Telugu Sree Shakthi (Dwakra Mahilala Vijayagathalu ) - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

మ ళ్టుష 1౧ క టు |. | ౮ న హీ చడ స్ప 1. ర టే '3 నిద భా టట ల స 1 భన

కె.నిర్భల సెంటర్‌ ఫర్‌ క్రియేటివ్‌ ఆర్ట్‌ దబ మీడియా పీపుల్‌. 12-|3-224, ట్రీట్‌ నెం. 10, తార్నాక, సికింద్రాబాద్‌ -65000$;7 ౯౧౬1: ౦౦02గ౧3అ/961గ౧14||.00[౧

572౬58 511 5000859 5107౧69 0 0౪20౧4 ౪/0౧ ల్లో కకక! 00212 ' 6౧28: ౧౧౧ జ౭_|20110149౯664100241.00గ నం. ౯154 ౬0180౧ లా ఓ ల్త క 04006; 2002 లలల లి నరి॥15%66. ల ద్ర ౧౭౧౯6 ౧0? 0॥/826౪76 శ = ర 106 86418 ౧6౦౧16 ఆ 12-13-224, 54666 110. 16, త్త ర్త 300252, 5000692026 - 500 017 యళ ఆం ధాలయ మె ఐ౧;: 040 - 7000032. జో న ను 501811: 00౭గ99/66100211.000) భ్‌ వ 0 ౫0. త్రీ%4షతి ( క ప గి యా న/166 ౯5: 60/- త్‌ లో ము ఆలో న క ( ౧౧౧౪౭౧ పద బాట్‌ పం రీ సద... తస |టిడడరడ02స్ర క్వెండిల2 026. విషం 040 - 7602249 0౦౪౪ 065180 గడ ౦34? ౧౧౦105 00౮61296 ౮౦౫౧1901 ₹00060 000 06ర0లం6 & 564 0010001626 అం టోం0లగ 0000023800 & 05౨86 ల24005. కక ర టా! 11-3-384/2/111, 0|॥2%42128462, 5606౧606/402ర.

ఇట వరుస

గళివధంలో గ్రామీణ మహిళలు 15 తమసోమా జ్యోతిర్లమయా 24 సిరులు పండిన చెరువులు 27 బండచాకిరి నుంచి ప్రశాంత జీనితం 31 మాతోపాటు 40 మందికి ఉపాధి 32 గిరిజన స్నూూర్తి చదువుకుందాం రా! వ్‌! మసకబారిన బతుకుల్లో బంజారా రంగులు 3 జీవన సౌరభం 3క్‌ అకాశమే హద్దు - 38 ధైర్యం ఆమె ఆయుభం త్న చిక్కనిపాలు - చక్కని జీవితం న! పాదుపుతోపాటు నాయకత్వ పటిమ 52 కుటుంబానికి చేదోడు వాదోడు 53 మనుగడ నేర్చేదే మతం కడ ఇది కథ కాదు 59 ఎవరు ఎవర్ని సృష్టిస్తున్నారు? 64 డ్వాక్రా మలచిన జీవన శిల్పం 65 వారి చేతుల్లో జీవితం “పట్టు" 656 మనుషులు చేసిన దేవుడు 67 వది యాఖైలు వెయ్యి రూపాయలు! 68 నంకల్చం 73 వీకచి తెరలపై కొత్తవెలుగు వ! గిరిజనుల బతుకుల్లో మిషన్‌ వెలుగు 96 అధునాతన దుస్తుల తయారీ 97 నవజీవనరాగం 98 'గెలుపుబాటలో పాదుపు మహిళలు 103 "సైబర్‌ ఉమెన్‌ 106 తెగిన పోగులుకాదు-డ్వాక్రా చీరలు 207 "పేదల బతుకుల్లో విరిసిన వెన్నెల 1068 మహిళల ఉత్పత్తులకు మార్కెటింగ్‌ 120 సుఖమయ జీవనానికి అల్లిక 113 భగవంతునికే తన్మయం ;స్తీ, ప్రకాశం పరిమళం 125 చప్పని జీవితానికి ఉప్పురుచి 127 ఒక్కరికోసం అందరు 218 చేనేత వరలు - డ్వాక్రా సిరులు 119 నాణ్యతే ప్రాణం - అభివృద్దే లత్యం 120 కొండపల్లి బామ్మా ఎంత అందమమ్మా 221 ఎల్లలు దాటిన ప్రతిభ 125 డ్వాక్రా వేసిన మెటల్‌ రోడ్డు 127 సంవ్రదాయ వృత్తికి డ్వాక్రా సొగసులు 128 పెరిగిన నైపుణ్యం - మాఠిన జీవన్దోలి 229 లెదర్‌ బ్యాగులు 231 సాన్ట్‌ చాయ్స్‌ 132 సమష్టి, శక్తికి గుర్తింపు 33

550 2౭02070 ౧౦౭౦౮౬ ఈ ఆల" మ టు సో క క న న. న. య ఇక స మ వం. వ వ య ట్రై న ల నా.

0న సకరండగ5ం వా ౬10. తిరిగగల్‌ 302, 50102 షగం2రేలు గెండడ 90.3, కి2ర్య్గత?2[15, కశ ాయం3పడ. క్‌ శి కం066 కె2123910892౯3గ, గ డా2402820 149, 8౧ ల15ఓ నిగంగ6: 925726868/92572999 క్‌

న. వ వ శ న. ్న రా సా ముఖ్యమంత్రి, ఆంధ్రప్రదేశ్‌ మహిళా స్ఫూర్తితోనే సమాజ ప్రగతి డ్వాక్రా మహిళల విజయగాధలను క్రోడీకరించి ' స్త్రీశక్తి పుస్తకాన్ని ప్రచురిస్తున్న శ్రీమతి కాగితాల నిర్మలగార్కి అభినందనలు. మహిళలు సభ్యులుగా వుండి క్రియాశీలకంగా డ్వాక్రా వస్తూత్పత్తులతో ఆర్దిక ప్రతిపత్తిని సాధించడం స్వయం సహాయక సంఘాల విజయానికి ఒక నిదర్శనం. మహిళల స్ఫూర్తి, భాగస్వామ్యుంతోనే సమాజ ప్రగతి సాధింఛి స్వర్జాంధ్రప్రదేశ్‌ సాదించగలమనేది నా దృఢ నమ్మకం. స్వయం సహాయ సంఘాల సభ్యులకూ, ఇతర మహిళలకు ' స్త్రీశక్తి తగిన స్ఫూర్తి ఇస్తుందని ఆశిస్తున్నాను. చ్‌ేస స. మ్‌ (చంద్రబాబునాయుడు)

న?! మప న క్ట సే వ సం వా పతా జనా టి ను , సర్‌ జయంతి గాను స్వరోజ్‌గార్‌ యోజన (ఎస్‌,జి ఎన్‌, మై ద్లారిద్ర్య రేఖకు దిగువ్రనున్దుక్తుటురబాలకు నెలకు కనీసం రూ.2,000/2. అదాయం. వచ్చే వథకా (లను వ్యక్తిగతంగాగాన్న్వి[ట్రైపగోగాని మహిళ స్వయం సహాయక సంఘాల సభ్యులుగానీ స్వర్ధ జయంతి (గమ స్వర్తాజ్‌స్తార్‌ యోజన పథకం క్రింద రుణం పొందవచ్చు. ఇందుకుగాను సంవత్సర “అదాయంథూ.2ష్యఘురర్తోలోవు ఉండాలి. వీరిని “స్వరోజ్‌గారొగా పిలుస్తారు ౧. 'ఎస్‌జిఎస్‌వ్రైలో ఢ్రసపమపిన విధంగా సహాయం అందజేస్తారు. .. | వ త లా. న . గ్రూప్‌నక్తుక స” న. మ మం గ్రూప్‌నకు రూ.లు ష్య లక్షలకు మించకుండా యూనిట్‌ విలువలో కయూన్‌ట్‌ విలువలో ౩౦ శాతం సబ్సిడీ (వెత ము ఇళర్య్‌కృలాలవారికి) రూలు వా న రయాన స ఏువలో 50 శాతం సబ్సిడీ షెకు మ౭6స్టనై అష్‌ ప ల్నా౦0,000/- న్లామైలన . బై బ్యాంకు నుండి లోనుగా ఇస్తారు. ఈవథకం వచ్చే స కీని లోన్‌ చరంచ సవ వల్లింిన పదవ లబ్దిదారు ఖాతాకు చమ్మళ అందే. ర 'చల్యాఫథకాలకు గ్రూపునకు ఐదుగురు అంకకళై =. మో . పట్టినట్లు యగన న్‌ విలువలో 50 శాతం సబ్బిడీ ఎలాంటీ సీలి. పరడాతు బారు చేయ లు. [శల అయినచో ఎస్‌.సి/ఎస్‌, టి.అకు $0)శా2 సు లకు ౩0 కర్త డి తన్తుకున్న రుణాన్ని ఐదుసం గ. సర్‌ నిరయిం న అలాభనడ్తీటోసవి చెళ్లించాల్‌ లేన సన్స్‌ అ గా షగగణనలో న ప గ గ్‌ రిస. [రి చ్యకయు బ్యాంకు మేనే బరగార్డు కలసి గత [ఎయు 7. ఈ వదు కక్ష ఫలాహ యూనిట్‌ను స్థాపించాలి అన. నెంనం ఉం. బాయరోపొందేది న ఉంటుంయత ఆ ఇవాల! వుంటుం యయ (జీ. ప. మ స 8. ఈ వథకం[[ జలే దాంట్రరేకు వ ౨... గాను సలలో ఎంపికచేసి న స య ఉపను మంజూరి కర ఎస స. నంద. ఉట స ౧ ఫళ మాత చా! " ముఖ్యమైనది వివరాలకు:- . || శు. క పట. " మ. నం న . సమాంంన్‌ వంగ. ఈ లా వ జ వ దంవాద్క్‌ ఫోన్‌ లం

చ [ త. ర రాష్ట్రంలో | “వెలుగు” కిరణాలు యీ పుస్తకం ' స్త్రీశక్తి రచయిత్రి శ్రీమతి కాగితాల క నిర్మలా రాజశేబర్‌కు నా అభినందనలు. గౌ. శ్రీ బొజ్జల గోపాలకృష్ణారెడ్డి ఎప్పుడో రావాల్సిన ఇటువంటి పుస్తకం స్తరెన ఉపాధికల్పన, ద్వాక్రా శాఖామాత్యులు] శ్రరృల్లంలో వచ్చిందని బావిస్తున్నాను. మహీ ళలకు స్ఫూర్తి కలిగించేలా వున్న ' స్త్రీశక్తి ప్రచురణక్తర్తలు సెంటర్‌ ఫర్‌ క్రియేటీవ్‌ ఆర్ట్‌, ది మీడియా పీపుల్‌కు అబినందనలు. రాష్ట్రంలో డ్వాక్రా ఉత్పత్తుల మార్కెటింగ్‌కు పలు చర్యలు తీసుకున్నాం. ఐదు లక్షల రూపాయలలోపు అమ్మకాలకు సేల్స్‌టాక్స్‌ మినహాయింపు ఇచ్చాం దీపం పధకం ద్వారా ఎందరికో గ్యాస్‌ కనెక్షన్లు ప్రభుత్వం ఇచ్చి గ్రామీణ పేద మహిళలను అబివృద్ది పధంలోకి నడిపించింది. (గ్రామాల్లో జరిగే అభివృద్ధి పనుల్లో రోడ్డు వేయడం, చిన్న చిన్న భవనాల నిర్మాణం, వాటర్‌షెడ్‌ లాంటి వాటిల్లో డ్వాక్రా మహిళలకు కాంట్రాక్టులు ఇచ్చి ప్రోత్సాహపరుస్తున్నాం. విజన్‌ 2020 ప్రాతిపదికన స్వర్దాంధ్రప్రదేశ్‌ లక్ర్యృసాధనతో ముందుకు పురోగమిస్తున్న రాష్ట్రంలో, మన ప్రియతమ ముఖ్యమంత్రి గౌరవనీయులు చంద్రబాబు నాయుడుగారి సారధ్యంలో రాష్ట్రమంతటా ప్రసరిస్తున్న వెలుగు కిరణాలు ప్రజల బవితకు బాట వేస్తున్నాయి. రాష్ట్రంలోని అన్ని మండలాల్లో 3 వేల కోట్ల రూపాయలు పైబడిన నిదుల ఖర్చుతో “వెలుగు' ప్రాజెక్టు అమలు జరిపి పేదరికం చీకటిని తొలగించాలనే దృఢ నిశ్చయంతో ముందుకు వెళ్తున్నాం. ఈ దిశలో మహిళల విజయగాధలు “స్త్రీశక్తి పుస్తకం ఎంతో స్ఫూర్తి ఇవ్వగలదని ఆశిస్తున్నాను. నవేయద ర ౨ గాలంలద (బొజ్జల గోపాల కృష్ణారెడ్డి)

విజన 2020 లక్షృసాధనలొ అన్యో న్యా ॥ ఎంప్లాయ్‌మెంట్‌ జనరేషన్‌ మిషన్‌ | ఆం(ధ్రర్రదేశ్‌ విజన్‌ 2020 డాక్యుమెంట్‌లో ఆశించిన మానవశక్తి ప్రణాళిక ఉద్యో గిత కల్పన పథకాల్తక్షి సంబంధించి లక్ష్యసాధనకి ఏర్పడిన మంత్రివర్గ ఉపసంఘం సిఫారసుపై ఎంప్తా. పంట్‌ జనరేషన్‌ మిషన్‌ ఏర్పడింది, వ్యవసాయ, పారిశ్రామిక, “సివారంగాల్లో ఫైట పు షస హిస్తూ రాస్త్ర అర్హికాభివృద్ధి, ఉద్యోగావకాశాల పెంపు (దైన స్త సం సాధి, చిన్న పరిశ్రమల అభివృద్ధి) చేయాల్లన ది ఎంపహ్లియిమెల్ళట న్‌ ట్‌. కణం సే. ఉపాధికళ్తీ. ఎప భం. మరం జివో.నెం. 117, లేద్ద... ఉన్నత వ గర“ ఎంది.ఉ క్లైకల్పనా మిషన్‌ అథ్షుత్తుగో ఆపు ముఖ్యమ. ఉన్నవిదా ౯ ఏ స. అరా నయ ము చెందిన ర. త్యక్త పన మద ల భాగాధప. న మల య నం దట న నంటు లా తులు, క. కలలయ సభ్యుల ప్‌ ఏకు ద సతో కాంప... మాం న మిఅమటచయహాట శీ (౨ దృప్టితో కాల కర్యాన గన్ని అమలు నేయడాని క రం ఖ్‌ న స స మ. 2 స రకమ న. రము స సు. యు య లం న. బి. వనం... వ్య చ సకం లస. ౫ ధ్రణాలికలను రెగ్యులర్‌గా పర్యవేక్షిం న మా. సు ఎంటి మాలలో ధ్రజల మధ్య చర్చ ఆరంభించడం, యాలను ట్రపై గా. గవడం అనేది కొనసాగేటట్టు చూడటంలోను ఉక మౌలిక సు సన న 'త్షణకి కావలసిన వనరులను గుర్తించడంలో, ను 7. అర్థిక వ్యవస్థలో, ౧ మూనవశక్తి ప్రణాళిక సౌకర్యాలని కల్పించడం. 9. శిక్షణలో (క్రమబ్థ [ “ఆయోలను గుర్తించి సలహాలివ్వడం, శ్రీమతి సి.ఎస్‌. రామలక్ష్మి ౧౯౦ ఎంప్లాయ్‌మెంట్‌ జనరేషన్‌ మిషన్‌ ఇన్న్యూరెన్స్‌ బిల్లింగ్‌, ౪ ఫ్లోర్‌, తిలక్‌రోడ్‌, అబిడ్స్‌, హైద్రాబాద్‌.

• || ఫోన్‌ 4760207. ఫ్యాక్స్‌: 4760208.

ర. దేశావికే వెలుగుదివ్వెలు |. మన రాష్త్రమహిళలు సు య గ్రామీణ పేద మహిళల అభ్యున్నతికి అమ

• |... | లవుకోన్న డ్వాక్రా పధకం అమలులో మన మి ఇ మ ఖలు దేశానికే వెలుగుదివ్యెలుగా వున్నారని చెప్ప . ల ా బ్‌ శ్లో! టానికి నేను గర్విస్తున్నాను. గౌరవనీయులు, అ | స్థ శ! మన ప్రియతమ ముఖ్యమంత్రి శ్రీ నారా చంద్ర . ంణలతటను | బాబు నాయుడు మహిళల అభివృద్ధికి పెద్దపీట వ త వేసి డ్వాక్రా పథకాన్ని అమిత వేగంగా అమలు ప గౌ. త్రీ కె. ఎర్రంనాయుడు రిచారు నేను కేంద్ర గ్రామీణాభివృద్ది మంత్రిగా కేంద్ర గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ మాజీ మంత్రి సమయంలో రాష్ట్రంలోనూ, దేశంలోనూ తెలుగుదేశం పార్లమెంటరీ పార్టీ నాయకులు | ఎను సమయంలొ రాష్ట్రంల నూ, బశేం వివిధ ప్రాంతాల్లో సర్యటించినప్పుడు మహిళల స్థితిగతుల్లో డ్వాక్రా, ఇతర స్వయం సహాయ గ్రూపులుగా ఏర్పడిన తర్వాత వచ్చిన గుణాత్మక మైన మార్పు స్వయంగా సందర్శించి పులకించిన అనుభవాలు నాకు వున్నాయి. శ్రీకాకుళం జిల్లాలో ఆగస్టు 31, 2002 నాటికి డ్వాక్రా గ్రూపులు, ఇతర స్వయం సహాయ బృందాలు కలిసి 16,031 వుండగా అందులో 2 లక్షల 82 వేల 547 మంది సభ్యులు వున్నారు. వీరి పాదుపు మొత్తం సుమారు 30 కోట్ల రూపాయలు డ్వాక్రా పధకం మహిళల జీవితాల్లో పొదుపు అలవాటు పెంచ్సి, వారి అభ్యున్నతికి బాటలు మాత్రమే వేయ లేదు- ఆత్మవిశ్వాసాన్ని సమాజ ప్రగతిలో వ భాగమే అనే దృఢ నమ్మకాన్ని కలిగించింది. డ్వాక్రా అమలు క్రెడిట్‌ కమీషనర్‌ శ్రీమతి సి.ఎస్‌, రామలక్ష్మి ఐ ఎఫ్‌.ఎస్‌., స్వయం ఉపాధి, మహిళా సాధికారత, ఆ విభాగ ఇతర అధికారులదే ఇందుకు అందరికీ నా అభినందనలు “స్త్రీశక్తి పుస్తకం డ్వాక్రా పధక విజయాలను ప్రతిబింబిస్తుంది విజయగాధలు, ఫోటోలు అన్నీ ఆకర్షణీయంగా వున్నాయి 'సంకల్పం" కధలో ఓ సాధారణ మహిళ సర్పంచ్‌గా ఎన్నిక్తె (గ్రామాభివృద్ధికి తోడ్పడటం లాంటి ఘటనలు నేను చూశాను ఇలాంటి పుస్తకం ఎప్పుడో రావా ల్సింది. ఇప్పట్లికైనా వచ్చినందుకు, స్ఫూర్తిదాయకమైన ఈ పుస్తకాన్ని వెలువరించిన సెంటర్‌ ఫర్‌ క్రియేటివ్‌ ఆర్ట్స్‌, ది మీడియా పీపుల్‌ సికింద్రాబాద్‌ వారికి ఈ సంస్థ చీఫ్‌ ఎగ్జిక్యూటివ్‌, రచయిత్రి శ్రీమతి కాగితాల నిర్మలారాజేఖర్‌కు నా అభినందనలు, ఆశీస్సులు. భవదేయ శ్‌. బెగ్రతి అయటు (ఎగర్రంనాయుడు)

“శ్రీశక్తికి అభినందనలతో సె స్య

• కా(టటగడ్డ బాబు,

విజయవాడ అర్బన్‌ తెలుగుదేశం నాయకులు చైర్మన్‌ : కాభ్రగడ్డ వెంకటనారాయణ స్మారక కమిటీ, విజయవాడ. ఫోన్స్‌ ౦866 - 4777560, ౦866 - 477790

“'గీశక్రికి శుభాకాంక్షలతో

• శ్రీమతి ఎం. బె. జయశ్రీ

తెలుగు మహిళ గుంటూరు జిల్లా నాయకురాలు

ఫోన్‌ : 0868 - 687707

ల. మహిళల సంఘటిత శక్తికి ప మరో రూపం డ్వాక్రా న. వ్‌ క్షే శ గాక అంతర్జాతీయ దృష్టిని రూడా ఆర ల. రించారు. కొద్దికాలం క్రితమే మనదే త్‌ న. న శంలో పర్యటించిన అప్పటి అమెరికన్‌ కమీషనర్‌, మహిళా సాధికారత మరియు| బెయిర్‌ వంటివారు డ్వాక్రా/స్వయం న్వయం ఉపాధి, ప్పైదదాబాద్‌. సహాయ గ్రూపుల్లో నమీకృతమైన మహి కళలు పొందుతున్న సాధికారతను, వారి సంఘటితశ్రక్తిని ప్రశంసించారు. అయితే సాగించాలళ్స్ళిన పయనం ఇంకా చాలా వుందనేది స్పష్టం. రాష్ట్రంలో అర్హత కలిగిన గ్రామీణ మహిళల్లో ప్రతి ఒక్కరిని స్వయం సహాయ గ్రూపుల్లో భాగస్వాములను చేసి అభివృద్ధి ఫలాలు అందిం చడం ప్రధాన లక్ష్యంగా నిర్దేశించుకుని ముందుకు వెళుతున్నాం.

“స్రీశ్రి డ్వాక్రా మహిళల విజయగాథల్లో చాలా కొన్నింటిని మాత్రమే స్పృశించింది. లక్షలాదిమంది మహిళలు చెప్పే అంశం ఒక్కటే అయినా ఒక్కో అనుభవం విభిన్నమైంది. కొన్ని విజయగాథలు, సంకల్పం కథ, ఫోటోల ప్రక్కనే క్లుప్తంగా వారి విజయాన్ని వ్రాయటంతో పుస్తకం ఆసక్తికరంగా వుంది. పుస్తకాన్ని ప్రచురించిన సెంటర్‌ ఫర్‌ క్రియేటివ్‌ ఆర్బాకూ, రచయిత్రి శ్రీమతి కాగితాల నిర్మలకూ అభినందనలు. _

డ్వాక్రా మహిళల మార్కెటింగ్‌కూ, ఆధునిక శిక్షణ నైపుణ్యాలు వారికి అందించేందుకు ఆన్‌లైన్‌ మార్కెటింగ్‌ కన్సల్లెంట్ల నియామకం తదితర చర్యలు తీసుకుంటున్నాం. వీటిని కూడా పుస్తకంలో అక్కడక్కడా వివరించడం ముదావహం.

“మ లస్త్ర్త్ల (శ్రీమతి సి. ఎన్‌. రామలక్ష్మి .

కృతద్హ్రతలు ద్వాక్రా మహిళలు సాధించిన కొండంత విజయాలను అద్దంలో చూపీన ప్రయత్నం స్త్రీశక్తి. ఇందుకు నహకరించిన శ్రీమతి సి.ఎన్‌.రామలక్షి, 13, కమీషనర్‌, మహిళా సాధికారత మరియు న్వయం ఉపాధి, ప్రకటనకర్తలకు, ఇతర మిత్రులందరికీ...

• సెంటర్‌ ఫర్‌ క్రియేటివ్‌ ఆర్ట్‌

అంకితం నిర్లిప్తత, నిన్సహాయత అద్దగోడలను వడదోనుకుని ప్రగతిపథం వైపు ముందుకు దూసుకువెళ్తున్న మహిళా జనశ్రేణులకు...

• కాగితాల నిర్మల

| ౧ గూగీక్‌స్టార్‌ వెంచర్‌లో శ సర్దార్‌ ఎన్‌.సూర్వనారాయణరెడ్డె ఛైర్మన్‌' అండ్‌ మేనేజింగ్‌ డైరెక్టర్‌ జ్‌ంక్షళు జ కూ ఎన్‌.ధర్మరాజు కె.కృష్ణారావు నిహెచ్‌స్వామీ టీ.సాంబశివరావు *రియల్‌ ఎస్టేట్‌ చరిత్రలో 6యాలిటీ ఉన్న మైక రియల్‌ ఎస్టేట్‌ సంస్థగా సభ్యుల ఆదరాభిమానాలు పొందిన రియల్‌ స్టార్‌ “గ్రీన్‌ స్పార్‌ హౌసింగ్‌ అండ్‌ ఎస్టేట్స్‌ (వైవేట్‌ లిమిటెడ్‌... 8యల్‌ ఎప్టేట్‌ మీద ఎన్నో అపోహలున్న ఈ రోజుల్లో ముందుగానే పంచాయతి వారిచే లే అవుట్‌ అఫ్రూవల్‌ పొంది, ప్లాట్లను విభజన చేసి స్టోన్స్‌ పై నెంబరింగ్‌ వేసి సభ్యులకు అందించడం ద్వారా ఆ అపోహ లను దూరం చేస్తోంది! నిజమైన "సేవాసంస్టగా మీ ముందుకు వస్తొంది! విజయ వాడ- హైదరాబాద్‌ హైవేపై ఇబ్రహీంపట్నం సమీపంలోని కేతనకొండవద్ద నూత నంగా రూవకల్పన చెసేన * డాక్టర్స్‌ కాలసొలో ప్లాటు... మీ ఆనందానికి తొలి మెట్టు! డాక్టర్స్‌ కాలనీ మీకోసం ఆసక్తి గలవారికి 200, 300, 400 చ.గ. ప్లాట్లు కూడా ఇవ్వబడును. _ ఏజెంట్లకు అహ్వానం 'హైదరాబాద్క్‌ పరిసర ప్రాంతాలలో గ్రీన్‌స్టార్‌ ఏజెంట్లుగా పనిచేయుటకు, ఆసక్తి అర్హత కలిగివున్న అనుభవజ్ఞులైన (స్త్రీ, పురుష అభ్యర్దులు కావలెను.

(గీనస్తార్‌ కతళతినింగ్‌ ఈ లకస్లేల్సై (ప) మబుబెడ్‌ 29-8-41/1, చిలుకు దుర్గయ్య వీధి, నూర్యరావుపేట, విజయవాడా-2. ఫోన్‌: 667855, 666355.

వందడరాబంట్‌ ఆకుస్‌ : గణేశ్‌ కాంస్లెక్స్‌, !184 ఫ్లోర్‌, దబిలిషుక్‌నగర్‌ బస్టొండ్‌ ఎదురుగా, ప్తైదరాబాద్‌, ఫోన్‌: 6638756, 6638755.

అయి జి ల్లి ప్రగతిపథంలో గ్రామీణ మహిళలు టొనాభాలో సగభాగంగా వున్న మహిళలు సామాజిక రంగంలో క్రియాశీలమైన పాత్ర నిర్వహించనంతకాలం ప్రగతి సాధ్యంకాదు. సామాజిక అర్ధిక రంగాల్లో (స్త్రీలు పురోగమించడానికి తగిన అవకాశాలు కల్పించడం ఒక అనివార్యమైన అవసరం అని ఆర్ధీక శాస్త్రవేత్తలు ఎప్పటి నుండో చెబుతున్నారు. కానీ తరతరాలుగా అనేక ఆచార సంప్రదాయాలు, కట్టుబాట్లు పేరిట అణచివేతకు గురైన మహిళలు వివిధ రంగాల్లో తమ అస్తిత్వాన్ని నిరూపించుకోవడానికి ఎప్పటికప్పుడు ప్రయత్నాలు చేస్తూనే వున్నారు. ఆధు నికకాలంలో, ప్రత్యేకించి భారతదేశ జాతీయోద్యమకాలం నుండి భారత మహిళలు సామాజిక్క రాజకీయ రంగాల్లో క్రియాశీల పాత్ర వహించడం ప్రారంభమైంది. స్వాతం త్ర్రానంతర కాలంలో మహిళాభ్యున్నతికి ఒకవైవు ప్రభుత్వ సంస్థలు, మరోవైపు మహిళా సంఘాలు, స్వచ్భ్ళంద సేవా సంస్థలు కృషి చేస్తూవచ్చాయి. దేశంలోని మహిళల స్థితిగతులు అన్నిచోట్ల ఒకేవిధంగ్లా లేవు. పట్టణ, నగర ప్రాంతాల మహిళలతో పోల్చినప్పుడు గ్రామీణ ప్రాంత మహిళలు ఎంతో అణచివేతకు గు8 అవుతున్నారు. గ్రామీణ మహిళల్లో నిరక్షరాస్యత శాతం అత్యధికంగా వుంది. ఉపాధి అవకాశాలు లేకపోవడం, మూఢనమ్మకాలు దారిద్ర్యం, కనీస మౌలిక సౌక ర్యాలు కూడా లేని దుస్థితి గ్రామీణ మహిళలను పీడిస్తున్నాయి. ఇలాంటి నేపథ్యంలో "పేదరికంతో బాధపడుతున్న మహిళలకు- ప్రత్యేకించి గ్రామీణ మహిళలకు సామౌజిక జీవితంలో తగినంత భాగస్వామ్యం కల్పించాలనే దృష్టితో మన (ప్రణాళికా కర్తలు కొన్ని నిరిష్మమైన పధకాలు రూపొందించారు. దాంతోపాటే కేంద్ర ప్రభుత్వం కూడా మహిళ లకు స్థానిక పాలనా వ్యవస్థలలో భాగం కల్పించడంకోసం (స్రీలకు రిజర్వేషన్లు కల్పిం ఛింది. మహిళలకు సాధికారత కల్పించే దిశగా ఇది ఒక పెద్ద ముందడుగు అని అనేక మంది రాజనీతిజ్ఞాలు (ప్రశంసించారు. అంతేకాక శాసన నిర్మాణ వ్యవస్థలలో కూడా స్త్రీలకు భాగస్వామ్యం కల్పించాలనే డిమాండు మరింత ఊపందుకుంది. దేశంలోని సర్వోన్నత శాసన నిర్మాణ సంస్థ అయిన పార్లమెంటుతో సహా చట్టసభల్లో (స్త్రీలకు మూడవ వంతు రిజర్వేషన్లు కల్పించాలనే బిల్లును (ప్రభుత్వం పార్లమెంటులో ప్రవేశపెట్టింది. రాజకీయ రంగంలో వురుషుల గుత్తా

ధిపత్వాన్ని దెబ్బతీసి ఈ బిల్లుకు అనేకమంది పార్లమెంటులో అడ్డుతగులుతున్నారు. బిల్లు మీద చర్చ జరిపి ఒక శాసనంగా ఆమోదించకుండా "వివిధ రూపాల్లో అవరోధాలు కలిగిస్తున్నారు. మరోవైపు మహిళా పార్లమెంటు సభ్యులు, దేశంలోని ప్రగతిశీల వామ పక్ష రాజకీయ పార్టీలు, మహిళా సంఘాలు మహిళా రిజర్వేషన్‌ బిల్టును ఆమోదించాలని ఏకకంరంతో నినదిస్తున్నాయి. నేడుకాక రేపైనా ఈ బిల్లు ఆమోదం పొందక తప్పుదు. కానీ మహిళలకు చట్టసభల్లో అధికారం కల్పింవినంత మాత్రాన (స్త్రీలు సర్వతోము ఖంగా అభివృద్ధి చెందుతారనుకోవడం భ్రమ. స్త్రీలు సామాజిక రంగంలో క్రియాశీల భాగస్వామ్యం పొందటానికి ఇంకా ఎంతో వురోగమించవలసిన అవసరం ఉంది. (ప్రత్యే కించి గ్రామీణ ప్రాంతాల మహిళలను దారిద్ర్యం బారినుండి విముక్తం చేయడం అవ సరం. ఆలా జరగాలంటే వారు ఆర్ధిక స్వావలంబన సాధించడానికి అనువైన వరిస్టితుల్ని కల్పించాలి. ఈ దృష్టితోనే కేంద్రం గ్రామీణ ప్రాంత మహిళల, పిల్లల అభివృద్ధి, సంక్షేమం కోసం రూపొందించిన డ్వాక్రా (గ్రామీణ ప్రాంత మహిళా, శిశు అభివృద్ధి) పథకం (వ్రగ తిబాట వేసింది. లక్షలాది మంది పురోగమనానికి దోహదపడుతోంది. (గ్రామీణ మహి ఛలు స్వయం సహాయక బృందాలుగా ఏర్పడి పొదుపు సంఘాలను రూపొందించుకుని, పొదుపు మొత్తాలు ప్రాతిపదికగా ప్రభుత్వ ఏజన్సీలు ఇచ్చే రుణాలతో వివిధ రకాల వృత్తి, వ్యాపారాల ద్వారా స్వయం ఉపాధి కల్పించుకోవడానికి కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు దోహదం చేస్తున్నాయి. ఆయితే దేశంలోని ఏ రాష్ట్రంకన్నా ఎక్కువ ప్రయోజనకరంగా ఈ పథకాన్ని విని యోగించుకున్న ఘనత మన రామ్ట్రైనికి దక్కుతుంది. రాన్ట్రంలోని డ్వాక్రా బృందాల్లో సభ్యులుగా వున్న మహిళలు ఆర్థిక స్వావలంబన దిశగా ముందడుగు వేస్తుండటమేకాక, అనేక సామాజిక కార్యక్రమాల్లో క్రియాశీల పాత్ర నిర్వహిస్తున్నారు. పొదుపు బృందాలు ఏర్పాటు చేయడం, అక్షరాస్యత అభివృద్ధికి కృషి పర్యావరణ పరిరక్షణ, పరిసరాల పరి “ శుభ్రత పాటించడం వంటి ఎన్నో కార్యక్రమాల ద్వారా వారు గ్రామీణ దృశ్యాన్ని మరింత శోభాయమానంగా తీర్చిదిద్దుతున్నారు. నిన్నటిదాకా నిస్సవాయులు, నిరుపేదలుగా వున్న గ్రామీణ మహిళలు డ్వాక్రా చైతన్యంతో నూతన భవివ్యత్తువెపు చూపు సారిస్తు న్నారు. తమ జీవితాల్ని తీర్చిదిద్దుకోవడంతోపాటు తమ బిడ్డల్ని కూడా అక్షరాస్యులుగా చేసి రానున్న భవిష్యత్తులో రాణించగలిగిన ఉత్తమ పౌరులుగా రూపొందించడానికి అంకిత భావంతో సంకల్పటీక్ష వహిస్తున్నారు. ఎందరో (స్త్రీలు “డ్వాక్రా చైతన్య స్ఫూర్తికి మారుపేరుగా నిలిచి సాధిస్తున్న విజయాలు ఇంకా వెనుకబాటుతనంతో వున్న అసం ఖ్యాక మహిళలకు వైతాళిక గీతాలవుతున్నాయి. ఉద్యమ చైతన్వం ఆధునికయుగంలో మారుతున్న రాజకీయ పరిస్థితుల నేపధ్యంలో మహిళల్లో వైతన్యం పెరిగింది. పేదరికంతో రాజీపడి అవిద్యతో, అజ్ఞానంతో అణగారిపోవడానికి వీలళ్లేదనే భావన బలపడింది.

“వంటయిల్లే ఖైదుకొట్టె

వడకటిల్లే పంజరమ్మై ' అందరికి తలవంచి బళికే

అబల సబలగ మారినపుడే

మారిపోతుందోయ్‌- కాలం

మారిపోతుంది?

• అని ప్రముఖ కవి కీ.శే. గజ్జెల మల్లారెడ్డి ఒక పాటలో ఉద్చోధించారు. అందుకే "ఆర్థిక స్వావలంబన సాధించడం అన్నిటికన్నా ముఖ్యమైన విషయం. ప్రణాళికలు, సంక్షేమ వథకాల రూపకల్పనలో మహిళలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వటం తప్పనిసరి అని పాలక వర్గాలు కూడా గుర్తించాయి. అయితే మిగిలిన పథకాలతో పోల్చిచూసినప్పుడు “డ్వాగ్రా భిన్నమైంది. ఈ పథకం విజయవంతం కావాలన్నా సక్రమంగా అమలు జరగాలన్నా

మహిళల క్రియాశీల భాగస్వామ్యం అవసరం. వాళ్ళు ఏమేరకు అంకిత భావంతో కృషిచేస్తారో. ఏ మేరకు శ్రమించి పనిచేస్తారో ఆ మేరకే వారు ముందడుగు

॥ వేయగలుగుతారు.

గ్రామీణ ప్రాంతాల పేదరికాన్ని, సామాజిక ఆర్థిక సమస్యల్ని ఎదు (, ర్కోవడానికి మహీళా సాధికారత ఒక ప్రధానమైన ఉపకరణం. స్వయం గ సహాయక బృందాలను ఏర్పాటుచేసి పొదువు ద్వారా క్షే. మహిళలు వారి భవిష్యత్తు గమ్యాన్ని చేరుకోవడా

ఇ శే నికి దోహదం చేయాలని

న ర్‌ కీ నల్‌ స

రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. ఆ కారణంగానే మన రాష్ట్రంలోని అన్ని జిల్లాల్లో భారీ సంఖ్యలో స్వయం సహాయక బృందాలు ఏర్పడ్డాయి. ప్రభుత్వం కూడా అనేక కార్యక్ర మాల్లో (స్త్రీలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం ప్రారంభించింది. కొన్ని రంగాల్లో స్త్రీలకే అగ్రప్రా ధాన్యం ఇహ్వాలని కూడా ప్రభుత్వం నిశ్చయించింది. ఈ కారణంగానే రాష్త్రంలో స్వయం సహాయక బృందాల సంఖ్య గణనీయంగా “పెరిగింది. ప్రస్తుతం ఈ బృందాలలో పేద కుటుంబాలకు చెందిన 56.21 లక్షల మందికి పైగా మహిళలు సభ్యులుగా వున్నారు. డ్వాక్రా, ఇతర స్వయం సహాయ బృందాలు 4.39 లక్షలు మన రాష్ట్రంలో వున్నాయి. అత్యధికులు రోజుకు ఒక రూపాయి చొప్పున పౌదువు చేస్తున్నారు. ఈ స్వయం సహాయక బృందాల్లో లజా యాభఖభైఏడు వేల [గ్రూపు అకు స్టేట్‌ మాచింగ్‌ గ్రాంట్‌ అభించింది. ఈ బృందాలు మే 2002 నాటికి 1201 కోట్ల రూపాయలు పొదువు చేశాయి. దేశంలో వున్న మొత్తం డ్వాక్రా బృందాలలో సగానికి పైగా మన రాన్ట్రంలోనే వున్నాయంటే మనం సాధించిన ప్రగతి అర్ధం అవుతుంది. 1994 నాటికి మన రాష్ట్రంలో దాదాపు 10,000 డ్వాక్రా గ్రూపులు మాత్రమే వున్నాయి. అయితే గత కొద్ది సంవత్సరాలుగా సాగిన అద్భుతమైన కృషివల్ల స్వయం సహాయక బృందాల సంఖ్య గణనీయంగా పెరిగింది. నూతనంగా 69,000 (గ్రూపులు ఏర్పడ్డాయి. 2001లో వాషింగ్టన్‌లో “వరల్డ్‌ మైక్రో క్రెడిట్‌ శిఖరాగ్ర సభా జరిగింది. సామాజిక ఆర్థిక, పేదరికాల్ని ఎదుర్కోవడానికి మహిళల స్వయం సహాయక బృందాలు కీలకమైన అంశమని ఈ శిఖరాగ్ర సభ అంగీకరించింది. ఒక అంచనా ప్రకారం (ప్రపంచం మొత్తం మీద పొదుపు కార్యకలాపాలు నిర్వహిస్తున్న మహిళల సంఖ్య 10 మిలియన్లు, అయితే అందులో 2 మిలియన్ల (20 అక్షలు) మంది మహిళలు ఆంధ్రన్రదేశ్‌లోనే వున్నారు. సు 31, 2002 నాటికి 4 లక్షల 39 వేల 767 స్వయం సహాయక ([గ్రూవులు మన ర్యాష్ట్రంలోనే వున్నాయి. ఆత పొందిన తి స్వయం సహాయక బృందాన్ని డ్వాక్రా పరి న | జ్‌.

ననన సనన నన వ్యంటుదరా మ న న ప. మ. వ. చ ప వ సఖీ మంటల ధిలోకి తీసుకు రావడానికి కృషి జరుగుతోంది. ఈ కృషికి తోడు (స్త్రీ, శిశు సంక్షేమశాఖ 4,000 (గ్రూపులను “ఇన్‌కమ్‌ జనరేటింగ్‌ యాక్టివిటీస్‌ స్కీమ్‌” కింద తన పరిధిలోకి తీసుకుని, 60,000 మంది మహిళలకు సహాయం అందించడానికి 14.00 కోట్ల రూపా యలు ఖర్చు చేసింది. " ॥ డ్వాక్రా బృందాలలోని మహిళలు కుటుంబ అర్థిక పరిస్థితిని మెరుగుపరచుకోవడం మాత్రమే కాక, కుటుంబ సంక్షేమం, పచ్చదనం- పరిశుభ్రత కార్యక్రమం ద్వారా పరిస రాల పరిరక్షణ, ప్రజారోగ్యం వంటి ప్రభుత్వ కార్యకలాపాలలో కూడా చురుగ్గా పాల్గొం టున్నారు. చదువుపట్ల మరింత (శ్రద్ధాసక్తులు చూపిస్తున్నారు. వెనుకబాటుతనం నుండి బయటపడేందుకు చదువు ఒక ముఖ్యావసరమనే అవగాహన వారిలో పెరిగింది. ప్రభుత్వం రాష్ట్రవ్యాప్తంగా నిర్వహిస్తున్న జన్మభూమి కార్యక్రమాల్లో క్రియాశీలంగా పాల్గొంటూ వారి గ్రామాల అభివృద్ధిలో భాగస్వాములవుతూ ముఖ్యపాత్ర నిర్వహిస్తు న్నారు.

' డ్వాక్రా గ్రూపులు నిరంతరాయంగా, నిలకడగా పనిచేసేలా చూసేందుకు ప్రభుత్వం ప్రత్యేక కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తోంది. డ్వాక్రా [గ్రూపులలోని మహిళల కోసం ప్రత్యేక శిక్షణ కార్యక్రమాలు అమలు జరుగుతున్నాయి. వీటి పనితీరును అధికార యంత్రాంగం పరిశీలిస్తోంది. ఈ డ్వాక్రా గ్రూపుల పనితీరును, ప్రావీణ్యాన్ని మూడునెల లకు ఒకసారి పర్యవేక్షించడం జరుగుతోంది. ఈ [గ్రూపుల పనితీరును మరింత మెరుగు వరచేందుకు, వాటి నైపుణ్యాన్ని పెంపొందించేందుకు, వాటికీ మరింత మద్దతు అంద

చేసేందుకు కృషి జరుగుతోంది. స్వయం సహాయక బృందాల, డ్వాక్రా బృందాల సామాజిక, ఆర్ధిక సర్వే రాష్ట్రం లోని అన్ని జిల్లాల్లో జరిగింది. కర్నూలు జిల్లాలోని 14,462 గ్రూపులలో సభ్యులుగా వున్న 2,92,805 మంది మహిళల్లో 35 శాతం మంది షెడ్యూల్డ్‌ కులాలకు చెందిన వారు, 5 శాతం మంది షెడ్యూల్డు తెగలకు చెందినవారు కాగా, 3౪ శాతం మంది వెను కబడిన కులాలకు (బి.సి.లు) చెందినవారు. మరో 5 శాతం మంది మైనారిటీ వర్గాలకు చెందినవారు. డ్వాక్రా (గ్రూపులలో సభ్యులుగావున్న మహిళల్లో 79 శాతానికి పైగా కుటుంబ నియంత్రణ ఆపరేషన్లు చేయించుకున్నారు. డ్వాతక్రా మహిళల్లో 60 శాతం మంది అంగన్‌వాడి సదుపాయాలు ఉపయోగించుకుంటున్నారు. షిల్లలందరికీ 100 శాతం రోగ నిరోధక టీకాలు, ఇంజెక్షన్లు ఇప్పించారు. పల్స్‌పోలియో చుక్కలు వేయిం చారు. వీరిలో 10% మంది మహిళలు సంస్థాగత రుణాల కోసం బ్యాంకుల వద్దకు వెళ్ళారు. నిరంతర కృషి ద్వారా ఈ శాతాలను గరిష్టంగా నూరు శాతానికి పెంచేందుకు (ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి. డ్వాక్రా బృందాలలో సభ్యులుగా వున్న మహిళల కుటుంబాలకు స్థిరమైన అదనపు నెలసరి ఆదాయం అభిస్తుండటం ఈ (గ్రూపుల పురోగతికి ప్రధానమైన కారణం. క్రమం తప్పకుండా సభ్యుల సమావేశాలు జరుగుతూండటం, సమర్థవంతమైన నాయకత్వం, 'ప్రజాస్వామికమైన, ఎలాంటి దాపరికంలేని పారదర్శకమైన పనితీరు, ప్రతిభావంతమైన అర్ధిక వ్యవహారాల నిర్వహణ, రివాల్వింగ్‌ ఫండ్‌ వసూలు, రుణాలు పొందడానికి తగిన అర్హతలు సమకూర్చుకోవడంవల్ల సంస్థాగత రుణాలు పొందేందుకు సదుపాయాలు, శిక్షణ ద్వారా నైపుణ్యాన్ని. సాంకేతిక పద్ధతులను పెంచుకోగలిగిన తెలుసుకోగలిగిన వ వ. వ టట సతాం. స ప... నట ల. మ. ల. య న న టంట న టట టై న వ... [ప ప 1 ప స్ట ప మ. మ. వ న ను ఆరావథకంతోవురివిప్తిన ఆనందం నేనన... మ

(డ్వాక్రా నుంచి నర్చుంచ్‌ పదవికి ఎదిగిన ప. యయా యల యయ. ] చ ల టు మ టట ప. ల. ల ప మ మసన త క్ష మ. న న సట త నట మ షమ

అవకాశాలు- మొదలైనవిన్నీ డ్వాక్రా బృందాలలోని మహిళలు మరింత సంకల్పదీకతో,

అంకితభావంతో కృషి చేయడానికి దోహదం చేస్తున్నాయి. ం

గ్రామీణ ప్రాంతాలలోని మహిళల్లో దాదాపు అందరికీ ఏదో ఒక రంగంలో ఎంతో

కొంత నైపుణ్యం వుండి వుంటుంది. వంశపారంపర్యంగా వస్తున్న వృత్తి నైవుణ్యం కలిగిన

వారుంటారు. కుట్టుపని, లేసులు అల్లడం, బొమ్మల తయారీ వంటి రంగాల్లో నేర్పరి

తనం కలిగిన మహిళలుంటారు. అయితే నిన్నటివరకు వీరికిగల వ్యక్తిగతమైన, కళాత్మక

మైన నైపుణ్యాలకు సరైన వినియోగం లేకుండాపోయింది. డ్వాక్రా బృందాలుగా ఏర్పడిన

మహిళలు వారికిగల సహజ ప్రతిభతో, లేదా నేర్చుకోవడంవల్ల ఆలవడిన పరిజ్ఞానంతో _

రకరకాల ఉత్పత్తులు చేయడం ప్రారంభించారు. వాటిని అమ్ముకోవడంకోసం డ్వాక్రా

బృందాలు మధ్య దళారుల మీద ఆధారపడవలసి వచ్చేది. ఆ కారణంగా ఆయా ఉత్ప

త్తుల అమ్మకం ద్వారా వచ్చే ఆదాయంలో గణనీయమైన భాగం దళారుల జేబుల్లోకి

పోతుంది.

అందువల్ల మధ్యదళారుల బెడద లేకుండా చేసి డ్వాక్రా బృందాలు తయారుచేసే

ఉత్పత్తుల మార్కెటింగ్‌కు సహాయపడేందుకు రాస్ట్ర ప్రభుత్వం ఇటీవల ్రత్యేకమైన

చర్యలు తీసుకుంది. దీనికోసం డ్వాక్రా బజార్సు మేళా వంటివి ఏర్పాటుచేసి డ్వాక్రా

ఉత్పత్తులు సరాసరి వినియోగదారులు కొనుక్కునే అవకాశాలు కల్పించింది. ఈ ఏడాది

(2002) మొదటి మూడు నెలల కాలంలోనూ ఈ మహిళలు రు. 1.50 కోట్ల విలువైన

డ్వాక్రా ఉత్పత్తులను అమ్మగలిగారు. ప్రభ్తుత్త్వం ఏర్పాటు చేస్తున్న డ్వాక్రా బజార్లు,

మన నన క ్‌. ప న! ఉ(6 ౧ంంివిడిము).. | ల క.

