తెలిని వధింపక్కంమ్షి దేపకిని కంసుని బారిమండి కాపాడెను మంల్త దేవకేవసుకేవులిన్న తన భక్రచ్య గజరాజ (పసొ ద శ ఇనప రము గొపిరిల్లిన్తార్న్హ దేవకేస్పుక్స్యూ నందరిని కంసుడు గ్గే రగావించినాడ్ష న ష్కణి రంపకు భైం్తట్య దురపిల్ల్వి దుర్భర గర్భభిక్వ్య్యాజి అ పణ లర కనక కంసుని (కూరసత్రక్తన్సు వకీవస్వష్ణ్యల క్యా లో ఇగహమ్నున్న శ్రి నిర్పంధము. యాదవ వంశీయుల *థీ మహాధ్ధాన్దా న సన్‌ (యారత్వసునక్రు వానెల్లరు జొ థాగనత దశ స్టా ఆపాట ననమూానా యో ఎన భానాలా పద్యం

థ్రీకృష్ణావతార వై భవము క్‌ పడుచు అంని బారినుండి దేవకీషసుదేవులను కాపాడు నుపాయముల గూర్చి ఆలోచింవసాగిర. గోకులమందలి నారీలోకము కంసుని కర్మ శత్వమును గర్జించినది. కంసునిపై ద్విష హేయ భావసులు వ్యాప్తి చెందినవి. ఈ విషయాలను కంసుడు చారులద్వారా తన యభిమానుల ద్వారా విని కృద్ధుడయ్యెను. యాదవ (ప్రముఖులు మహారాజు ఉ్యాగ సేనుని కలసి కంసునిప్టై ఆరోపణలు జేసిరి. ఈ విషయమును తెలిసిన కంసుడు మరింత ,కోధావేశ పూరితుడయ్యెను.

అంకియేగాక యాదవ్సలు స్వాతల్యత్య పియులు గణరాజ్య పరి రక్షణయే వారి ద్యేయము. కాని ఆ గణరాజ్యమును కూలదోసి ఆ పునా దులప్రై రాజరిక పొధసును నిర్మించాలని కంసుని కాంక్ష. తన కోర్కె సాధనట తగు వ్యూహరచన చేయు నిమిత్త సు తన బాల్య స్నేహితులు, బౌమబాదులతో సుద్‌ర్హ చర్చలు జరిపినాడు, వారిరువురు కంసునివలె దుష్ట (సవృత్తిగల సొమంతరాజులు. వీరు మువ్వురు గాలవబుష్కా[శమములో స్నేహితులు. వీరు త్మీవముగా వాలోచించి మగధరాజై న జరాసంధుని అండదండలుండినగాని తమ కోర్కెలు సఫలీక్సేతము కావని నిర్ణయించి నారు. అందుచే జరాసంధునిచే వియ్యమందుటకు తన చెలికాడును, జరాసంధుని దాయాదియుసె న బాణుని రాయబారిగా కంసుడు పంపెను, జరాసంధుడు బాణుని ద్యారా కంససందేశమునకు సంతసించి తన కుమార్తెప్టై న అస్తి, (పొ పషియను ఇరువురిని కంసునకు పరిణయ మొన రృుటకు ఒడంబడెను, వారి వివాహము వైబవోపేతసుగా జరిగినది. వివాహానంకరము తన కున్తూర్తె లిరువురితోపాటు ఎనలేని కానుకలను, తులకేని బంగారమును, వేలాది మగధసఫై నికులను అరణముగా మధు రకు పంపెను, కంసునికి నూతనోత్స్చాహ ముద్భవించెను.

కంసుని ఆగడాలు

కంసుడు మగధరాజ కుమా ర్తెలతో మధుర చఇెరుసరికి దేవకికి తాలి సంతానము కలిగెను, వసుదేవు డా పసివానిని తన వాగ్ధానము మేరకు కంసుని సభకు గానిపోయెను. వసుదేవనితోపాటు ధర్మ్మ(పవృత్తి గల అకూరాధి యదు (పముఖులుకూడ కంస సమక్షమున శేగిరి. వారు కంసు

కళ శ్రీకృష్ణావతార వైభవము నికో కంస్తా! ఫీక్సు క్రేవగ అష్టక ప్వ్యక్సునివలన కదా 1పమాదము వాదిల్ల నన్‌ అశరీరవాణి వాాకుచ్చినది, అందుచే ఈ వసివానిని దయతో (బ నిమ్ము” అనిరి, అంకట కంసుడు అకూర పసుదేపులతో నిర్హ త్యముగా, నిందాపూర్వకముగా కరిన పదీజాలమ్షుత్తో శ్ర ఇచ్చవచ్చినరీతిని అధర్మ (ప్రళాపములు గావించి ఆ లీడ్డను బలవంతముగా లాగుకొని ఎల్లరు చూచుచుండగా నిండ్రసభలో వికటాట్టహిసవు. చేయుచు. చారుణషుగా నేలపైకి విసిరెన్సు, బిడ్డ వెంటనే శ్రీలవగి ల చనివోయెను, ఈ భయం రీ పహత్య యాగవ (సముఖల బి ఎదయహుల ను వయ్యలుచేసెను. వారు దిప్కుకోచక ఉగసేన మహార్వాత్ర విన్నవించుకొనిరి, మహారాజు భోకజ్ర ్తహృరయుడై కంస్సని మందలించుటకై "ఆతని భవనమున కేగెను. మదోన్మళ్తుడై న కంస్సడ్త కోన్నకర్యడి హిశ్రభ్రళన్స లక్ష్య పెటక అతనినే సంధించిన మిగిలిక్ర యాదవ (వముఖుల గ ఎహ దహనము గావిం లీ వచన మనన యాదనృటి భయ్యభాంతుల్లై నొ

యూదవ్ఫల పచమడ్షచ్రిబ్ర్య ల్ల విజ్ఞపీ? ను. ఈ శ్రగ్రజక్షృ నలిసాగమనమ్స స! కంస్పన్సి వ్వ లే అన సైమబమైన భీష్ముని వగ్గనుండి మళ వారిత్రో వసుదేవుని పసం ష్‌ నధురక్ష విష్చేయుచున్నార / కెలిపెన్సు ఆ గరమునట పవవలసినిసి స ర మినము కృషదె ఇఇ షృగ్య యను స వ్యనిం అకూరుని నియమించి కంసుడు అర పాద్యాదివిధ్పు పూజ్రి పాను, ఆ మహర్షిని అ్యక్రూర్రదేవకాదులొ గొని కోరు. వ్యాస భగ ంచ్చి దేవకీకసుద్రేవ్య నిరృంధ గృహమునకి ములో (మగ్గుచ్చ్వు, ౯ వాన్సర్చ వ్ర భ్ర్వ్య్య దురసిలుచు నిర్సంద కొలములోబ్లో ఖ్‌ వశీవస్స క్ష నక్ష ని అబిలో థీమఫుల్షష్య క్‌ థి జేర్చి అఆంర్వదించి నేనీయ్ము దుష్టశి్య, శిస్ట్‌క్ష్యు “వలన డేవ్య అష్టముగర్భము. వండు ననియు వార్చ కష్టస్సుల్న గ గుననియు, ర్‌ంసు డంతమొండు దేవకీప్లన్సు ప్టక్కున్షన్లి ఇ టల దేవుల ఉనందాళ్థ్యి॥ నోలలో ఓదార్భన్స్స ఆ మా

థీకృష్టావడార వై భనము గ్గ కంసుని ఆ్మగహము

కంసుడు దేవకి వ్యతులను ఆరుగురను కఠళుణారహితుడై, మట్టు బెద్దెను. ఆతనికి దేవకి ఏడవ గర్భము ధరించిన సమయమున సెక్కు పీడశలలు వచ్చినవి. వాటివలన భయభాంతుడై తరచుగా న్నిదలేక కలవరపడసాగెను. ఒకనాడు గోమలమందలి నందుని మధురకు పిలి పించి నిఎడుకొలువులో “యాదవులు స్యకమముగా వన్నులు చెల్సించకుంచు టకు కొరణమేమని” గద్ధించినాడు. అందులకు నందుడు *ముహ్మావభూ, అనావృష్టి కారణముగా క్షామము విలయతాండవ మాడుచున్నదిం అట్టి స్థితిలో పన్నులను చెల్లించుట లేదు, తగు వ్యవధి నిచ్చినచో మేము చెల్లి ంచగలసు” అని మనవి చేసెను. ఆ (పార్ధనను కంసు డంగీక రించెను. తమ సంరక్షకు డుద్భువించునని యాడవక్పలు వగటికలలు కను చున్నారట! నా అంతమును కన్నులార వీక్షించ నిరీక్షించుచున్నా రట! ఈ సపెరిమొ.రి ఆలోచనలు కట్టిపెట్టి కదలకుండా పడియుండమని కంసుడు గర్జించెను.

నందుడు కంసునివీడి, అకూరునితోను, పురోహితుడగు గర్జాచార్యుని తోను, వసుదేవుని 'పెద్దభార్యయు. నిండుగర్భువతియగు రోహిణికోను కారా గారముననున్న దేవికీవసుదేవులను కలసినాడు. వారందరును భవిష్యత్తు గురించి చర్చించికారు. తదుపరి నందుడు రోహిణిని, తదితర పెద్దలను గైకొని గోకులమున శేగిను. ఆ రాతి కంసునకు శంఖచ(కములతో తనను వధించు తేజోవంతుడైన వాలు డుద్భవించనున్నట్లు కల వచ్చినది. దాని కాతడు కలతచెందినాడు. ముచ్చెమటలతో నిదాభంగమైనది. వెంటనే తన్యప్రాసాద సంరక్షకుడ్తైన (_ప్రద్యోతనుని, ఆతని భార్య పూతనను రావించి తన కలగురించి చెప్పినాడు. దేవకి [పసవకాల మెనవ్వడో రహస్యముగా కనుగొనీ తనకు తెలియకజేయవలెనని పూతనను నియో గించినాడు. పూతన ఆ రహస్యమును సేకరించి, దేవకి [వనవకాలము నకు ఒక నెల వ్యవధి కలదని ెప్పగా కంసుడు నిట్టూర్చి స్వస్థచిత్తు డె నాడు,

అంప భవము 8 థీకృడ్ధావతార ప్లై బలరామ జననవుు జ జిపకీ నందడాదులు పరామర్శించి వెళ్ళిన పిదప పదిరోజులవరరు వసుదేవులు భగవన్నామస్మరణమే ఊపిరిగ (బదికినారు. నా పీరికిగల అచంచలభ క్షి వారనుభవించు బాధలు కరినాత్యులై ను గార రక్షటలను సైతము (ద్రవింపజేసినది. వ్యాసభగవానుని తపన కూడ వారికి తెలిసినది, వారందరు కంససంహారి జనన మెజటూడోో ఎదురు చూడ సాగిరి, అప్పటికే ప్యకఘాతియగు కంసుడు దేవశీసుతుల నార్గురను వెం చెను. దైవ నిరయానుఫ్రారము శ్రీకృష్ణునకు ఆ(గజునిగ జన్మించవల ఆనంకుడు డేవశీగర్భమున వృద్ధిపోందుచుండెసు.. శిశుషను క వారినుండి కాపొడదలచి థీమ న్నారాయణుడు యోగనూయ నాదేశింళ జీ సామె దేవకీగర్యస్థ శిశువును రోహిజీగర్భమున (పవేశపెద్టెను. రోహ్‌ గర్భమున క్షేమముగా జన్మించిన +థపే బలరాముడు. ఆ శుపును, ఇిలాఢ్యుడగుటచే 'ఒలిభ్యదుడనియు, రామణీయశకతచే రాముపని యు గర్భుపంకర్షణ కౌరణమున జనించుటచే సంకర్షణుడనియు వివిధ నావు ములకో వ్యవహరించిర. దేవక్ష కప్పుడు “గర్భ(స్రావమైన దనువారర్త వ్యాపించెను, కంసుడు కిలపరపాటుతో పూతన వెంటవచ్చి ఆ రాతి వేబ వసూ గారమందు మృతశిపవును గాంచి విభాం8జె,ది మరలి పాలి పెద్దథొర్య రోహిణి నంద.నియింట_ అతిధి. ఆమె బిడ్డకు జే. యంలో వరుండబెట్టెను, అవుడు ఒక పెద్ద సర్పము పడగ రోహి! క్‌ వంచి 1మాన్సడెను. ఏమియు తోచని స్థితి ం ఊయంళ చూ అ సర్భము మెల్లగా వెడలిపోయెను. దీహిజి మోమున చిరృనగవ్త ల (గౌంతముగా నిిదించుచుండెను. ఆమె వ చిందులాడుచుండెను. శ్రీకృష్ణ జననము ఎం అష్టమగర్భము చాల్చినది, అప్పుడు ఆమె

శ్రీకృష్ణావతార వై భవము త్రి నయనములు విఎతవెలుగును సంతరించుకొన్నవి. ఆమె శరీరము వినూత్నకాంతులఅతో కళశళశలాదినది. మధురానగరజనులు గోకుల_పజలు, (వజవాసులందరు దేవకి గర్భాన జన్మింపబోవు శిశువు కంసుని కడతేర్చ గలడని, వాని జననమునకై. ఎచురుచూడసాగిరి. మునీశ్వరులు సత్పురు షులు భగవానుని అవతారగమనమును నిరిక్షించుచు భక్షితో ఛాస్రనము సలువపాగిరి. గృహిణులు నోములను, పుణ్య్యవతములను ఆచరించినారు. దేవకీవసుదేవులు వ్యాసభగవానునియొక్క యు, నారదమునీం(దుని యొక్కయు జోస్యములను గూర్చి పదేపదే మననము చేయసిొగిరి. కంసుని మనోవ్యాకులత

కంసుడు దేవకికి అష్టమగర్భమున పుట్టబోవు శిశువును తక్షణమే సంహరించుటక్షై భ్యాదతాచర్యలు గెకొదినాడు. కావలివారి నందరిని మార్చివేసి ఆంతరంగికులై న పూతనా(_పద్యోతనులను భవన సంరక్ష ణార్ధము నియోగించినాడు. తనకు విశ్వాసపాొ్యతులై న మరికొందరిని కూడ రక్షణకు నియమించి (పక్యేక సిబ్బందిని అదనముగా ఏర్పాటు వేసినాడు. దేవకీవసుదేవులను చూచుటకు వారికుల పురోహితుడైన గర్షా చార్యునకుతపుృ మరెవరికీ అనుమతిలేదు. (వజలలో అలజడి లేకుండ: వుగధపై నికులను రాజధాదిలోని జనసమ్మర్ద, _పాంతములందు నియ మించ్చి. గట్టి రతణ ఏర్పాట్లు చేసినాడు. అనుదినము దేవకి (పసవ కాలమును గురించి పూతన నూతన వార్తలను కంసునకు నివేదించు చుండెను. ఇంత కట్టుదిట్టము చేసినప్పటికిని కంసుడు ఏదియో చెప్పలేని మూనసికక్షోభకు, భయ, భాంతులకు లోనయ్య్యొను. (పతివారిని అనునమూ నింవసాగెను. అల్పవిషయములను అన ల్బవిషయాలుగా థావించి మథనపడుచుండెను. గోరంతలు కొండంతలుగా ఊహించుకొని కృంగి పోవుచుండెను. మతివమురపు ఆతని నావరించెను. నిదాభంగము, చుసన్వ్వవష్నములతో కలవరపడుచుండెను.

అది _శావణమాసము....కృష్ణపక్షము....అష్టమితిధి. ఆ రోజంచయు అకాళశవు మేఘావృతమై భయంకరమైన ఉబుములతో సుడిగాలులతో

40 శ్రీకృష్ణావఠాం ౨ఎభవమాు ఎడతెఅపిలేక కుండపోతగా వర్షించుచుండెను, అది బీభత్సమైన కాళర్యాతి నిశీధి-.-ఉ జ్ఞ్వలకాంతి...ఆకసనుందు (నళయగర్దన వంటనే పిడుగు పొటు, భూనభోంతరాలు దద్దరిల్లై ను.

*మ॥ “మహిత [శావబ మేవకాష్ట్రమి నిశామధ్యంబునన్‌ (బస్ఫుర ద్దహముల్‌ స్వోచ్ళ్చగృహంబులందయిదు విభా జిల్ల లలో దేవకీవసుదేవులకు శ్రీమహావిష్టు సాక్షాత్యారమైన ఉభలగ్నపున అంత వరకు వీచిన _పచండవాయువృలు (పశమనసు నందగ్షినల్ని నదులు 'పసన్నశఘ హెందికపి సముదములు తమ శద్దముచే మనోహర మం౦గళవాద్యములను మేళవించెను, వేల్చు లఅంతరికమునుండి పూల వొనలను గురియించిరి, అది అభిజిత్‌ అగ్నము. పావనకూ 6 జివకీ దేవి మోమునందు _సజ్యలమైన వర్చస్సు పొడగట్టినది. ఆమె నేలసముఘ శ్యామునకు జన్మ (పసాదించిన భాగ్యశాలి. వసుదేవ్పుడ్తి మంతనెని. జనార్దనుడు జననమందినవెంటనే అందరి పాపలవథె 'కెప్వున వఏడ్యలేదు = నిగనిగలాడు నిలికాంశిలో చతుర్చుజములతో ఫీవత్సచిహ్నపం:తో నుద యించిన ఆమూర్తి చిరునవ్వుచిందించి మాతాపితలను ఆనందాట్టి

నోలలాడించెను, దేవదేవుడే మాయచే నియ్యొడ బాలకమూ ర్తియె యుం ఆస్వామితో దేవకి యిట్లనియెను. *క సర్వాత్మకా। నాల్లు చుజములరోనున్న ఈ రూపమును మలుగుపరచుము, కంసుడై. పుట్టిన యీ దైత్రుడు న్రీవవత రించినావని యెటుంగకుండుగాక[ళొ అనెను. అదివిని భగవంతు డిల నెను. ణా “ప్కుతునిగోరి మున్ను నీవు నన్ను స్తుతించితివి. అది యిప్పడు ఫలించి నది, నీ కడుష్యన శేన్స జన్మించితిని” అని పలికి సామాన్య శివకావకును దాల్బ్చెను, శ్రీకృష్ణుని గోకుల (పవెశము దేవకి బాలునిచూచి మైమరచి ఆనందించుచుండ వసుజిబుడు *హరినంశము |

తకృష్ణాంతార వై భవము 11 వలుటికాపలావారిని వాతావరణనును పరిశీలించెను, అదేమి విచిత్రమో! చరమ ్టూ! ద్వారపాలకులెల్లరు గాఢని_దాపరపశుల్లై యుండిరి. 4[ఏులన్నియు తెరవబటియువొడెను. బాలుని ఒక కాలువాలో చుట్టి తట్టలోనుంచి తలపైనిడుకొని గోకులమునకు వసు దేవుడు వయన వుయెను, ఆదిశేమని యాకారములోనున్న ఛ్యతమొకటి శిజవుపై సషాగేదేరుండ రక్షగా నిలిచెను. వనుదేవీనకు యమునానదిమఠ్‌ లఅవాజమైస మార్గము నేర్పరచి ఆవలిప్పై పు చేరుటకు తోడ్పడెను. నటే యాప లియొడద్డున గర్గాచార్యుడును, గొకులనేతమయైన నందిమవారాజు వను దేవుని చాకకై నిరిక్షంచుచుండిరి. గర్గాచార్యుడు వసుదేవుని వద్దనువ్న తట్టను గహించి, ఒక ససిపావయున్న మరియొకతట్టను వసుదేవున కందింకొన్సు, “క్షా పాప ఎవరొన్న వసుదేవునకు “యకోదాపతి యని బదులిచ్చెన్సు, వసుదేవుడు నందునితో *నీ బుణ మెట్లు పఏీళ్చుకొానగలనిని [(పశ్నించెను. నందుడు వసుదేవుని _వశ్నకు బదులుగా పాదాఖివందన మూచరించి అ పభూ! నా సర్వస్వము నీద్దై నపుడు బదులుతీర్చు (వశ్న ఎక్కండిదెనెను, అంత నందుడును గర్గాచార్యులును గోతులమున కేగగ వసుదేవుడు స్త్రీ శిశువుతో యమునను దాటి కారాగారము -(పవేశింబెను. అంతయును శ్రీహరి కృపాకటాక్షవీక్షణ [వపభావమున జడుదుడుకులు లేకుండ జరిగిపోమయెను. యశోదానందుల వూర్వగాథ

అష్ట వసువులలో (దోణుడు ముఖ్యుడు. ఇతనిని, ఇతని భార్యను భూలోకమున జన్మించుడని _బహ్మ కోరెను. విష్ణుసేవానిరతి తనకిచ్చిన యెడల నటుఅ బుట్టదుననియెను. _దోణుడు ధరయను నామెను వివాహ మయ్యెను. ఈ దంపతులకు సంతానము లేకపోవుటచే గంధమాదన పర్వతమునుజేరి యట విష్టుమూర్తినిగూర్చి తప మొనర్చిరి. ఎంతకును నతడు _పత్యక్షము కాకపోవుటచే విసిగి యాదంవతు లగ్ని[కండమున బడిరి. “మే ముందు జన్మమున విష్టుమూర్తి మీ కుమారుడగూనని ఆకాశవాణి పలితెను.

శై శ్రీకృష్ణావతార పై భవము .[దోణుజే నందుడుగ బుట్టను. ధర యశోదయై జన్మించెను. వీరికి అీకృష్ణుడు ప్మ్రతుడయ్యెను. యశోద పూర్వ పుణ్యములవంటగ భగివా నని బాల్యమునందు సంరక్షించి ఆనందించు భాగ్యమును పొందెను. యోగమాయ హెచ్చరిక ఆ రాతి కంసుడు దుళ్ళకునపీడికుడై కలతన్నిడతో కళవళవడి అసన్ననుగు ఆవదగూర్చి భయ విహ్వలుడయొను. అట్టిశరి పూతనవచ్చి దేవకికి త్రీ శ్రీజను జన్మించినట్లు కంసునకు తెలిపెను, “జన్మించినది ప్యతికొ? ప్యతుడా?ొ అని కంసుడు గద్దించెను. పూతన పష్మత్రికయేనని నొక్కిచెప్పగా వెంటనే తన రథముపై దేవకీవసుదేనల వర్టకు వెడలిసు. శికవునిటు కెమ్మువి అరజెను. దేనకేవసుదేవులు “స్త్రీ శకువ నీకేమి యవ కొరము చేయగలదు? కాన " విడిచిపుచ్చు*మని వలువిధవుల కంనుని (పార్టించిరి. దేవకి కంసుని పాదములపై (వాలి,

*ఊ[ అన్న! శమింపువున్న। తగ చల్లుడు కొడీది మేనక్రోడ్రత్రా మన్నస 'సేయుమన్న! యిటోనినిం జంప్పట రాచపాడి గా దన్నః-సుకీర్షివై మనగదన్నః మహొోత్ములుబోవు త్రో బో వన్న:ః భవత్సహోడరింగదన్న నినున్‌ శరణంబు వేడెదన్‌,

ఆ (పొర్ధవ కంగున్ది కదల్భలేకపోయెను. కరినాత్ముడును కర్కుశహృద యుడునై న కంసుకు ఉఊయలలోని పసికందు కౌళ్లుసట్టి తలకిందుగా పై కిలేపెను.

కంసుని చేయి తక్షణవే యోగమాయ మహిమజే చచ్చువదెను" ఆ శీళుప్త చేజ్రార్రి భయంకఠ శబ్దముతో మింటికెగిసినది, ఆ క్షణమునశనే శిథవు తేజస్సు కంసుని కన్నులకు మిరుమిట్లు గొల్పినది. కంసుడు నిశ్చేష్టుడై నోటమాటరాక్ష (మాన్వడెను. మింబికెగసిన్ర యోగమాయ అయుధములఅతోగూడిన దొ న్లి్సిడ్చ భుజములతో నద్య్భుత గ్రూపముగొని బిగ్గరగ “ఓరీ! కంసా? నీ ప్రాభ్వి మృత్యువు జన్మించి వేరొక్రచ్రోట శెరుగు ప టశీముదాం ద మన యు

*శ్రీమదార్యధ మహాభాగవప్రష్ను దశమస్కృంధము-15క0 పద్యము

ీకృష్ణావతార వై భవము 19 చున్నాగడని హెచ్చరించి అదృశ్యమాయెను. ఆ హెచ్చరికను అచట నున్న వారండరు స్నష్టముగ విని కంపించిరి. కంసుడు మూర్చిల్తైను. పూతనపద్యోశనుల ఉవచారములతో కొంతవరకు శేరుకొనెను. దేవకీ వసుదేవులను బంధవిముక్తులనుజేసి నిసృహయస్థితిలో తన భవనమునకు మరలెను,4 కంసుని ముంతనములు , ఆ మరునాటి ఉదయమున తన ఆంతరంగిక మందిరమందు కంసుడు తనకు (పధాన నఅహాదారులై న (పఅంబ, కేశి, ధేనుక, పూతనొ (వద్యోతనారిష్టాదులను పిలిచి భావికార్యకమమునుగూర్చి మంతనముల వేసెను యోగమాయ చెప్పిన తన మారకు డెందున్నాడని మధనవడి ఇటీవల జనించిన బలిస్టులుగ కనబడు వాలురనెల్ల వట్టి మట్టు పెట్ట నాజ్ఞా పించెను. యజ్ఞములు చేయువారినికూడ వధింవవలెననను. (వజలు అధర్మవర్తను లే దుర్మార్ల్గముగ సాధులను హింసించుటకు మదోన్న్మత్తుల్లె వ్యవహరించుటకు వారికి తగు భనసహాయము చేయుమని మగధనుండి వచ్చిన జరాసంధుని మంతి కంసునకు సలహాలిబ్బెను. కంనుడే దుష్మార్యములనవై నను వెజవులేక అమలువరువ సాగెను, ఆ పాపవరిణామ ముచే కంసుని యశము, ధర్మము, సిరిసంపదలు తరిగి నశింపసా7ను. దేవకీ ప్కుతుని గుుర్తింపలేక శిశువులనందరిని చంపించుచుండెను. శ్రీకషుని నామకరణము గోకులమందు గర్గాచార్యులవారు బాలుని జన్మనక్కతమును జాతక చ్మకమును పరిశీలించి దేవకీ సుతునకు శ్రీకృష్ణుదను నామకరణము గావిఎచెను. ఆ బాలుని ఘనశ్యాముడనికూడ వ్యవహరించినారు. నంద మహారాజు అ నామకరణ మహోత్సవము గోకులమందలి ఆఅభాలవృద్ధులకు కూడ కలదు.

శ్రీకృష్ణుని జాతకచ్యకము | చ 1170-42 ల 286 | రారారా క జననము 19-7-3228 8.6. కు క్రేం 544 నక్ష్యక్ష్రం._రోహిణి-4 పాదము రా 16-42 టా! జననకాల చం,దమహర్దశ ర 19948 కరంఎ24/ | శేషము: 42.21 . క క. 24 ష ణు 28 =5 44 శ్‌ ప్రేశం43 బు 2-48“ 'ననానాననననతాననినననతనతాలననతాననా- తాల లనాలనాలాాననలననా లాలన ననన నననననను చానిననానా ననా ననన. శ్రీముఖనామ సంవత్సర (శ్రావణ బహాళాష్టమీ రోహిజీ నక్మత చతుర్ధ సౌదమునందు జనన౦. కన్నులపండువ్లగా జరిపించెను. వేదళాస్త్రపండితులకు జ్ఞావవృద్దులకు తగిన కానుకలు, (ప్రత్యేక విందులు ఏర్పాటుజేసెను. వరిసర పేదగప్కాలకు అన్నదానము గావించెను. గోపాలురు, రోపికలు వృఠత్యగానములతో అతిధుల నానందవరచిరి, నందు డా శఅభసమయమున రోహిశ్రిని నూతన వస్తాభరణములతో సత్కరించెను. శ్రీకృష్ణుడు జన్మంచినది మొదలు గోవు లధిక క్షే రము- భిచ్చుచుండెను. శ్రీకృష్ణనామ మహత్మ్యము శ్ర ఇ స్టగొమమునగల బీజాక్షర సంపుటికరణమున్సు బ్వం్రశ్రల్రించినచో ఏ ౨వ రహస్యమంతయు యాీనానమమున న టను గీమనింపగంప్పు. శి ౦ దిమిడియుండు ్ల్రేః ఇందలి కారము పెభదము, విత్తవర్ణనము, లక్ష్మి్రీవత్స పండరీ కాదులకు (పతీకమునై రొువ్పు దివ్యబీజము. *రోక్రారము అశేష

థ్రీకృష్ణావళార వై భవము శ్‌ భువనాధారము మరియు కాలాగ్నిబిజము, 'ఈి కారము విస్టువామను లకు మహామాయకు చిహ్నూమగు మాయాబీజము, శకార రకార్హ ఈకార సుల సంయోజకత్వముచే యేర్చడినది శ్రీ అను బీజాక్షరము. కజ్ర్రీబ్బుజ్ట్‌ "సేవాయాం” ఈ ధాతువునుండి “థ్రీ” శబ్బ్దమేర్పడుచున్నది. (ోయా[శయకే 'సివ్యతే సర్వేణ జగతా విద్వద్భిర్యోగిభిశ్చ సాత్రీ) సమ ్త్పజగత్తును విద్వాంసులును, యోగులును '*శ్రీని సేవించుచున్నారు. అశేషభువనా ధారమై భువనపోషకమై, కాలాగ్నియై విలసిల్లు విష్ణమాయాశకి యగు కృష్ణ = ఇందలి *కి కారము (వరకృత్కిజహ్మాత్మక వీజము. ఇది కరాళ, కమలాద్యోతిక దివ్యబీజముకూడ నై యున్నది. ఆందువే నీలాం బుజ వర్ణమున విలసిల్లు [(వకృతీసహిత పర్మబహ్మకు అనగా మాయా సహిత మహావిష్టువుయొక్క అవతారమునకు “కికారము (వతీక్ష వీజమగు చున్నది. మాయానృష్టికి మూ వీజమగుచున్న ది. కృష్ణనామ మందలి “యుకొరము సత్యమునకు. పద్మనాభునకు, శ్రీధరునకు చిహ్నమగు దివ్య బీజము. “షి అనునది శళ్యతుసూదనవీజము. “ఇ” అనునవి లిఠుజవన వమూలీ వకీకమగు (ప్రచండవీజము. కృబ్యుష్కణ్కల సంయోజకత్వముజే యేర్చడినది, “కృష్ణ” శబ్దము. కృష్ణనామము శ్యతుసూదనమునకు అనగా దుష్టశికణకు అవసరమగు (సచండత్రథ్య్వముతోడను జగతృర్వమును తన వైఐన కాకర్షించి ఆడించు మహామాయా త త్త్వముతోడన్సు భువనపోవ కము, శిష్టరకకమునగు శ్రీత త్వముతోడను వనమాలా ద్యలంకరణళోభిత ముగ భువి నవతరించిశ మహావిష్ణువును సంపూర్ణముగ (వకటితమొనర్చ్భు అద్భుతనామము, పద్ధస ్త్వ్యవధానుడగు పరమేశ్వరుడు శ్ర యవతార మున మాయాసమన్వితుడగుటచే ఆతడు న్లీలాంల్బజ శ్యామల కోమ న! లాంగుడ్లై నాడనియు ఈ నామమే తెలుప్తచున్నది, లక వ్యుతృత్యర్థములను పరికించిన చో “కృష్ట ప్రీతి కృష్ణః “స్వ ఆత్యనిక ర్షతీ తిళ్ళష్ణా ఎల్ల రను తనవై పున కాకర్షించి లాగుకొనునాడు. అందులకే జగన్మోహనాకారుడు శ్రీకృష్ణుడు,

16 శ్రీకృష్ణావతార వై భదము “క్షృషామి మేదినీం పార్ధ భూత్వా కృష్ణ యశోమహాిన్‌ కృష్ణోవర్జశ్చ మా మస్మాత్‌ తేన కృష్ణో భవామ్యుహమ్‌॥ “నేను నల్లని కొయ్యతో భూమిని చీల్చియుండుటచే కృష్ణవర్జుడనై తిని. అందుచే నన్ను కృష్ణుడందురు అనియు కృష్ణుడును నుడివియున్నాడు. ఇట్లు శ్రీకృష్ణావతారము జగన్మోహనకరము, మాయాసమన్వితము, దుష్టశిక్షణణ శిష్టరక్షణ దీక్షావరతం్యతము అభయదము భువనపోషక లక్మీసంయుతము, నీలవర్ణ సంశోభితము, పనమాలాద్యాలంకారవిలసిత ముస్చై యొవ్వు మహావిష్ట్రవతారమగుటను, (తికొలడర్నులును సర్వజ్ఞులు వైన గర్గమహాబుష్యాదులు గమనించి నందబాలునకు “శ్రీకృన్నడు" అను నామకరణము చేసిరని తలియనగును. థీకృష్ణవామము ఇహపరసాధకమ:నగు మహామం(త్రము, ఈ నామ మాహాత్మ్యము అనవరతము నర్వశభావహము నగుచున్నది. శిశు హత్యలు కంసుని యానకిిపకారము శిశిఘాతకి పూతన (శావణమాసమందు జన్మించిన తొమ్మిదిమంది శిశువులను చంపి వేసెను, అయినన్పటికి కంసుని మనోవ్యధ తీరలేదు. పూతనను మరల హెచ్చరించుచ్చు ఇంకను అనుమా నించవలసివ శికవులను చంసవలసినదిగా అజ్జాపించెను. పూతన శిశు హతాాకాండతో విసిగివేసారెను. కంసుడు చివరిసారిగా పూతనను నంద కుమారుడై న శ్రీకృష్ణుని హతమార్చుమని ఆదేశించెను, అందులకు పూతన నిరాకరించుచు, క వభూ। గోకులమందలి త్త్రీలు నన్ను చూచి భయపడు చున్నారు. వారి పిల్లలను నాకు కనుమరుగు చేయుచున్నారు. నన్ను చూచినంతట మీ అంతఃవురకాంతిలుకూడ ఘోరశిశహంత్రక్రినని వ్రవగించు కొనుచున్నారు. రెండు నెలల (కితము నాకు పుట్టిన బిడ్డ నా చేతులలో అందిమశ్వాస విడుచుసమయమున ఆ చావులో నేను చంపిన శిపపుల దినాలాపొలు నా చెవులలో మారు_మోగునవి. మహారాజా, ఇంక ఈ శశ హత్య చేయుట నొపలనకాదు. నన్ను క్షమింపుడు, మీ ఆజ్ఞలు నేనెన్నడూ జవదాటలేదుూ” అని కంటతడిబెట్టెను, కంసుడు వూత్రనన్చు దుర్భాషలాడి

థీకృష్ణావకార వై భవము మ బెదిరించి “పదునై దు దినములలో నా ఆజ్ఞను పాలించి నందకునూరుని మట్టుబెట్టికివ్హా సరి. లేదా, నిన్నే నేను అంతమొందించెదొననెను. పూతన సంహారము

శ్రీకృష్ణునకు రెండు సంవతృరముల వయస్సు నిండెను, ఆది ఆశ్వీయు జపూర్ణి మ, గోకులమందెల్ల రు స్నానమాడి మ హేళ్వరునకు బిల్వా రన చేయు మహాపర్వదినము, ఆ వవ్యిత దినమున నందుడు కొందరు ముఖ్యులతో మధుర కేగెను. ఆరోజు సాయంత్రము మధురనుండి ఒక భూసుర్యప్రముఖుని భార్య మహాదేవపూజార్థము గోకులమునట వచ్చు చున్నదని యకొదకు వ్నార్హవచ్చెను. మహీసురసువాసిని రూపమున విచ్చేసిన పూతనను యకోద, రోహిణ్కి తదితర గోపత్తీలు సాదరముగ ఆహ్వానించిరి. వారితో కలసిమెలసి పూతన థ్రీకృష్ణుని లాలించి ముద్దాడి నిజముగ ఆతనిపై (_పేమయున్నట్లు నటించి, మాతృవాత్సల్యమువే పాలు చేషువచ్చినదానివలె శ్రీకృష్ణునకు విషదుగ్ధములనిచ్చెను. శ్రీకృష్ణుడా రాకసవనిత జొమ్ము నిరుచేతుల గట్టిగ బట్టి, పాలుుదావి, కినుకగొన్సి పాలతోపొటు దాని పాణముల (దావివైచెను. పూతన నిజరూవముతో విగతప్రాణిగ నేలకూలెను. [వజవాసులు పూతనను, ఆ రక్కసి కశేబరము పైనున్న ఖీకృష్ణుని, చూచి నివ్వెరపోయిరి. యశోద బాలుఖెక్తుకొని బిడ్డ జడుప్పగొనినాడని, దిగదుడుపు మొదలగునవి గావించి? రక్షవెట్టి బాలదోష నివారణ మొనరించెను. నందాడులు తిరిగివచ్చి పూతన మృతకశే బరము గాంచి సం్రభమాశ్చర్వములు పొందిరి,

హరివంశ విష్ణుపురాణజములందు పూతన సుందరి వేషమును థరిం చిన అంశము లేదు,

పూతన పూర్వగాథ

పూతన పూర్వజన్మలో బలిచ్యకవర్తి కుమారై రత్నమాల. త్రీహరి

వామనావతారమున బలిచ్యకవ రిని నిర్జింపదలఅచి వటునిరూవమున

॥ శ్రీకృష్ణావతార వై భవము రత మాల మనోహరమైన వెళ్ళెను. అప్పుడు కండి [పక్కనవున్న మి ము తనకుఠతేకపోయె వామనునిమూ ర్తి ని గాంచి ఆమూ గ్రిక పాలిచ్చేభాగ్యమ: మనోవ్యథను నని తపించినదా వామనరూవముననున్న శ్రీహరి అమె పరమందు ష్‌ మాల ద్వావ 1గహించి ఆమె కోరికను తీర్చతలంచెను. రత్న ౮ ప్రైవద పొలు పూతనగా జన్మించినది. శ్రీకృష్ణరూవమందున్న ధేహి అమెవద్డ వకు (తాగి పూర్యజన్మపు కోరిలై చెల్లించెను. కా వించినది బప మును చన్నిచ్నిన కారణముచేత అమన తల్నిగా భావించి పర ము! ఈ (పసాదించినాడు, అహ, వీమా వరాత్పరుని రఠుడా ర్ధగిహ్బదయవ శన అంశముననే కవికోకిల శ్రీ చీమలమళ్టి వేంకటన రసయ్యుగా ఇించిరి, “భగవర్గీకోవదేశము” అను నాటక్రములో థీకృష్ణు నీ విధముగ స్తు కేసీ! విసమునొసగిన కృ(తిమవేషి శేని ము క్రినొసగిన కారుణ్యమూ ర్రి వీవు ఈక నినుగొల్బవారి! వరచవదము నిచ్చు టబ్బురమౌశై సర్వేశ; కృష్ణః తృణావర్త సంహారవ్సు* తన మరణవార్త విని కంసుడు మండినర్త ఆంతరంగిక మంతీ (నఅంబుని రావించిను, పూన మరణానికి (వస్రీశారముగా గోకులము నంతటిని నామరూప రహితము గౌవించెదనని కోవోది ప్రడై పలికెను టేలంబుడందులకు సమ్మతింపక నందునిపై ద్రాడ్రిచేఖనచో బారు వృష్టులు యాదవ్షల్సక్రథిఫ పౌంచాలాధివడగు (ద్రువదుని నాయకత్వమాశ్య కసస్ట మాషడించగంరని చెప్పెను. అంతియేగాక క్రుంతిభోజుడు వ యము గాప్టి చి హా స్లి నాప్పరార్రికక్రు పొండురాజున క్రిచ్చి ల్‌ ద పంత భోరు. కొన ఆ రాష్ర్యాధినేత, జగజెట్టి భీష్మ్యడ్రు (4 రొ యావవపక్షాన మనపై దండె త్తినచ్రో ప్రన్లకు జే లంచ టవస్టినటన. ఇది "వోమేరకు కంసుడు గోకులముఎే *విష్టుపురాణవ్వ-. హకంకములండు క్యా ర్యా్హా లా తడ

థీకృష్ణావతార వై భవము షి కంసుడు థ్రీకృష్ణసంహారార్థము తృణొవ _రుడను రక్కసుని గోకుల మునకు పంపెను. వాడు బహుకపటి. మామయోపాయ విద్యాపారంగతుడు. తృణావ ర్తుడు సుడిగా లిరూవమున శ్రీకృష్ణు నెత్తుకొని వివరితమైన వేగ ముతో మింటికెగ'సెను. యశోద దుఃఖవిహ్వాల యయ్యెను, బాలకృష్ణుడు తృణావర్పుని తృటిలో మడియజేసి మింటినుండి చిరునగవుతో మేదినికి దిగను అప్పటి యశొోడఆనంద మెంతని వర్ణింపగలమ.? తృణావర్తుని మృతకశేఒరము నగరికావల గాంచి గోపాలురు నందాదులు అశ్చర్యచకి తులైరి. తృణావర్తుని పూర్వగాథ తృణావర్తుడు తొల్లి పాండుదేశాధీపుడు. అమితబల సంపన్నుడు, త్రీలోలుడు. అతడొకసారి తన రాణులతో రేవాతీఠరమందు కేళీవిలాసముల సునిగితేలుచుండెను. అవ్పుడక్కడికి దుర్వాసమహర్షి వెళ్ళెను, కామక్రీడా వినోదమందు మైమరచిన రాజు మహర్షిని చూచికూడ అక్ష్య పెట్టలేదు. అతిధిపూజ విస్మరించెను, ఆ అలక్ష్యము దుర్వాసుని అ(గహమునకు కారణమయ్యెను. వెంటనే దుర్వాసుడు ఆతనిని రాక్షసుడవై జన్మింపుమని శపించెను. రాజు తన తప్పిదమును (గహించి శరణు వేడుకొనగా ద్వావర మందు శ్రీకృష్ణునిద్వారా శాపవిముక్తి కలుగునని సెలవిచ్చెను. ఆ శాప ఫలముచే ఆభూపతి తృణావర్తునిగ జన్మించి కంనుని కొలువునందు చేం థ్రీకృష్ణునివలన మోక్షపదమందెను. నవనీతలోలుడు ఒకనాడు బాలకృష్ణుడు యశోదాదేవి స్తన్యమును (గోల ఆమె జడియందు పవళించి మందస్మితవదనా రవిందముతో మెల్లన నావులిం చెను. అపుడా మాతృమూర్తి ఆ నల్లనయ్య చిన్నారి నొటిలో చరాచర సృష్టిని దర్శించి ఆబ్బురవడెను, మరియొకనాడు ఎందరో బాలకృష్ణులు గోకులమందలి గోపికల ఇళ్ళలో (పవేశంచిరి, ఒకచోట శ్రీకృష్ణుడు అవులకు (క్రేపులను విడచి

భము చులకు పాలను కుడీపింపకేసినాడు. మరియొక యింట కాగినపాలను వడా వోసినాడు. _ వేరొక గృహమున వెన్నను దొంగిలించినాడు.

చుచున్నై శావున పెరుగుమీగడలను జ్యురి యొకింక మీగడను నిదిం మున కోడలిమూతికి పూయగా ఆ కోడలు అత్తఆరడికి లోనై నది. ఈ విధ రు గోపికలు యశోదకడకువచ్చి ఆమెకు వారి కడగండ్ల ను విన్నవించిన రు *క౦, “ఓ యమ్మ! సీ కుమారుడు మా యిండ్లను వాలు బెరుంగు మననీం డమ్మాః పోయెద మెక్కడి కైనను మాయన్నల సురభులాన మంజులవాజీ[ చిన్నారి కృష్ణయ్య చీలిపిచేష్టలను గోపికలవలన విన్న యశో దమ్మ ఆళ్చర్యచకితయై ఆ సమయమున ఆమె చిన్నారి కన్నయ;$ అమె ఒడిలోనే నిిదించుచుండుట వారెల్లరకు చూపెను. గోప్పికలు తలి ఒడిలో చాల'సీవటీనుండి పండుకొనియున్న బాలకృష్ణుని గాంచి తాముత మతో కొనివచ్చిన కృష్ణులను గాంచక సిగ్గునంది అబ్యురపకిరి. అంత యశోద తన ముద్దుల తనయుని నిర్జోషిత్వమును ఉగ్గడించుటను దాంగని(దలో నున్న కృష్ణయ్య ముసిముసినవ్వులతో గమీనించుచునే యున్నాడు. గోపికలందరు వెళ్లువరకు ని(ద్రావినోదములోనే పారవశ్యము నటించెను. శ్రీకృష్ణుని నోటిలో (బహ్మాండము ఈ నవనీతచోరుడు మరియొకమారు మన్నుకినుచుండ బలరామౌొ దులు పరుగుపరుగున పోయి యశోదకుచెప్పి ఆమెను కృష్ణయ్య ఉన్న చోటుకు తెచ్చిరి, ఆమె అతనిని దగ్గరకు పిలచి _పేమపూర్వఠముగా “నాయనా! నీవు తినుట కన్ని తినుబండారములున ఎప్పుడు మన్నేల లినెడొవని మందలించెను, అందులకు బదులుగ థ్రీకృష్ణయ్య న క )శ్రీమదార్యధ నుహాభాగవతము : దళమస్కంధము _ పూఠర్యభాగము 329వ సద్యం

శ్రీకృష్ణావతార వై భవము 212 “శా అమ్మా! మన్నుదినంగ నే శివవునో యాకొంటినో వెళ్టినో నమ్మంజూడకు వీరిమాటలు మదిస్‌ నన్నీవు కొట్టంగ వీ రిమ్మార్గంబు ఘటించి చెప్పెదరు కాదేనిన్‌ మదీ యాస్యగం ధ మ్మా_ఘాణముసేసి నావచనముల్‌ దపైన దండింవపేః అని అమాయకంగా పలికినాడు. యశోద తన ప్యతుని అమాయకతకు ముగ్గురాలయ్యెను. అయి నప్పటికి బలరామాదుల మాటలవఆఅన థీకృష్ణుని సూచనమేరకు అతని నోరు చూచుటకే నిశ్చయింబెను, ఆమె నిశ్చ్వయమును (హించి కృష్ణయ్య తన నోరుదెరువగా, జాపురేః! ఎంత అద్భుతము! ఆతనినోట పదునాల్గుభువనాలు (బహ్మాండమంతయుగాన్పించెను! ది_గ్భాంతి చెందిన యశొవ యిటుల తలపో'సెను. *శాన్స్య]ు “కలయో! వైష్టవవాయళయో! యితరసంకల్పార్థమోం నత్యమో తలపస్‌ నేరకయున్నదాననొ యశోదాదేవిగానో వర స్టలమో? బాలకుడెంత? యాతని ముఖస్థంకై యజాండంబు వ జ్వలమై యుండుట కేమిహేతువా? మహాశ్చర్యంబు చింతింపగన్‌ొ అని చేతులు జోడించి రృష్ణయ్యకు _మొక్కెను. థీక్పష్ణుడు వెంటనే తన వైస్టవమాయను (పసరింవజేసెను. అందుచే నామె అంతవరకు పొందిన అనుభూతిని మఅచెను. తన ఎదుటనున్న విశ్వంభరుని తన తనయునిగనే మనమున తలచి కౌగిటజేర్చి ముద్దులాడుచు నింటిలోని కరిగెను. *** నృద్రర్రాసుర వధ బలరామకృష్ణుల శ్రైశవ్యకీడలు అతిమనోహరములై ఆనందదాయక శ్రీవమదాం్యధ మహాభాగవతము : దశమస్కం౦ధథము _ పూర్వభాగము : 33868 వ పద్యం **శ్రీమదాం(ధ మహాభాగవతము : దశమస్కంధము - పూర్వభాగము 342వ పద్యం ౨హవిష్టుపురాణముందు పూతన మరణాన్తయత్ర్యకాాాణణటనే శకటాసుర నం హారము జరిగినట్లు చెప్పబడె యన వంచిన కకక శకటము తన్నిన విషయమును గోవ్హక్షోళ్తలు చెప్పిరి. _ ఈ బీహ్టన్ష్యునె గోపి కలు చెప్పినట్లు విషుపురాజీప్తక్షొట్‌ న శ (| చ వ నం ల్రాక్రా, న 5 నో

2 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము ములై _వజమునందలి (_పజలనం౦దరిని మురిపించుచున్నవి. ఒకపరి చిలిపిచేష్టలచేతన, మరియొకవరి [పాయమున కథీతములై. (పొధత్వము నిరూప్‌రీచు వనులచేతను, ఇంకొకమారు మహిమాన్వితములై న పనుల చేతను, గోపగోపీజనము అచ్చెరువు నందునట్లు మెలగసాగిరి. అట్టుండ ఒకనాడు శకటానురుడు బండిరూపమున బాలకృష్ణుని వధింప తల పెట్టెను. థీకృష్ణుని కాలితాపుతో బండి తునాతునకలై. శకటాసురుడు సంహరింప బడెను. శరటాసురుని వూర్వగాథ శకటాసురుడు పూర్వజన్మలో హిరణ్యాక్షుని కుమారుడైన ఉఊత్క చుడు. ఆతడొకనాడు లోమశ మహర్షి ఆ్యశమమునందు (ప్రవేశించెను. అక్కడ అనభ్యాముగా (సవర్శించి ఆ బుష్యా_శమమందలి ఉఊద్యాన వనమును పొడుచేసెను. ఆందలిచెట్లను 'పెకలించివేసెను. లోమశ మహర్షి ఆ్యగహించి ఉత్కూచుని శపించెను. “ఈ చెట్లను నీవు ఎట్లు పెల్ల గించి తివ్కో అటులనే నీ శరీరముకూడ పొముకుబుసముమాదం విడివడు చుండును", శాపష్యగస్తుడై న ఉత్కచుడు పళశ్చాతకాపవు.తో మహరి పాద ములపై (వాలి తనకు శాపవిముక్తి (పసాదింవవలెనని వేడుకోనెను. లోమశుడు శరుణార్జ్రహృదయుడై. “ద్వాపరయుగాంతమున శ్రీహరి వద ఘాతముచే శాసవిమోచనము పొందగల*వనెను. అట్లు శపింపబడిన ఉ్‌త్క చుడు శకచాసురుడ్డై జన్మించి త్రీకృష్ణునిద్వారా విముక్తి గాంచెను. సాలవృక్ష భంజనము ఒకనాడు యశోద దధిమథనము చేయుచుండ శ్రీకృష్ణు డటకువచ్చి ఆమెకడ గంతులువేయుచు కవ్వమును తిరుగకుండ పట్టుకొనెను, అంత నామె బాలుని ఎత్తి ముద్దాడి స్తన్యమునీయ, నాతడ్కు కారణమేమెొొ కడుపార పాలు (కాగలేటు బాలుని పీఠముపై నిడి (పక్కనే కాగి పొంగి పోవుచున్న పాలు దించుటక్షై ఆమె కుంపట్‌కడ శేగినది. అంతట బాలుడు జాతితో దథభాండసును పగుల గొట్టి వెన్న కినికియుచుండెనుం

శ్రీకృష్ణావతార వై భవము 23 యశోవ ఆతనిని దండించుటకై. (పయత్నింవ అత డటునిటు పరుగెత్తి యామెను తివ్పలుపెట్ట సాగెను. తుదకామె కాలుని (కాటితో కట్టుటకు (సయత్నించెను. అదేమి విచ్శికమోగాని, (తాడు చాలలేదు. ఎన్ని (కాళ్లు తెచ్చి ముడివేసినను కొజత వడుచునే యుండెను. చివరకు జాలుడే ఆయాసపడుచున్న అమ్మపై జాలిగొని, తల్లిబంధమున రోటికి కట్టు బడెను. ఆవిధముగా ఉఊలూఖలబద్దునిజేసి యశోద యింటిలో వనులు చక్క బరుచుకొనబోయెను. అంతట బాలుడు పరిసరమందున్న రెండు మద్ది వృక్తముల నడుమగా రోటిని ఈడ్చుకొనుచు పోయెను. ఆ కాకిడెక్సీ ఫెళ'ఫెళారావములతో ఆ వృక్షములు రెండును నేలకొరిగినవి. జీవచ్చియురాని లేతపలువరున తెలికాంతులు మిగుల నచ్చమయిన చిలునప్వులు గులుక, నాతరువుల రెంటినడును బొజ్జ కుంచెను. (తాటిం గట్టబడిన రోలితోనున్న బాలకృష్ణుని _వేపల్లె జనము గాంచిరి. అమ్మ దామనును (_తాటం గడుపునకు జతోటగట్టుట నాపావడు దామోదరుడను పేరుబడ సెను”. సాలవ్ఫ వ్షవముల వూర్వగాథ ఆ వృక్షములు పూర్వజన్మలో కుబేరుని కుమారులై న నలకూబర మణి (గీవులు, వారు గర్వాంధుకై. సురాపొనమళత్తులై సర్వకాలసర్వావస్థల యందును స్త్రీలోలురై కన్నుమిన్నుగానక చరించుచుండిరి. ఒకనాడు వారున్న తావుకు నారదమహర్షి వెళ్లెను. వాధాతనిని గాంచియు దిగం బకల్లై మధుపానమత్తుల్టై మహర్షి నలక్ష్యము జేసిరి, వారు ధనమదాం ధుల్లై (చ్రవర్సించినందులకు భూలోకమున మద్ది మానులై. పుట్లునట్లు నారదమునీందుడు శపింజెను. వారు ఆఅమునిని శాపాంతము అనుగ హింపుమని వేడగ శ్రీకృష్ణుని పొదము తగిలినపుడు శాపవిమోచన మగు నవెను. పిమ్మట వారితో క్రీ కల్లూరి వేంకటసు[బ్రహ్మణ్యదీక్షిత విరచిత “శ్రీవిష్ణు మహాపురాణము సిజి 37

నూ శ్రీకృష్ణావతార వై భవము *క౦[ ముక్తులరై నారాయణ

భ క్తులరై వరమసాధు భావథ్రీ సం

సక్తులరై సురలోక

వ్యక్తుల రయ్యెదరు నాదు వాక్యము కతనన్‌” అని వలికెను, ఆ సిద్ధులిర్వురు శావవిమోచనము పొండి స్వామిని వరివరి విధముల భక్తిభావమున స్తుతించి అయన అనుగహమునకు పా తులై దివికేగిరి. నలదాదులున్ను గోకుల జనమును సొలములు కూలినరిచిని గాంచి ఆశ్చర్యచకితులై రి.

రాయల ే్యల్తమమయులాాలు నా ర న యం

*త్రీమహాభా గవతమేుదోశము న్మృంధముంపూర్వభా గమ వద్యం 398

థ్రీకృష్టావతార వైభవము 2క్‌ అట్‌ 2. గోపాలకృష్ణ బృందావననమున వత్సాసుర వధ

గోకులమున యధార్థముగ భగవల్లీలఅలగు పూతన, శకటాసురః తృణావర్తాది రాక్షసవధలున్తు అకారణసాలవృక్షవతనమును మాయామోహి తులగు గోపకులు మహోత్చాతములుగా థావించిరి. ఆ (వదేశమున కేదియో పీడ యావరించినదని భయ, భాంతులె రి.

ఉపన౦దుడను వృద్ధగోపుని సూచనమేరకు గోకులవాసులు బృందా వనమునకు తనుతమ కుటుంబములతో తరలిపోవుటకు నిశ్చయించిరి. అయినను గోవకులు [వజమునువీడి బృందావనమునకేగ సుముఖులుగ ఠేరు. అవుడు నారదుడు విచ్చేసి నందుని వీకాంతమునకు గొనిపోయి, బృందావనమున కేగినచో మంగళ్యపదమనియు, గోనంపద వృద్ధిచెదుం ననియు, దైత్యసంహారము జరుగుననియు థై ర్యముచెప్పి ఒడంబర చెను. సర్వగోకులము బృందావమునకేగి బండ్లనుండి వజవులను విప్పి అర్ధచం(దాకారముగ వీర్చరచుకొనిన హద్దునందు విడిదిచేసిరి. అక్కడ సర్వ్యజగత్పరిపాలకులై న బలరామకృష్ణులు గోవరిపాలకులై రి.

వారు గోపాలనము చేయుచుండ వత్స్పాసురుడు దూడరూవమున వచ్చి వారిని బంధింన జొచ్చెను. థీకృష్ణు డ౦ంతట బఇలరామునికో చెప్పి ఆ రాక్షసుని సంహరించెను,

వత్సాసురుని వూర్వగాథ

వత్సాసురుడు పూర్వజన్మమున మురాసుత్తుడై న సమీలుడు. ఒక నాడు అతడు వశిష్టమహర్షి ఆ్యశమమునకు వెళ్ళి అక్కడ నందినీధేనువును చూచి ముగ్గుడయ్యెను. దాని నెటుల్నైనను సంగ్రహించుటకు (వాహ్మణ రూపమున వశిష్టుని సమీపించి, ఆ ధేనువును తనకు. దానమిమ్మనికోరెను వశిష్టుడు మిన్నకుండెను, ఆ పరిస్థితిని (గహించిన నందిని (వ్రమీలుని

వె భవము 26 శ్రీకృష్ణావతార వైభ

1 శ హరిని మోసము జీయ

మోస(వవృ్తికి ్యగహంచి, “నీవు దేనినికోరి మహర్షి స దలచతివో, చాని రూవమును ధరించపలసినదగిని శపించెను. శాష్యగస్తు జైన (వమీలుడు 'శరణు వేడుకొనగా ద్వావరయుగమందు బృందావన మున థశ్రీకృష్ణునివలన శాపవిము క్షి పొందగలవని నందిని సెలవిచ్చెను.

అజగర (అఘాసుర్శ శాప విమోచనము అది (గీష్మకొలమయు్య్య, శ్రీకృష్ణుని సంకల్పమున, జఒృందావన మంతయు వర్షయుతువునందునలె చెట్లు చివురించెను. అతలు పుష్పించిను. వచ్చని లేవచ్చిక మొలచిను, బాలురెల్లరు వివిధ్యకీడలతో మురియుచు, బలరామకృష్ణుల పంక్తిలో చజ్జులను భుజించుచు ఆనందహిరవశ్శమున కాలక్షేవము జేయుచుండిరి, అట్టికరి కంసునిపనుపుచే బకునిసొోదరుడైై న అఘాసురుడు ఘోరమైన అజగరాకారమున పృరోవీధిని పడియుండెను. గోపాలురు నిర్భీతితో వానివదనగహ్వ రము [పచేశించిర. వాం రక్షణకై చిన్ని కృష్ణుడు దానిలోనికి ప్రవేశించి, శరిరమును పెంచి వానిశిరము [నయ్యులుచేసి బయటకు వచ్చెను. అఘాసుర పూర్వ గాథ

అఘాసురుడు పూర్వజన్న్మయందు శంఖుడనే రాక్షసుని కన్రూరుడు.

అతడు అమిత బలశాలి, స్ఫ్భుర్యదూపి, విపరీశమైన గర్విష్టి, ఒకనాడు అఘాసనురుడు అష్టైవ్మకుని అ్యశమానికి పోయి ఆతనిని అపహాస్యము చేసెను. కోపోదిక్తుడై న ఆష్టోవ్యకుడు అతనిని “న్ట్వి సర్వమువై జన్మిం చెద వని శపించెను. అఘుడు పశ్చాత్తావపడి అష్టావ్యక్షుని కావవిమోచన మునవై (ప్రార్థించెను. ముని జాలిపడి ద్వాపరొంతమున థీకృష్ణునివలన శాపవిము క్రి శలుగగలదని సెలవిచ్చెను. ఇట్టు బృందావనమందు

అఘాసురుడు థ్రీకృష్ణునిచే విము క్రిని పొందెను. (్రహ్మదేవుని క్షమార్చణ అఘాసురుని అంతమొందించిన బాలమురశీధరుని బటమును వతీ

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము 27 క్షింపగోరి _బహ్మ, బాలురను, అలేగలను ఒకచోట దాచివ్వై చెను, ఆ విషయ సును గుర్తించిన థశ్రీకృష్ణథరమాత్మ తానే గోవత్సరూవములు ధరించి ఒక సంవత్సరకాలము తల్లులకు బిడ్డలవలె, గోవులకు గోవత్సములవఠె చరించి వారివారల అన్యోన్యానురాగములు అధికమై విలసిల్లునట్లు జిసెమ. (బహ్మ జరిగిన వృత్తాంతము. తెలుసుకొని శ్రీకృష్ణుని రూవముననున్న శ్రీమన్నారాయణుని పవాప్టముల పై వడి స్తుతించి మన్నింపచేడి వెడలి పోయెను, విధి తస్ము వంచించిన సంవత్సరకాలము గోవ బాలకులకు కృష్ణ్టమాయచే అత్యల్పకాలముగ తోచెను, బలరామకృష్ణులు వవపాలన ముళతోపాొటు గికనృత్యాదులతో బృందావనమును ఆనందసుందరనందన ముగా మార్చిరి, గోపికలు థ్రీకృష్ణుని మురశీరవమున మైమరచి ఆనం దోత్సాహములతో అశత్యద్భుతముగా నాట్యమాడిరి, భెనుక్త్క బకాసురాదుల సంహారము

శ్రీదాముడను ఒక గోపాలుని అభ్యర్థన పై ఎలరాముడు గార్జభా కారుడె న ధేనుకనామరాక్షసుని, వానితమ్ములను సంహారము గావించెను. భేనుకొసురునితోపాటు వచ్చిన బకాసురుడు, కేశివ్యోములు మొదలుగా గల దుష్టరాక్షసులను శ్రీకృష్ణుడు హతమార్చెను. ధేనుకాదుల సంహార మందు బలరామకృష్ణులపా_త (చశంసనీియము. తాళవనమందలి ఫల ములను గోవవాలకులు తృ్తిగ భుజించిరి. గోవత్సములు అందలి తృణ ములను కడుపార మేసినవి, గోపాలకృష్ణుని లీలావినోదము చక్కగ సాగినది.

ధేనుక బకాసురల పూర్వగాథలు

ధేనుకుడు పూర్వజన్మలో బలికుమారుడై న సాహసికుడు ఆతడొక నాడు గంధమాదనపర్వకము పై తపస్పునందు నిమగ్నమైన దుర్వాసన మహర్షికి తపోభంగము గావించెను. మహర్షి ఆగహించి సాహసికుని గాడిదగా జన్మించుమని శపించెను. అట్లు శావవశమున సాహసికుడే ధేను కాసురుడ్లై కాల్యకమమున బలరామకృష్ణుల నెదిర్చి, బలరామునివే సంహ

28 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము రింపబడి శావప్‌ము క్తుడయ్యెను. బకాసురుడు తొలి జన్మయందు హయ (గివుని కుమారుడై న ఉత్కలుడు. ఇతడు దేవతలను, సజ్జనులను హింసించెను. ఒకనాడితడు జాజిలిమహర్షి ్యాశమమందలి కొలనిలో ప్రవే శించి చేవలను వట్టుచుండెను. జాజిలి మందలించినను చేపలుపట్టు కాధ్య (శ్రమమును విడువలేదు. ఆతడు బక రూపమున జన్మింపవలెనని మహర్షి శపించెను. ఆ ఉత్కలుడే బకాసురుడ్లై థశ్రీకృష్ణునిచే కశాపవిమోచనము పొందెను, దనానలమునుండి ర క్షణ కాశీయమర్హనానంతరము గోపకులును గోపికలును, యశోదానందు లును, బలతామకృష్ణులును యమునాతీరమున వి_శమించినారు. నాటి అర్థర్యాతి ఆకస్మికముగా ఆవరిసరాతణ్యమంతట దవానలము అలము కొన్నడి. ఆ యగ్నిజ్వాలలు వారిని సమీపించుచుండగా అందరును గయవివ్యాలలై తమను కాపొడుమని శ్రీకృష్ణుని వేడుకొనిర, దయాం ౦ంగుడై న శ్రీకృష్ణపరమాత్మ ఆ ఘోరాగ్ని జ్వాలలను తనలో లీన మొన రించుకొనెను, తనవారినందరిని దవానలమునుండ్రి రక్షించి వారి మెన్సు వడసెను. (పలంబాసుర వధ బృందాపనమున శ్రీకృష్ణసంకర్షణులు గోపొలురతోక్రూడ్ర దేనుకానుర సంహారానంతరము ఆనందముతో పాటలు పొడుచు, ఆటలు ఆడుకొను చుండిరి. లోకట్రోసిదములె న చెడుగుడు, కుసీలు సావ ఫి న జవ గ్‌ ముగరిడీలు* ఉం డేలుబద్దలు గోట్‌బిళ్ళలు వడిసెలతో రాళ్ళువిసరుట మొదలగు బాల (టేడలయందు. గోపకులతో మహాబలశాలురై న అన్నదమ్ముథిరువురు శ్రీడింపజాచ్చిరి, ఆ సోదరులను పటుకొని మటు పెట నిశ్చయించి (వ ట్‌ టబ టబ చ ( లం బానురుడు గోవవేషముతో గోపాల్సర్‌నడుమ. నీళ్ళంకముగా వచ్చిచేరెను. అన్నదమ్ములు వీమరియుండు సమయము కనిపెట్టి, వారిని తుదముటించ వలెనని (వలంబుని ఉబలాటము, ఐ

శ్రీకృష్ణావతార వై భవము 29

“హరిజాకీడ' (లేళ్ళవలె గంతులు వేయుచు. వెళ్ళుచున్న యిద్దరిలో ముందు వెళ్ళినవాడు విజేత) అను ఒకానాక ఆట ఆదుటకు తలపెట్టి గోపాలు 'రెల్లరు ఇద్దరిద్దరు జంటలుగ తలవడిరి. శ్రీదామునితో గో విందుడు, (వలం బునితో బలరాముడు, మిగిలిన గోపాలురతో గోపాలుడు ఎగురుచు అట లాడ (పారంభించిరి. శ్రీకృష్ణుడు శ్రీదాముని, బలభ్యదుడు *వలంబుని ఓడించిరి. శ్రీకృష్ణవపకీయులగు గోపాలురు మిగిలిన గోవకులను గెలిచిరి. వందెము (ప్రకారము క్రీడినవారు గెలిచినవారిని మోసికొని భాంఢీరవనము వరకు పెళ్ళి, తిరిగి బయలుదేరినచోటికి మోసికొని రావలెను. (వలంబా సురుడు బలభ్యదుని తనవీపుపై నెక్కించుకొని తటాలున ఆకసముపైై కెగిరిను. ఆ దానవుడు బలదేవుని బరువును మోయలేక తనజడలు పెంచ నారంభించెను, అంతట బలరాముడు ఆ రక్కసునిచే కొనిపోబడుచు థీకృష్ణునితో నిట్లు పలికెను. “మాయగోపాలుడగు దైత్యుడు నన్ను మోసికొని పోవుచున్నాడు, ఓ కృష్టా కర్తవ్య ముపదేశింపుము” అన విని థీకృష్ణుడాతనితో నిట్లనెను. *ఓ సర్వాత్మకా! నీవు మానవావతారము చాల్చిన ఆదిశేషుడవు, సహ్యశ్రముఖుడవు, మహిత్ముడవ్వు భగవత్వ్వరూపు డవు, _విరాట్బరూపుడవు, సీయవతారరూపమును దేవత లర్చింతురు, నిన్నునీవెరుగుము. ఈ దానవుని సంహరింపుము. మనుష్యరూవముననే బంధుమి్యతులకు ఆనందముగా వింవ సంకర్షణుడు కోపొద్దిపితుడై. కన్ను లెజ్బవడగా ఆదానవుని నడినెత్తిపై పిడికిట (గుద్దెను. ఆదెబ్బతో (నలంబుడు కనుగుడ్డు వెలికివచ్చి తఅ్యవయ్యలై. చనిపోయెను, బలరామునిచే (యలంబసంహారము కనులార వీక్షించిన గోపాలురు (వహృష్టులె 'సాధుః సాధు? (వాగు! బాగు!) అని బలభ్యదుని కొనియాడిరి,

(పలంబుని పూర్వగాథ

బలభ్యదునిచే నిహతుడై న |పలం౦ంబుడు పూర్వజన్మలో విజయుడను గంధర్వకమారుడు. ఆతడు విష్ణుభక్తుడు. అతడొకనాడు కుబేరుని ఉద్యానవనముమీదుగ వెళ్ళుచ్తు ఆవనమందు [వవేశించి, విష్టుపూజా ర్హమై వనమందలి పూలను పూర్తిగ కోసెను. ఆపూలను కుబేరుడు చంద శేఖరునిపూజక్తై వత్యేకించుకొనెను. విజయుడు వానిని సం్యగహించుటచే

న నము కృష్ణావతార వైభవ 30 థ్రీకృష్ణావ | ల రు ల జనుంచునిన శుబేరుడాాగహించి, పూలను తస్కరించువా డనురుడై ర టేదుని శపించెను. శాపవిషయమునెరింగిన విజయుడు పళ్చాత్తప్పు డై గహింప ఈ న్న ల యె సమీపించి తనతప్పిదమును మన్నించి శాపవిమోచన మన్ను దునిజే మని చెడెను. కుబేరుడు కనికరించి ద్వాపరయుగాంతమున బలభ్య రజి నాతడు శాపవిము కుడగునని వచించెను, ఆ విజయుడే [(సలంబాసురుట్ల జన్మించి బలరామునిచే నిహతుడై పరమపద మందినాడు. కార్చిచ్చునుండి కాపాడుట (నలంబొసుర సంహారానంతరము ఒకనాడు గోపాల్పరతో బలరామ కృష్ణులు బృందావనములో విన్లోద్రవిప్రార్ర మందుండగా కార్చిచ్చు సద్ది గోపాలురెల్లి రు మృత్యుఖీతితో తలిడిల్లి శ్రీకృష్ణునిజేరి రక్షింపుమని చే కొనిరి... త్రీకృష్ణుడు వారినందరన్స కన్నులుమూసికొనుడని ద్వైర్యము చెప్పి ఆ ఘోరాశలమును తనమహిమచ్చే (మింగివై చి గోగణమునకుః గోపబాలురకు సంభవించిన భయమును తొలగించెను, ఈవిషయము భాగవతమునందున్ను పూర్యగాధాలహరియందును చెప్పబడినది. గోపర్దనగిరి ధారి వర్షముతువు గడచి శరద్భతువు వచ్చినది. ఆకసము నిర్మలమై యున్నది. తెల్లని చందకావతుల దళదిశల వ్యాపించియున్నవిః ఆహ్హాదకరమైన్ల ఆసమయమందు గోకులమందలి పెద్దలు ఇం[ద్రోత్సవసూ నౌరంభింప కుళూహలవడుచుండిరి. థీకృష్ణుడా ఇంటదోత్సవకొ రణము ది 1 పని వారికో నిల్ల నన్ను “పెద్దలారా! ఇం్మదునితో మన కేమిపగ్‌ చనము. కర్షకులముకమ్సు గోపాలనము మనముఖ్యవృ త్తి; గోవు మనషు వై వము, వనములే క్షృన్షక్ర సంచారయోగ్యములు. మనవృ మన గోవల్సు మనవనష్సుల్స మనకుపూజార ములు. అవియే మన ఉపకా రకమ్పుల్చు, బా రు కక్‌ విద్యాఫల మనుభవించ్చచ్చు వేరొక విద్యను పూజించువ్న ఫసావర సొఖ్యముల నం౦దోశ్లాల క్ర అందుచే మునకు గోవులు: మలు సరః సలందున్న వనముల వనములకు వరమావధులై న కొం

థీకృష్ణావతార వై భవము తె మనకు దై వములు, గిరియజ్ఞము, గోయజ్జను వేయుదము. కొవున మనమందరము యభాశ క్తి గా పూజా దవ్యములఅచే గోవర్థనగిి నర్చించు దము. ఆ సమయమున అన్నా ర్తులందరకు సంతర్పణ చేయుదము, సంతర్పణానంతరము మన అలమందలు పూలను శిరమునదాల్చి, (వే పల్లెకు మరలిపోవును. ఇది నా అభిమళము. ఈ యజ్ఞమును భక్తితో జేసినచో గోవులకు మేలుకలుగును, గోవర్టనగిరికిని, నాకును సంతృప్తి కలుగు” ననెను. శ్రీకృష్ణుని అభ్మిపాయము నందాది [వజ వాసులందరికి ఆమోదయోగ్యమయ్యను. గిరి యజ్ఞము సాగింపబడెను.

అట్లు కొలువబడిన గోవర్థనగిరికి గోవులు, వృషభములు (వదక జము చేసినవి. గోవిందుడు కొండనెత్తమున గూర్చుండి “నేనే ౧౦8 అధి దేవతొనని వలిక్కి గోవ్యశేష్టులు నివేదించిన నై చేద్యము నారగించెను. మరియు నదే రూపమున థ్రీకృష్ణుడు గిరిశిఖరమున కెక్కి తన రెండవ మూర్పియగు గోవర్ధనగిరి శ్రైలమును తానే యర్చించెను.. గోకుల [నముఖులు గీతాదులతో థీకృష్ణుని కీర్తించుచు వర్వతమునకు (వదక్షిణ ములు చేసిరి.

థీకృష్ణుని యానతితో గోవకులు ఇందోత్సవము మాని వేయుటచే యిర్మదుడు ఆగ్రహించి నంవర్తకాది మేమగణముల రావించి “మేఘము లారా! నందుడు దుర్చుద్ధియై యాదవుల కూడగట్టుకొని శ్రీకృష్ణుని బల ముచే ఉత్పనభంగము చేసినాడు, వారల జీవనాధారము గోవులు. కావున రాళ్ళావాన కురిపించి వాని ని జాధింపుడు. నేను ఐరావతము పై వచ్చి, _పచండ వాయువులతో మీకు తోడయ్యుద” నని వలికెను. ఇట్లు ఇం్యధునిచే ఆజ్ఞాపింపబడి కాబుమేఘములు దిక్కులు పిక్కటిల్ల భూనభోంతరాశములు దద్దరిల్లి ఉలుములు మెబుపలతో వడికురిసిన కుంభవృష్టికి గోవులు దూడలు అంబారవములు జేయుచ్చు. వడకుచు థీకృష్ణునకు మొజవెట్టికొన్నవి. గోవకులు, గోపికలు మరియు గోపల మెల్ల వ్యాపలమౌట గని శ్రీహరి వారిని రక్షించుటకు తల పెచ్టెను.

ఇర్యదుని గర్వభ౦ంగము గావింప తకాసీీవజమును కాపొడవలేనళి థ్రీకృష్ణుడు గోవర్ధవగిరిని “పూగుత్తి కెంగిల దాల్చినలీల* నవలీల కేల నెద్హి గొడుగువలె పబ్టెను,

32 శ్రీకృష్ణావతార ప్టైభవరో

శా॥ దొలుం డీకడు! కొండ దొడ్డద్కి నుహాభారంబు పైరింవగా 4 జొలండో? యని డీన్మికింద నిలువన్‌ శంకింపగా జోల;దీ శై లాంభోనిధ్తి జంక్చు, సంయుతథరాచక0బు వైబడ్డ నొ శేలల్లాకదు; ఏంధులార! విల్స డీీకిందం (బమోదంబునన్‌! గోవ _ అని అందరినీ ఆ గొడుగుుకిందకు రావింపను. థీళ్ళష్ణుడు నము రన పర్వతము నెత్తి, వారికెట్టి యాపద రాకుండ కాపాడెను నీడుది చన అ్లే వీకభాటిగ రాళ్ళవాన కురిసెను, అంతట ఇంయదుడు పనరాలో * గావించి థీళృష్ణుని మహీమను గృ రించి, మేఘములను మఠలించిగు" చాలకృష్టుడు గోవర్థనగిరిని యధాసౌనమునట దించెను. (వజవాసులొ వింత కబ్బురవడుచు ఎనలేని ఉఊత్సాహీమున నిజవాసములకు మరభలిరి* మహేర్యదుడు తన యహంకారమీ వదలి కడకేశెంచ్కి శ్రీకృష్ణుగిక' సమస్కృరించ్చి చేవిధకముల పొగడి క్షమాభిక్ష చేెను.

“విరావతము మేడనుండి గంటను ఛేకాని పవ్మిక జలముబే “రి కభిషేకము గావించెను. శచీవతి విశయషమతో గోవిందుని గోపగో గణపలి త్వమున కభిషి క్తుని గావించెను,

కృ వళ తరుజమున శ్రీకృష్ణునితో నిదీడొక విన్నవమును గొవిం చెను. “స్వామీ? నా అంళమున మహాపురుషుడు అర్జునుడు “ఇతరించి' యున్నాడు, ఆతనిని మీరు రక్షింవలి"నని విన్నపంచెన్స, అందులకు మాధవుడు “ముహేం్యడా! నీ అంశమున భరతవంశమందు పారుడు జని9 చుట నేనెరుంగనిదీకాదు. నేను అవనీనున్నంత వరకు అర్హునుసి పొలిం శును. యుద్ధమున నాతని నెవ్వడు గెలువజాలడు. 'ధర్మక్షేతమైన కురుక్షేకమందు మహా నర్మగామము జరుగగలదు. అందు భూఖా రను స+ంచును.. యుధిష్టిరునకు వట్టాభిషేకము. జరుగు ననెను, అంత

నందుడు దేవకి ప్యక్మన్లి కౌగలించుకొని, వీడ్కోలు పొంది ఐరావతము తెల్సి దివికేగెను, శ్రీకృష్ణుడును గోవులతో, గోపగోపీజనంబుల జయ జయ ధ్యానముల నడుమ నిజనివాసంబునకు మరళెన్సు, క లా

బమ్మె రపోశ్రన థీమదార్యధ్ర మహాభాగవతము దశ స్కంధము 920 న వద్యము,

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము 233 ఆఅరిస్టాసుర వధ

ఒకనాడు (పొద్ద(గుంకిన వెనుక మధుసూదనుడు. రాస్యకీడా వినో దాసక్తుడై యుండగా అరిష్టు డను రాక్షసుడు కంసుని పనుపన మదో న్మత్తుడై కారుమేఘమువలఠె గర్జించుచ్కు గోశాల కరుదెంచెను. "వృషభ రూపుడైన ఆ రక్కసుడు డెక్కలతో భూమిపై ధూళిని రేపచు, అగ్ని జ్వలించు కళ్ళతో? ర ౦0 కెలు వేయుచ్చు తోకపెకెతి గోశాలయం వలి గోవులకు గర్భపాతము కలిగించుచు, భయోత్వాతము కల్పించెను. అంతటితోనాగక ఆ (పాంతమందున్న వృక్షములను గూల్చుచ్చు అటు నిటు పరుగులిడుచు గోపికలను కలవరపరబెను. వారు “కృష్ణాః కృష్ణాః రక్షింపొమని ఆ(కందించిరి. అంత కేశవుడు సింహగర్హన గావించి, చప్పట్లు చరచి, అరిష్టుని తనతో పోరునకు పిలిచెను. ఆ.దనుజుడు దామోదరున కెదురుగపోయి, కొమ్ములు ముందుకు నిగిడించి, శ్రీకృష్ణుని కడుప్పునెడ చూపునిలిపి ఎదుర్కొనెను. అట్లు పరువులిడి వచ్చుచున్న వృష థాసురుని గని థ్రీకృష్ణుడు తానున్నచోటు నుండి కదలక నిలిచెను. ఆ ఠక్క-సుడు దాపునకు వచ్చినంతనే వానికొమ్ముఅను వట్టి, కడుపునందు మోకాళ్ళతో బొడిచి, పిడికిట ముఖమునగొట్టి, వాని దరృమడంచిి కంఠ మును మెలివెట్టి, ఒక్కపోటుళో వడగొట్టెను. శ్రీహరిధాటికి నిలువలేక ఆ దై త్యుడు నోట నెత్తురు_గక్కుచ్చు మరణించెను. అరిష్ట వధ గురించి కంసుడు కలతజెందెను.

అరిష్టాసుర వూర్వగాథ

అట్లు కూలిపోయిన ఆరిష్టుడనే వృషభాసురుడు పూర్వను పరతంతు డనే భూసురుడు. ఆతడు బృహస్పతి వద్ద విద్యాభ్యాసము చేయు కాల మున ఒకసారి అజ్ఞానముచేత చులకనచేయగా దేవగురువు కోపియై “ఎద్దువుకావలసింది[?” ఆని పరతంతుని శపించెను. అట్లు శాప్యగస్తుడై న భూసురుడు వృషభాసురుడయ్యెను. త్రీకృష్ణుని అనుగ్రహముచే శావ విమోచనము పొంది, దిన్యకేజముతో దేనకమున కేగెను.

క శ్రీకృష్టావళార వై భవము వుద సృషభోపశమనము ఒకనాడు శ్రీకృష్ణుడు, బలరాముడు, థ్రీదాముడు, ఉద్ధవుడు ఆట లాడుకొనుచుండిరి. ఆటలలో చెలగాటగా “*గోకులమందలి పొగరుబోతు అబోతై న “హస్తిని పై స్వారిజేయగల వారెవ్వరు?” అన్న సవాలు బల రాముడు చేసెను. దానికి బదులుగా థ్రీకృష్ణుడు “హస్తినిను లొంగదీయ గల సామర్ధ్యము తన కొక్కనికే కలదనియు, బలరామునివలన కాదని యు ఘంటావదముగ చెప్పెను. బలరాముడందుకు సమ్మతించి, శ్రీశ 'ఖ్టుని “హస్తిన? పై స్వారిచేసి తనవంతము నిరూపించవలెనని వట్టు వబ్ధిను. ఉద్ధవుడు, శ్రీదాముడు అందుల కొవుకొనలేదు,. అది ఎంత (ప్రమాదశరమైనను, పట్టిన వట్టు థ్రీకృష్ణుడు వీడలేదు. ఉద్ధవు డి విష యము రాధ శకెరిగించ్హి ఆమెద్వారా థ్రీకృష్ణు నీ (పయత్నమునుండీ విరమింపడేయ దలచెను. రాధ కృష్ణుని “హస్తిని విషయము వదలిపెట్ట వలసినదిగా (పార్ధించెను, బలరాముడుకూడ తన సవాలు నువసంహరించి శీళృష్ణుని ఆ (నమాదభరితమైన స్వారీ చేయవలదని వారించెను. కాని శ్రీకృష్ణుడు అందుల కీయకొనలేదు. మరునాడుదయము రాధను వెంట నిడుకొని గోశాలకేగి మురళిగాననుతో *హ _సినీను మచ్చికచేసికాన్సి, రాధా సమేతముగ “హస్తిని నధిరోహించి, తన పంతము ,_పకారము దానిప్పై స్వారిచేసెను. ఈ (వనమాదకరమైన స్వారిని గాంచి _వజవాస్తు లెళ్లరు విస్నయమందిరి, వారందరి (వశంసల నందుచు, “హస్తిని పై విజయవంతనుగ స్వారిచేసి రాధాకృష్ణులు గోకులమునకు మరలివచ్చిర్మి నందయశోదల ఆనంవమునళశు అవధి లేకుండెను. వుహోరగ శాప విమోచనము ఒకనాడు నరదాదులు, గోపికలు అంబికావనమునకు జని ఇమా నుహేశ్వరుల నర్చించి వచ్చు సమయమున మహోరగ మొకటి నందుని కబళించెను. ఆతడు థ్రీకృష్టుని ప్రార్ధించి, తనను రక్షింపుమని గటిగో శేకలిడెను.. వెంటనున్న గోవకు లా సర్పమును చంపుటకు యత్నింటిరి. కాని వారికది అసాధ్య మయ్యెను, శ్రీహరి పొదతాడన మాత్రమున నా

థ్రీకృష్ణావతార వై భవము 35" వన్నగము తన రూపమును కోల్పోయి, విద్యాధరాకృతిని 'పాంది థశ్రీకృ మనికి మొక్కి నిలబెను. మహోరగ పూర్వగాధ

అ మహాసర్వ్పము సుదర్శనుతను నామముగల విద్యాధరుడు, సంప్త గ్గర్వమున నాతడు విజ్ఞవీగుచు, కురూపులై న యాంగిరసులగు మునీశ్వ రుల వరిహసించుటచే వారు సర్పొాకృతి నాందునట్లు శాపమిచ్చిరి. వారిన్ని; శాపవిము క్రి సై (పార్ధింపగా శ్రీకృష్ణుని పదఘట్టనమున త్లాలియాకృతి పొందగలవని అభయమిచ్చిరి, అటుల శావవిమోచనమైః ఆతడు స్వామిని వేనోళ్ళ కొనియాడి వెడలిపోయెను. నందాదులు సర్మభమా శృర్య చకితులై రి.

నంఖచరాడ సంహారము

ఒకనాడు బలరామకృష్ణులు మహత్తరమైన గానము చేయచుండ గోపికలు మైమరచి నాట్యభంగిమల వినోదించుచుండిరి. అవృ్పట్టున శంఖ చూడుడను కుబేరుని భటుడు తన యోగవిద్యా బలముతో గోపికలను ఉఊత్తరదిక్కునకు గొంపోయెమ. వారు రామకృష్ణులన' మొలఅలిడి రక్షణకై. (పొక్థించిరి, ఆ సోదరులు విజృంభించి శంఖచూడుని వెంబడింప నాతడు గోపకాంతల నొకచో విడిచి పరుగెత్తసాగైను. శ్రీకృష్ణుడు బలరాముని గోపికారక్షణ గావింప నియోగించి వెంటనే శంఖచూడుని తరిమి పట్టు కొనెను. వాని కిరిటమందు (_వకాశించు రత్నమునుగొని వానిని సంహ రించెను, పిమ్మట ఆ రత్నమును అన్నగారికి కాన్కగా. నిచ్చి మెప్పించిను

కేని నిషపూదనము

కంస పేరితుడ్డై శ్రీకృష్ణుని చంపగోరి కేశి యను దనుజుడు అశ్వ రూపమున బృండావనము చేరెను ఆ యళ్య్వము భూమిపై డెక్కలతో. రాయుచు, జూలువిదిలించ్హి భయంకరముగా సకిలించుచు గోవకులపైై దూశెను. వారు భీఖిజెంది శ్రీహరిని శరణుజాచ్చిరిః ఆ ఆ_ర్హనాదమూవిని

36 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము శ్రీకృష్ణుడు వారికి ధైర్య వచనములు చెప్పెను. మటియు నిష్టురవచి ముఠఅతో (సళయకాల రుుదునివతె కేశ పై అంఘించెను. ఆ దుష్టు నోరుదెజచి శ్రీకృష్ణునిపై దూకగా కృష్ణుడు తన విశాల బాహువును వాని నోటంజానిప్పి వండ్డూడగొట్టి నురగలు (గక్కించ్చి గిలగిలలాడింబెను, థీకృష్ణ విజ్బృంభణము నోర్యజాలక అశ్వరూపుడగు రక్కసుడు రక్తము (గ్రప్యానొని: కమ్మ గుడ్లు జయటకురాగా మూక్రపురిషముకు విడిచి, జీవము లుడిగి నేలకూలెను, అీకృష్ణుని 8ది లీలావినోదముకాగా ఏమా_తము నలయక, చెక్కువెదరక, మందస్మిత వదనముతో గోపికలను, గోపొలురీ నక్కజవరచెను. వారు పుండరీకాకున్సి మనోహర గీత్రికలచే పొగడి సం తృస్తలైరి, అట్టీకరి దేవర్షి నారదుడు రాక్‌స నిషూదనమునకు మహదానంద కందళిత హృదయమున నారాయణగానమ్రు జేయుచు వచ్చి, స్వామిని గౌంచి “దేవదేవా! క్క గుజ్టిమునకు దేవతలుకూడ్ర భయ్యభాంకులగుదురు. అద్జి కేన అవలీలగా దునుముటచే నీవు లోకమందు “కేశవుడను పేర [వథ్యాశుడవయ్యెదవు, న్లీక్ష జయమగుగాక? కలహభోజనుడనై న నేను కంసునికో నీ విషయము ముచ్చటించవలెను. ఉగసేన తనయుడు నీచే కూల్చబడినవెన్సుక శ్ర వృధ్వీ భారము కొంతవరకు ఉపశమించును. అవశార పురుక్సుడవైన్ల వచ్చ దేవకార్యము చక్కబరువబడినది. నీకు శభ మగుగాక్రగొ బ్రన్స నారదు డేగెన్సు. కేన వూర్వగాథ

మహిచ మనే హయాసురుడు పూర్వము కుముదుడనే దివ్యుడు. అతడు మ హేందుని అనుచరుడు, ఛకధారియై తిరుగుచుండెదివాడు' వృత్రాసుర సంహార కారణమున సం్యకమించిన (బహ్మహకతో్యోపశమనమునక జివేం (దు డశ్వమేధము తల పెద్టెను, కాలనోిన్చచై న కుముదునకు 'దుర్చుద్ధి జనింప యాగాశ్వము నవహరించెన్సు, అందుల కాగహించిన మహేర్యదు డౌతనిపట్టి బంధించుటయేగా క్ర “ఓరి? కుమత్రీ! హయవ్యామోహముతే నీవీ దుష్కార్యమునకు దొల్బడితివి, కా హయరూప్ర రాక్షసుడ్రవై జన్మింపుము

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము 37 అని శపింళెను. ఆ శావవశమున కుసఘుదుడు 'కీశి యను పేర హయా సురునిగ జన్మించి, థ్రీకృష్ణుని అన్ముగహమువలన శావవిము క్తుడయ్యెను. వ్యోమాసుర సంహరణము

వ్యోముడు మయాసురుని కుమారుడు. మహా మూయావి. కంసుని యానతి మూలమున నీతడు థ్రీకృష్ణుని చంపుటకై గోప కుమారుని రూపము ధరించి గోపకులలో చేరెను. ఒకనాడు గోపకులలో చాలామందిని కవటోపాయమ.తో ఒక కొండగుహలో (పవేశింపజేసెను, వారు మరల బయటకు రాకుండా ఒక పెద్ద పొషాణముచే గుహాముఖమును మూసిచే 'సెిను. దిని నెజింగిన థ్రీకృష్ణుడు వ్యోముని ఒడిసివట్టుకొనెను, అంత నాతడు ఒక పర్వతమువలె శరీరము పెంచ్చి, థీకృష్ణునితో తలపడెను. థీకృష్ణుడు వ్యోముని (కేందవడగొట్టి అతని వై కూర్చొన్సి చ్మితవధచేసెను. పిదప గుహ ద్వారమున నున్న పాషాజమును తొలగించి, లోనున్న గోపకుల నందరను చేకొని అమితానందముతో గోకులము చేరెను,

వ్యోమాసురుని వూర్వగాథ

వ్యోముడు పూర్వభవమున భీమరధుడను రాజు, ఆతడు మేధావి, హరిభ క్రుడు. వారణాసి వాస్తవ్యుడు. చాలాకాలము తర్వాత కుమారు నకు పట్టముగట్టి మలయాచలమునకేగ తపస్సు నారంభించెను. అంత నొకనాడు పులస్త్య మహర్షి శిష్యసమేతముగ నచటకు వచ్చెను, ఖీమ రధుడు ఆ మునీం్యదునకు సపర్య లొనర్పకపోవుటవే ఆతనికి ఆగ హము వచ్చెను. అంత నాతడు భీమరధునితో ్కయీ; నీవు రాజసగుణో ద్ధతితో పెర్చచిన్నలను కౌనక _పవర్తించితివి కాన స్ఫి అపరాధమునకు రాక్షసజన్న నె త్తెదవుగాకొ యని తీ్యీవముగా శపించెను, అంత ఖీమ రధుడు తన యపరాధమునకు మిక్కిలి పశ్చాకాపముచెంది, మునివర్యా? కరుణామయులగు తమరు నాయపరాధమును మన్నింపుడు. ఘోర శాక్షన జన్మముతో నేను దుష్టజీవనుడనై పాపకూవమున పడకుండ త్వరలో కావ విమోచన మన్ముగహింషుడు అని చేడుకొనెను. పులస్తుడు భీమరధు

38 శ్రీకృష్ణావతాఠ వై భవము నమ్శగహించ్చి ద్వాపళాంతమున [వజసీమలో ఆతనికి శ్రీహరిద్వారా శాపవిముక్తి కలుగునట్లు అన్ముగహించెను. కాల్మకమమున భీనమురధుడు మాయాసుపనకు ప్యుతుడై జన్మిం చెను. ఆతడే వ్యోమాసురుడు. ఆతడు శాపవిమోచన కాల మూసన్నమగు సరికి పరాత్సరుడగు శ్రీకృష్ణ భగవానునిచే భాపవిము జిని గాంచి ము క్రింబొందెను. జరాసంధుని అశ్వమేధము _ కంస విజ్బృంభణము మగధ దెశాధివతియగు. జరాసంధుడు అశ్వమేధము తల ఫెట్టిన ఎపుడు తన రాజధాని గిరి వజమునక్కు తన అలుడైన్‌ కంసుని అహ్వానిం త తె గారా వను జరాసంధుని పిలువు నందుకోని విచ్చేసిన కంనునకు హృదయ ప్రూర్వకముగ స్వాగతము వలిక్షి, రాజలాంఛనములతో అఓధి సత్కార ఎల గావించెను, జరాసంధ్రుడ్రు తన సార్వభౌమాధికార పరిరకణమునకు, మగా శ్వమును కాపాడ్తుటక్ష పెద్ద సైన్యమును కంసుని అధినమం అదేశాష్త నీ మ్రేదమును నిర్విఘ్నముగా సాగింపదలచెను. జరాసంధుని ఆర్యావ రప డు యాగాశ్యమ్సృత్రోప్రల్వ చతురంగబలస మేతుడై జార రాజ అనల ర మాధికారను స్థిరవరబెనీ “తైల జయించి, మగధాడివని సార్వభౌ సంవతృరము క్ట లి విజయయాత్ర నెరపుటక్రు పంథడెండు ల ్‌ నకు వచి న వమ్ము పర్దెను. విజయలక్ష్మీ సమెతుడై గిర్మివజము “రాజాధి చా _ ఎని జరాసంధుడు వ్తైభవోపేతముగ సన్మానించి, గ క్రాన్స్‌ బి లదేము నొసంగెన్సు, అతడు జయించిన రాజ్యభాగము ల ఎదని కానుకగా నిచి ల బరములతో సత్కరిరిచెన్స బం అమూల్య రత్నరాసులత్నో చ్రీనిచీనాం ఈ ఆశ్వమ్నేధయ్ర (వధానమం్యటి 0 గ లవ చు తన రాజ్యపాొలనన్స కంసుడు గించెను. వారిపాలనలో గ్రీ బక గాయకుడగు (వద్యోతనునకు అవ్వ పకుర్క మధ్యు సత శీమందలి శూర అంధక్క వృృష్టృ భోజ, మీరి. విజయోత్సాహమ్ముత్రి నుంతులెల్ల ర్వ స్వతం(కు షా మధ్యుర్రక్సృ తిరిగివచ్చిన కంసునికి యాదవ

థ్రీకృష్టావతార వై భపము 39 సామంతులుగాన్సి మధురానగర పొరులుగాని నివాళు లర్పింపలేదు. గర్వోన్నతుడై న కంసున కీ యవపహానము దుర్భరమయ్యెను. అయినను మాయావియైన కంసుడు తన ఆశాభంగనును పైకి కానరానీయక, యాదవుల మద మెట్లడచవలెనా యని మంతిమండలితో సుదీర్ధచ ర్చలు సలిపెను. కారాగార బద్ధుడెనవ్పటికే యాడవులెల్ల రు ఉ్యగసేనునే తమ రాజ్యాధినేతగా గుర్తించుచున్నట్లు మంతిమండలి తెలియజేసెను. రంసుని అందోళనము కంసుడు మధురానగరములో ధనుర్యాగముజేయ సంకల్పించెను. ఈ యాగమందు తన రాజ్యమందలి వీరుల విలువిద్యా సదర్శనము జరిపించుటయేగాక. ఆ సందర్భమున సామంతుల నుండి కప్పములను, కానుకలను స్వీకరింప తలపెట్టెను. ఒకర్మాతి (వద్యోతనుడు కంసునకు శ్రీకృష్ణుడు దేవకే కుమారుడేయని తెలియజేసెను. ఆ ర్యాతి యంతయు కంసుడు మనో వేదనతో వెళ్ళజుచ్చెను. 2 సీ॥ శవణజరంధములనే ।; శబ్దంబు వినంబడు నది హరిరవ మని । యాలకించు నక్షిమార్గమున నె! య్యది సూడంబడు నది వారిమూర్తిగా నోసు | నంచుంజూచుం దెరుగుచో దేహంబు | తృణమైన సొోంకిన హరి కరాఘాతమో ।; యనుచు నులుకు గంధంబు లేమైన | (ఘాణంబు సోంకిన హరిమాలికాగంధ | మనుచు నదరుం ఆ॥ ఎ॥ బలుకు లెవ్వియైన | బలుకుచో హరిపిరు వలుకంబడియె ననుచు । (బమసి పలుకుం దలపు లెట్టివై నం దలచి యా తలపులు హరితలంపు అనుచు నలుగందలచు, నానన చలాతలరాచానునును నాడా ననాానాలనాలమవాయా యాలు

శేమహాభాగవతము : దళశమస్కంధము = పూర్వభాగము తి7వ వద్యం

40 థీకృష్ణావతార వైభవము మరునాటి ఉదయమే, కంసుడు, (సద్యోతనుని నెంటనిడుక ని రోగగస్తుడై కదలలేని స్థితిలో నున్న (ప్రధానీయగు (వలంబు నిం శేగెను. తాను రాజధానిలో ఠేని కాలమున థ్రీకృష్ణు డొనర్చిన రాద సంహారము, కాశియ మర్దనము, గోవర్ధనొద్దరణము మున్నగు వీసం ములను _పలంబుని వలన ఆలిసికొని ఉఊ(గుడయ్యును. “కృష్ణుడు దేవః ప్యశుడే యని నీకు కెలియునా?” అని యడిగెను. _ప్రలంబుడు తనకు తెలియుననగా, వెంటనే తనశైందుక తెలియజేయలేరని (క్రద్ధుడె ఆ ముసలి మర్మతిగొంతు నులిమి చంపెను, ధనుర్యాగ సన్నాహములు ధనుర్యాగ సన్నాహములలో. ట్రొస్పుడు మలి యుగ్ధములను, అత్ర విద్యా (వదర్శనములను, విందులను, వినోదములిను ఏర్పాటు గావిం చెను. ఆదే సమయమున నారద మునీందడ్రుడ్రు విచ్చేస్తి శ్రీకృష్ణుడు దేవకికి అష్టమ సంతానమనియ్సు యోగమాయ యకళోదాప్యుతిక యనియు, బలరాముడు మొద దేవకిగ ర్భస్థుడై పిదప రోహి ణీప్యతుడ్డే పెరిగెననియు మున్నగు వాస్తవములన్సు కీంసునకు తెలియపర చెను+ మరియు బలరామకృష్ణులు మానవ మా క్రల్ప కారనియు; దానవాంతకు అనియు జెప్పెను, సార్రదుని పలుకులు ములుకులై చెవులకు నోకగొ కంసు డుదేక్రవడి వసుదేవుడ్డు తనను మోసగించెనన్సి వానిని వధింవ నుర్యు కడయ్యెను. నా రదుడ్డు క౦నుని శాంతింపకేస్కి దేవకీవనుదీవులను కడతేర్చిన చ్రో మహాప్రాష్వ్వ్వన్సి కంసుని వారించెను. అంతట కంసుడు వెంటనే ఆ ద౦పత్రులన్సు కొరాగా రబద్ధుల గౌవించెను, మ్నని దో, గ్రరోతమని స్థానమందు తన బావమరదిమైన వ్‌ ఇమే మగధ సై గదీ రదీడీనిగ నియమించెను. (ప్రాసాద రో మధనపడనిగణల చు నియమించిన్సు (పద్యోతను డవమానము “ను. కొంతకాలము తర్వాత కంసుడు | పదోతనుని పిలిచి? అక్రూరుని తోడ్డా, వ్యకంసుడు పద్యో వ (1 డ్కొానిరమ్మన్లి ప౦పెన్సు, బ్రక్రడ్తు ఆ కూరుని రమ్మనిచెపీఎ తనకు జరిగిన అవమూన్లన్వు _ య రకు నుగూడ నెత్తింగించెను. అ కూరుడు మధు విచ్చేసెను, గ

థీకృష్టావతార వై భవము త్తే

కంసుడు తొలిసొరిగ తన సొమంతుల నందరిని రాజనభలో సమా వేశపరచెను. ఆ సభలో కంసుని (పక్కన ఉ్యగసేన మహారాజు ఆసీను డయ్యెను. ఆతని సరసన అంధకనాయకుడై న బాహుకుడు వాన్మివక్కన వసుదేవుడు కూర్చొనిరి. కంసుని రెండవవైపు ఉ్యగసేనుని సోదరుడగు దేవకుడు, అృకూరుడుు (పద్యోతనుడు ఆసీనులైరి. నాటి సభలో కుశల (పశ్నల తర్వాత కంసుడు ధనుర్యాగమును విజయవంతము గావింవవలె నని సభ్యులను కోరెను, అ (కూరు డు ఉత్పవములను ఉగసేనుని అధ్యక్షతన జరిపించవలెనని కంసునకు సూచింఇెను.

కంసుడు వసుదేవుని వైపు తిరిగి *ని యసష్టమ స్యతుడైన కృష్ణుని నందుని యింట పెంచుట క్యతియ ధర్మానికి విరుర్గము. నీవు వాగ్దాన భంగముకూడ చేసితొవని ఆరోపించెను. కంసునకు జవాబు నీయబోవు వసుదేవుని వారించి, వయోవృద్ధుడు యాదవ (శేష్టుడైన బాహుకుడు కంసునతో “ఓ కంసాః క్షాత ధర్మముగూర్చి చెవ్పునర్హత నీకెక్కడిది? సీ సోదరి డేవకిని, వసుదేవుని 'పెండ్లినాడే పసుపబట్టలతో కారాగా రబద్ధుల జేయుట కాత ధర్మమా? వారి పసికందులను నిర్దాక్షిణ్యముగ సంహరిం చుట క్షాత ధర్మమా? (వేవల్లెలోని పసిపావల నందరినీ నిష్కారణముగ హకనూర్చుట కాత ధర్మమా?” అని ్నపతివచనములు సభ మారు.మోగు నట్లు పలికెను. వెంటనే అక్రూరుడు లేచి తానే వసుదేవుని అష్టమ సంతానమైన కృష్ణుని నందునింటికి జేర్చినట్లు నిరర్భయముగ జెప్పెను, ఆ్యకూర వాహుకుల నిర్ఫ్భితికి కలవరవడిన కంసుడు తన కలవరపాటును కానరానీయక్క అక్రూరుని గోకులమునశేగి, నందుని, బలరామకషులను ధనుర్యాగమునకు తోడ్కొని రావలసినదిగ కోరెను, అందుల కొతడు వల్లె యని బృందావనమున కేగెను.

బలరావు కృష్ణుల మధురా (పయాణము

అ్మకూరుడు నందుని యింటికి పెద్దలందరను రావించి, కంసుని

ఆహ్వాన మెరింగించెను.

42 శ్రీకృష్ణావతార వై భవము నందన కి వార్త కలవరపాటును కలిగించెను, నాడు మపి విశ్వామ్మికుడు యాగసంరక్షడార్థము రామలక్ష్మణులను పంపవలసిన ప కోరినపుడు దశరధషుహారా జెట్టి మానసిక వ్యధకు గురియయ్యునో ం్‌ డు నంద మహారాజుకూడ అట్టి సంకటస్థితిలో కొట్టుమిట్టాడిన. శ్రీకృష్ణ సో యశోదావందులకు ధై ర్యముజెప్ని, మరునాటి చదయము అ(కూయిని పయనమునకు క్రమ సంసిద్ధతను మహదానందముతో వ్య క్రీకరించెను నందుడు వలయు (సయాణ సన్నాహసులను గావింప ఉక్రడ లిచ్చెను, అప్పకిశే ర్యారి చాల (పొద్దు పోయెను. ఎవరికివారు ని( కువ కమించిరి, ఆది వైనై గా మధుకర ఇన్యలరా తి. బృండావనమునుండి వీనులవిందుగా మోహన మురశీరవను పినవచ్చినది. గోపికలు వరుగుపరుగున ననీ నయ్యా చుట్టు చేరిరి. ఎల్లరు కలిసి కృష్ణయ్యతో ఆడిపాడి పరవశించిరి" ణి మరుసకీద్రినవ్సు కృష్ణుని మధురకు పంపుటెట్లు? అని వారిలో వారు తరడా వితర్కమ్లులు చేసకానిం. రాధ్ర కృష్ణుని దొహుబంధములకేరి, జన్టా ధవ పి బ్రసరెట్లం అని వాహోయెను, “జట్టి మధురమైనర్భాతి మర భు అనీ రాధ కృష్ణుని పశ్నంచెదు. థీకృష్ణుడు చిరునగనే బుకము ప్‌కె్తి “పియా; నీకింత వేలతనమేల? ఎల వేళలను మాధవుడు రాధతోన్లే యుండగలడు, రాచనగరికిగి, కంసుని 'మట్టుకెట్టీ విజయలక్ష్మిని వరించ్చి బృందాపనికి విజయముజేయగలను, లోసంద రుముననే మ గాంధర్వ విధిని వరిజయమాడెద” శ్రన్లి నుదివెను నితో మెలల మూడుటకు నీవు రొజకుమారుడవా?” అని రాధ రల గోవిందుని గా శ్రీమున ముంచెను, ఆశ్చర్యభరితమైన ళో ఢౌలింగనమున బంధించి ముద్దుల మంచె తన్‌ ఆ విధ మున రాకియంతయు ఆన ౦దగో లిక లలో సేరియాడిన దా మాధవలు ఒజకరినొకచ్చ వీడలేక, పీడథేజ ఆ యమునాతీ కస్సున్సు ధా ందానన మున్కు సుమసొాఠ వ ) అబ్బ క్ష భమిళికాష్లుద్ద వొతావరణమ్సున్షు బ్ర యానంద [సే సా_మాజ్యమును వీడిపోయ్య. 2

థీకృష్టావతార వై భవము శె

మరుసటి ఉదయమున నందాది యద్ముపసముఖులు శకటముల నధిరోహించిి మధురకు బయలుదేరిరి. బలరామకృష్ణులు రధము నథిరో హించిరి, ఆ రధమునకు అక్రూరుడు సారధ్యము వహించెను. రధము మధురాప్కరివై పు సాగెను. గోపలను వెలుపల గోపికలెల్లరు రధమును చుట్టుముట్టి, తమను కూడ గొంపోవ శ్రీకృష్ణుని (పార్టించిరి. వారిని _పేమ పూర్వకముగ బుజ్జగించి, అతిత్వరలోనే మధురనుండి తిరిగిరాగలనని వారికి వాగ్రానముజేసి తన పయనమును కొనస్తాగించెను,

అక్రూరుని దివ్యానుభూతులు

అది మధ్యాహ్న సమయము, మా ర్లాండు డు (పచండముగ నిప్పులు చెరగుచుండిను. తాపమున కోర్వజాలక్క ఖగమృగములు తమ తమ నెలవులలో నక్కియుండెను. రధము కాళింది (హాదము బేరినది. బలరా మళ్ళష్ణులు ఆ కాళిందిజలమున పాద్యసక్షాశనము గావించి కాపము తీర్చుకొని, తిరిగి రధము నధిరోహించిరి. పిదప అక్రూరుడు (హదమునకు పోగా అందు బలరామకృష్ణులు కానుపించిరి.

“రధములోనివారు హదమున కెట్లు వచ్శినారాళి కైన అక్రూరుడు వెనుకకుమరలి, రధముస్‌ందుగాద జంలమృ లప గాంచి, ఆ మహాద్భుతమునకు అచ్చెరువంది, మరల స్నానార్సియ కాకీందిని చేరెను. ఈమారు కాళిందిలో శేషతల్పశయనుడు, పీఠాంచిరధారి, సీల మేఘశ్యాముడ్డు సర్వాంగసుందరుడ్డు దీనజన రక్షకుడు అయిన శ్రీ మహి విష్ణువు, _బహ్మదేవతల్పు బుషలు, భ కులు పరివేష్టింప, శ్రీలక్ష్మి చరణార

చి వవ న! వింద సవచేయుచుండ, మందస్మిత వదనారవిందముకో అ|కూరునకు నయనానందకరముగ గోచరించెను, ఏమి భగవద్విలాసము; లు విష్టుమాయయేగదా! ఆ లీలామానుషవ్మిగహృని కరుణాకటాక్ష వీక్షణము రడి (పసరించుటచే ఆతనిజన్మ ధన్యతనొందెను. అక్రూరుడు

0 (పణామమాచరించి, *శ్రీకృషా, సి తు యణుడవ్రు సమ ప్త జీవరాశికి నీవే మక మా కర్మిస్టులు, జ్ఞానులు నిన్నే తికరణ శుద్ధిగా అరాధించుచున్నారు.” అని

వై భవము శశ శ్రీకృష్ణావతార మి ణి హావిష్ణువు అంజలి ఘటించెను. అ(కూరునకు అభయ (వదానముజేసి, శ్రీ మహావిష్ణు ష్‌ సమీపి౦చ గో: ఏంటనే అక్రూరుడు బలరామకృష్ణుల రధమును స అతనిగాంచి శ్రీకృష్ణుడు దరహాసముతో.... *డే 601 “జలములు చేరువ నున్నవి తఠపోయగ సీన్స పోయి తడవయ్యె; నదీ జలముల నభమున ధరణిం గలుగని చోద్యములు సీకు గానంబడెనే!” అని (యశ్నించగా అమారుడు,... 42 కరిల్రైన్ట స్రల్భి చోద్యము లే లోకముఅంచు జెప్ప రిశ్వర? నీటన్స్‌ నేలన్‌ నింగిని నున్నవె? నీలో చోద్యంబు లెల్ల నెగడె మహాత్కాః” అనను వెంటనే బయలుదేరి వారుమువ్వుడ సాయం సంధ్య వేళకు మధు” నగరము జేర, బలదొమళ్ళష్ణులు పురోపవనమువట్ట తమ రధముగ నిలిపించి “ముందుగా నగర మీలోని (వవేశింప మని అక్రూరుని అ శంచిరి. అక్రూరుకు తన గృహమును పావనము చేయవలసినదిగా బలీ _ఫ్‌గస్టుల వాహ్వానించెను, ఫ్రీకృష్ణుడు కంసమర్షనానంతరము రాగల క్‌ వు అకూరుని ఒడంబర ఇన అందులకు “సంతృప్తుడై న అమ రమున (ప్రశింద్రి కంసుని దర్శించి లరామకృళ్ణు అగమనము నెజింగించన్స, * + ఆతనికి బలరామకృళ కం. శ్రీమప శ పూర్యభాగక్సు ; 1237, 1239వ వద్యము

థీకృష్ణావతార వైభవము శక నుధురలో బలరానుకృష్ణులు

మధుర యాదవులకు జన్మస్థలమనియు, మధులాధివతి మాధవు డనియు, పురాజములద్వారా తెలియుచున్నది. మధురను గురించి విని నచ నూధవుని గాఢను వినినల్లే. మధుర భారతావనిలోని ముఖ్య పుణ్య క్షేత్రములలో నొకటి. ఇది ఉత్తర్యవదేశ్‌ రాష్ట్రములో ఆగాకు ఉత్తర చిశయందు నలుబదిమైళ్ళ దూరమున లోకోత్తర చర్మితగల నగరము.

మధురానగర వానులు బాలకృష్ణుని లీలా వినోదముల గురించి విన్నవ్నారె సోదరుల నిరువరిని దర్శింప నువ్విళ్ళూరు చుండిరి. ఆనాడు ఆ యదుకుల (శేషఘ్టల దర్శన భాగ్యము కలుగనున్నందులకు ఆనంద ముతో మురియు చుండిరి. వారిని కన్నులార గాంచుటకు వీధులందును, సొధో పరిభాగములందు, బారులుకీరి, నిలువబడిరి. ఉరశరలువేయు ఉత్సాహముతో వేచియుండిరి. అంతలో ఆయదు కికోరములు వారి కంటబడిరి. ఆ పోదరద్వయముపై కొందరు. క్షారులు పుష్పవృష్టి కురి పించిరి. కొందరు వారిని పుష్పమాలాలంకృతుల గావించిరి. మరి కొందరు మంగళ వాక్యముల పలికిరి, బలరామకృష్ణులట్లు మందగమన మున వడలుచుండ మధురలోని భామినులు వారి అసమాన సొందర్యము నకు అబ్బురపడిరి,

వుద రజరుని పరిమార్చుట

అంతలో వారికి కంసరజకుడు రాజుగారి వస్త్రముల మూటతో ఎదు రైనాడు. శ్రీకృష్ణుడు వానినిగాంచి “నీవద్ద చలువచేసిన వట్టుపీతాందిర ములు ధగభగ మెరయుచున్నవి. మాటు వానిలో కొన్నింటి నిమ్మని” యడిగెను. అందుల కారజకుడు అ్యగహించి, *మారాజిందుని వలువలను కోరుటకు మీకెంశటి సాహసము ? మీ కాపది సమీపించుటచే ఈ చెడు శలంపు కల్గినది. మా రాజభటులు విన్న చో మిమ్ములను బంధించి శిక్షించె దరని పలికెను, ఆ వదరబోతు రజకుని ములుకులవంటి వలుకులకు కినిసిన శ్రీకృష్ణుడు వానిని ఒకచఅపు చటిచెను. దానితో ఆరజకుడు కెందపడి అసువులవాసెను. వానిలోనుండి ఒకజ్యోతి థకృళ్ణునిలో లీన

షావతార వె భవము తల్‌ శ్రీకృష్ణావతార వైభవ మయ్యెను. వొలి మరణమునకు భీతిల్లి ఆతని వక్కనున్న రజకులు వారి మూటల నక్కడనే పొరవైచి (పొణభీకితో పారిపోయిరి. ఆ మూటలలోని ఉత్తమ వస్త్రాలను ఆయాదన సోదరులు ధరించి మరికొన్నింటిని తమతో రజకుని పూర్వగాధ

[త్రేతాయుగమున శ్రీరామావతార కాలమున నిర్జోషియగు సీతా కారణభూతుడై న ఆ దుష్టరజకుడే తన పాపఫల మనుభవించుటక్షై మరల చ్వావరమున రజకునిగనే జన్మించి శ్రీకృష్ణునిచే మడిసెను. ఆ వరంధా మునిచే నిహతుడై న కారణమున రజకుడు పరమవపదమునందెను,

నాయకునకు వర్మపదానము

వీరు పట్టుపీతాంబరములను ధరించినతీరు 'అ_స్త్వవ్య_స్పముగా నుండుటబే; అక్కడి నాయకుడొకడు వారిదుస్తులను చక్కగా నలంకరించి అనూత్నచేలములతో సొందర్యాతిశయమున కన్సడుచున్న వారిని చూచి తన్మయుడై నాడు. ఆనాయకునకు శ్రీకృష్ణుడు ఎన్నోవరములనొసంగి సంతృ ప్తిపరచెను,

ఈనాయకుడు పూర్వజన్మలో మిధిలాపరమున సీతారాముల కళ్యాణ సమయమున రామలక్ష్మణులకు పట్టుపీతాంబరములను స్వయముగానేసి యిచ్చెను. ఆదుకూలములను ధరించిన రామలక్ష్మణులనుగాంచి, వాథిని వారి కలంకరింపలేకపోయిశినేయని తసించెను. అతపనను గు రించిన శ్రీతాముడు ద్వాపరాంతమున ఆతనికోరిక తీరునట్లు వరమిచ్చెను. ఆ వరఠమునే ఈనాడు ఛథ్రీకృష్ణుడ్డై అవతరించిన శ్రీహరి సథలీకృతము గావించెను.

ఛక్షసుదాముఢు శ్రీకృష్ణుడు బలకామసమేతుడై సుదామునిగృహమున శేగెను,

'తేకృష్ణావకార వైభవము శీ పాద్యాద్రిల్రిధ్భ్య ప తో వార్రబ్రీ వధుల పూజించి, ఫలపసష్పములను నమర్చించి, అమితభ క్రి! శ్రీక వించి తనజన్మ పావనమైనట్లు తలంచెను. ఆతనిభకికి “లన్హుడు అలరి సుదాముని యేదై న వరము కోరుకొమ్మనగా నాతడు

“ని పావ కమల'సీవయు ని పాదార్భకులతోడి నెయ్యుమును నికాం తాపార భూతదయయును దావపసమందార । నాకు దయసియగదే!” అనివోరెన్సు, సుదాముడు కోరిన వరములతోపాటు ఛ్రీకృష్ణుడాతనికి అఆణన ఆయురారోగ్యఐభాగ్యమ.అను (వసాదించెను. సుదాముని వూర్వగాధ సుదాముడు తొలిజన్మలో కుబేరుని వనమాలియైన హేమమాఠి* ఈతడు వరమభక్తుడు. మహేశ్వరునకు యీతడు అయొుదువేల అరవింత ములతో అర్చన జరిపెను.. అంతట మహేశ్వరుడు (వనన్నుడై హేమ మాలికి _పత్యక్షమయ్యెను. హేనుమాలి శివనిస్తుతించి తనఆతిథ్యము స్వికరించునట్లు అఆను(గహించమని కోరెను. సదాశివుడొసంగి “యావర (వభావముబే డ్వావరాంతమున శ్రీకృష్ణుడు నుదాముని ఆతిథ్యమును స్వికరించెను. ఇందు శివకేశవుల కఖేదము సూచితము,. కుజ్జోద్ధరణ సుదాముని గృహమునుండి బజయల్వెడలి, రాజవీధిలో రాజరివితో విజయము చేయుచున్న సోదరులకు కుట్టి మరియు (తివ్యకయను నామ ములుగల వికృతరూపిణి ఎదురయ్యెను, ఈమెకు మాతాపితలుచేసిన నామకరణము మాలిని. ఆమెకు గూని కలదు, ఆమెచేతిలో బంగరుపాత లుండెను. ఆప్కాశలు సుగంధ్య(దవ్య పూరితములు, ఆమె అంగవైకల్య మును చూచి శ్రీకష్ణ్టుడు జాలివడి కుళల్యపశ్నలు వైచెను. ఆ పలుకులకు
శ్రీమహాభాగవతము : దశమ స్కంధము - పూర్వభాగము ; 1270వ పద్యము

॥ శ్రీకృష్ణావతాళ వైభవము ఆమె ఆనందించి, వారి రూపలావణ్య సొందర్యాలకు ముగ్ధుర్హాలె, వారి మధుర మందహాసములకు మురిసి, వారికి సవినయముగ తనను గూర్చి ఎకింగించెను. కాను కంసదాసిననియు, రాజు తన లేపనములను (పశం సించుననియు, చెప్పి ఆ లేవనములను వారి ఆమోదముతో వారి శరీరము లప్పై నలందెను. ఆమె నిండుమనస్సుకో వారికి చందన సేవ గావించెను. అందులకు (పసన్నుడై న థ్రీకృష్ణుడు ఆమె పాదమును తన పాదము కింద నుంచి, ఆమెతలను వద్ది వై కెత్తి లీలగ నిబ్బటు లూచెను. అంతట ఆమె లోని వికొరములై న వ[కములన్నియు తొలగి సౌందర్యరాశిగా భాసిల్లైను. అనందపరవఫురాలై న (శ్రవ్యక్ర థ్రీకృష్ణునకు కృతజ్ఞత తెలియజేసి శృంగార థావమును ,సదర్శించెను. అందులకు ముచ్చటపడిన కృష్ణయ్య కంసుని శిక్షించిన పిదవ ఆ సుంద8రికో రిక తీర్చెదనని వ్యాకుచ్చెను. *క్రుబ్జ వూర్వగాథ (శూర్చణఖ)

(శివ్యక పూర్వజన్మలో లంకాధిపతియైన రావణుని చెలె ల్కుశారు ఇఖ జనస్థానమందు సీఠారామలక్ష్మణులు వనవాసమందుంద్ర శ్రీరామ కోరికను కాదనెను క్‌ు ననన అీరాము కామె మైన సీతయా కారణమని భ్‌ బర ్ట్రరమునకు అతిలోక న్యాందర్యనల అది (గహి౦చిన శ్రీరాముడు షక రపన్ము (మిగివేయ కం పెట్టెను పెట్టిపేషములది ప్‌ మును లక్ష్మణునివద్దక పంపెను, శూర్చుణఖ చెపలను కోపిపేసన్సు. పరల లదే. అను ఆజ్ఞతో ఆమె ముక్కు రుని కరుణకై కవనృుత్తనన్న అనమానమును భరింపలేక శంక మును కోరుకొనుమనగ్లా థీరాముని మడు (ప్రసమ్నడై ఏదై న వర సని కోరెను. భక్తసులభుక నభ బ్రనగాగమునకు పాశురాలను కావలే పీరుననెను, తరుషా౭్ర జన్మలో గ్‌ రుడు తమక ర్క వాన్టవరాంతమున రాగమును చ్రూరగ్నా ర్పణఖ కుబ్దగా జన్మించి థీకృష్ణుని అను

*రుబ్ల వుత్రా పహ

త్రి థీకృష్ణావతార వై భపము మధురలో రుక్మికి భంగపాటు

రాజవీధిలో బలరామకృష్ణులు విశిష్టలీలా వినోదములు (వదర్శించుచు (తివ్యకను అవ్యకకోమలాంగిగ, సుందరిగ కటాక్షించిన తీరు అక్కడి జన సందోహమును ఆకర్షించెను. వీరిని చూచుటకు వేలాదిగ (నజలు గుమి కూడిరి. అదే సమయమున గుజ్జముపై వచ్చుచున్న ఒక రాజబంధుపు కొరడా విసరుచు తనమార్గమున నున్నవారిని కొట్టసాగెను. అతడే విదర్శ రాకుమారుడగు రుక్మి. ఆతని గర్వోద్ధతికి కినిసిన బలరాముడు ఆతని కొరడాను చేజిక్కించుకొని లాగివేయగా ఆ రాజరౌతు మట్టికలచెను, అచటి వారందరు బలరాముని దై ర్యసాహసముల కొశ్చర్యచకితులై ఆనందముతో చప్పట్లు చరచిరి. గుజ్జిమువెనుక వచ్చుచున్న శకళానికి కట్టిన ఎద్దులు జనసందోహపు అలజడికి బెదిరి దానిని వెనుకకు లాగినవి. ఆ శకటములోని రాచకన్నెలు భయోత్వాశముతో ఆకందన గావించిరి.

అదే సమయమున (కిందపడి లేచిన రుక్మి “షరి మూర్భులారా ? విదర్భ రాజకుమారుడనవై న నన్నే అవమానపరచెదరా ? కాచుకోనుడిని క త్రిదూసెను శ్రీకృష్ణుడు ఆచేకిని ఒడుప్పగ పట్టుకొని మెలిపెట్టి వానికి గర్వభంగము కావించెను. బెదిరిన ఎద్దుల నదుపులో పెట్టుట రుక్మికి సాధ్య పడలేదు. వెంటనే గోపాలుడు ఆ ఎడ్లను తనకఠస్పర్శచే మచ్చికచేసికొని అదుపుననుంచి, అందలి రాచకన్నెల భీతిని వాపెను. రుక్క్మిణినికాంచి చిలిపి చిరునవ్వు చిండించి కంటిసైగలతో వీడ్కోలు పలికెను. ఆ మూగవాస లేమో వారిరువురికి ఎలుక,

అక్కడి వారందరు గుసగుసలాడసొగిరి, మదోన్మత్తుడై న రుక్కిని మట్టికణపుట్క, (తివ్యకకు సౌందర్య (పదానము గావించుట్క,ు రజకుని గూల్చుట మొదలుగా గల వింతలను గూర్చి చెప్పుకొనుచు *ఈతడే దేవకి దేవి ఎనిమిదవ కుమారుడని తలంచిరి. ఈ నంఘటనలను తిలకించుచున్న అక్రూరుడు లోలోన నానందవరవశుడగు చుండెను. వాఠు మువ్వురు రాజు వీధిలో నడచుచుండ మాలిని నగరవిశేషములను, వింతఅను 'గూర్చి తెలువ సాగెను.

కృష్ణావతార పై భవము కంస ధనుర్భంగము చారికి ఎదురైన కంససేనాధివతి (నద్యోతనుడు బలరామకృష్ణులను పరాసుర్మించి వారి సాహసకృత్యముల నెటింగి, వారి మహిమల మనసులోనే అభినందించెను. కంసుని యానతిప్టై కాను తయా చేయించిన (ప్రత్యేక ధనుస్పుగల మండపమునకు వారిని తోడ్కొని వోయెను.. ౪ ధనుస్సును పరీక్షింపదలచి శ్రీకృష్ణుడు దాని నె తి వంచగా అది సఫెళ్ళున విరిగెను, మానవాతీతమైన ఈ సాహసమునకు (వ్రవ్యోతనుడున్సు తదిఠరులును విస్మయుల్లై ర,ఇయ్యది ధనుర్భంగమా? వేడ కంజ్ద గర్వభంగమా కంసుని విష్ణుధనుస్సు కంసుడు శన దిగ్యిజయయా[ తలో పరశురాముని దర్శించి, భక్కీతో నాపనికి (వంమిల్లై ను, పరపరాము డొతనికీ తన విష్టుధనుస్సు నందించి న పీఖైైమనెను. కంసుడు వింటినారిని సంధించి, టంకారం రళరాముజాశ్రన్లి బలసంపద హూళీ క మరియు భార్గవరాముడు కంసునిశి సెట్ల నెను, “బడి ముహాచాపం. గల్గిన న్‌ సేవ కువం కజేయుడకారు, కౌని దీనిని విరువ మెంగుముం లే. నీను నుడియుదున, కావున జాగదూదడప్లై కంసుగ్ల రించి సంవ నీరిన్దారై, చేయునది తేక సరపరామునకు నమస శ్ర జబ్‌ ఆ పిష్టుధనుస్సుతో మర భిషోగ్స్య్సా, క్‌ ణా నారదవా [మ బిబ్టవించినాడని విని కంసుడు దిగ్భాంతుడయ్యెను టన, ఈ కృష్ణుని రంది హచ్చరికు యోగమాయ 'గంభీర (వక తోడు ఎన్నో అపభకూది “సి గొవము వానిలో శ్రల్చిగనద.. దీనికీ సూచించే చల చనల, అశనిపొశముల్కు తన మరణమును

శ్రీకృష్ణావతార వై భవము వ్‌ మనస్తాపము, అశాంతి అతనిలో ఇెలరేగి కలవరపెచ్చైెను. కలగుండువడిన కంనునికి న్యిదపట్టలేదు.

కువలయాపిడ సంహారము

ఆ మరునాటి ఉదయము బలరానుకృష్ణులు శమవారితో కలిసి కంన ఛాజేం్యదు డేర్చాటు గావించిన మళ్లికీడా మహోత్సవమును దర్శించుటకు బయలుదేరిరి, ఆ (కీజారంగ ద్వారము సమీపించగనే భయంకరముగ ఘీంకరించుచున్న కువలయాపీడనామక గజమొకటి వారికడ్డుగ నిల్చెను. దానినిగాంచి వారాగిపోయిరి. కొని మావటివాడు దానిని వారిపై తోలెను. మావటివాని దురాగతము (గ్రహించిన శ్రీళ్ళష్ణుడు మండిపడి మేఘగంభఖీర స్వరముతో వానిని దూషించి కువలయాపీడము నెదుర్కొనెను.

అ గజముతో తీకృష్ణుడు గావించిన పోరు ఘోరముగా సాగెను, చివరకు దాని దంతముల నూడబెరికి, వానితో దానినిమర్దించగా నయ్యది దుర్భరమైన ఆ బాధను భరించలేక గిలగిలతన్నుకొని అసువృుల బజాసెను. చానిపై నున్న మావటివాడు దాని (కందవడి నలిగిచచ్చెను. ఆ దంతా వళమునుండి వెడలిన దివ్యతకేజము థ్రీకృష్ణథభగవానునిలో లీనమయ్యెను.

రువలయాపిడ పూర్వగాథ

పూర్వజన్మలో కువలయాపీడము బలికుమారుడై న మందగతి, ఆళదు బలాథ్యుడు, సర్వశాస్త్రపారంగతుడు. గర్వోన్నత్తుడు. అతడు శ్రీరంగయా(త్రకు బయలుదేరి దారిలో కనిపించిన వారినందంని థికొవి పడ(దోయుచు ముందుకు సాగెను. అట్లు ఢీకొనబడి కిందపడి వాధవడిన వారిలో తితుడను మునీశ్వరు డొకడు. అతడు వయోవృదుడు. ఆయన గాయవడి ఆ్యగహముతో మందగతిని “నీను మదగజమీవలె చరించు చున్నావు. కాన హస్టిహాదువుగాఠలొ అని శపించెను. శాప్యగస్తుడై న మందగతి తన తప్పిదమును (గహిర్తవియహ్య్యతప్తు 2 , ముని పాదము లపైబడి క్షమాభిక్ష నర్థంచెనల మ న్య నియు. అయి నను ద్వాపరాంతమున శ్రీ ల్‌ో రద్వార్జాళ్తాననిము క శస్టీషచ్రగ లదనియు న్యాకుచ్చెను, | ట్ర (గ్‌ఆ నంతయు

శ్ర క (

ము కృష్ణావతార ప్పైభవ న శ్రీకృష్ణా పీ విశ%ంంఖ మందగతి వింధ్యాటవిలో ఏీనుగ్దై కువ లయాపీడ మను అరంపటతో అముగ విహరింపసాగెను. మగధాధీపడై న జరానంధుడు క్రల స్తుడు ఛానిని బంధించి అల్లడై న కంసునకు కొనుకగా సమర్పించెను. శ్రీకృష్ణ కువలయాపీడమును ప్రంహ్రార్తింద్తి దానికీ ముక్తిని పసాదించెను. చాణూర ముష్టికుల వధ కువలర్గూపీడమున్లు వాసుదేవుడు వధించిన తీరు గాంచి కంసుడు దిగ్భాాంత్తుక్తై (నూస్పడెను, అంతలో పద్మనాభుడు దానిడంతము లను' భజమ్వులసై పెట్టుక్షాన్సి అన్నయగు బలభ్యదునితో తదితరగోపాలు రఠో దండద్రరునివలె ఉజ్వలకాంళితో ధనుర్యాగస్థలమునందు (వ్రవేశిం చెను, రంగస్థలావ రణమంతయు అర్హిత్తశప్పుర స్ర్రీలతోను సామంతులళోను అధికార అనధికార _పముఖులకోన్లు ముధ్దురానగర పౌరులతోను (కిక్కిరిసి; కన్నులవండువృగా నుండెన్సు దంకధారియైన గోవిందుడు మల్గురకు చిచ్చరపిడుగువతి గోచరిం చెను. యారవులకు రక్షకుడిగా కొనుపించెను, నగరహిధులకు పురుషొత్త ముడుగా అగుపిండెను. గోవదాలురళ (ప్రాణస్నేహితుడుగా తోచెను. మహిళాలోశక్సున్సు సున్మధుడుగా మైమజపించెను. దుష్టులకు శిక్షకుడు గొ అడ్జానులకు అల్బుడుగా. యోగీశ్వరుఅకు సరందాముడుగా కంసునకు మూ క్రీభవించిన మృతళ్యుదేవతగా భాసించెను. ఆ నభానదులు థీ కృష్ణుని లీలావినోదములగూర్చి ఈ విధముగ తలషోయసాగిం. ఛి ్‌్న *సీ] కన్టంప్పై రక్కసింబట్టీ। చ్యకవాకునిం గూల్చె బడ్మదొబ్బె మద్దుల। బక్సన్సి జీ౭ నఘద్దై శ్యుం బారిగానై। నదరిపత్చకుం [దంచ గిరి యెత్తి దేవేంద్రుం! (గిందుపరిచెం కాశీయు మర్షించె, గహనానలమ్షుం దావెం గే న౦తక్సష్యం। (కేవ కనిచె మయుఫ్పుత్చ్యు పషరెమూళ్ళా సుజీయున్సదాన్య్వ భొటులి మర్షించై నో, పథ్టలం గాపె

శ్రీకృష్ణావతార వై భవము వ్‌తె శే॥ గోపకాంతలట మనముంగోర్కి దీర్చె నీ సరోరుహ లోచనుం డే శుభాంగుం డీ మహామహం డీ దిగ్గజేం్యద నిభుండు మనుజమా్యతుండె తలపోయ మాధవుండు, ఆ నమరాంగణమునకు కంసుని కొలువులోని మేటి నుల్లురైన చాణూర ముష్టికులు వచ్చిరి. వారితో సోదరులిరువురు పోరాడవలసినదిగా కంసు డాదేశమిచ్చిను, థ్రీకృష్ణుడు చాణూరునితోను, బలభ(దుడు ముష్టికునితోను తలవడ నుద్యుక్తులై ర. ముష్టికుడు ముందుకువచ్చి ఖీకరగర్ధనతో తొడ చఅచెను, ఆగర్జనకు బెదరినవానివలె నటించి శ్రీకృష్ణుడు బలరాముని ఎనుకదాగెను, అది గమనించి చాణూరుడు వికవాట్టహాసము గావించి హేళనగా పరుషవాక్యముల తూలనాడెను. వెంటనే రోషకషాయిత నేేతులై. మదగజములఅ పై లంఘించు మృగరాజులవలె మాధవుడు చాణూరుని, బల దేవుడు ముష్టికుని ఎదుర్కొనిరి. వారినుల్ల యుద్దము చిలిపిచేష్టలతోను, చెలగాటలతోను మొదలై (క్రమముగా భయంకరరూపము దాల్చెను, వారు తొడలు చజచినవ్వుడు తఅలు ఢికొనినప్పుడు (కిందవడినవ్వుడు, ముష్టాముష్టి బాహాబాహి పెనగి నప్పుడును, చెలరేగి జండొరులు (నళయాగ్నుల మాదిరి (వజ్వరిల్లి ఢీకొని నేలపై బడినవ్వుడు ఉద్భవించిన భీకరధ్వనులు సభాంతరాళశమున మారు (మోగినవి. సదస్యులడెందములు ఆందోళనకు గురియయ్యెను, కంసా దులు, మగధపై నికులు కలవరపడి నిశ్చేష్టులె వారి ముష్టియుద్ధమునకు అవాక్కులై రి. ఇట్లుసాగిన భయంకరమైన పోరాటములో శ్రీహరి చాణూ రుని, సంకర్షణుడు ముష్టికుని లోకఖభీకరరితిని వరిమార్చిరి. మల్లురను మట్టు పెట్టిన మాధవుని హలాయుధుని గాంచి కంసుడుతక్క మీగిలిస సభ్యులెల్లరు చప్పట్లతో, కేరింతలతో, అమితానందముతో జేజేలు వలికిరి, చాణూర ముస్టికుల వూర్వగాధ చాణూ రముస్టికులు పూర్వజన్మమందు ఉతధ్యుడనుమహర్షి వుతులు. వీర్తైదుగురు సోదరులు, వారు విద్యాగంధము లేనివారై ఎల్ల వేళల

క శ్రీకృష్ణావతార వైభవము సమర్శకేడలు సల్పుచు కాలము వెళ్ళబుచ్చువారు. వారికి ధర్మమార్షము బోధింపపలినని తర్మడి ఎంతగనో (చయళ్నించెను. కాని ఫలితము హాన్టి మయ్యెను. విసిగివేసారి ఉతధ్యు డొకనాడు *మీరు అసురుల్నె జన్మించి మల్ల విద్యా_వచర్శకుల్నై చరింతురుగాకళోఅని శపించెను, ఆసోదరులే తరువాతి జన్మలో చాణూరుడు ముష్టికుడు కుశలుడు, తోశాలకుడు, శూటుడు అను అసురులై కంసుని కొలువున చేరిరి. వారే బలరామకృష్ణు 'లచే సంతమై ము క్రిబొందిరి, కంస సంహారము థ్రీకృష్ణులరాముల చేతిలో చాణూ రముస్టికులకు ఘటిల్లిన దుర్గతి గమనించి తక్కినమళల్లురు చెల్లొచెదరై పారిపోలురి. మదగజేం్యద్రముల కసిమసగిన మృగరాజకిశో రములవలె సభామధ్యమున శ్రీకృష్ణబలరాము లుద్దీపించుచుండిరి, సదస్యుల సంతోషాతిరేకమువక్ష ఆనందోత్సాహహు లకు కంసుని యాగహ మవధులు దాటిగోయిన్లు, ఖడ్గపాణిమై శ్రీకృష్ణుని పటట గంంనో ఆయ సేసనిప్కకు డత్యు్యుగుడ్డై ఆసనమునిండి =. తక్షణ దానవాం సింహగర్జనతో నై పరి బానభోంశరాళములు దద్దరల్లి *శా॥. పకీర్యదుం డురగంబుం పట్టువిధ మొప్పం గేళబంధంబు లో కక్షోభంబునం బట్టీ మేలిమణు లాకల్చాంతవేళాపత న్నక్షతంబులభంగి రాల రణజసంరంభంబు కిందించి రం గక్షోడిం బడ్కదొళ్ళెం గృష్టుడు వెసం గంసున్‌ నృపోత్తంసునిస్‌ ఆ వధముగా నిర్విర్యుడై నిస్సృహయుడె నిశ్శేష న కంస గిన లంఘించి చూవలులు సర్మభమాషార, పే వేరి పెబిడిన కంసు సలి (భమాశ్చర్యచకితులగునటుగా శ్రీకృషుడొ దుష్టుని బహా సహ రజస్వల పంచత మొ క మ. లల్ల శూరా గేస్రరుగ్షు సంచాస్యము గజం ్ర పంచు. అంతటబి కల కశేబరము ధరణిపై కిడ్చి ఇజం వందల రతా త్సాహియై వాగ్‌ సోదరులుకూడ్ర బెలరామకృష్ప్ర్క్ట ఈరనలి అదిగాంచిన కంస ట్స సల్ల వారిచే మడ్షిసం.

ఆర్రైముహా ప న ళ శీతా మళాచమ్యన నన్నాడు

థ్రీకృష్ణావతార వై భవము క్‌5 ఆకంసుని దేహమునుండి ఒకజ్యోతి వెలువడి శ్రీకృష్ణునిలో లీన మయ్యెను. కంసు డెట్టివాడ్రై ననేమి? నిరంతర మాపరాత్పరుని మనమున నిలుపుకొని, వై రభావముననై నను, థ్రీకృష్ణ్టలగ్నమానసుడై యుండుటవేః అది వానిసుక్సుతముగ పరిణమించి, నైవల్యార్దనిగ నానర్చెను- పోతనకవీం్యద్రుడు కంసుని మానసికస్థితిని వర్జించుచు ఇట్లు ఉటంకించెను. న వైరానుబంధంబున నన్యానుసంధానంబు మజఅచి యతండు

601 తిరుగుచు. గుడుచుచుం దాగుచు నరుగుచుం గూర్చుండిలేచు చనవరతంబున్‌ హరిం దలచికతలంచి జగ మౌ హరిమయనుని చూచెం గంసుం డారని యలుకన్‌ ఉ్మగసేనునకు “సుధర్మ' సభ కంసుని మరణవార్త అంతఃపురకాంతలకు అశనిపాతమయ్యెనుి కంసుని దేవేరులు అస్సి, పొప్తి మిగిలిన కాంతలతో కలసివచ్చి కంసకశే ఐరముపై బడి అమితముగ రోదించసాగిరి. శోకనిమగ్నలై యున్న ఆరాజపత్నులను శ్రీహరి బహువిధముల నోదార్చెను, ప్యుతునివాసి వ్యధకు గురియైన ఉ్యగసేనుని బంధవిముక్తుని జేసి అతనిని కంసరాజ్యమునకు అభిషిక్తుని గావించెను. మరణించిన కంనునికి, అతని సోదరులకు అపర్యకియలు గావించెను. పిమ్మట థ్రీహరి ఉగసేనునితో “యయాతి శాపవశమున మన యాదవనంశము రాజ్యార్హ ము కానిదైనను నేను నీయాజ్ఞానువర్రినై చరింవగా దేవతలతోసహా చరాచరసృష్టి యంతయు నీయాళ్ఞాబద్ధమై మెఠలగగలదని*” చెప్పెను. వెంటనే వాయుదేవుని రప్పించ్చి ఇందన కడకు పంపి “సు ధ ర్మి సభను ఉ్యగసీనునకు బహూకరింపవలసినదిగా నుడువుమ”నెను. శచీపతి వాయుదేవుని వలన శ్రీకృష్ణయా జ్ఞనెజిగి, విశ్వ చన. *శ్రీమహాభా గవాతము : దళశమస్కందము-పూర్వభాగము ; 84వ వచనము 8కవ పద్యము

క శ్రీకృష్ణావతార వైభవము శాతగావైన ఉఊ(గసేను నుద్దేశించి. శ్రీకృష్ణుడు “ఈరాజ్యభా రము మోయ తమకే యర్హతకలదు. అండగ పితృదేవులైన వసుదేవుడు, యాదవ, శేస్టుడ్డై న అక్రూరుడు, దండనాయకుడ్డై న (పద్యోతుడు తమ యాళ్ఞానుసారము. రాజ్యకార్యములు నిర్వహింపగలరు, ఎన్లివేళల నేను ఉ్యగపసేనుని సరసనేయుంిడి యొళ్డే అవాంతరములునై న ఎదుర్కొన గల” నవి వాకున్చెను, శ్రీకృష్ణుడు రాజ్యాభిషేకమును సవినయముగ చిరస్క రించెనని విసి ఎల్లిరును అశ్చర్యవశిశులై 5, గురువుసాందీపని యీవీషయ మెరిగింప విదర్శరాకుమారుడు రుక్మి కడుంగడు నచ్చెరుపు నొందెను, అ(క్రూరతినక్రలతో శ్రీకృష్ణుడు ఫ్రీళృష్ణుడు తసవాగ్దానమ్ముపకారము. అక్రూరుని గృహమున శేగెను.” జ్నుకరుకు శ్రీమన్నారాయణుతే తననుద్ధరింవ అతిధిగా విచ్చేస్స నందుకు అమితానందము ప్రాండెను. ఆయనను ఆర్హ్యపొద్యాదివిధుల పూజించి సూధ్ధక్టని మన్ననఠఅనంది తనజన భావించెను గి జన్మ ధన్యతపొండినట్లు పిదప శ్రే జ వ ఏ కైశనృడ్ష హద్ధవపేహిత్రుడై _ అనురాగసము్ముదమున తనను నుసమని పార్ధించిన ఉద్దగృహమున శ శన నలరంది. ప్థ్‌గ్భ గను. అచట ఆమెను భావజ ఆయ! నియించ్చి మైమరిపించ్చి స్వర్గనుఖముల నాసంగెన్లు. రాన 6దముకొఅశ్షీ కుబ్ద ఎనలేనితకపన జెంది నాడుతృపికీర గోవిందుని హ్‌ంరు పొంది ధన్యురాలథయ్నెన్స థ్పి ల స్త ల స ళు. వరికలయిక ఫలమే ఉపళోకుడ్డు, నీవ కవోములవంటి. కిక నాజిను ప్‌ దేవకీదేవి సవర్యలశే బ్రనశ న ననన నీమూర్వియగు శి షజీవితము న౦కిశము జిసన్స చ్చిన పతుడ్లై _

క్‌ శ్రీకృష్ణావతార వై భవనము ఇల్‌ 3. తాండవకృష్ణ కాళీయమర్ధనము వాలకృష్ణు డొకనాడు బలభ్యదునివిడిచి గోపాలకులతో సమీపారణ్య మ “అచట కాళిందియను మడుగు కలదు. అందు కాశీయుడను న్‌ కేగెను. అచట ఛింది సర్పము తననాగకొంతలతో కూడ స్థిరనివాస మేర్పరుచుకొని కాళిం నీటిని విషకలుషితము. చేసెను. ఆవిషయము తెలియక గోసాలురు, గోవులు దాహము నువళమింన జేసికొనుటక్స్షై ఆ విషసంకలిత జలములను (కావిమృతులై ర. శ్రీకృష్ణుడు తన వీక్షణామృతథారల గురిపించి వారిని పునర్జీవింపజే సను, అంతకుమున్నె అనీటిని (దావి ఎన్నోజీవరాసులు కాల ధర్మముజెందినవి. కాళశీయవిషకలుషిత మైన అసరస్మున్ను శ్రేశృ్ణుథు పవ్శితమొనర్న దలంచెను. అంతనాశడు పుడ్పుగ్స బడ్డుననున్న కదంబ వృకము నధిరోహించి, చూచువారలగుండెలు గుభిల్లుమన గా కాళిందిలో దుమికి కాశీయు నెదుర్మానెను. థీకృష్ణుడా నాగమును మడుగున దెబ్బలు కొట్టెను, సర్పరాజు ఎబ్టిబడీన (గుడ్డ తో, విషజ్వాలాకులములై న తలలతో శ్రీకృష్ణునితో పోరాడసాగెను, మహావిషస ర్పముల్పు మరికొన్ని కాశీయ్స నకు తోడ్షుగ బాలకృష్ణుని చుట్టుముట్టినవి, ఈభయంకరపోరాటమును గాంచి గోపాలకులు న్పీవ్రిత్రో యశోదానందులను, బృందావన మంవథ్రి గోవకులనందరిని కౌళిందివద్దకు కీఫికాన్సి వచ్చి6, యశోదానందులు తను బిడ్డ ఫీకర విషసర్పపష్పవారిని చిక్కెనని తల్ల డిల్లిషోయిరి.. గూ తవహాద అఇంలనస్‌ యిరి, బకలు భొజ్టి ౨ొథవయులై దిగులువడి భయమువే నోటమాటరాక్ర జక్కువడి నిది లె రి, యశోదతోక్రాడ్ల అందరమున్సు ఈకౌశీయమద్చ్ర వ్‌ థీకృష్ణుడులేని గ్య ఏలా దిగుదమ్సన్రిర్ర ఎట్లు గోపలమునందు.. శ్రేచ్చై్వై డ = బలరాముడు ధ్ర ర్యముజెప్పి “గోపికలా క కౌళీయుని మదమడంచ్రగం్రడ్తు కాన మీ రాః మనచిన్నికృష్ణుడ్తు చెప్పెను, = రెల్లరు భయపడనవస రములేదళన్ల మడుగునంద్రు పంధమ్సున్సుంద్రి ఇ లవడ పేలి ఫీడు శసమేనుపెంచి కాళీయుని కజంధ్ర లు శి వానిశిరముల పై కెగస్లి అమితవ్క్శికమమున కాళ్టి

థ్రీకృష్ణావతారి వైభవము ర్‌గ్ర రా పంపించెను కర్మచే నిర్మితమైన ఆ దివ్యసభను వాయుదివునిదరా యాదవులు సర్వరత్నసమస్వితమైన ఆ “సుధర్మ” నామఠ ను దుని అండయే వారి తరతరాలవర్యంశము అనుభవించిర, గ్‌ విం కంసకీతులై ౩ రనూలఅలామకు శ్రీరామ రక్షగ.9 న “సుధర్మ*క్కు యాదవరాజ్య ష్ట్ర, భోజ, మరు, మాఠ్యషాంతములందు (మంగి కృశించుచున్న యదు, మి వారికి సకల దళార్థ కకురాంధక (సముఖులై న బంధుజనుం రావిం మర్యాదలు ఉ(గఫ్సేన్సుడ్డు జరిపించెన్సు, దేవకి వస్సుదేవృల బంధవిమ్సుక్తి చెలనుండి బలరామక్ళష్ణుల్స దేవకీనసుడేవులను కలిసి వాంనికూడ ఒాడాభి విడిపించి సొషహ్టాంగదండ (నణామములు గావించిరి, వారిరువురు లవ వందనము చేయుచుండ జగదీశ్వరులు తమవ్వుకులై నారని వారిన్‌ నెత్తి అలింగనము. గావించుకాం సంశయించుచుండిరి, మా తావిదేలా సంకోచమువ్సు (గహించిన థీళృష్ణుడు వారు పృకపేమను పరిపూ ర్జు అనుభవించు నవకాళ్స రల్నించుట నై వారిపై విష్టుమూయను (నయో గేంటెను. అంత దేవకీవసుదేవ్యల్స పుతులనిిరున్సర్రన్ల తనివికీర కౌగలించు కొని ముద్దారిరి, నందాగ్షుల్ల పైకము అదంపత్రుల యాన ందముపట ముగ్ధులై రి. సి నందునిశో భన్స మధురయందలి బంధువులకు తృ ప్పకలిగించ్చి (వజమునకువచ్చి, తల్లి యకోదతో గోగోప్రీ జన ములో (వశివాస్సులతో కొంశకొలకు గడుపరుననిచెప్పి వారందరిని భఘనముగ సత్కరించి వీడ్కొలిపెను. క! దివంగుళుడై న క్రం్ళుని ఆత్మశాంతికొల్పక్ష సంకాపదినములల్‌ చేయదగు కార్యష్షుల్స జరుగుచుంగ్ష్య్న. అందుపాల్గొను నిమిత్తము విచ్చేసిన రాజుల్కు సామంతుల్సు తదితర్యసమ్సుఖ్సల్చ కంసమరణషమునకు తమస౦శాప్తన్వళ్ళే సకటించిం' మహర్షనిం షల అకనిశిష్యులను ఆవంచిరాక్రుమూరన్వ విరదాన్సవిందులతో విచ్చేసి విదర ఛరాకుమారుడై న రుక్కిని అశని ధర్మనత్నియ్సగ్స స్యునతను స్లెళ్వ్య రుక్కిజిని ఒక్త పక్షము రోజులు మధురలోస్షి గడపవలఫ్లిన దగ పగ సేనా తనకోరిక వెలిగించ్చి జడంబరచెన్స, ఇబ పసన వంయ వ్యాన న్‌

థీకృష్ణావతార వైభవము ర్‌

రుక్మిణి యాతరుణములో తరచు దేవకిమందిరమున గడుపచు ఆమెకు ఆమెయనుంగుజిడ్దయగు వాసుదేవునకు సన్నిహితమయ్యెను. రుక్మిణీవాసుదేవులు కారణజన్ములు. వారిలో జనించిన వరస్పర్య పేమా కర్షణలు స్వాభా వికమును, చారిితాత్మకమును. వీరి సాన్నిహిత్యము దేవకికి అమితానందము కల్గింపగ్కా సువతకు కంటగింపు అయ్యెను, ఆమె తనభర్హ యగు రుక్మితో నియ్యది ముచ్చటించినను అతడు 'పెడచెవిని పెట్టెను. రుక్కిణీకఠి శ్రీకృష్ణునిపై ఎనలేని అనురాగ ముదయించి దిన దినాభివృద్ధి చఇెందసాగెను.

