Telugu Shrimath Mahabhrathamu ( Virata Parvamu ) Thikanna - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

న యా క వం సహ ళోేోోయ పయత న యల య ఖా [పక్తాయలనల నట న నం యో స ల య త తళ న బట్టా న యస రంప మయంని పనన నుగ న “క్త ల టం కం! ల న ర క్‌ లలో టం వలన ఫం న! యం న రో సం స్తన సు కర ల న దా న! | ద న షరా య ? న మం పప మం న. నం క! నయా భం స ననన టం యో టం! ళు య యయ ళు స్‌ో న యం లు సి సల తాను నర నటనం ర ర త యు రం రర యన యల టన న ద య యం న యయ కరర ర యక న ర య రం యల్‌ రన దట య న రల రన ర రు నాయ యాం గయ రా లటన పనలు ర యయ గహన రద రట యవన న నవ మం యయా ర్‌ం భరస మా! రర ద నమ చన ప న రాం య చార య యం. న య న ర ర నన దం వ నలగ నయము లట సనన్‌ కన ల న యంంు రట యారు దా. గదా వనరు సనమ వ న వ వనన సుం లం ర సళ న న న యా మున మ మరల? య లం లాయ రయ ర రు. నం టమ యనా డా. లా ను యం న రం న నం ర న టా సహ: క క డే య రా లలో చయల న ప నస హహా యళత డం య రంగ న న న నటన యు రా న యం ్ట్‌ రా మంటారు రన ద రా లం య రా ర యు నును రసల గ. ర న య నయన డలం ల రంత న న తదను య న నరం నదల స ల ర య డాయ న చును చం నం టం య సంధ లో నునన య డయ న యయ య భయ ర సాయ రరర ర యయ! నం యన నక యడం న భర్త యయా యట యం! యి న న యాల. వరయ కరర ర ర య ర యయ డా ధం తనో చయలు క్‌ న య నా మ న రా రప వా " స్‌ ము సం పు మం సు మా రాగ సనం నం చ వో ర్త గద. హరోం సన్నమల్తో రంరచంంవ దళ న రై కరు వరం ర నో లా డో రచయత స 1 గల స ప మ రయ సందర డం లం అవండి యయ నమా? ల లాయ లాాచతం రడ సస యో. నద లం ను న రప రోగ హో జ! సే ర ర 1 నయా రాయగడ. దుం టర సో గ్రా యక స. నగ నరా స వ య్‌ గా ర పా ర వ్‌. నవనవ విష టా య య ల స్‌! యం యో! రంల న. స య ర యం లర మాహా ర చమ మి ర రాా క నంచు నమలటం యనా కయ గంటా ర ర మ ల యు రయ ననా లో న నంటి ర రం 1 న ర నహ రంల చం చదల రదు సట య సట య ప అ న. న ర ల యం. ర ప్తి న్‌ా ల! న నర యర గ నట! ల య లంగా వ స మ్‌ ప రన లేర రాన లం కరన యయ కు ల! నరా తర మును న త న య మం దయ రు న కయ న న నం య ర న రో నన న ననన ల న న ర క న లర న క య రం.

568. ౮12510 _ విం0ళ127 861401 5616 శ్రీమత్‌ ఈం౦ంభ్రమహాభారతము

జీ తి విరాటప ర్వ ము (తిక్కన కవి (ప్రణీతము) పరిష్క ర్త ఆచార్య జీరెడ్డి చెన్నారెడ్డి రం ద్రస్రది వ్రచురణ తి ౪ ఆంధపదేగ్‌ సాహిత్య అకాడవి కళాభననం - హైదరాబాదు-శీ

(ప్రథమ ముద్రణ సాధారణ 1071 ఉల ప్రతులు 6011 ఉం లాటీ భన హ్‌ ్రై జంత జ! / 2 గి 0.147” ్‌. వెల రూ, తి-00 ట్ర ము[ద్రణ: క్షీణ థారత్‌ (పెన్‌ రళాదాదు, హైదరాబాద్‌. కీ

తొలిపలుకు ఆంధ్రప్రదేశ్‌ మాజీ మంత్రివర్యులు శ్రీ'యం, ఆర్‌. అప్పారావుగారు చేసిన సూచన ననుసరించి ఆంధ్రప్రదేశ్‌ సాహిత్య అకాడమి తెలుగు భాషలోని ప్రాచీన సాహిత్యము అందరికి అందుబాటులో నుండునట్లుగా ముద్రించి (ప్రకటించ వలె నని నిశ్చయించినది. తెల్లుగు భాషలోని పూర్వ [గంథ సముదాయము యీనాడు పాఠకునకు సక్రమముగా సరసమైన ధరకు లభ్యమగుట లేదు. ఈ లోటును తీర్చి ప్రాచీన (గ్రంధ సంచయమును విడివిడిగా (ప్రకటించుటకు సాహిశ్య అకాడమి ఒక (ప్రణాళికను సిద్ధము చేసినది. ఈ (వణాళిక (ప్రకారము యీ కార్య[క్రమము మూడు తరగతులుగా విభజించనై నది. మొదటిది ప్రాచీన్మపబంధాల ప్రకటన; రెండవది మహాభారతము (ప్రచురణ; మూడవది హరివంశము, భాస్కర రామా యణము, బసవపురాణము, థోజరాజీయములను సంగ్రహించి [వకటించుట; వై (గ్రజాశి. ప్రకారము. ప్రచురింపబడు ప్రతి (గంధముతో (గంథకర్తను గూర్చి, (గంధప్రాళ స్త్యమును గూర్చి వివరించు సుమారు ల "సిజీల పీఠీకను చేర్చవలెనని నిశ్చయించనై నది.

ఈ కార్య[క్రమములో ప్రాచీన ప్రబంధాల ప్రకటనము పూ ర్పిటైనది. సంక్షిప్త (గ్రంథ (ప్రమరణ కార్య(శ్రమనులో బసవపురాణము, భాస్కర రామా యణము, హరివంళ, భోజరాజీయములు (వచురింపదిడినవి. (పస్తుతను ఆంధ మహాభారత ప్రకటనము చేపట్టనైై నది. ప్రసిద్దులైన విద్వాంసులచే మహా భారత సంపుటముల పరిష్కారము నిర్వహింపబడుచున్నది.

ఆం[ధమహాభారత సంపుటములలో నాలుగవది అయిన విరాటసర్వము పరిష్కరించి, పీఠిక వెలయించి మా కందజేసిన ఆచార్య జీరెడ్డి చెన్నా రెడ్డిగారికి అకాడమి పక్షాన కృతజ్ఞతలు.

వైన పేర్కొనబడిన (గ్రంథ సంప్పటాల వ్రాత (ప్రతులను సిద్ధముచేసి ముదించుటకు అవనరమైన డబ్బును పూర్తిగా అకాడమికి యిచ్చుటకు కేంద్ర

జ రాష్ట్ర (ప్రభుత్వాలు, వాగ్దానము గావించి అందులో చాలమట్టుకు డబ్బును విదుదల కూడ చేసినవి. అందుకు అకాడమి సజెన కేంద్ర రాష్ట్ర (ప్రభుళ్వాలకు ధన్య వాదాలు. సాధ్యమైనంత త్యరతో మహాభారత సంపుటముల నన్నింటిని సిద్ధము ఎడేపీ,.ఈంధ్ర పాఠకలోకానికి అందజేయుట జరుగగలదని విశ్వసించుచున్నాను. "హెటరావాదు, దోవ్రలనలి రామానుజరావు, న్‌ (న 111-107. | కార్యదర్శి.

(శ్రీమదాంధ్రమహాభారతము నక విరాటపర సము (తిక్కన సోమయాజి పీఠిక

అలభలివానసమయు :-

అక్షరజ్ఞానము గలవారిలో తిక్కనను గూర్చి తెలియనివా రుండ రీనుట యతిళయో క్షి కాదు. భారత దేశమున నన్ని ప్రాంతములందును రామాయణ గాథ- తులసి రామాయణము, కంబరామాయణను మున్నగు నామములత్‌ పారాయణము చేయబిడుచుండ నాంధ్రదేశమున నా స్థానము మహాభారతమునకు లభించినది. దానికి కారణము రామాయణధయం దాం(ధులకు గల.వై ముఖ్య ముగా భావింపలేముకదా! కాని రామాయణగాథను కవిశారూపమున ._ నెందచి 'వెలయించినను, నన్నయ, తిక్కన, యెజ్జనలు తెలు(గున సంతరించిన -వముషహా భారతమువతఠతె పండిత పామర జనులను సమానముగా నలరింప సమర్థము కౌక పోయినది. “తింటే గారెలు తినవలె, వింపే భారతము వినవలి నను సామెళ తెలుగు భారతము నుద్దేశించినదే కాని సంస్కృత భారతము నుద్దేశించినది కొడు. చిన్నచిన్న తరగతులనుండి వీధిబడులలో (ప్రారంభించి కళాళశాలలతోని ఉన్నత కత్యలయందు కూడ మహా భారతమునందలి పద్యము లేదో యొక రూపమున పఠింపబడుచున్నవి. అట్టి మహాభారతగాథ సంస్కృతమున వేదవ్యాస మహార్షి చే ఇతిహాస రూపమున రచింపబడగా తెలుగునకు నన్నయాదులచే కొన్యరూసమున అనువదింపబడినది. పదునెనిమిది పర్వములలో మొదటి యాది సభాపర్వములు రెండును మూడవదైన యారణ్య పర్వమున దాదా సర్ధభాగమును నన్నయ తెవిగింపగా, తిక్కన శేషించిన యారణ్య సర్వమును వదలి విరాటపర్వ మౌదిగ్‌ మిగిలిన పదునైదు పర్వములను ఆధ్రీకరించెను. ఆ యా:ణ్య పర్వశేషమును తిక్కన వెనుక అర్ధళతాబ్దమానకు ఎజ్జన తెనిగించెను. ఇట్లు (గంథప్రమాణ దృష్టితో జూచినదో. తెలుగు భారతము నాల్గింట మూడు వంతులు తికృఒన

( రచింపగా ఒక్కవంతు మాత్రమే నన్నయ, యెజ్జ్దనలు రచించిరి. అందునను పూర్తిగ్‌ రచనలో తెలుగుదనము చిప్పిలజేసినవాడు కూడ తిక్కనామాత్యుడే. తిక్కన పూర్వులు గుంటూరున నివసించిరి. (బ్రాహ్మణులే యైనను క(త్రియలవలె భూభాగముఐను పొలించిరి. దండనాథులై వ్యూాహముఖముల నిల్చి యుద్ధము లొనరించిరి. తిక్కన తన పిళామహు డైన భాస్కరామాత్యుని “సారక విశాఖిరాము గుంటూరివిభుని మంతి భాస్కరు మళ్చితామహు(ని దల (చి నిర్వ. ఆళ్వా. పద్య. ]లి అని కీ రించి యున్నాడు. తిక్కన యంతటివాడు వాడిన “సారకవితాభిరాము, గుంటూరి విభుపో యను విశ్రేషణములు నిరర్థకము లని తీసివేయుట ఆ మహాను భావుని యెడ నవవారమే యగును. అవి సార్ధకములే యని విశ్వసంచుటకు దగిన యాధారములను ఛ్రీ చిలుకూరి వీరభదరావు (ప్రభృతులు చూపియే యున్నారు. ధనదుపురము (చందవోలు) రాజధానిగా నె బారు మొదలు సింహాచలమువరకు పాలించిన వెలనాటి చోడ రాజైన పృథ్వీశ్వరుని [క్రింది యధికాడలలో నొక్కడై భాస్కరామాత్యుడు గుంటూరిసీమ నేలినవాడు.

ఆ మండ్రిభాస్కరునకు కేతన, మల్లన, సిద్ధన, కొమ్మన అను నలువురు పమారు లుదయించిరి. వారిలో కేతన, మల్ల నలు అంత ప్రసిద్ధలుగా చరిక్రమున కెక్కలేదు. మూడవ కుమారుడైన సిద్ధనామాళ్యుడు నెల్లూరు తిక్కరాజు నొద్ద మంత్రియు సేనాపతియునై యుండినట్లు కేతన “దశకుమార చరిత్రముినందలి

*.,..+కృపారన సరిత్పతినా. బొగడొందె సిద్ధసే

నొాపతి [ప్రోడ తిక్క జననాథ $థామణి కాప్తమం (తియై” థను వద్యభాగమువలన తెలియుచున్నది. ఈ సిద్ధనామాత్యుని కుమారుడే. ఖడ్గ తిక్కన. ఇతడు తండ్రిని మించిన పరాక్రమళాలి. ఆంధ దేశమున ఖడ్ల శిక్కనపేరు విననివా రుండరు. భాస్కరమంతతి నాల్నవ కుమారుడే మన కవి తిక్థన తండ్రిమైన కొమ్మనామాత్యుడు. తండ్రివలెనే కొమ్మునయు. వెలనాటి

ళు చోడుల కొలువుననే చిరకొల ముండుటబచే గుంటూర నే నివసించియుండును. పృధ్వీశ్వరుని మరణానంతర మెస్పుడో తన యవసానమునకు కొ ౦చెము ముందుగా కుమారుడై న తిక్కనతో గూడ నెల్లూరునకు వచ్చి యన్న యగు సిద్ధనా' మాత్యున్‌ ప్రాపుజేరి యుండును. అప్పట్‌కి తిక్కరాజు మరణించి యతని పమారుడు మనుమసిద్ధి నెల్లూరికి పాలకుడ్పై యుండెను. ఖడ్గ తిక్కన మనుమ సిద్ధికి కేవలము దండనాథుడే మై యుండ తిక్కన దండనాథుడును, మంత్రియు, నాస్ట్రానకవియు నై యుండెను, తిక్కనకు తన “దళకుమారచరిత్రము” నంకిత మొసగిన మూల ఘటిక కేతన యతలనిని ప ల3 65822 = = -కులాబ్లి సుధాకర శుభమూ ర్తి( దిక్కదండాధీళున్‌ ” అనియు “భూవినుత శుభచరిశ్రా ధీవిభవా త్తస్వరూప తిక్కచమూపా” యనియు పేర్కొని యుండుటచే కలము (గంటము) పట్టుటయ దే కాక కత్తి పట్టుబయందును తిక్కన సమర్ధుడే యనుట (ప్రసిద్ధము. తిక్కన యింటిపేరు కొట్టరువునారని కేతన వ్రాసియున్నాడు, తన తండ్రి తాతలు గుంటూరి విభుల్నై యందే నివాసము కల్చించుకొన్న వానైై నను తిక్కన మొతము నెల్లూరు నివాసియే. అతని జన్మస్టాన మెద్దియో నిర్ణయిం వీలుగాకున్నను నివాసము నెల్లూరునందే. ఈ విషయము “దళకుమారచరి(త్రము నందలి “నా రచియింపంబూనిన కృతి కథీశ్వరుండై న కొట్టరువు తిక్కనా మాత్యునకు నిజస్థానంబగు విక్రమసింహప్పరంబు వర్షించెద” అను కేతన వాక్యము వలన స్పష్టమగుచున్నది. తిక్కన దశకుమార చరిత్రము నంకితముగా గొనునాటికి నెల్లూరున మనుమసిద్ధి ప్రభుత మహోచ్చదళ నంది యున్నది. అప్పటికి ళత్రులనుండిగాని, జ్ఞాకులనుండిగాని ఆ రాజునకు గలిగిన యుప్మదవము లెవ్వియు లేవు. నిండు జన్వనమున నున్నప్పుడే

ళీ “మ్షన్తుమసిద్ధి మహీవల్ల భునకుల గరుణారసప్రాతం వైన కొట్టరువు తిక నామాత్యుండు నిజకుల[క్రమాగతం బగు మంశత్రిపదివియందు వర్తి నాచు?” దళ. ఆశ్వా. 1. పద్య. £0 “*టబుందలంబు గొడుగు లడపందు మేల్కాట్లు చామరములు జమిలి శంఖములును గంబగట్లు భూమి కానిక గాంగంబెం 'పెసగు రాచపదవులెల్ల (బడ సె” వ్ల “ఇట్లు వడసి సమస్త సంసక్స మేతుండై రాజ్యసుఖంబు లనుభవింపుచు. =... ర్‌ ఫతిపతిత్వంబు క్ర ర్‌ కృత్యభానంబుగా విచారించి” బి మూలఘటికాన్వవాయ సము(్రపూర్ణ హెమమయూఖుండు మారయ కమలకమల వదన యగు నంకమాంబకు వరతనూజు6 గేకనార్యుని నన్ను విఖ్యాతయకుని” వ్ర “ఆశ్యాదరంబున రావించి యాసనార్థ శీపాద్యశాంబూలాందిరాభరణ దానాద్యుపచారమ్ముల 1 బిరికుష్ణస్సుదయుం జేసి నీవు సంస్కృతాద్య నేకభాషా కావ్యరచనావిశారదుండ వగుట జగత్చ)సిద్ధంబు గావున నొక్క కాన్యంబు రచియించి నన్ను! గృతిపఠిం జేయవలయు నని సగొరవంబుగా 6 వ్రార్ఫిం చిన... లశ శేతన తన దశకుమారచరి[క్రమును తిక్కన కంకితముగా నిచ్చినట్లు స్పష్టముగా వర్ద ంచియున్నాడు. ఈ రచనాభాగముంబట్టి తిక్కన శేతనకంచ వయస్సున చిన్న యగు నేమో యను సందేహము రాక మానదు. మనుమసిద్ధి రాజ్యకౌలమ్తున నది పూర్వ భాగమోం ఉత్తరభాగమో తెలియకున్నను ఉన్నతదళశయందున్న యొక (బోహ్మ

ఇ+ష ణుడు తాను స్వయముగా మహాువి యై యుండియు సొమాన్యదళయం దుండిన మరొక కవిని రావించి “అసనార్ద్యపాద్యము” లిచ్చ్నుటయు, సగారవంబుగా (బౌర్థించుటయు వయోవృద్ధలయెడ చెల్లునేమో కాని తనకంటె పన్నలయెడ పాట్‌ింపబడ దనియేనా విశ్వాసము. అదియే తిక్క-నస్థానములో (గంధభళర్తగా నొకత్షత్రియడో మరెవ్వరో యున్నచో నట్లు జరుగుట సంభావ్యమే యగును. తిక్కన చేళనే యంతగా గీ ర్పింపదిడిన కేతన తిక్కనామాత్యుని గుణవి'శేష ముల నుగ్గడించిన తీరు గమనింపుడు. “సుకవీం[ద్రబృందరక్షకు 6 డెవ్వ6 డనిన ఏీ( డను నాలుకకు. దొడవై నవాండు; చిత్తనిత్యస్థితశివు దెవ్వం డనిన వీల డను శబ్దమున కర్ణమైనవాండు; దళదిశావిశ్రాంతయళు. డెవ్వం డనిన వీం డని చెప్పుటకు. బార్రమైనవాండు: సకలవిద్యాకళాచణు( దెవ్వ6.డనిన వీ6 డని చూపుటకు గులియైనవాండు; మనుమసిద్ధిమహీళసమ స్తరాజ్య భారధౌ రేయు( డభిరూపభావభవుండు కొట్టరువు కొమ్మనామాత్యు కూర్మిసుళు డు దీనజనతానిధానంబు తిక్కళౌరి.” దశ ఆళ్వా 1. వద్య. 88 (ప్రయోజనా పేక కల కేతనకాని, శిష్య లైన మారనాదులు గాని తిక్కనకవితా ప్రావీణ్యమును గొనియాడుట వింత కాదు. ఆది సామాన్యమే. అయనకు పరప ర్రియై శంభుడాసు,డును, ప్రబంధపర మేళ్వరు।,డును నై న యెజ్జిన తిక్క ననుగూర్చి చేసిన (పళంస కేవల సమ్యగ్భృష్టితో చేయబడిన దే యనుటకే సందే హము నుండరాదు. హరివంశావకారికలో నెజబ్రన తిక్కన కవీంద్రు నిట్లు ళల ళం కొనియాడి యున్నాడు.

ళీ! *క్రన క్రావించిన సృష్టి తక్షారులచే తం గాదు నా నేముఖం బున( దా బల్య్మిన పల్కు లాగమములై పొల్పొందునా వాణి *సౌా త్తమ నీఠం డొకరుండు నాజనుమహ త్వా బప్తిం గవి బహ్మనా వినుతింళుం గవి శిక్కయజ్వ నఖిలో ర్వీ దేవతాభ్యర్చితున్‌ .” ఎనకిత్యూనో నోమయావి తాలము:- మనుమసిద్ధి రాజ్యకాలపూ ర్వభాగముననే తిక్కన కేతన రచించిన “దశకుమార చరిత్రమును ఆంకితముగా గొనినట్లు భావింపవచ్చును. అప్పటికి తిక్కన యజ్ఞములు కొన్ని చేసెనేమో కావి “సోమయాజి యను విరుదమును సంపొదింపలేదు. కేతన యెచ్చటను తిక్కనయెడ నా విశేషణము. వాడలేదు. మఖియు తిక్కన యానాటికే కొంత కవితావ్యాసంగము చేసియే యుండునేమో కౌని “నిర్వచనో త్తర రామాయణము" కూడ ఆనాటికి రచించి యుండలేదు. కేతన యా విషయము తడవకుండుటయీ యట్టి యూహకు గారణమైనది. ఉభయ కవిమ్మితుడను బిరుదము మ్యూత మప్పటికే కలదు. “సరస కవీంద్రుల సత్చఏబంధము లొప్ప( గొనునను టధికకీ ర్తనకు( దెరువు; లలితనానాకావ్యములు చెప్పు నుభయభా షలయందు ననుట (ప్రళంసత్రోవ; యర్థిమై 6 బెక్కూళ్ళ నగహారంబులు గా వచ్చు ననుట పొగడ్త పొలము; మహితదడీణ లైన బిహువిధయాగంబు లొనరించు ననుట వర్ణ నము చొప్పు +ఈ: పాఠము ఆచార్య దివాఠర్ల వేంకటానధానిగారిచే కూర సదడినది..

ఖ్‌ పరుని కొకనికి నిన్నియు. (బికటవృ త్తి నిజములై పెంపు సొంపార నెగడు నెట్టు కొమ్మనామాత్యు తిక్కని కొలది సచివు డింక నొక్కరు( డెన్నంగ నెందు గలడు.” దళ! అశ్వా 1. పద్య కై ఈ సద్యమున తిక్కన, "నానా కావ్యములు" చెప్పినట్లున్నను ఆందు నిర్వచనో త్తర రామాయణము సూచిత మనలేము. అక్లే యా సద్యమున తిక్కన “బహూవిధ యాగంబు లొనరించి" నట్లున్నను వానివలన నతనికి “సోమయాజి యను విరు దము రాలేదనుట స్పష్టము. తిక్కన జన్మకాల 'మేగంథభమందును సూచింపబడి యుండలేదు. ఒక చాటువు ఆధారముగా తిక్కన సోమయాజి సహ(నమాస జీవియై కీ. శ. 1288 (శా. శ. 1210) వరకు జీవించి యుండెనని కొందరి తలంపు. అది సరియని చెప్పలేము. దాని కొధారమైన చాటు వీక్రిందిది: “అంబర రవిళళి శాకా బ్దింబులు చనం గాళయు క్రి భాద్రపదపు మా సంబున నంబరమణీ వీం బం బనందగు తిక్కయజ్వ (దిహ్మము( కేరన్‌.” ఇచ్చట “అంబర రవిళళి అను పదములు 1120 సంఖ్యను సూచించును. అది కాళయు క్షి యే. కాని ఆ సంఖ్య (క్రీస్తుళకము 1108 యగును. తిక్కన నిర్యాణ సంవత్సరము శ్రీ శ. 1108 యని యెన్వరును నంగీకరింపరు. ఇంకొక వత మున “అంబరళశిరవి' యను పాఠాంతరము నంగీకరించినచో తిక్కన నిర్యాణ కాలము క్రీ. ఈ. 1288 (శా. ళ. 121% యగును. కాని యది కాళయుక్తి సంవత్సరము కాదు. కావున ఏ విధమునను పనికిరాని యా చాటువును సరిహ రించుటయే మేలు. తిక్కన రచించిన (గంథములందలి యవతారికాభాగమును బట్టియు, తిక్కన చేసిన కార్యముల నుల్లేఖించు. నితర (గ్రంథములను బట్టియు, నతని కాలమును కొంతవరకు నిర్ణయింపవచ్చును. అందునను మతభేదములు లేక పోలేదు. అయినను స్థాలనిర్థ యమునకు ఆ విషయనులు పనికివచ్చ్ళును,

షి తీక్కన తన మహాభారళావతారికలో చారిత్రక విషయము లెవ్వియు తడవలేదు. కావున నా (గంథము మనకు ఈ సందర్భమున పనికిరాదు. ఇక నిర్వచనో త్తర రామాయణ మూలమున కొంత విషయము (గ్రహింపవచ్చును. మనుమసిద్ధి తన్నపై నెత్తివచ్చిన నుహారాష్ట్ర సామంతుడగు సారంగుని జయించినట్లు “ళృంగారంబు నలంగదేమియును; టబ స్వేదాంకుర శేణి లే; దంగంబుల్‌ మెలుగేన వించుకయు; మాహారాష్ట్రసామంతు సా రంగుం దోలి తురంగముం గొనిన సంగ్రామంబునం దృప్తస పాంగస్యారయళుండు మన్మవిభుపం పై చన్న _నైన్యంబునన్‌ .” సర్వ. ఆళ్వా 1: వద్య కీని, అను పద్యమువలన 'దెలియుచున్నది. దీనినిబట్టి నిర్వచనోత్తర రామాయణము ఈయుద్ధమునకు తరువాతనే రచింపబడి యుండవలెను. చారిత్రకులు ఈయుద్ధము క్రీ. శ. 1257 ప్రాంతములందు జరిగినట్లు నిర్ణయించి యున్నారు. ఇక మనుము సిద్దికి అక్కన బయ్యన లను క్లాతులవలన గలిగిన విపత్తు ఆ తరువాతిదే. అది యాతని యంత్యకాలమునకు మిక్కిలి సమీపములో జరిగినది. అప్పటికి కాక తీయ గణపతి చక్రవర్తి జీవించియే యున్నాడు, తిక్కనామాత్యుడు తన ప్రభువునకు సంభుటించిన యాపదను తొలగించుటక్రై బలవంతుల సాహాయ్యము చపేక్షించువాడ్రై యప్పటికి మహపోన్నతదళయం దున్న గణపతిదేవుని సాహా 'య్యము నర్జింప ఓరుగల్లునకు వెడలినట్లు కాసె సర్వపస్ప రచించిన సిద్దేశ్వర చంత్రమునందు గలదు. అందు స్పష్టముగా ఈ విషయమే (సస్తావింపబడినది. “సత్యసంధుండును సభ్యవన ర్తనుఃడు నగు సోమయాజి కా నారాజు కనియె., దగుమాట విను మొక్క ధర్మకార్యంబు సూర్యవంళంబున సాబగొందునట్టి యార్యపూజితవర్యు డా మన్మసిద్ధి రాజు దా నెల్లూరు రమణతో నేల అక్కున బయ్యన లధిక దిలెష్టు

సే

లక్కట సొద్దిరాయని దాఅ(దోలి

దక్కిస రాజ్యంబు దామె యేలుచును

నొక్క కానై నను జిక్కా౭గనీరు

వారల దండించి వారి నెల్లూరు

వార కిప్పింపు మవారణ (ప్రీతి

నవిన గణపతిరా జిట్ల కాకనుచు”

“వెడరి గణపతియు విజయంబునకును

గుడియెగడగమల సేన కొలిచి డుతేర”

“గుప్పున నెల్లూరు కూడ నేతెంచి

యక్కనన్‌ బయ్యన నచట సాధించి”

“నెల్లూరి ప్రజలకు నేర్చు వాటిల్లి (

జెల్లించి చా మన్మసిద్ధిరాజు నకు

నెల్లూరి పట్టంబు నేర్చుతో౯ గటై.” గణపతిదేవుడు క్రీ. ౪. 1202 ప్రాంతములలో మరణించి యుండుటచే ఈ మన్మసిద్ది పునః ప్రతిష్ట యంతకు పూర్వమే జరిగి యుండవలెను. నిర్వచ నో త్తర రామాయణమున నీ విషయము ప్రస్తావించబిడలేదు. కావున నా (గ్రంథ మంళకుముందే యనగా క్రీ. ౪. 1257-00 నడుమ కాలమున రచింపబడియుండ వలెను. కొందరు విమర్శకు లీ యభిప్రాయముతో నేకీధవింసకున్నారు. మన్మసిద్ది రాజ్యభ్రష్షు డగుట పరుల సాయమున రాజ్యమును మరల సంపాదించుట యతని “క్రీర్తి కపకర్షకములే కాని ఉత్కర్ష కములు కావు కాన అప్పటికే జరిగియన్నను తిక్కన తన (గంథమున దానిని తడవక వదలి యుండవచ్చును అని వారి వాదము, అదియు సమంజసమే. ఎ.మైనను అది గణపతి దేవుని జీవితకొలముననే జరిగిన దనుటను వారు వ్యతిరేకింవలేరుకదా। దీనినిబట్టి నిర్వచనోత్తర రామా యణ రచన మనుమసిద్ధి యవసానకాలమున శ్రీః శ. 1200-82 ప్రాంతము లలోనై న జరిగియుండున్ను.

మనుమసిద్ధి (క్రీ. శ. 1242 న సంవత్సరమున రాజ్యాభిషి క్తుడగు నాటికి ఇరువదియై దేండ్త పప్రాయమువాడని యంగీకరించినను అతనిచే 'మామి యని పిలిపించుకొను “తిక్కని మతి సదేండ్లైన పెద్దవాడై (కీ. ఈ. 1206 ప్రాంతము లందు జన్మించి యుండును. అతడు సహసమాసజీవి యను జన్మశుతి నాదరిం చినచో దాదాపు [క్రీ- శ. 1280 వరకు జీవించి యుండును. (క్రీ. శ. 1262 నకు తరువాతనే తిక్కనం సోమయాజియై యధ్యాత్మవిద్యా విభూషితుడై అభిలషిత చిత్త సంస్కారమును సంపాదించి మహాభారతానువాదమునకు అధికారమును పొంది యున్నాడు.

మహాభారకానువాదకార్యమునకు తిక్కనకు గల యధికొరము మరెవ్వరికిని లేదను విషయమును శ్రీ పింగళి లక్ష్మీకాంతముగారు. చాల చక్కగా సమర్థించి యున్నారు. భారతమున (ప్రధానముగా గాన్పించునవి మూడు విషయములు. అవి (1) రాజనీతి, (9 యుద్ధతంతము; (8) (బ్రహ్మవిద్యోప దేశము. ఈ మాడు ధర్మములను స్వయముగా ననుభవములోనికి దెచ్చుకొన్నవాడు తిక్క-నా మాత్యు డొక్కడే. కావున భారతానువాద కార్యమున కాతడే ఉ త్తమాధికారి, చిక్కంన తండ్రి తాతలు రాజ్యము లేలినవారు, మం(తిపదవులు నిర్వతాంచిన వారు. కాను ఇరువది సంవత్సరముల కాలము అవిచ్చిన్నముగా మన్మసిద్ధియొద్ద (వధానమం త్రిగను (ప్రధాన సేనానిగను గడపినవాడు. రాజనీతియం దతని యనుభవము జగద్విదితము. అశ్షే దండనాధు(డై యుద్ధములలో స్వయముగా పాల్గొన్నవా డగుట యుద్ధతం(త్రమునం దతని యనుభవము శంకింపరానిది. హరి హరైక్య (ప్రతిపాదనము, ఆశ్వాసాద్యంతములలో తిక్కన యావిషగరించిన (దిహ్మవిద్యా స్వరూవము- అతనిని శ్రీకృష్ణుని స్థానమున నిలుపుచున్నవి.

అట్లు (బహ్మవిద్యా సమ్యక్సరూపము నెజిగిన తిక్కన భీష్మపర్వాంత రృతమగు *భగవర్గీత” నేల తెలిగింపలే దని కొందరి ప్రశ్న. వై దికధర్మ నిష్టలకు భయపడి యాసని చేయలేదని విశ్వసించెడి వారును నున్నారు. కాని సూక్ష్మముగా పరిశీలించిననో భగవద్గీత కథాగతికి ఎంతపర కవసరమో అంతమా[త్రము అమవదింపబడియే యున్నది. దాదాపు 7 పద్యములు తెలుగులో భగవద్గీతా భోగ్‌ములోనివి కలవు. కావ్యదృష్టితో [వ్రాయదలచిన మహాభారత మధ్యమున శుద్ధమైన వేదాంతోనదేశము కావ్యపౌందర్యమునకు భంగకర మగుననియే తిక్కన యా థాగమును వదళి యుండును.

న. అణువాదో విధానము

సన్నయభట్టు రాజరాజు (పేరణచే మహాభారతము నాంధర్రీకరింస దొరకొ నెను. ఆంధధ్రదేశమున నవ్పటికే బౌద్దు లౌకవైపునను జై ను లొకవైపునను వేద విహితధర్మాచరణమునుడి (ప్రజలను విముఖుల నొనర్భు వయక్నళముల నుండిరి. పంచమ వేదముగా నప్పటికే ప్రసిద్ధమైన సంస్కృత మహాభాంళము సొమాన్యప్రజానీకమున కందుజాటులో లేని కారణమున సనాతనధర్మము శిథిలమై యన్యమత నంపర్కముచే సాంకర్యము భజించియుండెను. అట్టి సమయమున మహాభారతము దేళశభాషమైన తెలుగున కనువదింపబడినచో వైదికిమత పున రుద్దరణము జరుగ పీలున్నది. దైవ మనుకూలించుటచే నన్నయవః టి పవి్యత శీలుడగు కవియు రాజరాజువనంటి దైవ్రాహ్మణభక్తి గలిగి సనాతి నధర్మోద్ద రణమునకు దీళగ్రై కొన్నరాజును ఏకకాలమున ఆంధ్రులకు లభించిరి.

నన్నయ ప్రారంభించిన మహాభారతానువాదయజ్బ ము తుదముట్టలేదు. కవియకాలమరణమువలననో, దేశమందలి రాజకీయ విస్తవపరిస్టితులవలననో ఆఫప్రయత్నము నడుమనే యాగిపోయినది. ఆరణ్యసర్వమధ్యముననే నన్నయ రచన ముగిసినిది. తరువాత దాదాప "రెండువందల సంవత్పరములకుగాని మరల భారతానువాద (వయత్నము చేయబడలేదు. బౌద్ధజ్జై నముల విజ్బృంభణమును శై నవెష్ణవములు సమష్టిగా నెది3ంచి యణచివేసినను సంఘమున (పళాంర పరిస్థితి నెలకొనలేదు శైనవై ష్టవములు సరస్పరము ఢీకొని ఘోరమైన నంఘర ణము తెచ్చిపెట్టినవి. 12వ శతాబ్ది (ప్రారంభమునుండియు 18న శతాబ్ద మధ్యా: వరకు శినకివుల రచనలేష్టాసంఘమున వీరవిహార మొనర్చుటచే వై దికధ' సంస్థాపనమునకు బూనుకొనజాలిన రచయిత లెవ్వరును తలచూపరై రి. ఒకి వేళ యున్నను దుక్కి కడ్లనడిమి దూడలవలె నడగిమడగి యుండవలసివచ్చెను. అచ్చ టచ్చట వైస్ట వకవులు మా[శ్రము మే మున్నార మని శివకపులతో పకిస్పర్చించి నిలుచుచుండిరి.

ఇట్లు శివుడే పరద్వై వత మని యొకవక్షమువారును, నారాయణుడే పరదై వత మని మజియొక వర్శమువారును త్రాడులాగు (18 01 ఇ౭గపందెములో బాలురను చొప్పించి ప్రక్కన నిల్చిక వ్వించుపెద్దలనలె సామాన్య ప్రజల నటునిటు

స ఊగిసలాడజేయుచుండిరి, సంభుమున నట్టి అనిశ్చితపరిస్థితి నెలకొన్నస్పుడే దాని నంతమొందించి చక్కబెట్టు కారణజన్మునికొంకు సంఘము వేచి యున్నపుడే- తిక్క న జవించెను. అప్పటికే కర్ణాట దేశమున హరిహర్రైక్యము సాధింప (ప్రయత్నములు జరుగుటయే ౫౨౮ “హరిహరుని యర్చావిగ్రహములును వెలసి యుందెను. తిక్కన యౌవనమున నన్నిరాజభోగములు ననుభవించినవాడే. తన

(వథమకావ్య మైన నిర్వచనోత్తర రామాయణమును నరాంకిత మొనర్చియున్నాడు. తన్ను 'మామియని గొప్పగ మన్నించుచుండిన మనుమసిద్ధి భూపాలుడు తనకంె చిన్నవాడై నను తనకళ్ళ యెదుటనే కడగండ్రపాల్టై మరణించుట (ప్రాయళః తిక్కన సోమయాజి మనస్సున వై రాగ్యవీజములు నాటియుండును. ఆతరువా తనే తిక్కన యజ్ఞ మొనరించి సోమయాజియై శచిత్వసంపదచే యధ్యాత్మవిద్యా పరిశ్రమ మొనరించి మనస్సును పరిపక్వ మొనరించుకొని మహోాభారళానువాదము వైపునకు దృష్టి మళ్ళించియండును. అంతకు పూర్వమునుండియు. తిక్కన సంస్కృత మహాభారతమును పెక్కుసారులు చదివి పూర్వాపరసందర్భములు పొంది పొసగునట్లుగా కధాసంవిధాన మేర్చఅచుకొనియే యుండును. మనుమసిద్ధి భూపాలుడు జీవీంచియున్న కాలమున సరని సాహాయ్యార్థము ఓరుగల్లు గణపతిదే వుని యాస్థానమున కేగినప్పుడు తిష్కశ యాసభలో మహాభారతగాథః యందలి యాద్ధరీతులు వర్జించినట్లు కాసె సర్వప్ప రచించిన “సిద్ధేశ్వర చర్మితము నందలి యీ [క్రింది ద్విపదపాదములవలన చెలియుచున్నది.

“సారపారావారసరసగంభిర

సారుండె కి రివిసారు(. డె యలరు.

నారీతి గణపతి నటు చూచువేడ్క”

“దిక్కు. దిక్కుల నుండి తెరలి విద్యార్థు

లక్కడక్కడను గావ్యముల శ్లోకార్ట్‌

మొక్కాక్క_ విధమున నొగి వినిపింప(

జక్కన వినుచును నొక్క యందలము

నెక్కి తీక్క్తన సోము డక్కు డేతెంచె”

“నలమహాళ్ముని నాసోమయాణి

న నెట్టన నెదురేగి నేర్పుతో రాజు తెచ్చి యర్తాననసితునిగా. జేసి య్‌ ఛి మెచ్చి తాంబూలాదు లెచ్చుగా నిచ్చి” “అగు భారతాఖ్యాన మావీరవరులు తగ జేసినట్టి యుద పకారములు లబ 0౧ వినియ సంతో షించె౯ గనినట్లు చెప్ప” “ఆంత. దిక్కన సోమయాజికి మెచ్చి వింఠవస్త్రంబులు వివిధభూషణము లత్యంతభ క్రితో నప్పు డిచ్చుడును”

ఈ భాగమునే ఉదాహరించుళు కొందరు విమర్శకులు తిక్కన గ్రణపతీ దేవుని దర్శనమున కేగునప్పటికే. మనుమసిద్ధి జీవితకాలముననే. మహాభారతాను వాద మొనర్చియుండె నని తలంచిరి. కాని యది యట్లుకాదు. తిక్కనకు సంస్కృత మహాభారతముపై నవ్యంతము మక్కువ యుండుటచే పెళక్కుసారులు-దాని నాద్యం తము వల్లె వేసియుండును. ఆసంస్కృృతభారతమునందలిగాథనే . యఎ వర్షించి యుందును. అదియే యతడు రచించిన తెలుగు భారత మని భమపడవాదు.

వ్యాసుడు రచించిన భారతేతిన్న త్తము జగత్చ్ర)సిద్ద మైనదని యందలు నంగీకరించిన సత్య మే. మహాభారతమహాత్మ్యమున

“ధర్మే చాళ్టేచ కామేచ మోకేచ భరతర్షభ

యది హాస్పి తఈదన్యరయ న్నేహా సి న కుక్రచిత్‌” అని యుండుటచే “ధర్మార్టకామమోక్షము అను చతుర్విధప్పురుషార్థములను పరస్పరవ్యత్యయము లేకుండ సాధించుటకు ఏ ఉపాఖ్యానములు ఈ (గ్రంథ్రమున జెప్పబడినవో అవియే తదితర్యగంథములందును కాననగును. ఇద్నట లేనివి మజెచ్చటను లేన అని (ప్రతిజ్ఞాపూర్వకముగా జెప్పినపైై నది.

సుంన్మూత మహాభారత (ప్రాళస్ర్యమునుగూర్చి తిక్కన రెండు పద్యము]

లలో నెంతసొంపుగ జెప్పి యున్నాడో గమనింపుడు,

న.

“విద్వత్సం స్తవనీయభవ్యకవికా వేశుండు విజ్ఞానసం

సద్విథ్యాతుండు సంయమి(ప్రక రసంభావ్యానుభావుండు గృ

ష్ణద్ట్వైపాయను. డర్జీ లోకహితనిష్టం బూని కావించె ధ

ర్మాదై్వైత స్థితి భారతాఖ్య మగు లేఖ్యం బైన యామ్నాయమున్‌ ”

ఆళ్వాః 1. వద్య ర

“వేదములకు నఖిలస్మృతి

వాదములకు బహుప్పరాణవర్ష ంబులకున్‌

వాదై నచోటులను దా

మూదల ధర్మార్థకామ మోక్షస్థితికిన్‌ ” శ అట్టి సంస్కృత భారతమును తెలుగులోని కనువదింప తలంపుగొన్నవాడై తిక్కంన దాని కనువైన యొక దివ్యసన్ని వేళమును పొందుపరిచి యున్నాడు. సొషొళ్తుగా హరిహరనాథుడే తిక్కనకు. గలలో గాన్చించి

“*హరాశర్యునిక సతి యయి

భారత మను పేరంబరగు పంచమవేదం

బొారాధ్యము జనులకు(; ద

ద్ధారవ మూహించి సీ వఖిండితభ క్రి న్‌. ఆశ్వా. 1-పద్య. 17.

'శెను/గుదాస వినిర్చింపం దివురు టరయ

భవ్యపురుషార్థతరుపక్వఫలము గాదె

దీని కెడ నియ్యకొని వేడ్క నూని కృతిప

తిత్వ మర్చించి వచ్చితి. దిక్కశర్మ” [8 యని ప్రార్టించె నట. అవృష్ణ మన తిక్కనదే. సామాన్య మానవులవలె జగదీశుడే నచ్చి తిక్కన కావ్యము నర్భించెను. నాడు మనుమసిద్ధి నుండి అఆడుగకయే “ఆందలంబు గొడుగు లడపంబు మేల్కట్టు” మున్నగువానిని ఇహభోగలాలసత దోస పొందిన తిక్కన సోమయాజి నేడు కోరిన యైశ్వర్య మెల్ల నొసగజాలిన యిష్టద్దైవమే సాకిత్కృరించినపుడు( “జన్మాంతరదుఃఖము త్లాలరగునట్లుగ జేసి సుభాత్ము జేయవే” యని మాత్రమే ప్రార్జించి యాదేవునినలన “జనన మరణాదు నలై సంసొరదురితములకు నగపడకుండగ6 దొల(గు తెరువు గను వెలుంగు”ను ఫొందగలిగెను,

78 “ఆది దొడంగి మూడుకృతు లాం(ధ్రకవిత్వవిశారదుండు వి ద్యాదయితుం డొనర్బె మహిఠాత్ము(డు నన్నయభట్టు దక్షతన్‌” అని తిక్కన వాకొన్నను అది యుపలక్షణయే కాని సత్యము కాదు. ఆరణ్యపర్వ మున నుర్షీత్తరభాగము అస్పటి కనుపదింపబడలేదు. నన్నయ అరణ్యాంతము వరకు రచింవగా కారణాంతరమున +ధిలములై న భాగములను మాత్రమే యెట్టన పూరించె ననుట వాదమునశే గాని సత్యము గాదు. కాని తిక్కన తాను రచింప బూనిన మహాభారతమును కోరివచ్చిన భగవంతున కంకితముగా నిచ్చుచు-సగభాగ మదివరకే యొకనరమ్మాతున (రాజరాజున కర్పించిన శీషమును తాను పూరించి తనదేవున కెట్లీయగలడు. అది యపచారము కదాః కాబట్టి సోమయాజి. నాల్గవ దైన విరాటపర్వము నుండియే యనువాదమును (ప్రారంభించి యున్నాడు. వెంటనే “హృదయాహ్లాది చతుర్థ మూర్చితకథోపేతంబు నానారసా భ్యుదయోల్లాసి విరాటపర్వ మట యుద్యోగాదులుం గూడగా బడియేనింటి దెనుంగుబాన జనసం ప్రార్ధ్యంబుల్లై 'పెపునం దుదిముట్టన్‌ రచియించు టొస్పు బుధసంతోషంబు నిండారగన్‌” 1-7 అని విరాబపర్వము మొదలుగా మిగిలిన పదునైదు పవ్వములను తెలిగించునట్లు ప్రకిజ్ఞ గైకొని దానిని నిర్విఘ్నముగా కొనసాగించియన్నాడు,. ఉత్తర రామా యణమును నిర్వచనముగా రచించిన తిక్కన నన్నయ రచించినతీరును మన్నిం చుటకో యనునట్లు “నానేర్చినభంగి జెప్పి వరణీయుండ నయ్యెద భ కృకోటికిన్‌ ” అని మిక్కిలి వినతభావనుతో ఉక్రాన్చన భారకామృతము కర్షపుటంబుల నారంగగోలి యాం (భ్రావశి మోదముం జొరయునట్లుగసాత్యవతేయ సంస్మృతి శ్రీవిభవాస్పదందియిన చి త్తముతోడ మహాక విత్వది కొవిధి నొంది పద్యముల గద్యములన్‌ రచియించెదం గృతుల్‌” 1.00 అని ఈన రచనాపద్దతిని మార్భ్చుకొన్నాడు. ధి

వ. -:వరాటపర్వ సమీక్ష:

విరాటపర్వమును తిక్కన నూడు విశేషణములచే పేర్కొని యున్నాడు. అది హృచయాహ్లాదె, ఊ ర్ణిరం ధోపేతము, నానారసాభ్యుదయోల్లాసి యట. ఆ(గంధ భాగమును జదివినప్పుడు పై వానిలో నాక్కటియు. కేవలము పొగడి కశ్రై చెప్పినట్లుగ మనకు దోపదు ఆపర్వమ:తయు. నేభాగమున కాభాగమే హృదయాపహ్లాది. తిక్కన యందలి “ధాసంవిధానమును మృారమే హృదయాహ్హాది యనీ కీర్హించెను. మనకు అందలి కధనుమించి తిక్కన కవిశామాధుర్యము మిక్కిలి హృదయాహ్లాది యగుచున్నది. ఈ పవ్వము ఊర్షితకథోపేతము. తిక్కన పర్వములలో నాల్లింట మూడువంతులు ఉపాఖ్యానాదులతో వర్ణనము లతో నిండియుండ విరాటపక్వము, నభాపర్వమువలె చిక్కిని కథాథాగముతో గూడియున్నది. ఇంఏను ఈభాగము నా నారసాభ్యుదయోల్లాసి, శృంగార వీరిములు మూర్తీభవించిన ఘట్టములు మనహృవయముల నావర్డించుకొనుసు.. కీచకవధ ఘట్టము శృంగార వీరముల సమ్మి(శ్రము, రసాభాసముకూడ రసవాచ్యమే యని విశ్వనాథకవిరాజు తన సాహిర్యదర్చణమున సమర్హించియున్నాడు. కావ్య(ప్రకాళ కారుడుకూడ అపష్టవిధా౬ సంళక్య్టమవ్యంగ్యములలో రసాభాస భావాభాసము లోను జేర్చియున్నాడు వీరసవమునకు (గంధమునండలి యు త్వర భాగమంతయు నుదాహరణ (ప్రాయమే. దకిణో త్తరగో[గ్రహణ _సందర్భమునందలి యుద్ధ ములు కొన్ని గంటలకాలమే జరిగినను పదునెన్మిది దినములు జరిగిన మహా భాకత యుద్ధముతో బోల్చదగియున్నది. మూలమున. రెండు శ్లోకములచే జెప్ప బిడిన యభిమన్యు వివాహము ఆంధ్రుల వివాహముల కొచవడిగా తీర్చిదిద్ద బడినది.

అట్టి విరాటపర్వముతో (బ్రారంభించి తిక్కన భారతామృతము కర్షపుటం బుల నార(గ్రోల్‌ యాంధ్రావశి మోదముం బౌరయునట్లుగ”- మహాకవిత్వదీళ్నా విథితో చంపువుగా రచించియున్నాడు. అనువాద విధానముతయు కేవలము నన్నయ నడపిన దారినే నడచినది. సంప్పృతములో లక్షగంథ పరిమిత మైన మహాభారతము లెలుగులో నందు మూడవవంతునకు దిగినది. ఇట్టి సంకోచపద్ధతి నన్నయయే యవలంబించియున్నాడు. కొన్నిచోట్ల ద.౭లమునకంజె విస్తరించిన ఘట్ధములును లేకపోలేదు మొ త్రముపె నన్నయ అనువాద విధానములో నాల్లు

౫20

అంళఛములు మనము గుద్తింపగలము (1) మూలమును సంగ్రహించుట.. (9) విస్తరించుట (%) దేళశకాలముల ననువరించి మార్చుట (4) పూర్తిగ పరిహరిం చుట తిక్కనయు నీపద్ధతినే యవలంబించియున్నాడు. నన్నయ సథాపర్వ భాగ మును మిక్కిలిగా సంగహింపగా తిగ్కనన విరాటపర్వభాగమును బాగుగా విస్తరింపజేసినాడు.

అనువాద విధానములో భారత కవులకు మువ్వురకు లక్ష్య మొక్కంటియే, అది ఇతిహాసముగా నున్న మూల్యగ్రంథమును తెలుగులో కొవ్యముగా మార్చుట. దళరూపకకారుడు

“యత్స్యా దనుచితం వ స్తునాయకస్య రసస్య వా అవళ్యం తత్పరిత్యాజ్యం ఆన్యధా వా (వకల్పయేత్‌”

ఆని కావ్యరచయిళల యవలంబింపవలసిన విధానమును నిర్దేశించి యున్నాడు. రస పోషణ, పాత్రపోషణ, బొచిత్యనిర్వహణము కాన్యములో ఉద్దిష్టములు. మూల ముతో టోల్చిచూచినపుడు పై వానిని సాధించుటకు కవిత్రయమువారు పై పద్ధతు లనే యవలంబించిరి.

విరాటపర్వములో కీచకపధ ఘట్టము తలమానిఏమువంటిది. సంవిధాన కృల్పసములోగాని, కవితాకళళలోగాని, వస్తురసపాతపో షణలో గాని దాని కద్రియే సాటి, అట్టయ్యు నచ్చటి శృంగారరసపోషణము కొందరు విమర్శకులకు నచ్చనిదైై నది. వివాహమునాటికే ప్రొాఢయైన (ద్రౌపది యప్పటికి భర్తలతో నలువదిరెండేండ్లు కాప్పుర మొనర్చియున్నది. అట్టి దానిని శృంగారనాయికగా జేసి యంత యతివేలముగా వర్షించుట వారికి విమర్శపా(త మైనది. ఐనను మూ ములో (దౌపదిని చూచి కీచకుడు మరులుగొన్నవిధము, రన్మూలముగా నా మెకు గలిగిన యిక్కట్టులు, వానిని తొలగించుటకై. భీముడు. కీచకుని సంహరించు టయు వర్జ్మింపబడియే యున్నవికదా. ఇక తిక్కన జేసినదంఠయు దానికి కొవ్యత్వ శోభ గల్ఫించుటక్షై రసపోషణసామ గ్రని సంఠరించుటయే. ద్వితీయాశ్వాసము నందలి (ప్రభాతవర్శనము | పద్యగద్యములు, కీచకుడు (దౌపపియఎచలి మోహం బున దిరికాపము నొందుచు ఉద్యానమున విహశించుట, వెంటనే సూర్యాస్తమయ వర్షనము 88 పద్యగద్యములు మూలమున లేనివి. ఇవి కేవలము తత్కాలరస

క్‌ పోషణకై కవి కల్పించుకొన్నపే. అట్టి వానిచేతనే యాఘట్టమునకు కావ్యత్వశోభ కల్గినది. (గ్రంథమంతటను గల యిట్టి సన్నివేళముల నేకరువు 'పెట్టవలెనన్న నది యొక ప్రత్యేక (గ్రంథమే యగును. తిక్కన కవితాకళను కూర్చికాని. నాటకీయ రచననుగూర్చి కాని యుగ్గ డింపని విమర్శకు శాంులలో నుండడనియే తలంపనచ్చును, మజియు సీ విరాటపర్వమును _పత్యక్షరళోధగా పరామర్శించినవారు శ్రీ కోరాడ రామ కృష్ణయ్య, శ్రీ కాళూరి వ్యాసమూ ర్తి శాస్త, థ్రీ యస్వీ జోగారావు. (ప్రభృతు లెందరో యున్నారు. వారు తడవిన విషయముబనే నే నిందు చొప్పించుట (గ్రంథ చౌర్యమో, భావచౌర్యమో యగునుకదా! తిక్కన రచించిన విరాటసర్వ మంతయు నొక [పబంధము. అస్లే యొక్కాక్క సర్వము న్‌ా (పదింధముగా నాతడు దిద్దితీర్చినాడు. ఆభావము తోపింసజేయుటకే ప్రారంభముననే “ఈ (ప్రబంధమండలి కథినాథునగా నేపురు షునిం బేర్కొనువాడనొ” యని కృతి భర్తశై యన్వేషణము. సాగించినాడు, విరాటపర్వము కొంత (శవ్య(ప్రబంధముగను మతికొంత దృశ్వ(శవ్య ప్రబంధ ముగను గాన్నించుచున్నది. అభినయసాధ్యములుకాని నాటకముఐను గొన్నిం టీని మనము నేడును (శ్రవ్యనాటకము లని వ్యవహరించుచున్నాము. అళ్లే విరాటపర్వమున కీచకవధ ఘట్టమంతయు నొక (శవ్యనాటక మై దృశ్యము లన్నియు కండ్లయెదుట బెట్టినట్లు మానసాహ్లాదకరములై. రాజిల్లుచున్నవి. ఈ భ్రానమునే తిక్కన యీ క్రింది సీసపద్యమున సూచించియున్నాడు. ఈ నాటక మున భీముడు నాయకుడు. (దౌపది నాయిక. కీచకుడు ప్రతినాయకుడు. కీచక వధానంతరము [దౌపది సీ. “కొాలువులోపల నిన్న కోప మళ్లైత్తిన 6 దల౪కక నిలిచిన ధైర్య మహిమ నే డిందు. జనుదెంచి నిర్వికారత( _బజ కన్నులు గప్పిన గౌరవంబు మనవారిలోన నొక్కరినై న విల్వకు తశ్సాహంబు సేసిన సాహసంబు లోకదుర్ద్ణయు( డగు సీ కీచకునిని (వే ల్మిడి రూపుమాపిన కడిమిసొంపు

౫న

గి. సూడ! దలపోయ మెచ్చ సంస్తుతి యొనర్ప

నా తలంబె నీ యు త్తమ నాయకత్వ

మెటి(గి నిను గొనియాడ నేనెంతదాన

మహిత విస్మయానందనిర్వ్యగ్న నైతి. 2040 యని యా నాటకమునందలి భీముని యు త్తమనాయకపాతమును గొని యాడినది.

తిక్కన విరాటసర్వీమున జేసినంళగా శృంగారరసవర్శ నము మజెచ్చట చేయలేదు. దుర్విదగ్గు డైన కీచకుని నోటగూడ నొక్క యనభ్యశ్చంగారపు మాటయైన రాసియలేదు. తరువాతికాలమునందలి (ప్రబంధ కవులు శృంగార నాయికలను వర్ష్మించుచు కచకుచాది కాహ్యావయవవర్శనము వేలము వెళ్డిగా జేసి సరితృజనము హృదయముల రంజింప ప్రయత్నించియు తిక శాన విరాటపర్వమున కీచకవధ భుట్టమున (దౌపదీసౌందర్య వర్శనముచే సాధించిన ఫలము పొంద జాలరైరి. ఏ రసమైనను వాచ్యము కానప్పుడే యది రసమగును. ఈ కళా రహస్యమును తిక్కన గు ర్తించినంత వాగుగ మటి యే కవియు గుర్తింపలేదు. శృంగార దేవతను వీధులలోని కీడ్చి యవహాన్యమునకు పాల్వడజేసిన కవులే ప్రబంధకవులలో నెక్కుడుగా నున్నారు, ఇక తిక్కన చేసిన వాతపోషణము. అడుగడుగునను మనము ఒక

నూట మలఖుసరాదు. తిక్కన భారతమును యథారథముగా ఇతిహాస రూపమున అనువదింపలేదు. దానికి కావ్య శరీరము నిచ్చి యున్నాడు. పురాణేరిహాసము లరణ్యములవంటివి. "సేవ్యములై న రసావాదిక వృక్షములు, మాధవీలతాదిక కుంజములే కాక విషవృతములు ముళ్ళకంచెలు కూడ నందుండును. కాని కావ్య ములు ఉద్యానవనములను పోలినవి. విహారయోగ్యము లగున ట్రందలి యవాంఛ సీయ లతాగుల్మాదులను, కంటములను తొలగింపవలసి వచ్చును. అప్లే తిక్కన పాత్ర పోషణ విషయమున మిక్కిలి శద్ద గె కొన్నాడు. (దౌపది, ఖీముడు, ధర్మజుడు, ఈ పాత్రము లిచ్చట చాల ముఖ్యములై నవి, ఎంతటి యవమాన కరమైన సన్ని వేళమునందును, ఎట్టి యిడుమవడు-ఘట్టమునందై నను వీరిలో ఏ యొక్కండును సమయపొాలనమును మజువక, పెద్దలయెడ యవజ్ఞ 'ప్రకటింపక మిక్కిలి మనస్సంయమనముతో [బవ ర్తించియున్నారు. ఎక్కఢనో *శ్రీరాము

జా! సెగ లత్మణాదుల భక్తి (ప్రపత్తులు గొప్పవా? ధర్మజునెడ థీమాదుల వినీళత్వము గొప్పదా?” అను (ప్రశ్న పుట్టగా “ధర్మజునెడ భీమాదులు చూపిన భక్తియే గొప్పదను సమాధానము లఅలభించినదట. స్థూలముగా జూచిన నది తప్పుగా గోన్బంచును కాన్‌ సూత్మముగా బరిశీలించిన నది (స్రత్యతరసత్యముగా దోపక మానదు. లక్మణాదులు పరా[క్రమ విశేషముతో (శ్రీరామునకు జాలనివారు. వారు భక్ర్తులై చరించుట గొప్పకాదు. భీమాదులు ధర్మజునిమించిన బలదర్పములు కలిగి యుండియు నా యన్నమాట నెట్టి పరిస్థితులందును జవదాటక నర్శించుట నిజ మైన భక్తికి శార్కాణకౌదా? మజీయు శ్రీరాముని (పవ ర్తనము లత్మణాదుల కెస్పుతును మనన్సంకటావస్థ దెచ్చిపెట్టలేదు. ధర్మజుని ప్రవర్హనము భీమార్జు నులను, (ద్రౌపదిని ప్రాణసంకట మైన స్థితిలో నెన్నిమారులో వదలినది. ఐనను పౌరు కిలిగిన యు(దేకము నడచుకొన్నవారే కాని పల్లే త్తుమాట యన్నవారు కారు. విరాబసర్వభాగమునగూడ _ నిట్టి సంకటావస్థయే భీమునకును (దౌపదికివి కీచపడు కారణముగా గల్లినది. సుదేష్ట యనురోధముచే గీచకునింటికి కల్లు దేటోయిన (దౌపదిని ఆయవ కాళము కొలకే కనిపెట్టియన్న యతడు బలాత్కరింప బ్రయత్నించెను. ఆసన్న యెజిగి యామె తనకు రక్షణము లభించు స్థానము రాజాస్థాన సమీపమే యవి యావం:కు బరువెత్తినది. కాని కీచకుడు “కామాయ త్త చిత్తుండును, గర్యోన్మత్తుండును. గాపున జనసమూహంబు సరకుసేయక రహస్య (ప్రకాళ 'వీభేద విచారంబు దక్కి” “'సమదవారణము జంగమలత వెనుగొని సరభసంబుగ ( బట్ట (జను విధమున: (గూరదానవు;డు భూచారి నిర్ణరకొంత 6 బొదువ రయమ్మున( టోవుభంగి ఘోరగ్భ ధను సుపమారనాగాంగన 6 బటుగతి నొడియంగ 6 బాణుకరణీి( (బ్రిబవిడాలంబు బాలశారికమీ(ద సడరి సద్వరముగ నరుగుమాడ్కి

న... సింహబలు( డత్యుద్మ గత జిగురు (టో డి పజ్జం గడువడి( దగిలి కోపంబు గదుర నొడిచి తలపట్టీ తిగిచి మహో (గవృ త్తి గొంప కొనరించుకయు లేక కూలందాచె. నీ 128 ఆట, ఇచ్చట కుసుమకోమలి యగు దౌపవి యనన్యగతికత్వ మొకనంక. ఉద్ధృతాకారుడగు కీచకుని నిర్విళంక ప్రవృత్తి యొకవంక కన్నుల యెదుట. గన్చించునట్లు తిక్కన చ్వితించియున్నాడు, వెంటనే పాంచాలీరతకుం డైన రాక్షసుని (వేటువడి కుంరితుండై.. కీచకుడు ఒడుపుదప్పిన మహానాగమువలె రోజుచుండ నన్నతో గూడి తత్కాలమున విరటుని నభయందున్న ఖీముడు తన కన్నులార *“అసహ్యంబటై న మనోవల్ల భ యవమానమును ఆ సింహబలుని మద జృంభణమును కనుగొన్నాడు. మదజ్బంభణ మెవ్వనియందును, ఏ నన్ని వేళ మునను సపింపని భీముడు అది తన మనోవల్ల భయెడలనే జరిగినప్పుడు సపించునా? అప్పటి భీముని కోపోద్విగ్నమూ ర్తిని తిక్కన మన కన్నుల యెదుట నుంచినతీరు చూడుడు. భీముడు ఆ దృశ్యమును “కను(గొని కోపవేగమున6 గన్నుల నివ్వ్చులు రాల నంగము ' ల్లనలంగ, సాం్యద్రఘర్మసలిలంబులు (గమ్మ, నికతాంతదంతపీ డన రటదాస్యరంగవికట భుకుటీచటుల స్రవృ త్తన న _ర్రనఘటనా ప్రకారభయదస్ఫురణాపరిణద్ధమూ ర్రియె” 2188 యుండెనట. ఇది కేవలబాహ్యశళరీరము కాని ఏంచుతీరు. లోపలి కోపము "పెచ్చు "పెరిగినప్పుడు భావా వేశముచే నతనిమూ _ర్హి మాలురూసము దాల్చినది. అపుడు “నేలయు నింగియు( దాశములుగా! జేసి యేపున రేగి వాయించి యాడ. గులపర్వళంబులు గూల్చి యొండొంటితో( దాకంగ వీకమై( దన్నియాడ, నేఖీ సాగరమలు నిక్కడక్కడం బెట్టి పలుచనిరొంపి మై నలదు కొనంగ దిక్కులు నాలుగు నొక్కచోటికి 6 దెచ్చి సిసికి పిండలిచేసి పిడుచగొనంగ

2 మిగిలి బ్రహ్మాండభాండందు పగుల (వేయ నప్పళించుచు (బిళయకాలానలమున గండరించిన రూపంబు కరణి భీము6 డతిభయంకరాకారత నతిశయిలైై ”. 184 అట్టి కోపాటోపమున నవిచారితన ర్తను అగుట యెల్ల రకు సహజమే. వృకో దరుడును నందరవలెనే యంతవరకు పవర్శించినాడు. ఇచ్చట తిక్కనకు లభించిన మూలద్రవ్యము మిక్కిలి స్వల్పము. కెౌని స్వయం ప్రతిభచే ఏవం విధమైన మూర్తిని మనచే దర్శింప జేసినారు. వెంటనే భీముడు ముందువెనుకలు పరికింపక _ చేరువనున్న యున్నతవృత్షంబు నిరీకించినాడు. అప్పుడు కాని భీమునకు తా నున్నస్థితి స్మృతికి రాలేదు. ఈ భయంకరమూ ర్తిని ధర్మజుడు చూచుచునే యున్నాడు. సమయము మించి వచ్చునేమో యను సందేహ మున్నను తన తమ్ముని హృదయ మెటి(గినవాడు కొన ఎట్టి పరిస్టితులందును కార్యోన్ముఖు డై నప్పుడు తన యనుజ్ఞ లేక యతడు ముందడుగు వేయడని తెలియును. కాబట్టీ థీముండు తనవైై వు చూచువరకు మిక్కిలి సంయమనభావమును పూనిన ధర్మజు (డు అతనిని నయనాకారంబున వారించి “*వలలుం డెక్కడం జూచె; నొండెడ న సేవ్యత్మాజముల్‌ పట్టవే ఫలితం వై వరశాఖ లొప్పగ ననబ్బ,ప్రీతి సంధించుచున్‌ విలసచ్చాయ నుపాశ్రిత (వళతికిన్‌ విశ్రాంతి గావింపగా ( గల యీ భూజము వంటకట్టియలకై ఖండింప గా నేఃటికిన్‌.” ఒ180 అవి యయ్యజాతళ్యకుడు నిగూఢభాషణములతోడనే యనిలజుని కోసరసము 'సేర్మిని చెజిచెనట. అంతతో భీముని కోపము మాయమై వై కల్యము లేని యతః పూర్వావస్థకు వచ్చె నవి యర్థము కాదు. కోపరసము “పేర్మి” మాత్ర మే సపెతిచెను గాని కోపమునే కాదు. (ద్రౌపది భంగపాటును ధర్మజ ఫీములతో బాటు విరటుడు, తక్కిన సభాజనులుకూడ చూచుచునే యున్నారుకదా. కొద్దియో గొవ్పయెః మాన సోద్వేగము, అసహ్యాభానము వారందరకు £లిగియే యుండును. కాని వారి యళతవలన తొందరగనే వారు పూర్వస్థితికి వచ్చియుందురు. భీముని ప్రనృ శ్రీనిగూడ వా రళ్లే యర్థముచేసికొని యుందురు.

సట (దౌపది యిదియంతయు గమనించినది. తనపూర్వ స్థితి దలచుకొన్నప్పు డామె కాయవమానము సహింపరానిది యేయైనది. అది యింతతో నాగునదికాదని యామెకు దెలియును. సహజముగా నామె యుదిక్ష హృదయ, కొన్నియేండ్లు గడపరాని పొట్టుపడినది, ఇప్పుడు తాను పడినపాటు ముందటి వానితో బోల్ప రానిది. ఇది యవమానకరమైనది. కావున స్తీసహజమైన రోషము పృరికొల్పగా విరాటునిసభకు మజియు దగ్గజగా వచ్చి “పంచిన కోపమున్‌ సమయభంగభయంబును నగ్గలించి యు ల్శంబు 'పెనంగొనంగ( బతులం దగ సభ్యుల. జూచు మాడ్కి. రూ | కృంబగు చూడ్కి= నాద్రపదుకన్నియ సూచి నభాజన వ్రతా నంబును మత్స్యనాథుడు వినంగ నెలుంగు చలింప నిట్రనున్‌. 2.180. “దురమ(ప్రతిభటమరన శ్రీడమె! ౧ మ! చా జతురులు నా నెందు నుతికి నెక్కి యున్నగంధర్వు లేవరు నన్ను నిట్టు లొక(డు వజలుపంగ నూరిక యునికి సూడ నచ్చెరువు గాదె యెవ్వరి యాండ్రు రింక6 బరిభవంబున బొండక [బదుకువారు” వశ, అని ధర్మజలీముల నుద్దేశించి పలికి యనమానజనితరోషావేశ మంతటితో నాగక “* క్యసరపతి యాస్థానము లో నొక్కరు.డై న ధర్మలోపభయమునం బూని త గవైన 'వెడపలు శె నను బలుకంగ( జాలండయ్యెడు నకటా” వశేశ1. “జఇందయు( జూడగా నిచట నిమ్మెయి నన్ను6 బతివ్రళాగుణా స్యందితవ ర్రైినం బరిమసాధ్వి ననిందితశీల6 గీచకుం డెందును నెట్టి యంగనల నెవ్వరు. జేయనియట్లు పేయంగా( గొందఅకై న నిప్ణ కృషకుం దిగా దటె యేమి చెప్పుదున్‌ 2.142.

క. టవ్లి.వాపోయినది. ఇచ్చట మనకొక సందేహము రావచ్చును. (దోపది చిక్కులేని డానివథె నింతగా గోల పెట్టు అందులకు? కాం జేయవలచిన పనిగుట్టుగా జేసికొను సామళ్ట్యము కలధియే కదా? కాపున నెమ్మదిగా వెనుదిరిగి పోయియుండవచ్చునే యని భావింపవచ్చును. కాని యామెయు నందణవలెనే యొక మానవస్త్రీ. సహ జమఘుగా కలుగు న్వుద్రేకమ్ము పైగా పతులసన్నిధినే తనకంత యనమానము జరి గియు భరింపవలసివచ్చెనే యనుబాధ. ఎంత దాచిపెట్టుకొంద మన్నను దాగని తోషావేగము-అచ్చట (ద్రౌపదిని అట్లు (ప్రవ ల్రింపజేసినవి. అప్పటి కదియె నహ జము. తద్భిన్నము అసహజ మే. కాని యామె మాటలలో భర్తల నుపొలంభించు. పలుకులు కొన్నిదొరలి నవి. “కొందటి కైన నిస కృషకుం దటి కాదట” యన్నమాట భర్తల నుద్దేశించి వారికి సమయభంగభీతియే యెక్కువై నది కాని నాయవమానము చీమకుట్టినంతై న కాలేదు” అని పలికినమ్షైనది. సహజముగా నామాటలు ధర్మజునకు సూటిగా దగు లుటచే కొంత మందలింపదలచి యామెతో నెమ్మదిగనే “జననాయకుండు నీసభవారు నీదగు తెజగెల్ల నెజింగిఠి తెజవ యింక మానక యీపలుమాట లాడగనేల చనుము నీవు సుదేష్ట సదనమునకు నీపరాభవమున( గోపింపనేరరే గంధర్వులకు ( దతీ గాదు కొక సమయ మెయ్యది యేని౯ దమకును నీకు గ ల్లిన యట్టులై నను గివియ రిచట గాన నాభుల దూజంగ:గాదు వినుము సతికి, దా నెంతవడియును సభబలోన( దడవుగా నిల్చి యిట్టు లుద(గవృ క్రి శంక చెడి ధిక్కరింపంగ. జనునె చెపుమ.” 2110. యవి మందలించిశాడు. ఐనను (దౌపది యచ్చటనుండి కదలలేదు ఆలస్య మెన నామె మటి యేమిపలుకునో అవి యెట్టీ యపోహముఐకు గారణములగునో యనుభయమున ధర్మజు(డు కొంచెము కోవవ్వరమున

న.

“వలుపోకఠల: టోవుచు వి

చ్చలవిడి నాట్యంబుసూప్పు చాడ్చున నిచటం

గులనతుల గలువచందము

దొలంగంగ నిట్లునికిందగునే తోయజవదనా” 2150. యని కసరినాడు. అదివరకే జరిగిన యవమానమునకు తుభితహృదయయైన (బౌవది యామాటలతో కళాఘాతము దిన్నగోడిగవలె, కోపావేళము పట్టడాల కియో. భర్తలయెడ తనకుంగల చనవు కలిమింజేసియో, భ రలుగా వారిక రవ్య మును న్మరింపజేయుటకో మఠింత రోషముతో న ల్‌

“నాదువల్త భుండు నటు౯ డింత నిక్కంబు

పెద్దవారియట్ల పిన్నవారు/;

గానం బతుల విధమకాకయే శె లూషి(

గా ననంగరాదు కంకభట్ట” 9152, యని తన తక్కాలనిక్షజ్హా పవృ త్తిని సమర్థించుకొనుచున్నది పోొలె “నాకు నాట్యంబును పఠిచితకంబ; మత్పతిశైె లూషండ కాడు; కితివుండునుం గావున జూదరి యాలికి గజణువచందం బెక్కడియదిొ యనుచు వెడలిపోయినది.

ఈ సన్నివేశ మెంతయు సహజముగా నున్నది. కాము మువ్వురు తమ పరస్పరసంబంధ మొరులకు పబ్టియాయని విధమున మెలగుటయే కాక యొకరి హృదయము మతొకరికి తెలియునట్లుగ గూడ (వవ ్రించినారు. తన యవమా నము సామాన్యమైనది కాదు. ఉపేక్షించిన కొంపలు మునుగునంతటిది. కావున కీచకవధ యవళ్యక_ర్తవ్యమే కాక యాలస్యాసహజమైనది అనుభావమును' (దౌపది భర్తలకు దెలిపినది: ధర్మజభీములు కూడ తమ ఎవ సమయము కాదనియు, నిగూఢవిధమున నీ యాపద తొలగుటకు దగుయశ్నము తృరత్షణము నుంకియు జరుగుననియు నామెకు హామీ యిచ్చిన మై నది. ఈసంభాషణలో నింత యర్థ మున్నను విరటునకు గాని సభలోని తక్కిన వాఎకిగాని వానియంత రార్థము 'దెలియలేదు

ఇ నార్మాతి జరిగిన విషయము, మహాన శాలయందు నిద్రించు' భీమ సేనుని అర్ధర్యాత్రమున (దౌపదియే లేసినది. పాస మత(ఢు ఒగలు శేలియని

నం? కోనములో నిద్ర లేక తనకొజకే యెదురుచూచుచుండు ననుకొన్న దేమో, కాని యటుకొక ఆదమరిచి నిద్రించు నతని గమనించి నస్పృు డామెకు దుఃఖము క రాకుండునో? ఆందుకే “నన్ను బరాభవించి నదనంబునకుం జని కీచకుండు ము న్నున్న తెజంగు తప్పక సుఖోచితళయ్యను నిద్రసేయ నీ కన్ను మొగుడు నూజటకు( గారణ మెయ్యది భీమసేన; మీ యన్నపరా[క్రమంబు వలదన్న నొకో దయమాలి తక్కటా” 2166 యని తన దై న్యమును (బికటించు స్వరముతో గత వృ త్తమంతయు వివరించి నూతునింటీకి కలు దెచ్చుట3ై తాను పోయినప్పుడు జరిగినదానిని నన్ను నతడు సెట్టనట్టినం (దోచి 'వెసం జన్న వెనుకొనుటయును మీ యున్నెడ కే నపుడు సంభ్రమోపేఠగతిన్‌ .” ఓ174 “*సాల్లుకెంచిన నక్కులపాంసనుండు కోస మడరంగ వెనుకన కూడ ముళై నట యెణుంగుదు సీపు మీయన్న పెద్ద తనము జూచితి వేమందు ననిలతనయ .” £ి 175 యవి స్పష్టవజుచుటలో భీముని యుపేక్షకు గారణము ధర్మజుడే యని వాచ్యము గనే “మీ యన్న పరాక్రమంబు వలదన్న నొకో దయ మాలితక్కటా” యనియు “వివ మీ యన్న పెద్దదనము జూచితి వేమందు ననివతనయ” యనియు నుటం కించి యంతతో నాగక “బ్రకట్ట యాడుకూయు నాలకూయును లా6తి వారికై న నరయవలయు ననిన నన్ను గీచకుండు దన్నంగ నెట్టులు సూడనేర్చె ధర్మసూనుం డపుడు *” అని ఉపొలంభించినది. పరిస్థితినిబట్టి ధర్మజుని దూజుటలో ఖీముడుకూడ (బొవదికి నంళ పలుకవలసినవాడే. కాని యట్టి యు(దేక సమయముననే

వం పరిస్థితుల నవగాహ 3 చేసికొన్న భీము. డిస్పుడు తొందరవడునా। పైగా “ధైర్య హేమాచలుడైన ధర్మసుతుడు” తన్ను వారణ సేయకున్నచో ఆసంరంభంబున సమయభంగమై తమ యునికి కౌరవు అెజ్‌గిరేని “ముందటి భంగిన కానల యందు జరింపంగవలదె యది నీవును నే నుం దెచ్చిన యాపదగా నిందింపరె యెల్ల వారు సీరజనయనా” 2181 యని ధర్మజుని సమయజ్ఞ తను గొనియాడినాడు. ఆ మాటలకు (దౌపదియు కోలుకొని “క్రినుకకు జాల కెంతయును గీడ్పడి నా పడుపాటులెల్ల ప మ్మునః గలయంగ నిట్టు లొక మూర్దునిచే: దుదింటోయి కోలుపో యెనె యభిమానమ న్వగపు నేడ్డెల 'డెందము కొందలంబు( టొం

దిన ధృతిమాలి యే+బలికితిం దగవెల్ల నెజింగి యుండియున్‌” 2.186 అని తన తప్పు నొప్పుకొన్నది. ఇచ్చటనే తిక్కన (దౌపదినోట ధర్మజ గుణ "క్రీ ర్తనము జేయించి యున్నాడు. ఈ ఘట్టమంతయు తిక్కన కవితా కళా(్రతిభకే మానవ మనస్తత్వ విజ్ఞతకుగూడ నికషాయమాన మైనది. మూలమున రోకటి పాటవలె నున్న యీ ఘట్టము నెంత రసవ త్తరముగనో తిక్కన తీర్చియున్నాడు. ఏ భాగము చూచినను నది స్వతం[త (గంథమువలి కన్పట్టునే కాని యనువాదము వలె దోపదు.

(ప్రన క్రాను (ప్రస క్తముగా నిచ్చటనే నాయ త్త గోడం(డ్ర (కుంతి, (దౌపది) నడుమగల యొద్దిక విషయముకూడ ,పస్తావింపబడినది. (దౌపది తన పుణ్య వ రనచే పాండుకితిపాలు కోడలనగా టొగడ్త గన్నదట. కనయందు గుంతికి గల (ప్రేమాతిశయము నెంక ముచ్చటగా నీ [క్రింది సద్యములో వివరించినదో చూడుడు

“పని వంపగాని యొకతకు(

బనిసేయ నెజబుంగ నన్ను( బనిగొనునెడ 6 బాం

డుని య్యగమహిషి కొంకుచు6

బని గజపెడు చందమునన ఫనుచుపెబగపేి గి210

౫ కుంతి తనకు బని సెప్పునపుడు (కొ తగా నప్పుడప్పుడే పనులు సేయు విధము నేర్చుచున్న దానివలె గొంకుకు ఇన్పునట. కు.తికి దాను కోడ లగుటయే యొక గర్వకారణముగా [దౌపదిని మ రిసిపోయెడిది. ఇక కీచకా[గ్రజుడై న సింహబలుని పాార్రమును తిక్కన పోషించిన విధ మద్వితీయము. ఇచ్చట మూలమునలేని కల్చనల నెన్నింటినో తిక్కన చేసి యున్నాడు. సింహబలునికిథలో (ప్రవేశపెట్టినపుడే వాని స్వరూపస్వభావము లను స్థూలముగా “*రూపాభిమానియు, నానాభరణధరణ శీలుండును, దుర్విదగ్ధం డును, బలగర్వితుండును” అను నాలుగువిశేషణములచే వర్డించియున్నాడు. ఈ నాలుగును సాభధిపప్రాయవిశేషణములే. అరడు నిజముగా రూపాభిమానియే, (దొపదిని చూచిననాడే ఈ దౌపదీరూస మను నురి ధగిలి తనదు హృదయమును మృగ మత్తబి నుదిలగొనుచు € గాము:డను బల్లి దపువేటగా౦ బారి€ి బడుట కెంళతయు నాసింహాబలు(డు రలరి” కలక యామె రూపము నిట్లు కీ ర్మించుచున్నాడు. “ఇయ్యంతి ప్రాపున నయ్యనంగు డు పార్వ త్‌ నై నను దక్క నేలకున్నె; యిన్నాతి చెలువంబు గన్న శచీే(ప్రియుం డె నను గనుకలి నవయకున్నె; యి త్తన్వి కెనలేమి కెదిరిపన్నిదము భా షావిభుతోనై న జజనరాదె; యి త్తలోదరి జీవికేశున కిందిరా పతినై న మెచ్చక పలుక( జనడె; కుసుమబాణుని బాణములో గూడ నైదు కరగి నేరిమి వాటించి కరువుగట్టి పోసి చేసి చై తన్యసంపుటము దగ ఘ, టించెనో కాక యిట్టిచేడియలు గలరె?” వి2ి?

