Telugu Soviet Sastraparishodhanalu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

| £్‌ా రార 2 అన ఇటిట కాకి సోవియట శాసవరిశోధనలు 'ఊఆాణతు/ ల గీ శ న థ్‌ ( క న ! ల ష్‌ " ౪ ఉత? ! కి . నా నా. శంకలనం : అనువాదం ॥ ల న శి ల మ టం శ వాకిట. _ నా... శ నం న. 4 జన హు న ( వా చ చా ఆటో | _ శై. స ప ౮ లా? స్ట. "స్ట! మ మా న నా. 1 ల్‌ - వ లి. నే క్‌ శే 1! టా జం శా సా స

(వచురణ నం, 2 లీలల టల్‌ మ్యదోణ | , వెపెంర్‌ 867 లే రం టలు ఎ లలు పై ల జన వా. భ్‌ నం. ఖే (ప్త ॥ టం 4 లి హా. అ(తిం సేం... 1 వో” | స. టో ష్స్‌ గ చ్‌ లంకే పవన ని వాల: సాదా (లి డద. జీంలొలీ యో ర్‌ ముదల న్వూతం(ళ అద్దు (వంటద్స విజయవాడ = శీ ,

పరిచయ౦

“సర్వమూ మాసవ సంక్షేమం కోసమే, అతని సంతసం కోసమే” అనే నూూర్రం నేడు సోవియట్‌ యూనియన్‌ సంస్కృతిని ప్రంచించించుతూ. పుంది. _ ఒక డేఠ సంస్కృతిని అవగాహన చేసుకోవాలంపే, ఆ చేశ విద్య, కళలు, శాస్ర సాంచేలిక విశ్ణానాలివృద్ది, భాలక సంపదలను. గీటురాయిగా. తీసుకోవచ్చు. ఐలే ఈ రంగాలలోని విజయాలు వ కొడ్డిమంది పెట్టుబడిదారీ పర్గాలకో మూనవ మారణ సంబారానికో ఉపయోగపడితే దానివల్ల, శా ప్రువిడ్డానం చూనవజాతికి ములుకన్నా. కీడు కర్లించు తున్నదనే నిస్పృహను పేరేపించవచ్చు.. కాని సోవియట్‌ యూనియన్‌లో అలా కాదు. "ఇకముందు సొంస్క్యృతిఠ విజయా లన్నీ మొ త్రం జాతికి చెందురాయి. మానవ మేధస్సు, మూనవ ప్రతిభ ఇక నెన్నడూ. పీడనరూ, దోపిడీకి వినియోగపడటం జరగదు” అని అన్న లెనిన్‌ సూ్త్‌ని ఈనాడు సోవియట్‌ యానియన్‌ ధ్యేయంగా చేసుకొని పురోగమించుకోంది.

వివిధ రంగాలలో సోవియట్‌ శాస్త్రవేత్తలు సాధించుతున్న విజయాలు (ప్రపంచంలో అనేకమంది శాస్త్రజ్ఞాలకే దిగ్భమ కళ్లించుతున్నాయి. ఈనాడు సోవియట్‌ శాస్త్రజ్ఞులు చేసిన అనేక నూతన (చదమయోగాలవల్ల, పూర్వం (పజలలో_పాదుకొని పోయిన ఎన్నో పాఠ భావాలకు ఊహాగానాలకు స్వస్లిచెస్పవలసి వచ్చింది.

ఐగోళళా స్త్ర పరిళోధనలు, భూతత్వ విశేషాలు, వ్యవ పాయంలో నూతన పయోగాలు, యంత్ర సాంకేతిక శాస్టాంలో విష్ణవం, వై ద్యశాసాంలలో సోవియట్‌ పరిశోధనలు _ అనే శీర్షిక

లలో వివిధాంశాలను అనువాదకుడు సంకలం చేశాదు, జటిలమెన శాస్త్రీయ విషయాలను పాఠకులకు సుటోధకంగా విడమరచి చెప్పే ఇలాంటి రచనలు ఎంతో ఉపయోగకరం. విదేశీ రచయితల, శాస్త్రజ్ఞుల తత్వళాన్త వేత్తల రచనలు

బహుళ సంఖ్యలో ఆయా దేశాలలోని ఫచురణ సంభ్యకన్నా మిన్నగా సోవియట్‌ యూనియన్‌లో ,ప్రదురింపబడు లున్నాయి. ఆ విధంగా తదితర డేశాలతో సాంస్కృతిక సంబంకాలను పెంపొందించుకోడానికేగాక, మంచి ఎక్కడఉన్నా పరిిగహించా లనే తత్వాన్ని సోవియట్‌ యూనియన్‌ జీరించుకుంటున్నదని స్పష్టమైంది. ఇది. మనకుడూ(క్రం ఎందుకు మార్గదర్శకం రాగూడదు ?

అకోబర్‌ సోషలిషు మహా విస్షవం స్వర్ల్తోత్సవాలు జరుపుకొన

బ్‌ ని నై

నున్న ఈ సమయంలో, పూర్వం వలె సోవియట్‌ పట్ల దురభి ప్రాయాలు చిత్తపద్ధిగలవారి కెవరికీలేవు, పనిగట్టుకొని శతృత్వం వహించిన వర్గాలకు తస్ప, నేడు విడ్డాన శాస్త్ర రంగంతో సోవియట్‌ సాధించిన విజయా లను మన్మప్రజలకు అందించడంవల్ల, భారత సోవియట్‌ స్నేహ 'సంబంధాలు మరింత పెంపొందడానికి దారి తీయగలవు; ఇందుకు సోడ్చడే రచనలు సేకరించి అనువదించి యిచ్చిన రచయితను ఇభివందించుతున్నాము.

అం దు క్రోం...

1. ఖగోళళాస్త్ర పరిళోధనలు "పీజీ క చంద్రదుండల సమాచారం +" ఠి. ాఎవడమీషియన్‌ ఎ వినొల్టనోవ్‌ --వై- సర్కొంవ్‌ 2, కలువలరేనిలో కనవడని సూక్ష్మజీవులు వుండవచ్చు 15 ఎజఎఏరార్‌ కొమిరోవ్‌ అనీ గ చందు చబరైన్మ [19 య జ ఆాయమూవి విన్కోవిస్కీ శ. అంగారక (గహంలో ొణులున్నాయా ? ల ఎాఎనడమషియన్‌ వి, ఫెసయోవ్‌ గ్‌, స్యక్యగహం ఒర నిష్పుముద్దలాగా పుండా? 2్య మచి మిలీ ఎూవైం విశ్కెవిస్కీ ఎాఎా సలమనోవిచ్‌
2. శవిగహ వలభూలు శి0 ఎా-టరెగా కొరోర్చేవ్‌
3. బుభుని వాశావరణం ఎకా వృంటుంది ? తక్‌ రీ బృహస్పతిని గురించి కొత సమాచారం శి? అటి
4. సూయ్యనికీ సిక్ష్కరాలకీ కాంతి ఎక్కడిది ? ఫలి -ాటపాససఠ్‌ అల్లా దూసివిచ్‌ [(, సక్షత్రవీపలు ఏలా పర్పడరాయి ? [1 _టలఆనతోలి గాదా
5. పుంచేరారల ద్‌హన్యం $ వదారావక పడనకహూపం శ 12 రొకచుకటలు వూ ఏర్ప్చడవాయి. తగ ఎ యాకి కసె టబ్ర్‌ చాతీ

పేజ్‌ 13. తోఠచుక్కల పరిశీలస దేన్‌ ఉపయోగపదుతుంది ? శ్రి నిస్సాన్‌ రొ నన్స్‌బ్లూమ 11. రోదసిలో అయస్కాంత న్గందళలాలు ర్‌ _-లెవ్‌ డోర్యన్‌ _-లిమోనివ్ల్‌ మిరోష్ని జెంతో 15, గురుర్వాకర్షణశ కిపెే కొత సిదాంతం గ్ర ఇవి అవా మాలు అణాక భఖ --విక్తార్‌. కొమరోవ్‌ 10. భూగోళంమీద దొరికే ఇనుము పాలపుంకలోనుంచివచ్చినదే 57 17. సన్నూత్నిక్‌ల ఉపయోగం ఏమిటి? (00 18. ఖగోళశాస్త్రం విసృృతమౌతోంది (00 _-రసాన్‌ టగిగొరిటువ్‌ 2. భూతత్వ విశేషాలు

1. భూగోళపు పెచెరడు ఏలా యేర్చడింది? 71
2. భూగోళపు అంకర్చాగంయొక్క రసాయనిక కూర్చు ఏమిటి ? య! ఎమికాయిల్‌ కరేవ్‌
3. భూమి అడుగునకూడా వెలుపంది 77

• ఎావాడిమ్‌ "ఫెగొరోవ్‌

4. భూగర్భంలో మహా సముడాలు 81 శ్‌ దక్షిణ ధృవ పరిశోధననల్ల తెరిసిన సంగతులు 81 ॥ ఇ. తోల్‌ సీకోవ్‌ 1 సళ కితో విమంక్‌ శేం, ద
5. భూగర్భ ఉష్షళకితో విద్యుత్‌ కేం్యడాల నిర్మాణం 88 1 ఎాగాలెనా త్పిగన్‌కోవా
6. వాశావరణాన్ని అదుపులో పెటగలమా ? ఠి ఓ _ టబ (ఎరా ప్రోభ్‌ సము న పపా 07 రి సమ్ముదగ గర్భంనుంచి శద్ది చసాకంం ఎరియోనివ్‌ (వైభోవ్‌స్కీ

.. & వ్యవసాయంలో న్లూర్తన్మంప్రయోగాలో టె పేశ్త 1, మొక్కలలోను, మా |. లక్షణాలను మార్చగలమా ? 1 క్క [16 _నెమియాన్‌ పష్కరిప్యటక టం పులో 2,తొవరిపంట రాలుబడిని ఎక్కువ చేయదోప్తతామం ॥ ఎడా! ఇ. వెలిచ్కో 8, పంట రాలుబడిని ఎక్కువ చేయడానికి సూద్యని - రేడియేషన్‌ వినియోగం 1[8 _-వఏ. షకోవ్‌ 1 అణు రేడియేషన్‌ సహయంతో మొక్కల పెంపకం 110 _నికోలాయ్‌ దువినిన్‌ 5, వ్యవసాయ రంగంతో అల్ట్రా శబ్దశ క్రి వినియోగాలు 110 ఎలి యోనివ్‌ యెర్మిలోవ్‌ $, వ్యవసాయానికి మై్మెకో జీవళాస్త్ర ఉపయోగం 123 ఎాయెప్‌ గెన్సి మిమ సిన్‌

1. వ్యవసాయంలో స్వయంచోదక యంతాలు 127 వన్‌. స్వీర్‌ షృెవిస్కీ
2. భూమిళో నిమి _త్తంలేకుండా వంటలు పండించేపద్దతి [00 ఎయాూరి మొరళేవిచ్‌ శ యంత్ర, సాంకేతిక శాసాలలో విపవం అలి ఉం
3. గాలిలో పనిచేసే విద్యుదుత్చల్తి యంశం 135 --జార్జియాకోవ్‌ లేవ్‌ గ ఉజ్వలమైన సౌరళక్తిని ఉపయోగించుకొనే పద్ధతులు 130 _-ఎకడమీష్షియన్‌ వి, దామ్‌ వి సముద్ర కెళటాలనుంచి విద్యుచ్చ క్త 148

"పేకీ ౮ త ఉత తతఠతోకొ వపషద క శ ఉక్కు ఉత్పల్తళి త్తిపదతి 145 _ాజగోర్‌ తరన్మ్హోన్‌ 5, తోహక్షయాన్ని నిరోధించడ మెలాగ ? 116 ఎటాయూర్తిమ్రగోవ్‌ 6. పాసిక్‌ భాగాలను అరుకుపెసేందుటు రసాయనిక పదత 152 అంప ర్ట రో ఫి --ఎప్‌ ని (గుజినోవ్‌ క్త 7, అధ్యాపక యంత్రం 155 8 చమురు నిషేపాలను కనిపెటీ యం్రం 157 ఎవి. దాస్మిర్‌ - 90. రడిచూ రందోల్‌తో నకచే బస్సులు [50 10. మూడు సంవళ్చ్సరాల తపనాతణాదా. రాజాగా వున్న యాపిళి సందు 161 5. శరీర వైద్యశాసొలలో సోవియబ్‌ పరిశోధనలు యూ అవానాప.

1. జీవవొంతి [165 ఆదార్య వి తపరోేవ్‌
2. ప్రాణవాయువు లోపంవల్ల శరీరంలో 5ఎణే దూర్చులు.. 100 లొ _ఎ-మిదిన్‌ ఆవిమయేవ్‌
3. శరీరంలో 'ఫేనర్మదవ్యాలు నిర్వహంచేప్యాత [72 / ాఎరడముషియన్‌ ఎ, (బాన్‌ స్టీన్‌ 4, శరీరంలో (ద్రవరూప స్ఫటికాలు నిర్వహించే ప్యాత 176 , ఎాఏపెనా క్నో్యం ఈ, మెదదూ, డాని నిర్మాణము 81 _-టఓలెగ్‌ ఆ్యర్రియనోవ్‌ (6. జాసకిళ కి ఆఅంపే ఏమిటి? 187 ద్‌ __నెర్లి నరికాష్విం
4. నిదరలో మెదదు ఏమిచేసుంది ? 100 జాబ "షహోవాన్నిళోవ్‌

ప్త 8. అతికించిన అవయవాలు తిరిగ సజీవమమ్మ్యే విధానం ఏమిటి ? 105 0, నాయిపడిన కండరాల పసృనరుదరణ + 108 ఇ ఎాాటేనొ ర్యాఎనంత్సోవా అ రేంంోంం. = ం 10, శ్రమవేయకాు హర్‌ డంకం టే శరీరానికి హోనికరమెనడి న్‌ు. మరొకటిలేదు 201 ఎ ఎ, మిచూన్నవోవ్‌ ం. ఏక్‌, వికురిన్‌ క్‌ 11 రక నాళాలు ఊదపోయ ఎతిరోన్‌కిరోసిన్‌ వ్యాధి వావి న. జ యెందుకు వసుంది ? 20% ఏ _-తల్యానా రోవ్యాగినా 12, వారక్యాన్ని జయించడ మెలాగ 2(0 న టు యావ, 'పోలోవిస్కీ 18, గుండెనొప్పి ఎందుకు వసుంది ? ఏ4 | అటి ఆచార్య ఎన్‌. గృరన్‌న్కీ ఇ సారోకేనా 14 గుండెజబ్బులు రాకుండా చేయవచ్చు ల$ = ---ఆచార్య అలెగ్జాండర్‌ మినూన్నికోవ్‌ 15. క ఘనీధవ వ్యాఢి నిరోధంలో కొత పదతులు లై వ! అల. ౦ ఇ చెనోవ్‌ 18. కృతిమ హృదయ కవాటాలు 2కి --తాత్యాసా కోస్టిగోవా

1. సదకుడుపు ఎలా వన్తుంది? ఓ! హు అవల్‌ ఎాటఏల్‌, జల్చ్బర్‌
2. పటకురుపుకు కారణ మెన అలవాటూ, లౌగో+€క పరిసితులు 285 లబ చానా గొ యు
3. సజ్టభరుపు రాకుండా తీసుకోవలసిన జాగత్తలు ౭0 ఆచార్య లియోన్‌ షదాద్‌
4. ద్యూమర్షను నయంచేసే కొత్త యాంటీబయాటిక్‌మందులు 212 అనాటి

పేజీ 21. వైరస్‌వల్ల సంభవించే అంటువ్యాధులు 218 విక్టర్‌ దుడనోవ్‌ 22. అయస్కాంత శక్తితో వ్యాధులకు చికిత్స 20 ఎావైం ఖొలొదోవ్‌ ; 28. మూత్రపిండాలలో కాళ్ళ : వాటికి చికిత్స 2ైన8 2 అతిమూరవ్యాధికి చికిత్స 2గ0 ఆచార్య ఐం ధావిన్‌ నం (పోన్తీచూకోవ్‌ 25, దాధలేని (ప్రసవం 263 యూరీ జిమనోవిస్కీ 26. సమ్మోహన చికిత్స వళి __డా॥ ఎల్‌. రావిచేవ్‌ ం 27. మచ్చ పడకుండా గాయాలను మాన్పే దుందు 272 _-గెన్నడి మమొంతోవ్‌ 28, జంతువుల జీర్ణకోళ రసాలకో నూనవుల ఉదర వ్యాధులను నయం చేయవచ్చు వ 20, కదుపులోని పుండ్లకు కేగ్రేజి మంచిమందు -పై77 ॥ ఎాఆంటిన్‌ మైఖెలోవ్‌ 001 శరీరపు అంతర్భాగాలలోని తోపాలను తెలిపే కొత్త 'ఎలక్షాినిక్‌ సాధనాలు £ఖి ఆచార్య ఇ ది. దొద్‌ స్కీ

ఖగోళ రహస్యాలు

అల్‌ చంద్రమండల సమాచారం ఎతదజీవీయన్‌ ఎ. వినొ్యగదోటబ్‌ , వ , నలో ఎమ్‌. ఎపి న్నా నర్శ్భోల్‌ (ఎమ్‌. ఎప్ని)

సోవియట్‌ యూనియన్‌ చే ఎగురవేయబఐడి చంద్రమండలంపై సురక్షితంగా దిగిన లూనా _ 98, చం్యద్రనుండలం చుట్లూ విజయవంతంగా తిరిగిన లూనా - 10, లూనా _ 11, ఆటోమేటిక్‌ రోదసీ పరిశోధక . నౌకలు అత్యంత ఆసక్రిదాయకమైన సమాచారాన్ని మనకి అందజేశాయి భూమికి సహజ ఉప్యగహమైన చండ్రని గురించి బరిగే పరిశోధనలో అవి ఒక నూతన దశను (ప్రారంభించాయి. అయితే అవి మనకు కెలిపిన కొత్త సమాష్రారం ఏమిటి?

చాలా కాలం క్రిందట మన భూగోళప అంతరాళంలో రేడియో థార్మిక మూల ధాతువులు విచ్చిన్నమైన ఫవతంగా ఆ (్రడేశం వేడెక్కినదని మనకు తెలుసు. ఆ డేకికి తేలికగా కరిగిన పదార్దాలు భూమి పెధాగానికి చేరుకున్నాయి. తరువాత చల్పబడినప్పుడు అవి భూమిపై

స్‌నా ఉం కూ బెరడుగా ఏర్పర్హాయి.. భూమి పై రాగంలో వుండే శిలలలో (విధానంగా చిసాల్డు, (గెనైట్‌ వుంటాయి... దాగా అడుగున ఉన్న పొర, లేక

0 లై

భూవల్కలం, సెయోడిమైట్స్‌, డూస్చైట్స్‌ అనే అల్ద్రాచేసి్‌ శిలలకోరూడి పుంటుంది. అవి, ఉల్యలలో వుండే భోన్‌డై 9ట్స్‌ అనే రాతిని పోలి పుంటాయి.. భూగోళపు పై వెరడులో ఈ అల్జాబేసిక్‌ శిలలకం"పే ఎర్క.ప, సహజ రేడియో, థార్మిక మూలధాతుపులు వుంట యనిహాడా మనకు దాగా తెలుసు. అయితే ఇదేవిధంగా దునం చర్ణదమండలం 'పె భాగంలోనున్న శిలలకూ, అదును థాగంలోపున్న శిలలదా గలరేడాను తెలుసుకోగలమా? చంగదుని ఆర్భతి ఎప్కవ మిట్టపల్లాలుగా పండటం, అక్కడ అయి స్కాంత మండలం లేకపోవడం, మొదలై నఅంళాలనుబద్హి పై విషయాన్ని తెబసుకోడం కష్టమని బోధపడుతుంది. అయినప్పటికీ చంద్రమండలం గురించి మనకు తెలిసిన సమాచారాన్ని, డాని పరిణామంలో వివిధ పొరలు ఏర్పడటమనేది జరిగిందని చెప్పవచ్చు. చం్యదమండలంలో నున్న “సమ్ముదాల”కు, “ధూఖండాలట” అగ్నిపర్వత చిలాలటూ వాటి భౌతిక లక్షణాలలో తేడాలున్నాయి. చం్యద్రమండలపు మిట్టపల్లాల అభివృద్దిలో చాలా దశలున్నాయి. వీటిని గురించి తెలుసుకోగ్గుతే చంద్ర మండలపు పరిణామాన్నిగురించి చర్మదశిలల పుద్దుకనుగురించీ, తెలుసుకో డానికి వీలవురుంది. లూనా - $ పంపిన ఫొటోలు దీనిని గురించి చాలా ముఖ్యమైన సమాచారాన్ని తెలియజేశాయి. ఆ ఫొటోల పరిశీలనవల్ల చంద్రమండలపు ఉపరి ధాగంలోవున్న వివిధ పొరలను గురించి, వాటిలక్షణాలను గురించి కొన్ని అధ్యిప్రాయాలు ఏర్పరుచుకోడానికి వీలప్పుకోంది, చంద్రమండల ఉష్ణోగ్రతలో చాలాత్యీవమైన వ్యర్యాసాలుంటాయి. గురుశ్వాకర్షణళ క్రి చాలా తక్కువగా వుంటుంది. వారావరణం హూన్యం. ఆ పరిస్టితులలో చంద్రమండల ఉపరితలంలో పొరలు ఏర్పర్డాయనే సంగతి ఘనకందరకూ. దాగా తెల్పినదే, ఇతర ముఖ్యాంశాలు : దానిపై 10

తోకచుక్కలు. ఎక్కువగా. రాలుడూపుందటం, సార “ప్రభంజనం” ఎక్యూవగా వీస్తూ వుండటం, కాస్మిక్‌ రెడియేషను బపగుతుండటం, అప వాటి ఫలితంగా చంద్రమండలం మీదనుంచే శిలలు 9థిలమె న. పోయాయని, చంద్రుని ఉపరితలంపై ఒక దళసరి ధూ?పొర ఏర్పడిందని చాలామంది ాస్త్రజులు భావించాట. కాని, లూనా _-$ పంపిన సమా ఎ స లి చారం ఈ సిడాంరాన్ని ఐలపర్భడంలడు, లయినా కొన్ని (ప్రాంతాలలో వ. ఈ ధాళిపౌరలు పండటానికి అవరాశంపుంది, అదిమనం కొాదనలేము. ఆ ఫొటోలను వివరంగా పరిశ౨ంచిన మీదట, చంద్రమండలపు ఉపరితలం మిశ్రమనిర్యాణం రరిగవున్నటు ఆలుసు౦డి, చంద్రమండలం వై అటి మిదనున్న శిలల పెపొర, కొన్ని సెంటిమీటర్హ లోశువరకూ. వదులు (మ్‌ లూ ంి పదులుగా పుండివండవచ్చు. దాడాపు చం్యదమంషల ఉపరికలమంతా ఈ వికంగానే పంబుంది, దానిలో అరిగిపోయినదుండే. ధాగం డేసవి న. కాంంలో కరిగే మంచుగడలను పో౨పుంటుంది. ఓం ఈ పొర నానావిధములుగా వృంటుంది. నిన్న చిన్న రేబుపుంతో పాటు పెద పెద రాళవరకూ అందులో పుంటాయి. దానిమదడ నడచి ణు ళా లి అబ 3 వవ్‌ అద అట టమ సారు కుకు, ఏదెనా శకటాన్సి తోరినపుడు ఇది బహుళా [కుంగనచ్చు. నహ ॥ వో షె ణల్యుే షి టా ధ్‌ ్పు కాలంరోపాటు ఈపొరయొక్కం మందం మారుతూన్నట్టు లేదు. ఉల్కలు ఎ చంద్రమండలాన్ని రాకినప్పుడు డాని రాలూకు పదార్దం కొంత రోదసి లోకి ఎగిరిపోరుంది. ఉ ల్య్కాపాత౦వల్ల చంద్రమందలంమీదపడే న. పదాకంకంటె, ఆ చర్యవల్ల చంర్యద్రదుండలం పోగొటుకనే పదారమే పు ఉం నా థి ఎక్కువగా పుంటుంది. అందుచే చం్యద్రదుండల ఉపరితలం నిరంతరం వచి న య అ పునః సృష్టి చెందుతూ. పుంటుంది. ఈ విధంగా తిరిగి ఏర్పడే పొర యొక్క దళసరి ఒక మాదిరిగా పుందోంది. పల్చగాపుండే పొర అడుగున ఏముంది? భూగోళంమీద వుండే

సృటిక రూపపు అయస్కాంత శిలలలాగానే, మరింత సొర్గదతగల పదార్దానికి, పై పొరకూ మధ్యస్థ రూపంగల మరొక పొరవుండి పుండవచ్చు.

ఆ విషయాలను తెలిపే, అనేక ద్వారాలుగల గామా కిరణ వర్ష పటలమాని అయిన (ప్రత్యేక సాధనం లూనా _ 10 లో అమర్చ బడింది. చంగద్రునిచుట్టూ వాలావరణం లేదుగనుక, చంద్ర మండలం టసరించే గామాకిరణాలను, వాటి సొం్యద్రతను, ఈయం్యత్రం రికార్డు చేయగల్లుతుంది.

భూగోళం లాగనే. చం్యద్రమండలపు గామా రేడియేషను కూడా సహజి రేడియో థార్మిక మూలపదార్దాలెన తోరియం, యురేనియం, పొటా సియం _ 40 లాలూకు రేడియో థార్మిక ఐసోటోపులనుంచి (ప్రసరణ అపు తుంది. అయినప్పటికీ భూగోళానికి భిన్నంగా, చంద్రు? ఉపరితలం కాస్మిక్‌ కిరణాలు, చం్యద్రమండల పడార్హాలపై పడిన ఫలితంగా ఉద్భవించే మరొక రకప్పు వాంతి కిరణాలను (ప్రసరించుతుంది. ఈ (ప్రసరణ, కోరియం, యశేనియం, పొటాసియం (ప్రసరించే దానికంటే ఎక్కువ త్నీవమైనదిగా వుంటుంది. ఇప్పుకు వాటిని కనిపెట్టడం చాలా ముఖ్యం. ఎందుచేతనం'పే, శేకియో థార్మిక మూలధాతువులసుబట్టి అక్కడవున్న శిలలు ఎటువంటివో నిర్ణయించవచ్చు. అయినప్పటికీ కాస్మిక్‌ కిరణాల మూలంగా తసొరిత మయ్యే గామా కిరణాలుకూడా చం్యద్రమండల!$లలు రసాయఏక కూర్పును చెలియజేస్తాయి. లూనా _ 10లో అమర్చబడిన చ్రమ్యేక సాధనం, అది రిార్డుబే సే గామా కిరణాలను దిట్టి - అవి వంశ దబిఎహీనమైన రేడియో థార్మిక మూల పడార్హాలనుంచి వచ్చేవైనా _- చంద్రమండలప శిలలు ఏ రకమైనవో నిర్ణయించగలదు.

లూనా - 10 చంద్రమండలం చుట్లూ 40 సొరకు పెగా (పదక్షిణలు చేసి చంద్రమండల ఉపరిధాగంమీవ శియో రార్మిక శకి కొలతలు తీసింది. ఆ

. 12

ఆ (ప్రయోగాలనుబట్టి, అక్కడి గామా కిరణ త్వీనత, భూగోళం మీద అత్యంత ఎక్కువ పాలు యురేనియం, తోరయం. పొటాసియం గం భెవైట్‌ శిలలనుండి వచ్చే గాదూ కిరణ తీవ్రతకంటే 1], 2 రెట్లు మాత్రమే ఎక్కువ పుందని తెలిసింది. గమనించ వలసిన మరాక ముఖ్య విషయమేమంటే. భూగోళం మీద్వశిలబలోని యురేనియం, తోరియం, పొటాసియం పాళ్ళను దట్టి నిర్ణయింపదిడె గామా కిరణ వర్త పటలంలాగ, చర్మద్రముండలపు వర్ష కిరణ వర్ష వటలంలేదు. అది మరొకవిధంగా వుంది. అది పధానంగా కాస్మిక్‌ కిరణ (చధావం మూలంగా ఉద్భవించే అణు (పకిచర్యలనుబట్టి నిర్ణయింస బడుతోంది. చంద్రదుండలప్ప రేఉియేషసులో 00) శాతం దాని వల్లనే ఏర్పడుతోంది. 10 శాతం మ్యాత్రమే యుశేనియం, రోరియం, పొటాసియంల మూలంగా ఏర్పడుకోందిం చందమండలపు శిలల్లోపున్న శేడియో థార్మిక మూలపదార్జాలు భూగోళంమీదనుండే బసాల్లు శిలలు లేక డ్యూనైైట్‌. శిలలను పోలి వున్నాయి.

ఇంతవరకు ఈ కొలతలు తీయఐడీన చంద్రమండల భాగాల నుండి వచ్చిన సమాచారం అక్కడి శిలలలో శేడియో థార్మిక మూల పదార్ధాలు ఎక్కువలేనళ్లై తెలుపుతోంది.

మరొక ముఖ్య విషయంకాడా ఏమంపే, చంద్రమండలం మీది నుంచి వచ్చేయీ గామా కిరణ రేడియోషను తీవ్రత కూడ, ఒక్కొక్క భాగంలో ఒక్కొాక్క విధంగా వుంది. అయితే యీవ్యత్యాసం 40 శాతం కంపే ఎక్కువలేదు. దీనికి కారణం ఏమం'పే, చంద్రమండలం మీదనుండే శంలు, కాస్మిక్‌ రేణువుల పరస్పర (సథావ ఫలితంగానే గామాకిరణా లు ఉదృవనుపుతున్నాయి. చం్యద్రమండలపు “సముద్రాల” నుండి ప్రసారిత

13

మయ్యే గామూ కిరణాల సగటు త్వీవళ, చం్యద్రమండలప్ప బసొల్లు శిలల నుండి వచ్చే గాదూ కిరణాల తీవరకో సమానంగానే పందని లూనా.10 జరిపిన పరిశోధనలు వెల్చుతున్నాయి. చందమందలపు “భూఖందాల” మీదనుంచివచ్చే రేడియేషన్‌ సగటు ల్నివర, ఉల్కాలరాలూకు రాళ్టనుండి వచ్చే రేడియేషన్‌ రీవతతో సదూసంగావుంది, ఇవి చేని? తెల్పురోంది?

చంద్రమండలం ఘనరూపం చెందిన (ప్రాథమిక దళలో డాని ఉపరిథాగపు పొర, కూర్చులోను, నిర్మాణంలోనూ ఉల్య్కలోని రాతిని పోలి పుంవుండాలి. ఆ తదదొత, రేడిచూ. థార్మిక సఘూలపదార్థాలు విచ్చిన్నం అయిన ఫలితంగా ఉద్భవించిన వేడిమికి డావి అడుగుభాగం కరిగి, ఇప్పటి పైపొర ఏర్పడి పుండదాలి.

అయినప్పటికీ, అలాకతిగి పైకీతేలిన. పదారంతో భూగోళం ఉపరిభాగం అంతటిమిద బెరదుఏర్పడినట్లుగా చంద్రమండలపు ఉపరితలం మీద అంతటా ఏర్పడలేదు. కొంతథాగం మ్మ్యాత్రమే ఏర్పడింది. చంర్యత్రమండల ఉపరితలంమీద కొన్నిథాగాలు, అక్కడి అగ్ని పర్వ తాలనుంచి వెలువడే లావాచే ముంచెరత బడాయి. ఇది, బిసొలును పోలిన శేడియోతార్యిక మూలపదార్థాబగల రాళ్ళతో. కూడిన “సదుడ్రాలు” ఏర్చడటానికి డారితీసింది, ఇక, చందమండలపు “భూఖండాల” విష యానికివ సే, కరగకుండా వున్న భౌందై9ట్‌ రకానికి చెందిన పదార్హంకో అడి ఏర్పది వుండాలి,

ఇవన్నీ ఊాఠమిక పమూగాలు మతమే, వీటినుంచే డ్‌డినిర్ల యాలు చేయహడదు. అయినప్పటికీ, లూనా, లూనా-[0, జరిపిన పరి శోధనలు, చం్యదమండల ఉపరితలంయొక్కు కాద, నిర్మాణము, ఇతర లక్షణాలను గురించే జరిపే పరిీీలనలకు అమూల్యమైన సహా యాన్ని జేశాంద. చంద్రుని పుట్దుకకు, దాని పరిణామానికి సంబంధించిన చాలా సమస్యలను గురించి అవి తెల్పుతున్నాయి.

. క్షే

లు శత “4 రలంవలరేనిలో కనపడని అగ (్‌ ల్‌ సూ క్షజివులు వుండవచ్చు ఖీ! ఎతార్‌ ఠొబురోబ్‌ అవవ

చంద్రుని గురించిన పరిశోధనలకోనం అక్కండికి రాకెట్టుద్వారా పంపే వె చానిక పరికరాలనూ, వాటిని అమర్చే ఇతర సొధనాలనూ

చ= టో సైరిలై జ్‌ చేయడం చాలా ముఖ్యం.

భూమిమీదనుండి ఒక్క సూక్మ్శక్రిమిహడా చం్మదునిలోకి (వవే శించకుండా వుండటం అనవసరం.

చంషడునిలోని భౌతిక పరిసితులికూ, భూమిమీది భౌతిక సరిస్తిచు లకూ చాలా తేడా వున్నందువల్ల ఈ జ్యాగత్త పైకి అనవసరంగానే

ఉం క్‌

భూమికండే గురుర్వాకర్షణలో ఆరవవంఠతు మాత్రమే. గుకుత్వా కర్షణ కలిగిపుండటంచేత, చర్యద్రునిలో వారావరణం లేదనే చెప్పవచ్చు* దాని ఉషోోగతకూడా (ప్రాణులు జీవించడానికి అనుకూలంగా వుండదు.

వాతావరణం లేనందున, చంద్రునిలో ర్మారిష్తపుండే ఉషో్యగతకూ, ఆ ణి ౬ పగలుండే ఉషో్య[గతకూ చాలావ్యత్యాసం కనబడుతుంది. ర్యత్రిపూట

5

చంగదుని ఉపరితలపు ఉస్షో్యగత సున్నాడ్మిగీలకు 150 సెంటి(గేడుడి(గీలు ప స కసె తక్కువగా వుంటుంది. పగలు సున్నాడి్యగీకిపై న 130 డ్మిగీలువుంటుంది అయినప్పటికీ ఆపరిసిరులలో మెళకోనూత్మజీవులు (దికకగలవు, యు వూ. (ప్రాణవాయువు లేకపోయినా, అత్యల్బ ఉష్టోోగతలోనూ, అత్యధిక ఉష్షో (గతలోనూ, త్యీవమైన రేడియేషనుతోనూహాడా చాలా నూత్మ్యకిములు జీవించగలవు. మరిగే నీళ్ళులోకూడా. చావకుండావుండే నూక్ష్యజీవు లున్నాయి. వీటన్నిటినీ మించి మ్మెకో నూక్యజీవులకు మరో ముఖ్యమెన లక్షణం వుంది. మారిపోయే పరిసికులకు అవి చక్కగా అలవాటుపడి పోగలవు. ఆ మాద్పులు ఎంత మౌలికమైనవై నానరే అవివాటికి అలవా టయిపోతాయి. దీనికి కారణం ఏమిటంీ, కొత్తగా జన్మించే 'మెకో 4 ప. సూక్మజీవులు తమ వెనుకటితరం వాటికంసే పూ రిగా భిన్న మెనవిగా వుంటాయి. అవి ఒకదాని స్టానంలోకి ఒకటి అతిత్వరగా ఉద్భవిసూ వుంటాయి. మైకో నూతక్మజీవులకు కొత్త లక్షణాలు రావడానికి ముఖ్య కౌరణ౦ం, వాటి తరాలు అతిత్వరగా మారిపోతూ వుండటమే. యాంటీబయాటిక్‌ మందులు విరివిగా వాడబదుతూ వుండటంతో “పెన్పిరిన్‌కు తటుకోగల మెళకోబులు ఆ విధంగానే తయారయాయి. వ! క్‌ 'రేడియేషను (ప్రభావం చాలా తీవ్రంగా పుండే అణు రియాక్ష ర్ల చుట్లూకూడా అనేక సూక్మ (క్రిములుండటాన్ని (ఫెంచి శాస్త్రజ్ఞులు కనుగొన్నారు. వీటన్నిటినీఐట్టి చూస్తే మన భూమిమీద వుండే మ్మెకో సూక్ష్మ జీవులు కనుక చంద్రునిలో (పవేశపే అక్కడి పరిస్టితులకవి అలవాటు పడిపోవచ్చు ననిపిసుంది. 16

భూమిమీదవుండే మైళకో సూక్ష్మజీవులూ, సూత్మ్యవ్యాధి (క్రిమలూ చం్యదునిలో (ప్రవేశించి అక్కడ అభివృద్ది చెందడం మొదలు పెడితే ఏమి జరుగుతుందో డఉ+హించడం కష్టంకాదు.

అత్యల్ప కాలంలోనే యీ మ్మెకోబులు మొత్తం చం(ద్రగో౯ా న్నంతనీ ఆ(క్రమించిచేస్తాయి. అంతేకాక, చందునిలో ఆ గోళం శాదూకు స్వంత మెతోబులుకూడా వుండివుంగనచ్చు. అది అసంభవ 'మేమీ రాదు.

చంద్రునితో కొన్ని (ప్రాంతాలలో వేరువేరు రంగులు కనబడు తున్నాయన్న విషయాన్ని శాస్త్రజ్ఞులు చాలాకాలం ,కిందపే కనిపెట్టారు,

ఉదాహరణకు పౌర్ణమినాడు చరం్మదుని మధ్యధాగం ఆకుపచ్చతో కూడిన బూడిద రంగుగా పుంటుంది. ఇది అంత స్పష్టంగా లేక కొంచెం అలుక్కు పోయినట్లుండే మాట నిజమే అనుకోండి. పశ్చిమోత్తర భాగంలో వలయారారంగావున్న పర్వతాలు చాలా 'మైళ్ళవరకూ వ్యాపించి వున్నాయి. ఆ పర్వత (ప్రాంతమంఠాకూడా దాదాపు ఆ రంగులోనే వుంటుంది. కాని పౌర్ణమినాడు మాత్రం యా (ప్రాంతం పసుపుపచ్చతో కూడిన ఆకువచ్చ రంగుగా మారుళుంది. ఇది స్పష్టంగానే కనిపిస్తుంది.

చం్యదమాసం మొదటి వారంలోనూ, ఆఖరి వారంలోనూ చంద్రుని ఉపరిభాగపు మధ్యలో "పెద్దమచ్చ కనిపిస్తుంది. ఒక సీడలాగ అది కొన్ని పర్వత (శ్రేణులపై ఐడి, వాటి శిఖరాలు కనబడకుండా చేస్తుంది. రాని అది వీడకాదు,. ఈ మచ్చకు ఉ _త్సరపు వైపున కొద్ది దూరంలో మరొక మచ్చ కనిపిస్తుంది. ఇది పసుపు పచ్చతో కూడిన ఆకుపచ్చ రంగులో వుంటుంది.

పైన చెప్పిన అన్ని సందర్భాలలో కూడా చంగదుని కళలను బట్టి యా రంగులు మారుతున్నాయి. అంపే చంద్రునికి సూర్యుడు ఎంత

గే

దూరంలోవున్నాదనే డానిని చిట్టి ఇవి చూరులున్నాయి. అందుచేత, రంగులలోవచ్చే దూద్పులకూ, సూర్యుదు, చంద్రునిపై తన వెలుగును వ / ల కూ

ప్రసరింపచేసి, దాని ఉపరిధాగాన్ని చేడి ఎక్కించే వికానానికీ సంబంధం వుండవచ్చు.

చం్యదుని ఉపరితలంపె కనబడే మచ్చలు ఒక రకమెన పేరు

చా వ.

కున్న మంచు అని సోవియట్‌ ఖగోళ శాస్త్రజ్ఞులు ఆచార్య నికొలాయ్‌ 'బ్రవిషోవ్‌ ఒక సిద్ధాంఠాన్ని (ప్రతిపాదించారు.

చం్యద్రునిలోని పరిస్టితులు. ఎంత కఠినమైనవి అయినప్పటికీ,

పా చైను

అక్కడ తక్కువ స్టోయిక్‌ చెండిన సూవమ్మ (కిములుండడానికి అవకాశం వుంది.

చందగోళపు చుట్టి నుండి. బొగ్గుపులును. వాయవూ, ఉదబనీ ఉద్భవిసున్నాయని నికోలాయ్‌, కొజిరేవ్‌ అనే సోవియట్‌ శాస్త్రజ్ఞులు కనిపెటారు. ఈ వాయువులు, అగ్ని పర్వతాల తాలూరు కొన్ని బిలాల

వ! అడుగునుంచి కూడా నిరంతరం వలువదుళున్నాయి.

సూక్ష్మ రంర్రాలుగల చందుని నేలతో మెకో సూక్కుజీవులట ఆహారం లభించవచ్చు. దానికి తోడు ఉదజని మూలంగా టొగ్గుపులుసుగాలి బొగ్గుగానూ, (పాణ వాయువుగానూ విడిపోవచ్చు.

గోర్కీ, ఖగోళ పరిశోధక శాలలోని ఖగోళ శాస్త్రజ్ఞులు ఇటీవల ఒక విషయాన్ని రుజువు చేశారు. అచదేమంపే, చందగోళప్త నేలలో లోతుకు పోయిన కొలదీ దాని ఉహ్జాగళ “పెరుగుతూ వుంది. దీ9ివల కూడా, చంద్రునిలోని మెకో సూక్ష్మజీవులు, అక్కడి దీరమెన చలి

పూ. వ ర్మాతులకు తట్టుకొని (టరకడానికి అవకాళంవుంది. " 13

చందునిచెళైళ్తు వో న జ రీ యూరి విన్యోబిన్సీ (గణిత, భౌతిక ళాస్త్రవేత్త్ర

భూమిచుట్టూ తిరిగే సహజ ఉప్యగహం చందదుడొక్కడే కాదు. మరోరెండు ఉప(గహోలు కూడా భూగోళం చుట్టూ. తిరుగురున్నాయి. పోలిష్‌ గోళ శాస్త్రజుతన ఆచార్య ౩. కొరిలెవిస్క్‌ 1801042 లో

ఆక్షన్‌ లీ గనే ౮ విటీని కనుగొన్నారు. అయితే, మామూలుగా ఉపయోగించే దూరదర్శిని ట్‌ శ (వలిస్కోప్స్‌రో వాటినిచూడడం కష్టం. చం్యదుదు లేని కృష్ణపషంలో (యణ మ్శాశమే వాట్‌ని చూడగల్లుకాము. అవి పాలప్పంతకు చాలా దూరంలో వున్నాయి.

భూగోళానికి చేడవృలో కాస్కిక్‌ ధూళి పోగవుతూ. పుందని

వవ ఖగోళ కాస్త్రజులకు తెలుసు. భూగోళం చుట్టూ. ఒక కొస్మిక్‌ వా హ$ మేఘం ఆవరించి వుందనికూడా వారికి తెలుసు,

ఈ ధూళి మేఘపు సొండ్రిత (క్రమంగా ఎక్కువ అవుకోందని, సోవియట్‌ శాస్త్రజ్డురెన వి, మొరోజ్‌ ఇటీవలనే రుజువు చేశారు. ఫొగోళం తనకన్న గురుత్వాకర్షణకక్త్‌ మూంంగా, అది ఈ మేఘం

అటి లోకి ఏటా 300-400 టన్నుల కాస్మిక్‌ ధూళిని ఆకర్షిసోందని ఆయన 19

అంటున్నారు. దానిలో దాదాపు పదిలక్షల టన్నుల ధూళి సొరీనా భూగోళపు డఉితరితలం మీద పడుతుంది.

ఈ కాస్మిక్‌ ధూశితోనే మరో రెండు కొత్త ఉప్యగ్రహాలు ఏర్పడి భూగోళం చుట్లూ పర్మిభమిస్తున్నాయి. చందుని లాగనే వాటికి కూడా కొన్ని అవస్థలు, లేక కళలు వున్నాయి. సూర్యునికి ఎదురుగా వుండే స్టానాన్నిబట్టి, భూమి మీదనుంచి కనబడే స్టానాన్నిదిట్టి ఈ ఉపష్మగహాల కాంతి మారుతూ వుంటుంది. ఈ చూర్పులు చంద్రకళల నూర్పుల ననుసరించే వుంటాయి. కొవి చంద్రకళలో వచ్చే మార్పులకంట క్‌ రోజులు ముందరగాని, తరువాతగాని వస్తూవుంటాయి,

ఈ కొత్త ఉప్మగహాల వ్యాసం బహుశా భూగోళపు వ్యాసమంతే వుంటుందని, అంతకు లిక్కున పుండదనీ ధావించబడుతోంది, కాని వాటి సౌర్గదత మాత్రం భూగోళపు సొంద్రతకంచ తక్కువ వుంటుంది. వాటిలోవున్న _ పదార్దమంతా కలిసి 20 జేల టన్నులకంటబ ఎక్కువ వుండదు. ఇది భూగోళంలోని పదార్థంకంబ కొన్ని లక్షల రెట్లు తక్కువ, వాటిలో 20 మీటర్లకం'దె ఎక్కువ వ్యాసంగల వస్తువులేమీ లేవు,

ఈ రెండు ఉప్యగహాలూకూడ, ఇంతవరకు మన రోదసీ నౌకలు తిరిగివచ్చే కక్యులకు దూరంగానే వున్నాయి. కాని, మానవుల రోదసీ యాత్రలు. పురోగమించుళున్న కొలదీ అందుకు వామపయోగించే కక్యలుకూడా మారుతాయి. అప్పుడీ ఉప్యగ్రహాలు కూడా వారికి తటస్ట పడవచ్చు. “

" 20

నే అల్‌ అంగారక గ్రూంలో ప్రాణులున్నాయా ఎకదజీవియన్‌ బీ ఫెసెంకోల్‌ సూర్యు కుటుంబింలోనున్న (గహాలన్నిటిలోను, మన పొరుగు [గ్రహమెన అంగారకునిలో (ప్రాణు లుండటావికి అత్యంత అనుకూలమైన వాశావరణం వుందని భాఏంచబడుకోంది. ఇటీవలి వరకూ అక్కడ వున్న పరిస్టిడులను గురించి మనశేమీ తెలియదు. ఈ అనంత విశ్వంలో వుండే 'ప్రాణులము మనం ఒక్కరమే కొకూడదని కోరుకోవడం మానవులకు నహజమే, ఈ కోరికే, అంగారక [గ్రహంలో (పాణులున్నాయా ? లేదా ? అనే వివాదానికి కొారణమె వుంటుంది. అది కొన్ని దళాద్దాలుగా జరుగు తోంది. గా ఈనాకు, భగోళ శాస్త్రము, భౌతిక కాస్రమూ, తదితర విజ్ఞాన కనబ సాధించిన అడృుతమెన పురోగమనం వలనూ స్పూళ్నిక్‌లు వలో కా లి ఇర రోదసీ నొకల ద్వారా జరిపిన పరిశోధనల మూలంగాను, యీ సషస్యను మసం పరిశీలించ గల్గాతాం, అంగారక (గహంలో ,ప్రాబులుంటాయని చాలామంది భావించ డానికి కారణం, మన భూమికీ, అంగారక (గ్రవానికీ చాలా పోలిక లుండ టపే, (ప్రాణవాయువు, నీటి ఆవిరి జలాశయాలు మొదలైన వాటిలో గ

అంగారర (గ్రహం, భూమిని ఏ మాం పో౨ వున్నా, పె అభ్మిపాయం సరిమైనదని అనుకోవచ్చు. రాని, అలా లేదు.

10038 వపిల్‌లో, అమెరగాలోని మౌంట్‌ చిల్చన్‌, నషత పరి శీలన కేంద్రంలోని పరిళోధకులు, అంగారక (గ్రహంమీవ చవరపు సెంటీ మీటపకు చేయిలో నుండి 1 (గ్రాము పంచు దూరమే నీప పుందని అంచనా వేద, దీనినిబిద్ది అంగారత.(గహం లిడిలేని “వొడి (గ్రహం అని ధావించడానికి వీలవుకోంది. అందుచేత అంగారకునిలో జలాశయాలు వుండటానికి అవకాశంలేదు. “అంగారక సమ్ముడాల”. అనబడే చాటి విషయానికి వస్తే కొంతమంది ఖగోళ శాత్రజ్జులు. దాటిని యెడారిలో వుండే “ఒతూసిస్‌ొలతో పోల్చవచ్చునం కావిస్తున్నాడ. కాని దాటి దగ్గర మొక్కలేవీ కృన్నట్లు ఎవహా రుజువు చేయులేడు.

శ ఘు ఇ

అంగారకునిలో చెబక్కలు, జంతుపులు లాంటివి వుండడానికి అవకొశం వుందనే ఆభ్మిపాయాన్ని మనం వదులు కోచాలి. రోదసీ యతి కులు భవిష్యత్తులో, అంగారక (గహం మీద దిగివే, లక్కడి వారా వరణపు పీడన శక్తి 6070 పాదరస "సెంటీమీటర్లు పుంటుందని, నురు శ్వాకర్షణ శి భూమిమీద వున్నట్టుగానే వుంటుందనీ, దూయూలుగా భూమిమీద వుండే జంరువు, మానన్సల రక్తప్పు ఉస్టోోగతలోనే ఆక్కడ నీదు మరుగుతుందని గుద్తంచు కోవాలి.

అంగారక (గ్రహంలో (పాణులున్నాయని సూచించే సాజ్యెలను కొన్నిటిని ఇక్కడ ఉదహరిస్తాను, “అంగారక నమ్ముదాలొలో పళు వులు మారుతున్నట్టు గమనించబడింది. అప్పుడు వాటి రంగులు కూడ మాపతున్నాయి. నీలరంగుకో కూడిన ఆకుపచ్చరంగు, గోధుమ రంగుగా మారుతోంది. నికొలాయ్‌, (బఐిషోవ్‌ అనే సోవియట్‌ కాస్త్రజులు ఆ సమ్ముదాలు ఎల్లప్పుడూ వారగానే పుంటాయని పజువుచేశారు.

22

1800లో కిన్‌, రాలేవ్‌ అనే ఖగోళ ళాస్తజ్ఞాలు, అంగారక (గ్రహంలో, నై (టోజన్‌ ఆక్సెద్‌, ఘన, (ద్రవ, వాయు. రూపాలలో పన్నాయని, గోధుచు ఆకుపచ్చ, పసుషపచ్చ, నీలి ఛాయలుగం ౩లుపు మొదత న రంగుంతో పున్నాయని వివరించడానికి ప్రయర్నించారు. ఉదా హరబప, ఎంగారదని ధృవమండల శిఖరాలు నీింభాయలగల తెల్లని ఘనరూవ స్రైతోజన్‌ ప్య్యటావ్స్రైడ్‌ అని, వాటిని కరినిస్తే న్లై్యదోజన్‌ డై ఆక్సైడ్‌ వస్తుందని వారు ధావించారు. ఈ సైటోజన్‌ వై ఆన్ర్రైగ్‌ బరువె న గోధుమ రంగుగల వాయుపడార్తం.. అంగారక (గ్రహంమీద కనబడే నీలి, పసుపుపచ్చ రంగులకుమాడా దారచే సడూరానం చెప్పారు, కొని ఇంతవరకు అంగారక ఇంధ్రధనస్సులో న్మర్రజని మ్మిశమాలను చూపే గికలేవీ కనుగొనబడలేదు. ఎఫ్‌, సొరిస్‌బరీ, హచ్‌. (ప్రాంగోర్‌ అనే విదేశీ కాస్త్రజ్తాలు, అంగారక (గ్రహంమీద (ప్రాబులున్నాయనే సిద్దాంతాన్ని గట్టిగా ఐబంపడు స్తున్నాప,. వారి ఉద్దేళ్యంలో అంగారక్యగహం మిద నీద విర్వహించే పత్ర ఏమిలేదు. అక్కడి ధృవమండల శిభవాలు హాదా కరిగి. నీరుగా మారవ్పు అక్కడ నీరు ర్మారులు గడ్డకట్టి, సగలు కొంతవరకు ఆవిరిగా మాడకుంది. అందుచేత, అంగారక జీపుల శరీరాలలో నీట, మన విటి మిన్లు వహించేప్యార్రనే వహిస్తుందని వారంటున్నారు. అంగారక బ్రహంతో వుండే మొక్కలు, ఫ్యర్రిక్‌ ఆరై ఎర్‌ల నుండి పాణదాయు వకు చేడు చేయగలవు. అంగారక గ్రహంలో ఎడాపలలతో యా ఫ్యరిక్‌ అక్కైడ్‌ ఎక్కువగా పుంటాయి, ఈ థూగోళం మీద మన అనుభివానికీ డీనికీ ఏమీ సంబంధం లేడు. అండుచేత మనకది విపరీతమైనదిగా కని పిస్తుంది. న లా అయినప్పటికీ అంగారక (గహంమిద ఆడిమమైన 'పాణుణండ టానికి అవకాశం వుందనే విషయాన్ని మనం రోసిస్పచ్చలేము. (ప్రాణులు 23

ఎన్ని రూపాలలో వుంటాయో మనకి తెలియదు. అందుచేత అంగారక గ్రహంలో వుండే కఠినమైన పరిస్టిలులలో (పాణులుండజాలవని చెప్ప లేము. మన భూమిమీద ఉదృవించినళ్తే గతంలో అంగారక (గహంమీద కూడా (ప్రాణులు ఉదృవించడానికి అవకౌశం వుందా? లేదా? అనేవిష యాన్నిక్తు పంగా పరిశీలిదాం. గ్‌వాత ౧ భూమికీ, అంగారకునికీ ర0డు ్రధానమైన తేడాలున్నాయి. మొదటిది, అంగారక [గ్రహం భూమిలో తొమ్మిదోవంలు మ్యాత్రమే పున్నది, శెండవది, దానికి స్టూలమైన ఉప్మగహాలేవీ లేవు. మొదటినుంచీ కూడ అంగారక్మగహం చిన్నదిగా వుండటంచేత ఉదబనిలాంటి తేలికద్రవ్యాలను వేటినీ అది వుంచుకోలేకపోయింది.. రోదసిలో ఉదబని పున్నప్పటికీ పరిమాణంలో అది ఎనిమిదవదిగా నేవుంది. దీనివల్ల, ప్రాణులకు మూలా భారాల్హైన జలాశయాలు అంగారకునితో వుండటానికి అవకాశాలు లేవు. అంగారక (గహపు (భమణశ క్రి ధూమికున్నడానిలో అయిదవ అనాలి వంతుమా్యతమే పుంది. అందుచేత అక్కుడపుండే పదార్థం ఎక్కువ పేదెక్కడానికి పీలులేదు. ఆ విధంగా అంగారకుని కడుపులో పుండే వాయుస్పలు, నీటిఆవిరి చె టికివచ్చి నీరుగా మారడానికి వీలులేదు. నీద ళో వ. పీర్చడిన తపదాల సంభవించే వివిధ భూగర్భ మార్పులలో (ప్రాణులు ఉద్భవిస్తాయి. భూమిమీద జరిగినదే. అంగారక (గ్రహంలో. ఆడిలో ఇరాంటి (శమఏకానం అంకా జరగఠుండా అక్యడ (ప్రాణులు ఉద్భవిం చడం సంధవంకాదు. అంగారకునితలో సూక్ష్యణీవుల్లాంటి చిన్నచిన్న (పాణులుండడానికి అవకాశం లేదని మనంచెప్పలేం. ఏమెనప్పటికీ, అంగారక గ్రహంలోకి 24

నమా ననిన స నన వ. స. వా. (ఖీ 1 | న్‌ సత ము స స మ చ. య ప సళళ న. ల వం ఈ ర. న. తులా న రై స్‌ 1/1 మో . య. న... న న. శ... రక |. న. పట్టం మ పం స్ట! వ. సు వ. న నట వ మ హు న. య .. కు. ల వ య న య. ను తపు వ. (1 న న మ ము నర సం రి య. గ లంట. వ. న మ స వ. మ న టా... వ. య న ౯ ర స ము టు! ను. చ. న న. సన టు న. న ప టి. న వ. ప చ య న. న. టి 1 ప న. వ. యీ చ న. హజై ఖీ వ న వం. . న న. ంపపము పం న. లోహంతో తయావపజసిన [తమ చం్యసవని . లోహంళ యా తాము సృష్టించిన కృతిమ చం్యడుని ల్‌ స్గంఎన్‌ తోగో యూనివర్శిటీలోని రేడియో ఫి నర్లవి ప్లూ సహాయంతో. గోర్కీ నివర్శి నస కరం వలలొ కముండే 'సట్యాట్‌ వేళ దానా.9 ఆటోమాటిక్‌ నేషన్‌ను నెలకొల్పకము ఇస్ట్రట్యూట్‌ శాస్త్రవేరలు, లూనా.! మ ష్‌ లక్‌ న్‌ గ్‌ నోసనంం వపాంరు. ఎంకాం జ సభిం ఒవు చొలాకాఐం(కితమే చం్మవోపరితలభా; స్వధావంగురించి కి ఏ!

వెళ్ళే రోదసీ నొకలేవీ మన భూమినుండి మ్మెకో సూక్ష్మజీవులను అక్క డకు తీసుకుపోకుండా జ్యాగ త్త వహించడం అవసరం, అదేసమయంలో న! అంగారక (గహంనుంచి అకథగపుండ పదార్దాల మచ్చులు సంపాదించి దానిలో జీపులేవె నా వున్నాయేమో పరిశీలించాలి. సా £ై5్‌ 8

అలి ఒక గుక్రగ్రహం ఒక నిప్పు ముద్దలాగా వుందా? ఆఆ (ల వం విన్కోబినీ. ఎ నలమనోవిబ్‌

భూమికి ఇపగుపొరుగులుగా వున్న (గహాలన్నిటిలోకీ అత్యంత అగమ్యగోచరమైనది ప్యక్యగహం. ఇంతవరకు చంనిగురించి, అంగారకుని గురించీ తెలిసినంతకూడా మనకి శ్యక్రుని గురించి ఆరియదు

శృుక్యగహం, సూర్యునికి భూమికం'పే దగ్గరలో వుంది. సూర్యు వికీ దానికీ మధ్యనున్న దూరం దాడాపు 10 కోట్ల 80) లక్షల కిలోమీట ప్లంటుంది. అది భూమికి అత్యంత సమీపంలోకి వచ్చిన సమయంలో దాని దూరం 8 కోట్ల 80 లక్షల కిలో మీటర్లు మ్యాతమే వృంటుంది. కొని దురదృష్టవశాత్తూ ఆ సమయంలో దానిలో చీకటిగా వుండే. భాగం మాత్రమే మన భూమికేసి తిరిగి వుంటుంది.

శ్యుక్యగహాన్ని గురించి పరిశీలనలు జరపడానికి అత్యంత అను కూలమైన పరిస్టితులు జాలా అరుదుగా ఏర్పడతాయి. అప్పుడది సూర్య బింబాన్ని అడ్డంగా దాటి వెడుతుంది. 1001లో అలాంటి పరిస్థితి వచ్చింది. అప్పుడు ఇ్యక్యగహాన్ని పరిశీలించిన రష్యన్‌ శాస్త్రజ్ఞుడు లామొనోసోవ్‌, దాని చుబూ దట్టమైన వాతావరణం వుందని తెలుసు

యె వహ కున్నారు, . 26

భ్యక్మగహం సూర్యునిచుట్టూ ఒకసారి తిరిగి రాడానికి (అంపే శక్ర సంవత్సరం అన్నమాట) మన భూగోళపు లెక్క 225 రోజులు పడుతుంది. సె జులో బ్యక్యగహం భూగోళంకంపే చిన్నది. దానిచట్లూ చా లు దట్టమైన వాతావరణం కమ్మి పండటం మూలంగా, భూమి మీద నుంచి దాని ఉపర్‌ళలాన్ని మనం చూడలేము, ఇతర (గ్రహాలలాగనే వక్ర (గ్రహంభటాడా స్వయం (పకొళ మైనది కాదు. సూర్యుని కాంతి డానిమీద పడి (ప్రతిఫరిస్తుంది. అందుచేతనే దాని తారూకు వర్తపటలాన్నిబటి దా లక్షణాలను నిర్రయించడం కష్టం. లా న! ణు లు ఈ (గ్రహానికి చెందిన అగోచర ఇన్‌ఫ్రారెడ్‌ కాంతి మనకు ఏక్కువ విషయాలను తలియవేసుంది. ఎందుచేతనంపే, అందులో దాని రాలూకు విద్యుత్‌ - అయస్కాంంళ రేడియేషన్‌ త్మీవక యెబష్య్కవగా పుంటుంది. కొని యీ ఇన్‌ఫ్రారెడ్‌ రేడియేషను ద్యక్యగహ దారావరణపు పైపొర మ్‌ నుంచి దూత్రమే వస్తుంది. అంతేగాక భూమిమ్‌దనుంచి దానిని పట్టు అనాలి ళ్‌ కోడం చాలా కషం. ల ల రేడిదూ ఇగోళళాస్త్రం రోదసినుంచి భూగోళంమీదికివచ్చే వాలా శ కివంతమెన అదనప సమాచారాన్ని, కొన్ని మిల్లీ మీటర్తనుంచి తాన్‌ మా ళం ళం 15 మీటర్లవరరూ పొడవుగం తరంగాలలో చిన్న విధాగాల డ్వారా తెలుసుకో గిలేఏటు చేసోంది. మ అవాలి సోవియట్‌ డేశంలోనూ, అమెరికాలోనూ శక్తివంతమైన పెద్ద రేడియో జలిస్కోపుణ నెలకొల్చ బడినప్పటినుంచీ శుక్ర (గహాన్ని “గురించి. తీవ్రమైన రేడియో ఖగోళ పరిశీలనలు ప్రారంభ మయాయి, వ్మక (గహంనుంచి వెలువడే. రేడియో తరంగాలు మొదట్లో, అది భూమికి చేరువకు వచ్చినప్పుడు మ్యాతమే రికార్డు చేయగళ్లేవారు.. కాని ళ్‌ తరువాత, ఆ పరికరాల సునిశిత శ కిని యెక్కువ చేయగం మూలంగా, అతి 27

చక గ్రహం దాని సంచార పథంలో ఎక్కకపున్నా సరే అక్కడినుంచి డాని రేడియో తరంగాలను రికారు కయగలుతున్నారు. టం ళ్‌ సోవియట్‌ విజానళాత్త పరిషరు భౌతకళాశ్త పఠిళోధక సంసలోని ష్‌ తావి టా

22 మీర శేడియో "అఏక్కోపురో బరిపిన అనేక సరిశీలనవ ఫవ౨ిరంగా

లా క్‌! వ భూమివె పుకు తి3గిపుండే వాగంలో ష్మక్యగహాపు ఉషీో్యగత దగరదగ్గర

ము కూల శ] ళ్‌ 600 డ్విగీలు పుంటుందని నిరారణ చేయబడింది. అది మూడు సెంటీ మీబరు అంతకు మించిన పొడపుగల తిరంగాలలో కొరిచినప్పుడు

!

కనదిడిన ఉహ్షోగ్రత, (ఇది కెబ్వెన్‌ కాలమాన (ప్రకారం తీసిన లెక్క, ఈ కెల్విన్‌ కాలడూనంలో _ 278 దిగీ చం, సున్నా డాగీ ఉష్షోగ్రతగా పరిగణిసాపఎఏ మూడు సెంటీమీబరకంఉ పొటి అయిన తరంగాలలో

అనాలి రొ లళె కొలిచినిప్పుడు ఆ ఉష్టో(గత 850 డ్విగీలు పుండోండి. ప్యక్యగ్రహం మీద మేఘాల ఉష్ణోగ్రత 210 డ్యగ్రీ లుంటుందనే విషయాన్ని బాడ మనం జాపకం ఉంచుకోవాలి. మ

ష్యక్యగహం మీదనున్న ఈ అత్యధిక “రేడియో. ఉష్ట్ణోగతి ఖగోళ కాస్త్రజులను గరదగోళ పించింది. నివానికది, కేవలం సూర్య

నే

కొంతి మూలంగానే వచ్చిందని చవ్నడానికి వీలులేదు,

అయితే ఖ్మక్యగ్రహోపరికలం ఎందుకంత డేగ్తిగా పుంది? దానికి ఈ (కింది అంశాలు కారణం కావచ్చు. కక్ష్యగ్రహం చుటూ ఆవరించి

న! వున్న మేఘాలలోనుంచి చొచ్చుకొనిపోయే సూర్యకిరణాలు, ఇన్‌ఫ్రారెడ్‌ శుదలనేైే పదికలా నునా యి రేడియేషనును విడుదలచేసే కుక్యగహోపరికలాన్ని వెచ్చ చేస్తున్నాయి. శ్ముక్యగహం మీది వాలావరణం కనక కాంలినిరోధకమెనది,. అయితే యనా సూర్య కిరణాలవల్త్ల లభించే వేడిమి ఒకరకమెన ఉచ్చులొ పడిపోతుంది. య్‌ దీనినే "హాట్‌హౌస్‌ ఎఫెక్‌" అంటారు, ఇ

శ్యుకగిహోపరితలం మీద వివిధ (ప్రదేశాలలో యీ ఉష్షోగత

ఏరకంగావందో కొలి-ప్రే దానిపై మనం చెప్పే సిద్దాంలాలలో ఏది సరి 28

అయినదో తెలుస్తుంది. దానికి మొట్టమొదటి (ప్రయత్నం పుల్కోనో ర్క మూ “జలిస్కోపుద్వారా సోవియట్‌. లేడిమా ఖగోళ శాస్త్రజ్ఞులు చేవారు. అంచులవద్ద అది మరింత నల్లబదురున్నట్టు వారు కనుగొన్నారు. ఆ లరువాత అమెరికా ఎగురవేసిన ోదూరనర్‌-2 అందజేసిన సమా చారాన్నిఐట్టి, స్మక్యగహ మధ్యభాగంనుంచి వచ్చే వేడిమికంబ దాని అంచులవద్దనుంచి వెలువడే చేడిమి బంహీనంగా వుందని తేలింది. సోవియట్‌ రేడియో ఖగోళ కాస్త్రజ్ఞులెన ఎ. కబ్మన్‌, అమెరికన్‌ రేడియోబగోళళా స్రజ్ఞురైన బి.క్షార్మాతోకలిసి కారిఫభోర్నియాలోని రేడియో ఇంటర్‌ ఫెరోమీఎట సహాయంఠడో కొన్ని పరిశీలనలు జరిపారు, 10 సెంటీమీటపలు పొడవుగల తరంగాలతో వెలువడే ఉష్ట్రపసారంలో ఎక్కువధాగం కక్యగహోపరితలంనుంచే. వస్తోందని చారి పరిశీలనలు తెల్పురున్నాయి. అంతేగాక, క్యక్యగహపు ఉష్ణో్యగత చాలా ఎక్కు వేననే విషయంకాడా ధృవపడింది. శ్యుకగహం ఒక ఎరని నిపష్పుకణం లాగ పుంటుందనే. సిద్దాంతాన్ని దారి పరిశీలనలు దా దబలపదిస్తన్నాయి. జ్యక్షగహోసరికిలపు విద్యుత్‌ లక్షడాలు అక్కడ (ద్రవపదార్థం (అం'పే సముద్రాలు లేవని తెల్పుతున్నాయి. కృక (గ్రహం ఒక ఎ్యరని నిప్పు ముద్దలాగా వుండి, పాణు లుండటానికి లవకాళం లేనిదై వుండాలి, కక్మగహాన్ని గురించి ఇంకా ఎక్కువరా పరశీలనలు బరపడానికి శేడియో ఖగోళ శాస్తం అవకాశం కలిగిసోంది. అయినప్పటికి ఖగోళ ఛెస్త్రజ్ఞులతు ఈసగహం ఒక చిక్కు సమస్యగానే వుంది. ఉదాహరణకు శ్ముక్మగహ వాళావరణపు రసాయినిక కూద్చ ఏమిటి? దానిని గురించి ఇంతవరకూ మవకు తెలిసినదలా అందుతో దొగుపులుసుగాలి వుంది అని మామే, ఆ దాభావరణంలో నీటి ఆవిరి వుందా ? అదింకా స్పష్టంగా తెలియడం లేదు. . 29

గనని|గ్రహ వలయాలు 4లెగ్‌ తొరోత్సేఎఐ్‌ (సోవియట్‌ విజ్డానళాస్త్ర పరిషర్తు అఖిల యూ3యన్‌ ఇగోళ కాత్రనంఘ సభ్యులు) శన్మిగహంచుట్లూ వలయాలున్నాయని అందరికీ లును, కాని

అప్పుడప్పుడు అవి ఆంతర్జాన మపుతూ వుంటాయనే సంగతి మాత్రం కొద్దిమందికే తెలుసు. 1421లో కొన్ని వార్తా పృతికలు, శన్నిగహం చుట్టూపుండే వలయాలు అంతర్జాన మయాయనే చార్తను (ప్రచురించాయ్యి ఆ వలయాలు విచ్చిన్న మయాయని. వాటి తాలూకు ముక్కలు సూథ్యనివేపు పయనిస్తున్నాయని, దారిలో అవి మన భూగోగాన్ని ఢీ కొంటాయనీ ఆ స్మతికలు రాశాయి. ఈ వార్త చాలామందిలో ఆందోళన కలుగచేసింది. ఖగోళ పంచాంగంలో శన్మిగహ వలయాలు “అంతర్జాని మయా యని ఒకచిన్న వ్యాభ్యానం వెలువడటంకో ఈ ఆందోళన బయలు దేరింది, నిజానికిది. కేవలం దృష్టికి సంబంధించిన సంఘటన, దీనికోసం ఖగోళ శాస్త్రజ్ఞులు చాలాకాలంగా వేచివున్నారు. శనిగ్రహం చుట్టూవుండే వలయాలు మనదృష్టికి, అంపే దూరదర్శినీ యంగతాలకు, కనబడకుండా పోవడంతో అవి విచ్చిన్నమై పోయాయని కొందరు భావించారు. దానితో

• ఏ0

ప పళయం” సంభవిస్తుందని, (శ్రపంచం అంతమై పోతుందని భయాం దోళనలు కలిగాయి. కొని అదంతా వట్టి నిరాధారమైన భయమేనని తరువాత రుజువైంది, దానివల్ల మన భూగోళానికి ఎలాంటి (ప్రమాదం సంభవించలేదు సరికదా “అంతర్జాన"మై పోయిన శనిగ్రహ పలయాలు త్వరలోనే తిరిగి కనిపించాయి. ఆ తరువాత అవి అంతర్జాననమువడం తిరిగి కనిపించడం అనేది 1880-87 లో ఒకసారి, 1050 లో ఒకసాొరీ జరిగింది. మళ్లీ యిష్పుడు, 1000 డిసెందిరు 18 నుంచి 1087 జనవరి మధ్య వరకూ జరిగింది.

సూర్య కుటుంబంలోని పెద్ద టవాలలో శన్నిగహం ఒకటి. బృహస్పతి తరువార పెద్దది అదే. దాని ఘన పరిమాణం భూగోళప్ప ఘన పరిమాణంకంట 704 రెట్లు ఎక్కువ. కాని, దాని బరువు భూగోళపు దిరువుకం'పే $5 రెట్లు మాత్రమే ఎకువ. అంటే, భనిగ్రహంలో వున్న పదార్హపు సగటు సాంద్రత భూగోళపు సగటు సాంద్రతలో 1/8 వంతు దూ(తమే అయివుంది. అది నీటి సాం్యద్రతకంచ 80 శాతం రక్కుప. అంటే, అది పప్రేటంత పెద్ద చెరువులో నిగ్రహాన్ని పడవేస్తే అడి నీటిమీద తేలురుందన్నమాట,. నిడానికది ఒక అద్బుతమైన (గహం |

ఈ పెద్ద (గ్రహాల భౌతిక లక్షణాలసు పరిశీలిస్తే వాటి. సగటు నాండత చాలా తక్కువగా పుండటానికి కారణం వాటి ఆంతరంగిక నిర్మాణ మేనని బోధపదురోంది. అంతేగాక ఈ పెద్ద (గ్రహాలన్నీ, అందులో (ప్రత్యేకించి బృహస్పతి. శని _గహాలు విస్ఫృతమైన వొతా' వరణాన్ని కలిగి పున్నాయి.

శన్మిగహపు ఉపరితలం ఎలా వుంటుంది? ఈ (వశ్యకు సమౌ దానం ఇప్పుడు చెప్పలేము.

అనేక సంవత్సరాల పరిశీలన తరువాత (పథ్యాత సోవియట్‌

ప

శాస్త్రజ్ఞుడైన ఆచార్య సెన్లివి సెక్‌ స్వయాత్‌ స్కి, శన్నిగహపు ఉపరితల మంఠా త్వీవమైన అగ్ని పర్వతపు పేలుక్ళతో నిండిపుందనే నిర్ణయానికి వచ్చాడు. శన్మిగహపు ఉపరితలంమీన అగ్ని పర్వఠాలున్నాయా లేదా అనే విషయాన్ని అటుపుంచి, డాని ఉపరితలానికీ, మన ధూగోళవు ఉపరిరలానికీ చాలా తేడా వుండిపుండాలి,

శన్మిగహవలయాలు ఆ (గ్రహానికి ఒక అలంకారంగా ఉన్నాయి* ఈ వలయాలను గురించి 'మొట్టముదద తలుసుకున్నదాడు. (పధ్యాత ఇటాలియన్‌ శాస్త్రజ్ఞుడెన గెంలియో. ఆయన [1610వ సంవత్సరంతో వాటిని గమనించాడు, అయినప్పటికీ మరొక అర్థశతాద్దం తరువాంగాని శన్మిగహపు వలయాల రహస్యం బయట పడలేదు, హాలండ్‌కు చెందిన హుయిజెన్స్‌ అనే శాస్త్రజ్ఞుడు ఆ రహక్యాన్ని బయట'పిట్టాడు. డూర దర్శిని ద్వారా పరిశీలించినప్పుడు శని్యగ్రహం చుట్టూ వుండే వలదూలు పల్చ్బగానూ, చదునుగానో వున్నాయని స్పష్టపడింది. 1656 లోయీ నల యాలు అంతర్జానమైనట్లు హుయిజెన్స్‌ కనుగొన్నాడు. అయితేయీ నల యాలు కొన్ని సంవళ్సరాలకొక వారి ఎందుకు ఎలా అంతరానమవ తున్నాయి? ఆ సమయానికి భూగోళం ఏ స్టానంలో పందినే విషయంపై అది ఆధారపడి వుంటుందని రుజువైంది.

1. పరిశీలనవల్ల ఇంకాతెలిసిన సమాచారం ఏమంటే శనిగ్రహం చుట్టు వున్నది ఒక వలయమే కాదు. మూడు వలయాలున్నాయి.. వాటన్నిటి శేరద్రం ఒక'పే. అవన్నీకూడ ఆ (గహపు నిరక్షరేభా సమకలంలో; వున్నాయి.

అవన్నీ భూగోళం తిరిగే కత్య్యకు 28 డిగ్రీల కోణంలో పున్నాయ శన్నిగ్రహంకూడా సూర్యుని చుటూ తిరుగుతోంది గనుక అది తిరిగే కళీ భూమి. తిరిగే కత్యతో సమారెతర స్టితికి వచ్చినస్పుడల్లా ఆ వలయా! మనకు కనబడకుండా పోతాయి. 32

ఒక శని సంవత్సరం మన 80 వళ్ళో సమానం, ఈ 80 ఏళ్ల లోనూ శన్నిగహపు వలయాలు తెందు సొద్ల భూమికి సమాంతర స్లితిలోకి వస్తాయి. అవి జాలా పల్చగా పుంటాయి గనుక ఆ స్టితలో దనరు కనబడవు. భూమికి 900 డ్మ్‌గిల స్థానంలోకి పచ్చే మఠో శెండు సొరూ అవి మునికి దాగా రనిపిసొయి.

తో ము

శని (గ్రహం చుట్టూపున్న వలయాలలో వెలుపలి పలయపు వ్యాసొర్హం 187, 500 కిలోమీటస్ల, ఇవి శవ్యిగహపు నిరక్ష రేభయొక్క వ్యాసార్జానికి శందున్నర రెస్టు ఎక్కువ, ఈ వలయాల మొత్తం వెడబ్బ 60, ౧00 కిలోమీబప్టు అంపే భూగోళపు వ్యాసానికి (నడిమి కొలతకు అయిదు రెప్ట ఎక్కువ,

శన్నిగహం చుద్దూవుండే యీ సలయాొలు ఎంత పల్చగా వుంటా యం'సే, అంచులవెప్ప నుంచి చూసే మామూలు దూరదర్శింకి అవి కని పించవు. చాలా శ క్తి వంఠమైన దూరదర్శినులకు మ్మారమే లవి కని పిస్తాయి, అదిహాడ అలతి సన్నని గీతలులాగ కనిపిస్తాయి. అందుచేత వొటి చుందాన్ని కొలవడం చాలా కష్టం.