ఉగసేనుని సమాలోచనలు

మధురలోని పరిస్థితులను చక్కబెట్టుటకు, శాంతిభ్యదతలను వరి రక్షించుటకు యాదవరాజ్యరమను జరాసంధునిబారినుండి సంరక్షించు కొనుటకు అ్మకూరుడు, వసుదేవుడు, గర్గౌచార్యులు, వ[జాంధకుడుమున్నగు [పముఖులతోను, (పద్యోతాది (పభుత్వోద్యోగులతోను ఉ[గ'సీన మహారాజు సమ[(గ్రసమాలోచనలు జరిపెను. బలదేవుడు శ్రీకృష్ణుడు మహారాజు [పక్కనే ఆసీనులై రి.

ఈసమాలోచనలలో ఉ్యగసేనునకు అండగానుండి రాజ్యభారమును చేపట్టుభాధ్యత వసుదేవునకు అవ్పగించవలసినదిగ పెద్దలు తమఅభ్మ పాయ మును వెలిబుచ్చిరి. వసుదేవుడందులకు అంగికరించలేదు. వెంటనే వారందరు ముక్షకంరమున రాజ్యభారమును _శ్రీకృష్ణునళప్పగించి ఆయనను రాజుగా పట్టాభిషిక్తుని గావింప గోరిరి, అందులకు ఫ్రీకృష్ణుడు సభామధ్యమున లేచి గంభీరన్వరమున తనకింకను రొజునకుండవలిసిన అర్హతలు లేవనెను. ఆనాటినరకు శ్రీకృష్ణుడు సొమాన్యగోపాలునివలె మెలగినాడు, గురువ్యళూష చేయనేలేదు. ధనుర్విద్య నభ్యసించలేదు, రాజనీతిలో ప్రవేశము కలుగలేదు. వేదములను సాంగోపాంగముగ చదువలేదు, ధర్మశాస్త్రముల నెటుంగలేదు. కావున థ్రీకృష్ణుడు తనకు రాజ్యార్హ తలేదని నిష్కర్షగా నుడివెను, చూచితిరా! సర్వ సమర్థుడయ్యును, పదవీవ్యామోహము నతిక్రమించిన మహాపురుషుడా థ్రీకృష్ణుడు. సర్వ కౌలము కర్మయోగుల కాదర్శ్యపాయుడగు ఆ వరంధాముడు. మన కెళ్లరకును అను సరజీయుడగుగాకః

కరీ శ్రీకృష్ణావతార వైభవము తాతగారైన ఉ్యగసేను నుద్దేశించి శ్రీకృష్ణుడు ్రరాబిభా రము మోయ తనకే యర్హతకలదు. 'అండగ పితృదేవలై న వసుదేవ ఏం యాదవ్య్మశేస్టుడ్డై న అక్రూరుడు, దండణాయకుడై న (వద్యొత్తుడు షు యాజ్ఞానుసారము రాజ్యకార్యములు నిర్వహింపగలరు. ఎల్లివెళల ఏ ఊస్యగపేమని పరసనేయుండి యెట్టి అవాంతరసులునై న ఎదుర్కొనగలఅ నని వ్యాకుచ్చెను. శ్రీకృష్ణుడు రొజ్యాభిషికమును సవినయముగ తిరస్క రెంచెనని విని ఎల్లరును అశ్చర్యచకికుల్లైరి. గురుషసాందిపని యీవిషయ 'మెరిగింప నిదర్శరాకుమారుడు రుక్మి కడుంగడు నచ్చెరువు నొందెను. అ కూరతివక్రలత్రో శ్రీకృష్ణుడు థీళృష్ణుడు తనవాగ్దానమ్ముపకారము అక్రూరుని గృహమున శేగెను,. అ(కూరుడు శ్రీమన్నారాయణుడే తననుద్ధరింప అతిధిగా విచ్చేసి నంద్పప్చ అమిీకానందము పొందెన్సు, ఆయనన్స ఆర్హ్యపాద్యాదివిధుల పూజించి మాధన్యన్లి మన్ననలనంది తనజన్మ ధన్యతపాందినటు భావించెను, గ్య రసన న వైన్ధవసహిశుదై అనురాగసమ్ముదమున త్రనన్స శేశిచే నలరించ్దీ బని న పమున గను, అచట అమెను భావజ ఆయానందవ్పరాలే క ఇగ ప్ర పించి స్వర్గనుఖముల ాసంగెన హిందు హింది థను వరన లేనిళవన జెంది నాడుతృపితీర గోలింద్పన్సి అతడే 18వ కనములవ న్ను. బీరికలయిక వలపే ఉపల్లొకుడు, దేవకీదేవి సవర్యలశే తనకే స్టైషత నాటినుండి పవికమూ ర్హియగు షజీవితన్సు నంకిశము జేసెను, కపటం

థ్రీకృష్టావతార వై భవము ర్‌ం ఏ. తాండవ కృష్ణ కాళలీయమర్ధనము

వాలకృష్ణు డొకనాడు బలభ్యద్రునివిడిచి గోపాలకులతో సమీపొరణ్య మున కేగెను. అచట కాళశిందియను మడుగు కలదు. అందు కాశీయుడను సర్పము తననాగకాంతలతో కూడ స్థిరనివాస మేర్పరుచుకొని కాళింది నీటిని విషకలుషితము చేసెను. ఆవిషయము తెలియక గోపొలురు, గోవులు దాహము నుపశమింవ జేసికొనుటకై ఆ విషసంకలిత జలములను (తావిమృతులై రి. థ్రీకృష్ణుడు తన వీక్షణా మృతధారల గురిపించి వారిని పునర్జీవింపజేసెను. అంతకుమున్నె ఆనీటిని (దావి ఎన్నోజీవరాసులు కొల ధర్మముచెందినవి. కాశీయవిషకలుషితమైన ఆసరస్సును థ్రీకృష్ణుడు పవితమొనర్పు దలంచెను. అంతనాతడు మడుగు జడ్డుననున్న కదంబ వృక్షము నధిరోహించి, చూచువారలగుండెలు గుభిల్లమనగా కాళిందిలో దుమికి కాశీయు నెదుర్కొనెను. థీకృష్ణుడా నాగమును మడుగున దెబ్బలు కొట్టెను. సర్పరాజు ఎట్టబడిన (గుడ్ల తో, విషజ్వాలాకులములై న తలలతో శ్రీకృష్ణునితో పోరాడసాగెను. మహావిషనరృములు మరికొన్ని కాశీయు నకు తోడుగ వాలకృష్ణుని చుట్టుముట్టినవి. ఈభయం౦ంకరపోరాటమును గాంచి గోపొఠకులు భీతితో యశోదానందులను, బృందావనమందలి గోపకులనందరిని కాళిందివద్దకు తీసికొని వచ్చిరి. యశొదానందులు తమ బిడ్డ భఖీకరవిషస ర్పపుబారిని చిక్కెనని తల్ల డిల్లిపోయిరి. గోపికలు కోక త_ప్తహృదయులై, దిగులువడి భయముజే నోటమాటరాక ఒక్కవడి నిర్విజ్ణు ల్పెరి, యశోదతోకూడ అందరమును ఈకాశీయమడుగులో దిగుదమనిరి, థ్రీకృష్ణుడులేని గోపలమునం౦దు మేమెట్లుండగలమని వాపోయిర్సి వారలకు బలరాముడు థై ర్యముజెప్పి “గప్పి కల్రార్రా మనచిన్నిళ్ళష్ణుడు కాశీయుని మదమడంచగలడు. కాన మీరెలథడ భయపడనవసరములేద”ని చెప్పెను. ణి

మడుగునందు చిన్నికృష్ణుడు తనమేనుపెంచి కాళీయుని కజంధ బంధమునుండి వైటపడి, వానిశిరముఅ వై కెగసి అమితవ్మికమమున కాళీ

ను శ్రీకృష్టావతార వైభవము యుపి .పడగలపై త్రొక్కి (సళయతాండవమాడెను. ఆ బాలగోపాలుని పదఘట్టనము కాశీయునికి దండధరుని గదాఘాశసుంవోలి తో చెను. అది కాశీయునకు భరింపరాని భారమయ్యెను. అతనిశిరస్పులు (కుంగసాగెను. జలము సన్నగిల్లేను, నాగకాంతలు తమనాధుని ' బాధలను గాంచి, వై న్యమునొంది శ్రీకృష్ణుని స్తుతించి వదిలిన కోరిరి, “షిమపాన్సుభావా। అభిలభువన శరబ్యుడవ్వనుు నిరుపమాన బలా ఢ్యుడపు నగు నీవెక్కడ! అన్నిస త్వముగల ఈనాగమెక్కడ! నీకు రాగద్వేషములు సమశాస్థాయిలో గోచరించును. అందుచే దీజగ(త్పభూ, దావమన్న. మానాధునిపై దయజాప్యము. మాదీ పకిభిక్ష పెట్టుము!” అని నాగపక్నులు విఠపించుచు వలుక్క నొడలు బడలువడి పనైగము “దేవ దేవాః నాషార్తుషము. నశించినది. విషము హతమయెను. నన్నణగ దొక్కికివి. నాకు [పాము దయసేయుము... నేనేమి సేయవలినో నన్నానవెష్టాము.” అన్ల విని దయామయుడగు థీకృష్ణభగవానుడు “ఓ సర్పమా! స్లీవ్‌ బ్య యమునా జలముల౦దుండరాదు. సవ్యుత శళ్ళ్యతముగ సమ్ముదమున శేగున్సు. నీతలపై నాపాదముుదలజూచి వన్నగారి గరుడుండు నీపైదెబ్బ కీయడు. అనివలికి సర్చరాజమునకు క్షమాభిక్ష (పసాదించిను, థీకృష్ణునకు (ప్రజా మములొనర్చి కాశీయుడు పత్నీ పక్క బంధు, భృత్యవరివారస మేతమ్సుగ సము(దమునకు చనెను యశోదానంతులు గోపాలురు గోపికలు, కౌశీయమరనమును మ్‌ను గగుర్చొడవగా కనులార సొంచిం, థీకృష్ణుని కాగలించుకొనింి, శిరము మౌర్కొనిర... అనందవాష్పములతో ఆచిన్నీకృిష్టుని అధిష్షికించిం, గోవి కలు కలస్వన౦బుల కృష్ణుని లీలలను సంగీతరొవకముల గానముజేసి? ఆసందోళాఫాన్సులత్రో బ్రీహైశము నివాసముల శేగగ్ర, కౌళలీయ్సన్స పూర్వగాధ క్రాక్టీ నర్యతమునడ వర నరో నేనశచురు మునీశ్వరుడు, ఆయన వింధ్య ఇముకలిన (ప్రిశమ్షు న్స యుట కను వైన (వశాంతవాళశావర న కొరకై పికసలము నిర్ణయించుకాళ శ థి న్‌ నెను, అదేస్థలము

మ వసన. సం సన | లి య షం ట్‌ = క్కు న స 01 శ్రే స ళీ గ / 1 ః. +. 1. న. న గట్లు న... క్ష వస గా స ప లభ ఖీ / ల! / గా న్‌! 1 న. త్‌ ర్యా చజయయనక ౧? మ గ్‌ న్‌ ఇస ట్ట. న మ సన; షు - శ సగ ర్‌లట్ట ర ల న్‌ యు! తన్‌? ప నా యం య స! స్నా కవరు... మ సయం చ! ఖే “స్‌ ఫం య శ మట సం ల 1 నస [1 నాళ జర్‌ శ స్కో క్‌. స్‌ ముస బ గ ణి. | జ“? 1 జం. , మి? (ల సాలు? | మాకు గ న మా రు సీ టూ శ$ీశ) సట పా సా నంచు. న గ. శనై న పు! న ఛో / జి భా టా దతం నట. వ్‌ ర; మ గ్ర ర్యా గ్‌ గ ల్లీ జ న క టం "తగ పనల మ చు సా గ్‌ షై తు గ్‌ తనక జ ఎ ఇత న. స నలు స! ఇ స్‌ లే ఛీ న వ పు భే క .. ష్‌ తి: న్‌ యే శ్‌ బో ళీ నం న. మ! తే న ర 'సీ్హు బ్‌ లో న్న సన? టో [ఏ ను హ్‌. శ యు న గ్‌ (2 రం నయ (1 లు! సన్న [సట పం లు స క నం! న ప స లము శేళి గ్‌ త్‌ ర్యా! కు ల తో న టు” సం చ ఫా తల. న ఈ! ను లగ శీ ర్న నచ సా వహ క ః ర రుస మే నం య. ళు స జ ల్లో బ్‌ | గు! పండు లం గస? గ టా ని లీ లే ల) ణ = రౌొళలియ్య మర తు ర్ధనము

తాల వలలో అఫశ్తాళా టా ఆష్‌ 4. లీలాకృవ్లు రాసలీలా విలాసము క శతచ్చుశుపుసండాకపము సిర్మలమై యున్నది. శారదచం్యదచం్మిది న పొందర్యమును సమకూర్చిన వి, బృందావనము నంవనో యము జ సుమహా రభముళో, తుమ్మెదల రఖుంకారముఅజో రమణీ మధ చుచున్నదీ, ఆ తరుణములో శ్రీకృష్ణుడు గోపికలతో (క్రీడింప గన ము జగన్మోహనమైన రీతిలో (కోతలకు వీనులవిందుగా వేణు క, రచెమ, ఆ మురశీరవళిచే సమ్మోహితులి గోపికలు నిలువ సృహములపీడి మెల్లమె ల చగుగానపొనొ స కుతి శ్రీకృష్ణుని చిరవచ్చిల ని ల్లన అడుగులిడుచు వేబుగొన ఉక గ గ్లోర ॥ కృష్ణాఖి అధి మైదురుగా వచ్చుచున్న గోవిందునింగని “కృష్ణా! కృళ్లై' సురీషం కమళ ష్‌ శర పిలిచెనంతేశాని ముజుమాట పలుకదయ్యె.. ఒక్‌ దలుగా హరిముఖప ముడివడి అలాటమున హరింగని కన్నులు తుమ్మె 'మైమజచి కనులలనకి (వొవెను. ఇంకొక గోపి గోవిందునింగని యట్లు భాసింు అవధం ప్‌ తనిరూవమునే ధాగ్థనించుచు యోగారూఢ తోను) ఒకగొల భామ వం మాధవుం డ్షాకమూనవఓిని మధురభాషణముల 'కెంగేలంగాకిద్పు ల గొళంగపీకణములచేతను, మజొకతరుణిని తుండగు మాధవుడా ల ర్చి యూరార్చి లాథించెను. ఉదారచరి వారలతో గ్రాస్ట సుందరుల డెందములు [పనన నంత స్కక్రేడ్రం (గిడించెను” యస ఒైములయి 0 థీకృష్ణుడు మ " న్‌ ధురగెయ్సు ల వినిపించసాగెను,. గోష్యల్వ "ప్రరమ సూర్వకవలగికములను మురశిపై గానమొసరించిరి, ఒకళెబక్రాల గోప్టీక పిక్కకృష్ణనామవునే మటినుటీ కౌగలించుకొని ముద్దులాడెన్ను, గర మును నుతించు నెపమున కృష్ణుని 4 అురల్తూరి ౦కటస్కుబహ థి ము ణీ నఃర్రివిష్టుష్పరాణము పేజి 40

ష్‌. స శ స తా. రన న జ. ు ఇ హీ షా సల్‌ న ం = క వ ల్ల. నో లిన స స సం చ నన ్‌ .. చేమలు యో వాత స! చమన ల (| స ససపోలస్త ళా క్‌ న క్‌ పతా! పి ప మఖ. నె “టు సహో వీ చ లు న యీ స మ న స! ల. పే రం ల న్న లు సే! లళితా. జ 1. వ టు (| టట న స రతం '$ స ఎటు. నయం ట్‌. ఖం షీ ఉం లో. టా 4 కంత అ సహాయ. ర మ. ను. న! య. హం ఆజా్శశాను '.-.! వా? రు న. టు. ర 1 న న స 1 మా: భీ సో. "జా వ్‌ త్‌ టం టె స స అయతే న కంలో ల్స్‌ మా (టలు సూ చష అంగం శో ల మ ర క్‌ చ క్ష క! చ వ నటల న కం ల స నల క గచ ల్‌ త లు న్‌ మం స సర్వ ఈమ సా సశ ఎన ట్ర నరం జోయా మ్యూర హాం. ఈ శతం; మాం రంత క రుస యట రో మహ చనన న నే. క్‌ శృ! తం ల్‌ పద్ధమ్తల బ్రమ ట్వ న ఇగ న వ ల ్‌ భు ప్రసార్‌ కోన శో లా ్గ రాసలీలా అధ విలాసము

పై భవము క థ్రీకృష్ణావజార వైభ 4 లీలాళ్ళష్ట రాసలీలా విలాసము శతదృతువునండాకసము నిర్మలమై యున్నది. శారదచం(దచం ది కలు (పక్యశికి హెందర్యనమును సమకూర్చినవి, బృందావనము నందనో దచ్యానమువొశ్రి సుమసారభముతో, తుమ్మెదల రముంకారములతో రమథఖీ యముగా తోచుచున్నది, ఆ తరణములో శ్రీకృష్ణుడు గోపికలతో (కిడింప మనేనుహక్ష్న, జగన్మోహనమైన రీతిలో (శ్రోతలకు వీనులవిందుగా వేణు గొన మొనరించెన్సు ఆ మురశీరవశిచే సమ్మోహితులై గోపికలు నిలువ జోలక స్రన్హ గృహములనీడ్రి మెల్లి మెల్లన అడుగులిశుషు వేబుగానపానా స్‌్తులై ట్రీక్యష్టుని చేరవచ్చిగ,

శోజకగోప్పి యెదుచుగా వచ్చుచున్న గోవిందునింగని “కృష్ణా। ళృష్టా! కృష్ణాగి అన్లి ముమ్మారు సీలిచెనంతేకాని మజుమాట పలుకదయ్యె. ఒక సురిదరి కన్సుబొన్సుల్స ముడీవడి లలాటమున హరింగని కన్నులు తుమ్మె ద్‌లుగ్గా హారిముఖపద్మముం (దొవెను,. ఇంకొక గోపీ గోవిందునింగని మైమజలి కనులల్ల నమూస్లి యాతనిరూవమునే ధ్యానించుచు యోగారూఢ యట్లు భాసించ్యు. అవ్వల మాధవం గొకమానవజన్సి మధురభాషణముల తోను ఒకగొల్ల భామను (భొభంగవీకణములబేతన్సు మజ్తాకతదణిని కెంగేలందాకియ్య, కలకచీర్చి యూరార్చి లౌభించెను, ఉదారచరి శుండగు మ్రధ్య్యడ్హా సుందరుల చెందములు (వసన్నములయినంత

వారలతో రాసక్రీడ (గిడించెను”, వివ దీస్టేన సరురగెయములన్కు పూర్వకవులగీతకములను మురళిపై గానమొనరించిం, ఒకళజలి వా. సురల గానుమునే మలిమతి కౌగలించుకొని ముద్దులాజ గవ మురు సపదించు చెనమున కృష్ణుని నాట్య విన్యాసములబేత్ర్స మురగ. రా వీనొదముచేతను, వార ఏ ముచేశ్రన్సు, బృరదావనము పృఠఅక

న న మమల మి సళ సళ మళ న క స. క 1 నరో లి శి 7 కస నగ చక్షాటా క రన టా? వే వవ విసు మనే న య . క స న (రట... పి? వ వనం య [సంత రవ! (న యూ: టి లాం న ని, క హాం గ్‌ ళీ పి త్‌ త లో స్ట్‌ ౫ డం. కసత న్‌. తో జ్ర ల ళ్‌ లత నమన సం ల రష స్వే పా తు టం లట గంటలు స (గయల లు. పంపక న్‌ న. గ చర “1 డల నో | సయం శర * | ఫ్‌. ో నాసా నా టీ కం టి కటు ౯ స, స ళ్‌. టట న కా వం క, హం న్‌ గచ కు న. రాగం హా మ. కహాల్నంయోా వన్య గప కమ గ లలత వవటీ స యు. నచ మాస కా. మచం కం నా లో న్‌ లే. న్నటి? న ర! యట సనా. నా రా లీ అ సలలా విలాసము

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము 63 రించినది. గోపొంగనలు (పతిలోమానులోమముగ థ్రీకృష్ణుని కారసిల్లి రి, వారివాంచితము లీడేర్చుటకు యోగీశ్వ రేశ్వరుడై న స్వామి ఆత్మారాముకై. వారితో ననేకరా_తులు విహరించెను. కృష్ణకేళిలో వారు మైమటచిరి. వారి మక్కువ తీరినది. అంత నక్కడనుండి కృష్ణుడు తిరోహితుడుకాగా గోసి కలు స్వామిక్రై వరితపించి అన్వేషింపసాగిరి. అఅన్వేషణలో ఊన్మ క్తచిత్తు లై తాదాత్మ్యమును పొంది స్వామిలీలావిశేషముల _ పెక్కుభంగుల అభిన యించిరి. బృందావన మందలి తరులతాదులను చామోదరునిగూర్చి (సళ్నించుచు ఒకపూపాదనుండి మరొకపూపొదకు వరుగులిడిరి, స్వామి సన్నిధి నర్ధించి (పార్టించిరి,

*ఉ॥ నల్లినివాండు పద్మనయనంబులవాండు కృపారసంబు పైం జల్లెడువాండు మేళివరిసర్పితపింఛమువాండు నవ్వు రా జిల్లైెడు మోమువాం డొకండు చెల్వలమానధనం౦బు దెచ్చెనో

మళల్లియలార! మీ పావదలమాటున లేండుగదమ్మ ఇెవ్పరే! ఎట్టకేలకు గోపికలకు లీలామానుషవి_గహూుడు సాక్షాత్మరించెను. వారు స్వామిపట్ల హావభావ(పకటనములతో, వ్యంగ్యో క్తులతో, చతురసం భాషణ అతో _ప్రజయకోపమును రమ్మముగ (వదర్శించిం, తదనుగుణముగ నరర్తించిరి. పూలచెండ్లతో స్వామిని ముద్దారమోదిరి. వారి విరహచేదనను, (పణయకోవమును, ఎత్తిపొడుపుమాటలను అవగాహన చేసుకున్న మురళీ మోహనుడు వారిని _పసన్నల గావించుకొనుటకు వారిపట్ల తాను (వనన్ను డనే అనియు, తనయందు _పేమతత్పరులై న వారిని విడుచుట జరుగ దనియు, వారికి నర్మ భాషణముఅ నచ్చజెప్పి అలరించెను, రాధామాధవ విలాసహేల రాధామాధవుల (ప్రేమ అమురము, అపూర్వము, అన్యోన్యానురాగ సంభరితము, ఈ మధుర (_పేమను కవులు రమణీయంగా శావ్యాలలో మలచారు. నాటక కర్తలు నృత్యనాటికలుగా రూపొందించారు. .చ్మిత 1011వ పద్యము _ 'రచన ; త్రీ వమ్మెర పోతన

వెభవము 62 శ్రీకృష్ణావతార వైభ శ లీలాకృష్ట రాసలీతా విలాసము దచంది శ తదృతువున ౦దాకనష్సు నిర్మలమై యున్నది. శారదచం[దచ నో కలు (కృతికి హొందర్యమును సమకూర్చినవి. బృందావనము నంద శ ద్యానమువోలె సుమసొరభముతో, తుమ్మెదల రు౦కారములకో రమ యముగా తోచుచున్నది, ఆ తరుణములో శ్రీకృష్ణుడు గోపికలతో (కీడింప మఘనేసువడెను, జగన్మోహనమైన రీతిలో కోతలకు వీనులవిందుగా చేణు గౌన మొనరిఎచెను, ఆ మురశీరవళిచే సమ్మోహిశులై గోపికలు నిలువ జొలక త్రన్సు గృహములపఏీడి మెల్ల మెల్లన అడుగులిడుచు వేణుగానపొనా సక్తుకై త్రీళ్యష్ట్రన్సి చేరవచ్చిరి,

*ోజకగోపి మ్సెదుర్పగా వచ్చుచున్న గోవిందునిం గని “కృష్ణా! లృష్టా! కృష్టా? అని ముమ్మార్చ పిలిెనంశేకాని మజుమాట పలుకదయ్యె. ఒక సురీదరి కన్సుజాక్సల్ర ముడివడి లలాటమున హరింగని కను ఎలు తుమ్మె దలుగా హరిముఖపద్మమ్స్రృం (దొవెను. ఇంకొక గోపి గోవిందునింగని మైమజచి కనులల్ల నమూస్లి యాకతనిరూవషునే ధ్యానించుచు యోగారూఢ యట్లుధాసించెను. అవ్వల మాధవ్యం డొకమానవరిని మధురభాషణముల తోన్సు 'ఓకగొల్ల భాన్సన్హు [భూభంగవీక్షణములబేతను, మజొకతరుణిని కెంగేలందాశ్రిద్చు కలకదీర్చి యూరార్చి లాథించెరు. ఉదారచరి తుండగు మాధవృజ్లా సుందరుల డెందములు (పసన్నములయిన౦త వారంతో రాసక్రీడ (గిడించెను”. ఇనవీ వే నస్ట గ్రయైమురిను, పూర్యకవులగితములను మురళిపై గానమొనరించిం. ఒప హా కము ఒక్కకృష్ణనామమునే మటిమటి కౌగలించుకొని ముద్దుకి గౌపేగీశమును సుతించు నెమున కృష్ణుని

నాట్యవిన్యాసములభీశన్స ముర యలీలా వినోదముబేతను, వారి శి గౌనముచేశ్రన్స, బృందావనము పులక “కల్లు కణమవనా నామ మై

థకృష్ణావతార వైభవము 63 రించినది. గోపొంగనలు (వతిలోమానులోమముగ థ్రీకృష్ణుని కారసిల్లి రి, వారివాంచితము లీడేర్చుటకు యోగీశ్వ రేశ్వరుడ్డై న స్వామి అత్మారాముడై. వారితో ననేకర్యాతులు విహరించెను. కృష్ణకేళిలో వారు మైమబచిరి, వారి మక్కువ తీరినది. అంత నక్కడనుండి కృష్ణుడు తిరోహితుడుకాగా గోపి కలు స్వామికై వరితపించి అన్వేషింవసాగిరి. ఆఅన్యేషణలో ఉన్మత్తచిత్తులై తాదాత్మ్యమును పొంది స్వామిలీలావిశేషముల పెక్కుభంగుల అఖభిన యించిరి. బృందావనమందలి తరులతాదులను చామాదరునిగూర్చి (చశ్నించుచు ఒకపూపొదనుండి మరొకపూపాదకు పరుగులిడిరి. స్వామి సన్నిధి నర్ధించి (పార్ధించిరి,

*ఉ॥ నల్లనివాండు పద్మనయన౦బులవాండు కృపారసంబు పైం జల్లెడువాండు మేశిపరిసర్పితపింఛమువాండు నవ్వు రా జిల్లేడు మోమువాం డొకండు చెల్వలమానధన౦బు దెచ్చెనో మల్లియలారః మీ పొాదలమాటున లేండుగదమ్మ వెవ్పరేః

ఎట్టకేలకు గోపికలకు లీలామానుషవి(గ్రహుడు సాక్షాత్కరించెను. వారు స్వామిపట్ల హావభావ్యపకటనములతో, వ్యం౦గ్యో క్తులతో, చతురసంభాషణ అతో (పణయకోపమును రమ్మముగ (ప్రదర్శించిరి. తధన్తుగుణముగ నర్తించిరి. పూలచెండ్లతో స్వామిని ముద్దారమోదిరి, వారి విరహపేదనను, (పణయకోపమును, శెత్తిపొడుపుమాటలను అవగాహాన చేసుకున్న ముఠళీ మోహనుడు వారిని (పసన్నల గావించుకొనుటకు వారిపట్ల తాను(వసన్ను డనే అనియు, తనయందు (పేనుతత్పరులై న వారిని విడుచుట జరుగ దనియు, వారికి నర్మభాషణముల నచ్చజెప్పి అలరించెను, రాధామాధవ విలాసహేల రాధామాధవుల ప్రేమ అమరము, అపూర్వము అన్యోన్యానురాగ సంభరితము, ఈ నుధుర (పేమను కవులు రమణీయంగా కావ్యాలలో మలచారు. నాటక కర్తలు నృత్యనాటికలుగా రూపొందించారు. చిత 1011వ వద్యము ౨"రచన : త్రీ వమ్మెర పోతన

64 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము ప్రణయానికి రూవకల్పన చేశారు. కారులు తన్మయత్వంతో వారి అవ్యాజ్య; వజేశారు. భకులు జానపదులు వారి రాగబంధాన్ని జావశీలుగా రంజిం క చి ధన్యత వారిద్దరి కాదాళ్మ్యాన్ని శనివికీరా గొంతెత్తి గానమాలపిం సన చెందారు. నాకిలోకానికి వారి (నజయలీల ఆదర్శహేల! అసీకతు హీషూ చల మందలి ఆవాలగోపాలానికి తరతరాలుగా రాధ ఒక మధుర ( యిని. శ్రీకృష్ణుడు ఆమె కమ్మని కలలవంట. వాం (పేమ ఒక రసమయ జగత్తు, జక రంగుల హరివిల్లు, మహాభా రతభాగవతములందు. హరివంశమునందు రాధను గూర్చి ఇెన్పబడలేదు, (టహ్మ, విస్థు వరాజములందు కూడ కనిపించదు. కాని హాలుని గాధాసప్రశతిలో, పూర్వ గాథాలహరిల్మోపాచీన తమిళ (గ౦ంధమైన “శిలప్పాదికారమ్‌”ల్రో నప్పివై్న మేనత్త కృెష్టుని భార్యగా వర్ణించబడినది , పూర్వగాధాలపహరిలో ఇం(దాణి వై కుంరమునకేగ ఠీ మహావిస్టువునిగాంచ్చి [పార్ధించి ఆయన అంకసీమ నలంకరింపవలెనని కోరెను, శ్రీమహావిస్టువు ఉస్ట్యే భూలోకమున రాధగా జన్మింతువు, అప్పుడు నేను శ్రీకృష్ణుడ్షవై నీకోర్కె పీర్చెదొన నెను, శచీదేవియే రాధగా పబ్దెను. . మరియొక గౌధానుసారమ్సు రాధ వృషకాపురముఖ్యుడై న వృష భొనునకు కళానతియందు సట్టీన కూతరు. కృష్ణుని శ్పైనయ్య! త్తు రాధ తీళృష్ణుని వివాహమాడెనని బడ చెవ్పదురు. * సా న్వు మధురాతిమధు రమైన వేణునాదానికి గోపికలు గోవకుల్పు గోవులు, కం. ఆయనచుట్టూ చేరి ఆయన గానామృతాన్ని గోలుతూ, క్‌! ( ఇ ఎవదవారవిందాన్ని వీఓీంచుచు ఆయన అన్సురాగ సుధా అత్యత్షీ ఉమ తన్మయత్వం పొందేవారు, కృష్ణలీల లన్నిటిలో వ ఫశ మైనది ఆయన బృందావన విహారలీల, ఆ లీలావిశేషాలను రీ౦చుట పరిజతుతి జ పెద్దలకు వ్షవ్లి జ్ర అ అగి పెద్ద ( మూరులక్ష శప్న సామాన్యులకు సాధ్యం కాదు, మాధవృన్లి మధురమ్రూ 8 గా పణయన్సి సొ ఇంతి ని పొందగలిగిన భాగ్యశాలి [వణు నంహాసనాఫినునిగా రాధాక్ళష్తుల ముగమోప్య సొ న్‌ నాయికల్రలో అ్యగగామిని* వారి (వేమ రాగోన్నాద స్థితికి చేం వరానికి (క్సేకే వరవశించింది" ఠ ౦ది, న్లీీ మేషుశ్యామున్ని రాన్యకిడల

శ్రీకృష్ణావతార _వై భవము 65 గాన్సి రాధతో [పణయము గాని, జారత్వంగా భావించుట అర్హరహితము. వీలయన, వది వత్సరాల (పాయముగల బాలకృష్ణుడు గోపికలతో వి విధంగా ఆడినా, పాడినా అది లోకవిరుద్ధమని తలంచుట అస్వాభావికము, గుణాతీతుడగు గోపొలునికి గుణమున్న ఈ కృత్యములయొక్క అనుభవ ముఠ ననుభవించుటా? గుణమేలేని అనంత స్వరూపులికి అణుమా(తమైన ఈ లీలలు గోపీజనులను తరింపజేయు సాధనకృత్యము అనియే తలంవ వచ్చును.

రాధానూధవుల ,పిమ స్వర్గాధివత్యాన్ని కూడ తృణప్రాయంగా తలపింపజేసీది. ఆవధిలేని పరమానందానుభవమే ఆ జంట కోరిసవంట.

కృష్ణుని కొరక్షై ఎదురుతెన్నులు చూసి, చూసి విసిగివేసారిన రాధా గోపికలు కృష్ణయ్యను కాంచగానే మానసదిపికలు, అనురాగమాలికలుగొ అలరిరి,

ఆ ఆనందపరనశంలో రాధ ఆలపించిన (వజయ గీతికను డౌ॥ నండూరి రామకృష్ణమాచార్య, వారి “జ్కోత్స్నాఖిసారికిలో (కిందివిధంగా చ్కిక్రించారు.

“రాధనురా మురళీధర

మరచిన చిరగాధనురా మాధవ మధురావురి దేవేరిని గానుర, ఎదలోపల మెదిలే వొధనురా ఊదకు ఊదకు వేణువు కృష్ణా | ఊదకు నాయెద ఉయ్యెలఅలూపకు సితశతప(తాంచిత న్మేతాంచల క్షణ చంచల కాంచన జేీలాంచల 1

(ప్రాచీన గాధలలో రాధను గూర్చి ఆసక్తికరమైన ఎన్నో విష యాలు ముచ్చటింవబడినవి, రాధాకృష్ణులకు చతుర్ముఖుడే వేదోక్తముగా వివాహము జరిపించెనని ఐక గాధ, ఆమెయే శ్రీహరిపొదారవిందాలను సర్వదా అ్మశయించి ఉండే తులసీ, అమె భూలోకంలో లిలావలియని, వైకుంరంలో శ్రీమహాలక్ష్మియని పేర్కొనబడినది. ఆమె (పకృతిగా వుండి

వె భవము ఈ శ్రీకృష్ణావతార లెఖ శ్రీహరి స్యజనక్షార్యానికి వాసటయై నిల్చింది, మ న నొమాన్య మైన భక్తి ఆమె కృష్ణుని మజచి (బకుకలేదు. శ్రీకృష్ణుని నారా వధి వీమియు ఆశించలేదు, థీకృష్ణుని ఆనందింపజేయుజి అమె ఎరమావది, అందుచే థ్రీకృష్ణనితో కాదాత్మ్టము పొందగలిగినది. కృష్ణుని అష్ట డి సుల సశంసలనందినది, శ్రీకృష్ణుని రాధాళృష్టునిగ చేసికొన్నది. ఇ ఆమెయొక్క జన్మజన్మల తపహాఫలము, రాధాకృష్ణుల అపహూర్వశ్ళంగారాన్ని భక్తజయదేవుడు *గితా గోవిం దంిలో మనోజ్ఞముగా మలచాడు, క్ర శృంగారము రసమయ జగ త్తులో భక్తీ్యపేమల మేలుకలయిక, ఈశ్ళంగారభ క్రిని జయదేవుడు 12 సర్గల సంస్క్యృత్యపబంధముగా రూపొందించాడు. శాలి 10 సర్గలలో మ్మిపలంబ శృంగారాన్ని మలి సర్గలలో సంభోగళ్ళం గారాన్ని కమనీయంగా మధురంగా] చిరస్మరజీయుగా చికీకరించాడు. వ్మిపలంబ శృంగారం రపజ్ఞులను హిమగిరిశిఖరాలజ చేర్చగా సంభోగశృంగారం వారిని అల్లన, మెర్సిన,.అవనివై కకొనినచ్చును, లీ శృంగా రమాధురిని మన కందించిన జయదేవుడ్డు ధన్యశీవి క్రజ్రడ్హ్ర 11వ శతాబిలి భోజదేవ, రమాంబఐనోముల ప౦ిటగాజన్మింలి వే౦గదేశార్ధి్యడ్షైన్స లక్ష్మణేన మహారాజు ఆస్థాన మలంక రించినాక్షు, రాసలీలగురించి డా! ధారా రామనాధశాస్త్రిగాం “కృష్ణ్టకధి యందు యిట్లున్నది.

శ మండల భమణశీలమ్బు, మనోహరమువై న రాస కిడావిన్లొ దము నెలపైన్సు, అది తమ పూర్వజన్మప్కణ్య(శ్రశియొక్క ఫలితమని వార్త భావించి ధన్యులై 6, పిమ్మట జల్మకేడలు సాగనవి, మొత ముమీద స్వామి యాశర శాన నిం్టదియస్థలనముచేయక గోపికలతో రమిం చెను... ఇందలి శంతర్యము సర్వమయునిలీల ౫ ఈ రాస్కకిడ్ర లల్రాక్చి ములు. ఇందలి వరమార్థక్స (గహించునది.,

గోపికా వస్త్ర్వషహ్హార్హ్యు విలాసప్పు

ఒకనాడు గోప్రక్రాంత్రల్ల తమతమవలువల్లు వదల్రి యమున్లాశ్ట రమున

పెట్టి మైమఅచి జలశే? సలుషుచుండ్ర బౌలకృృష్థ్రడ్త అల్లిన మెల్ల నవచ్చి ఆ

కృష్ణావతార వైభవము వ

వలువల నపహరించి పొగడచెబైక్కి కూర్చుండెను. విగతవస్త్రలై న ఆ

గోవవనితలు సిగ్గుచే నీటినుండి ఖ్రైటకురాలేక వారివలువలను వారికిమ్మని (పార్థించిరి. వారిని నదిబైటకు వెడలివచ్చి చేతులెత్తి (మొక్కి, చీరలు పచ్చుకొనుడని ఆడేశించెను.. వారు తొలుత సందేహించిరి, తదుపరి అల్లేయొనర్చి చీరలను తిరిగిపాంది, స్వామిపై చిరుకోపము (వచర్శించ్చి మరల ఎవ్పటియట్ల బద్దానురాగలె 6. ' గోపికలతో జరంిపిన రాసలీలల వరమార్ధము, ఆధ్యాత్మేచింతనయేకాని, దై హికతవన కాదని గుర్తె రుంగుట సమంజసము.

ఈ సందర్భమున మనమొక ముఖ్యవిషయమును గమనించవలసీ యున్నది. లౌశికలంవటులగు మానవులకు థీకృష్ణరాసలీలా విలాస మొక కామకలాపముగ మ్యాతమే గోచరించును. ఆ కారీఐముజే సంకుచితదృష్టి నవలోశించువారికి శ్రీకృష్ణుడు అసంథ్యాక నారీజనముతో విశ్చుంఖలముగ చరించిన కామమోహితునిగ మాత్రమే రన్సడును. కాని అసామాన్యలీలల (వదర్శించిన వాడును, యోగిశ్వ రేశ్వరుండును, గీతా చార్యుండును, నిన్సం గుండును, *తిగుణాపీతుడుండును, అగు పురుషోత్తముడు కామమోహితు డని భావించుట అభావ్యముగ తలంపరు, స్రీ పురుషసంబంధమును కేవల మ్లైహిక్క దై హికబంధముగ మా్యతమే అర్ధము చేసుకొనగలిగిన అల్పజ్ఞుల కిట్టిన్యూనభావన గల్లుట అబ్బురముకాదు. యదార్ధ మవలోకించిన ఆరాన లీలలన్నియు పరమభాగవతోత్తములు వరంధామునికో సలిపిన శశీ విలాసములే. భక్రాత్మలను స్త్రీలుగను, వరమాత్మునొక్కనినే పురుషునిగ వర్టి చుట కవిహృదయము, భక్త సంప్రదాయము; ఆత్మారాముడై తన భ కాత్మల నానందపరవళల గావించిన ఆ శ్రీకృష్ణుని లీలలు సిష్కుళంక ములు, నిరవద్య ములు, హృద్యములునై యున్నవి. కాక థశ్రీకృష్ణునాక సామాన్యమానవునిగ భావింతుమేని అతడేకకాలమున అనేకరుబ్‌ముల దాల్చి విహరించుట సాధ్యమగునా? అంకేకాదు ఆ మహనీయుని జీవిత మందు నిర్వహించబడిన అద్భుతకార్యము అ౦ందొక్కుటియైనను మానవ మ్మాకునకు సాధ్యమగునా? అట్టి చేష్టలన్నియు విశ్వసించునపడు ఆ మహిమల మధురామృతమును [గోలిన మవిపురుషవులు [(వవచించిన విశేషములను కూడ విశ్వసింపవలదా? కావున అవత్తారమూర్తియగు

68 థ్రీకృష్ణావతార వైభవము శ్రీకృష్ణుని సచ్చరితమును సవ్యముగ నవగాహనము చేసుకొని, ఆయా సందర్భములందు ఆవగాహనాదోషమువలన తోచు వ్యకభావముల విస రించి ఆయన నోరాధించుటయే మూనవధర్యము, మన నవధర్మము! బృందావన పునరాగమునము థ్రీకృష్ణుడు ద్వారకిలోమండగా బృందాననమునుండి వచ్చిన ఉద్ధ వుడు, అచ్చటి తనవారందరు శ్రీకృష్ణ వియోగవ్యధకు గురిమైనారనియు, వారికొానందము కల్చించవలసినదనియు వారిమాటలుగా అీకృష్ణుని వేడెను. వెంటనే సీలమేఘశ్యాముడు ఉఊద్ధవునికో బయలుదేరెను. వారి రధము సమీపింవగనే బృందావనము నందనోద్యానమయ్యెను. గోకుల మంతయు ఉఊత్స్చాహాతిరేకమున ఉప్పాంగికోయెను. మురశినవ్వడికి గోవులు గోవత్పలు, గోపాలురు, గోపికలు యావన్మంది శ్రీకృష్ణుని చుట్టు ముట్టి ఆన౦దభాపష్ప ములు రాల్చిరి. గోవిందుడు రధము డిగ్గి మ్మితుల నాలింగనము._ గావించుకొని గోవులమూపుల పై మృదువుగా నిమిరి, చేతితోచరచి, ముసిముసిన వ్వులతో కంటిపై గలతో గోపొలురను గోపికలను అలరించెను. అంతట నందయశో దాదులు మంగళతూర్యనాదములతోను, పూర్ణకుంభముతోను, వేదమం్శతో చ్చారణములతోను (వజవాసినుల్హై న పుణ్యస్రీలతోను ఆయన కెదురుగ వచ్చి స్వాగతమొసంగి తమ గాఢానురాగ గౌరవ్యపపత్తులను వ్యక్షిక రించికి. హెసుదేపుడు నంద్క యశోదా: రోహిణులకు పొచాభివందనము గావించి, పెద్దలను పరామర్శించి పిన్నలనాశీర్వదించి, వారితో అనందొ తృాహముల మధ్య నంద్యవజము చేరెను. గోపిశలెల్లరు తమ స్వవ్న సుందరునకు పలురకముల కాన్మలఅను_ సమర్పించి ఆయన తమ్ము మజువనందులకు ముదనుందిరి. జగన్నాటకసూ(కదారి అటనున్న గోపిక అందరకు అన్ని రూపములలో వేరుకేరుగ దర్శనమొసంగెను. మధుర భొషణనుల వారిని గోవర్ధన్యాదిక కొనివెళశ్ళెను. అచట థీకృష్తుడు వారితో మరులుతీర యమునాజలముల కిడలం దిల్చెను, అతడు బృందా వనమందలి ఇంటింట _పేమానురాగముల కురిపించి వెల్ళివిరియించెను.

థీకృష్ణావతార వైభవము 69 బాలయతి కన్నయ్య

అది అర్ధర్మాతి సమయము, గోపికా స్త్రీలు బృందాదేవి నారాధించు చుండిరి, అవుడు ఛశ్రీకృష్ణుడు వారివద్దకు వచ్చెను. కన్నయ్య అకాల సందర్శనానికి గోవభామినులు చందుని గాంచిన చకోరముఅవఠె (వఫుల్లవదనలయ్య్యు, సం్యభమాళ్చర్యములను పొందిరి. వారి మనోభావ మును గురర్తెరింగిన గోవిందుడు తానంకకు పూర్వమే వారిని సంభా వింద దలచినట్ట్లును, కాని తనకు గురువైన దుర్వాసుల ఆ్యశమమున కార్యభా రముచే నడిరేయిపరకు ఉఊండవలసివచ్చెననియు నుడివెను. ఆ మాటలను విని అబ్బురపడి జగన్నాధుడైై న శ్రీకృష్ణునకుకూడ ఒక గురువు కలడా, అనియు, అట్టి గురువు నొకపరి కాంచవలెననియు వాంఛించిరి.

తన గురువు యమునానది కావలనున్న భాండీరవనమందున్నా డనియు, అటకేగి ఆయనను దర్శింపుడనియు. శ్రీకృష్ణుడు గోపికలకు చెప్పెను. ఉత్తుంగతరంగములఅతో వడిగాపరుగులిడుచున్న యమునానది బృందావన భాండిరవనములను వేరుచేయుచుండు, ఆ నడిరేయి నదిని బాటుటెట్లని నల్లనయ్య నడిగిరి. ఆందులకు చిరునగవుతో “*గోపికలారాః మీరు యమున నుద్దేశించి గోపికాలోలుడై న థ్రీకృష్ణుడు వాస్తవానికి బాల యతిమైనచో, ఆట్టివానిని మేము మనసారానమ్మినచో, మాకు దారినిమ్ము అని (పార్ధింపుడు. అపుడు యమున దారినిచ్చూననెను. థేకృష్ణునే మనోవాక్కాయకర్మల నమ్మిన గోపికలు యముననువేరి కృష్ణుడు నలుక డనినట్ట్లు పలుకగా యమున రెండుపాయల్సై వారికిమార్గము నేర్పరబెను.

గోపికలు యమునను దాటి భాండీరవనము జేరి దూర్వాసుని సంద ర్మించి ఆయనకు 'సీవాపురన్మరముగ తాముదెచ్చిన ఏబదియారుపా[తల లోని మధురభోజ్యముఅను సమర్పించిరి. వారొనంగిన మృష్టాన్నముఅ స్వికరించి, ఆ మునీం్యదుడు అన్నాతురునివొలె ఆప్యాయముగ_నార గించి మనసార వారిని *అన్నడాతా సుఖీభవ[? అని ఆశీర్వదించెను. అంత నా గోపికలు “మునిపుంగవా! శ్రీకృష్ణకృవచే మేము యమునను దాటి వచ్చితిమి. తము దివ్యదర్శనమున పునీతుల మై తమి, థింగి బృందా

ళం శ్రీకృష్ణావతార వై భవము వనము చేరుటకు యముననుదాటు మార్గము తామే సెలవిద దీ గిరి. అందుల కా మునివర్యుడు “వ్పీర్రు యమునను సమీపించి ని త్రి వాసియు, దోషరహితుడును అయిన దుర్వాసుని మేము పూర్తిగ నమ్మితి మేని సూకు దారి నిమ్మని కోరుడొని చెప్పెను. కామొసగిన వంటకముల నన్నింటిని కాడుపారతినిన మునివరుడు నిత్యోపవాసి ఎట్లగునని సంశయ పడినను, ఆ ముని చెప్పుమనినల్నే చెప్పగా యమున మార్గమేర్చరచెను, యమునను గోపికలు తిరిగిదాటి బృందాపనము చేరి కృష్ణయ్యును సమీపించి మీ యిరువురి మాటలలోని మర్శమేమిటో సెలవిమ్మనిరి. అందు లకు మధురదరహాసముతో, మనోజ్ఞ భా షణములతో గోపికాలోలుడు వారి నుద్దేశించి “మీతో నేను గావించు (శ్రీడాకలాపములన్నియు అహంకార మమకారముల కతీతుడనైన నాక్కు రాగద్వేషములులేని నిర్గణ, నిరంజన నిరాకారుడపై న నాకు వర్తింపవు. సుఖముఃఖములకు, కలిమిలేములకు, మున్నగు ద్వంద్వముల కఠీతమైన నా స్థితి వద్మప్మ కాంభస్థితి. అనగా మాయామోహితులకు నేను గోపిలోలునివలె గోచరించినపా, నా స్థితి అంటి యుఅంటనట్లుండును. అందుచే పరమపవితమైస యమున నన్ను బాలయకీగానే భావించును. అదే విధమున మహాజ్ఞాని, ధర్మనిష్టాగరిష్పుడు అయిన దుర్వాసుడు కావించు (పతికర్మ (బహ్మార్చణబుద్ధితోనే యుండును, అతడు కర్మఫలము నాశింవడు. అందుచే ఆయను నై ష్కఠర్మ్యము సిద్ధించినది, ఆయన చేయు సర్వకర్మలూ లోకోత్తరమైనవి., ఆయన జ్ఞాన జ్యోతిలో సంలీన మగును. (పజ్మాసీత్యర్థమై అట్టివారు కర్మలను చేసినను చేయనజ్లే యగును, అందువలన ఆయిన ఏంత భుజించినను నిత్యోప వాసియే। నియమన్మిగహ, దీక్షాపరుడే। ముక్కోపియైనను ముల్లోకముల నుద్ధరింపబూనిన (వశాంతచిత్తుడే। మీ (పత్యక్షానుభవ మే వరమసత్యము, నిశ్వపూజితము, దై వసంశోభితము. ఈపరమధర్మ మే జీవితపరమార్షష్పు ము క్తి డాయకము! థి = వాత్వానవిమలద్రా. _

౧౨౨వ వైభవ వాహిని 5. ఆదర్శకృష్ణ 71.74 6 క ల్యాణ కృ ష్ద 5102 7. విజయకృష్ణ 103-126

అదర్శకృష్ణ సొందీపనివద్ద విద్యాభ్యాసము ల 7 గురుదకిణ లం 72 దేవకి అభీష్ట్టపాప్తి జం 73 దేవకీసుతుల పూర్వగాధ లాలీ

ఇజ్‌

(66 క ల్యాణ న రేవతీ వృత్తాంతము ళ్‌ కుశస్థలీ విజయము- రేవతీ బలరాముల వివాహము .. 76 బలరొమకృష్ణుల మధురాగమనము ళ్‌ రుక్కిజీ స్వయంవర సంరంభము | 79 రుక్మి జీకల్యాణ ప్పెన స్స్పన్నాహములు 60 అగ్నిద్కోతనుని రాయబారము | 851 శ్రీకృష్ణుడు రుక్మిణిని గొనిపోవుట ం ర్‌4 ద్వారకలో రుక్కిణీ కల్యాణ మహోత్సవము ం 86 “హరివంశము*న రుక్మిణీ కల్యాణ కధ ం వ జాంబవతీ సత్యభామలతో పరిణయములు 88 శతధన్వుని వధ అలు 90 ద్వారకలో అనావృష్టి - అక్రూరుడు లం ర్న అష్టమహిషులు ఎం రి రుక్కి జీకృష్ణుల (వణయకలహము | వ! శ్రీకృష్ణ సంతతి న 96 [ప్రద్యుమ్నుడు ॥ 97 ఉషాపరిణయము రం ఉష పూర్వగాధ | 100 పారిజాతాపహరణము ల 100 థీకృష్ణ తులాభారము 102

విజయ రృ ష్ష జరానంధునితో విరోధము లు 103 బలరాముకృష్ణుల ధీయుక్తి + 1103 గరుడుల సహకారము , 104 బలభామకృష్ణుల ఆయుధములు ఒం ష౦5 గోమంతక దహనము ం. 105 జరాసంధుని వలాయనము క్ష౦6 పౌం[డ్రక వాసుదేవ వధ లు కే07 “హరివంశమునందు పౌం[డక వాసుదేవుని గాధ - 168 విజయలక్మితో మధురకు (ప్రయాణము అ 1౦8 జరాసంధ కాలయవనులు ఉం క్షం కొాలయవనుని కాలధర్మము ఉం క్ష ముచికుందుని వృత్తాంతము ఉం క్షైష2 నరకానుర సంహారము ॥ కష4 హంసడిభకుల వృత్తాంతము లు క్షేష7 రాజసూయ నన్నాహము 24 118 జరాసంధ వధ టం క్షం జరాసంధుని జన్మగాథ . క్ష21 శిథపొల వధ ఉం కే22 సాళ్వ దంతవ క్త: విదూరథుల వధ అల క25 వ.

థ్రీకృష్ణావతార వైభవము స! ప్‌ అద ర్శ న ష్ణ సాందీపనివద్ద విద్యాభ్యాసము

దేవకీవసుదేవులు వారి కాక్మీయులు, కులగురువులునైన గర్గా చార్యులను రావించి వేదోక్రముగ జలరామకృష్ణులకు ఉపనయన సంస్కారములు గావించినారు. ఆ శుభసందర్భుమున భూసురోత్తములకు హిరణ్య గోదానములు, మధురావాసులకు నుధురాన్న నంతర్పణలు వేడుకలతో వినోదములతో జరిపించబడెను.

ఆ కాలమున వారణాసి సర్వవిద్యలకు కాణాచిగ యుండెడిది, ఆర్యావర్తమందలి ఉత్తమమైన గురుకులము వారణాసిలో నెలకొల్పి సమర్దవంతముగ నడుపుచున్న ఘనత సాందివనిది. ఈతడు అవంఠీపుర నివాసి. ఉన్నత వ్వివకుల సంజాతుడు. వేదవేదాంగములను, ముఖ్య ముగా ధనుర్విదమును కూలంకషముగ నాకళింపు బేసుకొనిన అపరపరళ రాముడు. వీరి అ్యశమమున ఆర్యావర్తమందలి రాజకుమాతులందరు విద్య నభ్యసించెడివారు. బలరామకృష్ణులతోపాటు కుచేలుడు, అవంతీ రాజగు జయత్సేనుని కుమారులగ్సు విందుడు, అనువిందుడు మున్నగు వారు విద్య నభ్యుసించిరి.

సాందివని మహర్షి భార్గవరాముని (_పియశిష్యుడు,. అతడు గత ఇరువదియైదు వత్స్పరాలుగా ఆర్యావ్యర్తమున పల్ముపాంతాలలో తాక్కా లిక ఆ్యశమముల నెలకొల్చి ఆయాాపాంత విద్యార్థులకు, రాజకుమారు లకు, విద్యాబోధన గావించుచుండెడివాడు. అవంతీపరమున పదునైదు వత్సరముల (కితము అతడు రమణీయమైన ఆ్మశమమును స్టాపించెను. పొంచాల రాజధాని కాంపిలనగరమందును విదర్భ ముఖ్యపట్టణము, కుండిననగరమందును, కాశీరాజ్యపు వారణాసి మున్నగు (వ్రదేశము లందు గురుకులముల స్థాపించి వేదధనుర్విద్యావ్యా ప్తులకు విశిష్టమైన కృషి సల్పిన మహనీయుడు మహర్షి సాందిపని, ఆయన ఆజానుబాహుడు. దృఢకాయుడు, స్ఫుర్యదూపి, సూక్ష్మ(గాహి. ధనురాకారపునాసికతో

॥2 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము శేజోవంతములై న కళ్ళతో నిగనిగలాడు నల్లని గడ్డముతో నిండైన వ్మిగహము గలవాడు బలరామకృష్ణులు విద్యాదాతమైన ఆ సాందివని అండజేరి ఆయ నను సేవించిరి. ఆ సోదరులకు మహర్షి సమస్త వేదవేదాంగములను, ధర్మశాస్త్రములను, తర్మమీమాంసలను, ధనుర్వేదమును, రాజనీతిని ఆప్యాయతతో బోధించెను. కారణజన్ముల్లై న థ్రీకృష్ణ సంకర్షణులు ఏక సంథ్యాగాహుల్లై అరువదినాలుగు దినములలో అరువదినాలుగు విద్యల యందును ఆమూలా(గము (ప్రవీణులై రి. గురుదక్రిణ పీరిలీలలకు ముస్దులెన మహర్షి దంపతులు వీరు అద్భుత మహిమా సమన్విశులని గహించి వారిని గురుదక్షిణగా తాల్లి ్యవభాసతీర్ధమున మునిగిపోయిన తన కుమారుడై న పనర్దత్తుని కొనిరావలెనని అభ్యర్ధించిరి శ్రీకృష్ణుడు గురువ్యతుని తీసికొని వచ్చుటకు ఓడలో వైవస్వత పంక బయలుదేరెను. దారిలో తమతోపాటు ఉదవుగు, “రడ్గు, అను వ్యడంగి *“వంచజనుడు” అను యజమాని, ద్పోడగా।కులై న అతని మేనల్లుళ్ళు “ఉక్కు, “హాళ్లు” అనువారు *కుక్కురి, “బ్మకు మొదలె న సిబ్బంది కలరు. ,కూరుడైన వంచజనుడు రడ్డుని హింసించగా, శ్రీకృష్ణుడు రడ్డువట్ల సానుభూతి వ్యక్తవరచెను, అందులకు (కోధో(దిక్తు కై న పంచజనుడు శ్రీకృష్ణుని తన కొరడాతో కొట్టటోయెను, అంత నాతడొ వా వేజిక్కించుకొని దానితోడనే వంచజనుని మోది సంహరించెను. _సాదరము చీల్చి పరిశీలించగా అందు లభించిన శంఖమును థ్రీళృష్ణుడు (గహించెను. అదియే పాంచజన్యము. పిమ్మట వారు సంయమనీవురము జేరిరి. ఆ నగరదాళరముకడ థ్రీకృష్ణుడు పాంచజన్యమును భీషణముగ పూరించెను వ్‌ *, అది వినిన యనుధర్శరాజు బలరామకృష్ణుల యెదుట నిలిచెను. వారు తమ గురు ప్యకుని కొరకై వచ్చితిమని శమనున కెరిగించిరి, ఆతడా బాలుని సమ

థీకృష్ణావతార వైభవము 73 ర్పించుట కంగీకరించెను, ఆతని సూచన (ప్రకారము వారు బాలుని స్వీక రించుటకై నాగలోకమున 'కేగిరి.

నాగలోకమందు నాగరాణిని, ఆమె భర్తను, సాందిపని ష్మశుడై న పునర్దత్తుని, శ్రీకృష్ణుడు కలిసెను. పునర్హత్తు డచటి భోగలాలసకు పూర్తిగ దాసుడై శ్రీకృష్ణనికో తంటడ్‌ కడకు వచ్చుటకు నిరాకరించెను. కాని వాసు దేవడు భోగలాలసవలన శాశ్వతానందము లభింపదనియు, ధార్మిక చింతన కుంటువడుననియు అది మోకచాయకముకాదనియు, తనకై దురపిల్లు తల్లి దర్యడుల సేవాభాగ్యమే అత్యు త్తమమనియు నచ్చజెప్పి వారివద్దకు వచ్చునట్లు పునర్దత్తుని ఒప్పించెను. నాగలోకములో 'అసిక* అను రాకుమారి వాసుదేవుని వరించి తనను స్వయముగ సమర్చజము గా వించుకొనెను. అసికను-పునర్హత్తుని వెంటగాొని, ఓడపై ఒకనాటి వేకువ బయలుదేరి భూలోకమునకు వచ్చి పునర్హత్తుని గురుదక్షిణగా సాందివనికి సమర్పించి శ్రీళృష్ణుడు తన గురుభక్తిని నిరూపించుకొని ఉత్తమ శిష్యు నిగ ఆదర్శము నెలకొల్చెను.

దేవకి అభీష్ష పాపి (| అటో

దేవకీదేవి బలరా మకృష్ణుల లీలావినోదములకు ఆనందవడుచుండెడిది, ఒకనాడామె వారితో *మీర్కు సాందిప మహామునియొక్క మరణించిన పు్య్రతుని ఆయన కిప్పించి ఆ దంపతుల'కెంతో హర్షాతి రీకముచేకూర్చితిర,కం సుడు నా కుమారులనార్వురను నిర్జ్ణామీబ్యముగా వధించెను. వారిని చూచి మురిపెముతీర ముద్దాడ నా హృదయ మారాటపడుచున్నవ”ని చెప్పగా బలరామకృష్ణులు సుతలమున 'కేగిరి, వారి రాక కొనందించిన బలిచ్యకవర్తి అతిధుల నర్ష్యపొద్యాది విధుల పూజించి “నముహాత్ము లూరకరారు. ఈదానుని వలన తమకు కావలసిన కార్యమును చేయ నాజ్ఞాపించుడు” అని వినయ విధేయతలతో విన్నవించుకొనెను. బలిసొజన్యమునకలరి, థీకృష్ణుడు “కంసుడు సంహరించిన మా మాతృథ్రీడేవకీదేని ప్యుతులార్వురు నీదగ్గర కలరు. వారిని మాతో కొనిపోయి మాతల్లికి చూపవలెను. అందునిమిత్త మె మారాకగొ అనెను. ఆ మాటలువిన్న బలిచ్మకవర్తి తనవద్దనున్న ఆ

ల శ్రీకృష్ణావతార వైభవము య్రర్యుర్లు కుమారులను వారివెంట పంపెను. వారిని శివవులరూపముననే దేవకికి సమర్పించిరి. శికవులను చూడగానే మాతృహృదయము మమతా నురాగములచే _ద్రవీభూతమయ్యెను. వారిని ముద్దాడి, స్వన్యమొసగిః తన్నయత్వముతో శనిసిహపోయెను. వారు థ్రీకృష్ణుని నందర్శనమునను సంస్పర్శనమునన్తూ శాపములు తాలగగా దేవకీకృష్టులకు నమస్క, రించి నిజవాసమున కర్‌గిరి. ఏనాడో సంహరింపబడ్డ తన కుమారులు తరిగి తనకు లభ్యేమగుట, ఆనందిపరచుట వెంటనేవెళ్ళిపోవుట దేవకీదేవిని వషగ్యా9ంతిలో ముంబెక్తెను, ఆదియంతయు జగన్నాటక సూ(తధారిరైైన థీకృష్ణుని లీలావినోదమే అని (గహించి ఆమె గంభీరము[ద వహించి, సంశుష్టాంతరంగ యయ్యును, దేవకిసుతుల వూర్వగాథ దేవకేసుతు లార్వురు తొల్లి స్వాయంభువ మన్వంతఠమందు మరిచి, ఊర్జ అను పుణ్యదంపతులకు స్మరుడు ఉఊద్గిధుడు, పరిష్వంగుడుు పతం గుడు క్షు(దభువ్వు భృజీయను కుమారులు ఆమరిచిప్టుతులు ఒకనాడు (బ్రహ్మదేవుడు తనవ్ముతికతో రమించుచుండుట చూచి పరిహాసముగ నవ్విరి* అందులకు కుపితుడై న చతుర్ముఖుడు వారి నసురులుగా జన్మింపడస శపిం చెను. వారు ఆశాపమునకు తల్లిడిల్సి నలువను (పార్చించి శాపాంతమును అను[గహింవవేడీరి. ఆయన జాలివడీ ద్వానరమున థీకృష్ణుని కరుణాకటా గ్రమువలన మీరు శావనిము క్రులగుదురని చెప్పెను, వారు హిరణ్యకశిపుని సంజానముగ జన్మించిరి. తదువరి కాలనేమి పుతులుగ పుట్టిరి, వారే దేవకిదేవీకి కేరిమంతుడు, సుషేణుడు, భ(దసేనుడు, బుజువు సమద నుడు, భ్యదుడుు. అనువారుగ జన్మించిరి. ఎట్టకేలకు కృష్ణుని శృవవలన శాపాంతము అను్క్ముగహింపబడిరి. పె ద్ద అను పరిహ సించుట (పమాదకరమనము, అనుచితము, అరిష్టద్రాయకము; వళ్చాతాపమే వరివారము,

థీకృష్ణావతార వైభవము ళా ఇల్‌ 6 క ల్యాణ కృ ష్ష రేవతీ వృత్తాంతము

రేవతి కుశస్థలికి అధీశడైన రై వతకకుద్మి కొమరిత. ఆజానుబాహు రాలు, అతిలోకసుందరి. బలరామునకు దీవై నవ్మిగహము. ఆమెనే కన్నా రక కాంచుచున్న బలరామునిచూచ్చి గురుదేవులు రేవతి శస్రస్త్ర విద్య లలో ఆరికేరినడనియు, ధర్మశాస్త్రములమై తము ఆకళింపు చేసికొనిన ఉత్త మమేభావంతురాలనియు ఆబలరామునకు పరిచయము చేసెను.

ఆమెశం[డ్రి పాలించు కుళస్థలిరాజ్యమును పుణ్యజనులేరితి నొక మించిరో హృదయవిదారకముగ సొందిపని బలరామునకు వర్ణించిచె ప్పెము, ఆ రక్కసులతో జరిగిన యుగద్ధములో కకుద్మి తనమున్పదిమంది సోదరు లను, ఏడుగురు ప్యతులను కోల్పోయి, రాష్యభష్టుడై, ప్యుతికళో (బళీకే బయటవడెను, వఏనాటికై నను తనరాజ్యమును, తిరిగి పొందవతెనను దృఢసంకల్పముతో రేవతిని యుగ్ధ విద్య అందు (సవీణురాలిగా తయారు చేయిఎచెను. ఆమె వరశరామునివద్ద కూత ఆస్త్రవిద్య నభ్యూసింజెను. (బహ్మదేవనిముందు తం్యడియు, కూతురును, తమరాజ్యమును తిరిగి పొందువరకు వ్మిశమించమనియు. ఆటులకానిచో ఆత్మాహుతి చేసికొనగల మనియు ఖీషణ (వతిజ్ఞ గావించిరి. వారి గాధవిన్న బలరామకృష్ణులు ర్హైవతకకుద్మిరాజునుచూడ సంకల్పించిరి. సాండివని కకుద్మి ఆవాసమైన గువాకు వారిని తోడ్కానిపోయెను,

ర్లైవతకకుద్మి బలరామునికంటె పొడగరి. సాొందివని బలరామ కృష్ణుల విజయపరంపరగూర్చి యావృద్ధ రాజునకు వివరించెను. ఆవర్ణ నను తండ్రియు, తనూజయు వీనులారొవిన్లీ విన్మయమునందిరి. ఆ మరు నాటి ఉదయమున సాందిపని ఆశ్రమములో జరుగనున్న గదాయుద్ధ (నదర్శనమందు పాల్గానుటకు రేవతికి అనుమతి లభించీనప్‌. ఆ (వదర్శన మునకు గదాయుద్ధకో విదుడగు బలరాముడు సాయకుడు, జలరామఘుడు రేవతికి గదాయుద్ధమందలి మెలకువలను నేర్పుటకు అంగీకరించెను. ఆ తరుణమున రేవతి రూవసంపద బలదేవుని ఆకట్టుకొనెను.

76 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము ఆ మరునాడు ఇశమ(పాంగణమున గదాయుద్ధ వదర్శనము బం గెను. ఆ (పదర్శనమందు సొందీవని శిష్యులతో శ్రేకృష్ణడ ల రాములు పోతీవడిరి. కాకలుకీరిన బలదేవునిచేతిలో రేవతి వరాజయము ఎదినది. బలరాముని గద్యానహారమునకు రేవతి చేతిలోదిగద పట్టుతప్పి పగ పోయెను. ఈ పరిజామమునకు రేవతి ద్మిగ్భాంతి చెందెను. ఆ పరాజయ మునకు న్యూనతపొంది (నదర్శనాస్థ లినుండి ఒక్కపరుగున తంది ల బేలవలె రోదించినది. శేపతివరిశాపపును గుర్తించిన బలధాము వ్‌ వడెను. అదిగాంచిన శ్రీకృష్ణుడు బలదేవుని భుజముతట్టి అంగలా వ వెంటనే రేనతినోదార్చి, ఉశ్రీజవరచి, కర్తవ్యోన్ముఖురాలిగ మరలు వెప్పెను,. బలరాముడు 'రేవతీకకుద్ములను సమీపించి పరాభవం వ్ర మకా చున్న వారిరువరితో నిట్లనెను. “మీతో కలిసి, కుశస్థలిపై దండె జిందాల్‌ నా_కమించిన రాక్షసులను సంహరించి, మిమ్ములను పునః_పతిజ్య న గావించగలన” అని పలికెను. వారాతని బౌదార్యమునకు సంతసించి, ఆతని వనుసరింవ నంగికరించిం.

కుశస్టలికై విజయము _ రేవతీ బలరాముల వివాహము బలరాముడు సనురోజ్బాహముతో కకుద్మి రేవతులను తోడ్కొని, సౌరాష్ట్రమునకు బయలుదేరెను, దమఘోషుడు పంపిన బేదిసై నికులక కలసి ఊద్ధవ బలరామాదులు రధముఅపై భృగుతీర్థము చేరిరి. అటనుండి నాకోలపై _పభాసరేవుపట్టణమ నకు బోయరి. (వేభాసపాలకునకు. వారి ఆగమనవార్త తెలియజేసిరి. ఆతడు యాదవ వంశీయుడు, గోమంతకము వద్దే మగధచ్శకవర్తి జరాసంధుని పరాజితునిగావించిన బలరాముని పై నాతడు (వత్యేకాభిమానము సంతరించుకున్న వాడు. అందుచే వారికి ఘన స్వాగత మొసగి, రాజోచిశ్ర మర్యాదలు గావించెను. బలరామునికి వల సిన సైనికులను సమకూర్చెను, ఆ సందర్భములో _వభాసరాజు కుశస్థలితో పాటు గిరినగర దుర్గమునుకూడ ముట్టడించి జయింపవలెనని ఐలగేవని

కోరెను. అందులకు సంకర్షణు డంగీకరించి మహదానందవపడెను. (వభా నతీర్ధమందుండి “వంచజని అను ఓడపై వారు తరలి

థ్రీకృష్టావతార వై భవము స్తా కుశస్థలిని చేరి ముట్టడించిరి. రాక్షను లీ ఆకస్మిక దాడికి వి్యభాంతిచెంది, వారి శక్షికాలది ఎదుర్కొనిరి. కాని బలదేవుడు అనమానవరా[కమముతో రక్య్టసులను సంహరించి కుశస్థలిని స్వాధిన పఅచుకొనెను, అంతటితో సంతృషప్పి చెండక గిరిన గరదుర్గమ ను ముట్టడించి కకుద్మి కిచ్చిన వాగ్జా నము మేరకు ఆతనిని వట్టాభిషి క్తుని గావించెను.

ఈ విజయము రేవతిని ఆనంచాబ్టి నోలలాడించెను,. ఆ శభసమ యమున రై వతకకుద్మి కృతజ్ఞతాపూర్వకముగ వినయవిన్యముడై, రేవ తిది స్వీశరింపవలసినదిగ బలరాము నర్ధించి రేవతిపాణిని ఒలరాముని కరకమలము నందుంచెను. రేవతి దేహము రుల్లుమనియెను. బలదేవుని హృదయము ఆనందముతో వికాసము నందెను. ఉద్ధవాదుల కొ వివా హము ఎంతయో సంతోషదాయకమయ్యను. గిరినగరవాసులకు సమో దమును కలిగించెను. అది వయోవృద్ధుడైన, కకుద్మి కలలువండిన శుభ ముహూ రృము, ఆ బలరాముని కల్యాణమే జగత్క్మల్యాజను, ఇదంతయు ఆ శ్రీమన్నారాయణుని సంకల్పమే.

బలరావుకృష్ణుల మధురాగనునము

బలళామకృష్ణులు మధురలో లేనంతకాలము యాదవ [వముఖులు పలువురు ఇచ్చవచ్చినరితిగా వ్యవహరించిరి. వారు స్వార్ధమే గీటురాయి గమ్య (పత్యర్థులనుకించవరచుటయే ధ్యేయముగను (వవ ర్తించిరి. అంతః కలహములు సమసిపోలేదు. వారు నగర్యవజల (శీేయస్సును నిర్ణత్యము చేస వయోవృద్ధుడైన ఉ్మగ'సిన మహారాజుపట్ల ఉఊదాసీనవై ఖరితో మెల గిరి. తతా్శారణముగ రాజ్యపాలనా యం(తాంగపటుత్వము సడలినది, ఆధర్మపు పోకడలు (పబలినవి,

కంసుని మరణానంతరము ఉఊ్యగసేనుని తొమ్మండుగురు ప్యుతులు నిహతుల్లైరి. రాజకుమార్తె క్లై దుగురు వసుదేవుని సోదరులను వివాహ మాడిరి, వారిలో _సథమకుమా ర్తె కంస. తంశడ్రికామెయే అత్యంత (పియ మైనది. తండి నెల్లి వేళల కంటికిజెప్పవలె సంరక్షించుచుండెడిది. ఆమెకు దేవభాగునివలన చి్యతకేతుడ్కు బృహదృలుడు, ఉద్ధవుడు అను ప్యుతులు

శ్రీకృష్ణావతార వై భవము తాప యదు వసుడేవుని నాయకత్వమున కలిగిరి. చ్వితకేతుడు మో కన ఉద్ధవుడు వంశజుల్డై న శూరుల "కం క్తుడే. శ్రీకృష్ణునివీడి క్షణమైనను "మన డియు వలే నో వాల్యమును9 దుచే స్‌ు శలి కంసకగటకపోయెను బృహద్నలు చాలడయ్యెను, అం గొ ల యదు న గ్‌ నుని ఒ కిడిచేయసాగెను. యువరాజుగ నియమింప్తమని ఊ|గసీ టాం / లో వీరులను సంఘటితపరచగల ఇ _క్రీసామర్థ్యములు సృహొచ్సలునిల్‌ మృగ్యము. ఇతర యువవీరుల్లు సమర్థవంతమైన నాయకత్వమున క్రై ఎదురుచూడసాగిరి. థీకృషాదులకు మధురలో (బహ్మాండమెన స్వాగతము లభించినది, ళు మ్‌ శ్రీహరిని సక్కరింవ వచ్చినవారిలో ఉ్యగసేన, వసుదేవ్క అకూర, గర్గా చార్యాదులె న పెద్దలును దేవకి (శివకు, తదితర అం౦తఃపురకాంతలును (వసిగ్ధ వేదపండిశులును కలరు, వేదమం గళతూర్యనాదములును జయ జయధ్వానములును చెల శేగినవి. థీకృష్ణుడు పెద్దలకు పాదాభివందనపు గావించి పీన్నల నొశీర్వదించెను, ఆ జనసందోహమునకు గృర్త సాంది వని పభాకాంక్ష అందినవి, చకవ ర్తియైన దమ ఘోప్పుడ్షు ముక్షుళ్చిత్ర వాస్త ములత్రో శ్రన్స రృతజ్ఞత తెలియజేస్సెన్స- మరునాటి రాజసభలో అ _స్తవ్య స్తముగాన్సన ఎ మధురను బలమైైన్స రాజకీయశ క్రిగా మఠలచవలెనన్చి నిర్ణయము జరిగెను. తదనుగుణముగ యమ్మ వముఖలకు వలసిన ధనసహాయము నొనంగిరి, దేశదేశముల నుండి మేలుజా8 అశ్వనులను కొనితెచ్చిం, రధములన్సు సమకూర్చు కొనిరి. నగ రరక్షణకు (సకివారును సమాయత్తులై. యుండునట్టుగ తీర్మా నించుకొన్సి, కౌ రీ కపొరవినాడ్ర విలువిద్యా (పదర్శనలు గుల్లవసా రి పోటీలు, రధ్ధిక్ష గ్‌ ౭ లాన్‌ 9 లయుద్ధ (పదర్శనల్వు, జెరుప్పటక్ర నిరయము జరిగెను, నూతనోత్సాహ మం౦తటన్సు వెల్లి విరగ సాతుకవి నమరోతాహన్ను శ్ర విరి'సెన్సు, సాత్యకివంటి యదువీీక్రుల్స ఖి ధర్మరక్షణచ్చై ధ్యేయముగ తీకృషుడు తల పెటిన ఆ మహాయజ్ఞమునంద్రు కాగస్వాములై 8, ఇ ట్‌ యమునానది వరదల్ప పృెందావనమ్సున్సు క అచివేస్క్విర వ నీట మునిగిపోయి పథ గా “ “౦టలు క్‌ ఆ సమ్వున్లక్ష కొజత్ర ఏర్చడ్రి్వి్య, గోకులవాసుల్స

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము 79 వ్యాకులవడీరి. అపుడు యశోదానంద లు ఈ విపత్తునుండి కాపాడుటకు బలరామకృష్ణులను తోడ్కొని రమ్మని వార్త వంపినారు. థ్రీకృష్ణుడు ఆ యాపదనుండి తనవారిని కాపాడుటకు బృందావనముసకు బలరా మోద్ధవు లను పంపెను. ఇలరాము డచటికరిగి తగురక్షణ కల్పించి (వజవాసుల (వేమాభిమానములను చూజగొనెను. శ్రీకృష్ణుని యోగక్షేమములను ఉద్ధవుడు రాధాదిగోపికాగణమునకు తెలిపి వారి నలరించెను. రుక్మి ణీ స్వయంవర సంరంభము

థీకృష్ణుని సహాధ్యాయుడు. శ్వేతకేతుడు. అతడు విదర్భ్శరాజధాని కుండినపురమందు రాకుమవూరులకు ధనుర్విద్య గఅపుచుండెను. జరాసం ధుడు మగధ, విదర్భ, చేది రాజ్యముల కలయికక్రైై నూత్నపధకము నూహించెను. చేదియువరాజు శిశుపాలునకు విదర్భ రాకుమారి రుక్కిణిని వరిణయము గావించుటయు, విదర్భ యువరాజైన రుక్క్మికి జరాసంధుని మనుమరాలు అవ్నవినిచ్చి వివాహము చేయుటయు ఆ వధకములో ముఖ్యాంశములు, అందులకు విర్చాట్లు ముమ్మరముగ జరుగుచున్నవని శ్వేతశేతుడు మధురకువచ్చి త్రీకృష్ణున కీ విషయమును తెలిపెను... ఈ పధకములో భాగముగ విదర్భరాజ వంశాచార (పకారముగ రుక్మిణికి స్వయంవరమును (వకటించిరి, ఈ స్వయంవరమునకు జరాసంధుని మి్మితరాజులనే ఆహ్వానించిరి, ఉ(గసేనునకుగాని, హస్వివాప్తరాధిశునకు గాని పొంచాల రాజ్యాధిశడై న (దుపదునకుగాని ఆహ్వానములు వంప లేదు. ఆహ్వానితుల్లై న రాకుమారులు శిశుపాలునితో ఫోటీకి తలపడకుండు నట్లు జరాసంధుడు కట్టుదిట్టము చేసెను,

కాని రుక్కిణికి శికపొలుని యెడల ఏహ్యుభావము కలదు. ఆ విష యమును ఆమె తర్మడ్రిమైన భీష్మకునితోను, సోదరుడై న రుక్మితోను నిష్క ర్లగ నుడివెను ఆయమ మనస్సు గోవిందునకే అంకితమయ్యెను* అందుచే శ్వేతశకేతుడు విదర్భ్శకు వెళ్ళి రుక్మిణిని స్వికరించవలసినదిగ థీకృష్ణునకు సూచించెను, శ్రీకృష్ణుడు సుదిర్హ ముగ నాలోచించి, కుండిన పురమునకు ఫోయెదననియు, అక్కడ జరాసంధ శిజవపాలుర మోసమును

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము 80 సమయ కొనసాగనీయననియు, రుక్మిణిని పాణ్మీగహణముచేయు ఇక ను హ పేను. క విధముగ చెప్పి సాత్యకి బృ మాసన్నము కాలేదనియు చె ను దువీరులతోను, దృల, భ్యదక, స్మతాజిశ, వికదు, ఫిశాఖ్క విరాబాది యదు డు సోదరులై న బలరామోగ్ధవులతోను కలిసి వాల్గువందల రధముల పై, హ్‌ చేల వీరులతో కుండినపరమునకు బో మెస్సి, అప్పటికే జరానంధుడా, శివపాలుడు, సాళ్వుడు: దంతన ట్ర్రడు. అవ -నికుమారులై న నశ విందులు, సవరివారముగ విచ్చేనేరి, థీకృష్ణుని ఆగమనము వీరం పిడుగుపాటై తోచిన, థీకృష్ణునకు నగరద్వారమువగ్ధ భ్రీష్మక్రన్సి తర్మడిలైన కై శికుడు స్వాగత మొనంగ్కి ఆశనిని తన, పత్యేక మందిరమునిక్ప తోడ్కొని పోయెను... భిికడు వారి నాహ్వానించనందులకు క్షమాపణ చైేడెకు. శ్రీకృష్ణుడు భీష్మకునికో, ఆ స్వయంవరము జరాసంధుని ద్ర ష్టపన్నాగము నకు రూవకల్పన గ్ర్రోజ్ర్స విదర్భరాకమారి వివాహము కాదనెను. ప్రనూట అకు ఖీష్మక్షుడ్తు ్య క్రీరపడి కననిస్పహయతన్స వ్య కృపజచెను. శ్రీకృష్ణుడు ధర్మరక్షధార్థమ్సు స్వయంవరమున్సు (వస్తుతము వాయిదావ్చేసి ఆర్ర్యావర్తీ శీపపొల్పురక్త కీర ఎస గగదంరచిను. ఎం డంబడిక జరాసంధ మైశిపడు అనండయ్య గము కల్గించెన్స, రుక్కి భంగపాటు ప్రాందెను. సము హింగులు వ ్ను సృదువిరు అస్బాంగిరి, ర్వక్షిశ మానసోల్లా

సంధాద్రుల్స నిరాళత్రా విదర్శను వ్రీడ్రిచనిరి. వలరామకృష్ట్టల్న యదువ్లీర్రల్రజ్ఞః విజయోళ్తా ల భి మధురా నగరమున్లక్ష వచ్చి జ గసేన వ్వ కే గాపూరితులై ఆవిధముగ శ్రీషృనైదే సల క్త లన్‌ చనలేని ఆనందము రన్గించిరి. (వేకిష్టను ఇనుమడీంవష్త్వ్యన్న వ సుష అచే యాదవ వంశౌన్నత్యమును, ర్సుక్రి రో జ్యో స్రీ కభ్య్యా అనస్సన్నాప్ప్వ్య్సల్టు రక్కి జీకృష్ణుల్సగా అవన్సిపై నవ శ్రర్రిచ్చ్యి లక్మీనారాయణులకు

థీకృష్ణావతార వైభవము ర ఇంకను ఉడ్వాహము జరుగలేదు. అ శభసమయ మాసన్నమైనది కాబోలు! వీడర్భయందు రుక్మిణీ: ల్యాణసన్నాహములు మరఠఅ (ప్రారంభ మెనవి.

రుక్కిణీదేవికి పితృదేవుడగు భీష్కకునకు రుక్మి, రుళ్మధరుడు, రుక్మ బాహుడు, రుక్మశేశుడు, రుక్క్మన్యేతుడు అను ఐదుగురు వ్యుకులుగిలరుం రుక్మిణి కడగొట్టుబిడ్డ, గారాలవట్టి, సౌందర్యరాశి, సుగుణఖని, సున్నిత హృదయ లక్ష్యంశతో జనించిన కారణజన్మురాలు, ఆమె మధురానగరిలో కంసవధకు పూర్వమే శ్రీకృష్ణునిగాంచి ఆతని భువనమోహనరూపమునకు తాలిచూపునందే ముగ్ధురాలయ్యెను. తదుపరి దేవకీదేవి మందిరములో సెక్కసార్లు అీకృష్ణుని సాన్నిధ్యమును పొంది ఆయనతో ముచ్చబించెను* ఆమె ,తిరరణశుద్ధిగా అకనిని వలచిన అలనామబి. అవృటినుండి థీకృష్ణునే వివాహమాడవలెనని ఆమె దృఢసంకల్పము కలిగియుం7ను.

వయోవృద్ధుడై న పితామహుడు క్రైశికుడుకూడ రుక్మిని వారింవ లేకపోయెను. అట్టి క్లష్ట్టమయమునందు ఆవద్భాందవుడగు శ్రీకృష్ణుడె ఈనకు శరణ్యమని రుక్మిణి భావించెను.

అగ్నిద్యోతనుని రాయబారము

గత్యంతరనులేని రుక్మిణి థ్రీకృష్ణునికడకు రాయబారము వంపు టకై నిశ్చయించుకొనెను. అందులకు నమర్థునిగ ఆగ్నిద్యోతనుడు అను భూసురు నెన్నుకొనెను. ఆతడు రుక్మిణికి వరమా పడు, (శ్రేయోభిలాషి, సచ్భరితుడు, పరమభాగవతోత్తముడు. ఆ వ్మిపుని పిలిపించి తన యఖీష్టము నాతని కెరిగించెను. ద్వారకానగరమునశేగి శ్రీకృష్తునకు తన మనోధధమును విన్నవించి, ఆయనను పండినపురమునకు తోడ్కొని రమ్మని _పార్టించెను, ఆమె కోరికమేరకు వెంటనే అగి ఎద్యోతనుడు ద్వార కథు బయలుదేరెను,

బహు(పయాసలకు లోనై వ్వారకకు చేరిన అగ్నిద్యోతనుడు శ్రీకృష్ణుని సందర్శనముతోను ఆతని సాదరస్వాగతముతోను 'సేదతీరెను. థీకృష్ణుడు అగ్నిద్యోతనుని ఉచితరితి సత్కరించి కుశల్యనళ్నల యనంతర మాతని

. శ్రీకృష్ణావతార నే చ] తక్కు కృష్ణుని ఆత్మీయ మునకారణ మెటీగింప నభ్యర్థిందెను. లే స తయో ఆలరిన ద్యోతనుడు సండనంగనునితో కక్ష్వి రూప, తేల విద్యా అది నీ అగ్ని న్నై వరించినది. నంపమ్మడనైన నిన్ను రుక్కిజి తనకుతానై పేమ లీలా గభ్యోహనళ్యానికి నిదర్శనము. అమె నిరుపమానమైన (పే చి శరన ॥| కు దివ నీదాజనము, ఆవు కోరికను మన్ని: మామషవ్నిగహుడవగు నీకు ద్రివ్య క్ని జీపా్యగహ వివర్శకువిచ్చేసి శివపాల, జరాసంధాదులను నిర్ణించ్చి. రుక్మి ఇము చేయవలసినది,” అని న్నవించైను, ర అ పలుకులకు షూధప్పర్తు మోదమంది విదర్భరాజధాని కుండినపు మునశకేగ నిశ్చయించీ అగ్ని ద్యోకన్స మడ్ధేశించి *ఉక కన్నియమీద నాత్రలపు గౌఢము, కూరుకు రాక్ర శేయి నా కిస్నడు నా వివాహము సహింపక రుక్మి కలంచు కీడు; నే మున్నె మెలుంగుడుం వచులమూక వధించ్రి క్రషారి దెళ్తు వి వ్‌ ద్యన్నుకః (మ్స టదచ్చీ నవవహ్ని గజ్జ సడిం దెచ్చు కైవడి అనియా విపోత్రమునికి వొసచేసి అఆయృశ్షక్ష అమూల్యములగు కానుక లొసంగి కవ ఆంతరంగిప్రలై న యమవీరులన్లు శ్రొడ్చగా వీడ్కొాల్చెను, పండినపురమంద్రు వైదర్భి కల్యాణమునకు వలసిన సర్వసన్నా హౌస్పుల్లు చ్చూర్చక్షగా పూరి అనానను, రాజమార్గములన్స రాజ్యపొసాదము లను: అంశవుమృున్సు రధగపశాల లన దేవాలయములను, సర్వాంగ సుందరన్సుగ తీర్చిదిద్దిం, క్‌ళ్యాల్స సుముహూర్తప్పు నమీపించుచుండ, భీష్కకుడు వేదో కముగో వి పస మారాధ్రనమ్పున్స జరిప్కి స్వ సివాచనము చేయించి రృష్మష్షబ్న సముచిజ్వ్బ్య్యూ వేఠింకరింపక్తేసను. అతిధుల నిమి తము విడుకులన్స సమస సదుపాయ్స్య్యజ్ఞ నమర్చెను. జరొ సంధాశులు తమక్రన్నృ సరివాన ము కి రమ్సల్రశ్రో తరలిరాగా ర్బ్బ్య్వర్రాజు రు ఓ మంగళతూర్యనానన్వ్యంత్రో పాగ్రిష్ట స్యాగ స్‌న్సు చెప్పి సకలనురాఃగాలు జ న్‌ ళు వ క మ సచిరాష్యమందు దేమఘోస్పుడు జ్ర కనూర్రుడ్డై న శిశువొ ణి చల, వ టయస్పుతు కాంక్షించి ఎట్టయాగా ద ధర్మబద్ధముగ నా థేమహాభా గా ఫ్‌ దోశ మస్యంక్ష్య్య్వా ల గ్‌ పద్యము

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము 839

జరిపించి దానధర్మాదు లాచరించెను. పిదప శివపాలునితోకూడి

మం్యతులతోను, సాముంతులతోను, అపారసేనావాహినితోను కుండిన పురము చేరెను. శిపపాలుని మి్మితులును, జరాసంధుని ఆప్తులువ్నైన దంత వక్తి సాళ్వ, విదూరధాదులు తమతమ సై న్యసంపదలతో కుండినకు వచ్చిరి. పరిస్థితులు విషమించినచో బలగా మకృష్ణులను తదితర యాదవ వీరులను రణమున నిర్జించియైనను రుక్మిణీ శికుపాలుల వివాహమున కాటంకము లేకుండ చేయుటయే వారి సంకల్పము.

ద్వారకనుండి అగ్నిద్యోతనుని రాకకై క్షణమొక యుగముగ, కలవరపడిన మనస్సుతో సంశయాత్మకయై రుక్మిజీదేపి మధనపడసాగెను. గౌరీపూజా సమయ మాసన్నమగుచుండ నాదిదంవళుల్తై న ఉమామహే శ్వరుల తలంచి, ధ్యానించి తన మనోహరుని రప్పించవలసినదిగ

(సార్ధింవసాగెను.

1 “మ॥ ఘనుండా భూసురుజేంగెనో? నడుమ మార్గ్మశాంతుండై చిక్కెనో విని కృష్ణుండిది దవ్వుగా దలచెనో? విచ్చేయునో? యీశ్వరుం డనుకూలింవం దలంచునో తలపడో? యార్యా మవహాదేవియున్‌ నను రక్షింప నెటుంగునో యెటుంగదో? నాభాగ్య మెట్లున్నదో?”

అని డోలాందోశితమానసముతో రుక్మిణీదేవి తల్ల డిల్లచున్నతటి అగ్నిద్యోత

నుడు మందస్మితవడనారవిందుడై ఆయమను సమీపించి ఒక్కమాటలో చ్కకిరాక నివ్విధమున తెలియజేసెను.

*2 మ॥ “మెబ్బె భవద్గుజోన్నతి కమేయధనావప లిచ్చె నాకుందా వచ్చె సుదర్శనాయుధుండు వాండె సురాసురు లెల్ల నడ్డమై వచ్చునవై న రాక్షవవివాహమునం గొనికోవు నిన్ను నీ సచ్చరితంబు భాగ్యమును సర్వము నేండు ఫలించెం గన్యకాకొ

భూసురో తృముని సందేశము రుక్మిణికి మలయమారుతమైనది. ఆమె

మనసున కాహ్టాడము కలిగినది, మేను పులకించినది. ఆమె ఆనందాతి నపుడు నననగనననునవ వనన నచ చనువుల ననాానాలానాడాలని *1ే, శ్రీమహాఖాగవతము ; దశమస్కంధము-= 1726వ వద్యము, *2. శ్రీమహాభాగవతము : దళశమస్కంధము.17 35వ పద్యము.

థీకృష్ణావతార వైభవము 84 శెకమున జలజాతేక్షణుని తోడితెచ్చిన్లే వ్యిపవరునకు వినయవినమితటై కృతజ్ఞకాంజలి ఘటించినది. శ్రీకృష్ణుడు రుక్మీణఎ గొనిపోవుట

బలరామకృష్ణులు యదువ్లీర సమేతులై వై న్యనివహములో ధుందిని

నగరమునకు చేరిరి, అచ్చట ష్మకుడు మంగళభఖిరీవాద్యములఅతో వా 'శెదురేగెను. ఆ నకు పగ ఇయజయధ్య్వానములు మిన్నుముద్ధిన వి. విదర్భాధిపడు ఆ యపూర్వ సోదరద్వయమును సముచిత రితి సత్కరించి థీమంశమైన చక్కని విడిదిలో (వవేశపెట్టి వారిని పూజించెను. సర్య మంగళళోభిక్పడై న నందన౦దనునిగా 0చి నగరవాసులు ఆ నీలమేఘ శ్యాముడు తమ యువరాజికి సర్యవిధముల సమజోడని త్రలపోయసాగిరి. స్వయంవరమునకు ముందుగా రాకుమారి గౌరిపూజ జేయుట

విదర్భ రాజవంశ సాంప్రదాయము, సర్వాలంకారభోభిక్రయెన రుక్కిణీ దేవి సవరివారముగ నగి వెలుపలనున్న ఊమామ హేశ్వరుల ఆలయ మున కేగెన్సు, అఆయమందు నిండుమునమ్సున చీక్యాగతతో సర్వమంగళ నర్శ్చించి మ౦గళహాశ్రత్రి నొసగి పుణ్య స్త్రీలకు సపష్పృఫలముల నొసగిః వారి దీవనలందిి థీళృష్ణుని (తికరణకదిగ పృదయస్సిము. నిలిపి ఆల యము వెల్సువలిక్ర వచ్చినది, ఆ రుక్కిణీదే విక్ర గరుడకేతనాలంకృతమైన శ్రీకృష్ణుని దివ్యరధము కొన్పించెను. అందు నగుమోముతో నెనులి నం న నినయ్యు దర్శనమీయ్‌గా రుక్మి జీదేవ్లి అజ్ఞాభరితయై అడు అటం కషప పండు సిన రధమువై పు నడ్ర్వ్వన్న్‌, త్రీకృష్ణుం కొన్సి విజయశంభారా పన్నా గాని ము గావించి రధముపై చే ఇ గుండెలు గుభిలుషున నుక శస్థిమున_ కచటి రాజన్యు

అనను. రృక్ష్మి క్లిషి దేహము రుల్లుమనియెను. ల లగి థీకృష్ణుని రధము ద్వారకవై పృ వయని పస్రాగన్షద్రి. ఆంత జరొ సంధ శికపాల్క దంత్రవ కదులు, ఇరువదివ్న న్‌ సీనతో నా శ్రీకృష్ణ ఠఈధమును ని టి య అకొహిణుల

ష్ట్ర షరిటి ముట్టడించి, యదువీరులై న బలరామ

శ్రీకృష్ట్ణావశార వైభవము ర్‌ సాత్యకి, ఉగ్ధవాదులు జరాసంధాదులతో నొక్కుమ్మడి తలవడి శిపపాలా దులపైై శరవర్షమును కురిపించిరి, వారి రథములను తుళ్తునియలు చేసిరి. వారి గజతురగాదులను మట్టు పెట్టిరి. సై నికసందోహమును చెదర గొట్టిరి. శ్రీకృష్ణుని _వతావమునకు నిలువలేక శివపాలుడు, వాని అను చరులు పరివారముతో నాహవర౦గమునువీడి వలాయనము చిత గించిరి, రుక్మిణి శ్రీహరి [పచండ శౌర్యమును _వత్యక్షముగ వీక్షించి ఆనంద సంభరితురాలయ్యెను. పరాజితుడై న శిశపాలుని జరాసంధు డనునయ వాక్యములతో నోదార్చెను, విడిన వారెల్లరు అవమానభారమున [కుంగి కుండిననుండి తమతమ రాజ్యములకు మరళిపోయిరి. తన అనుంగు సోడరిని శ్రీకృష్ణుడు చేవట్టుట సహించలేని రుక్మి ఒక అక్షౌహిణి బలముళో యాదవులపై అఎఘించెను. రుక్మి శ్రీకృష్ణుని ఠధమును సమీపించి (పగల్భపూర్వకముగ ఆయన నుద్దేశించి 4 సీ! “మా సరివాండవా? మా పాపం గొనిపోవ నేపొటి గలవాండ? వేది వంశ? మెందు జన్మించితి? వెక్కడం బెరిగిళి? వెయ్యది నడవడి? యెవ్వ డెలుంగు. మానహీనుండ వీవు మర్యాదలును లేవు మాయగైైకొని కాని మలయ రావు నిజరూపమున శతు నివహంబుపై6 బోవు వసుధేశండవు గౌవు వావి ఠేదు గి! కొమ్మ నిమ్ము నీవు గుణరహిశుండవు విడువ్వు; విడువ వేని విలయకాల శిఖిశిభాసమాన శిత శిలిముఖముల గర్వ మెల్ల6 గొందు. గలహమందు అని గర్జివచెను. రుక్మి పలుకులకు కినిసి ముకుందుడు రధమునాపి శచవరం పరతో రుక్మి కోదండమును ఖండించి, రథమును కూల్చి తీవముగా స వన నన నన *థ్రీమహాభాగవతము : దశమస్కంధము..17 65న వద్యము

షావ వె భవము కర శ్రీకృష్ణావతార వైభ గాయపఅచెను. అహంకా రపూరితుడై నో రుక్మి అప్పటికిని శారశార్యమును గుర్తింవతేక్క కవచధారియై ఖడ్గముతో శ్రీకృష్ణునిపై తలవడెను, మురారి ఆతని ఇడ్గకవచములను, శిరస్రణమును ఖండించి వధింప సమకట్టి ఖడ్గమును పై కెత్తి ను, ఆ దృళ్యమునక్రు దురపిల్లిన రుక్మిణీదేవి శ్రీకృష్ణుని పాదములను స్పృశించి తన జననీజన కులకు ప్యకశోకము కల్పింపపల దని (పార్ధించెను. ఆ (పార్ధన నోలించి మురశీధరుడు రుక్కిసంహారము నుక్రై (వయశ్నము విరమించి ఆశ్రన్సి బంధించి శిరోముండన ము గావించి మీనము రేవులవాల గొజీగి కురూపినిజేస్స గర్వభంగము గావించెను. ఈ యుద్ధమంద్రు దొరుక్పుడ్రు కృష్ణసౌరథిగ వై పుణ్యము (సదర్శించెను. నీజహోనర్సని దుర్గి! రుక్మిజ్ష దుఃథించినది. బలదేవుడు క ఎష్షుని ప్రందలెంచినాడ్డు, రుక్మి బీద వి అనునయ వాక్యములకో నూూరట కటైంచెను, రుక్మి తన పరాజయమునక్ర, వరాభవమునకు శ్రీకృష్ణునిపై యత క్నేనో కుండిననగ్ర్ర సవేశము చేయనని (పతినబూని వ ల | కొనెను ముననే యున్న భోజకటకమునందు నివాసమేర్ప్చరచు గ్యార్త్రో రుక్మ ణి కల్యాఇ మహోత్సవము అక్షి ద కొవధానియను కుండినపురమందు వె దర్శ్భితోపాటు విజయ ౦ న వాస్త గా అది వేరిజయన్లూజ్మ్య దేవుడు ద్యారకకుచేరి రుక్మిణిని ముహావై భవముతో ఇమ ౪1 (ధువకి ౩ కవగాంట! హరి పెండ్లి యాడె నిజచేతో హారిశిన్స్‌ మానవై ధవసజ్ఞ ీవిహారిజిన్స్‌ నిఖిలసంవత్కారిణిన్‌ సాధుబాం సువిభూపై డం బుణ్యచార్రిక్ర మహాదారి(ద్య సంహారిశ్రిన్స్‌ గ ౦బిరధార్రిశ్రిజ్ఞ గుణవతీచూడామజిస్‌ రుకుణిన్‌,౫ గొచార్యులవా రీదంపత్సల క్‌ చేదో క జ కణముగాన్స జరిపీంచిరి, వివాహొనంత్రరము వంది *ర్రీస్సుపు కాగవశము ; దశమ స్కంధము-1783వ వద్యము

థీకృష్ణావతార వైభవము 87 మాగధులు వెంటరాగా నూశన వధూవరులు సపరివారముగ సోమనాధ దేవాలయమున కరిగి మహాదేవుని మనసార నర్చించిరి. ద్య్వారకయందు రుక్కిజీదేవి దేవకేదేవికి రేవతీ_తివ్యకలకు అత్యంత సన్నిహితురాలయ్యెను,

ఉ్యగసేన, ఆకూర, దేవభాగాదులై న పెద్దలు ఈమెను మమతాను రాగముల నాదరించిరి. ద్వారకాపరవాసులు సంతోషాతిరేకమున రుక్మిణీ లృష్ణుల కల్యాణసందర్భుమున ఎనలేని వేడుకలను జరుపకొనిరి. కరివీర పరాధీశుడు ష్మకిడేవుడ్కు విందానువిందులు మరెందరో రాజన్యులు, కుటుంబనమేతముగ విచ్చేసిరి, శ్రీలక్మీనారాయణుల కల్యాణము జగ త్కల్యాణ దాయకము,

ఆ పుణ్యదంవకుల (_పేమఫలితమే (ప్రద్యుమ్న జననము. (_వమ్యు న్నుడు నిరుపమాన రూవరేఖా విలానములందు శార్య(పతాపములందు శ్రీకృష్ణుని పోలినవాడే. పూర్వజన్మలోని మన్మధుడే (వద్యుమ్నుడు. ఈతడు లోళకంటకుడ్లై న శంబరాసురుని సునాయాసముగ సంహరించెను, ఆ (వద్యుమ్నుని గాంచి ప్టైరివర్గము తల్లడిల్లై డివారు , మన్మధుని థార్య రతీదేవి మాయావతిగ జన్మించి ,పద్యుమ్నుని వరించి పెండ్లి యూాడెను. (వద్యుమ్ముని తరువాత రుక్మిణికి చారుధేష్టుడు, చారుభ్యదుడు, చారు దేహుడు, చారుగుప్పుడుః చారుచంటదుడు, సుడదేష్టుడ్కు చారువుు సుచా రువ్వు విచారువు, అను తొమ్మండుగురు కుమారులును, చారుమతి యను కుమార్తెయును జన్మించిరి,

కహరివంశమున రుక్మిణీ కల్యాణ కథ

ఎడ్జాావగడ రచించిన “హరివంశమున౦దు రుక్మిణీ కల్యాణగాధ భిన్నరీతిలో నున్నది. వింధ్య వర్వతమునకు దక్షిణమునగల కుండిన పురాధిపతి భీష్మకుడు. ఈతని ప్యుతుడు రుక్మి, అతడు (దుముడను రాజు నాన్ల అస్త్రవిద్య నభ్యసించెను, పరవరాముని సేవించి, (బవ్మిస్రమును పొందెను. ఈతనికి కృష్ణునిపై పగ అసూయకలవు. అతని సోదరి రుక్మిణి థీకృష్ణుని కీర్తి నాలించి ఆతనిపట్ల జద్ధానురక్త గా మారెను. శౌరియు

88 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము నామెయెడ అనురక్తుడే. రుక్కి.మా్యతము థీకృష్ణుని గోపొలకుడనియు, కులహీనుడనియు, చిన్నచూషతో తన సోదరికి తగనివాడని భావించెను. జరాసంధుడు రుక్మిణీ వివాహముద్వారా శన రాజకీయ (_పొబల్యము పెంచుకొనుటకు వధకమును పన్నెను: దమఘోమకు జరాసంధుని జ్ఞాతి. దమఘోషుని కువూరుడై న శిపపాలునకు సునీంధుడను నామాంతరము గలదు. దమఘోషడు ** పౌలుని జరాసంధునికి దత్తత నిచ్చెను. రుక్మి శపపాలునకు రుక్కిణిలో పరిణయముగావింవ తర్మట్రియగు భీష్మకుని కోశను. రుక్మిణీవివా హాము నకు జరాసంధునితోపాటు సై న్యసమేతముగ అంగ వంగ్క కళింగ, పౌం[డ్క పాండ్య, కాశకరూళాది దేశాధివతులు శిశుపాలుడు, వీర్వవం తుడు, సువ క్తుడు మున్నగువారు వచ్చిరి. వివాహ నిశ్చయము జరి బం నారదుడు ద్వారకశేగి శ్రీకృష్ణునకు రుక్మిణి వివాహ _పయత్నము కా రుక్కిణీపాట గహజము చేస రుక్కిజీదేవిని రక్షించ వేడెను. వింద 0 వై నళిసమేతులై కుండినప్పరవపచేరి భ్రీష ని ఆతిధ్యము

మరునాటి ఉదయము పరము వెలువలనున గారడివి ఆలయ మునకు వెళ్ళిన గ్ర8,శిని య సంధాదులను ఉక “పాన నిడుకొని శ్రకు ఇెదిరించిన జరా ని లీ బు రుక్కిజీకృష్ణుల శృంగార ము చేసెను. పిమ్మట రుక్మిణీ కల్యాణము, స్‌ లంగా హారము వె భక్షో “పూరివంశము” జొంబపవతీ స్వ త్యభామలత్రో పః అయములు స్మ కాజ్తిత్తు న్వ్‌ ల ని సర్మపీతుడై న మార్యభగవాల' రించి ఉదయభాస్కరుని స్తుతించగాో ఆ మణీ దినమున శెనిమిద్ర డౌతనికి శ్యమంతకమతణిని (పసాదించిను. *డౌ! ధారా రామనాధశాల 7 క్‌ థు విరచిశ్ర కృష్ణకధి సిజి న్‌!

థ్రీకృష్టావతార వైభవము 89 శ్రీకృష్ణుడు దానిని తనకిమ్మని స్మ్యతాజిత్తును కోరగా నాతడు నిరాక రించెను. ఒకనాడు స్నత్రుజిత్తు సోదరుడైన (ప్రసేనుడు దానిని ధరించి మృగయావినోదార్థము కాననమున శేగెను. అందొక సింగము మజిచే నాకర్షికమై (వసేనుని సంహరించి, మణిని కొనిపోవుచుంజెను.

భల్లా కేశ్వరుండగు జాంబవంతు డా సింహమును దునుమాడి శ్యమంతకమును తన గుహయందలి కమా రె జాంబవతి కొసంగెగు. కాని స్మతాజిత్తు థ్రీ ఏష్టుడే మణినాసించి (ప్రసేనుని జంపెనని నింద మోపెను. ఆ యపవాదును బాప్కకొనుటకై శ్రీకృష్ణుడు అడవి కేగి అచ్చట _పసేనుని మృతకశేబరమునుగాంచి ఆ (వదేశమునందు అనవాలుగనున్న సింహప్పు అడుగులజాడ ననుసరింజెను. పిదవ నాతనికి సింహకశేబరిము కనబడెను. అటనుండి భల్గూకపాద ము్యుదలవలన తుదకు జాంబవంతుని గుహ చేరెను. ఆ గుహలో జాంబవంతునకు జనార్దనునకు శ్యమంకకమున కై పదునెనిమిది రోజులు ఖీకరపోరాటము జరిగెను. చిట్ట చివరకు జాంబవంతుడు తనతో తలపడినవాడు తన ఆరాధ్య దైవమగు శ్రీరాముని అవతారమే అని గుర్పించెను.

జాంబవంతు డంతట శ్రీకృష్ణుని శరణువేడి శ్యమంతకనుణితోొ, చన కొమురితయగు జాంబవతిని కాన్యూగా సమర్వించెను. పిదప ద్వారక యందు జాంబవతీకృష్ణుల వివాహము యధావిధిని జరిగెను.

వాసుదేవుడు శ్యమ౦ంతకమణిని స్మతాజత్తునకు సమర్చింపగా నాతనిపై వై చిన అవవాదు నిమిత్తము స్మతాజత్తు పశ్చాక్రాపపడెను, అఆ పాపవరి హారార్థము ఒజకచక్కని ఆలోచనచేసెను.

తొల్లి శేశాయుగమున రామరావణ యుద్ధమంయ శ్ర రామని ఇమ్ము వరా_కమమున కచ్చెరువంది జాంబవంతుడు ఛ్రీరామునిలో పోరు సలుపవలెనని తన కుతూహలమును వ్య క్రపఅచెను. శ్రీరాముడు ద్వాపరయుగమందు ఆ కోరికను తేర్చెదనన్‌ మాట యిచ్చెను. ఆ వాగ్దాన ఫలితమే థీకృష్ణ జాంబవంతుల ద్వంద్వ యుద్ధము,

థ్రీకృష్టావతార వైభవము గ! పె “మణీయుం గూతునిచ్చి మాధవు పదములు ఇమే ఆ.వె కలదు పట్టుకొంటినేని (బతుకు గునిది సర్వసించు నతంఠు సదుపాయమ గ్‌ డదు. సత్య మితరవృ కిం జక్కుల బ హర న్యా గు మనోహ స(శ్రాజిత్తు అనుంగు కొమరిత “త్యథామ వర్జనాతీతమ కుషుని కోమలాంగి. అప్పరూప లావణ్యవళ్సి తేజస్విని, ఆమె మొదట బాల ల అను, సీదవ నందనందనుని శౌర్య వేతాపములను కర్ణాకర్ణిగ ఆతని యెడల అనురాగభరిత యమ్యును. తన _తర్మడి వంరాను గహించినప్పుడు సత్యభామ ఆనందమునకు మేరయేలేక వ్‌ేవకి స్యతాజిక్తు సత్యభామను థీకృష్ణునకిచ్చి పరిణయము చేసెదనని వసుదేన్సలం 'కెజింగించెను, అప్పుడు టా “కామరస్తాష్టం డచ్యుతుం డుదారయభొన్సిద్ధ పెండ్లియాడె నా నాసునుజేంద్రవందిచ గుణస్థితి లక్షణ సత్యభామను వామవతిన కాశ నయధళ్మ విచకణకాదయాయశః కౌమను సత్యభామను ముఖద్యుతినిర్ధిత్ర ప్రొన్సు నయ్యెడన్‌” క థ్రీకృష్ణు దేరిిని శేద్షా కీముగ సత్యభామను పెండ్లి యాడెను. సా శ్యమ౦తకన్సకిరిక్రాడ్ర థ్రీకృష్ణునకు సమర్చించెన్స, క్రాన్సి థ్రీకృష్ణు మణిని మల స్యశాజిత్తున కిచ్చిషేసెను, శతధద్య్వన్సుని వధ స కాజిత్తు త్రన కమా రెను మెదట శతధన్యుకకితుననాను. కాని రరన్‌ ర్రీకట్టైనకచ్చి వినని వేసెను. దానిని శతధన్వుడు ఎగ్గుగొ దలపలేద్స, కాని కృశవర్మయు నకూరుడున్ను, వీనికడకువచ్చి స తాజిత్తు నకు చేసినయవమిన్సు నేలసహించి యూరకుందువన్లి పురికొల్చి వానిని వప గా తధన్వుడు స్మ క్రాజితును శ్యమంతకమణి ని దించు డీయ నిరాకరించైెను, అంతట న్లొళేనాడు స్మతాజిత్తు ౦ సత గ్గా శ శ్రధన్వ్యుడ్షు అతనిన్సి వధించి మణిని గాంప్రోరును. వర ల ందుంచి హసినాష మునకు పోయి శ్రీకృష్ణబలధా ముల కౌవార్త తెలి పెన, వార్చ ర్‌యమ్స్య సత్యశో ద్వారకశేతెం పో శతధన్వుని ఇప థ్రేమహాభ్రాగవశ్రన్వ్య దశమస్కంధమ్వు న తీరభాగము-79వ పద్యం 2 రశ మస్కంధము- ఉ శ్ర గ్రా రీ 81వ పద్వేం |

థీకృష్ణావతార వైభవము జ్‌ మట్టుబెట్ట వతినపూనిరి. ఈ విషయము నెటింగిన శతధన్వుడు అ్యకూర కృతవర్శల శరణువేడెను, వారు నిరాకరింపగ నాతడు (ప్రాజభయమున నశ్వారూఢుడై మిధిలకు పారిపోయెను. బలరామకృష్ణులు రధస్థులి శతధ న్వుని తరిమి చ్యకాయుధముతో ద నుమాడిరి, నందనంరనుడు ద్వార కేగి సత్యభామకు శతధన్వుని హతమార్చినవా ర్త దెల్సి అమెకూరట లం చెను. స్యతాజిత్తునకు కూడ నాత డంత్యకియలు జరిపించెను. ద్వారకలో అనావృష్టి.అ[ క్రూరుడు

అ్మకూరుడు స్మతాజిత్తును సంహరింపుమని శతిధన్వుని (పోత్సాహము చేయుటచే శతధన్వుడు స్యతాజిత్తుని వధించెను. స్యతాజిత్తని జంపుటచే (థ్రీకృష్ణుడు శతధన్వునిపె దాడిచేసెను. అపుడు శతధన్వుడు అ్మకూరుని సహాయము కోరెను. కానిఅ్మకూరుడు ఛ్రీకృష్ణునకు ఖీతిల్లి ద్వారకనువదలి సుదూర(పదేశమునకు బాజిపోయెను. ఆక్రూరుడు ద్వారకలో లేనికతమున నచట వళ్షాభావమేర్చడెను. ఆతడు మరల ద్వారకకు వచ్చినచో వర్షములు కురియునని _వాహ్మణులు చెప్పిరి. అందుచే శ్రీకృష్ణుడు దూతలద్వారొ అకూరునకు అభయ సందేశమునంపి ద్వారకకు రప్పించెను. అంతట ద్వారకయందు సువృష్టికలిగి నగరము సస్యశ్యామల శోభితవముయ్యెను, అకూరుడు శతధన్వుని కొడుకైన భోజుని దగ్గఅనుండి శ్యమంతకమణిని తెచ్చి శ్రీకృష్ణునకిచ్చెను. కాని స్వామి బంధుమ్మితలందరి సమక్షమందు మిని తిరిగి అ్యకూరునకే ఇచ్చి వేసెను.

శ్యమంతక మజణికధ హరివంశ, విష్ణ్టుపురాజములందును, పూర్వ

గాధాలహరియందును కింది విధముననున్నది. జాంబవంత్సునితో యిదా నంతరము అతనికి స్వామి తన యవతార వృకాంతము నెజింగించెనీ. శతధన్వుని వధించిన పిదప ఛ్రీకృష్ణుని బలరాముడు శ్యమంతకమణిని జూచెద నిమ్మని యడిగెను. అది థ్రీకృష్ణునివద్ద లేదు. శతధన్వుని కొడు కగు భోజునికడ నున్నది. "మణీ నా దగ్గణలేద్కు అది వాని కుమారుని యొద్దనే యున్నదని శ్రీకృష్ణుడు చెప్పగా తనను ఛ్రీకృష్ణుడు మోసము చేసి యబద్ధము పఠ్కెనని కోవమువచ్చి బలభ(దుడు కటికటంబడి భాతృ ధర్మమును పరిత్యజించి మిధిల కేగెను, ఆ సమయముననే దుర్వోధనుడు

క థ్రీకృష్టావతార వైభవము బలరాముని వ్యహాషచేసి గదాయుర్ధమున ప్రావీణ్యత పొందెను. అ్మకూరుడు స్వామికి మణినిచ్చునపుడు సత్యాదేవి తన జనకుని ధనము కావున మణి నాశించుటయు, స్వామి ఆ మణి న్మకూరునకే సమర్చించుటయు సమం జసమని చెప్పుటచే సత్యథామయు మిగిలినవారందరును సంతృప్పులై రి, ఇట్లు శ్యమంతకమణి పలువురి మళణముఅకును, వై రములకును గార మన్‌ ణము అయినది. అస్టు మహిపులు శ్రీకృష్ణుడు రుక్మిజీ సత్యభామా జాంబవతులనేగాక మరియేవురు దేవేరులను పరిణయమయ్యెను,. ఆ యొనిమిదిమందిని “అష్ట మహిషులు= అందురు. మొదటీ మువ్వురి, పరిణయమసులు వివరించబడినవి. మిగిలిన యువురమగూర్చి తెలిసికొందము : కాళిం"ది త్ర గోవిందుడు, ఉద్ధవుడు సాత్యకి మున్నగు యాదవ (పము ఖులల ఇం్యద్యసస్థమున కేగెను. ధర్మజాదులను యధోచితముగ సంభ్ధా వించి వారివారి సవర్యలనంది, కుంకీడదవిని ఓపేమపూర్వకముగ కుశల సం(పశ్ను మొనరించెను. అమె దుఃఖోద్వేగమున మేనల్లుని శిరము మూర్కొని దుర్యోధనాదుల మూలమున తన సుతులకు కల్గిన సంకటష్కుల వివరించి స్వామియే తమకు ఏడుగడయని నివేదించుకొనెను, యుధిషి పర్య స్వామిని అర్హ్వపొద్యాది విధుల పూజించి సుతించెను, గో విందుడ్లు కుంతిదేవిశి అనునయవచనములు పలికి ద(పస్ల ఇంద పసమందు కా ను ములు గడపెను, బ్‌డఖి న్నిమాస ॥ ఒకనాడు మృగయాస క్తుడైన విజయునితో థ్రీకృష్ణుడు విపినచ్చ్య్వ గెను, అచట కృష్ణార్జునులు యమునాజలముల|దావి, ఒక రమజీద్సు (వదెశమున వ్విశమించియున్న వేళ వారొక్క మహాద్భుక సౌందర్యని మైన కన్యాలలామను గాంచిరి. శ్రీకృష్ణుని (వేరణముగ అర్హున్సగ్రా తడకు పోయి ఆమె వివరముల నడిగెన్సు, ౯ ఆమె కాను సూర్వష్తి మె శిందిననియు, విషుమూరిని ల్‌ తయగు కాలిం ౧ “భాయూరిని వరునిగ గోం తపస్సు చేసితిననిర్స్స స్వామి యను(గహమునకై పితృదేవుల ఆదేశమున అట విహరించ్ర

శ్రీకృష్ణావతార వై భవము ఏ3 చుంటిననియు, తెల్చెను. ఆ వృతాంతమును పార్టునివలన నెజింగిన శ్రీకృష్ణుడు ఆమెను రధముపై నిడుకొని ఫబ్లుబసహితుడై. ద్వారకకు గొని పోయి వైభవముగ పెండ్షియాడెను, మి్మితవింద

అవంతీదేశాఢిశ్వరి రాజాధిదేవి ముకుందుని మేన తు ఆమెకు విందానువిందులను కుమారులు, మిితవించయను కొమరితయు కలరు, మి(తవింద థీకృష్ణునియందు గాథానుర్నక్త. విందానువిదులు దుర్యోధ నుని మ్మితులు, వాఠు మిత్రవింద శ్రీకృష్ణుని వపరిణయమాడుట కిచ్చగించ వైర. అందుచే ఆమెకు స్వయంవరము చాటించిరి. ఆ స్వయంవర మండవమున భూమీఖజలెల్లరు గాంచుచుండ యదుభూషణుడు విందాను విందుల నోడించ్హి మితవిందను చేకొని ద్వారకకేగి వివాహమాడెను. నాగ్నజిత్తి

ఈమె కోనలదేశాధిపతి నగ్నజిత్తు కుమార్తె. అమెను నత్యయనియు నాగ్నజిత్తియనియుకూడ వ్యవహరింతురు. ఆధాజధానిలోస ప్రవృషభములు మదించి విశ్చంఖలవనిహిరము చేయుచుండెనుః అయ్యవి వీరికిని పట్లు

ర్‌

బడక (వజలకు భయోత్చాత కొరకములయ్యెను. నగ్నజిత్తు ఆ వృషభ ములను వధించగలవానికి తన కుమార్తె నిచ్చెదనని (చేకటంచెను. సంద నందనుడు స్తపృషభ సంహారమొనర్చి నాగజితిని పరిణయమాడెను, లక్షణ

మ్మదదెశాధివతియైన బృహ త్సేనుని గారాలపట్టి లవీణ, దేవరియెన నారదుడు బృహక్సేనుని యింటికి తజచుగ వచ్చెడివాడు. తనున ఒృహక్సేనునితో శ్రీకృష్ణుని లీలావిలాసములను వర్ణించి చెప్పెడివాడు. ఆ

బ్‌

*ఈ వృత్తాంతము నిశితముగ పరిశీలింపగ “హరివంశమున బెవ్సబడిన మిధిలా నగరవాసియైన కుంభకుని కుమా రెయు, కడు రూవసీయునై న నీల వివాహమును పోలియున్నది.

"| కృషావతార వెభవము ర థ్రీకృష్ణ లా మాటలు వినిన అక్షణకు శ్రీకృష్ణునిపై ఎనలేని అభిమానము, అనురాగము జనించి, ఆమె యాతనినే పెండ్లీ యగోడెదనని తండ్రితో చెప్పెను. ఆ కోరికను మన్నించి బృహత్వేసుడ్వ స్వయంవరమును (ప్రకటించెను. స్వయంవర మండపమున ముత్యణయం తము నేర్చాటుచేసెను. అచటి వ్‌ ఇశ్రయం్య ఎటు జ ల ల వింటిని సంధించి మత్చ్యమును హల్చినవానికి తన కుమా రెకో కల్యాణము చేసెదనని చెప్పెను. ఆ యంత్రమరిదు పైనున్న మత్చ్యము కన్చించక దానిసీడ మ్మాతమే న్లీగ్రలః ద్యోతకమగును. జరాసంధ, దుర్యోధన, శిపపాల, కర్ణాదివీర్రల్రా యంశమును ఛేదింవజాలకపోయిరి. ధనంజ యుడు క్రూడ్ల [(సయత్నించి భంగవడిను, ఆ రీత్రి నార్యావర్తమందలి మేటి బికాం! డందలున్సు, విఫలురై గరభంగము పొందిన పిమ్మట ముఠాం ముందుపవచ్చి,ఆ లక్ష్యఘును ఛేదించి లక్షణను చేపట్టెను. భద నాలాల శ ఇ రేవ మేనయత్త శృతకిర్ర. ఆమె కేకయ రాజైన దృక న ధర్మపత్ని. ఆ దంపతులకు (వశర్చభాగనాధులను ప్య్య్రులును క్షే షి "మన్వితమైన భ దయను వ్యతికయును కలరు. భ(ద్రకు యనగ వ్‌ వేవితపేము గల్వస్ప థీకృష్ణుడు, (శ్రేయోభిలామలు "భీ? ం కౌతవుల్సు వెళిగొందగ్త భర్ష వై భవోపేతకముగ వివాహ మాడ్గెన్స, జూ భ్‌ రుక్ష్మిజి కృష్ణుల (పణయ కలహవ్వు వానున్లి చ్రి వద్టమహ్న న పదంలో రీ టీదేనికి శషద్య్మాకముగ తాను కలవ, ఈ షర + శీనకొక . సత్యేకత గలదను భావమును గొవింపతల షెట్టి ఆమెతో హించిన ీకృష్ణు డౌమెక్రు గర్వభంగము రాకాధిరాంచే ఇద్యాడుల పీ! చకరృవంకోద్భవ్యరాలవై న నీవు కి లె ల ం ములు కోరి వరించినావు. ని ఆలవందద చికి యటరను కాదని నన్నే మున ద్వారకలో తలదాచ్చుక్షన్న మావంతు భీత్రల్లి సమ్ముదగర్భ సిన దుస్థితి. నీక్స కలిగినది, అృద్షచ్చ మనది న. సేవిపవం ప౦ధము క్రాద్రీన్వై,౫ అనీ శ్రీ సమత్త్వమ్కుగల పివాహ అకృష్ణుడ్తు వాక్రచ్య్య

థీకృష్ణావతార వైభవము ల

శ్రీవారి అ్యపియవచనములు తనకమనీయ కోమలహృదయమును కంటకములనలె బాధింప రుక్కిజీదేవి న్యాకులపడెను,. ఆమెవ్యధతో కంటికి మంటికి ఏకధారగా విలపించి విలపించి చివరకు స్పృహ కోల్పో యెను. రుక్మిణీదేవి స్టితి చూచి కలవరపడిన కరుణామయుడగు శిశవుడు ఆమెకు వివిదోపచారమనులు గావించి, 'సేదకిర్చి తన్యపణయాంకముపై పరుండజేసెను, పిదప మాధవుడామెను శృంగారలీలల దేల్చి మృదు సుధురస్వరమున నిటుల పల్కెను. “వై దర్శ్భీ! నీకు నాపై గల [పేమాను రాగములు తెలియనివాడను కాను. నాహోస్కోష్నలకు న్సీవింతగ వగ జెందాట భావ్యమా? కేవలము ఎగతాళిగ ననిన చళ్సరో కులకు ర్లీవిటుల చింతిజ్లట తగదు. _పణయకలహను:ను కోరి నీకు కవ తెప్పించి ఆ కోపావేశమందు జేగురించు నీహుద్దుమోమును, తడబడుసీషెదవులళ్ళు, న్లీ వాడి చూపస్తలతూఏలను, ముడివడు నీకముబామలను కాంచి తనవికం ఆనందించవలెనను సంకల్చ్పముతో నేనటులంటని కాని మజీమియు కాదు, అందుచే అనురాగమూ క్రీ! నీవిభుని యెడల (చనసన్నురాలవ కమ్ము[ో,

మురారి మధురవచనములు మలయానిలమువలఠె తోప రుక్మి బీదేవి రనమనోవల్లభుని గాఢపరిష్వంగమున కటిగిపోయి, శన హృదయమును ఆదివ్యసుండర విిగహునకు, ఆసచ్చిదానందమూలర్తికి రిక్యనీరాజనముగ నీవేదించుకొనినది. పిదప ఆ పరంధాముని నిటుల స్తుతింజెళ్ళు, జష్సింస్లై శ్వరాః నీవు పురుషో త్తముడవు, విమల తేజోమూర్తివి, భక్త వచ్చులుడవు. దురితదూరుడవు, విజ్ఞాన వదుడవు, నీ మాయకు వకలై నవాళు నిశ్వాణ రూపురవ్హైన నిన్ను తెలియలేక సంసారచ్యకనునబడి పరి భమించ చుందురు. భార్యాప్క తాదులయందును, గృహారామ వితాదములయ-ం-దును అమితాస క్తిని పెంచుకొని, జీవితములను వ్యర్థము చేసికొనుచుందురు. నా జీవితమటుల కాకుండ నన్నుద్ధరించిన నీకు జన్మజన్మలకును కృతష్ఞు రాలన్సు.”

అరవిందాక్షు డంతట అనందాంతరంగుడై. రుక్కిజిని, సొమాన్య గృహస్థునివలె మరల నాకవరి లాలించి, పాలించి సన్మానించి, తనను తానర్చించుకొని ఆయమకు ఊరట కల్పించెను,

ష్టావతార వైభవము అక ల్ని శ్రీ కృ పఫ్టసంతతి శ కొక్కొ క్రై థీకృష్ణభగవానుడు తన అష్టమహిషులై న పత్నుల రికి పదిమంది సంకానమును (పసాదించెను. జమడు శుదిముదు? 1 “ఠుక్కీణి యంధు (సద్యుమ్నుడు, చారుధేష్ణుడు, న చారుదేహుడ్చు చ్రారుగు ప్రమ, చారువిందుడు, సుచారువు" విచారువుచా / భోడచారువు అను కృపరులును, చారుమతియను కుమా _ర్రయు లర 2. “సత్యభామ యందు భానుడ్డు సుభానుడు స్వరభాన డు (వేకానుడు, భానువానుడు, చందభానుడ బృహద్భానుడు, అతిభాను మ ం బృహద్భా అీభానుడు, (భానుడు అను సుతులు కలిగిం. తె జాంబవతి క్రి సాంబుడు నుమ్మెత్రుడ్రు, పురుజితుడు, ళతేచ తుడు, సహ్యసజిక్చడ్డు విజయుడు, బికకేత్పడ్తు, వసుమానుడు, దాళుడే మరియ్స ళుడును కలిగిరి జాంబవతి సుతులయుదు శ్రీ ఎప్జునకా బ్మితగ్పుడ్చ, వేగవానుడ్డు వృషుడు, ఆమ్సుడ్డు శంకుడు, వసుడు కుంతిగి జన్మించిగ, 5. “కళిందిొవలన (పకుడు, కల్పి వృసుడు, లీరుడ్పు సుబాహుడు? తముడు శాంత్కి దర్చ, పూర్ణమానుడు; సోన్సక్షుడ్తు కల్లిరి, 6, 6 9 ౧ ల ? థ్‌ * లక్షణ ద్వారా (పమోషుడు, గౌ కదాహనుడు, సింహాడు కాలుడు (సబలుడు, ఆర్థవాహృడ్సు మహాళ 8, సహుడ్రు, శజుడు, అసో గా కరి శవిందు కర నుడు, అనంధుటీ ంపకు వృకుద్చు హర్చుడు, అనిలుడు, గధ వక్‌ క్ర భద్ర హోంథీడ్షు, పౌవన్సుడ్చు వహ్ని క్హదైి కలిగిరి ప ళ్‌ న సం గ్గా ఆ ఖ జకం కీ అరిజిత్తు జయ్సడ్ష్య సక్‌ న! బృహ తృేనుడ్తు శార్పుడ్డు, (వర్తమ కి టికి (యం వాముడ్యు అయువు, సాత్యకుడు కలి ' (వద్యుమ్స నిజన రుక్‌ కైన సారబుడు జన్మించైటై జ _నాంకరము జొంబవతికి అనుసమ రగ 4 అ౦కర్షణుడ్చు సాంబుని ఆత్మతనయు

థీకృష్ట్ణావతార వై భవము 97 స్వీకరించి, పెంచి, విద్యాబుద్ధులు గఅిపి, క్షాతవిద్యలందు విశ్వవిఖ్యాళు నొనర్చెను. 'రేవతీబలదే వులకు నిశాతుడు, ఉల్ముకుడు అను పృతు లిర్వురు జన్మించిరి. బలరామునకు శశిరేఖ యను ప్యుత్తికకూడ కలదు,

ద్వారకయందు శ్రీకృష్ణుడు ధర్మపరిపాలన గావించుచు షొడశ సహ_స వదూలలామలందరను, అన్ని రూపుల నానందరసాొబ్ధి నోఖ లాడించుచుండెను. వారాయన యెడలఅ ఒద్ధానురాగలైై యుండ ఆ మహి ముహుడు వ్లైదికగృహస్థ ధర్మపరుడై లోకమున కాదర్శముగ నుండుటకు సంసారియై మెలగెను. శ్రీహరివలన వదునారువేల థార్యల కొక్కొక్య రికి అయిదుగురు పతులు కలిగిరి.

ఆయన ప్యుతులందరిలో శౌర్య పతాపములకు బలపరాాకమములకు పేర్వడసిన సద్గుణసంపన్నులు, పదునెనిమిదిమంది ఠలరు. వారు (వద్యుమ్న్మ, చారుధేష్ట, సాంబ, మి్మితవంత, భాను, బృహద్భాను, దిప్తి మంత, వృక్క అరుణ పుష్కల, దేవభాహ్కు చిత్రభాను, శృతదేవ, వ్య్యగోధ, వరూధ, కవి, సునందనులు, శ్రీకృష్ణ్యతివ్యకల సుతుడు ఉవ శ్లోతుడు. ఆతడు నారద శిష్యుడు. ఆ శిష్యత్వముచే నాతడు దిష్యజ్ఞాన పరుడై, సంస్కారవంతుడై: దీన జనోద్ధరణాతత్సరుడై మహోత్క్బృష్టు డాయెను.

దేవాసురుల పోరునందు మడిసిన కొందరు రాక్షసులు ద్వావరమున రాజులై పట్టి [ప్రజలను పీడించుచుండ వారిని తుదముట్టించుటక్రై దేవతలను యదుకులమున భగవానుడు జనింపచేయగ వారు నూటయొక్క కులములై విలసిల్సిరి. శ్రీకృష్ణుడు వీరినందరిని సమీకరించి తనవద్దనున్న సేనావాహి నితో దనుజుల ననేకనుందిని సంహరించి భూభా రమును తగ్గించెను.

(పద్యుమ్నుడు

రుక్కిణీకృష్ణుల కుమారుడై న _సద్యుమ్నుడు పూర్వభవమున మన్మ ధుడు. _సద్యుమ్నుని జననకొలమ౦దు అశరీరవాణి, శంబరాసురు డీతనిచేత నిహతుడగునని వల్కెను, దానిని విన్నశంబరుడు ఖీతిల్లెను.. వెంటనే (వద్యుమ్నుని సంహరింప దలభెను. ద్వారకలో (వద్యుమ్నుడు జనించిన

త్రై థీకృష్టావతార వైభవము ఎనిమిదవ దినమున కాకిరూపమున వాని నపహరించి సముద్రమున బడవై చెను. ఒక పెద్దమీన మాశిశవును [మింగెను. అది ఒకజాలరి వలలో చికాను. ఆజాలరి దానిని శంబరునికి కాన్మగా నొసఎగెను మన్మధుని భార్య రతీదేవి. మాయావశియనుపేర దాసివలె శంబరుని గృహమున పనిచేయుచుండెను. నారదుడామెకు (పద్యుమ్నుడు చేపగర్భమునుండి బయల్పడుననియు, ఆశీపీవే శంబరుని సంహరించి ఆమెను పరిణయమాడ గలడనియు, నుడివెను. జాలరి తెచ్చినచేపను మాయావతి ఖండింపగా అందు బాలుడు గోచరించెను. నారదవృత్తాంతము (ప్రకారము ఈబాలుడే (పద్యుమ్నుడని మాయా వకి [గహించెను. ఆతనిని రహస్యముగ పెంచి, పెళ్లజేసి ఆతనిభా ర్యవలే మెలగుచుండెను. ఆమెనడవడిని (పద్యమ్ను డాక్షేపింపగ ఆకనికి తామిరువురు తతీమన్మధులనీ తెలియజెప్పి ఒడంబరచెను. ఆమె[పద్యుము వ నకు సర్వశ్యకుమాయావినాశిని"అను మం(తము నుపదేంచెను. అ మం(తబలముతో (వద్యుమ్నుడు శంబరాసురుని సంహరించెను. మారా వతి (వద్యుమ్ను నకు వత్నియ మ్యొను. వీరిరువురు ఆకాశమార్గమున ద్వార కఠు చేరిరి. రుక్మిణి ఇతనీనిగాంచి, తన ప్యతుడేనా యని” సంకోచిరమ చుండగా నారదుడు విచ్చేసి ఆమె సందేహనివృత్తి గావించెను. (వభావతి వ్యజనాభుడను దనుజుని కూతురు అపురూపసొందర్యవతి. ఇండదని షన్లుపున కచిముఖియను రాజహంసి, ఈమె ఉద్యానవనమున (ఫ్రవేశించి అమెకడ (వద్యుమ్నుని ఆసమానసౌందర్యమును పొగడి ఆమె ఇమ నటి? అమరక్తను గావించెను, [వభాపతి వద్యుమ్నుని తనవద్దకు (వభావకతిని కలిసి గాంధర్వ విధిని పరిణయమయ్యెను. వారిక్రుమారుడే (సభావంతుడు. (పద్యమ్ను నకు రుక్మి కొమరితెయగు రుక్కవతివలన అనిరుద్ధుడు జన్మించెను. 'రుక్కి మనుమరాలై న రుక్మలోచనతో అనిరుద్ధుని వివాహము జరిగెను. ఆసందర్భ మున రుక్కియు బలరాముడును వినోదముగ జూదమాడుట సంభవించెను. వెనుక తనకు కృష్ణునిద్వారా జరిగిన యవమానక్చుజ్యక్ర (పత్మికియగా

థ్రీకృష్ణావతార వైభవము ఫ్రం రుక్మి బలరాముని కించవరువ నెంచెను. కానోడినను గెలిచితినస్‌ రుకి వాగ్వివాదమునకు దిగెను. అది చిలికిచిలికి గాలివానయెనటు పోరాటముగా మారి రుక్మి బలరామునిచే నిహతుడయ్యెను. పా గ ఉమా పరిణయము

ఉషాకన్య వాణాసురుని కుమార్తె, బాణాసురుడు బలిచ్యకవరర్తికి అశనయందు బుట్టిన జ్యేష్టసుతుడు. కోణప్పర మీతనిరాజధాని. ఈతనికి వేయిబాహువులు కఠఅవు, ఈశ్వరు నారాధించి తననగరమున కాఠడే పరి రక్షకునిగ ఉండునట్లు అర్ధించెను. శివపార్వతు లీశని కశొణపురమందే నివాస మేర్పరచుకొనిరి. బాణుడొకనాడు శివనపష్మమొక్కి. తనతో పోరాడ గలవాడొర్కడును కానరాడనియు అందుచే శివునే తనతోపోరాడుమనియు కోరెను. అందులకు శివుడు కుపితుడై “నీబాహుకండూతి తీర్చగల వీరుడు కలడు. నీధ్వజమెపుడు భూవతనముగునో ఆపుడతనితో పోరాటము కలు గును.” అని చెప్పెను.

ఉషాకన్య తగిన వరునకై పార్వతీపరమేశుల నారాధించెను. ఒకరేయి ఆమె ఒక సుండలరాకారుని కలసినట్లు కలగని, లఅజ్ఞాభరిత యయ్యెను. మరునా డుదయము చెలికత్తె చ్మితరేఖతో తన స్వప్నాను భూతి నెజింగించెను. ఉషగాంచిన స్వవ్నసుందరుని గుర్శించుటకై చితరేఖ సర్వ రొజకుమారుల చ్మితములను చూపెను, ఆ చ్వ్యితములలో ఉష అనిరుద్ధుని చితముగాంచి ఆతడే తన స్వప్నసుందరుడని గుర్తిం చెను, చ్మితరేఖ ద్వారకకు పోయి నిదురించుచున్న యనిరుద్ధుని తన మాయాజాలముకో తెచ్చి ఉమోమందిరమున జేరెను. ఊమానిరుదులు చూచి కామ్ముకీడల మునిగిరి. ఉష గ ర్భావతెయలయ్యను.

ఈ విషయము చారులవలన వినిన బాణుడు (కుద్ధుడ అనిరుద్దుని నాగపాశమున బంధించెను. ఈ విషయమును నారభునివలన తెలిసి కొనిన శ్రీకృష్ణుడు సేనానమేశతుడై శోణప్పరముజేరి అనిరుద్ధుని విడువుమని

కమా వను 160 థీకృష్ణి వతార వైభ బొణుని కోరెను. ఆతడు తిరస్మరించీగా ఉభయులకు సంప్రలనమరము, 'పారంభమాయెను. శ్రీకృష్ణుడు బాణుని బాహువులను నరికి చకాయు (వయోగమున _సంహరింపబోయెను, తోడనే ఈశ్వరుడు (పత్యక్షమై ఫేకృష్ణుని స్తుతించి తన భక్తుడై న బాలుని (పాజమును కాపాడువ ళు బాణుడు శ్రీకృష్ణభ క్రుడై తనకొముర్రక ఉషను అనిరుద్ధునకిచ్చి వివాహము కావించెను. ఊషా అనిరుద్ధుల కొవురుడే వ్యజుడు. యాదవవంశమంతయు నిర్మూలనమైనపిదవ ఈశడొక్కడే అ వంశమున మిగిలి ఇం్యద్యవస్థము నకు వల్టాభిషి క్తడయ్య్యెన్స, ఉష పూర్వగాథ జస పూర్వజన్మయందు తిలోత్తమ యను అప్పరభామిని. సుందోప సుందులను దానవుల నాశనమునకై (బహ్మ ఆదేశము మేరకు విశ్వకర్మ తిలో తమను అద్వితీయ సౌందర్యరాశిగా సృష్టించెను. ఈమె కారణము ననే ఆ రొక్ష ససోదర్రుల్వు జండొరులతో పోరి హూత్సతి రి, ల ఆమె యొకనాడు చందుని కొరకై గంధమాదన పర్వతము ఏదుగా సోన్యచ్సుండెన్స, అప్పడు బలిష్మక్సుడై న సాహసికు డావెను జూచి ఆ రొ(తిందివళ్ళామెతో (గీడించుచుంగెను' వారి యాహాదరావమును ! కింక కీనాదములును అఆ సమీవమ్సున తపోనిష్టలో నున్న దుర్వాసుని (వత మునకు భంగకారణము లాయెను. ఆ మహామునికి గోవము వచ్చి తలో స్లీమన రాకసివై పట్టుమని శపించిన ఆమె పశ్చాత్తప్తురాలై కాపసిని గాపొంశమునకే. (పాంంఇను దుర్వాసుడు కరుణించో బ్రలోత మను వాకాసురుని హో “వరించి ప్యతికగా వృద్ది థీకృష్ణుని పొాక్రుడె న అనిరుద్దుని వరిం పిమ్మట అవ రరూవ్షమ్సు య ణి భే ఖ సులీ మక్‌ పొందుదు వనియెన్సు. పిమ్మట తిలోత్తమ భాణొ -=మ్‌ అనిరుద్ధుని పెండి యాడెను. ఆ హారద్యృవ్వు నమన గొవిరకాపురవ్వరద్వు రుక్కిడీసదనమున శ్రీకృష్ణుడు ఊల్లో క్‌ చతురో క్తుల నామెందనియించు శభసమయష్సున శ్రైవరీనా రదుడు ర్‌ సస్టుని సంకర్శించి తొను డివిన్సండ్ర దెచ్చిన పారిజాత్యవనూనంబును, (శ్రీశర్చించి తమ * (పియత్రమ్రస్తప్రీృల కొసంగుమని చెప్పి వెడలెను

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము శ01 ఆప్పస్పమును మధుసూదనుడు అత్యంతానురాగమున రుక్కిదేవి కొసంజీ గెను. అదివిని సాాతజితి యవనతవదనమై చింతించుచుండగ శ్రీకృష్ణుడు రుక్మిణీరమణిని వీడి సత్యాసదనషమునకు అరుజెంచెను. అట చింతా(క్రాంతు రాల్లై, కోవవివశయై యున్న సత్యను వేరి లాలించుచు నామెయలకీ పాన్చుపైై కూర్చుండెను. ఆమె రోషావేశమున యుక్రాయు క్షవిచక్షణ పోనాడినద్దై తనను బుజ్జ్ఞగించు (పియకాంతుని శిరమును వామపాదమున తాలగ(దోసెను. ఆ స్మాతాజితిపదహతి కాగోపాలుడు కోపింపక విలాసముగ తన రసికతను _వదర్శించుచు జశీనను భవదియదాసుని మనంబున నెయ్యపు గిన్క బూని తా చిన నది నాకు మన్ననయ-చెల్వగునీపదపంకజమ్ము మ తృనుపులకా_గకంటకవితానము దాకిన నొచ్చు నంచునే ననియెద-నల్క మానవుకదా యుకవైన నరాళకుంతలా?” అని వఠ్కెను, ఆహా। ఆకుహనాగోపాలు డెంత చమక్కాంరి. అంతటితోనాగక ఆమెను మధురవచనములతో మురిపించుచు 4400 వరాంగి దీనిక్టై చిండిల నేల స్థావన ముచే"సెడం జూడుము నీనికేతనా భ్యంతరమందు నీనవతు లందజకున్‌ దలవంవు లేర్పడన్‌ వింతగ గల్బవృక్షమునె వేడుకమూటలు గావు....-44... ల అని ఓదార్చిను. అవ్విధమున సత్యను (పసన్నను గావించి గరుడారూఢుడై సత్యా సమేతంబుగ స్వర్షంబున కరిగి కల్పవృక్షంబు పెకలించి గరుడుని పై నుంచుకొని యరుదెంచుచుండగా దేవతలు శకౌరితో యుగ్ధమునపు తలపద భీతిల్లిర. కాని వ్యజపొణి కోప్పోదిక్తుడై వైనతేయునిపై వ్యజమెత్తి వ్లైచెను. దానిని శౌరి నిరోధించెను. శ్రీకృష్ణుడు పారిజాతవృక్షముతో లా *'పారిజాతాపహరణముి ) క్షీవ అదాఘాయముషమున-123వ వద్యము +4శ్రీమదార్యధపద్మపురా టయ స కొకు చష్యాష్యంవ వద్యము, ళం మున త (వజీతము (శ మందు |

102 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము ద్వారక కరుదెంచి సత్యాసదనమున దానిని పొదుకొల్పి ఆమె కమిఠా నందమును కల్పించెను. శ్రీకృష్ణ తులాభారము ద్వారకయం దెల్లిరును సుఖశాంతుల నలరుచుండగ నొకనాడు సురనౌని సత్యభామగ్భహమున కరుదెంచి ఆమె వై భవాతిశయమును 1(పశంసించెను, అందుల కమితానందము నందిన సత్య సంయమీశ్వరు నర్దేశించి, ఇట్టికల్నరుమముు ఇట్టివతి జన్మజన్మములకు (ప్రొ ప్తించు నుపాయమేదేలి సెలవిండనెను. డేవర్షి యామెతో పుణ్యక్యవత మాచరించి, (వకాంకమున పకి నారమహర్డికి దానమొసంగి మరల పతికి సమభార ఇ! థనముగ్గాన్లి ధనేతరముగాని త్రూచి దానిని నా మహర్షి కొసంగి ని (కమ్మల బడసిన ఆమెకోర్కె సిదించుననెను ద్ధి ॥ ఆధ త వకియనుముత్రి క్రింద్ర సత్యాదేవి నారదమహర్షి మీ, న ఉప నరక (వతమాచరించి పిదప పతిని నారదునికే దాన ధన క! న్‌ తులాపురుషదాన మిచ్చుటతై తన మందిరముననున్న ఫలమ జ సంవదసు థీకృష్ణుడున్న తులలో రెండవవై పు ను;చగా పంికూయగ శమమ్యెను,. జగన్నాటక సూ్యతధారియగు జగన్నాధుని గొనిపోవత్తు 6 సంపద ఎందుగలదు? నారదుడు శ్రీకృష్ణుని తనవెంట నార్రద్తుల్లి డగా సత్య దుఃఖితమై పత్రిని కొానుమార్గముగానక మాధవుని ఊపాయాంశరము సెలవిమ్మనీి దీనాకిదినముగా వేడెను. నా న మాధవుని దరహానము గమనించి, రుక్కిణీసడి తన దెలియ€ సో జేవితేశ్వరుని తులదూచగలదనెను, చేళొండు మార్గము చెను. అను పో అహంకారమును విడనాడి ఆమె రుక్కిజిని _పొర్చిం స్చుల న్య తోడ్మాన్లి శెచ్చెను. పైదర్భి శ్రీకృష్ణునికి నమస్సుమన సిమి క ఏలీ ఆ శులసీదళమును "కులయందుంచగా, అద్భుతరితి నష నెను. ఈవిధమున థ్రీకృష్ణతులా భారము అమేయమైన భామ ర నిశ్చలభ క్షి మిన్న యను సత్యమును ధృషపజచి, సత్య నాంకారము సణచి నచుతపెంచి సవ సామ రస్యము వెలసెను న్న తులనుధ్య లాారప్రతై్తసైు ఆఫీలం

థీకృష్టావతార వై భవము 103 ఉలి 7. విజయ ర్పృష్ష జరాసంధునితో విరోధము

ఆప్తుడు, అల్లుడునై న కంసుని మరణవ్నార్హ జరాసంధునికి అశనిపాత మమయ్యొును. తనకుటుంబ సభ్యుడైన వృ్మతిఘ్నుని వధ జరాసంధునికి తీరని వ్యధయమ్యును. కంసధనుర్యాగమునకు వెళ్ళిన తన మంతులు, సామంతులు కంనసంపహారానంతరము బలరామకృష్ణులవే అవమానింవ బడిన రీతి విదర్భ రాకుమారుడు రుక్మి స్వయముగా జరాసంధుని కలసి చెవ్నగా, జరాసంధుడు పగబట్టిన పన్నగేం్యదునివలె వారిపై మండివడ సాగెను. జరానంధుని కుమార్తెలు అస్తి పాప్పి వైధవ్యముతో వేదనా భరితులై తర్మడివద్దకు వచ్చి హృదయవివారకముగ విలపించిరి, శోరతవ్త లైన తనయలను గాంచి జరానంధుడు కుపితుడై బలరామకృష్ణులను యమపురికి పంపుమనని శపధము చేసెను,

వంటనే దౌత్యవేత్తలను పంపి తన ముఖ్యసామంతుల్జ్లె న చేది (పభువు దమఘోషున్సి విదర్భ యునరాజు రుక్మిని అవంతీ రాకుమారులై న నిందానునిందులను, ,తిగర్త ప్రముఖుడు, వరదుని, సాళ్వదేశాధీవని, తదితరులను రావించి అజేయమైన మగధ సై న్యమును సమషహాయదత్తవరచ్చి మధురపై దాడివెడలెను.