ననన! రూపాభిమాని కాముకుడ్లై యుండుట వరిపొటి, కావుననే కీచకుడు (దౌపది సౌందర్యమును 'పెక్కువిధముల వర్షించి “అనియని యుగ్గడించు, ధృతి యల్లల నాడిన దల్లడించు చై కొను తలపోత నించు మది. గోర్కులు పేర్చిన నప్పళించు:; నె ట్టన తెగ నగ్గలించు; నచటికి జనులం బరికించు; బుద్ది దూ లిన వెస నెంతయుం గళవళించు మనోజవిరారమగ్నుడై .” 8! ఇంతవణకు బాగున్నది. (దౌవది (ప్రత్యవయవంబునను వాడు సొందర్యమునే చూచుచున్నాడు. ఆమె ప్రతిచేష్ట వాని కందముగనే కాన్చించుచున్నది. కాని యిచ్చటనే వాని దుర్విదద్ధత కూడ (ప్రకటిత మగుచున్నది. తన యైశ్వర్యము పదవి; యందచందములు, బాహుబలము మున్నగునవి కౌరణముగా నెందతో శ్రీలు తన్ను వలచి వచ్చియుండవచ్చును. అది వలపో స్వ(వయోజనవళమో తెలియదు కౌని వాడు దాని నంతటిని వలప్పగనే భావించినాడు. (దోవది విషయ మునకూడ వాని కాలఘుభానమే కలిగినది. కా నామెవై పు కామపూరితనయన ములు (ప్రనరింప జేసినప్పుడు లన యింగిత మెజీగి (దౌపదియు సమానావస్థనే పొందుచున్న దని వాని విశ్వాసము, కావుననే “వెబవక నను జూచె వీండని యెద(గలు షించిన నొండొండ చెమట పొడమ, ననుచితకృత్యంబు లాచరించు విధాతృ బలిమికీ నివ్వెరపాటుదో నే నిచ్చట దిక్కులే రెన్వరు నాకను భయమున మేన. గంసంబు వుట్ట6 జీయంగ నేమి యపాయ౦ంబు లేమినా ననమున వెల్ల దనంబు గదుర నున్న పొంచాలి! గనుగొని యన్నరాధ ముండు వివేరవిహీను (డ్రై ముదిళు( డగుచు మదనవికృతియ కా( దన మది. దలంచి రాగసాగరపూరనిర్మ్శగ్ను( డయ్యె” ఓ388

జా. ఇచట వాని దుర్విదగ్ధత స్పష్టముగా వెల్లడి యైనది. వేటు వేణు కారణములచే (దొపది యొడలిపై బొడమిన చెమ్మట; కంపము, ఆననమున గన్నట్టు నివ్వెఅ పాటు, వెల్లదనము తన యందము చూచి మరులు కొన్నందు వలననే కలిగినట్లు భావించుట మెంత మూఢత్వమో చూడుడు. అట్టి యవస్థలో నా సింహదలు(డు ఈజ్తునంగ్రు పట్టియాడెడు జంత్రంబు పగిది నుండొనట. మన్మధుని యొజపుల కగ్గమైన యాకీచకాధముని తొందర వర్జింస నలవి లేనిది. తనయంతవాడు పుట్టిన కోరికను దీర్చుకొనుట కాలస్యమును సహించునా; వెంటనే (దౌవది కలరూపు దెలియగోరి తన యస్ప యగు సుదే ష్టనే యాశ్రయించి నాడు. ఆమె యెంతకు తెమల్చినదికాదు. వినీవిననియట్లున్నచోవాడు వెడళిపోవు ననుకొన్నది. వీడు మరల నిలుకడలేని చిత్తముతో (దౌపదియున్నెడకే పోయి. “ఇవ్వనునుతి నేపొలతుల కివ్విధమున(౬ జెలువు గలరె యెన్నండును సీ వెవ్వరి తనయవు సీ పతి యెవ్వడు సే రేమి సెస్పు మిందునిభాస్యా” ల 10. అని కానే పల్కరింప జూచినాడు. అస్పటికిని పలుకని యులుకని యామెను నోరార వర్షించి తనివిజెందినాడు. వానిని విరసునిగా జేయుటక్రై (దౌపది తా నొక హీన వంశాభిజాత యైనట్లు చెప్పుకొన్నది. అప్పటికిని వాడు విడువక పైపైకి రాటోవుట గురించి యామె వాని జంకింపదలచి “దుర్వారోద్యమదాహువి [కమరసాస్లోక (పళాపస్ఫుర ద్గర్వాంధ ప్రతి వీర నిర్మధన విద్యాపారగుల్‌ మత్పతుల్‌ గీర్వాణాకృతు లేవు రిప్తు నిను డోర్టీలన్‌ వెసం గిట్ట్‌ గం ధర్వుల్‌ మానము! బ్రాణముం గొనుట తథ్యం బెమ్మెయిం గీచకా” 255. యన్నది. కాని యానూటలకు వాడు బెదరలేదు వాడు బలగర్వితు డని తిక్కన మున్నే చెస్పియున్నాడు:దా! తనభుజబలమ పై సంపూర్ణ విశ్వాసము కలవా రగుబచేత వాడు “నాయతులబాహుబలము జేనయంగ భవదీయపతుబకారు మూడుళోరంబులందు నెవ్వారులేమి నిక్కువం చింళనమ్ముము అవి యామెను”

ఇనున!! లొంగదీయ (బ్రయత్నించినాదు. మరల నప్పగారితో మొజుపెట్టుకొన్నాడు.. కాని యామెయు వానికి బుద్ది సెప్పియ, నది పొనగనపవ్పుడు భయపెట్టియ చూచినది. కాని వాడు భయపడక5,. “వనీతా! యే నావ సల్కు పఠ్కెైదం జతుర్వారాశి మధ్యంబునన్‌ ఘనదాహాబల మొస్ప నన్ను నెదురంగా నొక్కడున్‌ లేమి యె వ్వనికిం దెల్లము గాదె దానిమగలన్‌ వశ్రాహతిం గూలు శై లనికాయంబన మద్భుజాసమదలీలన్‌ గీ టడంగించెదన్‌ ” వ/5. అని (దౌవదిని విలిపింప సుదేష్టను తొందరపెట్టినాడు.

సింహబలుడు కోరిన దెంత చెడ్డకోరికమైనను తమ్ముని కోరిక నాయస్ప తిరస్క-రింపలేక పోయినది. ఆమె నిశ్చయమునకు రెండు కారణము లున్నవి. వట్టిమాట లెన్ని చెప్పినను వాడు తనపట్టు వదలడు. గంధర్వులచే గాకపోయినను ఆమెపొందు సమకూడనియెడల మన్మధ బాణములచేనైన వాడు మడియుట నిక్కము. కావుననే (దౌపదిని సురతెచ్చుమిషతో వానియింటికి బంపునట్ట మాట యిచ్చినది. ఇచ్చటి నుండి తిక్కస మూలమును నామమాత్రముగా నుపయోగించు కొన్నాడే కొని సృష్టియంతయు తనదే. కీచకుని దుర్విదగ్ధత కుదాహరణముగ (దౌపది తఈనయెదుట నున్నట్లును, నామెయందు కానువికారములు పుట్టినట్లును వాడు థావించుట మిక్కిలి మనోజ్ఞముగ తిక్కన చిత్రించియున్నాడు,

(దౌపది తనయింటికి వచ్చినది. కాని తనమనోరథము నెరవేరలేదు. రాక్షనబిలము (పదర్శించి తన్నుబొదున వచ్చిన సింహబలుని నవలకు నెట్టివై చి (బౌవది వరువిడినది. మరొకడై న నా్యవయక్నమంతటితో విరమించుకొ నెడీ వొజే.. కొని కీచకుడు రూపాభిమాని, కామాతురుడు. అట్టివానికి కార్యాకార్య సమయానమయవిచక్షణ యుండదుఃదా. మఖునాటియదయమే మరల నప్పగొ ర0ట (బ్రవేశించినాడు. వెదకివెదకి (దౌవది యున్నచో "అలిగి యేకాంతసంభాషణ మున కుద్యమించినాడు. ఆమెయు భీముని వాగ్దానము మనమున నిడుకొని చూచీ చూడనిదానివలె నిర్వికారయై నిలచినది. వాడు “విధాతృలుబ్ధకవళంబున బోవు మృగంబుచాడ్చుని నామెయున్నకడకుటోయి.. పలుకరింప దైర్యము చాలక తూమెయే శనంథ తాను తనవైపు చూడవలెనని

గగన? “ఎవ్వరితోనై న నెలుగె త్తి యొక్కింత పనిలేని వెంగలిపలుకు వలుకు; మట్టియ లొండొంటి బిట్టుకాకగ నేల నందంద మునిగాళ్ళ నప్పళించు!; గడువికారంబుగా నొడ వెల్ల విబుచుచు మఠలంగి రిత్తకురి త్త "సెలగి నవ్వు; దాళంబుగాం గరతలమున( బెలుచ గం బంబు (వేయుచు వెడపాట పాడు మలయు నంతంత. జేరువ( బొలయు నింతి తన్ను జూడమికెంతయు€ దల డిల్లు నిక్కడక్కడ6. బడు( దగు లినుమడింప( జూచు న త్తన్వి( బొరిటొ8గీచకుండు.”” 2250 ఇన్నివిధంబుల దుర్విలాసములు చేసినను నామె తనవైపు చూడలేదు. కాని యచ్చటనుండి పారిపోలేదు. అంతతో వానికి ధైర్యము వచ్చినది. ఎదురేగి కడపటి విన్నపము నెమ్మదిగానే (ప్రార్టనాపూర్వకముగా చేసికొనినాడు. (దౌపది చేసిన సమయముకూడ వా డనుమానదృష్టితో జూడలేదు. ఆమె నిజముగనే రహస్య వృత్తము గోరుచున్న దనియు తనయవస్థకు గరుణించినదనియు. భావించు చున్నాడు. ఇక ఆపగలు గడపుట కీచకునకు దుర్శరమెనది. వ్యాసభగవానున కది సామాన్యముగ గడచినదేమో కాని తిక్కనకు మాత్ర మట్లుకాదు.. కీచకుడు లోకో త్రరబలశాలి. ఐనను యు క్రాయుక్తము లెజుగక ప్రవరింపనలయునన్న బలవ త్తర మగు నాకర్ష్మ అకు చొంగవలయును. వానియందంత నలవంళ కల్పించి ననే కాని దొంగవలె గూఢరతి కంగీకరింపడు. అట్టి సీచస్థితికి వానిని దిగజార్న వలెనన్న వానివిషమైకలాలసత యలవిమాలిన దని నిరూపింపవలయును. వాడు తనంత తాను మృత్యు దేవత యొడిలోనికి (పయాణము కట్టుచున్నాడు. తన యింటనే యామె యాగమనమును భావించి యొడలుమటచి వాడుపడునవస్థ తిక్కన యెంత కన్నులకు కట్టినట్లు వర్షించినాడో చూడుడు.

నర “పొడచూపిన జైన వడి€ బట్ట నమకట్టి పరికించి కానక బమ్మరించు; మెల€గిన యైన! బలికింపం దల(చిని రూపించి లేమి నులు వహించు€; గచిసిన యటె నం గౌగిలింప6 గడంగి యాఎసి వొంకైన నలతనొందు; నొడ(/దిడ్డయ బైన నడరి పై కొనంజూచి చెన్నటి యగుట నిశ్చేష్టం బొారయు; లలిత వివిధవిహరంబులకు లతాంగి యెలసి పొలసినయ క్లైన నెలమి€ గలని యభిమత (కీడ సలుపంగ నప్పళించి 'వెదక్‌ రిత్తబయ ల్లని విహ్వలించు.” 2=8ీ(1 మూలములో లేకున్నను తిక్కన వానిని ఉద్యానవనములో విహరింపజేసినాడు. అచ్చట. వాడు తిర్యగ్జంతు వుల పరస్పరానురాగపూర్వక చేష్టలను గమనించి తల్ల డపడినాడు. ఆరాత్రికి తా నెట్లు పవ ర్హింపనలెనో ఊహించుచు 'మనోరథిం బులను, భావరతంబుఎను బొద్దుగడప సాగినాడు, మానసికముగా వా డెంత బలహీనుడు కావలెనో అంతయు సాధించినాడు తిక్కన, (వబంధ లక్షణములై న (వభాతవర్ష నము, (పకృతి వర్ష నము, సూర్యాస్తమయ నర్మ నము మూలమున మచ్చునక్రై న లేకున్నను తిక్కన (ప్రవేళపెట్టినాడు. ఇది యంతయు రసపోషణ సామర్థ్య మే. కీచకుడు నానాభరణధారణశీలుండు. కటికిచీకటిలో చోరరతమున శ్రగుచుంగూడ వాడు “క్రై సేసి మదవికారోల్లాసంబున మేను పొంగ లఘుగతి"తో నోట్యాగారము (గ్రవేశించినాడట. వాని శరీరముపై వివిధములగు నాభరణము లున్న వనుట కీ[కింది పద్య మాధారము, భీమసేన సింహబలులు పెద్దయు వొద్దు టోరిన పిదప “సల్ల వ పసూనవలభరితం బగు ద్రూను గూలందోయ మ క్రగజము

ప! పోల్కి వివిధరత్నభూషణ భూషితుం డైన సూళుంగూల్చె ననిలసుతుండు” 2852 అని తిక్కన వర్డించియున్నాడు. ఇట్లు తిక్కన కీచకునంతటివాండు ఒక్క స్తీ కొజకై విపరీఠపుజావు చచ్చెననుటకు కావలసిన పూరక్వపూర్వ నన్ని వేశములను వర్ణ నములను మూలమున లేకున్నను కల్పించుకొన్నాడు.

కేవలము ఉదాహరణమునకై. యీ యొక్క ఘట్టమును గ్రైకొన్నాను. ఇంకను దకీణో త్త గోగ్రహణ కాలములందలి వివిధ వ్యక్తుల మన స్తత్వ ములను తిక్కన (పకటించిన తీరు మిక్కిలి క్లామాపా్యత్రము. మూలమునందు (క్రమదిద్ధములు కాని యుద్ధ పద్ధతుల నాళ (క్రమమునకు దీర్చి వర్షించినవాడు తక్కనయే,

తిక్కన యౌచిత్యమను పోషించుటలో దిట్ట, మూల(గ్రంథ మితిహాస మగుట కథాకథనదృష్టియే కాని యందౌచిత్య నిర్వహణదృష్టి తక్కువ. అంతే కాదు. పండితుల, చార్మితకుల పరిశోధన ఫలముగా మహాభారతము కౌలప్రమ మున ప్రకిప్తములతో బెరిగి పెద్దదై (క్రీ. శ. (ప్రథమ ఛతాద్దిమునాటి కే లత్ష (గ్రంథమైన దని గుర్తింపబడినది. ఎన్ని యుపాఖ్యానములు నడుమ చేరినవో ఎన్ని శ్లోకము లచ్చటచ్చట నడుమ జొప్పింపబడినవో చెప్పలేము. కాబట్టియే పూర్వాపరనందర్భములు పొసగక యౌచిళ్యము కొరవడిన ఘట్టములు సంస్కృత భథారతమున నెన్నియో కలవు. వానిని తిక్కన దేశరాలాసుగుణముగ కావ్యలక్షణానుగుణముగ మార్చి యొచితీనిర్వహణ మొనర్చియున్నాడు. విరాటపర్వభాగమందలి కొన్నింటిని మాత్ర మిందు పేర్కొందును.

(1) విరటునాస్టాన సమీపమున కీచకునిచే తాపువడి యవమానింపబడిన (దౌవది యారా[తి మహానసళాలలో భీముని గలిసికొన్నది. నిద్రించుచున్న భీముని “గోమతీ తీరమునందలి మహాసాలమును తిగనలె కౌగిలించినది, గజ రాజును కరిణివలె నాలింగనముచే మేల్కొల్చినది” అని మూలమున నున్నది. ఇఅడ్జాతవాసము గడచువరకు (దిహ్మాచర్యము పాటించు నియమముగల (బౌపది ఫీమువితో స్పర్శసుఖము నొందుట మరియు తానున్న యాయవస్థలో మిక్కిలి యనుచితము. ఇంకను భీముని సంబోధించుచు

న!

ఉ లత్తిహ్టోత్తిప్త! కింశే షే లీమసేన యథా మృతః

నామృతస్యహి పొపీయాన్‌ ధావ్యామాలభ్య జీవతి" అన్నది “భీమసేనా: లెమ్ము లెమ్ము: చచ్చినవానివలె నిట్లు పడియుంటి వేమి?” అని పబుకుట (దౌపదివంటి యు త్తమన్తీకి తగియుండబేదు. ఎంత యాపదలో, కోపములో నున్నను పొమరస్తీవలె (ద్రౌపది భర్తను “చచ్చినట్లు పడియుంటివి యని యనునా. తిక్కన యీ ఘట్టమున “మందమంద సంభాషణంబుల సంటో చించు పొంచాలి పాణిన్పర్శనంబున మేలుకని యిది యెవ్వ రనవుడు నేనను నమ్మానిని యెలుం 'గెతీంగి “ీమ సేనుండు సడకి పై నుండి లేచినట్లు తిక్కన (వ్రాసి యున్నాడు. రహన్య రక్షణము తిక్కన యెంత వాగుగ చేసియున్నాడో గమనింపుడు. అంతేకాక మూలమున (దౌపది యచ్చట కెందుకు వచ్చినదో ఇలియనక్లే భీముడు మాట్లాడినట్లున్నది. తిక్కన యచ్చటకూడ మూలమునందు వలెనే భీముని నటింపజేసినను “ఆ త్తెజం గి త్తెజవ దాన చెప్ప విందు” ననుభావ ముననే యట్లడిగినట్లు సవరించినాడు.

(9 బృహన్నల విరాటనభికు వచ్చినపు డామెను తన కూతు రు తరకు నాట్య గురువుగా నియమించుటకు పూర్వము విరటుండు బృహన్నలను పరిక్షింప జేసినాడు. ఆ పరీక్ష గీతనాట్యాదికుళలతకు మాత్రమే వరిమివము గాక”

“పరీత్య చై నం (ప్రమదాఖి రాళువె

అప్పం స్వ మప్యస్య నిశమ్య చ స్టిరమ్‌” అని “స్తీలచే బృహన్నల 'పేడియే యనుటను నపుంసకుడే యనుటను బరీకీంస జేసినాడని యున్నది. అది మిక్కిలి యసభ్యముగా నున్నది. తిక్కన యిచ్చట నేర్పుతో కౌొచిత్యము చెడకుండ “నై పుణ్యంబున నుచితంబుమై నరసి పొచ్చెము లేమి” యను పదములచే నాభావమును జేస్పియున్నాడు.

(4) భీమ కీచకులు నర్తనళాలలో పోరాడునప్పడు మూలములో

“తయోర్భుజ వినిష్పేషా దుభయో రృలినో స్తదా అాఖీ శబ్దః సమభన ద్లోరః వేణుస్ఫోట సమోయుధి అని యున్నది. వారి యుద్ధము వాలిసు[గీవుల యుద్ధమువలె నుండెనట, ఇచ్చట ఇద్దజును తమ యునికి రహస్యముగా నుంపదలచినవారేమై ఆంత శబ్దముతో రు న

మ.

యుద్ధము చేసిన రహస్య మెట్లు దాగును. కావున నది యనుచితము. తిక్కన యా లోవము నెజగినవాడైై వారి యుద్ధమును వర్షించుపట్టున

ళన యగపా టొరు లెటు(గుదు

రని సూతుడు; సమయభంగ మగుటకు ఫిముం

డును గొంకుచు. జస్పుడు సే

యని గూఢవిమర్జ్దన్మపహారముల ( దగన్‌.” పోరినట్లు వర్షించి యౌచిత్యమును పాటించినాడు.

(4) సుళర్మ విరాటనగరమునకు దక్షిణమున గోవుల నా[క్రిమించినపుడు విరటుండు తమ్ములతోంగూడి యుద్ధమున కేగుచు వీరులనందఅను యుద్ధసన్న ద్దుల నొనర్చ6 దన సోదరుల నాడ్జాపించునపుడు

“లంక వల్ణవ గోపాలా దామ(గ్రంధి శ్చ వీర్యవాన్‌

యుద్ధ్యేయు 80 మే బుద్ధి ర్వ ర్తతే నాత్ర సంళయః” అని వారికిగూడ- రధములు, కవచములు, ఆయుధములు నిమ్మనినట్లు మూలమున నున్నది. ఇది మిక్కిలి యనుచితము. ఫీముని [వలలు] విషయ 'మేమైన నెళ్లైన సమర్భింపవచ్చును. తక్కినవారి విషయము విరటున కెట్లు తెలియును. ఇచ్చట తిక్కన జాగ్రత్తగ ధర్మజుడే విరటునితో తానును, వలలుడును, దామ (గ్రంధి తండ్రీపాలురును యుద్దము సేయ నేర్చుగలవారై నట్లు నచ్చజెప్పి వారలను రణసన్నద్దులం జేయించును.

(ఈ) సుకర్మ. భీమునిచే పట్టుబడినప్పుడు ధర్మజుని యాజ్ఞ్ఞపె ఫీము డతనిసి విడిచిపుచ్చినట్లు మూలమున గలదు. అది యనుచితము. విరటుందు రాజ్టై యుండ ధర్మజుడు స్వాతంత్ర్యము వపింపరాదుకదాః: తి్క్కాన యిచ్చట బొచిత్య నిర్వహణార్థము విరటును ననకు సహాయ మొనరిఎచినం దుకు కృత జ్ఞతా సూచకముగా ధర్మజు నెద్దియేని కోరుకొమ్మన్నట్లును, దాని కనుగుణముగ

౪త్రగ నొక్కటి వేడెద నిను

జగతీశ్వర యిచ్చు టొప్పు; సరథగజాళశ్వం

బుగ విడిచిపుచ్చు మిష్పుడ

(త్రిగర్రసరి నిదియ నాకు (బయ మెబ్బంగిన్‌ -” 2286

0

అని ధర్మరాజు విరటుని యనుమతితో సుళర్మను విడిచి పుచ్చినట్లు సవరించినాడు. ఇంకను నెన్నియో సందర్భములందు తిక్కన యౌచిత్యపోషణమునకైై మూలమునకు మెజుగులు దిడ్దియున్నాడు

ఇక (గంథ సంస్క రణమునుగూర్చి నాలుగు ముక్కలు చెప్పుట నావిధి. ఉస్మానియా విశ్వవద్యాలయాధికారుల యనుజ్ఞ పై థీ ఖండివల్లై లక్ష్మీరంజనము గారి పర్యవేక్షణమున ముద్రితమైన (సతిని ఆధారముగా గైకొని నే నీ విరాట సర్వమును సంస్కరించితిని. గొప్ప పండితులు, గొప్ప విమకష్శకులు బహుకొాల పరిశ్రమమున_ చాల ప్రతులను దేశము నలుమూలలనుండి తెప్పించి. సరిచూచి (ప్రకటించిన (గ్రంథ మది. దానియందు తస్పు లున్నపని నా యభ్మిపాయము కాదు. ఆ (గంథమును శ్రద్దగా బరిశీలించిన పివప నాకు అది పండితులకు విమర్శకు లకు మ్మృాతమే యుపయుక్రమైనది కాని సామాన్య జనాసీకిమునకు కాదను భావము కలిగినది; అనగా అది ౨ం0414౯ 2416101 గా నంత రాణింపదు పారాం తరములు పెక్కులున్నస్పుడు ఏ పాఠము సెక్కు (పతులలో (గహింపబడి యున్నదో దానినే వారు ప్రామాణిక పాఠముగ గ్లై కొన్నట్లు నాకు దోచినది. తక్కినవాని నన్నింటిని అధోజ్ఞాపికలో నిచ్చియున్నారు. నేను వానిలో సామాన్య జనులకు సులభముగా నర్థమగు పాఠములను (గహించి యున్నాను, కొన్నిచోట్లు నేను మార్చుట కొండలకు నచ్చకపోవచ్చును కాబట్టి వానలో ముఖ్యములై న వానిని నే నెందుకు మార్చితినో కారణముల నీ[కింద నిచ్చుచున్నాను.

ఆశ్వాసము 1 పద్యము 110; *మం[ర సంచయములు తెగ జపించు చుండ అని యున్నది. అది తెగటొగిడెను, తెగవాగెను అన్నట్లు గంఖీవముగా లేదు. కావున 'తగ” యు క్రరీతిని యను నర్జము వచ్చునట్లు మార్చితిని;

ఆశ్వాసము 1 పవ్యము 18: *మీరూపు సూపకున్నది " ఇచ్చట ఉన్నది అను పదము 'ఉండునది యను నక్టమునం (బయోగింపబడినది. కాని “ఉండు నందలి *డులోపము సాధించుట కష్టము. కావున *ఉండుడు' అను రూపము అధోజ్ఞాపికతో నిచ్చియున్నాను.

ఆశ్వాసము 1 పద్యము :10. *పరివారంబును దానును దదీయ సంభావనా తత్పరులై యుండి రంత.” భారత కవుంందలును “తాను పదము కర్తృస్థాన

నక

మన నున్నపుడు దానితో మరికొన్ని పదములు చేరి కర్తృ పదమును బహువచిన ముగా జేసినను [క్రియాపదమును మా్యతము ఏకవచనముగనే [(పయోగించిరి. ఆ ధర్మము ననురించియే నేను “తత్పరుడై యుండి నంతి యని (్రింద నిచ్చితిని.

అళ్వాసము 1 పద్యము 281. "సరో_జాయత లోచనంబులు: (బసన్న ముఖంబు. ఇచ్చట సరోజొయతశబ్దము నిత్యసమాసము కాదు కాన నది అఖండ యతికాచు. ఇది సర్వ ప్రధాన సంధి. (ప్రసన్నళబ్దిము అట్టిది కాదు కాన యతి తప్పుట తిటిస్థించును. ఆపద్ధర్మముగా నేవేవో సమర్భనములు చూపవచ్చును. కావున నేను 'సరోజాయత* యని మార్చితిని.

ఆశ్వాసము ! పద్యము 248. “'హృదయమతులు దీనియెడ( గడునార్ష ఏమై యుండు ఇచ్చట “హృదయమతులు అను కర్తృపదము బహువచనమునందుండ విధేయాంశమగు “ఆర్జ్రమై” యనుపద మేకవచనమగును. ఇట్టి ప్రయోగము భారతకవులు చేయలేదు. కావున దానిని “హృదయ మలరి' యని సవరించితిని.

ఆశ్వాసము 2 పద్యము 178. “ఈ సభికుల్‌ గనుంగొనగి అని యున్నది. “సభికి శబ్దము సభవారు అనునర్ధమున సకృత్స9యోగముగా నుండ వచ్చును. విశేషముగా నాశబ్దిమునకు ద్యూతకారు అనియే యర్ధము. తిక్కన అగతికుడై యట్టి 'ప్రయోగముచేసి యుండ డను విశ్వాసముతో *సభవారు గన్గొనగి అని రూపాంతర, మిచ్చితిని.

ఆశ్వాసము గ్‌ పద్యము 1686. “పెడబొబ్బ--లును దూవ్యనాదంబు లుల్డ సిల్ట” యని యున్నది. ఇచ్చట యతిభాగము స్పష్టముగా కొట్ట వచ్చినట్లు తెలియుచున్నది. కాపున 'తూర్యనాద౦బులును 'సెిలంగి అను పారము 'సూచించితిని.

ఇక నేను వివరింప నక్కరలేకుండనే సులభముగా. తెలియదగినవి 'పెక్కులున్నవి, అవి యాయా స్థలములలో సూచింపదిడినవి. నే నొనర్చిన మార్పులు సమంజసములే యని విజ్ఞులు గుర్తింతు రని విశ్వసింతును. ఆవి శేనలము అచ్చుతప్పులను సవరించు [క్రియను పోలినవి.

వ. =వతిక్కూన సమకాలమున భఛాషానాహీత్యముల తీరు- తక్కన్నపై వాని (పభావము:-

నిన్నయనాటినుండి తిక్కనవఅకు నడుమను గడచిన 200 సంవత్సరముల కాలమున ఆంధ్రభాషా సాహిత్యముల స్వరూపము నిచ్చట కొంత తడవ వలసి యున్నది. నన్నయ యాదికవి యని ఆంధ్ర విమర్శకుల యభిప్రాయము. పద్య రచన అంళకుమున్నే సాగినను రచింపబడిన (గ్రంథములలో మనకు మిగిలిన మొదటిది తెలుగు (గంధము నన్నయ భారతథాగమే. అంతకు కొన్ని వందల సంవత్సరములనుండి తెలుగుభాష (గతిని కొన్ని శాసనముల యాధారమున మనము గుర్తింపగలము. ఈ భాష సంస్కృత 'ప్రాక్సృతముల (వత్యక్ష (వ్రభావమునుండియు,. పొరుగుభాష యగు కన్నడము సంసర్గమునుండియ విడివడి స్వతంత్రముగా వ్యవహరించి కావ్యరచన కుపయోగించు స్టీతిని నచ్చినది నన్నయకం' కొంచెం ముందుగనే. సూత్మముగా బరిశీలించినచో నన్నయ థారతము ఆంధధ్రీకరించుటకు గావలసిన శబ్దసామలగి యెట్లు సంపాదించెనో తెలిసికొనవచ్చును. ఆయన చదివిన వహాబ్మయము, శాస్త్రము సంస్కృతముననే. సంస్కృతి యంతయు సంస్కృతి భాషాలబ్ధమైన దే. అట్టి నంస్కృృర భాష నుండి కావలసినంత తత్సమపదజాలము, పారిభాషికపదసంచయము గై కొనక తప్పలేదు. ఆనాటికి శిష్తులచే వాడబడుచున్న దేశ పదములను గూడ సాధ్యమై నంతవరకు సం[గ్రహించెను. సంస్కృత పదములకు తెలుగు విభ క్తులు చేర్చి నందుకే దేవభాష కలుషిత మైనట్లుగా గోలబెట్టు ఇద్ధ(శ్రోోత్రియ లున్న యా కాల ములో రాజాశయబలము కలవాడు కాబట్టి నన్నయ నిరపాయముగ ఆంధ్ర మహాభారత రచన కుప[క్రమింప గలిగినాడు. అస్పటికి ఆయన (పమోగించిన పదములలో వందకు డెబ్బదియైదు సమ సంస్కృత పదములే. ఎంతో కష్టపడి ప్రజల నిత్యవ్యవహారమునుండి శిష్ణులకు సమ్మతములై న కొన్ని. తెలుగు పదములను ప్రయోగింప గలిగినాడు. ఈనాడు మస విమర్శకులలో జాలమంది నన్నయ సంస్కృత భాషాభిమాని మైనందున తెలుగు పవములు గ్రైకొనక మాతృభాషాభిదృద్ధికి ఆడ్జుపడినవాడై నట్లు భాఏంతురు. అది చాల పొరపాటు. అఆవడు గైకొన్న పదములు తక్క తక్కిన పదములు తెలుగులో నానాటి వ్యవ హారములోనే లేవు. ఉన్నను ఒక నిశ్చిత రూసములేక నింద్య [గ్రామ్యమువళె

సహా! నోటి కొక తీరున నుచ్చరింపదడుచునుండి యుందును. కావున సంస్కృృతభాషా బహుళమ్రన భాష (వ్రాయుబ నన్నయ తస్పుకాదు. అవ ఈ ర్రాల పరిస్తితి కను గుణమైన రచన, ఇవ తిక్కన కాలమునాటిక్‌ తెలుగు [బమాభివృద్ధి జెండి పదజాలము పెరిగి వివిధవిధకావ్యోపయోగిలై. వెలసినది. తిక్కన ఆంధ మహాభారతమున ముందటి పవ్వముంందుకంటె వెనుంట్‌ పద్యములలో శుద్ద దేశపదముల సంఖ్య మిక్కిలి యెక్కుడు. ఎట్టి క్లిష్ట భావమున్వై నను (ప్రకటించుటకు జాలినంత శబ్ద సామగి తెలుగులో లభించుచుండ తిక్కన వాని నన్నింటిని స్వేచ్చగా (గహించి నాడు. కాబిట్టియే తిక్కన రచనలో వందకు డెబ్బదియైదు ళబ్దములు శుద్ధ దేళ్య ములుగా గాన్బించుచున్నవి. అంతమా[ర్రముచే తిక్కన సంస్కృత భాష నేవగించుకొను వాడనగణంమా। అవి కాల (ప్రభావము. తన కాలమున (పజల నిత్యవ్యవహారములో సర్వసమృద్ధ _పదజాలముతో నున్న భాషనే తిక్కన ఈన (గంథములలో వాడియున్నాడు. ఇప్పుడు నన్నయనుండి తిక్కన పలికు తెలుగుధాషాసాహిత్యములు

ఎట్టి పరిణామమును జెందినవో పరిశీలించము. నన్నయ భాకళరచనము చంపూ "పద్ధతిలో [ద్రారంభించెను. ఆ పద్ధతి సంస్కృృతభాషలో (బ్రసిద్ధముగా నున్నదియే. నన్నయ వెనుక వై దిమతోద్ధరణమునకు రచన సాగింపగల సమర్ధ రెవ్వరును కలుగలేదు. ఆ నడుమ శ్రైవులగు కవులు రచనలు సాగించి. వారు మర (ప్రవారార్థము పూర్వము బౌడ్డమకానుయాయులవలంబించిన పద్ధతినే యవలంబిం చికి. వారి దృష్టిలో సంస్కృృతభాషాకవిత మార్షకవిత, తెలుగు కవిత దేశి కవిత. ఈ మార్ష__ దేశ భేదములను సాహిత్యములో. భాషలో తెచ్చి పెట్టిన వారు శైవులే. నన్నెచోడుడు తన కుమారసంభవ (ప్రబంధములో నీ పదములను మొదట వాడెను. అట్టి దేశ రచనకు 'జానుదెనుగు” అను పేర నొక భాషాభేద మును నన్నెచోడుడే మొదట సృష్టించెను. ఆ జానుదెను గెట్టిదో వినరింపకయే యాయన తన (గ్రంథము జానుదెనుగున వ్రాయునట్టు చెప్పుకొనెనే కాని తత్పూ ర్వప్ప కవులు వాడిన భాషకు నన్నెచోడుని భాషకు భేద మెక్కువగా గాన్బింపదు, సన్నయవలేనే యితడును సమ సంస్కృత పదములనే యెక్కువ వాడెను. " అట్ల్టయ్యు తన కవిళను దేశకవిత యని, భాషకు జానుదెనుగు అని వ్యవహరిం

అం

చెను. నన్నెచోడుని రచనలో నున్న విలక్షత యంతయు నన్నయరచనలో లేని కొన్ని వింతరీతుల (ప్రయోగములు: కొన్ని మిశమ సమాసములు, వైరి పదములు, అన్యభాషా సంసర్గ ము, మున్నగునవి కొంత విశళ్ళంఖలతను చూప్పనవి అందు కన్పట్టునుం ఇది యంతయు నన్నయకు దరువాత డెబ్బది యెనుబది యేండ్లకు జరిగినది.

నన్నెచోడుని వెనుకనే మల్లి కౌర్డున పండితారాధ్యుల శివత_త్త్యసారము వెలసినది. అందు భాషను గూర్చిన యవాంతరము లెన్వియు లేవు. కాని ముదిరిన శైవము మూత్ర మున్నది. ఈ నన్నెచోడాదులే కవులను శివకవులు, భావికపులు నని విభజించిరి. ఈ సండితారాభ్యులకు కొంచెము తరువాతను, తిక్కనకు కొంచెము ముందుగను పాలకురికి సోమన యను వసిద్ధ వీర శై వకవి యవళరించెను. ఈతడు తిక్కన నవయౌవన కాలమున వృద్దుడుగా నుండి యుండును, ఈ కవియే తెలుగుభాషాసాహిత్యములలో నద్భుతములగు మార్పులను దెచ్చినవాడు. కేవలము మత (ప్రచారార్థమై భాషను, తన వైదు ష్యమును దాగుగ నుపయోగించుకొన్నవాడు. జానుదెను గన్న నేమియో తన “వృషాధిపళతకమున “నిర్వచించి యున్నాడు. ఆ భాషలోనే (గ్రంథ రచన చేసెద నని ప్రతిన గ్లైకొన్నాడు. కాని యా (్రతినను తుదముట్ట సాగింపరేక పోయినాడు. సద్యగద్యాత్మక మైన సంస్కృృతభూయిష్థరచన సామాన్య (ప్రజ లకు తేటకెల్లముగ తెలియ దని “ద్విపది యను దేశచ్చందములో నానాటి వ్యవ హారమునందున్న భాషలో విశ్ళంఖలముగా గవిత చెప్పినాడు. ఆయన (ప్రారంభ కాల రచనలై న అనుభవసారము, చతు ర్వేదసారము మున్నగువానిలో సంస్కృత వృత్తములే వాడినను, బసవప్పరాణ పండితారాధ్య చరిత్రలలో ద్విపదనే వాడినాడు. నన్నెచోడునినలెనే వైరినదములు, మి శమసమాసములు కుస్పలుగా గుప్పించి యున్నాడు.

శివుడే పరదైై వత మని (ప్రజలలో (ప్రచార మొనర్చుచు, రాజసభలలో విలునకున్నను (ప్రవేశించి పండితులను వాదమునకు బిలిచి యోడీంచుచు శివ భక్తులు కొనివారిని చూడరాదని, పల్ల కీచుట్టు తెరలు కట్టుకొని [ప్రయాణములు సాగించినాడు.“పార్యే గేమే చ మధువిమ్మని వాల్మీకి చెప్పినట్లు ఈయన ద్విపద పై రెండింటికి బనికివచ్చునని యాయన విశ్వాసము, ఈ రహస్యము (ప్రమోగించిమే

నినమిలే

శైవమత (ప్రచారము సాగించినాడు, సమకొలముననే మరియొక వర్షమువారు వై స్టవమళ (ప్రచారము సాగింపసాగిరి. అప్పటికి సంఘములో చంపూ పద్దతి రచన కాదరము, (ప్రచారము సన్నగిలినందున వైష్పవముపేర వైదిక మతోద్ధ రణమునకు పూనుకున్నవారు కూడ ద్విపదనే ఆశ్రయింపవలసినవారైరి. భక్తి (ప్రపత్తి ప్రధాన (పవారాంగములుగాగల వై ష్టవము “రంగనాథ రామాయణ రచని యాధావముగ నాంధధ్రదేశమున పాలకురికి సోమన శైవమర (ప్రచారము నకు ప్రతిస్పర్థిగ బయలుదేరిసది, ఈ రెండింటి సంఘర్ష మువలన సంఘములో నెంతయో యలజడి, [ప్రాణభీతి యదయించినది. వీధులలో, రచ్చలలో హత్యలు గూడ జరుగుట పరిపొటియైనది. జైనము, వీరశ్హై వము నడుమ తగుల్కొంని కల్యాణకటికమున బీజ్జలుని రాజ్యము నళించినట్లు శ్లైవవైష్టవముల నడుమ జిక్కి. నాగమ్మ యొకనంకను, (బహ్మనాయ డొకవంకను రాజ్యతం్యత్రము నడప పల్నాటిరాజ్యమే య స్తమించినది. విద్యాగంధము లేనివారు గూడ శివుడు గొప్ప: విన్ణువు గొప్ప యని రిత్తకు రత్త కలహములు పెంచుకొని నశించుచుండిరి. వారికి మతము తెలియదు, సంస్కృతి తెలియదు. ధర్మము తెలియదు అట్లు సంఘ మును సన్మార్గమున నడుపనలసిన పండితులే దేశమున నరాజకపరిస్థితులను మళము పేరు దేవునిపేర సృష్టించుచున్న కాలమున తిక్కన జన్మించెను.

తిక్కన పెరిగి బుద్ది తెలిసిన వయస్సు వచ్చునాటికి సంఘమునందలి యట్టి అవ్యవస్థను గుర్హించెను. భాష యెట్టి సీచస్థితికి దిగజారినదో కనిపెట్టెను, 'దేవునిపేర వ్యక్తులు సంఘమునందలి యమాయక (ప్రజల నెట్లు వళపజుచు కొనుచున్నారో తెలిసికొనెను. తన మొదటి రచనయగు నిర్వచనో త్తర రామా యణముననే థాషను సంస్కరించు సూచన లిచ్చుచు పాలకురికి సోమన మున్నగు వారు భాషయందలి స్వచ్భతా గుణము నెట్లు నశింపజేసిరో సూచించియున్నాడు. శవకవులు “ప్రాతవడ్డమాటిల తనునేర్చు సూపువా రనియు, నిరర్ధకశబ్దములు వాడుదు రనియు, జాత్యము కాకున్నను తెలుగు వాక్యము నడుమ సంస్కృత వాక్యము చొప్పింతురనియు, శాంత (ప్రాసాదులు (పప్రయోగింతు రనియు, విశేష్య విశేషణముల లింగవచనములు భేదించునట్లు రచింతు రనియు._ నన్యాప దేశముగా నిరూపించి యున్నాడు. కాబట్టియే తన కవితలో పై దోషము లెవ్వియు దొరల కుండ భాషను గట్టిగ సంస్కరించి ప్రయోగించి యున్నాడు,

వాల్మీకి పూర్వ రామాయణమున నెచ్చటను (శ్రీరాము నొక విశేష మాన వుడుగా చిత్రించి యున్నాడే కాని భగవంతుడుగా పేర్కొనలేదు. శ్రీరాముడు

నం? నారాయణుని యనతారమను భావన, [ప్రతిపాదన ఉ_త్హరకాండముననే యున్నది. పనిగట్టుకొని కొన్ని ఘట్టము లాయు ద్దేశముతోడనే రచించినట్లున్నది. కావుననే నేటికిని కొందరు విమర్శకులు అది వాల్మీకి రచన యని అంగికరింసరు. తిక్కన విశ్వాసముకూడ నదియే యనుకొనవలెను. నిర్వచనో త్తరరామాయణమున నేయే ఘట్టములు వాల్మీకమున శ్రీరాముని భగవ త్తత్వమును_ నిరూపించునో ఆయాఘట్టము లనువదింపబిడలేదు. _సజలలో కార్యదీక్ష ప్రయక్నశీలత , పురుషకారమునందు విశ్వాసము పెంపొందవలెను కాని భగవంతునియందు కేవల మంధవిశ్వాసము ప్రబలిన లాభమేమి? వ్యక్తి తన అస్తిత్వమునే కోలుపోయి, తాను ఆశ క్తుడ ను భావనను పెంపొందించుకొనునుగదా. కాబట్టియే తిక్కన (శ్రీరాముని భగవ త్త _త్యముగా జితింపలేదు. పాలకురికి సోమన రచనలవలన సంఘము రెండు వర్షములుగా చీలి శివుడు గొప్ప యని కొందరు, విష్ణువు గొప్ప యని కొందరు దెబ్బలాడుట తిక్కనకు మిక్కిలి మానసికొందోశనము కలిగించి యుండును. శివు డన్నను, విష్ణు డన్ననుహరియన్నను, హరు డన్నను ఒక తత్త్వ మేకాని భిన్నత _త్హ్వములు కావని (ప్రజలకు, సండితులకు నచ్చజెప్పుటకే తిక్కన తన భారత రచనా ('ప్రారంభమున హరిహరాద్ద్వ్వైత స్వరూవమును వివరించియున్నాడు , విరాటవర్వ (ప్రారంభముననే తనకు స్వవ్నమున సాణొత్కరించిన దేవుని తిక్కన వ ర్థించిన విధము చూడుడు. “కరుణారసము నొంగి తొరగెడు చాడ్పున శశిరేఖ నమృతంబు జాలువాజి, హరినిలపొ(త్రిక సురభిచందనమున గళినాఖి ధపకపంకజము మెజయ, గుజియైన చెలువున నెలిసిన లోకర కణ మనంగ గళంబుచాయ దగోపం (బ్రథమౌ దది! దోతెంచు థానువింబమునా ను రమ్మున€ గౌ స్తుభరత్న మొప్ప సురనదియును గాళిందియు బెరసినట్టి కాంళిపూరంబు శోభిల్లు శాంకమూ ర్వి నామనంబు నానందమగ్నముగ( జేయ నెలమి నన్నిధి సేసె సర్వేశ్వరుండు.”

న.

అట్టి మూర్తిని తిక్కన అంతకుమున్నే భావించి హరిహరై క్య(ప్రతిపాదక మైన భాననను సూచించుచు.

క్రి మస్థి మాలాం కిము కౌస్తుభం వా

పరిష్కి 9యాయాం బహుమన్య సే త్వమ్‌,

కిం కాలకూట? కిము వా యశోదా

స్తన్యం తన స్వాదు వద ప్రభో మేం!!! అను ల్లోరమును రచించి యుండెనట, తిక్కన ప్రతిపాదించిన యీ హరిహరా ద్వైత భానన్వరూప 'మెట్టిదియో యాయన రచించిన భారతభాగమునందలి యాశ్వాసాంత పద్యములం బరిశీలించిన తెలియగలదు. ఇట్లు శివకపుల రచనలచే కలుషిత మైన భాషను, మత ప్రచారముచే కలుషితమైన యా స్తికఠను సక్రమ మార్గమున నడుప తిక్కన సమర్ధుడయ్యెను.

ఈ విధముగ తిక్కనామాత్యుని నామమును) భాషాసాహిత్యముల కాత డొనరించిస సేవను స్మరించుకొని తరించుటకు నా కవకాళ మిచ్చిన “ఆంధ్ర (ప్రదేశ సాహిత్య అకాడమి" కార్యదర్భులై న శ్రీ దేవులపల్లి రామానుజరావు గారికి నే నెంతయు. గృతజ్జుడను,

ళా టీ7ెజీ చెన్నా లెత్తి, టి ణి 'ఫాాలనారయాార్యూ

య అల విషయసూచిక విరాఖకఖుప ర్వ ము ఓవబభమాల్నాానము విషయము న్‌ా కృతినిర్మాణ (పస్తావన గ్‌ షష్ట్య్రంతములు (| ధామ్యుండు పాండవుల నోదార్పుట గ షొంచాలీ పాండవులు ఈమ మెలంగవలయు పనుల నిళశ్చయించుకొనుట 1 థామ్యుందు పాండవులకు 'సేవాధర్మంబు నెజింగించుట 2 పొండవులు పాంచాలితోడ విరాటు నగరంణునకుం' బయలుదేరుట లశ ధిర్చరాజు నన్యానీవేషంబున విరటు గొల్వవచ్చుట గ థీముండు వంటలవాడై విరటు6 గొల్వవచ్చుట 1 అర్జనుండు పేదిరూపమున విరటు గొల్వవచ్చుట 87 నకులు: డళ్వపాలకుందైై విరటు. గొల్వవచ్చుట శల నహాదేవుండు గోపవేషంబున విరటుం గాల్వవచ్చుట శక (+దౌవది 'వెరంధధ్రి వేషంబున నుదేష్ణం గొల్వవచ్చుఓ శ? బ్బా తీయాళ్నాానము

శీముండు మల్లునితో యుద్ధము చేయుట | కిచకు.డు పాంచాలిం జూచి మోహించుట నళ కిచకుండు నుదేస్ట వలన (దౌ పదితెణం గెలుంగ6 గోరుట 2 దౌచది గీచళునితోం బరుష వాక్యంబులు పలుకుట క్‌ త్త

11 శీచకుండు (ద్రావదియందలి మోహంబున బరిత్సవించుట 10 (గౌవది కీచపనింటికిం గల్లు దేవందోవుట 78 కీచకుండు (ద్రాపదిం బట్టుకొనుటికు వెంట; దగులుట 77 (దౌవది తన భంగపాటు విరాట్లునితోం జెక్పుట 80 నుదేష్ణ (ద్రౌపది నమూజడించుట 88 (దొపది భీమనేనుకోం దన భంగపాటు చెప్పి పరితవించుట 8 టొపది ఖీమునితో ధర్మరాజు మహిమ తెవ్పుట 88 ధీముండు కీచకుని జంపుటక ిళిజ్ఞ జేయుట గ్ర (ప్రభాతకాల వర్తనము [07 కీచకుడు (దోపది నియ్యకొలుస యత్నించుట 100 (దౌవది భీమునితో గీచకుండు నర్తనళాలకు రాబోవుటం జెస్పుటి 104 కీదరుండు (దోవది యందలి మోహంబున బరివాపంబునొందుట 107 కీచకుల డుద్యానవనంబున విహరించుట 109 సూర్యా స్త్వమయ వర్ణనము 112 థీమ కీచకులు నర్తనశాలలో గలనికొనుట [11 థీమనేనుండు కీదరుని సంహరించుట 116 తృ తీయాక్యానముూ ఉన్‌ కీచకులు (దోపదిం దమ యన్న ళవంబుతోంగట్టి దహంపం గొనిపోవుట 12] ల్లీముః డుపకీచకులం జంపి (ద్రౌపదిని విళ్శించుట శడికీ (్రౌవది యధ్దనునితో సల్లాసంబు నేయుట 128 దుర్యోధనుని వేగులవారు పాండవుల వెదకి కొనక పచ్చుట 182 భీమ్ముండు దుత్యోధనునితో ధర్మరాజు సుగుణ్తంణులం థైవ్పకు 188 సమశర్మ దకీణ గోగహణంబు చేయుట కథ! వీరటుండు నుకర్మమీద యుద్ధము చేయళటోవుట 142 విరాట సుళర్మల వైన్యంబు సంకులంబుగా( బోరుట 146 విరాటుండు నుళర్యమీద దన రథంబణు తోలించి పోరుట [51 పాండవులు నుళర్మ నోడించి విరాటుని విడిపించుట కేర్‌4ీ ధర్మరాజు నుళర్మను సవరివారంబుగా విడిసించుట 167

శ బ్‌ తుర్థాళ్ళొ నంనము ఉ శ్రర గోగ్‌ హణము 15్ల భూమింజయుండు గోవుల విడిపింప గౌరవులతోం జోరుటకుం జోనెన్నుటి 160 ఉలిరుండు బృహన్నలను దనకు సారథిగా జేనికొనుట క్‌0ి4 ఉత్తరుందు కురునైన్యంబు గనుంగొని ఖయ(భ్రాంతుండగుట 107 ఇఅద్జనుండు త్తరుని తనకు సారథిగా జేనికొనుట 172 అర్జునుండు శమీవృక నిక్షిప్ప్రంబైన గాండివంబు గొనుటి [గర ఇర్జునుం డుత్తపనకు దన్నెటింగించుట 178 ఉత్తరుండు బృహన్నల నర్జునులా నెలుంగుట క82 అర్జును. డుత్తర సారథికంల్తైన రథం వెక్కి దేవదత్తంబు వూరించుట కేర్‌థ్‌ చుర్యోధనుండు (ద్రోజాచార్యుల నధిన్నేపించుట 188 కద్డండు కృపాచార్యు నధిక్షేపించి పలుకుట 104 ఫేమ్మం డెద్దను నజ్ఞాతవాస వత్పరవ్యాప్తి నిష్కర్షించుటి 18 (చోణుచాద్యం డద్దనుం జూచి (బ్రశంనించుట 188 యుద్ధావంభము వై01 వంచమాళ్ళొంనము

అదడ్డను( డుత్తకునకు గౌఠవ వీరుల పేఆపేల నిచూసించి చెప్పుట ల$ అద్దను;డు కౌరవ నైన్యంబుల నులుమాడుట శి0$ అడ్డనుండు చి(శ్రాంగద (వభ్యతి కురుకుమారుల నిర్జించుట 217 శర్జాష్టనుల ద్వంద్వయుద్ధము వల అర్జనుండు (దోజుచార్యులతో యుద్దమచేయుట లక్‌ అర్జును. డళ్విక్థామతో యుద్ధమచేయుట శి2? అడ్డనుండు కృపాదార్యువితో యుద్ధముజేయుట 22కి అద్దనుండు భీమ్మునితో యుద్ధంబుచేయట ల0 ఆర్జనుండు దుర్యోధనునితో యుద్ధంబుచేయట విశిశీ అర్జనుండు దుర్యోధను నుపాలంచించుట శ8ై దుర్యోధనుడు పరాజితుండై మరలి తన పురంబునకు పొప్పట వశ$

ప విరాటు డు త్తరుండు గురువైన్యంబు గెలువంబోవ్సు విని చింంంచుటి లిశి2ై వరాటుండు కంకుని సారె గొని (వేయట 216 విరాటుం డుత్తరుని నమర (ప్రకారం బదుగుఎ వశ అర్జును డుత్తరకు బొమ్మ పొటత్తికలు-0 గుపవీదంఎ 7రోంజరంబు ళింప్పఎ £్ర$ అద్జనుండు విరాటునకు, ద మ్మెజింగిందుట 256 విరాటునకు భీము. డర్దును నెటింగించుది 2వ? విరాటుని మంత్రు లుత్తరను బాండవుల యొద్దస; దో డ్తెచ్చుట 2861 థ్రీకృష్తుండు బలదేవాదులతో, వాండవుల; జూజ వచ్చుట 264 అభినున్ను వివిహ మహోత్ప్సవము 267

అచ (శీమదాంధ్రమహాభారతము న అన విరాటపర్వము--ప్రథ మాశ్వాసము

భ్ర్రీ యన గోరి నాల్యదరగు చెల్వకు6 జిత్తము పల్ల వింప, భ (దాయితమూర్తి మై హరిహరం బగు రూపము దాల్చి “విష్ణురూ పాయ నమశ్శివాయ”? యని పల్కెడు భ క్రజనంబు వైదిక ధ్యాయిత కిచ్చ మెచ్చు పరతత్వము. గొల్బెద నిష్టసిద్ధికిన్‌ . |

త్భతినిర్జాణ [వన్తావనో:-

వ అని సకల(బ్రహ్మ ప్రార్థనంబు స్‌సి తత్చ ౨సాదాసాదితక విత్వతత్వనిరతి శయానుభావానందభరితాంత:ఃకరణుండ నగు చుండి యొక్కనా( డిట్లవి వితర్కించితి. £

ఛౌ. విద్వత్సం స్తవనీయ భవ్యకవితావేశుండు విజ్ఞానసం పద్విఖ్యాతు*డు సంయమి[పకరసంభావ్యానుభావుండు గృ ష్ణ వ్రపాయను. డర్టి లోకపాతనిస్తం బూని కొవించెధ ర్మాద్వైతస్థితి భారతాఖ్య మగులేఖ్యం వై నయామ్నాయమున్‌ ఎ శ్రి

ర్‌ వేదములకు నథిలస్మృతి వాదములకు ఐబహుపురాణవర్మ ౦బులకున్‌ వాదైన చోటులను దా మూదల ధర్మార్ధకామ మోక్ష స్థితికిన్‌ శీ

వ. అదియును గ్‌

ఉం ఆదరణీయసారవివిధార్థ గతిస్భురణంబు గల్షియ ష్టాదళపర్వనిర్వహణసంభృత మై 'పెనుపొంది యుండ నం దాది. దొడంగి మూః:డుకృతు లాం (ధకవిత్వవిళారదుండు ని ద్యాదయితుం డొనర్బె మహిళాత్ము'డు నన్నయభట్టు దక్షతన్‌, గి

వీ శ్రీమదాం (భధ మహాభారతము మ. హృదయామ్లాది చతుర్ధ మూర్షితకధోపేతంబు నానారసా భ్యుదయోల్లాసి విరాటపర్వ మట యుద్యోగాదులుం గూడ6గా6 బదియేనింటి( దెనుంగుబాస జనసం(ప్రార్థ్యంబు లై "పెంపునం దుదిముట్టన్‌ రచియించు టొప్పు బుధసంతోషంబు నిండార(గన్‌ ౯7 క. అని రచనాకౌతుకమున మన మలర(గ నీ ప్రబంధమండలి కధినా థుని(గా నేపురుషుని. బే ర్కొనువాండనొ యను తలంపు గూరిన మదితోన్‌. 8 న. ఇంచుక నిద్రించు సమయంబున, 8 సీ. మజ్జనకుండు సమ్మాన్య గౌతమగో(త్ర మహితుండు భాస్క్య్‌్రరమం(త్రితనయు డన్నమాందాపతి యనఘులు కేతన మల్లన సిద్డ్దనామాత్యవరుల కూరిమితమ్ముండు గుంటూరివిభుండు కొ మ్మనదండనాథుండు మధురకీ ర్వి విస్తరస్ఫారు( డౌప్సస్తంబసూ(త్రప వితశీలు(డు సాంగవేదవేది తే. యర్సి. గల వచ్చి వాత్సల్య మతిశయి క నస్మదీయ (ప్రణామంబు లాదరించి తుష్టి దీవించి కరుణార్షదృష్టిం జూచి యెలమి నిట్లని యానతి యిచ్చె నాకు, 10 వ. “కిమస్థిమాలాం. కిము కౌస్తుభం వా పరిష్కి9యాయాం. బహుమన్య సే త్వమ్‌, కిం కొలకూటః కిము వా యశోదా స్తన్యం తవ స్వాదు వద (ప్రభో మే, యని నీవు తొల్లి రచియించిన పద్యంబు గాఢాదరంబున నవధరించి భ క్రవత్సలుం డగు హరిహరనాథుండు నీదెస దయాళుండైై యునికిం జేసి నిన్నుం గృతార్జుని. జేయం గార్యార్థియయి నాకలోక నివాసి యయిన నాకు( చన దివ్యచి త్రంబునం గల యక్కారుణ్యంబుతెణం గెటుంగు నట్టి శక్తిం

విరాటపర్వము.-(ప్రధమాశ్వానము | (బ్రసాదించి నన్ను నాకర్షించి కొలిపించికొని వీంయె. విజయం చేయుచున్న వాలొడనుచుం జూపుటయు సవిశేష సంభ్రమ సంభరిత హృదయుండ నయి యవ్వలను. గలయం గనుంగొను నప్పుడు. శే సీ, కరుణారసము వొంగి తొరంగెడు చాడ్పున శశిరేఖ నమృతంబు జాలువాట హరినీఐప్యాతిక సురభిచందనమున గతి నాభి ధవళపంకజము మెఅయ గుజి మైన చెలువున నెజసిన లోకర క్షణ మనంగ గళంబుచాయ దో/ప6 (్రథనూ(ద్రి. దోతెంచు భానుబింబము నాను రమ్మున గొస్తుభరత్న మొప్ప శే సురనదియును గాళిందియు బెరసి నట్టి కాంతిపూరంబు ళోభిల్లు శాంతమూర్తి నానునంబు నానందమగ్నముగ( జేయ నెలమి సన్నిధిసేసె సర్వేశ్వరుండు 12 వ ఏనునుభ క్తి మయం బగు సాష్టాంగ దండ (ప్రణామం బాచరించి, కొండొక దొలంగి వినయౌవనతుండ నై. లలాటోపరిభాగంబున నంజలిపుటంబు ఘటించి నయనంబులు నవయనంబులును (బమదబొప్పసలిల విలులిశంబులును బులక పటలపరికలితంబులునుంగా నంతంత నిలిచిన నద్దేవుండు. 18 క. అనుకంపాఠిశయంబున దనదకీణనే[తమును సుధారోచియ కా నను వింత లేక చూచిన దనమున దరహాిసరసము దళుకొ త్రంగన్‌,. [4 ఈ వై దికమార్షనిష్ట మగు వర్తనముం దగ నిర్వహించుచున్‌ భేదము లేని భక్తి మతి విర్మలవృ త్తి/గ6 జేయుచుండు మ త్చాదనిరంతరన్మరణతత్సరభావము కళ్ళి నాత్మ స మ్మోాదము! టొంద౯ గావ్యరసముం గొనియాడుచునుండు 'దెప్పుడున్‌ , కేఫ్‌

థీ (శ్రేమదాంధ మహాభారతము వ. ఆందును. 16 క పారాశర్యుని కృతియయి భారత మను పేరం బరగు పంచమవేదం బారాధ్యము జనుఐకు(; ద ద్లారవ మూహించి సీ వఖండితభ క్తి న్‌. 1 తే. తెను గువాస వినిర్మింప! దివురు టరయ భవ్యపురుషార్థతరుపక్వఫలముగాచె దీని కెడ నియ్యకొని వేడ్క. నూని కృతిప తిత్వ మర్థించి వచ్చితి6 దిక్కళర్మ. 18 వ అనిన నద్దివ్యవచనామృతంబు నాయుల్హంబున వెళ్ళి గొనినం బునఃపున: (ప్రణామంబు లాచరించి య్యపమేయ(ప్రభావభావనాతీతుం డయ్యును నప్పర మేళ్వరుం డాశ్రితులకు నత్యంతసులభుం డని బుధులవలన విని యునికిం జేసి నను టోంటి బాలస్వభావునకు నిట్టి మహనీయమహిమ దొరకొనుట యుం గలుగున కాళ యని తలంచుచు నవ్విభునకు విన్నపంబు సేయువాండ నయి కొమ్మనామాత్యునాననం బాలోకించి తదనుమతి వడసి యిట్లంటి. 18 ర భూరిభవత్కారుణ్య కీరాంబుధి లోన నాదు చిత్తంబును వి సొరమహితముగ నునిచితి వారయ నచ్చెరువు గాదె యఖిలాండపతీ వ్ర ఉ ఇంతకు నేర్చు నీకు నొక యింతటిలోన మదీయవాణ్‌ న త్యంత విభూతి బెంపెసంగు సట్టి నినుం గొనియాడ. జేంళళ దా నెంతటి పెద్ద సీకరుణ నిట్లు పదస్టుండ నైతి; నింక జ న్మాంతరదుఃఖముల్‌ డొల!గు నట్టుగ౦ జేసి సుఖాళ్ము( జేయపవే లే వ. అని యుపలాలితుండగు డింభకుండు తనకొలంది యెజటుంగక మహాపదా ర్ధంబు వేడు విధంబున (భిహ్మానంద స్థితిం 'గోరి సర్వాంగాలింగిత మహీతలం " ఐగు చమస్కాఒరంబు "సేసిన నజ్జ్ఞగన్నాథుండు, లి

వీరాటపర్వము..(ప్రధఘాశ్వానము (క్‌

తే. జననమరణాదులై న సంసార దురిత

ములకు నగపడకుండంగ.౬ దొల(గు తెరువు

గనువెలుంగు నీ కిచ్చితి ననిన లేచి

నిలిచి సంతోష మెదనిండ నెలవుకొన;గం ణి వ, ఇట్లు 'మేలుకాంచి. బథీ క, ఎలమియు నచ్చెరువును సరి

నెలసి పొదలు మానసమున నెంతయు(నొ డ్రేం

గలలోనం గన్న చందము

దలంచుచు నుండితిని భక్తి తాత్ప్సర్యమునన్‌. కో వ. తదనంతరంబ. ల! ఉ. ఇట్టి పదంబు గాంచి పరమేళ్వరునిం గృతినాధుం జేసి యే

పట్టున( బూజ్యమూ ర్తి యగు భారతసంహిత౬ జెప్ప గంటి, నా

పుట్టు6 గృతార్థతం బొర సెం బుణ్యచర్మితుండ నైై&ి; పవ్విభుం

గద. బట్ట మ్రతిమ *కావ్యకవిత్వ మహావిభూతికిన్‌. ల

యు న!

ఊఉ. కూర్చుట నూత్నరత్నమునకుం గనకంబునకుం దగున్‌, జనా

భ్యర్చిత మైన భారత మపారకృపాపవత.౧త్రవృ త్తి మై

బేర్చిన దేవ దేవునకు. (నీతిగ నిచ్చుట సర్వసిద్ధి, నా

నేర్చినభంగి. జెప్పి వరణీయుండ నయ్యెద భ క్తకోటికిన్‌. 2 వ. ఇది యనన్యసామాన్యకరిణం బగు పరమధర్మ(ప్రకారంబు 2కి ఉ. కావున భారళామృుతము గర్హపుటంబుల నార (గోలి యాం

బ్రావలి మోదముం బొరయు నట్టుగ సాత్యవతేయ సంస్కృతి

్రీవిభవాన్పదం బయిన చి తృముతోడ మహాకవిత్వ దీ

జెన్గిధి నొంది పద్యముల గద్యములన్‌ రచియించెదం గృతుల్‌. త్రి వ. అని పూని యీదృశంబు లగు పృణ్య(ప్రబింధంబులు దేవసన్నిధిం (బశంసిం

చ్లోటయు. నొక్క యారాధనవిశేషం బగుట్రం జేసి. ఓ! *కారుణికత్వ

శీ (్రీమదాంధ మహాభారతము ఆవవష్ట్టాంత ములు. క, ఓంకారవాచ్యునకు నన హంకార విరూఢభావనారాధ్యునకున్‌ హీంకారమయ మనో జ్ఞా లంకారోల్లాస నిత్యలాలిత్యునకున్‌' ఫి క (త్రిభువనకుకదృఢపంజర విభవమహితునకు సమ స్తవిష్టపనిర్మో కభుజంగపతి కథిలజగ దభిన్నరూపునకు భావనాతీతునకున్‌. కిరి క్‌ు (గ్రులిసీమంతమణికి , నొ (శీతవాంఛాపూ ర్తి కరణ చింతామణీ కా నతదురితత మోద్యుమణిక్‌ గ్రతుభూషణమణికి లోకరవామణికన్‌. క క. పరమశమనిరత సంయమి వరమానసన కుముదహాసవర్ధ న చంచ చృ్చరణనఖచందద్రికా వి స్ఫురణా చి తప్రకారళోభాఢ్యునకున్‌. కిక్‌ క. పారిహరనాథునకు, మరు త్పరిదాకల్పితమనోజ్ఞ చరణశిరస్సుం దరమూ లర్తికిం భావనత త్పరచేతోయు క్రభ క్రపరతం(త్రునకున్‌, కి =వరథ్రా (వొరంఖము:- వ, ఏను విన్నపంబు సేయు తెలంగుగా నంతస్ప్సన్నిధిం కలిగించుకొని య మ్మహాకావ్యంబునర్థ బు సంగతంబు చేసెద. ఠి

వీరాటపర్వము._ [ప్రథమాశ్వాసము 7

క. శరణాగత సం[శ్రితభయ

హరణా సురనికర శేఖరానర్జ మణీ

స్ఫురణాపరిచయ రంజీత

చరణా వనమాలికాభుజంగాభరణా, తికి క్‌ అజగవళార్జాలంకృత

గ్‌

భుజగర్వనిర స్త దై త్యభూమ న్తుత్యా

(తిజగద్దారణనిక్యా

భుజగసమాచరితశయనభూ షణకృత్యా. లి్రి క. జలనిధి హిమవద్చూధర

కలితజనన కేళికొతుక వ్య కావ్య

కృలలిత సౌందర్యస్సృర

దలఘుతను స్త్రీసనాధ హరిహరనాథా (0 న. దేవా దివ్యచిత్తంబున నవధరింపుము. శ్రీ] అ కథ జగత్స)సిద్ది గావున 6 బూర్వప

ర్వార్టయు క్తి చేయునట్టి యెడల

యత్న మించుకంత యయినను వలవదు

వలసినట్లు చెప్ప వచ్చియుండు. కల్లి వ. మహాభారతంబు సమ _స్తదురితాపహంబును నభిమతళశుభావహంబును నశుభ

హరణంబునుం గావున నొక్క మహాఫలంబు గోరి జనమేజయుండు కృష్ణ

దైైపాయనమహాముని కారుణ్యంబు వడసి, తదీయ వియశిష్యుం డయిన

వై శంపాయనునలన వినినకథ యగుటంజేసి త్మత్చ్పకారంబు నడ'పెద నది

మెట్ల నినం బరమపవి(తులగు పాండుపుత్హు అచరి[త్రం బుపాథ్యానసహిత 0

బుగా వ్యావ్యొనంబు 'సేయుచుండో వారల వనవాసనమ్యగనుష్టానంబు సవిస్త

రంబుగా విని జనమేజయుండు వై శంపాయనున కిట్లనియె. 48 చ మహితసముజ్జ ్యలాకృతులు మానధనుల్‌ జనమాన్యు లంగనా

సహితము గా౯గ నేమిగతి సమ్మగుపాయనిగూఢవృ త్తిమై

నహితుల క్యపభేద్యముగ నా పదుమూండగు నేండు మత్ప్చితా

మహలు చరించి రంతయు. (గగమంబున నాకెలు(గంగ6 జెస్ప్సుమా! 4

థ్రీ (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము క, అని యడిగిన వైళంపా యను: డమ్మనుజేం[ద్రచం దు నధికౌత్పుక్యం బున కలిమికిం దన హృదయం బున గాఢాదరము భరితముగ నిట్రనియెన్‌ శీర్‌ వ. పాండవులు వనవాసంబు సముచితంబుగా సలిపి పంశడెం డగు నే(టి కడపట. దమకు ధర్మ దేవతాసమాగమం బయినం ద్యత్పసాదంబున నజ్ఞాతవాససమ యంబునకు భంగంబు గాకుండ వరంబు వడసి యంతకుమున్ను తమ వెనుక నడపులం దిరుగును నగ్నిపషో [తంబుల( దోడన కొని వ ర్రిల్లుభూసు రో త్తములు దమ్ముం బరివేష్టించి యుండ దా రనుష్టింపం బూనిన పని వా రల కెజింగింపం దలంచి కరకమలంబులు మొగిచి సవినయంబుగా నిట్లనిరి. 48 నీ తెల్లంబు గాదె మ్‌ "కెల్లి సుయోధను చేసిన కుటిల ఏచేస్టితంబు; లకట మాతో మీరు నడవుల నిడుమల6 బొందితి, రొకభంగి( బోయె. గాల; మిది పదుమూ,డగు నేండు; మా కజ్ఞాల వాసంబు సలుపంగ వలయు నిందు; ధా ర్తరాష్ట్రిలు సూతతనయ సౌబలులును జెటుపన వేతురు; చిన్న సన్న ఆ. యెజి(గిరేని చాలనెగ్గు వాటిల్లు, న ట్లగుట మమ్ము నింక నతిరహస్య నృ్త్తిమై నిరస్తవిఘ్నుల రైచరి యింపు:; డని యను[గ్రహింప వలయు. శీ వ. అని చెప్పి రట్టి సమయంబున ధర్మనందనుండు విషణ్ణ హృదయుండై = కీర టా. క. ఒననా( డేమును నొపద లకు విడుమర?( గాంచి వి(ప్రలం జుట్టల( టె ట్టుకొని సుఖ ముండ. బడయుదు ముకొ యిస్సా కందు. గలదె యొరు లెవ్వరికిన్‌ , శ్రి

వీరాటసర్వము...[ వథమాళ్వాసము శ్ర వ. అని డగ్గుత్తికి వెట్టి దుఃఖపరవళుం డగుటయు నమ్మహీసురవరులుందమ్ములు నతని నాళశ్వాసించుచుండ( దత్పార్శ్వంబున నున్న ధౌమ్యుండు తదీయ విషాదావనోదంబు సేయం దలంచి యిట్లనియె, ర్‌0 -ాధొమ్మూండు నొండశుల బూరాడ్డుథ: ఉ ధర్మనిరూపకత్వమున థై ర్యమనన్‌ మహనీయ వృత్తి స త్క-ర్మవిధిజ్ఞ తం జతురతామహిమన్‌ దృఢబుద్భి నెవ్వరున్‌ ధర్మజుపాటిగా రనంగ ధా్యతి్యబసీద్దుండ వైన యిట్టి సీ "పేర్మికి సీడె దుర్షళల'పెల్లునకునో దురపిల్లు టారయన్‌. క్‌! చి ల! న! వ. అట్లుంగాక క్‌ి క. దేవతల శైన నొక్కాక చో వలయునకాదె శతుసూదనవిధి కా లావా పికి మును దమస చ్భావంబు లడంచి యడుగంబడి యుండంగన్‌ స్త్రి సీ, నిషధాదియం దనిమిషవతి (చృన్న సంచరణమున న _ర్రించుటయును నద్రితిగర్భంబున నవతార మై వామ నాకారమున హరి యడ(గుటయును జననియూరు (పదేశంబున నతినిగూ ధంబుగా నార్వుండు డా(గుటయును ధేనుళరీరవిలీను. డై యజ్ఞాత చర్య మా ర్లాండుండు సలుప్పటయును ఆ. వినమె యిట్లు వడిన వీరలు పదపడి తమకు నగమెన లశి జయింప మ. రెట్లు (పబలరిపుల; నీవును నాపద కోర్చి భంగపాటు దీర్చికొనుము. ర్‌

0 శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము క, అనపుడు నప్పలుకులు విని తనచి త్తము కల(క దేజీ ధర్మతనూజుం డనుజన్ములందెస( జూచిన ననిలసుళుం డిట్టులనియె నాతనితోడన్‌. కల్‌ మ. భవ దాక్ఞాద్భఢ బంధసంయమితకుంభ ద్వేగ మై కాక నా డవలీలన్‌ మన యర్జునద్విషము (గ్రోధా వేళదుర్దాంతద ర్పవిలాసోదృ్భటభంగి నే పడరి కౌరవ్యాంబుజ(శేణి6 జి క్కువడం జేయదె యొక్క (వేల్మిడిన నీకున్‌ వేడ్క సంధిల్లగన్‌. 66 వ అవిన విని ధర్మినందనుండు తెలివొందినమొగంబుతోడ శిరఃకంపంబు “సీసె సబ్దిసమయంబున నవ్వి(ప్రలందలు నొక్క మొగిన “మీళత్రలంపునకు దైవం బనుకూలంబు గావుతిమని పాండుపు త్తు9ల దీవించి పునర్జర్శనం బయ్యెడు మనుచు వీడ్కొని నిజస్థానంబులకుం జనిరి, తదనంతరంబ బాహ్య వరివారం బెల్లను సముచిత(ప్రకారంబున వీడుకోలు వడసి తమతమ పొందు సట్లకుం బోయిన, ర్‌ &ం తమ్ములు ధామ్యు(డున్‌ సతియు. దా నరదంబులతోడ 6 (గోశమా త్ర మ్మొకచోటి కల్ల (జని ధర్మతనూభవు( డందు నా(టిరే యిమ్ముల సల్చి, వేగుటయు నీప్పితకార్యము సేయగా విచా రమ్మున నున్నచో నమరరాజతనూభపు( జూచి యిట్ల నున్‌ స! వ! క. మన మొకయేవుర మీయం గనయుం దో నరుగుదేరంగా నెయ్యెడ6 టో యిన నెణు(గ కుండుదుర యి దినములు గడపంగ నెద్ది దెజంగయ్యుడినో. ర్‌త్తి వ. అనిన నతం డిట్లనియె 60 శే. ధర్మదేవత నీదు సత్కర్మమునకు మెచ్చి యెంతయు' (్రీకిమై నిచ్చినట్టి వకము గలుగంగ మనమేమివ _ర్తనమున నెచట నున్నను నారులకు నెలుళ€గనగునె. (1

విరాటపసర। సము--(ప్రధమాశ్వానము | వ, కురుజనవదంబుచుట్లం బాంచాల చేది మత్స్యసాళ్వ విదేహ బాహ్లిక దళార్డ స! శూరసేన కళింగ మగధదేశంబులు సుభిక్షంబులు జనాకీర్ణంబులు నతిస్థిరం బులున్వై నివాసయోగ్యత గలిగియన్న్నయవి యని విందుము; వానియందు మీకుం జూడం బోలినయెడ6 దగినచందంబున నిలుచువారము గాక యని నం [బియంబంది ధర్మనందనుం డిట్లనియె. (ల క. అగునది యట్టిద; దైవము దగ నిచ్చిన యవ్వరంబు దస్పునె, మనకున్‌ విగతభయవాసయోగ్యం బుగ నొక్కెడ సెవ్వు మిపడ పోవగవలయునా. క్రి ఆ నాకు. జూడ మత్స్యనరపతి సద్ధర్మ వర్తి, సుజనహితు(; డవార్యబాహుం బలు(డు గాన యతనిపాల నందలజు. దగ వె నపనుల నిలుచు టభిమతంబు శ -:వొాంచాలీవౌండ వులు తమమెలంగవలయవశుల బిళ్చయించుకొనుకు: క. మనలోన నెవ్వ( డెమ్మెయి పనివెంటను విరటుమనము వడయుద మదియె లను నేర్పరించి యందణు/ ల్ల దనతనమది నున్న 'తెజంగు తథ్యమ చెపుండా. క వ. అనిన విని సవ్యసాచివితర్కంబును సవిషాదంబును నగౌరనంబునుం గా నతని నుపలజీంచుచు నిట్లనియె. 06 సీ, మహనీయమూ ర్రియు మానవై భవమును సౌక్రమార్యంబును సరసతయును మారవంబు( (బభుత్వమహిమయు నపగత ద కల్మషత్వంబును గొరవంబు శాంతియు దాంతియు( జొగంబు భోగంబు? గారుణ్యమును సళ శ్రసారతయును

18 శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము ధర్మమయ క్రియాతత్ప్స రత్వంబును గీ ర్తి ధనార్జన క్రీడనంబు ఆ. గలిగి జనుల నేలంగాని యెన్నండును నొరుల గొల్చి తిరుగ వెరవులేవి యట్టినీవు విరటు నెట్టిచందంబున ననుచరించువా(డ వధిప చెప్పమ (7 క, అనినం దమ్ముని నెమ్మన మున. బుట్టిన వగపు భావమున నెజింగియు గీ టునం బుచ్చుచు( (ిస్తుతకా ర్యనిరూపణదళయ మెజయ నత డిట్ల నియెన్‌ొ ఛ8 క. సన్యాసివేషమున రా జన్యుని( గని మెపుడు( గొలిచి సభ్యత సమునన్‌ మాన్యుఃండ నై పుణ్యక థా విన్యాస- మొన ర్లు నతనివేడుకకు( దగనొ. (00 జ్యోతిర్విద్యలు వహించి యోగ్యసమయ సం *జ్ఞాత సాగల్బ్యు(డన్వై చాతుర్యము 'మెజసి మానసం దబలరింతున్‌ 70 క. ఆతనితో నొాక్కొాకమరి కౌతూహలన్న జత్తికిం దగం దొడ.గి మృదు ద్యూతంబున (గీడింతుం జేతోముద మొదవ నక్ష? పొఢిన్‌. 71 తే. మణిమయమ్ములు(. గలధౌతమయములును సు వర్ణ మయములు నాదిగా వలయు నట్ట యడ్డసాభులు గలవు నా కఖిమతముగ వాని. గొనిపోయి చూపుదు వరుసతోడ. 7ల్లై ఉత్రాత్ర

విరాటపర్వము.__పధమాళ్వానము 10 న. మజశియు నవనరోచితంబు అగు వినోదంబులం (బమోదంబు పుట్టించుచు6 (బ్రసాదంబునకుం బాత్రుండ నై కంకుం డను నామధేయంబు ధరియించి చరి యింతు; నయ్యుర్వీశ్వరుండు మత్సూర్వవ_ర్రనం ఐడిగెనేనియు ధర్మపుత్తు9 తోడిమెడ్రిం దగిలి యతనిపాల వసియింతు ననంగలవా(,డ నని చెప్పి యనిలతనయు నిరీక్షించి తత్కాలజనితం బయిన ఖేదంబునం దొర ౧గసమ కట్టు బాష్పజలంబులు మగుడ నింకించుచు నిట్టూర్చు లడంచి దైర్యం బవ లంబించి యిట్ల నియె. కత్రి సీ కడిమిమై సౌగంధికమున యతులముద | మడంచి కృష్ణకు: బువ్వు లట్లు దెచ్చె, గిమ్మీరదానవు నమ్మెయి నిర్జించి విగతకంటకము, గావించె వనము; బకదై త్యు. దొడరి యాభంగి రూపం జేసి రక్షించె నేకచ్రాపురంబు, నప్పాట! బిదిలు జటాసురు నడరి దం డితు6 జేసి మనల బెట్టించుకొనియె, తే. నితడు పుట్టినకోలెను నెసంక మెసంగ దర్బ్పమునన వర్తిల్లు నుద్యగమూర్వి, "యకట యొరుచి త్తమున కెక్కునట్లు గాంగ మెల/గి యేమి విధంబున ( గొలచువాండు 74 వ. అనిన విని వీమ సేనుం డిట్లనియె. ళ్‌ శ్రే ఏను వంటలవా(డ నై యాన రేంద్రుం గొలిచి గరగరగాం గూడు గూర చిత్త మునకు వచ్చినచందంబునన యొనర్శి నేర్చి మెల(గుదు( గరము వినీతి మెజసి. ఇక్రి ఉ. అయురసంబులం జవులయందలి క్రొ త్తలు పుట్ట సిచ్చలున్‌ శేజారభంగి. బాకములు వి న్ననువొప్పగ జేసి చేసినన్‌ మీజ(గ బొనసీని నొకనిం బరి గానని యట్లు గాంగ మేన్‌ కంబుగ వండుదు గూడుగూరలన్‌ , 1 గాజీయ వెట్టి యైన నొడికంబు గూ

1 (శ్రీమదాం్యధ మహాభారతము కే. పతియ వాపంగ( దునియ(/గా విబువవలయు

నెడల6 గాళ్ళుల జేతుల. దొడల6 బట్టి

కడగి యనువుగం జేసి ప్రొయ్యిడుదు. గాని

క త్తిగొడ్డలి యడుగ నే. గట్టియలకు 78 క. సూపొాధ్యతుండు గలిగిన

నాపురుషుని తోడ సఖ్య మగునట్లుగ నే

నేపాటనై న నడనంగ

నోపుదు. ద _త్తృద్విధ్వపయోగముల మెయిన్‌ 7కి వ. అట్లు గాక, 80 శే. జెట్టి తండంబు తోడం జేపట్టి హొంత

కారి విలీచిన యట్టు లగ్గలిక విజుతు

లాగు వెగంబుమెటసి బలంబు నెటిపి

మల్లిఠనమున 'మెప్పింతు మనుజవిభుని. 81 ర్‌ "పెక్కంండ నొక్కపోరను

నుక్కణజ భంజించి జంపు టుడుగుదు; రాజుం

దక్క-టి చూపలణు లెంతయు

వెక్కసపడ( జ్మితగతుల విహరింతు( దగన్‌. 652 చ. అదియునుగాక కోలుపులి నైనను గారెనుపోతు నైనను

న్మదకరి నైన ను[గ్రమృగనాధుని నైనను గిట్టి ముట్టి బె

ట్టీదముగ€ గాల( గేలను గడిందిమగంటిమి యుల్ల సిల్ల( ఐ

ట్టుదు నడ(గంగ మాత్స్యుండు గడున్‌ వెజగందుచు. విచ్చలింపంగన్‌. 88 వ. ఇట్లు నొనాపకారంబుల నతనిమనంబు వడయుచు వలలుం డను సమాఖ్య

వహింతు నమ్మహీపతి నీవెన్వరినాండ వని యడిగెనేని పాండవా గజునకు

బానసంబు సేయుదు ననంగలవా(డ ననిన విని ధర్మజుం డమ్మెయికి సమ్మ

తించి వీభత్సు వీషీంచి మూర్శమాన మానసుం డగుచు నిట్లనియె 84 ఉ. ఖాండవ మేర్చె; దేవతలు( గానని యీశ్వరు( గాంచె; దోర్పలో

ద్ధండమహాసుర ప్రత తిదర్భ మడంచి (ప్రియం బొనర్భి యా

విరాటపర్వము...[పథమాశ్వానము 15 ఖండలు( డున్న గద్దియ సగంబున నుండె, మహానుభావు. డీ తం డొకమ ర్వ్యు( జేర యనుదాత్తత నెమ్మెయిం గొల్బువా డొకో, 85

క అనుమాటలు విని సంక్రం దననందను( డిట్టులనియె వైవందబుకితం బున నాకు నొక్కచందం బనువై యున్నయది దీని నాంగా దనుండా. 86

న. వ. అమరనగరంబున కరిగినయెడ నూర్వశ నన్ను నపుంసకుంగా శపియించిన నాకు నాకేళుండు కరుణించి 'యీశాపఫలంబు భవదజ్ఞాతవాసవత్సరంబున ననుభవించి తదనంతరంబ శాపమోక్షంబు వడయుమని దీవించెం గావున బేడితనంబు దాల్చి బాహుల దీర్హ త్యంబునకు గుణకిణంబులకు( గంచుకంబును శంఖవలయంబులును మాటు సేసికొని విరాటుకడకుంజని, 87 క్‌, “ఉ త్తమకన్యాజనులకు నృ త్తము గజపంగ నాకు నేర్చు. గలదు త ద్వ్భృ త్తమునకు న న్నేలుము చిత్తమునకు నెక్క( బనులు జేసెది నందున్‌. రికి క. అని కొలిచియే బృహన్నల యనునామముతోడ: గన్యకాంతఃపురవ ర్తన మొనరించుచు లాసిక తనమున నిపుణుండ గ యతని మెచ్చింతున్‌. రికి క. మానవపకి న న్నెక్కడి

దానవు నీ వనియెనేని *“దొపదికడ స

మ్మూనంబు వడసి మెల/(గుదు

నానగళుల నృత్యగురువి యన (గలవా(డన్‌ $0 శే. అనిన నిది వోలు నని యియ్యకొని యజాత

వెరి యల్లన నకులునినలను నూచి

రా

నెమ్మనంబున నుమ్మలికమ్ము గదుర

నెలు-గుచందంబు నేలుగా నిటు లనియె, ||

[0 (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము ఉ ఒప్పెడుమేను. బెంపుగల యుల్ల ము నాగరికంప్ప( జందముం జెస్పకచూప కీతని విశేషము. దెల్బెడు(, గొల్బు పెంతయున్‌ దెప్పర, మేమి సేయుదు[, గడిందివిచారము పుట్టై; నెట్లితం డప్పురి సంచరించునొకొ యన్యు లెటుంగక యుండునట్లుగన్‌. $2 వ అనిన నస్పలుకులకు నకులుం డెట్ల నియె త్రీ ఆ. అశ్వశిక్షకుండనై మత్స్యభూవిభుం గొలుచువాండ గుజ్జములకు వలయు తెటగులెల్ల 6 వాల నెటు(గుడు రూపుగా నరయనేర్హు వాని ననుదినంబు. | సీ, గోడిగజాతిలో( గొదమ'పెంటుల నేర్చి మావుల హత్తించు మార్జ్దవంబు ద్ర (బట్టింపంగ( దజీయైన కొదమల సంచంబు లెజి(గి శిక్షించునేర్పు6 గళ్యాల( ఐదిలంబు గాని గుజ్జంబుల. గ్‌ొత్త ముట్టున కియ్యకొలుపు వెరవు( జెన(గు ళూకలముల విరుదుతనంబుల ౬ జలము డింపక తీర్ప్చంజాలుబటయును కే. నలవరించినవాడ లాయమన నున్న యపుడు దొన( గించుకయు. లేని యట్లుగాంగ మాటిమాటికి బరికించి మందడీల కెల్ల నూజట యగుచు వర్షిల్ల నేర్తు, ఖిగ్‌ క్‌ దామ(గంథి యనంగ నొక నానముము 'వెట్టుకొనువాండ నా తొంటివిధం వామనుజేశ్వరు( డడిగిన నే మీకడవా(డ నందు నిది తెజ గధిపా. రి క. అనిన గడులెన్స యని నె మ్మనమున నూఅడి విభుం డమానుషతేజో

విరాటపర్వము._. ప్రథమాళ్వాసము ్ష( ధను. డగు సహదేవు6 గనుం గొని యిట్లను వగలు మిగిలి కొందలసణుపన్‌. 87 చ అకుటిలు. డార్యసమ్మతు. డహంకృతిదూరు(డు సీతినిర్మలా త్మకు( డనవద్యశీలుండు సధర్ము6 డుదాంతుండు గొంతి ముద్దుసే యు కొడుకు, మేనులేంత, తన యుల్లము మెత్తన, యిట్టి యీత6 డె ట్లాకొ యొరు నాశయించు విధి యోపదె యెవ్వరి నెట్లుసేయంగన్‌. $% క అనుడు నతండు దనచి త్తం బున( దోంచినవిధము ధర్మపు(క్రునితో ని టిని ఇప్పె నాతనికిం బు టీ యు_త్తలపొటు గొంత డిందుపడంగన్‌. రఫి క. కీలారితనమునకు నేం జాలుదు నని కొలిచి మత్స్యజనపాలుకడన్‌ 'మేలగునడవడి( దం,త్రీ పాలుం డనుపేరితోడ( బరగుదు నధిపా. 100 సీ, వంజల నై నను వి నేర్పశంగ నొక భంగి. జేపంగంజేసి పాలు గొనంగ బడుగుల న్తైనను బొటించి పరికించి గోమున మై/గండ క్రొవ్వు దేజ6 దెవులుగొంటుల నైైన( దీర్చి సంకిటమున కోపి ముందటియట్ల రూప్ప సెయ నల్జల నై నను నలువై నవెరవున ముబై యంటగంబట్టి కట్టి విడువ (6 అ. బిదుక( గదుపు నేర్చు బెదరు వాప(గ నీరు మేపు గలుగు నెడకు మెలంగ వెలువ మెకము నరయ (ముచ్చుమెలంగిన వెలకొట్ట నేర్తుం బసికి. జాలి. గూరర్తు నేను. 101 వ. నన్ను విరాటుండు మున్ను నీ నెందుండు దని నిరూషించెనేని యుఖిష్టిరు గోష్టంబుల కధిష్టాత నై యుండుదు ననియెద నని పలికినః గౌంచేయా గజుం 2.