శన్మిగహం చుట్టూపుండే ఈ వలయాలలోని పదార్థం ఏమిటి ? వాటిలో అసంఫ్యాకమైన గట్టీ తునకలు పుంటాయి. ఆ తునకలు ఒక్కొ కంటి ఒక మీటరు వెడల్పు కలిగి పుంటాయి, ఆ ళునకలు పరిమాదాన్ని బట్టీ సొం్యడ్రతనుబట్టీ ఆ వలయాల (స్రరాశం చేరు. చేరు. విధాలుగా పుంటుంది,

వ్రభ్యాత సోవియట్‌ ఇగోళ శాస్తజ్ఞుడెన నికోలాయ్‌ (బఐషోవ్‌ విగ్రహాన్ని అల్జ్రావై లెట్‌ ఫొటో తీసి లోపలి వలయానికీ, శన్నిగ్రహా వికి మధ్యనున్న స్టం కొంచెం మసకగా వున్నట్టు గమనించాడు. అంపే ఆ వలయం దాదాపు మనకి కనబడే శని ఉపరితలంవరకూ వ్యాపించి వుందని ధావించ వచ్చునన్నమాట.

33

మరొక సోవియట్‌ శాస్త్రజ్ఞుడెన మార్‌బొటోవ్‌ అభిప్రాయం (వ్రకొరం శన్మిగహం చుబ్లూవున్న వలయాల బరువు మన భౌగోళప్త బరుపులో 1 లకో వంరు మ్మాతమే అయిపుంటుంది.

శన్నిగహం చుట్టూవుండే వలయాలు ఎంత మందం కలిగి వున్నాయో మనకు సరిగా తెలియదనే విషయాన్ని కూడా మనసులో వుంచుకోవాలి. అంతేగాక ఈ వలయాలు ఎలా ఏర్పడ్దాయో కూడా మనకు తెలియదు.

చాలొ మండి పరిశీలకులు (ముఖ్యంగా గళ శరాబ్దంలో) ఈ వల యాలలో కొన్ని భాగాలు నిర్మాణంతోనూ. వాటి (పకాళంలోనూ మార్పులు సంభవిస్తూన్నట్ట్లు గమనించారు. లోపలి వలయం వినృృత మవుకోందని తతృళితంగా డాని లోపలి అంచు. శని(గ్రహవానికి దగ్గరగా వెరుళోందని కూడ అప్పుడప్పుడు చెప్పబడింది. ఈ పలయపు లోపరి అంచు శన్యిగహపు ఉపరికలాన్ని ఎప్పుదు తాకురుందో ఆసంవత్సంకాగా అంచనా వేయబడింది, అలా తాకినస్పుడు ఆవలయం ఇక వుండవని భావించబడింది. కొని ఆ వలయం మాతం నాశనమవుతుందని తోచదు.

మాస్కోటలోని సోవియట్‌ అగోళ శాస్త్రజ్ఞుదెన వాసివి మొరోజ్‌, ఒక కొల్త పద్దతిలో, పోలరై జేషన్‌ ఇంటర్‌ ఫెరోమీటర్‌ సాధనాన్ని ఉపయోగించి పరిశీలసలు జరిపి శన్నిగహపు వలయాలలోని తుసకలు ఘనీభవించిన వాయుపదార్థం రాలూకు “మంచు” తో కప్పబడి వున్నాయని చెబుపన్నాడు.

అందుచేత శన్నిగహప్ప వలయాలలో వున్నది వివిధ (గ్రహాలుగా ఏర్పడిన (ప్రాథమిక రోదసీ పదార్దప్ప అవశేషాలే కావచ్చు.

• ఏ4

బుధుని వాతావరణం ఎలావుంటుంది ?

సూర్యునికి అతి దగ్గరలో వుండే బుధ (గహానికి ఒకవాతావరణం వుందని. దాదాపు 80 ఏళ్లక్రితం గమనించ బడింది, అయినప్పటికీ ఆ వాతావరణపు నిర్మాణొన్ని గురించి తెలియలేదు. ఎందుచేతనంటే బుధ్యగ్రహాన్ని పరిశీలించడం చాలాకష్టం, _ వాసిలి మొరోడ్‌ అనే సోవియట్‌ ఖగోళ ళాస్త్రజ్ఞుడు దాన్ని గురించి తెలుసుకోడానికి ఇటీవల (ప్రయత్నించాడు, ఆయన (కిమిచూలోని స్టెరెన్‌బర్ల్‌ ఖగోళ పరీలక సంసలో పనిచేసున్నారు. బుధుని తాలూకు ఇంద్రధనస్సును ఆయన చూడగలిగారు.

ఆయన జరిపిన పరిశీలనలను బట్టి బుధుని వాకావరణ౦లో 11 శాతం బొగ్గుపులుసుగాలి వుందనే నిర్ణయానికి వచ్చారు. ఈ వాతా వరణం బుధ్యగహంమీద ఎంతఎర్తు వరకూ వ్యాపించి పుంటుందనే విషయం కూడ ఆయన పరిశీరించారు. ఆయన అంచనా (ప్రకారం బుధ (గ్రహానికి రెండు, రెండున్నర వేల కిలోమీటర్ల ఎత్తు దాని వాతావరణపు అణువులు రోదసిలోకి (ప్రవేశిస్తున్నాయి. బుధుని వాతావరణపు అంచున ఉమ్టోగత 800 సెంటి(గేడు డి్యగ్రీలుందని ఆయన విశ్వాసం, అలా అయితే, బుధుని మీద వాతావవణం ఏర్పడి ! కోటి సంవత్సరాలె పుండాలి, బుధువి వాతావరణంలో వుండే దొగ్గుపులుసుగాలి అక్కటడిరాళ్ల

వై

విడుదల చేసినదే అయిపుంయే, ఆ దొాతానకణం యీ పాటికి ఒక వెయ్యి సొర అయినా మార్చుబెంది వుండారి. బుధ్యగహపు భూగర్భ చరిత్రలో ఇంతవరకు విడుదలైన ఆ వాయువు చదరపు సెంటీమీటరుకు ఒ$ కిల్యోగాము వుండివుండాలి. భూగోళంమీద రాద్రవిడిచిపెప్టే బొగ్గుపులుసు గాలికో పోల్చిచూస్తే ఇది తక్కువే, బుధ్యగహంలో ఒకవైపే ఎల్లప్పుడూ సూర్యునివైపు 86 వుంటుంది. అందుచేత వేడిమి వివిధ స్టాయిలలో ఇతర ధాగాలక (ప్రసార మవుతుంది. అందుచేత సూర్యునివె స తిరిగివున్న థాగంలోః ఉష్టో(గ్రత తక్కువగానే వుండివృండాలి, వా 36

బృహస్పతిని గురించి కొత్త సమాచారం

సూర్య కుటుంబంలో కెల్లా పెద్ద (గ్రహమైన బృహస్పతి పైభాగం మీద నల్లని చారలు, మచ్చలు కొన్నివున్నట్లు ఖగోళ కాస్త్రజ్ఞులు చాలా కాలం (కిందబనే కనుగొన్నారు. కాని ఆ (గహం మీన వుండే వాలానరణంలో, యీ వివరాలు గల భాగాలు ఒక చుట్టు తిరిగి రావ డానికిపస్లు కాలాలు వేరుగా వేరుగా వుండటం గమనించ వలసిన విషయం. బృహస్పతి యొక్క నిరక్ష రేఖ (యీక్వేటర్స్‌ వున్న భాగం ఒకచుట్లు తిరగడానికి $ గంటల 50 నిమిషాల 80 వెకనులు పడుతుంది. దానికి 0 డిగ్రీలు ఉత్తరాన, 10 డి్యగీలు దక్షిణాన గల ధాగాలు ఒక చుట్టు తికగడానికి 9 గంటల 50 నిమిషాల 40.682 సెకనులు పడుతుంది. నికక్ష రేఖగల థాగం, డాని ఇరు పక్కలనున్న ఛాగాల కంటె సెక సుకు 100 మీటర్లు ఎక్కువ వేగంతో తిరుగుతుంది. దీని అర్హం, మనం చూచేది బృహస్పతి మీడ పుండే వాతావరణముగాని, ఆ (గహంమొక్క ఉపరి భాగం కాదు.

ఈ విషయాన్ని గురించి, సోవియట్‌. విజ్ఞాన శాస్త్ర పరిషత్తుకు చెందిన [క్రిమియా ఖగోళ భౌతిక శాస్త్ర లేబరేటరీ కార్యదర్శి, భౌతిక శాస్త్రంలోను, గణితశాస్త్రంలోను (ప్రవీణులు అయిన లియోనిద్‌ గాల్కి=న్‌ పరిశోధనలు జరిపారు. బృహస్పతి యొక్క అక్షరేఖ వద్దవుండే వాతా

ఏ/

వరణ నిర్మాణానికీ, దాని ధృవ మండలాల వద్ద వుండే వాతావరణ నిర్మా దానికీ చాల వ్యత్యాసం వృందని ఆయన రుజువుచేశారు. 1,220 మల్లీ మీట్మర్థ రిఫ్లెక్సర్‌ దూరదర్శివితో అనేక సరిశీలనలు జరిపిన మీదట. ఇటీ పలనే ఆయన అ నిర్ణయానికి వచ్చారు. ఆ దూ5దర్శిని సహాయంళో సేకరించిన సమాచారాన్ని వివరించి పరిశీలించగా, నిరక్షరేఖ వద్ద, ధృవ మండలాల వద్ద పంచే ఛాయలు వేరుచేరుగా పున్నట్టు తెలిసింది, నిరక్ష రభ వద్ద కంటె, ధృవ చుండలాలపవద్ద ఊడా కిరణాలు ((ఆఅల్తావై లెట్‌ కిరణాలు ఎక్కువ ఒత్తుగా పుంటాయని తెలిసింది బిహుళా బృహ స్పతి యొక్యం ధృవ మండలాల వద్ద పుండే,వారావరణానికి ఉఃదా కిరణా లను పీల్చుకునే శక్తి ఎష్కువగా పుండటమే అందుకు కారణం కొవచ్చు* 38

కాంతి ఎక్కడిది ?

(వొ పెనల్‌ అల్లామానవిబ్‌. సూర్యుడూ, నక్యరాలూ ఎందుకు (ప్రకాశిస్తాయి ? అవి ఏంతకొలం నంటాయి? చాలకాలంగా వీనికి సంతృప్తి కరమైన సమాధానం చొరక లేదు, ఈమధ్యజరిగిన అణుశాస్త్ర పరిళోధనలు సమాధానం ఇస్తున్నాయి. అణువులో (బ్రహ్మాండమైనశ క్రి ఇమిడివుంది, నేడు భౌతికళా స్త్రజ్ఞులు అణువును (ద్దలకొట్టి, ఒళ రసాయనిక సదార్జాన్ని దురొక రసాయనిక

పదార్దంగా మార్చడంద్వారా ఆ శక్తిని విడుదల చేస్తున్నారు. అయితే, సూర్యునిలోని, నక్మరాలలోని పరిస్టిరులు మన లేబరేటరీ లలోలాగ వుండవు. సూర్యని యొక్క, చాల నక్ష్మ్యరాల యొక్క మధ్య కాగంలో వుండే వేడిమి 12 కోట్లనుండి 2 కోట్ల డ్నిగ్రిలవరకూ పుంటుంది, అక్కడి. ఒల్తిడి రూడా భూమిమీద పుండే గాలి ఒత్తిడికంటె కొన్ని రెట్లు ఎక్కువగా పుంటుంది, అందుచేత, నక్ష్యత్ర సంబంధమైన వాయువు మనకు తెలిసిన వాయుపుకు భిన్నంగా వుంటుంది, కొని, ఆ వాయువులో కూడ మన భూమిమీదవుండే వాయువులోని రేణుపులలాంటివే పుంటాయి. ఏ9

ఇక్కడ వ రించే భౌతిక శాస్త్ర స్యూరాలే అక్కడా వ ర్రిసౌాయి. దానివి ఐపీ మనం సూర్యునిగురించి, నక్మశ్రాలగుగురించి తెల్చుకోగల్లు తున్నాం, యి ల

నక్షత వాయువులోని రేణుపులు ఎంకో వేగంతో కదుల్లాదుతూ పుండడంవల్లనే వాటిలో అంత వేడిమి కల్గుతోంది. ఒత్తిడీ, ఆ రేబుపుల సొంద్రతా ఎక్కువగా పుండడంవల్ల దాటిముధ్య రాపిడి తప్పదు, ఆ రేణు వులు ఒకదానితో ఒకటి ఢీకొనడంవల్ల అణు నిర్మాణంలో మాద్పటల సంభవిసాయి... ఫలికంగా' నూర్ఫునిలోను, -నక్ష్మ్యరాలతోను పుండే 'హై(టొజన్‌, హీలియంగా మాద్ప్చజెందుకోంది, అదే సూర్యకాంతికీ, నక్షత రాంతికీ మూలం.

ఈ అణు నిర్మాణంలో జరిగే మాడ్చులు, సూర్యునియొక్క, నక్మతాలయొక్క మధ్యభాగంలో నేగాక, యితర ధాగాలలోకూడ జరుగు లున్నాయి. ఆ ఛాగాలు ఖగోళ శందబింధమైన ఆయస్కాంత రంగాలకు చెందినవై వున్నాయి. అక్కడ సంభవించే మార్పులు అయస్కాంత సంబంధ మనవి. ర్‌ ఎ ర్‌

మ్‌ _

పైన చెప్పిన రెండురరూల సమాట్పలకీ, నూర్యునినుండి వెలువడు ' ఉన్న కాస్మిక్‌ కిరణాలకీ, [కోమోస్పిరయక్‌ మెరుప్పలకీ, అల్తావై రేట్‌! (వసౌరాలకీగల సంబ:ంధు ఏమిటో తెలుసుకోవడానికి, రాకెట్లన్యారాను, కృతిమ (గవాల ద్వారాను ,పయర్నాలు బరుగురున్నాయి,

“హైడ్రోజన్‌, హీరియంగా మారుతూ. పుండడంవల్లనే కనక సూర్యుడు (పకాశిస్తూపుంపే, కొంతకాలానికి ఆ గోళంలోవన్న హె(డోజన్‌ అంకా ఖర్చు అయిపోదా? అప్పుదు సూద్యడు లే£ండా పోగా?

ఇది కొంచం కష్టమెన (పశ్నే. కాని పరిళోధనల ద్వారా ౩సిన డేమంపే, సూర్యుంలో సానిిపగా మహోళదోజన్‌పుంది. అది ఇప్పుడు హీలియంగా మారుతున్న వేగన్నిబటి చూస్తే, కొన్ని కోట సంవ క్పెరాల పంజా సరిండ హో్యడ్రోబన్‌ సూద్యనిలోపుంది. అందుజేత మసకిష్టువా భయమేమిలేదు.

" ష౦

లె ( నక్షత్రవిధులు ఎలా ఏర్పడతాయి ? ఆ లో అనతోలి జనాబ్‌ (వైరెన్‌ఐర్గ్‌ పభుత్వ బగోళకాస్త్ర సంస్టలో పరిశోధకుడు )

మనభూమి, సూర్యుడూ ఇతర (గహాలూవుండే నక్మతవీధిలో దాదాపు 15000 కోట్ల నక్ష్యతాలున్నాయి.. విశ్వంలో ఇలాంటివే అనేక నక్షత వీధులున్నాయి.

ఈ నక్ష్మ్యతవీధులు ఎలా ఏర్పడతాయో శొస్తజ్ఞులు స్యూత్రప్రా యంగా తెలుసుకున్నారు. కొన్నికోట్ల సంవత్సరాల (క్రితం (బ్రహ్మాండమైన వాయపదార్జాలు గురుత్వాకర్షణ శ క్రిదే ఒత్తబడిన ఫలితంగా యీ నక్షత వీధులు ఏకృదుతున్నాయి. కాని శాస్త్రజ్ఞుల కింకొ సృష్టంకాని విషయ మేమంటే, ఈ నక్షత వీధులకు మరచుట్టలాగ తిరిగివుండే శాఖ లుంటు న్నాయి. అవి ఎలొ ఏర్పడాయో తెలియలేదు. ఈ విషయమై (ప్రముఖ

టె యమ్‌ పోవియట్‌ అగోళ భౌతిక శాస్త్రజ్ఞులెన ఆచార్య సొలమన్‌ పికెల్నర్‌ పరిశోధన చేసున్నారు.

మన నక్షత వీధిలో వివిధ వయస్సులుగల నక్ష్మ్యతాలున్నాయని పరిశోధనలు తెల్చుతున్నాయి. వాటిలో మరచుట్టలాంటి శాఖలు తరుణ ష్‌ తు గ

క్షశ్రాలకే కనబడుతున్నాయి. నక్షత్రాలుగా ఏర్పడే వాయు పదార్థాన్ని ల! (

నిలిపి పుంచే శి ఏమిటి? చాలామంది శాస్త్రజుల అభ్యిపాయంలో విద్యుత్‌ అయస్కాంతప్ప శక్తులే ఆ చాయు పదార్హాన్ని నిలిపి వంచ తున్నాయి. ఈవిద్యుతి అయస్కాంత శక్తులు నక్షత చలనాన్ని మార్చక పోయినప్పటికీ వాయు పదార్ధపు (ప్రవర్తనను అదుపులో పెట్టగలవు,

మన నత్మత్ర వీధికి వుందే మరచుద్ద శాఖలలో శక్తివంతమైన అయస్కాంత మండలంవుంది. ఈ అయస్కాంత శక్తియొక్క రేభణ ఆ నక్షర్ర వీధి శాడాకు రోదసిలోకి వ్యాపిస్తూ వుంటాయి కూడా, నష వీధి మెల్లగా ముడుచుకుంటున్నళొద్దీ యీ వాయుమేఘం ఆ అయస్కాంత మండలాన్ని నొక్కుతుంది. మొదటి తరానికి చెందిన నక్షత్రాలుగా ఘనీ[ివించగా మిగిలిన వాయుపదార్దం అయస్కాంత మండలాన్ని తనతో లాగుతూ (క్రమంగా ముడుచుకుందూ వుంది.

ఎక్కువ జఒర్తుగా వున్న కేంద మండలంలో ఏర్పడ నారం లించిన నక్షత నిర్మాణం యీ అయస్కాంత చుండలప్ప అదుపొజ్దలి క్రిందనే జరిగింది. వక్షుత వీధి యొక్క సమతలానికీ, డాని వెలుపల వున్న అయస్కాంత రేఖలరూ మధ్యనున్న కోణం $0 డ్మిగీలయంపేం నక్షత నిర్మాణం వివిధ దిక్కులలో జరగవచ్చు. దాని మూలంగా నక్షత వీధికి పలుశాఖలు ఏర్పడతాయి. నడత నిర్మాణం ప్పూర్తి అయిపోయిన వెంటనే యా శౌఖలు మరచుట్టలాగ నంగుళుతాయి. -

అయితే, చాలా పరిమితి రంగంలోనే ఒకేరీతిగా యీ నక్మరాలు పంపకం జరగడానికి కారణం ఏమిటి? ఆచార్య పిశెళ్నెర్‌ అవ్మిపా యంలో ఒక షాక్‌ తరంగంవల్ల అది జరిగి వుండాలి. ఆయన సిద్ధాంతం ప్రకారం నత్త(శ్రాలు ఒక వీధిగా ఏర్పడడానికి ముందు వాటి మధ్యలో ఒక్‌ శక్తివంత మైన '(గేలుదు సంభవించి వుండాలి, కొంతకొలం అయిన తరువాత యీ పేలుడు తన శ క్తినంతనీ ఐర్చ్భుపె్టుస్తుంది, అప్పుడో తరంగం విస్తరించకుండా నిలిచిపోతుంది. అటువంటి నిస్తస్ది పరిసితిలో

, తై

వాయువు తిరిగి కేంథదానికి రాకుండా కొన్నికోట్ర సంవత్సరాలు అలాగే వుండిపోగలదు. అప్పుడా వాయువు చల్లదిడి నక్షత్రాలుగా రూపొందు తుందని అంచనాలు తెల్పుతున్నాయి. ఆ విధంగా అనేక పిల్ల నక్ష్యతాలు' ఏర్పడుతాయి. ఈ పిల్ల నక్ష్రాలే నక్ష్యర్ర వీదికి శాఖలు అపుకాయి. మొదట ఏర్పడిన నకరాలు కొంతదూరం వరకూ పిల్ల నక్మశాలను మకచుట్టలాగా నంగకండా ని౨పి వుంచగలపు.

విశ్వరూపం (కచుం?౫ చూరిపోతోంది. (పస్తుతం సక్ష్మ్యత వీధు లలో శక్తివంతమైన యేబన్ళ చాలాఅరుదుగా బరుగురున్నాయి. అయితే నక్షత్ర వీధుల నిర్మాణం ,సధానంగా పూరి అయిపోయిందని ఇది సూచిస్తోందా: భవిష్యత్తులో యా సక్ష్యత వీధుల వేలా (ప్రవ్రిస్తాయి? ఈ సమస్యలను గురించే బగోళ భౌతిక ళాస్త్రజురిప్పుడు పరిశోధనలు

శీ

నుండే తారల రహస్యం; పదార్థానికి ఏడవ రూపం

రోదసి శక్తికి పెద్ద నిలయం, విశ్వంలో జరిగే మార్చుల మూలంగా (బ్రహ్మాండమైన శక్తి విడుదల అవుతూంటుంది. చాటిలో ఆకస్మికంగా భగ్గున మండే తారలు ఒకటి. వాటినే సూపర్‌నోవ్‌లు అంటారు. ఒక్కొాక్కప్పుడీ నూపరొనోవ్‌లు, ఒక్కొక్కటి, కొన్ని కోట్ల సూర్యులనుండి విడుదలయ్యేటంత శక్తిని విడుదల చేస్తుంది.

దీనికి కొరణం ఏమిటి? అంత శక్తి విడుదల అపడానికి దారి తీపే భౌతిక చూర్చులేమిటి ?

(ప్రముఖ సోవియట్‌ భౌతిక శాస్త్రజ్ఞుదు దేవగ్య ప్రాంక్‌ కమె నెట్‌స్కీ ఈ మండేతారల భౌతిక స్వభావాన్ని వివరిస్తూ ఒక సిద్ధాంతాన్ని తయారు చేశాడు. "

ఘనము, (ద్రవము, వాయువు అనే మూడు రూపాలలోనే పదార్ధం పుందని ఒకప్పుడు శాస్త్రజ్ఞులు నమ్మారు. తరువాత ఇది, ప్లాస్మా, న్యూటన్‌, (పిస్టైల్లార్‌ అనే మరో మూడు రూపాలలో కూడా పుందని తెలుసుకున్నారు. ఇప్పుడు, కమెనెట్‌స్కీ, పదారానికి ఏడప రూపం ఒకటి వుందని, అదే ఎపి ప్లాస్మా అని అంటున్నాడు. రేణువుల, యాంటీ

. తేట

శేణువుల (0856016 & 494 0861063) యొక్క మి మమే ఆరూవ మని ఆయన సూచిస్తున్నాడు.

ఇప్పుడొక (పళ్న రావచ్చు. రేణువులు, అంపే (పొటానులు, న్య్య(టానులు, ఎలెక్ష్రానులు మొదలై నవి. వాటి విఠోధులైన యాంటీ శేజవులకో అంటే, యాంటీ (ప్రాటాన్‌, పోస్మీటాన్‌ మొదలైన వాటితో కలిసి (పళాంతంగా వుండటం ఎలా సంభవమౌతుంది? నిజానికి ఆ రెండూ కలియగానే ఎలెక్టోరి మాగ్నెటిక్‌ రేడియేషన్‌ ఉదృవించారి.

అటువంటప్పుడు ఆ రెండూ మిశ్రమమె వుండడం సాధ్యమేనా ? పొఫెసళ్‌ కమెనెట్‌స్కీ బొనంటున్నాడు, “కాన్ని పరిస్టితులతో అవి అలా మిశ్రమమై వుండగల వంటున్నాడు.

ఒక ఎలెక్టా9ను ఒక పొస్విటాను కలిస్తే (దిహ్మాండమైన శక్తి విడు దల అవురుంది, ఇది ధర్మోనూ కి యర్‌ శ కికంచ ఎన్నోరెట్లు ఎరమ్కువ వుంటుంది. అందుచేత ఎపిప్తాస్మా ఉత్ప త్రిఆయి నిలకడగా సండాలంచే కొన్ని కోట్ల డి్యగీల చేడిమి కావాలి,

(ప్రకృతిలో అంతవేడిమి ఎక్కడనుంచి వస్తోంది ? కమెనెట్‌ స్కీ సిద్ధాంతం (కారం సూపర్‌నోవ్‌లలోనుండే సెద్ద పదార్థంనుంచే అది ఉత్పత్తి అవుకోంది.

తారల పరిణొను సిద్ధాంతం (పకారం, రేడియేషనుద్వారా కొంత శక్తిని కోల్పోయి తార (క్రమంగా ముడుచుకుపోతుంది, మొదట్లో ఆ తార లోని పదార్థం ఎక్కువగా ఉండివుంపే, ఇలా ముడుచుకుపోయినప్పుడు దాని మధ్యధాగం ఎక్కువ ఒలిడికి గురిఅవుళుంది. అప్పుడది తప్పని సరిగా కొన్ని మార్చులకు దారితీస్తుంది. వాటిలో ఒక'పే, ఈ రేణుపులు, యాంటీ రేణువులు ఏర్పడడం. ఆ ఒ త్రిడిలో తారలోని శక్తి అంతా

శ్‌

ఖర్చుఅయిపోతే చివరికి ఎపి ప్రాస్మా తయారవుతుంది. ఇది ఎక్కువగానే ఏర్చడవచ్చుకూడా,

అటువంటి తారలలోని భౌళలిక పరీసితులు, ఎపి ప్లాస్మా నిలకడగా

టు ఉం పుండడానికి అనుకూలంగావున్నా కూడా రేణువులు, యాంటీరేణుపులు కలిసివున్న వస్తుపు తగినంతకాలం నిలకడగా పుండలేకపోవచ్చు. ఏ ఒక చిన్న ఘర్షణ జరిగినాచాలు, ఒల్తిడి మరింత ఎక్కువె కొంత కాలానికి ఆ లార భగున మండవచ్చు. అస్పుడు (బ్రహ్మాండమెన శ కి విడుదల నీ. క రు అటానితో. అవుతుంది. కంటికి కనబడని ఎలెక్టోరి మాగ్నెటిక్‌ రేడియేషను కర్రి విడి అజ

పోవడం జరుగుతుంది.

ఖగోళ పరిశీలనలు ఈ సిదాంతంతో ఏకీభవిస్తున్నాయి. కొన్ని

వ యు ం మంద లారలనుంచి ఎక్కువ శ కి విడుదల లఅవుమో వున్నట్లు, డాని అణాల. న. నుండివచ్చే కాంతి చాలా తక్కువగా వున్నటు గమనించబడింది. ళ్‌ . మందేఠార వినరించే పదారంలో ఎపి ప్లాస్మా చాలావుండి వండాలి. ళ్‌ న

(పేబడుసంభవించినతరువాత లారయొక్కం పెరడు దాగాసొగి మక్కంలె పోతుందని అందరికీ తెలిసినదే. అది (పేలుడు సంభవించినప్పుడు బయలుపడ ఎపి ప్లాస్మాలో వచ్చే మార్పు మూలంగానే కొవచ్చు. దానిలో

ఆ య. కొంత శి విడుదలఆఅవుతూ వుంటుంది. ఇటీవల మండిన తారల దరి దాపుల్లో త్మీవమైన అల్భ్రా వైలెట్‌ రేడియేషన్‌ ఉద్భవ మవుతున్నట్లు పరిశీలనలు తెల్బురున్నాయి.

శ్ర

రాకకు ( తోకచుక్కలు ఎలా ఏర్పడతాయి? యూరి తొస్తే్‌ గణ, చాలా తోకచుక్కలు భూమికి అతిసమీపంగా వస్తూ వున్నప్పటికీ న! నక్షత్రాలను గురించి తెరిసినంతగా వాటిని గురించి మనకింకా తెలియదు- తోకచుక్కల పుట్సకగు, నిర్మాణాన్ని గురించి చాలా సంవత్సరాలుగా వాదోపవాదాలు జరుగుళున్నాయి.

ఈ అగమ్యగోచర విశ్వసండారకులై న తోకచుక్కలు ఘనీళవిం చిన వాయువులు, ధూ? రేణువులకోనూ. కూడిన పెద్ద మంచుగడ్డ ముక్కలనీ, సూర్యుని సమీపానికి వచ్చినప్పుడు ఆ మంచు ఆవిరిగా మారి తోకచుక్కుకు జాయుపదార్తం కవచం ఏర్పడుళుందనీ, సౌరకాంతి 'ప్రసరణవల్ల కరిగే ఒత్తిడివల్ల ఆ వాయుపు కొట్టుకుపోయి కొన్ని

గొ లక్షల కిలోమీబర పోడపుగల తోకగా ఏర్పడి అది తోకచుక్క. ళో అప్పకోందని అనే సిదాంతం ఒకటి బాగా (ప్రదారంలో పుంది, ఖు తోకచుక్కలకున్న చాలా (ప్రత్యేక లక్షణాలను వివరించలేక పోయినప్పటికీ, చాలాకాలంవరకూ యీ సిదాంతమే (పరాన సిద్ధాంతంగా ౮ వుండేది. తోకచుక్కకున్న ప్రత్యేక లక్షడాలలో ఒకటి, అప్పుడప్పుడు. త్త

వాటిమీద కనదిదే జ్వాలలు. “*షెవాస్మన్‌ _ వాచ్‌మెన్‌” అనేతోకచుక్క నుండి వెలువడిన ఒక జ్వాల విడుదలచేసేశక్రి హిరోషిడూపై సేల్ళ బిడిన అణుచాంబు కున్నంత శక్తితో సమానమైనదని తెలుసుకొనబడింది. “మోర్‌హౌస్‌ో అనే రోకచుక్కుయొక్కు తోకలో (ప్రబ్వలితమైన 'పెర్ట మేఘాలు బయలుదేరి, కొన్నిలక్షల కిలోమీటర్హదూరం తరంగాలులాగ పయనించాయి. మొ తంమీద తోకచుక్కల (ప్రవర్తనలో యిలాంటి అగమ్య గోచరమైన సంఘటనలు జాలా జరుగురున్నాయి. ఈ సంఘటన లకు కారణం ఏమిటి ?

లెనిన్‌గ్రాడ్‌ లోని విజ్ఞానశాస్త్ర పరిషర్తుకుచెందిన ఐమాఫ భౌతిక ఇంజనీరింగు పరిళోధక సంస్రవారు యీ సమస్యపై పకిశోధనలు (ప్రారం ధించాప. ఆ సంసలో భగోళ భౌతిక పరిశోధకళాఖ అధిపతి అయిన ఎకడమీషియన్‌. బోరిస్‌ కాన్‌స్తాంతినోవ్‌ యీ తోకచుక్కలనేవి. విరోరి పదార్థం((యాంటీ మేటర్‌ కూడిన వస్తువులనీ, యితర నక్షత. వీధుం నుండివచ్చి అవి సౌరకుటుంబంలోకి (పవేశిస్తాయనీ, ఆనక్షత్ర వీధులు పూర్తిగా యీ విరోధి పదార్ధంఠోనే నిండివుంకవచ్చుననీ అంటున్నారు.

ఒక సంవత్సరంలో వివిధ రుభువులలో 20 ఉల్యాళ్యప్రవాహాల పై (పమయోగాలు బజరుపదిడ్డాయి.

వాటి ఫలితాలనుబట్టి చూస్తే యీ ఉల్కల వెంబడే గామా కిరణ పుంజాల, న్యూటానులూ కూడ (పయాణం చేసున్నటు కనబడింది. అయినప్పటికీ తోకచుక్కలు, ఉల్యలూ విరోధి పదారంకో కూడివున్నా యని చెప్పడానికిది చా౦నంత సొక్ష్యం లేదు. ఆ సంస్టలో పనిచేసే శాస్త్ర జాలు యితర కారణాలవల్లకూడా అలాంటిది జరగవచ్చునని అంగీక రిస్తున్నారు. కొని యీ విరోధి పదార్థం మూలంగానే అది జరగడానికి యెక్యూస అవకాశం వుందని భావిస్తున్నారు.

. ట్‌ి

ణీ న్‌ న్‌ తోఠకముక్కల పరింలన అలి అలి దేనికి ఉపయోగపడుతుంది ? నం.

తోకచుక్కలలో మనకు కనబడే పరిణామాలకు సిద్ధాంత వివరణ చెప్పడంలోనూ, వాటి నమూనాలను సృష్టించడంలోనూ సోవియట్‌ యూని యన్‌ గణనీయమెన విజయాలను సాధించింది, ప్తాస్కా భౌతికళాస్త్ర పరి శోధనలోనూ, తోకచుక్కలకు సంబంధించిన ఖగోళళాస్తంలో మేగ్నిటో హెతోడె నమిక్‌ పదతులనుపయోగించి. పరిశోధన జరపడంలోనూ సుల వూ 0 | పొధించిన అధునాతన విజయాలను పెద్ద ఎత్తున వినియోగించుకోడం మూలంగానే ఇది సాధ్యమెంది.

సర్వ సాధారణంగా సూర్యునిలో కొన్ని మార్పులు వచ్చినప్పుడే తోకచుక్కలలో కూడ చాల మార్పులు వస్తున్నాయని పరిశీలనల వల్ల పజువుఅవుతోంది. సొరళకక్తి వాహినిలో కలిగే మార్పుల (ప్రభావం ఈ తోకచుక్కుల మీద ప్రత్యేకించి దాగా కనబడుతుంది. అందుచేత సౌర (ప్రజ్వలన పరిస్టితికి తోకచుక్కలు సూచకాలుగా వుంటాయి. నూర్య మండలంలోనూ, (గహాల మధ్యనుండే రోదసీలోనూ జరిగే (కమవిధానాల పరిశీలనకు చాలా తోకచుక్కలు సాధనాలుగా ఉపయోగ పడతాయి. ఉదాహరణకు, తోకచుక్కల కాంతితో మార్పులను తీసుకువచ్చే సౌర

త్తం

్రబ్వలనమే, భూమిమీది అయస్కాంక, మండల తీ్మీవతలో మాద్చలణ లీనుకు వస్తుంది.

భిన్నమైన అణు వాహినులుగా, భిన్నమైన ల్మీవతలు గల్లి నిరం తరం వీసూపుండే “సౌర (ప్రభంజనంగ”గానూ (ప్రవహించే సౌర సంబంర మైన స్లాస్మాయ ఈ మార్చులు అెచ్ళ్చే పదార్థం. అయస్కాంత మండ లంళో కూడిన ఈ ప్లాస్యా, తోకచుక్కను థీకొన్నష్పుడు తోకచుక్కక తల ఏర్పడుతుంది. _ఆ తాకిడి మూలంగా తోకచుక్కలోని పదార్థంలో ఉద్భవించే తరంగాలు, దాని రేడియషనుకు కారణం కావచ్చు. మొదటీ రకం తోకచుక్కల రోకల రహస్యాన్ని తెలియజేయడాని కిది రోడ్చడ వచ్చు. భూమివై పుకు పయాణంచేసే తోకచుక్కల తోకలలో ఇటీవల కనిపెట్టబడిన బీటలు, విద్యుత్‌ అయస్కాంత శక్తులవల్ల ఏర్పద్దాయని ఆచార్య సెర్లి విపెవ్యతస్కీ- ధావిస్తున్నారు,

తోక చుక్కులలో ఎక్కువగా పుండే బొగ్గు. ఎలా ఏర్పడు తుందనే సమన్యపై శాస్త్రజ్ఞులు చాలా కాలంగా పరిశోధనలు జరుష తున్నారు, గృహవాతావరణాల్లో ఈ వొగ్గు అంత ఎక్కువగా. పుండడు. అలెగ్జాందర్‌ డొర్గినోవ్‌ అభిప్రాయం (ప్రారం, అత్యధికోష్టకలలో తోకచుక్కలలో ఏర్పడే వాయుపుంలో నిండిపున్న ఆవిరులు, లోక చుక్క సూర్యునికి దూరమైనప్పుడు. ఘనీభవించి బౌగ్గు రేబుపులుగా ఏర్పడతాయి. “-

1905 చివరి భాగంలో కనిపించిన “*యెకియా-సాకీ”. తోకచుక్క పరశీలకులకు ఒక కొత్త ఉల్సాహాన్నిచింది. అది సూర్యునికి దగ్గరగా (పదూణించినస్పుదు చాలా ఆసక్తిదాయకమైన విషయాలు తెలిశాయి, వాటి నుంచి శాస్త్రజ్ఞులు కొన్ని ముఖ్యమైన నిర్ణయాలకు వచ్చాడ, యు(శైయిన్‌లోనూ, తజకిస్థాన్‌ లోనూ తోకచుక్కుల పరిశీలస కోనం (పత్యేక కేంద్రాలు నెలకొల్చ దిగుతున్నాయి.

50

స్‌ జ రోదసిలో అయస్కాంత మండలాలు లెబ్‌ దోర టల్‌ 9 లెయానిద్‌. చిలోవ్న చెంతో. ఒక (గ్రవానికీ మరియొక (గ్రహానికీ మధ్యనున్న రోదసిలో అక్కడక్కడ అయస్కాంళ మండలాలున్నాయి, వాటి లకణాలుకూడ వేరుగా నన్నాయి. ఆ మండలాలు ఒక్కొక్కటి 5 లక్షల కిలోమీటర్ల వెళల్చు గచిగ, జఒకడానికొకటి 10 లక్షల కిలోమీటర్ల దూరంలో వున్నాయి. సూవ్యనితలో మంటలు రేగిసప్పుడు అధిక శ కివంకమెన. రేణు పుల రోదసిలోకి విరణిన్ము బడకాయి. ఈ రేణువులను పరిశీరించడం షాద్యని భౌతిక తత్వాన్ని తెలుసుకోడానికీ, (గహాలమధ్యనుస్న రోదసిని గుకించి తెలుసుకోడానికీ మాత్రమేగాక, దూనవ చోడిత రోదసి నౌకల భదకరీత్యా కూడా చాలా అవసరం పోవియట్‌ యూనియన్‌లోనూ, ఇతరదేశా లలోనూ, జరిగిన అనేక పరశీలనలవల్ల తెలిసినదేమం'పే, సూర్యునినుండి వెలువదే యీ శకి వంతమైన రేబువులు భూమివై పుకు వచ్చేటప్పుడు తిన్నగా్యపయీణించడం హ్‌ |

లేదు. వంకరటింకరులుగా. కూడ (ప్రయాణిస్తున్నాయి.. సూర్యునిలో మంటలు లేగిన చాలా గంటల తరువాత యీ రేణువులు అన్ని వెపుం నుంచివచ్చి భూమిమీద పడుతున్నాయి. నూర్యునివై పలేని శెండవ(ప్రక్కన కూడా అవి చేరుకుంటాయి. దీనిని బట్టి రోదసీతో పుండే అయస్కాం! మండలాలను చేరినప్పుడు ఆ రేువులు చెల్లాచాదరు చేయఐదుతున్నా యని అనుకోవలసి వస్తుంది. దానివల్ల వాటి (వయాణ చర్ల మారుతుంది, మొదట బయలు దేరిన మార్గంలోనే అవి (ప్రయాబణించపు అంతేగాక, రోదసిలో వున్న యా అయస్కాంత మండలాఠ విడీవిడిగా వుండటం వల్లకూడా యీ రేణువుల (ప్రయాణంలో మరికొన్ని మార్పులు సంభవిస్తాయి. అయస్కాంఠ మండలాల అంచులురే! సరిహద్దులు నిర్దిష్టంగా లేక అలుక్కుపోయి. పున్నట్టయితే అధిక శ్వ వంతమైన రేణువులకం'ట అల్పశ క్రిగల రేణువులు ఎక్కువగా చెల్లి చెదురు అవుళాయి,

హాల మధ్య రోదసిలో వుండే యీ అయస్కాంత మండలా! ఏక భఇండింగా వుండకుండా విదివిడిగావుండబంవల వాటిని అయస్కౌాం గుణమును పొందిన నూర్య పదార్దపు మేఘా లేనని చెప్పవచ్చు. సోవియట్‌ ఖగోళ భౌతిక శాస్త్రవేత్త ఇ. మొగిలెవస్కీ సిద్ధాంతం సకారం (గ్రవోః మధ్యనున్న రోదసిలో అయస్కాంత మండలాలున్నాయి. అవి సూప్యః నుండి. భూమి వైప్తకు పెకనుకు కొన్ని వందల నుండి కొన్ని చ కిలోమీటర్ల వేగంకో వయాణం చేసుంటాయి. అయినప్పటి! యా సంచలనం సూర్యునినుండి వచ్చే శక్తివంతమైన 'రేణుప (ప్రభూడానికి ఏ విధమైన ఆటంకమూ కలిగించదు. ఎందుచేతనండే ఆ రేణువులు ఇంకా ఎక్కువ వేగంతో (పయాణించుతూ వుంటాయి.

52

ఇల్‌ 9 గురుత్వాకర్షణ శక్తిపై కొ త్త సిద్దాంతం ఆమె క ఆ కస ఎ డాలర్‌ కలొచురోల్‌ అవ

ప్రముఖ సోవియట్‌ శాస్త్రజ్ఞులైన ఆచార్య కిరిత్‌స్తాయునికోవిర్‌ , గుపళ్వాకరక్షణ శక్తిపై ఒక కొత్త సిద్ధాంతాన్ని (పళిపాదిస్తున్నారు. ఆయన అభ్మిపాయంలో, పదార్జానికి రూపమిచ్చే నూక్షియాన్లు గురుత్వాకర్షణ తరంగాలను వెలిగక్కుతూ వుంటాయి. ఈ తరంగాలలో (గావిటాను అనే పాథమిక గురుత్వాకర్షణపు రేణువులుంటాయబి;

ఆయన సిద్దాంతం (ప్రకారం గ్రావిటానను వెలిగక్కడంలో

గో లొ

సూక్టీదూన్లు "మొదట తమకున్న శక్తివి, పరినూణాన్ని (ఈమ౦ంగా కోల్పోళాబు. అదేవిధంగా (గావిటాన్తుహూడా తమ శ కిలో కొంత భాగాన్ని కోల్పోరాయి.. ఫలితంగా ఉప్యగ్రావిటాన్లు వెలువడతాయి, అ విధంగా రానురాను పరిమాణంలో చిన్నవె పోయే రేణువులు మిగుబతాయి.

ఇది ఇలా వుండగా మరోవె పున, పౌవిటాన్లు మాక్షియాన్ల రోను, శమలోళాముకూడా సంయోగం చెందగలవు. ఆ విధంగా కొ త్త నూక్షియాన్లు తయారవుతాయి. దీని ఫలితంగా గుడత్వాకర్షణపు రేడియే

వ్‌తై

షన్‌లో ఎంత పదార్హమైతే నష్టమపవుతోందో అంఠాకూడా. తిరిగి. ఏర్పడు ళోంది. అంపే దీని అర్ధం, విశ్వంతోవున్న వివిధ రూపాల శ్తిదుర్య ఒక స్థిరమైన సంబంధం వుంది.

స్తానియు కోవిచ్‌ సిద్ధాంతం. (ప్రకారం మనకు కనదదే. విశ్వం వివిధ తరగళులకు చెందిన రేణుపులకో ఏర్పడివుంది. ఈ రేణువు (వతిదీ దాన్మికింది తరగకికి చెందిన రేబువులను ఉత్ప బత్తి చేస్తుడిం, వివిధ తరగతులకు చెందిన యీ రేబుపులు విశ్వంయొక్క. వేరువేరు దశలలో వేరువేరు స్మూతాల ననుసరించి ఏర్చడళాయి. నూక్తియానుల కం ట్రావిటాన్లు మెల్లిగా నశిస్తాయి. అలాగే ఉప్యగ్రావిటాస్లు, (గ్రావిటాన్ల కంచె మెలగా నశిసాయి.

వష వ

లెక్కల (ప్రకారం కొన్ని రేణువులు (ఉప్యగ్రావిటాన్లు, ఆక భంలో వాటికున్న శ్రినీ, సొందతనూ చాలావరకు నిలబెట్టుకుంటాయః తెలిసింది. ఆ రేణువులు శిధిలమైనప్పుడు (బ్రహ్మాండమైన శక్తి విడుద అయి పుండాలి. ఆ శక్తిని శాస్త్రజ్జులచే ఇటీవల కనుగొనండిన సూపర్‌

.. సోవా (ఆకస్మికంగా పెద్ద కాంతితో మండే నక్ముళాలు అనే కొ?

కాస్మిక్‌ పదార్హప్పు శష్రితో పోల్చవచ్చు.

ఆచార్య స్తానియుకోవిచ్‌ (పతిపాడింపే కొ _త్తసిద్ధాంతం (ప్రకార, మనం నివసించే భూగోళం, దాని గురుత్వాకర్షణ శక్తితో నవా. కాస్మిక్‌ నూక్లియర్‌ శక్తులలో అనేక మార్చులకు గురిఅయివుండాలి. ఈ వూహ ననుసరించి, ఆయన, గురుత్వాకర్షణ శక్తిని వివరించే. సాహస గణీత స్నూతాలను తయారుచేశారు. ఆ ప్యూశ్రాల ప్రకారం. విశ్వంలో 'పాఠమిక రేణువుల మధ్యవుండే దూరం 20 సెంటిమీటర్లు అః వుండాలి, నక్ష్యశ్రాలు మధ్యవుండే దూరం పది అంకెను పదిపెట్టి వ|సొ

వ్‌శీ

హచ్చవేసే ఎంత వస్తుందో అన్ని కోట్ర సెంటీమీపక్లు అయివుండాలి, [పో న! ఈ అంకెలు, వా సవంగా వాటి మధ్యవున్న దూరాలరో సరిపోతున్నాయి. ఊటీ గురుర్వాకరణ శ కిపె యీన్‌సిన్‌ సిద్దాంతం, మిగిలిన లౌతిక తనె అబాట్‌ మనా లి ఛి శాన్రంఠో సంబంధం లేకుందా వికిగా వుంది. తరువాత దానిలో ఎలాంటి మౌలికమైన అభివృద్ధి రాలేదు. (గ్రావిటాన్తను వెిగక్కుతూ. రోదసిలో వుండే వసువులు ఒక ళు అనాలో చానిపై ఒకటి ఎలాంటి (పధావాన్ని కలిగిసాయి ? ఈ (పళ్నకు సమా క్‌నా వాజి రానం కోసం అన్వేషిసూ ఆచార్య సొనియుకోవిచ్‌ ఒక నిరయానికి అవ వా! వచ్చారు. అదేమంపే, యా పరస్పర (ప్రభావం, గురుర్వాకరణ శకిపె ఉె అలీ చానా న్యూటన్‌ రూపొందించిన స్తూరాల ననుసరించే పుంటుంది. ఆ విధంగా గుదత్వా కర్షణ శక్తియొక్క. భౌతిక స్వథావాన్ని స్పష్టీకరించవచ్చు. రోదసిలో పుండే (ప్రతివస్తుపూ [గావిటాన్లను అన్ని వెపులహ వెదబలుతూ అవాలి. ళం మ్‌ న. స్పంటుంది. ఇలా వెలువడ గురుత్వాకర్షక తరంగాలు మరొక వసుపువెప యువ ట్మ ఎంతవరకు ద్యాపిస్తాయనేది ఆ వస్తువునుండి వెలువడే గుదశ్వాకర్షక శరంగాల (పతిఘటనపె ఆధారపడి పుంటుంది. సొనియుకోవిచ్‌ అభి ప్రాయం పవారం దీనివల్ల ఆ ర0డు వసువులూ ఒకదాని నొకటి ఆకర్షించుకుంటాయి. వాస్తవంలో ఇది చాలా చిక్కులతో కూడిన విషయం, భౌవి అత టాన్షను వెదజల్లడ మనేది ఒకే తీరుగా జరగదు, దానిలో హెచ్చుతగు భా ళ్ళ లంటూ వుంటాయి, అంబే దానినుండే వెలువపే నూక్షియాన్‌' శకిలో అావి మాప్పలుంటూ పుంటాయి. ఈ 'రేడియేషనువల్ల రోదసిలో గురుత్వా కర్షక ఫొనాన్స్‌ అనబడే “శబ్ద” తరంగాలు ఉత్పన్నమవుతాయి... వాటి వేగం గురుళ్వాకర్షక శక్తి వ్యాపించే వేగం కంటే కొంచెం తక్కువగా వంటంది. అం'పే కాంతి వేగంకం టే తక్కువగా వుంటుంది. అందుచేత గ్రా గుదశ్వాకర్షక తరంగాలు ఆంండూ కలిసి వున్న ఈతరంగాలని చెప్పవచ్చు. వ్‌న్‌

గురుళ్వాకర్షక మండలాలకూ విద్యుత్‌ అయస్కాంత మండ లాలకు చాలా దగ్గరి పోలికలున్నాయి. విద్యుత అయస్కాంత తరంగా లలోగానే యీ గురుత్వాకర్షక తరంగాలు అవి వ్యాపించే డిశకు అడ్డంగా | డిగ్గీలలో అటూ ఇటూ కదుల్లాడుతూ పుంటాయి. గురుత్వాకర్షక శస తరంగాలు అవి (ప్రసొరమయ్మ్యే దిక్కుగానే కదుల్లాడుతూ. పుంటాయి, గురుత్వాకర్షక శ్తిమిద యీ ఛెండింటి (ప్రభావమూ పుంటుంది, దావ ఫలితంగానే రోదసిలో మనకు ఒక పంపు పున్నట్టు కనదిడుతుంది,

ఈ సిద్ధాంతం సరియైనది అపునో కాదో నిర్ణయించడానికి (వయో గాలు జరుగుతున్నాయి.

, వ్‌6

వ న ఉ ఇ స ష్‌ ; వ్‌ ను య... ్ట త. న యా వ న్న... న న స మ. మ న ఇస పట న. మ స కళ మం. మ. న... ప. టే చ సము న స్‌ ్ట న. లట! ష్‌. న ల సనన. న న ర సం ఆక్‌ వ ను న ్ట లో త. గా వ క్ష స్త్‌ హస. న మన ఉట. సా. ఖా ర చ షప న వే. సే వ వ్‌ నాట ర. లు ల్‌ ల్లు కట మ. న్యా టు న లై వ? న నా. స్‌ హ్‌ స మా స. య. యయా. సమ గల. చ న్‌ నం భం న త వ. న సీ టో న్లో తను - మ మ మ లును నంట ప సట తన స మ. పత న. మ మ. లట. యప జన్‌ స స. వ. పట న వ ధట ము న నో స. య. ము నే 1. మ య్‌. సం! న. వ. వ స | క్ల టం తో నే య. న! మ హ్‌ న న న ల్ల ప. చం ను రం బస!

• య యా. మ. గం లీ షు. . న త్రం కందు మీ లెబెడెవ్‌ ఫిజిక్సు ఇన్సిట్యూట్‌ లోని న్‌ యూనియన్‌ నెన్సు అకాడమీ లెబెడెవ్‌ ఫిజిక్స న్ది నోవిడుట్‌ యూనిడు న్న వ శేజరేటకి మోపిజడిన్‌ హుష్‌ అ ఈ కాటం రేకిచూఫిజిక్స్‌ బంట ॥ క మట టి ” హాంమతిినహిత ఎకడమిషియన్‌ బశోవ్‌, నావెల్‌ బహుమతి్యహీ వ్‌ఇక రును దాళం. పమోగాన్ని పరింలించుతున్న ద్యృళ్య

నే దొరికే ఇనుము భూగోళంమోద దొరిక ఇనసువ పాలవుంతలోనుంచి వచ్నిినదే జాలవుంతిల్‌ నుంచి ఎట్బినటె ఇనుప నిషేపాలు ఏర్పడడానికి భూగోళ సంసంధమెన అంళాని రా కారణంగాదని ఖగోళ సంబంధమెస ఇఅంకాలుకూడా అందుకు కారణమలే కున సోవియల్‌ ళాస్త్రజుదెస మిధాయిల్‌ తలనోవ్‌ గట్టిగా అభ్మిపాయ పదురు న! టె నా! న్నాద, భూగోళం, సూర్యునిచుటూ మామే తిరగడంలేమ, ఆ సూర్యనితో పాటు మన నక్షత వీధియొక్క. కేంద్రం చుటూటూడా. తిరుగుకోంద్చి ఇలాంటి ఒక (పదక్షిణకు 28 కోద్ర సంవర్బరాలు పడుతుంది. ళం పెనచెప్పిన సూర్యకటుందిప్ప (ప్రదక్షిణ మార్గము లేక కత్యు, ద్‌నా ళ్‌ ఎప్పుడూ ఒకేలాగ సికంగా పుండదు.. అడి మెల్లిమెలగా మాదుతూ జు ఉం క. పుంటుంది.. (పతి (వదడిణలోనూ కొడిగా. వేరుకత్యలో తిదగుతూ యి వుంటుంది, , రోదసీలో ధూళిచేఘాలు చాలా ప్తంటాయి. విశాల పాింతాలు ఆ మఘాలతళో నిండిపుంటాయి. ఈ ధూళి మేఘాలలో సన్నని ఇనుప కేజుపులు విసాకంగా వుంటాయి. రోదసీ నీహారికులు. (నెబ్యులాలు అనాటి

దౌలా సదేశాన్ని లకమించ్చి వుంటాయి. (ప్రకాశవంతమైన నక్ష్మశ్రాలన కూడా అవి మకగుపర్చి వాటి తాలూకు కాంతిని (గహించురాయి.

మిథాయబిల్‌ కరనోవ్‌ అభ్మిప్రాయంలో కేంబియన్‌ యుగానికి పూర్వం మన సూర్య రుటుందిం అలాంటి రోదసీ ధూళి మేఘాలగుంగా చాలాసొద్ల వచూణించి వుండాలి.

ఆ ధూళి మేఘాలగుండా (ప్రయాణించేటప్పుడు సూర్యుడూ, అతని కటుంఐంలోని యితర సగహాలూ, యినుప రేణుపులను చాలావాటిని తమలోకి తీసుకొని పండాలి. సహజ అయస్కాంతమెన భూగోళంమీర ఆ యినువ రేణువులు చాలా చేరివుండాని, భూమి తికగుతూ సుండటం వల యా యనుపరేణువులు భూగోళం అంరటిమీద ఒకే తీరుగా వెదజల్లబడి వుండాలి. భూఖాగాలమిద, సము(ద్రాలమీవ కూడా అ౨ి సదుంగానే వడివుండాలి.

భూమియొక్క ఉపరితలంమివ పడిన ఆ ఖగోళపు ఇనుప ధూ?2 పర్వతాలు, శబా తమలో చేద్బుకున్నాయి.. అది భూగోళంమీక ఇదివరకే ఏర్పడిపున్న ఇతర ఖనికాలకో కలిసిపోయింది. తతృలితంగానే -షేగ్నిమైట్‌, హెమటైట్‌, జయో.టైట్‌, హైడోజియోమైద్‌ మొదలైన రకరకాల ఇనుప పదార్దాలు యేర్పడ్డాయి, -

'కేర్యదియన్‌ యుగానికి పూర్వం ఏర్పడిన ఇనుస శిలలలో మంగనీసు, ఇతర మూల్యద్రవ్యాలుకూడా అప్పుడప్పుడు కనబడుతున్నాయి అయితే ఇవి రోదసినుంచి వచ్చినవి మాత్రం కావ౦ి చెప్పవచ్చు. ఎండ చేతనం'పే మేంగనీసు, తదితర మూల(ద్రవ్యాలు కేవలం భూగోళాని! వంసంధించినవే.

భూగోళపు ఉపరితలంమీద పడిన ఖగోళపు ఇనుపధూళి ఎల్లవాలః అదే స్థితిలో వుండదు. భూగోళ పరిస్తితుల (ప్రభావం దానిమీద తవ్నక

క్‌రి

పుంటుండి, అందుచేతనే కేయ్యనియన్‌ యుగానికి పూర్వం ఏర్పడిన శిలలు రకరకొల డూర్చులకు గురి అవుఠాయి. శింఫలకౌలుగానూ, ముకక రాన్గగానూ, (గెనై ట్స్‌గానూ ఏర్పడ్డాయి.

కొన్ని కోట్ర సంవత్సరాలుగా భూగోళమూ, దాని ఇరుగు సారుగు బ్రహాలూ అలాంటి ఖగోళధూళ మేఘాలలోకి పోలేదు. ఆ మేఘాలు తటస్తపదే అవకాళాలుకూడా కనబడవు, దానికి రారణం సూర్యకుటుంబపు

వ్‌

పదూణమార్షం చాలా మారిపోయింది, అది ఇప్పుడు (ప్రయాణం చేసే వ్రదేశంలో ఎక్కడా ఆలాంటి రోదసీ ధూశి మేఘాలు లేపు,

నిజానికి కనీసం గత 60 కోల్ల సంవత్సరాలలో సూర్యకుటుందం

ఛం చేసిన రెండు (పదక్షీణలలోనూ, దానికి నీహారికలు ఎక్కడా తగలలేదు. దీనికి మరొక నిదర్శనం ఏమం'పే, శేం్యనియన్‌ యుగానికి పూర్వం ఏర్పడిన శలంకో పోల్చిచూసే ఆ తరువాత ఏర్పడిన శిలలలో ఇనుము శో న్‌

పాయి ఏమీ ఎక్కువకాలేదు.

భూగోళంమీడ ఏర్పడిన ఇనుప నిక్షేపాలు సీపాకట్లు మాదిరిగా అన్ని దిక్కులతోను భూగోళాన్ని ఆ(కమించిపున్నాయి. శేంవిచున్‌ యుగానికి పూర్వం ఏర్చడిన శిలలలోని యీ నికేపాలు సమృద్ధిగా సన్నాయి. .

అందుకు భూగర్భ పరిశోధక శాస్త్రజ్ఞులు కనుగొన్న విక్షేపారే ఏదర్శనం.

59

స్పూత్నిక్‌ల ఉపయోగం ఏమిటి?

_ గల కొంది సంవచ్చవాలలేనూ సోవియట్‌ యూనియన్‌ కాస్మోస్‌ వటనలో డాడాసు[00 స్పూర్నిక్‌లను, ఇతరలోచినీనాకలను ఎగురవేసింది, రోచసీ పరళోధనతో యీ సూర్నిక్‌లు ఏడానకాస్తాంంకి జాలా సహాయం జేభాయి. అదే సపయుతే శేవలం భూగోహాసిక్‌ సంబంధించిన ౫ పస్య లను పరిష్కరించడంలో అమూల్యమైన నహాయం.. చేయి... ఒక్కొ క్కుప్పుల స్యూచ్నెక్ట్‌ లను “దాలచర్యములు” బస్‌ పిలుస్తూ | వుంటాపు, ఈ స్ప్పూళ్నుక్‌ లను ఎగుర సండం మూలంగా. భాగోళప ఆవౌరాన్ని , గకించీ, డాని గుహర్వాకస్టణ శక్తి: గురుంచి గం 200 సువర్భవా. కందే ఎక్కువ సమాచారాన్ని తెలునుకోగరిగామనం. కాస్త్రజులు అ 1ప్రాయపరుళున్నాట. ఉదాహరణకు శాష్రజాలు భూమయొక్క.. పరమా దాన్ని 10 మీటర్ల హెచ్చుతస్తులలో సరిగా. నిర్రయించ. గలిగాదు. దీ) మూలంగా శెప్టెనులు, విషానచోడకులు. ఇదిఎరకటికం"ె ఎక్కువిభళ్చి తమైన పటాలను ఉపయోగించుకోగలుగుకారు.

శాస్త్రజ్ఞులు, వేలకొలది నంవళ్చారాలుగా, భూగోళపు పైకొరున (కిం ఏముందో పూర్తిగా తెలుసుకోవాలని (పయత్నిస్తున్నాట.. కొని యా పైలొడుగు దాలా దళసరిగా పుంది, అయినప్పటికీ యీ పొరలో అనేక ఖనిజాలు, ఉషవిద్యుచ్చ క్రినిచ్చే మూలసదారాలు చాలా డిన్నాడు

/ క! అమల గల!

ం" "50

వాచేని ఉపయోగించుకోడంవల్ల మనకి అద్భుతమైన లాభాలుకలుగుతాయి. సోవియట్‌ యూనియన్‌ ఎగురవేసిన మానవనిర్మిత స్పూల్నిక్‌ల సవా యంరో శాస్త్రజులు యీ పొరయొక్క నిర్మాణాన్ని గురంచి తెలుసుకో గలాపు. ధూగోళపు గుపళ్వాకర్షణశ కి, ఈ పొరగున్న వె బొత్య ళా ఖై జాచి ర ధర్మాలు, స్పూళ్నిక్‌ల కత్యలపె తమ (ప్రభావాన్ని చూపుచూప్పంటాయి. స్పూడ్మెక్‌లు. చురియొవ సనినిరూడా. చేస్తాయి... పెలివిజన్‌ ్రసౌరాలకు అవి లికే శేం్రాలుగా ఉపయోగపడరా.ఎ.. సోవియట్‌ యూనియన్‌ ఎగరవేసిన మోత్నియా - 1 అనే ఉప్మగహం, ఎంతో ఎత్తున ఎగురుతూ చూస్కో. సగరానికి 10 చేల. కిలోమీటర్ల దూరాన పన్న. వ్లాడితోస్తోక్‌నుండి. కసారదుయ్యే. పెంవిబన్‌. చ్యిక్రాలను మాస్కో పొటలకుళనబడటట్లు చేసింది. అజే సమయంలో ఆస్పూల్నిక్‌ నుండి ఒంఫోన్‌ సంధాషణలనుకకాడాజరుపడానికి వీలయింది. వాతావరణ సూచనలను ఇవ్వడంలతోకూడా యా స్పూర్నిక్‌లు శాస్త్రజులకు సహాయపడుళున్నాయి.. ఈ నాడు ప్రపంచలో చాదాప్ప 10 వేల వారావకణ. పరిళోధక కేండ్రాలు పసిచేస్తున్నాయి. అయినప్పటికీ అటి కూడ వాతావరణాన్ని గురించి సంపూర్ణ చిరాన్ని అవి ఇవ్వలేక పోతు _ న్నాయి. దాదాపు 86 వేల కిలోమీబక్ష ఎర్తునడు ఎగుర చేయఐబడిస స్నూత్నిక్‌' థపంచంలో అన్ని ధాగాలలోని వాలావరడాన్ని గురించి సమ్మగమైన సమాచారాన్ని అందజేస్తుంది. వాటి సహాయంలో ఒకవారం శరువాత లేదా ఒక నెలరోజులు తరువాత, వాతావరణం ఎలాపుందుందో రాదోయే రుళుపులో వాకావరణం ఎబాపుంటుందో ముందుగానే జోస్యం చెప్పవచ్చు. భూధాగాలలోనేగాక, సమ్యుడాలిలోనూ, దుర్షమన (ట్రాపికల్‌ అడవృలలోనూకూడా వాతావరణం ఎలాపుంటుందో జోస్యం చెప్పవచ్చు. అలాంటి అడపులతో దూమూలు దాలావరణ పరిశోధక శేంద్రాలను నెల కొల్చడం సొధ్యపడదు. భూగోళానికి సంబంధించిన సమస్యలను సరిష్క 61

రించడంలో (ప్రథమ దళలోమాత్రమే ఇంకవరకు స్పూర్నిక్‌లను లేదా “జాలచంద్రుల”ను ఉపయోగించడం జరుగుతోంది. భవిష్యత్తులో యా “బాల చందులొ సహాయంతో (ప్రపంచానికంతరూ "టెలివిజన్‌ చిిశ్రాలను (ప్రసొరం జేయడం, రేడియో కమ్యూనికేషన్లు నెలకొల్పడం, చందద్రుకు సూర్యుడు మొదలైన ఇర (గ్రహాలను పరిశీలించడానికి ళ్తివంతమైన దూరదర్శినులను ఆ స్పూత్నికులలోనే నెలకొల్పడంలాంటి పనులెన్నో చేయగల్గుతాము. _ 62

ఖగోళనాస్త్రం వస్త్రతమవుతోంది అఆ అవ చర్మితలో అత్యంత ప్పరాతనమైన శాస్త్రాలలో ఖగోళశాస్త్రం ఒకటి, అయినప్పటికీ యిటీవలివరకూ.. డాని సాధ్యత విస్సృతం కాలేదు. రోదసీనుండి భూమిమీదికివచ్చే సమాచారంలో కొంతభాగం మాత్రమే _ అంపే తన కంటికి కనబడేదానిని ద్యూత్రమే _ మానపుడు తెలుసుకో గలాడు, ళా కాలం గడిచినకొదీ ఖగోళ ళశాన్త్రజులు రొ త పదటలను అవలం యట టా = బించసాగారు. సంప్రదాయక ఖగోళళాస్త్రం రేడియో, రాడార్‌ ఖగోళ శాస్త్ర రంగాలలోకికూడా వ్యాపించింది. కొని రేడియోకు, రాడారుకుకూడా కొన్ని పరిమితు లుండిపోయాయి. కాస్మిక్‌ రేడియేషనును ఎక్కువగా ఏీబ్బకునే వాతావరణమే అందుకు కారణం, కృతిమ ఉప్మగహాల ద్వారాను, ఇతర రోదసీ పరిశోధనల మాలంగాను రోదసిలో ఉత్పన్నమయే ఎక్పరే కిరణాలను గురించీ: గామా కిరణాలను గురుంచీ కొంత సమాచారం తెలిసింది. ఈ పరిశీలన భూమి మీదనుంచి జరపడం సాధ్యం కాదు. ఆ పరిళోధనల ఫలితంగా 63

ఖగోళ శాస్త్రంలో ఎల్పెరే ఖగోళళాస్త్రం, గాచూ 355ణ ఖగోళ శౌత్తం అనే రెందు కొత శాఖలు వబ్బాయిం అలీ సూడ్యు౦ి నుండి వెలువదే ఎక్స్‌లే కిరణాలను, గామా కిరణాలస గురించి తెలుసుకోడానికి మొబ మొదటిశారిగా కొ రపదతులు అవలం పవ అటో (య వించజదాయి. 1082 లో చంద్రుని సుండి ఎక్సర కిరణాలు చెలువరు ల్‌ తున్నాయా లేదా అని తెలుసుకోగానికి పరిశీలనలు జరుపుకున్న ప్పుడు నక్షత వీది మధ్య భాగం నుంచి శ కివంతచున ఎల్స్‌రే కిరడొణ ఆశాల. ర్‌ వస్తున్నట్టు కనుగొనబడింది, వృశ్చిక రాసీనుంచి, కర్కాటక రాసి నుంలీ న. శక్తినంత మైన ఎక్స్‌రే కిరణాలు వెలుపరురున్నాయని ఖగోళ కాస్త్రజ్ఞాల వ. ద్‌ ఇటీవల తెలుసుకున్నారు. సృళ్ళిక రాసినుండి చెలువడే ఎక్స్‌రే. కిరణాల త్మీవత సూర్యుని నుండి వచ్చే ఎక్స్‌రే కిరణాల ల్మీవత కంపే ఎక్కువ అని రుజువైంది. ఆ రాసి చుదూ (ప్రూకవంవమెన నక్ష్యరా లేపీరేవ న. ఓ వూ. అనేది మరో ఆస కిడదాయకచున విషయం, అలాగే కర్కాటక రాసినుండి అధి న. కూడా శ కివంతమెన రేశియేషను వెదజలదదురోందని చాలా కాలం ఆజా మా ల (క్రిందపే తెలుసుకొనబడగింది, శక్తివంతమైన యీఎక్స్స్‌రే శేషదటుషను ఎక్కడినుండి పసోండి? లా. అవాలి ఇగి బహుళౌ, న్యూటాన్‌ నక్షత్రం నుండి వస్తూపుండవచ్చు. సిద్దాంత రీర్యా యీ న్యూూటాన్‌ నక్ష్యత్రం అక్యఎత సౌం్యద్రమైన పదార్ధంతో కూతిపుంది. దానివ్యానం కొన్నిడణజనుల కిలోమీటర్లు పుంటుంది, ఉరి ఆ నక్షతంలో (ప్రధానంగా న్యూటాన్లు ఎష్క్మువగా పుంటాయి. దాని ఉహ్షో త 00 కోల డిిగీలు వుంటుంది, డాని సౌంద్రత ఒక ఘనప్ప “సంజీ మీఓిపకు ఒక వందటన్నులు చొప్పున వుంటుంది. పెద్ద నక్షతం ఏర్పడే పరిణామంలో యీ న్యూూూటాను నక్షతం ఒకదళ. ఆ నక్షతం చలాదడచూ జా టం వుంసే దానిలోని అణుపుల నరంతూకం రారుచూరు అపుకుంది. చలఐడే న్‌. 64

బన్నుడు నమ్మత్రం ముడుచుకుంటుంది, పదార్హానికి ఒత్తిడి ఎక్కువవుతుంది. తత్చ౨ితంగా ఉహ్జోోగత మళ్ళీ 'పెదగుతుంది, ఈ విధంగా అందులోని అణువుల నరితూవం మళ్ళీ చూమూలు స్పికికి వసుంది. ఒ తిడిలో మరో ప వ! అటి కొ రదమాట్ప వచ్చే వరకూ ఆ సరతరూకం అబాగే పృంటుంది, అలీ ఆరంభంలో (వతినక్ష్యత్రంతోనూ ఉదజని పరమాణువు లుంటాయి అజో నక్షతం ముదుచుకోవడండో అందలో పున్న గుదర్వాకరణ శ క్రితలోనూ, న. ం కం వ. | ని బ్బ ల న్‌ ఉష్షో్యగతలోను పండే సరిమూకం రాతపాట అవడమేగిర యీ ఉచబిని ళా పరదూణుపులు హీఎయం పరమాబణుపులలో సంభోగం చెందురాయి. దాని ఫఏకంగా. ఉహ్టో్యగత పెదుగుతుంది.. అలాగే అంచులోని పదార్భపు హా సౌం్యడత రూడా. పెదగుదంది, దిష్షోగర తగినంతగా. పెరిగినప్పుడు ౩క హీరిణుం మండిపోయి బొగు అవుఠుంది. 100 కోట డిగిల ఉష్ణోగ్రతలో ళా 5. ఓ

బూ వొగు ప్రాణబవాయపుగా మాదతుంది, అల్భాలణుపులు వెలువడ

శ తాయి. తరుదాత సంభవించే సూట్పలరో నిమూన్‌, మేగ్నీషియం, గంధకం, తడిఠరర దూల పడారాలు ఉత్పతి ఆవకాయ. నక్షతం . ఢు ఆమాట త మకచుకున్నప్పదు. విడుదలయ్యే శ కి మూలంగా ఉష్ణోగ్రత పెరుగు

ళో లీ క్ష ఓం తుంది. ఇవి ఒకకోటి డి(గీలనుండి 500 కోటడిలగీల వరకూ పుంటుంది. శాం ల ఉష్షోోగత ఇంకా పెరిగితే గయేబడు సంభవిసుంది, అపేలుడు సంభ ఛై అంటి వించినప్పుడు నక్షత్రపు పెంకులు ముక్కల రోదసిలో వెదజలదడ తై చ ర శాయి, అందులో ఇంకా మిగిలిపున్న ఫోటానులు ఎలెరాానులతో కలిసి, | (01 కోట్ల డ్మిగిల ఉష్టోోగతలతో న్యూ టానులుగా మారుఠాయి. ఇంచు న ఈ

పించు యీ విధంగానే న్య్యూటాన్‌ నక్షతం ఏర్పడుళుంది.

ఆవిధంగా ఏర్పడిన న్యూట్రాన్‌ నక్షత్రం శ కివంతమెన ఎక్స్‌-రే

అాటి నూ. చాహినిని విడుదలచేస్తుంది, వృశ్చికరాసిలో మనకు కనబడే ఎక్స్‌-రే అణాల కిరణాలు ఇలాంటి (యేలుడువల్ల ఏర్పడిన న్య్యూటాన్‌ నక్ష్మరం నుండే ళం 65

వనూ వండవచ్చు. ఈ (పేలుడు కీ ఈ. 827వ సంవత్సరంలో సంభవించింది. (ప్రాచీన అరచిక్‌ పంచాంగంలో 827వ సంవత్సరంలో పృశ్చికరాసిలో (పేలుడు సంభవించింవని 'సేర్కొానబడిందికూడ) ఎక్స్‌-రే ఖగోళ శాస్త్రం న్యూటాను నక్ష్యతాలెక్కడ పున్నాయౌ తెల్చడమేగాక, నక్మత వాయు సాంద్రతను, నక్షత్రవీధిలో పుండే ఉఊఈ జననిహూడ నిర్ణయించగలదు. గామా కీరణ భగోళళాన్తం, రాస్మిక్‌ కిరణాలను గురించి ఎక్కువ విలువైన సమాచారాన్ని తెలుపగలదని శాస్త్రజ్ఞుల విశ్వాసం. గామా కిక ణొలు పలువిధాలుగా ఉత్చత్రి కావచ్చు. వాటిలో ఒకటి, ఎక్కువ భి వంతమైన ఫోటానులు ఒకదానితో ఒకటి ఢీకొనడం. రెండవది, రేణువు, దాని శాలూకు “యాంటిపోర్‌” కలుసుకున్నప్పుడు ఆకస్మికంగా అవి ఒకటిగాని అంతకంటె ఎక్కువగాని ఫోటానులుగా మారేేకమం, దూర రోదసిలో వుండే అత్యంత శ కివంతమెన రేణువులు కొన్మిక్‌ కిరణాలే సస్షయిచేస్తాయి. భూమికి దగ్గరలో వుండే రోదసిలోని రేబువులు కూడా సూర్యుని రేడియేషను వల్లనే వస్తున్నాయి. అయిన ప్పటికీ, గామా కిరణాలను వ్టుకోవాలం'పే భూమియొక్క వాతావరణ పరధులనుదాటి పైకి వెడితేనేగాని సాధ్యపడదు. ఎందుచేతనం'పే భూమి దగ్గరకు వచ్చేసరికి వాలావణంలోని గాలి వాటిని పీల్చివేసుకుంటుంది అంతేగాక వాళానరణంలో అణుపులకో అవి సంయోగంచెంది ఉపగామా కిరణొలు తయారవుతాయి. వాటికీ అసళెన గామా కిరణాలకీ. గం తేడాను తెలుసుకోవడం కష్టం, ా ఇటీవల కనుగొనబడిన నెం, 80278-2ి అనే కొత్త సూపర్‌ నోవాను గురించి పరిశీలించడంలో ఖగోళ శా స్రజ్ఞులిష్పుడు నిమగ్నులై వున్నాప, ఈ నక్షత్రం 20 చేల కోట కిలోమీటర వ్యాసం కలిగివుంది ళం ౮ " 656

కొంతమంది కౌస్త్రజ్ఞులు అభ్మిపాయ పడుళున్నారు. దాని గురించిన మరొక గొప్ప విశేషం ఏమిటంపే, దాని కాంతి మన భూమి వుండే నక్షత వీధి కాంతికి నూరు కెట్లు వుంటుంది.

ఈ $80278 _ బి. నెంబరు సూపర్నోవా అంత పెద్ద కాంతికోపాటు గామా కిరణాలనుకూడా విడుదల చేస్తూ వుండాలని (ప్రముఖ సోవియట్‌ ఖగోళ కాస్త్రజ్ఞులూ, సోవియయట్‌ విక్చాన శాస్త్ర పరిషత్తు సభ్యులూ అయిస్‌ వి. గిండ్‌ బర్లు అభ్మ్నివాయపదు కున్నారు. దాదాపు కొంతి పసొరపు వేగంతో సమానంగా వుండేటంళ వేగంతో (ప్రయాణించే ఎల్మక్రానులు తక్కువ శక్తిగల ఫోటానులలోకి చొరబడినప్పుడు వాటికి తమ శ కిని కొంత ఇచ్చేసౌయి. అప్పుడీ ఫోటానులు గామా కిరణ పుంజంగా జోరు శాయి. ఇప్పుడు కనుగొనబడిన 80278-వి. నంబరు సూపర్నోవా శి వంతమైన గామా కిరణొలను విదుదల చేస్తోందని రుజువైతే ఆప్షికల్‌ శేకియేషను సిద్దాంతాన్ని గురించి బోలెడంత సమాచారం శెలుస్తుందీ,

విశ్వంలో యాంటీ పదార్ద మండలాలు వున్నట్రయితే, గామా కరణాలద్వాకా వాటిని తెలుసుకోగల్లుతాము. గామా కిరణొలు ఎలా తర్చత్తి అవుళాయో తెలిస్తే, అనేక కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం కాస్మిక్‌ కిరణాల సాంద్రత ఎంత వుండేదో ఖగోళ శాస్త్రజ్ఞులు తెలసుకోగలరు.