మేళాల ద్వారా నగర, పట్టణ ప్రాంత ప్రజలు, వినియోగదారులు డ్వాక్రా మహిళల ఉత్ప త్తులను చూసే అవకాశం లభించింది. అదేవిధంగా ప్రస్తుత పోటీ ప్రపంచంలో వినియోగ దార్డు ఎలాంటి ఉత్పత్తులను ఇష్టపడుతున్నారో, వారి అవసరాలు, అభిరుచులు ఏమిటో డ్వాక్రా బృందాలు తెలుసుకునే అవకాశం కూడా లభించింది. హైదరాబాద్‌లో ఏర్పాటు చేసిన డ్వాక్రా బజార్లకు వినియోగదారుల నుండి లభించిన ప్రోత్సాహాన్ని చూసిన ప్రభుత్వం జిల్లుల స్థాయిలో కూడా డ్వాక్రా ఉత్పత్తుల అమ్మకంకోసం ఇలాంటి బజార్లు ఏర్పాటు చేయాలని భావించింది. ఆమేరకు దాచాపు అన్ని జిల్లాల్లో డ్వాగ్రా బజార్లు ఏర్పడ్డాయి. గుంటూరు, ఖమ్మం, తదితర జిల్లాల్లో ఏర్పాటుచేసిన డ్వాక్రా బజార్లు ఎంతో విజయవంతం అయ్యాయి. కొనుగోలుదారుల స్పందన కూడా ప్రోత్సాహక రంగా వుంది. జిల్లాల నుండి వచ్చే మహిళలకు అవకాశం కల్పించడంకోసం డ్వాక్రా ఉత్ప త్తుల అమ్మకానికి హైద్రాబాద్‌లో ప్రత్యేకంగా డ్వాక్రా విక్రయ కేంద్రాన్ని కూడా ఏర్పాటు చేశారు. దినికితోడు డ్వాక్రా బృందాలలోని మహిళల నైపుణ్యాన్ని మరింత పెంపొందించేం దుకు గ్రతి జిల్లాకు ఒక టి.టి.డి.సి. (టైనింగ్‌ ఆండ్‌ టెక్నాలజీ డెవలప్‌మెంట్‌ సెంటర్‌ ఏర్పాటు చేసింది. ఈ కేంద్రం (ప్రస్తుతం వున్న నైపుణ్యం, శక్తిసామర్థ్యాలను అధ్యయనం చేయడం, నూతన సాంకేతిక పరిజ్ఞానం అవసరాలను అంచనా కట్టడం వంటి కార్యక్ర మాలను నిర్వహిస్తుంది. ఇప్పటివరకు నిర్వహించిన కాన్ని వయోగాల్లో మహిళలకు అత్యంత ఆధునికమైన, సృజనాత్మకమైన సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని అందుబాటులోక్తి తెచ్చి నట్లయితే ఫలితాలు చాలా ప్రోత్సాహకరంగా వున్నట్టు తేలింది. డ్వాక్రా మహిళలక్ష మరింత మెరుగైన ప్యాకేజింగ్‌ టెక్నాలజీ అందుబాటులోకి తేవలసిన అవసరంవుందిి,. రోజువారీ జీవితంలో వినియోగించే ఉత్పత్తులు, నిల్వచేసే పద్ధతులు, తయారి విధానం మరింత ఆరోగ్యవంతమైన రీతుల్లో ఉండవలసిన అవసరం వుంది. డ్వాతక్రా ఉత్పత్తులక్రు మార్కెటింగ్‌ మద్దతు కల్పించడంతోపాటు, ఆయా ఉత్పత్తుల డిజైనను మరింత మెరుగు పరచాలి. నాణ్యత 'పెర్‌గే విధంగా ముడిసరుకులను ఎంపిక చేసుకోవాలి. ఇందుకోసం ఉమెన్‌ ఎంపవర్‌మెంట్‌ మరియు సెల్ఫ్‌ ఎంప్లాయ్‌మెంట్‌ కమీషనర్‌ శ్రీమతి సి.ఎస్‌. రామ లక్మి ఐ.ఎఫ్‌.ఎస్‌. తగు చర్యలు తీసుకుంటున్నారు. ఆయా రంగాల్లో నిష్టాతులైన కన్సల్టెంట్లు నియామకం ఈ చర్యల్లో ప్రధానమైనది. మహిళలను సంఘటితం చేయడానికి, వారిలో సామర్థ్యాన్ని పెంచడానికి మహిళ లకు ఆవసరమైన శిక్షణ ఇచ్చే శిబిరాలను మహిళా ప్రాంగణాల్లో, ఇంకా ఇతర స్థానిక సంస్థలలోనూ నిర్వహిస్తున్నారు. అదేవిధంగా, గ్రామాల స్థాయిలో మహిళా [గ్రూపులకు మద్దతు ఇచ్చేందుకు జిల్లా గ్రామీణాభివృద్ధి సంస్థలు 6000 మంది క్షస్టర్‌ వలంటీర్లను గుర్తించాయి. ఈ వలంటీర్సను డ్వాక్రా స్వయం సహాయక బృందాలు ఎంపీక చేస్తాయి. వారి ఖర్చులను కూడా వారే భరిస్తారు. ఈ క్షస్టర్‌ వలంటీర్లకు, డ్వాక్రా గ్రూపు లీడర్లకు, అదనవు గ్రామసేవికలకు, మహిళా గ్రామాభివృద్ధి అధికారులకు (వి.డి. ఓ.లు), ఇతరు లకు జిల్లా ట్రెయినింగ్‌ కేంద్రాలలో శిక్షణ ఇస్తారు.

త న వ న న ముం. య ల శీ ల ల టల ళు. _కర్ణూలు వల్దై నందికొటూడులో సోయాల వరల ఎర్చహీస్త గ్రామబక్య సంధు మూవ | ఐఆర్‌డిపి (సమ్బగ్ర గ్రామీణాభివృద్ది పథకం) వంటి దారిద్ర్య నిర్మూలనా వథకా లకు అనుసంధానించడం ద్వారా డ్వాక్రా గ్రూపులకు ఎంతో ప్రయోజనం కలుగు తోంది. ఐఆర్‌డిపీ సబ్సిడీ, రుణాల కల్పనలో 50 శాతం వరకు మహిళా బృందాలకు ఇవ్వాలని పథకాన్ని రూపొందించారు. సీఎంఇవై, ఎస్‌.సి. కార్పొరేషన్‌, మైనారిటీస్‌ కార్పొరేషన్‌ ద్వారా [గ్రూపులోన్‌ల కింద ఈ రుణాలు అందజేస్తారు. డ్వాక్రా బజార్లు, టెట్టకల్‌ రిసోర్స్‌ సెంటర్ల వ్యవస్థాపన వంటి చర్యల ద్వారా మహిళా బృందాలకు సామా జిక్క ఆర్థిక కనీస మౌలిక సదుపాయాలను ప్రభుత్వం సమకూర్చుతోంది. స్వయం సహాయక బృందాలు (ఎస్‌ హెచ్‌.జిలు), డ్వాక్రా బృందాలు ఇప్పటి వరకు సాధించిన ఫలితాలను స్టిరీకరించడం కోసం రాన్హ్ర ప్రభుత్వం ప్రస్తుత వార్షిక బడ్జె ట్‌లో ఎస్‌హెచ్‌జి/ డ్వాక్రాలకు మద్దతు ఇవ్వడం కోసం రు. 44.00 కోట్లు కేటాయిం చింది. స్వయం సవాయక బృందాలకు అవసరమైన వర్కింగ్‌ క్యాపిటల్‌ను సమకూర్చ డానికి కూడా ఈ మొత్తం ఉపయోగపడుతుంది. స్వయం సహాయక బృందాలుగా ఏర్పడి తమ జీవితాలను మరింత మెరుగు పరము కోవడంలో ఎన్నోవేల మంది మహిళలు ప్రశంసనీయమైన విలువలు సాధించారు. వెనుక బడిన దళిత వర్గాలకు చెందిన మహిళలు కూడా నేడు సుసంఘటితమై సామాజిక జీవి తంలో తమకు తగిన స్థానం ఇవ్వాలని డిమాండు చేస్తున్నారు. అనేకమంది ఆ దిశగా పురోగమిస్తూ కొత్త చరిత్ర సృష్టిస్తున్నారు. ఈ పురోగమనం మరింత వేగం పుంజాకో వాలి. గ్రామీణ సీమల్లో నూతన వైతన్యం వెల్లివిరియాలి. శ్‌

"తమసోమా జ్య్వతిరమయా::;

• అసతోమా సద్గమయా- తమసోమా జ్యోతిర్లముయా' అంటూ వేదకాలం నుండి మానవుడు ప్రార్ధనలు జరుపుతూనే ఉన్నాడు. అసత్తు నుండి సత్తునకు, చీకటి నుండి వెలు గుకు ప్రయాణించడమే మానవాళికి ప్రధాన లక్ష్యమని వేదరుషులు చెప్పారు.

నిరంతర అన్వేషణలు, వరిశోధనలు జరిగాయి. మనిషి తనకు కావలసిన వెలుగునీ, వేడినీ కోరుకున్నప్పుడు పొందగలుగుతున్నాడు. విద్యుచ్చక్తి వినియోగం పెరగడంతో రాత్రివేళ కూడా పట్టపగటి వెలుగులు పరచుకుంటున్నాయి. అయినప్పటికీ ఇంకా అనేక ప్రాంతాలు, మారుమూల గ్రామాలు విద్యుచ్చక్తి సౌకర్యాన్ని పొందలేకపోతున్నాయి. అయినా స్వయం సహాయక బృందం మహిళలు ఊరుకోలేదు.

ఆదిలాబాద్‌ జిల్లా ఉట్నూరు డివిజన్‌ కరియలి మండలంలోని బాల్‌బాడి గ్రామం లోని మహిళలు దీక్ష వహించి తమకు అందుబాటులో వున్న కానుగ చెట్ల సాయంతో ఎలాంటీ ఖర్చు లేకుండా విద్యుత్‌ను ఉత్పత్తి చేసుకున్నారు.

కానుగచెట్లతో విద్యుత్‌ ఉత్పత్తి చేస్తున్నారని చెబితే ఎవరైనా కట్టుకథ అనుకుంచారు. కానీ ఇది కధ కాదు. అక్షరాల నిజం. 'ట్రూత్‌ ఈజ్‌ ట్టింజర్‌ దాన్‌ ఫిక్షన్‌ అని ఇంగ్రీషులో ఒక సామెత ఉంది. కల్పన కన్నా యదార్ధం విడ్డూరంగా ఉంటుందని దాని అర్ధం. ఆ సామె తను బాల్‌బాడి గ్రామంలోని గిరిజన మహిళలు నిజం చేశారు. అదెలా జరిగిందంటే...

రావ్ట్రంలోని ఎన్నో గ్రామాలు విద్యుచ్చక్తి సౌకర్యాన్ని పొందుతున్నాయి. బాల్‌బాడి గ్రామంలోని గిరిజనులు తమకు కూడా ఆ సౌకర్యం కావాలనుకున్నారు. సాయంత్రమై చీకటి వడగానే తమ ఇళ్లల్లో కూడా విద్యుద్దీపాలు వెలుగులు నింపాలనుకున్నారు. *వ్రూ గ్రామానికి కూడా కరెంటు ఇప్పించండి అంటూ అధికారులకు మొర పెట్టుకున్నారు. విద్యుత్‌ శాఖ అధికారులకు విన్నపాలు, మహాజర్లు సమర్పించారు.

“చూడండి! మీది మారుమూల ఉండే పల్లె. అక్కడికి విద్యుత్తు లైన్లు వేయాలంటే కనీసం 40 లక్షల రూపాయలు ఖర్చు అవుతుంది. ్రస్తుతం ఇది జరిగే పనికాదు? ఆంటూ చేతులెత్తేశారు అధికారులు. దాంతో తమ గ్రామానికి విద్యుత్‌ రావడం అసాధ్యం అని ఆ గ్రామంలో అంతా అనుకున్నారు.

కొనీ ఆ గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం మహిళలు మాత్రం ఊరుకోలేదు. కనిపించిన ప్రతి అధికారికి “మా ఊరికి కరెంటు వచ్చే దారి చూడండయ్యా”” అని విన్న వించుకున్నారు.

ఇలాంటి సమయంలోనే ఆదిలాబాద్‌లో పని చేస్తున్న భూసార పరిరక్షణ అధికారి బి.నాగనాధ్‌ కర్నాటకలోని సుగన్‌వల్లి, గగన్‌హల్లీ ప్రాంతాల్లో కానుగ నూనెతో విద్యుత్‌ ఉత్పత్తి చేయడాన్ని ప్రత్యక్షంగా చూసి వచ్చారు. బెంగుళూరులోని ఇండియన్‌ ఇన్‌స్టి ట్యూట్‌ ఆఫ్‌ సైన్సెస్‌ ఆధ్వర్యంలో కానుగ నూనె నుండి విద్యుత్‌ను ఉత్పత్తి చేస్తుండడం

చూసి జ సన నాగనార్‌ ఆ సమాచారాన్ని ఉట్నూరులో ; ప్రాజెక్టు అధికారికి తెలిపారు నరులోని సమీకృత గిరిజనాభివృద్ధి స ఈ వి 4 ఫది సంస్థ (ఐటి గ్రావ షయం అందరిలోనూ ఎంతో ౦లో కూడా ఆసక్తిని రేకిత్తి న! య్యుల్‌ ఉర్పత్తీ చే శక్తిని రేకెత్తించింది. ఆ పద్ధతిలోనే రు 'పు మహిళలు ముందుకు వచ్చారు. సుకుంచామని బ్యాల్‌బాడి సయ లు స్వయం సహాయక బృ వ సాయిల్‌ కన్ఫర్వేటర్‌ నాగనార్త్‌ సరో రర ఏరా నందాల మహిళ వ్రరవరో ఎట్లు జరి లను క, ఇక గాయి. ర్నాటక తీసుకువెళ్లి తగిన శిక్షణ ఇప్పించే ఆ తరువాత ఐటిడిఎ ఆధ్వర్య లో కా ఐఫా న స రృర్తమం పొడ లో భగ స0లో అమలవుతున్లు సమ(గ్ర అటవీ ప్రాంతా కానుగ నూ! ఈం రన ట్ల శక్తిగల జెనరేటర్‌ను బాల్‌ శ్రీ. మ దాల్‌ ఏర్పాటు చేశారు (, మలం రెండు లక్షల రూపా ర ల ఖర్చుతో , సే. సిన త్‌. గా న ఈజనేట. క ( స. నా సై కతోబాల్‌ (| / ర. బాడి గిరిజనులు యం యం. మ. ఎం సా లీ పండా విద్యుల్‌ ఉత్తి ల క నమటున్నడు.. శ్రీ ప. 4 కా ఫలితంగా నాగరిక త్‌ స దట్టమైన అడ ల లీ వున్న. ల [1 బాల్‌బాడి ప మ. పా భే గ్రామంలో వె న. ల స్రీ. విరజిము లుగులు స [ వ ్మెతున్న విదు, మ. శ పాలు ఇప్త న్న విద్యుద్దీ న. న 1 ఇప్పుడు గిరిజన మ స ₹ ప్రొ . మ స. ప్రాంళాలన్నింటినీ ఆక . మ ప స్తున్నాయి. ఇప్పటివ ర న. కానుగ చె స్పటివరకు (_ మ వ ట్ల గురించి న. న య వ ప మ

పెద్దగా పట్టించుకోని గిరిజనులు ఇప్పుడు వాటి కోసం అడవంతా వెదికి ఆ చెట్లను పరిర చించుకుంటున్నారు. కానుగ విత్తనాల నుండి తీసిన నూనెతో అక్కడి మహిళలు [గ్రామా నికి సరిపడినంత విద్యుత్‌ ఉత్పత్తి చేస్తున్నారు.

బాల్‌బాడిలోని స్వయం సహాయక బృందం సభ్యులు, అక్కడి మహిళలు చేస్తున్న కృషి ప్రపంచ బ్యాంక్‌ అధికారులకు కూడా స్పూర్తినిస్తోంది. ఈ కారణంగా తాము ఇప్పే రెండో విడత రుణంతో చేపట్టే అటవీ పరిరక్షణ కార్యగక్రమాల్లో కానుగ చెట్ల పెంపకానికి కూడా ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలని ప్రపంచ బ్యాంక్‌ అధికారులు నిర్ణయించారు.

“ఇలా కరెంటు తయారుచేసుకోడం మాకెంతో నచ్చింది. దీనివల్ల బిల్లులు కట్టవల సిన ఆవసరంలేదు. కరెంటు ఎప్పుడు కావాలనుకుంటే అప్పుడు జనరేటర్‌ను నడిపించే అధికారం కూడా మాకే ఉండడం సంతోషంగా ఉందొ అంటున్నారు బాల్‌బాడి స్వయం సహాయక (గ్రూపు మహిళలు.

ఏమైతేనేం? తమ గ్రామానికి విద్యుచ్చక్తి కావాలని బాల్‌బాడి గ్రామస్టులు కన్న కలలు నిజం అయ్యాయి. అడవిలో వృధాగా పోయే కానుగ గింజలను సద్వినియోగం చేసుకోవ డంతో పైసా ఖర్చు లేకుండా విద్యుదుత్పత్తిలో స్వయం సమృదథ్ధి సాధించడానికి ఉద్దేశించిన ఈ ప్రాజెక్టు విజయవంతమయింది. ఈ విజయంతో అక్కడి (గ్రామస్సులు వాటర్నొడ్‌ పథకం కింద 10,000 కానుగ మొక్కలను కూడా పెంచుతున్నారు.

(గ్రామ ప్రాంతాల్లో ఒక ఇంటికి ఏడాదిపాటు కావలసిన విద్యుత్‌ ఉత్పత్తి చేయడానికి కేవలం 10 కానుగ చెట్టు సరిపోతాయని శాస్త్రుజ్ఞులు చెబుతున్నారు. కానుగ నూనెతో సాగునీటి మోటార్లకు కావాల్సిన విద్యుత్‌ను సమకూర్చడంతోపాటు బ్రాక్షర్లను కూడా నడిపించవచ్చని ప్రయోగపూర్వకంగా రుజువు జేసినట్లు ఇండియన్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఆఫ్‌ సైన్సెస్‌ శాన్హ్రవేత్తలు పేర్కొన్నారు.

డీజిల్‌, పెట్రోల్‌లాంటి ఇంధన వనరులు భవిష్యత్తులో పూర్తిగా అడుగంటిపోత్రా యని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు. ఇటువంటి పరిస్థితిలో ప్రత్యామ్నాయ ఇంధన వన రుగా ఉపయోగపడే శక్తి కానుగ చెట్లకు ఉందని శాన్తుజ్ఞులు చెబుతున్నారు. కానుగ విత నాల నుండి నూనె తీయడం కూడా తేలికేనని వారు చెబుతున్నారు. కొన్ని సందర్బాల్లో దీన్ని శుద్ధి చేయవలసిన అవసరం కూడా ఉండదంటున్నారు.

బాల్‌బాడీ గ్రామ మహిళలు కానుగ నూనెను ఉపయోగించి చీకట్లను తరిమికొట్టిన

_- ఉదంతం మరెన్నో గ్రామాలకు స్ఫూర్తి నిస్తున్నది. ఈ స్నూర్తితోనే కొండ ప్రాంతాల్లో వున్న బాలార్సుకీ, పాచ్నాపూర్‌ తదితర గిరిజన ప్రాంతాలకు ఈ పధకాన్ని విస్తరించాలను కుంటున్నట్లు నాగనాధ్‌ చెప్పారు.

మన రాత్ర్రంలో ఇప్పటికీ కరెంటు వెలుగుకు నోచుకోని నివాస ప్రాంతాలు 15,000కు పైగా ఉన్నాయి. ఈ ప్రాంతాలకు విద్యుత్‌ లైన్లు వేయాలంటే ఎన్నో కోట్ల రూపాయలు వెచ్చించాలి. “దానికి బదులు కానుగ నూనెతో విద్యుత్‌ ఉత్పత్తి చేయవచ్చు కదా!” అని బాల్‌బాడీ మహిళలు మార్గదర్శనం చేస్తున్నారు.

న్‌

సిరులు సండీంబినీ చెరువు మనిషి జీవితం ఎలా వుండాలో, ఎలాంటి విలువలు, ఆదర్శాలు మనిషి జీవితా నికి ఒక బాన్నత్యాన్ని కలిగిస్తాయో మన సామెతలే తెలియజేస్తాయి. సామెతలంటే చక్కని పదాల పొందికతో చెప్పే నీతులు మాత్రమే కాదు. అవి తరతరాలుగా మనిషి సాధించిన అనుభవాల నుండి నిగ్గుదేలిన సత్యాలు. అలాటి సామెతలు అనేకం నీటికి సంబంధించినవి కూడా వున్నాయి. “కాపురం చేసే కళ్ళ కాళ్ళనీళ్ళ దగ్గరే తెలుస్తుంది అని ఒక సామెత. కాళ్ళు కడు కోవడానికి ఇచ్చిన నీటిని కొత్తకోడలు ఎంత పొదుపుగా, జాగ్రత్తగా వినియోగించు కుంటుందో చూసి, ఆమె సంసారాన్ని ఎంత చక్కగా నిర్వహించుకోగలదో అంచనా వేయవచ్చని పెద్దలంచారు. అలాగే “చెరువు నిండా నీరుంటే కరువుండదు అని మరో సామెత అందుకే సుమతీ శతకల రాసిన బద్దెనకవి కూడా “ఎప్పుడు ఎడతెగక పారు ఏరు వున్న ఊళ్ళోనే ఉండాలన్నాడు ఈ సంగతులు, సామెతలు మన అందరికీ తెలిసినవే. పల్లెటూరిలో వుండేవారికి ఇవి మరింత బాగా తెలుసు. అయితే ఆ సామెతల్లో వున్న అర్భాన్ని, అంతరార్జాన్ని అంద రికన్నా బాగా అర్ధం చేసుకున్నవారు తడకనపల్లె గ్రామ మహిళలు. డబ్బును మంచి నీళ్ళలా ఖర్చుచేసే వారు కొందరైతే, ఆ నీళ్ళనే జాగ్రత్తగా వినియోగించుకుంటే లక్షలు గడించవచ్చని ఆ గ్రామంలోని పొదుపులష్మి సోదరీమణులు నిరూపించారు. నిల్వ చేసిన వాననీటితో వారు సిరులు పండించారు. జయప్రదంగా “జః యజ్ఞం సాగించి వారు అద్భుతాలు సాధించారు. ఆవిధంగా తమ కుటుంబాలు ఆర్షికంగా నిలదొక్కుకునేం దుకు విజయవంతమైన కృషి చేసి మురిసిపోతున్నారు అయితే ఇది ఏ ఒక్కరో వ్యక్తిగతంగా సాధించిన విజయంకాదు. అనేకమంది నుహిళలు ఒక్కటై, చేయి చేయి కలిపి ఈ (బ్రహ్మాండమైన విజయగ్గాధకు ఊపిరిపో శారు.

ఇది కర్నూలు జిల్లా కల్లూరు మండలంలోని తడకనపల్లె (గ్రామంలోని విజయ గాధ. ఆ గ్రామంలో సుమారు 50 సంవత్సరాల క్రితం 68 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో తవ్విం చిన ఒక చెరువువుంది. కానీ చెరువు ఆలనా పాలనా పట్టించుకునేవారు కరువు కావ డంతో క్రమంగా పూడికచేరి, ఆ చెరువు స్వరూపమే మారిపోయింది ఫలితంగా అసలు

ఆక్కడ ఒక చెరువు వుందా అని అనుకునేలా తయారయింది. ఆ చెరువు పాడుబడిపోవడంతో, దానికింద సాగయ్యే 300 ఎకరాల భూమి కూడా బీడుగా మారింది. “ఆ చెరువేగాని వుంటే ఈ పొలాలు ఇట్లా బీళ్ళయ్య గతి వట్టేదా?** అని బాధపడేవాళ్ళేగానీ, ఆ చెరువును బాగుచేద్దామని నడుం కట్టినవాళ్ళు లేకపోయారు. తడకనపల్లె (గ్రామంలో 20 వరకు '“పొదుపులత్మి సంఘాలు వున్నాయి. ఈ సంఘాలలో 200 మందికిపైగా సభ్యులున్నారు. జన్మభూమి తదితర కార్యక్రమాల క్రింద (గ్రామీణ ప్రాంతాల ప్రజలు అనేకచోట్ల వారి వారి గ్రామాల్లో కనీస మౌలిక సదు పాయాలు ఏర్పాటు చేసుకుంటున్న సంగతులు వారి చెవిన పడుతూ వచ్చాయి. ఆ ఉత్తే జంతోనే పొదుపులమ్మీ మహళలందరూ కలసి ' జలయజ్ఞం? నిర్వహించాలనుకున్నారు. దానికోసం గత సంవత్సరం- అంటే 2001- ఏప్రిల్‌ నెలలో తమ (గ్రామంలోని చెరు

• వులో పూడిక తీయాలని కొంగు బిగించారు. మహిళలంతా “శ్రమైక జీవన పౌందర్యా నికి - సమానమైనది లేనేలేదని* సమైక్యంగా ముందుకు కదిలారు. దాంతో గ్రామం లోని రైతులు కూడా ఉత్సాహంతో రంగంలోకి దిగారు. దాదాపు 500 ్రాక్షర్లతో 40 వేల క్యూబిక్‌ మీటర్ల పూడిక తొలగించారు. దీనితో తడకనపల్లె చెరువు పూర్వరూప్రా న్ని పొందగలిగింది. ఆ తర్వాత కొద్దివారాలకే రెండుసార్లు భారీగా వర్షం కురిసింది. చెరువులో దండిగా వాననీరు నిండింది. “తెప్పలుగ నా చెరువు నిండిన - కప్పలు పదివేలు జేరు ళు స గదరా? 'అన్నాడు సుమతీ శతకం రాసిన శ చెరువులో చేపల పెంపకం చేపడితే లక్షల. మ. క 1. ఓ. తీ రూపాయల్లో ఆదాయం వస్తుంది అని ఉపి క్ష స త | ఎపీ గుర్తించింది. మ. ల శే త్‌, అలా అనుకున్న వెంటనే డీపిఎపి ప్రాజెక్ట్‌ లై | ఇ 1 డైరెక్టర్‌ దానకిశోర్‌ కొందరు మత్స్యకార్మికు ఖే క అతో, పొదుపు సంఘాల మహిళలతో ఒక న! శ్‌ గ. ఖ్‌ య కమిటీని ఏర్పాటుచేశారు. చేపపిల్లల కొను య బి త్త; స గోలు కోసం వదివేల రూపాయల రుణ సదు ॥ న. మ్‌ మ పాయం కూడా కల్పించారు. మత్స్యకార్మికుల సహ . స కారంతో పొదుపు సంఘాల మహిళలు ఇరవై వేల చేపపిల్లలను ప కొనుగోలు చేసి చెరువులో వదిలారు. ఒక సంవత్సర కాలంపాటువాటిని జాగ్రత్తగా పెంచారు. ఫలితంగా ఒక్కో చేవ కేజీకి పైగా బరువు పెరిగింది. న ఈ ఏడాది (2002) మే నెల నుండి పెఠిగిన చేపలను పట్టి అమ్మడం ప్రారం ర భించారు. రెండు నెలల్లోనే చేపల అమ్మకం ద్వారా లక్ష రూపాయలకు పైగా /న్‌

ఆదాయం లభించింది హోల్‌సేల్‌ వ్యాపారులను పిలిపించి నెలకోసారి పెరిగిన చేపల య న్నింటిని పట్టి విక్రయిస్తున్నారు.

“పదివేలు పెట్టుబడి పెడితే ఇప్పటిదాకా ఒక లక్ష రూపాయల దాకా ఆదాయం వచ్చింది. ఇంకో లక దాకా ఆదాయం వస్తుందనుకుంటున్నాం'' అని పొదుపు సంఘం మహిళ వెంకటమ్మ ఆనందంగా చెప్పారు.

పూడిక తీయడంతో ఈ చెరువుకు పూర్వవైభవం రావడం, పొదుపులత్మీ మహి ళలు ఆదాయం పొందడంతోనే ఈ కథ అయిపోలేదు. పూడికతీత అనంతరం చెరు

కం ల యయ నం శస టన స స. టీ టా ట్‌ నా మ. కే నూ మ లో న న కం స - ౯ శో. వ మ ప.

వులో '“తెప్పలుగ నీరు నిండటం"వల్ల గతంలో బీడుపడిన ౩00 ఎకరాల భూమి కూడా కళకళ లాడింది. ఇప్పుడా చెరువు కింద భూమిలో రైతులు తొలిసారిగా రెండు పంటలు పండించుకుంటున్నారు. ఇప్పుడారైతుల ఆనందం చెప్పనలవికాదు.

ఈ ఊరి చెరువు కిందవున్న భూమిలో జి నారాయణ అనే రైతుకు ఏడెకరాల పొలం వుంది. అందులో ఆయన మునగపంట వేశారు. చెరువు పక్కనే వున్న బావి గతంలో ఎండిపోయింది. చుక్క నీరందకపోవడంతో పంట పండేది కాదు. కానీ ఇప్పుడు ఆ పరిస్థితి పూర్తిగా మారిపోయింది.

చెరువులో కావలసినంత నీరుండటంతో బావిలో కూడా చేత్తో చేద ముంచి నీళ్ళు తోడుకునేంత పుష్కలంగా నీరు చేరింది. ఫలితంగా మునగ విస్తారంగా పండింది. డిమాండ్‌ బాగా వుండటంతో మునక్కాయలకు మార్కెట్‌లో మంచి ధర లభించింది. నారాయణ మునగపంటకు 15 వేల రూపొయలు ఖర్చు చేశారు. ఇప్పుడు ఆయన మునక్క్యాయల్ని బెంగుళూరు, అనంతపురం, కర్న్నూలు జిల్లాలకు రవాణా చేసి అమ్ము తున్నారు.

దీనివల్ల ఆయనకు ఇంతవరకూ ఒక లక్షా పదివేల రూపాయలు వరకు లాభం వచ్చింది. మరోసారి మునక్కాయలు కోస్తే 80 వేల రూపాయల వరకు ఆదాయం వస్తుందని నారాయణ ఆనందంగా చెప్పారు.

“ ఈసా8 చెరువు పూడికతీత పనులకు నేను కూడా కొంత డబ్బు ఖర్చు ప్పెడ్వ తానూ” అని నారాయణ చెప్పారు.

ఈ చెరువు పరిధిలోని పెద్దటేకూరు, వామసముద్రం, ఓబులాపురం తండా తడ కనపల్లై గ్రామాల పరిధిలోవున్న 200 బోర్లు గతంలో ఎండిపోయాయి. ఇప్పుడు ఆ బోర్లన్నీ మళ్ళీ పనిచేస్తున్నాయి.

మొదటిసారిగా 800 ఎకరాల్లో రెండో పంట కూడా వేశారు. ఈ ప్రాంతంలో భూగర్భ జలాల మట్టం కూడా ఒక్కసారిగా పెరగడంతో రెండో పంటగా వేరుస్వె గ్య వరి, చీనీ పంటలను వేసిన వైతులు ఆనందంగా వున్నారు. ఈసారి మళ్ళీ జలయజ్ఞం సాగిస్తామని వారంతా ముక్తకంరంతో చెబుతున్నారు.

““జలధరముల పొదుగుపీండీ

జలరాసుల జతలుగూర్తి

అదుపులేక పరుగులెత్తు

నదులకు ముగుదాళ్ళు వేసి

సృష్టికి ప్రతి సృష్టి జేయు

సృజనశీలి మానవుడే!?=

ఖః

ళా త్తు నషి. శకి! వళ కేం లేం ళ్‌ శశీ స క , గ్త్‌ ళ్గొ ఫ్లై టె టీ శి చ పేర చస చిలక నం. కె న రై న న... ళ లల చల శశ్చి ణ్‌ళ్తి న చతల శే స హాల పెన్‌ పటన త్ర స న. మ. ఏ న న య య. సే న స న స. ల న వ సు న వ స టట మ న న ర సమ? ప. ల ప మ. న ననన సు న ననన . ల న మ న మ య చ స... స. మ న ప వ నం నన. యు సవమ! ప ప. ర స ప ప న్‌ ల నస. ప న న టు మ టా న మ ప న మ ప న త వ . న త మ స గా నప న. న న న న న. స. మ ప ము. సం న్స న తు లయ న. సన న్‌ మ. స మ న! న క న న ప భి న ర న ల న్‌ న ర స న్‌. ల. స సం ఇ టం స సం మ. ర న న! వ . న న. | న ప మ ల. న ప. ను. వన స న మట వ ప యం నా. ప. ప. అ... ప యన న న ప స ప ల గ్ర చ | | స్రీళకి నర కంత యానా నా వరా చనా నాన మో ాాాాాాాానాా 631 ౫

ణి ఫ్లో కాం శీ ప స త్త సలి కలం లంజే రోషం 9 9 ల కిం పదలే లొ ఖో జె ర్ట క శతి చ్తి కం ళల న ద్ద క్త ర షస 1 త్‌ చన స్‌ న న నిగా ంపి షం సం రల చ ళం సల్లే శా శ్రి డిం ఇళళి స పక్‌ పటి న లేళ్ల సళ సి చాత శై సస క న వ టం నా లా రర ననన న లు న! న . న్‌. స. నో మ. న న. వ. ను న. న న వ. ప న ప. ప న ల వ న తు చ త... ప సు... ర న మం మం. మ న మ | స. వ. . య మ శే వ స టు లా న న వ ు ప ల న చ వ. నం న ల. న ప. మ. న వ . సం పల వ టల పన ల సలు ? న ప ప వ ప. . నై ప య టి మము న ట్‌ త యయ ల టీ ప

వ ల సా న... షం లు. ॥ గి రః స మ | భి చ మ య స శక్యం స ప య ను. ల ఛి స టా. వ. ళా టు. స న. న చ న న సప శి న ల రి మ ల మ. సంస న న త గ య న త న న యల న మజ న, శత టే ప ల సాం ల్‌ న న ప వా మా పై స స. యి పు సమన. న నీ / మ గి న్‌ య స్య న ర్‌ చ స్వ పటన న న న న. అ య ర న ర క త. న. డ్డి సీ న్నే గ్ర . పం. సన న త జ్జ శే న ॥ న. నట ల . పన న న ర న్య స్ట్‌ ల చ న త చ న! జ్జ సీ ళ్టి సో యూ వ | ౩12 టి ఉ|ప్టుళ్లు 4 లే ల 2 న స ఖర గ వ... హ్‌ మం నై న న టమ స! ర ప! భల సల త కం ప స. స! ట్‌ | స్రీశకి | తునుక మనటతూననముువముననన మనము నుమ పా

య న య?! న లు. వశే పనే పా మం న చ ల ఖీ యా టి య నల య్‌. ల సై స స ల. క్త . టం త్రీ ఫ్లై స త టం హా ౧1 య టి స. ర్ష్‌ల్లై మ య మ 9౩౪%? యయ ల న. న మా న శ వ] ౮] .... ల స 1 దినుసు యం మ స త 65౧ స్ల సం న ల న న స రు. అ స ౧. ౨౨౩ లీ గ్‌ త న ణా ర్‌ ల మ యయ న ఒఎ|కచ్చి త న ర నం ల య. శ లైట్ల వి టన న తం. [టం టు... ల్లో తై న స యిం సత్త న. ప! న మ. య లం న ప్ర నను యం. ప యం తు ఖే ఏ య మట య త మ . న ం క న్‌ ఖీ [మ న ల ల! (గ ల న స్స్‌] స లు మ రే స పు న్‌్‌ ప థ్‌ స గ్‌. వ... ర న న. సన, సై! ! య. నాం. ఠి 1 తం స్తే

జీవన నెోరభ౦

'స్వల్పష్థాయి రుణాలు ఇవ్వడం చాలా తలనొప్పి వ్యవహారమని, రుణాలు తీసు కున్నవారు తిరిగి సక్రమంగా చెల్లించరనీ, రికవరీ చేయలేక ఎన్నో ఇబ్బందులకు గురి కావలసి వస్తుందన్మీ అసలు ఇలాంటి రుణాల మంజూరీ వసూళ్ళకు సంబంధించిన జమా ఖర్చులు నిర్వహించడమే ఒక పెద్ద సమస్య అనీ చాలామంది బ్యాంకు ఉద్యోగులు విసుగు ప్రదర్శిస్తుంబారు. కానీ సూక్మస్థాయి ఆర్థిక ప్రణాళిక అమలు ప్రారంభించిన తర్వాత వివరాలన్నీ పరిశీలొస్తే చిన్నస్థాయి రుణాల చెల్లింపుల గురించి ఉన్న అభిప్రా యాల్లో అధికభాగం అపోహలే అని అర్ధం అవుతుంది.

“ఎంతో కొంత ఏదో ఒకవిధంగా ప్రభుత్వం నుంచి రుణం తెచ్చుకుంటే చాలు, కొన్నాళ్ళు హాయిగా గడపవచ్చు. అడిగేవాడెవడూ ఉండడు” అనుకునే వాళ్ళు చాలా మందే వున్నారు. వివిధ పధకాల కింద (ప్రభుత్వం నుండి స్వయం ఉపాధి నిమిత్తం రుణాలందుకున్నవారు వాటిని దుర్వినియోగం చేసిన ఉదంతాల గురించి చాలామంది వినేవుంటారు. కానీ డ్వాక్రా గ్రూపుల మహిళల్లో అత్యధికులు అందుకు భిన్నంగా సకా లంలో రుణాలు చెల్లించి మంచి పేరు తెచ్చుకున్నారు. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో డ్వాక్రా గ్రూపులు సాధిస్తున్న విజయాలకు ఇది కూడా ఒక ప్రధాన కారణం. అవిధంగా తీసు కున్న రుణాన్ని నిర్హీత వ్యవధికన్నా తక్కువ కాలంలో చెల్లించి ఆదర్శప్రాయంగా నిలిచిన మహిళ శ్రీమతి వాసంతి. ఈకారణంగానే హైదరాబాద్‌లో జరిగిన చిన్నతరవా పరిశ్ర మల దినోత్సవంలో శ్రీమతి వాసంతికి ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబునాయుడు నగదు బహుమతిని, ప్రశంసా పత్రాన్ని అందజేశారు.

రాష్ట్రంలోని అనేకమంది మహిళా పారిశ్రామికవేత్తల సమక్షంలో, అనేకమంది ఉన్నతాధికారుల సమక్షంలో ముఖ్యమంత్రి చేతులమీదుగా పురస్కారం అందుకోవడం వాసంతి జీవితంలో మరపురాని సంఘటన, ఆమెకంత గౌరవం లభించడం వెనుక కొన్ని సంవత్సరాల కరోర పరిశ్రమ, అంకితభావంతో చేసిన కృషి వున్నాయి.

వాసంతిది విజయనగరం. ఆమెకు వివాహమైంది. ఇంటి దగ్గర ఖాళీగా కూర్చోవ డంకంబే ఏదైనా చేస్తే బాగుంటుందనే అభిప్రాయం ఆమెలో క్రమంగా బలపడింది. అప్పటినుండి కొంత డబ్బు పొదుపు చేస్తూ పీఎంఆర్‌వై రుణం కోసం దరఖాస్తు చేసిం దామె.

వాసంతి మేనమామకు బరంపురంలో కర్పూరం బిళ్ళలు తయారు చేసే యూనిట్‌ వుంది. ఆ వ్యాపారంలో ఆయన మంచి లాభాలు తీస్తున్నారనే సంగతి కూడా ఆమెకు తెలుసు. పైగా మేనమామ ఇంటికి వెళ్ళినప్పుడల్లా కర్పూరం బిళ్ళల తయారీ గురించి అన్ని వివరాలూ ఆమెకు అవగతం అయ్యాయి. ఇప్పుడు కూడా మేనమామ ్రోత్సా హంతో ప్రథానమంత్రి రోజ్‌గార్‌ యోజన కింద కర్పూరం బిళ్ళలు తయారు చేసే

యూనిట్‌ కోసం రుణ సహాయం చేయవలసిందిగా దరఖొస్తు చేసుకుంది చివరికి పిఎంఆర్సవై కింద వాసంతికి యాభైవేల రూపాయల రుణం లభించింది. తన వాచాగా ఆమె మరో పదివేల రూపాయలు జతచేశారు. దాంతో ఆమె సొంతంగా కర్పూరం బిళ్ళల తయారి యూనిట్‌ స్ట్థాపించుకోగలిగారు. హైదరాబాద్‌, విజయవా డల నుండి కర్పూరం గడ్డలు తెప్పించుకుని వాటితో కర్పూరం బిళ్ళలు, చక్కీలు తయారుచేయడం ప్రారంభించారు. అయితే తగినంత ఉత్పత్తి చేయడం కోసం ఆమె ఈ యూనిట్‌లో మరో ముగ్గురికి పని కల్పించారు. మూడు సంవత్సరాలుగా ఈ చిన్నతరహా పరిశ్రమ ద్వారా తాను ఉపాధి పొందుతూూజోరో ముగ్గురికి ఉపాధి కల్పించడం ఆమెకు తృప్తిని కలిగించింది. కానీ తమకు ఆసరా ఇస్తున్న యూనిట్‌ కోసం తెచ్చిన రుణం గురించి వాసంతి ఏనాడూ మరచిపోలేదు. విప్పటికప్పుడు రుణం చెల్లించడానికి కొంత మొత్తం వెనకేసూ వాయిదాల (ప్రకారం జమ కడుతూ వచ్చారు. ఇంకా ఆరు నెలల వ్యవధి వుండగానే రుణం తాలూకు ఆఖరి వాయిదాని కూడా ఆమె వెల్లించేశారు. వాసంతి “ఉత్తమ మహిళా కౌత్సాహిక పారిశ్రామికవేత్త గా ఎంపిక కావడానికి దోహదం చేసిన నేపధ్యం ఇద్‌. - ఇప్పటి వరకు వాసంతి (్హతి యేటా సగటున అయిదు టన్నుల కర్పూరం బిళ్ళలు మార్కెట్‌ చేయగలుగుతున్నారు. మార్కెటింగ్‌లో వాసంతి భర్త సూర్యప్రకాశ్‌ సహక్ర్ర్ర స్తుండటంతో, ఆమె ఉత్పత్తి మీదే దృష్టి కేంద్రీకరించగలుగుతున్నారు ఆమె నిర్వహి స్తున్న యూనిట్‌కు వినాయకచవితి నుండి కార్తీక పౌర్ణమి వరకు పని ఎక్కువగా " ఉంటుంది. ల మ భి ిన్నేతరవా క. సాన తిః పన్నులో కొం్య్ర దల. శస ళో... మరింత ప్రోత్సాహక క క [ గ స య శ గ్‌ ల్‌ రంగా వుంటుంది గగ న అంటున్నారు వంట న ల్‌ న్‌ా (శ్రీమతి వాసంతి. యతి 4/4.

న టన న | వ వ వ. | న. స" ల. . ప న త న్న... య్‌ . ఓ. ము మ. గ్గ ఫ్‌ 002 వ ర త 1 సళ వర నం నుట [ట్‌ పై వ న మ జ స్తీ ల | సె ల మ టి 1 ఠో ప మ ర సట ల స | యు. న్‌్‌ ల ని న ( ఠం . స్‌ యం న ల. న వ్‌ మమ న స యయ 19 టట న. ్న యో న. ం] నా ట్‌ టి | ప. నో . న సం టీ న ర సి |. క షయ 1 (ళా టంట సట 119 ప ప మ లీ స. 1 4 ళల న్‌ . సస న - స గ టమ న మ థి రయ మ సీ జ శ | మళ మ మం స 1: , ళ్‌ ర టక మ... | [9 జ 4 పనన న ను | త ఆట 1 ఖీ ర (త మన టా ] టం యు నమ చ ఎల తయా గతే 0) సన హం /) న. సేతు సా . న. ప | తె త్‌ న. న.