క్ర (శ్రీమదొం[ మహాభారతము డిది యు కం బగు నని యనుముతి సేసి పొంచాలి నాలోకించి థిన్నాంతఃకర ణుం డగుచు నిట్టనియె 102 చ. ఇది కడు ముద్దరాలు, పన లేమియు జేయంగనేర, దెంతయున్‌ మృదు నొకకీడుపాటునకు మేకొన'జాల, దుదా త్తచి త్త, యొం టిదిరుగుదాని-కోర్యు దొకటిం దను( దా సవరించుచా స్పెలుం గదు; తగ నొడ్డ్లనుం గొణవ(గా వెర వెమ్మెయిం గల్లు నక్కటా. 108 క, అనిన నతనిచి తంబున వెనుబా టంతయును బాయు 'వెరవ్వకలిమి యె ల్లు 'దెలియునట్లుగా ని ట్లనియెం బాంచాలి యుచిత మగు చందమునన్‌ 104 క, వైరంటధ్రీవేషంబున( జీరుదు నంతఃపురంబుచెంతకు న న్నా భూరమణు దేవి యెంతయు గారవమున. బిలువనంప!గా వినయమునన్‌ . 105 క. కని కొలువుసేసికొని మా లినినా. జనుసాధ్వి యిది మలీమసవృ త్తం బున పొంత6 బోవ దెన్నండు కను(వేకందనంబు దోంచునట్లు చరింతున్‌. 106 సీ కలపంబు లభినవగంధంబులుగ గూర్చి తనువున నల౭దుదు6( దనుపుగాంగ మృగమదపంకంబు మృదువుగా సారించి తిలకంబు వెట్టుదు( జెలువు మిగుల. బువ్వులు బహువిధంబు9€ గట్టి ముడికొక్కు భంగిగా నెత్తులు వట్టి యిత్తు హారముల్‌ మెజయ నొాయ్యారంబుగా (గుచ్చి యందంబు వింతగా నలనరింతు

వీరాటసర్వము-_[పధమాశ్వానము 10 ఆ వివిధశిల్బముల( (బవీణ నై మజియును వలయుసనుల వెంట మెల(గనే ర్త మళ్చ్యరాజమనాషి మనమున మక్కువ నెలకొనంగ నిట్లు గొణవనేర్తు. 107 క. మును నీ వెచ్చో నిలు కే పనిమెయి వర్తిల్లు దనినం బాంచాలికి నే ననుచారిణి నై తగ బం (చిన గరువపు(బనులు నేర్చి చేయదు నందున్‌. 108 వ, అనవుడు ధర్మనందనుండు (దుపదనందన కిట్లనియె. 108 క మనవంళంబును వృత్తం బును బెంపును గావ(జాలు పుణ్యసతివి దు ర్జు లగుతులువలతల(పులు గను(గొని యేమజక మెలంగం౧గా వలయు. జుమీ, 110 వ. అనిన విని యాజ్ఞ "సీని యనాదరమందస్మితసుందరవదనారవింద యయి యళని కిట్టనియె. క 1 క. ఆరయ నెందును గౌరవ భారం బెడలంగ నీక పాతివ్రత్యా చారముమై నర్పింతురు నెరం(ధీజాతివారు సౌజన్యమునన్‌. [12 క, కొవున నుచితములగు నా కొవెంటంగొలిచి తిరుగునప్పుడు మితభా షావిరచనమును వ్రతసం భావనమును గౌరవంబు( బాపభయంబున్‌. 18 క అని చెప్పిన విని యగుంబొ మ్మని కైకొని ధర్మతనయు. డందఅమును ని ట్లనపాయత వ క్రిల్లుద నుని ఈమ్ములతోడ నిశ్సయంబుగ. బలికేన్‌. [114

న! (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము న ఇవ్విధంబున. గార్యంబు నిర్ణయించి మన యగ్నిహో (తంబుల నెల్ల ధౌమ్యు వ! ఛి లు రక్షించువారు;ు వంటలవారును మహానసాధ్యతులును బాంచాలీ పరిచారిక లును ద్రుపదపురంబున నిలుచువారు; రధంబులు గొని యిం(ద'సేనాదు లైన “సారథులు ద్వారకానగరంబున కరుగువారు, వీరెల్లను దమ్మెవ ర్రైనను మనవా ర్వ లడిగిలరేని దైతవనంబున మమ్ము విడిచిపోయి రట యెటుంగ మనంగలవా రని చెప్పి యి త్తెలింగున నభ్యంతరపరివారంబు నెల్ల నియో గించి వీడుకొలిపె, నయ్యవసరంబున ధౌామ్యుండు పాండుకుమారుల కట్ల నియె. 1105 -వదొమ్యుండు పొండశవులవ "సేవాధర్భుంటు అౌఖింగించుకు:. క. ఎఆీ(గెదువారికి నైనను గణపక తక్క రుచితప్రకొారము శుభముం గొజలుపొాతు లట్లగుట నం దఅకును జెప్పంగ వలయు! దగియెడు బుద్ధుల్‌ . 116 వ. అఆదియునుంగాక క? తే. కౌరవాన్వయజాతులై. గారవముస6 బెరింగినట్టి మీ రొండొకనరుని. గొలిచి మసలి వ ర్సిల్ని మానావమానములకు నోర్చి యడ+కువ తోడన యునికి యరిది. 116 క. వాలి వివిధాస్త్రవిద్యా జ్వాలల వెలుగొందు పొండవజ్వలనం బా థీలత మండం దొడరిన( శాలవిరోధంబి మజచి కార్యము! దప్పున్‌. 119 వ, కౌవున మీకు న్మప్రమాదార్థంబుగా నా నేర్చినవిధంబున నుపదేశం బవళ్య కర్తవ్యంబు రాజులంగొలిచి యెమ్మెయి సయినను (బదుకు జనంబులు గీడు నుం బొరయకుండునట్టి సాధారణనీతి సంకేపరూసంబున నెతింగించెద సావ (ధానులరయి నినుండ్లు, 120

పీరాటపర్వము._(ప్రధమాశ్వానము లే క, తగంజొచ్చి తనకు నరం ఐగునెడ గూర్చుండి రూప మవికృత వేషం బుగ సమయ మెటి గి కొలిచిన జగతీవల్ల భున కఠడు సమ్మాన్యు( డగున్‌. 121 క. నరనాథు. గొలిచి యలవడ6 దిరిగితి నాకేమి యనుచు. దే(కువ లేమిన్‌ మరియాద దప్ప మెల6గిన6 బురుషార్థం బునకు హాని వుట్టక యున్నే. [వికీ ఉ. రాజగృహంబుకంటొ నభిరామముగా నిలు గట్టంగూడ; దే యోజ నృపాలు( డాకృతికి నొప్పగువేషము లాచరించు, నే యోజ విహారముల్‌ సలుప నుల్లమునం గడు వేడ్క సేయు, నే యోజవిదగ్దుండై పలుకు నొడ్డులకుం దగ దట్లు సేయంగన్‌. 120 క, పుట్రులు ప్మొతులు (థాతలు మీత్రు లనరు రాజు లాజ్జి మిగిలినచోటన్‌ శ్మతులకా. దమయలుకకు( బాాత్రము సేయుదురు నిజకుభస్థితి పొంబెన్‌,. శే?4 క. చనువాని చేయుకార్యం బున కడ్డము సొచ్చి నేరుపున మెలంగుచు. దా నును ఐయి(. బూసికొనుట6 దన మును మెల6గిన మెల(కువకును ముప్పగు. బిదపన్‌. 120 ఆ రాజునొద్ద( బలువురకు నంకటంబుగా దిరుగు పనుల నెంతతేజ మయిన వాని బుద్ధిగలుగు వా రొల్ల రది మీ*దం జేటు దెచ్చు బెట్లు సిద్ధ మగుట, 128 5. ఊరక యుండక సలువుర తో రవ మెసంగంగ6 బలుక( దొడరకయు మదిం జేరువగల నాగరికులు. దారు. గలసి సలుకవలయు ధరణీళుకడన్‌, 127

ఖీ (శ్రీమదాం[ధ మహాభారతము క, వేజొక తెలంగున నొరులకు

మాతాడక యునికి లెస్స మనుజేందు కడం,

దీఅమి గలచోటుల6 దా మీజి

కడ6గి వచ్చి పంపు మెయికొనవలయున్‌. 128 చ. ధరణిపు చక్క గష్టైదురు దక్కి పిలుందును గాని యట్లుగా

నిరుగెలనం దగం గొలిచి యే మనునో యెటు సూచునొక్కౌ యె

వ్వరిదెస నెప్పు దేతలంపు వచ్చునా యీతని కంచు! జూడ్కి.సు

స్థిరముగ దన్ముఖంబునన చేర్చుచు నుండుట నీతి కొల్వునన్‌, 129 క. నగళభులలోపలిమాటలు

దగునే వెలి నుగ్గడింస( దన కేర్పడ నొం

డుగడం బుట్టిన6 బళి విన

నగు పని చెప్పెడిది గాక యాతనితోడన్‌. 180 క, అంకిపురము చుట్టటికం

బెంతయు6 గీ డంతకంపె నెగ్గ తదీయో

పొంతచరకుబ్దవామన

కాంళాదులతోడిపొందుకలిమి భటునకున్‌ . 181 ఆ. ఉ త్తమాసనములు నుత్క్బృష్టవాహనం

బులును గరుణ(౬ దమకు భూమిపాలు(

డీక తార యెక్కు 'పెంతటి మన్నన

గలుగువారిక్రై నం గార్య మగునె. 102 క. మన్నన కుబ్బక యవమతి

ద న్నాందిన [సుక్క(బడక ధరణీశుకడన్‌

మున్నున్న యట్ల మెల/గిన

యన్నరునకు శుభము లొదవు నాపద లడంగున్‌. 188 క, జనపతి యెవ్వరినై నను

మనుస( జెజబుప( బూని యునికి మది. దెలియ నెటిం

గినయేని. దాను వెలిపు

చ్చునె మును మున్నెట్టి పాలసుండును దానిన్‌. 194

విరాటపర్వము.[_పథమాశ్వాసము శ్రీ్మీ

ఉ ఎండకు వాన కోర్చి తనయిల్లు (పవాసపు:జోటు నొక యా,

కొండు నలంగుదున్‌ నిదురకుం దజిదప్పెడు డప్పి వుక్తైనా

క్కండన యెట్లాకో యనక కార్యము ముట్టినచోట నేలి నా

తం డొకచాయ చూపినను దత్పరతం బని సేయు టొప్పగున్‌. 485 క తానెంత యాపు. డైన మ

హీనాయకుసొమ్ము పామునెమ్ములుగా తో

నూనిన భయమున( బొరయక

మానిన( గాకేల కలుగు మానము (బ్రదుకున్‌, 186 ఆ. ఆవులింత తుమ్ము హాసంబు నిష్టీవ

నంబు గు_ప్తవర్తనములు గాంగల6

జలుపవలయు నృపతి కొలువున్నయెడల దా

హిరము లెన( గెలని కెగు అగుట, శ్రి

రా రో

క వైరులదూతలు నెరవగు

వారు నిరాకృతులు( బొపవంతులు( దమకుం

జేరువగా వ ర్మించుట

నేరమి తుదిబోయి చేటు నిందయ వచ్చున్‌. 188 ఆ. వసుమకీపపాల వసియించు నేనుంగు

తోడ వైన దోమతోడ నైన

వైర మగు తెజఖంగు వలవదు తా ౮0త

పూజ్య లైన జనుల పొందు అెన్స 130 క. కలిమికి ఖభోగములకదా

ఫల మని తను మెఅసి బయలుపడ.€ బెల్లుగ వి

చ్చలవిడి భోగింపక వే

డ్కంలు సలుప;గవలయు భటు. డడంకువతోడన్‌, 140 వః అని యిట్లు పురోహితుండు "సేవాధర్మంబు లెజింగించిన ధర్మణభీమార్డున

నకులసహ దేవులు (ప్రసన్న చిళ్ళు లై యిట్లనిర్శి 14]

లీక ్రీమదాం(ధ మహాభారతము త్‌ తర్మియు? దండ్రియ ద్టైనము

నెల్ల సుహృ జనము మీర యిటు గొలిచి వ

క! న! ళా

ర్స్‌ల్లుడు తేజంగు అెంతయు,

దెల్లము చేసితిరి (బతికితిమి మీకరుణన్‌ . 112 ఆ. అనిన ధౌమ్యు(డి ట్జులనియె సీవత్సర

మొక(డు నెట్టులయిన నుడిగిమడి (గి

సంకటముల కోర్చి చరియించి యాపద

విస్తరించి పిదప నెగడవలయు. 148 క, అసవుడు నట్టుల చేసెద

మని వారలు భ క్పియుక్సి నతనికి నభివం

దన మొనరించినం దగుదీ

వన లిచ్చె నతండు గాఢవాత్సల్యమునన్‌ . 148 క, భూదేవో త్తము నాశీ

ర్వాదంబుల6 బీతి దొంది వారలు వస్తా

నాదరపరు లగుటయు స

మ్మోగదావహపణ్యకర్మముల కుద్యతు( డ్రై. 145 క అతడు నియతితోడ నగ్నిసముజ్జ్వలం

బుగ నొనర్చి కొమ్యపూజ దీర్చి

యానసమయ మంగళకార్థంబు లగు మంత్ర

సంచయములు తగ జపించుచుండె. 116 ఎంవొండథులు వొంచాలితోడ ఎిరామీనోగరొంబునవం ఖయలుదోరువీ:_ వ, తదనంతరంబ హుతవహునకుం బురోహితునకుం (బదక్షిణంబు సేసి,

యమ్మహీసురవ రేణ్యుననుమతి నడస్కీ పొండవులు పొాంచాలిం బురస్కరిం

చుకొని యాతండును దోడన యరుగుదేరం గదలి శుభనిమి తంబులు ణే

కొనుచుం జని దళార్థ దేశంబున కు త్తరంబున6 బాంచాలజనపదయామ్య

దిగ్భోగంబున సాళ్య్ళ శూరసేన విషయంబులలోనం గాళిందీ దక్షిణతీరం

బొరసికొని పశ్ళ్చిమాభిముఖ ఛయాణంబుల నెడనెడ వన్యాహారంబుల శరీర

వీరాట పర్వము-.(సథమాశ్వానము ల్లీక్ర యాత్రలు నడపుచు నానామృగవివిధవిహారంబులను, మనోహరకుసుమ కదంబ గంధ మకరందబిందుసం దోహ సుందరతరుచ్భాయా 'సేననంబులను, గమలపరాగపరంపరా ధూసరిత భాసుర జలాశయ సమవగాహనంబులను, సరితృంగమ స్నానాద్యనుస్టానంబులను, బహు (ప్రకార పాదప గుల్మలకా వలోకనంబులను, బక్షీకుల [ప్రకరానేకభంగి విరుతాకర్శ నంబులను వినోదిం చుచు€ గాననమార్షంబుల నరిగి మత్స్య్యమండలంబు గడి సేరి ధామ్యుని వీడుకొవి; రవ్వి[ప్రవరుండును నొక్క పుజ్యాశ్రమంబున వసియించె; వారు మజియు నూళ్ళు సొరకఠక యడవితెరువుల నడచి విరాటునగరంబున కనతి దూరం బగు కాంకారంబున దజిమిపోవు సమయంబున బధిశ్రమంబు నూని యౌజ్జ పేని యిట్ల నియె. య! ఉ. డస్పి జనించె (వేకలపుటంబులు పొక్కందొణంగె గోళ్ళలోం జిప్పిల6 జొచ్చె నెత్తురులు చిత్తము నాకు గడున్‌ వశంయిు గా దన్పుర మిచ్చటచ్చ టను నాసల వచ్చితి నెంత దవ్వొకో యిస్పటిభంగి నొక్కడుగు నేంగెడుదానికి నోర్వ నెమ్మెయిన్‌-. 148 వ. అనవుడు. 14$ క. తనమది గరుణయు ఖేదం బును విరిగొనుచుండ ధర్మప్యుతుండు నకులుం గనుగొని (ద్రపదనృపతినం దనదెన యాతనీికి. జూపి తగ నిట్లనియెన్‌. 150 ఆః అకట మనము వచ్చినది గడుదవ్వు నే డప్పురంబు స్త మని తలంచి తతకీమి నడచిళిమి అశాతన్వి యిది వడ గొనియె మోచికతెమ్ము కొంతదనవ్వు. 101 ఈ అనిన విని పూని (గక్కునం జనుదేరమి నతడు డస్పె( జాలం డనినె మ్మనమున నెటింగియాతని యనుజన్ముని. బనిచె నతడు నలసుం డయినన్‌. 102 వ, సవ్యసాచింజూచి, 158

కిక శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము ఉ. ఇమ్మదిరా&ీ డస్పె మన కీనడుమన్‌ విడియంగ నొండుచో టిమ్మును గాదు నిక్కమున కేమును డప్పితి మట్లుగాన వీ వెమ్మెయినైన దీవి భరియించి పురంబుసమీపభూమికీం దె మ్యని చెప్ప నాత(డును దెచ్చె(బ్రియంబిన( బుష్పకోమలిన్‌ . 104 క. మోచికొని వాస వాత్మజు( డాచెలువం దేర నిట్లు లరిగి పురము దృ శణగోచర మగుటయు? దమ్ముల( ళల జూచుచు వారలకు ధర్మసుతు. డిట్లవియెన్‌. 418 క. చక్కని చిక్కని మేనులు నిక్కోదండములు నైన నెజు(గరె; మన మీ చక్కటి విలుతమె శస్రము లొక్కెడ దాచుటకు వేషయోజనములకున్‌. 156 వ. అవిన నిది కార్యం బని మధ్యమపాండవుం డా సుమర్య నొక్క శీఠలసికళా తలంబున డించె; దక్కినవారలు నట్ట చేయుడ మని నిలిచి; రట్టియైడం కాండ, వాగజాండు గాండీవిచేతివి ల్లపలకీంచి యతని కిట్ల నియె. 157 క. మనళసాంస్త్రంబులు ద క్కినయవి యొకభంగి వీటికిని గాండీవముం గొనిపోయితిమేవి సుయో ధనునకు నగపాటు నిశ్చితం బూపాంపన్‌. శీర్‌ శ్రి వ. అనవుడు. 159 చు ఇది "పెను/,బాము చందమున నెంతయు భీషణ మై జనంబులన్‌ బెదర(గ( జేయు; నట్ట గుట బెట్టీచనన్‌ వలయుం దలంచినా హృదయము దీవి. బాయుటకు వియ్యకొనం జొర 'దెట్టుచెప్పినం దుది నొంచోట వై చుటయ తో(చినకార్యము నయ్యెడుం గటా. 160 వ. అని వితర్కించుచుం గిరీటి యురియాడు చిత్తంబు నుత్తలం బుల్‌ప్‌కొని విశ్చయించి యాయుధంబులు నిక్షేసించుటయ కర్ణంబుగా. . లికి యోగ్య

విఠాటపర్వము.- ప్రథమాశ్వాసము ల స్థలవిరూపణంబునకు - నలుదిక్కులుం. బిరికించి (గ్రేశతళూమిపరిసరా రణ్యందునందు. 161

పీ. నెగసినకొన లేచి నింగినంతంతకు నవులం (ద్రోచుచు( దనరారుదాని( జా(గినశాఖ లాశాచ(కమున కొలం దులు బారవెట్టంగ(' బొలుచుదాని( గవట లొండొంటితో( గదియుచు నెడములు (మింగి ప్రబ్బంగ సొంపు మిగులుదానీ . లోవిజొంపము పవలును బెనుజీ(కటి నొదవించి పొదలంగ నొప్పుదాని€ శ్రే. గవియె! బవమానవివిధవ ర్తనకళాను వర్తి. గాక మూకారవస్ఫూ ర్తిజాత లీతిపరిసరవ ర్కి నాఖీలభుజగ చండమూ ర్తి శమీతరుచ[కవర్సి. 142 వ. కనియమ్మహామహీరుహంబు ధర్మనందనునకుం జూపి యిట్లనియె. 163 శా. పడవ్యాకులముం దబరేత నిలయోపాంతో క్టమున్‌ గొకిసీ రక్షోభూతపిశాచగోచరము దుర్గంధంబు న్నై చూడ టి _త్తకోళం బొనరించు; నట్లగుట౬ జెంళం జేరరా దీశమీ వృక్షం బెన్వరి; కిందు బెట్టుదమె సృథ్వీనాథ శస్తొస్త్రముల్‌. 164 క. "పెను(టబొడువు( బణపుజొంప మును గలయది దీన నెల్లపురుషులకు( (ియో జన మొక(డు లేదు చేరం . జన( జూడ(గ నరయ నెక్క. సమకట్టంగన్‌. 1ట్‌ ఉం. కొవున దీవియం దిడుట కార్యము కై దువులెల్ల గేశచ ర్మావృత సంచయంబుగ శవాకృతిగా నొనరించి, కట్టినం టోవరు దీనిది క్కొారులు, భూవర నెమ్మది నూజడిల్లు, మె చ్పో వసియించినం విదప (జొప్పడు( (గ్రమ్మల వచ్చి క్షైకొనన్‌. 168

ణీ (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము _వొండవులు దమయాయధందుల కబీవృతమనం బౌట్టుభి:- న అని చెప్పిన నందు స త్తెబుంగున కియ్యకొనుటయు నతండు గాండీవంబు నవలోకించి, 16/ చ. అనిమిషదానవాంబరచరాదికజాతుల నెల్ల జోరనీ ధనువున(గాదె గెల్పు సముద(గవిరో ధిభయావహంబి, దీ నిని నొక్కమాన6 గట్టి చను నిశ్చయ మొందగం జేసె దైవ, మే మనంగల; దట్లకాక యని యాత్మ నలందురి మందచేష్ణు6 డై. 1608 వ. ఎక్కు డించిన6 వాండవా(గజుండు 160 క్‌ు దనుజకుల _తాసకరం బును రిపుభంజనము రత్నభూషిత రూసం బును గురు దేశాహ్లాదన మును నగు నిజకార్ముకంబు మాపెడలించెన్‌ 170 వ.' తఈదనంతరంబ భీిమనకులసహ దేవులదెన( గనుంగొని. 171 స్కి వై ం0ధవ యక్ష పాంచాల (తిగద్తల చీనన యోర్చితి మానధనుండ పౌరాష్ట్రనాథాదిళతులు దీనిచే6 గాదె మర్హితులై రి ఘనభుజుండ కాళింగపాండ్యమాగధుల నిర్ణించుచో నిదియ క్రై దువు నీకు విదితయళశు(డ యస్‌ (శ్రిమంబున వారలందథఅి విండ్లులు "పెంపెసలార వేర్వేజ పొగడి ఆ. గొనయములు వదల్బ ననుమతి సేయుండు చారు నట్లచేసి తేర జాప ములును దొనలు వర్మములు నసి ముద్గరా ద్యాయుధములు(గూడ నత,డు గప్తై, కే 7లి వ, ఇట్లు పూర్వో క్ష(ప్రకొారంబునం బొదివి మహోరగంబులం బెట్టియలం బెట్టి కట్టుచందం బున బంధించి వానిం గొనుచు నయ్యజాతళ తుండు ధర్మ దేనకా

విరాటవర్వము..[పథమాళ్వానము బ్ర

దత్తవరుం డగుటం జేసి నిశ్శంక ౦టైన యంతఃకరణంబుతోడ ళమీ వృక్ష

సమారోహణం బాచరించి. 179 శ్రే (ిహ్మవిష్టు మహేళ దిక్పాలచంద్ర

సూర్యవన దేవకాపితృస్తుతు లొనర్చి

దివియు భువియును జూచి (ప్రార్చించి యొక్క

విపులళాఖ నాయుధములు (వేలం గై [74 వ. ఇటు కటి తదీయాధిదె వతంబుల నుద్దేశించి నమస్కరించి. 175

న! బి కా ఉం

క. నరునకు నాకుం దక్క(గ

నొరులకు మీరూపుసూప* కున్నది విషవి

స్ఫురిత భుజగభంగి భయం

కర మూర్తులు దాల్చియండ(గా వలయు(జుడీ, 176 ఉ. ఖీముండు ధా ర్వరాష్ట్రకులఫీషసణరోషుండు, చిత్త మెప్పు డె

"చై మద మెత్తునో, యతని యాగ్రహనృ ్తికి లోనుగాక మీ

'రేమెయి నైన వంచన వహించి తొలంగుట మత్సమీపాతం,

బేమణకుండ(గావలయు నివ్విషమాబ్దిములోన నాతనిన్‌. క? వ. అని వే(డికొని వృకంబు డిగ్గి దానికిం (బదకిణంబువచ్చి (ప్రణమిల్లి ఖీమ

"సీను దెన మరలిచూచి సాంత్వ్యనవచనసమేతంబుగా నతవిం గౌ౭గిటంజేర్చి

యనునయించి తమ చేసినవిధంబు తత్ప) దేశన ర్తులయిన గోపాలాదితద్ర

జనంబులకు మటుగు వెట్టందలంచి వారల కభిముఖు లై పొండునందను

లందలు నిట్లనిరి. శ్ర చం ఇది శతవృద్దు, మాజనని, యిప్పుడు మృత్యువు. వొంద్పె నట్టు "సే

యుదుము, కుల్వపయు క్రమగుచున్న సనాతనధర్మ మి_త్తెజం

గ, దహనకర్మ మొల్ల మదిగా నిదిగా మును నిశ్చయించి మా

మొదలిటివారొనర్చు విధముం గొనియాడితి మేము వియ్యెడన్‌. 0 వ. అని యిట్లు పలునముణుం దెలియణబలికి శస్తాస్తంబులనికేపణంబు. నిగూ

ఢం బగుటకు నూఅడిల్లి యచ్చేరువం జచ్చిన ససరంబు వడియున్నం .జూచి ఇళ్టండుంతు

40 (శ్రీమదాంధ మహాభారతము సహదేవుం బనిచి ధర్మళనయుండు. దానిచర్మం బొలిపించి శీకాతప వర్ష పరిహారంబుగా నాయుధంబులం చబొదివించి మజీయను దత్సమీపంబున నొక్కాశుష్కళశవంబు నవలోకించి యిది యుంఛచ్చ త్తి యైన మానవు ౨ శేబ రంబు గావలయు ననుచు నదియునుం గై దుపుల కట్టపయిం బెట్టి కట్టించె, నివ్వధంబున నత్యంతగు ప్తి యావరించి దీని దుర్గంధంబున వననారు లెవ్వ రుం జేర రని నవ్వుచు వార లన్బోటు వాసి విరాటపురాభి ముఖులై చను చుండి యజ్ఞాతవాసకాలంబునం దమరహస్యపువ్యవహారంబునికు ననువుగా నేవురపేళ్ళును (గ్రముబున జయుండును జయంతుండును విజయుండును జయత్సేనుండును జయద్బలుండు నని సంకేతించుకొని యాజ్ఞ సేసీపురస్సరం బుగా6 బుణ్యనదీ తీర్థావతరణంబు సేసి తదీయస్నానంబునం బధిశ్రమం బపన యించి దేవపితృతర్చణ మంగళజప హోమ ధ్యానాద్యనుష్టానంబు లొన ర్చిరి, తదనంతరంబ యక్కౌంతేయా[గజుండు (ప్రాజ్మఖుం డయి నిర్మల చిత్తంబున ధర్మ దేపతం దలంచి యిట్లనియె. 180 ఆ తండి నీవు నాకు దయతోడ నిచ్చిన వరము చిత్తగించి వలయు తెఅంగు సమయసముచితముగ సమరట్టుమయ్య యా రాకుమారులవిధి. బోకయులడ. 181 న. అనుచు ననుజులదెసకోోదూరవగచి డగ్గుత్తిక వెట్టి మజియును. 182 ఉ. అందిరనరి వైనం గని యతునిచే నగపడ్డ వీరి ప్రా అంబులు మున్ను ని న్నడిగి నల్వురకున్‌ నయవి[కమ (సభా నంబులు వేండికొన్న నతివత్సలభావము( బొంది యాదరా ర్హ్రం బగు చూడ్కితో. బ్రియహిత స్థిరభాషల నూజడింపవే 168 వ, అని తారు మున్ను భూసురవరు నరణిదేర నరిగిననా;డు సరోవరతీరంబున దనకు ధర్ముండు సేసిన మన్నన దో(ప నతనికి విన్నవించినవా( డై కరకమ లంబులు మొగిచి ఫాలభాగంబునం గదియించి సంప్రార్ధనంబుగా వినయ వినమిళమ _స్తకుండ గుటయు(/, దదసు్కుగహంబున( దాండవాగజుం డున్న యునికిన సన్యాసిరూపం బలవడి ధాతుపటదండక మండలుకలితమూ _ర్హి తనా వ్రగచ్చి

విరాటపర్వము.__ ప్రధమాళ్వానము శ్రీ యయ్యెః నయ్యవసరంబున వారందణు మహాద్భుతం బంద వారి వారికి నయ్యె వేషంబుల కనుగుణంబులగు నంబరాభరణమాల్యాద్యుసకరణంబులు సన్నిహితంబు అయినం జూచి సంతసిల్లి యెల్లవారిం గలయం గను(గొని (శ్రమంబున నొంటిమై జనుదెం డని నియోగించి, యకండు నానావిధంబు లగు నత్షంబులముడి కక్షంబున నిడికొని చని దై వయోగంబిన విరాటుండు వెడలి వచ్చి బయలికొలు విచ్చుటంజేసి తదాస్థానంబు చేరంబోవునప్పుడు. _ 181 -వధర్భురావమి నన్కానీవోవంఖున విరటుం గొల్బ వచ్చుట: ఉ దవ్వులం జూచి మళత్స్యవసుధాపతి యీజనుదెంచుచున్ననా( 'డెన్వ/డొ నాదుచూడ్కులకు నెంతయు (వేంగయితో(చె నె ట్లితం డివ్విధి. బొందెనో- జగములెల్ల ను నేల/గగంజాలు కేజమా మువ్వురతోడి బోడియగుమూ ర్తి యతీంద్రునియొస్పు గంటిరే. 185 సీ. కరచరణాద్యంగకంబు లేలొకొ రత్న భూషణ(్రకరంబు పొందు దొజంగె నుభయపసార్శ్యంబుల నిభఘట లేలొకో చనుదేవు సమదాళిసమితి మొరయ' బాయు తొలంగు మంచాయతవేళహ స్తులమొ త్త మేలొకో తోడరాదు ధవశాతప(శ్రముల్‌ దజుచుగా నేలొకో పట్టరు మౌ క్ష్తికప్రభలు 'వెలు(గ శే. నితడు రాజగు రాజనునింతమా(త గాదు మూర్జాభిషి క్రవర్షంబుం దనదు చరణయుగ్మంబు గొలిపింప(జాలు సార్వ భౌమవదవికి( దగియెడుభంగివాండు. 186 క, మనకడకు నేమిటికి వ చ్చెనొకో యే నిమ్మహాత్ము చెప్పిన పనులె ల్లు జేయువా(డ(గోరిన కనకాంబరమణులు తలపు గడవంగ నిత్తున్‌ . న!

లిపి (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము ఆ మత్స క్‌ విషయరాజ్యమహి దుకు యుక్తుండు

గాందలంచెనేని గారవవమ.న

నట్ల చేసి భక్షి ననుచరింతు నమాత్య

సుతసుహృద్భృటార్యయు* దుగాంగం 188 వ. అని సమ స్తజనంబులు( దదభిముఖులయి భ క్హియుక్తిం బత్యుర్జానంబు "సీయం

డానును గద్దియ డిగి యెదురు సని నమస్కరించి యతని యాశీర్వాదంబులు

గైకొవి సగౌరనంబుగా(. దోడ్కొని చనుదెంచి సమంచితసమున్నతాస

నంబున నునిచి వినయావనతుం డయి, 109 ఉ ఎయ్యది జన్మభూమి కుల మెయ్యది యెయ్యది యున్నచోటు సే

'రెయ్యది మీర లిందులకు నిప్పుడు వచ్చినదానికిం గతం

బెయ్యది నాకు నింతయును నేర్పడంగా నెటి(గింపుం డున్నరూ

జ, రః

పయ్యది నావుడున్‌ నసరవరా(గ్రణి కయ్యతిముఖ్యు( డిట్లనున్‌ , 100 ఆ. ఉన్నరూప పలుకు నన్నరు లెక్కడం

గలరు తోచినట్లు పలుకు వలుక

నైన చందమతయ్యె నంతియకా కంత

పటిచూడ:గలరె యెటివారు 101

క! చ్‌

వ, అని మందహాసంబు సేయుచు మజియును 102 క. నానావిధధూతమయము

మే నతిచంచలము మనము మెయికొని నిక్కం

జేనరునకు( జెల్లింపం

గా నగు సత్యంబు నడపు క్రమ మట్లుండెన్‌. 198 వ. అనుచు మత్స శ్రమహీవల్ల భు నవలఠలోకించి,. [ర్ట] క్‌ు ద్విజూండ( గురువిషయజాతు[డ

సుజనప్రియు(డైన ధర్మసుతునఖుండం దరి

(వజనాశ్రమకలితుండ మ్‌

నుజవల్లభ యోగ్యబహువినోదకరుండన్‌ , 18

విరాటపర్వము-_ (ప్రథమాశ్వాసము వ! క, ద్యూత క్రీడకు: గొండొక నేతుం గపటమున నొవ్వని జనంబులు నా చేతి ధనమెల్ల (గొని సరి భూతి యొనర్చిన విర క్తి పుట్టి వెడలితిన్‌ 106 చ, నృపనయవిద్యకుం దగిననే ర్పలవడ్డది గొంత కొంత ధ ర్మపరుల సంగతిం దగిలి మచ్చిక నుండుదు. బేరు కంకు( డే వపు( గొలువైన నాకు నిలువన్‌ మది గొల్పదు కొన నిన్ను భూ మిపతులలోన సాధుజనమి[తు:డు నా విని కొల్వ వచ్చికిన్‌ , 107 తే వత్సరంబునం గడచనువ్రతము నాకు దాని నీపాల( జల్చి యుక్సాహవృత్త్తి మెటయ నీకు గృతజ్ఞల నెజపి తొలి యెగ్గు సశీసినవారి జయింప6 బోదు. 108 వ. అనిన విని సంప్రీతచేతస్కుుం డై విరాటుం డతని కిట్ల నియె, 199 తే. అట్ల చేయడు రుచిరోన్నతాసనములు వాహనములు థోజనములు వస్త్రములును వలయుథోగంబులును నెల్లవ_ర్హనములు ప 200 నాకునెట్లట్ల మీకును నడపువా(డ. క, నాయనుచరులం దెవ్వండు మీయెడ భయభ క్రి లేక మిగిలి మెలంగెనే నా యధముని దండితు 6గా6 జేయుదు నఠ€౬ డెంతయుం (ిసిద్ధం డయినన్‌ 201 వ. అట్లుంగాక లగి చ. వెలయ+గ మక్ప్యరాజ్యపదవీపరిపాలిన సేయ(గా మదిం దలంచుట యెంతయుం (బ్రియము, తమ్ములు బుళ్తు9లు బంధులుం (బధా నులును బలంబు నేను సుమనో విభుతుల్యు: డవైన నిన్నుమి క్కిలియగుభ క్తి. గొల్చి కృతకృత్యత( బొందుదు, మట్ల చేయవే. 200 తె

త్రి (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము వ. అనిన విని దరహసితవదనుం డగుచు6 బాండవా[గ్రజుం డతని కిట్ల నియ. 204 క. ఏను హవిష్యమ కుడుతును

భూనాయక నాకు శయ్య భూమియ యిమ్మై(

బూని (వ్రతంబులు సలిపెడు

వానికి నిన్నియును నిట్లు వలయునె చెపుమా వ0ిక్‌ ఆ. అనిన విరటు. డిట్లు లనియె నెత్తెణ(గున

నడవ నిష్ట మట్ల నడచి మీకు

మనసు వచ్చినన్నిదినములు సలుపు(

డిచ్చోట నదియ మాకు శోభనంబు. 206 (౨ ద్యూతజ్ఞులదెస6 గొాండొక

ప్రీకియం గఠఅ దట్లుగాక పెద్దల రగుమీ

రేతెఅంగున విహరించిన.

జేతో మోదంబు దగ వసింపు(డు నెమ్మిన్‌, 207 వ. అని పలికి కౌంతేయా[గజు నత్యంతసంతుష్టాంతరంగుం జేసి. 208 చ పొరింబొరిం (్రీతి రెట్టిగ నపూర్వవిలోకన మాచరించు(, ద

త్పర మగుసద్వి వేకములు భావనిరూపణ సేయు. గౌతుక

స్ఫురణ( గరంబు దత్కరము. బొంద నయంబున! జేర్చి వాక్య వి

స్తరచతురత్వ మేర్చడ(గ సల్లపనం జొనరించు నర్సితోన్‌. 20్రి

అణాల ఉం ఇ వ. ఇట్లు మత్స్యమహీవల్ల భుం డతనిం గలిపికొని వరివారంబును దానును

దదీయసంభావనా*తత్పరు లై యుండి రంత. బి10

-వబలీముండు వంథలనాండౌ విరభమీం గొల్బా వచ్చుతు:_ యూ సీ. చట్టువం బొకచేత( బట్టి ఖడ్గము చంక దగిలించి సురియతో బిగియ దిండు

*శతృరింత్రై యుంజెనంత లూ లాం

విరాటపర్వము...[ప్రథమాశ్వానము ర్క గట్టిననుమంజేల కప్పెంతయును జెన్ను టె "సీయంగ దాపలిచేతియందు బెడిదంపుంగోలలు బెడంగొంద బహువర్శ్మ చిితికాజినము 'పై చీర గాంగం జూపజెల్లను దనరూసంబు చూడ్కి-క్‌ (వేఃగైన నత్యంతవిన్మయంబు! తే. బొందుచుండ సమీరణపు త్త డ(గ జుండు వోయినదెస దప్ప నొండువలన సమదవారణపతిగమనమున మత్స్య భరణివల్ల భుసధ చేర నరుగుటయును. 211 వ. అంతంతం గనుంగొని. లలి క. ఉలుకును వెళ్కసపాటును దలకొను నెమ్మనముతోడ ధాత్రీరమణుం డలఘుభుజవిపులవక్ష స ఎలలేథాకాంతి. బరవళత్వము* టొందెన్‌, ల18 గ! వ. ఇ ట తనిరూపాతిశయంబున కోటువడి చూచుచు నిజాంతర్హ తంబున. లే ళం క విహరింప మానవాకృతి సహితంబుగ మపొకి నర్శిం జను దెంచిన ప ద్మహితుండొ హిమకరు(డొ శచీ గృహ మేధియొ కాక యిత(డు కేవలనరు( దే కక్‌ క. ఏమికులంబున వా(డొకొ నామం బెద్ది యగు నొక్కొ, నాభృత్యులలో సీమనుజో త్తము( దొల్లియు నే మెబు,గుదు మనగ నిచట నెవ్వరు గలరో, ౭16

శి (్రీమదాంధ్ర మహాభారతము క, అనుచుండననతి దూరం

బున కల్లనవచ్చి పవనపుత్తు౦డు మనుజేం

(ద్రునకు జయళబ్బయుతముగ

వినయంబున (యొక్కి- విన్నవించె నిభృతుండై. లిగా శా. దేవా నాలవజాతివా(డ, నిను నర్ధిం గొల్వ!గా వచ్చితిన్‌

"సేవాదకత నొండుమై నెబు(గ,నీ చిత్తంబునన్‌ మెచ్చున

ప్లే వండం గడు నేర్షు, బానసమునం దిచ్చోటనే కాదున

న్నేవీటన్‌ మిగులంగ నెవ్వండును లే6 డెబ్బంగులం జూచినన్‌ 218 5, పేరు వలలుండు, కూడుం

జీరయు నిడి సాకతంబు సేసిన జాలుం

గోరినవంటకములు దా

నేరిమి. దగ నెఐపి కొలుతు నిశ్చలభ క్రిన్‌. 219 చ. అనవు(డు మత్స శభూరమణు. డాతనీ కిట్లను నెట్లు శూదదుంగా

నిను. దల(పంగవచ్చు ధరజీభరణక్షమమూ_ర్రి వీపుసీ

కనుగుణమైన యానమును నాననిమున్‌ రుచిరాతప్యత్రముం

జనవరికొల్వు నిచ్చెద గజ(నజముం బరికింపు "పెంస్పతోన్‌ లలి క. అనుబయు మోజకుచందం

బున 'మోమడ్డము గదల్చి భూవిభుండు సభా

జనులు విన ననిలసుతు6 డి

ఇచ జ

ట్లనియెం (బన్ఫుట నిరర్శళా లాపములన్‌ 221 ఉ. నా కవియెల్ల నేల, నరనాథులకుం (బియమొందునట్లుగా£

బాకము చేయనే ర్తు జనపాలక ధర్మసుతుండు సపెద్దయుం

జేకొనియుండు బానసము 'సేయువిధంబున కిచ్చ మెచ్చి, పు

జ్యాకరమూర్వి వైన నిను నాతని. గొల్చినయట్ల గొల్బెదన్‌ 2లల్లి చ వలసిన నేలు మేను బలవంతు(డ6 గారెనుబోతు దంతి బె

బులి మృగనాభథునిం దొడరి ఫోరుదు కూరత యుల్ల సిల్లి గా

విరాటసర్వము...[పథమాళ్వాసము త్ర దలమును లావువిద్య మెయిదర్పము. బేర్చి 'ెనుంగు జెట్టి మ ల్లల విజుతున్‌ వడిన్‌ గడియలోనన చూడ్కికి వేడ్క సేయుదున్‌,. 228 ఈ. కొలువుగొన నాల్ల కుండుట గలిగిన. బొమ్మనుట యంతకం'ెను మేలే వలసినకడ కేంగెదనీ తల "పెయ్యది యానతఠిమ్ము ధరణీనాథా. క! వ. అనిన ఏని భూనాథుండు సానునయంబుగా నిట్లనియె. 225 ఉ. ఇమ్మహనీయరూపమును నే డ్రైజ6 గన్గొాని వేడ్క నీకుయో గ్యమ్మగు భంగి+జెప్పితిమి గాని నరోత్తమ యొండుగాదు, నీ వెమ్మెయినై న నిల్చుబయ యిష్టము, వంటల మేరవాండవై యిమ్ముల నుండు సూదజన మెల్ల ను సీదగువంపు చేయ€గన్‌. విలిగ్రి క, అని హర్షోత్క-ర్ష ంబున మన మలర/(గ6౬ బల్కి మక్స్యమనుజాధీళుం డనిలసుతు నేలె నాతడు6 దనమనమున నూటిడిల్లై దదవసరమునన్‌. ల! అర్జునుడు 'వేజీడావమునో విరభుం గొల్టూ వచ్చుఖా సీ. కాళ్ళయొప్పిద మా+డుకట్ట నుజ్జ వ్రలముచే యంగ సంకులబాహు లంద మెడల€ గంచుకి మంగంబు కాంతికి మాటుగా మెడ "'హీమపట్టిక మెజయకుండ వదనంబు కొమరు థాననంజేసి వేలుగా నుదుటి 'పెంపలకల€ బొదువ 6బడ6గ€ బవడంపు జొత్తుల( జెవల రూపడరంగ6 బావట తలకట్టుభంగి దప్ప ఆ. మంచు మజు€గు వడిన మార్తాండుండును జోలె సిజు గవిసియున్న నిష్పు€ బోలె వేషధారి యైన విష్ణుండు( బోలిన వ్విరటుకొలువు చేర నరుఃడువచ్చె. లికి

శ్ర (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము క, చనుదెంచి పేడితనమును

వనిశారూపంబు నమర వాసవసుకు6 డా

మనుజాధీశునకు సభా

జనులకు. దను జూపి మందసంచారమునన్‌ . లైలిర్టి వ. మెలంగినం గనుంగొని మత్స్యజనవిభుండు తనయొద్దివారలతో. నిట్ట

నియె. 280 మ. వనితావేషము గల్షియున్నయది, చెల్వం బాండుచందంబుగా

దు, నిరూపింప మహానుభావతయు నిర్జాషత్వమున్‌ రాజసం

బును శోభిల్లై డు; నెన్వడే నొకజగత్పూజ్యుండు కీడార్డ మి

యా యు

ట్లొనరం దాల్చినరూపు గావలయు, మీ రూహింపు(డా యట్ల గున్‌ బతి1 తే, అనిన బరిజనంబులు విన్మయంబు గదుర

నిశ్చయము చేసి పలుకంగ నేర్చు లేక

చూచుచుండ (గ నాసవ్యసాచి సేరం

జని విరొటిపాలుతో సవినయముగ. వితల క. నిన్ను6 గొలువంగ వచ్చితి€

గన్నియలకు నాట గఅప(గా నోపుదు వి

ద్వన్నుత మన్నామంబు బృ

హన్నల యే+ బేడి ననుడు నత€ డిట్ల నియెన్‌. 288 ఉ. ఆయతచాహులున్‌ వెడంద యైన సమున్నతవక్షమున్‌ సరో

*శ్రాయతలోచనంబులు( (బసన్నముఖంబు నుదా త్తరేఖయుం

గాయజు( (గేజ్‌ సేయ నన గౌళికు మీజు ననంగ విభమ

థభ్రీయును బెంపునుం గలుగజేసి విధాతృఃడు సే/డి జేసెనే. 284 కా. మత్కోోదండచయంబులోన నొక సమ్మానార్హ చాపంబు భా

స్వత్కాండంబులు 'హేమచం దక కన ద్వర్మంబు సీకెంతయున్‌

సక్కారంబున నిచ్చి వాహనపరిష్కారాంక సంభావ్యసం

పత్కల్యాణుని. జేసి వై భవము దర్పంబున్‌ విజృంభింస[గన్‌, తితిర్‌ శజ్రాంయిత

వీరాటపర్వము...[ప్రధమాశ్వాసము శ్రి

క. ఏము నిసు మత్స్య్యరాజ

(శ్రీమహిమకు నెల్లి యుక్తు జేయందలంపం

గామామనోరథమునకు

సీమాట విరుద్ధ మయ్యె నిది యెట్లాక్కో. 286 వ. అనిన విని యమ్మహీపతికి బృహన్నల యిట్లనియె వి?

ఉం

ఉ. ఆండు/దనంబు నిక్కమున కారసి చూచిన లేదు, పుంస్త్వముం

టోండిమి దప్పియున్నదిః నపుంసకజన్మ మవశ్యభోగ్య మై

వాండిమి గల్లు శాపమున, వచ్చె* బురాకృతక ర్మభాన్య మె

వ్వా(డును నేర్చునే తొలంగవైవంగ, నోర్వక పోవవచ్చునే. 288 వ. కావున. వితికో శే. ఒండుపనులకు సెలవులే కునికి. జేసి

యభ్యసించితి శై శవమాదిగాంగ

దండలాసక విధమును గుండలియును

భ్రైెక్కణంబు తెఅంగును దేరణంబు (కీ క. విశ్రుత వొద్యంబులు మం

జు [శ్రుతి సంభావ్యగీళ సుగతులు సద్భా

వాశ్రయములు. దజ్జన్యర

సాశశయములు నైన యభినయంబు నెలు6గుదున్‌. ర. తే. ఇన్ని తెణ(గుల (శ్రమము చేయింకు 6 జతుర

తావిహీనము లైన పాక్రముల నైన

నట్టువొజ్జ న్‌ మెలంగుదు నగళులందు

నిపుణనె పధ్యవిధులకు నేర్తు నధిప. 242

మూ వాతి

చ. అనుడువిషజ్ఞ మైన హృదయంబున గారవమొంద నైపుణం

బున నుచితంబుమై నరసి పొచ్చెము లేమి. దదీయ సేవ గ్రై

కొనుటకు నిశ్చయించి ఈనకూ(తు విరాటు(ండు పిల్వ (బుచ్చెన

_ర్తనమునశకైై బృహన్నలకు6 దత్చరతం దగ నప్పగింపంగన్‌ లి్రలీ

40 శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము వ. ఇట్లు రావించిన లైశ్టీథ సీ అల్లదనంబున యనువు మైకొన€ జూచు నడపుకాంతికి వింతతొడవు గాంగ వెడవెడ నూగారు వింతయై యేర్ప్చడ6 చారని వళులలోనారు నిగుడ నిట్టల€ (ద్రోచుచు నెలవుల కల మేర లెల్లను బిగియెక్కి. యేర్పడంగ6 న్‌. 'దెలుపును గప్పును వెలయంగ 'మెజు (గెక్కు తారకంబుల6౬ గల్కితనము దొడర6 ఆ. జరణములును నడుము( జన్నులు6 గన్నులు జవ్వనంబు చెన్ను నివ్వటిల్లు చునికి. దెలుపుచుండ నుత్తర చనుదెంచె ఆ వచ్చి కొలువు సొచ్చి నెచ్చెలిపిండు నం తంత నిలువ(బనిచి యల్ల నల్ల గదిసి (ప్రౌాఢవనిత కైవడి ముద్దియ ముద్దుపుట్ట ( దనకు (యొక్కుటయును 948 చ. తిగిచి కవుంగిలించి జగతీవిభు( డక్కామలాయతాక్షీ నె మొగము మొగంబునం గదియమోపు., గరాంగుళులం గపోల మిం పుగ౬ బుడుకుం, బొరింబొరి నపూర్వవిలోకన మాచరించుం గ ప్పగు మృదుమౌలి నుజ్జ్బ్వలనథాంకురచేష్ట యొనర్చు నర్మిలిన్‌. వ్య వ, ఇవ్విధంబునం దన గాదిలికూ(తు నుపలాలించి బృహన్నలదెసం గనుంగొని సాదరదరహసితరుచిరాననుం డై యిమ్మగువ నీకు నాటగణపం దగు పాఠతంబగునే యని యడిగి తత్ప్రతివచనంబుల యందలి నాగరికత్వంబు నకు జిత్తంబు రంజిల్ల మధుంసల్లాసంబు "ససీసికరూ ఏరసహితం బగు శాంబూ లంబు వెట్టి చి(్రంబులగు చీనాంబరంబు లిచ్చి మణిమయంబు లగు నాభరణంబు ఛొసంగి సంభావించి యవ్విభుండు బి48

వీరాటపర్వము.__(ప్రధమాశ్వాసము 41

ఆ నీవు చతురమతివి నీకు నిక్కన్నియ

నప్పగింవ నేల యైన నాదు

పప్మాదయమతులు దీనియెడ( గడు నార్జ్రమై

యుండు. గాన జెన్పకుండరాదు వశత క, నెచ్చెలులతోడ నెంతయు

మచ్చిగ( దనయిచ్చ నాడ మరిగినయది యె

న.

విచ్చలవిడి నింతకు ము

న్నిచ్చేడియ మెలగు శిక్ష యెజు౯గదు సుమ్మీ వరల ఆ. బాల కేళిమీంది భరము [క్రమంబున

విడువ గళలయందు వేడ్క సౌనిప

నయముతోడ నర్తనంబుల శిక్షింపు

నెలంత కేడుగడయు నీవ కాదె. లగ] చ. అని యుచితంబుగా౬ బలికి యంగనహ _స్తము( బట్టి తత్క_రం

బున గదియించి నీ గురువు. బొ ల్లి ఈగం గొనియాడు మెట్లు సె

"ప్పెనటుల భక్తిమై నడపు 'పెంపెసలార.గ6 గూడు గూర చం

దనకుసుమాదులున్‌ నడపి తస్పక యారసి గారవింపుమీ. 252 అ. ఎల్ల చుట్టములును దల్లి యః దోడును

జెలియు( బరిజనంబు( జేలువ నీకు

గురువ యింక నొక్కకొటంతయు లేదిందు!

జేరి (బదుకు బుద్ధి గౌొరవమున లిగ్రతి క, మన యింట నిచ్చ టెచ్చో

టన కెచ్చట నైన నీ బృహన్నల మెల6గం

జనియెడు మానిసి తనమన

మున కిమ్మగునట్టి చరితమున వ _ర్హించున్‌ ః వైగ్ర్‌4 అప్ర్యైదయమలరి

కల్తీ ఛ్రీమదాంభ మహాభారతము _శశవలు( ఉళ్చవాలవందై ౧ గొల్బం వచ్చుట.

వ అని యి శ్రెటంగున నయ్యిరువుర నొండొరులకు నప్పగించి పుచ్చిన యనంత

రంబ నకులుండు. 2505 ఊఉ. అంబుజముల్‌ సముద్యదరుణాంజుని( గన్న విధంబునన్‌ వికా

సంబున నుల్ల సిల్లి జన చారువితోచనముల్‌ నిజో జ్వలాం

గంబున కర్ణిమై నభిముఖంబులుగా౯ జనుదెంచి దైవయో

గంబున భూవిభుండు తురగంబుల(౬ దేరంగ/ బంచి చూడంగన్‌ 258 వ, ఆస్టానంబున సేరవచ్చి ఘోటకంబుల నుపలక్షించుచున్న నన్న రేంద్రుండు

గనుంగొని పరిజనంబుల కతనిం జూసి 257 క. ఇత6 డెవ్వడొక్కొరూపు ని

రతిశయ మై మనమునకు6 [బియం బొసంగేడు( జూ

చితిరే చిత్తంబు నుదా

త్తత గాన/గ నయ్యెడున్‌ వదనమున భంగిన్‌. 2568 క తురగంబుల( జూచువిధం

బరయ॥/గ నిత€ డళ్వవిద్యయందు నిపుణతా

స్ఫృురణము గలవా€ డగు బం

ధురమూ రి పరా[కమాన్వితు(డు గానోపన్‌. విర్ర క. మీ రెజీంగిన( జెపుం డీతని

పేలు గని యట్టు లైన బెంపారంగా6

జేరంజని యల్లన యొర €

డారసి యెజు(గంగ వలయు నను సమయమునన్‌. వశ క. చేర జనుదెంచి పాండవ

వీరు(డు మళ్ళా శ్రధిపునకు వినతుం డై దే

వా రాజవాహనము అగు

వారునముల నరయ నేర్తు వల నేర్చడ(గన్‌. 261

న, దామ[గంథి యనువా(డ నాకు నశ్వవిషయం బయిన విచతణత్వం బెల్లనుం గల దవధరింవు మనియి ట్తనియె వితల సీ. అవయవలక్షణం బాయుః (సమాణంబు గర్భంబు లింగితాకారములును మా(త్రాంతరము వయోమానంబు దేళకా లోచితాహారప్రయోగభంగి వ్యాయామ సాత్వ(ప్రవర్హనంబు (ప్రమదవిషాదాది బహువిధచి త్త ధ ర్మము పోషణ (పకారము చికిత్స ఆ, పరిచితములు ధరణిపాల నీముందట రూపురేఖ మెజయ( జూపనేర్హు బవరమెన నాకు( బనియేమి యన జేతి బలిమికలిమి నెజప6 దల(పు గలదు. 268 వ, అనిన విరాటుం డతని కి ట్లనియె. న! క. సీకుం దగు పదవి యిచ్చెద నా కలిమికి నెల్ల రక్షణం బొనరింపం గాక హయకశిక్షకుండ వగు నాకొలందియె యిట్లుపలుకు టనుచిత మరయన్‌. 265 ఆ. అనుడు నకులు( డిట్టులను దేవ తమతమ నేర్చు పనులవెంట నెగడి (బ్రదుక నవనలయు!గాక నగర౭ దలము దప్పినమెలం కవల కొలువు లియ్యకొనుట. దగునె 266 ఉ. ధర్మసుతుడు వెంచె ననుం దాన తురంగమశాస్తు శిక్షకుం గర్మరు( జేసి యార్మతురగంబుల కెల్లను నన్న యుక్తంగా నర్మిలి నిల్చి యీగియు( బియంబును నాయెడ నాడు నాఃటికిం జేర్మి వహించుచుండ నడ'పెం దనతమ్ములలోనివాని€గన్‌ 267

శ్జీ( (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము క, ఆ విభుండు రాజ్యసుఖలీ

లావిముఖత వెడలి బంధులం దొజంగి యధే

హ్టావాసత బుంగుడువడి

పోవుట నెచ్చోటం గడుపు (బోతునా యనుచున్‌. 28 క తిరిగితిరిగి లోకోత్తర

చరితు డు సుజనుండు మత్స్యజనవిభు(డు యుధి

ప్టిరునట్ల యనః(గ విని నిను6€

గరమనురాగమున( గొలువ€(గా నియ్యెడకున్‌ 260 క చనుదెంచి కాంచి నానే

ర్చిన 'తెజ(గున విన్నపంబు “సీసితి నన్నుం

బనిగొన( దలచిన నేలెడి

దనుమానము గలిగె నేని నరిగెద నధిపొ 270 వ. అనవుడు, వా] ఊఉ. అఆ నరనాథు.€ డిట్ల నియె నళ్వములం దిరికించి యున్కి యిం

“పేని తురంగశాలలకు నెల్లను ముఖ్యుండ వై తదీయనా

నానియత (ప్రకారకరిణంబుల( (ద్రిమ్మరుచున్నవారి ము

న్నే నెటు అట్ల నీ వరిసి యిచ్చ మెయిం బని గొమ్ము నెమ్మితోన్‌. క. క. అని చెప్పే యధికసమ్మా

ననపూర్వము గాంగ మత్చ్స్యనరపతి మాదీ

తనయు! దగ నిల్చి నాఠలండు

తనమది( (వియమందె నతనితమ్ముం డంలతన్‌ 278

-నవాదోవుండు గోవవోవందున విరొటీ/ గాల్బా నచ్చుటి:

క, భావన శాంతత్వము నిజ

భావంబున నూష్మలతయు+ (చికిటంబులు గా

నావిధు(డు మనుజవేషుం

డై వచ్చెనా శిఖి శరీరి యయ్యనా యన।(గన్‌, 274

విరాటపర్వము...[ప్రథమాళ్వాసము 45

క, తలుగులపొది యొకదెస: చె

య్యలదామెన యొక్కవలన ననువై యుండన్‌

మొల మోపి "పెక్కుచుట్లన్‌

బలు దాటం జుట్టి గోపథావం బలరన్‌ వర్‌ చ, నును సెలగోల చేకొని మనోహరమొ ఠనమేను రాజు చూ

పును (దిజచూడ్కులం దిగువ( బుష్కరపషతనిభంబు లైన లో

చనముల మ్హూర్తి 'దెల్బ'గ ససం(భ్రమతం జనుదెంచె నల్ల న

ల్ల వెడఖీతి దో జనులన్‌ వెగడయ్యెడు దృష్టి జూచుచున్‌, ల7[ వ, ఇట్లు వచ్చి మత్స శమహీవల్ల భు నంతంతం జేరి వినయాూవనతుం డగుచు

నిట్లనియె. క! క. నీసనుల గావ౭బెట్టుము

భూపాలక నన్ను నేను బూని యరసినన్‌

గోవం క్తులు రుజవడ వొరు

చేపడ వెన్న(డును డప్పి6 జేడద్చడ వెచటన్‌ £ తే కొణ(గు వో కుండ మెకములు గణవకుండ(

బాండి దలు (గక యుండ నాపాటిగొల్ల

లిచ్చ మెచ్చ నీ దృష్టికి నెక్క6 గదుపు

నరయనేర్తు న న్నేలుము ధరణినాథ. 2/0 వ, అనిన విరాటుండు పొండవావరజున కి ట్తనియె. 280 ఉ. ఎక్కడి మాట గొల్పతన మించుక యేనియు లేదు నీ దెసం

జక్క-ని మేను నీగజువ చందము( గాంతియు. జూడ వచ్చినన్‌

నిక్కువ మీవు సూర్యశశినిర్మలవంశజు లైన రాజులం

దొక్క మహానుభావుతనయుండవు గావలయున్‌ నరో త్తమా. 11. ఆ. వలయుపదవియందు నిలిచి నారాజ్యమం

తయును జక్క 6బెట్టి నయము విక

మంబు నడపు నంత మానిసివై యుండి

కుచ్చితంపు(బదుకు గోరం దగునె. 282

46 (శ్రీమదాంధ మహాభారతము వ. ఉ తృమవాహనంబులు మహనీయాయుధంబులు నిచ్చెద మత్స గ్ర దేశంబున

భవదభిమళ స్థలం బొసంగెద మదీయమండల 'సేనాపరిపాలనంబు సేసి వ ర్తి

న్రము 288 క, అఆనవుండు బాండునృపాలక

తనయుడు, (మొక్కుచు విరాటధరణీళున కి

ట్లు హీనకులు(డ బాలుండ

మునునాగరికంపు( గార్యములవెర వెలు6గన్‌, 284 ఆ. పసుల6 గాచికాని (బిదుకః గౌరవుల (ప్రాం

తలము మున్ను నేను ధర్మపుళ్తు9

పశుగణంబు నెల్మ6 బాలింతు నమ్మహీ

వరునిచి త్తమునకు వచ్చువాండ 282 వ. తం తీపాలుం డనంబరగినవా/డ, నాచేతం (గ్రేపులు పురాణించుటం జేసి

కొండొకకాలంబునన కదుస్పలం బెనుతు; నే నగునని కైకొనిన యా/టోతు

పంచితంబు మూర్కొనినను బై గాలివీచినను గొడ్డునకై నం జూలు నిలుచు;

నుంగిడి యదురు( (దిక్కా యనువానికి నాపేరు చెప్పినంజాలు; మజియును

బసికివలయు. తెజంగులెల్ల నెజుంగుదు, వేజొక్కపనికిం గాను గాని యే

నీవెంట నీమనసు వడయంజాలుదు నావలనం (బ్రయోజనంబు గొనవలయునేని

నొండుమాటలు దక్కి పసులం బరికింప నియోగింపుము 286 చ అనుటయ నెట్ట కేలకు ధరారిపు( డట్టులకాక యంచు నా

తని వదనంబు చూచి యుచితం బగు నేని! (బ్రియంబ యేని నె

ట్లును గురుకార్యవ ర్తనములున్‌ రుచియింపక యుండునేని గో

ధనముల కెల్ల రక్షణము. దత్సరతం దగం జేయు ముఖ్యతన్‌. 287 ర్‌ం మున్ను గలగోపవర్ష ము

నిన్నుం గని కొలిచి భక్తి నీపని సేయన్‌

మన్ననమానిసి వై సీ

వున్నం గడు మేల కాక యొప్పమి గలదే, 280

విరాటపర్వము.__[ ప్రథమాశ్వాసము థి? --"(బొవది నైరంభీవోవమునో నుదోష్టం గొలువవచ్చువీ:-- న. అని పలికి యతని యభిమతంబు సలిపి నిలిపెనట్టి య్యేవురును విరటుం గొలిచి నిలిచిరి తఈదనంతరంబ 28$ీ క. గారవమున నిజదేశా చారముమై నల్ని యున్న జడ యగు కబరీ భావంబు విచ్చి తుబుముగ నెరంటధ్రీజాతివేష సముచితభంగిన్‌. 280 క. వలపలిదిక్కున కించుక మలంగంగా.( దుజుమిడి కులుమాపుడు "బుట్టం బలవడ 6 గట్టి జరరవ ల్కలమున నెవ్వీంగు(జన్నుంగవ గప్పి తగన్‌. 201 కం పరివారికాత్వ రేఖా వరిణతి దనమేన నచ్చుపడ భావనకుం దిర మై తలకొను నంత? కరణముతో. బురము ద్రుపదకన్యక చొచ్చెన్‌ కిల వ, ఇట్లు సౌత్తెంచి విఫికి సీ. పజమొయిల్‌ గప్పిన ౬ బాడటి నును/గాంతి గదలిన యమృతాంకుకలయు (బోలె బెనుముంచు మీ/ద( బర్విన వికానము దప్పి చెలువు గుందిన నరోజినివిధమున ధూమంబు వొదివిన( దుజంగలి మెటు గులు నల(గి మాసిన దీపకళిక పగిది ధూశిపై 6 బొరసినం దొంగలించుట మాని లావణ్య 'మెడలిన లతికభంగి

48 (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము కే. గంధకారికావేషంబు కతన మూర్తి

యుజ్జ్వలత్వంబు మజువడియుండ. బాండు

తనయమసహిషి యంచితగతి. జనంగ రాజ

వీథి. జౌరజనంబు లవ్వె౯(దిం జూచి 284 ఉ. రోహిణియొండె నొండెను నరుంధతి గాక మనుష్యజాతియే

యీ హరిణాకీ చెల్వమున నే డ్దెల చూడ్కులు నాఃంచికోల కా

దాహితగొరవం బగు శుభాంగము తేజము( జూడ బుద్ది సం

దేహము. బొందుచున్నది నతీజను లిట్టిరె యెజ్జగంబులన్‌, 29 వ. అనుచు నంతంతం జేరి. 298 క. నీ వెవ్వ రేమిపనిశై

యేవలనికి. టోవుచునికి యిది నావుడు న

బ్టేవియ సొముఖ్యము స

దృావంబునుదోంస నుచితభంగిం జెప్పెన్‌. 207 ఆ. ఏను గట్టువాలుదాన నాశెన్వరు

కడుప్పకూడు వెట్టి కట్టంజీర్‌

యిచ్చి సాకతమున నేలుదు రట్టీవా

రలకుం బనులు సేసి మెలంగ బుద్ది 298 క, వచ్చితి ననవుడు విని జను

లచ్చెరువును సందియంబు నడరెడుమదితో

నిచ్చెలున గడుపుకూటికి

నెచ్చటనే నిలుచునజ్టై యిది పలుకగునే. 200 వ. అనుచుం గనుంగొనును ముసురుకొని చనుచుండం బాంచాలరాజనందన

రాజమందిరంబు చక్కటి నరుగు నవసరంబున. 808 క. ముద మొదవ రమ్యహర్మ్య్యము

తుదినిలువున( (బిణయసభఖులతోడ విహారా

స్ప మగునెలవృున మెం+గెదు

సుదేష్ణ తజ్ఞాలకముల( జూచెం (న్రీతిన్‌, 801

వీరాటపర్వము_(ప్రధమాశ్వాసము శ్రి వ. ఇ త్రెజంగున మత్స ్యరాజ మహిషి (దొపది నొాలోకించి కుతూహూల౦బున. 802 ఉ. ఎక్కడనుండి యెక్కడకు నేంగెడినో యిది యొక్కకాంత రూ "పెిక్కుడు, పెంపు సొంపు మన కేర్చడుచున్నది, దా విసీత యై (నుక్కుచు నీచభామినులచొస్ప్సున6 బల్కెడు౯ బౌరులుం గడున్‌ వెక్కసమంది చూచెదరు, వేగమ తోడ్కోని రండు నెమ్మితోన్‌. 408 క. అని పలికి పనుప( (బౌథాం గన లిరువురు వోయి (దుపదకన్యకతో ని ట్ల నిరి విరాటుమహిషి నినుం దనపాొలికి. బిలువ6 బంపె దయపెంపెస(గన్‌. 804 వ. అనవపుడు. ఠ0ి క, తన ఈల సీర యరసియ న్వనితారత్నంబు వినయ వై భవము సతీ తను వొందిన చందంబున 6 జనియెం గేకయసుతానుచారికలబడిన్‌. 806 వ ఇవ్విధంబునం జని హౌధంబు నువరిభాగం బెక్కి 807 సీ. పదతలంబుల కెంపు పరగిన తలము కుం కుమలి ప్రమైన చందనము వహింప నంగంబునును(గాంతి యడరినగోడలు వేదులు మణిమయవిధము నొంద+ గనుళగవమెలు(ంగులు గదిరినముందర పుష్పోపహారంబు పొలుపు6 దాల్బ వేనలికప్పు పర్వినమీ(దునీలదు కూలంబు మేల్కట్లుకొ మరు వడయః యు శే దాను జొచ్చిన కళన మత్స బకీలీశు నింట నిమెెయి([గొ తయొ ప్పెసకమెసంగ త్రయ((1) ల ట్ర నమ్మహాదేవి యున్నెడ కల్పనల్ల 6 శం ణి బాండురాజత నూభవపత్ని యరిగె. 800 శే

ళ్‌ శ్రీమదాం[ధ మహాభారతము వ కేకయరాజనందనయును 800 చ కను/గొని గారవంబును మొగంబున. గేల. బురః్రసారముం

దనువున నమభావమును దంఠతమతరీచుల సామనిర్గమం

బును దమలో( గడల్కొనంగ భూరితరాదరరేఖ నిదుర

మ్మనవుడు నంత నంత ద్రుపదాత్మజ సేరి విసీతి నిల్చినన్‌ 810 ర ఆపాదస స్తకము త

(దూపము వీకించుచుం గుతూహల మడరన్‌

భూపాలమహపొషి యిట్ల ను

నాపొల(తుకతోడ నుచిత మయ్యెడి భంగిన్‌ 811 ఆ ఏది కులము నామ మెయ్యెది యెవ్వరి

దాన వేమిపనికి( బూని యిప్పు

డెచటు బుద్ది దలచి యే గెద వింతయు

నెలు(గంజెప్పు మాకు మెజు(గు/బోండి 812 వ అనిన విని యాజ్ఞ సేని యిట్లను నేను సైరంథధ్రీజాతి సంభూత, నభిధానంబు

మాలిని, పురుషపంచకసనాధ నై యుండుదు, నొక్క కారణంబున నుద్ధతు

లగు విరోధులచేతం బళులసన్నిధిం దలవట్టీ యీడ్వంబడి వనంబున కరిగి

(వ్రతంబుమై వల్ల భసహిత ౦బుగా వన్యాహారంబులం గాలంబు గడుపుచు

(దిహ్మాచర్యంబు నడపితి, నిటమీ౧ద నియమాచరంబునకు నాక్కసంవత్స

రంబు గొంత కలదు, నీవు ధరక్మవ ర్తి? వని వినుటం జేసి నానేర్చుపనుల

వెంట నసీకడ నిలువందలంచి యిందు వచ్చితి ననవుడు సుదేష్ట

యిట్లనియె. 813 క. స్తుర్‌ గరుడ ఖచర విద్యా

థర కిన్నర యక్ష సిద్ద తరుణులలో నీ

వరయంగ నొక్కత వగు దీ

స్వురికిం జనుదేరం గళము -బొధికక చెప్పమా, త్రి14

విరాటనర్వము.__ [ప్రథమాశ్వాసము రే

క. అనుటయు దరహసితము మో

మునకు: దొడవుగా(గ6 బిలుకు ముద్దియ యేంగృ

ష్ణునిదేవి సత్యభామకు.