ఈవ్నార్త వేగులవలన నెటిగి ఉ్యగసేనుడు యద్యువముఖులతో, బలరామకృష్ణులతో రహస్యమంతనములు జరిసెను, ఆ సమావేశములో వసుదేవుడు, అ్యకూరుడు, [పాసాదరకకుడై న విక్యమడు, గదుడు, శంకుడు, ఆదిగా గల యదువీరులుకూడ పాల్గొనిరి, కురువృద్ధుడ్డై న భీష్ముడు వీరికి సహాయపడుటకై. ఉత్సాహము చూపలేదు, బలరామకృష్ణు లిరువురు మధురను విడిచినచో జరాసంధుడు ముట్టడించక తమను వెంటాడునని థీకృష్ణుడు చెప్పెను,

బలరామకృష్ణుల ధీయ్యుక్తి ఆర్యావర్త మంతయు (గుమ్మరిన వికదుని తమకు సురక్షితస్థాన

కః శ్రీకృష్ణావతార వైభవము మేదియో. తెలుపుకుని శ్రీకృష్ణుడు కోరెను కరవీర పరాధిపడై న సృగా లుని చేరుమని యాతడనెను అతడేకాళ వింధ్యపర్వత (పాంతమందలి మహిష్మతుని, పరికానగరమును పాలించు ముచికుందుడు, ఆతని జ్ఞాతులు హరివంతుడు, మాధవుడు, సత్వతుడు; అతని కుమారుడు భీముడు మున్నగువారుకూడ తమబంధువులని విక్యదుడనెను, అభీముని మనుమ డైన రేవతుడు సొరాష్ట్రలోని గిరినగరి రాజధానిగ తనపాలన నెలకొల్పె నని చెప్పెను. గగ్గాచార్యులు సహ్యాదిపై తవమాచరించుచున్న భార్లవరాముసి కలియవలెనని సలహానాస గను. శ్రీకృష్ణుడు ఉ(గసేనునీతో తాము మధురనులీడి వెళ్ళనవెంటనే గదుని జరాఫుధుని వద్దక పంపి, తాము మధురయుందు లేనట్లుగా నుడువుమని చెప్పెను. ఆ౦తనిరువురును రొజు సభనుండి దేవశీమందిరమునశేగి ఆమె దీవెనలు పొంది ఆమె (పక్కనున్న రుక్కిణ్మీకివకలతో పరిహాసమాడ్రి ఉఊరవునితోకలస్సి అశ్వారూఢులె మధుర నుండి వెడలిపోయుం. సహ్యాదిలోనము హైం ద్ర పర్వతముపై తపోనిష్పలో నున్న పరశరాముని కలసి సాషాంగ దండ్యసణామము లాచరించీరి. ఆ మహాత్మని ఆశీ రి చిళు *. రనీచనములు పొందిన తర్వాత కంససంహారము గురిం వము, అనంతరము జరాసంధుడు మధురపై తల పెట్టిన దండయ్యాత చ్చి శి ౌ ఆర్త ౦ప తలచితిమనియు వ్క,! భు! సృగాలవాసుదేవుడు స్వార్ధవరుడును, అహం వాయు ధూరుడున్సు కానే దై వాంథ సంభూతుడనను దురభిమాన వము ఆతని ఆశయము (శ్రేయస్కరము కాదనియు. సెల కకం! ", మూలింని వరతరాముడు పశ్చిమకీ రమునగల గోమం నిడువై స, నున్సపె న వర" వసగియు, రన నిరురగాదులు చేరలేని మనియు, సజ్జన వర్త వ్వ మనియు, అది సుందరవన పుష్పఫల భరిత జ ఖైతీమనియు వారితో నుడివెను, _ గరుడుల సహకారము పరకం రశరాముడ్తు, బలరాముడు, థీకృష్ణుడును మువ్వురు కలసే

శ్రీళృష్టావతార వై భవము కే05 గోమంతక వర్వతము చేరిరి. ఆ పర్వతవాసులై న గరుడులు, వారి అధి నేత ఆ మువ్వరికి ఘనస్వాగతమొసగి, అతిధిసత్కారము లొనరించి, వారిని తమకడనే ఉండనలసినదిగ (ప్రార్ధించిరి. పరశురాముడు వారితో కొంతతడవు గడప్కి కర్తవ్యబోధ గావించి, తన అందదండలు వారికెళల్లవేళల

లభించునని హామీయిచ్చి తన య్మాశమమునకు మఠలి వెడలెను గరుడులు బలరామకృష్ణులతో అతిత్వరలో సన్నిపాతత్వమును పెంచు వారికత్యంత ఆప్తలైరి. గరుడులరాజు ఆ ర్రేయుడు, ఆతని కుమారుడైన వైనతేయిడు జన్మతః అవిటివాడు, నడువలేడుః వారి యువరాజట్లుండుట జాతియంతకు తీరని దఃఖమయినది. థ్రీకృష్ణుని వభావముచే వైన తేయుని అవిటితనముపోయి. స్వస్థత చేకూరను. అందుల కా ర్తేయుడును? గరుడు లెల్లరును శ్రీకృష్ణునిపట్ల కృళతాజ్ఞతాభావము చూపిరి. వై నతేయుడు సర్వచవేళల శ్రీకృష్ణు ననుసరించి చాలా విద్యలు నేర్చుకొనెను. బలరామ కృష్ణులు గరుడులకు అస్త్రవిద్య, మన్లియుద్ధము మున్నగువానిలో శిక్షణ.

నాసంగి వారిని బలీయమైన సంఘటితకూటమిగ రూపొందించిరి.

శ్రీకృష్ణ బలరాముల అయుధములు ఆ కొండపై నున్న లోహమ్మిశితములై న ఖనిజములనెంచ్కి వానితో రాగిని ఉక్కును సైతము చిన్నాఖిన్నము చేయగల నూత్న లోహమి్మిశ మమును తయారుచేసిరి, గరుడులు దానితో వివిధములై న ఆయుధము లను తయారుచేసి వారికి నిచ్చిరి, అటుల తయారైన హలాయుధమునకు స౦ంవర్శకి మనియు, మరొక ఆయుధమునకు “హెనంది మనియు ఒక, శి క్‌ క్‌ ధ్రేకృష్ణుని గదకు కౌమోదకి? అనియు, ఆయన చ్యకాయుధమునకు న. మనియు, ధనస్సునకు శార్ణ మనియు పేరులిడిరి, ఆ విధ మంతకముపై యుగ్ధసన్నాహములు ముమ్మరముగ సాగించిరి. రా గోమంతక దహనము జ జ వి నంధుడు తన సామంతులైన దమఘోవుడు, రుక్మి, అను ొదుడు, దంతవకు రిడ్తు దర న్‌

బలముతోను గోన రదుడు, మున్నగువారికోను, తన చతురంగ మంతళ వర్వశముచేరి దానీని ముట్టడించెను. కొండపైకి

శం6 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము 'పెళ్ళుమార్గము నిఛారుగా, కాలూనినంతనే జారిపోవునట్లుగా,: పై కిచనుటకు దుర్షభముగా నుండెను. ఆతని సైనికులు పర్వతారోహణనము (ప్రారంఖించ గనే పైనుండి గరుడులు శ్రీకృష్ణుని ఆనతితో వారిప్టై కొండబండలను దొర్మించిరి, _వాటిశాకిడికి సైనికులు నిహతుల్లె రి. అందుచే సైనికులు సామంతులు భీతిచెందిి గోమంతక పర్వతము నధిరోహించుటకు సాహ సించరై 6. జరాసంధుడు _మాన్సడి, దిక్కుతోచక సామంతులనెల్లర సమావేశ వరచెను. గోమంతకమును జయించి, బలరామకృష్ణుల తుదముట్టించు మార్గము కెలుపవఠఅసినదిగ వారిని కోరెను. వారిలో పెక్కుమంది నిరాశా నిస్పృహలకు లోచై 6. అంతట దమఘోషుడు ఆ పర్వ్యతమంతయు ఎండు గడ్డీకోను, మొక్కలతోను నిండియున ఎందున, చిచ్చుపెటినచో కొండపై న! మన్న వారిని మట్టుపెట్టవచ్చునని నలహ ఇచ్చెను, జరాసంధు డా వ్యూహము నామోదించి ర్మాతి సమయమున నివ పెట్టించెను.. పర్వతము నలుమూలలనుండి మంటలు మింటిశగ సెను. అఎచలి చెట్లువేమలు అగ్నికాహుతికాగా, వన్యమృగములు (పాణభీతికో తల్లి డిల్లుచు అటునిటు పారిపోసాగెన్స, గోమంత6 దహనము జరాసంధాది రక్‌ అనందదాయకముకాగా, కొండపై నున్నగరుడులు భయపడి బలరావు ఎం శరణువేడిరి, థీకృష్ణుడు వారినందరిని పర్వతశిఖరముపె నున్న నీడ సర్ట్‌ గొనిపోయి సరస్సుల గట్టులకు ,గండ్డు కొటించెను. అ లుదిక్కుల జలపాత | మి నెల్లి నార్చిష న! లవాతమువలె ప్రవహించి వేకువరూమీనకు మంటలి జరాసంధ్పన్సి పతఠలాయనము ఐనను చిమ్మచీక్ర గ్ర యమునకు పదిఘడియల సమయమున్నది* 405ట్లు కమ్మియున్నవి. ఆ ఇ వ దైన బలదేవుని నాయకత్వము సృ ములో అవకవరాకమొ ముట్టడించిరి, ఆ చ్చీక్రజ్రిల్రః స ఖీ ఢుడులు జరాసంధుని శిబిరమును సాముతులు చెల్తాచెదరె గ అవ పైనికలను హతమార్చిరి. మిగిలిన ణు టా ఎస్టున. ్రీకృష్ణుడు పొంచజన్యముగు

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము 107 పూరించి జరాసంధుని, అనువిందుని, రుక్క్మిని తన నిశితకార్ముకముల నొప్పించి, వారిని విరధులగావించి ఓిడించెను. ఉద్ధవుడు, బలరాముడు దరదుని సంహరించిరి, జరానసంధ బలరాములకు భీకరమైన గదా యుద్ధము జరిగెను, జఠాసంధుడు బలదేవుని ధాటికి తట్టుకొనలేక అను విందుని రధముప్పై పలాయనమయ్యను. ఆ విధముగ జరాసంధునకు గర్వభంగము జరిగెను. జరాసంధు డా యవమానము భరింపటేక కుమిలిను. అతడు మధురప్పై పెక్కుసార్లు దాడిచెసెను. ఏ ఒక్కసారికూడ శ్రీకృష్ణుని జయింపలేడయ్యెను. సౌం[డక నాసుదేవ వధ పాం[డక8వానుదేపుడను యాదవ వంశీయుడు కరివీర పరాధిశుడు, ఈతనినే స్పగాలుడని యందురు. కరివీరపరము కరూళశదేశ ముఖ్యపట్ట ఇము. ఈతడు చుట్టువక్కలనున్న ఆటవిక జాతులను జయించి తన రాజ్యవిస్తరణము గావించిను. ఈవి స్తరణ ఆతని అహంకారమును, స్వాతి శయమునుఇనుమడింవజేసెను. తానే వాసుదేవుడననియు,దై_వాంశసంభూ తుడననియు (సగల్ఫములు పలుకుచు తన వందిమాగధులచేతిను; తన (పజలచేశను పూజ లందుకొనుచుండెిను. ఆ విధముగ తనను వాను డేపునిగ గుర్తించి పూజించని పుణ్యచరితులను, సొాదుపుంగవులను. యోగు లను కారాగారమున బంధించి: హింసించుచుండెను. గర్వోన్నతుడై న పౌం్యడకవాసుదేవుడు కొలువుతీరియుండగా శ్రీకృష్ణుని వనుపున ఉద్ధవుడు అచటకి వెళ్ళెను. బలరామకృష్ణులు తమ దర్శనార్థము వచ్చుచున్నారని ఉఊద్ధవుడు రాజునకు తెలిపెను. వారలనానడు పలువిధముల నిందించి) ఉగ్ధవుని బంధించెను. శంఖచ్మకధారియైన తానే వాసుదేవుడన నియు9 రేపల్లెలో. పుట్టిపెరిగిన ఒక గొల్లవాడు తన పేరు వెట్ట్టొనుటబయాయని ప్రన్లిదములు పలికెను. ఆ శ్రీకృష్ణుడు తనకు పాదా(క్రాంతుడై నచో నియు, లేనిచో సంహరింతుననియు వీరములు పలికెను. రాజ వ దినమున పౌం్యడకవాసుదేపుడు పేరోలగముననుండగా (పొసాదద్వారము. చెంతకు శ్రీకృష్తుడు చి వానికి తనరాక నెరింగించెను. పా, (కృష్ణుడు తన రధముపై వచ్చి గాని

పొం్యడ్రకుడు తన దండనాయకుడై న శ్వేత కేతుని

షావతార వేభవము 108 థ్రీకృష్ణి లా ద్వారా శ్రీకృష్ణుడువచ్చి కనను పూబించవలసినదిగ శ్రీకృష్ణునకు కబురు ణు వెను. థ్రీకృష్ణుడాతని మదోన్మాదమును గరించి, తననీ సాదరము పంపెను. ఆకృష్ణ బా వించి లోనికాహ్వానించనిచో, రాజ్మపాసాద ద్వారములను తుత్తునియలు గా ము లోనికరుదెంచి ఉగ్ధవునిః యోధులను విడిపిచెదనస్‌ సమాధాన వంపెను, దానిని విఠిన పొం్యడకవాసుడేవుడు (కుద్ధుడై తన దండనాయ కునితో థ్రీకృష్ణుని బంధింపుమనెను. శ్వేతకేతు డందులకు గిరాకరింపగొ? కానే శస్తాస్త్రములతో థీకృష్ణు నెదుర్కొనెను, శ్రీకృష్ణుడు పాంచజన్య మును పూరించి సుదర్శన చకముతో అతని ల త్తుక ను త్తరించెను. వెంటనే కారాగా రబద్ధుల నందరిని విడ్రిపించి రాజియగు పద్మావతి నూర డించి, ఆమె వీకై శ్ర వకుడై న వ్యకదేవని సింహాసనారూకుని గావిం చెను. పొం్యక్రకున్‌ అంత్యకియలము జరిపించి వవ్మావతి సగౌరవముగౌ సమర్చించిన సువర్జరత్న రాసులను స్వీకరించి విజయోత్సాహముతో మధురకు మరలెను, “హరివంశము నంద పౌం(డకవాస్సుదేవృని గాథ పొరడకవాసుదేవుడు కాశీరాజు సహాయముతో కాశీనగరమునకు వెలుపల శ్రీకృష్ణు నెదుర్కొనసు. పౌండకనకు త్మీవముగను, థ్రీకృష్పు నకు లేశమ్మాత్ర వినోదముగన్సు నడచిన ఆ లీల సమరమున పొండ కుడు సుదర్శనధార శజియయ్యొను. మిత్కని పాటుగగ్లి పోరాటమునకు ధిగిన కాశీరాబుకూడ చకనిహతుడయ్య్యెన్స, అంత కాశీరాజనుతుడు యాద పలవై పగబూనెను, సమర్థుడగు తన వృక్రిప్తాత్ష నర్ధించి “కృత్య” యగు మహాశక్షి స్పద్భవింపజిన దానిని ద్వారకపె వంనీం. 4 మహాగ్తు శముగవ్వ్వా నాశ క్రిం వ్రరకపై పురిగొల్పెసు, భి ఆ దివాయి ౧ “కీిటై వానుడేవుడ్డు సుదర్శనమ్సును (వ్రయోగించెను: శ్రియుధన్సు సీక్షణమెన ఆ క్ష్యద్రళ 8 శీ తరిమి హిక్క చజుఠంగ వైపర్‌ డీ సశీసరమందలి పార్థివామాత్య, భృత్య, పరో క్ష బలాద్పి సమ స్రమ్సృన్స దహించెన్సు. విజయల్ల 8 పయ థీకృషుడు స మరకు మాణము బల

థీకృష్ణావతార వైభవము 109 వాసుదేవుని మేనకోడలు శ్ర్తైబ్యయను రాకుమారితోను మధురకు బయలు దేరెను. మార్గమధ్యమున వివిధ (గొామములలో ప్రజలు తండోవతండము లుగ చేరి శ్రీకృష్ణునకు జయజయధ్వానములతో స్వాగతము పలికిరి. అట్టీతజి గోవిందుడు మందస్మితవడనారవిందుడై అభయహ స్వముతో వారికి దీవనలొనంగెను. నీలమేఘళ్యాముని, మనోహరరూపమును, మందస్మితమును గాంచి జనులు జనార్దనునకు (వణమిల్లిరి, వారు పెల్లు బికిన ఆనందోత్సాహములతో జనస౨దోహప్ప కోలాహలముమధ్య అవ తీ నగరము చేరిరి. అవంతిలో రృుదాచార్యుల ఆ్యశమమున విడిదిచేసి విశాంతి తీసికొనిరి, ఆ వ్మిశాంతి దినములలో రృుదాచార్యుల ఆ్యశమము నందు థ్రీళ్ళష్ణు డచటి తదితర ఆచార్యులతోపొటు పూజాపురస్కారము లందు, ఆశ్రమ ,(కతువులందు ధర్మనిషృతో పాల్గొని వారలందరకు ఆనం దము కలిగించెను. శ్రీకృష్ణుని ధర్మ్మ్యవవృత్తికి నియమనిష్టలకు దమ ఘోషడు ముగ్ధుడయ్యెను.

సిమ్మట ఆ బృందము ఉజ్జయినికి బయలుదేరెను. చర్క్మితాత్మక మైన ఉఊజ్జయిని సరిహద్దులలో మహారాజు జయత్సేనుడు ఆయన కనల పతులు 'విందానువిందులతో స్వాగతము వలికి ఉచితమర్యాదలతో శ్రీకృస్తు నలరించెను. వారి ఆతిధ్యమును స్వికరించి గురువైన సాందీ పని ' ఈ([శమమందు ఒకరోజు తన సవాధ్యాయులైన విందానువిందుల తోను, గురుప్మతకుడై న పునర్హత్తునితోను మిగిలిన ఆ(శమవాసులతోను ఇషాగోషి నెలపెను.

ట్‌ ం

తన (పియ శిష్యుడు, పురుషోత్తముడు అయిన శ్రీకృష్ణుడు సాధిం చిన అద్భుత విజయపరంపరను వారివలన విని ఆచార్య సాందివని హాన్యధోరణిలో మగధ చ్యకవర్తి జరాసంధుని తాను పరాజితుని గావిం చిన తీరు వర్ణించి చెప్పగా, గురుదేవులు శిష్యుల సామర్థ్యాతశయమునకు గర్వోన్నతి బొందిరి. ఆ సమయమున అ్యశమవాసులై న వాసంతిక్క రేవతి వారికెళ్లరకు మధురమైన ఫలరసముల నొసంగిరి.

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము తం జరాసంధ కాలయపవనులు విదర్భులో పరాభవము పొందిన జరాసంధుడు తోక్కతా క నా వలె దెబ్బితినిన చెబ్బులివలె విరోధి వర్గముపై పగహిధించుటనై ప్యీవము యోచనవేస్కి ఒక పన్నాగమును పన్నెను. దాని _వకారము మధురపై దండెత్తి మధురను నేలమట్టము చేయసలెనని తలంచెను. ఇందులకై చేదిరాజు దమఘోమనిగాని, పొంచాలరాజు (ద్రువదునిగాని, విదర్భ దేశా ది్‌ఛలు రుక్కి భీష్మకులనుగాన్ని కాశీపకినిగాని, హస్తినాపుర కురువీరులను గాసి విశ్వసింప దలచలేదు. తన దండయాాతలో శిరుగులేని భాగ స్వామిగ అకజేయుడునుు వర్యవసాదియ్చు యాదవద్వేషియుు పరమ (క్రూరుడును అయిన కాలయవనుని ఇరాసంధు డఉెన్నుకొనెను. ఆ భయం కరు లిరుష్పడు ఏదో ఒక సమయమున ఇరువై పులనుండి ఆకస్మికముగ మధురను ముట్టడించి సట్టుపెట్టగలరని శ్రీకృష్ణు డూహించెను.. అంత నాతడు పర్యడెండు యోజనములు చతుర్యసమైన స్థలమును సమ్యుద మధ్యమున 'సేశరంచి అచట శ్యతుదుర్భేద్య మైన ష్‌ మహాదుర్లమును, సుందర నగరమును నిర్మించుటకు విశ్వకర్మ నాచేశీంచెను, | తోడనే విశ్వకర్మ శ టి|వ్యై కస క్ర్యప్పరక్షుకంటై వాసవప్పరికంటె ధనదు వీటికంటజె దండధరుని నగరికంపె (బ్రహ్మ నగరంబుకంచెం (బ స్క్పుటముగాంగ నొక్క పరఘుం జెసి సల రష సకీకృతము గావించుటకు అఖండలుడు “సుధర్మః 9 జొజ వ్యక్షమును బహుకరించెన్సు, నవ గన రామల కమ వారినందరిని, ఉఊ్యగసేన మహారాజుతో వ్‌ $ 2 _శషభు వాహనములపై రహస్యవ్వుగ జరా సంధ కౌాలయవనుల కంటబడసీయక ఇహ వ్యయ (వయాసలకొరి సౌరాష్ట్ర సమీవమున గల న్యారకకు శరలించి6, ీకృష్ణుడు కొద్ది అబే

శ్రీకృష్ణావతార వై భవము ల! చరులతో వాయువేగు మనోవేగములతో పరుగిడగల ఆశ్వముల పై కాలయవను నెదుర్కొనుటకు పయనమయ్యెను. కాలయవనుడు గర్గా చార్యునకు, ఒక అప్పరభామిని వలన జనించిన మహావీరుడు యాదవులను కలవరపరచుటయే ఆతని జననమర్మము.

ఒకసారి యాదవ్మశీష్టుల సమకమునందు ఆజన్మ (బహ్మచారిమైన గర్గాచార్యుని ఒక వాచాలుడు యిట్లు ఆవహేళన జేసెను. “ఈతడు పురుషు డై న పక్షమున (బహ్మచారిగ ఎందుల కుండును”ి ఈ అవహేళన గర్భని చాల (కుంగదీసను. ఎంతోమంది యాదవ్యశీష్టులుండియు, ఆవదరుబోతు నదుపు చేయకుండుట గర్గునకు దుఃఖభాజనమైనది. అతడు (కుద్ధుడై వనాంతరమందు మహేశ్వరుని గురించి ద్వాదశవర్షములు ఘోరతవ మాచరించెను. ఆ తపోదీక్షకు ముగుడ్డె న సాంబశివుడు (వత్యక్షమై నీ కిష్టమైన వరమును కోరుకొనునునెను. గర్జాచార్యుడు యాదవులకు భయా వహుడగు సుతు నిమ్మనెను. ఆ వర్యనసాదియే కాలయవనుడు. ఆతడు గర్విష్టి దుర్దముడు, అరివీర భయంకరుడు. ఒక పర్యాయము నారద మహర్షిని కలిసి, _పవపంచమందలి మహావీరు డెన్వడని (సశ్నించగా మందహాసముతో శ్రీకృష్ణ నామధేయమును మహర్షి పేర్కొనెను. ఆ పేరు వినిన తర్వాత కాలయవనుడు మధురపై దండెత్తి శ్రీకృష్ణుని పీచమడంచ నువ్విళ్ళూరసాగెను. అట్టితరి, జరాసంధుని ఆహ్వానమంది మధురను 'రెండవ దరినుండి ముట్టడించుటకు సన్నద్ధుడయ్యెను.

కాలయవనుని కాలధర్మము

థ్రీకృష్ణుడు కాలయవనుని మార్గమధ్యముననే కలిసి సవాలు చేసెను. కాలయవనుని అనుచరులాతని బంధింప (పసయత్నించిరి. కాని వారు తనకు కావింపనున్న అపాయమును ఉపాయముతో తప్పించుకొని థ్రీకృష్ణుడు పారికోసాగెను. కాలయవనుడు తరుముచుండగా గోవిం దుడు ఒకకొండగుహలో (ప్రవేశించి అదృవ్యడయ్యెను, వాడును థ్రీకృళ్ణుని వెంట గుహలో (వవేశించినాడు,. అచ్చట కాలయవనునకు గురుపెట్టుచు న్విదపోవుచున్న ఒక మహనీయుడు కాన్సించెను. థ్రీకృష్ణుడే న్విదించు

వ భవము 112 థ్రీకృష్ణావకార వైభ చున్నట్లుగ (భమించిన కాలయవనుడు వికటాట్రహానముతో ఆ మహాపరు ల క చికుందుడు. ఆ షుని కాలదన్నెము. ఆతడు మహాతపసృంపన్నుడై న ముచి కాలయవనుని పాద్యసహారముచే న్మిదాభంగమువలన కోప్మోది క్తుడ్డి 9 సే పదృక్కులను వానిపై [ప్రసనరించెను, అఆ చూడు్కుల వేడిమికి కాల యవనుడు భస్మీభూతుడయ్యెను, ముకుందుడంతట నుచికుందునకు సౌకెత్కరించి ఆ భక్ర్మాగేసరుని తన వర్యవసాదమువే అను[గహించెసు. శాలయవనుని ఆసంధ్యాక సై నికనివహము కకావికల్నై పారపోయెను* జరాసంధుడు తన రాజధానియగు గ౦(వజమునుండి మధురపై దండెత్తి? నిర్జనమై కౌంతివిహీనమై కాంతిబాసిన మధురనుగాంచి హతాశిదై శిరోగమించెను, ముచికుంద్రుని వృతాంతము ముచిపందుడ్రు మాంధాత కుమారుడు. ఆతడు సుగుణసంపన్నుడు, మహాభక్తుడు, బలపర్యాకనుములలో సాటిలేని మేటిలీరుడు, దేవతలను ప్రక సులబొరినుండి పలుమార్లు రక్షించిన ధీరుడు. సురులాశనికి (వ్రత్యుప కారముచేయ నేడేని వరము గోరుకొనుమనిరి, ముచికుందుడు మోషమును కోరెను, మోళమును (పసాదించు 8 థీహరిశేతప్ప నితరులకు లేదని నుడ్పిలిగ్ర పై సొుబికుందుడు. దివాసుర యుగములలో నిమగ్నుడై యున్న ఇరమనండు అకని భార్యలు బంధీవులు, మతులు కాలధర్మము చుటక్ష గాన ద్రమి తెలిసిన ముబికుందుడు తన మనోవేదనను మి గుహయందలి ముచిట్లై సౌదింపుడని డేవశలను కోరెను, శతృలిత ౦దుని గాఢన్మి్య దేవడ త్తమెన గాఢని(దను భ౦గవరచిన కొలయవన్సదడ్ష ముచ్చి వా భస్మ మయ్యెను, యా దవచె కుందుని కోపాగ్ని ఆహుతియై ప్త్‌రియగ్స శ్రా వంపిన ముచికుందునకు తీకృష్తుడు ద రియవనుని కాల్సని బారిక ఇ +నమిచ్చెన్సు, , చరువందిన క్పృచ్చిండ్రుడ్డు స్రోతపూర్వకము

థీకృష్ణావతార వైభవము 113 నాతనిని “అమిత కేజోవంతులై న తమరెవరో తెలియజెప్పి నన్నను ఉగహింపుడని” వేడెను. అంత థ్రీకృష్ణుడు కర్రాజ్రా! నేను గుణ, జన్మ కర్మనామముల కతీతుడను. ధర్మ(బతిష్టాపమునకై. రాక్షస సంహారము నక్కు దుష్టశిక్షణమునకు, శిష్టరకణమునకు పహ్మాది దేవతలు (పార్థింపగా దేనకీ వసుదేవనందనుడవై. అవతరించితిని. పూర్వజన్మమున కాలనేమి యగు కంసుని కాలరాచితిని. పూతన, శకటాసురాది (వవండ రాక్షసులను పరిమార్చితిని. నీవు భక్తి పారవశ్యముతో నన్నానందవణచుటచే నిన్నను (గహింవ నిటు విచ్చేసితిని. నీ ఈప్పిత మెజిగింపుము, ముచికుందుడు ఆనంద సంభమాశ్చర్యములు ముప్పిరిగొన శ్రీహరియే తన నుద్ధరింప విచ్చేసిన థ్రీకృష్ణుడని గుర్తించి “జగదిశ్వరా। ఈ జగమున నీ మాయకతీతమైన (పొణిలేదు. స్త్రీ పురుషులెల్లరు నీ మాయకులోమైై గృహారావువిత్తాదులపట్ల ఆసక్తి చూపుచ్చు వరమార్ధ స్వరూ పుడవై న నిన్ను విస్మరించి వ్యవహరించుచున్నారు. ఆ విస్మరణసు సర్వ దుఃఖములకు హేతువు, అన్ని అనర్థములకు మూలము, “సంసారచకములో పరి_భమించువారు తమ పూర్వజన్మల పుణ్యా ధిక్యము వలన ఈ కర్మభూమిలో మానవుల్లై జన్మింతురు, అయినను వారు కొమువాంఛిత్సులె నీ దివ్య నామస్మథణమును మరచి ఐహికచింత నలో కొట్టుమిట్టాడుచున్నారు. తన్మూలమున సర్వోత్కృష్టమైన మోక్షసాధ నకు దూరమగుచున్నారు. మోక్షకాముల్లై న పుణ్యపరుషులకు సాధు సమాగమభా గ్యము, ధ్యాననిరతి, భక్తి, విశ్వాసము లేర్పడును. “భగవద్భ క్తులకు పురుషో త్తముడవగు నీ పాద పరిచర్యమయే పరమ పదము, నీ సేవద్వారా ముక్తి నభిలషింతురు, అందుచే తర్మడీ! నాట నీ సేవాభాగ్యము మ్మాతమే (వసాదింప”మని (సార్టించెను, ముచికుందుని మధుర వచనముల కలరిన శ్రీహరి అతని అచంచల భక్తికి మెన్సి అతడు కోరిన వరమును (ప్రసాదించెను. వరలబభ్థిపొందిన ముచికుందుడు నరనారాయణస్టాన మెన బదరికాశమమునశేగి *వశారత చిత్తముతో నిశ్చలభ క్తితో థీషేన్నారాయణు నారాధించి ము క్తిబొందెను,

శశ శ్రీకృష్ణావతార ప్టేభవము నరకాసుర సంహారము నరకుడను రాషసేం్యదుడు (పాడ్డ్ఫోతిషపరాధీకుడు. అతడు వరాహ రూపముననున్న విష్ట్ణుమూర్తివలన భూడేవికి జనించిన తనయుడు, యోగన్విడను డి లేచిన విష్ణుమూర్తిని భూదేవి కామించెను. అతడు (పీతుడ్డై వరము కోరుమనగ ఆమె తన కుమారునకు వైష్టవాస్త్రము నిమ్మని కోరెను. శ్రీహరి దాని నొసంగెను. నరకుడు తన వాహనమైన “స్ముపతీకమిను గజము నధిరోహించి బలగర్వముబే నర, కిన్నర: కింపురుష, గంధర్వాధుల నిర్జించి, వారిని తన వశవ ర్తుల గా వించుకొసెను" (పార్ట్యోతిషపురమునకు నలువైపుల మహావీరులై న మురాసురుని, హయ (గీవుని, నిశంభుని, పంచజనుని రక్షకులుగ నుంచెను. నతకాసురు డొవపరి దేవలోకముపై దాడివెడలి మహేందుని అమరావతినుండి తరిమికొట్టి ఆకని సింహాసనము నధిష్టించెను. అతని నివాసమును దోచుకొని, దేవకొంతఅలను చెజబట్టెను. విశ్వకర్మ తనయను కూడ బంధించెను. ఎవరికిని దృశ్యముకానివి, కోరరానివినై న అదితి కర్ణకుండలములను, వరుణచ్చ్భ్చ(శతమును అపహరించెను. పదునాలువేల నూరుమంది గంధర్వ కన$్ట లను, అక్షమంది యకకాంతలను ఇంకెందరినో కిన్నెర సిద్ధ, సాధ్య, విద్యాధర సుందరులను బంధించెను. బదరీవన మందలి మునుల యజ్ఞశాలలను తగులబెట్టించెను. మునివత్నుల నమిత మైన అవనూనములకు గురిచేసెను. అంత వశిస్థ్ర వాసుదేవ, కపిల, కాశ్యప, ధెామ్య, భరద్వాజాదులు ద్వారకలోనున్న శ్రీకృష్ణునితో నరకునివలన బాధలను దేవతల అగ చాల్లను 'మొఅపెట్టుకొనిరి. ఆపద్భాంధవుడై న కంసారి గరుడ వాహనముపై బయలుదేరగ సత్యభామ రణరంగమున ప్రాజేవని (_ప్రతాపోన్నతిని వీక్షింప మీమ్మునుసరింతునని (ప్రార్థించి ఒప్పించెను. వారిరువురు గగన మార్గమున జని గిరి శన్త్శి సలిల, దహన, పవన, దుర్గమమై, నురా సుర చాపపరినృతమైన _పాస్ట్యోతిషపరమును చేరిరి. నరకుని కోట (పాకారములను థీకృష్ణుడు తనకామోదకి గదా[పహారములతో నుగ్గునుగ్గు గావించెను. సుదర్శన చ(కజ్వాలలతో అక్కడి అగ్ని వరుణ (ప్రాకారము

శ్రీకృష్ణావజార వై భపము క్‌ అను దగ్ధమొనర్చెను, తన నిశితకరవాల వై పుణ్యముతో మురాసురుని మాయాజాలమును ఖీదించెను. అరినీర భయంకరమైన పాొంచజన్యమును పూరించి, కోటబురుజులమీది శతఘ్నులను నిర్మూలించి అచటి కావలివారిని మట్టుబెద్దెను. పాంచజన్యమును పూరించిన ధ్వనికి మురాసురాది వైర వర్గము గుండెలు గుభేలుమనెను. మురాసురు డంతట (తిళూలధారియెై చృకి నెదుర్కొనెను. శ్రీకృష్ణుడు తనబాణముతో (తిహలమును ఖఎడించి వాని గదను తు తునియలు చేసి చకాయుధమున వాని పంచశిరముల నుత్తరించిను. అంత నాతని కుమారుల్లై న తా్యముడు, అంతరిన్తుడు, _శవణుడు, విభావసుడు, వసుడు నభస్వంతుడు, అరుణుడు స్వామ్‌ నెదరించిరి. కేశవుడు వారి నందరిని, నరక సీనాపతియగు పీరునికోసహా యవమస్పరి కంపెను. మురాసురుని సంహారమునకు వెజగం౦దిన నరకుడు మార్గాంతరముగానక స్వయముగ రణరంగమున కురికెను. నరకనిగాంచిన సత్యభామకు క్మీవావేశము కలిగ్మి నాధుని శప్త్రొస్త్రముల డైైకొని నరకునిప్తై విజ్బృంభించెను, వీర, రౌద్త వీభత్స, రసావేశ, పూరితమై యా దానవునిపై శరవర్షము " గురిపించి శాత్రవ సై న్యమును చీల్చి చెండాడిన స్మాతాజిత్‌ని గాంచి మహదానంద భరితుడై హరి ఇట్లనను. *క౦॥ “కొమ్మా! దానవనాధుని గొమ్మాహవమునకుం దొలగె గురువిజయముం గ్నై కొమ్మా' మెచ్చితి నిచ్చెదల గామ్మాభరణవులు నీవు గోరిన వెళ్లిన్‌” ఆరీతి నతడు ఒహుమానపురస్పరముగ నామె నభినందించెను, అది విని నరకుడు థ్రీగృష్ణునితో = +45క01॥ “మగువ మగవారి ముందణ మగతనములు సూవ రణము మానుట సీకున్‌ మగతనముగాదు దనుజులు మగువులదెసం జనరు మగలమగ లగుట హరిలో *శ్రీేమహాభాగవతము:ః దళమస్కంధము, ఉఊత్తరభాగము 187వ వద్యము.

శ్రీమహాభాగవత ము; దశమస్కంధము, ఉఊత్తరభాగము 189వ సద్యము

116 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము అని _సగల్భములాడెను, నరకుని (ప్రగల్భములకు కినిసిన శ్రీకృష్ణుడు “శతఘ్ని యను దివ్యాస్త్రపయోగముతో నరకుని, ఆతని బల యుధ కకావిక లొనరించెను. నరకుని శస్త్రాస్త్రములను ఖండించి, చ[కొ సు ముతో మధుసూదనుడు రత్నఖచిత కిరిటమండితమైన నరళమ స్తకము మహిని రాల్చెను, అంత సురగణము దేవదుందుభుల (మోగించి సరుషోత్తమ దంవ తులపై పృష్పవృష్టి గృరిపించిరి. భూదేవి తన మనుమడై న భగదత్తునితో కృష్ణుని సమీపీంచి “వై జయంతి” యను మాలను; ఒక రత్నమును ఈ క్తి వినముయై సమర్పించి, స్తుతించి సరకప్యుతుని కరుణింపు మనెను. భక సులభుడైన భగపొనుడు భగదత్తున కభయమిచ్చి, సర్వసంపదల నొసంగెను, మజీయు నరక భవనము [పవేశించి అందు బంధితల్లైద సమనాల్లు వేల రాచకన్యల బంధవిము కుల జేసెన్సు, వారందరు నందకంన నుని తను మన౦బున (పాణవల భునిగ వరించీర, వారియందు (వభువు (వసన్నుడై వారనమ్యగహించ్‌ వాక నరకుని భాండాగారమందలి అమూల్యాభరణన్సృల నొసంగి ధన్మ రధ, తురగ దంకావళములళో ద్వారక కంపెను, దేవేందుని ఆహ్వోనమును పురస్కరించుకొని స్వామి సత్యభామౌ సమేతుత్హై ట్రమ్సర్రాా౭్ర కేగి న రకుడపహరించిన కుండలముల నదితికీ సమర్పించ్చి శచీసమేతుడై న పురందరుని పూజలందెను, సత్య కోరికపై నందనవనమ్వున (వవేశించి పారిజాత వృక్షమును పెకలించి గరుడునిపై నుంచి వెడలుచుండెను, మ హేర్మరుడు స్వామి తనకొనర్చిన మేలుమలిచి పరిగాశమును విడువుమనుదు నడ్డగింప ముకుందు డాతని మదమణంచి వ్వారకయందు (పేమాభిరామ కుని సత్యభామ మందిర | పాంగణమున దానిని నాటించెను, పిక శుభాల్రగ్య మున శ్రీక్రష్ష ౮ -నాలటుబేలి కన్నియలను షె ఎసుడు పదునాలు ల యధావిధిగ వరించి (పపూర్షకాముడె వారందరి ఒకొ్కాక్కారూపమున్ల (వసన్నుక్ష శృంగారవిపహి ల పను ష్‌ న్చి హోరముల త్రేలియాడి నరకాసురుని మ్మ్‌త్రుజై న్స ద్వివిదుడు బక వానరుడు. ఆళి మిక్కిలి బలశాలి, న రక్షన్లి థీకృష్ణుడు చంపెనన్న కోపముతో వాడో

థ్రీకృష్టావతార వై భవము 117 నగరములను పాడు చేయుచుండెను. అందువలన బలరాముడు వానిని దన హలాయుధముతో గొట్టి చంపెను,

కొల్లి ద్వివీదుడు (తేతాయుగమున సుుగీవుని మంతి, మైందుని సోదరుడు. డామరావణ యుద్ధమున రామపక్షమున బోరెను, చాలమంది రాక్షసులను సంహరించెను. శ్రీరాముడు (సస్థానమునకు బోవక పూర్వము ద్వివిదుని జూచుటకు వెళ్ళెనుం

హంసడిభరకుల వ స్రత్తాంతము

జరాసంధునకు సాయముగ హంసడిభకులు మధురపై దండెత్తిరి. దుర్దయులై న సోదరులు. శిశపాలాదులును వారికి సహాయ మొనర్వరు. థ్రీకృషుడు వారిదాడి కాగలేక మధురను వదలి వెళ్లెను. హంసడిభకు లాతనిని వెన్నంటిరి, యుద్ధము న బలాఢ్యులై న హాంసడిభకులను గెలుచుట కష్టనుగుచుండెను. ఉపాయమున వారిని వధింపవలెను. శ్రీకృష్ణున కపాయమ న కేమిలోటు? హంసడిభకులకు పరసృ్పరానురాగ మెక్క్యువ యని యాతడెజుగును. ఒకడు మరణించెనేని రెండవవాడును (పొణముల విడచును. వారి_పేమ యట్టిది.

వీరిరువురు దుర్వాసాది మునుల నవమానించు చుండుటచే వీరిని బరిమార్చుమని దుర్వాసుడు శ్రీకృష్ణునితో జెప్పెను హంసుడు తన తం(డియు సాళ్వదేశాధిపతియైన (బహ్మదత్తునిచే రాజసూయ యాగము చేయింవగోరి లవణంబు కప్పంబుగా దెమ్మని చెప్పుటకై శ్రీకృష్ణుని కడకు దూతను బంపెను. థ్రీకృష్ణుని కడనుండి _ప్రత్యుత్తరము తెచ్చిన సాత్య కిని హంసు డవమానించెను. శ్రీకృష్ణుడు వీరిరువుర నుపా యముచేత సంహరింప దఠలచుకొని హంసుడు మరణించెనని డిభకుని జెవిని బడునట్ట్లు వార్త వ్యాపింపజేసెను, ఆవార్హ డిభకుడు నమ్మి హంసుడు లేని లోకమున నేనెట్లు శ్రీవింవగల్లుదునని నదియందు మునిగి (పొణ

రో ట్‌

త్యాగము చేసికొనెను. డిభకుడిట్లు మరణించెనని విని తానొక్కరుడును జీవించి యుండజాలక హంసుడు బలవన్మ రణము నొందెను.

థీకృష్ణావతార వైభవము ణ 165 రాజసూయ సన్నాహము గా జ్య లు శ్రీకృష్ణు డొళనాడు బ్రహ్మ ముహూర్తమున లేచి క్ష సలిపి నిర్వర్తించెను, (సశాంతలిక్తుడై. స్నానసంధ్యావందనాదులు నరి ం చెను. పిదప నాతడు దానధర్మాదు- లాచరించి, తన్నాశయి: నధిరో నమ్వుగహించెను. రధసారధి దారుకుడు తెచ్చిన దివ్యరధము హవ హించి సాత్యకి ఉగ్ధవులతో సభాభవనమున కేగెను... ఆయన న నము సుధర్మ, దేవేర్యదుడు శ్రీవారికి అమరప్పరినుండి బహూకరిం అత్యంశ వై భవోపేతమైన కానుక సుధర్మ. ల సమయమున ఒకానొక భూసురుడు విచ్చేసి చ్మకినిస్తుతించి “వీ మహాభాగా? జరాసంధుడు త్ర రాజధానిమైన గిరి వజమునందు ఇరువది వేం యెనిమిది వందల రాపాలన్సు బంధించియున్నాడు. వారు జగన్నాధుడవై న నీపై నన విశ్వాసముంచి ధ్యానించుచు తమకు చెలి విముక్తి పసాదింత్రుళోని నమ్మియున్నార్వ, ఓ దేవదేవా! వారినికన్టైన ఆన్యుగహింపువిన్సని కృ్రనల్సి చేసెను... ఆ భూనుళో త్తముని విన్నపనూ లించిన వాసుదే వృడ్హు ఆలోచనా నిమగ్ను డయ్య్యెన్స, వా అంత్ర (తిలోకసంచారియగు నారదుడు (పవేశించెను. శ్రీకృష్ణుడు మహర్షిని వేదోక్తముగ పూజించి పొండవుల యోగక్షేమముల నరసెను. కుంతీ సమ్యైచ్మ్యూ పాండవులు సుఖులేననియ్సు ధర్మజుడు రాజసూర యాగము నిర్వహించ యోచిద్వా చున్నాడనియు, అందుల కవసరమై “హయసంవ త్తు నాసంగవలసినదనిర్స, నారదుడు మన విచేసెను- అప్పట్టున ధర్మజుని పనుప్పున 2కద్రూశ్ర థీకృష్ణుని సన్నిధి కేతించి ఇంద (పభ్ధ పురమునక్ర రౌవలసిన్సదైగ పాొండ్రుస్సుక్చ్య యాహానక్షు నందించిను* న లు" చు! ల పైనదు అద్ది క _ర్తవ్య మెమిటన్సి (పశ్నించెను. అతడు యుధిస్టిరుగ్‌ యా లనము సముచిత్రవ్పన్న్య కాన్సి తొలుత జరాసంధుని ని వాంచి బందీలై న రాజులన్సు విడిపించపలెననన్సు అ సూచన నొపో చి స ఖ్‌ గూ ప దిం న కేశవుడు భూస్తుగ్ర నారదుల నుర్దేశ్రించ్చి ళన్చ్పి సంకల్సము సిద్ది? జేసెదనని వారికి సెలవొసంగ్చ,

ీకృష్ణావతార వైభవము 119 ఒక సుముహూర్త మున థ్రీకృష్ణుడు బంధు, మిత, సపరివారముగ ఇం్యపస్థము చేరెను. తమనగరికి విచ్చేసిన శ్రీమన్నారాయణునకు సొండవులు, మంగ ళతూర్యనాదములతో స్వాగత సత్కారముల నొసంగి, వారి రాజాంతఈస్పరమునకు తోడ్కొనిపోయిరి. పరంధాముడు తన మేన యత్తయగు కుంతీదేవికి పణామము అొనరించి కుళల (పశ్నలడిగి, పాంచాలీ సుభ్యదల క్షేమమరసి, వ్యిశమించెను. కుంతీదేవి సూచనపై పాంచాలీ సుభ్యదలు అష్టమహిషులను సాదరముగ పూజించి, వారికి విలు వైన బహుమానముల నొసంగిరి. మరునాడు ధర్మజుడు కొలువుకూటము నందు పెద్దలు నమతమున యదు(పముఖల సన్నిధిలో నందనందను నుద్దేశించి రాజసూయాధ్వరమును నిర్వహించ తనకు ఉత్సుకత కల దనియు, ఆ బృహత్మార్యమును నిర్విఘ్నముగ కొనసాగింప తోడ్పడు మనియు అర్థంచెను. జరాసంధ వధ శ్రీకృష్ణుడు యుథధిష్టిరుని తన సోదరులచేత నలుదెసలనుండి యజ్ఞ సంభారములను _ దెప్పింవనలసినదిగ (వభోధించెను. సహదేవుడు సృ జయ భూపాలసహితుడై దక్షిణమునక ను, నకులుడుపశ్చిమమున కును అర్జును డుత్త రమునకును, భీముడు శూర్చునకును దండయా(తలకై , ఉడలిరి, వారనేక భూపతులను గెలచి, కానుకలను తెచ్చిరి. అర్జునుడు జరాసంధుడు అరిఎట్టలేదనెను. ధర్మజుడు వ్యాకులవడగా థ్రీకృ ష్దు డాతనితో జరాస- ధవధక్రై ఉపాయము కలదని థె ర్యమువెప్పి, భీమా ర్థునుల తోడ్కొని గర్జవజము చేరెను. మువ్వురును [బాహ్మణవేషధారులై అతిధి పూజొతత్సరుడై న జరాసంధుని దర్శించిరి. వారి కోరికను తీర్చి మహితయాగఫలమును పొందవలసినదిగ వారు నుడివిరి. విపుల కోర్కె అను మన్నించుట జరాసంధుని నియమము. జరాసంధుడు వారితో

“భూరిగుణులార మీమది కోరిక యెజ్‌గింపు డేమి కోరినవె నన్‌ ధీరత నాసగుటయే కా దారయ నా శిరము (ద్రుంచి మైనను నిత్తున్‌” తనా న ప = *శ్రీమహాభా గవతము; దశమస్క్హంధము:ఉ త్త రథాగము 727వ వద్యము

శం శ్రీకృష్ణావతార వైభవము అని వాద్దానము గావించెను. వెంటనే చ్యకి తమకు రణభిక్ష _పసాదింపు మనెను. ఆ మాటలకు విస్మితుడైన జరాసంధుడు వారి కోరిక తీర్చెద ననెను. కాని ముందుగా వారెవరో తెల్చుడనెను, శ్రీకృష్ణుడు భీమార్జునులను, తనను వరిచయము చేసికొనెను. “మగధేశ్వరుడవై న నీవు భైరవ పూజకు బలిపశవులుగ క్ష్యతియుల తలల నుతరించుట పావపకర్మము. అధర్మ భూయిష్టము, కావున దానిని విరమింపుము. ధర్మమార్గానువ ర్తి వై చరించి నచో నీతో వై రముకేందనెను. జరాసంధుడు దానికీయకొన లేదు. అీకృష్ణుని పరిచయ వాక్యములకు వరిహానముగ నవ్వి, జరా సంధుడు, *ఓకృష్ణా? నాచే వరాజితుడవై. ద్వారకలో దాగిన నీతో పోఠా డుట సిగ్గుచేటు. ళీక అర్భనుడందువా, ఆతడు నా సముడుకాడు. “బలిమి వివాడంపు, పోపు తకమయంతటి వారితో తగు" కాన భీముడే నాకు అవ్యక పరాాశమమున సముడు” అని ఆతనితో పోరున కంగికరించెను. భీమ జరాసంధులు మదగజములవోలె దీర్ధకాలము భీషణ ఘోషణ గర్జనలతో పోరిరి. అట్టిపోరు సమయమున థ్రీకృష్ణుడు తన దివ్యకేజము వాయు నందనున కొసంగెను. జరాసంధుని జనన, మరణ వృత్తాంతమెజీంగిన జగన్మోహనుడు, నృకోదరుడు చూచుచుండగా ఒకదర్భను రెండుగా చీల్చి ఆరెంటిని వ్యతిరేక దిశలలో విసరివై చి జరానంధుని సంహరించు పగ్దతిని సూచించెను. భీమసేనుడు విజృంభించి జరాసంధుని _కిందపడవై చి ఆతని శొడమ తనకాలితో (తాక్కిి రెండవ కాలునుపట్టి ఎత్తి ఆకని శరీరమును రెండుగా చీల్చి విసరివ్నై చెను. జరాసంధ వధ గాంచిన జనసందోహము హాహాకారములు గావించిరి. భీమసేనునకు జయజయధ్వానములు పలికిరి. కృష్ణార్జునుల వేనోళ్ళ కీర్తించిరి. చ్యకి జరాసంధ సుతుడైన సహదేవుని మగధోధీపనిగ పటముగటెను. జరాసంధుని కారాగారమున (మగ్గుచున్న రాజులందరిని చెటీవిడిపింటి వారికి తన దివ్యదర్శన మొసంగెను" శ్రీమ న్నారాయణుని ఏవ్యతేజస్పుగని పునీతులె న రాజన్యులందరు పద్మనాభుని స్తుతించిరి. యా *వరద। పద్మనాభ! హరి! కృష్ణః గోవింద? తాసదుఃఖ నాశ। వామదేవ! - అవ్యయా (పమేయ'యనిళంబు గావింతు మిందిరేశ నీకు వందనములు. ఎశ్రీమసోభాగవతము: దళశమస్క్మంధము- ఉత్తరభా గము: 750వ పద్యము

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము క21

జరాసంధుని వధించి భీమార్జునుళి ఇ 0|(ద(వస్థము చేరిన థీకృష్ణుని ధర్మజుడు వేనోళ్ళ గొనియాడ్పె, ఆ విధముగ లోకకంట కుడున్తు తనకు ఆగర్భ శ్యతువును ధర్మజు రాజసూయ యాగమునకు (గ్రతిబంధకముగా పరిణమించిన రాజేం్యదు, వధింపజేసి స్వామి విశ్వ వి్యాతుడయ్యెను

జరాసంధుని సంహారము ఆర్యావర్తమం;ల్రి స్వాతం్యత్య పిపొను లైన వలువురు రాజన్యులకు వర్యవసాదముగా పబమించినది. సజ్జనుల పాలిటి సింహస్వపస్నముగా వ్యవహరించిన మగణధిశుని ఆ సమయము లోకఠకళ్యాకానికి నాంది. ధర్మజ రాజసూయమున! షుంగళ దాయకము* ఆతని సార్వభౌమాధికారమునకు ,పతిష్టంభన తొలగివోయినది. (వజ లెల్లరు థ్రీకృష్ణవరమాత్మ రాజనీకిజ్ఞతకు, సమయస్నూర్తికి జోహారు లర్చించిరి. ఆయనను దుష్టశిక్షణ, శిష్టరక్షణల నిమిత్తముగా అవతరించిన థ్రీమహావిష్టువుగా గుర్తించిరి, దీన జనోద్ధరణ, ధర్మస్థాపన ఆయన లక్ష్యముగా భావించిరి. విజయశ్రీని వరించిన మూర్తులు మువ్వురు రాజ సూయాధ్వర నిర్వహణకు మార్గము నిష్కంటకము గావించి ఇం్యద్యవస్థ మున కరుదెంచిరి. వారికి ధర్మజాదులు సవరివారముగ నొసంగిన రాజ లాంఛన పూరిత స్వాగతము అపూర్వము,

జరాసంధుని జన్మ గాథ

జరాసంధుని పుట్టుక చాల విచ్మితమైనది అతని తండి మగధా దిథడగు బృహ్మ్యదధుడు. ఆతని ముఖ్యపట్టణము గిర్మివజ దుర్గము అతడు కాశీరాజు కూతులగు 'కవలి: “వారలి అను నారినముణులను పరిణయ మయ్యెను. చాలకాలము వారికి సంతానము కలుగలేదు. సంతానము కొరకు దేవతలను, మునులను భూసురులను పూజించుచుండెను. పృ్యత కామేస్టియాగము చేసినను, బృహ్మదథుని కోరిక నెరవేరనేలేదు,

ఒకనాడు శన భార్యలతో బృహుదధుడు ఒకవనములో విహరించుఛు చూతవృతము (కింద తవస్సు చేసికొనుచున్న చండకౌశికుడను మునీశ్వ రుని జూచి, అతనికి (మొక్కి నంసపీతుని గావించెను. బృవహ్యదధుడు

శ్రీకృష్తావకార వైభవము 122 ఐ డి న చండకౌశికుడు చెట్లునుం తనకు ప్యళుని ్నపసాదించుము కొరుకొనగా గ కర ళు ప్‌స్మిం న నాభీన మామిడి పండును ను! తించి *దినివలన వ్వ గలోొడస్‌ చెప్పియిచ్చెను వంచి బృహ్మదధు డాఫలవను యిద్దరు భార్యలకు సమముగ కరము యిచ్చెను. వారిరువురున గర్భిణులై పసవించగా వారికి అర్థశ పతి కలిగిన శిపశకలములు,పుట్టెను. వారివికృత రూపములకు భయ శ ఆ శిపవులను గృహద్యాః సమీపమున వీథిలో వారవేయించిరి. అచట తిరుగుచున్న “జరి అ) రక్కసి తనకాహారము అభించెనని ఆ శకలము ఆమ శలిప్పి నట్టుకొనిన వెంటనే దృథఢశరిరము గల ఒకే శివవగ నేర్పడి? బీగ్గరగ నేడువ వారణఖించెను, అ బాలుని భారము రాక్షసికి సహింవ రానిదయ్యెను., అంతట జర మానవ ప్రీరూపము ధరించి వచ్చి 3శువును బృహ[దధున 'చ్చినది. జరయస రొక్షసిచేత సంధింపబడిన కారణముచే ఆ శిశుపునకు జరొ సంధుడను నామమేర్చడెను. జరాసంధుడు పెద్దవాడై న పిదప రాజ్య్బాఖి షిక్తుడై నిరుకుళముగ పరిపాలింప మొదలికెను. పూర్శజన్మయందు జరాసంధుడు వపచిక్తియను దానవుడు. అతడు దనువునకున కశ్యప్పనటను జన్మించినవాద్దు చాల పరాక్రమశాలి హీరణ్యకశిని సోదరియగు సింహిక భర్త రాహుకేతువుల తం(ది దేవాసుర నం, గా మమునంధు ఫీమహావిష్ణువచ విపచితి హతుడయ్యెను? ఆతడ్కే తదుపరి జన్మలో జరాసంధుడుగ జన్మించెను. * జ నినుపాల వద్ర [గ్లో జ్న వాసుని ఆధ్యర్యమున బుషిపంగవుల వైదోచ్చారణతో, వై దిక శ టముగ్క సదస్యులు (సశంసింప నా రాజసూ యాగము పరిసమా స్రమర్యొన్సు రు ప మడు “” _ గొపసూయాధ్యర ఘనత వలన కు జ్ర వ౦శ తిష్ట యినుమడించెనని ము మందెను ఆ యాగావస్రింన్ష్స్య్య అ గహూువి ప్‌ ల (పూజకు అర్హుతెన్స గ్రని ధర్మజుడు కొ వృద్ధుడైన భీష్మ నడిగెన్సు, ఆశడ్డు లో న మటిక మును అవతారశ శ్రీకృష్ణుని అద్భుతకృత్యముల 9

థీకృష్ణానతార వైభనము 123 కర్షుడని నొక్కి వక్కాజించెను. సహదేవుడు తాతగారి సూచన సర్వో _త్తమమైన దనగా కురువృద్ధులెల్లరు భశీయనిరి ధర్మతనయు డమితో తృాహమున శ్రీకృష్ణుని సమీపించి ఆతనికి వినయమున (ప్రణమిల్లి శాస్తోోక్స విధానంబున అర్హ్యము నిచ్చెను, శిశపాలుడు థ్రీకృష్ణు నధిక్షేపించి ధర్మజుని ఆవహేళనచేసి భీష్మ నహదేవుల తూలనాడెను. ధర్మజుడు వైద్యుని (పియవచనముతో ఆనునయింవగా భీష్ముడు ఆతని దుష్కా-ర్యమును, వాచాలతను నిర్ధ్యంద్వముగా ఖండింబెను. వాసుదేవ పూజ వలదనిన వారి శిరముపై తన పొదము మోపెదనని సహదేవుడు భీకర (పతిజ్థ గావించెను అంత సభాసదులు భీతులై 6. యజ్ఞవిఘ్న దిక్రితో ధర్మజుడు డోలాందోళిక మానసుడయ్యెను. గాంగేయుడు హరివరా [మాగ్ని ముందు శిఖపాలునివంటి శలభములు నిలువల్లనోవవని తెలువ శిశుపాలుడు ఆ్యగ్రహావేశ పరవకడ్డై భీష్ముని, శ్రీకృష్ణుని మరింతగా తూల నాడెసు.. భీము డ్యాగహించి శిశుపాలుని వధింప నుద్యు క్తుడయ్యెను. అంత భీష్ముడు శివపాల జన్మ వృత్తాంతమును, అతనికి శ్రీళ్చష్టునివలన మరణము నియతమగుటయు శిశుపాలుని తలి సొాత్వతికి కొడుకు శతాప రాధములను స్టై తునని శ్రీకృష్ణుడు వాగ్ధానము. చేసియుండుటయు మున్నగు వివరములు సభాసదుల శెటింగించెను. భీష్మ, ఖీములను ధిక్కరించి శిపపాలుడు శ్రీకృష్ణున కళిముఖుడ్డై ఆతని నుద్దేశించి తపో ధనులు, గుణసంపన్నులు, జ్ఞానులు సుజ్ఞానులు, ఇంకెందరో మహిను భావు లుండగా వారెల్టిర గాదన్సీ ఒక దాళార్తున్ని ఒకి గోపాలుని, ఒక సామాన్యుని, మాన్యునిగా పూజించుట తమకిెల్లరఠకు అవమానకరమని నిరసించుచు, ఇసీ|! “గురుదేవవాన్యుండు కమొలగో(తరహితుండు తభిదర్శడు లెవ్యరో తడవ గాన మషహ్పుల బొరలెడు నాదిమధ్యావసా నంబులం దరయ మానంబు తీదు బహురూపిదైై. పెక్కు భంగుల వర్తించు వాని వరనములు వరుసలేవు పరికింవగ గతిపంబంధుండు దలపోయ మానిమిత్తంబున మానిసయ్యె.

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము శైగై4 తే॥గి॥ బరగ మున్ను యయాతిశాపమునజేసి వాసి కెక్కద యీ యదువంశమెల్ల [బహ్మతేజంు నెల్లి గోల్పడిన యితడు (విహ్మబుషి సేవ్యుడగునె గోపాలకుండు?ి అనిగర్జించెను, ఇట్టవరిమికా వేశాంధుడై లోకారాధ్యునితో కి కాల్యుదువ్విన యాశిపపాల్పుని పక్షమున అతనిసేనాపతి సుమేతుడు స్వ న క్షతియుల కూర్చుకొని యుగ్ధస న్నద్ధుడయ్యెను, సహదేవుడు శిపసాలు శిక్షిం నెంచి మక్చ్య,కేశయ, సృంజయ, రాటమారులతో ల ఆయుధములను ధగ్రంచ్చి శికుపాలుని మార్కొన పూనెను అంశ శ్రీషృష్ణుడు సహదేవాదులన్సు వారించి, తనసమకమున ఖడ్గధారిమై నిలుచున్న కి సాబెనిపంక రోపారుణన్నేక్రుడై గంభీరస్వరమున పానిదుష్కృర్య్థముల పేర్కొనెను,

*మేము (పాగ్గోరిషమున భగదత్తుని పై దండె త్తి నప్పుడు శికుపొలుడు, దా లవృగ్ధసహికమైన చ్వారకను గాల్బినాడు. భోజరాజన్యులు రైవత క్యాదియందు దమకాంతలతో (గీడించుచున్న వుడు వారిని వధించెను, వసుదేవృన్లి యజ్ఞహయము నపహరించిి విఘ్నమొనర్భ్చెన. బ(మభార్య తన థార్యగ జ్రేస్టకా ఇవిగాక్ర వాగ్విషయాపకారము లనేకము నాపైన నకొరణవ్య త్రి కన్స్వ్నన నత్యంత్ర శ కుడయ్యె”ను అని నా చెప్పుచుండ కెశుషాల్సుడ్చ రుక్మి శీహ రణ వృతాంతమున్సు దడవి చురిం+ పరుషప్పుగ్య మాటలాడెన్స స్వామి చ్యక్యవయోగవ్షు న వానిని సంపా రించెను. వాని ప్రషక్సున్సండి తేజమొకటి స్వామి దేహమున జొచ్చెను'

తీకృష్ణుడు శషపాలుని సుతుడైన ధృష్టశ్రిత్సని జై దిరా జ్యమునకు పట్టాభిషి కుని జైస్వ శిపపాలుడు స్రాల్ల పకట కము ఘోషుని వ్యత్సక్షు తలి “శృతశవసు యను సాత్వతి. ఈతనికి సునీధు దను వ్యవహార నామ్షన్వు కలదు, నాళ్ళు భుజములు, మూడు కనులలోను

శ్రీకృష్ణోావళాశ "మ్వైళ్టవమ్టు నెక్రేఫై5

శిశుపాల. సంహార్యవేం గరాజమూచయరరూడుపర్షిసమౌ ప్రి, భ్రర్యళక్షణవ్వై దుష్టుడై.న-శిటిపొలునొ వధింపక తప్పులేదు. (అధిగానచి ముహార్జుఖుంణమహే సుఠుల్సు సభా సమిలు, ఆవ గీపడు ఇ,.ఢయ్కత్తా జను ఉపంపించి శ్రీకృష్ణుని (పస్తుతించుచుండగా పుసష్పవర్షము కురిసెను, అవ్వుడు ధర్మజ్ఞుగు-ఇతిభు లను వారివారి గౌరవ।[వపత్తులకు తగినటు సన్మానింవెను. వారందరి సమక్షళున భిష్మ,ంథ్రీకృష్టాది,- (ప్రముఖులు యుధిష్టరుని యావద్భారత వర్షమునకు సారణథామునిగ మూభిషిటని గొవిశచిరి. అనంతరము శ్రేకృహ్ణాదులు దా౭రకకేగిని.

సాళ్వ దంతవర్త్రు విధూరథుల వధ

సాళ్వడు దమఘోషుని ప్కుతుడు? శిశుపాలుని సోదరుడు. రుక్సిణ్‌ కళ్ళాణ సమయమున శ్రీకృష్ణునిచేత ఓడింవబడ్డ రాజులలో నీతడును గలడు. అవ్వూడు'యాదవుల నిరూ లరచిదనోసి నవతి నబట్టి పజివతినిగూర్చి తఈవతవ మాచరిరచెను. 'నాన్వాన్‌ కపోనయమములి- కలరిన శంకరుడు _వత్యక్షమై వరము కోరుమనెను. సాళ్వుడు షోతుడో గంధర్వ యిక్షం నాక్షస3 సరేం్యడ, కిన్తూర, క్రింప్రర్తుషోదు అుకకేయమును, కాను కోరినచో నజ్లోవథమున ివూరిందగల- మహిత వావహానమును (శ్రుస్తాడింప్షన్నుని శర మేజని ప్రార్థించెను ఆత్ససి-నను[,. దహింప. పూరుడు. మయువిచే. స్టొళ్లక మను ల్తోహనిర్మిత మైన విశాల.-విమూన న గర్మును నిర్మింనజెసి ఇచ్చెను

శోభాక వ్లిమానముడదై. సాత్వుణూ ద్వారకన్నుముట్టడిం చెను. గోదర్ధను డపుడు ద్వారకయందు లేడు. సాంబ (పద్యుమ్నూడులు నగఠ రక్షణ .గావించ్తుచుదిడికి సాశ్వ (సద్యుముం లనుధ్యు ఇరువదియేడు రోజులు పోరు 'ఘోరముగ జరిగెను ఇరుపకములకు తీీవ నషము వాటిలో నము ఆసవమ యాన ఇంటద్మవస్థము నుండి వ్వారకికు తిరిగివచ్బుచున్ను మాఢవునకు దుర్నిమిత్తము అనేకములు తోపు సారధి, డారుకుని తేరుని వెగముగ పోనిమ్మిని అనతిచ్చెను. ద్వారకకు చేరగనే యదువీరులు ఉత్సాహ వంతులై తీవ సమరము సాగ్షింప్ర.స్నాక్సుని సీనలు కలవరపడి వెనుకంజ వేసెను సాళ్వుడు సౌభక విమానముతో యాయుద్ధమును సాగించెను. కృష్ణునిపై రాళ్ళవర్షము టరిపించెను, మాయావసుదేవుని సృష్టించి

కృష్ణావతార వైభవము 126 థ్రీకృష్ణా వ తడవు ఉబద్రిగో? స్రీ తండిని సంహరింతునని బెదిరించెను. కృష్ణు రం ను చింకించి తదుపరి సాళ్వుని మాయను (గ్రహించి గద చేదమును నుగ్గుచేసి సుదర్శన చృక్యవయోగమున ఆతని శిరచ్చే గావించెను, దంతవ కడు శివపాలుని తమ్ముడు. కృష్ణుని మేనయ త్తయగు (శుతదేవియందు నృద్ధశర్ముని వలన పుట్టిన కొమరుడు, కరూశ దెిశాధిప శ్రీకృష్ణుడు కన సోదరుడై న శిపపాలున, తన (ప్రాణమ్మికులై న సౌశసః హొం,డకవాసుదేవులను మట్టుపెబ్టెనని, కినిసి పగసాధింద గదాధారియై చ పై తలవడెను.. శవుడు దంతవ కని తన చక్రాయుధమున నిహి తుని గావించెను దంతవ శ్రొనినుండి వెలువడిన జ్యోతి శ్రీకృష్ణునియందు లీనమయ్యెను, శివ గస్తులై న జయవిజయులు మూడవ పర్యాయము. శికుపొల? దంతవక్ష్రలై. జన్మి౦చ్కి శ్రీహంని ద్వేషించి ఆయనచే సంహరింపజఒడి చిట్టచివరకు ము క్రిబొందిర, దంఠవకు9ని సంహారము. కనులార గాంచి కుపితుద్రై న అతని సోదరుడు విధూరథుడు మురారి మీదికి దుమికి మరుకణముననే మాద ఫని చకాయుధజ్వాలలం దగిలి మరణించెను. శ్రీకృష్ణుడు లోకకంటకొ లైన సాళ్వ దంతవ కరి విదూరధుల వినాశము గావిందీ, మూనవకళాకిొ మునకు శ్రీకారముచుట్టి ద్వారకావాసుల జయజయథధ్యానముల మధ్‌ నగర్శప్రవేశమ్సు శ్రస్యి నిరూ ేగృష్ణుడు కర్మయోగిగాన శేవలము లోకకళ్యాణార్థము దుష్ట ల అద జ ర్రగంము గావించెను సత్యము వానిలీలల నవగతము చేసుకొన వారికి గోచరింపకమానద్దు. = మస్టంక్యాళ్తైత్రన్యాా _

(పజ్బ్జా ఎభవవాహిని 8. జగత్పతిర్భష్ట 127-226 9. కారుణ్యకృష్ణ 227-243 10. అభయకృష్ణ 244-270

జల రం జగ త్ప తి ర్భృ ష్ష భారత కధోపవాహిని 127 కురువంశము కై27 భీష్మ (పలిజ్ఞ 128 వ్యాసమహర్షి చే కురువంశోద్ధరణము శ29 విదురుని పూర్వగాధ 130 కర్ణుని (నిషేక జననము 131 కురుపాండవ జననము క్ష కురుపాొండవుల విద్యాభ్యాసము 133 కుమార విద్యా (వదర్శనము క్షైప్ర( వీరకర్ణుని విచారగాథ క35 లాక్షాగృ్భృుహ దహనము క్ష్‌ హిడింబి పరిణయము క్ష? బకాసురుని వధ క్ష37 (దౌపది స్వయంవరము 1386 (దౌవటి వివాహము క40 హస్తి నాపురమునకు పొండవుల రాక 141 పార్ధని తీర్థయాాతలు క్ష42 సుభ్యదా పరిణయము 143 థాండవ దహనము క్షేళ4 రాజసూయ నిర్వహణను క46 ధర్మజానుజుల దిగ్విజయ యా్యతలు క్షైష7 రాజసూయ పరిసమాప్తి 148 మయసభ =దుర్కోధనుని (కోధోజ్వలనము క49 మాయాద్య్యూతము శేక౦ అనుద్యూతము క్ష్త5క్షే పొండవులు అరణ్యవాసముసన కేగుట క్ష2 పాండవ వనవాసము-శ్రీకృష్ణ సమాగము 153 మార్మండేయోపదేశము ॥్‌ 256

(దౌవదిచే సతీధర్మ (వజోధము ప? దుర్యోధను కౌటిల్యముంఘోషయా[త శే? శశిరిఖా పరిణయము 15ట పాండవుల అజ్ఞాతవాసము 8 గో్రగహణములు క59 ఉత్తర పాణ్యిగహణమ్లు 160 సంధిసమాలోచీనము కే61 (దువదవురోహితు రాయబారము 163 శల్యుడు కౌరవవక్షము జేర్రుట కేర5 కర్పుడు- ర్జుడు కృష్ణుడు 167 కుందీజే వి-కరడు పాండవ సెబీ నః ఎ న్యాద్యకడు-ధృష్టద్యుము బడు క్షై73 కులు సేనానాయకుడు.భీష్ముడు క75 రుక్మి ఉభయ (భష్టుత్వము 180 సంజయునకు దివ్యశక్తు అ అబి 8 ఇరుసేనలు-పరుక్షేత సయనప్షీ న్‌ ద్వావరమున యుద్దవ్యవ స్ట ధర్మజుని రాజనీతి” ఈ న్‌ శ జల ర్‌ మహాభా రతయుద్ధ-ముభీస్మవర్వము త భీష్మ పతనము ను 197 అంపశయ్య పై భీష్మునితో కరసమాగము (దోణపర్వము న క్‌ పం సద్మవ్యూహము న సైంధవ వధ ఇ! (దోణుని అస్రమయము సం (దోణుని పట్టుపూర్వో తరములు వం రర్ణవర్యము నై బి శల్యసారథ్యము ఇవెపే శథడుని మరణము ఒవేే కర్రార్జునుల పూర్వగాథలు న

శల్యపర్వ్యము ఆ 218 శల్యుని పూర్వగాధ 219 దుర్యోధనుని ఊరుభంగము 219 సొసప్తిక, స్త్రీ పర్వములు 221 గాంధారి నిలావము 222 శాంతి, అనుశాసనిక పర్వములు 224 భీష్ముని పూర్వగాధ 224 అశ్వమేధ పర్వము 225

ఇళ

ఏ. కారు ణ్యు కృ ష్ష ఫలవ్మికేత ననుగ్రహించుట 227 నృగమహారాజు 227 ఘంటాకర్ణుడు 228 (దౌవదీ మానసంరక్షణము 2209 చిన్ననాటి చెలికాడు కుచేలుడు 234 శమంతవంచకమున భక్తుల కరుణించుట 235 బుభుమహర్షి 238 విశ్వం కృష్ణమయం 238 వ్మివసుత (పొణదానము 240 ఉఊదంకోపాఖ్యానము 243

10, అభయ కృష్ట

ణ దుర్వాన సందర్శనము 244 పొర్థసారథిగ అనుుగహించుట 246

థంజయ రాయబారము 247 ్రీకృష్ణదౌత్య సన్నాహము న హస్తినలో స్రీకృష్ణైడు 253 శ్రీకృష్ణ సందేశము 256 కురుసభలో హితబోధలు 260 విశ్వరూప (పదర్శనము 261 అగ్నిదత్స రధదహనము నుండి ఫల్ఫుణ రక్షణ 266 అర్జున శవధ సాఫల్యము 267 పరీక్షిత్తుకు (ప్ర్చిక్ష 269 ధర్మజుని అశ్వమేధము 269 “హాతాకుతుం్సూ _

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము 127 అర్‌ 8. జగత్పతికృ ష్ణ భారత కథోపవాహిని

భూభారనిర్వాపణమునకును, ధర్మోద్ధరణమునకును శీకృష్ణమూ ర్తి రూపమున నవనిపై అవతరించిన శ్రీమన్నారాయణుని భక్త సంరక్షణా సకియే భారతగాథ. కారణజన్ముల్లై పడమిప్తై (వభవించిన దె వాం సంభూతులగు పొండుప్కుకుల కనవరతము అచ్యుతు డండయై నిలిచి వారికి వచ్చిన పెక్కుఇక్కట్టుల నధిగమింపజేయుట్క ఆగాధ యందు విస్పష్టముగ గోచరించుచున్నది. శ్రీకృష్ణుని అండయే లేకండిన పాండ వులులెరు. ఆ సత్య మెజింగిన ధర్మప్యుతుడు, శ్రీకృష్ణావతారోపనంహ రణానంతరము. భువిని వీడి స్వర్షారోహణమున కుష్యకమించుట ఈ అంశమునే రూఢిపణచుచున్నది. మనోహరమగు భారతకథ యందలి వివరముల పరికింతము.

రురువంశము

అది హ స్వినాపురము. అందలి రాజసౌధములు, దేవాలయములు సంధ్య వేశయందు సూర్యకిరణముల మూలమున గంగా నదీజలములలో (పతిబింబించుచున్నవి. _ఆ నగర దర్శనమున 'కీగిన నూతను లెవ్వరై నసు అందలి ఉన్నత సొౌధోవరిభాగములగల స్వర్జకలశముఅందు సూర్య (వతిబింబములఅ గాంచి “ఈనగరమున నిందరాదిత్యులుండిరేమో?” యని అచ్బెరువందుచుండిరి. కురురాజ సౌధమందు శంతనుని భార్యయైన సత్యవతీదేవి పూజామందిరములో సత్యవతియు, ఖీష్ముడును, కృష్ణదైె్యపా యనుడును, అ్యక్రూరుడును, విదురుడును ఆసీనులై రి. విచ్చికపీష్యడు సంతానహినుడుగా గతించినందున సత్యవతి కురువంశాభివృద్ది గుజించి తల్లడిల్లి నది. ధృతరాష్ట్రనకు గాంధారి గర్భవిచ్చి త్హివలన సంతానము కలుగలేదు, పాండురాజు విధివకించుటచే శాపవశమున సంసారసుఖ మునుః సంకానభాగ్యమును గోల్పోయినాడు, నత్యవతీ భీష్ములు ఆంతటితో కురువంశ మంతరించరాదని, విదుర అకూరులతో చర్చించి

1581 శ్రీకృష్ణాన్తక్రాశ'బై భ్యప్వేపలీ తరణోపాయము స్థూచియ్వవలసిత్రదిగా ంవేదఖత్రిసులవారిని వ్‌ అంతట నాతడు కుంకీటీవ్లిని చైగ్రద్రి్స నియోగవద్ధతిద్వారా సంతాన బడయవచ్చునని సల హానిచ్యాణసగ్వుప వుడు మ్మ్రరుజేసెను, ఛ్వావపరయుగమున నియోగపదతి నిషిదముకాదు అది ధర్మ బస్థము.. (ప్రాచీన 'యుష్పుల్ము ధర్మశాస్త్రవ్వేత్తలు నాభి సాం, పదాయాట్సి మానులు ఉప్షద్ధర్మన్నుగ నిగొూగ పద్ధతిని సమర్థించినారు; వ్యాసమషా సలహానొ_ పాండురాజు స్టో కుండీదేనీశరసావహించీన ది సత్యవతి ఖీష్మాదులొ అనందించినాష అ పద్ధతియే కురువంశ వృద్ధికి మూలము. భరశుని ౧అకం కరకు; కరశ్రేర్షమున్లు ఆశ్రనింపంపితి వామ్యదృరం బద్ధవతడను. ఉట్టుభిక్షము గను షాలించిర అట్టి రాడైలలోంహ్వూస్తిచ్యరన_ర్తొ (వముఖిడు ఆశ్రని రాజధాని మేాహోస్టి నం. పేమ్మట అురుడనుణాకో పౌలించెను.. అ యహనీయగడుల యాగార్థముు -దున్నిన పృనీత సృపదేశమేో ఆతని పేర్రన కరుక్షేతమని వాసిగాంచిన 'ధర్మ క్షేత్రము, ఆతని: వఠశ వేదే కురువంశమనియు, ఆ వంశీయులే కౌరవులనియు (ఎసిగ్షిపొందిరి. వీరిలో _ ధి బి, [పతీప చక్రవ రి ముఖ్యుడు, ఆరని కుషవిత్రుడై న శంతనుడు హి పెరమ్ముల్లో పటొభిషి కుడ (పజొరంజకముగ పరిపాలనము నెజసెను. అతడు గంగాద్రెవీని వటి గౌంగేయుని వాందిన మహాభాగ్వశాలి. శంతే, ముడు దాశరాజు కుమ్హార్షెయును. అపురూవు సాందర్యవ తియునైై నీ మౌతస్యిగంగ్భికై తపించుచుండ్షగా. శాంతనన్ఫ_డ్లామ్రైన స్వయముగౌ తన్‌ ఏనక్కున క్ష పరిణయము గాంచెను. ఆమెరొ భూజనగంధి. లే సత్యవతి, భ్‌ష్మ్‌ స 4 ప్రతిజ , అ సరదర్భ్‌మున సశ్ర్యవం సంకానవున శే.శాజ్యాధకారము-సం( మంవదేలసుటకై . శ్రాన్ల విహోహినూడ్రనని- ఫ్రిక్ష్యం పతిజ గావించి.గో గే యుడు థీమ్నుదసు'నామమున గరుతిషాక్షినార్స టీ శథితను అనో వ + రి చతాంగద, విఫికవీర్యులు కెన్మింటర ఇ06నని అన భతరము చితో* గక్మడ్లు రాజత్యూను. శాన గంధర్యులక్షో జరిగను పోరుల చ్యికారగతుడే

శళ్ళళ్తావాశై సమనిలీ కతన హాత్రీడయెలైననేన ఆంళిటు ద్లైఖ్యైడు ఉశీరాజా కి శ్యణై ఆంఅరబ 'ఆంబిక, అవబొాలీకళ స్టయాంవళముంచు ఇకాబరాజున్యు లశ్దు నిర్టొంచి వారిగ్పిచిగైి వీరుగ్రైనటే 'సరణయ "మొనరాంప- వళపెబ్దెను అంటొతోను సొళ్న భూవతొశాబలున్‌ _వేమిరభ్రితినానిను. అరొదటో”ఆంబను భిష్మాటు సవ్య ముతతి సాజ్వసకడికంపి, అంవీకారీబాలికలనద్‌ విచ్మితిపొర్యును వహావోమొనర్బేను. అంబను సాక్వుడు తిళనాఠతంచుటజే తమో కీగవ్పచ్చి. విచ్చితవీర్యునకి 'ఆనను వెడిడ్ధేజటియోమనీ కీమ్మె నర్ధిక్‌చెను. కాని వచ్మిక విర్యుడు-పరుని ('పేమిల్లచిన అంబలి తక్నిరా? స్వికరేం చహేళానని ఇష్షరై త సు నుడిపనా అరబ కతనేను బెపట్టుమున్‌ బీమ్యుని” కళను. '(బవావరూనినా గరిష్టుడగు భీష్మూ చరమలక్కునిరొక రం కనుక ఆ త ఠస్కాంళనూ ఆంపిలో అృహతీకోతివాంఛచుు "పెను? వజ సో థ్రల్లా చుటక్షై భీష్ముని గకువైంను పరథురా ముని శళఖ్రుజేడ్రెటు, యవథాలద్గపి రామాయ అంబను స్వికరింపుమని భీష్ముని శాసింపగా నాతడు తన (వతిజ్ఞాభంగము గానింపజాలననను ఈోసరాకరణమూ “కారి (ంనురస్యమును ఘోర సమరముగా. మూర్చెన్లు నారి-ఎడతెగని. పోరాజటమంందు .విజయ.లక్ష్మి గురు త్యజ వెళ్వరివ్రీన్రి ్యద్దాయిను.. , ఆంతటం .సరటరాకు.ఢు..ఆరబకు, తమ నిస్సృవ్వాయ్రత్తను వెల డిండెను,. 1వతిళరెనుక్లై అంబ.హిమాలయనమున. శిఖథ్యువ్యార్చి. శప మావర్య్కుచ్నన్వు ఈత్షరుత్సు,,| పసమః= డె. “నిన్ష ఘడ్త భిన్మజో జిఖరుకీగా (యవడునకు జన్మించి బీష్టువి చంహరింవగ లోన, ఆంబక్కువ రమిచ్చెమా న్యాసనుహలిచే కుతుసంకోద్దరస్టుము విచ్శితవిర్యుడు ఖొగిలాలమిజ్రై కాలధర్యామునూ జెందిన... అంఖి కాంబాలకలకు సంతతి కలుగలెదు, ఆంటుచాసతగనతీ మరల సాం౩టి పరస్థితిక లోనర్క్యును, సత్యవతి తన అుమాథుడై'న వేదహ్యనుని" షృళ6 చెను పదివ్యోనుడు పరాశర మహర్షివలన సత్యవతి కన్యగా ముండగెనే జన్మించిన కుమారుడు సర్వడ్డాడై న క్యష్టదై ్యపోయనునకు చూళ్చళీ నత్యవతి మానసికాందోళన వఏశదమయ్యను. సత్యవతి "వేదవాగనునితో సేవు అంబికకును;, అరవాలికకును సంతానమును ఊసాదలటొ కుటి వంశము నుద్ధరింప” మని కోరెను.

వై భవనము 130 శ్రీకృష్ణావతార వైభ అంబికను మునీశ్వరునితో అభ్యంతర మందిరమందు క లియుమనెన, కాని జదాధారియైన మహర్షిని చూడగానే అంబిక తన నయనాలను సత కొనెను. ఆంబీకకు అంధుడై న ప్యుతు డుదయిం౦ంచునని వ్యాసుడు స శ్‌ వతితో నుడివెను, మరునాడు అంబాలిక మహర్షిని చూడగానే తెళ్లబావుఏ చేత ఆమెకు వివర్గుడై న ధీమంతుడు జన్మించునని చెప్పెను. అందు ని సత్యవజి ఆంలీకను దోషరహితుడై న సుతునిగురించి మరల యుషగ్‌ శలియుమని ఆడేశించెక్సు, కొని అంబిక సర్వాలంకారభూషితయైన త వరిచారికను పంపగా ఆమె భభ క్రి పప శక్తులతో కృష్ణదై్య ై పాయనుని అను రాగపూర్వకముగా నలరించెను, తత్కారణమున నా దాస్టిక ధరై్మైకవిదు డగు విదురు డుదయించెను అతడు సామాన్యుడుకాడు, మాండవ్య మహర్షి శాపవశమున సహిలో వభవించిన సమవ ర్హియగు యముడే. ఆ ధర్మ మూరి విదురుడు సర్యశాస్త్రవిదుడ్డు అధర్మ విదూరుడు, విదురుని వూర్వగాథ్ర మాండవ్య మహామ్సృన్లి తపస్పమాధిలోనుండగా కొందరు చోరులు రాజగృహమునందు దొంగిలించిన ధనముతో వాని తాశమమున దాగిరి వారిని వెన్నంటిన రాజభటులు ఆ చోరులకు మాఎడవ్యుని నాయకునిగొ కావించి చోర్రలతోపాల్ప అతనినికూడ బంధించి రాజసమక్షమున నుంచిరి* ఆ రాజు మాండవ్యని కొజతవేయించెను ఆతడు యముని సమకమునశేగి నాకేల యిదీశిక విధించితివన యముని (పశ్నించెను, “నివు చిన్న నాడ్డు తూరీగ లన్సుపట్టి కొలత వేసిత్రిని ఆ పాపముచే న్లీక్రిట్టి శిక్ష విధించ ( ఇంత స్వల్ప నేరమునశే నాజి శిక్ష విధింతువా? నీవీ మర్శ్యలోకమున శూ ద్ద స్రీయంద్సు జన్మించుము,౫ అని ఫీవముగా పలి కను ఆ మహామ్సృన్లి వాక్యమ్సృ శాపముకాగా యమధరురాజు భూలోకీ మందు విదురుడుగా జన్మించెన్స - చూచిక్రిరాః మన పురాబ్వమ్రృ్య ఘనత! ఏం చిన్న (ప్రాజినై నను చసూరము చేయుట పాప్రమ్స, అను న్ఫీక్టి ్టా గాధద్వారా రూఢిపర

థ్రీకృష్ణావతార వైభవము 13 కర్టుని (నిషేక్సి జననము కుంతి తండియొక్క సంరక్షణలో కన్యగా నున్నప్పుడు అతిధిగా విచ్చేసిన దుర్వాసమహర్షి కుంతిభోజునింట కొంతకాలముండెను. ఆ బుషీ శ్వరిని సపర్యలకు తండి కుంతిని నియోగించెను, గర్విష్టియు, కోపిష్టి యైన చుర్వాసమహార్షి వాధ్యతానిర్వహణయందు శుంతి_పదర్శించిన సమ యోచితమైన బుద్ధికుశలతకును, చేసిన సపర్యలకును చాల మెచ్చుకొని ఆమె కొక మహిమాన్వితమైన ముంతము నుపదేశించెను. దాని (వభావ ముచే కుంతి ఏ దై వమునవైన నాహ్వానించి, ఆతని కృపచే ఒక పృ్మతుని బడయగలదు. బాల్యచావపల్యముచే కుంకి ఆ మంత(నభావము నెటుగగోరి, సూర్యభగవానుని మం్యతపూర్వకముగా (పార్టి చెను. ఆదిత్యుని సమా గమము వలన కుంతి సద్యోగర్భమున సహజ కవచకుండలములతో మహాతేజస్విమైన శిశువును పొంచెను. కాని సూర్యభగవానుని కటాక్షమువే కుంతికి కన్యాత్వము భంగముకాలేదు. ఆమె దోషరహిత యయ్యెను, అవివాహ్‌తగా ప్యుతుని పొందినందులకు లోకాపవాద ఛీతిచే కుంది ఆ శివ వును ఒక మందసములో భ్యదముగ పొందువజచ్చి గంగానదిలో వదలి వేసినది. అదిపోయిపోయి హస్తినాపరమందలి అధిరథుడను రధచోదకుని చేతబడెను. అతడా శిశువును భగవత్స్ర)సాదముగ స్వీకరించెను. అందుల కాతని భార్య రాధ పరామానందభరితురాలై_ ఆ శిశవును అల్లారుముద్దుగా పెంచి పెద్దచేయుటచే కౌంకేయుడు రాధేయుడై నాడు. ఆతడే మహా యోధుడైన కర్టుడు. కురుపొండవ జననము భీష్ముడు గాంధార రాజప్యతియైన గాంధారిని ధృశరాష్ట్ర్రనకు పెంద్లిచేసి విదురుని సలహాదారునిగ నియమించెను. ధృతరాష్టు9డు జాత్యంధు డగుటచే, తమ్ముడైన పాండురాజురాజ్యపరిపాలనము చేయు చుండెసు, శూరుని తనయయైన వృధను కుంతిభోజరాజు దత్తప్పుతికగా పెంచుటచే ఆమెనామము కుంతియయ్యెను, కుంతీదేవి బుద్ధినూక్ష్మతు

స్టాపవార మ్మైభఫము చై భీకష్థావవార ఫైన ॥ భరత చురుకుదనము, అథిలోనకిజరోర్యము కలచిగా “ గ్రపింివాందు రోజు ను స౦ంశ రత్నహారమునట నాయకమణిగా భా సత్హాచున్న ధమునకు 'కంతొదే వీ స్వయంవరమున కఠించి పు స్తినావుళ లాజిసొ వజ్చెకు. తే నీష్ముడు ముడదేశవు రాజకునూరియెన మ్యూదిని ద్వితీయకళ ముగ పొండుభూపతికి వరజయమొనర్చెను. మ్యోదికి అపూర్వ సొర ర్యముతొపాట్న చక్కనిషిద్యయు, బుద్ధి వై పణ మువముకలన్టు. పౌందుర మ్మాద్రివట వివొనురాగుదయ్యెను, ఆమె మచాపీరుడగు శల్యుని సో టె పికినొడు. ప్రొండ్రురాజు మృగయో వినోదమున శై -అడవిశేగి అ లేళ్ళరూవములో (శీడించుచున్న మునిదంపతు పె బాబ(్రయోగ్య న చేయగా మరణావస్థేళొదున్న మునిం్యకుడు. పొంచురాబుతో “రాణా! పడ నె ధారస్థకో కించ పా తక్షణమే మంజ్‌ంత్సున్స అన్‌ శషించెను గించి ట్ర భార్యలతో కౌజొళ్చింగమ్రువై శపోని ఫు డ్రిత్రో కాలను గచ బంబెన్సు, | పొండున్య్యా సంకానష్పునవై చింజింపసాగాను. అంతట ప చపా వవారి సొదిచిల మవత్మవవావము నెటింగించి క్త అతడు ద్రర్యుస స మరర్నరాఖను | పొరివగా ధలు జన్మించి క ధర్ముని ప్యతుడగుటచే, (6 స్థితమతియెడ్సుండు ధృతిగఅ వాడ టప్‌ జక్రాక్షంణ్రి యుధిషిరుడన్సు వాళ్లీ మొపంగెను. పొండురాజు షరనొ సందభరితుడై కుంతిని మరియొకడేవుని [ప్రారింపుమని. | పోత్సాహపో చెను. ఆశ్సై వాయ్సుద్దే (౮ రాల ౮ కొచులి మారాలి వము పొద్ముర్హాజు ఇద్కదునిగ్భూర్చి యొక్క సంనతేన ౦చి్స్య ీ మాం (దనిని లన శకునక్షై వరముమగై కొని క్షం౭న నియోగించెను. మహ ర శొమెయంద్స అఖండుఫోర్ర్యా, ప డు బన్ని! చేను అమెయుబలం ర్య పతాహాలిమైన అకును ఉండు కొజు సంతాప వా సోన్వోరు వ తులను పొందినప్పటికీ ౫ ను. కది గ రిలెదు, మో దివాడ. సరతానము. పతయ ,నసతేతన. పంలే యనుకుతి చద్ది నలతానము. పొందుము థ్‌ చెప్పెను, వ్యాది కుళతీస పో య్యక్ష్యభ్యు అశ్వనీదేవతలో

శ్రీకృష్ణావతా 6 వైభవము 133 రావించి వారివలన నటలసహాదేవులను రనను,. హస్తినాపురమందు ధృత రాష్ట్రరి భార్య గాంధారి కృష్ణద్ట్వైవాయను డిచ్చిన వరమున గర్భవతి యమ్యొను. కాని ఒక నంవత్పరమువరకు [పసూతి కాకుండెను. అంతట గాంధారి గర్భతాడనము చేసికొనగా మాంసపుముగ్ద వైటపడియెను, వేదవ్యాసుని సలహా ననుసరించి ఆ మాంసపుముర్జను నూరు న్నాక్కటి ఖఎడములుగ జేయగా వాటినుండి దుర్యోధనాది నూర్గురు ఒమారులును దుసృలయను కూతురును బుట్టిరి

పాండురాజు అడవిలో తన భార్యలళోను, ఏవురు స్పతులతోను సుఖ (పదమైశన జీవితమును గడపచు తన పూర్వపు పరిపూర్ణారోగ్యమును పొందగలిగెను. వసంతబుతు శోభకు విశ్చ్వమంతయు పృలకించెను. పొండురాజుకూడ ఆ (పకృతి శోభకు పరవశించెను. మాది ముగ్ధమోహన సౌందర్య మాతనిని మైమఅసించెను. అది విధి నిర్ణయమగుటచే ఆతడు ముని. శావవిషయమును విస్మరించెను. అతనికి మా(దిసంగ మేచ్ళ బలీయమై. వేధించెను. మాది వలదని వారించినను వినక ఆమెను గవయుటచే నదియే ఆతనిపాలిట మృత్యువయ్యెను. మాూ(దిశోకవివశయై తన కొమరులను పవ్మితురాలై న కుంతీదేవి కవ్పగించి తాను భరతో సహగమనము జేసెను. వసివారై న పొండవులకు ఆశమములోని మునులు విద్యాబుద్ధులు గఅపుచుండిరి. పదునేడవ దినమున కుంతీదేవియు తన పు్కతులును మునుల సహాయముతో భావిభాగ్యోన్నతికై హస్పినాపురమును చేరిరి, తోడనే, విదుర ధృతరాష్ట్ర భీష్మాదులు వారి ని సాదరముగ సంతోషాతిశయముతో నాహ్వానించిరి. పొండుకుమారులును, ధృతరాష్ట్రిన్సి ప్యుతులును హ్రినాపరమున 'పెరుగుచుండిరి,

కురుపాండవుల విద్యాభ్యాసము

భీష్ముడు పరుపాండవులకు విద్యారంగమునందు తగుశిక్షణ నిచ్చు టకై కృపాచార్యుని నియమించెను. కృపాచార్యు డా బాలురబ శ స్త్రొత్ర విద్యల నేర్పుచుండెను. ఒకనాడు ధార్పరాష్ట్రులు, పాండవులు పురము వెలుపల మైదానమున ఆటలాడుచుండగా కాం బంతి సమీవమందలి బావిలో పడెను. కందుకమున్స వెలుపలికి తీయుమార్షము గానక బొలవీరులు

థీకృష్ణావతార వైభవము క 34 స్ట శీయ చా కుందుచుండిరి.. అటకు తేజస్వియైన (దోణుడు ధనం కూ గింబ్‌ ముగ విచ్చేసెను.. ఆతడు తన (పావీణ్యముచే అమ్ముల రందరి అనం రాకుమారు అబ్బురవడునటుల బంతిని బయటకు తీసెను, వ టుంగరము దోత్సాహములనడుము బావి ఒడ్డుననున్న ధర్మజుని వ్యజపు మంతించి పారపొటునజారి బాలిలోపజెనుు. అంత్స (దోబుగొక దర్భను కుమారు (పమయోగింవగా ఆ ఉంగరము ధర్మజుని చేతి వేలిని దేరెను. చ ానంరో లాతనిని పితామహుడైన భీమ్మనివర్దకు కొనిపోవగా నాత సంభరిశ్చడ్డై (గాని కురుకుమారుల గురువుగ నియమించెను. శీలుడ్లై* పెద్దవాడై న యుధిష్టరుడు న్యాయదృష్టికలిగి, ఆదర్శం వనము? స్టేకవస్థిరై , అహాతళత్రువుగ పేరుషొందెను, భీముడు శరీర టనుడు విలాధిక్యత్ర కలిగియు0డ్కి కౌరవుల ఈర్ష్యకు గురియయ్యెను. అక వేది శో కట్న విలు విద్యలో నారితేం, దానిపట్ల అత్యంత అభిని వేశముత్‌ డు మున్నగు అస్త్రవిద్యలన్సు కూడనేర్నెన్సు, “సవ్యసాచి యను లి ళి పొందెను. గురువైన (వోణాచార్యులట అర్జునునియందు “_వత్యేళపే మానము అండెడ్స న కుమార విద్యా (ప్రదర్శన శ్‌ ఒకనాడు మ్బ రొక్సుమ్సూ పం కు బహిరంగ విలువ (దర్శనమున్న నిర్వహించా, అయ అరున్సుడు చెట్టుపైన కృతిమ పక్షిని గుతిచాచి కొట్టుటలో అతులిత మెస్‌ నేర్పును (వదర్శిం (వజల కరతాళధ్వనులు సేక్కళిల్లచుండగా (దోణుడు అర్జునుని టీ వీరుడది [వకటించెను. - న

రర్గుడంతట' (పజలమధ్యనుండి వచ్చి ద్రోని బహిరంగ వరలు కభ్యంతరము. చెప్పెను కర్చుడుకూడ కృతిమపక్షి నొక్కగవేటులో లాట్‌ ఇపన్తది. “కరుడు రాకుమూరుల్వ కాదనియు, పోటీకి ఆ తెల్ల దనియు” (క్ష్యోడ్చ (వేకటించెను, కరుడు త్రాన్సు సూతప్యుతుడగుటచే నిం బోవగా దుర్యోధనుడు ముందుక్షృవ చ్చి" కర్టుని అంగరాజ్యాభిషి క్తులి గౌ ను చెను. అంతలో సూర్యా స్రమర్సు సమయమగృటచ్చి (పేక్షకు లందళో శవముతమ గృహముల శేగిం,

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము 135 వీరకర్డుని విషాదగాథ కర్టుడు సూతవ్యకు డొటవలన విలువిద్యనేర్వ ననర్హుడై నను తాను (బాహ్మణుడననీ చెప్పి పరకరామునివద్ద శస్తాస్త్రము లన్నింటిలో నారి తేరెను ఒకనాడు పరశురాషుడు కర్షునియొడినే దిండుగా శయనించెను. శాపవళశమున కీటకముగమారిన (పాగ్గ్దంకుడను దనుజుడు కర్టుని తొడను తొలిచి వేయుచుండెను. ఐనను కర్జుడే మాతమును చలించలేదు. పరశు రాముడు నిదలేచి రక్తస్రావమును తిలకించి కర్ణుని వంశమును శృంకిం చెను. అతడు కోపోది కృడై కర్డుని నిలువదిసి అడుగుగా యధార్థము బహిర్గతమయ్యెను; అంతట భార్గవరాముడు తనవద్ద కర్ణుడు నేర్చిన గొప్ప అస్త్రములనన్నింటిని కేలళసమయమున మఅచివొవునటుల శపించెను, కాల్మ్యకమమున అంగరాజై న కర్ణుడు దానశీలుడై [పపంచ (వభ్యాతుడయ్యను. మహేం్యదుడు కర్టుని దానశీలత నువయోగించు కొనుటక్రై కుహనా(దాహ్మణు డయ్యెను. భాస్కరుడు ముందుగావచ్చి వలదని వారించినను: కర్దుడు సరకుగొనక ఇందుడడిగిన సహజకవపే కుండలములను తన ఖడ్గముతో ఛేదించి ఆ యిం్యనికి దానమిచ్చెను, సం_భమాశ్చర్యములకు లోప్టై అఖండలుడు కర్ణునెంతగనో మెచ్చుకొని, “వైజయంతి” లేక “వింవీరఘ్ని” అనుశ క్యాయుధమును కర్ణునకు బహూక రించి అది కేవలము ఒక్కసారియే ఉపయోగవడుటచే నయ్యుది *వీకై వీరఘ్నా అనఒడునని చెప్పెను. లాక్షాగ్భహ దహనము ధృతరాష్ట్రుడు యుధిష్టిర ని యువరాజుగ పట్టాభిషి క్తుని గావించెను, యుధిష్టరుడు తన ధర్మబుద్ధివలనను, న్యాయపరిపౌలన వలనమ జనరంజకుడై (పజాభిమానమును పొందెను, పాండవు లె దుగురు ఒండొ రులపట్ట (భాతృపేమ మెండుగా నుండుటచే, అసనూనమైన ఐక్యతతో వర్జిల్ణుచుండిరి. వారి ఐకమత్యమును, (పజానురంజకతను. గమనించిన దుర్యోధనాది కౌరవులకు మనసున నీర్ష్యాగ్ని చెలరేగెను. దుర్యోధనుని మెనమామ శకునియు, కళ్టుడును, దుశ్ళాసనుడును కలసి ఆ యగ్నిని

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము క 34 ఇ శీయ తౌ కుందుచుండిరి.. ఆటకు తేజస్వియైన (దోణుడు ధనుర్ధారి మి కరాచి ముగ విచ్చేసెను, ఆతడు తన (ఫావీణ్యముచే అమ్ముల రందరి ఆన? రాకుమారు అబ్బురవడునటుల బంతిని బయటకు తీసెను, వ్‌ ంగరము దో త్సాహములనడ్తుమ్సు బావి ఒడ్డుననున్న ధర్మజుని వ్యజపు పంకం పౌరపాొటునజాం బొవిలోపడెను, అంతట (దోడుడొక దర్భను కుమారు (పమయోగింవగా ఆ ఉంగరము ధర్మజుని చేత్నివేలిని జేరెను. నంద లొతనిన్లి పితామహుడై న భీష్మునివద్దకు కొనిపోవగా నాత సంభరిత్పడై ద్ర్వ్యన్స కురుకుమూరుల గురువుగ నియమించెను. $ీలుడే + పెగవాడె న యుధిషిరుడు న్యాయదృప్టికలిగి, ఆదర్శ లం ఏ మ సై అ టబ నవమి స్థికపసుడై, అదొతశ్శత్రువృగ పేరుషొందెను, భీముడు శరీర నరుడు బలాధిక్య్యత్ర కలిగియుండి కౌరవుల ఈర్ష్యకు గురియయ్యెను. లా జిది వీలు విద్యలో నారిత్రేగ్ర దానిపట అక్యేంత అఖిని వేశముతో వరు మున్నగ్స అస్త్రనిద్యలన్స కూడనీర్చెన్స' “సవ్యసాచి” యను బధ పొందెను, గురువైన [దోడా చార్యులకు అర్జునునియందు _పత్యేకటలి మానము లం౭ర్సి న కుమాగ్ర స్‌ద్యా (ప్రదర్శన బొర్‌ పిరీనాడ్ర (దోబుడు రొక్రుమ్సూ ర్‌ం కు బహిఠంగ విలువ (సదర్శనమును నిర్వహించను, అంద ఆఅర్రున్సుడు చెట్టుపై నులు కృతిమ పక్షిని గుళచూచ్చి కొట్టుటలో అతులిత మెగ్‌ నేర్పును (వదర్శించె (సజల కరతాళధ్వనులు పక్కటిల్లుచుండగా డ్రోబుఢి అర్జునుని లి నీరుడగీ (వకటిం చన్ను, న బన ( వర్టుడంతట' (పజలమధ్యనుండి వచ్చి (కోని బహిరంగ య ఇస్తా రువురిముధ్య మేటివిలుకాని పదవిక్షై పె నర్లు [పారంభమైనద "కరుడు రాక్రమ్రార్రడ్తు కాదనియు, పోటీకి ఆతడ కో డనియు” (దోణుడు '(పకటించెన్స. కరుడు తాన్సు సూతవ్వ్యత్రుడగుటచే నిం బోవగా దుర్యోధనుడు ముందుకువచ్చి" కర్డుని అంగరాజ్యాభిపి క్తుని గా ను చెను, అంతలో సూర్యా స్తవ సమయమగ్వశ్చి (వేక్షకు లందళు తమ తమ గృహమ్షల కేగరి.

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము 135 పీరకర్డుని పిపొాదగాథ కర్ణుడు సూతవ్యుకు డౌొటవలన విలువిద్యనేర్వ ననర్హుడై నను కాన్‌ (వాహ్మణుడననిచెప్పి పరశరామునివద్ద శస్త్రాస్త్రము అన్నింటిలో నారి తేరను. ఒకనాడు సరజరాసుడు కర్జునియొడినే దిండుగా శయనీంచెను. శాపవశమున కీటకముగమారిన ప్రొగ్ధంపడను దనుజుడు కర్ణుని తొడను తొలిచి వేయుచుండెను. ఐనను కర్ణుడే మ్యూతమును చలించలేదు. పరశు రాముడు న్మిదలేచి రక్త్మసావమును తిలకించి కర్జుని వంశమును శ్లంకిం వెను. అతడు కోపో.దిక్తుడై కర్దుని నిలువదిసి అడుగుగా, యభార్థము బహిర్గత మమయ్యొను; అంతట భార్గవరాముడు తనవద్ద కర్ణుడు నేర్చిన గొవ్ప అస్త్రములనన్నింటిని కీలకసమయమున మలఅచిపోవునటుల శపించెను, కాల్మకమమున అంగరాజై న కర్దుడు దానశీలుడ్డై (పపంచ (సభ్యాతుడయ్యెను. మహేంద్రుడు కర్టుని దానశీలత నుపయోగించు కొనుటక్రై కుహన్మాదాహ్మణు డయ్యును, భాస్కరుడు ముందుగా వచ్చి వలదని వారించిననుః కర్ణుడు సరకుగొనత ఇందుడడిగిన సహజకనచ కుండలములను తన ఖడ్గముతో ఛేదించి ఆ యిం్య్రునికి దానమివ్నెను, సంగభనూళ్వర్యములకు లోనై అఖండలుడు కర్ణుసంతగనో మెచ్చుకొని, “వై జయంతి లేక “ఏంవీరఘ్ని” అనుశ క్త్యాయుధమును కర్టునకు బహూక రించి అది కేవలసు ఒక్కసారియే ఉపయోగవడుటచే నయ్యది *చిక వీరఘ్ని” అనబడునని చెప్పేను. లాక్షాగ్సహ దహనము తరొష్ట్రుడు యుధిషిరని 1 సబాఖిషి క యువో తన నీ ర ల ఏంచెను, జనరలజకడె వణాభిమాన బున పంచన శ్చ ( పొల లనను రులపట్స (న్‌ పేమ ండు? కంత. పండో వరిలుభందిరి తి మెండుగా నుండుటచే, అసమానమైన ఐక్యతతో ధా + ఎకమత్యమును, (సజానురంజకతను, గమనించిన దుర్యోధనాది కౌరపులకు మనసున నీర్ణ్యాగ్ని ఇెలశేగెను.. దుర్యోధనుని మెనమామ శకునియు, కర్టుడును, దుక్ళాననుడును కలసి అయిగిని జగాన దుళ్ళాన సి

తై త్రుకస్టావచాధ-మ్మళ్ట పస్రే చురుకుదనము, అతిలోశసి౭దర్యము _కలచిగా [చపిదిపొందెను.. భరత వంశ రత్నహారమునకు నాయకమణెగా భాసిళ్తుదున్న పాండురాజును ఇగోపి దేయిలంస్యుయం వరమున "=వడించి ౪ పు స్తినావీక ాశిసాఛధమునకు “వచ్చాను. నీష్పుడు మ।దదేశవు గాజకుమారియెన “మా[దిని ద్వెతీయకళిత ముగ పాండుభూషతికి పరిణయమొనర్చెను. మదికి అపూర్వసొంద రవముతోపాటు చక్కనివీదంయు. బుద్ధి స్టే పణ్వ్యమునుకలవు, పౌండురాజు మా।[దిపట బదానురాగుడయ్యెను. "ఆమే మాకాపీరుడగు శల్యుని సోదరి+ ఒకనాడు పాండురాజు మృగయో వినొదమూన క్రై -అడవికెగి అచ్చట లేళ్ళరూవములో ,కిడించుచున్న మునిదంవతులపై బాణ్యసయోగము చెయగ మరణావస్థాతి చవ మకస్సర్యడుకు పాలచులోజుతో “రొజా! నీవు కాడి నీ ఫారస్థతో 1 ఈడ్‌ంచిహ్టాపో తొక్షజిమ' కళతణ్సిబతువుకు అనా శష్పంచాప తఅరితట్‌ పొంచురాజు పీరొకశో. తశాజుభారణంను భీష్మవిదురులకఖు “తప్ప గెంచా ఈన భార్య తీత్కోల్‌తళ్చా 6గామంట్‌ ద తపోనితయాచికా కాలను గళ -చుతజెను, పాండురాజు సంజానమునక్నై చిండింపసాగెను. అంతట కుంకి సేదుడావమసాి 1పస్టాద్గిచ్లిన్ల, మృర్యత్మసభ్ధా మము వైటింగించి భజర ఇతడు సర్గ సా యషధర్మరాఖును 1పారింపగా .ధర్హ్హ్మజుడు జన్నించెను నండభరిత్తుడై మ్రైరశ్రరుడతు నామ మొపంగను పాండురాజు పరమా చెను, అమ్మలో సంరాగదెవని (పార్థింపుమ్లుని, (పోతాాహప్తటి బడొసెసు,. ప్రిన్సుల ప అను,గహమువలన మహాబలోధ్యుడై న ముని మారాధించి ప్యేనశై ప ందునిగూ యొక్క నంవత్శర దునినలొన మయింది రటల్‌ బ్రయోగించెను. 0 చెను అమేయబలుం' నమూ ఇట్ల “వోలెర్షానె అర్జునుడు బన్కిం రాజు సంతృప్త సీండక్రెద్స లలనో సారదనప్పటికే క్షూండు భో ఈను' వేడెను? "కుంకె తుజ మాందిటోక్‌ | సంతానము బకయగాలి వ న నుమేత్‌ వర్యసిన నంతిశవు జూందుమని పౌంయడులొస్టే. పప్పను. వక్క్ళోది కంక ళల (| గ యచన”? (అశ్వ నీచేవత లన్‌

థీకృష్ణావతార వైభవము 133 రావించి వారివలన నఠలసహదేవులను కనెను. హ స్తినాపరమందు ధృత రాష్ట్రంల భార్య గాంధారి కృష్ణద్వైవాయను డిచ్చిన పరమున గర్భవతి యమ్మను. కాని ఒక సంవత్పరమువరకు (వసూతి కాకుండెను, అంతట గాంధారి గర్భుతాడనము చేసికొనగా మాంసపుముగ్ధ బైటపడియెను, వేదవ్యాసుని సలహా ననుసరించి ఆ మాంసపుముడ్డను నూరు న్నాక్కటి ఖఎడములుగ జేయగా వాటినుండి దుర్యోధనాది నూర్గురు కుమారులును దుస్పలయను కూతురును బుట్టిరి. పొండురాజు అడవిలో తన భార్యలతోను, ఏవరు పుతులతోను సుఖ (పదమైన జీవికమును గడపుచు తన పూర్వపు పరిపూర్ణారోగ్యమును పొందగలిగెను. వసంతబుతు శోభకు విశ్చ్వమంతయు పలకించెను. పొండురాజుకూడ ఆ (పకృతి శోభకు పరవశించెను. మ్మాది ముగ్ధ్గమోహన సాందర్య మాతనిని మైమఅపించెను. అది విధి నిర్ణయమగుటచే ఆతడు ముని శాపవిషయమును విస్మరించెను ఆకనికి మా(దినంగ మేచ్ళ బలీయమె వేధించెను. మాది వలదని వారించినను వినక ఆమెను గవయుటచే నదియే ఆతనిపాలిట మృత్యువయ్యెను. మ్మ్యూదిశోకవివశయ తన కొమరులను పవ్యితురాలై న కుంతీదేవి కవ్పగించి కాను భరతో సహగమనము జేసెను. వసివారై న పాండవులకు ఆ్యశమములోని మునులు విద్యాబుద్ధులు గఅపుచుండిరి. పదునేడవ దినమున కుంతీదేవియు తన ప్యతులును మునుల సహాయముతో భావిభాగ్యోన్నతిక్రై హ_స్పినావురమును చేరిరి. తోడనే విదుర ధృతరాష్ట్ర భీష్మాదులు వారిని సాదరముగ సంతోషాతిశయముతో నాహ్వానించిరి. పాండుకుమారులును, ధృతరాష్ట్రిని ప్యుతులును హస్తినాపరమున పెరుగుచుండిది. కురుసాండవుల విద్యాభ్యాసము థీమ్ముడు కురుపొండవులకు విద్యారంగమునందు తగుశిక్షణ నిచ్చు టకై కృపాచార్యుని నియమించెను కృపాచార్యు డా బాలురకు శస్తాస్త్ర విద్యల నేర్చుచుండెను. ఒకనాడు ధార్పరాష్ట్రులు, పాండవులు వరము వెలుపల మైదానమున ఆటలాడుచుండగా వారి బంతి సమీవమందలి బావిలో పడెను. కందుకమును వెలుపలికి తీయుమార్గము గానక వాలవీరులు

క34 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము కుందుచుండిరి. అటకు తేజస్వియైన (దోజణుడు ధనుర్ధారియై కాకతాళీయ ముగ విచ్చేసెను. ఆతడు తన _పొవీణ్యముచే అప్ముల నువయోగిం రాకుమారు అబ్బురవడునటుల బంతిని బయటకు తీసెను, వారందరి అన౦ హ్‌రబి టునజారి బావిలోపడైన్సు అంతట (దోణుడొక దర్భను మర్కతించి ్రమోగింపగా అ ఉంగరము ధర్మజుని చేత్కివేలిని జేరెను. రాకువూ ఖ్‌ నిని పేతామహుడై న భీష్మునివద్దకు కొనిసోవగా నాతడానళ “లరికుదై (దోలుని కురుకుమారుల గురస్పిగ నియమించెను. వలరక రదొతశతుపుగ ప్పేరృష్రాందెను. భీముడు శరీర సొస్పవమి? వి వట కలిగియుండి కౌరవుల ఈర్ష్యక్ష గురియయ్యెను. అర్జునుడు మున ఖో నాంకేరి, దానివట్ల అత్యేంత అభిని వేశముతో శబ్దివేది పాంట్స్‌ గథ్షదంను కూడనేర్చెన్సు, “సవ్యసాచి? యను బిరుదక మానము అండెడ్తిప (దోడాచార్యులట అర్జునునియందు . పత్యేక్యపేమౌొ కుమార విద్యా |[పదర్శన (పదర్శనమ్సున్సు నిఠహ్యల్‌ మూరుల టి బహిరంగ. విలులి ళ్‌ (శిమ వ చీా౦ంచెన్ను, అందు అధగ్రు నుడు వెటుసె నున్తు ల పక్షిని గుజిచ్లూ. ట్‌ టూ చి కొటుటలో అ బనుః టైజల కరళాళధ్యనులు ఇద్‌ కరులితమైస్‌ నేర్పును [పదర్శం ఖు వీరుడన్సి (ప్రకటించా ఎక్కటిల్లుచుండగా (వోణుడు అర్జునుని తి వ రుజి కభ్యంతరీమ్సు ఇచ్చక ర్రోనుండి వచ్చి షద్రో్సుని బహిరంగ (ప్రకటనే (పారంభమైన ద్ర “క్టర్పడ్ష ల్‌ శీ మేటినిలుకాని వదవికే ెనుగులో క డనియు” (క్ష్య్పొర్బ (వ కించ రుడు కాదనియు, పోటీకి ఆతడనహా బోవగా దుర్యోధన వీడు తాను సూశ్రవ్యత్రుడగుటచే లేనీ లీధనుడు ముంద్రుక్ష్యల్చ. వ లిం చెను, అంతలో సూర్యా ప్రష్షర “టీని అంగరాజ్యాభిషి క్తుని గొ ను తమ తను గృహమ్సుం శ్రగర్ధ నమయమగ్వటచ్చి 1పేక్షకు లందళు

థ్రీకృష్టావతార వైభవము 135 వీరకర్డుని విషాదగాథ కర్టుడు సూతప్మకు డౌటవలన విలువిద్యనేర్వ ననర్హుడై నను కాను (వాహ్మణుడననిచెప్పి వరపరామునివద్ద శస్తాస్త్రము లన్నింటిలో నారి తేరెను. ఒకనాడు వరపరాముడు కర్ణునియొడినే దిండుగా శయనించెను. శాపవశమున కిఎకముగమారిన (వాగ్గంసుడను దనుజుడు కర్టుని తొడను లొలిచి వేయుచుండెను. ఐనను 8ర్ణుడే మాత్రమును చలించలేదు. వరశు రాముడు నిద్రలేచి రక్తసావమును తిలకించి కర్దుని వంశమును శంకిం చెను. అతడు కోపోది కృడై కర్ణుని నిలువదీసి అడుగుగా, యధార్థము బహిర్గతమయె్యెను; అంతట భార్గవరాముడు తనవద్ద కర్షుడు నేర్చిన గొవ్చ అస్త్రములనన్నింటిని కీలకసమయమున మఅచివొవునటుల శపించెను. కాల్యకమమున అంగరాజై న కర్ణుడు దానశీలుడై (పపంచ (వవ్యాతుడయ్యెను. మహేంద్రుడు కర్దుని దానశీలత నువయోగించు కొనుటక్రై కుహనా(వ్రాహ్మణు డయ్యెను. భాస్కరుడు ముందుగా వచ్చి వలదని వారించినను; కర్ణుడు సరకుగొనత ఇందుడడిగిన సహజకవచ కుండలములను తన ఖడ్గముతో ఛేదించి ఆ యింధదునికి దానమిచ్చెన్ను సం_భమాశళ్చర్యములకు లోవై అఖండలుడు కర్ణునెంతగనో మెచ్చుకొని, “వై జయంతి లేక “వింవీరఘ్ని” ఆనుశ క్యాయుధమును కర్ణునకు బహూక రించి అది కేవలము ఒక్కసారియే ఉపయోగపడుటచే నయ్యది *విక వీరఘ్ను”" అనఒడునని చెప్పెను. లాక్షాగ్భహ దహనము ధృతరాష్ట్రుడు యుధిష్టిర ని యువరాజుగ పట్టాభిషి కుని గావించెను. యుధిష్టిరుడు తన ధర్మబుద్ధివలనను, న్యాయ్‌వరిపౌలన వలనబు జన రంజకుడై _సజాఖినూనమును పొందెను, పాండవ లై దుగురు ఒండొ రులపట్ట (భాతృ్మపేమ మెండుగా నుండుటచే, అసమానమైన ఐక్యతతో వర్ధిల్ణుచుండిరి. వారి ఐకమత్యమును, (వజానురంజకతను, గమనించిన దుర్యోధనాది కౌరవులకు మనసున నీర్ష్యాగ్ని చెలశేగెను.. దుర్యోధనుని మనమామ శకునియు, కన్టుడును, దుశ్శాసనుడును కలసి ఆ యగ్నిని

136 థ్రీకృష్టావతార వైభవము (సజ్వరిల్లకేసిరి, దుర్యోధన; దుశ్శాసన, కర్ణ శకునులు ద రుదు భారతేతిహసమందు దుష్ట చతుష్టయనను పేర గణన కెక్కిరి. న యువరాజై న యుధిస్టిరుడ్కు చ్యకవ కృియైవన ధృతరాష్ట్రిని పద్యభష్టు లను కౌరవుల రాజ్యాధికారమును హరింపపూనెనని పరమంతటను వదంతు వ్యాపింపజేసిరి, ఒకనాడు దుర్యోధనుడు యుధిష్టిరుని తొలగించి తనను యువ రాగా _పకటించవలసినదని తన తర్మడిని ఒత్తిడిచేసెను. పాండవుల తల్లితో సహా సీదై న న్వ్వ్బాశ్రో వారణావకమునకు పంపవలసినదని దుర్యో ధనుడు తల్మ్షిన్సి వేడుకొనెను, ధృతరాష్ట్రడు కూడ హీఎదుసుతుల దాహాట్రమ్సగ్గ (ప్రేమాదరములున్నట్లు నటించుచుండెను, కాని లోలో తన ప్యతుల పై ననే ఆతనికి హెచ్చుగా మమతాన్సురాగములు కలవ, పారణాొవశమంద్రు పాండవులు ఇసచేయుటకై సులభముగ దగ్ధమగునట్ల లాక్షా నృ హమ్సృన్స నిర్మించుటకై దుర్యోధనాదులు పురోచనుదను వానిని ముందుగశె పంపినార్ర, కొని విదురుడు దుర్యోధనుని కుతం[తమును (గహించి లొజు చేయించెను. వారందలును 'మెలక్షవత్రి పొటించవలసీన ముందుజా[గ్‌ కృలనుకూడ్త విదురుడు యుధథిష్షిరున క్ర కెలియవజచెను, పాండవులు కుంక్రీదే విక్రో కలసీ గురువులకడన్స, పెదఠకడను యధోచితముగ "సెలవు తీసికాన్సి వారణావ్షత్రమ్సు చేం6, కౌర్‌వృలు పన్ని న పనా, గమునుండీ ఆత్మ రక్షల్వ3 పాండవులు అన్ని వ ర మ యా ఇ వర్చాట్లను గావించుకొనిం. పురోశన్సనిక్రంపై ముందుగ థీమ్సుడు లాక్రాగ్గహమునకు నివఎ? బీంచెను, అందఖున్సు భ్యదముగ రహస ల్సి పిచంచుకొలి అరణ్యమున్సు షష్ట క్‌ శ్రమార్గముద్వారా తప్పి ం వ (పపెశించిం, పురోచన్సని నివాసముతో సహ అక్కయిశ్లి తయు దరగ్ధమయినది. వారజావ శ్రష్ష్వల్రోన్సి సన్మాక్తులే పాండవుల దుర ర క (పజలందలును స త యిం్చిరణాన్సిక్ర బహువిధక్ట్య పరితపించిర్తి మ్రతియు దుర్‌ ధనుని వేనోళ్ళ దూషించి, పాండవుల మరణవార చేరగనే హస్తీో సరమందంతటను సంతాపము (సకటింపబడ్షిన, ఆ పేండవులకు ఉత్తర

శ్రీకృష్ణావతార వై భవము 137 (కియలుకూడ నిర్వహింపబడినవి. ధృతర ష్ట్రిడు కౌరవులు పైకి విల పించినను, లోలోపల ఉల్లాసముగనే యుండిరి, భీష్మ విదురు కిరుపురు పాండవుల కాశీర్వాదములు వంపుటయేగాక్క వారి కార్యసాఫల్యతకై శుభాకాంకలుకూడ తెలియజేసిరి. హిడింబి పరిణయవుంు

పొండవ్వలు విదురు డేర్పాటుచేసిన వడవలో గంగానదినిదాటి అర ణ్యమున (_పవేశించిరి. ఆ కంటకమార్గ్షమునందు భీముడు ఇంతిని తన భుజములపై మోసికొని పోయెడివాడు. తల్లియు, సోడరులును మార్గా యాసమున నలసి న్మిదించునపుడు భీముడే ముందుగ మేల్కొని వారనీ కాపాడుచుండెడివాడు. ఒకనాడు నిశధసనమయమందు హిడంబుడను రాక్షసుడు ని్యదించుచ.న్న పాండవుల పై కిరా గా భీముడు వానినెదిరించెను. వారిద్దరిమధ్య భీకరమైన పోరు జరి7ను. హిడింబానురుని సోదరియైన హిడింబి వీరి పోరాటమును తిలకించుచు అమేయములై న భీముని బల పరా_కమముల కానందపడి భీముని (ప్రేమించెను. హిడింబుడు సంహరింప బడగనే కుంతీదేవియే హిడిందిను వివాహమాడుమని భీమసేను నొప్పిం చెను, వారిరువురి సంతానమే ఘటోత్కచుడు. పిమ్మట పాండవులు ఆ అరణ్యమందు వ్యాసభగవానుని అ్యశమమును చేరిరి. వేదవ్యాసుడు వారి దినగాధ విని వారికి జీవితవత్యములను నచ్చజెప్పి కష్టకొాలమునండదే ధైర్యముగా నుండవలయునని నుడిపెను. వారు కొన్నాళ్ళు పేద బాహ్మణ వేషములతో గడసపుట మంచిదని సలహా ఇచ్చెను, అర్వాక పొండవులు విపవేషధారులైై అరణ్యమునుదాటి ఏకచ్యకపురమును (వవేశించింి,

బకాసురుని వధ

ఏకచ్మక పరమందు కుంతితో పొండవులొక సద్మా9వ్మాణుని యింట విడిదిచేసిరి. పతి దినము ప్యుతులేవురును మధుకరముద్వారా సంపా దించిన ఆహారమును శ్రల్లికి సమర్ప్చించుచుండిరి, ఆమె దానిని రెండు సమభాగములు జేయగా, జక భ్రాగమును వృకోదరుడును, మిగిలిన సగ భాగమును తొమైదుగురును భుజించెడివారు. భావ్సిభారతనేతలును, పంకి

198 థీకృష్ణావకార వైభవము భోజమహారాజు ప్మతియు భిక్షాటనతో (బళుకవలసి వచ్చెను. ఆహా! విధి ఏిలాన మెటుల పరిణమించునో ఎవరు చెప్పగలరు?

ఆ విధముగ కాలచ్యశము తిరుగుచున్నది. అంతనావనాడు వారి కశా్యశయ మొసంగిన అ్యబాహ్మబుని కుటుంబీకులెల్ల రు కన్నీరుమున్నిరుగ రోదింపసాగిరి. కుంతి వారి దుఃఖమునకు కారణము నరసెను ఆర జనుల ఒడంబడిక (సకారము నురునాటి దినమున వారి ఇంటినుఐది బకా సురునకు ఆహారముగ ఒకమనిషియు, రెండెనుబోళులతో పూన్చిన బండి నిండుగ అహారమును, వెళ్ళవలెనని వారామెకు తెలిపిరి. కఠకంతి తన కుమారుడై వ భీమసేనుని ఆహారపు బండితో పంపెదననియు, వారు విచార వడవలదనియు వారిని జడ౦బరబెను. భీముఢు సమరోత్సాహియై ఆహారపు శకటము నధిరోహించిి మృుష్టాన్నమును ఆరగించుచు బకానబురుని సమీ పించెను. పేళమీరి భాశీగా వచ్చుచున్న శకటమును, అందలి దృఢ కాయునిగాంచి, ఆ దనుజుడు రోషకషాయితనీ[శ్రుడె భూనభోంతరా ళములు దద్దరిల్లునట్లు సింహనాడము గావించెను అయినను భీమసేనుడు చలించ నృుతకభ మన్ను “౧౫ . ఎకుడు అసువులబాసెను. బకుని

బ్ఞ ఏకచ్యకపురమునకు కొనిరాగా పురవాసు

లానందోత్సాహములతో భీ మాసీనునకు వీరోచిత సా గత సతా౧రము నందెంచిరి. నాటినుండి ఏకచ్యకపురవాసులు పొంీవులన ఫం

థక్తివవ త్తులతో కొలువసాగిరి, ౩ రుం (దౌపదీ స్వయంవరము పొ

టె 3) (సకటించెను. ఆ స్వయంన రమునకు వివిధ దేశాధిశులు పాంచాలదిళ రాజధానికొున కాంపిల్వి త్‌ సో విచ్చేసిరి. (దువదుడు వారి కందరికిని సముచిత సాగ చరమ నేర్పాటుచేసెను. భారతదేశము నలుమూలలన్సుంద్రి సత్కా ప ంల సంజుతులు పెక్యూరు, వచ్చిరి. వివిధ దేశాగత రాజను లలి బంధువులతోను, వ్మిపవరులకోను నిండిన స్వయంవరమల పవ కళుళ

థీకృష్టావతార వైభవము 139 లాడుచుండెను. (దువద రాజపు[తియు, యువరాజ్లైన ధృష్టద్యుమ్ను డును వచ్చి రాజసింహాసనమున కిరువ్తై పుల నాసీనులైరి.

మంటవా మధ్యమున వేగముగ. దిరుగుచున్న. మత్స్యయం[తము నమర్చిరి. "దుర్యోధన, కర్ణ శిశుపొల, జరోసంధాది ""సముఖ రాజన్వు లెందజో స్వయంవర మంటపమునకు శోభగూర్చిరి. ఆ తరుణమున కాంపిల్య నగరము నందున్న జక కుమ్మరి యింటిలో పాండవులు బజన చేయుచుండిరి. వ్మిపవేషములతోనున్న పొండవు లేవురును ఆ న్వయంవర మంటపమునకు విచ్చిసి సముచికాస న ము అందు కూర్చొనిరి,

అంశట ధృష్టద్యుమ్ను డాహూశులై న సదస్యులను జూచి "రాజ వ రేణ్యులారాః ఈ సభలో నొక మత్స్య్యయ౨త మేర్చాటు చేయబడినది. పైనున్న మక్స్యృముయొక్క- (వతివింబసును నీటిలో చూచుచు వాణ మును (ప్రయోగించి ఆ యంత్రమును ఛేదింపగలిగిన వీరునకే నా సోదరీపాణిగహణభాగ్యము అభించూనని (ప్రకటించెను. ఎందలో రాకుమారులు ఆ మత్స్యయం్యతమును ఛేదింపలేకపోయిరి. అంతట కర్ణుడు ముందునకు వచ్చినాడు. వెంటనే (దౌవది మధురస్వ రముతో “ఉన్నత కుల సంజాతులనేతప్ప అన్యులను తాను వరింవబోనని విసృష్ట ముగ వెల్లడించినదిః ఆమె మాటలను విన్న కర్ణు డాశాభంగమునకు లోనై తిరోగమించినాడు. రాకుమారుల వై ఫల్యము మూలమున అన్యు లెవ్వరును ఆ సాహసకృత్యమునకు పూనుకొనలేకపోయిరి, అప్పుడా సథాభవమున నిశ్శబ్ద గంభీర వాతావరణ మేర్చడినది.

అన్పట్టున భూహ్మణ వేషధారియైన ఫల్గ్లునుడు లేచి (వాహ్మబణులు పాల్గొనుట శభ్యంతరము కలదా? యని (వ్రశ్నించెను. దానోకి ధృష్ట వచ్చు”ననెను. అంతట అర్జునుడు దర్చముతో నముందగమనమున మత్స్య యం్యకతమును సమీపించి సభాసదుఠందలు అచ్చెరువొందగా దానిని భేదించెను. మంటపమంతయు సభ్యుల జయజయధ్యానములకతో మారు [మోగెను. _దువదరాజప్యతి రాజహంసవోలె విజయుని సమీపించి పుష్ప మాలాలంకృతుని గావి.చను మంగళ తూర్యనాదములు మిన్ను ముట్టినవి,

138 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము భోజమహారాజు ప్వతియు భిక్షాటనతో (బళుకవలసి వచ్చెను. ఆహా! విధి విలాస మెటుల పరిణమించునో ఎవరు చెప్పగలరు?

ఆ విధముగ కాలచ్యకము తిరుగుచున్నది. అంతనొవనాడు వారి కాశయ మొసంగిన అాహ్మణుని కుటుంబీకులెల్ల రు కన్నీరుమున్నీరుగ రోడింపసాగిరి,. కుంతి వారి దుఃఖమునకు కారణము నరసిను ఆ జర జనుల ఒడంబడిక (ప్రకారము నురునాటి దినమున వారి ఇంటిను౨డి బకొ సురునకు ఆహారముగ ఒకమనిషియు, రెండెనుబోతులతో పూన్చిన బండి నిండుగ ఆహారమును, వెళ్ళవలెనని వారామెకు తెలిపిరి, కుంతి తన కుమారుడై న భీమసేనుని ఆహారపు బండితో పంపెనననియు, వారు విచార పడవలదనియు వారిని ఒడ౦బరచెను. భీముఢు సమరోత్సాహిదై ఆహారపు పరటము నధిరోహించి, మృష్టాన్నముసు ఆరగించి మరుని సమీ ఇంచెను. వేళమీరి భాశీగా “వచ్చుచున ఇ శకటమును, అందలి దృుఠ శాయినిగాంచిి ఆ దనుజుడ్రు రోషకషాయితనీక్రుడై భూనభోంతరాళములు స్జినినట్ల సింహనాడము గావిఎబ్వన్సు, అయినను భీమసేనుడు చలించ

= వకొసురుడంతట ఖీషున్రిపె అం రు విల౦ంఘంచి , వారి వరపు జరిగిన భీషణ సమరమునందు ఇక మరీంపసాగెను ని మృతకశ్థ్వరమున్స బండికిశటి వీ ఎడు అసువులబాసెను. బ్‌ లానండోత్సాహములతో ఫ్వీన్న లీ చేరీసరమునకు కొనిరాగా పురవాసు న౦దించిరి, నాజినుండి వినకు వీరోచిత స్వాగత సత్క్యారముల జక్రివవ కత్తులతో కొలువసాగం (కపురవాసులు పాండవులను, కుంతీదేవిని (దౌపదీ స్వయంవరవు పొ౦చాలాధిడ్ష న (ద్రు శ చేయ దల పెట్టి స్వయంవరము చన కునూ ౩ [దౌపదికి వివాహము దివిధ దేశాధిశుల్సు పాంచాలదే! టలీంచెను. ఆ న్వయంన రము పటు విచ్చేసి, (దుపదుడు వారి కందరికీ కౌంసిల్య నగరము నేర్చాటుచేసెను, భా రతదేశవ్సు సముచిత స్వ్వాగత్ర సత్కారము | సవిజొత్రులు చక నలుమూలలన్సుండ్ర సద్చాాహ్క లు పెక్కురు, వచ్చిం, వివిధ దేశాగత ణో లొ బంధువులతోను, వ్యిపవరులక్రోన్సు నిండిన ట్‌ రొజన్యులతోను, రో

స్టియంవరమంటపము కళకీ

థ్రీకృష్టావతార వైభవము 139 లాడుచుండెను. (ద్రుపద రాజపు్యతియు, యువరాజైన ధృష్టద్యుమ్ను డును వచ్చి రాజసింహాసనమున కీరువ్నైప్తల నాసీనులైరి.

మంటప మధ్యమున వేగముగ. దిరుగుచున్న. మక్స్యయంతము నమర్చిరి. దుర్యోధన, కర్ణ శిశుపాల, జరొసంధాది (పముఖ రాజన్యు లెందజో స్వయంవర మంటపమునకు శోభగూర్చిరి. ఆ తరుణమున కాంపిల్య నగరము నందున్న ఒక కుమ్మరి యింటిలో పాండవులు జస చేయుచుండిరి, వ్మిపవేషములతోనున్న పాండవు లేవురును ఆ న్వయంవర మంటపమునకు విచ్చేసి సముచితాసనములందు కూర్చానిం,

అంతట ధృష్టద్యుమ్ను డాహూతుల్లై న సదస్యులను జూచి “రాజ వగరేబ్యులారా! ఈ సభలో నాక మత్స్య్యయ౨(త మేర్చాటు చేయబడినది. పైనున్న మక్స్యముయొక్క (పతిబింబమును నీటిలో చూచుచు భాణ మును (పమయోగించి ఆ యంత్రమును ఖేదింపగలిగిన వీరునకే నా సోడరిపాణ్యిగహణభాగ్యము లభించునని [వకటించెను. ఎందటో రాకుమారులు ఆ మత్స్యయంతమును ఛేదింపలేకపోయిరి. అంతట కర్ణుడు ముందునకు వచ్చినాడు. వెంటనే (దౌవది మధురస్వ రముతో “ఉన్నతి కుల సంజాతులనేతప్ప అన్యులను తాను వరింవబోనని విస్పష్ట ముగ ఎల్లడించినదిః; ఆమె మాటలను నిన్న కర్ణు డాశాభంగమునకు లోసై తిరోగమించినాడు. రాకువూరుల వై ఫల్యము మూలమున అన్ను లెవ్వరును ఆ సొహసకృత్యమునకు పూనుకానలేకపోయిరి. అప్పుడా సభాభవమున నిశ్శబ్ద గంభీర వాతావరణ మేర్చడినది.

అప్పట్టున (వాహ్మణ వేషధారియైన ఫల్గ్లునుడు లేచి భాహ్మణులు పాల్గొనుట ౩భ్యంతరము కలదా? యని _వశ్నించెను. దానికి ధృష్ట ద్యుమ్నుడు “ఉన్నతవంశ +సంజాతుడై న భూసురుడు (వయత్నింవ వచ్చుూొననెను, అంతట అర్జునుడు దర్పముతో మందగమనమున మత్స్య యం_తమును నమీపించి సభాసదుఠందలు అచ్చెరువాందగా దానిని భేదించెను. మంటవమంతయు సభ్యుల జయజయధ్వానములతో మారు [మోగెను. _దువదరాజప్య త్రి రాజహంసవోలె విజయుని సమీపించి పుష్ప మాలాలంకృతుని గాని చెను మంగళ తూర్యనాదములు మిన్ను ముట్టినవి.

వము 140 థ్రీకృష్ణావతార వైభ కాని అవటి రాహాలెల్లికు రాజప్యుతిక విపుని వరించుట ధర్మ విరుద్ధ మని తిరుగుణాటు గావించిరి అంతట సభలోని వి(పలెల్లరు యవ టీంచిం. జలరామశ్పేష్ణు. లిరువురు పొండుకుమారులను గుర్తించి ని (దిప్తకైన యిరువర్గములను కాంకింపజేయ [సయత్నించిరి. క్ష కడ్దడు మ్మాతము అర్జునునితో ద్వంద్వయుర్ధమున తలపడెను. ఇరుపురు గ కాస్త్రాస్త్రములతో పోర్రాడ్రం. కర్ణుడాతని ధనుర్విద్యాపొటవమున కమ పడి “నీవు మహేం్యదుడవా? థార్గవరాముడవా? లేక పాండవ మధ్య డవా? వేరొకనిక్ర నన్నెదిక్చి నిలువశక్యమాభణొ బని (సళశ్నించి ఏమైనను తానాక బడుగు బావనికో పొరుసలుపన'ి విరమించెను. శల్యు డంతట శరవేగమున ముందు కుకుకగా భీముడాతని నెదిర్చెను, వారిరువురకు భయంకరముగా గదాయుద్ధము జరిగెను, ఇట్టు చెలరేగిన కలకలమెల్లో (శ్రమ్మకమముగా సద్దుమజిగీన ది, (ద్రౌపదీ వివాహము పౌండవులు (దావదిని వెంటనిడుకొని శ్రమ బసశేగ తలుపందట్టి లోనున్న శ్రల్లి క్షర్చిక్ల “అమ్మా! మేమొక బహుమానమ్షును గెలిచి తెచ్చితి మని చెప్పిరి. శ్రలుష పీయకుండగనే కంత్రి మాతృవాత్సల్య ముట్టివడగొ తనయుల నభినందించి ఆ బహుమానషున్సు సమానముగ పంచుకొనుడని కుమారులక్ర జెప్పెన్సు, ఆ మాతృవాక్ష్కే అమృశవా3 శ్రా సోదరుల మెక మత్యష్పున్లక్ష పెట్టనికోల యమ్మొను, పాంచాలిపంచభ రక కానునఎ దని ర్థుపదుడు దురపిళ్ళైను. ధృష్టద్యుమ్వు డ్రి వై పరీత్యమునకు వ. భాంకుడయ్యెను, రాజీవాసమంతయే ' తల్లడిల్లి నద పిమ్మట వేద్‌ వ్యాసుడు, ఫ్రీకృష్ణుడ్తు మున్నగ్న పెర్టలు వచ్చి బహుభ ర్తృ్రకత్వము ధర్మబద్ధమే యనిక్స విధివిలాసమున నిట్టి సంఘటనలు వరగుచుండో నని కు సోదాహరణక్షుగ నందలకిని నచ్చజప్ప్రం, పూర్వము *జటులుడను కరు జటిల? ఆమె శీలవలి సద్గువంట చ కందు. ఆమె పద న న కేకనక "గ్యులున్తు పూజుగ్రలుు

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము శ41 విడ్వురు మహర్షులను వరిణయమాడెను. అటులనే (పాచీనబర్షి వ్యతులై న (పచేతసులు పదునొకండుగురును *మారిషను వివాహమాడి, వీరి కామెయందు దక్ష్మ్యప్రజావతి జల్మించెను కావున [దౌవది పొండవు ఠేవరిని వివాహమాడుట ధర్మసమ్మతమేయని వ్యాసమహర్షి వ్యాకుచ్చెను మజియు థీకృష్ణుడు ఇంకను సంశయాత్మకులై న (దువద ధృష్టద్యుమ్ను లతో 'యాజ్ఞసేనియగు” ,దౌపది కారణజన్మురాలనియు, ఆర్యావర్తమున దర్శము నుద్ధరించుటకి. ను, వంచపాండవులను ఐకమత్యముతో ఒకే మాటతో, ఒకే బాటలో జకే తాటిపై నడిపించు కవతరించిన యతివ యనియు నుడివెను అంతట (దౌపదికి పాండవులతో వివాహము చేయు టకు నిర్ణయము స్టిరపడినది (దుపద మహారాజు పాండవులను కుంతిని తన రాజ్యపాసాదమునకు ఆహ్వానించి వారికి రాచమర్యాదలు గావించి (దౌపబీ పాండవుల వివాహమును అత్యంతవై భవముతో జరిపెను, హస్తినాపురమునకు పొండవులరాక

(దౌవదీ పాండవుల వివాహవార్త్వ హస్తినాపరమునకు చేరినది దానికి (వోజ్క విదుర, ధృశరాహ్ట్రామలై న పెద్దలందరును కడుంగడు సంతసించికి కాని దుష్టచతుష్టయమని పేరుగన్న దుర్యోధన, దుళ్ళాసన, కర్ణ శకునుల గుండెలు గుభిల్లుమన్నవి. కౌరవ పొండవులకు అన్యోన్యత స్థి రపడుటక్ర్షై హండవులకు అర్ధతాజ్యము నొనసంగుట (శ్రీయోదాయకమని భీష్ముడు సలహా నిచ్చెను విదుర ధృతరాష్ట్ర అందుల కంగీకరించిరి, ధృతరాష్ట్రుడు పాండవులను పాంచాలితో హస్తి నాపరమునకు శోడ్కొని రమ్మని విదురుని పుత్తెంచెను. విదురుడు పాంచాలదేశమునకు బోయి యచట కుంతిని పాండవులను కలిసెను, అంతట వారు వఏిదురునితో “ఆర్యా: తాము మమ్ములను లాక్షాగ్గహదహన (సమాదమునుండి సంరక్షించినందులకు మేమెంతయు కృతషజ్ఞులొమని పలికి సాష్టాంగ నమస్కా రములను చేసిరి.