షి అనని 295౯-తమే హూద్దుూ ఆడిటోరియంలో కూర్చున్న అందరూ ఎంతో ఆసక్తిగా వేదిక వైపు చూస్తు న్నారు. భారతదేశంలోని ఆంధ్రప్రదేశ్‌ రాష్ట్రానికి చెందిన కర్నూలు జిల్లాలోని ఒక చిన్న గ్రామానికి చెందిన ఒక సాధారణ మహిళ ఐక్యరాజ్య సమితికి చెందిన ఒక సంస్థ నుండి అవార్డు స్వీకరించబోతోంది. ఒక విన్న పల్లెటూరికి చెందిన మహిళ అమెరికాలోని న్యూయార్క్‌ నగరానికివచ్చి ఐరాస సంస్థ నుండి ప్రతిష్టాత్మకమైన అవార్డు అందుకో వడం సామాన్యమైన విషయం కాదు. అందుకే వాళ్ళందరూ ఆమెను చూడాలని ఆస క్రిగా కూర్చున్నారు. కేవలం వాళ్ళు మాత్రమే కాదు, మన రాన్ట్రంలోని లక్షలాదిమంది ప్రజానీకం ఐక్య రాజ్యసమితి అభివృద్ది కార్యక్రవుం (యునైటెడ్‌ నేషన్స్‌ డెవలప్‌మెంట్‌ ప్రోగ్రామ్‌-యుఎన్‌డిపి) కింద దా8ద్ర్య నిర్మూలన కోసం కృషి చేసినవారికి ఇప్ప “రేస్‌ ఎగైన్‌స్ట్‌ పావర్రీ అవార్డును స్వీకరిస్తున్న ఆమెను టెలివిజన్‌ తెరలమీద ఎంతో అసక్షిగా చూశారు. ఒక సాధారణ తెలుగు మహిళ న్యూయార్క్‌ నగరంలో అలా అవార్డు అందు కోవడం చూసి రొన్చ ఫప్రజూనీకం గర్వించారు. అమె పేరే ఫాతిమా బీ. వెనుకబడిన కర్నూలు జిల్లాలోని కాల్వ (గ్రామంలో నివసించే ఒక సాధారణవై న ఇల్లాలు ఫొతిమాబీ. ఎవరో ఒకరు తోడు లేకుండా ఆమె ఎన్నడూ ఇల్లు దాటి అడుసు బైట పెట్టలేదు. ఎన్నడూ కర్నూలు తప్ప మరో పెద్ద పట్టణాన్ని చూడలేదు, కర్నూలుకు వెళ్లినప్పుడు కూడా ఆ పట్టణాన్ని ఆమె పరదా చాటు నుండి మాత్రమ్ర చూడగలిగింది. ఇల్టు భర్త, పిల్లలు తప్పు ఫాతినూబీకి మరో ్రపంచంలేదు. ఆమెకు ముగ్గురు పిల్లలు. సాంప్రదాయకమైన ముఫ్లిం కుటుంబంలో పుట్టి పెరిగి గృహిణిగా స్థిరపడిన ఫాతిమాబీ తన జీవితంలో ఎన్నడూ (ప్రజా జీవితంలో ముఖ్యపాత్ర వహించాల్సి వసుం దని ఊహించలేదు. కానీ అనుకోని పరిస్థితుల్లో ఆమెను సర్బంచ్‌ పదవి వరించింది. 1995లో భర్త, బంధువుల స్రోత్సాహంతో ఆమె పంచాయితీ ఎన్నికల్లో పోటీ చేశారు. ఆ సర్పంచ్‌ స్థానాన్ని ప్రభుత్వం మహిళలకు రిజర్వు చేసింది. ఎన్నికల్లో ఫాతిమాబీకి 240 వోట్ల మెజూరిటీ లభించింది సర్బంత్‌గా ఎన్నికైనప్పటికీ ఆమె జీవితంలో పెద్దగా మార్చేమీ రాలేదు. ఎప్పటిలానే ఇంటిని చక్కబెట్టే పనులు కొనసాగాయి. కానీ అనుకోని విధంగా హైదరాబాద్‌లో మూడురోజులపాటు జరిగిన సర్పంచ్‌ల సభకు హాజరు కావాల్సిందిగా ఫొతిమాకు ఆహ్వానం అందింది. ఐరాస అభివృద్ధి కార్యక్రమం (యుఎన్‌డిప) ఆ సభను ఏర్పాటు

చేసింది. యుఎన్‌డిపి ప్రాజెక్ట్‌ ఆఫీసర్‌ విజయభారతి “సర్బంచ్‌ల సభకు నువ్వు తప్పకుండా రావాలి అంటూ ఫాతిమాను ఎంతగానో ప్రోత్సహించారు. ““మావారు వెంట వస్తేనే హైదరాబాద్‌ వెళ్తాను” అని ఫాతిమాబీ స్పష్టం చేశారు. స్పైదరాబాద్‌ వెళ్లి సర్పంచ్‌ల సభలో పాల్గొనడం ఫాతిమాకు మంచి అనుభవం అని పించింది. ఎన్నో విషయాల గురించి తెలుసుకునే అవకాశం లభించింది. సమావేశం జరి గిన మొదటి రెండురోజులు ఫాతిమా నోరు విప్పలేదు. జరుగుతున్నవన్నీ అమె మౌనంగా గమనించారు. త సో టరీ చిత్రాన్ని ప్రదర్శించారు. అదిక మ గ్రామ సర్పం్‌ గురించి నిర్మించిన ర ఆ డాక్యుమెంటరీ చూసిన తరు శీ నం వాత ఫాతిమాబీ మనసులో 1 స టీ న సీ: ఏదో మెరుపు మెరిసినట్లు క స యింది. స! నశాషహ్‌ యింది. ఎవరూ ఎలాంటి ప్రయత్నం స. గ్‌ 1. స వచ్చింది. స్త్రీల పక్షాన ఆమెతన స్వా (న వాణి వినిపించింది. అప్పటివరకూ (షై (| ఎన్నడూ మాట్లాడని ఆ మహిళ మగ [స ు. యం వాళ్ళు తమను నోరెత్తకుండా చేశారని ఆరోపించింది. ఫాతిమాలో్లో త్రీ! 4 వచ్చిన ఈ మార్ముల్తరే య యాత అసు గట / య

గురించి యుఎన్‌డిపి ప్రాజెక్టు ఆఫీసర్‌ విజయభారతి వివరించారు. హైదరాబాద్‌లో సర్పంచ్‌ల సభ నుండి వచ్చసరికి ఫాతిమాలో ఎంతో మార్పు వచ్చింది. సర్పంచ్‌గా తనను ఎన్నుకున్న గ్రామ (ప్రజల కోసం, మహిళల కోసం ఏదో ఒకటి చేయాలని ఫాతిమాబీ గట్టి నిర్ణయం తీసుకున్నారు. ఆ నిర్ణయానికి వచ్చిన తరు వాత ఆమె ఇంక వెనుదిరిగి చూడలేదు. ముందుగా (గ్రామంలో చేసిన, చేయవలసిన పనులకు సంబంధించిన రికార్డులన్నిటినీ ఫాతిమాబీ పరిశీలించారు. ఆతరువాత ఫాతిమాబీ తీసుకున్న చర్యలవల్ల సిమెంట్‌ రోడ్డు నిర్మాణం జరిగింది. వా'3ర్‌ ట్యాంక్‌ నిర్మాణం జరిగింది. వీటితోపాటు నూతన పారశాల భవనం, చెకొడ్యా మ్‌ల ౨ర్మాణం కూడా పూర్తయింది. కొత్త పైప్‌లైన్లువర్పాటు కూడా పూర్తయింది. ఈ పనులన్నీ పంచాయితీ నిధులతోనే జరిగాయి. ఆఅ తరువాత కాల్వ (గ్రామంలో అంతకుముందు ఎవరూ ఊహించని కొన్ని ఘట నలు చోటు చేసుకున్నోయి. అప్పటివరకూ (గ్రామంలోని చెరువుద్వారా లభించే చేపల ఉత్పత్తిని కొద్దిపాటి మొబ్హ్రానికి ఎవరో సొంతం చేసుకునేవారు. ఆ చెరువులోని చేపల ద్వారా చాలా ఆదాయం వస్తుందని ఫాతిమాబీకి తెలుసు. పంచాయితీ మరిన్ని నిర్మాణ కార్యక్రమాలు చేపచ్చాలం నిధులు పెంచుకోవడం అవసరం. అందుకని చెరువుల్రోన్స చేపల ఉత్పత్తిని వటం ఫాతిమా నిర్ణయం తీసుకున్నారు. ఫాతిమా తీస్పుక, న్న నిర్ణయం అమోమద్దతుదారులకు కూడా ఆశ్చర్యం కలిగించింది. చెరువులో చేపల శ్వ త్ప త్తిని వేలం వేయడానికి వీల్లేదని ఎన్నో రకాల ఒత్తిళ్ళు వచ్చాయి. కానీ ఫాతిమాబీ ఆ త్రి ళృను లెక్కచేయలేదు. సై చివరికి ఫాతిమా నిర్ణయించిన ప్రకారం చేపల చెరువు వేలంపాట జరిగింద్ర. ఆ వేలంపాట ద్వారా పంచాయితీకి ఒక లక్ష రూపాయల, ఆదాయం వచ్చింది. ఆ వచ్చిన డబ్బు మొత్తం గ్రామాభివృద్ధి కార్యక్రమాలకు ఉపయోగపడింది. ఆవిధంగా కాల్వ [గ్రామం ఇతర (గ్రామాలకు ఒక నూతన ఉత్తేజాన్ని ఇచ్చీంది. ఒక్ర కొత్త ఒరవడిని చూపించింది. ప్రత్యేకించి మహిళా సాధికారతకు అర్ధం ఏమిచో చూపిం చింది. నిజానికి ఐరాస అభివృద్ధి కార్యక్రమం (యుఎన్‌డిప) వారిని అభివృద్ధి పధంలో నడిపించింది. దానివల్ల మహిళలు సమీకృతమయ్యారు. అరికంగా ఒకరికొకరు చేదో డువాదోడుగా నిలబడ్డారు. అంతేకాక వాళ్ళు అక్షరాస్యత కార్యక్రమంలో ముందడుగు వేశారు. నిరాధారంగా వున్న మహిళలకు పునరావాసాన్ని కల్పించేందుకు చర్యలు తీసు కున్నారు. చిన్న వయసులోనే షిల్లలకు పెళ్లిళ్ళు చేయడంవల్ల కలిగే నష్టాలను అర్ధం చేసు కున్నారు. అలాంటివి జరగకుండా చర్యలు తీసుకున్నారు. బాల కార్మికుల వ్యవస్థకు వ్యతిరేకంగా ప్రచారం చేశారు. నిజానికి ఇందులో ఏవీ గొప్పు పనులు అనిపించకపోవచ్చు. కానీ కాల్వ' గ్రామంలో

అత్యధిక శాతం మహిళలు నిరక్షరాస్యులనీ, అక్కడ ఆడపిల్లలకు పెళ్లిళ్లు జరిగే సగటు వయసు 12 సంవత్సరాలు మాత్రమేనని తెలుసుకుంటే వారు చేసిన కృషి ఎంత గొప్పదో అర్ధం అవుతుంది. ఇప్పుడా గ్రామంలో అలాంటి పరిస్థితులు లేవంటే వారు సాధించిన ప్రగతి ఎలాంటిదో తెలుస్తుంది.

యుఎన్‌డిపీ దాఠిద్య నిర్మూలన ప్రాజెక్టు పరిధిలో అప్పుడు మన రాన్ట్రంలోని అనంతపురం, కర్నూలు, మహబూబ్‌నగర్‌ జిల్లాల్లో 700 (గ్రామాలున్నాయి. అందులో కాల్వ (గ్రామం కూడా ఒకటి. ఇప్పుడు పేదరికం పారదోలేందుకు దాదాపు రాష్త్రమం తటా ఈ కార్యక్రమం అమలవుతోంది.

“మహిళల్లో బ్రహ్మాండమైన శక్తి సామర్థ్యాలున్నాయనే మా నమ్మకాన్ని కాల్వ గ్రామం సాధించిన అభివృద్ది మరింత బలోపేతం అయ్యేలా చేసిందొ* అని అప్పటి యుఎన్‌డిప్తీ నేషనల్‌ ప్రాజెక్టు కోఅర్షినేటర్‌, ప్రస్తుతం “వెలుగు సారధి శ్రీ, కొప్పుల రాజు, ఐఎఎస్‌ అన్నారు.

కర్నూలు జిల్లాలోని ఓర్వకల్‌ మండలంలో 1995లో ప్రారంభమైన యుఎన్‌డిపి కార్యక్రమంతో నిజంగా ఒక మౌన విప్లవం ప్రారంభమయింది. దారిద్ర్య నిర్మూలనం అనే ప్రధానమైన లక్ష్యంతో ఈ స్రొజెక్టు ప్రారంభమైనప్పటి నుండి ప్రాజెక్టు ఆఫీసర్‌ విజయభారతి గ్రామ ప్రజలందరికీ “అమ్మి గా మారిపోయారు.

“ఆమె కొన్ని సంవత్సరాలక్రితం మా కోసం ప్రత్యకమైన దేవత. ఆమె మా జీవితా అనే మార్చేసింది” అంటూ జుబేదాబీ అనే గ్రామీణ మహిళ చేతులు జోడించి మరీ చెప్పారు. నాలుగు గోడల మధ్య పరదాల వెనుక జీవించే ముస్టిం మహిళల్లో చైతన్యం కలిగించడానికి ప్రాజెక్టు ఆఫీసర్‌ విజయభారతి చేసిన నిరంతర కృషిని అక్కడి ప్రజలు ఇవ్టుటేకీ గుర్తు చేసుకుంటూనే వుంచారు.

యుఎన్‌డిపి ప్రధాన లక్ష్యం మహిళల్లో పొదుపును ప్రోత్సహించి స్వయం సహో యక బృందాలను (361 1910 6/0609-5%56) ఏర్పాటు చేయడం. దీనికోసం 25మంది మహిళలతో ఒక్కొక్క [గ్రూపును ఏర్పాటు చేశారు. ఇందులో సభ్యులైన మహిళలు వారి స్వల్ప ఆదాయం నుండే రోజుకు ఒక రూపాయి చొప్పున పొదువు చేసే వారు. ఆ విధంగా ఒక్కొక్క [గ్రూపు దగ్గర నెలకు 750 రూపాయలు పొదుపయ్యేది. (గ్రూపులోని మహిళల్లో ఎవరికి అవసరం వచ్చినా పొదుపు మొత్తంలోని డబ్బులోనుంటి, అప్సు తీసుకోవచ్చు. అయితే నూటికి రెండురూపాయల స్వల్ప వీడ్డీ చెల్లించాలి. ఈ స్వయం సహాయక బృందంలోని మహిళల ఆక్టిక అవసరాలను వారి పొదుపు మొత్తాలే తీర్చడంవల్ల వారు గ్రామాల్లోని వడ్డీ వ్యాపారుల బారిన పడే అవసరం లేకుండా పోయింది. అధిక వడ్డీల బాధ తీరిపోయింది. తమ పొలంలో పెసర వేయడానికి ఆ విధంగా తాలిసారి అప్పు తీసుకున్న మహిళ జాబేదాబీ.

ఈవిధమైన సదుపాయం ఏర్పడడంతో అక్కడి మహిళల జీవితాలు మారిపో యాయి. స్వయం సహాయక బృందాలు వారానికి ఒకసారి సమావేశం కావడం నియ మంగా పెట్టుకున్నాయి.

ఇలా సమావేశమై చర్చించుకోవడం, అందరికీ వారి అభిప్రాయాలు చెప్పే అవ కాశం ఉండడం వారికొక కొత్త అనుభవం. కానీ మొదట్లో ఈ మహిళలు కొందరు ఎన్నో ఇబ్బందులు ఎదుర్కోవాల్సి వచ్చింది.

“స్వయం సహాయక బృందంలో చేరతాం' అని చెప్పినందుకు భర్త చేతిలో తన్నులు తిన్నవాళ్ళు కూడా ఉన్నారు. కొంతమంది మగవాళ్ళయితే వారి భార్యల్లీ ఇళ్లల్లో పెట్టి తాళం కూడా వేశారు. కానీ ఆ మహిళలు చూస్తూ ఊరుకోలేదు. తమ జీవితాలు, తమ షిల్లల జీవితాలు బాగు చేసుకునే అవకాశాలను వదులుకోవడానికి వారు అంగీకదంచ లేదు.

“మేం పొదుపు చేయడం కోసం మగవాళ్ళకి తెలియకుండా డబ్బులు దాచి పెట్టేసే వాళ్ళం. ఎవరైనా ఒక ఇల్లాలు వేధింపులకు గురి అవుతుందని తెలిస్తే మేం అందరం ఆమెకు మద్దతుగా నిలబడేవాళ్ళం* అని ఒక సభ్యురాలు అప్పుటి అనుభవాలు గుర్తు చేసుకున్నారు.

కానీ త్వరలోనే ఈ ఇబ్బందికర పరిస్థితులు మారిపోయాయి. ఇప్పుడు సమావ్రైశ్రా నికి వెళ్ళడానికి స్త్రీలు ఎప్పుడైనా బద్ధకిస్తే ఇంట్లో మగవాళ్ళే ఆ విషయం గుర్తు చేస మి పంపిస్తున్నారు.

ఇప్పుడు ఈ మండలంలో 230 స్వయం సహాయక బృందాలలో 3,500 మంద్ర సభ్యులున్నారు. వారు 27 పంచాయతీలకు చెందినవారు. ఈ బృందాల ద్వారా ప్రయో జనం పొందుతున్నవారిలో నూటికి యాభైమంది షెడ్యూలు కులాలకు చెందినవారు ఈ (గ్రూపులన్నీ ఉపయోగకరమైన రీతిలో పని చేస్తుండడంతో నిదానంగా ఇవి గ్రామా భివృద్రి సంస్థలుగా “గ్రామ ఐక్య సంఘరి గా రూపొందాయి.

ఇందులో కూడా ఫాతిమాబీ నేతృత్వంలోని కాల్వ (గ్రామమే అందరికీ ఆదర్శం చూపించింది. ఓర్వకల్‌ మండలంలో మొట్టమొదటి గ్రామాభివృద్దీ సంఘం కోల్వ (గ్రామంలోనే ఏర్పడింది. దీనికి వారు 'పొద్దు అని పేరు పెట్టుకున్నారు. పేరుక్సు తగ్‌ ట్లుగానే పొద్దు కాల్వ గ్రామానికి ఒక నవోదయం అయింది. స్వయం సహాయక బృందాలు వారానికి ఒకసాఠి సమావేశం అయితే గ్రామ సంఘం నెలకు రెండుసార్లు సమావేశం అయ్యేది.

గ్రామ సంఘంలో అన్ని నిర్ణయాలు 'ప్రజాస్వామికంగానే జరిగేవి. రుణాలు ఇవ్వ డానికి సంబంధించి సంఘంలోనే చర్చించి రుణాలు పంపిణీ చేయడం ఒక ఆనవాయి తీగా మారింది.

యుఎన్‌డిపీ వీటికి అవసరమైన మూల పెట్టుబడిని సమకూర్చింది. చిన్న వయసు లోనే వైధవ్యం పొందినవారికి జీవనజ్యోతి పధకం కింద ఇల్టు కట్టించి ఇవ్వాలని ఈ మహిళలు తీసుకున్న నిర్ణయం, దాని అమలుకు వారు చేసిన కృషి అందరి ప్రశంసలు పొందింది కాల్వ (గ్రామంలో మహిళలు ఎక్కువ భాగం పొలాల్లో పని చేసుకునేవాళ్లు. ఇంటి దగ్గర పిల్లల ఆలనా పాలనా చూసుకునేవారు లేక ఎంతో ఇబ్బంది పడవలసి వ్ప్ప్చీది. వాళ్ళు పనికి వెళ్లి తిరిగి వచ్చేసరికి ప్రభుత్వం నిర్వహించే అంగన్‌వాడి మూతపడు తుంది, ఫాతిమాబీకి ఈ సమస్య గురించి తెలుసు. దిన్ని పరిష్కరించడం కోసం సాంతంగా ఒక శిశు సంరక్షణాలయాన్ని ప్రారంభించాలని ఆమె అనుకున్నారు. “పొద్దు సమావేశంలో మహిళలంతా చర్చించి ఇందుకు అనుకూలంగా నిర్ణయించారు. అంగన్‌ వాడి సహాయకురాలికి ప్రభుత్వం ఇచ్చే రెండువందల రూపాయలు కాక 400 రూపా యలు ఇవ్వాలని మహిళా బృందం నిర్ణయించింది. తర్వాత కాల్వ గ్రామ (స్త్రీలకు మరో సమస్య ఎదురైంది. కొంతమంది షేల్లలు కైచ్‌లో ఉండవలసినంత చిన్నపిల్లలు కాదు. అలాగని వనిపాటలు చేయగలిగినంత పెద్ద వయసు వాళ్ళుకాదు. దీనికోసం వారు “బాలికా సంఘాలు ఏర్పాటు చేశారు. ఇక్కడ వారికి కసౌొటీ అనే ఒక తరహా ఎంబ్రాయిడరీ పనితోసవా ఇంక అనేక పనులు నేర్పిస్తారు. ' ఇలా ఫాతిమాబీ, ఆమె సహచర మహిళలు సమిష్టి కృషితో కాల్వ గ్రామం రూపు శెఖల్నే మార్చేశారు. ఇప్పుడక్కడి మహిళలు వారి కుమార్తెలకు 18 సంవత్సరాలు దాటాక మాత్రమే వివాహం చేయాలని దృఢంగా నిశ్చయించుకున్నారు. అనేకమంది (స్త్రీలు తమ కుమా రుల పెళ్ళికి కట్నం తీసుకోటోమని (ప్రతిజ్ఞ చేశారు సంకల్ప బలం వుంటే మహిళలు ఎంత ప్రగతి సాధించవచ్చో కాల్వ [గ్రామ మహి ళలు నిరూపించారు. అందుకే వారిని ఆ బాటలో నడిపించడానికి కృషి చేసిన ఫాతిమా బీకి అంతర్జాతీయ స్థాయిలో ఐరాస నుండి గుర్తింపు లభించింది. కాల్వ (గ్రామం సాధించిన విజయం ఒక్క ఫాతిమాబీ జీవితంలోనే కాదు, ఆ గ్రామంలోని మహిళందరి జీవితంలోనూ గొప్ప ముందడుగు. అందుకే ఆత్మ విశ్వా సంతో “మహిళల విజయానికి ఆకాశమే హద్దు" అని నినదిద్దాం! ప్రస్తుతం ఫాతిమాబీ సర్బంచ్‌ కాకపోయినా ఆమె వేసిన పునాదులపై “కాల్వ అభివృద్ధి దిశగా సాగుతూనే వుంది. 0

అతి జి అధివృర్ధిపథ౦లో చినపా౦డ్రాక గ్రామప౦బాయతీ ఉ కృత్తివెన్ను మండలం, కృష్ణాజిల్లా మా. వం కాగిత వెంకట్రాన ఖే హున్నీన్‌ హాజ్‌ అహ్మద్‌ ఎం.ఎల్‌, మల్లేశ్వరం మరియు ప్రభుత్వ శీఫ్‌విష్‌- నర్చంచ్‌ శ్రీ వుంస్సేన్‌ హాజీ అహ్మద్‌, నర్చంచ్‌ శ్రీఠరాజులపాొటి నాగేశ్వరరావు, కార్యదర్శి ఊఈజివ్పధ్తి పనులు

• పాలకేంద్రం నుండి పెద్ద మసీదు వరకు రబ్బీమ్‌ రోడ్డు వెయ్యటం రు. 45,000/-లతో
• భనఫారం ఖాసీమ్‌ ఇంటి నుండి వాంజి సుబూర్‌ ఇంటి వరకు క్వారీ రబ్బీష్‌ రోడ్డు వెయ్యటం రు. 45,000/- అతో జ
• దివాంజి సుబూర్‌ ఇంటి నుండి మెంబర్‌ దాదా ఇంటి వరకు క్వారి రబ్బిష్‌ రోడ్డు వేయుట రూ. 45,000/- అతో మణ 2చకద మఖభకం *4 బంటుమిల్లి కెనాల్‌ నుంచి చినపాండ్రాక పాలకేంద్రం వరకు రోడ్డుప్రక్కన ముళ్ళకంప తొలగించి, గోతులు పూడ్చుట.
• చినపాండ్రాక సోప్‌ లెఫ్ట్‌ కెనాల్‌ నుండి సీతారామపురం దళితవాడకు ముళ్ళకంప చాలగించి గోతులు పూడ్చుట. | ఈ ఉప్పులూరు రోడ్డు నుండి రామావురం యస్‌. టి. కాలనీ వరకు రోడ్డు ప్రక్కన ముళ్ళకంవ తొలగించి గోతులు పూడ్చుట.
• పాశ్చావురం ఆర్‌ అండ్‌ బి నుండి దేవుడి మాన్యం వరకు రోడ్డు ప్రక్కన ముళ్ళకంప తాలగించి గోతులు పూడ్చటం: స రంగారావుపేట నుండి శ్మశానం వరకు ముళ్ళకంస తొలగించి గోతులు పూడ్చుట.

_ అభివృగ్ధిపథంలో కు! (గ్రామ పంచాయతీ ని తల! పెదపారుపూడి మండలం, కృష్ణాజిల్లా... . గూడవల్లి జ్ఞాననుందరమ్మ స సర్పంచ్‌ . |. నూతన పాలక వర్గం ఎన్నికైన తర్వాత, అఆగస్తు 24, 2001 . నుండి సుమారు 8 లక్షల రూపాయలతో చేపట్టిన ల్‌ . అభివృద్ధి కార్యక్రమాలు _ 1 ₹8వము ఏందాయత నిధులతో చేసిన పనులు

• 13 ప్రదేశాలలో చేశిషంపులు వేసినందుకు రు. 72,223-00 / .. * కృష్ణమ్మ చెరువు సమీపంలో ఆర్‌.సి. సీ. పైపులు వేసినందుకు రు. 16,856-00 (_ న్‌ శ వెంట్రప్రగడ గ్రామ పంచాయితీ కార్యాలయం అదనపు గదినిర్మాణం చేసినందు య ;. లకురు. 1,66,000-00 న 3 రోడ్లు- నిర్వహణకు చెల్లించినది. రు. 29,000-00 శ గ్రామపంచాయతీ కార్యాలయం చుట్టు ప్రహరీగో డ న! స్‌ , జెజుయస్‌వై.నిధులతోచసనపనులు న (గ్రామపంచాయితీ ఏరియాలో యింటర్నల్‌ మెటల్‌ ణమ. .. రోడ్డు వేసినందుకు రు 3,37,222-00. స. మ. జి.వి.రమణశర్మ

పనయ్‌ ట్ట్‌. టల్‌ లంగ. ట్ట లు, గీ ట్ట ఏర రరిరినపనటేట కీరేసపనితంటిటిటలటిటిటినీ య ఉత | తగతిపథంలో మ ఉస. “౧. కోరుకొలు, త ప న స షక . 'వూడికతీత (ప్రారంఖిస్తున్త్లు ఎమ్మెల్సా యెర్దేని రాజూ గా | .. రామచందర్‌, మాజీ ఎం.పి మాగంటిబాబు డిసిసిబి స్ట “.జైళ్షోర్‌ జు వెంకటేళ్చురావు. ఉవనర్దుంచ్‌ కె అడ్డునరావు. స్‌ న అభివృది పనులు (

• అసంపూర్తిగావున్న షాపింగ్‌ కాంప్లెక్స్‌ నిర్మాణం పూర్తిచేసి గ్రామ పంచాయతి . శ. ఆదాయవనరుల పెంపు. ప్‌ 1 * జిల్లా పరిషత్‌ గ్రాంటు రు. 12,000/-తో జిల్లా పరిషక్‌ హైస్కూల్‌ రోడ్‌ మర | . 4 ఉపాధి వామీ పథకం (245) నిధులతో సుమారు 4 లక్షలతో బౌబ్బిలిగూడెం వరక్సు .. 1 + అసంపూర్తిగా వున్న ఫిల్టర్‌బెడ్‌ నిర్మాణాన్ని లక్షా 50 వేలతో పూర్తిచేసి రక్షిత మంచి £ 1 నీటి సౌకర్యం కల్పన. షై 1 * కైకలూరు మార్కెట్‌యార్డ్‌ నిధులు 2 లక్షలతో నందిరాజుకోడురోడ్డు నిర్మాణం. [£

• • బొబ్బిలిగూడెం, వైతన్యపురం ఎస్‌.సీ. కాలనీలకు కొళ్తలైన్లు వేయించి ట్యూబ్‌లెట్టు వ .. వేసి వెలుగు కిరణాలు ఇవ్వటమైంది. ం, స శ నీరుమీరు కింద గ్రామంలో రజకుల చెరువు యాదవుల రాన). 1 చెరువు, హరిజనవాడ చెరువు, ఎర్రాడ చెరువు 2 లక్షల య. స్‌ య. క్ష్‌ 1 + సుమారు 50 లక్షలతో (గ్రామ పంచాయతీలో లింకు య! ., _ ఆక్రమణలు తొలగించి 3 ఎకరాల కొత్త నీటిచెరువు, తది మ మ్మ గ తర ప్రజోపయోగ పనులు. పనికి ఆహార పథకం కింద! ్ట 1 .. _ నుమారు 600 పనులు పూర్తి. వ్‌ 1 పంచాయతీ సెక్రటరీ సర్పంచ్‌ న

|. _ పహ్రొంసావర్రం అందుకుంటున్లు శీమతికోటడదేపేదేని | భెర్యం ఆమె ఆయుధం ౧...

'పడిహేడు సంవత్సరాల క్రితం దేవకీదేవిని చూసీ అందరూ “అయ్యో!” అని సంతాపం ప్రకటించారు. భర్తను కోల్పోయిన ఆమె ఇద్దరు బిడ్డలతో జీవితంలో ఎలా నెగ్గుకురాగలదని అందరూ అనుకున్నారు.

అలాంటి స్టితిలోవున్న దేవకీదేవి ఈ ఏడాది (2002) అంతర్జాతీయ మహిళా దినో త్సవంనాడు న్యూఢిల్లీలోని ఆంధ్రశ్రదేశ్‌ భవన్‌లో అనేకమంది ప్రశంసలు అందుకోడం ఎవర్‌కైనా ఆశ్చర్యం కలిగిస్తుంది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌ భవన్‌లో పచ్చళ్ళు, కారప్పాడులు విక్ర యించడంలో దేవకీదేవి నైపుణ్యం చూసి అనేకమంది ఆశ్చర్యపోయారు. ఆమె మార్కె టింగ్‌ ప్రతిభ చూసి ఎందరో ప్రముఖులు అభినందించారు.

దేవకీదేవి సాధించిన ఈ విజయం వెనుక కొన్ని సంవత్సరాల కృషి వుంది. చేపట్టిన పనిని విజయవంతం చేయాలనే సంకల్పబలం వుంది ఇప్పుడామె సాధించిన విజయాలు ఎందరికో మార్గదర్శకమవుతున్నాయి. అనేకమంది మహిళలకు స్పూర్తి ఇస్తున్నాయి

కోట దేవకీదేవిది కృష్ణా జిల్లా ముసునూరు మండలంలోని పెదపాబివారిగూడెం. అయిదో తరగతి చదువుకున్న దేవకీదేవికి ఇద్దరు పిల్లలు. వారు పసివాళ్ళుగా వున్న కాలంలోనే దురదృష్టవశాత్తు ఆమె వితంతువు అయింది. దాంతో ఆమెకు జీవితం భార మైంది. అయినా పిల్లల్ని చూసుకుంటూ దేవకీదేవి నిబ్బరంగా జీవితం సాగించాలను కుంది.

స్థిరమైన ఆదాయం వ్సే పని ఏదైనా చేస్తే బాగుండునని అనుకుంటున్న సమయం

లోనే అనేకమంది (స్త్రీలు డ్వాక్రా పధకం ద్వారా వారి జీవితాలను తీర్చిదిద్దుకుంటున్న సంగతులు ఆమె తెలుసుకుంది. తాను కూడా ఆ మార్గంలోనే ఏదైనా చేయాలని నిర్ణ యించుకుంది. ఏదో ఒక విధంగా కాలాన్ని వెళ్ళబుచ్చడం కాక ప్రయోజనకరమైన పని చేయడం మంచిదనే అభిప్రాయం ఆమెలో బలపడింది. అలా అనుకున్న తరువాత 1998లో దేవకీదేవి ఇరుగుపొరుగు స్త్రీలను, తెలిసిన వారిని1ర్‌ మందితో వాళ్ళ ఊరిలోనే ఒక స్వయం సహాయక బృందాన్ని ప్రారంభించింది. అలా పొదుపుబాటలో పయనించిన వారి సంఘానికి మూడునెలల కాలంలోనే డిఆర్‌ డీవీ నుండి బ్యాంకు నుండి లక్ష రూపాయలు సబ్సిడీ, రుణం రూపంలో లభించాయి. సహజంగానే స్త్రీలకు పచ్చళ్ళు, కారప్పాడులు వంటివి తయారు చేయడంలో నైపుణ్యం వుంటుంది. అందువల్ల వాటినే తయారుచేసి అమ్మాలని వారు నిర్ణయించుకు న్నారు. తయారైన పచ్చళ్ళు, కారప్పాడుల మార్కెటింగ్‌ బాధ్యతను దేవకీదేవి స్వీక8ిం చింది. దేవకీదేవి బృందం పచ్చళ్ళ తయారి (ప్రారంభించిన మూడునెలలకే విజయవాడలో డ్వాక్రా ఉత్పత్తుల ప్రదర్శన జరిగింది. అక్కడ తమ ఉత్పత్తులు కూడా అమ్మితే బాగం టుందని దేవకీదేవి (ప్రతిపాదించింది. 'అలాంచి (ప్రదర్గునలకు వెళ్లి నెగ్గుకురావడం మన వల్ల ఎక్కడవుతుంది” అంటూ బృందంలోని మిగతా సభ్యులందరూ నిరుత్సాప్వార్ర చారు. ఇ్చా కానీ కొత్త ప్రాంతాలకు వెళ్లకపోతే అభివృద్ధి సాధ్యం కాదు అనుకురేది ద్వేశ్రీత్వ్వ అందుకే అందరూ వెనుకాడినా ఆమె ధైర్యంగా ముందడుగు వేసింది. థైర్యంగా వచ్చళ్ళు, కారప్పొళ్ళు తీసుకుని విజయవాడ డ్వాళల్రా ప్రదర్శనలో అమ్మకాలు సాగ చింది. ఆ ప్రదర్భునలో దేవకీదేవికి ప్రధమ బహుమతి అభించింది. స్థానిక భారత వృష్ర్యా మండలివారు కూడా ఆమెను సత్కరించారు. స విజయవాడలాంటి నగర కేంద్రంలో అమ్మకాలు జరపడం వల్ల దేవకీదేవి గ్రూపు తయారుచేసే పచ్చళ్ళు, కారప్పాడులకు మంచి ప్రచారం అభించింది. క్రమంగా అమ కాలు పెరిగాయి. ఈ విజయం ద్వారా లభించిన ఉత్సాహంతో దేవకీదేవి హైదరాబీ ద్‌లో కూడా మార్కెటింగ్‌లో ముందడుగు వేసింది. ఫలితంగా కొన్ని క్రీస్టార్‌ ప్పి శ్లకు, రెస్టారెంట్లకు సరుకు సరఫరా చేసే అవకాశం లభించింది. మార్కెటింగ్‌లో దేవకీదేవి చూపీన ప్రతిభకు త్వరలోనే మంచి గుర్తింపు లభిం చింది. ఫలీతంగా 2000 సంవత్సరంలో కృష్ణా జిల్లాలో దేవకీదేవికి “జిల్లా ఉత్రమ మహిళి అవార్డు లభించింది. కృష్ణా జిల్లా కలెక్టర్‌ మచిలీపట్నంలో ఆమెకు 2,000 రూపాయల నగదు బహుమతి అందించారు. మార్కెటింగ్‌ రంగంలో దేవకీదేవికి వ్యక్తిగతంగా లభిస్తున్న గుర్తింపువల్ల ఆమె బృందంలో విభేదాలు ప్రారంభమయ్యాయి. దాంతో ఆమె అ బృందం నుండి విడివో వలసి వచ్చింది. కానీ ఖాళీగా ఉండడం దేవకీదేఎకి ఇష్టం లేకపోయింది. దాంతో ఉమెన్‌

ఎంపవర్‌మెంట్‌ మరియు సెల్స్‌ ఎంప్లాయిమెంట్‌ కమిషనర్‌ శ్రీమతి సి.ఎస్‌. రామలక్మిని కలుసుకుని తన పరిస్థితుల్ని వివరించింది. , “అలాగైతే నాలుగుదు మహిళా [గ్రూపులను చేరదీసి ఏదైన చిన్నతరహా పరిశ్రమ . లాంటిది స్థాపించవచ్చుకదా!?”” అని రామలక్ష్మి సలహా ఇచ్చారు. ఆ సలహా దేవకీదేవికి బాగా నచ్చింది. కమిషనర్‌ రామలక్ష్మి సూచించినట్టే దేవకీదేవి ఒక చిన్న తరహా పరిశ్రమ ప్రారం భించారు. నాలుగైదు స్వయం సహాయక బృందాలలోని పదిహేనుమంది మహిళలతో పచ్చళ్ళు, కారప్పాళ్ళు తయారుచేసి వాటిని నగరాలలోనూ, వివిధ ప్రాంతాలలోనూ జరిగే ప్రదర్శనల్లో విక్రయించడం మీద దేవకీదేవి దృష్టి కేంద్రీకరించారు. కానీ తగినన్ని ఆర్ధిక, వనరులు లేనందున పరిశ్రమ స్థాయిలో ఉత్పత్తిచేయడం అమెకు సాధ్యం కాలేదు. ఏదైనా బ్యాంకు నుండి రుణం తీసుకోవాలని అమె నిశ్చయిం చుకుంది. అందుకు అవసరమైన ప్రాజెక్టు రిపోర్దుతో మూడులక్షల రూపాయల బ్యాంకు రుణం కోసం దేవకీదేవి ప్రయత్నించింది. కానీ రుణం మంజూరు కావడం తేలి కగా జరిగే పనిలా కనిపించలేదు. బ్యాంకువారు ఎన్నో తిప్పలు పెట్టి వివరికి ఆమె ఇంటి మీద లక్ష రూపాయల లోను ఇచ్చారు. దేవకీదేవి అప్పటికే పాతికవేల రూపాయలు అప్పు తీసుకుని ఉత్పత్తి ప్రారంభించింది. బ్యాంక్‌ లోను చేతికందడంతో చేసిన అప్పు తీర్చేసి మిగతా డబ్బుతో రోకళ్ళ మిషన్‌, సీల్‌ వేసే మిషన్‌, టిన్నులు కొనుగోలు చేసింది. అప్పటినుండి దేవకీదేవి వెనక్కి చూసుకోవాల్సిన అవసరం లేకపోయింది. నోరూ రించే “పల్లెటూరి పచ్చళ్ళు” పేరుతో దేవకీదేవి మార్కెట్‌ చేస్తున్న పచ్చళ్ళు, కారప్పాడు లకు మంచి గిరాకీ ఏర్పడింది. అన్ని విధాలుగా నాణ్యతా ప్రమాణాలు పాటించడంవల్ల ఆమెకు ఎన్నో అవార్డులు లభించాయి. మ క మ ము. న ల ల (ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబుతో కోట దేపకీదేవ్న న...

“నవంబర్‌లో ఢిల్లీలో జరిగిన అంతర్జాతీయ వాణిజ్య ప్రదర్శనలో మా సరుకు ఇట్టే అమ్ముడైపోయింది. అంతేకాదు, బెస్ట్‌ క్వాలిట్సీ ప్యాకింగ్‌, విక్రయాలకు ఇప్పే అవార్డు కూడా నాకు లభించింది. ఇప్పుడు కూడా నేను హైదరాబాద్‌లోని అనేక హోటళ్ళు, రెస్టారెంట్లకు మా ఉత్పత్తులు అందజేస్తున్నాను. ఒక సూపర్‌ మార్కెట్‌కు చెందిన 40 బ్రాంచీలకు సరుకు సష్టై చేయవలసిందిగా ఆర్హర్థున్నాయి. అంతేకాదు, ఢిల్లీ బెంగుళూరు, సింగపూర్‌, మద్రాస్‌ నుండి కూడా ఆర్హర్గు వస్తున్నాయి” అంటూ దేవకీదేవి తను సాధింవిన విజయాల గురించి సంతృప్తి ప్రకటించారు.

తగినంత పెట్టుబడి లేకపోవడంవల్ల ఈ ఆర్హర్లను పూర్తి చేయడం ఆమెకు చాలా ఇబ్బంది అవుతోంది. అయినా ఎలాగోలా ఆమె నిరంతరాయంగా కృషి చేస్తూనే వుంది. సాధించిన దానితో సంతృపీపడకుండా ఇంకా మున్ముందుకు పురో గమించాలనే తపన వున్న దేవకీదేవికి సమాజంలోని సాటి మహిళలకు తోడ్పడాలనే సామాజిక స్పృహ కూడా ఉంది.

“(ప్రభుత్వం మాలాంటివారికి చేయూతనందొస్తే పేదరికం దానంతట అదే పారిపో తుంది. పదొహేడు సంవత్సరాలక్రితం భర్తను కోల్పోయి ఏ ఆధారం లేకుండా వున్న నేను ఇప్పుడు నా కూతురుకు పెళ్లి చేయగలిగాను. నాతోపాటు మరో పదొహీనుమందికి ఉపాధి కల్పిస్తున్నాను. కష్టపడి గౌరవంగా జీవించాలనే ఉద్దేశం ఉన్న నాకు ప్రభుత్వం అందించిన సహాయం ఎంతో మేలు చేసిందొ” అంటూ దేవకీదేవి సంతృప్తిని వ్యక్తం చేశారు.

గత ఏడాది హైదరాబాద్‌లో డ్వాక్రా బజారులో దేవకీదేవి ఏర్పాటుచేసిన స్టాల్‌ను రాష్ట్ర గవర్నర్‌ డాక్టర్‌ సి. రంగరాజన్‌ సందర్శించి ఆమె కృషిని ప్రశంసించారు. అలాగే ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబునాయుడు కూడా అనేక సందర్భాల్లో దేవకీదేవి సాధి స్తున్న విజయాలను చూసి అభినందించారు.

దేవకీదేవి (ప్రస్తుతం వికాస్‌ [గ్రూపులో పని చేస్తున్నారు. లీడరు బాధ్యతలు చేపట్టకుండా ఐదు (గ్రూపులు ఉత్పత్తి చేస్తున్న పచ్చళ్ళు, తినుబండారాలు మార్కెటింగ్‌ కో ఆక్హినేటర్‌గా వుంటూ విజయాన్ని సాధిస్తున్నారు. వికాస్‌ (గ్రూపు లీడరు మాకినేని రత్న మాణిక్యం కాగా కార్యదర్శి వెలగపూడి అమరావతి. దేవకీదేవి మార్కెటింగ్‌ నైవుణ్యాన్ని చూసి ఆమె ఉత్పత్తులు విక్రయానికి ఢిల్లీలోని ఆంధ్రప్రదేశ్‌ భవన్‌లో నెలలో మొదటి పది రోజులు స్టాల్‌ నిర్వహించుకోవటానికి ఆనుమతించారు. ఢిల్లీలో స్టాల్‌ నిర్వహణకు అనుమతి పొందిన దేవకీదేవి నెలకు 30 వేల రూపాయలకు పైగా అమ్మకాలు జరుగుతున్నాయన్నారు. న్‌

జీవితంలో ఎదురైన నిస్సహాయ పరిస్థితులను నిందిస్తూ కూర్చోవడంకంటే సంకల్ప బలంతో జీవితానికి ఎదురీది విజయం సాధించాలి. అలొంటి కృతనిశ్చయంతో కృషిచేసే వారికి దేవకిదేవి విజయగాధ ఒక ఒరవడి అవుతుందనడంలో సందేహంలేదు.

నే

క్లేర్‌ లి ర్తి శ్‌ నే 0 ఇం చ చ్తకు హొ త కతి వ జజ జ జే సం! | సై 1] జై ఖ్‌ ర సళీశి టి ళ్‌ లో ఛ్జి [క సీళ గోపాకై పై లం పాత్రలే 5 శ్‌ ఇ (1 ట్స న్‌ అసి చ్య' కచ ఈక స్‌ షై సై ర చ స 1 ఖు న... శ్‌ న. న్నే న దిళ్తేర (1 (| కేటి ల శే ని నే న సఫల పసల సం లన లని వాటా ం తిన శ టి శ చ చలి 6 ౧ శిపేలేశీ న కల. వ. వ. న. నన య న! చ శా వ స వ పష్థ యలు. స ప న న స న న టా య ట్‌. న ము సజల న వ మ మ స టిం ష్య . స టల ఎం సృష్టం టి మ మ. న! న సట న ॥ టు... సన న న. ॥ న. మ న ము (యమా సయ న స. ముల ల న గ్ర | స్రీశకి బాయ మా తడయటైు మమమ నాన సైమైమమచును మననము! త్‌) గో టె (1% గ థి నల క గ ్‌ ఏ / గ్‌ లి జట? ౫ంవచినిమను కు తీ జ్జ ్‌్‌

జే ప న. 2 సీ, లీ చ చ శ! ంలా వ. ఇ శచస్హ్‌ క్ర ణ్‌ గర ళ్‌ రే ఖ్లె “సస: గి ఇ దానే + ళ్‌ స్రశ్తుతవ్లే శె స్ట శ్ర ౪ శై హై కలే వ. ప శ గ స్థ గ! శ ః్ని లె ను! 9. త్‌ వ 2 న సే శ వం వ... 4 ల | ం శ. ళ్‌ ర్ట జి ల న గ శ | ళల హె ల న న మ న ర చే 9 12 ఫె వ్‌ ళు సొ న య్‌ స పా న. సరా ౪4 క. న న మ న యు _ శ వ కట ॥1ఏ| స య య. న. నే వు ప మ న. సన టు యు స... య. ప. జ. ప లా మ. సం ప న మ వ మ! న చ ప మ. ట్ట మ. వ ల ధ మ. . వ. హను; స్నచ్చో ప న య. బ్‌! త. . ల. టే ఓ టా నే స య. వ మ. ను మ. నన ప ము ప ౯ తుల స. ల ప మం... మ టీ. న ల! య . టి న ము యయా. 1 మ . న ల వ ్ట్ల స. వు. మ న. త మ ప ల వ. న. న వ. మ ప. 1. న ప (. న ను త . మ వ. య. ను య స వన చ మన ప క. | స వ ప. తే వ న య వ .. వ. వ మ వ. వ్‌ వై ప వా గ్‌

శ్‌ జె (3 ఖే త్‌ శ్రీ య మ! డ్స్‌ ఖః వ స్‌ త ఖశ్తీ ఏళ క్‌ ఖై స్తా న. ర 9 షోల్లో ఎ] స శి త్త ౧ తె ణ్గ్‌ శి స స త్తే కం! ల్గ౭ేల్లే , అయ జీ గ! ళు సి ష్‌ శీ ళ్శు' ం భి శస యే ధి! స్ట ఖి న ళ్ళు] లా గే శి జిల గం! ా ని ఖు ఇ శ్రిత న! త్తే గ] ట్టు భి న స్‌ సళ్ల మస వ్‌ జల్లే వ్‌ పట + య షౌ ప. ప మా. ర్టటేట్లే శ్తీే శస నల్‌ 2 ను. వ ఓట $ పక జ్ర సప జ జ్జ న. ప. న 1 విస్త ట్త్‌్తా తత్ర ళ్త టం. జీశిణిల్లీ య్‌ క్తి టి గ్‌ ళ్‌ టా [న నే గ (నే సనన శా లి జి 0 క! (| న మ. శ్‌ సల్లే వ వ. య తే స్‌ చ. ర న. వ న ప వ య స న. చ వ. మ మ య న గ వ. న న నా కస న స న. ష్ష్‌ స మ! ల కా మ [సు వ. [| 1. సస న వ. న క య గ య. స న క ప స. . బ్‌ య ను న న. మ. న ప. ర. వ స మ. ు ప. య న మ స ప న? త. టు క వ ను య న స. న టో నన ప. మ సు స చ న . వ టన షి న స ప నై ప చ వ న శ న వ. న వ ప. సే ర. మ స చ వ వ స వ న న ష్‌. మై హం? న. మ న వ. న మ న. స చ మ న య. ప. వ? వ వ న. . ప న ప . నమ వ న స. స్టేల న స. ప మ నం వ న. వ మ సే ప. . వ. క న న ఓ ప. వ న 1. మ. స న స. న చ ము న నన మ క ల్‌ ష్ష్‌ న న వ. స న సస న. . స. న న్న చ స్స. మ వ య ప ల మ. మ న ము . న వ స న న. సు ష్‌! వ స స మ. న. ప ప య. చ. వ నన స మ వ ల ( ప న వ 7 స్త్రీశక్తి న మ మ వ రం. ప. య న్న (మొ స న . న. న న ప స్‌ నగరా . వ. ప. రాల య న రా. వ మ. మ న గా! యు

చమునుణడ సర్పేదే మతం లా సోమి్డి అప్పటిదాకా ఇద్దరు కొడుకుల్ని తిట్టిన తిట్టు తిట్టకుండా అరగంట నుంచి సతాయిస్తున్నాడు. “నాలుగు రోజులు నేనూళ్ళో లేకపోయేసరికి మోటరు కాస్తా తగలనూకిన్రు గదరా!*”” అంటూ సోమిరెడ్డి ఆక్రోశంతో తల పట్టుకు కూర్చున్నాడు. “అదేందయ్యా! మోటరు రాత్రిదాకా బాగానే పనిజేస్తావుంది. రాత్రి ఎప్పుడు కరెంటు ట్రిప్పయ్యిందో, ఏం జరిగిందో తెలీదుగానీ మోటారు కాలిపోయింది: అన్నాడు చిన్న కొడుకు. అప్పటిదాకా ఒకపక్కన కూర్చుని బియ్యం ఏరుకుంటున్న ఆదెమ్మ జోక్యం చేస్పు కుంది. “సరే! ఇప్పుడు అయిపోయిందాని గురించి వూరకే పరేశాన్‌ కాడం దేనికి? షాహీన్‌ దగ్గరికి తీసుకెళ్తే బాగుచేసి ఇస్తదిగా?” అంది ఆమె. “సరే ఆ పనయినా తిన్నగా చేసి ఏడవండి[?” అంటూ సోమిరెడ్డి బయటి క్రి పోయాడు. మహబూబ్‌నగర్‌ జిల్లా కొత్తూరులో చాలమందికి షాహీన్‌ అంటే ఎవరో తెల్పస్పు మోటర్లకు వచ్చే ఎలాంటి రొష్టేర్ణయినా, 6€వైండింగ్‌ ఆయినా ఆమె సునాయాసంగా చేయగలదు. అందుకే మోటరు బాగు చేయించడానికి షాహీన్‌ దగ్గరకు తీసుకు వెళ్ళడా నికి సోమిరెడ్డి మారుమాటలేకుండా అంగీకరించాడు. నిజానికి మోటార్ల రీవైండింగ్‌, రొపేర్లు వంటి వనులు ఇప్పటివరకు కేవలం మగవా ళృకు పరిమితమైపోయాయి. ఆడవాళ్ళు వృత్తి నైవుణ్యం అవసరమైన పనులు చేయతే రనే దురభిప్రాయం మన సమాజంలో అనేక శతాబ్దాలుగా.పొతుకుపోయివుంది. కానీ అనేకమంది మహిళలు వివిధ వృత్తి విద్యలలో నైపుణ్యాన్ని ప్రదర్శించి పాత నమ్మకాల పునాదులు కదిలిస్తున్నారు. అలాంటి వారిలో షాహీన్‌ కూడా ఒకరు. షాహీన్‌ది సాంవ్రదాయికమైన ముస్తీం కుటుంబం. వారుండేది హైదరాబాద్‌లోని కాచిగూడ (ప్రాంతం. చదువుకునేందుకు అనువైన వాతావరణంతోపాటు తగిన ప్రోత్సాహం వుండటంతో షాహీన్‌ 10వ తరగతి వరకు చదువుకుంది. ఆ తర్వాత ఐటిఐ పాసైన మహ్మద్‌ జబ్బార్‌తో ఆమె వివాహం జరిగింది. షాహీన్‌ అత్తవారింటికి వెళ్ళింది.