67 _

ల సళ 4 ఠా, అన్న నరాలు వం వం ళు స్‌ు వ ఇల బ్బా ం రుం

య 6 భూగోళవు ఫై బెరడు ఎలా ఏర్పడింది? మాస్కోలో యిటీవలనే సమాప్తమైన సమ్ముద్రశాస్త్ర మహాసభలో సోవియట్‌ భూగోళ రసాయన కా స్త్రజ్ఞులెన ఎకడమీషియన్‌ ఎ, పి, వినో[గ్రదోవ్‌ చదివిన వ్యాసం, యింతవరకు పాఠ్య (గంథాలతో మనం త్మ సూ[ళా కొ శి ల్‌ ష్‌ .. నేపృకున్న సూ(క్రాలను కొన్నిటిని ఎగరగొట్టి వేస్తోంది భూగోళపు పై వెరడుయొక్క నిర్మాణాన్ని గురించీ, సమద విర్మాణాన్ని గురించీ ఒక కొత సిద్ధాంతాన్ని ఆయన (ప్రతిపాదించాడు, భూగోళపు పె బెరడుయొక్క నిర్మాణాన్ని గురించి యిటీవలి వరకూ ఓక ధావం వుండేది. అదేమిటం'పే, (పారంభంలో ఎర్రని నిస్పుముద్దలాగ వన్న భూగోళం చల్లదదుళున్నస్పుడు, బరువుగా పుండే పదార్దాలు అడుగునకు దిగబడి, తేరికగానున్న పదార్థాలు పెకి “తేల భూగోళపు పై చెరడుగా ఏర్పడ్లదని, భూమిని ఆవరించివున్న వాతావరణం నుంచి చె వీరు ఏర్పడి భూమిమీదపడి సమ్ముదాలుగా రూపొండాయి. అందుచేతనే, సమ్మద్ర జలం మొదట మంచినీరుగా నే వుండేదని, తరువాత నదులు వివధ రకొల లవణాలను తెచ్చి సము(ద్రంలో కలపడం మూలంగా అది ఉష్పువీరు అయిందని ఉఃహింసదిడింది. ౮/1

ఎకడమీషియన్‌ వినో[గదోవ్‌, “పాఠమిక' ఉల్కకు సందంధిం చిన చిన్నముక్యనొకడానిని రీసుకున్నారు.. దానిని ఆరంభడశలోని భూగోళపు ముక్కగా పరిగణించి దానితో (ప్రయోగాలు. చేశారు. జఫ శాస్త్రజుల అధ్యిపాయంలో ఆ ఉల్క తాలూకు ముక్కను ఆరంథభదశలో) భూగోళపు ముక్కగా. పరిగణించవచ్చు. ఒక చిన్న కడ్డీలాగపున్న ఆ ముక్కను ఒక (ప్రత్యేక సాధనంలో పెట్తి అల్యధిక పీడనక్తిక్రిడ ఒక కొసనంచి [కమంగా ఒకొ్క్ర కడా ధాగాన్ని కరిగంచుతూ. వచ్చాష, మొదట ఒక కొస కరిగింపదడింది. కరిగిన పదార్దాలు (శ్రమంగా ఆ కీ లోని ఇతర భాగాలకు పొక్‌పోనారంధించాయు.. కరగకుండా. మిగింన పదార్దాలు సాూ్రమే. అక్కడపుండి చలబడసొగాయి. ఈ పదారాల ల ళం చా కరిగేబప్పుదు కొన్ని వాయు సదార్హాలు వెలువడ్డాయి. జాటి లాద్పవ, పరిదూదాన్ని ఇచ్చిళంగా నిర్ణయించగలిగారు. భూగర్భంతో సరిగ్గా యిలాంటి పరిణామ (కమూలే జరగి వుంటా యని యా (ప్రయోగం ఇెబ్బుతోంది. కఠరగరుండా పంచే పదార్ధాద ఐకువైనవి కాకపోయినప్పటికీ అదుగున మిగిలిపోతాయి. కరిగేపదారాణ “పైకి శేలులాయిో, ఆకమ విధానంలో విదుపలద్మ్మే వాయు పదార్ధ లోనూ, నీటిలోనూ బోలెడంత లవణం పుందుంది అందుచేతనే సము జలం ఆరంభంనుంచీకాడా ఉప్పుగానే పుంన. అంతేగాని మొద తీయ్యగా పండి తరువాత ఉప్పు పడలేదు. అయితే మరొక (పశ్నకూడ మిగిలింది ఈ భూగోళప 2వ క్రింద భూగర్భంలోనుండే పదార్థం ఏమిటి ? అచేమిటో తెలుసుకోడా? భూగర్భ కాస్త్రజ్హాలు చాలా పయత్నిస్తున్నారు.. దాని తాలూకు ఒక్క్‌ మక్కనుకూడా. సోవియట్‌ సమ్ముద కాస్తజ్ఞులైన జి. బి ఉదిన్‌ లే! సంపాదించగళిగారు. . /ై

మన సమ్యుద్రాల అడుగున అనేక కిలోమీటర్ల లోతుగల కొండ లోయలు, పగుబ్శ వున్నాయి. (కిందటి సంవత్సరం “విత్యాణో అనే సమ్ముద పరిశోధక నౌకలో హిందూమహాసమ్ముద్రప్ప దక్షిణ (ప్రాంతంలో పరిశోధనలు బరుగుళున్నప్పుదు, జి, బి, ఉదిన్‌ర్సేవ్‌పు సముద్రపు అడుగున అలాంటి కొండలోయ ఒకటి కనఐడింది, ఆపర్వతం తాలూకు రొతి ముక్కలను ఆయనపైకి తీసుకు వచ్చాడు. భూగోళపు పె బెరడు లోని పడార్థాలకూ దానికీ నిర్మాణంలో చాలా పోరికలు పున్నాయి. ఆ రాతి ముక్కలను ఇప్పుడు పరీక్షిస్తున్నారు. దానిలో విలువైన ఖనిణా లున్నాయి, అవి వినోగ్రదోవ్‌ సిదాంరాన్ని దిలవటిస్తున్నాయి,

73 (0

భూగోళవు అంతర్భాగంయొక్క రసాయినిక కూర్పు ఏమిటి ? బమవొయిల్‌ లలేబ్‌

నేడు రోదసినాకలు కొన్నికోట్ల కితోమీటర్హ దూరంలోవుండే యితర (గ్రహాలను ఫోటోతీసి చూపగల్లి వుండగా, మనం నివసించే భూగో శపు తోతులను తెలునుకోవడంలతో, దాని వ్యాశొర్ధంలో వెయ్యోవంశులో కంపే ఎక్కువ పోలేకపోలున్నాము. అయినప్పటికీ, భూమిలోపల పెర 'పేలన్న., హాకంపాల సంభవించిన తరువాత భూగోళంఅంతటా వ్యాపించే (సకంపన తరంగాల పరిశీలన ద్వారానూ, యితర పరోక్ష పః లనలద్వారానూ శాస్త్రజ్టులు భూగోళపు నిర్మాణాన్ని గురించి ఖచ్చితంగా తెజసుకోగల్లుచున్నాడు.దాదాపు 80కిలోమీటర్ల మందంగలభూమిపై బెరడు క్రీద 8 వేల కిలోమీటర్ల మందంగల, అం'పే దాదాపు ఖభూగోళపు వ్యాపా ర్ధంలో ససంఅయిన, గర్డిపొర ఒకటివుంది.. భూగోళపు పరిమాణంలో ఏడోవంరు అయిన దాని అంతర్భాగం యింకౌ లోతునవుంది, ఘనపరో ద్దాంలో మాత్రమే అడ్డంగా వ్యాపించే (పకంపన తరంగాలు ఆ అంతూ గంలోకి చొచ్చుకుని పోవడంలేదు, దీనినిదిట్టి భూగోళపు అంతర్భాగం, [దవరూపంలోగాని, వాయురూపంలోగాని వుండివుండాలని తోస్తుంది.

74

ఆ లోళులలో పుండే పదార్థపు రసాయినిక కూర్చు ఏమిటి? భూగోళపు అంతర్భాగంలో పుండే పదార్హప మచ్చుతునక ఒక్కటి కూడా ఏ (వయోగళాలలోనూ లేము. నక్ష్మ్యరాల రసాయనిక స్టితిని గురించి పరిశీలించే శక్తిథశంతమైన సాధనం, పర్తపటల పరిశీలన పద్ధతిటాడా, దీనిని గురించి ఏమీ తెలియజేయడంలేదు. అక్కడి నుంచి కాంతి తరంగాలుగాని, రేడియో తరంగాలుగాని భూమి ఉపరితలానికి రావడం లేదు. అగ్ని పర్వతాలనుంచి వెలువడే లావ్యాదవం, కొన్ని కలో మీబర్షలోరునుంచి మ్యూతమే వస్తోంది. "

సోవియట్‌ రసాయినిక శాస్త్రజ్ఞులైన లెవ్‌ అ ర్తొషాలర్‌, ఆయన సహచరుకూ, యీ భూగోళపు అంతర్‌ వల్యలం యొక్క రసాయినిక కప్ప ఏమిటో తెలుసుకోడానికి పూనుకున్నారు,

భూమి దాదాపు సమతులన స్టితిలోనే వుందని చెప్పవచ్చు. అంపే, భూగోళపు పెధాగంలో పుండే బరువైన ఘనపదార్జాన్ని దానిలోపలి భాగం నుంచి వచ్చే పీడన శక్తి ఎదిరిస్తోందన్నమాట, భూమిలో మనం ఎక్కువ లోతులకు పోయినకొద్దీ పీడనళ క్తి, ఉష్ణో్యగతరూడ ఎక్కువ అపుతూనే వుంటాయి, సిద్దాంకరీత్యా వేసిన అంచనాలనుబట్టి, భూగోళపు పల్కల యెక్క లోపరి అంచుల వద్ద ఉష్టోగత 8 వేలనుంచి 5వేల డిిగీం వరకు వుంటుంది. అక్కడపుండే పీడనళ క్తి 15 లక్షల వాతావరణొల పీడన శక్తితో సమానం, అం'పే ఆ లోతులలో వుండే పదార్దంలో వతి చదరప్ప 'సెంటిమీబరు 1500 టన్నుల ఒల్తిడీకి గురిఅవుతూ పుంటుం రవ్నమాట, అయితే అంతటి అసాధారణ పరిస్టికిలో వుండే ఆ పదార్హపు చార్మదత ఎంకయి వుండాలి ? ఈ (పశ్నకు సమాథానం చెప్పడం పెద్ద కష్టమేమీ కాదు. (ప్రకంపన తరంగాలు వ్యాపించి వేగాన్నిఐట్రి ఆ పరిస రాం సాంద్రతను మనం నిర్ణయించవచ్చు: అలాగే, పైన చెప్పిన ఉష్టో గశలోనూ, 15-20 లక్షల వాళావరణాల ఒల్తిడిలోనూ పుండగల్లవానికి

75

అవసరమెన సొంధద్రతగల పదారాన్ని లేక, మిశ్రమాన్ని (పమయోగ శాలలో "మసం వాపొందించవచ్చు; అయితే, $ వేల కిలోమీటర అడుగున పుందేటంఠత ఒత్రిడని మన (ప్రయోగళాలల్లో సృష్టించగలమా లి చు

అత్యంత బలమైన ఉక్కు కూడా 1లక్ష పాఠలావరడాల ఒత్తిడికి తట్టుకోజాలడు, ఆ స్టితలో అది (ద్రవంగా దూరిపోతుంది. ఉక్కు పాత్రల లోవరి ఒళిడిని దశల వారీగా వెలుపలి ఒత్తిడి క కిని ఎక్కువ చేయడం

అ వ న

ద్వారా భళిఘటించడానికి ఇసిన పయోగాలలో 8 లఅకఎ జారావరకాళబ సమానమెన పీదనళ కి సృషింప బడింది,

లా. అనాలే. పజ

కొన్ని దళాద్దాలుగా బంగిన కృషి ఫవగంగానే అది పెొధ్రించ బడింది. పడిలక్షల వాళపరకాలకు సహానయెన పీవనశ కిని సృష్షించ డానికి యింకా కొన్ని దరాదాలు పటవచ్చు. లా న్‌ |

ణ్‌ పత

పోనీ, లత్యల్పకాలం, ఇంప ఒక సెఠనులో లతోవంద కలం అయినా. పండే అత్యధిక పీడనళ్తిని నృర్షంచగలమా ? ఈ (ప్రయ త్నంలొ సోవియడ్‌ భౌలిక కాన్తజ్తుల బృందం. ఒకటి విజయం. సాధిం చింది. వారు-1 కోటి దావవరడాలకు సమాసమొని .రార్యాంంవ పీడన అంతర్‌ వపల్కాలం పద్ద నుండే ఒతిదిని మించిన ఒత్తిడిని సృష్టించ వచ్చును. అయిలే, ఆ ఒళడెకి తట్టుకోగల పదారాలుగాని, మిశ్రమాలు గాని ఏమిటో ఎన్నిళ చేయవలసి పంటుంచ.

భూగోళపు లోపలి వల్య్మంలంలో మెగ్నీషియం ఆక్కెడ్‌,సిలికప్‌ ఆక్సైడ్‌, ర్వార్డైట్‌ వున్నాయని భావించబడుతోంది. బుసలు. లభించే ర్వార్ట్‌డ్‌ యొక్క సాం్యద్రళను పరిశీలిస్తే మనప ఏమీ బోధపడటం లేమ. కొని వెరిష్‌చాగిన్‌లోని సోవియబ్‌. భెతిక శాస్రజ్ఞులు, _స్తిషోవ్‌, వొపోదాగారలు, తగినంళ ఏక్కువ ఒలిడికి గురి అయినప్పుడు ర్వార్డ జ్‌ అనే పదారం 4.85 విశిష్త గుదత్వంగల ఖనిజంగా మారిపోతుందని కనిపెటారు. ఈ కొత 'ఖనివానికి వారి పేరే పెట్లబడింది. ఆంటే, “ స్పషోపీరై ల్‌” అని సోమకరణం చేయదిదింది. .

76

భూమి అడుగున కూడా వెల్తురుంది వాజిన్‌ ఫెడొరోఎబ్‌, ఐల్‌, ఎన్‌. న. (జీవాస్తం) ప్రకృతి, చూనవుడికి. అడుగడుగునా. సమస్యలను తెస్తూనే వుంటుంది. వాటిలో కొని" టిని పరిష్కరించడం తేలిక, మరికొన్ని ఎంత చీష్కలకో కూడినవిగా వుంటాయంపే, ఒక్కొక్కప్పుడు వాటిని పరిష్కు రించడం అసాధ్యం అనిపిస్తుంది. కాని అందుకు రనినఫమయం వస్తుంది. శాస్త్రజ్ఞుల వాటిని ఒకడాని తరువాత ఒకటి పరిష్కరిపారు, చెల్ల ఆకులలాంటి ఫోటో సింకటిక్‌ జీవులు అభివృద్ధి చెందడానికి వెచబ్తకు కొవాలనేది అందరికీ 3౨సిన సంగతే. చీకటిలో అవి ఉచ్చ్వాస ఏళ్వాసాలు చేసేటప్పుడు, అంఠక ముందు వెల్తురులో "సేకరించి విలవ శేసికున్న పిండిపదారాలను (కార్సో హైడేట్‌లను) భస్మం చేస్తాయి. లేడా దాని చుష్తుపక్కల నుండు జీవపదార్షాలను ధస్మంచేస్తాయి. మొదటి సందర్భంలో మొక్కలు చీకటిలో ఎక్కుప కాలం బతకలేవు. ఎంయచేత ముపే అవి నిలవ చేసుకున్న పిండి పదార్హాలన్నీ త్వరగా ఖద్చు అయిపో శాయి రెండవ సందర్భంలో, సూక్ష్మ (క్రిములూ నీటి అడుగున పుండే పెక్కలైన అళ్లే, చీకటిలో చాలాకాలం పుండగలవు. అంపే తగినంత పాణజవాయవు వుంసేనే అవి పుండడం సంభవమపుఠుంది, కొని కండు 77

సందర్భాలలోనూ దూడా చీకటిలో ఎక్కువకాలం పుంచేటస్పుదు, ఫోటో పించటిక్‌ బీవులు, ఆకులలోనుందే ఫోటో సింతిటిక్‌ రంగును (ఆసపచ్చ సదారాన్ని లేక క్లోరోఫిత్‌ను నాళనం. చేసాయి. ఎప్పుడు ఆకులు ఆకు జ్‌ క. నాము వచ్చ రంగునే కోల్పోయి తెల్లగా అయిపోవాయి. లూ ఇవంకా (పదచూగాలలో గటి" చజుపన విషయం. రాని, (పఫ్ఫ వా! చల లిలో మనకి మరోలా కనిపినుంది. ఉదాహారణకు ; ఫోచో. సింతటిన్‌ అటో సూక్మజీపులూ, ఆలే, ఇవి పాణవాయిప్పు ఇని చోట్లా సూర్యు వెల్తుప ఈఏ భం న్‌ అసలు సోకని చోటా జూడా పుంటున్నాయి. ఒబడు మన్నులోను

• గహ షు భూమ అడుగున నీటిలో కొన్ని చేల మీబర్తలోడున అవి పుంటున్నాయి. ళ్‌ నమ్మండి: నమ్మకపోండి, అన్నిటకంపే మనకు ఆక్చర్యాం. కిలిగంచ విషయం ఏమిటం'పే, యీ జీవులన్నిటిలోనూ ఫోటో యాకిప్‌ రంగు లన్నాయి. ఈ విషయం చాలాకాలం [కిందపే తెలుసుకోబడింది, కాని శాొస్తజులు దానిపట్ల శ్రద వహించలేదు 1001లో మాసో విశ్వ ౯ మో గో ॥ విద్యాలయంలో కొనసొగింపదిడిస పరిళోధస యీ విషయాన్ని వివ99 చింది, .. వారి వాదన ఇది: సూర్యుని వెలురు, లేనిచోట ఫోటో సింఠటిక్‌ తతో. భి జీపులు వుంటున్నాయం'పేఅర్లం, వాటికి వెలురు ఎంతమాతం అవసరం శ అ ఆవాస లేదని కాదు. దాటిలో ఫోటొయాక్షివ్‌ రంగులున్నా యంపే ఆ 'బీవులకు వెలుప కావాలనేది స్పషం. వాటికి ఆ వెలుగు అట ర సో అక్కడ లభిసోంది. సూర్యరశ్మి (ప్రతిచోటికి చొచ్చుకొని పోలేదుగనుక, నూ ర్‌ ఫు ఆ [ప్రదేశాలలో వెలుడనిచ్చేది మరొకజేదో వుండి వుండాలి. ఒఇడు వానా. మన్ను (సిల్లు (కిందగాని, భూమ్మిక్రింద కొన్ని వందల మీఏర్హ్శ అడుగున మి = క. గాని వెలు టన్నిదనది నమ్మరాని విషయంగా కనిపిసుంది, అయినాకూడ అటే అన్‌. అక్కడ ఫోటో సింజటిక్‌ బీపులు పుండడాన్నిబటి వెల్తురు పుండి వుండగా జల్‌ అణాల.

లని ఆ విషయాన్ని శాస్రజ్జలు నమ్మారు, ఆవారంకోనం వెతుక నాకం లించాడు. అడి వారికి లఖించింది కూడ, "

భూమి అడుగున జీవ పదార్దాలు సమృద్ధిగా పుండేచోట్ల కనదడే ఫోటో సింతటిక్‌ జీపులను గురించి, మొట్టమొదట పకళోవెందడానికి పూనుకున్నాడు, అక్కండ. భస్మీకరణమూ, క్తి వికుదల కావడంద్వారా వొటి నశింప్పును తగ్గించే దు విాానమూా ఎక్కువ తీవ్రంగా జరుగు తూన్నట్లు 3ఏ౨సింది, ఆ విడుదలయ్యే శక్రిళలో కొంఠ వేడిమి రూపంలో దిదయటపడుతుంది; మరికొంత శ కి వెలురు రూపంలో బయటపడుతుంది, వెల్తురు రూపంలో విడుదలయ్యే ళ క్ర బాలా కొద్ది భాగమే. ఎక్కువ కాగం వేడిమిగా మారిపోటంది, రాని, అక్కడపదార్హపు నశింప (కమాలు ఠీవంగా పుండబంచేత, అక్కడ. వెల్తురు రూపంలో విడుదలమ్మే కొద్ది పాటి శక్తికూడా ఫోటో సింతటిక్‌ జీపులు (బతకన౫ానికి సరిపోతుంది. విన్న్పందేహంగా, ఆ పరిస్థితులలో వెల్తురు, జీపుల అభివృద్దిని పరిమితం చేస్తుంది. అందుచేతనే భూమ్మిక్రింద, మనకి ఫోటో సింళటిక్‌ జీపులు ఎక్కువగా వ్యాపించిసట్టు కనిపించదు. అయినా దీనికి కొన్ని మినహోయింపులుండవచ్చు. వాటిలో చెన్సుకోదగినవి ఒకటుంది. అది ఇది:

ఒకనాడు భూమిలో 2వేల మీబర్లలోతుకు మంచిన బెబ్దం పొడున్తుండగా. గురావి రంగుగల నీరు పెకి చిమ్మింది. ఆ నీటిని సీకించగా, అందులో అసంభ్యాకమైన (్రామేటియం అనే రక్త పర్షంగల గంధపు ఫోటోసింతటిక్‌ సూక్ష్మజీపులు కనిపింవాయి. శేదరేటకీలో వాటి అభివృద్ధికి వెలురు కానలసి వచ్చింది. అంపే దాని అర్థం, భూమిలో 2చేల మీటర్ల అమగుస ఆ రక్త ప్టపు నూడ్య్యజీపులు అవంభ్యాకంగా అభివృద్ధి చెందడానికి కావలసినంత వెల్తురు పుందన్న

త్ర

దూట, దానినిబట్టి, ఫోటో పింతటిక్‌ జీవులకు (పాణం ఇచ్చే వెలుకక ఆధారం సూర్యుడు ఒక్కడే కాదని తేలుళుంది. సజీవమైన (పకృతి చాలా పోడిమిగలది. శక్తినిచ్చే మూలాధారం ఎంత చిన్నడై నప్పటికీ దాన్ని దేవినె నానరే అది ఉపయోగించుకుంటుంది,

80

అను బలి భూగర్భంలో నుహా సముదాలు లో భూగర్భంలో. మహా సమ్ముద్రాలుండబానికి పూర్తి అనకాళం సంది మహాసము[దాలంపే నిబంగా దహాసమ్ముదాలే । నదులూ, సరస్పులూ కవు. ఆ మహాసమ్ముడాలలో తేలియాడేది ఓడలుకాదు? భాండాలు, దాటి గమున వేగాలు చాలా తక్కువగా పుంటాయి.. ఒక శళావానికి-కొది సెంటీమీటర్తకు మించివుండవు. - 0 0 రి " అసొధారణమెనదిగా కనుపించే యీ విషయాలు, కుయిదిసేవ్‌ చమురు పరిశోధక సంసలో భూగోళ భౌతికళాస్త్ర శాఖ లఅధిపతీ, జ భాతత్వ, భనిజతత్వ శాసొ9లలో మాస్తరు అయిన ఎల్‌, యెలాన్‌స్కీ ప్‌ సమః వ ప్రతిపాదించిన సిద్ధాంతంలో నివి, + భూగోళపు నిర్మాణాన్ని గురించి ఆధునిక విజ్ఞాన కొస్తం యూ విధంగా భావిసోంది. భూగోళపు మధ్యలో ఒక బరువెన నాలి అనాలి న. స్తానం వుంది. దాని చుటూ ఒక దళసరి పచ్చడం వుంది. ఇది ఘన పదార్దమే, అయినా తేలిక అయినది, దాని దముధ్యమధ్య (ద్రవపదార్జాలు వున్నాయి. ఈ సొరపెన బఐవఐబార్‌, భానేబట్‌ - గ్నీస్‌ అనే పదార్హా న (వా గ! క్‌ న! 95 కూడిన మరియొక చెరదువుంది. బజాల్‌పొర, భూమియొక్క యె చిచుట్దూ వున్న పచ్చడానికి ఆనుకునే వుంది. పోతే, (గ్రాన్‌మైట్‌ - గ్నీస్‌ పొర భూఖండాలకు పునాదిపొర, 8

యెలాన్‌స్కీ సిదొాంతం (పరకారం మహాసముుదాలూ, భూగళ్ళ ణి

జలాలు యూ (కింది విధంగా ఏర్పడతాయి. భూగోళం (కమంగా చల్లదిడింది. దానిమీద పొరలు పచ్చాయి. 'పెపొరమీవ పశ్యత శిలలు - 'పెరిడోటట్స్‌ - ఏర్పడ సాగాయి.

పచ్చడానికి అదుగుస 50-70 కిలోమీటర్ల తోతులలతో ఉదజు, (పాణవాయువుల లాలూకు విద్యుత్‌ పూరిత అణుపులు (అదూన్స్‌) నీటి ఆవిరిని విడుదల చేయసాగాయి. ఆ తరవాత పెరిడోబట్స్‌, ఆవిరులు,

క రాళ్ళలోని పగుళ్ళద్వారా భూమియొక్క- బెకడులోకి చొచ్చుకొనిపోయాయి. అక్కడ. తక్కువ ఉష్ణోగ్రతలోనూ, తర్కువ. బాయు వీడనలలోసూ ఖనిజాలు యీ నీటిలో సంమూగం చెందాయి. దాని ఫలితంగా సెర్చెంటిన్టై ట్స్‌, సూక్ష్మ రంర్రాలుగల రాళ్లు ఏర్పడ్డాయి. స్పాంజిలాగ సెర్చెంటినె ట్స్‌ నీళ్ళులో బాగా నిండుకున్నాయి. భూమియొక్క పచ్చడం నుంచి. ఎక్కువ పీడన శక్తిగల సీటిఆవిరి రావడం మూలంగా యీ “స్పాంజితలోని నీదు మరింత అధికం కా సొగింది.. దానితో వాటి పరిమాణం పెరిగింది. అప్పుడు భాన్‌ టెట్‌ య గ్నిస్‌ పొర యర్చడి, నీటిని భూమియొక్క ఉపరితలానికి నెట్టింది, ఈ కొత్త సిద్ధాంతం్యప్రకారం (ప్రాథమిక ాచీన మహాసము్యదాలు ఆ విధంగా నే ఏర్పడాయి. అప్పుడీ సముద్రాలు వెశాల్యంలోనూ, పరి 0 టలు

మాణంలోనూ చిన్నవిగా నే పుండేవి.

పె నచెప్పిన విధంగా మహాసముద్రాలు ఏర్చడటంతో, భూగోళప

మూ పొరలలో చిక్కువడిపున్న నీరంతా బై టికి వచ్చేసిందని అనుకోటాడదు. ఆ నీరుచేసే సాహసకృత్యాలింం చాలాపున్నాయి. బహ్మాండమైన ఒత్తి డికి గురిరొవడం మూలంగా నీరు వేడెక్కి, ఆ వేడినీటిలో వివిధ పదార్థాల ఆమ్లాలు, జెరాలు కరిగిపోయాయి. ఈ విధంగా తయార న ఆోదయ్యపు

. 62

(బావజం” , కొన్ని గట్టిరాళ్ళును తప్ప మిగడావాటిలో చాలావాటిని లి శేగింది.. లేదా అందుతోలఅవి కరిగిపోయాయి. ఫలితంగా మిశ్రమమైన “7 ఉప్పునీరు” ఏర్పడింది.

కలం గడచిన కొద్దీ ఈ కారుష్టునీరు, మహాసముడాలలోకివచ్చి చేకసొనింది. అందుచేతనే సము(దపునీటిలో చాలా మూళ్యద్రవ్యాలూ, మోము పదార్దాలు మనకి కనబడుతున్నాయి. అంచుల వెంబడే, భూభఖండాల అడుగున ద్యాపించ సొగింది. ఆ విధంగా, [12 కలో మీబర్ల =దుగున భూగర్శ జలం మండలం ఒకటి ఏర్పడింది.

(గాల్హైట్‌ పొర అడుగుభాగం ఒక ఫిల్దదలాగ, భూగర్భ జల మండలంనుంచి పై కివచ్చే వాయు. పదార్జాలను వడపోసి లోహ రేణు వందు, అభభకాన్ని, యాజ బెస్టాస్‌ని వేరుబేసింది. ఆ తరువాత లవి ఓక దిళసతి అయిన పొరలాగ ఏర్పడాయి. ఈ పొర, కాటప్పునీటిని పైకి పోపండా ఆప్పతోంది, భూ ఖండాలను ఆ వారుస్పు తిని వేయకందా బూ పొర కాపాడుకోందా అన్నట్లు వుంటుంపి,

ఈ కొత్త సిద్దాంచాన్ని చాలా విషయాలు బలసటపస్తున్నాయి. తీరాహరణకు సమ్యుస్రిపు పాన్పుమీద (గ్రానైటొంగ్నీస్‌ పొర లేకపోవ రమా, భూగర్భ సమ్ముడా లున్నాయని భావింపబడే లోతులలోగల పదా గిల భౌతిక లక్షణాలలోవచ్చే మాద్పుంను గురించి తెలుసుకోడానికి కరిగిన పీస్మిక్‌ అన్వేషణల ద్వారా సేకరించబడిన సమాచారమూ, దానినే విరిపరుస్తున్నాయి.

83

బ్‌ యై దక్షణ ధృవ పరిశోధన వల్ల ఆఆ రా ఠి అలి తెలిసినసంగతులు ఇ. తోల్‌ న్లిరోబ్‌

భూగోళశంమీద 8వ ఖండమెన దక్షిణ ధృవ ప్రాంతాన్నీ, అంటార్కిటిక్‌ మహా సమ్రాన్నీ గురించి పరిశోధన జరిపే నిమిత్తం 1055 లో సోవియట్‌ అంటార్కిటిక్‌ య్యాత ఏర్పాటు చేయబడింది, అంతర్జాతీయ భౌతిక సంవత్సర పరిశోధనలలో సోవియట్‌ యూనియన్‌ హ్‌డ పాల్గొనే సందర్భంలోనే ఆ పరిశోధకయ్యాక వీర్చాటుచేయవడింది. అంతవరకూ తయారు చేయబడిన భూగోళ పటాలలో యీ దక్షిణ ధృవ (ప్రాంళం “థా! స్టలం” గానే చూపబడుతూ. వచ్చింది. విశాలమెస ఆ ప్రాంతంమీద అడుగుపెట్టిన వారెవరూ లేదు.

ఉ త్తరధృవ పరిశోధనలో సంపాదించిన అనుభవాన్ని సోఏయట్‌ పరిశోధకులు యీ దక్షిణ ధృవ పరిశోధనలో వివియోగించురున్నారు ఆ అనుభవం సహాయంఠోనే సోవియట్‌ శాస్త్రజులు దక్షిణ ధృవ్యప్రాంతపు

బొ సవ్య? భూన్వథావాన్ని గురించీ, వారాపరణాన్ని గురించీ, మంచు కొండలను గురించీ, అక్కడ పుండే జీవరాసులను గురించీ యితర శాస్త్ర విషయా

_ రతీ

లను గురించీ పరిశోధనలు జరపడానికి కార్యక్రమం వేసుకున్నారు. దక్షిణ ధృవ పరిశోధనలో సోవియట్‌ యూనియన్‌ దే అ(గ్రస్టానం. క! దకిణ ధృవ (ప్రాంతపు నస్వథావాన్ని గురించి తెలిపే సోవియట్‌ అట్లాను. తయారు చేయబడింది. అందులో సోవియట్‌ శాన్తజులు న! వ యతరదేశాల శాస్త్రజ్ఞులు జరిపిన పరిశోధనల ఫలితాన్ని అన్వయించి చూసదిడాయి. దకీణ ధృవ (ప్రాంతంలో అనేక కొత విషయాలు కనిపెట్ట అవని €౬] దివాయి.. భూగోళంమీన సున్న అత్యంత చలి (ప్రడేశమెస ధృపం కనుగొనబడింది. అక్కడి ఉహ్జా్యగర మఠీ తక్కువగా సున్నప్పుడు

• 888 నంటి గేదు డిగ్రీలుంబుండి.. నెలసరి సగటు ఉష్ణోగ్రత _ 71 ల పెంట్మిగేడు డి్య్యిగీలుంటుంపి, మంచుగణలతో కప్పబడివుండే ప్రదేశపు ళా ” వైశాల్యం 1 కోటి 20 లక్షల చదరప్ప కిలోమీటల్ల వుంటుంది. అక్కడ సూ ళం పేడకుని వున్న మంచుగడల ఘన పరిమాణంకూడా లెక్కగట్టబడింది. డ్‌ ఆ మంచు కొండలన్నింటినీ కరిగేటట్లుచే స్తే మొ తం (పసంచంలోని సమ్మద జలాల మట్టం 50.00 మీటర్లు పెరుగుతుందని అంచనా య బి లె ఎయదడింది. | ఆ పంద కొండల అడుగున పున్నవి దీపులు కావనీ, ఒకేపెద్ద భా భండమేనని దక్షిణ ధృవ పరిళోధకులు. తెలుసుకున్నారు. ఈ మంచుకొండల ఐబరుపుకి ఆ భూభాగం (00 మీబర్ల ట్రిండికి దించుకు పోయింది... ఆ మంచుకొండల (కింద కనుగొనబడిన భూశఖరాలకు, కీపుంటా, పీఠ భూములకు దాదాపు 500 లకు పెగా రష్యన్‌ పేర్లు పెప్దదిగాయి. అవన్నీకూడ, సోవియట్‌ళాన్రజులు తయారుచేసిన భూగోళ ది వ! చశ్రపటాలలో చూపబడాయి, ॥ " ళు 85

దక్షిణధృవ సమ్ముదాలలో తిమింగలాలేగాక, అనేక యికర జీవ రాసులుకూడా పున్నాయి, ఈనాటివరహూ మనం వాటిని ఉపయోగించుకొవ లేకపోతున్నాము. అక్కడ నెలకొల్చబడిన వారానరణపరిశీలక కేంద్రాల 'పీకరించే సమాచారం ఆధారంగా, తిమింగలాలను పస్టే లఘు నొకొ కేం్యద్రాలూ, విమానాశ్రయాలూ నెలకొల్పగల్లు తలున్నాము.

(పపంచ వాళావరడొన్ని పరిశీలించడంలో యీ దకిణధృవన వాళా వరణ పరిశీలకతేండాలు సేకరించే సమాచారం ఒక ముఖ్యమైన ప్మాతను నిర్వహిస్తుంది.

దూర (ప్రాంతాలకు (ప్రసారం చేయబడే 'రీడియో వార్తలపై ళవ (ప్రభావాన్నిచూపే వివిధ భూభౌతిక లక్షణాలను పలిశీలించడానికీ భూమిచుట్దూ తిరగడానికి ఎగురవేయబడే చూనవ నిర్మిత ఉప్యగ్రహారిక వుండవలసిన (ప్రత్యేక లక్షణాలేమిటో పరిళోధించడానికీ, యీ, దవః ధృవమండలం అత్యంత అనుకూలమైన, ముఖ్యమైన (ప్రదేశంగా ప్పంటు దని శాస్త్రజ్ఞులు భావిస్తున్నారు.

ఆరవ ఖండమైన యీ దక్షిణ ధృవమండలంలో అనేక విలువై అనివాలు కూడా లభిస్తాయి. దొటిలో మొట్టమొదట "పేర్కొనదగిన ఐంగారం, బెరలియం, వ్రాలు, రేడియో యాక్టివ్‌ పదార్థాలూ, అ(భక।! (గ్రాఫైటు మొదలై నవి. డక్షిణ ధృవమండలంలో భూమియొక్క నిర్మాడ ఎలావుందో పరిశీలించడంవల్ల, మొత్తం భూగోళప నిర్మాణం 'ఫత్మేకిం

దానీ దషీణ భూగపు నిర్మాణం ఎలావుందో నిర్వహించడానికి వీలై సమాచారం తెలుస్తుంది, దక్షిణ ధృవంలోని వాతావరణ పరిస్థితులు ఎక్కువగా. లోకి _పరిస్టికులను పోలివుంటాయి, అందుచేత రోదసిలోకి మనుషుల: యంత్ర పరికరాలను పరిశీలించడానికి ఆ (ప్రాంతం అనువైనదని ౯ . 86

జ్ఞలు ధావన్తున్నారు.. “రాకెట్లు, రోదసి" అనే అమెరికన్‌ ప్యతిక కథనం ్రకారం, చం్యదమండల? మీదికిసంపే రోదసీ నౌకలో మనుషులు హూద్భనే మందసాొన్ని పరీక్షించడానికీ, ఖగోళ యాత్రికులకు తర్భీదు వివ్వడానికీ దకిణ ధృవ (ప్రాంతాన్ని ఉపయోగించుకోడానికి నిప్పణులు సఠథకొాలు వేస్తున్నారని తెలుస్తున్నది.

భవిష్యత్తులో దక్షిణ ఖండాలకు వెళ్లే విమానాలకు దగ్గరి మార్గంగా డూ దక్షీణధృవ (సాంతం ఉపయోగపడవచ్చు. అదేవిధంగా కొన్ని నాకాయానాలకు రూడా యిది దగ్గరిమార్గం అవుతుంది, అయితే వీటన్నిటీ కోసం ఆ [ప్రాంరాన్ని గురించి ఇంకా ఎక్కువ పరిశోధనలు జరగవలసి వున్నాయి.

87

లోలో అలి రాజి భూగర్చ ఉపన 58 క్‌ లై అాా2 న విద్యుత్‌ రెంద్రాల నిర్మాణం నో గాలొనా ల్పెగన్‌ తోవా " భూగర్భంలో పుండే (ఉషళ కని వివియోగించుకోడమనేడి నో చం అతి యట్‌ ఆరిక వ్యవసలో ఒక (ప్రాముభఖ్యంగల విషయం. ఆ ఉషళ వి థు య య వినిడదూగించుకోవడం మూలంగా మన రసౌయన పరిశ్రమలో టో లెదణ చకురు, దొస్టు, భనిజదాయుపు పొదుపు లప్పఠాయి. సోవియట్‌ చేశంలో ఈ భూగర్భొపు ఉషశ కిని ఉపయోగించుకుంపే సొలీనా 10 కోట టన్ను! పిఎం ఆతి రి బొగ్గు పొడుపు అపుకుందిం కొమ్‌చల్కాలోని, కురిల్‌ దీపులలోని అగ్ని పర్వరాలలోను, ధాగర్భంలో (స్రవహించే వేడినీటి (పవాహాలలోనూ. బోలెడంత శ! లభిసుంది, అవాలి కామ్‌చళ్క్యాతో కండల్ని పర్వత్యశేణులమధ్య ఫవహిం? పాచేశ్కానదీ. తీరంతో. డించిన (ప్రయోగాత్మక గొట్టపు బావుల భూమిలో 280 _ 850 మీటర అడుగుస 150 _ 185 డ్మిగీల ఉహ్జోగః భగ య! గల వేడినీటి (వవాహ జేశాయి డే ఇప్పు

• సీటి ప్రవాహాలున్నట్ట్లు తెలియజేశాయి... ఇక్కడే. ఇప్పు . 88

లా... శ. ప. సనన ను త స త. ల. య వ. ప. న. స. 1. ॥ న వ ము ప టీ టం.

1. సమ. ల? న క. న మ షా. ళ్‌ ల్‌! న ట్ల, గో టం? న లో ల . స లీ! న స టం ల ర 1... సం టట సట క గ వ న! వు న త. టా. ఫట న లే... టే... వనం ప పల య 1 నాం ష్‌ శ సహాయ / త్‌ గం న్న. ర య వన టో న్‌ా మ పో మా

కిక్రిజియా రష్యా సాాదూజ్యంలో ఒకప్పును చాలా వెనకబడ్డ సంచార తెగుం

య్‌ బు గ జ కిజియాలో. ఇప్ప ప్రాంతం. ఇపుక్షది 85 దేశాలకు ఎగుమతులను చేస్తోంది. కక్టజియాలో. ఇప్పడన్ని న వివబులగో భూడి శాభలలోను శాస్త్ర వే.తలున్నాడ. ఉన్నత (వ్రమాణస్థాయిగల నిపుణులతో కాడిన ఖో శ్‌ క్‌ పరిశో 5! కి కాలేజీలు, శాస్త్రీయ, సాంస్కృతిక సంస్థలున్నాయి. 42 పరిశోధక “రంద్రాలు క్‌ వ్ల న న్చు అకాడమీదిం యూనివర్శిటీ, వైన్స్‌ ఆకాడమీ వున్నాయి. ఈ చిత్రం నెచ్చు అకాడమీ

పోవియట్‌ దేశంలో. కెల్లా (సపథమ భూగర్చోష్ణ విద్యుత్‌ కేంద్రం నిర్మింపబడుతోంది,. దాని పేరు పాజేల్కా. విద్యుత్‌ కేంద్రం. (పథమ దళలో ఈ కేంద్రం 8 వేల కిలోవాట్ల విద్యుచ్భపక్రిని ఉత్పత్తి చేస్తుంది. త్వరలోనే దాని ఉత్పాదనశ క్రి 5 వేల కిలోవాట్‌లకు పెంచబడదుతుంది.

కామ్‌చత్కా- దడీణ (ప్రాంతంలో ఒక విద్యుత్‌ జొలము (04) కనక ఏర్పాటు చేయబడితే, ఈ 'కేం్యదపు ఉత్స్తిని ఇంకొ "పెంచవచ్చు.

కామ్‌చర్కాలో [116 వేడినీటి బుగ్గలున్నాయి. అవి (ప్రతిదినం 100 డిగ్రీల ఉషహ్షా్యగతగల 86, 500 ఘనపు మ్‌బర్ల ఇలాన్నీ, నీటి ఆవిరినీ విరజిమ్ముతూ వుంటాయి. ఈ ఉష్షళ క్‌ కొన్ని వేల టన్నుల దొగ్గు ఉత్పత్తిచేసే ఉష్పళక్తితో సమానం.

కామ్‌చల్కా (ప్రాంతంలోనే సప్వెళోపవనల్‌విస్క్‌లోనూ తడితర చోట్లవున్న భూగర్భపు ఉష్షళ్రిని వినియోగించుకోడానికి దూడా పథకాలు శయారు జేయబడుతున్నాయి. దోల్లి - బని వేడినీటి బుగ్గనుండి. ఇందా ఇతర బుగ్గలనుండి ఉత్సన్నమయే నీట్‌ ఆవిరి సహాయంఠో ౫ వేల రల” వాట్ల ఉర్సాదన శక్తిగల విద్యుత్‌ శేర్యదం ఒకటి నిర్మింప బిడుచుంది

ఉత్తర కామ్‌చల్కాలో ఇప్పుడు పునర్నిర్మింప ఒతూన్న క్షీయాచి ట్రామమూ, ఉ స్త్‌-రామ్‌చత్‌ స్క్‌ పద్దణమూ పూ అయితే, అవి, క్షీయాచెవస్కంయా అగ్నిపర్వ రాన్ని, షివెలుచ్‌ అగ్ని సర్వరాన్ని ఉపయోగించుకుని భూగర్భోష. విద్యుత్‌ కేంద్రాలను గలకొల్పు కోగలవు. గ

కునాషిర్‌ దీవిలో మరొక భూగర్చోష్త విద్యుత్‌ 'కేంట్రాన్ని, నిర్మించే విషయమై చర్చలు జరుగురున్నాయి. ఆ కేంద్ర. యుజ్నో- కరిరొస్మ్‌కూ తదిళర తీర (పొంఠాలకూ, విద్యుచ్చక్తివి సస్త్షయిచేయ గలదు,

89

సభాాలిన్‌ భూగర్భపరిశోధక సంస్థవారు, 1085జనవరిలో, గోరియావి ప్లియాడ్‌ వద్ద గొట్టపు దావులు తివ్వడం ప్రారంభించారు. అక్కడ నెం కొల్సబడే భూగర్భ ఉష్ణ విద్యుత్‌ కేర్యద నిర్మాణం [1007 లో ప్రారంభ . మవుతుంది. / కామ్‌చల్కా. (ప్రాంతంలోనేగాక, సై వీరయాలోనూ, మధ్య ఆసియా తోనూ, కశేసస్‌, రార్చేరియన్‌, యూరల్‌ పర్వత (శ్రేణుల మధ్యగూ, కూడా భూగకృజల (ఫ్రవాహాలున్నట్లు తెలుసుకొనబడింది వాటిలో కొన్ని 10 లక్షల చదరపు మీటర్ల 'పాంళానికి వ్యాపించి వున్నాయికూదా. పశ్చిమ సై వీరియాలోని భూగర్భ జలనిధ్మిపపంచంలోకెల్లా పెద్దది అది 80 లక్షల చదరపు మీటర్ల ప్రదేశం ఆక్రమించి వుంది, పశ్చిమ పై వీరియాలోని ఓమ్‌స్క్‌మండలంలో 2 కిలోమీటర్ల అడుగున 00100 డిట్రీల ఉష్ణో్యగతగల వేడినీటి ప్రవాహం పంది. అలాగే కజుకస్టాన్‌లో కూడా 500 నుండి 8000 కిలోమీబర్ష లోతు వరకూ వేడినీటి (ప్రవాహాలున్నాయి. అవి 8-8 లక్షల చదరపు కిలోమీబర్ల ప్రాంశాన్ని ఆ్మకమించి వన్నాయి. పశ్చిమ కజకస్టాన్‌ లోని, ద&ణ ,.. కబికస్టాన్‌ లోని నగరాలకు ఆవి ఉష్ణళకక్తిని సప్టయి చేయగలపు, | అగ్నిపర్వత ప్రాంకాలలో లభించే. భూగర్చోష్ట జలాలను నియోగించు కుంటున్న నగరాలలో దఘెస్తాన్‌ ముఖ్య సగర మైన మభాచకలా ఒకటి. అక్కడే. 4.5 కిలోమీటర్ల లోతున గొట్టపు దొఏ క్షవ్వి 160 డి్యగ్రీల ఉషహ్జోోగత గల వేడినీటిని పైకి తేవడానికి పథకం, వీయదిడింది. దానివల్ల ఆ నగరానికి సొలీనా 20 లక్షల రూబుల్చ్సు ధనం, వేల టన్నుల చమురు ఆదా అవుతాయి. సిన్‌_కకేసియా గోజ్ని కూడ భూగర్భపు ఉష్ణజలాలను ఉపయో 90

గించుకొంచోంది. జార్తియాలో రాడా యా ధూగర్భ ఉష్షబలాలు ళా ళా ఉపమోగింస బదుతున్నాయి, ఈ భూగర్భపు ఉప్పబలాల వినియోగంలో (ప్రత్యేక (ప్రాముఖ్యం గం మరొక విషయం ఏమిటంటే, ధృవ చుండలాలను అభివృది చేయ అణ దానికి వొటిని వినియోగించడం. చయూటాటియా, చుకోర్కాలలో తగరిము, దింగారము, వజాలు మొదలైన ఖనిజ, సంపదలెన్నో పున్నాయి. కాని విద్యుచ్భ కి కొరతవల ఆప్రాంఠరాల అభివృది కుంటుపదుకోంది. ఇప్పుడు లీ ణం అ జరిపిన భూగర్భ పరిళోధసవల్ల అక్కడకూడ భూగర్భ ఉపష్తణల (ప్రవావా న. లం అన్నాయని. లెలిసింది.. వాటి సహాయంతో ఉష్ణ విద్యుత్‌ కేంద్రాలను విర్మింపవచ్చు. ఇతర ఉష (ప్మకియలకు ఆ వేడినీటిని ఉపయోగించవచ్చు. త్త]

ల్‌ బ్‌ తో = జాం ల , వాతావరణాన్ని అదువుళ పెట్టగలమా? ణి, (వోట్‌ , ఎది, ఎన్‌ ని, అనారినుంచీ మాగపవులు వాతావరణాన్ని అదుపులో పెస్తే విష యమె కలలు గంటున్నారు. దారావరడాన్ని అదుపులో పెట్టడమంపే, యా యు విశాలమైన (ప్రాంకాలలో జరిగే (వరృతి వ్యాపార క్రమ. విధానాలను అదుపులో పెటడమన్న మాట, వాతావరణ సంఎంధమైన (పకృతి చి యా వ్యాపార (కమ విధానాలలో, భూగోళప్త మొ రం వారావంణంలో కొన వాని సొగే వాయు (ప్రసారాలు, నూర్యుని నుండి వచ్చే వేడిమి. (ప్రభావం, భూగోళపు రేడియషను, యింయా అనేక భౌగోళక అంాలు ఇమికి వుంటాయి. ఎలాంటిగాలులు వస్తున్నదీ, అవి ఎటునుంచి ఎటు (పయాజం ఇవాన్‌ చేసున్నదీ తెలిసినా కూడా, మనం వాటిని మార్చలేకపోతాము, ఒక ఉదా అనాటి హరణ ఇసాను. 1021 లో శీళల వాయువు ఒకటి దక్షిణ ది?గా వీచి అలో కశేసస్‌ (ప్రాంతానికి వచ్చింది. చాలా సండ్త తోటలు నాశనమె పోయాలు, త మా ఈ శీతల వాయుతరంగాన్ని ఆపాలంపే, అది బయలుడేరిస కొరా సము[దంమీద తక్కువ వాయు పీడ పదేశాన్ని సృష్షిండాలి. ఒకే సము ద లా పీడనగల (పదే? నై సృష్టి క సారి కొన్నివేల అణుజాంబులను సేల్చితే ఆ పని సాధించవచ్చునని 02

నేడ మన వాతావరణ శాస్త్రజ్ఞులు లెక్కలు కడుతున్నారు, కాని అలాంటి పదతి ఎంతనాతం అనుసరించతగింది కాదు. ధి అయినప్పటికీ, యీ (ప్రకృతి వ్యాపార (క్రమ విధానాలలో తోక్యం కళిగించుకుని వాటిని మనకు అనుకూలమెన విధంగా మార్చేవిషయమె వ్‌ మజా విజాన కౌస్త్రంచాలా కాలంగా పయత్నిసోంది. గ! అటి సోవియట్‌ యూనియన్‌లో కొన్ని రరాల మేఘాలను, పొగమంచు శరలను చెదుగొట్టడం, కొన్ని మేఘాలు అదనంగా వర్షించేటట్లు చేయడం, వడగండ్త వానంను నిరోధించడం అనేవి పెద్దఎక్తుననే జరుగు భం అవి తున్నాయి. కేంద్ర జియోఫజికల్‌ పరిశీలన సంస్థ, శేర్యదవాయు పరిశీలన సంన మొదతెన సంసలు ఆ పనిని నిర్వహిసున్నాయి. య్నరైయిన్‌లో ళు చా జా ఇట యా పనిని యు్యశేనియన్‌ హైథడో మెటీరిమాలాశకల్‌ పరిశోధక సంస్త కొనసొగిస్తోంది; ఆ సంస్లతో పనిచేసే కాస్త్రజ్ఞులవద్ద అనేక ప్రత్యేక జావా (మ మ్‌ సొధనాలున్నాయి. ఆ (ప్రాంతంతోని చెటులేని పచ్చిక బయళ్ళలోనూ, గొ వ్యవసాయ భూములలోనూ దారనేక శేరదాలను సలకొల్చి వాతావర డాన్ని కొలుసూ పుంటారు, విమూనాలలో తిరిగే సంవార (పటోగ జట శాలలు కూడా వారిరున్నాయి. వ న అయితే వారుచేసే పనియొక్క సారాంశం ఏమిటి? వతిమేఘం వర్షించదు. వర్షంగాని, మంచుగాని, కురవాలంపే, ఆ మేఘం వర్షదశకు దగ్గరలోనున్న స్థితికి రావాలి. ఆ దళలో మనం ॥ి పు కృతిమ పదతులడ్వారా ఆ మేఘాన్ని వర్తింపజేయగలుతాము.. మనరు ౬ ళు ఛిన్న 4 గొవంసిన చోట, కావలసిన సమయంలో వర్షించేబట్లు చేయగల్లు వాము, చి ళా శ అంప యా సందర్భంలో వాతాపరణ కాస్త్రజులు “మంటతసొనులు” గా నవ పవిచేసి, ఆ మేఘంచేత వర్తింపచేసొరన్నమాట. నీటి ఆవికి చబ్దంగాలేని జ అజా మ చిరహీనమైన మేఘాలచేత కూడా వర్షింపదేయవచ్చు. దానికి, ఆ డుఘా క్‌ లె స. 90

లలో పుండే సన్నని నీటి తుంపదులు కొన్నికలిసి నీటి. విందుపు ఏక్న డేటట్లు హయాం. అప్పుడా నీటివిందువు బరువెక్కి భూమిమీద పదుతుంది, కొని ఇదిదున పనిలో ఒక ధాగం చ్యూత్రమే. అలాజారిపడే నీటి చింయప్ప ముఖ్యం,

నర్షప్త నీటి చుక్కలు సగబున, కొన్ని వందల మె్రోనుం వ్యాసం శలిగి పుంటాయి. కుఘంలో పుందే నీటి దుంవకలు చిన్నవిగా వుంటాయి. 10 నుంచి 80 బధలోను= డ్యాసం మతము క్‌ల్‌గి వుంటాయి. అందుచేత (ప్రతి వర్షపు చుక్క కొన్ని వంద తుంపవలసు “పోగు” కేవకుంటుంది.

తీ? డ్యిగీలలో ఆవిరి దూరిపోయే చౌగ్తపులుసు గాలివి, సిల్వర్‌ ఐడెడ్‌ రెబుసులను కరిపి ( దీనిని డెలి ఐస్‌ అంటాప, ) మేఘంలో ప్రవేశపెడితే. అ మేభంలోని నీటి దిందుప్పలు పెరవి అపుతాయని తెలుసుపొనబడింది,

ఈ దై ఐస్‌ను విదూనాు సహాయంతో. ఆకాళంలో వెదబర్లితే కృతిదు పక్షం కురుస్తుంది. క వద్ధఎచ్వాకా ఒక విసూసం, రెందు గంఏలలో ఒకేసారి కొన్ని చదరప్ప కిలోమబర్ష (పాంకంలో 12 మిల్లీ మీబఐర్ల వర్షాన్ని కెరిపించగలురుండి. ఈ రసాయస వదారాలటి అడే

౧ షా "లీ ర! ఖర్చు చాలారకమ్యా ఎ కాడ,

శః క్బ్యతమ మేఘాలను సృష్పించడండ్వారా యు(వైమిన్‌లోవి పచ్చిక ఐబయళ్ళలో 10.12 శారం ఎక్కువ వరం పడేటటు చేయవచ్చునని

త ళం అంచనా వయదడింది. జాగా పర్షాలుపడే సంవళ్సకాలలో దీవి అవుశరం పుంచమి, పర్షిధాపం ఏర్పడిన సంవత్సరంలోనే ఇది అవసరం. చాలా సంసళ్సరాలలో ఆ పచ్చిక బయళ్ళలో పర్షాలుపడవు, ం్ర్య్శ

తీక్షణమైన సూర్యరశ్మినుంచి పొలాలకు రక్షణ యిచ్చేందుకు కూదా కృత్రిమ మేఘాలను సృష్టించవచ్చునా ? తస్పకుండా సృష్టించ వచ్చు. అందుకోసం చెమ్మగాపుండే గాలిని ఆరాళంలోకి పంపాలి. దానికి ఎంతో శక్తివంఠమైన యం్మతాలు కావాలి. అలాంటి మధ్యరకమైన కృవమ మేఘాలను సృష్టించడానికి కుయిబిషేప్‌ జలవిద్యుత్‌ కేంద్రాల ఉర్పల్తి ఎక్కువచేయవలసి పుంటుంది. అయినప్పటికీ ఆ ఫమోగాలు: హడా జరుపబడులున్నాయి.

దె కార్బన్‌ డై ఆశక్ర్రైడ్‌ సహాయంకఠో కొన్నిరకాల పొగమంచు లను చెదరగొటడానికి సోవియట్‌ యూనియన్‌లో పమోగాబ జరుగు త్‌న్నాయి. అలాగే, వడగండ్ల వానలను, కుంభపృష్ణులను నిరోధించ చడానికి రసాయనిక (దవ్యాలు ఉపయోగింసదిడుతున్నాయి.. అలాంటి వర్షిలకు కారణమయే. మేఘాలు ఏర్పడే (ప్రాథమిక దళలోనే వాటిపై ఆ రసాయన (ద్రవ్యాలు చల్లబడరాయి. వడగండ్ర్తవానకురిసే మేఘాలలోకి విచూనాలు వెళ్ళుడం (ప్రమాదకరం, అందుకని, విమానాలప బకులు రసాయన (ద్రవ్యాన్ని మేఘాలపై వెదబల్లే దుపాకి తూటాలు, రాకెట్లు మొదలైన సాధనాలను ఉపయోగించుదున్నారు.

(వర్ళతి వ్యాపార కమ విధానాలను అదుస్పలో "పెట్టడమే, వాశాపరడాన్ని, శీరోప్షస్టినని మూర్చుడానికి ముఖ్యమార్గమని శా స్త్రజులు ఓక నిర్ణయానికి వచ్చారు. డాంకి అనుసరించే చర్యలతోపామి, భూగో కప్ప ఉపరితలంలో కొన్ని మొప్పలు తీసుకురావడంటాడా అవసరం* మెక్కులు, నేలలోని చెమ్మ మొదలై నవికూడా ఆ (ప్రాంకపు దారా వరణంలో చూద్చలు. కలిగిస్తాయి. బీడు భూడులను సాగుచేయకం, చిత్తడి గేలలలోని నీద తోడివేయడం, అడప్పలను పెంచడం, రిజర్వా ద్‌్షను నిర్మించడం మొదలయిన పొట్‌వల్ర మంచి లాధొాలుకలుగుకాయి. అయితేయీ. పనులన్నీ శాస్త్రీయంగా జరగాం. లేకంసపే లేనిపోని

95

చిక్కులు కొన్ని రావచ్చు. పారిశ్రాదుక సంస్తల నిర్మాణంలో సరిమైన సల విభజనవూగా అపసరం, డీనివల్త, ఫ్యాక్షరీల పొగ్క మంచు 50సి ఆ ళం లు ఏర్పడే స్మోగ్‌లాంటి అదాంఛిత పడార్లాలు ఏర్పడకుండా చేయవచ్చు. న! వాళావరణాన్ని మన అదుషులోనికి తెచ్చుకోడదునేది. సాధ్య. అందుకు. నేటి విజానకాస్త్రమూ, ఇంజనీరింగు ళొస్త్రమూ. సాధించే శే విజయాలను చక్కగా వినిదూగించుకోవాలి. ఆలా చేయగంలే వ్రవంచం క సుభిక్షం ఆపుతుంది. లగ

అలో అల్ల సము్మద గర్భం నుంచి గబ్బ ప్రసారం లియౌనిణ్‌ (బాటోవ్‌ న (సోవిజుట్‌ విర్దాన శాస్తవరివర్తు సభ్యులు శబ్ద గ్రాహక సౌధనాలను నీటిలోకి దించిచే సమ్ముదంతో నుంచి చమైన శద్దాలను చునం వినగల్గురాం. కాంతి తరంగాలు, వాశావర డాన్ని గురించి తెలియజేసినొప్రీ, నీటి గుండా అతి వేగంకో వచ్చే శబ్ద న! ళరంగాలు, మధ్యలో కలిగే ఆటంకాలవల్ల (ప్రతిధ్వనిస్తూ విస్తరింపచేయ ముతూ వచ్చి మనకు సము[డాన్ని గురించి తెలియ చేస్తాయి. శద్దితరంగాలు సముద్రంగుందా చాలా దూరర్మపయాజణించ గలపు, అంకుచేత లవి మనకు దూరాసవున్న ధ్వనులను కూడా వినబడ జేస్తాయి. 20 ఏళ్ల (కిందట సమ్మద శాస్త్రంలో ఒక గొప్పసంగతి తెలుసుకో కికింది సోవియట్‌ కౌస్తజులు, అమెరికన్‌ శాస్త్రజ్ఞులు, ఒకరికి శణభుకుండా ఒకరు జలాంఠర శద్దమార్షం ఒకటి వుందని తెలుసు పన్నారు. ఈ జిరాంతర శబడూరం (సద్‌ యార్వాటిక్‌. ఎకొసిక్‌ ఛానల్‌ ఫి జనలు ల ౧ ళ్‌ |. య = లదుగున ఒక మాదిరి తరంగ చూర్లదర్శిగా పనిచేస్తుంది. అది నీటి 07

పొరలకో ఏర్పడి వుంటుంది. ఆ పొరలపైన, (శిందవుండే నీటి పొరం కంటి ఎక్కున దటమెనవిగా వుంటాయి. అందుచేత శద్దం వాటిగుండా .

చాలా మెల్లగా పయాణిస్తుంది. ఈ పొరలు శబ్ద ళ కిని తమలో నిలప్త

ఛా అబాట్‌ అవాలి కుంటాయి. సమ మటంలో (హారి జాంటల్‌ గ్రా పుండీ పొరలగుంగా

లబ్‌ అయితే శబ్దతరంగాలు "స్వేచ్చగా అన్ని దిక్కులకు (పయాణిసాయి కొని వంపులు తిరిగిన పొరలలో అది తక్కువ సాొంద్రళగల పొరలకే (ప్రతిఫలింప చేయబడి తిరిగి జలాంతర శద్ది మారంలోకి నెట్టబిడరాయి. ళ్‌

డినిమూలంగానే శద్దిం సమ్ముద్రంలో ఎక్కువదూరం వ్యాపింపచేయదికు తుంది.

జలాంఠర శబ్ద చమూరం అనేది సము[దంలో ఎక్కడపడితే అకక అన్ని ఎళలా జంగే సంఘటన. కొని దాని గంభీరత రుతువునుఐటి, భౌగోళిక స్టానాన్నిబట్టి మారుతూ. పుంటుంది. ఒక మైలు లోలులోవరే ఇది మారుతుంది. తరచు అది ఉపరి భాగం వెప నడుస్తుంది. ఒక్క క్కంస్పుడు వివిధ లోతులలో అనేక శబ మార్గాలుంటాయి.

0౧ ళం సిక్షాంత రీత్యాను, ఆచరణ రీల్యాను యిాకొత విషయానిటన్న ఛి న విలువ అపారం. అది మనకు నీటిలోపల పుండే “టెలిఫోన్‌ లాంటిది, నును [పమాదా? డి ఎది మనలను హెచ్శరిసుంది.

రానున్న (ప్రమాదాన్ని గురించి అది మనలను హెచ్చరిస్తుంది

పసిఫిక్‌ మహాసము[ద్రంలోనుస్న శద్దగాహక కేంద్రాలు, నీ అరుగుస ఆరిపోయిన లగ్ని పర్వతాన్ని గురించి పరిశీలించడానికి 105 సెప్టెంబదలో టోకియో నగరానికి 200 మైళ్ళు దూూన నీటిలో మునిగివున్న మియోజిన్‌ పర్వత (శేబినుండి బయలుచేరి జాడ లెలియకుండాపోయిన జపాను సము్ముద్ర పరిశీలకసొకను గురించి తెలుసుకోడానికి సహాయ పడాయి. అక్కడ నీటితోనుండి వచ్చిన శబ సంశేరాల అరంఏమిటో

టి ల న ళు పరిశీలించినమిదట ఆఓడ వెళ్ళిన సమయానికి అక్కడ ఒక అగ్నిపర్వతం 98

సేరిందని తెలిసింది. అయితే ఆ ఓడ ఏమెందో ఇప్పటికీ తెలియలేదు. ఆతటవాత పగివిపోయిన ఓీడభధాగాలు కనిపించాయి. జలాంకతర శబమారంలోపుండే సరిసితులు చాలాతక్కువసాయిగల శ్‌ ళు ళు షా యు శాలను లేడా దునకు మామూలుగా |వినసబడని ఐన్న్‌ఫ్రాళద్షాలను భూడా ప ॥ దె వ్యాపింపజేయడానికి జాలా అనుకూలంగా వుంటాయి, నీడ యీశద్దాలను ట్‌ తనలోకి ఎక్కువగా తీసుకోరపోవడమే అందుకు కారణం, . అంజ యల్‌ ౧౧ న సీటిలదుగునజర్‌గే అణుంపేలుళ్ళను అంతరారియంగా కంటోలు చేయడానికి యీ జలాంతర శబ్లమారం ఒక సొధనంచా రోడ్బదులుందిం మ! ళ్‌ నీది అమనునజరిగే (పేలుడుశర్లాన్ని యీ జలాంతర శబ్వమార్తం గంటకు ౧% వ న లల్ల జు ర ట్‌ మెళ్ళజగంతో సమ్ముదప్ప అన్ని ధాగాలకూ తీసుకుపోతుంది. చాన అణు యేబుళ్ళమాట అటుంచి, 2 పొనుల టి, ఎన్‌.టి, అనే పేజదు మందును యీ జలాంతర శబ పారంపున్న [ప్రాంతంలో 0 శ] అన్‌ బ్బ వావీ అది వం ఉం శం జన బో పలం ఆ థదాన్ని కొన్ని అలదుళ్ళ దూరంనుంచి వినవచ్చు, సమ్ముదం పా. చాల సంవా పోడు ఒక ఓడగాని, సముద్రంపె నుంచి ఎగిరే విదూనంగాని పా. శంకు హొనుల బకుపుగల సిగ్నర్‌ దాంబును తిసుకు వెడుకోందనుకోంది, అళ్యవసర పరిసిరిలో ఆ డాంబు పేఏందనుకోండి. జలాంతర శబ్యగహక ఖ ఖై తీవట అ వ్రమాచం నరిగా ఎకుడ ఏ,సమయంలో జరిగిందో తెల్పు ళా శ ఓ శాయి. ఈ బలాంతర శబ మార్లాన్ని కనిపెటడంతో ఒక కొత శాస్తం వా క. €ంః అం అలి ఉర్చఏించింది. అదె సమ్ముదాంతరత శబ శాస్త్రం. ఓ న. ః. శద సహాయపంఠరో మం అనేక సమ్ముద రహస్యాలను తెలుసు | ం న్నాం. ద్ద సహాయంళో సమ్ముదపు లోతును సరిగ్గా నిర్ణయించ నం. ల శ ఛ్‌ వచ్చును, సమ్ముదపు అడుగున జరిగే శబప్పు పతిధ్వని దానిఉపరి ధాగానికి ట్ట సై వ గ ర మదూజించడానికి ఎంత కాలం పడుతుందో దాన్నిఐటి ఇవి నిర్తయంచ య ౬ వచ్యను,

నీటి అడుగునవుండే (ప్రవాహాల వేగాన్ని కొలవడానికి ఉత్తవ అనానీ మెన వదలి నీటిపె తేలే లంగటద గురులను ఉపయోగించడం ధు (ఇ నూ అజాన్‌ ఈ లంగరు గురులు నీటి అదుగునపున్న (పదావోలలో పడి కొటప జాలి టబ నపుడు, వొటి శదాన్నిబటి ఆ (ప్రవాహం ఎంత హోర్యనా పోతూ వున్నప్పుడు శరా సైబిట్టి ఆ జోష పోతుందో, ఏ దిక్కుగా పోరుందో తెలునుకోవచ్చు. నీటి అడుగన వున్న చేపల గుంపులను తెలుసుకోచానికి. శద్మ్శగ్రాహక సొధనాణ యు ఉపయోగింపదిడుళున్నాయి. ఆ సాధనం [0 'సెకనులలో సమ్ముదంలో వివిధ లోతులలో వున్న (ప్రాణులను గురించిన నివరాలను మునకు తెబ్బతూంది. బలాంతర శబమారం ఉపరిభాగానికి దగరలోనున్నప్పుడు ౫ని పంప జే నే నీపైయొక్క పరిసితినిఐటి దొరా శబొన్ని వ్యాపింప జయడమసనటి నీటియొ పరిసితనిఐటి, స్‌ బ్లాన్ని వ్యాపింప జయా మనది ఆ గ్రా స్ట్‌తెనవిట నీటి ఉపరిధాగంలో జరిగే కలతల త్మివతనుబటి, వాటి స్వధావాన్నివిల్డ టా దె ఎ ర వుంటుంది. అందుచేత ఒక (పదేశంనుంచి శబ సంశేకరాలను ఒక ఐను కూల మార్గంలో 'వ్రసొరంచేసి డాన్ని మరోచోట స్వీకరించడంద్వారా. ని ణు రం వారాడ ఎదకి క ర న మో బ్ర* ఆ దు ర్లంలోనున్న జల వాళావరణ పరిస్టిరులల్‌ వున్న వ్యళ్యాసాలన గురించిన ముఖ్య సమాచారం మనకి నిరంతరం రెలుస్తూ వుందుంకి ఆ మారానికి అంకంలేదు,. అది సద్ముదమంతటా. ద్యాపించవచ్చు శి మ నో ఇాళాలు లు! ఇక్కడే మనకి గొప్ప అవకాళాలు లభిస్తున్నాయి. శబ తరంగాలు తీసుకువచ్చే సమాడారంతో కొంత భాగాన్ని వ్‌ కంటికి రనబదే (ప్రతిబిండచాలగా మార్చవచ్చు. నీటి అదుగునపున్న 2ప గుంపు ఎక్కుడ వుందో, అది ఎంత పెద్ద గుంపో మొదలైన విషయాణి ఒక 3రమీద చూడవచ్చును. అయితే దీనికి ఆ సమాచారాన్ని విశమి చెప్పే ఎలెక్ర్రానిక్‌ కంప్యూటడు ఒకటి కొవాలి. సముద్రపు అమన్‌ యణ ధాగంనుంచి వచ్చే శబ తరంగాలను (కము బద్దంగా పరిశీలించి, వనీ చె న! , 100

లక్షణాలను గురించి తెలుసుకుంపే నీటి అడుగున వున్న భూభాగానికి సందంధించిన పూ ర సమాచారం మనకు తెలుసుంది. అనుట అలీ నీటిలోని శద్దాన్ని మన చెవులు వినలేవు. కాని ఒక తేరికయెన లు వూ. ఎలెర్త్రానిక్‌ సాధనంతో కూడిన హెడోఫోన్‌ అనే ఉపకరణ సహాయంతో టి ను! వీటి లడుగున వుండే (పాణులు చేసే శద్దాలను మనం చక్కగా వినవచ్చు. పమ్ముదంలో నివసించే [పాణులు రావలసినంత శబ్దం చేస్తూ వుంటాయి, దానిలో నుంచి వచ్చే భద్దాన్ని కొలవకుండా సముఢ్రాన్ని గురించి పరి శోధన చేసే కాస్త్రజుడు రోగియొక్క హృదయ స్పందనను, వూపిరి ఈద్షాొ గ్రా తస ఏ తికులను పరీక్షించ కుండా వుండే వె ద్యునితో సహనం, ప ఏష గ వగ ల (. ర్న ఓ క! స గ 4. లీ క. ల ల్‌ో న స న. రం ళో బాలా న లి నన్నా నకర్‌ యూ 101

వ్యవసాయంలో నూతన ప్రయోగాలు

శ్వ ల మొక్కలలోను, జంతువులలోను ల్ని అకా వంశపారంపర్య మైన యక . లక్షణాలను మార్చగలనూ ? ను “ప్రకృతి దానంతటదే మసకి అన్నీ యిచ్చేదాకా మవం కని పెట్టకుని హార్చోలేము. మనకి కావలసినన్నీ (ప్రళృతనుంచి మనమే టి చిదిట్టుకోవాలి” అని, (ప్రముఖ సోవియట్‌ జీవళా స్ర్రజ్జాదు, మిచురిన్‌ అన్నాడు. ఆ ఆశయంతోనే ఆయస అనేక పరిళోధనలు చేళాడు. ఫలితంగా 800 రకాల మంచిమంచి సండను, పంటలను సృష్షించాడు. ళం ఖా మొక్కలలో వంశ పారంపర్యమెన లక్షడాలను మార్చివేయడం లా! వ్వారా ఆయన ఆ విజయాలు సొధిందాడు. చాలమంది ళొన్తజ్ఞాలు దీనిని అంగీకరించలేదు, మొక్కటల్లోగావి, జంతువులలోగాని పిత్రార్రతమెన, లేక న య క! చ ఈశా లం పంపారంపర్యమెన లక్షణాలను మనఇష్ష్యపకారం మార్చడంసాధ్యపడదని మ్‌ నా! తరి వాదన. వాటిలే స్త్రీ పురుష సంబంధమెన కణాలలో ఒక (ప్రత్యక హరం వుంటుందనీ, అది వాటి ఆకారాలను లక్షణాలను నిర్ణయిస్తుందనీ, 105 శి

ఆ,ప్రత్యేక పదార్థంలోని అంకురాలను కొ త్తరూవం, లక్షణాలు, తీసుకునే టట్లు చేయడం అసంభవమనీ వారంటారు.

కాని, మిచురిన్‌, అతని అనుచరులు చేసిన పరిశోధనల, వ్రీపురుష సంబంధమైన కణాలలో అలాంటి వంశపారంపర్య మైన లక్షడా లను రూపొందించే (పత్యేక పదార్ధం ఏదీ లేదని, ఆ లక్షణాలు ప్రాజి యొక్క మొత్తం శరీరాన్ని బట్టి నిర్ణయింపబడతాయని, ఆ శరీర లక్షదా లను మనం కోరిన విధంగా మార్చు చేయనచ్చునని బుజువుచేశాయి.

చమిచురిన్‌ మరణానంతరం, వె సెయ్కో అనే మవొక ప్రమ; సోవియట్‌ జీవళాస్త్రజ్ఞుడు ఆ సమస్యపై మరికొన్ని పరిశోధనల జరిపాడు. '

మొక్కలు, జంతువులు, సూక్ష్మజీవులు మొదలై న సమస్తజీవుం అభివృద్దికీ, సరినరాలు, పోషకపదార్హాలు, ఇతర జీవిత పరిస్తిళులూ (పధానాంశాలని ర సెంకో నిరూపించాడు. (ప్రతిజాతికి చెందిన మొక్క లకు, జంతువులకూ (ప్రత్యేకమైన పరిసరాలు, పోషణ కావారి, అదేఆ జాతియొక్క (ప్రత్యేక లక్షణాలను నిర్ణయిస్తాయి. కొన్ని _ప్రాణుణ నీటిలో మ్మాతమే (బళుకుళాయి.. మరికొన్ని భూమిమీద (బతుకుతాడు; మొక్కలు నేలనుంచి, గాలినుంచి పోషకపదార్థాలను తీసుకుంటాడు నిశ్చితమైన వేడిలోను, తడిలోను, వెల్తుడులోను అవి ఆ పదార్దాల జీర్ణంచేసు కుంటాయి.

ఇప్పుడున్న అనేక మొక్కల జాతులలో (ప్రతి ఒక్క జాతీహః ఒక్యప్రత్యేక పరిసరాలలోనే ఉనికిలోకి వచ్చాయి. (పతి (ప్రాబ్‌కీ,తన తద వాతి తరంవారిని ఉత్పతి చేయాలంపే, గతంలో తాను ఉనికిలో! వచ్చిన పరిస్టితులే కావాలి. తనలాంటి (ప్రాణిని ఉత్పత్తి చేయగంలోన, . చావీలో తన సహజ నిర్మాణొన్ని లక్షణాలను నిలుపుకోవడంలోను, ౫

" 106

పడే శక్తి ఆ పరిస్టితులమీదనే ఆధారపడి వుంటుంది. ఇదే వంశ పారం మ్యమైన లక్షణాల సారాంళం.

ఎన్నడూ మాద్చులకు గురికాని ఒక [పాబిని తీసికెళ్లి భిన్నమైన క్త పరిసరాలలో పెడితే, అది (బితకదు; కాని, ఆ కొత్త పరిసరాల లోనే పరిస్టితులనూ, ఆహారాన్ని కొద్దిగా మార్చితే అది బతుకుతుంది. ఆ వరిసరాలకు అలవాటు పడుతుంది. దాని నిర్మాణం. అవసరాలు మారు 7ాఐ, అం'పే అప్పుడు దాని వంశ పాఠరంపర్యమెన లక్షణాలలో కొంత హద్బ వచ్చిందన్నమాట. ౯

మిచురిన్‌ చెప్పినది కూడఇదే, ఒక (ప్రాణిని కొత పరిసరాల లోను పరిస్టితులలోను పెట్టి వాటిక 3 అలవాటు పడేటట్టుచే ప్రే దావి వంశ పారంపర్యమైన లక్షణాలను మార్చవచ్చు. మొక్కల విషయంలో ఆయన కావివి రుజువు చేళాదు. ఉత్తమ ఫలితాలను సాధించాడు.

రై పెలకో, అతని అనుచరులు మొక్కల విషయంలోనేగాక, వవవుల విషయంలో కూడా (పయోగాలు జరిపి, ఎక్కుప పాలు, వెన్న లలించే కొత జాతులను సృష్టించుతున్నారు.