అంత వారందరు హా స్పినాపురమునకు చేరగనే పుర్యస్రజలు వారిక్‌

142 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము ఘనస్వాగతము వలికిరి ధృతరాష్ట్రుడు, యుధిష్టిరునకు అర్ధరాజ్యము నొసంగెను. వారి నూతన రాజ్యమునల థాండవ్యపస్థమును రాజధానిగా చేసికొనుడనియు, కురు వంశ్యపతిష్థ యినుమడించునటుల రాజ్యపాలన మును చేయుడనియు ధర్మజునకు బోధించెను. భీష్మ _దోణులును పాండ వ్యాగజుని మనసార నాశీర్వదించిరి, పిన్ముట పాండవులు గాంధారికడ 'సెలవుగై కొనుటకు వెళ్ళిరి అప్పుడామె వారి నాశీర్వదించి “యతో ధర్మ స్తతో జయః” అని పలికినది వారు వాండవ_పస్థమును చేరిరి. థీకృష్ణుని యానతితో విశ్వకర్మ అచ్చటనే యొక మహానగరమును నిర్మించి పొండవుల కిచ్చెను అది కం్యదపురకి దీటైన దగుటచే దానికి “ఇంద (సస్థ'మని పేరు కలిగెను పార్దుని తీరయా[ తలు (బహ్మమాన సప్ముకుడును దేవర్షియగు నారద మహాముని ఇం[ద (వస్థమందున్న పాండవ్రలకడకు వచ్చెను. వారు తను ధర్మపత్నియగు (దౌవదితో సామరన్యమైన సంసారమును సాగెంచుట కాతడు (కమ విద్ధమైన మార్గము నువదేశించెను. నారద మహర్షి సూచించిన నీమము (వకారము (దౌవది ,వతిపాండుసుతుని వద్ద వరుస వు నాక్కొక్క- వత్సరము గడుపవలెను, (దౌపది యొళ భర్త వద్దనున్న సమయమున తక్కిన యన్నదమ్ములకు ఆమెయున ఎ యింటిలోనికి | వవేశార్తత లేదు. ఎవరైనను నియమభంగమును చేసినచో నాతడు దాని వరహా రార్థము ద్వాదశ మాసములు తీర్భయ్యాతలు చేయవలెను. పాండవులీ నియమమును (కికరణవద్ధిగ పాటించిం ఒకనాడు (దౌపది ధర్మప్యకునితో కాపురముందగా _ వారిరువు రాయుధశాలలో నుండుట తటస్థపడిను ఆ సమయమున నాక వ్మిషుడు తన యజ్ఞపపవు నాక తస్శరూవ నా పటకనకీ ప క దొంగలించెనని యడ్దనునితో మొఠ స్ట = ద్ద ల్లంబులకొజకు ఆయుధశాలలోనిక (వవేశించగా (దౌవది ధర్మజులండే యుండిరి. బ్రశడు దొంగను సంపూరించి గోవను వంగితచ్సి యా య్‌ష్మాణున కవ్లగించెను. అర్జునుడు నియమభంగము కావించినం + త కొంతమంది ఇ ష యా్య[తకై పయనమయ్యెను. 'ద్యాహ్మణులను తోడ్కొని తీర్ధ

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము క్ష43

హరిద్వారమం దర్దునుడు గంగానదిలో స్నాన మాచరించుచుండగా అకనిని ఉలూచి యను నాగకన్య ,పేమించి నాగలోళమునకు గాని పోయెను ఆ రాతియంతయు వారిద్దరు దివ్యభోగముల గడపిరి, వారి సమాగమ ఫలితముగా ఇరావంతుడు పుట్టెను. ఉలూచి వానిని (పేమా సద్తులతో పెంచి పెద్దజేసెను. పిదవ అర్జునుడు నారాయణ భగవాను డుండుమై మిశారణ్యమును, భృగుపర్వతమును, గంగానది సము్యదమున కలియు హిమబిందు _పాొంతసును, గోదావరి, కావేరలోయలను, కళింగ దేశమును దర్శించెను. కళింగనుండి మజిరమున కేగి చి్మితవాహనుని గారాబువట్టియగు చ్మితాంగడను వివాహమాడి యామె నానందాబ్ధి నోల లాడించెను, మహావీరుడై న బ్యభువాహనుడు వారి పృ్యతుడే ఆ బ్యభు వాహనుని చి_తవాహనుడు దత్తునిగా జేకాని మణిఎర సింహాసనాధికుని గావించెను.

సుభదా పరిణయవరు

అర్జునుడు మణిపురమునుండి వెడలి బణ్యతీర్థములను సేవించుచు (వభాపతీర్థమున కరుదెంచి శ్రీకృష్ణుని కలిసెను. శ్రీకృష్ణుని చెల్లెలైన నుభ్యదయందు పార్టునకు మిక్కిలి మక్కువ గలదు. ఆమెను 'చూచు టక్టై (తిదండి యను యతివేషమున రైైవతక వర్వతముపై నివసించు చుండెను బలరాముడు ఫల్గునుని యతిగనే తలంచి యాతని చాతు ర్మాస్య దీక్షాకాలమందు శుశూషక్తై సుభ్యదను నియమించెను, సుభదకు కూడ మేనవావపై (పీతికలదు వీరిరువురి మనోభావముల నెజింగిన శ్రీకృష్ణుడు వారికి వివాహము జేయ సంకల్పించెను బలరాముడు నగర మందు లేని సమయమున దేవకీవసుదేవులును, రుక్కిణియు సమక్షమున నుండగా వారికి వివాహమును వై భవోపేతముగా జరిపించెను.

సుభదార్జునులు శ్రీకృష్ణునకు వీడ్కోలు తెలిపి యింద(ప్రస్థమున కేగిరి. సుభ్యద భక్తితో దౌపదికి నమస్కరించెను, (దౌవది యామె నాలింగనము చేసికొని “ఇెల్లైలా? నీవు మహావీరుని వతిగాబొందిన భాగ్య శాలినివి అతనికందె మిన్నయగు వీరునకు మాతవైై వరలుము” అని

144 థ్రీకృష్ణావతార వైభవము దివించెను. కుంతీదేవి కోడరిని యక్కనజేర్చి ముద్చాదెను.. పీదప బలరామకృష్ణులును దేవకీవసుదేవులును సపరివారిమ.గా ఇం్యద్యపస్థమున కేగి నూతన వధూవరులకు అమూల్య వస్త్రభూషణాదుల కాన్కులుగో నాసంగి యాదరించిరి. ఖౌండవ దహనము థ్రీకృష్ణార్ణును లొకనాడు భాండవవన సమీపమున విహరించుచుండ అగ్నిదేవుడు బాహ్మణ వేషమునవచ్చి వారి సహాయము నర్షించెను అగ్ని దేవుడు వండెండు సంవత్సరముల కాలము రాజరియగు రెసితకి యొన ర్చిన స్యృతయాగమునందు అవరిమీతముగా ఘృతపానము చేయుట వలన వాతని కగ్నినూంద్యము సంభవించెను ఖాండవవనమును దహిం చినచో నందలి యోషధుల [వభావముచే నగ్నిదేవు డారోగ్యమును పొంద గలడని (బ్రహ్మ నుడివెను. కాని అగ్నిదేవు డా వనమును దహింపబూనగా నిందుడా (పయత్నములను వమ్ముచేయుచుండెను అందుచే ఖాండవ శ్ర కౌర్య్యకఘమమునందు తనకు సహాయముచేయవలసినదిగా నాతడు ఎ ఫ్రొర్టనుల నర్ధించెను. వారలందుల కంగీకరించిరి. కాని తగిన న్‌ యుధములు కొావలయునని కోరిరి అంత వీవిహో( తుడు వరుణ ఎవని స్మరించి మహిమాన్వితమైన గాండీవధనుస్సును, అకయతూణీర శ్ర ుమును శ్వేతాశ్వయుతమైన రథమును అర్జునున కిప్పింజెను. న ఎష్టునకు సుదర్శన చక్రాయుధమును కామోదక్షి యను గదను ఇప్పి౨ ను వారి సహాయముచే థాండనవనసును నీరాటంకముగ దహించి యగ్శి దేవుడు స్వస్థత నందెను, తక్షకుడు అను నాగరాజు థొండవవన నివాసి. ఆ వన దహనారం భమునకు ముందుగ్గశై యెచటికోపోయెను. అతని భారయు, పుతు డగు అశ్వసేనుడును పాజిపోవుసమయమున పొారుడ్తా తక్షరేపతి ను గ్‌ మును బాణముతో ఖండించెను, అశ్వ సేనునిగూడో వధించియ్రయ్పైడివాడి, కాని వాసవుడు “మోహిని యము మాయను కల్పించి యశ్యసేనుని పార్థుని కంటబడకుండగా జేసి రక్షించెను, తీక్షికుడు మహేందునకు మితుడగుటయే యిందులకు కారణము, ఆ యశ్వసేనుడే యర్లునునిపె య! య్‌

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము 145 వగబూని నాగాస్త్ర రూవమున కట్టని యమ్ములపొదిలో చెరియుండెను. అఆ సమయమున థాండవవశమందు నముచిసోదరుడున్సు మహాశిల్చియు నగు మయుడుండెను. థ్రీకృష్ణు డాతనిని చంవబోగా నాతడర్జునుని శరణువేడి రకబపొందెను. ఈతడే మయసభ నిర్మాత.

సంపూర్ణముగా దగ్ధమై పోయిన థాండవవనము నందుండి (బతికి బయటపడిన వారు మటినలుగురు గలరు, వారు మహా తపస్విటైన మంద పాలుని స్మృతులు, ఆ మందపొలుడు తన తపోబలముచే సశరిరముగ పుణ్య లోకముల కేగెను,

కొని యాతడు సంతాన విహినుడగుటచే పుణ్యలోక నివాసమునకు తిరస్కరింపబడెను. కావున భూలోకమున కరుదెంచి సత్వర సంతానమును కాంక్షించి పక్షలయందు మాత్రమే యది సాధ్యమగుటచే తానును వక రూపమును ధరించి '*జరితియను వక్షితో ఖభాండవవనమున కాపుర ముండెను. ఆ దంవతులకు జరితారియు పార్కిశుకుడును, ఆవ స్తంబ మ్మితుడును, (వోణుడు నను పేర్లతో నలువురు ప్యతులు జన్మించిరి. వారును (బహ్మవిదుల్సై రి, మందపాలుడు *జరితిను థాండవవన మందుంచి తన పూర్వ సతియైన *లపితితో సొంసారిక సుఖముల ననుభవించు చుండెను.

ఛాండవ వనమందు మందపాలుడు లేని సమయమున యగ్నిదేవు డొ ననమును దహింప మొదలిడెను. దానిని గాంచిన “జరితి మిక్కిలి దుఃఖించి జెక్కలురాని పిల్లలను రక్షింప మార్గము గానక వగచుచు నా చిడ్డ్ణలతో “నాయనలారా! ఈ యగ్ని జ్వాలలనుండి తప్పించుకొనుటక్షై మీరాక విలమున దాగుడు అని బోధిఎచెను కాని యా శిశువులు తాము కలుగులో _వవేశించినచో మూషికములవాత బడుదుమని వెజచి యా చెట్ట పైననే నిలిచియుఎడిర. అగ్నిజ్వాలలు భయంకరముగా నావృక్షమును సమీపించుచుంజెను దిక్కుతోచని యా పసికూనలు వేదసముంతములతో హుతాశనుని _షార్ధించి తమను రక్షింపుమని వేడిరి. నుందపాలుడును అంతకు సూర్వమే శ్రన దారాప్యుతుల రక్షింపువుని యశలుని (పార్ధించి యభయమును పాొందియే యుండెను. ఆ కారణసులచే అగ్నిదేవుడు వారున్న వృక్షమును మ్మాక్రము కొల్బక మిగిల్చెను. మండపాలుడు సజీ వులుగా మిగిలిన తన సకీనుతుల గాంచి సంతసించి నిజెచ్ళనరిగి కాలి (కమమున పుణ్యలోకములఅ బడెను,

కాషావతార వైభవము 146 శ్రీకృష్ణా రాజసూయ నిర్వహణము ఇం్యద్యవస్థమున ధర్మజు డు (సదారంజకముగ పరిపాలించు చుండెను. ఒకనాడు నారదు డెతెచగా ధర్మజు డా మహర్షిని యధావిధిని పూజించెను. నారదు డాతనికో అశేక రాజనీతియంళముల ముచ్చటించెను. అఎత ధర్మజుడు *మునీం(వా'తవురు సర్వలోక సంచారులు, మా మయ సభవంటి మనోహరమైన సభనెందై నా గాంచికిరాశొ అని (పళ్నించెను. నారదుడు మయసభకు సౌటిమైన దానినెందును కానలేదని నుడివెను, మరియు ఇం్యదసభయంమ తాను నల, హరిశ్నృరయ్యదాదుల జూచితిననియు, యమసభయందు పొండురాజును గాంచికిననియు వా్యకుచ్చెను,. అప్పుడు పాండురాజు శన మారులు అసదృశ వ్మికమోపేతులనియు, వారు రాజ సూయాధ్యరము జేసికచో కళల నరక విముక్తియు, స్వర్ష్యపా_ప్పియు కల్గునని జెప్పెననియు నారదుడు వచించెను రాజసూయము చేయవల సినదిగా ధర్మజుని (పేరేపిఎచెను మరియు, ఆ యాశస్టు నిర్విఘ్న ముగ పరిసమా ప్రిమైనచ్రో శ్రదుపం పమనాలుగేండ్ల కు దేశమందు వి సృ జన నష్టము సంభవీచుననిహై నారదుడు హెచ్చరించెను.. వసా న్‌ు చేయుట కిళ్ళగలిగియు, మునీరదుడు నుడివిన కీడ్రున్స బి ౦కించుచున్న యుధిష్టిరుని ధొమార్రి పరోహిత్సులును, 4 లను (పోత్చాహన్సు బబు గ లును తమ్ము వొండవా అదం గోవిందుని య శ శం సస్థమున వై భకోపేతముగ కొలుపృతీరి దించి రాట ష్మ్మ (ద్రో, కృప ధౌమ్యాది (సముఖులతో సంప పథంప నర నిర్వహణ బవమించ పరతత్యవిదులై ధరజీసుర్చలన్స బుత్త్విక్ర్ర ష్‌ లన, వ్‌ లుగ నియమించిన. వ్యాస, వశిష మి్యత్క గౌత్రవ్స భర ర గాబ్బ విశ్వా నీట కశ్యప, వాసుదేవ పరపరామ పాయనాదులన్సు బుఖ్యజలుగో స 9 ౩ గర్భ వైశం విదుర కురుటమారాద్ద బంధ యమించెను కుంభ జాంబ క్రేర్స క్యతియ, వైళ్య, శూద్ర (నముఖు లశ ౦ దుల్వు యుకషదని అసటలను ఆహూశ్ర్రల్ర గావించెను ఇ యాజ్ఞ క్రక్చ భూస 0 సురు నిర్వ ర్తించుచుండింి రాజాది స్‌ 'బ్టోచిత్ర కార్యవ్వులను నుకలన్సు స్వకరిం౦ంచుటక్ర

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము క47 దుర్యోధనుడు నియు పు డయ్యెను. భొజనాదికముల నేర్చాటు గౌవించు టకు పాకశాస్త్ర (సవీణుడు వవనసుతుడు నిర్ణయింప బడెను అర్భిజాతమును సత్కరించుటట కర్ణుడును, మాధవసేవక్రై అర్జునుడు యజ్ఞవస్తు సేకరణకు నకులుడున్సు దేవగురువృద్ధధ్యాతీనుర పూజట సహదేవుడును, పర్వజనుల వంచభక్యఘుల చేత తృప్తుల గావింప వొపది నియమిశులైరి. ఈ యజ్ఞ మునకు హరి, శిఖి, దండపాణి నికషాత్మజుడు, పాళి, సమీరుడు, గుచ్యూ కేశ్వరుడు, శశిమౌళిి బ్రహ్మాదులు, సురపత్సి దిక్సాలుర్కు గరుడ, గంధర్వ: కిన్నర్శ కింపురుష్క విద్యాధర (వముఖు అనేజలు విచ్చేసిరి. అపురూప మైన యజ్ఞవర్ధతిని గాంచి అబ్బురవడిరి, స్వామి వత్యక్ష సన్నిధి సకల సంపత్మ్కరిమిన్తి సర్వ మంగళవాయకమని యళో విరాజితమని (వస్తు వ ధర్మశా స్త్రానుసారము, వైదిక నియమములకో; ధర్మనిష్టతో: భవోపేశముగ అపూర్వముగ నిర్వహింపబడుచున్న ఇ్మ్యకతుకర్తలై న ఫైండు ప్యుతులను విచ్చేసిన నారెల్లరు వేనోళ్ళ (వస్తుతించిరి, ధర్మ జానుజుల దిగ్విజయ యాతలు రాజసూయ _ప్రారంభమునకు పూర్వము యుధిష్టరుడు అర్జునుని హీతృరదిశగాగల రాజులను నిర్జించుటట వం పెను, అర్జునుడు పుళిందాధి ఏ౭ని (పతివింద్యుని భగదళ్తుని, (బిహాంతుని, వామదేవ, మోదపుర, ఫదామః పొంసాటల,) మాళవ, పౌం్యడ్క కాళ్ళీర (తిగర్త, లోహిత్హ కుధన్వ, గొంధార్హ కాంభోజ, కోసల, రిషికుల్య, మూనససరోవరాది వెశాధినేతలను తన వశవ రులను గావించుకొని వారినుండి ధస్త్మ కనక స్త్‌ వాహనాదులను కానస్థాలుగా స్వికరించి, ఉత్తర టురు, గంధమాదన, మేరుదేశాధీకులను, ధ ర్మ జు నకు సామంతుల నొనరించిి మోదమును గూర్చెను, అమూల్య ధనరాసులను తెచ్చుటచే పార్ధుడు ధనంజయ కియదాంకి తుడయ్యెను,

_కూర్చుదిశగా పంపబడిన సృళోదరుడు పొంచాల, మిధిల, దర్శన కశ మేధ చేది కుమార, కాశి అయోధ్య, కోసల మగధ, కర్ణః సందు వత్చ పొం్యడదేశ పాలటల సామంతులుగ నొనరించుకొని? గార్టానంగిన కొనుకల స్వీకరించి విజయదర్చమున అ్యగజుని అల

వ 148 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము దక్షిణదిశ కేగిన సహదేవుడు సుమిత, శూరసేన, దంతవ క అవంకి, మాహిష్మత్సి సారాష్ట్ర, భీష్మక, శూర్ప్చురక, రామతశ్రైల, కొలత్లైల కా్యమద్వీవ్య సంజయంతిపుర కాళవన్క పాండ్య, కేరళ, కళింగ; (నావిడు యవన్త కరాహట, సింహళ దేశాధీశులను వశవర్హుల గావించు కొని ధర్మజుని సార్వభామాధికరమును స్థిరపరచి, ఇర్మద్యపస్థమున కరు బెంచి అన్నగారికి ఆనంవాతిోశయము కలిగించెను పశ్ళ్చిమదిశ శేగిన నకులుడు మహీలుక, దత్తక, దశాొర్ణ, సష్కరః సరస్వతి, సింధు, మృదాది దేశాధిపతుల ధర్మజుస్‌ సామంతులుగ నంగీ కరింవజేసి, ధర్మజుని తృ ప్తిపరచెను. రాజసూయ సరిసవమూపి అణావీ | జరానంధ వధయు, ధర్మజానుజుల దిగ్విజయ యా(తలును యుధి వ్ర నేప సార్వభౌమత్వమును సమకూర్చెను. రాజసూయయాగ నిరీన్‌ పబమునకు అర్హత లభించినది శేనచేలు బుషులును, విపవరులులి, జ +స్టులును మొదలుగా గల వారెందరో లెకకు మికు్రటము యాగమున కర్పదెంచి థి వ అచటీ ౦బరి. ధర్మజుడు నకులుని హ సిశకు పంల" తన వారినందరిని సగౌరవముగ ఆహ్వానించెను వారెల్లరు విచ్చేసిర భర డెండు యోజనముల వెడల్పుగల ఆయాగమంటపమును పొతాళమౌ 0ి 80,000 మంది (బాహ్మణులచే వ్యాసమహర్షి తెప్పించెను థీకృష్ణుడు ధర్మజునికో “రాజసూయమునకు ఉచి+షముని రాకుండీ నచో అద్ది వ్యర్షమగుినన్లి జ్రైవ్ట బట దునిరో ర్త చెప్పగా ఖీముడేగి సమీపారణ్యమం దుర్యోధనాదులె స ని సగౌరవముగ గొనివచ్చెను. భీష్క? 1 ర్‌ చికి శ వార్కి వారిక్షి నియమించబడిన విధులను నిర్వ జగన్నియామకుడగు శ్రీక్న వ గ మహద్తీ ధీనతను వెళ్లిడించెను * అటిను పాద్యప్రక్షాశనము గావించి తన *_ మహర్షుల యాజకత్వముక్షోన్స పండితుల వేదఘోషలతోను

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము క్ష49 సూయము రమణీయముగా నిర్వహించబడినది,. ఆ యాగము పరంధా ముని ఆ(గపూజతో వరిసమాప్తినందెను. శివపొలుని రూవములో శాపఫల మనుభవించుచున్న “విజయుడిను వికుంర ద్వారపాలజటనకు విముక్తి అఖభించుటకూడ ఆ యాగమందలి విశేషము. మయసభ-దుర్యోధనుని [కో ధోజ్వలనము

ఖాండవ వహన సమయమున కృష్ణార్దునులచే కాపొడబడిన మయుడు తన కృతజ్ఞ త తెలుపకొనుటకు శ్రీకృష్ణుని సలహాపై ఒక అపూ ర్వమైన సభను నిర్మించి ధర్మజునకు బహూకరించెను. దేవదత్తమను శంఖమును కిరిటి కొసంగెను. మహినూన్వితమైన ఒక గదను ఖీమున కొసంంను మయాసురుడు తొల్లి వృషపర్వుడను దాన వేశ్వరునకు అద్భుత మైన సభను నిర్మింపవలెనని వివిధ రత్నమయములై న వస్తుసామళగిని బిందుసరోవరమున దాచెను. వీటితో మయసభను నిర్మించి ఎనిమిదిచేల రాక్షసులచేత ఆ సభాభవనమును మోయించ్చి జగన్నోహనుని సన్నిధిలో ధర్మజుని రాజ్యపాంగణమున (పతిష్టించెను. మయునకు సాటిమైన శిల్పి నాటి ఆర్యావ రృమున లేడు ఈ సభలో జలము స్టలముగను, స్థలము జఅముగను, ద్వారము గోడవలె, గోడ ద్వారమువలె, ఉన్నది లేనట్లుగ తేనిది ఉన్నట్లుగతోచు చికవిచ్మితము లెన్నియో లెక్కకు మిక్కుటముగా గలవు ఆ సభ నవరత్నఖచితము. వ్యజ, వైడూర్య, గోమేధిక్క పుష్య ఠాగాదిమణిరత్నవిరాజితము. కృ్యతిమముల్లై న ఎండమావులతో, దేదీవ్య మానమైన వెలుగునీడలతో, అమేయమాయామయ మై, మనసునకు మరులుగొల్పు చలువరాతి శిల్పసంపదత్కో ఆంగాంగ విన్యాసమును [పద ర్శించుచ్కు నెలజాణలా యున్నట్లున్న అపూర్వ శిలా_పతిమలతో, కనులు మిలుమిట్లుగొలుపు ఇం్యదధనున్స్ను రంగులతోను నందడుగిడిన వారిని దిగ్భమ చెందించి, ఊహాతీతమైన స్వప్నసీముకు కొనిపోగల సాటిలేని మేటి సభాభవనమా మయసభ. అట్టినభలో నడుగిడిన దుర్యోధనుడు వలు మాళ్లు అందలి మాయాజాలముచే భంగపడెను. అందలి విమలనుణిమయ స్థలముగాంచి జలాశయముగ తలచి దుర్యోధనుడు వస్త్రము లెగ(దోసి

వ భవము శ50 శ్రీకృష్ణావతార వై ను జలాశయమును స్టలముగ తలచి అందడుగిడి వస్త్రముల కొనియె థ్‌ వచిిన దడుషకొచయెను.. అదే సమయమున చెలికత్తెలతో నటు? సు పాంచాలి వావగారి భంగపొటునకటు నవ్వెను. పాంచాలి హోస ర కురురాజు గుండెలలో ఆరని అగ్నిజ్వాలయయ్యెను అవమాన భా మాతనిని కుంగదిసెను రోషకషాయిత నేతుడై న రారాజు పాంచాలి పన్నగము వోలె పగబద్దెను, నాటిరేియి. ఆతడు ఈర్ష్యాద్వేషముల కటికి కునుకురాక కలవరపడి పోయెను. మాయాద్యూతము రాజసూయాధ్వర వై భవము తిలకించి హ సినట తిరిగి వచ్చిన దుర్యోధనుడు ఈర్చ్యాసూయలతో కుమిళిపోసాగెన్లు పొండు స్మృతుల సంపదను తలచి మరీమరీ వగచెన్ను, పాంచాలియొక్క ఆ వరిహాననే నవ్వే రారాజు హృదయక్షేతమున వరాభవాగ్నిని రగుల్కొలిపి కురు క్షేత సం్యగామము వరకు దారికీయునని ఎవ్వ రెరుగుదురు? రారొజా పొంచాలి పరిహోసమున్సు పడేపరే తలచి కంటికి కనుకరాకి దురసిల్లెను. (వతీకారమున కై నిరీకించుచుండెను. తో మేనల్లిని దురవస్థను గుర్తించి. శలని, కర్ణదుశ్ళాసనుళ్ళ మంతనమాడి, మాయాద్యూతమునపై ధర్మజుని రప్పించి కపటోపొ జ దు నిర్మింపజేస్పి ధృతరాష్ట్ర నొడంఒఅచి, ధర్మజాదుర భో ఆజ ఆర్త వ పనించుటకై విదురుని పంపిరి, విదురున కిష్టములేకున2 ' ఫతరాస్ట్రిని కోర్కెమేరకు ఇంద్రపస్థమున కేగెను. విదురుడు మిని జక ఫలే మాడు ధృతరాష్ట్రర్సి ఆహ్వానము ను ధర్మజున కందించి వా యాడుట వినాశకర్రమ గా పరిణమించునన్లి హెచ్చరించెను, అ ర ష్రిని ఆప క ధ +వాడు ధృతరాష్ట్రన్సి ఆహ్మ్వావన్చ్య తిరస్కరించుట ఉచితము కొదని నీ వచ్చిన ఆహ్వానమును మ "కఅంచేను. ఈ గ స్‌ న్నీంచుట భావ్యమనియు తఅంచెనుం

థ్రీకృష్ణావకార వై భవము కేక! గుణమున పొండవులు (ద్రౌపదీ సమేతముగ హస్తినకు చేరిరి, వారు నూతన సభాభవనమును తిలకించిన పిమ్మట కౌరవులు సుహృద్యూతవను పేర మాయాద్యూతము నేర్పరచిరి. ఆ నిండుసభలో కరువృద్ధుల సమక్ష మున ధర్మజునితో పాచిక లాడుటటు దుర్యోధనుని నక్షమున శకని నియు_ట్రడయ్యెను. ద్యూతవ్యసనుడైై న యుధిస్టిరుడు ముందుగ తన సంపదలను, రాజ్యమును, అటుపై తమ్ములను [(కమముగ వణము బెట్టి ఓడిపోయెను. చివరకు (దౌపదినికూడ ఓడెను,

తదుపరి కురుసభలో దుర్యోధనుడు [దౌవదిని పరాభవించుటయు, దాని ఫలితముగ బీమార్జునుల (పతిజ్ఞ లును జరిగెను. ఆ పరిణామమునకు లీతిల్లిన ధృతరాష్ట్రుడు (దౌవదికి వర్యపదానముచేసి, ధర్మజుడు కోల్పో యిన రాజ్యమును మరల వాని కొసంగి ఇం(ద్యపస్టమునకు పంపెను.

అనుద్యూతము

ఇం్యద్యపస్థమున ధర్మజాదులు యధారీతి ధర్మబద్ధముగా రాజ్య పాలన గావించుచుందిరి. హస్తినలో కర్ణ శకుని దుర్యోధనులు ధృత రాష్ట్ర్రని చేరి “మేము ఉపాయముగ గెలిచిన రాజ్యఘును మరల వారి కిచ్చి కన్న కొడుకుల కన్యాయము చేసితివి, ఫొండవ పకపాతిమైన విదురుని మంతనమే ఈ యనర్థమునకు కారణము దెబ్బతిన్న బెబ్బులుల వంటి పాండవులట నీవు స్వేచ్చ నొసంగి రాజ్యదానము గావి.చితివిః వారు కౌరవులపట్ల కృతజ్ఞత వదర్శింతురని ఊహించుట వెళ్టీతనము, ధర్మజుడు శాంతపురుషువై ననుః భీమార్జున, నకుల, సహదేవులు మాపై పగసాధింపకపోరు భారతావనిలోని రాజులనందరిని జయించిన వారికి దుర్యోధన, దుశ్శాసనాదులను మట్టుబెట్టుట లెక్కలోనిది కాదు. వారికి సీవు (వసాదించిన దయాఖిక్ష మాపాలిట మరణశిక్ష కాగలదు మా (శేయస్సుకాంకించితివేని, ధర్మజుని మరల ద్యూతమున కాహ్వానించినచో: వారి రాజ్యమును గెలుచుకొని, వారిన్తిననమాసమున కం పెదము. ఇందుల కొడంజడవేని, (పాయోవవేశ్తజకకళ్లు నా సరత మనము లేదని” బెది రించిరి. ధృతరాష్ట్రుడు సరుకే కను కారన శవ నామ లేసన్నను పాండవులను పొచికలాడుళ్ళ వింతే స్రామాంలామిన్‌ కరవెను.

వైభవము శ52 థ్రీకృష్టావతార మై సందే “హా సి నకశేగుటయా, లేదా? (ప్రాతికామి సందేశమువిన్న ధర్మజాదులు హస్త సము అను ధర్మసందెహమునకు లోనై ఒకింత మధవపడినము, విధివిలాస ను నకు లోనై ధర్మజుని బలహీనత మూలముగా పెదతండి పిలుపు మన్నించి హ్ప్తిన శేగెరి అనుద్యూతార౨భమున శకుని ధర్యజునిలో

క౦01 “ధననంప్రద రాజ్యంబున దినకరతేజండు మిమ్ము ధృతరాష్ట్రిండు పెం పునం బూజించెం గావునం జనదింకను వాని నొడ్డి సరి (కీడింవన్‌.” కలది అపూర్వంవై న వణంబు; ఓటువడిన వారలు అజిన కః అంబుల గట్టి వన్యమూల ఫలాశనుల్లై (ఇహ్మచర్యంబునస్‌ పంథడెండేంద్లి వనవాసంబుడేస్కి వదుమూడవ నేడు జనచేదంగన నజ్ఞాతవాసంబు జేసీ అందెలుగ బడిరేని వెండియు పం(డెండేండు వనవాసము వాక్కయేడే అజ్ఞాతవాసము చేయుచుండువారు” అన్సి పలికేను, అనంతరము $! ధర్మజుల మధ్య మాయాద్యూతము మొదఅయ్యెను, ఈ కరోరనియ ముల కొడంబడి ధర్మజుడు మాయలమారిమైన శక్రునితో జూదమాడి మరల ర్‌ూ న కీ ధౌమ్యున్సి వారిని వీడలేని పెక్కురు పౌరులను ర్రీసికొన్సి అరణ్యవాసమొ శీగెను పాండవులు అరణ్యవాసమునకేగుట చదల ుంకో పాండుపతులు సతీసమేతముగ ధౌమౌ వర్త్‌ దప్ప ౧టరాగా అరణ్యమునకు బయలుదేర8. ధర్మజుడు తన స్‌ ఎప్ప సోకినచో, ఇను దహింపబడుదురని ముఖముపై వత్రేి కప్పుకొని నడచుచు ముట్‌ ఈ తునాేప కీ పో చిట ను. భీముడు తన భాహుబలముతో ళతునొ ను ట్‌ స తో పరయింవ అచు .మెరిన బాహువులతో నడచెను. సవ్యసొచి లట వు "రవ ర్షముసుచించునట్లు ఇసుక శేణువుల వెదజల్లి ననా వాలా ప *నన్నయభట్ళ ॥ “్రీమ్మదార్య మహాభా రతము”, సభాపర్వవొ

థ్రీకృష్టావతార వైభపము కం వారి ననుసరించెను. తన సొందర్యముచే జనులాకర్షితులై తనవంటి సుకుమార శరీరుడుకూడ వనశ్షేశములకు గురికావలసి ఎచ్చెనన జనులు చింతింతురని తన శరీరముపై దుమ్ము చల్లుకొనుచు నకులుడు నడచెను. సహదేవుడు కూడ తన సుందర వదనము నెవ్వరును గుర్తింప కుండుటకై మసిపూసుకొని యేగుచుందెను

కౌరవ సశతులకు పదునాలుగవ వత్సరమున పట్టబోవు గతిని సూచించునటుల [దౌపది తన శిరోజములను విరియబోసుకొని భ రఠలను అనుసరించెను కౌరవులు చనిపోయినప్పుడు వారి గురువులుకూడ తన విధముగనే సొమములు చదువుదురు గాక। యని సూచించుచు, ధౌమ్యుడు ధర్భులను నేలపై పజచి మర్యతములు వల్లించుచు పోవుచుండెను ఆ హృదయవిదారక దృశ్యములను గాంచిన పురజనుల న్మీతము అటశుపూర్ణా కలము అయెను,

పాండవ సనవాసము--శ్రీకృష్ణ సవమాగవముము

అరణ్యవాసమున పొండుతనయులు కామ్యుకవనమున ఉన్నవ్వుడు యాదవ, వృష్టి, భోజాంధక (వముబులు అచ్యుతునితో కలసి వారల కుశలమారసి నూజడింప వచ్చిరి. ధార్తరాష్ట్ర్రలు మాయా జూడమున అధర్మవర్తనులై ధర్మజుని మోనగించి, రాజ్యము నపహరించిరనియు, వారిని ధర్మయుద్ధనున మట్టుబెట్టించి, ధర్మజుని పట్టాభిషి బ్రైని గావింజెద ననియు థీకృష్ణుడు పాండవుల కభయ మొనంగెను అందుల కర్ణునుడు (వళాంతచిక్తుడై స్వామిని ఇం్యదునకు ఇం్యదత్వ మొసంగిన విళశ్వరూపుని గను, నరక్క శిశుపాలాది ధరణీ కంటకుల వధింప నవతరించిన మహి పరువునిగను, (కోధ, మోహ, వికారముల కకీతునిగను అభివరించెను అందుల కర్దనునితో తామిరువురు లోకకళ్యాణార్థము శ్రీమహావిష్ణువు అంశతో జన్మించిన నరనారాయణు౯ నునియు, కాన తాముకారణ జన్ముల మనియు వివరించి నుడనగా అర్జునుడు (పీతినాందెను ఆది(వజా సర్గ మున (ప్రజావతియని దివలుడును, నిక్య సత్య యజ్ఞపురుమడని కళ్య పడును: సర్వమయుడని నారదుడును, అక్షయక్షాననిధియని సర్వముని ముఖ్యులును స్వామిని (నళంసించిర. మరియో్సస్వామి సర్వజ్ఞుడని తెలి

వె భవము శ54 శ్రీకృష్ణావతార వైభ సియు (ద్రౌపది నిండుసభయందు తాను పొందిన వరాభవమునుగూర్చి వివరించెను ఆమె హృదయ పరికాపమును గుర్తించిన సర్వజ్ఞుడు న్‌ నోదార్చి పార్థునిదివ్యాస్త్రములచే కౌరవులునువారిపేనావాహినియు నిహ లగుదురని చెప్పెను. పవన తనయుడు. దుర్యోధన, దుశ్ళాసనుల వరిమా గని పలికెను. నరుడు రాదేయుని రూపుమా పెదననియు, దృ్సే ద్యుమ్నుడు టంభజుని వధింతునని (పతినలు చేసిరి, థ్రీకృష్ణుడు శాన సాళ్వునితో యుద్ధనిమగ్నుడగుటచే జూదమున పాండవులకు కీడు వాటిల్లే ననియు, సకాలమునవచ్చి తాను దానిని వారింపలేక పోతిననియు: విపే రించెను. పిమ్ముట థీకృష్ణుడు సుభ(ద్రాభి మన్యులను తోడ్కొని ద్వార కేగెను, ఛృష్టద్యుమ్నుడు (పతివింద్యాద.లై న దావదేయులను పొంచొలి రాజధాని కాంపిల్య నగరమునకు గొనిపోట్వెను. ధర్మజాదులు దైవీ వనమున శేగిర్స / _ _ ధర్మజుడు దై్యైశవనమున దర్శింపవచ్చిన ధర్మ విదులతో ధ్‌ సూత్మములు చర్చించి వారై ఉపదేశముల బొాందెను అర్జునుడు తీర య్యాతల కరిగి ప్లార్షన్లి మెప్పించి పావపకాది దివ్యాస్త్రములనంది ఆర్‌ వర నా హా డే జమందలి పుణ్య క్షే తముల పూజలుసల్చి, ద్విగుణీకృతో తృావొల్య వ రర ఇందుని అర్ధసింహాసన మధిషించెను ఇం్యదలో అధ 0 పారున్స మళ మహర్షి మ హేం్యదునితో వికాసనమున హర్చొనియా గ న గాంచి “ఈ మనుజు డెవ్వడు?” అని అడిగెను. మహింట మశ త ఆంశవేకట ఇననుడు కొల్లి నరుడను బుషియనియు, ఇవ్వడు పధక ము తీమన్నారాయణని ఆీర్వాదమువలనను" పాండవ మ ముడుగ భూలోశమ్రు ల్‌ క నమునే న్‌ షన్‌ జనించెనలియు చెప్పి రోమళని ద్యైతవ డు గి ధర్మజాదులట ఈతని క్షే చ లరోమకు అరునున తీర్దయా శ్రావిశ వృెతాంతము తెల్చుమనెను ముదదొ నీ అంశతనాకనా శ విదా మార్కండే ద యుదిష్టిరాదులను సంభావింప చిరం ంర్సూ నప టట ర్త నవ గ దన్నారనియ కడు ర సమేతుదై విచ్చేయుచున్నాడనియి, భూసురుకాకడు

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము 55 యున కెజింగించిను. వాసుదేవుడు సత్యభామాసహితుడై వచ్చి పాండునందనాదుల పరామర్శించి వారిచే పూజింపబడెను. (తిభుపనముఅ (గుమ్మిరి, ద్వ్వైతవనమునకు తిరిగివచ్చిన ధనంజయుడు స్వామి అభి వాదము గావించి ఆన యా(తాఫలితముల నెల్లిరలటు వివరించెను. విజయ పరంపరల వరించి వచ్చిన విజయుని థీకృష్ణు డభినందింబిను థీకృష్ణుడు ధర్మజునితో అర్జునుడు పాశువతమువంటి దివ్యాస్త్రముపొందుట మహద్భాగ్యమని చెప్పెను.

యజ్ఞయాగాది (కతువుల నొనర్చి ధర్మనండనుడు ధన్యుడైనా దనియు, అంధక, వృష్టి, భోజ్క పొంచాల దుదిరాదులై న రాజులెల్టరు ధర్మజునెడ సౌజన్యముతో నాతనిమనోరధం వీడే ర్పనుత్చ్సుకతతో నున్నా రనియు, కౌరవులు వారినదుర్కొ నజాలరనియు వారుపాండవులబేత వరా జితులై రాజ్యలక్ష్మి యుధిష్పిరునకులభించక తప్పదనియు శ్రీహరివక్కాణిం చెను. మిగిలిన వనవాసకాలమును నిరాటంకముగ గడుపుటకు వాను దేవుడు తమకు శరణ్యుడై. అండగ నిలువవలెనని ధర్మజుడుకోళెను. సత్యా కృష్ణులు పాంచాలికిడశేగి ఆమె ఎ్యుతులేవురును కొంపిల్యమునుండి ద్వార కఠు వచ్చిరనియు వారు యదువీరులతో కలసి _(సద్యుమ్నునివద్ద వివిధ శస్ర్రాస్త్రవిద్యల నభ్యసించుచుండిరనియు, సుభ్యద తన సుతు డభి మన్యునికందె ఉపపాండవృలయెడనే ఎక్కువ కూర్మి _పదర్శించుచున్న దనియు జఇెప్పిరి

ఇంతలో మునిజనపూజితుడును ముల్లోకవంద్యుడునై న మార్కం డేయ మహర్షి అచ్చట కరుదెంచెను ధర్మతనయుడు ఆతనిని అర్హ పొద్యాది విధుల నర్చించెను మాధవు డామహర్షిని గాంచి మంజుల వాగమృత[ప్రవాహముచే వీనుల విందోనర్చుమని అర్ధించెను. దేవర్షి నారదుడును వ్యాసుడును అటకువచ్చి సత్క్బృతులై పుణ్యకధాకధనం బౌనర్చి థ్రీకృష్ణపాండవులకు (పియము. జేకూర్పుమని మార్కండేయు నర్థించి తాము వెడలిరి, మార్కండేయుడు శొలుత శ్రీమన్నారాయణుని అవతారమైన థీకృష్ణుని శాశ్వతతత్వ్వమును ధ్యానించి తన ఉవదేళ మును _పారంభించెను,

156 శ్రీకృష్ణావతార వై భవము మార్కండేయోపదేశము *మార్కండేయ మహర్షి ధర్మజున కిట్లు ఉపదేశించెను 2 కృత్క కేక, ద్వాపర కలియుగములు కలిసి పండెండు వేలు దివ్యవర్షములలో పర్యవసిశము అగును, త్ర నాల్గు యుగములును ఒక మహాయుగము మహాయుగ సహ్యసకాలము (బ్రహ్మదివనము, అట్టి దివసావసానమున అనావృప్ట సంభవించును సూర్యుడు సృష్టిలి నిరలమొనర్చును * సూర్య తేజమే హొతాళన్సునిన మారి జగమును “ దహించిన పివ్ముటి వరమ హారములు పుట్టి జగములు జలమయునుం అగును. అవ్రూడు వ మైన ఒక్కపాూరుతము. కేగి మేఘముల నణచును. *ీ నం యగోలి పితామహుడు ఘోరకరమెన సలిలప్రోమముళి తామరపై నిదురించును అద్టి కల్చాంతము అనేకములు జరిగినవీో గాత ఏంతనమయమున నేను (పళయాంధకారమున దికుడ వర్యంకషు[ చు జలమధ్యమున వటపష్మ్కతమును గాంచి, తదీయ అచ్చెరువంది వట్రివిమున్న ఒక దాలునిగాంచి ఈత దెవ్యడాడోగ్‌ రబోయికిని, ఆ్రశ్రడ్త స న లౌ వా, క ॥ గంభీర సరంబు నవు నటన నేను విశమింప దలచినచో పన శరీరమ్‌ సృష్టిని గాంచి స ప్రవేశించి నదీసాగరభూధరాదులతో నిండిన నని బాలుని స్పరించినంత లి సంచరిం గాంచి తన యుట్లీ ట్‌ నతడు నన్ను వెల్పవరించెను నన్నుగా స్మరించి తో నేన్‌ వి, శాంకుడనై రీనా యని (ప్రశ్నింవ నేదు న ఛయ్యావభావము వివరర్వ కోరితిని ఆతడు ఛి నేనిఏక స్విచృణో న్న ఫ్ర శ్వ్వమును అవతారత త్త్వమును వివ కముల్పు * చే నంలిత్తో తయ్మొను. ఆ కుమార్చక్షి నేని. ఇటలి ఎపజూతుననియు | |ని థీకృష్ణునిగ గాంచితిని, అద్షిఖ టి. గీకుచుట్టమై, సచివుడ్తై నద కాగా వ_వతపరమప్పరుషునే నేనుళరణమా *ఖ, డ్రా &ఇ ధారా రామనాధళాస్థ్రి _ పేత్రి 106-107

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము య! అని చెప్పెను పాండపులెల్లరు శ్రీకృష్ణుని స్తుతించి ఆతని లీలామృతమును చిరంజీవి మార్మ్శండేయ మహార్షిద్వారా (గోలి తన్మయులై రి, (దౌపదిచే సతీ ధర్మ (ప్రబోధము

పాండవులట్లు మార్కండేయ వచనామృత తత్పరులై న తరి అశ నూంతరమున (దాపదీ సత్యలు (పియసల్లాప నంసక్తలై యుండిరి, ఆమె (దౌపదితో “వత్రులందరును నీ యందనురాగనుతో నుందురు వారిబెట్లు వశపరచుకొంటిని? మందు మాకులతోనా? మంత తం[తములబేతనా? వాస్తవము తెల్చుొమనెను. (దౌవది అమెను మృదువుగ నుందలించ్చి మధుర వచనమాలతో “వారి కనునర్తినినై, పొతము చేయుటచే వారి అనురాగమును చూరగొంటిని కాని మందులు, మాయలు, మం[తతం(త ములు తనకు తెలియొవసను. ఇటుల (దౌపది సత్యభామకు సత్య మెటి గి చి సకీధర్మముల సొజన్యపూర్వకముగ వివరించెను.

దుర్యోధను కౌటిల్యము.హోష యాత

ద్న్వైతవనమందు వఎతలందుచున్న పాండవులను గేలిచేయవలెనను దష్టతల ప్ప దుష్టచతుష్టయమునకు కలిగెను. వారొక గొల్లవానిని లోబరచు కొని గోపలను దై]తవనమందలి.కూరమృగములుబాధించుచుండెననియు వాటి బారినుండి రక్షింపవలెననియు ధృతరాష్ట్రుని ఎదుట (ప్రార్టింవ జేసిరి, అటుపై తండి యంగీకారముపొంది, వన్యమృిగముల వెట మిషతో సై న్యసమేతముగా వారి అతిశయమును (పదర్శించు నిమిత్తము పాండ వులు నివసించు (సదేశమునలు వెళ్లిరి.

వారి దుర్ణయము నెరిగిన దేవేంద్రుడు కౌరవులకు గుణపారము నేర్చుమని చ్మితసేనుడను గంధఠ్వరాజు నాదేశించెను, తదనుగుణముగ చిత్రసేనుడు ససై న్యముగవచ్చి కురుసేనను ధ్వంసము చేసెను. కర్తుడు (పాణలీతితో పారపోయెను. చిత్రసేనుడు దుర్యోధనుని బంధించి కొనిపోవు చుండెను, దాని నెరింగిన ధర్మతనయుడు:

“పరైః పరిభవే ప్రాప్టే వయం పంచోత రంశతం

పరస్పర విరోదేతు వయం పంచైవ శే శతం”

వము 158 శ్రీకృష్ణావతార వైళ సదసర (ఎరులవలన పరాభము జరిగినచో మనము నూదై దుగురము, వం విరోధమునందు మనమేవురమ్హు వారు నూట్దర్తు అని పలికి దుర్యోధ న రక్షింప భీమార్డనులనుబంపెను. వారు చిితసీను ఎదుర్కొానిబ్‌ గౌ షో పార్ధనితోగల మై.తివెంపున దుర్యోధనుస్‌ విడిచిపుచ్చెను. ఈ సన్ని మున ధర్మరాజు “ధర్మరాజ యని రూఢియగుచున్నది. సొనధనుడై న రారాజు ఆయవమతికి సిగ్గిలి (ప్రాయోవవేశమునపొ పూనుకొనెన్లు, ఇని కర్ణ దుశ్శాసనాదు లాతనినీ (పార్టించి వానిని ఆకే ాత్యా (వయత్నమునుండి విరమింపకేసి హసినజ గొనిపోయిరి. న “తను కిసిన గోతిలో కానేపడునను ఆర్యో క్రి ఈ సందర్భము నిరూపితమైన ల్‌ సుభ్యదార్జునుల కనుంగు పృ త్రుడ్లె న అభిమన్యుడు త్రీ ప్రనల్లిడు ఆసుభదాభిమన్స్యులు అర్జునునితో వనవాసమున కేగక వోన్‌ ను థ్‌ ల జ్‌ గ ౧అ€ి న మందే యుండిరి మేనమామయ్యి సొభ్యదునకు శసి9త్ర విద అపెను, బలరొముని క్రమ 3 శశిరేఖ, ఆమె యతిలోక సుందరి. ణు కభిమన్యునిపై అనురాగము క్రలద్చు అభిమన్యున కామె బహి ని కొని విలభ్యదుడు శశిశ్రేఖను తన (ప్రియశిష్యుడై న దుర్వోగ ను తనయుడు లత్య్‌ ణకుమార్పన కిచ్చి వివాహము చేయుటకు యక్మిర న కాని / వలీ భీముల వ్యుకుడై న ఘటోత్కచుని రాక్షస మా య తనే యను భగ్నమయ్యెను ఘటోత్కచుడు అకే లగ్నమున వను వ సిం ఇందిరావి 0 దైన అభిమన్యు నితో శశిరేవా వివాహమును జరి” శిరఖన్ను తన మెనల్లుని మనసార దీవించెను పాండవుల అజ్ఞాతవాసము | చు ధావ్ప పొండవుల్లు వాం యరణ్యవాసము పరిసమావ మగు సమయా గ్రని కలిసిం, ప ర వీరా! లిసిరి అతడు వార అజ్ఞాశవాసమును మత్స్య దే గ సిం కొలువునందు గడువడన్సి సూచించెను పొండపులు చ

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము 159 ధిలో నాధౌమ్యుని సూచన నామోదించిరి వారు పొంచాళితో విరాట నగర మున కేగుచు తమ దివ్యాస్రములను నగరము పెలుపలి శృశానమందలి శమీవృక్షముపై భ్మదపణచిరి అన్యుల కా యస్త్రసంచయము మృత దేహమువలె కన్పించును పొండవులు మారువేషములకోను, మారు పేర్ల తోను విరాటుని కొలువున జేరిరి ధర్మరాజు విరాటుని సచివృనిగను, సలవి దారునిగను కంకుబట్టు యను పేరులో నారాజు కొలువున జేరెను. కీముడు వలలుడను పంటవానిగను, అర్జునుడు బృహన్నల యనుపేరుళో నాటాశ్‌ చార్యునిగన్తు నలుడు దామ్య(గంధి యనుపేరుతో నశ్వ సంరక్షకుడు గను, సహదేవుడు తంక్రీపొలుడను పేరుతో పళుగణాధిపతిగన్సు (దౌపది విరాటుని పట్టమహిషిలైన సుదేష్టవద్ద నూలిని యనుపేరుతో సై రం,ధ్రిగను చేరిరి.

పొండవుల రహస్య గంధర్వ నామములు జయుడు జయం తుడు, విజయుడు, జయక్సేనుడు మరియు జయద్నలుడు.

విరటుని బావమఅదియగు కీచకుడు సింహబలుడు. ఆతడు 'సైరిం్యధియమైన (దౌపదిని బలాత్య-రింవబోగా వలలుడనబడు భీముడు కేచ కున్మి వాని తమ్ముల్హై న యుపకీచకులను ఒక పెట్టన మట్టపెబ్టెను. పాండవుల యునికికై భారతదేశమంతటను వేయికన్నులతో గాలించు చున్న ధ్వార్తరాష్ట్రులబ కీచకవధ జరిగినదని తెలిసినది. ఆ కేచకవధకు పొండవులే కారకులను యనుమానము కలిగి కొాలకమమున ఒలపడినది అంతట కౌరవులు తమ యనుమానమును నివృత్తి చేసికొనుటకను, అజ్ఞాతవాసముననున్న పాండవులను ఒయల్పజచుటకును దుష్ట్రవతుషస్టయ మొక పన్నాగమును పన్నెను

గో_గహణములు

దుర్యోధనునీ ,పోద్చలముతో నతని మ్మితుడును, (తగ ర్త దేశా ధిశుడున్నై న సుశర్మ విరాట నగరమునకు దక్షిణ దిశయందున్న గోవులను బంధించెగు. ఆతడొకమారు విరాటునిచే నోడినవాడు,. కంకుభట్ట పనుపున వలలుడు సుశర్మ నొోడించి గోవులను విడిపించెను అదే సమయమున కురువీరులు ఊత్తరదిశ యందున్న విరాటుని గోవులను బంధించిరి ఆ కౌరవుల నోడించి గోవులను విక్షిపించుటకై. విరటుని కొమురుడ్డై న యుక్త

థీకృష్ణావతార వైభవము రుడు బృహన్నల సారధ్యముతో నుత్తరదిశఖ బయలుదేరెను. ఉత్తరుడు కురుసేనా నాగరమునుగాంచి భీతిచే తత్తృణమందెను. బృహన్నల వాని పిజికితనమును పోగొట్టి “కౌరవులతో నేను పోరెదను. నీవు సారధ్యము చేయుమని" ఊఉ త్తరునట బోధించెను మజియు తాను పాండవ మధ్య ముడనని తెలిపెను. శమీరృక్షమున ఛ్యద్రపజచబడిన తన గాండీవ మును, తూణీరములను కీసికొని తానే కౌరవులతో తారసిల్నెను సమ్మోహ నాస్త్రముతో పారుడు కౌరవులను వివశలను గావించి ' గోవులను విడి ఎంచెను. ఈ త్తరటమారుడును తన చెల్లెలు కోరిన రీతిగా కౌరపశేస్టుల పట్టుతలపొగాలను కొఫ్సి తెచ్చి యామె కొసగి సంతస పజచెను, విరాటమహారాజు రాజసభ యందున ఎ బృహన్నలను, వలలుని బూచి మీరెవ్వరో కెల్ప్చుడని కోరెను అందులట బృహన్నల సండుసభలో నీలిచి పొండపు లేవురును (దౌవదిని విరటున శెడగించేను.. అందులకొ సభ్యులు సం్యభమమునంది జయజయధ్యానములుజేసి గో[గప విజయముల నభినందించిరి, పొండునంగనుల వరా్యకమమును (వేం న కరకాళధ్వనులను గౌవిఎచిరి, ఆ శరుని ఆధ్వ ర్యముతో విరాట స్య నందు విజయోత్సవములు (పజలందజకును కన్నులువండువగే మగ బెను వారికి కాళ్కాలిక రాజధానిగ మతృ్యదేశమంగ్యొ య ఉలప్టణమైన ఊపప్లావ్యమును బహరాకరించెను. వారికి తగు పైగ సబ్బ "దిన్ని పరివారమును సమకూర్చెను | ఉత్తర పాణ గ్రహణము శ రా శ టు డొకనాడ్షు పాండునందనులతో కొలువుదీరి తన ఖమ _కరనుసిటవనంపెను అంత ఉరాళల కోఖికీయె ప _తట ఆమతృ్యదేశపు యువరాణి సర్వర్‌ బి మై పరచారికాగణముతో గూ సమీపం యుచికాసన్గా! డి విమ్యుల్లకవోలె తండిని సని కనా స్ట త్రికన్సు ప (1 విరాట మహీపతి విజయు “2,5 శ(తిక ఎరిణయమ్రడ్షి వీరు మె; తికి గాగ ౩ యుభయ వంశముల మధ్య ల్‌ మతికి శాశ్వత బంధుశ్వమును కల్పించ” వ్ర కశైను అందో శ్‌ ప + కర్ణునుడ్తు (వయశిష్యురాలె నజ శర త్రనక్ష ఇ నిక్‌రె నురాలనిో" జా ౨ తనకు ప్పషత్రిక్రా సమా

శ్రీకృష్ణావతార వై భవము 161 ఆమెను తనట కుమారుడును, ఆమెట సమవయస్కుడును శ్రీకృష్ణునకు మేనల్లుడునగు అభిమన్యున కిచ్చి పెండ్లి చేయవలసినదనియు. నావిర టుని కోరెసు.. యుధిష్టిరుడు పొర్ధుని యు క్రాయు క్ష విచక్షణ జ్ఞానమున కభినందించి ఉత్తరాభిమన్నుల వివాహమునకు విరాటు నొడంబజవెను. అచటి వారికెళ్లిరకును (పమోదము గల్లెను

అంతట విరాటనుహారాజు ఉత్తరాభిమన్యుల పాణిగ్రహణమునకు విచ్వేయవలసినదిగా బలరామకృష్ణులకు (వత్యేకాహ్వానములను పంపిం చెను. ఇరుపంశముల వార లీ వివాహమునకు మ్మితరాజుల నందజను సగారవముగ నాహ్వానించిరి. బలరామకృష్ణులు, సాత్యకి, కృతవర్శ, (వద్యుమ్న, సాంబ, ఉద్ధవ, అ్యకూరాదులతోను, రేవత్సి రుక్కిణి సుభ్యద మున్నగు సువాసినీమణులతోను విరాటనగరమునకు తరలి వచ్చిం, ఆహ్వానితులై విచ్చేసిన పెద్దల్దందణకు ఉ_త్హరకుమారుడు మంగళతూర్య నాదముఅతోను, భేరిమృదంగాది వాద్య విశేషముఅతోను, వందిమూగధుల కైవారములతోను ఘనముగా స్వాగతమొసగి (వత్యేక రాజమంది రములకు వారిని గొనిపోయెను.

పొంచాలరాటై న (దువదుడు మూడు అక్షాహిణుల సేనావాహిని తోను, ధృష్టద్యుమ్నుడు, శిఖండియను బమారులతోను, మనుమలై న ఉఊవపాండవులతోను ఉ త్తరాభిమన్యుల వివాహమునకు విచ్చేసెను. కాశీ రాజ్సు శ్లైబ్యుడు, తదితర సామంతులు ఆ వివావా మహోత్పవమునకు వచ్చిరి. వేదోక్రముగను, మవి వైభవోపేతముగను, వాసుదేవుని యాశీస్పులతో ఉత్తరాభిమన్యుల పరిణయము జరిగినది.

సంధి సమాలోచనము

ఆ వివాహినంతరము మ్మితరాజు లెల్లరును ఉఊవప్లావ్యమున సమా వేళశమును జరిపిరి ఆ పొండవసఛలో సాత్యకి, బలరామకృష్ణులు, (ధువద ధృష్టద్యుమ్నులు, శైబ్యవిరాటులు తదితర (వముఖు లెందఠటో కలరు, యుధిష్టరుడు వారందలకును (పణామములను గావించి అధర్మ ద్యూత మున ఏడి నియమబద్దుల మై అరణ్యాజ్చాతవాసముల పూక్తి గావించితి

162 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము మనియు తమ రాజ్యభాగమ.ను కౌరవృలనుండి రాబఒట్టు మార్గములు సూచింపుడనియు కోరెను. ముందుగ శ్రీకృష్ణుడు ధర్మవర్తనుడై న ధు నండనునజను [నతావశాలురై న భీమార్జున నటల సహదేవులకను, వర పతినతాశిరోమడియైన పాంచాలికిని కారవులు శుభము కలుగని త్తురసో దుర్తభమనియు, దుర్యోధను దర్దరాజ్యమును శాంతియుతముగా 9 న్‌ ననుట అపోహ కాగలదనియు సర్ద్వంద్వముగ చెప్పెను. నమన సగాంతముగ పరిష్కరించుకొనుటట సమర్థుడును, వాక్సాతుర్యము శశ క రాజనీతివే యు నగు వానికి హ సినకు దూతగా పంపర క ధర్మనందినుడ్షు మిగిలిన పెద్దల అభ్మిపాయమా దాయం బలరాముడు శ్రాన్స శాంలికాముకుడననియు, యుద్ధ మం ఇరుపళ నీయ లోనకు ధర్మజదుర్యోధనులు సమాన బంధువులేయగిర్యు

కృముత సవ్షస్యత్తప్దై నన్నోమారములు కావనియు కావున సంది.

శినరిష్కారమునకు రాచబాట అనియు నుడివెను శి తన యఖ మన్న దంద్వనీక్య కినిసిన యాదవ (పముఖుడు గొ న్‌ ఎన్సు ప ₹

ధర్మజుని రాజ్య మము లుం “కవట ద్యూతమున ధర్కంబు ర్య జ్య మపహరించి పొండ్ర! చిన “ట్‌ చతుష్టయ శ్వ ౦డవుల నగ్రవృలపాలు గావిం (| ట్‌ థడ్‌ * ధర్మన్న నక్ష ని ణో కౌర్వ్య లెన్సశ్ర లెక్కుడ్త % పౌందివుల రాజ్యము ననుభవిచ్యా [నకీకడైన ప్రల. యుగమున నోర్చిరా ౯ భరతవంశ (నే సలి (కీయగా కర్ర ల నిండుసభలో జరగన అవమానమునక ము

కౌరవులను రణరంగన్న్వ్య ను కే వశే గా వించుకొన్వ గా తెగటార్భి రాజ్సుము జా బ్రర్లే లెవేగ్గాన్లి సంధి,ప్ర క్త వనముః 2

రహేశము, నిషృ0ళూజనమున నను. వ్యర్థకాలయావన జనమన్లి నిష్కర్షగ నుడివెను, శ [దుపదుడ్షు సాజ్ర బ్‌ మును పూర్రిగా స ము పీరావేశపునకు సంతసించి యాతే వనే మేరకు సమర్షడ్వున్సు సైచెను, వినను పెర్టవాడై న బలదేవని నబీ నగు తమ “ పరిమన ల ఈములను సాంగోపాంగముగ సెటిం థో పంపుట యుచిత్ర మీ సంధికొర్రక్సు పాండవదూతగ క న్‌ ను, శ్ర వాదోపవాదములను విన్ను

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము 163 దేవుడు తాను (దువదునికో నేకీభవింతుననియు పాంచాల సరోహితుని సంధి |పయత్నమునక్షై హస్తినకు పంపుమనియు ధర్మజునకు చెప్పెను. ఉత్తరాభిమన్యుల వివాహ సందర్శ నాపేక్షతో వచ్చిన తాము సైన్య సమెతముగ రాలేదనియు కనుక ద్వారక కేగదమనియు, సంధిప్రయత్న ఫలితము ద్యారకకు తెలియజేయు మనియు చెప్పెను, సంధి (యత్న ములు చేయుచున్నామని సమర (పయత్నములు మానవలదని కాంతే యులను హెచ్చరించి థీకృష్ణుడు యాదవ (పముబులతో చ్వారక కేగెను. [దుపద పురోహితు రాయబారము

పొంచాల రాజపురోహితుడు పాండవుల నకమున కౌరవుల వద్దకు రాయవబారిగ నేగి సంధి (పయశత్నాములు చేయగా దుర్యోధనాదులు వాని సంధి వాశ్యములను పెకచెవిని జెట్టి3. పురోహితుడు రాయబారమునట పోవునపుడు (దుపదు డాతనిగాంచి “భూసురా(గణి? నీవు హ స్తినాపురమున క్రగినంతనే ముందుగా ధృతరాష్ట్ర్రినితో సమావేశము కమ్మని” చెప్పెను మటియు *పాండన్కులు నీయందు భ క్ష్మిశద్ధలుగలిగి, గౌరవాభిమానములతో నున్నారోని యా మహారాజుతో చెప్పుమనెను వారు కాజడవులబడ్డబ న్నము లను వివరించుచు వారి శార్యసాహసములను, రణకౌశలమును తెల్ను మనెను మజియు అర్జునుడు సంపొదించిక దివ్యాస్త్ర వైభవమును వివరింప మనెను. ఇంకను ఉత్తర గో్యోగహణ సమయమున గాండివి యొక్కడే. కురువీరుల నండణను పరాజితుల గావించిన తీరును తేటతెల్ల ముగా బెప్పమనెను పోరునల్పుట ఉభయారిష్ట్దాయకమనియు, పొందు చేసికొనుట ఉభయకారకమనియు, కావున సంధి కొడంబడునటుగా అర్ధింపునమునియు తెలిపెను. మజియు విదురుడు పాండవ పక్షపాతి యనియు, ధర్మచింతనుదనియు, శాంతికాముకుడనియు, కావున ఆ మహి తృుని సహాయమున తమ సంధియత్నము సులభముగ ఫలించుననియు జెప్పెను. ఇంకను “ురువృద్ధుడెన థీష్మ్యదోణ కృషపాచార్యాదులు శతు వర్ణము పారైనను పాండవాభినూనము గలవారు, వారికి దురహాంకాఠి రాదేయుడన్నసు మాయావి శశనియన్నను గిట్టదు, వారి మధ్యగల వరస్పర విఖేదములను మన (వయోజనార్థము బీనియోగించుకొనవలెను

వెభవము 164 థ్రీకృష్ణావతార వై యులను కొనే మజియు విపోత్తమా' మనము సంర వయత్నముల సంక సాగించుచున్నను వారు సమరసన్నాహములను మానరు ఒ రలేదుః గ న న మాళ్ళర్వపడనక్క (పయత్నములు సఫలముగానిచో మ చలీ భించును అదృష్టవశమున సంధి ఇదిరినచో నీకు పేరు (వఖ్యాతులు ఆర్‌ యుగ అదియునుగాక పహ స్పినాష్టరములో నీ వున్నంతకాలము మును! (సయత్నముల కంతరాయమేగదా* అందుబే నీవు హస్తినాపుర త్వరవడి రావలసిన వనిలేదు” అని పలికెను. శః గ్రోహితుజే (దుపద్క ధర్మరాజాదుల సూచనలను పరిిగ్రహించి ప ర్యానే హె స్టినాప్ట ర్రన్సున్లక్షృ చేరెను. ధృతరాష్ట్ర డాతనికి సముచిత డుపేలో లను గావించి పాండవుల కుశల వార్తలను విని మలునాడు డీ అగమ.న పాండవ రాయవారమును. వీనిపింపుమని చెప్పెను రు ధే కభలోని సుయోధనాధులను, విజ్థులను, కురువృద్దులను, వదుల గంది. రాష్ట్రల న్సద్దేశించి పాండవులు వనవాస అక్ఞాతవాసములను గ వీ, రను, వారు శాంత్రిన్లి కౌంక్షించుచున్నా రనియు, ధ ర్మబద్ధము భీషు? ర్థరాజ్యమును వారి కొసంగవలసినదనియు, విన్నివించెను. కలదు" [దోణు విదురాదులన్స వాం యభి,పాయములను వ్య క పణవడని దో రామహుడైన్వ భీష్ముడు లేచి పొండవుల శాంతికాముకతకు పరద లను తెల్రిప్పి ధృతరాష్ట్రన్సిై ళ్‌వాగ్రి యర్దరాజ్యమును వారికొసంగం లాలీ వ్రస్థమున స్వాగత సన్నాహములు 'సావింపు? మనెను. లో, రాధియుడు లేచి యర్జును డజ్ఞాతవాసన్సు సుగియకుండగనే తులే గో ఇటీ వొజమున బయల్బడెసనిర్స నఏఎదుచే వారు ధర్మనిర ను రి నలా? గీ పదమూడు వత్సృరమ్సుల్స కౌననముల గడపవలెయు” న! నో రొధే కర్ణుని యసంబద్ధ _వలావములట కినిసిన గాంగేయుడు సమారోో నూ కుటుంబ వ్యవ హారన్సులల్రః సీ జోక్యమేల? ధృతరాష్ట్ర9డే లలో మీచ్చును (గహగత్తల గురించి కాలగమనమును రుల గులో యశ్ఞానమును (పదర్శింక్పుకైల? గాండివి ధనుష్టంకారము లో ముందే వారి యజ్ఞాతవాస్తన్సు ముగి'సెను కానీ నీ యవివే ఫో 4 శ్‌ హొ ములను కట్టి పెట్టుము. నిన్ను కురుకంశమును, (వజాబా

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము కేర5 కబళించగల కయ్యమునకు కాలుదువ్వకుము మర్యాదగా మనము శాంతి కొడంబడనిచ్తో మనకు ఘోరపరాజయమ్ము సర్వ వినాశము తధ్యమని” త్మీవముగ మందలించెను.

గాంగేయుని గక్టనమునకు సభ్యులు దద్దరిల్సిరి. ధృతరాష్ట్ర డౌ య్యుది_క్రతను తగ్గించుకొనుటకు పారడవన రాయబారితో నిట్ల వెను. పాండ వులజ నా కభాశీస్సులు' అతి త్వరలో సంజయుడు మా రాయబారిగా రాగలడు నా అభివందనములను (దుపద మహారాజునక్కు విరాట రాజు నటు తెల్పుము.” (దువద పురోహితు డుపస్లావ్యమునకు తిరిగివచ్చి హాస్పినాఎరమందలి విశేషములను ధర్మజాదుల కెజిగించెను

శల్యుడు కౌరవ షక్టమున చేరుట

మ్మద దేశాధివతియైన శల్యుడు మ్యాదికి సోదరుడు. నకుల, సహవాదేవులకు మేనమామ అందుచే పాండవులు శల్యుడు తను వక్షముననే వేరునని భావించిరి శ్రీకృష్ణుడు పొండవుల పక్షమున జేరుమని శల్యుని వద్దకు దూతలను బంపెను. ఆతడపార సేనాసమేతుడ్రై పొండవులను జేరుటకు తరలి వచ్చుచుండిను. దుర్యోధనుడు చారుల వలన నీవిషయము నెజింగి శల్యుని పరివారమునకు మార్గమధ్యమున నెన్నో సదుపాయ ముల గావించెను ఆ సదుపొయములఅ వలన మోదమందిన మ్మదేశ్వరుడు “కు సదుపాయములను నాకు కల్పించిన వారికి కోరిన వర మొసంగుదు నని” పల్కెను ఆ యుక్త సమయమును గమనించియున్న దుర్యోధను డా ళల్యుని సమక్షమునకు వచ్చి యుద్ధమున నాతని సహాయ మర్భిం చెను, శల్యుడు వల్లి యనెను కాని యొకవటి పొండవులను చూచి వకత్తుననెను,

శల్యుడు థారత వీర్మాగేసరులలో ముఖ్యుడు. తాను ధనుర్విద్యలో అర్జునునికన్న మిన్నయనియు, రధ సారధ్యమున ఛ్రీకృష్ణునికన్న గొవృవాడననియు, గదా యుద్ధమున భీమసేనుల మించగలననియు శల్యుని దృఢవిశ్వాసము, మజీయు నాతని యాత్మస్ట్యైర్యము. కాను పాండవ పతమున జేరినచో నరనరాయణులు వృకోదరుడు నుండగా

శే66 థీకృష్ణావకార వైభవము తన క్యగతాంబూలము అభింపదనియు రాబోవు భా రతయుద్ధమున వారిని మువ్వురను అధిగమింవగల సదవకాశము క్రొరవు పక్షమున జేరి నచో తనకు లభ్యమై జీవిక సాఫల్యము చేకూరుననియు విశ్వసించెను, అందుచే తనకు బహ్య రధముపట్టీన రారాజు అభ్యర్థనను మోమాటపడినట్లు నటించుచు ఆమోదించెను. మోమోటవడుటకు మేనలురపె అకారణముగొ గ క కహ. క త్తిగట్టుటయే కారణముగదా' భారతయుగ్ధ మానాటి వీరాధివీరులకు ఆత్మసంతృ ప్తిని కలిగించు నవకాశము నొసంగీను. మటీకొందలకు పోతీ కక్షలను సాధించుటట అదను కల్గించెను. ఇంకను కొందజకు వారివొరీ శిష్టమున్న పక్షమును గెల్చించుటటి అనుకూల మయ్యెను శల్యుడు పొండవుల 8డశేగి 1పేమతో వారి నాక్కాక్కరిని అలింగ సము కావించుకొనెను ధర్మజుడు తనకు మేనమామయగు మ(దారధివతిని క్‌ పక్షమునచేరి తమను బలపటిచుమని క్రోర్రగ్గా శల్యుడు తానిదిపజశే సుయోధనుని వకేమున చేరుదునని వాన్టానము చేసితి ననెను అందులో వి న “మామా! నీవు కర్ణ సారీధిగ నుందువేని వాని మనసుని క ల అ" మాటి వీలై నంతవణకు సహాయము చేయుకుని" పార్టించెను, ణు డందుల కీయకొని “ధర్మజా, అహాంభావియైన రాధేయుడు తజచేగో స్వోత్కర్షకు కడంగును. అది నావ గర సీయము కాన నాతనిని వొడిటైగో మాటలతో విమర్శించి. నాక వా కాన నా( ర్గల కౌతడు ఎం౪ నొప్పింపకుండ మానను. నా సునిశిత వివ న సూత్ర ల) లది [పంగిపోపును, మ్రీవ భంగపొటునకు గుజిరో అకు నక అర్జునుడు సుకేరముగా నిర్జింపగలడని” చెప్పి ధర్మల ఫప్పినీ కలించెను. రి దురాశాపథడ్తో అధ జ. మేళీయు శల్యుడు “దుర్యోధనుడు గ హం

అధర్మప ర్ర నడు, క్రాన్ట ననహి వోలె నీ = "యే. రొవున శ్రాల్లి దుర్శదాంధుడై ను గూర్చెను. పొండపు లా కల రీ మిని చెప్పి మేనల్లరకు మసన కాతడు చేరగానే కార్చు బలవ మనముగా వీజ్కో లోనంగిరి- ౯7 | లాతని కపూర్వ స్వాగత మొసంగిరి. లీ ల్యుడు ధర్మజు శ్యధదు (దోహాము తలశ శ న్న్‌కోరికను మన్నించినప్పటికి దుర్యోద్‌ లేల? ఎట్టిలెదు, పాండవులతో పోదం జ వేలు ఈతని ప రునపుడు వెనుకం భ్‌ ప్యుతుడ్రగు రుక్మ రధ్యున్సి అఖి సంహారీ? ఖమన్యుని సమురమున సం

థీకృష్టావతార వైభవము 167 సుయోధనుడు శల్యుని కర్ణ సారధిగ వ్యవహరించమని కొరినవడు “సూత సుతునకు ఉత్తమ క్ష్యతియుడవై న నేను సాంధి నగుదునాఖి అణనుః తన నట్లు అవమానించినచో దుర్యోధనుని వీడిపోవుదునని టెదరించెను' అందులకు రారాజంతటివాడు (పాదేయ పూర్వకముగా నిట్లు (్రతిమాలెను “అర్జునునకు [నత్యర్థి గా కర్ణుని నిర్ణయించితిని ఆతనికి సాక్షాత్తు శ్రీకృష్ణుడే సారథి సారధ్యములో శ్రీకృష్ణునిన్న మేటివైన నిన్ను కర్ణ సారధ్య మును నెజపి విజయునిపై విజయమును సాధింప సహాయపడుమని అభ్య ర్భించుచున్నా” ననెను. అందులకు శల్యు డరిగీకరించి తాను కర్దునితో 'స్వీచ్ళగా మాట్లాడెదననియుు తనకు తోచిన సలహాల నిచ్చెదననియు? దీనికి కర్జు డొడంబడినచో తన క8భ్యంతరము లేదనియు ననెను. కర్డు డందుల కంగీకరించెను శల్యుడు కర్ణ సారధియై “శల్య సారధ్యముూ అను మాటకు ఐతిహాసికమైన నానుడి కలుగునట్లు వ్యవహరించి రణమున కర్ణుని మనస్సు పలుమార్లు నొప్పించెను అట్లు కర్టని మృతికి శల్యుడు కొంతనజకు కా రణమయ్యెను బ్‌ కర్ణుడు-రృష్ణుడు

రాయవారానంతరము, థ్రీకృష్ణుడు కర్ణుని ఈన రధము నెక్కు మనెను. ఆ రధమును గంగానచి ఒడ్డున నిలిపి కర్టుని తన కౌగిటజేర్చి “బావా” నీకొక పరమరహస్యము విన్పించెద వినుమనెను, కర్టుడంత శ్రీకృ ష్టునితో “నీవు బావాయని పీలుచుటచే నాజన్మ తరించినది నీ సంబోధన వ౭న నీవు చెవ్పబోవునదేదో నాకు లీలగా స్ఫురించుచున్నది. అయినను తెలుపొమనెను. కేశవుడు కర్టునితో నిట్లనెను. “భాస్కరుని కరుణచే కన్యగా నున్న కుంకి నిను సద్యోగర్భమున కనెను. కాన నిన్ను రాధ పెంచి పోషించిననూ గ్లీవు కౌంతేయుడవే. రాధేయుడనవు కావు. ధర్మరాజాదులు నీ సహోదరులు. సుయోధనుడు సంధి కొడంబడడని యొరింగియు, నీ యుదంతము తెళ్చి నిన్ను తోడ్కొని పోవుటయే నాయీ రాకకు (సధన కారణము,

కర్ణా! నీ సోదరులను కలసి ఈ విశాలరాజ్యమును పరిపాలింపుము,

168 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము ధర్మనందనుడు నిన్ను రాజ్యాఖిషిక్తుని గావించి, నీ ముత్యాల చాన రము పట్టగలడు భీమార్జునులు వింజామరలు వీచగలరు. కవళొ నీకు రక్షకులుగా నుందురు, బలరాముడు యాదవులతో వచ్చి నీకండగొ నిల్బును నేను అభిమన్యుడు నీ కోర్మెమేరకు సహాయ మొనర్పగలము నీవు నభోవీధినున్న భాస్కరునిపలె భూలోకమున కేజో విరాజితుడనే కాగలవు”, అందులకు కర్షుడిట్లు నుడివెను, “త్రీకృష్ణా, పరంధామా!ః వాన్‌ దేవా! స్రీ నమోవాకములు.. నేను సూతుభ్‌ంట పెరిగి సూతమో స్త న్యమ్యుగోలి, సూకవశితను వివాహమాడి ప్యత్రులను గంటిని. ఆందో నేను రాధేయుడనేకాన్ని కౌంకేయుడ కాజాలను నాకు ఈ భూమండలి మంతయు కట్టబెట్టినను, ఆ రాజ్య సింహాసనము సంతోషమున రారాజునే కొసంగి ఆశని సై న్యాధివతిగ నుఎడెద, ఆయినను ఆతని బుణమొ తీర్చుకొనజాలన*నెను, కర్ణుని అసమాన త్యాగబుద్దికి అచ్యుతుడొళ్ళలేన పడలేదు. ఆశాభంగము చెందలేదు. ఆశనిని పోండవులవె ఎ టక్టి మరియొక బలీయమైన ఆకర్షణను ఇట్లు చెప్పెను. క్‌

“విసి వహ్నిలోన జనియించెను జన్నమొనర్చువేళ ము న్నే సతి పెండ్లినాడు నృప్పలెల్ల బరాజితులై?రి ,కీడివే నేసతి మీది మెహమున నింతమె చేసిం రాటు, సీవని న్వాసత్తి పెండ్లి యాడగల దాఅవభ రగ సూర్యనందనా! వూ కర్టుడంత, “మాధవా? నిను మించగల దూతగాని, మన సత్వ “టే ు గాని ఈ మనుజలోకమున మరిర్వొక్తడ్డు రేడు కానరాడు. రా౭కీరూ, రంలో పను సముచితమే కాని సంగామ విషయములందటిశ రమ న యుస్కామివై తెలిపిన ఈ రహస్యము నా సహజకవచకురా జ్యజే స. చ మదియ పితృదేవుడగు (మా ర్తాండుని వే లే ళ్‌ ం శ్రిది నీవలన నేడు సమూలముగ తెలిసిన గ్ల నేనెన్నటికిని రారాజును. పీడను, వ్ర టను రకల లేదు. ధర్మమూ ర్రియగు యుధప్పకడ పల కరడు. లాడాలి ంరుడే రాజ్యపాలనకర్తురు *థ్రీ తిరువతి వేంకటకవులు “పాండవోద్యోగ విజయా

శ్రీగృష్టావతార వైభవము 169 క్యగజుడనని తెలిసినచో నాతడు రాజ్యంబొల్లక పరిత్యజించుట తధ్యము, అటుల జరిగిన లోకులక ను, నాకును అసమ్ముతమే. కాన నీ యత్నము మాని నన్ను విడువ”మనెను. అంతట థ్రీక్ఫష్టుడు వట్టువిడువక “మీ కౌరవులు జయింతురన్న ఆశతో

నుంటివేమో? అది యనసంభవము” అనగా విని కర్ణుడు *మ॥ “అరయన్‌ నేరనివాడ గాను విను కృష్ణాః యుద్ధయజ్ఞ మ్మొగిన్‌

జరుగున్‌, దానికి హోత యర్హునుండు సృక్సంపత్తి గాండివమీ

కురురాడ్ట్రైన్యమదంబె యాజ్యమగుం దక్కుంగల్లు సర్వంబు నే

ర్పరి వీవే ఘటియింతు వేత్తవును నధ్వర్యుండవుం గావునన్‌” అని స్పష్టముగ పల్కి నేను ధర్మమును పో(దోసి రారాజును వంచించి (వలోభమునకులోనై. రాజ్యమేలుటకన్న రణాంగణమున వీరమరణ మొందుట మేలుగదా! కాని నా జన్మరహస్యమును పొండవా.గజునకు తెలువకుండునట్లు నాకు వరమిమ్ము; నాట 'సెలవిమ్ము ” అని చేతులెత్తి సవినయముగ (మొక్కి వెళ్లుచున్న కర్టునిగాంచి శ్రీకృష్ణుడు ఆతని రాజ వక్తికిన్తి రాజసమునకును, రాజనీతిజ్ఞతకును, వీరోచితవాక్యములకును మనముననే అభినందించి, ముదసుందెను

ఆర్జునివీడి శ్రీకృష్ణుడు ఉపస్లావ్యమునకేగి తన నంధిమంతనములు సఫలీకృశము కాలేదని ధర్మరాజునకు నుడివెను, హస్తినలో వారు యుద్ధ సన్నద్ధకట గ్లైకొన్న చర్యలను విపలముగ వివరించెను. కురునభలో వీరులందరితోను శ్రీకృష్ణుడు ముచ్చటించితినని వారి మనోగకాభి_ పాయ ములను ధర్మరాజున కెజటీంగించెను తన రాయబారమువఅన హా స్తినలోని జనవార్యము తమకనుగుణముగ మాం౭ననెను. అన్నింటికన్న మిన్నగ అంతఃఠరరణసాక్షిగ శాంతిస్థావన కై తమ (పయత్నలోవము లేదనెను. తాను ఓదురునింట బసచేసికిననియు, కుంకీదే వితో ముచ్చటించితిననియు జెప్పెను ఆ వీరమాత పాండునందనులు వంశ్యపసతిష్ట ఇనుమడించురితి యుద్దమాచరించవలెననియు, వారికి సమరవిజయము సమకూరవలెనని వన ఆశీచ్పుల నందజేయు కునెననియు థ్రీకృష్ణుడు తెల్చెను. ధర్మనంద కుడు మాధవునకు తన కృతజ్ఞతా (పనూనాంజలుల నర్చింబెను. ఇత్ర తిలుపతి వేంకటకవులు “*ప్రాందమాద్యిగ విజయము.

శ్రీకృష్ణావతార వై భనము శ్రీకృష్ణభగవాను డరిగినయనంతరము కుంపీదేవి అఎతరంగహు నందు పరిపరివిధముల చీంతింప దొడగెను. తన సుతుల కనతికాలముల్‌ సంభవింపనున్న సార్వభౌమాధికారము ఆమెలో నానందము కల్గించెను. కాని వెనువెంటనే ఆమె స్త్రీహృదయము సహజముగ యుద్ధముయొక్క అనర్థములవైప్ప దృష్టిసారించెను ఆహవమువలన నోహటిల్లనున్న అపార జననష్టము, అనాధలై విలపించు వెలదుల సందోహము, తన యులగోల్పోయి తల్ల డిల్లు తల్లుల సంక్షోభము ఆమెకు సుగోచరమయ్యొను తనమనమున నేదియో ఆవేదన అనూహ్యముగ నంక౬రించుచుండెను. హేకువేమైయుండును? ఓహో, తన కన ఎబిడ్డలగు కర్ణపార్థులు ఒగ్ధ్యవవ్యు ఫుల కారసిల్లినున్నారు. విజయమెవరినీ వరించినను, తఆనకమా[ళము సకలము శధ్యనుని కన్నష్టను.. ఈ భీము తప్పుటకు మార్స్‌ మేమి? . = కర్పుడు తనవారిని చేరిన చో? ఆహా మంచి ఆలోచన ' శెకతనకు స్కకశోకమే లేదు, క్రావ్షన కర్షునటులె న పాండవపక్షమునటు దెచ్చుటయే తన కరవ్యము,. క్ర ఆలోచన "కోచినవంటనే తుంతీదేవి కార్కాచరణమునకు గోక్షంగెన్సు కుంతీదేవి తన మాతృ(పేనుద్వారో కరుని తమవెప మరలు ఇన్టుడు భాగిరధిలో సూర్యదేవునకు ఆచమన మాచరించువేళ తదబడు అడు గులతో తొటుపాటుతో హృదయా వేదనతో మెల మెల న జంతి కర్ణుని సమీపించెన్స అట గంగానది యొడ్డుననున్న వటవృక్షహ్భాయలో నిలచి, ఆమె పనూరుని ఆదిత్యసేవ గాంచుచుండెను, కరుడు పావనగంగొ “అసత్యము, అస న గొలీనించుచుండగా కుంతీదేవి గంఖీర చ్వరమున నణవె సలి * క. స్టైనత్యము” అనెను, అంత రాదేయి డదరిష మూర్తిని గాంచి. క్యా మువమున మేలి ముసుగులో నిలిచియున్న తో లాక్‌ కమూ రీ ఛాయ వలె, గోచరంచు నీవవరవ! *అమిత కాంతివంుపై న సూరన్న రు కుంతీదేవియు స! నభుఫీనీ పది ఛాయా (నీడ) దేవియు సోది ష్టనహిష్టుకత్రతో కర్దునికితల్ల మా

శ్రీకృష్ణావతార ఎవభవము క్ష71 నా భాస్కరార్చనను వ్యాథ్యానింతువేమి? అని వశ్నించెను. మర్మ్శ్మమెజిగిన కర్శసాకితో నీ వనృతమాకుచున్నాొ వశెను, కరుడాక తణము నివ్వెలపడి మరల తెప్పరిల్లి “నా జన్నరహస్యము నాకు తెలియదు కదా? నేనెజింగినది సూతప్ముతుడననియు, రాధేయుడననియు మా్యతమే నన్ను కన్నతల్సి కనికరములేక నన్నుగంగాజలముల కర్పించెనట, ఆమె చెట్లు కనుగొనగలను? ఎట్లు కలియగలను?” అనెను అందులకు కుంతీదేవి సంటభమాశ్చర్యము లాననమునగదుర *ఆ కనికరములేని కరినాత్యు రాల్హైన కన్న (కన్నె) తల్లి నీ ఎట్టయెదుట విషణ్ణ్ఞహృదయయై దోషిగా నిలుచున్నది * అంను,. ఆ పలుటలు తేనెసోనల్స్లై వీనులసోక మేను పులకింప నుద్వేగముతో

తే గీ “ఎంత సుదినమ్ము నేడు కల్లీ! త్వదీయ ధర్శనపు భాగ్య మొదపెను ధన్యుడై=తి, జన్మద్యాతివి నీ వదాబ్బములచెంత వందనము 'సేయు భాగ్యమెప్పటికి గల్లెగ అనుచు నాఠతడొ మాతృదేవతకు పొదాభినవందనము గావించెను, ఈ సున్నితమైన ఘట్టమును చాల హృదయంగమముగ కవికోకిఆ శ్రీ చీమల మళ్టి వేంకటనరసయ్యుగారు తమోధిరరాధేయ” నాటకమున చితించినారు రర్దుని (పినూరాధన కా మాతృమూర్తి హృదడయముబ్బితబ్బి వై ఆతని కౌగిటచేర్చి తనివితీర శిరముమూర్కొ-ని ముద్దాడెను, తల్షి మార సుతుల గాఢాలింగనము గంగమ్మతల్లి తేజిపాతపాచి మైష్రలచ్చెన్లు. కాలమే _స్తంబించిపోయెను. తల్లి ఆనందవాష్పములలో బిడ్డశిరఘు తడిసి పోయెను కర్షుడు తలనెక్తి చూచి ఆమెను గుర్తించి “నీవు యఖభోవిశాలు 'డె త్హ్‌్సి కైన పాండురాజు పట్టమహిషివి. కిరీటిని కన్నతల్లి విగదా?” యనెను. ఆమె డగ్గు త్రికబడి తడబడు మాటల నిటుల జవాబిచ్చెను. “నేన అ యభాగ్యురాలైై న తల్లిని, ఒకరినొకరు పరిమార్చ (పతినబూనిన కర్ణా ర్జునుల కన్నతల్లిని కర్దుడంత నిట్లనెను “అమా'* నీవు ఈ పదునెన్మిది నాడ క న డు ధీరరాధేయ నాటకమునుండి

క్షే72 థ్రీకృష్టావతార వై భవము అక్షాహిణులలో నత్యంత వీరాధివీరు లిబువురకను మాతవై న మహా అద్భృక్సే కాలివి. వీ తల్లియైనను జగతిలో ఇంతకంటె కోరదగిన గర్వోన్నతి ఏముండును? అయినను, నీ మనోవేదన నే ([గహించగిలను అమ్మో! ఈ ప్కుకుడు నీకొనరింపగల మేలేదై నగలదా?” టంతీదేవి నిద్బరించే కొని శాంతమనస్కురాలై ఇట్లనెను “ఈ సమరము అనేక మాతృహృదలయే ములలో అగ్నిజ్వాలలనురేపి అశాంతికి గురిచేయగలదు. వారి (పతినిధిగొ ఈ మారణహోముమును అపుమని నిన్ను అర్షి సున్నాను. దుర్యోధనుని అనుంగుమి్మితుడుు పాండవుల సహోదరుడు అయిన కర్షడొక్కడే ఈఈ సమరమును నివారింంగల సమరుడు. లోకబాంధవుడె గ్‌ దివోకరుణి కుమారునిగా స్లీవు శాంతిసంధాతబే కావలెను, పాండపపకము జేరినచో పిక చ(కవ రవి

కరుడు భారముగ నిట్టూర్పువిడచి ఇట్లుపల్కెను “సమరమే ” పవ్చికసంస్కా రము. ఈసమరమువలననే నాజీవితధ్యేయము సరవేరులే

శైస౦త ప్తి గలు ను అ

త శ్రము. మనుజు డింట నున్నను మరణము తస న ఆతడు వ్యాధ్శిగస్తుడై మంచమునబడి మరసంచుటకంబె రణరంగవో వౌకధర్శమున బోరి విజయమో, వీరస్వర్గమో పొందుట వాంచనీయి చో ఏదివీమైనను నాఠడకు వచ్చినవారు రహ సములతో అశాభంగ్యద్ధ సివడుగ కో మతఅలిపోతేదు, నీవు నాఖ పన్మనిచ్చిన తల్లీ పట్ట న వరమిచ్చుచుంటిని, వినుము రణరంగమందు త్‌ో డందువా? ధర్మజ, అమి నకుల, సహదేవులను వధింపను. ఇక్‌ లే నను గ్ల రానే కాపాడుకొనగలడు. నాపట విచారము మౌన 1 గతించినవానిగశ్చి భా వింవుము.” గ

కుంత్రీ ల యట కర్ణణా వ నన నేసదయమై కన్నిదమున్నిదుగ విసన రహీన్యము నే గతించువరల చం నాదొక చిన్నర్‌ కహ

ధర్మపృత్రునకు బయల్పరకుము ధర మైన నా తమ్ముడు నాకు అంత ల్పరటవమ ల్‌. ళీ శీల యలు జరుపునట్లు చేయు

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము క్ష73 తన ఆళ్మజుని యావేదన నరయజాలకయో యనునట్లు అవా స్కరుడు ఆవర్యాదిమాటున కేగెను అంధకార మలముకొనెను. ఆ మాతాసుళుల మానసవీధిని గొఢవిషాదాంధకార మావరించి, వారిరువురు తడబడు నడుగులళో విడలేక్క విడలేక అల్లినల్లన వెడలిరి, ఆ తరుణమున ఆ జననీ తనయుల హృదయావేదన నూహింఎ నెవ్వరితరము!: సాండన పైన్యాధ్యక్షుడు.ధృష్టద్యుమ్సుడు శ్రీకృష్ణుని రాయవారయత్నములు విఫలమైనవని విన్నధర్యినంద చుడు థ్రీకృష్ణునితోను, సోదరులతోన్సు విరాట, (ద్రుపద, ధష్టద్యుమ్న= శిఖండి సాత్యకి, ఉఊర్ధవ, వేశికానాది మ్మీతరాజులతోను కొలుపుదీరి యుథ్ధ సన్నాహములనుగూర్చి చర్చించుచులడెను. అంతట దుర్యోధనుని వనుపున శకుని కునూరుడై న ఉలూకుడు రాయఛారిగ వచ్చెను. అతడు యుద్ధమే తమ సమస్యలలు పరిష్కారమని కౌరవులు చెప్పినారని ధర్మజాధ్తులతో చెప్పెను. ఆహవరంగము కురు క్తే[తము, ముహూర్తము శరదృతువు నందలి అమావాస్య. దుర్యోధన (పేషితుడై న ఉలూకుడు దుర్యోధనుడు పాండవులతో చెప్పనున్న పరుష వాక్యములను పలికెను, ధదుర్యోఛనుని తులువ వలు కులను నిర్భయముగా తెలిపిన ఉలూకుని యుధెష్టిరుడు గౌరవించి వానికి (వత్యుత్నరముగ భీమార్జునుల పర్మాకమమును గూర్చియు, వారొనర్చిన (వతిజ్ఞ "ను గూర్చియు, కౌరవాాగణికి గుర్తుచేయుమనెను. మజియు అర్జునునకు శ్రీకృష్ణుని సారధ్యము &8లదన్న విషయమును మరువవలదని చెప్పుమనెను. సంధివై ఫల్యము నెతీంగిన బలరాముడు ఉపస్ల్షావ్యమునకునచ్చి తాను లోకకళ్యాణమును కాంక్షించి కొరవ, పాండవులకు సంధిచేయుమని శ్రీకృష్ణునకు చెప్పితిననియు; అయినను నాతడు సంధిపొనగనీయక చిఫలము గా వించినాడనియు, పుడమీక్షై కౌళవ పాండవులు నలు ఘోర రణమును తాను చూడజాలననియు వారితోపల్కి. వారి వీడ్కోలునందుకొని తీర్థయాత్రలకు బయలుదేశెను ఉలూకుని నిష్మ్విమణానంతరము రాబోవు

శ74 థ్రీకృష్ణావతార వైభవము కురుక్షిత సఎ్యగావముమునకట వ్యూహరచన చేయుటకై యుధిప్పిరుడు సోదరులతోను, చ(కితోను, మి తరాజులకోను సమరమున క్రై మంతనములు జరిపెను ధర్మరాజు ఏడక్షాహిణుల సినలను, విరాటుని, (దపదుని ధృష్ట ద్యుమ్నుని, శిఖండిని, సాత్యకిని, చేకికానుని, భీమసేనుని నాయజలుగొ నియమించెసు పిమ్మట సర్వపై న్యాధ్యతు డెవరా? యను అంశమురొగొ దానిని శ్రీకృష్ణుని నిర్ణయమ. నకు వదిలిరి _ ఛ్రీళృష్ణుడు కారణ౭న్ముడై న ధృష్టద్యుమ్నుని సర్వసై న్యాధ్యక్ష పదవికి సూచించేను వేదమర్శతోచ్చారణము జరుగుచున్నది విజయ శంఖారావములొ మిన్నుముట్టమన్నవి వా ద్యబృందములు మంగళతూర్వ నాదములను (మోయించుచుండ సర్వ'సేనానివహమునబ ధృష్టద్యుమ్నుడు నాయ3డ్డే అభిషేకింపబడినాడు యుగ్ధభేరీలు మోగినవి రధ, గజి తురగ వీ సములు ధర్మక్షితమైన కురుక్షే తమునకు ధర్మ సంస్థావనార్థమై బయలు నమీషిచ క స. సార్ధసారధిరంనాడు _(వయాణనును హౌ శ్రీని ఆధ్వర్యమున వేదప డితులు మంలో ఐల మును చేయుచున్నారు 'పెద్దలెందజో ఆశీస్సులను పల్కినారు పొండీవే విజయమును కోంక్షించీ (తిమూ డల (సీత;ఠరము ప్ఫానలు, పోజ్‌ నలపడినవి పాండవ సైన్యఘు యుగ్గసన్నగమై ఒయేలుదేందంో వారి పవఘటశ పా సందద క గమంకయు ధూళిదూసంత మయ్యెను ర ఆతని రక్షక హైన్యము గ ఉంటి గనావాహినికి ముందుగా జ్ర ముర దు సాగిర్‌ పట కేన, నాయ కత్వమున అశ్వారొదంంస్పనుర దండధరుడువో పట్ట్టువేనుగు వెనుక పదాతిదళముల సేవాని భీవి చిలీ స దదనోరి భుజముపై ఆన గదాయుధము నిడుకొని రలళ ములీ వెనుక లే సరించి రీవిమెలయగా నడువసాగెను చస్యధగ ఇెందాప రపిరాట సన్న హొన్పిన రధముపై గోవిందుడే ధల పతిషపనశె ప గాండ్రివధారిమైన ధనంజయుల చు రల. దిక్కులు పిష్కటిల్లునట్లు ధనుషంకారములు కొడు బయలువెడలెను కవల్సును ఎదారీస్టేసేలక్ర ఉత్సాహము నొసగో వారికి నాయ క్యమును వహించుచు ముందుకు సాగిరీ

శ్రీకృష్ణావతార వై భవము క75

(వతివింద్యుడు, (శుతసోమ.డు, (కుతకీర్తి, శుతిసేనుడు, తానీ కుడు అభివ.న్తుడు పత్యేక రధములపై వెడలిరి పొంచాలాధిశుడై న (దువదుడు గజదళమును ముందుకు నడిపించెను విరాట మహారాజు ఉన సోదరులతోను, సుతులతోన్సు అక్షాహిణి 'సీనతోను బయలుదేరెను సాత్యకీచకికానులు వారివారి బలగములకో తరలిరి శిఖండి రధము నధిరోహించి ముందుకు నడువగా పాంచాలసేన లాతని ననుసరించినవి మగధరాజై న సహదేవుడు ధృష్టకేతుడు వారివారి ఎలగములతో బయలు దేరిరి. ఘటోత్కచుడు తన రాక్షస గణముల వెంటనిడుకొని మత్తేభము వోలె నట్టహసము గావించుచు, తనవారి నుత్సాహవజచుచు సంగర రంగమునట పయనించెను పొండ్యరాజు: కేకయ రాజకుమారులు? శ్రైబ్యుడు మున్నగు రాజులు వారివారి పై నికులతో ముందునట సాగరి ధీరత రూపువాల్చిన ధృష్టద్యుమ్నుడు ఇంగరురధము నధిరోహిఎచి పాండవ 'సీనావాహినిని ఖురుక్షేతమునకు కదలించెను

కురు సేనానాయకుడు = భీష్ముడు

దుర్యోధనుడు తన సోదరులను, మ్మితరాజులను, మిత్రులను సంవ దించి భీష్ముని కురుసేనానాయకునిగ నియమింవ నిశ్చయించెను తగను సారము దుర్యోధనుడు కాతగారై న భీష్మునిజేరి ఉల్టి ర్యశ్రేస్టా! నీవు కౌరవ సై న్యాధ్యకుడవ్నై మాకు విజయమును చేకూర్పూమునను ముందుగనే పరిస్థితి నూహించిన భీష్ముడు “సుయోధనా? నేను యుద్ధమునకు వ్యతిరే శని. ఎల్లప్పుడును కాంతినే కాంక్షంచుచుందును నేనీ యుద్ధమున పొండవులనుగాన్సి వారి సుతులనుగాని వధింపను వారి సై నృమును మా్మాతము రోజున కొక పదివేల చొవ్వున వధింతను నీ పక్షమున బొరా డెదను కాని విజయమను సాధింతునని నిశ్చయముగా చెప్పలేను థీకృష్ణుడున్న వక్షముననే ఛధర్మముండును ధర్మమెందుండునో యందే విజయముండును నీజ కర్టునిపై నెక్కువ విశ్వాసము కావున నీవా కర్ణునే సేనాపతిగ నియమించినచో నాశెట్టి అభ్యంతరము లేదు. నీవు పునఛాలోచనము గావించి నాకు చెవ్వొమనెను ఆ మాటలకు సుయో

176 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము ధనుడు భీమ్మునితో “తాతా? నీవు తారకాసుర సంహారమునకై. దేవగణము ల సేనానాయకత్వమును వహించిన కార్తి కేయునివోలె కురుసై న్యాధృ త్రుడవై విజయయ్యూత సాగింపము వీరాధివీరుడవైన నీ నాయకత్వ మున పోరు సల్బుట మాక మహాభాగథిమని బదులు చెప్పెను భీష్మ డంత సంతుష్టుడై ఎుయోధనుని కోరికను మన్నించి తన అంగీకారము ను తెల్పి “పాండవ సైన్యమును సర్వనాశనము. చేసెది నవిను. దుర్యోద నాదు లానంద నంరంభములతో పురోహితుల మం్శతో చ్చారణములవ ఓ భేరిఘోషలు శంభారావములు మిన్నుముట్ట గంగాజలముకో గాంగేయుని సర్వసై న్యాధ్యక్షునిగా అభిషి క్తుని గావించిరి దుర్యోధనుడు భీష్మనిజూచి “తాతా, ఇరుపక్షములలోని వీరుల సామర్ధ్యములను అంచనా వేసి తెలపమని కారెను. భీష్ముడు సుయ ధనునికి తన అంచనాను ఈ విధముగా తెలిపెను. . “పాండవ వకమ్యూ మురిస్టిరుడు భీముడు, కవలు మహరధులు విరాట, (దువద, సొత్య, కితానులు, మహారధులు వారి పక్షమున ధృ్యషకేతువ మున్న మహారధు లెందజో న్‌ ల ఎదనోల గలరు ఘటోత్కచుని పారుషము మని అ తని కందనిది అర్జును డతిరధుఎకన్న మిన్న అభిమన్యకుమౌరు రా తీర్మిడికి సమ్సుడ్తు శిఖండిని గూర్చి వేను అంచనా చేయను డీ వానితో నేన్స పోరాడను అతడు ప్పరుబుడు కాడు ప్రీయును కొ ఇరుపక్షాలలోను రధు లెందతో గలరు లు డో ఇక మన వక్షములో వ్రీరులలో సీవును నీ సోదరులు మహారర మైళ్ళ డతిరధునికన్న మిన్న అశ్వత్రామ (దోణునికి పో ఆం ఇ హు డు నారి పక్షమునకన్న మన పక్షమున అతిరధుల ంటీనో న్‌ చ _* సందర్భమున న్లీ (పియమి్యత్రుడు కర్దునిగూర్చి న క్ల కు అ్యపియముగన్లు ణి కర్తుడు 9 రధుడు పప ఆశ్చర్యముగను తోచవచ్చును. కక ుర యః పరథరామ్రుల శాపములచే అతని దివ్యాస్రముళు రంగమున కిషతరు ల్‌. రధచలి ఇములో రధచ నష్ట ఉపయోగపడవు అతని నీ భూమిలో (కుంగిపోవును. ఆతని క ఇంటు దానమిచ్నెన లల ని సహజ కవచకుండలముళలు శైశవరవే బగు. అతిత్వరిలో న్మిగహమ్సృున్స కోల్పోయి. ఆ్యగవో

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము క? శ్యను మజ్లియు నాతడు రణరంగము.లో ఎక్క వకాలము తీవముగా "రాడలేడు మజియు. రణరంగసుు నాఠకస్మికముగా వీడి వెడలు తశ్త్వ్వము గలవాడు ఆత్మస్తుతి అహంభావము, ఆజ్మాభిమానను అణీకిపుచ్చుకొన్న వీరుడు అంది వే కార్యాపనరమున నాతని శక్తి య. క్రులను సమీకరించి సమర్థవంతముగ నుపయోగింఎ నేర్వనివాడు

భీష్ముని అ్యపియనత్యములు కర్దునట కర్లకరోరము అయ్యైను

తావ్నై యడిగినందున కద్దనిపై భీష్ముని అంచనాణీ దుర్యోధనునటు వినక తప్పలేదు కాని కర్ణుడు కోపోదిఇుడై. కన్నుల నిష్పులురాల తనువెల్ల కంపింప భీష్మునితో “గాంగేయా? నే నింతకుముందెన్నడును నిన్నవమౌ నింఎలెదు నాపై నీ కింతటీ ద్వేష మెందులకు కలిగినదో తెలియ కొంటిని దుర్యోధను డున్నందున మిన్నఖంబినికొని లేకున్న నీ వాచా లతకు తగిన గుణపారమున్రు చెప్పియుండెడివా ఉనే” అనెను

అంతట దోణుడు కర్తుని వాగ్గాటిని (వతిఘటించి యిట్లానెసు కర్ణా తననుగూర్చి తానేమెనీను తలబోయవచ్చును రారాజుకూడ నిన్నం దల మెక్కించవచ్చును సీ పరా్యకమముపై తనకుగల అంచనాను భీముడు చెస్టినాడ సమరసన్నాహములో మునిగియున్న యీ తరు ఇమున నీవు భీమ్మని న్లిరక్యముచేసి నోటికివచ్చినట్లు మాట్లాడుట అను చితము కావున నీ (కమిశిక్షణారాహిత్యము క్షంతవ్యముకాదు సర్వ పైన్యాధ్యషనివట్ల వ[వాపదారము జరిగినశడు సరిదిద్దవలసిన వాడు జంగా సుయోధన్సూడ్తే గొ అనెను

అంతట కర్ణుడు స్థిమితమును కోల్పోయి తీవమైన అలజడికి లో చై యిట్లనెను *ఖీక్మడు నాట న్యాయనును చేకూర్చలేదు ఆతనికి దుర్యో ధనునిపై ఈషణ్మా మైనను (పిమలేదు పైగా పాండవపక్షపొతి అందుచే నాతడు మనస్సూరి గా నణమొనరింపడు పొందవుల ఐబరినూర్పునని బాహాటముగా (పకటోంచినాడ్రుగదా! అతనికా పాొండుప్యతులపై నంతటి మక్కువయున్నచో వారినాలింగనము చేసికొనుమనుడు నాకందుల శభ్యంతరములేదు కాని అతడు తోటివీరులను కించసరచరాదు సాటి

178 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము రాజభక్తులను అవమానవణవరాము అతడు మనలో మనకు వైషమ్య ములను కల్పించుచున్నాడు అతడొ*నాటి మేటివీరుడే కొవచ్చును కొగీ నేడు వయోభారముబే మనస్థిమికములేసి చాందసుడు నాదృష్టిలో సర్వ సై న్యాధ్యక్ష పదవికి భీష్ము డనర్హుడు ఈ సమయమున నేనా భీమ్మునిళో అనవసరపు కయ్యమునకు కాలుదువ్వుటలేదు నా నడవదిలో (కమశిక్షక కొజవడినదన్నచో అదినా తప్పిదమె తిరుగఒడుటకన్న నాకు గత్యం తరములేదు. నేనా భీష్ముని సర్వపై న్యాధ్యక్షునిగా గుర్తింవను ఆత నాయకత్వ మున్నంతవఅకు నేను కదనరంగమున కాలిడను. కీ

మరణానంతరమే నేను పాండవుల ఎరిమార్చెదనొనను కోపోదిక్తడై న కర్ణుని కరోరవాక్కులకు శాంతనవుడు ఉదేకమ నందియు: కొపమును దిగ్మమింగుకొని కరునితో “నూతపు.కోొ' నుర ధనునజు కల్గిన యీ క్లిష్టపరిస్థితులలో నాతసీ యెడల నాకున్న గురో బాధ్యత నెజింగినవాడను, కాన్తేన నిన్ను సహించితిని లేకున్న నీవీపాలీ!

కౌలధర్మమునంది యుం౦డెడివాడవృ * అనను శ్రే! “తామర నుడు లీష్మని దరిజేరి కంజలి ఘటించిన దాటలేను కాన ల్లీ ములు నీ విల గ రుభయు ని ని టొ పన్నాను కేవ వభాతనునన షు నం దవన కు మమ హూప్తన్సు. క్‌ ననే అరుక్తేశ్ర సం్యగామ రంగము గదో " ఆ మేలను బీ (మున నం౦ంతఃకకలహము అనర్థ బాయకమా మువీ పోరనని ఘోరళధముట “రాజరాజా కర్దుడు నా నాయన్తో ల యునిగాన్లి సేనానాయకర ససెను కావున నీపు నన్నుగాస్య్యనుడో కద్దని శాంశింపజేసి శ్రమునకు ఎన్నుకొనుము ” అంత సు ంబిదో కాని కద్ద డంగీకరింవ్రదు తే వాన్‌ నాడంబణ మటకె య తమో పీతామహుడెెడై న్స ఆర్ష కట్టరు సుయోదనునికో అయకే నంతమెందించి ఫ్ల్ల వ నుని సంహరింపడు నేనట్లై నను డున వజిటి నా (ప్రత్రినప్రా సమును చేహర్చగలను ఈ భీమో రీ లింపక శవ తో సో ఎదు. నెనివ్పడు శ్యతువుల

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము క్ష7౩ చలికి వేగముగా వెడలిపోయెను. అంత దుర్యోధనుడు గాంగియునిజేరి “జాతాః; మనమా కర్ణుని మాటలను విన్మరింతము కాగల కార్యమును సాధింంగల సమద్ధిలు మీరే కదనం౦గమున కరుగుటకు బుమూహూరర్త మును నిశ్చయించి భండనఖేరీలను _మోగించుటకు ఆదేశమునిండు అనెను

యుద్ధ భూమియందు తొలిదశలో కద్దడు లేనిలోటు సుయోధనునకు దుర్భరమమొను ఐనను చేయగలిగిన దేమున్నది? మహాభారతమున మానవవై జమునకు (ప్రతికూలమైన పరెస్థిమలెన్నియో యున్నవి ఈ పంచమ వేదమున నూనవ జీవిత నాటకరంగమునక (వతిరూపమనులును? సంఘర్షణా పూరితములైై న సంఘటనలును ఎన్నియో యున్నవి కొనిఎ హాస్యభరితములు, కొన్ని విషాదపూరితములు, మటికొన్ని సందేహా స్పడములు, ఇంకనుకొాన్ని ఆనందరసస్ఫోరకములు కొన్ని అశాభంగి జనకములు కొన్ని భీభత్స, భయానకముల సృష్టించునవి కొన్ని రౌదావేశపూరితములు కొన్ని శృంగారరసభరితములు ఈ విధమున భారతమునందు నవరసన్ఫూర్తి చదువరుల! గలుగును మానవజీవి తము సరళముకాక సంక్లిష్టము, జటిలము, వ్వైరుధ్య సంఘర్షణాభరితము నని భారతము మనకు ఉఊవదేశించుచున్న ది కొన్ని ఊహారీత సన్ని వేశములు జీవితమున కలుగునని మహాభారత సందేశము

దుర్కోధనుడును మిగిలిన [(పమి.ఖవీరులును యుగ్ధ వ్యూహము అను గూర్చి విస్తృతముగా చర్చించిరి చీర్చల అనంతరము దుర్యో ధనుడు దుశ్నాసనునికో “తమ్ముడా! _ ఇన్నాళ్ళనుండి ఎదురుచూచిన యుద్ధము ఆసన్నమైనది అరుక్షే[త రణరంగమున మనము ఫీష్ముని కాపాడుకొనవలెను అతిరధ ,శేస్టుడెన భీష్ముడు మన లనందణను కాపొాడగలడు ఇది వినుటకు విపరీతముగా నున్నను భీష్ముడు శిఖండితో పోరనని పలికినాడు సమరభూమిలో మన (పత్యర్షులు భీష్మునిముందు శిఖండినుంచి మాయోపాయమున మరున్నదీనీందనుని 'మట్టాపెట్ట వచ్చును అందుచేత నీవీ అక్షాహిజీ సేనతో ఎల్ల వేళలందును శిఖండిని గాంగేయుని దరిదాబఖృలకు చేరకుండ కనిపెట్టి యీండునము”నెను

180 థ్రీకృష్టావకార వైభవము రుక్మి -ా ఉభయ (భష్టుత్వము

విదర్భ రాకుమారుడైన రుక్ని యుగ్ధమునకు ముందు ఉపప్లావ్య మునకు వచ్చి ధర్మప్వుతునకు యుద్ధమున సహాయము చేయుదుననెను అంత ధర్మజుడు చిలునగవుతో అర్జునుని గాంచెను అర్జునుడు థీకృష్ణుని ఎరికించెను శ్రీకృష్ణుడు సంజ్ఞామ్యాకమునగూడ బదులియలేదు. అంత రుక్కి అర్జునునితో “పార్థా? నీవు యుద్ధమును చేయుటకు భయపడితివేని నాతో చెప్పుము. నే నెవరిచై నను అవలీలగా గల్లు” ననెను

ఆ రుక్మిమాటలను విన్న ధనంజయుడు “రుక్కీ! నీ బంటుతన మును చూచితిని అలనాడు రుక్కిణిని దోడ్కొనివమ్చు శ్రీకృష్ణుని నీపెట్లు యొదిర్చితివో నీ నెబుంగుదును నీ సహాయము మా కక్కరలేదు, పొమ్ము” ఎను అడు ధర్మజుడు “మీ సహాయమును మెము కోరము రీలా మానుష వ్మిగవుడు, ధర్మఎక్షపాతి, సకఠలోంరక్షకుడునై న చ్యకాయు ధుడు మా కండగనుండగా మాకు విజయము తధ్వము మేము భవా దృజల సహాయమును కోరము మీరు వెళ్తిరండినెను రుక్కియు యుధిష్టిరుని పల్కుల కవమానముజెంది వారి సన్నిధినుండి (గబ్మన వెనుదిరిగిపోయెను

ఉఊపస్లావ/మునుండి యా రుక్మి నేరుగా హస్తినశేగి రారాజై న సుయోధనుని సమీపించి *రాజరాజాః నేను నా 'సీనతో వచ్చి నీ పక్షమున పోరాడి పాండవుల గర్వము నడంచి నా _పతీకారమును వీ పసృకొందును వారు నా సహాయమును నిరాకరించి యవమానించినారు” అనను అ వలుకులను వినిన సుయోధనుడు వరిస్లితిని అవగాహనము చేసికొని యాతనితో “భోజశటకాధీశా, సీవు తొలుక హీండవుల కడకుబోయి. వారికి సహాయము గావిఎప దలచితివి వార వలదనినపిదప నన్ను జేరితివి వారు [తోసివేసిన నిన్ను వర్మిగహించుట నాకు పొడిగాదు నీవు మును ముందుగా నిచటికేతెంచినచో నిన ఎ నామ్మిత్మశేజిలో చేర్చుకొనెడివాడను నీపు భోజకటకమునకేగి పొయిగ విశాంతిపొాందు” మనెను ఖారత యుర్ధమున రుక్కి “రెంటికి చెడ్డ రేవడి యయ్యొను

శ్రీకృష్ణావతార వై భవము 1181 సంజయునకు దివ్యశక్తుల ల్ని అా2 యు

ధృతరామ్టడు మరునాడు జరుగబోవు మహాయుద్ధమ. నుగూర్చియు తత్భలితముగా సంభవింపబోవు (వళయసదృళ ఫలితిములగూర్చియు, తలపోసి వ్యాకులచిత్తుడై తీరనివ్యధతో: ఆరని శోకాగ్నితోం సంజయుని చేరబిలిచి చర్చింవ మొదలిడెను అంత సతికాలజ్ఞుడై న శ్రీకృష్ణద్వైపా యనుడు సాక్షాత్కరించి వారి (పణామములందుకొని, వారిని దీవించెను ధృతరాష్ట్రుడు వేదవ్యాసునకు వ్యధాభరితమైన తనగోడు నిట్లు నివేదిం చెను “మహాత్మా! కురుపాండవ యుగ్ధము నివారింప నా శక్తికొలది యత్నించితిని అదృష్టహీనుడ' అశట్తుడ' నా కుమారులే నా సలహాను పెడచెవినిబెట్టి కయ్వమునకు కాలుదువ్విరి వారు కొరివితో తలగోకికొన నున్నారు. వారి వినాశము, అపార్యజానష్టము అనివార్యముగ తోచు చున్నది కంటికి కునుకురాక వగచుచున్నా”నని తనమనస్తావమును ఎటిం గించెను. వ్యాసభగవానుడు (వశాంత మృదుగంభఖీర స్వరమున “వత్సా! ఆంబికేయా? నీ మనోవ్యధ నా కవగతమైనది జరుగనున్నది జరుగక మానదు కాలగమశము నిరోధింప నెవరి తరంబు? శాంతచిత్తు డవై, స్థిక్యవష్టాడవై, నిర్వికారుడవై మసలుటయే ఉత్తమము

“యతో ధర్మ _స్తతో జయ”

అను దివ్యసూ(కము నీకు (_సశాంతత (వసాదించుగా క యుద్ధ మనివార్యమని నే నెరుంగుదును దానిని తప్పింప నెవరితరము? నీఫీ యుద్ధము చూడదలచితివేని, నీకు దివ్యచక్షువులను (పసాదింతున”నెను ఆంవికీేయు డాయనతో “ఈమానవ మారణపహోమమును కిలకింవజూలను కాని అవకశవున్న యుద్ధవార్తలను ఎప్పటికప్పుడు తెల్పిన విన కుతూ ఎవాలుడన”ొనెను

వ్యాసభగవాను డాతనితో *“వత్సా' యధాతధముగ యుద్దవిశేష ములను ఎరింగించుటకు సంజయు నేర్చాటు గానించెద యుద్ధవ్నార్త ఎకరణ (చమాదజనితము, కష్టసాధ్యము దానినీ విజయవంతముగ నిర్వ హించుటకై సంజయునట వలసిన అపార శక్తియుక్తులను, (ప్రొవీణ్య

112 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము తను ఈ కింది వరముల రూపమున (ప్రసాదించుచున్నాను నంజయే నకు ఇతరుల మనోభావములను, అంతర్షత అభ్మిపాయవు-లును, తెలిల గలవు అతడు తలచిన (ప్రదేశమున కేగగలడు, థిరిగిరాగలడు శిస్తో ఫ్ర్రము లాతనినేమియు యజాలవు ఇరువర్గములలోని వీరుల సంకొవే ఐలు వినగలడు వారి రహస్య వధకములను తెలియగలడు. రేవివలు శమింిచినను అలుప్క, సాలుపు లుండవ కొరినంతనే అచృశ్యరూవము పొందగలడు ఆశనికి సర్వజ్ఞత సిద్ధించున”నెను సంజయుడు సంశాషపరవఖడై వ్యాసమునికి సాగిలపది నమన రించి ఇట్లనెను “నాట (పసాదించిన ఈ దిన్యశ క్తులచె (తై రజజర్ధిగ ధృతరాష్ట్రునకు యుద్ధ విశేషముల నెరింగించి తృప్తీ గావిచెదన”సగు వేదవ్యాసుడు వారిడేపురను ఆశీర్వదించిఅంతర్జితు డయ్యెను సీ యుడు (వకిర్మాతి యుద్ధానంతరము అనాటి రణవిశేషముల నంధరొోో నకు ఐరి ఎగించుచుండెడివాడు అరుసేనలు -- కురుక్షేత్ర పయనము కౌరవసీనలు చతురంగ బలములతో వభముహూర వున సూర దయాది ఘడియలలో బయలుదేరెను. ్రిర ధంకారావములు (మోగగో ఫదకొండక్షౌహిణుల సై న్యముతో కదులుచున్న వేళ కడలి పాంగివొర్క చున్నదా, అన్నట్లుండెను దుర్యోధనుడు నవరత్నాలంకార భూషిత గజమధిరోవాంచి మిలమిలమెరయు ముఠ్యాలఛ్యత మాచ్భాదనక్కా పడగవిప్పిన భుజంగరాజము రారాజు కేతనముపై 'రెిపరిపలాడగొ: కు స్టేతమునకు పయనమయ్యెను సోదరులె న దుశ్శాసన, దుర్కర్ట వవింశతి మున్నిగువారు. వారివారి రధకేతనమిలు మింటేగో డ్‌ రారాజును పరివేష్టించుచు పయనించిం సర్వై న్యాధ్యక్షుడు భీమా సువర్ధరధము పై కాళవృక్షంబు, ఐదునక్షత్రముల సలాకవుతో కురు గ్య వాహినిముందు మృగరాజు రీవినాప్పార వెడలెను... ఆతని వెనువర్‌ సువర్ణపాత్రియు ధనున్నులు తళతళలాడ్తు కేళనముతోనున్న రధమాగ్గ గురుదేవుడు, (దోడా చార్యుడు ధమర్ధరుడై అనుసరింజను అశని

|. వ. [రం 11 / మ్‌ కట శ ళ్‌ గ్‌ శ్‌ 1 /( నా న! ము మ ర చ రణ వ లట ల ల న వ! స ళ్‌ గో శా చ ః కల చాకలి మ్‌ యం మ . ఆని? న ర సా మ? ్మ. న్‌్‌ స్స? న ల్‌ (] న న ఫ్‌. మ! కనన జ. రర గ స వ్‌ [/ వ్‌ మ: న వసించు నే వం మ స! వభ! జయుడు అంధ య నా. రాజుకు యుద వివర. విశేసా వ! ద్ధ ల వివరణ

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము 183 రధము సింగపుతోక చిహ్నముగానున్న జెండాతో అనుసరించెను వృషభ కేతనుడై న కృపాచార్యుడు కదళీవృక్ష కేతనుడైై న శల్వుడు వరాహశేతను డైన పైంధవుడు, శకునివిందానువిందులు: భగద తుడుం బాహ్లికుడు,సోమ దత్తుడు: భూరిశవుడు వారివారి రఢములపై ఉప్పాంగునున్న ఉత్సాహ ముతో ముందుకుసాగిరి కాంభోజరాజ్టైన నుదక్షిణడు, కొసలరాజైన ఒృహదల్పుడు, మహిష్మతీ పురాధిపుడై న నీలుడు, (తిగ రాధిశుడై న సుశర్మ రాక్షసవీరుల్టై న అలంబుసుడుు హలాయుధుడు వారివారి సై న్యములతో యుగ్ధయ్యాతలో బయలుదేరిి సాళ్వ, సౌవీర్శ జారుసేన్క అశీర, యవన; ఆంధ్ర దేశాధీపలు వారివారి ఒలగములతో పాల్గొనిరి కౌరవ 'ఫినానివహము కురుక్షేతమందొక (పక్క గుడారముఅను, కాత్కాలిక మందిరిములను ఏర్పాటు గావించుకొని విడిదిచేసిరి వారికెదుటిదిక్కుగా తూర్పుమొగ-బై. శమంతపంచకి సరస్సుల సమీపమున ఏడక్షాహిణులసేనతో పాండవవక్షము వారు వెను ఇనిలో సవి విడిదిచేసిరి భీష్ముడు కౌరవపై న్యమును పశ్చిమాభిముఖమ. గా మూనవా కార వ్యూహముగా రచించెను రధములు, గజములు, అశ్వికదళంబులు, సదాతిసై న్యంబులు సముచితస్థానములో తగిన సంఖ్యలలో నిలువబడెను ధృషజ్చద్యుమ్నుడు ధర్మనందునుని సలహాప్వై లీలామానుష వి్మగ్రహుడ్లైన థ్రీకృష్ణుని ఆశీస్సులతో సూచ్యగస్ఫూపాకార వ్యూాహమున పాండవసైన్య మును రచించిను చతురంగ బలములు నీ వ్యూహమరదు తగు సంఖ్య అతో సముచితముగా నిలబెట్టెను కురుపాండవ 'సినావాహినులు పరస్పరాఖి ముఖముగొ యుద్ధసన్నద్ధ్దములై. నిలచియుండెను వ్యాసభారత (పకా రషహొు కురుక్షేతమున కురుపాండవ వాహినులు పోరుటకై. సిద్దముగానున్న దృశ్చము దేపతలు సై తము కాంచి ఆనందించదగినది "సురులు, బుషులు' పికృదేవతలు ఈసమరసంరంభమును అంబరమునుండి అవలోకింపసాగిరి భీషమ్మడంత తనసేననుద్దే రించి ఊ త్తేజపరచుటకిట్లు వలికెను ళ్‌స్మృష్టి యందు మానవజన్మ మహోత్కృష్టము మానవులలో యుద్ధవీరు అదృష్టవంతులు సమరరంగ మరణము సర్వ దా వాంటనీయము వార్థక్యమున వ్యాధిపీడిశుడై! వ్యధచెంది మరణించుటకంటె వీరోచిత

184 థ్రీకృష్ణావతార వై భవము పోరాటమున నసువులుబాయుట సర్వ(శ్రీష్టము ద్వాపరమిన జరుగబోనీ నేటి మహాసం(గామమున పాల్గొను వీరుల విజయమో, వీరస్వర్గమో పొందుటకిది చరి.కాత్మకమైన అవకాశము _ కాన మీరెల్లరు దిగ్విజయ సాధనకు ద్విగుణీకృతోహృముతోషపోరాడు”డని భీమ్మని యు త్తీజకర్యవసం గమునకు సైనికులెల్లిరు జయజయ ధ్వానములు గావించిరి యువకిశోర మును పొండవసర్వసేనానియునై న ధృష్టద్యుమ్నుని గంభీర (వసంగ మునకు తమ సై న్యమంతయు జయజయధ్యానముల (పతిస్పందింబెను! ద్వాపరమున యుద్ధవ్యవస్ట ఠి ఐతిహాసికయుగమున భరతవర్షమందలి రాజనీతిజులు, చేగటేదొంగ శ ర్దా క విదులు, క్ష్యతియపుంగవులు, (బ్రహ్మాజ్ఞానులు సమరరర్నీగమున వీరో పాటింపవలసిన నియమనిఎంధనలను రూపాందించిం ఆ నియమో వళిని సమరముననే కాక దై నందిన జీవితమందుకూడ పొటించెడివారు వారి (సథమ కర్తివ్యమే దుష్టశిక్షణ శిష్టరక్షణ హౌదార్యము ర్ల్‌రులపి పెట్టనిసొమ్ము, దాతృత్వము, స్వార్ధత్యాగము, పరోపకారపారీణతు నటీ బార్మాగేసరుల నిత్యవై జగుణము చంవదగినట్టి శత్రువు చేత జిక్కినపడో అతను శరణువేడినచో క్షసూభిక్ష (వ్రసాడెంచి వీడిచిపచ్చుట ఉత్తమ ఫీ లతీణము సత్యసంధత, వాగ్దానపాలన వీరుల శీలసంపదకు ళొలబర్టో కావించిన శవధమును శరణొగతునకిచ్చిన అభయమును. నెరచేరో వీరులకు అవళ్య ఆచరణీయములు ఆయుగమున ఇంతటీ సతో పేలువలతో పొందువరచబడిన వీరోచిత (ప్రవ రనా నియవావళి (వం మందలి అన్యదేశములందు ఈ స్థాయిలో భా సిల్లలేదు, డి వాద. యదన్టహామిలో వీరులు మహోన్నతరణనీతిని శిరసావహొరి స బుకొచారములును: పోరాడువీరుల వంళ(పతిప్ట శ్రీ వ్యక్తిగతమైన పెదార్యశున్సు, మెలుగులు దిదెడివి యంధ్ధపై నిల వరిమితమైన యుద్ధభూమి యందున్న భేరీవాద్యోకారులను; లో ములును, సేవకులును మున్నగు టైనిశేతరులను వధింపరాదు. వళ ఏమరుపాటున ఎదుర్కొనుట నిషిద్ధము త్రఠరంగదళము, వదొకి

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము క్ష్‌్రక సభ్యులను సంహరింపరాదు రధికుడు రణికనితోనే రణముగావింపవలె రథికుని రధము విరిగిన చో అతడు మరోరథధిమ. నధిరోహించువర8. ఆతనితో పోరరాదు నిరాయుధుని, శరణార్ధి, రణరంగమి నుండి పారిపోవువారిని చంపరాదు

ద్వంద్వ యుగ్ధనీతికి _వత్యేక నియమావళి కలదు శూరవరు లిరువురు (పత్యేక పోరున మునిగియున్నపుడు ఇతరుల జోక్క్మము గా నీయము ఒక వీరుడు పెక్కుమందితో ఒకేమారు పోరుట అభిలషజీయమే? సంకుల సమతరమందు ఒక అక్షాహిణిలోని సేనలు వార్మిపత్యర్థి అక్షాపాణి లోని సైనికుజశో తీనముగా, స్వేచ్ళగా విచక్షణా రహితముగా విజయ కాంక్షతో పోరవచ్చును వీరునణ రణభూమియే పుణ్యభూమి అందాతని మరణము సర్వశ్రేయము, సర్వదా వాంఛనీయము వీరపూజ కానాడు భారతజాతి జేజేలు పలికినది ఖరుక్షేతము సర్వోత్తమమైన పవి(త ధర్మక్షేతముగా భావించడమైనది, భాసిల్సినది

కురుక్షేతయుగ్ధ మానాటి వీరలోకమునకు ఎదురుచూచిన చారిితక మైన మహదవకొశము వారివారి శక్తియుక్తులను శస్త్రాప్త్ర విద్యా నైపుణ్యమును (పదర్శించుటకు లభించిన అరుదైన అవకాశము ఈ సమరముందు యుగ్ధసూ(_తముల నతికమించి అధర్మమునకు పాల్పడిన వీరులు నిందార్హులు కొన్ని (_వత్యేక పరిస్థితులలో అట్టి అతి కమణము కూడ సమర్ధింపబడినది బౌదార్యము ధథీరోదాత్తతకు, ఆవ్యక పర్మాకమము నకు ఆత్మవంటిది, పెన్నిధివంటిది

ధర్మక్షేతమైన కురుక్షేతమందు వీరోచితముగి పోరాడితమ జీవిణా లను పండించుకొన్న ఆదర్శావీరుల సాహనగాధలు: ధర్మవర్తన తరతరాల భారతీయులను _పభావితముగా వించినది నాటి అస్త్రశస్త్రముల విధ్వంసక శక్తి ఆ దివ్యాస్త్రముల మంతశక్తిం మాధవ్యని మహిమ పారసారధి ఫల్గుణుని కర్తవ్యోన్ముఖని గావించుటకు ముక్తిసాధకమైన గితోవీదేశము ఈనాటి హేశువాదుల దృష్టిలో నమ్మదిగినవికొవు ని ద్వావరయుగ ధర్మములను నాటికాలమాన పరిస్థితులను నేటి సాంశేతిక వరిజ్ఞానముతో శాస్త్రవిజ్ఞానముతో పోల్చి విమర్శించుట వా స్తవముళను విస్మరించి కువినుర్శు

1885 శ్రీకృష్ణావతార _వెభవము గావించుటయే. ఇట్టి విమర్శ అసమంజసమని రామాయణమును భొరీ్‌ మును ఆంగ్లములో సంక్షి పషముగ ఆధునిక రాజకీయవాదియు రాజనీకిక్లీ డును మేధావియువై న థీచ్యకవ ర్తుల రాజగోపొలాచారిగారు వక్కాజింలి ఆ రచనలలో పొందుపరచిరి ధర్మజుని రాజనీతి న! కురుక్షేతమున ఉభయసై న్యములు ఎదురెదురుగా మోహరిర్యో యున్న వేళ ధర్మేనండనుడు తనరధమం.దిగిి ముక౬ళిత హ_స్తములి పాదచారిమై మెళ్లమెళ్లన కరుసై న్యమువై ఎ నడబెను చూచువారో లెల్లిరు దిగాాంతి చెందిరి ధర్మజుని నునోగత నువగతముకాని తముగ్లేలు తల్లడిల్లి రి మరుకణమున భీమార్జున నకులసహదేపులు తెప్పరిల్లి రధమొ లను వీజీ ధర్మజుని సమీపించి ఇట్లనిరి *సమర్రసన దులమెన ఈ సమయమున ఎందులకు, ఎటకేగుళు! వ రుమ్ములకో కొర్కు ఎటకగుచున్నారు? మీఠిప్ర్‌గుట ' మమ్ము రలవ రవరచుచున్నది” అనగా యుధిష్టరుడు ఎదులుపంికళ మెల్ల న శేటో కూటమికి చేరున కాస్టాగెన్సు తమ్ములు మౌనముగా ఆతని ననుసరించి థీకృష్ణుడు, సాత్యకి కూడ వారిని కలిఫిం ధర్మనందనుని ఈ విపరీతచర్య కౌరవ శిచిరములలోని వీరులిదీ అగోచరమై పరిపరి విధముల భావింపదొడగిం అతడు సంధి నిమిక్తీ ప వచ్చుచున్నాడని కొందరు, భయవిహల్వుడై పాద్యాకాంతుడు కాబోనీ చున్నాడని మరికొందరు గుసగుసలాడ పాగం పాండవా్యగజుడు న్‌ ఫలి వంటివాడు, పెద్ద ఆలోచనాపరుడు పెద్దలపై పూజ్యభానము వ ౦వ టరువృద్ధుల సమీపించుచుండెనేకాని వేరుళుదు అని పరిపరి విధము ఎసనసాగిం థ్రీకృష్ణుడు అర్జునునితో నిట నెను ధర్మపు ద్‌ సై ౯ న గ్‌ స్టాడు. పెద్దలను గౌరవించుటలో అతనికాతనేసాటీ పెద్దల్తి [వణతు లర్పించుటలో (పమాదములేదు (వయోజనము కలదు. నారని ననుసరింతమనెన్సు వి మ్‌ ్ధో ద్ధము చేయవల సీ-వచ్చినందుకు కమావణకోర్సట రై వచ్చితిని. మగా

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము 187 క్షమించి ఆశీర్వదించవలసినదిగా నా పార్ధన' అనగా భీష్ముడు ధర్మజుని వీనయన[మతలకు ముద్ధుడై ఆశీర్వదించి; “నేను మీ పక్షమ-నపోరుటగాక మరియేద్దైన ఒక వంము కోరుకొనుము” అనెను ధర్మ్శజుడంత “పిఠా మహా। అజేయుడవైైన నిన్ను జయింమవిధము తెల్పుమొనను అందులకు భీష్ముడు “నీకు విజయము కల్గుగాక' సరియైన సమయమున రమ్ము నీకోర్కై ఈడిరగలదు” అనెను భఖీష్మునివట్టి సెలవృనై కొని గురుదేవుడై న (దోణునిజేరి నమస్సుమాంజలులు లర్పించి, ఆశీర్వదింపుడని వేడెను (దోణుడు రధ్ధమునుకిగ్గి ధర్మనందనుని కడుసంతసమున కౌగలించు కొని దీవించి, ఏదైన వరము కొరుకొమ్మనెను “బంభసంభవా! మిమ్ములను జయించు మార్గము తెల్చుమ”నెను _దోణుడు చిరనగవుతో కనాచేత్ర ధనుస్పున్నం౦త కాలము నన్ను జయి౨చుట అసాధ్యము మానసి కాందోళనకు గురియైనపుడు మ్మాతమే అస్త్రసన్యాసము గా వించెదన”నెను తర్వాత ధర్మజుడు కృిపొచార్యునకు, శల్యునకు నమస్సు లర్చించి, వారి ఆశీస్సులనంది, సోదరులతోసహి ఇెనుకట మరలి తనసీనలను చెరెను

శ్రీకృష్ణుడు వెనుకకు మిగిలి, అచటనేవున్న కర్ణుని టశలమారసి ఇట్లనెను వీరశేఖరాః పొండవవక్షమున కొంతితడవు వేడుకగా పోరుము నీవు భీష్మనితో పోరాడి నిన్ను కించవరచి నందులకు (పకీకారము గావింము దానివలన నివత్తిత్వరలో దుర్యోధనుని చేరగ అవు” కర్దడిటుల బదులుచెప్పెను “రాజనీతి ధురంధరా థీకృష్ణా నాతనూ [ప్రాణములు సుయోధనునివే _వీదో ఆ్యగహవేశమున భీష్ముని సైన్యాది పత్యమ్ముకింద పోరాడినని (పతినకేసితి అయినను ఆతని విజయమే నా అభిమతం ” అంత థ్మీకృష్ణుడు ఇెనుకటు మరలివచ్చి పార్టుని రధమధిరో హించెను

యుధిష్టిరుడు రథముపై నుండి కుఠరువీరుల నుదేశించి “మీలో నెవర్పైన మమ్ము చేరగోర్రచో మీకుమా హృదయపూర్వక స్వాగతమూ” నెను ఆ పిలుఎనందుకొని ధృతరాస్ట్ర్రనకు వై శ్యయువకియందు జనించిన లహాద యుయుత్పుడు తన 'సనతోసహా పొండవవక్షమున చేరెను

ణ్‌ అెనపడు అధర్మవర్తనుకై న దుర్యోధనుని వక్షమున పోరుటకంబె

188 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము ధర్మమూ లైన _పౌండపులనుచేరుట వరమోత్కృష్టమని వలు కగా, యుయుత్సునకు పొండవులు అపూర్వ స్వాగత మొసంగిరి ఇది వొర్‌ తొలి పైళిక విజయము ధృతరాష్టని తులలో భారత యుద్ధమందు మరణింపక మిగిలినవా గీతడొత్కడే జ లు జి అటి సుహాభారతయుద్ధము _ భీష్మపర్వము

కురుక్షేతమున సంజలసమర మారంభనమూాయెను సంజయుడు ధృతరాస్ట్రునటు అ మహారణమును వర్ణించి చెప్పెను ఆ వర్ణనము సహ భారతమునందు నాలుగు వర్వములలో పాఎదువరుపబడి యున్నది- పర్వములు కౌరవసీనా నాయకుల నామముల ననుసరించి భీష్మ, (దో కర్ణ శల్యపర్వములుగా కషేర్కానబడినవి యుద్ధముఐందు థ్రీకుళ్లుళు పొర్టునకు సారధియై పార్ధసారధి నామమున పీరగెను. యుద్ధమే సారధులు చాల దురదృష్టవంతులు వారు యుగము జేయువారుకొదు మహాభారతయుద్ధ ము; తరచుగా దై రధయమేదములే వర్డి తమ కీ యుండును రధికులు యుద్ధము చేయునపుడు. ఒండారుల తురగ సారధులను వధిం యత్నింతురు కారణమేమన సారధిద్తూ గుళ్టిమ హతులై న రధము చలించదుకాన రధికుడు వివన్నుడగును_ అందూ సారధులు యుద్ధము చేయనివారై నను మరజించుచుందురు. థీకుషో కూడ యుద్ధము జరుగుచున్న పదునెన్మిది దినములును (వలికణమందుగ్‌ అసంఖ్యాక శరముల నెదుర్కొనవల'సెను ఆయినను శ్రీహరి కడునేర్చుు ఆత్మ రక్షంసు కౌవించుకొనెను. ఇతర సారధులకు ఆత్మరక్షణ సాధ్య ను టసషుడ అప్రగారము వయిలరు లట్టేట

జ - నమ్మడు కౌరవ సేనానాయకుడ్డై పాండవ సగ చీల్చిచెండాడు చుండగా ఆతనీని హతమార్చగల అద్దనుడు భీమ్ముడు కీ ఎతొమహుడన్సి భీష్ము నమర్కొనవలసి వచ్చినపుడేల్ల మృదుయుద్దీ శ్రీ మాతమే కావించెను అర్జునుని సంకోచమును "(గహించిన చ మూడవనాటి యుద్ధమున చ్యకధారిమై రధావతరణంబుచేసి పాదచార్స భీష్ముని వధింవ నాతనిపై లఘించెను థ్రీకృష్ణభ బడగు భీష్ముడు లగే సంహరింవుమని అంతకంటె మహామోక్ష మెందీ కందని (పార్టించెను!