కానీజబ్బార్‌కు జజ సరన ఉద్యొగం ఖే... లభించలేదు. (త... అ ట్ర ర య యత పరిస్థి. (| ప. /. తుల్టో ప... స్వయం ఉపాధి ఏర్పాటు నానో న చేసుకుని ఇంటికి ఆసరా కావా. శీ స్వ . ప లనే అభిప్రాయం షాహీన్‌లో బల లశ. . పడింది. కొత్తూరు పారిశ్రామిక న గు వాడ సమీపంలో జబ్బార్‌ ఒక య మ ర . ఎలక్ట్రికల్‌ షాపు ప్రారంభిం శ్రీ | సయం న వ చారు. మతాచారాలు ఎలా శ్లీ టీ | మ . శ న | న గున్నాకుటుంబపోష క. నం ప ణకు స్వయం ఉపాధి మ. న. ర... ఖై కల్పనకు అవి అడ్డురా ట్‌ మి కూడదని ట్‌ (ల ర్‌ దంపతులు భావిం య ల నం మ మ వ | మ్‌ న్‌ షో ల యో [నాలా ల ్య్యళ్టు ఆ దృష్టితోనే షాహీన్‌ మోటార్‌ గీవైండింగ్‌ పని నేర్చుకున్నారు. భర్త సహకారంతో కేవలం స్వల్పకాలంలోనే రీవైండింగ్‌ చేయడంలో అమె ఎంతో నైపుణ్యాన్ని సంపాదిం చారు. ఇప్పుడామె హాఫ్‌ హార్స్‌పవర్‌ మోటార్ల దగ్గర నుండి 100 హార్స్‌ పవర్‌గల మోటార్ల "వరకు రివైండింగ్‌ చేస్తుండటం అనేకమందిని ఆశ్చర్యచకితుల్ని చేస్తోంది. ఇప్పుడా ప్రాంతంలో ఎవరి మోటర్లు కాలిపోయినా వాటికి ఏ రొపేర్గు అవసరమైనా మా

“షాహీన్‌ దగ్గరకు తీసుకువెళితే సరి అనుకునేంత మంచి పేరును ఆమె సంపాదించు కోగలిగారు.

షాహీన్‌ భర్త జబ్బార్‌ ఇప్పుడు వ్యవసాయదారులు, వ్యాపారుల దగ్గర నుండి అర్జర్గు తేవడం మీదే దృష్టిని కేంద్రీకరిస్తున్నారు. భర్త తీసుకొచ్చిన ఆర్హర్ల (ప్రకారం ఆ

మోటార్లకు సకాలంలో 5పేర్లు లేదా రీవైండింగ్‌ చేసి అప్పగించడం షాహీన్‌ వంతు

షాహీన్‌కు ముగ్గురు షేల్లలు. ఒకవైపు పీల్లల సంరక్షణ బాధ్యత, సంసార నిర్వహణ సమర్ధవంతంగా చూసుకుంటూనే ఆమె రీవైండింగ్‌ పనులు నిర్వహించగలుగుతు న్నారు.

మోటార్‌ మరమ్మత్తులకు అవసరమయ్యే విడిభాగాలు, కాపర్‌ వైర్‌ కాయిల్స్‌, ఇతర పరికరాలను వారు హైదరాబాద్‌లో కొనుగోలు చేస్తుంచారు. అధిక హార్సువవరు గల మోటారు రొపేరు చేస్తే మూడు వేల రూపాయల వరకు గిట్టుబాటు అవుతుందని షాహీన్‌ అంటున్నారు.

“నేను ఈ పని నేర్చుకోవడానికీ, ఈ రీవైండింగ్‌, రపేర్‌ పనులు చేస్తుండటానికి నా భర్త సహకారం ఎంతోవుంది. అదేవిధంగా మా అత్తమామల ప్రోత్సాహం కూడా వుందొ” అని ఫాహీన్‌ వివరించారు.

అయితే అన్ని వృత్తులలో మాదిరిగానే ఈ వృత్తిలో కూడా కొన్ని సమస్యలు లేక్తప్రో లేదు. మోటార్లు బాగు చేయించుకున్న కొందరు సకాలంలో డబ్బు ఇవ్వరు. మరికాం దరు కొన్నాళ్ళపాటు మోటారు సక్రమంగా వనిచేస్తుంటో లేదో చూసి డబ్బిస్తామునే

వాళ్ళుంచారు. రవైండింగ్‌ చేసి ఇచ్చిన తర్వాత ఏదైనా సమస్య వస్తే ఉచితంగా బాగు చేసి ఇమ్మనేవారు కూడా వుంటారు.

“ఈ వృత్తిలో ఇలాంటి సమస్యలు ఎవో ఒకటి ఎదురవుతూనే వుంటాయి. వాటిని ఎదుర్కోక తప్పదూ”* ఆంటారు షాహీన్‌.

“(ప్రభుత్వం బ్యాంకుల ద్వారా ఆర్ధిక సహకారం అందిస్తే మోటార్‌ రీవైండింగ్‌ శిక్షణ సంస్థను ఆరంభించి, ఆసక్తి వున్న మహిళలకు తళ్చీదు ఇవ్వాలనివుందొ* అని షాహీన్‌ తన ఆకాంక్షను వ్యక్తం చేశారు.

కులమతాలు కూడు పెట్టవు. వృత్తివిద్యలలో శిక్షణ పొంది స్వయం ఉపాధి సాధిం చితేనే (స్త్రీలు వురోగమిస్తారు ఆనడానికి షాహీన్‌ జీవితమే ఒక ఉదాహరణ.

శో

వ బారాత్‌ రీుఆకీన్న ్రారు స్త్రరాజ్వాన్ని గెంథొంబ్బ్రమందాం! _ _ కొందపల్లి గ్రాము పంచాయతి _ కొండపల్లి గ్రామ పంచాయతి. _ వ్‌పటుం దం _ _ ఇబ్రహింపట్నం మండలం, కృష్ణాజిల్లా. _ స్‌ ఫోన్‌: ౪72363 | _ కొల్లి వెంకటేశ్వరరావు, సర్పంచ్‌ _ వ పమిడి మంజులాదేవి, ఉపసర్పంచ్‌ _ న సాపే ఆనంద్‌, ఇఓ వ్‌

మెంబర్లు వ _ 1. వాసంశెట్టి సెంహాద్రిరావు 11. వెల్లంకి శివరామకృష్ణ ప్రసాద్‌ య్‌ జ్‌ 2. మంగవళ్ళ లింగమ్మ 12. మిక్కిలి కుమారి వ _ 3. షేక్‌ ఖాజా 13. పోతురాజు నాగిని న్డ్‌ న్‌ 4. సుంకర రాఘవులు 14. కంపా ఆంజనేయులు వ వ 5. కరిమికొండ రజనీకుమూరి 15. గెత్తం రాయప్ప స్‌ ౫ 6. అందె చిట్టిబాబు 16. ముద్దంగుల సాంబమూర్తి స్‌ జ్‌ 7. తొండెపు రాంబాబు 17. కంపా చినవేంకటేశ్వరరావు న్‌ మ్‌ ఈ. వేములకొండ ఉమారాణి 18. వమిడి మంజులాదేవి వ న్‌ 9. వబ్బతి చంద్రావతి ॥ 19. వల్లెపు కనకయ్య వ వ 10 చెరుకు ఆనందరావు 20. జుజ్ఞావరపు జయరాజు సై _ అఖివ్వద్ది పనులు శ వీధి దీపాలు ఏర్పాటు బాలకృష్ణా _ వ శ వనికి ఆవారవథకం క్రింద కచ్చాడైన్లు థియేటర్‌ నుండి ఐ.డి. వరకు బై న్డ్‌ నిర్మాణం లాంకోవారి సహకారంతో మెయిన్‌ క్తి వ * రు 94,854లతో రోడ్ల నిర్మాణం రోడ్డుపై లెట్లు ఏర్పాటు. || మ ఎస్‌.టి ఏరియాలో రు, 14,246/-, శ పబ్బితివాని చెరువు ఆర్‌. టి.సి. రై వ్‌ 2. ఎస్‌.సి. ఏరియాలో రు 44,952, బస్టాండ్‌కి కేదాయింపు. వ్‌ న్‌ 3. ఒసి, ఏరియాలో రు.35,656. ₹*౯ మరుభూమిలో కర్మలషెడ్‌ నిర్మాణం. | _|ఎంమిమెసి. సభ్వులు 4.అక్కరరామమోహన , " న్‌

1. శ్రీమతి జోగి ఇయక్ర్‌. వరన్రసాద్‌ జడ్‌పి.టిసి.. | వ 2. ఎం.ఎ,జథహ్హర్‌, 1 5. పరగటి రవీంద్ర బొర్రా వెంకటేశ్వరరావు _ వ్‌ న వివరం. సాంబశివరావు ర వంగవీటి ఏడుకొండలు ]

సన్యుంమ్‌. త్రేయోనిళాళంము, ఈరక్రుంమ శంగాకాంక్షం యా క. ౧. రాంటీ టవర్స్‌, నం. ప 2. రాబెలీ బెన్‌ల్లే! న సమా .. రారట రసిదెన్స లాంటి పలు వెంచర్స్‌ దిగ్విజయంగా పూర్తిచేసుకొని ఇపుడు సిద్దార్ధ ఇంజనీరింగ్‌ కాలేజి ప్రక్కన, బందర్‌ రోడ్‌లో ఒక వెంచర్‌ పూర్తి చేసుకొని దాని ప్రక్కనే మరో క్రొత్తవెంచర్‌ రాజత్రీ ఎస్తుల్సై బుకింగ్స్‌ జరుగుతున్నవి. కొద్దిఫ్తొట్లు మాత్రమే కలవు. వఐవరాలకు సంప్రదించండి. గే ణీ ఇ ఫోన్స్‌: 577484, 620339 | న. , 5/3 అరందలొపెట, గుంటూరు. యా. ఫోన్‌ 235008. నాాాాాినానననిననననననననననననననననననననననననననననననననని

(ఏ మన విజయగాధ కాదు. కానీ ద్రవంచ దృష్టనే ఆకర్షించింది నయం నవోయ బృందాల వర్వాటుకు వటిష్టమైన వునాది వేసింది ఆందుకే ఇది అందరి విజయ గాథ. జీవితంలో ఎదురడ్వో కాని కొని నంమటనలు ఎన్నో గొవ్పు మాడ్చులక్కు ఉద్వ మాలకు దారొతీస్తుందాయి. భారతదేళ జాతీయోద్యమంలో అసాధారణమైన త్యాగాలు చేసిన వారి జీవితాలు చూడండి. మృత్వు ధిక్కార ధ్రర్వంతో టిటీష్‌ ద్రభుత్తుం మీదే తిర గబడిన వారి గాధలు చదవండి. వాళ్ళుంతటి త్వాగారికు సిద్ధవడబానికి వాతి జీవితంలో ఎదురైన మటనలే కారణం అని తెలుస్తుందా నంకల్పుం. లత్యళుద్రి టీక్షాబలం, ఆంకిత భావం, సేవానిరతి ఉన్లు వ్యక్తులు వారి కుషి ద్వారా జాతికి మార్గదర్థుకులవుతారు. అలా బంగ్లాదేశలోని లజ్లోవలక్షల మంది గ్రామీణ మహిళల జీవితాల్లో వెలుగులు నింపీన డ్బాక్టర్‌ యూనన్‌ కధ కూడా మనల్లి ఉత్తేజితం చేసీ నవవధంలోకి నడివీస్తుందా

ఫ్రొఫెసర్‌ యూనస్‌ ఏం సాధించారు? బంగ్లాదేశ్‌ రాజధాని నగరం ఢాకా శివార్లలో వుండే సోఫియా అనే వయసు పైబడిన స్తీ కూరగాయలు, వెదురుతో అల్లిన బుట్టలు అమ్ముకుంటుండేది. దానిద్వారా లభించే అదాయంతోనే ఆమె కడుపు నింపుకుంటుండేది. సోఫీయాను చూడగానే ఆమె చాలా “పేదరికంలో జీవిస్తోందని ఎవైనా చెప్పగలరు. కారణం ఆమె ధరించే దుస్తులు ఆమె పేదరికాన్ని చాటించేవి. అంతర్జాతీయ స్థాయి అర్ధిక సంస్థలలో ఎన్నో బాధ్యతలు నిర్వహించిన ఆర్థిక శాస్త్ర వేత్త ప్రొఫెసర్‌ యూనస్‌ ప్రతిరోజూ సోఫియా కూరగాయలమ్ముకునే దారివెంటే వెళు తుండేవారు. వయసు మళ్ళిన స్థితిలో కూడా సోఫియా అలా కూరగాయలమ్ముకుంటూ కష్టసడుతుండటం యూనస్‌కు బాధ కలిగించింది. ఆమె మీద సానుభూతితో ఆయన ప్రతిరోజూ సోఫియా దగ్గరీ కూరగాయలు కొంటుండేవారు. అలా వరసగా కొద్దిరోజులు సోఫియాను చూసిన తర్వాత ఆమె పరిస్థితి ఎంత దయ నీయంగా వుందో యూనస్‌కు అర్ధం అయింది. ఆమె వేసుకునే వీర, జాకెట్టు చినిగి పోయి వుండేవి. ఆమెకున్నవి కూడా రెండే వీరలు అని యూనస్‌కి అర్ధం అయింది. నూనె రాయకపోవడంవల్ల జుట్టు ఎండిన పీచులా, చింపిరిగా వుండేది. బక్కగా, బలహీనంగా వుండే సోఫీయాను చూస్తుంటే ఆయన హృదయం బాధతో మూలిగేది. రోజూ సోఫియా దగ్గరే కూరలు కొంటుండటం వల్ల యూనస్‌కు ఆమెతో తగినంత పరిచయం పెరిగింది.

“ఏమ్మా! నువ్వు రోజూ ఎంతో కష్టపడుతున్నావు. సాయంత్రం దాకా కూరలమ్మితే ఎంతో కొంత లాభం వస్తుంది కదా? అయినా నువ్వు ఎవ్పుడూ పేదరికంతోనే బాధపడు తున్నట్టుగానే కనిపిస్తుంచావు. ఎందుకని??*

ప్రొఫెసర్‌ యూనస్‌ అడిగిన ప్రశ్నతో సోఫియా కొద్దిక్షణాలపాటు కళ్ళెత్తి ఆయన వెపే సూటిగా చూసింది.

“ఆవాబు చెప్పవమ్మా?” యూనస్‌ మళ్ళీ రెట్టించారు.

“అయ్యా! నేను చేసే ఈ చిన్నపాటి కూరగాయల వ్యాపారానికి కూడా తగిన డబ్బు నాకు లేదు. అందుకని రోజూ యాఖై రూపాయలు అప్పు తీసుకుంటుంబాను.

డబ్బుతో కూరగాయలు, సరుకులు కొని తఆమ్ముతాను. అలా అమ్మితే అరవై అయిదు రూపాయలు వస్తాయి కానీ అప్పు తీసుకున్న అసలు యాఖై రూపాయలు, వడ్తీ కింద పది రూపాయలు మొత్తం అరవై రూపాయలు సాయంత్రానికల్లా తిరిగి చెల్లించాలి. రోజంతా ఈ కష్టం చేసినందుకు చివరికి నాకు మిగిలేది ఐదు రూపాయలు మాత్రమే. అంటే ఒక్కరోజు కూడా నాగాలేకుండా ఇలా అమ్ముకుంటే నెలకొప్పే నా సంపాదన నూటా యాఖై రూపాయలు. ఇంక నా బతుకు దరిద్రంగా కాక ఇంకెలాగుంట్సం ద్‌? బీదగా వుండక మంచిగా ఎలాగుంబాను సారూ!" అని సోఫియా ఎదురు్రళ్న వు ది.

వడ్డీ వ్యాపారులు సోఫియా లాంటి నిరాధారుల్ని నిస్సహాయుల్ని ఎంత దారు ణంగా దోచుకుంటున్నారో విని యూనస్‌ దిగ్భ్రాంతికి గురయ్యారు. ప్రతిరోజు ఉద యాన్నే యాభై రూపాయలు చొప్పున ఇచ్చి సాయంత్రానికి తిరిగి తీసుక్రునే వ్రడ్డ వ్యాపారి, నెలరోజుల్లో 300 రూపాయల వడ్డీ పొందుతున్నాడు. ఇది దారిన పోద్ర్య్వూ ౭న నిలబెట్టి జేబులో డబ్బు దోచుకోవడం లాంటి ఆర్ధిక దోపిడీ. కానీ ఆమాత్రం వ్రన్త మొత్తాలు కూడా సమంజసమైన, న్యాయమైన వడ్డీకి ఇచ్చేవాళ్ళు లేరు. అందు న సోఫియా లాంటి వారికి మరో గత్యంతరం లేకుండా పోయింది. ఠి

“బాధపడకమ్మా! నేను నీలాంటి చిన్న వ్యాపారుల కోసం త్వరలోనే ఏద్షో ఒక ఏర్పాటు చేస్తాను.” అన్నారు ప్రొఫెసర్‌ యూనస్‌. అన్నట్టుగానే యూనస్‌ చిన్న వ్యాపారు లకు రు. 50/- లేక రు. 100/- అవ్వు ఇప్పించేందుకు ప్రయత్నం చేశారు. కానీ ఆయన చేసిన ప్రయత్నాలు ఏవీ ఫలించలేదు. పైగా అవహేళనలు ఎదురయ్యాయి. “ఆంత చిన్నమొత్తాలు అప్పులుగా ఇచ్చి “బ్యాంకింగ్‌ వ్యాపారం చేస్తే నలుగురూ నవ్వి పోతారు” అని కొందరు బ్యాంక్‌ ఆఫీసర్లు అవహాస్యం చేశారు.

“మిస్టర్‌ యూనస్‌! మీరు అంతర్జాతీయ స్థాయి ఆర్థిక సంస్థలలో పనిచేశారు. బ్యాంక్‌లు ఇంత చిన్న మొత్తాలు అప్పులు ఇవ్వవనే సంగతి తెలీదా?” అని యూనస్‌కు మిత్రుడైన మరో అర్ధిక శాస్త్రవేత్త వ్యాఖ్యానించారు.

యూనస్‌ వారికి ఎన్నో విధాలుగా నచ్చజౌప్పే ప్రయత్నం చేశారు. పేదరికం నిర్మూ

లనకు బ్యా 0కు: 44 లవ అన్ని ంటి లై ప్రభుత్వ ( ఆర్థిక సం దాయి! క్‌ ఎజు సలు త ॥ 1 ఆని లకువు స్ప ఇంకె ఏవీ ఫలించ ఆయన న్నట్లే బా, వరు కృషిచేస్తా లేదు నచ్చజెప్పే సంకులకు క రని ॥ . వీ త్నంకూ డాకొ గ ఆయన వాదించా ఆ తర్వాత ప్రొ డా చేశారు న్న సామాజిక బార్య రు. యూనస్‌ ం 4 ఆలోచించా నట సు త్నాలు సవరం ఖే టై ప రుమూసయి త్‌, న + డంకనా' సా వ నే స... స. శ 1 ౯ స . క ము హహ. పన చ. అదడు ట్‌ న. స్య" స్ట ష్‌ వనో ల ప్రోత్స త్తి సలా మ స య. | ర... మ సె అ తృహించాలి మ. వ కి ర టాంచాల నందుకు ఉష సీ కలిగించా వైతన్యాన్ని ప ప. ్టై ధాలుగా గస న. ] వ జ చించిన క. న. న. ల! మ తర్వాత గ న మం. య ప్రొఫెసర్‌ . జ స్తే. మళ్ళీ న క్‌ సోఫియా న ౭ వే స న వ. ను స న గ న

1. న య య. | చ మ టి. స. / చ లో ! న వ. ల . ్‌ ళ్‌. న ల ల్‌. య. 1 . య ఖే. . న. క్‌ జ. వ. మ. ల. ప ప త. న ప ఫు మ. మ న స

• ప వ. వ. ప | . మ ళు ల. ల టు న మ. ౯ ట్రీ క. వ టా స యన మ లేం స్ట స్య ప న ప. వ మా ప వ న

దగ్గరకు వచ్చారు. “అమ్మా! నువ్వు రోజుకు అయిదు రూపాయలు సంపాదిస్తున్నావు కదా! కొంచెం కష్టమే అయినప్పటికీ అందులోనుండి రోజుకి ఒక రూపాయి పొదుపు చేయి. నెలాఖరు వరకు అలా చేశావంటే ౩౦ రూపా యలు అవుతాయి. అలా చేస్తే నీ పాదువు ద్వారా నీకు కావలసిన పెట్టుబడి పొందవచ్చు కదా?” అని యూనస్‌ సలహా ఇచ్చారు. “ఆయ్యా! ఆ వచ్చే అయిదు రూపాయలతోనే బతకడం కష్టంగా వుంది. అందులో ఒక రూపాయి పాదుపు చేయడం ఎలా కుదురుతుంది. అసాధ్యం!”* అంది సోఫియా. కానీ ప్రొఫెసర్‌ యూనస్‌ వెనక్కు తగ్గలేదు. “ఏవేవో అవాంతరాల కారణంగా రోజుకు నాలుగు రూపాయలు మాత్రమే వస్తున్నాయని అనుకోమ్మా! గత్యంతరం లేని పరిస్థితుల్లో ఎన్నో కష్టనష్టాలు భరించవలసి వస్తుంది. ఇది కూడా అంతే అనుకో, ఒక్క నెల రోజులపాటు పళ్ళబిగువున రోజుకు ఒక్క రూపాయి పొదుపు చెయ్యి నా మాట విను” అంటూ యూనస్‌ అనేక విధాలుగా నచ్చజెప్పి సోఫీయాను ఒప్పించగలిగాడ్లు. యూనస్‌ వంటి ఒక పెద్ద విద్యావంతుడు తనను ఒప్పించడానికి ఎందుకింత తాప త్రయ పడుతున్నాడో సోఫియాకు అర్హంకాలేదు. కానీ ఆయన తన మంచికోసమే శ్వ్బ తున్నాడని ఆమెకు తెలుసు. అందుకే ఆయనకిచ్చిన మాట ్రకారం రోజుక్స ఒక రూపాయి చొప్పున పొదుపు చేయడం ప్రారంభించింది. ఒక వారం రోజులు గడివేవరక్రు రోజూ అలా రూపాయి చొప్పున పొదుపు చేయడం సోఫియాకు కష్టమనిపించింది. కానీ ఆ తర్వాత అమెలో విశ్వాసం పెరిగింది. పొదుపు చేయడం ఒక అలవాటుగా సాగిం చింది. ఇలా రెండు నెలలు గడివేసరికి సోఫీయా దగ్గర అరవై రూపాయలు పోగయ్యాయి. ఫలితంగా ఆమె రోజుకు పది రూపాయల వడ్డీ చొప్పున 50 రూపాయలు అప్పు తెచ్చు కోవలసిన అవసరం లేకుండాపోయింది. పొదుపు చేసిన డబ్బు ద్వారా కావలసిన పెట్టు బడి సమకూరడంతో ఇప్పుడామె సంపాదన నెలకు 450 రూపాయలయింది. అయినా ఇప్పటికీ సోఫియా పొదుపు అలవాటును మానుకోలేదు. తన తోటి మహి ళలందరితోనూ పాదువు చేయించడానికి సోఫియా కృషి చేస్తోంది. ఇది ఒక్క సోఫీయా కథేనా? కాదు. బంగ్లాదేశ్‌లో ఇలాంటి సోఫియాలు అనేక మంది పొదుపు ఉద్యమంలో భాగస్వాములయ్యారు. ఆ విధంగా వారి జీవితంలోని పేద రకాన్ని తరిమికొట్టడానికి సన్నద్దులయ్యారు. ఇక్కడ మనం గమనించవలసిన ప్రధానమైన అంశాలు కొన్ని ఉన్నాయి. మొదటిది: సోఫీయాకు ఎవ్వరూ అర్థిక సహాయం చేయలేదు. కేవలం స్వయంకృ

షితో రోజుకు కేవలం ఒక్క రూపాయి పొదుపు చేసింది. అలా తన కూరగాయల వ్యాపా రానికి కావలసిన పెట్టుబడిని సమకూర్చుకుంది. గతంలోకంటే ఇప్పుడు నెలకు మూడు వందల రూపాయలు అదనంగా సంపాదిస్తోంది. రెండవది: సోఫియా ఎక్కువ పెట్టుబడి పెట్టలేదు. ఇతరుల మీద ఆధారపడలేదు. స్వయంశక్తితో పైకి వచ్చింది. మూడవది: పొదుపు అనే ఆయుధాన్ని ఉపయోగించి వడ్డీ వ్యాపారుల కబంధ హస్తా లనుండి బయటపడింది. ప్రొఫెసర్‌ యూనస్‌ వ్యక్తిగతంగా సోఫీయాకు సహాయం చేయవచ్చు. కానీ ఆయ నలా చేయలేదు. ముందుగా ఆయన సోఫియాలోవున్న నిస్సహాయతా భావాన్ని. తను ఏమీ సాధించలేని అశక్తురాలిననే భావాన్ని తొలగించాడు. యూనస్‌ ఇచ్చిన ప్రోత్సాహం సోఫియాను విజయం సాధించేలా చేసింద: ఆవిధంగా సోఫీయా సాధించిన విజయం బంగ్లాదేశ్‌ గ్రామీణ బ్యాంక్‌ స్టాపించేం దుకు స్రాఫసర్‌ యూనస్‌కు (ప్రేరణ ఇచ్చింది. తొలుత చిన్నస్థాయిలో ప్రారంభమైన బంగ్లాదేశ్‌ (గ్రామీణ బ్యాంక్‌ అనేక వేల మంది సభ్యులతో, వందలాది కోట్ల రూపాయల లావాదేవీలు నిర్వహించగల ఒక మహా సంస్థగా రూపొందింది. " ఇప్పుడు బంగ్లాదేశ్‌ గ్రామీణ బ్యాంక్‌ వేలాదిమంది గ్రామీణ 'స్త్రీ బృందాల జీవి తాల్లో కొత్త వెలుగును నింపడం మౌదత్రమేకాదు, పేద దేశమైన బంగ్లాదేశ్‌కు పేరు ప్రఖ్యా తులు తెచ్చిపెట్టింది. ప్రపంచంలోని అనేక దేశాలు “బంగ్లాదేశ్‌ గ్రామీణ బ్యాంక్‌ ఆద ర్శాన్ని స్వీకరించి తము దేశాల్లో కూడా అటువంటి కృషిచేయాలని పథకాలు రూపొందిం చుకుంటున్నాయి. లక్షలాది మంది బంగ్లాదేశ్‌ నిరుపేద మహిళల జీవితాల్లో నూతన కాంతి ప్రసరింప చేసిన ధన్యజీవి ఫ్రొఫెసర్‌ యూనస్‌. అందువల్లనే భారతదేశం ఆయనకు “మహాత్మా గాంధీ శాంతి పురస్కారం” అందజేసింది. అదే స్ఫూర్తితో తెలుగునాట పల్లె పల్లెనా ఇప్పుడు పొదుపు సంఘాలు విజయపతా స్వయం సహాయక బృందాలు నూతన లక్ష్యాలతో మరింత ముందడుగు వేసే కృషి సాగిస్తున్నాయి. ఈ విజయ పతాకాలు ఇంకా సమున్నతంగా ఎగరాలి! ఈ కృషి ద్విగుణీకృళమై సాగాలి! ఖు

వూమ4 న్స ణి ర్యా ఖై య బో క్‌ క్ల స 1. సస! జొ న న. ళ్‌ ఫ్డై లై గ హ్‌ప జ ళం జి ళాల న న షెళి ర ళ్‌ య్హో య శీత క క 9 శం శి నతి పత్తి న. రెచ చంరృే ల చ [] న 1 క్రై నానన కర్రా గోగ్‌ ఉసి కద గ్‌ స ౪ ననన ల ర ల న న య. పు జ పం మ ల న శయ క కం నట న న న వ. మ స మం స. న! మ. స్త న టు న వ న. న పము. హి. న! నంట తా ప పయ వ మట న యం రా స ర ల పు నస ₹ మ 12

స భి కంకి సస టం సక్‌ (శే స తశ తతో వ్‌ 1చే ళ్హి నులి ఇ యై వ్‌ కా న. న. రూ. న వలసి సస 6 చ్హ సస తే జ్‌ జ్ర రే ళె స 1 ర గ్‌ మ... వ టి న న ఖైఫ నళ మల భోజ లే సళ లచ లలత లేం చసేలే ర న |. న బిస్రే ళ్తళ్లు గ్‌. ళ్‌ శ్ర మట్టం స సాల్లా ర్‌ చే కక్ష ] న్‌ని ప్లే న య] ళ్ళి చ్‌ వ్‌ యి జత ని శి క న టా కుం వ వ ప య నవ! ఇ మ చ న య య న. ను వ పనా స. చ క మ స. యా క న న న క న ప చే న. న బ్‌ ప స క క్‌ హ్‌ స సస. వసం న నా. ల. పా స న నం న న. టి ల వ. న మ. న సహ న ప. చ. ష్‌ న . మ. నను స న న వాన సను య. వ ప వ. రే పు చస

న గా ర్త ను స య మ టి గ్‌ వ. మ న? స మ. సన క న ర! న ర మ. కే స యు సే. న. ళ్లి 0 మ పా మం. న. ళో స ను మ మ య. గ ప... క. న 2 మ ళు ల. లు ము కస వ ళల ప... మాతు సు... న లు ల చర న. నా సల్‌ న య బ్జ వర్త

న. ప. త? ళు య సంటేన మ కం స్టా లు * శ న ర టి న్‌ సరం పో త్తుల్నా ల నీ న. . నో ంం మా |. మ సూ ర త్‌ే టో టట | శ మ నల్లా! హరా క. స న కు పం... ట్‌ జ్‌ ఫై సా ౯ సంతో! నం. స. స ప స లీ వ స్ట న! ను యం! త. సో ల్‌ శల షు వ మ వ

త్త షస 4 జ్జ గ్త్లో బ్‌ సంతా హ్‌ ల ఫే ల ష్దళ్తు కమలే పలక న. ంకొలై లి ర ఉస ర 2 చైలచచిళి స్ట్‌ క్షి ల యాలి సత్త కిళ ప్రాహ న ల బే ఖ్‌ గే లే శ్‌ ద జతే లై న స శ పిఏ సల్లనీ ల 4 ల! స. న సత ఆం న సం న [ ప న య న తవల్‌ ల యు ంయ్‌ ట్‌ స త్తే య .. త ననే స్‌ స్స నస న నం వ. వ న. లాం! స . స. న టీ స్త. నజ స శ ర ప మ. స సుం మ నర క మ ను న చ “వెట్టి క న న. హమ. ను న టె న య! న! ఫా క్మ్‌ (670

రులు!

“వది యాభైలు వెయ్యి రూపాయలు కావడం వీంటి?”” అని అల్బుర్వపోతు న్టారా? వడ్డీ వ్యాపారుల చేతుల్లో చిక్కితే లెక్కలు ఆలాగే ఉంటాయి. న్వయం సవాయ బృందాల కార్యకలాపాలను వర్చవేక్షీంచే జిల్లా గ్రామీణాభివుద్ద సంస్త గుంటూరు ప్రాజెక్టు డైర్టోర్‌ శ్రీ, దౌ మురళి ఈ దోపిడీ కధను స్వయంగా ద్రాసి మహి ళలను వైతన్వవరివారు.

అ అ €9

ఓక ఊరిలో ఒక సీతమ్మ ఉంది. కూలీ నాలీ చేసుకుని బ్రతుకు గడువుతూంది. పిల్లాడికి ఆరోగ్యం సరిగా లేక డాక్షర్‌ దగ్గరకు తీసుకువెళ్లింది.

“జబ్బు తగ్గించడానికి నాలుగువందల రూపాయలు అవసరమవుతాయి: అన్నాడు డాక్టర్‌.

ఇరుగుపొరుగువారిని డబ్బు అడిగింది. ఎవరూ తమవద్ద డబ్బు లేదన్నారు. అవ్పు కోసం వడ్డీ వ్యాపారివద్దకు వెళ్ళక తప్పలేదు.

“ఏం చూసి నాలుగువందలు అప్పు ఇవ్వాలి?** అన్నాడు వడ్డీ వ్యాపారి.

“నా దగ్గర ఒక మేక వుంది. అదే మీకు వోమీ అయ్యా!*” అంది సీతమ్మ.

“అట్లా అయితే సరే. నాలుగువందలిస్తాను. వడ్డీ వంద రూపాయలు కలిపి అయి దొందలు రూపాయలు తీర్చాలి. నెలనెలాకొంతగానీ, ఆరునెలల్లో ఒకేసారిగానీ అయి దొందలు బాకీ తీర్చాలొ? అన్నాడు.

సరేనని నాలుగొందలు అప్పు తీసుకుని పిల్లాడి జబ్బు నయం చేయించుకుంది సీతమ్మ.

ఎలాగైనా అయిదొందలు పోగుచేసి బాకీ తీర్చాలనుకుంది సీతమ్మ.

అదే వూవుతో మొదటి నెల రు.70లు, గెండవ నెల రు.30లు పొదుపు చేసింద. మూడోనెల కష్టపడి రు.60, నాలుగో నెల రు.40లు మాత్రమే పొదుపు చేయగలిగింది. అయిదో నెల రు.50లు, € రోనెలరు. 50లు పొదుపుచేసి మొత్తం రు.300 పోగు

చేసింది. ఆరునెలలు కాగానే వడ్డీ వ్యాపారి సీతమ్మ దగ్గరకు రానే వచ్చాడు.

“ఏమ్మా సీతమ్మా! నెలనెలా కట్టడం లేదంటే ఆరునెలలు కాగానే రు.500 ఇస్తా వనుకున్నాను. ఏదీ, నా అయిదొందలు ఇస్తావా? మేకను పట్టుకెళ్ళమంచావా?” అన్నాడు.

సీతమ్మ బిత్తరచూపులు చూసింది. గడువు కావాలంది

“ఈరోజు రు 300 ఇస్తాను. నాలుగు నెలల టైం ఇస్తే మిగతా రెండువందలు కూడా తీర్చేస్తాను” అంది సీతమ్మ.

“నీక్సు ముందే చెప్పానుకదా సీతమ్మా! నీకు నిన్ను చూసి అవ్హు ఇవ్వలేదు, నీ మేకను చూసి అవ్చు ఇచ్చాను. ఇప్పుడు సమయం నాలుగు గంటలైంది. రేపు ఇదే సమ యానికి మీ ఇంటికి వస్తా. రు.5600 ఇస్తావో, మేకను ఇస్తావో నీవే తేల్చుకో” అంటూ వెళ్లిపోయాడు వడ్డీ వ్యాపారి.

సీతమ్మకు దిక్కు తోచలేదు. భర్త రామయ్యనడిగింది. రెండొందలు దొరకలేద న్నాడు. మళ్ళీ చుట్టాల్ని, స్నేహితుల్ని అడిగింది. “ఉంటే నీకుగాక ఎవరికిస్తాం సీతన్మూ! కానీ ప్రస్తుతం మావద్ద డబ్బులులేవు” అంటూ సానుభూతి చూపించారు.

మర్నాడు సమయం నాలుగ్గంటలైంది. వడ్డీ వ్యాపారి రానే వచ్చాడు సీతమ్మ గుండెల్లో రాయిపడింది. పెంచిన మేకను ఇవ్వాలంటే బాధగా వుంది. పైగా మేక రెండు నెలల సూడిది. ॥

వడ్డీ వ్యాపారి వస్తూనే “సీతమ్మా! డబ్బులేవి!?* అన్నట్లు చూశాడు.

“అంత డబ్బు కూడలేదయ్యా!”” అంది సీతమ్మ.

సీతమ్మ బతిమా చి సు ప ము లనా వినకుదా క (స తోలుకు స చ శ మ మా

లం “స్వ. ళల, నెల రు.50, ఎని జ్జ ర్‌ న టీ స సనా అదోనె స్తీ షై లో లాను రు.50, త న .. నెలలోరు.50 _ న నే. ( స రు.450పోగు మర న.

యు... 2 ల స అ చేసింది. కీ కర టే య్యా టీ. వడ్డీ వ్యాపారి ఇంటి ప టకు క నాం అనంద. రెండు మేఠపి ణా మం లట చు స్మా బటి పట్టింది. ఈ వార్త తెలి క్‌ సం స్టాన్‌ వాన్స్‌ 1, తంతే. సిన సీతమ్మ ఆత్రంగా పదో సట స కూడబెట్టి మొలానికి గ ల్‌! జ న చ. శ్మ రు.500లు పోగుచేసింది. లే [స అయిదొందలు తీసుకుని [న్‌ వ్యాపారి ఇంటికి సీతమ్మ తు లల 1? సా బయలుదేరింది. లే ల్‌ టే స “రామ్మా సీతమ్మా! అయి పాడు ఎంసీ. శా. " త దాందలు తెచ్చావా? క డి ల ష్టరడేలో స అన్నాడు. రు.500 ఇచ్చింది సీతమ్మ. “ఇదిగో నీ మేకా? అన్నాడు వడ్డీ వ్యాపారి. సీతమ్మ మేకను ఆప్యాయంగా తడిమింది. మేకను తీసుకుని వెళుతూ సీతమ్మ ఇలా అనుకుంది. “మేక విలువ రు.500, వడ్డీ వ్యాపారి వుంచుకున్న రెండు మేకషిల్లల విలువ రు.500లు.”= ““పది యాభైలు ఐదు వందలు కాదు, వెయ్యి రూపాయలు” అని సీతమ్మకు అద్ధ మైంది. మర్నాడు సీతమ్మ తనలాంటి వాళ్ళను తామ్మిదిమందిని పోగుచేసి మొతం పది మందితో పొదుపు సంఘం "పెట్టింది. నెలకి రు.50లు చొప్పున ్రతినెల రు.500లు పొదుపు చేయడం ప్రారంభించారు. “ఇదే పని ముందే చేసీ వుంటే సీతమ్మకి రు.500లు అప్పు ఇచ్చి మేకనీ, మేక పిల్లల్నీ మిగిల్చి ఉండేవాళ్ళమే”” అంది పొదుపు సంఘం సభ్యురాలు దమయంతి. శే

జ ళ్‌; బ్ద అభివృద్ధివథంలో ఠలిదిండి గ్రామ్‌ ఏంచాయితీ కలిదిండి మండలం, కృష్ణాజిల్లా మహ .మనివేనత్యనాంయణ (| ప. ప... కూనపెడ్డిశుశ్వరరుమూర్‌ టై. బైతున్నీసా స్‌. న ఖై ఖై దండే వనుపాదం లే. |. [టై గొర్తవెంకట నర్సమ్మ వ వో ష్‌ | చేటోయిన నాంచారయ్య శ. చుండ్రు శివ రతృ్సకుమారి బోయిన ఏడుకొండలు సర్పంచ్‌ లంకా నాగభూషణం పంచాయతీ సెక్రటరీ 1925లో గ్రామ పంచాయతీ ఏర్చి 1957లో నోటివైడ్‌ గ్రామ వంచాయలీగా అభివద్ధి చెందింది. దక్షిణ కాళీగా వీలిచేల్రీ పాతాళ ఖోగేచ్చరస్వామి ఆలయం కలిదిండి వ్రత్చేకత, అజవ్సకి పనులు ౪ బె.ఆర్‌వై. నిధులతో 2 షాపులు, టి.ఎఫ్‌.సి. నిధులతో 2 షావులు, జాపి.మరియు జె.జి.ఎస్‌.వై.నిధులతో 11 షాపులు నిర్మాణము చేయడమైనది. ౪ (గ్రామములోని కోట కలిదిండి, పేట కలిదిండి, మిలట్రీపేట, ఇందిరాకాలనీ ప్రాంత ములలో రహదార్లు, మంచినీటి సరఫరా పైపులైన్లు, వీధి లైట్లు ఏర్పాటు. ౪ (గ్రామ వంచాయితీ భవన నిర్మాణము. ౪ పశువుల అసుపత్రి భవనము నిర్మాణము. ౪ మండల ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రము భవన నిర్మాణము. ౪ రక్షణనీటి సరఫరా పథకము గ్రామములోని బ్రజలకేగాక అంక గ్రామాలకు కూడా మంచినీటి సరఫరా, ౪ మంచినీటి వనరులు నిర్వహణ, విస్తరణ పనులు, వబ్లిక్‌ (ప్రదేశములు లోతట్టు ప్రాంతములు లెనెలింగు పనులు. ౪ సుమారు రు. 4 లక్షలతో 'పనికి ఆహార పథకంిలో 7 పనులు. | ఆర్‌,ఎన్‌.శర్చ చిట్టూరి సత్యనారాయణ | పంచాయతీ సెక్రటరీ సర్పంచ్‌ ౯||

[అభివృద్ధి విధం జ

[ గామపంచాయతీ _ || తమః ఎర్నశ సీతాదేవి ముదినేపల్లి మండలం - కృష్ణాజిల్లా.

కీ మాజీమంత్రి, ముదినేపల్లి ణు క నా. ౫ పనికి ఆహార పథకంలో రోడ్లకిరువెపుల కచ్చా డైన్స్‌, క్లీన్‌

కే. అండ్‌ గ్రీన్‌లో జంగిల్‌ శ్లియరెన్స్‌, 5 రబ్బిష్‌ రోడ్డు, చెరువుల క మ. చుట్టూ జంగిల్‌ శ్రియరెన్స్‌ చేశాము. 1 లక్ష రూపాయలు (| శ జె.జి.ఎస్‌.వై.నిధులు: రూ. 20 వేలతో హరిజనవాడలో 2 క

రబ్బీష్‌ రోడ్లు పనులు చేవట్టాం. ఎల్నేన ద్‌

కి డా. ఎని లక్షూదనా శల మార్కెట్‌ యార్డు నిధులు: రూ. 1.50 లక్షలతో అన్న క్షీ భావాల? వరం, గురజలింకు రోడ్డు పనులు చేపచ్టాము.

1 పనే . 5:5 5బన పధకంలో రూ. 00 లకంతో అన్నవరం, క్షీ | నిర్మాణం చేవద్దాం.

| షా ఈ ఆర్‌డబ్య్యు.ఎన్‌, నిధులు: రూ. 1.50 లక్షలతో ఫిర్‌ కీ

య బెడ్స్‌కు వెచ్చించడం జరిగింది. క సాతుర్తి తీరవెంకటసత్ననారాయణ శ యమ్‌.పి. నిధులలో కమ్యూనిటీ వోలు నిర్మాణం చేపట్టాం. క నర్చంచ్‌

క్‌ స... & శ్రీమతి పరసా వాణి 2. తోట సురేంద్ర బెనక్షీ 3. శ్రీమతి క (౨. | ఉప్పలపాటి కనకదుర్గ 4. ఈడే నాగేశ్వరరావు 5. శ్రీమతి

క హా | ఉవ్పల భాగ్యం 6. కాగిత కోటేశ్వరరావు 7. కోటేశ్వరరావు | శ లేళ్ళ 8. శ్రీమతి కోటే హైమావతి 9. షేక్‌ హబీబ్‌ 10. పరసా

క్‌ ల వీరరాఘవులు 21. జల్లూరి పమిడేశ్వరరావు 12. శ్రీమతి | అడునుబిల్లి కాజేజప్రపాద్‌ సోముల సుజాత 13. దూలం రామకృష్ణ

ఇఓ. క్‌ వణ ణి ణం వణ ణం ణం ణం ణం అణి జాకీ

ట్‌ ఉపంకల్పుం

ఆదినారాయణ చెప్పులు విప్పి తలవాకిలి దాటి ఇంట్లోకి అడుగుపెడుతూనే “లీలా... లీలా? అంటూ పిలిచాడు. అతను ఎందుకో ఉద్వేగంగా ఉన్నాడని అతని మాట తీరునుబట్టే తెలుస్తోంది. ఎవరూ వలక్కపోవడంతో “ఏయ్‌ లీలావతీ!? అంటూ అరుస్తూ లోపలికి వెళ్ళాడు.

ఇంటి వెనక ఖాళీ స్థలంలో కూర్చుని అత్తగారు చెబుతున్న కబుర్లు వింటూ బియ్యంలో వడ్డు, మట్టిబెడ్డలు ఏరుతున్న లీల భర్త అరుపు విని ఉలిక్కిపడింది. జారి పోయిన పైటను భుజం మీదికి లాక్కుంది. “ఆ వచ్చె చచ్చి” అంటూ చేట పక్కన పెట్టి లీలావతి లేవబోయే లోపే ఆదినారాయణ అక్కడికి వచ్చాడు.

“పిలొస్తే పలకవేందే?” అన్నాడు ఆదినారాయణ.

“అత్తమ్మేవో సంగతులు చెబుతుంటే వింటున్నా గానీ సంగతేం ?* అంది లీలావతి.

“ఇవ్వాళ ఎమ్మార్వో ఆఫీసు నుంచి ఒకాయన వచ్చిండు. ఇంకో రెణ్ఞైల్లలో పంచా యతిీ ఎన్నికలు జరుగుతాయంటు అన్నాడు.

“అయితే ఆయన్నీ మాకెందుకు చెప్పడం? మేం జేసేదేమన్న ఉంది గనకనా?” అంది అతని తల్లి రుక్కమ్మ. ఆమె అసలు పేరు రుక్మిణి. కానీ ఆమెకు రుక్కమ్మ అనే పేరు స్థిరపడిపోయింది.

“ఉండబట్టే గదా మీకు చెప్పడానికి వచ్చింది. ఇప్పుడు పంచాయతీల్లో, మండల వరిషత్తుల్లో ఆడవాళ్లక్కూడా అవకాశం ఇవ్వాలని గవర్నమెంటు నిర్ణయించింది. అంటే ఇక నుండి పంచాయతీలో ఆడవాళ్లు కూడా మెంబర్లవుతారన్న మాట! అంతేకాదు. మన పంచాయతీ సర్పంచ్‌ పదవి కూడా ఆడవాళ్లకే రిజర్వ్‌ చేశారు? అన్నాడు ఆదినారా యణ.

“ఏంటీ? మనూరికి ఆడది సర్పంచ్‌ అవుద్దా?” ఆశ్చర్యంతో నోరు తెరిచింది రుక్కమ్మ.

“అవును. (స్త్రీలకు కూడా అధికారంలో భాగం కల్పించాలని గవర్నమెంటు ఇలా

నిర్ణయించింది.”

+బాగానే వుంది గానీ, సర్పంచి పదవి వదులుకోడానికి జగన్నాధంగారు ఒప్పుకుం

టాడేంటి? నేనీ వూరికి కాపరానికి వచ్చినప్పటి నుంచీ ఆయనేగదా సర్పంచి?" అంది లీలావతి. “ఇప్పుడాయన ఒప్పుకోకపోతే ఆగిపోయేదేం లేదు. ఇదివరకులాగా తిమ్మిని బమ్మిని చేసి సర్బంచి ఆయిపోవాలంటే కుదర్జ్హు. గవర్నమెంటు చట్టం చేసింది. ఇవ్చుడు ఎవరైనాగానీ ఆడోళ్ళే సర్పంచి గావాలె!? అన్నాడు ఆదినారాయణ కొంచెం విసురుగా. “ఆడసర్పంచా? నీగ్గానీ ఒంటిమీన తెలివుండే మాట్లాడతన్నావా నారాయణా! మనూళ్లో తగుదునమ్మా అని మగాళ్లతోపాటు కూచుని పంచాయతీని నడిపే ఆడాళ్ళెవ

రున్నారు చెప్పు!” అంది రుక్కమ్మ.

“అదేమన్నా మగాళ్ల సొంత జాగీరనుకున్నవేంటమ్మా? ఇప్పుడు ఆడాళ్ళు కూడా చాలాచోట్ల మునిసిపాలిటీ చేర్మన్లు అవుతున్నారు. అయినా మన పంచాయతీలో ఆడ సర్పంచి ఒక్కతే ఉండదు. ఆమెతోపాటు మరో ఇద్దరు పంచాయతీ మెంబధ్లుగా ఆడా ఛ్లుంచారు అంటే మొత్తం అయిదుగురు పంచాయతీ మెంబర్లలో ముగ్గురు ఆడాళ్ళేనన్న మాట! ఆదినారాయణ వివరించాడు.

“అయినా పంచాయతీ ఆఫీసుల్లో ఏ పనులెట్లా జేయాలో తెలిసి నోళ్లెవరున్నారు? ఈ ఊళ్ళో తిన్నగా సంతకం పెట్టడం వచ్చిన ఆడోళ్లు అరడజను మంది కూడ

. వుండరు! ఆంది రుక్కమ్మ.

“ఆడాళ్లే సర్పంచులని గొప్పలు చెప్పడమే కానీ జరగేదేం వుండదు. మా ఊర పంచాయతీలో ఏం జరిగేదో ఇక్కడా అదే జరుగుద్ది. పంచాయతీ మీటింగులో నెంబర్హ యిన ఆడాళ్లు గుళ్లో ఇ(గ్రహాలల్లే కూచునుంటే, ఆళ్ళ తరపున ఆళ్ల మొగుళ్ళొచ్చి మాట్లాడి పనులు చక్కబెట్టుకుంచారు. ఇలాంటి కబుర్లు ఎన్ని ఇనడం లేదూ!” అంటూ లీలావతి సాగదీసింది.