బని'సేయుదు. దొల్లి పిదప బాంచాలికడన్‌. 815 త్తే తగవుమై! బరిచారికొధర్మములకు

నెల్ల జాలి వరించితి, ది వినుము

నారు((బాణంబు (పాణ మై నన్ను6దన్న

కొంగ భావించి యాదేవి గారవించు 816 వ. నీవును ల్‌ క. నీచము లయ్యెడుపనులకు

నాచాలమి యెజీంగి మన్ననకః వాత్రముగా

సీచి త్తంబున( గైకొని

యాచారము తప్పకుండ నరయుము నన్నున్‌. 818 వ. అని యిట్లు దేవజాతి యను నందియంబు వాయం బలికి మజియును. 818 క. కలపములు గూర్చు బహువిధ

తిలకంబులు వెట్ట వింతతెరువున( బలుపు

వ్వులు గట్టికట్టి ముద్దుగ

దలముడువంగ సరులు (గువ్వ దద్దయు నే ర్తున్‌. శ్రి మ. అనినం గేకయరాజనందన (ప్రభూతాశ్చర్య యై యిట్లనున్‌

విను సీరూపము చూచి మానృపతి యువ్విళ్ళారు. నే నెమ్మెయిం

బనిగొందుం దగ నింతులుం దగిలి సిపై6 జూడ్కి నెక్కొాల్చి నె

మ్మనముల్‌ విస్మయమంద' జూచెదరు భామా పల్కు లిం కి శ్రి

యయ ఈంధాల

క. దుర్భర యగు నిను! గర్కటి జ్ధదనే య శ్‌

గర్భము ధరియించునట్లు గ కొని నాకై ౧56030

లు లూ ఆ (జ్ఞ (4 0.100: 20000000400004 న ,. నిర్భర విధ్వంసదళా ( న! విరావము దెచ్చుకొనుట వెరవె యునే త్వా గ ఖ ఎ వ్తైయున్న. “్యపైలి వైదరాబాద్‌” వవ్‌

క్రీ (శ్రీమదాంధ మహాభారతము ఆ. అనిన సీతలంచినట్లకా 'దేక్పడ వినుము నాదుషతులు వెరవు లావు నలఘువిక్రమంబు( గలుగు గంధర్వు లే నుజరు నన్ను నొక్కమా[క యైన 828 క, నీచమళి నన్ను నెవన్వండు సూచిన నారాత్రిలోన( జూతురు దెగ6 దా రాచపలు హారిహరాదులు “ గాచిన బలవి[క్రమము లఅఖర్వము లైనన్‌ త్ర్‌2ైశీ 5. బంధుశతంబిులు శార్యమ దాంధము లై శక్తిసంపదాభీలము లై సింధురసదృశత నున్నను సంధులనంధు లెడలించి చంపుదు రతనిన్‌. 825 వ. 'కావునం బురుషులు నాకడం దేజిచూడను వెజతు రదియునుంగాక 826 క్‌ నాచిత్తము తాదృశులకు గోచరమే యన్మదీయకులజనసంశి కొచారమహిమ యట్టిది యే చెప్పకు తద్విధాతిహినవచనముల్‌ , 827 చ మనమున నూజిడిల్లు, మనుమానము మానుము నన్ను నేలు మే పనులు నుదా త్తనాగరికభంగుల సీమది కెక్కునట్లు నే ర్పును భయభ కులున్‌ మెజయ రూపుగ6 జే'సిద6. దజ్ఞు లైన స జైనులు నుతింప వర్తనము సాధులు వృద్ధులు మెచ్చ జల్పెదన్‌. 828 క, నను6 గుచ్చితంపు(బసులకు 6 బనుపక యెంగిలికి లోనుపజుపక తగు మ న్ననతోడ నరయువారల కనురాగము నెజపి నడతు రస్మత్చతులున్‌ , 820

పీరాట పర్వము. [ప్రథమాశ్వాసము శతి ఆ, అనిన సంతసిలి యదేవి సైరంధ్రి ౧0 చి మ్‌ నూజడిల్ల బలికి యునిచికొనియె నంతిపురముచరిత కలవడ మెల(గుచు నుండె నవ్వధూదియును ముదమున, తితి[ క. ఇవ్విధమున నయ్యేవురు నవ్వెల(దియు సకలజనుల కజ్ఞాత ముగా నవ్విరటు (ప్రోల6 (బ్రమదము నివ్వటిల వసించి రుచిత నిభృభత్వమునన్‌ ర్రిత్రి1 వ అనిన విని వారలవర్తనం బటమీంద6 జెల్లిన తెజం గెజింగింపు మని యడిగినః తితిలి ఊం బాంధవళశా (తవాకలితభావభవా భవపాశబంధసం బంధవిరామరామ పరిపశ్వవి వేకనిరూఢ భక్తహృ్మ దంంధివిభఖేదనా పరమకారుణికా పరిమాణదూర దుః ళా శేంధనపావకాయితసమీక్షణ నిత్యమహాద్భుత (వదా ల్రి$ీ ర్‌, అన్నమయళ్వాది వీరా 'మోన్నతవాజ్మనసదూర యోగిస్మేరా భిన్నాఖిన్నాకార చృన్నాత్మీయ సకార జగదాధారా, ల్‌రిక మాలిని. కమలభవకిరీట(గ్రామపద్మావలీసం గమసుభగపదాద్దా గాఢభ క్స్‌ (ప్రకార (పముదిత మునిశశ్వద్భావనాగమ్యరమ్య ప్రిమసరిణతమూ ర్తీ (శౌాళళాఖాగవర్తీ, త్ర్రగ్‌ గద్యి ము ఇది శ్రీమదుభయకవిమి(త కొమ్మనామాత్యప్పత్ణ బుభారాధనవిరాజి తిక్కన సోమయాబి (ప్రణీతం బైన థీ మహాభారతము నంచలి విరాటపర్వంబునందు€ అపలభిగ్ట0కస్టు

(శ్రీమదాంధ్రమహాభారతము నా విరాటపర్వము-- ద్వితీయాశ్వాసము (శ్రీమదపాంగాలోక న ధామసక్కృత్ప్సంగ రూఢ' తాదృళవిభవో ద్దామా(శ్రితలోకాలో కామయ నిర్ణారణనిపుణ పహారిహరనాథా. క్షే న దేవా వై శంపాయనుండు జనమేజయున కిట్టనియె, నట్టియెడ ధర్మసూనుండు నభాజనంబుల యుల్లంబులు రంజిల్మ రాజునకు వినోదంబులు వివిధోదా త్త (ప్రకారంబులం జలుపుచు నొక్కాక్కమాటు మధురప్రసంగంబుగా నాడిన నెత్తంబున గెలిచిన విత్తంబులు తమ్ముల కొసంగుచుండు, వాయునంద నుండు వంటకు మిగిలిన మాంసంబు లమ్మునెసంబున నిచ్చలు సవోదరు లకు నిచ్చుచుండు, వివ్వచ్చుండు సంగిత ప్రసంగంబున మెచ్చువడసిన కన కాంబరాదులు సోదరులకుం జేర్చుచుండు, నకులుండు దురంగంబుల (గ్రాసం బులం గనిన ధనంబులు తోడంబుట్టుపులకు( వెట్టుచుండు సహదేవుండు గోవుల( జూచి భూవల్ల భుండు సంతసిల్లిన సమయంబున సముపార్షితంబు లగు పదార్థంబు అన్నియు నన్నలపళంబు చేయుచు వారలకు గోరసంబులం దుష్టి సలువుచుండు, (దౌపది త న్నరసికొని తిరుగుచున్న వీరలం గన్నులారం జూచుచు నుచితంపునడవడి మెలంగుచుండు. ల్లి తే. ఇట్లు దమతమ వ ర్రిల్లునెడల సకల జనములకు హృదయానురంజన మొనర్చి తాల్మి పుయిలోట యడ/కువ తగవు మెలపు నెజిదెఅంగు వాటింసంగ నేర్చు గలిగి. శ్రి

ర్‌6 శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము క. ఉన్నతి వివిధదేళో తన్నులు నద్భుతవిధాయిదబలవి[క్రమసం పన్నులు నగు మళ్లులు విభ వోన్నతు6 డగు విరటుపొల నుదృటవృత్తిన్‌ శీ క, తమలోన మాటలాడెడు సమయంబున నొక్కరుడు విశాలోరస్కుం డమితబలు(డు సంచానన సమమూర్తిస్ఫూర్తి యధికసంరంభమునన్‌ ర్‌ వ. అన్నరపతి కస్టైదుర నిల్చి (మొక్కి భుజాస్ఫ్భాలనంబు 'పెసి యిట్లనియె. € తే. నేల నాలుగు'సెట(ంగుల నృపులకొలువు లందు నేను వ ర్తించితి నవనినాథ యగ్గలించి నాయెదుర బా హప్పళించి కడ(గ జాలెడు మల్లుల( గాన నెందు. ళ7 ళం చ, అనునెడ వానియ[గసమదాకృతియుం దిటువాక్యవృ త్రియుం గని విని మల్లు లెల్ల భయకంపితమూర్తులు దాల్చి మాజు వ ల్కాను గనువిచ్చిచూడను మొగం బెగయింపను జాలకున్న, న క్ఞినపతి వేడ్క(మోడుపడుచందము గాంచి యుధిస్టిరుం డనున్‌ 8 క. వీనికి మార్కొన/జాలెడు దానికి. దగువాని ధర్మతనయునిపురిలో నానానియుద్ధలంపటు నే నొక్కని. గంటి నిపుణు( డిందుల కతందున్‌. త్రి క. మనబానసీండు వలలుం డను శూద్రుడు నాకు 'దెల్లి మధిక బలుల నో ర్చినవా. డనేకమల్లుల విను మెచ్చింసంగ జాలు నిజ మిది యధిపా 10

వీరాటవర్వము._.ద్వితీయాళ్వాసము క్‌?

క. అనవుడు భూపతి పిలువం బనిచె నతని నతండు నపుడ భయభ కులతో( జనుదెంచి మల్ల వర్ష ము న గని మై వెజబుగంగ నిలిచె గౌతూహలి యై 11

వ. ఇట్లు నిలిచిన పవనతనయు నవలోకించి యవనీవల్లభుం డృ మ్మల్హముఖ్యుం జూపి యికనితోడి యుద్ధంబునకు సన్నద్దుండవు _గమ్మనిన నతండును ధర్మతనయు కనుసన్న గనుంగొని యమ్మత్స ్యవిభునకు వినయంబుతో నిట నియె. 12

తే. అధిప ధర్మజుపాల నున్నప్పు డతని వేడుకకు. దగం బెనంగుదు వింతలై న జెట్టిమల్లులతో నిస్పు చట్టువోలె నీదువేడ్కకు బెనగెద నేర్చినట్లు, తీ

వలీముంతు ముల్దునితో యుద్ధము చేయుథ:--

వ. అని మెత్తన యియ్యకొవి గర్జించి గజాలన్యంబునం (బాంగణంబు సొచ్చి భూపొలునిముందట భుజాస్ఫ్భాలనంబు "సేసి (మొక్కి. మరలునెడ నంతకు మున్న యమ్మల్లవరుండు నరపతియనుమతి వడసి కృతపరికర ఐంధుం డై యరుగుదెంచి యచ్చట నునికింజేసి యతండును నవిలసుతుండునుం బరస్పర మూర్తుల నవలోకించి, యుద్ధరంగంబుమన్ను ఫాలవదేశంబున ధరియించి శరీరంబులపై 6 జల్లుకొని, రెండు సేకుల మునివేళ్ళను గొండొక వుచ్చికొని యొండొరులదెసకు వైచి? యున్నతంబు లగు నవసవ్యకరంబుల నొకుంచిత సవ్యబాహుతలంబుల నవ్చళించుచప్పుళ్లు గలసి యొక్కరుండ మల్లి సజిచిన చందంబున వీతేర వింత తానకంబుల నిలిచి కదిసిన యన్పుడు వృకో దరుండు. కేశ

సీ, ఉపకాయిలో. దన కొదవినతోరహ

_త్సము సూపీ (వేయక సమదవృ త్తి6 వాస్‌ (కమ్మఅ. జేరు బలువిడి వా(డు వై నదరిన జరగక యవని. (గ్రుంగి

తీ శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము నిలుచు నొత్తొారువున వలచినయప్పుడు గొనిపోవు నవలీల( గూలవైచు జళికిపట్తిసమను సన్నపు విన్నాణ వా! ములు దొరకొన్నను ముట్టంగొనండు శే. కాలిదెసల జొరవచ్చుట గానిపించి యుడుగు సీసానం బట్టియు నుప్పళించు! బోవనిచ్చు మగుడనేచి పోర (జేరు నెడల సరిసేయ నగు తడవీక హత్తు. 15 వ. మజళియు ననేకగతుల యోజలు మెఅజయుచు. గొండొక సేపు వఏిరాటునకు వినోదందు సలిపి, 16 ఆ. కచ్చ యమరంబట్టి కాళ్ళును జేతులు (వేల మ త్రగజములీల మెజయ ముష్టిబిలువు నెలఅయ ముక్కూన వాతను నెత్తు రొలుక మల్లు నెత్తివైచె 17 వ. ఇవ్విధంబున విసరినేలతో (వేసి వీపున మండివెట్టిన 18 క. పేలుకుటితాళంబీమది( దలంచి యనువు గాక ధరణితలము గరతలం బుల నప్ప+ంచె వాండ క్కొంలు వార్వంగ విటిచి మెజసె. గుంతీసుతుండున్‌ 10 వ. ఇవ్విధంబున మహాబలుపట్టి యాజెట్టి నెట్టన గెల్చిన మత్స్యపతి మెచ్చితన కిచ్చిన ధనంబు అచ్చటి (యక్సి ని జనంబుల కిచ్చి నిజనివాసంబునకుం జనియె మజశీియు ని త్రెజంగున నతని వేడ్క సలుపుచుందు 6; జిక్కని మళల్లులు రేనితజి నంతిపురంబు నింతులుచూడ నయ్యవసీకాంతుండు పోరింప శార్దూలకుండాలాదులతోడ సీడంటోక 'పెనంగి భంగంబునకుం దెచ్చి 'మెచ్చించుచుండు. 20

విరాటపర్వము...ద్వితీయాశ్వానము ఠ్‌ఫ్ర

క. పెఅవారలు దమమెల౮౦గెడు తెజంగులు దొరణకొన్న వింతతెరువుల నేర్పుల్‌ 'మెజయుచు( బతిచిత్హము గొన నొటప్పగలిగి మాన్యవృత్తి నుండుదురు దగన్‌, య!

=వకీరవంజు వొంచాలిం వూబి షౌపొంచుఖి:.

వ, ఇట్లు పొండవులు పాంచాలీనపాత౦ంబుగా విరాటునగరంబున వ ర్వించుచు? గొటంతగా నేండుకాలంబు గతిపయదినంబులు గడపిననమయంబున మత్స్యపతిమణందియు. దండనాథుండును గిచకాగగజుండును. రూపాఖి మానియు నానాభరణధరణశీలుండును దుర్విదగ్దుండును బలగర్వితుండును నగు సింహబలుండు దనయప్ప సుదేష్టకు (మొక్క-ం జనువాః డద్దేవి కనతి దూరంబున నున్న దద్రుపదరాజనందనం గనుంగొని. ఇం

ఊఉ. అక్క_జ మైన చెల్వమున నాత్మకు (వే( గయి పొల్చు పొల్తిపై నెక్కొాను చూడ్కి-( (గమ్మటుప నేరక యూరక నిల్చె. గాముచేం జిక్కిన నెమ్మనంబు( గడు జేడ్పడు మానము దేష్టితంబులం దక్కిన యంగముం దలంకు ధైర్యము నై యత6 డప్పు డయ్యెడన్‌. 20

తే. (ద్రాపదీరూస మను నురి దగిలి తనదు పహ్యాదయ మను మృగ మ త్తి నుదిలగొనుచు( గాము6 డను బల్లి దపు వే/ంటకొని బారి6 ఐడుట కంతయు నాసింహబలు(డు తలరి. లిక

న. నిజాంతర్మ తంబున. వర్‌

ఉ. ఎందును నిట్టి రూపు నరు లెవ్వరు6 గాంచిర నాక కాదుసం (క్రందనసూతికిం దగిలి కన్గొనం జాలదె దీన నిందిరా నందను నాజ్ఞ యేచి భువనంబుల (బిబ్బదెయి త్తలోదరిం జెంద/గం గాన్సు గాదె ఫలసిద్ధి పురాత నపుణ్యబుద్ధికిన్‌ ః వి

60 (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము స్ప ఇయ్యింతి[ప్రాపున నయ్యనంగుండు పార్వ తీళు నైనను దక్క-నేల కున్నె యిన్నాతిచెలువంబు గన్న శచీప్రియుం డె నను గనుకలి నవయకున్నె యి త్తన్వి కెనలేమి '3దిరి పన్నిదము థా షాఏవభుతో నైనం జఅవ రాదె యిత్తలోదరిజీవితేశున కిందిరా పతి నైన 'మెచ్చక పలుక6౬ జనదె తే. కుసుమదాణునిబాణముల్‌ గూడ న్లైదు కరగి నేరిమి వాటించి కరువుగట్టి పోసి చేసి చై తన్యసంపుటము దగఘ టించెనో కాక యిట్టి చేడియలు గలరె. శ క. ఈనెలంత( గన్న మన్మధు? డైనం జిగురుగొడుగు 6 బువ్వుటమ్ములపొదులున్‌ లోనుగ సెజ్జలు "సేయం దా నియమింపండె విరహతాపము పేర్మీన్‌ వగ వ. అవి వెండియు లికి సీ, దీనిజన్మంబున, దేజంబు నొందిన యింతియు( బతియును నెవ్వ రొక్కా దీనినామాకృతిగా నో(చి పడసిన యింపగు వర్షంబు లెవ్వి యొక్కా దీనివల్ల భు6 డనంగా నిల సొబగు సాం పెసంగ వర్షిల్లు వాం డెవ్వ డొక్కా దీని వసించుట దా నొప్పి పెంపున నేపారు మందిరం బెద్ది యొక్కా ఆ దీని. బొందంగాంచు తెజంగు నా కెయ్యది యొక్కొం యిట్టిపనికి నూజడిల్లి తోడుకొన(గ నిచట నీడగు చుట్టంబు దడవి యొట్టు లొక్కా పడయువా(డ. 80)

విరాటపర్వము_ద్వితీయాశ్వానము (1 చ ఆని యని యుగ్గడించు ధృతి యల్లల నాొడిన( దల్లడించుం బై కొను తలపోత నించు మది. గోర్కులు పేర్చిన నప్పళించు. నె ట్టన తెగ నగ్గలించు, నచటన్‌ జనులం దరికించు, బుద్ధి దూ లిన వెస నెంతయుం గళవళించు మనోజవికారమగ్ను (డై. త్రి! క, మాసిన చందము! దను. గని రోసిన డెందంబు( గల తరుణి నెబుంగండ బి 'ఫ్రేసన మదనునిచే ధృతి వాసిన బెగడొందు సింహబలు౯ డట్టియెడన్‌-. 82 సీ వెజనక నను. జూచె వీం డని యెదం గలు షించిన నాండొండ చెమట వొడమ ననుచితకృత్యంబు లాచరించు విధాత బలిమికి నివ్వెఅపాటు దోప నిచ్చట దిక్కు లే రెవ్వరు నా కను భయమున మేన గంపంబు వుట్ట జేయంగ నేమి యపాయంబు లేమినా ననమున వెల్ల (దనంబు గదుర శే, నున్న పాంచాలి. గనుంగొని య న్నరాధ ము+డు వివేకవిహీను( డై ముదితు( డగుచు మదనవికృతియ కా దనమది6 దలంచి రాగసాగరపూరవనిర్మగ్ను 6 డయ్యె. క్రి వ. ఆయ్యవసరంబున క్రి చ. పౌల(తుక కాంతి యింత పొలి వోవ(గ నీ కెసలార(€ దారని శృలత గడంగి క్రోలికొన6 జాలుట6 గీచకముఖ్యులోచనం బులు *నయనం (ప్రధాని మను పూర్వవచస్థ్రతి తప్పకుండ(గా నెలమి వహించెం దక్కుంగలయిం (దియవర్గము ధిక్కరించుచున్‌ , స్‌ో

(2 (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము

రు అస్పయు: బరిజనములు(6 దను( దప్పక కనుగొనుచునుండ. దగవేది కరం బౌప్పని తమకము చిత్తము గప్పికొనుట ను త్తలంబు గదుర(గ నచ్చోన్‌, 86

సీ. తన్వంగిమవ్వంప్పు(దనులత నెసంగెడు

నునుంగాంతి వెల్లువ మును *' గంయాజ6 గిసలయహ స్తకెంగేల నేపారు కొ

మ్మిం చను లేయెండ మిగుల. బర్వ( గమలాస్యముద్దుమొగంబు లేమెజు(గుల

మొత్తంబు పరిచుట్టు ముట్టి కొనంగ ధవళాకి తొంగలి తఅచుజెప్పల చెన్ను

కప్పనుచీంకటి గవియుదేర

వ్‌ బెగ్గలం బంత కంతకు నగ్గలింప నొదవు చెమటతో, జి _త్తంబు చెదరి యెందు 'మెలంగం దలంపేది యా సింహబలు6 డనంగు పట్టియాడెడు జంతంబు పగిది నుండె. తా _వతీచతండు నుదోష్ట వలన (దౌవదితెణం గౌాలుంగం గోడుకు:-

వ. ఇట్లు కందర్చదర్పగోచరుం డైన కీచకుండు నిజసవోదరివలన నక్కోో మలి కలరూపు దెలియం దలంచి దానిదెసం దగిలిన దృష్టి యొట్టకేలకుం దిగిచికొని చని య ద్దేవికిం (దిణమిల్సిన 88

క. కాంచనపీరము వెట్టంగ బంచి [ప్రియము చూడ్కి ముసుగు వడ! దను సంభా వించునెడ నాత. డప్పకు( బాంచాలిం జూపి వేగపడి యిట్లనియెన్‌ త్రి

ఉ ఇయ్యరవిందగంధి కుల మేమి, చరిత్రముచంద మెట్లు, పే రెయ్యది, నాథు( డెప్వ( డిది యెచ్చట నెప్పుడు నుండు, నిప్ణు దా నియ్యెడ 'కేఃగు దేవలయు పేపం సేయంగంయూని దీనిపై నెయ్యము కల్మి యేకొల+/ది సీమదికింతయు నాకుంజెప్పుమా, 40

విరాటపర్వము_ద్వితీయాశ్వాసము (08 క. అనవుడు నయ్యంగన యిత? డనంగళరదళిత హృదయు. డయ్యె నకట యీ తనిచి త్తవృ త్తి మరలుప ననురూపం బగు నుపొయ మది యెయ్యదియో. 41 వ, అని తలంచుచు( గీచకునిమాటలు గీటునం బుచ్చి యొండుపలుకులు వర పిన నఠరండును స _త్వ్వహినుండు గావున సత్వరుం డ్రై [కమ్మటి (దౌపది యున్నయెడకుం జని యాసమీసంబున _నత్దాడుచు నమ్మానవతితో నిట్ల నియె. శీలి క ఇవ్వసుమకి నేపొలంతుల కివ్విధమున! జెలువు గలదె యెన్నండును నీ 'వెవ్వరితనయవు నీపతి యెవ్వండు సే రేమి సెప్పు మిందునిభాస్యా, శతి వ అనిన నప్పలుకులు వినియు వినమి భావించి యప్పాంచాలి నిర్వికార యై యూరకున్న నచ్చపలుండు నెండియు నిట్లనియె. శ సీ తెలిగన్ను/!గవకాంతి పొలుపార నించుక కనువిచ్చి చూచిన( గాదె యబల చెలువంపు నెమ్మోము నెలిమిసొం పినుమడి గా నల్ల నవ్విన( గాదె యింతి దంతమౌొ కికరుచి దలకొన మఖటుమాట వలికినం గాదె యుతృ్చలదళాక్షీ యుల్ల౦బు సరసత దెల్లంబుగా లీల గై కొన్నగాందె వంకరుహవదన ఆ యనుచు. జూచు. జేరు నమ్ముగ్ధ్‌ పలుకులు వినగ గోరు. గేలు తనదుకేల( గీలుకొలుప( దలచు. గీచకాధము(డు ని జానుర క్రి దెలువ నప్పళించు, శ్‌

64 (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము వ ఇట్లు దాన తమకంబున వడిగొనుచు నిస్తూ డయ్యంగన యింగితం బూహింప 'వరవుమాలి మజశియును. 4కి స్కీ సుదతి సీమై చక్క (జూచుట కోడెద6 గను/బాటు వొరయునో యని తలంచి మది. బొనర్చినమాట మగువ సీపెంపున గుదిసి నొనాలుక తుదికి రాదు వడఃతి నీకరములు పట్టంగం దివిరి ళం కించి వడంకెడుంగేలు సూడు నెలి నిట్టీ దని యింతి సీనెమ్మనం బెన్ని భంగుల నరసిన. బట్టువడదు తే చెలువ యింక నాక్కించుక సేపు నీవ నాదరంబున నెప్పటియట్ల యున్న మన్మధుండు సమయించిన మగుడ నన్ను బడయవచ్చునె యెన్నియపాయములను. శ? న అని తనయఖభిలాషంబు తేటపడం బలికిన నబ్బోటి కలుషించియు దుర్వారం వైన పరిభవవికారంబు దో,పకుండ( దన్నుందాన యుపళమించుకొని పీండు దురభిమాని మై యున్నవాండు, వేగిరపాటు వలనుగాదు, వెరవుతోడన తప్పించుకొనవలయు నని తలంచి యతని కి ట్రనియె. శ8 క నాయున్న బాము దలఃపవ యీయొడ లీచీర యిట్టి యేవపు(6 జందం బోయన్న మదనవిగృతిం జేయు ననుట యెంతయును నిషిద్ధము గాదే కపి తే. చనునె యిమ్మాటలాడ సజ్జనుల కొడు. బుట్టువులతోడ నీవును బుట్టినాండ వట్టు(గాకయు హీనవంశాభిజాత నై పతివ్రత నగు నన్ను నడుగఃదగునె. ర0

విరాటివర సము._ద్వితియాశ్వాసము 65 క. అని వీడంగం బల్కిన న మ్మనుజాధము( డంత6 టోక మదనోన్మాదం బున6 దన్ను నెదిరి నెటు(ంగక వనితకు నిట్ట నియె గారవంపు( బలుక్షులన్‌. ర్‌! సీ. నె త్తమ్మిరేకుల మె త్తందనము దెచ్చి యచ్చున బెట్టిన ట్రంద 'మొంది చ (్రవాకంబుల చందంబు గొనివచ్చి కుప్పలు సేసిన ట్లొప్పు మెజసి న్‌. చందురు నునుంగాంతికం దేర్చి కూర్చి బా గునకు( దెచ్చినయట్లు కొమరుమిగిలి యళికులంబులకప్పు గలయంతయును దెచ్చి నారు చోసినభంగి నవక మెక్కి తే. యం(ఘిరలములు, గుచములు నాననంబి€ గచభరంబును నిట్లున్న రుచిరమూ రర్హి యనుసమానభోగములకు నాన్సదంబు కాదె యీ (త్రిప్పు లేటికి. గమలవదన, 8కి శే. నీవ దుర్దాతి గామికి నీవ సాక్షి పరసతీసంగమున వచ్చు పాపమునకు నోరుతును గాని సైరింప నోపః బచ్చవిలుకుతూపులతా.కున కలరువోండి. ర్‌ి క. అను నప్పలుకుల కయ్యం గన కోపము గదిరి నీచు గావున జంకిం చినంగాని మెత్తంబడి పోం 'డని మనమున దలంచి యిట్టు లనియెం బెలుచన్‌, ర్‌4 -:(దొవది గీబభకనితో ౬ ఖడువవాత్యంబులు వలువవి:- శా. దుర్వారోద్యమవాహువి [క్రమరపాసోక (వఠావస్ఫుర

• క్షర్వాంధ(ప్రతి వీరనిర్మథనవిద్యాపారగుల్‌ నత్చ్సతుల్‌ ర్‌

80 (శ్రీమదాంధ మహాభారతము

గీర్వాణాకృతు లేవు రిస్ణ నిను దోర్లీలన్‌ వెసంగిట్టి గం

ధర్వుల్‌ మానము. (బ్రాణముం గొనుట తథ్యం బెమ్మెయిం గీచకొ. రక్‌ తే. అనుడు నత; డిట్టు లనియె నాయతుల బాహు

దిలము6 జనయంగ భవదీయ పతుల కారు

మూ:డులోకంబులందు నెవ్వాండు లేమి

నిక్కువం బింళ నమ్ముము సీరజాకి 56 న. అనిన విని సైరంధ్రి వైరణ తక్కి= ధిక్కరించి యి ట్లనియె 67 క. చను. జన దని చూడక యం

దనిమా(కుల పండ్లు గోయ6 దలంయట హితమే

మును చెడిన రావజణాదుల

విని యెలు(గవె యెన్నండును వివేకవిహీనా న! తే ఇవ్విధంబున( బలికిన యింతిపలుకు

గాన నేరక తమ యప్పకడకు మగుడ

నరిగె నెవ్వగ మనమున. బిరిగొనంగ 6

జిన్న(బోయిన మొగముతో సింహబలు:డు గ్‌ఫి క. చని మదనాగ్నిజ్వాలలు

దనుళగ నిట్టూర్చుగాడ్పుదందడి నిగుడం

దను నూరార్ప్చ(గ సథి దొర

కొనమికి వెను/బడుచు. గీచకుం డాసతితోన్‌ . (60 వ. ఏ నప్పుడు నీకుం జూపి యన్వయ నామధేయంబు అడిగిన యప్పొల:తి వలనం

జిక్కి చి త్తం బుత్తల పడుచున్నయది, యిటమీ;ద నీవ యెలుంగు,

దయ్యంతి యింత సేపు సీచేరుననుండి యిస్పు డెట మెలంగె నని యడిగిన విని

యకని వేగిరపాటు చూచి శిరఃకంపంబు సేయుచు సుదేష్ట నిజాంత

ర్యతంబున. (౮1 శ్రే రాగరసమగ్ను( డయ్యె సైరంధ్రి జూచి

యకట దీన నిం కేమి యపాయ మగునొ

వలదు తగ దన్న నుడిగెడు వాండె వీండు

నూయద్ధైవమ యే నేమి సేయుగాన, 4?

విరాబవర్వము-_ద్వితీయాశ్వానము ర్ట వ. అయిన నానేర్చుకొలంది. దగినతెజంగున వారించి చూచెదంగాక యని యూహించి యి ట్ల నీయె. (08 సీ, లలితంబు లగు మట్టియలచప్పు డింపార నంచకై వడి నడ నల్ల వచ్చి యెడమేనినె శ్రావి సుడియంగ6 బయ్యెద సగము దూలించి పై మగుడ( దిగిచి సోలెడునెలదీ[౧ లిల( (గగ్రాలుచు వింత చెలువంబు దలకొన. జేరి నిలిచి తెలిగన్ను(గవకు నెచ్చెలి యైన లేంతన వ్వాలయంగ సరసంపుంబలుకు పలికి తే. మెజయ చెయ్వులరాగంబు మెయికొనంగ నెడద సౌగయించు మాటల నెలమి మిగుల నిన్ను ననుర క్రి గొలుచు నన్నెలంళ లుండ సీరసాకార నై రంటధ్రి. గోరః దగునె న! వ. అవిన నప్పలుకులదెస ననాదరంబు "సేయుచు నచ్చేడియం జూచి కీచకుం డిట్లనియె, శ్‌ ఈక. నాకొలువువార కార న్నాకేకం గొలుచు నంగనలలో నై నన్‌ లేకునికి నాకు6 దెల్లం బాకొమ్మకు సీడు పోల్పనయ్యెడు సుదతుల్‌. 48 పీ గండుమీలకు. బుట్టి కాముబాణఐములతో (6 గలసి యాడెడునట్టికన్ను;ంగవయు బిసకొండములశిక్ష( జెరింగి లేందీంగల మెచ్చక యున్నట్టి మృదుకరములు జిగురులతో సంధి సేసి యంబుజముల పై నెత్తి చనునట్టి సదతలములు6 గలకంరములచేత౬ గఅిచిన విద్య వీ ణల కిచ్భ్చునట్టి తిన్నని యెలుంగు

(6 భ్రీమదాం[ధ మహాభారతము శే న త్తెజంగున 'రేఖయు నవ్విధంబు గరువచందంబు నమ్మెయి కలికిలనము నట్టిచెన్నును సై రం[ధియంద కాక కలవె యొరులకు నెజబు(గక పలికి తబల (7 వ, కొవున నాయెలనా(౧గ నేమి యుపాయంబున నైన నన్ను: జేర్చ నై తేని గందర్చదర్చంబున సలందురి వందుదు ననిన నవ్వెలంది. వెండియు నిట్లనియె. = 086 తే. ఆయురై శ్వర్యకీ రుల నపహరించు పరసతీసంగమము ధర్మపథమునందు( బరగువారలు పరిహూరింపంగ( గనియు వినియ దెలియవె యిది దుర్వివేక మగుట. 60% సీ, పతి యెటింగిన దన్నపాణంబుపై వచ్చు ననుభయంబున నుల్ల మదరుచుండ జనులు గాంచిన మానుషము దూలు! దన కను పుయిలోటమున మోము పుల్మగిలంగ టోంటికిం దోంచినం బొలియు/ దే/(కున యను వెగడున. జెయ్య్వులు వీడుపడంగ దింధుల కగపడ్డ( దాయు నన్వయ మను కల(క మై. జెమటలు గ్రమ్ముదేరః తే. (గీడదెసం గౌతుకం బురియాడ రతుల 'చవులు గొనియాడ నేరని జారపొందు హృదయమున కింపుచేయమి నెణుక గలుగు వారు దీని సుఖంబుగా. గోర రెందు. 70 వ. అదియునుంగాక . ల] క. బలవి[క్రమసంపన్నులు గల శేవురు దానిపతులు గంధర్వులు వా రల6 దలంచిన నాచి త్రము దల(కెడు నది యేల సీకుం. దమ్ము(డ చెప్పమా, ళ్‌

పేరాటపర్వము-_ద్వితీయాశ్వాసము థి

శే కానితెరవున( జోయినం గలుగునయ్య

(బదుకు, చవి యెంత యైన నపధ్యములకు

వేడ్మ'సేయుదురయ్య వివేకు లెన్వి

ధమున నాబుద్ధి వినవయ్య తమక ముడిగి. గ్ర క ఆనవుడు నమ్మాటలు దన

మనమునకు సహింపరామి మల్ల డగొనుచున్‌

మనసిజపరత౦(తత న్‌

ట్లని పల్కె సుదేష్టతోడ నతం డుద్ధతుః దై. 7/4 మ వనికా యే నొకపల్కు పల్కెదం జతుర్వారాశిమధ్యంబునన్‌

ఘనవాహాబల మొప్ప నన్ను నెదురంగా నొక్య(డున్‌ లేమి యొ

వ్వనికిం దెల్లము గాదె దానిమగలన్‌ చజ్రాహతిం గూలు శే

లనికాయం బని మద్భుజాసమదలీలన్‌ గీ టదంగించెదన్‌. 7 ఉ. బుద్దులు "సెప్పు వెల్ల నటు వోవిడు, మెమ్మెయి నైైన పౌఖ్యసం

సిద్ధి యొనర్పు నాకు, నెడ సేసిన దాపము రూపుమాపు, నా

వృద్ధియ కోరుదేని నవివేకివి సీ వనినన్నుని ట్లనం

బద్ధము ల్లైన వాక్యములు పల్కాక వే పిలిపింపు కోమలిన్‌, 78 జే, అనుచు వై న్యంబు నొందెడు నాననంబు

తోడ దిగ్గన లేచి యత్తోయజాక్షి

చరణపీరంబుకడ(౬ జక్క 6 జాంగి మొక్కి

యున్న నద్దేవి కను(గొని చిన్నంటోయి. క! ఉ ఆవల వచ్చు నాపదల కన్నిటి కోర్చి లతాంగి గూర్చి కా

క్రివెడమాటలన్‌ మరల! డెన్నివిధంబుల( జూపి చెప్పినం

గావల మైన వీండు తగుకార్యము వట్టునె వీని కెమ్మయిం

జొవు నిజంబు మన్మధునిశాతళరంబుల నైన నక్కటా, 76 క. అని మనమున: దలపోయుచు.6

దనతమ్ముని నల్ల నెత్తి దందడి దొర6౭గం

జనుదెంచు నృశుపూరము

కనుంగవలో (మింగికొనుచు! గామిని పలికెన్‌ . “1

10 (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము

అ. ఇంత దలర నేల యెమ్మెయి నైనను గొమ్మ నల వరించి కూర్చు టరుదె యుమ్మలంబు దక్కి యూజటతోడ సీ 'వేంగు మసల వలవ దింక విచట. 80

కో, ఆసవమున కని వీదుని వానమునకు దినములో నవశ్యంబును నే నా సుదతిం బుత్రెంతు ని జొస క్రి ఫలింపః గొజలు మభిమతశకేళిన్‌. 81 :కీచవండు (దౌవదియందలి వమోవాందునం బరితవించువి:

వ. అనిన విని కీచకుండు ముదితహృదయుం డయి నిజసదనంబునకుం జని వివిధమధురసంబు లొనరించి, సముచిత ఖాద్యంబులు సమకట్టి, తత్చ్సండే శంబు విజనంబు గావించి, యొక్క రమ్యస్థలంబున నుండి పొంచాలివలని తగులు చిత్తంబు నుత్తలపజుపం దలరి నెవ్వగల కగపడి తలపో(తలకుం జొచ్చి దుర్విదద్దండు గావున నమ్ముస్ధకుం చన సన్నిధి. గామవికారంబు పుట్టుట గలుగ భావించుచు. 82

సే. శేరిమె నొక్కట లీల (గేట్ల లికెడు

మూ ళం

వాలుగు సోగల నేలుదెంచి

కరువలి సుడియమి( గందక చన్నాందు నెజవిరితమ్ముల నుజఖక తెగడి

జెడ(గొందం దుడిచి మై దొడసిన వలరాజు వాలికతూపుల( దూల దోలి

పొలపంబు మెఅజసి దిక్కుల గాంతి పూరించు కొకొగంరుమెబుంగుల ను క్క్టడంచి

తే. తనవిలోచనములు నాదు మనము నాంచి కొనంగ నయ్యింతి నను. గను(గొనియె నాత్మ6 గ్రైకొనియె రాగరసమున( గడలుకొనియె మదనవికృతి బయల్బడ నుదిలకొనియె. 88

విరాటవర్వము.._.ద్వితీయాళ్వాసము ఖ ఊఉ. చిత్తము మెచ్చి నావలన జిక్క(గ వెండియు నాలతాంగి య చ్చొత్తిన యట్లు నాపం దన యుల్లము దెల్లము 'సేయకున్కి- తా నత్తజిః (గొ త్తకా న్పగుట నడ్డము సొచ్చిన సిగ్గుపెంపు ఈ న్ను త్తలమంద+జేయుటకునో తలపోసి యెజుంగ నయ్యెదన్‌. 84 తే అనుచు. గొందలపడు కోర్కు లగ్గలించి చిజ్హుమొబ్టాడుచుండ నచ్చెలువచెలువు( దగిలి తన యిచ్చ'* బాలు చి త్తంబువజ్జ నరిగి యిట్ల ను నక్కీచకాధముండు. కిల్‌ సీ, లీల నాముందట నాలేమ పొలసిన( జూడ్కిక6. జుబ్బనచూఅ గాదె కనువిచ్చి నన్ను నాతనుమధ్య సూచిన దనువున కమృత సేచనము గాదె చిలునవ్వు బెరయ నచ్చెలువ నాతోడ( ద ల్కినం జెవులకు రసాయనము గాదె యెలమీ నమ్మెలంత నన్నెలయింప€ దివిరిన నెడంద కానందంబు నిక్కాగాదె శే. యా నితందిని మక్కువ ననంగి పెనంగి యింపు పొంపిరివోవ న న్నేలికొనంగం దలచి పొందిన నది జన్మఫలము గాదె యనుచు వలరాజుబారిక్‌ నగ్గమయ్యె. 86 న. మజియు ననేకభంగుల ననంగవిభ్రమంబుల కనురూపంబు లైన బహు విధ (వలాపంబుల. బొద్దుగడుపుచు నమ్మదిరాీరాక శెదురుచూచుచుండె: సక్కడం బాంచాలి రావించి సుదేష్ట తృష్ట థావించుచు నిట్లనియె, శ్రి క! ఒదవెడు తృష 'పెల్ళిదమున నదనము పజువట్లువ ఖై వొాసీతరాజ న్మదిరారన మౌానంగ నా హృదయంబున వేడ్క యెసకమెసంగెడు( దరుణీ, 88

భల (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము క. కీచకునియింట నెప్పుడు

వాచవి యగు బహువిధముల వారుణి గలుగున్‌

'వే చని యిచటికిం గొని ర

మ్మా చూతముగాని సిగమనవేగంబున్‌ వ! వ. అనవుడు. 80 ఉం ఉల్లము దల్లిడిల్ల ( దను వుద్ణతఘర్మజలంబు దాల్చుచున్‌

డిల్లపడంగ నా కిది కడిందివిచారము వుతై నందు టో

నొల్లి ననంగ రా దచటి కూరక పోవను రాదు, నేర్పు సం

ధిల్లంగ దీనిం బాపికొను దీమస మెట్టిది యొక్కౌ దైవమా 81 వ అని తలంచుచు డోలాందో?తమానస యగుచు నమ్మానిని సుదేష్ష

ళా

కిట్లనియె. లై ఉ ఉత్పలగంధి న న్నుడుగు మొడ్డను బంపుము కల్లుదేర, నే

సత్పథవృ త్తి నీకడన సంతతమున్‌ బహుమానపాత మై

అటి. రకా

తత్పరతం జరించి యుచితంపు(బనుల్‌ దగ: జేయంగాక దు

ష్యత్పరివారయోగ్య పరిచారముమై ౯ జనునట్టి దాననే, 8 క. అతివ తగునమ్మ సీగృహ

మతినిర్మలచరితభరిత మని యీయెడ మ

తృతుల యసన్నిధి నై నను

మతి నూజడి యున్నచోట మన్నన దప్పన్‌, | ఉ. సాధులు 'సేరి నెమ్మిగ నిజస్థిరవృ త్తము దుష్టకోటిచే

బాధల6 బొంద కుండ(6 దమపాల వసించిన. బెద్దవారు ది

శైగా ఛరియించి వారి కొక యాపద పుట్టళయుండం గాచు టొ

ప్రె ధర+గీ రి 3క్కదె యపాయము సేసిన నింద పృుటదే, రిక్‌

యు అవాదొ బ్‌ ఆ. ఎవ్వరేని యింటి కెద్దియే నొకటికి

నన్ను బంప/దగునె నిన్ను నాండ

కొలుచునెడ సనుజ్ఞ గొననె నీచము లగు

పనుల 'కేను జాలకునికి సెప్పి ఫ్ర

విరాటపర్వము__ద్వితీయాశ్వాసము శ

8. అనిన విని యనుచితంబున

కనయము ళంకించియును లకాంగి మదింద

మ్ముని వలవంత దల(చియి

ట్లవియెం వాంచాలితోడ సాదరవృ త్తిన్‌. శ్రి? ఉ. అక్కట యేను వేడ్కపడి యానెడునాసవ మర్థిందేరంగా

నొక్క నికృష్ట బంచుటకు నోపక చెప్పిన దీని నీవుగో

'సెక్క/గం జేసి నిన్ను నతిహీనవిధాననియు క్షం జేతగా

నిక్కమ యుమ్మలించి తిది నెయ్యము తియ్యను కల్మియే సఖీ 08 5. అది లాంతి యిల్లె నిను6 దమ

పహృదయంబుల నెవ్వరేని నెటుంగరె యేం జె

ప్పుదు నీదుపెంపు నిను గ క. అని మశియు. బెక్కుభంగుల.

దను (బ్రార్జింపంగ (ద్రుపసదతనయకు. జి త్తం

బున నింక€ బెద్ద "పెన౧గం

జన దీయమతోడ నను విచారము పుళ్లన్‌, 100 వ. ఇట్లు దోచిన తలంపునం జేసి. శేరి!

_;(/(బౌవది శతీచవు నింబోతీ( గల్లా దోరం బోవ్రది*-

చ. మన మురియాడుచుండ ననుమానముతోన సుదేష్ణం జూచినీ

ననయము. గోరినట్టిపని యర్జి మెయిం జని చేయుచానం గా

కను తఈన మాట కప్పొలంతి హర్ష ముంబొందుచు నందియిచ్చు కాం

చన చషకంబు వుచ్చికొని చారువిలోచన యార్తమూద్తి యై. 102 వ. చనుచుండి సీచహృదయుం డగు కీచకుండు దన యెదుర నప్పు డాడిన కర్ణ

శూలంబు లగు మాటల మీ(దం విడుగు పడినవాని(. గొణవిం జూ(డిన తేఅం

గున సుదేష్ట ద న్ననుచితవ్యాపారంబునకు నియోగించుటకు నిర్వేదనం

బునం బొంది. 109

74 (శ్రిమదాం్యధ్ర మహాభారతము చ. అలమట. బొంది మాయవిధియా యని దైవము దూణు, నిత్తటిం గలరాకొ నాకు దిక్కును, 'మొగ౦ంబున నులు వెల్లిగొల్పు! దొ (ట్రిలఃబడు జల్లనం జెదరు డెందము6 గూడ6గ౬ దెచ్చి నన్నుం గే వలమున ముట్ట నెన్వరికి వచ్చు ననుం గల(గున్‌ వెనుంబడున్‌. కేశ వ్‌. అట్టియెడ. 105 సీ, దై న్యంబు తలపో(త తలకొన్న( జెలువకా ననమున వెల్ల (దనంబు గదిరె భయరసవేగంబు పైకొని ముట్టిన( గాంతఠతు ౬ దనులత( గంప మడ౮ బెగ డంతకంతకు మిగిలిన నింతికి6 బదముల నట ద్కొటుపాటు బెర'సె. దల్గడం బొందినం దన్వికి నవయవం బుల నెల ఘర్మాంబుకళిక అెనంగె. శ ఆ. దలకు వుక్లైం గొంకు కొల.దికి మీజె, వెం వాటు దోంచె, ముట్టుపాటు దొడరె 'వెలంగుపాటు దనికె, నెల నాడె నొవ్వునె వ్వగలు వదల సీనె దిగులు వొదివె. 106 వ. ఇవ్విధంబున [ద్రుపదపుతతి దురవస్థం బొందుచు మహాపదలకుం బరిహర ణంబు హరిస్మరణం దిని యని తన హృదయపుండరీకంబునం బుండరీకాత్తు నికేపించుకొని సుదేష్ట్ర మందిరంబు వెలువడి దినకరుం గనుగొని వినయ వినమితో _త్తమాంగ మై నిజాంతర్గతంబున. 107 తే. పాండుపుతుల కేను దప్పనిమనంబు గలుగుదానన యేని యో కమలమి[త కీచకుని దెస న న్నాక కీడు తెరువు పొరల్లుకుండంగ రత్షంపు కరుణకోడ, 108 వ. ఇమచుం గేలు మొగిచిన, 109

విరాటవర్వము._ద్వికీయాశ్వాసము 76

క. తరణియు దుః;భథిత యగున

_త్రరుణిం గాచుటకు నత్యుద(గ్రభుజావి

న్ఫురణాఢ్యు నొక్క రక్కను(

కరుణార్జ్రమనస్కు డగుచు (గ్రక్కునం బనిచెన్‌. 110 వ వాండునుం వఐనిపూని యంబరతలంబున నదృళ్యాకారుం డై వచ్చి

నిలిచె. [111 తే, ఇట్లు ప్రార్సించి పొంచాలి యెట్లకేని

ళం న! టి

సింహబలుమందిరం బిల్ల 6 జీర నరిగి

యొల్ల ౧టోవుచు బెబ్బులి యన్న పొదరు

సౌచ్చులేడి చందంబున జొచ్చుటయును. శ12 ఉ. అంబురుహోక్షి వచ్చు తెరు వారయ గీచకముఖ్యు( డస తె

ల్హంబుగః జూచి యుల్లము కలంకయు వారక మేన వెమ్ముళా

పంబును డిగ్గం (బావి గరుపొంయిచు నుత్కటసం భమంబు హూ

ర్న ంబుః జనంగొనంగ నతిచంచలభావపరీతమూ రి యై. 118 క. చిడిముడి పడుచు నెదురు చన6€

గడంగుచు హారములు సక్కంగా( (దోచుచు మ

ల్లడిగొనుచు దుర్విలాసం

బొడలికి నాడంగూర్చుచుండ నుగ్మలి యంతన్‌. శేథ వ. తత్ప 9 దేశంబునకుం జని. కక్‌ శే. దేవి తృష వుట్టి వారుణి దేరంబనుప

నరుగుదెంచితి. బోయింప్ప( డనిన నింతి

నెమ్మొగంబున దృష్టులు నిలిపి తమక

మడరని ట్సను నా కీచకాధముండు. 116 క, దేవి తృష దీర్చ. బూనితి

వావెలంది సదహోరుండ నగు నా తృషలీ

లావతి నీదు సరససం

భావనమెయి( దీర కునికి పాడియె బెప్పమా క17

శ్రి (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము సీ. కాంతి దళ్కొాళ్తు నీ కడకంటి చూడ్కితో6 బొంద. గానని మేను పొగులుటయును దీపారు సీ పల్కు! 'దెల్నంబుగా వినం గానని వీనులు గందుటయును నింపగు నీ చెయ్వు లెలమిమై. గొనియాడ( గానని కోర్కులు గలంగుటయును సౌగయించు నీ కేళి( దగిలి యానందంబు( బొంద(గానని మది గుందుటయును తే. బాయనా దగు జన్మంబు ఫలమునొంద భావజన్ముని పూనిక పాఠ మెట్డు నన్ను బంటుగా నేలుము నలినవదన యింక నీ సిగ్గుదెర యోల 'మేల సీకు. 118 వ, అనవుడు. 11 తే. చెలువ యప్పలుకులు పెడచెవులం బెట్టి ధీర గావున విగతవికార యగుచు మదిర వోయింపు? డద్దేవి యొుదురు చూచు నలుగు ౬ దడవై న మగుడ6 టోవలయు ననిన. 120 చ. మదిర సుదేష్టపాలి కొకమాల్రన పుచ్చెద నొడ్లచేత నిం పొదవెడునట్టి దీని చవి యుల్లము సొక్క(గ నాను మీవునీ వదనసరోజసౌరభ మవారణ నన్నును (గోల నిమ్ము క! ట్టీదు6 డగు కాము శూప్పల6 దొడందిడ కుండ(గ గావు మి తథిన్‌ 12] క. కరి తురగ రథ సమితి. బొం పిరివోయెడు నాదు లక్ష్మీపెంపుస కెల్లన్‌ సరసిరుహనదన నీవ కు దురుగా నొనరించెదం గుతూపహాల మెసంగన్‌. 122

క రుచిరమణిభూషణంబులు నుచిత విహార (ప్రకొరయోగ్యాగార ప్రచయము సుందర గణికా నిచయము నొప్పించువాండ నీకుం దరుణీ 12 క. నాకులకాంతల నెల్లను సీకుం బనిచేయ బనిచి నెయ్యంబున నే సీ కనుసన్నన మెలంగెద నేకార్యం వైన నడపు మీవ తగంగన్‌. 91 వ అనుచు సింహబిలుండు దన యంతరంగంబున నంత కంత కగ్గలించు తమకం బున6 దన్నుదా నెటుంగక వయింబడి పట్టికొనిన 125 క. తను( గాచి వెనుక వచ్చిన దనుజుమహాబలము తనదు తను వొందిన నా తని చే విదిల్చి రభసం బున దన్మందిరము ద్రుపదపుత్రిక వెడలెన్‌ 120 వ ఇట్లు (దోచిపోయినం. గీచకుండు నెనువెంటం దగిలిన నమ్మగువయు మరలి చూచి భయభభ్రాంత యై యెవ్వలనికిం బోదునో యని తలంచి దైన యోగంబున విరాటుం డప్పుడు గొలు వునికిం జేసి తత్సథాభాగంబు 'దెసకు 'వెసం బాజీనం గామాయ త్తచిత్తుండును గర్వోన్మత్తుండును గావున జనసమూ హంబు సరకు సేయక రహస్య (ప్రకాళవిభేదవిచారంబు దక్కి. 127 ఎవతీచదవంణు (బౌవదిొం చిట్టుతానునివ వౌంథ6ం దగులుడణ?ా పీ సమదవారణము జంగమలత వెనుగొని సరభసంబున+ బట్ట( జను విధమున. (గూరదానవు:డు భూచారి నిర్ణరకాంత 6 బొదువ రయమ్మున బోవుభంగి "ఘోరగ్భ(ధ్రము సుకుమార నాగాంగన:( బటుగథి నొడియంగ( బాఖు కరణి

థి (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము (బబలవీడాలంబు బాలశారికమీ ద నడరి సత్వరముగ నరుగుమాడ్కిి తే. సింహబలు( డత్యుద్యగత6 జిగురుంటోండి సజ్జం గడువడి( దగిలి కోపంబు గదుర నొడిచి తలపట్టి తిగిచి మహో (గవృ త్తి గొంకు కొసరించుకయు లేక కూల దావె 126 వం అట్టియెడం బాంచాలీరకకుం డైన రాక్షసుం డతని డొల్ల (వేసిన. 12కి క కీచకుడు (వేటువడి తన సీచపుదళ యొరు లెజబుంగ నేరక యుండన్‌ లేచి వెనుక జని విస్మయ గోచరు6 డై యసురకతనం గుంరితుం డగుచున్‌, 180 వ ఒడుప్ప దప్పిన మహానాగంబునుంబోలె నిట్టార్చు నిగుడ నిట్టలం బగుకోవంబు 'పెల్లున మల్లడిగొనుచుండె నయ్యవసరంబుస 131 క తానును నన్నయు నయ్యా స్టానమ్మున నుండి పవనతనయు( డసహ్యాం బె న మనోవల భయవ కు న్‌. మానము నాసింహదిలునిమదజ్బంభణమున్‌ $ిక్రిల్లీ చ. కను(గొని కోపవేగమున. గన్నుల నిప్పులు రాల, నంగము లనల(గ, సాం,దఘర్యసలిలంబులు (గమ, నితాంతదంతపీ ల్‌ షన టై డనరట దాస్యరంగవికట (భ్రుకుటీచటుల[ప్రవృ త్తన _ర్తనఘటనా (ప్రకారభయదస్క్ఫురణాపరిణద్దమూ రి యై 130 సీ నేలయు నింగియు. దాళముల్‌గా. జేసి యేపున 'రే(గి వాయించి యాడ గులపర్వతంబులు గూల్చి యొండొంటితో దాంకంగ వీంకమైం దన్ని యాడ

విరాటపర్వము....ద్వితీయాళ్వానము (గ నేడు సొగరములు నిక్కడక్కడం బెట్టీ పలుచనిరొంపి మె నలఃది కొన(గ దిక్కులు నాలుగు నొక్కచోటికి. దెచ్చి పిసీకి పిండలి "సేసి పిడుచ గొనంగ తే. మిగిలి (బహ్మాండభాండంబు పగుల వేయ నప్పళించుచు! (బళయకాలానలమున గండరించినరూపంబుకరణి భీము. డతిభయంకరాకారత నతిశయిల్లై 184 వ. ఇట్లు పేర్చిన కోపాటోపంబున నవిచారితసమయవ_ర్తనుం డయి. వృకోద రుండు కీచకుని గీటడంగింప జూచి తత్సందింధబద్ధుండును. నాజ్ఞావరిపాల కుండును గావున మత్స్యవతి. దననయలుకలోని వానిన కొం దలంచుచు నచ్చే రువ నున్న యున్నతవృత్షంబు నిరీక్షించి యాననంబు పల్లటిల్లి ధర్మతన యుం గనుంగొనిన నతండు తన నయనాకారంబున వారించి యిట్ల నియె. 185 మ వలలుం దెక్కడ( జూచె నొండెడ న'సేవ్యక్మాజముల్‌ పుట్టవే ఫలితం బై వరశాఖ లొప్పంగ ననల్బ ప్రీతి సంధించుచున్‌ విలసచ్చాయ నుపా శ్రిత ప్రతతికిన్‌ వి(ర్రాంతి గావింప(గా( గల యాభూజము వంటకట్టియలై ఖండింన(గా నేటికిన్‌. 106 తే. అని నిగూఢభాషణముల నయ్యజాత శత్రుః డనిలజుకోపరసంబు సేర్మి "సెజిచె నయ్యన్నదమ్ముల చేష్టిత ములు దెల్లముగ నప్ద సూచుచు నల్లి లేచి. 187 సీ, ఎలదీ/గ6 గప్పిన లలితపరాగంబు (క్రియ మేన మేదినీరేణు వొవ్చః జంవకంబున నవసౌరభం బెన/గెడు కరణి నాసిక వేండి గాడ్ను నిగుడం

శి (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము డోయజదళముల తుది మంయ దొరంగెడు గతి 6 గన్ను౯గవ నకుంణము లురుల నిందుబింబముమీ(౯దికందు చందంబున 6 గురులు నెమ్మొగమున నెరసి యుండ తే. నర్వజనవంద్య యైన పాంచాలి సింహ బలునిచే నివ్విధంబున భంగపాటు దనకు వచ్చిన నెంతయు దై న్యమొంది యవ్విరాటునిసభ( జేర నరిగి నిలిచి 188 -వ(బౌనది తనో భొంగవొటు విరాఖునితోం వాన్టుటి:-- ఊఉ. పంబినకోపమున్‌ సమయభంగభయంబును నగ్గలించి యు ల్లంబు పెనంగొనంగ. బరులం దగ సభ్యుల( జూచుమాడ్కిి రూ తం బగు చూడి నాద్రుపదుకన్నియ సూచి సభాజన(ప్రతా నంబును మచ్చ శ్రనాధుండు వినంగ నెలుంగు చలింప నిట్లనున్‌ . 130 సీ నిఖిలధర్మాధర్మనిపుణంబు లై న శు దాంతరంగంబుల నతిశయిలి చ ళా శిషసంరక్షణ దుష్టనిగ్రహముల లబ (న సీకి వాటింపంగ నేర్ప గల్లి సకలళస్తా9 స్తసంచయముల( బరమాద్భు తంబు సేయు పరీశ్రమంబు దాల్చి దుర్జమ(ప్రతిభటమర్షన [క్రీడ మై( జతురులు నా నెందు నుతికి నెక్కి తే. యన్న గంధర్వు లేవురు నన్ను నిట్టు లొక(డు వజఖుపంగ నూరక యునికి సూడ నచ్చెరువు గాదె యెవ్వరియాండ్రు రింక6 బరిభవంబున( బొందక( (బదుకువారు కే40

విరాటపర గము-_ద్వితీయాశా సనము ట్రీ! క ఈనరపతియాస్థానము లో నొక్కారు. డైన ధర్మలోషభయమునం బూని తగవై న వెడసలు కైనను బలుకంగ 6 జాలండయ్యెడు నకటా. కేశ! ఉ. ఇందలు (6 జూడ.గా నిచట నిమ్మెయి నన్ను6 బతివ్రకాగుణా స్పందితపర్తనం ఐరమసాధ్వి ననిందితశీల( గీచకం డెందును నెట్టి యంగనల నెన్వరు. జేయనియట్లు "సేయం(గా6 గొందణ __న నిష్ట కృపకుం దజి గాదటె యేమి నెప్పుదున్‌, 142 ఉ ఐనను మత్స్య దేశమున యాజ్ఞ కితం డొడయుండు గాన నా కీ నరనాథు దూఅ(దగు నెయ్యదియేని నధర్మ మెన్వ రెం దైన నొనర్చినం (బభువు లారసి దండన మాచరింతు రి చ్చో నను. దన్న గీచకునిం జూచియు నూరక యున్మి పాడియే... 148 చ అను(డు విరాటు. డుల్లమున నక్కటికం వొలయంగ నంగనం గను(గొని కీచకుం గినియంగాం దగు నత్వము లేమి6 జేసి సాం త్వనములు వల్కి. రోషభరిత స్థితి. గంపితమూ ర్తి మైన యా తనిమదికుందు వాపిన నతండును బోయె నివానభూమికిన్‌. [44 వ. అట్టి యవసరంబున, 145 సీ. శుభలక్షణాంగి యీసుందరి వైరంధధ్రి యగు "ఇెట్లాకో యని వగచువారు నిమ్మేని కక్కట యిట్టీది సేసెనే మాయదైవం బని మటు(గువారు నింత కీ డొనరించెనే రాజు సూడ నీ దుష్టాత్మకుం డని దూయువారు 'దేవియపేకయ చూవె యాయమకు ని ప్పాటు వచ్చుట యని (ప్రందువారు 6

శీలి శ్రీమదాం[ధ మహాభారతము కే. నగుచు సభవార లందటు నంత నంత నల్ల నల్లన గుజ గుజ లాడుచుండి రుల్గమున నిండి భేదంబు వెల్లి విరిసె నాగ మోముల విన్న(దనంబు గదుర, 146 ఉం అప్పుడు ధర్మసూతి హృదయంబు గలంగ లలాటభాగముం౦ గప్పంగ ఘర్మవారి యధికం బగు రోషము నొందియుండియుం దప్ప-గం (దోచికొంచు. దన ధైర్యము పెంపున నిర్వికారు( డ్రై యొప్పుడుం దాను బల్కు నెలు( గేర్పడ (దౌపదితోడ నిట్లనున్‌. 14? సీ జననాయకుండు సీనభవారు నీదగు 'తెలంగెల్ల నెలి(గిరి తెజవ యింక మానక యీపలుమాట లాడ౦గ నేల చనుము నీవు సుదే ష్టసదనమునకు “సీపరాభవమున. గోపింపనేరరే గంధర్వులకు( దజి గాదు గాక సమయ 'మెయ్యదియేని( దమకును నీకు. గ లిన యటులె నను గినియ రిచట శ చరా తే., గాన నాథుల దూజంగంగాదు వినుము సతికి. దా నెంత వడియును సభలలోన, 'దడవుగా నిల్చి యిట్టు లుద(గవృ క్రి శంర సెడి ధిక్కరింపంగ€ జనునె చెపుమ. 148 వ. అని యిట్లు చెప్పిన ధర్మతనయునిపలుకులు విని వెండియు నెరంధ్రి మా యచ్చోటు గదలక నిలిచి యెద్ద యేనియం బలుకం దలంచినం జూచి యతండు మశియు నిట్ల నియె, శశ్ర్రి క, పలుపోకల. దబోవుచు వి చృలవిడి నాట్యంబు సూపుచాడ్చున నిచటం గులసతులగజబువచందము గొల గంగ ని ట్లునికి దగునె శతోయజనదనాా, 150

విరాటపర్వము...ద్వితీయాశ్వాసము షీ న. అనిన విని పాంచాలి సాఖిప్రాయంబుగా నతని క్‌ ట్లనియె. 151 అ నాదువల్ల భుండు నటు6 డింత నిక్కూంబు "'పెదవారి యట పిన్నవారు: మ! ళం గానం బకులవిధవమ కాక యే శై లూషి6 గా ననంగరాదు కంకభట్ట. 152 వ, అట్ల గుటం జేసి నాకు నాట్యంబును బరిచితంబ మత్సతిశ్రై లూమండ కాండు కితవుండునుం గావున జూదరియాలికి గజబువీచందం బెక్కడియది యనుచు నచ్చోటువాసి తన చి త్తంబున. 158 _ఃనుదోవ (బొవది నబూఅడీంచుకు;- లా ఊఉ. న న్నిటు లాదురాక్ముసదనంబునకుం జను మన్న జంతకీ బన్నము లన్నియుం దెలిసి (పయ్యిడనే యని పోయె నార యె కన్నుల బాపష్పపూరములు (గమ్మ:గ మోమున దైన్య మొంద!గా నన్నలినాక్షీ తొట్రిలుచు నంగము దూల నుదేష్టపాలికిన్‌, 154 శే. చనిన నయ్యెలనాం/గయు సంభమంబు 'దెచ్చికొని తా సలుంగనితెజ(గు దాల్చి శార్యమున నుమ్మలించి పాంచాలితోడ నెలు.గు వేజొకభంగిగా నిట్టు లనియె. 156 సీ, ధరణీపరాగంబు వొరసి ధూసరిత మై చేడియ నేమేను చెన్ను దజింగెం జి శంబు తలపో6తచే వాడు పొదవిన చెలువ సీనెమ్మోము చిన్నబోయె! (బి స్వేదమున దో౭గి ఫాలంబుతో నంటి యుగ్మలి నీకురు లొన్పుకుందె. గన్నీరు వళ్డోడి కాంతి యెంతయు. గొన్న వెలది నీకను/గవ విన్ననయ్యె సత్రనం

వ! (శ్రీమదాం ధ మహాభారతము ఆ నేదికారణమున నెవ్వ రెచ్చోట నీ

కేమి కీ జొనర్చి రెట్టిపాటి

సాహసికులొ వారి. జంప్పదు నొంపుదు

భంగపలణుతు నిడుమపలుతు!( జెలుతు. 156 వం ఇ త్తెజంగు నాకుం జెస్పు మనిన నీ వెజింగియు నెలుంగమి భావించిన నింక

నేమని పలుకంగలదాన నై ననా విను మని నైరంథధ్రియి ట్లనియే. 157 మ, నను నీ వప్పుడు సూతమందిరమున న్మద్యంబు! దెమ్మన్న( టో

యిన నాతం డవినీతి సేసినను జేయీ శేను మళ్స్యావనీ

శునియాస్థానము దిక్కు వే చనిన నచ్చో. దీవ్రకోపంబున

న్వెనుకం గూడ6గ ముట్టి పట్లికొని తన్నెం బల్కులింకేటికిన్‌. 158

లబ ళల

వ. అని యేర్చడం బలికిన 150 ఉ. భేదము దక్కు మీక్షణము కీచకు దండితు. జేసి సీకు నా

హ్లాద మొనర్హు నే నని నయంబునం గేకయరాజపుత్రి య

త్యాదరవృ త్తితో ననునయం బౌనరించిన నయ్యసత్యసం

వాదినిపూన్కి. పాండుసుతవల్ల భ యాలము సేసి యిట్లనున్‌. 160

యం ళం

క నీనింత యలుగనేటికి నా

నంతయు( బౌరజనమనః భేదము నొ

క్కానంత (ద్రిక్కకుండంగ

లావంతులు మత్ప్చతులు గలరు పగ౪దీర్చన్‌ 161 క, అనిన సుదేష్టయుం దత్పరి

జనములు 'వెజంబొంది యెన్నిసాంత్వనములు సె

ప్పిన దేజద మజ్జనభో

జనములకుం జొరద (ద్రుపదసంభవ యెట్లున్‌. 162 వ. అట్టియెడ సుదేష్ట 'సేయునది లేక నివ్వెజంగంది యుండె(; దక్కటి యంగ

నలున్లు గీచకుని నీచత్వంబు దలంచి వానిచేటున కొడంబడిరి; పరిభవానల

పీరాటవర్వము._ద్వితీయాళ్వానము 88 సంతప్త యైన పాంచాలి నిజళయనస్థానంబునకుం జని తల్చ్పంబుపై మేను వై చి యపాంగంబులం దొరంగు కన్నీరు చెవులకొలంకులు నిండ నెవ్వగలు నివ్వటిలం దలపోయుచుండి 168

త్‌ (ఫదలుం డారయ నాసిం హబలుం డాతని జయింన ననిలతనయుబా హుంబలంబ గూడ/దగు రై వదలంబును నాతనికి నవళ్యము(గల్లున్‌ 164 ా[ిజావదా భీమ నేచుతోం దసభంగపాటు చౌవ్చీ వరితవీంచుదిం- వ. ఇ ట్లూహించి రా్యాతిసమయం బగుటయు సమ _స్పజగంబులు( గమంబున నిదింపందొడంగిన దానును శయ్యాతలంబు విడిచి మేనిధూళి గడిగి ధౌత పరిధానపరీత మై మహానసగృహంబున సుప్పుండైన వృకోదరుకడకుం బని. 185 ఉ. నన్ను€ బరాభవించి సదనంబునకుం జని కీచకుండు ము న్నున్న తెజంగు దప్పక సుఖోచితశయ్యను నిద పేయ నీ కన్ను మొగడ్చునూజటకు గారణ మెయ్యది థీమసేన మీ యన్న పరాక్రమంబు వలదన్ననొకో దయమాలి తక్కటా, 106 వ. అనుచు మందమందసంథాషణంబుల నంటోధించు పొంచాలిపాణిస్పర్శనం బున మేలుకని యిది మొవ్వ రనవుడు నే నను నమ్మానినియెలుం గెజింగి ఖీమ సేనుండు యాజ్ఞ 'సేని కీచకుదురాచరణంబు నాకు( బకటించి వాని నిర్షింప నియోగించునది యై యరుగుదెంచెం గానలయు నత్తెజం గిత్తెణవ దాన చెప్ప విందు నని తలంచి. 107 తే. ఇంతా ద్దేల యిచ్చోటి కే(గుదేర6 గారణం బేమీ యెవ్వరు( గానకుండు నట్టుగా6 జనుదెంచితె యంబుజాచీ యనిన నయ్యింతి యి ట్లను నఠతనితోడ. 188

86 (శ్రిమదాంధ మహాభారతము చ ఎఆి/గి యెలింగి నన్నడుగ నేమిటి కప్పు డెలింగి యింతకు

న్మజచుట గల్లెనే నది వినం బని లే దటుగాక యున్న రూ

"పెజ్‌(గియు నేన చెప్ప విన నిష్టము గల్గుట చాల లెస్స య

తెల గెతీ(గించెదన్‌ వినుము తెల్లముగా మొదలింట నుండియున్‌ 160 చ ఆఅధిపుమణంది సింహబలు€ డప్పకు (మొక్క(గ వచ్చినన్ను న

త్యధికమనోజరాగమతి యై కనుగొంచు. గడంగి యెన్నియేన్‌

విధముల( బల్కి. నాకు! దన విన్నను వెల్లను జూచి చెప్పిమా

నధనవిహీనత౦ జెనకినం గడునేవము పుట్టి యయ్యెడన్‌ 170 క. విడియం బలుక(గ వెండియు

నుడుగక కీచకుండు మన్మథోన్మాదము ద

న్నడరిన నన్నడుగుటకుం

దొడరిన6( గోపించి వానితో ని ట్ల టిన్‌ 171 శా. దుర్వారోద్యమబాహువి క మరసాస్తోక (పళాపస్ఫుర

డ్లర్వాంధ పతివీరనిర్మధనవిద్యాపారగుల్‌ మత్పతు

ల్లీర్వాణాకృతు లేవు రిప్ణ నిను దోర్డీ లన్‌ వెసన్‌ గిట్టి గం

ధర్వుల్‌ మానము (బాణముం గొనుట తథ్యం బెమ్మెయిం గిచకా. 172 వ. అనిన విని వాడు గొన్నిప్రల్లంబులు వలికిన నేనునుం దత్కాలోచితవచ

నంబులం (దోచిపుచ్చినం జోయె6., బదంబడి పాపాత్మ యెన సుదేష తనకు

షా మదిరారసంబు దేరం గీచకనివాసంబునకు నన్నుం బనిచినం బోవుటో కొడం ఐడక యెన్ని సెప్పిన నన్నింటికి నన్నిచెప్పి నిర్బంధించినం బెద పెనంగ న!

నొల్పక నామనంబున న న్నెవ్వరికి నేమిసేయవచ్చు నని మీ లావు నచ్చి సూతు

నింటికి సురకుం బోయిన. 178 క. కొన్నివెడమాట లాడుచు

నన్ను నతడు 'సెట్టవట్టినం (దోచి 'వెనం

జన్న వెనుకొనుబయును మీ

ఏీరాటపర్వము-_ ద్వితీయాశ్వాసము ర

శే. పాటుతెంచిన నక్కులపాంసనుండు

గోప మడరంగ వెనుకన కూడము ఖై నట

యెలుంగుదు నీవు మీయన్న పెద్ద

తనము. జూచితి వే మందు ననిలతనయ. 5 ఉ. మీసుభటత్వమున్‌ బలము మిన్నక పోవంగ దున్ససేను. డ

ట్లానభలోన నన్‌ బజిచె నంతియకాక జయదద్రథుండు సం

శ్రానభరంబు లే కనుచితం బొనరించిన( జెల్లిపోయె నేం

డీ*నభికుల్‌ గనుంగొన'గ ని ట్లయితిన్‌ వగ నాకు వింతయే. శి ఆ, అకట యా(డుకూయు నాలకూయును లా6తి

వారిక్షై న నరయ వలయు ననిన

నన్ను6 గీచకుండు దన్నంగ నెట్టులు

నూడనేర్చె ధర్మసూను. డప్పుడు, ఖా వ. అనిన విని యతం డిట్లనియె. 1708 ఉం కీచరు( డట్లు మీందు పరికింపక తన్ను 6 బరాభవింపంా.

జూచి మనో గకోపవివశుం డగు నన్నును జూచి ధైర్యహే

మాచలు. డైన ధర్మసుతు. డమ్మెయి వారణనేయ కున్న నే

*నీచత వాని మత్స్యవిభునీం బరివారము నుగ్గు సేసినన్‌. 170 వ. ఆసంరంభంబున సమయభంగంబుగా జనంబులు మనల నెటింగిరయేనీ, 180 క. ముందటిభంగిన కానల

యందు. జరింపంగ వలదె యది నీవును నే"

నుం దెచ్చిన యాపదగా

నిందింపరె యెల్ల వారు సీరజనయనా. 181 వ. కావున సత్యవ్రతనిస్తుం డగు యుధిస్టిరుండు "పొగ _డక్తుం దగువా(తుగోని

దూజువడ నర్ద ండుగా౬ డని వెండియు నిట్లనియె, 189 *నథ చారు గన్గొనగ / జనీచ్చుని

శ్రీ: (శ్రీమదాం్యధ మహాభారతము క. పరిభవకరు( డగు కీచకు( బరివమార్చుట యిపుడు గడవ( బడియెనె యిమ్మై దురపిల్ల నేల వేల్మిడి6 బొరిగొని సీమనము కలక ప్పుళ్తు అతాంగీ. 188 వ. మనల నెవ్వరు నెలు(గ కుండునట్టి తెజంగు తలపోయవలయు. గాక వగ తుని భంజించుట యెంతటివని యనిన విని యమ్మానిని యిట నియె 184 న్‌! క. గొంళికి నంత వెటనమీ కంత వెజవ దైవమునకు నంత వెజనన త్యంతకలుషాత్మ విరటుని కొంతకు నే వెజతు( ఐనులు కావించునెడన్‌ 185 చ, కినుకకు(. జాల కెంతయును గీడ్పడి నాపడుపొటు లెల్ల వ మ్మునం గలయఃగ నిట్టు లొక మూర్దనిచే, దుది. బోయి కోలుపో యెనె యభిమాన మన్వగపు నేగ్రెట డెందము కొందలంబు.( బొం దిన ధృతి మాలి యే బలికితిం దగవెల్ల నెజింగి యుండియున్‌ 180- =వి(దౌొనది బీయనితో భర్భురాజుమవియ జొన్హుభీ:_ వ, ఇట్టిదకాని సమ స్తజన_స్త్వవసీయుం డగు పాండవా గజు నసిక్కంబ నిందించిన దానం గా నని పలికి మజియును. 187 క్‌ ధర్మతనూభవుసంతత ధర్మనిరతి మనము (బదుక6 దలంచట యరుదే నిర్మలు! డగు నొతనిస త్కర్మంబున( గాదె బదుకు ధాత్రికి నెల్లన్‌. 108 సీ, చనునె వేటొకని కజాతశతుం డను “పేర దిగ్విజయంబు 'పెరిపు దాల్బ రొాజసూయమహాధ్వరము గోరి చేయంగ! దీజునె 'పెఅధరి(త్రీపతులకు ధరై్యకనిరతు. డాతం డొక్కరుండ చూవె యన జన నొరులకు నలవి యగునె

వీరాటవర్వము._ద్వితీయాశ్వానము రీ నిత్య్మవ్రతంబుగా సత్యంబు పసాటింవ వచ్చునె యొరుల '౩వ్వరికినై న తే. నయ్యుధిష్టిరుగాంథీర్య మతనిధ్రేర్య మరయ నొండెడం గలుగునె యత(డు కీర్తి ధరు*డు గరుణోత్త రుండు మహీసురసమృద్ధి కరు డు నిజనంళకరు( డుపకారపరు(డు. 180 క. కలిమికి నొప్పగునీగియ బలిమికి6 దొడవైన యట్టి బలంగమునై లో కులచి త్తములకు (వేంగగు కొల(ది మనన్‌ గొంతిపెద్దకొడుకున కమరున్‌ా. 190 సీ, ఎన్వనివాకిట నిభమదపంకంబు రాజభూషణరజోరాజినడ (గు నెవ్వనిచారిత్ర మెల్ల లోకములకు నొజ్ఞ యై వినయంబు నొఅపు గఅణపు నెవ్వనికడకంట నివ్వటిల్లైడు ,చూడ్కి- మానితసంపద లీనుచుండు నెవ్వనిగుణలత లేడువారానుల కడపటికొండ పై 6 గలయ6్రాంకు శే. నతడు భూరిపతాపమహా ప్రదీప దూరవిఘటితగర్వాంధకారవై రి వీరకోటీరమణిఘృణి వేష్టితాం (ఘి తలు(డు కేవలము ర్వుండె ధర్మసుతు,డు. 101 ఉ అట్టిమహాత్ము ( డొక్కనికి నాాశితుం డ్రై వెడకూండు( జీరయుం య! క్‌ బెట్టంగ నిల్చి వానిమది (సీతికి వీడగువృ త్తి బేరునుం బుట్లును మాలి యిప్పు దిటు (బుంగుడుపాటున6 వొంద( జూచినా య! శెట్టు మనంబు వట్టు ధృతి యెమ్మెయి( దూలక నిల్చు జెస్పుమా. కేపి

శ్ర శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము ఊఉ. సీవలమూ(పులావు మును నేల వహించిన నాగకూర్మగో

(త్రావనిభృద్దిశాకరుల కారయ నూఅటపట్టు గాదెసం

థానన భూజనంబులకు (6 బండువు గాదె మపో (గకోపరే

భావిభవంబు వై రులకు( గాలము చేరువగాదె పావనీ. 108 కే. బకహిడిందికిమ్మీరుల బాహుబలము

నా జరాసంధు ను(గదర్చాతళశయము

తోక ఫీకరములు విజయాకరములు

నైన సీకరములకు లోనయ్యె 6 గాదె. 194 ఆ. ఇట్టి సీవు వంటకట్టియలకు లావు

సూపుచుండ నెపుండు జూచి చూచి

వగతు నదియు గాక ఈగవేది యమ్మత్స్య

మేదివీశ్వరుండు వినోదమునకు 193 మ. మహిషవ్యా(ఘగజాదిన_త్వృచయమున్‌. మల్లి (ద్రజంబుం గృపా

రహితుం డై యెదురొడ్డుదున్‌ వరుస టోరం జూచు నిన్నెస్పుడున్‌

మహనీయం బగు వీళరీరము జగన్మాన్యంబు నీచ[కియా

విహితం బై న కుజీవనంబు విధి గావించెం గటా దీనికిన్‌. 196 వ. అని మజియు నిట్లనియె వివేకహీనుం డగు విరాటుండు నిన్నుం టోరించు

నప్పుడు నిజాంతఃపురకాంతలకు వినోదంబు సేయ వారల రావించిన నేనును

సుదేష్టతో నరుగుదెంచి చూచుచుండుదు నయ్యవసరంబున 197 క. భరమున నసీపో రడునెడ€

ఐరమవిషాదంబు వీవు బలిమి మెజసి యు

ద్ధరవృ త్తి జయము గొనినం

బరితోషము( బొందు నన్ను భావించి మదిన్‌. 198 వ ఊహించి సుదేష్టయు( దత్చరిజనంబులుం దమతలోన 11గ్ట0 5. వలలునిదెస మాఖభిని చూ

డ్క్కుల తెజ౬ గెడపొందు. దెలిపెడుం గంటిరె వీ

పీరాటవర్వము.__ద్వికీయాళశ్వానము త్రీ! రలు వచ్చిన సమయంబును దలంప(గ నొక్కటియ యివ్విధం బెట్లొక్కో. 200 వ. అనుచుం గలదు లేదని 'పెక్కువిధంబులం దలపోసి గుజగుజలు వోవుచుం డుదు రట్టియెడ ॥ లి తే మఃగి నీమూర్తిపై ( గన్ను మనము దగిలి యుండ నేమజటీయుండి యొక్కొక్కమాట తల(చికొని వారిదెస మది నిలుపునప్పు డెటు6గ నగు వారు నాతెఅ. గెలు(గుటెల్ల. లిగల న కావున మదీయపరిభవాతిలేకంబునకు నీ వు(దేకించిన జనంబులు మనల భేదింతురు సీకుంబోలినభంగి రహస్యభంగంబు గాకుండ నరిభంగంబు సేయు మని వెండియు. 208 సీ. తొడరిసహరు నై న దోర్చలంబున6 దన్ను మిగులంగనీ( డను మేటిమాట యమ రేంద్రునర్జాసనమునకు న్టైనన ర్ద్హం 'డెంతయును నను రూఢీిమాట జమునిల్లు సాొచ్చిన జంతువు న్తైనను గాచు నెమ్మెయి ననురాచమాట తను. గోరి యూర్వశ తాన వచ్చిన నైన లోలుండుగా6 డను మేలిమాట తే, శార్యవై భవ(ప్రాభవశౌాచములకు నొరుల క్తైనం గై వార మై యుల్ల సిల్లు నొక్కారుని కివి యెల్తను నిక్క మఖ ళం శు యెందు. గలుగునె యడ్దును సీడువాండు లగ్రి4 కం ఆపాద్ధండు భరతాన్వయ దీపకు( డమరేందద్రుసుతు,డు దేజోనిధి వ ద్యాపారగుండు వినుత వ్యాపారుం డాపదలకు నగ్గం బయ్యెన్‌ 20

లిల్లీ శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము చ. అరయ నతండు మానధను. డక్కట రంగమునందు నిల్చి సుం దరులకు నాట నూపెడు విధం బలిదీనము దాని. జూచి యే బురపురం బొక్కుదుం గడుపు6 (టోచికొనన్‌ లఘువృత్తి కిమ్మెయిం జొర నగువా(డె దేవపతిసూను,డు దైవముచేంశ సూచితే 206 చ. మగలకు మేటి మైన బలమర్చననందను. బేడి. చేయ(గా: దగునె విధాత నీకు నని దైవము దూజుదు, నోర్వరాని నె వ్వగ తలకొన్న నెంతయును వందుదు, నిద్దరవస్థ యెన్న/డో తెగు టని సంతతంబును మదిం దలపోయుదు నేమి సేయుదున్‌. బగ్ర సీ. తనయొ 'ప్పెదురం గన్న+ దగిలి యెవ్వరి కైన మలలగి (క్రమ్మజి6 జూడ వలయువా:డు -"తనవ ర్షనము విన్న మునిజనంబుల కైన నలవరించికొనంగ వలయువా€డు తనబంటుళతన మాజి6 గనిన మార్తుర కైన బలుమాలజు నగ్గింప వలయువాండు తనవితరణకేళ వినిన. గల్బ్పకతరు వుల కైన దలయూ(6ప పలయువా౭డు తే. నకులు( డొరులకు నశ్వళక్షకుండు కాంగ నగునె యాతనిదుస్థితి యనుదినంబు€ గాంచి కన్నీరు డించుచు. గడవరాని బై వఘటనకు నొత్తు( జి త్రంబులోన 208 శా. ఆరూపం బవికార మాభుజబలం బత్యంతనిర్గర్వ వమా శూరత్వంబు దయారసానుగత మాళుంభత్కి 9యాజ్ఞాన మా ర్యారంభ(ప్రతికూలవాదరపితం బాయిీగి సమ్మానవి స్తారోదా త్తము మా(ద్రిపిన్నకొడు కేతన్మాతుండే చూడ6గన్‌, త[0 క. సుకుమూరు6€ డతడు గోపా లకవృ శ్రి వహించి యడవులం (గుమ్మరుచు స్కికి నాక కాదు పగవా లికి నైనను నకట మన మురియదే వగలన్‌. 210

విరాటపర్వము-_ద్వితీయాశ్వానము రితి ఊఉ. ఏనును మీరు గానలకు నేంగునెడన్‌ నను జేరి యెంఠయున్‌ దీనత6 దో(పం గుంతి సహదేవుని నిల్లడపెట్టి నాకు న మ్మా నిను నమ్మి చాల విషమం బగు నివ్వనవాస మీ/తడ్లుం బూన6గ నియ్యకొంట్‌ నని బోరన న్మశ్రులు (గమ్ముచుండ:గన్‌. ల వ. మజీయును. లైశేలై చ, కడు: బసిబిడ్డ వీ. డొకటి గాదవునా నెలుంగండు ముంద రె య్యెడ నొకపా ఇబుంగ దెద యెంతయు6 గోమల మెప్పుజైన నే గుడువ (గ బిల్పు/గాని తనకుం గల యాకటిప్రొ దెలుంగ6 డీ కొడు కిటు పోకఠున్‌ నునము గుందెడు నిన్‌ గని యూఅడిల్లైడున్‌. 218 తే. ఎప్పు డెయ్యెడ నేమిట నెట్టు రయ వలసె నమ్మెయి నారయు మరసి డస్సి నొచ్చి యైనను నేమజ కిచ్చం దలంచి తడమి నాచేత దీవన వడయు మమ్మ శై* వ. అని యస్పగించె నేనును వనవానకాలంబున నానేర్చువిధంబున మీకు నెల్లను గారామైన తమ్ముని నమ్మెయిం బరికించికొని వచ్చితి నిపు-డక్లాత వాసాయాసితుం డగు నతని నాకు ననుసనరింప వెరవు గామిం జేసి చేయసది లేక చింతిల్లుచున్నదాన నాతెజఅంగు వినుము. 'ి1ర్‌ సీ. ద్రువదభూవిభుండు ప్కుతులకంకె నెంతయు. జెంపుసేయుచు గారవింపం బెరింగి కుంతీమహా దేవి కోడం _డలోవల నగ్గలంబుగ గొనియాడ. బరగి ప్రాణంబులకు నెల్ల ౬ బ్రాణంబుగా మీరు నయ్యంబు తియ్యంబు నలప నడచి మది( దల్గి దం్యడుల మాజుగా( గొని జను లనిశంబు భక సేయంగ నెగడి

ఫీ (శ్రీమదాంధ మహాభారతము తే. రూపగుణవి(క్రమంబుల రూఢి 'కెక్కు

నట్టే కొడుకుల6 గని భరతాన్వయంబు

నందునా యిల్ల యిల్లుగా నతిళయిల్లి

తగవుమై బాంధవులచేత. బౌగడు వడసి 216 మ. వినుతింపం దగు రాజసూయమున బృధ్వీ దేనతాకోటి కె

ల్ల ను సంతృ ప్ర యొనర్చి వారిదయ 6 గల్యాణాత్మ నై పుణ్యవ

_ర్హన పాండుక్షితిపొలుకోడ లనంగా రాజన్యమాన్య (పియాం

గనలం దెల్ల( బొగడ్రగంటి నతిలోకం వైన మీమన్ననన్‌ 6 లగ ఊఉ. ఏను మనంబుపెంపు సెడి యిప్పుడు సీచతర(వ్రచారముం

బూని నికృష్ట నై యుదరపోషణకైై తగవేది యెంతయున్‌

దీనత౯ బొంది యిమ్మెయి సుదేష్టసనుల్‌ కనుసన్న( జేయుచున్‌

హీనత నున్కి మీకు వగ సేమియుం జేయద యేమి చేయుదున్‌. 218 5. పని వంప( గాని యొకతకు

దిని సేయ నెటుంగ నన్ను. బని గొనునెడ( బాం

డుని య్యగ్రమహిషి కొంకుచు.