శ్రీకృష్ణావతార వై భవము 189 *సీ! కుక్పించి యెగసిన ఏటండలంబుల కాంతి గగన భాగం బెల్లం గప్పి కొనగ నుజికిన నోర్యక యుదరంబులో నున్న జగముల (వేగున జగతి గదల జ్మకంబు చేవట్టి చనుబెంచు రియమున పైనున్న పచ్చని పటము జాజ నమ్మితి నాలావు నగుబాటు 'సియక మన్నింపుమని (కీడి మరల దిగువ. తే॥గి। గరికి లంఘిందు సింహంబు కరణి మెఅసి నేడు భీష్మునిం జంపుదు నిన్ను. గాతు విడువు మర్దున యనుచు మద్వి 8ఖ వృష్టి దెజలి చనుదెంచు దేవుండు దిక్కూనాకు అపుడు అర్జునుడు శ్రీకృష్ణుని వెన్నంటిపోయి. భీష్ముని తానే సంహరించెద ననియు, చ(కమును (వయోగించ వలదని పార్టి ంచి వెనుకకు తోడ్కొని వచ్చెను ఇవ్విధముననే తొమ్మిదవనాటి యుద్ధమున కూడ జరిగెను థీకృష్ణు డాయుధము పట్టినది కిరిటిని కర్షవ్యోన్ముఖునిగ జేయుటకే తొలినాటి ఠణమున తాళవృక కేతనము పూన్చిన రధమున భీష్ముడు మధ్వ్యందిన నూర్తాండుని వలె విజృంభించి పాండవసేనలకు 'పెద్దనష్టము గావిఎచెను దుర్యోధనుని సోదరులు వీష్మునిపై ఊరికి? అతనిచే చావు దెబ్బలుతినిరి ధృష్టద్యుమ్నుడు (దోణునితోను: సాత్యకి కృతవర్మతోను, అభిమన్యుడు కోసలాధిపతితోడను, ధర్మజుడు శల్యునితోను: జరాసంధ సుతుడైన సహదేవుడు భూర్నిశవునితోను: దృష్టకేతుడు వాహ్లికునితోను, ఘటోత్కచుడు అలంబుసునితోను, శిఖండి అశళ్వక్థామతోను, విరటుడు భగదత్తునితోను, బృహత్‌ క్షాాతుడు కృషపునితోను, (దుపదుడు జయ్యధధుని తోను, యుధామన్యుడు వికర్ణునితోను: చేకితానుడు సుశర్మశోనుం (వతి వింధ్యుడు కకునితోను, (శ్రతసోముడు సుదిక్షిబునితోను, కుంతిభోజుడు విందునితోను పోరుసల్సి6 (పతిశక్షణము వఏీనుగులు: గుజ్దిములు, సైని

190 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము కులు తామరతంపరగా నిహతులు కాసొగిరి తొలి రోజున లీష్కుడు పాండవ 'సీనావాహినిని మళట్టీకణపించుచ.౦0డగా అభిమన్యుడు అవ్నకీ వ్నికముడై భీష్ముని తన దివ్యాస్త్ర్రములచే నిలువరించెను భీష్మునకు పాండవలయం దనురాగ ముండినను, య.ద్ధమాతింలి9 చిన పిదవ గర్భశతువులతో వోరునట్లు యుచ్ధము చేయుచుండెను వొండవ పక్షముననున్న శతానీకాదములను దునీమాడినుః ద ర్యోధనుని జయమే కోరి రణ మొనరించెను అయినను దుర్యోధనున శీకనిపై నమ్మశము కుదరలేదు. విరటుని కొడుకైన ఉతరుడు శల్యు నెటురొంగి తీవమైన పోరుసల్పెను. శల్యుని సారధని సంహరించెను. శలులో విసిరిన వాడి ఆయుథము ఉత్రరుని పరిమార్చెను ఉఊత్తరు డధిరోహించిే గజము శల్యుని రిధమును గొళ్టములను 'తుత్తుసీయలు గావించెను శల్యుడు ఆ గజమును వరిమార్చెను శల్వునకు కృవుడు మరియొకీ రధము నొసంగెను ఉత్తరుని సోదరు. డుశ్యేకుడు శల్యుని పలుభో ముల నొప్పీంచి ఘోరయంద్ధము చేసెను ఈతని ఛాటి కాగలేక శల్యుడు తప్పుకొనెను 'స్య్వేఖ్రన్సిశ వందలాది కురుసె నిలు నిహతులెరి అంకీ శ్వేతుడు భీమ్మని పై కురికెను. భీష్ముని శేతనము పడగాదెను.. వారీ వురికి ఖికరమైన సమరము. జరిగెను ' అందు శ్వేతుడు హతుడు” దుశ్శాసనాదులు హోర్షాతిరేకమున కంఖములు పూరించి తొలినొనీ యుద్ధము ముగియగానే ధర్మనందనుడు సోదరులతోను, ధృష్టద్యుము]్‌ నమ కలసి థీకృష్ణుని విడిది కేగెను. అనాటి యుగ్‌భలితములగ సమిక్షించి, భీష్ముని శౌర్యము నుగ్గడించి, తనపక్షమున" పితామహాన్‌ సెములే౦ ఏయని సంద్రేహపడెన్సు థీకృష్ణుడు అథై ర్య పడవలదనియాొ సటిది ర! వ్‌ లు విధ. ఏలత్సుడు భీమ్మ నెదిరంచగలడనియు, సాత్యకీ భీమ ధీ ము చవ యు? బిరాట్కదుపదులు అ్యపతిహతముగ పోరగంరినిళు శంజళిటన ప[మ్నునివై పు ధృష్టి సారంచెను ధృష్టద్యుము. 0 జున రిపలను, సంహరించి ముఖ్యమ. గా 1దోణునికో తలప పయము సకరెద ననెను శ్రీకృష్ణరమాత్మ యున్న వక్షమున్య జ దర్తుష సు గరలిమనెను. శ్రీకృష్ణుని ఫైర్యవచనబీలకు ధర్మపటో స్వస్థుడాయెను,

క్రీకృష్టావతా ర వైభవము 191 రెండవదినమున దృష్టద్యుమ్నుడు. పాండవసై న్యమును విహంగ హవమున వ్యూహము నిర్మించెను. భీష్ముడందులకు దీట్టైన వ్యూహ ముగా కురుసేనల నమర్చెను భీష్మార్టునుల సమరమున ఫ్తల్లుణుడు విజృంభించి తన సవ్యసొచిత్వముతో భీష్మ: (దోణ్క, కృపా: పాశ్వత్థామలనే గాక్రి సలువుకు కురుపముఖులగెది రించి తరిమికొజ్షెను ఆరోజు మిక్కుటముగ్గ కౌరవ సైనిటలు మడిసిరి భీముడు, సాత్యకి విజృంభించి దృుర్యోధనుడ్డు పనిచిన కళింగ 'సేనానివహమును నిహతము గావించిరి ్రీమసేనుర్డు లెక్కకు మిబ్కుటమైన మదపుపేనుగుల మడియజేసి గజసంపహారిగా గణుతి కెక్కెను నాటియుద్ధము ముగియుసరికి క్రురుసీనలో నిరుత్సాహముః పాందవసేనలో విజయోత్సాహము వెల్లి విరి'సెను మూడవదినమునభఖీమ్ముడు కురుసేనల గరుడ వ్యూవామున నమర్చిను అర్జునుడు ధృష్టద్యుమ్నుని అర్ధచం(దాకారముగా తమ'సేనలను రచింపుమనెను భీష్మ (దోణ, సైంధవ, సొబలులు: భీమ, ఘటోత్క్మచ, సాత్యకి, శైబ్యుల నెదుర్కొనిరి వారు పోరుచుండగా శ్చిష్మ్యదోణులు యుధిష్టిరునిపై బాణములు [పయో గించిరి వెంటనే కిరీటి అన్నకు అండగా నిల్చి, వారి నెదిరించెను, దుర్యోధనుడు భీము నెదుర్కొనగా, వ్రిముని అస్త్రము ఆతనిని మూర్చల్లి జేసెను. భీష్మ్టదోణుల్లు భిమున్నిపై కురికిరి ఖీష్మార్జునులట భీకర పోరాటము జరుగుచుండగా థ్రీకృష్ణుడు అర్జునునితో “సన్యసాచీ నీవు భీష్ముని దునుమ వేని జయము లభించుట “మిధ్య” యనెను అయినప్ప టికీ అర్జునుని పోరుపీరుతో తృప్తిపడక థ్రీకృష్ణుడు చకథధారియై రధము డిగ్గి భీమ్మని తుదముట్టింం జయల్వెడలెను. భీష్ముడు శ్రీకృష్ణ భగవానుని చేత కడతేర్చఒడవలెనని ఆయన నాహ్వాన్తించెను అర్జునుడు శ్రీక్చష్లుని (ప్రార్థించి, చక్కపయోగము. సూన్సించి వెనుకకు తోడ్కోనిప్తోటోను రధను నధిరోహించిన పార్ధసారధి పాంచజన్యము పూరింప పారుడు, దేవ దత్తుము పూరించి, ఇం్యదాస్త్రనమును |(వయోగించెను, ఆఖేధ్యమగీ ఇం(దా ప్రము లెక్కలేనన్ని దివ్యాయుధములుగా మారి భీష్ముని రధతురగము లను మట్టుబెట్టి భూర్మిశవుని ధనుర్భంగునికేస్పి శల్యుని మూర్చిళ్లిజేసి నహ్మనొది కురుపైనికులను గజాశ్వములను మట్టుబెలైను,. భీకొవహూలై మై నిటలందరు చెల్లొజెదర్రైరి. అంత నిశీధి సమయ్‌మై చీకట్లు అలము

శ్ష92 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము కొనగనే యుద్ధవీరులు తమతమ గడారముల శేగిరి, నాల్లవదినమున అభిమన్యుడు భీష్మ, (దోణ కృప్యు శల్య, సోమ దత్త, వివింశతుల్లై న యేడుగురు యోధులతో ప్రీవపోరాబము సలుపు చుండగా ధనంజయుడు వచ్చి భీష్మ నెదుర్కొనెను ధృష్టద్యుమ్నుడు అభిమన్యుని ధనంజయుని చేరరాగా: కృతవర్మ కృపుడు అశ్వత్థామ: శల్యసుతుడు ధృష్టద్యుమ్ను నెదిరించిరి శల్యసుతుడు రధమును కోల్పోవగనే ఖడ్గధారిమై ముందుకురికి ధృష్టద్యుమ్నుని వాడితూపులను నిబవరింవగలిగెను అంత ధృష్టద్యుమ్నుడు పీర్ధచం[దాకారవు అస్రముతో శల్యనుతుని మస్తకము తెగటార్చెను పిదవ "శల్యుడు ధృష్టద్యుమ్ము వెదిరించి పోరుసలుపు చుండగా నభిమన్యుడు ధ ఫష్టద్యుమ్నునకు వాసటగొ పోరాడసాగెను దుర్యోధనుడంత నల్వురు సోదరులను శల్యునికి సహాయ ముగ పంవగు నకుల, సహదేవులు మేనమామతో త్మీవసమరము సల్పిరి మరొకవైపు భీముడు అభిమన్యుడు కురుసేనలో గజదళము తెగటార్చు చుండగా గజదళాధివతియగు మగధు డభికున్యుని ఎదుర్కొని. వెంటనే మడిసెను _ దుర్యోధనుడు తన వదునల్వురు సహోదరులను ఖీమునెది రించం బనిచెను భీకళ రణమున వారి నొక్కక్కరిని వృకోదరుడు హత మార్చెను దుర్యోధనుడంత ఉగగుడై భీమునిపేథుంకి మహిళ క్రివంత మైన అస్త్రమును భీముని రొమ్మును నాటునటుజేన్‌ రధముపై మూర్శిశీ జేసెను ఘటోత్కచుడు ఆ దారుణముగాంచట్‌ (కుద్దుడె. వేయితుఫానుల తీవతతో కురుసై న్యమువై విరుచుకపడెను భీష్యు సదోబ, భూరి గ్రీవ కృపులు ఘటోత్కుచు నెదిరింప యుధిష్టిర విరాట (దువదులు ఘటోత్యాచుని వక్షము చేరిరి సంధ్యాసమయ మాసన్నమయ్యెను యుద్ధమౌగి పోయెను. పాండవులు భీమున కువచారములు సల్చి స్మృతి కలుగునట్లి చేసిరి ధృతరాష్ట్రుడు కరుసేనలకు కల్గిన అపారి నష్టమునజు చింతిల్లైను ఐదవదినమున కురుపీన మకరవ్యూహమున పాండవ'సేన పావరనే న్యూహమునను అమర్చబడెను భీకుస్సేనుడు గదాయుధుడై. కురుసేనగో చెల్లాచెదరు వేసెను సాత్యకి (పోజు నెదిరింపగా భీముడు ధృష్టదశీ ముడు ఉవపొండవులు అతనికి కోడ్పడ్షిం, శఖండి ఖీష్ము నెదిరింవరొగో

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము 193 భీష్ము డౌతనితో పోరుసల్బ నిశ్చయింపక మరలిపోయెను. (దోణుడు అంతి శిఖండి నెదిరించెను అభిమన్యుడును సుయోధను సుతుడ్డైన లక్ష్మణునితో ద్వంద్వ యుద్ధము సలిపి వాసుని తెగటార్చెను సాత్యశే భీష్ము లిరువురు అద్భుతమైన అఫ్ర్రన్నై ఎణ్యమును (వదర్శించిరి, సాత్యకి ప్యుతులు పదిమంది మేటివిలుకాడ్డై న భూరిశవునితో పోొరుసలివీ నిహతు లై ర మధ్యందిన సమయమున సవ్యసాచిపై దుర్యోధినుడు ఇరువది వేల రధికులను పంపగా వారినందరిని అద్భుతపాటవముతో అర్జునుడు అంత మొందించెను

అఅవ దినమున భీముడు [దోణునితో తలపడగా [దోణుని సారధి నివాతుడయ్యెను కురుసేన భీముని ధాటికాగలేక పలాయనమగుచుండ భీష్మ, (దోణులిరువురు వారిని పురికొల్నిరి అబ్వుడు చెలరేగిన సంకుల సమరమున ధార్హరాష్ట్ర్రలు పదిమంది. దుశ్నాసనుని నాయకత్వ మున లఖీముని మట్టుబెట్ట నుద్యమించిరి వాయున౦దనుడు పడిగా రధకుడిగ్గి గదాయుధముతో కురుసేన మధ్యమున వీరవిహారము సల్చెను _దోణుడు ధృష్టద్యుమ్నుని సారధిని చంపి రధమును ధ్వంసము చెసెను అభిమన్యుడంత దృష్టద్యుమ్నుని తన రథముపై శెక్కించు కొనెను. ధృష్ట్యద్యుమ్నుడు తదుపరి వేరొక రధమునెక్కి గురువుతో మరఠపోరు సాగించెను దుర్యోధనుడు భీము నెదిరించగా భీకరమైన ద్వంద్వయుగ్ధను జరిగెను త్యీవమైన ఆ ఘాతములకు దుర్యోధనుడు గుటికాగా కృపాచార్యుడు పరుగునవచ్చి సుయోధనుని తన రధముపె గొనిపోయెను ధృష్టద్యుమ్నుడు ధార్త రాష్ట్ర్రలను సమ్మోహనాస్త్రమున మూర్చితులచేయగా (దోణుడు దానికి (ప్రతిగా మరియొక అస్త్రమును సంధించి వారందరు తేరుకొనునట్లు చేసెను భీష్మార్జునులు చేరొకచోట సూర్యాస్తమయము వరకు పోరిరి ర్యాతి విరామ సమయమున భీష్ముడు సుయోధనుని ధై ర్యవచనములతో ఊరడించెను,

ఏడవ దినమున (ప్రొాతఃకొాలముననే వదునాకండు కురువీరులు, పదునొకండు పాండన వీరులతో ద్వంద్వయుగము సాగించిరి మిగిలిన యోధభులందరు కిరీటి నెదిరించిరి అతడు ఇం(పాస్త్రమున కురుయోధులను

194 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము భీభత్సము చేసెను మరొకవైపు (దోణవిరాటుల పోరులో గురుడు విరాటుని ధనుర్భంగముచేస్‌ కేతనము పడగొట్టగా విరాటుడు ఆతని అ ములను చంపి రథమును నాశనము చేసెను. [దోణుడంత అశ్వక్థామ రధమునెక్కేను ఇరువురును కలిసి విరాటుని రధమును నుగ్గుచేసి విరాటుడు తన సుతుడై న శంఖుని రధమెక్కెను (దోణుడు ప్రీవాప్రమానే శంఖఘని సంహరించెను శిఖండివచ్చి అశ్వజ్థామ చెదిరించి పీవదాణముం నాప్పింప నశ్వస్థామ కుపితుడై శిఖండిని వాడితూఖలతో విరధుని చేయ సాత్యకి ఆతనిని తన రధముపైకి తీసుకొనెను ధృష్టద్యుమ్నుడు దు థీ ధనుని వింటిని విజిచ్తి సారథిని, గుజ్జములను చంపి బలమైన అస్తమా ఆశని నొప్పించెను దుర్యోధనుడంత ఖడ్గధారియై ధృష్టద్యుమ్నునిడ కురుక యత్నించెను గాని శకుని దుర్యోధనుని తన రధమాపి గొంపోయైను సాత్యకి అలంబుసుల మధ్య ప్రీవపోరాటములో సళ ఇం చాస్త్రమును (పయోగించగనే అలంబుసుడు భీతిల్లి కాలికి బుద్ధిచెవ్వగో భగదతుని గజమునకు బలమై గాయములు శగులగనే అది ఘింకరించుచు పారిపోయెను కవలలలో శల్యుడు రణము సల్చుచు అందు నటలుడి రధమును విరుగగొట్టగా స దేవుడు మ్మదభూపతిని మూర్శిల్ల జేసెను శల్యుని సారధి యుద్ధరంగహి నురిడి ఆతనిని వెనుకకు గాంపోొవగా కవలలు ఆనందముతో శంఖము పూరించిరి కృషుడునుః వేకితానుడును ఘోరయుద మొనర్చుు మూర్శిల్లిరి అంతట శకుని కృఎని కొంపోయెను.. సాత్యకి చేకితానునీ కొంపోయెన్సు అభిమన్మునిపై ఛా రృరాష్ట్రులును, భీమ్ముడును లంఘించగొ ఫల్గణుడు తన నుతునకు సహయ 'నిలచెను (తిగ రవీరులు వెంటి కిరీటిపై 8 రౌగా అరువదినాలు బాణములతో ఆ మపృది రెండుమం వీరులను ఊక్కడించెను గాంగీయుడు యుధి్తిరుని శేతనమును వడ. వింటిని ఛేదించెను అంతేగాక యుధిషిరుని సారధిని అశ్వముళో వధించి రధము విరుగగాటి శంఖమును పూరించెను నకలుడు ధర వ్యక్రుని తన తేరుపై కొంపోడ్పొన్స శ్సీన అష్టమదివసమున కురుసేన కూర్మవ్యూహమునను, పొం

థ్రీకృష్టాువకార వైభవము క్షం5. గుణకసంజ్ఞ వ్యూహమునను అమర్చిరి భీముడు పితామహుని ఎదిర్చి వాని సారధిని చంపి: అశ్వములను నొప్పింవ అవి అతినితేరును యుద్ధ భూమినుండి ఆవలికి లాగుకొనిపోయినవి శనళుడు అను ధార్తరాష్ట్రిడు భీము నెదుర్కొనగా మరియార్గురు ఆతని సోదరులుకూడ భీము నెదీరించి అసువులబాసిరి భీష్ముడు మరలవచ్చి భీము సెదిరించెను వేరొక [పాంక మున చేకితానునికతోను: ఉపపాొండవులతోను కలిసి సవ్యసాచి దుర్యో ధనునితోను, ఆతని మ్మితపక్షములతోను పోరుసల్పు చుండెను మరియొక చోట ఘటోత్కచుడును: అభిమన్య్యుడును కలిసి మిగిలిన ధార్త రాష్ట్రిలతో పోరు సల్పుచుండిరి నాగరాజ కుమారియగు ఉలూచియందు కిరిటికి జన్మించిన ఇరానంతుడు గాంధారరాజుల ఆశ్వికదశములతో తలపడెను. అందలి అశ్వములు మడియగనే వారు ఖడ్గధారుల్లై ఇరావంతుని చుట్టు ముట్టిరి అతడు గొప్ప సై పుణ్యముతో వ్వైరుల నారుగురిని దునిమివై చెను అంత దుర్వోధనుడు అలంబుసుని పరిగాల్చి ఇరావంతుని మట్టుబెట్ట పంపెను వాడు ఆ రాక్షసగణములతో మాయాయుద్ధమున ఇరావంతుని కడకేర్చెను ఘటోత్కచుడు సోదరుని మరణమునబు బపితుడై అలంబుసు నెదిరింప వాని ఎలగమంతయు నికావికలయ్యెను ఘటోత్కచుని చుట్టు ముటుటకు సుయోధనుడు కొమ్మిదిమంది మహాయోధులను వంపగా ఘటో త్కటేడు ఆకసమ్మున మేమమువలె లేచెను. భీమాభిమన్యులును, ఊవ పొండవులును వారిని చేరగనే సిన్నలజనుః ఆరికేరిన యోధులకును మధ్య యెొడతెగని పోరు సాగెను ఘటోత్కచుడు మాయాయుద్ధము నారంభించగా భగదత్తుడు తన (ప్రసిద్ధమైన సుుపతీకమను గజము నథి రోహించి భీమాఖిమన్యుల నెదిరించెను దుర్యోధనుడునుః కృఎడుకూడ యుద్ధమున (వవేశించగనే కిరీటికూడ వెనువెంటనే వచ్చి భీమాఖిమన్యుల జేరి గాండీవమునుండి అక్షయబాణములను టెరిపించెను. ఖీమ'సేనుడు మరొక ఆర్జురు ధార్వరాష్ట్ర్రులను వధించెను దుర్యోధనుడు తన సోదరుల మృతికిని: అర్జునుడు ఇరావంతుని మృతికిని చాల వగచిరి నవమదినమున భీష్ముడు కురుసేనలను సర్వతోభ్యద వ్యూహ మందు సమ్మతిభుఖఘములోని వృత్తరూపమున భాసిల్లికేయ ధృష్ట ద్యుమ్నుడు పాండుసేనలను ఎష్పపష్మత ప్యృూహమున నదుర్చను అఖి

శ్షం6 థ్రీకృష్టావతార వైభవము మన్యుడు అగ్నిశిఖవోలె కురుసేనలో దూనుకపోవగనే వారి వ్యూహము పేకమేడవలె కూలిపోయెను దుర్యోధనుడు అలంబుసుని ఎరిగాల్ప నాతడు తన రాక్షససేనతో పాండవుల బలగమును ఢీకొనెను సొభ్యదుడు బల మెన తూపుతో అలంబుసుని మూర్చిల్ల జేసను అంత కురుసీన వికావికల్తే పోయెను భీష్ముడు వరుగునవచ్చి కైనల సమీకరించి సొభ్యదు నెదిర్చగశే వీభత్సుడును? సాత్యకియు సొభ్యదుని చేరిరి కృపాశ్వత్థామలు భీమ్మని చేరిరి సాత్యకిచే కృపుడు మూర్భనొందెను. అశ్వళ్థామ సాత్యకి వింటిని విరచి, అసంభ్యాకళరముల నాతనిగొట్టెను ఇంకలో (దోణుడుకాగా కేరీటీ ఆతని నెదిర్చెను ధుర్న్చోధనుడు, (తికర్తులు, శల్యబాహ్లీకులు (దోణుని చేరిరి. మరొఃవైపు భీమ్ముడు ధర్మప్యతునితోడనుః భూరిశవుడు, కవలలతోను, కళింగాధివతియగు భగదత్తునిడు: భీమునితోను పోడు చుండిరి భీమ్మని ధాటికి ఆగలేక యుధిష్టరుడు రక్తధారలతో సవి యమునశై్షై అరువగా భీమ, ధృష్టద్యుమ్ను, విరాట, (_ద-పదు శిఖండి మొదలగువారు వపరుగునవచ్చి ధర్మజునకండగాని లిచిరి ఉఊపపొండవులు: 'కేకయులు, యాదవులుకూడ భీష్ము నెదిరించిరి వాహ్లైక డు భీష్మునివై పు చేరగా భీము డాతని రధమును నాశనము జేన్లను దుర్యోధనుడు శని దుళ్ళాసనులను భీష్మ సహాయ నిముత్తము పంవగా వారు పదునాలువేల ఆశ్వికులతో భీష్ముని చేరిరి శల్య, (దోణః కృపాశ్వత్ళామలు కూడ శీష్మని చేరగా భీభత్సుడు కూడ ధర్మజుని చేరెను దుశ్శాసనుడు శీఖండితోను, అర్జునుడు ఆచార్యునితోను, కృష్పడు భీమునితోమ పోం6 గాంగేయుడు మెజపుతీగచందంబున సంచరించుచు సహ్మ్యసాది. పొండు'సీనల పర మార్చెను శ్రీకృష్ణుడు భీమ్మని పైరించినందులకు పార్షుని తూలనాడగా పార్టుడు రధమును భీమ్ము నెదుటకు గొంపొమ్మనెను " అ్రీకృష్ణు డటుఠ చేయగా నాతడు పికతామహాని వింటినారిని (తెంచి త్టీవముగ గాయ వరచెను భీమ్మడు పాద్ధని అశ్వములను; సారథియగ్సే ముటందున్మి బల మైన వొణములతో నొప్పింవగ థీకృష్ణు డ్యాగహించి పారునితో నిట్లనెను “సారధిని, అశ్వములను రక్షింపలేని నువ్వు భీష్ముని వధింపజాలవు నేనే యాతని బరిమార్తును” అని రథముడిగ్గి భీమ్మనివై పునడజెను భీమ్మడంత, ముకుళితహాస్తుడై పరమాత్మను కీర్తించి శ్రనక్స డేహవీము క్రి (వసా

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము 197 దించుటక్రై తన మ స్తకము నుత్తరింపొమని (పార్టించెను కానిఅర్జునుడు థ్రీకృష్ణుని నిరోధించి తానాతని అజ్ఞను శరసావహించెదనని పలికెను నరనారాయణులు రథమెక్కగా జరిగిన సమరమున భీష్ముడు పాంచాల సీనలను విలయకాల కాలఖీ ర (వచండమూర్శియై తశుదముట్టించెను భీమసేనాదులు నిస్పహాయులై. ఆ ఘోరమరణము శిలకించసాగిరి యుధిష్టిరు డా విపత్తునకు మిక్కి లిమధనపడెను ఆర్యాతి థీకృష్ణునిశోను, తన తమ్ములతోను తాతగారి శిలిరమునకు జని ధర్మ జుడు శరణుకోరెను గాంగియు డప్పడు తనను పరిమార్చుటకు నుపాయ మును తెలిపెను పారుడు శిఖండిని తనల రక్షకునిగ రధముపై నిడు కొన్నచో తన ప్రతిజ్ఞానుసారము వింటిని వినర్జింతుననియు తాను సర్వ మంగళ్యపదమగు వీర మరణము కాంక్షించుచుంటిననియు చెస్పెను భీష్మ పతనము

అతిముఖ్యమైన దశమదివసమున శిఖండి అత్యుత్సాహముతో పార్ధని రధముప్పై నిలచి భీష్మునిపై శరముల గుప్పింపసాగెను కాని శాంతనవుడు చిరునగివున శిఖండితో పోరుటకు నిరాకరించెను మత్స్యులు కేకయులు పాండ్యులు, పొంచాలురు, నొక్కుమ్మడి శాంతనవు నెదుర్కొనిరి జరు వకమున భూర్మిశవ, బొహ్లిక్క, కృవ, కృతవర్మలును, తన తమ్ములతో దుళ్శాననుడును= భీమ్మనివేరిరి దుశ్శాసనుడు శిఖండి నెదిరింపగ, కిరీటి ఆళనిప్తై నొకభయంకరాస్త్రమును _(పయోగింప దుళ్ళాసనుడు రిధముపై మూర్శిల్లైను కొంతసేపటికి దుశ్శాసనుడు తెప్పరిల్లి మరల శిఖండిప్టై బడెను అద్డనుడు దుళ్ళాసను నడ్డగింవ భీకర పోరాటము జరిగిన పిదవ దుళ్ళాసనుడు ఆ రణజభూమినుండి పలాయన మయ్యెను భగదత్తుడు భీమ్మని చేరగనే కిరిజి ఆతనిసువతీశమును భాణవర్షముతో తిరోగమింప జేసెను శిఖండి నిశితశరముల ఖీష్మునిపై విడువగ అయ్యవి ఆతని కవచ మును ఖీదింపజాలవయ్యెను. శిఖండిని జూచి భీష్ము డస్ర్రముల నన్యసిం చెను థ్రీశృష్ణుని (పేరణవే సవ్యసాచి శీస్మునిపై శరవర్షమును కరి పించగా ఆతని శరీరమంతయు శరపంపరలతో నిండిపోయెను గొంగేయు

198 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము డంతట నంవములే శయ్యగా రధముపై నుండి భూమికి యాలివోయెను, మరుక్షణమే కురుపాండవ పక్షములు రెండును రణమును నిలిపి భీష్ముని చుట్టును గౌరవ పురస్సరముగా చేరినవి [దోబదుర్కోధనులీ వార్తవీని అటికు చే86 భీష్ముడు వారికందరికి కృతజ్ఞతలు తెలిపి ఇట్లనెను కిట్రంప శయ్యులే రణవీరునకు బహుయోగ్యమైనవి కాని నాకొక దిండు కావలొనసను దుర్వోధనుని వపనుపున దుశ్శాసనుడు మెతని పట్టు దూదితో చేసిన దిండ్లు తెచ్చెను వాటిని భీష్ముడు నిరాకరించుచు పార్ధనీ నంక చూచెను అతడు నాల్గుబాణములతో తాతకొలకొఠ దిండునుకేసెను, థీష్యుడంతట జలమును (గోల నపేక్షింపగ దుర్యోధనుడు హేమకలశమున జలము తెప్పించెను వాటినతడు వలదని మరల నరునివై పు దృష్టి సొరించెను ధనంజయుకభు నాక్క బాణముతో భూగ ర్భములో నున్న మధురజలమును బయటకు చిమ్మునట్లుగబేసి పితామహునకు జలము సమకూర్చెను చూపరులెల్లి అశళ్చర్యచకితులై రి భీష్ముడు అర్జునునకు కృతజ్ఞత తెలిపి ఇట్లనెను “నీవు శ్రీమన్నారాయణుని (సియమితుడగు నరుని యవకారము నారాయణు డవనిపై శ్రీకృష్ణునిగా జన్మించెను ఈ విషయమును తొల్లి నేను యిమలవలన నెజింగితిని పిమ్మట దుర్యోధ ననితో నిట్లనెను "ఇప్పటికై నను ఆ పాండుసుతులతో శాంతిసంధి చేసి కొనును అటులై నచో నాయి త్యాగము వ్యర్థముకాదు *” కాని ఆతడు మౌనము[ద్ర వహించెను భీష్ముడు మరలి పోవుచున్న యోధులతో నిట్లనెను “ఇది దక్షిణాయనకాలఅము హేపుంతయితువుగడచి ఉత్తరాయ ణము వచ్చువరకు నేను జీవించియుందును సమరమైన పిదప మిగిలి యున్న యోధులు నన్ను కలువవచ్చును 0 దుర్యోధనుడు ఏర్పరచిన వైద్యసహాయమును భీష్ముడు వలదనెను ఆ నిశీధి సమయమున కురు పొండపెలెల్ల రన్సు తమతీమ గుడారములకు ఏగవలసినదిగా ఖీష్ముకు కొరెను యుధిష్టిరుడును తమ్ములును పితామవానకు పాదాభివందనము చేసిరి పిమ్మట 'మాధవునితో సహీ తమతమ గుడారముల శేగిరి అంపశయ్య పై ఛీష్మునితో కర్ణసమాగనునుం దళదివసములు మధ్థందిన మార్తాండునివోతె పొండవసేనానివహ

థీకృష్ణావతార వై భవము క్రం మును పెండాడిన వృద్ధ హార్యక్షమేకాకిగ అంపశయ్యపై బడియుండెన్సు విధెవై పరిత్యము తప్పి౦వ నెవరితరము? ఆ ప్తలెల్లరు భీష్మునేకాకిగ వదలిరి అట్టితరి రాధియుడు పితామహుని కిడటజేం విషజ్ణహృదయుడైై. దుఃథ్యాళువు అతో అంజలి ఘటించెను గతమున తాను ఆకనియెడ జూపిన అవిధేయ తకు క్షమాభిక్ష నర్ధించెను భీష్మడిట్ల నెను “సూ ర్యనందనా' నీవు రాధేయుడవు కావు కౌంకేయుడవు నీవు సామాన్య మానవుడవు కావు నీదివ్య (పభలును, వీయద్భుత వై ర్యసాహసములును నాటవిదితముతే నిన్ను తక్కువగా అంచనా వేసియుఎటినని నీకు తెలియును నేను బుద్ధిపూర్వకముగనే ఆవిధముగ జేసియుంటిని నా స్వార్ధరహితమైన ఉద్దేశ్య మేమనగా దుర్యోధనుని నిరుత్సాహ పఅచి ఈ పాళవ్వో రకృపాత మును, రాక్షస ఘోర వినాశనమును నివారింప జేయుటయే నీపై నా కోపము ఒక నటనమేగాని నిజముగాదు నా అనుభవదృష్ట్యా? ఇవ్పటికై ననూ పొండవులకో శాంతినంధిని నీవు జిేసికొనవలె ననియే నా సలహా వారు అజేయులు శ్రీకృష్ణభగవానుడు వారిసకమున గలడు ” ఈిర్ణుడిటు ల జవాబిచ్చెను “మహాత్మాః నేను కుంఠీతనయుడనని నాకిది వరకే తెలియును అయినన్సు నేను రాధ్నేయుడ ననుకొనుటయే నాకు గర్వకారణము పొండవులు నత్య పర్మాకములు అని నాకు విదితమే యుధిక్మిరుని సత్యసంధత, ధర్మనిరతి, న్యాయవర్తనపట్ల నాకెనలేని గౌరవము కలదు ఛ్రీకృష్ణపరమాత్మ వారివక్షమున గలడు అయినను దుర్యోధనుడు ఛాపట్ల చూపిన కౌదార్యము, మి_తత్వము నిరుపమూానను నేనాజన్మాంతము నాతనికి కృతజ్ఞుడవ్నై యుండి కీరవలెను కృతఘ్నత అత్మహత్యా సదృశమని వేదములు ఘోష్‌ ౦ంచుచుచున్నవి, కాన నాఖని నిమిత్తమై నా సాణములను త్యాగము చేయుటకై ననా సం౦సిద్ధుడనే శాజ్య్యసలోభమునకు లోస్టై నేను పాండవ వక్షము చేరినచో శాశ్వతమైన అపకీర్తకి లోనాదును కాన విజయమో: వీరస్వర్గమో సుయోధనుని తోడిదే నా ధ్యేయము ఈ తరుణమున రారాజును వీకుట ఛర్మమా? కావున రణరంగమున సొండవులతో పోరుసల్కుటకు, నరనారాయణుల నెదిర్చి సాటి వీరులెల్లరు భళిరా యన భండనమొనర్చు నచుమకతించిం చీవించవలసినదిగ నిన్ను _ప్రార్ధించుచున్నాను. భీష్ముడు సూర్యప్వ్యత్రు

జం శ్రీకృష్ణావతార వై భవము ఇన దాన వీరః హరః కర్లు నభినందించిః పోరున కనుమతింబెను, “బిరా! చర్యికపుటలలో నీ నామధేయము స్వార్ధత్యాగమునకు, ఆదర్శ 'స్టైహమునకు, దై ర్యౌర్య (వకాపహులకు (వతీకగా సంగర్థాక్షరముల లిథించఒడగలడు భావిళరాలవారు నీ ఉజ్జ్వల చరితమును ని వవండ శౌర్యమును సర్వదా కొనియాడెదరొనగ క ర్జు డు ఆనందవరవళుడై అతులిత భ క్రిపపత్తులతో పితామహునకు (పణుతులిడి “ఈ నీ ప్యొతని ఆశీర్వదించూమనెను భీమ్మడు పెర్ణమనుమని చేతిని ముద్దాడి అభినందించి ఆశీర్వదించి పంపెను భీషణ శ్యతుసం హారానంతరము కురువంకొద్ధారకుడు, కురుగృద్ధుడుః భీకరఎలిజ్ఞ గా వించి ఆజన్మ _ఒహ్మచర్యవత మవలంబించిః; ఆద్యేయము నకు అంతరాయము కల్పింప తలపెట్టిన గురుదేవుడె న పరశరామురి! సైతము (ప్రతిఘటించి నిలిచిన పావనమూర్తి పితామహుడు రణభూమిలో నంవళయ్య సై నారుగుట, రారాజు కలలపంటకు తీరనిఆశాభంగము, ఫ్క్‌న విఘాతము శాంతనవుడు శాంఠికాముడు బుషితుల్కుడు, ధర్మమూర్తి టరుక్షేతసం్యగామమును నివారించ శతధా [పయతి ఎంచిన మహామనీషి (దోణపర్వము కురుక్షేతమున భీష్కుడంవశయ్య పై నొటిగి ఉత రాయణమునకె నిరీకించుచుండగా పదునొకండవ దినమున కరుడు తేన సుతులళోతు. న ణి అంగ సై న్యమురోను దివ్య [(వభలవెదజల్లుచు (పచండభానునివోతె రణభూమీ (వవేశించెను (ప్యవధమముగా కర్దుడు ఖీమ్మునిచెంతకేగి రధముడిగి, పొదచారిమై పితామవానికి విన్నమతతో వందన మాచరించి, బాహటముగి క్షమాభికవేడి దివనలకై అర్ధించెను భీష్ముడంతట ఇట నియెను “ఓ యోధా[గేసరా! నీ వాజన్మపీడుండవు నీవు (తివిధంబుగో పవ్మితుడవు జనన మందును అధికారహోదాయందును, వ్యకిగత జీవితమందును నీవు వవిఎడవే నీ సంపదను దానధర్మములకె వినియోగించిన మహ నీయుడవు నీ నామఘు ఖారత చరితలో నత్యు తమమెన దానవీరు నిగా స్కువసిన్టముగును ఓ కోర్యాగే నరా? న్లీవ్ళ దుర్యోధనుని విజయము నకు (పథాన నిర్మాతవు కాగలవని నాభావన ౫ కర్ణుడు భీష్మునకు పాదాఖి

థీకృష్ణావతార వైభవము 201 వందనము గావించిః అతని 'సలవుసై కాని రణరంగమున కీతెంబిను. కర్ణుని రధముశ హస్తి కేతనము ధగద్ధగాయమాన మై వెలుగొందుచుండెను దుర్యోధనుడు భీమ్మని స్థానమందు నర్వ'సేనానాయకుని నామమును సూచించుమని కద్దన భ్యర్భించగా ,నాశడుసర్వులటు రణవిద్యాచార్యుడును: వయసు" లోను, అనుభవములోను, జ్ఞానసంపదలోను: కార్య్యవతావముల తోను మాననియుడు నయిన (దోణాచార్యుని నామము సూచించగా, కుంభనంభవుడు సర్వసేనానాయకునిగ నియమింపబడెను. (దోబుడునుయో ధను నేద్దై నవరము కోడుమునగా నాతడు యుధిష్టిరుని బందిగా సమర్చించు మని కోరెను అంత (_దోణుడు తనకు సముడైన అర్జునుని వేరుచేసినచో నేను ధర్మజుని బందిగా తేగలననెను. అజాతశ్యతువున కొవార్హ తెలియగా నాకడు సార్ధాదులతో సంగపదించెను. కామందరూ ధర్మజునకండగా నుండ నయ్యది _దోణున కసాధ్యమని పార్ధడనెను.

ధృష్టద్యుమ్నుడు పొండవపై న్యమును విహంగ వ్యూహమునను, (దోణుడు కురుపై న్యము శకటవ్యూహమునమ అమర్చిరి. యుద్ధ్యపారంభ ముననే వోణుడు పొండవవక్షపు గజదళమునుం ఆశ్వికనివహములను రధ బలమును; వదాతులను వేలాదిగా నశింపజేయుచు కాలునివోతె విజ్యం భించెను. శజని సహదేవునితోనుః భూర్మిశవుడు దృష్టద్యుమ్నునితోను, వివింశతి భీమునితోను? విందుడు చేకికానునితోను? అలంబుసుడు టో తృచునితోను, కృపుడు దృష్టకేతునితోను: కృతవర్మ సాత్యకితోను, కర్టుడు విరటునితోను? భగదత్తుడు (దుపదునితోను పైంధవుడు అభిమన్యునితోను ద్వంద్వయుగ్ధములు సలిపిరి. పిదప వృకోదరునకు శల్యునకు గచా యుగ్ధము చాలసే చూవలుల కద్భుతరీతి జరిగి ఇర్వురును మూర్చిల్లిర్ని కృపుడు శల్యుని తనరధముపై గొంపోవగా భీమునకు స్పృహవచ్చెను, నకులసుతుడైై న శతానీకుడు కర్ణనుతుడైన వృషసేనునితో తలపడెను. (దోణుడంతలో మహాకైరటమువోలె యుధిష్టిరునిపై విరచుకపడిః యాతని వింటిని తునియలు చేసెను, తక్షణమే నకులః విరట, (దువదః ధృష్ట ద్యుమ్ను, సొత్యకీశిఖండులు: (దోణునితో _శలపడగా వారినందరిని దోణుడు పరాజితుల గావింపెన్తుళోస వప ోమహహజతకంధ రః వ్యాన వత్త సింహ'సీన సుకురుల న అఘించి

గ (( 6౬ షం

202 థ్రీకృష్టావతార వైభవము యాతని బఎధింపబోయెను. అడ్జనుడు హరాత్తుగా మెలుపుతీగవలే (వత్యకమై (దోణు నెదిరించెను. గురుశిష్యుల శరపరంపర యాక్షన మంశటిని మూసివేసెను,. కురుమయోధులు (దోణునకు బాసటగా వచ్చిర్మి కాని సంధ్యాసమయమై చీకటులలముకొని సమర మాగిపోయెను. ఆ ర్యాతి సంశప్తక నాయకుడు సుశర్మ పార్టునితో (వత్యేకయుద్ధమునకై సవాలు చేతునని అగ్నిసాకిగ _పతిజ్ఞచెసెను.

వం్యడెండవ దినమున పదివేల సంశస్తక వీరులచే పార్థునితో మారణ యుద్ధమునకై. శవధములను సుశర్మ జేయించెను.. పాద్ధడు, అ్యగజసంరక్షణమునకై సత్య్యజిత్తును, భీమ, సాత్యకులను ని మోగించి ధర్మప్పుతుని ఆశీన్పులబడసి సంశప్తకులతో పోరునకై దక్షిణ భాగ్‌ మునకు జవెను. సఎశప్తకులాక్కుమ్మడి సన్యసాచిని చుట్టుముట్టిరో గాండివమునుండి వెలువడు శరాగ్నిజ్వాలలకు సంశప్త కులు శలభముఠల. వోలె నాహుతికాజొచ్చిరి సుశర్మ, సుబాహు సురధులను కిరిటినొప్పించి, అర్ధచం[ద్రశరమున నుధన్వుని పరిమార్చెను. అర్జునుని శరధాటి కాగలేక్ష పారిపోజూచిన వారిని సుశర్మ _పోొత్స్చాహపటజచి మరల సనెదిరింపజిేయగో! వారి నద్దను డూచకోతగా వధించుచుండెను. ఉత్ప్సరభాగమందు కుంభ సంభవుడు పొంచాలరాజ్లై న వృటని సత్యజిత్తును వధించి యుధిష్షిరుని సమీపించుచుండగా సాత్యకి, శిఖండి, ధృష్టద్యుమ్నుడు, చేకికాన, ఊతక్తమౌజ, క్షాాతధర్మః వసుధనులు [దోణు నెదింంచిం. సూర్యదత్తుని శిరమును [దోణు డుత్తరించివేసి, మిగిలిన వారిని తరిమిపేసెను ఇంతలో ఖీమ, నకుల సహదేవ, విరాట, (దుపదులుకూడ నేతెంచి [దోణు నెది రించగా: దుర్యోధనుడు గజదళములతో భీము నెదిరించెను భీముడు బలమైన ఆయుధమును దుర్యోధనునిపై విసరగా వంగభూవతి యడ్డు వచ్చి యసువుల బాసెను, సు(పతీక గజముప్తై నధిరోహించి భగద తుడు రాగా భీముని రధమును సు(ప్రతీక మాకిశమునశెతి నేలపై గొబేను. భీముడు ముందుగనే కిందికీ దూకివేసెను.. దశారభూవక్‌ తనిగం దళములతో స్యువతీకము నెదిరించెను. కాని సుప్రీ ము పాండవసేన యందలి రధజఒలగమున్లు, ఆశ్వికదళమును చెలాచెదరుచేసి భఖీభత్సము గావించుచుండెను. సవ్యసాచి దీని నరికొట్టుుక ఊత్తరదిళ కేతెంచగా

థీకృష్టావకార వై భవము 203 భగదత్తుడు తన స్యుపతీకము నాతనిపైకి రెచ్చగొట్టెను సవ్యసాచి స్మువతీకముయొక్క కవచాన్ని ఛేదించి దానినుదుటిని జలమైన బాణ ములళో చీల్చిపేసెను. అంతట స్మువకతీకము తీ వవేదనతో ముందున కడుగుచేయలేని దురవస్థకు లోనయ్యెను భగదత్తుడు అంత హేమాం కుశమును వైష్టవాస్త్రమం్యతముతో విసరగా థ్రీకృష్ణుడు రధముపై నిలిచి దాని కదురయ్యెను. అది హేమమాలఅగా మారి థ్రీకృష్ణుని కంరము నలంకరించి చూపరులట దిగ్భ్రమ కల్గించెను. సవ్యసాచి శ్రీకృష్ణుని టయేరణమున దీ(వశరములతో సుుపతీక గజమును భగదత్తుని యమవురి కంపెను అంతట దుర్యోధన కర్ణులు చెదరిపోవుచున్న కురుసేనను సమీకరించి పాండవులప్రై పురికొల్పిరి సంశప్తకులు మరలవచ్చి కిరిటిని ఠాకిరి.. ఫల్లుణుడు వారితో దక్షిణభాగమందు పోరాడసాగెను. నారాయణ గోపులుకూడ సంళ ప్తటలతో కలియగా అర్జునుడు తనకు త్వష్టచే _పసొదింప బడిన దివ్యాస్త్రమును (వయోగించి ఆందరిని విధ్వంనము చేసెను మరల ఉఊత్తరభాగమున శీశెంచగా క రార్పునులు నమదిటుగ భీకర పోరాటము సల్చిర6. పిదప కర్ణసుతులు మువ్వురు పార్టు నెదిర్చి అసువులవాసిరి. సాత్యకి అశ్వన్థామతోను, శకుని సహాదేవునితోను, శతానీకుడు కృతవర్మ తోను, శిఖండి వికర్ణునితోను _పత సేనుడు సాళ్వనికోను: నకులుడు సుబా హునితోను, యుధిష్టిరుడు శల్యునికోను తకీవసమరము సల్చిరి, అంతట సూర్యాస్తమయ యు కాగా పోరు విరమించబడెను. పద్మవ్యూహము

భా రతయుద్ధమున ౦దు శడు(ప్రొధాన్యత వపాంచి చదువరులను కలతపెట్టు పద్మ వ్యూహ ఘట్టము పదమూడవ దినమున జరిగినది. ఆ దినమున సంశప్తకులు సమాయక్తులై. కృష్ణార్చునులను సవాలువేసి దక్షిణ భాగమునకు గొంపోయిరి. [దోడాచార్యుడు క్లిష్టలయముతో, కూడిన అఖేద్యమగు వద్మవ్యూహమును పన్నెను, అన్యు ల కథఖేద్యమగు ఆ ప్యూహము ఖేదించుటకు ధర్మజుడు సౌభ్యదుని పుక్తోంచెను.. అతడు ఉఊత్సాహముగ పద్య్మవ్యూహమును ఖేదింపనేగు నమయమున యుధిష్టరుడు

204 శ్రీకృష్టావళార వైభవము ఆ బాలకికోరమును అంతటి దుర్భరకా ర్యమునకు నియోగించవలె'సె గదో యని బాధవడసాగెను. కాని భీమాదులా బాలవీరుని వెనువెంటవే వ్య మున (ప్రవేశించి దానిని విధ్వంసము చేయసాగిరి. పద్మవ్యూహపు అను పొనులు సొకల్సముగ నెరుగనిదే దుస్పాహసము చేయవలదని అభిమ న్వుని _దోణుడు వారించిచున్నను లెక్కసేయక ఆ బాలవీరుడు మెలునే తీగవలె దోణుని తాకెను. శరపరంపరలతో అభిమన్యుడు ఆ వ్యూ మును భేదించి చూపరులకు ఆశ్చర్యము గొలుపగా లోనికి చొచ్చుకుపో యెను' పొండవయోధులై న ధృష్టద్యుమ్ను సాత్యకీ భీమాదులుగూడ అభిమన్ను ననుసరించి లోనికి ప్రవేశింపబోవ నకస్మాత్తుగా సైంధవుడు వారినడ్డేగ్తిల అద్భుతపొటవముతో వారిని నిరోధించెను. "కాళ్లి 'పాశేతర పాండవళనెకీ నొక్కదినము నిరోధింవగల సామర్యమును సె ంథీవుడు మ హేశరకీ వలన వరముగా పొంబెను పాపమా యభిమన్యుడు నిస్పహాయుడై. నో ఫీీవ విజ్బృంభణముతో ముందునకు దూసుకొని పోవుచు దుర్యోదనునిరై లంఘించెను అంతట కృపః కృతవర్మ, కర్ణః శల్య: శకుని, భూరి(శప బొహ్లికాశ్యక్థామలు అతనిని చుట్టుముటిరి. కాని అభిమన్యుడు కర్దునికవ మును భేదించి శల్యుని రధమీను స్పుగుజేసి కేస | [| స్లచేసి ఆతనిని మూర్చిన దుశ్శాసనుడు అభిమన్యు నెదిరించగా నాతని రథమును ధ్వలసమూ్‌ అశ్వములను చంపి వానిని మూర్శిల్ల జేసెను. కరుడుకూడ “మరలి న మన్యు నెదికించి ఓడి పలాయనుడయ్యెను, రుక్కరథ అక్కణ: యంత బృహద్బలు లాతని శరములకు బలియెరి అంతట పలువురు కురుయోళ (గణు అభిమన్యుని దొంగచాటుగా చంవ నుద్యుక్రులైరి. రణధరక లను పోవాడి వెనుకనుండి అభిమన్యుని వింటిని. కర్షుడు వరదే మున్షి మిము, సాడు సారధిని: వధించగా అశ్వక్థామ అర = అయినను అభిమన్యుడు వెజవక (శ దూకి ఖడ్గమును డాలును ధరించి మొక్కవోని శౌర్యమున కుర; నుర్కడంపసాగెన్సు, అంతట ఉగండులగు నావీరులెల్లరు అతనిపై నో వాని ఒడ్గమును ఖండించి, డాలును ఛేదించిర, అప్పటికిని సజవరీ న మన్యుడు రధచ,కమును చేబూని పోరాడసాగెను నిరాయుధుడయాసి పరాకనుమున పోరుచున్న యాశూరునిపె దుళాసనసుతుడు తనగేసి

తలపడెను,. ఆ ఘోరరణనముందు ఆ జాం వీరులీరువురు న్ఫుతిన్‌*

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము 205 అరుయోధులు అభిమన్యుని మృతకశబరముచుట్టు ఆనందముతో నాట్టుము చేయుచుండగా య. యుత్సుడను ధ్వార్పరాష్ట్రిడు మా్యాతము ధర్మక్షేత మైన కురుక్షి[_తమునందలి ఆఅధర్మయుగ్థమును బజాహాటముగ నిరసించి అయ్యది యుర్గధర్మమునకు బహిరంగ హత్య అని చాటెను. తన ఆయుధ ములను రణరంగమునండే విసర్జించి యుయుత్సుడు వెడలిపోయెను. దుర్ఫేద్యమగు పద్మవ్మూహమును భేదించి అవక పర్యాకమమున లెక్కకు మిక్కుటముగ అరివీరులను కసిమసంగి పెక్కురు మహావీర్మాగిన రుల ఓటిలయుద్ధమున కెరమై ఒడియున్న సొభ్యదుని తిక్కన కవీం (దుడు మహాభారతమున ఇట్లు వరి -నెను *సీ॥ జగములన్నియును శేజంబున వెలిగించి అపరాాది సేరిన తవనుమాండ్కి దఅవైన కానలు దరికొని నివులుగా. జెసి యాజిన దవ శిఖి విధమున గగనంబుతో రాయు కరడులు గల జలం బివురం బాజిన మహార్దవము కరణి నున్నత గతి 'సెడి యుర్విపై. గడువిన్న వై పడియున్న సుధాంకుభంగి శే1గీ; వీరమునం దమవారికి ఇంపొనర్శ్భి యరుల సమయించి పసమటి యనువు దప్పి తెగియుం జూడ్క్మ,కిం జాల (వేంగగుచుం బాలిచె మహితమూర్తి కోలితుం డభిమన్యు. డధిపః సంశం్తకుల నిర్జించి వటకుజీరమున కరుదెంచిన థీకృష్ణార్జులు అభిమన్యుని మరణవార్త నెరింగిరి పార్ధడు కోక వివశుడై బిట్టగ రోదింవ సాగెను, శ్రీకృష్ణు డాళఠనిని అనునయవచనముల నోదార్చెను. భీమ నకులు సహదేవ? (దువదాదుల సహాయములేక తనసుతు డొంటిగ వద్మి వ్యూహమును ఖేదించుటకేల పోయనని ఫల్గుణు డా్యకోసించెను. ఆంత రాలా *ర్రీనుహభా రతము (వోణపర్వము ద్వితీయాశ్వాసము 126వ పద్యము,

206 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము ధర్మజుడు అభిమన్యునకు సహాయముగ పోయిన భీమాదుల నందరగు శివవర్యపసా దియైన సై ౦ధవుడు నిలువరించెనని తెల్పెను,

ఆది వినినంతనే వివ్వచ్చు డత్యు(గుడై “*రిపటిదిన మిను డస్తాది (గుంకు లోపల సైంధవ మృస్తకము ఛేదించెద అట్లు చేయజాలనేగి సగాండివముగ అగ్నిజ్వాలల కాహాంతి యయ్యద”ొనని ఫో ర్యపతిన బూదెను ఆ సైంధవుడు కౌరవ సోదరియగు దుసృలకు భర్ష అతడు పార్ధని (సతినవిని భయకంపితుడై. రణరంగమువీడి తన పురమున నుద్యుక్తుడయ్యెను (దోణు దుర్యోధన, కర్ణః కృపాశ్వత్థామలు స్రైం వునకు సంపూర్ణుకణ కల్పించెదమని ఉత్సాహపరచిరి.

సైంధవ వధ

పదునాల్గవ దినమున (వభాతముననే యుధిషరుడు. థ్రీకుడీ'

సహదేవాదులళలో తన స వజ ్సంపు మంటు ల తన స్వవ్నవృత్తాంత మెజిగించెను "ఆ స్వవ్నమ శంకరుడు ఫల్లుణునకు పాజపకాస్త్ర మొసంగి గ్రివించెనని తెలిప పారుడు ధర్మజుని సంరక్షణకు ఖీ, దృష్టద్యుమ్నులను నియమిం తాను పైంధవుళి వధించుటకు బయలుదేరెను (దోణుడు ఇురుసేనలు శకటాకారముగను ఇంకను నెను” చాలపొడవె న సైదిరూవముగను రే సేన నమర్నెను, థ్రీకృష్టారునులను దుళ్ళాసనుడును దుర్మర్షణుడు్యూ గజదళముతో నైెర్రిరంచిం పార్థ శరవర్షమునకు తట్టుకొనలేక వనువెలు న ట్ర వారు పలాయనులై ర. అప్పడే (దోజుకు అర్జును నెదిరింపబోవు సమ ను మున థీకృష్ణు డౌతనిని తప్పించి రధము నతివేగమున కొంపోయొ కొంభోజాధివతి శృతాయుధుడు వరుణదేవు డొసంగిన గదాయుధమ పొరపాటున థీకృష్ణునిపై పయోగించెను. కాని ఆ ఆయుధము ము సలుపని వానిపై (వయోగింపరాదు, అఆందువే నా దివ్యాయుద శ్రీకృష్ణుని క౦ంరమున పూలమాలయైపడిం మరలివచ్చి శృతాయుధునే గ తేర్చెను. [దోణు డొసంగిన' కవచమును ధరించి దుర్యోధనుడు తఅవ తో ల

అర్థునుడది ఎజిగి కవచములేని శరీరభాగములను త్మీవశరము

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము 207 నొప్పించి రధమును నుగ్గుచేసి సొఠధినిః తురంగములను చంపివేయ అశ్వక్థామ దుర్యోధనుని తన రధముపై గొంపోయెను. అర్దనునకు సహాయముగ యుధిష్టిరుడు సాత్యకిని పంపగా నాకడు కృతవర్మ దుశ్శా సన దుర్శర్షణులను ఓడించి భూర్మిశవునిలో చాలసేపు పోరి తుదకొతని వధించి పార్టుని చేరను. అపుడు థీకృష్ణుని పాంచజన్యధ్వని ముమ్మారు విది ధర్మజుడు కిరిటికి కీడు శంకించి ఖీమ'సీనుని పార్ధ సహాయమునశ్రై పంపెను. (దోణుడు ఖీము నెదిరించి ఖీమునిధనుస్పు (దుంచివేయగా నావడు 1దోణుని రధమెత్తి ముక్యలుజేసి సారధిని గుజ్జ్టములను జంపి తన రధముపై అర్జునుని దెసనేగెను దుర్యోధనుని సోదరు లిరువురు నొ గాటిగ ఖీముసెదిర్చి ముడిసిరి. వారిలో వికద్దని దేహముగాంచి ఛేముడు $న్నీటితో నిట్లు వావోయెను.

“ఓ వికర్ణాః యోధుని జీవితము నికృష్ణమైనది. నీవు పవ్మితుండవు ధర్మమును చక్కగా నాాయబద్ధముగ నిష్పక్షపాతముగ వివరించిన వాడవు అయినను నిన్ను నేను వధింవవలసివచ్చెను. భీముడు వళ్ళా త్రాపముతో చింతించు చుండగా కర్ణుడు భీముని రథాశ్వముఅను జంపెను భీముడంత రధమునుండి (కిందకు దుమికి కర్ణునిపై కి మృతగజములను విసరగా కర్ణుడు వాటినుండి తప్పించు కొనెను ఖీముడు నిశ్చేస్టుడె కర్ణుని చూచు చుండెను కర్ణుడు నిరాయుధడవైన నీవంటి తిండి పోతును తాను వధింపనని పొమ్మనెను ఆవిధముగ కర్ణుడు అుంతీమాత కిచ్చిన తన భవ ధమును నిలుపుకొని వదింలేదు. సాత్యకి తోడనేవచ్చి కర్ణునెదిర్చి ఖీమునర్జు నుని వద్దకు వంపెను. పిమ్మట భీమునివలన పెక్కుమంది దార్హరాష్ట్ర%లు వరుసగా మడియట గాంచి కర్షుడు చింతాకాంతు డయ్యెను. ట్‌

సాత్యకి కర్ణ రధమును చునియలుజేసి సారధిని రధాశ్వములను మట్టుబెట్టైను ఆకాశమంతయు మఘావృతమై చీకట్లు (శమ్మగనే కురు సనలలో సూర్యాస్తమయ మయ్యొనని కలకలము కేకల వినిపించ సాగెను ఛ్రీకృష్ణుడు రధమును అధిరోహించి వాయుచేగమున సై ంధవు డుంచజఒడిన సూదివ్యూహప్ప కన్నువద్దకు తోడ్కొా నిపోయెను. సైంధవుడు పశ్చిమాభిముఖమున అస్తాద్రివై పు తేరిపొరిచూడగా సవ్యసాచి గాండీ

208 థ్రీకృష్ణావతార ప భవము వమునుండి బలమైన శరమువెడలి మైంధవశిరస్సు నాకసమున కెశ్రివై చెను... థీకృష్ణుని సూచనపై మై ంధవమ స్తకమును పొశువతా ప్రమా ద్యారా శముంతపంచకమందు సంద్యవార్చుచున్న సైంధ్యవుని తం వృగ్ధక్షత్తుని దోసిటలో పడునట్లు అర్జునుడు చేసెను. దాని నాతడు వొరీ పొటున నేలవ్వైచగనే వృద్ధకత్తుని శిరమే వయ్యెలయ్యెను. సాంబీవి వద్ద ఆతడు తన కొడుకు శీరము నెవ్వడు నేలపాలుచేయునో వాని శిరము (వయ్యలగునట్లు వరము పొందెను, అ వరము తనపాలిటనే ఆశనిపోలీ మగునని ఆతడూహించలేదు' ఇది శ్రీకృష్ణలీల కాక మరేమగును (దోణుని అస్త్రవయము నిశీధ సమయమై తిమిరములు అలముకొన వను యుగ్ధము సాగు చునే యుండెను సాత్యకిని సోమదతు డెదిరించి ఆతనిచే అసుని బా'సెను, అశ్వత్థామ సాత్యశకిపై అంఘించగా ఘటోత్కచుడు సొవ్యకికే పోరిను ఘటోత్కచుని తనయుడు అంజనపర్వుడుః అశ్వత్థామ వో చనిపోయెను. కుపితుర్లై ఘటోత్కచుడు కురుసేనల నొక్కుమ్మడిగొ వేలో దులను జంపెను. దుర్యోధనుడంత నలంబుసుని ఘటోక్కచునిపై సంపగా నాతడోడిపోయి నిహతుడయ్యెను, భీముడు వాహిని వర్‌ లా చెను, ఇంతలో కృషాళ్వస్థామలు కర్దుని తూలనాడగా వారిపైకి నాల ఖడ్గము దూ'సెను దుర్యోధసుడు నారిని (బతిమాలి తమలో నంతకర్శ్య ములు అనర్ధదాయకము అనెను వారు మువ్వురు పొండుసేనరప వచ్చుచుండ*, వ్‌ ఘలో సృచుండ శ్రీకృష్ణుడు ఘటోత్కచుని వారి మీదకు పరికొల్పెను- త్కచడార్యాతి కురుసేనలలో ఒక అక్షాహిణిని నశింవజీ'సెను న దుర్యోధనుడు అంత కర్ణునికో నిట్లనెను. *“మహేం[దు దాసం శక్తి ఆయుధమును (పయోగించినగాని ఘటోత్కచుని వధింప నసొ స్‌, మనను, అర్జునుని విషయము తదుపరి నాలోచింతమనెను. డు (ప్రయోగించి కర్ణుడు ఘటోత్కచుని యమస్పరి కంపెను. తీకుదు, [దోణుడు మరియొక దిశయందు (ద్రుపద వేరాటులను సంహెరిో

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము 209 సహదేవుడు కర్దు నెదిరించగా రాధేయు డాతని రధము నుగ్గుజేసి యోడించెను. కానీ కద్దడు సహదేవునికూడ కుంతిమాతకిచ్చిన శవథాను సారము వధింపలేదు. అర్జనుడు ఆయుర్ధమును అఆర్మాతికి ఆపివేసి మరునాడుదయమున పోరాడుదమని ప్రకటించెను పదునెదవ దిన మున దుర్యోధనుడు నటలునితోను, దుక్ళాసనుడు సహదీవనితోను 1దోణు డర్జునునితోను పోరిరి (దోణార్జునులు దివ్వాస్త్రముల పోరాటము సల్పుచుండ జూపకుల కద్భుతమయ్యెను కుంభసంభవుడు పొండవ సై న్యమందలి గజములనుః తురగములను, సై నిటలనుః రధములను లెక్కకుమించి నాశనము జేయుచుండెను, యుధిష్టిరుడీ మూరణమును భరించలేక భీము నకుల, సహదేవులతోకూడి మురారిని సమీసించి మొట 'పెట్టుకొనెను. ్రీకృష్ణు డిటుల జవాబీచ్చెను. “*దోణునిచేత విల్లంబు లున్నంత కాలము నాతడజేయుడు. కాని రాచవిద్యలతోం బెంచి పెద్ద జేసిన అశ్వత్థామపై న యాకనికి వల్లమాలిన (పేమ గలదు. కార యశ్వత్థామ మరణవార్త వినినచో జీవితముపై విరక్షిచే నస్త్రసన్యాసము జేయును. ధర్మజుండి దినికి తగిన వ్యక్తి.

కీముడంత నానందముతో తాను కళింగబలములోని “అశ్వక్టామ? యను గజసంహారము జేసితిననెను భీమసేనుడు రయమున (దోబుని జేరి “ఓ వ్మిపోత్తమా! నేను అశ్వత్తామను వధించితినని తెల్పుటకు చాల చింతిల్లుచున్నాన”నెను. తో డోడనే _దోణుని చేతినుండి విల్లు జారిపోయెను కాని ఆ దుర్వార్త రూఢివరచుటకై ధర్మస్తతు జేరి తన సుతుడైన యశ్వక్థామ మరణవార్త దృవీకరింపుమనెను. యుధిష్టిరుడు “అళక్ఞామ హతః కుంజరః!” అని చెప్పుచుండగ ఛ్రీకృష్ణుని సలహా మేరకు (మోగించబడిన ఖీరీమృుదంగనాదములలో “కుంజర” పదమును [దోణుడు వివలేదు. ఈ అన్ఫతవాక్కు, అనృ్ఫతసంకల్పము మూలమున పృధ్వి నుండి నాలుగు అంగుళములుపై గ కదలాడుచుండు ధర్మజుని రధము భూమినంటియే తిరుగాడజాచ్చెను పాపము యుధిష్షిరుడు? శంకరుడు గరళము ,మింగినట్లుగనే: రాజ్యాధివతికూడ విష్షపాయమైన ఘోరకృత్య మునకు గడంగవలెనని పరితపించెను, అటుల జేయకిండనిచో పాండవ పైన్యమంతయు ,దోణునిచే నిహతమయ్యెడిది./

210 థ్రీకృష్ణావతార వైభవము _దోణుడు శస్త్రాస్య ముల బాఅవైచి విరాగిమై రధముపైనే దర్శా సనమున దైైవధ్యానములో మునింగెను. (దోణదేహమునుండి దివ్య తేజము ఊర్థ్వ్యముఖంబుగ పరమవదంబున కేగెను. ధృష్టద్యుమ్ను డాతడు స్పృహ గోళ్పోయెననితలచి రధముపై కి అంఘించి (దోణుని శిరము ను త్రరించెను అశ్వర్థామ కీమర్భరమైన తర్మశము తెలిసి పాండుసేనపై నారాయశాత్తీ (ప్రయోగము జేసెను. థ్రీకృష్ణుని సలహా ననుసరించి సర్వపై నికులి పీరులు వాహనములు డిగ్గి ఆయుధములు వినర్జించిరి. అశ్వక్థామ తనీ దివ్యాస్త్రము వ్యర్థమైనందులకు వగచి విరక్తితో యుద్ధభూమి వదళీ పోయెను, సంధ్యాసమయము వరకు రణము సాగెను. (ద్రోణుని పుట్టుపూర్వో త్తరసులు సవ్తబుషలలో నొకడై న భరద్వాజుడు గంగయొడున గూర్చుకీ తపస్సు చేసికొనువాడు ఒకనాడిత డభిషేచనారము నఏిలోనికి దిగ అందు జల(కీడ లాడుచుండిన ఘృళాచియను అన్సీరసను జూబెను. అ నాతని చిత్తము చంచలమై శేతఃపతనమయ్యెను, దానిని దెచి | ద్వాజుడు ఒక (దోబ (బంధము) మందు బెట్టి కాపాడెను. అందు-రే [(దోణుడను బమారుడు జన్మించెను, ల ఈతడు తండి యాశమములోనే పెరిగి వేదాధ్యయనాది విద్యలో నేర్చుకొనెను ధనుశ్వేదమునుగూడ నెటింగి యగ్ని వేపండను మునివ్క్‌ నాగ్నేయాది దిన్యబాణములను ఐడసెను. విద్య పూర్తియైన ప భరద్యాజునిచే నాడ్జాపితుడై యితడు ప్కుతలాభారము క్పపుగి వు మైన కృషియను. నామెను వివాహమాడెను. “ఇతనికి నేన్‌ ఇ యను ప్ముకుడు జన్మించెను, తరువాత (దోదుడు పరపరామునినుండి అస్త్రయోగ రహస్యం కొన్ని నేర్చుకొనను, కౌల(కమేణ (దోణుడు హాసి నావురమును జో ప్యుతులతో జేరెను లీష్ము డికనిని కురుపాండవుల ధనుర్విదో కే. ని గించెను, అంతనాతడు (దోణాచార్యునిగ (పసిద్ధి ఫొందెను.

శ్రీకృష్ణావతార ఫ్రై భవము 211 కర్ణ పర్వము

పదియాజవ దినమున రారాజు గురుప్వతుడై న అశ్వత్థామ సూచన ననుసరించి అంగరాజగు కర్దుని సర్వసేనా నాయకునిగా (ప్రకటించెను? కర్ణుడు బంగారు రధంబుప్తై హ స్పిక్రేతనము రెపరెసలాడగా రణభూమికి (వభాతసమయముననే బయల్వెడలెను అశ్వత్థామ భీముని నుదుటిపై శరమునాట వేయగా నాత డశ్వన్థామ తలనాటునట్లు శర్యతయము _సయో గించెను, క్షేమదూర్తి భీమునిచేతిను: చిిభుడు (వతివింద్యునిచేతను నిహతుల్లైరి సహదేవుడు దుళశ్ళాసనునిః కృపాచార్యుడు ధృష్టద్యుమ్ను నోడించిరి. యుధిష్టిరుడును దుర్యోధనుడును కొంతసేపు ద్వంద్వ యుద్ధము చేసిరి. తర్వాత రారాజు మూర్చిల్లగా నాతని సారథి యాతని నావలకు గొంపోయెను మిగిలిన సశం ప్తకబలము కిరీటితో తలపడి భీకర యుద్ధము చేయుచుండిరి నకులుడు కర్టు నెదిరింపగా నకులుని వింటి నారిని కర్ణుడు (తెంచివేసెను నకులుడు మరల ధనుస్సును సంధించి పోరు సాగించగా కర్ణు డాతని సారధిని, గుట్టములను వధించి రధము తునియలు జేసెను నకులుడంత నిస్సహాయుడ్డై యుండగా కర్షు డాతనిఠో కిరీటిని మరునాడు తనతో పోరునశై. పంపుమనియుః ఆనాటి కాతని పొమ్మనియు పరిహసించెను. ఇతర (_పొంతముఅందు ధార్త రాష్ట్ర్రుడైన యుయుత్సుడు శటని సుతుడైన ఉలూకునితోను: ష కుత కర్ముడు శతానీకునితోను (శుశసోముడు శకునితోను పోరాడిరి,. సుయో ధనుడు స్పృహ దెచ్చుకొన్నపిదప యుధిష్టిరునితో మరల సూర్యుడ స్తాషది చేరువరకు రణమునల్పెను ఆర్యాతి రాధేయుండు సుయోధనునితో “రారాజా! కిరీటి సంశప్తకులతో పోరులో నుండెను. రేపు పరశురాము జొసంగిన “విజయ” ధనుస్ఫుతో పొర నుక్కడగించుటకు దివ్యాస్త్రముల నువయోగింతును కొని నాకు తగిన రధచోదళండు లేడు, ఘద్రదేశాధిపతి శల్యుడు శ్రీకృష్ణునికంటె రధసారధ్య మందధి వై పుణ్యము గలవాడు, కాన నాతడు లభ్యమైనచో నేను కిరీటిని సులభముగా పరిమార్చ గలన”నెను, రారాజు కాను శల్యుని కర్ణసారధిగా నాప్పించెదననెను

శల్యసారధ్యము వది హేడవ దినమున దుర్యోధనుడు శల్యు నీవిషయ మడుగగా

శ వ భవము శ్రీక్సషావతార ఫ్లై భవ 212 క కు మొహో శల్యుడొక_ నిబంధనపై నియ్యకొనెను. కరుడు దన జాడ దీని నూటములేని పలుకులకు సలహాలకు బాధపడరాదచెను, కర్ణు వాగో కాడంబడెను (వ్యపధమముననే శల్యుడు తొల్లితాను ధర్మ జున కిచ్చిన చేయి! నము ప్రకారము కర్దుని నిరుత్సాహకరమగు పల్కులతో నిర్విర్యుని వయత్నించెను అందు జకఘట్టమున కర్దునితో శల్యుడు *తే11గీ11 బహవిధోచ్చిష్టములం దిని బలిసినట్టి కాక మొక్కటి హంసతో కావరమున సందెమిడి యోటువడి కడుబన్న మందె, అదియె కోచెడు నిన్ను నేనరయుచుండ, అని కద్టని స్థిరచితృమును కలత పటచెను. లీ కర్ణయుధిష్టిరుల భీకర పోరాట సమయమందు. పొంచాలి యుధిష్టిరుని పకమునచేరి పోరుచుండగా, తర్జు డేడుగురు పొందాక లను వరిమార్చి దృష్టద్యుమ్నుని, శిఖండిని; సాత్యశీః నకుల సహ విరి నోడించి తరిమివేసెను. ధర్మవ్యతుని రధసారధిని జంపి, వింటిని (| గదను (వయ్యలుచేసి కవచము ఛేదించి, శరిరమంతటిని లో గాయవరచగా రుధిరముధారలై (వ్రవహింవ నాతడు వలాయనుడుళ పారిపోవుచున్న యుధిస్టిర ని రాదేయుడు న్వల్పొస్త్రములఅ న్‌ు యవమానించెగాని, కుంతికిచ్చిన బాసను గురించి వధింసీ రో పచ్చెను పిదవ ధృష్టద్యుమ్నుడు అశ్వక్థామకోను: భీముడు ద్య నునికోను, నకులుడు వృషసేనునితోనుు సహదేవుడు శకనికోను? ట్య కుడు దుళ్ళాసనునితోను: సాత్యకి కృతవర్మతోను పోరిరి. మిగిల ,ై సంశప్తకులు పార్ధనింకను సవాలుచేయగా వారి నాతడు వూర్తిగొ (5 కాలమున నోడించివేసెను. భీముడు కరసుతుడై న సత్యశేనని విల ర పుడు సుకేశుని, అశ్వస్థామ సాండ్యరాకై న మఠలయధ్వజునిపరి ళ్రురీ' క థాగ్గవాస్త్రము నయోగించి పాండసై న్యపు రధం గల ఏ కవికో వాడా కదిర నాటకము ను౦డి (గహీతమ్సు,

215 గొందుషు చవుడు నిచ్చయ పస నరరూప రక్త మ లలి నని కుకు విజయముఅతో విజ్జవీగవలదనియు గాంటివికో వరుని నుమా తధ్యమనియు తూ6 నాడజాచ్చెను, దూరమునుండియే సూర్యనందనుని శౌర్య్మ్యపతాపముల నర్జునుడు వీక్షించి యాతని నాసమయ మంజెదిరింప నిశ్చయింవక రధమును వెనుకకు మరల్బుమని మాధవుని కోరెను. ఖథీమ ధృష్టద్యుమ్న్య, సాత్యక్కీ శిఖండులు కర్ణు నెదిరించిరి, కృష్ణారునులు యుధిష్టిరుని గుడారమున కేగగా ధర్మప్మతుడు మహాకోపియై తాను అ్యసతిహతమైన కర్టుని శౌార్యపర్శాకమాలకు బెదరి కంథికి కునుకు రాకయుండగా గాండీవి మ్మాతము తన సాహసాన్ని కేవ లము మాఏలకోనే (పదర్శించుచున్నా డబను. హవ్యవాహను డొసంగిన గాండీవ ధనస్సు సరిగా నుపయోగించ లేనప్పుడు శ్రీకృష్ణుని కొనంగినచో నాతడు నిమిషములో కర్ణుని హతమార్చుననెను *క౦[| రధిమై తామరసాకుడు (ధనము గావించు గాండివం బొసగుముసొ రధివ్నై నడుపుము తేరీ విధమున కర్ణుడు (ద్రుంగు వీరమ్మన్యా! తోడనే కిరీటి ఆవేశపూరితుడై గాండీవము విడిచిపచ్చుమనిన వానివధింతు నన్న (వకారము యుధిస్టిరుని పైకి ఖడ్గము దూసెను. థీకృష్ణుడు వారి కోపతావములను సమయస్ఫూర్తి వచనముల నువశమింప జేసెను, ధర్యజార్దునులట్లు పరస్పర నిందారోవణల గావించుకొనుచుండగా భీమం దుక్ళాసనులు శ్రీకర ద్వంద్వ యుద్ధ మందిరువురి రధములు నాశనముకాగా గదాయుద్ధమునకు గడంగిరి చివరకు వృకోదరుడు దుశ్ళాసను కింద బడ (దోసి (దౌపది జుట్టుపట్టి లాగిన యాతని దక్షిణహ_స్తము [దుంచివేసి, నాతని శరిరముపై వికటాట్రహాసముతో నృత్యము చేసెను. పిదప భీత హరిణముపై అంఘించు స్యాాఘమువోలె నాతని పై కిదూకి దేహమును చీల్చిచెండాడి గోళ్ళతో గుండెను చీల్చి దుశ్ళాసనుని వెచ్చని రక్షమను (గోలెను. ఆ భీకరదృశ్యమును గాంచలేక కురుసీనలు కకావిఃలై నలు

ళ్‌! శ్రీకృష్ణావతార ప్పైభవము ఎ వల! శల్యుడొక నిబంధనపై నియ్యకొవెను. కర్ణుడు తనయొక్క నీ మాటములేని పలుకులకు సలహాలకు బాధపడరాడబను కర్ణుడుకూడ గా కొడంబడెను. _స్యపధమముననే శల్యుడు తొల్లితాను ధర్మజునకిచ్చిన వా, నము (ప్రకారము కర్దుని నిరుత్సాహ౭రమగు పల్కుఅతో నిర్విర్యునిచేడో (నయత్నించెను. అందు ఒకఘట్టమున కర్ణునితో శల్యుడు ఇ*తే1|గీ1 బహువిధోచ్చిష్టములం దిని బలిసినట్టి కాక మొక్కటి హంసతో కావరమున పందెమిడి యోటువడి కడుబన్నమందె, అదియె కోచెడు నిన్ను నేనరయుచుండ. అని కద్దని స్థిరచితృమును కలత పణవెను, కర్ణయుధిస్టిరుల భీకర పోరాట సమయమందు పొంచాలరొటో యుధిస్టిరుని వకమునజేరి పోరుచుండగా, రర్దు'డేడుగురు పాంచాలరా అను పరిమార్చి దృష్టధ్యుమ్నుని, శిఖండిని సాత్యకీః నకుల సహాదే ధి నోడించి కరిమివేసెను. ధర్మవ్యతుని రధసారథిని జంపి, వింటిని న్‌ గదను (వయ్యలువేసి, కవచము ఛేదించి, శరీరమంతటీని కొ స గాయవరచగా రుధిరముధారలై (పవహింవ నాతడు పలాయనుడరేక్‌ పారిపోవుచున్న యుధిస్టిరని రాధేయుడు న్వల్పొస్రముల నొష్య యవమానించెగాని, కుంతికిచ్చిన వాసను గురించి వధింపకీ రో పచ్చెను పిదవ ధృష్టద్యుమ్నుడు అశ్వక్థామళోసు- భీముడు ద్క నునికోను, నకులుడు వృషసేనునితోను, సహదేవుడు శకునితోనుః కలీ! పడు దుశ్శాసననితోను: సాత్యకి కృతవర్మకోను పోరిరి. మిగిలి స సం పకులు పారనిం స రిగొ కృపుడు సుకేతుని, అశ౭౭ వల ఆనివందో? కలలు భి ని తోవక్టామ పాండ్యరాబై న మలయధ్వజునిష ర ఇలు ఖార్లివాస్త్రము (పయోగించి పాండస్రై న్యు రధ, గర ప వదాతులను నత్యధికముగా ధ్యంసముచేసి? (వచండ తేజ నం్యడ్డ ననా న న క నన 57లీ *కవికోకిల శ్రీ చీమలమళ్డి చేంకటనరభయ్యగాంచే పీరటిత “బీ నాటకము ను౦డి (గహీతమ్సు,

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము 213 గొందుచుందిగా సుయోధనుడు పరమానందభరితుడై అంతిమవిజయము నిశ్చయమని థై ర్యమందెను. కొని శల్యుడు మాత మాతని (నవధమ విజయములతో విజ్దవీగవలదనియు గాండీవితో పోరున కర్షునకపజయము తధ్యమనియు తూలనాడజొచ్చెను. దూంనునుండియే సూర్యనందనుని శార్య్యనతాపముల నర్జునుడు వీక్షించి యాతని నాసమయ మంబెదిరింప నిశ్చయింపక రధమును వెనుకకు మరల్చుమని మాధవుని కోరెను. ఖీమః ధృష్టద్యుమ్న, సాత్యక్కీ శిఖండులు కర్ణు నెదిరించిరి. కృష్ణార్థునులు యుధిష్టిరుని గుడారమున కేగగా ధర్మప్యుతుడు మహాకోసియై తాను అ్యవతిహతమైన కర్టుని శౌర్యవర్యాకమాలకు బెదరి కంణికి కునుకు రాకయుండగా గాండివి మ్యూతము తన సాహసాన్ని కేవ లము మాటలతోనే _పదర్శించుచున్నా డనెను. హవ్యవాహను డొసంగిన గాండీవ ధనస్సు సరిగా నుపయోగించ లేనవ్వుడు థ్రీకృష్ణుని కొసంగెనచో నాతడు నిమిషములో కర్దుని హతసూర్చుననెను. ౨క౦|| రధియై తామరసాతుడు

(వధనము గావించు గాండివం బాసగుముసా

రధివై నడుపుము తేరి

విధమున కర్దుడు (దుంగు వీరమ్మన్యా! తోడనే కికిటి ఆవేశపూరితుడై గాండీవము విడిచిపెచ్చునునిన వానివధింతు నన్న (సకారము యుధిష్టిరునిప్టైకి ఖడ్గము దూ'సెను. థ్రీకృష్ణుడు వారి కోపతాపములను సమయస్ఫూర్తి వచనముల నుపశమింప జేసెను. ధర్మజార్జునులట్లు పరస్పర నిందారోవణల గావించుకొనుచుండగా భీమం దుశ్శాసనులు థ్థికర ద్వంద్వయుద్ధ మందిరువురి రధములు నాశనముకాగా గదాయుద్ధమునకు గడంగిరి. చివరకు వృకోదరుడు దుశ్ళాసను కింద బడ (దోసి ద్రౌపది జుట్టుపట్టి లాగిన యాతని దకిణహ_స్తము (దుంచివేసి, నాతని శరీరముపై వికటాట్టహాసముతో నృత్యము చేసెను. పిదప భీత హరిణముపై అంఘించు వ్యాఘమువోలె నాతని పైకిదూకి దేహమును చీల్చిచెండాడిః గోళ్ళతో గుండెను చీల్చి దుశ్శాసనుని వెచ్చని ర్వక్షమును (గోలెను. ఆ భీకరదృశ్యమును గాంచలేక కురుసీనలు కఠావిఃలై నలు ఎ పాంత్‌వోద్యోగ వియము.::

214 థ్రీకృష్ణావతార వైభవము దిశల పొటిపోయెను. పదిమంది ధ్వార్తరాష్ట్రిలు పగదీర్చుకొనుటక్రి భీముని పైకిరాగా అర్జునుడు పదిబాణముల నొకేసారి వారి మస్తకములి నేలగూల్చి వేసేను, శల్య, కర్దులీ భీకర కృత్యమునకు మాన్నడి వీడీయో చుండగనే కర్ణసుతుడు వృషసేనుడు భీమునెదిరించగా నటలుడు. భీముగీ దేరెను. కృషం కృతవర్నం దుర్యోధ నాశ్వత్భామలు వృషసేనువకమున జేరి” వృషసేనుడు నకులరధమును విజిచిః శర్యత్రీయమున్‌ కిరిటి నొప్పింవగో నర్జునుడు త్మీవశరమున గుటిజూచి వృషసేనుని కంఠలుంఠనముజేయగో నాతని మ స్తకము కర్ణుని (మోల నేలబారలాడెను. కర్దుడంత (కుద్ధుడై సవ్యసాచిపై అంఘించెను. కర్ణార్థునుళ మహాపోరాటము నాసకక్షితో తిలకింవ నిందాది సురులు వారి విమౌనమి అపై నాకసము జేరిరని భారతేకిహాసక ర వరించెను అవి గ + కర్ణుని మరణము ॥ లే న కర్ణుడు శల్యు నిట్లు (పశ్నించెను. “క్క మదదేశాధిపతీ'? నేనే కిరీటీ హతుడన గుదునేన్సి దాని పర్యవసాన మెట్టూహించగలవుల ఈ 0 ళా శి మూలమున కర్టు డంతరంగములో కడు ₹0కించుచుండే ననుకొనవలగు శల్యుడిట్లు జవాబిచ్చెను. “ర్మ మహాయుద్ధమున నేనాయుధధాక కృష్టార్దునుల నిరువురిని మట్టుబెట్టి సుయోధనునకు దిగ్విజయ చేకూర్చెదను.” పార్థుడుకూడ మాధవు న్మీవశ్న మునే యడిగెను- స ఆచ్యుతా! నేను మరణించినచో వీమగున.” అచ్యుతుండు చిడునగూ మోమున లాస్యమాడ నిటుల జవాబిచ్చెను. “ఇట్టి యనుమానానృదక్నా (వశే ముదయింప నాస్కారమేలేదు, ఇందు 'నీ విజయము తధ్యష్య గప గౌరవలీయుదై న భీష్ముడు పతనమయ్యెను మ హాచార్యవరస్య ంబపవామయెను, క్రప్రడ్రుకూ నేయ రింవకతవ్పదు, ' భవి నయమైన నిధివవడై వారి థీముీ ౨ లబ్బటు, భవితవ్యము న్నష్టముగా నెల్ల రకునూ విదితమే! ను జూడుము, ఆతడు తన 'ఘోరశపథానుసా రము దుళ్నాసనుని వధింల్ళ నీవు కూడ ను త్రేజితుండవై సీవిద్ధి నాచరింపతగిన సమయ మౌనే మైనది. (దౌవడి తన యాశలన్నింటిని న్రీపె నశ్లి నిటవకొన్నది” యమ్‌

థీకృష్ణావతార వైభవము 215

(ససిద్ధుల్నె న వీరులిర్వురు కర్ణాద్దనులు భీకర చ్వంద్వయుద్ధమున మునిగిరి. ఇరువురునూ దివ్యాస్త్రములను [వమోగించ దొడంగిరి అర్జునుం డాగ్నేయాస్త్రము. విడువ కర్దుడు వారుణాస్త్రమున దానిని వారించెను పార్థడు మేఘశరము (వయోగింప రజరంగమంతయు పెంజీకటు లొవ రించెను.. కర్ణుడు వాయవ్యాస్త్ర్రమున దానిని తొలగించిను కెరీటి ఇం్యదాస్త్రమును కర్షునిప్తై వేయగా నయ్య్మది కోట్లాదిశరములై. కర్షుని మీదకు వచ్చెను. కాని కర్ణుడు వాటినన్నిటిని నిరోధించివేసెను కద్టడు త్మీవమైన శర్యతయముచే శ్రీకృష్ణుని కవచము ఛేదించెను. దానికి (పతిగా భీభత్పుడు తామ్మిది వాడిబాణములతో శల్యుని గాయవరచి అతని రధచ్యక సంరకకులను కూడ శరజాలముచే తటిమివేసెను, థ్రీక్ఫష్ణు డానందముతో పొంచజన్యము వూరించెను

అ౦తట కర్దు డఖేద్యమైన నర్పశ+లీముభాస్త్రమును (పయో గింపగా శ్రీకృష్ణుడు రధమును వది యంగుళములు [(కుంగిదీసి పాండవమధ్యముని స౦రక్షి౦చె ను కాని అతని మె_స్తకము నలంకరించిన దివ్యకిరిటము. నేలబడి దగ్ధ మైపోయెను దేవత లానందముతో రధచోదకకళళయం దసమాని పాటవము ,_సదర్శించిన పార్థసారధిపై పుష్పవర్షము గురిపించిరి ఆ నాగాస్త్రము భూమివై బడిననూ మరల వీరిప్తైకి భయం8రముగా వచ్చుచుండ, సవ్య సాచి దానిని మార్గమధ్యముననే తునాతునకలు జేసెను. కిరీటి తన దివ్యకిరిటము నష్టమైన ౦దులకు నివ్వెజపోయినను వేరొక శిర స్ర్రాణము ధరించి రణము కొనసాగించెను. యోధులిర్వురు పలుగాయములతే రక్తసిక్తులై నను భఖీకరముగనే పోరుచుండిరి

కర్ణుని రధమంతలో తొల్లీ విప శాపవశమున భూమియందు (కుంగిపోయెను. రధచ్యకముల సవరించుటక్షై కరుడు రథము డిగ్గి పార్టుని కొంతతడవు ఆగుమని_ వేడగా థ్రీకృష్ణు డిట్లు నధిక్షే పించెను. *ఓ రాధేయా! అభిమన్యుని దొంగచాటుగా వెన్నుపోటు పొడిచి నవ్పుడు లేని యుద్ధనీతి నీ కిప్పుడు కావలెశా ? మాయజూదమున పొండవరాజ్యము హరించిననాడు ఏమాయె నీ ధర్మవన్న ములు?

216 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము ములు? నిండుసభలో మహావతిివక పాంచాలి వలువల నొలుచునాడు ఎటుపోయె సీ ధర్మనిరతి? కర్దాః ఫెవు వికండవాదముతో వికర్ణు నోరు మూయించిననాడు ఏ రాజనీకిని పాటించితి వి?” దురదృష్టనశమున గురువైన భార్గవరాముని శావముచే దవన మంతములు గూడ కర్ణునకు స్ఫూరింపవయ్యెను, వాసుదేవుని పో ॥ లమున సవ్యుసాచి తీీవదాణమ.చే కర్ణుని శిరమును (దుంచివై చెను, థి దివ్యతేజము కర్ణుని దేహమునుండి వెలువడి అ స్త్వమింవబోవు భానునిళ్‌ లీనమయ్యెను: యుధిస్టిరు డానండపరవకుడై శ్రీకృష్ణుని దివ్య పో కౌ ర్యదర్శకత్వమే పాద్ధని విజయరహన్య మనెను కేశవుండిట్లు కర మరణముపై తీర్పుజెప్పెను, “ఓ ధర్మప్యతా! నీయొక్క ఛార్మికమే సంకల్చబలమే నేడర్దునుని [పోత్సాహపఅచెను, వాసవ మేమినగో మహాదానశీలియు, యోధ్యాగేసరుడునూ అయిన 6రుని తరునుం డొక! వధింపలేదు, వ్యతిరిక్తమైన పెక్కు విషమపరిసీకులి యాతని వలనే మునకు హేతువులు, సధమముగా కడుపారగనిన మాతయే నొ గంగపాలు జేసెను పిదప ఆచార్యవరుని శాపమునకు గురియయ్మెనో, ఆతని సహజకవచకుండలములను మ హేం్యదుడు గ కానిపోయెను. ర్‌ సారధియైన శల్యు డౌతని పలుమార్లు అధిక్షేపించెను. నేనుకూడ ములుక్కు వంటి పలుకులనే సున్నిశమైన కర్దుని మనస్సును (కుంగదిసి (ర వరచ్చి బలహీనుని జేసిశిని. అందుచే సమిష్టిగా మేమందరమూ వధకు కారణభూతుల మే. అర్జనుడు కేవలను చిట్టచివరిగా నువో కర్టుని మరణానికి కించిత్తుగా హేతువై నాడు.”

60% హరివేతను నరుచేతను వరమడిగిన కుంతిచేత వాసపు చేతన్‌ ధరచేత శల్యుచేతను నరయంగా కర్ణుడీలె నార్వుర చేతన్‌” ః; వ సుయోధనుని కుడిభుజమైక లిద్దడు పతనము జెందగచే యాతడు 5. మైన వ్యసనముతో నారా(8 బంగిష్రోచ్చైను, ఛాదివట అను ధమ్‌

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము 227 టో కర్హార్థునుల పూర్వగాదలు

కర్ణుడు పూర్వజన్మమున సహ సకవచుడను రక్కసుడు,. వాడు సహజముూగనే శరీరమున నహ్యనకవచములుగల అన్వర్థనాముడు వెయ్యేండ్లు తవస్సు చేసినగాని వానికో పోరుటకు శక్తిచాలదు నర నారాయణులు రాక్షస నంహారమునశై విష్ట్రంశమున నవతరించిరి. నళుడు వెయ్యేండ్లు తవస్సు చేసి యుద్ధము చేయుచుండగ నారాయణుడు యుద్ధముమాని తపస్సుచేయును నారాయణుడు వెయ్యేండ్లు తపస్సు చేసి యుద్ధమున జవెళ్లి? నరుని మరల తపన్నునకు పంపును అట్లు వారిరువురు సహ్యసకవచుని తొమ్మిదివందల శాంజది తొమ్మిది కవచములు భేదించిరి. పీన్ముట వాడు (పాణఖీతికో వపలాయనమై సూర్యదేవు న్యాశ యింవెను,. బుంతీదేవి సూరయ్యి నారాధించగా ఆదిత్యు డౌమెకు ప్మత (దానము వేయునప్పుడాతడు ఆమె గర్భమున (వవేశించి సహజ కవచకుండలములఅతో జన్మించెను వీనిని సంహరించుటకు నరనారా యణులు కూడ కృష్టార్దునులుగ నవతరించిరి.

పద్మపురాణమునందు కర్ణార్టనుల పూర్వజన్మల గురించి వేరు విధముగ గలదు, తొలుత (బహ్మదేవునకు పంచశిరము లుండెడివి అవ్వుడాతడు మహాగర్యిష్టిమైయున్న కారణమున శంకరు డొా్యగహించి ఒక శిరమును దునిమెను. అప్పుడు విధాత మిగుల కనలినవాొడై తన 'స్విదమును నేలపై ఐడవేయగా, సహజకవచకుండల, కార్ముకములతో ఒక భఖీకరాకారు డుద్భవించెను. ఆ స్వేదజుని (బహ్మ శిపునిపై పురి కొల్చెను శివుడంత పరుగిడి నారాయణుని శరణు కోరెను. విష్ణుదేవుని దక్షైిణహ స్తెమునుండి రక్తమును [సవింపజేయగా, నందుండి యొక మహావీరుడు జన్మించెను. ఆ రక్తజునకును, స్వేదజునకును ఘోరమగు పోరు నీర్విరామముగ జరిగెను అంతట శ్రీహరి వారిని వారించి, “మీ సంగ్రామము ద్వాపరమందు మ్యాతమే సమాపఘు కాగలదు ఇంక విరమింపుడని వారిని తాత్కాలికముగ శాంతపటజెను పిమ్మట ఆదిళ్యు నాహ్వ్యానించి శ్రీహరి “జి దివాకరా? వీనిని నీను గహించిః నీయందుంచు కొని ద్వావరమున కుంతీ గర్భమున నుగృవింపజేయుమూని 'స్వేదజుని

218 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము అప్పగించెను. తదనంతర మాతడు ఇందు నాహ్వానించి రక్తజుని వో జిస్పగించి కర్టిన్సిన్రిన్తూడ్త కుంతీగర్భమున జన్మింప జేయుమి”ని అల్‌ పించెను. దేవేర్చదు డా శ్రీహరి పలుకులకు అసంతృప్తుడ్డై “దేవా! రామో తారమున సూర్యసుతు (స్కుగివు) నకును, నా కొవురునట (వాల జరిగిన పోరున నావ్యత్తునే పరిమార్చితివి మరఅ నటులనే జరిపి గో మనోవేదన కల్గింతువాగొ యనెను, అంత శారి “ఈ వర్యాయము కుమారునకండగా నుండి సూర్యసుతుని వధింపజేశున”ొని అభరో మిచ్చెను. ఆ విధముగ 'స్విదజుడు కర్టునిగను రక్తజు డర్జునునిగనే జన్మించిరి , న్‌ శల్యపర్వ్యము వదునెనిమిదవ దివసమున అశ్వతామ సలహా ననుసరించి ఆరే మహాయోధునిగా గ భి పనిగా దో, ణుతికెక్కిన శల్యుడు సర్వ సేనానాయకునిగొ త ధనునిచే అభిషేకింపబడెను, శల్యుడు కృష్ట్ణాడనుల నిర్వురిని వరమ్‌ సుయోధనునికి విజయము చేకూరునని పాపేన మొనంగెను. శల్య కర్టునికంటె యుద్ధకళ యందధిటడనియు.* భీష్మదోణులకు సొలీ వో డనియు శ్రీకృష్ణుడు నుడివి ధర్మజునే యాతని నెదిరింవమని వో నొసంగెను,. వీలననగా |[పొరంభమందు శల్యుడు ధర్మజునిరడ ఈ? డి అతనికే విజయము అభించవలెనని దీవెన లొసంగెను కొన నా స్టన్‌ శల్యుడు వధించుటకుగా ని, ఓీడించుటకుగాని కడంగడు* లో ల్లో అట వనుడు శషని సుతుడై న ఉలూకునిః భీముడు శేషించిన ధార్రరొప్టా, టో వ్‌ భెకీం అశ్వళ్థామ పాంచాలరాజు సురతున్హి ధృష్టదూ నో వ ౩. ఆతని గజములను: నకులుడు శకునిని వ౦మార్చిరి" నిలో యుధిష్టిరులు చాల'సీవు ద్వఎద్వయుగమున జిక్కిరి, యుధిప్టిరు ను" మును శల్యుడు విరువగా, భీము జోతనితో గదాయుద్ధము సల యుధిస్టిరుడు నూత్నరధముపై వచ్చి రణము గావించెను, కొని సే అపు మూర్భనొంద్కి మరల మేల్కొంచెను, శల్యుడొ సమర

థీకృష్ణావతార వై భవము 219 పొండవసేనలను చాఅవరకు ధ్వంసము జేసెను. చివరకు యుధిష్టిరుడు “శక్తి ఆయుధము.ను ప్రయోగించగా శల్యుడు రధముపైననే కూలి పోయెను కురుపైన్య మంతయు సొండుయోధుల వశమై చాల నష్ట పోయెను. పొందివులకు కూడ తమ పక్షమున చాలనష్టము వాటిల్షినద్‌ దుర్యోధనుడు రధమును, సారధిని, తురగములను గోల్పోయి ఒంటరి వాడె గదను ధరించి రణభూమి వదిలి అడవిలో దూరముగా పోయొను* కురుపక్షమున కృపొచార్వులు, కృతవర్మ, అళ్యక్థామ మువ్వురే (ప్రాణావ శిష్ణలె 8, పాండవులు దుర్యోధనుని కొజకై గాలించి? కిరాతటలద్వారా ఆతడు ద్వ్వైపాయన సరస్సునందు దాగనని తెలిసికొనిరి, శల్యుని పూర్వగాథ

శల్యుడు పూర్వభవమున సంహ్లాదుడను హిరణ్యకశిపుని కుమారుడు* (పహ్లాదుని సోదరుడు జంభాబురుని స్మతికయైన దత్త కీఈడు జన్మించెను. సంహ్లాదుడు భార్యమైన గతియందు వంచజనుడను కుమారుని పొందెను. సంహ్హాదుడి తరువాతి జన్మయందు శల్యుడుగ బుబ్టెను. ఈ అంశము మతృ్స్యపురాణమందు గలదు.

దుర్యోధనుని ఊరుభంగము

శ్రీకృష్ణుని తోడ్కాని పాండవులా సరోవరము జేరగా భీముడు నీటదుమికి దుర్యోధను బబ్టెోననెను. కొని థీకృష్ణు దయ్యది _పమాద భరితమనియు? దుర్యోధనునకు జల స్త్వంభనమను విద్య తెలియును కాన జబములందాత డజేయుదనియు చెప్పెను దుర్యోధనున కాత్శగౌరవము మెండు, స్వాఖిమాన వు కూడ మెండు కాన ధర్మజుడద్దాని నుపయోగించు కొనగల నమర్ధుడనెసు అంతట యుధిస్టిరు డిట్ల నెను “ఓ సుయోధనా! రారాజా? నీవు మహాసా[మాజ్యమును ధీరోదాత్తముగ నేలి _పపంచభ్యాతి బడసిన గొవృహరుడవు. నీ నిమిత్తమై నీ కఠత్యంతము ఆస్తుడై న కద్దడు? సీ సోదరులు, సుతులు యావనృంది అసంథ్యాకమైన రాజన్యులెళ్లిరు వారి విలువైన జీవితములను త్యాగముజేసిరి, సీవు నీకీయని (పాణము గురించి నీట దాగియుంటివని నే తలంపశాలను నీవుకూడ రణమందవజయ మునకు

220 థీకృష్ణావళార వైభవము వెలచు థీరునివోలె వెనుకంజ వేయవనియే విశ్వసింతును. నీకు రధమును కోరిన ఆయుధముల నొసంగుదును. మా సోదరులలో నేరికోనై నను పోగ జయింతువేని స్క్మామాజ్యమంశటినీ ఏలుకొనుము, పోరున మడియుదుకేని పీరస్వర్గము వచ్చును. సుయోధనుడంత వెలుపలికివచ్చి తన గదాయుకో) నుతోనే పాండవులేవురితో వై నను, లేక వారిలోనే యొక్కరితో నైనను ధి మొన ర్తుననెను, భీమసేన డాతని సవాలుజేయగా సుయోధను డీ నెను. బలరాముడా సమయమున తన తీరయా[తలనుండి మరే వచ్చెను. బలరాముడు గదాయుద్దమున నత్యంతే విశారదుడు ఖీమసురో ధను లిర్వురు నాతని శిష్యులే. “అందరును తుదిపోరాటమున క్రై ₹ళో పంచకమున నుత్తరవేది యను క్షేత్రమును చేరిరి, ఖీమసుయోధను లెంత ఖీకరముగ పోరినను పర్యవసానహొ తే దయ్యెను. పార్థుడంతట జనార్దనుని సూచనకై యరించగొ థ్రీకుట్లు నిండు పేరోలగమున భీముడు దౌపదికి జరిగిన భ్రరనియవ మౌగపో క్యుగుడ్డై దుర్యోధనునితొడలను (వయ్యలుగావింవ శవధముే సిన” ఫల్గుణుడు ఖీమునకు దుర్యోధనుని తొడలుగొట్టుమని సంజ గానం దుర్యోధనుడు తన నేద్పులో యుద్ధనై ఖణ్యము సంతటిని (పడీర్మించి? ఫస ఉమ్ముపై బఐమైన గదాఘాతమువే బాధించెను. థీమసీనుగంత న్యు ఆర్జునుని _పోత్సాహమున దుర్యోధనుని నాఖ్మికిందుగా గొటెను దు ॥ నుడు రణభూమిపై తొడలు విటిగి పతనమయ్యెను. ఖీ మ దుస్పాహసమైన అృకమాన్ని సైరింపలేక నిరసించి, బలదీవుడు భ్‌ పై కి హలాయుధము నెత్తెను, - శ్రీకృష్ణుడాతని వారించి శాంతిం నిట్లు వ్యాకుచ్చెను. “పాండవులపట దుఠ్సోఢనుడు గావించిన యల్తోష్మ లెక్కటమిక్కిలిగా నున్నవి, అదీయునుగాక తొల్లి భీమసేనుడు ల నుని తొడలు విరుగగొచ్చెడనని (ప్రతిజ్ఞ బాహాటముగ జేసెను దుర్కోకీ ణ్‌ రణభూమివీడి పోయినప్పుడే యుజ్లీము పరినమా పియెనది. *ీ శపద్యు నెజివేరుటకే ఈ గదాయుద్ధము జరీగెను అనై: ఇదియంకయ్కాత రయముగా వచ్చుచున్న కలియుగపు ఛాయలీ, మానవుడు లో మునకై ఆధ్యాత్మిక అదర్శమును త్యజించక తప్పదు+ ఓ మర్థన నీ వవ్మితమైన తాటస్థ్యమునకు భంగఘు రానీయవలదని ౯” ౪

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము డ21 బలదేవుడు కోవముతో థ్రీకృష్ణుని వలుకులకు తృప్తి చెందక దుర్యోధనుడు వీరస్వర్గము మొందుట నిబ్క్యవమనియు: పొండవులది అ్యకమ విజయ నునియు పలికి కాను ద్వారకకు వెడలిపోయెను. ధర్మవ్యుతుడు దుర్యోధ నుని దీనావస్థణ పరితపిల్లి ఆతనిని తన పళశ్ళ్చాత్త ప్ర వాక్కుల నోచార్చిను, పాండవులు, సాత్యకీ శ్రీకృష్ణులు ఓఘవతీ నదివద్ద నార్మాతిగుడొరములు వేసుకొని న్నిదించిరి సొపిర్క స్త్ర పర్వముల అజ జానే,

కృతవర్మ కృపాొశ్వశ్టామలు దుర్యోధనుని కడశేగి జరిగిన ఘోర మైన అపచారమునకు చింతిల్నిరి అశ్వష్థామ పాండవులను: పాంచా లుంను: వారి సైన్యములను థ్రీకృష్ణుని సమక్షముననే తుదముట్టించుట కనుమతినిమ్మని సుయోధను నడిగెను. దుర్యోధనుడంత సమీపమున నున్న ఆ్యశమ విద్యార్ధలనుండి జలముల కృపునిచే దెప్పించిః ఆ వవ్మిత జలములతో అశ్వత్థామను సర్వసేనానాయకునిగా నభిషేకించి పాండవుల నిద్మాలించుమునెను మువ్వురును రథధారూఢులై చని మార్గమధ్యమున నాక కొలన్ముపక్క మళజ్జిచెట్టకింద వ్మిశమించిరి. కాని అశ్వన్టామ పౌండ వులప్పై పగదీర్చుకొను యాలోచనలో నిమగ్నుడై యుండగా, ఒక గుడ్ల గూబ చెప్టగూళ్ళలో ని్నిదించుచున్న కాకములను పధించు దృశ్యము గౌంచెను కృప కృతవర్మలను మేల్కొల్చి ఉలూకమునుండి తాను (గహించిన బోధ (వకార మార్యాతియే పాండవ పొంచాలురను తుద ముట్టింతుననెను. కృషపాచార్యు డెంతపలదన్నను అశ్వళ్థామ మొండి పట్టుదలతో బయలుదేరగా నిరువురు ననుసరించిరి. నడిరా_తి పాండవ శిబిరమున నశళ్వశక్థామ (వవేశించి ధృష్టద్యుమ్నుని: ఉత్తమేజు యుధా మన్యులను: శిఖండిని: ఉపపాండవులను, సైనికులను తునాతునకిలుగా జేసెను, ముప్వురునూ దుర్యోధనుచెంతకు మరలనేగి తమ హత్యాకృత్యము నెటింగింపగా నాతడు మనళ్శాంతితో తుదిశ్వాస విడిచెను.

ధృష్టద్యుమ్నుని సారధి మరునాడుదయమున నశ్వక్థామాదులు గావించిన కసాయికృత్యము పాండవ సాత్యకులకు తెలిపెను. (దౌవది మృతిజెందిన కుమారులను: సోదరులను గురించి అమితమైన దుఃఖముతో

222 శ్రీకృష్ణాగతార వై భవము వగచుచుండెను, పాండవులు: శ్రీకృష్ణుడు అశ్వస్థామ. క్రై ఇడటచు ప్ర వ్యాసా్యశమము జేరి యందు అశ్వత్థామను మునివేషమున గా౦ నో అశ్వళ్థామ పాండవులపై దర్భను (ఒహ్మశీరోనామకాస్త మంటకమ. (సయోగించెను, గాండీవియు దాని నిరోధింప (బహ్మశిరాస్త్రము పేనిను' వేదవ్యాసుని అభ్యర్థన వై కిరీటి తన యస్ర్రము నుపసంహరించెను. కలి అశ్వథ్థామ తన యస్త్రము నుపసంహరింవ నసమర్దుడై శిగ్గున తలవర్యా కొనెను, వేదవ్యాసుని సలహా ననుసరించి అశ్వత్థామ తన ఓటమికి సూ నగా తన సిగలోని మజీని పాండవులకు నర్పించుకొనెను. భీముగో మణిని (దౌపదికిచ్చి పీదార్చగా, దానిని _దౌపది ధర్మప్వుతునకు విరోచిత స్మృతిచిహ్నముగా తన కిరిటమున ధరింపుమగి శిచెను (దొవది “*దోబుని సకి నావలె ప్క్రతశోకమున విలపించరాదు. " కనుక యళే త్ఞామను (బతుకనిండు” ఇడి! “దోణునితో శిథిం బడక (దోణకుటుంబిని యున్నదింటన

కీజతనూజ శోళవివశీళ్ళతవై విలపించుభంగి నీ

(దౌజిందెరల్చి తెచ్చుటకుదై న్యము నాందుచు నెంత పొక్కినో

(పాణవియు క్రుడై న నతిపాపము [వాహ్మణహింస మాన రో అనెను.

గాంధారీ విలాపవు ధృతరాష్ట్ర9నకు యుద్ధానంతరమున దుఃభోపశమనమున క్రై విదరో డూరటకల్లు నీతిచనముల “దెల్చెను సంజయుడు తనకు వేదవ దాసంగిన దివ్యజ్ఞానము తొలగిపోవుటచే ధృతరాష్త్రునకు (క్రొత్త వివ భి ములు జెప్పజాలకపాయెను. వేదవ్యాసు డంధరోజు నూరడించుచు తా భూదేవి తనథారము తగ్గించుటకు ఏదేని మూర్గము జూపుమని అ్రీమగౌడె 0 యణుని కోరుటయు, అందులకాయన నవ్వుచు నతిత్వరలో ధృకరొళ్టి డను రొజునకు దనుజశతము సంతానముగా జన్మించి: అందు పెద్ద దూ భూభారము తగ్గించుటకు కారకుడగునన్లి ఇెవ్వుటయు మున్నగు వరో న క స న *నముహాభాగవత్రము _ (పధనుస్క౦ధమను _ 165వ పద్యము

శ్రీకృష్ణావతార వై భవము 223 ముల నెజింగించి “నివే ప్కుతవ్యామాోహమున నీయధర్మమునకును తత్పలిత మునబను కారణమైతివ”ని వివరించి ఆతనిని సంతసవలచి వెచలెను, ధృత రాష్ట్రడు సపరివారముగ యుగర్ధభూమి కేగెను ధర్శజుడు థ్రీకృష్ణునితోను సోదరులతోను ధృతరాష్ట్రనికలసి (పణామము లాచరించి కొరవనాశనము నకు కారణభూతుల్లై న తమ్ము కమింఎఖొమని సార్ధించెను. సిమ్మట పాండవులు ఒక్కొక్కరే ధృతరాష్ట్రునట నమస్కరించసాగిరి. భీముడు పెదతండికి నమస్కరింవ బోవునపుడు శ్రీకృష్ణుడు ధృతరాష్ట్రినిలో భీము నిపై అంతర్గత (కోధము నూహించి, భీముని (వక్కకునెట్టి నాతని స్థాన మున ఒక ఇనుపవ్కిగహమును వృగ్ధరాజు ముందుంచగా నాతడద్దానిని తన దాహుబంధమున బిగించి తునకలు గావించి కవట దుఃఖము నటిం చెను. పాండవులు నివ్వెలపడిరి. శ్రీకృష్ణుడు చిరునగవుతో “మామా నీవు సంహరించినది ఖీమునికాదు ఆతని బోలు ఇనువవ్మిగహమునినగ నంధరాజు అజ్జాభారముచే అవనతశిరస్కుోో డయ్యెను.

పిమ్మట పాండవులు గాంధారీ ధృతరాష్ట్రలవట్ల తమ విదేయతన్సు (పేమానురాగములను (పకటించి వారివద్ద సెలవుగ్లై కొని కుంఠీనివాసమున కేగిరి. బఐం8 పొండవులను దీవించిం థ్రీకృష్ణుని వేనోళ్ళ స్తుతించి: అభిమ న్యోప పాండవుల మరణమునకు వగబెను, గాంధారీదృక్కుల మూలమున ధర్మనందనుని కాలిగోళ్ళు మాడినట్లగుట కుంతీదేవిగాంచి టందెన్ను గాంధారి: కుంతి కోడం[డతోసహా రణభూమి శకేకించినపుడు వేదవ్యాసుడు వచ్చి కౌంతేయులగాంచ్చి యుద్గమున మరణించిన వారికి ఉచితాగ్ని సంస్కారముల గావింవ నాదేశిరది వెడలెను. ఆ సమయమున గాంధారి థీకృష్ణుని నిందించుచు “నీవు కురుపొండవ సమరమునకు వ్యతిరేకింపక: ఉపేక్షించి సర్వవినాశమునకు కారణభూతుడ వైతవి. గొన మీ యాదవ వంశము అన్యోన్య ఘాతుకత్య్వమున ముప్పదియారేండ్ల పిదప నిటులనే నశించును యాదవృవస్త్రీలు కూడ మానలెనే దుఃఖింతురని” శపించెను. థీకృష్ణుడు గాంధారీశావము తొల్లి మునుల శావమునంటిదేయని నుడివెను కుంతీదేవి కర్ణుని మరణమునకు వగచుచు ఆతని జన్మరహస్యమును పొండ వుల కెజింగించెచు

224 శ్రీకృష్ణావళార వైభవము శాంతి అనుశాసనిక పర్వములు ధర్మనందనుడు సోదరులతోను, ఛ్రీకృష్ణునితోను పితామహా సన్నిధి కేగి ప్రణామము లాచరించెను, శ్రీకృష్ణుని సూచన (పకొర ఫీష్ముడు యధిష్టిరునకు రాజనీతిని బోధించెను శాంతి పర్వమందలి యుధిస్టిర భీష్మ సంవాదహు అధునిక రాజనీతి శాస్త్రమునకు మహత్తరమైన ఉపోద్దాతము. అందరు రాజ్యపొకి లకు మార్గదర్శకము, ఈ రాజనీతి సూ్య(తముల నాకళింబజేసు గీ పట్టాభిషి కుడై న యనంతరము ధర్మజుడు తన రాజ్యమును సర సమ్మతముగ అదర్శపాయముగ అభ్యుదయవధమున (పబానురంది ముగా వరిపాలించెను: ఆతని పట్టాభిషేక సమయమున హస్తి నొపో (పజలు శ్రీకృష్ణునకు, ధర్మజాదులకు జేజేలు పలికి, వారిపె వుష్పవర్షమో గురిపించిరి. న్‌ ఊతక్తరాయణ పుణ్యకాలము (పవేశింపగనే భీష్ముడు (వికర౭కకో మాధవునే స్మరించుచు ఆతని పాదపద్మసన్నిధినే కాంక్షించుచు స్వచ్శ మరణమును పొంది, స్వామిసన్నిధిజేరి ము కి నొందెను. భీష్ముని దేహ వకు పొండవు లుచితరీతి నంత్యక్రియలు జరిపీరి, గంగాదేవి తనయా నిర్యాణమున శై బహువిధంబుల _ విలపింబెను, థీకృష్ణు డొ నూరడింబెను భీష్ముని పూర్వగాథ హే ఉలి డు భీష్యుడు పూర్వజన్మలో అష్టవసువులలో నొకడగు వభాస రెతడు బృహస్నతి చెల్లెలైన యోగసిద్ధిని పరిణయమా డెను. వరల రు సే దేవ 8ల్చియగు విశ్వకర్మ. _ అష్టవసువులు తమ ధారల ుబికో వశిష్టుని ఆ్యశమమునకు ఒకనాడు పోయిం. ఆ మహర్షి వారికి 2. ను ముగ ఆతిధ్యము నొాసంగెను. వసిష్టునియొక్క యాగదేను కీ రఘు (గోలినచో జరానురణము లుండవని పలిసికొనిన యోగసిడ్ధి అ నో గొనిపోయి తన _పాణసభియగు జితవతికి కానుకగాసీయ ముత్చతి కో అమెయొక్క (ప్రోద్బులమువే పభాసుడు ఆ గోవును తస్కారి?

థ్రీకృష్ణావకార వైభవము 225 పొల్చడెను ఆ కార్యమునందు మిగిలిన వసుపులుకూడ సహకరించిరి. అందుచే వసిస్టుడు కోపించి వసువలను మర్త్య లోకమున బుట్టునట్టు శపించెను వసువులు వళ్ళాత్తప్తుల్సై మహర్షిని వేడుకొనగా అ దుష్కా ర్థమున సహకరించిన ఏడుగురు వసువులును మానవులుగ జన్మీంచిన వెంటనే దేహావిము క్తి షపొాందునట్లునుః: ఆ య(కమ కార్యమందు (వధాను డైన _పభాసుడు మాాతము భూలోకమున చిరకాలము అనవత్యుడై జీవించునట్లును నిర్ణయి౭చెను ఆ అష్టవసువులు గాంగా శంతనులకు ప్యుతులుగ జన్మించిరి మొదటి ఏడుగురు జన్మించిన వెంటనే గంగా దేవిచే నీటవిడువబడి అబువుల బాసిరి (ప్రభాసుడు మూత్రము అవనిపై దేవ్యవతుడను నామనున జీవించెను తదుపరి సత్యవతీ శంకనుల వివాహ సందర్భమున తాను సింహాసనము పరిత్యజించునట్లును, అమరణ (బ్రహ్మ చర్యదీక్షప్తూనియుండు నట్లును భీషణ్యపతిజ్ఞ గా వించి భీష్ముడనుపేర న్యువ సిద్ధు డయ్యెను, తం్యడియైన శంతనుడు ఈనకొరకుగా కుమారు డొనర్చిన నిరువమాన తృాగమునకు (వమోదభరితుడై భీమ్మునకు న్వచ్భంద మర ణమును వరముగ (వసాదించెను. అశ్వమేధ పర్వము

థ్రీకృష్ణుడు ద్వారక కరునుట సింహాసనాసీనుడయినను కురుక్షేత మున జరిగిన బంధు మ్మితక్ష్రయమున కింకను వగచుచున్న సున్నిత హృదయుడగు ధర్మజునకు థ్రీకృష్ణుడు శాస్త క్రధర్మముఅ నుపదేశించి ఉపశమీంప జేసెను వ్యాసనారదాది మునీం్యదులవేకకూడ ధర్మ రహస్యముల వినిపించి స్వస్థత చేకూర్చెను. ధర్మజుడు ధీరచిత్తుడై ధరణిని పాలింమనపుడు కృష్ణార్జునులు ఇంద్మపస్థమున వర్తించి వినో దార్థమై కొండలందును, లోనలలోను: విఫినాంతరమున విహరించుచ్చు విపపూజలుసల్పి, పుణ్యకధ్యాశవజమున కాలక్షేపము గావించుచుండిరి ఒకనాడు శ్రీకృష్ణు డర్దునునితో తాను ద్వారక కేగవలయునని ధర్మజునితో నీవిషయము తెలుపుమనియు జెప్పెను. ల్గుణుడు వద్మనాభుని వీడుటకు వరిత వహృదయుడై కురుక్షేతమున నుడివిన గీతారహస్యముల మరల తెలుపుమని (పార్టించెను, అందులకు వరంథాముడు నరిహాసముగ నవ్వి

226 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము ధర్మక్షేతమున అధక్మమును పోోదోలి ధర్మసంస్థావనార్థము జరిగిన అపూర్వ మానవ మారణకాండకు అవసరమెన అవతారికగా మామే గితోపదేశము గావించికిననెను, బగవద్లిత వేదవేణాంగసారము. సరోనకే నిషత్తుల కీరము, ధర్మశాస్త్రనిధి, "ఫా వికరాలవారి నడవడికి ధర్కే పూరితమైన బంగారుబాట అటి నిరుపమానముః అమూ అ్యమునైనీ గితాసారమును పునరుక్తి గావిరిచుట అసాధ్యము అయినను; భ/ వానుడు గీకాత త్ర్వసారమును (బాహ్మణగీతల రూపమున కిరీబీకి మరీ నుపదేశించెను అందు ఆధ్యాళ్మికతత్వ వరనారమును: నూనే మేధస్సుకు: పంచేం్యదియములకుగల అవినాభావ సంటంధమును, అతేకీ తత్వమును, రాజర్షిజనకునకు యమునితో జరిగిన సంవాదసారమునో “అహంి యొక్క స్వభావత త్వములను, సత్యభావనను పురుషో త్తమ విశదికరించెను పిమ్మట ఛ్రేకృష్ణుడు సభాస్టలిలో ధర్మజుని అనుపో పొంది, వారి పూజలందిః బంధుజనముల వీడ్కొని, సాత్యకీ సుళటో తోడ్కొని ద్యారకకు వయన మయ్యెను, ” = వన్య ిలం చో

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము 227 జోష్‌ ౦. కారుణ్య కష్ణ ఫలవ్నికేత నన్యగ్రహించుట

ఒక దినమున చిన్నిశన్నయ్య ఇంటిలో నాడుకొనుచుండిను, బయటనుండి “పంద్దోయమ్మ! పండ్లు?” అనుకేక విన్చించెను, వెంటనే వాఅకృష్ణుడు తన చిన్నిదోసిళ్లతో ధాన్యము తీసికొని *అమ్స్మీ! ఇవి తీసు కొని పండిస్తా వా?ొ అని మంద్దులొలుకు పలుకులతో వెలుసలకు వచ్చి ఆ వనిశ్రను సమీపించెను,

చిరునగవ,చిందించు ఆ చిన్నిపాపని ముద్దుమోమును, తప్పటడుగుల వయ్యారమును: కనువిందొనర్చు కరకమలముఅను తిలకించి ఆయమ్మి తన్మయురాలయ్యెను. వరమానందభరితురాల్డై ఆకాంత శ్రీకృష్ణుని చిన్ని దోసిళ్లలో ఫలముల నింపెను తక్షణమే ఆ బుట్టలోని మిగిలిన ఫలము అన్నియు రత్నములుగా నూరిపోయెను.

ఈ విధముగ సజ్జనుల నన్యుగ్రహించు థ్రీకృష్ణభగవానుడు తన కారుణ్యమును శ్లై శవము నుండియే (పదర్శించినాడు.

నృగ మహారాజు

తొల్లి నృగమహారాజు మిగుల వింరణ గుజియై వుణ్యము నాస్టంచుకొనెను ఆ మహానీయుకు గోవులను ధనధాన్కాదులను: రత్న కాచచనరాసులను, అసంఖ్యాకముగా దానధర్మము లాచరించెను. వంచ ఘహాయజ్ఞములను జరిపెను. ఒకవరి ఆ మహారాజు కళ్యపుదను భూసురు కలసి గోవు వెనుకకు మరలివచ్చి మహారాజు ఆలమందలో

స = అది గురించని నృగుడు ష

దానమిచ్చెను. క్తి ఖగుడు ఆ గోవును మరొక వి_పునకు గోవు ఆ వ్‌పుడు దానిని తోలుకొనిపోవుచుండగా, కశ్యపుడు గాంచి తన

నపహరించినావని ఆ వ్మిపుని తూలనాడెను. కశ్యపుని పలుకులు

226 థీకృష్టావతార వై భవము ములుకులై తోవ ఆ గోవును వహారాజు తనకు దానమిచ్చెననియు అందుజే ఆ గోవును తానపహరింపలేదనియు తెలియజెప్పెను.. కేలీనే డాతని విశ్వసింపక పీవముగ నిందించెను. ఈ వివాదమును వారిరువుడీ మహారాజునకు నివేదింపగా, నృగుడు తన తప్పిదమును.గహించి? తని క్షమించుమని కళ్యపుని వేడెను. రెండవ వ్యిపనకు తన రాజ్యమంతయా ఇచ్చెదననియు; గోవును కళ్యపునకిచ్చి తన దోషమునకు నిష్కృతి కన్గిరో మనియు (ప్రార్థించెను అందుల కీతడియ్యకొనలేదు. ఈ సొవవ రార్థము నృగమహారాజు మరుజన్మలో ఉఊసరవెల్లియై పొడువడిన *5. వావిని పడెను ఒకనాడు శ్రీకృష్ణుని ప్యుతులై న (సద్యుమ్నాదులు దాహసహు క కొనుటకు బావివద్దకపోయి అందలిమిక్కిలిస్టూలముగనున్న ఊసర౫ీ గాంచిరి, దానిని ఒయటకుతీయ వ్యర్థ(వయేత్నము చేసిర వారి కోరిక పే థ్రీకృష్ణుడు ఆ ఊసరవెల్లి ని అవలీలగ్‌ ఎకి బయటపేసెను అతని కరే స్పర్శ వలన నృగమహారాజు పాపపరిపొరమును పూంది నిజరూప దాల్చెను, ఆతడు పతికపావనుడై న స్వామికి సాష్టాంగ (వణామహే గావించి, తన్నన్ముగహింపుమని ప్రార్ధించెను ౩ ఆ వె “కృష్ట వాసుదేవ! కేశవ; పరమాత్మ? అ(పమేయ। వరద హరి ముకుంద సిన్ను6 జూడం గంటి నీకృపం గనుంగొంటి నభిలసౌఖ్యపదవు లందగంటి ” లి హరిపొదారవిందములను అర్చించిన నృగమహారాజునటు పుణ్యలోక (సాష్మించెను. ఘంటాకర్ణుడు శ్‌ ఘంటొకర్ణుడు | పేతనాధుడు, కుబేరుని బంటు, ఆతడు వికృతర స్స భూతు (పేతు పిశాచ గణనాయబడె హింసా_పవృ దితో మృగమో్ట్యి వేటాడుచు బదరివన(పాంతమున “గడపుచుండెను. ఆతడు థ్రీ ల ను

శ్రీమహాభా గవతము; చశమస్కంధము, ఉ త రభాగము 477వ పద్య

థీకృష్ణావతార వైభవము 229 నామసంక్షిర్హ్సన చేయుచు మృగ యాబిహార వందు కూడా విష్ణ్టుపూజావిధిని విస్మరింపక మాధవుని, మధురానగరిని సర్వవేళల స్మరించుచుండెడివాడు.

(వద్యుమ్ను జననాంతరము ఒక పర్యాయము శ్రీకృష్ణుడు బదరీ వనమునశకేగ యందున్న భరద్వాజ వాల్మీక్కి వ్యాసం గౌతమ, కశ్యప రిణ్వ: పులహ రై భ్యః వరాశరాది మునిపుంగవులతో నమావేశమై కొంత శడవు గడిపిన పిదప వనాంతరమందు థ్రీషృష్టుడు ప్రవేశించెను వన మృగములను తరుముచు హరినామ సంకీర్తనము చేయుచు వచ్చు చున్న వికృతాకారులను: పిశాచరూపులను గాంచెను. వారెల్లిరు శ్రీహరి నామసంకీర్తనము గావించుట అచ్యుతున కొళ్చర్యము కలిగించెను. వారి నాయకుడై న ఘంటాకర్ణుడు శ్రీకృష్ణుని సమీపించి ఆతని తేజస్సును రూపలానణ్యమును గమనించి ముగ్గుడయ్మెను. అతడు తన ఆతిధ్యమును న్వకరింప శ్రీకృష్ణుని (ప్రార్థించి, ఒక మాంసఖండము నాయనకు అందిం చెను. శ్రీకృష్ణుడు దానినీ స్వీకరించి భుంటాకర్ణుని చరితమెజింగి ఆతని భ_్తికద్ధలకు విస్మితుడయ్యెను. అంతలో ఘంటాకర్దనకు (పార్ధనా సమయ మాయెను, వెంటనే ఆతడు అచట వద్మాననాసీనుడ్లై , సమాధి స్ఫితికేగి శ్రీహరిని ధ్యానించి తనకు పిశాచజన్మ విముక్తి నొసగియను (గహింపవలసినదిగ వేడుకొనెను. ఆతని భ క్తి తతృరతకు సంతసించిన వేణుమాధవుడు అతని పహృదయాబ్దమునందు తన దివ్య రూపమున దర్శన మొసంగెను, ధ్యానము్యదలో థ్రీహరి దివ్యరూవమును సందర్శించిన ఘంటాకర్దుడు కొంతసేపటికి కళ్ళుతెటచి తన సమ్ముఖముననేయున్న థీగృష్టుని థీమహావిష్తువుగ గు రించి శరణాగతుడయ్యెను గోవిందుడు ఘంటాకర్ణని భక్తి 8 మెచ్చి ఆతని శరీరమును స్పృశించెను ఆకర స్పర్శతో ఘంటాకర్దుడు దివ్యరూవమును పొంది ఆ దేవదేవుని ఆశీస్సులతో దివిజలోకమున కరీగెను [పార్తనా సమయ పాలననుందు ఘంటాకర్డనకు గ్య దీకైతత్పరత అనితరసాధ్యము.

(దౌపదీ మానసంరక్ష్యైము దుర్యోధనుడు పాంచాలిని అంత! శరమునుండి సళట తోడ్కొని

230 శ్రీకృష్ణానతార వైభవము యె రమ్మనిః తన సారధిమైన (ఫాతకామిని పంపెను. అమె రజన్వర్థ ఏకవస్త్రగా నుండెను, (ద్రుపదప్మ్యతి ఆతనితో “ఓయీ! (పొతకామీ! నివు న శేగి ధర్మప్యుకుడు ముందుతన్నోడి: నన్నోడెనా ? లేక ముందు ననో శ్‌ తన్నోడెనా?. తెలుసుకొని రమ్మనెను. ఈ (ప్రశ్నకు నిండుసభర (వ్రముఖభెల్లరు మిన్నకుండిరి. అప్పుడు దుర్యోధనుడు (దౌపదినే స్వర, ముగా సభకువచ్చి ఆ _వశ్నకు సమాధానము తెలుసుూన్నుని త (పాతికామిని పంపెను. (ప్రొతికామితో పాంచాలి సభకు విచ్చేసి గాంధా. కురువృద్ధులవద్ద నిలుచుండెను. దుర్యోధనుడు దుశ్శాసనునిళకో ,(దౌవదిని సభాస్తలి మధ్యకు తమా థ రాట్‌ నగా శుచ్చుడైన దుశ్ళాసనుడు వావివరుసలు పొటింపళం రొచమరోళీ మంటగలఅపిః (దౌపది శిరోజములుపట్టి బలవ౦తముగ న్లీడ్చెను అ దెస మును ,దౌపది గర్జించి తాను రజస్వలననియు చీకవస్త్రననియుః త్‌ నిట్లు పరాభవించుట పొడిగాదనియు గద్దించెనుం దుశ్శాసనుడు ఫ్రీళనగో “నీవు ఏకవస్త్రవై ననేమి? లేక విగతవస్త్రవై ననేమి? నిన్ను సభొమో మున కీడ్చుకొనిపోవుపే నా ధ్యేయము” అని పలికెను. సభామదమో 0 మూర్తీభవించిన కోకదేవతవలె నిలచిన (దౌపది సభికుల నుద్దేశీ ను తానుమున్నువై చిన (పళ్నలోని ధర్మసూక్మమును వివరింఎడని పెద్దల వెడెను. గ్గు సభను నిశ్శబ్ద గంభీర వాతావరణమలముకొన్నది. కురువల్తూ లందరు మిన్నకుండిరి. దుశ్శాసనుని కారుకూతలకు (పతిస్పృంది న! నాధుడే లేకపోయెను, (ద్రౌపది రోషావేశముతో “ఈ మహాసభల అందరి కష్టెదుట ఒక భారతనారి తీరని అపచారమునకు గు న్‌్‌ చున్నవ్వుడు ఆమె మానమర్యాదలు మంటకలియు వేళ భారలే భ్ర్‌రో! తలవంపు తెచ్చు ఈ విషాదం విషమ భఘడియలో ధర్మ రతకుల్యే (కో ధర్మ సూక్ష్మమును వివరింపరా? విశ్చంఖలమైన రం అధర్మవర్లస్విడ్రన అరికట్టరా?” అని ఆకోశించెను, అప్పుడు దుర్యోధనుని నో ళ్‌ట్ల వికర్ణుడు లేచి పెద్దల నుద్దేశించి (దౌవది కోరిన ధర్మసూత్మపొ వివరించెను.

శ్రీకృష్ణావతార వై భవము 23

“జూదము, పానము: వేట, కుకింభరత్వము అనునవి హీనాతిహీన మైన దుర్వ్యుసనములు. ఆ వ్యసనలోలురు చేయు వనులు చట్టవిరుద్ధము. ధర్మరహితము. అందుచే జూదమునకు బానిసమైన ధర్మజుడు (దౌపదిని పణముగా పెట్టుట అధర్మము: అ్యకమము, మరియు పాంచాలి పొండవు లై దుగురి ఉమ్మడిసొత్తు. అమెను ధర్మజు డొక్కడే వపణముగా ఎట్లు పెట్టగలడు? అదియునుగాక మున్ముందుగా కానోడిన ధర్మజుడు తదువరి ఆమెనోడుట న్యాయసమ్మతముగాదు. కనుక నా దృష్టిలో పాంచాలిని కౌరవులు ధర్మబద్ధముగా గెలుచుకొనలేదు ”

“భరతవంశమున మెట్టిన పొంచాల రాజస్యుతి ఇరువంశముల కీర్తి (వతిష్టలకు మజీపూస. పరమ పత్కినత మహాసొద్వి. ఆమెను నిండు పేరోలగమున ఇందరు మహానుభావుల సమతమున జుట్టుపట్టి ఈడ్చుట, కురువంశకీ ర్తి (వతిష్టకే కీరని కళంకము శ్రీజాతికి అవమానము, మానవత్వమునకు మాయనిమచ్చ మన సంస్కృతీ నాగరికతలకు గొడ్డలిపెట్టు ఈ అకృత్యమునకు కారకులైన దుర్యోధనః దుళ్ళాసనులు కమార్హులు కారు

అని వికద్డడు నిర్వ్యంద్వముగ నిష్పాషీకముగ రాగద్వేషముల కతీతముగ నిర్భయముగ్‌ వా [కుచ్చినవ్వుడు సభికుల కరతొళ ధ్వనులతో సభ మారుమోగెను దుష్టచతుష్టయము కఠఅత జెందిరి

కొంతతడవునకు కరుడు ఒకింత తెప్పరిల్మి సభికుల నుద్దేశించి “బింద్రరు పెద్దలున్న సభలో పొండవులతోసహా అందరు అవాక్కై ఉండగ పసివాడె న వికరుని ధర్మపన్నములు అహంభావపూరితములు. సాహసోపేతములు.. వాధీని వరిగణించ పనిలేదు. ధర్మప్యుతుడు వంచ పాండవుల నోడినవర్పుడే వారి అర్ధాంగిమైన పొంచాలినికూడ ఓడినల్లే' కాన (దౌవది దుర్యోధనునికి బానిస అతని సొత్తు, అందువే (ద్రౌపదికి ధర్మ సూక్ష్మములు తెలుసుకొను హక్కులిదు. ఆమె బానిస యగుటచే రాణి వాసపు మర్యాదల నపేక్షించుట తగదు. పొంచాలితోసవో పొండవుల టైవస్త్రములుకూడ దుర్యోధనునివే” అని చెప్పెను.

232 థ్రీకృష్ణావతార వైభవము దుర్యోధనుడు దుళ్ళాసను నుద్దేశించి పొండవులయొక్క-యు మరియు ,దాపదియొక్కయు వలువలను గై కొమ్మని చెప్పెను. ధర్మో జుడు తన ఉత్తరీయమును దుశ్ళాసనున కొసంగెను. మిగిలిన నల్వురో సోదరులు అన్నగారి ననుసరించిరి. ద్రావది కిచ్చుటకు పై వస్త్రములేదు. పై పెచ్చు వీకవస్త్ర దుళ్శాసనుడు విచక్షణా రహితుడై ? బలగ ర్వదర్పితుద్దే (దౌపది వలువల నొలువ సమకట్టెను దుళ్శాసను డామె వస్త్రములను లాగువేళ సదంచ విజేతలైన అమె పతులు (వతబద్దులై యోటువరీ నిశ్చేష్టుల్లై యుండిరి భీష్మ. (దోణ, కృపాదులుకూడ ఇదీ తగనిపనియగళి మాస్చింపరై రి. గాంధారి ధృతరాష్ట్ర్రిలుకూడ మిన్నకుండిరి. విదురుడు విషద్దవదనుడై విగతచేష్టుడయ్యె' ఇక (దౌపదికి దిక్కెవ్వరు, ఆవ్‌ తరుడే తవ్వ? నిస్సహాయమైన పాంచాలి చేతులెత్తి వరంధాముడైగే ఆ థ్రీకృష్ణుని శరణువేడెను. మానవతుల మానభంగమునకు సర్వేశ్వర సహించునా? మహిమాన్వితుడై న ముకుందుని లీలావిశిషము వలనే దుశ్శాసనుడు ఎంతయొలిచినను చీరలు కుప్పలు కువ్చలుగొ వచ్చు చున్నవేగాని (దౌపది వివస్త్రకాలేదు. దుశ్శాసనుడంత (దౌపది వ స్రములగో యొలువలేక అళ ట్రడయ్యెను సభలోని మహీవతులందరకు అది మహాద్భుతము వోలె కనిపిం థశ్రీకృష్ణునిపై పరిపూర్ణ విశ్వాసముగల [దౌపది సభికుల నుద్దే కంచి కన చూడలేదు. భీష్మాది కురువృద్ధులు ్రీకృష్ణుని మహిమ నుగ్గడించూ “అపద్భాంధవా* భకృవత్సలా* శ్రీహరీ వరంధాపా' పరొతే్యి జ రపాగ్‌నారు. ధర్మరాజాదులు దివాల్ట్యాథ వాని లంట ౦ంతయు గాంచిన దుర్యోధనాదులు పొ నుని నుల

(దొపదీ మానసంరకణ థ్రీకృష్ణభగవా బలీ ద్భుతలీల' మహాభారతమందిది ఒక మరపురాని మహిమాన్విత సర్క! పొంచాలీని పరాభవమునుండి కాపోడిన సన్ని ేళము వరందొ కారుణ్యమునకు పరాకాష్ట్రః లీ (దౌవది వ స్తొాపహరణమునక్స కుడుడె న ధీమ'సీనుడు దుర ధిజా నుద్దేశించి “రాబోవు ధర్మయుద్ధములో (_దౌపది జుట్టుపట్టి లాగిన నీ న!

నం క్‌ ల అం

నం క సంలు న రన ము నం న సం ల్‌. న నం. న స న

లా సున య టే క్‌ శత “స

చయ నఖ! న న న్‌! న స్య స మైటీత శు. నయం నూట! టల రక చ ర లేత ల టప న నవ

(దౌవది మాన సంరక్షణ

/| క య న్‌ జో శ రం... ॥ “వ మా గ డేటట్ట చ చ వాల న. “ భం నా ల నన న. . న మం ల న 92 న; గనే క్‌ లు రే సట న ర్‌ రు జ లను మ న్న లం జ ల స యం మగ!

గళ బన వు! కంపు పీ! చట్‌ టల ఫి ల సర న యో గ స? మ మ న న. ] టట" మహ ల స ఖ్‌ ల క. యువా మే టా స పన నరస స యయ! య ల ల ల? న స న ర హంసల ఛం సుత + టట సు చ! మం... సే! న్‌ ఈ ౮ పం టి మ (హో లు డే ము తం ర! న! భి ళ్‌ స ర శ య మ ప బే. ఫే లానే ల్‌ రం | భన సు న్న యు ల అలా ట్‌ స ఖమమ్‌ ము ం కాయను ఛ జ స క స్ట్‌ ము ర్య గ్‌ పం గ ఏం ( వ్సి (/ వే. ల నా! ట్‌! సకష నూ ఆ ఈ... గు జ శ్రీః ప్ప క గా అని )ష్షుని స్నేహసొరభం - సుదాముని సొభాగస్టం

థ్రీకృష్టావతార వై భవము 233 లోకభీకరరితి విరిచి, నీగుండెచీల్చి? నీరుధిరమును ,దావిః ఆ రుధికము తోనే (దౌపది బరులను ముడిచెడను” అని భీషణ్యపతిజ్ఞ గావించెను. ఈ (వతినతో ధై ర్యము వహించిన (దౌపది భీష్మ నుద్దేశించి తొల్లి అానడిగిన (వశ్నకు సమాధానమిమ్మని (పొర్టించెను భీష్ముడు (దౌవదితో*ఆ ధర్క సూక్ష్మమ.ను విప్పిచెస్పగల దిట్ట ధర్మనందను డొత్కడే! ఆతడు మౌనము పూనినచో, కాలమే ఈ సమస్యను పరిష్కరించగలదు. ఈ దుష్కృత్య ములకు కౌరవులు ఫలమనుభవింవక తప్పదూ అనెను,

అంతట అహంభావిమైన రాధేయుడు కబ్జూదమందు వణముగా పెట్టి వీవురు భర్తలకన్న అట్లుచేయని రారాజును (దౌపది స్వీకరించుట మేలు కదా+* యనే హైకనచేసిను. దుర్యోధనుడు కర్టుని హేశనకు వంత పాడుచూ (ద్రాపదివంక చూచి తన తొడపైకి రమ్మని కనుసై గచేసెను. అదిచూచిన భీమసేనుడు ఉ[గుడై: [స్రళయకాలర్నుదుడై దుర్యోధనుని గాంచి “రి! తులువా' ఖలుడా' దుర్మదాంధుడా! పాంచాలిని పిలిచి వరిహసింతువా? పాంచాలిని ఏ తొడలపై చేరుమని పిలిచితివోః ఆ కొడ అను న్లా గడతో శేవటి యుద్గమందు కు క్తునియలు గావించి నిన్ను యమ పురి 80పెదనని” శవధము చేసెను.

బకవిధ్వంసియైన భీము ని భీషణ్బవలిజ్ఞలకు భయ భాంతుడై న ధృతరాష్ట్రుడు శాంళివచనములు పలికి దౌవదిని చేరబిలిచి, తమ కుమా ఈల శవ్పులను సై రించవలసినదిగ (పార్చించెను. గాంధారీ ధృత రాష్ట్రిలు (ద్రౌపదిని క్షమాభిక్ష కోరిరి. జంిగినబొటికి పరిహారముగా వీదేని వరము కోరుకొమ్మని చెప్పిరి

అంతట నామె ధర్మజునకు స్విచ్ళ (వసాదింపుమని కోరెను, ధృత రాష్ట్రడళ్లే గావించి ఆమె కోరిన వరమందలి బాచిత్యమున కఖినందించిః మరియొక వరము కోరుమనెను. మిగిలిన నల్వురు సొండవులకుకూడ స్వేళ్ళ నిమ్మనెను. ఆతడల్లేయని మరి ఇంకొక వరము కోరుకొమ్మనెను, క్యతియకాంత శెండు వరములకు మించి కోరరాదు వైశ్యవనిత మూడు వరములు కోరవచ్చును, వంద వరముల వరకు కోరుహక్కు- టొహ్మజ ఫ్రే సొత్తు, అందుచే మూడవ వరము తాను కోరరా దనియెను.. ఆమె

234 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము యుకొయుక్త వివక్షణ బప్పొంగిన ధృతరాష్ట్రండు ధర్మనందను చేర బిలిచి శిరముమూర్కొని ముద్దాడి జరిగినదాని నొక పీడకలవలె మరచి పొమ్మని (బతిమాలి, వారి రాజ్యము సంపదయంతయు వారికిచ్చి దీవించి చిన్ననాటి చెలికాడు కుచేలుడు కుచేలుడు సాందివని ఆశమమందు బలరామకృష్ణుల సవాధ్యో యుగా గురుకులవాసము. నెలపెను.. ఈతడు (పళాంతచిత్తుడు? (ఇహ విధుడుః ధర్మవత్సలుడు, అయిన 'పేద్యదాహ్మణుడు. ఈయన ధర్మపల్ని వామాక్షి పరమసాధ్వి వారికి ఆమితసంకానము. అభిమానవంళేు డగుటవే డారిద్యవాధతో సకమతమగుచున్నను, చేయిచాపి యితరులను యాచించు స్వభావమాయనకు లేదు. తరచుగ వారింట వసులే. వా బ్రీకైప్టుడు కుచేలునక సహాధ్యాయియేగాక అత్య౦త నన్నిహితుడుః ట్‌ ల షహ్‌తుడు. శ్రీకృష్ణుని ఊదాత్తచర్యలు తెలిసి ఉఊప్పాంగివోయకీ వాడు, ఆ మహాను సప కు న న భావునికో కన సహచర్యాన్ని గూర్చి భార్యాబిక్డే స్తూ థ్రీకృష్ణుడు శ్రీమహావిష్షు అవతారమేనని ఆర | తాణ పరొయొ డనియు ఆయనను పే స డుం

నమ్మినవారికి కొదువలేదనియు. చెప్పెడి” ఆయన దివ్య లీలల గూర్చి వర్ణించి చెప్పి వినోదించుచుండెడివాడు' , వామాక్షి ఒకనాడు కన్నీటితో కుచేలుని (సార్షించి “మీ చిన్నగ ॥ స్నేహితుడైన అ ద్వారకొవాసుని దర్శించుడు,. తేయనను. దర్శి పక్షమున మనశకష్టములు తొలగగలవని సంపూర్ణ విశ్వాసము నాకు కలరు అదియునుంగౌక మీరు తరచు ఫీకృష్ణుకు భక్త వత్సలుడని, ద ట్‌ పయోనిధి అని ఆర్శ్మకాణ పరాయణుడని వెప్పుచుంటిరి. కనుక నామౌ కుచేలుడు భార్య ఇచ్చిన అటుకుల మూటను కిసికొని ద్వార అంతకవురవాసుడగు థీకృష్ణుడు తనకు దర్శనమిచ్చునో? లేదో నులి సందేహస్వాంతుడై ద్వారపాలబని తన రాకగూర్చి తెలియజేయ పంపెను అది విని థ్రీకృమ్ణుడు ఎదురువచ్చి ఆయనను గాథాలింగ

శ్రీకృష్ణావతార వై భవము 295 గావించి తన్యప్రాసాదమునకు గాంపోయి: రుక్మి జీదెవికి పరిచయముచేసెను ఆయన కాళ్ళుకడిగి ఆ జలాన్ని తన శిరస్సున జల్లుకొ నెను తన పానుపుపై ఆయనచు కూర్చుండబెట్టి శ్రీకృష్ణుడు వరిచర్యలు చేయుచుండ శుక్కిణీదేవి స్వయముగ నాతనికి వింజాముర వీచెను.

చిన్ననాటి ముచ్చట్లు చెవ్వుకొని అనంతరము శ్రీకృష్ణుడాయన ముద్దే 80చి * ఇంతకూ నాశేమి తీసుకువచ్చాను?” అని ఛలోక్తి విసరెను కుచేలుడు సంశయముకో మహానుభావుడైన మాధవునకు అటుకులు సమ ర్పించుబెట్లాయని (వళ్నా ర్థకముగ పురుషోత్త మునిమోము గాంచెను, అది (గహించిన చ్యకి ఆతనికొంగువట్టి ఆందలి మూటవిప్పి ఒక గువ్చెడు అటు శకులను ఆప్యాయముగా నారగించెను మరల రెండవ గుప్పెడు (గ్రహించి శినబోవునంతలో రుక్కిణీడేవి ఆయనను వారింబెను. కుచేలుడారా(తి బాల్యసఖునితో గడపి మరునాడు థ్రీకృష్ణునివద్ద సెలవు తీసికొని గృహో న్ముఖుడ్టై పయనమయ్యెను ధనముకావలెనని అడుగుటకు కువేలునకు నోటమాట రాలేదు ధనమిచ్చెదనని దయామయుడు చెప్పడాయెను. కుచేలుడు గృహము చేరునప్పటికి ఆతని ఇల్లు భర్మహర్శ్యమై సర్యన౦వద అతోడన్సు దొసదాసిజనంబులితోడను ఒప్పొరు చుండెను, తన ఇంటిని తానే గుర్రింవలేక తడబడుచుండగా ఆయన సతీమటి ఎదురువచ్చి శ్రీకృష్ణుని కరుణా కటాడవీకణ (వసాదమే, ఈ (పాసాదయోగమని తెలిపి లోనిక్‌గాంపోయెను. ఇరువురును ఆ భగవానుని వేనోళ్ళ స్తుతించిరి

శ్రీకృష్ణుడు సర్వజ్ఞుడు సర్వాంతర్యామిః కరుణామయుడు: ఆ్యశిత క_క్రవత్చలుడు; అఘటనఘటనాసమర్థుడు భక్తితో సమర్పించిన వ్యతముగాన్లి, పుష్పముగానిః ఫలముగానిః జలముగాని (ప్రేమపూర్వక ముగ స్వికఠించి భజ్రలకు అనంత సొఖ్యములను (పసాడించు పరంధా ముడు: అందుచే కుచేలుడు సతీసుతులతో నతుల భోగముల ననుభ బైంచుచు అహంకారానురాగములను పెంచుకొనక ఆ యనంతుని ననవ

ధ్యానించుచు శనయవసొన దశయందు పరమపదము నందెను

శముంత పంచకమున భక్తుల కరుణించుట థ్రీకృష్ణుడు చంతవక9, సాళ్వ విధూరథుల సంహరించి ద్వార

236 శ్రీకృష్ణావతార వై భవము కలో సుస్థిరశాంతి చెలకొల్చి బంధుమి[కాదులతో నానందముగ గడుపు చుండెను. కొలది దినములు గడుఐగా సంపూర్ణ సూర్య(,గహణజము సంభవనించెను. ఆ సందర్భమున కురుక్షీతమందలి శమంతపంచక తీర్థ మునకు యా్యశకొరట దేశము నలుమూలలనుండి (ప్రజలు, (ప్రభువులు మిక్కిలిగ వచ్చునాచారము (ప్రకారము థశ్రీకృష్ణామలు అటకు వెళ్ళిరి, తొల్సి పరపరాముడు వైరిక్ష్రతియ సంహారము గావించిన పిమ్మట వారి రుధిరముకో ఏర్పరచిన మడుగు లై దింటికి శమంతపంచమని పేరూ? ఆ (దేశమంతయు ఒక పణ్యక్షైతముగా వన్నెకెక్కెను. తియ సంహారము వలన తనకు సర్యకమించిన పాపతరిహిరము కొరకై భొకీ రాముడు ఆ పదేశమునందు ఒక మహాయాగమును చేదో కముగ నిర హించెను. పుణ్యపాపముల కఫీఈ9డయ్యును. పరశరాముడు ఒక ఆదర! మును లోకమునకు చూపుటక్రై అటుల గావించెను. పాఠకహరశణా ర్థ భార్గవరాము డంలటీవాడు జన్నము జరిపిన తీరమగుటచే శ్యమంతవంే కము (సవంచ (పథ్యాతి పాందేను. క / యాదపులెల్లిరు ఉగ సేన వసుదేవ, శ్రీకృష్ణబలరామాది (సముకో తోను, [పద్యుమ్న: అనిరుగ్ధ సాంవాది యువకులకోను: కృతవర్మ నాడో కత్వమున యాదవసేనా వాహినితోను మిక్కిలి వె భవో పేతముగ త్‌ యా, తకు తరలివచ్చిరి. ఆ త్రీర్థమునకు వచ్చిన కోనల: విదర్భ? ప ఉశీనర నుత్చ్య: సృంజయ, కాంభోజ: కెకయ, మచ, పొంచో, అవర కేరళ అవంతి మొదలుగా గల దేశాధికులు విచ్చేసిరి వారీ రును యాదవులకు మిత్రులే, సన్నిహితులే. అందరూ థ్రీకృష్ణుణి దరె ఒకరినొకరు పరామర్శించి కుశల _సళ్నలతో విలాసముగ ఫాలముగడిష్య్‌ వారు ఊగసేనుని, నంద వసుదేవులను' సమీపించి | పపంచమ౦ందలి హు వులలో యాదపులే ధన్యులనియు, శ్రీమన్నారాయణుడై న తకః వారిమధ్య నుండు'పే పభకరమనియు: మంగళదాయకమనియి జ రళ్యాణదాయకమనియు _సళంసించిరి, యోగిశ్వ శేశ్వరులకుకూడ సో కాని థీకృష్ణ దివ్యదర్శన భాగ్యము సర్వడా పొందు మీరు మహతో లనిరి,

శ్రీకృష్ణావతార వై భవము 237 అంతలో థీకృష్ణ బలరాము అటకేతెంచి యశకోదానందులకు గౌరవ పురసృరముగ నమస్కరించిరి. దేవశీ వసుదేవులు వారిని _పేమపూర్వక ముగ కౌగలించుకొనిరి. నందయకళోదలు పరనూనంద మనుభవించుచు తమ ముద్దువిడ్డలను ముదమార అక్కునచేర్చి తనివితీర హృదయానికి హశ్తుకొనిరి, అంతవరజట వారితో కల్గిన ఎడబాటును విస్మరించిరి. గోపి కలు ఒకింత దూరమున నుండియే తమ (సియకముడైన నీలమేఘ శ్యామునిగాంచి యుల్లాసముజెంది: మాన సికోద్వే గముపొందిః ఆయనతో తాదాత్మ్యము జెందిరి. అది (గహించిన కన్నయ్య వారి నానందహేలలో ముంచికేల్చుటకు ఒక ఏకా ఎత్మపడేశమునకు కొనిపోయి, వారినెంతయో అలరించెను. సంయోగవియోగము అనునవి భగవంతుని సంకల్పమువై ఆధార పడియుండును, గాలి ఎట్లు మేఘములను, గడ్డి వరకలను ఒకచోట కలు పెచూ విడదీయుచుండునో అటులనే ద్వైవముకూడ జీవులను కలువేచూ విడదియుచుండును. ఇది మనమెన్లరము గుర్తించి జ్ఞప్తి యందుంచు కొనదగిన నిత్యసత్యము. ఈ తశ్ర్వోవదేశాన్ని గోపికలు మననము చేయుచు కేశవుని పూజించి? ఈ విధముగ వేడుకొనిరి. ఘోర సంసార సాగరో త్తారణంబు ధియుత జ్ఞానయోగి హృద్ధ్యాయ వస్తు వగుచు జెలువొందు నీ చరణా౦ంబుజాత యుగళమును మా మనంబుల దగులనీవే! ఆయన నుండి ఆ వరాన్ని వారు పొందిరి ఆ సందరామున ట్రీకుష దర్శనార్లము వ్యాసః నారద వశిస్టం గౌతమ, వ ళన. శ్రీకృష్ణుడు వారిని అర్థ్య పాద్యాదివిధుక పూజించి వలువిధముల (ప్రశంసించి వారి దర్శనమువలన అజ్ఞానాంధకారము వటావంచలగునని నుడివెను. వసుదేనవాసుదేవుల కోర్కెపై వారు ఒక మహాధ్వరమును జరిపి ఆ తీర్థమునకు వచ్చిన సర్వు అకు ముదమును కలిగించి వారికి ముక్షి కల్పింవవలినని వరాత్సరుని (పార్థించిం. ల లా *శ్రేమ హోభా గవతము; దశమస్యం౦ధము- ఉత్త రథాగము 1074వ వద్య౦

238 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము బుభు సుహర్షి బృందావన పరిసర (పాంతమున బుభుమహర్షి చాలకాలమ ని నిరాహారదీక్షతో శ్రీమన్నారాయణుని పై మనస్సు లగ్నము గావించి | ౮ మైన తపస్సు చేయుచుండెను, ఆయన తన భ_క్రుడగుటచే శ్రీకృష్ణుడు ఆయవకు వనన్నుడై సమాధిస్థితిలొని బుభుని మనోవీధి (వవేశిం చెను తన మనమున దర్శనమిచ్చి పునీతుని గావింప తలపెట్టిన పరమా కున్‌ గాంచి బుభుడు పరమానందభరితు డయెను వెంటనే కనులు తెజచి ఎర్టి ఎదుట సాక్షాత్కరించిన వాసుదేవుని గని ఆయనకు (వణమిల్లి (వసలం పాదములపై (వాలి ఆయన రూపమునే హృదిలో నిలుపుకొని అనంర్య రేకమున దేహమును వీడెను. తోడనే బుభుని దేహమునుండి ఒకటీ ఒయల్వెడలి మాధవునిలో అయమయ్యొను, అదిగాంచిన గోపిక తీ” థ్రీకృష్ణుని పలువిధముల స్తుతించిరి దు అంత అచ్యుతుడు ఆ మహర్షిని పేరుతో పిలువగా ఆయన శ్రీళ్లో ఏట నిఠిచెను, అటువచ్చిన బుభుని శ్రీకృష్ణుడు దీవించి తన ర హస్తమున బుళుని శిరము నిమిరెను. బుభుడు తేజోరూపము ధి” గోలోకము జేరెను, హా బుభుమహర్షి అదై్వైతత త్రము నాకళింపు జేసుకొన్న మ చీ నీయుడు, ఒకనా డొకరాజు వీనుగునెక్కి పోవుట బుభుమహర్షి ఖో వీరిలో నెవరు రాజు? ఎవరు ఏనుగు?” అని (పళశ్నించెను. అతిని (వ్య నిలుచున్న పులస్త్యుని కుమారుడు నిదాఘుడుః బుభుని తల పట్టీ ప వానిపై నెక్కి “న్సివలై అడుగున నున్నది ఏనుగు. నావలె పెదు వాడు రాజు ల్రన్రి పలికెను. బుభుడు లేశవెనను కోపింపక “నీవీ నే డి ల వ ములేదని నిదామునకు అద కఠ త్వము గలవెను లిద్వ న తప్పిదము (గహించి క్షమింపమని (ప్రార చి బుభుమహర్షికీ ౪ శిష్యు డయ్యెను ఇ విశ్వం కృృష్ణవ్యయం ను అట్‌ ఇద ందే “ మిధిలలో సద్ధర్ముడుం హరిభ క్షుడు అయిన భూసుదుడో

థ్రీకృష్ణావకార వైభవము 239 ఆతడు [శుకదేవనాముడు అతండు నిగమార్ధకోవిదుడుః రాగద్వేషా పీతుడ్తు అల్పసంతోషి: శాంకచిత్తుడు సర్వకాల సర్యావస్థలయందు మాధపునే స్మనించుకొనుచు ఆనందరస(పపూర్ణుడై కాలము వెళ్ళబుచ్చు చుండెను ఆ పరాధీవడై న బహుళాజ్వడు సద్ధర్మపరుడు, సౌశీల్యవంతుడు, నిష్కలుషాంతరంగుడుం థ్రీకృష్ణభ క్తుడు.