భార్య చెప్పిన మాటల్లో నిజం వుందని ఆదినారాయణకి తెలుసు. నిజానికి అతను కోరుకుంటున్నది కూడా అడే. భార్యని ఎలాగైనా సర్పంచిగా గెలిపించాలి. అమె వెంట పంచాయతీ మీటింగుకు వాజరై అధికారం చెలాయించాలి. అనేక ఏళ్ల తరబడి తనక్రృ

ప్రత్యత్ధిగా వున్న జగన్నాధం తోక కత్తిరించాలి. ఇదీ ఆదినారాయణ మనసులోన్స కోరిక. జగన్నాథం ఎవరినీ లెక్క చేయని మొండి మనిషి కావలసినంత భూవసత్తి డబ్బు ఉన్నాయి. అందువల్ల అతనికి అహంకారం కూడా ఎక్కువే. అర్ధికంగా తక్కువ స్థాయిలో వున్న వాళ్లని జగన్నాధం చిన్నచూపు చూసేవాడు. ఆ కారణంగానే కుర్రా ళ్లుగా వున్నప్పుటి నుండే జగన్నాథానికీ, ఆదినారాయణకి పడేది కాదు. సీర్కి సంపద _అన్నీ వున్న జగన్నాథం నిలబెట్టిన మనుషులే ఎప్పుడూ పంచాయతీ సభ్యులుగా గలు స్తుండేవారు. జగన్నాధం సర్బంచ్‌ అయ్యేవాడు. అతన్ని ఓడించడానికి ఆదినారాయణ ఎన్ని ప్రయత్నాలు చేసినప్పటికీ ఫలించలేదు. ఇప్పుడు తమ (గ్రామ వంచాయతీ సర్పంచ్‌ పదవికి మహిళలకు రిజర్వు చేయ డంతో తగిన సమయం వచ్చిందని ఆదినారాయణ సంబరపడ్డాడు. జగన్నాధంకి ఎలా బైనా గుణపారం నేర్పాలని అనుకున్నాడు. . “లీలావతీ! రేపు జరిగే పంచాయతీ ఎన్నికల్లో నువ్వు పోటీ చేస్తున్నావు. ఇది నా నిర్ణయం!* అన్నాడు ఆదినారాయణ అదే తన ఆఖరి మాట అన్నట్టు.

ఆ మాటలు విని అత్తాకోడళ్లిద్దరూ ఒకరి ముఖం ఒకరు చూసుకున్నారు.

“లీలా! నా మాట కాదనకే, ఈ ఎన్నికల్లో ఎలాగైనా నువ్వు గెలవాలి. ఇది నా కోరిక! అన్నాడు ఆదినారాయణ.

భర్త అంత అభిమానంగా అడుగుతూంటే లీలావతి మనసు కరిగిపోయింది.

పెళ్ళయి పదకొండేళ్ళయినా ఆమెకు షీల్లల్లేరు. ఆ ఇంట్లో అందరికీ ఇదొక చింతగా ఉండేది. ఆయినా ఏదో ఒకరోజున తమ పూజలు ఫలించి నట్టింట ఒక పసిబిడ్డయినా పారాడక పోతాడా అని సరొపెట్టుకుంటున్నారు. కానీ లీలావతిని మాత్రం షిల్లలు లేని దిగులు పీడిస్తుండేది. ఈ పంచాయతీ లాంటి వ్యాపకం ఉంటే కోడలు కొంతవరకైనా దిగులు మరచిపోగలదనే ఆశ కలిగింది రుక్కమ్మకి. “ఒప్పుకోవే లీలావతీ! ఇందులో నువ్వు భయపడవలసిందేముంది? నీ ఎనకుండి ఎప్పుడేం జేయాల్నో చెప్పడానికి నారాయణ ఉన్నాడుగా! అంది రుక్కమ్మ. లీలావతి సరే అన్నట్టు తల వూపింది. ఆ విధంగా రెండున్నర నెలల తర్వాత లీలావతి పంచాయతీ సభ్యురాలిగా ఎన్ని కైంది. ఆమెతోపాటు మరో ఇద్దరు (స్త్రీలు సీత, నాగలక్ష్మి కూడా ఎన్నికయ్యారు. వారు కూడా ఇంట్లో మగవాళ్ళ వత్తిడి కారణంగానే ఎన్నికలలోకి దిగారు. అనేక సంవత్సరాలుగా (గ్రామ సర్బంచ్‌గా వున్న జగన్నాథానికి తాను ఎన్నికల్లో నిల బడకుండా ఎవరినైనా నిలబెడితే బాగుండు ననిపించింది. కానీ ఆయన భార్య చని పోయి చాలా కాలమైంది. ఇద్దరు కూతుళ్లున్నారు కానీ వాళ్ళది బాగా చిన్న వయసు. పంచాయతీ సభ్యులుగా విజయం సాధించాక జరిగిన తొలి సమావేశానికి గెలిచిన ముగ్గురు మహిళలు వాజరయ్యారు. | “వదినా! నాకెందుకో భయంగా ఉంది. ఇక్కడేం చేయాలో నాకు కొత్త. నాకేం తెలీదే!? అంది సీత. వీరకొంగు కొసను చూవుడు వేలుకు చుట్టుకుంటూ, ఎంత దాచు . కున్నా ఆమెలో కంగారు ఆగడంలేదు. కాయ “పర్లేదులే సీత్రా! మనకెందుకు లే | ఖై లయం? మన మగాళ్లు ఇక్కడె ఉన్నా పహ ము ల కం జ్‌ సం ప మ నఖ గ ఈతే.

రుగా? ఏం చేయాలో అన్లే చూసుకుంటారు అంది లీలావతి. నిజానికి ఆమె కూడా కొంచెం టెన్షన్‌తో వున్నట్టు అర్థమవుతూనే ఉంది.

లీల అన్నట్టు ఆ ముగ్గురు మహిళా సభ్యుల భర్తలు బయట వరండాలో నిలబడి )ల్లాసంగా కబుర్లు చెప్పుకుంటున్నారు. కాసేపటికి జగన్నాధం, అతనితోపాటు అతని సహచరుడు వెంకటయ్య సరాసరి వంచాయతీ ఆఫీసు గదిలోకి వచ్చారు.

పంచాయతీ సమావేశం ప్రారంభమైంది. ఎజెండాలో మొదటి అంశం సర్పంచ్‌ ఎన్నిక.

“నేను సోదరి లీలావతిని సర్పంచ్‌గా ్రతిపాదిస్తున్నాను” అన్నాడు నాగలక్ష్మి భర్త యాదొరెడ్డి.

“నేనూ బలపరుస్తున్నా అన్నాడు సీత భర్త శ్రీనివాసు.

ఈ విషయాలన్నీ ఆ మగాళ్లు ముగ్గురూ ముందే మాట్లాడుకున్నారు

“సరే! నేనూ, వెంకటయ్య కూడా సర్పంచ్‌గా మన లీలమ్మనే బలపరుస్తున్నాం! అయినా పెత్తనం చేసేది మన మగాళ్లయినప్పుడు సర్బంచిగా లీలమ్మ వుంటేనేం, సీతమ్మ ఉంటేనేం?” అన్నాడు జగన్నాథం వెటకారంగా నవ్వుతూ.

ఆ మాటలు విని లీల మనసు చురుక్కుమన్నుట్ట్లయింది. కానీ ఆమె బయటపడ లేదు.

ఆదినారాయణ కూడా జగన్నాథం నవ్వుతో శ్రుతి కలిపాడు. కానీ అతని కళ్లల్లో ఇంతకాలానికి జగన్నాధం మీద విజయం సాధించగలిగానన్న మెరుపు ఉంది జగ న్నాథం పైకి నవ్వుతూ మాట్లాడుతున్నా అనేక సంవత్సరాలుగా తన చేతిలో వున్న సర్పంచి వదవి పోయిందనే బాధ స్పష్టంగా అతని మాటల్లో వినపడుతూనే ఉంది,

ఆ రోజు జరిగిన పంచాయతీ సమావేశంలో రొటీన్‌గా తీసుకునే సాధారణమైన రెండు మూడు నిర్ణయాలను తీసుకోవడం తప్పు ఏం జరగలేదు. సమావేశం జరిగినంత "సేపూ ముగ్గురు ఆడవాళ్లు జరుగుతున్నదంతా చూస్తూండిపోయారు తప్ప, ఒక్కళ్లు కూడా పెదవి విప్పలేదు. కానీ అక్కడ తమ మగవాళ్ళకీ, జగన్నాథానికీ మధ్య అధికార పోరాటం జరుగుతున్నదనే విషయం మహిళా సభ్యులకు స్పష్టంగానే అర్ధమైంది. మగవా ళృంతా ఎవరికి వారు మాటల్లో తమ ఆధిక్యత చూపుకోఏడం కోసం 'ప్రయత్నిస్తు న్నారు. క్‌

జగన్నాధం, వెంకటయ్య పంచాయతీకి సంబంధించి గతంలో జరిగినట్లే అన్నీ జర గాలని పట్టుబడుతున్నారు. కానీ ఆదినారాయణ, మిగతా ఇద్దరు మహిళా పంచాయతి సభ్యుల భర్తలు ఒక్కటై అన్నీ నిబంధనల ప్రకారం జరగాలని నొక్కి చెబుతున్నారు. గత్యంతరం లేక జగన్నాథం, వెంకటయ్య అందుకు ఒవ్హుకోవలసి వస్తోంది. ఈ పరిస్థితి ఆదినారాయణకి ఎంతో సంతోషాన్ని కలిగించింది.

ఈర 3 నెలలు గడిచిపోతున్నాయి. పంచాయతీలో మహిళా సభ్యుల తరపున వారి భర్తలే

వ్యవహారాలు చక్కబెడుతున్నారు. లీలావతి జరుగుతున్నదంతా ఎంతో జాగ్రత్తగా గమ నిస్తోంది. పంచాయతీ అంటే ఏమిటో, దాని విధులు, చేయవలసిన పనులు, నియమ నిబంధనలు అన్నిటినీ ఆమె 'క్రమంగా అర్ధం చేసుకుంటోంది. రోడ్డు వేయటం, వాటిని సక్రమంగా నిర్వహించడం, (గ్రామస్థులకు సురక్షితమైన మంచినీటి సరఫరా, పారి శుద్ధ్యం, ఊరి పరిశుభ్రత, పిల్లలందరూ చదువుకునేందుకు పారశాల వసతి, అంటురో గాల నివారణ, సేద్యపు నీటి సదుపాయాలు మెరుగుపరచడం మొదలైన పనులు పంచా యతీ పరిధిలోకి వస్తాయి.

వీటితోపాటు పంచాయతీ అవసరమని భావించిన కొన్ని పనులు చేపట్టే అవకాశం కూడా ఉంది. కానీ పంచాయతికి వప్పే నిధులు, ఆదాయ వనరులు అది నిర్వహీంచవల సిన పనులకే బొాచాబొటిగా సరిపోతాయి. ఇంక అదనపు పనుళుచేపట్టడానికి వనరులె క్యడ నుండి వస్తాయి? "

కానీ జిల్లా పరిషత్తు నుండి పంచాయతీకి రావలసిన నిధులు, వస్తున్న నిధులు ఏమ వుతున్నాయి?

పంచాయతీ చేపట్టవలసిన కార్యక్రమాలు ఏవీ ఎందుకని అమలు జరగడంలేదు? ఇన్ని సంవత్సరాలుగా (గ్రామాభివృద్ధి కోసం ఎలాంటి పనులు ఎందుకని జరగలేదు? ఊల్లో జనానికి ఎదురయ్యే సమస్యలేవీ ఎందుకని పరిష్కారం కాలేదు?

“జిల్లా పరిషత్‌ నుంచి మన గ్రామానికి నిధులు ఏవీ రావడం లేదా? ఊళ్ళో ఎలాంటి అభివృద్ధి కార్యక్రమాలు ఎందుకని జరగడంలేదు? మన గ్రామంలో అనేక సమస్యలున్నాయ్‌ గదా! అవన్నీ ఎందుకు పట్టించుకోవడం లేదు?" అంటూ ఒకరోజు రాత్రి ఆదినారాయణని అడిగింది లీలావతి.

“ఇన్నేళ్ల కాలంలో జగన్నాధాన్ని ఇవన్నీ అడిగే దమ్ము ఎవనికుంది? ఇప్పుడు పంచా యతీకి ఎంత డబ్బు వచ్చిందో, దేనికెంత ఖర్చయిందో తెలుసుకోవడం జరిగే పని కాదూ అన్నాడు ఆదినారాయణ.

“అది సరే! ఎన్నికలైనప్పుటి నుంచి, అదే, నేను సర్పంచ్‌నైనప్పుటి నుంచి పంచాయ తీకి డబ్బేమీ రాలేదు కదా?” అంది లీలావతి.

“ఫండ్చ్సంత తేలిగ్గా వస్తాయేంటి? దానికి పైరవీ చెయ్యాలి. త్వరలోనే ఆ సంగతి చూస్తాననుకో. ముందు ఆ జగన్నాధం తోక కత్తిరించాలి. ఆ తర్వాత గ్రామంలో ఏం చేయాలో ఆలోచిద్దాం?”

“అది కాదయ్యా... నేను అనుకునేదేమంటే... ఇప్పుడు నేను...

“నసుగుతావేం? సంగతేంచో చెప్పు! అన్నాడు ఆదినారాయణ.

“నాకిప్పుడు చదువుకోవాలనుంది. చిన్నప్పుడేదో అక్షరాలు నేర్చుకున్నాను. సంతకం పెట్టడం, కూడబలుక్కుని నాలుగైదు లైన్లు చదవడం వరకు అయితే ఫర్వా లేదు. కొనీ సర్బ్పంవినయ్యాక తగినంత చదువుండాలి కదా) అంది లీలావతి గబగబ.

ఆదినారాయణ ఒక్క నిమిషం భార్యవైపు ఆశ్చర్యంగా చూశాడు.

“లీలా! నువ్వింత చక్కగా ఆలోచిస్తావనుకోలేదు. నిజానికి నేనే ఈ సలహా ఇద్దాము

నుకుంటున్నాను. వయోజన విద్యా కేంద్రానికి రోజూ సాయంకాలమప్పుడెళ్ళు. అక్కడ రామ్మూర్తి పంతులుగారు నీకూ తెలుసుగా. ఆయనకు నేను కూడా చెబుతా. నీ కోసం ప్రత్యేకంగా శ్రద్ధ తీసుకుని చదువు చెప్తాడు అన్నాడు ఆదినారాయణ. శన ఈ ఆ మరునాటి నుండే లీలావతి సాయంత్రానికల్లా ఇంటి పనులు పూర్తి చేసి వయో జన విద్యా కేంద్రానికి వెళ్ళడం మొదలుపెట్టింది. “ఈ వయసులో నీకు చదువేంటే?” అని మొదట్లో రుక్కమ్మ రుసరుస లాడింది. కానీ సర్పంచ్‌ అయిన లీల చదువుకోవడం ఎంత అవసరమో ఆదినారాయణ నచ్చజెప్పడంతో ఊరుకుంది. వయోజన విద్యా కేంద్రానికి వెళ్ళడం లీలావతికి ఎంతో సంతోషాన్నిచ్చింది. రామ్మూర్తి మాస్టారు ఆమెను కూర్చోబెట్టి ఎన్నో విషయాలు చెప్పేవారు. *లీలమ్మా! చదువుకున్న స్త్రీ, చరిత్రని తిరగరాస్తుందని మన మహాకవి గురజాడ అన్నారు. చదువు కేవలం అక్షర జ్ఞానం కోసం చూటత్రమే కాదు. లోకం పోకడ గురంచి తెలుసుకోవడానికి, లోకాన్ని అద్ధం చేసుకోవడానికి, మంచి చెడ్డల తారతమ్యం తెలుసు కోవడానికి, మన చుట్టూ వున్న సమాజాన్ని బాగు చేసుకోవడానికి చదువు అవసరం? అని మాస్టారు చెప్పిన మాటలు లీల మనసులో నాటుకుపోయాయి. సమయం దొరికినప్పుడల్లా ఆదినారాయణ కూడా లీలావతితోపాటు వయోబ్వ్వా విద్యా కేంద్రానికి వచ్చేవాడు. రామ్మూర్తి మాస్టారు వారికి రాష్ట్రంలోనూ, దేశంలోన్తూ జరుగుతున్న పరిణామాలను వివరించేవాడు. (గ్రామాల్లో స్థానిక ప్రభుత్వాలు నిర్వహిం చగల పాత్ర, దాని ప్రాముఖ్యం గురించి వివరించేవాడు. “లీలమ్మా! ఏ మనిషికైనా సంకల్పం అనసరం. ఒక లఅక్యాన్ని సాధించాలనే. సంకల్పం ఉంటే, అందుకు తగిన కృషి చేస్తే ఎన్ని గొప్పు పనులైనా సాధించవచ్చు. ఆ విధంగా మన రా్ర్రంలోని కొన్ని గ్రామాలు ఎంతో అభివృద్ధిని సాధించాయి అంటూ రామ్మూర్తి మాస్టారు చెప్పిన మాటలు లీలావతి మనసులో చెరగని ముద్రవేశాయి. ఇప్పుడు లీలావతి పంచాయతీ సమావేశంలో మౌన 'ప్రేకకురాలిలా కూర్చోవాలని అనుకోవడంలేట్టు. వివిధ సమస్యల మీద తన అభిప్రాయాల్ని స్పష్టంగా చెప్పాలని, అవ సరమైతే టం చెప్పే అభిప్రాయాల్ని విమర్శించాలని కూడా అనుకుంది. “క్రానీ అల్యావేయాలంటే నాకేంచోగా ఉంటుంది? అంతమంది మగాళ్ళుండగా ఎలా మాట్లాడటం?” అంది అమె, భర్తతో.

“అలా అనుకుంటే ఎలా? నువ్వు మాచ్లాడటం అలవాటు చేసుకోవాలి. ఎమ్బుడూ నీ వెంట ఉండటం ఇక ముందు నాకు కుదిరేట్టు లేదు! అన్నాడు ఆదినారాయణ,

“అయ్యో! అదేం మాట? నేనాక్కదాన్నీ పంచాయతికి పోయి మాట్లాడాలా? నావల్ల కాదు బాబో! నాకీ పదవేం అక్కర్లేదు. నేను వెంటనే రాజీనామా చేసేస్తాను? అంది లీలావతి భయంగా.

“ఆ మాటనకు లీలా! నువ్వేం భయపడక్కర్లేదు. నేనిప్పుడు మా పార్టీ మండల

క సన

ల ట్‌ నేం దాసాులరోడ్తునిదనునుదై.

న సై మ స కమిటీ సభ్యుడినయ్యాను కదా! కాస్త ఆ పనుల మీద తిరుగుతుండాలి. అందుకని ఇంతకు ముందులా పంచాయతీ మీటింగులకి నేను రావడం కుదరదు. ఆయినా నీకేం భయంలేదు. నాగమణి పెనిమిటి యాదిరెడ్డి, సీత వాళ్ళాయన శశ్రీనివాసు ఉంటారు గదా! పైగా మీకు బదులుగా మేం పెత్తనం చేస్తున్నామని జగన్నాథం వ్యతిరేక ప్రచారం మొదలుపెట్టాడు. మాకు పంచాయతీలో మాట్లాడే అధికారం ఏముందని అంటు న్నాడు. అందుకని మేం వెనక్కి తగ్గడమే మంచిదనిపిస్తోందొ అన్నాడు ఆదినారాయణ.

“అయితే పంచాయతీలో అంతా జగన్నాధంగారి ఇష్టమే చెల్లుబడి అవుద్దేమో?* అంది లీలావతి ఆనుమానంగా.

“అదెలా కుదురుతుంది. నువ్వు పంచాయతికి సర్బంచ్‌వి. చూడు లీలా! మన (గ్రామం పదేళ్ళ క్రితం ఎలా ఉందో ఇప్పుడూ అలాగే ఉంది. ఏ అభివృద్దీ లేదు. చేయడా నికి పనుల్లేవు. పిల్లలు చదువుకోవడానికి ప్రాధమిక పారశాల తప్ప మరొక బడి లేదు. “సెకండరీ స్కూలుకు వెళ్ళాలంటే కనీసం మూడు మైళ్లు నడివి మండల కేంద్రానికి పోవాలె. అందుకేగద వాళ్ళంతా మధ్యలో చదువు మానుకుంటుండేదొ అన్నాడు ఆది నారాయణ

“ఇవన్నీ చెయ్యాలి నిజమే గానీ, జగన్నాధంగారు సాగనియ్యడు గదా! ఇప్పటి దొకొ పంచాయతీలో ఆయన మాటే సాగించుకుంటున్నాడాయె!” అంది లీలావతి కాస్త నిస్ప్రహగా.

“కానీ నువ్విప్పుడు సర్పంచ్‌వి లీలా! గవర్నమెంట్‌ పంచాయతీల్లో పదవుల్ని ఆడ

ళం వాళ్ల కోసం ఎందుకు రిజర్వ్‌ చేసిన్రనుకున్నావు? ఆడవాళ్ళ చేతిలోకి కూడా కొంత అధి కారం రావాలి. సమాజం కోసం తీసుకునే నిర్ణయాల్లో వాళ్లూ భాగస్వాములు కావాలె. ఆ విధంగానైనా సమాజంలో వారి స్టానం కొంతయినా మెరుగుపడాలె. అందుకే ఆడ ట్‌ సే

వాళ్ళ కోసం ప్రభుత్వం రిజర్వేషన్లు తెచ్చింది. అందుకని నువ్వు రాజీనామా చెయ్యాలని కలలో కూడా అనుకోమాకు"

భర్త చెబుతున్న మాటలు విని లీలావతి ఆలోచనలో పడింది.

“బాగా ఆలోచించు లీలా! సర్పంచ్‌గా ఈ ఊరికి ఏం చేయగలవో ఆలోచించు. జగ న్నాధం ఆటలు కట్టించు. నాక్కావలసింది అదే!? అంటూ తన మనసులోని మాటను బయటపెట్టాడు ఆదినారాయణ.

శశ 3

భర్త చెప్పిన మాటలు లీలావతి మీద చాలా ప్రభావం చూపాయి. ప్రజలు తనను సర్పంచ్‌గా ఎన్నుకున్నందుకు అందరికీ ఉపయోగపడే పనులు చేయాలని ఆమె మన సులో దృఢంగా నిశ్చయించుకుంది.

ఆ తర్వాత నుండి ఆదినారాయణ పంచాయతీ సమావేశాలకు వెళ్ళటం బాగా తగ్గించేశాడు. అతను రాకపోవడంతో సీత భర్త నాగమణి భర్త పంచాయతీలో ఏం మాట్లాడాలో తెలీక మౌనంగా ఉండిపోవలసి వస్తోంది. దీంతో జగన్నాథానికి పంచాయ తీలో అడ్డు చెప్పేవాళ్లే లేకపోయారు. అన్నీ అతని ఇష్టప్రకారమే జరుగుతున్నాయి.

ఈ పరిస్థితులు లీలావతికి దుర్చరం అనిపించాయి. ఒక సర్పంచ్‌గా జగన్నాధం చెబుతున్న వాటికి అభ్యంతరం చెప్పి వారించవచ్చు. కానీ ఆమెకు ధైర్యం చాలబ్లేద్దు, పైగా జగన్నాధం పంచాయతీ సమావేశాల్లో ఎంతో లౌక్యం ప్రదర్థించేవాడు.

“చూడమ్మా లీలావతీ! ఈ పని నేను చెప్పినట్టే చేయాలని లేదు. నీ అభిప్రారయ్యం కూడా చెప్పు. ఇలా కుదరదంటే ఇంకెలా చేయాలో చెప్పు. ఎంతైనా నువ్వు సర్పంచ్‌వి కదా!” అంటూ జగన్నాథం కాస్త వెటకారంగా నవ్వేవాడు.

ఆ నవ్వు వింటే లీలావతికి ఒళ్ళంతా కారం రాసుకున్నట్టుగా వుండేది. అయినా ఏం అనలేక ఆతను చెప్పిన వాటన్నిటికీ “సరే అన్నట్టు తల వూపేది.

“ఛీ! నేనిలా అన్నిటికీ తంవూవకూడదు. ఏదో ఒకటి చేయాలి అనుకునేది తీలా వతి. “ఏమీ చేయలేనవ్పుడు నేను సర్పంచ్‌గా ఉండటం దేనికి? ఈ (గ్రామానికి మహిళా సర్పంచ్‌ ఉండాలని నిర్ణయించిన ప్రభుత్వానిదే తప్పు అని గ్రామంలో వాళ్ళంతా అనుక్షో డానికా?” అంటూ ఆమె తర్కించుకునేది.

కొనీ ఒక రోజున పంచాయతీ సమావేశంలో ఆనుకోకుండానే లీలావతి చారవ చూపీంచవలసి వచ్చింది.

“ఈ వీడాది కూడా మన పంచాయతీ ఫండ్స్‌ ఖర్చు పెట్టి (శ్రీరామ నవమి సంద ర్భంగా రాముల వారి కళ్యాణం ఘనంగా జరిపించాలని నా అభిప్రాయం! అన్నాడు జగ

న్నాధం పంచాయతీ సమావేశం ప్రారంభంలోనే.

“అవును. రాములవారి కళ్యాణానికి వంచాయతీ డబ్బు ఖర్చు పెట్టాలంటే ఎవరు మాత్రం వద్దంబారు? అంటూ జగన్నాధానికి వంత పాడాడు వెంకటయ్య,

సీత నాగమణి ఒకరి ముఖం ఒకరు చూసుకున్నారు. |

“కానీ నాకిదంతా దండగ ఖర్చేమో అనిపిస్తుందొ అన్నాడు నాగమణి భర్త యాది రెడ్డి గొంతు సవరించుకొని.

“ఏమిటీ? దండగ ఖర్వా? రాములవారి కళ్యాణం ఇష్టం లేదని ఊళ్ళో ఒక్కరితో అయినా అనిపించు!” అంటూ జగన్నాథం మండిపడ్డాడు,

“అహా మా ఉద్దేశం అది కాదు. పంచాయతీ డబ్బుని ఏదైనా ఉపయోగకరమైన పనికి...” అంటూ సీత భర్త శ్రీనివాసు నసుగుతూ అన్నాడు.

“ఏమిటయ్యా మీరు మాటాడేది? నిజానికి మీకు పంచాయతీ సమావేశాల్లో మాట్లాడే హక్కు లేదు. పోనీ అని వూరుకుంటుంటే తెగ రెచ్చిపోతున్నారేంటి? పంచా యతీ తరపున శ్రీరామ నవమి జరిపితే ఎవరు వద్దంటారు? పోయినేడాది సిటీ నుంచి ఆర్కెస్ట్రా పీలిస్తే అందరూ ఎంత సంతోషించారో తెలీదా?” అంటూ జగన్నాధం

య ప సన తే:

ఉట న మ ఈ కధలో లీలానతిలా మహిళలు తమకు వీంకానాలో అధికారుల వ్రకు వ్యా చెప్పుగలుగుతున్హారు. దళం బిల్లా ఒంగోలులో బాంకు మేనేజర్‌తో మాట్లాడి పొడి అవుల 'పెంనకం కోసంరు. 64 వేలు రుణం పొందిన ద్రకాళం జిల్లా ఒంగోలు చెందిన (గూవు లీడరు నాగ్ము. కోపంగా అరిచాడు?!

అతని దూకుడు చూసి (శ్రీనివాసు, యాదిరెడ్డి వెనక్కి తగ్గారు. సీత నాగమణి ఏమనలేక లీలావతి వైపు చూశారు.

“ఏంటమ్మా! అలా ఒకరి ముఖాలు ౭ కరు చూసుకుంటే ఏమవుద్ది? రాములవారి కళ్యాణం పంచాయతీ ఖర్చుతో జరపొద్దంబారా? సరే - మరేం చేయాలంబారో చెప్పండి!” అని రుసరుసలాడాడు జగన్నాథం.

అతని దూకుడు చూసి ఏమనలేక సీత నాగమణి తల వంచుకున్నారు. లీలావతి "పట భుజం చుట్టూ కప్పుకుని, తడారిపోయినట్టున్న పెదవుల్ని ఒకసారి తడుపుకుంది.

“అన్నా! పంచాయతీ డబ్బుతో మనం చేయగలిగిన పన్లు చాలా ఉన్నాయను

కుంటున్నాను... మన గ్రామానికి చాలా అవసరాలున్నాయన్నా... మన గ్రామం నుండి హ్లైవేకి వెళ్లడానికి సరైన రోడ్డు కూడా లేదు కదా!” అంది లీలావతి మాటలు కూడదిసు కుంటూ.

ఆమాటలు విని జగన్నాథం ఫక్కున నవ్వాడు.

“ఫర్వాలేదమ్మా! ఆదినారాయణ నీకు పాఠాలు బాగా నేర్పుతున్నట్టున్నాడు. చూడు చెల్లెమ్మా! రోడ్డు వెయ్యడానికి ఎంత ఖర్చవుతుందో నీకేమన్నా తెలుసా? పంచా యతీకున్న కొద్దిపాటి డబ్బుతో మనం ఏదైనా చేయగలం అనుకుంటున్నావా?' అంటూ రెట్టించాడు.

“కానీ... మనం... ఏదో... కాస్త ప్రయత్నం'* లీలావతి పక్కనే కూర్చున్న నాగ మణి సాహసించి చెప్పింది.

“అవును. అసలు ప్రయత్నం లేకుండా వూరుకోవడం కంటే ఏదో ఒకటి చేయడం మంచిది కదా! అంది లీలావతి. కంరం ముడి విడిపోయినట్టు ఆమె మాటలు మరింత స్పష్టంగా ధ్వనించాయి.

“ఆంటే ఏదైనా పని ప్రారంభించి సగంలో వదిలెయ్యాలా?” జగన్నాధం సూటిగా లీలావతిని చూస్తూ అడిగాడు.

“నా ఉద్దేశం అది కాదూ అంది లీలావతి.

ఈ సంభాషణ కొనసాగించడం అనవసరం అనిపించింది జగన్నాధానికి. *సశ్ర। ఇంక ఆ మాటలన్ని ఎందుకూ? పంచాయతీ తరపున (శ్రీరామ నవమి జరపడానికి నిర యించినట్టే కదా!” అంటూ తన నిర్ణయాన్ని అందరి మీద రుద్దే ప్రయత్నం చేశాడు, "

అతని వ్యవహారం చూస్తుంటే లీలావతికి గుండెల్లో నుండి కోపం ఎగదన్నుక్రా స్తోంది. ఈ మనిషి ఇంత మొరటుగా ప్రవర్తిస్తాడేమిటి? సర్పంచ్‌ మాట లెక్కలేనట్టు మాట్లాడుతుంటే ఊరుకోవాలా?

“లేదు. పంచాయతీ తరపున శ్రీరామ నవమి జరపాలనే నిర్ణయం జరగలేదు: దీని మీద ఓటింగ్‌ జరగాలి అంది లీలావతి ఖండితంగా.

ఆమె అంత కచ్చితంగా చెప్పడంతో జగన్నాధం కోపంతో రగిలిపోయాడు. ఓటింగ్‌ జరిగితే ఏమవుతుందో అతనికి తెలుసు. వెంకటయ్య తనకు అనుకూలంగా ఓటేసాడు. కానీ ఇద్దరు ఆడవాళ్లు లీలావతి పక్షాన ఉంటారు. పా

“ఓహో! ఏం చేయాలో గట్టిగా నిర్ణయించుకుని వచ్చినట్టున్నారుగా! ఇంతక్తీ సర్పంచ్‌గారు పంచాయతీ డబ్బుతో ఎలాంటి గొప్పు ప్రాజెక్టు ప్రారంభించబోతున్నారో తెలుసుకోవచ్చా?” కోపం, వెటకారం మిళాయించి ఆడిగాడు జగన్నాధం.

లీలావతి అతని వెటకారాన్ని పట్టించుకోలెదు. గ్రామంలో వున్న సమస్యల గు8ించి మననం చేసుకుంది. గ్రామానికి గొట్టపు బావులు కావాలి. ఒక స్కూలు కావాలి. ఇంకా చాలా కావాలి. కాని అన్నిటికన్నా ముందు హైవే వరకు వెళ్ళడానికి ఒక రోడ్డు కావాలి. ఇప్పుడు అక్కడ వున్నది కేవలం ఇరుకైన ఒక కాలిబాట. దారిపొడవునా రాళ్డు, రప్పలు, ముళ్లపాొదలు. ఆ బాట మీద ఎద్దులబండి కూడా నడవదు.

“ముందు మనం మన (గ్రామం నుంచి హైవే వరకు వెళ్లడానికి ఒక రోడ్డు వేయాలి. అది మన [గ్రామానికి ఎన్నో విధాలుగా ఉపయోగపడుతుంది అంది లీలావతి.

“ఏమిటీ రోడ్డా? ఏమమ్మా! నీకసలు రోడ్డు వేయడానికి ఎంత ఖర్చు అవుతుందో తెలుసా? రోడ్డు వేయాలంటే లారీల కొద్దీ కంకర కావాలి. తారు కావాలి. రోడ్డు రోలరు కావాలి. కూలీలు కావాలి...”

అతని మాటలు పూర్తి కాకుండానే లీలావతి ఆందుకుంది.

“అన్నా! మనకంత గొప్ప రోడ్డు అక్కల్లేదు. మామూలు మట్టిరోడ్డు వేసు కుందాం. దారి పొడుగునా రాళ్లు, గోతులు, ముళ్తపొదలు లేని రోడ్డు వేసుకుందాం!” ఉద్వేగంతో లీలావతి నోటివెంట మాటలు ఉరవడిగా వచ్చేస్తున్నాయి. అతి ప్రయత్నం మీద లీలావతి ఉద్వేగాన్ని అణచుకుంటూ చెప్పడం కొనసాగించింది. “మట్టిరోడ్డు వేయ డానికైనా పలుగులు, పొరలు, గమేళాలు, వల్లికలు కావాలి... వాటిలో అవసరమైనవి కొనడానికి పంచాయతీ డబ్బు సరిపోతుంది.”

“మరి కూలీల సంగతేమిటి? రోడ్డు పని పూర్తి చేసే వరకు కూలీలకు డబ్బివ్వడా నికి ఎంతవుతుందో తెలుసా?”

“కూలీల కోసం ఖర్చెందుకు చేస్తాం? మనం అందరం చేయగలిగిన పనికి కూలీలు దేనికి? ఖాళీ సమయం వున్న గ్రామస్టులందరూ వచ్చి రోడ్డు వేసే పనికి సాయం పడ తారు. అంతే! మనకు మంచి రోడ్డు తయారవుద్ది!? అంది రీలావతి.

"ఏంటమ్మా! మన గ్రామంలో వున్నవాళ్ళేమైనా పిచ్చోళ్లను కుంటున్నావా, ఖాలీ సమయంలో వచ్చి సని చేయడానికి? ఎవడైనా ఖాళిగా వుంటే విశ్రాంతి తీసుకుంచాడు గానీ ఇంతోటి సర్పంచ్‌గారు చెప్పారు కదా అని వచ్చి ఒళ్ళూంచి పని చేయడు!” అన్నాడు జగన్నాథం చిరాగ్గా

“అది అందరికీ అవసరమైన రోడ్డని వాళ్ళకి అర్ధం అయ్యేలా చెబితే తప్పకుండా వస్తారు!”

“నేను చెబుతున్నాను - వాళ్లు రారు |

“ఆ మాట వాళ్ళనే అడుగుదాం. వస్తారో, రారో వాళ్ళే తేల్చుకుంచారు” ఆంది లీలావతి. గ్‌

ఆమె తనతో అంత మొండిగా, నిర్భయంగా వాధించ గలుగుతుందని జగన్నాథం ఊహించలేక పోయాడు.

*సరే! నువ్వు చెప్పినట్టు జనం పని చెయ్యడానికి ఒప్పుకుంటే సరే ఉంది. లేకపోతే మేం చెప్పినట్టు సీతారామ కళ్యాణం జరిపించాలి!” అన్నాడు జగన్నాధం.

శ ర 3 ఈ సంఘటన జరిగిన తర్వాత కొద్ది రోజులపాటు లీలావతి గ్రామంలో ఇంటిం టికీ తిరిగింది. ఆడవాళ్ళందరితోనూ మాట్లాడింది. గ్రామం నుంచి పట్నం వెళ్లడానికి రోడ్డు ఎంత అవసరమో వివరించింది. రెండు రోజుల తర్వాత సీత, నాగమణి కూడా

ఎంతో ఉత్సాహంగా తనకు తోడు రావడానికి సిద్ధం కావడం చూసి లీలావతి ఆశ్చర్యపో యింది.

మరోవైపు ఆదినారాయణ, యాదిరెడ్డి కూడా గ్రామంలోని మగవాళ్లతో మాట్లాడి రోడ్డు నిర్మాణానికి వాళ్ళ సహాయం కోరారు.

అదే విధంగా జగన్నాధం, వెంకటయ్య కూడా పంచాయతీలో ఆడవాళ్ళు దేవుడి కళ్యాణం వద్దంటున్నారని (ప్రచారం ప్రారంభించారు. ““లీలావతి నాస్తికురాలిలా మాట్లా డుతోంది. ఆమె మాటలు వింటే సర్వనాశనమే” అన్నాడు జగన్నాధం. ఫలితంగా గ్రామంలో వేడివేడిగా చర్చలు జరిగాయి.

చివరికి ఒకరోజు సాయంత్రం (గ్రామ ప్రజలందరూ చింత చెట్టు కింద సమావేశం కావాలని నిర్ణయించుకున్నారు. ముందు జగన్నాధం మాట్లాడాడు. పంచాయతి నిధు లతో శ్రీరామ నవమి జరపడం అందరికీ మంచిదని, రోడ్డు వేయడానికి ఆ డబ్బు ఎంత మాత్రం చాలదని వాదించాడు.

ఆ తర్వాత లీలావతి మాట్లాడాల్సి ఉంది కానీ ఆమెకు అంత మందిలో మాట్లా డటం ఇష్టం లేకపోయింది. కానీ ఆమె భర్త ఆదినారాయణ ఊరుకోలేదు. * గ్రామ సర్పంచ్‌గా నీ అభిప్రాయం ఏమిటో, రోడ్డు వేయించడం ఎలా సాధ్యమను కుంటు న్నావో నువ్వే చెప్పాలి అన్నాడు. అయినా లీలావతికి సంకోచం వదల్లేదు. చివరికి అమై ఆశ్చర్యపోయేలా రుక్కమ్మ కూడా అదే సలహా ఇచ్చింది.

“లీలా! ఇక్కడ పరాయి వాళ్ళెవరున్నారు. పెళ్ళయి కాపరాని కొచ్చినవ్పటి నుం్చి వీళ్ళ్చందరినీ నువ్వెరుగుదువు. వీళ్లంతా నీ వాళ్ళే. ఒక ఇల్లాలు ఇంటి బాగోగులు చూసి నట్టు, సర్పంచ్‌గా ఊరి బాగోగులు నువ్వే చూడాలి. వీళ్ల ముందు మాబ్లాడటానికి నిక్స భయమెందుకు? లే, నీ మనసులోని మాట చెప్పు!” అంది రుక్కమ్మ.

దాంతో లీలావతి లేచి నిలబడింది. పైట భుజాల చుట్టూ లాక్కొని అందరికీ నము స్కరించింది. ఒక్కసా6 ఎదురుగా కూర్చున్న వారవైపు చూసింది. అంతా తనకు తెలిసి నవాళ్లే. తన వాళ్ళు. ఆమెలో భయం క్రమంగా తొలగిపోయింది. ఆమె నిదానంగా మాట్లాడటం ప్రారంభించింది. మొదట తనలో తాను మాట్లాడుకుంటున్నట్టుగా ప్రారంభమైన ఆమె గొంతు క్రమంగా పెద్దదైంది. -

“శ్రీరామ నవమి పండుగను అందరం ఎవరింట్లో వాళ్లే జరుపుకుంటాం. కావా లంటే అందరం చందాలేసుకొని జరుపుకోవచ్చు. అది మనిష్టం. కానీ మనకు ఒక రోడ్లు అవసరం. మన ఊళ్ళో బాగా పెద్ద రైతులు మాత్రమే కూలీల సాయంతో పంటను బ్రిడ్డీ మీద నుంచి పట్నం తీసుకువెళతారు. కానీ మనం ఇక్కడ నుండి పట్నం వెళ్ళే మెయిన్‌ రోడ్డు వరకు కనీసం మట్టి రోడ్డయినా వేసుకో గలిగినట్టయితే చిన్న రైతులు కూడా

పట్నం వెళ్ళి వారి పంటల్ని అమ్ముకో గలుగుతారు. కానీ రోడ్డు లేనందువల్ల వారి సరు

కును మధ్యదళారులకు ఇక్కడ సంతలో అమ్ముకుంటున్నారు. నష్టపోతున్నారు. “అందుకని మనకు రోడ్డు కావాలి. మన పిల్లలు పట్నం వెళ్లి మంచి స్కూళ్లలో

చదువుకోవడానికి రోడ్డు కావాలి. వాళ్లు కాలేజీల్లో చదివి మంచి ఆఫీసర్లు కావాలన్నా,

మంచిగా బతకాలన్నా రోడ్డు కావాలి. ఎవర్టైనా ఎప్పుడైనా రోగం వస్తే తొందరగా ఆస్ప త్రికి తీసుకువెళ్లడానికి రోడ్డు కావాలి. సరైన సమయంలో వైద్య సహాయం లేక సుబ్బ మ్మక్క లాగా ఎవరూ చనిపోకుండా ఉండాలంటే రోడ్డు కావాలి. మిగతా ప్రపంచం నుండి వేరు పడిపోయినట్టు ఉండకూడదంటే మనకు రోడ్డు కావాలి:

“కానీ మన కోసం రోడ్డు వేసే వాళ్లెవరూ లేరు. ఈ విషయంలో ఇవ్పటివరకూ మనకెవరూ సాయం చేయలేదు. ఇక ముందు చేసేవాళ్లు కూడా లేరు. అంటే మనం ఎప్పటికీ రోడ్డు లేకుండానే ఉండాలా? మన గ్రామానికి గానీ మనకి గానీ అభివృద్ధి అవసరం లేదా?

“మంచి రోడ్డు వేయడానికి తగినంత డబ్బు పంచాయతీ దగ్గర లేదని జగన్నాధం అన్నయ్యగారు చెప్పారు. ఆ మాట నిజం. కానీ మనం అందరం చేయి చేయి కలిపి పని చిన్నమొత్తాల పొదుపే ప్రగతికి మలుపు. విజయనగరం జిల్లా ల్‌? 11 ఎస్‌,ఎస్‌,ఆర్‌. పేటలో పైడమ్మ పొదుపు చేస్తున్న దృశ్యం అము స. చేస్తే మంచి మట్టిరోడ్డును నిర్మించుకోగలం. మనం ఏ ఇబ్బందీ లేకుండా నడిచి వెళ్ళగ లిగిన రోడ్డున, మన ఊరి నుండి బళ్లు ప్రయాణించగలిగిన రోడ్డున, మన షిల్లలు సైకిళ్ల

మీద హాయిగా వెళ్లగలిగిన రోడ్డుని మనం, మన చేతులతోనే నిర్మించుకోగలం.”

“నువ్వు చెప్పేది వించానికి బాగానే ఉంది తల్లి! మట్టిరోడ్డు వస్తే వర్షాకాలం అంతా బురదే కదా?” అన్నాడు జగన్నాధం

“కానీ వర్షాకాలం రెండు నెలలేగా అన్నా! కనీసం మిగతా పది నెలలన్నా మనకు మంచి రోడ్డు ఉంటుందిగా!”

జగన్నాధం అనుచరులు ఇది జరిగే పని కాదు అంటూ గందరగోళంగా మాట్లా డటం ప్రారంభించారు. కానీ గ్రామంలో ఎక్కువ మంది లీలావతినే సమర్థించారు. ముఖ్యంగా ఆడవాళ్లందరూ లేవి “మాకు రోడ్డు కావాల్సిందే' అని నిక్కచ్చిగా చెప్పారు.

“లీలా! జనం నీ పక్షాన నిలబడళారని నాకు ముందే తెలుసు. ఎందుకంటే నీ

మాటల్లో నిజం ఉంది అంటూ రుక్కమ్మ కోడలి భుజం తట్టింది.

లీలావతి అత్తగారిని చూసి చిరునవ్వు నవ్వింది. పెళ్లయి ఇన్టేళ్లయినా తల్లి కాలేనం దుకు ఆమె తనను ఎన్నడూ తిట్టలేదు. ఆమె వయసు పెద్దది. అయినా ఎలాంటి చాదస్తం చూపకుండా తన పక్షాన నిలబడింది. ఇలాంటి అత్తమ్మ ఉన్నందుకు నేను అదృష్టవంతురాల్ని అనుకుంది లీలావతి.

ఈఈ 3

ఒకరోజున రోడ్డు వేసే పని ప్రారంభమైంది. కొద్దిమంది ఆడవాళ్లు, మగవాళ్లు మాత్రమే ఖాళీ సమయాల్లో రోడ్డు వేసే పని ప్రారంభించారు. మొదట్లో లీలావతిని గట్టిగా సమర్ధించేవారు మాత్రమే ముందుకొచ్చారు. కానీ రోజులు గడిచేకొద్దీ పరిస్థి తులు మారాయి. “గ్రామం కోసం రోడ్డు వేయడానికి వాళ్లు వని చేస్తుంటే మనం మాత్రం తీసిపోయామా?” అంటూ అనేక మంది ముందుకు వచ్చారు. చివరికి జగన్నా థంకి మద్దతుదారులైన వారి ఇళ్లల్లోని వాళ్లు కూడా పలుగూ, పార అందుకున్నారు. దీంతో జగన్నాధం, అతని తైనాతీలు సిగ్గుతో తలదించుకోవలసి వచ్చింది.

ఆ గ్రామస్టులు ముందు ఇరుగ్గా వున్న కాలిబాటకు రెండువైపుల వున్న నేలను చదును చేశారు. అడ్డంగా వున్న రాళ్ళు రప్పలు తొలగించారు. ముళ్ల పొదలు నరికే శారు. పిచ్చిమొక్కలు తొలగించారు. గోతులు పూడ్చారు. నది ఒడ్డు నుండి ఎర్రమట్టి తవ్వి బళ్ళ మీద తోలుకొచ్చారు. రోడ్డు గట్టిగా. వుండేలా దిమ్మిసలతో కొట్టి చదును

. చేశారు.

ఆరునెలలపాటు ఆ గ్రామంలో జినమంతా వీలైనవ్చుడల్లా వచ్చి ఆ రోడ్డు వేసే పని కోసం నడుం వంచారు. ఆర్నెల్సపాటు చెమటోడ్చారు. వెన్ను విరఠిగేంత కరోర శ్రమ చేశారు. ఎలాగ్రైతేనేం, (గ్రామం నుండి హైవే వరకు రోడ్డు వేశారు.

అది కేవలం రోడ్డు మాత్రమే కాదు. అది ఆ గ్రామ స్వరూపాన్ని, గ్రామస్టుల జీవి తాన్ని కూడా మార్చేసింది. అంతకు ముందు వరకు ఆ వూరి జనంలో ఒక విధమైన నిరాశా నిస్పృహ ఉండేవి, కానీ ఇప్పుడు వారిలో ఒక విధమైన ఆత్మవిశ్వాసం, సంతృప్తి చోటు చేసుకున్నాయి. ప్రజలందరూ కలిసి ఒక వని సాధించగలిగినవ్చుడు, అదే ఐక్యత్తతో ఏ పనైనా సాధించగలరూ అనే నమ్మకం వారిలో కలిగింది.

ఇప్పుడు జనం లీలావతిని చూసీ సాదరంగా చిరునవ్వుతో పలకరిస్తున్నారు. ఎక్క డికి వెళ్లినా ఆమెను గౌరవిస్తున్నారు. ఆ ఊళ్ళో ఎవరికి ఏ సమస్య వచ్చినా, ఎవరికి ఏ కష్టం కలిగినా వచ్చి ఆమెతో చెప్పుకుంటున్నారు. లీలావతి కూడా-వారి సమస్యలు విని వారి విషయం పట్టించుకుని వీలైనంత వరకు పరిష్కరించడానికి శ్రద్ధ చూపుతోంది.

“* విజయవంతంగా రోడ్డు నిర్మాణం పూర్తి చేయించిన తర్వాత లీలావతి వైఖరిలో కూడా చాలా మార్పు వచ్చింది. ఆ ఊరి బాగోగులు చూడవలసిన బాధ్యతంతా తనదే అనుకుంటోంది. ఎంతైనా ఆమె ఒక సర్చంచ్‌ మాత్రమే।ః ఎంతో వెనుకబడి వున్న (గ్రామాన్ని, గ్రామంలోని పరిస్థితుల్ని బాగు చేయడం ఎలా అనే వ్రశ్న లీలావతిని వేధిం

చడం ప్రారంభించింది.

“అన్నా! ఈ వారంలో ఏదో ఒక రోజున మనం జిల్లా పరిషత్‌ ఆఫీసుకు వెళ్ళాలి[* అంది లీలావతి.