బాలీ మ్‌

సోవియట్‌ సమష్టి వ్యవసాయకేేతాలలోను. (ప్రభుత్వ వ్యవసాయ కేశ్రాలలోను, గోధుమ, చార్తీ, మొదలైన రాన్యం పంటలలోనే గాక, పేవవులలో కూడా పై నచెప్పిన విధంగా వంశ పారంపర్య లతణాలను హర్చి కొత్త రకాలను సృష్టించడంద్వారా మంచి ఫలితాలు సాధీించదిడు వన్నాయి.

107

అల్లి అ వరిపంట రాలుబడిని న్‌ అవాష్తే 4 అజ్ఞ క ఎక్కువ చేయడ మెలా? దా, ఇ. వాలిచ్నో (వ్యవనాడు కాప్తం) (గాన్‌ వ్యవసాయ పరిశోరర సంస్టరో ఆచార్యులు) వరిసొగులొ అనేక సంవత్సరాల అనుభవాన్ని పృరస్కరించకు వరిపంట రాలుబడివు ఎట్యివ చేయడానికి కొన్ని సూ్యళాలను ఒప గలురున్నాను. మా అభిప్రాయంలో పరివపంట రాలుబడి” ఎక్కువ € చ్‌ అట్‌ శ్వ చేయడానికి తోడ్చదేవి ముఖ్యంగా మూదు విషణూలు. అవి పాక వాయువు, శ్వేత ధారువు (ఐల్బుమిన్స్‌ భూమిని చదును చేయు, అం'పే, ఇతర విషయాలు ముఖ్యప్వారను నిర్వహించవని అరు కాదు. ఉదాహరణకు మేలుకరం వితనాలు ఉపయోగించడం, భూదివి పదునుచేయగం, సకాలంలో నాటు వేయడం, తెగువ రాకుండా చూడిలు ళా ల్‌ | మొద3న అంశాలు చాలా ముఖ్యమెనవి. ఇంతేగాక, వరిసాగు చేవే చా న. రె లులు తీసుకోవలసిన చర్యలు ఇంకా చాలా పుంటాయి, కొని, ఇక్కడ మె వరీసంటకు సంబంధించిన కొన్ని (ప్రత్యేక విషయాలనుగురించి మాగశ్రవే చర్చిసాను. వాటి 108

ఏ మొక్కాకూడ (ప్రాణవాయువు లేకుండా (దితక జాలదని వకు 3ెలుసు. అయినప్పటికీ వరిమొక్కలు, (ప్రాణవాయువు భారా గా లభించని నీటికో నించిన భూములలో "పెరుగుతాయి. దానికి ఆశ కీ ఎక్కడినుంచి వచ్చింది ? ఆ యుక్కం కొమ్మలలొనూ పోచలు (ఆకులుః లోనూ గాలి అరల (రంద్రాల్రుకొ నిండిన పొర ఒకటి వుంటుంది. అవి ఆ రం(డ్రాలగుండా గాలిలోని (ప్రాణవాయువును పీల్చుకుని వేరులతో సహా మొక్కయొక్క_ మిగతా భాగాలకు దానిని అంచజేసాయి.

అలాఅని నేలలోనున్న [ప్రాణవాయువును వరిమొక్క రీసుకోద సకోహడము.. నిజానికి చేరులో, ఉండేగారి రంర్రాలతోకూడిన పొర మెదపే ఏర్పడదు. వరి విత్తులు మొలకెత్రినప్పుడు వచ్చే చిన్న వేరుకు, నోధమ, వార్తీ, మొదలైన కాయధాన్యాల విర్తులతాలూకు వేరులహ తేడా ఏమీలేదు, అప్పుడు దానిపై భాగం మీద మూఎకాశేశాలుంటాయి. గాలి" అరలళో రూడిన పొరపుండదు.

మట్టిలో, వవమొక్కకు హానికరమైన హై(దోజన్‌ సర్బైడ్‌, బృటిక్‌ ఆమ్లము, సియానక్‌ మిశమదూలు వుండవచ్చు, ఈ పదార్దాల వల్లి విష్మపభావాలు కలుగకుండా వరిమొక్క తన 'వేరులకు (పాణ వాడువును సప్టయి చేయడమేగాక, నేలలోవుండే 'వేరులనుంచికూదా ప్రాణవాయువును (సవింపడేస్తుంది. దీని ఫలితంగా (ప్రతివేరుచుట్లూ ఒక 'ప్రాణదాయపూరిత మండలం ఏర్పడుతుంది. ఆ [పాణవాయపు, విష హర్దాలను నాశనం చేస్తుంది.

ఆరంధ దశలో వరిమొక్కల (బతుకు, అచ్చటి నేలలో (ప్రాణ వెయవు వుందా లేదా అనే విషయంమీద ఆధారపడివుంటుంది. ఆ దశకు శివంసినంత (ప్రాణవాయువు కనక మట్టిలో వుంపే అవ (బరుకుతాయి. కేషుపే చనిపోతాయి. చురోలా చెప్పాలంపే. వరినాట్లు వేసేటప్పుడు

109

ఆ నేలలో ఎంత (ప్రాణవాయువు వుందనే దావిపె పంట ఆధారసకి వుంటుంది. -ా

వరి పంట పండించే (పరి రెతూ _ అధిక పంటను సాధింం లంపే - నాట్లుపసే సమయంలో ఆ భూమిలో ఎక్కువ (పాణవాయ్యు పుండేటట్లు చూడాలి. అందుకోసం చక్క మురుగు నీటి పాపడలి ఏర్పాట్లుండాలి. కోతలు అయిన వెంటనే భూమిని లోతుగా దున్ని విడిచి పెట్టాలి. నాట్లు వేయడానికి ముందుకూడా భూమిని ఒకసారి మెట్టదుక్కి దున్నాలి. ఒక పంటకూ మరొక పంటకూ మధ్యకాలంలో పిదప కాలపు ఇతర ధాన్యాలు పండించడంకూడా మంచిది, త్వరలోనే మనకి నత్రజని భాన్వరపు ఎరువులతో పాటు (ప్రాణవాయుపు ఎరువులుకూడా వస్తాయి. (ప్రాణవాయువు ఎక్కువగా సష్టయి అయితే వరిపంట రాలుబడి ఎక్కువ అవుళుందని మేము చేసిన పరీక్షలు తెలిపాయి.

వరి చేలకు వేసే రసొయినిక పోషక పదార్థాలలో న్యత్రజని బాలా ముఖ్య మైనది. అంపే, వరి ఇలకు భాస్వరము, పొటాసియము అవసరం లేదని కాదు. కొని, నీటిమునక ఎక్కువగా వుండే భూములకు ఈ రెండు ఎరువులూ వేయడం మంచిది.

... రసాయినిక నత్రజని ఎరుపులలో న్మతజని రెండు రూపాలలో వుంటుంది. అవేవంపే, నైంపేట్‌ల, అమోనియాలు ; వై(పేట్‌ఐ వరికి పనికిరావు. ఎందుచేతనం'పే చేలకు నీరు పెట్టినప్పుడు, అందులో వుండే అనరోబిక్‌ మ్మకో సూక్ష్మజీవులు త్వరగా చనిపోయి నీటిః కొట్టకుపోతాయి. అమోనియా ఎరుపులు అలాకాదు, నీరు పెట్టినప్పు: అవి పోకుండా వుంటాయి. మొక్కలు వాటిని బాగా జీర్తించుకుంటాణ అందుచేత వరి చేలకు ఎమోనియం సల్ఫేటు ఎరువులను ఉపయోగించడ మంచిది.

110

అయినప్పటికీ అమోనియా ఎరువులలో కూదా కొన్ని త్మీవమైన లోపాలున్నాయి. అమోనియం సల్ఫేటును వరిమొక్కలేకాకుండా కబప్ప మొక్కంలుకూడా త్వరగా జీర్ణం చేసుకుంటాయి. తతృలితంగా వరిచేనుకు కావలసిన నత్రజని లోపం ఏర్పడుతుంది.

నాట్లు చేయడానికి ముందు పొలానికి, శ్వేత ధాతువు ఎక్కువగా వండే నచ్చ ఎరువులు వేయడంకూడా మంచిది. దీనిమూలంగా భూమితో అమోనియా (సవం 'పెపొరలోనేగాక, వేరులు పాగశే కింద పొర 6లో కూడా దొగా జరుగు కుంది. చిక్కుడు మొక్కలలో ఎక్కువ శ్వేత ధాళువు వుంటుంది. అందుచేత, ఒక వరిపంట, రెండవ వరి కంటకూ మధ్య చిక్కుడు వేయడం మూలంగా, వరిపంట రొలుబడి ఏష్కన అవుళుంది, అలాచేస్తే రసాయినిక న్యతజని ఎరువులు అవసర సీవుండదు.

అంతేగాక, చిక్కుడు వేయడంవల్ల _ నేలలో మార్చువస్తుంది, కవిలోకి గాలి ఎక్కువ చౌరబడుతుంది. విష పదార్థాలనుకూడా అది 10వబేస్తుంది. చిక్కుడురొట్ట సళువులకుమంచి (గాసంగాకూడా ఉపయోగ రుళుంది, చిక్కుడు గింబలు మనకీ మంచి విలువైన ఆవారం అవి శే చెప్పనక్కరలేదు.

సోవియట్‌ దేశంలో వరికి ఈ మాదిరి తోదుపంటలుగా,. లవం "౯, శీతాకాలంలో వండే బటానీలు, కొన్ని [ప్రాంకాలలో సోయూ ఏక్కుడు పండించబడుతున్నాయి. ఇదే విధంగా ఏదేశపు వాతావరణ కప్టికులను ఇట్టి ఆయా తోడు పంటలను నిర్ణయించుకోవచ్చు.

ఎక్కువ తక్కువలు లేకుండా నీరు సమంగా పెట్టిన చేలలో వరి హషరాలుదిడి బాగా వుంటుంది, అందుకోసం చేలను చక్కగా. చదును శేదకం అవసరం.

[11

వీటన్నిటిని బట్టీ తేలేది ఏమంటే, మధ్యమధ్య మరొక రకం పంటను పండించుతూ వుండటం మూలంగా వరి ధాన్యం రాలుబకిని ఎక్కువ చేయగల్లుతాం.

ఎక్కువమునకలకు గురిఅవుతూందే సోవియట్‌ కూదిన్‌ ప్రాళ ములో మేము ఏడునుళ్ళపద్దతిని అమలుజరుపుళున్నాము, ఏదుమళ్ళ పర్తకి అంపే, పొలాన్ని వరసగా ఏడు దుడులునా వివితన్తాప. మొదటి రెండు మళ్ళలో అన్ని రుువులలోనూ. పెరిగేగడ్డి పెంచబదులుంది. తరువాత రెండు మడులలో వరి సొగుచేయఐబడుకుంది. అయిదవ మగడిని సాగ చేయకుండా బీడుగా వదలిదేస్తారు. దుళ్ళీ ఆరు, ఏదవ కదులలో వి సాగు చేయబడుతుంది. ఈ పథకం (కింద ఆ భూమిలో 57 ళారంలో వరి పండించ దిడుతుందన్న మాట, ఆ విధంగా సకిమయెన పంటలు దూర్చి .తరుగుతూవుం'టే, తక్యూవ ఖర్చుకోనూ, తక్కువ శ్రమకోనూ ఎక్కువ పంటలు పండించవచ్చును,

శై

లి వ పంట రాలుబడిని ఎమ్మున చెయడానికి అలో అటి సూర్యుని రేడియేషను వినియోగం వకృళలో అన్ని మొక్కలూ సౌరళ కి మూలంగానే (బరుకు వన్నాయి. అవన్నీకళూడ సూర్యరాంతినీ, చొగ్గుస్తలుసు. వాయువునూ పీచబ్చకోగల శక్త గలిగి వున్నాయి. అంపే, అవి కిరణజన్య నంయోగ శక్రివి కలిగి వున్నాయన్నమాట. భూగోళంమీద "సేయ్యదియ పదార్థాలను ఉర్చాదనచే సే యీ అద్భ్బుతమెన - (క్రమ విధానం జరుగుతూండబసే వూ. ట్‌ మానప్పవికి మువ్యావనరాల న ఆహారము, దుస్తులు, ఇంధనము మొదతె వి లభిసున్నాయి. ల మొక్కలలోని జీవన వ్యాపార (క్రమాలను సూద్యడే కండోలు చేస్తున్నాడు. అయితే, మొక్కలపై సూద్యునికిగల యీ కంటోలును హానవుడు, పంటల అభివృడ్డికి వినియోగించుకోజాలడా ? తస్పక వినియో గిచకో గలడు. ఇటీవల సౌరశ _కి వినియోగంపై ఎక్కువ అవుళున్న శర్ధ మూలంగా, జీవళాస్త్రజుణు పంట రాలుఐడిని అధికం చేయడంకోసం యో ఫళ క్రి వినియోగించుకునే దూరాలను గురించి ఆలోచించవలసి వేంది సే 113

నేడు, కిరణజన్యసంయోగ [కియలను గురించి పూర్తిగా పరి! లింపబడి, మొక్కలు యిదివరకటి కంచ ఎక్కువ సౌరళ క్రిని పీల్చుకునే టట్లు, తద్వారా వాట్‌ ఉత్ప త్రిశక్తిని "పెంపొందింప చేసుకునేటట్లు చేద డానికి (పయత్నాలు జరుగుతున్నాయి.

సాటడానికిముందు విత్తనాలను కేంద్రీకృత సూర్యకాంతికి గురిచేసే అవి త్వరగా మొలకెత్తడమేగాక, ఆ మొక్కుల కిరణజన్య సంయోగ శక్రికూడ అధిక్రమపుతుంది. అఆపలు, కొమ్మలు బాగా ఏపుగా పెదగు లాయి. పంట రాలుబడి యెక్కువ అపుతుంది. సూర్యకాంతి వాటిపై 'కేంగద్రీకరించడానికి అనేక చిన్న చిన్న అద్దాలు అమర్చిన సొధనాన్ని లేక రెండు మూడు చదరస్త మీటర్ల వైశాల్యంగల్లి నిగనిగలాడే పటాకొరపు ఎల్యూమినం రేకులను ఉపయోగించ వచ్చు. వాటి సహాయంతో సూర్యకాంతి ఒకచోట కేందద్రీక్సృళ మవుతుంది. అలా కేంద్రీకృతమయ్యే సూర్యకాంతిలో మామూలు కొంతికంపె పదిరెట్లు ఎక్యుూవ సౌరశక్ర్‌ వుంటుంది.

పైన చెప్పిన విధంగా చేయడంవల్ల దోసకాయల, బంగా దుంపల పంటలు 20-00 శాతం పెరిగాయి. ఆల్మా ఆటాలో 5 హోర కూరగాయల తోటలో కజక్‌ వ్యవసాయ శాన్త్ర సంస్థలో కూరల పెంపక కేర్యద అధిపతి జి. టి. కష్టినా, పోస్టు (గ్రాడ్యుయేడు విద్యార్ది ఎమ్‌. జర్‌, యసుపోవ్‌లు జరిపిన (పయోగంలో కూరల పంట 28 శాతం పెరిగింది.

కోళ్ళ పెంపకాన్ని అభివృద్ధి చేయడానికిరూదా. ఈ పద్ధతిని ఉప యోగించవచ్చు, కోడిగుడ్తను పొదగవేయడానికి ముందు వాటిని ఈ విధ మైన కేంద్రీకృత కాంతికి [10-15 నిమిషాలు గురిచేయడం మూలంగా అవి పిల్లలయే సంఖ్య 8-10 శాతం "పెరుగుతుంది. దీనిపై, కజాక్‌ పరి శోధక సంస్పలో పనిచేపే ఆచార్య ఒ. వి, బలానియా, శాస్త్ర పరిశోధకుకు వి. వై. మాయేవిస్కీలు $ సంవత్సరాలు జరిపిన (ప్రయోగాలు మంచి

క్షేష్ష(

ఫళిఠాలనిచ్భాయి. ఆ విధంగా జన్మించిన కోడి పిల్లల బరువుకూడా ఎక్కు వైంది, దాటి మరణ సంఖ్య తగ్గింది. దాతు గుడ్త విషయంలోకూడా ఇంతే. న. ఛం

సూర్యరశ్మి ఎక్కువగా లభించే దేశాలలో ఈ సదతులను అవలం

ప!

లీంచడానికీ మంచి అవకాశం వుంది.

అంతేగాక, మొక్కలకు కోళ్ళు, బాతులు మొదలెన వాటికి సంభవించే రోగాలను, తెగుళ్లను విర్మూలించడానికికూడా యీ కేంగదీ కృత సూర్యరళ్ళిని వినియోగించవచ్చు.

115

అగ్ని అ లై అణురేడియేషన్‌ సహాయంతో క టి మొక్కల సెంపకం శితోలాయ్‌ దుదినిల్‌ (పోవియట్‌ విజ్ఞావగాస్త్ర పరిషత్తు సభ్యులు, జీవ భౌతికశాస్త్ర రేడిదేవన్‌ జెవిటిక్స్‌ సంస్త లేబరేటరీ ఆవపతి) ఇ మొక్కలకు నిరీతమెన మోళాదులలో, ఎక్స్‌రే, గొమాే, ళం మా య్‌ న్య్యూ(టానులు, పోటానులు మొదత న అజణుశేడియేషన్‌కు గురిచేు వొటి తాలూకు జీవకణ నిర్మాణాలలో చూర్పులు వస్తాయి. నీవి ఫలితంగా వోటి అనువంశ లక్షణాలు మారిపోతాయి. ఇలాంటి కొత లక్షణొణ వాట గల మొక్కలను 'మ్యుటాంట్స్‌' మారిన మొక్కలు అంటారు. ఈ రేడీ యేషన్‌ పద్దతి నుపయోగించి, సోన్‌ అలిజినియన్‌ డి. ఎస్‌సి నాద కత్వాన నడుపబడే యాంటీబయాటిక్‌ సంస్థ, కుర్చతోడ్‌ ఐణుళకి సంస్దలి లోని పరిశోధకులు పళువులకు ఇచ్చే ఆహరంలోవాటిని ఎక్కువ చిళిపే టట్లు చేసే ఎమినొ యాసిడ్చు, లై సిన్‌ మొదలైన విలువగల సదార్హాలన కనిపెటారు.. దీని మూలంగా మండులలోనూ, వ్యవసాయంలోనూ ట్‌ యాంటీబయాటిక్సును పెద్దఎత్తున ఉపయోగించడానికి ఏీలపుకోంది. . కేశ్‌

ఉజ్బెక్‌, అజర్‌ వైజాన్‌ విజ్ఞాన శాస్త్ర పరిషత్తులలోని పరిశోధ కులు కొత్తరకం పతి మొక్కలను సృష్షించారు. అందులో (వత్యేకించి అటి అవాలి ్‌ లబ్‌ ఆస కిదాయకమెనది, 20 వేల రొయెంటిజన్స్‌ మోతాదులో గామా టీ యా కిరణాలకు గురిచేయబడిన పత్తిమొక్క. ముదురు పచ్చ రంగుగల ఆకు లతో అది గుబురుగా పెరుగుతుంది. దాని కాయలు పెద్దవిగా వుండి చాలా ఎక్కువ పత్తిని ఇస్తాయి. పతి పీచుకూడా పొడుగ్గా వుంటుంది. శేడియేషనుకు గురిబేయబడక పూర్వం 7 కాయలు కాసే కొమ్మ ఇష్టుడు

1. కాయలకు పెగా కాసుంది. ఈ పంటను ఇప్పుడు పెద ఎరున పండిం సుజా అజాఫ చ ఎలి చాలని ఆలోచిస్తున్నారు. సబీరియాలోని జీవోత్సతి శాస్త సంస్థ వారుహడా గొప్ప విణ యూలను సాధించారు. ఎపాన్‌, సెడోవ్‌, ఎర్లీరోక్‌ అనే రకాలకు చెందిన దింగాళాదుంపలను 15 వందలనుండి 8 వేల రోయెంటిజన్‌ల వరహా ఎక్స్‌-రేలకూ గామా. కిరడాలళూ. గురిచేశారు. దీని ఫలితంగా పంట ఎక్కువ అవడమేగాక దుంపలలో పిండి పదారంరూడా ఎక్కువ శ ఛి అయింది, వాటి రోగ నిరోధకళ క పెరిగింది, ఈ పంటను పెద్ద ఎర్తున వ్యాపార సరళిలో పండించటానికి పరీక్షలు జదగుతున్నాయి, ఈ పద్దతిలో మొక్క. జొన్నలోకూడా కొత రకం మొక్కలు ౮ఇ అతి ఇ సృష్షించబడాయి. దసోద్‌్‌ విశ్వవిద్యాలయంవారు, నూర్యకాంతపు మొక్క లలౌ ఎక్కువ కొమ్మలు గరిగ, బూజువపే. తెగులుకు తట్టుకోగల అ2 వాటీని సృషించాడు. సోవియట్‌ విజ్ఞానకాస్త్ర పరిషత్తు సె బీరియన్‌ శాలలో చె వాని కలు జీనోత్చల్తి పరిశోధక సంసవారు, మంచి పంటనిచ్చే సోయా చిక్కుడును, శ్వరగా పంటకు వచ్చే డానిని సృష్షించారు. వైన చెప్పిన వాటినన్నిటినీ పెద ఎర్తున వ్యాపార పంటలు పండిం క్‌ ౧0౧ అట్‌ నూ చదవికి పరీక్షలు జరుగుళున్నాయి. వెవీరియాలోని జీనోత్ప తి పరిశోధక శ అవాలి [17

సంసవారు, మా లేబరేటరీ సహకారంతో, ఆరు కొత రకాల గోధుద, దింగొ కభాదుంవ, దొమాటోలను సృష్టించారు. న జారియాలో; త్చిలిసీ దగరనున్న [ప్రయోగాత్మక మొక్కం 'పెంసక శేంద్రంలో శేదుషనప్వారా “హట్చినేయందీన కొ రం మొక్కలు పెంచబడుతున్నాయి. జార్జియాలో పెరిగే చిక్కదు, సోయా చిక్కుడు గింజలకు, జీవభౌతిక శాస్త్ర పరిశోధక సంసవార గామా కిరణ. రేడియేషను. చికిత్సచేశారు. (ప్రాథమిక పరీక్షలు “జరి వొటిలో ఉత్తమమైన వాటిని ఏరారు. అవిమంచి పంటనిస్తాయని తేలింది, వొటిపేర్లు రేడియోలా - 11/5, రేడియోలా - 1177. అవి 60-90 శాతం ఎక్కు* పంట నిస్తున్నాయి. శార్జియాలోని మొక్కల పెంపక కేండ్రంవారు. “యానివర్పల్‌' 'జార్జియావండర్‌” అనే మరో రెండురకాల నూక్రియర్‌సోయా చిక్కుడు మొక్కలను సృష్టించారు. మొదటి రకం సోయాచిక్కుడు. మామూణ _వొటికం'టె హెక్టారుకు 850 కిలో్యోగాముల అదనపు పంటనిస్తుంది అ మొక్కల ఆకులు, గింబలుకూడా "పెద్దవిగా వుంటాయి. వీటి లల

• పశువులకు (గ్రానంగాకూడ ఉపయోగపదుళుంది. సోవియట్‌ జీవోత్స త్రి శాస్త్ర సంస్థవారు, దీరకాలంపపే లోడ! య్యాాతలలో య్యాతికులకు (పాణదాయుపును, ఆహారాన్ని ఇచ్చే క్‌ రకం మొక్కలను సృషించడం కోసం కృషిచేస్తున్నారు. 118

బి వ్యవసాయరంగంలో అలా గబ్లగక్ష మ ద్రఎైా ఐనియోగాలు లియోనిద్‌ యె ర్మి లోవ్‌ మొదటి సపంచ యుద్ధకాలంలో (పవ్యాత ఫంచి భౌతిక గిస్త్రజ్ఞాలెన పార్‌ గాంగెవిన్‌, జలాంతర్గాముల రాకపోకలను కనిపెట్ట క్‌ టానికి శద్దిళక్తిని వినియోగించాలని సూచించాప. జలాంతర్గాముల నుండి పకిఫరించే అల్దాిశద్ద నంశకేతం, శద్దిశా(్త్రంలో విష్ణవాన్ని తీసుకు వచ్చింది. ఈనాడు యీ అల్జారిశద్ది తరంగాలు, ఫర్శిశమలలోనూ, యు / కీవళాస్త్రంలోనూ జౌొషధళాన్తంలోనూ విరివిగా ఉపయోగింపబకుతున్నాయి. వృవసాయంలో కూడ వాటిని ఉపయోగించేటందుకు కృషి జరుగుతోంది. 1085 లోనే, సోవియట్‌ శాస్త్రజులన ఒ. ఇసోమినా, కె, ఒస్తో కా అటో అట్‌ వీల దిటానీవిత్తులను, బంగాళాదుంపలను అల్జ్డా9ిళబ్దతరంగాలకు సరిచేసి చూశారు... వాటిని ఒక గాను నీళ్ళల్లో వేసి దాదాప 20 వాట లి ళం ళం క్ట శద్దిమండలంలో పుంచాడు. దాని ఫలితంగా ఆ బంగాళాదుంపలు కీ?శ0 అధికవంటను, ఐటానీ విత్తులు 22 ఇాతం అధికసంబను బాయ, కాని అప్పట్లో ఆ పరిశోధన ముందుకు సాగలేదు, క19

సోవియట్‌ విజ్ఞానశాస్త్ర పరిషత్తు సై చేరియన్‌ శాఖవారు, మిలిట్రమ్‌ 821, దయామంత్‌ అనే రెండు రకాల గోధుమ విత్తుంస టీ 80 సెకనుల కాలం అల్ద్రాశబ్ద తరంగాలకు గురిచేసి తతృలితంగా అఏ పొడుగాటి వేరులను ఈనాయని తెలుసుకున్నారు. ఈ విర్తులను నాదిగా మొలిచిన మొక్కలు చాలా త్వరితంగానూ, చక్కగానూ పెరిగాయి, విత్తులను అల్హ్రాశబ్ద తరంగాలకు గురిచేయడం కోనం సోవియల్‌ వ్యవసాయ విద్యుదీకరణ సంస్ప వారొక ప్రత్యేక సాధనాన్ని రూపొం దించారు. ఒక్కొా-క్కూరకం మొక్ష కు, ఒక్కక్క ఫీఎక్వెన్సీితోనూ, సౌంద్రత తోనూ కూడిన అల్జా9ిశద్దిం అవసరమౌతుంది. రేడియో యాక్టివిటీకి సః చేసినప్పుడు జ్యాగత్త తీసుకున్నపే అల్డ్రా శబ్ది తరంగాలకు విత్తుంు, లన అలాటి బి న! 0౧ గ్‌ వల్‌ గురిచెసినపుడుకూడ జ్య్నాగ త్త్రవహించారి. ఒకొ్కొార్యాపష్పుల శబ్దతరంగాలు మొక్కలను ఉ న్తేజ పర్ఫకపోగా వాటి పెరుగుదలను నిరోధిస్తాయి హత, అందుచేత ఆయా పరిసితినిబకి అలా౨) శబ్దానికున్న ఈ రెందు శక్తుల టు ఓఏ. 6 న! అటి మనం ఉపయోగించుకోవాలి, -.... పండబెటు పూరపూసే సమయంలో వాటిని లల్దా కద్ధ తరంగా " చ ః ల్‌ వ! లకు గురిచేస్తే పుష్ప రబస్సమాగమం చక్కగా జరిగి ఆ చెట్లు మంచి కొప కాసొయని కాస్త్రజులు రుజువు చేశారు, . జాతి మా అదేవిధంగా. బంగాళా దుంపలను ఒక (ప్రత్యేక సాం్యడళగః అల్లాం శబ్ద తరంగాలకు గురిచేసే అవి త్వరగా _ మొలనెత్తకంగ ళల 0 అజ 2 అనాలో “న్మిడావస”లో వుండి ఎక్కువ 5౯ల౦ నిల్వపుంటాయి. ఆ దుంప! / యు లక్షణుబేవీ అందుపల్ల పాడనవు. , ఒక్కొక నంవత్సరమే గడచినకొదీ - వ్యవసాయ రంగంల్‌ అల్హ్రాళద్దిశ కి వినియోగాలు కొ తకొత్త రూపాలను తీసుకుంటున్నాడ " 120

స పే |. ర. ॥ ప మ స్‌ హ్‌ జ జజ న. స ల క న. ఏ న్‌ా గ్ర మ ను. యన ంయ క్‌. శ్‌ 0 టా భై సు పన య మ య యయిన! సాం. చం గాన లి రం మం ను న్య న? స కం నం సట కే నో

సోవియట్‌ అకాడమే ఆఫ సెన్స్‌ సెంట్రల్‌ బొటానికల్‌ గాల్టెన్సు ద్రైరక్టర్‌

కూ జ! ఒం లి ఎరమీషియన్‌ యన్‌ వి. ట్సిట్సిన్‌* శాస్త్రవేత్తలజట్టురో సభ్యురాలు లూక్మిలా అక్‌ బ్‌ న ళా

బకనోవా. చూస్కో. వెబపంవున్న న్నిగిరి శేేతంరో గోధుడు గిందెలను

పకీకీంచ ననా డద నం లానం ల చీ ఇ రకా:

పికీంచకున్నాడు, ఇని 200 హెక్టార్ల యమోగాత్య్మక వేశం, ఇక్కడ 500 రకా

గోవమంను. పరీక్షించుకున్నారు.. ఇక్కడ పయోగంకోనం విత్తనాలు ఎష్కవ

సుట రాలజడి కలవె పండాలి. మంచునూం తెగుళ్లనూ ట్రతిఘటించగంవై పుండారి.

మ్‌

కక ఇలాగే అనేక ఉన్నత (పదూణాలుందాలి. గత ఐదేంక్లరో. ఇద్కుడ

కొత్తరకం గోధుదు రకాలను. బిడింటిని ఇతరచోట్లకు పంపింది ఇందుకో ఒకటి హెళ్టిదుకు ఈ2 టన్నులు సండిన మేలిరకం విర్తనంం అవనీ

ఇప్పతీ అల్దాళబ్దశ క్రి ధాన్యం గింజలను, గద్దిని త్వరగా ఆరబెట్టడానికి పుర రసాలనూ, (దారా సొరాయిని చద్ధిచేయడానికీ ఉపయోగిం దిడురోంది, అంతేగాక (దవహాపంలో పుండే ఎరువుల రసాయనాలను ఠతడూదిచేయడానికీ, పాల దచిని పెంపొందింప చేయడానికీ, పళాలను పభపర్చడానికీ రూడా. వినియోగింప బమకోంది, నొవొచెర్‌్ర సాక్‌ పవపుం. పరిళోధన సంస్తలొ పనిచేసే ఆచార్య పి. లరన్‌, జంరుపుల (టాలలో ఎంత కొపవ్వుపుందో తెలుసుకోడానికి అల్దా9ి భద్ద డి'టెక్లో స్కోప్‌ అనే సాధనాన్ని ఉపయోగింప వచ్చునని సూచించాడ్‌, అంకుకోసం తేలికగా ఎక్కి=డికి పడితే ఆవ్వడిర్‌ తీసుకు పోగల సాధ వంహడా ఒకటి రూపొందించదదింది.

తెల చర్మపు డళసరిని బద్రి దాటి నాణ్యతను తెలుసుకోడానికీ, కలో ఎంత కొప్పు వున్నదీ, పాలలో శొప్వు పదార్తం ఎంతవున్నదీ తెబసుకోడానికీ కూడ పత్యేక అల్లాశబ్ద సాధనాలు. రూపొందించ దిగాయి, ల ఐం లై

వ్యవసాయ రంగంలో మనికి ఉపయోగపడేది అల్హార్తిశబ్దళ క్రి ఓకపే కాదు. ఇతర రకాల ధ్వనులుకూదా ఉపయోగపడకాయి,

గోధుమ గింజలలో ఎంత పిండిపడార్హం వుందో, ముడి తిల్లొ పళ మంచి (పత్తి లభిసుందో, జనుములో ఎంత నార లభి సుందో కలు చక్‌ డానికి శజ్దాన్ని ఉపయోగించే పద్దతిని య్యుకేనియన్‌ వ్యవసాయ పళోరక్ర సంస్టలొ సనిచేస్‌ ఇంజనీద వి, హపైంకో కనిపెటారు ఈ ప్ణతివల్ల గోధుమ గింజలలో పిండిపదార్హం ఎరిక్‌ వుందనే "విషయమే గక అందులో ఎంత చెమ్మవున్నదీహడ తెలుసుకోవచ్చు. . శద తరంగా లనువయోగించి నిల్వచేయబడిన ధాన్యాలకు ప్పరుగు హీ లేవిదీకూడా. తెలుసుకోడానికి చ్రయక్నాలు జదగురున్నాయి.

। శే2!1

దాన్యపు గింజతోవుందే కీటకవు గుద్దు ఉత్ప తిచేసే మ్మెకో శద తరంగా క్ష హోర అనాతి / వ ్ల గ్‌ లను అతి సున్నిళమెన మెకోఫోనులద్వారా తెలుసుకోవచ్చు. ఆ శం న న్‌ ల లు ది లను 'పేపు రికారుళూడా వేసి, తరువాత చేసుకుని విని వాటిపె. పరిశోధ ళా చూ వలు జరపవచ్చు. ఆ గుడవయస్సునాడా నిరయించవచ్చు. హు న. ళ్‌ సంగీతండ్వారా పంటరాలుబడిని ఆధికం చేయవచ్చుననేది మం యొక సూచన, గెర్పిన్‌చే స్వరకల్పన చేయబడిన “రావ్‌సాడ్‌ ఇన్‌బ్తూ” అనే జై ళం పాటను వినిపిసే మొక్కజొన్న చేను చాలా త్వరితంగా. పెరిగిందని ళో ॥ అవ్‌ నే అమెరికన్‌ ళాస్త్రజులు అంటున్నాడు. ధారతడేశంలో నరిబీలకు మళ సంబంధమెన పాటలు నృర్యాలూ అంటే ఇషం. మాస్కో సమీపంలో చ కటు ఖ్‌ న యవకభాన్యపు చేలకు చె కోవిస్కీ పాట కచ్చేరీలంపే ఇషం. ఇవన్నీ చనా క్‌ పరిహాసొలుగా నే తోచవచ్చు. కాని, సోవియట్‌ కాస్త్రజుడూ, ఇతర దేశాం దేశాలలోని ళాస్త్రజులూకూడ, శబ తరంగాలు, మొక్కలలోని జీవకడాం క! వ క్‌ 4జి గె గం ల శం ఖే వ అభివృద్ధి కగాన్న త్వరితపరున్తాయని తతృ౭తంగా ఎక్కువ పంఏణ పందుళాయని సమ్ముతున్నారు. అయితే ఇవన్నీ పరిళోధగల ద్వారం మజువుకోవలసిపుండిం , 122

ఇ న డె=ెణ్‌ ఎపి అ వ్యవసాయానికి వెంక జీవగాస లాట కో అక్‌ ఉపయోగం యిజ్‌ గౌొశిమివు నిన్‌ (సోవియుట్‌ విష్ఞానళాస్త్ర పరిషతు సభ్యులు)

న్మతజని లేకుండా 'పపాణులు మనజాలవు. మాంసకృతుల నిర్మా

నానీ దానికి అవసరమైన ఎమినో యాసిద్స్‌లో అది ఒక ధాగం, ష్మ్యతహరితము

రును (్లోరోఫిర్స్‌ లొనూ అనువంశిక లక్షణాన్ని. నంశ్రమింపచేస హెక్టీక్‌ యాసివ్స్‌లోనూ. అది వుంటుంది. న్మకజని లభించకపోతే చెట ళా శ మ. అపలణ ఎండిపోఠాయి.. వాటి పెకుగువల ఆగిపోతుంది. భూగోళపు ఉపరితలంమద వున్న వాళావరణంలో (వళి చదరపు మీటరుకి 8 టన్నుల వజని చొవ్చున పుంటుంది. ఈ నృరజని మొక్కలకు [10 లక్షల ఫువత్సరాల వరకూ సఏ3పోరుంది. కాని మొక్కలలో చాలా భాగం గాలిలో వుండే న్మత్రజనిని తీసుకోపు, రసాయనిక పర్మీశ్రమ అద్భుతంగా కళివృద్ధి చెందినప్పటికీ, దునం సేద్యంచేని పెంచే మొక్కలకు రావలసిన కవిలో 12 శారంకం ఎక్కువ నత్రజని లభించడంలేదు. అందుచేశ్ర వ్యవసాయంలో జీవళాస్త్ర సంబంధమైన, రసాయన శే23

భాన్త్ర సంబంధమెన అంళాలను జతచేయడం అవసరం. వె కో జీవ ప్త వ. శాస్రం మటిరన్న సహజశ కలను కూడగటి దానిలో జీవనళాస్త్ర సందిం యు నో అవాలి భు ల ళా జ నా. జు ళా జూన్‌ ౮ వ. న చ్‌. జు సోవియట్‌ చేశంరో కొన్ని (పొంరాలలోనున్న నలనేల దాదాప ఖ్‌ ల ళం 800 సంవత్సరాలుగా దున్ని సాగు చేయబదుకోంది.. అక్కడ ఎపవృల అవసరం లేకుందాన మంచి పంటలు పందురున్నాయి. ఆ పొలాలలో పున్న న్మతజని సల్వలు 150-200 సంవత్సరాలలోనే ఐద్బు అణి పోబువుండారి. కాని లలా. జకగలేచు వందుచేతగం'పే అక్కడ మెకో సూత్యుజీపులు చుకురుగా పనిచేసూ పృన్నాయి. ఉల స్‌ య! వాలావరణంతో ప్వంజే నత్రజని తీసుకునే మెకో సూక్య హా. 1] అర్న ఖా న టా. జీవులు ఇందు (గూపులు. వాటిలో కొన్ని నేలలోనే ష్యచ్చుగా భైతుప లున్నాయి. మిశతావి చెట్ల ఒఆదలమడద, ఆవలమీద మవలుగా పర్పడ గి గ్‌ యు లాయి, అపరాలజబ పుందె యాడూడిరి సూక్ష్మ జపులను గరించి మనకు మ దాగా తెలుసు. అవి ఓక మారారు భూమిలో 260.800 కితలోగ్రామల | న్మరజనిని బంధించి వుంచుకాయి. ఆ మొర్టులు ఆ న్యత్రబనిలో కొంత భాగాన్ని వెంటనే ఉపమోగింగు కుంటాయి. కోతలు అబుస తదవాత వాటిరాలూకు మోడులలో యూదోవంతు స్నరజని యింకా నిల్వవుండి, ఆ న్న ల ల గ ల్‌ లు అజ భోమిలో తరువాత పెరిగే మొక్కలకు పోషక పదారంగా ఉపయోగ పడు క చుండి. ఈపోషకపడారం ఎక్కువగాఏర్పడేటట్తు చేయడంకో ౦ ౩ళులణ లో ళో శ్‌ లా న్మశ్రజనిని నిబ్వవుంచే నూక జ్‌వులలో కూడిన ఒకరకం ఎరువును పొలాలలో వేస్తారు. అందుచేత ఇప్పుడు మనదృషి ఈ నూక్మ్మజీవులన వం. దాగా ఫెంచే పదార్దం ఏమిటో తెలసుకోడంమీద ఆ చూదితి న్యత్రబనివి మ లు ట్‌ ౮ ల పెద్ద ఎర్తున తయారు చేయడంమీద, అందులోకొ * రకాలను కవిపెళ్ట వుల. అటి గం మీద 'కేర్చద్రీకరింపదడివుంది.

• ఏంత న్మత్రజని (పోగుపడుతుంది అనేడి ఆ సూత్ము జీవులకున్న

లక్షణొాలమీవ చూ్యూశమగాక, ఆయా మొక్కంలమీద బాడా ఆభారవడి వ్రంటుంది. నత్రజనిని పోగుచేసి నిల్వవుంచే సూక్ష్యజీవుల ముదలు, హెలిజైనం లాంటి మొకో మూల రారువులున్న నేలలోపెరిగే మొక్కల పీడ ఎక్కున చలిగా ఏర్పువహా:నుని తెటసుకొన ఐకింది.. చాలాచోట నేలలో ఈ మోరిచెనమ్‌ తక్య్యంవగా వుంటుంది. 'మోలవైనమ్‌ ఎరువుటు చొనిని అభికృద్ధి చేస్తాయి. గడ్డిని తునకలు తునకలుగా నరికి పొలాల్లో వేస్తే ఆ భూమిలో న్య్రబని ఎక్కువగా పోగవడానికడి రోడ్చడుతుందని అనుకవం మనకు తెల్చుతోంది.

మొక్కలలో సంబంధంలేని మెకోబులుకూడా నేలలో బున్నాయి. ఈ సగూపు చాలా తక్కువగా పున్నదని ఇటీనలవరరూ. ధావింపబదుతూ వుండేది అయినన్నటికీ ఇప్పుడు చాలా కొత (ప్రాణులు కనుగొన

నం

దిదాయి. దొటిన్నిటిని వ్యవసాయంలో ఎలా ఉవయోగంచుకోడాం అని ళో శాస్త్రజులు ఆలోచిస్తున్నాడు. దాటిరో అజాదో సూక్ష్మజీపులు, ఆపపచ్చని నీరికంగులో వుండే నీటి పాచి, కొన్ని.

అజాటో సూవ్మ్మజీపులు నేలకు ఎట్కావన నత్రజనిని ఇవ్వపు, కవి మొక్కుల 'పదగుడలకు తోడ్చడే కొన్ని తెగుళ్ళనుండి మొక్కలను వాపాదేవి లయిన మి(్రమ పదారాలను అవి తయారుచేస్తాయి. చాడిరో శచూప చేసిస అణాటో దాక్షిరిన్‌ అనే ఒక పదార్థం కూరగాయలు శ్వరగా పంబవ రావడానికి, పంట 20-15 శాతం ఎప్కవ కావానికీ సహాదుపడుతుంది.

ఆకుపచ్చని నీంఠంగుగల పాచి పరిపండే. పొలాలలో దాగా వ్యెపేస్తుంది.. ఆ పొలాలకు ఎక్కువ న్నత్రజనిని సప్షయిచేస్తుంది, కంతేనాక్క ఆ భూమిలో మెకోసూక్ష్యజీవులను పెంపొందింపజే 2ఏడానికి హా ఉపయోగపడుళుంది.

[25

మొక్కల. చేడులమీద బతికే మెకో సూక్ష్మజీవులు ఎంత ముఖ్యమెన పాతను నిర్వహిసొయో కాస్త్రజులు ఇటీవల గు ర్రింవారు నూ అట్‌ మా న! ఈ మై(కోబులు మొక్కలలో ఖనిజ నిర్మాణ్మకమ. విధానాన్ని త్వకళ పర్చడం, దాటిలో జీవళాప్త రీర్యా చురువైన పదార్ధాలను తడూప చేయడం మాత్రమేగాక, మొక్కలను హానికరమెన సూ క్ష్య్యక్రిములనుంచి న్‌ శ్రే వ్యాధలనుంచి కాపాడుతాయి. మొక్కల వడలలోపుండే మెకోసూక్ష శక ౩ ప్ర జీపుల కూర్పును అదుప్తలో పెటడంద్వారా పంటలు ఎక్కువమేటటు చె ఎ న్య చేయవచ్చు. అయితే, అన్ని రకాల మెకో నూత్మజీపులూ మొక్కలా లాభదాయక మెనవికాపు. వాటిలో కొన్ని అనేకరకాల వ్యాధులను తెచ్చి యా "పెడలాయి. ఉదాహరణకు డెనిటిఫికెంట్స్‌ అనే మ్మెకో సూక్ష్మజీపులు, మాన పొలాలకు వేయబకిన నె టిక్‌ యాసిద్‌ లవణాలను నాశనంచేసి, దాయ రూప నథత్రబనిగా మార్చివేసాయి, శాల. ఎక్కువ పంటను రాబట్బడానికి ధూమినిదున్నే విధానం ముఖ్య ఇ మెనది. భూమి సరియెన పద్దతిలో దున్నితే, అదే వాతావరణ పరిస్తీ సా చనా (ఇ ళా తిలో పంటను రెటింపు చేయవచ్చు. అందుకు గాడా మె జీవౌస్త్రం సబ్బు ఆఆ ఘు తోడ్చ్రదుతుంది. నేలలో యా మెకో సూక్మజీపులు అఖివృదివెందే (కమ వి? మా కా. నాలు, వివిధ లోఠరులలో చేరు చేడు గదు=ంతో జరుగుతూ వుంటాయి. దానినిబట్టి మొక్కలను ఎంత లోతున నాటాలి. ఎరుపులు ఎంర లోతున యు వేయాలి అనేవి ఆభారపడి వుంటాయి. వ్యవసాయంలో రసాయన శాస్త్రాన్ని జీవ శాస్తాన్నీ వదదీడు అటి లేము. పెగా ఆ రెండూ జోడించి (పయోగించినప్పుడే మనకి మంచి కాని. ఫలికాలు వసాయి. అనావి 126

వ్య వసాయు౦లో అ స్వయంచోదక యంత్రాలు య ఎన్‌ , నీర్‌ ప్పెఎిన్నీ (సోవియట్‌ యంథత వ్యవసాయక. సంస్థలో వరిశోరకుడు) టొదూటోరాయ తన పరిపక్వ (కచూన్ని తానే అదుప్పలో పెటుకో వ! గ్‌ండా ? పిల్లలను చేసే యంత్రంలో పున్న కోకిగుడు తనకు ఎ౦త్ర వేకమి కావాలో దాన్ని చూసే పనిదానికి తెలుపగలదా “నాగలి, మనిష అవసరం లేకుందా మొక్కలకు నషం శంగించకపుండా, తనంల తానే ష్ష ఖ చేసు దున్నగలదా ? కొడ్డెరాలం టకం అయితే యూ (పళ్నలు విపరీత పన్‌విగా తోచవచ్చు. రావి యంత్రవాస్త్రం దాగా అభివృద్ది అయిన ల 9 వేకు వట్‌ పూహాగానా లనుకునేవిదూడా, యఖథారాలు అవుతున్నాయి. బ పై లు ఉదాహరణకు, వ్యవసాయంలో ఎక్కువ (శ్రమా, విద్యుచ్చ క్తీ శవపళమయే. డున్నడమనే పనినే తీసుకోండి. (టాక్టరును నడిపే బ్రైవద, ఇది ఎలాపనిచేస్తోందో చూసుకుంటూ. దాన్ని నడపాలి, కూల (ట్రాక్టరు అయితే గంటకు 500 నుండి 1000 సార్దు వరకూ 127

ఫ్‌, అందో జ న. సైర్‌ంగును తిప్పుతూ పుండవలసి వస్తుంది. దారిని చేసే కప అయితే గంటకు 000 సార్లు డాని కర్యదోల్సును తిప్పవలసి వుంటుంది, నై శ ణ్‌ కషమెన యీ పనినంతనీ (ట్రాకరు డానింతటట చేసుకునేటటు ప. అచ ల న జాట్‌ చేయవచ్చును. అది యడం ఎలాగ? మొటమొదట దున్నరాన్ని ర గురించీ, (బాకడు ఎలా పనిచేస్తుంచం. విషయాన్నై గురించీ. వివర ప అజాటే న లాక్‌ ఆలి ఆ డ్‌ ది జ ల ఇలా ల్‌ సరిసితులలో. దైఫివరు అసె పనులను గుంంచి, అనుపన్న 5రద్య నం. కను అణాల న్నుంచి దారి తస్పడానికున్న అవకాశాలను గురించీ సంపూరఎన న. బహుముఖమెన సమాచారాన్ని సేకరిందార.. ఆ తరువాత ఎలక్ట్‌ న్‌్‌ వ కంప్యూటర్షతో దానినంతటిసి (కమబదంగా పుండేటప్షు ఇయాలి. దున్నే య న. కార్యడ్రమాన్ని తయాపచేయాలి. ,టాక్షటు లస వనిని, నాగని చేసే పనిని స్మకమంగా బంగేటటు చేయడానికీ వాటి శంథదోలప్సకు సాంశేరిక వ గ్‌ ॥ నూచనలగు తయూరుఇడూలి. స్వయంచోదక వ్యవసాయ యంధాన్ని రూపొండించిన, అల్‌ యూనియన్‌ వ్యవసాయ ఇంబనీరింగు సంసతో సరిగా యా వెంానపే | షా 4 అనుసరించదిడింది. | సమానంగా, పంకులలో మొక్యాలను నొటి పండించే వ్యవ త్రీ లు య ఒసొాయంతలో షటాకరు డె ఏవరు, నాగటి క్నరులు ఎలా నవుస్తున్నాచూ జ అచ లా జు ౯ యెప్పటికప్పుదు చూసుకుంటూ. పుంటాడదు.. ఐయినాడాడా. (టాక్షఏ శ్‌ =. అ ఇల్‌ శ న టో కొంచెం వేగంగా నదిపటిప్పుడు కొన్ని మొక్కంలకేగా నషం కలగకుండా చా నూ మి చేయడం కషం అవులుంది. (పడూడాన్న కనిపెట్టి సరంయాలన్నాహావా కూ | య యా యర్శతం నడిచేటంత వేగంగా మనిషి దాన్నె సరిషయలేకపోరారు. ఇటీవల వరరూ యీ. సమస్యను పరిష్కరించడం. సెధ్యపడరనే చన ం కునేవారు. ఇపషరు ఆ వ్యవసాయ యంకానికి అమర్చే ఒక ఎలర్తొనిక్‌ ప టాన్‌+డూూసర్‌ ఐనే సాధనం ద్వారా ఆ సమస్యకు పరిష్కారం ల£ి ట్టి స స్ట్‌ చింది. ఆ సాధసం నాగటి క్యరులుండ సొనాన్ని ఎప్పటికప్పుడు వాటా గో యీ ఈ ఆలీ

మొక్కకు దెబ్బ తగులుళుందనుకున్నపుడు, తప్పించే విధంగా (ూక్షరు పీరింగు (తిప్పుతుంది.

నీటి పారుదల విషయంలో కూడా యూ స్వయంచోదక యంగా 6ప మంచి ఉపయోగం వుంటుంది, నీటి సరఫరా యంశ్రాలను, ముందే వబుంచిన ఒక కార్యక్రమం (ప్రకరం పనిచేయించవచ్చు. పొలాలలో షస్న్‌బ్బ ఏర్పాటుచేసి వాటిననుసరించి యీ నీటి సప్లయి యంత్రాలు

పౌలంలో జరిగే వాటికన్నిటికి ఖచ్చితమైన. లెక్కలు చూపే వమానాగా సొద్భిశ కంవ్యూటట ఉపయోగపడుతుందని. ధావించబడు శోంది. అలాంటి సందర్భాలలో ఒక దానిలో మేము, (యాక్టు డానంత బడే సరిగా పనిచేసేలాగ చేయగల్గాము. వోల్గా(గ్రాడ్‌ (టాక్షర్‌వర్కులో శడూరైన ఒక రకప్ప (ౌర్షక్షన్నింటికీ, యా కంట్రోలు సాధనాన్ని శయాపచేశాము. డాన్ని ట్రాక్తడునుు అమక్చావి,

జే

త్వంలోనే ప్రధాన వ్యవసాయ (క్రమ విధానాలన్నిటికి యీ దూదిరి సౌద్యళ కంప్యూటర్ల ఆధారంతో తగిస స్వయంచోదక సాధనాలను దాపొందించగలమని మా నమ్మకం. వ్యవసాయ రంగంలో జరిగే శెస్త్రీయ పరిశోధనలను ఇది త్వరిత పరుస్తుంది. ఇప్పటికష్పుడే. ముదు, వదంతటవే పని చేసుకుపోయే.. పశుపుల పెంపక శేంఢద్రాలను, కోళ్ళ పెంపక కేద్రాలను బారగాయలు పండించే ఇండ్రను, యం్యశాలను అనరోటనుంచి కంట్రోలు చేసే విధానాన్ని అభివృద్ది చేయడానికి బ్రారంభించాము,

ఈ స్వయంచోదక సొధనాలు, వాటి సూ(తాల ద్వారా సోవియట్‌ శెస్టజ్ఞాలు, వ్యయసాయక్షే(్ర నిర్వాహకులు వ్యవసాయశాశ్త్రం ఆచరణలో పాకిదిన విజచూలన్నిటిని సమష్టి వ్యవసాయ కేశాలకు అందజేస్తారు.

120

న అల్లి భూమితో నిమిత్తంలేకుండా పంటలు అగ్ని మ అల్లి పండించె పద్లతి ఉట యూారిమెరలేఐవి బ్‌ హెథట్రోపానిక్స్‌ అంపే, భూమికో నిమిత్తం లేకుండా. పోషక న! అా=టే పదార్హాలున్న (్రావజాలలోనే పంటలు వండించడం ఏరోపాొనిక్స్‌ అంపే గాలికోనే మొక్కల వేరులకు కావలసిన పోషణ (దావకాలన స్టే చేయిడం ద్వారా పంటలు పండించడం అనే[కొత వ్యవసొడి యట అవాలి ల పద్దతులు సోవియట్‌ దేశంలో అభివృది చెందుతున్నాయి. ఆ పద్దతురిళి న! జా సకైబ సోవియట్‌ (ప్రాంకంలో (ప్రత్తిపంట పండించడంలో. జివి పమూగాలు (ధత్యకించి ఆస కిదాయకంగా వుంటాయి. ఆ దిధంనొ ణి వాని తో ఒక దశ వచ్చే నరకూ పెంచిన పత్తిమొక్కలను తదవిత భూ అాఖాటే నాటితే లవి చాలా త్వరికగతిని అభివృద్ధి చెంది ఎక్కువ పందిన ఇచ్చాయి. 1905 ఆగస్తు 1వ లేదీ వరకూ జరిగిన ద్రయోగాలలో జు ల హైడోపానిక్‌ పశ్లేలలో పెరిగినప్రల్తిమొక్కలు, మామూలు నేంషిద నల న. అటో పెరిగిన ప్రతి మొక్కంలకం'పే క్‌ నుండి 8 రెద్దు ఎకువ ప తిని ఇచ్చాడు అవాలి క న నిపుణుల అభ్నిపాయంలో హై(డోపానిక్‌ పదతిలో. పెరిగిన పీ న్‌ నో 130

మొక్కులు హెకౌరుకు 2 వేల 'మెటిక్‌ 'సెంట్నర్ల ప తిని ఇసాయి. అల జ్య నో టో కు రు ఠట జు ఉం ఖో ల్లో ఇది మామూలు ప్తి పంట ఆరు య్డు ఎక్కువన్నమాట, ఇక్కడ మార్యరళ్ళిది (పథాన పాతకాదు. ఆ మొక్కల "పెంపకానికి (వత్యేకంగా శళడూడచేసిన (ద్రావణొలలోని పోషక పదారాలే అందుకు ముఖ్యం, ” జ్ర మాస్కో నగరానికి వెలపలవున్న మార్చినో (పభుత్వవ్యవసాయ క్షేత్రంలో ఒక చదరపు మీటరు (ప్రదేశంలో 21 కిల్యోగాముల దోస కాయలను పండించారు. 'హెక్షారుల లెక్కులోచూ'సే ఇది హెకారుకు వ బాలి యి 1 వేల టన్నుల పంట అవుతుంది. మామూలు పదతిలో ఇంతపంట ఊఉ 0౧ పండించడమనేది అసాధ్యం. హై(డోపానిక్‌ పద్దతిలోపండే దోసకాయల ఘటకంటే మూడు నాలుగు రెటు ఎక్కువ వుంటుంది. గి మామూలు మటికి బదులు సింామినె ట్‌ అనే రసాయనిక పదా వూ వ. ర్ధఃళో తయారుచేసిన మట్టితో సోవియట్‌ వ్యవసాయ శాస్త్రజ్ఞులు మంచి జి లు వ ఫలితాలను రాబట్టారు, సిరామినె ట్‌ అనేది చాలా తేలికగా వుంటుంది. పు మ్‌ మొక్కయొక్క వేర వృద్దిని అది ఏ మాతం ఆటంకపరదు. గ్రాయొుక్క్ల చల అభివృద్ధి య వత్రం 0 న్‌ పోషక విలవలుగల లవణాలను చేరులు స్వేచ్చగా పీల్చుకోడానికి శోక్చడుడుంది. చురొక ముఖ్య విషయం ఏమం 'టే,పార్మిశామిక సంనల ఉత్ప తిని | ల న్‌ బాట స్లమ చేసినప్లే యా హైైడోపానిక్‌ పంటలను రూడా ఖచ్చితంగా ప్లాను మొకోవచ్చు. సూర్యరశ్మి తక్కువగావుండే. ఉ తర సోవియట్‌ (పాంళం అనాలి లో కతిమ “సూద్యులను" సృషించడం కోసం ఎక్కువ విద్యుచ్భక్తిని _మోగించ వలసి వుంటుంది. ఏవిధంగా లెక్క వేసి చూసినా ఆర్కిటిక్‌ 'పాంకంలో యీ వ్యవసాయం (హెళో పారిక్సొ లాధిదాయకంగానే స్‌ు సుటందని తేలుతోంది. అణు ఇంజనీరింగ్‌ శాస్త్రం చెందుతూన్న అభి ష్‌ రృష్ట్య సోవియట్‌ ఆర్కటిక్‌ (ప్రాంతంలో యీ హై(తోపానిక్‌ శవపాయావికి మంచి భవివ్యత్తు వుంది. శప

ఆర్కి=టిక్‌ (పాంతాలలోనేగాక ఇతర సోవియట్‌ (ప్రాంశాంలో కూడా, శేశారాలం మూడు నెలబూ ఈ హెడోపానిక్‌ పదతిని ఉవ యొగించి పంటలు పండించవచ్చు. బా క్ష

సపవుల పెంపకంలో సహితం యీ హై(డోపానిక్‌. పద్ధతి! గొప్ప అవకాశాలున్నాయి. చలికాలంలో జంతువులగా, కోళ్ళహా పి ఆహారం అవసరం. అందుకు యీ హెడోసానిక్‌ వ్యపాయ ఫక్షకి చాలా అనుకూలంగా వుంటుంది, సా న

ఆర్మీనియన్‌. విజ్ఞాన శాస్త్ర పరిషత్తుకు చెందిన 'చమోగాత్మక వ్యవసాయ కేంద్రంతో ఆదు అంతస్తుల ఎల్యూమినం సశ్తేలలో యా పచ్చి ఆహారం అద్భుతమైన వేగంతో. పెరుగుతోంది. ఈ ఆహారం చక్కని పోషక పదార్దాలను కలిగివుంది. 12 చదకప్ప మీటర్ల వె శాల్యంగరి సశ్ళేలలో పండే యీ ఆవారం 15 ఆపులకు, 120 గౌంరెలప, శ చేర కోళ్ళుకు సరిపోరుంది.

, క32

యంత, సాంకేతిక శానశ్రాలల్‌' వివవం౦

గాలితో పనిచేసే విద్యుదుత్పత్తి యం[తం శార్లియాతోల్‌ లోబ్‌

శక్రిని ఉత్పత్తి చేసేవాటిలో మనకి అత్యంత సులువుగా లభిం కేది గాలి. సోవియట్‌ డేళంలో లభించే గాలి యొక్క శ కిలో వెయ్యో వంతు ఉపయోగించుకున్నా, మనకి 4000 కోట కిలోవాట్ల గంటల విద్యు చి చౌకగా ఉత్పత్తి అవుతుంది.

యం్యకాలను నడపడానికి గాలిని ఉపయోగించు కోవడమనేది అవాది నుంచీ జరుగుతూవున్నా, దానిని "పెద్దఎత్తున పారిశ్రామిక (పయో కారి కోసం వినియోగించే సమస్యను (ప్రపంచ సాంకేతిక కాస్త్రం సిష్కరించలేక పోయింది. అందులో వచ్చే పెద్ద చిక్కు ఏమిటంటే గలి ఎస్సుడూ ఒకే వేగంతో వీచదు. ఒకే దిక్కుగా వీచదు,

నేడు, విమాన చలనళాస్తం సాధించిన అభివృద్ది, వాతావరణంపై కీగివ పరిశోధనలు, వేగాన్ని కంట్రోలు చేసి పని చేయించగల జనరేటర్త మ్మ్‌బము, కొత్తగా కనిపెట్టబడిన నిర్మాణ సాధన వస్తువులు, అందులో షఖ్యంగా కృతిమ పదార్థాలతో చేసే సాధన వస్తుపులు, ఇవన్నీకూడ, గికిశో పనిచేసే శక్తివంతమైన విద్యుదుత్స త్తి యంత్రాలను. నిర్మించ

కే 35

డానికి అవరొళాలు కలుగ జేసున్నాయి. వీటికి సరఫరాకయ్యే భవృ అణాల ే. రూడా చాలా తక్కువగా పుంటుంది. గత 20 సంవత్సరాలుగా. జరిగిన వాతావరణ పరిళోధనలవ తెలిసిన విషయం ఏమంటే, భూమికి 10-12 కిలోమీటర్ల ఎత్తున పర్య అజెంశరేఖవద్ద వాయ్యుపవాహాలు.. నిరంతరం వుంటాయి. వాటివేను 'పెకనుకు 70-100 మీటర్ల మధ్య పుంటుంది. అక్కడ దాయళ॥ 0 న! భూమిమీదప్పందే వాయు శ కికీ 25 రెటు ఎక్కువ పుంటుంది. అటి ఉగ ఒక్క భూమధ్య రేఖవద్ద తప్ప భూగోళంమీన ఏ (ప్రదేశంలో చూసినా సగటున సెకనుకు 20-80 మీటర్ల చొప్పున గాలివీసూ పుణే ఉరి అట్‌ వాయు పొరలున్నాయి. చలికాలంలో మధ్య అకంశరేఖలో గాం ఎప్పు వగా వీస్తుంది. ఆ వాయ సొరయొక్క ఎళ్తు ఒకటిన్నర కిలోమీ£న్ల అణాటి అవి గో తగ్గుతుంది. విద్యుదుత్చాడన కోసం గారిని ఉపయోగించడానికిది బాం లాభడాయకంగా కూడా వుంటుంది. సోవియట్‌ ఇంజనీర్ల బృందం ఒకటి అయికేద పకిళోరవం నన్‌ జరిప, గాలితో పనిచేసే విద్యుదుత్పత్తి యంాన్ని రూపొందింవాష ఆ వాయు. విద్యుదుత్పత్తి శేం్యదాన్ని భూమికి 8-10 కలో మీర +ఎచ్తున నెాలకొల్పడమే వారి పరిళోధనలో ప్రధాన సమస్యగా పె కున్నారు. ఆ విద్యుక్‌ శేండానికి డారు “ోటావోపాజీ వాయు. విడ కేంద్రం” అని పేరు పెట్టారు. లట ఒక (ప్రత్యేక గాలి గుమ్మటంలో (బెలూన్‌లో యా యయ్యళా పేటి ఎగురచేశౌరు.. ఆ గుమ్మటం. మనకు కావలసిన సలంలోః ప అనాటి తా ఎగురుతూ పుండేటటు ఒక తీగలో భూమికి కట్టివేయబడి. పుంటుణి లా లు దానికి అమర్చే (సత్యేక రకం తెరవావల నహాయంతో మునకు కొనల ఎతలో గాలితో తేలి వంటుండి. అందులో పుందే వాయ. విద . 136

న. | స మం. స్ట కట ము నా న ఖా న లా ప డట స రా నం హే షన్‌ నీ? ననన హు న ప. స. న న సః న స్య షక ల! స్‌ న. శ" న సస నీ యమా న? టు! గ టు స నన స పం నై న్‌ స పనస తి కో సహో ఖో (1 స న సు న ప ర్‌ రే క్ట వం. ను వ సు. సవాల్‌ టు లో న్స ను సి స ఇ లో వ తే సమయా సః ళం క స నం ళా జా టట క! రక... నా న ల గ ని చ ను ల ద మటు. న్‌ 4! ట్లో (1. హా స. న? సము శసాలాలో, య? గ్‌ మ. మ. టా. లం నం / శ. ల. న త స ౧ గ నో (1 ట్‌. ళ్‌ న నా [ను నం సట న్‌ న! ॥ వు ల ర య న గో లనే శ ను. న నో తట ల్‌! సమపురప పల రే స. ళగటే ళో న స ళ్‌. వసస. రం టే. ల వ (న న! నం బ్‌ “రొమాష్యాల.. రియా్టర్‌ కంచం కీ మావి (౯ వంద కష న నూటినామారే? మొటపె న ౬ (టూన్బొ ఫార్మర్‌. అణుళ కీని అనా లు వు వ్‌ త్ను _ ల ఆ ద్దజజదిట యల్మతానార నిర్మాణం ఇచే న

యంత్రం దానికి అమర్చబడిన పంకాల సహాయంతో పని చేసుంది. ఊటి ఈ యంటథ్రాన్ని అమర్శి ఎగురవేసే గాలిగుమ్మటం మామూలు గాలి సమ్మటంలాగ వుండదు. అది ఒక గట్టి 'పెంకుతో తయారు చేయదఐడు వంది. దాని పొడవు 120 మీటర్లు. అత్యధిక వ్యాసం 40 మీటరు, తేలికగా న్‌ ఉండే కొ తరకం పోరిమిర్‌ పదార్జ్దాలతో అది తయాద చేయబడుకుంది. వాతి ఆ యంత్రం సంవత్సరానికి 1 కోటి కిలోవాట్‌ గంటల విద్యుచ్చ కికి వగా సపయి చేసుంది. ఆ గుమ్మటాన్ని భూమికి కట్టిదేసి పంచే తీగ శు తి అవత. వ్వారనే ఆ విద్యుచ్భ క్రి భూమిమీదికి (ప్రవహిస్తుంది. ఈ వాయు విద్యుదుత్చ తి కేం్యగ్రాలు అనేక వికాలుగా ఉపయోగ అనాలి సదరాయి,. మొదటిది, వ్యవసాయాన్ని విద్యువీకరణ మొనర్భడంలో ఎకో సహాయపడలళాయి. (ప్రత్యేకించి, దూర (పాంకాలలో పుండే బంజరు భాయులప విద్యుచ్చ కిని సష్టయి చేసాయి. అంతేగాక నూతనంగా నెల లీ అవాలి లి అలీ శ కొల్చదబడే పార్మిశామిక ప్రాంతాలను అభివృద్ది ఇెయడానికీ. అడపులో ఈ ళా కలపను నరికి కోయదానికీ ఇంకా ఇతర రార్యాలకూ. విద్యుచ్చ క్తిని సపయి చేసాయి. గో అలి అంతేకాదు. ఆ గాలి గుమ్మటాలలో రేడియో, 'ఇెలివిజన్‌ రిలే పారనాలను దూడా అమర్చవచ్చు. అవి 850 కిలో మీబరనుంచి 720 కిలో ల్‌ో పీబర్ల దూరం వరకా ఆ రిలే (ప్రసారాలను జరప గలులాయి - ళ్‌ రేడిటూ, "జలివిజన్‌ రిలే సాధనాలకు అంఠా కలిపి 85.40 కిలో వెటవి నా లై బ్‌ జో అ అరు క్ల విద్యుచ్భక్తి చాలు, అందుచేత ఆపని కోసం యింకా చిన్న గుద్ము టాలనౌా, చిన్న విద్యుదుళ్చ త్తి యంథకాన్నీ ఉపదోగించారి. ఆ గుమ్మ ౬ పొగవు 60 మీబప్లు, అత్యధిక వ్యాసం 20.25 మీటర్ల పంపే చాలు, ఉ గమ్మటాల్లో నెలకొల్బబడే వాయు విద్యుదుక్స తి శేండ్రాలనుంచి ళ్‌ రా ఆతి అద్యచృ కిని భూమిమీదికి తెచ్చుకొన వలసిన అవసరం పుండదు. కనుక ఈ శేర్యదాల నిర్మాణం మరి కొంత లేలిక అప్పుళుంది. కేపి? 10

అయికే యీవాయు విద్యుత్‌ కేందాలను నెలకొల్చడంలో కొన్ని చిక్కులు లేకపోలేదు. తక్కువ ఉషో్మగతలు, వాలావరణంలో వంశి విద్యుచ్భ క్తి మూలంగా కరిగే అంతరాయాల నుండి వాటిని కాపానటం శాల మొదలై న సమస్యలున్నాయి. కాని అచేవీ కూడా పరిష్కరింప సార్యం కాని వేమీకాదు. 138

అాఖం అ టు గ్‌ ఉజ్వలమ్రైనసారనక్టని యూ అణవానే ఆ యుతి దట్‌ బ్‌ ఉపయోగించుకున పద్ధతులు (టర మేనియన్‌ విజ్ఞానాత్ర పరిషత్తు సారళక్తి వినియోగ విధాగ అధిపతి) ఉబ్వలమెస సొారశ కిని అనేక రూపాలుగళ శకులుగా మార్చ వక్షః ు - వూ వచ్చ. ఉదాహరణకు, దూరూనప్పుండే ఎడారి ప్రాంరాలలో సొరళ కితో వవిచేసే మంచినీటి బటీలను నెలకొల్చితే, ఇతర విరాల సరఫూచేసే ప

వంచినీటికంబ చౌకగా (త్రాగే నీరును సప్టయి చేయవచ్చు,

నేడు, నూర్యుని రేడియేషను ద్వారా లభించే శక్తిలో 05 శాతం కివి చునకు అందజేయగల కృళక ఫిలిమ్బు చౌకగా తయాపచేయబడు ఉన్నాయి. ఫిల్ములను, భూన్యతలో ఎల్యూమినై జ్‌చేసే, అవి సూర్యుని న ఫాట్‌ ల శకిచుషకువల్ల వచ్చే శ కినం3నీ డాదాపు ఏమీ చీపపోకుండా మనకి అంశ షె క బా అంఆవనసోాయ,

సౌరశక్తిని వినియోగించుకునే హీటర్లను వజ్తైను చేయడంలో పొద్యవి వర్ష వపటంంలోని ఇన్‌ఫ్రారెడ్‌ ధాగాన్ని దాగా పీల్చుకోగళ్లి,

139

లాంగ్‌-వేవ్‌ థెర్మల్‌ లేడియేషనును. ప్రతిఫలింప చేయగల పెపూు పదార్థాలను ఉపయోగించితే, చాలా తక్కువ ఖర్చుతో దాటి సావర్జ్యన్ని రెట్టింపు చేయవచ్చు. క వాటి సహాయంకరో, హీబప్ల, బాయిలక్షు, బట్టీలు, వంట ఇంటిలో ఉపయోగించే. సాధనాలు మొదవ నవి సులద పద్దతులలో లయాప జీయవచ్చు. నం క ఉప్పమండలాలలో (సజలు చేసవిలో అధిక ఉష్మోగళనల్ల జాలావిక పదుతూవుంటారు.. విడ్యుచ్చ కీరో పనిచేసే పయిలో విండిషన్‌ సాధనాం నుపయోగిస్తే చాలా ఐఖద్బు అప్పతుంది, అంతేగాక డానికి ఎమ్యూవ విద్యు చృ_క్రిహడా కావలసి వస్తుంది, అందుకోసం శాత్తజ్తులు. నార విశయోగించుకునే పద్దతిని సూచిస్తున్నారు... శః విషయమై పరిభోధు తుర్కామేఎచూలో 1811 నుంచి జదగువోంది.. విదెళాలలోమూవా కెఏ సాగింసబిదురోంది. తుర్కాయేనియన్‌ విత్తాసూత్ర పరిషర్తు, భౌంరం సాంకేతిక పరిశోధర నంస్రారు ఇండ్తలోని ఉద్దో్యగతను. తిగ్గిండాన సూర్యరళ్ళితో. పనిచేసే (ఫియోన్‌ _ ఎవెక్షడు సాధనాలను. నెలళ్చి పరీక్షించారు. ఆ పది చాలా ఫల్నపదంగా కనిపించింది, గృహాలక్షిష్టై న్లను మూర్చడం ఎవడ లోపలికిరాకుండా గపచ్మ్యూలరూ , కిటికీలకు అమళ్చే చూరులు, సూర్యరళ్ళిని నిరోధించే అద్దాలు, సూర్య రశ్మిని చెనక్క్‌ తిప్పికొ శు రిస్పెక్టర్లు మొదలైన దాటిని ఉపయోగించడం, నూర్యరళ్యివి చాలా తిక్యుపగా. పీల్చుకునే పచార్దాలతో గోడలకు పూత పెద్దదం అనేఏ, పైన చెప్పిన ఎయిర్‌ కండిషన్‌ సాధనాలకు ఎక్కున వాలళ శ అవసరం లేకుండా సహాయపడతాయి. ఈ పరిళోధనలన్నీ కొనసాగింవ బడుతున్నాయి. అవి మంచి ఫలితాలను కూడా ఇస్తున్నాయి. సౌరళ్తిని విడ్యుచ్చక్రిగా మారృడమనేది అత్యంత ముఖ్యమైన పమన్యలలో ఒకటి, సౌరశక్తితో 10 శాతం కంటె ఎక్కువ శక్రిని విద్య 140

జ తి వాలో హజ్‌ష 4 ఓ చృ్రిగా మార్చగల్లే ఫాటో సెల్స్‌ ఇప్పటికే ఉపయోగింప చిడుతున్నాయి. శేకిమో రీసీవర్లకు, చిన్న చిన్న (టాన్స్‌ మీటర్లకు, ఎక్కువ విద్యుచ్చ కి అటి అవసరం. లేని ఇళర సాధశాలకు అవి ఉపయోగింప బడుతున్నాయి. 15 కిలోవాట్‌ ఇ కిగల నీటి పఎప్పకు ఉపమోగించే సారఫోటో సెల్‌ అణాల ఒకటి మొన్న చసవిలో జరిగిన అభిల యూనియన్‌ విద్యుచ్భ కి సంసలో | ల న సు పకీడించండింది. 1868 లో అటువంటి యంత్రాన్ని, ఒక దావినుండి సౌరళ కిఠో పనిజేసే మంచినీటి ఐటీ కోసం నీరుతోడి పెటడానికి ఉప అనాటి చు ళ్‌ చొగించాలని నిర్హయించ దికింది, అడి సాలుకి 2100 టన్నుల డిసిరొ న. లి విబర్‌ను సపయిపయగఎ ప్వృంటుంది. లా శశి ఏక్రోద్‌లోని ప్రయోగ కేంద్రంలో [క్రిజయినో విస్కీ వి కి జ సల ( నో ూ న్‌ తెల విద్యుచ్చక్తి ఫంస్త, తుర్కా యినియా విజ్రానళా స్త్ర పరిషతు భౌతిక_సాంకేతిక పరిశోధక అ హ్‌ అటి ంస్త కలిసి సూర్యరశ్మిలో పనిజీసే ఉష విద్యుత్‌ నిర్మాణాన్ని ఒక దానిని అ న! శెలకొల్చులున్నాడ. అది మొదటి దశలో $ కిలోవాట్‌ విద్యుచ్చకి ల ల నాటి స్తుంది. అదికూడ నీటిని కోడడానికే ఉపయోగింపబదురుంది. ఈ నిర్మా అలీ శంలో ఉష విద్యుత్‌ సెమీ కండక్తర్‌ ద్యాబకీ పుంటుంది, దాని తాలూకు తో ం కస్త సంగమసొనాలు, అసువృఠాకారముగల అడ్డాలజే (ప్రతి ఫరింపచేయ ౭2 న! తావ న! దీన కేయ్యద్రీకృత సూర్యకిరణాల సహాయంతో వేడిచేయబడతాయి. శేతల ఫగమ సొనాలు నీటిరో చలవపప బడరాయి, అది అెండు కిలో చాల్ల ఇ 4 మదృుచ్చకక్తిని ఉత్పాదన చేయగల్గుతుంది. ఎడారి (ప్రదేశాలలో దూర నూ 2 ళం హరం౦ంగా పన్న దాపులకు అలాంటి పంపింగు యంరాలు కావారి, పంటలను అభివృదిచేసే నిమితం విదేశాలలోని చాలా గ అవ ఘ్‌స్టలు మొక్కల కిరణజన్య సంయోగ శ కిని గురించి సరిళోధనలు మ పా కిపపురున్నాయి. అలాంటి ఉష గృహాలను డిజె ను చేయవచ్చునని _శాధమిక అళి రూం ఈదనాలు తెలుప్పళున్నాయి.. ఇందులో (ప్రదాన కర్తవ్యం ఏమంటే, అావి 141

వేసవి కలంతో యీ ఉషగృహాలనుంచి ఎక్కున వేడిమి తొలగించడం, వేసవికాలంలో ఎడారులలో ర్యాకుళ్లు చాలా. చల్లగా పుంటాదుశే!ి అందరికీ తెంసిన విషయమే. అందుేత.. ఎడారులలో రేదెచుషపకూ ఉహ్షో్యగతమా మవ్యగల సరితూరాన్నె గురించి సపిలన జరగా.