ఆ భట్దలిర్వురిని అను[గహింవగోరి బలరామకృష్ణు లొకనాడు వ్యాసం నారదం వామదేవాది దేవర్షి పుంగవులతో బయలుదేరి మిధిలా నగరముజేరి అందలి పురోపకంరవనమందు విడిదిచేసిరి తమ నగర మునజ విచ్చేసిన వారికి ఒహుళాత్వుడు భ క్సి_సవత్తులతో (శద్ధానక్తులతో వినయవిన్మముడై స్వాగతమువలికి వారిని విధ్యుకృముగా పూజించెను, వారిని తిన ఆతిధ్యము స్వికరించి తన గృహమును పావనము వేయ వలసినదిగా (ప్రార్థించెను థీకృష్ణు డామోదించెను అదే సమయమున (వకదేవుడు శ్రీకృష్ణ దర్శనమునకై వచ్చి సాష్టాంగదండ_వణామము లాచ రించి ఆనాడు తన కతిధిగా నుండుమని అర్థించెను. లీలామానుష వ్మిగహుడు చిరునగవుతో అంగీకరించెను మొదట తన ఆహ్వానమును మన్ని౦చ్చి తర్వాత శృతదేవని ఆకిధ్యమును అంగికరించుటచే బహౌ కలాచ్వడు సంభమాశ్చర్వ్యములకు లోనయ్యిను,.

మహారాజు సంకోచించుచునే థ్రీకృష్ణునిః మహద్దులను? వారి పరి వారమును తన మందిరానికి విచ్చేయుడని, వారు వెంటరాగా మంగళ వాయిదృములతో రాజ్యవసొదమునకు బయలుదేరెను అయ్యది కాంచుచు? (శుకదేవుడు (నాన్సడి నిలిచిపోయెను. అంతలో నాతని కుమారుడు వరుగులిడుము వచ్చి థ్రీకృష్ణుడు వరివారబ్బృందనముతో తమ ఇంటికి విచ్చేసెననియు వెంటనే తనతో ఇంటికి రావలసినదనియు చెప్పెను, అంత (పతదేపున కావి షవమాయ కలయ గోచరింపు వాయువేగముతో తన నివానము. చేరేను. అతడు థ్రీకృష్ణుని తమ ఇంట నొక దర్శశయ్యపె, నాసీనుని గావించి వింజామర వీచుచు పొదసేవచేయుచు. గోవిందుని అర్చించుచుండెను.

బహుభాళ్య్వుడు అతిధుల నందరిని ఉన్నతాననాసీనుల గావించ్చి

240 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము వారిని సభక్తికముగ పూజించి ష్యడ్రసోపేతమైన విందు నమర్చి ల మందిరమున వి(శ్రమింపడేసెను. అంతలో నొక మహిసురుడు లేశ్వరుని కలసి శ్రీకృష్ణుని ఆయన పరివారమును (శతదేవునింటి లో ధులుగా కాంచికినస చెప్పెను బహుళాఖ్వన కాభూసురుని పల వింతగాతోప సత్యాన్వేషతార్థియై (శుతదేవుని గృహమున కేగెను. కో థీకృష్ణాదులనుచూచి (శుకదేవని భక్తికి తన మనముననే వం థీకృష్ణుని సమీపించి, చేతులె త్రి మొక్కి ఆ సర్వాంతర్యామి లీలావ్‌ ములగూర్చి వేనోళ్ళ స్తుతించెను, థో ఇవ్విధమున ఆ భక్తవ రేణ్యుల నిర్వరిని వారి కలిమిలీములి శ సంబంధములేక నేకకాలమున అన్ముగహించెచు. వేదాధ్యయన వ న్నులు, సుజ్ఞానులు: సాధుపుంగవులు అయిన ఈ మహర్షులు వారి దర మొసంగెి వారలను పృనీతుల గావింప తన వెంట విచ్చేసిరనిల్యూ విశ్వమంతయు తానేయనియూూ తనను భ క్రిపురస్పరముగ పూజీర్యో వారికి తరతమ ఖేదములులేక తన కృప కలుగునని వారిరునే ఛి నుడివెను. వారిరువురి అతిధ్యములను మరీకొన్ని దివసములు సీనీ థీకృష్ణులరాములు ద్వారకశేగిరి. విపసుత (పాణదానము ఎశస్థ ల శ్రీరాముని తనయుడు. కుజుడు నిర్మించిన పరము కో థీకృష్ణుడు కళస్థలిపురమందు. (వ్రశాంతముగ కాలము గలి సమయమున ఒకనా డెబనుండియో ఒక (వాహ్మణుడు కుక స్ట లల ఆకడు మరణించిన తన శిశవును ఇంటి మొగసొలవద్దకు తీసు; అమతముగ రోదించుచుండెను. అవ్పటికే అతని అష్టపతుల్ట క ౦ట గతించిరి, అచటనున్న అద్దను డా విిపుని చేరబిక లో కారణము తెలుపమనెను, అందుల కాతడు “బహ్మద్వేషీ* దు పదల విషయాసక్తుడు, వ్యసనలోలుడగు రాజు పాలనలోనున్న వరం (దాహ్మణులు నిత్యదుఃఖితు లగుదురు, ఇప్పుడు నేనుకూడ నున వాధితుడ” ననెను, ఆతని దుఃఖము (గ్రహించిన పొర్టుడు ల్‌

థశ్రీకృష్టావతార వై భవము 241 వాక్యములతో శాంతింపజేసి ఆతనికి పుట్టబోవు కుమారుని రకింతునని వార్దా నము గావించెను.

వార్థుని పలుకులకు చవ్విపుడు విషయమ -ది “లికమశాలిమైన బల దేవుడును, సాటిలేని హరియు: దిరులై న _పద్యుమ్నాదులును కాపాడలేని నా పుతులను నీవెట్లు రడీంపగలవు? నీవెవరవుగి అని (వశ్నించెను కాను పాండవ మధ్యముడై న పొష్టడననియు?ః మృత్యువును నిరోధించి వాని పృ్యత్రుని కాచెదననియు: అటుల చేయళలేనివో అగ్ని(పవేశ మొనర్హు ననియు శపధము గావించెను

కాలక్రమమున (బాహ్మణపత్నికి (సనూతివేదన రాగా నాతడర్జునుని తోడ్కొానిపోయెను. విజయుడు ర్యుదునకు నమస్కరించి అ స్త్రొఫిచతుల పాక్టి ంచి, దివ్యాస్త్రములతో [(వసూతిగృ్భృహమును శరపంజరమున బంధించెను అదిగాంచిన భూసురు డచ్చెరువంది మృత్యదేవత పురుటింట్‌ని (వవేశింపజాఅదని దృఢవిశ్వాసముతో నుండెను. అంతలో పురుటింట ప్యాతోదయపు వభవా రయు? వెనువెంటనే శీకమరణవార్తయు. తెలియ వచ్చెను, దుఃభిశుద్దై న (నొహ్మణుడు అర్జునుని అకిచులకనగా ని౨దిం చెను ఆ వలుకులు ములుకుల్లై తోవ కేరిటి యోగబలమున యమసదన మునకేగి అట నాబాలుని గానక దిక్పాలుర శరములన్నియు గాలించెన్ను అయినను వాలుని జాడలేదు. పిమ్మట సుర, యతః గంధర్వ: కిన్నెర, కింపురుషాది నివాసముల వెదకి ఆశాభంగము జెంది స్వర్గపాతాళముల (గుమ్మరి? అందును (ప్రయోజనము తీకపోవుటచే భంగవడ్కి నిరాశజెంది శడికు కుశనలి జేరి దినుడె , ఒకవడి ధైర్యము సంతరించుకొని తన శవథానుసోరము అగి వచేశమున కుద్యు క్తుడయ్యెను.

అది (గ్రహించిన థీకృష్ణుడు అద్దనుని వారించి వ్మిపసుతుని చూసపెద నని తన దివ్యరధముప్రై కూర్చుండబెట్టి, సప్త్వసమ్ముదములను: సప్త ద్విపములను; కులవర్వత సమూహములను మేరుపర్వతమును అధిగ మెంచి గాఢాంధకారబంధుర మైన ఒకసీమ (వవేశించెను రధాశ్వములకు వెలగ రధము నిలీచిపోయెను. అంత చృకి కోటిసూ ర్య(వభల

౦దు తన సుదర్శన ఛ(క్రమును వదలెను. దేదీవ్యమైన కొంకికి

242 శ్రీకృష్టావతారి వైభవము గాఢాంధకారము పటావంచలుకాగాం రధాశ్వములు యధ్యాపకారిము ముందుకుసొగెను. జాజ్వల్యమానమెన ఆ కేజస్సును కాంచలేక కిరీట కళ్ళుమూసుకొనెను, అందు పరమభాగవతోతృముడై న పరంధామ దివ్యధామము చేరిరి. అట నాదిశేషునిపై పవ్వశించియున్న శ్రీమన్నా రాయణుని కృష్ణార్జునులు సమీపించిరి, నీలమేఘచ్చాయతో, పూర్ణదం(దో వంటి ముఖంతో, వద్మవ్యతాలవంటి నేేతాలతో, మృదుమధుర స హాసంళతో, కిరీటకుండలాద్య లంకా రములతో: అష్షబాహుపులతో: శంక సునందాదిపారదుల మధ్య _మహర్షిజన సేవితుడై ఉన్న =ళయే అంజలి ఘటించిరి. భ్షిపూర్వకముగ' ఆయనను సుతించ్‌. (నననీ వేసికొనిం, న 7 ఫీమన్నారాయణుడు కృష్ట్ణార్హునుల గాంచి మందస్మితుడై వారో ధరబివై దైత్యుల వధియించిః ధీర్మరక్షణకె మీరరువురు నాఠలేి నరనారాయణులుగ దిన్మి ంచితిరి, మిమ్ముచూడ గోరి వివసుతులినో, రెచ్చికిని, వారిని గొంపోయి మీ ౪ ర్తవ్యపాలన గావింపుడని ఆదేశ? సెలవిచ్చెను. తదనంతరము శ్రీమన్నారాయణున కభిముఖక్‌ అవనతశిరస్కులై , అభివాదము గాలించి, (బాహ్మణప్యుతులతో బయ దేరి కృష్ణార్జునులు తిరిగి కుళస్థలిక్రి జేరిరి. ఆ చిరంజీపులను లోకలే హృదయులై న విపదంపతులకొసగ్కి వారినతు లందుకొనిరి అ మున నరనారాయణులు భూసురాదుల పరిరక్షించుచు, ధర్మరకడొవ యజ్ఞములపాడానర్చు పొపుల సంహరించుచు కాలము గడుపుచుంది? వద్దనున్న 'సేనావాహినితోః దనుజుల నచేకమందిని సంహరించి ౯ మును తగ్గించిరి, ఉదంకోపాఖ్యానము | ఢి మార్గమధ్యమున వారిపవృరు ఉదంకుని యా(శనుము ల ఉదంకుడు భృగువ౦ంశమువాడ్షు, గౌతముని శిష్యుడు ధ ణో గరిష్టుడు తపస్సంపన్నుడు మరియు థ్రీకృష్ణుని బాల్యమి(డు"

థీకృష్టాపతార వైభవము 243 కుడు భారతయుద్ధముగూర్చి విని ఆ మారణహోమమునకు థ్రీకృష్ణుడే కారటడని అపోహపడి శ్రీకృష్ణుని శపింవ పూనుకొనెను, కొని చ్యకి ఉదం కునకు తాను పొండవరాయబారిగ కురుసభలో గావించిన సంధ్యిసయత్న మును, అది విఫలమైనతీరును: దుష్టతుష్టయము తనను బంధింపబూనిన (పయత్నమునుః కాను విశ్వరూపష్యపదర్శనమున వారిని భయ భాంతుల గావించిన విధమును: కురుక్షిశతస౦ం్యగావు సం్యగహమును వివరించి ఉఊదంటని ఉపళమింప జేసెను ఉదంకుడు థ్రీకృష్ణుని థ్రీమన్నారా యబునిగ గుర్తించి? వేవిధముల స్తుతించి? తనకు విశ్వరూవ్యపదర్శనము గావింవ (ప్రార్ధ౦చెను. స్వామి ఉదంకుని విశ్వరూవదర్శన భాగ్యమున సంతృిప్తజేసి యేదేని వరము గోరుమనెను ఉదంకు డౌతనితో తన యా[శమము ఎడౌరి,పొంత మందుండుటచే కాను కోరినపడు జలసు లభ్యామగునటుల వరమును వేడగా థ్రీకృష్ణుడు వల్లే యనెను ఉదంకు డొకనాడు దాహపీడితుడె వాసుదేవుని తలంచుకొనెను అంత నొక వికారి మైన చండాలుడు జనకవరి వేష్టితుడై మలినదేహముతో వచ్చి తన శరీర 'స్వేదజలముల (కాగుమనెను హాని వికారరూవము నేవగించిన యుదంకు డౌ జలమును తిరస్కరించెను. అంత ఛ్రీకృష్ణుడు నత్యకమై అ వికారి రూసమున మహేం్యద్రుడే వచ్చి అమృతమును దెచ్చెనని నుడివెను ఊదంబనిలోని అహంకారము నశింపనందున గోవిందు డొతనికి ధర్మో పదేశము గావించి. ఆతని యహంకారము రూపుమాసపెను. అతనికి నిర్మలోదకములు ఉదంకనామ మేఘమున వర్షించి యాతని తనియింప జేయునని నుడివి అదృష్యుడయ్యెను. ఆాశాసులారప్రక్త్తు మసం.

244 థ్రీకృష్ణావతార వైభవము 10, అభయ కృష్ణ దుర్వాస సందర్శనము అరణ్యవాసము చేయుచున్న పాండవుల వెంఒడి పలువురు భూసుటీ లును కొద్దిపాటి పరివారమును కలరు వారికి (పతిరోజు భోజనా దికమళ నమర్చు బెటులాయని చింతించుచుండ ధౌమ్యుడు సూర్యు నారాధ్య మని నలహా నొసంగెను, ధర్మజుడు భాస్కరుని వీక్యాగతతో (పొక్సి స నాతడు ప్రత్యక్షమై అక్షయప్యాత నాసంగెను. అందేమా[తము వండిన అది అనాడు వచ్చిన అతిధు లెందరికై నను సరిపోవును దాని సని మున పొఏఎవాలి వచ్చినవారి కెల్లిరకు సంశతుషి కలుగునటు మృషాన] భోజన మేర్చాటు గావించుచుండెను. క్ష గా వారు ద్వైతవనమున వసించుచుండగా, హ సినలో నుయోధనో అష్ట శ్వర్యములతో తులతూగుచు పొండునందనులపె యింకను | న్‌. యా స సాధించుబెట్లాయని తలపోయసాగెను. ఈతని తలంపు మో మందలి మిగిలిన ముప్వురి కెజిగింప వారెల్లరు సమాలోచన జరి= క జాదులను దుర్వాసమహర్షి కోపాగ్నికి గురిజేయవలినని ఒక పధ వన్నిరి, వ ఆ సమయమందు అమితమైన రాజాదరణముపొందిః ళ్‌ (పసన్నుడుగాయుండి, రాజ్యపాసొదమున విశమించియున్న ఈ? మహర్షిని చేరి రారాజు “పొరష్ధ వశమున పడరానిపొట్లు వడుచున్న్య సోదరులు పాండునందనులకు కూడ మీ 'సీవాభా గ్యము కల్గించి ని తరింపజేయుడు. అందులకు కాము దై ్యైతవనమున శిగవలసినద్యు ఒడంబరచి ద్ద్వైతవనమునకు సాగనంవెను. రాజ్య భద్తుల ల దు! మందు చిక్కిన పొండుసుకులు పదివేల శిష్యగణముతో వసత సునకు తృప్పికరమగు ఆతిధ్యమిచ్చుట అసంభవమని అందుల ఢ యైన మహర్షి కోపొగ్నికి ఆహుతికాక తప్పదనియు ది చతుష్టయను ముదనుందిరి,

థ్రీకృష్టావకార వైభవము క దుర్వాసమహర్షి _శిష్యగణముతో _అకాలమున పొండవులకడకు విచ్చేసి తనకు, తనవారి భోజశవసతి కాదే3ంచి స్నానార్థమై నదిశేగెను. ఆ రోజు మహర్షి వచ్చువేళకుముందే పాండుప్యుతులు అతిథి అభ్యాగతి ఆశితజనసహితముగ నహవం క్తిని ష్యడనోపేకముగ భుజించి మ్మిశాంతి నొందుచున్నారు. సూర్య(వసాదితమైన ఆకీయప్యాత వలన వారి కానాడు కలుగవలసిన [ప్రయోజనము కలిగెను. మరల మరుసటి దినమువరకు అది ఉపయోగపడదు. అట్టితరి దుర్వాసుడు శిష్యన మేతుడై వితెంచుటచే వారికి తగు ఆతిధ్య మేర్చరచుట ఎటులాయని ధర్మజాదులు మధనవడి౦, పరి చఠామతల్షియగు పొంచాలి ఆ సమస్యకు పరిష్కర్త వరంధాముడే ని భావించి, శ్రీకృష్ణుని విక్యాగతళో (పొర్టించెను. భ_క్తసులభుడై న భగవానుడు పొంచాలి దినాలాపము నాలకించి సంకల్పమ్యొతముననే సాక్షాత్కరించెను. థీకృ్ణుని ఆకస్మిక రొకకు పౌండవులు విస్మితులె రి. (దౌవది న్యూతము ఆవద్సాంధవుడైై న అన్న దర్శనమునకు ఆన౦దాంబుధి జేలిను చెల్నెలు (దౌవదిళో గోవిందుడు తాను ఆకలితో యున్నానని వెంటనే ఏదేని అరగించుటకు పెట్టు మనెను ఆమె ఒకింత నిర్విజ్జురాల్లై మరుకణముననే (వక్కనే ఇ(భవపరచి యుంచిన అక్షయపా(తను పరికించి చూచి సంతృప్తితో తలపంకించి ఆ పృ్యాతయందు అభ్యమైన శే ఒక మెతుకుకో మాభవునిచేరి నోటికందించిః “బ్రనన్య గతికులమైన మాయీ అత్యలోఎోపహారము: విశ్వాత్ముడును, యజ్ఞ భోక్కయు సర్వలోకాధారుడునై న మౌ యన్నను సంతుష్టిపరచుగాక గ అనో మనమున ' నమావాకము అర్పించుకొనెను. శ్రీకృష్ణుడా మెతుకు నారగించి సంతుష్టితో (తేనెను. శ్రీమన్నారాయణని సంతుష్టి సకల చరాచర సృష్టియందలి జ్రీవరాళి కంతటకి సంతుషికదా? అందుచే నదినుండి వచ్చుచున్న మహార్షికిని3 ఆయన శిష్యకోటికీని సంతుప్టికలిగి వారిమార్గమున వారుచనిరి. పండు సుతుల మాయే వారెల్లరు విస్మరించిరి. అచ్యుతుడు యుధిస్టిరొదుల తటి మందస్మితుడై శన హాసాధ్వి మా చెల్లెలి శీజస్సు దుర్వాన మహర్షిని వెసెను” అనెను నాడు (దుపదరాజప్కుతి మాన సంరక్షణ గావించిన

246 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము మాధవుడే ఈనాడు దుర్వాసుని దుర్యాగహమునుండి తమనందంిని గాచెనని పొండునందనులు ఆతనిని ప స్తుతించిరి, పార్టసారధిగ అన్నుగహించుట యుద్ధ మనివార్యమని యిరువంకఠ వారికి తోచినది ఆ యుద్ధ మున నహాయ మర్ధించుటక్షై సుయోధనుడు స్వయముగ థ్రీకష్ణగి కడట బోయెను. పరంధాముడు పొన్చుపై పవ్వళించి న్మిదించుచుండుటచే యాతని శీర్ణ్షమ్యుపక్క నాసీనుడయ్మెను అదే సమయమున పొర్డుడు కూడ ఆ పురుషోత్తముని యర్ధింవవచ్చి యాతని పాదసమీపమునే గూర్చుండెను దుర్యోధను డద్దనుని కాంచీయు కాంచనజే రాజరీవి గదురో బింఠముగ గూర్చుండెను. శ్రీకృష్ణుడు మేల్కొని ముందుగ తన యొదూో నున్న కిరీటిని గాంచెను. పిమ్మట రారాజును గాంచెను. వారిరువురణో శ్రీకృష్ణుడు కుశలమడిగి వారు వచ్చిన కార్య మెటిగింపగో రెను. ఇర వురును రాబోవు రణమున తమకు సహాయముచేయ నరించిం అందులో యాదవ శేస్టుడు పార్ధ సుయోధనులతో *ద్రావలారో,. నేను రమే ఆయుధములను ధరింపను. యుగ్ధమును చేయను. నేనాక్కడనే య్‌ భాగమున నుందును, నా సై న్యమందలి రణమున నిషాతులి న యదొ వీరులు వదివేలమంది రెండవభాగమున నుందురు. ఈి శెండు భొగోి అందును ఎవరికేది కావలినో కోరుకొనుడు, కాని నేను మున్ముందో పార్ధని చూచితిననియు మీ యిరువరిలో నాతడు పిన్నవాడు- ఖో స్వతం్తుడు కాడు అందుచే పారుకే 1పధమముగ కోరుట సముళిళో మని పలికెను, అర్జునుడు చోకిని కోరుకొనగా, యాదవ ఫై మంతయి దుర్యోధనుని పక్షమున చేరెను. దుర్యోధనుడు యాదవసె న; ృమైనందుల్కు ఆశందపడెను. అబనుండి బత యు తనని లభసస్టసాయమో న్య౦చెను, బలరాముడౌ సమరస నం గగ ను వ. న సన్నద్ధత నేవగించుకొని లౌ డో ముగ నుందునని చెప్పెను. వారి పోరు చూచుట కిచ్చగింపక బలరొ హే తీర్ధ మాతల శేగెను. భోజదేశాధిపరిరైన కృతవర్మ యొళీ యక్‌

సేనతో దుర్యోధనుని పక్షమున జేరెను. దుర్యోధనుడు తన నెచ్చెలిమైన కర్టునితో యాదవుల బలగమ౦తయు తన వక్షమున చేరెనని ముదముతోం జెప్పెను. శ్రీకృష్ణు డర్జనునితో పదివేల యాదవవీరులను వదలి సంగరమున

పాల్గొనని నేరాయుధుడవై న నన్నేల కోరిలివని కవ్వించెను.. అందుకు జవాబుగా నర్జునుడు రణరంగమున థీకృష్ణునికి సాటి యెవ్వరును లేరనెను. మాధవుడు నమరసీమలో నిలచిన మధ్యందిన మార్తాండునివోలె భాసించుననెను, ఆయన ముందు తానొక మిణుగురుపుర్వువోలె కన్పట్టుదు ననెను ఆ కారణమున తాను థ్రీకృష్ణుని కోరుకొంటి ననెను. చ్యకి తన రధసారధిగా నున్నచో తశ విజయము తధ్యమనియు

“యతో కృష్ణ స్వతో ధర్మః

యకో ధర్మ్సన్వకో జయ అనియు వ్యా(కుచ్చెను. వాసుదేవుడు చిబునగవుతో పోరడవమధ్యముని మధురవాక్కులకు మురిసెను, కాను విజయసారధిగా నుందునని వచించెను దావమజణీదిపై తన దివ్యా శీస్పుమముల వర్షించెను. అతని వినయవిన[మతలకు అల రెను, ద్వారక నుండి నరనారాయణు లిరువురు ఉఊపప్లావ్యమున కరిగిరి

సంజయ రాయబారము సంజయుడు సూతపు(తుడు సద్గుణ గరిష్టుడుం సకలవిద్యా

పారంగతుడు, సచ్చీలుడు సహృదయుడు. మితభొ పి. ఈతడు సదా ధృతరాష్ట్రుని చెంళమండి యాతిని కువచారములు చేయుచుండువాడు ఆ యంధసార్వభామునకు సమ్మ్త వృత్తాంతములనుః రాజ్య విశేషము అను, వివిధ (ప్రదేశ వర్షనలను చెవ్పువాడు. ఈతడు వివేకవంతు డౌటచే చ ఇ నెన్నడును దుర్యోధనుని కార్యములందుగాని ఆలోచనలందుగాని పాల్గొన లేదు, ధృతరాష్ట్రుడు ధర్మజుని వంతోషపరచుటకును, యుద్ధముపట్లి విముఖుని గావించుటకును (వయత్నము చేయుమని సంజయుని రాయ చై నంపెను. సంజయుడు ఉవస్ణావ్యమునకేగి ధృతరాష్ట్ర)ని సూచన

రకు శ్రీకృష్ణుని విడిదిభవనమున కరిగెను. చ్యకియు? సత్యథొమయుః

జి శ్రీకృష్ణావతార వై భవము పాద్ధనకును, పొంచాలికిని విందోనర్చు చుండిరి. ఆనల్వురును సుదీర్హ చర్చలలో నిమగ్నుల్నై యుండుటచే శమ కొమరులను గూడ తమ సన్నిధికి వచ్చుట కనుమతించలేదు. అయినను చకురుడగు శ్రీకృష్ణుడు నంజయుని లోనికిరా ననుమతించెను. గాంధారీధృతిరాష్టుల సమ మరసిన పిమ్మట సంజయునితో సంభాషించి ఆతని రాయబారము వఠిన ఫలితము జాన్యమని (గహించెను. అందులకు కారణము సంజయుని పలుజలు పష్క (పియమ లు, భాన్యహ స్త ములు నగుటయే. మరునా డుదయమున సంజయుడు పాంఠవనభలో ధృతరాష్ట్ర (సియవచనములను, శాంతికాముకతను ధర్మజునకు జెప్పెను. ఆ మివీ రాజు పొండవులతో సఖ్య్యశ్రేయములను వాంఛించుచుండెన నీయు? దుర్యోధ నాదులు దుర్మార్డు లౌటచే విరోధమునకు పూనినను ధర్మాత్ములగు పండ వులు దానిని సహించి యూరకండుటయే వారికి కిరి దాయకమనియా బోధించెను ధర్మపడు అందులకు (పత్యుత్త రమిచ్చుచు, సర్వధర్మ ననరో పుడు జగన్నాధుడు నైన శ్రీకృష్ణుని ఆశయమే తమకు శిరోధార్యమగి చెప్పెను. వెంటనే థఫ్రీకృష్ణుడు సంజయునితో సుదిర వసంగ మొనర్నెను" కాను ధృతరాష్ట్రని యొక్కయు: ధర్మజుని యొక్కయు అధ్మిపొయమూ అను గమనించితిననియు. పాండవృలు క్షొ(కధర్మపద్ధతిని తప్పక పొటిం గలరనియు వక్కాణించెను. పాండవ పక్షమున బీ సినకు కాను రొటో బారిగ రాగలనని సూచించెను, సహదేవుడు సంజయునకు తమ మి[ళే పక్షముల సైన్యసంపద వివరముగ చూపించెను పిమ్మట ధర్మజోడో గాంధారీ ధృకరాష్ట్రులకు తమ నమోవాకములండ జేయుమనెను. *ో ద్యూత మందలి పణము ననుసరించి పెక్కు కష్టముల కోర్చి అరణ్యా్టలే వాసములు గడపితిమనియు, తము రాజ్యభాగము తమకిచ్చుట ధర సమ్మశమనియు, అందుల కంగికరింవనేని కనీసము ఐదూళ్సై ను ఒసంగిన చాలుననియు ధర్మజుడు తెలిపెను. పాండవ సందేశము దైకొని సంజయుడు హసి నకేగెను. ధో

రాష్ట్రని దర్శించి, ముఖ్య వృతాంతముల వెజిగించీ, పొండవపై న సంవదను వివరించి, విశాంతికై గృహోన్ముఖుడయ్యెను. సంజయా

థీకృష్టావతార వై భవము 249 వచనములు ధృతరాష్ట్రుని మనమును కలచివై చెను కంటికి కునుకురాక పాండుసుతుల పరా్శాకమము తలచి తలచి భయ్య(థా౦ంతుడ్లై వగజెంది, (వతీహారిని పంపించి: అర్థర్యాతియైనను విదురుని తనకడకురావించుకొనెను. విదురుడు ధృతరాష్రని” ఆందోళనను గుర్తించి ఆతనికి పొతబోధలను గావించెను, బ “ఇతరులలట్ల అనసూయా ద్వేషములు మానవుని నూయామోహితుని గావించి దహించివేయును”. “*కణవ కుండగనే నిష్మోగజ్వూలి అ మేనునెఖ్లి ఇ నవయజెసెడు వింత నల్లికాచు గదా అసూయ! మానవ డ్రశ్రీతుడుగ నుండవలెను. అట్టివాని జన్క ధన్యము. క్షమౌ గుబము దై వాంశ సంభూతము ” ఇషహ్టాండ్రు ఈవిధముగ విదురుడు నీతులను ధృతరాష్ట్రన శెజింగించి పాండు నేందనుల రాజ్యము వారికొనగి వంశసాశంకరమగు. రణమును న్‌ా రొరాజు హస్తి నలోను కన్నులవండువుగ రాజ్యపొలిన చేయు ధ్‌ పేర్స తనపివ దొప[షమున మనళ్శాంతి దాయకమనియు తన డ్రి రక్షణ చప్ప క్రిత నకు విదురుడు బోధించెను. స్స చేసిన కిరి దక్కుననియు ధృతరాష్ట్ర) ను కలుగజేసి విదురుడు అనా వడ లికోవళమనము కలు స్య వృద్ధరాజునకు తాత్యా శహమున 'కేగెను. మరునా డ్రదయమున సందయరాయవొరీ సారాంశము. కురుసభ వందు చర్చకు శ్రీకృష్ణ ధర్మజాదుల సందేశముల గూర్చియు ర్స + మరసన్నా హముల గూర్చియు సంజయు. డందరియెదుట ౦ న కారి వివరంపిను. ధృతరాష్రిడు భీష్మ, (వోలు విదురాదుల సమ న్‌ జ్ర్య ల్‌ విదురుడు నంధియే స్వ కర్తవ్యము 'నేటుగ గోరను ధర్మవిదుడగు రథము ఇష్ట యమని నొక్కి వక్కాజించెను, అందులకు కినిస్‌ డవ టికి దుర్భాషలాడెను. కుటిలనటనాచతువడై న ధృతరాష్ట్ర డవ

250 థ్రీకృష్ణావతారవై భవము తన కొమరుని మందలించెను. పిమ్మట పితామహుని అభిమత మడుగగొ నాతడు కూడ సంధియే సర్వవిధముల నభిలషణీయమనియు: సమనళ మాత్మహత్యా సదృశమనియు నుడివెను. పొండవులజేయులనుటకు తారా ఇముగ ఉత్తరగోోగహణ సందర్శమును ఘోషయ్యాత విషయమును పేర్కొనుచు, రాధేయునికో సహా తమ పక్షమందు అర్జును” తో పోరగరే సమర్థుడులేడని రూఢిగ పలికెను ధృతరాష్త్రుకంత దుర్యోధనునిళో కురువంశ (_శేయోభిలాషియగు పితామవానని హితోపదేశము శిరోధార్యమని పలికెను కాని వానిమాటలు మూర్జుడగు దుర్యోధనుని వురల్బలేకపోయెను, ఆతడు పెద్దలందరి సుద్దులను నిర్మాహమోటముగ తిరస్కరించి, పాం వులకు సూదిమొన మోపీనంత స్టలమున్వైన నొసంగు (వశ్నయే లేదనీ నిష్కార్షగ పలికెను. సంజయరాయబార మీవిధముగ విఫలమయొ ను" శ్రీకృష్ణ దౌత్యసన్నాహము థ్రీకృష్ణుడు సంధిసంధాతగా ఉఊపస్తావ్యమునుండి హ సి నశేగటో ముందు పొండవు లేవురితోను, పొంచాలితోను వేటువేజుగ సం(ప్రదించెను ధర్మరాజు తన యభ్మిపాయమును వాసవునితో గడ్గదస్వ రమున నిగ చెప్పెను. *రాయవారిగ వచ్చిన సంజయుడు చిలుకీపలుకులు మధురో ముగ పలికి వష్క్క్యసియముల నేకరవుజెటి హసి నకు మరలిను దో ధనుడు మొండియనియు: ఆతని సలహాదారులు అధర్శపరులునుః సమరే (పియులు నయినను ధృతలాష్ట్ర9లి సొజన్యము పలన సంధి పొసగునీ తలపోసికిని క్రానినా ఆశలు అడియాస అయినవి, యుద్ల మగివార్‌ మని తోచుచున్నది. కాన దాని పరిణామములు భయానకములు. య మునకు పత్యామ్నాయమే లేదా? వాసుదేవా, నీవి నూకు శరణ" ని రాజనీకిజ్ఞశ్ర రాజకీయచత్రురత మమ్ములను కాపాడవలెను.” = ర్మమును వరించును, ఆయుధశకీి 4 బలము ధర్మమునకు తలవంచక తప్పదు. మీవక్షమున రాయబార కురుసభ కేగి శాంతిసాధన కై శాయశక్తులా యత్నించెదను”ో అందుల.

థ్రేకృష్ణావతార వై భవము 291 ధర్మజుడు కౌరవులు కుటిలురగుటచే కురుసభలో శ్రీకృష్ణునట (నమాదము వాటిల్లవచ్చునను భయమును వ్యక్తము చేసెను. థ్రీకృష్ణు డందుల ట్లు బదులిచ్చెను “అట్టి భయమున కాస్కారము లేదు. డాలి పూర్వా పరములన్నియు _ నాలోచించితిని. హ స్తినలో భీష్మ (దోణి కృపాళ్యక్థామలతోను: తదితర (వముఖులతోను స్థూలముగా చర్చించి సమర నివారణకు, సంధినియం(తణకు కడపటి (వయత్నము గా వించెద= శన్మూలమున మన ధర్మవర్తనము, శాంతికొముకత లోకమునకు వెళ్లిడి యగును. _ప్రజాభ్యిపాయము మనకి అనుకూఅముగ నుండును” “నా భ్యదతకె ఆందోశన అనవసరము, రాయజబారిగ్‌ చేగిన నావ వారు క్రికు తలపధిన లోకావవాదము కల్లినని వజగందెదరు. వార బి గొవించలు, మ్‌ ర్టముగ నన్ను ముట్టడించిన చో వారిని భన్మీవటల మ రమా యినను మీ తృ ప్రికొరలు నాకులోడుగ సాత్యకిని గొనిపోయెద 7 ర్థన, శకలం సహచేవులనుకూడ వారి అభి[ప్రాయములఅను తలు అని క్రోర్చెన్స బ్తొ ఖీ ను, “మేమందరము అ్యగజాని కట్టా ఇద్దు ముడు శ్రీకృష్ణునితో నిట్ల నియె య ఫలము, మీరు మాపక్షమున హ స్పినకేగి శాం శార సడంబడికకు కెిటుబడియు౦దుము, ఫ్రందుల కౌతడు నవ్వి ర రీ ములక వతీఠటమున భీమసేనుడు భీరుివలె వలికినాదేమి? సింహకిశోర మేశపిలవలె మాటాడెనేమిల్‌ అని మేలమాడెను. శ్రీకృష్ణుని అవ హెళనకు రెచ్చిప్లా ఖా పాలుడొ నన్నధిక్షేపించు వాల యమున వృకోదరుడు “కృష్ణా! నీబోటి గోపి లుడొ 4 క డూ నేనెన్నడు సమ రభూమికి నీవలె వెన్ను జూపలేదో నెను దానికి ట్‌గా థీకృన్లుడు ఉనాయునందనా' సవ దుళ్యాసనుని సంహరించి లనీ రుధిరము (గోలెదనని (వతిన చేయలేదా? దుర్యోధనుని శొడలు ఇద గొట్టైదనని కౌరవసభలో శపధము చేయకేదా? నీవ నంధిని కీంచినచో ఆ వీర్మవతిజ్ఞ కేమగును” అనను, అ ఉఊ[దేక వు! ధర్మజుడు వాసుదేనము వను హాకకాల పోస ము ని ళు గజయుం ఆతని వల్కులక్షూ ప్రూలువద్దర్థిళ్ణ్మునున ఏ

252 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము నుస్టేశించి “వాసుదేఎడు మన మేనబావ. ఆతని హాస్మ్కో కులకు నీవు రెచ్చిపోదగునా?” అని మందలించెను. భీముడంత వాసుదేవునితో “నేను సంగరమును సజకు చేయను. కౌరవుల పొగరు నణచుటకు నా గదొ దండము ఎదురుచూచుఎన్న”డను మనెను. అపుడు శ్రీకృష్ణుడు భీముని భుజముతట్టి “నీవిప్పుడు నీ నిజవీర్యపవృ త్తితో బయల్పడితివి నిను నిలువరించుట ఎవరికిని అసాధ్యము. నీ గదాదండమే హస్తినలో అద్భళ్యే ముగ నాకంగరక్ష కాగలదోనగా ఎల్లరును విరగబడి నవ్విరి, చృకి కిరీటిని గాంచ నాతడు “*నీవవళ్యము కురుసభ శేగవలే కుడరాజునుః లోకులుదరును నిందించి మన సంధియత్నములను హర్షింపవలె. మనవాదమును బలాధిక్యతయును విశదవరచుమి? పాండవమధ్యముడు పాశపతాది దివ్యాస్త్రసహితుండనియు, దురోటో నాదుల రణరంగముశ ఎదుర్కొన నువ్విళబ్ళారు చున్నాడనియు (పీ టించుమ”నెను, నరుని క్షాతవచనములకు నారాయణు డలరెను. మాధవుడు నకులుని అభ్మిపాయమడుగ నాతడు “వాసుదేవా! * దుష్ట దుర్యోధనుని ఐదూళ్ళిమ్మని యాచించుట్క మన బోంటకు త్రరన్‌ యవమానను. అ(గజుని తృప్తికై మీరు కురుసభ కేగుడు అటు దుర్వో ధనునటు నాకృపాణము జరురుధిరము రుచిచూచుట క్యరులు లొ చున్నదనుము. మాకు జరిగిన ఎగ్గులట రణరంగముననే (వతీకారహో జరుపుదుమళేనెన్లు, ౯ మేటి మన స్త త్త్వవేత్తమైన మాధవుడు పొండునందను లేపరో వారివారి కునోబావముల వెలిబుచ్చి సంతృపి జెందుటకును ఏకణొ ముకో ఒకే తాకిపై నిలిచి పోరునట్లు చేయుటకు నీయవకాశము కల్‌ చ £ ప్రై సఖీ కన్య సహదవని సూచనను కోరగొ నర స్ట్‌ గుట లేదు, కాలమును వృధాచేయక యుద్ధముహూ ర్త ము నిశ్చయించి రమ్ము. ధర్మయుడ్గమున దుర్కొన్ట, దునుమాడి, విజయులమై, అరరాజ్సముగా క సామ్యామంతటీని వీ భోజ్యుముగా వినియోగంచుక్షానెటేమ్వు? అనెను, జీ

థీకృష్ణాపతార వైభవము శ కరిగి “సుయోధనుడు సంధికొడంబడడని యొరింగియు హసిన శకేగు చున్నాను చెల్లీ? నీకు జరిగిన 'ఘోరావమానమునట (ప్రతీకారము సలువ పౌరుషవంతులైై న నీ పతులు (పతిన పూనిరి ” అని నుడవ వద్మనాభుని ఎదుట పాంచాలి నిలిచి కురుసభలో ముడి వీడబడిః క్షైలరహితమై సంస్కారహీనమైన కురులను బడిచే వవట్టి చూపి “అన్నా* ఆ పాపి దుళ్ళా ననుడు పట్టి ఈడ్చి వరాభవించిన బురులివ్వియే* అని గాగ్గదికమై కన్నీరు జొలువార ఇట్ల నెను.

ఉన్సీవ్చ హ స్తినకేగుటకుముందే ఐదూళ్ళు ఇన్వనన్న దుర్యోధనునితో యుధిష్టిరుడు, సోదరులు సంగ రమేచేయుదురో సంధికో సరిపెట్టుకొందురో మున్ముందుగా తేల్చుకొమ్ము. వారు శాంతినే కోరినచో సుభ్యదా తినయు కైన అభిమన్యుడు? హిడిందాసుతుడై న ఘటోత్యాచుడు, పొంచాలి ప్యకు లగు ఉపపాండవులు కలసి కౌరవులను కురుక్షేతమున మట్టు పెట్టగలరు, పూజ్యురాలై న నూఅత్రగారికి దక్కని వీరమాతృత్వక్యాతి: మా మువ్వు ర్స దజ్కాను, అందులకు శ్రీకృష్ణుడు చెల్లెలు కృష్ణను? అనున చుపూర్వ కముగ అభినందించి “మానినీమణుల నూనమర్యాదలే జాతిగౌరవ (వతిష్ట రకు గీటురాయి. భరతవంళ మర్యాదకు మబటాయమానమైన నిన్ను నాడ్తు దుర్కోధన, దుళ్ళాసనులు పరాభవాగ్నికి గురికావించినారో, ఆనాడే ఉరువంశగారవము గంగపొలయ్యెను. ఆక్రణమే వారి వినాశమునకు నాందియమ్యును. ఆ దావాగ్ని ఛార్త రాష్ట్ర[లను దహింవ గఅద”నెను, వుకే ధర్మనందనుడు చ।కిలో “ద్రావా'! నీకు ఇరువర్గములవారు వరము మమ బవ్పవలసినపని లేదు వల్ల మాత్సర్యమున కుమిలిపోవ దుర శ్రి దరిజేర్చుమ”నెను. పొండవులపట్స ఎరికి న వళ లీధనుడు ఎనలేని రొజ్యకాంకకో ఎన్నటికి సంధి కీయః నడని నివమేనకు మున్నే తెలియును. కాన థీకృష్ణుని దృష్టిలో సంధివై ఫల్యము

చఇతపూర్వమే, “అయినను పోయి రావతఅయు హస్తినకు అనెను హసినలో శ్రీకృష్ణుడు గోవిందుడు. సాత్యకిని తోడ్కొని ఒక వళలగ్పమున్‌ మహావ్హైభవో శ్‌ థె

254 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము 'పేశముగ (ప్రయాణము గౌవింప, ఆదిత్ను నర్చించి అగ్నిసమారాధన మొనరించి, _వాహ్మణపూజ సలిపి? కుభశకునముల పురస్కరించుకొని బయల్వెడలెను. మార్గమధ్యమున నారదః జమదగ్ని: కణ్వాదులై న మహా మునులు స్వామిని దర్శించి, కరుసభయందు థ్రీకృష్ణరాయబార (పసక్సి నాలించవలెనను వేడుకతో స్వామి యనుజ్ఞపొందిరి స్వామి వారియాశీ స్పుల నందెను. రుళస్థలము చేరబోవ వి్యపబ్బందములు వచ్చి స్వామిని తమతమ గృహముల కాహ్వానించిరి. ఆతడు వారి గృహములకిరిగి? అభ్యాగత పూజలనంది, వారిని సంభావించి హస్తిన కరిగెను. థ్రీకృష్టాగమనము గురించి విదురునకు ముందూగా వర్తమాన మందెను. అదివిని ధృతరాష్ట్రుడు గాంగేయ, గురు; విదుర, పు తాదులతో స్వామి ఆగమనవార్త్హ చెప్పి ఆయనకు వ్వైభవో పేతమైన స్వాగతసత్కార ముఠఅ నేర్చాటుచేయ నాదేశించెిను ఏవదురునితో థీకృష్ణు డొక్కడే సంధి చేయగలడని: అందుచే అకనికి రత్నరాసులను రధజవనాశ్వములను, మణిమయాలంక్పతములై న గజములను సాటిలేని సుందరీవుణుల నొక వేయిమంది నొసంగి థీకృష్ణుని తనియింపవలెన”*నై న్లు విదురుడు శౌరికి లంచ మీయజూచు ధృశరాష్ట్రినిగని మనమున జాలిపడి (ప్రకాశమున సుమేరు సదృశమైన సువర్జాభరణముల గాంచినను పార్టు నచ్యుశుడు వీడడని చెప్పి ఆయనను వంచించుటకు (సయత్నింపక పయన కోరిన రితిని సంధి కొడంబడుట మేల”నెను. సుయోధనుడు *శ్రాం్ర్క ధనాదులా నర్చీంచుటబే పొండవుల గర్వ మినుమదించుొననెను, భీష్మ డిట్ణనెను. కేశవున శేదిని సమర్పించుట సమర్చింప కుండుట యనునవి అ్మ్యపధానములు. ఆతని సంకల్పమును తప్పించుట అనితరసాధ్యము. నారాయణని ధర్మబద్ధమైన సలహాను శాసనముగా పాటించుట సర్వశ్రేయమనియు చెప్పెను పరమమూర్చుడై న దుర్యోధను డిట్లనియెను. _“పాండునండనులకు వడుగడమైన ట్రీళ్ళష్ణుని బంధించి ధృతరాష్ట్ర డదిరిపడి అది జగ(ద్దోహంబనియు, శౌరిపట్ల త్మీవమైన అవ చారమనియు, దూతను బంధింపబూనుట దౌత్యనీతి బాహ్యామనియు జెప్పెను. అంత నొచర్చ పరిసమాసప్త మయ్యెను,

శ్రీకృష్ణావతార వై భవము 255

హస్తినలో _పజలు, (సజాహితసంస్థలు: (వ్రభుత్వోద్యోగులు, కురు రాజునకు బాసటగా వచ్చిన పైన్యసమూహము వీధులవెంట బారులుకీర్కి జయజయధ్వానములతో:, మంగళతూర్య నాదములతో పురుషోత్తమున కపూర్వ స్వాగత మొసంగిరి రాచనగరు ద్వారముబెంత రారాజు అతని సోదరులు, శకుని, కర్ణుడు శ్రీకృష్ణునకు స్వాగతము వల్కిరి. ఫిమ్మట ధృతరాష్ట్ర?ని సమక్షమున కురువృద్ధు లెల్ల రతో కుళశల(వశ్నలనంళతరము దుర్యోధనుడు శ్రీకృష్ణుని విందున కాహ్వానించెను. అంత గోవిందుడు శ*రాయబారులకు రాచవిందు ననుభవించుట పొడిగాదు, నేను విదురుని గృహమున బస వేసెదనొనెను,. ధృతరాష్ట్రిని 'సెలవుగై కొని విదురు నింటి కేగెను. అట మేనత్తమైన కుంతిని కలసి, అమెకు దుఃఖోవశమనము గావించి, పాండవుల కుశల మెకిగించి రాబోవు ధర్మయుద్ధమున వారి విజయము తధ్య్గమొనెను

విదురుడు “మూఢ దుర్యోధనుడు సలహాలను గ్రైకొననివాడు. నంథ కొవ్వుకొనడు. యుద్ధ మనివార్యము. కౌరవులు నభలో నీకెట్టి ఎగ్గు తలపెటెదరో? కొన సభకు పోవండుబయే (శ్రీయమ”నెను.

ప!

+విదురుని హితవచనములఅ కభినందించి స్వామి ఇట్లనియె. “పుడమి యెొల్త మృత్యుముఖముగ వయనించుచున్న వేళ వట్టి మూర్థ (నయత్న ముము మోర్చుట పుణ్యము, ఫలితముతో నిమిత్తములేక పుణ్య్యవయత్న మొనర్చుట మానవధర్మ్శము. అట్లు (వయత్నింవనివారు (కూరకర్ములొని చెప్పెను. ధార్తరాష్ట్రిలు (బదుకుదెరువు గల్లినచో శన మాటలు విందు కనియొ? లేనిజో వారు తన ముందర నిలువజాలరనియు స్వామి చెప్పగా

విదురుడు గోవర్థనునకు కురువీరుల సమరసన్నాహమునుగూర్చి సంకీవముగ వివరించి తనవైపు భీష్మః దోణు కర్ణులుండ తానజేయుడ నని రారాజు విజ్ఞవీగుచున్నాడని చెప్పెను. భోజన సమయమున వారిరు" వురు ధర్మశాస్త్రగోష్టిలో మునిగియుండిరి భక్తిపారవళ్యమున జలిచిన

*కృష్ణకధి - డొ! ధారా రామనాధశాస్త్రీ

254 శ్రీకృష్ణావతార చె భవము శీశ్రముగ (ప్రయాణము గొవింప్కు ఆదీతు; నర్చించి అగ్నిసమా రాధన మొనరించి, (దాహ్మణపూజ సలిపి? శకుభశకుశముల పురస్కరించుకొని బయత్వెడలిను మార్గమధ్యమున నారద జమదగ్నిః కణ్వాదుల్డై న మహా మునులు స్వామిని దర్శించి, బరుసభయందు ఛ్రీకృష్ణ్ణాయబార (పసక్షీ నాలించవలెనను వేడుకతో స్వామి యనుజ్ఞపొందిరి స్వామి వారియాశీ స్పుల నందెను. బశస్థలము చేరబోవ విిప్రబ్బందములు వచ్చి స్వామిని తనుతమ గృహముల కాహ్వానించిరి ఆతడు వారి గృహమంలకిరిగి అభ్యాగత పూజలనంది, వారిని సంభావించి హస్తిన కరిగెను. థ్రీకృష్టాగమనము గురించి విదురునకు ముందుగా వర్తమాన మందెను, అదివిని ధృతరాష్ట్రుడు గాంగేయ, గురుః విదుర, ప్యుతొదులతో స్వామి అగమనవార్త చెప్పి ఆయనకు వై భవో పేశమైన స్వాగతసతొడ్టర ముల నేర్చాటుచేయ నాదేశించెను విదురునితో థ్రీళృష్ణు డొక్కడే సంధి చేయగలడని, అందుచే ఆతనికి రత్నరాసులనుః రధజవనాశ్వములను, మజిమయాలంకృతములే న గజములను సాటిలేని సుందరివముణుల నొకే వేయిమంది నొసంగి ఫ్రీకృష్ణుని తనియింపవలెన”ినె ను. విదురుడు ళౌరికే లంచ మీయజూచు ధృతరాష్ట్రినిగని మనమున జాలిపడి, [పకశమున సుమేరు సదృశమైన సువర్దాభరణముల గాంచినను పార్టు నచ్యుతుడు వీడడని చెప్పి ఆయనను వంచించుటకు (సయత్నింపక స్త్వ్‌న కోరిన రీతిని సంధి కొడంబడుట మేల”నెను.. సుయోధనుడు *శౌరికి ధనాదులో నర్చీంచుటచే పొండవుల గర్వ మిమమడించు”ననెను. కుద ల క. స్రైన శిదేని సమర్చించుట సమర అనితరసాధ ఏ నేరానములు. ఆతని సంకల్పమును ముగో పాటించుట పర్వ శ్రద్‌! ధర్మఒద్ధమైన సలహాను ర కధను డిట్టనియెను. "*పాంకునంద సనన్‌ పరమమూర్థదై న డు “ధింబి నపో. వారు నిరశయులో షి వీడుగడదైన థ్రీళృష్ణుని జ | మ గిర్వర్యులై నన్నాశయింతురు” అందు ్ల్‌ ధృతరాష్ట్ర డదిరివడి అది జగ(ద్జోహంబనియు, కౌరివట ్రీవమైన అ చారమనియు, దూతను బంధింపబూనుట దౌత్యనీక బాహ్య మనల చెప్పెను, అంత నాచర్చ పరిసమాప్త మయ్యెను,

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము 255

హస్తినలో (వజలు, (పజాహితసంస్థలు: (శభుత్వోద్యోగులు, కురు రాజునకు బాసటగా వచ్చిన సైన్యసమూహము వీధులవెంట బారులుతీర్కి జయజయధ్వానములతోః మంగళతూర్య నాదములతో పురుషోతృమున కిపూర్వ స్వాగఆ మొసంగిరి రాచనగరు ద్వారముచెంత రారాజు అతని సౌదరులు, శకుని, కర్ణుడు శ్రీకృష్ణునకు స్వాగతము పల్కిరి. ఫిమ్మట ధృతరాష్టు9ని సమక్షమున కురువృద్ధు లెల్ల రతో జశల(పశ్వ్న్వలనంతరము దుర్యోధనుడు థీకృష్ణుని విందున కాహ్చానించెను అంత గోవిందుడు “రాయబారులకు రాచవిందు ననుభవీఎచుట పొడిగాదు నేను విదురుని గృహమున బసబేసెదనొనెను ధృతరాష్ట్రని సెలవుగ్దై కొని విదురు నింటి శేసను అట మేన త్తమైన కుంతిని కలసి? ఆమెకు దుఃఖోవశమనము గావించి పొండవుల కుశల మెజీగింది రాబోవు ధర్మయుద్ధమున వారి విజయము తధ్యమ”నెను,

విదురుడు “మూఢ దుర్యోధనుడు సలహాఎను గైకొననివాడు సంధి కొప్పుకొనడు యుద్ధ మనివార్యము కౌరవులు సభలో నీకెట్టి ఎగ్గు తల పెట్టెదరో? కాన సభకు పోకండుబయే (శేయమ”నెను

*విదురుని హితవచనముల కభినందించి స్వామి ఇట్లనియె “పుడమి యెల్ల మృత్యుముఖముగ వయనించుచున్న వేళ వట్టి మూర్థ [(నయక్న మును మార్చుట ఎణ్యము, ఫలితముతో నిమిత్తములేక పుణ్య పయత్న మొనర్చుట మానవధర్మ్శ్మము అట్లు పవయత్నింపనివారు (కూరకర్ముల”ని చెప్పెను ధార్శరాష్ట్రిలు (బదుకు దెరువు గల్గినచో శన మాటలు విందు రనియు: లేనిచో వారు తన ముందర నిలువజాలరనియు స్వామి చెప్పగా విదురుడు సమ్మతించెను

విదురుడు గోవర్థనునకు కురువీరుల సనురనన్నాహమునుగూర్చి సంఉఓప్తముగ వివరించి తనవ్వైపు భీష్మం (దోణు శర్దులుండ తానజేయుడ్‌ ననీ రారాజు విజ్ఞవీగుచున్నాడని చెప్పెను భోజన సమయనున వారిరు వురు ధర్మశాస్త్రగోస్టిలో మునిగియుండిరి భక్తిపారవశ్యమున ఒలిచిన న అ న న నన

ీకృష్ణకధ _ జా1। ధారా రామనాధశాస్తి

256 థ్రీకృష్టావతార వై భవము అరటిపండ్ల నందించుటకు బదులు తోళ్ళను గోవిందున కందియగా: ఆయన మారుమాటలాడక ఆ తోళ్ళనే ఆప్యాయముగ భుజింజెను మరునా డుదయము దాసి విదురునకు (కిందపడియున్న ఒలిచిన అరటిపండ్లను చూపగా: విదురుడు తన పారపాటునకు చింతిల్లి శ్రీకృష్ణుని మన్నింప ఉపార్టించెమ / శ్రీకృష సంబేశము ఈ మరునాటి ఉదయము దుర్యోధనాదులు సపరివారముగా వీదూరుని గృహమునశేగ సకల రాజలాంఛనములతో శ్రీకృష్ణుని కురునభబ తోడ్కొని వెళ్ళిరి వందినూగధుల స్రోతపొఠరమ.ల మధ్య స్వామి సభలో అడుగిడ గానే సభలోని వారెల్లరు నిల్చొని కరతాశధ్వమలతో శ్రీకృష్ణ రాకలట్ల హర్షాతి రేకమును వ్యక్త వజిచిరి ఆయన కురువృద్ధులట నమిన్కరించీ! మిగిలిన పారిని చిరునగవుతో వీక్షైంచి ఆసీనుడయ్యెను వెంటనే థ్రీకృష్ణుడు ధృతరాష్ట్రుని సంబోధించి “నేను కురుసభకు పొండవరాయ వొరిగాః శాంతిదూతగా నేతెంచి8ిని మికేల్లరకు సత్యము, ధర్మము, న్యాయము: చట్టము విదితమే కురువంశ రాజులు క్షాతధర్మములకు (పకికలైై నిలిచిరి ఉదారత: సత్యసంధత వారికి పెటనిసొమ్యులుం మీరు ఆ కురువంశ్మపతిష్టట ధర్మరక్షణకు వారసులు మీ కుమారులు కోర వులు ఆవారసత్వానిక (తలినిధుల్లై ధర్మరకణశైై నిలిచదరని నాఅశ *

' హొండవులు శాంతికాముకుల్లై న జగదేకవీరులు వారు మీపట్ల గాఢ (పేమానుఠక్తులు వారు మీ మైతి నర్థించుచున్నారు. వివేశహాన్యులు తప్ఫ శాంతిని కాంకించని వారెవ్వరు? యుద్గమువలన మారణహోమము జరుగును మానవతా విలువలు మరుగువడును రణపిశాచి ఆవేశించిన ఏజాతిగాన్సి ఏదేశముగాని అభ్యుదయసధగాములు కాలేదు కాన సంస్కార వంతులు: సహృదయులు: శాంతికాముకులు సంగర్యనన క్తి విదనాదీ శాంతిస్టావన క్షై రృషిచేయవలెను. రాజునకు (ప్రజాస౦ంరక్షణమే (వధమ కర్తవ్యము వారిని సమరమునకు గురిజేసిననాడు తమ సర్వస్వము ను యుథ్ధబలిపీళము పై పణముగ బెట్టినటులే పొండవ కౌరవ సఖ్యత

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము 257 భావితరాల బంగారు భవితవ్యమునకు రాచబాట భారతదేశ సమకాలీన రాజులకు మీయైకమత్యము ఆదర్శ్యపాయమై విలసిల్లును ”

“పాండవులు వారి రాజ్యథాగమును వారికొసంగమని వేడిరి. ఇది వారి పిితార్జితము కొన వారికోరిక ధర్మబగ్ధము, న్యాయసమ్మతము వారి అర్ధరాజ్యము వారి కిచ్చుటకు మీరంగీకరింపనిచో ధర్మప్యుకుడు తన సహజ శాంత్మిపియత్వముతో తామైదుగురకు కనీసము ఐదూళ్లిచ్చిన చాలునని చెప్పమనెను శాంతిసంధిని _తికరణముగ అభిలషించుచున్న పొాండుతనయులు అనివార్యమైనచో సమరమునకు వెనుదియరు ”

కురుసభలోని సభికులెళ్లిరు సంధి పొనసగనిచో యంద్ధము తధ్యమనిన శ్రీకృష్ణుని గంభీరవచనములకు సృంభీభూతులైై రి. నిశ్మ్శజ్ద గంభీర వాతా వరణ మెల్లెడల నలముకొన్నది ఎవ్వరును మూరుపలుకరై 8. అందలి కరువృద్ధులు, మహద్డలు, మాన్యులు, రాజులు (మాన్సడి నిశ్చేష్తుల్లైరి సర్వరక్షకుడై న థ్రీకృష్ణుడు సభవారి స్తబ్ధతనుం నిశ్శష్టతను ఛేదించుచు సీవిధమున హెచ్చరింవెను

“ఆఅన్యాయమును న్యాయసమ్మతముగ (వతిఘటించనిచో, అనృత మును సత్యనిరతితో ఖండించనిచో, అధర్మమును ధర్మబద్ధముగ నిలువ రించనిచ్తో అ్యకమమును కమ క్షణతో అరికట్టనిచో: సభాసదులెల్లరు దోషవర్తను అగుదురు అందుచే ధర్మమును? సత్యమును? న్యాయమును పరిరక్షించు పవి_తబాధ్యత (పతి సభ్యువకు గలదు సభికులటుల జేయ కిని వారివర్తన వారలకే చేటు కలిగించునట్టిది కాగలదు సత్యము స్వయం(పకాశకమ్ము దై వస్వరూపము న్యాయము అజరామరము9 సర్వ్యశ్రేయము *”

వాసుడేవృని అపూర్వవాథ్యానము అందరినీ ఆకట్టుకొనినది వారికది యొక మఅప్పరాని అనుభూతి సభయందు సింహగర్లన గావించిన స్వామి నీలమేఘళ్యానులరూవము శరక్క్యాలమందలి కాదీమేఘమువోలె కన్న ట్టెను ఆతని గంభీరవాక్కులు ఉటుసులందలి "ఫశ ఫెళారానములవోలె వినిపించెను మధ్యమధ్య మాధవుని మోమునుండి నెల్వడిన దరవహినస

258 అీకృష్టావతారి వైభవము చర్మదికలు తొలకరి మెటుపులవోలి తోచెను సం్యభమవిస్మయ చకితులై న కొలువుకూటములోని వదాన్యులు వృక్షతతిచే కప్పంఎడిన వింధ్యాచల్క(శ్రీణుల వోలె గోచరించిరి గోవిందుడు గొష్టినంతటి నుద్దేశించి ఇటులనెను “రాజ్యకాంక్షాపీడితు లైన భూవతుల దురాపేక్ష ఫరితముగ జరుగు పోరున అమాయక (సజలు అసుపులు బాయనేల? అందుజే ధృతరాష్ట్రుడు సుతుల సంటదించిడైననుః స్వయముగపైనను తన నిర్ణయము తెలుపవలెను” అని చెప్పెను ధృత రాష్ట్రుడు దుర్యోధనునితో ఇట్లనెను “సుయోధనా! పురుషోత్తమని సల్కులు మనకెల్ల రకు శిరోధార్యములని నా విశ్వాసము ఆయన నుడివి నట్లు అక్థరాజ్యము పాండవుల కొసంగుట మన తక్షణక ర్త వ్యము శాంతి దాయకము, శుభాపహము * దుర్వోధనుడంతట తో8దొక్కిన (తాచువలి లేచి “త రారాజు బెదరింపులకు లొంగువాడుకాడు ద్యూతమున వఫణముగ జెట్టి యోడిన రాజ్యమును తిరిగి అడుగుహక్కు పొండుసుతుల "కెక్కడిది? తొలుత ధర్మజునకు నీవు అర్థరాజ్యము నొసంగుట నాకు తీరని అన్యాయము, రాజ్యమెల్ల వుడు అగజన్ముని హక్కు అట్టి నా రాజ్యముస సగపాలు నీ తమ్ముని తనయులకు ధారవోయుట నీ తప్పుః నీతవ్వును నేనిప్పుడు సవరించితిని “యుద్ధమున విజయముద్వారా మామే వారిహక్కు దక్కును వారివావనలో పటిమలేకనే వారు సంధియత ఉమును సాగించిరి అర్ధరాజ్యు మీయకున్నను, ఐదూళ్లి చ్చిన చాలుననుట వారిస్థాయికే అగౌరవము? అప్రతిష్ట! ఎన్నటికిని ఇందు నేననింద్యుడనే నా పవిితతకు నా మనస్సే సొకీ నేను ఐదూళ్ళు ఇవ్వదలచినచో అర్థరాజ్యమే యిచ్చెదను నొ యంతిమ నిర్ణయమిదే పాండవుల కై దూళ్ళుకాదుగదా? వాడిసూదిమొన మోపినంత స్థలమైనను నొసంగ”నని ఖచ్చితముగ చెప్పెను అహంభావపూరితములై న రారాజు పలుకులకు కినిసిన శ్రీకృష్ణుడు (కోధారుణితన్నేతుడై తీ్యీవస్వరమున నిట్లు గద్దింెను “దుర్యోధన!

శ్రీకృష్టావతార న్వై భవము 259 ఏమి! నీ అమాయకపు నటన! కల్ల కపట మెజుంగని ధర్మప్ముతుని మాయా ద్యూతమున మాయావియైన శకటునిద్వారా పచ్చిమోసము. గావించుట యెవ్వరెజుంగనిది పరమసాధ్విమైన పాంచాలిని పలువుర సమక్షమున పెద్దలున్న సభలో కట్టుపట్టములొలిపించుట నీ అమాయకళికు సొక్యమా? లేక నీ అమానుషతకు బుజువా? ఇంత యధర్మమున కొడిగట్టిన నీవు నిందార్హుడపుకావా? ఐనను న్మీశేయస్సునే కాంకించి నేజెప్పు హితమును (శద్దగ నాలింఎము సార్ధకనామదేయుడై న యజాతశ్యతువునకు విరోధులు లేరు ఆతని కెరిపై నను ఎగలేదు *చం॥। అలుగుటయే యెొఖుంగని మహామహితాత్ము డజాతశ్యతుడే యలిగిననాడు సాగరములన్నియు నేకము గాకపోవు క రులు వదిపవుర్లైన నని నొత్తురు చత్తురు రాజరాజ నా వలుకులు విశ్వసింపుము, విపన్నుల లోకుల గాపుమెల్ల రన్‌” గాండీవి ధమర్ధరుడై , దుర్ని రీక్ష్యతేజుడై ౩ కపికేతన విరాజిమాన మగు రధమును) నేను విజయసొరధిచై నడుపుచుండగా నాతనియనివార్య దివ్యాస్త్రధాటికి నీసేనా నివహము పీనుగుపెంటల్టై పొరలాడునాడు నా సంధియత్నములను సాగనీయనందులకు వగచి దురపిల్లుశాడు ఒక్క రైనను నీమొణ నాలకింపడు శా జెండాపై6 గపిరాజు ముందు సితవాజ్యశ్రేజియుంగూర్చి నే దండంబుల్‌గొని తోలుస్యందనము మీదన్‌ నారిసొరించుచున్‌ గాండీవమ్ము ధరించి ఫల్లునుడు మూకన్‌ జెండుచున్నప్పుడొ క్కండును నసీమొజ లాలకింపడు కురుక్ష్మానాధ' సంధింపగన్‌” ఇప్పటికై నను మించినదిలేదు పొండవులు గతమును విస్మరించి మిమ్ములను మన్నింవంగలరు వారి మతిని కాలదన్నినచో యుద్ధ ముహుర్తము నిప్పుడే తెల్చుము రిపా? ఆమరునాడా? ఒక దినమును నిర్ణయింపుము. వీడ్కోలు గైకొని యుపప్లావ్యమున కేగెదొనని కురు వృద్ధులను జూచి వారి యభ్మిపాయములను తెల్పుముని కోరెను వ ఈనన న యన స

శ్రీగతిరుపతి వేంకటకవులు - “పొండవోద్యోగము”

260 థ్రీకృష్ణావళార వైభవము కురుసభలో హితబోధలు శురు వంశోద్ధారకుడ్డై న శాంతనవు డిట్లదెను “సుయోధనా సంధి కొడంబడుట సముచితము వాసుదేవ నంశటివాడే మనసభకు సంధి సయత్నమునక్షై విచ్చేయుట మనభాగ్యఘము అది మనకెంతమో అదృష్టము' రారాజు బదులుచెప్పక (పక్కనున్న రర శకజనులతో మంతనము లాడుచుండగా గాంగేయుడు దుర్యోధనుని సంబోధించి: “ను మోధనా! నీవు సంధి కీయకొననిచో జననష్టము నరికట్టుటటు నాసూచన నాలిం పము కర్ణుని యండగాంచియేగదా: నీవు కయ్యృమునకు కొలుదువ్వ చున్నావు కర్గార్టునుల నుధ్య మాాతమే తులారణ మేర్పలణచి దాని ఫలిఎమే ఈ సమస్యకు పరిష్కారముగా భావింతిమనను థీకృష్ణుడు లేచి పితామహుని (వతిపాదన అమృృతమనెను దుర్యోధను డంతట లేచి “నేను కర్దునిపై ననే యాధారపడుటలేదు నావక్షమున తమరునుః (దోణుడు; కృపుడు? అశ్వత్థామ: శల్యుడు: సోమ దత్తుడు: భూర్మిశవుడు బాహ్లికుడు మున్నగు వారెందతో వీరా[గేసరులు కలరు అదియునుగాక ఫల్గునునిప్తై నాకు (పత్యక్షమైన కక్షలదు. ఈ ద్వంద్వయుద్ధమున నర్టను డొక్కడే యేల మడియవలోననెను. దుర్యో ధనుని జవాబునకు (దోణుడు పకపక నవ్వి “వెజ్టివాడా' సుయోధనాః తులారణమున _ రాధేయుడప్పుడే ఖీభత్సు నోడించెననియే. భావించు చున్నావా? పార్టుని వర్మాకమము నీవేమెటుంగుదువు? నిన్నగాకమొన్న ఉత్తరగో_గహణ సందర్భమున విరాటకగర పరిసరములందు కవ్వడి యొక్కడే కద్దనితోసహ మనలనందణను నిర్జించిన విషయమునస్పృడే మజచితివా? నీవు నుడివిన కురువీరులందలు కలసికూడ అర్జునుని జయింవ లేరు కాన వారితో సంధి గీకు [శేదూదాయకి మనెను దుర్యోధనుడు వెంటనే (ద్రోణుని కడకరిగి పొదాభఖివందనము గౌవించి “గురుదేవా: అర్జునునిపై గల వక్షపాతమే మీ యీ పొగడ్తలకు కారణము లేకున్నచో విరటునితో సంభవించిన గోగహణసంగరపు (వసక్తి (వస్తుతే

శ్రీకృష్ణావతార వై భవము 261 మ్మవస్తుతము, మీ£ చేతులెత్ని _మొక్కైదను నాయఖీస్టమునకు వ్యతి శేకమైనట్టి సంధిసలహాల నీయవద్దు నాపక్ష్రమున పోరాడి సహాయ వడుడ”ని యర్థించెను అంతట కర్టుడు దిగ్గునలేచి దుర్యోధనుని సమీపించి యాతని చేయిపట్టి యిట్లనెను “_దోణుడు వ్విపుడు కాన వినమ్ముడవై యంజలి ఘటింపవచ్చును కాని నంగరమున సాయవడుమని పేడుపేల? ఆత డెన్నటికి నిష్క్కపటముగా యుద్ధము నాచరింవడొని దుర్యోధనుని దూరముగా గొ పోయెను అంత గురుప్వతుడైైన అశ్వత్థామ దెబ్బతిన్న టబెబ్బులివలె ఉ్యగుడ్డె ళక్షిర్రీ: సూతప్యుతా? రారాజునకు రాజువై నట్లు వ్యవహరింతువేల? గాంధారీ సుతుడు గురువున కభివాదము సల్ప నీకేల అభ్యంతరము?” అని కుంభ సంభవునిః మేనమామయైన కృపాచార్యుని గాంచి “ఈ మిడిమేఅపు దొర కొలువు మనకీల* పోదము రండు రారాజేవచ్చి మనల నర్జించిననాడు మనము వత్తుముగాక?” అని సూతప్పతుని మొరటు (పవర్తనను గర్జించి సభమండి వెడలిపో నుద్యు క్తడయ్బెను. కర్షుడంత అశ్వజ్థామతో “నివు చుర్యోధనుని వీడిపోవునదనుకై చూచుచుంటివగినిను అందుల కశ్వష్థామ ఆగహావేశపరవశుడై కత్తిదూసి కర్ణునిపై దుమికిను దుర్యోధనుడు వారిశువురి నడుమ నిలచి వారిని శాంతథింపజేయ యళక్నించెను అవ్నట్టున శ్రీకృష్ణుడు “క్స్పంభప్కాతాః కృపొచార్యభాగినేయా” కోపింపకుము రణచ్యకమంతయు తన చేతిమిదనే (తిషృవలయునను కర్ణుణ మనోరధమే ఈడేరనిమ్ము కించిత్కాలము పిపికపట్టుము అంద రము కలిసియే పోవచ్చును ” అని అశ్వత్థామ నూఅడించ్కి దుర్యోధనునితో “దావా? సీ కొలువుకూటము (కమముగా రణకూటమగుచున్నది పదుగురు వెద్దలాడుమాట విన్నచో కురువంశమునకు (శేయస్క్యంరమ”నెను వీమ్ముడులేచి “సుయోధనా! జగంబుఅన్నిటికి: మీదుమిక్కిలి మనకు ఆఅష్మీయుడగు ఈ యాదవ పట్టభ్యదుడి మాటలను పొటింఎము” *ోవిని ఇెడితివి మున్నీ క రని పలుకులు బంధుజనులు నూలుగురున్నన్‌ వినక ఇచెడుచుంిటిరి వె న్నుని వలుకులు నేడు నీవు నూర్గరు తమ్ముల్‌ొ

శ్రీ &రువతి వేంకటళవులు *పాండవోద్యోగము”

262 థీకృష్ణావతార వై భవము అందులకు దుర్యోధను డిట్లనెను “మీకందరకు కర్దునిపై తగని అ్యగహమేల?” అందులకు కృిపొచార్యుడు టురునాధా నీ రాజ్యమును నీవు సూత తనయునిచే ఏలించికొన్నను సమ్మతమే, కాని ఆ సూతతిన యుడు గురువులను? పెద్దలను పలుచనగా తలచి (సల్లదమ్ములాడుట దుస్పహముః యుద్ధస న్నర్ధుడవై న నీవ పదుగురు బలవంతుల సాయము గోరవలసినదానికి బదులుగా వై రము పెంచుకొనుచుంటి వేల? “బుద్ధికి కర్మాను సారిజి యగుమన్నపుడు నిన్నననేల?” అనెను దేవర్షి నారదుడు దుర్యోధనునితో, *ఈ కృపాచార్యుల హితవాక్కులు సెకచెవి బెట్టదగిన వికావు బహుశావదగ్గుండగు నీ కర్ణుని చెలిమికి [పయోజనము ధీష్ట 1దోణాదులతో విరోధము పొండవులతోశతుత్వము శ్రీకృష్ణ డంతటి వాని సంధి నొల్లకుండుట: కాన మరల యోచించి మాధవుని సంధి మంతనముల కొడంబడుమ”నెను కుంభసంభవుడు “ఇరువంశములవారు తనట శిష్యులని? తనజ సమానులేనని: గోవిందుడు, గాంగేయుడు నుడి విన రీతి ధర్మము పొండవృల పక్షమున నున్నదికాన వారి అర్థరాజ్టము వారికిచ్చుట సర్వ(_శేయోదాయకమ”నెన్సు జమదగ్ని సుయోధనునితో “దురహంకారము వలదు ఈ రాజ్య మంతయు ఛభాగిరథినందనునిడే కాని నీది9 కర్లునిది కాద” అనెను ఆతడు భీమ్మనితో “నీదై న రాజ్యమును నీ మనసు వచ్చినవారి కొసంగు మయ్యా? నీ శాసనమౌను గాదనగ జాలినవాడెవ డుర్విలోపలన్‌?” ఆనెను రాధేయు డందులకు పరిహాసముగా “జమదగ్ని మునీశ్వరా, తాపసులకు: శుద్ధ్యశోోపీయుల కీరాజ్య(ససంగమేల? అంఒ అంబిక అంబా లికలను రాచకన్యలను గెలిచి తెచ్చి యందిరువురను విచ్మితవీర్యునకు పెండ్లి గౌవించి అంబను ఉభయ్యభష్టురాలింజేసిన ఈముసలివానికి రాజ్య మెక్క్టడిది? ఏటి ఇష్టముపచ్చిన వారి కిస్పింపుము చూచెదన”నెను అందులకు జమదగ్ని ఉ్మగుడై కర్టిర్రీ, దురహంకారీ+ కర్ణా! మేము ళుట్ట (శోతియులమా? ఇవ్చడు మా వరథరాము డిందుండినచో. నీకు బుద్ధి చె ప్పెడివాడు” అనెను అందులకు భీష్ముడు “స్వామీ, మీ కునూరుడును: మదీయ గురుదేవుడునగు, భార్గవరాము డిటలేడని తలవనేల? ఈ శిష్య

థీకృష్ణావతార వైభవము 263 వరమాణు వెవరు? అయినను నికృష్ణులతో (పసంగించుట తగదనికదా యని నేనూరకుందొననెను

అనంతరము అధర్వణ వేదవిదుడై న జాబాలి కర్టుని వదరుబోతు తనాని క్యాగపాంచి ఇట్ల నెను “ఇందు డొసంగిన శక్తి ఫల్గుణుని దవ్చ మిగిలిన యోధులలో ఒక్కనిమ్మాతమే జంపును నీ నాగాస్త్రము గురి తవు”నని శపించెను ఈ కావమునికు భయపడిన దుర్యోధనుడు “మునీం్యద్రాః మమ్మిట్లు శపించుటకు మీకు మేమేమి యెగ్గు గా వించితిమి?” అనెను సభలోని ఈ తీవవాదోవవాదములను విని ధృతరాష్ట్రుడు కల వరపడి మూర్చమునింగెను

దుళ్శాసనుడు దుర్యోధనునితో “సోదరా! సభలోని బుషులు మనపై అ్యగహోద్యగులై యున్నారు మనమీసభను వీడి బయటకు పోయినచో వారి కోపము తగ్గునొని సమయానుకూలముగా దుర్యోధనునకు నచ్చ జెప్పి బయటకు గొంపోయెను ఇంతలో ధృతరాష్టుడు మూర్చదేరి కుమారు నుద్దెశించి *పరి! దురాత్మా! నేనేమనుకొంటివో అంతవని చేసి శివికదా[ొ అని గజగజ వణకసాగెిను అంత విదురు డిట్ల నెను *దుర్యో ఛనాధులు సభవీడి పోయినేగాని ఆకార్యమేదియు చేయలేదొనెను ధృత రాస్ట్రుడు విదురునితో “మన దుష్టచతుష్టయము థ్రీకృష్ణవరమాళ్ముని బంధింప తలచినట్ల్నను: ఆతడు తన విశ్వరూవమును (వదర్శించినటులను కఠలగంటినొనెను విదురు డంత “ఇంతవరకు అట్టి వమాదము లేదు ఒకొ్క్టాక్కమారు స్వవ్నములు భావికార్యమును సూచించున”ొనెను

ఇదంతయు వినిన మురారి *మానూ'? అట్టి అకృశ్యకాలమేల జరు గును? జరుగుచో జరుగనిమ్ము! నాశేమి భయము?” అనెను. భీమ్మ ఉిట్పనెను “ఆంబికేయా! కర్ణ శకునుల (పోత్సాహమున కౌరజ్లలు మికి మీరుచున్నారు కలియుగము శానున్నది ఆ కలి (ప్రభావముచే యుద్ధ మనివార్యము” అందుల కంధరాజు హడలిపోయి తన (పియసకిమైన గాంధారితో తన కొడుకుల దుష్ట్రవయత్నములను మాన్చించి సంధికియ కొనునటుల గావింపుమ”నెను గాంభారి దుర్యోధనుని లోనికి రానించి

264 థీకృష్టావతార వైభవము ఉచ్చుదోధనా' నీ శుభమును కొంక్షించు పితృదేవుని పల్కులు 'పెడచెవిని వ్వబ్ట్టను. పితామహ; (దోణ కృవాశ్య్వళ్థామ, విదురాదులు నీ క్రమమును కోరనివారుకారు పొండవలళో కలిసి నీ రాజ్యమును సుఖముగా పొలించు కొనుము కన్న8డుపు కావున మరల చెప్పుచుంటిని కయ్యుమునకు కాలుదువ్వకుము. బంధుమారణమున కొడిగట్టజమ”నెను అందులకు దుర్యోధనుడు తల్లి మాటలను తిరస్కరించి మరల సభవీడి బయటట పోయెను సాత్యకి శ్రీకృష్ణునితో “అన్నా' మనము కడు జాగరూకులమై యుండవలెను దుర్యోధనాదుల దుష్టతలంపు పసిగట్టితిని ఈ సభలో నిన్ను కట్టీవై చుటకు క్మీవ్యసయత్నము జరుగుచున్నద”నెను శ్రీకృష్ణుడు నిర్హక్ష్యముగా నిట్లనెను “నన్ను వీశిమి చేయగలరు? నిర్భీతిగా నుండు మ”నెను అంత కర్ణ, శకుని: దుళ్ళాసన, దుర్యోధనులు చేత పగ్గములుపట్టి నలువైపులనుండి సభా్యప్రవేశము చేసిరి శ్రీకృష్ణుడు వారిని చూచియు చూడనట్లుగనేయుండి సాత్యకితో “మనమిప్పుడు వీరిని వధింపరాదు వీరిని హతాశుల గావించెదను వేచిచూడుము”నెను విశ్వరూప ప్రదర్శనము దుష్టచతుష్ణయము చేతులలో పగ్గములను గాంచి భీమ్మ డిట్లనెను “మున్ను కావినిన దుస్తం్యతమును అమలుజరువ పూనినారు. కానిమ్ము కవిన్రాశకాలే వివరీతబుద్ధి?ొ అన్న నానుడి (ప్రకారము వీడు పతినము చెంద గలడు

“పదిలక్షలు కర్ణులు తొం బదిలకలు శకునులును నృపొలకు లొకయ ర్వ్చుదముం గవిసికం గృష్టని పదరేణువ దాలు లీల బరిమార్చుంగన్‌” దుర్కోధనాదుల దుస్సాహనము గాంచి సభాసదులందరు చేస లుడిగి (వ్రతిమలవలె కన్నార్పక చూడసొగిరి విదురు డదిరివడి “అనొ౫' కన జ కకవన కన కుత న న కనన
శ్రీ డిరువతి వేంకటకవులు “పాండవోద్యోగము”

థ్రీకృష్ణావతార వైభవము 265 ఆంబికేయా' నీవంశోద్ధారకుడు విచక్షణాళూన్యుడై కర్ణం శకునులతోను,దుళ్శా సనాది తమ్ములలోనుకూడి (_తాళ్ళుతెచ్చి కంసమర్దనుని కట్టబోవుచ. న్నాడు, ఈ వపతుల్యుల నీక్షణమే చకి దగ్ధమొనరింవగ లడ”నెను ధృతరాష్ట్రుడు నిశ్చేష్టుడై విదురునితో “తమ్ముడా! వెంటనే నీవామూఢుల నిటకుకొని రమ్ము” అ ను విదురు డాతనిని తం్యడివద్దకుతేగా ధృతరాష్ట్రుడు దుర్యో ధనునితో దుర్ణయము మానుడనియు, మాధవునికోపాగ్నికి శలభములవలె మాడవలదనియు, ఆయనను శరణువేడుడనియూ చెప్పెను దుర్యోధనుడు తండి మాటలకు అట్టహాసము గావించి? శ్రీకృష్ణుని బంధించ నాయత్త మయ్యెను. అన్వుడు శ్రీకృష్ణపరమాత్మ తిన విరాట్వరూపము (పద ర్శించిను

స్వామి విశ్వరూవము దుర్నిరీక్ష్య మై, తేజస్వంతమై, జగక్జేగియ మానమై భాసిల్లైను చతుర్ణశభువనములు: (_బహ్మ, రు,దామరేర్మదులు, శ్రీమవావిష్ణుపు లోకపాలురు: సిద్ధులు: సాధ్యులు, వసువులు అశ్వినులు, కిన్నెర కింఎరుషులు, మరుగ్గణము లు, దేవతలు యతగంధర్వ యురగ రాక్షసొది.లు, పాొండుప్యుతులు: కౌరవులు, వృష్ణ్యంధకాదులు, గిరులు, కాంతారములు, నదులు: ఖగోళము లు అ స్వరూపమందు కళ్ళకు మిలుమిట్లు గొల్పువిధమున గోచరించెను శ్రీమన్నారాయణుని మహాయధములై న శంఖమ్హు చకమ, గదు శక్తిః శార్థము, లాంగలము, నందకము మున్నగునవన్నియు ఆయన నివిధ బాహీవలందు కలవు ఆ రూఎము మహార్యాదమైనదిగా యున్నది రోముకూపములనుంది పావక జ్వాలలు పెల్లుబుకసాగెను ఆ విశ్వరూవకొంతి దుస్పహమై దుర్యోధనాదులు దానిని దర్శించలేక నిర్విజ్జుల్టై భయముతో గడగడ వణకుచు మూర్చిల్లిరి

కాని తపోధనులె న నారద, జాబాలి? జమదగ్ని మున్నగు ముని పుంగవులు, భీష్మ: (ద్రోణ, విదుర, సంజయాది సజ్జనులు ఆ మశిద్భుత రూపమును తనివితీర అవలోకించి వరనూనందభరితులై రి ధృతరాష్ట్రుడు చ్యకిని ₹రణువేడి ఆయన (వసొదించిన దివ్యచక్షుపులద్వారా ఆ విశ్వరూవ మును సందర్శించగలిగను ఆ సమయమున దేవదుందుభులు (మోగి పుష్పవృష్టి బరిసెను. దివిజులు దేవదేవుని చుట్టుచేరి ఐహావిధముల

266 శ్రీకృష్ణావతార వై భవము స్తుతించిరి ఆయనకు సాష్టాంగ్యవణా మములు గావించిరి. ఆ ఉగ రూపమును ఉపసంహరించుకొనుమని ఆయనను (పార్థించిరి దేవతల (పార్థనపై సొక్షాత్తు శ్రీమన్నారాయణుడే అయిన ్రీకృష్ణుడు తన విశ్వ రూపమును ఉవసంహరించెను ధృతరాష్ట్రుడు తన పనికమైన దివ్య చతవులతో పాపపంకిలభరితమైన ఈపొడులోకవ..ను చూడజాలన ననియు?” తనకిచ్చిన దివ్యదృష్టిని ఉవసంహరింపుమనియు[ ప్రార్థించెను. శ్రీకృష్ణుడు “మామా* నీవెట్లు అభిలషించితివో అల్లే అయ్యెడుగాక” అనెను '్రీకృష్ణుడు భీష్మః (దోణాది కురువృద్దుల పార్ధనల స్వీకరించి వారందరికి వీడ్కోలుచెప్పి రధారోహణము గావించెను కర్దుని చేరబిలిచి “నీతో ఏకాంతముగా ముహూ _రృమ్మాతంబు మాటలాడవలయు నేను విడిదిచేసిన విదురునింట్‌కి నీవు వత్తువా? లేక మీ ఇంటికే నేను వతునా? యనగా రాధేయుడు “నేనే నిన్ను కలిసెదనని చెప్పెను విదుర నివాస మున కుంతిని దర్శించి ఆమెకు కౌరవసభా వృ క్తాంతము దెల్చి, భవి తన్యము నెరింగించెను అంత కుంఠితన మెనల్లుడై న దేపకీనందనునిః తన ప్యతులను వీరవృత్తము గలవారిగ తీర్చుమని (పార్థించిః స్వామికి వీడ్కొలు నొసంగెను సుర్యోదయాది ఘడియలలో స్వామి రధమధథి రోహింవ బోవువేళ వెన్నునిజూడ నంగరాజు వచ్చెను ఇరువురును రధ ముప్పై ఎరనులో కుళస్థలికి చేరిరి ఆఅగ్నిదత్త రధదహనము నుండి ఫల్గున ర్ట దుర్యోధనుని వతనాంశరనుః పాండుకుమారులు తమతమ యరద ములపై జరుశిబిరముల జేరజనిరి వారు రధావరోహణముజేయు సమ యమున నా[శితరక్షకుడగు శ్రీకృష్ణుడు అర్జునునిగాంచి *ఓిపొర్ధా! గాండీ వమును, తూజీరముల నావలనుంచి నీవు [పధమమున రధము దిగుము ఆవల నేను దిగియెదన”ని ఆదేశించెను అర్జును డల్లొనర్చిన వంటనే అగ్నిదత్తందై న ఆ దివ్యరధము తురంగసహితముగ ఒక్క.పెట్టి భస్మమైపోయెను.. దానిని గాంచి ఎల్లరును సం(భమాళ్చరములి మునింగిరి అంత నర్జునుడు అచ్యుతునకు నమస్కరించి “దేవా!

్రీకృష్టాపతార వ్వై భవము 267 రధము దద్ధమగుట మహాశ్చర్యమ.గనున్నది అపూర్వంఒయిన ఇట్టి సంఘటనకు ' కారణమేమి? నేను వినదగునేని తెల్పుమని వేడుకొనెను వెంటనే శ్రీకృష్ణుడు “గురుకర్జుల యస్త్రాగ్నులచే ని రధము ఎన్నడో దగ్ధమై యుండెడిది కాని నేను రటించికిని నేటీకా రధముతో నవసరము తీరుటచే భస్మమగుటకు విడిచితినినెను అచటి వారెల్లరు శ్రీకృష్ణుని అభయ దీక్షకు కడుంగడు ముదమందిరి అర్జునుని శపధ సాఫల్యము

సవ్యసాచి దక్షిణ సమరాంగణమున వెనుదియని సంశప్తకుల సెల్లిర నుక్కడించి థీకృష్ణునిళో తిరిగి శిబిరోన్నుఖుడై నిశ్శబ్ద వాతావరణము గాంచి స్తబ్బుడ్డై కేడు శంకించసాగను _యుధిష్టిరు డభిమన్యుని శౌర్య (వతావముల స్మరించుచు శోకించుచుండ శ్రీకృష్ణొర్దునులు కాంచిరి ధర్మ జుని స్థితి గాంచిన గాండీవి వసిబాలునివలె రోదింవసాగను మాధవు దిదియంతయు విధివై పరీత్య మనెను యుధిష్టిరు డర్టునునితో సై ౦ధవుడు తమవారినందరిని పద్మవ్యూహములోనికి పోనీయక శంకర వర్యపభావ మున భీకరమైన పోరుతో నిరోధించి వ్యూహములో నభిమన్యుని వీకాకిగ వేసెననెను

భీభత్చు డంతర్నుదుడై ఉతేగీ “ఎల్లి సైంధవు జంపుదు నెవ్వ రడ్డుపడిన నిమర దేకది

చంవతేకున్నం బావక జ్వాలలందు భష్మమైవోదు న నీగాండివ ఎబుతోడ”

అని భీషణ్యపతిజ్ఞ గావించెను

థ్రీకృష్ణు డింకను శోకించుచున్న ధర్మజునకు దై ర్యవచనముల జెప్పి కీరిటి నాశీర్వదించి నుత్సాహవరచ వలసినదిగ ధర్మజుని గోరెను పార్ధుడు అన్నకు పాదాభివందనము జేయ నాతడు దిగ్విజయము గొంచు మని దీవెన లొనంగెను ఆఅ ర్యాతి పార్టుడు దికీశుడైై (త్యంబకపూజ జరిపి దర్శశయ్యుపై వరుండునట్లు మాధవుడు నియోగించెను

*పాండవ విజయము = తీరువతి వేంకటకవులు

268 థీకృష్ణావతార వైభవము ఈపక్షమున నిట్లుండ నాపకమున దుర్యోధనుడు చారులవలన వివ్వచ్చుని ప్రతిన తెలిసి 1దోణాదులకొ సమాలోచనము చేసెను జయ[దధనాముడగు సై ౦ధవుడు దుర్యోధనుని కనిష్ట సోదరియగు దుస్ప అకు భర్త _ఆవడు పార్టుని (సతినవిని భయకంపితుడ్డై రణరంగమును వీడి తన పురమున కేగ ముద్యు బ్రడయ్యెనము (వోణు దుర్యోధన, కర్ణః కృపొశ్వళ్థామాదులు సైంధవునట సంపూర్ణ రక్షణ కల్ఫించెదమని ఉఊల్సౌాహ పరచిరి ఆ ఘోర్యకిన నెజింగిన ఇరుసేనామహార్దవములు భయందోళనా తరంగ శల్లోలితము అయ్యెను * రారాజాదు లిట్టుల అందోళన మొంద సాగిరి *మన సర్వశక్తులు పణంబుగ బెట్టి ఎట్టులేని సైంధవుని మరునాటి సాయంసమయము వరికు రక్షింప గల్షితిమేని పార్టు డాత్మాహుతి చేసు కొనగలడు పిదప మనకు జయము నిశ్చయము కాని అగోచరమర్శ జ్ఞుదగు శ్రీకృష్ణుడు కవ్వడిని కాపాడుకుండునా?” పాండవ యోధులెల్ల రప్పట్టున ఇటుల తల్ల డిల్లుచుండిరి “ముందు వెనుక అరయక న్నుదేకాటోపమున నిట్టి బిట్టగు పతిన జేసిన నరుడు నియమితకాల వ్యవధిలో కృతకృత్యుడు కాగల్గునా? కానిచో మనగకి యేమిఖొ సర్యజ్ఞుండై న శ్రీకృష్ణుడు సై తము తీవయోచనా నిమగుఎ డయ్యెను ఎస్టు లైనను తనకు (పియతముండగు ఫల్ల్గునుని కృత (పతిజ్ఞాని చేయవలెనని ఆ మహాదేవుడు నిశ్చయించెను గతించిన సొభ్యదునికై శోకసంతప్తులగు ధర్మజః పొర్థం సొభ్యదా దుల నెల్లర తగువిధమున నూరడించి సారధి దారుకుడువెంటం గౌ మురారి తన నివాసమున కరిగి కర్తవ్యములను తలపోయుచు శయ్యపై నెన్ను వాల్చెను.. దారుకుడు స్వామీ కడకుజేరి రాతి (పొద్దుబోవువరటు న్మిదింవ కున్న దామోదరుని గని “దేవా? గురు, కృప కర్ణం శల్యాశ్వక్థామాది మహాయోధుల నిర్దించి కిరిటి శేపు తరణి (గుంకకమున్నె తన దుర్భ టి (వతిన నెరవేర్సగల్లునా[ొ యని (ప్రశ్నించెను. అంత థ్రీకృష్ణుడు *కం “నాలో సగ మర్దునుండే వాలమునం దతని కగుట యరుదేయెతై ఇశ్రీ కుముభాగవతము (దోజపర్వముద్వకీయభ్వానము 350వ వద్యమి

శ్రీకృష్ణావతార వై భవము 269 “క్రవ్వడితోడిదే నా జీవితము ఆతడు లేనిదే నేనులేను సర్వ విధముల పార్థుని రకీంపగలను అఆ వైఖరి శీపటి దినమున లోక మెలుంగగలదు ” అని ఖండితముగ భగవానుడు తన నిర్ణయమును వ్యాకుచ్బెను ఇయ్యుది అ వరంధాముని భ క్రాభయదీకేకు పరాకొష్టకాదా?

పరీక్షిత్తుకు (పాణబిక్ష

జీల వావ అసల శ్రీకృష్ణుడు ద్వారకనుండి ఒలతొమ్మ సాత్యకి, కృతవర్య:? సాంబ, వసుదేవ, సుభ్యదాదులకో హ స్తినకురాగా, ధృతరాష్ట్ర యుయుత్చ, విదు కులు వారినుచితరీతి స్వాగతసతా్యా రముల నలరించిరి ఉఊత్తరకు మృశు డైన శిపవు జన్మించెను అంతఃపురకాంతలు నృుత౭ళవును గాంచి దిగ్భాాంతిచెంది, రోదింపసాగిరి సుభ(ద్రః కుంతి, (దౌవది, ఉత్తర థ్రేకృష్ణుని ప్రార్ధించి శిపవునఖు (ప్రాణభిక్ష వసాదింపుమనిరి ఉక్తర ధరణిపై [వాలి చ్కకికి (మొక్కి శరణువేడెను వారి (పార్టనల నాలింవి అశ్వత్థామ (వమయోగించిన (ుహ్మశిరోనా మకొస్త్రము నువసంహరించి పాండవ[పీతికరముగ వాలుని (బకికించెను ఈ బాలుడు తనకు తల్లి గర్భమున కనబడిన దేవుడే లోకమంతటను కలడని పరీక్షించుటచే నీతనికి “పరీక్షిత్తు అను నామము (సిద్ధి కెక్కెను అదియునుంగాక (వాణం బులు పరికీణంబులై జన్మించుటచే వానికి పరీజీత్తు అను నామము (వసిస్ధ

మయ్యెను

ధర్మజుని అశ్వమేథము వేదవ్యాసుడు వాస్పిన కరదెంచిః యుధిష్టిరు నాశీర్వదిచి క్షిమ సమాచారములరసి) యుధిష్టిరుని అశ్వ మేధయాగము జరుఎమని (పేరే పించెను యుద్ధానంతరము ఖజానా ఖాశీయగుటచే ఈ యాగము నిర్వ హించుదెట్లాయని ధర్మజుండు సందేహింటు 'వేదవ్యాని.డు తనకొచింత వలదని, తాల్లి మరుత్తుయనురాజు తన యపార ధనరాసుఅను హిమాలయ వర్వత్మశేబులలో రహస్యస్థావరమున నిక్‌ప్త మొనరంంపననియు: ఆ (వదిశము కాను చూపెదనీనియు? ఆ నిధులను నిస్సంకోచముగా నశ్వ

270 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము మేధయాగమున జపయు క్తమగుననియు జెప్పెను అజాతశ్వతు వందుల శియకొనిః ధృతరాష్ట్రః విదురః గాంధారీ? కుంతీదేవుల యనుమళి బడసెను థ్రీకృష్ణుని యాగమున కాహ్వానింపవలసినదని చారులను పృత్తెంచెను హస్తిన రక్షణకై యుయుతక్సునిః విదురుని నియమించి, వేదవ్యాసునితో సోదర సైన్యసమేతముగ హిమాలయిుమున. కరిగి అమేయధనరాబుల కొనివచ్చెను

యొధిష్టిరుడు ధౌమ్యుని, వేరవ్యాసుని యజ్ఞనిర్వహణ కువ్యకమించ వలసినదిగ _పార్థించెను యజ్ఞాశ్వమును పదో కృముగ పూజించి దిగ్వి జయయా్యత్రకై పనిచిరి అశ్వరక్షణకును, ధర్మజుని సార్వభామాదికారము సాటిరాజులచే నామాదింపజేయుటబను కిరిటి బయల్వెడలెను ధర్మనంద నుడు పార్టునితో రుధిరము చిందింపకియే. రాజుల నెల్లరను జయించి విజయుడవ్వై మరలిరమ్మని ఆశీర్వదించి పంపెను విపియుడు రాజాధి రాజుల నందరిని నిర్జించెను ఆతడు తన కుమారుడై న బ్యభువాహను నెదుర్కొనగా నీరువురు పారులి మూర్చిల్లిరి అర్జునుని భార్య ఉలూచి నాగలోకమునుండి సంజీవినీమణిని దెచ్చి? వారిని మూర్శనుండి దేర్చెను అర్జునుడు బ్యభువాహన, చ్యికాంగదం ఉలూచులతోను, యాగాశ్వము తోను హస్తిన కేతెంచి? ఎల్ల రట ముదము గూర్చెను ధర్మజు డివ్విధమున అళ్వమెధయాగమును దిగ్విజయముగ పరిసమాప్తి గావించి, అనంత మైన ధనః కినక, వస్తు, వాహనములను పండితపొమరులటు, పేదసొద లకు రాజసూయము నాటికన్న మిన్నగా, దానధర్మముల గావించిః అమరయశము నార్జించెను యాీోగౌనంతరము స్వామి బలరామాదులతో ద్వారక కరిగెన్సు

ెధాడాకయదా మా

దివ్య వైభవవా 9౮ాని 11. యోగేశ్చరకృష్ణ 2713/5 12. వికుంరకృష్ణ 376-382 13. గీత ప్రాణికోట్లకు పెన్నిధి 383-385 14. శ్రీకృష్ణ నీరాజనము 386-302

యోగేశ్చరకృష్ణ అర్జున విషాదయోగవుఎ 271 సాంఖ్యయోగము 273 కర్మయోగము 282 క్ఞానయోగము ఎం 289 కర్మసన్న్యాసయోగము 298 ధ్యానయోగము 307 విజ్ఞానయోగము అవటం తెక్షేక అతర పర్యబహ్మయోగము 321 రాజవిద్యా రాజగుహ్యయోగము 325 విభూతియోగము 336 విశ్వరూప సందర్శనయోగము జ ౩3౩5 భ క్తియోగము 343 క్షత క్షేతజ్ఞి విభాగయోగము ఆ 34 గుణ్యతయ విభాగయోగము ప్రకరం పురుషోత్తమ (సాప్తియోగము 35ళ ద్హైవాసుర సంవద్విఖా గయోగము ల 360 శద్దాతయ విభాగయోగము 363 మోకసన్న్యాసయోగము 3ెగ్ర?
వికుంర కృష్ణ ముసఅము పుట్టుట 376 కృష్ణుని వైకుంఠమున కాహ్వానించుట 377 యాదవుల అత్మ విధ్వంసము 378 అవతార పరిసమాప్తి _ కథియుగారంభను 379

272 శ్రీకృష్ణావతార వై భవము కూఢులె నరనారాయణులు తమ దేవదత్త, పాంచజన్యములతో విజయ శంక్రారావము గావించి తమ సేనల నుకృాహవరచిరి

భీముడు పొర్యడఘమును ధర్మరాజు అనంతవిజయమును? నకులుడు సుఘోషమును? సహదేవుడు మణజిపుష్పమును పూరించిరి అభిమన్యుడు, కాశీరాజు, శిఖండి: ధృష్టద్యుమ్నుడు; విరటుడు, సాత్యకి (దుపదుడు, ఉప పొండవులు వారివారి శంఖములను పూరించిరి ఆ ధ్వనులు దుర్యోధనాదుల హృదయములను ఖేదించెను అర్జునుడు గాండీవ మెక్కు పెట్టి థీకృష్టే భగవానునితో ఇట్లనెను “ఆచ్వుతా! రధము నిరుసేనలమధ్య నిలుపుము ఈ యుద్ధములో నేనెవరితో పోరాడవలెనొ వారినిమూచెడన”ొనెను అర్జునుడు ఇరువై పులనున్న తాతలను, గురువులను, తం(డులను, మేనమామలను అన్నదమ్ములను, ప్మతపౌ్యతులను, మి్మితులను గాంచి విషద్తహృదయుడై యిట్లనెను ణ

“థీకృష్ణా' యుద్ధనన్నద్ధు లైయున్న ఈ బంధుకోటిని లీక్షించి నంతనే మేను కంపిందచున్నది అనయవములు శిధిలమగుచున్నవి నాలుక తడియారుచున్నది రోమములకు గగుర్పాటు కలిగెను. గౌంకీ వము. చేతినుండి జారిపోవుచున్నది కాబ్ళ గజగజలాడుచున్నవి! మనస్సు వికలమగుమున్నది కాన నేనిట నిలువజాలకున్నాను. కేళవొ' అపశకునములు గోచరించుచున్నవి సమరమున న్వజనసంహారమొ (శేయోదాయకము కాదు *

“అచ్యుతా! నాకిట్టి విజయ మకఠ్కరలేదు రాజ్యసుఖముకూడ వలదు గోవిందా*' ఈ బందుగులెల్ల రు మడిసిన పిదప రాజ్యభోగములేల? తుదకు (తుకే నిష్ట్రయోజనము ఎవరి నిమిత్తము రాజ్యమును, భోగములను? సౌఖ్యములను కొరుచుంటినో, వారే మాన్యప్రాణములమీద వాంఛవీడీ యుద్ధభూమి. చేరిరి వారెవరన్నచో గురువులు బంధువులు మధు సూదనా! తిలోకాధిపత్యము. నాలు రానున్నను వారిని చంపదలచు న లెదు. అందుచే ఈ రాజ్యమునత్తై వారిని సంపహరింతునొ? జనార్ధన్‌? దుర్యోధనాదుల జంప్పటచే నాకేమి సంతోషము? అటి జాంధవహత్యవలో మనట పాపము చేకూరును | ది

థీకృష్ణావతార వైభవము 273

*మ్రాధ్రవా? బంధుసహితఈల్టై న దుర్యోధనాదుల మట్టబెట్టటకు మనము ముందంజ వేయరాదు స్వజనుల సంహరించుటలో సంతోషమేమి? వారు లోభమున మజిహినులగుటచే కులకయమువలన కల్లు దోషమును మి(త్రి(దోహముచే సర్యకమించు సొాతకమును కనుగొనజాలరు

జి జరార్ధనా? కులకతయమున సంభవించు దోషమును మవము సహింపగల్గినను మనమీ పొపమునుండి బయల్బడుట కేల యత్నింపరాదు? కులక్షయమువలఅన సనాతనధర్మములన్నియు నశించును ధర్మము సన్నగిల్లినః ఆధర్మము శులమునందంతట వ్యాపించునులో

“శ్రీరృష్టా' అధర్మము విస్తరించిన కులస్తీలు వపతననుందుదురు స్త్రీల పతనము వర్ణసంకరమునకు దారితీయును ఇట్టి వర్ణసంకరముచేయు కులఘాతటలకు? కులమునకు నరక్శస్రాప్తియగును అందుచే వారి పితృ దేవతలు పిండ్యపదానజలతర్పణరహితులై. ఆధోలోశమునకు చేరుదురు ”

“జనార్దనా * కులఅధర్మము లంతరించిన మానవులు నరకమువ కేగు దురు ఇదియంతయు విచారకరము ఏలనన రాజ్యముకొలణకు స్వజనుల వధించుట కుద్యమించితిమి మనము మహాపొవమున కుద్యు క్తుల 'మైనాము నె

శస్త్రాస్త్రపాణులగు ధార్తరాష్ట్రలు అస్త్రనన్న్వ్యాస మొనరించిన నన్ను రణరంగమున సంహరించినను నాకు [శేయస్కరమేః

సంజయుడు ధృతరాష్ట్రినితో నిట్లచెప్పెను అర్జునుడిట్లు చెప్పి వ్యెకులచిత్తుడై. దుఃఖితుడై ధనుర్చాణముల విసర్జించి రణరంగమున రధము వెనుకభాగమందు కూర్చొనెను

ఇవ్విధమున ఉసనిషదర్థ (వతిపొదకమును, (టబహ్మవిద్యావిషయక యోగశాస్త్రమును, థ్రీకృష్ణార్జున సంవాదమునగు భగవద్గీత యందు అర్జున విషాదయోగ మను (పధమాధ్యాయము సమాప్తమయినది అజవాస్టుారస్థ పసం లాంథిం-గా.

274 శ్రీకృష్ణావతార వై భవము భగవద్దిత = ద్వితియాధ్యాయము సాంఖ్యయోగము

మాహపౌొశమున తగిలి మానవుడు అధర్మమును ధర్మముగొ తలంచుచుండును మోహమునకులోనై అర్జునుడు స్వపరభేదము ను తిలబి విషజ్జుడయ్యెను శ్రీకృష్ణుడు ఈ భేదమును మిధ్యయని తెలిప దేహవసునకు ఆత్మకుగల భిన్నత్వమును సాంఖ్యయోగమున విశదవఅచిను దేహము యొక్క అస్థిరత్వమము భిన్నత్వమును, ఆత్మయొక్క శాశ్వతత్వమున.. ఏకత్వమును థెలిపెను మౌొనవుడు కేవలము రుషార్ధముఅ కథికరి యగునేకాని ఫలితమునకు కాదు కర్తవ్యపసరాయణత్వము నెటింగి అతడు కరృవ్యపాలనము స్మకమముగా నీర్వహించినచో 'మోడమును బడియ గఅడు

సంజయుడు ధృతరాష్ట్రునితో ఇట్లనెను “అవ్విధమున దయార్ధ) హృదయుడై. అ్యశువులతోనికిడి కర్తవితావిమూఢుడిన అర నుని నేప ముగాగొని భగవానుడు యోగళాస్రోగివేదేశ మారంభించను శ్రీభగవాన్‌ ఉవాచ __

అర్జునా: ఈ విషమ సమయమున జ్ఞానులకుండరానిదియు: స్వర్గ మున కడ్డుతగులునదియుు అవయశ్కరీనదియు నగునటి వివాటీ మునకు ఎట్లులోనై తివి? పార్థాః భీరుడవుశావందు. ఇది నీకీ తగదు త్తు[దమైన హృదయదౌర్పల్యమును పాఠర్యదోలీ మేల్కొంచుము,

జోకుదం హృదయదార్చల్యం త్యక్య్యో త్రిష్ట పరన్త్నవో అర్జున ఉవాచ __

మధుసూదనా? పూజనీయులగు ఖీష్మాచార్యులను? (దోణాచార్యు లను రణరంగమున బాణముల నెట్ల్టుబాధింపగలను? మహిత్ముల్తై న గురుజనుల సంహరించుటకన్న ఈ లోకషుందు బిచ్చమెతుకొని భుజించుట కడులిస గదాః గురుజనులను చంపి రుధిరష్తావింమెన అరకామభఖోగములను అను భవింవదగునా? అదియునుగాక యిగమున జయోవజయము లెవరివట్ల నగునో తెలియదు ఈ రెండింట ఏది సుంచిదనియో తెలియదు కార్పణ్య దోషముచే నా స్వభావమే మారిపోయెను ధర్మసమ్మూఢవై. నిన్ను వేడుచున్నాను వీరిని చంపుట లెస్సయా? మానుట ధర్మమా? నేను నీ ఏష్యుడను. నీ శరణు జొచ్చికిని "కర వ్యము నుపదేశింము నానన ప క స జ “థ్రీభగవద్దితా” 2వ అధ్యాయము, 3న క్లోకం

థీకృష్ణావతార వై భవము 275 (నవంచమందు రాజ్యము, దేవలోకాధిపత్యము లభించినను నా యింది కములను శోషింవజేయు. దుఃఖము నుపళమింపజేయు మార్గము నాకగోచరము సంజయ ఉవాచ ___

శ్యతువీరభయంకరుడగు అర్జునుడు ఇవ్విధమున శ్రీకృష్ణ పరమాత్మతో నుడివి యుద్ధము చేయజాలనని చెప్పి మిన్నటండెను రాజా* అట్లుష్షురుసేనావాపానుల మధ్య దుఃఖపూరితుడ్డై యున్న అర్జునునితో థీకృష్ణభగవాను డిట్ల నెను థశీభగవాన్‌ ఉవాచ __

నీవ భీష్మాదులగూర్చి ద.ఃఖింవనేల? విజ్ఞునివలె (పజ్ఞావాదము గా విలచుచున్నావు కొని పండితులు మరణించినవారికొఅకను, (బతికి యున్నవారికొఅబను ద.ఃఖింపరు వాస్తవ మేమనగా నేనును, నీవును, ఊకాజులును ఎపవ్పుడునూ లేనివారము కాము మనమందరము, ఈ దేహము నశించిన పిదిపకూడ నుండెడివారమే ఆత్మకు ఈ స్థూల దివామునందు బాల్యము: కౌమారముః యౌవనము: వార్థక్వము కల్గు చున్నరీతిగనే మరియొక దేహమును కలుగుచుండును పండితుడైన వాడు దేహవినాశముగూర్చి మోహమును పొందువాడుకాడు కౌంతేయా। సంచతన్మా(_కల వలన జన్మించిస ఇం్యదియములయొక్క, శబ్ద స్పర్మాది విషయములు. శీతము, ఉప్పము, సుఖము? దుఃఖము మున్నగు ద్వంద్వ ములను కలుగజేయును అవి వచ్చుచు పోవుచుండును కాన అనిత్యములు వీనిని సపింపుము ఎరుష్మశ్రేస్టా: అర్జునా? ఈ చుఖదుఃఖాది ద్వంద్వ ములను సమానముగ చూచుచు వ్యాకులచిత్పుడుగాక ఏ పురుషుడు నిశ్చ యుడ్లై యుండునో వాడు ముక్తిని బడయును

అసక్తుకు జేరిన దేహాదు లుండవు? సత్తగు నాత్మకు లేమిలేదు నాశనులేదు తత్త్వజ్ఞానులు ఈరెంటియొక్క రహస్యమును (గహించిరి ఊఆక్మ ఈజగమందెల్లి డల నిండియున్నది ఆ ఆత్మయే నశింవని (బహ్మ్‌ మని తెలియుము అవ్యయమగు నీ యాత్మకు నాశము కలుగజేయునది లెదు అర్జునా, నిత్యమై, అరంతమై, వికరూపమై: ఆవినాశమై యొష్పు నీ

276 శ్రీకృష్ణావతార వై భవము యాత్మ (దేహధార్శి యొక్క దేహములు నశించునని చెప్పఒడినని కాన యుద్ధము చేరాము. ఈఆత్మను చంపెడివానిగను: చంఎఒడువానిగను తలపోయువాడు కేవలము అక్జాని ఈఆత్మ ఒకప్పుడు ఎంట్టిన దికాదు మరణమొందదు కొంతకొాలముండునదియు, కొన్నాళ్ళుండి పోవునదియు కాదు వీలనన ఆత్మ జన్మలేనిది సదా ఒకేరితి నుండునది, శాళ్వేలే మైనది, అనాదియైనది శరిత మంతరించినను పోవునదికాదు

పార్థా: ఎవడు ఆత్మను నిత్యమైనదానిగను, నాశనములేనిదా నిగను, ఎట్టుకలేనిదానిగను, అవ్యయమైనిదానిగను తెలియుచున్నాడో? ఆండు ఎవరి నెట్లు చంఎను? ఎట్లు చంపించును? నూనవుడు జీర్షించిన ఒట్టిలను విడిచి, [కొత్తవస్త్రములను ధరించుచందమున అత్మ జీర్ణదేహసు ల వీడి? నూతన శరిరమ.లఅ పొందుబుండును ఆత్మను శస్త్రములు జీదింవజాలల? అగ్ని దహింపనేరదు, జలము తడుపజాలదు, వాయువు శోషింస జేయ తేదు అది నిక్యము అంతటను నిండియున్నది: స్థిరమైనది, అచంచల మైనది, అనాదిగానున్నది మరియు అది చతురాదిం్యదియిములకు గోచి రింందు మనసుచే నాలోచించుటకు వీలులేనిది ఎట్టి వికారములినిదని తత్వష్థాలు చెవ్వుదురు కావున ఆత్మయొక్క నిజస్థితిని గుర్తించి యుద్ధము జేయుబకై శోకింపకుము. అర్జునా? నీవొంవేళ ఆత్మను సదాపుట్టుచు చచ్చుచు నుండెడి దేహముగానే తలచినను: నీవు దుఃఖింవ పనిలేదు ప నది గిట్టక తప్పదు గిట్టినది మరల పుట్టుట నిశ్చయము కాన ఇల అనివార్య్టిమగు కార్యమునీకై. నీవు దుఃఖించదగదు అడ్దనా* శరీరాదులకు భూతముల జన్వక ముందును మృత్యువు సిదవనుగల స్టితి అన్య క్షమా మధ్యస్థితి వ్యకృము అట్టి భూతముల విషయమున చింతింఎనేల? భూ ములనగా స్థావరం జంగమ్క సృష్టి కొందరీ యాత్మను వింతగా అశ్చేరీ ముకో ఇతరులకు చెస్వుమురు, మిగిలినవారు వినియు? ఆత్మిను తెలు కొనజాలరు _ పిపీలికాదిబహ్మపర్యంతమును ఉండెడి దేహములం ఉఊండునట్టి ఆత్మ చంపబడ దగినదికాదు కొవున ఈ భీష్మాదులకొఐేకొ సర్వభూతములకొజికును నీవు దుశథింపరాదు

క్‌ ఇంతవరకు థ్రీళృష్ణపరమాత్మ ఆత్మయొక్క శాశ్వతత్వమ దు

శ్రీకృష్ణాపతార వైభవము 277 దేహముయొక్క అశాశ్వతత్వము.ను తెలిపి, ఏ స్థితియంద్దై నను దేహము నశింపవలసియున్నదని అంగీకరించునపడు స్వజనులు: పరజనులు అను కారతమ్యమును వహించి అనగా కౌరవులు నావారు అని యెంచి? వీరినెట్లు వధింతునా అని శంకించుట మోహఫలితమని తెలిపి? ఇకపై అర్జునునకు క్యియధర్మములు చెవ్వుమున్నాడుః

ఇంతేగాక నీ స్వధర్శ్మమునుగూర్చి విచారించినను సీవు చలింప దగదు వీలననగా క్యతియునకు ధర్మయుద్ధముకన్న వేరు మేలేమికలదు? పార్ధాః స్వర్గద్వారము తెరువబడినట్లు తనంతటతావై తటస్థించిన యుద్ధము సొభాగ్యవంతులగు క్యతియులకు మా్యతమే లభ్యమగను ఇంకేగాక నీవు ధర్మయుద్ధమును చేయవేని స్వధర్మమును కీర్తిని కొల్పోయి పావము నొందుదువు ఎల్లరును శాశ్వతమైన నీ యపకీ రిని గూర్చి చెవ్పుకొందురు. పదిమందిలో గౌరవింపబడినవానికి అపకీర్తి చావుకన్న దుర్భురము నేటివరకు ఏ మివారధులు నిన్ను గౌరవముగ చూచుచున్నారో: వారెల్లరు నీవు తమకు భయవడి యుద్ధమునుండి విర మించుకొంటివని తలంచి నిన్ను హీనముగ జూతురు నీ శృతువులందరు నీ సామర్థ్యమును నిరసించుచు: నిన్నినరాని మాటలందురు. నీకు యింతకు మించిన దుఃఖముండునా? యుద్ధమున మరణింతువాః స్వర్గ మును బడయుదువు శ్యతువుల జయింతువా? రాజ్యసుఖముల ననుభ వింతువు కావున పార్థా* లెమ్ము యుద్ధసన్నద్ధుడివు కమ్ము!

సుఖదుఃఖములను లాభనషములనుః జయావజయములను సమా నముగ భావించి, అటుపిమ్మటన్‌ యుద్ధ మొనరించుడకు సంసిద్ధుడవు కమ్ము అట్టిచో పాపము నిన్నంటదు అర్జునాః నీకు సాంఖ్య సిద్ధాంతము ననుసరించి నీ కర్తవ్యమును బోధించితిని ఇప్పుడు కర్మయోగవాదము ననుసరించి తెలుఎచున్నాడ వినుము దీనివలన నీవు కర్శ్మబంధనములఅ చిక్కుపడవు

ఈ కర్మయోగమునందు ఆరంభ నాశనము లేదు విఘ్నములు రావు ఈ ధర్మము కొంచె మాచరింవబడినను గొవృదియగు భయము (సంసారము) నుండి సంరక్షించును అర్జునాః ఈ యోగవిధానము

278 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము నందు నిశ్చయాత్మకమగు బుద్ధి వీకరూవమునందే యుండును నిశ్చ యములేని వారి బుద్ధులు లెక్కలేనివిగను, కెర్మా పేకనుబట్టి అచవే-శాఖలు కలవిగను ఉండును

వీకహూపమున ఉన్న బుద్ధి వీకక్వమును వీడి అశేక ఎిద్ధులుగ మారినపుడు అది బుద్ధి అనఎడదు అప్పుడది వాసనారూనము పొందు చున్నది

అడ్ధనా! మూఢులు స్వర్గఫలముకన్న _ వేరులేదని వేదములలో చెప్పబడిన అర్థవాదము యందు ఆస క్రికలవారై భావించుచుందురు ఇట్టి వికసించిన అతవలె సున్నికమైన స్వర్గఫలమును. (పకిపో దించు వాళ్యములను నమ్మి కోరికలను వారు ఉంచుకొని స్వర్షఫలమా నందాశ గలవారగుదురు న్వర్గఫలోపభోగ మైన పీదవ జన్మమును కర ఫలములను ఇచ్చుచుం డెడిదియు భోద్దై శ్వర్యములు కల్గించెడిదియునగు గతిని గూర్చి విపులముగ వర్ణింతురు భోగములయంద.ను ఐశ్వర్య మందును _ప్రసదక్తులై, అట్టి వాక్వములచే మతిచెడినవారలకు సమాధి విషయమై నిశ్చయాత్మకమగు బుద్ధియుండదు అర్జునా! వేదములు సత్తనర జస్తమోగుణములను కలిగియున్నవి కావున నీవిట్లి మూడు గుణముల కతీతుడవై * సత్వగుణమునందే ఉండి వి వసువ నపేకింపక ఆత్మ జ్ఞానము కలవాడవు కహస్ముం హా

జలాశయము కందెంత జలమున్నను మనుజుడు తనకు కావలని నంత జలమునే తీసికొనినట్లు జ్ఞానియగు (బ్రహ్మవరాయణుడు. వేదముల నుండియు: ఆక్మ్కాసుభవముల నుండియు అంతే [వయోజనముపొందును,

క్లో! కిర్మణ్యే వాధికార స్తే మా ఫలేషు కదాచన:

మా కర్మ ఫల హేతుర్భూర్మా తే సంగోఒర_స్త్వ్యకర్కణీ నీకు నిత్యనైై మిత్తికాది కర్మలయందే అధికారము కలదు ఆ కర్మ్శఫలను నందు నీక్రేమియు నధికారము లేదు కర్శ్మఫలమునకు కా రణభూతుడనే షవులయం కావలదు అయినను కర్మ అనుయోగమనగా లాభనష్టముల సను

“శ్రీ భగవద్గీతా” 2వ అధ్యాయము; 47వ శ్లోకము

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము 279 బుద్దివ్నై యుండి: ఆసక్తి విడిచి యోగమ.నందు మనసు నుంచినవాడవ్వై కర్మల నాచరింపము కొరికలేని నిర్మల మనొాబుద్ధులతో గూడిన కర్మ ములకన్న కామ్యుకర్మములు క్షుదములు కామ్యుకర్మము అనగాకోరికతో వేసిన కర్మ, కామ్యుకర్మలకుపాల్పడువారు చినులు హీనులు కావునసమత్వ బుద్దిని పెంచుగానుము సమత్వ్యబుర్ది గలిగినవానిన ఈ లోకమండలి పాప సణ్బృములు తాకజాలవు కాపున బులని సమయోగముతో సమన్వయించు టకు యత్నింపుము సమత్వబుడ్ధి కలుగుటయే కార్యకుశలత్వము సమత్వబుడ్రిగల పండితులు కర్మములచేగల్గు ఫలములను విడిచి; జన్మ బంధము.నుండి విముక్తులై నిరుష్కదవమగు స్థానము (మోక్షము) నాందు చున్నారు. నీబుద్ధి ఎవ్పుడు దీహాభిమానమును? వ్యామోహమొను విడిచి కాలుష్యమునుండి విడివడునోః అప్పుడు నీవు వినదగునవిః వినినవియగు కర్మఫలముల వ్వైరాగ్యవ-ను పొందుదువు ఎల్లపుడు వలువిధముబైన వేదాంతవాక్యముల వినుటచే సీబుద్ధి చంచలముగానున్నది. ఎవ్వుడది సమావస్థ్ర (సమాధి) యందు నిశ్చలముగనుండగలదో అవ్వడే నీకి యోగఫలము లభించును అర్జున ఉవాచ *__ వష్తములేవి? స్టేకవజుదెట్ల మాట్లాడును? ఎట్ల కూర్చుండును?. ఎట్ల థీభగవాన్‌ ఉవాచ _

పార్గా వికృతం దు అట నన పిన మురరస నవ్య కోంకలను యుండునో అప్పుడే సిక పకాడనీ పవ చు. అగ్నపజచి సంతుష్టుడై

ఫ్థతపక్తాడని పొప్పఒడును

ఆత్మమూలమున అత్మ్న్మయందు సంత్సుషుడె అక్కానంచమును లోవల అనే షెంచుటు మా యుండుటయనగా వులపై, నన్ని వేశములపె వ నలవి నుల నొసంగు వస్తు స్టికులందును (వలోభమునబ భగ లపై ఆధారపడకుండుట ఎట్టి పరి సంతోష నుగొనట్టి భావనయే ఆనందము ఆత్మకు

షమ్సు కల్టించును ఖ్‌ ల

280 థ్రీకృష్ణావతార వై భవము ఏ పురుషుడు ద.ఃఖమందు దిగులుచెందక, సుఖమందు సంత సింపక నిశ్చలుడై యుండునాః ఆతడు స్థి్యప్రజ్ఞుడు: లేక స్థిరబుద్రియగు మునిః లేక నిశ్చల (పజ్ఞావంతుడని పిలుపఒడును ఏ మానవుడు సర్వత కోరికలేని వాడై, వభావభముల కతీతుడై : సంళోషవిషాదములకు లోను కాడో ఆతని బుద్ధి స్థిరమైనది ఈ యోగపు ను అభ్యసించిన మనుజుడు తాబేలు తన యవయవములమ లోనికి కూడదీసికొనునట్లు తన ఇందియ ములను లౌకిక విషయములనుండి కూడదీసుకొనగలిగినప్పుడు వానిబుద్ధి నిశ్చలఅమైయుండును దేహధారి నిరాహారియైనప్పుడు వాని శ్వ, స్పర్మాది జ్ఞానములు కీజించును కాని అభిలాష ప్యూతము నశింపదు ఈ అభిలాష పరమాత్క జ్ఞానము పొందినంతనే లేక భగవత్సాక్షాత్కారమైని పిదప నశించును అనగా ఈ వాక్యమున ఉపవాసాదులు దిషేధింపబడలేదు కాని హద్దు తెలియజేయడమైనది విషయముల నుపశళమింపజేయుటకై. ఉపవాసము లావళ్యకము _ వానియందుగఅల (పీతి మా్యశసము ఈశ్వరదర్శనము అయిన పిమ్మటనే అంతరించును ఈశ్వర సాక్షాత్యారముయొకంా పెధురిమను వవిచూచినవానికి ఇతరజీవముల మధురిమతో పనియేమి?ః కౌంతేయా! బలవ త్రరములై న ఇందియాలు: (ఒహ్మపా ప్తికొజికు ఎంతగా _పయత్నించుచున్నను? పండికుడగువాని చిత్తృమును బలాతాస్టార ముగా నాకర్షించును ఇట్టి ఇం్యదియములను న్మిగహించి, నాయందా సక్షుడ్డై , యోగిమై ఉండవలెను ఎవనికి ఇం[దియములు స్వాధీనమున నుండునో ఆకనిబుప్టి నిశ్చలమై స్థిరముగనుండును అనగా బ_క్తీియు? ఈశ్వరాన్ముగహమును లేనిచొ ఎరుషుని (పయ౩్నము మిధ్య యగును విషయములను ధ్యానించువానికి వానియందాస కీ కల్లును అస క్తీచే కామము జనించును కామమువలన [కోగము జనించును (శోధవా వలన అవివేకము ఉదయించును అవివేకముచే స్మరణశక్తి (భలే మగును స్మరణశక్తి నశించుబచే బుదియడుగంటును బుద్ది *జీంచో తోడనే తానే నశించును అనగా జ్ఞానహన్యుడు జీవచ్ళవపే' *న్‌ జ్ఞానహన్యుడు చచ్చినవానితో సమానమే?

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము 281

ఎవనిచిత్తము వానియిధీినమందుండునో, ఎవని ఇం్యదియములు రాగద్వేషరహిశములై. వానికి లోఒడియుండునో, అట్టి మానవుడు ఇం్యదియ ములనుండి [పయోజనవును పొందుచుండియున్నను: ఎసన్నుడైై (వశాంత చిత్తమున యుండును చిత్తమయొక్క [వసన్నతచే వాని సమస్త దఃఖములు తొలగిపోవును (వసన్నచిత్తుని బుర్ధి త్వరగా స్థిర పడును మనస్సు నిలకడ లేనివానికి అనగా అస్థెరచిత్తునకు వివేకము: భక్తి యుండవు భదక్రిహన్యునజ శాండియుండదు శాంతిలేనిచో సుఖముండువెట్లు? విషయములవ్లై నకు పరుగెత్తు నిందియములవెంట మనస్సును పోనిచ్చినచో అట్టి మనిస్సు తుఫాను నడిసర్మదాన నావను హరించునట్లు వాన్మిపజ్జను హరింపజేయును కావున ఓ ధనంజయా? ఎవని ఇం్యదియములు నలుదిక్కులనుండిః విషయముఠఅనుండి విడివడి, వానిస్వాధీనమగునో: అట్టీవాని బుద్ధి స్థరమగుచున్నది సకలభూతములు న్మిదించువేళ ఇం(దియ నిిగహముకలవాడు మెల్కొనును అవిమేల్కొని యుండువేళ ఆత్మజ్ఞానము కలవాడు నిదురించును అనేక నదీనదములు తనయందు వచ్చివడుచుండినను సాగరము అచలమై యుండురితిగా కొరికలన్నియు ఎవనికి వికారమును పొందింపక (పవేశించునో: అతడే చిత్త శాంతిని పొందును కోరికలకు లోనై నవాడు చిత్తశాంతిని డయ జాలడు, కాబట్టి ఎవడు కోరికలనన్నింటిని వర్జించి అహంకారం మమకా రముఅను వదతిపెట్టి సంచరించునో బట్టి పురుషుడు శాంతినాందును మోక్షమును బడయును పార్ట! ఈశ్వరుని (గహించువానిస్టితి ఇదియే ఇదియే నిష్కామమగు స్థితి ఇట్టివాడు మోహము పాలుగాడు అవసాన కాలమందు సైతము ఈ స్టిియందుండెడివాడు (బహ్మనిర్నాణమును (మోక్షమును) బడయును

ఈరీతిగ ఉపనిష్యదూవమై (బ్రహ్మానవిద్యయును శ్రీకృష్ణార్దున

నంవాదమును అగు భగవద్గీతలోని సాంఖ్యయోగ మను ద్వితీయాధ్యాయమను ముగిసినది

282 థ్రీకృష్ణావతార వైభవము భగవద్గీత = తృతీయాధాగయవము సత - తృతీయాధ్యాయన కర్మయోగము

“కర్మయోగము” అను అధ్యాయము గీఠాతత్త్వ రహస్యముతేెలియు టకు |[పథానకీళకము, మూలాధారము ఇచట కర్మమెందు కాచరించ వలె? ఎట్టి కర్యమాచరింవవలె? సత్క్మర్మమెయ్మది* అను విషయములు వివరముగ చర్చించఒడినవి మరియు యధార్థమగు జ్ఞానముయొక్కం పరిణామము పరమార్ధమునకు సంబంధించిన కర్మయే యయి ఉఊండవలె సనియు నిందు చెప్పబడినది అర్జున ఉవాచ _-

ఓ జనార్దనా! కర్మకన్న జ్ఞానమే గొబ్బదిగా భా వించుచుంటి వేని నన్నీ ఘోరమగు కర్మలు ఏల ,పేరేపించుచున్నాపు? వరన్వర వైరుధ్య ములగు మాటలచే నీవు నాబుదైని వ్యామోహపరచుచున్నావు కావున ఈ జ్ఞాన కర్మల రెంటిలో ఏది నాకు శ్రేయస్సును కల్లించునో దానిని గురించియే నిశ్చయముగా చెవ్వుము శీభగవాన్‌ ఉవాచ __

అర్జునా! నేనిదివరకు కర్మనిష్టయనియు, క్లాననిష్టయనియు రెండు విధముల నిష్టలను వివరించితిని అందు సాంభ్యులనగా ఆత్మానా శి జ్ఞానము కలిగీ ఒహ్మచర్వ్యమునుండియే సన్యసించిన క్ఞానులు అట్టి జ్ఞానయోగము ,శేషస్టము, యోగులనగా కర్మలను జేయువారు డో కర్మయోగముచేతను నిస్టచెప్పితిని మానవుడు కర్మములను చేయ ను నుండుటవలన జ్ఞానము: యోగముచేకల్లు నిష్టను పొందడు కర్మము విడుచుటవలనను, మనస్సు, వాక్కు: శరిరములచే కర్క గ్‌ సల కుండుట వలనను జ్ఞాశనిష్టను పొందడు ఏమనగా (చతిమానవడ్శ వేళల నీదోయెొక కర్మ నాచరింపక యుండజాలడు . (వింద (వకృతిచే. కల్గిన సత్త్యరజస్తమో గుజములచేత పరాధీనురై కీరా రించుచుతే యుండును ఏ మనుజుడు కల్మేం్యదియములమ ళర్ముల

శ్రీకృష్ణావతార వై భవము 283 నిరోధించి మనస్సువేత విషయములను తలంచుచుండునో వాడు వివేక హాన్యుడు అనియు, డంబాచారియనియు పిలువఐబడును

అర్జునా! వీ మానవుడు ఇం్యదియముఅను మనస్సుతో స్వాధీన మందుంచుకొని ఫలాసక్కిలేనివాడ్డై కర్మేయ్యదియములచే కర్మయోగము నారంభించునో, వాడు పై నపేర్కొన్న డంవాచారికన్నగొప్పవాడు కావున నీవు నితృ్వములగు: నియతములగు (ఇం్యదియములను మనస్ఫుయొక్క- కట్టుబాటు నందుంచుకొన్సి కర్మములను చేయుము కర్మముల నాచరింప కుండుటకంటదె కర్మముల నాచరించుటయే మేలు కర్మముల నాచరింవ కుండుటవే జీవనయా(తయే దుర్భటమగును అనగా శరిరవ్యాపారము కొనసాగదు కౌంతేయా' భగవంతునిగూర్చి చేయు కర్మములకంటె ఇతరమైన కర్మములు చేయువారికి ఈ లోకమున బంధము కలుగును కావున ఫలాసక్తినివీడిః యక్ఞార్ధమగు కర్మము నాచరింపము (యజ్ఞ మనగా వరోపకారముకొటక.ను, ఈశ్వరుని నిమిత్తమును చేయు కర్మ)

సృష్టాదియందు _బహ్మ యజ్ఞములతో కూడ (నవజలను సృష్టించి ఇట్లనెను యజ్ఞముల వలన మీరభివృద్ధిని పొందుడు ఈ యజ్ఞము మీరు కోరిన కోరికల నిచ్చుకామధేనువులుః కల్పతరువు అగుగాక! మీరి యజ్ఞములచే ఇం్యదాది దేవతల తృప్తి పజచుడు ఆ దేవతలు వర్షాదుల నొసగి మిమ్ము అభివృద్ధి పరతురు ఇట్లు ఒకరినొకరు పోషందయకొనుచు పరమ(్రేయమగు మోక్షమును పొందగలరు యజ్ఞములచే సంతుష్టులెన దేపఠలు మీరు కొరిన కొరికలనిత్తురు వారిచ్చిన భోగను.లను వారికి తిరిగి మిరిచ్చి వేయకున్నచో మీరు తస్క-రులగుదురు. ఇచట దేవత అనగా భూతములు జీవకోటు అనగా ఈశ్వరుని సకలనృష్టి భూతములసేవయే దేవతల'సీవ- ఇదియే యజ్ఞము దేవః బుషి, పితృః మనుష్య, భూతయజ్ఞములు పంచయజ్ఞములు ఇవి వరుసగా హవిర్దానమం వేదాధ్యయనము: శర్చణము? అతిధినత్కారము? భూతబలి వీనివలన పాయ్యిః కత్తిపీట) సన్నికల్లు, చీపురు నీటికుండలను ఉపయోగించుట వలన కలుగు పావములు తొలగును యజశేషమును భుజించు సత్య జనులు పొవవిముక్షి పొందుదురు వరులకకాక తమకొజకే వండుకొని

284 థీకృష్టావతార వైభవము తినుపాఖలు మరింత పొపమును పొందుదురు అన్న మునుండియే (సాణులు పట్టమన్నవి అట్టి యన్నము మేఘము యజ్ఞ మునుండి, యజ్ఞము హోమాదివైదిక కర్మిలనుండియు ఉత్పన్నములగుచున్న వి కర్మ వేదమునుండి: వేదము అక్షరపర,_ఒహ్మమునుండి కలుగునని (గ్రహింపుము ఓ పార్దా' ఇట్లు (ప్రవర్తించు. జగవ్న్యకము ననుసరించి నడువని మానవుడు తన జీవికమును పొపవంకిల మొనరించుకొనుచున్నాడు అకడు పొపజీవిః ఇందియలళోలుడు, వ్యర్థజీవి ఏ మనుజుడు విషయము లందుకాకు ఆత్మతో నాడుచు, పొడుచుం ఆ్మ్మాయందే ఆసక్తిని: తృప్తిని? సంతృప్తిని పొందునో అట్టి ఆత్మారామునకు కర్మములతో నగత్యను లేదు అట్టివాడు కర్మముల నాచరించినను _పయోజనము లేదు చేయ కున్నను నష్టము వాటిన్లదు, అద్టీవానికి పిపీలకాదిబహ్మపర్యంతమును ఒకానొక (వయోజనము సాధింపవలసినదియు లేదు కావున ఫలాపేక్షను వర్ణించి నీఎ సదాచేయు కర్మములను చేయుచుండుము ఫలాస క్తి లేకుండా కర్మచేయు మనుజుడే మోక్షమును పొందును నీవు సదా విధ్యుక ధర్మముల నాచరింపుము. జనకుడు మున్నగు రాజర్లులు నిష్కామకర్య యోగము పలననే పరమసిగ్ధిని పొందిరి అట్లు కాదేని లోకకల్యాణా ర్థము కర్మల నాచరించుట ఆవశ్యకము న్లో “యద్యదాచరతి శేస్టస్త త్తదే వేతరా: జనః స యతృ్రమాణం కురుతే లోక స్తదనువ రృతే ” క ఆధ్యాత్మికదృక్పధ మడుగంటి కేవల లౌకికరాఒకీయా ధిపత్యవా (శ్రేష్టమని భావీంచబడు ప్రస్తుత వ్యవస్థయందుకూడ ఈ కరమ (ప్రాధాన్యత కలదు. ఆయాపదవులనండేుకొని (పజలను తనకు * స రనులు యాయులుగ జేసికొని ప్రవర్తించు నాయకులు తాము సన్మార్గవర్వ కానిచో సంఘమునుకూడ పెడదారి పట్టింతుఠతు కాన (వజానాయసష విశాలదృక్పధముతో సంఘ్యశ్రేయమును? సమైక్యతను మనమునందుర్క కొని ఆదర్శవర్తనులు కావలయును ఉర మపురుషని నడవడి గొ న్యుల కాదర్శముః ఆచరణీయము వారుకూడ అట్లునడుతుకు జ

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము 285 ములు లౌకిక, వైదిక వ్యవహారము లందు దినిని _వసమాణముగ గైకొందురో లోకులుకూడ దానినే (అమాణముగ స్వీకరించి అనుసరింతురు ఈ విషయమునకు నేనే దృష్టాంతభూతుడను ధనంజయా' నాకు ముల్లోకములందు చేయదగిన కార్యమేదియును లేదు. నేను హొందనిదిః వాందవలసినది ఏమియులేదు. అయినను లోకకల్యాణార్థము కర్మము నాచరించుచునే యున్నాను సూర్వుడు? చందుకు, వృధ్వి మున్నగు (గహములయొక్క నియవిము తప్పనిగతి ఈశ్వరుని కర్మ్శలనే తెలియ జేయుచున్నవి ఈ కర్మములు మానసికమైనవి కావు శారిరకములనియే చెవృబడును ఈశ్వరుడు నిరాకారుడ్డైయుండ వ్వైహికములగు కర్మల నెట్లాచరింపగలడనీ కొందరు సందేహించవచ్చును ఈ సందేహమున కాస్కారమే లేదు ఎలనన ఈశ్వరుడు అశరీరుడ్డై యుండియు శరీరధారి వలెనే కర్మముల నాచరించుబుండుట గోచరించుమున్నది కావున నాతడు కర్మణ్యుడయు్య్యు కర్మలు చేయనివాడును నిర్హి ప్తుడువై యున్నాడు ఏవిధ మున ఈశ్వరుని (ప్రతికార్యమును యం్యతమువలే జరిగిపోవుచున్నదో ఆవిధముగనే మూవవుడు సైతము బుద్ధిపూర్వకముగగానిః యంషత్రసమా నముగ నియమితరూపమున గాని కార్యాచరణ మొనరింఎవలెనను విషయ మును పతిరుషుడును గుర్తింపవలిను యంకగతిని విస్మరించి నిరంకుశముగ వ రించుబయందు మనుజుని గొప్పతనములెదు జ్ఞాన పూర్వకముగ నాగకి నధిగమించుబయండే. వాని గొబ్సతనము కలదు వాడు నిర్లిప్తుడై, ఫలాపేక్షారహితుడైై యం్యతమువోతె కార్య మాచ రించినచో జీశింవజాలడు అవసానకాలమువరజు పరిజద్ధుడై యుండును ఆత్మ వీ స్థితియందుండునో అట్టిస్టితియందే దేహము నశించువరకు యుండును థి

ఓ పార్ధా। చేసల ప్రుడుచు అ(పమత్తుడవై. అలసట, అలసత్వమను లేనివాడవై శర్మముల్‌ నాచరింపకుందునేని? లోకిస్థితి నిమిత్తమైన కర్కలు లేనందున లోకులు చెడిపోవుదురు లోకములు (భష్వములగును చేను సంకరము చేసినవాడనగుదును సత్కర్యానుష్టాన 'లోవమువలన (వటి లకు కలుగు దుక్షతికికూడ కారణభూతుడినగుదును ధర్మ సంష్టావనార్థమ అవతరించిన నాకిది తగదు

286 థశ్రీకృష్టావజార వై భవము భారతా' పామరులు ఫలాపేకతో కర్మల సెట్టి (శర్ధాభట్తలతో జేయు దుర్కో ఆత్మవేత్తయు, విద్వాంసుడును? శ్ఞానియు ఫలా పేక్షలేనివాడై (శద్ధాభ క్తులతో లోకకల్యాణార్థము కర్మముల నాచరింపవలెను క్లానులు కర్శ్మఫలమందాస క్తిగల అజ్ఞానుల బుద్ధిని చలింపచేయదగదు జ్ఞాని తనకు ఫలాపేక్ష లేకున్నను యోగయుక్కుడై: కౌళశల్యముతో సర్వకర్మల నాచరించుచు పొమరులచేతకూడ ఎల్లికర్మలను ఆచరించునట్లు చేయవలెను సమస్త కర్మలును (ప్రకృతియొక్క గుణములచే జరుగుచుండగొ అహంకారవళమున మోహవశుడై న మానవుడు, “నేనే వీటినన్నింటిని చేయుచున్నాన”ని భావించును ఓ మహాబాహూ' గుణవిభాగము? కర విభాగముయొక్క రహస్యమును తెలియు పురుషుడు ఇం్యద్రియరూపమోొ లగు గుణములు విషయరూవపములగు గుణములయందు (పవర్తి చు చున్నవేకాని అత్మ (స్రవర్తింయటలేదని గురించి అస క్తుడు కాబండును గాలిని పీల్చుట, విడచుట మున్నగునవి స్వభోవసిద్దములు మనుష్యుడు వీనియందాస క్రుడై యుండడు కాని శరీరమందలి ఒక భాగమందు ఎపుడు వ్యాధిజనించునో అప్పడే అకడు దానిని గురించి విచారించి చున్నాడు అడేచందమున స్వాభావికకర్మలు వానియంతటనవియే జరుగో చున్ననూ వానియందాస క్తి కలుగనేరదు ఉదార్యపకృతిగల వ్యక్తీ తాను స్వయముగ ఉదారుడనని తెలియజాలడు దానముబేయగిదే వానికి మానసికానందము కలుగదు ఇటి అనాస క్తసాధనము భగ వదను[గ్రహమువలననే కలుగును స గై కొ (నకృతియొక్క (తిగుణపరిణా మములగు దే హెం్యదియాదులు “నేన అని దే హేం్యదియవ్యాపారము 'నాది, అను (భాంతి నాందువారు లు ముఠచేకల్లు కర్మల యందాస కులె యుందురు అటి (భాంతిలేని జాను వచు లబ సరొదు అల్బష్ఞాలను మ౦ందబుద్ధి నుండి? కిర్మతత్పరతనుండి మరలింప సను ఆధ్యాత్మవృ త్తిని ధరించి, సమస్తకర్మల నాయందు సమర్వింటి ల నిమిత్తమ్మాతుడను” అని థావించ, ఫలాపేక్ష మమత్వము లేనాథ దుఃఖమునువీడి యుద్ధమును (పారంభింఎము. వీదేహి అత్మను గొలగవ దానిని పరమాత్మ అంశముగ తలంచునో అతడు సమ_స్త్రమిగి దర్చితము చేయును కాన నిర్విచారముగ యుద్ధ మాచరింపమా

శ్రీకృష్ణావతార వై భవము 287 వమానవులు (శద్ధావంతులై: ద్వేసషమును వరిత్యజి చి ఇంతవరకు నేను నుడివిన నిష్కానుకర్మాచరణము ననుసరించి వర్తింతురో వారు బంధమునుండి విముక్తులగుదురు ఎవరు వేనుచెప్పిన ఈఊఈ మతమును నిందించచుు. దాని ననుసరించి (ప్రవర్తింపరో, వారు జ్ఞానములేని మూఢులు వారు తప్పక నశింతురు ఎంతటి శ్ఞానియైనను పూర్వజన్మ సంస్కారదత్తమైన తన స్వభావమున కనుగుబ్వుగనే (ప్రవర్తించు చుండును మూఢుఆఅ విషయము వేరుగ చెప్పనేల? సర్వ్మపాణులు తమ స్వథావమునుఒట్టియే (సవర్తెంతురు. విధినిషిధము లేమి చేయగలవు? న్మిగహముకంటె (వ్రలృతియే బలీయము ఇం్యదియమసులఅ ని(గగహించు [సయత్నమున మానవుడు స్థిరమైన న్మిగహమును అలవరచుకొనవలెను కాని ఎంత (పయత్నించినను సఫలీకృతుడు కానిచో బలాక్కారము వ్యర్థము ఈ వాక్యమందు నిగ్రహము నిందింవబడలేదు (ప్రకృతి (సహజ స్వభావము.) యొక్క బరివ తృరమైన శాసనమునుగూర్చి చెప్పఒడినది కల్లి లాడుట తన స్వభావమనిచెస్పిఅన ఎవేము వచించువాడికి ఈవాక్యము యొక్క అర్ధము గోవరింవనేరదు స్వభావమును గురించి మనకు తెలిసినది తక్కువ దాన్లిబ్రాడ ఎట్టిదో* (నతియలఅవాటు స్వభాపము కానేరదు ఆత్మయొక్క స్వభావము ఊర్వగమినము కాబటి ఆత్మ సక నమువై ప తిరిగినప్పుడు దానిని నిరోధించుడ కర్తవ్యము న అన్ని ఇం్యదియములకు తమతమ విషయములందు రాగవ్వేష ములు రలరులునే యుండును మానవు డా రాగద్వేషములలటు లోబడ మ మనుజుని శేయోమార్గమునకు విఘ్నుకర్తలుః భయం (కువులు ఉదాహరణట వినుబ ఇెవియొక్క పనీ మంచిమాట పనుబయందు దానికిగల ఆసక్తి రాగము. బెడ్డమాట వినుటయంద్దు గినరోతయే డ్విషము. ఇది స్వభావము అనిచెప్పి రాగము కు వళముకాకుండ వానిని నిరోధించుట ఎంతేని అగత ము నష క స్వభావమ్సునే సంపొదింనవలసి యున్నది ల్‌ మనుష్య దిట్ట చఇము న. వరధర్మిముకంబె, స్వధర్మము కొం లఅద్దై నను; అయ్యుదియే (శీష్టక్రరము. పరధర్మ

288 శ్రీకృష్ణావతార వై భవము జీవనముకంటె స్మృధర్మాశరణమున మరణమే మేలు! స్వఢర్శ్మమువలన ఈ లోకమున కీర్తి; వరలోకమున స్వర్గము కలుగును కాంట్టి ఎర ధర్మమువలన ఇచటనఎకీ ర్తి: పరలోకమున నరకము కల్గును కొంట్టీ పరధర్మ్శ్మము భయావహమైనది: గర్హ నీయము అర్జున ఉవాచ __

థ్రీకృష్ణాః అబ్లైన తన కిష్టము లేకున్నను ఎలాల్క్యారముగ ఎవని వేత (పేరేపించబడినట్లు మనుష్యుడు పొావమాచరించుచున్నాడు? థీభగవానువాచ __

సీ వడిగిన కారణము రజోగుణముచే కలిగిన కామము: (కోధమ.? మహాపావకార్యములకు మానవుని ,పేరేపించుచున్నవియై యున్నవి వానికి తృప్తి ఎప్పుడును లేదు అవి మహాపొపరూవయిలు గలవి వానినే ఈ లోకమందు నీ శ్యతువులుగ నెబుంగుము పొగవే నిప్పు? మురికిచే అద్దము: జరాయువుచే (మావిచే) గర్భము కవ్పబడియుండు నట్టు కామ (కోధాది శ్యతువులజే నీ జాన మావరింపబడియున్నవి

వో

కౌంత్రేయా* ఈ కామము శ్ఞానికి పరమశ్యతును అక్షొనులకు విషయభోగకాలమందు అత్యంత అభిలషణీయమ్మితము భాగావసొన మందు కలుగు ద.॥ఖకాలమందు వైరి జ్ఞానులకు అదినిత్యవైరి అగి ఆజ్యాదిహావిస్సులచే (ప్రజ్వలముగా జ్వలించునట్లు ఈ కామము. విషయా ఖభోగమున విసృతిచెందును ఇచ్చారూపమైన ఈ కానునుచే అత్కజ్ఞానమా ఆవరింపడియున్నది జ్ఞానేర్యదియ కర్మేం్య్యదియములు మనస్సు? బం ఈ శకువుయొక్క నివాసస్థానములు వీనిచే ఆత్మజ్ఞానమును కపప దేహిని కామాతురునిగ గావించి వివిధముల మాహపరిచుచున్కు అందుచే డేహికి వివేకము క్షేజించుచున్నది తన్మూలమున జాన | నశించుచున్నది అంతర్జృష్టి అంతరించుచున్నది. కనుక వ అరవ అన్నింటికంటె ముందు ఆత్మసొజిగి అట్టి నిశ్చయాత్మకబుద్ధితో ఇర్మది న

టె శరి౦

ములను వశపరచుకొని జ్ఞానమును, అనుభవమును; నాశనమొనరప్యా నట్టి దుర్థయనుగు కామమును పరిత్యజించుము ఇం్యదియే

థీళృష్ణావతార వై భవము 289 సూక్ష్మములు అంతకన్న సూక్ష్మమైనది మనస్సు: బుద్ధి మనస్సుకన్న సూక్ష్మమైనది. బుద్ధికన్న సూత్మమైనది ఆత్మ అందుచే బుద్దికి మించిన ఆత్మ నెటజింగి? నిశ్చయాత్మక బుద్దితో మనస్సు నదుపుననుంచి దుర్దయ నుగు కామరూపళ(కువును జయింపుము, మనుష్యుడు దేహమందున్న ఆత్మను గుర్తించినచో మనస్సు వానికి స్వాధినమగును అపుడు మనస్సు ఇర్యదియములకు వళముకాదు మనస్సును జయించినచో కామ మేమి చేయగలదు ?