బని గజపెడు చందమునన సనుచు కొలు ంగవే. £19 ఉ. ఒల్లరు రాజు దేవులును నొడ్డులు రాచిన చందనంబు మే

"నెల్ల జెమర్చ(గా నలయ కేను శ్రమంపడి నిల్చి నిల్చియ

ల్లల్లన మార్దవం బొనరునట్లుగ నెట్టకునేని రాచిమీ

తల్లికి భక్సి( బెబ్టెడు విధంబున6 బెట్టుదు (బ్రహ్మ దిట్టుదున్‌ . 22 ఉ. నున్న(దనంబుగా నలుగు నూరియు6 జందన మట్లు రాచియుం

బన్నుగం (గొత్త లైన కలపంబులు గూర్చియు నా సుదే ష్ణుం

గన్నుల సన్నలం బనులు గైకొని వారక చేయుచుండుటన్‌

మున్నటులున్న పాణిఠలముల్‌ బలుకాయలు గాచెం జూచితే. లై క. అనుచుం దొరంగెడు నథశ్రుల

ముని/గినమో మతని వక్షమున జేర్చిన న

న్వనితయవస్థయ తాల్చుచు

ననిలసుతుం డడలె డెంద మలమట (బొందన్‌ ౭22

విరాటపర్వము._ద్వితీయాళ్వానము నే కే. అట్టియెడం దన్నుందాన యూరార్చికొనుచు నంబుజానన నెమ్మొగ మల్ల ( దుడిచి యనునయించి తత్కరములు తనమొగంబు€ గదియ6 జేర్చుచు నిట్టూర్పుగాడ్చు నిగుడ. 2ల8ి వ చింతానక్రాంతుం డైన కౌంతేయునకు నయ్యింతి యిట్లనియె. 22ిథీ తే. ఇందజకు నిన్నిభంగుల నిడుమ గుడువ వలసే ధర్మతనూభవువలన. జేసి దాయ లొడ్డిన మాయజూదంపుటురుల € బిడి కులంబున కొత. డిప్పాటు దెచ్చె. వక్‌ ఉ. అక్కుట మోసపోయి యడియాసల( జొవక యున్నడాన ము న్నాక్కెడ నే దురంతదురితోత్కటబాధల బెట్టియున్న నా 'కెక్కడి దుఃఖకాంతి గడయెయట యెమ్మెయి( గల్లనేర్చు మీ ముక్కున నూర్చు గల్ల నొక మూర్దునిచే. బడితిన్‌ సభాస్టలిన్‌. వికి లి నే ఖై క. మీ రేమి సేయుదురు దై వారంభము గాక శుభము నళుభంబును సం సారుల6 దన తన తతి నని వారణ బొందంగ మాన్పవచ్చునె దానిన్‌. 227 ఉ. కావున మీర లభ్యుదయగారవ మొందుట యాత్మ+ గోరి యే నే విధి నైన నాపదల కెల్టను నోర్చెద దానికేమి యీ కావర మైన కీచకు(డు కామనిపీడితు 6 డై ౧ యలంతులం టోవక యేచి పట్టుకొనంటబోయిన. దూజెద( గాక యిమ్మెయిన్‌. తి2కి తే. వాని. దెగంజూడవై తేని నాయుపుత్ర నీవు గనుంగొన నురినైన నీర నైన నగ్ని నైన విషంబున నైన నేను మేను దౌఅ:గుదు నెట్టు సీయాన సుమ్ము, బి౭0 న్‌. అనిన వృకోదరుండు చిణునవ్వు నవ్వుచు నిట్లనియె. లీ80 4 భా

$థ్రి శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము ఎజీయుంతు తోదవనిం ఉంవ్రుటివ(౧ య. చేోయథ;- చ, జలజదళాకి కీచకుని. జంపుట కిమ్మెయి ముట్ట బల్కంలా నలయునె యేను జూడ ననివారణ నిన్ను ( బరాభవించి వాం డిల మన నింక నాం(ద్రకును నెవ్వరు భంగము నీ(గంజాలువా రలఘుమదీయబాహుబల మస్పుడ చూపనితస్పు చాలడే. 281 తే. ఎల్లి యెల్ల విధంబుల నెందు( జొచ్చె నేని నా ధర్మతనయుండు తాన వచ్చి యడ్డపడెనేని సీవ పెంపారుకరుణ( గాచికేని నాచేం ఐడు గీచకుండు వితల వ, వానిదెనసం జింత యావంత వలవ దమ్మాటలు విడువు మని యూరడిలం దిలికి దుర్షళల నలందురు నవ్వెలందిడెందంబుకుందు వాపం దలంచి యిట్ల నియె. లిఠకి సీ చ్యవనునివాంఛకు సంయాతినందన యిడుమల గుడువదె యడవిలోన రాఘవుతోడ నరణ్యవాసము సేసి సంతాప మందదె జనకతనయ కుంభనంభవునతై ఘోరదుర్లముల లో పాముద యలఅజడిపాలు గాదె నలునిపిటుంద€ గానల కే(౧ి దమయంతి మనుజులు పడని యుమ్మలిక పడదె కే వారు పైరణ చేసి దుర్వార మైన నిరతిశయదుఃఖథారంబు నిస్తరించి సొఖ్య మొందరె నీవు నాచందమునన యాపడదల కోర్చి సంపద లనుభవింపు. 284 వ. దుర్యోధన దుళ్ళాసన కిర్ణ శకుని సైంధవ (ప్రముఖం బగు దుషలోకంబు చూ ళు నధోలోకంబున కనుచునంతకు మదీయాంతరంగంబు చింతాభరభుగ్నంబును

విరాటపర్వము._ద్వితీయాశ్వానము న! నవమాన సంకమగ్నంబును గోపోద్విగ్నంబును నై వేగిరపడుచున్నయదిః ధార్తరాష్ట్రంలకుం గాలావసానం బై నయట్లు సమయకాలానసానం బయ్యె; నజ్జాతవాసంబునకుం జొచ్చి పదునొకాండునెలలు సని సం(దెండవనెల వర్ధిల్లాచున్నదిః దీనికొణంత ' దీతిన సేదువంతయుం దీలు నూజడిల్లి యుండుము సింహదిలుండు నిన్ను( బరిభవించి మైమైతోనయునికిం జేసి యెల్లి యం జెనకవచ్చు; నీవుం ([గమంబున నొడందడుట భావించికొని వానికి నర్తనళాల సంకేత ప్రదేళంబుగా( జెప్పి యొంటిమెయిం జనుదేర నియమిం పుము వా*డు వచ్చిన నాసొబగునిం దెగ6 జూచి నీకుం జూపి సీచిత్తంబు వడ'సెద నిత్తెజంగు దప్ప నొండువిధంబు కర్ణంది గా దిదియ నిశ్చయం బిట్ల "సేయువార మిమ్మాటలవలనం దన్పవుగాని వేగుచున్నయది. జనులు మేలు కాంచి మనలం గాంచిరేని వంచన బయలుపడినం గార్యంబు దప్పు€ గిచక వధంబునకుం బూనిన నామనోరథంబు తుదిముట్టవలయు నిజశయనస్థానరబు నకుం బొమ్మని శయ్యాతలంబు విడిచి య త్తన్విం దఠతిమి కొన్ని యడుగు లనిచి మరలి మారుతాత్మజుండు కలుషిళాత్ముం డగుచు 'సెజ్జకు వచ్చె నచ్చెలు వయుం దన విగద్రించు నెడకుం బోయి. పర్యంకభాగంబునం దనువు వైచి యంకిలి దేని డెందంబు కొందలంబుతోడి నిశ్సయంబు. బొరయ న్నిద్రం బొరయని కనుదోయి మొగిడ్చి యుండె నంత. వైశిక్‌

_-2(వఖ్రాతతాల వర్ష నమా

తే. ద్రపదనందనపరిభవదుఃఖమునకు

నుల్ల మున దురపిల్లుచు నున్న నరసి

వేండినిట్టార్పులో యన వెడలె. (గొత్త

తావి మూతులు విచ్చు నె త్తమ్మివిరుల, చికి క. విచ్చెం దిమిరము కా(పులు

వచ్చె మధుసకులము లబ్బవనముల కురులం

జొచ్చె విరులు తరులళికల

నిచ్చె రథాంగములు వంత. యెల్ల ( దొగులకున్‌, 28

7

$ి (భ్రీమదాంధ మహాభారతము సీ పెన/(కువ( దనిసిన తనువు లొందొంటితో 6 గీలించి నిద్రించి మేలు కాంచి తరుణులు6 బతులు వాతాయనంబుల నల్డ € బటొలయువేం బోకటి మలయపవను వింపారుచోంున నిగురొత్తు చిత్తంబు లెలసి యొండొారుల పై 6 బొలయుచూడ్కు లాదట నుపకరణావలి వెడవెడ యాదరించుట రాగ మడర. దొడరి తే. కేలి సలిపిరి భవనదీర్హి కల తమ్మి విరుల నెశ్రావి నెనయంగ బెరసి చెమట పొడము మేనులతనికంపు పోచి తఅచు టూర్చుగాడ్పులసరిమళ ముల్ల సిల్లి. 28కి తే. రాలియన్న పుష్పపకరము విదిర్చి చెన్నుగా నున్న "సేసిన సెజ్డ యన(గ వేగుటయు[ జక్క లన్నియు విరిసి విశద భాతి. జెలువొందె. చూడ నంబరతలంబు. 289 న. తదనంతరంబ యల్ల నల్లన 'తెజపి యిచ్చి యవులవులం జను నంధకారంబు దూరంబులయందును లేకునికి వలనం గడ శృస్పళించి నెరసి విరసినం బొలుచు కలుకట్టలుం టోని దిక్రటంబులును దమపాసినకందువలు రోసి యెతత్తిన మెడలును బచరించిన చూడ్కులు వేడ్నలం (గందై నడెందంబులుం గలిగి మెలంగుచు, నొండొంటి బిట్టుగాంచి యొదవు సమ్మదంబునం టొదలు 'మేనులు బెరయించి సరమానందంబునం జొక్కుచు. జక్కవకవలు గలసి పొలసి నలిరే/౧ చెలంగుచు, 'రేయింటియా6కటిపెల్లునం గొదగొని కమిచి చంచువులం దిగిచి (తుంచి యానుచు, నిక్కడక్కడ 6 బజణచినం జిక్కువడి యున్న మృణాళళకలంబులవలన బాలచంద్రశతాభిరామంబు లగు శంభు జలమూ ర్థివిశేషంబులుం టోని సరోవరంబులును జీ6(కటి (బభాతం ఐను వింళఠమానిసీ మెలంగి ముసుంగు వుచ్చినట్లు 'మేలుకని యెజకలు పొదల విదిర్భి కూర్చుకొని కలగొనంబలుకు పులు (గుల యెలుంగులవలన నొండొంటిం

విరాటసర్వము.ద్వితీయాశ్వానము $0 దెలువు కరణి నొప్పు ధరణీరుహంబులును బరగునరుణోదయరాగపటల౦బు నెనయు కెంజాయ రంజిల్ల వికసిల్లు ర క్రారవిందంబుల దందడి నెగసి చరించు చంచరీకంబుల యెఅకల నెటుల గిజికొని కొత్త యగు కాంతిప్రవాహం బులం గడలుకొల్చు పుప్పొట్ల డుల్చి రాల్చుచుం జొలయుమలయానిలంబునం (గాలు మన్వంపు(దీవల( గషెవోయి తొర/గిన విరులవలన మీనకేతనపురా తనదాణళాలలం టోని అతామండసంబులును మొగిడియు జగంబు సంధ్యాంజలి పుటకరణంబుల ననుకరించు విధంబునం దర్శనీయంబు లగు కుముదవనంబు లును నేమేని నెపంబున నొండొరుల మేలుకొలుపు రమణరమణీజనంబుల నర్మాలాపంబులన్‌ బెరయు దరహిసంబుల కౌంతి! దెలుపెక్కునట్లు వెలరారు దీపంబులును మునుకడ వచ్చి యెలుక 'సేయమికీ వాతాయనసవనునిసయిం బుట్టిన యలుక విధంబున వేగుంగోకట నంకురించు మదంబున( గెంప్న గదురుట నిద్రలేమి నని శంకింపక యింపునం గదియు విదగ్ధవిటిజనంబుల మనంబులం దిగుచు అలనాలోచనంబులును రేసపకడ వనలక్ష్మి పురశ్రీ నలంక రించు వడువున నెడసడక యెల్ల డల నిగుడు విభాతకుసుమకదందిపరినుళం బును నై యున్నంత. 40 సీ. సీరణాకరములు నిష్టమైం జేసిన భవ్యతవంబులఫల మనంగ దినసముఖొభినందిత చక్రయుగ్మకం బుల యనురాగంపు (టో వనంగ హరిహర బహ్మ మహానుభావంబు లొ క్కాటిగా/గ6 గరంగిన గట్టి యనంగ నతుల వేద్యతయలతికాచయము 'పెను పొంద టు కైడుమూలకంద మనంగ తే. నథిలజగముల కన్దెణ యగుచు జనన మాజకరపుటహృదయనరోజములకు ముకుళనంబును జృంభణంబును నొనర్చి థానువింబంబు పూర్వాద్రిపై వెలింగె. ని!

100 (్రమదాంధ మహాభారతము ఎఐవతీచదవం్‌ు (దౌొవది నియ్యతొలువ యత్మ్మించుథ:-- వ ఇట్లు సూర్యోదయ మగుటయు సమయసముచితకరణీయంబులు వేగిరంబ నడపి వేగిరపాటుతో సింగారంబు 'సేసికొని సింహబలుండు. లి42ి క తనమడి( గదిరిన తమకం బున జిడిముడి పడుచు (దుపదపుతతిక పై నూ సన వేడ్క దిగ్గున నొకటియు. గనుంగొన వినలేక మదనకంపితు( డగుచున్‌. 248 వ. అతిత్వరితంబ సుదేష్టమందిరంబున కరుగుచు నంతరంగంబున. లకక ఉ. చయ్యన నేంగి యంబుజవిశాలవిలోచనః గాంచి ప్రీతిమై నయ్యెడ నేకతంది హృదయం బలరం దగ బల్కి= యొక్కమై నీయ్యకొనంగం జేసి యెలయించెద నిక్కకు6 దార్చి నేర్చునన్‌ శయ్యకు. దెచ్నెదం గుసుమసాయకుపూనికి నేండ తీర్చెదన్‌ లోక క, అని యువ్విబ్యారుచు 'వెస6 జని కేకయరాజపు(తి సదసంబున న య్యనిమిషచారువిలోచన యనురూపనిధాననిరత యై యుండంగన్‌, లై4$ చ కను(గొని యపు లొ త్త యగు కౌతుకనృ తి మునింగి పల్లటి ౧౬ జాని లావ ల్లిన ధృతితో (గమం ఐరయలేవి మనంబు చలింప నచ్చటన్‌ జను లెడయాౌొట గాంచు నెటి సొాలక గ్రక్కున నింతి. జేరంగా. జనియె విధాతృలు బ్ధకవశంబున( బోవు మృగంబు చాడ్పునన్‌, లై 5, చనుటయు (దౌపది యతనిం గనియుం గానని విధంబు గైకొని చిత్తం బున బెదరక తనముందటి వని 'వెరవున నుండె ఖీముపలుకులయూ (తన్‌ ౨248 వ: అట్టియెడ, జై

వీరాటపర్వము.ద్వితీయాళ్యానము శ సీ. ఎవ్వరితో వై న నెలు(గె త్తి యొక్కింత పనిలేని వెంగలిపలుకు వలుకు మట్టియ లొండొంటి బిట్టుదాంక:గ నేల నందంద మునిగాళ్ళ నవ్పళించు. గడువికారంబుగా నాడ నెల్ల విలుచుచు మలి(గి రిత్తకురిత్త "సెలంగి నవ్వు: దాళంబుగా. గరతలమున( బెలుచం గం బంబు (వేయుచు వెడపాట పాండు తే. మలయు నంతంత( జేరువం బొలయునింతి తన్ను జూడమి-కెంతయు!€ దల్లడిల్లు నిక్కడక్కడ. బడు( దగు. లినుమడింస జూచు న త్తన్విం బొరిం బొరి. గీచకుండు, వలి న ఇట్లు బహుప్రకారంబు లగు దుర్విలాసంబులు చేయుచు = నద్దురాత్ముండు (భుపదనందన డాయంబోయి. | ఉ. భాగ్యము గాదె సీచరణపద్మము లెప్పుడు( జేరి కొల్వంగా యోగ్యత గల్లెనేని, నను నౌక్కని. నాల్ల వా కామసొఖ్యవై" రాగ్యము సీమనంబున( దిరంబొ, విజం బెటుంగంగ6 జెప్పు సొ భాగ్యము గుందునే మగలపై నొక యించుక చూడి నిల్చిననొ, £్ర్‌లి ఉ అలము సేసి నాతగుల మాజడిపృచ్చు(గ "నేల జేలన న్నేలి యనంతభఖోగముల నిచ్చమెయిన్‌ విహరింపు నిత్యల మ్మీలతికాలవాల మగు జీవన మంతయ్ల నీమొగంబ కౌ బాలన సేయు మిప్పురముభామిను లెల్ల ను నిన్ను6 గొల్వ(గన్‌. లికి ఉ రాజుల నెల్ల నుగసమరంబుల (వికి నోర్చి పేర్చి యీ ఖూజనకోటి నాదగువిభుత్వసమ(గత వ్గాదరింప వి (భ్రాజితరాజ్యతం[తములు పొలన సేయుదు నేన, వీటికిన్‌ రా జన(గా నెవం దబిడి విరాటునకుం దగ గూడు 'వెట్టుదున్‌ . లిర4 న కొవున £్‌క్‌

102 (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము ఈ. నీ వొకతవేల యిల బది

వేవుర నే వలచి పట్ట 'వెదకిన నడ్డం

బై వచ్చి వలదునానిం

'దేవాండు మగండు దీని నెలు(గవ కంపే. 256 చ. విరటుండు సూచుచుండ నిను వేపురముందట నట్లు (దోవనొ

క్క-రుండును గాదు గూడ దన! గల్లెనె పోటిరు ల్వైన భర్త లే

వురు గల రంటి వారియలవుం జలముం గడగంటి నింక నె

వ్వరు గల రెట్లు దప్పె దనివారణ ఐళ్లైద నెందు. జొచ్చినన్‌. 257 వ, అనిన నవ్వెలంది వీండు దమకించి యున్నవాడు నాయం తించు మాటలకు

మున్న కదియంబడిన; గర్జంబు దప్పు నని విచారించి. 2058 కే. బహువిధంబుల నమ్మెయి బలుకునతని

పలుకు లేర్పడ విని మెత్త(బడినయట్లు

సుభగమెయివడి చూపుగా. జూచి తనదు

హృదయ మెటి/గించు తెఖంగున నిట్టు లనియె. 20 చ వల దని యెంత సెప్పినను వావిరి వై కడువేగపాటుమై!

ఐబలుమణు నెల్లడం దొడర. బాజెదు; సీహృ్మదయంబు నట్లకాం

దలంపు మనోజుతూపులకు( దక్కటి చి త్తములం; గడంగి వి

చ్చలవిడి'సేంత కర్టమె విచారము గోర్కికి6 గాని వావియే. 280 క, మగ లడ/కువ నుండక తమ

తగులమ పాటింతు రెట్టి తగులం బైనన్‌

మగువల యడలన యడంగుం

దగపు విడిచి యడిచి పడరు ధైర్యము పేర్మిన్‌. 261 అ. ఇట్లు లగుట యెజీ(గి యెల్లభంగుల రహ

స్యంబుగోలుపోని యట్లు(గాగ

నడరు సీదుకోర్కి కనురూప మెట్టిది

యట్టిభోగభంగి ననుభవింపు 22

వీరాటపర్వము._ద్వితీయాశ్వాసము 108 చ. అనవుడు( గీచకుండు హృదయంబున( బొంగి లకాంగితోడ ని టను ధృతి. గోలుపుచ్చెం గుసుమాయుధుం డేటి విచార మిట్టు లే ప నగునె మైన నీదయిన పం పెద గైకొని చేయువాండ నే యనువున నెస్ప్సు డెయ్యెడ నిజాభఖిమతం బొడంగూ ర్హు చెన్పుమా, వి8ి8్రి క. అని పలికిన( బాంచాలియ. దనయురులం గీచకుండు తగులుట భావం బున నిశ్చయించి యిట్లను సనురాగాయిత్తచి త్త మైనది వోలెన్‌. డ్‌! ఉ. ఉత్తరలోనుగా. గలసయోజముఖుల్‌ వగ లెల్ల( (వీకితో నృత్తము జేసి పోవ గమనీయరహన్యవిధిన్‌ నిశీథి నీ నృ త్తముగోరువారలకు వేడ్కకు6 బట్టగుచుండు నాగృ్భృహం బుత్తమ మిత్తెజంగునకు నొంటిమెయిం దగ సీవు వచ్చినన్‌] 265 క. అనిన నతడు వికసిల్లుచు నను నమ్మెయి నేలికొనిన నలినానన నీ యనుమతి సేయనె యొక్క:డ6 జనుదెంచెద నేంటిరాడత్రి నమ్మదలీలన్‌, 268 తే, ఇదియ నిశ్చయ మిమ్మాట వదలకుండు మనిన సీవొక్కరుండవ యరుగుదేర వలయు లేకున్న నయ్యెడ నిలుచుదాన€ గానుజూ నిక్కువం బని పూని వలికి. 207 క మన మియ్యెడ! బెద్దయుంబొ ద్దనుమానము లేక మాట లాడుట దగ దీ వును బొ మ్మేనును నాదగు పని*కే(గెద ననియె. గమలపత్రాననయున్‌ 268 ఫది

184 శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము చ. సమయము నిర్ణయింప ప్‌ని చం(దనిభాననపల్కు- లఫ్డ చి తమునకు నింప బెంప(గ ముదంబునం గీచకముఖ్యుం డాత్మగే వాలి హమునకుం బోయె నమ్ముదిత యచ్చట వెండియు6 (బ్రస్తుత క్రియా సముచితవ ర్తనంబుః దగ౭ జల్చి మహానసకాలలోనికిన్‌ . వ00 =:(దౌవది భీమునితో. గీచవంశు నృర్పశకాలవ రాంబోవుటిం వాన్నుటు:ి- క. చవి వెడ వికసిల్లెడునా ననపద్మము తోడననిలనందనునకు వి ట్ల నియెం జతురో కి రీతిన తవిగూఢ(క్రోధవహ్ని దరికొల్బంగన్‌ 2/0 క. నాకొఅ(త 6 దీర్చి వచ్చితి పీకొలంశయ యింక సూతుసిం దెగ6 జూడన్‌ లోకము వంచింపను దగు చీంకటి కేయొదవ నేమి సేసెదొ చెపమా ల[ వ. అనిన విని దరహసితవదనుం డగుచు వృకోదరుం డిట్లనియె 272 క. న న్నడుగ నేల నీవును నన్నీచుఃదు నేమి మాట లాడితి రదినా + కున్నట్టు లెటు[గ6౬ జెస్పుము ని న్నే మెచ్చించువాండ సీరజవదనా. 278 వ. అనిన( బాంచాలి సుదేషమందిరంబునం దా నుచికాచరణంబున నునికీయ సింహబలుండు సింగారించుకొని వచ్చుటయు రేయింటిమాటలవలనం దాను వెదరమియు వాండు సామఖేదదానదండంబులు సూపి పలుకుటయు దానికి 'మెయికోలు భావించుకొని శ్రమంబునం దగిన సంభాషణంబు సేసి నాట్య మండపంబు సంకేత స్థలంబుగా( జెప్పి యొక్కరుండ వచ్చువాండ వని నియమించుటయు. సద్దురాత్ముండు (ప్రముదితాత్ముం డగుచు రాతిసమయం "బున నయ్యెడకు నొంటిమెయిం జనుదెంచువా.( డై చనుటయు( దెలవియం జెప్పిన సతండు పరమాహ్లాదంబునం బొంది. క...

వీరాటపర్వము...ద్వితీయాళ్యాసము 106

కా క్రోధం ఐ(ప్రతికార మై హృదయముం గుందింప నత్యంతచిం

తాధూతాత్ము/డ నైన నాకు బర మోత్పాహంబు సంధిల్నె దు

స్స్పాధం వైన విరుద్దకార్య మిటు లానన్నంబుగా సంఘటిం

శే ధర్మాత్మజు. డాత్మ మెచ్చ బగ సాధింపంగంగా న్పల్పమే? 276 వ. అని వలికి కొండొక విచాశించిల్నఒ లైట్ల క, వెజవక సంకేతించిన

తెలంగున నయ్యెడకు నరుగుదెంచునొకో కొం

దణ దెచ్చునాకో వెడం గ్లై

“"యజిముజి వెలివుచ్చునొకొ రవాన్యం బెల్లన్‌. 277 ఉ అట్టిద యేల చేయు ననయంబు నయం వొడం గూడ బల్కి నీ

విట్టితెలంగు సేయు మని యేర్పడం జెప్పిన దాని కత్తజిం

బుట్టిన సంతసంబలు ననువుం బరికించితి కాదె యింక ని

ట్టట్టనం డెట్టు లైన పహృదయంబున నెక్కడిశంక వానికిన్‌ .- 27/8 ఉ. వచ్చు మదాంధవృ త్తి ననివారణ' నొక్కండు నాట్యళాలకుం

జొచ్చు నవశళ్యమున్‌ వెదకి చూచి ననుం గని యప్ద సంగరం

బిచ్చు మదీయబాహుబలహీనబలుండయి సీకు. (బ్రీతిగా6

జచ్చు నసంశయం బిది విచారము లిన్నియు నింక నేటికిన్‌, 878 వ. ఆని నిశ్చయించి వృకోదరుండు వెండియు నిట్లనియె. 280 మ. బలియుం డా సొాబగుండు భావభవదర్చ (భ్రాంతు€ డై వచ్చి ని

శృలసర్వాంగత నున్న న న్నరసి సిచందంబు గాకున్న నా

కులతం దొందెడు నప్ణు మండపము నంక్షోఖింపంగా లేతుం గ

ట్టలుకన్‌ బెబ్బులి గోల (వేసినటు లు(గ్రాకౌర మేపారంగన్‌. 281 క. ఎటీ(గి పిలయసనిన -వెస6 బై ॥ " కుజుకుదు సాళువము గాకి నొడిసినభంగిన్‌

వజచఅవం టొదువుదు!. బిజి

పజి సేయుదు నీదుపూన్కి. పారంబెయిదీన్‌. విర్రిలై

106 (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము ఆ. నాదుబాహుబలమునప మాజటుకొనంజాలు

భుజబలంబు గలిగి పోక చిక్క.

బెన6గి నన్ను6 గొంత గినియింపనో పెడు

చంద మైన వినుము సరసిజాక్ని. 283 ను అవసీచ్శకము సంచలింప6గ దివం బల్లాడ నాశాచయం

బవధూతంబుగ గో(త్ర శై లనికరం బాకంపముం బొంద న

ర్జవముల్‌ ఘూర్జ్మన మొంద. (గోధము గృతార్థత్వంబు నొందించి చి

(శ్రవధ ్రొఢి వహించి సూతునకు రౌ(ద్రం బేర్ప్చడం జూప్పుదున్‌. 284 వ. అనినం బాంచాలి సంచలితస్వాంత యై నిజాంతర్ష్శత౦ంబున నితవితీవ్ర

కోధంబు గుప్రసాధనంబునకు బాధకం బగు నని జోధింపం దలంచి

యిట్లనియె. £8ిర్‌ ఉ ఒవ్వనివారు నవ్వ మహిమోదధి ధర్మసుతుండు దీనికిన్‌

నెవ్వగ6 బొంద భూజనులు నింద యొనర్ప(గ నే నొనర్నునీ

చివ్వకు సీవు నల్కమెయిం జేసిన యాపని గూఢవృ త్రికిన్‌

దవ్వగునేని నియ్యభిమళం బొడంగూడియు నిష్ఫలం బగున్‌. 286 క. కావున వంచన బాహిర

పోవకయుండంగ మనరిపుం బరిమార్చం

గావచ్చునేని నట్టిద

నావల పటుగాక తక్కినను వలదుసుమీ లగ? వ. అనిన పిని (దుపదనందనకుం బాండునందనుం డిట్లనియె 2868 చ, మదమునం గీచకా(గ్రజుండు మార్కొలని నిల్చిన వీంళమై మెయిం

గదిసితి మేనినప్పుడు (ప్రకాశరహన్య విభేదబుద్ధి నా

కొదవునె యైన నేం దలచి యోపినభంగి నిగూఢవృ త్రి మై(

బదిలము గల్లి తిన్ననియుపాయమునం దిగ జూతు నాతనిన్‌. 280 క అనవుడు జయలక్ష్మీం జే

కొను మని దీవించి యింతకుం గేకయనం

వీరాటసర్వము._ద్వితీయాశ్వాసము 10 దన నన్ను( దడవు( దడయం జన దియ్యెడ నని లతాంగి ననియెం (ీతిన్‌ విలిగ్రి వ మారుతసుతుండును గృతనిశ్చయుం డ్రై యుండె నట గీచకుండు గందర్ప దర్చగోచరుం డ్రై పరిజనంబుల వంచించి యేకాంతస్థలంబున, 2! _: తీచవంతు (దొవదాయందోలి మోవాంభునం అంితానందు నొందులి ;= సీ వామాక్షీరుచిరలావణ్యంబు భావించు6 దన్వంగిరూపు చిత్తమున నిలుపు6 గంబుకంధరచెన్ను కై వడి తలపోయు నంగనసౌకమార్యము దలంచు భామినిసహజవి[భమ మెద గీలించు( బడ (తిచెయ్వులు మది€ బట్టుకొలుపు మానినిగరువంపుమాటపొం దూహించు దళితాబ్దముఖితిన్న దనము మెచ్చు శే. నడరికోర్కులు చిలుముత్తాడ 'వెడంగు న! |! పడినయుల్ల ౦బు పట్టున( బలుప దనకు వశము గాకున్న నెంతయు వంత(బొందుః జింతయెసకంబు వడిగొని చిక్కువలుప. 292 చ, తలరు నలందురున్‌ నవయు. దాపభరంబున వెచ్చనూర్ను మే నలయఃగ నొల్ల టోవు వెగడందు. గలంగు. బరిభమించు. గొం దలపడు 6 దల్లడం బడరి ధైర్యము దూంన బెగ్గడిల్లు వి చ్చలవిడి బేర్చు నెవ్వగల సందడి డెంచము గంది చేడ్చడున్‌, 298 వ. ఇవ్విధంబున మదన వేదనాదూయమానమానసుం డగుచు నిట్లవి వితర్కించు. 204

106 (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము సీ. పడతి న న్నూఅడ6 బలికిన భంగిన నిచ్చమై నిక్కుకు వచ్చునాక్కా వచ్చి తొల్సిటియట్ల వడి.(దోచి పోవక పొల6ం8 యింపెసలార( బొందునొక్కొా తలపో6త గలిగి యమ్మెలంత వచ్చుటకు నొం డొకవింత పుట్టక యుండునాక్కొా గంధర్వు లేవురు గల రని చెప్పెన న్నెలంశుకమాటలు నిక్క 'మొక్కొా జే, తెలవ చిడిముడిపాటు సుదేష్ట్ర యెటిగి వేడ్క6 బని వంచు టుడిగి రా విడుచు నొక్కా మదను. డింతికి నొజ్జ యై మతఠకముళలును నదను నెజి(గించి నాకడ కనుచు నొక్కొా.. లిఖిగ్ర ఊఉ. నిక్కమపోళె నప్పు డొకనేరిమిమై నను. (దోచిపుచ్చంగా నక్కమలాకిపొందు దగనాడి తుదిన్‌ నిజమేది నే,టిరే యిక్క కురాక తక్కిన నసహించునె నన్‌ మరు డట్టు లెననా 'కెక్కడి (ప్రాణ మేట్‌ తను వెయ్యది నిల్మడ యేమి చేయుదున్‌. 2కి క్‌ు అ్టైల రాక తక్కుం గట్టిండియే యా లతాంగి కొమాకతురు నన్‌ బెట్టీ యచట 6 దానికి మన పెట్టు నిలుచు6 దగవు విడువ నెట్టులు నేద్చున్‌. క ( ఊఉ. దానికి నేటి నిక్కము వృథాపరికాపషము దక్కి బాసమె పూవికి డిగ్గం (ద్రావి వెసం బోయెద నిప్పుడ పోయి ముట్లియ న! బ్దానన బట్టి తెచ్చి హృదయం బలరంగ ననంగళం[క్రవి ద్యానిపుణత్వ మేర్చతిచెదం (బ్రమదాంబుధి నోలలార్బెదన్‌. £2£0గ్‌ అ, అనుచు సంచలించు నడియాన6 (గ్రమ్మఅ బాప దలంచి ధృతికి( బట్టు వెట్టు “వరుని కోహటించి యురి యాడు! దుదిముట్ట 6 గాన నిశ్చయించు. గల+గు( దేలు లై0$ి

విరాటపర్వము-_ద్వితీయాశ్వాసము 1039 న. మభియు నక్కోమలివలని (ప్రేముడిం దగిలి 800. సీ పొడసూపిన మైన వడి బట్ట సమకట్టి పరికించి కానక దమ్మరించు మెల గినయ మైనం బలికింపం దలంచిని రూపించి లేమి నశ్రులు వహించు€ గదిసినయ బ్షైనం గౌంగిలింప( గడంగి యారసి వొం కైన నల౯త నొందు నొడ(బడ్డయ టైన నడరి పై కొనం జూచి చెన్న(టి యగుట నిశ్చేష్తం బొరయు బి కే అలితవివిధవిహారంబులకు లతాంగి యెలసి పొలసినయ పైన నెలమి€ గలసి యథఖిమత [క్రీడ సలుపంగ నప్పళించి వెదకి రిత్తబయల్‌ గని విహ్వలించు. శి01 -:తీచత్ర( జుద్వానవనందున ఎివాదంించుకినాా వ ఇట్లు బహు(్రకౌరంబు లగు మన్మథవికారంబుల కగపడి వెగడంది యమంద సంతాపభరితాంతః$కరణుం డగుచు సింహబలుండు పరిచారికా ప్రార్థనం జేసి మజ్జనభోజనంబు లొకభంగి నడపినవాడై తదనంతరంట మనో వేదనాపనో దనార్థంబు మందిరారామభూమికిం జని తత్చ) దేళంబున, 802 చ. కమలవనంబు పొంత నునుగా డ్పొకయించుక యాదరించు! జి త్రమునకు దాన(€ దల్లడము దన్కుటయుం జని గారవంపు€. జూ తము కడ నిల్చు నిల్చి యది కాసము( బెంచిన లేంతతీవన జొం పము€ జొరబాజు నం దల/౮త పై కొనినన్‌ 'వెడలున్‌ వెనుంబడున్‌. 803 ఆ. సుడియు గాలి( బువ్వు(బొడి( దన్ను( గప్పునో యనుచు బెగ్గలింద నగ్గలముగ( గురియు కేనియలకు. గొంకు లళాగుల్మ తరుసమీసములకు నరిగి యరిగి, $84

110 (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము వ. ఇత్తెఅంగున నొక్కయెడ నయినను గాలూ6దక లీలోద్యానంబు కలయం (గుమ్మరుచు. 805 సీ. ఇంపైన (ప్రియకాన నిచ్చి నిల్చిన మధు వాదట నాను మ తాలి విభుని. జెట్టుపల్‌ పచరించి చుట్టు (గుమ్మరి మనో రమ నియ్యకొలుపు మరాళవిభుని ఫలరస మొండొంటి కెలమి( జంచుల నిచ్చు 'మెయిన చొక్కాడు కశుకవిధునములను గమి6 బాసి తలిరుజొంపమునకు మెయిమెయి. దాంకంగ6: జనుపికదంపతులను తే. జూచి చూచి యుల్లంబున నేచి కోర్కు లడర( జీడిముడివడు (మూనుపడు వెడంగు పడు వెనుంబడు, దల్ల డపడు దురంత చింతబారికి నగపడు సింహబలు(డు 806 వ. ఇట్టి వలవంత నిక్కడక్కడ వడిం దిరిగి తిరిగి 807 కు పగ ముట్టికొనిన( జీతృము వెగడొందంగ మేను గలయ 'వెమ్మ(గ ధృతిపా6 తగల నొకతీనయింటికి 6 దగియుండెడు చం[దకాంతతల్పము సే౭న్‌ 808 క. అం దొరగి కీచకుం డా యిందీవరనయన నాత్మ నిడి వేడ్క మెయిన్‌ డెందము చన విచ్చలవిడి. గందర్చు(డు వెట్టి 6 జేయగా నిట్లనియిన్‌ శీల్రిక్రి సీ. కెంగేలుం గేలితో6 గీలించి నెయ్యంపు మాటల: దగు మాజు మాటలా ర్హు గుచము లురంబున! గుదియించి ఈ్రమమున నిజిసిన కౌగిట నింపొన ర్తు

విరాటపర్వము-__ద్వితీమాశ్వాసము క్షే నంగుళంబుల నల్ల నలకల గబళించి శకెమ్మోవి యాని యెక్కింతు: గాయ్యు మనము మనంబున 6 బెన(చి శేళికి. జొచ్చి సతి దేల్తు సౌఖ్యరసంపునిట్ట6 కే దనివు మొదలై నం జిగురా త్తు తమకమునకు6 (బాకు వెట్టుచు మగుడ( టైం బడుచు నింతి వింతభంగుల కెలయించి వెకలి జేసి. యభిమత [క్రీడనములకు నలవరింతు. 810 వ. అనుచు వెండియ నిగుడు మనోరథంబులను భావరతంబుల శిశిరోపచారం బుల( (దొద్దుగడపి కడగానక 811 క. మాయరవి యేల (కంకండొ కోయను నిష్టేల తడ'సెనో యను (గుంకం బోయెడు( జూ యిష్పుడ యను దాయ వతిచె నను మనోజతాపముపేర్మిన్‌. 812 ఆ. దివమ కౌని యింక భువనంబునం దిట వట్టిరా తి శేనియటు గాంగ 6 టా! చు జేసె నొక్కొ విధి విశేషించి నాకకొ నేండ దివము సాగి నిలిచెనొక్కా 818 తే అనుచు. (గుంకింపరాని (ప్రొ ద్దరసి యరసి శిశిరసర్యంకిమున మేను చేర్చి చేర్చి వంత6 దలపోసి ఠతలపోసి వనరి వనరి మిగుల వందురి వందురి పొగిలి పొగిలి. త్రి సీ తనికెడు నారటంబున నంతకంతకు వెమ్ముచు నునికికి విడుమురయును గోలు మసం'గెడు కోర్కుల వెనువెంట 6 బాటుచు నునికికి నూజఖటయును

112: (శ్రీమదాం(ధ మహాభారతము

వావిరి. బొదివెడు వగలసందడి ( బడి

యురియుచు నునికికి నుడుకువయును నందంద కదిండు కొందలపాటుచే. - దల!కుచు నునికికి నిలకడయును

తే, లేమి6 చాల్మి గొన(గ లేక యలందురి

తనువు నిందియములు మనముధృతియు 6

దన వళంబు! గాక తల్డడపడి సింహ

బలు/డు విషమదాణుబారి6 బాతె. రి15 క్‌ ఇమ్మెయిని నధికపరితా

పమ్మునః€ బడు సూతుహృదయపద్మం బలరం

దమ్మికొలంకుల 'మొగు డవ

నమ్ములు సోలంగ దివసనాథు-డు (గుం౩ెన్‌, వ! వ. తదనంతరంబ. గ్ర?

ఎనూర్భా నముయ వరనమువఎ ఎం తు

క. ఇను(డు దనకడకు నేతెం

చిన రాగము6 బొందు టిది యుచిత మన/(గా6 గం

పున మెజసి పళ్చిమాశాం

గన జనసంభావనముల గొరవ మందెన్‌ $్‌18 ఉ. చుక్కలు తోడుతోడ6 దలచూప( దొడంగ మనోభవుండు వి

ల్లైక్కుడి చసక్రవాకముల యిక్కలు రోయంగ( జొచ్చె నేల కెం

"పెక్కుచు వచ్చె దీవియల యే_డ్రెజ సోయగ మందె సందడుల్‌

దక్కె6 బురంబువీథుల మదం బొలసన్‌ విటచి త్తవృ త్తులన్‌. 3810 వన. పదంపడి జారచోరజనంబులమనంబు లలరం జందద్రాస్త్రమయం

బగుటయు, తిలి(

విరాటపర్వము_ద్వితీయాశ్వానము 118

క. పెను మిల్లిది పల్లం బిది

యనకుండ(గ నోలమును బయలు నొక్కటిగా6

గను విచ్చుటయును మోడ్చుట

యును సరిగా. దమము పర్వె నుర్విం దోడోన్‌. త్రిక!

౨:టీమ తీచవలు నర్తనకొాలలో/ గలనికొయటి:=

వ. అప్పు డా కృళోదరి వృకోదరు కడకుం జని సమయం బయ్యె ననవుడు. 822 తే, అత+డు సెండ్లికి బిలిచిన యట్లు వికచ

హృదయుం డ్రై తలచీర యాయితము సేసి

(ువదనందన: జూచి నాతోన వెనుక

నల్గనంతంత నరుగుదె మ్మని కడంగి. 824 చ గమనము వీ(క వేజొక వికారము పుట్టక సంగరోత్సవో

ద్యమ రభసాతిరేకము బియల్పడు టించుక లేక రోష సం

(భ్రమ మొక యింతయైన( బరభావనిరూప్యము గాక (దౌవదీ

రమణు*డు వోయె విక్రమధురంధరతం దగ నాట్యశాలకున్‌ . 81 వ. చని వివేకరహితుహృదయంబునుంబోలె. దమోదూషితంబునుః నివగ్ధ

వనికా (స్రేమంబునుం బోలి దుర్నిరూపంబును, "ఘోరాట వీభాగంబునుం

బోలె నిర్మనుష్యంబును, గాపురుషలక్మ్మీవిలాసంబునుం జోలె ననపయో

గ్యంబును, ననభ్య స్తళాష్రంబునుంటోలె దుర్గమంబును, స్వస్నలద్ధిపదార్థం

బునుంబోలె నదృష్టిగోచరంబును, విషమకావ్యంబునుంబోలె నస్పషాలంకా

రంబును, దాలిశు రాజ్యంబునుంటోలె జారచోరహృద్యంబును న్వైన యౌన్నర్హ

నాగారంబు ముఖభాగస్థలందు చేరి. 825 . క. 3ెల*కులు.€ వీటీంది దెసయుం

గలయం బరికించి తన యఖండిత వాహ

బలగర్వమ యచ్చట ముం

గలిగా మదమ త్త్సభ(దగజసదృశగతిన్‌ , స!

థ్‌

114 శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము కా. ధ్వాంతాకారిత కుడ్యకుట్టిమఘన స్తంభావలీరూపముం

(శ్రాంతాదిప్రవిభాగబోధరహిత (పొద్ద్వార ముం గాతర

స్వాంత త్రాసకరంబు న్వై దురభివేళం బైనయాలోనుని

శ్చింతుం డ్రై సతికేలు పట్టికొని చొచ్చెన్‌ భీము. డత్యు[గ్రతన్‌. 827 వ. ఇట్లు చొచ్చి తజియం జని మధ్య(ప్రదేశంబున విరాటనందన లీలాసర్యంకం

దిరసి కని దాని కనతి దూరంబునం బాందాలి నోసరిల నునిచి తా నాతల్బం

బున నుండె నంత గీచకుండు. 828 క్‌ కై సేసి మదవికారో

ల్లాసంబున మేను పొంగ లఘుగతి నుత్కం

రాసవపానవిధాన _

వ్యాసంగతరంగితాంతరంగుం డగుచున్‌. శ్రి శా. సింగం బున్న గుహానికేతమునకున్‌ శీఘంబునన్‌ వచ్చు మా

తంగంబుం బురుటించుచుం బననపు తస్వీకృళం బైనయా

రంగాగారము 'సేరవచ్చి మదిలో రాగంబు ఘూర్షిల్ల నిం

తిం గాముం డిట( దే/డె యింతకని యుద్వ న్‌ శ్రాంగజోన్మాదుండై ఎ. త80 ఊఉ. స్వాంతము దాహుగర్వఘనసంత మసాంధము గాంగ ళం క*యొ

క్కంతయు లేక కీచక. డహంకృతి ముంగలి గాంగ మండపా

భ్యంతరభూమి( జొచ్చి తఆతియం జని యారసి సెజ్జ గాంచీయ

త్యంత ముదావహం బగుడు నందు రయంబున( గేబుసాచినన్‌ ఫ$ి1 చ. ఘనతరకోప వేగమున6 గంపము నొందు నిజాంగకంబులం

దనధృతి పెంపుసౌంపచలితంబుల6 జేయ సమీరుకూర్మినం

దనుడు తదీయచేష్టలును దద్వచనంబుల చొప్పు నేర్పడం

గనుమతి నూరకుందడె నవికారనిగూఢనిజపకారు( డై. ల్ర్‌శ్రిి ఆ. కీచకాధముండు కిమ్మీరవై రిపై

గేలుసాంచి యావిశాలనయన

గాం దలంచి మేను గరుపాజ నిట్లను

మదనఘూర్శ మానహృదయు ( డగుచు. ప! రూ వంతయు

వీరాటవర్వము... ద్వితీయాశ్వాసము 116 చ. వనిత మనోహరంబు లగు వస్తువు లెల్లను వేడ్క నేతి సీ కని నియమించి కెచ్చితి. బీయంబునం గ్లైకొను మెప్టు నంగనా జనములు నన్ను (జూచి మరసాయకముల్‌ తమచి త్తవృత్తు తే చిన6 గొనివచ్చి యిత్తురు విళిష్ణధనంబులు నాకు లంచముల్‌. త్రికి| సీ నాదురూపంబు మనంబున6 జిక్కిన తరుణి దక్కొరు నేల సరకుసేయు నాదులానణ్యంబునకు నిచ్చ మెచ్చిన యెలనా6గపై బడకేల నిలుచు నావిలాసంబులు భావింప బడసిన యింతి పృష్పానస్తు9చే నెట్లు (బ్రదుకు నావివేకమున కానందింసం గనినయం గన యెట్లు నిలువున (గ్రాంగకుండు శే. మెజయ నాయాడుమాటలు తెజనపిండు సుల్లి ములకు నింపొరెడు నురులు గావె యిట్లు నీవొక్కతవె నన్ను నేలుకొంటి గాక మాట లింకేటికి. గమలవదన, 88 క. అనవుడు మనమున నిస్సీ యని యుచితనిగూఢభంగు లగు భాషణముల్‌ తన(ప్రియ వినిపించుట కి ట్లనియెన్‌ మృదురీతి లీము6 డాతనితోడన్‌. 886 తే. ఇట్టివా.డవు గావున నీవు నిన్ను6 బొగడికొనం దగు నకట నాపోల్కియా.డు దాని 'వెదకియు నెయ్యెడ వైన నీకు€ ఐడయవచ్చునె యెజుంగక పలికి తిట్లు. 887 క, నాయొడలు చేర్చినప్పుడ నీయొడ లెట్లగునొ దాని నీ వెజిగదు సన న్నేయఐబలల తోడిదిగా( జేయ దలచితివి తన్ను సేసితి గంటే 884

116 శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతలు కళ నను ముట్టి సీవు వెండియు వనితలసంగళతికి, బోవువాండవె మైనం దను వే బడసినవలమే కనియెద విదె చిత్తభవవికారము లెల్లన్‌. 889 మ. అనుచున్‌ (గక్కున లేచి రోషకరినం బౌహాన మాసూతు నె మ్మన ముద్వేగము! బొంద! జేయ బలసామగిన్‌ సముజ్ఞ్రంభణం బున వానిం దలవట్టి వంచుబటయు నేపుం జేవయుం గోప వా డనుమానింపక బె ట్టదల్చికొని కోపాటోపడీప్తాంగు 6 డె 840 -:లీమసేషచుంతు తోచవని నంనారించుథి: వ. గంధర్వుం డను తలంస్పన. క్‌41 చ. పననతనూజుబాహుపులు పాణియుగంబున: బట్టి వీంక మై నవనిపయిం బడం దిగిచి యంగము జానుల నూందినం గడున్‌ జవమున దండఠాడిత భుజంగముభంగి సముత్థితాంగు.డై ' యవయవముల్‌ పకోసరభసాతిశయంబునం దొంగ నుద్ధతిన్‌. $్‌12 మ మగుడం గీచకు( బట్టవా౭డును బలోన్మాదంబునన్‌ బాహుగ ర్వగరిస్తుం డగు నాహిడింబరిపు( దీ వ(కోధు డై పట్టి బె "ట్టుగం (దోపాడంగ నిద్దజున్‌ భుజబిలాటోసంబుమై నాండొరున్‌ మిగులంజాలక కొంత సేపు వడి మేమేంటోరి రుగ్రాకృతిన్‌ 848 వ. అటియెడ, త్రిశతీ స! క, తనయగపా టొరు లెటు(గుదు రని సూతుడు నమయభంగ మగుటకు ఖీముం డును గొంకుచు( జప్పుడు సే యనిగూఢవిమర్దన వహారముల. దగన్‌ తక్‌ వ. మలయుదనె పుణ్యంబు మెలఅయం గడంగి, క! న్‌! మూ

వీరాటపర్వము-_ద్వితీయాళశ్వానము శా సీ, తిగిచిన నడుగులు తెరలక యొండొరు (గ్రమ్మఅం దిగుచుచుం గడిమి మెజసి బొడిచిన వెననవీజబు వోవక యొండొరు ననంద పొడుచుచు నవని, బెట్టి యొ కత్రిన బెగ్గలం దొందక యొందొరు బలువిడి నొత్తుచు నలవు మిగిలి యడంగంగ. వొదివిన నడిచిపా టించుక యును లేక వీకళ నొండొరుఐల నడరి శే. యడ(గ బొదువుచు నలుక యంతంత కగ్గ లించి యాయముల్‌నొంచి దోర్లీ ల నెటపి యుల్ల సిల్లిన (సుక్క కొండొరుల రౌద్ర వృత్తి నొంచు చొండొరులకు వెక్కసముగ, 84? క కదియుచుం బాయుచు( బట్టుచు నదలుచుచుం బడుచు లేచు చడ6గుచు వడిగొం చొదవెడు కినుకం గడుబె ట్టిదముగ 6 వఇఐనంగిరి చలంబు డింవక కడిమిన్‌. శ48 ఆ. ఇవ్విధమున నేచి యిరువురు( బెద్దయు( (టొద్దపోర వాయుపు[తుబలము తోడుతోడ( బెరు(గ6 దొడంగె నాక్రీచకా ధమునిలావు పిదప దలు(గ6 జొచ్చె, శి40 ఊఉ. చాని నెజింగి యెంతయు నుద(గత నొ బకవైరి (గక్యనన్‌ వాని నడంగ6 బట్టి పడవైచి మహో్య(గత నొక్రమించె బం వానన మేణముం బొదువున ట్లతం డూర్డితళ క్త నుదృటుం డ్రై నెగసెన్‌ సమీరసుకునల్క-కు ౬ వాటిడీనట్లు వీంకతోన్‌. 850 క, నెగయునెడ నగ్గ మైనను వీగియారుచు. బిటు(దు సనిన( విడికిట( గొజసం ది గడుబెడిదముగ. బొడిచెం బగళుండు గనుమిడిసి నేలందడి తవ్మికొనన్‌ , “సిర్‌ 1

118 (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము ఆ ప్‌ల్ల వ్రసూనఫలభరితం బగు

చూను.గూలందోంచు మ త్తగజము

పోల్కి. వివిధరత్నభూషణభూషితుం

డైన సూతు( గూల్చె ననిలసుతుండు. లి5్‌లై చం వికృతపుంజావు సంప మది వేడుక ప్పట్టినం గిట్టి పట్టి మ

_స్తకమును వీనదీర్ష భుజశాఖలు బాదయుగంబు మేనిలో

నికి. జొర నుగ్గుగా( దుజీమి నించినకంతల తి త్తి యైన క్రీ

చకు ధరణీనలిం జదిపి చక్కనిముడ్డగ( జేసె. దుషుం డై. 858

ఖు చి బి నా

క. తనకడిమికి లిమి నచ్చియు

మనమున. దలంకడర సూతుమరణంబు గనుం

గొనుటకుం దల్లడసడు ప్రియ

వనిత కతఠని చావు సెప్పి వడి దన్మాథత్రన్‌, తి్ట్‌4 చ. అనలము గూఢయత్నమున నయ్యెడపం గొనివచ్చి దాని. జ

య్యన వెలుగొంద!( జేయుటయు నచ్చెరువున్‌ భయమున్‌ బీయంబునుం

బెన(గొనంగాం. గనుంగొనియె భీతమృగేక్షణ థీము6 డాయంగా6

జని కడు నక్కజం బఐయిన చందమునం బడియున్న పీను(గున్‌. తగ్‌ ఉ, చూచుచు! జేరి (చేల్మిడుచుచుం దలయూ చి విలక్షచి త్త యై

యాచపలాకీ ముక్కుపయి నంగుకముం గదియించి దీనికై

కీచక యింత సేసితి సుఖిత్వము( బొందుదు( గాక యింక న

స్లేచిన విట్లుగా కుడుగునే యనుచున్‌ వెజంగందుచుండ(గన్‌. 854 క. పూవిక నెజపితి సరి యవ

మానము6 బరితాపభరము మాన్నితి విపుడి

వ్ల నని మది(బొంగెడు పవ

మానసుతుం డిట్టు లనియె మానినితోడన్‌. 86? శా చింతాశల్యము వాసెనే భుజబలోక్సేకంబు సీ కెక్కెనే

శాంతిం బొందెనె రోషపావకుడు దుక్ళార్నితునిం జూచితే

వీరాటపర, సము... ద్వితీయాశ్వాసము [1ఫ సంతోషించితె యిట్లు గాక (బ్రదుకన్‌ ఛక్యంబె దుర్వృత్తి నీ చెంతం జేరినయట్టి వీరులకు నాచేతం బయోజాననా. 858 క. అనిన విని సింహబలమ ర్జు నవలోకించి ద్రుపదరాజకనయ యి ట్లను. దనమనమున నిండా రిన సమ్మోదంబు వెలివిరిసి వెరయంగన్‌. తికి సీ. కొలువులోపల నిన్న కోప మ క్లైత్తిన( దల(కక నిలిచిన ధైర్యనహూను శే డిందు6 జనుదెంచి నిర్వికారత 6 (బజ కన్నులు గప్పిన గౌరవంబు మనవారిలోన నొక్కనినై న( బిల్వకు రు త్సాహంబు సేసిన సాహసంబు లోకదుర్ష్ణయు( డగు నీకీచకునిన్ని (వే ల్మిడిరూపుమూపిన కడిమిసౌంపు శే. సూడ దలపోయ మెచ్చ సంస్తుతియొనర్చ నాతలంబె సీయు త్తమనాయకత్వ మెటి+గి నిను. గొనియాడ నే నెంతదాన మహిత విన్మయానందనిర్మగ్న న్తెళి 880 క, అనుపలుకులు కర్ణరసా యనము లగుడు నయ్యుధిష్టిరానుజు (డు ముదం బునం దేలి యింక( దడయం జన దని (బౌపదికిం జెప్ప చయ్యన నేంగెన్‌. రి] క, అనిన విని కీచకు(డు స చ్చినపిమ్మట( బుట్టి నవ్విశేషము లెల్లన్‌ వినువేడుక మన మలరెడు ననఘా యేర్చడంగం జెప్పు మనుటయు 6 పీతిన్‌. 88?

120 (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము చ. పరమకృపావిధేయ నిరుపాధికచిన్న్మయకాయ గాఢవి _స్తర నిగమైక వేద్య గుణతత్వవికారనియత్యభేద్య సం స్మరణనిర స్తతాస ఘనసంసృతిసంతమస(పదీప ని మ్రరభుజసారదానవనిషూదన భ కృజన(ప్రమోదనా 868 క. చతురానందనుయా దు ర్లతిరోగోద్గమ చికిత్సకా భువనభవ స్టితిసంహారక రాని ర్వ్యృతిపణ్యాపణ పదారవిందవికాసా. 8/% మాలిని సుర పరివృఢచూడాళోభిరత్నాంళువీచి స్ఫురణ సుభగపాదాంభోజసంచార కేళీ పరిచయకలనాల బ్ధవ్యయాతీతసౌఖ్యో త్త మునిజనహృన్మాద్యన్మరాళ (ప్రతానా. న గద్య ము ఇది ్రీమదుభయకవిమిత కొమ్మనామాత్యపుత బుఢారాధనవిరాజి తికనసోమయాజి (వ్రణీతం బయిన థీ మహాభారతంబున విరాటపర్వ౦ంబునందు ద్వి తీయా శ్వా సము, ఉందా రగ నావను

అడు (శీమదాంధ్రమహాభారతము నో అడ విరాటపర్వము- తృతీయాశ్వాసము (థ్రీ శివాత్వాలంబన ఈత్వాశ్లేషాత్త శబలతాసంగతక _ర్హృత్వాదికలీలా త్తమ హత్వాహంకారభావ హరిహరనాథా క ఉవతీబవలు (డౌవదిం దము యన్న కవందితో! గోట్టో దొహంవం గొబిపోవుఖి:-

వ. దేవా వై ళశంపాయనుండు జనమేజయున కిట్లనియెః ఐవనతనయుం డట్టు సని, మహానసమందిరంబు పరిసరంబున శరీర(్రక్షొళనంబు ేనికొని; యనులేన నంబున నసృగ్గంధం బుడిపికొని, కృతకృత్యుం డై శయ్యాతలంబునం గూర్చుండె; నిట యాజ్ఞ సేనియు భీమ సేనుం డింతకు వంటయింటికిం జోయి నిశ్చింతంబున నుండు నని నిశ్చయించి నర్తనశాల వెలువడి కావలివారలం బిలిచి. లి

తి, నాపతు లగు గంధర్వుల చే వడి మృతి6 బొందె వీ;డె సింహబలుం డీ పాపాత్ముని. జూచుయ దు ర్వా ్యాపారఫలంబు. గాంచె నని పలుకుటయున్‌ . 8

ఆ. వారు సంభభమించి వడి. గోలదివియలు గొనుచు నులివు మిగుల( గూడ/బాబ్‌ నృ త్తశాల( జొచ్చి ర్తి నాకిల కల మెజింగి కీచకవ్రజంబు. శ

19లీ (శ్రీమదాంధ మహాభారతము చ కడువెస వచ్చి రూపజినకాయము నున్నతెజంగు. జూచి బి

ట్టడలుమనంబులం గదిరి హా యనువారును, జోద్య మంది (మా

న్పడియెడువారు, న్మగజునిపై 6 బిడి మూర్చులః టొందువారు, న

య్యెడ కరుగంగ నోర్వగ మహిం బెజచో6 బలవించువారు గ గ్‌ వ. ఉన్నంత బంధుజనంబులు గూడంబాతి కీచకళవంబు గనుంగొని, 6 ఉ. మానవకోటి నిట్టివిసుమాసవు* పీనుగు లైనవారి నెం

దైనను గంటిమే యకట యాఅడి వమ్మయిపోయె, దుర్ణయం

బై నబలంబు గాని తెరునైై తన కి త్తటి( దోడు గాద యు

క్కీవిమనంబు కీడు పరికించునె (కొవ్వినం జేటు తప్పునే. 7 వ. అనుచు డాయం జని, గ్ర తే. కరము లెయ్యవి శిర మేది గాళు లెచట€

జొచ్చె గంధర్వవరులచే౯ జచ్చువార

లెల్ల నిట్టుల యగుదురో యితనితోడి

యలుక€ జేసిరొ యిది కడు నక్కజంబు. గి వ. అని వెండియు బహు(ప్రకారంబులం బలుకుచు శోకవిస్మయపరీత చేతస్కు

లయి యున్నంత నొకి యుపకీచకుండు నిజసహోదరులం జూచి [0 క. మన మెంత పనవి పిలిచిన

విన నేర్చునె సింహబలు(డు వేగము యితనిం

గొనిపోవంగవలయుంగా

కని యందఅం దేర్చె ననునయాలాపములన్‌ . 11 ఉ. సూతులు దాని కియ్యకొనుచుం దమయన్నకు నగ్ని యేర్చువా

రై. తగ వాచరించునెడ నల్లన (దౌవది వీరిచందముల్‌

చూతము గాక యంచు నొకచో. దమచేరువ నున్న గాంచి సం

జాతమవో (గకోపు లయి చారువిలోచన6 బట్టి క్రూరతన్‌. 12

వీరాటపర్వము_తృతీయాశ్వాసము శవిత్ర

క. 'పెడకేలు గట్టి పాపపు6

బొడ వగు నిది గాదె యితని. బొడ వడ౪గించెన్‌

గెడకూడ దీని సీతని

యొడళలిపయిం బెట్టి కాల్చు టుచితం బరయన్‌, శతి వ. అని విరాటున కెజింగించి చేయువా రై యంతకుమున్న యీవృత్తాంతం

బంతయిు విని సంకుభిళహృయుం డ్రై యున్న యతనిపాలికిం టోయి. 14 తే. ఎల్లిభంగుల స్రైరంటధ్రి నేము సింహ

బలునితో. జంపువార మై తలంచి నీకు

నెజలు(గ6 జెప్పంగ వచ్చితి మీవు నింత

వట్టు మన్నన మాకు నీవలయు ననిన కేర్‌ వ. అతండును దనమనంబున నియ్యుపకీచకులచందంబు సూడ నేను వారించితి

నేనియు నుడుగంగలవారు గా రనియు, (గంధర్వులు బలవంతులు గావున6

ద(ద్ర&ీత యైన సైరంధధి కపాయంబు నొంద దనియు నూపొంచి, వారలం

గలయం గనుంగొని, యట్ల గాక మీకుం టోలినతెఅంగు సేయుం డనిన

నదియ యనుమతిగా 6 గైకొని సరభసంబునం జనుదెంచి, 18 ఉం అంగజరాగమత్తు 6 డగు నన్నకు నిమ్మెయి నైనం టీకి సీ

యం గలవార మీజజభి యాతనితోడన తీలు(గాక యం

చుం గొనిపోయి దై న్యమున సూతునిపీనుంగుమీంద( బాండుపు

శ్రాంగన బెట్టి కట్టిరి దయాపరివర్షితచి త్తవృత్తు లై, [7 చ అకుచియు గక్హుండున్‌ లఘువు నై ననిజా(గజుమేనితోడ ని

త్యకుచియు, బుణ్యశీలయు నుదాత్తయునా€ జనునింతి. గొంచు6€ గ

ర్కూశమతి. గిచకుల్‌ బహుముఖంబుల బాంధవవి(ప్రలాపముల్‌

దిశ ల[ద్రువం జెలంగ( గరదీపనికాయము (పజ్వరిల్లి 6గన్‌, కి. పితృవణముదెసకు జనన న!

య్యతివ భయ భ్రాంతచి త్త యై బాస్బజలో

ద్దతి మొగము: గప్ప నిట్లని _

యతిరానముగా నొనర్భె నాక్రందనమున్‌ 18

[లీక (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము ఆ. అనద నైతి నిచట నాలికు య్యాలింపు6 డకట మీరు గలుగ నాక్రమించి నన్ను! గట్టి సూతనందను లిమ్మెయి వెటపు లేక భంగపణచువారు 20 ఉం అనతవైరి యోజయ, మహాద్భుతవ్నికమ యో జయంత,దు ర్మానవిఘూర్జ మానరిపుమర్దన యో విజయాఖిధాన, తే జోనిహతాహిత (ప్రకటశూరగుణ ప్రతిభాస యో జయ క్సేన, విరోధిబాహు బలజ్బంభణభంజన యో జయద్బలా. || సీ. తొడ6గినపని చలం బెడపక యతిదుష్క రం బైన గడకేర్చు (వభువులార 'పెనంగిన వైవస్వతుని నైనం గడిమీమై (వేల్మిడిం బరిమార్చు వీరులార శరణార్థి యగు దుష్టళాతవు నైనను గరుణ రతీంచు సత్చురుషులార యర్ధికి6 (బాణంబు లైనను డాంపక తమకించి యిచ్చు నుదారులార తే. నాథులార గంధర్వరల్నంబులార నన్ను నుపకీచకులు తమయన్నళవము నందు బంధించికొని వెస నరుగుచున్న వారు రక్షీంప వేగ రావలయు మీరు లిల్లి భీమం డువతీచవలం ఊింటి ఓ€బొవదొని విణీవించుథి:_ చ అని పలవించు నయ్యెలు(గు లాపమానతనూజు( డేర్ప్చడన్‌ విని, మది నాదువల్ల భకు వీండ్రును (గ్రమ్మలఅ నింత సేసిరే యనుచు సరోషసం[భమత నాయిత మై వెసం బాజీ వప్రలం ఘన మొనరించె గుప్తముగ (గ్రక్యన ము ప్రెడుదానికిం దచగన్‌ లి

విరాటపర్వము._తృతీయాశ్వానము 125

శే. ఇట్లు లంఘించి పోయి పరేతభూమి

యొద్ద నలుదిక్కులును జూచి యొక్కయున్న

తావసీజంబు వెటికి రో(దాతిరేక

మడర భుజశిఖరంబునయం దమర్ని. ల్‌ మ వికట (భూకుటి ఘోరఫాలకలిత స్వే దోదృటుండుం. జల

ద్వికృతో ష్టద్వయుండుం, (బవర్ధనదళా విర్భావసంభావితాం

గకు,డుం, జి త్తవిదాహదోహలసమ (గ(కోధవేగుండు నై

బక విధ్వంసకు. డయ్యెడన్‌ నిలిచె భంభన్మూ ర్రివిస్ఫూ ర్లితోన్‌. క్‌ వ. తదనంతనంది. లిళి ఆ సూతుశవముతోడ నేతెంచు నెరవుృలు

దవ్వుదవ్వులన యుద(గరూప

కలితు( డైన థీము( గను౯గొని నడవక

నిలిచి రంర నంత( గఅలంగం. బాజీ, £ మ, ఇటి గంధర్వులు వచ్చి ముట్టికొని రిం 'కిట్లాక్కొాం యంచున్‌ భయం

బొదవం బల్ల ములందు డా(గియు, సమీపోర్వీజముల్‌ ప్రాంకియుం,

జెదరం భాజీయు, సీరు సొచ్చియును నిశ్చేష్టం ఇదద్వంద్వముల్‌

గుదివడ్డం బెగడొందియున్‌ భరితసంతోభాత్ము లై ర త్తజిన్‌. | ఉ నూతులు భీతు లై (దుపదసూతిన మేతము గాంగ న్యగజ

యేతము వైచి వీటీదెస6 బెల్లుగ6 బాణ! దొడంగినన్‌ వడిన్‌

వాశసుతుండు ముట్టికొని వారి దబడల్పడ (వేసి యందణం

జేతులతీ,ట వో నుజణుము సేసె విశ్చంఖలవి(క్రమంబునన్‌.. వతి వ ఇవ్విధంబున నూటయేవు రుపకీచకులను సమయించి ళమిత కోధుం డై వచ్చి

పాంచాలికి బంధమోక్షంబు గావించి యింక విశ్చింతంబున సుదేష్ణమందిరం

బునకుం జను మని యవ్వెలంది వీడుకొలిపి తానును వేతొకమార్శంబున

మహానసగృహంబున కరుగుదెంచె. దత్సమయంబున విరాటుండు కీచకాను

జులు గంధర్యులచేత నిధవశేషంబుగా మృతిం బొంది రని విని చకిత చేత

126 శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము

స్కుం డగుచు సపోదరమరణశోకాయ త్తచి త్త యయిన జీవితేశ్వరి నుచి

తాలాపంబుల ననునయించి యిట్లనియె 80 ఆ. చం(ద్రవదన యింక చసైరంద్రి నిచ్చోటు

వాపవలయు నేమిభంగి నైనం

గాన నాదు పలుకు(గా( జెప్పు వెడలుట

కనుగుణముగ నమ్మృగాక్షీతోడ. తి! ఆ. పురుషు లాలకాంగిపొరువున( టోయిన.