“దేనికమ్మా? అన్నాడు జగన్నాధం.

*“కలెక్షరు గారితో మాట్లాడాలి. వచ్చే నెల మొదటి వారంలో ముఖ్యమంత్రిగారు మన జిల్లాకు వస్తున్నారని రామ్మూర్తి మాస్టారు చెప్పారు అంది లీలావతి.

“అయితే ఏమిటి?” అన్నాడు జగన్నాధం.

లీలావతి గాఢంగా నిట్టూర్చింది. పెద్ద రాజకీయ నాయకులు గాని, మంత్రులు గానీ ఏదైనా ఒక ప్రాంతాన్ని సందర్శిస్తే ఆ ప్రాంతానికి నిధులు వచ్చే అవకాశం ఉందని మాస్టారు చెప్పారు. “నేను ముఖ్యమంత్రి గారిని మనూరు తీసుకురావాలను కుంటు న్నాను అంది లీలావతి స్థిరంగా.

జగన్నాధం ఆమె నిర్ణయం విని ఆశ్చర్యంతో నోరు తెరిచాడు. కాదని చెప్పినా అమె వినదని అతనికి తెలుసు.

శర ఈ

జిల్లా కలెక్టర్‌ కార్యాలయం జనంతో రద్దీగా ఉంది. ముఖ్యమంత్రి జిల్లా పర్యట నకు వస్తున్నాడని తెలియడంతో అందుకు సంబంధించిన ఏర్పాట్లు చేసే పనిలో సిబ్బంది అంతా హడావిడిగా ఉన్నారు. ఎవరెవరో అధికార్లు, జిల్లా పార్టీ నాయకులు, దరఖాస్తుల్నన్చే వాళ్లు వచ్చి పోతున్నారు. జిల్లాలోని ఒక చిన్న (గ్రామం నుండి వచ్చిన బృందాన్ని - లీలావతి, సీత నాగలమ్మీ జగన్నాథం, వెంకటయ్యల్ని అక్కడ పట్టించు కునే వాళ్లు కనిపించలేదు. +

“ఇక్కడ మనం చెప్పేది వినే దిక్కు కూడా కనిపించడంలేదు" అన్నాడు వెంక టయ్య నిరాశగా.

“కలెక్టరు గారిని చూసేదాకా మనం ఇక్కడి నుంచి కదెలే పనిలేదు అంది లీలా వతి మొండిగా. చేసేది లేక మిగిలిన వాళ్లు కూడా తలవూపారు. ఆ వరండాలో వున్న బెంచ్‌ మీద ఆ రోజు సాయంత్రం వరకు వాళ్లలా కూర్చునే ఉన్నారు.

జిల్లా కలెక్టర్‌ యువకుడైన ఐఎఎస్‌ ఆఫీసర్‌. సాయంత్రం అందర్నీ పంపించాక ఆయన విశ్రాంతిగా కుర్చీలో వెనక్కి వాలి '“ఇవాళ పనులతో ఊపిరి సలపలేదు యాదవ్‌! రేపు కూడా మనకు ఈ తాకిడి తగ్గదేమో?* అన్నాడు కలెక్టర్‌ విజయ్‌.

*స్పిఎం. వస్తున్నాడు గద సారూ! అందుకే ఈ సందడంతా” అన్నాడు పీ.ఏ. యాదవ్‌.

ఇంతలో కొందరు తలుపు దగ్గర కాస్త గట్టిగా మాచ్లాడుతుండటం విని *ఎవరో చూడు యాదన్‌?” అన్నాడు కలెక్టర్‌ అజయ్‌.

కొద్ది నిమిషాల తర్వాత లీలావతి బృందానికి కలెక్టర్‌ ముందుకు వెళ్లే అవకాశం లభించింది.

“ఎవరు మీరు? మీకేం కావాలీ?” అన్నాడు కలెక్టర్‌. “నేను శంకరవల్లి (గ్రామ సర్పంచ్‌ని సారూ! వీళ్లు మా పంచాయతీ మెంబర్డు. ముఖ్యమంత్రి గారిని మా ఊరికి పిలవాలని వచ్చాం” అంది లీలావతి. కలెక్టర్‌ అజయ్‌ చిరాకు అణచుకోవడానికి ప్రయత్ళించాడు. “మీ చిన్న గ్రామానికి సీఎం గారెలా వస్తారు? అడగడానికేమైనా అర్థం ఉందా? ఆ ఊరు వెళ్లడానికి సరైన దారి కూడా లేదు' అన్నాడు కలెక్టర్‌. “అది పాత మాట సార్‌! ఇప్పుడలాంటి ఇబ్బందేం లేదు. మేం రోడ్డు వేశాం!” అంది లీలావతి. రెండు రోజుల తర్వాత కలెక్టర్‌ స్వయంగా శంకరపల్లి వచ్చాడు. ఒక మహిళా సర్పంచ్‌ నాయకత్వంలో గ్రామ "ప్రజలు సాంతంగా ఒక రోడ్డు నిర్మించుకున్న (గ్రామాన్ని చూడటానికి ముఖ్యమంత్రి కూడా ఆసక్తి చూపుతారని కలెక్టర్‌ అనుకు న్నాడు. దాంతో ఆయన సిఎం ఆఫీసుతో స్వయంగా సంప్రతింపులు జరిపి శంకరవల్లి గ్రామానికి సి.ఎం. రాకను ఖాయపరిచాడు. శం 3 శంకరపల్లీ గ్రామానికి వచ్చేటప్పుడే గ్రామ ప్రజలు స్వయంగా రోడ్డు నిర్మించు కున్న సంగతి సి.ఎం. కు వివరించాడు కలెక్టర్‌ అజయ్‌. ముఖ్యమంత్రి రాక సందర్భంగా గ్రామ శివారులోని ఖాళీస్టలంలో స్టేజి ఏర్పాటు చేశారు. బాదులు పాతి వాటికి జన్మభూమి తోరణాలు, జెండాలు కట్టారు. ఆ ప్రాంత మంతా ఎంతో సందడిగా ఉంది. చుట్టుపక్కల గ్రామాల నుంచి కూడా మీటింగ్‌ కోసం జనం ట్రాక్టర్ల మీద, లారీల మీద వచ్చారు. వాళ్లందరూ ముఖ్యమంత్రి కోసం ఎదురు చూస్తున్నారు. ఇంతలోనే కార్డు వచ్చి ఆగడంతో జనంలో కోలాహలం ప్రారంభమైంది. వారు ముందుకు తోసుకు రాకుండా పోలీసులు, పార్టీ కార్యకర్తలు అదుపు చేస్తున్నారు. కలెక్టరు, జిల్లా అధికార్డు వెంట రాగా స్టేజ్‌వైపు నడుస్తున్న ముఖ్యమంత్రి "ఈ గ్రామసర్పంచ్‌ వదవి మహిళలకి రిజర్వ్‌ అయింది కదా?” అని కలెక్షర్‌ని ప్రశ్నించారు. “అవునంటూ కలెక్టర్‌ అజయ్‌ చెబుతూండగానే లీలావతి, మరి కొందరు మహిళలతో పాటు ముఖ్యమంత్రి ముందుకు వచ్చి నమస్కరించింది. “ఈమే ఈ గ్రామ సర్బంచ్‌. పేరు లీలావతి అంటూ పరిచయం చేశాడు కలెక్టర్‌ అజయ్‌. ముఖ్యమంత్రి చిరునవ్వుతో ఆమెకు ్రత్యభివాదం చేశారు. ఆ గ్రామంలో వున్న వెనుకబాటుతనం చూసి ఆయనకు బాధ కలిగింది. ఇంకా ఇలా ఎన్ని గ్రామాల్లో ప్రజలు కనీస సౌకర్యాలు కూడా లేక ఎన్ని బాధలు పడుతున్నారో అనిపించింది ఆయనకి. అందరూ కుర్చీల్లో కూర్చున్నాక సభ ప్రారంభమైంది.

“మీ గ్రామంలోని ప్రజలందరూ శ్రమదానం చేసి రోడ్డు నిర్మించుకోవడం చాలా గొప్ప పని. మీ (గ్రామానికి కావలసిన అత్యవసర సదుపాయాల గురించి తెలుసు కున్నాను. ఈ రోడ్డును పక్కా రోడ్డు చేయడానికి, ఇంకా ఇతర కార్యక్రమాలు జరిపిం చడానికి, దారిద్ర నిర్మూలనకు అవసరమైన కృషి సాగించడానికి అవసరమైన నిధులు మీ పంచాయతీకి కేబాయించగలమని మీకు మనవి చేసుకుంటున్నాను" అన్నారు ముఖ్య మంత్రి.

జనం అందరూ చప్పట్లు కొట్టారు. లీలావతి లేచి ముఖ్యమంత్రి ముందు నిలబడింది.

నాం గాం చ రం.

“ఏమిటమ్మా! మీరేమన్నా వెప్పాలనుకుంటున్నారా? చెప్పండి ఫర్వాలేదు” అంటూ ఆయన ప్రోత్సహించాడు. _

“సారూ! మా పంచాయతికి మీరు నిధులిస్తా మంటున్నారు. చాలా సంతోషం. మాకేం అవసరమో మాకు బాగా తెలుసు. బాధలంటే ఏంటో, పేదరికం అంటే ఏమిటో కూడా మాకు తెలుసు. అందువల్ల సమయంగానీ, డబ్బు గానీ వృధా కాకూడదు. కంటద్రాక్షర్లకీ అధికార్లకీ పనులప్పజెబితే. . ఆలస్యం, డబ్బు దండగ కావడం తప్ప మరే

ఉపయోగం లేదు మా చిన్న పంచాయతీ వాళ్ళను భరించలేదు” అంది లీలావతి.

ముఖ్యమంత్రితోసహా అందరికీ ఆమె ఏం చెబుతున్నదో అర్ధం అయింది అధికా రుల అలసత్వం, నిర్లక్ష్యం, అసమర్ధత, అవినీతి - అన్నీ కలిసి అభివృద్ధి కార్యక్రమాల్ని నిరోధిస్తున్నాయి. ప్రభుత్వం వెచ్చిస్తున్న నిధులు పూర్తిగా ప్రజల వరకు చేరడంలేదు అయినా ముఖ్యమంత్రి ముందు లీలావతి అలా మాట్లాడటం అధికారులకు ఆ(గ్రహం

తెప్పించింది.

“అవనీ తర్వాత చెప్పవచ్చులేమ్మా[!* అంటూ ఒక సీనియర్‌ అధికారి ఆమెను అడ్డ గించబోయేసరికి ముఖ్యమంత్రి ఆతన్ని వారించి, లీలావతి మాటలకు అంగీకారం తెలు పుతున్నట్టు తల వూపారు.

“చూడమ్మా! మీ గ్రామ (ప్రజలు అభివృద్ధి పనుల కోసం ఎదురుచూస్తూ కూర్చోన క్కర్లేదు. ప్రభుత్వం ఇచ్చే నిధులు తిన్నగా మీ పంచాయతీకి అందించవలసిందిగా మీ కలెక్టరు గారికి అర్హర్గు జారీ చేయిస్తాం. మీకు కావలసిన సహాయం అంతా అందే ఏర్పాట్లు చేస్తాం. అయితే మీరు చేసే ఖర్చులన్నిటికీ జమా ఖర్చులు కచ్చితంగా ఉండాలి. వాటిని ఆడిటింగ్‌ అధికారులు పరిశీలించడానికి అందజేయాలి” అన్నారు ముఖ్య మంత్రి.

“చాలు సారూ! ఇలా చేస్తే మీ మేలు ఎన్నటికీ మరచిపోము” అంది లీలావతి చేతులు జోడించి నమస్కరిస్తూ.

“మరి ముందుగా మీ పంచాయతీ తరఫున ఏం పనులు ప్రారంభిస్తారు?” ముఖ్య మంత్రి ఆసక్తిగా అడిగారు. |

“ముందు చెరువు పూడిక తీయించాలి. అవసరమైన బోరు బావులు తవ్వించి, స్కూలుకు అవసరమైన రొపేర్లు చేయించి, కనీసం రెండు కొత్త గదులన్నా కట్టించాలి. రైతులు కొత్త వ్యవసాయ పద్ధతులు తెలుసుకోవడానికి ఒక వర్క్‌షాపు ఏర్పాటు చేయాలి... మా పంచాయతీ పూర్తి చేయాల్సిన పనులు చానా ఉన్నాయి సారూ!” అంది లీలావతి.

లీలావతి మాటల్లో ఆత్మవిశ్వాసం, కృతనిశ్చియం చూసి ముఖ్యమంత్రి అభినం దన పూర్వకంగా తలాడించారు. తన ముందు నిలబడి వున్న గ్రామీణ మహిళ ఆమె నాయకత్వంలోని పంచాయతీ ప్రభుత్వం ఇచ్చే నిధులను సద్వినియోగం చేయగలదనే విషయంలో ఆయనకు ఎలాంటి సందేహం లేకపోయింది.

“ఒక స్రీ; ఇల్లాలుగా ఇంటిని తీర్చిదిద్దుకున్నట్టే ఊరిని కూడా తీర్చిదిద్దుకోగలదని అనేక పంచాయతీల్లోని మహిళలు నిరూపిస్తున్నారు అవకాశం లభిస్తే ఎన్నో విజయాలు సాధించగలమని చాటి చెబుతున్నారు. మహిళలు సాధిస్తున్న ఈ విజయానికి కారణం ఏమిటి?” అని ముఖ్యమంత్రి అక్కడున్న వారిని ప్రశ్నించారు.

అందరూ ఒకరి ముఖాలు ఒకరు చూసుకున్నారు. ఎవ్వరూ జవాబు ఇవ్వడానికి ముందుకు రాలేదు. కానీ లీలావతి గొంతు సవరించుకుంది.

“మగవాళ్ళకు చాలా పెద్దపెద్ద కోరికలుంబాయి. కానీ ఆడవాళ్ళమైన మాకున్న కలలు చిన్నవి. ఇంటికి దగ్గరలో బావి తవ్వుకోవాలనుకుంచాం. అప్పుడు మా పిల్లలు

మంచినీళ్ల కోసం మైళ్ల దూరం వెళ్లవలసిన అవసరం ఉండదు. మేం కష్టపడి మట్టిరోడ్డు వేసుకున్నాం. దానివల్ల మా మగవాళ్ళు రాళ్లు రప్పల మధ్య, ముళ్ల కంవల మధ్య ప్రయాణించవలసిన ఆవసరం ఉండదు. స్కూలు బాగు చేయించుకుంటే అక్కడ చదు వుకునే మా షిల్లలకి ఎండావానల నుండి రక్షణ ఉంటుంది. తలా ఒక చెయ్యి వేసే చెరువు పూడిక తీస్తే చెరువు కింద ఎన్నో ఎకరాల్లో పంటలు పండించుకోవచ్చు. ఈ చిన్న కలల్ని నిజం చేసుకోవడం కష్టం కాదు. సంకల్పం వుంటే, అందరూ కలిసి పనిచేస్తే వీటిలో అసాధ్యం అనేదే లేదు. దీనివల్ల గ్రామం బాగుపడుతుంది. గ్రామంలో వున్న మా జనం బతుకులు బాగుపడతాయి' అంది లీలావతి ముఖ్యమంత్రి చిరునవ్వుతో లీలావతిని మెచ్చుకున్నారు. వేదిక కింద ఒక పక్కన వున్న రుక్కమ్మ, ఆదినారాయణ మెరుస్తున్న కళ్ళతో లీలావతి వైపు చూశారు. నే (“ఇద నిజంగా జరిగన కథ కాదు. ఊహించి రానింద నాయం నవోయ జృృందాల మహిళల్కు డ్వాణక్రామహి అభలు వృుజనాత్డుక ఆలోచనా ధోరణిగల తరుణులు కొందరు సాధించిన విజయగాథలు ఈ వ్లుస్తకంలో వున్హాయి. మన కళ్ళ ముందు కనిపించే సామాశ్వమైన మహిళలు నిన్సవోయులు, నిర తరులు అయినవాళ్ళు మెర్డుగైాన జీవితం కోనం, తమ ప్విల్ణల కుటుంబ నభ్యుల నంక్షేమం కోనం సాగించిన వాస్తవిక జీవన పోరాటగాధలివి, ఇలాంట్‌ నిజంగా జంిగన కభల మధ్య ఈ కాల్ట్చినిక కధ “నంకల్చిం ఎందుకనిపించవచ్చు. కానీ ఈ కధకు వునాదులు వాన్తవ జీవితంలో వున్నాయి. స్థానిక నంస్రలలో మహి భాసాధికారత సాకారం కావడానికి ఇమ్టుడు రాజ్యాంగమే అవకా' శాలు కల్పించింది అలాంటి అవకాశాలను ఉపయోగించుకుని నేటి గ్రామీణ మహిళ సాధించగలిగన విజయాలకు ఈ కథ అక్ష రరూపం. ఇవ్పుటికే ఈ కధలో లీలావతిలా (గ్రామీణ మహిళలకవ ' సరమైైన కనీస మౌలిక సదుపాయాల కల్పనకోసం కృషివేసి | విజయం నసొధించినవారు అనేకమంది మన రాష్త్రంలో వున్నారు. నంకల్పదీక్షతో సమాజాన్ని ముందుకు నడిపించడానికి లృషీ చేసిన చేస్తున్ను ఆలాంటి మహిళామణులకు అక్షర నీరాజనమే ఈ “సంకల్టుం

'ఇశకికి శుభాకాంకలతో అం య. వ ం నే జీ ( నిడమరు (' ” గ్రామపంచాయతీ, కృత్తివెన్ను మండలం, కృష్ణాజిల్లా... ప నానా. మల్లేశ్వరం ఎమ్మెల్యే మరియు హ్‌ గ క్‌ కాస్త ప్రభుత్వభీఫ్‌ విస్‌ స టం య టీ కాగిత వెంకట్రావు వా, బేదుది జల్లా లక్షి

ననన ననన పవవాంన ([[ మ్‌) అభివ్పద్దమథంలుక తుల్లెవెంలెం [13మ పంచాయతి కృత్తిఎన్ను మండలం, కృష్ణాజిల్లా. న మనే... డు ఏతారామప్వామి న టి __వర్పం్‌ క (గ! శః శి ఆ స శళాకాంక్షలతో 1 = మొ నత కకక ననన ననన ననన నాలా

న టం. చీకటీ తెరలపై చైత్య ళు జలే. న్‌ా. (| “చ యదరికం వల్ల జీవితాలు మసిబారిపోతాయి. భవిష్యత్తు కనిపించకుండా చీకటి తెరలు కమ్ముకుంటాయి. అయితే మనిషి సంకల్ప బలంతో, కృషితో ఆ చీకటి తెరలను చీల్చుకుంటూ వెలుగు బాటలోకి ప్రయాణం చేయాలి. అవ్పుడే మనిషి జీవితానికి సార్ధకత. యల్లాపు విజయలక్ష్మి కుటుంబం కూడా అలా వెలుగును వెళుక్కుంటూ కొన్ని సంవత్స రాల క్రితం కృష్ణానగర్‌కు చేరుకుంది. అది గుంటూరు జిల్లా. తాడేపల్లి మండలంలోని చిన్న (గ్రామం లాంటిదే. అయినప్పటికీ అక్కడ వున్న కె.సి వర్క్‌ కారణంగా కృష్ణానగర్‌ గ్రసిద్ధ మైంది. విజయలక్ష్మి కుటుంబం ఆ ఊరికి రావడానికి కారణం కూడా అదే. అమె కుటుంబ సభ్యులు కె.సి, వర్క్‌లో ఉద్యోగం సంపాదించాలని ఎంతో కృషిచేశారు. కానీ అందులో వారికి ఎలాంటి పనీ దొరకలేదు. ' నో అనుకున్నట్టుగా జరగకపోవడంతో విజయలక్ష్మి ఎంతగానో బాధపడింది *రోజా గడిచే దారెలాగా?" అని తీధ్రంగా ఆలోచించవలసిన పరిస్థితి ఏర్పడింది. “కె.సి. వర్క్‌లో పని దొరక్క పోయినంత మాల్రాన చేతులు ముడుచుకు కూర్చోలేం కదా! ఏదో ఒక పని వెతుక్కోవాలి కదా!' అనుకుంది విజయలక్ష్మి. ఏం పని చేయడమా అని వెతుకులాడుతున్నప్పుడే కృష్ణానగర్‌ ప్రాంతంలో కొందరు చిమ్నీలు తయారుచేయడం విజయలక్ష్మి చూసింది. అవి పెట్రోమాక్స్‌ లైఖ్లకు ఉపయోగించే చిమ్నీలు. విజయలక్మికి ఇరుగు పొరుగున ఉన్న మఠ కొందరు మహిళలు తోడయ్యారు. నలు గురూ కలిసి పెద్రోమాక్స్‌ లైట్ల చిమ్నీలు తయారుచేస్తున్న వాళ్ళ దగ్గరికి వెళ్ళారు. ఈ చిమ్నీలు తయారుచేయడం వల్ల ఏమైనా గిట్టుబాటు అవుతుందా? దీంట్లో ఉన్న కష్టనష్ట్రాలేమిటి? మేం కూడా ఒక కాటేజి ఇం ద్రస్టీ మాదిరిగా తయారువేస్తే ఏమైనా లాభం ఉంటుందా?” - ఇలా అనేక వ్రబ్లిలు అడిగి విజయలక్ష్మి ఆమె స్నేహితులు వివరాలు తెలుసుకున్నారు. _

కుటీర పరిశ్రమగా చిమ్నీల తయారీ ప్రారంభించా లనుకుంటున్లుట్లు భర్తకు చెప్పింది విజు యలక్ష్మి. "మంచి అలోచని అంటూ ఆయన కూడా సమర్థించాడు. ఇంట్లోని మిగతా వాళ్ళు బాగా ప్రోత్సహించారు.

చిన్న కుటీర పరిశ్రమ మాదిరిగా చిమ్నీల తయారి స్రారంభించడాన్దైవా కొంత పెట్టుబడి అవసరం. కానీ పెట్టుబడి పెట్టే స్తోమత ఎవరికీ లేదు. పైగా ఆ పని ప్రారంభించడానికి ముందుగా కొంత టైనింగ్‌ కావాలి. దాంతో విజయలక్మి ఆమె స్నేహితులు మండల ఆఫీసుకు వెళ్ళారు. మండల అభివృద్ది అధికారిని కలిసి వారి ఆలోచన గురించి చెప్పారు. తమకు కొంత పెట్టుబడి కావాలన్నారు.

వారు చెప్పినదంతా ఆ అధికారి సావధానంగా విన్నారు. “ముందు మీరు స్వయం సహా యక బృందంగా ఏర్పడి పొదువు ప్రారంభించండి. అలా మీరు పొదువు చేసిన మొత్తాన్నిబట్టి రుణ సహాయం అభిస్తుంది అని మండలా భివృద్ధి అధికారి వారిని స్వయం సహాయ బృందంగా ఏర్పడేందుకు ఫ్రోత్సహించారు.

_ ఆయన సలవి కారం విజయలక్ష్మి మరో తొమ్మిదిమంది కలిసి ఒక స్వయం సహాయక బృందంగా ఏర్పడ్డారు. దానికి "స్వర్ణభారతి మహిళా గ్రూపు అని "పేరు పెట్టారు. నిదానంగా వాళ్లు గ్లూను చిమ్నీలు ఎలా తయారుచేయాలో నేర్చుకున్నారు. పొదుపు చేసిన డబ్బుతోనే చిమ్నీలు తయారుచేసే యూనిట్‌ను చిన్నస్థాయిలో దగ్గర్గోనే ఉన్న నులకపేటలో ప్రారంభిం చారు. చిమ్నీల ఈయారీకి ఆవసరమైన ముడి సరుకుల్ని - అంటే గ్లాసు కటింగ్‌లు, ఐరన్‌ షీట్లు _ ఆటోనగర్‌ నుండి తెచ్చుకునేవారు.

ఆటోనగర్‌కు వెళ్ళి వీటిని తెల్పిపెట్టే బాధ్యత వారి ఇళ్లలోని మగవాళ్లు తీసుకున్నారు. దీనికి సంబంధింవిన రికార్డులు నిర్వహించడంలో విలేజ్‌ డెవలప్‌మెంట్‌ ఆఫీసర్‌ (విడిఓ), మండలాభి వృద్ధి అధికారి (ఎంపిడిలు) కూడా సహకఠించేవారు. వారు అప్పుడప్పుడు వచ్చి విజయలక్ష్మీ అమె స్నేహితుల బృందం నిర్వహిస్తున్న చిమ్నీల తయారీ యూనిబ్‌ని సందర్శించి, అవసరమైన సలహాలు ఇచ్చేవారు.

“స్వర్ణ భారతి మహిళా గ్రూపు” సభ్యులు అంకితభావంతో చేస్తున్న కృషి కష్టపడి పనిచేసే స్వభావం క్రమంగా అందరి గుర్తింపు పొందడం మొదలయింది. జిల్లా గ్రామీణాభివృద్ధి సంస్థ (డిఅకడివ) ప్రాజెక్ట్‌ డైరక్టర్‌ “స్వర్ణభారతి బృందం నిర్వహిస్తున్న యూనిట్‌ని చూసి అభినం దించడమే కాక ఒక లక రూపాయలు (గ్రూప్‌ లోన్‌గా మంజూరు చేశారు. ఈ డబ్బుతో విజయ లీ ఆమె సహచర బృందం తమ యూనిట్‌ను మరింత పెద్ద స్థాయిలో ఏర్పాటు చేసుకు నారు. అంతేకాకుండా [క్రమం తప్పకుండా బ్యాంక్‌ రుణం వాయిదాలను జమ చేస్తున్నారు. మరోవైపు తమ పరిసరాలను, పర్యావరణను సంరక్షించే కార్యక్రమాల్లో ముందు నిలబడుతు న్నారు.

వీకటిని తొలగించే కాంతుల్ని మరింత గ్రకాశవంతంగా (ప్రసరింపజేసే చిమ్నీలు తయారు చేస్తూ విజయలక్ష్మి ఆమె సహచర బృందం తమ జీవితాల్లోని పేదరికం వీకట్లను దూరం చేసు కుంటున్నారు. ఇప్పుడీ బృందంలోని కుటుంబ సభ్యులెవరూ చిన్న అవసరాలకు ఇతరుల సహా యాన్ని కోరే అవసరం లేకుండా పోయింది. ఓ

ల్లి 1 (1 ళా ల్సి ళ్లు ఇ య స్‌ 0 జె త్త గ్‌ వ ౪ సత్తి టైపే స్‌ చ్గా వీసి ల్లి ళ్‌? త్రి తళ తై కిట గ కే గా నే ప గే చ్‌ న! కళా టో జి ప్‌ “న! చం టక లనే ల షప న్‌ స... కట టన రో వ్‌ శశి ం న. హణ తేనై 3 1 నన శయ త్త న్‌ కే ళ్‌ న న షె ణ్ణు స్టో స్లుళ్లొ ఖళ్లిళ్తత్త పతే ళ్లే న న న... య ల సళ్ల పన్‌ శోవ శ్‌ జీ య స స అ! . న. ప. (.. మ శ్రే న. న / న... న సర ఈ న సస రా... వ టం లో న హం. పం ్త త్‌. ,గ్‌ వ. నా ఖ్‌ రం త ప య / . స గ. లం న. వ. ల. . రం మ. న! వ. న్‌ స్‌ నే మ? ట్య న. ల. స... మ స మము యయ. . మమమ మో. త్త స్త్రెశక్స్తి €

లె లు స స్త య జ క్‌ స శై న గే జ వేచతి తి నే రల సళ శల పిలిం కహాని చ టే వ్ల్‌శ్లల్తు ట్రా స శ నక స ర రచ 6! ఫ్ర ॥ టి జ్జ యు అలలై కళ ₹ంట్తి నవ్‌ ళాల లవి చ "వి న క స సం స క్త శల సశ లై? జర సస బనినే శప్రన త్త న ర క క్ట ని ఏప్ర [ల చత శ కశ శి ఎ స శి ఏ టమ. న | క] హ్‌. ననన పసన “పను న న న ఈ హైైకుట న ర న సు క. | సం అం హు య మ మ మ. మ . న క. || పల... ప కా ్న చస ల ల నడ. అం న నం... 2. ప్‌

నవ జవన దర3౮గ౦

అయిదేళ్ళ క్రితం వరకు తులసమ్మ ఏదో ఒక సమస్యతో సతమతం అవుతుండేది. ఆమె భర్త వ్యవసాయ కూలీగా వనిచేస్తున్నాడు. ఇంటిల్లిపాదికీ అతని సంపాదనే ఆధారం. ఏ అవసరం వచ్చినా అతను తెచ్చిన ఆదాయంలోనే గడవాలి. దాంతో రోజువారీ జీవితంలో అనేక సమ స్యలు. తీరని అవసరాలు. ఏ అవసరం కోసం ఎంత చిన్న ఖర్చు చేయాలన్నా ఎంతో ఆలోచించ వలసే వచ్చేది.

ఈ విధమైన జీవితం తులసమ్మకు ఎంతో బాధాకరం అనిపించింది. షేల్లల చదువులు ఎలా? వాళ్ళ భవిష్యత్తు ఏమిటి? వాళ్లు పెఠిగి పెద్దవాళ్లవుతున్నారు. ఖర్చులు పెరుగుతున్నాయి తప్పు అందుకు తగినట్టుగా ఆదాయం పెరగడంలేదు.

తులసమ్మ ఇంటికి ఇరుగు పొరుగున కూడా వ్యవసాయ కూలీల కుటుంబాలే ఉన్నాయి. వాళ్ళ పరిస్థితులు కూడా తులసమ్మ మాదిరిగానే ఉన్నాయి. వాళ్ళు కలిసి కూర్చున్నప్పుడు పెరుగుతున్న ఖర్చులు అర్థిక బాధల గురించే చెప్పుకునేవాళ్లు. “మనం కూడా ఏదో ఒక పని చేసి నాలుగు డబ్బులు సంపాదిస్తేగానీ ఇల్లు గడిచేలా లేదు” అంది పొరుగింటి రాములమ్మ ఒక సారి. “అవును. కుట్టుపనో, ఏదో ఒకటి నేర్చుకుంటే గానీ కుదిరేలా లేదు' అంది పక్కించామె.

తులసమ్మకు ఈ ఆలోచన నచ్చింది. అ రోజు రాట్రే భర్తతో చర్చించి టైలరింగ్‌ నేర్చుకో వాలని నిర్ణయించుకుంది. ?

పక్కనే వున్న విజయవాడలో ఆమెకు అక్క వరసయ్యే దగ్గర బంధువు వుంది. టైలరిం గులో ఎంతో నైపుణ్యం వున్న అమెకు కుట్టుమిషను కూడా ఉంది. అందుకని తులసమ్మ ఆమె ఇంటికి వెళ్ళి టైలరింగ్‌లో ఒక వారంరోజులపాటు శిక్షణ పొందింది. కుట్టుపని, లేసుల అల్లకం వంటి పనుల్లో స్త్రీలకు సహజంగానే కొంత ్రవేశం ఉంటుంది. ఆ కారణంగానే తుఅసమ్మ టైలరింగ్‌ వని త్వరితంగా నేర్చుకోగలిగింది.

ఆ తర్వాత తులసమ్మ మళ్ళీ వడ్డేశ్వరం వచ్చేసింది. ఈ [గ్రామం గుంటూరు జిల్లా తాడే పల్లీ మండలంలో ఉంది. పేరుకు గుంటూరు జిల్లా అయినా విజయవాడకు బాగా దగ్గర, ఎలాగో తిప్పలు వడి కొంత డబ్బు సమకూర్చుకొని ఒక కుట్టుమిషను కొనుక్కుంది! ఆడవా ళ్ళకు కావలసిన జాకెట్టు లంగాలు వంటివి మాత్రమే కాక, షిల్లల కవసరమైన అన్ని రకాల దుస్తులు కుట్టడం ప్రారంభించింది తులసమ్మ.

అలా కుట్టు పని ద్వారా వస్పే ఆదాయాన్ని ఒద్దికగా వాడుకుంటూ వీలైనంత మొత్తాన్ని పొదుపు చేయడం ఆలవాటుగా చేసుకుంది అమె. ఆరునెల్టు తిరక్కుండానే ఆమె దాచుకున్న డబ్బు మొత్తం 1300 రూపాయలయింది.

కానీ తులసమ్మ ఆ డబ్బును ఇంటి అవసరాల కోసమో, మరొక దానికోసమో ఖర్చు

చేయడానికి ఇష్టవడలేదు. ఆ డబ్బు మొత్తం భర్త చేతిలో పెట్టి “ఇంకో కుట్టుమిషను కొనుక్కు రండి అంది. ఆయన అందుకు అభ్యంతరం చెప్పలేదు. ఇరుగు పొరుగున ఉన్న తన తోటి ఆడవాళ్ళకు కూడా ఏధోలా సాయపడాలనుకున్న తులసమ్మ ఆసక్తి వున్న వారికి కుట్టువని నేర్పించడం ప్రారంభించింది. ఇలాంటి సమయంలోనే ఒకరోజు గ్రామాభివృద్ధి అధికారి (విడిఓ - విలేజ్‌ డెవలప్‌ మెంట్‌ ఆఫీసర్స్‌, వడ్డేశ్వరం వచ్చాడు. ఆయన స్వయం సహాయక బృందాలు (సెల్ఫ్‌ హెల్ప్‌ గ్రూప్స్‌) గురించి చెప్పడం విన్న తులసమ్మ ఆకర్షితురాలయింది. ఇరుగు పొరుగు ఆడవాళ్ళం దరితో చర్చించి 'మనం కూడా అలాంటి బృందంగా ఏర్పడటం మంచిది కదా' అంది తుల సమ్మ. న న న న మట మా చ ప వ ల ల ప మ ల ల ల మ జే వ టో త చ యు మ ము న... ఈ కథలో తులసమ్మలాగ మహిళలందరికీ వచ్చే సని టైలరింగ్‌లో ఆధునిక శిక్షణ ఇచ్చి వారికి స్వయం ఉపాధి కస్పించేందుకు రాష్ట్రవ్యాప్తంగా అపెరల్‌ పార్కులు ప్రభుత్వం స్టాపిస్తోంది. వేలాదిమందికి ఉపాధి కల్పించిన రంగారెడ్డి జిల్లా గుండ్లపోచంపల్లిలోని అపెరల్‌ పార్కులో ఉపాధి పొందిన మహిళల దృశ్యం, అందరికీ ఆమె ఆలోచన వచ్చింది. “అలాగే చేద్దాం!” అంటూ అంగీకారం తెలిపారు. ఈ సంగతి చెప్పి వివరాలు మాచ్లాడటానికి అందరూ కలిసి ఎంపిడివో దగ్గరకు వెళ్ళారు. ఆయన స్వయం సహాయక బృందాల (ఎస్‌హెచ్‌జీలు) ఏర్పాటు గురించి అన్ని వివరాలు చెప్పారు. “మీరు ఒక బృందంగా ఏర్పడి ఈ వడ్డేశ్వరంలోనే వున్న వైతన్య (గ్రామీణ బ్యాంక్‌లో జాయింట్‌ అకౌంట్‌ తెరవండి" అని ఆయన సలహా ఇచ్చాడు. గ ప్రీశకి | అచానాావంతంతాాతాతమతతుల తామర 09 ౫

ఆ (ప్రకారంగానే తులసమ్మ, మరి కొందరు మహిళలు కలిసి “కిరణ్‌ మహిళా [గ్రూపుగా ఏర్పడి 10909 ఫిబ్రవరి 28న అకౌంట్‌ తెరిచారు. ఇప్పుడు ఈ బృందంలో 10 మంది సభ్యు లున్నారు. వీళ్ళందరూ అన్ని రకాల కుట్టుపనులు, ఎంబ్రాయిడరీ పనులు చేసే నైపుణ్యం కలి గిన వాళ్లు.

ఆ తర్వాత ఈ [గ్రూపు సభ్యులు వీడీవో, ఎంపిడివోల సహకారంతో అర్ధిక సహాయం కోసం బ్యాంక్‌ మేనేజర్‌ను సంప్రచించారు. నాబార్డ్‌ - ఎస్‌హెచ్‌జీ బ్యాంక్‌ లింకేజి పధకం కింద బ్యాంక్‌ మేనేజర్‌ రు.80,000 మంజూరు చేశారు. ఆ డబ్బుతో కిరణ్‌ మహిళా గ్రూపు ఒక ఎంబ్రాయిడరీ*మిషన్‌ కొనుగోలు చేసింది. ఆడవాళ్ళకు అవసరమైన అన్ని రకాల గార్మెంట్స్‌ తయారీ ప్రారంభించింది

కేవలం ఉత్పత్తి చేసినంత మాత్రాన ప్రయోజనం లేదు. వాటిని మార్కెట్‌ చేసుకోవడం మరింత కీలకమైన అంశం.

దీనికోసం ఈ (గ్రూపు సభ్యులు విజయవాడలోని సుస్రసిద్ధమైన “వన్త్రలత' షాపుల వారిని సంప్రదించారు. ఆ షాపుల వారు కిరణ్‌ మహీళా (గ్రూప్‌ తయారుచేసిన గార్మెంట్స్‌ నాణ్యత, డిజైనింగ్‌ పరిశీలించి వాటిని వారి షాపుల్లో పెట్టి విక్రయించడానికి అంగీకరించారు. అప్పటి నుండి ఈ బృందం వెనుకడుగు వేయలేదు. ఈ బృందం గు8ించి విని డిఆర్‌డిఏ

ప్రాజెక్టు డైరెక్టర్‌ కూడా కిరణ్‌ మహిళా గ్రూప్‌ పనిచేసే కేంద్రాన్ని సందర్శించి అభినందిం చారు. ఎస్‌జిఎస్‌వై కింద గ్రూప్‌ లోన్‌గా రు.1,00,000/- మంజూరు చేశారు. అంతేకాక ఈ (గ్రూవు ఉత్పత్తుల అమ్మకం, ్రదర్శన కోసం డ్వాక్రాబజార్‌లో ఒక స్టాల్‌ను కూడా కేటా యించారు.

ఈ పరిణామాల వల్ల ఈ బృందంలోని మహిళలెవ్వరూ ఇప్పుడు వ్యవసాయ కూలీలుగా పనివేయవలసిన అవసరం లేకపోయింది. పొలం పనులు లేక వారాల తరబడి ఖాలీగా కూర్చో వలసీన ఆవసరం వారికి ఇప్పుడెంత మాత్రం లేదు. అంతేకాక వీళ్ళందరూ సంపూర్ణ అక్షరా స్యతా కొర్యక్రమంలో భాగస్వాములయ్యారు. ఈ మహిళలంతా ఇప్పుడు చక్కగా చదువుకో గలుగుతున్నారు. రాయగలుగుతున్నారు ఈ నూతన వైతన్యంతో వారు [గ్రామంలో అందరి మంచి కోసం సాగే పచ్చదనం - పరిశుభ్రత, పల్స్‌పోలియో, జన్మభూమి వంటి కార్యక్రమా లలో చురుగ్గా పాల్గొంటున్నారు.

కిరణ్‌ మహిళా గ్రూపులోని వారి కుటుంబాలన్నీ ఇప్టుడు మరింత మెరుగైన జీవితాన్ని గడుపుతున్నాయి. స్వయం సహాయక బృందాల ఏర్పాటు ఉద్యమం వా8ి జీవితాలను మార్చి వేసింది. అంతేకాదు - ఇతరులెందరికో మార్గదర్శుకం అవుతోంది

శో

నన నను... అభివృద్ధి పథ౦లో శీతన్న పల్లి (గ్రౌమ పంచాయతీ . కృత్తివెన్ను మండలం, కృష్ణాజిల్లా. ట్‌ ము. నాన తై.

1. వే శ్రీ నున్నా శ్రీనివాసరావు న [ || శ్రీ అర్జంపూడి వైంకటేశ్యరరావు ం న్‌ ఖే చేవదాను సుబ్బారావు నా. పార్మిరావా | జ్ర కూనసాని తాతలు |. సర్బంచ్‌ శ్ర కొవ్వుల నేత్యనారాయణ (___ఉవనర్చంచ్‌ | “౯ 1.50 లక్షలతో 245 గ్రాంటుతో కావులూరు నుండే హరిజనవాడ వరకు రబ్బీష్‌రోడ్డు. శ ౮657౪ నిధులతో హరిజనవాడలోనూ, సంగమూడిలోనూ 2 రబ్బిష్‌రోఢ్లు నిర్మాణం. 1 ఈ వనికి ఆహారం పథకంలో 43 పనుల పూర్తి, చురుకుగా మిగిలిన పనులు చేపట్టడమైంది. '“ 4 శీతనవల్లి హరిజనవాడ కాలనీకి విద్యుత్‌సౌకర్యం. వ శో 44 మందికి వృద్ధాప్య పింఛన్లు, నల్గురికి వితంతు పింఛన్లు వ . మంచినీటి సదుపాయం కొరకు రక్షిత నీటి సరఫరా పథకం ఏర్పాటుకు సన్నాహాలు జరుగు స తున్నవి. _

• గ్రామాఖివుద్రికి నహాళరిస్తున్ను మల్రళ్చోరం నియోజకవ్ల ఎంఎల్‌ మ, ఆంధ్రద్రదేళ్‌ బ్రభుత్త స్‌ అతో త్‌ (ఫ్‌ చీఫ్‌౨వ్‌ శ్రీ కాగిత వెంకద్రావ్కు మండల అధ్యక్షులు థ్రీ వట్టికూటి న్‌! . వ్యోళ్ళురరావు ఎంవిటేస సభ్యులు అర్థంవూడి యూసులకిి .

1. మండలాభివ్పద్ద ఆధికారి శ్రీ కెవిచంద్రళేఖర్‌ గార్కి కృతజ్రతలు (' సషఫఘ న (గ్రామ పంచాయతీ సిబ్బంది న. 1 శ) కరింశెట్టి సత్యనారాయణ, కార్యదర్శి, శ్రీ కూనసాని కృష్ణ .. 1 మూర్తి, సహాయ కార్యదర్శి, శ్రీ, చెన్నూరి దుర్గారావు, అటెం 1; '' డర్‌, శ్ర, గాదం జగన్మోహనరావు, గ్రామ సేవకుడు, శ్రీ శ్రీ క.సత్యనారాయణ_ ఉందుర్తి సుబ్బారావు, గ్రామ సేవకుడు. కార్యదర్శి + ౯ ప్రశక్తి మణతాయాతనావాాయాా యయ భద తల కామూ 1010 ” భ్‌ లె ళా కనన ట్‌. ఉట 0 గండి షరి 2స్తో ల క

జ్‌ అటి ఇష్‌ ఉల్లాసం, ఉత్సాహం కలిగించే పుస్తకాలు నవలా పబ్లికేషన్స్‌ [ప్రచురణలు క్‌ి 1. మ మ... న. ము య టో మం ల. న్య . ట్‌ న. ౯ య. | న్‌ పం సా క ఖ క | .' టి సయ మయ | శ శ మ గ లా శ్‌ [| పు , (న్స 2 జ టం స! న త న పం త్‌ ల. గ కంటా మ సు. ట్‌ మ లు పాంటు ర్తారో ననా క నవలా పభ్లికేషన్స్‌ బ్లైరరయిణ్బ (2-13-224, ట్రీట్‌ నెం. ! 6, తార్దాక, సికింద్రాబాద్‌ - 5ం00। 7 చా -1౧4|1: ౧*౪౩2౧౮110210౧9 అ:౭6/1౧811.00౧

న్‌ గెలుపు-బాటలో | పొదుపు మహిళలు త త. “ యిజ్ఞ! కొత్త చెప్పులు కొన్నావేమే? ఎక్కడ కొన్నావ్‌? చూడ్డానికి శానా బాగు న్నాయ్‌!” అంది ఆదిలక్ష్మి (మొన్న మా చిన్నత్త కూతురు పెండ్లికి రామచంద్రాపురం పోయినం గదా! అక్కడ బొంబాయి కాలనీలో డ్వాక్రా (గ్రూపు వాండ్లు తయారుచేసిన చెప్పులున్నాయ్‌. చూసి, బాగు న్నయ్యని మౌ అక్క కొనిపెట్టింది అంది బుజ్జి, “డ్వాల్రా గ్రూపు వాండ్లు చెప్పులు గూడా తయారుజేస్తరా!' ఆశ్చర్యంగా అడిగింది ఆది లక్మి

“ఎవరికేది చేతనయితే అది జేస్తరు పదిహేను మంది ఆడోళ్లు కలిసి ముప్పై ఐదువేలు పొదుపు చేసినగ్రంట. అదేదో గ్రాంటు కింద పదివేలు ఇస్తే 'ఐఆర్‌డిప నుండి ఒక లక్షా యాఖై వేలు తీసుకుని *“రోహీదాస్‌ గ్రూవ్‌' పేరుతో చెప్పులు తయారీ చేసి అమ్ముతున్నరంట. యాపారం మస్తుగా వుందని లాభం కూడా వస్తాందని ఆ ([గ్రూవు లీడరు రమాదేవి మా అక్కకు చెప్పింది. ఆ మాటలన్ని విన్నాక మా అక్క కూడా పాదుపుగ్రూవు పెట్టాలనుకుం టోందొ అంది బుజ్జి.

“మనం కూడా కాస్త పెద్దయినాక పొదువు గ్రూపు పెట్టుకుందమే బుజ్జీ!” అంది ఆది లమ్ష్మీ,

“అవును. మనం కూడా చఉ్వాక్రా గ్రూపులాగా అయి, ఏవైనా తయారువేసి కాసిని డబ్బులు సంపాదించుకుంటే అయిదుకీ, పదికీ ఇంట్లో వాళ్లను అడుక్కునే పనుండదు అంది

పది, పన్నెండు సంవత్సరాల వయసున్న ఆదిలక్ష్మీ బుజ్జి మాట్లాడుకున్న మాటల్లో అతి శయోక్తులేవీ లేవు. వాళ్లు మాట్లాడుకున్న “రోహిదాస్‌' చెప్పుల తయారీ పనిని బొంబాయి కాలనీ డ్వాక్రా బృందం నిర్వహిస్తోంది.

1994లో 156 మంది మహిళలతో ఏర్పడిన ఈ బృందం రు.35,000 లు పొదుపు చేసి

రు.10,000 రివాల్వింగ్‌ గ్రాంటు, గ్రామీణాభివృద్ధి ప్రాజెక్టు ఐఆర్‌డిపీి నుండి రు.1,50,000 రుణం పొంది చెప్పుల తయారీ చేపట్టారు. రమాదేవి (గ్రూవు లీడరుగా ఈ బృందం కార్యకలాపాల్ని సమన్వయం చేస్తున్నారు. వీరు తయారుచేస్తున్న చెప్పులు అనేక షాపుల్లో, సంతల్లొ బాగా అమ్ముడవుతున్నాయి.

మెదక్‌ జిల్లాలోని డ్వాక్రా బృందాలు సాధిస్తున్న విజయాల్లో ఇది కూడా ఒకటి. సహ జంగానే ఇలాంటి బృందాలు సాగిస్తున్న కృషీ సాధిస్తున్న విజయాలు ఇతర మహిళలకు కూడా ఎంతో (ప్రేరణ ఇస్తాయి.

రాష్ట్రంలోని వివిధ డ్వాశక్రా బృందాలతోపాటు, జిల్లాలోని వివిధ స్వయం సహాయక బృందాల కార్యకలాపాల గురించి విని, తెలుసుకుని మండల కేంద్రమైన రామచంద్రాపురం లోనే ఉంటున్న యన్‌. స్వరూపరాణి, నాగమణి కూడా ఎంతో ఉత్తేజితులయ్యారు. తాము కూడా మరి కొందరు మహిళలను కతఠిసి స్వయం సహాయక సంఘాన్ని ఏర్పాటు చేయాలను కున్నారు.

అలా అనుకోవడంతో వారు ఆగలేదు. వెంటనే కార్యరంగంలోకి దూకారు. పదిహేను మంది మహిళలతో 10 4.1999న “అయ్యప్పస్వామి స్వయం సహాయక సంఘం నెలకొ ల్సారు.

ఈ బృందంలోని పదిహేను మంది ఒక్కొక్కరు నెలకు ముప్పై రూపాయల చొప్పున 12,000 రూపాయల వరకు పొదువు చేశారు. అయ్యప్పస్వామి స్వయం సహాయక బృందం లోని మహిళలకు చీరలపై ప్రింటింగు, కుట్టుపని వంటి పనుల్లో తగినంత ప్రావీణ్యం ఉంది.