ఈ రీతిగ ఉపనిషదర్థ (పతిపొదకమునుః (బహ్మవిద్యావిషయక యోగశాస్త్రమును ్రీకృష్ణార్థున సంవాదమును అగు భగవద్గీతలోని కర్మయోగమను మూడవ అధ్యాయము ముగిసినది

ఇక్‌ శ్రీ భగవద్గీత = నాలుగవ అధ్యాయము జ్ఞాన యోగము ఈ అధ్యాయములో కర్మయోగమును గురించిన విచారణ విపుల మొగ నున్నది వలురకముల్లై న యజ్ఞములు సైతమిందు వర్ణింపబడినవి తీ భగవాన్‌ ఉవాచ __ అవ్యయమైన ఈ యోగమును తొలుదొలుత నేను సూర్యున కుపదేశించితిని సూర్యుడు మనుచ్యకవర్షికి తెలియజేసెను మనుచ్యక వర్తి అక్ష్వాకుమహారాజుసకు బోధించెను అర్జునా! ఇట్లు గురు శిష్య వరం పరగా వచ్చిన ఈ యోగమును రాజన్యులెల్ల రు (గ్రహించి యుండిరి చాలకౌలము గతించుటచే నీ లోకమున నీ యోగసాం్యపదాయము నశిం చినది నీఎ) నాకు భక్తుడవున.: స్నేహితుడవును, బాంధవుడవును నగు టచే నత్యంత గోవ్యమైన ఈ (ప్రాచీన యోగమును నీప చెప్పితిని ఇది ఉత్తమమైనది

290 థ్రీకృష్ణావతార వ్వై భవము అర్జున ఉవాచ _- నీవు ఇపుడు (ద్వాపరయుగావసాన కాలమందు) జన్మించితివి సూర్వుడు సృష్ట్యాదియందు జనించెను అట్టిచో నీవు ఈ యోగమును సూర్యున కపదేశించి యుంటినని చెప్పగా నేనెట్లంగికరింతును ? థ్రీ భగవాన్‌ ఉవాచ _- అర్జునా! నీబను, నాజను చాల జన్మములు గడచినవి పరంతపోొ! నేను వానీ నన్నింటి నెజుంగుదును.. కాని నీవెబుంగవు నేను అట్టుక కేగి వాడనై నను నొళముకాని జ్ఞాపకళ క్రియే స్వభావముగాగల వాడిన నను? భూతములన్నింటికిని (పభవువై నన, సత్వం రజ స్త్వమోగుణాత్మకమగు నా వైష్ణుమాయ నవలంబించి నా మాయచేత నేను పుట్టాచున్నాడను ఇక్టో|| యవా యదా హి ధర్మస్య గ్లాని రృవతి భారత! న్‌ న్‌ అభ్యుక్ఞాన మధర్మస్య తదాఒత్మానం సృజామ్యహమ్‌!! *ఇక్లో1(. పర్మితాణాయ సొదూనాం వినాశాయ చ దుష్కృతామ్‌! ధర్మ సంస్థాపనార్థాయ సంభవామి యుగే యుగే! నటొ ఓ భారతా! ఎప్పుడెప్పుడు ధర్మమునకు హానియు, అధర్శమున్ను వృద్ధియు కలుగుచుండునో నేనప్పుడప్పుడు మాయాశరీరమున లో చుందును విల యనగా సాధువులను సంరక్షించుటకును, ధర నే తిరిగి యుద్ధరించుటటును నేను (పతి యుగమందును అవతరిం ట్య యుందును ఈ శ్లోకములద్వారా (శద్ధాళువునకు ఆశ్వాసనము (౧ డింప) ఇవ్వఎడినద" సత్యము యొక్కయు, ధర్మముయొ్తి్య సుస్థిరతనుగూర్చి దృఢ్యపతిజ్ఞ చేయఎడినది ఈ [వవంచమున మ యము, అధర్మము వచ్చుచునే యుండును, కాని ధర్హుమున చల్ల? విజయము కలుగుచున్నది సజ్జనులు నశింవరు దుష్టులకు ఉనికీయే) నిశ్చయము. కారణమేమన తిసత్యమునకు అస్తిత్వనే ( ఖ్‌ త్రీ భగవద్గీతా 4వ అధ్యాయము: 7వ ళ్త్‌కం

“శ్రీ భగవద్దతా” 5వ కోకం ఉం

శ్రీకృష్ణావతార వై భవము 29 లేదు ఈ రహస్యము నెజిగి మనుష్యుడు హింస్కాపవృత్సికిని: అధర్మము నడను దురాచారమునకు లోను కారాదు అట్లు లోనైన మానవునకు శిక్ష తప్పదు

అర్జునా: ఎవడు నా దివ్యమైన జన్మమును, కర్మమును తెలిసి కొనునో, ఆతడు దేహమును బాసిన పిదప మరల జన్మమును బొందడు నాలో వైక్యమగును రాగమునుః భయమును? (కోధమును విడచి జగ మంతయు నామయముగా గుర్పించి నన్నే ధ్యానించుచు నన్నే శరణు జొచ్చిన వారనేకులు జ్ఞానమనెడి తపస్సుచే పవితుల్లై నా భావమును అనగా (బహ్మాక్వము (మోక్షమును బొందిరి పార్థా? ఎవరెట్లు నన్నా యింతురో నేను వారికి ఆవిధముగనే అన్ముగహము నొసంగుద.ను ఎన్నో రీతులచేతను మనుజులు నామార్షమునే అనుసరించుచు నా శాససమున కధీనుల్లై _పవర్తింతురు ఈశ్వరీనియమము నెవ్వరు నతి్యకమింపలేరు విత్తాకట్‌ వంట మరియొకటి సృష్టియందుండదు విమిచేయుదువో, దానినే అనుభవింతువు ఈశ్వర నియమమునకు కర్మనియతికిని వీవిధమైన అప వాదము లేదు (ప్రతివారికిని వారివారి యోగ్యతానుసొరముగా న్యాయను అభించును

కర్మ్శ్మవలమును కౌంకించువారు ఈజగమున దేవతఅను పూజింతురు, అందుచే వారికి కర్మజనితఫలము ఈలోకమందు వెంటనే లభించును (దేవత యనగా దేవతయొ%్క అంశము)

గుణవిభ్రాగమునుఒట్టియు: కర్మవిభాగమునుబట్టియు. చాటుర్వర్ద ములను నేనే సృజించితిని వారి కర్మలకు నేనే కర్తవై నను వాస్తవము చేత నేను కర్తనుకాను (అవగా నిన్సంగుడను ) కావుననే అవ్యయుడనని నమ్ము తెలిసికొనుము నన్ను కర్మము అంటవు నాకు కర్మఫలము నందాసక్తి తేదు ఈచందమున నన్నెవడు (గహించునోః వానికి కర్మ బంధము లేదు దినిని (గహించియే ఎూర్వము మోక్షాఖిలాషులు: మోక్షొ స్త్తులు కర్మ్శలం జేసియుండిరి కావున నీవఐు పూర్వులగు జనకాదులచే అనాదిగ చేయబడిన కర్మమునే చేయుము,

కర్మ మననేమిః అకర్మ మననేమి? అను నీ కర్మాకర్మ్శల విషయమై

292 థ్రీళృష్ణావతార వైభవము ఎంతటీ చతురవంతులుకూడ సంశయమును వొందుదురు కాన ఈకర్మను గూర్చి నేను స్పష్టముగ చెప్పెదను దీనిని తెలియుటచే నీఎ సంసార బంఢమునుండి విముక్తుడ వగుదువు మోక్షమును పొందుదువు కర్మ, నిషిద్ధకర్మ, అకర్మలయొక్క భేదము నెబుంగవలిను కర్మే యొక్క గతి యతినిగూఢమైనది అనగా కర్మముయొక్కయు, వికర్మము యొక్కయు: అకర్మముయొక్కయు ఖేదములను (గ్రహించుట కష్ట సాధ్యము ఎవడు కర్మమునందకర్మభావమును, అకర్మమునందు కర్మి భావమును కాంచుచుండునో, వాడు మనుష్యులలో బుద్ధిమంతుడు. వాడు యోగి వాడు సమస్త కిర్మములను చేయువాడు ఎవడుచేరాం కఠర్మమొ లశల్నియు కామముః దానికి కారణములగు సంకల్పములును లేనివై యుండునో: అటువంటి వానికర్మలు జ్ఞానమనెడి యగ్నిచే దహింవబడు చున్నవి కాబట్టి ఆక్టివానిని (బహ్మ వేత్తలు జ్ఞానియని, పండితుదని చెప చున్నారు. ఎవడు కర్మఫల మపేకింపక ఎల్లప్పుడు స తుష్టుడై యుండునో ఆ్యాశయమును కోరరో, అట్టివాడు బాగుగ కళ్మలుచేయుటకు (పవర్తించియు: ఏమియును చేయనివాడి అగుచున్నాడు ఎవడు రోరి కలను విసర్జించెనో: ఎవడు తన వమునస్సును స్వాధినపరచుకొనెనో: ఎవడు సర్వవిధములగు సం్యగహములను త్యజించివె చెనో వాడు అభిమానమే లేకుండ శరీరయాాత టపయు కమగు కర్మిలు చేయుచుండియు, శక పాపములను పొందడు వ అభ్య మైనదానికి సంతృప్తి జేందుచు నుఖ దుఃథాది ద్వందోనీ ములను సరకుగొనకం వానినుండి విడివడినటీయు: అసూయ లేనట్టీయుః జయావజయములపట్ల సమదృష్టి కలిగిశ మానవుడు కర్మల జేసినలు బంధముల తగుల్కొనడు అన్నింటియందు అపేకను బాసి, జ్ఞానమలో మగు చిత్తృమును కలిగి బంధములలో చిక్కక, యజ్ఞముకొరకే ఠర్కోల చేయుమనట్టి వానికర్మలు లయమగును యజ్ఞము చేయుపాాతనుః (బహ్మము హవిస్సు (బహ్మము అగ్నే

థీకృష్ణావతార వై భవము 293 (బ్రహ్మము హోమము చేయువాడు బుహ్మము హోమమే (బహ్మము!। హ్మస్వరూపమగు కర్మమందు నిశ్చల చిత్తము గలవాడు పొందవలసిన ఫలమునా [(ఒహ్మమె' కొందరు యోగులు దేవకల నారాధించు యజ్ఞ మునే చేయుచున్నారు మరికొందరు యోగులు (,శవణముః మననము? భజన మున్నగు ఇ౫(దియముల సంయమ మనెడి యజ్ఞ మొనరించు చున్నారు. మరికొందరు శద్దాదివిషయముల నిం్యదియాగ్నియందు హోమము చేయుచున్నారు

కొందరు ఇం్యదియ కర్మములనుః (పాణ కర్మములను (ఆధాళీ కిక వాయువుయొక్క కర్కములు) జ్ఞానమువే (పజ్య్వలింపజేయజఒడినట్టి ఆత్మన్మిగహమను యోగాగ్నియందు హోమమొనరించుచున్నారు అనగా పరమేశ్వరునియందు తన్మయులగుచున్నారు. ఈ విధమున కొందరు తీర్ధములందు యజ్ఞమున క్రై (ద్రవ్యమును వినియోగించుచున్నారు మరి కొందరు తవస్సునే యజ్ఞముగ చేయుచున్నారు ఇంకను కొందరు యమము, నియమము ఆసనము, [పాణాయామము? (_పత్యాహారముః ధారణ, ధ్యానము, సమాధులతోకూడిన అష్టాంగయోగమునే యజ్ఞముగ తలంచి చేయుచున్నారు. కొందరు వేదాధ్యయనము? ధర్మశాస్త్రవరిజ్ఞా నము యజ్ఞముగ భా వించుచున్నారు వీఠరందరును కరిన్యవతధారులు, దిర్దతప మాచరించువారు. పుణ్య్యవయత్నశీలురు, (తికరణముల సర్వే శ్వరునే నమ్మి ఫీర్థ్భయా(కలసు వతములను నియమనిస్టలను యజ్ఞ ముగా నాచరించు యాజ్ఞిబలు

వీరుగాక మరికొందరు (పాణాయామిమునందు తక్పరులై యుండు వారు అపానవృ త్తియందు (పాణవృత్రీని హపోమమొనరించుమున్నారు (శారకమను _పాడాయామము చేయుబన్నార్తు కొందరు (_పొణవృక్తి యందు అపానవృ త్తిని హోమము చేయుచున్నారు. ( రేచకవను (పాణాయామము నొనరించుచున్నారు) కొందరు (పాణగతిని, అపాన గతిన నిరోధించి (ప్రాణాయామ మొనరించుచున్నారు. (కుంభకవను (పాణాయామము జఉయుచున్నారు) మరికొందరు వరిమికాహారము

294 థీకృష్ణావళార వై భవము (గహించి (సాణవాయువునందే హోమము చేయుచున్నారు ఈ యక్ఞ వేత్త లెల్లిరు పైన పేర్కొనిన యజ్ఞములచే పాపములను: కల్మషమును తామసమును నశింపజేసుకొనువారలై యున్నారు

ఓ కుర్యుశేస్టా యజ్ఞములను చేయగా అందు మిగిలిన అమృత మును భుజించువారు కశాశ్వతపరహ్మమును పొందుదురు పంచ మహా యజ్ఞనులు [అనగా దేవ: పితృ, మనుష్య, (బ్రహ్మ, భూతయజ్ఞములు ) చేయగా మిగిలిన అన్నమును అమృతమందురు] యజ్ఞాచరణమువలన చిత్తపద్ధిః తద్వారా ముక్తి కల్గునని చెప్పువరు. పై నచెస్పిన యి ములలో నొ౭ిదానినై న చేయనిపానికి ఇహలోకసుఖమే యుండదు. *కీ నాతనికి సరలోకసుఖమెక్కడిది? వేదములందు అనేకవిధములగు యిక ములు వర్ణింవబడియున్నవి ఇవియన్నియు కాయిక, వాచికః మానసిక కర్శలవలన కలిగినవి కానీ ఆత్మజన్యములుకావు ఆత్మ వ్యాపొరో రిహితమైనది ఉదాసీనమైనది ఈ రూపమున వీనినన్నింటిని గుర్తించి తెలిసికొంటివేని సంసారబంధమునుండి విముక్తి నొందగలనే

వరంతపా, మనుష్యుడు తన శరీరము యొక్కయు. ఆక యొక్కయు ఉపయోగము ఈశ్వర్మపీతినిమిత ముః లోకసేవార్థము అల్‌ గుర్తింపవలెను అటులగానిచో ఆతడు మోక్షమున కనర్హుడు ఎవడ కేవలము. బుద్ధిని ఉవమోగించుచు. దేహాత్మలదాచియుంచునో: వ పరిపూర్ణయాజ్జికుడు కాజాలడు బుద్ధిళక్పితోపాటు, ఈ రెండు శక్తుల కలువనిదే వరోపకారధర్మము. నెలవేరజాలదు అత్మవద్ధిలేనిదే లక్క జరుగదు నూనవధర్మ సేవకుడు శరీరమును, బుఫ్టినిః ఆత్మను; వో వీనినన్నింటిని సమానస్థితియందు వికసింఎజేయవలసియున్నది యల్‌ మయమగు యజ్ఞముకంటె జ్ఞానయజ్ఞము శ్రేష్టమైనది [దవయ అనిత్యస్వర్గిది సుఖముల నిచ్చును జ్ఞానయజ్ఞము శాశ్వతమోడ, నిచ్చును కొన శేష్టమము,

కావున పార్థా? సమిన్తకర్మ లఅయొక్క [సమ స్తకర్మలనగ్‌ డ్య స్మార్త, లౌశికకర్మలు] పరమావధి జ్ఞానమందేఠలదు. పరోవకొరభొ

శ్రీకృష్టావతార వైభవము 295 నొసంగబడిన దానము జ్ఞానపూర్వక ముగ నీయబడనిచో తరమగ హాని కల్లించను ఇది మన మెరింగినదే సద్భావముచే చేయబడిన కర్మము లన్నియు జ్ఞానముతో కూడినప్పుడే రాణించుచున్నవి కాన సకలకర్మల యొక్క పూర్ణాహుతి జ్లానమునందే జరుగును ఇట్టి (బహ్మజ్జానమును స్‌వు విజ్ఞానుల చెంతకరిగి వారిసేవా శ్మశూష గావించి నమస్కరించి వివేకవినయ సంపన్నుడవై. బాగుగనడిగి తెలిసికొనుము, వారు అట్టి జ్ఞానమును నీకు ఉవదేశింపగలరు

ష్‌ అర్జునా క్లానసంపాదనకు మూడు నిబంధనలు గలవు (వజి పాఠము, పరి్కివపశ్నము 'సీవ పణిపొతమనగ విధేయత: లేక వివేకము, దిర్ధన మస్కా రములుః లేకః సాష్టాంగనమస్కారములు వరిపశ్నమనగ మాటిమాటికి బాగుగతెలియువరకు శిష్వుడు గురువును వినయపూర్వక ముగ ,వశ్నించి తెలిసికొనుచునే యుండవలెను జిక్లాసికివియే చిహ్నము 'సివయే కూడియుండని వినయము ముఖస్తుతిగ పరిణమించవచ్చును దినికి శద్దయు నావశ్యకము ఎవనియందు (శద్ధయుండదో వానివట్స హృదయపూర్వకమగు విధేయతయు నుండనేరదు అట్టిచో వానిసేవ కొనసాగుబెట్లు? సేవ షృహాషలవలన ఆత్మ సాక్షాత్కారము. పొందిన జ్ఞానులగు గురువులు (పసన్నులై. 'బంధమనగనేమీః మోతమనగ నేమి విద్యయనగ నేది, అవిద్యయనగ నేది యను (పశ్న లకు సమాధానముగ అట్టి జ్ఞానమును నీటఐ ఉపదేశింపగలరు ?

పే పాండవా* అట్టి “గురూపదిష్టజ్ఞానమును వాందిన పిదప నికు బంధువధ నిమిత్తమైన “వారు, నేను” అను మోహము కలుగనేరదు అజ్ఞానముచే సమ సభూతములను (ప్రత్యగాత్మ స్వరూపమగు నీయందే దర్శింప ఫక్సురుడవగుదువు తరువాత పర(బ్రహ్మాత్మకుండనగు నా యందు సమ స్త్యపొణిసముదాయంబును జూడగలవు అనగా యొవనికి ఆ జ్ల్ఞానపభావమువలన మోహము నశించునో, వానికి తన యాత్మ యందును, ఇతరుల యాత్మలందును లేశమేని బేధము కానరాదు నీవు పౌపాత్కులందరికంటె పాపిష్టివాడవ్నైనను నీవు చేసిన నమస్త పావ

296 శ్రీకృష్టావతార వైభవము ము(ద్రములను జ్ఞాన ౦బనియెడి నావ సహాయముతో తప్పక లెస్సగ్‌ దాటగ అవు

ష్‌ అర్జునాః చక్కగ (ప్రజల్వించుచున్న అగ్నిహోతు డెచందమున సమిధలను? కట్టెలను? భస్మమా(త్రావశ్రేషము చేయుచున్నాడో: అటులనే జ్ఞానాగ్ని అజ్ఞానమును నశింపజేసి తద్వారా జన్మజన్మాంతర సంచితకర్మలె నన్నింటిని దహించివేసి నిర్చీజ మొనరించును _ ((పారస్ధకర్శము మ్మాతము ఉవభోగమువలననే నశించును ) శ్ఞానతముల్యమిగు పవత మైనదేదియును ఈజగతీతలమున వేరొకటిలేదు యోగా భ్యాసముచెతను సమాధి (సమత్వబుద్ధి) చేతను, సిద్ధుడై న ముముతువు కాల్యకమమున స్వయముగ తనయందే అజ్ఞానమును చూడగఅుగుచున్నాడు

జ్ఞాన్మపొప్తికి చెప్పబడిన _ప్రణీపొతముు పరి్యిపశ్నము: సేవ యను మూడు నిబంధనలు బాహ్యసాధనలుగ చెప్పఒడెను కాని ఇవి కిఎటీ యందును కాననగుచుండును అందుచే కపటికసాధ్యములగు అంతరంగ సాధనలుకూడ చెప్పబడుచున్నవి అందు మొదటిది గురూపదిష్ట వేదాల వాక్యములందు దృఢవిశ్వాసము (శద్ధ) రెండవది గురూపొసనాది హా పొాయములందు అత్య౦తాసక్తి (తత్పరత), మూడవది ఇం్యదియముల విషయములనుండి మరలించుట (ఇం్యదియసంయమము) ఈమూడు గఅ మనుష్యునకు జ్ఞానము లభించి తక్షణమే పరమశాంతి (మోకమనో శాశ్వతశాంతి) (ప్రాప్తించును. ధీవము వెలిగించినంతనే చీకటి పాపం అగునట్లుగనే జ్ఞానజ్యోతి మూలమున అజ్ఞానాంధకారము న 8౦చి ల సాక్షాత్కారమగును ఆత్మ జ్ఞానళాన్యుడును: (శద్ధాళువు కానివాడు ఎల్లప్పుడును సంశయముతో కూడిన సందేహాస్పదుడును న ను పోవుచున్నాడు సంశయాత్మునట ఇహవరలోకములు రెంటియండ, న సుఖము నమృుగ్యము అజ్ఞాని, అ_శద్దాళువులకంటె ఎల్లవేళల అను ముచే పీడింపబడు మనుష్యుడు సర్యదా (భష్టుడగుననీ ఆశయము ఛే

ఓ ధనంజయాః సమత్వమనెడి యోగమువలన (హ్మారస్యూ సర్వకర్మలు త్యజించినవానిన్తి ఆత్మజానముచే ఛిన్నాభినునో నో బడిన సమస సందేహములు తొలగిషోయినవానిని రద్టియాత చల

న! కి టి

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము 297 అతడు లోకసం(గ హార్ధముచేయు ఎణ్యకర్మలుగాన్సి పొపకర్మలుగాని ఒందించజాలవు అందుచేత ప భారతా? అవివేకము, అజ్జానమువలన సంభవించిన న్‌ వృాదయములోని సంశయములను, శోక మోహాది దోష ములను సమ్యుద్దర్శనమను జ్ఞాన ఖర్గముచే ఛేవించివేసి, నిష్యామకర్మ చోగము ననుష్టంపుము (వకృతంఎయిన య.ద్ధమునకు లేచి నిల బడుము ఇవ్విధంబున ఉపనిషదర్ధపతిపొదకమును (ఎహ్మ విద్యావిషయక యోగళాస్త్రమును థ్రీకృష్టార్జున సంవాదమునగు భగవద్గితయందు జ్ఞానయోగమను నాల్షవ అధ్యాయము ముగిసినది “్యాక్సాన్తపుయమా =

295 శ్రీళృష్ణావతార వైభవము

శ్రీ భగవద్గీత = పంచమాధ్యాయము

కర్మ సన్న్యాసయోగము

ఇచట కర్మయోగము నవలంబింవనిదే కర్మసన్నాాసము సొధ్యి వడదనియుు వాస్తవముగ రెండునూ ఒకటియేయనియు.. నిరూవొ మైనది అర్జున ఉవాచ “*__

ద్‌ శ్రీకృష్ణా, నీవు కర్శవిశేషముల పరిత్యాగమును (ప్రశంసించి చున్నావు మరల కర్మానుష్టానమునుకూడ నుగ్గడించముచ.న్నావు ఈ రెంటిలో నెయ్యది ఉత్తమమో 1శేయస్కరమో నిర్ధారించి స్పష్టముగ నాకు తెలియజెప్పుము థీభగవానువాచ ___

కిర్మసన్న్యానము: నిష్కామకర్మానలంబనము ఈరెండునూ మున దాయకములే అయినను, ఈ ఉభయమార్గములలో కర్మవరిత్యాగే కంటె (సామాన్యునక్తు నిష్కామకర్మానుష్టానమె ,శేష్టతరమైనది చి వద్ధి పరిపక్యమగుటకై కర్మముల నాచరించుట అవశశైకను చిత్తకద్ధికళ వారు (శ్రవణ: మనన, నిధిధ్భాసరూప కేదాంతవిచారముకొఅకు వీ సన్న్యాసము నవలంబించివచ్చును ఆత్మజ్ఞాని లోకసం్యగహార్డ్మ్‌, మ్మాతము కర్మములు చేయవచ్చును ) వ హబాహ.డవైన ఓ అర్థస్యి ఎవడు సుఖదుఃఖములయందును, తత్సాధనములయందును? దే న్‌ కోరకయు? దేనిని ద్వేషించకయు నుండునో: అట్టివాడు కర్మము 6ంచుచున్నను నిత్వ్యసన్న్యాసియే రాగద్వేషొది ద్వంద్వాతీతుడు నగ యాసముగ సంసారరూప బంధమునుండి ము క్తుడగుచున్నాడు సందూ కర్మను విడచుటయే సన్న్యాసముయొక్క యదార్థ లక్షణము క ద్వండ్యముల కతీతుడుగ నుండుటయే సన్న్యాసముయొక క ని లక్షణము. ఇక మనుష్యుడు కర్మముల జేయుచుండియు డను కాగలడు మరియొకడు కర్మముచేయకయే మిధ్యాచారు దగుచి

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము 299 అజ్ఞ్జానులగు పామరులు కర్శపరిత్యాగము: కత్మానుష్టాన మువేలు చేబు ఫలములను కిలుగజేయునని తలంచుచున్నారు. కాని పండితులు, జ్ఞానులు అవ్విధమున చెప్పరు ఈరెంటిలో నేయొక్కదానివై నను స్థిరము గను, చక్కగ నాచరించినను ఆ ఉభయముయొక్క ఫలమైన మోక్ష మును మనుష్యుడు పొందును క్రానయోగి లోకసం్యగ్రహరూపమగు కర్మ యోగముయొక్క, విశేషఫలమును సంకళ్చమ్మాతమున పొందుచున్నాడు కర్మయోగి తనయనాసక్తిచే బాహ్యకర్మము నొానరించుచుండియు, జ్ఞాన యోగియొక్క శాంతినే సులభముగ ననుభవించుచున్నాడు జ్ఞాననిష్టులు సాంఖ్యులునగు సన్న్యాసులకు వమోక్షము లభ్యమగునో, దానినే నిష్కామ క ర్మయోగులుకూడ పొందుదురు జ్ఞానపరనూవధి కర్మయోగవరమావధి నొంటిగా గుర్తించినవాడే సంపూర్ణముగ తెలిసినవాడు నిష్కామకర్మ యోగమువలన చిత్తకుద్ధిః చిత్తశుద్ధివలన తీీవవై రాగ్యము, వైరాగ్యము వలన నన్న్యాసము, సన్న్యాసమున (శవణ్కణ మనన: నిధిధ్యాసలద్వారా జ్ఞాననిస్టు క్రానమువలన మోక్షము సంప్రావ్లమగును ఈ [కమమున నిష్కామ-ర్మయోగియు సన్నా్యాసియే ఓ వర్యాకనుశీలీ! నిష్మామకర్మయోగానుష్థాన ముపేర చిత్తశర్ధి లేకుండ స్వీకరించిన కర్మసన్న్యాసము దుఃఖభాజన మగును కాని నిష్కామకర్మయోగియు: సనుత్వము కలిగినట్టియు నగు ముని అచిర కాలముననే టహ్మమును పొందును (ఇచట (బహ్మశబ్బృమునకు సన్న్యాస మని శ్రీశంకరభగవత్వాదులవారు *న్యాసఇతి[బ్రహ్మ (ఓహ్మాహవరః” అను (కి ననుసరించి చెప్పిరి ) నిష్కామకర్మముల నిష్టతో నాచరించిన వాడును, విశద్ధహృదయుడునుః దేహమును అదుపులో నుంచుకొనిన వాడును, నర్వేందియములను నిర్జించినవాడును: బహ్మాది సంభ పర్యంతముగల సమన్తభూతాళిని తానుగ తలంచువాడును (సమ్యగ్గర్శి) అగు మనుష్యుడు లోకనం్యగహార్థము కర్మముల ననుష్షించుచుండియు? వానినుండి నిర్హి పడుగనుండి సంసారబంధమున బడడు ౨ తత్మత త్వవే త్త మైనవాడు నయనములతో వీకించుచు? (శవజములతో వినుచు, త్వక్కు-జే తాకుచ్చు నాసికతో వాసనజూచుచు నోటితో భుజించుచు చరణములతో నడచుచు, సుషు ప్రియందుండియు: శ్వాస్యకియలు సల్పుచు నంభఖా

300 థీకృష్ణావతార వై భవము షించుచ్చు చక్షువుల దెజచుచు మూయుచు, జ్ఞానే్య్యదియములు, కర్మేం (దియములు, మనోబుద్ధ్యహంకార చిత్తములు సంచ్యపొణములు నాగ కూర్మాది పంచవాయువులు తమతమ పనులను జేసికొనుచున్నవనియు; తానేమియు చేయుటలేదనియు, భావనలో నిశ్చింతతో వర్తించును ఆయా కార్యములందు కర్తృత్వబుద్ధి లేక యుండును ఎంతవట కభిమానముండునో అంతవజణకు నిరి ప్తస్టితి కొనసొగ నేరదు కాన విషయాసక్తుడగు మనుష్యుడు “నేను పచేయభోగముల ననుభవించుటతేదు ఇలవియములే తమపనిని నెజ వేర్చుకొనుచున్నవో అని బంధనమునుండి తప్పించుకొనజాలడు ఇట్టి యన ర్థబుద్ధి (బవ ర్తించు వాడు జ్ఞానసూక్ష్మ్యము (గ్రహింపనివాడును “ధర్మవమీన తెలియనల్టీ వాడునువ్నై వతనము జెందును ఆత్మత_త్వము తెలిసినగాని కరృతబుద్ధి నశింవదు.. క్కైలేన్‌ బుద్ధియున్నచో చిత్తవద్దిలేక ఆత్మత_త్త్వము తెలియదు ఈ అనోోన్తో (శయదోషము ఎట్లుతాలగునో: వినుము ఎవడు ఫలాసక్కిని, మోజ్లాన క్రీనీ గూశ విడిచి పఠ మేశ్వరా రృణబుద్ధితో (రాచకార్యము కేయుభృత్యుడు వోళ్ళే సమ స్తకర్మముల నాచరించునో: వానికి నీటిలోనున్న తామరాకును న్‌ ఏతీరున అంటజాటదో అదేతీరున వాపపుణ్యములు అంటజాలవ నిమషం కర్మిష్టులు చిత్తవద్దికై భలాసక్షిని వర్జించి మమత్వరహితులై వ ర్పణముగ డేహముతో స్నా నోపవాసాదులును: మనస్సుతో థ్యానాదులొగ్యు, బుద్ధితో త త్త్వనిశ్చయాదులును, ఇం_దియములతో [శవణకీ ర్త నాదులు మున్నగు నమస్తకర్మలను గావించుచున్నారు నిష్కామబున్టిని కర్మల నాచరించువాడు కర్మఫలనును విడిచిపటన జ్ఞాననిష్టాకమమున (నిష్కామకిర్మవలన చి తృఖద్ది, తద్వారా మా సర్వకర్మసన్న్యాసము అను (క్రమమున) ముక్షిరూపమగు పరమ జ పొందుచున్నాడు సమాహితచి త్తుకుకాని మనుష్యుడు కామ్య ప్రేరీలోలో కర్మఫలమందాస క్రితో సంసారఒంధములో తగుల్కొనుచున్నాడు లి జితేర్యదియుడ్డై న దేహధారి నిత్యనై మి తిక కామ్య గి షిద్ధ కర్రి

శ్రీకృష్ణావతార వై భవము 301 నన్నింటిని (*“కర్మణ్యకర్మయ" పశేక్‌%) కర్మాదులయం దకర్మ దర్శన మనెడి వివేకబుదైిచే పరిత్యజించి నవద్వారపురమను దేహము (ఈ పురా ధిశుడై న ఆత్మ ఆ రాజునట పౌరులు, ఆనేక ఫల విజ్ఞానో త్పాదకులు ఇం్యథియ మినోబుది విషయములు) నందు తానేమియువేయకః ఇంది యాదులచేతను చేయించక, కర్తృత్వ కారయిత్వ బుద్దిలేక్క సుభియై ఆయాసములేకుండగ నున్నాడు దేహేం్యదియాదులతో తాదాత్మ్యము నాందిన అజ్ఞానికి తాను దేహము నందుండినను స్ప్యృహకలుగదు కాని ఆత్మానాత్మవివేకికి మ్యాతము అట్టి స్పృహకల్లును ) శిరస్ప్సునందున్న యేడు ద్వారములు, (అనగా రెండునాసికారం (ధమ.లు, రెండు కన్నులు, రెండు చెవులు: నోరును): మూ్యూతపురీష వినర్ణనద్వారములు. రెండును మొత్తము నవద్వారములు దేహచర్మమందలి అఆసంభ్యాకములై న బెజ్జ ములు ద్వారములే కావచ్చును వీటిద్వారపాలకుడు వీటిలోనికి వచ్చుచు పోవుచుండెడి యధికారులను మ్మాతమే రానిమృనుః బోనిచ్చును స్వధ ర్మము చేయుచున్నచో నేదేది దొసగు పొసగెనేని దానియందతడు భాగబ్థుడు కానేరడు కేవల మతడు సాషీమాాతుడు అందుచే నాతడు కర్తయుకాదు, కారకుడునుకాదు అనగా చేయువాడునుగాడు, చేయించు వాడునుగాడు (పభువై నటువంటి జగన్నాధుడు మనుష్యుని కర్మ్శలనుగాని, వాటి కాతని కర్శృతృముగానిః భోక్తృత్వముగాని సృష్టింవడు, అనగా కలుగ చేయడు ఇందియాదులను వీషయములందు ' నీయోగింపడు ఆతని యందు శన కర్మఫలములందాస కి నికూడ సృజింపడు ధర్మాధర్మ సంస్కార రూవమగు ఆతని స్వభావము ననుసరించి ఇం[దియములు విషయములందు (ప్రవ ర్తించును మనుష్యునకు కర్షృత్వ, భోక్తృత్వము లున్నట్లు తోచుట (భమ ఆ (భమకూడ మాయవలననే వచ్చుచున్నది కర్మయొక్క నియమము అచల్యము: అనివార్యముకూడ చేసిన కర్మను ధరర నంవక కవదు దినయందే సరమేశ్వరుని నిండుదయ. కరుణ మై సది ఇందే న్యాయమును వెలయుచున్నది. విజద్ద

చయ కాశేశ్రద్రు కేవలనుది న్న.

ప షా

/శ్ర/ ప 9లా ఉ

[1 శ్ళగ్‌ ణు జం, ఉత యిబాయుయాయారే |

302 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము (తికాలస్థుడుకాడు కాఃట్టి వానికి దయయు: కమయు. న్యాయమై యున్నవి అతడు స్వయము.గ నెల్లప్పుడు న్యాయమునకు పొ(తుడద్దై కమను యాచించుచుండును క్రమవలననే అతడు పరులకు న్యాయమును (వసాదింపగలడు కమయను సద్ద ణమును బడసిన పిమ్మట తుగకు వాడు కర్మచేయని నిష్కర్మియగు రయోగియు: సమితర్వసంవన్నుడన.: కర్మి కుశలుడను కాగలుగుచున్నాడు

పరమేశ్వరుడు ఎవరి పావమునుగాని, పణ్యమునుగాని స్సీకీ రంవడు _ వివేకం జ్ఞానములను అజ్ఞానము కప్పియుండుటచేవః (భమ నొంది జీవులు మోహపంకమున దిగబడిపోవుచున్నారు. ఈ మా జాలమువలన "నేను చేయుచున్నాను” అను నృత్తియొక్క కారణము మనుష్యుడు కర్మబంధమున జిక్కువడుచున్నాడు మంచిబెడ్డల ఫలమ కూడ ఈశ్వరుని పై ఆరోపించుచున్నాడు జీవేశ్వర జగద్భేద (భమవల కర్త కర్మ, కరణము భోక్తృం భోగము, భోగము: (వమాతః (వే యము, _సమాణము అను సంసారజంరూట మేర్పడుచున్నది క మనుష్యునకు ఆత్మజ్ఞానముచేత అజ్ఞానము నశించుచున్నదో, ఆశని జ్ఞానమనే సూర్యుడు వరమార్ధత త్త్వమును (పకాశవంతము గ నగఎడునసై చేయుచున్నది. అప్పుడు జీవేశ్వరజగదభేదమను సమృగ్దర్గన కలుగును

జ్ఞానముచేత అజ్ఞానము నశించి: తతృలమగు పొపాదిసంసాో కొారణదోషములు కిడిగిపేయబఒడినవారు సర్వత (బహ్మబుద్ధిగ లవ్యాగ్థు పర్మ్యబహ్మమునందే అభినివేశమ.తో జగదీశ్వరునే ధ్యానించుచు? సమ్మ? యందే తన్మయులై. తన్నిష్టతో సుస్టిరముగ (బహ్మయే గతియని ముగో పునర్జస్మలేనివారై కడకు మోక్షమును బొంది పరమాత్మలో లీన లగో చున్నారు. తత్పరాయబణులు తన్నిష్టు లై $ తదాత్ముల్లై? తతుద్ధా నీ దురు పండితులైన మహాజానులట " బీనయాది సద్దుణనంవనుష్య్థ్య్యూ (బాహ్మణునిగానిః గోవునుగాబీ, విమగునుగాని, పనకమునుగాని? ము మాంసము. వరక భజియి. భండాలునిగాని సమ్చష్టితో వర ను గనే దర్శింతుయి టాహ్మణుడు సత్త్యగుణమును: గోవు రజోగు

శ్రీగృష్టావతార వై భవము 303 మిగిలినవి తమోగుణమును సూవింబిను గంగోఒకు మద్య, మూ్యతము లందు (వతిబింబించిని నూర్శ్మభగవానునకు వాబివాటి గుణదోషము అంటనట్లుగనేః స్వత విలసిల్లు పర్యబహ్యమునల ఉపాధి సంబంధ మగు గుణదోషము అంటనేరవని క్లానులెబుంగుమురు క్లొనులు యితరుల కష్టములను ఒట్టీయుః అససరములను ఒట్టీయు సేవచేయు మందురు విప్రుని యందునుః ఛండాలునందును సమభావము కల్గియుండుట కర్ణమేమనగ భూసురునొక విషసర్పము 8అచినచో జ్ఞాని వానివిషమును (మేమభావముళో వీల్చివై చి వానిని విషమయును౨డి రక్షింవయత్నించును అటులనే ఛంణాలుని సర్పము కఅచినను, (వేమళతో వానిని విషమునుండి సంరక్షించి వానికి పరిచర్యసలుప యత్నింమను ఎవరు తమమనస్సును సమక్వకఘందును [సుఖదుకఖములను ద్వంద్వముల నొశేరీతిగ జూచుబుద్ధి] సమ్యద్ధర్శనమందును (సర్వభూత ములందు (_బహ్మగర్శనము] నిశ్చలముగను సుస్థిరముగను చేయుదురో: వారీజన్మ మందే సంసారము నధిగమి౨చి మోక్షమును బపయుచున్నారు సర్వ్మ్శ పలయు బ్రహ్మము నిష్కళంకమునుః: సర్యసమమునె యున్న ద్షి గుణదోషరహిత మైన (అహ్మమునందు అగ్నమైన మనస్సు గల వారికిక్రూడ గుణదోషషము లంటనందున సంసారవర్షితులె జీవన్ము కు విగుచున్నారు మనుష్యు డెట్లు ఎడ్జానిని జింతించునోో అటులనే యగ "న్నాడు కావున స ముత్వమును ధ్యానించి నిక్లోషత్వమును బొందనగును పమత్వమూర్శి డొషరహితుడె న (బఅహ్మా వు ను బొందుచునా?డు సంశయరహిత సిరచీతుడ్రు 'మావావర్తితుడు నగు (బహ జ వరాయణుడగుటచిత 'ప్రయా(పియవక( పా పియంద కం నందక సిశ్వపజుడె యు టొ నాయందు మోదభీదముల సిటిప్టాడై ండును ఇళ్ల] స చేవ షే తియం,పౌవ్య నోద్విజే త్చాస్యచా[పియమ్‌ రరబుద్ధ్‌ రసమ్మూణో (హ్మవిద్‌ (బ్రహ్మి స్థ్వః *ఫ్రీమద్భగవద్దీక పంచమాధ్యాయము - 20వ శ్లోకము

సమ్యుగ్ధర్శినులకు విషయముఅందు (పియా(సియములుః అనగో మంచిచెడ్డలుగ భావన లేనందున సంతోషముగాని, విచారముగాని కలు గవు సాధకులు విషయముల గుణదోషముల కతీతులై ఇప్టానిష్టబుర్ధి నార్జింపవలెను కాననే “న్యవహృష్యిక్‌” *నోవ్విజేత్‌” అని చెప్పఒడినది ఇం్యదియగోచరములగు శబ్ద రసః గంధ, స్పర్నాదులై న విషయ సఖముంచే నారర్షితము కాని అంతఃకరణము కలిగి చిత్తవృ శ్రీ అంతర్ముఃి మై సతానందము అబ్ధిమగును _విషయసుఖము (కమముగ కీజమగు స్వభావము గలది (సధమమున అత్మసుఖము విియసుఃి ముచే ఆవరింపబడియుండును కాని విషయాని త గ్గుచున్నకొళిది అత్మసుఖము పెంపొందును విషయములనుండి విడివడి నివృత్తుడ్డై కర్మముచేయుటయు, (బహ్మసమాధియందు నిరతుడె యుండుటయి నను నంశములు భీన్నములు కావు అవి రెండును నొశే వస్తువగు జూచుట కేర్పడిన రెండుదృష్టులు - ఒకే నానెముయొక్టం రెండు. వక్‌ ములు ది ఓ కౌంతేయా! ఇం్య[దియ సుఖములకు (వ్యవధమమున సంయో గము, పిదప వియోగము అనగా సంయోగవియోగములు కలవు అంది చేత విషయభోగములు నసుఖదుఃఖములకు కారణములె నవి విలననగే నవి ఆద్యంతములు గలవి విషయసుఖములు క్షణభంగురములై నవను యదార్థమెజిగిన తత్త్వ వేదియు: వివేకవంతుడునగు పండితు డట్టివాలీ యందు (పీశినొందడు, అజానములో చిక్కుగొనడు వవతులుులగో అత్యంతమూఢులందు మా[తమే విషయాసక్తి చూపట్టును మనుష్యు డీ జన్మంబుననే కామ్మకోధముల వేగమును సమర్థమాగి సహించికచో నాతడిం్యదియములను ని[గహించిన వాడగును లో సమత్వమును బొందిన యోగి ఇం్యదియములభబే భోగింపదగిన క విషయములను వినిననుః స్మరించిననుః అనుభవించినను? జనించు సు తృష్టనే కామమందురు కామ్మకోధముల మూలమున సంభవించు వా వేగమువలన కామవేగము వలన రోనూంచన, (ప్రహృస్షనే[తవదనొద టబ

థ్రీకృష్టావతార వై భవము 305 వీ్మీవములగును అటులనే (కోధవేగమునకు శళరిరకంపన, 'స్వీదః సంద హ్టైష్టఎుటములు రక్తన్మేకాదులు గుర్తుగాగలది కాము (కోధ తేగముల వలన అంతఃకరణము క్షోభకు గురియగును ఇయ్య్వది నదివేగమెటుల సుడిగుండములో అడుగుభాగమునకు లాగికొనిపోయి. ముంచిపవై చునో అటులనే కామ్యకోధముఅవేగము ఇం్యదియసుఖము అనెడు సుజీగుండ ములో సడపవై చి సంసారసాగరమున ముంచివేయును మరణానంతరము న్ఫుతదేవామునట కామ్మకోధములు జనించనట్లుగనేే మరణమునకు పూర్వముకూడ జీవముతో నుండియు శవమువలెనే, జడిభరతుని మాదిరిగ డేహాతీతుడై కామకోధములఅను సంవ్లార్ణముగ న్మిగహించిన మనుష్యుడు ఈ విశ్వమందు విజయుడై యదచార్శ్భమైన సుఖమును బడయగలడు కేవలము కామ్మ్యకోధములను న్నిగహించినంతమాతమున మను ష్యుడు ముక్షిగాంచడు అంతఃకరణపషుంంయొుక్క సుఖము, అనగా ఆత్మా నందముగాంచి ఆత్మారాముడ్తై నవాడున., అనగా బాహ్యవిషయ్యకీడా వాన్యుదై ఆక్కయందే ,కిడించుచుంతినవాడును: బాహ్యేర్యదియమొల లోని (పకాశముగాక అక్మజ్యోతి (వకాశమును కలిగియుండినవాడును నిజమైన యోగ ఆట్టియోగి వర్యబహ్మస్వరూపియై. జీవన్ము క్తుడగును జా వ్యార్యడియ తేజమువలన విషయగ్రహణము, అ నిషయ్యకీడవలన విషయసుఖము కలుగును ఆత్మ[పకాశమూలమున అత్మయండదే ,కీడిం చుచు అత్మానందము పొందినయోగి (బ్రహ్మములో లీనమగును అంత మతే శష్దమున 8ర్థమేమనగ అన్నమయ: (ప్రాణమయ: మనో అంతళ్ళల ఆనందమయకోళముల కంతస్థమగుటచే అత్మను ద ర్థింతురు తవ సై. ఇతరమైన సాధనములనుకూడ థ్రీకృష్ణపరనాత్మ (పాజికోటిక అనక సంశయ రహితుడు? న్మిగహచిత్తుడు: సర్వ (శోధ వము కుడు, సున్‌ మహార్షి ముక్తిని బజడయును కొమ ((పారబక వశ ష_*ఖౌవరల్‌ కఘులందుకూడ మోక్ష్మపొప్తి నొందును ధర్మ వశమున జీవించియున్న జీవన్ముక్తులు (పారబ్ధకర్మకీయ

శ్రీకృష్ణావతార వై భవము 3ంకీ యుచుండనిదే మనఃశాంతితో జీవింపజాలడు కాబట్టి వానికి చలాకి సఅపేర్చుట యు. కడుసులభమ.గనే యుండును అవ శుబాదద్ప్వ్వంన 'కెద్దియు నాచరింపడు యోగారూఢుడు శద్దొది ఇండియ జృద్దేయుములందును, నిత్యవైమిత్తిక కామ్య లౌకిక ,వ్రతిషిద్ధ రర్కము లందును: అనురాగమునుః ఆసక్తిని వహించడు సర్వకొనుములు సంకల్పమూలఅము అగుటవలన అట్టి సమస్త సంకల్పములఅనుకూడీ వర్జించివేయును వమనుష్యుడై నను వివేకవంతమైన మనస్సువలననే సంసార సాగరమున మునిగియున్న ఆత్మను తనకతానే యుద్దరించుకొన వలెను కాని తనను కానే నశింపజేసికాని అధోగతిపాలు పొందంచరాదు.. విపే యుక్తమై తనక లోబడియమున్న చితమే తనకు బంధువ లీ ఎంధువులు, స్నేహితులు ఐంధమును గూర్చువారగుటచే ము క్తి మౌీ మున శ్యక్రువులే యగుదురు విషయూసక మగు చితము ఒంధకొరి ప నందున అక్కకు శ్యతువేయగును అనగా “పిత్మ కాత్మయే బంధువు క! కాత్మ మే శ్యతువు* తనట లోబడని మనస్సు తప్పక తనకు గొప్ప శ్యతువు వివేశముతోకూడిన మనోబలముచే దేహము మొదలగు ఇ౦[దిలో సమూహమును జయించినవానికి ఆ మనస్సే ము క్తిదాయకమైన గామ బంధువగును క దే హేం్యడియాదులు పూర్వవాసనానుగుణమేన స్వభావము గల దేహము, శిరస్సు: కంరము సమానముగ ధరించుటవేతను, జై రళ్ళా చేతను దేహృపవృత్తి జయింవబడును ((పాజాయామముచేతను క్క (ఓర్చు చేతను _పాణ్యనవృ త్తి అధినమగును వె రాగ్యముచేతను? ు చేతను ఇం్యదియ మనః (నవృతులు లొంగదియబడును సదసద్విే హా చేతను, తీవమోకేచ్ళచేతను “బుద్దిప్రవృ తి జయించబడును రీ క్యక్య ఖావనచేత అహంకారస్వభవము సాధింపఒడును గా ఖే కాని జే హేర్యదియములను జయించనివాని వివేకటాన్య పైగా నము సంసారఎంధమ.ను కల్గించి శ్యత్రవుగ పరిణమించి గొవ కలని చేయును. సమస్తమైన ఇర్మదియములను తనవళవ ర్హగులి

శ్రీకృష్ణావతార వై భవము 309 (చ్రనన్నాంతఃకరణముతో శాంతుడైనవాడు. శీతోస్టమ.లున: సుఖద.8ఖ ములును, నమ్మానపరిభవములును మున్నగు ద్వంద్వముఅ నన్నింటిని చలనములేక సమచిత్తముతో పొంబును

శ్రీకృష్ణవరమాత్మ యోగారూఢులలో సర్వోత్తముని విశిష్టతను ఇచట పేర్కొనెను. ఆతడు శాత్త్రజ్ఞానముచేతను: అనుభవై క వేద్యమైన జ్ఞానముచేతను తృప్తితో సంతసించును హర్షం విషాద కాము, (కోధా దులచే చలింపడు బంగారమును మట్టిని సమబుద్ధితో వీకించును ఉప కౌరినిః మి్యత్రున్తి శ్యాకవని: నిష్పక్షపాతిని, తటస్థుని ద్వేష్యుని (అవ కారమునకు (పత్యపకారషుం చేయువానిని) , భాంధవుని? సాధుస్వ భావుని; పాపిని సర్వసమానముగనే థావించి వృవహరించును (థీకృష్ణభగవానుడు పార్టునటు ధ్యానియోగమును సొంగోపొంగముగ కే0వ శ్లోకం నుండి 32వ ఫైకంవరకు వివరించెను )

ఓ పారా: పరనూర్లధ్యానము నభ్యసించుటకును యోగాను ఘైనమునకునీ మనుమ్యడు గిర్మి గువివి నిర్జన స్థానము అందుండి వీకాంతముగ (సజ్ఞన సాంగత్యమునుకూడ విడిచి మనస్సును అంతక కరణమును నియళీముచేసి? యోగ(పఠిఒంధకమైన ఆశను, వాసనలను, వస్తువరిిగహమును పూర్తముగ వీడి రహాన్యము నందున్నవాడై సదా చిత్త సమాధానముతో లీత్మను వరమాత్మతో నేశీభవింప జేయవలెను స్వభావసిద్ధముగ వరివ్యభమైనః లేశ మార్దనః గోమయాది సంస్కార ముచే పరిషదపరువబడిన వివీ కస్తాన మందు మిక్కిలి యెత్తువల్లిము లుకాని తాపున భూవిపై దర్భాసనంమిను, రృష్టాజినంబును, తర్వాత వ సారస నంబును (చితాసనమును) వై చుకొనిః వానిపై గూర్చుండి ఇం్యదియ మనోవృళ్తులను నిరోధించి వికాాగచిత్తు డై ఆత్మవద్ధిక్షై యోగసాధన ఉప్యకమింపవలెను (“ఆననమాత్మనకి అనుటచే వరాసనము చిత్త విక్షేవ కారియని _గహించవలేను ) నిశ ఆసనాంతరము శరిరధారణు అంతఃక రణశుద్ధి ముఖ్యమైన వి శ్రిముగ దేహమును, తలను; కంఠమును సమముగ స్థాననేసు చేసి (యూఠాధారాది మూర్చాకీత పర్యంఠము వ్యకత లేటండ నిలిఫి సి

310 శ్రీకృష్ణావతార _వెభవము రుద; నాసిక్యాగమును (కనుబామలమధ్య స్థానము చూచువానివలి అర్థనిమీలితన్నేతుడై : మధ్యమధ్య దిక్కులుచూడక, రాగాది దోషరహిత చిళ్తుడై: భీత్యాది మనోధర్మములు లేనివాడై , (బహ్మచర్యనిష్టాగరిస్టుడై (1(బ్రహ్మచర్వ(వత మనగ కేవలమొక్క వీర్యసంపాదన మేకాదు. ఇందు (ఉహ్మపాప్పికి వలయు నహింసాద్యివతములు: గురుశ్నుకూష బిక్షాశనొదీ, నియమములన్నియు సమ్మిశికములై యున్నవి ) మనస్సును ఫ్లో ముగ విషయములనుండి న్మిగహించి నాయందే నిలిపి సమాహితచిక్తురే ధ్యానయుట్రడై మెలగవలయును ఈప్రకారము నియతమనస్కు జైనీ యోగాభ్యాసకుడు తన ఆక్మను పరమాత్మతో సంయోగపరచి మళీ రూవ చరమానంద రూపమగు పరమళాంతి సుఖములను పొందుచున్నాడో

ధ్యానయోగమున కర్షమగు గుణములను స్వామి చెవ్వుచున్నాడో (వ్యపధముగ మితాహారము భుజించు స౪భావముండవలెను (బౌ ఉదరమున అర్థభాగమున అన్నప్యంజనములును, నాల్గవ భాగమో నీరును మిగిలిన నాల్గవ భాగము వాయు సంచారమునక్తై కొళీగొ నుండవలెను న్మిదాజ్యాగదవస్థలు సంయు క్రముగ నుండవలెను ఆహా ల విహరములందును: ఇతర కర్మలయందు నియత కాల్యకమ్యూ నున్నచో సమస్త దుఃఖములును సమసిపోవును (విహారమునకు ఫ్యా శ్రమకు మితి మోజనము, “యోజనాన్న పరంగచ్చెత్‌”) ఎల్లి న్‌ మనస్సు పరమాత్మయందే స్థిరముగ దీక్షాలగ్నమైనపడే సమస్తము వాంఛ లుడిగినప్పుడే ఛాస్టనము నభ్యుసించువాడు యోగి యనవడో గాలి వీచనిచోట నున్న దివశిఖవోలె స్టిరమనస్కుడై సమాది యోగియొక్క సిత నిశ్చలముగ నుండునీ

డు నీ

మోగమనగా నేదియో స్వామి నిర్వచనము నొసంగచునౌడ లీ స్థితిరా దూగానుష్టానము వలన నియమితమైన మనస్సు వరమ? పాందునో: ఏస్థికిలో పరమాత్మను తన యాత్మమూలమునంటే సో గ్పుర్తిందుచు తనలో పరితుపష్టిని ఎడయు మన్నాడో: ఏస్థితిలో నతీం

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము 311 మును: బుద్ధిిగాహ్యమును అగు అనంతసుఖము ననుభవించుచుండునోః: ఏ స్థితిలో అట్టి (బహ్మానందానుభూతి అచంచలముగ నుండునో: ఏస్థితిని పొం దిన యోగి తదితరలాభముల నదికముగతలంపవడో, వీస్థితిలో నంత మవి ద.ఃఖము సంభవించినను తన్మయత్వమున నుండుటచే లేశమైనను దుఃఖింవడో, అట్టి విశిష్ట అత్మావస్థా విశేషమునకే యోగమని సంక్షాత నామదేయము కలదానిగ నెలుంగుము అట్టి సర్వొ త్తమమైన యోగ మును ఎంతకొల మభ్యసింవినను యోగము సిద్ధింపలేదని నిర్విణ్ణుడుకాక భల్లూకప్పు పట్టుతో విసుగు[పు] లేకుండ సాధనము పూర్తిగ చేయవలెను, దీని కవసరమైన అచంచలమైన పట్టుదలకు ఉదాహరణముగ కింది శ్లోకము కలదు ల్లో! “ఉత్సేక ఉదధేర్య ద్వత్కుశా (గేవై కబిందునో మనిసో న్మిగహ స్తద్య్వద్భవేద పరిఖిదతః” కుశాగముతో నాక్కాక్క బిందువు (గహించుచు సను[ద్రశోషణ కువ్యక మించునటుల నిర్వేదములేని మనోనిగహ మభశసించపలెను సంశళల్పము వలన ఉద్భవించు నమ స్తమైన కోరికలను పూర్షిగ వర్ణించి స్వేర్యదియములను నియమబన్గముటేసి మనస్సు నాత్మవోపు దృఢమైన బుద్ధితో మరల్చి నెమ్మదినెమ్తాదిగ భాహ్య వస్తువులనుండి అంతర్ముఖము చేయవలెను ఆసమయమందు ఇతరమెన దేనిని స్టాినిం వరాదు మనస్సు చంచలమైనదియు, అస్థిర మైనదియు నగుటచే వుం ములవైప సంచరించునో: వాటినుండి నియ మబద్ధముగ మనసు దానిని యోగి శనయధీన మొనరించుకొసవలెను (పశాన్త పాపర్‌ రజోగుణ వికారములు నశించినవాడును, జీవన్ము క్తుడును మనస్వ తుడును అయిన యోగి (బహ్మాన౦దసుఖమును బొందును ఇట్లు హ్‌ ఏను నిత్యము ఆత్మతో అనుసంధానముచేయు పాపకల ష న్యుడైన యోగి సంశయ వా దియో తరరు ఆనాయావ్రముగ ( శ్‌ధ్యా గాంతరాయములు లేక రూపమగు యిన [సులభముగ] (బహ్మ సంస్పర్శమున (బ్రహ్మా త్మైక్య ౨తసుఖ మన్సుభవించును

312 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము (బ్రహ్మాక్కైళ్యదర్శినము తత్ర్యమసి” అను మహావాక్యము మూడు ల్లోళములబే వివరింవబడుచున్నది ఇ్లో ||| సర్వభూతస్థ మాత్మాసం సర్వభూతానిచాత్మని! ఈక్షతే యోగాయుక్తాత్మా సర్వత సనదర్శనః॥ మనస్సు ఆత్మయందు లగ్నమైన చోగి సమ స్తపాణులయంగో (బవ్మారైకత్వ దృష్టి గలవాడై తనను సర్వభూతములయందు ణా వానిగనుు సర్వభూతములు తనీయందున్న వానీగను చూచును. ( సా “త్వం? పదానువాదము) ఎవడు సర్వభూపిముల యందును నన్ను యందు సర్వభూతములను దర్శించునో వాడు నాకు వరోక్షముగను02/ నేనును వానికి పరొక్షముగ నుండను అనగా నేనును: వాడును వరన రము (వత్వక్షులమే (ఇది “తక్‌ పదానువాదము) ఎవడు సర్వభొ ములయందున్న నన్ను సర్వ ఒకే పరమాత్మయను అబేధభావమా సేవించునో, అట్టి యోగీశ్వరుడు అన్ని విధంబులవేతను వర్తించుళు ల వాడయు్య్యును నాయందే రతుడై (ప్రవర్తించుచున్నాడు యోగికి నా (సవర్తన సంభవింవదు అయినప్పటికి యోగఫల స్తుత్యర్థ మిట్లు చం బడెను (ఇది “అసి? పదానువాదము) స్వయంి అనునది యు స్థలమందు పరమాత్మ యుండదజాలడు “స్వయం. లేకుండ “అవా నశించిన పిదవనే వీకమగు పరబ్రహ్మము అన్ని చోట్ల గోచరించును లశే ఓ అర్జువా తనకు సుఖము: ఇష్టము? అనుకూలముగను, అకు దుఃఖము అనిష్టము: _పతికూలముగను అయినట్లుగనే నమ స్తారు సుఖదుఃఖములలో ఇష్టానిష్టములు సమానమని [గహించినవాడు లకు (శేస్టుడని చెవ్పబడును " అటి సమదృష్టి గలవాడు సర్వో సుఖము కలుగునట్లుగను; 'దుఖము కలుగనట్లుగను ఆచరించు హంసారహిశుడై సదాయుండును అర్జున ఉవాచ __ రుత ఓ మధుసూదనా; న్లీ్య (పవచించిన సొమ్యయోగము లేక సమ యోగమును, నాచించలస్వభావము మూలమున అ యోగనురూో

శ్రీకృష్ణావతార వై భవము 313 స్థిరత్వమును (గహింపలేటన్నాను నా నునస్సు కేవలము చంచల మెనదేగాకః శరీరమును ఇం(దియములను క్షోబింపజీసి పరొధిన మొన ర్చునది? దేనిచేతను నిగహింప వీలుకానంత ఒలవ త్తరమైనది: దృఢ మైనది అట్టి మనస్సును నిరోధించి న్మిగహించుట ఆకాశమున విశ్చంఖ లముగ చరింబు వాయువును సాధీన మొనర్భ్చుకొనుటకంటె కష్టసాధ్య ముని థా వించుచున్నాను తీభగవానువాచ ఓ మహాబాహో! మనునస్సు నిస్పంశయముగ చంచల మైనదే. దానిని స్వాధినవరచుకొనుట కష్టసాధ్యమే అయినను కౌంతేయా, ధ్యానా భ్యాసము వలనను: వై తృష్ట్యము లేక వైరాగ్యము వలనను దాని నధిన పరచుకొనవమ్బును, అంతఃకరణమును అభ్యాస వైరాగ్యములతో వశ మొనరించుకొనలేని వానికి యోగము పొంద శక్యముకాదని నా దృఢ మైన అభ్మిపాయము. కాని మనస్సు నధీనవరచుకొననివాడు పన; (వయత్నశీలుడై నచో పైనుడివిన అభ్యాస వైరాగ్యము లనెడు ఉపా యముల నవలంబించి యోగమును సిద్ధింప జేసికొన గలుగుచున్నాడు అర్జున శవా __ స్థయిళీ న్‌్‌ సోథ్ధాళువు (సయత్నము నందు మందగించుటచే చి త్త చనా జ గ్‌ లాయి యోగ్నభష్టుడెన వాడు ఎట్టీగతిని బొందు మూర్చేడు ఇ వన (ఎహ్మపాప్పి మార్గమును (గహి౦పని చెదరిన మేఘశకలముపలి వవ రాయరు కై ననాడు వచ్చిన మై నివారణకు నీకే సమరుడ ంషడుగదా? ఓ అకృష్ణా. నాయీ సంశయ వేరెవరు గలరు [కీ వు నీవుతప్ప ఈ సంశయమును పీర్చుటకు భగవాన్సువ్యా ్‌ వినాళష్పృ న పురుషునకు ఇహపరలోకములందు ర0బినవాడ్లు ఎన్నటికి దురతిన్‌ హంట్‌ మొదలై న వనులాచ శర్యచయత్నభేనముచేం దీ విధముల _ (యోగ(భష్టులను వారి రగత్రల్స చెప్పబడినవి యోగ వప లుగ విభజించి వారివారి జన్మాం హ్‌ఐదెడ్చ (బహ్మలోక్రాద్ర శుభలోక భష్టుడు అశ్వమేధాది పుణ్యకిర్ములు ములను పొంది లెక్కలేనన్ని వత్సరము

314 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము లందు నివసించి సదాచార సంవన్నులును, పవ్మిశులువై న థ్రీమంతుల గృహములందు జన్మించును (జనక, ధర్యరాజాదు అట్టివారి ) చిరొ భృస్త యోగమానుండి భస్టుడైనవాడు మరణకాలమున వైరాగళీ దార్థ్యమువలన విషయేచ్చ లేనివాడై జ్ఞానసంవన్నులు యోగులునగువొి వంశమందు జనించుచున్నాడు (ఉక డు మున్నగు వారట్టివారు) *్క జన్మ మీ లోఠకమున నత్యంత దుర్షభకరము

ఓ కురునందనా!' సదాచారసంవన్నులు, ధనవంతులు నగువార్‌ గృహమందుగానిః జ్ఞానులు యోగులునగు వారి వంశమునగాని జని చిన వానికి పూర్వజన్మ సంచిత బుర్రిసంస్కారము లుండుబచెత యోగ విషయక బుద్ది కలిగి జ్ఞానసిది నిమిత మె మోక్షముకొఅకు తీీవ్యసయశి2

ధి లా ఛి అవ్‌ మా యూర

మొనర్భును ఆతడు _స్యప్రధమమున కానే నిశ్చ్వయింపకున్నను? హొ జన్మప్ప అనుభవపూవ్వకమైన ఆభ్యాసబలము వలన యోగమున కొకర్షిస బడి: యోగజిజ్ఞాసువై వై దికకర్మలు జేయువారు పొందు ఫలంలి నతి మించుచున్నాడు (శద్దతో ఎక్కువ (ప్రయత్నము చేయుయోగి పాపముళు నశించినవాడై , అనేకీ జన్మల సాధనా సంస్కారముల వలన సిద్ధుడై పవ్శితుడై పరమగతిని బడయుచున్నాడు

ధ్యానయోగి కృళ్ళ_ చాంద్రాయణాది తపః పరాయణులకంటెనొ జ్ఞానులకంటెను, అగ్నిహోకాది కర్మిష్టులకింటెను (శేష్టుడు ఓ అర్జునా! నీవును ఛ్యానయోగివి గీష్ము నాయంది మనస్సు స్థిరముగ నిలిపి: మిక్కిలి శద్ధయు నమ్మకమును కలిగి నన్ను భజం వాడే సర్వటశేస్టుడగు యోగీశ్వరుడు నిరో

భగవాను డిరితిని (సధమషట్కమున 'త్వం” వదార్ధమును పించి ద్వితీయషట్కముని (సప్త్వమాధ్యాయమునుంది దొ ధ్యాయమువరట) భ క్రితత్వము 'సిరూపణకు “తత్‌” వదాక్థ్రమా సూచించెను లై

ఇవ్విధంబున ఉపనిషదర్థ్య వతిపాదకమును (ఎహ్మ విద్యావిషయక యోగశాస్త్రమును_ శ్రీకృష్ణార్తున సంవాదమునగు భగవద్గీతలోని ఆశ్మ్‌శీంయమయోగము లేక ధ్యానయోగము అను ఆరవ అధ్యాయము ముగిసిన ది,

శ్రీకృష్ణావతార వై భవము వక ప్రీ భగవద్న్‌త = సప్తమాధ్యాయము లో ౧ అాలాడి విజ్ఞానయోగము

[కర్మషట్కమునుండి భక్తిషట్కమను [వసిద్ధనామమునం బరగు ద్వితీయషట్కమునందు (అనగా సప్తమమునుండి ద్వాదశయోగము వరకు) (నవేశించుచున్నాము ]]

సప్తమాధ్యాయమగు కాన విజ్ఞానయోగమందు ఈశ్వరతత్త్యమన శేమియో, ఈశ్వరభ కియన నెట్టిదో బోధింపబడుచున్న వి థీ భగవానువాచ __

ష్‌ పార్దాః నాయందు మనస్సు అగ్నపరచి నేనే శరణ్యమను నమ్మకముతో యోగసాధనముచేయుచు నాపూర్ణస్వరూపమును నిస్సం దేహముగ తెలిసికొను విధానమును వినుము. అనుభవఎూర్వకమైన (అహ్మక్ఞానమును సాధన ఫలాది సహితముగను, సొకల్యముగను నేను చెప్పెదను ఈ విజ్రానము.ను పరిపూర్తముగి నీవు (గహించినచో ఈ వ్యవ హార లోక్రన్సంద్రు అధికముగ యెజిగో తెలియనలసినది వేజొక విషయ మేమియు శేషించి యుంథతదు ఇందుమూలనున ఈశ్వరత త్త్వష్థుడు “రవిస్థాడగును ఇట్టి మహోన్నత విశష్టథలముండుట వఅననే ఈ విజ్ఞా నము దుర్గభము పళువక్ష్యాదులకు బంధ మోక్షజ్ఞానమే లేదు. ఇట్టి జ్ఞాన యోగ్యులు శ్రేవలము మానవులే అనేక సహ్మసాది మానవులలో ఒకా వొకడు మృుక్తిసాధనకొణకు (వయత్నించును అట్టి (వయక్నశీలురై న సాధకులలో నేవ్వడో యొకండు మో(తమే యదార్టముగ నన్ను తేలీసి కొనుచున్నాడు / అ

నా మాయాశక్తి గిపకృతి, పృధ్వి (దీని న్మాశయించియున్న గంధగుణము)= ఉదకము. (దీని నాశయించియున్న రసగుణము); అనలము (దిని న్యాశయించిన రూపగుణము), వాయువు (దీని నాశ మైంచిన స్పర్శగుణము), ఆకనము (దిని స్యాళయించిన శప్టగుణము);

నను, బృద్ధిః అహంకారము అను "ఎనిమిది విధములుగ భఖేదంబును

316 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము ఫొందియున్నది. ఈపంచ మహాభూతముఅ (“భూమి రాపోఒనలో వాయుఖం” ) గుణములను వంచతన్మా్యత అందురు ఈఎనిమిది తశ ములతోకూడిన రూపమునశే శక్షేత్రమనియు: క్షరబరుషుడనియు పేక్‌ గలవు ఓ మహావాహూ* ఈ అష్టవిధ్యపకృతి సంసారబంధమను అసర్థమ-ల కలిగించునదగుట వలన నికృష్ణంబు లేక అపర (కింది) (వకృతి (వళ్ళతికందె నితరమగు ఉన్నతమైన: ఉత్కృష్టమైన నాపర (మీరి (పకృతి జీవరూపమై అచేతనమగు జగ తును ఆఅంతకవదిస్టమై ధర చున్నది ఈ జగమంతయు దానియాధారముపెనే నడచుచున్క చేతనాచేతనములగు సమ స్తభూతములును ఈ రెండువిధముల్తి న నే తుల వలననే కలుగుచున్నవి అవరపకృతి దేహరూపమున పరికర కేత మనబడుచున్నది వర్మ్శపకృతి దేహమున (పవేశించి మే డనబడుచున్నది శఈవిధముగ ఈరెండు (వకృతులచేతనే వమ జగతృృష్టికిని (వళయమునకును. నేనే కారణుడ నగుచున్నాగో స్య ధనంజయా* నాకంటె మిన్నయైన జగత్కారణము మరియొకటి ర్యా వైనను లేదు నాయండే స్‌నుస (వ్రవంచము దారమందు కార్యే ణ్‌ మేబులవరె సమకూర్చబడినది అనగా వరమేశ్వరుడు జగత్తునకు ౯ యో పరమేశ్వరుడు ఉపాదానకారణము. ఓ కౌంతేయా! వలస! గల రసమును, రుచియును, సూర్భచం[దులయందుగ ల కాం శీకే [వకొశమును నేనే చతుర్వేదములయందుగల ఓంకారనాదమి సర్గ ఆకాశమందలి శద్దిము నేనీ మనుష్యులయందుగల పుంథావమ్యూ? (వీ (శమము నేనే ఇట్లనేనే సర్వభూతసారమై యుండగ యాస, టంలో చము నాయందే అనుగతమె యున్నది. నేను పృధ్వియందు పరి సహో చున్న గంధము నగుచున్నాను “ అగ్నియందలి తేజస్సును సో (సాణులయందు (పాణాధారమైన ఆయువును జీవమును అగ కో తసశ్శాలు రయ ఎదలి ద్వంద్వసహన, ఇం్యదియని,గహా' చిత్త తపోబల మున్సుకూడ్ర నేనే అయియున్నాను,

37 థీకృష్ణావశార వై భవము ఓ పార్ధాః స్థావర జంగమాత్మకమగు నమస్త ప్రపంచమునకు ళు వి,

ఉత్పత్తి కారణమైన అనాథిబీజమును, కారణాంతర రహితమైన శాశ్వత మగు కారణము నేనే అని తెలిసికొనుము, బుద్ధిమంతులయందలి ఆత్మా నాళ్మః ధర్మాధర్మ వివేకబున్టిని నన్నెజుంగుట కుపయు క్తమగు బుద్ధిని తేజోవంళులలోని తేజకృపభావమును, నేనే అగుచున్నాను, ఓ భరతర్షభా। సమర్థులగు వారియందుండు ఆకాంక్షానురాగములు లేని స్వధర్మా నుష్టాన సామర్థ్యమును, వార్జ్యమును నేనే. (€నశ్వరములగు (పా _ప్రవిషయాను రాగము తమసాత్మకము. అపా_ప్పవస్తు (పాప్రికగు ఆకాంక్ష రజోగుణాత్మ కము, స్వధర్మానుష్టాన సామర్థ్యము సా_క్ష్వికము. ) (పాణులయందు గల ధర్మ విరుద్ధముకాని యా[_కామాక _(పయోజనకములగు ఆశనపానావి

విషయములందలి కోత్రిక్రయ్య నేనేయని కెలియుము. అది యిది యననేల? స్వకర్మానుసారము జీవులయందుగల శమ దమాదులగు సాత్త్వికభావములు హర్షదర్చాదులగు రాజసిక భావములు శోకమోహాదులగ్యు తామసికభావములు అనగా (తిగుణములును వాటి భావముల్సన్సు నావలననే కలుగుచున్న వని యెఖుంగుము, కాని సంసా పైంివలె నేను ఆ భావముల యథినమున లేను. అయ్యవియే నాయధథిన న్యాయ క ందున్న వి, సాత్తికాదిభావములు నాయందు రజ్జుసర్చ క్‌ థ్రీ మున కల్పితములు, రజ్ఞువునుమించి చరించు స్వాతం్యత్యము మీదన క్‌ అధిష్టాన వశవ ర్తులే క్రా్‌ బ్ర్స అనగా ఆ గుణతయమ్లు నా

వలంచితములై న్నా వశమై యున్నవి,

ఈ స్య నా

విలక్షబుండన న నో సర్వ (పాణిజాతముం (శిగుణముల క౦టకుండ ట్రైగుకాళ్మకమైన దింప కాంగ్‌ శలికున్నది, దెవసంబంధమైన దియు, మించు సాధ్యము కానిది న కల స్మఖ్రవమాయ నెట్టివారు నత్యిక నారత పొందుచునా ర వి ఎవరు నన్నాశయించి, శరణుజాచ్చి గేలుగుచున్నా ర్చ, అనగా స్వ స పరమే యామాయ నక్కికమింప నందుచున్నర్హృ పాప క్‌ ర పం౦ంధమున్సుంక్షి విముకక్రిచెంది మోక్షమ్షు లము లౌచరించువారున్సు అవ్‌పేక్సుల న మూర్త యూ ఖ

318 శ్రీకృష్ణావతార వై భవము లును మనుష్యాథములునుః మాయచే హరించఎడిన జ్ఞానము కలవాడును? హింస, అబద్ధము మున్నగు లక్షణములుగల రాక్షస సంబంధమైన స్వళొ వము గఅవారును నన్ను శరణు వేడరు

ఓ భరతశీహ్టై' తస్కరులు, వ్యాాఘములు, వ్యాధులు మున్నగు వాటి పీడల మూఠఅమున ఆరక్షి యందున్ననాడును: భగవ త్త త్వమును తెలియగోరు జిజ్ఞాసుపును: అర్జాదులను పొందగోరువాడును? ఆత్మత త్త? పేత్తయగు జ్ఞాదియు, ఈ్యపకారము చతుర్విథములై న ఎణ్యాత్కులగు జనులు నన్ను భజించుచుందురు. ఈ వల్వురిలోను తత్త్వవేశ్తలః సర్వదా నాయఃదే తదేశమైన భక్షిగల జ్జాని సర్వశేస్టుడు అట్టీ జ్ఞాని నేను మిగుల యిష్టమైనవాడను ఆ జ్ఞానియు నాకత్య౦త (పియుడ్తో ఈ భక్రలందరును ఉత్కృష్టులెనవారే కాని జ్ఞాని నాయాత్మన్యరూపడ్యే నా నిళ్చితాభ్యిపాయము అతడు వన్ను బొందుటకంటె నుత్త మైన్‌ మరొండులేదని నన్నే పరమగతిగ ఆ్యశయించి యుండును అదే జ ములు గటచిన పిమ్మటనే సమస్తము వాసుదేవన స్వరూపమే య జ్జానము గలవాడై వన్ను శరణు పొందుచున్నాడు అట్టి మహాఎరుషు మిగుల దుర భుడు

అల్బవిషయ. వాంఛల మూలమున వివేకడ్ణాన ముదిరి సన జనులు జన్మాంతరమందు సంభవించిన సంస్కార వాసనా బక్క యేర్పడిన స్వభావ వళవర్తలై, ఆయా వాంఛలకు తగిన *కే న్‌ు! భూతు (పేత యక్షాదిదేవతల యొక్క ఆరాధనలకు సంబంధించిన వలి మముఠల నాచరించుచుం ఆ దేవతలను శరణు కోరుచున్నారు భథో మనుష్యుడు వియేదేవళా వ్విగహ రూవములను విశ్వాసము బేతీ గ్హర్తూ నర్శ్చింపబూని ఇష్టపడుచున్నాడో: వాని కాయా న్వరూవములందూ హోర (శద్ధనే దృఢముగ స్థిరపడునట్లు చేయుచున్నాను నాచే స్థిరము ౮ాథో బడిన దృఢమైన భక్తి(శదలతో నాయా దేవతా స్వరూపముల వసో

థి దేవతో[

చుచు, నాచే నిర్ణయింపబడిన ఈప్పితార్థములను ఆరాధితే టప ముగ సిద్ధింపజేసికొనుచున్నాడు పరమేశ్వర భక్తు లకి? ర రాదో భట్తలకు ఫలవ్లైషమ్యము తప్పదు _మందబుద్ధులై న అన్ఫదేవ్యప్టునో తత్పరులకు ఆయాదేవతలిచ్చు ఫలము నశించునది కొబట్లీ =

శ్రీకృష్ణావతార వై భవము 3ెక్షైక్‌ దేవకాన్త రభబ్దలు అశాశ్వతవుగు దేవతలనే సిస్టింపజేసికొనుచున్నారు కాని నా భట్పెలు నన్నే చేరుదున్నారు *ళ్ల యోయో యాం యాం తనుం భక్షః (శద్ధయార్చితు మిచ్ళతి। తస్య తస్మావలాం (శడ్దాం తామేవ విదధామ్యహమ్‌!॥॥ [వ్యాఖ్యానము ఈ శ్లోకము సర్వమత సామరస్యమును బోధించు చున్నది. మానపుడు నిశ్చలమైన భక్తితో తమ ఇచ్చవచ్చిన మూర్తి నర్చింవవచ్చునని భగవాసుతు పవచించుటలో ఈ విశ్వమందు అందరికి ఆరాధనా స్వాఆర్మిత్య మొసగబడీనది కావున భక్తియే _వధానము కాని నుకవిఖేవములకు తావులేదు ] కతీశమ్న మందబుద్ధులు నిత్యమును; అనంతమును, _వక్ళతి రూపుడ న. నాఎరమాళ్మ స్వరూపమును గుర్తింవలేనివార్వై అవ్య క్ష రూపముల స. పాంవభౌతికదేహిగ (మత్స్య కూర్మాద్యనేకావతార రజ మోగ్యు శక్షమౌ వేపతాంతరముగ) తలంచుచున్నారు స్త వళి ఏద సంచయమను యోగమాయవేత కవృబడిని సమస్త జనా రహితుడు. రంచుటలేదు మోహాంధక్వముచే మూఢులు జననమరణ మును నిజంగ స పాతవ జాలక.న్నారు (దృళ్యమైన ఈ్యవసంచ డద్భవు క కృీని కలిగియుండియు నిర్షి ప్త డగుటచేత ఈశ్వరుం లోస్తీ టి ందుటయే ఆతని యోగమాయ ) ఓఅర్జునా! భూతకాలము నేసలుంగుదున బి ఖభవిష్యత్మాలములోని సమిస్త్యపాణికోటిని || నన్ను మాక్రము ఎవ్వరును కెలిసికొనలేరు కూల వంతం భం దేహాక్స త్రితోడన సమ స్త్వమైన భూతములు అను ద్వరద్వమ్సృల్లక్ష్య యే న్‌ (పతికూల ప స్థతులయందు ద్వేషము: అను యొక్కశ్చ్యమ్ష కయునువి ఓ పరంతపా అనుకూల విషయముల చున్నవన్సు (టమ అననుకూల విషయములయొక్క దుఃఖము. కలుగు మూ _భమచేత _పారులందరు సమోహి యవల అజౌనము స్రైదాతు లగుచున్నారు ఈ ళో జననమునుండియే యున్నవి చిత్తవద్దికి కారణ పద్యం క నుని చికటద్దికి కరం గ” సప్తమాధ్యాయము - 21వ ల్లోకము

320 థీళృష్ణావకార వైభవము మైన పుణ్యకార్యముల ననుస్టించటచేే ఏ జనుల పురాకృతపావములు నశించినవో? వారు శీకోష్టములు సుఖదుఃఖములు మున్నగు ద్యంద్వ ముఠ నలన వళ్చ్నతిన మోహమునుండి విముక్తి హొందినవార్డై దృఢ మైన (వతపంకల్చ్పము (బుద్ధి తో నన్ను సేవించుతున్నారు. జరామరణ శ్లేశములనుండి విముక్తి నిమి త్రమై నాయందు సంపూర్జముగ మనస్సును లగ్నపరచి (సయశళ్నము సల్చుచున్న సాధకులు తిత్పర(బహ్మపదాక్థ మునుః అఖిల (వత్యగాత్మ విషయమును, అధ్యాత్మమును: తత్సాధన భూతములై న సమస్తకద్మములను తెలిసికొనుచున్నారు

అధ్యాత్మనునగ వరమేళ్యరుని అంశ (ప్రతితేహమునందు. (నవే శించు స్వభావమే (అనగా జీవుడే) అఫ్యాత్మమని చెప్పబడును అధి భూత? అథిదై వములకో నండునజ్జియుు అధియజ్ఞంబుకో కూడియున్న వాడనగునట్టియు. నన్ను గుర్తెజింగియున్న మానవులు చివరికాలమందు కూడను? అనగా నరణ సమయనుందును చలించని నమాహితచిత్తులి యుండి నాయెజుక కలిగియే యుందురు

ఇవ్విధంబున ఉపనిషదర్థ్యనతిపాదకమును (ఎహ్మ విద్యావిషయక యోగశాస్త్రమును. శ్రీకృష్ణార్జున సంవాదమునగు భగవద్గీతలోని విశ్చానయోగ మను సప్తమాధ్యాయము ముగిసినది “రాత పతన...

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము న ౧ అ అక్ష రపర్మబహ్మయోగము

ఈ అక్షరపర(బ్రహ్మయోగమునం దీశ్వరత త్రము విశేషరూపమున తోధింవబడినది జన్మ తరించుటకు వలసిన వస్తుసామ్మాగిః సాధన సంపత్తి ఈ యోగమున లభించుచున్నథి థీళగవాతుడు పార్టునకి దివ్య మం్మత్రోపదేశము చేసిన అధ్యాయమిది. గురువు శిష్యునకు మంయ్యశదీక్ష నొసంగిన అధ్యాయ మగుటచే ఉపానకుల దృష్టియం దియ్యధి వరమ పవ్యిత హాధాన్యమును సంతరించుకొని యున్నది ఈ అధ్యాయ ఊప (తమణలో అర్జునుడు ఒకటీ? రెండుగాక వరునగా ఏడ్యువళ్న లదిగెనుం అర్జున ఉవాచ ,__

ఓ పురుషోత్తమా! 1) (ట్రహ్మ మనగాయేది? ఈ (బ్రహ్మ స్వరూవ సైక్టీది? 2) ఆధ్యాత్మమన యొట్టిది? 3) కర్మము అననేమి? 4) ల కమని దేసినందీరు? 5) అధ్ధద్హైవమని దేనినందురు?6) శ శ మందలి యజములలో నేది అధియజ్ఞము? అధిదీహమునంజెట్లు వెలయు చున్నది సా మరణమానన్నమై దేహము గతించిపోవునపుడు సర్వేం (దియ వ్యగత గలుగ నిం(దియముఅ న్మిగహించి ఛమాపితచిక్తులై

నిన్ను తైలియగలుగబెట్లు? తీభగవానువాచ ల్‌

“డివి శ్ర్యైకొక్షధం (బహ్మవ్యాహరన్నా మనుస్కరగ్‌

యఃనయాతి త్యజ సన్టేహం స యాతి వరమాంగతి

నాశరహితమై సర్వోక మమైనట్టిదే (బ్రహ్మము 2) పరమేశ్వరుని అంశ నర్విభూతముళయొక్క. (ప్రతి తేహమునందు దనస స్తతో (పవేశిం యుండు స్వభావమే ఆధ్యాత్క్మమని ఇప్పఓడుచున్నది ఏ సాణుల యొక్క రూవములకు ఉత్ప ్రికరమగు (దవ్యపరి త్యాగ యజ్ఞమే కర్మ

*థీ భగవద్గిత అధ్యాయము-8, క్లోకం-13

డై థ్రీకృష్టావతార వ్వై భవము యుండు. దేహాది నశ్వరపదార్థముల సముదాయమే అధిభూకమని పిలువఒడుచున్నది 5) ఆధిత్యాది జేవతల ననుసరించి చపరాదికరణ ముఠ నను[గహించు హిరణ్యగర్చుడు దేవతల కధిపతి యగుటచే అధిద్దెవి తంబని చెప్పబడును 6) అధియజ్ఞము ఈ శరీరమునందు వలయు నేనే విష్ణు వనబడు సర్యయజ్ఞాఖిమాన దేవకనైై అధియజ్ఞ మనఎడుచున్నాను 7) మరణ సమయమున పరమేశ్వరుడనగు నన్నే స్వరించుచు యేమానవుడు శరీరము విడిచిపోవుబున్నాడోః అ నూనవుడు నా స్వరూవే మును) పరమేశ్వరతత్ర్వమును నిస్సంశయముగ పొందును డ్‌ కౌంతేయా! ఎవడు పూర్వజన్మ సంస్కారముచే యేయే దేవతలనుగాని? అన్యవిషయములనుగాని ' స్మరించుచు శరీరమును విడుచునో అతడు అయాదేవతల రూసముమగాన్ని లేక అన్యవిషయములనుగాని పొందును మరణకాల భావనయే దేహంతరగప్రాప్తికి కారణమగును గాన సర్వక్ల సర్వావస్థలయందు నన్నే స్మరించుచు ప్య్వధర్మమగు సమరము నొచే రింపము నీవు నీ మనస్సును: బుద్ధిని నాయందే నిలుపుబువేని తపు! నన్నే పొందుదువు వ్‌ ఓ పార్థా! వ పురుమడు అభ్యాసంబగు యోగంబుతో కూడో వీకా(గతళో సూర్యమండలమందున్ని పరమపురుషుని శాస్త్రసమ్మతే ముగ స్మరించుచున్నాడో ఆ మనుష్యుడు అట్టి పురుషోత్తమునే ఫొంటీ గలడు వీ మనుజుడు అవసాననమయమున నిశ్చలమగు మనిం తోడను భక్రితోడను ఆర్జ్శిహృదయుడై యోగఎఅముచే (భూమధీ మందు (ప్రాణవాయువును నిలిపి సర్వజ్ఞుడును: సనా నురుగ సూక్ష్మతముడును, సకలమును పోషించువాడును, ఆదిత్యునివలె ౧ స్వ్యయై అజ్ఞానాంధకారమ.నకు పై గనుండువాడునునగు పరుషో్తవో స్మరించున్నో ఆతడు ఆ దివ్యఎరుషో తృమునే పొందును

కవిం వరాణ మనుశాసితార మణో రణీయాం స మనుస్మరేద్యః సర్వస్యధాళకార మచింత్యరూవ! మాడిత్యవర్థం తమసః పరస్తాత్‌॥ ఎ ఇ్రీ భగవద్గిత అధ్యాయను-=శ్కి క్లోకం ర్ల

శ్రీకృష్ణావతార వై భవము 323

వేదచేత్తలు ఆదిమధ్యాంతరహితమైన ఏ ఓంకారమును వర(బవ్మా ముగ వర్ణించ్‌ చెవ్చుచుందురోః కోరికలను సంపూర్ణముగ త్యజించి జితేం (దియులై న యోగీశ్వరులు నాశనములేని ఏ స్థానమును (ప్రవేశించు చున్నారోః, ఏ అక్షరపర(బహ్మమును తెలిసికొనగోర్కి వైైష్టిక (బ్రహ్మా చారులు గురుకులవాసాది తవస్సు చేయుదురో: అట్టి అక్షరవర[(బహ్మమును గూర్చి నీట సంక్షిప్వముగా తెలియకేయుదును

ఇం[దియములను విషయవాననల నుండి మరల్చిః వినస్సును హృదయమునందు సిరముగా నిలిపి? (సౌజవాయువును (భూమధ్యమున నిలిపి, సమాధి యరీదుండి “రం అనెడు వికాక్ష్తర పర(బహ్మము నుచ్చ 6ంచటకు నన్ను స్మరించుచు? జిహమునుభాయు మనుష్యుడు ఉత్కృష్ట మైన గతిని పొందును

ఓ పారాః; మరణ విషయమందు చిత్తమును నిలువక అహర్ని శమం నిరర మాగి నన్ను సులభముగ

౧తరమును నన్నే స్మరించు యోగి నన్ను

పొందుచున్నాడు వరమనిద్ధిని పొందిన మహాపురుములు నన్న చేరి (బవ్మా నందము నందుదురు అట్టివారు తిరిగి సుఖదుఃఖముల కాలవాల మై ఆస్థిరమ్సును, దుష్పనష్ట్వపాయమునగు వనర్థన్య ము పొందరు ఓ కౌంశేయా? (బ్రహ్మలోకముతో కూడ భూలోక భువర్లోక? సువర్లోక, మహ ర్లోక్క జనోలోఠు క్రీపోలోకములను. పొందినవారు. సనర్జన్మము పొందు దురు కాని నన్ను పొందినవారికి పునర్జన్నలేదు

చేయియుగముఅ ఆవధిని కలిగియున్న (అహ్మయొక్క పగలును, చేయియుగముల వరిమితిగాగ ల (బహ్మా దేవుని రాతిని ఎవరు (గహిం తుఠొ అది (వఫిర్దజనుతే కాలనంళ్యావేశ్రలు. (ిహ్మకు నగలు రాగానే అవ్య క్షమగు (ప్రకృతినుండి నమనన్తి చరాచర వస్తువులు పుట్టుచున్నవి (ఉహ్మగేవుని నిద్రాకాలమగు ర్యొతి వచ్చినంతనే, అవి యన్నియు ఖ కవ్యకవకృతి యందే లీనమగచున్నవీ సృష్టిలయముల జంట ఎ

గకుండ నడచుచునే యుండును వ ఇవ

ఓ పారా! భూతసముదాయము మఠలః మరల సుట్టి (బి దని ర్యాత్రి రాగానే రును చెందుచున్నవి మళల పైగలుడాగానే న (బహ్మడేవుని నిదావస్టయగు అవ్యక్తము దగ్‌

చక్షురాది ఇం[చియముల కగోచరమైనచి, చిరం వా

324 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము అక్షరపరఎహ్మాస్వరూపము ౧ కలభూతవములు నశించినను తయ మొందగ్గు అవ్వ క్షమును అక్షరమును (నాశనములేనిది) అయిన దానినే పరమ క్ల యని చెప్పుదురు వీ అవ్య కృథావమును పాొందినపిమ్మట మనుష పుచర్జన్మ కలుగకుండునో, అదియే నా పరమధామముః నా పరమపద ఓ పొర్టాః ఎవనియందు భూతములన్నియు నున్నవోః ఎవనిచే గో మంజీదయి. నిండియున్నదో, అట్టి పరమ 3రుషుడు అనన్యభక్తి సాక్రాత్యరించును భి

సగుజణ్మఒహ్మోపొసటలగు యోగులు ఏసమయమందు మరణిం మోక్షము పొందుదురో, వఏిసమయమున మరణించుటవే వారికి పునర్జ | కలుగుచున్నదో: నీ కశాయాసమయముల వివరములు తెల్చెదను జ రాయణమందలి ఆరుమాసములలోని వెన్నె లర్యాతుల(కుక్ష పక్షము ద్‌ లందు అగ్నిజ్వాలలు లేచుచుండగ ఎవరు మరణింకురోః అట్టి (2 రు పొసకులు (బహ్మమును హిందుచుశ్నారు. దకిణాయణముయొక్క కో మాసములలో వీకటిర్మాతుల దినములందు. (కృష్ణపకమున) లో కాలమున పొగ వ్యాపించియుండగ మృుతివెందువారు చంటద్రలోకమో న పొంది తిరిగి జన్మమెత్తుచున్నారు. జ్రాన్యఎకాశమగుటవలన దేవర మార్గము పక్తమనియు:; “జానర్‌ హితమెస్‌ తమోమయమగుటవలన సీ /

గా ఇ యేన జీ యానమార్గము కృష్టమనియు చెప్పబడినవి ఈ రెండుమార్గముల న) త్తున అనాదిగ చెప్పబడుబున్నవి దేవయానమార్షమున (జ్లానమౌర్జము న చనిపోయినవారు మోక్షమును; పితృయానమార్షమీ (అజ్ఞాన మార్గమా) గ ళా

చనినవాడు పునర్జన్మను పొందుచున్నాడు మప

ఓ అర్జునా! ఈ రెండుమార్గముల నెటింగిన వీయోగియ్య్య్యుడ వవుడు కానేరడు అనగా కామ్యశీర్మల దిశకు పోడు కొవున గగ కల్సి సర్వకాల సర్వావస్టలయందు యోగయుక్తుడపైై యుండుము స్సు? నెటిగిన పిమ్మట యోగి వేదాధ్యయనము: యజ్ఞానుస్టైనమి? శ్రమ దానములచే గలుగు పుణ్యఫలముల నతి_కమించి, అనాదియగు రయ స్థానమును పొందుచున్నాడు అనగా ఈ ఏడ్యుపశ్నళ అర్జనివ ద్వారా చెప్పిన చానిని బాగుగ తెలిసికొన్హి ఆనుష్టెంచు యోగి సర్వో డు మును జగత్కారణ భూతమునగు పరమపద మోక్షము పొందుచునాం

ఇవ్విధంబున ఉపనిషదర్ల_పడిపాదకమ. ను, (హ్మ విదివిషలో యోగశాస్త్రమునో. శ్రీకృష్టార్తున సంవాదమునగు భగవద్గీతలోని అక్ష రజీరప్రీహ్మయోగమను ఎనిమిదవ అధ్యాయము మ.గిసినది

థీగృష్టావతార వ్వైభవము 325 శ్రీభగవద్గీత _ నవమూధ్యాయము రాజవిద్యారాజ గుహ్యయోగము ఈ అధా'యయమిందు భక్రియొక్క- మహిమ నర్జింపబడినది థీభగవానువాచ --

నీవు అసూయ లేనివాడవు కావున అతిరహస్యమ.ను, అనుభవ యుక్త మునగు (ఒహ్మజ్ఞానమునుగూర్చి నీ కువదేశించుచున్నాను. దీనిని (గహిరెచుటచే నీవు సంహింిబంధమునుండి వెంటనే మోవమందగ అవు ఈ (బ్రహ్మవిద్య అవిద్యానాళక మగుటవలన విద్యలలో కెల్లి మహోత్తమ మైనది (రాజవిద్దూ రహన్యవస్తువులందును ఇదిరాజీ ఈవిద్య వవిత మైనది సర్వోత్కృష్టమైనది (వత్వక్షానుభవమునకు రాదగినది ధర్మ యుతమైనది నాళరహితమైనిది సులభాముస్టేయమైనది

ఓ వరంతపాః ఈధర్మమందు (శగ్ధలేనివారు నన్ను పొందలేరు అంతేగాక భకిని మరచి మరణయుకనుగు నంసారమాగ్గమునందు మాటిమాటికి సంచరించుచుండగలరు ఈ నమస్త జగక్తు అవ క్తమగు నా వరంభావము. (శరీరరూవము) చే నిండియున్నది నాయందు (బ్రహ్మాది స్తంభ వర్యంతనుగల సకలభూతములు ఉన్నవి కాని నేని అనంగుడనగుటచే వాని యూధారముప్తై లేదు అయినను భూతములు నాయందు లేవని ఇెప్పవచ్చును నా మూగమాయ వ్వైభవమొను చూడును నేను సమస భూతముల ఎట్టీంచి వోషించమవాడను అల్నీయ్యును వానియందు నేను లేను. కొని వాటి ఉక్పతికీ నేనే కారకుడను అంత ఏను నిండియుండి నుహావాయువు నిత్యము ఆకాశమందుండు విధముగనే సకల భూశ్రములు నాయందున్నవని త్రలియుము ఓ కౌంతేయా! కల్పొాం శమునందు నకలభూతములు నా(వకృతియందు లీనమగుచున్నవి తిరిగి మాతనకల్పము (ప్రారంభమైన ంతనే నేను వానిని నృజించుచున్నాడను నేమ నా మాయాబలముచే (పకృతి[పభావమున రధినముకై యుండు సకలభూతములను (వకృతికల్పము నందు సృష్టించుచున్నొరు? ఓ లనిం

326 శ్రీళృష్ణావతార వైభవము జయా! ధర్మాధర్మరూపములగు సృష్టికర్మలయందు నాకాసక్తి లేదు. ఈఊదాసీనుడప్టై కార్య మొనరించుచుండుటచే కర్మలు నన్ను బంధించే లేవు, నేను అధ్యక్షుడవై ఉండగా ఉిగుణాత్వ్మకము అవిద్యారూవమగు (వకృతి స్థావర జంగమాత్మక మైన(ఎరాచరమగు) _(సపంచమ.ను సృజింు చున్నది జగత్తు సవా తిరుగలియొక్క పై రాయివలి తిరుగుచుండును నన్ను సకిలభూశ నియోమజనిగ తెలిసికొనలేని మూఢులు? మనుష దేహధారివైన నన్ను, నాపరమాత్మ తత్త్వము తెలియక, అన మానఘు చేయ (పయుత్నింతురు అటి మాఢులలో శిశుపాల, దుర్భొధీ నాదులు కలరు ద

వ్యర్థకొములును: నిసృ్టలములగు అగ్నిహో(శ్రాది కత్మల ననుస్థిరో వారును: నిస్పలజ్ఞానులును, వివేకహన్యులును: మోహముచే దేహ వాదము ననుసరించినవారై రాక్షస స్వభావము కలవారై నను భవించుచున్నారు ఓ పార్థా? మహాత్ములును భేవతాన్వభావము న్య యించిన పుణ్యపురుషులు నన్ను నాశరహితునిగను, నిభిలభూతమారి (పాణులకు కారకునిగను తెలిసికొఎ తదేఃనిషతో సీవించుచుగ్న వారు ధృఢనిశ్చయులై పరమభ కితో ఇష్లదేవలారూపముననునవ నన స్రోోతమం[శ్రముల కీర్తించుచు సర్వదా సమాహితచిత్తులే సూ భజించుచున్నాతు ఉ త్తమాధికారులు ఆత్మ, పరమాత్మల కభేదబుద్ధి భ్‌ సుధ్యమాధికారులు అత్మ వరమాత్మలు వేరను థావముతోను వద్విషయక జ్ఞానమనెడి యజ్ఞముతో నన్ను పూజించుచు ల డనీ చున్నారు, నేనే జ్యోతిష్టోమంబు మొదలగు (కతురూవంబయినే శపరీకీ నేనే పంచమహా యజ్ఞాదిరూబడను.. పితృ పిండ్యపవానమి ఫా రుడను నేనే, సేన మం(తరూపుడను అజ్యాది సర్వహవిస్సులుః నవా నీయాది అగ్నులు హవన్మద్రవంంబు హపనకర్మంబు నేనే *ి. ఏంటో మునకు తండ్రియు, తల్షియు, కర్మఫల (పదాతయు” పికామ్మ్యా తెలియదగిన వస్తువును, పరిగ హైతృవులగు (ప్రాయశ్చిత్త: గం ణ్‌ వే గాయ్యతీ జపాదులును? ఓంకారేమును బుగ్యజుసొఎమ (ఆధర్త్య్యటర ములను అన్నియు నేనే ఇవి నిశ్చయము కర్మఫలమునుః భోగకీ (పభువును _పాణుల కృతొరృత శభావభనులకు సాడీయా”

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము 3 మును; శరణాగతుల యార్రి హఠుడను హితాభిలాషియు, జగదుతృత్తి స్థెతిలయ కారుడును: నిక్షేవమును అవ్యయ బీజమును, ఇవన్నియు నేనే. ఓ అర్జునాః నేను ఆదిత్యుని రూవమున (పకాశమును, వేడిని బసంగు చున్నాను నేను వరుణుని రూపమున వర్షము నొసంగుచున్నాను, ఆపచున్నాను అమరత్వమును అమృతత్వమును జీవమును నేనే, మృత్వువును నేనే సతృదార్థము (స్టూంమ్ఫుఅన తృ దార్థము (నూత్మము) నేనే శేదములందు బెప్పఒడిన కర్మల నాచరించువారునుఃు యజ్ఞములు చేయువారును: యజ్ఞాంతమున సోమరసపొనము గావిం చి; పొవ నిష్క్కతులై యజ్ఞముద్యారా నన్ను పూజించి స్వర్గమును కోరుచుందురు అట్టివారు పృద్యఫలమగు ఇందలోశమును పొంది మనుష్యులకు లభ్యము కాని దేవభోగముఅ ననుభవించుచుందురు అనగా దై విక్యకియలన్నియు ఛలాపెక్షతి జరుగుచుండును అట్లు స్వర్గమును పొందినవారు స్వర్గలోక మున సర్వభోగముల ననుభవించి భోగకారణమున అణ్యము నశింవగా కర్యభూవియగు మనుజలోకమున అట్టుచున్నారు. అట్లు జన్మించి పుణ్య మును త్రిరిగి పొందుటకు వై టెకకర్మల ననుష్టించుచుందురు వేదముల ననుసరించి కర్మల జేయువాటును, ఫలాపేక్షను కళిగియుండువారును పెననమరణ గర్భవాసొది యాతనలతో కూడిన సంసారచ్యకమున చిక్కువడి పోదురు. *న్లో॥ అనన్యాశ్చితయంతో మాం యే జనాః పర్యుపాసతే | తేషాం నిజ్యాభియు క్ర్తానాం యోగక్షేమం వవ మ్యహమ్‌॥ ఎవరు అనన్యఖావమువే ఎల్ల పుడు నన్నీ అత్మభూతముగ ఖొవిం చుచు ఊపాసించుచుందురో, నన్నే ధ్యానించి భజించుచుందురో అట్టీ నిరంతర వరమేశ్వర రతులయొక్య యోగమేమ భారమును నేనే వహించు చున్నాను ౩ క్రాంకియా; యోగిని గుర్తించుటకు మూడు ఉఊర్పను లక్షణ *శ్రీ మద్భగవద్దిత న అధ్యాయము న్నా ఖ్లేకము = 22

326 థ్రీకృష్ణావతార వై భవము భక్తి భక్తిలేనిదే నమత్వము సిద్ధింందు నమర్వములేనిచో భక్తి కుదరదు కార్యకుశలత్యము లేఖి భక్రిసమత్వములు కలుగుట సందేహా స్పదము ,శద్ధాసట్తంతో ఇరదేవతల భజింమవారును నన్నే భజించు చున్నారు. కాని వారిభజన విధిఖార్వకము కాదు విధిపూర్వకము కాదనగా అర్ధమేమన అజ్ఞానవళమున నన్ను నిరంజనునిగను: నిరాకారుల్‌ గను, తలంవక భజించుటయని తెలియనగును నేనే సకల యజ్ఞము లలో అధియజ్ఞ స్వరూ పుడను భోకను ఫల్మప్రదాతను? ఎన్ను గుర్తింపక భజించునట్టివారు యధార్హ జ్ఞానవలమగు మోక్షమును పొందక నంసారమున తిరుగాడుచున్నారు * ఇం్యదాధి దేవతల పూజించువారికి దేవలోకమును ఇతరు* పూజించువారికి పితృలోకమును లభించుచున్నవి భూత (పేశాదికమ9అ పూజించువారు ఆయా లోకముల బడయుచున్నారు నా పూవాఎత్పరులై న వైష్ణవులు నన్నే పొందుచున్నారు. చిత్తజద్దకో, అనన్యభక్తికో నొ సవరించిన వశ పుష్ప ఫల, జలములనుపహానిని నేను (పీ8తో స్విక రింతును “భక్త్యా పయవృ౭ి “భక్తు పహృతం” అని రెండు నిర్యాలి ములు చెప్పుబవే సర్యవ్యాపయైన భగవానుడు సీ;*రించువది వినుర విలువకొదనియు: అవి సమర్శ్చించిన భకుని భక; చిక్తవద్ధి (వధాశే మనీయు (గ్రహించవలెను వై ఓ కౌంతేయా! కాబట్టి నీవేమి చేసినను, ఏమి భుజించినను? హవన మందేమి యర్పించిననూ ఏ దాన మాచరించిననూ ఏ తవస్సు చేసినను వానినన్నింటిని, నాయందు సమర్పించి చేయుము... ఇందుచే నీవు వలొ శుభముల కలిగించు కర్మబంధముల నుండి విడివడుదువు మరియా సన్న్యాసయోగముతో కూడిన సమత్వమును పొంది జనన మరణూ నుండి వీముక్తుడపై నన్ను పొందగలవు అఖిల (పాణులయంది.ను నే ఖ్‌ డూ సమభావమునే కలిగియుందును _ వారిలో జీవియు.. నాకు (సిళ్కో గాని; అృసియుడుగానికాడు భ కితి నన్ను భజించి సేవించుక నాయందుందురు. నేనును వాం హృదయసీమేలో వెలయుదను వ పాపియేని నన్ను అనన్య భక్తితో భజించినయెడలవాడు సాధు వేయని కారణ మేమనగా వాని సంకల్బ మిపుడు శభదాయక మైనది వొ

థ్రీషృష్టావతార వై భవము 329 అనన్వబ క్రీ వానిపాపములను నశింఎజేయును. అట్టి సొధువు శీీఘ ముగ ధర్మాత్కుడ్లై నిరంతర శాంతిని పొందుచున్నాడు నా భక్తు డెన్నడూ నశింవడు ఓ కౌంతేయా' నిశ్చయముగ నీవు ఎలురిగుమ్ము ఈవిషయమునుకు తార్కిటలకు సోదాహరణ పూర్వకముగ నెజింగింపము పార్థా నీచజన్ముల నూ; శ్రీలునూ: వైళ్యులును: హదులును నాశరణు జొచ్చినిచో మోక్షమును పొందెదరు అట్టిచో నాభ్యక్తులును ఎణాసాత్ము లగు (దాహ్మణులును గూర్చియు? రాజర్జులను గూర్చియు. వేరుగ నడుగవల యునా? ఎరుషార్ధ సాధనమం దుర్తభమునగు మానవజన్మ లభించినందు లకు నీవు నన్ను భజించి సీవించుము నాయందు మనన్సు నిలుపము ఓతిరరణముగి నాభ క్తుడ వగుము నా నిమిత్తమే యజ్ఞములుచేయుము నాకు వమన్కరింపుము.. వేయేల? నాయందు రతుడవై నీయీక్మను వాతోడ్ష ఐక్య మొనరించుటచే నీవు నన్నే పొందగలవు అల్లో. మన్మనా భవ మద్భుడ్రొ మద్యాజీ మాల నమస్కుళు | మామే ప్పైష్యపి యుక్రేవ మాళ్ళానం మకృరాయణః | ఇవ్విధంబున ఊననిషదర్థ(వతిపొదకమును, (బహ్మవిద్యావిషయక యోగశాస్త్రమును, అీకృష్ణార్జున నంవాదమునగు భగివద్గీతలోని రాజవిద్యాలా జగువ్యాయోగ మమ శొమ్మిదవ అధ్యాయము ముగిసినడి జాతరకు యా *త్రీభగవద్గీవ 92 యోగము. 2? శ్లోరము

330 థ్రీకృష్ణావతార వై భవము శ్రీభగవద్గీత _ దశమాధ్యాయమను విభూతియోగము

గత మూడు అధ్యాయములలో భకియోగముయొక్క (పాళస్త్ర మునుగూర్చి వివరించిన పిదప భగవానుడు భ కులకొణకు తన విభూతుళ (పాముఖ్యతనుః ఉవయోగమునుగూర్చి తెల్పెను తీభగవానువాచ __ వినుము దేవ ప ఎర దతస వాక్యముల ఇటుకను

తలునుః మహర్షులును నా (ప్రభావమును నా జుట్టి

ఎభఖుంగరు దేవతలకున్ను మపార్షులకును సమ ్తవిధముల నేనే అధికార ణుడను మూలవురుషుడను మ ర్వేలోకము నలదుండు జాని యెవ్వడేని

మ్మోహవర్డితుడై నన్ను ఆదిరహితునిగమ, అదిసిద్దునిగను, జనతరహొ తునిగను సర్వలోక మ హేళునిగను తెలిసికొనునో లట్టాడు. సకల పో ముల నుండి విముక్తుడగును బది, జానము3 మోహహన్యతః తమ" ఇం్యదియన్కిగహము, సత్యము, శాంత సుఖము దుఃఖము జననము? మరణము? భయము, నిర్భయము, అహింస సమత్వము, సంళతోషమొ తపస్సు; దానము, యశస్సు: అపకీరి మున్నగు నానావిధములగు భిస్స భావములన్నియు (సాణులకు స్వకర్మానుసారముగ నావలననే కలాగో భునవి. సవ్తద్డలు (భృగు, మరీచి: అతి, పులహ అంగిర (ర పులస్త్య) కంటె పూర్వులు సనకసనందనాదులు గతకాలముగ్యు సంబంధించిన స్వాయంభువ, స్వారోచిష ఉత మం తొమసులను నల్యు మనువులును నా సంకల్పమువలననే జన్మించిసారు వారు మద్గవచి కై టే నాశ క్తులను కలిగియున్నారు స్థావర జంగ మాత్మకమగొ న జగ త్తంతయు (నావిభూ౭ియే 0 విద్యచేక నుహర్ష్గుల యొక్క యః ల చేత మనువులయొక్కయు సంతతియే నాయా విభూతిని: రసము యదార్థరూవమును తెలియువాడు నిస్పంళయముగ అచంచలమైన త్వమున్సు పొందుచున్నాడు

శ్రీకృష్ణావతార వైభవము 331 నేను సకల భూతోతృత్తికి కొరణమై యున్నాడను పర(బహ్మ న్వరూఎుడనగు నేనే నర్వజగత్తునకు నిమిత్త ఉఊపాదాన కారణుడను త్తి నాళ, (కియాఫలోవఖోగములు నావలననే కలుగుచున్నవి ఇది తెలిసిని తత్వష్టులు హృదయపూర్వకముగ నన్ను భజించుచుందురు నా యందు చిత్తము నిలుపవారును, నన్నర్చించుపే తమ్మపాణముగ నెంచు వారును ఒండొరులు ఉపదేశించుకొనుచు నిత్యము నన్నేభజించుచు, కిర్తిం చుచు, సంతుష్టితోడను, ఆశంధముతోడను జీవితమును గడుపుచుందురు నాయందివిధముగ తన్మయుల్సై యుండునట్టియు: సర్వకాలసర్వావస్థల యందును భక్రిపూర్వకముగ్‌ నన్ను భజించునట్టీయు, 'స్నీహపూర్వ కముగ నన్ను సేవించునట్టీయు. మనుమ్యలకు వరమార్థత త్త్యవిషయక మగు స్రమ్యగ్ధర్శనమును. (వసొదించుచున్నాను అందువలన. వారు సర్వాత్మ భూఖతుడనగు నన్ను పొందుచున్నారు-

నన్ను సేవించు భక్తులపై దయగలిగియుండి వారి యంతః కరణాశయ నుడన యుండి యవిచేకమువలన వారిలో జన్మించిన మోహాంధకారమును సమ్యగ్దర్శనమను కాంలితో (పజ్వలించు జ్ఞానమను దీపముతో న శంఎజేయుచున్నాను అర్జున ఉవాచ __

ఓ శ్రృషోష్టా' నీవు వర్మబహ్మవు పరంధాముడవు వరమ తేజ స్వరూజదవు పరమ పవ్మితుడవు విశిష్టాది సర్వబుమలునుః దేవర్షి యగు నారదుడున్ను అసితుడు, దేవలుడు వ్యాసుడు మున్నగువారు నిన్ను వరమాత్మగను, నాళశములేనివానిగనుః దివ్యపురుమనిగను, అది దేవునీగను, పటుకలేనివానిగను: ఈశ్వరునిగను తంంచుచున్నారు. నీవును స్వయముగ నటే నాకు చెప్పునున్నానాః ఓ శేశవా! నీవు చెప్పునది అక్షర సత్యమని గమ్మైచున్నాను. ఓ దేవా! నీ [వళావమును నీ స్వరూవ మును దేవదానవు తెవరును శెలియబజాలరు ఓ పురుషోత్తమా।ః భూత భావనా, (సర్వభూతిములను పృటించువాడు ) భూ తేళాః (జగతవ ర్త పడు జీవేశ్యరాః దేవదేవా! జగీత్పతీ! నీన్ను నీవే నిరతిశయ కోన శ్వేర్యం బలాది శక్తి మంతునిగ నెజటుంగుదువు (ఇతరు అణుగజాలరు)

332 శ్రీకృష్ణావతార వై భవము నీవు ఈ లోకము లన్నింటను ఏ విభాతులచే వ్యాపించియుంటివొ ఆక్టీ నీ దివ్య విభూతులను నాకు స్పష్టముగను, సంపూర్ణముగ నెజిగింపము ఓ యోగేశ్వరిశ్వరా। నిన్ను నిత్యము ధ్యానించుచు నేనెట్లు నిన్ను గుర్తిణి గలను? నేను నిన్ను ఏయే రూవముల ధ్యానింవవలెన.? ఓ జనార్జనొ నీ శక్తియొక్కయుః నీ విభూతులయొక్కయు వర్ణమును నాపి విపం ముగా మరల దెల్పుము అమృతమయములగు నీ వాక్కుల నెంళి విన్నను తనివి తీరుటలేదు థ్రీ భగవానువాచ __ పీ కుర్ముశేష్టా। నావిభూతు అనం౦తములు (పధానములగు సొ దినవ్వవిభూతులను నీకు చెప్పెదను ఓ గుడాశేశా? (నిందను జయించినీ వాడాః లేక ఘనమగు శేశభారము గలవాడా!) సకల భూతమో యం౦ందుండునట్టి ఆత్మను నేనే, సకల భూతముల ఉత్పతి స్టితిః లయ లకు కారణము నేనే ఆథిత్యులలోని విషువును నేనే (్రకాశ్‌ంచు వాని అంథమంతుడగు సూర్యుడను నేనే వాయువులలో మరీచిని నేనే నర (కములలో చంథదుడను నేనే వేదములలోని సామ వేదమును నేనే దేప్య అలలో నిందుడను నేనే ఇంషదియముఅలలో మనస్సును నేనే (పాణ కార్యకారణ సంఘాతమున తెలియబడు బుద్ది వృద్ధి యు: చేతనళ కీర నేనే యక్షరానులలో కుజేరుడను నేనే కసువులలో అగ్నిని నే పర్యతముఠఅలో మేరువును నేనే నే , మజీయు ఓ పార్థాః పురోహీతులలో (వధాన బృహస్పతిని సే ఎనాధిపతులలో దేవసేనాధిపతియగు కజమారస్వామిని నేనే ములలో సము దుడను నేనేయని వ్వ్‌ రులలో భృగువు! వాక్యులలో తెలియుము వుహర్త్షు ముల లాంపిరల్‌ బీజాక్షర మ గు ఓంకాయును యక గ్యాలలో హర రహాతమును పావనము నగు జపయజ్ఞమును నేనే స్థావర బేవడ్తే ల వృకములలో అశళాతము (రావిచెట్టు) శలోనో లలో నారదుడను* పుట్టుకతోనే ధర్శజ్డాన్‌: వైరాగ్య క్‌ ధల శయముగల సిద్ధాలలో కపిలమునిని నేవే "'అశ్వములలో నము నేనే మున బుట్టిన ఉఊచై్యై,శవమును నేనే వ్రీనుగులలో ఐరావతము

థీకృష్ణావకార వై భవము 333 నదంలో రాజును నేనేజని తెలియుము ఆయుధములలో దధీచి వెన్నె త రిక ట్టిన వ్యజాయుధమును, గోవులలో కామధేనువును, (జో క స ల నా గా దేవతలలో వరుణదేవడను న్‌ గంధరు లో ల నాగరాజును దర దేవతలలొ అర్యమ. "ఉండి విం రరరరుడము త ల ఫముడను, దండింఎవవారిలో యముడను, దై త్యులలో (వహ్ల్ణదమడను నేనే గణనచేయువారిలో కాలమును నేనే మృగములలో సంవామును: వద్తులలో వైన కేయుడను (గరుత్మంతుడను) నేనే వేగము వును? ళస్రధారులలో థ్రీరాముడను నేనే మత్స్యము

అలో మరరమును; నదులలో గంగానదిని నేనే య ఓ అర్జునా? నిఖిల సృష్టియొక్క ఆదిమధ్యాంతములు నేనే విద్యల 0చు మోక్ష హేతువగు ఆధ్యాత్మిక విద్యయు, వాదించువారిలో వాద మును నేనే అక్షరములలో అకారమును, సమాసముఅలో ద్వంద్వసమా సును నేనే _పవాహరూపమగు నశింపని కాలమును, నర్వతోముఖుడవనైై సర్యవ్యాపకమగు రూవమును ధరించువొడను, కర్మఫలముల నిచ్చు వాగన్సు నేనే సకల భూతముల సంహరించు మృత్యువును, ముందుసట్టి బోవు వారికి కారణమును: శ్రీజాతిలో కీరి ని? లక4ిని? వాక్కును? స్కృతినిః హైధన్సును: ధృతిని (దైర్యము) వీవోగ (ఏడు ఉృత్తమగుంములా ల సామములలో బృహత్వానుమును? ఛందస్సులలో గాయ(ీ ఛంద షృను; మాసములలో నూరశ్రీరమాసమునుః బుతువులలో వసంతమును నే వంచకుల జూదమంను, జేదోవంతుల తేజముగు? జయశీలుర విజయ సాను: ఫలనిష్ప త్తి వర్యంతము విడువని ఉద్య మవరుల ఉద్యమమును, శ్రిపల స త్రీగుణమును నేనే యౌదసలల వాసుదేవడను పొందవ అలో అర్ధనుడను సర్వవదార్థ కై శముగరి మునీశ్వరులలో వ్యానుడమూ కవిశ్యరులలో వక్రాభార్యుడను శనిని (గహింపా దండించువారి దండి సేకియు, జయింవగోరువారి లాజనీతియు? రహస్యమును దాచుటలో మౌన

ను? జ్ఞానవంతులలో విజ్ఞానమును నేనే యని గుడ్రం

షీ అర్జునా । సర్వభూతముల యుత్పత్తికీ కారణమును శేనే ఈ

334 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము చరాచర (ప్రపంచములో నేను లేనిదియు? నావిభూతి కానిదియు లేదు, ఓ పరంతపా! నా దివ్య విభూతికి ఖభారమేలేదు నా విభూతుల అంతమే. లేదు. నేనిప్పుడు చెప్పిన విభూతియొక్క విస్తారమంతగ, క్లస్క్యముగను, సంక్షిప్త్రముగను మాత్రమే చెప్పితిని వేయి వలుజలి9 *శ్లో! యద్య ద్విభూతి మత్సత్త్వం శ్రీమదూర్జితమేవ వా! తక్తదేవావగచ్ళ త్వం మమ తేజోంశ సమృవమ్‌!! నూన ఐళ్వర్క్మముతో కూడినదియు: అక్మీసంపన్న మైనట్టియు? శో భాయమౌగ మైనట్టీదియు ఏ వస్తువు గలదో అదియంతయు సర్వేశ్వరుదన కేజముయొక్క అంశమునుండి ఎట్టినదని _గ్రహింపుము కార ఓ ను ఈ విభూతులు ఎన్ని తెలిపిన నేమి లాభము? నీవేమి చేయుదువు? లే నా యంశ మాత్రమున ఈ సకలజగత్తును ధరించి యున్నాడను "౧ డల వ్యాపించి యున్నాడను ఇవ్విధంబున ఉవనిషదర్థ(వతిపాదకమును, (బహ్మవిద్యావిషయకీ యోగశాస్త్రమును, శ్రీకృష్ణార్జున సంవాదమునగు భగవద్గీతలోని విభూతి యోగమను దశమాధ్యాయము ముగిసినది “ఇకక. లాలా శర్రీ మద్భగవద్గీత = దశమాధ్యాయము = ళ్లోకం

థ్రీళృష్టాపతార వ భవము 935 ణి (కా (& శ్రీభగవద్గిత = వకాదశాధ్యాయను విశ్వరూప సందర్శనయోగము వికాదశాధ్యాయమునందు అద్జనునట యోగేశ్వలేశ్వరుడైై న వాసు దేవుడు తన విరాట్‌స్వరూవ సందర్శన భాగ్యము కలుగజేసెను ఈ అధ్యాయము భటట్తలకు (ియతమమైనది ఇందు ముక్కితోకూడిన వాద వివాదము లేదు ఇది ఒక దివ్యదృళశ్య కావ్యము పదునెనిమిది అక్షాహిణుల సేనావాహినులమధ్య కుర్ముశేస్టుల సమక్షమున ధర్మక్షేతమైన కురుక్షేత మందు థల్లుణునకు దివ్యదృష్టి నొనంగిః తన విశ్వరూవమును నందర్శింవ జేసెను ఆ దివ్యరూపము జక్కం నంజయున కతన ఇతరుల కగోచరము అర్జున ఉవాచ --

ఓ కమలవ్యకాక్షా! నీవు నన్నన్యుగవొాంచి ఈ ఆధ్యాత్మిక మగు పరమరహ స్యమును తెలియబెప్పితివి నీదివ్య నందేశముచే సమ్మో హిశుండనై తని సకలభూతముల సృష్టి స్థితిలయముల గరించి వ మైన న్సీ వివరణ విని తృప్తి పొందితిని మజీయు, అక్షయ: స మాహాత్మ్యమును సైతము వింటిని జ అరుషోత్తమా! గీవు నిన్నుగూర్చి ఎటుల బేప్పీకికో న్రీవటులనే యున్నాన నీ ఎరమేనర వంబంధమగు ఆలకింప వేడుకవడుచున్నాడను

చుటకు యోగేశ్వ రేశ్వరుడవగు. ఓ స్‌ దివ్యర వ టనమును నేనర్దుడనై నచో నొళశరహితమగు నీ కరీ చాకు కళ్ళించి నన్ను కృళొక్థుని గా వింపుము తీభగవా నువాచ 1. వి, వివిధ లక్ష సెక్‌ గొకు తనవి దివ్యరో తములును, భిన్నాక్పతి ధములును దివ్యము విభిన్న వర్ణ విలస్‌ ఇట్టి శ్రిములును; ల దొ దళాదిత్యులను: ఇష్ట ఛేములును అయియున్నవి *ఉ కర్‌! వ్‌

336 శ్రీకృష్ణావతార వై భవమం వసువులనుః ఏకాదశర్ముదులను: ఇర్వురు అశ్వినీ కుకూరులను, నలుబది తామ్మిది మరుద్ధేవతలను చూడుము మటియు నీవుగాని, ఈ మానవలోక మున ఏ యితరులుగాని ఇంతవరకి చూడని పెళ్కి అద్భుతరూపములను నాయందు గాంచుము

ఓ అర్జునా? నా ఈ విశ్వరూపమున ఒకేచోట కూడియిన్న సకల చరాచర (పపంచమును గాంచుము నీవు శంకిందుచున్న జయఎరా జయమ.లు మొదలుగా నీవు దేనిని వాడ నుత్సాహపడుచున్నావో దొని నంతటిని కాంచుము కొని ఓ అర్జునా! నాఈ విరాట్‌స్వరూవమును అపొ కృతంబులగు చర్మచకతువులతో చూచుటకు సమరుడవు కావు కొన నీకి దివ్యదృష్టి నాసంగెదను దానితో అవూర్వమనీ నా ఈశ్వర సంబంధ మైన యోగరూపమును గాంచుము సంజయ ఉవాచ __

సంజయుడు ధృతరాష్ట్ర0 నుద్దేశించి వలఠ్కెను *

థ్‌ ధృతరాష్ట్ర సార్వభామా। యోగేశ్వ రెశ్వరుండగు థ్రీకృష్ణు డిలు పలికి పార్ధునకు తన విరాట్‌స్వరూపమును చూపెను ఆ విశ్వరూవవి అనేక ముఖములు? నే్యతములు కలిగియున్నది అందు లెక్కకు మికుఓ ముగ అద్భుతములై న దృశ్వములున్నవి మథియు అనేః దిహ్యాభరో ములు) అనేకములగు సంధింపఒడిన దివ్యాయుధములుకూడ గలసే ఇంకను అ దివ్యరూపము పుష్క మణిః నూలా, వత్త భూషితర్తో యుండెను దివ్యసుగంధ లీపనముతో నలందబడి యుంజేను అత్యం న శృర్యమయమును, ది స్తిమంతమున్సు అనంతమును, అఎరిచ్భిన్న బో సర్వభూతాత్మకంబగు ఆ భగవత్స్వరూప మిట్టుండెను చో

అంతరిక్షమున ఒకేకాలమున వేయిమది సూర్యు లఅదయించిస్క్య ఎంత _పకాశము కల్లునో, అట్టి వెలుంగు ఆమహాత్ముని తేజస్సుతో ది మగునేమో*? అర్జునుడా దేవదేవుని శరిరపు. నందు దివ -పితృం మన నిఖిల జగతి౪ ఒకేచోటనే యు ఎడగా చూచెను అనం3రము అరు పసకు అశ్చర్యాన్వితుడై , పులకిక గ్మాకుడ్లై రోమాంచనుడై. ఆ పరందొ అవనత వదనుడై నమిస్కరించ్‌ చేతులు జోడ్తించి ఇట్లు చె పన*

థ్రీకృష్ట్ణావళార వై భవము 337 అర్జున ఉవాచ __

ఓ దేవాః నీ విశ్వరూప దేహమున సమస్త దేవకలను, నర్వభాత విశేషములను, నీనాఖి కమలమం౦ందు కూర్చుండిన (బహ్మదేవనిః వరమే శ్వరున్ని సమస్త బుషులను:ః దివ్య సర్పములను చూచుచున్నాను ఏ విశ్వేశ్వరా।! విశ్వరూపొ' అసంభఖ్యాకముల్లై శ ఖావావులు ఉదరములు ముఖములు, నేత్రములు గలిగి సర్వ[త అనంతమగు ధీ రూపమే కాన బడుచున్నది చీ విశ్వరూపమునకు ఆదిమధ్యాంతము అగోచరముగ నున్నవి కిరీట్క, చక, గదాధళుండవును: నర్వ(త భాసించుచున్న శేజోరాశి స్వరూపుడవును: కావున కేరిపార వీకించుట కళక్యమైన వాడ వును: వెలుగుచున్న అగ్ని సూ ర్యైకొంతులవంటి కాండి కలిగిన వాడ వును: అ్యవమేయుడవును అగు నిన్ను చూచుచున్నాను

నేను నిన్ను తెలిసికొనదగిన వరమాక్షరరూవముగనుః ఈ జగత్తు నకు అంతిమ అధారముగను, నాశరహితునిగము సనాతనధర్మ రక కునిగన్సు పురాణపురుషునిగను భావించుచున్నాను నిన్ను ఆది మధ్యాంత రహిశ్రునిగను, అనంత శక్తి నంవన్నునిగను అనంత బాహునిగను, సూర్యచందులు నే్యేతములుగొ గలవానిగను (నద్యలించుచున్న అగ్ని వంటి ముఖముగలఅ వానీగనుః స్వీయ తేజస్సుచే సకల (వవంచమును తపింవజేయుచున్న బానిగను కాంచుచున్నాడను తీ మహిాత్యా!' ఈ భూమ్యాకాశముల మధ్య భాగమంతయు? ఈ దిశలన్నియు నీ ఒక్కని వలననే నిండియున్నవి నీ యొక్క ఈ అద్భుతమగు విరాట్‌ స్వరూవ మును గాంచి ములోకముఅన్నియు గజగజ వణకుభున్నవి దేవత

మ. లెల్లరు నీ యందు (వ వేశించుచున్నారు

అనేకులు థీతచితులె భయా ంచుక్తై అంజలి ఘటించి నిన్ను సువించుచున్నారు.. మహర్డులు ిద్ధుల సంఘములు స్వ స్తివాచకముళి (లోకమునకు కల్యాణమగుగాక!) పలికి స్తుతి వాచకములకో నీయ , గానము సలుపుచున్నారు రుదలు? ఆదిత్యులు: వసువులు సాధ్యులు వి , పితృదేవతలు: గంధర్వులు?

శ్వదేవులు, ఆశ్వనీదేవతలు, మరుగ్గణములు పితృటవలెలు

333 థ్రీకృష్టావతార వైభవము యక్షులు, అసురులు సిద్ధులు మున్నగువారందరు విస్మ్కయాశ్చర్యములతో నిన్ను గాంచుచున్నారు. ఓ మహాబాహో: శ్రీకృష్ణ పరమాళ్మా* అనేక ముఖములును, న్యెతములును, హనస్హైములును: తొడలును, వాదములును? ఉదరములును, దంస్థ్రములును కలిగి ర్యాదమై గొవ్నద్నైయున్న నీ విశ్వే రూపమును గాంచి లోళములన్నియును: నెనును భయపడుచున్నాము సర్వవ్యాపకుడవగు ఓ విష్ణుమూర్తీ! ఆకాశము నంటగలట్టీయుః (వజ్వలించునద్జియు, అనేక వర్ణములుగలట్టియు, విస్సారిత ముఖములు కలిగినట్టేయు నీ విశ్వరూపము నవలోకించి మనోవై కల్యము నందితిగి నేను రై ర్యమునుః శాంతిని పొందలేశున్నాడను ఓ దేవదేవా" (ప్రళయ కాలమందు అగ్నివలెనుండి భయం8రములె న కోజలుగల నీ ముఖము అను చూడగనే నాకు దిశలు తెలియకున్నవి, దిగ్భ్రమ పొందుచున్నాను చిక్తశాంతిని కోల్పోలిని జగన్నివాసా! శ్రీక్చృష్ణాః (పసన్నుడవగుము ఈ ధృతరాష్ట్ర ఎ్యతులగు దుర్యొధనాదులు, ఖీహ్మో (దోణ కర్ణ 4౫8: ధృష్టద్యుమ్నాది ముఖ్యయోధులు భయంకరమెన నీముఖనులో (వే శించుచున్నారు అనెకులు చూర్ణములగు శిరస్సులు కలవారల్లే నీ దంతములమధ్య చిక్కుకొని మాంసళకలముల వోలె కన్పట్తుచునా తల నద్మీసవాహము అన్నియు సము[వాభిముఖములె [వవహించురీతి ఈ మానవలోఠళ వీరులెల్లరు మండుచున్న ని ముఖ గహ్వారములను చొట చున్నారు మిడతలు తమ నాళనమునకై మిక్కిలి వేగముతో మి చున్న ఆగ్నిజ్వాలలకు అహర్రి యగుచందమున వీరందరు వినాశమొ కొజికే అతిత్వరగా నీ ముఖగహ్వరమున | పవేశింబుచున్నారు ఓ సర్వవ్యాపీ* శ్రీమహావిస్టూ? నీఎ (ప్రజ్వలించుచున్న ముళ లతో వీరినెల్ల [మింగుచున్నవాడప నలువె పులకు నాలుకలు చొపి ల లొ దించి. భకించు చున్నాడవు 'ఫ్‌త్రావహామ్రగు సీ కాంతి పృంజహో తము శేజస్పుఅచే సమ న లోకములను వ్యాపించి తసీ౦0ప జే య చున్నవి దేవా, ఉగరూపుండవగు నీవెవరవో చెవ్చుము సీ నమణ

థీకృష్టాపకార వైభవము కం

నిన్ను నేను విశేషముగ తెలియగోరుచున్నాడను నీ కృత్మము నాకు లియుట లేదు

శీభగవానువాచ *__

నేను లోకనాశనము చేయుటకు విజృంభించిన కాలస్వరూపుడను భూతముల సంహరించు. నిమిత్తమై నేనీలోకమున వ్యవ హరించుచున్నా డను ఈ సేనలలోని యోధులెల్లరు సంహరింపబడుదురు. కావున నీవు లెమ్ము యుద్గ మొనర్చుము ళ(శ్రైవులను జయించి కిర్మిని బడయుము దుర్యోధనాదుతి నిర్పించి నిష్కంటకమగు రాజ్యము ననుభ వింపము వీరిని నీవు సంహరింవీముందే కాలన్వరూపడనగు నాచే వాతుల్సై నట్లుగ ఖావింఎము

ఓ సవ్యసాచీ' నిజముగ నీవు నిమి త్తమా[తుందవే సుమాః (ఈ సంహారమునలి నీచే కరవని [వజలు చెప్పుకొనుటకు వీలుగ బిలున్సము నీ ఎడమచేధితోకూడ బొణములు సంధింవగల సవ్యసాచి వగుటజే ఇది సుసంభవము ) నీ గురువును దివ్యాస్రసంవన్నుడునై న (దోణుడును, చరవరాముని ద్వంద్వ్యయ.ద్ధమున నోర్చినవాడగు భీష్ముడుమ జయ (దధుడును, సూతప్యతుడైన కర్టుడును, తదితర యోధులును నావే వధింవలడిరి అటివారిని నిమి్రమాతుడనై జయింసము భయవడ వలదు పోరాడుము నీవు శ్యతువులను నంగామమున జయింవగలను సంజయ ఉవాచ 1--

ఓ ధృతరాష్టాాః థ్రీకృష్ణవరమాత్ముని వచనముల వాలిని చలా జోడించ్చి కేను కంపించగా మరం నురఠల నమస్కరించుచు తా డై (ప్రణమిల్లి గగ్గదకంరన్వరమున అడ్దనుడు థీకృష్ణున కిట్లనియెను అర్జున ఉవాచ ---

జగత్ప్రహృాష్య త్యనురజ్యి రజాంసి భీకాని దిశ్రోదవ్లి *శ్రీ మద్భగవద్గీత పధ్యాయిము-11; ట్లో। 36

340 థీకృష్ణావతార వైభవము

ఓ హృషీకేశా! నీ మాహాత్మ్య్యమును కీర్తించి జగత్తంతయు సుఖ మును ఒడయుచున్నది. నీయందనురాగమును పొందుచున్నది రాక్ష సులు భీళాపహులైై అటునిటు పొరిపోవుచున్నారు. సిద్దులందరును నీకు నమస్కరించుచున్నారు ఇదియంతయు సముచితమేగదా! ఓ మహాత్మా అనంతా' దేవెశా' జగన్నివాసా* ।బిహ్మకంబెను గొప్పవాడవును, ఆదిక రృవునగు నీకు నమస్క్మరించుటలో నాశ్చర్యమేమి కలదు? నీవు నాశరహితుడవు సత్తువు, అశ త్తువుకూడ _ వీనికి పరమమగు అక్షరవర (బహ్మజ నీవేగదా! నీవే ఆదిదేవుడవు నీవే పురాణపురుషుడవు నీవీ విశ్వ మునట ఉత్తమంబగు అృశయస్థానమవు సర్వము తెలిసినవాడవును నీవే నీవే పరంధాముడపు అనంతరూపుడవు ఈ విశ్వమంతయు వ్యాపించి యున్నాడవు వాయువు యముడు, అగ్నిః వరుణుడు? చందుడుం కశ్యపాది _పజాపతులును నీవే పిశామహడవు నీవే పితామహుడగు (&హ్మదేవునకుకూడ తండడ్రివగుటచే [పపితామహుడవు నీవే నీకు వేయి సార్లు నమస్కరించుచున్నాడను మఠఅల నిదే నమస్కరించుచున్నాడను? ఇంకను ఇదియే నమస్కరించుచున్నాడను

సర్వాళ్ముడవగు. ఓ శ్రీళ్ళష్టా నీకు ముందునుండియు,. వెనుక నుండియు: ఎల్ల వై పలనుండియు నమస్కరించుచున్నాను. నీవు అనంత మగు సామర్ధ్యము గలవాడవునుః అమితమగు పరా్యాకమము గలవాడ వును అయివున్నావు నీవు విశ్వవ్యాపివి కావున సర్వస్వరూపుడవు నేను నీ మావహాత్మ్య్య మెటుంగక మ్విితుడవని (భమపడి నేను నిన్ను “ళన యాదవాః మ్మితమా। ఏ సభా?) అని సంభోదించితిని (వ్రమాదవశమున గాని, స్నేహవశమునగాని నాజీ యొటి తప్పిదము కలిగియున్నను క్రంతవ్యుడను _ వినోదములందును, విహరములందును, ని(దించునన డును, భుజించునఎడును నిన్నెంతయో తిరస్కరించి యుందును. నీవీ నాయీ తవ్పుల నన్నింటిని క్షమింవ నీకిది నమస్కరించుచున్నాడను

ఓ నిరతిశయ వభువా! చ్రరాచర్యప్రవంచమునకు నీవు తర్చడిష్‌ సర్వేశ్వరుడ వగుటచే పూజ్యుడవు జానోపదేశము చేయుటచే సర్‌ ముఎఎయిశ గురుండవు ముల్లోకములో నీకు సమాను లివరును లేనలెఎ

థీకృష్ణావతార వైభవము నీళ్ల క్‌ పే 0టెన దేవా! సరుండు ఎటుల నంభవమగనుః నీటు నీవే సొాటీ కావున ఓ విడు మనా న్‌ు సాష్టాంగపడి నమస్కరించుచున్నాను అన్ముగహింవ వలెను ఎను. నీవు (వభుదవ, స్టోతాల్హ6న స్మతావరాధము తర్కడి (ప్రియని మి్యత్రుని అపరాధము మిశునివలెనుు (ప్రేయసీ అవరాధము వలెను, నీవు నా యవరాధము మన్నింవవలెను విశ వీ దేవా, నేనుగాని: అన్యుతుగోలీ ఇంతఃపూర్వము చూజని నీ నన్‌ నీ పూర్వరూవముగు చూస ఓ జగన్నివాసొ (వన్‌ కషైంతవగము. వూర్వము ఎన కరిలీమును? గదరా చృకమాదు కండు నీ రూవమును డదలంచుకున్నా దే కపన వవ నే య డవును, విశ్వరూపడవనగు ఫే శీల! శకుర్భుంసులలు ధరిం 0

థి నీ పూర్వరూవమును జన

షీ నా ళో మద క స్ట (వనమ్తరోసే అద్యమునగే గ

ర౦బును, విళ శ ను అనంతమో ॥ ంతీరే ఈక్షన్ష ర్రూ 9 నవాాపఠ రటు 3 స్త తివే నురియవరును ల పూర్యము వమ ను ధర్శింపడేసిత్‌ నీప తర ్టద్దనా! బ్రీడాధ్యయ నవ్చ్వజ శఈరూపమును చూబియుండరేద్కూ భో ఫ్రముచేగొగి? దాన శేలముచ్‌' యుద్ధముబేగొలి! ఇతర బ్య గనకే మనుష్య లో కర్వోనుస్టానమే గ గ్స్యి్య క్‌ మంయెవరులు దర్శింవే అలరు జీ పల నను గ్క్యన్సు గొల నివు భయపడ వలకు భయంకర వర్క (వంక చిర శంఖ;

ల ల

చూడ్త్య్యు “రీ అభయహా స్తై సు

య

వ ఊవాచ _- నలో నలక వక తే చర్య ధృతరాష్త్ర సార్వభామో! అర్జును వశడోసో సొమ్య క్యా! తన యుభారూవమును చూసీంచేటో

ప్ల అర్జునుని యూరడించెను

342 థ్రీకృష్ణావవకార వై భము అర్జున ఉవాచ --

ఓ జనార్ధనా* సొమ్యుమగు నీ మానవ రూవమునుగాంచి నేనివుడు (పశాంతచిత్తుడ నైతిని స్వస్థతను పొందితిని, శ్రీభగవానువాచ __

ఓ అద్దనా! నీవు చూచిన నా రూపముయొక్క దర్శనము కడుం గడు దుర్లభము. దేవశలు సైతము ఈ రూపమును చూడ నాతురపడు చుందురు నీప అభ్యమైన నా విశ్వరూవదర్శనము బుగ్యజస్సామాధ్వ రణ వేదాధ్యయనము వలనగాని మిహో([గతపము వఠఅనగాని ఈ నా రూపమును దర్శించుట సాధ్యము కాదు కనిప అర్జునా ! ఇట్టి రూపము గల నన్ను చూచుటయు, యదార్థముగ తెలియుపియు: నాయందు (నవేశించుటయు కేవలము ఒక్క యనన్వభక్తి మూలముననే సాధ$ి వడును ఓ అర్జునా? నాకు సమ్మస్తకర్మల సమర్పించునట్టియు: నన్నే వరమపురుషార్ధముగ భావించునట్టియుః నాయందు. రతుడ్డె యుండు నట్టియు? నాకు భక్తుడగునట్టియు: సమస్త: భూతములయందు. దేవష మును కలిగియుండనట్టియు మనుష్యుడు నన్ను పొందును. (అన్యుోో నన్ను పొందజాలరు )

ఇవ్విధంబున ఉవని షదర్ధ్యవతిపొదకమును, (బహ్మవిద్యావిషయకే యోగశాస్త్రమును, శ్రీకృష్ణార్జున సంవాదమునగు భగవద్గితలోని విశ్వరూవసందర్శనయోగ మను ఎదునొకండవ అధ్యాయము ముగిసినది ెాశంయంద నా

క్కషా థ్రీకృష్ణావతార వైభవము 343 శ్రీభగవద్గీత జ ద్వాదశాధ్యాయము భ్ర క్రి యోగము అలీ భగవద్గీత యందలి తొలి వది అధ్యాయముఖందు. నిర్విశేష నిరా కౌర సర్వకాల సర్వమానవ ఉవయు క్ర మైనది, విశ్వమూనవ కల్యాణకర మగు (బహ్మోపొసన గురించి, సృష్టిగురించి నృష్టియందలి రహన్యము లను గురించి విషలముగా చెవృబడెను మానవీవే మాధవసేవ యని ఆత్మకు దేహామునట గఅ తారతశ్యుమును గరింతి, జీవాత్మ వరమాత్మల ఏకత్వమును గురించి: ఈశ్వరోపొసన గూర్చి అప్తూర్వముగ చెచ్చబడెను మానవుల మభ్యగఅ అంతరములు ఈశ్వరుని చేరుటకు అంతరాయములు కావని చెప్పబడెను మరియు అచ్చటచ్చటి సర్యయోగిశ్వర్య యు కే నత్త్వోపాధి గల ఈశ్వరోపానన గూర్చియు శ్రలీయజేయబడెను వదు నొకండవ ఆధ్యాయమున పురుషోత్తమా ని విశ్వరూవదర్శునము వారోయ జుడు నరునజ కలుగజేసెను ఇది అనవ్యసాధ్యము అసరూవము లో ఆధ్యాయమున “నా కొరకే కర్మలొచరించువాడుతు నేనీ వరమున పై ర్ధముగ తలంచువాడును నన్నే అ(శ్రయునిగొ ఖొనీ0' క శ్రమునీ ధ్యానించువాడును నన్నే పొందును అనీ చెవ్పబడెను వ సందర్శనము అనన్యభ క్రీ వలననే సర్యపొ వ్రమగునలి వె రం కాన ఈ భక్తి నిగూర్చి భగవానుడు వర్మడిండవ అధ్యయ వైవంటచే టగ్‌ యెజంగించెను ఈఅధ్యాయమా ఈక్ష యాగము లక బు కంరస్థము జఉేయుటావశ్యకము ఇందు మి ములు తెలియవషేయబడినివి అర్హ ఇని ఉవాచ _... ఎవరు నీయందు సర్వదా కీఫ్‌. నీ కమ నన్ను ఫాళ్టనించుచుందురో,. ఎవరు నీయ నశించనట్టీయు దళ ఫ్‌ క్రులలో నీ దొోవమును భనీ? ప్రటహ్మావగు నన్న వ్తీలలో మిక్కిలి యోగ(శ్రేష్టు లెవరు? అనగో

హా వజ? 22922207 నా టాం. ఇం్యదియాగోచరమాలో. ట్లోరడా. లళ్ళవివ్యాయా. చూపానీందవాదద ఏ266జడ్తల్టేట్తల్తగడం శ్రీభగవానువాచ __ నాయందు మనస్సు నిలిపి నిత్యము ధ్యానము గలవార్తై వరవొ (శద్ధతో నన్నుపాసించు వానినే నేను (శేఘ్రడగు యోగిగా ఉలంచుమనొ వ డను ఎవరు ఇర్మదియముల నిగ్రహించి? ఇష్టానిష్ట (పావ్‌ యందంతటిన్న్‌ సమబుద్ధి గలిగియుండ్కి సర్వభూతముల హితమునె గోరుచు అనిర్వ నీయమును, అ్యవమేయమును: సుదృఢమునుః గంభీరమును, అకొశేము వలె సర్వత వ్యాపించినదియును, స్థిరము, నిత్యమునగు నిర్గుణ పడి (బహ్మము నుపాసింతురో అట్టి సర్వభూత నిరతుల్లె నవారు నన్నే పొంది దురు అవ్యక్తమందు ఎవరి చితము లీనమెయుండునో వారికీ కష్టమా అధికముగా కలుగును దేహధారులు అవ్య క్రగతిని కష్టసాధ్యముగ పొంద గలుగుచున్నారు. దేహధారులగు మనుష్యులు మూర్తి మంతిముకగ్‌ స్వరూపమును కేవల కల్పనాద్బష్షితో మాత్రమె దర్శింపగలరు మను స్యంవద్ధ అట్టి మూ ర్తి మంతము కాని స్పరూపము సుతం చుటకు వలయ

అతి = ఇదికాదు).. శబముతోడదే సకాభ వపాంప వలసియున్నది ఈ కారణముననే విగహారాధనను నిషేదిలో వారు సైతము. సూక్మముగ విచారించినచో విగహారాధకులుగనే నిశ యింపబడగలరు (గంధము నారాధించుట, (ప్రారనాలయమున కరిగి ధ్యానించుట, ఒకే దిక్కునందు ముఖమునుంచి ధ్యానించుట మునగ 9 నన్నీయు సాకార పూజా లతణముళఠే ఇటుండియు సాకారమున కవర్‌ చిరాక౯ారము అచింత్య స్వరూపమె వెలయుమెనే యున్నది ఎల్లిరు ఇది (గహించవలసియున్నది భ_క్రియొక్క వరాకొష్ష భక్తుడు భగవంతున్‌ యందు లీనమైనప్పూడే లభ్రించ్సన్స చివరకు అద్విక్‌ యూడును? గ్లో కౌరుడునగు భగవానుడు మా్యత్రశ్స్ర శేషించి యుండవలెను కాని వ్‌ సాకారద్వారమున సులభముగా పొందవచ్చును నిరాకార(ఎహైలు మార్గము మిక్కిల కష్టసాధ్యము.