జేటు వచ్చు! గానం జెస్ప నేను

'వెజతు నాండువారు వెరవుతో మృదువచో

రచన. జెప్పు టరయ నుచితవృ త్తి. రల ఉ ఆ కమలాక్షీరూపమహిమాతిశయంబు మనోహరంబు; థో

గై కపరాయణుల్‌ ప్పరుషు; లంగజు( డ ప్రతికాం చేష్టిత

స్వీకృత లోకం డట్లగుట్ట జేటు పురంబునవారి 'కెప్పుడుం

గా కెటు లుండు నిట్టియవగాఢపు(టొ త్తు మనంగవచ్చునే 88 క, అని నిశ్చయించి పలికిన

విని కేకయరాజపుతత్రి విభుతలంపు మనం

బునకు( ీయం బగుటయు( గై

కొని యాసని యట్ల చేంతకుం బూనె. దగన్‌ కి ఈ, అంతం గుంతీనందన

కాంతాచింళతామహాంధకారముతో న

త్యంతంబు మచ్చరించెనా

నంతమసం బన (బభాశతసమయం బయ్యెన్‌. కెర్‌ వ. వదంపడి పద్మినీప్రమోదసంపత్కరుం డగు నరుణకిరణుం డుదయించె; నట

మున్న పాంచాలి సచేలస్నానంబు సేసి రాగాదివికారనిరాసనంబునం (బసన్న

యయిన బుద్ధియంటోలె సింహబల(ప్రభృతికీచకవిధ్వంసంబునం దెలివొంది,

నుంధమందయానంబునం బురంబు సొచ్చి రాజవీథి నరుగుదెంచునపుడు. 86

ఏీరాటపర్వము-_తృతీయాళ్వాసము 121 సీ మనగీచకుల కెల్ల మారి యై పుట్టిన సుదతి పోయెడు నని చూచువారు నద్దిరా నీకు6 (గొవ్వలుగదే జూతుగా కని తలసూవక యడంగువారు నలవోక గనుంగొని యంతరంగము బిట్టు బెదర మాజణుమొగంబు "ెట్టువారు నెదురుగా వచ్చిన నెంతయేనియు దవ్వు గలుగ వేజొకతోవ6 దొలగువారు శే ముట్ట/బడి మేనం గంపంబు వుట్ట నొదిగి యుండువారు/, గర్వంబున నుదర మప్ప భంచి యమ్మరా రక్కసియంచు నుల ౧) 8 ములుకువారు నై పురజనంబులు తఈలంకి చ, పులి. గనుగొన్న లేడులునుటోలె విఖీతి. గలంగందాజు న న్నెల,తుక యంతరంగమున నిండిన హాన్యరసంబు మోముపై వెలి విరియంగనీక చని వేచి మహానసళాలవా కిటన్‌ నిలిచిన భీమ సేను. గని నెయ్య మెదం జిగురొ త్తుచుండ(గన్‌. 88 క తనయంతన యటు పలుకుచు. జనువిధమున నతనిదిక్కు చక్క-నిచూడ్మి=ం గను(గొనక (దుపదనృపనం దన యి టను నిజకృతార్లతం 'దెలుపుటకున్‌. 80 భరి థె తే, కీచకులదెస? బుట్టిన కిల్చిషంబు పాచి నన్ను రకించిన పరమధర్మ రతికి గంధర్వపతికి నిరంళరంబు భక్తి ము క్రిమైం _బణమిల్సి (బ్రదుకుదాన. శీ0 న. అనిన విని యనిలనందనుండు నిగూఢవచనచాతుర్యధుర్యుం డై యి బ్లనియె. శే

న! (శ్రీమదాంధ మహాభారతము చ. అతివ యపాయముం బొరయునప్పుడు గావక తక్కెనేని నా పతి పతియే తలంప, మగపాడియె లోకము పాడియే, భవ త్పతు లిటు లాచరించుట గడా భవదీయమనోనువ ర్తన స్థితి కుచితంబు వారల నుతింప(గ నేల నిసర్శవృత్తులన్‌. లై --2(బౌవదా యర్జుునితో నల్గావంది -చేయటీ:. తే. ఇట్లు దమ్ము నిరూపింప నితరజనము లకు నశక్యంబు గా(గ సల్లాపరనము నసనుభవించుచు నల్ల నల్లన లతాంగి యరిగ న_ర్రనమండపోపాొంతమునకు. శకి వ.చని విరాటకన్యకలయాట ( జూచుచందంబున నందు. బురందరనందనుం గనుం గొను నప్పాంచాలి నాలోకించి యతండునుం దారును దదభిముఖంబుగా వచ్చి . యక్కన్నియ లిట్లనిరి. థ॥ీ ఉ. కీచకకోటిచేత నొకకీడును బొందక వచ్చితమ్మ ని న్వేచిన దుర్మదుండు జమునిం గొలువం జనె నమ్మ యంత6 జో కేచినసూతు లీయొడలి కింతయపాయ మొన ర్లరమ్మ వే కొచి విరోధులం దునుమగా నిటు ముట్టుదు రమ్మ నీపతుల్‌ . శ్‌ వ. అని తారు మున్ను విన్న కీచకవృత్తాంతంబున కనుగుణంబుగా నువచారం బులు పలుకుచుండ నాబ్బృహన్నల వైరంధి కిట్టనియె శకి వ్యాపార(శక్రమము వార లందలు మృత్యు ప్రాపితు లైన తెజంగును సీపలుకుల నెలుంగవలయు నెలంతుక చెప్పమా. శ7 వ. అనిన విని వై రంధి సాభిప్రాయంబుగా బృహన్నల కిట్లనియె. 48 తే. కన్నియల కాట గఅణపుచు నున్న నీకు నకట వైరంధధి యిప్వు డేమయ్యె నేని ఖీద మెద నించుకయు లేమి గాదె సస్మి శాననంబుతో న న్నిటు లడుగు "అల్ల. 40

విరాటపర్వము._తృతీయాళ్వానము ల! వ, అనిన బృహన్నల యిట్లనియె. 5/0 క. సీ వలుగుల6౬ బడుటకు దుః భావేళము *వొందెనే నిరర్థక మగు ని య్యేవపుంబుట్టువు పుట్టిన నావగ 'పెవ్వరికి నెక్కు నలిసదళాక్షీ త్‌ క. సీతోడిపరిచయము లే దే తలపోయంగ ననింద్య వెందును నీవి ట్లాతుర వగుటకు నామది నేశాసను లేదు వైజ మెలు(గవు కంటే ర్‌ఓ వ. అని తాను నిజసహోదరులయట్ల పోలె వేషాంతరంబు దాల్చిన యంతియ కొక యూర్వశి యిచ్చిన కశాసం బనుభవించుటకు శరీరాంతరపరి[గహంబు చేయుటం జేసి రిపుమర్దనంబు తనకు వెరవు గాకునికి గు _ప్తసాభిజ్ఞానంబుగా( 'దెలిపిన బలసూదనసూనుపలుకులు విని పాంచాలి యంతస్స్మితకమనీయకపోల యగుచు నిటనియె ర్‌కి ళం ఆ, అట్లకాక యింత యన నేల నీమది తెజంగు గొంత యేను నెలు(గకున్న దానం గాను నగర6 దగవుమై సీవువ ర్హించుటయ కరంబు (ప్రియము నాకు శశీ వ అనుచుం గన్యకాజనపరివృత యై యరిగి యంతఃపురంబు సొచ్చి సహోదర మరణళోకాతున యగు శై కేయి కడకుం జనునప్పుడు. ర్‌5్‌ సీ ముదమున నెలమిసొం పొదవి నెమ్మొగమునం దోపంగ వచ్చిన (దోచిత్రోచి లలి నుల్ల సిల్లుచు లలితలోచనదీ పు లఅడర నుంకించిన నాగి యాంగి *వ్రొంద నే ర్తి

100 శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము సంతసంబున బాలిళము లగు చెయ్వులు దొడర6౭ జూచినం జేయ కుడిగియుడిగి మనమున నుబ్బుమై మాట నాలుకకు రా6 గడ+గిన నాడక కడపికిడపి తే. ధీర యై యిట్లు సమ్మదపూరమునకు వా. ళం గజణువతన మను బలితంపు: గట్ట వెట్టి వెల(ది యెజబు(గనియదివోలె వికృతి లేక యల్ల నెస్పటి యట్లుల యరుగుటయును గ్‌( ళ్‌ లు క. భయశోళఠంబులు తనడుహృ దయమున. బిరిగొన విరాటధరజీనాధ (పియ సంభావన సేసె వి నయపూర్వము గాంగ (ుపదనందనకు 6 దగన్‌ న వన. ఇట్లు సంభావించి య త్తరుణిం దనపరిసరంబున నునిచికొని తదీయవదనం ఐవలోకించి . 68 తే నీవు చక్కనిడానవు నెలత దైర్య రహితచిత్తులు మగవారు రాజు దీని! దలంచి భయమంది నిన్ను నీవలచునెడకు నరుగునటు గ టాక్షించి యనుపు మనియెం రఫీ ౧౧ గడ వ అని తనమనంబునం గదిరిన యనుజవియోగతాపం బుత్క్మటం బగుటియు 'వెండియు నిట్లనియె. శ్ర 5. బిరుదుగలమగలు గల రని తరమిడి చంపించ6 జూచెదవ్వ, జనములు నీ పొరువున( జో వెజతురు, మా పురమును రాష్ట్రంబు వెడలిపొ మ్మెందై నన్‌. ట్ర వన అనిన విని విరాటవల్లభకు సెరం(ధి యిట్రనియె యి క ము భు

విరాటపర్వము._తృతీయాశ్వాసము 18]

ఉ ముందటియట్ల యింకః బదుమూ.డుదినంబులమా(త్రకున్‌ భవ

న్మందిరవాస మియ్యకొనినం గడతేటు మదీయవాంఛ, యం

తం దగ దో(చి మత్చ్సతు లుదా త్తమతిన్‌ భనదీయవాంఛితం

బుం దలకొల్చ్బ జాలుదు, రపూర్వమన:ః [ప్రమదంబు "సీకుజున్‌. న! క. కృత మెంటు (గుదు, రుపకార

(వ్రతమున వదర్షింతు రెప్పడు వదలరు, కరుణా

న్వితు లీనరపతికి శుభ

(ప్రతిపొదకు లగుదు రేమిభంగులనై నన్‌. 604 వ. కొవన పే ఈ. సైరం(ధి యిట్టు లనుటకు(

గారణము దలంన నేమి గా నోపునాయం

చారసి బహం(ప్రకారవి

చారములకు. జొచ్చు టుడుగు సరసిజవదనా. 606 క, ఇది యేమి మైన శే మగు

మదినా కీచింత యేల మన్నన యెల్లం

దుదిః జెటుపక ప్రార్థన సీ

యుదు!గా కని నిశ్చయించు టుచితమె సీకున్‌. 607 చ అనిన సుదేష్ట యిట్లనియె నంతవునంతకు మద్భృహంబునం

దునికికి సమ్మతించితి, నిజోచితవృ త్తిం జరింపుం నాదునం

దనుల మదీయవల్ల భు నుదా తృమతిం బరికించికొమ్ము నీ

మనమున కట్టు లూజట సమస్తము నట్టుల చేసెదం దగన్‌. 68 5ఠ ఆని యూజడిల్ల 6 బలికిన

విని తొల్లిటియట్ట యుచితవృ త్తి (ద్రపదనం

మి. . అటి దన యుండె నట్టియెడ ని ట్ల ని (మోసిరి జనులు పృరమునంద్లును భూమిన్‌్‌ రి

[గ్రని శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము చ విరటుమజంది కీచకు(డు విక్రమడుర్ష్ణము( డన్య సై న్యఖీ కరమహనీయమూ ర్ని బలగర్వసముద్దతచిత్తు. డెందు నె వ్వరు సరి లేరు వీని కనవాలిన దండిమగండు సూడ న చ్చెరు వగు చావు చచ్చె నటు సేసినవా రట యొట్టివీరులో. “/0 తే, సింహదిలుండు గంధర్వులచేత నొక్క సతికి( గా నిట్లు 'ఘోరంపు(జావు చచ్చె నకట రిళ్లకు రిత్త మత్స్యావనీళు లావు గోల్పోయె సూతకులంబు పోలిసె. 7 వ. ఇవ్విధంబునం (వ ర్రిల్లిజనవాదంబు (గమ(క్రమంబున సమస్త దేశంబుల నెరసి బెల్లుచుండె నట్టియెడ 72 _వదుల్యోం ధోసుని వోగులనాడు వాంజ్‌లుల వనౌదొతి కానక వచ్చువి:= ఉ పాొతకి యై సుయోధను(డు పాండుతనూజులు సల్చుచున్న యజ్ఞాతవిధివ్రతంబు కలుషంబుగ( జేయ. దలంచి పంచినన్‌ భూతల మెల్ల ( జూచి మును వోయెడునప్పుడు చెప్పుకొన్న సం కేతపు,జోట6 గూడ(బడి భేదము. బొందుచు. జారు లందణున్‌. 7 వ మగుడి వచ్చి హ స్తిప్పురంబు చొ తెంచి, 74 సీ, వరుస నేనుంగులు గురిసినదానధా రావలి దగు కలయంపి గాల రాజులసందడి రాసినతొడవులు మురిసి రాలినపొడి(ముగ్గు గాంగ గాంతలసంకుల గతి ( (ెస్పి తొరంగిన హారముల్‌ పుష్పోపహారములుగ నేమేమ యశి యోలి నెత్తిన పరదేశి దొరలపావడములు తోరణముగ తే సహజ మైన యలంకారమహిమ నతిళ యిల్లి మహనీయవై. భవ మెసక మెస6గ వజలు నరపతిమందిరద్వారభూమి 'సేర నరిగి యావేగులవారు పీతి 75

వీరాటపర్వము.__తృతీయాళశ్వానము 188 వ, సముచితంబుగా. (బవేశించి. 1 తే (దోజగాంగేయభానుమత్సూ నుకృపసు శర్మదుశ్శాననులు సర్వ సై న్యపతులు నార్యజనములు గొలువ మహార్డ్హ కాంచ నోన్నకాసనమున. గొలు వున్నవాని. 77 గ్ధర. మౌళిస్రక్సంగరంగన్మధుకి రపటలిమానసాకృష్టివిద్యా శాలిస్సారాబ్ది రేఖాంజలిపుటఘట నాచారుఫాలస్థ లక్మి పాలశేజీవిశాలాంబకకుముదవనీబాంధవాయ త్తచంద్ర (్రీలీలాగాఢకాంతిస్మితవదనరుచిస్బీతు నాగేంద్రకేతున్‌. గ్య వ, కని జయజయళ బ్దిపూర్వంబుగా సాష్టాంగదండ్మపణామంబు "సేసి 78 క. మొగిచినచేతులు ముందల నిగిడించి నితాంతవినయనిరతిం జారుల్‌ తగ విన్నవించి రిట్లని జగతీశ్వరునకు నీజ[పచారం బెల్హన్‌. 80 న! క చేవరయానతి(. బాండవు లేవురు (దౌపదియు నున్నయెడ యే మరయం గా వెడలి నారు సనిన మ హావిపినంబులకు 6 దొలుత నరిగితిమి వెసన్‌. 61 వం అందుం 82 అ. పరగు పొదరు పొదరు పల్లంబు పల్గ్తంబు (మాను [మాను దుర్గమంపు(జోటు దుర్గమంపు(జోటు దొన దొన గుహ గుహ యాదిగా(గ నెందు నరసి యరసి. 8 వ. ఒక్కుయెడ నరదంబు లరిగినచొప్పు గాంచి శేద్రానివెంబడిం జని చని. 84 పోభ్ళాని

184 శ్రీమదాం్యధ మహాభారతము క. కేవలసూతులతోడన పోవుట గని వాని. జేరంటోవక యవి యిం 'కేవంక( బోవనొకొ యను భావన( బోయితిమి వానిపజ్జన యేమున్‌. శక్‌ వ అవియును ద్వారకానగరంబున కరిగిన 86 క. అందుల నుండుదు రనునా సం 'దెల్లముగా€గ( బెక్కుచందంబుల ము ట్టం దిరిగి తడవి కుంతీ నందనులం గానలేక నానాభంగిన్‌. 87 వ విచ్చి పోయి సమ స్త దేశంబులుం గలయం [గుమ్మరి కొందొకయు నుపేక లేక 'వెరవుతోడిదకా( దిరికించుచు, బయలను నాలస్యంబు దక్కి. యోలంబు నట్ల శోధించుచు., గీడయిన నుదాసీనత యుడిగి మేలిచందంబునం భావిం చుచు, వివిధ్యపకారంబు లయిన బహు (పదేశంబులు రోసి కౌంతేయులం గానక సంకేతస్థలంబునం గూడికొని మావ ర్హించినతెలంగు దేవరకు నెజిం గించి యట దివ్యచి త్తంబున నవధరించినభంగి సేయువారమై చనుదెంచితిమి; మాకుం జూడ.[ బాండపులు పొడవడంగి లేకిపోయిరి గాని యీలోకంబున నునికి గలిగిన నగపడకుండ నేర రిది యిక్కార్యంబు నున్నరూపు మళీ యొక్క నిశేషంబునం బియం బంది వచ్చితిమి చి త్తగింపుము 86 సీ. మత్స్య దేశాధీశుమఅణంది( గీచకుని. బు జోోజ్జ్వలాకృతి యగు నొక్కవనిత కతమున నడురేయి గంధర్వు లతిరహ స్య్మప్రకారంబునః జంపి రదియు నక్కజం దాయుధవ్యవహార 'మేమియు లేదు శిరంబు కౌ ల్గేలు డొక్క లోనికి( జొరందోచి పీనుంగు ముద్దగా! జేసివె చిరి దుషచితు అతన ర్స్‌ క

త్రే యతనితమ్ముల నొక్కరినై నం దప్పి

పోవసీక యార్మాతియు పొదివి చిత్ర

నిహతిం దెగంజూచి యనిరూపణీయదుర్ని

వారనృ త్తిమై నరిగిరి కౌరవేంద్ర, 89 చ విరాటుండు పగళతుండు గావున దదీయవ్యసనం జెజీిగింపవలయు నని విన్న

వించితి; మది యట్లుండెల బాండవుల నన్వేషించుపని యిటమీందం జిత్త

గించుతెఅం గానతిచ్చునది యనిన విని యట్ల చేయడము గాక యని భ్రారలః

బోవం బనిచి కొంత సేపు చింతాక్రాంతు(డై యమ్మహీకాంతుండు మంత్రులం

జూచి యిట్లనియె. ఫ్ట0

ళం

శే సమయసముచితకృత్యంబు చక్క-+ జేసి

పాండవులు రాజ్యమున కాసపడక మున్న

యరసి యెజి,గి యరణ్యంబునందు. దొంటి

యట్ల యిడుమల( గడువ( బో నడుసవలయు ! క ఎయింగుట దుర్దట మెవ్విధి

నెజణుంగంగా వచ్చు మీర లెల్లను మీమీ

యెజి(గినచందంబున నా

శకెశీ/గింపుండు వారి వెదకి యెలు (గుతెఅంగుల్‌ 02 వ. అనిన రాధేయుం డిట్లనియె. న! ఆ. వివిధదుర్నిరూపవేషముల్‌ గైకొని

నిథిలదిశలయందు నిపుణవృ త్రి

నెటుంగునట్లుగా ననేకుల. బుచ్చిన

నెల్లి నేంటిలోన నెబు'గ(బడరె రి క. అనుపలుకులు విని దుళ్ళా

సను( డేమియు సరకుగొనక సమదవిలాసా

నను€ డై నిజాగ్రజన్ముని€

గను (గొని యిట్లనియె గాఢగర్వస్ఫూ ర్రిన్‌ రిస్ట్‌

ళం నాల్‌

186 శ్రీమదాంగధ మహాభారతము చ వలవదు రోయం బాండవుల, వా రొకయూఅట లేని (త్రిమ్మటన్‌

బలమటి వన్యసత్వములపాల్పడి చచ్చినచోట. బూరియు

న్మాలవదె;, యింతకిం కిట మనోముద మస్థలితంబు గాంగవి

చ్చలవిడి రాజ్యలక్ష్మీ6 దగుచందమునం గొనియాడు మున్నతిన్‌, 11 వ. అనిన విని దరహసితవదనుం డగుచు. గుంభసంభవుం డిట్లనియె గ్ర ఊఉ. త్యాతసమ(గ్రు లార్యనుతగౌరవదీ పస్తులు వర్ణ నీయసౌ

(కొకు లుదా _త్తటై వబలభవ్యులు దివ్యసమాను లాస్కథా

పుక్రులు వారి నాపదలు వొందునె యోపిన నింక నైన సీ

ధాత్రి. గడంగి యారయువిధంబులు సెస్పుడు నేర్పు లేర్పడన్‌, 88

యావ బీవ్యండు దుర్యోధనునితో ధర్భురాదా నుగుజిందుల (6 వావ్హుడు వా

వ. అనిన నాతనిమాట లాదరించి భీష్మం డిట్లనియె. ఫ్ర ఊం నల్లవొ నిక్కుమాడె నృపనందనుముందట (దోణు, డొక్కండుం

దెల్లము వారు దాహుబలధీబల దై వబలంబు లొప్పవ

ర్విల్లుదు రమ్మహాత్ముల కరిష్టము లేమిటి నెందు నేలపా

ట్‌ల్లైడు వారి గాన్సను గడింది తదీయమహానుభావతన్‌ 100 క. వారలును వీరలునునా

కారయ!గా నొక్కరూప యైనను గార్యం

వీరెలిగింపపలయు నని

కౌరవపతి నన్ను నడిగెం గాన యితనికిన్‌ 101 క. కిలరూ 'పెటీంగింపంగా

వలయుం జెప్పెద మదీయవచనములు హితం

బులు గా(గ నిశ్చయస్థితి6

దలఃచి యనుస్థింప బుద్ధి దలకొనునేనిన్‌ 102

వీరాటవర్వము-_తృతీయాశ్వానమ 181 సీ (బ్రాహ్మణభ క్తియు. బరహితళ క్షియు నిర్మలమతియును నీతిరతియు సత్యభాషణమును సాధుపోషణమును జిరవితరణమును "సేవ్యగుణము సన్మార్గరత్షయు నున్మ త్రశిక్షయు నంచితోదయము గృపాతిళయము బంధుసం(ప్రీతియు భవ్యవిభూతియు శాస్రో9పగమము నస్థలితదమము తే. నజ్జన న్రవనీయసౌజన్యములును భర్మసంచితబహుధనధాన్యములును గలుగు నక్షీణపుణ్యదోహలుండు ధర్మ సూను. డున్న దేళశంబున మానవులకు. 108 క. మజళియును నొక్కవిశేషం బెటింగించెద నతని యున్నయెడ గోధనముల్‌ మెబటుంగెక్కి. పాండి నేమిం గొజ(త వడక యుండ. జే(పి రురియుచునుండున్‌,. క! వ. కావున నిట్టి దేశం బివ్వు దెయ్యది యగు నందు. గుంతీతనయుల నరయం బనుపవలయు ననిన( గృపాచార్యుం డిట్లనియె 105 తి అరయంగ నయ్యెడుతెజ/(గుల నరయుట కార్యంబు వారి నాలస్యము లే కరయుసనది సెక్కుభంగుల నరసిన. డోంచెదరు గాక యది యట్లుండెన్‌. 108 ఉ. వారలు పూనినట్ల వనవాసము సల్సిరి వీరు వేచిత మ్మారయ(గా బయల్బడని యట్లుగ నుండెడువత్చరంబునుం జేరువచేరువల్‌ గడచె6 జిత్తములుం గలుషంబు లమ్మహా వీరుల కీనృపాలునెడ వీరికి నూరక యున్కి గర్జమే, 107

188 (భ్రీనుదాంధ్ర మహాభారతము కం అలుచ్చై నను బగతునిదెస€

దల+పు గలుగవలయు ననిన దర్పోజ్జ్వలదో

ర్చలు లగు కౌంతేయుల మన

'మెలమి కలిమినచ్చి యిట్టు లేమజనగునే 108 చ. మన బల మెంత యంతయు సమ్యగసముద్యమదుర్ద మంబుగా

మునుమును గూర్చి తోడుపడుమూ(/కలకుం దగుమై6 (గ్రమ(క్రమం

బున నెలి(గించి రా(బనిచి భూరిసముజ్జ వలపై న్యజృంభణం

బున నెరవొంది యున్కి కురుభూపతి కిప్పటికార్య మారయన్‌ 109 ఆ పాండురాజసుతులు బాసమై నడవడి

గడచి కయ్యమునకు ౬ గాలుద్రవ్వ

కున్న యట్టులై న నన్నరనాథుతో

సంధిపేయు టొప్పు సముచితముగ 116 5 ఏచి చలంబున నొంటికి6

జూచిన నప్పటికి మనకు( జూడం గార్యం

జేచందంబున( దెఅంగగు

నాచాలుట కోర్వ్యవలయు నది యట్లుం డెన్‌. 111 క. వారలు లేరట పో సె

వారల( దగుభంగి మనకు వళ్యుల 6 జేయన్‌

భూరిబలయుకతుల మగుటయు

కారణ మను టనుమతంబు గాదే మనకున్‌ 112 తే ఇవ్విధంబున( దమతమయెజు(గు తెఅంగు

లఅందలును జెప్ప విని కురునందనుండు

దగ విచారించి కార్యంబు తెగువ గాంచి

యెలమివారల€౬ గను(గొని యిట్లు అనియె 110 ఆ. సింహబలు!డు ఖీమసేనుండు శల్యుండు

హలధరు;డు సమానబఇలమువార

లొండొరులను గెలుచునుత్చాహమును గల

రుద్ధతులును దాహుయుద్ధపరులు, [16

వీరాటపర్వము._తృతీయాళ్వాసము 00

క ఈ నలువురభుజళ క్ర్తుల

తో నెనయఃగ+జాలునట్టి దోర్చల మెందుం

గానము కావున వీరల

లోనన యొండొరుల కనిగెలుపు సమకూరున్‌ 115 ఉ తక్కినవార లాతనికి దవ్వులచోటులవారు వాయుజు౦

డొక్కా"డ యింక సింహదబలు నుద్ధతి మాన్చిన మాన్నువా6 డతం

డక్కా(డ నిల్చె; గావలయు నాసతి (ద్రౌపది గాగ నోప్తు వే

టొక్కరుం డాజిం గీచకుల నోర్వ(గం జాలిమి మీ రెజుంగరే. 116 క్‌, గంధర్వు లను నెపంబున

నంధతమసగూఢవృ త్తి ననిలసుతుందు గ

ర్వాంధమతి యైన సూతు స

బాంధవముగ. జంపె. గాక పరులకు వశమే. [17 వ. పితామహుం డుపదేశించినలక్షణంబు లద్దేశంబునం గలిగియుండు నని

విందుము; పొండవులు (ప్రచ్చన్న వేషంబున విరటు[పోల వసియించినవారు

గావలయు, నతండును (బతిభటుం డయి భంగించుచుండుం గావున నతని

పయి నెత్తిపోయి. తదీయగోధనంబుల (గహించిన ధర్మతనయుండును

దమ్ములు నడ్డపడం బఅతెంతు, రయ్యవసరంబున మనము నసమయభంగంబు

చెప్పి వారలం (గ్రమ్మజ( బం(డెండుపత్సరంబులు చనవానంబు స్టలుసం

బుత్తం మజైన నపతిహతంబుగా. జతురంతభూచ(కం బా(క్రమించి కీర్త

సీయుల మై వదర్తిల్లుదుము; కుంతీనందను లందు లేక తక్కిన మత్స్య్యపతి

సమ స్తవస్తువులును జూఆఅగొంద, మదియును లాభంబ యెల్ల భంగుల నిష్పటి

కిదియె కార్యంబు; మీకు నందజకుం జూడ6టోలునేని దీని కనురూపం బగు

నుద్యోగంబు 'సేయుం డనినం [దిగ ర్తాధీశ్వరుం డగు సుళర్మ తొలుత,

గర్హ దుశ్ళాసనులతో. గొండొక (ప్రసంగించి వారలయనుమతి నవనసీపతితో

నిట్లనియె. | [. క. కేకయసాల్వులు తోడుగ

నా కీచకు6 డాజి నన్ను నపజితు( జే సెం

జాపండమున్న యొకపరి

నా కాతనితోడ భండనము లేదయ్యెన్‌ [110

140 (శ్రీమదాం[ధ మహాభారతము ఉ భంగముతోడ నున్న నను: బంపు విరాటునిమీంద భూమికిం

జెంగట నుండు నాదయినజీతపుటూళ్ళను సంతతంబు వా

నిం గడు గాసిసేయు నఠనిం జెటుపం దజీ యయ్యె ముట్టి స

ప్తాంగము( జూజదెచ్చెద నహంకృతి యెల్ల నడంచి వచ్చెదన్‌ 120 ఆ ఉద్దవిడిన పసుల నూంచముట్టుగ6 దెత్తు

నతడు 'వెనుకవచ్చి యడ్డపడిన

చోట బాండురాజసూనుల నరయుదు

నెల్లభంగి దీని కేన తగుదు కేల వ అనవుడు. గర్జం డిట్లనియె. 122 క దబరవసముమైం (దిగ ర్తే

వూ. న!

శ్వర డిట్లను టుచిత మింక జననాయకు( డె

స్పరుసున నానతి యిచ్చెను

దొర లేమని రట్ల చేయ దుది( గార్య మగున్‌. 128 చ, అను నిననూనుమాట విని యందథఆ; గన్గొని పెద్దలెల్ల ని

న్ననుమతి సేయ సై న్యముల నన్నిటి. బన్న(గ6 బంపు రెండుమె

రా వ.

ల నడత మీతిగర్తులబలంబుల ముందట€ బంచి వానిపో

యనమణఖునా,డు పోద మనియెం గురునాథు(డు దుస్ప సేనుతోన్‌, 124 చం అనుటయు ఫాలభాగకలికాంజలి మై యత. డట్ల చేయువా(

డ ననిన మేదినీళుండు దృఢం బగునిశ్చయ మెల్ల వారు. గై

కొనుటకు 6 గార్యవబోధమునకుం దగ6 జుట్టల నున్నవారలం

గను6గొని యాదరాధిక సగొరవభావనతోడ నిట్లనున్‌. 126 ఉ. మున్ను సుశర్మ దాను బలముం జని గోవుల: బట్టు(, బట్టినన్‌

వెన్నడి వచ్చు మఠర్స్యపృథవీపతి సేనల నెల్ల6 గొంచు శౌ

ర్యోన్నతిసూపువా6. డయి సముద్ధతి మై, నిట వేఅ కౌరవుల్‌

కొన్నిటి బట్ట( గయ్యమునకుం బజతెంతురు పాండునందనుల్‌. 18

విరాటపర్వము-_కృతీయాశ్వాసము కేశ] ఉ కందువ సెప్పి యొక్కైడ ద్రిగర్సులు దాడికి. గూడువారు, మీ రందఖు వేణ యొక్కయెడ నాజికి "సేనల గూర్చు. డెల్ల వాం డుం దనవారి. దోకొని కడున్‌ రభసంబున( గూడి వార్తకున్‌ ముందరపోయి గోధనము ముట్టుకొనన్‌ వలయున్‌ మహో గతన్‌ 127

వ. అని చెప్పి వెండియు సుళర్మం జూపి 128

ర్‌, దబిహుళాష్ట్రమి సీితకండుస న్నహనముతో. బసుల( బట్టు నవమిని మనగో

గ్రహణ మని నిశ్చయించిన నహిశేతనుపలుకులకు మహాహ్లాదమునన్‌ 120

న సమస్పపరిజనంబులును నముద్యు క్తు లై రట్టిసమయంబున. 180

ఆ పాండురాజసుతులు( బాంచాలియును దమ్ము నొరు లెటుంగకుండ. దిరుగవలయు దుష్కురంపుకే,డు దుది సే/రబాజె నె వ్వరును దీని. దల(పవలను లేర. 181

-వనుకోర్య దోజీజగో(గవొణందు చేయట?

వ. సుశర్మయు నేలినవానిసని( బూని జోడుపక్కెరశై దువు విరుదు రవణంబు మొదలై న సవరణంబులం జూడ నక్కజంబుగా. గూడి పరదేశం బాపోళ నంబు గొనం దమకించు తనబలంబుల గజిబిజి యుడిసికొని, గోగణంబుల యగపా టూపషొంచి జతనంబుతో నడచుచుండియు. వెస గుందక వేగిరంపు( బయనంబు లయ్యును (ప్రజల నోలాకుపడనీక యె త్తెడుచోట్లను విడిదలల యందును లోనుగా నిస్స్పాణాదు లై న యుదృటచిహ్నంబులు (ప్రకటింపక దాడి 'మెయిం జని వేగులవారివలన విరాటుతొట్టు లున్నయెడ యెఖింగి (గద్దనం గదుప్పుల( గార్చిచ్చుచందంబునం బటొదివి వెలిచిన. 192

శా. కూడంబాటీి సముద్ధతిం గడంగి తద్గోపాలకుల్‌ మూ/కల ల్లాడం దాఃకీ నిశతసాయకపటువ్యాపార ఘోరంబుగా సీడంటోక 'పెనంగినం గని తిగ ర్తేపండు చే వీచుడుం (గీడామాతనిరూఢి నాళ్వితులు వారిం దున్మి తూ:టాడినన్‌, 180

142 (శ్రీమదాంధ్ర మహాభావతము వ వారలలోన 184 చ. అసదుగ( దా౭ంకి మేనం దజచె పొరి నెత్తురు (గమ్ము పోటులన్‌

వనమజి తూలుచుండియును వారని ఖీతి బదంబులం గడున్‌

“వెస కలిమిం బురంబునకు వేగమె కొందజు పాణి మత్స్యనా

ధునభకు నే(గి దినదశతో 6 (బ్రణమెల్లుచు నార్రమూర్తు లై. 185 క కారణ 'మెయ్యది యగు నొకొ

వీరలదురవస్థ కనుచు వెఅ(గందెడునా

భూరమణు(డు సభయును విన

నీరెలుంగు దలంక బల్కి రిట్లని గోపుర్‌ 186 చ హయరధదంతిసంతతి నిరంతరదుర్దమలీల. బేర్చి నే

ల యవిసి మూ!గిన ట్లగుబలంబులతోడ+ (చిగర్తు లెంతయున్‌

రయమున గోవులం బొదివి రక్షకు లొక్కట నార్చి తా(ీనన్‌

భయదమహాస్త్రశ స్త్ర సటుపాతపరంపర( దున్మి యుద్దతిన్‌. 187 క గోవులకు వెనుక యై వెసం

బోవుచునున్నారు కడవంబోవక యుండం

బోవలయు నద్దపడియెడు

దీవసః మెద6 గలిగెనేని దేవరకడ౬న్‌ 108 న. అనిన విని విరాటుం డదిరిపడి 180 శా ఏమీ నిక్క మె మున్నెజలుంగడె (తిగర్లెశుండు మద్గోధన

సోమంబుం గొనిపోవుతెంపునకు నుద్యోగించెనే మేలుమే

లామై తోడనె పోవు/గాక యని వీరాలాపముల్‌ వల్కి యు

ద్దాను కోధశథాకలాపవిక టోద్యద్భూ9కుటిస్ఫూ ర్తి యై 140

ఎఎలిరో టీ ౧ఢు నుళర్భువీంద యుద్ధము చేయంజోవుదు"-

చ సచివుల( జూచి య్యిన్పుడ వెసన్‌ మన మెల్దుక తక్కినం బళు

ప్రచయము తప్పిపోవు( దుది భంగము సే/గియు వచ్చు. గాన మీ

రుచితనిధానసత్వరత నుద్ధతరయోధసమ్మగ్రవాహినీ

(చ్రచలితభూమిభాగముగ. బన్న(గ బంపు(డు దండనాధులన్‌. 141

విరాటపర్వము_తృతీయాళశ్వాసము 140

వ. అని నియోగించి 142 శా, యానప్ర్యక్రమసూచకంబు లగుతూర్యంబుల్‌ దిశాపాటన

ధ్వాననై్యైరవిహారకి ల్పితసము[దజోభముల్‌ గా ధరి

(త్రీనాధుండు రణోచితోద్యమము సంధిల్హంగ శస్తా్రాస్త్రవ

ర్మానీతి.క్రమచతులం బనివె నయ్యైవారికిం (గక్కునన్‌ . 140 ఉ సారథీ. జూచి నీవు రభసంబున. బూన్చుము ఘోటకంబులం

దేర దదీయవర్మము లతిస్ఫుటబంధము౯ గాంగ బెట్టు, నీ

వీరవచోవిలాసములు విందుము ము న్నిదె వచ్చెంగయ్య మే

పార(గ౬ జూపు నీదగునహంకృతికిం దగు ధైర్య మియ్యెడన్‌ [44 వ అని సనిచి తానును యోధవీరోచితప్రకారంబున సింగారంబు సత్వరంబుగా

జేసికొని ఖచితకాంచనబిందుసందోహం బగు సన్నాహంబు వెట్టికొని విర

చీతాలంకారచ[కంబును ఐద్ధపరికరకూ బరాశ్రయుగాద్యవయవంబును బికి

కల్పితతురంగంబును సన్ని వేశితవివిధాయుధంబును సన్నద్ధసారథికంబును

నైన రధం బెక్కి గోగణహరణ్యప్రదేశంబు పశుపాలకులం దెలియ నడుగుచు

వెడలునస్పు డమ్మత్స్యపతి యనుజన్ముండు, [45 శా. లోకి స్తుత్యవిభూతి నన్యసృళనాలుంటా క బాహాబల

(శ్రీకల్మిన్‌ రథదంతి ఘోటకభట శే ణీసముద్దాంత సే

నొకల్చధ్వజవి భమంబున సుహృద్య(ప్రోద్యముం డై కళా

నీకుం డుద్ధతి నే(గుదెంచె నఖిలానీకంబు నుప్పొంగ:గన్‌. 146 ఉ ఆతనితమ్ము( డైన మదిరాళ్వు'డు కర్ణ రుళంయుకాసము

ద్ధూతబలోత్ట రేణుపరిధూసరితాంబర మైన వారణ

ఛాతము గొల్చి రాం గడ౦గి వచ్చె సముజ్జ్వ్యల హేమవర్మని

ర్యాతరుచిచ్చటాపట లరంజిత హేతిమహో (గ్ర సై న్యు రై, 147 తే. అతని యనుజుండు సూర్యద శ్రాహ్వాయుండు

సమద వై నీకనానాస్తళస్త బహుళ

దీ_ప్రిజాలక ప్రతిహతదినకరాంళు

రాజి యై చనుదెంచె సంరంభ మెసంగ, 148

శేకీకీ (శ్రీమదాంధ మహాభారతము ఉ. తెల్లనిజోగు వెట్టుకొని తీవగతిం జనుదెంచె మత్స్యభూ వల్ల భునగనందనుండు వ్లై రిమదాపహవి కమ్మపకా రోల్ల సితుండు వన్యబల ముద్ధతి6 గొల్భ్బుమృగేందురేఖ ళో భిల్లుచు నుండ ళంఖుండు విథీషణశంఖనినాద మొస్పంగన్‌. 143 వ. మజియు ననేకయోధవీరులు వివిధవాహనారూఢు ల్లై గాఢసన్నాహంబు అగు నిజవ్యూహంబులతో నేతెంచుచుండిరి, విరాటుండు బలంబులం గూర్చికొను తలంపునం బువబిహిరంగణంబునం గొండొక సేపు నిలిచె; నట్టిసమయంబున ధర్మతనయుం డనిలతనయమా ద్రీతనయుల నంతంతం బౌడసూపి నిలువుం డని నిపుణంబుగా నియోగించి తానును మత్స్యమహీవల్ల భు నల్లన జేరి యిట్లనియె, 150 చ. ఒకబుషిచేత నాయధసముత్కర మెల్లను స్మపయోగమం (త్రకముగ నభ్యసించి సమరంబునకుం గొజయైనవాండ గో (సకరములన్‌ మరల్చుటకు బంధులు నీవును బోవ నాకు నిం టికడన యున్కిి పొడియ ఘటింపంగ(6 బంపు రథంబు సయ్యునన్‌. 151 5. అనిన విని యియ్యకొను న మ్మనుజాధీశ్వరునితోడ మటియు నతం డి ట్లను. బఐవనతనయు6 గవలం కొని సమరంబునకు. బోవ6 గోండుమదితోన్‌ 152 సీ. మనవలలుండు లావున బంటుతనమున జను లెజటుంగ(€గ సడిసన్నవా:డు మంచిమగండు దామ([గంధి యసమసం (గామ కేశీగాఢకౌతుకుండు వినుము తం త్రీపాలుండును దుర్దమారాతి మర్దనచాతుర్యమహితభుజు (డు మున్నును వీరలు మువ్వురకడ(కల గొలందు లే నెజలు(గుదు. గొంతకొంత

వీరాటపర్యము ఎతృతీయోళ్వోనము 14న న్‌ యెక్క (డగునట్టియరదంబు లిచ్చి వీరి ననికి. దోకొని పోక కార్యంబు. నాకు జూడ ననవుడు మేదినీశుండు హర్ష నిర్భరాత్మకు( డై శతాసీకుం జూచి. 108 న కంక వలల దామగంధి తంట్రీపాలురం జూపి యిట్లనియె. 154 మ రథముల్‌ మంచివి గాంగ నాలుగతి శీఘవ్యా ప్రినత్వంబులం (బథధితం వైన తురంగ మోత్కరము సం(గ్రామార్హ చాపంబు ! శ్ల థనర్మంబులు వీరి కమ్ము రణలీలాదక్షత న్‌ మన్మనో రథము౦ దీర్చగ వీర లోపుదురు దోర్షర్వం -బఖర్వంబుగన్‌. 155 వ. అనిన నతం డట్ల చేయుడు నని వారలం దోడ్కొని చని సమ్మస్తంబును సన్నద్ధంబు గావించి యంగరాగమాల్యాంబరాభరణంబుల నలంక, సతులం జేసినం గ్లేకొని తమయంతవట్టునుం గూడుకొని సూతకృత్యంబుకకుం దార చాలి రథంబులు దోలికొని చనుదెంచిరి తదనంతరందబి. 156 సీ, గంధదంతావళకర్ణ మారుతహతి( గాంఛారములు చా6పకట్టు వడ(గ రథఘోషమున 6 (బతిరవమిచ్చున(ద్రులు భయమున వాపోవుభంగి నుండ(6 దురగఖురోద్దూతధూళ దన్సెరసిన వననిధి పిండలివిండు గాంగ బహుళపదాతిదుర్భరథార మడరిన నురగకూర్మంబు లొండొంటిం బొంద కే వై నస్యముల నడిపించె నుత్సాహలీల యతిశయిల్హంగ సంరంభ మగ్గలింస “బఐరవనము మిక్కుటం౦బుగ € బసులు సన్న బాడ6 గైకొని యమ్మత్స శిజినవిభుండు. 15? వ. ఇటు చని కూడముటిన. న! ళం బి శ0

పే6 ్రీమదాంధ మహాభారతము క. విరటుబలంబు( దిగ ర్తే శ్వరుబలము జెలంగ నార్భి వడి(6 దాం భయం కరనాదమేదురము లగు శరనిధు లొండొంటి(. దాః:కుచందం బమరన్‌. 150 మ గుణరావంబు? గృపాణఘట్టనరవక్షోభంబునుం గింకిణీ క్వణనవ్యానృత హేషితస్వనములున్‌ ఘంటానినాదా త్త్‌పో షణనానాపటుబృంహితధ్వనియు శళ్వద్గాఢ మై పేర్చినన్‌ రణనం వించుక దో(పలేద బహుకూర్య(శేణి నాసేనలన్‌. 1600 ఎంలిరావ నుళర్భుల చైన్యాంబు నంవలందుగా( శోరుణు;= యూ వ. ఆట్టిసమయంబున. 161 సీ. ఒండొంటితో6 దా(కి మండెడునవియును జీిందముల్‌ పొడిపొడి సేయునవియు గట్లిమె మలువులు దటముల్‌ గావించు చకా యా! నవియును నెజను నోనాడునవియు నెట్టువై( బడి మేని నెగయించునవియును దల నేల డొల్ల ౦గ6 దా(కునవియు నిరుమెయి. దొలిచి బెట్టిల( దూజణునవియును నలువుర నేవుర నా(టునవియు శే నైన శరములు గనుంగొని యాడి నారదు(,డు పిచ్చలింపంగ వీరశేళి సలిపె నుద్ధతిమై ధనార్బలము లడరి లావు వెరవును నెజయ( జలంబు మెజయ, 180 వ. అప్పుడు సుభటులు గడంగి. 14 ఊఉ. ఏటుల (యొగ్గువారి( గని యించుక కొంకర యర్ముపెంపునం 'బోటులవాత౬ బోవుభటప్పంగపలన్‌ మది మెచ్చుచున్‌ వడిన్‌

వీరాటపర, స్యము.క శ్రతీయాశ్వానము కేశ? (వేటుల. (గీడ సల్చి సృథివిం బడువీరుల( [దొక్కికొంచు నె. చ్చోటుల నైన నగ్గలిక( జొత్తురు నెత్తురు వల్డు 'సేయుచున్‌. 164 సీ ఒక్కడు పెక్కం[డ్ర కక్కిన విచ్చియు. బొదివి చెతొకపోటు వొడుచునెడలు/ బలువు రొక్కనిమీ/ద( బిజీపిన నైరించి నళికి పై (బెట్లక నిలుచునెడలు దళము దళింబుతో. దాంకీ యగ్గలిక మై సీడ( బోవక (వేటులాడునెడలు నోహరిసాహరి నుయ్యాలచేరుగా 'వెనుకొంచు. దెరలుచు.( బెనంగునెడలు ఆ. నై యనేకభంగి నాశ్విక సేనలు బొమ్మ లాడినట్లు పోరుచుండె నమరగణము సిద్ధసమితియ వేడుక ( జదల నిలిచి చూచి సంస్తుతింస. 165 వ, ఒక్కయెడ 1608 ఉ ఒండొరు మీరుకోర్కి మెయి నాక్కట బాసలవారు సొచ్చినన్‌ రెండయి పాయ యిచ్చిన యరి(ప్రకరంబులు వేణువేల యు ద్దండభుజాబలం దబలర! దాఃకిన సంగడి 6 బాలుచుండ(గా గం డమరంగ నిల్చి చెలికాండ్రయి [కమ్మటి వత్తు రిద్దజున్‌, 167 సీ. కరశీకరంబులు. గరట గళద్దాన తోయంబులును ధరాధూళి (మింగ. బొడవుల సడినన్నయొడళల డెంచన మ్ములపెంప్ప గగనంబు గొల(దివెట్ట బృంహితధ్వనులును బృథులఘంటావలీ రవములు దిక్కుల నవుల6 దోవ రోషారుణాతులరుచులును సిందూర కాంతియు రవిదీ ప్తి: (గమ్మథింప

148 (శ్రీమదాం భ మహాభారతము తే. జోదు లొక్కట వాలంససోన గురియ రౌద్రరస మాకృతుల. దాల్చి రణ మొనర్చు కరణి నత్యు(గ్రముగ6 గరిఘటలు గడ.గి కలను పినుంగుపెంటగాం. గలయ బెరసె 148 ఉ అక్క మైన శార్యమును నద్భుతసంపద నొందుశక్సులుం జిక్కనిమేనులున్‌ మొనకు( జెల్వగు కై దువులుం దగంగ సు 'క్కెక్కినయట్టి మేటిమగ లించుక వారణ లేక భేచరు ల్వెక్కనమంద నొచ్చియు( జలింపక పోరిరి సెక్కుభంగులన్‌. 100 పీ, నాగనాగతో. దాంకి పగులంగ నరదంబు( బిపి యాతేరిపై కుయికువారు రథ్యముల్‌ వడ్డ విరధు లయ్యు నసిముద్గ రాదుల నడరి పోరాడువారు సారథి నొచ్చినం దేరును గడుపుచు నేయుచు! గయ్యంబు 'సేయువారు నరదంబుపై వాలి యాలోన6౬ దెలిసి త న్నేసినాతనిం బడ నేయువారు తే నగుచు రథికనికాయంబు లడరి యప్ర మతత్తనిజచి తవృత్తు లై మగతనంబు "ఘోరమూర్తులు గైకొని పోరునట్లు సలిపే సంగామకేళి సంకులము గాంగ 70 వ. ఇ ట్లిరువా(గును నరవాయి గొనక పెనంగుచుండ. 171 ఉం భీకరబాణవర్ష ములపెల్లున వైరులు పెల్లగిల్ల మౌ ర్వీకృతగర్జితంబు సృథివీివియదంతర మెల్ల నిండను (గాకృతి కల్చ్పసంక్షయమహాభముచందము నొందుదున్‌ శతా సీకుండు దాక గంకటమణిద్యుతి విద్యుదుపాంతకాంతి యై. 17 తే. అతండు నానా ప్రకారళసా9 స్త నిహతి నతులవిక్రమవిభవ మనర్గళముగ

వీరాటపర్వము...తృతీయాళ్వానము 149

యోధసారథియుగ్యసంయుతము గాగ

నూయరథములు (వేల్మిడి నుగ్గుచే పె. 1/8 మ. మదిరాశ్వుండు కడంగి యన్నకు బలోన్మాదంబు రెట్టింప స

(పదర జ్యా లతికా[క్రియాసమభిహార(క్రీడనం ఐవ్వు డొ

ప్పిద మై యోగవియోగసంధులు నిరూపింపంగ రాకుండ6 గ

ర దళోపాంతము వింఠ'సేయ నడరెన్‌ రౌ(ద్రంబు శోభిల్ల (గన్‌. [74 క, అడరివడి రథచతుళ్ళతి

పొడి సేసి పరాక్రమం బపూర్వం బై యే

ర్పడం గరిహయనరనికరము

బడలుపడం దటిమె నలి నభళ్చరు లార్వన్‌ 175 ఉ. మండలచారి యె రధ మమానుషవిక్రమలీల నొప్ప ను

ద్దండభుజాబలంబు (పధితంబుగ నత్తజీ6 దాంకి సూర్య ద

త్తుం డనివార్యకార్యగుణధుర్యుండు వీడ యనంగ జేర్చి వే

దండభఘటా విపొటనవిదగ్గత 6 బొల్చె రణాంగణంబునన్‌ , 176 ఊఉ. అప్పుడు శంఖు( డెంతయు. (బియంబున బెండ్లి కి6 టోవునట్లు మో

మొస్పంగ నస్త్రళస్త్రముల యుల్ల సనంబున శతున్మేతముల్‌ -

కప్ప (గ జీ/(6టుల్‌ రణముఖంబు సమస్తము దాన యై రథం"

బుప్పరవీది6 దోలికొని యు(గగతిం బజతెంచి తాశినన్‌, 77 తే. మందరాచలచటులవిమర్షనమున

మఘూర్జ్శమాన మై గాఢసంక్షోభ మెసంగ6

దలకు జలనిధి నొ ద్రిగర్హడీతీకు

బలము తిరుగుడువడియె సంకులము గాంగ. 178 వ. ఆయ్యవసరంబునం దక్కినదొరలును దలపడి యతిఖీమంబుగా స్వంగ్రా

మంబు సేయం దొడంగిన. 170 చ. అనుజతనూజమం త్రిసుభటా _ప్రజనంబులపోరు చూచి నె

మ్మనమున6 బొంగి మై 'పెనిచి మత్స్యమహీరమణుండు సారథిం

గను+గొని యల్ల కంట మొనం గ్రాలుచునున్న (త్రిగ _ర్తన్నాళ్లుకే ,

తనమున చక్కటిన్‌ మనరథంబు వెనం జననిమ్ము నావుడున్‌. 120

1560 శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము క. అగ్గలికః నతడు హయముల

పగ్గంబులు సడల విడిచి పటురయమున నా

'మొగ్గరము దశియ6౬ బజపిన

(మగ్గెను రథపంచళతము మత్స్యాధిపుచేన్‌ 181 మ అవనీనాయకు( జూచి యేచి నలి పీరా వేశదుర్దాంత మై

కవిసెం గుంతభుకుండితో మరగదాఖడ్గాదిళ స్తాం) స్త్రతీ

(వ్రవిహారంబు విరోధిదుర్విషహసంరంభంబుగా నొక్క పె

ట్ట వడిం దదృల మెల్ల నారదుండు వేడ్కం గుంచె సారింప(గన్‌. 182 వ. ఇవ్విధంబున విరాటుండు తానును సేనయుం జేయంగలవారును బరవసంబు

"సేసి యొక్కూమ్మడి నడరుటయుం దెరలి మరలిననిజనెన్యంబు దై న్యంబు

గలయం గనుంగొని కోపొటోపంబునం 'గెంపుగదురులోచనంబులుం జెంపొ

లయుభుజశిఖరంబులుం గలిగి సుశర్మ తానుం దమ్ముండును నంగడంబుగా ౬

గో _ల్విలసేసి రథసమూహంబుతో విరాబవ్యూహంబు నెదురుకొని 18) క్‌ు బలవి(క్రమములు మెఅయ (గం

దలపడి రథదంతిహయపదాతిచయంబుల్‌

కలను సుడివడ(6గ౯ దామర

కొల నేనుంగు సొచ్చినట్లు గురువుంగం జొచ్చెన్‌. 184 ఊఉ. ఏలినవాని( గాంచి మొనలెల్లను నెంతయుదర్ప మెక్కి యా

భీలనిశాత హేతిరుచి భీకరలీల నెదిర్చి మత్స్యభూ

పాలక నై న్యరాజి. దలపడ్డ మహో(గ్రత. బేర్చి యానమి

క్కేళి వియచ్చర ప్రతతికిన్‌ వెజంగంద(గ6 జేసె నెంతయున్‌, 185 శే. కడిమి మెజయంగ బోరు(తిగర్తనాథు

రథము ( గను6గొని కడ(గి విరాటవిభుండు

వరపునకు నల్లినట్టుల సరకుగొనక

యతులరభసాతిరేకత నతని దాంతె. 186

పీరాటపర్వము._తృతీయాశ్వూుసము 151 ఎం లిరాయి (డం నుళర్యవీందం దొనరథొంభబు తోలింబి వోడుభిు- వ, ఇటు దలపడి. 187

ళం

మ. పటువేగం ఐగు శాతభల్ల చయసంపాతంబునన్‌ మింట మి

క్కుటమై మంట ధగద్ద్ధగద్ధగ యనం గోపంబు రూపంబు లై

చటుల(క్రీడ( జరించున ట్లి రువురున్‌ శౌర్యోన్నతిం టోరి రు

త్కటదర్చ్పోద్ధతు లై పరస్పరజయాకాంక్షం (బ్రచండంబుగన్‌. 1886 క. తదవనరంబున నొక్కూట (6

బదియమ్ములు తొడి ీగర్పపతి వక్షంబున్‌

వదనంబు నేసి విరటుండు

మదమున( దురగముల నేసె మజియు( బదింటన్‌ 188 క, ఇంచుకయు నీడ( బోవక

కొాంచనపుంఖ (పకాండకాంతిస్స్భాయ

త్పంచాశద్బ్చాణం బులు

నించె నతడు మత్స గమేదినీవతి మేనన్‌ ॥ 100 శే, దొరలు తలపడ్డ నాహవదోహలమున

నుభయబలములు( దమకించి యోర్వలేక

కలయబెరసి భూరేణువుకతన రాతి

గాకమున్న యొండొరువుల గాన రైరి. [ఫీ] క. తతములః బెల్లు తొరంగు శో

ణీతము రజఃపటల మడచి నెటీపిననరుణ

ద్యుతి దమము వాపు వేకువ

గతిం దతృ్సృమయం బతివ్రకాశత నొప్పెన్‌ 182 ఊఉ. దానికి. జి త్తవృళత్తులు ముదంబున( బొంద€గ మేను లుద్బింగా

“సేనలు రెండు నుదృటవిజ్బృంభణతన్‌ వివిధాస్త్రఘట్టన

ధ్వానము దిక్కులం బఐరగఈ! దా(కి రణం టొనరించె నత్తటిన్‌

భానుడు పళ్చిమానద్రి( గనుప బై దలిర్చినమావి(మో కనన్‌. 100

152 ్రీమదాంధ మహాభారతము క. సమరంబున భటులు కడు

న్మమ 'మొందిరి తమము గవిసినంగాని సము

ద్యమసంరంభ ముడుగ రిది

సమయం బని తొల(గినట్లు సవితృండు (గుంశెన్‌ కరక

ట్లు తీ

వ. తదనంతరంబ. 105 క. ముజశిముటీ చీంకటి యప్పుడు

నజిముజతి భటు లుడుగ కడరి యని సేయంగా

నెలసి తమమెల్ల యెడం (గ్రి

క్కిఆీసిన మజి పొసి నిలిచి రింతను నంతన్‌, 1ర( వ ఇ ట్లుభయసై నికులు సొంద్రసంతమనంబునం జేయునది లేక సం(గ్రామంబు

దక్కి. తమకం బెక్క నొక్కింత సే పూరకున్నంత. 187 క, తనమనువమలు పొండుతనయు

లనిసేంతక వేడ్క సేయు టాత్మ6ం గని తమం

బున వారు మోయ రనివ

చ్చినకియ శళి పూర్వ శై లశిఖరం జక్కెన్‌ 108 క, 'వెలు(గు గని కడ.(6గి యిరువా(

గులు టోరికి( జొచ్చె మత్స్యకుంజరు+డును న

గ్గల మగు మగటిమి సొంపున.

దలపడియె సుశర్మతోడం దదనుజుతోడన్‌ . 100 చ. తలపడి పోర వారియరదంబు లనేకము లొక్కపెట్ట యి

ట్టలపురయంబునం టొదివి డాసె. గడంగి వడిం (దిగ్నర్తనా

థులు నిరుతేరు. దద్రథముతో( గదియించి తదియసారథిన్‌.

బలువిడి గూల్చి రథ్యములప్రాణములుం గొని రగమూర్త లై. వభీథ వ్‌. ఇవ్విధంబున విరాటుండు విరథుం డగుటయు ల్లి చ ఆతిరభసంబ్లుమై నడరి యాతని. బట్టి సుళర్మ పెల్చనా

ర్చి తనరథంబుపై నిడి యశేషబలంబులు నల్దెసన్‌ భయ

వీరాటపర్వము.త ఎతీయాశ్వానము 188

(దుతగతి6 బాజీనన్‌ విజయదుందుభు లొక్కట యోయ వికమో

ద్ధ్హతి విభవంబునన్‌ మది ముదం బొలయన్‌ మహోద్దతిన్‌. లిగిలి వ, అట్టియెడ ధర్మతనయుం డనిలనందను నవతోకించి సత్వరం బగు చిత్తం

బుతో మత్స్యవిభుని వలను చూపుచు నిట్లనియె 208 తే. ఇతనియ్మశయమున మన మెల్ల (బడికి

యున్నవారము గావున నుగరిపుల

పాలు వడకుండ విడిపింప (6 బాడి యితని

నెయిదుమెయిదుము రథరయ మెసక మెసంగ. లగ చ. అనవుడు మేను 'పెంచుచు మహాబలనందను. డప్పు డన్నకి

టను నిదె సాలవృకతము రయంబున దీన నరాతిపేన డొ

ల్ల నడిచి యీసుళర్మునిబలంబు( జలంబును మాన్ని యవ్విరా

టుని విడిపించెదన్‌ రణపటుత్వము వైరులు పిచ్చలింపగన్‌. 205 శే. సీవు. దమ్ములు నొక్కెడ నిలిచి చూచు

చుండు. డని పల్కుటయు: బుయిలోటతో డ6

గీచకారాతి. దప్పక చూచి నగుచు

నతని కిట్లని చెప్పె ధర్మాళ్మజుండు. 206 క. తరువు వెసం బెటికికొని సీ

వురవడి మై గవిసితేని నుభయబలము న

చ్చెరువందుచు( జూచి వృకో

దరు(డ వగుట యెలుంగకున్నె తద్విధ మేలా. 207 న, కవలు నీకు6 జకరక్షకులుగా లోకసామాన్యంబు లైన చాపకృపాణగదాదు

అగు నాయుధంబుల విరోధివధం వాపాొదించి వేవేగ విరాటు విడిపిం

పుము. వలి చ. అనుపలు కంకుళంబున([క్రియం గుదియి-చిన నిల్చి భూరుహం

బున దెస వోక మ త్తగజపుంగవుచందమునన్‌ నమీరనం

దను/డు శరీర దోళన విధాపరిశోభిళవి క మోద్యమం

బున విలసిల్లి యిట్టు అను. భ్రూకుటి ఫాల మలంక్షరింప(గన్‌ , 20%

| శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము క మీపనిచినట్ల చేసెద

నేపారినవై రిబలము నెల్లను బాహా

టోపమున నోర్చి మత్చ్యమ

హీపకి విడిపించి తెచ్చి యిచ్చెద మీకున్‌ వై|0 న అనిన విని కౌంకేయాగ్రజుండు సంతసిల్లి తమయంతవట్టునుం గూడూ

కొని. ల్లి]

-"వొౌండోవులు నుకర్భ్థ శోజింబి విరాఖమీని విజీవించుకు:.

తే తాను మున్నుగ శాాతవ సేనమీ ద

రథము లొక్క-ట (౬ బటిపిరి పృథివి యద్రువ

నుజఅక యేచి తిగర్నులు నుద్ధతముగ£

జెలగి మార్కొంని పొదివి సంకులము గా(గ 212 క. ఏయుచు. బొడుచుచు (వేయుచు

డాయుచు నుద్వ్భృ త్తి. దజుముటయు. బొడి సేసెన్‌

వాయుసుతు (డు రథముల నిరు

"వేయిటి రథిరథ్యసూత వితథంబులుగన్‌. 218 కే వడునూజురధంబుల నేపు నూపె

నకులు( డప్పుడు మున్నూటి నామనుడ (చె

నతనియనుజుండు గుంతీసుతా(గజుండు

రథికముఖ్యుల వేవుర6 బృథివిం గూల్చె. | వ, అతండు మజియును. 215 చ. తజిమి సుళర్మ6 గిట్టి యతిదారుణభంగి రణంబు సేయ వాం

డుఅక నిశాతసాయకము లొక్కమొగిం బది మేనియందు!€ (గ

క్కిశియ (గం జేసి నాయగిట నేసె. దురంగములన్‌ యుధిస్టిరుం

డజిములి. జంపె సారథి( దదశ్వములన్‌ వరదాణపాణి మై. ల్ల& వ. అయ్యవసరంబున మత్స్య్యమహీనాథుండు జనితోత్సాహుం నై “ల?

వీరాటపర్వము_తృతీయాళ్వానము 18లీ

ఆ, ఆ సుశర్మకేరియం దున్న ఘనగదా

దండ మె త్తికొని యుద(గవృత్తి

జరర దేహు6 డయ్యు దరుణవయస్కున

ట్రవని కుతికి పోయి యతని (వేసె, లి18 క అట్టిసమయమున( గరువలి

పట్టి (తిగ_ర్హేశరథముపై కటికి వెసం

బట్టీకొని యతనిం బెడగే

ల్నట్సి 'పెలుచ నార్చె. దదృలము "పెల్లగిలన్‌ ల్రి వ. ఇట్లు సుళర్మం బరాజితుం జేసిన జక్రరతకుం డైన ళోణాళ్వుండు మొద

లుగా నా_ప్షభృత్యనర్గంబు ననుజుం డైన సుశర్మ లోనై న బంధుజనంబులు

నదిగా. గల పరివారంబు పలాయనపరాయణం బగుటయు 'వెనుకొని యెయిది

గోధనవర్శంబు మరల్చి కరితురగరథంబులం దలమీజి పొదివి తెచ్చి యన్న

పొలికి వచ్చి కాను మున్ను (త్రిగ_ర్హేపరథంబుకడ నిలువ నియోగించియన్న

తమ్ములం గూర్చుకొని తమయంతవట్టును నొక్కట విరాటునకుం బొడ

సూపిన. వ్లిబిగి క. ఆదరము సం భమంబును

మోదంబును దనమనమున ముప్పిరిగొన నా

భూదయితు:డు వివిధ(ప్రియ

వాదంబుల గారవించె వారల నెల్లన్‌. లైలి[ వం ఇట్లు సంభావించి పాండవా([గజు నవలోకించి, లలల క. మానము. (బ్రాణము! గాచితి

దీనికి సరిగాంగ సీమదికి. బయ మెస6గం

గా నాకు జీయనయ్యెడు

దాని నెలు(గ(గాన మత్చ్సదము గై కొనవే. 228 తే. ఒడలు సిరియును నాకు నీయొసంగినవియ

కాన దగ సమక్పించెద. గరుణ నీవు

సమ్మతించి యిమ్మత్స గ్ర దేశంబు గావు

పంచి పనిగొని నన్ను రజీంచికొనుము 2ై2ిశీ

158 (శ్రీమదాంధ మహాభారతము వ, అనిన విని యజాతళ్రుం డతని కిట్లనియె ల్లిల్లిర, చం మనుజవ రేణ్య నావలనిమన్నన యట్టిద కాది శ్యత్రుమ

రన మొనరించి మత్స్యనగరంబున కుత్సవ ముల్ల సిల్ల సి

చనుటయ నాకు6 దేజమును సంపదయుం గరిమంబు( గావ యి శ

ట్లనం దగునయ్య యే నిచట నైనది యేటిది యింత యేటికిన్‌. 22కి క. అనుపలుకులకును విస్మయ

మును సంతోషమును జి త్తృమున( జెనంగొననా

జనపతి ధర్మతనూభవు6

గను6గొని యిట్లనియె మజియు గౌరవ మెస(గన్‌, వ్రి2 క. ఉపకారమొ బంటుతనమొ

కృపయో పెంపో సమ్మగకీర్రిప్రియమో

రిపుదుస్సహ మగు వీరణ

నిపుణతకుం గారణంబు నెయ్యమొ యెజటు6(గన్‌ లిలిక్షి ఊఉ. మంటయ్యు. బోని శాత్రవసమాజము నించుకయేని శంక లే

కంట(6గ6 దా(కి వెండి తెగటార్బె మహాద్భుతశ క్రిళాలి యో

వంటలవానిచేసిన యవార్యపరాక్రమ మొండుచోటులం

గంటిమె వింటిమే యిత౭డ కాఃడె వెసన్‌ గెలిపించె న న్ననిన్‌. చిలికి క. కంధరములు దెగి తలలువ

సుంధర నతిపక్వతాలసుభగఫలాళీ

బంధురత రాలు దామ "రంధి పగజమీ(ద. గినిసి కవిసినయెడలన్‌. 290 క్‌, ఎక్కడ జూచిన6 దాన్వై

యక్క_జ మగు కడిమికలిమి నరి'సేనం గరం

బుక్కఅ (6 దం(శ్రీపాలుం

డొక్కడ పొలియించె ని రణోత్సాహమునన్‌ య! క ఈనలువురు తక్క/గ మన

"సేనల నొక్కరుని నైన జేర్చడని భటుం

గానం జెలి ౩డ రైనం

బూని తగులు నత(డ చూవె పురుషుం డెందున్‌ !

విరాటపర్వము.._.తృతీయాశ్వానము 407 ఉ. కావున మీకు దంతిహయకాంచనరత్న విభూషణంబులున్‌ 'దేవనితంబినీజనసదృతమృగాశులు నాదిగా(గ నా నావిధవై భవంబులు మనంబుల వాంఛభలకుం దగంగ సీ కేవిధి నీంగువాండ బుణ మెయ్యదియేనియు వేండు( డిచ్చెదన్‌, 288 క. అనవుడు6 బాండుతనూభవు లనఘా యి "బెంతయుం బ్రియంబున సంభా వన సేసితి మా కిదియా ధనము వడయుదానికంబ6 దక్కువే చెప్పమా. 284 వ భర్భారౌను నుశర్భుతు నవరివారొందుగా విజీవీంచుడు:ా వ. చుమ్మెరపుగా. దలంచి యియ్యెడ నిట్టట్టన వలవదు -పరంబున కరిగి యతయ్యెడ నీ కెట్లు [పియం బిట్లు మన్నింపు మని రందు6 గంకుండు మజియు నిట్లనియె లిలిగ్‌ క. తగ నొక్కటి వే(డెద నిను జగతీశ్వర యిచ్చు టొప్పు సరథగజాశ్వం బుగ విడిచిపుచ్చు మిష్పుడ (్రిగర్హపతి నిదియ నాకు (బ్రియ మెబ్బంగిన్‌. ఇవికికి వ. మననగరంబున జంఘాలురం బంపుము పురంబున వారలు వోయి భవ ద్విజయ'ఘోషం బాచరించి శోభనధ్వజోన్నయనంబును మంగళతూర్యనాదం బులును బరస్పరగంధసలిల సేచనంబులును గీత వాద్యనృ త్తంబులును నాదిగా6 గల వివిధజుభాచారంబులం బవ _ర్తింప నియోగింపవలయు, ననిన విరాటుం డును బనిచినం గాలరులు వేగునంతకు వీటికిం జని గెలుపు పకటించి పట్టణాలం కరణ(ప్రముఖనిఖిలభ(ద్రవిధానంబులు చేయించి; రిట పాండపులును మత్స్య మహీవల్ల భుండును సమ న్తసేనాసమేతు ల్లై విభవం బెస/గ విలసిల్లుచు లజ్ఞాననకాననుం డగు సుశర్మ సపరిచ్భదంబుగా విడిచి పుచ్చి గుత్తులకొలం దీకి( గృ ్తంబు లయి పడియున్న పాదంబులవలనం గెందలిరుల సెజ్జల చందంబు లగు చోట్లును దునిసి చిక్కువడియున్న యూరుకొండంబులవలన మదగజంబులు సొచ్చిన కదలీననంబులుం బోని యెడలును, (బోవులు గొని యున్న (పేవులనలన లావుగల యంచసిండు ఫేరా(కలి నళిముజిం బెజికిన(

! (శ్రీమదాం[ధ మహాభారతము

గుణుకులు గట్టిన మృణాళనాళంబుల నొప్పు కమలాకరో ద్దేశంబుల( (గేజ్‌

"సేయు ప్రదేళంబులును, నంగుశీయకరుచు లడర నెలిం జాంగిపడియున్న

బాహుదండంబులవలన నురగనివాసంబుల ననుకరించు తలంబును, గీలాల

జాలంబులపయిం దేలుచు నవ్వినట్లున్న శిరంబులవలఅన వికచారవిందడిర్థికల

విడంబించు రావులును, నవయవభేదంబు అడంగునట్లుగా( దుత్తునియ లై

సడియున్న గా(త్రంబులనలనం గృతాంతమహానసళాలలపగిది నొప్పుపట్లును

గల పొలికలను గలయం గనుంగొనుచు వెడలి చం ద్రికాసుందరం బగు

నొక్క సై కతస్థలంబున నారా వుచ్చి రని చెప్పిన విని మలునా(టి

వృత్తాంతం బెట్ల య్యెనో యని సాదరంబుగా నవలోకించిన లి? చ. అవరిమిత (వకౌరవినిర స్తసమ స్తవికారషట్ప ఏమా

ణ సరమదూరగాఢభజన కమగత్యనుభావ్యపార దే

వపితృపథ్మపవ ర్తనవివర్జననిర్మలచి త్తచోర శాం

తిపరమహాత్మ సంసరణతీరనిరంజన భ కృరంజనా 288 క్‌ విజ్ఞానానంద రసా

థిజ్ఞ హృదయకమలహంస ధీమదురితమ

ర శ్రక్షి వివిధాభిధానా

యజ్ఞాత్మకరూపనిశ్చలావ్యయదీపా 280 మాలిని. (త్రిజగదపననిత్య [క్రీడనోద్యత్స 9 మోదా

రజనిచరవిఘాతారంభలీ లావినోదా

భజననిరత సౌఖ్య ప్రా _పీజాాగత్ప్రఏసాడా

నిజతనువిభవత్యోస్మిలనాచ్చిన్ననాదా 240

గద్యము ఇది (శ్రీమదుభయకవిమ్మిత కొమ్మనామాత్యపు[క బుధారాధనవిరాజి తిక్కనసోమయాబి (ప్రణీతం బియిన (శ్రీమహాభారతంబున విరాటపర్వ౦బు నందు! న వనన!

(్రీమదాంధ్రమహాభారతము న విరాటపర్వవుు-చతుర్ధాశ్వానవు నో (శ్రీమదశేఖవిషాదవి రామాహిత గాఢళమధురానిర్భరని' ష్టామర్డి తవివిధవికా రామలచేతోనివాస హరిహరనాథా క ఆడీ త్తర గో[గవావాము:ం- వ. దేవా వై శంపాయనుండు జనమేజయున కిట్లనియె. లి క. సూర్యోదయావసరమున దుర్యోధనుబలము [పబల దోర్చలలీలా ధుర్యగతి నడచె ఖీష్మా చార్యరవిసుతాదియోధనసంఘోదృట మై తి వ ఇట్లు నడచి మక్స శ్రనగరంబున కనతిదూరంబున విరాటుపళుగణంబులం బొదివె, నట్టియెడ (ముక్కడిమూ(/కలు సని యెక్కడెక్కడ యని తల పడినం గృపాళ్వక్థామళఠునిదుళ్ళాసనక ర్ల వికర్శ దుర్ముఖ (ప్రముఖరథిక జనంబులు గోపాలవర్గంబు ననర్గళ(ప్రసారం బగు శరాసారంబునం గప్పినం గని కౌరవ బలం ఐగుట యెజింగి బెగ్గలించి గవాధ్యతుండు రధంబు దోలికొని యాకో శించుచుం బురంబున కరుగుదెంచి రాజమందిరద్వారంబు: జొచ్చి రధావతర ఇఅంబు సేసి యుంతఃపురంబున నున్న భూమింజయుం గాంచి ససంభమం బుగా నిట్లనియె శే మ. ధరణీచ్మకము సంచలింపంగ సముద్దాంతంబి లై (గ్రక్కునం గుర్మునెన్యంబులు వచ్చి ముట్టికొనియెన్‌ గోవర్గమున్‌ వేగమై మరలం దెచ్చుటకుం గడంగుము రిపుక్మిపాలలోకంబు నీ శరణాలంబ్లులపాల్లు "సేయము భుజోళ్ళాహంబు శోలిల్లి (గన్‌, గ్గ్‌

100 (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము ఆ. తేరు బూన్న్స6 దింపు, తెప్పింపు దృఢతను

(రాణ ము[గచాపవాణపూర్మ్మ

తూణఘనగదాసితోమరచ క్రాదు

అనువుగా నొనర్చు మజతివయమున. 1] చ విరటుండు నిన్ను నెప్ట6 బదివేవురముందట 6 జెప్పు బాహువి

స్ఫురితు-డు, శౌర్యశాలి, కులభూతివికేషవిధాయకుండు, భూ

భరణవిశారదుండు, జనభవ్యత పఃఫల సంభవృండు, కా

తరపరిరత్షకుం డనుచు దానికి నీడుగం జేయు మి త్తతిన్‌. (1 క అని కాంతాబనములలో.

దను నగ్గించుటయు, దొంగి దర్చ్పోద్ధతి ని

శ్రును నుత్తరుండు దనమన

మున సంగరకౌతుకంబు ముడివడుచుండన్‌. 8

వఎటాయిందయండు గోవ్రల ఎిడివింనం గౌరవ్రలతోం నోరువివం జోనౌన్న ఉ:-

ఊఉ ఎత్తున( గొందు. గౌరవుల నెల్లను మార్కొంనిరేని గోవులం

దెత్తు ముహూ_ర్తమాతమున దేరికి సారథి లేమి. జేసినా

చిత్తమునన్‌ విచారదళ చెందెడు నెవ్వ*డు గల్గునొక్కొా నా

కిత్తతి నే: గదా కడప నెంతయు నేరు రథం బనం బురిన్‌ క్రి క, తగుసారథి దొరకొనినం

బగతుర భంజీంచు "పెంతవని కదుపుల ద

వ్వు(గ౬ గొని పోదురొకో యి

ట్లగునె కలండేని సూతు నరయుం డెందున్‌ 10 చ. కురుపతిభీష్మకర్ణ కృపకుంభజముఖ్యులు మత్సముద్యమ

శైలి ల్‌

స్ఫురణము చూచి పార్ట డనుబుద్ధి( గలంగంగ బెట్టు గిట్టి సం

గరమున నోర్చి యే బిసుల. గమ్మఅ. దేరకయున్న నన్ను -భూ

నరుడు సుహృజ్జ్ఞనందు. బరినారము.( జీ తములందు మెతుతే. 11

ణి అవాఫై ఎబ్రట్లే

విరాటపర్వము._.చతుర్దాశ్వానము [1601 థు

వ అనునప్పుడు తత్ప్ర9దేశంబున నునికిం జేసి, 12 క్‌, విని (దుపదధరణ్‌పతినం

దనసామర్షాసహాసతరళహృదయ యె

చని తద్వృృత్తాంతము మె

_త్తనిపలుకుల( జెప్పె నిందతనయునితో డన్‌. 18 వ అతండు నజ్జాతవత్సరం బతీఠం బగుట నిరూపించి పాంచాలి కిట్టనియె;

సీవు పోయి వారలతో నిట్లనుముః మన బృహన్నలకు సారథ్యంబు సేయు

సామర్థ్యంబు గలదు దొల్లి థాండవదహనంబునం బాండదమధ్యమునకు

సారథి యొ యతనిచి త్తంబు వడసె. మజియు. బెక్కెడలం దదీయం బగు

రథంబు గడపం చాన యై యుండు, నేను నెలుంగుదుం, దత్సాహాయ్యంబునం

గురునై న్యంబుల జయింసవచ్చుటకు సంశయంబు వల దనుము, వా 'శేమనిరేని

మజీయుం దగ నాడి నన్నుం బిలిపించునట్టి శెజంగు గావింపు మన నట్ల

బేయుదు నని వైరంధ్రి యుత్తర యున్న యెడకుం బోయి. కే చ. జనపతినందనుండు తగుసారథి నారయుచున్నవా( డెటిం

గినపని సెస్ప(గా వలయు (గీడి మనంబున మెద్చునట్టినే

ర్పును భుజళ క్తియుం గలిగి రూఢికి నెక్కినసూతవృ త్రిమై

నని సడిసన్న యే డెలి బృహన్నలకుం గల దంబుజాననా. 15 త్తే, అర్జునునకు ఖాండవదహనాదు లైన

విక్రమము లాబృహన్నల'వెరవులావు

గాదె జయ మొనరించె లోకంబు లేటు (గ

నువిద దీని నెజింగింత ము త్తరునకు. 16 క, అని యమ్ముదితయు( దానును

జని యతనికి న త్రెణంగు సముచితముగ6 జె

ప్పిన నక్కుమారవరు( డి

ట్ల నియెం బొంచాలితోడ నల్లన నగుచున్‌. క శ్రీ అకట సైరంధధి నన్ను ని ట్లాలిగొనంగ

హా. లి నేల; చక్కంగ6 గనువిచ్చి యేను బేడి6 |

162 (శ్రీమదాం[(ధ మహాభారతము జూడ రోయుదు రణమున సూతకృత్య భరము. దాల్చ్బుట కెమ్మెయి. బసుచువాఃడ. 18 వ అదియునుంగాక. 10 చ కురుబల మే(గుదెంచె నంట, గోవుల బిట్టణ( బట్ట దానిపై 6 బరికొని శార్యసంపదయు బాహుబలంబును జూప6 బూనియే నరిగెద నై, తేరికి బృహన్నల సారథి యైన దీనిన వ్వరె, పురితోన నింత కజవా రధచోదకు లింత యేటికిన్‌ లి వ అనిన విని సైరం(ధి యతని కిట్లనియె య! ఊఉ, కౌరవ సేన గాదు (తిజగంబులు నొక్కట నెత్తి వచ్చినం దేరు బృహన్న లావళశగతిం జరియించిన గల్వవచ్చు.. ద్‌ ద్వీరగుణంబు సొంపు పృథివీవరనందన ము న్నెలుంగుదుం గారణజన్మ మై తనువికారము వచ్చిన! బెంపు దప్పునే లల్లి వ అనవుడు లికి క మన మురియాడుచు నుండగ. దనకొరు లప్పటికి లేమి ధరణీశ్వరనం దను(డు బృహన్నల. బిలువం బనుచుట కొడ 'బడినపలుకు పలుకుటయు( దగన్‌. బ్‌ వ _నైరంధధ్రిదెసం గనుంగొని యేను బోయి తోడ్కొని వచ్చెద నని పూని. 25 సీ. అడుగులనును(గాంతి నయ్యెడ పద్మరా గంబులనెలకట్టుకరణి నొప్ప€ దాలిండ్లు దనువెడ (వాలింప! జన్నాందు నసదు6 గొదింగి యల్లాడుచుండ 6 దజీ వేచి వెనువెంట( దగులు కామాంధకా రములీల * గ్లావ్వెద కొమరుమిగుల (6 గర్జ భూషణమౌ క్రి క ప్రభాడోలన మీక్షణదీప్పుల నినుమడింస

విరాటవర, సము... చ, తుర్ధాశ్వానము 188 కే నందియల మొరపంబున కరుగుదెంచి (పోదిరాయంచరయమున6 బోవనెవ్వి ధంబు దగ నభ్యసించుచందమున( దోన చన/గ నుత్తర నర్తనశాల కరిగే వి ఆ. మెజు(గు మొగిలు సొచ్చు తెజంగున నాట్యమం దిరము సొచ్చి తనదుగురువుకడకు నరిగి నెమ్మి నిట్టు లను నింతి ప్రార్థనా వినయసం(భమములు 'పెనంగొనంగ. వ్‌ క. ఇచ్చట నొకకయ్యంబున6 జచ్చె మదీయా(గగ్రజన్ముసారథి తగువా( డెచ్చోట లేమి నాతం డచ్చుపణుప' డయ్యె సికియకు నొందొకనిన్‌ లగి న అది యట్లుండె; నేడు కౌరవులు పసులం బట్టి రని కూయి వచ్చిన నన్న నన్నద్దు. డ్లై వెనుకం దగుల సమకట్టి సారథ్యంబు సేయువాండు లేమికి విషాదంబు నొందిన సీకందువ వై రంధి 'సెప్పినం (బియంబంది నిన్ను6 దో దేర నన్ను( బనిచిన నేనును నీపాల నాకు జనవు గలుగుటంజేసి యెల్ల విధందబులం దెత్తు సని పూని వచ్చితి; నీవును నాపలుకులు కుటుచ సేయకనీ “పెంపునుం (బకటంబుగా నయ్యు తృరకుమవూరునకు రథంబు గడప నియ్య కొని యియ్యాపద6 దల(గవలయు, ని ట్లాడంబడక తక్కుూట నావలని వాత్సల్యంబు గొఅంత పఅజచుట యనిన నమ్ముద్దియపలుకులు ముద్దు సేసి. లిల్లి క నగుచు బృహన్నల యిట్లను జగతీశ్వరపుత్రి నాకు సారథ్యమునే ర్పు గలదె సీమాటకు నే మిగులంగా వెజకు( బొదము మీ( దట్టుండెన్‌ . వి

164 (్రమదాం(ధ మహాభారతము క భవదీయ(ప్రార్జనచే6

దివిరి పరమదుసష్క_రములు దీర్చియయిన ను

భ్సవ మొనరించెద సార

ధ్యవిధం బొకం డనంగ నేల యంబుజవదనా. (| వ అనుచు సంగితనిలయంబు వెలువడి సలీలయిగా మె త్తమె త్త నడతెంచు

మ త్తకుంగాలంబునుంటోలె రిల

-జీ త్తడంజు బృవాన్నలను దనవ నాలధింగా. వోనీతొనుఖి: జే. అరుగుదెంచు బృహన్నల నంత నంత.€

గని నృపొలసుతుం డను గారవమున

గౌరవులతోడ గయ్యంబు గలిగె నాకుం

గడంగి నేడు రధ మ్మీవు గడపవలయు 8 క వే రమ్ము మైమజువు. దొడి

తే రెష్కుము దస్ప॥ (గుంక దీఅదు నీకున్‌

సైరంధ్రి సెప్పె సీదగు

వీరమ్మును బెంపు లావు వెరవును మాకున్‌. ల! చ అనుటయు నాట పాట గల యప్పటికిన్‌ నను౯ గోరి పిల్వం బం

చిన6 దగు. గాక్క సంగరము'సే(తకు సారథి గమ్ము రమ్ము సీ

వను టుచితంటె; యెల్లై డల నారసి బాహుబలాథ్యు. డైన యొ

క్కంని రథ మే _డ్పెలం గడప౭గా నియమింపుము రాజనందనా త్‌ వ అనిన విని వై రాటి కిరీటి కిట్లనియె. 84 ఉ ఖాండవ మేర్చునవ్వుడు తగన్‌ రధచోదకవృ త్తిసల్చియా

ఖండలసూతికిన్‌ జయము గల్లి నొనర్చినయట్టి బుద్ధియున్‌

దండితనంబు నీయెడన తక్కెనె నాదెస మైషతి పెన్పు, మిం

కొం డొకమాట దక్కుము, రణోత్సహనం బటొనరింపు (గక్కునన్‌, 8?