ఇటీవరి కాలంలో, సూర్యకిరణ కేర్మద్రీకరణకు. సంబండ్రవిన సివాంశాన్ని ఆచరణనూ. గురించి శాత్రజ్ఞాయు చాలా. పరిశోధనల బర్‌పారు. ఉచ్చెకిస్తాన్‌ భౌతర _ నాంకేతిక.. సంసలలోమా అభిల యూనిూన్‌ విద్యుచ్చప్త్తో సంస్తలోనూ సూక్యకిరణాలప కేంద్రీకరింపదేసే. అద్దాలను తయాడు చేసే కృషిలో అశ దాయకమైన ఫలిలాలు వచ్చాయి ఈ విషయమై కృడిరునో విస్కీ విద్యు చ్చ కి సంసలోనూ, (చభుత్వ ద్యక్‌ళాస్త్ర సంసలోనూ సిదాంత సందంక

అలి హా టన వ! మైన పరిశోధనలు జరిగాయి. కొన్ని సదారాల భౌతిక లక్షణాలను గురించి పరిశోధనలు జరపడానికీ, అర్యంత నిర్మలమైన పదారాలగు తయారు చేయడానికీ సూర్యరశ్యితో పనిచేసే లత్యధికోష్తంగల కొలుమటి అవశర మవులాయి. ఈ సమస్య'పె చాలాడుంది శాస్రజులు నేడు పరిశో నలు జరుపురున్నారు. 142

సముద్ర కెరటొలనుంచి విద్యుచ్చక్తి నో నాసా సమ్ముద్రంలో కెరటాలు ఒక్కొక్కప్పుడు 5నుంచి 15 మీబర్మ ఎర్తువరకూ కూడ. లేచి పడుతూ వుంటాయి. వొటినుంచి విద్యుచృక్తిని రాబట్టాలని విద్యుత్‌ ఇంబనీర్లు చాలకాలంగా. కలలు గంటున్నారు. అందుకోసం ప్రాన్సులో యీ శలాస్దారంభంతోనూ, అమెరిక, కెనడా, అరైంటీనాలో. 1820 దళాబ్దంలోనూ పథకాలు చేయబడ్డాయి... కాని అలాంటి విద్యుదుత్న త్తియం్యర్రా లేవీ నెలకొల్చ్పబడలేదు.. ఎందుచేత సంప, సముద్ర కెరటాలు ఏకధాటిగా రాకుండా ఆగిఆగి ఒకదాని తరు వత ఒకటిగా వసూండడంలోనే ఆ చిక్కు వుంది. ఏవైనా ఒక ఘమ్నుదశాభలో ఆనకట్ట కట్టి టర్బయినులు సెలకొర్చితీ, పోటువచ్చిన 14 గంటలు మ్మాతమే అవి పనిచేస్తాయి. ఆ తరువార మళ్ళీ పోటు వచ్చేవరకూ ఆగిపోతాయి. దానికిఠోడు మరొఠ యిబ్బందికూడా వుంది. శమ్మద్రప్ప పోటు నెల పొడుగునా ఒకే మాదిరిగా పుండదు. పొర్షమికి డెప్పువగా. వుంటుంది. చంద్రుడు క్షీజించుతున్నకొద్దీ తగ్గిపోతూ షుబుంది. అందుచేత మొదట తయారుచేసిన పథకాలలో యీ కెరటపు వద్యదత్సత్తి యం్యత్రంకోపాటు. ఆవిరి విద్యుత్‌ యంశాలనుగాని, ఏద్యుక్‌ యంగశాలనుగాని సెలకొల్సాలనీ అలా నెలకొర్చికే విద్యు ప్తి సప్టయి ఒకే తీరుగా వుంటుందనీ భావించబడింది. 143

యుదానికిపూర్వం సోవియట్‌ యూనియన్‌ జరిపిన పరిశోధనలో ఇ యీ సమస్యకు కొత్త పరిష్కారమార్గం కనిపెట్లబిడింది. తెళటాలనుంచి ఉద్భవించే శక్తి రోజంఠాగాని, నెలంఠాగాని ఒశేతీరుగా లేకుండా మధ్య మధ్య ఆగి తిరిగివస్తూ వున్నప్పటికీ, సంవత్సరంలో అన్ని రుతువు లోనూ దాని నెలసరి దామాషా ఒకలాగే వుంటుంది. అందుచేత సూపర్‌ పవర్‌ (గిడ్‌లో అది ఒక అమూల్యమయిన “ధాగశ్వా మనా”. వుంటుంది ఆ (గ్రిడ్‌లోఎ. ఇతర పెవ్ద ఆవి, బల విద్యుత్‌ శేంద్రాలతోపాటు జూ ఇతె మ్‌

సమ్ముద కెరటపు విద్యుదుత్చ ర్తి శేయ్యదాలనుకూడా జతచేసుకోవచ్చు.

భూమి - చందుడు _ సూద్యడు మధ్యనున్న కాస్బిక్‌ గువ్వా క్షణ శక్తుల మూలంగా సమ్ముదంలో యా కెరదప్కశ క్తి ఉవృవిసోంది, అఆ శక్తి నిజంగా మన అవసరాలకు మించినళ క్తి, "పెన చెప్పినవిధంగా సూపర్‌ గగిగ్‌లో దాన్ని జతచేస్తే దేశాలకూ, ఇండాలకూటూడ కావలసిన విద్యుచ్చక్తిని ఉత్ప్త చేసుకోవచ్చు.

సోవియట్‌ యూనియన్‌లో తేలి సముద్రంలో చాలా 'పెడ్డ పెర్గ

శెరటాలుంటాయి. అందుచేత, దానిని యూరప్‌ ఇండంలోనున్న సోవియుల్‌ భూ. ధాగానికంతకూ విద్యుచ్చ్భ క్తిని సరఫరా చేసే సూపర్‌ ిద్‌లో చేర్చి ఉపయోగించు కోవచ్చు. అందుకోసం కులోయ్‌ నది ము? డ్వారు

• పద ఒక శెరటపు విద్యుదుత్పత్రి కేంద్రాన్ని (అడి గ్‌ లక్షల కిలోవాద ౧ ల న్‌ ” న శ శక్తి నిస్తుంది మెంజన్‌లో మరొక కేంద్రాన్ని (ఇది 18 లక్షల కళ వాట్ల శక్తినిస్తుంది. చివరకు మెంజన్‌ సమ్ముద శాఖలోనే తూట్చ భాగాన్నంతనీ చేడు చేసే ఒక 100 కిలోమీబర్ల పొడవుగల ఆనకట్టకల్లీ అక్కడ మరో విష్యుత్‌ కేండాన్ని (ఇని 14లక్షల కిలోదాద్లి శ పిస్తుంది నిర్మించవలసి పవంటుంది.

ఆ విద్యుదుర్చ త్రి యంథ్రాలను, నీటిలో తేలే రీజన్స్‌ ఫోట్సప సిమెంటు కొం్యక్రీటుతో, సమ్యుద్ర తీరాన వుండే పార్నిశామిక కేంద్రాలలో ముందు నిక్క్మంచి, ఆ తదవాత అవి నెలకొల్బ్ప బడవలసిన స్తభాలపి నీటి మీద తీసుకుపోయి స్తాపించవచ్చు.

శేతత

ఉక్కుఉత్త తిలో కొత పదత్తి అనె అవ ఐగోల్‌ రంస్నోయ్‌ ఇటీవల సంవత్సకాలలో ఉక్కు ఉత్చలో, కరిగించిన లోహాన్ని పోర పోయడానకి పాణదాయువు ౨రవిగా ఉవపయోగంప బకుకోంది. కసి లోహంతోనున్న చొగు, తదిరర కలగలుపు వదారాబా త్వరగా ళ్‌ అనో ఫపోవడానికీ, ఓపెన్‌ _ హెర్హ్‌ కొలుదులలో ఉత్చ 8 ఎక్కువ కొడా వాటి అణాల. నీ రోడ్చకుతుంది. సోవియటొచేళంలోన జపోరోజియి (శ్రవోయలోగ్‌్‌ ప]ెదెద్‌రా ఉక్కు రౌర్మాగారాలలో ఈ పాణవాయువును ఉపయో గచడం మూలంగా, ఇనుమును కరిగే ములో 60 నుండి 10 శాతం కూ అతన్‌ వహ కరిసివసోంది. అూటి అయినప్పటికి టఓపెన్‌_ హోల్‌ కొలుములలో ఉక్కు ఉత్పత్తిలో అణాల పాజవాయ వివిచూగాన్ని ఇంకా ఎక్కువ లాభదాయకందా వుండే ళాగ చేసుకోవచ్చు. రొదలో లోహాన్ని పోతపోసేటప్పుడు ఎక్కువ ళ్‌ కన్‌ మోనాక్సెడ్‌ అనే దాయుపు ఉత్పత్తి అపురుంది. ఈ వాయ శి క్యాబరీలను. వేడిచేయడానికి వినిదూగించవచ్చు. ఒక ఘనప్త పక్ష పరిమాబం గం కార్చన్‌ మోనావ్చెడు (పాణదాయవులో కాలి యూ శేష5

నప్పుడు వేల కిలో కేలరీలళక్తిని ఉత్ప త్రిచేస్తుండె, లోహంకోషాటు ఒక పోత తొటిలోకి (ప్రాణవాయువును పంపినప్పుడు ఉర్చతి అదే కార్బన్‌ మోనాక్సైడ్‌, మరొక ఓపెన్‌ - హెర్త్‌ కోలిమిలోఏ బ్యాటరీని వేడిచేయదానికి సరిపోతుందని అంచనాలు శెలబ్బుకున్నాయి ఈ అంచనాలనుబపే ఉక్కును కరిగిపోతపో సే కొలుముఐలో ఒకేసా శెందు తొశ్రైల నుపయోగించవచ్చుననే ఆలోచనలు వచ్చాయి.

కరిగించబడిన పోత యినుమున్న తొట్టిలోకి పాబవాదువు పంపబడుతున్నప్పుడే మరొక తొటైను ఇనస రునకలరో నింపి పుంచ తారు. మొదటి లొపైలో తయారయే.. కార్బన్‌ మోనార్ర్రైడ్‌ను. రెండక తొట్టిలోకి పంపళాదు. అక్కడ దానిని 1900 నుండి 1850 సెంటిగగ్రేకు డిగీల ఉష్ణో(గత వచ్చేవరకు వేడిచేస్తారు, ఆ తరుదాత మరికొంత పోక ఇనుమును తెచ్చి ఈ రెండవ తొట్టిలో సడచేస్తారు.. మొదటి తొట్టిలో పోత పని పూర్తయి కొలిమిని మరొక కరిగింపుకు సిద్దంచే సేసరికి రెండవ తొట్టిలో పోయవచ్చు, ఈ విధంగా మొత్తం ఉక్కు తయారీ (కమమంకా ఆలస్యం లేకుండా వరుసగా జరిగిపోతుంది,

ఈ కార్బన్‌ మోనాక్సైడ్‌ ను ఎడతెరిపిలేకుందా. ఒళ ళొట్తిలో నుంచి మరో లొట్టిలోకి పంపుతూవుండటం మూలంగా, వేరే ఇళ ఇంధనం ఏమీ అవసరం లేకుండా ఉక్కును కరిగించి పోతపో సే కూ న్నంతనీ నడపవచ్చు. ఈ రెందు తొటైైల పద్దతివల్ల, శేక్తిమిని కాపా డటం కోసం ఇటుకల కట్టడప్పు పని అవసరం వుండదు.

5 వందల టన్నుల (ప్రమాణం గల రెండు తొప్టైల కొరివి ఒక్క'పే అదే (ప్రమాణం గల రెందు ఓపెన్‌-హెర్త్‌ కొలమణ ఉత్ప్తి చేసినంత ఉక్కును ఉత్పత్తి చేస్తుంది. అంతేగాక, ఉక్కును ఉత్పతి చేయడానికయే ఖర్చు టన్నుకు ఒక రూబుల్‌ చొప్పున లేస్‌

తుందీ. దీని నిర్మాణానికి రావలసిన 'పెట్తుబడికూడ 50 శాతం తగ్గువంపే . 146

ఈ ౭0డు తొ టబలకొలిమిక్‌ కొంతమంది డిజె సర్లూ, ఇంబనీర్లూ, వ! న. ఒక ఆటోమేటిక్‌ కంటోలు పద్దతిని రూపొందించారు. కరిగిన ఇను మన్న తొట్టిలోకి పంపవలసీన ప్రాణవాయువును, కార్బన్‌ మోనా ర్ర్చైడ్‌ కాలడాన్ని సరిగా జరిగేబదు ఎలకా9ినిక్‌ సాధనాలు కంటోలుచేసాయిి ళ్‌ ల ల శ జం ఇళ5 సౌంచేతిక (కమాలురూడా సరిగా జరిగేటటు ఆ సాధనాలు చూసొయి. శాం ఎవి అలాగే కరిగిన లోహపు ఉషో(గళ, కొలిమిలోని [పథాన ధాగాలలోవుండే వాయపీడన మొదళె న వాటినికూడా ఆ సాధనాలు సరిచేస్తాయి. ఈ సమా వారమంలా ఒక కంప్యూటరు సేకరించి దానిని వివరించి, అవసరమెన పఫారనులు చేసుందిం న

దాన్ని ఆపరేటు చేసే మనిషి ఒక (ప్రత్యేక గదినుంచి ఒక పెద్ద కిటికీగుండా కంటోలు పానెల్‌ను, కొలిమి విభాగమూ, ఇతర యంత్రాలూ ఎలా ఫనిచేసున్నదీ చూసూవుంటాడు, ఉక్కును కరిగించి పోయడం,

అనాటి అటో కొలిమి వెనరొల అమర్భబడిన యంగతాలపనీ ఎలా జరుగుతున్నదీ చూడ కానికి ఒక "టెలివిజన్‌ సెటు తోడ్పడుతుంది. నా! కేశ

ఈడు లోహక్షయాన్ని నివోధించడ మెలాగ? యూ ౮ (దు గోట్‌ లోహక్షయమంపే, గాలి, ఇతర వాయువులు, నీరు, విద్యుదృక్షి, మొదలై నవాటి ప్రభావంవల్ల లోహాలు నాశనంకావడం, లేక హరించడం, లోహక్షయానికి కారణాలు అనేకం కావచ్చు, కాని వాటి సొరాంశం మ్యాాతం ఒకటే. చివరికి లోహాలు మిశ్రమ పడార్తాలుగా తయారవ వ లాయి. ఈ హార్పు మూలంగా వొచైన తుస్పులాంటి పొర ఏర్పడటం, సగున్షరావడం, అది శథిలమవడం అనేవి సంభవిసొయి.. సంకేత శాస్తారనికి యీ లోహక్షయమనేది అత్యంత పురాతనమూ, (ప్రమాదకరమా న్న

అయిన శ్యళువు, (ప్రపంచంలో ఉత్పత్తి అయ్యే లోహంలో 10₹ళ లోహాన్ని ఇది. తినివేస్తోంది. ఇంకా ప్పూల్తికౌని వైక్కంల్యవవాదు హోవియట్‌ చేశంలో ఏటా 50-00 లక్షల టన్నుల లోహం హక పోళోంది. మరోలా చెప్పాలం'పే ఒక పెద్ద ఉక్కు పరీశ్రమ ఉళ్ళ్తీ శేసేటంత లోహాం సాలీనా గాలిలో కలిసిపోరుందన్నమాట. అమె9కొలో యా నష్టం ఇంకొ ఎక్కూవగావుంటుంది. అందుచేతనే పురాతన కాలంనుంచి కూడా మానవుడు యీ లోహ

కయాన్ని నిరోధించడానికి వివిధ ఉపాయాలను కనిపెడుకున్నారు.

" 143

ఇందుకు పూర్వ కాలంలో ఉపయోగించిన పద్దతుల _ తాలూకు రహస్యాలన్నీ మనకి పూర్తిగా తెలియవు, కాని, ఒక విషయం మాత్రం 220. అదేమిటంటే, లోహాలను కరిగించేటప్పుడు వాటికి కొన్ని సామాన్య పైవ, నహబిమైన పదార్థాలను జత చేస్తూపుండేవారు. ఇప్పుడు. లోహా లో చేసిన వసువులను ఈ తయంనుంచి కొపాదేబందుకు అనేక పద పణ అమలులో వున్నాయి, వాటిలో కొన్ని ఇనుము, ఇతర లోహాలణి పైవ రగరము, నితెలు, లేక కోమ్‌ మొదలైన వాటితో పూతలు, లేక పభామాలు పెటడం. లోహప్పు పస్తుపులకు తరచు, రంగులు, రబ్బరు ఫాతలు, పంగాజీ పూతలు మొదలై నవి పెడతారు. లోహక్షయాన్ని రోరించదానికి రసాయనిక పూతలు కూడా 'పెట్పవచ్చు ఉదాహరణకు హ్యామిస్‌ం నస్తుపుల వైధాగాలను ఎక్కుప ఉష్టో్యగతలో వెరంకోనూ, | వీవంత మైన ఆక్సిదెంటుకోనూ టీట్‌చేప్తే, ఫలితంగా ఏర్పడే ఎభ్యూమి ఆక్కెద్‌పొర ఆలోహాన్ని చెడిపోకుండా కాపాడుతుంది. ఇదేవిధంగా ంస్పేటులరోటూడా లోషిలను టీట్‌ చేయవచ్చు. లోహాలకు ఎలక్షో) 'మికల్‌ నిప్వుడంరూడా ఒక మంచి పద్దతి, ఓడల పై గుల్లలకు ఆవిధంగా 9్రోకెమికల్‌ తగరపు లేక మెగ్నీషియమ్‌ తో లోహప్ప రేకులను లోహ క్షయావ్ని నిరోధించడానికి రసాయన శాస్త్రజ్ఞులు ఇటీవల శకొత్త రకమైన రసాయనిక మిశ్రమ పదార్దాన్ని కనిపెట్టారు. అడి ౯ అరుడుగా లభించే వాటిలో ఒకటిఅన 'అయక్షీటియమ్‌ అనే మూల క్యంమొక్క రసాయనిక మిశ్రమం, నీటిలోవుండే లోహాలను చెడిపో షూ కాపాడటంలో అది దాగా పనిచేస్తుంది, సాంరణంగా అణురియాక్షర్లలో యురేనియంనుండి ఒక ఉపపదార్హం (సైస్రొగక్త్రు గా యూ బెక్నీటియం లభిస్తుంది. కేతం

..... గతంలో యీ బెక్నీటియమ్‌ భూమిలోనహబంగా కూడా లభింపకి కాని, ఇప్పుడా మూల (దవ్యం, రేడిడటూ యాక్టివ్‌ శిధిలత. ఫలితంనా, అంతర్జానమై పోయింది. సూర్యుని వర్ష పటలంలోనూ, కొత్తగా పట్టిన నక్ష్మ్యతాలలొనూ, శాస్త్రజ్ఞులు. విద్యుత్‌ పూరిత "బక్నీటియం. జాడలను కనుగొన్నారు. ఇటీవలనే, "బెక్నీటియం దుశ్రడూల లక్షడాంను గురించి పి శోధనలు. జరిపేటప్పుడు, సోవియట్‌ విజ్ఞానాస్త్ర పరిషర్తు భౌతిక రసాయనిక శా స్త్రసంస్థతోని శాస్త్రజ్ఞులు చాలా అసాధారణమైన సంగవ లను కొన్నిటిని తెలుసుకున్నారు. అరషమ్‌కో లోహపు రేకును షంశి నీళ్ళలో ముంచితే వెంటనే. దానిమీద ఒక తుష్పుపార ఏర్పడుకుంది లవడాలు కలిసిన నీటిలో ముంచితే ఇది ఇంకా ఎక్కువగా ఏర్పడే ఆ లోహం ఇంకా త్వరగా చెడిపోతుంది. రాని ఆ (డ్రావణానిక్‌ కాలా కొద్ది "టెక్నీటియమ్‌ను -_ ఒక లీటరుకు ఆరు మిల్లీగ్రాముల "పెక్నీట్‌యు కలిపితే అందులో ముంచిన ఇనుపరేకు, నీటిలో కొన్ని నెలలపాద, పున్నాకూడా తుష్పుపట్లదు. కాని యా "బెక్నీటీయమ్‌ మనకు చాలా తక్కువగా లభిస్తుంది "అది కనక ఎక్కువగా దొరికితే, లోహక్షయ నివారణ సమన్యవాలావరన పరిష్కారం అపుతుంది. శాస్త్రజ్ఞులు మరియొక ఆస క్రిదాయకమైన విషయాన్ని తెబవ కున్నారు. రసాయనికంగా సరిళ్శుభమైన లోహం తడిగాలికిగాని, వీట గావి గురిఅయితే వాటిలోవుందే ఉదజనిని అది పీల్చుకుంటుంది. తళ్ళః తంగా ఆ లోహం క్షయంపొందదు. ఇదిచాలా ఆక్చర్యంగా కనదడవచ్చు. కాని నిజం. రసాయనికంగా చాలా పరిష్యభమైన లోహాలు ఎంతమాట క్షయంపొందపు. భారత రాజధాని నగరమైన ఢిల్లీలో, చాలో కార్లో " 150

గళం నిర్మింపదడిన ఒకో ఇనుపస్టధం సంది. దానిమీద ఇప్పటికీ తుప్పు అనేది ఎక్కడా కనిపించదు. గక వన లోహాలకు పర।శమంలలతో చాలా ఉన పరపద్ధమైన ల్‌ వోలకు పర్మిశమంలొో చాలా ఉపయోగాలున్నాయి. టంగ్‌స్టన్‌, ఎ్యూమినియం, నియోవియం, మెగ్నీషియం, [కోమ్‌ మొద న లైన లోహాలను (ప్రాసెస్‌ చేయవానికి ముందు (ప్రత్యేకంగా “చికిత్స” చేస్టే వాటితో అతి సన్నని తీగలను, రేకులను తయారు చేయవచ్చు. ఈ ఆటీ క భోవోలు తయం పొందపు. ఆరేకులు. తేలకగాను, గటివిగాను వుండటం నా! వు ఓడల నిర్మాణానికి అంతకంటె ఉ తమమెన లోహం మరొకటిలేదు. (నీ న లోహాలను పరిఇదంచేయడం, సారకమెన క్షయ నివారక పదారా ణం ఈశ నా ఖు 6వ ఉపయోగించడం మూలంగా (పపంచంలో కొన్ని లక్షలటన్నుల లోవోన్ని కయంకాకుండా పొదుపుచేనుకో గలుతాము, ర్‌ ళ్‌ కేవ

ఇక్‌ బాగాలను అతుకు = క పాసిక్‌ భాగాలను అతుకు సెక్షటందుక 6ల లు లే క జ్‌ సనతి జ రసాయునిక పటప్‌ " (అ డాడా ఉం డొ ఎది గాని ,గునాన్‌ 6 శ సంయోగిత (సింతటిక్‌) పదార్ధాలు మార్కెట్‌లోకి. వచ్చి మా! చు దళాద్దాలు డూశ్రమే అయింది. నేదు పాసిక్‌ పదారాలు వాటి (పూ టై యన హ్‌ “స్టిక్‌ ైదార అమిన లోహాలను రంగంలోంచి తోసెఇస్తున్నాయి. క ఛి నిర్మాణాలలో ప్లాసిక్స్‌ నువయోనగించడంవల చాకా లావాలున్నప్ప: ఇ, గా న అవి తరచుగా ఉపయోగింపదడటం లేదు. డానికి కారణం, చొటిని ౬ దానితో ఒకటి వెంంగ్‌ చేసేబంచుకు నమ్మకమెన పద్దతి ఏవీ ఇంలళవవి టి భజాతా. చ్‌ ఎన్న లేకపోవడమే. ఇప్పటివరరూ, ఆెర్యోస్టాస్టిక్స్‌పు ద్యూత్రమే.. వెళ్టింగు. ఇది కోండి. ఎక్కువ ఉషో్యగతకు గురిచేయడం. ద్వారా. వాటిని కరన్‌: య ల్‌ న మ క్‌ య వెరంగు చేయడం జదగుళోంది. కాని, వెర్కో సటింగ్‌ స్తాస్టిక్స్‌ ఈ ప. శో ఇ వాష్‌ క] ఖా వేడిబీయడంవల అంతకుముందు వాటిలోపుంచే మృదుర్వాన్ని కోలో! రొ ఉ ప్తాసిక్స్‌చాలా పున్నాయి. అందువేత అలాంటి పాసిక్‌!ి ధి వొ ః వా.

నన ౨. నే నా హై లలన. న. న! నా న వ. న. ల. మే ణి. మ క ట్‌ భి ఎమో! సి వం) న న ర ల న ర ర ఖ గగ మ టీ న కక మ వ టు లేటు శ న స స. న సరన మాట న... వపా న స చపట్లన నే న నా ను... ఫ్‌ లు స . నన సన? వ్‌ ర మ సం ఆల యు న మ ముం ॥ ప స యట ను న త్య స న య... పనస గు టలు ర న ర. న ను నన మ ర వ. వ ఫ్‌ ఖే న్‌ . అర్య పు ఇనుకరాతి (సిలికాన్‌) పూతలు, ఫిల్మ్యుములు, ఎుడకూ. గారింట్టూనా వైకివితు బూహాపటడ లా చెకిహోవ్యు బూహాపట్టపు. శెనిన్నాగ్రావ్‌ రోని ఇనిన్‌ మ్యూజియంలో. ఒర భాగమూ ప్రపంచ వ్యాతిచెందిన వడాన్‌ కెవడల్‌, ఇంకా అనేక నివాస గృహాలు సిలికాన్‌ న మ ల వశంరో పూయబకిన నేం జబ్బులు, యాన్నెస్టాస, గాన్‌ కటడాలపకూడ ఇవి ట్‌ బ్‌ స అది ల వ టం టు ల న జ వ్‌ ఉవమెనస్తున్నాడు... వీటితో తయాకచేసిన. దుక్తుంరో. నీవు నివ్చులు చెంరేగే జాలీ ల న | ల జరు సూద్‌ లక్స్‌ కొరిమిరోకి వ సేవంచవచ్చు.. ఆర్షనో నిలికాన్‌ లిక్విప్ద దమ్ము, అంటుకటేం న్న ళం కళ ఉల బి వ వవసబ మొదరనవాటిని రొలగించివేసాయి.. ప్తానిక్‌ల, లోహాఐ. కాస్టింగ్‌ * మజా వావీ అల ట్‌ పిన్స్‌ గ్‌, ై శు శ్రమల ళు కం చ ెాఆజావసుళుంది బ్బంగ్‌, మోల్షింగ్‌ అకు చివరకు రొచైకా ల్బడానికికూడొంఇని ఉప గప సుఈుంం, ట్‌ ను. =. ల ॥ ॥ జు శ _ హెన్న మరానినల్‌ చేరరీరో పెనములకు నూగె (గీజులస దిదులుగా సిలికాన్‌ 9ను ఉపమొనించుకున్నాడు,.. ఈ విషయంలో. కృషిచేసిన శాస్త్రవేత్త కడ్యా ఆర్కిడ్‌ కో చూనోల్ల్‌ చిం ఇసెం

మాన్యులు, బోల్తులు, జిగురు మొదలైనవాటి నువయోగించి ఒకదానీ కొకటిని అతుకు పెడుతున్నారు అలాంటి థెర్యోసెటింగ్‌ ప్లాస్టిక్స్‌ని వెలింగుచేసే ఒక కొర సిరిని, ఆచార్య ఎ౨ినా తొస్యాన్‌స్కయా. ఇంబనీరింగులో చూషట 9 అలి శ్‌ లు డ్మిగీను. పొందిన హెర్మన్‌ కోమరోప్‌, వికార్‌ షిష్కిన్‌లు కనిపెట్టాడు. ఆ పద్రతిని రసాయనిక వెర్టింగు పదతి అంటున్నారు. న. 0 ఉ ఇ ఇందులోవారు. ఉక్పటోలైట్‌ అనే పదార్జాన్ని, గాజుపీచును, ఉపయో గస్తాపు. ఈ పదాచ్చాలతో చేసిన పోలిమల్స్‌ను రసాయనిక సంయోగం ద్వారా కలపడమే ఆపదతి (ప్రాతిపదిక, ఖు అయితే యీ రసోయనిక వెంంగు ఎలా చేయబడులుంది? ళు పెన చెప్పిన రెందు పదారాలరో చేసిస ష్లాసిక్సిలో అతుక పెట నూ. ( ది ట్‌ వంిసిన భాగాలను ఫ్రీక్వెన్సీ విద్యుత్‌ మండలంలోగాని, మంచి డె :60క్రిక్‌ మండలంలోగ ని పుంచి, అలా శబ్ద తరంగాలకు గరిచేస్తాప, ఎప్పుడు అతుకు పెట్టవలసిన థాగాలు దూర్రమే. వేడెక్కి రసాయనిక 1మూగంచెంది. ఒకదానికొకటి గట్టిగా అతుష్కు పోరాయి. ఆ 7గాలు ఎంత దళసరిగా పున్నాసరే అరుక్కుంటాయి, ఈ రసొయవిక వెలింగుకు [80 సెంటిగేడు డిగీలకంచ ళు క్కవ ఉస్టోోగల అవసరంలేదు. రెండు మూదు విమిషాలలో వెళ్లింగు ఏ అయిపోతుంది. అతుక్కోవలసిన భాగాలు ఎడంలేకుండా దాగా కరచుకొని వండేటందుకు ఒతి డి ఉపయోగింపబదుళుంది. ఈ వెలింగువల్ల ఆ పాసిక్స్‌ భాగాల నాణ్యత ఏవిధంగానూ దెబ్బ గ్‌ శు శారి ాబ శవరు. వాటి పటుత్వం ఎంతమాత్రం తగ్గదు, అతుకు చాలా గట్టిగా సంటుంది. ఈ కొ తపదతిలో, ఒక మిలీమీటరు దళసరిగల పల్చని పల అబన ధి న. కే53 [1 వ్‌

కలనుంచి పెద పెద గొటాలవరకూ అన్నిరకాల, అన్ని సెజుల ప్లాసిక్స్‌ బి వ! యె యు శాది పరికరాలనూ వెరంగ్‌ చేయపచ్చు. " 0 రకరకాల పాసిక్స్‌ గొటాలను ఈ రసాయినిక వెర్టింగు పడతి లా ౮౧ (నా 0 ద్వారా అకుకులు పెట్టకానికి శా స్రజ్ఞాలిప్పుడు కృషిచేస్తున్నారు. అళా అకికిన ప్లాస్టిక్‌ భాగాలు కొన్ని సోవియట్‌ ఆరికవిజయాలను సూచించే ప్రదర్శనలో (ప్రదర్శింపబడ్డాయి. 154

అధ్యాపక యంత్రం లో

సోవియట్‌ యూనియన్‌ లోని కీవ్‌ రేడియో ఉన్నత ఇంజనీరింగు పాఠశాలలో, అధ్యాపకుడుగా పం చేసే ఒక యంర్రాన్ని రూపొందిం చారు,

ఆ యంత్రం విద్యార్థులకు పాఠాలు చెబుతుంది. ఒక లౌడ్‌ స్పీకరు ద్వారా అది విద్యార్తులకు వినిపిసుంది. అదే సమయంలో ఆ పాఠానికి పందింధించిన ఫౌటోలు, (దాయింగులు, లెక్కల పట్టీలు దానికి అమర్చ విడి వున్న తెరమీద సినిమాలాగ కనఐడుకూ వుంటాయి హూడ,

అంతేకాదు. పాఠం చెబుతూ ఆ యంత్రం మధ్య మధ్య విద్యార్డ €ను పశ్నలు కూదా అడుగుతూ వుంటుంది. విద్యార్ధలు చెప్పే సమా నాలు ఒక మై(కోఫోన్‌ద్వారా యంథత్రానికి వినిపిస్తాయి. విద్యార్తులు చెప్పే సమాధానాలు సరియెనవి అవునో కాదోహూడ ఆ యంత్రం ఇంతుంది... సమాధానం. సంగా వృుంపే “నీ సమాధానం రైటు” అని కది బదులు చెబుతుంది. తప్పు అయితే *తస్పు” అంటుంది. ఒకవేళ శీవ్యాప్తలకు ఆ (ప్రళ్నకు సమాధానం తెలియకపోతే వారు ఆ యంశ్రాన్నే చెప్పమని అడగవచ్చు. అప్పుడు ఆ యంతం వెంటనే సమాధానం

[55

“ఫైప్పర్ముండా విద్యాధలచేతోనే సరియెన జవాబును చెప్పించడానికి మరికొన్ని సహాయక (ప్రళ్నలను అడగడంద్వారా (ప్రయత్నిస్తుంది. పెన చెప్పిన అధ్యాపక యంటర్రాలే గాకుండా సరీకయం్యర్రాలను కూడా రూపొందించారు. అవి కొన్నిచోట్ల వాడబడులున్నాయి హడా. విడ్యారుల కిచ్చిన హోమ్‌ వర్కును చెక్‌చేయడం, పరీక్షలు జరపడం వగె రా పనులు ఆ యంత్రం చేస్తుంది, ఆ యంత్రం ఒక ఇపు ర టరులాగ వుంటుంది. జెప్ప కొపే వూ. కూల కా జె మీటలకు (1435) బదులు నంబర్లు వేయబడిన దొన్నెలలాంటీవి అమర్చ ఐడి ఉంటాయి. ఒక మీట నొక్కితే విద్యార్థికి నాలుగు (ప్రళ్నలశో కూడిన ఒక కారు వసుంది. విద్యారి దానికి సమాధానం రాయాలి, తదదాళ ఓ అాజటీ టు ఆ సమాథానం సరిగా పుందో లేదో తెలుసుకోడానికి ఆయంథంలో ఆ కారునకు సంబందించిన మరొక నంబరు నొక్కొారి, ఆనాలుగు (ప్న ఓ లకు విద్యాని యిచ్చిన సమాధానం సరిగ్గా వున్నట్రయితే ఆ యంట్రానకి ఓ క. భం వున్న నాలుగు లైట్లు వెలుగులాయి. ఆ సహాధానాలు తప్పు అయిశే, సరిమైన సమాధానాలను ఆ యంత్రం చెబుళుంది. ఈ పరీషె యంత్రం అమర్చబడిన రాసు రూములో ఒక్కొక్క ఇస్రారి 20 విద్యార్లలను పరీక్ష చేయవచ్చు. “ థు 156

ఇ! ఇ త విశ్మ చై కా "క ము. 2 చపావ్ర,్య లి 3 త చని పావ్‌ గగ! ళ్శీ దూ వ్ర ని [ళు జై లః న్న వా మ్‌ శ వ్‌ చమురు నికేపాలను కనిసెటే యంత్రం న. రు న లిం నావ్చీల్‌ సోవియట్‌ స్వయంచాలక యంతశాస్త్ర నిపుణులు, భూగర్భంలో వండే పొరలలో దేనిలో చమురుందో నీరుందో తెలుసుకొనగల కొ త్త దుంగకాన్ని ఒక దానిని రూపొందించారు. చమురు నిక్షేపాలకోసం భూమిలో (ప్రయోగాత్మక రంధ్రాలు వేసేటప్పుడు భూమి[క్రింద ఏ పొరలో సీరువుందో, ఏ పొరలో చమురు పంరో, ఆ పొరలో రంధ్రం వేయక పూర్వమే యీ యంత్రం మనకి శ3యనేసుంది. ఈ సమాచారం మనకి ముందే తెలియడంవల్ల చాలూ. లాభాలున్నాయి. వేసే బెజ్బంలో తరువాత పొరలో చమురు వుందని శెిస్తే దానికి రావలసిన గొట్టాలను దింపి లభించే చమురును నిల్వచేయ డానికి కావలసిన రిజర్వాయర్లను ముందుగానే నిర్మించుకుని తరువాత ఆ పొరను భేదించవచ్చు. సోవియట్‌ నిపుణులు కనిపెట్టిన ఈ యంగతం అత్యంత అనుభ వారైన నిప్పుణునికంచె కూడ ఎక్కువ భిచ్చితంగా చెప్పగల్లుతుంది. ఇందుకు ఉదాహరణగా ఒక్క సంగతి చెబితే సరిపోతుంది. ఈ విష క్షే5/

యాన్ని నిర్ణయించడంలో చుంచి అనుభవజ్ఞుదైన నిపుణుడు. దాదాప ఒక్కో ళు - శి ఇ కు సూొటికి 20 సొర్లు అయినా పొరపాటు పడరాడు, ఈ యం్రం నూటికి ఒకసోరికంచ ఎక్కువ పొరపడదని పఠీక్షలవల్ల చేరింది. చముప లస్వేషణలో పొరపాటు అంచనావల్ల సాలుకి లక్షలాది -“రూబుల్పు ధనం వృథాలవుతుందని వెరే చెప్పనక్కరలేదు. ఈ యంత్రం "ఆ ఖర్చును తగిసుంది. లాటి | కే58

అలి రేడియో కంటోలుతో నడిచే బస్సులు న ఇ త్వరలోనే సోవియట్‌ దేశంలో రేడియో కంగటోలు బస్సులు ఎట్‌ ఛే (ప్రవళ పెట్టబడరాయి,

ఆటోమేటిక్‌ కంటోలు పద్ధతిక్రింద. బస్సులను నడిపే పద్ధతి వర్చాటు రూపొందించబడి చలియాబన్‌స్క్‌లో పరీక్షించబడింది. ఆపరీక్షల వల్లి శేలినడేమం'పే ఒక్క నిముషంకూడా వీరుపోకుండా బస్సులను ఖచ్చితంగా "బము (సకారం నడపవచ్చు.

ఆ ఏర్పాటు (పకారం, (పతి బస్సులోనూ ఒక (టాన్స్‌మీటప అమర్చబడుతుంది. డై9ివరు కూర్చునేచోట అది అమర్చబడుతుంది? ఆ దిస్సు దాని టఊభయాణహర్లంలో (రూట్‌లో నడుసుండగా ఎప్పటి

ళ్‌ అవాలి కష్పుడది సంకేరాలు సంపుతూ పుంటుంది, ఆ మార్గంలోని చెక్‌ పోస్టు రలోవుండే కంటోలు పరికరాలు ఆ సంకేరాలను అందుకుంటూ దానికి అజ్జల నిసూ వుంటాయి,

ఆ ఐస్సు, చెక్‌పోస్తుకి 50 మీటర్ల దూరంలోకి రాగానే, అక్కడి

య కర్మటోలు పరికరాలు, బస్సుపంపే సంశేతాలను అందుకోనారంభిస్తాయి. చిస్సు చెక్‌పోసును చేరుకోగానే, బస్సు బయలుదేరినచోద అమర్చబడే వు! శేకం

నోదుపె రేడియో సంశేతం పెడుతుంది. అక్కడ అమర్చవిడిస ఒక శపుమెలా. (సత్యేక సాధనం, ఒక కాగిళం "పేపుమీద ఆ చెక్‌పోస్టు నెంబరు, బస్సు నెంబరును నమోదుచేస్తుంది.. సటాఫిక్‌ కార్యకమంలో ఏవైనా మార్పులు చేయ వలసి వస్తే ఆ విషయాన్ని ఒక (ప్రత్యేక సాధనం విరయించుతుంది. ణు ఈ కొ త పదతివల (టాఫిక్‌ వేగం 8 శాతం పెరుగుతుంది. = ధి రొ " 160

మూడు సంవత్సరాల తరువాత కూడా

తాజాగావున్న యాపిల్‌ పండు

యాపిల్‌ పండు ముక్కలున్న ఒక సెలోఫేన్‌ సంచి చిల్లమీద వంది, నేను అందులోంచి ఒక ముక్కను తీసి వేళ్ళతో నొక్కాను, అది వెంటనే పొడుం పొడుం అయిపోయింది. ఆ పొడరును ఒక గ్లానునీళ్ళలో వేసి చూడమని అక్కడి వారు నాకు చెప్పారు. అలాగే చేశాను. కొద్ది విమిషాలలో అవి అతిమధురమైన పానీయంగా (యాపిల్‌ పండు రసంలాగ శయారై ంది, మీరు ఎంత సునిశితమైన పరికరాలతో పరీక్షించినా కూడా అ పానీయం రుచిలోగానీ, రంగులో గానీ రసాయనిక కూర్చులోగ్లానీ శానా యాపిల్‌ పండు రసానికి ఏ మాత్రం వ్యత్యాసంగా లేదని తెలుసు పంటారు. నిజానికి ఆ యాపిల్‌ పండు ముక్క మూడు సంవత్సరాల క్రిందట కోసి ప్రోపెస్‌ చేయబడి వుంచబిడింది.

అలాగే తుప్ప పండు (సాొంచెర%ి వున్న మరొక ప్యాకెట్‌ కూడా ఆ చిల్లమీద టం! రల అప్పటికప్పుడు కే సినవాటి లాగ కనిపిస్తున్నాయి. ఆ పాకెట్‌ పక్కనే నిమ్మపండ్ల పాఠెట్‌, కారేట్‌ గంపల పాకెట్‌, రాస్‌వెర్రీ పండ్డ పాకెట్లు, చె్రీసండ్త పాకెట్‌ కూడా

161

వున్నాయి. అవన్నీకూడా రెందుమూడు సంవత్సరాల ట్రిళమే కోసి నిలవ చేయ బడినవే,

అలాంటి పండ్లను కూరగాయలను వాటిలోని నీరంతా పోయేలాన్‌ చేస్తే అవి గట్టిపడి పోఠాయని, వాటి రూపం, రుచి, చూరిపోఠతాయని, వాటిలోని విటమినులు పోఠాయని మనకు తెలుసు. కొని, ఇప్పుడు కొత్తగా కనిపెట్టబడిన సబ్లి మేషన్‌ (పోపెస్‌ ద్వారా ఆహార పదార్థాలను, వాటి లక్షణాలేవీ పోకుండా చాలా సంవత్సరాలవరకు నిల్వచేసి వుంచుకో వచ్చునని రుజువైంది,

నీరు ఘనీభవించడానికి ఒక (ప్రత్యేక ఉష్టో(గ్రతయేకాక ఒక (ప్రర్మేక దాయుపీగన ళక్తికూదా అవనరమని శాస్త్రజ్ఞులు నిర్దారణ చేశాప, అయిశే నీరు ఘనీభవించి దుంచుగడగా దూరిన తరువాత వాయుసీడస ఇంకా త్గి పోతే ఏమోళుంది ? అప్పుడది తిరిగి ద్రవరూపం చెందకుండానే అవిరిగా మారిపోరుంది. ఈ సూ్యర్రాన్నే పైనచెప్పిన యాపిల్‌ పండుకు, ఇకక పండ్తకు వర్తింప చేశారుః; ఈ (ప్రయోగాన్ని జరిపి విజయం సాధించిన వారు, కేర్యద సోవియట్‌ కొనింగ్‌ అండ్‌ వెజిటబుల్‌ డైయింగ్‌ పరిశోధక సంస్థవారు.

ఈ పద్దతిని అప్పుడే లొస్తోవ్‌ కౌనింగ్‌ పర్మిశమ వారు అమబణ జరుపుతున్నారు. మాస్కోలోని ఒసాంకినో మాంసం పాకింగ్‌ కర్మాగారం వారు కూడా ఇటీవలనే ఇలాంటి ఫ్యాక్షరీని నెలకొల్పి పన్మిఆరంభించాప,

162

శరీర వైద్య శాస్త్రాలలో సోవియట్‌ పరిశొధనలు

జీవకాంతి అచార్భం వ. లదునోబ్‌

ప్రతిజీవికి ఒక సన్నని కాం8 వుంటుంది. అది మన చూమయూలు కంటికి కనబడదు. కాని, ఫొటో యాంప్లిఫయర్‌ సహాయంతో ఆ కాంతిని కొంవవచ్చు. ఈ జీవకాంతిని, హెమోలామ్ని సెన్స్‌ అంటావ, శరీర రాతువులతో రసాయనికంగా చురు3ె న జీవాబుపు పండటం మూలంగానే ఈ కొంతి ఉద్భవిస్తోంది. -

ఖగోళ భౌతిక శాస్త్రజ్ఞులు ర్యాతపూట ఆరాళంలోవుండే అస్పష్ట వైన కాంతిని కొలవడానికి ఉపయోగించే పద్దతిని అనుసరించే మాస్కో వ్యవిద్యాలయంలోని జీవ భెతికళాస్త్ర పరిళోధరులు ఈ “*జీవరాంతిని” కొలవగలిగారు.

వివిధ చమురు పదార్థాలలోనూ, కొవ్వు పదార్థాలలోనూ భస్మీకరణ (ఆక్సిడేషన్‌ ఎలా జరుగుతుందో దాని (క్రమనిధానాన్ని “ోచూడడానికొ ఈ జీవరాంతి తోడ్పడుతుంది. ఫొదోయాంప్లిపయర్‌ సహాయంతో డాని హూశంలోవచ్చే పాూద్చులను గమనించడంద్వారా (పతిబంధక (పభావం ట్రీద భస్మీకరణ[క్రమం ఎంత త్వరగా సన్నగిల్లాతుందో సఘంగాను, శిల్చికంగానూ తెలుసుకోవచ్చు.

165

ఈ విధంగా కొంతి మొదటిసారిగా. పరిశోధక కార్యకమంలో సహాయపడింది. తరువాత కొన్ని (రానమైన వ్యవసాయక సమస్యలను పరిష్కరించడానికి కూడా యిది. ఉపయోగ పడింది. ఎందుచేతనంపే మొక్కుల. వేళ్ళరూ, కొడలహారూడా కొంతి పున్నదని పరిళోధకుణ తెలుసుకున్నారు,

మాస్కో విశ్వ విద్యాలయంలోని పోస్టు (గ్రాడ్యుయేటు విద్యాద్ద ఇన అర్‌, ఎ. గసనోదా, బి. ఎ, వెసెలోవిస్క్‌ వివిధ రకాల గోధుమ, బార్లీ మొక్కుల లాలూకు వేళ్ళను చీకటి గదులలో పెట్టి వేడిచేశాద,

ఉం ప్రతి రకం మొక్కయొక్కం వేళ్ళకు ఒక గరిష్ట ్యప్రకాళ పరిమితి పుందని జెలిసింది. ఆ పరిమితిని దాటి వేడిచేస్తే ఆ మొక్కల జీవకణాల (ప్రధాన కొర్యకలాపాలలో మార్చులు వస్తాయి. దానివల్ల మొక్క చనిపోతుంది. స్వయం్యప్రకాశంలోని గరిష్ట పరిమితే ఆ మొక్కుకున్న ఉష్ణ నిరోధక లక్షణాలను తెలియచేస్తుంది. "

మొక్కల కొాడలకుండే హెమోలూమ్ని సెస్సు నుపయోగించి వ, ఎగో వెర్డియేవ్‌ అనే మరొక పోస్టు భ్రాద్యుయేటు విద్యారి, వ్యవ

న!

సాయ పంటలకున్న మంచు నిరోధక శ్టిని నిర్ణయించాడు,

ఆరందన గోధుమ యొక్క మొక్క కాడలను 7 పెంటిగగేద్‌ డిగిల ఉషహ్జో్యగతలో స్వయం (ప్రకొశత కనిష్ట పరిమితిలో వుంటుంది, ఆ ఉష్టో[గ్రతలో ఈ మొక్కలోని ముఖ్య జీనరస 'కచూలన్నీ సరిగానే వుంటాయి. లులెసీన్‌ 0020 అనే రకం గోధుమ మంచుకు దాగా తు కుంటుంది. ఇది మధ్య రష్యాలో పండుతుంది. నీరు గడ్డకళ్షు ఉష్ణో[గళలో దాని కనీస స్వయం (ప్రకాశం ఎంత వుంటుందో పరిశీలించ బడింది.

ఈ పద్ధతి ద్వారా మొక్కలకు చలిని తట్టుకునే శక్తి ఎంతవ్వందో త్వరగా లెక్క కటవచ్చు. పాఠపద్దతుల నువషయోగి సే ఈ విషయాన్ని

" 166

శెలసుకోదానికి ఏడేంక్లనుంచి పన్నెండేంక్షవరరూ పడుతుంది. మొక్కల ఉం పన్న స్వయం (పరాశాన్ని కొలవడం, ఉష్షో[గత (ప్రభావాల నుండి మొక్కలను కాపాడే సమస్యను పరిష్కరించడానికి తోడ్చడుతుంది. ్రమాచరరమైన ట్యూమర్లలోని జీవకణొలకుంచే స్వయంప్రకాశం మామూలు జీవకణాల (ప్రకాశం కంటి తక్కువగా పుంటుందని కనిపెట చ వికింది,. దీనిదప్తి అందులో బరిగే భస్కీకరణయొక్క. వేగంమీద అధారపడి వుంటుంది. కొవ్వుపదార్షాలలాంటి లిపిశ్సొలో ఇది ఎక్కువ న! సంబుండి. అందుచేత ఈభిస్మీకరణను నిలోధించే పడార్హాలకోసం అన్వే షణ జరపడం సహజం, బందపల ట్యూమరు కడొలలో స్పద్రజరుప్ప నిరోధక పదారాలు ల్ల (న ఉన్నాయని తటఎకొనబడకింది. కొని అదేసమయంలో ఆ బంటవు న ౮ నట లయ ల్‌ జఫ జ ణు జ లా నువ కార్యం ((€వదుల్‌ ఆ పడార్హం. దాగా తగ్గిపోరుందనిమ డా రసింది. ఈ విషచూన్ని ఐ. ఐ, ఇవనోవ్‌, చె, యమ్‌, పెయసండ్‌ వ నూ. అబే సోనియడ్‌ శొన్తజులు కసిపెటాడు. కా లు అయితేయా పదార్తం, కార్యంలోనుంచి ట్యూమదలోకి ఎలా ఫి జ ళ్‌ ౯ | మా. న్‌ ల వెషకోంది? ఆ జంతరుపుయొక్యం రక్నంల్‌ ని ష్ణాస్మా దానిని లక్కడద్న ఉకపోరోందని రుజుఎ౦ది, చనా జీనరొంతిని కొలవడం అనేది, ద్యూమరు పెరుగుదల (కమంలో ఓ కజాలలో “పుటకురుప”ొ నిరోధక పదారాలు ఎలావస్తున్నదీ ట్ర + ప్టపరుస్తను నయంచేయడానికి రసాయనిక పదార్దాల నుపదోగించి స్ప్‌కు లవి ఎలా లంఠర్షానమె పోతున్నదీ తెలుసుకోడానికి తోడ్చదు అ రూ చది, జీవులనుండి వచ్చే రంతి సంకేతాలనుబటి ట్యూమర్హను, వారి అలో లాగె పెపగరల, వాటి పరిసితిని తెలుసుకోవడం సాధ్యం అవుతుంది. ణం న్‌ 167

శరీరంలోని కేం్యదనాడీమండలపు కార్యకలాపాలను కూడాయి స్వయంగప్రరొశత అనుసరిస్తుందని భావించడానికి కారణాలున్నాయి. అలా అయితే శరీర శాస్త్రంలో అత్యంత ముఖ్యమైన సమస్యలలో ఒకదాని పరిశోధకులు పరిష్యరించగల్లు దారు, అదేమం'ే, మెదడుకు వెన్గే వివిధ సమాచారాలు అక్కడ ఎలా (ప్రాసెస్‌ చేయదిగలాయి అనే సమస్య, 168

పాణవాయు లోపంవల్ల శరీరంలో లో యు కలిగ మార్పులు మదిన్‌ అందేవ్కొ ది, అన్‌. నీ, (వైద్యాన్త్రం) (కర్తచ్‌ వైద్యశాత్ర సంస్థ డైరెర్టద)

(పాణవాయు లోపం (హిపోక్సియా వల్ల శరీరప్ప ముఖ్య కార్య కలాపాలలో అనేక రకాల కలతలు వస్తాయి. ఈ విషయమై శాస్త్రజ్ఞులు చాలా రాలంగా పరిశోధనలు జరుపురున్నారు. ఇటీవల దూనవుడు రోదసి లోకి చొరబడడంతో దీనిపై ళాస్త్రజ్రుల ఆస కి ఎక్కువె ౦ది. ,

దిని క్తి మ వ్‌

ఈ (పాణవాయు లోపమనేది. రెందు. రకొలు,. ఐహిర్షతమ అంతర్గతము, బహిర్గతమైన (పాణదాయు లోపమంటే, మన చుట్టాపున్న వెరావరణంలో [ప్రాణవాయువు తక్కువగా వుండటం. ఉదాహరణకు ఎత్తయిన పర్వలాలమీద, రొదసిలోనూ (ప్రాణవాయవు తక్కువగా వుంటుంది, అంతర్గతమైన (ప్రాబవాయువులోపం అంటే, శరీరంలోని వివధ అవయవాలు సరిగా పనిచేయకపోవడం మూలంగా (ప్రాణవాయు కొరత ఏర్పడటం. (పాణవాయు లోపంవల్ల ముందు దెబ్బితినేది మెదడు, అ౦పే కేంద్ర నాడీ మండలం.

169

12

అయినప్పటికి యీ (పాజవాయులోపమనేది కేంద్ర. నాడీమంక లాన్ని వేడు వేరు. విధాలుగా దెబ్బతీస్తుంది. ఉదాహరణకు, మనిషి మూడువేల మీటర్ల ఎత్తుగల పర్వరాన్ని ఎక్కాడనుకోండి, అంశ వరకు శరీరం అతనికి (ప్రాణవాయులోపం కలగకుండా చేసుంది, కాని, అతడింకా ఎక్కువ ఎత్తుకు పోతున్న కొలదీ అక్కడి గాలిలో (పాణజవాయువు యింక తగ్గిపోచూ వుంటుంది. శరీరంమీద యీ కొరత వలని (ప్రధానం ఎక్కువ కఠినమపుతుంది.

ఏమైనా ఎత్తు ఎక్కినప్పుడు ఏర్పడే పప్రాణవాయులోపం శలీంావి! పెద్ద (ప్రమాదకరమైనదిగా ధావింపబడటం లేదు. (పభ్యాత రష్యన్‌ శరీరళా స్త్రజ్ఞురైన ఇవాన్‌ పావ్‌లోవ్‌, శరీరంలోని 'కేంద్రనాడీ మండలం, ప్రత్యేకించి దాని ఉన్నత శాఖలు (మెదడు _ప్రెపొర, స్వతఃసిద్దంగా నె వేర్నే నష్టపరిహారక కార్యకలాపాల మూలంగా శరీరం అన్ని ర౯6 పాణవాయు కొరతలను ఎదుర్కో గల్లుతుందని తెలుసుకున్నారు. .

అందుచేతనే అయిదువేల మీటర్లు, ఏదువేల మీబర్లు ఎర్తు ఎక్కే పర్వరారోహరులు అక్కడ పుండే పాణవాయు కొరతరు ఆలవాట పడుతున్నారు. దానిని పూర్తిగా జయించగల్లు తున్నారు. | రోదసీ య్మాత్రికులకిచ్చే తర్భీదులో కూడా యీ విషయం రుజువైంది. .

పర్వత (ప్రాంరాలలో నివసించేవారు దానికి జాగా అలవాటు పడీ వుంటారనేది మనకు తెలిసిన సంగతే, మొదటిసారిగా పర్వతం ఎక్కే వారి కంటె వారు అతి సుఖభవుగా ఎక్కుతారు. వారిలో 'పాణవాయ కొరతను తట్టుకునే శక్తి మనకం'పే ఎక్కువగా వుంటుంది.

(ప్రాణవాయువు లోపమనేది ఎల్లప్పుడూ శరీరానికి హానిచేయదు. కాని వ్యాధులలో అది ఉపకారంకూడాచేస్తుందని పయోగా లనల్ల రుజువై ౦దీ

1/0

ఒక దళాబ్దం్యక్రితమే, సోవియట్‌ ఎకడమీషియన్‌ నికొలామ్‌ సిలోతిన్‌ ఉబ్బపవ్యాధికి కొన్ని రకాల మానసికవ్యాధులతి ఎరయిన ప్రదేశాలలో వుంచడం నే చికిత్సను సిఫారసు చేశాట. లూంటి రోగులతో వివిధ (ప్రయోగాలు చేసినమీవబ ఆయన ఆ నిరయానికి వచ్చారు. కిర్టీ 3యాలో 1005. అక్టోబరులో. బరిగిన గోష్పిలో,” ఉపిరి తిత్రలకు సంబంధించిన వ్యాధులకు, ఉన్నత్మపదేశాలలో వృుండటమనేది వంచి చికిత్స అని ఆల్మీనియన్‌ శాస్త్రజ్ఞులు చెప్పారు. -

సోవియట్‌ వైద్యశాస్త్ర పరిషత్తుకుచెందిన కిర్టీన్‌ వైద్య పరి కోధక సంస్పలోని శాస్త్రజ్ఞులు జరిపిన +పరిశీలనవల్ల, ర్మ్షప్పపోటు వ్యాధి మొదటి ౮0డు దశలలోనూ ఆ రోగి, ఇస్సిక్‌_కు5్‌ సరస్సుతిరాన పన్న పర్వత వాతావరణంలో వుంచితే ఆ వ్యాధి నయమవుపందని లెంసింది, జంతుపులతోనూ, మనుష్యులరోను, అనేక (వయూగాలుణరి పినమీదటనే వారానిర్ణయానికి వచ్చారు.ర_ర్రపుపోటువ్యాధిరో దాధపడేవారు 18-18 వండలమీటర్ల ఎక్తుగల పర్వరాలమీడ వేసవికాలంలో ఒక నెల రోజులవుంపే, ఎంఠకోమెరుగుగా పుంది. వారికి వుండే తలనొప్పి, చెవులలో ధ్వనిపోయాయి, ర్క్తపు పోటు తగ్గింది,

మనిషి పర్వత్మప్రాంరాలలో చాలాకాలంవుం టే అతని శరీరంలోని నెడీ రేం్యదాలు (క్రమంగా పాణవాయు కొరతకు అలవాటు పడరాయి్‌

పర్వత వారావరణంలో వేసవికాలం గడపడంరోపాటు ముఖ్య వైన యితర వారావరణ పరిస్టితులను వినియోగించుకోవడం మూలంగా శశీ వ్యాపార్యక్రమంలో చూదప్పలు తెచ్చి రక్ష్యప్పపోటు వ్యాధిని పూర్చిగా కొలగింపవచ్చు. "

క్ష/1[

టీ (ల లో చి 4 నరీరంలో 'ఫేనక ద్రవ్యాలు నిర్వహించ పొ శ్రి కో ఎరొతీవయన్‌ ఎ, (దాన్‌ స్టీన్‌

మన శరీరంలో (పతిసకనుకూ 80 లక్షల ఎ్యర రక్త కదాణ చొప్పున ఉదృవిస్తూ, నశిస్తూ వుంటాయి. జీవకణంలో ఒనేసారి వేం ఫొలది రసాయనిక (ప్రక్రియలు జరుగుతూపుంటాయి, అంతేగాక ఇవన్నీ హడ మామూలు వాయుపీడన కింద, ఉహ్లోాగతల (కింద మాత్రమ తి సరుగురున్నాయి. (ప్రపంచంలో కెల్లా అత్యంత ఇమిడికగల, అత్యంళ ఫొడిమి అయిన రసాయనిక యం్మకాగారం 'ఫనక (ద్రవ్యాల (ఎంజీప్స్‌) లక్‌ న ల్‌ జు తోనే వుంది. కొన్ని రసాయనిక (ప్యకియలను కొన్ని వేలరెట్లు త్వణ పర్చే (పత్యేక మాంసకృత్తులున్నాయి.

"పెస్తు ట్యూబులో ఒక మాంసకృత్తును (బిద్దలు చేయాలంటే ౪ శాతం హెదో కోరిక్‌యాసిష్‌ గల (దావణంలో దానినిపుంచి 2! గందర 'సేపు మరగబెట్టాలి. కాని మానవ శరీరం ఆ పనిని,ఎమ్కువ ఉక్టోగళ గాని, బలమైన డావడాలు గాని లేకుండా నాలుగు గంటలలో నెరవేద ' స్తుంది, ఫేసక (ద్రవ్యాల ్యప్రధావం ఎంత శక్తివంత మైనదంపే (దీ వుండే (ప్రాణుల శరీరాలలో జరిగే జీవన [కమ విధానాలమ సారించ ,

క్షే/2

వానికి అవి అత్యంత స్వల్ప (పదమాణాలలో వుంసేవాలు. దాని తాలూకు ఒక అణువు ఒక నిముషంలో కొన్ని లక్షల ఇతరపదారపు అణువులను బ్రద్దలు చేయగలదు. శ

వాటి విస ఏమిటో, అవి ఏ సూశ్రాలననుసరించి పనిచేస్తాయో శలిసీ మనకు కనీసం రెండు సమస్యలకు పరిష్కారం దొర్మరులుంది.

అణూలీ

మొదటి విషయం, ఆరోగ్యంగా వున్న మనిషి శరీరంరోనూ, రోగ గ్రస్టుడెన మనిషి శరీరంలోనూ. జరిగే రసాయినిక (క్రమ విధానాలను కం[టోలు చేయడానికి కీలకం దొరుకుతుంది. రెండవది, ఈ ఫేనక ద్రవ్యాల నిర్మాణాన్ని గురించి, అవి ఎలా పనిచేస్తాయో ఆ *రహ స్యాన్ని” గురించి మనకు తెలిస్తే అలాంటి కృతిమ 'ఫేనక (ద్రవ్యాలను మనం తయారు చేయగల్లుతాము, ఇది నిస్సందేహంగా, జీవ పదార్త సంయోగీకరణలోనూ తద్వారా అనేక పర్మీశమలలోనూ విష్ణవాన్ని తీసుకువస్తుంది.

జీవరసాయన (కమ విధానాలను త్వరిత పర్చే ఆ శ క్రి ఫేనక ద్రవ్యాలకు ఎక్కడనుండి వచ్చింది ? అవి కొన్ని (పత్యేళపదార్థాలమీదనే ఎందుకు పనిచేయ గల్లులున్నాయి ? వాస్తవానికి ఒక 'ఫేనక (ద్రవ్యం ఒక జీవకణంలోని జరిగే వేలకొలది ప్యకియలను. త్వరిత పరుస్తుంది ఆ ఫేనక (ద్రవ్యం తాలూకు మాంసక్కృత్తు అణువుయొక్క నిర్మాణంలోనే అ కీలకం వుందని గట్టిగా చెప్పవచ్చు. 'ఫేనక (ద్రవ్యాల అణుభారం 1? వేలనుంచి కొన్ని లక్షలనరకూ వుంటుంది. అలాంటి (ప్రతి వొక్క అణువులోనూ కొన్నివందల, కొన్నివేల ఎమినో యాసిడ్‌ మూలకాలు అనే “ఇటుకలను” కలిగి పున్నాయి.

మార్చుచెందే పదార్థపు అణువుయొక్క అసాధారణ రసాయనిక కార్యకలాపాలకు కారణం ఏమిటి? విటమిన్‌ వి_.8తో రూడిన ఫేనక 173

(ద్రవ్యాలను పరిశీరించడంద్వారా. ఆ ప్రశ్నరు సమాధానం రాబట్టాలని మేము (ప్రయత్నించాము. ఈ ఫేనక (ద్రవ్యాలు పరిశోధనకు సులువై నవి చూఢరమే రాదు. శరీరంలో అవి చాలా ముఖ్యమెన పాత్రను నిర్వ హిస్తున్నాయి. ఎమినోయాసిడ్స్‌ యితర పదార్థాలుగా మారే (క్రమాన్ని త్వరిత పరుస్తాయి, శారీరకంగా. ముఖ్యమైన న్యత్రబనిపూరిత మిశ్రమ పదార్దాలు, (వత్యేకించి మాంసకృత్తులు, నూక్షిక్‌ యాసిడ్స్‌, కొన్ని హార్మోనులు, విటమినులు ఏర్పడే (కదు విధానంలో అవి పాల్గొంటు న్నాయి, వీటిని పి. ఎర్‌. పి, "ఫిసక (ద్రవ్యాలంటారు. అందుచేత ఈ సేనక్యద్రవ్యాలు సరిగా పనిచేయకపోతే, రకరకాల వ్యాధులు, కొన్ని త్యవవ్యాధులుకూడా సంభవిస్తాయి. ఉడదాహరంణరు చర్మవ్యాధులు, రక్తతీణత, నరాల బలహీనత, గుండె కండరాలప సంబంధించిన వ్యాధులు సంభవిస్తాయి. ఈ పి, ఎల్‌, పి, ఫేనక (దవ్యాలు రోగకొరిక మెకోబుల జీవిలా నికిటూడా అవసరం. అలాంటి ఫేనకద్రవ్య కార్యకలాపాలలో కలళ వచ్చేబట్లుచే స్తే ఆ మైకోట్‌ చచ్చిపోలుంది. అందులో (ప్రత్యేకించి క్షయ నిరోధక మందులెన ఫిరావావిద్‌, సె కోసీరిన్‌ ఈ పి ఎల్‌, పి. ఫనక స టవ్యాల (ప్రభావాన్ని దాగా అరికట్టగంపు. మన శరీరంలో అడ్రినలిన్‌, ఎరోటోనిన్‌ మొదలైన కొన్ని పదార్థాలున్నాయి. ఇవిచాలా కొద్దిగా వున్నాకూడా. నాడీ కేంద్రాలలో ఉద్రి క్తతకుగాని, వాటిని అణచి వేయడానికిగాని, ర కృనాశాలలోనిటాన్కిన్‌ ఎక్కువ అవడానికిగాని తక్కువ అవడానికిగాని, రక్తపు పోటులో మాప్పలు రావడానికిగాని కారణమవుఠరాయి, ఈ పదార్దాల నిర్మాణానికీ, వొటి నాశనానికీ పి. ఎల్‌. పి 'ఫీనక (దివ్యాలు ఎక్కువగా కారణమని ఇటీవల కనుగొనబడింది. అందుచేత నాడీమండలంలోనూ, ఇతర అన కే

తువాలలోనూ ఈ పదార్జాలు 'కేంద్రీకరింపబడకుండా చేసే మందులను కనిపటడం అవసరం. ఈ సమస్యను పరిష్కరించడానికి అనేకమంది పరిశోధకులు కృషిచేస్తున్నారు. అణు భౌకిక, అణు రసాయనిక శాస్రాం లలో అనుసరింపబడే. ఆధునిక పద్దతులడ్వారా పి. ఎర్‌, పి, ఫేనక బ్రవ్యాల కార్యకలాపాలలో జరిగే సంఘటనలను వివరంగా తెలుసుకో గల్గు తున్నాము,.

(వకృతి, మానవజాతికి నిరంతరం బోధిస్తూనే వృంటుంది. కాని నేపృకోవడమం'పే కాపీ చేయడంకొదు, అందుచేత మనం సృష్టించే "ఫినక ద్రవ్యాలు సరిగ్గా (ఛకృతిలో వున్నవాటికి నకళ్లగానే వుండేటట్లు చేయడా ఏకి మనం (పయత్నించము. మన ఆశయం ఏమంపే, (పకృతి ఇచ్చే వలహా ననుసరించి, సొమాన్య నిర్మాణ సూూ(లాల (ప్రాకిపదికపె జీవరసా యునిక [కమాలలో మార్పులు తీసుకువచ్చే ఫేనక (ద్రవ్య నమూనాలను శదూదపయడం, ఈ ఇమిటేషన్‌ 'ఫనక ద్రవ్యాలను సృష్టించడం మూలం గానూ, వాటిని ఉపయోగించడం మూలంగానూ రసొయనిక పరిశ్రమలో ఓక్‌ నూతన శకం ఆరంభమవుతుంది.

కే5్‌

టీ నరీరంలో ద్రవరూప స్ఫటికాలు నిర్వహించే పాత్ర జ ఎలనాొ తో (౭

మన మెదడు, కేంద్ర నాడీ మండలం పనిచేయడానికి కొరణ మైన చాలా విశలను గురించి మనకింకా స్పష్టంగా తెలియదు. (ప్రాణుల భీ రాలలోని దృగేయ్యదియం, కాంతిని రసాయనిక శక్తిగానూ, చిద్యుచ్చ్న నూ ఎలా మారుస్తుందో స్పష్టంచేసే వివరాలు ఇంకొ చాలా మన తలియవలసి పున్నాయి.

ఈ రహస్యాన్ని తెలుసుకోడానికి సులభమైని మార్గాలు ఏమైనా వున్నాయా ? వున్నాయి. భౌతిక ళాస్త్రము, స్ఫటిక నిర్మాణ శాస్త్రము మన కావిషయంలో రోడ్పడుతున్నాయి.

మనం సృటిక (పపంచంలో నివసిస్తున్నాము. మన శరీరంలోకూడా కొంత భాగంలో సృటివొలున్నాయి. అయితే మామూలు సృటికొలకీ మనే శశీరంలో వుండే సృటికాలకీ తేడావుంది, మన శరీరంలో వుండే సృటీ కౌలు (ద్రవరూపంలో వుంటాయి. మన మెదడు వాటితోనే నిర్మింప లకీ

• 176 .

పంది. నాడీకణాల కవచాలు, ఎ(రర కృకణాలు కూడా వాటితోనేనిర్మింప దిశి వుంటాయి.

మూదు రకాల సృటికాలలోనూ కొలెస్టిరిక్‌ రూవంలో (శరీర ధాతు ఫలిలో తెల్లని కొవ్వులాగ వుండే పదార్దం వుండే సృటికాలు, కొన్ని సుస్టితులలో కొ లెస్టిరిక్‌ మిశ్రమాలకుండే లక్షణాలను కలిగి వుంటాయి. ఈ కొలెస్టిరిక్‌ స్ఫటికాలు ఇంద్రధనస్సు రంగులన్నిటిలోనూ మెదస్తాయి. +ఎందుచేతనం'పే వాటికి ద్వంద్వ కిరణ వ్యకీకరణ లక్షణంపుంటుంది, ఒక ధృవీకృత రాంతీ కిరణం పరావర్తనం చెందితే మరొకటి దానిగుండా (వనరిస్తుంది. వేరువేరు పైపుల దానికి వేరువేరు రంగుల నిస్తుంది. ఈ తవరూప సృటికపు అణుపులలో ఏ కొద్ది మార్చు వచ్చినా దాని రంగు లోనూ, పారదర్శకత్వం (స్వచ్భతృలోనూ తీవమైన మార్పులు వస్తాయి, ఈ ద్రవరూప సృటిరొలు (ప్రత్యేకించి, ఉష్ణోగ్రతలో వచ్చే మాప్పలను 27 తెలియనేసాయి. ఆ విషయంలో అవి చాలా సున్నితమైనవి, _ 20 ఫెంట్యీగేడు డిలీలనుండి 250 "సెంట్యిగేడు డ్మిగీలవరకూ ఉష్టోగతను కొరివడానికి వాటిని ఉపయోగించవచ్చు. కొన్ని సందర్భాలలో ఎక్కురే ళపు వదులుగా ఈ (ద్రవరూప సృటికాలను ఉపయోగించవచ్చు. వాటి హాయంతో, హాని కలుగకుండా, అప్పుడే పుట్టిన బిడ్డల, సృహతప్పి పీవన్న బలహీన రోగుల శరీరాలలో ఉహ్షా్యగ్రత ఎలా విధజింపదిడ్ని. ఘదో వైద్యులు తెల్సుకోగల్లురారు. శరీర ఉపరిధాగంమీద ఉష్ణోగ్రత ణా విభజింప బడివుందో తెలిపే రంగుల చి్విలాన్ని సంపాదించడం వ్యా చర్మర్యక్రింద రక్తనాళాలు సరిగ్గా ఎక్కడవున్నదీ తెలుసుకో .శీల్గితాం. రక్తనాళం వున్నచోట ఉష్టో(గత ఎస్పుడూకూడా ఎర్కువగా ఫంటుంది. పుటవరుపు ట్యూమరులోనూ, చర్మం దెబ్బతిన్న సందర్భాల గోహ్‌ ఇంకా “ఇతర సందర్భాలలోనూ శరీర ఉష్ణోగ్రతలో మార్పులను హశించడంకోసం (ద్రవరూపసృ్ఫటిక ఫిల్ములుకూడా ఉపయోగింపబడు పవ్నాయి.

177

(చవకూప సృటికొల రంగు ఉషో్యోగరమీద నేగాక, గాలిలోప్తండే ఆవిరులమీదకూడ ఆధారపడివుంటుంది. అందుచేత, గాలిలోవుంకే ఆవిరులు చాలా స్వల్పంగా వున్నాళూడ, వాటి కేంద్రీకరణ ఎంతవ్పంరో చాలా. ఖచ్చితంగా నిర్ణయించడానికి తేలిక దూర్గాన్ని చూప్పకారి, ఇవనోవో వైద్యశాస్త్ర సంస్థలో భౌతిక కాస్త్రళాఖ అధిపతిగావుండి చారా సంవత్సరాలుగా (ద్రవరూప సృటికొలనుగురించి పరిశీలనలు జరుప్తతూవ్న సోవియట్‌ శాస్త్రజ్ఞులు ఐగోర్‌ చిస్త్యాకోవ్‌, (ద్రవరూప సృటికాలికన్న ఈ లక్షణం మానవ శరీరంలోనున్న జ్లానేయ్యదియ నిర్మాణంలో కొం పాత్రను నిర్వహిస్తుందని విశ్వసిస్తున్నారు. మానవ శరీరంలో కొ లెస్టిరిన్‌ మ్నిశ్రమాలు ఎక్కువగా పుంటాయి, ఈ మ్మిశమాల రాలూప (ద్రవహప సృటిరాలు ఉష్మోోగతలోవచ్చే మాదప్పలను, గారిలోని ఆవివల సాంర్ర తను తేలికగా తెలియనేస్తాయి. (ద్రవరూప సృటికదళలో కొ లెస్టిరన్‌ (నవర్హన వై ద్యశాస్త్రానికి ప్రత్యకించి ముఖ్యమైనది, కౌ లెస్టిరిన్‌ ప్యాతన వివరించదంలో సోవియట్‌ శరీర శాస్త్రజ్డువైన ఆచార్య నెగ్గి ఇంకోవ్‌ చాలా కృషిచేశారు,

ఈథర్‌ లాలూకు [దవరూప స్పటికాలు (ప్రాణులలోని జీవన వ్యాపార [కమ విధానాలలో పెద్ద పాత్రను నిర్వహిస్తాయి. ఉదాహరణప కొన్ని వ్యాధులలో మానవశశీరంలోని [ద్రవరూప సృటికాల సంఖ్య వాగా ఎక్కువ అవుతుంది. శరీర ధాతువులలో ఇవి ఎక్కువగా పేదకు, చర్మపు పొరలకు సంబంధించిన కణాలను నాశనంచేసి బ్యూమర్లపి కారణమవురాయి. |

అయినప్పటికీ, కొ లెస్టిరిస్‌, దాని రాలూరు మ్మిశమాలు, ఏవిధం గానూ విషపదారాలు కావు. వాటిలో వున్న కజాలను నాళనం చేసే శక్రికి రసాయనీక్ష లక్షణాలు లేవు. రాని, (దవరూప సృటికొాల భౌతిక శ్రే జీవకణాలను చంపగలదు.

కేరి

కొన్ని జీవులు, (దవరూవ నృటిరాలు ఏర్పడటానికి అనువైన వ్యేక లక్షణాలు కలిగివంటాయని ఆచార్య ఖలతోవ్‌ అభ్మిపాయ మవన్నారు, ఈ (సఘ్యేక లక్షణాన్నే ఆయన డయాతిసిన్‌ అని అంటు న్నాద, (ద్రవరూప సృటికాల నిర్మాణము, (ప్రవర్తన అవి ఏర్పడే పస్తీతులు, నాళశనమయ్య పరిస్టితులు మొదలై న విషయాలను గురించిన విజ్ణానం ప్రమాదకరమైన వ్యాధులను నిర్ణయించడానికేగాక నిరోధించ వానికి కూడా వైద్యులకు సహాయపడగలదు,

జీవకణాల నిర్మాణాన్నిగురించి అర్ధం చేసుకోడానికికూడా ఈ నానం ముఖ్యం. మనిషి మెదడురూడా ఈ (దవరూప సృటిరాలతో ట్చడిన సంక్షిష్ణ స్వరూపమే. మెదడులోని ధూసరవర్హ పడార్హం (ద్రవ హప సృటిశాలయలగావున్న ఎరిదోసై డ్స్‌, ఫోస్పావైడ్స్‌, గ్లిసరై ద్స్‌ళో ృడివుంది.. శ్వేత పదార్హంలోనున్న (ద్రవసృటికాలు నాడీమండల వర్గాలను. నడుపుతూ డై ఎలళెక్టిక్సిగా పనిచేస్తాయి, అవి నాడీకణాల ఘ్టూను, నాడీద్వారాల చుట్లూనూ కవచాలుగా ఏర్పడివుంటాయి. ఈ శ్మాడానికిి సమాంతర రేఖభలలోవుండే లఅణువులుగల (ద్రవరూప స్ఫటి పండే (పత్యేక లక్షణాలుంటాయి.

ఎముకలలోనూ, స్నాయు బంధనాలలోనూ, మెదదులోనూవుండే * టోయ ధాతువులలోని కొల్లాజెన్‌ అనే మాంసకృత్తు నిర్మాణం, దారపు కోసలాగవుందే (దవరూప సృటికాల నిర్మాణాన్ని పోలివుంటుంది.