కలలై స క “గ్ల త శు ఇ రౌని= న. 20న ర భర న | నాసవపుగు 9 ఇంఎహయాా _ పెని ఈ మొ బమ్టై నావు ఇ ్నారి వా న ఉహనంజపైచె నూ న్‌ా పె నవా మాన వ ము నీఎ సీ చిత మును మున నివు ననన ననియు ఖా మున్నా మా అరి స్థిరముగా ను ఇ, పహాందనగఅవ్య లాకు మై హొందుటకు _ప్రయతి ంచిలేనిచో అఖ్యానవూంే త సీవ్వ న ఆ స ౧లము అట్లు ధ్యానము వాన వహాగ్ముచా జయా య్‌ సమర్థుదవు కానిచో భగనత్పీ9తీ8 రిములగు నిందలు నాన్నా సంకీర నలయందు నిష్ట గల వాడవగుము ఇట్టి రర్కుల మక మనగ పొందగలరు నీఐచెయు సమస్త కర్మలను, ఫలాపేకు వీడి ని శ్వరార్పణము గావించి ఆ కర్మఫవలమును కోరరుందిము ఇది ష్కామ కర్యగొ వరిణమించి మోక్షము సిద్రింవజేయును అభ్యాసమార్ష్గము కంటె జొనమార్గము (శేష్టమైనచి క్రానమాన్గము కంచె [౧] కానమౌగ్గి వవకంటి కర్మవలకొలగరూ [ ధ్యానమార్షము (శేస్టమైనది ధ్యాన మార్గముకంటి [౧ ఛల కొల శ్రేష్టమైనది. ఏలయనగా ఈ వ క్ర పరిళ్యాగము యొక్క గామము తక్షణమే శాంతినొసంగు నట్టి దై యున్నది సర్వమత యందు శ్వేషము లేనట్టియు ఎన్లిరకి ప్కబడై యున్పకీత దుఖ ఈవై యున్నట్త్సియు అహంకొర మమకొరముళలు లేనట్టీయుః ను ములు స్రమమగా నుండునట్టియూు? సహనశీలియునుూ నిత్వసం మోగయుట్తడును: ఇం[దియ ని[గహము కలవాడును, ధ్రురి పై రులు కంవాడ్డున్ను తన మనస్సును బుథ్ధిగి నమిర్సింపనఖ్‌ వు కు భక్తుడు అతడే నొకు అత్టంటే (ప్రియు చయ లోకో లోళానో) దివ ॥ి ఖ్‌ యస్కాన్నో ది కీ న్‌ ను స్సటే మ ప్రయ ఎ హర్జామర్ష భయౌదేన టు సంక్షో ఏనిచే ల్రిశము సంక్షోభము వ్రొందదో: ఎవనికి లోకమువలన సంక్‌ పము కలుగదోం ఎవడు రషడ్వర్గములము దీ ఈర్షాఫి భయం నవి 1... “డివడియిన్నాడో లి (పియుడు నీస్ప్రివొ = న్నా అతడే” ౮

344 థీకృష్ణావతార వైభవము నుపాసించు భక్తులున్కు సంసారము విడనాడి కర్మలను తంజించి ఇం్యద్రియాగోచరమగు నిర్గుణ పర్వుహ్మము నుపాసింఎివారును అగు యోగవిదులలో (శేస్టులెవరు? శ్రీభగవానువాచ __ నాయందు మనస్సు నిలిపి నిత్యము ధ్యానము గలవారై పరమ (శగ్ధతో నన్నుపాసించు వానినే నేను (కేష్టుడగు యోగిగా తిలంచుమున్నొ డను ఎవరు ఇర్మదియముల నిగ్రహించి? ఇష్టానిష్ట పాపి యందంతటను సమబుద్ధి గలిగియుండ్కి సర్వభూతముల “హిక్‌మునె గోరుచు అనిర్వచే నీయమును, అ్యపమేయమును సుదృఢమును గంభీరమును, అకొశము వలె సర్వత వ్యాపించినదియును, స్థిరము, నిత్యమునగ. నిర్గుణ సర (బ్రహ్మము నుపాసింతురో అట్టి సర్వభూత నిరతులే నవారు నన్నే పొంది దురు అవ్యక్తమందు ఎవరి చిత్తము లీనమైయుండునో వారికి కష్టొ అధికముగా కలుగును దేహధారులు అవ్య కగతిని కష్పసాధ్యముగ పొంద గలుగుచున్నారు.. దేహధాలులగు మనుష్యులు మూ రి మంతిముకొగి స్వరాపమును శేవల కల్చనాదృష్షితో మాత్రమె దర్శింవగలరు నును ష్యులవద్ద అట్టి మూ ర్తిమంశముకాని స్వరూపము సుతించుటటు వలయొ నిశ్చయీత్మకమగు శబ్దమొకటి యేని యుండదు కావుననే బారు "పే ధాత్మకమగు "నేత్రి (న-౪ఇతి = ఇదికాదు).. శలముతోడనే సంతు వహింవ వలసియున్నది ఈ కారణముననే విగ్రహారాధనను నిషేదించో వొరు సైతము సూత్మముగ విచారించినచో విగ హారాధకులుగనే నిస యింవబడగ అలరు (గంధము నారాధించుట, (ప్రారఠనాలయమున కర ధ్యానించుట, ఒకే దిక్కునందు ముఖమునుంచి ధా(్రనించుట మునగ, వన్నియు సాకార పూజా లకణములీ బటుండియు. సొకారమున కొప ది నరాకారము అచింత్య స్వరూపమై వెలయుమెనే యున్నది ఎల్లి ని (గహించవలసియున్నది భ_క్రియొక్క వరాకాష్త భక్తుడు భగవంత యందు లీనమైనవ్వూడే లభించును చివ రకు అద్వితీయాడును? గ్య కొరుడునగు భగవానుడు మాత్రమే శిష్రుచి యుండవలెను. "గి బీడు సాకారద్వారమున సులభముగా పొందవచ్చును నిరాకార్యఎహైగు మార్గము మిక్కిల కష్టసాధ్యసు

కషా శ్రీకృష్టావతార వై భవము 35 తదేక ఓ పాద్ధా సమస్త కర్మములను వరమేశ్వరార్నణ మొనరించి క్ష నిష్టతో ఎవరు నన్ను ధ్బానించుచు నుపాసించుచుందురో: అట్టీ రిని పనన మరణ రూవమగు సంసార సాగరము నుండి ఉద్ధరించుచున్నాడను కొవున నీవు నీ మనస్సును నాయందు నిల్చము.. నీబుద్దిని నాయందు అగ్న మొనరింఎము. అట్లు జనరింశు కేని ఈ దేహనంతశమున నీవు నన్నే పొందగలవు ఓ ధనంజయాః నీవు నీ చిత్తమును స్థిరముగా నుంచలేనిచో ఆఅఖ్యాసయోగముచే నన్ను పొందుటకు పయత్నింపము అట్లు ధ్యానము నభ్యసించుటకు కూడ నీవు సమర్థుదవు కానిచో భగవత్పీఏ8ిక రములగు [వత, పూజాం నామ, సంకీర్తన అెయంధు నిష్ట గల వాడవగుము ఇట్టి కర్శల నాచరించినచో జానసింని పొాందగలద్‌ నీవ చేయు సమస్త కర్మలను, ఫలాపేక్‌ వీడి నిష్కామ కర్మగా వరిణమించి మోక్షము సిదింవజేయును అభ్యాసమార్గము కంటె జ్లానమార్గము (శ్రేష్టమైనది క్ఞొనమార్గము కంటె ధ్యానమార్గము ,శేస్టమైనది ఛ్యాసేమార్గముకంలి కరనల త్యాగము (గేష్టమైనది ఏలయనగా ఈ ఫలాన క్తి వరిళ్యాగము రుల దాము తక్షణమే శాంతినానంగు నట్టిదై య యా యందు జ్వేషము లేనట్టియు ఎల్లిరకు మి[కుడై యున్న ఖు ఉవై య్వూన్నట్రియు అహంకార సుమకారములు లేన? ము తట ను, నిత సంతుషముడును లు సమముగా నుండునటియు? సహనశీలియు ం నిలెల్‌ 0 గయుకుడును: ఇంద్రియ నిలవ గు వ;కియే కల్వ తో (. 8+ంచునట్సీవొడునే క్‌ నును తన మనస్సును బుద్ధిని నము * కు భట్‌ అతడే బాకు అత్యంత (ర శిచయః అటి ది?జి ఖై, యస్కాన్నోద్విజిశే లోకో లోకాన్గో దన వ్‌ మే[పియ* గా య ౫ రు కోయసృ ౮ హర్తామర్త భయోౌదేన్‌ నంకో నిచే బ్య బొందదో, లనుండీ భ్‌న్స్సు తము సంక్షోభము గ్‌ ఈర్యా? భయము విడాగీలుగదో: ఎవడు అరిషడ్వర్గములి మం స్థ్రట్ట్రీభండును? వలి డియున్నాడో అతడే గొకీ [ప్రియ

346 శ్రీకృష్ణావతార వై భవము (తుడును, అలసట లేనివాడును, మనోవ్యాధి లేనివాడును? సంకల్పహాన్యు డును అగు వ్య క్తి నాకు భక్తుడు, ప్రియుడు (సియమును పొందినపుడు సంతోషింపక అ్యపియమందు. ద్వేషము లేక ఇష్టారము నశించినపుడు దుఃఖపడక ఆశలను కలిగియుండక పాపపుణ్యములనిమృ కర్మలను త్యజించునట్టి భక్తిపరాయణుడు నాకు (పియుడు శతువులయందును మ్మికులయందును, మానావమానములయందును, శీతోష్టములయందును సుఖదుఃఖములయందును సమత్వము కలిగినట్టియు: అసక్తిని విడిచి నట్టీయుః దూషణ భూషణములను సమానముగ (గహింపగలిగినట్టీయు మౌనము వహించినట్టియు: అభ్యమైన దానితో తృప్రిపొందునట్టియా నియమముగ నాశేచోట మండునట్టియు: స్టిరచిత్తుడై నట్టియునగు ముగి వరుడు నాకు (సియుడు ఎవరు నాయందు పరాయణులై అమృతత్వసాధకవుగు ఈ ధరకి మును పైనచబెన్సబడిన రీతిగ (శద్దతో నాచరింతుకో వారు నాకతోీ (పియభక్తులు ఇ ఇవ్విధంబున ఊపనిషర్థ్మ్యవతిపాదకమునుః బ్రహ్మవిహ్యావిషయకే యోగళాస్త్రమును, శ్రీకృష్ణార్జున సంవాదమునగు భగవద్గీతలోని భక్తియోగమను వం్యడెండవ అధ్యాయము ముగిసినది. అయాస్టలా శ్రస్థన్తక్రైతవన్థమలాజట్టి.ఐ

థీళృష్ణా ఏప్టావతార వైభవము (7 ల్‌ శ్రీభగవద్గిత = | తయోదశాధ్యాయము క్షే శే తజ విభాగయోగము టు ఆలో టా ఈ అధ్యాయమున దేహమునకును, దేహదారికినిగల భేదము చెప్ప అర్జున ఉవాచ __ వర కేశవా? (వ్రకృతియన ఎద్దియోః పరుమడెవడోః. క్షేతమన దియో క్ష్మేక్రబ్ధదనగా నెవడోం జ్ఞానమనగా ఛెట్టిదో, క్ఞేయము తెలియ దగినద్రి యెట్టిదో ఇదియంతయు నెలుంగగో రుచున్నాడను థీభగవానువాచ ఓ కౌంతేయా! ఈ దేహమునకు కేమి పరు, కేతమునందు నీజములవలె, కర్మలు దిహనమునందు ఫలించుటవలన శ్ష్మీతమని చెప్ప సదుచున్నది ఈ క్షేతము నెటింగిన వానిని తేయస్టోడని తత్త్వజ్ఞులు బ్రపాదురు దేహములన్ని౦టీ యందున్న నన్నే క్షేతజ్దుడుగా తసి వై 'కే(త్రములుకూడ నేనే క్ష్మైత, క్షైతజ్ఞాలు పరమిశ్వర నన యను జ్ఞానమే సమ్యక్‌జ్ఞానమని గొ యలిపాయము రు మొద్దిరరూ. ట్టిదియో ఏల వికారములు కళదియొ దేనిచే కలు చున ట్‌ క ల దన?రూసుడోః ఆతని సన్నదయా, ఆ క్షేతళ్ఞాడు ఎవరో 2 నల్చిదానందన్న్‌ థావమెట్టిదో సండీవృముగా తేలియజేసెదను విను వ ఇ ఈ విషయనుంతయు బుఘలచే అనేక విధములగ లి ప్రక అ నిరూపణలు దృష్టాంతములుగరు, యున్నవి ః జారీ ఇయాత్మ కమ్షులగు (బహ్యాఘ[తవదములగను సందు కశ్చ చంచభూతములు, అహంకారము బుద్ధి (వక్చతి దన్న అదృం శ్యష్టైదియములు: మన్ను! వంచవియములు (తనో గ్రహము నంది” సుఖదుఃఖములు, ద్రిహేం్యదియ సంఘాత ప్రాన్‌ (వయత్నరోవే చేతనళక్షి, దేహము ధరించియుండుటకు

348 థీకృష్ణావవతార వైభము మైన ధృతి, మున్నగునవన్నియు కలిసి క్షైతమనబడును స్వగుణ సం స్తుతి లేకుండ, దంభము లేఒండ అహింస ఓర్మి, స్వచ్చీలము, గురుసేవ శుచిగానుండుట, స్థిరత్వము అత్మసంయమము: ఇంద్రియ విషయము లందు విరక్తి? అహంకారం మమకారముల కతీతముగనుండుట: దుఃఖము? దోషము. కనిపెట్టటం ఇష్టాన్సిష్టములు కలిగినపుడు సదా సమచిత్తమి కలిగియుండుట నాయందు. వికాంతభక్తిని కలిగియుండుట: నిర్జనస్థల సవనము (పొకృతజనులతో కలియుట యందయిష్టముః అధ్యాలకీకి తత్త్వముపై అనురక్తి: మోతమె సర్వోత్కృష్టమను విశ్వాసము ఇది యంతయు జ్ఞానమని చెవ్పబడినది అత్మజ్ఞానమునకు (వతికూల మైన్‌ దానిని అకజ్ఞానమని చెవపలయును వీది తెలిసికొనిన సంసారనివృత్తి కలిగి మోక్షము అభ్యమగునో అయ్యుది చెప్పెదను అది ఎట్టిదనగా ఆదిరహితమైనదియు, నిరతిశయ మైనదియునగు పర్యబహ్మము పర(బహ్మము అతీం[దియమగుటబే ఉన్నది” “లేదు బ్రన్సుటకు వీలులేదు దేవుడు వాఖ్యానములచేతను' శబ్దములచేతను తెలుపబడుటకు సాధ్యపడనట్టి గుజారీతముగు స్వరూపమును కలిగియున్నాడు అందుచే అవాక్ఞ్మానస గోచరుడు అట్టి పరబహైమొ ల న! సర్వత చేతులు, కొళ్ళు, కన్నులు, తలలు: మోములు, చెవులు కలరా యున్నది అట్టి పర్యబహ్మస్వరూపము లోకము నందెళ్లడల సకల సమూహావయవ రూపమున వ్యాపించియున్నది బ్‌! సర్వతః పాణిపొదం తత్సర్వతోక్షి శిరోముఖమ్‌ సర్వతః (కతిముల్లోకే సర్వ మావృత్య తిస్టతి[! పా అ పర్యబప ల హ్‌ రములీడు (ట్రహ్మము జ్ఞానేయ్యదియ: కర్మేం్య్యదియ మనోబుద్ధు ములో ౦౧0 పకాశించునదియు నైయినదై ఎట్లి యిం(దియ లేనిదియు, స క లా ళల చునది 1? సంగమ రహితమెనదియునె నను సర్వమును భరిం మై వై థ్‌ ను గి సర్వభూతములకు ఆధారమైనదియు సత్త్వరజ స్త మోగుణములని శ దయ్యు గుణములకు భో క్రగానున్నదే పరబ్రహ్మము భూతముల *శ్రీ మద్భగవద్గీత అధ్యాయము-13, శో॥ 14 మ్‌!

థ్రీకృష్ణావతార వైభవము 39 రస బవలను నిండియున్నది స్థావరజంగములును అదియే అయినను ఇదియని గుర్తింపనలవి కానిది ఇది మూఢులకు దూరముగ నుండునది వండితులకు సమీపముగ నుండునది ఎవడు ఆ వరమేశ్వర స్వరూపమును గు ర్హించునో అతడు దానియందే యుండును మనమను భవించు గతి (కదలిక): స్థిరత్వము; శాంతిః అశాంతి మున్నగు భావము అన్నియు నా రూవమునుండియే కలుగుళున్నవి పరి బ్రహ్మము భూత మువయందు. ఆభేదముగనున్నను భేదము కలదానివలె ముండును అది ఎబుంగదగినదియు: భూతముల పాలించునదియు, నశింవజేయు నదియు, సృజించునదియునె యున్నది అది జ్యోతులకు జోోతియు: అంధ కారమునకు బాహ్యాముగ నుండునదియునై యున్నది అధియే జ్ఞానము, అదియే జేయము జొనముచే పొందబడునదియు అదియే. అది నకల భూతమువ హృదయమేులందుండును ఇం(దియ గోచరమగు సమస్తము వాస్పద్రేవ స్రీరూవమె ఈ చందమున నంక్షివ్రముగ మే(తముము గూర్చియు, కైనజ్రేయముల గురించియు చెప్సికీన్‌ దాని నెలుంగుటచే నా భప్తలు సా స్వరావమును (మతమును) పొందనర్హులగుచున్నారు ఈశ్వరుని యొక్క విలొనమందలి శవకృతి సడపలిదన్తప్య అది శ్రేనివారిని ఎలుంగుము... వికొరముకాను, గుణములను? లో నుండియే కలుగుచుండుటను మరువరాదు (వకృళి కార్యక రేగ వక (చువని చెన్పబడుచున్నది అనగొ శరీ లేర్యదియ కల్సనట రం కత్సి అంట్‌ సుభయఃఖ సంళగమున వరుషుడు ఇట్లు సంఖరఖి చెవ్వబడుచున్నది (నకృతి స (పకృతి పురుమళలు సంసార కారణమని ఏ ప్రకారము లను యందు పురుషుడు (వకృతిచే కలుగు నుఖ దళ ధూవమగు గుణముల ననుభవించుచున్నాడు గుణ సంగత న్నది నక యె కు కారణమగుచున్ను 'వైళతి శాదాత్మ్యమే దేవ మానవ, వో జన్ములప ర. అనుమౌదిరోు వ్ర ్మునందుండు వరమపురుమడో నరం చరమత్యలగ్‌ ఇ దును భరించువాడును, లో కృయుం వర మేళ ని అత్మ స్వరావము గ్య చునా ఎడు, వి మనుమ్య డేవిధమున స్‌ వూ. = అవిద్యారూవ వికార (వకఎకిలి మిధ్య

350 థశ్రీకృష్ణావళార వై భవము ఆతడు సర్వవిధములగు కర్మలు చేయుచుండియు పునర్జన్మను బడ యడు ఎవరికి అహంభావము నశంచునో ఎవడు ఎల్లివేశల అంత ర్యామిని తెలియుచుండునో వాడు పాపకర్మల నాచరింవజాలడు పొవము యొక్క మూలమే అభిమానము ఎయ్యెడ “నేను లేదో అచట పొఎమే యుండును కొందరు ధ్యానము వలనను కొందరు జ్ఞానమవలనగు కొందరు కర్యమార్గమువలనను ఆత్మచే నాత్మను తనయందు చూచి చుందురు మరికొందరి యాత్మత త్త్వము నెరుంగనివారై వరులబే వర్‌ పాత్మనుగూర్చి వినుచుందురు. దీనినే గురూపదేశ మందురు. కక్లీ గురూపదేశమంచే శగగలవారె ఆపరమాత్మ యందు లీనులె యుండు వారును సంసార సాగరమును దాటుచున్నారు క్‌

ఓ భ రతవంశ్యశేష్టాః చరాచర రూపమగు సమస వసువులు శ్రే నశించనట్టి సకల భూతముతియందు నాశములేని పరమెశ్వరిడు * భావము కలిగియుండునని (గహించు మనుష్యుడు వానిని (గ్రహించు చున్నాడు ఈశ్వరుని సమభావ సంపన్నునిగా సెలుంగువాడు అతన యందే లీనుడై పోవుచున్నాడు కావున ఆతడు ఇతరిము భ్రీవియా చూడజాలడు అందువలన అతడు విశారములకు లోనుగాక తనకుకాణు శృతువుగాక మోక్షమును పొందుచున్నాడు ఎవడు సర్వ(త (వకృతిర్తు కర్మలచేయుచుండుననియు అత్మ కఠ కాదనియు ఎటుంగునో అశ వాగుగ నెబుంగువాడు భూతముల అనేశత్వము ఒక్కా అత్కయం కల్పి౦ంపబడినదనియు దానివలననే భూతముల విసారము కలిగినదనిళో చూచుచుండునో ఆతడు (బహ్మస్వరూపుడే యగును

ఓ కౌంతేయా' ఈ నాశములేని పరమేశ్వరుడు అొాదియు? నిస డును అగుటచే చేహష్ను నందుండియు. వీమియు చేయక ల! ళ్‌ జ శ

మ ( అగువానీచే అంటబడినట్లు కారల్‌ మునకు లోపల పిలుపల వ్యాపించియున్నను శరిరేర్మదియముల (కు ములను కర్మలచే నంటబడడు వ భారతా! ఒకే సూర్యుడు సకల

థీకృష్ణావతార వై భవము తళ లను [వకాశింపజీయుచుండునట్లు తీటా (వరమాత్మ). జేఫాము. అన్నిం టివి (వకాశవంతముబుగ నొనర్చుచున్నాడు ఊ విధముగ జ్ఞానన్యేత ముటై ఎవరు కెతమ్షేతల్లుల. భేఎము (వకృశియొక్యం బందనముల చుండి భూతములు విము కీనొందు. విధమును. గుక్తించుచుంచురొ. వారు టిహ్మము ను పొందుచున్నారు ఇవ్విధంఒన ఉపనిషదక్థ(నతి పొదళోమును) (బవ్మా వీద్యా విషయక యోగళాస్త్రమును; శ్రీళృష్ణాద్దున నంవాదమునగు భగవద్గీతలోని క్షేకకేకక్టి విభాగయోగమను ఎదమూకవ అధ్యాయము ముగిసినటీ .

352 థీకృష్ణావతార వైభవము వీచభగవద్స్‌త = చతుర్ధశాధ్యాయవను ఇకో గ నో గుణ్యతయ . విభాగయోగము గత అధ్యాయమున (పకృతి పురుషుల గూర్చి సంక్షిప్పముగ చెప్పబడినది రెండవ అధ్యాయమగు సాంఖ్యయోగమున చెప్పబడిన స్థిత్యపజ్ఞని లకణములవలెను, పండెండవ అధ్యాయమగు భ క్ని యోగ మున చెప్పబడిన భక్తుని లక్షణములవలెను, ఈ అధ్యాయసునందు గుణాతీతములగు మూడు గుణములు వాని లక్షణములు వర్ణింపబడినవి శ్రీభగవానువాచ ___ యజ్ఞ, దాన, తపాదులకు సంబంధిచిన క్రానములలో మోక్షఫల మును ఫిద్ధింవచేయు ఉత్తమమైన పరమార్థక్ఞాన మును గత అధ్యాయము అలో చెస్పినమ, నీక్తూము రల; ౧చెవ్వీచున్నాను ఈ జానము నెటింగిన మునీశ్వరు. లెల్లరు ఈ దేహఒంధనము నుండి విడివడి మోక్తరూవమో సిద్ధిని పొందిరి ఈ జ్ఞానము న్మాళయించి నాయొక్క తా బాళ్కథవొ (నా స్వదావత్వము)ను పొందువారు సృష్టికాలమందు జనింవరుః పళయకాలమందు నశింపరు ఓ భారతా! సృష్టి ఈశ్వరాధినము గొవ్పదియగు నా (వక్‌ ఉత్పత్తికి కారణము అందే నేను గర్భము నుంచుచున్నాడను ర నుండియే భూతములు పుట్టుచున్నవి, ఓ బౌంతేయా? సమ స్తయోనుఅళ్ళ వీ _పొణులు పుట్టుచున్నవో: వాని కన్నింటికి నా (పకృతియే కన్నలేగ్యి అందు బీజారోపణ మొనరించు తం[డి, అనగా పురుషుడను నేనే గుణ మహామహోః గుణసామ్యావస్థయగు [పకృలినుండి సత్త రజ పము ములు పుట్టినవి అవి నాశము లేనట్టి దేహధారి (జీవాత్మ )ని ల నందు బంధించి వేయుచున్నవి ఈ గుణములలో స్త్త్వము యూ మైన దగుటచే (పకాశ స్వరూపమును ఆరోగృదాయకమును కాడను వున్నది. కావున ఓ అనఘా ఈ సత్వగుణము దేహిని సుఖో జ్ఞానముకోడను బంధించుచున్న వి

థీకృషావ ఏష్టావతార వైభవము 353 అనక కౌంత్రేయా! రజోగుణము రాగరూవనమగుటబేత తృష్ణకును, జేయ ని మూలము ఈరఠజోగుణము విషయలోలతరో ఆత్మను రంజింవ కేవ ను ఇదియే దేహిని విషయాభిలాషకు ఫలా పేక్షకు లోనుగా వించి ని కర్మపాశముల చిబ్కవడచేయుచున్నది ధా ఓ భారకా! తమోగుణము అజ్జానమూలకము ఇది సమస్త దేహ గరలిను మోహమున మునుగజేయును ఇది జీవులను (వమాదము రైయదగినది అవివేకమున చేయకుండుట ), అలసత (చేయదగినది లశద్ధా నిరుత్భాహముఅవలన జేయకుండుట ని(ద (చయదగినది సౌర్తి గా మజచుట) మున్నగువాని ప్రాశముల తగుల్కొన జేయును చు ఓ భారతాః స త్త్వగుణము ఆత్మను ఇాంఠిసుఖముఅతోడ కలుపు న. రాజసము జీవని కర్మాఖిము ఖముగ మరల్పును తామసము స్ట్‌నమును కప్పి కర్తవ్య విస్మ రణము రలిగించుచున్నది శీ అర్జునా! జ_స్పమోగుజములు ఆణగిపోయినవ్వుడే సత్ర్యగుతము వికసించుచున్నది | నత్త్వతమోగుణములు అణగుటచే రజోగంము వికసించుచున్న వ త్వ, రజోగుణములు అణగిపోనటేే ఈమ (వబలచున్న ల్‌ మంద జానమును ఉద్‌ లి సమ 'సిం్యదియములదొానరొ [వకాశమునుః టి యుంచునవడు ? గహింవవలిను. రో /ఏంము. వద్ధిటొందగనే లోభము ఎల్లపుడు. వయ పరువగా వ్య కీయు, కష్తసొధ్యములగు వనులుత9 పెట్టీ (ప్రారంభిం ఏతిపొలగుట విది చేయవలేనను సంకల్ప వరంవర గలి లా దులన్నియు యద భోగవాంచ * శ కలుగు మ్యతముజేతనే. కోరీ! స్‌న్నవి నవ్వుడు కర వ్యనిర్ణయ ఖి షు పీ కురునందనా! తమాగుతను వృద్ది ఠయి దుక లోవమ్ము వ్‌ 6 కృవ్యశావికూఢత్వము కలుగుచునవ* ద్‌ జీనడు దీవామును శ్యట్య గ్రీన్‌ యందు సశ్వగుకూ వృ్దిపొందినే నీడ న్మంయగు ౯ నచో, అవ్వుడతడు ఉత్త మడ్డను లి

352 థీకృష్ణావతార వైభవము న్‌ శ్రీభగవద్గిత . చతుర్ధశాధ్యాయము గుణ్యతయ . విభాగయోగము

గత అధ్యాయమున (పకృతి పురుషుల గూర్చి సంక్షిప్తముగ ఇెస్పఎడినది రెండవ ఆధ్యాయమగు సాంఖ్యయోగమున చెప్పబడిన స్థిత్యవజ్ఞని లతణములవలెను, వం్యడెండవ అధ్యాయమగు భక్తి యోగ మున చెప్పబడిన భక్తుని అకణములవలెను, ఈ అధ్యాయమునందు గుణాతీతములగు మూడు గుణములు వాని లక్షణములు వర్ణింపబడినవి శ్రీభగవానువాచ __

యజ్ఞ, దాన, తపొదులకు సంబంధిఎచిన జానములలో మోక్షవల

వి ఖు మును సిద్ధింపజేయు ఉత్తమమైన వరమార్థజ్ఞాన మును గత అధ్యాయము లలో చెప్పినమ, నీక్లూమురలగ -చెవస్టిచున్నాను ఈ జానము నెటింగిన మునీశ్వరు. లెల్లురు ఈ దేహజఒంధనము నుండి విడివడీ మోక్షరూవమగు బి, /| సిద్ధిని పొందిరి ఈ జానము న్మాశయించి నాయొక్క కాదాశ్మమొ (నా స్వహాపత్వము)ను పొందువారు సృష్టికాలమందు జనింవరుః (వళయకాలమందు నశింపరు లె

చ థారతా, నృష్టి ఈశ్వరాధినము. గొవ్చదియగు నా (కీ ఉళ్చత్తికి కారణము అందే నేను గర్భము నుంచుచున్నాడను ర నుండియే భూతములు పుట్టుచున్నవి, ఓ జేంతేయా? సమిస్తయోనులం ఏ (పాణులు పుట్టుచున్నవో: వాని కన్నింటికి నా (వకృతియే కన్నృలేల్య అందు బీజారోవణ మొనరించు తం[డ్తి ఆనగా పురషుడను నేనే గుణ మవిమహో, గుణసామ్యావసయగు (పకృళినుండి సత్తః రజస్తయో

పుటినవి సీ స్ట్‌ దేహమా ములు పృట్టి అవి నాశము లేనట్టి దేహభారి (జీవాత్మ)ని రల నందు బంధించి వేయుచున్నవి ఈ గుణములలో సత్తమ న్‌ లం మైన దగుటచే (ప్రకాశ స్వరూపమున్సు, అరోగ్య దాయకమును ల, వున్నది కావున ఓ అనఘా, త్మ సత్వగుణము దేహిని సుఖము జ్ఞానముతోడను బంధించుచున్నవి

థ్రీకృష్టావతార వై భవము క ఆనక & కౌంతేయా* రజోగుణము. రాగరూబమగుటచేత తృష్టకును, కీయ మూలము ఈలఠజోగుణము విషయలోలతరో ఆత్మను రంజింవ తీవ ను ఇదియే దేహిని విషయాఖిలాషకు ఫలా సేక్షతు లోనుగా వించి ని కర్మపాశముల చిక్కువడచేయుచున్నది ధా ఓ థారతా! తమోగుణము అక్జానమూలకము ఇది నమస్త దేహ రలను మైోహమున మునుగజేయును *ది శ్రవలను (ప్రమాదము (శ్రేయదగినది అవివేశమున ఉయకండుట), అలినత (చేయదగినది స్యాం నిరుత్సాహముఅవలన చేయకుండుట న్మిద (చేయదగినది పూర్తి గా మజచుట) మున్నగువాని పాళముల క్రగుల్కొన జేయును చు ఓ భారతా? సత్త్వ్వగుణము అత్మను శాంఠిసుఖములతోడ కలుపు అూటి ఎందును. రాజసము జీవని కర్మాఖిమ.ఖముగ మరల్బును తామసము సనమును కప్పి క రవ్య విస్కరణము కలిగించుచున్నది ఓ అర్జునా జ _స్తమోగుజణములు అణగిపోయి నవ్వడే నే త్త్యగుణము వికసించుచున్నది నన గ శవ మోగుణములు ఆణగుటచే రజోగుణము వికసింయమన్న్య వనీ రజోగుణములు అణగిపోవుటచే తమోగుణము [వ్రబలుచున్న ద ౦దలి సము ప్రేం, దియములద్వొరొ [వకాశమునుః జ్జాన యుంచ్చు క్‌ గహింవవలేగు రజో గ్రంచునప్పుడు సత్త్వగుణము వృ వున్నట స్య్యత్నించటయను ము. వద్దిపాందగనే లోభము ఎన్లివాడో (వయ్ని (వవ ౫ గ పొరంభించుట వరుసగొ ఫ్రత్తియు, కషసాధ్యములగు వనులుతల పెట్టీ ( పన్ష = కష్టనాధ్యవముల అలిగి అళాంతిపొలగుటి ఇష చేయవలెనను సంకల్ప వరంపర గ్‌ బదులన్నియి షయదర్శన మ్యాతముచేతనే కోరీ? భోగవాంచ 0 కల్పన య పన్నవి నవ్వుడు క ర్తవరికీటో ఠి చ్స పీ కరునందనా! తహాగుణము వృద్ధి కయి యక లోవమ్యు కందు అవివేకము: 5 రవ్యమును మేరలో వభ ం వ ౩ కర్త ఆ చీతా విమూఢత్యము కలుగుచున్నవి జివామును త న పిదవ జీన గ్‌ శం ట్రీ యందు సత్త్వగుద వృద్దిొంరిస నిం ॥ నచ్చో అవ్వుడతడు * తృమళ్లానుల

ఇ54 శ్రీకృష్ణావతార వై భవము మును పొందును రజోగుణము వృద్ధిలోనుండగ మరణించినచో జీవుడు కర్మాసక్నికలవారి-లోకము (మనుష్యలోకము) లో బుట్టును తమోగుణము వృద్ధిలోనుండగ మరణించినచో పళ్వాది మూఢయోనులందు జన్మంబునుః సత్కిర్మయొక్క ఫలము సాత్తికమును, నిర్మలమున్నై యుండును రాజసకర్మ యొక్క ఫలము దుఃఖము తాముసకర్మయొక్క ఫలము అజ్ఞా నము సత్త్యగుణమువే జ్ఞానము పట్టుచున్నది రజో గుణముచే లోభము? తమోగుణమునే (స్రమాదముః మోహము, అజ్ఞానము సంభవించుచున్నవి, సాత్తికభావము కలవారు పుణ్యఫలనగు చేవగంధర్వాది ఊోర్జ్వలోకే మందును, రాజసిక భావముకఅవారు మనుష్యలోకమందునుః తామసిక భావముకలవారు. పాపఫలమగు వశ్వాదుల అధోలోకమున జన్మించు చున్నారు జీవుడు ఎపుడు గుణములకింటె వేరుగా నొకఠ రలేడని గహించి నపుడును, ఆత్మను గుణములకంటె అతీత మైనదానిగా (గ్రహించినపుడును మోక్షమును పొందుచున్నాడు న్లో! గుణా సేకా నకీత్యా (కేన్‌ దేహిదేహ సముద్భవాన్‌! జన్మమృత్యు జరా దుఃఖై ర్విముకో ఒమృతమవ్నతే!! దేహోత్పత్తికి వీజబూతములై న ఈ గుణ్యతయము నత్మికమించి దేహిపుట్టుకః ముసలిశనము, మరణహమువలన కలుగు దుఃఖములను౨డీ విడివడి జీవించియు౦డగనే అమృతత్వమును: (ుహ్మభావమును అయిన మోక్షమును పొందుచున్నాడు అర్జున ఉవాచ __ కనీ ఓ శ్రీకృష్ణా, 1) గుణాలీతుడు ఎట్టి లక్షణములు కలవాడు? 2) ౯ ఆచరణ ఎట్టీది. 3) ఏ ఉపాయమువలన అతడు ఈ మాడుగుణమొ నతికమించును? భీభగవానువాచ *__ వో

ఓ కౌంతేయా? ఎవడు (పకాశమును, (వవృత్రియు? మ మును కలుగుచుండినను దుఃఖమును పొందరో, ఎవడు గోోపొ న న కనకక గా శ్రీభగవద్గీత అధ్యాయము-14, ళా 20

ర్రీక ఫష్టావతార వైభవము క్రికక చలింపడ్షో సు ఫిరుడె " ఎవడు గుణములే తమ కార్యమును జూచుకొనునని భా వించి ముట్‌ చపలత్వము లేనివాడై యుండునో? ఎవడు నుఖదుఃఖములును, భవ? నిండాస్తుతులును; ముదలగు ద్వంద్వములయెడ సమ కలిగియుండునో, అట్టివాడు గుణాకీతుడిని చెవ్పబడుమనా నడు కాను 2). జ్ఞాని, గుణములు తమతమ. వముఠి జేసికొని పోవచుండగొ కీట చలింపక అవలుడ్దై: ఉదాసీనుడ్డె క్రూర్చుండియుండును గుగొ సమ్‌ సత్త్వరజ స్తమోగుణ యల సంభవించిన, శ్రాలగినను చి ద్విషవశమున గలుగు వికొరముళు శకయుండును గోములొ యౌ చున ర్మిదియ విషయాకారముగ వరిణమించి వరన్సరము న కంచు జ! యీతడు (గహించి అత్మ న్వరూవేస్టీ తినండీ చలింపడు గుగొ ర్స వస్తు్యపయోజనము శనివాడగుటచే మళ్టీముద్ధీ, ఖా ల్‌ ముక తిరస్కారములందునుః శకుపలయొకేట్త దో వ్‌? మంఠ్‌్ని కార్యములందును? హర్షవిదాదముల ల నిర్వనారమగ డును స్రమసమెన ఆరంభ కర్మలను త్యజింటీ శేవల గ (పయోజనక రములగు పనులను యున్సు సుజజ ) నన్ను నిత్యనిరంతర ల కీతో తదేక లిప్‌ లకు అద్తుడగు చునా యము నతికమించి (బ్రహ్మభావమును వ సున మోకీ మన చేదే (బహ్మమునకును? శాశ్వతమైన? రన్వ్సనకును స్థాన ము సనాతనధర్మమునబను నర్వోకమమైగే నుక ల యు యున్నాడను యక విష ఇవ్విధంబున మ చర విహారము వేస రన యోగశాస్త్రమును, శ్రీఖన్ల త్స 0 గమను స సీభాగయోగేు భగవర్గీతలోని గుణ్యతయి ను వదునొన్లి న అభిక్రయి ముగిసినది లావో

358 శ్రీకృష్ణావతార వై భవము అక్షి వనే శ్రీభగవద్గీత = పంచదశాధ్యాయుము పురుషో త్తను [పా ప్రియోగము

భగవాను డిచట క్షరాశతరముల కతీతమయిన తన మహో త్తమ స్వరూపము గురించి చెప్పుచున్నాడు వైరాగ్యములేనిచో భ కృిజ్దానమి ల మృగ్యము కనుక సంసారమునందు వైరాగ్యము కలిగింజు బుద్ధి సంసారమును వృకరూవమున ఉ క్చే9క్షించి వర్డించుచున్నా డ

అల్లా! ఊర్ధ్యమూల మధశ్శాఖ మళ్యత్థం ప్యాహు రవ్యయహ్‌!

ఛన్దాంసి యస్య పర్దాని యసస్తం వేద స వేదవతి!

ఈ సంసారవృక్షమునకు మూలకారణమగు అవ్యక్త మాయౌ శీ మ౦ంతుడయిన _బహ్మము "ఊర్ధ్వ? వదముచే వర్ణింపఒడెను దీనికి శాఖల హి రణ్యగర్భాదులు “అఢథః” పదనముచే చెప్పబడెను ఇది కణభంగురో మైనది “శజి ఆనగా రిపు, “అళ్వత్థమ్‌” అనగా శేపటివరజండునని నమ్ముటకు వీలులేని క్షణిక [వపంచము (పతి క్ష్రణమందు (పంచమొ రూపొంతరమును బడయుచునే యుండును కావుననే అయ్యది యశేన్స్‌ జ్థమని నుడువబడినది అయినవ్నటికి సదా యిది యిట్టి స్థితియండో వెలయుచున్నను, దానిమూలము (ఈశ్వరుడు) ఊర్థ్వ్యమై యుండోల వలన నాశనములేనిద్నై యున్నది. - దినికి వేదములు వ్యతములు వ్యతము లుండనిచో సంసారవృక్షము శోభింవనేరదు. వృతా నః ప్మతములు ఛాయనొసగి రఉించునట్లే, వేదములు ధర్మాధర్మవు కటీ తతృలములను [పదర్శించి జీవుల కాాశయనీయము లగును ఎవన్‌/ సంసారివృక్షము తెలియునోః ఎవనికి (ప్రపంచ సంబంధమగు యా మైన క్ఞానము కలదో, అతడే వేదములు తెలిసిన జ్ఞాని డు

ల బి ఈ సంసారవృక్షమునకు మరియొక రూపకలఎన చెం చున్నది ఈ వృకము యొక్క శాఖసానీయులు జీవులు వీరు థి యా నాన గ్‌ థీమద్భుగవద్గీత 15న అధ్యాయము, 1వ ల్లాళము

తీకృష్ణావతార వై భవము య! (దయ విషయాకారముగ వరిణమించిన స త్త్వ్యరజ స్రమోగుముఅ సంగ మముచే వృద్దిబొంది? శద్దాది విషయములనెడి చిగురుటాకులు కలిగి థి యుందురు "ఈ వృక్షశాఖలు మనుష్యాలోళమునుండి (ంవ్మలోకమువరకు వ్రైకిః మనుష్వులనుండి స్తావ రముఅవరకు (కిందికీ వ్యాపించియున్న కొని కర్మభూమియగు ఈ(పవంచమునందే కర్మఫల జనిత రాగద్వేషాది పొనన లనబడు దివమూలముళఅు [కిందుగా వ్యాపించియున్నవి ప వర్పింపబడిన విధముగా ఈ సంసా రవృకముయొక్కా యదార్థ స్స గ ము కనబడదు దీని ఆద్యంతములును ఆధారమును కానరావు న (వేళ్ళూని పాదుకొనియున్న ఈ అశ్వత్థవృక్షమును త్యాగ వడు కలాఢ్యమగు వై రాగ్యశస్రముతో బేదించినవొదై మనుమని ర శన్యవ్రవృశ్తిని మాయను. వ్యాపింవజేసెనో! అయ్యా మ్‌ భై ్చుబున్నాడనని (పాక్థింవవలెను అనగో కరర ము అవి శై గ నీషణమునకు మారము శరణొగతి యనగౌొ అహ వరమాత్మ ను లేకుండ మోహమును త్యజించుట రాగద్వేషరహి పఫవలను ఖకొసాలోచనా తత్పరులె యుండుట సుఖము డుట అర్జీ గచ రాగ్యములచే కోర్కెలు నశించిన వారున్తై ఇగులు నాశరహితమగు వై ష్టవవదమును వొందుదురు గ అవద న ల దుడుః లగి స్ప వ్రైష్టవపద మెట్టిదనిన సూర్యుడు చం చో, బ్రరగవచ్చుట య్య (పకాశింపజేయలేరు వీవై స్టవవదమును పము అనాదియగు నాది లేదో అదియే నా వరంభామముపైట్టేవ నంచే[దియములును మనలో మే సంసారమున జీవుడ్లై వ్రకృతియొగేగ చున్నది జీవుతుగొ మ్య టనను అనుమొత్తము నారింటీన్‌ అరిం పిదచి, మరదు నా ఒక జ గం

18 రళ్చున్న లే రొవమగు నీశ్వరుడు | పవృకోశమునుండీ సుగం స్స స్వికరించునపుడు నాయిని టులను: మునస్సును స్యా ారించునట్లు తనళతోపొటు వంచే ది ల చన మనసు)గో ల్‌ ని వ వ్పన్సు అనగా జీవాత్స యిర్మదియ జీవుడు శ్‌విః కను

శన ్య్య్య మురల ఈ న్‌ ననుక్‌ శ్వ రమున (వవేశించును ద్రియములను మి ఛరిరమును అష్ట నాలుకు ముక్కు అను జనర డు ఉన

౩ విషయముల ననుభవించుచగ్‌ ౧

358 శ్రీకృష్టావతార వైభవము విడుచునపుడుగానిః దానిలో ఉండునపుడుగాని? గుణముల నా్యాశయించి భోగముల నముభవించునఎడుగాని? విషయవాసనలఅతో నిండిన మనసు గల మూఢులు తమ ఈశ్వరాంశను కనుగొనజాలరు కొందరు యోగుల యత్నశీలుర్రైయుండి తమ బుస్టిగహయందుండు జీవాత్మయైన ఈశ రాంళను చూడగలుగుచున్నారు. ఆత్మశద్ధిలేని యవివేకులు (యత్ని చుండియు, ఈశ్వరరూవమైన అఆత్మదర్శనము చేయజాలరు (పపంచమునకు వెలుతురును (పసాదించునట్టియు? చర్యదునియందుగు? అగ్నియందును వెలయునట్టియు తేజము? సూర్యుని తేజము, నాతేజపై యని _గహింపము నేను పృథ్యియందు (పవెశంచిం విద్యుదాకర్షతొ శక్తులచే సకల భూతములను ధరించుచున్నాను నేనే రసస్వరూపడనగు చం(దుడవై ఓిషధులనెల్ల పోషించుచున్నాను జరరాగ్నిరూఎమునే (పాణుల దేహమునందుండి (పాణాపానవాయువులద్వారా భక్ష్య? భోజ? వేహ్య, చోష్యములను నాలుగు విధములగు పచారమును జీర్ణింపజేయి చున్నాడను న ఇన్లో సర్వస్య చాహం హృది సన్నివిష్టో మత్తః స్కృర౭ిర్‌ జ్ఞాన మపోహనం చ చేద్దెశ్చ సర్వై రహమేవ వేద్యో వేదాన్నక్ళ ద్వేద విదేవ చాహమ్‌॥ నేను సమస్త (ప్రాణులకు ఆత్మభూతుడవై, వారి బుద్ధిగుహయండో వెలయుచున్నాడను నావలననే స్మృతి, జ్ఞానము? ఈ రెంటీయో క! ము (జన్మజన్మాంతరములందలి అనుభూత విషయము జీద కలుగుచున్నది సకల వేదములజే తేలియబడదగినవాడను నేనే జేనే ముల తెలియువాడను నేనే వేదాంతముల వెల్లది చేయువాడను (| ఈ (ప్రవంచమున కరుడు (నశించువాడు): అక్రరుడు (నకం ం అను ఇరువురు పురుషులు (ప్రసిద్దులు క్షరుడనగా పిపీలికొది (బహైవ తముగల సకఅ భూతరాశి ప్రిక్షరుడనగ ఈ భూతరాశీయందు పు శ్రీమద్భగవద్గీత = ఆధ్యాయము 15, ల్లో॥ కేక

పావకార వై భవము 3859 న సీరాకడు కలడు అతకే పరమాత్ముడు శవరోఠ, సువ ర్‌ వరమేశుడు (కిలోశములం (వేశించి. (భూలోక నతిగ్రమించిన ర్లోకములు). వానిని నోషంచుచుండను.. లేను కరము

శోకమంద నెవాడ ననుటచేతను, క్షరునక౦దె ఉ శ్రముడనగుటచేతను ముడను ను శీదముఅయందునుః భ క్తులకుమ; కవులకిను “వృరుషోత్తే వారై ఓ భారతా, ఎవడు. "కాను “నేగి అను పొహమును వరించిన వస్త ప ్మక్షమరనగ నన్ను అత్మస్వరూపలిగ్‌ శలియునో ఎవడు ఫై సర్వలోకములకు పురుషో త్తములిగ శైలియుచున్నొతో వాడు సేర్య ముకు నన్నే భజించును ఓ అనఘా! అత్య౦ికీ రహస్యమగు ఈ ళాస్త్ర మున్ను న చెప్పితిని దీనినెజింగిన మనుమ్యుడు జ్ఞానియై తన జీవీకే సఫలీకృతము వేసికొనుళు ఇవ్విధంబున ఉవనిషదర(వకిపాదళమును ్రహ్మవిద్యానిషమోో యోగళాస్త్రమున్‌, శ్రీకృష్ణాత్లే శంవొదమునగొ భగవద్గీతలోని మ మో ప్రయాగమని వదప్టైదవ అధ్యాయహొ సుగిసినడి నక

360 శ్రీకృష్ణావతార" వైభవము లో స్రీచగవర్నీత = షోడశాధ్యాయము ఆక గె దైవాసుర సంపద్విభాగయోగము

వదువ్వైదవ అధ్యాయమున భగవానుడు పురుషోత్తమృస్తాట్తి కను వగు మార్గము నువదేశించెను అట్టి మార్గమున ఎరోగమించుటకు దైవ సంవద ( సద్గుణ సంపద) తోళ్చడును దుర్గుజరా8ని దూరము చేయును కావున సాధకుడు కాను నడచుమార్గమును సుగమము చేసికొనుటకు ద్లైవ సంపదయొక్కయు ఆసురసంపదయొక్కయు. వివరములను తొలుత తెలిసికొనుట ఆవశ్యకము. అట్టి వివరములను భగవానుడీ అధ్యాయమున వివరించెను థీభగవానువాచ __

ఓ భారతా! ద్దైవసంపదతో బుట్టినవాసికి భయము లేకుండుట అంతఃకరణమున ఠాగద్వేషాది దోషములు లేకుండుట భ కిభావమునకు యోగ్యమై యుండుట, యోగమునందు నిష్ట డానగుణము: దమము, (ఆర్మదియ న్విగహముు: యజ్ఞము అందనురకి గలిగియుండుట వేదొ ధ్యయనముః కాయికు వాచికు మానసిక తవస్సు, బుజవవర్తన? అహింసావతము, సత్యనిరకిః, కొపోపశమనము, సన్యాసము? శాంత ముగా నుండుట, పరులదోషములను [పకటింపకుండుట, భూతదయ, లోభము లేకుండుట, మృుదుత్వముః అకార్యకరణము నందు వివ భావము? _తికరణముగ వ్యర్థకాలముల వర్జించుటః (పతిభావ్యుతృత్తుల కలిగియుండుట, అ(కొధముః ఆపదలందు. ధైర్యము, బొహ్యాంకే శౌచము, అపకారులయందు వై రరాహిత్యము, నిగర్వముః నిరభిమానముః వినయము మున్నగు గుఐము లుండును

క

ఓ పార్ధాః అసురసంప త్రితో జన్మించిన వానియందు డాంట సంభాషణము, దర్పము దురభిమానము [కోధము, పరుష సంర షణము. కార్యాకారృములు తెలియకుండుట ఆను నీ యారుగూనొ రజస్తమోగుణ వాసనలతో కలుగున్ను,

థ్రీకృష్టావతార వైభవము 961 మన్న కాన సంంధము మోదము నిచ్చును ఆసురనంవద సంసారబంభ ఖై ను పొడిగించును. ఓ పార్టా! నీవు ద్ధఃఖంవకుము నీవు ద్దైవసంపద షే జన్మించికివి ఈ లోకమున ద్లైవాసుర సృష్టి శేరుగలేదు మను కాకీ రాగద్వేషముల నరికట్టి సత్యనిరకులె ధర్మివరాయణుల్లై; కొంకి “ముటలై నఎడు దేవతలనియు? రాగ ద్వేషములకులో పై అధర్మపరా శె ఇలై, అసత్య(ప్రియ.లై౨ కలహకారణుల్లై నపుడు అసురులనియు వృబడుదురు అనురసంవదనుగూోర్చి యింకను విపలీకరించెదను విన్సమ్సు పిరితులైే

శమక క్‌ ' ఆసురసంపదగల జిగులు (ప్రార్థకర టోరయందు హావ తోచినట్లు చేయుచు సంసారబట్దు లగుదురు ల అనగా వార్త లంచ రకెచముగాని? సత్వస దాచారములుగొనీ యుండవు అనగ జగ శచిహన్య్యులు: అనాచారులు? అన్ఫతవాదులు మోసకారులు పూన

నిదురు. వీరు విషయోలురె (కూరకర్ములే. వ్యవహరింతురు రోగ ము తృప్తి పలుప వీలులేని కామమునకు దాసుల శళాావతము షం నుచ్చరించుచు మద్యమాంసొదులళో ద్‌ మముల నను భవి రించుచుందురు. వారు తాము మరణ్‌ంచువణకు యు నము కుర్తీ ముఖ్యమనియు, ఇంతకన్న వరెద్దియ్ను ర స్త్పచ్తు పరునీ ఉని ( చార్వాకులు కామమే పురుషార్ధ మనియు? ( స నాదులవలన (ద్రవ్యన్న మ్ముదురు ). విషయయళోగముం కలో

ను అన్యా క్‌ తురు స అన్యాయముగ కూడబెట్టిబ” స హరి చేయదరు

ఇంశభన డు నేనిది పొందిలిని * యలళీష్టమా మరం జిరగలదు వై శప నావద్ద కలదు. కేస నాకీంతే ధనమ నంన న్నురము

చే భానరు జంపితిని ఇక వీంని జం పదను శే టే ఖ్యవంతుదర్చు షి థి నేనే సదుడను నేనే ఐలాఢు[రను? లో నాకు నమో

చేను యజ్ఞముల జ్రీయుదును దొ

362 థీకృష్ణావతార ఆవెభవము దము ననుభవించెదనుూ అని అజ్ఞానముచే ఆసురసంవద గలఫ్మాధు తల పోయుచుందురు. వారు సెక్కుభమలకు చిక్కుటచే విషయిథోగమాలందు నిమగ్నులై అపభమగు నరకమును పొందుచున్నారు అసురభావము కలవారు తమ గొన్నను తామే చాటుకొనుచు వినయమును వీడి ధనవం తులమను గర్వముతో పేరునకు మూ(తమే యజ్ఞములను (కతువులను జరుపుచు ధార్మికులమని చాటుకొనుచున్నారు * వారు అహంకారము, బలము గర్వము కామము, (కోధము గలవారై పరులను నిందించుచు వారియందును ఇతరులయందును వెలయుచున్న_ నన్ను ద్వేషించు చుందురు. సాధువులను, నన్ను ద్వేషించుచున్నట్టిస్రీచులును: (కూడు లును, అమంగళులును నగు నరాధములను నేను సోసారమందు అనం తములగు అసురయోనుల యందు చీటికిమాటికి పుటించుచుందును.

ఓ కౌంతేయాః అట్లు ఆసురయోనులయ'ందు జనించుచున్న మూఢులు (వశిజన్మము నందును నన్ను పొందలేకయే యింతకంబెను అధమగతిని పొందుచున్నారు కామము, (కోధముః లోభము. లను మూడు ఆత్మను నాశన మొనరించునట్టి నరకద్వారములు అసురీ స్వభావమునకు మూలమైన ఈ మూడింటీని త్యజించిళచో నిభిలాసుర సంవదను త్యజించుట యగన్సు అటు త్యజించిన మనుష్యు డొత్మ కళ్యాణమును గావించుకొనుచు తతృలిళీమె గ మోక్షమును పొందును

*క్లో!! యళ్శొస్త్ర విధి ముత్సృజ్య వరతే కామ కారత£।

న స సిద్ధి మవాప్పోతి న సుఖరే న వరాం గతిమ్‌!

ఏ మనుజుడు శాస్త్రవిధులను విడనాడి విశ్స్వంఖలముగా భోగము లందు రతుడ్డై యుండునో వాడు సిదిని సుఖమును పొందజాలడు కొన సీవు కార్యాకార్యములను నిర్హయింమీనపుడు శాస్త్రమునే (వమా౭మా బ్లైకొనవలెను శాస్త్రవిధి ననుసరించి చ్రీవిట కర్మ నాచరింపవలినుః

ఇవ్విధంబున ఊపనిషర్థ (వళిపాదకమును.: (బహ్మవిద్యావిషయకీ యోగశాస్త్రమును, శ్రీకృష్ణారున సంవాదమునగు భగవద్గితలోని దై వాసర 'సంవర్విభాగయోగ మను షోడశాధ్యాయము ఇఫ్రీభగవద్గీత * అధాయము 16 - శ్లో॥ 23

తీకృష్ణావతార వై భవము క శ్రీభగవద్గిత _ సప్తదశాధ్యాయము ౧ యో (శద్దాతయ విభాగయోగము

ది ఫ్యక ఇవ అధ్యాయమునందు [శద్ధయొక్క మూడు విఖభాగముల (పొము గ్‌స్త్రమ ఏఒడినది = ఓమ్‌ తత్పకీ? యొక్క మహిమ వివరింవబడినది స్త్‌ నగా శిష్టాదారమును (వమాణముగా గై కొనుటకన్న వాక్యమును శయ నకు మనమున శిష్టాదారము న౦గికరింవక (శద్ధతోకార్భము నే నాని నీతి యేమగునా? అభి సందేహము కలిగెను. ఈ అధ్యాయ మున తష రి చేయజఒడెను శిర్దాచారరూవమగు దివ స్త ంళ మన శ్ర్యా న పిమ్మట అవలంభింవఒడిన (శద్ధ మిక్కలి ఆ కంఇ్య్స ౧కు నుడివెను మజియు శద్ధబగల (ప్రాముఖ్యతను విన ఆ స్ట్‌ ఊవాచ్చ '_

క్షీ నేక క్వే శ్రీకృష్ణా; శాస్త్రవిధియనగా శిషాచారము తెలిసికొన [వయత్ని? పూఖ్య లు (శద్ధతో నకి రన, తదికఠ లైగొరులు చట ధ్ధిత్‌: భక్తితో ఆస్వి క్యబుద్ధితో దెవళొర్పన: క సకస జ్ర యువారి (ప్రవృత్తి సాత్త్విఠమా? (దై వసంవదయా?) లే థల. సకమా?ః (ఆసురనంపదయా?)

గవాన్సవాచ్ర మే స్తానార . దు [శద స్వాళొవిక

గని ము ననుసరించు మనుష అలయందు ట్‌ర్ధి స్ట్‌

నా. ణ్‌ మూడు విధ పగ వప గియు? రాజసమనియు, కానుసమనియు మూడు ఫీడ్‌ ిస్కారవ్య పడి పీ భారతా? ఎల్లవారికే వారివారియందు అంతః రక గ చుండ్రు ననుసరించియు, "స్వభావము నమనరించియ్యు స ఇట్లిగనో ను ఉరక్షమభేదమ. లతో (వతివ కియందును కొలదిగగ న్నీ సిసి ంకీ వెలయుచునే యున్నది. సకనగుో సంసా! ముగ శనై గృంష్ట'శర్టయు: రజోగుఇవధానులకు రాజసిక శద్ధర్యర్త

ఫ్‌ మసికశద్ధయు కల్నగును. జీవుడు. టేబ్టేాడ్లగును

ధ1లవాడ్మో వాడట్టి స్వభావము సంసొట్లైరము

కర్ర శ్రీకృష్ణావతార వైభవము సా త్ర్వికులు దేవతలను, రాజసులు యక్షరాక్షసులను: తామసులు (పేత భూతభేతాళాది షృదగణములను పూజింతురు ఎవరు దంభముః అహం కారన నుగల కౌవరాగముల (వభావముచే (పేరితులై: శాస్త్రవిధుల నకిికమించి ఘోరమగు తపస్సును చేయుచున్నారో ఆ మూఢులు శరీర మందుండు పంచమహాభూతములకుః అంతః“రణమున వసియించు వాకును కష్టమును గలిగించుచున్నారు. అట్టివారలు అసురస్వ్యభావము గలవారని తెలియుము సాత్వికం రాజసిక, తామసగుణలింగములా పూజాభిరుచిలోనేగాక్క ఆహారవిహారములందును;, యజ్ఞయాగముల ఖా హణయందునుః తపోదానములయందును కాననగును వానియందీ భేదములను వివరించుచున్నాను వినుము, అహాకములు ఆయువును, సాత్త్వికశ క్రినిః ఆరోగ్యమును స మును; రుచిని వృద్ధిపొందించునట్టియు: రసోపేతములు, నేతితోకూదీన బం క పొష్టికములును: హృాదయంగమమైనట్టివియు ఆహారములు సెనీ మెనవి మిక్కిలి చేదు: ఎక్కువ పులుపు, మరింత ఉప్పు? మికిలి వేగం ఎక్కువ కౌొరమిు చమురులేనివియు, దాహమును కలిగించునవియుగగ్స ఆహారములు రాజస పపషులకు (సియము ఈ ఆహారముల వారు నఎడు కళ్ల వెంబడి నీరును అనంతరము కోకరోగములను. కలు చలిదియన్నమున్సు చిమిడిపోయి: రశహీనమైనవియు,: ఎంగిల్‌ (భుక్తశేషములు), అవరిపభమైనవియు తామసులకు ఇష్టమ్‌ యజ్ఞములు - నిష్కామకర్మయోగులు విధపూర్వకముగో మన స్టింపబడునట్టియు, విద్యు క్తధర్మ మిని భావించి చేయునట్టీయ స్పూర్తిగముః శాస్త్రసమ్మతముగను చేయు యజ్ఞము సాత్విక్‌ లోకములో భరతవంశశ్రేస్టుడవగు ఓ అర్జునా వలొపేకతోను? ప రో ధార్మికుడని పేరుకలుగుటకు డాంబీకముగను చేయు యిజ్ఞి గయారో యజ్ఞము. విధిని కల్గిగ్రియుండునట్టియు: న. నట్టీయు? మ౦ం_తము, తాగము, తర్ధ మున్నగునవి పి యజ్ఞము తానుసము

క్పషా శ్రీకృష్ణావతార వైభవము కక | తవస్సులు _ దేవతలను భూసురులనుః గురువులను, క్లామలనుః న్నగునవి శారీరకమైన తవస్సు (దేహతపస్సు)గా చెవ్పబడుచున్నవి ళ్లో అనుద్వేగకిరం వాక్యం నత్యం [ప్రియహితం చ యక్‌! స్వాధ్యాయాభ్యసనం వైవ వాబ్మయం తవ ఉచ్చతే! దుఃఖము కలిగింపనియు, యథార్థరధనమును వినుబకు (వియవచన ములును, శే యస్మ్కరములునగు సెటములతోకూడిన వాక్ళములు వలుకు ఓయు: ధర్మశాస్త్రములనుః వేదములను అధ్యయనము గా వించుటయు వాచకత్రపస్సు” అనబడును, మునన్సు స్వస్థతగ నుండుట, అందువలన కలుగు వాజ్సియమము, [కభూరరాహత్యుము: ానము, మనోనిగహము భా వశద్ధి వీనిని “మానసిక తవన్సు”గ చెవ్పుదుము బా. ఎ చుతము లేక సమబుద్ధిగల సరుమణ వలాపేక్ష లేరిపర్లై క్మాగచితులి అ సి క్యబుద్ధితోను: (శద్దతోను సలస దైహిక వొ మాకం టో అత శ్‌ధి నో లోకులు ధన, ధాన్య? క. తవస్సు స్రాత్త్వికమని ఇప్పబడును తో గర స్తు భూషణాడులతో సత్యరింతు రనియు అర్హ్థ్యపొదొీ ణ్గ రవ ాటిల నిమిత్తము దంభముతో జఉయబడిన శవన్సు అస్థీరమునుగ జ కన్వున్సు అగుటచేత రాజసతవస్సు అన్‌ ఇివృఓడుచున్నది న న్‌ హింది ఫలమ్సృన్సు మా(శమే ఇచ్చును నిచేకములేని పట్టుదలలో త న య (శమే ఇళ యం వదంనాశము నవే కందరు, అత్మను పీడించుచు చేయబడి న్టీరన్సి ఉప్పబడుచున్నది యు తపసు ౯ బె చేయబడునట్టీయానగు పస్వు విఫల శ, దానములు. దొనము చేయుటయే శాచితమని తరం పరమళకు సికతక పది మ అలములందును? ప గ్య పుణ్యక్షైతములందునుః స్‌! సు (వలిఫలా పేక చేతను ఫల పిశష్ష్యా సాత్త్వికదాన ఘన కక భ్రోంయు! ఖర్చగుచున్న లాషతోడను: స్వర్గాది అహి వ క *ఫేమదృగవర్ష్గిత స వ దధ యనా? 15 బీర థి అనాటి

366 శ్రీకృష్ణావతార వై భవము యని విచారించుచు నీయబడు దానము రాజసదాన మనబడును దేశే కాల, పాృాతములు విచారంపకయు, ఆదరము లేకయుః తిరస్కా. రథావమః తోను చేసిన ధ్రానము క్రామసదాన మనజడును ఓంతత్సత్‌ ఈ (టబహ్మవావకముచే (బాహ్మణులును (కర్తలగు (ఇహ్మ, క్రియ, వై శ్యలు) యజ్ఞముతుతు (కర్మములు) వేదములుకు (కరణములు సృష్టింఎబడినవి అందుచె వరమా్మయొక్క నొ ఘు,లు “ఓం” ఇనియ. , 'కక్‌” అనియు, “సత్‌” అనియు మూడు విధము లుగా నుళ్చరింవబడుచ్చ న్నవి ఆందువలననే (ఒహ్మవాదులు 1వణవనాదమయిన దింకారమను శిస్దము నుళ్ళురించి శాస్త్రమునందు చక్కగ వివరించి ఇెస్పఒడునలట్లి యక దావ్రకపోోక్రియ్లల్రను ఎల్ల వేళల విథిపూర్యకముగ అనుష్టించుచుందురు ముముక్షువులు *తఠ్‌ి అను (బహ్మ వాచక్రము నుచ్చరించిః ఫలా పేక్షలేగి వారై వివిధ యజ్ఞ, దానం తపో, (క్రియలను నిర్వహించిచున్నారో ఓ పార్థా! “సత్‌ అను పదము సత్యభావమందును, దె వధావమందును [ప్రయోగింవఒథును వివాహాది శభకార్యములందు *సచ్భ్వము"ను [(వయోగింతురు యజ్ఞ, తపో దానములయందు నిషయు, అనగొ దృఢత్వమును కలిగియుండుట సక్‌ అని చెప్పబడుచున్నది వై మూడు శబ్దముల భావమేమన గా (పతికార్యమును ఈశ్వరారో మొనరించిరీ కొవింపవలయును వీలననగా, “ఓం అను వద ॥ “సత్‌ ఆయియున్నది అదియే సత్యము, జగత్కా రణము ద్‌ పొళ్ష్స అధగ్ధతొ చెయఒడిన యజ్ఞః దానం తపములును, ధ్యానస్తుతియు నుందు నొగ్టారాది ఇతర్యకియలును 'అసత్‌” అని చెప్పబడును అది ౪హ చయీ గౌని, ఎరమందుగాని నిష్రయోజనము కావున నర్వథ్య కూ (ఏధానము మానవుడు అశదను విడసాడవలెను. క ఇవ్విధంబున ఊపనిషద్ధర్థ (వీడిపాదకమును, [బహ్మావిదాశవిషయ యోగశాస్త్రమును, థీకృషార్తున సంవాదమునగు భగవర్గీశలోని శదాతయవిభాగయోగమను క న సప్తదశ అధ్యాయము ముగిసిన

కృషా శ్రీకృష్ణావతార వైభవము క్ర శ్రీభగవనద్గీత = అషహ్టాదశాధ్యాయము మోక్షసన్న్యాసయోగము ఈ అంతిమ అధ్యాయము థ్రీమదృగవద్గీతకు _ ఉవసంహాగముగా వెలయుచున్నది అందలి సాఠాంశము “నకల ధర్మములను త్యజించి నా శరణు పొందుము” అను భావమును బోధించుచున్నది యథార్థ మొనకు గీఠార్థసా రమిదియే ఇవియే సన్న్యానధ ర్మషుక్యూడ సకల ధర్మముల త్యజించుటయనగా నర్వకర్మవరిక్యాగము కాదు నరోప కారార్థవు కావలసిన కర్మలయంద.ను; సర్వోత్కృస్టములగు వానిని సర్వేశ్వరున కర్పించిః ఫలావేక్షను విడిచి వ ర్థంకుటమ్‌ నఠ్వదర్మువరి త్యాగము లేక సన్న్యాసము అర్జున ఉవాచ -- ఓ మహాబాహో! శే !రొడసొంళ్‌! హృపీలేశా! సనా య న శష్టములయొక్క యధార్ధత శని మును ేలవేలుగ సవికముగ (2 చున్నాను తీభగవానువాచ ఛలనుండి మ్య (హొంఛరను9 స్యర్గాదివలముల నాసంగు ఆశే మేొది కాము (రు గ యే సనా ఖనమని జానుల౦ జనించిన వి కర్మలను తృజించుట మును కంనుంతులు! నిష్యనైమి బ్రకములగు. సర్యకిర్కభర పరి ంధమును రలిగించుకి విజ్ఞానులు శ్వాగముందురు.. కఠిన సంసొ రల ద స ఖీ యున వధీ వీచ్రారశీలురు క్‌ దో యన్స డ్రోషవట కలవగుటతే విడువదగియి" ర్య, 'ఛానము? తవు మున్న గుక్రర్మలు త్యజింవరానివని ఇప్సియుగొత " రునౌొ! వండితురి మళ భీదమిల్‌ డగా భరతవంళో త్రముడవైనే ఓల్వో గముకందు జో నిశ్చయముతు విను కర్మసన్న్యాసః కర్మవలళొలీ సుక వీనది ఫలకొళిగే ము త్ర్యాగము నూడు విధములుగా “౫

368 థీకృష్ణావతార వైభవము పూర్వకముగ కావించిన యజ్ఞ, దాన, తపస్సులు త్యజింపబడ దగినవి కావు జ్ఞాన ప్రతిబంధకమగు పాపమును పోగొట్టి చిత్తవద్ధిని కల్గించెడి వగుటచే ఆ మూడు కర్మలను విడువక ఆచరించినచా వివేకసంవన్నుని సైతము పవికునొనరించునవై. యున్నవి ఓ వార్ధా" పై నచెప్పిన యజ్ఞ దానః తపస్సులు ఆసక్తిని, ఫలౌ పేక్షను విడచి చేయవలయుననియే నా నిశ్చితాభ్మిపాయము నియత కర్మలను విడువదగదు ఎవడేని మోహవశమునగాని, యవివేకమువలన గాని వానిని వీడినచో ఆ త్యాగము తామసమని చెప్పబడును కర్మల నాచరించుట దుస్పాధ్యమనియు: వానినాచరించుట దుఃఖము నిచ్చు ననియు, శరీరము కష్టపడుననియు భయవడి యెవడు కర్మల విడుచునో అట్టివాని త్యాగము రాజసము రాజసత్యాగము వలన త్యాగఫలమగు మోక్షము లభింపదు ఓ అర్జునా" నిత్యకర్మలు కర్తవ్యములేయనియు: ఇవి తప్పక చేయడగిన వేయనియి భావించి వానియందాసకి ని ఫలాపేకను వీడీ చేయుటయే తా త్తికత్యాగము గా సంశయరహితుడును విపద్ధభావసంపన్ను డును, కర్మఫల త్యాగియు నగు బుద్ధిమంతుడు కష్టతరమగు కర్మలను నిందింపడు వీలుగొనున్న కర్మలయందు రతుడును గాడు దేహధారికి సకల కర్మలను సంపూర్ణ ముగ త్యజించుట సాధ్యముకాదు కర్మఫఅనమును విడుచువాడే కర్తిప్టి యైనను, త్యాగియెన సన్న్యాసియని చెప్పబడుచున్నాడు కర్శవలి క్యాగము చేయనివానికి కాలముననుసరించి మూడు విధములైన వలి ములు వచ్చును అథభములు (అనగా దుఃఖకరము లగు పశ్వాది జన్మలు): పభములు (శభకరమగు దేవతాజన్మలు ) శుభా వభములు (సుఖదుఃఖకరములగు మనుష్యజన్మలు) ఇవి కామ్యుకర్మలు చేయి వారికి జన్మాంతరమందు సిద్ధించును కర్శ్మవలత్యాగికి అవియంట నిఖిలకర్మలు సిద్ధించుటకు సాంఖ్యశాస్త్రమునందు ఐదు కారణములు చె బడినవి వివరించెదను వినుము 1) క్షేత్రము (నుఖద.శొదులలో గృ వ్యకృమగు శరీరము 2) కర్త (వేసీ కర్మఫలము ననుభవింతు ణి అహంకారము) త్రి సంచజ్ఞానేం దియములు: పంచక ల్మేం(దియమాు

థ్రీకృష్ణాఎతార వైభవము వ లా ౧ కర్రి మై న న రరంములు ఇవి నుషుప్తీకాలమున 5) ద్వైవము మకుషు డు లర కాలమునకూడ నుండును) నీతి మునగాల వ్యతిరి మగ వనోవాక్శాయంత గాని? వానికి ఈ ఐదును కారణము ల కర సిది నం కరం నాభరించునో సంస్కారింపబడని బుద్దిగ పడు తఖీనే యీ విధముగ జరుగుచుండగ సంస్కరంవర న వ గం అక్కను) కర్తగా భావించు ట్ద గతి (చెడుబుడ్ధి గలవాడు) ఆత్మయొక్క _ నిష్మ్రియత్వమ. మ (గహింపజాఅడు ఎవనియందు అహంకా రములేదో, వినని బుద్ధి నిక్తాం ముగ నుండునో అ్టీవానికి బధనములు లేవు న కర్మ పేరణములో మూడు తక్త్యములు ( గహన్యముల్సు కఅవు,

జ్ఞానము. 2) క్రేయము 3) వరిక్ఞాత కర్మాంగములు ఇంది యమేులు, (క్రియ, కర్తయని మూడు విగములు.. జ్ఞానము, కర్మ: కర్త లకు సత్త్వ, రజః స్రమౌగుణ భేదములు చెవ్సబడిన వీ ఈ గుణములు గణనవునదు ఎటు వర్తింపబడియున్నవో వివరించెదను సొవధానముగ వినుము ౧ ౫ ఎదానివే మానవుడు నకలభూతములోందు అభిన్నముగ వెలయు చున్న నంపని పరబహ్మమును? ఛిన్నత్వము నందేకశ్వమును చూచు చున్నాడో దానిని సొ త్వీకళాన మగ్‌ శైలియుము... వేకాదేకుగో కనిసించు టచే మనుష్యుడు ఎదానిద్వారమున నకలి భూతములయందు భిన్న రడీ అములతో ఆత్మలనేళములని జాంచునో అది రాజనీకళ్టాన మని తెలియు వీ జ్ఞానమువలన ఆత్మ శరీరమౌ(తవరిమౌణము కలదనియ ర ్‌ రుడు వ్మిగహమందు మాాతమే కలడనియు తెలియబకునో క్వ ఆ విరుద్ధమైన అల్పజ్ఞానము పామనికజ్ఞానమని యెకుగుు: న చేయ ఫలా పేక్షలేని పురుమనిచే ఆనీ? రాగము సమో ఇడిన క్రర్మ సాత్రికమగి చెవృబడును ూ తో న్‌ రాజన ఆహంకారపూర్వకము గ వ్యయ[వయాన లక్‌ లి జేయబికు ల౯|

376 థ్రీళృష్ణావతార ప్లై భవము కర్మలని తెలియుము. మనుష్యుడు ఏ కర్మమును అవీవేకముతో తన సామర్థ్యమ.ను తెలియక వాని పరిణామమును, కళ్చేమునుఖకూంసను కానక మోహవశసున (_పారంభించునో అట్టి కర్మ తామస-ర్కయని తెలియుము. ఆస క్తి లేనివాడు, అహంకారరహితుడు: నేనేవనిని చేయగ అనను దై ర్యముగలవాడ్సు' ఉఊత్సాహముగలవాడు, జయాపజయములవట్లి హర్షవిషాదము నీండైనివాడు, సా త్రిక ర్త్వయని చెవ్పబడుచున్నాడు రాగము గలపాడు, కర్మఫలాపేక్ష గలవాడు వర(ద్రవ్యము నాశించు లోభము గలవాడు పరులను పీడించువా డు, అపవితుడు ఇష్టానిష్ట్యపా పీ యందు హర్షశొకముల నందువాడు రాజసక ర యనబడుబున్నాడు విషయధ్యానమువే కోర్తీవ్యము నందేకా[గబుది లేనివాడు, సంస్కార్‌ రహిళుడు, వీనయ, చ([మతలూ లేనివాడు: వందకుడు, జడుడు, నీఎుడు? అలనుడు? దొఖముగలవాడు, తక్‌కణము చేయవలసిన పనిని యక కాలయాసన చేయువోడును తామసక రృయనో పిలువబడుచున్నాడు ఓ ధనంజయా; గుణములనుబ్టి బుది బుద్దివృ త్రియగు ధృతియు గూడ మూడు విధములు _వానినిసూర్చి వేటుకితుగా. సంశార్లముగ చెప్పెదను ఆకర్ణింపము. 1, (సవృత్తి, నివృత్తి కార్యము: అకార్యము భయము, అభయము, బంధము మోక్షను, వీనిభేదములు తెలియగల బుద్ధిని సా త్వికబుద్ది అందురు 2] ధత్కాధ ర్మములును: కార్యాకా ర్యము అనుః యథార్థముగా తెలియబడక సంశయాస్పదముగ తోచుబుద్దిని దౌజల బుద్ది యందురు 3 ఓ పార్థా ధర్మము నధర్మముగనుః అధర్మమును ధర్మనుగను తలంచుచు అకజ్టానాంధకారముచే సకల వస్తువులయొక్క యూ స్‌ (న యూరి దీ నిఖిల విషయములయొక్కయు వివరికారమును గోచరీంపజేయు. బడ్డీ తామెసికబుద్ధి యనబడును,. ఠి 1] తదేకనిష్టతో కూడిన ఏధృతి (థై ర్యము్తు వలన మనుమ్యుడో మనస్సు? (పాణమి,...ఇర్యది వ్‌ మ్యబుది వ (ణి ల:-ఇర్గాదియముల యొక్క కర్మలను సోము ధరిరిచునో అదియే సాక్వాకధృతి, 2] ఓ పార్తా వీ ధృతివలన ణో ష్కుడు ఫలా పేక్షతో ధర్మార్థకామముల నాస క్రీ పూర్వకముగ ధరి

శ్రీకృషావ ల్‌జ్ల తార వై భవము క! పండునో అదియే _రొకసధృతి 2) ఏ ధృతిచె వివేకటన్యుడై న మను మ నిచను, భయేమును, కోకసు.ను, నిరాశను? విషాదమునుఃు మద ను విడువజాలదో అదియే జామనధృరి ఓ భరకర్షభా' మూడు విధములగు సుఖములను వినుము 1) దేని అభ్యాసముజే మనుష్వుడు రతుదై యుండునో దేనిచే దఃఖాంతమగునో ఎయ్యది తొలుత విషమువలే నుండి వరిణామమందు అమృతమగునో చది ఆత్మజ్ఞానము యొ గ ఆనందముచే కలుగునో అదియే సాత్త్విక సుఖము 2) విషయములకును ఇం(ద్రియములకును కలిగిన సంయోగ ముచే విది తొలుత అమృతమువలే నుండి చివరకు విష్యపాయమగు చున్నదో అదియే రాజననుఖము 3) వీడి యారంభమునను అంతము నను ఆత్మను మూర్ళిత మొనరింయనద్దై యున్నదొ వీది నిద, సోమరి ఈనపషుు (వమాదముల నుండి కలిగినట్టివియో అదియే తామససుఖము ఈ సమ స్టజగతి (తిగుణాత్మకమేయని ఇవ్ఫబడుళున్నడ వి గ్గ తాల ఎగ్ధేమైన నత్వరజ స్తమౌ గజముల చుండి విడివడిన ద లన మందుగ్గాని స్వర్లమందుగొని ఒకటియెనను కేదు, వాన (వాహ్మణ, కృతియ వైశాలి భాద్రులకు కర్మములు వారివోరి న్వ్‌ జన ౬ షల జంవబడిన బి శనుము' శ్రములగు గుణముల ననునరించియే విభజిం ద్‌మ తభము, జ్రొనముః అనుభవము? ము, తపసు: శౌచముః జీరికి? బుజుత్వలుః ఇ (వి న గహముః వరలోకము వీని జ్ఞానము) వేద్యవమాణము] భగవదనుట య్స న ళు పూర, జన్మ నంస్కారము దు వూరవిశ్నాసము అనునవి (బాహ్మణున థ్‌ వ ర్లపళౌవగ వంతులను గూడ ధికజ్టరించ రన స్యభావసిద్సముల్లై న కర్మములు ఓలి ర చలవ స్ట్‌ ఉభ్ధపా౬ా సు ధ ర్యముః (వతావసు, క థ్‌ క్యా ముము: వార తేజస్సు వలీ (దానము)? రొజా కశ యుద్దములనుండి పారిపోటండుట ఈవి (9 న స్కి అనునవి క్షతియువక పూర్వ జిన ఇసంరక్షణముః వోజీబ్యమ! ఇంములైన కర్మములు వ్యవసాయము క న కర్మములు మైస్యలకు క్ష వలన స్వభావ సిర్ధముక స్వ కు పూర్వజన్మ భంసాజైరము గమ నలిన న్వభొవసిడ్డే మై నొసట జ్యూదునకు పూరుజన సున కర్మ

372 శ్రీకృష్ణావతార వై భవము (వతి మనుష్యుడు న్వభావసిద్ధమైన వర్ణ్యాశమ విహిత రర్శలనొత రించుట వలన మోకమును పొంతచున్నాడు స్వకర్మ నిరతుకైన * షుడు మోక్షము నెట్లు పొందుచున్నాడో చెప్పెదను, వినుము వీ వరంగా మునిచే నిఖిల _పాణుల యుత్వత్తియు, వానికి కర్మ్యపవృ త్రియు కలు చున్నదో? ఎవడు జగత్తంతటిని నిండియున్నాడో అట్టి వర మేశ్వరుని వి పురుషుడు స్వకర్మ ద్వారమున పూజించుచున్నాడో ఆతడు మోక్షమును పొందుచున్నాడు బాగుగ నాచరింపబడిన పరధర్మ్శ్మముకంటె కొంతలోప మున్నను _పతివ్యక్తికి న్వధర్మమే ,శేస్టమైనది. స్వభావ సిగ్ధమిగు కర్మల జేయువాడు పావమును పొందడు స్వధర్శ్మమనగా తనక ర్యవ్యము కర్మఫల త్యాగమె భగవద్గీత యొక్క లక్ష్యము స్వకర్మను వీడి మ యొక ఉఊత్తమకర్మ వన్నేషంచుటచే కర్మఫల తాాగమునకు స్థానముండ కాబట్టీయే స్వధర్మము (శ్రేష్టమని చెవ్పఒడినది ఓ కౌంతేయా? స్వభావసిగ్ధమైన కర్మ దోషములతో కూడియు న్ను విడువరానిది అగ్నియందు పొగయుండు రికిగానే సకల కర్మలయందు సహజముగా దోషము ఉండును అన్ని౦టియందుండు సంగ మబికి (సమస్త విషయములందాస క్తి )ని వశ మొనరించుకొ న్నట్టియు: కరి లను విడచివై చినట్టియు: మనసును జయించినట్టియు మనుషళ్ళ్‌ వై ష్య ర్మ్యరూపమగు పరమసిద్ధిని అనగా తత్కనాకాకా రప పొందును. ఓ కౌంతేయా' తన వర్జాశమధర్మములతో సర్వాంతర్భ్థ నర్చించి జ్ఞాననిష్టా యోగ్యతారూపమగు సిద్దిని పొందిన వ్యక్తీ లో సాక్షాత్కారము నెట్లుపొందునో వివరించెదను వీనుము విపర్ధబుద్ధిగల యోగి దృఢనిశ్చయముతో తనను వశవంర శబ్బాదివిషయములను త్యజించి: రాగద్వేషముల జయించి, వీర ంచు నుందుండి, మితాహారుడై , మనోవాక్కాయకర్మలను స్వాధీనము పరో కొని సంతత ధ్యానపరాయణుడై ? యిహపరలోక విషయముఅందో రు? గ్యమును పూని: దేహేం్యదియములందు అహంకారము, ఐలము, దర )ను కాముము (కోధవరో పరి్యిగహము (భార్యాచులప్పై అనుబంధ ష్య విడిచి మమత్వమును' (శ్రోసీపచ్చి,- శాంతుడై (బహ్మభావములు

థ్రీకృష్టావతార వైభవము టకు అరివజగును లి అట్లు [హ్మళూతుడగు (వసనుచి ట్లు ఊక టకు అర్హుడైన మను ములయ త్తుడ్జై దినికిని విదారింవడు వ వస్తువును వండు ఎనువ్యడ దు సమభావమును కలిగియు న సభూత మున్‌ బాందుచున్నాడు. అలీ క్ఞనరూపమైన భక్తికి నన్ను వేం ట్‌ ముగా నెవడు (గవొంచునో వాడునా యభార్థరూవమును శెలిసిన సదా ఏముననే నాయందు (వవేశించుచున్నాడు నన్నా [శయించువాడు మున సర్వకర్మలను చయుచుండియు వా యన్ముగహనుబే. శాశ్వత , అవ్యయమున్నైన బై. స్టవవదమును పొందును వా మనస్సుచేత వివేకబుద్ధితో సమస్తకర్మల నాయందు నమర్చించి? వాబుదేవుడన గు నన్నే వరమగతి * నెంచి విచేకబుద్ధుల నాశ్రయించి, త్రమును నాయందు లీన మొనళింపము అనగో వరమెశ్వలాను (గ్రహముకొలకు నన్నే శరణుపొందుము అనన్యశరణుడవై నలు శేరణుపొంది నా యన్ముగబాముచే దుస్తర నంసొర దుఃఖకారణసులగు సమద ధాదులను సులభముగ దాటగళవు అట్లుగొకీ అహంకొరముకో ము సర్యజ్ఞుడవని భావించి? గొ మాటల నాలకీంవనిో స్వకర్శత్యగే తో నశిఎచిపోయెదవు శర్రహంకొ రవశమునే! ధువలకో లీకుల స్టైను యుగము చేయను” అని వలంచుట శ్రీసలమొ మిధ్యతో గూడిన ల! శ్చయము , పకృతియే బలాతొ్రరమాగే నిన్ను యుగ్గమున ణి గించును ఆ మ్‌ సి స్వఠొవిద్ధమగు కత్కరచే లంత వ త ముద్ధమును మోహవళమున చేయననుళున్నాద్‌ స బరమ మన వివవడనై. చేయగల వ అడ్జనా! వము. చేయు ఈథ్వరు న దయములందు నివాస వరుడు సమస జీవుల హృ కి న కుండవలి తన ష్టము వచ్చిన రీతిని గరగిర జీవలలో త ఇ వ్ర సంసారదుఃబ. గివ్‌ న ఫ్రసుయమగు. విప్ణే వద ఆయన అనుట జనమును నికవదేశించితిని మును బ్రాందగలఅను బ్రతిరవానశమగో ఈ డ్‌

రజీ థీకృష్టావతార వ్వై భవము ఇదియంతయు బాగుగ నాలోచించి, నీఐ ఉచితమని తోచికరితిని వవ్వబొ రింశము అన్నింటికందె _అతిరహన్వమగు న్యాశ్రేష్టమగు వాక్యము నాలించుము నీవు నాకత్య౦ంత (పియుడవు కావున నీహితమును గొరియే చెప్ప చున్నాను నాయందే మనస్సును నిఇపి, నా భక్రుడవై , నాకు నమస్క రించ్చి నాకొలక్టై యజ్ఞమును చెయుము అటు చేసితివేని సిఐ నన్నే పొందుదువు స్టీవు సా గా సి చెప వు నాకు చాల ఇష్టుడవగుటచే సత్య్యప్రతిజ్ఞచేసి చెల చున్నాను ట్‌ ౮ చి ర్లో!! సర్వధర్యాన్‌ పరిత్యజ్య మామేకం శరణం (వజ, ఆహం త్వా సర్యపాపభ్యో మోక్షయిష్యామి మా భువః! సర్వధర్శ్మములను పరిత్యజించి నన్నాక్కనినె శరణు వేడుము నేను నిన్ను సర్వపాపములనుండి విము కుని గావించెడను. కనన విచారింపకుము. తపస్వి కానటివానికి, భ కుడ్తో స్ద్వేషికి' విన నభిలాష లేనల్లివానిక నవ గ కరికి ష లేనట్టీవానికి నీవీ గితార్థతత్త్వమును ఎన్నటికిని చెవు వలదు ఈ గీతార్రత త్త్వసారమును నాయయి ప ॥ భక్తులకు ' ర్ధతత్త్వ భకికలిగి నా భట్తి ఉఊవదేశించువాడు నాకు వరమభ కుడె నన్నే పొందును అట్టి వానికింటి మనుష్యులలో నాకు [పియసేఎబడు మజియొకడు లేడు ఈ భొవిండే లఅమున నఠనికి మించిన (సయుడు నాకులేడు. మునుముందు కలుగే బోడు ధర్మబర్ధమును శ్రీకృష్ణార్సున సంవాదరూవమును నగు నీ భగవ తను పరించు వనీ నను ంచువాడు, అభ్యసించినవాడు క్లానయజ్ఞ ద్వారమున ను ల్‌ సనివాజే పూజించి నవ్షేయని నా అభఖ్మివాయము ఎవడు ద్వేషము తనివి (ద్ధతో కేవల మిద్దానిని ఆలకించనో అట్టివాడు సైతము. పౌవవిము. కొవా యజ్ఞాది పుణ్యకర్మలు చేయువారు పోవు స్వర్గాది కుభలోకములకు పోపును వీ ధనుంజయా నా బోధను ఏకాగచిత్తవలో వింటివా* అజ్జానమొ జనించిన మోహము నశింవైనా? అరున ఉవాచ __ జి న త్ర ఓ అమ్యుతా? నీ యను(గహషసుచే నామోహ మంతరించినది కా బాన గ లా *ముద్భగపర్గిత . అధ్యాయము = 16, శ్లో! 66

థీకృష్ణావతార వె భవము వ్యతి కలి జా తెర ఈ సప చః సంజయ ఉవాచ .__ న వై వరమెశ్వరు నా్యశయింతును మవ ల నేను ఆశ్చర్యమును: గగుర్పాటును కలిగించునట్టి ముచే దిన ద్ద ర్దునుల నంవాదమును బింటిని వ్యాసుని అను్ముగహ | శ్రచక్తుా దియ్యదియములను బడసి యోగీశ్వ రేశ్వరుడగు థ్రీకృష్తుడు ఖ్బమండగా ఈ వరమరవాస్యమగు గీకాయోగమును వింటిని క్ట *కో తచ్చ సంస్కృత్య నంస్క్టత్య డూవ మత్యద్భుతమ్‌ హరేః విన్మయే యే మహాన్‌ రాజన్‌ వృష్యామి చ పునః పునః॥ సం ఓ ధృతరాష్ట్ర సార్వభౌమా: థ్రీశేశవార్వనుల వరమవవితమగు వ గు స్మరించి న్మరించిః మాటిమాటికి నాలో నేను ఆనందమును ప్టజాలకున్నాడను, దీ మహారొజా" అీకృష్ణ వరమాత్మయొక్క. విశ్వ రూవమును పలుమారులు వంన్యరించి విన్మయమును! ఆనందమును పొంది ఇలకితగాతుడనగు చున్నాడను *ల్లో యత యోగేశ్వర! కృష్ణో యుత పారో ధనుర్ధ ఈ! త్మత థ్రీ ర్విజయో భూతి ర్ధృవా నీతి రతి ర్మమ ఈ వీ పక్షమున శ్రీకృష్ణుండును: ధనుర్ధరుండగు అర్జునుండును న్స ౦డునో ఆ పక్షముననే స్థిరముగ న్యాయము, విజయ లక్షి: రాజ్యలడీ$: తి అభ్యుదయము నుంకునని గా అభిప్రాయము యోగేశ్వరుడగు అీకృష్ణుడనగా అనుళవసిద్ధ మగు వరిజద్ధ జ్ఞానము ధనుర్ధడండగు అర్జునుడనగా ఆ వివదణ్లానము నావరించువాడు ఈ రెండును నమౌవేళ సచోట సంజయుడీన్నుట్లుగా సళలనంవదలు? సద్గుణములు వెలయు చుటలో నాశ్శర్గూము లేదు శ ఇవ్విధ టన 'జవనిషదర్ధ[వకి పొదవి ను (బవ్మవిద్యానిపయో యోగళాప్రముచుః శ్రీకృష్ణొత్తేన సంవాదము నయోగమను శీభగవద్గీతలోని మోతీసన్నాల్‌ అస్హైదళాధాచుము ౨ మద్భగవద్గీత కేరివ చరమ: 78వ ఓ

76 శ్రీకృష్ణావతార వ్వై భవనము ళ్‌ అ 12. ఏకుంఠ కృ ష నో ముసలము పుటుట శ్రీకృష్ణుడు ద్వారక రాజధానిగా యాదవ రాజ్యరమను భొరత యుస్ధానంపరము సూడు దశాస్దాలపాటు నిరామాటముగ వరిపొలించెను ఈ ముప్పది సంవత్సరాల కాలమందు థీకృష్ణని ధర్మపాొలనలో యాదీ వులు శాం8ి, సాభాగ్య సమ్మిద్ధులతో విలసిర్షిరి యాదవులు బాన్నత్య శిఖరాల నధిరోహించి ఆనంద పారావారమందు ఓలలాడి తరగిని సంపద అతో తు5తూగి? కాల్యపభావముస గర్వోన్మత్తులై విశ్చంఖలమిగా వివ రింప సాగిరి వారిలో ్మకషుశిక్షణ కుంటువడి న సికవిలువలు దిగజొరీ? మద్యిపానాస క్షత 'పెచ్చుమీరి అహంభావము; అసూయ అవధులుదాటిను [కమశితణా రాహిత్యము వలన యాడవులలోని భోజులు, వృద్దులు? అంధ రీలు మున్నగు వ౦శములు పరస్పర వె షమ్యములకుు క లివాములకు? కారణభూతులై చిరకాలముగ వరిలుచున), యాదవుల వక లోదకము న ల తకుతి లివ్వసాగిరి రష రూూదివుల ఐక్య అట్లుండ ఒకనాడు దుర్వాస, కణ్వ వామదేవ, వ సిష్టాదులుదు? నారద విశ్వామితాసితులును శ్రీగృష్ణ సందర్శనార్హము ద్వావక శితించిరి అచట పిండారకమను పుణ్యతీర్థమునజ జోయిరి అభ్చట యదుకుమౌ రులు కొందెతనముచే సాొంబునకు స్తీ వేషమువేస్తి ఆమె బ్యభునిభొార్య యాన్‌ మునీం(దులకు జూపి; ఆమెకు సంతానము కలుగునా, యిని (పశ్నించ్కా 0 0 వారు దివ్యదృష్టితో ఆతనిని సాంబునిగా నెటిగి ఆతని గర్భముగో యాదవకు ల వినాశకరమైన ముసఅము పుటుననిరి ట క సాంబుడు జాంబవతీళృష్ణుల [పేమఫలము ఈతడహంకొరి పరి నాడు ఈండు బాలురతో న్లాడుకొనుముండగా వారికడక్ను నారదదు థ్‌ మాము నమస సొంబు (తము నమస్కరింవలేదు నారదునటు కోఎము వచ్చెను ౫ సొంబొ ఎద్ధి చెవ్చవలెనని నిశ్చయించెను తర్వాత ఒకనాడు నారదుడువచ్చి

శ్రీకృష్ణావతా ఎస్టావతార వైభవము క్ర నితో శ సాం వశ్ళిను ఆ సమయమున నచటికివచ్చి రసభంగము గావించిన త్త బునిగని రృష్ణుడు కోపావేశమున నతడు కుష్టువగునని శపించెను అభా భయవిహ్వలుడై న సాంబుడు శావవిపూచనముక్రై (పార్ధింవ లో సూర్యు నారాధించిమని థ్రీకృష్ణుడు నుడివెను స్రాంబుడటు లనే గావించి, శావవిము కుడాయెను / సాంబుడు దుర్యోధనుని సుత సర్వమంగళకోభిత, సొందర్యరాళి యైన అక్షణను వలవెను దుర్యోధను డందులకు విముఖత జూ వెను సాంబుడు హసినాపరికి వచ్చి లఅక్షణను గానిపోవుటకు యత్నించెను అణా కౌర్రవు లాఠనిని ఐంధించిరి ఈ వార్త బలరాముజెటిగి హస్తినకు వచ్చి సాంబుని విడువనిచో హస్తినను గంగలో కలిపెదననను దుర్యోధనాదులు భయ (భాంతులె సొంబుని బంధవిము జ్తునిజేసి వానికి లక్షణ నొసగి అత్యంత్రవై భవముగా వివాహము జరిపిరి అట్టి సాంబునికే మునలము జనింవెను యదువమారు కామా? ఠి అమును గాంచి నివ్వెజవడి నీరజొతునకు నివేదించిరి అతడు యూ మునకు 2న శూలము నమీపించెనని (గహిం ఒకింత ర ఇను “న పొరవేయుడని కక్‌ సించెను వ రొకలిని పొడివేసి సము[దిమున రన చి న ముక్కను వారు దానినటులనే సము(దమున కల్‌ మిగిలి బా! న డ పారవై చిరి దానిని ఒకచేవ (మింగి? దొజిశేను అతడు దానితో చట్టికొాయ్రగా అందాతని కౌ ఇనువరోకలి ము | హిల్వమ్సున్సు ళయారుజేసికొ నరు అడి ఎత టీన్‌ ఎన రొ్‌బా నించు బ్రహ్మాదులు కృష్ణ ఈం బాలల మి హేపదు? దేవతలతో ఒకినాడు చతురు ఒడు? భూతగో ఉన | పకరొమమా లాచ హేందుడు, తీకుష్తులి సన్నిధి” * యన నుదేశించిః చ్వెన్రి ” ణి లు లలో పూజించిరి అ చి చి వస్తుతించి చివ్యసుమనా

378 శ్రీకృష్ణావతార వై భవము *తే గీ “అవిలలోకేశ సర్వేశ యభవ నీవు నుదయ మందుట భూభార ముడుఎ కొకు బంచ వీంశోొత్తర శతాబ్దపరిమితంబు నయ్యె విచ్చేయు వైబంర హర్మ్యమునకు” అని వినయ పూర్వకముగ విన్నవించుకొనిరి వారి విన్నవమును పరు మిత్తముడు పరమానందముతో స్వికరించి వల్తియని "వారికి వీడో లొసంగెను ౧ యాదవుల ఆత్మ విధ్వంసము నాటినుండి ద్వాకకలో వినాశసూచకమెన మహోత్చాతములు గోచరింవ సాగెను సర్వవిదుడై న శ్రీకృష్ణుడు గాంధారిశాపఫలితమగు యాదవనినొశే మాసన్నమైనదని ౧గహించిః తనవారితో అచ్చటఉఊండరాదనియు స్రీలను ల్పిలను? వృద్ధులను శభోద్ధారమను ఎణ్బస్థలమునట పంపవలసినదిగ ఆదేశిందెను మిగిలిన యాదవులెల్లరు సరస్వతీ నదితీ రముననున్న [వభాన తీర్ధమునకు తరలిరి అపరదినములో థీకృష్ణుని చక్రాయుధము గరుడ కెతనముతో (పజలందరు చూచుచుండ దివికేగెన్సు, స్వామి రధ్యముగు, బల దేవుని తాటిద్వ జముకూడ వెడలిపోయెను (పభాసతీరమందు యాద న న్‌ థి రి యువకులు కృష్ణమాయకులోనై హద్దులుమీరి (సవ ర్తించిరి మైరేయా మనే మధువును (తావి మైమజచివ ౦ లిం కృతవర్మ నిదితుర.% వారిని వధించుట కిరాతకచర్యయనియు” గర నీయమనీయు. సొతః నిందించెను అంత దక్షిణభాహువు గోల్పోయిన్‌ భూరి్యశవుని శిరమును సాత్యకి [దుంచుట నింద్వమని కృతవర్ణు యవిక్షేపించెను సొతల్బ్స్‌ కుపితుడై కృతవర్మ పై అంఘించి యాతని తుదముటించెను ళో చూచుచుండగనే సాత్యకిని భోజాంధకవీరులు చుట్టుముట్టి రి (ప ల మ్మ్నాదులుహూడ విజ్బంభించగా ముసలము యొక్క పొడినుండి మ కెత్తిన తుంగలతో పరస్పరకలహము ఛెలశ్రేగనది అధికసంబాల్‌ జ్య భిబాంధకులు సాత్యకి, (వీద్యుమ్నానిరుద్ద. సాంబాదులను సంప తి థ్రీకృష్ణుడును మునీం్యదుని శాపవశమున _ఇపితుడ్డై మిగిలిన ములో యోధుని రెల్లుదుబ్బులళో మోది జంపిపేసెను ఆ మహానంక గలు దా గార్థు భజ, అంధక, వృష్టి సాత్వాదులలోని వీరులందరు ఎయిరి “ఎథ్రమహళాగయు” వాలా భవవ్‌.

శ్రీకృష్ణావతార వై భవము లా కాళి అవతారపరిసమాప్తి = కలియుగారంభము శషోని దీనికంతటికీ పూర్వమే బలరాముతు భూరుహమూలమున వాసీనుడై ష్టుడయ్యెను యాదవ వినాశంతో స్వామి భూథారము సూరి గా తాలగివోయినదని భావించి: తన అవతార (వయోజనము తీరిపోయినదని కూడా నిర్ణయించుకొనెను. తోడనే బలరాముని వగ్ధనుండి వర్వతమువంటి నర్పశరీకము బయలువెడలి వినువీధి ననునరింవ వరుణుడును, ముఖ్యు లగు నాగనాయకులును వచ్చి యాతని సేవించిరి ఐలదేవుడట్లు అనంత మూ ర్రియందు లీనమనుట జరిగెను. పేమ్ముటి స్వామి సమీవములోనున్న ఒక అత్తిచెట్టు వద్దకువెళ్ళిః ధుర్వానశావము. దలచి గాఢనమాధి నందెను శుహిన్మాదియందున్న రుక్కిణీకృష్ణులి వరిజీంవగోరి ధుర్వాస మహర్షి యటశేగెను తఈకడు అ(తియననూయల ప్యతుడు, శివాంశ సంభూతుడు దుర్వాసుడు రుక్మి బీళృష్ణులను అన్నము వడ్డింపు మనెను మరలతాను కుడువననెను అల్నే సుముఖడగుచు, విముఖుడగుచు నుండిను వండినదంతయు దనకు బెట్టమనియెను మ8యొకవూూడు పెక్కం్యడ్షకు గావించిన కూరను దొానొక్కరుడే భుజించుచ్యు శయ్యపై న్నిదించుచుః. నేలపై శయనించుచు; నందేని బోయివచ్చుడు విచ్శితరీకి (బవరిలెను జకనాడు తనకు పాయసము పై జీడుక జనీంచినని ఇవ్పగొ దక్షణక్షే" తతిని థీకృష్ణుది శిరమున క్షణమే దానిని వండిం. ఆ పాయను న శరీర మాసెను. రుక్మిణిమేన దొనేకరో యలంచెను ట్ట్యావ్రప మందంతట పాయనము పూయుమనియెన రక్కిటీన డు శత్యముగ బూన్చిః రధము నధిరోపోంబి యామ్‌ మ అయినను ఖే _బురవీధుల సంచరించిను రుక్కీ డం ల్‌ వ్రసన్నుర్తై థల అ్యగహము జనింవలేదు చితివి గొన; లోకవంద్యుడదైై ఎష్టునితో ళర్చీన్చ కోనమును జయిరి

380 శ్రీకృష్ణావతార వై భవము పరమపూజ్యుడ వగుదువు పాయసము నా శరీరమంతట పూసి అజికాలికీ పూయకుండుటచే నయ్యది నీ పరమపద(పొప్తికి హితువగున”ని వచించెను ఒక బోయవా నికి మాయ యీవహించి స్వామిదేహము మృగమను తలంపుకలిగి వాడు శర్యసయోగము జేయ నయ్యది థ్రీకృష్ణుని యణకొలి యందు దగిలెన్సు పిమ్మట బోయవాడు స్వామినెజింగి పశ్శా క్త ప్తుడ్డై విలపింప స్వామి వాని నోదార్చిః తనలీలా మానుషరూపాన్ని త్యజించి? అనాది నిరవసాన నిజవదస్థితు డయ్యెను సకల దెవతిలు: ముగులువచ్చి స్వామి సర్వతోముఖ త క్ర్వ విభూతిని స్తుతించి; ధన్యులైరి రామావతారమున వాలిని జంపిన కారణముచేతనే శ్రీకృష్ణున కీవిధ మున మరణము కలిగెను ఆ కొట్టిన బోయవాడు పూర్వజస్కమున వాలి ప్యుతుడగు అంగదుడే శ్రీకృష్ణుని శరీరమే కొంతకాలమునకు. దొకో వయ్యెను అదియే పూరీజగన్నాధమునందలి విగహము నిర్యాణ సమయమున థ్రీకృాష్ణుడు తన నిజరూవము పొందెను ధివ్యరూపమున చతుర్భాహుడుగ గోవరించెను ఆయన హృదయముప్లై శ్రీవక్సము (పకాశించెను మందస్మిత వదనుజ మకరటండలొల్‌ి కటిసూ[(తవు తో, (బహ్మ సూ(తముతో, రత్న హరముతో భుజకీర్తులతో! కంకణ కేయూరములతో, కౌసుభముతోః, వనమాలతో, మిణిమయాంబికీ కిరిటముతో థ్రీమన్నారాయణడై విలసిలెను మంగళకరమూ, రమజీ యమూ, శోభన్క్మ్యరమూ అయిన ఆ దివ్యవి(గహము నుండి అనంతక్‌టీ సూర్యుల్మపభ ఆవిర్భవించెను ఆ మహానుభావుని వె కుంరారోపా ణముగు తిలకించుటకై నష్పుడచట సమావేశమెన (బహి 'ర[ద మి హెం(దల దేవతలు, మునులు, (వజావతులందరుణు వరమానందభరితులై జయో ధ్వానములు జేసిరి ఆఆ మహత్ముని తేజము పై కుంరము చేడకబిగ్‌ అవతారపరిసమా ప్తి ఇెండ్రిన శ్రీకృషుడు అవనిప (పవర్రి ల్లిన కాలను నూట యిరువదియైదు వత్సరముల యేడు మూసముఅ యొనిమిది దిన ములు (*125 సం[లు: 7? మాసముల్కు, 8 దినములు] 4

డౌ నండూరి రానుకృష్ణమాచార్య “థ్రీన్ఫృష్తుడు” కంకర పేజీలో ణ్‌

థీకృష్ణావతార వైభవము రెద్రిక్లే చారుకుడు హసిన కటిగి థీకృష్ణనిర్యాణము ధర్మజుగిత్‌ నిట్లని చపోయెను అల్లం లి నెటీింగింప పొర్థుడు *క0[ “మననారధి? మన సచివుడు, మననియ్యము, మనసఖుంగు, మనవాంధవుడున్‌, మన విభుడు గురుడు, దేవర వ్ర మనలను విడనాడి చనియె, మనుజాధీశా?” ఆ రియు ఫల్లుణుడు శ్రీకృష్ణునితో తనకుగల సఖ్యమును. గురించి ఇట్లు (టిందించెను లా ఇని. “చెలికాడ రఘ్మని చేరు నన్కొకవేళ మన్నించు నొకవేళ | మజది యనుచు బంధుభావము న | బాటించు నొఠవేళ చారయై యొకవేళ ! ధనము లిచ్చు మళ్శతియై యొకవేళ | మంత మాదేశించు బోధిమై యొకవేళ | బుద్ది సెపు సారధ్య మొనరించుం జనవిచ్చి యొక వేళ (గిడించు నొకవేళ | గేశి సేయు తే నొక్క శయ్యాసనంయిన | నుండుం గను తండి క్రై వడిం జీేసినతవు. గాచు హ ననులు వట్టి పొత్తున | నారగించు అనుజ వల్లభ మాధవ ! మరా రాదు?” “విన్‌ క్‌ కాంతలను హ సినకు తరలింవ ఏర్పాట్లి గొవించెను ప్కుతశో కమున వస్పుక్షిపు డ్రసువం రునుడు థ్రీకృష్ణ బలరామ, వసుదేవుల ఛా వు డసువుల బాసిను అర్జును లజ థ్రీకళ్లే ఇ కీర దేహములకు దహనసంసొటాలో మొనర్చిన. గం కంద్‌ 0 వికీలతో ద్వారకను వీడిన వంటనే సము[(దజలముళలు చ్వారకీను ష్తచెను పద్యము *శ్రీ మహభాగవతము ల్‌ (పధమస్కంధపొ = 358వ ర్‌

382 శ్రీకృష్ణావతార వై భవము మార్గమధ్యమున నాటవికచోరులు ఆభరణములతో సహా యాద వాంగనలను అవహరించిరి అతికష్టముపై పార్టుడు అష్టమహిషలను కాపాడి హస్తినకు దెచ్చెను రుక్మిణి? బాంబవతి మున్నగువారు లగి (ప్రవేశము జేసిరి సత్యభామ కాననమున కరిగి తవమున అగ్నమయెంను అర్జునుడు మృ త్తికాపురవంన కృతవర్మ తనయుని గద్దెపై నెక్కించెను సాత్యకి సుతుని సరస్వతీ నగరమునకు రాజు గావించెను వాసుదేవే (వప్కొఖుడై న వ్యజుని ఇం్యద్యపస్టమును పాలింప నియమించెను పిమ్మట ఆర్జునుడు వ్యాసమహర్షిచేత హితోవదేశము. నందెను. ధర్మజుడు పేద వ్యాస సన్నిధిని సోదరుల నుద్దేశించి శ్రీకృష్ణ నిర్యాణముతో ద్వాపరము సమాప్తి జెందెననియు: అదియే కఠలియుగమునకు నాందియనియుః తాము అభిమన్వ ఎ్యత్రుకై న పరీకత్తును వల్దాఫష కుని గావించి మహాంవక్ల నమున కుప్రమించవలిననియు సుడివ2ను “ఆఇాశ్యామయపూ _

ఠీక మావ లిపి తారవ్హై భవము 3 గీత [పాణికోట్లకు పెన్నిది నిలివ ఉఊవనిషద్ధేనువులనుండి గికాచార్యుడను. దోగ్ధ పాద్ధని వత్సగా ని పి మానవుల ధీపరిపష్టిక్తి పిదుకబడిన రమే గీతామృుతము అద్దానిని స ుహూర్వకముగ (శద్ధతో శ్పివించిన వారికి లోకములో మానసిక మైతిక బలహీనతలు నివాకించబడిః - సత్స9వ ర్త నావటిమయు అనురాగ సమరనభావసంవదయు కలుగుట తధ్యము నంఘమునందు మానవే నిరు భగవద్దీతా బోధలను పాటించినచో అదర్శన మౌజు మేర్పడి భూతలము స్వర్గతుల్యము కాగలదు (పక్షానిధులగు మహామనీమల వాక్యరత్నములనీ(కింద తిల ॥ 1. థీ వివేకానందస్వామి “నత్రలో థ్రీకృష్టపరమౌత్కీ అర్జునునకు చెప్పినవి మాటలు కౌవు జ్ఞాన కళికలు త్రీవిళాదర్శ మంతయు నొక్క జీ మలో నచట తెలిపి వేయఒడెను ఉఊవనిషక్తులను తోటలో నుండి కాల శక సత్యములను ఎస్పుములను యేర్చికూర్చిన మాలయే భగవస్గ స్‌ 2 గాంధీమహత్ముడు “న్స ఖపూరిత మగు వాతావరణము నం ం న్ను ఆ దుఃఖము నన్నంటటండుటకి కొరణము భగవర్గీతాబోధ వ్‌ 3౩ _అంవిందయోొగి జన్లూనవుడు కన మేధనంతిను భర నన్కు గిశ్రాళ్తానమున ఒకొనొకీ అంళమనును మాతమే తెలు అడు” ద్‌ చకు 4 తిలక్‌ న వవంచమున గల స్రాహిత్యమంకలిలోను గి ది ల్‌ చవ్యావకాశమానముగు అక్‌ ర గలి పుస్తకము చరాకటి లేదు మం లికి గానిపోసు అపూర్వ వనుది అయ్యది మనలను వరమౌన? ము క్‌ . ల్‌ అభా రతదే శముయొే ఈ పర్వా శ్వా ఎడ్విన్‌ అర చో అంగ సాహిత్యము ని శమయ దార్శనిక (గంధములేలి గా అపూర్ణనుగును 1 ధిరోహింవదలింయ “ఉన త శిఖరములి న మ్స 6 వాంన్‌ హౌస్తిగ్‌ ఉ్‌ స్టేసది” నవులకు గితోవదేశము అద్వితీయ మ

384 థ్రీకృష్ణావతార వై భవము

7 బంకింఎండ్‌ “భగవర్గీతలోవలె అపూర్వ ధర్క సవినన్స యము అద్భుత వ్యాఖ్య ఏ దేశమునను ఏ కాలమునన.: ఎందును కీని యుండము9 వినియుండము”

8 థీ శివానంద సంస్వతీ స్వాములవారు “విశ్యవాబ్క యమంకేటీ లోను గీతవంటి మహోన్నత (గంధరాజము మరియొకటి లేనేలేదు * విజానభండారము, తరగనినిధి అనందసాగ రము

శ్రీ మహర్షి మళయాళ స్వామిలవారు. “సంసారసాగరమును సులభముగ దాటుటకు భగవద్గీతను పరించుటయు: దానియందు చెప్పి నట్లు అచరించుటయు చాలును *

10 థ్రీ మదన్‌మోహన్‌ హూలవ్యా నాకు తెలిసినంతవరకొ వి వాజ్బ్యయమున భగవద్గీతను. మించిన (గంధము ఇంకొకటి లినేలేదు * హిందువులకే కాక సమస్త మానవళోటికి ధర్మ భాండాగారమై యును £

11 ఫ్రీ వినోబాభావే “నా శరిరవృద్ధికి తల్లిపాలు ఎంతగా ఉనే యోగపడినవో నా బుద్ధివికాసమునకు భగవద్గీత అంతకంటే ఎక్‌ ఉఎయోగపడిన వి ” ౧

12 0౧ 4౧0౦019 00401006 1౧9104 0 ౧౦ 5166169, 8/18 “౯01 ౧౭౧౫. 80302౪86 6112 ౪||! ౯ 11 1/5 00౧1800 ౪100 116 ౪46 1౧612, 116 ౭౧౦16౧1 106412 " 66/02! 1౧౮612

[2- 13 0: 11180౯ 501019/. ౮౧17 0 06౭1100212. 52 0142 “808862౪864 618 ౧౧0౪65 10 06 ౭౧ ౧50200 | 8 2 6611901 5606 60౧౧౨1౧108 అం6|16౧4 5000129019 ₹ [6౪7960౧1 5603101210/ + 14 [16009 100616/ ౩౪6౩ ౭0001 6118 (17105 1 706 ౪2౧12 0001. ౪౧100 2551345 ౧౮౫౧౭౧1 1” 5 1౧210 0 1 19 081, ౧66 19 16 ౦01, 009 ౧౦౪ కరోగం ఖం 91216009౧1 0 5011341 6౪014400 01 ౧661109 ౧౧౭౧౧౧౮ 07 ౧||4

“౧౦ ౧౧౦51 0026%1041,: ౧౪౧2౧5 1౧6 0౧1౫ 1౮9 €

00102! 5008 6౫191108 1౧ 20౪ (౧0౪/౧ 10౧6౮46

కృష్ణావతార వైభవము ఠా తిర్రిక క్ష్‌ న! ళు త హరంబును త్ర ంబున్కు విజ్ఞానజ్యోతీ(వథాసితంబును, సర్య్వాఘతమో అగు గ = ఉవనిషక్సారంబున్సు అష్టాదశాధ్యాయ సమన్యితంబును తాశాస్త్రమునజు జస్టాదశానామములు గలవు ౨ 21) స్రిత్రా గంగాచ గాయ్యకీ సీకా సత్యా నరన్వతీ। (బహ్మావిద్యా (బహ్మవల్నీ (తినంధ్యా ముక్తిగేహినీ॥ 2) అర్ధమ్మాతా చిదానందా భవఘ్నీ (భా న్లినాళినీ! వేద్యతయీ వరాఒఒ ననా తత్తార్థ జ్ఞానమంజరీ! 3) ఇత్యేతాని జపేన్నిత్వం నరోనిశ్చలమానసః। క్లానసిద్ధిం లఖేచ్చీ్యమం తధాన్నే వరమం వదమ్‌!! ఈ పద్సుశెన్సిమిది గీకానాముములను ఎవడు నిళ్చలచిక్తుడ్డై సదా జపించు ప్రండునో అతనికి శీ[ఘముగ క్ఞానసిద్ధియు. తుదకు వరమాత్మవద వృయు లభించును, బారయతోతో + ఫిన్‌ సరాళనందగిరి స్యములవారు తామకళందము = అ బీదల

386 శ్రీకృష్ణావతార వై భవము శ్రీకుష నీరాజనవలు అళవ విశ్వకిర్హయు, విశ్వధర్త యు, విశ్వహ్నర్తయు, విశ్వ వేక్తయు: విశ్వ రూపియు. నాదిగాగల సర్వముతానయై విలసిల్లు ఆ వర(బహగా యొక్క అంశములలో నొకటియగు శ్రీమన్నారాయబుని వరిపూర్ణావళౌ ని శ్రీకృష్ణభగవానుడు అ భగవానుని దివ్యచరితా విశేషములను గా (పేరణటలోన్నై వర్ణించి, దైవ్యవసాదిత విద్యావివేకములను యధాశ క ఆ వరంధాముని సేవక్షై వినియోగించవలెనన్న సంకల్పఫలితమే చిన్ని (గంధము ఇయ్యది మా పూర్వజన్మసుకృత విశేషమె ఎందరో మహానుభావుల లేఖినులనుండి వెలువడిన స్‌ వ్వైభవవై శిష్ట్యములిందు పొందుపరచబడినవి ఎందరెన్ని విద కూడ వర్ణించినను ఆ (ప్రభుని లీలావిశేషములవలె వారి చరితామాధురళమా అనంతమే థీకృష్ణారాధనగూర్చి కొందరు సుుపసిదుల యొక్క (వవచనమా ల్మీకింద ఉదహరించబడినవి న ర | థీ బంకించం[ద ఛటోపాధ్యాయ మహాశయుడు అవలొ పురుషుడైన శ్రీకృష్ణునట కింది విధముగ నీరాజన మర్పించెను ణం “ఈ భారతవర్షమందలి హిందువులలో ననేకులును వంగ సరన సుళగవాన్‌న్వయం”. అని వారి ధృరప్‌ ను వపను కృష్ణమందిరమున్నది (పతి గృహ పలయా చలే, ద (వత ఇది. (పతి కంరమునందును రృ విల సెల్లో చున్నది థ్రేక బైల మునందును కృష్ణనామసంకీరృన మ న్నాడో లిష్టుడీ దేశమునందు సర్వవ్యావకుడై ఫుల ఎంకిం వం్యద్రుని “థ్రీకృష్ణవర్మిత (వకారము థ్రీకుతుగ సునీ తము దిగువ (పొచీన (గంధములలో నివరింపబడెను సరల థారతము. 3) హరివంశము. 3) బ్రహ్మాపరాణము. 4) విస్త

థీకృష్ణా వనతార వైభవము కా ) పద్మపురా ఖ్రి (న ' ఇను ర్క వాయుపరాణము 7) శ్రీమద్భాగవతము ణము శవ్వైవర్తపురాణము. 9) స్కాందవురాణము. 10) వామనపరొ 12) కూర్మ పురాణము శ్రిత డాక్టరు నండూరి రామకృష్టమౌచొ రక (వాసీన (మొరము వదిలే (ట్రతికియున్న శఎడే భగ్గవదవలొరమూ 8 గొ అరాధించిన పో న్నారు. థీకృష్ణుని అధిక్షేపించి? వరివాసింబిన సమకాలీనులు లేకే దా దు జరాసంధుని ఛాటినుంటీ (వజలను రడీంచుటక్రై థ్రీకృష్ణుడు ఇ గరమి నిర్మించడం -- కాలయవనుని నుబికందునిచే అంత వట గ్‌ నిర్వహణము; రకత నంగాముి మొదలగు వగల థ్మీష్ణుని భూమికలను అనుశీలించిన ఏడ ఆతడు. 'బగన్నాలో (ధారి బిరుదానికి అన్వర్థుడు అంిపిస్తుంది* అర్జనుడు మరో భగవద్ది ర్‌ స్తుంది రల భ్రీకృళ్తుడు నరో కశోపదేశం చేయమని కృకృష్ణుని వేడుక? ప రిస న ం జేరు కురుపొండనలకి సాడు అనుష్టాన వేదాంత? చేరు పరాయ డు య 6 మకొలికొలొ ఉన్న ౦ద్ధిచ్చె క్లీసించిన న గా యనందున శ్రీకృష్ణుని అధి రి ఎ కివీ శవించడొనికీ ంధారియేగాక ఉదంకీ పవార్డిగోడ తేక ర్యస్తాడు లనీ జీవితంలో ఊద్యుబ్రడా వై విశ్వరూవం చూపి[ తల్లి శ్రీ శక్సుడా తాడు కృష్ణుడొతని డ్‌ సార్లు మొదటీసోలి “గ కృష్ణుడు విశ్వరూపం చూపింది నాలొ యబొరిగ వెళ్లి నపుడు మళేదకు, 3ండవసొరి క్రారనులనలోలోో ఇర్ధమనకు, నాలగవసొరి డవసారి భగవ్ణీశోవదే సమరగ ర్ట కనూ [రో ఉదంక్రమహర్షికి ఫ్రలామానుషవేషర బన వేదొంలి యోగీశ్వే భగవద య్నె థ్రీక ముడు అను్రై శే నలా (పవక్రమైన ఎక్‌ న్వడాలో '6శ్వరుడు చైతన సత్య ధర్మ్కసొజీక ధర్మో యకో దరు శే భామల (వ్రకరము టాన్‌జీ (లంచిన లోపే రస యు లో అవత ॥ 3 స్వామీ కృష్ణవో యుగం జ్‌ థీకృష నః కలి జ ఫమ్లుడు చ్వావరాంో

388 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము రించినాడు ఆయన అవరరణకు మూలకారణం మదోన్క త్తులూ, నిరం కుశులూ? అధర్మపరులూ అయిన రాజులను సంహరించడం (పవంచంల్‌ శాంతిని, సుఖాన్నీ: ధత్మాన్నీ సంస్థాపించడం ౫ 4 _ డాక్టరు వేదుల సూర్యనారాయణళర్మగారి “అంతరార్థ భొగే ము (వకారము * న పెంచిడు వతము (; దేవకే గర్భంలోపుట్లి, నందయశోదల పెం బిడ్డమైన వానిపేరు కృష్ణుడు కృష్‌ ధాతుపనకు “భూమి” అర్థం “ని అం'పే "లేకపోవడం? అనిఅరం భూసంబంధమెన వాసనలులేని నిర్వ షయ ఆనంద “కృషీ: నం! ష్ణుడు దేవకీ కడువున ప్దేడు . “దివకి” అంపే “ప్రకాశమానమెన ముక్రికి సం జ్ఞానం ఆ విధంగా వర గ ౦లో చట్టో తాడని (గేహించాలి 9 మాత్మసాధకులకు జ్ఞానగర్భ న ద 5 త్రీ జనమంచి శేషా్యదిశర్మగారి “శ్రీకృష్ణావ తారత శ్రవము”న్‌ వంమ నందు “శ్రీకృష్ణవభావ” వర్ణన మిట్తీ యఒడినది “త్రీకృ్స త ప గా జే రారు టీ భగవంతుడు, సర్వాంతర్యామి ప్రరమ పురుషుడు దుర వదుడు _బగాళతర తపస్సాధ్యుడు, సర్వారాధు?డు సకల న శర అభ కజనాదృవ్యడు అట్టి భగవంతుని చరితము ద్‌ లము కొదు ఆ మహాత్ముని మాయ్‌జే నెలవారును మోహిత యున్నారు. ఆ మాయ దెలియ సాధ్యముకానీ శ కిగలది” డవ థ్రీ శేషాదిశర్మగారి. “శ్రీకృష్టావతారత త్ర్యమున వందో వకరణమందు * గ్‌ వ శ్రీకత్త పాం న్‌ థీకృష్ణుని ఉపదేశములు గూర్చి ఇట్లున్నది+ వడ్లీలొ " డో కాన్ముగహార్ధము సకఠఅ ధర్మముల నుపదేశించెను “భగ లదిల్తి శాస్త్రము నద్దనున కుపదే8౦చెను దు భగవద్గితలు లోక వాపంచినడ్‌ “సె = ఇందు భగవగ్ణ వాని వ్ర్‌ప్‌ం న అనక భాషలలోనికి పరివర నము చేయబడిన వి నిషలే వా అశ వాఖ్యలు కలవు __ పారాయణ వ్యక్రియలచే గితాళాస్రము జవ గ్య ంచినదన వలయును, ఉపనా సకులలో పెకం[డకు గీతలు స పన శ్రఐకులల్‌. ఎకస్టార్య. జోసీఏ* & నొక్క, శ్లోకమైన (శ్రమపడి నేర్చుకొని యువన్కానమున

శ్రీకృషా ఎజావతార వైభవ ణ్‌ వైళ ము 389 కన, సా వాయ్‌ సారములీదని తోచినది. ఆ గీతలకు ఇందు నొక అభటీక లేక ఒడినది దానికి భగవద్దీతాహ్భదయమని పేద సందర్భము రించి థీకృష్ణ వ్యాదయమిదిమై యుండునని [వాయబడినది ల్‌ న ర థీ వావిలికొలను సుబ్బరాయ నిరబిత “శ్రీళృష్ణలీలామృ తము డ్‌ థ్రీకృష్ణుని విశ్వరూబంబునుగని విస్మయావిష్టమనస్కు- రై యుదంకు ట్లనియె “సర్వాత్మ: విశ్వకారణి' విశ్వసంభవే! నీ పాదములు భూమి యంతయు. వ్యాపించెను శిరస్సాకాశమునంతయు గవ్నెను అంత రాళ ముదరముజే వా్యవ్తము _స్తములు విక్కులునిండిను ఈ సర్వము నీవుగా దోచెదవు అక్షయమును, ఉత్తమమునగు నీ రూవమును ఊవసంహరింప్తము మళళ నీ దూవము ధరింఎమ”ని వేడెను 7 ఈ దేవులవల్ని అప్పల నరనింహముగొరి అశ్రీళృష్ణుని డ్లెవిక మానుష చర్యలు” అను చిదవొత్రము నందిట్లున్నది థ్రీకృష్ణుణి సాహసము, కొర్యవీరథది గి డున్నకును నొ సతర కర ఊపమయోగింపటడలిదు. గి సలలను: ఆల మందేతము బాధించు దుర్కొ ర్త న హో నరుణ(ప్రాయమున కంస గలను బాలుడై నము సౌహసుపై 4క్షించెను కట గ షా శా ద్రవకులము నుద్దరించెను ఠొత జరాసంధ? కలయవనొదులి శిషంచి యౌ ధ్‌ క్ట ఇక పొటువడజెదుం గర్వాంధు యగు ఉగశే నుని రాజాగచేసీ దేశ సంరక్షక వరిని జంవలేదు లను, సాధుజన శీధించువారిని తవ్వ ఇతరుల నెన్‌ హూ సాధుజనులె దులజే బాధ నొచందుచున హండవులచు స్రేనాఎరమున దుర్యోదనాదో ఉవియుందీ కారనలతో సంధిచేయ రక్షించుటకు నమయము వచ్చువ రకొ యుద్దమును (ప్రేలేవించెననియు జూచెన్సు ఠృష్ణుడు మాయావియనీ గా న సంతమా(తమొ నొకీట్లు ఇవ్పటి విచక్షడులు కొందీలే వింది దెనను దుష్టేమం ని ఫరిచేస్టీతు కనుపడకేదు... ఎగీప విధముల లో కే ధృతరాస్ట0టే ఖనూరుని ఢగు దుర్కోధనునలి. వళ రర డు ంవా(ప్రయుడెక్తిగో వెల ర గాయను. కట్టీ ల చ్చ కారాగుహిు. నిర్నిమిక్త ఉరాసంధుని వధింపదేనీన వనుక ౯ మగధలొ కల్టీమొ వ్కోక న జ్‌ విడిపించెను? లోని. (బౌవచి పడిత్రులై ట్రమారుల నర నుం వలల్‌ ట మింపల జరొనంధుని బి

390 శ్రీకృష్ణావతార వై భవము యొక్క ఆర్హనాదము విని అత్యద్భుతముగ ఆమె యాపదను నివారిం చెను. ఎటులై నను దీనులయం దేమరక యుండువాడని తేలుచున్నది 8 తీ పలపతి ఎక్కిరాల కృష్ణమాచార్య విరచిత ఉశ్రీమద్భాగే వత (_పకాశము, (పధమ స్కంధనులో (పథమ భాగమున ఇట్లున్నది “సామ వేదమున గల నాదోపాసనమూలమున పర్మబహ్మమున లయ మై యుండుట భక్తిమార్గమనబడును ఈ సామవేద మార్గమే భాగవర్ళ సం్యసదాయముగ పరిణమించినది గీతలో ్రీకృష్ణుడు “వేదముల సామవేదము నేను” అని ఉపదేశించెను. దానినుండియే సంకీర్తనలు భజనలు, నాటకములు ము న్న గు సాంపదాయములు వచ్చినవి (గంధములందలి విజ్ఞానము _పధానముగాక అవికూడ నాదము: మున్నగు వానితో ఆనందానుభూతికి సహశరించుట భాగవత సాయ్యదాయమాు థాగవత ధర్మరహస్యము శ్రీకృష్ణునిచే మ్మెకేయునజు,, వానివే నిదురు నకు నుపదేశింపబడెను.” భా గవత సాధనమారముమ నారద-డు (ఉహ వలన, సిద్ధులై న మహనీయుల 'సేవజేసి తతృలితముగ మూడు సోపొన ములలో నతడు భాగవతోపాసనము పొందెను

విష్టోపాసనము నామరూపములతోకూదిన వక లను; వస్తువులను ఆకౌరనులను భగవంతుని వ్యక రూవములొగే నిశ్యమూ స్మరణజయందుంచుకొనుట "విష ండు విశ ంబు అనునది ధినీ మూల స్యూతము, భగవద్లితలో చూవబడిసే వళలరూ నమిదియే అ గ్లతలో చూపబడిన విశ్వరూపసందర్శ నిష దినిని నిష్కామకర్మయోగమున _ సాధింపవలెను... దీనియందు ౮ కుదిరిన వెనుక రెండవ సోపాన మైన వాసుదేవోపాసన మారంభమగుో 2 _వాసుదేవోపాసనము వాసుదేవుడనగా వసించునట్టీ దేసడే? లేక జీవులయందు చేష్టలరూపముననున్న దేవుడు. ఇందు నామరోశ్శ్‌ లందు మా్యతమేగాక్ర జీవుని (పవర్తనమునందు భగవంతుని సక ధు నా క్టిప్తియందుంచుకొనవలిను అందులే ౯ , స 3 నారాయణోపాసనము ఇందు. జీవుని [వళ్లే చలో యంద్లైక్యమై, తన్మయమె, సర్వాంతర్యామిత్వను నందును ఈ

థీకృషా ణు ఖషహ్టైఎతార వైభవము క్రిళ్లి పేన్న వాడు సన దేహమును? జననమరణాదులనేగార వర్వోజీవరాపల చు దులను లెక్టవేయక అవశ్యకతనుబళ్టి అందుకొనే వకక్తమగు గ్‌ ౦డును తన సంకల్పములేకుండొ పికివబడి ఆకర్షింబడుటకూడా అదు ధర్మజుడు పట్టాభిషేక మైన వెనుక నొక (పొతఃకాలమున ల్రీకృష్ణుని దర్శింపసాగెను.. కృష్ణుని శరీరము కాంతతడవను నిశ్చేప్టమై గిలిబిచు అటుపై న మేల్కాంచి కృష్ణుడు 'శరతల్పగతుదైన భీమ్మడు నమ్ము పిలు చుటచే అచ్చటి శేగితిని' అని జెప్పెను నారోయణోపాసనమున సిద్దు క్స.న వారుకూడ. నిట్లుందురు వారు దేవహధాలుల్తైనే నారాయణుని మ్యూర్తులే గాని జీవులు కొరు లి 9 లీ కులవతిఎక్రిరొ ల కృష్ణమాచార్యగ రి (వకారము శ్రీకృష్ణుని మేన త్త కుంతీదేవి స్వామినుద్దేశించి ఇటుఅనెను దుష్టుడగు కంసునిచేతి బాధపడుచున్న మాతల్లి దం[డులను చెరవిడిపించితివి కొడుకులకో లర యింట దగము కావ౭నియున్ను సమయమున కాసొడిలిలీ దుర ధనుడు పెళ్లెంచిన. విషముచే ఫీముడు చొవరుండో రక్షించితివి డర స ల నూనభంగము కలుగకుండ చూ ట్ర తో జరిగిన యుర్గమున నా బిడ్డలు చుకొంటివి. భీషి? (గో దొదుల మును రజించితివి ఇంకను చనిపోకుండ (పోచితివీ ఉత్తర గర భ(దవరచిలిని నేను నిన్నే మని స $ి స్తుతింవగలను? శ్‌ ఆం ధ్థకరింవఒడిన ట్ధి 10 థీ బాలాం(తనే సూ న నిటున్కది శ శ్రీకృష్ణుడు శవ నమ్య్యలండ 1. స్మ (| సమద డు. అరరాజి (జ్యా ర్య రయ తగ శ ఖైష్య్య్య, మయుడు, ఆ థ) ఛ్‌ బర € 1 'వేదజు ఏడ్పు అన్నవి 0 కీ షీ; ర్న కన్లూనై ౯కు న్టీ నుష్టైయక్రా జ్రీణ్యిప్పు || మృ కీలుడు తడు. ర్యము యుడు వ్‌డు, కల నిరపిర్సుడు ధర్శజ్ఞుడు, లయుందు వరాజ [పేమ జియు దచస్వమ నిర్వమ చి వ

392 శ్రీకృష్టావతార వైభవని జితనే సకల కార్యనిర్వహణముం గావించెను కాని యాతని చరి మమానుషమైనది ఈ విధముగా మానవశ కకిచె నతిమానుషచరితవే వికాసముం గౌంచుటవలన నాతని మానవత్వముగానిః యీశ్వరత్వ గాని యనుమోదితమగునా? కాదా? యను విషయమును బొరకులు త్రం బుద్ధివివేచనానుసరముగ స్థిరవజచుకొనవలయును ౫” సత్య ధర్మ జ్ఞానదృష్టిని ప్రసాదించి సమైక్యభావ సంపన్నులుగదేసి సకల మానవులను సర్వేశ్వరుడు సంరక్షించుగాక 1 ఓం తత్సత్‌! లాాచైార్తిగనైయూ,

శ్రీకృష్ణావతార వై భవము చూ కక్‌ జోషి శశ్రీర్ళ ప్ట దండకము

కతాలో వేధాంభోరిరాల్‌ కన్యకొ సూనసాొద్టొత విఖ్యాత కంజాతీ సమాహూ ంతోష్ట్యల ద్రివ్యగాాతా' (వభాజాలలోలోః నవాంభోదమాలా! కాంతా! తి 'కేకికృ తొనేక మౌనీర్యద న.స్యాంత శాంతా! కభొిడాంత సరూ (పవంచ[కియాదక్ష' వక్షిం్యదవావా: సైవాధిళమందే హః రజ్షోవివడ్‌ గ. "పంబులన్‌ దాల్చి 'శేయింబవళ్లున్‌ విభాగింపచున్‌ (దిమ్మారన్‌ తేసి శ న్‌ సాక్షవై యుందు వీశాః కమిన్‌ గోవవొలుండవై యాది డే బృందచెంఠన్‌ దినేశాత్మజాతీరభూమిన్‌ వానూరలిభ సొరంభ కంచి వ ఇ సలింాధరల్‌ భూరిసంభాలి కై. కోరర్‌ మీర కాకా నునీదేవి సివారతిన్‌ వారికేళిన్‌ వినోదింవగా. రింన స్రాంపొళ వొగొ

ర్య యా ంయకందిల్‌ వడిన్‌ దెచ్చి యచ్చెంతనే యున్న యా ొన్నపై గా నెళ్ళుగా చక్కగా వచ్చి యమ్మచ్చెకంటుల్‌ గడున్‌ జొప్పుచున్‌

(మొబ్కుచున్‌ జోడుగా వేడ నౌ (పో౭లన్‌ (వీడలన్‌ వీడగొ జేసి

సర్మపీతితో చీరలెల్లిన్‌ [వసాదించి మోదింనగో జేయలేదొ? యళోదొ

శమారా* జితానేకటీలా! హజొవత్‌(వచాలొ! కృతా థీవివారొ' థృకాగేరద

ఫి నతామత్స్యవారా! స్కృళా స్మేరపూరాః నమస్తే! నఘస్తే' నమస్తే!

|! సశ్వే జనో స్పులినో భవము! ఉమ్‌! తతృ్పత్‌* స్వర్గీయ మోటమ్మలి చ చుయ్యు(ణేప్టి - వరదా? ఢ్రీపళి రచయిత యం బాలం కేశ్వరరావుగోకి వితొముహాలొ

394 శ్రీకృష్ణావతార వైభవము *వుధురాష్ట్రకం క్లో ॥ అధరం నముధురిం వదనం మధుంం నయనం మధురం హసితం మధురం? హృదయం మధుం౦ం గమనం దుధురం మధురాధిఎతే రఖిలం మధుంమ్‌కి శ్లో॥ నవని మధుం౦ ఏరిలం మధురం వసనం మభధురిం సిలితిం మధుం౦। చలితళ మధురం (భ్రమితం మధురం మఎరాధివతే ంఖిలం మభుంమ్‌!! శ్లో వేణు ర్మధురో రేణుర్మఖుంః పాణిర్యదురిః పాగా మధిరౌ। ల ళా ఇ ధుంమ్‌!! నృత్యం మధుర౦ సఖ్యం మధుం౦ మధురాధిపతే రథిలం మి క్ల గీఠం మధుఠం పితం మధురం భుక్తం మధురం యత్తం మధులం! రూపం మధురం తిలకం మధురం వుధురాధిఎతె రఖిలం మధురమ!ీ లి 0! ఖై కఠణం మధురం తరణం మధురం హరణం మధుంం స్మరణం మధ నమితం మధురం శమితం మధురిం పెధురాధిఎతే అఖిలం నుధుం శః గుంజా మధురా పోలా మధురా యమునా మధురా వీచీ మధురో! ము సలిఆం మధురం కమలం మెధువంం మధురాధిపతే రిఖిలం మధు ల్లో గోపీ మధురా లీలా మధురా యుక్తం మధురం ముకం మధుర దృష్టం మధురం శిస్టం మధుంం మధురాధిపతే అఖిలం మెధులి వో న దలితం నకురం ఫలితం మకర మధఘరాధిపతే రిఖిల నుధింమ్‌

ఇతి థ్రీ వల్ల భా చార్యకృతం నుధురాష్టకం సంపూర్ణమ్‌

కం చ శబాగరమనరంలం జనల 0294 షణ + | వా కం / ర! శా త్త్లోశిల గోలలో స్ట, చా " గయ వ్యర్తట్టతత్రేలీ ౧ మటోన్య ణా సర. ర న న టతో జడ! వత న. టో తి్తగ్య హ్‌ స్ట న వే స పం! లి యయ పళ వ లి పూరక, యట న క్‌. ౧6 తగి ష పే మ. షక్షిస్త పమ అపరసముద్ర కళ [జటలు న్‌ స స్య జం ్‌ పుర్‌ '5ి అనాకాఖీపో | పు న్‌ దక్షిణ జలనిభీ ఓల ఆలా

్రేకృష్ణావతార వై భవము 97 న. న్‌ కహ న వసుదేనడ దేవకి కుంతి యయుధానగుడు(సాత్యకి లా | | సె | | (పొండురాజు ఒళ కుమారుడు సారణుడు సుభద్ర ఒలరాముడు కృష్ణుడు ఎరిరుక్కిజి పత్ని) (పాండవులు ల సరన్వకీరాజ్యం యిచ్చారు) స్యతాజితి (సత్యభామ ౫ కృష్ణుడు ఎంరుక్కిజ్‌ ౫( ఇతరత్రీలు | 1! | | | | సాంబుడు (వద్యుమ్నుడు చారుదేష్టుడు వగైరా | అనిడస్దుల వ(జుడు (పొండివులు ఇం్యద్యవస్థరాద్వొన్ని యిచ్చారు) కురు వంశవృ క్షం యయాతి | పరు | కురు | కాం | బాహిబడు ( మేనమామ ఇంటికి దేవాపి దళ్తుడుగా వెళ్లెడు) చ్‌ రొశర బొహ్మణుడు గంగళంతనుడుగోనత్య నకి 6 ళీ | | _ావ్యోసుడు భీమ్మడు డు | అంబిక చ్మికాంగదు విచితవీర్యుడు 1 అంబొలికొ దాస్‌

అంబికగవ్యాసుడు౫అంబా లికా వ్యాసుడుగదాసి | | ! | ] | | | | గ్‌ యుయుత్సుడు పత్రుడు దుర్యోధనుడు ఆతని 99 మంచి సోదరులు | జయ దధుడు౫/దుశ్శీల పాండురాజు (సింధురాజు పతక సూర్యుడు ౫ కుంతి % పొండురాజు ౫ మొ్యది | [1 [1 | | | || కర్ణుడు ధర్మరాజు భీముడు నకులుడు సహదేవుడు ధర్మజుదు ఆది దౌపది అర్జునుడు౫(సుభద ప౦ంచపాండపులు జ (యాదవవంశరాజులు) దుడు అర్జునుడు చ్మికొంగ ా! | క | హనుడు 5 గురు ఉఊపపాండపులు అభిమన్యుడు౫ఊత్తర భభృవి (అశ్వక్థామచే వధించబడ్డారు (విరాటరాజు (మదీలి లాడు పత్రిక రాజ అర భీముడుగహిడింబ | అశని లో [1] గో యాగం లన రునుని | వరీక్షిత్తు అర్జుు్ల ఘటోత్కచుడు జనమేయుడు ష్‌ (యుద్ధంలో మరణించాడు) అర్జునుడు౫(ఉఊలూపి మొదలై నవారు లాలా! ననన (బభువ్వ ఐరావకుడు (ఇద్దరు యుద్ధంలో మరణిస్తారు)

శ్రీకృష్ణావతార వ్వైభవము ఈ ర 399 'చనకు తోడ్పడిన (గంధములు 1 శ్రీ శ్రీ భగవద్గిత చిరు లి 1200002202... 9/8 గా ౦గ౦ శ పాండవా దము తీరువతి చేంకటకనీలు తట ౧ (వవచనములు ఆచార్య వినోవాభా వే అనువాదము థీకృష్ణ లీలామృతం స్వామి కృష్ణదాన్‌జీ 6ఈ శ్రీ లి ల్‌ వు! చరి[తను ఒంకించర్యద చటోపోధ్యాయ అను! ం భాలాం్యశపు సూ ర్యనారాయణరావు శ్రీకృష్ణుని దై వికమానుష దేపులవల్లి అప్పలనరసింహం ప్‌ వర్యలు ల్ని త్ర శ్రీమద్భాగవత (వకాళము ఖలవతి ఎకీగ్రరొల కృష్ణమాచార్య నిష్కానముయోగము బొద్ధవాబ్మయఐహ్మ దుగ్గిరోల 10 బలరాొ మక్ళష్ణ యి క్‌ అంతరార్థ భాగవతం డాక్టర్‌ వేదుల సూర్యనారాయణశర్యో పై శ్రీకృష్ణలీలా మృతము వావీలికొలను సుబ్సొరొనీ జె శ్రీకృష్ణావతారత.త్రుము జనమంచి శేషొ(దిళ రి శ్రీభగవద్గీతొ తొత్పర్య (బహ్మలీ శతావధారి సరణి ణ్‌ బోధిని సూర్యనారాయణోత్రీ 4. భగపెద్గీత వండిత మల్లోది అక్మీనరసింహళాస్త్రీ 15 గత్రామరరందము శ్రీ విద్యా[వకళన అదీ స్వాములవారు 16 భగవద్గిత లీక 1 5 షల 0౧106 18069 తీ 6 లి భ 'సదాంతపా వి వరదో గీ పూర్వగా ధాలహరి వేమూరి థ్రీనివానరొన శ్రీమద్భగవద్గీత శిష్టా నుబ్ఫారొనే

400 శ్రీకృష్ణావతార వై భవము కం ఈ ని లూరి వేంకట 20 శీ (బహ్మప్పరాణం గురుగికువు కల్లు సు బ్రహ్మణ్యదీక్షేతులు 21 థీ విష్ణమహాపురాణం 09 90 22 శ్రీ మహాభాగవతము బమ్మెర పోతనామాత్యుడు 23 7౧6 50౧08 6616562! 5641౧ 41౧0164] 24. శ్రీ గిక్యాపతిభ ఎమ్‌ [(పభావతి 25 గితామృతము సచ్చిదానంద పరమహంస డ్‌ స్వాములఅవా 26 106 808204౪86618 0 ౮౭/౭6౬౪/8| 60౪72౧8 “109 50౧0 011౧6 27 శ్రీమదృగబేట్లిక (బహ్మథ్రీ కొంపెల్లి అక్కీనారా యణ 28 _శ్రీమదాంధ (బ్రహ్మాండ జనమంచి శేషా దిశర్మ ఎశరాణజ ము రం త్రీమదాం్యధ్రపద్మపురాణషు. పిసుపాటి చిదంబరశాస్త్రీ 33 మహాభారతము నన్నయ తిక్కన ఎల్జా(పెగ్గత 3% హరివంశము ఎత్తా(పెగడ 32. “జయి' అనే పేరుగల వేదీవ్యాసీ మహర్షి మహభారతము షె 33 యుగఎరుమడు ఆచార్య వేదవ్యాస 34 యుగాంతం మరాకీమూలం ఇరావతీకర్వే తెలుగుసేత భాలచందళిప్టే తక. గ150027812/ 18026001. గగ! గీం031 8 ౪019 50౧3720012 16072002౪2 36 భారతభావదీప అర్జునమి(శ్రా రె భారతార్థ్మ్యపకాళ సర్వజ్ఞ్రనారాయణ 38 భారతమంజరి క్షేసురోదుడు వి స్టేమద్భుగవద్దీక నిర్వికల్ప్బాన ందస్వామి

ని సత్యసాయివాబా య! అష్టాదశపురాణములు వ్యాడేవు గవ(రోజు 44, స్కాందవరాణము భా వ్‌ సం

వామనపషరాణము ట్‌ సమద? సి 46 కూర్మపరాు (21 ౩9౨0౦ 5! షం నీ