అందువల్ల తాము కూడా ఆ పనులు చేవట్టాలనుకుని ప్రయత్నాలు ప్రారంభించారు. వర్యవసా నంగా స్వర్ణ జయంతి స్వరోజ్‌గార్‌ యోజన పధకం కింద ఇరవై ఐదు వేల రూపాయల రుణం అభించింది. వెంటనే వారు చీరల ప్రింటింగ్‌ దుస్తులు కుట్టడం వంటి పనులు ప్రారంభించారు. అధి కారుల సహాయంతో ఆ రంగాలలో నిపుణులైన వారి సలహాలు, సూచనలు పొంది చీరల ప్రింటింగ్‌ పని సాగించారు. దీనివల్ల వారికి బ్రతి నెల సంతృప్తికరమైన ఆదాయం లభించే అవ కాశం ఏర్పడింది. అయ్యప్పస్వామి స్వయం సహాయక బృందం మహిళలు నిర్లీత వ్యవధిలో సమావేశమై చేసిన పనులను సమీక్షించుకోవడం చేయవలసిన పనులకు లక్య్యాలను నిల్టేశించుకోవడం ద్వారా మంచి అభివృద్ధి సాధించగలిగారు. నలుగురు కలిసి సమిష్టిగా, ప్రజాస్వామికంగా నిర్ణయాలు తీసుకోవడం, వ్యక్తిగతమైన వారవ, ప్రతిభతో ఆ నిర్ణయాలను సమక్ధవంతంగా అమలు జరవడం ద్వారా ఎన్ని ప్రయోజ నాలు లభిస్తాయో వారు అనుభవంతో అర్దం చేసుకోగలిగారు. తమకు వచ్చిన ఆదాయంలో ఎప్పటికప్పుడు కొంత పొదుపు చేయడంతోపాటు, బ్యాంకు రుణాన్ని కూడా వాయిదాల ప్రకారం కచ్చితంగా తీర్చడంలో ఈ బృందం అందరికీ మార్గదర్శకమైంది. స్వరోజ్‌గార్‌ యోజన ద్వారా కేవలం తమ బృందం వరకే బ్రయోజనం పొందడంతో అయ్యవ్పస్వామి బృందం మహిళలు సంతృప్తి పడలేదు. తమతోపాటు తమ చుట్టు వున్న వారిని కూడా ప్రగతి వధంలో నడిపించాలనుకున్నారు. చదువుకోవడం వల్ల కలిగీ మంచినీ, గ్రయోజనాన్ని వారు గుర్తించారు. వారి షిల్లల్ల్ను చదివించుకోవడంతోపాటు వారు కూడా చదు వుకుంటూ, ఎన్నో సామాజిక కార్యక్రమాల్లో పాల్గొంటున్నారు. శీ పర్యావరణ పరిరక్షణ

• అందరికీ ఆకర జ్ఞానం ౫౯ చెట్లు నాటడం, పెంచడం ద్వారా పచ్చదనాన్ని పెంపొందించడం. ఇ పరిసరాలను వరిశుభ్రంగా ఉంచడం ద్వారా ఆరోగ్య పరిరక్షణ. ఇవన్నీ ఏవో పెద్ద కార్యక్రమాలనీ, ప్రభుత్వ స్థాయిలో మాత్రమే సాధ్యమయ్యే పనులనీ అనుకోకూడదు ఎవరికి వారే వ్యక్తిగతంగా ఈ పనులు చేయవచ్చనే అవగాహన కలిగితే వారి జీవితాలతోపాటు సమాజం కూడా బాగుపడుతుంది. డ్వాక్రా బృందాల మహిళలు మనకు అందిస్తున్న మహత్తర సందేశం ఇదే! వ్‌!

క్ష నే క్ల | స ల [1 ర్‌ ల్లో జట జై ళ్‌ 9 సీ య?! క శ్రి గ శే ష్ణ ఏ పచ శకి కట్ల బ్ర టా థ్‌ న్‌ న శైళల్లన క శై ఛి క క్ర ్తి గ ్ట్‌, తీ న 1 స సళ సట సస 0 తిం క చ. స సైళ్లన పప పట టం! రి శీ రిల షే ఖీ ల్‌! జి ప న శూ. పెద 2 శాడ్‌ తత ఖే సక్స టిళా శీ ఖలీ త్రిక! జిం ప తట లా శశ సట పడ సక థి లటోం ఫశ శేష [న హో ఉచ గ శ 24 వ. టు మ. న. సయ న చ సల న టో లై చనన. బై: న నం. ర్‌: పో ర్ట నం. న్‌ ము. నో. న రం? . హ్‌ ల కట న లాం మ టి వ మ పం ప న. వ నం. ర. టాం... న. | ప న స న ల న. మ నా లే. రు న... నం. యయమనట స్మ ల! రవం స నా న మ లా జ్‌ న. పా! య ల న! య న. న. ర న ఆ. స స సం ల్‌ ల వ! ఎలా స స త మలపు వ స. స ప మ న! న నట మ. న నగ... ప. ల ప | న లో న! . టం. టర

శి ఇవి లల్లీ స జి ఫ్‌ కోలి య. రస్‌ క్ర | వం సల ప! / | లలి

ఫ్‌ కట ధాషాగీ గల్లీ వ.

నో సవ! థ్‌ గ్‌ ద్గా ష్ణ స . - స

గ్య కస, న. వ్ర స్టా క్రాళి

వ తె "జ్జ న్‌ స్‌ క జ్జ ం - సై గ య... ద్‌ స్‌ చ | మ. జల్ల ౮జి

వే నో వ న చ చస | ఓ

రజా న. స చి మే య 7 గ న. ప న వ ప. ం న. ము మ మ ల. గ సీ న. పు టు! స . మ్య నష్టము ఖీ పష | ప న వా న న .. స్‌ వ్రు స న! [మ ( . ప స చ. సే .. న నల్‌... కం! వభ న. స్ట మ స నే న్‌ .

]

పేద బతుకుల్లో విరిసిన వెన్నెల చానా న సాయంత్రం నాలుగు గంటలయ్యే వరకు ఆదెమ్మ వంచిన నడుం ఎత్తకుండా చేస్తున్న పనిలోనే నిమగ్నమైంది. అప్పటికిగానీ ఆ ఇంటీ ఇల్లాలి కోసం సవరం కట్టడం పూర్తి కాలేదు. పూర్తి అయిన తర్వాత సవరం పైభాగంలో పట్టుకుని చేత్తో పైకెత్తి చూసింది బారెడు సవరం. ఆ సవరంతో ఏ ఇల్లాలయినా జడ వేసుకుంటే ఆమె భర్త శ్రీనాధుని భాషలో 'సౌగసు కీల్టడ దాని అనవలసిందే. ఆదెమ్మ ఆ సవరాన్ని ఆంత అందంగా కట్టింది. దాన్ని పైనుండి కింది దాకా ఒకసారి సవరించి మురిసిపోయింది. కానీ చివరికి సవరం కట్టించుకున్న ఇల్లాలు ఇరవై రూపాయలు చేతిలో పెట్టింది. ఆదెమ్మ అడగ్గా అడగ్గా మరో రెండు రూపాయలు ఇచ్చింది. “ఈ రోజుకిదే దక్కుదలి అనుకుంటూ అదెమ్మ తన సామాను సర్జుకుని లేచి నిలబడింది. ఒక్క ఆదెమ్మదే కాదు. (ప్రకాశం జిల్లా టంగుటూరు మండలంలోని జయవరం గ్రామంలో వుంటున్న “బండి కులంలోని ఆడవాళ్ళందరి పరిస్థితి అదే. సవరాలు కట్టడం వాళ్ల కులవృత్తి. అదే వాఠికి జీవనాధారం కూడా. సవరాలు కట్టడానికి అవసరమైన జుట్టును ఇళ్లల్లో గృహిణుల దగ్గర నుండి, ప్రధానంగా తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం వారి ఆలయాల నుండి సేకరిస్తూంబారు. అలా కొనుగోలు చేసిన జుట్టును చాలా ఓర్పుతో వెంట్రుకల పాడ వునుబట్టి వర్గీకరించి ఏలూరులో సవరాలు, విగ్గులు తయారుచేసేవారికి అమ్ముతుంటారు. స్వయంగా కూడా సవరాలు తయారువేస్తుంచారు. సవరాలు కట్టడమే ప్రధాన జీవనాధారమైన బండ కులస్టులు దాదావుగా సంచార జీవులు. చాలానుంది గృహిణులు తలదువ్వుకునేటప్పుడు ఊడిపోయిన శిరోజాలను ఏదైనా డబ్బాలోనో, ఏదైనా గూట్లోనో లేక ఇంటిచూరులోనో దాస్తుంటారు. వారి నుండి 1బండి కులస్థులు “జుట్టు తుక్కు?ను సేకరించి, వాటితో సవరాలు తయారుచేసి అమ్ముతుంటారు. ఎంతో సహనం, దీక్ష అవసరమైన ఈ పనిని చేయడంలో మహిళలే ప్రధాన పాత్ర వహిస్తుం టారు. కానీ దీనివల్ల వారికి వన్చే ఆదాయం అంతంత మాత్రమే అందువల్ల వీరెప్పుడూ పేద రికంతో బాధపడుతూనే ఉంచారు, “పగలల్లా నడుము విరిగేలా కదలకుండా కూమని ఒక్కొక్క ఎంటిక తీసి సావు చేసి సవరం కట్టినా వచ్చే డబ్బులు కూటికి చాలకపోతే ఎచ్చా ఛావాల?” అని అదెమ్మ వాపోతుం ది, అలాంటి పరిస్థితిలోనే అదెమ్మకు, ఆమె తోటి ఆడవాళ్ళకు డ్వాక్రా గ్రూపుల గురించి తెలిసింది. టంగుటూరు ఎంపీడిఓ ప్రోత్సాహంతో 1093 డిసెంబర్‌ 15న జయవరంలో శ్రీమతి చిన్న కటువాల అదెమన్ము నాయకురాలిగా పదిమంది మహిళలు ఒక పొదుపు బృందంగా ఏర్పడ్డారు. ఆదెమ్మ బృందంలోని మహిళలు తమకు వచ్చే ఆదాయం నుండే

నెలకు యాభై రూపాయల చొప్పున పొదుపు చేశారు ఈ [గ్రూపు పనితీరు సంత్నప్తి కలిగించ డంతో డిఆర్‌డిఏ అధికారులు పదొహేను వేల రూపాయల 6వాల్వింగ్‌ ఫండ్‌ మంజూరు చేశారు. గతంలో ఈ మహిళలందరూ “తలనీలాలు కొనడం కోసం అధిక వడ్డీరేట్లకు అప్పులు తీసుకునేవారు. వీరు ఎంతో శ్రమించి సవరాలు కట్టడం ద్వారా వచ్చే ఆదాయంలో ఎక్కువ భాగాన్ని వడ్డీలు కట్టడానికే ఉపయోగించవలసి వచ్చేది. అందువల్ల ఎంత కస్టవడి వనిచేసినా. కుటుంబాలు ఎన్నా ఇబ్బం స్యనిషనవో అమితమైన డేమాండ్‌ దులు పడవలసి వచ్చేది. భన | ప్రారంభం అయిన [న ఆ మి 1 భరించలేనంత అధిక వడ్డీ సన... అవసరం లేకుండా [| కస్ట క గ్రూపు ద్వారానే రుణాలు న పొందడానికి అవకాశాలు ఏర్పడటంతో వారు హాయిగా ఊపిరి పీల్చుకునే సదుపాయం లభిం వింది. డ్వొక్రా (గ్రూపు ద్వారా పెట్టుబడికి కావలసినంత డబ్బు లభిస్తుండటంతో వీరు తల నీలాలను పెద్దఎత్తున కొని, సవరాలు తయారుచేసి అమ్ముతున్నారు. దీనివల్ల ఒక్కొక్కరికి నెలకు వెయ్యి రూపాయల నుండి రెండున్నర వేల వరకు ఆదాయం లభిస్తోంది. గతంలో ఎన్నడూ లేని విధంగా సవరాలు కట్టే ఈ మహిళలకు వచ్చే ఆదాయం పెరగ డంతో వారి జీవన విధానంలో కూడా అనేకమైన మార్పులు కలుగుతున్నాయి, సంచార జీవనం మాని ఫ్టీర నివాసాలు ఏర్పరచుకో గల్‌గే అవకాశాలు పెరిగాయి. కుటుంబ సంక్షేమం వట్ల వారు ఇప్పుడు మరింత ఎక్కువగా దృష్టి సారించ గలుగుతున్నారు. దీనితోపాటు ఆదెమ్మ పొదుపు బృందంలోని (స్త్రీలు మహిళలకు, ఆడపిల్లలకు అవసర సున కుంకుమ, బిందీ స్టిక్కర్ణు జడపీన్నులు, పిన్నీసులు వంటివి హోలొసీల్‌గా కొని ఇరుగు పొరుగు గ్రామాల్లో అమ్ముతున్నారు. దీనివల్ల వాఠికి మఠ కొంత అదనపు ఆదాయం వస్తోంది సంచార జీవితం వదిలి స్థిర జీవనం వైపు పురో గమిస్తున్న ఈ పొదుపు బృందం మహిళలు చదువు అవసరాన్ని కూడా గుర్తించి 'అక్షర సంక్రాంతి" కార్యక్రమంలో చురుగ్గా పాల్గొంటు న్నారు వారి పిల్లలకు కూడా చదువు చెప్పేంచడానికి ఉత్సాహం చూపీస్తున్నారు. “ఇప్పుడు మా జీవితంలోకి నిజంగా సంక్రాంతి వచ్చింది అంటూ ఆదెమ్మ అమె బృందంలోని (స్త్రీలు ఆనందంగా చెబుతున్నారు. గా

మహిళల ఉత్పత్తులకు మార్కెటింగ్‌ అతు,

లువ్లైనా వస్తూత్పత్తి ప్రారంభం చేసే ముందు ముఖ్యంగా మార్కెటింగ్‌పై దృష్టికేంద్రీ కరించాలి. అయితే ఏ వస్తువు మార్కెటింగ్‌ అయినా కొనుగోలుదారులకు ఆ వస్తువు యొక్క అనసరం, కొనుగోలు శక్తి, వస్తు సరఫరా, నాణ్యత, ఆకర్షణీయమైన ప్యాకింగ్‌: సరసమైన ధర మొదలైన ఆంశాలమీద ఆధారపడి ఉంటుంది.

మార్కెట్‌లోని ఇతర ఉత్పత్తిదారులకంటే మన వస్తువు యొక్క ధర కొనుగోలుదా రులకు ఆకర్షణీయంగా, తక్కువగా ఉండాలంటే ముఖ్యంగా ముడి వస్తువులు, నైపుణ్యం కలిగిన శ్రామికులు, రవాణా సౌకర్యాలు, ఇతర కనీస సౌకర్యాలపై దృష్టి కేంద్రికరించాలి.

(గ్రామీణ ప్రాంతాలలో స్వయం సహాయక సంఘాల వారు ఏదైనా వస్తువుల తయారి, స్థానిక అవసరాలను గుర్తుంచుకొని పైన చెప్పిన వాటిపై కూడా దృష్టి నిలిపి ప్రారంభించాల్సి ఉంటుంది. ఈ జాగ్రత్తలు తీసుకొని వారు ఏ రకమైన వస్తూత్పత్తిని చేపట్టిన నష్టాలు వచ్చే అవకాశమే ఉండదు.

అవగాహనా లోపం వల్ల సన ప్రణాళిక లేకపోవడం వల్ల కొన్ని స్వయం సహాయక సంఘాల వారు వస్తూత్చత్తి చేపట్టి స్వల్పకాలములోనే నష్టాలు చవిచూడాల్సి రావడమే కాక వస్తూత్చత్తిని సైతం ఆసివేసిన సంఘటనలు ఉన్నాయి.

ఈ పరిస్థితులన్నింటిని దృష్టిలో పెట్టుకొని స్వయం సహాయక సంఘాలు తయారు చేస్తున్న ఉత్పత్తులకు మార్కెటింగ్‌ సౌకర్యాలను కల్పించటానికి జిల్లా గ్రామీణాభివృద్ధి సంస్థలు కృషి చేస్తున్నాయి. డ్వాత్రా మహిళలందరూ వీటిని తెలుసుకొని ప్రతి ఒక్కరూ ఏదో ఒక అర్థిక కార్యక్రమాన్ని చేపట్టి వారి ఆర్థికాభివృద్ధికి వారే నడుం బిగించాల్సి ఉంటుంది.

ఆయా జిల్లాలోని స్వయం సహాయక సంఘాలు లేదా వాటి సభ్యులు తయారు చేసే వస్తువుల స్థానిక సంతలలో, చుట్టుపక్కల గ్రామాలలో అమ్ముకోవడమే కాక పలుచోట్ల మండల స్థాయిలో ఏర్పాటు చేసిన స్వశక్తిభవన్‌లలో అమ్ముకోవచ్చు. ఈ స్వశక్తి భవన్‌లలో ఆ మండల పరిధిలోని స్వయం సహాయక సంఘాలు లేదా సభ్యులు తయారు చేసిన వస్తు వులను నాణ్యతగా, తక్కువ ధరకు అందించటమే కాక స్వశక్తి సంఘాల వారు తమ ఆర్థిక వరిస్థితిని మెరుగుపరుచుకోవచ్చు. |

గ్రామీణ ప్రాంత ఉత్పత్తులను మండల స్థాయి స్వశక్తి భవన్‌ల ద్వారా డివిజన్‌ స్థాయి శాశ్వత విక్రయ కేంద్రాలకు తీసుకువచ్చి నగర వాసుల అభిరుచులకు అనుగుణంగా నాణ్యతా ప్రమాణాలు పాటిస్తూ ఆకర్షణీయంగా ప్యాకింగ్‌ చేస్తూ సరసమైన ధరలకు అమ్ముకోవచ్చు. ఈ శాశ్వత విక్రయ కేంద్రాలలో స్వయం సహాయక సంఘాల వారు తయారు చేసిన ఉత్పత్తులతోపాటు కొనుగోలుదారులకు అవసరమైన ఇతర వస్తువులను

కూడా లభ్యమయ్యేలా చేసి ఈ శాశ్వత విక్రయ కేంద్రాలను జనరంజకంగా చేసి జనసమ్మ వ్రంగా ఉండేలా చేయటానికి తీవ్రమైన కృషీ జరుగుతుంది

అంతేకాక జిల్లా స్థాయిలో మహిళా స్వశక్తి సూపర్‌ బజార్‌ను ఏర్పాటు చేసి ఆందులో మండల స్వశక్తి భవన్‌లనుంచీ, డివిజన్‌ స్థాయి శాశ్వత విక్రయ కేంద్రాల నుంచీ వచ్చిన వస్తు వులను అమ్ముకోవటమేకాక ఇక్కడ నుంచి వారి ఉత్పత్తులను ఇతర జిల్లాలకు మరియు రాష్ట్రస్థాయిలో హైదరాబాదులో ఏర్పాటు చేసిన విక్రయ కేంద్రానికి తరలించి అమ్ముడ

క

య్యేలా ఆయా జిల్లాల డిఆర్‌డిఎలు కృషి చేస్తున్నాయి.

ఇంకా (ప్రభుత్వ, (ప్రైవేటు మరియు సహకార సంస్థలకు కూడా. అమ్మకాలు చేస్తున్నారు మండలస్థాయి, డివిజన్‌ స్థాయి, రాష్ట్రస్థాయి, జాతీయస్థాయి ఎగ్జిబిషన్‌లో, సంతలలో స్వయం సహాయక సంఘాలవారు తమ ఉత్పత్తులను అమ్మకోవడానికి సమాచా లూ . మ (గల న డిఆర్‌డిఎ ఇచ్చిన సెల్‌ఫ్రోన్టతో అ్హర్లు తీనుకుంటున్హు విజయనాొడకు చెందిన ధనేకుల సరోజిని. రాన్ని సలహాలనిస్తూ డిఆర్‌డిఎ లు మార్గదర్శకత్వం వహిస్తున్నాయి

రైతు బజార్‌లు, బస్టాండ్‌లు, రైల్వేస్టేషక్‌లు మరియు విమానాణ్రయాలలో స్టాల్స్‌ను స్వయం సహాయక సంఘాలవారికి రిజర్వు చేసేలా చూసి వారి ఉత్పత్తులకు మార్కెటింగ్‌ సౌకర్యం కల్పిస్తున్నారు అంతేకాక కొన్నిచోట్ల సంచార విక్రయ వాహనాల ద్వారా కూడా స్వయం సహాయక సంఘాలవారు తమ ఉత్పత్తులను అమ్ముకొనే సౌకర్యం కల్పిస్తున్నారు

గ్రామీణాభివృద్ధి సంస్థ మార్కెటింగ్‌ సౌకర్యాల కల్చనలో తీసుకొంటున్న వలు

చర్యలు తీసుకుంటున్నప్పటికీ స్వయం సహాయక సంఘాలవారు కూడా స్వయంగా ఈ

దిగువ తెలిపిన చర్యలు చేపట్టవచ్చు.

1. స్థానికంగా ఉన్న దుకాణాల్ల వారికి తమ ఉత్పత్తులను చూపి ఆర్హర్‌లను "సేకరించవచ్చు.

2. ఇంటింటికి తిరిగి తమ వస్తువులను చూపుతూ. (్రచారంతోపాటు అమ్మకాలు చేయవచ్చు.

౩. జనసమ్మర్ధం కల ప్రాంతా నా జీ వణ ల - లా న సట్లీ కొని తమ ఉత్పత్తులతోపాటు ఇతర స ప గ స్ట స్‌ ఉత్పత్తులను అమ్ముకోవచ్చు. న వ.

4. ప్రభుత్వ, (ప్రైవేటు మరియు |కష్పత్తో సఖీ న న స... సహకార సంస్థల వారితో సంబం కీ య. ర్స. . ధాలు ఏర్పరమకొని తము ఉత్పత్తుల సకం భరలో సుయ క్‌

ఎంభటూల వారు సందర్హానుసారంగా నివిధ వ్రదేశాల్లో వీర్రాటనుతున్ష

చేస్తున్న ఉత్పత్తులను రద్దీగా ఉండే వినియోగదారులకు సంబరమే. ప్రాంతాలలో ప్రదర్శించి అమ్మకాలు చేపట్టవచ్చు.

బౌత్సాహికులైన మహిళా స్వయం సహాయక సంఘాలకు నాణ్యమైన వస్తువుల తయారి, ప్యాకింగ్‌ మార్కెటింగ్‌లలో నిపుణులైన వారిచే శిక్షణ ఇస్తున్నారు. కాబట్టి శిక్షణ పాంచాలనుకొన్న మహిళా స్వశక్తి సంఘాలవారు ఆయా జిల్లాల గ్రామీణాభివృద్ధి సంస్థను సం(గ్రదించవచ్చు.

ఆన్‌లైన్‌ మార్కెటింగ్‌ (స్త్రీశక్తి డాట్‌ కామ్‌

డ్వాక్రా మహిళల ఉత్పత్తుల ఆన్‌లైన్‌ మార్కెటింగ్‌ దేశంలోనే మొదటిసారిగా మన రాష్ట్రంలోని పశ్చిమగోదావరి జిల్లాలో మొదలైంది. పశ్చివు గోదావరి జిల్లా ఉండ్రాజవరంలో సెప్టెంబర్‌ 13, 2002 శుక్రవారం (స్త్రీశక్తి డాట్‌కామ్‌ను ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు స్రారంభించారు. ఇతర ప్రాంతాల్లో వివిధ ఉత్పత్తుల ధరల వివరాలు, కొత్త వస్తువుల తయారీకి సంబంధించిన సాంకేతిక పరిజ్ఞానం ఈ సైట్‌ ద్వారా మహిళలు తెలుసుకుంటారు. స్థానిక ఉత్పత్తులకు ఏయే ప్రాంతాల్లో డిమాండ్‌ వుందో తెలుసుకోవచ్చు. గ్రామీణ మహిళలు బ్యాంకింగ్‌ కార్యకలాపాలు ఆన్‌లైన్‌ సిస్టమ్‌ ద్వారా జరుపుకోవచ్చు. డ్వార్రా మహిళలకే ఈ ప్రాజెక్టులో శిక్షణ ఇచ్చి ఆధునాతన మార్కెటింగ్‌ వారి ముంగిట్లోకి తీసుకువచ్చిన పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా కలెక్టర్‌ శ్రీమతి పూనం మాలకొండయ్య అభినందనీయురాలు.

నే

న స్త ష్‌ శక్‌, ఇ ష్లల్లీక్‌ హం. ఠి ఇచ ఫై త శక్త బలీ స్ట్‌ తీ చమ ౩ ర 9ళ2 తవ ఇచి తత్ర లై నేత ర్‌ జ్‌. జ ల న ఫ్ర్‌ల్లై త క్స్‌ షట పిట [పై లై ఇ చ| జి వసత చ కొలెశి న. చీ క స న! న సే టం సక? సల (న సస లాసార ల సక ఇల్లే న నును న నను నో న న ను న. వ న మ లు మ శ్రే న. సనో ప ిపా పు న నం మ న ప న. ర . స స్ట సు టన సమన న. చసన స న న మ న. . వ ల. . ప మ. స. మ ప న న న. న. మ పులవు తన ౯. ్గ న ల క | ల న న న న న ష్‌ [న మ స. స్‌ వ. న వ ప న. స మై న! న. మ. ఫ్‌ సే వ ల స. వ న న . న . వ ల. న. ప ము... న ప. మ. మ . న. న మ . వు న. . సళ న ము. స మము ముుంతనపసవ్ను న టన మం గ 1

మీ జ స్థ ణా కో క్‌ న స్‌ లేం ళ్తా జ్జ ర. జ్‌ ఖే తి ఫం ర సరళ రన పజ ధం పల శీఇ శ టీం న న... స... గప్‌ ఏ కళ లె న్య టే చే న హత్తి కే గ్‌ సి ళళ్లి వుం లేళ శ గటిట చటం జ ప గిం తి క? . న ఈ టే సస చడ రర పచ టవ స టిటిత సల పటి తత ట్ర పు న న మట న | న న ర న నడవ ల్ల ప న ప ప స మ న న స... క ర. 1 ము యా ల మ టట న ల ర మ ము. యయ. ప. ప (౮14 ణా లవకాచాతతాతమా నాలు వాత ంాయాాాలున స్రీశక్తి నే

ఖ్‌ భగవంతు నికే |. తిం తన్మయం క్‌. లె ఆ న లు ద సాన్‌ మే. పరిమళం మ. సేం మ,

పొం సముద్రంలో ఆదిశేషుని పడగనీడలో మవావిష్ణువు చిద్విలాసంగా వున్న వేళ... మహాలమష్మిని ఓరగా చూస్తున్న మధురమైన సందర్భం. కమ్మని పరిమళం ఆ దేవదేవుడిని ఆవరించింది. ఒక్కసారిగా శ్వాస పీల్చి “దేవీ! భక్తులు మనల్ని కాలుస్తూ చేస్తున్న పూజలు, ఆ సుగంధ పరిమళాలు చూశావా?” అన్నాడు.

*“అవును స్వామీ! అది ప్రచార ఆర్భాటం వున్న అగరబత్తి కాదు. మెల్లమెల్లగా అడుగు లేస్తూ పెరుగుతున్న (స్త్రీ ప్రకాశం వెలువరిస్తున్న అగర్‌బత్తి పరిమళరా? అని వివరించింది మహలక్మి.

“వఏీమిచా (స్త్రీ ప్రకాశం? ఏమి దాని కథ?** అన్నాడు మహావిష్ణువు.

“స్వామీ! జగన్నాటక సూద్రధారి తమరు. మీకు తెలియనిదేం వుంది. అయినా తమ లీలవినోదం వివరిస్తా!” అంటూ మహలక్మి చెప్పసాగింది.

నాగేంద్రమ్మ ఓ సాధారణ గృహిణి. ఇంటి ఆదాయానికి తనవంతుగా ఏదో చేయాలనే గట్టి తలంపు ఆమెది. తందుకనే ప్రకాశం జిల్లా వేటపాలెంలో స్థానికంగా వున్న అగర్‌బత్తి పరిశ్రమల్లో కూలికి వెళ్లి రోజువారీ స్వల్ప వేతనం పౌందేది. ఈ తరహా మహిళల కోసమే"

. ఉద్దేశించిన పథకం డ్వాక్రా గురించి ఆమె తెలుసుకుంది. తనలాంటి కొందరు మహిళలను కలుపుకుని డ్వాక్రా గ్రూపు 1997 మే నెలలో ప్రారంభించింది. రోజూ రూపాయి పొదు పుతో ప్రారంభమైన ఎం.నాగేంద్రమ్మ రూన్సీలమ్మి గ్రూపు అంచెలంచెలుగా ప్రగతివథాన నయనం ప్రారంభించింది. 3౦ రూపాయల పొదుపుతో ప్రారంభమైన (గ్రూపు ఐదారువేలు పొదుపు చేసాక స్వయంగా అగరబత్తి తయారీ ప్రారంభించింది. జిగట, రంపపుపొడిలా

వుండే డస్టు, బొగ్గు ముడి పదార్థాలతో తమ సాంత ఉత్పత్తిని ఎంతో శ్రద్ధతో, నాణ్యతతో మహిళలు తయారు చేస్తున్నారు. సుమారు నెలకు వెయ్యి కిలోల అగర్‌బత్తి తయారు చేస్తు న్నారు. ప్రకాశం జిల్లాలో సుమారు 200 [గ్రూపులు అగర్‌బత్తి ఉత్పత్తి చేస్తున్నాయి. డ్వాక్రా ఉత్పత్తులను “స్తీ, ప్రకాశం" పేరుతో మార్కెటింగ్‌ చేస్తున్నారు. నాగేంద్రమ్మ తనకున్న నైపుణ్యాన్ని ఇతర మహిళలకు శిక్షణ ఇచ్చి అందిస్తున్నారు. తెల బాడు, దొడ్డారం, ఈవురుపాలెం గ్రామాల్లో ఒక్కోచోట 20మంది వంతున డ్వాక్రా బృందాల మహిళలకు శిక్షణ ఇచ్చారు. జిల్లాలో అగర్‌బత్తి తయారుచేసే యూనిట్ల సమాఖ్య “స్తీ శకాశం ఆగర్‌బత్తి సొపైటొకి శ్రీమతి ఎం.నాగేంద్రమ్మ అధ్యక్షురాలిగా ఉన్నారు. కార్యదర్శిగా (శ్రీమతి చుండూరు రమాదేవి వ్యవహరిస్తున్నారు. మూడురకాల పరిమళా అతో ఆకర్షణీయమైన పాకెట్లతో రూపొందుతున్న “స్తీ, ప్రకాశం అగర్‌బత్తి మార్కెటింగ్‌ విజయవాడకూ విస్తరింవింది. అగర్‌బత్తి మాత్రమేగాక ఈ [గ్రూపులో కొందరు సభ్యులు డైస్‌ మెటీరియల్‌ కూడా తయారు చేస్తున్నారు. మహిళల యాజమాన్యం వున్న శ్రీనిధి బ్యాంకు డైరెక్టర్‌గా ఉన్నారు. ఈ బ్యాంకుకు అధ్యక్షురాలుగా (శ్రీమతి సజ్జా సామ్రాజ్యం, కార్యదర్శిగా శ్రీమతి శైలజ వ్యవహరిస్తున్నారు. ఒకవ్ప్చుడు రోజుకు 20 రూపాయల కూలీతో గడపాల్సి వచ్చే వీరు ఈ రోజు 60-70 రూపాయలవరకు అదా జ్ఞా ల యాన్ని పెంచుకోవడం... ఎక్కడ ఏ ఎగ్రీబిషనలో. యల. అయినా సరే పాల్గొని వ్యాపా | మ లా... రాభివృద్ధి చేసుకోగలిగే తలో స్థాయికి “డ్వాక్రా గ్రూపుల వ న. నాగేంద్రమ్మ డ్వాక్రా (గ్రూపు వ. వ ల్లోనేగాక ఇతర కార్యత్ర [మ టి పత మాడా మాల్గో కూడా చురుకుగా ఉన్నారు తెలుగుదేశం మహిళా విభాగం తెలుగు మహిళ మండల కార్యదర్శిగా ఉన్నారు. జన్మభూమి కార్యక్రమాల్లో రెండసార్లు అవార్డు అందుకు న్నారు. ఎటువంటి అప్పులు లేకుండా వున్న పొదుపు డబ్బుతోనే వ్యాపారాన్ని నిర్వహిస్తు న్నారు. తమ విజయగాధ ఎవరికి చెప్పినా ఇందుకు బాటవేసి ఎంతో సహకరించిన మహిళా సాధికారత మరియు స్వయంఉపాధి శాఖ కమిషనర్‌ శ్రీమతి సి.ఎస్‌, రామలమ్మిగారికి కృత జ్లాలలు తెలుపుకుంబారు. (స్తీ థకాశం విజయగాధను మహాలక్ష్మి చెప్పగా విని మహావిష్ణువు తనకే సాధ్యమైన మనోహరమైన నవ్వు చిందించి ఆ పరిమళాన్ని మరోసారి ఆస్వాదించాడు. శో

గ సం శ జ్జ క ట్‌ ఇ లింఛచి ఇ శే క ట్దె జ జ శ్తీ | ఎకి నం లిం ఖే పల స్ట్‌ ఈ పస ఫశ టా? శీల పి పట్దత్తల్డి షొ పే లళ్లల్ల్‌ లి ఖేళ ఘం కత్తి టే క |. వ. రచ చు సాస్తాన పైసల ళా రి పలి న నా యమ నాం రం... పు స్ట స. వ వ ఎ న న 1 న ర్ల వ ము మ నో మ న వ మ " కీ అ చ నం. " ప ఆన న ల అ పల ప హ పచనము మ పు . అ సాన్వి స ను ప ప. న స. న్‌ ను. న లర న. వ వ. న! 1 నం. వ ప క వ. సగ హం! సట త స " ణే న. స ళ్‌ ల. న కలచి! 70 ఖే స్రీశక్తి మర్న

చి 39 న! న. న... ర వ్ల ంళటి 8 పిచ చిలి ఏకి కర 1 లే ని థి చన గ చి! ప ణో శాలి ళో ణ్‌ జా బల్క్‌ గలగల గళ కాన శి ఉసపశలైని ప 5! క శస తి ఇ ఖు క్‌స్తెల స లే భళచిడ శ వ ళ్తశ పొ ౮ డ్రై వర బ్లల్టా ర్ల శ జలే సృ న్లో భాం గి జో 2 నన రీ శే కదప ఫే త రర రత కి శే క ఫాశే రడి న హిత ఉచ శ లచ ళా రి ణ్‌ ౪5 లప సళ న మం మా" లం క చం పంటి సాం బీ స న న న షే. పం యమమ ట్‌ టి టో ప నే న స! వం. సం సు న ళన యం న మో / టం? ను య య టల న! నట ము భం లం పచనం. నన పం న. న న

చనేత చీరలు డ్వాక్రా సిరులు శాస్త్రవేత్తలు ఈ పరిశ్రమ ఏయ్‌ |. గాంధీ భావనలో భార నాల మ స్పూక్తి వుంద. ఇతరు తతా ను పు లతో సంబంధం లేకుండా, సహకారం లేకుండా మగ్గంనేసి ఎటువంటి ఉత్పత్తి చేనేత వారు చేయలేరు. ః

గ్రూపులుగా సహకార స్ఫూర్తితో ముందుకు నడిచే డ్వాక్రా పధకం అందుకే శ్రీమతి గోలి వెంకట మహేశ్వంిదేవిని ఆకర్షించింది. చేనేత మహిళలందరూ శ్రీలక్ష్మీ తీరుపతమ్మ డ్వాక్రా గ్రూపు ప్రకాశం జిల్లా చీరాల దగ్గర వేటపాలెంలో ప్రారంభిం చారు. 1996లో మొదలైన ఈ [గ్రూవులో 9మంది సభ్యులు స్వయంగా నేత నేస్తారు. నెలకు 400 చీరలు ఉత్పత్తి చేస్తారు. ఒక పాడి గేదెను కూడా [గ్రూపు తరఫున "పెంచు తున్నారు.

(గ్రూపుగా ఏర్పడిన తరువాత వివిధ ఎగ్జిబిషన్టలో పాల్గొనడం ద్వారా తమ నేత చీర లకు డిమాండు ఏర్పడిందని మహేశ్వరిదేవి చెప్పారు. మగ్గం గుంటలోని బతుకు నుంవి పైకి వచ్చి వివిధ ప్రాంతాల్లో తిరిగి ఎగ్జిబిషన్టలో పాల్గొనడం, జీవన వైవిధ్యాన్ని పరిశీలించే అవకాశం కలగడం ఎంతో బాగుందని అభిప్రాయపడింది వీరు రుణం ఏమీ తీసుకో లేదు. వున్న పొదుపు మొత్తంలో తయారువేసే వీరలు, వాచికి సరిపడా డిమాండ్‌, సంతృప్తి కలిగిస్తున్నాయి. ప్రస్తుతం యువతను ఆకర్షిస్తున్న డైస్‌ మెటీరియల్‌ విన్నూత్న డిజైన్లలో తయారు చేసేందుకు ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నారు. కుష్పం శారీస్‌ పేరుతో విలు వెన వీరలు ఎక్కువగా అమ్ముడవుతున్నాయి. వీటి ధర 1400 నుంచి 2 వేల వరకూ “వుంది తమ మండలంలో చేనేతపై ఆధారపడిన (గ్రూపులు ఐదారు వున్నాయని శ్రీవతి

గోలి మహేశ్వరిదేవి వివరించారు. శ్‌

నాణ్యత ప్రాణం-అభివృద్దె లక్ష్యం ణా లోరి ఉత్పత్తులకు బ్రాండ్‌ ఇమేజ్‌ లేదు. తక్కువ ధరల్లో ఎక్కువ నాణ్యత వీటికి వుందని, ఒక్కసారి వాడిన ప్రతివారు చెప్తారు. ఖమ్మం జిల్లా నేలకొండపల్లి మండలం కోరట్లగూడెంలోని డ్వాక్రా మయూ8ి హోజైరీ యూనిట్‌ తయారుచేసే బనియన్గు నాణ్యతకు మారుపేరుగా ఉన్నాయి. స్వయంకృషి సహాయ సంఘం, సాధన సహాయ సంఘాల్లో వున్న 19మంది సభ్యులు సంయుక్తంగా ఈ యూనిట్‌ను సహకార స్నూర్తితో అభివృద్ధిపధాన నడుపుతున్నారు. ఖమ్మం జిల్లాలో డ్వాక్రా తరపున బనియన్ల తయారి యూనిట్‌ ఇది ఒక్కటి మాత్రమే. (శ్రీమతి ఎం. రమాదేవి, శ్రీమతి మల్లూరు సైదమ్మ, శ్రీమతి కందికొండ తిరుపతమ్మ యూనిట్‌ నిర్వహణ చూస్తున్నారు ఆలోచన ఎలా వచ్చిం న). గ జోస్‌ వ! దని గ్రూపు లీడర్లను ప. .. ం స కృష్ణా జిల్లాలో ఇలాంటి సస |. యూనిట్‌ చూసి లాభ. న గ్‌. న. క న న గ్రామీణాభివృద్ధి సంస్థ నాలుగు గ్రూపులకు బనియన్హ తయారికి శిక్షణ ఇవ్వగా వీరి రెండు [గ్రూపులు మొత్తం సక్సెస్‌ అయ్యాయి. వడ్డీ లేకుండా డిఆర్‌డిఎ ప్రాజెక్టు డైరెక్టర్‌ ఇచ్చిన రుణం రు. 40 వేలతో క్లాత్‌ తెచ్చి కుట్టి మార్కెట్‌ చేసిన తరువాత విజయంపై బాగా నమ్మకం కలిగిందని రమాదేవి వివరించారు. పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా చింతలపూ డిలో సెకండ్‌ హాండ్‌ మిషన్స్‌ తమిళనాడు తిర్పూరులో ఇతర సామాన్లు కొనుగోలు చేసారు. నేలకొండపల్లి మండలం రాజ్షేశ్వరపురం, స్టేట్‌ బ్యాంక్‌ ఆఫ్‌ హైదరాబాద్‌ శాఖ 77 వేల రుణం మంజూరు చేసింది. ఎస్‌జిఎస్‌వై సబ్సిడీ రెండు లక్షలతో రా మెటీరియల్‌ కొనుగోలు చేసారు. రెండు లక్షలతో బిల్లింగ్‌ నిర్మించారు. నల్గొండ, ఖమ్మం, వరంగల్‌ల్లో డ్వాక్రా మయూరి బనియను మార్కెట్‌ చేస్తున్నా మని ఎపీఓ అంజయ్యగారు ఎంతో సహకరించారని సైదమ్మ చెప్పారు. డిఆర్‌డిఎ ప్రాజెక్టు డైరెక్టర్‌ శ్రీ రమునందనరావు, అప్పటి కలెక్టర్‌ గిరిధర్‌ గ్రస్తుత అధికార్లకు కృతజ్ఞతలు తెలుపుకున్నారు. నే

తొండవప్‌ల్లి బొమ్మా ఎంత్‌ అందమమ్మా "వీమి.

నౌజూగా వున్న ఓ అందమైన అమ్మాయి బొమ్మను తీర్చిదిద్ది బ్రహ్మదేవుడు సంతృప్తిగా మరోసారి దాన్ని చూసాడు. సృష్టికర్త భావాలను ఓ కంట కనిపెడుతూనే వుంది సరస్వతీదేవి.

“ద్రేవీీ ఈ బొమ్మ ఎంత అందంగా వుందో చూసావా?” అన్నాడు (బ్రహ్మ గర్వంగా.

“స్వామీ! మీరు ఆగ్రహించనంటే ఓ సంగతి చెబుతా!”

“ఆగ్రహం దేనికి? చెప్పు!”

“తమ సృష్టికి [ననన న. మ

ర. స యన

ఎక్కడ వేస్తు య. వుడుభ్రళ్ళించాడు

“ప్రగతికి ప్రతి ల రూపాలుగా. వున్న డ్వాక్రా బృందాలకు నిలయమైన ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని కృష్ణా జిల్లా విజయవాడ దగ్గర వున్న కొండపల్లి గ్రామంలో?” అని సరస్వతీదేవి వివరించసాగింది.

కొండపల్లి బొమ్మలు అంతర్జాతీయ దృష్టిని ఆకర్షించే కళానైవుణ్యంగలవి. కొన్ని కుటుంబాలు తరతరాలుగా బొమ్మలు తయారీయే వృత్తిగా జీవనం సాగిస్తున్నాయి. తండ్రి కీ.శే. విరామాచారి ద్వారా చిన్నతనం నుంచే బొమ్మల తయారీలో శిక్షణ పొందింది లలితకుమారి. ఏడేళ్ళుగా శ్రీ కనకదుర్గ డ్వాక్రా (గ్రూవు లీడరుగా కొండ పల్లి బొమ్మలు తయారు చేస్తూ కళాభిరువి చాటుకోవడంతోపాటు జీవనోపాధి పొందు తున్నారు. బొమ్మల తయారీ, వాటికి అందమైన రంగులు వేయడంలో చాలా నిపుణత అవసరం. (గ్రూపులో ఇతర మహిళలకే కాక 1993లో 25 మంది మహిళలకు లలిత శిక్షణ కూడా ఇచ్చారు. కొండపల్లి కోటపైనే స్టాల్‌ పెట్టి పర్యాటకులను మరింత ఆకర్షిం చాలని ఆలోచిస్తున్నట్లు చెప్పారు విజయవాడ, హైదరాబాద్‌లలో లేపాక్షి షోరూంల ద్వారా వీరి బొమ్మలు మార్కెట్‌ అవుతున్నాయి. ఈ (గ్రూపు ఎటువంటి రుణం తీసుకో కుండా కొద్దిపాటి వనరులతోనే విజయవంతంగా ముందుకు వెళుతోంది. నాలుగు

సంవత్సరాలుగా ఢిల్లీలో జరుగుతున్న ఎగ్టీబిషన్‌లలో పాల్గొంటున్నారు. ఎర్నాకులంలో జరిగిన కపార్ట్‌ ఎగ్జిబిషన్‌లో పాల్గొని మర్నాడే గీతం కాలేజీ, వైజాగ్‌ వారు హైద్రాబాద్‌లో నిర్వహించిన ఇంపెక్స్‌-2002 వారంరోజుల ప్రదర్శనలో పాల్గొని అత్య ధికంగా బొమ్మలు అమ్మారు

నెలకు 40 వేల రూపాయలు అమ్మకాలు చేస్తున్నారు. మార్కెటింగ్‌కు లలిత భర్త పానుగంటి సత్యనారాయణ సహకరిస్తున్నారు. బొమ్మలు అమ్ముకుని సాధారణంగా జీవనం సాగించే తమకు డ్వాక్రా గ్రూపులో చేరాక బయట ప్రపంచంతో, ఉన్నతాధికా రులతో, కొత్త ప్రదేశాలతో పరిచయాలు కలిగాయని లలిత ఉత్సాహంగా చెప్పారు "హైదరాబాద్‌కు అప్పటి అమెరికా అధ్యక్షుడు క్లింటన్‌ పర్యటనకు వచ్చినప్పుడు తమ బొమ్మలు బహూకరించడం మరచిపోలేని అనుభూతి అని చెప్పారు

సరస్వతీదేవి అందమైన కొండపల్లి బొమ్మల గురించి చెప్పగా విన్న చతుర్ముఖుడు మళ్ళీ తన సృష్టిలో మునిగిపోయాడు శో

డ్వాక్రా మహిళల సొంత రేడియో స్టేషన్‌

కర్నూలు జిల్లా ఓర్వకల్లు మండలం మరోసారి వార్తలకెక్కింది. కాల్వ సర్పంచ్‌గా ఫాతిమా బీ ఐక్యరాజ్యసమితి గుర్తింపు పొందిన తరువాత ఈ మండలం మరోసారి అందర్నీ ఆకర్షించి మహిళల చైతన్యానికి నిదర్శనంగా నిలిచింది. సంఘటిత శక్తితో కృష చేస్తే అసాధ్యమేదీ లేదని సొంత రేడియో స్టేషన్‌ ఏర్పాటు చేసుకొని మహిళలు నిరూపించారు. చరిత్ర సృష్టించారు. ఓర్వకల్దు మండలంలో 333 మహిళా సంఘాలు ఉన్నాయి. ఇందులో 4,500 మంది మహిళలు సభ్యులుగా ఉన్నారు. వీరంతా మండల ఐక్య సంఘంగా ఏర్పడి 4.60 కోట్ల రూపాయలు పొదుపు ద్వారా సేకరించారు. మండల మహిళా బ్యాంకు కూడా ఏర్పాటు చేసుకున్నారు.