(ప్రాణులలో సమాచారాన్ని నిలవచేసి, (వసారంచేసే డి ఆక్సిరిటో హక్లీక్‌ యాసిద్‌, లియోటటాఫిక్‌ (ద్రవరూప సృటికొలుగా ఏర్పడుతుంది. ఓవ శకీరాలలో ఈ (ద్రవరూప సృటిరాలు ఎక్కువగా వుండటమనేది కష్మకంగా జరిగే సంఘటనరాదు. ఈ (ద్రవరూపన్ఫటికొలు వివిధ శరీర శపార (క్రియలకు రూపాలు, మామూలు సృటికాలవలేగాక, అవి

[7/9

వేరువేరు అణు నిర్మాణాలుగల పదార్థాలనుకూడా పీల్చుకుని, వెంటనే కరిగించివేపే చుర్ముకైన స్ఫటికాలు, (వత్యేకించి "పెరుగుదలను, పునప త్ప్తిని కలిగించే చర్యలకు లెటాలిస్టులు (రసాయనిక (్మక్రియలని త్వరితపర్చేవిగా పనిచేస్తాయి.

(ద్రవరూప సృటికాలకు కొన్ని అద్భుతమైన లక్షణాలున్నాయి. అవి విద్యుచ్భ క్తి వాహకాలు, వాటి ఆకారం జీవళాస్త్ర [కమ విధానాలకు అనుకూలంగా వుంటుంది, అవి మెత్తగాను ఎటుపడిలే అటువంగేవిగాను వుంటాయి. అదే సమయంలో వైటినుండి కలిగే (ప్రభావాలకు తట్టకో గలవు, సున్నితమైన నిర్మాణం గలిగియంటాయి. ఈ లక్షణాలన్నిలీఏ బట్టి, సజీవ శరీరాలలోని ధాతువులకు ఈ (ద్రవరూప స్ఫటికాలు తప్పని సరిగా అవసరం అవుతాయి.

ఈ (ద్రవరూప సృటికాలపై ఇంకా జరిగే (ప్రయోగాలు, రోగ నిర్ణయంలోనూ, ఇతర పరిశోధనలల్లోనూ. వాటిని ఉపయోగించే. వివిధ పద్ధతులను వివరిస్తాయని ఆశించవచ్చు.

180

నా! ట్‌ మెదడూ, దాని నిర్మాణము వలాగె అ(దియనోవ్యొ టి ఎన్టీ (వైర్యశాశ్రం) (భేవిచట్‌ వైద్యశాస్త్రం పరిషర్తు రారూవమ స్తిష్క వరిళోధర సంస్థరో పరిగోధకుషు) చూనవ శరీరంలోని అవయవాలలోకెలా అత్యున్నత సొయికి అటి గన! అభివృద్ది చెందినకీ, శరీరంలోని ఇతర అవయవాల కార్యకలాపాలను ఖు కర్ళటోలు చేసేదీ అయిన మెదడును గురించి పరిళోధించడం ఎంకో అస్తి దాయకమైన విషయమేగాక, చాలా చిక్కులరో కూడిన పనికూడ, ప్రక్యాత శరీర శాస్త్రజులతెన ఐవాన్‌ పావ్‌లోవ్‌, “మెదడు ఒక పెద చోటా టె ఫవస్య” అంటూ వుండేవారు. | వివిధ దేశాలలోని చాలా పరిశోధక సంస్తలు మెదడురు సందిం టనిన సమస్యలను గురించి పరిశోధనలు జరుప్పతున్నాయి. దొటీలో హస్మోలోని, సోవియట్‌ ఎెద్యశాస్త్ర పరిషర్తుకు చెందిన చుస్తిష్క పళోధక సంస్త జరిపే పరిళోధనలలో కొన్నిటిని గురించి ఈ దిగువ చరపాను. * ఆ శంస్టలో పరిశోధింవబడే (ప్రధానమైన మప్తిష్క సమస్య య యా రో నేందియాలకో [ఫారం కొన్ని 'మెదడుయొక్కం నిర్మాణం, జొనం్య! ల | 181

భమై మెదడుయొక్క- పెపారలో అంతమయ్యే (ప్రతిఫల చర్యా[క్రమాలన వివరించడం మొదలై నవి, మన చుట్టూ వున్న (ప్రపంచంలో జరిగే వాటి గురించి శబ్దము, దృష్టి, ఆ్మఘాణము, మొదలైన వొటి ద్వారాను వివ రించడం, శరీరంలోని కండరాలు, ఇతర ఆంతరంగక అవయవాట మొదలై న వాటినుంచి వచ్చే సంకేరాలను వివరించడం ఎలా జపస లోందో పరిళోధింప బడుతోంది.

అలా వివరింపబడిన సంశేరాలు మెదడులోని శేయ్యదాపగమన బంధనాల ద్వారా అందుకు సంబంధించిన అవయవాలకు (ప్రసారం అపుఠాయి. వాటిననుసరించి ఆఅవయవాలు తగుచర్యలు తీసుకుంటాణు, ఈ8 పని అంళఠా ఎలా జరుగురుందో అర్ధంచేసుకోడమం'పే అత్యంక సున్నితము, సంక్షిష్పము అయిన శరీరపు (గహణశళ క్తియొక్క చిసన గురించి చాలావరకు తెలుసుకున్న ప్రే అవుతుంది.

ఆ పరిశోధక సంస్థ దుస్తిష్యం భూగోళాన్ని గురించి _ లంటే, మెదదు ఆకారము. దాని పరిదూణము, సాంద్రత, దానిలోని వివిధ కణాల ఏర్పాటు మొదలైన వాటినిగురించి _ వివరంగా పరిశీరించురోంది మొత౦ మెదడు అంతటియొక్కు నిర్మాణ స్వరూపాన్ని గురించి పరిభోధించడం. తేలిక పనికాదు. ఉదాహరణకు మెదడుయెక్క పె పొర ఒక్కదానిలోనే 15 వందల కోట్ల నాడీకజా లున్నాయి.

మెదడు పై పొరలోని నాడీకణాల పరిమాణం, వాటి ఏర్చాద ఒక్కొక్క మనిషిలో ఒక్కాక్కరకంగా వుంటాయి, వివిధ మనుష్యుః శరీరాలలోని నాడీకార్యకలాపాలు వివిధ రకాలుగా వుండటానికి ఇవే కారణం కావచ్చు. అయినప్పటికీ, కొంతమంది విదేశీ శాత్తజ్డిడ ఆపాదిస్తున్నట్టు వేరువేరు మానవ జాతులను, తెగలను గుం తెలిపే (పత్యేక చిహ్నాలేవీ మానవ మెస్పిష్కం నిర్మాణంలో మనీ కానరావు. శ _

" 82

మెదడు. ప్రైపొరలు జంతుపులలో ఒక విధంగానూ, మనుష్యు ౭లో మరొక విధంగానూ అభివృద్ధి చెందినట్లుకూడా తెలుసుకొనబడింది, మందుగా దుక్చడిన మెదడు పైపొర భాగాలు, కొత్తగా యేర్పడిన ఇటికంట త్వరగా పరిపక్వత చెందుతాయి. ఉదాహరణకు మెదడు ఫఫొరలో, చలన హేకువును వివరించే భాగం విడిగా వుంటుంది. గరా వాటికం'పే. డాని అభివృద్ధి త్వరగా పూర్తి అపుతుంది. మెదడు ఫైపొరలో దృష్టికి సంబంధించిన ధాగం విషయంకూడా అంతేనని శెస్పవచ్చు. మెదదు పై పొరలో తరువాత ఏర్పడే భాగాలు, మొదటివాటికం'పె అంస్యంగా అభివృద్ధి చెందుతాయి. మనిషికి, మాటను, తెలివితేటలను కబగడేసే ముఖ్యమైన ధాగాలు అవే, అందుచేత అవి చాలా ప్రాముఖ్యం గలవి. మెదడు పెపొరలో మూడురకాల నొడీకణొ లున్నాయి. అవి! కషశ్రారారంలోనూ, పిఠరమిడ్స్‌లాగ కోడొకొారంలోనూ, కదురు *ొరంలోనూ వుంటాయి. మెదడు పైపొరను నాలుగు పై అంతస్థులు గెవ్కొ రండు దిగువ అంతస్థులుగానూ విభజింపవచ్చు. నక్ష్మశ్రాకారంలో వుందే నాడీకణాలు తరచుగా రెండవ, నార్గిన జతస్టులలో పుంటాయి. ఈ రకమైన నాడీకణాలు నాడీ సంకేతాలను చ్కూవ కాలంగాని, తక్కువ కాలంగాని భ్యద్రపరుస్తాయి. ఈ విషయమై హ్‌ పరిళోధక సంస్ధ "సేకరించిన సమా చారాన్ని బట్టి కొంకి (పసరణ (హరింగా కలిగే నిబంధనాయుత (ప్రతిఫల చర్యలు, శద్దిం మూలంగా పనే ప్రతిఫల చర్యలు కంటే ఎక్కువసేపు భ్యదపరుపదిడి వుంటాయని ససీంది. మెదరుతోని శబ్ద్యగ్రాహక పొరలోకంపే, దృష్టికి సంబంధించిన వలో ఈ నక్ష్మశ్రాకారపు నాడీకణాలు ఎక్కువగా వుంటాయి. ఇవి 183

ఇతర నాడీ కణాలలో, అన్నిటికంటె ముందర కోణాకొరప్త నాడీ కగా లతో సన్నిహిత సంబంధం కలిగి వుంటాయి. ఈ కోణొకొరపు నాకీ. కణాలలో ఎక్కువభాగం - వాటిలో పొట్టివి తప్ప - పొడుగాటి. సన్నలి తంతుపులను కలిగివుంటాయి. ఆ తంతువులే మెదదు. పై పొౌరయెక్క ఇతర భాగాలకి, కేంద్ర నాడీమండలపు భాగాలకీ సంశేరాలను అంక జేసొయి అనాత్‌ వివిధ జంతువుల మెదరులలోని నాడీకణాల నిర్మాడాంన గురించి, వాటి పరస్పర సంబంధాలను గురించీ మా పరిశోధక సంస్థలో వివరమైన పరిశీలనలు జరపబిడ్డాయి, మెదడులో వివిధ శాఖలు, ఏరొ టులు ఎలా పని చేస్తాయో తెలుసుకోడానికీ, ఈ కణాలనసూ, మొక్తు మెదడు నంతనూ వేరుగా. సృష్టించడానికి కావలసిన అంశళాలేమిలో తెలుసుకోడానికి ఈ ఫరిశీలన చాలా ముఖ్యం. దృగేంథదియానికీ, మెక దురూ సంబంధించిన వివిధ లింకులను సృష్టించే పని అ సంస్టలోః స్యూరోనె చెర్నెటిక్స్‌ (వథూగళాలలో ఇటీవలనే (ప్రారం మైంది బలాంటి నమూనాలను తయారు చేయడం ఎంత ముఖ్యమైన పనో 21 చెప్పనక్కరలేదు. మెదడునుగురించి ఎక్కువ దాగా అర్ధం చేసుకోడానీ దాని కార్యకలాపాల వెనుకనున్న ధాన స్యూరాల నుపయోగి! సాంశేతిక నమూనాలను తయారు చేయడానికి అది చాలా అవసరం. ఎలెక్ట్రాన్‌ సూత్మదర్శిని సహాయంతో మేము మెదడులోని ౫ కణాల మ్మెకో నిర్మాణం ఎలా వుంటుందో తెలుసుకోగల్లామ. ద్‌ సహాయంరో తీసిన ఫోటోలు, నాడీ కణాల మధ్య నుండే. బంధాకన వివరంగా తెలియబేశాయి. ఆ బంధాలనే సైనా ప్సెస్‌ అంటారు. (ప్రతిన కణానికీ “ఫెబిల్స్‌” అనే అతి సన్నని పేదులుంటాయి. అదే ఓ కణానికీ, మరొక కణానికీ బంధాలుగా వుంటాయి. మెదడు పైపొలీ ఇవి అసంభ్యాకంగాను, అనేక ఆకారాలలోనూ వుంటాయి.

• 164 .

ఈ ఫెటిల్స్‌ అతి సున్నిత మైనవనీ, వొషధాల టధావం వల కూడా దెబ్బతినేటంత సుకమారమైనవనీ, మా సంస్దలో ఆవార్యి ఎస్‌ సర్కిసోవ్‌ ఆయన అనుచరులూ జరిపిన పరిళోధనలవల్ల తెలిసింది.

శః ఎలక్షై9ిన్‌ నూక్మదష్టలో పరిశీరించగం ద్వారా నాడీకణాల నిర్మాణం రిహస్యాంను చాలా తెలుసుకో గల్లుతున్నాం. నాణీకణాల దండే పీచులాంటి ఉపాంగాలు చాలా రకాలుగా వుంటున్నాయని ౩3రి సింది రోగ పరిస్టిరులలోనూ, మందులను వాగడినప్పడు అవి చాలా మాట్బ లను చెందుతాయి. ఈ పూర్చు (వ్రత్యీకించి, నాడీ మండల కార్యకలాపాల పేద ఆధారపడి పుంటాయి.

,.. ఆ సంస్పలో బరిగే మెదడును గురించిన పరిశోధనలో శరీరశాస్తం జీవ రసాయన శాస్తం మొదలైన కాఖల మధ్య సృజనాత్మకమైన సహ కౌరం చాలా పుంది. నిబంధనాయుత (పతిఫల చర్యలపె (ప్రయోగాలు జరిపే వారు, శద్దానికీ, కాంతికీ సంబంధించిన నిదింధనాయత 'వ్రతిఫల చర్యలు మెదడు పైపొంలో వాటి (ప్రథావాన్ని వివరించే. నాడీ కణ నిర్మాణం మీదనే గాక, వాటి పరిమాణం మీద, అభివృద్ధిమీద ఈూడా అధారపడి వుంటాయి. కుక్కలలోనూ, కోఠరులలోనూ కాంతివల్ల శబ్దం వల్ల కలిగే సబంధనాయుత (ప్రతిఫల చర్యలను పోల్చిచూసినప్పుడిద్తి వృష్టంగా కనిపిస్తోంది. ఉదాహరణకు కుక్కల లోనూ, గబ్చిలాలోమా, గండుమీను చేపలలోనూ,,అల్జాంళద్దాన్ని (గ్రహించగల సొమర్థ్యం చాలా ఎప్కువగా వుండటం గమనార్హం, శ జంతువుల మెదడుల పైపొరలలో శద్దిగ్రాహక ధాగాలు (ప్రత్యేకించి ఎప్కువ అభివృద్ది చెందిపుండటమే అందుకు కారణం.

ఇప్పుడు మనకున్న ఆధునిక శాస్త్రపరికరాల సహాయంతో విడిగా ఓక నాడీకణంలోజరిగే విద్యుత్‌ పరిణామ్మకమవిధానాలను నమోదు

| శేదగల్లుతున్నాము. దీనిమూలంగా ఆ కణం విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న 501 [0

స్పుడూ, ఉది క్త మైపున్నప్పుడూ డాని కార్యకలాపాల (క్రమ విధానాలన గురించి ఇంకా ఎక్కువగా అర్హంచేసుకోడానికి అవకశం కలుగునోండ్తి మెలో ఎళర్తోోడ్‌. పరిళోధనలు ఆ కార్యకలాపాంను. దిసను మనకు చా యె

రెలియజేసున్నాయి.

న!

నాడీమండలంలో. వివిధ విర్మాణాలలో బరిగే జీవరస నిర్మాణ కదూలనుగురించిదేపే పరిశోధనలు మెదడునుగురించిచే పే పరిశోధనకు సహాయపడుతున్నాయి. .

ఆ పరిశోధక సంస్తలోని జీవరసాయన (ప్రదూగలల్క చలవ నారులకు, దృగేయ్యదియ నాదముందా గల రందలలో బెరిగే హాణవాడు సంయోగాన్ని గురించి, మాంసకృద్తల చ్యాహర (క్రదాన్ని గువంది పవశీలంచు తోంది. ఈ పంళోధనవల్ల మెదడు పైటొరలో జరిగే రాజ వాయు సంచూగ ద్యాపార (కదుంలో ముఖ్యమైన విషయాలు తంశౌదు, పౌణవాయు సంచూగ శ్రమ. విధానాల శీవరలో మెదడు పైపైన ఎంతో సమర్థవంతంగా పనిచేస్తుంది. శేయ్యడ నాడీ పండంంప్రై పనిజేపే చొధాషలను. ఇచ్చినప్పుడు మెదడు యొక్క (సూన కార్య కలావాలి డానికి అలివాటుపడటావికి ఎలా (ప్రయత్నిస్తాదూ లక్బుడే జరిగే రసాడు

_- విక (క్రమ వివానాలణు ఏమటో విటి లక్షడాలు. ఏముడో (పమయోగాళ్య కంగా పరశేలింప బడుతోంది, మెదదు యొక్క సున్నితమైన రనొయువిక నిర్మాడాన్ని గురించి మనమిప్పుడు విప్పగలిగిన సితలో పున్నామ ఈ విషయంలో జీవ రసొయన శాస్త్రజ్ఞులు బరిసే పరిశీలనలు, మెదడులోని నాడీ కణ విర్మాడాన్ని గుఠించి ఇదివరలో సేకరింప దిడిన సమాచారంచో సరిపోదున్నాయి.

186

అబి జ్‌ న జ శే (6 మ. చ| జాపకనకి అంటె ఏమిటి ? ఇ అ= "సల్లి నంరావం /) య ( వార్జియన్‌ విజ్ఞానగాశ్త్ర పతెషత్తు సభ్యుడు. శరీరూత్ర. పరిశోధ సంస్థ ైర్టుప ) జాపకళ క అం'పే ఏమిటి ? మెదదులోనూ, దాని నాడీకడాలలోనూ మా తాటి జరిగే ఏ (క్రమ విధానాల మూలంగా మనం, చూసినడానినీ, విన్నదానినీ, వృర్శించినడావినీ డ్ఞాపకం 'పెట్టుకోగల్గురాము ? చునరు కలిగే (పేరేషణ గా ళ! లవ నిలబెట్టుకోడానికిగాని, మరచిపోచానికిగాని తోడ్చదేది ఏది? బాడా, పనస్సులో ఎంకో కాలంగా ద్యుదిరచుప్పన్న సంగతులు తిరిగి డాపకం రా మా ॥ హ్ఫేదిట్టుచేసే విస ఏమిటి ? ఈ సమస్యలను గురించి, జార్జియన్‌ విజ్ఞాన" శాస్త్ర పరిషర్తుకు చెందిన శరీరళాత్త్ర పరిశోధక సంస్తవాడ కొన్ని ర్తి న ఫంవత్సరాలుగా పరిశోధనలు జపప్పరున్నాట. డ్ఞాపకళక్తిని గురించి కాస్త్రజ్ఞులలో విభిన్నఅభిప్రాయా లున్నాయి. ఇని క్లాపక శ కిలో స్వల్బాలం వుండేది దీరకొలందా వుండేది యూ అవాలి న! కవి రెందురరాలున్నాయని మాం డాడాప శాస్త్రజులందకూ అంగీక శ గ్‌ ట్రాద, నిజానికి (ప్రతిరోజూ, మనిషి బోలెడంత సమాచారాన్ని శేదపపంటాడు, కాని అందులో కొంతమా[త్రమే. అతడు. జ్ఞాపకం 187

పెటుకుంటాడు. ఈ సమాచారంలో దీర కాలం జ్తాపకం "పెట్టుకోవలసిన వ డేదో మెదడు యెన్నిక చేస్తుంది. మిగలాది కొంఠసేపైన తడవాత అతదు మల్చిపోరాడు. పెన చెప్పిన రెండురకాల జ్ఞాపక శకులలోసూ వేరువేరు బిసణ గా వన అనాలి న్నాయి. స్వల్పకాల జ్ఞాపకశక్తి అనేది. ఒక ఉద్వేగం నరాల గొలుసు లలోచేసే (ప్రయాణంమద ఆధారపడి వుంటుంది. ఈ ఉద్వేగం కొద్ది 'సెకనుల సేపుగాని, కొద్ది నిమిషాల సేపుగాని వుంటుంది. ఆ ఉద్వేగం అంతరింబేలోవల మరొక విస పనిచేసి దానిని మెదడులో ముద్రించక పోతే, అది తిరిగి దునరు జ్లాపకంరాదు. మెదడులో మ్యుగింపదిడితే అది దీర కాల జాపకళరకి. అపురుంది. కక ఎ

ఈ పషయమై శాస్త్రజ్ఞులు కొన్ని యోగాలు చేశారు. కొన్ని

చక్కలను, పిల్లులను. వేరువేరు బోనులలో పెట్టిపుంచారు. ఆ (ప్రమోగ క్‌ గా బి శ ల శాలలో కొన్ని తెరలు అడ్తం కట్టజడ్డాయి. ఆ జంతుపులకు ఒకమాంసం దం ముక్యానుచూపి, అవి చోసూవుండగానే దానిని ఆ తెరలలో. ఏదో ఒక అవని దాని వెనుకపెట్టి కొన్ని నిముషాల తరువాత వాటిని టోనులోనుంచి విడిచి 'పెట్తారు. అవి తిన్నగా ఆ మాంసంముక్కం దాచబిడిన. తెరవర్దకే _ వెళ్లాయి. అంటే ఆ జంతువులు తమ కంటిళో మాంసం ముక్కను చూసినప్పుడు కల్లిన (ప్రేరణ లేక ఉద్వేగం వాటి నాడీమండలంలో జ్ఞాపకం "పెటుకోబడిందన్నమాట. ఇది స్వల్పకాల శాపకళశ కి. ఈ కాపకళక్తీ ట ల్‌ ఓ న్‌ జో శకస కుక్కులలో. 10-15 నిమిషాలసేపు, పిలులలో 35 నిమిషాల సేష ళం

మాత్రమేవుంది.

ఈ జ్ఞాపకశక్తి ఎక్కువకాలంపుండేలాగ చేయవచ్చు. ఆమౌంసం ముక్కను కుక్కకు వాసన చూపించి, తెరచాటున పెడితే, మర్నాడు కూడా ఆ కుక్క తిన్నగా ఆ తెరచాటుకే వెళ్ళి మాంసం ముక్కకోనం వెళుకుకుందు. ఇది దీర కొల జ్లాపకళ కి

యి న అవా 168

జ్ఞాపకళ కి విషయంతో మెదడులోని వివిధ భాగాలు నిర్వహించే పాతలేమిటో తెలుసుకోడంకోసం మూ పరిళోధక సంస్థలోని కాస్త్రజ్ఞాలు కొన్ని శస్త్ర (పయోగాలనుకూడా చేశావ, వాటివల తెలిసిన సంగతి ఏమంటే, మెదడు పై పొరలో, గహణనాడుల కోసలు అంతమొందే (వదేశాలున్నాయి. వీటిని (ప్రాధమిక (గహాణ 'ప్రదేశాలంటాద.. దాటి శపవాత సెకండరీ మండలాలుంటాయి. వీటిరాలూకు నాతీ కణాలు (ధా నంగా (ప్రాధమిక మండలాల నాడీ కణాలతో తమకుగల సందంధంవలనే (పేరణపొందుకాయి.. ఈ రెందు మండలాలలోనూ సంభవించే ఉచ్వే గాలు, మెదదులోని ఇతర (గ్రహణ (ప్రదేశాలలో కరిగే ఉద్వేగాలూ ఒకేసారి సంభవించడం మూంంగా సంస్తిష్టమైన, సన్నిహితమైన నాడీ వలయాలు ఏర్చడరాయి. అందుకు కొరణమెన భౌతిక యేరణలు అంత పైనా కూడా ఈనాశీ వలయాలలోని ఉద్వేగాలు అంతం కొను, చాలా వెకనులవరకూ అవి ఆ వలయాలలో తిరుగుతూనేపుంటాయి.

ఈ సంఘటనలో పెద్ద మెదడూ, చిన్నమెదడూ, నిర్వహించే ప్యాతలను కూడా మా పరిశోధక శంస్థలోని శాస్త్రజ్ఞులు నిర్ణయించారు,

ఆవిధంగా, జ్ఞాపకళక్రి అనేది మొత్తం మెదడంఠా పనిచేసే యెక్క ఫలితమేనని చెప్పవచ్చు. స్వల్పకాల జ్ఞాపకళక్తి విషయంల్నో. గాని దీర్షకాల జ్రాపకళ క్రి విషయంలో గాని మెదడులోని భాగాలన్నీ హ్‌గ్గా కొద్దో, గొప్పో పాత్రను నిర్వహిస్తాయి. ఈ పరిశోధనలన్నీ ప్రాఠమికమైనవే కావచ్చు. కాని మెదదుచేసే క్లిష్షమైన కార్యకలాప వైన జ్ఞాపక శక్తిని గురించి తెలుసుకోడంలో అవి ఒకపెద్ద ముందడుగు అవి విస్పందేహంగా చెప్పవచ్చు. 189

అకాల మక నిదురలో మెదడు ఏమిచేస్తుంది? యిం ఇపోవార్జితోవా, ఎల్‌. వీన్‌ ని, (వైద్యశాస్త్రం) సజీవమైన శరీరానికి అత్యంత సహబజమూ, సామాన్యమూ అయిన నిద్రను గురించి అందరికి రెలిసిన విషయమే, కాని నిగూఢమైన లక్ష జాలు చాలావున్నాయి. మానవ శరీర శాస్తాంన్ని గురించి. విపులీకరించ వానికి ఆ రహస్యాలను తెలుసుకోడం చాలా అవసరం. న్మిద్రావస్టను గురించి (ప్రపంచమంతటా కాస్త్రజ్ఞులు పరిశీలనల పు రొ జరుపుళలున్నారు. గత ఆరు. ఏరు సంవత్సరాలలోనూ "సీకరించదిడీన సమాచారం, నిద్రను గురించిపున్న పాఠ అభ్నిపాయాలను చూప్చకో వలసి వచ్చేట్లు చేస్తోంది. న్మిదలో మెదడులోని కణాలు పనిచేయవవ పూర్వం ధావింపబడదేది, కాని యిప్పటి పరిళోధనలవల్ల, మనిషి నిద్రించే టస్పుడు అతని మెదదులోని చాలా కదొలు పనిచేసూనే వుంటాయని

• ఓ అటి తెలుసుకొనదపింది. నిదురించే మనిషశేసి ఒకసారి చూడండి. శరీరం కదరిపండా పడిపుంటుంది, ఉచ్చ్వాస నిశ్వాసాలూ, హృదయ స్పందన నెమ్మదీగొ జపగుతూపుంటాయి. కండరాలన్నీ సడలింపబడిపుంటాయి. పకి, ౪ " 100

శరీరంలో జీవం పున్నశ్తై కనబడదు. కాని, అతని మెదడుయొక్క అంతరాశాలలో మ్మాతం త్మ్‌వమైన కార్యకలాపాలు జరుగుతూనే వుంటాయి. నిళ్శబ్దమెన అంచెలవారీ టసారాలు, తుధ్య మధ్య ఆగుతూ, తిరిగి కొనసాగుతూనే వుంటాయి. జీవళాస్తరీర్యా చురుకైన పదార్థాలు నిరత కాలాలలో రక్తంలోకి పంపపడుతూపుంటాయి. వీటి ఆజలను అనుసరించి శరీరంలో వివిధ అవయవాలు తమ తమ వ్యాపారొలను పనర్నిర్హాణం గావించు కుంటాయి. హృదయ స్పందన ఎక్కవ త్వరితం గాని, నెమ్మదిగాని అపుకుంది. రక్ష్తప్పపోటు, శరీరఉష్టోోగత ఎక్కువ అవ దంగాని తక్కువ అవడంగా ని జరుతుంది. మెదడులోని కజాల జీవరసాయన శమ విధానాలు మారుతూ పుంటాయి. ఈ మాప్బలన్నీ ఒకదానితో ఒకటి ముడిపడ్‌ పుంటాయి. ఆ మనిషి ఎంతసేపు నిద్రపోలరాడు? ఎంత గాఢంగా న్విదపోరాదు ? అనే విషయాలపై అవి అధారపడి వుంటాయి, (ప్రతి మనిషిలోనూ న్మద, ఒకదాని తరువాత ఒకటిగా మారి వస్తూవుండే కొన్ని దశలుగా విభజింప బదుళుంది. (ప్రతి దళరూ కొన్ని ప్రత్యేక లక్షణాలుంటాయి. అం'పే, వతి దశలోనూ మెదడులోని జీవ వీద్యుత్‌ వాహినుల రికార్డింగులో రేవాలుంటాయి. మనిషి మెలకువగా వృన్నప్పుడు జరిగే విద్యుత్‌ వాహినుల రికార్డులకూ, నిద్రపోయేటప్పుడు ఇరిగేవాటికీ కూడా తేడా వుంటుంది. “ళ్‌ మనకు నిద ఎందుకు కావాలి ? శరీరంలోని అవయవాలన్నిటికీ వి్ష్‌రమైన విశాంరి అవసరం. గుండెకయరూడా, ముకిళంచుకునే విరదు సమయాలలో విశ్రాంతి తీసుకుంటుంది. అయితే మెదడు ఎప్పుడు శ్రాంతి తీసుకుంటుంది ? పధానంగా న్నిదలో అది విశ్రాంతి శీసుకుంటుంది. మనిషి మెలుకువగా వున్నప్పుడు కూడా మెదదులోని వధిగాలు కొన్ని పనిచేయకుండావుండే మాట నిజమే, మెలుకువగా పన్నంత' సేపూ చురుకుగా పనిచేసే భాగాలు మెదడులో వున్నాయి. అవి | | 10]

లేకపోతే మానసిక కార్యకలాపాలు జరగడమే. అనుభవ మవుతుంది, ఆ భాగాలు నిద్రలోమా(తచే విశ్రాంతి తీసుకుంటాయి.

పగటిపూట మెదడులో మెలకువతో వుండే భాగాలు, లనేక ఇతర (పేరణలమూలంగా చురుకుగా పుంటాయి. కండకాలకు కంగే శ్రమ, రకంలో పనిచేసే రసాయనిక పదార్జాలయూలం౦గా అవి చుకన

ణా సళ రచ ఇ నం

ఎక్కులాయి. ర్యాత్రిక గానే విశ్రాంతి తీసుకున్నప్పుడు ఆ పదార్హాం (పధావం అంతగాపుండదు. శరీరంలో నిిదావాహక విధానాల (ప్రాబల్యం ఎక్కువ అపుతుంది. అప్పుదు పగలంలా పనిచేసి లలసీపోయిన ఆ భాగాలు నిదరు లోనౌరాయి.

న్నిదలో పెరెండు విధానాలకు మధ్య జరిగే సంఘర్షణ పూర్తిగా అంతరించదు. అందుచేత నిద కొన్ని నిర్లీత మెన పూట్పలకు గు

య యా

అవుతుంది.

తెల్లవారే సమయానికి న్నిదావాహక విధానం అలసిపోతుంది. మెదడుకు చురుకుప్పట్టించే విధానాన్ని అది ఇంక ఎంత మూత్రమ (పలిఘటించలేక పోతుంది, ఏ చిన్న అలబిడిఅయినా మనిషికి మెలుకువ తెప్పిస్తుంది.

ఇక్కడ ఇంకొక విషయాన్ని గురించి రూడా చెప్పాలి. న్మిరను గురించి పరిలనలు జరపడం మూలంగా మనకి, మానవువి (పకృంి గురించి 3లియడమేగాక, వాడవలసిన మందుల విషయంకూడా తెల సుంది.

న్మిదవట్టక పోవడమనే వ్యాధితోను కలత న్మిదలతోనూ. బాధపరే వారికి ఎక్కువ ఫల్యప్రదమైన చికిత్స చేయగల్లులాము. అలాంటి. చికిత్స

న. చేయడానికి నిదురపోయే మెదడులో వచ్చే సూర్చుల వివిధ దళలన గురించి తెలుసుకోవడం చాలా ముఖ్యం. మెదదులోని ఏ ధాగం ముంద 02

వద్రపోలుంది ? మన షద్వేగాలను కంటోలుచేసే అంతరాళపు విభా గారా ? లేక మెదడు యొక్క హేతువిద్ర కార్యకలాపాలకు సంబంధించిన వై పొరయా ?

ఇటీవల, మెదడుకు సంబంధించిన వ్యాధుల చికిత్సలో ఉపయో గంచే. ఎలక్ట్రోడ్‌ పద్దతిమూలంగా, మెలకువగానున్న రోగియొక్క వెదదులోని అంతరాళ భాగంలోని జీవ విద్యుత్‌ వ్యాపారాలను గురించి శెబసుకోడానికి అవకాశం ఏర్పడింది, ఆ పరిశీలనలు మనకి తెల్పేదే పిటంపే, మెదదు పైపొర కంటె లోపలిపొరలోని జీవకణాలే ముందు విద్రపోశాయి. మెదడు పైపొర చాలాసేపటికి వరకూ మెలకువగానే వుంటుంది.

పైన చెప్పిన ఎలక్టోడ్‌ చికిత్సా విధానం, జ్ఞాపకశక్తి ఎలా పని చేస్తుందో పరిశీరించడానికికూడా ఉపయోగపడుతోంది. రార్కాలిక జ్డాపక క్తి వ్నిదలో దీర్టకాల జ్ఞాపకళక్రిగా మారుతుందనే సిద్దాంతాన్ని ఇది దిహుశా దిలపర్బవచ్చు.

కలలను గురించి పరిశోధనలు జరపడం, నరాలకు సంబంధించిన వ్యాధుల నిర్ణయంలో సహాయపడవచ్చు. కొన్ని సందర్భాలలో వ్యాధుల" మాలంగా వచ్చే తదుపరి పరిణొమాలను నివారించడానికికూడా. తోడ్పడ వచ్చు. ఉదాహరణకు ళుద్ద రక్తనాకాలు చిరుసెక్కడమనే. వ్యాధితో వాధపడేవారు పక్షవారానికి గురి అవడానికిముందు, నిద్రలో అవయవాలు సరిగా పనిచేయకుండా వున్నట్లు కలలు గంటారు.

ఆ అవయవాలకు సంబంధించిన మెదడు విభాగంలోకి రక్తం సరిగా (స్రవహించకపోవడం వల్ల ఆ మాదిరి కలలు రావచ్చు. సకాలంలో రవికి చికిత్స జరిగితే వారికి ఆ వ్యాధిరాకుండా చేయవచ్చు.

193

నిద్రను గురంచి పరిశరించడం మూలంగా మూర్చలాంటిరోగా లకు కొరణొలు ఏమిటో రూగా వెలుసుకో గల్లుతాము, నిదురించే మెదడు, చెటి పేరణలకు ఎలా ప్రవ్నర్థిస్తుంది లగ విషయమె ఇటీవల కొంత కొత్త సమాచారం "సేకరించబడింది. లయదిగ సు ధి సెన కాంళి సవసారాల ప్రభావం (కింద మెదడులోని జీవ విద్యుత్‌ చ ఢువాహాలు మారరాయని రుజుస్టైంది. న్మిదలో, (వత్యేకించి దాని (ప్రాం పనా. మిక దశలో మెదడుకుందే కార్యకారక శక్తిని గురించికూడా కొత్త సమూ చారం లిసింది, సూ్య(ప్రాయంగా, మెదడుకు స్మదలోకూడా సమాచారాన్ని పోగ చేసే శక్తిపున్నప్పటికీ, డాసని గురించి ఎక్కువ అంచనా వేయకూడదు, న్మిద్రలో కూడా పాఠాలు నేర్చుకోవచ్చుననే విషయం శాస్త్రరీత్యా ఇంఠ వరకు రుజువు కాలేదు. నిద్రను గురించి కొస్త్రజ్జులు జరిపిన పరిశీలనలు కొన్ని ముఖ్య మెస కొత విషమూలను రెలియ చేసున్నాయి. దాన్ని గురంచి ఇంకౌ య్‌ అలతి అణాల పెద ఎతున జరిగే పరిశోధనలు, ఇంకొ కొత్త విజ్తానాన్ని ్యపసాదిస్తాయని ఛి అవి అణటౌ. జ! అట ఆ?ంచవచ్చు. . కే 94

అతికించిన అవయవాలు అల ( తిరిగి సజీవనుయ్యే విధానం ఏమిటి ?

హానవ శరీరంలో దెబ్బతిన్న అవయవాలకు బదులు మరోమనిషి శరీరంలోని అవయవాలను తెచ్చి అతికించడమనేది ఇప్పుదు వింత సంగ శేమీకాదు.

అవయవాలను అతికేద్దతిని వివరించి, వాటి చలన 1క్రియంపై కొంత సదూచారాన్ని సేకరించిన సోవియల్‌ శాస్త్రజ్ఞులు లవి పనరుజ్జీవంపొందే విధానంపై పరిళోధనలు (ప్రారంభించారు. (ప్రొఫెసర్‌ _ ఎలిజావెట్టా గుల్‌వా, చాలా సంవత్సరాలుగా మాస్కోలోని, పావెరో

ఈ ఆం్మడోసోవ్‌, నటాల్యా, 'పెటోవా అనే శస్త్రవె ద్యుల సహకారంఠో పిశోధనలు జరిపారు. తరువాత కొమొరోవో 'వైద్యసంస్థ్టలో. వాటిని కొనసాగించారు.

అవయవాలు అతకబడిన కుక్కలు 808 పెగా 10) రోజులనుంచి +] సంవత్సరాల వరకూ వారి పరిశీలన (శింద వున్నాయి. ఆ పరిశీలనల ఫితంగానే, అతికిన అవయవాలు సజీవమయ్యే విరానాన్ని వాడ శెలసుకోగలారు.

ళం [95

ఏ అవయవంలళలో నయినా రండరాలచర్యలు, కేంద్ర నాడీమండలం యొక్క అదుపాబ లలో పంటాయని మనకుతెలుసు. ఆ నరాలు తెగగొద్త 1చివే అవయవానికి మెదమనుంచి సంశేరాలు అందవు, రక్తప్రసార మటుకు సొగుళలూ వుంటుంది. కాని కొంతకాలానికి అదికూడ బలహీన పడురుంది.

అవయవంమొక్క నరాలను తెగగొప్టే శస్త్ర చికిత్స జరిగిన తరువాత మొదటి మూడురోజుల పరకు ఆ నరాల కొసలు తమ పఫనులన శేనూనే వుంటాయని తెలుసుకోబడింది. ఈ నరాలను విద్యుచృ క్తి సహా యంళో శెచ్చగొడితే, కండరాలు ముడుచుకుంటాయి. దీని తరువా సరాల ముఖ్యభాగాలు క్షీణిస్తాయి. ఆ అవయవం డాని పటుళ్వాన్ని కోల్పోయి పలాడిపోతుంది. నరాల కంటోలు పోయినందువల్ల ర నాళాలలో ఎరక్కువ రక్తం పోగయి ఆ అవయవం ఉబ్బుతుంది.

నాలవ రోజునుంచి నరాల కొసలు పనిచేయడం మానేస్తాయి, 7 లేక 10 రోజుల వరకు కండరాలు ఎటువంటి చురుకు కలిగించే చర్యటా చలించవ్పు, చూడటానికి ఆ అవయవం చనిపోయినప్లే కనిన స్తుంది. కొని నిజానికది చావలేదు,

• దానిపై పదేపదే జరిపిన (ప్రయోగాలు అది పునరుజ్జీవనం పొందే విధానాన్ని తెలియనేశాయి.

నరాలు పనిచేయడం లేనందున ఆ అతుకు "పెట్టబడిన అవయవం రక్తము, డాని హార్మోనులద్వారా శరీర చర్యలతో సందింధం కలిగే వుంటుంది.

10 రోజుల తదవాత, నరాలులేని ఆ కండరాలు విద్యుచృ చలిస్తాయి. వాటికి సటుక్వంకూడా వస్తుంది. 15లేక 20రోజులకి అతికీవ కాలుతో కుక్క మెరిగా నడవగల్లింది. ఇలాంటి కేసులలో మూడీంటీలో

106

ప్రొః గురోవా ఒక చిత్రమైన విషయాన్ని తెల్పుకున్నారు. నరాలులేని ఆ కండరాలలో విద్యుత్‌ (ప్రవాహం పున్నద్దు కనబడింది. ఈ విద్యుత్‌ ప్రవాహం ఎరక్కూడినుంచి వచ్చింది ? అప్పటికి రుంటినరాలు. కండరాల లోని ధాతుపులవరకు పెరిగే పెదులేదు, కాని, ఆ కాలంలో ర కనాళాల లోపలి గోడలలోనున్న సింసతిటిక్‌ నాడీమండలంయొక్క సన్నన్‌ దారాలు పనకుజీవంపొంది, మెదడునుంచి వచ్చే సంకేరాలను కండరాలకు అంద కేసే తంతులుగా పనిచేస్తాయి.

అం'పే శరీరపు నాడీమండలానికీ, కాలుకీ, సంబంధం ఏర్పడు భోందన్నమాట, ఈ నరాలు రోజుకి 8 మిల్లీమిటర్హచొస్పున "పెరుగుదాయి- ఆపవారాలకులతికిన రొలుయొక్కకండరాల భాదవులను జేటకుంటాయి, అప్పటికింకా అవి చలస [కియలు (ప్రారంవించపు. ళాని, కండరాలు పాడప్తకుండా రక్షిస్తాయి. దానితో ఆ అవయవం చెడిపోడు (ప్రమాదం ంటి పోయిసిపే,

శం

ఆరునెలల్లో ఆ అవయవం తిరిగి యనగా స్టితికి వస్తుంది" కేర నాడీ మండలం అదుపాద్దలలోకి వస్తుంది. (ప్రకృతిలో కొన్ని వేల సంవత్సరాలు తీసుకునే యీ పరిణామం 6 నెలల్లో జరిగిందం'పే అది పెద్ద విష్లవమే.

మానవ శరీరం అన్నిటిలోకి ఉన్నత సాయి నందుకున్నది గనుక, ఇటువంటి వాటిలోకుక్క కంపే త్వరగానే అది మామూలుస్టితికి రావచ్చు.

197

|

లబ జగ్‌ 4 ఒర గాయపడిన కండరాల వునరుద్దరణ అ టో నారౌ వా నగ గ్రాం ణంల ణు గాయాలు తగిరినప్పుడు, (ప్రమాదాలు కరిగినప్పుడు మన శరీరంలో మొట్టమొదట దెబ్బతినేది కండర ఢాలువులు అయినప్పటికీ ప్లాస్టిక్‌ శస్త్రచికిత్సతో యింతకు పూర్వం కండర ధభాచపులను ళ్ళి లొరికించడదునేది మనరు తెలియదు, చర్మానికి బదులు, చర్మాన్ని చెళ్ళి అలికించడమూ, ఎముకలకు బదులు, ఎముకలను అతుభపెపబ్పడమూ అనేవి చాలకాలం (కిందపే కని పెట్టదిద్దాయి. కొని కండర ఢాతువలను ల అతికించడమనేది ఇటీవలివరకూ జరగలేదు, ఇది అసాధ్యమని కాదింప బడేది. ఎందుచేతనంపే, (ప్రాణవాయు లోపం ఏమా(త్రంకలిగినా కంయ ధాళుపు (బతకదు. కొద్దిగంటలలో అది పాద్దె పోరుంది. అందుచేత, కండరాల పునరుదరణ లక్షణాన్ని కాపాడటానికి ఏవి ఇ చేయాలి ? ఆచార్య అ లెగ్జాందర్‌ స్తుదిల్‌ స్కీ నాయకత్వాన, 'సెవెర్‌క్సేన్‌ జంతు శరీరనిర్మాణ కాన్త పరిశోధక సంస్పలోని జీవదాతు. లేదిలేటరీలో వనిచేసే. కాస్త్రజ్ఞాలు యీ సమస్యను చేదట్టారు. ఈ విషయంలో ల్‌ ప్రసంచంలో కెల్లా ప్రథములు వీరే. 198

వారు 15 సంవత్సరాలుగా నిర్విరామ కృషి జరిపారు. అందులో వెన్నెముక 1 లబంతుపులపై15 వేలకుపైగా (వమోగాలు జరిపారు, వాటిని ఐటి వారు తెలుసుకున్నది ఏమంటే కండరధాతరువులను అతుకు 'పెటడంలో కరిగే అపజయాలకు కారణం, దాని పునపదరణకు కావలసన పరసిరులు క్పింసదడక పోవడమే, అలాంటి పరిసిశీలను కర్చిందడ మొక్కే, శంగరాలకు పునరుద్ధరణ లక్షణాలను కాపాడటానికి కావలసినవని ఆచార్య స్తదిర్‌ల్కీ అంటున్నారు.

పనిచేసే కండరంలో డాని రామాకు జీవపడార్తం భర్చపురుంది. వాంతి తీసుకునే కండరంలో ఆ పదార్తం ఎక్కువపోగై పునరుద్దరింప వదళుంది, పనిలెనస్పుదు కండరం (ప్రాణవాయు లోపాన్నుంచి త్వరగా కోయకుంటుంది, “నిర్మాణ పదార్థం” గా మారుతుంది. పునరుద్దరణ శకి కలిగి వుంటుంది. ల్‌

కండరాన్ని పనిచేయకుండా చేయాలం౦'పే దానికుండే నొడీబంధాలను శెంచివేయాలి. దాని స్నాయువులను వేరుచేయా౨. ఈ గాయం ఎంత ష్పెడైతే జీవరడాల నూతన నిర్మాణం అం౫ తీవ్రంగా జరుగుతుంది, ఆ కండరం లాలూకు నరాల పునరుద్దరణ అంత త్వరగా జపగుతుంది.

ఈ కండర పుృనరుదరణలో మంచిఫలిరాలను పొందడానికి కండర రాశువును దాదాపు (ద్రవరూపంలో పండే గుద్జాలాగ తయాదడచేయారి. 1శీరంలో కండరం రొలగింపబకిన చోట యీ గుట్తును పూతపెట్టాలి కొద్ది రోజుల తరువాత జీవాణువీజొాలు విడిపోవడం మొదలు పెట్టి కండర నిర్మాణపు కడాలుగా వర్పడనారంభిస్తాయి. తొలగింపదడిన కండరప్పు “నమూనా” యే అక్కడ ఏర్పడుతుంది. శత్త చికిర్సలో రగ గొద్దిబడిన నాడీడారాలు కూడ పుసరుద్ధరణ చెంది యీ కొత్తగా. పెరిగే కండరంలో చూమూలు వాటిలాగే అల్లుకుంటాయి.

కేం

ఇలా పునరుదరింసదడిన కండరం, దానిలోని సరాలు, వివిధ దళ లలో ఎలా పనిచేస్తున్నాయో, కిమగావ్‌ అనే ఒక (ప్రత్యేక సాధకం డ్వారా గమనించచిడేంది. అన్నీ స్మకమంగానే పనిచేస్తున్నట్లు కండరం తిరిగి పూర్తిగా పునరుద్దరింపదడి నట్లు 'తలుసుకొనబడింది.

అంతేగాక, యిలా పుసరుద్ధరింపబిడిన కండరం రేడింపీషను (ప్రభావానికి దాగా తట్టుకోగలదని, మామూలు కండరాలప అంత శి వుండదని రూడా శాస్త్రజ్ఞులు తెలుసుకున్నారు. అనేక (ప్రయోగాబ యా విషయాన్ని పజువుచేశాయి. అలా పృనరుదరింపబడిన కండరం పుట్టకురుపు వ్యాధినిరూడా గట్టిగా నిరోధించగలదుని. దానిమీద ఎకాంగి ట్యూమర్లు ఏర్పడపు.

ఒక [పయోగంలో తల్లి లౌలూకు కండర ఢాతువును గాయపడిన ఆమె పిల్లకు అతుకు పెడితేనూ, అన్న రాలూకు కండర ధాతువుస చెల్లెలికి అతుకు 'పెడితేనూ 25-80 కాతం సత్ఫలితాలు కలిగాయి.

ఈ జీవధాతు పరిశోధక సంసవారు కండర ధారుపునేగాక మొతం రండరాన్నే తెచ్చి గాయసడిన కండరం స్పానే అతుకు పెట్దడంలోటు విజయం సాధించారు. అయినప్పటికీ మొదటి పద్దతే ఉత్తమమైనదిగా రోసోంది. మానవుని ఆరోగ్యాన్ని, దీర్చాయుర్దాయాన్ని రాపొదే విషయంలో సోవియట్‌ శాన్త్రజ్జులు మరో విజయం సాధించారు.

200

న నాళ షా. శ వ ల్‌ మ త న. న యన.. యాల ళం సము మనా. సజ న మ నంట సా ప్రై | కసే టూ న. న! స | న | మయహ౮ంలట్‌ గ నూ. భం ఎ యి. | ్‌ళ క ల ల ౯ న స లు స. న య. ం న న స అన మ న! యు. దురవైవ్‌, (ఎడమ్మపక్క) గజితళాస్త్రంలో డాక్టరేట్‌ పుచ్చుకున్నాడుం- న! 1000 తో ₹నిన్‌ బహుమతినిపాండారు. కంథటోలింగ్‌ సిసమ్స్‌పె (వానీన అనక వ 1 గ్‌ణీత సిద్ధాంత రచన 9కు ఈయనక బహుమతి లభించింది.

ష్‌. ట్‌ న్‌ చ్రనుచయకుండా తూర్చోణంకంటే 1 జ్‌ అర్తో శ! గంరానికి హానికరమైనది మరొకటి లేదు నీ మియాన్న్మతోన్‌ (సోవియట్‌. వైద్యశాస్త్రవరిషత్‌ నళ్యుడు ఎల్‌. తతురిన్‌ (ఎమ్‌. ఎస్‌ ని. వైద్యశాస్త్రం) ఎక్కువసేపు కూర్చుని పనిచేసే ఉద్యోగంలోనున్న వ్య క 40, 8) సంవత్సరాల వయస్సు వచ్చేసరికల్లా ఎక్కువడూరం వడిగా నడవలేక పోరాడు. మేడమెట్లు ఎక్కడంగాని? నూరు మీటర్లడూరం పరుగెత్తడం 7ావి చేయలేడు, చిన్నవయన్సులో నున్నప్పుడు అతని కండరాలు చేయ గల్గిన్మకమ ఇప్పుడు భరించరాని ధారం అవుతుంది. మానవ శరీరంలో ఎక్కువభాగం చిన్న చిన్న పీరికలలాంటి కండరాలతోనే నిర్మింపబడింది. ఈ కండరాలు (వత్యక్షంగాగాని, శరీరం లోని రక్త (వసారంమీద, జీవపదార్థ నిర్మాణ. [కమంమీద్గ,.. హార్మోనుల కశ్చేత్తి శ కిమీద తమ (వధ్తావోన్నిచూపుతూ. వృందాయి శ్వ కండర ప్నాయవులు (టిష్యూలు),పేషుకల ఆరారాన్నిం'పెడగుదలన్నుని కునిషి పొఠవును, నిలబడే తీదను! కూదయాడస్తూ “వుందట? 'మోవవుడనేపే స ఖ అవి 4 న య లో య

పనిలోను, ఆటపాబల్లోను మొత్తంగా, కండరాల కదలికయొక్కలఅవసరం, శరీర అభివృద్దిమీద, బలం మీద, సహన థ్తిమీద కండరాల (ప్రభావం సూచించబడుతుంది. కండరాల (క్రమువిధానంకం టె కాయకష్టం తక్కువ ఐంహీన పరిచేచేంకాదు. అందుచేరనే ఉ(దేకం మనలో పనిచేసే శద్త్తిని అనేక రెట్లు ఎక్కువ చేయగల్లుతుంది. గుండెకాయ, రక్తనాళాలు ముద్ద మొదట డఉచ్చృస్టాయిని చేరుకుంటాయి... శరీర (శ్రమకు తట్టుకోవగంలో మానపునికుండే శ్రి ప్రధానంగా వాటిమీదనే ఆధారపడి. పుందుంది, మానవ శరీరంమీద వాటి (సథావం ఎంతో మనకి తెలుసు. కాని, కదలిక లేకుందా రూర్చోవడంవల్ల హాట్ప ఎలా పస్తుంది? సోవియట్‌ వైద్యశాస్త్ర పరిషత్తుకుజెందిన రోగ చికిత్సా సంస్టరో పనిచేసే కొంతమంది డాక్షర్లు, నిపుణుల బృందం ఒక తమాషా (ప్రదూ గాన్ని చేశాడ, ఆ వమయోగంకోనం కొంతమంది అసాధారణ రోగుల ఆస్ప(లికివచ్చారు. వారందరూ కూడ 20.80 సంవత్ప్సరాలమధ్య వయస్సు గలిగి జాగా ఆరోగ్యంగా వున్నవారే. వారు యీ వమోగంలో పాల్గొనడానికి ముంద ఒక (ప్రత్యేక వైద్య సంఘం వాలిని పరీఓంచింది, ఆ వయోగ నియదూల (పకారం వారంతా 20 రోజులు కదలకుండా మంచంమీద వెల్లకిలా పదుకొనివుండాలి. దారు ళూర్చోవడానికిగావి, నిలబడడానికీగానీ, శరీర వ్యాయామం చేయడానికిగాని, వీలులేదు. వీరిలో నలుగురిని అదే పరిస్టితులలో పెట్టారుగాని, వారు రోజుకి నాలగ సారు ల్మీవమైన శరీర వ్యాయామం చేయవచ్చు, ఆరోగుల కండరాలమీక బరువు ఎంత పుండాలో అంఠా వుంచుతూ వారిని పదుకుని వుండేట్లు చేయడానికి (పర్యేకమైన రబ్బరు బంపర్లు అమర్చబడ్డాయి. మూడవ రోజున, ఐదవ రోజున ఆ రోగులందరూ కూడ వీప మీద కండరాలు నెప్పిగా వున్నాయని, ఆకలిగా వున్నదని, విశేచన . 202

బిర్దక౦ వుందని ఫిర్యాదులు చేళారు. 20 రోజుల తరువాత వారంఠా వడ కలమీద నుంచి లేచి నప్పుడు తల దిమ్ముగా పుంద9 క్ష చీరట్లు కమ్ము రున్నాయని, కందరాలు చాలా బలహీనంగా పున్నాయని చెప్పాడు. అప్పుడు జరిగిన పరిశీలనలలో రక్ష (ప్రసారం పరిమాణం రగ్గిందన్మి హృదయానికి వెన్తే ర్క్తం తగ్గిందని, తెంయవచ్చింది.. నాడి, (పయోగా వికి ముందున్నప్పటి కంపే జోరుగా కొట్టుకొన సౌగింది. గుండెాాయ మమచుకున్నప్పుదు డానిలోనుంచి రక్తనాళాల్లోకి పోయే రక్తపు పరిమా ఐం కూడా తగ్గింది. ఆ మనిషి నిలదడినవ్పుదు త్వరితంగా కొట్టుకునే స్టితినుంచి దాని వేగం దాగా సన్నగిల్లేమార్చు వచ్చిన సందర్భాలు ర్త నాళాలలోని ఒత్తిడి. దాగా తగ్గిపోయిన సందర్భాలు నృహతప్పిపోయ పరిస్టితి ఏర్పడిన సందర్భాలు తరచు, కనిపించాయి. మనిషి చ్నీ లిరిగి మంచంమీద పడుకోగానే ఇవన్నీ తగ్గిపోయాయి.

గుండెకాయ, ఊఃపిరితిర్తులు, కండరాలు వీటి పరశీలనవల కెర్చినదేమం'పే అవి చేసీన పని 80 శాతం రగ్గిపోయింది, అంతేాక ఏచిన్న కదళలిక3ె నా ఎక్కువ శక్రికావలసి పచ్చింది. ధాతువులలో 'ప్రాజవాయుపు కౌరతవున్నట్టు తెలుసుకోబదింది. కదలకుండా పడుకుని విశ్రాంతి తీసుకునే ప్రయోగం ప్పూర్తి అయిన పదిరోజుల వరకూ కూడ _ యా కలతలు పుంటూనే పున్నాయి. ఆస్పత్రి చార్దులో నడవడంవల్ల, మేడ మెట్లు ఎక్కడం వల్ల కండరాలు నొప్పులు పెట్టాయి. ఆ నొప్పులు రెండు రోజులనుంచి నాలుగు రోజుల వరకూ వున్నాయి. ఈ ప్రమోగం పూరి అయిన తరువాత ఆ రోగుల్లో చాలా ముంది ఒంటికాలు మీద వ్యాలెన్సు చేసుకుని నిలబడలేక పోయారు. కొంతమంది ఎంతో కష్టం మీద అలా నిలబడ గలిగారు.

ఆ విధంగా, కదలకుందా పక్కమీద పడుకుని విశ్రాంతి తీసు కోవడంవల్ల (ప్రధానంగా, గుండెకు సంబంధించిన కండరాల పనిలోను,

203

వూపిరితిత్తులు, కండరాలు పనిచేసే విధానంలోను అనేక కలతలణ ఏర్పడుతున్నాయి అందుచేత కండరాల కదలికను తగ్గించివేయడం వల్ల అళ కత అనే రోగం వస్తూందని ఆ మోగంలో జరిపిన వివిధ పరి శీలనలు తెలుపుళున్నాయి. గమనించవలసిన విషయం ఏదుంపే. ఆ 20 రోజుల (ప్రమోగ కాలంలోను శరీర వ్యాయామం చేసిన రోగులు వారి మామూలు పని చేసే శ కిని కోల్పోలేదు. అయినప్పటికీ లేచిరిలబడినస్పుదు సృహ తప్పుతూ వున్నట్లుందే లక్షణం పోలేదు. అలా ఎందుకు జరిగింది? మనిషి పదుకుస వృన్నప్పుదు ర్తపుపోటు బాగా తగ్గుఠుండి. సలబడి వున్నప్పుడు బరుపవువల్త రకానికి ఒత్తిడి ఎక్కువగా వుంటుంది. నిందికి వుండటం పడుకోడం అనేవి సమమోతాదులలో వుండే మామూలు మనిషికి, రక్తపు ఒత్తిడిలో వచ్చే వ్యళ్యాసాలు సరిపెట్దుకోఐదుకూ వుంటాయి. అయినప్పటికీ ఎక్కువకాలం పదుకునే వుండటంవల్ల కొత్త పరిస్టితులకు అనుగుణంగా ర్త (ప్రసారాన్ని రెగ్యులేటు చేసే క్రప విధానాలు మారవలసి వస్తుంది. అందుచేతనే ఎక్కువకాలం పదుపని విశాంతి తీసుకున్నమనిషి లేచినిలబడినపుడు శరీరంలోని క్రింది భాగాలప రక్తం ఎక్కువగా (ప్రవహిస్తుంది. డాని ఫలితంగా స్పృహ తప్పినట్టు టుందిం ఆహారము. ని్యద్రలాగానే (ప్రతిదినం కండరాలకు కదలిక కలిగించే పనిచేయడంవల్ల మనిషిలో అలసటను, రోగాన్ని రాకుండా చేసే శక్తీ నిస్పందడేహంగా ఎక్కువ అవుతుంది. జీవితంలో పనిచేసుకోగలకొలావ్ని పొడిగించుతుంది, “ఎక్కువకాలం శారీరక శమలేకుండా కూర్చోడం కంటపేనవి, షిని అలసట నొందశేసేది నాశనంచే'సేది మరొకటి లేదు” అని అరిస్తా టిల్‌ చెప్పిన సీతివాక్యం నిరాశ్షేపణీయమైనదని వైద్యచికిత్స పదేపదే రుజువు చేస్తుంది. . 204

నో ం వి

( కి అల్‌

ఎతినోన్‌క్షిరోసిన్‌ వ్యాధి ఎందుకు వస్తుంది ? వి. అవవ

లత్చానా లోవ్వాగిన్నా ఎత. ఎన్‌ సి, (జీవశాస్త్రం)

పయస్సు మళ్ళినవారికి కొలెసైరిన్‌ అంపే భయం... కాని, మన శరీరానికి కొలెస్టెరిన్‌ అవసరం. అన్ని అవయవాలలోనూ, శరీర ధాతు వులలోనూ అది ఒక ముఖ్యభాగంగా వుంటుంది.హార్మోనులను సంకలనం చేయడంలో అది ఉపయోగపడుతుంది. ఆహారం జీర్ణం అవచానికి అవ పరమైన ప్‌ త్త ఆమ్లాలను, రార్డం యా కొలెస్టిరిన్‌ నుంచే తచూడు చేస్తుంది. /

మనిషి (ప్రతిరోజూ తన ఆహారంతో 1-1] (గ్రాముల కొ లెస్టెరిన్‌ ను శీసుకోవాలి. తన అవసరాలు తీర్చుకోడానికి ళరీరం అంతకంటె ఎక్కువ కొలెస్టెరిన్‌ నే తయారు చేస్తుంది. అయితే, శరీర వ్యాపార (కమంలో అనూహ్యమైన అవాంతరం ఏదెనా కలిగి శరీరంలో కొవలసిన దానికంటె ఎక్కువ కొ లెస్టిరిన్‌ తయారైతే ఏమిటి? అలాంటప్పుడు ఆ అదనపు కొలెస్టిిన్‌ శరీరంలోని వివిధ ధారువులలోసూ, రక్తనాకా లలోనూ "పీడ పవి చాలా వ్యాధులకు కారణమవుతుంది. రృక్తనాకాలు పూడిపోవడం

205

(ఎలిరోన్‌ కిరోసిన్‌ అనే వ్యాధి ఆ విధంగానే సంభవిస్తుండి. కొవ్వ పడార్హాలు, వాటిలో (పథమంగా కొ లెస్టిరిన్‌, రక్తనాళాల లోపలి అంచు లపై "పీదకుంటాయి. కొలెస్సిరిన్‌ పేపకోడం మూలంగా రదక్తనాశాలలో వచ్చే మాప్ప లనుగురించి అందరికీ తెలిసిసదే. కాని, ఆ వ్యాధియొక్క. జీవరకాయన చిస ఏమిటో ఏ పరిస్థితులలో ఈ . కొలెస్టిరిన్‌ అక్కడ "పేరుకుంటుందో ఇంతివరకు. ఇదమిద్దంగా నిరూపింపబడలేదు. సోవియట్‌ వైద్యశాస్త్ర సరిషత్తుకు చెందిన గ్రుయోగాత్మక వైద్య పరిభోథక సంస్టలో ఆర్య అనకోలి కిమోవ్‌ నాయకర్వాన చాలా సంవత్సరాలుగా ఈ విషయమై పరిశోధనలు జదుగుళున్నాయి. ఆహారంతోపాటు, కొలిస్టిరిన్‌ 'పేగులలోకి వెళ్ళినప్పుడు, చిన్న చిన్న కొస్వు కణొలుగా (కి లోమైన్రాన్స) ర్త్‌క్త్‌ (వవాహంలోకీ వి శిస్తుంది, రక్తనాళాలలో కొ లెస్టిరిన్‌ పేరుకోడానికి ఇదే కారణమని ౫౮ మంది కాస్త్రజ్జుల విశ్వాసం, ఈ కిలోమైన్రొన్సు తమలోని కొ లెసిరిన్‌న చాలా త్వంతంగా, వీటా -లిపో పొటీడ్స్‌ అనే ప్రత్యేక రకమైన చూంసక్యిత్తులకు ఐదిలీచేసి వేస్తాయని మాలేబరేబరీ పరిశోధనలు దజాప్ప చేశాయి. ఈ చెటా- లిపో (ప్రొటీర్స్‌ కిలో మైన్రాన్స్‌ కంటి చాలా తక్కువ? వుంటాయి. రక్తనాళపు అంచులలోకి అవిచాలా. నేలికగా చొచ్చుకుపోరాయి. కొలెస్టిరిన్‌ కలసివున్న పీటా _ లిపో(ప్రొటీత్స్‌ను కుందేళ్ళ రక్తంలోకి ఎక్కించి పరిశీరించా ము. బృహద్దమని లోపలి అంచు లలో అవిపేడుకున్నట్లు కనబడింది. ఎతిరోస్‌ క్తి రోసిన్‌ వ్యాఫికి గురి బోయే కుందేళ్ళ శరీరంలోవున్న కొ లెస్టిరిన్‌ దాదాపు అంలాహడ ఈమిశ్రమ వదార్హంలో కి చేరుకుని పున్నట్లు తెలుసుకున్నాము. వాటి శలీరాలలోవున్న కొలెస్టిరిన్‌, ఈ లిపో(ప్రొటీవ్స్‌లో. ఒకఠాగంగా _ ఏర్పడినట్టు తేలింది.

• 206

అందయే*ళ ఎకిరోస్‌ కిరోసిన్‌ ద్యాధి రావడానికి వీటా -లిపోోసోతీత్స్‌ కాంజమననాని కిరొక పరోక్ష నిదర్శనం.

రార్టము, ఇతర అవయవాలు, కొ లెస్టిరిన్‌ను ఎక్కువ జోరుగా ళయాపచేయడంవల్ల రక్తనాళాలు వూడిపోయే ఎతిరోస్‌ క్లీరోసిన్‌ వ్యాధి రావచ్చు. అయికే ఆ తయారీ (మాన్ని నిరోధించడం ఎలాగ ? బీవళాస్త్ర శీర్యా యీ కొ లెస్టిరిన్‌ ఏర్పడటమనేది వరుసగా జరిగే కొన్ని (ప్రతిఫల చర్యల ఫ౨తంగా సంభవిస్తుంది, ఆ వపఫతో బలహీనమైన లింకు ఏదో తెలుసుకోడానికి మేము (సయత్నించాము,

కొ లెస్టరిన్‌ తయారయ్యే పాథమిక దళలలో శరీరానికి అవసర మెన పదార్దాలుకాడా దానితోపాటు రయారపుతూ వుంటాయి. అందుచేత ఏదశను మనం ఆటంకపర్చగుతే. కలీరపు ఇతర వ్యాపార్మకమం కలత చెందలో తెలుసుకోడం అవసరం,

మెవలోనిక్‌ యాసిక్‌నుంచి స్కా్య్వాలిన్‌ అనే మిశ్రమ పదార్థం ఏర్పడే దళయే ఆ బలహీనపు లింకుఅని తెలుసుకున్నాము, ఈ ప్కా్వాలిన్‌ తరువాతి ఏర్పడే మిశ్రమ పదార్థాలన్నిటిలోనూ కొలెస్టిరిన్‌ పుంటుంది. అదే రక్షనాశాలు వూడిపోయీ ఎతిరోస్‌ కిరోసిన్‌ వ్యాధికి కొరణమపు చండి,

నిర్మాణంలో మెపలోనిక్‌ యాసిద్‌ను పోలిన పదార్థాలను మేము పంయోగిక 'మునర్భాము. వొటిలో కొన్ని రార్డంనుంచి తయారయే హంసకృత్తులలో కొ లెస్టిరిన్‌ సంకలనాన్ని ఆటంకపర్భగలవని తెలుసు పన్నాము. ఎతిరోస్‌ కిరోసిన్‌ వ్యాధిలేని సొధారణ జంతుపులలోను అ వ్యాధికి గురి అయిన బంతువులలోను కొ లెస్టికిన్‌ సంకలనలో పడార్థాల ద్యూప్రభావం ఏమిటో మేమిష్పుడు పరిశీలిస్తున్నాము.

మామూలుగా, కొ లెస్టిరిన్‌లో 00 శాతం, పిల్తాస్తూలుగా సారు

207

రుంది. కాని, మధుషేహంలోనూ, కాలేయ సంబంధమైన స్మిరోసిన్‌ వ్యాధి మొదరైన వాటిలోనూ యీ 1కమ విధానం ఊల్లంఘింపబరుతుంది, ఇది రెందు విచారకరమైన ఫలితాలరు దారితీస్తుంది. అవి కౌర్డంలో కొవ్వు పేరుకోవడం, కొ లెస్టిరిన్‌ అధికంగా తరయారుకావడం, శరీరానికి ఎమినో యాసిక్స్‌ను సష్టయిచేయడంద్వారా కార్టంలో కొప్వు పేరకొన కుండా చేయవచ్చు. ఉదాహరణకు, చాలా మాంసకృత్తులలో ఒక కాగ మయ్యే సుతిమోనిన్‌ ఒకటి.

'సెతియోవిన్‌ను కుందేళ్ళ రక్తనాణాలలోకి ఇంజెక్షన్లు చేయడం వల, వాటి కార్గాలలో కొవ్వు పేరుకొనడం నిరోధింప బడటమేగాక, వాటిలో నూటికి నూరుపాష్ల ఎతిరోస్‌క్లిరోసిన్‌ వ్యాధి రాకుండా పోడుం దని మేము చేసిన (ప్రయోగాలు తెలిపాయి. మేము బరిపిన సరి$ీలనలు, ఎతిరోస్‌క్లిరోసిన్‌ వ్యాధికి గురిమైనవారి కిన్వవలసిన (ప్రత్యేక ఆహారం ఏమిటో నిర్ణయించనానికీ, యీ వ్యాధిని నయంచేసే మార్గాలను తెలసుకో దానికీ తోడ్పదురుందని థావిస్తున్నాము.

208

వార్జక్యాన్ని జయించడ 'మెలాగ? (సోవియట్‌ వైద్యశాస్త్ర పరిషత్తు సభ్యుడు

వార్టక్యమనేది సహజమైన ఒక శారీరక (కనుం. (ప్రతి శరీరం మొక్కం వ్యక్తిగత అభివృద్దివలయాన్ని అది ప్పూర్తిచేస్తుంది. ముఖ్య మైన అనేక శారీరక వ్యాపారాలు (క్రమంగా బలహీనపడటమూ, కరీర జీవరస నిర్మాణ్యక్రమం క్షీబించడమూ మొదలై నవి దాని లక్షణాలు,

కాని ఏ వయస్సులో యీ వార్థక్య లక్షణాలు రావాలి? [0వ ఏటనా లేక 80వ ఏటనా? కొన్ని సందర్భాలలో అవి 40వ ఏటనూ, 80వ ఏటనూకూడా అవి స్పష్టంగాకనిపిస్తున్నాయి. కొంతమంది €1._70ఏళ్ళదాకొ కడా చురుకుగానే వుంటున్నారు. అందుచేత వార్థకఠ్యమనేది వయస్సు మీదనే ఆధారపడిలేదని (ప్రప్రథమంగా శరీరపు భౌతిక పరిస్టితివై ఆధారపడి వందనీ తెలుస్తూంది.

వార్టక్యం సంభవించడానికి గల కారణాలను గురించి దాలా సిద్దాం గౌబన్నాయి. వాటిలో కొన్ని ఇవి. శరీరంలో, తన పరిసరాలకు అల వెటుపడే శకి తక్కువగా వుండటం. అతి ముఖ్యమైన రధాతుపుల

209

స్థానంలో ఇతర భాతుపుకు సంబంధించిన పదార్థాలు వచ్చి (వచేశించకం, మా ఉద్దేశంలో, జీవరస నిర్మాణ (కమం క్షీణించడం వల్ల నేగాక, శరీరం లోని యితర రసోయనిక [కదు విధానాలు సరితూకంరో లేకపోవడు వల్ల కూడా వార్జక్యం సంభవిస్తుంది. శరీరంలోని వివిధ రసాయనిక (కవవిధానాలు సరితూకంలో లేక పోశే, ఎక్కువ కొప్వుపెరగడం, లేక అతి స్పూలత, శరీరప్పు కండరాల, గుండెకాయయొక్కు. కండరాలు సడలిపోవడమూ, ఎక్కువ నడవలేక పోవడమూ , త్వరగా ఆయాసం రావడమూ, సొమాన్యంగా సంభవిస్తాయి. ఇవే అకాల వార్టక్యలక్షడాలు. “రిండిపోలులు తమ గోతిని లాపే తప్వుకుంటున్నారు.” అనే రష్యన్‌ సొమెత వారికి చక్కగా ప్ప్టిస్తుండి, శశీరంతో జరిగే రసాయనిక [కమాలలో వ్యర్యాసం, మనం అనుకునే దాని కంటె ఎప్కువ తరచుగా నే సంభ వించవచ్చు. మధ్యవయస్సులోగానిః ఆ తరువాతగాని, బరువు పెరగడం ఆరోగ్యలక్షణమని చాలామంది భావిస్తారు. అది తస్పు. శద్దలేని వైద్యులు, శరీరంలో పెరిగే యీ కొవ్వును గురించి నిర్ణయం చేయవలసి నంత త్వరగా నిర్ణయం చేయడ కొలెస్టిరిన్‌ _సరిళూకంలో లేకపోతే, రక్తనాకాలలో కొవ్వ ఎక్కువగా పేరుకుని అవి బిరుసెక్కి పోళాయి. అంతేకాక, శరీరంలో యీ కొలెస్పిరిన్‌ ఏర్పడే కము విధానం సరిగా లేకపోతే, రక్తనాణ౦ కుడ్యంలో బరిగే వివిధ జీవ రసాయన చర్యలు దెబ్బతింటాయి. మూతిక సరిళలూకంలో లేకపోవడం కూడ, యీ జీవ రసాద నిక (కమం సరిగా లేకపోవడంవల్ల సంభవించేదే. దాన్ని కూడా అకాల ' వృద్ధాష్య లక్షణంగానే తీసుకోవచ్చు. రక్తంలోను, ధాతువులోను మూగ లవణాలు వుండవలసినదానికంపే ఎక్కువ అవడం ఆ ఎక్కువైన లవ జాలు కీళ్ళలోను, ఎముకలలోను పేరుకుంటాయి. దీనివల్ల కీళ్ళ నొప్పులు, వెన్నెముక తీపు మొదలై నవి సంభవిస్తాయి. ఆహారంలో మోలిడైనప్‌

• 210

అనే వదార్హం ఎక్కువ అవడంవల్ల కూడా మూత లవణొలు సేరుకో వమనేది సంభవించవచ్చు. స్టానిక భూమిలోను, నీటిలోను ఆ పదార్ధం ఎప్కువగా వుండటం దీనికి కారణం కావచ్చు.

ఆహారంలో మాంసకృత్తులు లోపించడంవల్లా, ఎమినో యాౌసిక్స్‌ పధ్యనుండే సంబంధాలు సరిగా లేకపోవడంపల్లా, శరీరాభివృద్ది, శరీరం నెళవేర్చే ముఖ్యమైన కార్యకలాపాలు డెబ్బతింటాయి, దాని మూలంగా అయర్షాయం తగ్గిపోవచ్చు.

అకౌల వార్థక్యానికి అనేక కారణా లున్నాయి. కాని శరీరంలో జిగే అన్ని రకాల రసాయనిక [క్రమ విధానాలూ పుష్టికరమైన ఆహారంతో సన్నిపాత సంబంధం కలిగి వున్నాయి. కనుక, అకాల వర్తత్యాన్ని నిరోధించడానికి, యుక్తమైన ఆహారం తీసుకోవడం అనేది తప్పకుండా ఒక ఫల(స్రదమైన సాధనం కావచ్చు.