వీరాటపర్వము _చతుర్దాశ్వాసము 165 థి

కే. అనిన నాఠనిమాటకు నడ్డమాడ

వెజచినట్టి 'తెజంగు భావించి యల్ల

నియ్యకొనుటయు నమ్మనుజేం[దసుతు డు

దృఢతను[కాణ మత నికి దేర బనిచె ఠి్రి క. తెప్పించి తొడుగు మీ వని

యొప్పించిన నిట్టు నట్టు నొజవలుగా మై(

గప్పికొని యాబ్బృహన్నల

యప్పుడు నగుపించె నచటియబలాజనమున్‌, త్రై ర్‌ం ఉత్తరుడు సత్వరంబుగ6

దత్తనువున మలువు దొడిగి తానును హృద్యో

చా త్తం ఐగు కంకట మిడి

చిత్తము పసి (గ్రమ్మజింవ6 జిడిముడీ పడ/గన్‌. శర వ. బృహన్నల నవలోకించి. శ] క పాయముల. బూన్చ్బుము రథమున

రయమున సిడ మెళ్తు మిపుడ రావలయును గో

చయము గొని యస్మదీయవి

జయ మభినందింప6౬ బురముజను అెదురుకొనన్‌. శి శ్రే, అనిన నీ వేమి పనిచిన నట్ల చేయ

వలయు, నీ వున్నయెడ నుండవలయు, నీవు

సన్నదెస6 జనవలయు నాశ కి యెఖి గి

పంచి పనిగొని కడిమిమై( ఐబగఖణ గెలుము. శతి న. అని పలుకుచు మనంబున ముదం బొదవ నాధనంజయుండు శీత ర్‌ం కాంచనమాలాలంకృత

చంచ త్తనులీల మెజయ జవనాశ్వములం

బూంచి రథంబున మణిమయ

పంచానన కేతు వెత్తె బంధురభంగిన్‌ , శక్‌

146 (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము వ ఇట్లు సన్నాహంబు మెజసిన సారధిం జూచి యుత్తరయుం జిలులు నిట్ల విరి శీ( క కురుపీరుల గెలిచి తఈదం బరములలో€ జ్యత్రవర్శ భాసురములుగా( దర మెజింగి లోచనోత్సవ కరములుగా బొమ్మబపొ త్తికలకుం దెండీ 47 క అనుదడు బృహన్నల యి ట్లు జనపాలకనందనుండు జయలక్ష్మిం జే కొను నక చీరలు దెద్చుట పనియే యటు సూడు, డెల్ల భంగుల€ దెత్తున్‌. 4|& వ. అనుచు ధనుస్తూణీరరృపాణముద్గరాదివివిధసాధనంబులు రధంబుపై 6 బది లంబుగా నిడి నొగ లెక్కి. పగ్గంబుల (సుక్కు సక్కంజేయ ను త్తరుండును బసులం బట్టినదెస గోపాలకు నడిగిన వాడు పితృవణంబు వలనని చెప్పిన వినుచు రథారోహణంబు సేసి వెడలి పౌరవృద్ధపుణ్యాంగనాభూసురసమూ హంబులు దృహన్నలం జూచి తొల్ది థాండవదపహానంబున నద్డనునకు సికితంబున సయిన మాంగల్యం బెట్టి దట్టిద భనలర్సాహాయ్యంబున భూమిం జయున కయ్యెడు మని దీవించి సేసలు సల్లం బురంబు నిర్ణమించి నిరర్షళ పరా[క్రముం డయిన యాఫల్డునునై పుణంబున వల్గదశ్వం బగు రధంబు రయంబునకు మెచ్చుచుం దిరేతనిలయ ప్రాంత ప్రదేశంబు "'సేరం జని శ$ సీ అభినవజలధరశ్యామంబు లగునెడ లాకుజొంపంబుల ననుకరింస సాంధ్యరాగోపమచ్చాయంబు లగునట్లు కిసలయోత్కారముల౬ (గేజ్‌ సేయ రాజమరాళగొరము లగుచోటులు తఅచు( బూంటొదలచందంబు నొంద హారి[దరుచిసమానాకృతు లగురావు లడందు పుప్పాడులట్లు మెజయ 6

వీరాటవర్వము-_చతుర్ధాశ్వాసము 167

తే. గలయ నెగసి ధరాధూళ లలితవనము

దివికి నలింగగాపు వోయెడు తెజంగు దాల్చ

గోగణము ముంగలిగ నేల గోడి వదంగ

నడుచుకొరవరాజ సె న్యబు6 గనియె. ర్‌0 ఎజ్‌ ల్తడు (డు వడుసై న్యాంటు లనుంగొని అయ్యగఖ్రాంతుం జగుడుఎ- క. కని యుత్తరుండు గరుపా

ఆఉశినమేనును దల(కుమనము ఉచ్చవడినచూ

పును నై తొట్రుపడుచు ని

ట్లనియె దిగులు సొచ్చి యాబృహన్నలతోడన్‌. 5! శా. భీష్మ దోణకృపాదిధన్వినికరాభీలంబు, దుర్యోధన

(గీష్మాదిత్యపటు ప్రతాపవిసరాకీ ర్ణంబు, శస్త్రాస్తుజా

లోష్మస్స్ఫారచతుర్విధో జ్ఞ్వబలాత్యు(గం, బుద్యగధ్వజా

ర్చిష్మ త్ర్వాకలితంబు సైన్య మిది యే. జేరంగ శక్తుండనే. 6కి క్‌ అకృతా స్తుండ బాలుండం గా

ర్ముకవిద్యాప్రౌఢిమై నిరూఢు లయిన యీ

శకుని జయ(ద్రధ దుర్ముఖ

వికర కరాది యోధవీరుల కెదురే. శ్‌తీ

న! లా

క్‌ ఇట్టగు "పజు(గక వచ్చితి

మెట్టాకొ మనభంగి వీర లిందలును గడున్‌

బెట్టిదులు మనకు మార్కొను

నట్టికొలంది గాదు భీతి యడరెడు6 దోడోన్‌, ర్‌థ ఉ. కౌరవసేన జూచి వడ(కం దొడంగెన్‌ మదితోన మేను, నీ

వూరకపోవుచున్కి. యిది యొప్పునె యిప్పటిభంగి. జూచిన

స్వీరల నేను మార్కొనమి నిశ్చయ మట్లగుటన్‌ రయంబునం

దేరు మరలు: ప్రాణములు దీ పన మున్‌ వినవే బృిహన్నలా ర్‌గ్‌ వ, అనిన దరహసితవదనుం డగుచు శతమఖతనయుం డళని కిటనియె 60

168 (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతయి చ అసదృశలీల( బొల్బు రథికావలిమీంద జనంగ వెళినే మసలక యామిషంబు గొని మార్గము వట్టిన తుచ్చ సై న్యముల్‌ వెసం జని ముట్టి గోధనము వేగ మరల్తము గార యిమ్మెయిం బసు అటువోవ(గా మరల. బాడియె నీకు నరేంద్రనందనా 57 ఉ. అంతిపురంబులోన గలయంగన లెల్లను నెన్మునంబులన్‌ సంతస మందగా6౬ ఐబసుల€ జయ్యన 'దెచ్చెద నంచు. బూని సీ 'వెంతయు మేటి వై యరద మెక్కి రయంబున వచ్చి యిచ్చటన్‌ దంతతురంగసదృటకదంబము( జూచి కలంగు టొప్పునే 6కి ఆ అనిన పలుకులకు బృహన్నల. గను(గొని యెలు;గువడక నాత( డిట్టు లనియ': ఐసుల దయ్య మెలుంగు( బడ(తులసంతోష 'మేల నాకు ననికి. జాల నేను. 60 వ. అనపవుడు. (00 చ తనభుజళ క్రియున్‌ రిపులదర్చము నేర్పడ6 జూచి చూచియె ట్లును దెగకున్న బోక యిది లోకముచక్కటి; శూరు లైనదీ నిని మది మెచ్చ, రీబలము సీదెస దేతియు. జూడ దింతకున్‌ మును భయహేతు వై నవిధముం దగ జెప్పుము నాకు నిత్తజిన్‌ || సీ, దెసలు వీంటలు వాజం దివురుచిందంబుల కోలాహలములకు. గుదియ(బడక యురవడి సేనలు దెరల( టై దోంతెంచు ధూళి పెల్లడరిన( దూలపోక చతురంగబల మతిసొం దత 6 గవిసిన యగ్గలికమునకు బెగ్గడిలక శస్తా9స్త్రములు రథ్యసారథి వర్మాంగ తతి నాటు తఈజచున. దల్హడిలర

పీరాటవర్వము...చతుర్థాశ్వానము 16ీ$ీ

శే. బహువిధంబుల( బగతుర బరవసమున

ని త్రెలంగున( గలుగు కందెల్ల నోర్చి

నిల్చి గెల్చిన సత్కీ్‌ర్సి నెగడు. గాక

దవ్వుదవ్వుల నిస్తైన నవ్వ రెట్లు. కలి చ, అనుదివిజేం దనందనున కమ్మనుజేం్యద్రతనూజు॥ డి ట్లనున్‌

వినుము (త్రిగ ర్తవాహినులు విక్రమసంపద సౌంవు మీజ గో

ధనముల. బట్టినం బతి యుద్యగత సైన్యము లెన్ని యన్నియుం

గొని యట వోయె6 గాన మనకుం బురి బాసట లేర యెన్వరున్‌. ! శే. ఒంటి. దలపడి కురు సేన నోర్చువాండ

నే యి దేటికి వెడమాట లిట్టు లాడ

వారు గానక ముందట తేరు దోలు

కొని రయంబున! బురి కరుగుటయ నీతి. రథ వ. అనినం బార్థుండు పార్టి వనందనున కిట్ల నియె. క్‌ క. వెగడొంది యిట్లు వలుక(గ

నగునే పగతురు ప్రమోద మంద6గ€ బసులన్‌

దిగవిడిచి పురజనంబులు

తెగడంగా మగిడిపోక దీనత గాదే య! వ అట్లుంగాక . (7 మ. నను సైరంధ్రి గడంగి పేర్కొనియెం దానం బెంపుమై! బిల్చి తో

డనితో డెచ్చితి వీవు, బంటుతన మ ట్లగ్మించి పొరాలిదీ

వన లిచ్చెం, దుది. బోయి కౌరవులు గోవర్షంబు. గొంపోవ(గా6

గని యే6 (గ్రమ్మటి రిత్త వోదునె భయోత్కంపంబు నీకేటికిన్‌. 68 ్‌. చిత్తవృత్తి యొక్కింంచుక చిక్క (బట్టు

మిపుడ కౌరవ నై నిప లెల్ల 6 జౌొచి

'వెఖ(గుపడ వేగమును లావు 'వెలఅవు మెఅయం

గదుపు€ బెట్టించి పోదము [క్రమ్మఅంగ. 60

170 (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము వ అనుచు వివ్వంచ్చుండు గడంగి తేరు వోవనిచ్చుటయు నాననంబు పల్ల టిల్ల

మానసంబు దల్లడిల్ల నాభూవల్ల భుకుమారుండు 70 క్‌ దవ్వుల విజిగినం బౌరులు

నవ్వుదు రపె మేలు మేలు నను నాంగకు నీ

కొ వ్వలుగ దేని6 దలపడు

మెవ్విధి. జనికేని యనుచు నె త్తినభితిన్‌ ! క. శరములు శరాసనము న

య్యరదముపై డిగ్గవిడిచి యతిరభసమునన్‌

ధరణికి లంఘించి వెసం

బురిదెసకును లజ్జ వీట్‌( దోవం బాటెన్‌. 72 వ. ఇట్లు వాణినం దనమనంబునం గుత్సించుచు బీభత్సుండు యుగ్యంబుల పగ్గం

బుల నొగల ముడిచి రధంబు డిగ్గనుజికి లంబకేళశభారుండును నాందోళిత

ర క్రాంబరయుగళాంచలుండును నగుచు నతనివెనుకం బజచు సమయంబున

నిలిచి కనుంగొను కౌరవబలంబునందు 78 ఉ. అజ్ఞులు కొంద అప్పు డపహాసము "సేయుచు గూఢరూపరే

కొజ్జత లేమి( దద్వికృతకాయముమీ+4దను దృష్టు నిల్బ (గా

(గి

(బ్రాజ్ఞాలు మూ ర్రిసామ్యతయు దాహులదీర్హ తయుం భటలత్వత

త్వ తయున్‌ గతిస్ఫురదుదా _త్రతయుం గని సంళయంబుతోన్‌. ళశీ కే. ఆండుచందంబు( బురుషసమాకృతియును

గలిగియున్నది యొప్పు నూష్మలతసాంపు

వికృత వేషాకృతంబు లై వెలయ కితండు

నివుజు గవిసిన మెజయని నిప్పువోలె. 76 ఉ బాహులచాయయున్‌ గమనభంగియు నర్జునునట్ల దీన సం

దేహము లే దితండు తనతేజము డాంపంగ మత్స శ్రభూమిభృ

బ్లేహమునందు. బేడి యన. గీడ్పడియుండెనొ కాక యీకురు

వ్యూహముతోడి కయ్యమున కొండొకరుం డిటు లొంటి వచ్చునే 74

వీరాటపర్వము._చతుర్దాక్వానము శ] చ. విరటుఃడు దక్షిణంబునకు వీరులసారథులన్‌ నిజాజికై పురి. గలవారి నెల్ల గొనిపోయిన నొండులు లేమి( జేసియు త్తు డిట వచ్చుచుండి యరదంబు దగం గడపంగ నెవ్వరుం దొరకొనకున్న6 దా నితని. దోడ్కొని వచ్చినవాండు సూడంగన్‌, 77 చ పరి సనుదెంచి గోగణము6 బట్టి రనన్‌ విని పిన్న గాన మీ6 దరయక రాజనందను! డహంకృతిమై బజితెంచి సైన్యవి స్ఫురణము6 జూచి ఖీతి. దనబుద్ధి గలంగినం బాణం జొచ్చె ని స్పృరుమనిశార్యసంపదయు భూరిబలంబు నెజుంగ+ 'డేమియున్‌. 78 వ అనుచు నిశ్చయరహితహృదయు లగుచుండ కశుండాలరయలీలాసమరేఖం బగు గమనంబునం బురుహూతపుషకుండు వదళతమా(త్రవ్ర దేశపలాయితుం డైన భూమింజయు నెయిది పట్టికొనిన నతండు, 70 సీ నెైలవెల6 బొజలుచు వెగడొందు., బెదవుల తడియాఅ నంతయు! దల్లడిల్లూ జల్లన నంగంబు లెల్ల నిండ6 జెమర్చు. బదములు( గరములు6 గుదియవడ(కు హృదయంబు తటపట నదరంగ. బెలుకుణు దీనదృష్టుల మోము. దేశి చూచు నెలు/గు గడ్గదిక6 దొటిల నేడ్చు విడు మని ప్రార్బించు మాట గీడ్చాటు దోప తే నిష్కుశతశుద్ధ హేమంబు నిర్మలోజ్జ్వ లాష్టవై డూర్యములు( దురగాఢ్యరథము( గరటిదళశకంబు నొకయూరు. బురము సొచ్చి నపుడ యిచ్చెద నీకను నార్హుం డగుచు 80 క. నాతోడి(ప్రేముడిం గడు నాతుర మై యెదురుచూచు నంబకు వజేతః ట్రీతిగ6 జని యాయమః. బొడ సూతుం బోనీ౧గదే విశుద్టచరిత్రా. 81

12 (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము అడ్డునుం ణు లతడునిం దనవ నొరభింగాం చేనికొనుదిన అావ

వ అని మటియు నానావిధదీనాలాపంబులం (బాక్సి ౧ంచుచుండం దార్థండు నగుచు

నతనిం దేరు సేరం దెచ్చి 82 చ, వెణవకు మన్న పోటు కురువీరులతోడ నళక్య మేని న

_త్రెజం గది యేల నీ కుడుగు; తేరికి సారధి గమ్ము నాకు, జి

చ్చుఅపిడు గెట్టు లట్టడరి సూరులమొ త్తము నుగ్గు సేసెదం

బటిపెద సేన రాజుధృతి. బాపెద గోవుల (గ్రమ్మలించెదన్‌ 88 క. అనుచు నొడ;బాటు లేకు

న్నను నయ్యు త్తరుని నొగల నడుకొన నిడి తా

నును రధ మెక్కి రధికు. డయి

చనియె నరుండు జమ్మి 'సేర సమ్మదలీలన్‌. 84 వ ఇట్లు సవ్యసాచి నికీపాయుధం వైన శమీవృక్షసమీపంబున కరుగునవన

రంబునం గీ బరూపచ్చ్భన్నుం డయ్యును (బన్ఫురణవిశేషభీషణుం డగు

నతనిం గనుంగొని కౌరవ సై నికులు గలంగినమనంబులతోడ నివ్వెజపడి

యుండ వారలం గనుంగొని తోంచు నుక్చాతంబుల నాలోకించి గురుండి

ట్సవియె. 85 క. మాసె నభోమణి నక్కలు

కూ'సెం గలయంగ దెసలకుం బలుచాయల్‌

"నీసెం బజమొయిళ లడరి

(మోసెం దమయంత. దూర్యము లఅపధ్వను లై 84 ర్‌ం ఇగ్గజములు మిన్నకయును

(యొగ్గెడు ను త్తమతురంగములు బొష్పజలం

దిగ్గలము విడుచుచున్నవి

తగ్గెడు. గారణము లేక తడ(బడి పడగల్‌ 11 క. దగము బెనటులుస

ఛి మ్‌ ళు మ్యగెర్యము లెడలె మండె నాయుధచయముల్‌ చా

విరాటవర సము-_చతుర్జాశ్వా సము క! గ! దిగ్దూమం జెసంగె నసం దిగ్ధము మన కాజి యగుట దివికి. దగ(గన్‌. న! క మొన లొాఆఅప్పగం దీర్చికొనుండు దనతనవాహనము లాయుధము లెల్ల జనం బును ననువు సేసికొను€ డో పినయంతయు. గాచికొనుండు బెదరక వసులన్‌. 89 వ. అని చెప్పి తా నప్పు డర్దును నెజింగినవా,డు గావున నతనికి నజ్జాతవాస సమయభంగం బగునో యను భయంబున సురనదీసూనువదనంబు వీషీంచి సన్నవాజ నిట్లనియె ఫీ చ వెరవరి గాక వీ(డు కురువీరులకుం బొడనసూపువా.డె య చ్చెరు వొక(మానిపేర నిట సేరంగవచ్చుచు నన్నువాః డహం కరణమ కాని యొండొకటి గానండు, మూ ర్తివిశేష మారయన్‌ సురపతియట్ల, వీనిమదిచొ ప్పది యెట్లా యెలుంగ నయ్యెడున్‌ థి] మ్‌. ళం క అనిన వినీ యెటి/గికొనియా తనిమది సందియము మాన్న. దలంచి నరేందద్రుం గను(గొనుచు నతనితో జె ప్పినభంగి నిగూఢవృ త్తి భీష్ముడు వలికెన్‌ , 02 క. తలంపంగ రిపులకు నిమ్మగు కొల(ది గడచి వచ్చితిమి; యకుంరితబాహఃి బలము నెజఐప6 దఠి యయ్యెను; జలింప వల దింక మనకు శ్యతులవలనన్‌. $ వ అనవుడు నాచార్యుం డయ్యర్థంబు గనికొని పాద్ధనకు సమయభంగంబువలని సంకటంబు లేకునికి మనంబునం [బియం బంది మొగంబునం దో,పనీక పుయిలోట దక్కి యిట్లనియె గ్‌! శా, సింగం బాంకటితో గుహాంతరమునం జేడ్చాటుమై నుండి మా తంగస్ఫూర్జీ తయూధదర్శన సముద్య(త్ర్కోధ మై వచ్చునో జం గాంకారనివాసథిన్నమతి నస్మత్సేనపై వీండెవ చ్ళెం గుంతీసుతమధ్యముండు నమర సైమాభిరామాకృతిన్‌ ః॥ ర్జిగ్ట్‌

కథ (శ్రీమదాం(ధ మహాభారతము ఉ. ఈతనితోడి కయ్యమున కియ్యకొనం దగువార అన్మదీ

యాతత సేనలో. గలుగు టారయ సంశయ 'మెల్లభంగి గో

(వ్రాతనివరృనంబు సుకరంబ కిరీటి కితండు రుదునిం

బీతునిం జేసెనా వినమె పె. పెసలారెడుబాహుసంపదన్‌ రగ వ. అనుపలుకు లాకర్టించి కర్టుండు కటకటం బడి కుంభసంభవున కిట్ల

నియె, ఫ్‌ ఊఉ. పాండవపక్షపాతమున( బల్కుదు నోరికి వచ్చినట్లు ని

న్నాండనరామి. జేసి యిది యొప్పునె కౌరవసేన కెల్లనా

క్క-ండవ మేటి వీబలము గర్వము గుందంగ నిట్లు శ్యతుదో

శృండిమ కోహటించితి నిజంబునకున్‌ నరు డింత యెక్కుడే లి ఆ. అతడు వచ్చెనేని నస్మచ్చిలీముఖ

పాతచలితహృదయపద్ము( జేసి

వెగడుపతిచి యోధవీరుల కెల్లను

త్సవ 'మొనర్తు బాహుదర్చ మొస్ప. థి వ. అనిన విని సుయోధనుండు రాధేయున కిట్లనియె. 100 ఆ తప్ప. బలికి తీవు సెప్పెద విను మిత6

డర్జునుండయేని నడవి కే(గి

(థాతృ్సయతము గా(గం బంథడెండువత్సర

ములును నంద నిలువవలయు మగుడ. 1|1 క. ఒరు డయ్యె నేని మామక

శరాసనకీ ప్పదీ పసాయకపం కిం

బరిమార్చెద (ేల్క్మిడి న

చ్చెరువు. [బమోదంబు నొంది సేనలు వాగడన్‌. 102 క అనుపలుకులకును భీష్మం

డును (దోణు,డు (దోజసూనుండును గృపుండును మే

లని యియ్యకొనిరి హృదయా

ననురూపము లె న తెలువు లాస్యము( జొందన్‌, 108

మూ

వీరాటపర్వము_చతుర్షాశ్వానము కాగ్‌ యై -అడునుంళు తొయీవృక్షనిక్షీ నం జౌనో గాంణీవొందు గొనుకు:- పో అటో యూ

వ అట్టియెడ శమీవృతసమీవంబున నరదంబు నిలుపం బంచి పార్థం డుత్తరున

క్రి ట్ల నియె 104 ర్‌ు ఇన్నగమునందు గాండిన

మున్నది యదిగాని మద్చుజోదేకనిలా

సోన్నతి కోర్వవు పెద్దయు

నన్నువ లీవిండ్లు కులుచ లల౯తిబలంబుల్‌. 105 క. ఇవి సీకెగకొలదివ, వీ

రవినోదమునప్పు డధికరభసము లగు మ

ద్వివిధాటోపసములకు6 జా

లవు; వి ల్లిది నూలువేలలా వరయంగన్‌. 106 క వీని. గొని గట్టిమై మజు

'వేనుంగును మజియు నెట్టి వేనియ: దునియం

గా నేయ నగునె కైదువు

లేని యలవుకలిమి పోర లెన్రైయున్నే, [07 వ కావున నిమ్మహీరుహం బెక్కి యమ్మహనీయచాపంబు దెచ్చి బుమ్ము,

ధర్మజభీమార్జుననకులసహ దేవులు దమతమసమస్తాయుధంబులు. గూడంగట్టి

యిందు, బెట్టినవా, రాకట్ట విడిచి యందు గాండీవంబు వుచ్చికొని తక్కటి

యవి యెప్పటియట్ల బంధింపు మన్‌ చెప్పి శవాకాంంబున నున్న శస్త్రాస్తు

సంచయంబు సూపిన భూమింజయుం డతని కిట్ల నియె. 108 క. వీను(గు నంట(గ నగునే

భూనాధతనూజు 6 డనక పుయిలోడక స

స్నీనీచపు! ఐని( బనుపం

గొ సీకుం దగునె పాపకర్మము గాదే. 100 న అనిన విని ధర్మనందనానుజూం డత్యాదరంబున , 110

176 (శ్రీమదాంధధ మహాభారతము ఆ మనుజు లంటకుండ మటువడ. జేసిన

యస్తశస్త్రసంచయంబు గాని

శవము గాదు, మత్ప్స్యజనపాలఠ నయ యే

నట్టి వైనం బనుతునయ్య నిన్ను [11

ఎ టా

క, సమ్ముము కై దువుమో పగు

జమ్మి 'వెసం బాకి విడిచి చాపము నాకం

ది మ్మనుడు. జేయునది లే

కమ్ముగ్గుం డమ్మహీజ మలసత నెక్కెన్‌ 112 వ ఇ ట్లుత్తరుండు సమారూఢశమీవృతుం డగుటయు నరదంబువయి నిలుచుండి

పాండవమధ్యముండు వేవేగ విడువు మనవుడు నతలడు నాయుధసంచయ

బంధం బెడలించిన. ! క. మెజసీ యుదయించు గచగహముల

త అచు.ప్రభల, (గేజి సేసి దళదిశలం యి

క్కిలిసి వెడలె నావిండ్లన్‌

'మెటు6ంగులు నృపతనయుదృష్టు మిజుమిట్లు గొనన్‌. 114 వ్‌ అట్టియెడ నయ్యాయుధంబులు 116 5. పెనుబాములచందంబున |

నునికికి భయ మంది వడ/కునుర్వీశసుతుం

గని తగువమాటల( గుంతీ

తనయుడు వెజవాపటయు నతం డచలితు6 డై. 118 వ పొదువు విరియం దట్టి కనుంగొని నిరూపించి సారథీ యని సవ్యసాచిం

బిలిచి యి టనియె. [17

వ్‌.

క, ఇది యొకచాపము విస్మయ

'మొదవించుచు(. గోండచిలువ యొకొ నాం దగియు

న్నది ఖచితకనకకమలస

ముదయద్యుతి సముసగూహనో జ్వల మగుచున్‌ 114

వీరాటసర్వము._చతుర్థాశ్వానము. 1 వ. దీనిం బాండవులయం 'దెన్వరు ధరియింతు రని మజియు బహువిధంబు-లగు నాయుధంబు లుపలక్షించి వేలు వేటు వానిచందంబు లుపన్యసించి యివి యెన్వ రెవ్వరి వని యడిగిన నర్డునుం డిట్లవియె. 110 తే. తొలుత నీవు న న్నడిగిన దొడ్డవిల్లు గాండివము, ఫల్గునున శేడుగడయు నదియ, సమరమున దేవదానవసమితి నైన గెలుచు నశమమున దానివలన నత౦డు. 120 క. ఆద్యపురుషోపలాలిత ముద్ద్యోతితరోచిరుడ్గ మో(గ్రం దిరిని ర్ఫేద్యము దివ్యజనన మన వద్యం బిది కార్ముక్రై కవరము గుమారా. 121 వ, ఇమ్మహసీయచాఫంబు (బహ్మ శతసహ (వర్మ ౦బులు, (వ్రజావతి చతుష్షష్టి సహ్యసవర్ష౦బులు, నింద్రుండు వంచాశీతిహాయనంబులును, సోముండు' పంచళతాబ్దంబులు, వరుణుండు.శతశరత్సమితియు(" (గమంబున ధరియించిరి; వరుణుచేత నగ్ని దేవుండు వేడుకపడి పృచ్చికొని వదంవడి కొండవదహనం బున నద్భుతకర్మంబునకు మెచ్చి వివ్వచ్చున కిచ్చె నతండును నజువ దేనేండ్లు ధరియింపంగ గలవా డిట్టిది (తిలోకపూజ్యనుహిమ నొప్పు చుండు. 22 సీ సీలోత్పలచ్చ్భాయ నెరసి పొవర వృ షావలి నొప్వుబాణాసనంబు దా (్రమాణసుందరము వై భర్మశా థామృగాంచిత మగు కార్ముకంబు! దీ [వకృశానుసందీప్తాకృతియు 6 గన త్కనకమత్స ్య0బులు6 గలుగు ధనువు 'మెలు (గారుసారంబు మెఅయు కాంచనమయూ రముల శోఖిల్లు చాపమును వరుస శై

178 (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము ఆ. బాండవాగజుండు6 దివనపు[తు(డు నకు

లుండు6( దదనుసంభవుండు€ బట్టు ' .నని కుమార యగ్గవాజినకోశమ

హాళరంబు పార్ధనదియె చూవె. 128 క్‌ు ఎద్దెసలం దనరుచులు స

ముర్దీ ప్టము లగుచునుండ నుజ్జ్వల మగున

య్యూద్దండగదాదండము

"పెద్దయు నెడ మెచ్చి పట్టు భీము[డు పోరన్‌ 124

-వఅరునముం డు తరునవం దొ స్మ్మాఖింగించుటిం: నే అమ

వృ, బని చెప్పి మజియు దాణకృపాణతను శ్రాణాదు లగు వివిధసాధనంబులు

వేలు వేల నిరూపించి (గ్రక్కున నెటింగించె. నప్పుడు మూఢాత్ముం డగు

నయ్యు త్తరుండు పాండవో త్తము నెబుంగమి నిట్లనియె 125 కు ఈయెడ నిట్టి మ్మహానీ

యాయుధములు పెట్టి యెచటి కరిగిరి మనకౌం

'తేయులు బృహన్నలా తగ

సి యెజ్‌!గినయంతవట్టు నిక్కము సెప్పమా. 126 వ్య్యఖని స'స్నేహంబును సగొరవంబును సవిషాదంబునుం గా మజియును 127 క. ఏ నమ్మహానుభావుల

క్మానాయకగర్వత మో ॥

భానులు బంధుహితకార్యపరతం త్రాత్ముల్‌. [28 శే అయ్యుధిష్టిరు. డెచ్చటి నడ (గియున్న

వా/డొ ధీముని పార్టని వ_ర్రనంబు

లెయ్యెడల నేమిచందంబు లయ్యె నక్క

టా విధాతృండ కవ లందు డాంగి రొక్కొా. [120

విరాటపర్వము_చతుర్దాశ్వాసము [70 అ క్‌ భూపాలవల్ల భాజన దీపిక యన జాలు (దౌవదికి నెయ్యెడలం దేపాటులు వాటిల్లె నా కావురుషులవలన నిట్టి కాణియ పుట్లైన్‌, 180 క. కవటద్యూత మొనర్చిన నృపతియు దుర్యోధనాది నీచులవల బా అపడియె. గడు బెక్కిడుమల రిపుమర్జ నవీర్యభుజగరిస్తుం డయ్యున్‌. 181 క, వినంబడ రెచ్చోటను దమ వినుతమహీరాజ్యమహిమ విడిచి చమట నే మని వినియెదనో నీచే

• ననుడు నతం డిట్టు లనియె నాతనితోడన్‌ 102 వ. వారలకు నగవ వలవదు విధివళంబున వచ్చినయాపదకు నోర్చి బాస దప్పక తారును బాంచాలియు నొక్కట. బంగడైండేండ్లు వనంబున వసియించి పదు మూః:డగునే. డక్జాతవాసంబు సలుపవలయుట నిట వచ్చి మనవీట నవ్యా: సన్ను లై యున్నవారు వినుము వారి నెటిరిగించెద. 188 క, కంఠరు(డు ధర్మసుతు,డు, వల " లాంకు-డు థీముండు, కవలు హయశిక్షక గో కింకరులు 'సెప్ప6 దొడ/గితి | నింక గొఅంత వెట్ట నేల యే నర్జును-డన్‌, 184 శే, అధిపనందన మాలిని యన(గ౭ బరగు

• కాంత (దొపది దానిక్షై కాదె సింహ బలుని. దమ్ముల గంధర్వపతులు స్‌ంపి ల థో గ్గ రన(గ( జంపే మహో గత్నననిలనుతుండు. 185 న అనిన విని భూమింజయుండు - సం(భ్రమాళ్ళర్యసంశయంబులు మనంబున ముప్పిరిగొనం దప్పక చూచి సవ్యసాచికి వెండియు నిట్లనియె. 186

180' (్రీమదాంధ్ర మహాభారతము క్‌ చిరకీర్ర్మిసీియు6 డగున న్నరునకు. బది గలవు భవ్యనామములు మనో హరముగ నవి సెపమూ యొం డరయక యే నమ్మెదను దృహన్నల నిన్నున్‌ 1387 వన అనుడు నఠండు సస్మితాననుం డగుచు నర్జునుందు ఫల్లునుండు పార్టండు కిరీటి శ్వేతవాహనుండు బీభత్సుండు విజయుండు జిష్తుండు సవ్యసాచి ధనం జయు డు నను నివి పదియును నాకే ళృనపుడు ను త్తరుండు పాండపమధ్య మున కిటనియె. 136 ళా క. ఏమి కళంయున ని ట్తీ నామంబులు సంభవిల్లై నరునకు నవి చే తో మోదంబుగ జెస్పుము సీమది6 ద త్తద్విధంబు నిశ్చిత మేనిన్‌ 130 వ. అనుటయు నట్ల చేయుదు నని యతం డిట్లనియె 140 ఆ ధరణి యెల్ల గెలిచి తగ ధనంబులు గొని యునికి నే ధనంజయుండ నైతి నెట్టివారి నైన నెదిరిన6 జోర జ యంబు గొనుట విజయు!. డండడు నన్ను, కేశ1 శే, 3లుపు లగు వాహనములు నాతేర సమర భూములం డెప్తు నియతిమై. బూన్కి6 జీసి శ్వేతవాహననామవి ఖ్యాతి నాకు సకలజనసమ్మతంబుగ సంభవించె. ల! చ. రవి యుదయించునట్లు సమరంబున నాతలమీ(ద గాంతిమూ ర్వి వెలు(గు నిందద్రుః డిచ్చినకిరీట మభేద్య మహోగస్థిర త్వవిభవరూఢిమై జనులు దానన నన్ను 6 గిరీటినామసం _స్తవనవిశేషపాాతముగ సమ్మతి. జేసిరి మాత్స ్యనందనా. [48

పీరాటపర్వము_చతుర్థాశ్వాసము "శేరి 1 శే, వీరులకు( జూడ వీభత్సవిధము గలుగు నట్టికార్యంబు 'సే.తకు నెట్టిసమర భంగులను దడంబడక వీభత్స సేయ దాన వీభత్చు. డను నభిధాన మయ్యె 44 క. భండనమున నిరుగేలను గాండీవము దివియ నేర్పు గలిగిన నందు _డ్దండ మగు సవ్యకరము ప్ర చండత( బరగుదును నవ్యసొచి యనంగన్‌. 145 శే. ధరణ్‌ దుర్గభ మగు నవదాతవర్ష మార గలుగుట నర్జునుః డండు నన్ను ఫల్గునాహ్వాయ ము త్తరథట్లానీవి శిష్టకాలసంజననతజేసి కలిగె. 1416 క. అనిమొన మార్కొని [వణ మేం గనుగొన ధర్మజునిమేన గావింప(గ న య్య్యనిమిషులు.౬ జాల రవ్వరు6 జెనకిన6 బరిమా ర్హుం గాన జిష్ణుండ నైైతిన్‌. [47 క. పృథ యను పేరు.మదంబకు6 (బథితం బై యునికి( జేసి పార్ధండ న్పెతిన్‌ వృథయుగ౬ బలుకుదునే యవి తథవచనుం డైన ధర్మతనయుననుజుండన్‌ 140 వ. ఈపదిపేళ్ళును నివి కారణంబులుగా. (దికాళంబులయ్యె సకలసురనికరంబు లడ్డపడినం బుండరీకొాకసహాయుండ న్వై కొండవం బేర్చినప్పుడు మెచ్చి భ(ద్రమూర్తు లైన రుద్రవిరుంచులు నన్నిధి సేసినం బెన్నిధి. గన్న "పేద చందంబున సం(భమించు. నాకుం గరుజించి కృష్ణుం డను నేకాదళశనామంబును న(వ్రతిహతబాణంబులు నొనంగిరిః వారల యనుమతి 'నిందాదు లయిన విబు ధులును వివిధంబు లగు దివ్యాస్తంబు లిచ్చిరి; పదంపడి గీర్వాణులకు నోర్వ రానియట్టివారి వరదానగర్వితుల నివాతకవచు లనియెడు గై శేయుల మాతలి

18న (శ్రీమదాం[ధ మహాభారతము సారధికం బగు నైం్యద్రస్యందనం. బెక్కి యొక్కండన మూండుకో. ' నిద్దర చితి; దుర్ద్ణయు లగు హిరణ్యపురనివాసుల నలువదివేవుర దేవారాతుల హిరాశి తీరంబునం దిరిమార్చితి; నప్పుడు (స్రీతుం డై గిరిభేది కిరీటం టొనంగె; దేవసంఘంబు శంఖం బిచ్చె, నదికతంబుగా నచ్చిందంబు 'దేవద త్తంఎబనం ఐరగె, మజియు నెయ్యెడల నెవ్వరు దొడరినం బొలివోని బలిమికలిమి 'వెలుంగుదు, గాంధారీనందనుండు గంధర్వరాజుచేతం బట్టుపడినయప్పుడు పదునాలుగు వేల గంధర్వుల జయించి యతని విడిపించితి నీ వోడకు మీకూడిన , కురుదిలంబుల గెలిచి కర్ణ గాంగేయకృపదోణ (దౌణిదుర్యోధనులు కనుంగొను చుండ6 గదుపులం (్రమ్మజించెద నని సత్వరంబుగా( జెప్పిన విని యుత్త రుండు చి త్తంబున నద్భుతహర్ష ంబులు వొదువ (మాను డిగ్గనుజీకి సర్వాం గనంగతో ర్వీతలం బగు దండ(్రణామం బాచరించి చేతులు మొగిచి నిలిచి యిట్లనియె [40 -:జీ త్తడుండు శ్చివాన్బ్మలఅ నర్జునుంగా నాయుంగుళు;_ ఉ. బొాహుసమ(గ్రళ తుమదభంజనశార్యసమ స్తలోకచే తోహరమ్బూర్తి నీ విటులు దోంచయుట నాకు (విసన్నవిస్ఫుర ద్దేహముతోడ భాగ్యమయదేవత సన్నిధిసే,త గాదె స మ్మోహము పాసె( జిత్తము (పమోదరసత్వము. 'బొంది పౌంగెడున్‌, 150 క. ని న్నెలు/గక యే నేమే నన్నపలుప లెల్ల మజఅచి యా(శ్రితరక్షా సన్నద్ధభావ మేర్పడ నన్నుం గృపం జూడవే సనాథుండ నగుదున్‌. 11 క అన వినుచుం దేరు డిగి (గ కూనం గౌంగిటం జేర్చె విరటుకొడుకును గుంతీ తనయుండు సమ్మదమునం దన కను(గవ( గడున (శువారికడలు కొనంగన్‌. !8్‌లీ వం ఇట్లు సమాలి-గిళుం డ్రై. 188

ఏీరాటపర్వము.__చతుర్థాళ్యాస్రము శ్లేఫ0

చ మనము కలంక దేఖెః తిపుమర్దనవిక్రమ యెక్కు తేరు, నీ

ఘనభుజళ క్తి ప్రాపున నఖండితశార్యమహోన్నతుండ నై

యనిమొన సారథిత్వము మహత్త్వ్యము వై రులు మెచ్చ6 జూపెదన్‌

నను బనిగొమ్ము లెమ్ము కురునాథు నదల్బు వురల్చు (గ్రోవులన్‌. 161 కత మనమున. గోరుదు నేన " ర్దునునకు నమరమున రథ్యచోదకథభావం

బున( బనిసేయనలయు నని

యనిశము విధికరుణ నాకు నది సిద్ధించెన్‌ . 155 వ అని పలుకును త్తరు నత్యాదరంబునం జూచి సవ్యసాచి యతని కిట్లనియె. 156 మ. (ప్రియ మకీణము నాకు నీదెస మదిన్‌ ఖీతిసదో ద్వేగసం

శయముల్‌ సేరంగనీను నీకు ఘనరతికల్పనాబుద్ధి ని

శ్చయసంపొదిని నాదుదృష్టి విను నశ్వ(వ్రాతముం జోయ గా

లియు రాసీను దృణీకరింపు రిపుదోర్లీ లాసముల్లాసమున్‌ 157 వ. అనిన విని భూమింజయుండు సవినయంబుగా నిట్లనియె 158 క, విను నడ్డునుం డని యెటిం

గినయంళన పాసె నెల్లకిల్చిషములు నీ

తను వేల షండభానం

బున౬ బొందెనా యెజు(గవలయు( బుంస్వాభరణా. 158 “చ, అనవుడు నాత 6 డిట్లను మద(గజుపంపున (బిహ్మచర్యవ

_ర్వనకయి పూర్వశాపవిహితం బగు రూపము. దాల్చి యేకహా

యనపరిపాలసీయ మగునట్టి[వతంబు సమా ప్తి బొంద( జ

ల్పినజతనంబు లోకులకు( బేడితనం ఐబయితోచె నిమ్మెయిన్‌. 180 వ. అదియును నిటమీద లే దనిన€, [బమోదమాననూనసుం డయి మత్స్య్యపతి

సూనుండ్డు పొండుసూనున కిట్లనియె._ _ /

శ్షర్ర4 శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము ఆ. ఇట్లు తెలియ( జెప్పు "జెల్ల నాదెస దయ

“పెంపుతోడికూర్మి పేర్మిం గాదె

యింక సురల కైన కంకింతునే భన

ద్భాహువ (పగు_ప్రబలుపు గలుగ. 1602 వ నాకుం బని యెయ్యది పసుపు మనిన నతండును గాండీవంబును గాంచన

పుంఖంబు లగు బాణంబుల గల తూణీరయుగళంబును మదీయతను శ్రాణ

కృపాణంబులును బుచ్చికొని తక్కినవాని నెప్పటిభంగిన కట్టిపెట్టి రమ్మని

నియోగించిన, నాతండు నట్లచేయటయు నమ్మహాత్ముండు నియకాత్ముం

డయి యధిదేవతలకుం (బణమిల్సి భక్తి తోడ దివ్యకోదండాదు లగు పాధనం

బులు గైకొని సవిశేషస్ఫూర్ని యగు మూర్తి నత్యంతదర్శనీయత్వంబు

నొంది. ! క, బలరిపు( డిచ్చిన కుండల

ములు నుష్టీషంబు6 జిత్తమున భ క్రి మెయిం

దల+€ప నవి వచ్చె వెండ్రుక

లలవడ(గా బాచి ముడిచె సమరదృఢముగన్‌ . 1604 కం తలచుట్టు చున్లై6 గుండల

ములు 'వెక్టైను, దిండు గాఢముగ! గై గరం

బుల వలయంబులు గను'గొని

యెలన వ్వొలయంగ నెక్కె= నేడ్రెజ రధమున్‌ 105 వ. అట్టియెడ వరదానమహానుభానంబునం జేసి, 14 ఠం 'పెట్టక, కట్టక మౌళిం

బుట్టిన[క్రియ దీధితులు నభోభాగంబున్‌

ముట్టి 'వెలుంగ€గ నిందద్రుని

పట్టికిరీటంబు ఫొలిచె. బస్ఫురితం నై 107 వ, ఇవ్విధంబున సన్నద్ధుం డై యతిరధ(శేస్టుండు రథం బెక్కి యందాయధం

బులు పదిలంబుగా నిడి తను త్రాణతల త్రాణంబులు తాల్చి కవదొనలం బూని

గాండీవంబు( బుచ్చికొని యొక్కు వెట్టి ముష్టి నలవరించి గుణధ్వని "సేసిన.108

వీరాటపర్వము...చతుర్థాశ్వానము శేశీకి

తే, పకీమృగజాతు లెల్ల ను (బ్రమసి యిట్టు

నట్టు€ గలగొనం జఇదరె వృతి యదరెః

గురుబలంబును బెదరె నంబరము దిశలు

బూరిటిల్హంగ6 దొడం౫గ. దదారవమున. 169 వ. తదనంతరంబ యగ్ని దేవుం దలంచిన నతండును దనవరంబున మున్న కలిగి

విశ్శకర్మనిర్మితంబును మాయామయంబును వానరాకారంబును నగుమవో

(గ్రకేతనంబును దదా(శ్రితంబు లైన వికృతాఖీలనానా విధభూతంబుల( బుత్తెం

చిన నుదా త్తచిత్తుం డయి యు త్తరుసింహపళాక శమీనృక్షంబునం బెట్టించి

నిజధ్వజంబు రథింబునం గట్టించి దివ్యంబు గావున దేవదత్తంబు చిత్తజ్ఞ

త్వంబున సన్నిధి సేసిన సవినయంబుగా. గ్రైకొనియె నక్కుమారుండును

నాయితం వై నొగ లెక్కి వగ్గంబు లమర్చికొని యగ్గలికతోడం దురంగం

బులయంగంబులు “తొడయుచు వానిజవసత్వంబులు 'వేటువేజ వర్షం

చిన. [70

-:అర్జునుం ఢు త్తరనారభితం బైన రథం వొక్క దోవదోత్తంమి

వ్రారం౦ించుతు లా

చ. తడవగుదెంచె జమ్మికి. (బిదజీణవృ త్తిగ6 దేరువోవనని

మ్మెడ గలుగంగం బోయె బసు లిస్పుడ కూడుద మన్న నాతండున్‌

నడప దొడంగుడున్‌ మనమునన్‌ రణకౌతుక ముల్డి సిల్లి (గాం

విడుగులపిండు వి ట్టులియు పెల్లున( దార్ధండు శంఖ మొ త్తినన్‌, [71 మ. కలంగెం దోయధిన_ప్తకంబు, గిరివర్షం బెల్ల నూటాడె, సం

చలతం బొందె వసుంధరానలయ, మాళశాచ[క మల్లాడెం గొం

దల మందెం (దైదశేంద్రుపట్టణము, సాతాళంబు ఘూర్మిల్ళె? నొ

కుల మయ్యెన్‌ [గగ్రహతారకాకులము; సంక్షోభించె నవ్వేధయున్‌, 72 తే, అపుడు నిశ్చేష్టితంబు లై హయము లవనిః

జాంపకట్టుగ( బడియె, మత్స్య్యక్షీతీశ

నందనుండును నొగలపై (యండినట్లు

(యొగ్గతిల( జా(గి ఐలితంపుమూర్చ( బొందె, 170

18 శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము చ కను(గొని ఫల్లునుండు తురగంబులవాగలు వట్టి యెత్తి త

_త్తనువులు నూల్కొనన్‌ నివిరి తత్పరతం దగ మత్స ్యభూమిభృ

_త్సనముని నూందిపట్టి వికృతం బగురూపము చక్క. జేసి నె

మ్మన మొకభంగి6 దేర్చి గరిమంబుగం. గౌ గట: జేర్చి యిట్లనున్‌,. 174 'కే. శంఖభేరీరవంబులు సామజముల

బృంహిత౦బులు వింతలే పృథులసైనృ

సరిచయోదాత్తు లగు నరపాలసుతుల

'ెలమి( బొందుము దీనికి నింత యేల 175 చ, ఆనవుడు మళ్చ్స్యరాజసుతు6 డాతని కిట్లను దొల్డి శంఖని

స్వనములు విందు భేరులరవంబులు విందు( గరీంద్రబృంహిత

ధ్వనులును విందు నద్భుతవిధంబుగ ని ట్లవి యెల్ల 6 జిత్తమో

హన మొనరింప( జాలునె మహానినదం బిది యోర్వవచ్చునే 176 చ చెవు లవిసెన్‌, దిశల్‌ దిరిగె. జి త్తము నీరయి పోయె నాకునీ

రవమున నిమ్మపో (గకపిరాజపతాకయు( జూడ్కి-6౬ జీకటుల్‌

గవియ!గ6 [గాలెడున్‌ భవదభఖిండిత తేజము పర్వి యాత్మకున్‌

వివశత జేయుచున్నయది విహ్వాఖభావము మాననేర్చునే. [77 క. అన వివి తగుమాటల నా

తనికొందలపాటు పాండుతనయుండు (శ్రమం

బున డిందుపటిచి యరదము

సన౯గా నెజి;గించి ప్తె శంఖము మటియున్‌. 178 వ. ఇత్తెజంగున నయ్యుత్తరకుమారు. థీరుం గావించుకొని పాండవవీరుండు

రధనేమినిన్వనజ్యానాదమేదురం బగు శంథారవంబు సెలంగ నడచుసమయం

బున నాచార్యుండు దుర్యోధనున కిటినియె [170

న. సీ, (శ్రవణపుటంబులు వ్రయ్యంగ దా.కిసం శకోభంబు గావించె గుణము._మో(5 (చహ్మాండభాండంబు సగిలించి భూతని ఛ్తేఎకన్య మొనరించె శంఖరవము

వీరాటసర్వము...చతుర్థాక్వాప్రము 181 గగనభాగం బెల్లి ( గప్పి (క్రాలుచు బెగ డడరించె నుుగంపు (ఐడగవజపు మిలుమిట్లు గొని చూడ్కి. పజివోవ వెలి(గి వ రి(్రాంతి "సీసెం గిరీటకాంతి తే. కెల్ల మిది గాండివంబును;, దేవద త్త మును, గపిధ్వజమును, వానవునివరమునం గన్న మకుటంబు నగు వేజ కొన్ని యైన నుజ్జ వలొద్భుతభంగు లై యున్నె యిట్లు. 180 ఊఉ. ఆచ్చెరు వైన విక్రమను నగ్గలికన్‌ సమరంబు గోరి యీ వచ్చుచునున్నవాండు బలన(ద్రిపుఖిషణబాహు డైన వి వ్వచ్చుండ యింక మిన్నక వివాదము సేసిన టోవ దియ్యెడం బొచ్చెములేనిబల్మగల టోరి కమర్వ్పుము దర్ప మేర్చడనొ. 181 వ. అని కృపాళ్వత్థామాదియోధముఖ్యుల నవలోకించి. 182 క. మనమొనల దుర్నిమి _త్తము లనేకములు వుట్టం దొడగె*న ట్లగుట జయం బనుమానం బొకకార్యము విను(డ్దా మీకెల్ల (జూడ వెర వగునేనిన్‌, 188 ఉ. ముందర రాజు6 బుచ్చి బలముల్‌ గలయంబడి గోవజంబులన్‌ దందడి వెట్టకుండ6 విలుందన్‌ నడిపింపంగ 6 బంచి గట్టిమై నందలి నింతకున్‌ వెనుక యై మొన లేర్చి చనంగ నెప్పు సం (కందనసూతి డగ్గజియె. గయ్యము సేయుట కప్పు డిమ్మగున్‌. 184 వ. అనిన విని సుయోధనుండు భీష్మకృవకర్ణ వికర్ణులదెనం గనుగొని మున్ను నుం జెప్పితిన కాదె జూదంబునం బరాజయం బొంది పాండునందనులు సం(డెండువత్సరంబులు వనంబున వసియింపను బదుమూఃడగునేండు జన వదంబున మన మెబుంగళకుండ( జరియింపనుం బూని కాదె భూమి వెలు పడిరి; యావదుమూ:డవయే?టికొణంత గలుగం బార్ధండు ద న్నెతింగించి

108 (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము కొనియెనేని నెస్పటియట్ల వనవాసంబునకుం జనవలయు. నిది మనము మోహంబునం గానమి నొండె వారు లోభంబున వచ్చుట నొండె నగుం గావున నెక్కువదక్కువలు నిరూపించి భీష్ములు -దీని నిశ్చయింప నర్జ్హ్మలు రత్త యుత్తరుండ కాక గాండీవియు నగుట మనకార్యంబు సఫలంబు సుళర్మ నక్కడ గోవులం బట్టం బనిచి యిక్కడ మనమును బట్టుట మత్స్యనగ రంబునం గొంతేయు లున్నవా రని శంకించి వారలు కూయివచ్చినం గనుట కుంగాదె యిట్లు నిశ్చయించి. చేసినపనికి నిపుడు విచారం బేల యని పలికి వెండియు నిట్లనియె. 186 ఉ. అర్జును డైన నేమి, సుర లైనను నే మగు, విద్విషచ్చిడో

పార్టిత మైన గోగణము. బట్టితి, మెవ్వరు వచ్చి రేని వి స్ఫూర్లితబాహుసంపదలు సూపుద మొండొరు మీటి నిర్మలా

త్యూర్తితకీ ర్రికొారణరణోద్దతి వెల్వెల6 బాజ నేటికిన్‌. 106

బి అటి ఛి చ. మనసుల నూలుకొల్చి;, యనుమానము లెల్లను బాచి యేచి, వా

హనములు నాయుధంబులను నాయిత మయ్యెడుభంగి. జేయుచున్‌

మొనలకు హెచ్చుగా మనము మున్ను గడంగిన( గాక శ్యతులం

గనుంగొని యిట్టు లొండొరుమొగంబులు సూచుచు.నున్న6 బోవునే. 10?

ఆందుర్యో ధనుండు ([బోణాచాడ్యూల నదికేవించుతిం- ఆ. హరులహేషితములు ననుకూలవాయుసం

చారములును మనకు జయము కలిమి.

'దెలపుచున్నయవి యుధిష్టిరానుజు డొక్క(

డీబలంబు గెలువ నెట్లు నేర్చు. 188

ఈ ఎవ్వరు వివినను దీనికి

నవ్వుదు రని యెజు(గ6 డకట నాయెదు రెదురన్‌

• వివ్వచ్చు( జూపి "సేనలు

క్రొవ్వజ బలుపలుకు లిట్లు (దోణు,డు పలికెన్‌. 180

ఏీరాటవర్వము_చతుర్థాశ్వాసము 189

తే రోష మొండెను రాజ్యాభిలాష మొండె.

గాక యీతనిరాకకు.( గారణంబు

'పెజ యెలుంగమ యెదిరిని బెద్దం జేసి

పూని వందివిధంబున6 బొగడ నేల. 190 వ ఆచార్యు లై నవారలు కార్యంబు దవ్వులం గనియెడువారు గాన కయ్యంబు

తెటంగు వారల నడుగ వలవదు బుద్దిమంతు లిండ్లకడ' నుండి భోజనావస

రంబుల నాయుధ(శమసమయంబుల నీతిళాస్రగోస్టీకాలంబుల నుచికాలాపం ,

బులు సలుకుదురు గాని పోట్లాడెడువారు గారు వారిం గలనం గలసి నిలువసీక

పిజిందిదెన నిలిపిన మనకు వారు విజయంబు గోరుచుండుట లెన్స యనిన

విని యశ్వశ్థామ యతని కిట్ల నియె 101 ఉ. కావలివారి. దోలి యెసకంబున గోవుల. బట్టికొంటి నం

చీవెడమాట లేల ధరణీశ్వర యింతకు మున్న వీటికిం

బోవవు కతునే పుడిపి పోయెడువాండవు గావు నీవు వై

న్యావలి యైన6 జేడ్చడక యాతల. కెయుట లేదు నేనియున్‌ . 102 క సమరమున గెల్చి యొరురా

జ్యము గొనియును సుజను( డిట్టు లాడ.డు సిరొ్జూ

దమున౦ గొన్‌ రజ్ఞా లేటిక్‌

సమయం బరుదెంచె. దొంటిచందము గలదే. 1038 ఉ. పాండవపీరులం గలన బాహుబిలంబున నోర్చియే' సము

ద్దండత నీవు దొల్లి (ద్రసదక్షీతిపాత్మజ( గొల్వులోనికిం

దెం డని పుచ్చి, తద్దెసకు. దెచ్చుట సొబలునీతి: గాదె యా

తండ మరల్చుం గాక నముద(గత వచ్చు విరోధి నివ్వుడున్‌. [0% వ. అబ్భంగి నవమానింపంబడినవాండు గావున ధార్తరాష్ట్రకులధూమకేతు వగు

కపికేతనుండు దోంచె; నీకు దుర్మదంబున (దోణాచార్యుల సధిక్షేపింపవచ్చు

నంతియకాక దేవదానవుల ' కయినను దుర్జ యుం డగు' నర్టునునకుం దలసూష

వచ్చునే; నయవి[కమంబుల నతిలోకుం డగు నతని నెవ్వరికేనియం బొగడ

సలయు ననినం బుత్రనిర్విశేషుం డగు నిజప్రియశిమ్యని. నల్ళించుటు గురు

180 (శ్రీమదాంధ మహాభారతము నకుం గొజంతయె యింక సిగ్గుమాలి రణంబు 'సేసెనేనియు. దోణుండ 'సేయుం గానియే నిట్టీదాని కోర్వ నదియునుంగాక 1805 క. (ప్రళయాంతకుండు బడబా నలమును మృత్యువును నెదిరినం గొజ:రవడన్‌ నిలిపినను నిలువు మార్కొని చెల(గిన నరుళరము లనవ శేషము "సేయున్‌. [040 ఆ, కుటిలబుద్ధు లిచట( గొనవు నెట్టన ఘన దోర్చలంబు మెలసి తొడరవలయు నతడు గాండివమున నడసొాళులు వె వం చి న. “ డురుల నంపవాన గురియు. గాని 19? క. విను మట్టులు గాకున్నం దనగోవుల వెనక మత్స్యధరణీళు డువ చ్చిన మార్కొందుము నర్గుః డే6 పున ముట్టిన నతనిపొంత౧ జబోదుమె యధిపా. [08 వ. అనిన విని రాధేయుండు సక్రోధుం డై యోధవీరలోకంబు నాలోకించి. 100 చ వడిగొని గోగణంబు( బౌదువం బఅతెంచితి రెల్లవారు ము న్నాడ-బడి పాండునందనుల యున్నెడ యిమ్మెయి€ గాన వేండియి ప్పుడు నరు గాంచి మీ రతనిపోటు "నుతించుచు ఖీతి నిట్లు వా విడిచి యనేకభంగి( బృథివీపతి వీజిండి. జేయు టొప్పునే. 201 చ వెజచితిరేని నిల్వు( దొకవీరున కొక్క/డ చాలు. గాక యెం దజఖు వలయుం గపిధ్వజము దప్వుల ,వేల్మిడి (ద్రుంచి వై చెదం దిజపెద6 దత్చిశాచముల భగ్నము 'సేసెదం దేరు సారథిన్‌ నెణ(కులు నొంచెదం దొదులు నించెద నర్జును గా(త్రశాలలోన్‌. ల01 శా, జ్యాఘోషం బతిఖీషణం బయి దిశ్రాచ(క్రంబు నిండన్‌ శర వ్యాఘాతంబున శాళ్రవుండు వికలస్వాంతుండుగా నారద ల్లైఘాపా(త్రము న్నై యనర్లళభుజాసంరంభతన్‌ రౌద్రరే థా ఘోరాక్ళతి యేన చూపెద నళంకం జూడు.డీ యేర్చడన్‌. 202

విరాటపర్వము-_చతురాశ్వానము 1లీ11 ర్‌ (కోధజ్వాలలు నిగుడ వి రోధిబలేంధనము( బొదువు (క్రూరతమై ది స్పాధ మగు నర్దనాగ్నిని సాధించెద నేన పూని శరవర్ష మునన్‌ 208 వ్‌, పాండవమధ్యముండు పదమూ:డువత్సరంబులు పూంచి పట్టి క్రయ్యంబునకు వచ్చె నతనిలావును వీరంబును లోకంబునకు నెక్కియున్నయవి యేనును గురు సేనయందు శ కి శౌర్యంబులు గలవా,డనపోఠలె వ ర్తించెదం గావున నే మిరువురము నొండొరుణకు బాహుబలవిలాసంబును విక్రమ (కీడాకౌళలం బును బకటించుట యుచితంబు గాదె యని వెండియు నిట్లనియె. 204 సీ. అనుదినంబును నంతకంతకు( బెరి గెడి యధిపతిమన్ననయప్పు6 దీర్చ నర్జును నోర్చెద ననిలోన నే నని యతనితో( బలికినప్రతిన నెలప( గర్జార్జనులయందు ఘను6 డెవ్వ డిగునొక్కొ యనుజనంబులసందియంబు మాన్వ జమదగ్నిసుతకృపా శయమునః ఐబడసిన విలువిద్యకలరూపు వెలయ. జేయ. ఆ గనుట నేడు పుణ్యదిన మయ్యె నాకుమీ 'కెల్ల6 జోరు నూడ నిష్టమేనిం జూడు6 డట్లుగాక వేడుక లే దేని నంతసమున( బసులజాడ( బొండు. లిక వ అనిన నమ్మాటలు విని కృిపాచార్యుం డతని కిట్లనియె. 906 గతికి. జొరవు' నీతియతులు సమర మధమసాధనముగ నాడుదు రర్థసం సిద్ధి6 బొందుతెజంగు సేయునెడల, భ్‌?

19ల్లీ (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము క, అగు దేశకాలబలయుత ముగ జేసిన పోర నర్జములు మోటకు లై 'తెగ(బాతి తమ్ము నెదిరిని వగవక తొడరుటల. గీడు వ రిల్లుల దుదిన్‌ 208 వ. అక్కి-రీటి యొక్కరుండ కాందడె యని తలంతుమేని 208. సీ. శస్రాదిసురలతో సంగ్రామ మొనరించి కాండవం బేర్చె నొాక్కరుండ కాండె యాదవబల మెల్ల నా(గర్మదోచి సుభద6 గడిమిమై. దెచ్చె నొక్కరుండ కాండె దిగ్విజయంబున. దేజంబు చేసెని క్కు రునంశమునకు నొక్కురు(డ కాండె బలముతో గంధర్వపతి నోర్చి విడిపించె.6 గౌర వేశ్వరుని నొక్కరుండ కాండె ఆ యని నివాతకవచు లను దానవుల నాత( డొక్కరుండ కాండె యుక్కు మడ (చె నమరుఐలకు నజేయు లగు కాలకేయుల నొక్కరుండ కాండె యొడిచెం ే 210 క భూవరు లెల్లాను నొక్కట (చోవదికై తొడరి యతనితో 6 బెన-గి కడుం జేవ సెడి పోవునప్పుడు సీ వచ్చట6 గలవొ లేవొ నిక్కమ చెప్పమా. £|1 శా. కుంతీనందను లొక్క. డొక్క(డ రిపుకోభంబు సంధిల్ల దు రాంత వై్యైరపరాక్రమంబులు మహోత్సాహంబునం జేసిర త్యంతో ద్యగత 6 దిల్కె దీ విచట వాహాళ క్రి యిమ్మేదినీ కాంతుం డియ్యకొనంగం బూనితి వృథాగర్వంబు సీ శేటికిన్‌ . లలి శే. ఏచి మున్నీరు చేయీ/త సీంద నగ్ని నుఅుక నాసుకికోణలు 'సెజబుక గడి

వీరాటవర్వము._చతుర్జాశ్వాసము [0 థి నట్టుగాదె రాధేయ నీ వద్డనునకుం బోర నెక్కుటి మార్కొన6 బూను టరయ. 218 క. బలుగాలి( బేర్చుదానా నల మొక్కరు( డార్చ 6బోయినను దీజునె నీ చల ముడుగు సాహసమునం గలదే మే లెట్లు నధిపు గావణగ వలదే, వికీ తే. కురువిభుండును భీష్ముండు గురుడు గురుత నూభవుండును నీవు నేనును గడంగి కూడుకొని తాంకుదుము గాక (క్రీడితోడ నొంటి మార్కొన వళమె ముక్కంటికై న, 215 -వోడ్డుండు గృవౌచాడ్యు నధిక్షేవింబి నలువటి: క. అని పలికీన సంరంభం బున వినిసుతు( డిట్టులను రిపులయెడం జి త్తం బున నీవు ప్రియము గలుగుట: గనికని నిను6 దోడు పిలువ(గా. బతి బేలే. £16 క, ఏలినవాని ధనంబులు బాలురు బంధువులు. దారు (బతికినదినముల్‌ 'వేలాచిరి తింగడాతని యోలము గని పిదప ఖీతి నొదుగుదు రాబిన్‌. ల? క. జన్నములు సేయునెగడం బ క్వాన్నంబులు గుడుచుచుండు మధిపతి నిన్నున్‌ జన్నియవిడిచె రణముతటి మిన్నక కినువడక పొమ్ము మీగృుహమునకున్‌. 218 శీ ఏను విల ందుకొనిన సీరేడుభువన ములును వడవడ వడ/కు నాయలఘుబాహు బలము. దల(పక పలికితి పార్టు డనంగ నెంతవా. డొక్కరథికున కింత యేల. 218 కవ

1901 శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము వ అనియె ని తెజంగున నందజు( బలుకు పలుకు లెల్ల వినుచు గాంగేయండు కౌరవేశ్వరు నుద్దేశించి ధర్మార్ధసంగతంబును సువిహితంబునుగా నిల్లను, (దోణాచార్యుండు సీతిపధంబునం బరికె, గాచార్యతనయు వచనంబు -లుచితం బులు, కృపాచార్యుం డాడిన చందంబును దెజంగువడియున్న యది; మన్నన గల మానిసి యగుట నంగరాజునకు సంగరపాటనంబు సూటలు దగుం గాక మాన్యుల నధఃకరింప నగునే యని వెండియు జ ఆ నేల (వొ దెజింగి చాలుమానిసి రణో ద్యమ మొనర్చి కాక తగినవారి చెవికి జేందుగాంగ నవమానవాక్యంబు లుడుగ కిట్లు పలుకు టొప్పు నెట్లు 221 క వీరము లావును మిగులంగ వైరులు తఅియైన( దొడరవచ్చిన చోటన్‌ దూరమున వెరవుతోడి వి చారము గలుగు టిది తగదె సద్బుద్దులకున్‌, తి£ి2 ఆ. అరులగుణము లైన నగ్గింతు 'రెప్పుడు గలయబెరసినపుడు కలితనంబు 'మెజయుదురు మహాత్ము లెజు(గండు తుదిమొద లెట్టి వారి నిత+డు బెట్టు పలుకు. £జీ వ. ఆచార్యు లైన వారలు పూజావాక్యంబుల కర్ష్ములు గాక గర్హి ంచుటకు విష యంబెె యనుచు. గృపాళ్వత్థామలక రంబులకు నిజపాణిపుటంబులు సా్ళి యిట్లను!; బవి చాలినంత గలదు. వివ్వచ్చుండు వచ్చుచున్నవాండు, విరోధం బునకు సమయంబుగాదు మనమందజఖముం గూడికొని కయ్యంబు సేయుడము, బలవద్వ ్యసనంబునందు. భేదంబు గలుగు టొప్ప దని బుధులు సెప్పుదురు వేదంబు లొక్కవలనను ధనుర్వేదం బొక్కవలనను గల మీయట్టి మహాను భావు లెందునుం గల౩తె కురుబలంబున కొకటి పుట్టినం (దిసిద్ధులరు గావున నది మీతలన నిలుచు నట్లగుటం జేసి. " శ్రీశ క, క్షమింపవలయు నొక౬ డెలు. గమి నేమే నన్ననంత. గటకట. బడి భూ

విరాటసర్వము._చతుర్దాశ్వాసము 105 థి రమణుని కార్యస్థితి చి _త్తములం దెడ సేయు నట్టి తరమే మీరల్‌. 2లిర్‌ వ, అనిన విని వార లిట్లనిరి న! క తృమియింప నెవ్వరము భూ త్తము శాంతి వొందంజేయుట మము( దెలచుట యిట్టులేల మా కొల(దులకున్‌. 27 వ. అనిన విని గాంగేయకర్డులం గూర్చికొని కురువతి గురువిం (బాన్థించి యశ్వ త్ధామను వే డికొని కృపాచార్యులం 'దేర్చినం (బనన్నుం డయి యోధవీరులం గలయం గనుంగొని దోణాచార్యుం డిట్ల నియె. 228 తే. అలుక భీష్ముని పలుకుల యప్పడ పోయె మీ(దికార్యంబు నడపు*డు మీర లింక 'మోపహాసాహసముల గురుముఖ్యుదెసకు6 గీడు రాకుండ: దగ. బరికింవవలయు. వలల క వాసవనందను( డెంతయు గాసిలియున్నా(డు మనల6 గని యంచుకయుం దా నై రణసేయడు గను మోనములే కొక్క మొగిన ముసర। గవలయున్‌, ఖ( వ. అప్పుడు కురుపతి సమయకాలవిషయంబుగా నాడినమాటయుం గలదు దాని విరూపించి యున్నరూపు గాంగేయుండు సెప్ప నర్జ్హు 6 డనిన నరండు దుర్యో ధనున కిటనియె. వ281 ల -ఐబీవ్ము( డర్దును నజ్జాతవాన వత్సారవ్యాా శ్రి నివ్వర్జించుటి: సీ రెండవయే ట నొక్కం డధిమాస మి కక్కిన యన్నెల లెల్ల (గూర్చి కొన(౬ బదుమూ డుహాయనములు దస్పక నిన్నటితోడన నిండె; నంళ

గేలికీ (శ్రీమదాం[ధ మహాభారతము

యెటిగియ తమపూన్కి. యెల్లను దీర్చితి

మని పొడసూపె నర్జునుండు నేండు; డేరి కధిష్టాత వారు ధర్మ తే. పథము దస్పుదురే యన్నిపాటు లట్లు న!

పడినవారలు దజియంగ( దాజనేర్తు

రెట్లు తమకించి సీతివిహీనవృ త్తి6

దమకు నొకకీడు వచ్చువిధంబుంగా (గ. 22 ఉ. అట్టిదయైన నాండ రజీయందడి మూర్జుతనంబు సేయరే

నెట్టన ధర్మపాళముల నిల్చిరి కాలము వేచియుండి రిం

కెట్టును వారు గొంర తమయే డ్రైజ సూసక మాననేర్తురే

ముట్టంగ వచ్చి రేని మనముం దగ నో ర్తము గాక దానికిన్‌. 288 ఉ వచ్చినవాండు ఫల్షును. డవళ్యము గెల్లు మనంగ రాదు, రా

లచ్చికి నై 'పెనంగిన బలంబులు రెండును గెల్వ నేర్చునే,

'హెచ్చగు6 గుందగుం, దొడరుటెల్ల విధంబుల కోర్చుటట్లుగా

కిచ్చ. దలంచి యొక్కమెయి ని తతి. బొందగు చేంతయుం దగున్‌. 284 వ అనిన విని కురుపతి దరహసితవదనుం డగుచు నిట్లనియె. ణ్‌ ఆ మనకు. బాండురాజత నయవర్శ మునకు

నెట్లు పొందు గలుగు, నేను రాజ్య

భాగ మీను, సమరభంగిక విక్రమ

నిరతి. బూను టిడియ నిశ్చయంబు. లి వ అనిన నయ్యిరుపురవచనంబు లాకర్శించి గురుం డిట్లను(, గార్యగతియును

గయ్యంబుభంగియు భూపతికంజు మిగులం గనియెడివారు లే, రయినను నొ

యెటింగినయంత నొక్కతెజంగు 'సెప్పెద;ః సీిబలంబున నాలవపొలు

గొని మహీపాలుండు సత్వరంబుగా ముందర పోవవలయు, నంతియ సేన తద

నంతరంబ కదుప్పులం _ దొదివికొని చనవలయు. దక్కటిసగంబుతో

వీరాటపర్వము_చకుర్థాశ్వానము 107 మనము నిలిచి మోహరించి యల్ల నల్శి నరుగవలయు![ గవ్వడి యెయ్యెడం గవిసె నయ్యెడన తలపడవలయు నిళ్సైన మానవేశ్వరుండు సురక్షితంబుగా సందడిం బడక నడచు, గోవులు నిన్నెలం గడచు మనమును ధనంజయున కుం జాలిన యప్పుడ యట దోడుపడ నెవ్వరు గలిగినను వారికిం జాలి నిలుత మనిన విని సురనదీసూనుండు దాని కియ్యకొని రాజన్యునకు సై న్యంబు6 బంచి యిచ్చి పుచ్చి పసులకుం దోడగుభాగంబునుం బంచి యున్నంతవట్టు చతురంగంబుల నియతి 'సేసికొని యాచార్యుండు నడుమను గృపాచార్యుండు వలపటను నాచార్యపుతుండు దాపటం గర్జుండు ముందట వికర్ణ దుళ్ళాసన శకుని సైంధవ సోమదదత్త బాహ్లిక భూరిశ్రవః (ప్రభృతి యోధ వీరులెల్ల నెడనెడం గలయ నిలుచునట్లుగా మోహరించి మహోత్సాహంబున సన్నాహ సౌందర్యంబు నొంది చాలధ్వజం బెత్తించి మెజసి తాను వెనుక యయి నడి పించుచుండె నట్టి సమయంబున. వతి? చ. అరుదుగ నిట్టు లొక్కనికి నంత బలంబునకున్‌ మహోగసం

గర మగుడున్‌ మనం బతులకొతుక మొంది కనుంగొనన్‌ సురే

శ్వరుండు సుదర్శనం బన (బళంసకు నెక్కు విమాన మెక్కి యం

బరగతి వచ్చె దేవమునిపం క్తులు సిద్ధగణంబు. గొల్వ/గన్‌. జః వ. అద్దివ్యయానరత్నంబునందు. వితిక తే. స్వర్షమున నున్నరాజులు( జ(క్రివర్వు

లును యథోచితచ్చ(త్రంబులును నిజార్హ్య

చామరంబులు( జెలువాంద.( జారులీల(

గొలిచియుండిరి వేడ్కలు కొనలు నిగుడ, వికీ క. పాండుమహీపాలుం డా

ఖండలుచేరునన పెద్దగడ్డియ నమరీ

మండలి వీచోపు లిడంగ

నుండి కనుంగొనుచు నుండె నుజ్జ్వలభంగిన్‌, ల్లీశ] వ. అంత. వథ?ి

108 (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము పీ, దేవద శాఖీలరావంబు వెస6 గర ములదీటుకొన లేట మొగము పడుచు రధనేమిదళితధరాధూళి యంగంబు లెల 6 గప్పంగ వెలువెల నగుచు ఛం క! బహుళం పిధ్వజప్రభలు లోచనములు మిజుమిట్లుగొన( బర్వ మేడు పడుచు నుదృటాకారసముద్దతి మనములు _త్తలపాటు దోంపంగ6 దల్లడిలుచు తే. నడచుకౌరవరాజ పై న్యంబు( గదిసె6 దీ(గ దిగిచినగతి. దనతేజలు మెఅయ రయముమై. జని పపళయఖై రవసహస వ. చా గర్జనోద(గ్రత ర్థను6 డర్జునుండు. £($ వ. ఇవ్విధంబునం గురుబలంబుల( (గోశద్వయంబునం గూడముట్లి క్రీడి తల యెత్తి చూచి యు త్తరున కిట్లనియె. క 1 చు ఇడియొక పెద్దగట్టిమొన యీామొనముందట గోగణంబుతో సదియొక యల్పసై న్య, మట యాతల వేజొక కొంత సేన, య ల్ల్లదె యిటు పంచిపెట్ట జనునంతటిలతోన వృథాభిమానదు ర్మదబహుభాషి మైన కురురా జెచటం జనుచున్నవాండొకో. జ్‌ క, అరయుదము గాని యిమ్మో హరమునకును డాపలించి యరదము. టోని మ్మురవడి నతనిక యుజికెద నరుదుగ నెబ్బంగి నెవ్వ రడ్డంబై నన్‌. బి44 ఊఉ. ఆతడు సిక్కెనేవి బలమంతయు విచ్చు మరల్చ్బవచ్చు గో (వాతము నట్ల యైన సుకరంబుగ నంతట నెల్ల ( దీలు నీ యాతత సేనయం వతని నారసి కానక యున్నవీరి ని ట్లీ తలడించి యావదుపు నెద్డు;/గం బోదము గాక (వేల్మిడిన్‌ 2/1

వీరాటపర్వము-_ చతుర్థాశ్వానము 198 నై! విచ్చి చనకుండ( బసులం దెచ్చుట మునుమున్న వలయుకెఅ(గాపనికిం జొచ్చి యది చక్క (బెట్టంగ నచ్చోటనదాయ మనకు నగసడెడు బలే వరి క. అనిన విని యుత్తరుండ మ్మొన వలపట: బెట్టి యరదమును వోవ(గ ని చ్చిన సరస కరిగి కవ్వడి కనువిచ్చి బలంబు నెల్ల. గలయంగం జూచెన్‌, వలి వం ఇట్లు గనుంగొాని మధ్యదక్షీణ వామా(గపళ్చిమో త్రరభాగంబుల విట్టిట్టి వారలు నడచుచున్నవా రని సొరథితో నేర్పడం బలికి, వీరలలో నురగశేత నుండు లే. డత6డు గోవులం గొని పోవనోపు, నిరామిషం వైన యీ సేనతో ననిసేయంబనిలేదు, వీరలె యిది యడ్డపడి తడవు ససెయకుండు. నట్లుగా ముట్టికొని పసులన్‌ బెట్టించి దొరయును నెల గడవంబటోవక యుండ బౌదువవలయు నని చెప్పి యతని నద్దెసకుం దేరు వజుపం బనిచి గురుకి ప గాంగేయులకు( జరణసమీపస్థలంబుల నిలువరెండును గర్జాభ్యర్ష ప్రదేశం బులం జన రెండునుగా నాలుగేసి యమ్ము లేసిన నా సవ్యసాచిం జూచి యాచా ర్యుండు పరిసరవదర్హు లగు నాప్పజనంబులతో నల్లన యర్జునుం డింత యొస్పియుండునే యని యగ్గించి వెండియు £5లి _వ(దోతాచాడ్యూ 4 తర్జునుం పూబి (అలంనీంచు[:- మ విలసద్గాండివ చాలనోద్ధతికనద్విద్యుల్ల తాలీలగా నలఘుస్ఫా రక పిధ్వజధ్వ నిసముద్యద్లర్జచందంబుగా జలదాకారత నొందె. దే రిఈండు పర్జన్యాకృతిం బొల్చె దో రృలతీవ్రారినిదాఘదుర్వి షహగర్వస్ఫూ ర్రి నిర్మూరర్హిగాన్‌. లీగ్‌! న. ఇప్పుడు నాకు. బ్రణామంబులుగా( బాదంబుల మొదలం బడ రెండమ్ము లేసి పెద్దకాలంబేని 6 బాసి యున్నవాండు గావున. గుళలప్రళ్నంబుగా! జెవులు సో/శియు సోకములుగా రెండమ్ము లేసె నని పలికి వెండీయు నిట్లనియె 252

శ్రీ00 (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము క, ఇదుమల బదుమూండేండ్లుం బడి కడుంగోపించి వచ్చె బలువిడి నీక వ్వడి దజియ నుజ్‌కి వడిని ప్పుడ యిమ్ములు ప్రోపునెల్ల 6 బొారిగొనెడు బబలే. 2కి తే. విపినవాసంబు నజ్జాతవిధము వర్త నంబు గడపి నవాభ్యుదయంబు నొంది రాతిల బుచ్చి తో తెంచునూ ర్లాండుమాడ్కి_6 జూడ నుజ్వలుం డగుచు నరునుండు పొలిచె. గ! జ నే వ. అనియె. గృపొచార్యభీష్ములు పార్థుబాణపాత ప్రకారంబులు (వణామకుశల (వశ్నంబులు నంతరంగంబులం గనికొని సంతసిల్లి రి ధనంజయుండును దక్కినవారికి దుర్నిరీష్యం డగుచు నమ్మోహరంబుదెస ననాదరంబు సేసి గోవులపజ్జ్ఞం బోవుచుండె నతనిం జూచి సురనదీసూనుండు కురువీరులతో నిదనియె. లిగ్‌ర్‌ ఎ! క, చిరకాలమునకు( గంటిమి నరు నక్కట పీ-డు సజ్జనప్రియుండు సుహృ తరతం[తు(డు బాంధవహితు( డరిఖీకరు( డిట్టివార లవనిం గలరే. వశీ క. మనచూడ్కికి (వేంగయి యా తనియతులితమూ ర్తి యత్యుదా త్హత ౬ గడునా స్పినయది గంటిరె జగమె ల్లు నేలగ6 దగు సముజ్వ్వ్యలత యూహింపన్‌ ల్లి? క. వెనుకదెస వచ్చి కదిసియు( దనరథము డొలంగ నిచ్చి తఈజియ/(బడుట కొ ల్లి నితలంపు గలిగి శక్రీంగం టన మనలం౦ జూచుచుం గడచి యట నడచెన్‌ 288

పీరాటవర్వము-_చతుర్జాశ్వానము 201

5, మొన గలయ. జూచి యూరక

చను టధిపతి నరసి తా నిచట౯ గానక యా

తనిపజ్జ నరుగు తెఅర6 గగు

ననుమానము లేదు క్రోధ మగ్గలము మదిన్‌. 250 చ. మనకును గౌర వేంద్రునకు నుధ్యము జొచ్చినయేని నాతండ

ర్టునునకు నొంటి సాలఃడవి రుద్రు,డు నెక్కట్‌ మార్కొనంగ లేం

డనిన నొరుండు శక్తుండె రఠరయంబుమెయిన్‌ మన మెల్ల నివ్వు డొ

తనికడ 'సేర/గా. జనుట దప్పిన గార్యము దప్పు నెంతయున్‌. 200 ఆ వాసవాత్మజుండు వసుథేశనందను

ముట్టికొనిన నొకటి పుప్టైనేని

మన(పవ్రయోజనంబు మటి డేమి పసు అవి

యేటి కొండుధనము లెల్జ నేల. 241 వ అని పలికి బలంబు. బురికొల్పికొని యతండు రాజరతణతత్ప్సరత్వంబున

నరదంబు సత్వరంబు సేసిన సేనాపతిం గని సై నికనికోయంబులుం గడంగి

చనందొడంగె; నిప్పాట నమ్మేటిమొనయును వెనంబోవ గోవుల;కావల

మూంకయు వానిం దటీమికొని యతిరయంబున నరుగం దానును గెలన(

(గోశద్వయమాడ్రంబు నడచి పురుహూతపుడ్రుం డు త్తరున కిబ్లనియె. 261 మ ఇదె గోవర్గ్షము "సేరవచ్చితిమిపో నింకేల. సై న్యంబులుం

గదియన్‌ వే చనుదెంచె రెంటినడుమం గా(జొచ్చి యీవచ్చును

న్మదవీరావలికిన్‌ భుజావిభవవిన్యాసంబు గొన్పించి మా

న్చెద గర్వంబు మరల్న్చెదం బసుల నాచే( జిక్కు రాజెమ్మెయిన్‌ 288

అవ య డ్ధా లంఖొోము;:-

క. అనుటయు విరాటతనయు డు

మొన కడ్డము గాగ. దూర్చు మొగ మై రథముం

గొని క ట్రైదిరికి ( జోయిన:

దనమూ'(ప్పలు శెండునపుడు దలకుం గడనన్‌ విశ

౨01 (్రీమదాంధ్ర మహాభారతము వ. తేరు సమ్ముఖంబు సేయించి పేరు వాడి (క్రీడి కరతలంబె త్తి నీలు నీలు మని యదల్చిన ఘోషంబుతోడన వెడలునిశతశరపరంపరల దట్టంపు6 ఐజపున నంబరంబు సిరంధం బగుటయు( దదంధకారంబును భయతిమిరంబునుం గలిసి గుండియ లవిసి కురుబలంబి లెదురునడవను మరలంబఅవను మజచి వెజచజచి హరితనయహ_స్తలాఘవ(ప్రళ స్త్రి దక్కం దక్కినచేష్టలి దక్కి యుండె, నతండు గోవుల వెనుకంటోవు నల్బబలంబు బెదరి తూర్చుదెసకుం జెదరునట్లుగా నదరంబు. బజపించి తెణపిసూసి వెలిచీర సారించి దేవద త్తంబు పూరించినం గేతుకపి గర్జిల్హం, దదీయభూతంబు లార్వ, మౌర్వీరవంబును రధనినదంబును ిశిపతాకివీ తుములంబును గగనంబునం దొగడు నమరుల యెొలుంగులును నొక్కుట(జెలంగ సముదితసాం[ద్రసంరావంబు రోదసీ కుహరంబు నిండిన నొండొండ తోకమట్ట లెత్తుకొని నేలమట్టవియుచు నద్రువం బసులు వెసం దిరిగి మున్ను వివ్వచ్చుండు వచ్చిన జాడ గ్లైకొని దక్షిణదిశతు( గెరలు వొడుచుచుం దెరలం దాతిన. 286 క గోవలతో. బొదువంబడి పోవుచునున్నట్టి గోపప్పంజంబు తదీ యావసరంబున సరభస మై వానిపియింద. దిరిగి యమ్మెయి! బఅచెన్‌. 206 ఆ అప్పు డద్దునుండు దప్పకచూచి యీ బలము పసుల కడ్డపడకయుండ నెడ సొరంగ వలయు నిట యొయ్రికొను మని పనిచె మత్చ్స్య్యభూమిపాలసుతుని. లిత్రి? క పనిచిన నాఠండు నమ్మెయి6 జననిచ్చె రథంబు గోపసంఘము.( దికమై కొనిపొండు పసుల నోడక యని తానెలు(గిచ్చి వీటిక్రై నూల్కొలిపెన్‌ 268

వీరాటపర్వము_చత్తుర్దాశ్వాసము 208 థు

న, అట్టి సమయంబున, లి్య్రిఖ క్క కరితురగసమితి6 గార్కొంని

గురువీరుల మొనలు మొగులుకొమరున6 గవియన్‌

శరవేగంబున నరుడు

ద్ధరమారుతచండభంగి డోంప్న దెరల్బెన్‌. వ్ర క. కదిసిన బలములు విచ్చిన!