ఒక రేడియో స్టేషన్‌ ఏర్పాటుచేసి పొదుపు సంఘాలపై చైతన్యం తీసుకురావాలని మహిళలు చేసిన ప్రయశత్నం 2002 అక్టోబర్‌, 2న ఫలించింది. ఎఫ్‌.ఎం రేడియో బ్యాండ్‌తో 96 2 మెగాహెర్ట్‌ లపై థొన తేడెయో పేరుతో ప్రసారాలను ప్రయోగాత్మకంగా పరీక్షించారు. ఉపాధి కల్పనా శాఖ మంత్రి బొజ్జల గోపాలకృష్ణారెడ్డి సందేశంతో అక్టోబర్‌ 4న (ప్రసారాలు ప్రారంభం అయ్యాయి. ప్రస్తుతం ప్రతీ సోమవారం ర్‌ నిమిషాలపాటు కార్యక్రమాలను ప్రసారం చేస్తారు. తరువాత వీటిని వారానికి మూడు రోజులు విస్తరింపజేస్తారు. ప్రస్తుతం కిలోమీటరు పరిధిలోనే అందుతున్న ఈ కార్యక్రమాలను ఐదు కిలోమీటర్ల పరిధివరకు పెంచాలని యోచిస్తున్నారు. జనజాగృతి శిక్షణా సంస్థ అధికారి విజయభారతి, ఓర్వకల్గు మహిళా బ్యాంకు అధ్యక్షురాలు జుబేదాబీ, మండల మహీళా సమాఖ్య అధ్యక్షురాలు రత్నమ్మ తదితరులు ఈ కార్యక్రమాలను పర్యవేక్షిస్తున్నారు. జ

యహిళా స్వయం శక్తితో *గామ స్వరాజ్య న్టాపన కా , ళా వ్‌ ఇర అస ్యాలటి అగి జిల్లా (్రాటముణాభివృద్సి సంస్థ - కడప ఇర్దికాభావ్పద్సి కరకు అ దారిద్య్రరేఖకు దిగువనున్న లక్షా 80 వేల కుటుంబాల మహిళలను 14 వేల స్వయం సహా యక సంఘాలుగా ఏర్పాటు త న్‌ "అ పంచసూ్రలు పాటించి ఆరుమాసములు గడిలైన తి సంఘానికి హ్యాంకు చ్వారా బుణ సౌకర్యం. గ. ల ్గ ఆ ప్రభ్ళుత్వంద్వారా ప్రతి'సర్షమాన్థికి పొదుపునకు సమానంగా మ్ల్యారైంగ్‌ గ్రాంటు మంజూరు. అ ప్రతకుటుంబం.నెల్లకు 2 వేలు: ఆదాయా: ష్వాంద్రే ఏర్పాట [హ్‌ కుటుంబ ఆర్ధిక అభివృద్ధి కొర్థకు పాడి పశువుట్లుస్షకిలాజాషావు, బుట్టలు అల్లీకలు, కుండల స ల గా టైలరింగ్స్‌స్ట్టటనీ ఉత్పత్తులు, గొర్రల పంపకం మొదలైన 3తిర్టంగొల్నస్తర్తిపుున నుం టీ ణా స్పృమ మా. వసువు వరకంల్లో 2 కుటిర గ... నం టైల్లా స్థాయ్యిత్తోపాట్లు .డ్రీవిజవ్‌ "మండల స్ట్రాం ౨. తాక మరిం ఉత్సత్తి కేంద్రాల న ఏర్పాటు క గ్‌ ల్తర్హత పొందినద్టతి నర్రఘానికి నేరుగ్గాట్లోలగ్షల 50 వేల వరకుష్రైట్టువంటి మోవి తాకట్టు లేకుండామ్యుణ పాక య లే శా సమగ్రకుటులబ్లాభివృద్ధి కోసం వివిదశేషులట్లో ్రేదరధానమ్వు . ణా జిల్లాలో వనిచేస్తున్నేఇన్హి బ్యాంక్షుళ్ల (సరిగ్గ ఈ ద్వారా జిక తోడ్పాటు స స్వయం సవకయక బృందాలు ఇం గాల వ కగ్రతిక్‌ పంచస్తూతాలు. 2. ఫ్రతి నెల క్రమం తప్పకుండ్తో షోడుపువేర్మ్య న్య జ్రైందరిక్‌ వద్య - అంధక ఫ్రాద్ల తే శ సు కృట్టుంబం- చి బం 2 డబ్బుతోపాటు కుటుంబబ్రియంత్రణ పాట ఆ నల కం వ్‌ స స్లాన్నా చ వరరంలళులత శ తీసుకోవడం, వసూలు చేయడం. “| 5“ పర్సన్‌ చేట్టు ఎఫ్టగ . ల! 4. ప్రతినెలా క్రమం తప్పకుండా సమావేశాలు నా! జరపడం. * పిల్లలందర్నీ చదివించదేరొ నో కీ * బాల కార్మిక వ్యవస్థ నిర్మూలణ 6 సామూహీక నిర్ణయాలు తీసుకోవడం. * పచ్చదనం పరిశుభ్రతకు ప్రాధాన్యత 6. [గ్రూపు పటుత్వంగా ఉండటం. ౫ ఎయిడ్స్‌ వ్యాధి నివారించడం ల (శ్రీ) బి.శరత్‌ చంద్రారెడ్డి 150,100 (శ్రీ జయేష్‌ రంజన్‌, ఐ.ఎ.యనస్‌., స్రాజెక్టు డైరక్టర్‌ డి. ఆర్‌.డి.ఎ., జిల్లా కలెక్టరు మరియు వైర్మెన్‌, కడవ జిల్లా కడప జిల్లా

భతతకు మార్గం - స్తే ప్రకాతం' 03ల్తా రాభముణాఖివ్చథైై గుంతు ఒంగోలు, ప్రకాశం జిల్లా శ స్వయం సహాయ బృందాల మహిళలు చేస్తున్న ఉత్పత్తుల మార్కెటింగ్‌ కోసం ఒంగోలు, కందుకూరు, మార్కాపురం డివిజన్‌ కేంద్రాల్లో ౩ శాశ్వత డ్వాక్రా బజార్ల నిర్మాణం కనిగిరిలో నిర్మాణం పూర్తికానున్న మరో డ్వాక్రా బజార్‌. శ గృహమిత్ర లాంటి పధకాల ఒప్పందంతో 12 రకాల వినియోగవస్తువుల నెలవారీ అమ్మకం లక్షా 67 వేల 275 రూపాయలు

• స్వయం సహాయ బృందాలు జిల్లాలో సుమారు 20 వేలు. స్త్రీ, ప్రకాశర పేరిట డ్వాక్రా మహిళల ఉత్పత్తులకు మార్కెట్‌ ఇమేజ్‌. మ్యూంక్‌ తంకేట్‌ సంవత్సరం లక్ష్యం సహాయం పొందిన సహాయం పొందిన (గ్రూపులు మొత్తం- రు లక్షల్లో 2000-01 2250 27098 628.30 2001-02 4500 4626 12256.00 2002-03 5143 2020 505.92 11893 ర్రత్త2శ 2359.21 నిపుణత, ఆభివృద్ధి, శిక్షణ కార్యక్రమాలు: ౫౯ 2002-2003 సంవత్సరానికి నిపుణత అభివృద్ధి శిక్షణ కార్యక్రమాలకు రు. 22.72 లక్షలు కేటాయింపు. 4 నిరుద్యోగ యువత ఉపాధి కల్పనకు దోహదపడే నివుణత అభివృద్ధి కార్యక్రమాల శిక్షణకు ఈ మొత్తం వినియోగించేందుకు ప్రణాళిక.
• ప్రస్తుత అవసరాలకు ఉపయోగపడే 40 కార్యకలాపాల్లో 1620 మంది శిక్షణ ఇచ్చేందుకు కార్యాచరణ ప్రణాళిక రూపకల్పన. ఒకే గొడుగు కిందకు నయం ఉపాధి వథకాలు: ₹* ఉపాధి కల్పనకు ప్రభుత్వం ఇస్తున్న అత్యధిక ప్రాధాన్యతలో భాగంగా విడుదలైన 60 149 10 216 తేదీ 7-6-2002 ప్రకారం గౌరవనీయ జిల్లా కలెక్టర్‌ వైర్మన్‌గా, డిఆర్‌డిఎ ప్రాజె్ట్‌ డైరెక్టర్‌ మెంబర్‌ కన్వీనర్‌గా ఉపాధి కల్పనకు జిల్లా కమిటీ ఏర్పాటు శ స్వయం ఉపాధి కల్పనలో కృషి చేస్తున్న 11 విభాగాలు 7591 మందికి ఉపాధి కల్పించేం దుకు 2002-2003 సంవత్సరానికి కార్యాచరణ ప్రణాళిక రూపకల్పన. శ్రీ ఆర్‌.కరికాల వళవన్‌, ఐ.ఎ ఎస్‌., శ్రీ జితిరుపాల్‌ కలెక్టర్‌ మరియు ఛైర్మన్‌ ప్రాజెక్ట్‌ దెంక్టర్‌ జిల్లా గ్రామీణాభివృద్ధి నంన్ధ, ప్రకాశం జిల్లా. జిల్లా గ్రామీణాభివృద్ధి నంన్ధ, ప్రకాశం జిల్లా.

ఎల్లలు దాటిన (ప్రతిభ

వమౌరుమూల (గ్రామంలోని ఓ సాధారణ మహిళ డేగల లక్మి. గ్రామం, జిల్లా కేంద్రం, రాష్త్ర రాజధాని, ఇతర రాష్ట్రాలు, దేశ రాజధాని, చివరకు అమెరికా. ఎంత ప్రగతి. ఎంత పురోగమనం. ఎలా సాధ్యవడిందని ఆమెను న్లిస్తే ఒక్కటే జవాబు- డ్వాల్‌ొ-

డ్వార్రా మహిళా గ్రూపుల ప్రగతిలో అగ్రతాంబూలం పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాదే. ఈ జిల్లాలోని పెరవలి మండలం అన్నవరపుపాడు (గ్రామంలో (శ్రీమతి డేగల లక్ష్మి నివాసం. 1994లో ఓ గ్రామ సేవిక ద్వారా డ్వాక్రా [గ్రూపుల గురించి విన్న డేగల లక్మి తన సహజ నాయకత్వ లక్షణాలతో [గ్రూపు లీడరుగా ఎదిగారు. 15మంది సభ్యులతో [గ్రూవు ప్రారం భించి నాలుగేళ్ళకే 25 వేల రూపాయల రివాల్వింగ్‌ ఫండ్‌ అందుకున్నారు. పొదుపు డబ్బు అతో కాటన్స్‌ దారం తెచ్చుకుని లేసుతో అందమైన ఉత్పత్తులు తయారు చేయడంలో రాష్ట్రంలో లక్మి మంచి గుర్తింపు పొందారు. గ్లాస్‌మేట్‌ నుంచి సోఫా కవర్‌, బెడ్‌షీట్‌వరకు దాదావు 55 ఐటమ్స్‌ లేసులతో తయారు చేస్తున్నారు. శ్రీకాకుళం జిల్లా ఆముదాలవల సలో లేసుల తయారీలో 150 మందికి శిక్షణ కూడా ఇచ్చారు.

ఇప్పటికి 45 ఎగ్జిబిషన్దలో పాల్గొన్నారు. మూడేళ్ళుగా ఢిల్లీలోని ప్రగతి మైదాన్‌లో జరుగుతున్న ఎగ్రిబిషన్‌లోనూ, హైదరాబాద్‌ పబ్లిక్‌ గార్డెన్స్‌లో మూడుసార్లు జరిగిన రాష్ట్ర స్థాయి డ్వాక్రా ఉత్పత్తుల ప్రదర్శనలోనూ, హైదరాబాద్‌లో ఏటా జర్‌గే అఖిల భారత ఎగ్జి బిషన్‌లోనూ, శిల్పారామంలోనూ,... ఇలా లక్ష్మీ పయనం అనంతం. ఎక్కడ ఎగ్జిబిషన్‌ జరి గనా 60 వేల రూపాయల వరకు అమ్మకాలు జరుగుతున్నాయని శ్రీమతి డేగల లక్ష్మి సంతృప్తిగా చెప్పారు.

గ్రామీణ మహిళలకు మరుగుదొడ్లు లేక పడే పాట్లు వర్ణనాతీతం. అందుకే ఒక (స్త్రీగా శ్రీమతి లక్మి తమ కోహ్లోటిన్‌ ఉమెన్‌ సాఫైట్‌ దారా 270 మురురుదారు నిరాడానికి రుణాలిచ్చారు. ప్రతి[ | (గ్రామంలో విద్యార్థులం న త క్ష న తాము స్టాపించుకున్న . [1 చారు. ఈ సొసైటీ ప్రెస్‌ న ళ్ళ | డెంట్‌ డేగల లక్మి సజ. క మ.

సెక్రటరీ నడిపల్లి గ్రామానికి చెందిన శ్రీమతి అంబటి రత్న. మూడువేలమంది మహిళా సభ్యులున్న సొసైటీకి 14 లక్షల నిధులు ఉన్నాయి. పాడిగేదెలు, వ్యవసాయ రుణాలు, పూతరేకుల తయారీ ఇత్తడి వస్తువుల తయారీ, పిండి గ్రైండర్లు తదితర స్వయం ఉపాధి పనులకు రుణాలు ఇచ్చి ఆదర్శవంతంగా నిలుస్తున్నారు. 2001లో ఉత్తమ [గ్రూపుగా మంత్రి కొత్తపల్లి సుబ్బారాయుడు చేతులమీదుగా బహుమతి కూడా అందుకున్నారు

డేగల లమ్మి బహూకరించిన లేసు ఉత్పత్తులు అప్పటి అమెరికా అధ్యక్షుడు బిల్‌క్షింట న్‌ను కూడా ఆకర్షించాయి రాష్ట్రం మొత్తంమీద డ్వాక్రా మహిళగా ప్రాతినిధ్యం వహిస్తూ అప్పటి పంచాయతీరాజ్‌ మరియు గ్రామీణాభివృద్ది అడిషనల్‌ సెక్రటరీ పి.కె రూ గారితో 1 రోజులు అమెరికా పర్యటన చేసి రావడం లక్మి జీవితంలో సువర్ణ అధ్యాయం గ్రామాల్లో కుదించుకుపోయి వున్న తమకు డ్వాక్రా పధకం ప్రపంచాన్ని ముంగిట్లోకి తీసు కువచ్చిందని లక్ష్మి సంతృప్తి వ్యక్తం చేసారు తమకు సహకరిస్తున్న అధికారులకు, జిల్లా గ్రామీణాభివృద్ధి సంస్థకు కృతజ్ఞతలు తెలియజేసారు.

70 కోట్ల చోపీల ఎగుమతికి అర్హరు

డ్వాతక్రా మహిళల ఉత్పత్తులకు అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌ కల్పించాలన్న ప్రభుత్వ అత్యం ఎట్టకేలకు నెరవేరింది. డ్వాక్రా మహిళల ఉత్పత్తుల గురించి విన్న బ్యాంకాక్‌ కంపెనీ బీచా ఇంటర్‌ బ్రేడ్‌ రాష్ట్ర ప్రభుత్వంతో 70 కోట్ల రూపాయల విలువైన 2 కోట్లు టోపీలు కొనుగోలుకు ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది దీనితో లేసు ఉత్పత్తుల్లో పేరుగాంచిన పశ్చిమ గోదోపరి, ఖమ్మం జిల్లాల్లో డ్వాక్రా మహిళా బృందాలకు చేతినిండా పని దొరకనుంది. లేసు ఉత్పత్తులకు అంతర్జాతీయ గుర్తింపు, మార్కెట్‌ లభించడంవల్ల మహిళలు మరింత ప్రగతి సాధించనున్నారు.

మక్కాకు ప్రతియేబా లక్షలాదిమంది భక్తులు ప్రపంచం నలుమూలల నుంచి అల్లా దర్శనానికి వెళ్తుంచారు సౌది అరేబియా రాజుగారు మక్కా మసీదు సందర్శించే భక్తు లకు ఐదు లేసు టోపీలు బహుకరిస్తుంబారు ప్రతి యేటా 2 కోట్ల నుంచి ౩ కోట్ల లేసు టోపీలు కావాల్సి వుంటుంది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో నాణ్యమైన లేసు ఉత్పత్తుల గురించి తెలుసు కున్న సౌదీ అరేబియా ప్రభుత్వం బ్యాంకాక్‌లోని బీచా ఇంటర్‌ ట్రేడ్‌ ద్వారా ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది

అంతర్జాతీయ ప్రమాణాల మేరకు నాణ్యమైన లేసు టోపీల ఉత్పత్తి కోసం డ్వాక్రా మహిళలకు ధాయ్‌లాండ్‌ నుంచి వచ్చిన లేసు అల్లికల నిపుణులు బాంజిన్‌, మజినస్‌ త్రిను కాన్స్‌ పాయునాగ్‌, అరణ్యరేషు శిక్షణ ఇచ్చారు. పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలో సెప్టెంబర్‌ 24, 2002న ఈ శిక్షణ కార్యక్రమాన్ని జిల్లా కలెక్టర్‌ శ్రీమతి పూనం మాలకొండయ్య ప్రారం భించారు. తక్కువ కాలంలోనే మహిళలు లేసు టోపీల తయారీలో అత్యుత్తమ శిక్షణ పొంది ఉత్పత్తి ప్రారంభించడం వోోషం. పశ్చిమగోదావరి జిల్లా డిఆర్‌డిఎ ప్రాజెక్ట్‌ డైరెక్టర్‌ (శ్రీ ఎం.చంపాలాల్‌ డ్వాక్రా మహిళల బ్రగతికి లేసు ఉత్పత్తుల ఎగుమతి ఆర్హరు ఎంతో దోహదపడుతుందన్నారు. శ

ద్వ్వాగ్రాం వేనిన మెటల్‌ 5శద్చ్డు

ప్పుళ్ళు, తినుబండారాలు తయారు చేయడమేకాదు, డ్వాత్రా మహిళలు వినూత్న రీతుల్లో తమ సృజనాత్మకత కనబరుస్తున్నారు. కడప జిల్లా కడప మండలం లోని అక్కాయివల్లి గ్రామంలో అమ్మిసాయి (గ్రూపు లీడరు శ్రీమతి హుసేనమ్మ జన్మ భూమి కార్యక్రమంలో డ్వాక్రా గురించి తెలుసుకున్నారు. వెనుకబడిన పేద మహిళ అతో [గ్రూపు ఏర్పాటుచేసి చాలామందిలాగే మిరప్పాడి, రసంపొడి, మసాలా పొడ్కి అరి "సెలు, కజ్జికాయలులాంటి ఉత్పత్తులు చేయడం మొదలుపెట్టారు. -

వీరి ప్రగతి చూసి జిల్లా కలెక్టర్‌ రైతు బజారులో వీరి ఉత్పత్తుల అమ్మకం కోసం ఓ స్టాల్‌ కేచాయించారు. ఇక్కడ నిత్యావసర వస్తువుల అమ్మకం కూడా ప్రారంభించా మని హుసేనమ్మ చెప్పారు. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం చౌక డిపోలను గృహమిత్రగా మార్చిన తరువాత నాణ్యమైన ఉత్పత్తులు డ్వాశ్రా గ్రూపుల ద్వారా కొనుగోలు చేస్తున్నారు. ప్యాకింగ్‌ కాంట్రాక్టు... గ్రూపు కృషికి నిద... రృనం. గ్రూపులోమెంల | రు. సభ్యులు అందుకు అంగీ కి టన ర న. కరించలేదు. గ్రూవు తర వున నసీబ్‌జాన్‌ను తిరుపతిలో ఎమ్మెస్సీ చదివేందుకు ఆర్హిక సాయం పూర్తిగా అందించి తమ తల్లి మనసు చాటుకున్నారు.

రోడ్ల నిర్మాణం కాం ట్రాక్టర్ల పాలిట పడి ఎంత అధ్వాన్నమైందో మనం చూస్తూనే వున్నాం. అందుకే నాణ్యతకోసం మహిళా (గ్రూపులను ప్రభుత్వం ప్రోత్సహిస్తోంది. ఈ ప్రోత్సాహాన్ని అందుకున్న హుసేనమ్మ బృందం రు. 60 వేల రూపాయలతో మెటల్‌ రోడ్డును నిర్మించి అధికారుల, ప్రజల మన్ననలు పొందింది.

ప్రతినెల 40 వేల రూపాయలవరకు ఉత్పత్తులు అమ్ముతున్నామని తీసుకున్న రుణాలు అన్నీ తీర్చీసామని హుసేనమ్మ చెప్పారు. ఉత్పత్తులు ఎగ్జిబిషన్‌లోనేగాక ఇల్లిల్లూ తిరిగి గ్రూపు సభ్యులం అమ్ముతున్నామని వివరించారు. ఓ

సంప్రదాయ వృత్తికి ద్వాతా నౌగసులు 'సం్య్వదాయ వృత్తులకు డ్వాక్రా పధకం కొత్త సొగసులు అద్దింది చేతివృత్తు లకు జీవాన్ని పోసింది చిన్న చిన్న పొదుపు మొత్తాలతో అతి చిన్న ఉపాధి పనులు ఎలా చేపట్టాలో డ్వాక్రా మహిళలు చాటి చెబుతున్నారు. వరంగల్‌ జిల్లా కొడకన్ల మండలంలో కొడకన్ల గ్రామానికి చెందిన శ్రీమతి రాపోలు సుజాత సంప్రదాయంగా చేస్తూ వస్తున్న చేనేత ఉత్పత్తులకు డ్వాక్రా సొగసులు అద్ది పురోగమిస్తున్నారు. నర్సు టైనింగ్‌ పూర్తి చేసిన శ్రీమతి సుజాత ప్రభుత్వ ఉపాధి పొందలేకపోయినా నిస్పృహ చెందలేదు. చిన్నతనం నుంచి కులపరంగా చేనేత మగ్గంపైన పని చేయడాన్నే జీవనోపాధిగా మలచుకుంది. ఆమె భర్త భాస్కర్‌ చేదోడువాదోడుగా ఉండడం ఆమెకు మరింత ఉత్సావాన్ని ఇచ్చింది. (శ్రీలక్ష్మీ డ్వాక్రా గ్రూపు ఏర్పాటు చేసింది. ఇతర మహి ళలను గ్రూవులుగా ఏర్పడేందుకు ప్రోత్సాహాన్ని ఇచ్చింది. పెదరాయుడు సినిమా తరు వాత ఆ లుంగీలకు బ్రాండ్‌ ఇమేజ్‌ వచ్చింది. ఎక్కడ ఎగ్రీబిషన్‌ జరిగినా తక్కువ ధరకు నాణ్యతతో లభించే పెదరాయుడు లుంగీలు వినియోగదారులను ఆకర్షించడం మొద లైంది. సుజుతకు ముగ్గురు కూతుళ్ళు. అందరూ బాగా చదువుకుంటున్నారు. అమ్మా నం లూ యిలని._ చిన్నచూపు య వ్‌ంజిల్లా ల గ | చూడడం తవ్పనై ఎవరి య... | రాపోలు సుజాత గ్రూపు న కతా టం మండలంలో ఉత్తను వ స తా సస డ్వాఠా గూవుగా బహు మతి అందుకుంది. కపార్ట్‌ ఎర్నాకులంలో నిర్వహించిన ఎగ్జిబిషన్‌లో పాల్గొన్నారు. బయటకు వెళ్లాలంటే మగవారి తోడు ఉండాలని డ్వాగ్రాలోకి రాకముందు అనుకునే సుజాత ఇప్పుడు స్వయంగా ఒక్కరైనా వెళ్లి ఎన్టీబిషన్‌లో పాల్గొనే ఆత్మస్థయిర్యాన్ని పొందింది. ఒకసారి భద్రాచలం, రాజమండ్రిల్లో ఒకేసారి ఎగ్జిబిషన్‌లో పాల్గొనాల్సి వచ్చింది. అయినా ధైర్యంగా రెండిం టినీ నిర్వహించిన తరువాత పొందిన ఆనందం మరువలేనిదన్నారు. నే |

ఎరిదిన నెపుణ్యం 6. లర్‌ మారిన జీవణ్య్వరైలి ఏ రంగంలో అయినా నిపుణత పెంచుకుంటే జీవితమే మారిపోతుందనడానికి కడప జిల్లా వీరబల్లీ మండలం షికారుపాలెం గ్రామంలో చాముండేశ్వరి (గ్రూపు మహిళలే నిదర్శనం. ఒకప్పుడు వీరు బంజారాలు. రోడ్డుపైనే నివాసం. లారీల్లో దేవుడి పటాలకు వేలాడదిసే ప్లాస్టిక్‌ పూలదండలు, తలపులకు కట్టే చమ్మీలు తయారు చేసేవారు. వీరు తయారుచేసే వస్తువులకు ఏమాత్రం ఆకర్షణ లేనందువల్ల అతి తక్కువ ధరకు . ప న (0. *| చేయకుండా వాటిని పరిరక్షి న. న. న. ర “| సూనే కాత సొగసులు వ కస య అవసరం. ట్రైబల్‌ జ్యాయ టు స్ట రు ఖీ న లరీ, ఫ్యాషన్‌ టెక్నాలజీ స లాంటి రంగాల్లో వస్తున్న న (1 న. | [ అధునాతన నూరు ల న క క | న్ప్రలను న ట్ట న ం ( / నేలబారు బతుకులవరకు ర న టై సంకల్పం. నను టట 0 స ఇందుకోసం నిబంధ నల చట్రంలో సృజనాత్మకతకు తక్కువ స్థానం ఉండే ప్రభుత్వ అధికారులకంటే కన్స బ్రైంట్లకే కొన్ని ప్రత్యేక అంశాల్లో ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నారు. వివిధ దేశాల్లో పర్యటించి ఇండియన్‌ ఎధెనిక్‌ జ్యాయలరీపై కమాండ్‌ వున్న పీ.శ్రీనివాసరావు కడవలో తమ అధు నిక శిక్షణ తొలుత ఈ బంజారా గ్రూపులక ఇచ్చారు వీరు ఇప్పుడు చేస్తున్న అందమైన పూసల దండలు కాలేజీ అమ్మాయిలకు ఫ్యాషన్‌బుల్‌గా కనిపిస్తున్నాయి. వస్తువులకు డిమాండ్‌ పెరిగింది. చాముండేశ్వరి [గ్రూపు లీడర్లు ఆర్‌.సోనా, టి. జయంతమ్మ అధునిక శిక్షణకు, జీవితంలో డ్వాగ్రా తెచ్చిన మార్పుకు నిదర్శనంగా ఉన్నారు. కడప జిల్లాలోనే గాలివీడు మండలం ఆవుసెట్టివారిపల్లె గ్రామంలో వెంకటేశ్వర (గ్రూపు మహిళలు మామూలు చాపాలు తయారు చేసేవారు. ప్లాస్టిక్‌తో తయారై విన్న

య మం ల ప స్‌ | య. మ శ్‌ వ! బ్‌ క న చ మ టర త షి మడతకు వీలుగా ఉండే చాపలు వచ్చిన తరువాత సంప్రదాయంగా ఉండే వాటి గిరాక్షీ తగ్గింది. పాత పద్ధతి పూర్తిగా మార్చేసి బ్రత్యేకంగా కుషన్‌ మాదిరిగా ఉండే తుంగ చాప తయారికి వెంకటేశ్వర [గ్రూపు మహిళలు శిక్షణ పొంది చేస్తున్న ఉత్పత్తులకు మంచి గిరాకీ ఏర్పడింది. పీ.వెంకటరమణ, డి.వెంకటరమణ వీరికి సహకరిస్తున్నారు వ్యాపారమే కాదు సామాజిక బాధ్యత కూడా ఇకపై కడవ జిల్లా అంటే ఫ్యాక్షనిజంగాక పల్లెపట్టుల్లో అణగారిన మహిళల వైతన్యం గుర్తుకు వచ్చేలా జిల్లా గ్రామీణాభివృద్ధి సంస్థ ప్రాజెక్టు డైరెక్టర్‌ బి. శరత్‌చంద్ర, ఆయన సిబ్బంది దీక్షబూనారు రాయచోటి మండలం మూసాపేటలోని జిలానీ స్వయం సహాయ బృందం ఇందుకు మచ్చుతునక. డ్వాక్రా గ్రూపులు జీవనోపాధి మార్గాలతో పాటు జన్మభూమి, పచ్చదనం పరిశు

(భత తదితర కార్యక్రమాల్లో పాల్గొంటున్నాయి. ముస్లిం మహిళల్లో 200మందిని కుటుంబ నియంత్రణ ఆపరేషన్లు చేయించుకునేందుకు ప్రోత్సహించి ఈ [గ్రూపు లీడరు ఖుర్లీద్‌ గుర్తింపు పొందింది డ్వాక్రా ఎక్స్‌టెన్షన్‌ ఆఫీసర్‌ శ్రీమతి కె.పద్మావతి తమకు ఎంతో సహకరించారని ఖుర్లీద్‌ చెప్పారు. భర్త చనిపోయి దిక్కుతోచని స్థితిలో వున్న తొను డ్వాక్రా గ్రూపులో చేరి జీవితానికి ఓ గమ్యాన్ని ఎన్నుకున్నట్లు ఖుర్లీద్‌ సంతృప్తి వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

లెదర్‌ ఉత్పత్తులకు వున్న డిమాండ్‌ అపారం. అందుకే రాష్ట్ర ప్రభుత్వం లెదర్‌ పార్క్‌లు స్థాపించి “మలుపు” పథకంతో లక్షలాది మందికి ఉపాధి కల్పన చేసేందుకు ముందడుగు వేసింది. లెదర్‌ డిమాండ్‌ గమనించిన విజయసాయి డ్వాక్రా గ్రూపు

తో

పర్సులు, లేడీస్‌ బ్యాగులు, మనీపర్సు, హ్యాండ్‌బ్యాగ్‌ క్షీవైన్‌ పర్సులు, లెదర్‌ కైైన్స్‌, వాలెట్స్‌, గ్లోవ్స్‌, క్లాత్‌ మరియు జూట్‌ బ్యాగ్స్‌ తయారు చేస్తూ విజయవంతమయ్యారు. కరీంనగర్‌ జిల్లా వెలగటూరు మండలం ఎండపల్లి గ్రామంలోని విజయసాయి డ్వాక్రా గ్రూపు లీడరు ఆర్‌. పద్మ.

సాదాసీదా సంచులు గాక లెదర్‌తో ఇన్ని ఐటమ్స్‌ తయారు చేయడం విశేషం. డిఆర్‌

డిఎలో శిక్షణ ఎంతో ఉపయోగపడిందని పద్మ అంటారు. మద్రాస్‌, హైద్రాబాద్‌ మార్కె న స న య. న ల ప్‌ స . ప. య. న ల మ న న వ. ప. ] ప స ట్‌లో వచ్చే లెదర్‌ ఉత్పత్తులను పూర్తిగా చింపి వాటిని కుట్టిన విధానం పరిశీలించి నిపుణత పెంచుకుంటున్నట్లు తెలిపారు.

ఈ బృందానికి ఐదు ప్టీచ్చింగ్‌ మిషన్లు వున్నాయి. వెనుకబడిన వర్గాలను ఆదుకునేం దుకు (ప్రవేశపెట్టిన “ఆదరణ వథకం ద్వారా మిషన్లు లభించాయి. (గ్రూపులోకి రాక ముందు రెక్సిన్‌ బ్యాగులు తయారు చేసి లోకల్‌ అర్హర్స్‌ తీసుకునే పద్మ ఇప్పుడు డ్వాక్రా ద్వారా మరింత ప్రగతి సాధించింది. డ్వాక్రా ఎగ్జిబిషన్‌, కపార్ట్‌ ఎగ్జిబిషన్షలో పాల్గాన్న వీరికి మంచి ఆదరణ లభించింది. మండలంలో ఉత్తమ (గ్రూపుగా జన్మభూమి కార్యక్రమంలో అవార్డు పొందారు. రుణం ఏమీ తీసుకోకుండా పొదుప్పు మొత్తం రు. 40 వేలతోనే వ్యాపారం చేస్తున్నారు. రివాల్వింగ్‌ ఫండ్‌ త్వరలో అందుకుని మరింతగా వ్యాపారం పెంచా అనుకుంటున్నారు. శీ

శ్ర స్త్రీశక్తి తాతల లామాుతాానాాాతాాతతతాతర 1 310

పతక టంత రర్స్కూ బ్‌

యా మహిళలు తయారుచేసే ఉత్పత్తుల్లో ఆదరణ పొందినవి సాష్ట్‌ చాయ్స్‌ ముద్దులాలికే టెడ్డీబేర్‌, తెల్లని బొచ్చుకుక్కషిల్ల ఏదైనా వినియోగదారులను కొనుగోలు చేసేలా ఆకర్షిస్తాయి. నిజామాబాద్‌ జిల్లా యడవల్లి గ్రామానికి చెందిన దుర్గా డ్వాశ్రా (గ్రూపు సాఫ్టచాయ్స్‌ తయాకీలో మంచి అభివృద్ధి సాధించింది. 1994లో [గ్రూపు ప్రారం భించిన లీడరు శ్రీమతి కె. సువర్ణ స్వతహాగా టైలరిం ను గ్‌లో నిపుణత కలిగి వుండటంవల్ల సాష్ట్‌చాయ్స్‌ ళ్‌ స తయారీలో మంచి ప్రతిభ కనబరవగలిగారు. శ. స రివాల్వింగ్‌ ఫండ్‌ రు 15వేలు, సబ్సిడీరు. లీ ఏర్పాటుచేసి విజయవంతంగా యూనిట్‌ వ. యు కో నడువుతున్నారు సువర్ణ. ఈ [గ్రూపులో న స కొందరు సభ్యులు బీడీల తయారీలో కూడా న యనం పాల్గొంటున్నారు. ఇప్పటికి అరు ఎగ్జిబిషన్టలో ఇ పాల్గొని ఆత్మ విశ్వాసం పొంది వ్యాపారాన్ని బాగా లా పెంచారు. డిఆర్‌డిఎ ఎపీఓ శ్రీమతి శకుంతల ప్రోత్సాహంతో బయటకు వచ్చి ఎగ్జిబిష న్లలో పాల్గొన్నానని కె సువర్ణ చెప్పారు. నెలకు 5 వేలకు పైగా ఆదాయం వస్తుందని ఆనందం వ్యక్తం చేశారు. నిజామాబాద్‌లో ఏర్పాటైన శాశ్వత డ్వాక్రా బజారులో ఈ గ్రూపునకు ఒక షాపు ఇచ్చారు. అక్కడ రోజుకు వెయ్యి రూపాయలకు పైగా అమ్మకాలు జరుగుతాయని అధికారులకు కృతజ్ఞతలు చెప్పారు.

మహబూబ్‌నగర్‌ జిల్లాలో బ్రిటన్‌ ప్రధాని టోనీ బ్లెయిర్‌ పర్యటనలో పాల్గొని కానుక ఇవ్వటం మంచి అనుభూతి కలిగించిందని కె. సువర్ల చెప్పారు. వీరికి బర్త్‌డే గిఫ్ట్‌ల అర్హర్గు ఎక్కువ వస్తాయి. కారుల్లో వేలాడదాసే బొమ్మలు బాగా అమ్ముడవుతాయి. జాతీయ గ్రామీణాభివృద్ధి సంస్థ వ్యవస్థాపక దినోత్సవం సందర్భంగా ఏర్పాటైన ఎగ్లిబిష న్‌లో అప్పటి కేంద్ర గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రి శ్రీ వెంకయ్యనాయుడు అభినందనలు అందుకున్నారు. నిజామాబాద్‌లో 2001, జూన్‌ 14న డ్వాక్రా బజార్‌ ప్రారంభ సభలో ముఖ్యమంత్రి శ్రీ, నారా చంద్రబాబు నాయడు బ్రశంసలు, జిల్హా మంత్రి మండవ, అప్పటి పంచాయతీరాజ్‌ మంత్రి శ్రీ, పోచారం శ్రీనివాసరెడ్డి అభినందనలు అందుకు న్నారు

శో

హం జె దగి నస

వ్యక్తిగా రాని గుర్తిపు సమష్టి్తిగా మారి డ్వాగ్రాక్టీ | బృందం ద్వారా పొందినట్లు శ్రీమతి సునీతచెప్తారు. రంగా (౨. రెడ్డి జిల్లా షామీర్‌పేట మండలం దేవర్‌యాంజిల్‌ గ్రామంలో స సునీత డ్వాక్రా బృందం క్లాత్‌బ్యాగ్స్‌, బ్యాగులు, పర్సులు, స. న్‌ బంజారా ఐటమ్స్‌, డెకరేషన్‌ ఐటమ్స్‌ తయారు చేస్తోంది. న్‌

డిగ్రీ పూర్తి చేసి కంప్యూటర్‌, షాన్ట్‌వ్యాండ్‌ శిక్షణ పొందిన సునీత టైలరింగ్‌ చేసే వారు. ఎక్కడ చదువుకు తగిన ఉద్యోగం దొరకలేదు. 10 వేల రుణం కోసం బ్యాంకుల చుట్టు తిరిగినా ఫలితం లేదు. చివరకు “ఆదరణ” పథకం ద్వారా కుట్టుమిషన్‌ పొందారు. డ్వాక్రా పథకం స్పూర్తి అర్హం చేసుకుని మార్కెటింగ్‌ నైవుణ్యంతో గ్రూపును అభివృద్ధి పథంలోకి తీసుకు వెళ్తున్నారు. 47 గ్రూపులకు లీడరుగా ఎదిగిన సునీత తమకు దారిచూపి ప్రోత్సహించిన ఎపీఓ శ్రీమతి అరుణకు కృతజ్ఞతలు చెప్పారు.

' ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ప్టైట్‌ ఫైనాన్స్‌ కార్పొరేషన్‌ నుంచి రు. 60 వేలు రుణం పొంది మిషన్లు కొనుగోలు చేసి వ్యాపారం పెంచి రుణం తీర్చేశారు. ఎస్‌జిఎస్‌వై పథకం ద్వారా లక్షన్నర రూపాయల రుణం వీరికి మంజూరైంది. [గ్రూపులో చేరాక సునీత జీవన విధానం మారింది. నిరుపేద మహిళలను వైతన్యపరుస్తూ, అక్షరయజ్ఞంలో పాల్గొంటుంటే ఎంతో [న ల న గ. న యన ం న వ మ . భో. ప. ప టట. ప మ న. న | మ మ. న ల న టా. న స మా న ప న. ట్ట ప. న ప. ప వు - తృప్తిగా వుందంటారు సునీత. ప్రస్తుతం ఈ బృందం ఏడు కుట్టుమిషన్నపై ఉత్పత్తులు

ఆళ్ళ పే చేస్తున్నారు. ప్రభుత్వ వోస్టళ్ళ విద్యార్థులకు యూనిఫారం కుట్టుపని, కోఠీ, బేగంబజారు షాపుల అర్హర్డు వున్నాయని చెప్పారు.

ననన న న ననన న ననన _అ్రతిటథంరోమల్లినలుగ్రమపందాదముక ౨. _ న గూడూరు మండలం, కృష్ణాజిల్లా ప స ప _* గ్రామ సచివాలయ పరిధిలో వున్న స్వయం సహాయ సంఘాలు 60 న | '* 28 (గ్రూపుల వారికి దీవం పథక స్‌ కనెక్షన్ల పంపిణీ నాము. స (గ్రూవులవా 0 పథకం ద్వారా గ్యాస్‌ కనెక్షన్ల పంపి బ్రమతత్తు యహయ ''* 57 గ్రూవులకు రివాల్వింగ్‌ ఫండ్‌ సేరంక్‌ మళవోలు _ క్‌ లింకేజ్‌ సర్చంఎ, మనవలు

• 58 (గ్రూపులకు బ్యాంక్‌ లిం

• వాణి గ్రూపునకు పాడి పరిశ్రమకు, లక్ష రూపాయలు సబ్సిడీ రుణం. 11+ డీలక్స్‌ గ్రూపునకు చేనేత పరిశ్రమకు లక్ష రూపాయలు సబ్సిడీ రుణం [. వ భ్‌ (6 బి స్‌ ప్‌ 12001 సంవత్సరం ఆగస్టు నెల 17వ తేదీన జరిగిన సాధారణ ఎన్నికలలో సర్ఫంచ్‌గా శ్రీమతి _బక్తిన అనసూయ, 14 వార్డులకు మెంబర్లు ఎన్నికయ్యారు. ఇద్దరు ఎం పి.టిసి మెంబర్లు 1 ఎన్నికయ్యారు. గ్రామ పంచాయతీ పలు అభివృద్ధి పనులు చేయడమైంది. _ జె.జ.ఎస్‌.వై. నిధులతో బేసిన పనులు 2001-02 ; _

1. శ్రీ అల్లు నరశింహరావుగారి యింటి నుండి న .' లింకు రోడ్డు వరకు రబ్బీష్‌ రోడ్డు నిర్మాణం రూ. 80,000 _
2. కుక్కలకోడు నుండి పోలవరం రోడ్డు వరకు రబ్బీష్‌ రోడ్డు నిర్మాణం రూ, 75,000 _ 32షవ అర్ధిక సంఘం నిధులతో చేయుపనులు ్షు బందుచ్‌ ఉడి వెంకటెశ్వరరావు యింటి నుండి '' నల్లా దివాకర్‌గారి యింటి వరకు సిమ్మెంటు రోడ్డు నిర్మాణం రూ.2,50,000 లా గ్రై శ్ర . గ్రామ పంచాయితీ నిధులతో చేసిన పనులు వ _ 1. గ్రామ పంచాయితీలో మంచినీటి బోర్లు వేయుట, మోటార్లు కొనుగోలు చేయుటకు రూ. ౩0,000
3. హరిజనవాడలో రెండు మంచినీటి బావులకు ప్లాట్‌ఫారాల నిర్మాణం రూ ౩౦0,000
4. మంచినీటి సరఫరాకు పైపులైను వేయుట రూ 27,000. ల _వీరూమీరు _ _ నో. 1. నీరు-మీరు కార్యక్రమంలో గ్రామ పంచాయితీ ఏరియాలో _ ల ప్య్క యు మంయు గోడౌను నిర్దియటకు మంజూరు చేసన ష్‌ స మొత్తం రు. ౩౦౦౦౦౦0. | ఏం, ర్‌ ల్‌ మ్‌ రి న! గగన. అ వ్య స్టైక్టువద్యు | స్ట స. మల ళు... ననున పమద ముతా ననున తరం ము ముతలా 5

శీ రీనరరతీవరతగ వ్ర ఏవవనన! ప మన సభ; ఖ్‌ హ్‌ 1 జ మేట ప హక క స స క; భా హహ! కన శ్రీ నన్నపశని బాపనయ్య నతారావమ్మ మెమోరియల్‌ ట్రస్ట్‌ _ న దుగ్గిరాల (రిజిష్టర్డ్‌ నే 2 0/0 రాయల్‌ గ్యాస్‌ కంపెనీ, హిందుస్టాన్‌ పెట్రోలియం గ్యాన్‌ డీలర్‌ లే రైల్వేస్టేషన్‌ రోడ్‌ మంగళగిరి-522503 వ ్టై ఫోన్స్‌: 08645-32333, 32944. న శ దుగ్గిరాలలో 1949లో (కన ఇ బన్మించిన శ నన్నప స స త ల ౩ నేని నాగేశ్వరరావు తన న య మర సతీమణి శ్రీమతినన్న స జై మతి. ఫై పనేని లక్ష్మితో కలసి స్ట మ మమ ఫలు సామ్‌జిక, కుత. * | $ేసాంస్కృతిక స (కీ సస చరం త 1 ముందుంటూ ఎంతో. టను నహ ము నయము టే ప్రఖ్యాతి పొందారు. తల్లితండ్రులు శ్రీ, నన్నపనేని బాపనయ్య, సీతారావమ్మల పేరిట స్మారక ట్రస్ట్‌ ఏర్పాటుచేసి పేదలకు మంచినీటి వసతి, బస్‌షెల్టర్‌ నిర్మాణం తదితర | సామాజిక కార్యక్రమాలు శ్రీ నాగేశ్వరరావు నిర్వహిస్తున్నారు. న ' _భారత-సోవియట్‌ శాంతి సంఘం (ఇస్కస్‌) సభ్యునిగా 1975లో సోషలిస్టు & దేశాలు, 1988లో అంతర్జాతీయ ఎల్‌.పి.జి. శొలి కాన్ఫరెన్స్‌లో డెలిగేచ్‌గా ఆమె £ = 8కా, తర్వాత జపాన్‌, మలేషియా, సింగపూర్‌, బ్యాంకాక్‌, హాంకాంగ్‌, వైనా పర్య | ౨1 టించి (శ్రీ, నన్నపనేని నాగేశ్వరరావు అంతర్జాతీయ అవగాహనలో నివుణత సాధిం _మేడ్‌ఫర్‌ ఈచ్‌ అదర్‌ లాంటి న (స్స న మై (శ్రీమతి నన్నపనేని లక్మి నాగే త్‌ నయనా శ్వరరావు దంపతులు లయనెస్‌ (|. భట. 1 కార్యక్రమాల్లో రాష్ట్రవ్యాప్త ల న గర్తింపు పొందారు. శ్రీమతి యే క్‌ ల | శే నన్నపనేని లక్మి 1996 నుంచి ప థీ సహ | మంగళగిరి లోక్‌అదాలత్‌ చ మెంబర్‌గానూ, గుంటూరు . మ న్‌ వత్యేక ఆహ్వానితులుగా కౌన శ్రీ నన్నపనేని నాగేశ్వరరావు సాగుతున్నారు. శ్రీమతి నన్నపనేని లక్ష్మి ం

శీ 4 $ ఆదాయ కార్యక్రమాలుచేపడదాం ల... అర్థికళక్తిగా ఎదుగుదాం పహ జల్లా (గామీజాభివ్యద్ధి సంస్థ - రంగారెడ్డి జిల్లా మాపై గ్రామ ప్రాంతాలలోని పేదవారి అభివృద్ధి, సంక్షేమం ప్రధాన/ధ్యేయంగా, వివిధ పధకాలను జిల్లా గ్రామీణాభివృద్ధి సంస్థ, (0౧౦|) రంగారెడ్డి జిల్లా అమలుపరుస్తూ 'ప్రగతిపధాన పయనిస్తోంది. అగస్టు 2002 నాటికి 30,731 డ్వాక్రా సయం సహాయ సంఘాలు, 3601 ఇతర స్వయం సహాయ నంఘాల (ఎస్‌.హెచ్‌జి) ద్వారా మొత్తం 14,332 గ్రూపుల్లోనూ ఒక లక్షా 78 వేల 492 మంది సభ్యులు సమీకృతమై స్వయం సహాయ ఉద్య మానికి న్ఫూర్తిగా నిలుస్తున్నారు. - ౫౩ ్రతనెల క్రమం తప్పకుండా పొదుపుచేయడం న స్‌ వ యస్రతినెల క్రమం తప్పకుండా సమావేశాలు _ గ. గ్య ' జరుపుకోవడం స ఖై ధ్‌ | 6౩ (భావు సభ్యులు సమావేశంలోనే పొదుపు జమ | పీ షు శ! చేయుట, అప్పులు తీసుకోవడం, వసూళ్ళు న. శ! ఇ పారదర్శకం పొటిసూ అన్ని వియాలు స

• (గ్రూపు సభ్యులకు తెలియజెవ్పటం చయయ! ౨9 అకౌంటు ఇతర పుస్తకాలు సక్రమంగా నిర్వహించుకోవడం. ౩ సామ్రూహిక నిర్ణయాలు తీసుకోవడం - ఆ ఒకరికొకరు సహాయపడటం - స్వయం సహాయకత్వం ౨ సంస సభ్యులు ఐకమత్యం - (క్రమశిక్షణతో మెలగటం ఆాత్రక్కువ సంతానం - ఎక్కువ పొదుపు. ౩ సభ్యులందరు మరియు వాఠి పిల్లలు చదువు నేర్చుకోవటం , శ్రీ కెఎస్‌.శ్రీనివాసరాజు (- శ్రీ అజయ్‌జైన్‌, ఐ.ఎ.ఎన్‌.
• ప్రాజెక్ట్‌ డైరెక్టర్‌ జిల్లా కలెక్టర్‌ / చైర్మెన్‌ జిల్లా గ్రామీణాభివృద్ధి సంస్థ జిల్లా గ్రామీణాభివృద్ధి సంస్థ, రంగారెడ్డి జిల్లా రంగారెడ్డి జిల్లా డోర్‌ సం. 5కి 196/301, నాంపల్లి హైద్రాబాద్‌ - 500001. కాయా న ల శి వు లన్న / 1 న్‌ శ ఉ(ైంి గం తమపై | శ శ్కీ

ష్‌... టం. 281212 గంంణ4 ౧౧1౮ 9060676 01 6౭౫7౭07 ౮7౭౭౧౫౭ 4/దా 5608%166012026 [23 06) ౪6115108 6 510113 0 616 జాం౭8 1012608 10 0000211500, 2ర7లటం 008 206 ంటయులు(ఓ తంగ 1 1969, 3516 ౮16 ఓల 2640042601 11 , వె ణుంట22ై0 ౮9టు0100[30210; 1 జం౦ [ఆర 01206 | | మళజగం6 10 శు క. జజ కటెరుజు 96 725 31%006 10 ణి. హ్‌ గగుజ 262012 బలం4 05 621% ఖం6 511061456006 660266 . | ల య్యి? 560166 10 /రల౭026. . 0. సయిణ2 00664064 & 13 6915066 | 96621 ష2ా జ జయిరటి టట ఉయన[206 ల 1 164101ట. 516 * ₹అురేలుంరే 161 39లగ1063 13 500-661101 ఓ జ2 రజ జర | 1 | ₹రం౧00 '“యయుజమం[2రుి, 0004066 6౦104లి5 గం06ుు? | 10282206 108501006 [96 | ఏ6 5000639100” ల౭౦0666 16 00గు26010, 40004600 & . రమణయ్య 4! (6) 20%/4జ0[మరజు ౦64600 కిణ్యులుక భల లాలా

• గ పం 19908 60 ౮4౧6. 2000 ౪060 నటం! 9 " 1 . 6౦1౧౦౫౪౬౦1 ౦1 ్వరలు20264. 10 ఓం36 2ంకడగట 88 ౫ | | ఉయుం౪64 8006 198310 ఓ ౧౭౭౪౧8 16 200655 ఖుం02 ॥ | , 1. ౨ సంలు జుం య]1061 00914000 జండు. శ క | న. న ఏ0 పైలుంక 6506635 500563 001/4 0001 ₹416 ॥ ఖీ క్‌ '్రమంలకు2! ఇ₹/11 1000106 66 ₹/000060 101110 201676 ళల]. ॥ ం ల . సరం లంులు[206 0%2000యల సం