సోవియట్‌ వైద్యశాస్త్ర పరిషర్తుకు చెందిన పోషరాహార సంస్థలో విరిగిన పరిశోధనల ఫలితంగా, మధ్య వయస్కులకు, వయస్సు మళ్లిన లకి కొన్ని ఆహార నియమాలను సూచించవచ్చు, అవి వారి శరీరంలోని కపొయనిక (క్రమ విధానాలలో వచ్చే వ్యత్యాసాలను సరి చేయగలవు,

ఆహారం ద్వారా శరీరానికి సరఫరా ఆయ్యేళకక్తి, ఆ శరీరంఖర్చు కేసే ఇక్రికి తగినట్లుగా వుండాలి. వయస్సు పెరిగిన కొద్దీ శరీరం [ష్కవ శక్తికి ఖర్చుచేస్తూ వుంటుంది. రక్తనాళాలు బిరుసెక్కి కోవడమనే వ్యాధిని నయం చేయడానికి తీసుకునే ఆహారంలో తక్కువ కేలరీలు, తక్కువ కొవ్వు పదార్దాలు వుండాలి. శాకా సందింధమైన హ్‌నెలు ఎక్కువగా వుండాలి. లిపొటాఫిక్‌ పదార్థాలు (కొలిన్‌ టీన్‌ మొ) ఎక్కువగా వుండారి. విటమిన్లు (వత్యేకించి సి. విచి2£. లీ 12 ఏటమిన్లు, పోలిక్‌ యాసిడ్‌, విక్యువగా వుండాలి. వయస్సు

211

మిన వారు తేంకగా జీకం అయే ఆహారాన్ని. తీసుకోదాఎ. ఎందుగే ళ్‌ టం నం'పీ దుసరిం పోతున్న జీరకోశంలో ఆహారాన్ని జీర్ణం చేసుకునే పులుసులు చాలా తగ్గిపోతాయి. మధ్య పయస్కు=లు రోజుకి 2800 కేలరీ శక్తిగల ఆహారాన్ని తీసుకోవాలి. 50 సంవత్సరాలు దాటిన తరువాత దాన్ని 20002100 శేలరీలకు తగించాలి.. మితంగా భుజించడం శరీరానికి ఎక్కువ (శస లి ఇవ్వడం ఇవి సునిషిని ఎక్కువ లా వెక్కకుండా చేస్తాయి. ఆహారంలో కేలరీలను తగ్గించదమనేది 'ప్రరానంగా పిండి పదార్థాలను నెయ్యి లాంటి జంతు సంబంధమెన కొవ్వు పదార్భాలను తక్కువ తీసుకోవగం ద్వారా జరగాలి, ఆహారంలో చూంసకృళత్తులు, విటమిను తగ కూడదు. అలీ ళం శ వయస్సు మళ్ళిన వారు ఎంతవరకు వీతె త అంరవరకు తన అక అలాల అతు అ జ తళ ఆహారాన్ని మార్చాలి. రొై, పస్పు దినుసులు, తీపి పదార్జాలు తక్కువ తినారి. దారగాయలు, పంద్లు ఎక్కువగా తీసుకోవాల. వాటిలో పిండి పదారాలు తట్కనగా వుంటాయి. విటమిను ఇనిజపదారాలు ఎక్కువగా న! ళా ట్లు వుంటాయి. జీర్ణకోశరసాలను, అవి (క్రమ పదతితో వుంచురాయి, డేస్‌ ధి లను సరిగా పనిచేయించురాయి. వృద్ధాప్యంలో ఇది చాలా ముఖ్యం. శారా సంబంధమెన నూనెలలో కొవ్వుతో కూడిన యాసిడ్స్‌, కొలెస్ట దాం వి జి వ వగా రిన్‌ నిర్మాణ [కమాన్ని అభివృద్ది చేసే ఫోస్ఫోలిపిడ్స్‌ ఎక్కు వుంటాయి. అంపే దీని అర్థం జంళు సంబంధమెన కొ వ్వుపదార్థాలన పూర్చిగా మానివేసీ వాటిస్టానే .శా వా సంబంధమెన నూనెలను తీసుకోవ లని గావి, వాటిని నూనె రూపంలోనే తీసుకోవాలనిగాని కౌదు. మాంసాహారాలలో చేపలు, (ప్రత్యేకించి గండుమీను. చేపలాంటీ సముద్రపు చేపలు వయస్సుమళ్ళిన వాలికి మంచివ. వాటిలో. కేలకగొ జీర్ణమయ్యే మాంసకృత్తులు, ఖనిజ పదార్థాలు ఎక్కువగా. వుంటాయి జ నా ల * కొవ్వు సదార్హాలు రక్యుగా పుంట్లాయి. “ 212

వేళ తప్పకుండా. ఒక పద్ధతి (ప్రకారం ఆహారం తీసుకోవడ వనేది ఎకమ్యువ ముఖ్యం. నియమిత మైన వేళల్లో ఆహారం తీసుకోడం వల, శరీరం దానికి అలవాటు పడుతుంది, ఆ చేళళు తగినటుగా (ంలోని జీవరసాయనిక (క్రమాలు, జీర్షకోళ రసాలు ఉత్పత్తి మొదలై నవి (కమదిద్ధం అపుఠలాయి. ఆ (క్రమం తిప్పితే ఆరోగ్యం పాడవుతుంది. వయసు మళ్ళినవారు రోజుకు నాల్లుసార్లు ఆహారం తీసు కోవడం ఉతమం. ఉదయం తీసుకునే ఆహారంలో కేలరీలు 25.86 కౌత౦, మధ్యహ్నం ఆహారంలో 85.40% కాతం పుందారి, మిగరావి సాయంకాలం, ర్మారి తీసుకునే భోజనాలలో పంచబడారి.

పెన చెప్పిన విధంగా యుక్తమైన ఆహారం పోషణతోపాటు వయస్సుకు, శరీర స్టితికి తఈగినంక శారీరక (శ్రమవుంపే ఆరోగ్యం ఐవృంటుంది. వొగా ముసలితనం వచ్చేదారా శక్తి, పనిచేయగల సొమర్హ్యం ఫంటాయి.

213

క 4 అల్‌ గుండెనప్పి ఎందుకు వస్తుంది ? చానా ఆచార్య ణ్‌ = 'స్టెళలన్‌ న్య ౭. సారోలిన్వా ఎవి. బీన్‌ ని, (వైద్య గాత్రం) గుండెనొప్పి, గుండెదడ, కొట్టుకోవడంలో మధ్య మధ్య నాగాలు, హృదయకోళంలో ఇతర కలరలు - ఇవి డాక్టరు. సలహాకోసం వెళ్లే వారినుండి చాలా తరచుగా వినవచ్చే ఫిర్యాదులు. కొన్ని సందర్భాలలో పీటికి కారణాలను నిర్ణయించడం సురి్‌ మైన పనికాదు. ఎందుచేతనంసే నిజంగా గుండెజబ్బు వల్లనూ అవి సం? వించవచ్చు. లేదా శరీరంతోని ఇతర అవయవాల (పిర్తాశయం, సై -ఫీగులు, చిన్న పేగులు మొదర్లైన వాటి కార్యకలాపాలలో వే కలతలవల్ల నూ సంభవించవచ్చు. ఈ రెండు సందర్భాలలోనూ వళ చిహ్నాలు ఒక మాదిరిగానే వుంటాయి. నాడీ మండలం దెబ్బతినడం మూలంగా చాలా తరచుగా గం నొప్పి, హృదయకోశ కార్యకలాపాలలో రకరకాల కలతలు సం! విస్తాయి. ఇలాంటి వాటిని శరీర వ్యాపారానికి సంబంధించిన. వ్యాధళ! అంటారు. 214

మనోవేదన, ఆందోళన, గుండె కండరాల కార్యకలాపాలను కలవరపరుసౌయి, ఉదాహరణకు, సంతోషము, దుఃఖము, భయము అలోగ్యపంకులై నదారి గుండెలను కూడ ఎక్కువగా కొట్టుకునేట్లు చేస్తాయి. సున్నిత హృదయులలో యా మాదిరి ఉద్వేగాలు గుండెలో వొప్పిని, గుండె ఆగిపోతోందనే భావాన్ని ముఖంలో జేవురింపును, రక్తవుపోటు 'హెచ్చడం గాని, తగ్గడంగాని కలుగచేస్తాయి.

కేంద్ర నాడీమండలం ఒక ఆజ్జా శేర్యదంకాంటిది, అది గుండె కొయ, రక్తనాణాల యొక్క కార్యకలాపాలను కంటోలు చేస్తూ ఇంటుంది. కేంద నాడీమండలం నుంచే, నరాల ద్వారా ఆ ఉద్వేగాలు హృదయానికి (ప్రసారం అపుతాయి, హృదయకోళపు కార్యకలాపాలపై వటి (ప్రభావం తప్పకుండా పుంటుంది, శరీరంలో రక్త్యపసారాన్ని కమఐదం చేసే నరాలన్నీ పరస్పర సంబంధం కలిగివుంటాయి. కాని, ాబన్నిటిని సంఘటితపర్చడంలో పెద్ద మెదడు, చిన్న మెదరు అత్యంత ఏఖ్యమైన ప్మాతను నిర్వహిస్తాయి.

పెన చెప్పిన సంగతుంన్నిటినిఐట్టి, నాడీమండలంగాని,. దాని గలలో ఏది అయినా గాని దెబ్బతం'సపే, డాని (పథావం గుండెకాయ ఎవ రక్రనాకాలమీద పడుతుందని, రార్త (ప్రసారంలో అపసవ్యత _ 1 స్తుందని స్పష్టదువులోంది,

నరాల కార్యకలాపాలలో వచ్చే కలతలకు మూలకూరజం మెదడు ఏపొర సరిగా పనిచేయక పోవడమేనవ (వయోగాల ద్వారా డజుపు గౌద. నరాలు ఎక్కువకాలం అధిక (ప్రయానకు గురికొవడంపల్లగాని, శాలకు ఉదేకం కలిగించే పదార్థాలను తీసుకోవడంవల్ల గాని అడి ఏరవిస్తుంది. కేంద్ర నాడీమండలంలోవచ్చే కలతలు దేనిని గురించి ఐనా ఆందోళన పడటం, భయపడటం, నరాలకు అధిక శమ ిసంచడం, నిద్రపట్టకపోవడం మొదరైన వాటివల్ల సంభవిస్తాయి.

2శే5్‌

మానసికంగా తరచుదాధ పడబంవల్లటూడా నరాలు తరచుగా ఎక్కువ అలసిపోతాయి.

గుండెకాయమొక్క. కార్యకలాపాలలో సంభవించే కలతలు, నికోటిన్‌,సారా మొదలైన విషపదార్థాలు. శరీరంలో (ప్రవేించడం మూలంగా కూడా రావచ్చు. అంతేగాక సరియైన ఆహారం తీసుకొవక పోవడం, ఎండో[కిన్‌గంధి సరిగా పనిచేయకపోవడం మూలంగా కూడ గుండెనొప్పి రావచ్చు.

గుండె, కండరాల కార్యకలాపాలలో వచ్చే కలతలను గరించి సోవియట్‌ కాస్ర్రజ్జులు చాలా సంవత్సరాలుగా. పరిళోధనలు జదప్య తున్నారు. ఈ వ్యాధులకు చక్కని చికిత్సలను కూడా కనిపెడుతున్నాప,

నరాల బలహీనత మూలంగా గుండెలో పోటు మాత్రమేగాక, రకరకాల తేలిక రకం పోట్లు, వాటితోపాటు గుండెదడ. గుండెల్లో మంద మొదలై నవి కూడా రావచ్చు.

నరాల బలహీనత మూలంగా. గుండెకాయనుండి నిరంతరం వచ్చే సంకేతాలు మెదడుకు సరిగా చేరపు. అలాంటి సందర్భాలలో చాలా మంది శరీరాలలోని రక్ష (పసొరంలోగాని, హృదయ వ్యాపారంలోగావి

• మాద్పులు రావు. ఎలెక్టో కార్రియో (గ్రాపుల ద్వారాను, ఇతర విధాలా

చేసిన పరీక్షలు, గుండేరాయ్‌ యొక్క కార్యకలాపాలలో. మాద్చ వున్నస్లేమీ సూచించడం లేదు.

శరీర వ్యాపారానికి సంబంధించిన కలతలకు మరో లక్షణం హృదయ స్పందన లయ తప్పడం. అంటే ఎక్కువ చురుకుగా కొద్ద కోవడం, లేక మెల్లగా కొట్టుకోవడం, లేక అపసవ్యంగా కొట్టుకోవడం “మొదలై న కలతలు వస్తాయి. చాలా మంది రోగులు, అధిక కరీం శ్రవ ఏదీ లేకపోయినా, గాలి సరిగా పీల్చ్పలేకపోళున్నామనీ, ఏ కొంచెం శ్రన

. 216

య స ! సం. న. నై న నం నం య. ర న న న స సుం స య మట. మ న స మ షప స న... న న. నట్ట పంటి న క ట్‌ న. ల టి మ. మ బ్‌ లు ల ఖై. ఖ్‌ యయ 2 ప ాలనులు...?? న న ననన. సా చ ల ఆటం. 11 లే ల సీ ఖు స న్‌? మ ఫ్‌ న క న నా. స చుట. ప న. న. న్‌ న వ (| ప స సే న. ప నాం క్‌ గ్‌ | స ినోటిఐ య. ప తిం ఆం గల టే నం వే ల మం వట త సం స సయ టం సాల ల క స్టే న కం... న. న య నట స ఉత ణి సాని ఆంట్‌. నీనా కినెళెవా మెగా బచూంజీ రేజరేటరీ ఆఫిపతి. తజిక్‌ గోవియుట్‌ లా నోషలిస్టు రిపన్లిక్‌ న్యుప్రీమ్‌ నీకీవియబ్‌. సభ్యురాదం

కేసినా త్వరగా అరిసిపోతున్నామనీ ఫిర్యాదుచేస్తూ వుంటారు. గుండె, కండరాలు సరిగా ముదుచుకోకపోవడం మూలంగా యివి సంభవిస్తాయి.

నరాల బలహీనత మూలంగా గుందె కండరాలు సరిగా పనిచేయక పోవడమనే వ్యాధిని మాస్కోలోని కేంద్ర వైద్యసంస్థవారు. చక్కగా నయం చేస్తున్నారు. విద్యుచ్చక్తి సహాయంకో కొన్ని (పత్యేకపద్ధతులతో రోగికి మంచి నిద్దురపళ్హేటట్లు చేస్తారు. ఇలా నిద్రపోవడంవల్ల రోగి గండెలో వచ్చే నొప్పి పోతుంది. గుండెకాయ తిరిగ సవ్యంగా కొట్టుకో నారంభిస్తుంది.

అప్పటికీ గుండెలో నొప్పి, ఇతర కలతలు తగ్గకపోతే. గుండె కాయ వున్న థాగాన్ని మర్దన చేస్తాము. దీనివల్లకూడా మంచి ఫలితాలు కలగుతున్నాయి.

నరాల బలహీనతవల్ల గుండె కండరాల కార్యకలాపాలలో వచ్చే కంతలను ఇతర చికిత్సలద్వారా కూడ నయం చేయవచ్చు. మందు లివ్వడం, రాడన్‌ అనే రేడియో థార్మీక పదార్థాన్ని, బొగ్గుపులునుగాలి మొదలై నవాటితో చికిత్స చేయడం, స్నానాలు చేయించడం, తగిన శరీర వ్యాయామం చేయించడం అనేవికూడ మంచి ఫలిరాల నిస్తున్నాయి.

నరాల బలహీనతగల వారికి ఆరోగ్య కేంద్రాలలో చే పే చికిత్సలు చాలా లాభదాయకంగా వుంటున్నాయి. ఇలాంటి చికిత్సలకు అనుపైన దతువును ఎన్నిక చేయడం చాలా ముఖ్యం ; ఎందుచేతనంటే నరాల దింహీనతగలవారు వాతావరణపు మార్పులకు తట్టుకోలేడు. అలాంటి రోగులు, పని విశ్రాంతి, ఆహారము 'మొదల్దె న వాటిలో కొన్ని నియమా రను తప్పకుండా పాటించడమనేది అవసరమని సోవియట్‌ శాస్త్రజ్ఞుల అభిపాయం. ఈ నియమపాలనకు వారు చాలా (ప్రాముఖ్యతనిస్తారు,

217 [5

అన్ని ఇతర వ్యాధులకు,"మల్లే నే, శరీర వ్యాపారంలో కలిగే[క్రం తల మూలంగా వచ్చే గుండెజబ్బులకు కూడ చికిత్స అవసరం, క చికిత్స రోగి ఆరోగ్యాన్ని మామూలు స్టితికి తీసుకొచ్చి, అతనిలో పని చేయగల శక్తిని పృనరుద్దరించడంతోపాటు, గుండెకాయలోనూ, రక్ష నాళాలలోను నిర్మాణ సందింధమైన కలతలు, లోపాలూ. ఏర్పడకుంా కాపాదుతుంది. ఇది చాలా ముఖ్యం. ఎందుచేతనంటే శరీర వ్యాపార సంబంధమైన ఈ కలతలు, హృదయకోళ వ్యాధిలో ఒక దళను తయ చేస్తాయి. వీటిని అశ్రద్ధ చేస్తే నరాలు పూర్తిగా దెబ్బతిని అవయా లలో నిర్మాణ సంబంధమైన మాప్పలు రావచ్చు.

. 218

గుండె జబ్బులు రాకుండా చెయవచ్చు అఆచాల్యో అలెగ్జాంబల్‌ మియాన్ని తోట్‌ (సోవియట్‌ విజ్ఞాన శాస్త్ర పరిషత్తు సభ్యులు)

ఈ ఆధునిక (ప్రపంచంతో ఎక్కడ చూసినా గుండె జబ్బులు కనిపిస్తున్నాయి. తయ, పుట్టకురుపు. ఇళర అంటు వ్యాధులకం'బ ఇవి ఎక్కువగా వున్నాయి. వీటివల అకాల వృద్దాష్యం పనిచేసే కి

ఛి లా యాన్‌ సవ్నగిలడం సంభవిసున్నాయి. ఆరిక వ్యవసకు మానవళ కి వృరా ఛి అట్‌ ళా ల! అటి అయిపోతోంది. గుండె జబ్బులలో 80 శాతం, రక్తపోటు, రక్తనాళాలలో కక్తం గడ్డకట్టడం, గుండెకాయ తాలూకు కండరాలు వాయడం అనే ణ + వెటినల్లనే కలుగు తున్నాయి. ఒక్కొక్కప్పుడు యీ మూడు భయంకర వ్యాధులూ కరిసి కూడా సంభవించ వచ్చు. అతి (ప్రమాద కరమైన యీ వ్యాధులను. గురించి పరిశోధన చేయడానికి సోవియట్‌: న్నద్య శాస్త్ర పరిషత్తు ఒక (ప్రత్యేక సంఘాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. ,... గుందెకాయ. కండరాలు వాయడం అనేది మిగతా వాటితో బోలిసే కొత వ్యాధే. కీవ్‌లోని వెద్యులు దానిని మొట్టమొదటిసారిగా వాతి ఇటీ చా 1810 లో కనిపెట్టారు. ఈ నాడు (సతి వైద్యుని వద్ద ఆ వ్యాధితో దాధ ఫే రోగులుంటున్నారు. 210

ఈనాదు గుందెజబ్బులేందుకింత ఎక్కువగా ద్యాపీంచి పన్నాయి, దీవికి చాలా సమాధానాలున్నాయి. కొని వాటిలో ముఖ్యమైనవి రెండు,

ఈనాడు మానవళరీరం, ర్వరిరంగా చూరుతూపుండే. ఉడ్వేగ పూరిత దాతావరడానికి అలవాదుపడవలసివస్తోంది. లది చారా చిష్క లరో బూడినపని. డేళాలు పారిశ్రామికవంఠం రావడం, మోటాడదూపజ మొదలై నవి రావడం, నగరాలు అభివృద్ధి కావడం, ఇవన్నీ (పజంప మానసికంగా ఎక్కువ 1(పయాసను ఒల్రిడిన్‌ కలిగిస్తున్నాయి. చాడు దెడి నుంచి తప్పించుకోలేకపోరున్నారు,

జంతుపలలోనూ ఆదిమ సమాజంలోనూ అలాంటి చిరాపటణి కలిగినప్పుడు .పతిఫల చర్యలు వెంటనే కనబడరాయి.. వాటినుంది దూరంగా పారిపోవడమో లేక ఎదురుదెబ్బ తీయడమో జరుగుతుంది.

ఆధునిక సమాజంలో మనిషి అవమావింపబడినా, చెదిరిపడీనా వం చేస్తాడు? సాదూవ్యంగా. అరడు పారిపోవడంగాని, ఎదుపదాడి జేయడంగాని. బరగడు, అతడు న్యిగహం వహిస్తాము. అతనిలో రేగే ఉద్వేగాలు అణచిపెట్టబిడరాయి. అవమానంరోను, ధయంకోన మనను కములుడుంది,.. దానితోనే చిక్కు (ప్రారంభమపుతుంది, కోపం

= వచ్చినప్పుడు గబగదా నడిచినా, ఏడై నా కారీంక శ్రదుచేసినా. వెంటనే

ఉపశమనం కలుగుతుంది. ఇది నా స్వానుధవంకో చెబుతున్నాను,

కండరాల విగువుకి, గుండూయ పనిచేసే రీతికి సమన్వయం వుంది. పనిచేపే. కండరాలకు ఎక్కువ పోషణనిచ్చేండుకుగాను రక నాళాలు విసృృతమపురాయి. (పతి ారీరక (శ్రమలోనూ, రక్తంలో అడ్రినలిన్‌ అనే పదారం ఎక్కువ పోగవుతుంది, కండరాలు చేవేపని అయిపోగానే ర్యర్తపుపోటు. తగ్గిపోతుంది. అప్పుడు యిలా ఆట్రవలవ్‌ ఖద్బు అయిపోతుంప. ఉద్వేగం కలిగినప్పుడు శారీరకశ్రమ లేకపోతే,

. 220

డూ ఆగడ్రినలిన్‌ అలాగే పుండిపోరుంది. ర కడృపోటు తగదు. ఇలా ఎప్కవసార్డు జరిగితే రోగలక్షణాలు ఏర్పడరాయి, ఈ

అందరికీ అదేవిధంగా జరగదని మేము గమనించాము. బలహీన 1కీదలు, ఎప్కంవన ఉలదేక పూరిత స్వభావులూ, మానసిక బాధలుగల వారూ అంతఎక్కువగా రక్తపుపోటుక గురికాకపోవచ్చు. ఐబలంగావున్న వారికీ, కష్టపడి పనిచేసే వారికి దృఢమనస్కులక “నిగహం” కలవారికి అడి వస్తుంది,

మరో జీవ రసాయన సిదాంతం ఏమంటే, పుష్టికరమైన ఆహారం శేకపోవడం, శరీరంలో జీవరస్‌ నిర్మాణ్యకమం లోపభూయిష్టంగా ఫండటం వల్లనే ఇవి వస్తాయి. ఆ విధంగా రక్తంతో కొలెస్టిరార్‌ అనే హూర్టం ఎక్కువ. 'పేరుకుంటుందని ఆ సిర్దాంతం చెబుతుంది. మనిషి గీరంలోని కొవ్వులో నుంచియీ కొలెస్టిరాల్‌ తయారపుతుంది, అందు కఠ ఎక్కువ కొవ్వు పదార్దాలు తీసుకోవడం వల్లకూడా ఇది. సంభ ఏస్తుంది, క

ఇటీవల పరిశోధనలు, కొలెస్టిరార్‌ ద్యూతయేగాక, రక్తంలోని కబ్బమివ్‌ళూడా దీనికి కారణమని తెల్చులున్నాయి. కొలెస్టిరాల్‌ అనేది సక్తనాళాల లోపలి వైపున పేరుకుని మార్గాన్ని సన్నగిలచేస్తుంది. ఇవి మూలంగా గుండెకాయ యొక్క కండరాలకు సప్షయి కొనలసిన 'క్తంతగ్గుతుంది. అవి దాగా దెబ్బతింటాయి. గుండె తాలూకు కండరాల "ప్ప అంపే ఇదే,

నా అభ్మిపాయంలో, రక్తపుపోటు వచ్చే వారిలో అధిక వ్యాకులకు, నరాలకు ఎక్కువ (ప్రయాస కలగడంవల్ల నే అదివస్తోంది. కయినప్పటికీ, (ప్రతి రోగికి కొన్ని (ప్రత్యేక లక్షడొణంటాయి. అతని పేడులోని నరాల కేంద్రాలను కలతపెస్తే ఉద్వేగానుభవాలు ఎవరికి

221

వారికే వేరు వేరుగా వుంటాయి. రక్తప్ప పోటు వ్యాధులకు దాకితీపే మానసిక మార్చులు చాలా సున్నిత మైనవిగా ను, మి(శిత మైసవిగాను పుంటాయి.

గుండె కండరాలకు సంబంధించిన వ్యాధులను నయం చేయడంలో గణనీయమెన పురోగమనం జరిగింది. రక్తపుపోటుకు సంబంధించినంత వరకు ల పురోగమనం అద్భుతంగా వుంది. [పాణాపాయకరమెన ర కపుపోటు వ్యాధి _ అది వస్తే ఒకటి రెండు సంవత్సరాలలోనే రోగి మరణిస్తారు _ పూర్తిగా నిర్మూలింపబడింది,

రక్తపు పోటును తగ్గించే కొత్తమందులు చాలా కనిపెట్టబద్దాయి. వాటిలో ఒకటి ఇస్మెలిన్‌, లెనిన్‌గాడ్‌ పరిశోధకులు ఓకోబెన్సిన్‌ అనే మరొకమందు కనిపెట్టారు, అదీ ఆ వ్యాధిని పూరిగా నిర్మూలించవచ్చు.

ఇటీవల మేము గుందె కండరాల వాప్తను నయంచేయగల పద్దళు లను కొన్నిటిని కనిపెట్టాము. మూసుకుపోయిన రక్తనాళాలలో గర్భ కట్టుకుపోయిన రక్షాన్ని కరిగించే 'ఫెట్రొసిలిన్‌ అనే ఒక పదార్హాన్ని కనిపెట్టాము, అదే పనిచేయగల హెపారిన్‌ అనే మరో పదార్దాన్ని గురించి కూడా పరిశీలిసున్నాము. రకం గడకటడం, దాన్ని గడకట

|| అని అవాలి న న!

• మండా చేయడం వీటికి గురించిన విధానాన్నంతనీ మాస్కో విశ్వవిద్యా

లయ ఆచార్యుడు బి. ఎ, క్ముడియషోవ్‌, ఆయన్మక్రింద పనిచేసే జీవరసొ యన ళాస్త్ర బృందమూ చికిళ్సాసంస్తలో పనిచేసే వై. ఐ. చాజోన్‌, ఆయన సహాచరులూ పరిశీలించారు.

చికిత్సా సంస్పలోని అనుభవం తెలియజేస్తున్న విషయం పీమి టం'సే, గుండె కండరాల వాపు (ప్రారంభమైన మొదటి 24 గంటలలోగొ కనక యీ స్యైలోసిలిన్‌గాని, హెపారిన్‌గాని వాడితే, గడ్డకట్టిన రక్తం కరిగిపోవచ్చు,

222

గుండె జబ్బులు రాకుండా నిరోధించడానికి [ప్రారంభ దళలోనే మనం వాటి విషయమై త్‌ర్ద వహించాలి. అవి సాధారణంగా 50 సంవత్సరాలు దాటిన వారికి వస్తాయని భావింప బడుతోంది. కాని ౫ సంవత్సరాల వయస్సుగల వారికికూడా రక్తపోటు, గుండె కండరాలు వాపు నస్తూండడం చూస్తున్నాము. రక్త నాకాలలో రక్తం గడ్డకట్టుకు పోవడాన్ని గురించి పరిశోధ నలు చేసున్న ఎకడమిషియన్‌ ఎన్‌. ఎన్‌, అనిచ్‌కోవ్‌, కొంతమంది 18 ఏళ్ల వారిలో కూడా కొలెస్టిరాల్‌ ఎక్కువగా వున్నట్టు చెబుతున్నాడు.

గుండెజబ్బు (ప్రతివారికీ సంబంధించిన సమస్య. మన పిల్లలకు స్నేహభావాన్ని, సహనాన్ని మనం నేర్పాలి. అలా అయితే వారు పెద్దవాంై నాక సొంఘిక ణీవనంలో వచ్చే ఒడుదుదుకులను తట్టకో గల్గురారు. ఇతరులతో సరిపెట్టుకుపోగల్లు తారు. ఎక్కువ తీప్రమైన ఉద్వేగాలు కలిగినప్పుడు చాటిని విడుదలచేసే మార్షాలను మనం పిల్ల లకు చూపాలి. తమకు తాము హాని కలుగనేసుకేని విధంగా తన కోపాన్ని కం[టోలు చేసుకోవడం ఎలాగో వారికి చూపాలి, ఇది (ప్రత్యే కించి పిల్లలకు సంబంధించిన సమస్యేకాదు. పెద్ద వారికికూడా అని నేర్చారి.

223

చ రక్త ఘనీభవన వ్యాధి నిరోధంలో తవ అల్లి కొత పదతులు అటి డు ఇ, చెజటోబ్‌, (ఎన్‌. ఢి) కొంతమంది శరీరాలలోని శుద్ద ర్త నాళాలతోనూ, మళిన రక్త నాకాలలోనూ (ప్రవహించే రక్తం ఎందుకు గడ్డ కడుతుందో. తెలుసుకో వడం కోనం శాస్త్రజ్ఞులు చాలా కాలంగా కృషిచేస్తున్నారు. గత శతాబ్దంలో, ఎ. షిమిర్డ్‌ అనే రష్యన్‌ శాస్త్రజ్ఞులు, రక్తం గద్దకపే (కమ విధానంలో రక్తంలోని రసాయనిక కణాలు (ఎంజిమ్బ) పాల్గొంటాయని అభ్యిపాయపదారు. ఆ రసాయనిక కణాలలో వచ్చే బీవ 0

రసాయన మార్పుల ఫలితంగా సన్నని "ఫిన్‌ (పీచులు) ఏర్పడి రక్తం

గడ్డకట్టడానికి 'పాళిపదికలు అపులాయి. రక్తం గడ్డకట్టడానికి తోడ్చడేవని చెప్పబడే కొన్ని రసాయనిక

అవాలి ఈ ఫి

కణాలు (ఎంజిమ్సుులో ఒకటి (పోళశోంవిస్‌ అనే రసాయనిక కణం. రక్తంలో యీ [ప్రోతోంవిస్‌ కణాలు ఎక్కువగావుం'టే ర్త ఘనీళవన వ్యాధి (తోంవోసిస్‌ రావచ్చునని డాక్టర్లు నమ్మిన రోజులున్నాయి. కొని,

224

రరువొత రక్రఘనీభవన వ్యాధి (పథాన లక్షణం (పోథ్రోంవిస్‌ కణాలు ఎక్కువ అవడం కౌదని తెలుసుకొనబడింది. ఒక్కొక్కప్పుడు, రక్తం లోని (పోళకోందిస్‌ కణాలు చాలా తక్కువగావున్న సందర్భాలలో కూడా రక్సఘనీభవన వ్యాధి ((కోందోసిన్స) సంభవిస్తోంది. అంతేగాక, సాధా రణంగా మనిషి ర్క్తంలో వుండే (పొకోంవిస్‌ కణాలు అన్ని కలసి మొతం శరీరంలో (ప్రవహించే రికానికి రెటింపు రకాన్ని గడకటించ అట్‌ అట న! అాటీ క గ్గి వుంటాయి. అయినా శరీరంలోని రక్తం గడ్డకట్టకుండా (ప్రవహిస్తూనే వుంటోంది. ఎందుచేతనం'సేీ, శరీరంతో ఈ 'పోళత్రోంచిస్‌ కణాల యీ చర్యను (ప్రతిఘటించే వ్యతిరేక కణాలు ఎక్కువగా వుంటాయి. పై విషయం అనేక (ప్రయోగాల ద్వారా రుజువె ౦ది. ఆరోగ్యంగా వున్న కుందేలు శరీరంలోకి (శోంబిస్‌ ఇంచెర్టు జేయబడింది,. అయినా దాని రక్తం పల్చగానే వుంది. ఆ రక్తంలోని ఘనీభవన వ్యతిరేక కణాల సంఖ్య పెరిగింది. (ప్రత్యేకించి అలాంటి కణాలలో అత్యంత శక్తివంతమైనది అయిన హెపారిన్‌ అనే పదారం ఎక్కువ అయింది. చిని మూలంగా ఆ కుందేలు శరీరంలోని రక్తం ఎక్కడా గడ్డకట్టలేదు. వానితో పుండే సహజ వ్యాధి నిరోధక ళ క్రి అలాగే పుంది, అంతకంపే ముఖ్యమైన విషయం ఏమంపే యీరక ఘనీభవన వ్యతిరేక పదార్దాలేగాకుండా, రక్తంలో కొత్తగా ఏర్పడే పీచులాంటి దానిని పైినోలిసిన్‌ అనే రసాయనిక కణాలు నాళనం చేసివేస్తాయని తెలుసు కొనదిడింది. ఆధునిక జీవ రసాయనిక పద్ధతుల ద్వారా, కొస్రజ్ఞాలు రక్త నాశాలలో ఏర్పడే ఆ పీచును నాశనం గావించే (కమాన్నంతటినీ గురించి పరిశీలించారు. మామూలు పరిస్థితిలో రక్తంలో అది గడ్డకట్టిశానికి కారణమైన నిఫ్రెబ్రిన్‌ పీచులను నాశనం గావించే రసాయనిక కణాలేమీ పుండవు, 225

కాని. (ప్రొఫ్మినిలినో సిన్‌ అనే ఒక రసొయనిక కణం పుంటుంది, కొన్ని (పత్యేక పడార్జాలు దాని ఫెినోలిసిన్‌ అనే పదార్థంగా మాపసాయి ఈ పదార్షం రకాన్ని గడ కట్టనివ్వదు. నన య్‌ 6 ౧ అయితే రక్తంగడకట్టడమనేది ఒక్కొక్కంస్పుడు మనకి అవసరం = దగ కూడా. ఉదాహరణకు, గాయాలు తగిలినప్పుడు సాధ్యమైనంత త్వరలో అగాయం మీద ర కం గదకటకపోతే, ర కసావం ఎక్కువై మనిషి అట ౮౧ టట అవాలి చ్‌ చనిపోవచ్చు, కొని, ర కనాళంలో అది పేరుకుంటే కూడ (ప్రమాదమే. అటి దానిల ర రనాళం పూడిపోయి ర క (ప్రసారం జరగదు. ళా అలి అనాటి కొన్ని సందర్భాలలో రక ఘనీభవన వ్యాధి మూలంగా రక్ష నాళాలలో నొప్పి, రక్తపుపోటు, మొదలె న వ్యాధులు సంభవించవశ్చు, అలాంటప్పుడు వైద్యులు రక్తం గడ్డకట్లరుండా చే'సేమందులను యిసాపం చూ న! యి అవి వాటిలో ఎక్కువ శక్తివంతమైనది హెపారిన్‌. రక్తం గడ్డకట్టకుండా చేసే మందులతోపాటు డాక్షర్లు, ఫెట్రిన్‌ను కరిగించి వేసే ఫ్రేినోలిసిన్‌ కార్యకలాపాన్ని ఎక్కువ చేసే చర్యలు తీసుకోవచ్చు. 1980లో మాస్కో విశ్వవిద్యాలయ లేబరేటరీలో యీ పై(టినోలిసిన్‌ తయారు చేసే కొత్త పద్దతిని కనిపెట్టి నప్పటి నుంచీ ఇది _ సాధ్యం అవుతోంది. సోవియట్‌ వె ద్యశాస్త్ర పరిషర్తు లాలూకు యీ చికిల్చాసంస్తలో లా! వాత ఖు యీ ఫ్రైటినోలిసిన్‌ మొట్టమొదట ఉపయోగింపబడింది. రక్తనాళాలలో రక్రంగడ్డకట్టడం ఆరంభించిన వెంటనే ఇసే ఇది చాలాబాగ్భాపనిచేస్తోంది. “హెపారిన్‌తోపాటు కలిపిఇ స్తే ఇది అమోఘంగా పనిచస్తోంది, ఫెట్రినోలిసిన్‌ను, “హెపారిన్‌ ళోకలిసి (చ్రావణంచేసి ఇ౦(టొవీనస్‌ (ర్వక్త నాళంలోకి ఇంజెకన్‌యిసే అది గడకటిన రకొన్ని కరిగించి, మం. ఇ ఇద్చె అలో ౧ టబ వాతి ర క్ర్యప్రసారాన్ని సాఫీగా బరిగేటటు చేసుంది. అయితే ర క్రనాకాలలో అటి ళం అవి అలి

• 226

రక్తం గడ్డకట్టడం ఆరంభించిన వెంటనె యూ మందులు ఇవ్వడం చాలా ముఖ్యం, ఆలస్యం అయినకొద్దీ దాన్ని నాశనం చేయడంకష్టం అవుతుంది. అందుచేత ఫ్రైబినోలిసిన్‌ను, హెపారిస్‌తోకలిపి యివ్వడమనేది (ప్రధమ చికత్సలాంటిదే. అది ఎంత వాగాపనిచేస్తుంది అనేది గడ్డకట్టిన రక్త

(వ్రమాదాన్నిబట్టీ రక్తానికున్న ఘనీభవన వ్యతిరేక శద్తినిదిట్టి వుంటుంది.

రక్తంలో పై పదార్థాలకు వ్యతిరేకమైన పదార్థాలు వుంటాయనేది కూడా. వైద్యులు గమనించవలసి “పుంటుంది, అవియీ మందును కొంతవరకు

పతిఘటిసాయి.

ర కవు జీవరసాయన నిర్మాణొన్ని గురించి జరిపిన పరిశీలనల కలితంగా ర క్రంలో ఫెవ్మినోలిటిక్‌ శ్రిని ఎక్కువచే సే కొత్తమందులు కవిపెట్టదిడ్దాయి. అవి స్ట్రష్టోకినేడ్‌, యూరోకినేడ్‌ అనేవి,

227

రృృత్రిను హృదయ కవాటొలు నో తాల్వా నాఠతోన్తిగోవా విటియా. కార్డిస్‌ అనే గుండెజబ్బుతోగానీ, గుండెకాయలోని ఇతర లోపాలవల్ల గానీ బాధపడేవారిలో నూటికి 70) మందికి. కీళ్ళ వాళం సంభవించవచ్చు. తరచుగా కీళ్ళవాతంవల్ల హృదయ కవాటాలు దెచ్చి తింటాయి. రక్తం, గుందెకాయలోకి వచ్చేటప్పుడు గుండెకొయలో నుంచి శరీరంలోకి పోయేటప్పుడూ తెరుచుకుంటూ, మూసుకుంటూ పండే సున్నితమైన హృదయ కవాటాలు బీరు సెక్కులాయి, అప్పుడవి సరిగొ పనిచేయలేకపోలుయి.. ఫలితంగా శరీరంలో రక్త (ప్రసారం సరిగా జరగదు. అయితే యీవిధంగా దెబ్బతిన్న కవాటాలను జాగుచేయడమె లాగ? అది చాలా కష్టమైన పని, పోనీ వాటి స్టానంలో కొత్త కవాలా లను అతికించగలమా? సజీవధాతుపులతో అలాంటి కవాటాలను తయావ చేసి గుండెకు అతుకు పెట్టడానికి ఇంతవరకూ. జరిగిన ప్రయర్నాలేవీ ఫలించలేదు. కొని సింతటిక్‌ సదార్థాలరో వాటిని తయారు చేయవచ్చు. సోవియట్‌ విజ్ఞానళాస్త పరిషత్తుకు చెందిన గుండె కండరాల శాస్త చికిళ్చా సంస్థలో కొన్ని సంవత్సరాలుగా పోలిమిర్‌ (ప్రయోగళాళ " 22%

పనిచేస్తోంది. ఈనాడు శస్త్ర చికిత్సవున్న స్పాయినిబట్టి అలాంటి కృతిమ హృదయ కవాటాలను గుండెకాయకు అతుకు పెట్టడం కష్టంకాదు, కాని కష్టమైన పని ఏమిటం'పీ అలా అళుకు పెట్టిన కృత్రిమ కవాటం ఎలాంటి లోపం లేకుండా సరిగా పనిచే సేటటు చేయటం. ౮ కవొటాలను వ పదార్హంతో తయారు. చేయాలి? అవ్‌ ఏ రూపంలో వుండాలి అనే సమస్యలుగూడా వున్నాయి.

నిపుణుల అభ్మిపాయం పూరం, ఆ త్చ్యతిమ కవాటానికి ఉసయోగింపబడే పదార్ధం జీవళాస్త రీత్యా అచేతనమైనదిగాను, మన్నిక కలదిగాను. రహెయినిక చూర్చులకు తట్టుకోగలదిగాను పృండారి. అది, రోగి గుండెకాయలో చక్కగా. అతుక్కు పోవాల. గుండెకు ఏ విధమైన రాపిడి కలిగించ కూడదు. అలాంటి పదార్థాన్ని కనుగొనడం కోనం మేము వందల కొలది మిశ్రమాలను తయారుచేసి చూశాము.

అన్నిటికంటె ముఖ్యమైనది. మన్నిక ఈ మానవ నిర్మిత హృదయ కవాటం నిమిషానికి 70-60 సార్లు తెరుచుకుందూ మూసు కంటూ వుండాలి. ఆ మనిషి జీవించి పుండేటంత కాలంలోను కొన్ని కోటసారు ఆ పఎ చేయవలసి పుంటుంది. అందుచేత ఎంతో మన్నికగల శబరం కొవాలి,

0

మరో ముఖ్య విషయం ఏమిటంటే, ఆ కవాటం చాలా. తేలిక గాను, మెతగాను, నృండాలి. ర కం దానికి అంటుకోకూడదు. అలా అంటుకుంటే చాలా (వమాదం. దొనీకి అంటుకునే ర కృప చుక్క అక్కడ గట్టిపడిపోయి ఆ తరువాత రక్త్మసొవానికి ఆటంకం కరిగించవచ్చు. ఆ కవాటాన్ని గుండరాయకు అతుకు పెట్టికుట్టిన తపవాత అది ఆ కండరంలో శక్కంగా కలిసిపోయి దానిభాగం అయిపోవాలి. ఈ లక్షణాలన్నీ కలిగి

229

వుండే కవాటాన్ని తయారుచేయడానికి శస్త్ర వైద్యులు వివిధ పోలిమిల్‌ పదార్థాలను కలపవలసి వుంటుంది. పైన చెప్పిన కృ్మలిమ కవాటం సహజమైన హృదయ కవాటంలో పనిచేస్తుంది, అయినప్పటికీ ఒక్కొక్కప్పుడు లోపరహితంగా. చాలా కాలం పనిచేసే మరోరకమైన కవాటం కూడా ఉపయోగపడవచ్చు బంతి కవాటం అటువంటి వాటిలో ఒకటి. అవీ యీ విధంగా పనిచేస్తుంది, రెండు రంర్రాలుగల ఒక చిన్న ఉక్కుపెళ్తైలో ఒక గుండ్రని రబ్బడ బంతి పుంటుంది. రక్తం గుండెకొాయలోకి వచ్చిపదేటస్పుడూ, దాని నుంచి రక్రనాళాలలోకి పోయటప్పుడూ, యీ బంతి అటూఇటూ ఆడుతూ ఒక రంథడ్రాన్ని మూస్తూ, మరొక రంగర్రాన్ని తడస్తూ వుంటుంది. ౪ బంతి చాలా తేలికగా వుంటుంది. అది గుండె తాలూళు కండర ధాలుప్పప ఏ విధమెన హానిచేయదు. గుండెకాయ చేసే కార్యకలాపాలకు అను గుణంగా పనిచేస్తుంది. చిల్లులు చిల్లులుగా పుంపే ఒక సింశటిక్‌ పదార్థ సహాయంతో యీ ఉక్కు పెపైను గుందెరాయకు అతుకు పెడళాద. రౌల్మకమేణా అది గుందెకాయలో ఒక భాగం అయిపోతుంది. అది గుండెకాయలో ఒక భాగంగా ఎలా పనిచేనుందో వూహించడం కొంచెం కష్టమే. అయినా అది అలా పనిచేస్తుంది. లేఐరేటకీలో దానిని పరీక్షించడం, ఇప్పటి కస్పృుడే దాదాపు 20 దుంది రోగులకు దానిని అతికించడం కూడా జరిగింది. మూడు సంపత్సరాల (క్రిరం మొట్ట మొదటి సారిగా ఒక బాలికకు _ అది అమర్చారు. ఇప్పుడా పిల్ల చాలా ఆరోగ్యంగావుంది. ఈ స్పేద పార్టులు ఎక్కువగా తయారై (ప్రతి ఆస్ప్యతికి అందజేయదిడి ఇంకొ చాలా మంది రోగులను (దిశికిస్తాయని ఆశిద్దాం, , 230

పుట్లకురువు ఎలా వసుంది ? యు నహ ఎల్‌, ది న్‌ ర్‌ (సోవియట్‌ వైద్యౌస్ర ప్‌రిస్షర్తు సభ్యులు

గత రెండు దళాద్దాలుగా వై ద్యళాస్తానికి చెందిన వివిధ కాఖంలోని విపుణులు, పుట్టకురుపు వ్యాధిని గురించి పరిళోధసలు జరుపుతున్నారు కింళుపులలో పుటకురుపుకు కారణమెన రసాయనిక పదారా లనేకం శబసుకోబిడ్డాయి.. పరిశ్రమలలో కార్మికులు, కొన్ని రకాల ర్‌సాయనిక హూర్జాలతో పనిచేయడంవల్ల వారికి ఇతరులకంటే ఎక్కున తరచుగా ఫట్టకురుప్ప వ్యాధి సంభవించవచ్చు. వారా రసాయినిక పదార్థాలకు - హరంగాపుంపే యీ వ్యాధి రావడంలేదు. ఇది దజువైంది. రసాయనిక హార్జాలేగాక, ఇతర భౌతిక కారణాలవల్ల హడా, ఉదాహరణకు రోమెంటి 2న్‌ కిరణాల వల్ల పుట్టకురుపు రావచ్చు.

వైరస్‌లుకూడా పుట్టపురుప్తకు కారణమని తెలిసింది. పుబ్లకురుప్ప ద్యామర్ల 'పాఠమికదశలో వైరస్‌ కనిపించింది, అయితే యీ ద్యూమరు ఏదిరితే అందులో వెరస్‌ కనబడటంలేదు. అంపే ఆకంభదశలో వా వైరస్‌లు మామూలు జీవకణాలను పుటకురుపు కడాలుగా మారు

231

స్తాయి. ఆ తదవాత ట్యూమరు అభివృద్ధిలో అవి పాల్గొనడంలేదు డినినిబట్టీ ఒక దళ వచ్చేసరికి యీ వైరస్‌లు రోగ కారక భక్తిని గోల్పోయి, నిరపాయకరమైనవిగా అందులో వుండిపోతాయని అనుకో వలసి వస్తోంది.

వైరస్‌తో (పరానంగా మాంసపు కృల్తులు, నూక్తి క్‌యాపిక్‌ వుంటాయి. అవి తమ రోగకారక శక్తిని కోల్పోయి ద్యూమరులోవుంసే, మామూలు మాంసకృత్తులకు భిన్నమైన మరో రకపు నూంసకృత్తుల అందులో వున్నట్టు తెలుసోంది. ఈరకపు మూంసకృర్తులను యాంటీజెన్స్‌ అంటారు. ఇవి ఇతర మాంసకృత్తులతో కలిసిపోయి. స్తంటాయి, మామూలు నూంస కృళ్తులలో యాంటీజెన్చు వుండవు.

ట్యూమరు ధాలువులలో కొత్త మాంసకృత్తులు ఎలా. ఏర్చడరా యనే సమస్యను పరిశీలిద్దాం. వ్రైరస్‌లతో సహా, మనకు తెలిసిన అంట రోగ కారక ళ క్రులన్నీ జీవ కణాలను నాశనం చేస్తాయి. వైరస్‌ జీవ కణంలో (వవేశించగానే, వై రస్‌యొక్క మాంసకృర్తుపై పొరలాగ ఏర్పడి వుండే నూక్లిక్‌ యాసిడ్‌ తొలగిపోతుంది, అప్పుడు జీవకణాల వె రస్‌తో సంయోగం చెందుళాయి. ట్యూమర్‌కు సంబంధించిన వె రస్‌లను గురించి జరిపిన కొన్ని పరిశోధనలలో తెలిసిన విషయం “సేమంచే, జీవకణాల పై ట్యూమరు వైరస్‌ల (ప్రభావానికీ, ఇతర అంటువ్యాధర వైరస్‌ల (ప్రభావానికీ తేడావుంది. కొన్ని ట్యూమరు వైరస్‌ల విషయంలో వాటి తాలూకు నూక్ష్మిక్‌ యాసిద్‌ జీవకణంయొక్కం పిండంలో కలిసిపోయి దానికి అదనపు జీవోత్చాదక శక్తిని కలిగిస్తుందని ఇదివరకే రుజావు చేయబడింది. మామూలు జీవకణం పుట్టుకురుప్ప జీవకణంగామారిపోణ, ఆ ట్యూమరు. ధాతువులలో వైరస్‌ మనకి కనబడకపోయినా హడ, జీవకణానికి యీ అదనపు జీవోత్స్చాదక శ క్రి వుంటుందని కూడా వజూ నయింది.

, 222

ఈ (క్రమ విధానమంఠా అణుస్టాయిలో జరుగుతుంది. అయితే. అన్ని సందర్భాలలోనూ యీ నూక్తి క్‌ యాసిడ్‌, జీవకణ పిండంతో సంయోగం చెందదు. కొన్ని సందర్భాలలో అది కొన్ని అగోచర శకు, లచే నిరోధించబడురుంది. కాని యీ సంయోగంలో వున్న (వదాన విషయం ఏమిటంపే, దీనివల్ల జీవకణంయొక్క వంశపారంపర్యం పదా రంలో మార్పు వస్తుంది. ఈ మార్పుకు కారణమైన వైరస్‌, ట్యూమరు యొక్క తరువాతి సరిణామంలో ఎలాంటి పాతను నిర్వహించదు.

పుట్టకుడపు వ్యాధిని నయం చేయడంలో కొ _త్తరకమైన పద్దతుల కోనం పరిళోధన జరుగుతోంది. పైన చెప్పిన విధంగా వైరస్‌ తాలూకు నూకిక్‌ యాసిడ్‌, జీవకణపు పిండంతో సంయోగం చెందడంమీదనే ద్యామడుయొక్క లక్షణాల ఆధారపడి పుంపే దానిని తొలగించడానికి లేదా, నిరోధించడానికి దనం (పయత్నం చేయారి. అలా చేసే జీవకణా వికి ద్యూమరు లక్షడాలు తొలగిపోతాయి. న

ఇక్కడ ఇంకో (వశ్నకూడా వస్తుంది. అన్ని ట్యూమర్డూ వైర సుల మూలంగానే వస్తాయా 2 వైరస్‌ల లాంటి పదార్థాల మూలంగానే పుట్టకురుపు వస్తుందని. ఆ తరువార వైరస్‌ పాల్గొనకుండానే జీవకణం శాలూకు పిండం, పుట్టపరడుపు కణంగా మాడతుందనీ చాలామంది కొస్ర జల అవ్మిప్రాయం. అయినా యా సమస్య కిషుడంత [పాధాన్వతలేదు. మదకంచ నచ ంనాన అనేక ద్యూషప్ల వస్తున్నా వాట నిరో రించడానికి శక్తివంతమైన పద్ధతులేవీలేపు, పుట్దపడుపు మూలంగా వళ్ళే ట్యూమర్లు మనకి (ప్రత్యేకంగా కలిగించే చిక్కులూ లేపు. మనిషిని వాటికి దూరంగా పుంచడమే డాన్ని రాకుండా చేయడానికి ఉపాయం. అందుకు పోవియట్‌ యూనియన్‌లో తగు జ్యాగర్తలు తీసుకోబదులున్నాయి. వాటి ఫలితంగా వృత్తి రీత్యా వచ్చే పుట్టకురుపు వ్యాధులు చాలావరకూ 233

[16

(పాధమికదశలో కనుగొనబడిన అనేకరకాల పుట్దకురుపుల ప్పూర్ణిగా నయం చేయబడుతున్నాయి. ఒకసారి ఆ వ్యాధి వచ్చిన వారికి " తిరిగిరాకుండా చేయడానికి వారిలో రోగనిరోఢకళ _క్స్‌ని పెంపొందింపడేసే (పయత్నాలుటాడా జరుగుతున్నాయి.

మలో ముఖ్యమైన (సశ్నకూడా వుంది. అదేమం'పే, పుట్టకురుపు అంటువ్యాధియేనా ?

పుట్టకురుపు వెరస్‌ రోగినుంచి, ఆరోగ్యంగా వుండేవారికి, శారీర కంగా కాకడం మూలంగా రాదు, పుట్టకురుపు ఏ విధంగా అంటువ్యారి కాదో చాలా శాస్త్రీయ పరిశోధనలు తెలియబేళాయి. డాక్టర్ల, నర్సుల ఎక్కువగా పుట్టకురుపు రోగులకు పరిచర్యలు చేస్తూవుంటారు.. కావి వారి కడి రావడంలేదు. లక్షలాది మంది సృట్టకురుపుతో (ప్రతియేటా వార పడుతున్నారు. కాని వారి కుటుంబాలలో ఇతళ సధ్యులెవరికీ అదికావడం లేదు. పై నచెప్పినట్టుగా ఆ వ్యాధి రావడానికి ఇతర కారణాలు చాలా వుండాలి.

. 234

వుట్ల కురువుకు కారణమెన అలవాటూ, లు మాం ఠం భౌాగోళలితపరిస్లితులూ థి

అన్ని డేఠాలలోనూ గత పడేద్ళుగా, పుటకుపపు వ్యాధితో. చాధ పడే రోగుల సంఖ్య, అందులో (ప్రధానంగా ఊఃపిరిడిత్తులలోనూ, శ్వాస కోళాలలోనూ సంభవించే పుట్టకురుపుతో దాధపడే వారి సంఖ్య చాలా 'పెరి గింది, ఈ పుటకురుపు ద్యాధి ఎందుకు వస్తుందో ఇంకొ ఇదమిదంగా పజుపు చేయఏడలేదు, కొని, వేరు చేరు వాతావరణ పరిసికులు, భౌగోళిక పరిస్తితులు, ఉత్పల్తి, జీవిత పరిస్తితులు కూదా సప్రధానమైనవే.

(గ్రజల జీవిత పరిసిళులకూ యీ ప్రమాద కరమైన దుర్మాంసాలు పెరగడం (ప్రారంధమవడానికి గల సంబంధాలను. నిర్ణయించడానికి. పుట్ట కురుపు వ్యాధికిగల రారణాలను తెలుసుకొనడమనేది చాలా ముఖ్యం. దానివల్ల, పుట్టకుడపు వ్యాధికాకుండా నిరోధించే చర్యలేమిటో నిర్వహించ వీలవుళుంది. ఈ విషయమై సోవియట్‌ వైద్య కాస్త పరిషర్గు చాలా ప౦ంపత్ప్సరాలుగా, ఉ త్తరకశేసన్‌లోను, డాలిక్‌ రిపర్లిక్‌లలోనూ, కాస్పియన్‌ సముదతీరంలోనూ, తెల్లసము(ద్రం దాలెన్‌ట్స్‌ సముద్ర తీరాలలోనూ, పశ్చిమ సై వీరియాలోనూ.. మధ్య ఆసియా, ఉకేనియన్‌, మోల్దావియన్‌ శపబ్లిక్‌లోనూ కా స్ర్రీయ పరిశోధనలను బడస్వరోంది.. ఆ (ప్రాంరాలలో

235

ట్యూమర్‌లు, పుట్టకుడప్పకు దారితీసి ఇతర వ్యాధులుగలవేమో తెలుసు కోడానికి (ప్రత్యేకచె ద్య పరీక్షలను జరిపారు. అక్కడి వాతావరణ పరిసి రులను, భౌగోళకపరిసితులను, ఆచార్య వ్యవహారాలను, పనిచేసే పరిసిట్‌ లను, ఇతర జీవిత పరిస్టితులను గురించి పరిశీలనలు జరిపారు. ౭ ఆ విధంగా జరిపిన వైద్య పరీక్షల మూలంగానూ, స్టానిక వైద్య సంసలలోనున్న రోగులను పరీక్షించడం మూలంగానూ "సేకరించిన సమా చాలొన్ని బట్టి (థమాద కరమైన వివిధ ట్యూమర్ల 'పెడగుదలలోనూ, వాటి వ్యా ప్తిలోనూ కొన్ని శ్రమాలున్నాయని చెప్పగల్లుతున్నారు. సోవియట్‌ దేశంలో ఉత్తర ప్రాంతంలో కంపే దక్షణ (ప్రాం తంలో చర్మానికి సంబంధించిన పుబ్దసపప్ప ఎక్కవ తరచుగా వస్తోందని తెలిసింది. దకీణ (ప్రాంతంలో ముఖంమీద, బయటికి కనబడే యితర శరీర భాగాలమీద యిది ఎక్కువగా వస్తోంది. సూర్య కిరణ వేడిమికి ఎక్కువగా గురి అవుళూ వుండటం మూలంగానే ఆయా శరీర భాగాలలో అది సంభవిస్తోంది. ॥ " సూర్య కిరణాలకు గురికాకుండా రక్షణచర్యలు తీసుకునే (ప్రాంళా లతోయీ చర్మ సంబంధమైన పుర్టపరుపు అరుదుగా సంభవిస్తోందని ఆ పరిశోధన కార్యక్రమంలో పాలొన్నవారు. తెలుసుకున్నారు. స్టొనిక గ్‌ స ఆచార వ్యవహారాలు, సంప్రదాయాలు, పుట్టకురుపు నిరోధక (ప్రచారమా దానికి కారణాలు. ఉదాహరణకు తుర్కొామేనియాలో ,పజలు, తమ ముభాలమీద సూర్యకిరణాలు పడకుండా పెద్ద అంచులుగల దోపీఐధి సారు. ఉచ్చెకిస్తాన్‌లో అలాంటి వాతావరణ సరిస్టితులే పున్నా అక్కడే (శజలు ఆ మాదిరి టోపీలను ధరించరు, అందుచేత, తుర్కొమేనియాలో కంటే ఉచ్బెకిస్తాన్‌లో ముఖంమీద పుట్టకురుపు వ్యాధి వచ్చిన సందర్భాలు ఎక్కువగా కనిపిస్తన్నాయి. మధ్య ఆసియాలో కొన్ని (ప్రాంతాలలో (బువారా, వార్జోవ్‌, . 236

సమర్కొంండ్‌, మారి (ప్రాంతాలలో పుగాకు, సున్నము, వక్కలు కలిపి కం కొట్టిన గుండను, నాలుక (కింద పెట్టుకోవడం అలవాటు. వార దానిని “నాస్‌ అంటారు. ఇది మాఖైన మిశ్రమం అవడం వల సహజంగానే ళా అది నాలుక (కింద వుండే సున్నుతమెన చర్మపు పొరకు హానిచేసుంది. న. వాణటీ ఆ (ప్రాంతంలో జరిపిన పరిశీలనలవల అక్కడి పుపషలలో నూటికి ల్లి | 81 మంది, త్తీలలో నూటికి ఏ0 మంది, యాోనాస్‌ ను ఉపయోగిసారు, అనా డొని ఫరిళంగానే వారి నోటితో పుటకురుపు వ్యాధి, దానికి దారితీసే మి యితర వ్యాధులు ఎక్యువ తరచుగా సంభవిసున్నాయి. అలాగే, పొగ అాాలి తాగే వారిలో వూపిరితిత్తుల పుటకురుప్ప కూడా వస్తోంది. పొగతాగేవారు ముఖ్యంగా సరుషుకే గనుక, యీ పూపిరిలిడుల స్తటకరుపు వారిలోనే అటి ణు ఎక్కువగా వసోంది. ఈ సం లో సిగరెటు కాల్చేవా స్ట స్కవగా స్తోంది. ఈ నందర్భంల్‌ సిగరెట్లు కాల్చేవారు, ఎక్కువ పొగడు లోవలికి పీలబుసాడు గనుకనూ, దానిలోనే పుట పరుపు కొరక అటి వ్‌ పదార్హాలు ఎక్కువ వుంటాయి గనుకనూ డారికిది తేలికగా వస్తుంది. సోఎయట్‌ చె వ్యళాస్త్ర సంసవావ జంపిన పరిశోధనలలో తెలిసిన మకార విషయం ఏమిటంపే, కాస్పియన్‌ సదుద్రతీరంతోనూ, తెల్ల సమ్ముడ్రతీకంలోనూ, డారెట్స్‌ సమ్ముద తీరంలోనూ, కబక్‌ సోవియట్‌ పోషలిను రిపబి క్‌, కరిలియన్‌, యూకుత, బుదియశన్‌ అటానమస్‌ లవ న్‌. రిపన్లిక్కులలొనూ కొన్ని పాంతాలలోనూ, ౨ ర్కేంజర్‌ స్క్‌ మండలాం లోనూ గొంళులో వచ్చే పుటకురుప్ప ఎక్కుపగా వుంది. అయితేపైన ట్‌ జా పేర్కాన్న (ప్రాంతాలలోని వారాపరణ ఫరిసిరులూ, ఆచారాలు. వేరు వేడగా పున్నా యీ ద్యాధి ఎందుకు వస్తోందని మీరడగవచ్చు. కాని ఆ (ప్రాంతాలలోని వారంతాకూడా చేపలుపస్రే వృ త్రవల్లనే జీవిస్తున్నారు, న న ఊవాలనో చేవలనే ఎక్కువ తింటున్నారు. ఒక్కొక్యస్పుడు వాటిలోని ముళ్ళను సరిగా తొలగించకుండా తింటారు. ఆ చేషముళ్ళ మూలంగా గొంతులో పుటకుడపు వసోంది, " ట్‌ అటో 237

పెన చెప్పిన సోవియట్‌ వైద్యశాస్త్ర పరిషత్తు పరిళోధకులు.స్రీం సనాలలోపచ్చే పుట్టకురుపు వ్యాధినిగురించికూడా పరిశీలసలు జరిపారు, సదహరణకు, తుర్కోమేనియా, తజికిస్తాన్‌, ఉచ్చెకిస్తాన్‌. రిపద్లికొలలో యా రకడొస పుదకుడప చాలా అదడుదుగా కనిపించిది... డానికిగల కారణాలుకూడా చెలుసుకొనబదాయి, ఈ వ్యాధి దావావరణ పరిసికుల మీద+ని, భౌగోళిక పరిసిములమీవగాని ఆరారపడిలేమం.. అర్కుడి తర తరాలుగా వస్తున్న సంప్రదాయాలనుబసపే వస్తుంది. ఆ (పాంకాల స్త్రీలు

చ చాల్‌

ఎక్కువడుంది పిల్లలను కంటారు, ఎక్కువరాలం పిల్లలకు పాలిస్తూనే వుంటారు. గర్భ్మసాదాలు. చేయించుకోరు,. ఇవన్నీకూడ స్తనానికి పుట్టకురుపురాపండా కాపాడుతూ పుంటాయి.

సోవియట్‌ డేశంలోని (పబలలో (ప్రమాదకరమైన ట్యూమర్లు, పుట్ద కురుప్తకౌరక వ్యాధులు వ్యాపించడంలో (ప్రవాన లక్షడాలు అవి

విచేశాలలోజరినన వరిశోధనలుకూడా యీ విషడూలనే తెబ్బ తున్నాయి. ఉడాహరణకు అమెరికాలోనూ, యూరపిచన్‌ దేళాలలోగూ చర్మ సంబంధమైన పుట్టకపపు దక్షిణాది చబజలలో వక్కూవగావుంది పొగరాగడం చాలా పారిశ్రామిక కర్కాగారాలలో నిషేధింపబకిన స్వీడెన్‌ ఉత్తర పాంరాలలో కారకులు పుగాకు నమలడానికి అలవాటు పర్డాప, దీనివల్ల నోటిలో పుట్టపడపు, వ్యాధి, డానికి కారకమైన ఇతర వ్యాధుల

ఇ రం వం

ఎక్కువ తరచుగా వస్తున్నాయి,

భారత దేశంలో చాలా (ప్రాంతాలలో (ప్రజలు పుగామ, నున్నం, వక్క కలిపి నమలడం మూలంగా నోటిలో వచ్చే పుటకరుపు తరచుగా సంధవిస్తోంది. స్త్రీలు గర్భ (స్రావాలకు అరుదుగా చేయించుకునే చోల్ల సనంలో వచ్చే పుట్లకురుపు చాలా ఎక్కువగా వున్నటు పరిళోధనణ తెచ్చుకున్నాయి. సౌగతాగే. వారిలోనే వూపిరి తిరులలో పుదపదప్ప ఎక్కువగా కనిపిసోంది. క్‌ న

న ॥ , 28

వుట్టకురువు రాకుండా తీసుకొవలసిన జాగ్రత్తలు ోఅవాతి అచార్చు లియోన్‌ వఖాద్‌ (సోవిచుట్‌ వైద్యశాస్త్ర పరిషత్తు సభ్యులు) కొన్నివృత్తులలో పనిచే పేవారికి, నిరంతరం కొన్ని రసాయనిక పదార్దాల (ప్రభావానికి గురి అయేవారికి పుట్టకురుపు వ్యాధి తరచుగా రావచ్చునవి చాలాకాలం (కిందటనే తెలుసుకోబడింది. ఉదాహరణకు బొగ్గు కాలేచోట, మరికొన్ని ఇతరరకాల ఇంధనాలు కొలేచోట, మసిపుండేచోట కెసిన్స్‌ పుండేచోట, కొన్నిరరాల రసాయనిక నూనెలు పుందేదోట, ఫనిచే'సేదారికి చర్మంమిద, పూపిరిళిర్తులలోనూ. పుట్టకురుపు సంభవించ వచ్చు. కొన్ని రకాల రంగులను తయారు చేసే పర్మిళమల్లో వుండేవారికి కడా ఆ వ్యాధి రావచ్చు. అటువంటి సందర్భాలన్నిటిలోనూ సార్దకమైన వ్యాధి నిరోధకపు చర్యలు తీసుకోవడం సాధ్యమే అవుతుంది. ఆ సరిశ్రమలలో పని కేసేవారందరినీ ఎప్పటికప్పుడు వైద్యులచే పరీక్షలుచేయించుళూవుండాలి, అలాచేస్తే వ్యాధి ముదరకముండే. డావి లక్షణాలు కనబడిన వెంటనే 239

నయంచేయడానికి వీలవుకుంది. ఎనిలైన్‌ రంగుల సర్విశమలో పనిచేసే వారిని ఎప్పటికప్పుడు సిస్టోస్కోంపిక్‌ పరీక్షలు చేస్తూపుం'పే ఆహారకోళంలో వచ్చే పుట్టకురుపును అదుప్పతో పెట్టవచ్చునని సోవియట్‌. పరిళోధకుల ఐ, లెమ్మి=న్‌ నిరూపించారు.

వృత్తిరీత్యా సంభవించే పుట్టకురుపు వ్యాధిని రాకుండా చేయడానికి అత్యంత ముఖ్యమైన చర్య, వారిని వ్యాధికారక పడార్దాలకు డూరంగా వుంచడమే, దీనికి ెండుపద్దతులున్నాయి.. ప్పట్టకురుపుకారక పదార్థాలనే వాటిని పరిశ్రమలలో ఉపయోగించకుండా నిషేధించడం, లేదా బెంజిడిన్‌ ఉత్పత్తిలో సోవియట్‌ యూనియన్‌లో చేస్తున్నట్లు పూర్తిగా మూసివేయ బడిన యంత పరికరాలను ఉపయోగించడం,

పరిశ్రమంలో. పనిచేసేవారికి పుట్టకురుపు వ్యాధి సంభవించే ఉదా హరణలు సాధారణంగా చాలా తక్కువగా వుంటాయి. అయినప్పటికీ పర్మిశమల మూలంగాను, మోటారుఇంజన్లు విడిచిపెట్టే వాయవ్వల మూలంగానూ, మనం పీక్చేగాలి కలుషిరం అవడంవల్ల యీ వ్యారి రావచ్చు.

గాలిని ఎప్పటికప్పుడు పరీక్షిస్తూ తగిన ఆరోగ్య రక్షణ చర్యణ తీసుకోవడంవల్ల యీ ప్రమాదాన్ని నివారించవచ్చు.

పర్మిశమలలోనూ, మోటారుకార్లు మొదలై న వాటికి ఉపయోగించే ఇంధనాలను మెకుగుసర్చడు (ప్రధానం. ఈ విషయమై సోవియట్‌ దేశంలో చర్యలు తీసుకోబడుతున్నాయి. *.... గాలిలోపీల్చే కలుష పదార్జాలుగాకుండా మానవుడు కొవాలివి తనంత తాను పీల్చే విషవాయువు కూడా ఒకటుంది. అదే ధూమపానం, 'పుగాకు కొాలవడంవల్ల వచ్చే పొగలో పుట్టకురుపు కారకమైన చెంజో పిన్‌ అనే పదార్థం వుంటుందని తెలుసుకొనబడింది, పొగ ్థతౌగవి 240

వారికంటే, రోజుకి 25 సిగరెట్లు కాల్చేవారికి వూపిరితిత్తులలో పుట్రకురుపు ఆని 0౧ రావడానికి ఎక్కువ అవకాశాలున్నాయి. ఈ విషయాన్ని ఎల్‌, వెలేన్‌ అభ త్‌, ఉట నే న్యా యా వ్యాసకర్త కలసి ఇటీవలనే ఒక (ప్రయోగం ద్వారా రుజువు చేశారు. ఈ విషయంలో కూడా జాగ రలు తీసుకోవలసి వుంది. వాటితో అటి కల్లా అత్యంత ఉ& తమమెనది ధూమపానాన్ని మానివేయడం. కొన్ని లొ అూావీ [మా సవ ప్రత్యేక ఫిల్లప్ల వాడటం మూలంగా పొగాకు కాలినప్పుడు వచ్చే ధూమం లోని పుట్టకురుపు కారక పదార్దాలను నిరోధించడం రెండవ పద్దతి, కాల్చే స ర సిగరెట సంఖ్యను తగ్గించడం కూడా మరొక పద్దతి. ఉం ళా ణ నేడు రసాయనిక పరిశ్రమ ఎక్కుపగా అభివృది ఇెందుతూండటం థి వల్ల కూడా వ్యవసాయ రంగంలోనూ, ఆహారంలోనూ, మందులలోనూ అనేక రకాల కొత రసాయనిక పదారాలు వాడబదురున్నాయి. వాటరో అనావి షు కొన్ని హానికరమెనవి కూడా పుంటున్నాయి, ప్రత్యేకించి పటకురుప ల మం స! కొారకమెనవి కూడా వసున్నాయి. అందుచేత ఇప్పురు వచ్చే(ప్రతికొత నా. అణాల అనీ రసాయనిక పదార్థాన్ని యీ దృష్టితో పరీక్షించారి.. హానికరమైన చాటిని న. న! విషేధించాలి. వాటి బదులు మరో నిరపాయకరమైన పదార్థాలను ఉపయో గించాలి. + దీనివల్ల మరో ఉపకారంకూగా బరుగుతుంది. కొత రసాయవిక పదార్థాలను పరీక్షించేటప్పుడు పుట్టకరుపుకు కారణాలేమిటో మరింత వివ రంగా తెలుస్తుంది. అదే సమయంలో దాన్ని నిరోధించే పదార్థాలు కూడా లభిసాయి. అత 241

ట్యామర్లను నయంచెసే కొత యాంటీబయాటిక్‌ వుందులు అయాని అనేక అంటువ్యాధులను నయం చేయడానికి నేడు యాంటీబయా టిక్‌ మందులు ఉసయోగింపబడుతున్నాయి. ఆ మందులు వాటివాటి శక్తి సామర్ధ్యాలను బట్టి కొన్ని మైక్రో నూక్ష్మవ్యాధి (క్రిములను చంపి, వాటి "పెళుగుదలను నిరోధిస్తాయి. కొని ట్యూమర్షను నయం చేయడంలో యీ యాంటీబయాటిక్‌ మందులు ఎలా పనిచేస్తాయో, (ప్రమాదకరమైన ట్యూమర్ల రాలూకు కణాలపై పీటి (సభావం ఎలా వుంటుందో ఇంకొ తెలుసుకోవలసివుంది. సోవియట్‌ వైద్యశాస్త్ర పరిషతు సభ్యులైన ఆచార్యజార్జిగొస్‌ నాయకత్వాన, కొత్త యాంటీదియాటిక్‌. పరిశోధక సంస్థలో, అందుకు (పర్యక్ష పద్దతులూ, పరోక్ష పద్ధతులూ ఏమిటో. వివరించబడ్డాయి. రక రకాల ట్యూమర్‌ కణాలపై యాంటీబయాటిక్‌ మందుల (ప్రత్యక్ష (ప్రభావం ఏమిదో శోధన నాళికలలో క ట్యూబులలో పరీక్షింపదిడింది, పరోక్ష పద్ధతిలో మ్యూటాంట్స్‌ అనే (ప్రత్యేక (ప్రాణులు ఉపయోగింప బడ్డాయి, ఆ ద్యూమరు కణం యొక్క లక్షణానికి అనుగుణంగా యా మ్యూటాంట్స్ప్‌ యొక్క జీవ వ్యాపార్శకమం మార్చబడింది. 242

ట్యూమర్ష 'పెరగువలను నిరోధించడంలో కొత్త యాంటీ వియాటిక్సుకి పున్నళక్రిక, నూక్తి్‌. యాసిద్భుమీద, మాంసకృత్తుళమీద వొటి పథాచానికీ మధ్య సన్నిపాత సందింధం వుందని ఆ ప౦ంళోధనలలో దజువై౦ది.అత్యల్స 'కేం్రీకరణలలో చాలా యాంటీబయాటిక మందులు, మైకో సూక్ష్మ జీవుల కణాలలోని, (ప్రాణాపాయకరమైన ట్యూమరు కణాలలోని నూక్తిక్‌యాసిక్సుయొక్క. మాంసకృత్తులయొక్క సంయో గాన్ని నిరోధించగలవని ఆ పరిళోధకులు తెలుసుకున్నారు.

మనిషిలోగాని, జంతుపులలోగాని పుటుకరుపు కణాలను చంపే కక్రిగలవదార్దపు తధావం అంతటితో నే,ఆగదుో అంతేగాక, బంరుపుల పై జరిపిన (పయోగాలలో చాలా యాంటీబయాటికు సుందులు ఆరోగ్యంగా వున్న కడణాలనుకూడా చంపినట్లు తెలుసుకొన దిడింది,. దాని ఫలితంగా ఆ జంరువుణ చనిపోయాయి, అందుచేత అలాంటి యాంటీబయాటికు మందులను మనుష్యులకు యివ్వహాడడు,

పుటుకురుప్పకణాల పెరుగుదలను నిరోధించగల మొదటి యాంటీ దియాటికు అయిన యాక్తినో మెసిన్‌, 1910 తో కనిపెట్టబడింది. దీనికి విషలక్షణాలు. ఎక్కవగా “పున్నందువల్ల ఆచరణలో యా మందును ఎక్కువ ఉపయోగించడానికి వీలులేదు. “. ్రమాదకరమైన ట్యూమరు కణాల పెరుగుదలను వికోధించగల మూదు రకాల యాంటీదయాటిక్స్‌ను గువించి మనకింఠవరరు తెలుసు, వాటిలో ఒకటి ఓలివో మెసిన్‌. దీనిని సోవియట్‌ కొత్త యాంటీబయూటిక్‌ పరిశోధక సంసవారు "కనుగొన్నారు. రెండవది మ్మిటా మైసిన్‌, ఇది అమెరికన్‌ యొంటీబయాటిక్‌. మూడవది (క్రోమో మైసిన్‌ - ఏక. ఇది జపానులో కనిపెట్టబడిండి, ఈ మూడింటినీ మొదటి (గ్రూపు అని చెప్ప వచ్చు. రసాయన శాస్త రీత్యా ఓళివోమైసిన్‌లోని అణు సముడాయానికీ, షిటామైసిన్‌, (కోమో మైసిన్‌ - ఏ 8. లలోని అణు సముదాయలహా రేడా

243

వుంది. ఆ రెండు మందులకంజచె ఓలివో మైసిన్‌లో విష లక్షణాలు చాలా తక్కువ.

పుట్టకురుపుమీద యీ మూడు యాంటీబయాటిక్‌ మందులూ ఇంచు మించు ఒకలాగే పనిచేస్తాయి.

ఓలివో మైసిన్‌ ఫలితాలు పరిశీరింప బడ్డాయి, దీనిని సిరలలోకి (ఇం్యట్రావీనస్స్‌ ఇంజెక్షను చేయవచ్చు. లేదా మలాములాగ మర్షన చేయవచ్చు.

దీనిని ఉ పయోగించడంవల్ల. పుద్దకుదుపు వ్యాప్తి దాదాపు పూర్తిగా ఆగి పోతుందని, రోగ్‌ ఆరోగ్యం మెరుగు అవుతుదంని తెలుసుకొన బడింది. చాలా మంది పుట్టకురుపు రోగులలో ఇది కనబడింది.

ఓలివో మైసిన్‌ను ఉపయోగించడంవల్ల రోగుల శరీరంలో ర్త నిర్మాణ [కమం బలహీన పడక పోవడమనేదే ఒక గొప్ప లాభం, పుట్టకురుపు చికత్సకుపయోగించే ఇలర సంయోగిత జొషధాలతోపాట రొయెంటిజనో, "బల్మీగామా చికిత్సలతోపాటు ఓలివోమెసిన్‌ కూడా జతచేసి ఉపయోగించవచ్చు. న

పుట్టకురుపుచికిత్సకుపయోగించే యాంటీబయాటిక్‌ మందులుమరొక టగూపు కూడా వుంది. వాటిలో ఒకటి _బూనియో మైసిన్‌, దీనిని సోఏ యట్‌ కొత్త యాంటీబయాటిక్‌ పరిశోధన సంస్థవారు కనిపెట్టాడు. మొ కటి, 'సైష్టోనె (గ్రిన్‌. ఇది అమెరికన్‌ యాంటీబయాటిక్‌... వీటిని నోట్‌ ద్వారా యిస్తారు, శోషరస ధాతువులమీద ఇవి దాగా పనిచేస్తాయి. శః గూపు యాంటీబయాటిక్‌ మందులను, శోషరస సందింధమైన పుట్టకుడపు లకు ఉపయోగించవచ్చు.

పె రెండు యాంటీబయాటిక్‌ మందులేగాక, రూబోమైనిన్‌ అనే మరొక మందునుకూడా సోవియట్‌ కొత్త యాంటీబయాటిక్‌. పరిశోధ

, 244

సంస్థవారు కనిపెట్లారు. విదేశాలలో డౌనో మైసిన్‌ అనేమరొక కొత మూంటీదియాటిక్‌ మందుహడా కనిపెట్టబడింది. ఇది మూడవ (గూవు. ఈ (గ్రూపు మందులుకూడా ట్యూమర్లమీద బాగా పనిచేస్తాయి. రూజోమెసిన్‌, గొంరులోనూ, అన్నవాహికలోనూ, ఆసనం లోనూ, కార్యంలోనూ వచ్చే _పమాదకరమెన ట్యూమర్రకు బాగా పని ళ్‌ చ్‌వూ ళ్‌ జేసుంవని వెద్య పరీక్షలవల్ల తెలిసింది. అలి అణా న! 245

లిమా న్‌ ఆచి నె "వెరనిలనల సంభవించె అంటువ్యాధులు యు (ఏరి ఎరాల్‌ డఉుణొనోవ్‌ (సోవియట్‌ విజ్ఞాన వాస్త పరిషత్‌ సభ్యు) వెంస్‌ ఎనేవి అత్యంత నూకత్యమెన జీపులు. వాటిలో ఆత పెద ముల కు టె జు జ కం న. న ౯ టన వైరస్‌ కాడా శక్తివంతమైన సూక్ష్మదర్శిని (మైళ్‌ స్కోప్‌ లో సహితం కనిపించదు. ఈ ఎరస్‌లు, మనుష్యులలొనూ, జంకటుప్పళ ను. లోనూ, మొక్కలలోనూ, దొక్టీరియా (్రిమలలోనూ దాడా వ్యాధులకు కారణమవురాయి. వెరస్‌లవల్ల మనుష్యులకు వచ్చే అత్యంత చ్యాపిత వి ర్‌ గ్‌ శ్‌ ఖ్‌ మెన వ్యాధులు, ప్తూజ్వరం, బొంగు లేక చిన్నమ్మదారు, కామెటు, చాలా చ్‌ ళం ళం వ్యాధులు గోమార్తమూలంగానూ వ్యాపిసాబి. ఈ వెరస్‌లు చివరకు ఖ్‌ తావి నూ. అపాయకరమెన ట్యూమర్షకు, రక సంబంధమెన వ్యాధులకు దాడా యూ. ళం అతి డు కారణమపుళాయి. మనుష్యులకువచ్చె పటకుదుపునుు వెరస్‌ల ఎంతవరప వు వ. కారణమో ఇంకా రుజువుకాలేదు. కొని, (పయోగళాలలోని ఇసు ట్యూణ న! లలో మాతం వెరస్‌ల [ప్రభావంవల్ల మామూలు జీవకణాలలో అటువంటి చును గా (ప్రమాదకరమైన పెరుగుదల వస్తోంది, అంమచేత వెరస్‌ముగుఏంచిన కొత్త లు. విణానాభివృదిమిదనే అపాయకరమైన ట్యూమర్తను నివారించే సమస్య ష్‌ థి న న. ఆధారపడివుంది. " 246

జీవకణాల సున్నితమెన నిర్మాణమూ. నూకిక్‌ యాసిదూ, న్‌ అఫ్‌ జో అబీ శ. ల మాంనకృచ్తులూ ఒకదానికళో ఒకటి సన్నిహ్‌త సంబంధం కలిగి వున్నా యని తలుసుకొనబడింది సొధారణమెన వెరస్‌లు నూకిక్‌ యాసిగ్‌లోనూ మాంసకృరుల వ. న. ళం అలి శోనూ ఏక్పడరాయి. వె రస్‌లలోవుండే పారంపర్య లక్షణాలకు సూక్తి క్‌ న. ర దూసిడ్పే కారణం. జీవకణంలో (వవేశించిన వెరస్‌ వృది అవుకున్నప్పుడు అటి నో రా వ శ ఇది పనిచేయ నారంభిసుంది. సూకిక్‌ యాసిగ్‌కి పె నుంచి (ప్రమాదం అటి ళం క్‌నా ఏదీ రాకుండా మాంసకృత్తు డాన్ని కాపాడుకూ వుంటుంది, అది ఆ దూసిడ్‌ చుట్టూ గోడలాగ ఏర్పడుళుంది, ఈ నిర్మాణమే వెరస్‌కు మూలం, దీనిని వూ. ఇవపోవిస్కీ కనిపెట్టారు. నూక్షిక్‌ యాసిడ్‌ బంతిలాగ చుబ్తుకొని పంపే దాని చుదూ మాంసకృత్తుల కణాలు కూడా గుండ్రంగా బంతిరాగ ఏర్పడ వి వావ్‌ శాయి, ఎడినో వెరస్‌ల సర్మాణం అదే, మనుష్యులకు వచ్చే జూబ్వరం న. లి లాంటి వ్యాధులకు అదేకారణం. కొన్ని వైరస్‌ల దూంసకృడులలో చూ వాట పాటు కొవ్వు, పిండిపడారాలు పె పొరగా ఏర్పడి పుంటాయి, ఇలాంటి గ య విర్మాణం పుం'పే అది తస్నకుండా ప్తూజ్వరానికి సంబంధించిన వై రస్‌ నే ల ములు అన్నమా'పే. ఈ వప రస్‌లు జీవకణంలోకి ఎలా చొచ్చుకొని పోళాయో, అప్పు చా కేమి బరుగురుందో చూద్దాం. జీవకణపు సపెతొడుగును వెరస్‌ వచ్చి శాకితే అక్కడ ఒక చం చా సంట ఏర్పడుతుంది. వెంటనే వైరస్‌ ఆ గుంటలోంచి జీవకణంలోకి వ! ప్రవేశిస్తుంది. జీవకణపు 'పైతొడుగులో నున్న పుణప్తు పడార్జాలు వెరస్‌ మీద పొరగా ఏర్పడిపున్న మాంసకృ ర్తులను నాశనం చేసి వా ని | జు వేసాయి. వెరస్‌ నగ్నమెపోరుంది, అపుకు చె రన్‌లోని నూకి క్‌యాసివ్‌ జాటి మా నూ. చు క. వరుకుగా పనిచేయనారంభి స్తుంది, ఆ రార్యకలాపం దానిలోని వంశపావం ర్య లక్షణాలను అనుసరించి వుంటుంది, 24

మొట్టమొదట, యీ వైరస్‌ న్యూక్తిక్‌ యాసిడ్‌ (ప్రత్యేకపైన (ద్రచాలను ఉత్ప త్తిచేస్తుంది. ఆ (ద్రవాలు జీవకణంలోని జీవరస నిర్మాణ 'తమాన్నిపూలరిగా ఆపి వేస్తాయి దానితో జీవకణంలోని యం[రాంగమంళా వైరస్‌ మాక్సిక్‌ యాసిడ్‌ చెప్పుచేతులలోకి వస్తుంది. వైరస్‌ ్యపధాన కార్యకలాపాసన్నిటికీ సరిపడ పులుపు పరార్దాల జీవకణంలో పుండవు. అందుచేత వైరస్‌ తనకు కావలసిన కొత్త పులష పదారాలను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. అంతకు ముందే తనలోని జీవరస నిర్మాణ (కమం స్టంభించిపోయిన జీవకణం, వైరస్‌ నూక్లిక్‌ యాసిడ్‌ నడిపించి వద్దల్లా నడుస్తుంది, దీనితో వైరస్‌ అభిసృద్దిచెందదానికి అనుకూలమైన మూడన దశ ఏర్పడుళుంది. ఈ అభివృద్ధి చాలా అసాధారణంగా జరుగు తుంది. దీనినే పునరుత్పత్తి అనికూడా అంటాప, ఆబవస్తువులను ఎక్కువ సంఖ్యలో ఉత్పత్తి చేయవలసి వచ్చిం దనుకొండి. ఆ దొమ్మలలో ఒక్కొక్క భాగం ఒక్కొక్క. ఫ్యాక్టరీలో తయారుచేసి వాటన్నిటినీకూర్చ్కిబొమ్మగా చేస్తాము. వైరస్‌ వ్యాప్తి సర్గా అలాగే జదగుదంది, వైరస్‌ నూక్తిక్‌ యాసిడ్‌ తాబూకు ఒర అణువు కొద్దిగంటలలో లక్షల కొలది, వైరస్‌లను పునరుత్పత్తి చేస్తుంది ఒక్కాక్కంప్పుడీ ఉత్ప్తి కొద్ది నిమిషాలలోళూడా జరుగుతుంది.

అవన్నీకలిసి ఆ జీవకణాన్ని పూర్తిగా నాశనంచేసి మరో జీవ కణంలోకి గ్రవేశిస్తాయి. ఈ విధంగా జీవకణాలు వై రస్‌లవల్ల దెచ్చి తింపే మొత్తం ఇరీరానికంతకీ డదాధ కలుగుకుంది. లేదా ఆవ్యాధి లక్ష ణాలు కసపిసాయి.

ఈ వైరస్‌ వ్యాధులను నిర్మూలించడానికి శాస్త్రజ్ఞులు పట్టువిరుపు కుండా కృషిచేస్తున్నారు. అందుకు వివిధ పద్దతులను కనిపెడుతున్నాడం వాటిలో టీకొలు వేయడం ఒకటి, మసూచి, పోలియో మొదలైన వ్యాదలి

248

నిర్మూలనకు ఆ పద్ధతి ఉపయోగిం పదిడుకోంది. వైరస్‌లకు కారణ మైనవి, వాటిని వ్యాపింపజే సేవి అయిన క్రిమికీటకాలను నిర్మూలి స్తే వెరస్‌ వ్యాధులు అంతరిస్తాయి, లేదా వాటి కాటులనుండి రక్షణ ఏర్పాట్లు “చేను కోదాలి. శరీరానికి హానికలిగించని రసాయ౦క మందలను ఉవయో గించడంద్వారా వైరస్‌ వ్యాధులను నయంచేయడంరూడా సాధ్యమే, ఈ విషయంలో _(ప్రయర్నాలింరా (ప్రాధమికదళలోనే వున్నాయి, అయి నప్పటికీ యీ పద్దతే అత్యంత ఉపయుక్తంగా వుండేటట్లు కనబడుతోంది. 249 17

ణి అబ్బ అయస్కాంత నృక్తిత్‌ వ్యాధులకు చికిశ్చ వా. భొలొదోబ్‌ (నోవిడుట్‌ విజ్ఞానళాస్త్ర పరిషలు, నాడీ వరిళోధరసంస్తలో పరిశోధకులు) ళా ఆః ఫి

1000 తరువాత, అయస్కాంత జీవళాస్త్రరంగంలో _ అంపే, వివిధ జీవన వ్యాపార (కమాలపె అయస్కాంత ముండల (పధావం ఏమిదో పరిశఏంచే శాస్త్రంలో _ పరిశోధనలు ఎక్కువ అయాయు, కొంఠిపరకు ఇది కొస్మిక్‌ పరిళోధనరో సంబంధం కలిగివుంది.

'చభ్యాత ప్రాచీన వై ద్యులందరూ సూదంటుకాయితో ఏదో ఒక వైద్యం చేస్తూ వుండేవారు. గాలెన్‌ దానిని సుఖవిరేచనకొరిగా వినియో గించదాదు. అవిసెన్న, కార్ట్యానికి సంబంధించిన వ్యాధులను నయంచేయ డానికి ఉపయోగించేవాడు, పరాసెళొసన్‌, రక్త్యసావం మొదలు యింకా తవ్రమనవ్యాధులవరకూ చాలారకాల అస్వస్థతలను దానిళోనయంచే సేవాడుం జాధగావున్న చోట్ల నూదగంటురాయినివేసి కటడమేగాక దాన్ని చూర్తంచేసీ

ఉం వ! న! లోపలికిళూడా ఇచ్చేవాదు. ఇప్పుడు కూడా జపానులో తయాళెన ఆయస్కాంత “కంఠాభరణాలు”. విరివిగా ఉపయోగించబదుళున్నాయిం ఆ కంశాభరణాలు రక్తపు పోటును తగ్గిస్తాయని, నిద్రపట్టక పోవడమనే జబ్బును పోగొడతాయని (ప్రకటనలు ౬ రుగుతున్నాయి. " 250

'పెరమ్‌ వైద్య సంస్టలోని పరిశోధకులు, ఫాసిస్తు వ్యతిరేక దేశ రక్షణ యుద్ధకాలంలో ఆల్పర్నేటింగు ఆయస్కాంత మండలాఆ నుపషయో గించి రకరకాల వ్యాధులను నయం చేశామని 1818 లో (ప్రకటించారు మూూతపిండాలవాప్పు, గుండెకు సంబంధించిన కండరాలవాపు మొదత న వ్యాధులలో ఆయస్కాంత శక్తిని ఉపయోగించి వాధను నివారించిన ఉదా హరణలు చాలా వున్నాయి.

కాన్ని సంవత్సరాల[కితం బువాెస్తులోని స్నాన, శరీరద్యాయామ చికిత్సా సంస్తలోని కాస్త్రజ్ఞులు, చ్యాధులను నయంచేయవానికి అయ స్కాంంత దుండలాలను ఉపయోగించడం [ప్రారంభిండారు. దాదాపు 4వేల మంది రోగులపై ఇది (పయోగింపబడిందని రుమేనియన్‌ వైద్యులు చెప్పాడు. పార్కిన్‌సన్‌ వ్యాధి అనే పషవాశానికీ, పోరియో మాలంగా వచ్చిన పక్షవారానికీ, కీళ్ళువాపులహా, వెన్నెముకకు సంబంధించిన కండ రాల నొన్వులదూ గురి అయిన చారి విషయంలో లది అనకూలమెన థఫలిరాల నివ్బంది. దీరకాలంగా వంటే లామ్ము పడ్తిధారిక్సి (బోంకై టిస్‌ అంటు వ్యాధుల ఫలితంగా సంధవిందు వార్యప వాపంప యీ చికిత్స దానా పనిచేసింది.

ఇక్తవంతమైన అయస్యాాంచ దుండలాలలో జంపపులగు కొంత కాలం వ్వంచెతి దాటి రక్తంలో తల్లుణాం సంభ్య ఎక్కువ అవుతుందని "పరిశోధకులు గమనించాట. దీనిని ఐటి రడిడుషను వ్యాభుల నరోరానికి అయస్కాంత శని ఉపయోగించవచ్చునని తెలిసింది. ఎందుళతనె."పే, రేడిడదుషను వ్యాధులు సంభవించినప్పుడు ఫరీరంలోని ఆల్లకణాల సంఖ్య దాగా తగ్గిపోడందిం

విదేశి కాస్త్రజ్జుల "సేకరించిన సడూచారాన్ని ఐటి, అయస్కాంత మండలం (పాణాపాయకరిమైన ట్యూమర్ష 'పెడగుదలను ఇరికదురుంది.

231 |

సూత్క విమ్మకిములను 14.15 వేల విద్యుదయస్కాంత యూనిట్లు శా గల అయస్కాంత మండలంలో. పెడితే వాటి పెరుగుదల శ్రీజించినట్లు ౮ తెలుసుకొనబడంది.. వాటిని ? గంటల సేపు, లేదా 1 గంటలసేపు ఆ అయస్కాంత మండలంలో వుంచితే చాలా మంచి ఫలితాలు కనిపించు తాయని కా స్త్రజ్ఞులంటున్నారు. అయితే ఇది అన్నిరకొల సూక్ష్మ విష్మకిమ లకూ వరించదు.

మొక్క-లపెకూడా అయస్కాంత మండల పభావం ఎక్కువగా పుంటుంది. (క్యేకించి టొదమూటో మొక్కలను అయస్కాంత మండ లానికి గురిచేసే ఎక్కువ పంట పండుతుంది, పండ్డు కూడా త్వరగా పక్వానికి వస్తాయి,

జంతువుల అవయవములపెన, విడి శరీరధాలువులపె న కూడ అయస్కాంత మండల (ప్రభావం ఎక్కువగా వుంటుంది. పిండ రూపము లోనున్న దాతుపులపై (ప్రత్యేకించి దీని ్యఫ్రధావిం దాగా కనిపిస్తుంది. చేప గుడ్లు పిల్లలయ శమూన్ని కోడిగుడ్డు పిల్లలయే శమూన్ని అయస్కాంతశ క్తి ఆటంక పరుస్తుంది. $_4 జొారాల వయస్సుగల ఎలుక పిల్లలను అయస్కౌంత మండలంలో వుంచితే అవి ఆలస్యంగా పెరుగు తాయి. వాటిలో ఆడ పిల్లలకం టె మొగ ఎలుక పిల్లలలో ఇది ఎక్కువ బాగా కనిపించింది.

ఆ అయస్కాంత మండలం ఎంత ఎక్కువ శక్తివంతమైనది అయితే వాటిపెరుగుదల అంత తక్కువగా వుంటుంది, కాని, యుక్త వయస్సు వచ్చిన ఎలుకమీద దాని సపభావం ఏమీ వుండదు. ఆ ఎలుకల దబరువుళూడా ఏమీ తగ్గలేదు. .

అయస్కాంత మండలంలో రక్తం కరుడుగళ్త వేగం. హెచ్చు తుందని గమనించబడింది. అంతేగాక, అయస్కాంత మండలం, శరీర

" 252

వ్యాపార (కమాన్నికూడ మందగింపదే స్తుంది, శరీరంలో భాస్వరపు ఐసో బోపుల అయొడిన్‌ ఐసోటోపుల పాళ్ళను మార్చివేస్తుంది.

భూమిపై నివసించే ప్రాణబులపై భూగోళపు అయస్కాంతమండల ప్రభావం ఏమిటనే విషయానికివస్తే, వలసపోయే పత్తులు తమ దారిని కెలుసుకోడంలో అది మనకు (ప్రధానంగా కనిపిస్తుంది. పతులకు ఈశ క్తి వున్నదని జాలా సంవత్సరాల్మకితమే తెలుసుకోఐడింది. అయస్కాంత మండలం ఎక్కడపుందో[(గహించగరి .అవయవాలుమాడా వాటికున్నాయి. వాటిలోపరి చెవిలో ఒకభాగానికి, ఈకలకు, కంటిపొరలకూ యీగహణ శక్తి వుందని అంటారు.

భూగోళపు అయస్కాంతధృవండ్వారా పపులు దారిని తెలును కుంటాయనే విషయమై అమెరికన్‌భౌతిక కాస్త్రజ్ఞులు హెచ్‌, ఎల్‌. జాగ్లి (పఠిపొదించిన సిద్దాంతం | ఎద్యూవ (పభ్యాతి గాంచింది. ఈ క్రింది పమోగం ఆయన సిద్ధాంతాన్ని ధృవపరుస్తుంది. ఒక శాస్త్రజ్ఞుడు కొన్ని పావురాలకు కొన్ని డజన్ల మైళ్ళ దూరంపోయి తిరిగి తమ గూటికి రావడం నేర్పాడు. తరువాత, ఆ పాపురాలూ, దిటిగూడూ కొన్నివేల మైళ్ల దూరానికి మార్చబడ్డాయి... చాటికి తర్భీదు. ఇచ్చిన (ప్రదేశంలో భూగోళపు ఆయస్కాంత ధృవం ఎంత (పధావాన్ని కలిగిపుందేదో యూ కొత్త ప్రడీశంలోరూడా అంలే (ప్రానం వుండేలాగ సల నిర్ణయం చేయబడింది, ఆ (ప్రడేశంవాటికి పూర్తిగా కొత్త _డినప్పటికీ ఆపావురాలు తొలి సారిగా తమగూడు ఎక్కడపుందో దారి తెబ్సకోగల్లాయి. తమ సిద్ధాంతాన్ని ధృవపర్శే మరొక (ప్రయోగాన్ని కూడా జాగ్లి వర్మిండారు. ఆ పాపురాల రెక్కలకు చిన్న సూదంటు రాళ్లను కట్టివదలితే ఆవి తమ దారిని గు రించలేక పోయాయి, అయితే ఇతర కొస్తజ్ఞాలు దీనిని ధృవ వర్చలేదు, =

భూగోళ సంబంధమైన అయస్కాంత మండలంలోదారి. తెలుసు

25

కోడమనే శ కి రక రకాల పాణుఐకు పుందని, అదిఒక సామాన్య తాట జీవళాస్త్ర సంబంధమైన లక్షణనుసి రుజుప్పు చేయబడింది. అ ౨ఎవిప్పటికీ, జీవిత పరిసిచుులలో దా సవంగా యూ లక్షణం విలా ఉపయోగగపుతోంది ప. అజ అనే విషయం యింకా స్పషంగా రలయకంచేదు. మొలనె చే గింజల క న వేళ్లు దక్షిణ ధృవంచేసి తిరగి వుంటాయని సహజమైన అయస్కాంత మండలంలోనూ, రృషలిము అయస్కాంత మండలంలొనూహాడా అలాగే జరుగుతుందని శకాస్త్రజులు చాలాసార్లు గమనించారు. అయసొాంత ప్‌ క్‌. శ మండలాన్ని బటి అక్కడ తగిన ఓధంగా నాటఐడిన పంటంలు ఎకువ యు దాగా సందడులొాయి. అయస్కాంత మండలంలో వచ్చే మార్పులు, మనిషిలో ఫొస్పిన్‌ జ్‌ టా ప సంవెదనను (చిన్న వెలుగును) కరిగించవచ్చు. అయస్కాం౦ఎ పండగల (ఫభావం ఎంతసేపు వుంటుంది అనేదానిపై ఫాస్పిన్‌ పరిమాణం ఆధార హూ పడి పుంటుందని ఇటీవల జరిపిన పరిళోధనలు తెల్పుతున్నాయి. సాధార ణంగా శాశ్వలమెన అయస్కాంత మండంం ఏమీ చేయదుకాని, హిప్న ము వాటే క్‌ లా ల "దెజుచేయబడినసితిలో ఆమనిషీకి కసఐదే (వతిబిండాలను అది దూటసుంది, రాజా గ. అవ అయస్కాంళ మండలంలో టాడ్‌ అనే చేపయొక్క నరాల ఎలా పనిళలేపొయో తెలుసు కోడానికి పరిశీలనలు జరుసదిగాయి, అయ అవవ ఓ స్కాంత మండలంతో, చేసలకు పాస్పకాలకు వెలురు, ఆహారం విష అణాల అ లా ర న ర న్‌ యంలో కరిగే నిదంధనాయుత పళఫల చర్యలు మందగించాయి. ఇంతే గాక అయస్కాంత మండలం మనిషిశరీరానిపన్న విద్యుత్‌ (గాహాకళ కిని ర్ట (ఆ ౬ అటి సన్నగిలచేసుంది. ఆ విధంగా అయస్కాంఠతమండలం మన శరీరంలోని సు "కేద్ర నాడీమండలంలో (పథధానంగా ఒక నిరోధక సితిని కలిగిస్తుంది న షు ననా వివిధ శరీర వ్యాపార [క్రమాలలో అయస్కా.౦తమండల (ప్రభా వాన్ని గురించి నిప్తణుల వ్యాసాలు ఇటీవల చాలా (ప్రకటింపదిద్దాయి. అయినప్పటికీ, (పాబులపె అయాస్కాంతమండల (వ్రభావంయొక్క వా

భొతిక-రసాయనిక దిశ ఏమిటో తెంపే సంపూరమెన సిదాంతం ఇంకొ ల్‌పుడుా ఇ! రూపొందలేదు, ఆ సిదాంతాన్ని రూపొందించడమే. నేటి అయస్కాంత ఖై జశావంయుకు హూ వ జీవళా స్తంయుక్కం (ప్రధాన కర్తవ్యం. జీవుల రార్యకలాపాలప అయస్కాంత మండల (వభావాన్ని గురించి అంతవరకు తెలుసుకున్న విషయాలు, అయస్కాంత జీవళాస్తం సాధించిన విజయాలను తెల్బ్పడానికిచాలు, అది సిదాంఠానికీ, ఆచరణహా థి సందింధించిస కొన్ని ముఖ్యమెస సమస్యలను పరిష్కరించడానికి రోడ్పడటమేగాక, (ప్రాణుల కార్యకలాపాలకు సంబంధించిన కొన్ని ముఖ్య సమస్యలను ఒక నూతన మారంలో పరిష్యరించడానికిహూడా అవకాళాన్ని కలిగించింది. జై55్‌

మూత్రపిండాలలో రాళ్ళు : వాటికి చికిళ్చ ది. గ్లేజర్‌, ఎమ్‌. ఎన్‌ నీ, (3560)

మ్యూత్రపిండాలకు సంబంధించిన వ్యాధులను ముఖ్యంగా. రెండు రకాలుగా విభజింపవచ్చు.. పుట్టుకతో వచ్చినవి, మధ్యలో వచ్చినవి, వీటిలో శెండవ రకొనికి చెందినవే ఎక్కువ తరచుగా సంభవిస్తూ వుంటాయి. తీవ్రమైన అంటువ్యాధులు (టాన్సిల్స్‌, ఇన్‌ప్హూయంజా బ్వరం, పిప్పిపన మొదలైనవి సీసప్పు విషమూ, పాదరస విషమూ, శరీరంలో (ప్రవేశించడం మొదలైన వాటి ఫలితంగానే ఆ వ్యాధుల వస్తాయి, ఈ విధంగా సంభవించే మూత పిండ వ్యాధులలో అత్యంశ ముఖ్యమైనవి మూత్రపిండాలలో రాళ్ళు ఏర్పడడం, మ్యూతపిండాలవాపు, మ్యక్రపిండ వ స్తికపు వాపు, గర్భిణి సనుయంలో స్త్రీల మ్యూత్రపిండాలి వావు

మ్యూథత పిండాలలో ఏర్పడే రాళ్ళు కొన్ని గోధుమ రంగులోనూ కొన్ని నల్లగానూ కొన్ని బూడిదరంగు గలవిగానూ వుంటాయి. ఏటే లక్షణాలతో అవి ఏర్పడుతాయో దానినిబట్టి వాటి రంగులు వుంటాయి, అర్జలేటు రాళ్ళు నల్లగా వుంటాయి. ఫాస్పేటు రాళ్ళ బూడిదవర్ణంగొ వుంటాయి. యురేటిక్రరాన్ల గోధుమవర్ణంగా వుంటాయి, నరాలకంటలటోలణ

. 256

విరానం సరిగా పనిచేయకపోవడం హార్మోను సరిగా పనిచేయక పోవడం, మూలంగా శరీవ వ్యాపార్శ్మకమం, కలత చెందడం, ఎల్లప్పుడూ ఒవేమాదిరి ఆహారం తీసుకోడం అనేవి మూత్రపిండాలలో రావ ఏర్పడడానికి ముఖ్య కారణాలు. మాంసం ఎక్కువగా లినడం మూలంగా యురేటిక్‌ రాబ్గ ఏర్పడవచ్చు. పాలు, రూరగాయలు అతిగా తినడం మూలంగా ఫాస్పేటు రాష్ట ఏర్పడవచ్చు. మూ్య్రపిండాలవ స్తికలో చీము, శెదుడ. "పేరుకునే పె లైటిస్‌ - అనే వ్యాధిహడా మూత్రపిండాలలో రాచ ఏర్పడడానికి దారితీస్తుంది. ఆ వస్తికలో "పేరుకునే చీము, తెమడల చుటూ లవణాలు నిర్వ అవళాయి. వొటి మూలంగా రాన్ష ఏర్పడతాయి, పొ్తికరుపులో శూలనొప్పి ఈ వ్యాధి లక్షణం. ఆ నొప్పి అంత తీవంగా కనదబడకపోవచ్చు. మూ(త పిండాలలోవచ్చే చాలా వ్యాధులకు అంటురోగాలేకారణం గనుక, వాటిని నిరోధించే చికిత్స జరగడం అవసరం, ఇది రెందురరాలుగా జరగవచ్చు. అంటు రోగాలకు మూలకారణాలను తొలగించడం ఒకటా కరీరానికిగల అంటురోగ నిరోధకశ్రిని "పెంపొందించడం ెండవది. టాన్సిల్స్‌ ఉబ్బడం, పంటిజబ్బులు, ముక్కుదగ్గరగానున్న రర్మర్రాలవాపు మొదలై నవాటికి చాలా జాగ్రత్తగా చికిళ్స జరగాలి, అది పెద్ద క్షం నాడు. అందుకు కావలసిన సాధనాలన్నీ నేడు మనకన్నాయి. చరికాలంలో టాన్సిల్స్‌ ఉబ్బడం, ఇన్‌స్తయంజా జ్వరం, మ్మ పిండాల వాపు. ఎక్కువ తరచుగా సంభవిస్తూ స్తంటాయు. శరీరం గట్టిగా వుంపే, చలికాలంలోవచ్చే వ్యాధులను లదిదాగా నిరోధిస్తుంది. శరీరాన్ని పటిష్టంగలదిగాచేసే ఫయత్నాలు, శరీర వ్యాయామం, చిన్నతనంనుంచే ('ప్రారంభంకావాలి. మనిషిఆరోగ్యం దాగుండడానికీ, (ప్రత్యేకించి మ్యూత పిండాల వ్యాధులు రాకుండా నిరోధించడానికీ ఆహార వియమము, పృష్టికర మైన ఆహారమూ, ఏక్కువ విటమిన్లు తీసుకోడం చాలా ముఖ్యం, 257

ఈనాడు మనకు అందుదాటురోనున్న అనేక ఆధునిక దొషరాల సహాయంళలో వైద్యులు, మ్యూూరపిండాల వ్యాధులను నయం చేయగల్ల లున్నారు. శస్త్ర చికిత్స నల్లహాగా దుంచి ఫలిరాలు కలుగురున్నాయి. అచార్య బి. వ్యెతోవిస్కీ, చెడిపోయిన ద్యూూరపిండానికి బదులు మరొక మంచి దానిని శరీరానికి అమర్చారు. కాని మూతపిండద్యాధుల చికిత్సలో పరిపూర్ణమైన ఆహారము, ఆహార నియమాలను పాటించడము, (ప్రధానాం శాలుగనే వున్నాయి. మ్యూత్రపిండాల వ్యాధిపున్న రోగికి ఇచ్చే ఆహా రము, పాటించవలసిన నియమాలు వివిధ దశలతీ డూద్పవేస్టూ, వుండ వలసి వసుంది. గనుక, ఆ రోగులు నిరంతరం వైద్యుల పరిశీలన,క్రింద్ర వుండాలి. వ్యాధి అంత త్మీవదశలో శేకపోయినాకూడ రోగులు ఆ నియ మాలను పాటించారి. అధిక శమ, జలుబు, ల వ్యాధిని ఎక్కువ చేయ వచ్చు. మ్యూత్రసిండాల వ్యాధికి గురిఅయిన రోగుల అంటువ్యాధుల విషయం జాగళ్త వహించాలి. టాన్సిల్స్‌ వాపు, ఇన్‌ హ్హయంజా జ్వరం వచ్చినప్పుడు, అద్‌ ఎంత తక్క్యూవగాపున్నా, వైద్యునికి చూపించి చికీశ్చ పొందాలి. ఎక్కువ విశ్రాంతి తీసుకోవాలి.

మూత పిండాలవ్యాధి వచ్చినవారు మాంసంతినడం మానివేణూలని ఆహారంలో ఉప్పు, 'ద్రవపదార్జాలు తగ్గించాలని చాలామంది అభిప్రాయం, కాని అదేమీ అవసరంలేదు, (పతి రోగికీ కొన్ని (ప్రత్యేకలక్షణాలు ఉంటాయి. లతడు ఎలాంటి ఆహారం తీసుకోవాలనేది వైద్యులే ని యించగలరు.

మూత్ర పిండాల వ్యాధి వున్నవారికి ఎక్కువ విటమినులు అవసరం. వారి ఆహాకింలో పండ్దు, కూరగాంలలు తగినంతగా వుండాలి, లవణాలు తక్కువగావుండే, కారెట్‌, శేచేజ్‌, బంగాళాదుంపలు, గుమ్మడీ కాయ మంచివి.

258

వెద్య శాస్త్రం ఎన్నో విజయాలను సాధించినప్పటికీ మూత్ర

డూ పిండాల ద్యాభులకు చికిత్స చేయడం ఇంకా కష్టమైన సమస్యగానే వుంది, అడి చాలాకాలం తీసుకుంటోంది, అది రోగిమీద ఎక్కువ ఆధారపడి వుంటుంది. సకాలంలో వె ద్యునివదకు వెళ్లడం, అతదుచెప్పే సలహాలను

ఘా 0౧ ళం సరిగా పాటించడం చాలాముఖ్యం. 259

4 అతినమూా[తవ్యాధికి చికిత్స ఆచార్య వి వావిన్‌, త (వో నియాలోబ్‌

అత సోవియట్‌ యూనియన్‌లో అతిమూత్ర వ్యాధిని నయం చేయ డానికి ఎక్కువగా ఆహార నియమం ఉపయోగించ ఐబడురుంది, ఈ ఆహార నియదుం, రోగి జీవిత పదతికి అనుగుణంగా వుంటుంది, య వ్యాధి తీవ్రంగా లేనప్పుడు, ఈ ఆహార నియమం పొటిందడంపవల్లి శరీరంరోని జీవరస నిర్మాణ్యకమాన్ని (కదు బిద్ధంచేస్తుంది. రకంలో మధుర పదార్దం ఎక్కువ “పీడుకొనకుండాచే స్తుంది, మ్యూతంలో ఎక్కువ మధురంపోకుండా నిలుపుతుంది. ఈ ఆహార నియమాన్ని పాటించడంవల అనుకున్న ఫలితం రొక ళం పోతే అప్పుడు ఇన్సులిన్‌ ఇవ్వబడుతుంది. తగు మోతాదులలో ఇస్తే ఇన్సులిన్‌, పిండిపడార్థాన్ని జీర్ణంచేసుకోవడంలో శరీరం ధాతువులకు సహాయంచేస్తుంది. వ్యాధి మూలంగా శరీరంలోని జీవరస నిర్మాణ క్రమంలో సంభవించే ఒడుదుడుకులను సరిచేస్తుంది. సోవియట్‌ శాస్రజ్ఞులు, ప్రొటామిన్‌ _ జింక్‌ _ ఇన్సులిన్‌, జింక్‌ _ ఇన్సులిన్‌ సస్పెన్షన్‌ మొదలైన ఆరు రకాల ఇన్సులిన్‌ మందులను తయారు చేశారు. అవి ఎక్కువకాలం పనిచేసాయి. , 260

అతి మూత్ర వ్యాధి చర్మితలో మొట్టమొదటి విషయం, రోగిని నిరంతరం వైద్య పరిశీలనన (కింద ఉంచడం, శరీరంలోని మధుర పదా ర్షపు పాళ్ళలో వ్యత్యాసాలు రాకుండా నిరోధించడానికి యీ పరీక్ష అన సరం,

కొన్ని రకాల అతి మ్యూత వ్యాధులను ఇంబెక్షన్లు అవసరం లేకుండా మాత్రలతోనే నయం చేయవచ్చు, ఉదాహరణకు, సల్ఫానిక్‌ ఇలూరియా మాత్రలు దాగా పనిచేస్తాయి. అబుతే వ్యాధి దాగా ముదిరి నపుడు మాత్రం ఇవి పని చేయవు. పిల్లలకూ, యువకులకూ కూడా ఇవి పవికిరాపుం

రోగికి కఠినమెన ఆహార పథ్యాన్ని -_- అంపే, పిండి పచా ర్దాలను తగ్గించాలనే “సియకూన్ని, సోవియట్‌ యూనియన్‌లో పెట్టడం లేదు. అలాగే మామూలుగా మనిషి శరీరానికి కావలసిన (పమా జాలను మించిన ఆహారంకూడా రోగికి ఇవ్వబడదు. పిండిపడార్హాలను తగ్గించడంపల్ల మనిషిలో పనిచేసే శక్తి తగ్గిపోతుంది. రెండవ పద్ధతి నవలందించడంనల్ల అనవసరంగా ఎక్కువ ఇన్నులిన్‌ను వాడవలసి పస్తుంది, ఈ అతిమూత్ర వ్యాధిని ఆరంభ దళలోనే. తెలుసుకొని నిరోధించడానికి సోవియట్‌ యూనియన్‌లో అనేక (ప్రత్యేక వై ద్యశాల లున్నాయి,

వంశ పాఠరంవర్యరమైన అతిమూత్ర వ్యాధివల్ల చాధసడేవారిని? అంటే, అతిమూత్ర వ్యాధిగల తల్లులకు జన్మించిన పిల్లలకు, నిరంతరం వైద్య పరిశీలన కింద వుంచుతారు. అంతేగాక, అస్ప్యత్రుంట వచ్చిన రోగులందరికీ నయస్సుకో నిమిత్త తేకుండా రక్తంలో మధుర పదార్థం ఎంతవుందో పరీక్షించబడుళుంది. ముందుగానే వ్యాధి నిరోధక చర్యలు తీసుకోవడం గట్టి చికిత్సలు చేయడం మూలంగా సోవియట్‌ దేశంలో అతిమూత్ర వ్యాధి చాలా వరకు తగ్గి పోయింది.

261

యవకులలో వచ్చే అతిమూత్ర వ్యాధికి తగు ఇన్సులిన్‌ చూరాదు లోపాటు వారిలో ఒంచేసే శ కి తగ్గిపోకుండా అందుకు సవపడ కేలకీణ అలి శ గల ఆహారం ఇవ్వఎదుతుం వి, వ్యాధి త్యీవంగాలేని శందర్భాలలో యకానంగా ఇన్సుఎన్‌ ఇవ్వడం ద్వారా గారుండా ఆహార నియమం పాటించడండ్వారానే నయం చేయబడు కోంది కొన్ని సంవద్భాలలో ఆహార నియమంకోపాటు పెన చెప్పిన ం మా సబ్చా దుందులు ఇపొాప, ఈమందులు రకంలోని మధుక పదారిన్ని అలో అవాలి వా తగిసొయి. శస జాన్‌ అతిమూత్ర వ్యాధితో దాధపడేదారు ఉడకటెట్టిన పంస్తను. జామ్‌ఐ ల్‌ ళం మిరాయిలు, పిండివంటలను తినమాడదు. పంచడారికు బదులు సొర్చిదాళ్‌ ను వాడటం దుంచిది. సోవియట్‌ యూనియన్‌లో అతిమ్యూత వ్యారికో వున్న రోగుల కోసం తయాడ చేయబడే మిఠలాయిలలో, యీ సార్చిటార్‌ ఉపయోగింస ఐడుకోంది. భోజన కాలల్లోను, ఆహార వి,రయ ళొలరోను

• ఉం అతిమూత్ర వ్యాధిగల చారికోసం (వ్రత్యేకమెన రొటెలు, మూంసొహట మొల ళ్‌ లభిసొయి. తావాలి 202

ట్‌ి అల్ష్‌ లలో బాధలని[ప్రససం

యూరీ జమనోఎన్చ్రే ఎజ్‌, ఎన్‌ స, (వైద్యం)

15 _ 28 నంపళ్సరాల ితానికీ, ఇప్పటికీ సోవియట్‌ దేశంలో కనఐడే ముఖ్యమెన మాద్పలో ఒకటి (ప్రసూతి కేంద్రాలలో (ప్రసవించే స్తీల రోదనలు వనదడకపోవడం,.

(వసవడాధను తగించడానికి మందులు వాడటమనేది సోవియట్‌ దేశంతో 1080 డశకంలో (ప్రారంభమైంది. ఈ 80 ఏళ్ళ అనుభవమూ మనక ౩3లిసేదచేమిటంపే, పసవవేదసను పూర్తిగా నిక్మూలించవచ్చు. కొని టూ సందర్భంలో ఉపయోగించే దాధానివారక బొషరాలరూ, శస్త్ర చికిత్సలాంటి. చికిత్సలతో ఉపయోగించే. చుత్తుమందులకూ శేశావుందిం బాధకు కొరణం, శికుపు చై టిపడటానికి పస్టేకాలం కొన్ని(ప్రత్యేక సమస్య లను లేవనెరురుంచది. కొంతమందిత్తీలు ఒకరోజు అంతకుపైగా కూడా

అనీ య్‌ (పసడవేదన పడతారు. అంతసేపు బాధను నివారించే మందులు లేపు. మందును ఎక్కువసార్లు ఇవ్వడంవల్ల తల్లికీ, బిశ్తకూ కూడ హోనికలుగు లొ లొ ళా ౮ తుంది, మామూలుగా యిచ్చే మఠు మందులు ఉపయోగించహాడడు.

అతి 263

ఎందుచేతనం'పే ప్రసవించే స్తీ సృృహలోనే వండాలి. మనం లయుక్ళే దాధానివారక బొషధం సొమాన్యమెనదిగానూ వుండాలి. అందుబేళ, చాలా దేళాలలో అనుసరింపబడు తున్నవ్చటికీ, మందుల నుపయోగించే. పదఠి ఖె ఆ సమస్యకు పూరి పరిష్కారంకాదు. అజ్‌ 1018లో, కాంసొంతిన్‌ ప్రతనోవ్‌, ఇల్యావెల్వొవిస్కీల నాయక అనాలి ళం ల్వాన భార్కోవ్‌కు చెందిన దాక్షరు కొందరు ఒక పద్దతిని సూచించాప. యణంం ఖ అడేమిటం'పే, గర్భిణీ స్త్రీలను మానసికంగా, జాధలేని (ప్రసవానికి సంసిదం చేయడం. మనుష్యులలోనూ, జంరువులలోనూ. నాడీమండలం డా ఎలా పనిచేస్తుందనే విషయమై (ప్రభ్యాత రష్యన్‌ ళాస్త్రజులు పాన్లోల్‌ వాట నూ. ల జరిపిన పరిశోధనల ఆధారంగానే యీ పద్దతి రూపొందించ బడింది. శరీరంలో ఇతర దాధ కలిగినప్పుడు జరిగినపే, (పసవ సమయంలోటాగా ళ్‌ గర్భకోశంలో కలిగే దాధ కేయ్యద్రనాడీమండలానికీ, మెదడుకూ (ప్రసారం అవురుంది, దానిమీద మెదడు, (ప్రసవానికి సంబంధించిన అవయవాలకు, అంపే, దోని, పొట్టలోని కండరాలు, మొదలె నవాటికి, ఆదిలు పంప కుల ట్‌

తుంది. ఆ సమయంలో స్రీలు అనుభవించే బాధ, గర్భకోళంనుంచి, : మెదడుయొక్క సపెసొరకుడేరే (పేరణల ఫలితమే. అందుచేత, మెదడు. యొక్క స్తితిలో మాద్ప తీసుకువస్తే ప్రసవించే స్త్రీకి బాధ తెలియకుండా చేయవచ్చు.

అయితే మంగతసాొనులు, (ప్రసూతి సాధకులు యీ పని జేడ గలరా ? తప్పకుండా చేయగలరు, ఒకమూటలో చేయగలరు. ఒక్కమాట, మెదదుయొ క్క కార్యకారక పరిస్టితిని మార్చవచ్చు. లడ్వారా దాధకొంళ తగ్గవచ్చు. ఈ మూనసిక చికిత్సా పదళిలో గర్భిణీ కాలంలో చివరి రెండ

యలు నెలలలోనూ మాటల సహాయంతో నాడీ మండలానికి చురుకు పుటించడ ళు

మనేది (పధాన సూతం,

ఈ మాదిరి చికిత్సలో తొలి పయోగంలోనే అది శ క్రీం

శాశాటే " 264

మైనదని రుజువు అయింది. సోవియట్‌ యూనియన్‌లో 1050 నుండీ ఇది అమలు జడుపబడుతోంది, (ప్రత్యేకించి యు్యకెయిన్‌ రాష్ట్రంలో నూటికి 7) నుంచి 9% మందివరకూ గర్భిణీస్తీలు యీ చికిత్సను పొందు తున్నారు. లక్షలాది స్రీలు బాధలేకుండా (ససవించుతున్నారు.

ఈ సోవియట్‌. పద్దతి 1001 నుంచీ ఇతర యూారపియన్‌ దేశా లలో అనుసరించ బడుతోంది. చెకోస్తోవేకియా, (ఫ్రాన్సు దేశాలు అందులో మొదటివి, ఈ నాడు యీ పద్దతి 50 కి పైగా డేశాలలో అనుసరించ దిడుతోంది. క

ఇందులో రెండు రకాలున్నాయి, చాటిని సొమాన్య పద్ధతి అని (పత్యేక పద్దతి అని పిలువవచ్చు. సొమాన్య పద్దతి, గర్బీజీగావున్న కొలమంఠా అనుసరింప బడుతుంది. అంటే గర్భిణీస్త్రీ సలహాకోసం (వసూతి శేంథడానికి వచ్చిన నాటిచుంచీ అమలు జరపబడులుంది.

ఒక మంత్రసాని, లేక (ప్రసూతి సాధకురాలు, గర్భిణీప్రీని పరీక్షిస్తారు. గర్భంలో శికువు ఎలా అభివృద్ది అపుఠున్నదీ గమనిస్తూ వుంటారు. అవసరమైతే (ప్రత్యేక ఆహారాన్ని తీసుకోమని చెబుతారు. చాలా దుంది (పసూరి సాధకులు, గర్భిణీ త్తీలకు మొదటి నెల నుంచీ కూడ శరీర వ్యాయామం చేయాలని సలహా యిస్తారు,

ఇక (్రల్యేక చికిత్స ఎనిమిదవ నెల గర్భిణీ నుంచి (ప్రారంభ "మవుతుంది. ఇందులో గర్భిణీ స్త్రీకి వారం రోజులకి, లేక పది రోజులకి ఒక సమావేశం చొప్పున జరుప్పరారు,

మొదటి సమాచశంలో స్నేహ పూర్వకమైన పిచ్చాపాటి, కబుర్లు జరుగుతాయి. ఆ సంధాషణలలో, తస చూతృత్వాన్ని గురించి ఆ ్త్తీ ఏమనుకుంటున్నదీ, ఆమెకున్న భయాలేమిటి, మొదలైన సంగతులను | ప్రసూతి సాధకులు చెలుసుకుంటాడు. (ప్రసవ వేదన అనేది తస్పనిసరి

265

18

అయిన విషయం ఏమీ కొదని, దాధలేకుండా వుండే విధంగా ఆమె తన్ను తాను తర్భీదు చేసుకోగలదని బోధిస్తామ, అది సాధ్యమేనని చెబుకాడ, తరువాతి సమావేళాలు సాధారణంగా శ్తీలకో కలిసి జరప్పరాప, రెండవ సమావేశంలో (ససవమంపే ఏమిటనేది వివరించబడురుంది, పురుడు వస్తుందని తెలిపే ముదటి నొప్పులను గురించి ప్రత్యేకంగా వివరించి చెబుతారు. తరువాత సమావేశాలలో (పసవసమయంలో ఆశ్త్రీ అనుసరించవలసిన విధానాలను గురించిచెబులారు. ఆ సమయంలో ఉచ్చ్వాస నిశ్వాసాలు ఎలా జరపాలి,కాధలేకుండా ఉండటానికి శరీరంలో ఏయే (ప్రదేశాలలో ఒర్తుకుంటూపవుండాలి, మొదలై న విషయాలు టోధింప బడతాయి. వీటన్నిటినీ అనుసరిస్తే దాధవుండదని సుఖ (ప్రసవం జగ తుందనీ, వారు వాటివి జాగానేర్చుకుని ఆచరించాలనీ చెబుతాడు. ఊడేకము, దానికి ఆటంకము అనే రెండు (కమ విధానాలు ఒకడానిపె ఒకటి చూపే (పథావాల ఫలితమే సున్నితమెన నాడీ కార్య పా మ కలాసం. ఉ్యదేూలు, లేక సపేరేపణలు, దాహ్యూమెనవి, అయినా, ఆంతరంగిక మెనవి అయినా, చర్మములోనూ, కళ్ళు మొదళెన సున్నిత 'మెన అవయవాలలోనూ వుండే నరాల కొసలచే స్వీకరింపదడళాయి. ఆ కొసలనుండి అవి నరాలద్వారా కేం్మదనాడీ మండలానికి (పసొరం అప్పరాయి. అక్కడినుండి “పనిచేసే” అవయువాలకు తిరిగి (ప్రసారం చేయబడతాయి. దీనినే పేరణ్మకమ విధానంఅంటారు. అదే సమయంలో ఈ ప్రేరణకు లోను గాకుండావుండే కొన్ని నరాలుంటాయి. నరాలలో యేరణకు నిరోధం కలిగించేవి కూడా కొన్నివున్నాయన్న మాట. దీనినే నిలోధక (కమవిధానం అంటారు, అయితే దీనికి కొన్ని (ప్రత్యేకపరిస్టితులు కాచాలిశ్యపత్యేకమైన తర్ఫీదు పొందినప్పుడీ గక్రమ. విధానం దాగా పలి చేస్తుంది. ఇవాన్‌పావ్హాన్‌ దానినే నిబంధనాయుత నిరోధక (కమ విఛానం . 266

అని అన్నారు. నాడీమండలం౦లో నిర్నిబంధంగా జరిగే (్రమవిఠానానికీ దీనికీ తేడావుంది. దానికి తర్భీదు ఏమీఅవసరం లేదు,

(సవ సమయంలో వాధను నిరోధించడానికి చేసే (సయత్నం 'వధానంగా ఆ ఊ్రీయొక్క మొదడు పెథాగం ఉ(దికం కొకుండా వుంచడం, తర్భీదు ద్వారా దీనిని సాధించవచ్చు.

ఆ విధంగా మాటల (పభావంవల్ల, తర్చీదువల్ల దాధలేని (పసవాన్ని

లి ఉం కలుగజేసే వెద్యులు, గర్భిణీ స్రీయొక్క మెదదును రాటుదేరేటటు మాం రి ళో

చేసారు. డాని సారాంశం ఏమిటంపే “ప్రసవ సమయంలో వైద్యులు

అాాటి చా చెప్పిన పద్దరులనన్నిటినీ నేను అనుసరిసే దాధలేకండా (ప్రసవం జరుగు

ఇ అటి తుంది, (పసవం అనేది ఒక భౌతిక ళారీరక వ్యాపారం మాత్రమే” అనే థావం ఆ గర్భిణీ స్త్రీకి కరిగించడం. ఈ పద్ధతి ఎంత విజయవంతం అప్పతుంది అనేది, ఆ శ్రీ డానిని ఎంతదాగా అరం చేసుకుంటుంది అనే విషయంపె ఆధారపడిపుంటుంది. అందుచేత అందులో ఆఖరి పాఠం, అంసే (పసవవేదన (ప్రారంభమై శిపవు జననం బరిగేవవకూ నడిచే నా

తసుంతో ఆమె అనుసరించవలసిన పదతి చాలా ముభ్యమెనది,

ళీ చి రూం

పద్దతిలో తగినంత తర్ఫీదు ఇవ్వడంవల్ల చాలామంది. స్త్రీలు దాధ అ అ ఒం లా అకుండా (పసవించు బన్నాద,

కొని పశ్చిమదేశాలలో, (బ్రిటిషు (పనూతి సొధపలు ్రాంట్తీ దిక్‌ రీడ్‌ సూచించిన సహజ (పసవ పదతి అనుసరించదిదుతోంది. సోవియట్‌

టా పదళికీ, ఆ పద్తతికీ చాలా తేడాలున్నాయి. లీడ్‌ సూచించే పద్దతిలో 0 ధి (ప్రధానాంశం గర్భిణీ త్రీ తన శరీరంలొ ని కొండరాలన్నిటినీ సడలించడం అనేది నేద్చుకోవాలి. ఆ విధంగా వారికి తర్ఫీదు ఇవ్వదిడుతోంది. బలహీనమెన నరాలుగల త్తీలలో పె నచెప్పిన సోవియట్‌ మాన న. కా సిక తల్ఫీదు పదతి (ప్రసవ చేదననుండి పూ ర్రి ఉపశమనం కలుగజేయక ధి అటి 267

పోవచ్చు. అలాంటి సందర్భాలలో (ప్రసవానికి ఒకటిరెండువారాల ముందు నుంచి మానసిక స్థైర్యాన్ని కలిగించే మందులు యివ్వబడళాయి. పధకం మామూల్‌ కమంలో జః పరిసి వ (వనవం మామూలు 'తమంలో జరగక చిక్కుపరిస్టితి ఏర్పడినప్పుడు మాత్రమే మత్తుమందు ఇవ్వబడుతుంది. అదికూడ ఒకేసారి ఇవ్వబడు తుంది. అందుచేత తల్లి కిగాని, బిడ్తకుగాని హానికలుగదు, ళు

(ప్రసవవేదన చాలావరకూ తొలగింపబడింద నేచెస్పవచ్చు. ఈనాడు

చాలామంది స్రీలు బాధలేని (వ్రఫవం ఎలాకలుగురుందో అనుభవంద్వారా " 268

అల్‌ అల్‌ శీ స మ్మో హాన చికి త్స డా, ఐల్‌. రాబిచేవ్‌

హిప్నాటిజం (సమ్మోహనయోగం ను గురించి మొట్టమొదట

రష్యాతో [8వ శతాగ్తాంతంలోను 20వ శతాబ్దారంభంలోనూ పరిశీలన ఆనే

(ప్రారంభమెంది... దాన్ని కొనసాగించినవారు ఎ. తొరొర్‌స్కీ, వి, బె రేవ్‌ అనే ఇమవురు మన సర్వ శాస్త్రచేరలు, (పధ్యార రష్యన్‌ ఊటి అటో అట శాస్తజ్ఞుడైన ఇ. పాప్లోవా, దానికి శాస్త్రీయ వివరణను ఇచ్చారు. ఆయన జరిపిన పరిశోధనలు, స్మిద్ర, కలలు, హిప్ప్నాసిస్‌ (సమ్మోహాన్స మొద లైన సంఘటనల రహస్యాలను వివరించారు. ఇంతపరకు వాటికీ సరిమైన ఏవరణ దొరరలేదు.

నాడీదుండలపు కార్యకలాపాలు రెందు వ్యతిరేక (కమ విధానాలజే నడపబడుతున్నాయి. ఈ (కమ విధానాలు ఒకడానికొక్కటి వ్యతిరేక మైనప్పటికీ పరస్పరం సంబంధం కలిగివున్నాయి. ఆ (కమ విశానాలు ఏమిటంటే, ఉ(దిక్తత, జీవరస నిర్మాణ్యకమూల నిలుపుదల, ఇందులో కెండవది (క్రమంగా మెదడు పెపొరకంతకీ వ్యాపించి మనిషికి నిద కలిగిస్తుంది. కొని, ఒకొ్క్కక్యాప్పుడది. మెదడు పె పొరకంతకూ వ్యాపించక అందులో కొన్ని భాగాలను, పాపోవ్‌ చెప్పినట్లు “జాగ

ఉం ల 269

రూకతతోవుండే భాగాలను” అంపే ఊది క్తరకఎగించే థాగాలను, విక ఏ పెడుతుంది. వాటి మూలంగానే ని్నిద్రపోయేవాప తదు పరిసరాలను మరచిపోరు.

మెదడులో యీ జాగరూకత వహించే థాగాలను విడిచిపెటి మనిషికి న్నిద కంగించే (పత్యేక పద్ధరులున్నాయి. అందులో హిప్వా టిజం ఒకటి. హిప్పాటిబం అంపే మనిషిని సమ్మోహన ద్వారా నిద పుచ్చడం. అశని శరీరావనయువాలకు విశ్రాంతి నివ్వడం. ఇది నరాలకు మేలు కలుగ చేస్తుంది. మనిషిలోని రోగ లక్షణాలను కొన్నిటిని తొలగిస్తుంది.

ఇతరపడ్దతులు సనిచేయనస్పుదు తరచుగా యీ సమ్మోహన విధానం ఉపయోగింప బడుతుంది. మొట్టమొదట అది నరాలకు సంబంధించిన వ్యాధులను నయం చేయడాని కుపయోగ పడే పద్ధతి. (వత్యేకించి హ్‌స్తీ రియా వ్యాధికది దాగా పనిచేస్తుంది,

పిచ్చి పిచ్చి ఆలోచనలను, అనవసర భయాలను, నల్లమందు, తాగుడు మొదలైన మత్తు పదార్థాల కోసం (ప్రాకులాడటాన్ని నయం చేయడంలో రూడా మంచి ఫళికాలను ఇస్తోంది.

హిప్నాటిజం ద్వారా, తాగుడుకు అలవాటు పడిన వారిలో దాని వాసన, రుచి అంటేనే అసహ్యం కలిగించవచ్చు. డాక్టరుతో వారు మనస్సు విప్పి సంభాషణలు జరపడం దానికి ఒక పద్దతి. ఒక్కొకగపుడీ సంభాషణలు "పేపురికార్డు చేయబడతాయి. కోస్తుజెన్‌ స్కి మానసిక వైద్య శాలలో యీ 'టేప్పరికార్డు పద్దతి అనుసరించదిడుతోంది. ఒక్కొంక్కస్పుడీ పాప్నాటిజంతోపాటు మందులుకూడా వాడబడలతాయి. ఈ సమ్మోహన చికిత్స పూరి అయిన తరువాత సాధారణంగా రోగి ఆరోగ్యవంతు డప్పకాడుం

" 270

కిషి నేవ్‌ పట్టణంలోని రైల్వే ఆస్ప్మతిలో యి సమ్మోహన చికిత్స మంచిఫలితాలను ఇస్తోంది. ఈ చికిత్సవల్ల నరాలకు సంబంధించిన న్యాధులేగాక కొన్ని ఇతర వ్యాధులు కూడా నయం చేయఎడుతున్నాయి..

నిద్రపోవాలనేకోరిక లేనివారికి కూడా వారి శళరీరావయవాలపె కొన్ని లయవిద్ధమైన టుఖావాలు కలిగించడంద్వారా నిద్రనుతెప్పించవచ్చు. సమ్యుద్రపుళబ్దము, ఆకుల చప్పుడు మొదలైన శద్దాలు అందుకు తోడ్పడు లాయి, అవి మనిషి జ్ఞా నేర్మదియాలమీద ఆ ,పథావాన్ని కల్పిస్తాయి.

కిషినేవ్‌ వైంద్యసంస్టలోని కాస్త్రజ్జులు మనిషి జ్ఞానేర్యదియాలపై యీ శద్దాల (సధావాలను గురించి పరిశోధించి, సమ్మోహన నిద్రను కరి గించే ఒక సాధనాన్ని రూపొందించారు.

మంచంమీదగాని, పడకకుర్చీలోగాని పడుకున్న రోగికి ఆసాధనం దూరంనుంచి యీ సున్నితమైన లయబద్దమైన శద్దాలను వినిపింపజేస్తుంది= ఆ సాధసం'పేరు ఎలెక్షోంహిప్పోసిస్‌. దాని సహాయంతో కొన్ని నరాలకు సంబంధించిన వ్యాధులు, న్మిదలేమి వగ్జెరా సయంచేయబిడుతున్నాయి,

ఈ రకమైన చికిత్స కావాలని, సోవియట్‌ యానియన్‌ అన్ని (ప్రాంశాలనుంచి కిదిషినే వైద్యనంస్థ దారికి పందలాది ఉత్తరాలు వచ్చి పడుతున్నాయి. దురదృషస్తపళాత్తూ అలాంటి సాధనాలు (ప్రస్తుతం రెండే వున్నాయి. సాధనాలను ఇంగా ఎక్కువగా నిర్మించడంకోనం ఏర్పాట్లు జరుగుళున్నాయి.

ఈ సమ్మోహన చికిత్స, న్మిదవై ద్యం ఎక్కువగా ఉపయోగింప బడాలి. ఈ విషయంలో (ప్రజారోగ్య శాఖవారు, వై ద్యసంస్థలకు తగిన: సహాయం చేస్తారనడంలో సందేహం లేదు,

271

అల్లి భి ముచ్చపడకుండా గాయాలను మాస్చె మందు గాన్బాటి మమొ.తోబ్‌. శత్తవైడ్యులు) పలి శస్త్రవై ద్యుడూ ఒకరకంగా వర్జీవాడే, శస్త్రపరికరాలతోపాటు సూదీదొరంకోళూడా అతడు పని చేస్తాడు. రాకపోతే, వున్నతేడా అంఠా ఏమిటం'పే అతడు జీవధాతువులను కోసి మళ్లే కుడలాచు.. దురదృష్టవ శాత్తూ యీ శస్త్రచికిత్స జరిగినచోట శరీరంమీద మచ్చ ఏర్చ్పడురుంది. నొరిడా+ళు నావ ల గ ణి స కు కా ఆ చికిత్సకు డ్జాసక చిహ్మాంగా అది మనిషి (ర్రై3కున్నంత లం వుంటుంది. నిజంగా అది చికాకు కలిగించే విషయమే. అందుచేతనే ప్లాస్టిక్‌ళస్త చికిత్స చేసేవారు. దాని కాలూకు మచ్చ ఏర్పడకుండా చేయడం కోసం ఎంతైనా కృషి చేస్తున్నారు. కుట్లు వేయ డానికి అతి సన్నని సూదులను దాకాన్ని వినియోగిస్తున్నారు. దీనివల్లి మచ్చ పెద్దదిగా కనబడకపోయినా అ:వలు లేకుండా పోదు. అయినప్ప టికీ చర్మానికి వేసే యీ కుట్లు ఒక తాత్కాలిక సాధనమే. కోసిన చర్మపు అంచులు తిరిగి అతుక్కునే పరకూ. వాటిని దగ్గరగా చేర్చి . 272

వుంచేందుకే అవి వేస్తారు. చర్మం అతుకున్నతర్వాత వాటిని తీసిపేస్తారు, కాని గాయం మానినొ మచ్చమాతంపోదు,

కుట్లు వేయకుండా, కోసిన చర్మపు అంచులను అవి అతుక్కునే దాకా దగ్గరకు చేర్చి వుంచేందుకు అనేక రకాల పాలాస్త్రీ ప్టీలను ఉప యోగించి చూశారు శస్త్రవైద్యులు. కాని అవి ఏమంత (ప్రయోజన కరంగా కనిపించలేదు, దాటిని వేస్తే చర్మానికి గాలి తగలదు. దురద కూడా రావచ్చు. ఇటీవల రసాయన శాస్త్రజ్ఞులు అందుకు ఉపయోగించే కొన్ని రకాల సిమెంబులను లేక అకికే మందులను తయారుచేశారు. వాటిని హార్మోనులకోను, యాంటీబయాటిక్‌ మండులకోనూ కరిపి ఉప యోగిస్తే శవ్రపు గాయాలు త్వరగా మానురాయి. భవిష్యత్తులో శస్ర వైద్యులు యీ సిమెంటును, చర్మాన్ని అతకడానికే గాక, రక్తనాళాలు, పేగులు లాంటి అంతర్గత అవయవాలను అతుకు పెట్టడానికి కూడా ఉపయోగించపచ్చు. అయితే అందుకు ప్రత్యేక సిమెంటు కావలసి వస్తుంది. ఆ అవయవ భాగాలు అరుక్కున్న తరువాత ఆ సిమెంటు. ళరీరంలో కరిగిపోవాలి.

మాస్కోలోని సొందర్యశ న్త్రచికిళల్చాలయం వారు, మచ్చలులేకు౦డా చర్మాన్ని అతికే యీ కొ త్ర రకం సిమెంటును తయారు చేశారు, అది శరీరరానికి దురదగాని ఇంకే విధమైన చికాకుగాని కలిగించదు. కోసిన గాయాల, చర్మపు టంచులను చక్కగాను, గట్టిగాను అతుపరుందిః శస్త్ర వైద్యుడు చేయవలసినడల్లా కోయబడిన చర్మపు అంచులను సరిగా కలిపి, దానిపై యీ సిమెంటుతో తడిపిన గాడ్‌ గుడ్డను వేసి. కట్టు కట్ట డమే, అయితే ఒక జాగ త్త మాత్రం తీసుకోవాలి, రెండుచర్మపుఅంచుల మధ్య యీ సిమెంటు పడకుండా చూడాలి,

పైన చెప్పిన మాస్కో చికిత్సాలయంలో, చిన్నా పెద్దా మొత్తం

273

8 వేల గాయాలకు యీ సీమెంటు ఉపయోగింపబడింది, ఫలితాలు చాలా అద్భుతంగా వున్నాయి. అవి ఎంత అద్భుతంగా పున్నాయంపే, శరీరంతో శన్త్ర చికిత్స ఎక్కడ జరిగిందో తెలియదు.

పోతే, ఇదివరలో శస్త్ర చికిత్స జరిగి, దాని మూలంగా ఏర్పడి వున్న మచ్చల మాట ఏమిటనే (పళ్న రావచ్చు. దానికి కూడ యీ సిమెంటును వాడి చూసున్నారు, చాలా కేసులలో గుణం కనిపిస్తోంది, కొన్ని కేసులలో ఆ మచ్చలు పూర్తిగా పోతున్నాయి కూడ,

గే వ్‌ ఒజీంణి ల్‌ అణి జంతువుల జీర్ణకోశ రసాలక్‌ "4 మానవుల ఉదర వ్యాధులను వ అట నయం౦ంచెయవచ్చు

(వవధ్యాత రష్యన్‌ శరీర శాస్త్రజ్ఞుడెన ఇవాన్‌ పావ్‌లోవ్‌, ఆరోజుల లోనే, కుక్కల జీర్ణకోశ రసాన్ని ఉపయోగించి మనుష్యుల ఉదరవ్యాధు. లను నయం చేయవచ్చునని (ప్రతిపాదించాడు. అయినప్పటికీ కుక్కల జీర్ణకోళంలోనుండి సహజమైన రసాలను తీయడం కష్టమేగాక చాలా ఖర్చుతోకూడిన పనిరూడ, అలా చేసినాకూడ అదిమనకు కొవలసినంఠగా దొరకదు, చాలా తక్కువగా లభిస్తుంది, "పెప్పిన్‌తోను హై(ొల్లోరిక్‌ యాసిడ్‌ తోను తయారుచేసిస ఒకరశసం దానికి బదులుగా కొన్ని సందర్భా లలో ఉపయోగించవచ్చు.

ఇటీవలి సంవత్సరాలలో కొంతమంది శొస్రజ్ఞలు గ్మురంలాంటి

జాలీ ప జంతువుల జీరకోశ రసాలతో (ప్రయోగాలు చేశారు. రక్తదానం ఛేసినప్లే ళా చేయ కొంతమంది జీర్దశాయ రసాలదానం జీయాలనే (పళిపాదనకూడ చ దిడింది. 275

కొమ్ములుగల జంతువుల జీర్తకోశాలలో వుండే రసాలు ఎంతో విలువె నవని ఉచ్చెక్‌ (ప్రాంతీయ వైద్యశాస్త్ర సంస్థ వారు రుజువ చేశారు. వాటిలో మంచి జీర్షశ కి కలిగించే విటమిన్తున్నాయి.. వాటికి వాసన ఏమీ వుండదు. అంతేగాక, వాటిలో. 'పెప్సిన్‌, హై(డ్రోక్షోరిక్‌ యాసిడ్‌ కూడా వున్నాయి. అవి శరీరానికి ఎంతో అవసరం,

ఆ రసొన్ని రోగికి యిస్తే కడుపు నొప్పి తక్షణమే పోఠుంది సూక్మవ్యాధి [క్రిములను నశింపజేసే అద్భుతమెన లక్షణం దానికుంది, గామూలను మాన్పగల శ్క్రికూడా దానికుంది,

ఆవుల జీర్టకోళశాలనుండి ఆ రసాన్ని తీయడంవల్ల చాటి ఆరోగ్యం

ళరి ఏమీ చెడదు. అవి చిక్కిపోవు. పాలుహడ ఈగ్గవు.

ఎనాసిడ్‌, హైపో యాసిడిటీ మొదలైన ఉదర వ్యాధులను నయం చేయడానికి కొమ్ములుగళల జంతువుల జీర్ణకోళాల నుండి తీసిన రసాల నుపయోగించే పరిశోధనలను జీర్ణళాస్త సంస్థవారు ప్పూ్తి చేళారు. ఉదర వ్యాధులను నయం చేయడానికి కొమ్ములుగల జంతువుల జీర్ణకోశ రసాల _నుపయోగించ వచ్చునని సోవియట్‌ (ప్రభుత్వ ఆరోగ్యశాఖకు - చెందిన వె ద్యశాస్త్ర సంఘం ఆమోదించింది. .

276

ఒడ ఇఒ,

కడ్తువులోని పుండ్లకు కేబేజి ముంచిమందు అందిన్‌ మెలెలోన్‌ మూ

కడుపులోని పండక (అల్సర్‌కు నూమూలు శేదేజీ మంచి

ళం మందు. ఈ విషయాన్ని ” సోవియట్‌ ఓషధీ పరిశోధన సంస్థ లేబరేటరీ అధిపతి వాడిమిర్‌ సషెవెలేవ్‌ 'సెలడి చేశారు. ఉరి గొ

తాజా కేవేజి రసంలో హార్మోనులు, మనిషి ఎదగడానికి తోడ్పడే

పదారాలు, శరీరానికి అతి ముఖ్యమెన (టిష్టోఫాన్‌, లై సిన్‌, మళియోనిన్‌ లబ వ, ఇ బి నో యన్‌ ఒర

లతో"సహా 18 ఎమినో యాసిడ్స్‌ వున్నాయి. శేవేజి రసంల్‌ వుండే

విటమిసలో ఆ స్కార్చిజెన్‌, ఇండోల్‌ అనేవి కలిసి స్కార్చిక్‌ యాసిడ్‌ ళా

రూపంలో పుంటున్నాయి.

ఆ స్వాంర్చిజెన్‌ “సి విటమిన్‌కు మూలాధారం, ఇండోల్‌తో కలసి వుంపే అది సంవత్సరం కంపే ఎక్కువ కాలమే పనిచేయగళ్లి వుం టుంది. ఈ సంగతి ఇటీవరి నవరరూ తెలియదు.

తాజా కేదేజిలో, పచ్చి బంగాళా దుంపలలో వుండే ఆస్కోర్చిక్‌ దూసిడ్‌ కంచే 50 రెట్లు ఎక్కువ పుంటుంది. ఇది “సి విటమిన్‌ను సమృద్ధిగా సస్టయి చేస్తుంది. (ప్రత్యేకించి. చలికాలంలో ఎక్కువ

అన్నాటి స సపయి చేసుంది. కొత సాంకేతిక పదతి ద్వారా కేదేజిని నలగగొట్టి న. అన్నే అవా ఇ 277

150 వొలావరణాల ఒ త్రిడ్‌గై యంత్రంలో పెట్టి పిండితే 28 కాఠం ఎక్కువ రసం వస్తుంది,

కేదేజీం గుజ్తుగాని, పొడరుగౌకాచ్నేసిరూదా. ఉపయోగించ వచ్చు. అయితే. పొడుంచేసే టప్పుదు మామూళు- సద్దకులలో ఎండబెడితే పుందును మాన్సే దాని లక్షణాలు పోవచ్చు. “అందుచేత (ప్రత్యేక పద్ధతులలో ఎండబెట్టి పొడుం చేయాలి. ఈ గుడ్తా పొదుము, కడుప్పలోని పుండ్లకు, రక్తనాళాలు దశసరి అవడం మొదలైన వ్యాధులకు బాొషధంగా ఇన్వబదురున్నాయి,

ఆ ద్యాధులకు పూర్తి చికిక్సగా 860 (గ్రాముల శేచేజీ పౌడరు తీసుకోదాలి. అది $ కిలో[గ్రాముల కాజా శేదేవకి సమానం. సోవియట్‌ దేశంలో యీ శేబేజి సమృద్దిగా వుంది,

రాణా శేచేశరసొన్ని మసం ఇంట్తోరూడ తయారు చేసుకోవచ్చు. శేచేశని దాగా నలగగొట్టి పిండితే రసరివసుంది, అకగాను చొప్పున రోజుకు మూదుసారు జ్‌సుకోవాలి. అలా మోకు, నాలుగు వారాలపాటు తీనుకుంపే పె వ్యాధులు నివారణవుళాయి. ఆ రసొన్ని రెండు డ్మిగీల ఉహ్జోగ్రళలొ పెట్టి రెండు రోజులవరరూ నిలవ చేయనచ్చు. అఎతకంటె ఎక్కువరోజులు నిలవ వుంచితే పు2సిపోయి దానిలోని దొషథ లక్షణాలు

= పోరాయి. 278

కో నరిరవు అంతర్చ్భాగాలలోని లోపాలను తెలిుు కొత ఎలెకానిక్‌ సాధనాలు వాటే చు ఆచార్య ఇ. వ. వాన్న్శ

ఎంతో త్వరితగతిని అభివృద్ది చెందుతూన్న ఎలెక్ట్రానిక్స్‌ శాస్త్రం, వై ద్యశాశస్త్రంలోహాడ నూతనాత్యాయాన్ని (ప్రారంభించింది. నేరు రూపొందించబడుతూన్న ఎ లెక్టా9నక్‌ సాధనాలు అతి సున్నిత మైనవి గాను ఖచ్చితమైనవిగాను వుంటున్నాయి. వైద్యులు. ఇంతవరకు రఠర్యతంగా ఆలుసుకోడానికి వీలు పడకుందావున్న శరీరపు వ్యాపార మ విధానాలను అవి రికార్డుచేసిపెట్ట గల్గుతున్నాయి. మొబ్టమొదట గుండెరాయకు, పేగులకు సంబంధించిన సమాచారాన్ని తెరిపే ఎలెక్ట్రానిక్‌ సాధనాలను మేము తయారుబేశాము.

గుండె ఎళ్ళా పనిచేస్తోందో తెలిపేందుకు డైనమో కార్టియోగగ్రాఫ్‌ అనే ఎలెక్షానిక్‌ సాధనం తయారు చేయబడింది. మనిషిని ఒక బల్లమీద

హై! వివిధ రకాలుగా పడుకోబెట్రి (పతి సందర్భంలోనూ గుండెకాయ ఎలా పని చి -బేస్తోందో అది ముడుచుకున్నప్పుడు రక్తాన్ని ఎలా వంపు చేస్తుందో మొదలై న వివరాలనన్నిటినీ ఆ యంత్రం ఒక (గ్రాఫ్‌ గీసి చూప్పతుంది. మూ ల 279

దీని సహాయంతో వైద్యనిణులు, అనేక రకాల గుండె జబ్బులను నిర్ణయించగల్లు రాడు,

జీర్ణకోళానికీ, "పేగులకూ సంబంధించిన వ్యాధులను నిర్ణయించ డానికి, లెనిన్‌(గాడ్‌ ఇంజనీర్ల సహకారంళఠో ఎండో రేడియోసోండి అనే ఒక రేడియో మాత్రను రూపొందించాము, ఇది ఒక చిన్న రేడియో ప్రసార 'కేం్యద్రం లాంటిది.

ఈ రేడియో మాత్రను మనిషి తేలికగా మింగగలడు. ఏ విధమైన ఇబ్బంది కలిగించకుండా అది జీరకోశంలోకి, పేగులలోకి వెడుతుంది. అక్యండ వుండే ఉష్టో[గతను” ఆమ్లాన్ని గురించిన సమాచారాన్ని ప్రసౌరం చేస్తూ లోపల (పయాబిస్తూ వుంటుంది. అది పంపే సమా చారాన్ని మరియొక రిసీవింగ్‌ సొధసం స్వీకరిస్తుంది. ఈ మాత్ర జీర్ణ కోళంలోనూ, 'పేగులలోనూ ఏ (ప్రదేశంలో వుందో మరియొక సాధనం మనకు ఎప్పటికప్పుడు తెలియజేస్తూంటుంది,

ఈ రేడియో మాత్రలను పెద్ద ఎత్తున తయారు చేయడమనేది 1008 లోనే ఆరంభమైంది. వీటి సహాయంతో త్వరగానూ, సరిగానూ, బాధ లేకుండానూ, జీర్ణకోళానిక్రీ, పేగులళకూ సంబంధించిన వ్యాధులను నిర్ణయం చేయగల్లు రాము.

ఈ రేడియోమా్యాత సపోయంలో జీర్ణకోశ రసాలు ఎలా పనిచేస్తు న్నాయో కూడా పరీక్షించడానికి వీంపుకోంది. ఉదాహరణకు ' సోడియం పరీక్షజఒకటి. "రోన్మి రేడియోమా(త్రను మింగి, అది ఇరని ఆహారకోళశం లోకి (ప్రవేశించిన తరువాత, సోడియం (ద్రావణాన్ని తాగిస్తారు. మామూ లుగా ఆహారకోళంలో ఆమం వుంటుంది. సోడియం (చ్రావణం లోనికి పోగానే అది ఆల్కలీగా 'మారుతుంది. ఆ మార్చును గురించి రేడియో మ్యాత వెంఎనే ఒక సంకేరాన్ని (ససారం చేస్తుంది. కొంతసేపు అయిన తరువాత జీర్ణకోశరసం “తిరిగి ఆమ్షంగా మాదురుంది. ఎంతవేగంగా అది తిరిగి పాతఆస్తుషాయికి వస్తుందనేది లెక్కంకడ్గరారు, దానినిబట్టి రోగి యొక్క జీరక్‌!ళ రసాలు, వల్లాానిచేసున్నదీ తెలిసిపోతుంది.”

శ

చంయోాాసనాాా బాకాకాడాకాతనాలాల న్నక లు. నాపని పటల బంగాకాలజ్ల్లలా యాసలు తోలు అతల లు సజల | ఇ సా | శ నుం . శ్‌