గదుపుల6 జెదరంగనీక గాండ్రీవి వెసం

బొదివి యట కడ'పె నవియును

గొదగొని తమపొలము సొచ్చె గోపాలురతోన్‌. 21 వ అని చెప్పిన విన్మయంబు నొంది. 272 ఆ పసులు పట్టువడిన పదపడి నరు( డెడ్డి

యాచరించె(. గొోరవాధినాథు!

డేమి సేసె బలము లెట్లయ్యె ఖీష్మాది

భగ

వీరు లెవ్విధంబువార లైరి. 28 వ. అనవుడు. య! మ. నవతాదూరపురాణకానుపగతానానాత స సంళోఖితా

వివిధత్వాపగ మోజ్జ్వలా బహుకళావిర్భావళాలీ సము

దృవరాహిత్యనిరూఢసూత్మత రసంభాసామహాస్థూలమూ

_ర్తివిశేషా నిరూపాధికా గుణమయా ధీవర్తకా నిష్కియా. ల్‌ క, అంతఃకరణ చతుష్టయ

శాంతి సముద్యద్వివేక సంవద్వేద్యా

చింతాత ంతుతుటనా

త్యంత విదగ్ధైకభజనతత్పర హృద్యా. 276

లీ (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము మాలిని. (ప్రణమదవనవిద్యా(ప్రొఢ సంరూఢకాంతి (ప్రణుతచరణపద్మా పద్మజాదిత్య సత్పో షణచతుర దయావిస్ఫారికా తోకతలోకా పణనిపుణ జనాంచదృ కక్తివిికీతమూ రర్షీ. ల? గద్య ము ఇది (శ్రీమదుభయ కవిమి[త్ర కొమ్మనామాత్యపు(టత బుధారాధన విరాజి తిక్కన సోమయాజి (ప్రణీతం బయిన శ్రీ మహా థారతంబున విరాట పర్వంబునందు. జతురా శ్వాస ము, ,

(శ్ర మదాంధ్రమ హోభారతము విరాటపర్వవము--పంచనూశ్వాసము

(శ్రీసంపాదనదాతు

ర్యా సేవ్యపదారవింద యౌగికవిద్యో

ద్భాసితమూ ర్తి మయాత్మ

వ్యాససమా సై కరూవ హరిహరనాథా, | _: అర్జును. జు త్తడనవం గౌరవబీథల వోణనేఅ నిడూవింబి బొన్నుటీ;- స. దేవా వై శంపాయను,డు జన మేజయున కిట్లనియె; నివ్విధంబున విరోధి

వర్షం బుక్కుదక్కి. వెక్కసపడి చూచుచుండ నిరర్షళభుజార్గళసంరంభవిజృం

భణంబు శోభిల్ల దిసులున్‌ బెట్టించి యనతిదూగన దర్హి యగు కౌరవచ[కన ర్హి

దెనం గనుంగొని ధనంజయుండు భూమింజయు నక్కడ( దేరు నబుపం

బనుప నప్పశించు నప్పుడు కురువీరులు గూడుకొని మూండువేల రథంబుల

తోడను గాంగేయకర్దు లొక్కొాక్కంరుండు వేయింటితోడను దలకడచి రాజున

కడ్డపడి కవ్వడిదిక్కు మొగంబుగాల దిరిగి, రట్టియెడం గదుపులు సట్టువడు

టకు నిట్టూర్చు నిగిడించుచు మగిడి మనుజపతియు ననుజనహితుం డై

సహ [సస్యందనంబులతోడ వెన్నుదన్ని నిలిచె నంత౬ దక్కటిబనింణులు

నెయిదికొని యమ్మెయిన దళంబుగా౬ గవిసిన, వి క. కనుగొని యెలనవ్వొాలయు వ

దనమున గరువంపు(జెన్ను తలకొన(గాన

ర్జునుండు విరాటనుతున కి

ట్లను. గేవలవీరరసమయాత్మకు౯ డగుచున్‌ 8 సీ, కాంచనమయ వేదికాకనత్కేతనో

శ్రైలవి[భమమువా*డు కలళజుండు సింహలాంగూలభూషితనభోభాగకే తు్యపేంఖణమువా(డు (దోణనుకుండు

206 శ్రీమదాంధ మహాభారతము

కనకగోవృషసాం (దకొంతిపరిస్ఫుట

ధ్వజసముల్లాసంబువాండు త్త అపుడు అలితక ౨బు(ప్రభాక లితపతాకొవి హోరంబువాండు రాధాత్మజుండు

తే. మజిమయోరగరుచిడాలనుహిత మైన

పడగవాండు కురుక్షీతిపతి మహోగ

శిరఖఘనళాళళరు వగుసిడమువా6డు

సురనదీసూను( డేర్ప్చడ: జూచికొనుము. శీ క. గురునకు. (బదక్షిణంబుగ

నఠరదము. టోని _త్సః మిమ్మహాపురునునెడం

బరిభవము వలవ దీతండు

కురుకుల నృపషతనయశితకు*డు సు మ్మనఘా. క్‌ క. శస్త్రప్రకారనిపుణుం

డప్త్రవిదు(డు దూరపొతనాఖీలు(డువ

రృస్తా్వసితరిపుండుధను

శృాస్త్రవరిజ్ఞానఘను! డసదృళుండు ఈ క్తిన్‌. 6 ఉ. ఈతవీతోడికయ్యమున కియ్యకొనం దగ దేను, దుష్పథ

ధ్యూతజయోద్ధతుం డగు సుయోధనునిం బరిమార్చ౯ టోవుచో

శాతశరోత్కరం బిళతండు చక్క/గ నేయునాొ సన్ను నేయందో

చూతము దాన మున్ననికి జొచ్చినం జొ త్తముగాక పిమ్మటన్‌' 7 క. గురుప్పుతుడు తేజోనిధి

సురానురుల క్షైనం దేజిచూడ నదిది సం

గరమున సీతని సేళ్వర

వరజనితు (డు, మేటి కౌొరవవ్యూహమునన్‌,. శి ఈ. ధైర్యధను( డిళ6డు (దోణా

చార్యుల 'కెనవచ్చు దివ్యశరవిదుండు కృపా

చార్యు?డు మచ్చితృసఖు: డా

చార్యక మొనరించె మాకు శై శవనుతలీన్‌, ఛి

విరాటపర్వము.-చతుర్థాశ్వాసము వి07 తే. వీర లిరువురు మాన్యులు వీరితోడి కయ్యమున కిప్ణ మన మంత గాలు (దన్వ వలవ దెచ్చోట నెదురుగా మెలంగి రచట మనరథం బల్లి నల్ల న చన(గ నిమ్ము. 15 శా యోధా(గ్రేనరుం డిద్ధతేజు డు రజోద్యోగానుర క్తుండు దు స్ఫాధ(ప్ర(క్రమదాహువీర్యు (దు కురుక్మాపాలవాల్ల భ్యల క్ష్మీధామాత్ము(డు జామదగ్న్య కలిత (శేష్టాత్రవిద్యాథ్యు డీ _ రాధేయుం డొకచీరికిం గొనయ వీర్శవాతముం టోరులన్‌. [1 క శొర్యాటోపంబున దో శ్వీర్యంబున నస్రశస్రవి త్త్వ్యమునను మా తృర్యంబు సేయు నాకును దుర్యోధను. దెపుడు! ద న్నెదురు సేయంగన్‌. [ చ. అతిదృఢవేధి 'పేరుగలయట్టి మగండు రణంబు గల్గె నేం డితనికి నాకు. దెల్బిముగ నిట్టియెడం బరికించి చూడు మీ మతి గల:గంగ సీక యనుమానము వాయంణగ నీవు సాయకో ద్దతిం (బకటించుచో బప విధంబుల నిద్ద జతారతమ్యమున్‌.. [8 క, ఈయన ననుం గని వైరణ సేయం డితం డగ్గ మైనం జిచ్చుఅపిడు గై పోయి పయి బడుదు నీవర వా యించుక లేక పణపవలయు రధంబున్‌. [4 ఊఉ ఉగుం డనూనమానమహి మోన్నతచిత్తు 6 డజయ్యవి(క్రమో ద(గ్రుండు, హన్తలాఘవసమన్వితు డేయునెడన్‌, సమగకో పా(గ్రహబుద్ధి మాదెస ననార్యు-డు కార్యమునందు ధార్తరా ష్ట్ర్యగజుం డీతనిం గదిసినప్పుడు పండువు నాకు నుత్తరా 15 శ్రే. అరసికొని యెన్నిభంగుల నైన నితని తేర మనవారి కగవడు తెజ(గు గాంచి యడరి వాసట యై యెవ్వ రడ్డపడిన "మెజప్పు మెఅచిన చాడ్చునం దతీయ' జొరుము. [1

వీ08 (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము న్‌, అన్మత్చితామహుం డ్‌తి

భస్మీభూతపతిప

కస్మయకాననుండు ప్రధమగణ్యు+డు బుద్ధిన్‌. 17 క బహుమహితాయుధవిద్యా

రహస్యసం వేది ధార్తరాష్ట్రలకును మా

కు పొతంబ కోరు నము* డై

సహాయ మగువారలకు నచట ( దా నువికిన్‌ 18 క వివిధము లగు లక్ష్యంబుల

నవలీలం దునియనాట నవియ+గ నేయున్‌

భువన కధన్వి నత్యు

(గవిచేష్టితు నోర్చెం బరశురాముం టోరన్‌ 10 క. శంతసుసందనునరదము

పొంతం సోవలవ దలుకవుట్టి యతడు భూ

కాంతునకు పై న్యమునకుం

జెంతల6 జేరంగ సీక సిలుగులం బెట్టున్‌ £ి0 వ అని యిట్లు వేటు వేజం జూపి శ్రమంబున నేర్పడం జెప్పి సవ్యసాచి సమ

రోన్ముఖుం డగు సమయంబున సస్మితుం డగుచు నశ్వళ్థామ రవితనయు

నవలోకించి యిట్లనియె ల 5. నిను నీవ పొగడికొని పలి

కిన సలుకులు పెక్కు గలవు [క్రీడి యనికి వ

చ్చినవా డిది పులివలె మా

ర్కొనరాదే కర్ణ "సేనకు బియ మెన:గన్‌,. ణి క, తలకు గలదేని శకునిం

బిలిచి వివారింప బొమ్ము పృథివీసతి సీ

తలన మనకార్యభఖడ్గం

బులమో 'పెక్కించె రత్త వోవనె నీకున్‌. లి

వీరాటపర్వము- సంచమాశ్వాసము 200

వ అనిన యతండు కోధమఘూర్ష్మ మానతారకుం డగుచు నిట్లనియె. వశీ చ తలకే డువానికిన్‌ మగండ, కా నకి న న్నడ(కించువా! డిసీ

పలుకకు ఖీతున ట్లొదు/గం బాజునె శూరుండు, నిన్ను నచ్చి యే

కిలనికి వచ్చితిన్‌ నరుండ కాం డట వాసవుః డైన నేమినా

బలము జలంబు నేరిమియు బంటుతనంబును నీవ చూడుమీ. విగ్ర 8 అని 5డ/గు నినసుతునకు

న్మున్నుదోణు౯డు (దోణనందను:డు( గృప్పండును శాం

తనవు డు6 గడంగుట దుర్యో

ధను౯ డవలోకించి యత్యుద(గత( గడంగెన్‌, £0 వ ఇవ్విధంబున నయ్యేవురుదొరలును ధరణీశుండుము సరభసంబుగా బిరవసంబు

"సేసిన, దుళ్ళాసనదుష్ప )హదుర్ముఖ [ప్రముఖ నిథిలకురుకుమారనికాయంబును,

శకునిపై ధవ _పభృతి బంధునివహంబును, దాహ్హికసౌమద శ్రాది సామంత

నికురుంబంబును మజీయును గల వివిధయోధవీరవిచయంబును నొకటి! గరటి

ఘటా ఘోటకధట్ట రధయూధపదాతివిత తిసంరంభశుంభత్సేనాసమూహ సహితం

బుగాం (దోచి నడచిన 2/ చ ధరణీ వడంకి ధూళి దివి దన్నిన భానుని గానరాద, బం

ధురవివిధపకారసటుతూర్యరవంబుల 6 దొంగె దిక్కులా

నృురితమహాయుధో గరుచిపుంజవిజృంభణ ఘోర మయ్యె నం

తరము సహ(న్రనేత్రముఖదరై వవమండలదుర్నిరీక మై. లి

ఎవఅరునుండు తొరవసెన్యాందుల శుజఖుమయమాణడులి:-- ళా మ్‌

న అట్టియెడ నుదృటహాసోల్లానభాసురముఖుం డగుచు శతమఖతనయుండు £ చ గుణమున ల స్తకంబునను గోజియుగంబున( గేలం దార లీ

షణముగ నుప్పతిల్లి రభసంబున 'రే(గినమాడ్కి. 6 ద్మీవమా

ర్లణనికరంబు లొక్కట నరాతిబలంబుల (6 గప్ప గాండివి

క్వణనము రోదసీకుహరకర్పరముం బగిలింప నుుగ్రతన్‌. [0

క్షే

వ (భ్రీమదాం[ధ మహాభారతము క. తలపడి తలమీజినకా లృలముల( దొడి సేయు మకియు6 బైపై దీనుం గుల (దొక్కికొనుచు వెస ముం గలిమొన( గవియుటకు వేడ్శ కడలుకొనంగన్‌. 81 క్‌ తనదృష్టియు ముష్టియః దగు ననువున 'మొన్నెత్తి యేయునత 6 డప్పుడు డిం చిన గాయముల సపొటం బున6 ఐదిదియు. బదేను నుచ్చిపోయెం గోలల్‌. 82 చ. ఉడుగక వెండియున్‌ సుభటు తొర్కా'మొగిన్‌ వెస నంటందాలిక వ్వడి పటుదాణభాస్వవ వార్యసముద్దతి. జేసి మంటలో మిడుతలు సొచ్చిన ట్లయిన మేటిచముగల్‌ గని యీడ(బోక ఐ ల్విడి మజియున్‌ వడిం బొదువ (వేల్మిడి ద్రుంచె నతండు తోడుతోన్‌. 68 తే. అంతకంతకు గదిసి సై న్యములు సుట్టు ముట్టి శసా9స్తసంచయమున నభంబు దీటుకొనునట్లు నేయ గిరీటిగాండి వంబు పరిచాలనంబు దీీవంబు గాంగ 8 సీ. గోర బోంజినమాడ్కి( గొన్నింటి( జ-్కసా6 వాలుగా [వ్రయ్యలు వాపిపాపి వాడిస నఅకినభంగి( గొన్నింటిం దు త్తునియలుగా బిట్లు (తుంచి (తుంచి 'వెస అంపమున నిడ్ద వసిగ. గొన్నిటి నిసు మంతలుగా నుటుమాడియాడి పనివడి తోల. గొట్టినలీల( గొన్నింటి జియునిగ్గుగా( బొడి "సేసిచేసి కే యడరి పొదివినబలము నానాయధముల ( (టతిహతంబుల6 గావించె నతిరయమున నకృతధ్వజసూతహయత్వ లసద ఫల్గురథవల్లనుం డగు ఫల్జునుండు థ్‌

విరాటపర్వము._.పంచమాశ్వాసము లే! క, ఆమెయిన వివిధవర్మ సోమం దఐిలువున్ళు సేసి సునిశితదాణో ద్దామ(ప్రసారవిభవ (శ్రీమార్హుర కద్చుతంబు సేసెం గడిమిన్‌ 86 క గర్జద్దుణు( డ్లై పగతుర జర్జ రితాంగులుగ( జేస సాయకజాల స్ఫూర్జన చూపజఖు వొగడ,గ నీర్జరవరనందనుండు నిమిషార్ధమునన్‌. 8? శా. శక్రిస్ఫారధనంజయాయతభుజాసంరంభగాండీవని ర్ము క్తక్రూరశళరావలిదళితశ(త్రు [వాతముల్‌ ళోణితా సిక్తాకారత౬ బొంది సాం[దకుసుమ (శే జీవికాసొల్ల స (దక్తాళోకతరు[వజంబుల[కియన్‌ రంజిల్లి యొప్పెం గడున్‌. 88 చ తదవసరంబునన్‌ దొర లుదగత( (దోచిన వ(జ్రధట్టముల్‌ మదమున నొక్క పెట్ట బలమ్బ నుసూనురధంబు (గ్రక్కూనం బొదివె. దురంగకింకిణులభూరిరవంబు( గరీం[దఘంటికా భ్యుదిత నినాదమున్‌ రధవరోత్తిత ఘోషము నుక్కటంబుగన్‌ శకి తే అట్టియెడ వేల్చు వచ్చినయట్ల మేను యు భగ పొంగ నలిరే,గి పాండవపుంగవుండు మత్స్య్యసశృపనందనుని బలుమాటతోడి యేపు సెవికిని జూడ్కికి నింపు నొనంగ 40 క మేదురదీర్చతరం బగు నాదం బెడతెగక గుణమునను వడి నిగుడం గోదండము సంరతవల ' యోదా త్తస్ఫురణ వెలుంగుచుండ(గ నే సెన్‌. 41 మ ఒ మా[కన్‌ విశత(ప్రసారనిబిడాత్యు (గాస్త్ర సంకానముల్‌ సకలానీకములందు. బర్వ నరుభాస్వన్మూ ర్తి శోభిల్మై; దీ అఖాటి ఛి

2. (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము

_ప్పికలాసంబులు తోక మంతటనుని సీర్ష ంబు ల్నై యౌగప

ద్యకృతవ్యా ప్రి వెలుంగ నొప్పెస/గు మార్తాండున్‌ విడంబించుచున్‌. 48 కః; నరు లొరులు దృశ్యముల పై (

బరగింప (గ౧ జూడ్క లెట్లు వడు దప్పక, య

ప్పరుసు నరు! డేయుని?ిత

శరములు లక్ష్యములు తప్పి చన వించుకయున్‌. ఢి క గజ ఘోటకరరసూత

ధ్వజకంకటయోధగా[త్రతతియం 'డెచటన్‌

విజయధనుర్ము క్తశర

(వ్రజములు దవులంగ. బడ కవారణ నిగుడున్‌. శ చ, కవదొన లేల పూను నాకొ కివ్వడి నావల దు[గసంగరో

త్సృవమున సవ్యపాణి నపసవ్య3 రంబున మార్చి మార్చి గాం

డివము ధరింపంగా శరపటిష్టళయుం బొరిం జేయి మార్చిచూ

పువెరవుతోన వీడ్వడక పొందొడ గూడెడు నెప్పు సూచినన్‌, కీర్‌ క సమవిషమవినిమ్నోన్నత'

సమీసదూరస్థల ములు సదృశములుగ6 జి

_త్తము[క్రియ నవిహతగతులను

సమరమహిం (గ్రీడిళధము సను నవితధ మై. క! వ, వెండియు నరండు శ మ బల మెల్లన్‌ వెలరెండుపాయలుగ శుంభద్వేగు. డై చాచ్చియా

వలగా నడ్డము వచ్చి నాలువుగ దుర్వారోద్దతిం బోయి మూ

లల నానాశకలాకృతిం బొరయ లీలాయానదుర్దాంతు జై

నలయంబుల్‌ నని చించి చిక్కునఅచున్‌ వై కల్యసంపాది మె, శ్రీకి వ, ఇవ్విధంబున నంబుధిలోన మహామత్స్య్యంబు విహరించు చందంబున!

దదీయరధంబు కౌరప సై న్యంబునందు సంచరించు నయ్యవసరంబున. కఫ

వీరాబటపర, సము _పంచమాళశ్వాసము న! ఆ. రత్న కేతనములు రాజిత శేఖరం బులును రుచిరఘంటికలును వార్డు బాణనిహతి( దునిసిపడు( గౌరవులచేటు _ 'దెలుస డుల్లు నుల్కికలునుబోలె. 5్‌థ క్‌ నరుభల్ల ంబుల నగిమ చరణంబులు యధెస్సి (యొగ్గ జవనాళ్వంబుల్‌ కరుణమెయి రాహుతులకున్‌ శరణం బగు మనుచు (మొక్కుచందం టొందెన్‌. |్‌1 క. దంతిఘటాసంతానము కుంతీనుతునారసముల( గూలినతటజీ న త్యంతనివిడా(భముల దివి మెంతయు సొంపారుభంగి నిల సెలువొందెన్‌,. ర్‌లి క. సలుపులు. గాండ్లుం బగ్గం బులు( దనయస్త్రంబు లడరి పొడి సేసిన వి చ్చలవిడి( వాజెడు రథ్యం బుల నేయ.డు దివిరాజప్పృుతుండు గృపతోన్‌. రీ ఆ. అర్జనాస్త్ర ఖండితాతప (త్రధ్వజ చానురములు గాలి. జదల( దూలి6 జిహ్నాముల విభూతి. జెందంగ+ గడు "నొప్పె నప్పు డాడుచున్నయట్టు అచట. ర్‌ క. ఒకమరి కిరీటి క ్లైది రికి నజిముజి. టోయిరేని రెండవనూ జి య్యకొనుట కోర్వ(గలే రై రొకళ్లు6 గురురాజ సేనమయోధులలోనన్‌. రక్‌ సీ, మండితధ్యజదండమండలంబుల! గిట్టి విటతాటనంబుగా విజిచి విజిచ్లి

ల॥ (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము చటులఖురోర్భటాళ్వ(శేణి బొదివి ర యంబున€౬ దునిమి తూ(టాడి యాడి రాజిత బహువిధరధసమూహము( జొచ్చి గలివిలి యగునట్లు కలంచి కిలంచి మదభరభీషణమాతంగముల ముట్టి చించదజవందర్‌ చేసి చేసి ఆ. పటుపదాతిచయముపై రౌద్రరసమపో (ముగ నడరి నేలం జమరి చమరి సవ్యసాచిబాణసంఘంబు మత్తశుం శడాలఘోరలిల6 గేలి సలిసె. 84 ఉ. శిక్షితచి తసంగరవిశేషములం (దితి హేతిఖండనా దక్షత వెంపుసాంపునను దైవబలంబున న త్తజిన్‌ సహ (సాతశతనూజుసారధి రిధాశ్వాచయధ్వజముల్‌ పరాస్త్రళ అధ జె శన ణి స్త్రక్షతి లేక యొప్పె గురువై న్యము వెక్కస మంది బెగ్గిలన్‌ 57 క. తేజోధను6 డగు నరుడు ద్భాజితగతి నడువు మెటిసి బడబాగ్ని దళం టై జలనిధి( (దెకొానిమెడు నోజం గురుబలముపేర్మి యుడిపెం దోడోన్‌. 68 క! కాలపశ్వంబు లై నలోకముల జముడు వారిసమ6డుచాడ్పున మారిమసఃగి యు(గ్రరూపు( డె శార్యసమ(గ్రబాహు సంపదుద్దాము( డగు డ్రీడి చంపే రిపుల. 5కి వ. అట్టియెడ మున్ను తురంగమఖురాదులం దూలిన కెందూళియుం, బెపయి న. నెగయ( బరదలంబు నెత్తుట జొ త్రిల్లుచు నుచ్చి చనువివ్వచ్చు నిశితళశరపరం పరలు సై నికళరీరంబులపై నుకిసి తడిసి రుధిరశీకరనికరవికీర్ణ రవికిరణ పరిణతం బగు సమీకరణంబును, ధారాశళకరాళర కపరిషి కృవిశ్వంభరాభాగం అధి ను! బును గలయం గెంపు సంవాదించి యకాలసంధ్యనావహించినం దదుచిత

ఏీరాటపర్వము.._.సంచమాశ్వాసము లీగ్‌

వ్యాపారపొరంగత బు లై పొడసూపినయుడుగణంబులుంటోలె. బొలుచు

ధనంజయసాయక దళితకుంజరకుంభవికీర్ణ మౌ క్రికవిసరంబులవలనను; సము

దీర మద వేగదుర్ని వారూరణవిదారణంబు లగు నర్జునాస్త్రపాశంబుల బెదరి

తేం శ్తైగయుట పొగ లెగయుటయుం, (బ్రతిభటదాణఘట్టనంబునం బాండవ

మధ్యముకాండ ప్రకాండంబులనిబిడజ్వాలలు నిగుడుట మంటయునుగా,

మ్లూర్తం బగు తదీయ (కోధదవానలంబు చటచ్చ్భటాళబ్ద్బంబులదాద్చునం జెలం

గుచున్న యుధిష్టిరానుజు నతినిస్తునభల్ల భజ్యమాన బలవదరాతిఖరా స్థినిస్వనం

బులవలనను; దొట్టితొట్టి యెడనెడ మడువులు గట్టు శోణీఠంబు సీచ్ళనందు€

బడి తేలాడు వెలిగొడుగులు పృుండరీకంబులును, వింజామరలు మరాళపుంజం

బును నై కొలంకులచందంబు నొంద వాని 'కెజంగెడుకొదమతు మ్మెదపదువుల

పగిది. దొరంగు నాఖండలతనయఖండితపరవీం కాలాయ సనాచారాచళకలంబుల

వలనను, గిరీటిశరపాటవపరిస్ఫోటిరరిపుకి పాలగళితి మ _సిష్క్టుపలలపంకింబు

నను, నలుదెసల నంతంత౬ గదియం జాంగిపడియున్న కృ త్తకరచరణంబు

లను, వెదపదనికి రొంపి౯ తలంచి వరుజులు పదిలంబుగా నమర్శ్చిన కేదారం

బుతెజంగు దోంచటకు నీడై చతురహలికుందు. సల్లుపరువంపుమొలకలచెలు

వునం బెల్లువడుల్లు ఫల్గునాశుగసంతాడనవికీర్ణ శత్రు శేఖరవ(జవ _జంబుల

వలనను, సరిగ్రామం బభిరామం బయ్యును ఘోరటప్రకారం బయ్యె నమ్మహో

భయంకర సంకులసమరంబున. 60 చ. ఉఅక విరోధినై నస్యముల నుక్కు మడింగంగ నుల సద్గతిం

ఐబజప రథద్విపాశ్వములు సాండవమధ్యము తేరి వీథియం

దజనట లై. పడం గని భయంపడి యిద్దెన వచ్చెనేని న

_త్రెలంగయిపో మె యంచునెడ తెంపిగ6 గొందలు పాయవనాజంగన్‌,. 61 క వాలమ్ములు దాంక ధరన్‌

(వాలుభటుల. జూచి యెదలు వడయంగ 'మేనుల్‌

దూల(గం దము6 దాంకకయును

నాలము సాలించి కొంద అవల. జనంగన్‌ శి తే. ప్రొద్దు (గుంకిన మజికొని పోవ6 డొక్కొ

శ్రీడి యని కొంద జాజికి సీడ6 బోవ

£16 (శ్రిమదాంధ్ర మహాభారతము బలము నెల్లను డెగటాజ(6 బజపి కాని తక్కం6 డెట్టులు ననుచు గొందలు చలింప 68 క. తరతరమ (పజల దునిమెడు నరునప్పటి యె త్రికోలునకు సురవిద్యా భరఖేచరులును ఖీతిం బౌరసిరి తమదెసకు నేమి పుట్టునా యనుచున్‌ (4 క, తముతమ యొద్ది బలంబులు 'ఈశ్రమవిరళము లై నదొరలు గాండివిపై ను (గముగః దఖణుముటయు నాతడు సమరోల్లాసమున దివ్య[రతత్పరు. డై. 65 సీ ఆచార్యు డెబ్బది యమ్ముల నాచార్య పు్రు నే డింటం గృపునిం బదింట దుసష్ప్రహు6 దిం్యడెంట దుశ్ళాసనుని౯ బది యేనింట సౌబలు నెనిమిదింట నమరనదీసూను నజువదింటను నేసి రవిసుళతురధ్యసారధుల నొంచి వనర్మమంతయు( (ద్రుంచి వైచి మర్మాస్థిబం ధములు భేదించి విక్రమము నెజపి ఆ. యిట్లు దొరలు నొవ్వ నే డైఅం దనచేతి కొలంది సూపి కీడి సెలగి దేవ దత్త మెత్తుటయును దత్రైన్యములు పెడ వి్‌గిపాతి ఖీష్మమలువు సొచ్చె 86 క. గాంగేయు( డవష్టంభో త్తుంగళనుం డగుచు నిట్లు దూలినకురు సే నాంగంబుల€౬ బురికొలిపి సు సంగళములు సేసె సమరసమ్ముఖములుగన్‌ (07

వీరాటపర్వము.-_పంచమాళ్వానము ల్యీీ

వ ఇట్లు భగ్న బలనమాశ్వాసనోద్భాసి యగు భీష్ముభుజదిలంబు (ప్రాపున శేచి

మాతంగతురంగస్యందనసం దో హంబులతో( గుంభసంభవకృపాళ్వళ్థామకర్డ

వికర్ణ (వముఖనిథిలయోధజనంబులు సుయోధనుముందటి (6 బన్ని నిలిచినం

జూచి సవ్యసాచి (పత్యేక ప్రధనకుతూహలాయ శత్తచిత్తుం డగుచు ను త్తరున

క్‌ట నియె. క! ఉ. కందము లస్పళించి తురంగంబుల నించుక నిల్చు? వైరిసే

నం 'దెలియంగ( జూడుము, ఘన(ప్రకరంబునుటోలె. గాజలుకొం

చుం దజవైన దంతిభటసుందరకేతనరాజి (గ్రాలంగా

ముందల గట్టిమై నిలిచి మోహర మున్నవిధంబు గాంచితే 69 ఆ. కరు కేతనంబు గాలెడు నల్ల దె

యీత€ డాజికేళి కౌతుకమున.

గడంగి వచ్చుటయును గలిగియున్నది మున్న

తొడరవలయు నతనితోడ మనము 70 వ. అని మజియును 71 చ, రయమునం గిట్టి యాతని పరాక్రమలీల యడంచి నొంచిదు

ర్హయు( డని నమ్మియున్న కురురాజునకున్‌ వగ పుట్ట( జే నెదన్‌

హయముల౬ టోవ నిమ్మను:డు నాతండు నాతని లావు నచ్చి ని.

రృయమున దేరు వే నడపె భాస్కరసూతికి నమ్ముఖమ్ముగన్‌, 72

--అడ్డుందుడు బి/తాంగద/వభ్యృతి తథవమారుల బిర్హించులి;- న. ఇవ్విధంబున నృషభంబున కాదికొను బెబ్బలియునుంటోలె రాధేయుదెస

నడచుకవ్వడిం గని చిత్రాంగదుండును జిత్రరథుండును సంగ్రామజిత్తును

దుస్ప్రహుండును జి(త్ర సేనుండును వివింశతియును దుర్ముఖుండును దుర్జ

యుండును వికి రండును శ్యక్రుంతపుండును దుళశ్ళాసనుండును లోనుగా6 గల

కురుకువూరవర్షంబు నిరర్షళ(ప్రకారంబు లగురథచి [త ప్రచారంబులు మెజయ

మొనకుం దలకడచి చటులపటుబాణవేజికాపరంపరలు నిగుడ నొక్క_పెట్ట

కవిసిన నతండును గుణధ్వని తం (త్రీనాదంబుగా నావిండ్లవారొ త్తుకాలుగా

గాండీవంబు వీణగా వినోదంబు సలిపె నట్టియెడ వికర్ణుండు. 71

లగ (శ్రీమదాంధధ మహాభారతము క. తలమీజి నిశతశరమం

డలిం గప్పెం బార్ధు నుక్కట కోధమునన్‌

విలు విజఖుగ నేసి యతనిం

దొల(గంగా6 జీసె నరుఃండు దోర్చలలీలన్‌ 74 క, ఇంతయు( గనుంగొనియును +

(త్రుంతపు. డోసరిలకాజి దోహల మలరం

గౌంతేయుతోడ ౬ దలపడి

వింత లయిన కూర్మనఖరవిశఖము లేసెన్‌ %5 వ. అర్జునుండును 76 క, సూతు. బదింటను న్రైదిట

నాతనియంగంబు నొంచి యంత నిలువమిన్‌

శాతఘనళరము వేకొని

యాతల వెడలంగ నేసి యసువుల. బాపెన్‌ లాగా త్తే ఇట్లు శత్రుంతపునిం ద్రుంచి యివ్విధమున

నొక్క డొక్కండ తలవపడు టుడుప! దలఃచి

వివిధబాణపరంపర వెల్లి గొలి'పె

భయరసము వజ్ఞుపెట్టున( బగలణువాఅి 78 క అందటు రథికులు పజవ(గ

నిం దేటికి మున్ను వచ్చి తిస్సీ యన సం

(క్రందనసుతు మార్కొానియె. ద

గం దెగి సం(గ్రామజిత్తు గర్వోద్ధతు( డై 78 క్‌, తలపడి నాలమ్ములు "పె

నల వేర్చడ నినుచుటయును నలుక పొడమినం

దల దునిమి వైచె నాతని

బలసూదన సూను. డొక్కవటుభల్ల మునన్‌ . 811

వీరొటవర్వము-_పంచమాళ్వాసము లశ

కే. అప్పడు రాధేయు. డిమ్మెయి ననుజు పడుట.

జూచి యేనుంగునకు సిళ్లు సూపినట్లు

కవిసి హయముల మత్స్యభూకాంతుతనయు

నేసి పండైండుశరముల నేసె నరుని 81 డి. కేసరివిక్రముండు కపికేతను. డ త్తజీ వై రివీరసం

(తానకర(ప్రకార మగు దర్చ మెలర్బ్చ(గ దాణజాలని

న్యాసమునన్‌ వెసం బొదివె నర్కసుతున్‌ గరుడుండు పామును

ద్భాసితపకు( డై పొదువుభంగి సురావలి పిచ్చలింవ గన్‌. కిల్లి క, ఇరువురువీరులు నిట్లాం

డొరువుల( దలపడుట సూచి యుత్క్మట మగున

చ్చెరువాటు( గొతుకంబున

డర నూరక యుండె నయ్యెడం గురు సేనల్‌, 88 మ, (పళయాంభోధరము క్తసాం ద్రవిసరత్పాషాణవర్ష్మ ౧బుమి

క్కిలి మై లము. గస్పునట్లు నరు నక్షీణాస్త్రనంతాన మి

ట్టలమై కప్పిన6 దీీవమారుతము గాఢవ్యా ప్రిజీమాతమం

డలి. జోళెన్‌ విరియించె భానుజు( డవష్టంభోజ్జ్వలాకారు( డె. 84 క విల్లును దానును శిఖిరా

జిల్ల (గ వెలుంగొందునహ్ని చెలువంబున శో

భిల్లుటం గని కురుసై న్యము

లెల్లను దూర్యములు (మోయ నే డ్రెఐ/ జెలంగెన్‌ 8 క రవితనయుబాణజములు వా

సవనందను. టొదివినపుడు సంతోషము( ద

ద్వివిధాస్త్రము లాతనిపై (

గవియ విషాదంబు నొందు. గొరవ సేనల్‌. 84 వ. ఇవ్విధంబున నేట్లాడుచుం గదిసి గాండీవి కర్ణున కిట్లనియె, 67

స్త్రి శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము ఆ సభల బలుకు దీవు సరిలేరు నా కని యిదె రణంబు వచ్చి నెల్టవారి శెలుంగవచ్చు దీన. బెజచోట రిజ్జైన యట్లు పూరగింప నగునె యిచట 88 క. మాటలు పెక్కొడితి వీ పోటుమగలు విన(గ నింక( బోవ దగ దె ప్పాట నది గాక తమ్ముని పాటును గన్నార€ గంటి పొాజకు మింకన్‌ 88 ఆ పలుకవచ్చు. గాక పలికినయట్టుల చేయవచ్చు నెట్లు దాయ యెందు. బోయె దట్లు ద్రపదపు(తిక( బబుపంగ6 గాంచి నగినఫఐము గందుగాక . 1! థీనుండ నై కోపమునకు దీ కొనరింపం గానేరకున్న మెయిమెయి( బోనయ్యెం గాక యింక6 బొమ్మా యిచటన్‌. 0. వ. అనిన విని రాథధేయుం డిట్లనయె. లల ఉ. అప్పుడు ధర్మహానికి భయంపడి నిల్చితివో కడంకతో నిప్పుడు వచ్చినాండ విట యెల్లను జేయుదు. గాక యన్నపై+ దప్పు ఘటించి నీవు నొకతాలిమి గల్లినవా,డ వ్వై నెపం బొప్పినం జెల్లై సీదునిలు పోపును జూతము గాక యిచ్చటన్‌. న! క. సమయంబు నడపిననురా జ్యముభాగం వీరె యెట్లు ననునాస నరి ణ్యమున వసించితి గాక వి జమునకు నీయందు ఛై ర్యసారము గలదే రిక

విరాటసర్వము._.పంచమాశ్వానము వల్లే

క. మును సీ వచట నచట జే సినబంటుకనంబణు లెల్ల 6 జెప్ప+గ విందు గనిన గదా నమ్ముదు నవి యనుమానము నాకు నీభయస్థితి, గనుటన్‌, తి

-:ితోర్ణార్దునుల ద్భాందృ్భా యుద్ధము:-

వ, అనుచు వాలమ్ములు గురిసిన నద్డునుండును ్రీతుం డ్రై గాండీవవిక్షేపకో భితనభోభాగుం డగుచుం గానీనుపై నానానీశితవిశిఖంబులు నినిచె నట్లయ్యిరువు రును దేవాసురసం[ గ్రామసాదృశ్యవిక్యస(క్రియం బొలిచి రట్టిసమయం బున లికి

ళ. రవిదీ పస్తులు సార నేరమి: గవిసెం జీ(కట్లు పవనుగమనం దబడంగన్‌ వివిధాస్తంబుల నంబర మవిరళముగ( జొదువం బడుట నద్భుతభంగినొ. $07

ఉ. అవ్వుడు కర్షనెన్య మమరాధిసనందను6 జుట్టుముట్ట( జే రుప్పరవీదిమై వలయ మొప్ప వెసం బటిపించి శ్రీడి “పెం గుప్పలుగా రథావలిని ఘోటతతిం గరిరాబీ€ గూల్చుచుం దప్పక భానుసూనుమెయి దాఃకంగ నేయుచు నుల్ల సిల్లి నన్‌. 88

వ రాధేయుండును గ్ర

క తటజీమి పయి నడరుటయు విలు విజుగంగా నేసె నరుడు విక్రమలీలం గొజంత వడనీక కర్ణుడు మెలు(గు లడరుళ కి సురలు మెచ్చఃగ వై చెన్‌, 100

ఆ, వై చుటయును సవ్యసాచియు( గారవుల్‌ విస్మయంబుతోడి 'వెలపు వొంద నధికరయము మెజయ నది పెక్కుదునియలు చేసె నంతరమున శితళరముల. 101

222 (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము వ. అటియెడ నినతనయు మన్నించుజోదులు 'దెగి పయింబడిన( [గోధారుణ ళా నయనపల వితంబును దంవకాంతి నబకిఠంబును గుంభస్తలఫలితంబును నగు న. న! ల తదీయకరటిఘటా వికటవిటపిపటలంబు నాత్మీయవిశిఖవ్యాపారమహావాతంబు నన్‌ దిడలువడం గూల్చి చండమూ ర్తి దాల్చి శోభిల్లువీభత్సుం గని యతండు కువ 102 బొమముడి వడ నెక్కాన వేజొక్కవి ల్లె త్తికొని క. తురగముల నాలు గిటను త్తు నాజశీట నెనిమిదిట రధము( బదిటను వా నరు నజువదిశరముల న న్నరునంగంబులను బెలుచ నాంటంగ నేసన్‌ 1038 వ, ఇ _త్రెఅంగున 104 సీ. రోషంబు ఖీషణరూవ మె చెలువొంద నతులకేతువు శిఖ యె 'వెలుంగ శరజాలములు పటుజ్వాల లై నిగడన ర్కతనూభవో[గ్రాగ్ని (పజ్వరిల్హ నుద్ధతి నై (పర యుజ్జ్వలదివ్యప తాక మెలుంగుగా దళితధరణి రథనేమిరవము గర్జనముగ శరపరం పరలు ధారలు గా(గం బరగి యడళె ఆ నర్జునాంబుదం బనన్యసామాన్యస ముద్యమమున ముఖపయోరుహముల కాంతి దఠి/గి యపుడు కొరవ సేనాన రోవరంబు దీనభావ మొంద. 105 5, వెండీయు నుడుగక రవిసుతు. డొండొండ నిశాతసాయకోత్క్మరము సము ద్దండత( బై నించిననా ఖండలనందను-డు 'కెంప్ప కను(గవ! గదురన్‌, 10(

విరాటవర్వము-_పంచమా క్వానము 228

క. శిరము లలాటంబును గం

ధరమును బాహువులు నురము దండడి [వయ్యన్‌-

గిరిపై ౬ విడుగులు దొర, గెడు

పరుసున దృఢదీ_ప్తశాతభల్లము లే సెన్‌ 107 క అజీముజీ నంగము లెల్ల ను

నుజుముగ నిట్ట డరునర్జునుని యమ్ములకున్‌

'వెజఖచఅచి సూతపుత్రు(డు

పజచె( బుడమి యద్రువ మక్స్యపతిసుతు. డార్వన్‌. 108 వ ఇట్లు కర్డుండు కయ్యంబు విడిచి పాజినం వార్థుండు దేవదత్తంబు పూరించి

యు త్తరున కిట్లనియె 100 క. వీ. డొక(డు కురుబలంబున

వాఃడిమగం డన(గ( జాలువా. డిబ్భంగిం

దో,డిమి సెడియెను (దోణుల

వే-డిమి యిట మనకు మునుము వి[కమమునకున్‌. 110 న అనుచు వీరావేళంబునం గౌరవానీకంబు నాలోకించునన్పు డు త్తరుండు. 1! ఉం వెక్కసపాటు ఫీతియును విహ్వలభావము నొంది యిట్లను

న్మిక్కిలి యెన శౌర్యమును నికృరతేజము నంత కంతకి

'బ్లైక్కెడులావు. జూచి మది యెంతయు బెగ్గీలె మేనుచేష్టలం

దక్కె. నళక్య మింకిట రథవ్యవహారము నిర్వహింస+గన్‌. 112 ఆ పుటినంతనుండి యిటివి యెన్న 6డు6

న! యు

గాన నెందునట్లుగాన చోద్య

మంది యంతరంగ మవళత. బొందిన

కతన నింద్రియముల కడంక దక్కె. 118 కే. అనిన( గొండొక నవ్వాలయంగ& జూచి

యిం[ద్రనందను. డాతని కిట్టు అలనియె

నేను గలుగంగ నీ కేమి యెలమి వాహ

నముల కుబ్బుగ సంచోదనంబు సేయు, 11%

లల్లత (శ్రీమదాం (భధ మహాభారతము క. అనుటయు నారండు దగనూ

ల్కొ-నినం దానుదితనినదకోదండుం డై

యనితరసులభోద్యమమున

ధనంజయుం డిట్టు లను నతనితో మజకియున్‌ 115 ర్‌ అరుణాశ్వంబుల( బూనిన

యరదంబున వీ6డె నిడుపులగుచేతులు బం

ధురకంధరంబు వెడలుప

టురమును వై దోణు డొప్పె నుత్తర కంటే 116 వ. అని చూపి వెండియు నిట్లనియె కే7 ఆ సక లకురుకుమూరచాపశిక్షాచార్యు 6

డాజి దుస్సహుండు సాంగవేద

వేది నీతిళాస్త్రవిదుండు దివ్యాస్తకో

విదు!డు సుజనహితుడు విమలబుద్ది 118 వ' అని యగ్గించి. [110 క. తనతనయుకంళు నెమ్మన

మున నాకుం గూర్చుభావమున గురులకు మా

ర్కొనియెదము రాచధర్మం

బున కీడున( జేసి యింత పుట్ట(గవల సెన్‌ . 120 చ ఎదురుగ, బోవనిమ్ము రధ మీతనితేరికి నన్న నాతండుం

బదిలముతోడ రధ్యములపగ్గము లే డ్రెజ నూలుకొల్పి యు

న్మదగతి నట్ట చేసిన నమానుషవిర్షము( డైన (దోణు:డుం

గదిసి యిభం బిభంబు జెనకం జనుదెంచినలీల వచ్చినన్‌ శ921 వ. నరుఃడు నమస్కరించి గురున కిట్లనియె 122 క, అడవుల. బెద్దయు! గాలం

విడుమల! గుడిచికిమి మాకు నిది తకి యనియి

స్పృడు వచ్చితిమి విపన్నుల

యెడం గృపసేయుటయు లెస్స యీ రలుగకుడీ, 12)

వీరాటపర్వము.__.వంచమౌళ్వానము లీక్‌ _;అరునుంు (బోణాఛాడ్యూలతో యదొందు చేయలి; డొ థి

క మును వెజతు నేయ మీరలు

నను నేసిన గాని యనుడు నాకేళసుతున్‌

ధనురాచార్యుం డిరువది

సునిశితబాణముల నేసె( జూపయు వొగడన్‌. 124 అ. అర్జునుండు వాని నన్నింట్‌ నడుమన

తునియ సేయుటయును లోణు+ డలిగి

శతసహస్రనంఖ్యశరముల ( గప్పిన

నతడు నతని. గప్పె6 (బ్రతిశరముల 125 చ. అతిరథు లన్తళన్తువిదు అద్బుతబాహుబలుల్‌ సరా[క్రమో

ర్దితయశు లిట్లు దాఃకి గుకుశిష్యులు గారవ సేనలోని భూ

పతిసుతకోటికిన్‌ వెలఖ(గుపా టొనరించిరి బాణజాలసం

వృతగగనాంగణం బగు నవీనమహాహవవి(క్రమంబునన్‌ . 126 వ, అట్టియెడ గురువై న్యంబు జనంబులు 127 క. గురు డొక్కరుండ్రు దక్క'గ

నరుఃడు గడంగినపుడు మార్కొనం జాపధరుం

ఊొరు డు గల/డె మజీ వెదకిన

హరుండు గలం డింక( గలుగు ననరా దెందున్‌, 128 క [దోణుం౦డు రయమున నేసిన

బాణము లెడతెగక యొక్క-బాణమపో లిన్‌

(శేణి యయిపోవం బార్థు-డు

దేణువు గావించు! గంటిరే చిత్రగతిన్‌. [20 క. గురుశరములు సితపక

స్ఫురణంబున నంచపిందుపొలుపు వహించెన్‌

నరుబాణతతి ఘనావలి

కరణి మిగుల నొప్పె నల్ల గణులచెలువునన్‌ , 100)

కీస్‌

£లిథి (శ్రీమడాం[ద్ర మహాభారతము వ. అనుచుం గనుంగొనుదుండ. 181 శా. శ్రావ్యం జై చెల(గన్‌ గభీరమరురజ్కానాద ముద్దామవీ రవ్యాపారనిరూఢతం (బిళిశరారంభంబు మర్జిందుచున్‌ సవ్య ప్రొఢిదృఢాపసవ్యగతి నాళ్చర్యంబుగా నేయుచున్‌ దివ్యాస్త్రంబుల6 టోరి రిద్దలును సాదృశ్యం బదృళ్యంబుగన్‌ 182 వ, ఇంద్రాగ్నివాయువరుణదై వత్యంబు లగుళరంబులు గురుం జేసిన నరుండును దత్త దేవతాకంబు లగునంబకంబులం బితిహతంబుల "సేయుచు వచ్చె; నయ్యిరువురు బెల్లే యసాయకంబు లంతరిక్షంబున దళం వై సంతమసంబు గలిగి యునికి నేబాణం బెక్కడం బాబుటయుం దోపకుందె, నట్టియెడ 6 గుంభసంభవుబలంబు నరభనంబుగా నతని కడ్డంబు సొచ్చిన విన్వచ్చుండు (చేల్మిడిం బొడి'సేసి సకేయూరంబు లగు బాహుదండంబులను సకుండలఎబు లగు కర్ణ పాళశంబులను సకిరీటంబు లగు శిరోభాగంబులను భూభాగం బలంక రించి యప్పు డావహిల్లి నరుధిరసాగరంబునకు రత్నాకరత్వం బలవరించె దుర్ష్ణయుం డగు నద్డనుండు వైన్యంబు దైన్యంబు నొందించుచు నాచార్యునకు భరంబుగ నేట్లాడుచున్నం జూచి గురుండు విస్మితుం డై. 108 క్త అర్జునుని నాహవపవంబున నిర్జింపంగ నగునె ఫాలనేతున కైనం బిర్జన్యసుతు (డు కరవ ర్లోర్తితమూ ర్షి యగు టరయ నుచితమ కాదే 184 వ. అని మళియును దగినపలుకుల నగ్గింప నిలింసనికరంబు [185 తే ఇంత ప్రొద్దు కిరీటిక క్లైదుర నిలువ 'వెజప కున్నష్తు చోణుండ వింటివాండు నల్ల వో తనయున్న సేనకు నొకండ బలిమి. దలమీజునే యిట్లు నిలువవలదె 186 మ. అనుచుండం ద్రిదశేంద్రసూను[డు రయం బత్యంత ఘోరంబుగా ఘనశాతో జ్ఞ్వలదుర్ని వారవిలసత్కాండంబులన్‌ (దోణువా హనసూతధ్వజ దేహముల్‌ పొదివె నిట్లస్తా౦న్దినిర్మగ్ను. జే సిన హోహానినదంబు లొక్క మొగి. బేర్చెన్‌ సర్వ నై న్యంబులన్‌, 1

విరాటపర్వము..పంచమాశ్వాసము లీలా క ఈమెయి నిజజనకుభుజో ద్దామబలము దోడుతోడ( దలుంగుటయు రథ స్రోమంబు* దాను నళ్వ జామ వెసం దాంకె బాండుకనయునితోడన్‌ 188 --: అర్జును డళ్ళాత్థామతో యుద్దము చేయణి:- ధి చ అకండును దీవ్రబాణముల నాతని. గప్పుచు మారుకొన్న నా ళతమఖవృ[తసంగరముచందము దోంచె వడిం జటచ్చటా యితరవ మష్ణ వేణువుల నేర్చుదవానలు (మో6తభంగి ది క్త్‌తి6 బరగెన్‌ మహాద్భుళము గొరవ సేనకు నావహిల్లి (గన్‌. 180 వ. అట్టియెడ 110 చ ఉక నరుండు [దోణుసుతుయుగ్యములన్‌ వెస నొంచే నాత (దుం 'దెజపి యొకింత గాంచి ఘనతీ్కీవళరంబున నారి. ద్రుంచి క న్లిజీపినమా(తలోన నతనిం బటుబాణచతుష్క్రయుగ్మ నే _డెజం దొడి మౌర్వి (గమ్మణ ఘటించునెడన్‌ వడి నేసి యార్చినన్‌ [11 క కురుసేనలోనని శ్లై వ్వరు£ జేసిన వారు లే రవార్యభుజావి స్ఫురణోద(గుండు గదే గురుప్పుత్రుం డనుచు నమరకోటి నుకించెన్‌ [42 చ చిజునగ వొప్ప గాండినము చెచ్చెర నజ్యము సేసి సేనలు క్క_అ రభసంబుమై నడరె. గవ్వడి (దౌజియు సీడ(టోక య _త్తతి. దజణుమంగ నస్త్రములు దందడి మార్కొని మండుచుండె. బి చృజపిడుగుల్‌ వడిం దొరంగుదాడ్పున నంబరవీధి నుగమై, [10 వ. ఇవ్విధంబున ధనంజయుండు రయంబున నేయ వేగంబున నేయ. (దోణ తనయుతూణీరంబులు శరళూన్యంమి లయ్యె(; దన తూఖీరంబు” అక్షయ బాణంబు లగుటం జేసి యంతకంతకు నతిశయిల్లుపెల్లున "సేయుచు నధికుం డగు నప్పాాండవమధ్యముం గనుంగొని కృపాదార్యుండు సెంగటం దలమీతిన, ) 144

త28 (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము -:అరుతుంు కృనాచాడ్యూనితో యడమ చేోయతీ: నీ థి

క. గురుపుతునికధము విడిచి

సరభసముగ నందు సవ్యసాచి కవియుడుం

దిర మై యాతండు శితళర

పరంసరలు గురిసె ను[గ్రబంధురగతులన్‌ 145 వ. పొండుపుతుండును జిత్రసంచారంబుల మెజయుచు [146 క, సటువిశిఖపం క్తి యత్యు

త్కటరయమున నిగుడం. జేయ!గా నవ్విధ మూ

దుట యైన మండె దీపో

దృటభంగి6 గృపొనలంబు బిలములు వొంగన్‌. న! వ, ఇట్లు మండి శిఖి.దోలెడి కనకలి పఘనబాణంబు వనచరశకేతువుం దాశకించి

వేడిమి సూపి వివిధాస్త్రజ్వాలలు గవియించి దిక్కులు సెలంగ నార్నినం

గోపంబున నాటోసంబు మిగిలి బలనూదనసూనుం డతనికేతనంబు దునిమి

తరణికిరణానుకారపారంగతంబు లగు నారాచంబులు తదీయాంగంబుల

నిలుపం దొడంగిన రథచ(క్రరత్షకు లగు చందకేతుండును జి(త్రాశ్వుండును

మణిమంతుండును మంజుమౌళియు హేమవర్మయును సురధుండును సుషేణుం

డును నరిష్షుండును సుకేతుండును నుక్యూమెజయ నొక్కటం దా(కిన. 148 ఆ అన్ని వెడ(దవాతియమ్ము లద్భుతముగ

నొక్కముష్టి( దొడిగి గకభటానంగ

నతడు లీల( దునిమ నందటతలలును

ఘారభంగ్‌ ర్క్తధార అెగయ. శేశీల సీ, తునిమి తోడన యొక్కసునిశితశరమున

గాడీయు రెంట నతముల. (దుంచి హరుల నాల్షిట6 జంపి యాలంపుంగేలితో నాగలు మూండమ్ముల నుగ్గు "సేసి

ఏీరాటవర్వము._వంచమాశ్వానసము లల్లీ ధనువును సూతునితలయు( జెజటొక్కట నఅకి లోచనముల నవ్వు మెజియ గృపుని నాలోకించి (క్రీడి దత్వక్ష౭స్థ లంబున6 ూరభల్లంబు నాట అ. హతరథుండు నిపతితాశ్వుండు సంభఛిన్న చాపు(డును నికృ త్తసారథియును నయ్యు నొచ్చియును భుజార్షళనంరంభ మతిళయిల్ల శ్రి నత:డు వైచె 150 ఉ. మండుచు వచ్చుదాని. బదిమార్గణముల్‌ గొని వేగ మొన్ప నా ఖం డలనందనుండు గడికండలు సేసిన జూచి యప్పుడా తండుడివోక లేక సమదంబున ఖడ్గము భేటకంబును ద్దండత గొంచు( దే రుడిగి కాం గవిపెన్‌ రయ. ముల్లసిల్ల (గన్‌. 161 వ. ఇట్లు గవిసిన. 1గ్ర2 భర్త క. పలకయు వాలును నింతిం తలు దునియలు సేసె బాజతతి( బాండవుం డి ట్టల మైన 'వెల(గుపాటున నిలిచి కృపుండు (దోణపుతుని రధం బెక్కెన్‌, 158 ఆ. అప్పు డేపడంగి యన్ని సేనలు ఖీమ్మ రథముపొంత కొది(గి రొద్రరసవి నోది యైన యర్హును.డు భనుళ్చాలన దీప్రమూ్రి యగుచు6 దిట్టకుజికె. 154 వ ఇత్రెజంగున నుఅక తజియ నుజికిన. 155 క. బలములు దొరలు. బొదివిసం కులయుద్ధము "సీయం (గోర ఘోరాకృతి యై యిల౬ (బోవుగ౬ జతురంగం బుల (వేల్మిడి! బొండురాజపు (తుండు గూళల్ళెన్‌. 166

వ్వీ0 (శ్రీమదాంధ మహాభారతము

ఉ చేతులతీంటి వో నిటు లశేషబలంబుల నుగ్గు సేసి మాం సారతపంక యై బహువిధాయుధమీనము లొప్ప6 జామర (వాతము సఫేనభంగిగ విరంతర వీరశిరస్పరోరుహు స్ఫీతవిభూతి. బొల్బునది సేసె రణస్థలియందు నెత్తుటనొ. 157

తే, ఇట్లు కౌరవానీకంబు నెల్ల 6 గలంచి యాడి భీష్మనిదెసం బోవు క్రీడిం దాంకె6 గొండతో6 దాంకు తగరు నుద్దండవృ త్తి దోప వృష పేను6 దాహవదోహలమున. 156

వ. విజయుండును 159

తే, భల్ల మొక్కట నాతనివిల్లు దునిమి యైదునారసములు వక్ష మాడ నేసె నతండు 'నై రింపరానినా వ్వడరుటయును బెగలంబున సరదంబు డిగి పాటె. 160

లి గ.

వ అట్టియెగడ దుళ్ళాసనళకునిదుర్ముఖ వింశతివికర్హులు దన్నుం వొదివికొనిన వారలరధరధ్య కేతువర్మంబులు జర్జరితంబులుగా నేసి గాసిచేసిన నందలుం గనుకని: ఐఅవం దొడంగిన 6 బార్థుండును (బహాసోల్లానభాసి యగుచు

న. నుత్తరుం గనుంగొని 101 శే. కనకమయకాల కేతువు కాలం జిరత టిల్ల తాలీల6 గలిగి శోభిల్లునంబు దంబుజాడ్చున సురనదీతనయు ౬ డున్న వా+డు చూచితె మత్స్యభూవరతనూజ, 1892 -:అడ్డనుండు భీవ్యునితో యద్ధంభు చేయలఖినఐ

క, బలువిడి మనదివ్యాస్తం బులచవి నూపంగవలయు. బోనిమ్ము రధం బలసగతి నతనిడెన కని పలికిన నల 6 డట్లచే పెం బరమ సీతిన్‌, 108

వీరాటసర్వము._పంచనూళ్వానము క! శా. శాంతనవుండు నపు నిజళంఖము కౌరవరాజనెన్యముల్‌ నే సంతస మంద నొత్తుచు ససంభమలీల నెదుర్కొనంగ దు ర్హాంత భుజాబల (ప్రకట దర్చ 'మెలర్ప నరుండు న్‌ొ్తె ది గృంతినికాయకర్ణ పుటదారణవృ త్రము దేవద త్తమున్‌' 164 తే. మలసి అంకెలు వై చుచు మాలుకొనిన వృషభములభంగి నక్కురువృషభు లిట్లు సమదగతి. జేరునెడ6 జూచి రమరు లరడ్డి ననిమిషత్వంబు దమ కప్పు డచ్చువడ6గ 165 ప. ఇవ్విధంబునం గనుంగొనుచు వారలు దవమలోన 146 క. మనలను దానవులను గడ చిన యవి భుజబలము లస్తశికెవిధముల్‌ గొనియాడ. గొలందిగా దీ రని నాతండ యతని నితండ తగు( జెనయంగన్‌ 107 సీ, అనుచుండ నై న్యంబు లార్భ్బులు[ బెడటొబ్బ లును దూర్యనాదంబు *లుల్ల సిల్లి జేర్చి యొక్కుమ్మడి భీష్మ నగ్గింపంగ నతడు నిశాతబాణాష్టక మున6 , బడగపైై హనుమంతు నొడలను బహుళరం బుల నందు. జెల6గెడుభూతములను దళవిశిఖముల రథ్యములను సారథి నేసెవాసవియును నెసక మెసంగు కే. నగ్గలిక గాండివంబు చక్రౌకృతి (వ కాళశవహ్నిస్వరూపళత గలిగి విడుపు తెఅపి గొనంగ రాకుండ మెజసి యొస్పు సాం[ద్రసాయకళతతి నాకనంబు గప్పె. 108 *ల్పనుజెలంగ నః

ణః (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము త్తే అర్జునుండు గవించిన యంపమూడ

మంచు దళముగ. గప్పిన మార్షణాంచు

జాలముల వెస విరియించె శాంతనవప

తంగు డుద్దోతమాన ప్రతాపలీల 100 ర్‌ు అమరేం[దతనయు౬ డుగా

శ్రములు వడిం గురియ. గురియ! దరమిడి వానిం

దుమురుగ6 జేయుచు వచ్చెను

సమరోల్లాసంబు 'మెఅయ శంతనుసుతుండున్‌ 170 క్‌ అర్జునుడు దివ్యబాణ

న్ఫూర్జితదోళ్ళ క్తి తనకు జూపిన నత6డ

త్యూర్జి త బలు6 జై నియమో

పార్టిత ఘోరాస్త్రవితతి6 (దికిహతి( జే సెన్‌. 171 క కవ్వడి యెమ్మెయి నేసిన

నవ్విధమున నాశరంబు లన్నియుంయదాదౌ

దవ్వులన నిలుకరింపళల

వివన్వచ్చు,డు కినిసి యేసె విలు విటుగంగన్‌. 72 మ. తన కోదండము ఖండితం బగుడు( (గ్రోధంబార మందాకినీ

తనయుం డప్పు సటా విలుంచనసముద్యత్కో ౨ధసింహాకృతిన్‌

ధను వొం డుద్ధతలీల నె త్తికొని యస్ర(శ్రేణిం బర్వించె న

ర్థునుపై6 దాఃకిరి చక్రరత్షకులు నార్పుల్‌ నింగిముట్టన్‌ వడిన్‌. 178 చ విజయు,డు వారి నెల్ల నొక(వేల్మిడ్‌. ద్రుంచియ ఖీష్మసాయక

('వ్రజము నడంచియున్‌ రధము వాజుల నొంచియు నాజికేళియం

దజితవిలాసముల్‌ మెజయ నప్పుడు విస్మయ మందుచుండె. గుం

భజముఖయోధవీరతతి (ప్రస్తుతి 'సేసిరి సిద్ధ ఖేచరుల్‌. [74 క కొండొకయెడ. గని కాంతన

వుం డొాఖండలతనూభవుని డామూ.పు

ద్దండభుజబలము 'మెఅయ' బి

చండాస్త్రక్షతము సేసె సరభసవృ త్తిన్‌ 176

వీరాబవక్వము.. పంచమూళ్యాసము డ్డి

చ. కినుక మనంబునం గదిరి [క్రీడి పితామహువిల్లు (వేల్మిడిం

దునిమి నితాంత గాఢరయదో ర్విభవంబున నొండువిల్లు గే

కొనియెడుసందునన్‌ నినిచె (గూరళరంబు లురంబునందు (గ

క్కున నత6 డొల్లటోయి రధకూబర మూ/తగ నిల్బె సోలుచున్‌, 170 క. కనుంగొని సూతుం డరదము.

గొనపోయెం దొల(గ నపుడు కుంతీతనయుం

డని6 దనివి సనకి గుంపులు

గొని యున్నెడ లరసెం. గలయ' గురువై న్యములన్‌. [77 వ ఇట్లట్లైత్తి చూచి గాండీవంబు దొడసి గుణంబు సారించి కవదొనలు బిగి

యించి, కాగి త్‌, ఆచార్యసూర్యతనయ కృ

పాచార్య (వ్రభృతిరథికు లందలు (జో వై

జూచుచు నుండ/గ నద్దెస

శీచి భుజావిలము మెఅయ నింద్రజు( డరిగెన్‌ శ70 వ. అప్పు డళ్వత్థాము కర్దున కిట్లనియె 180 ఆ. వీ+దె వచ్చుచున్నవాండు పొర్టండు మన

మేమి "సేయువార మీవు దక్క

నొరులు నిలువరింప నోపెడువారు లే

రోటలేక తా(కి యోర్వవలయు. 141 క, అనితను నుల్ల సమాడినం

గివిసి యినతనూజు6 డేను (గీడి నిచట మా

ర్కొానువీంళ6 గన్నులారం

గను(గొనుమీ నిలిచి యనుచు6 గవిసెం వెలుచన్‌ క82 క, దొరలును సుభటులు6 గద్దవి

యరదమునకు మున్న పొదివి రద్దును నచటం

గరి సొచ్చిన తుంగమడువు

సరుసున మొన చా'పకట్టు వడియె నతనిచేన్‌, 180

|! (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము త్తే ఇవ్విధంబున. టోరెడు నిం్రదదతనయు నుక్కు లావును నంతంత కక్కు డయ్యె నలసి మేనులు దూలాడ నిలిచి రంత నంత నయ్యోధముఖ్యు లాహవము దక్కిా 184 వ అట్టియెడ నుత్తరుండు నరున కీిట్లనియె 185 చ ఉడుకువ లేని కయ్యమున కోర్వ(గ వచ్చునె, నాకు డప్పి వు 'ఫైడు, నొశతమాటు నాగ్రహము డింపపు సీవును, జక్కు సేసి ప చ్చడి గలపంగ వెండియును జండితనంబున వచ్చి వచ్చి పో రెడు మొన లింక6 జాల నొనరింప భవ ద్రథసూతకృత్యమున్‌. 188 వ, అనిన విని కవ్వడి నవ్వుచు నేను గలుగ వీకు నోహటింప నేల), యంతియ వలసినం దురంగంబుల. దోడు గడ'పెద, నించుక వైరించి నిలవవలయు నెల్ల పనులును జక్క నయ్యెరా జొక్కురుండు కొజంత యాతం డభిమాని మనలం గని సరకుగొనం డిప్పు డున్నచందంబు మనతోడం దలవడం గడం గుట దోంచుచున్న యది తమ్ములునా _ప్తభృత్యులు నిరుగెలంకుల నగ్గలిక మెజిసి డగ్గతి యున్నవా రని కౌరనేశ్వరుని గట్టిమోహరంబు సూపి యత నిం బురికొల్చి యద్దిక్కు తేరుపోవని మ్మనుటయు నతండును దలకొని యట్ల చేయ నడరి యెడనెడ నడ్డపడుకురు నీరులం జిణునగప్ప గెడ నిగుడ 'మెజుంగువాలమ్ముల( దొలంగ జడియుచుం గదిసిన నమ్మేదినీవల్ల భుండు. 187 -ంఅర్జునుండు దుర్యోధనునితో యుద్ధందు చౌయటథ:= క. పులిగోల వేసినట్టి ట్టలపురయంబున( గడంగుటయు. దద్వక్ష స్థ ఎలమునం గిరీటి రెండ మ్ముల నా,ట(గ నేసె బొమలు ముడివడుచుండన్‌. 188 క. క్షతముల( బెల్లు దొరంగుకో ణితధారలు మదముగా వినిర్షళకరియా కృతి. గవిసి యతం డేసెను శతమభఖసుతుఫాలతలము కాతశరమునన్‌, కేం

వీరాటవర్వము_ పంచమ్తాళ్వానము ల్లీశ్రీక్ర్‌ తేర కధారలు వెడలంగ రళ్ళ్మి వెలుంగం బొలుచు బాలార్కుచాడ్చున (6 జెలువు మిగిలి ఫల్గునుండు (శాపనంభరితమూ ర్హి యగుచు శరకిరణంబులు నిగుడ. జే సె. 190 శా వానిం దీవళరంబులం దునిమి గర్వం బెక్కి నానాస్రనం శరానంబుల్‌ గురిసెన్‌ సుయోధనుడు దుర్దాంతాకృతిన్‌ గో[తభి త్పూనుండుం బటుసాయకోత్య-రమునం జూసపెన్‌ భుజాటోవమి 'ప్లేనుం గేనుంగు, దాఃకునట్లు సమరం జేపారంగా నయ్యెడన్‌. 181 తే. హస్తిపురిం బేరుగల మదహ స్త నెక్కి (శాలుకావలిరథములు గవియు దేర నభగజము పై ( బిర్జన్యు( డనంగ నంస వాన పరగ వికర్ణ్థుండు వచ్చి తాంకె. 102 ఉ- వీ(5 నెదిర్చి యిట్లు కురువీరులకుం (బ్రమదం బొనద్చుచుం దాఃకిన. (గోధవేగసముద్యగత నెజ్జనిచూడ్కిం. జూచి జే రాశలితోడ నున్న జమునాకృతి భీషణ రేఖ యొస్ప'గా (వేశనినారసంబు దొడి [క్రీడి కఠిన్‌ దృఢముష్టి నేసినన్‌. 108 ఆ ఫాలకుంభసంధి. బడి వాలమున దెన నుచ్చిపోవుటయును నుర్వి య్యద్రువః గూలె నగ్గజంబు కులిశచండాహతి. బడుమహానగంబుభంగి దోంవ 184 క అరుణమణీమాలికావి సృురణంబున దంతితనువు సూడ€గ నొప్పెన్‌ ధరణి బడియున్న బహుముఖ పరిగతడావాగ్ని బౌల్భు పర్వతము [క్రియన్‌ . 106 ప ఇవ్విధంబున శేనుంగు పీనుం గ్లెన వికర్ణండు 'వెజచటఅచి పిచి వివింశతి రధం బెక్కా- నాలోనన యట్టినారాచంబున రారాజానురంబు నోనాటి నేసిన

వీ (శ్రీమదాం[ధ మహాభారతము

గరీంద్రుండు సచ్చుటయు నశేంద్రుండు నొచ్చుబయుం గని జిచ్చవడు రథి

కుల వివ్వచ్చుం డనర్షళ(ప్రసారం బగు మార్గణాసారంబున ముంచిన వెగడు

పడి విఅిగి పాఠ రిత్తెిణంగున( దనచుట్టును బయ లై న నయ్యురగకేతనుం

డును మరలె నిట్లు దొరయును వితిగి కలను వాసి కాలు. దోసి పోవుటయు

నతిరథమహారథులెల్ల ౦ జేల్లాచెద రగుటయుం జూచి వైన్యంబు లున్నవి

యున్నచోటన తెరలి కనుకనిం బణవం దొడంగిన 1900 తే. యూథపతితోడిదంతిసముత్క_రంబు ; వెనుక6 దగిలెడు సింగంబు విధముదో,వ

నార్చునాదంబుగా( నరు. డంట(6 దాంకె

రాజు6 దారును బాజెడురథికవరుల 197 ఈ వెనుకొని కర్ణుని "పెడతల

యును దుళ్ళాససునివీ(పు నొక్కాక్కళశరం

బున నేసె నస్పు డయ్యిన

తనయుం డిట్లనియె నతిరథ్యశేస్తులతోన్‌ 108 అఆ. కూడముక్లై టీడి గురువంశమున కెల్ల

మూలకంద మీనృపాలు. డితని

విచట! గాచికొనుట యెల్ల పొరుషములు,

జే/త నిలిచి లావు సేయవలయు. 198 క. ఆస వినుచు( గురుపితామహు (

డును (దోణుండు (దోణపుటత్రుడును గృపుండును గ

ర్థునిమాట సరకు సేయక

చనుచుండ:గ దీనవృ త్తి జనపతి పలిశకెన్‌. 200 క. లోకంబితోడివారుగ

మీకం జనునయ్య మగ;టిమికి గుజిగా దే

నాకెడ రై నయెడం దగ

జేకాని యది మీరు చక్కం6 జేయుట యరయన్‌ 201

విరాటవర్వము..పంచనూశ్వానము 207 వ. అనిన విని వారలు వెనుక యై యాశ్వాసవచనంబులు వలుకుచుం జోవంటోవు చున్న యన్నరేంద్రు నెలుంగె త్తి పిలిచి పొర్టుం డిట్లనియె. త్రి -:అర్జునుండు దుర్యోధను సువాలంభించుథ:- ఊఉ. క్షత్రియ డోడునే తగదు కౌరవరాజ యొకండ నేం బృధా ప్యుత్రులలోన( విన్న; నిను బోరికిం బిల్వ(గ మానినాంగని ద్ధా(త్రి (బిసిద్ధి కెక్కి బలదర్పసమ్యగుడ వైన నీవు నీ మి(తులు6 గూడ నిట్లయిన మెత్తురె వళ్తురె కొల్వ భూభుజుల్‌. లలీకి స్ట్‌ పనుంగు నెక్కి 'పెక్కేనుంగు లిరుగడ రా బురవీథుల (గ్రాలం గలదె మణిమయం టై న భూషణజాలముల నొప్పి యొడ్డోలగంబున నుండ6 గలదె కర్పూరచందనకస్తూరికాదుల నింపసాంపార థోగింవం 'గలదె యతిమనోహార లగు చతురాంగనలతోడి సంగతి వేడ్కలు సలుప గలదె జే. కయ్యమున నోడి పొఠిన6 గౌరవేంద్ర వినుము నాబుద్ధి మరలి యీతనువు విడిచి సుగతి వడయుము తొల్లింటి చూజం గలదె జూద మిచ్చట నాడంగ రాదు సుమ్ము, వ04 వ అని 'వెండియు. 205 క. నీయట్టివాడు నిస్పీ పోయెడిదే యిట్లు వోకు పోకు మనుడు భూ నాయకుడు మరలి పటుకో పాయ త్తత 6 (దొక్క- (బడిన యహిగతి( గవి సెన్‌, 204

లర (శ్రీమదాంధ మహాభారతము వ ఇట్లు గవిసి రథంబులం గడచి కవ్వడిం దలపడియె బీష్మ(దోణాదియోధ వీరులు నొక్కుమ్మడి మగిడి యధిపతితోడన నిగిడి (క్రీడీియరదంబు( బొదివిరి తక్కినబలంబులు నంతకుమున్న కౌంతేయుదెస మరలి చూచుచుం. బాజు చునికిం జేసి యేలినవానియణుముబయును దొరలు తెగువకుంజొచ్చి తిరుగు టయుం గని తెంపుసేసి కూడికొని రభనంబునం జుట్టుముట్టి యళతనిపై 6౯ (గందుకొన నడరె; నివ్విధంబున వివిధవ్యూహంబు లగు బహుయోధయూధం బులు గురిసినయనేకాస్త్రళస్త్రంబులు నానాప్రకారంబుల( గుస్పంగూంలుగా( దొరఃగినం, బెరిగిన శార్యసంరంభంబు విజృంభించి విజయుం డాళ్చర్యధుర్య నిరతిశయరయభరితకరయుగళుం డయి, రధకధ్యసారథిస్వాంగంబులు తాచి కొని తనతోడంబుట్టువులపతిన లూహించి యొండు సేయ నొల్లక సపరివా రంబుగా ధార్హరాష్ట్రంల భంగపెట్టం దలంచి యిం దదై వళ్యంబును సత్య సంపాతంబును నరాతినై న్యదై నస్యసంపాదంబును నగు సమ్మోహనాస్తుంబుం (బ్రయోగించిన బి7 ఆ. ఆయుధములు విడిచి యంగముల్‌ సోలంగ. దలలు మెడలు. జక్క-నిలువ కొజగ నెల్లవారు నెఖుక లెడలి చొక్కెక్కి ని (ద్రాతిశయము గూరినట్టు లైరి 208 వ. అప్పుడు పాండవో తముం డు శరమాటలు దలంచియు తరుం గనుం గొని ల న్న న 200 సీ. ఇక్కురునై న్యంబు సొక్కు దక్కక మున్న (గక్యూన జనుము రారాజు (దోణ తనయుండు( జుట్టినతలచుట్లు నల్లని యవి సూతపు తుశిరోంబరంబు పచ్చనియది కుంభభవకృపాచార్యుల యుష్టీ షములు వెల్ల లుణక నీవు తె మ్మింతవట్టును దేవనదీసూను6 డియ్య స్రమునకు మాఖెజలు(ంగుం గాన

విరాఖనర్వము...సంచమాళ్వానము మ!

ఆ. నతడు దెలిసియుండు నాతనిదెస వోకు

మనిన మక్స్యరాజతనయు డెలమి

దొల(క నొాగలః దిగ్గములు గట్టి చని వాని

నెల్లం దెచ్చి యరద మెక్కుటయున్సు 210 వ ఈరథబ్బృందముల యిజకటంబు వెడలి నిలుత మని కదలినం గిరీటిం డాంకీ

కురుపిళానుహుండు శరనర్న ౦బులు గురిసిన లే1 క. ఆతనిరథ్యంబుల( ద

త్పూతుని నొప్పించి సాంద్రసునిళిత బాణ

(వాళ ౦బు మేన నించి వృ

థాతనయు+డు నిలిపి వెడఠతె దర్చోజ్జ్వలు( డై. ల! వ ఇవ్విధంబున నరదంబుల యిజకటంబు గడచి యెడఃగలుగ నిలిచి రాహు

నిగ్రహనిరాసభాసురుం డగు భానుండునుం టోలె వెలుంగుచున్నంత బలం

బులు దెలిసిన. 218 ఆ కౌరవేశ్వరుండు కనువిచ్చి దిక్కులు

"గలయ. జూచి పార్టు( గాంచి కడ+గి

యడరం. జూచుటయును నమరనదీనూను,

డతని కిట్టు అనియె నల్ల నగుచు. లేశ క. ఇంఠ యెజుంగవు నై న్యము

లింళవడిం దలలచీర అెకు6గక మోహో

(కాంతంబు అయ్యం బని దెగు6

గౌంతేయు,డు సౌరండు గాని క్రార్యంబునకున్‌. 215 క మెడ యొజఅగ! జేతికై దువు

వడ నిను నీ వెజు!గకున్నభంగి గనియు. గ

వ్వడి యూరకుండు నకుచె

“'ప్పెడుకొలందియె వానికరుణ'పెంపు కుమారా. ల 6 వ. అఆళండు మన(ప్రాణంబుల పై రానొల్లిక నిలిచిన మన మింతట నిలుచుట

కార్యంది. త

240 (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము ఉ మోహనదాణపాతమున ముందలచీర లెజుంగకున్న యీ బాహుఐలంబుతో 6 గడంగి పార్టనిం దా(కెడుబుద్ది (గమ్మఅన్‌ సాహసవృ త్తి. జేసి యవిచారత( బోయితిమేని వాండు పూ ర్లాహుతి 'సేయండే మనల నందణ నొక్కట మార్గణాగ్నికిన్‌ £18 వ. కావున. 218 క. మనదేశమునకు( బోదము మన మల్ల న తెరువువట్టి మత్స్య్యవిభునిగో ధనము. గొని యతడు (ప్రీతిం జను(గా కటు మనకు నంతచల మేమిటికిన్‌ తిలి[ -:దుర్యోంధదనుండు నరాదితుం డై మరలి తనవ్రరందునవం బోథ్రుఖి:- వ. అని చెప్పిన పిళామహుహితవచనంబు లాకర్టించి, సం[గ్రామాతికామియుం గోపాటోపఘూర్డ మానమానసుండు నగు నమ్మాన వేశ్వరుండు నిట్టార్చు నిగి డించి యు(దేకంబు దక్కి నిలిచెం; దక్కటివారలు నూర్చితం దిగు నర్హ్జ నాననంబు నాలోకించీ ధా ర్తరాష్ట్రం9రక్షణతాత్సర్యంబున శార్యంబు సాలించి భీష్మువాక్య(ప్రకారంబు సేసి రిట్టందణు ముందర దమ వచ్చినవంకన తిరిగి యరుగుచున్నం గని కిరీటి శంఖరవజ్యానాదంబులు సెలంగ౯ గొండొకదవ్వు 'వెన్నడిం దజిమి విరుదులతోడి గొడుగులును( నడియాలంబులతోడి సీడంబు లును వై పించుకొని తృప్తింబొంది మరలువా. డె యెల్ల వారును వినం బెద్ద యెలుంగునం బోయి"వచ్చెద నవి చెప్పి గాంగేయ (దోణకృపాచార్యులకు 6 (దిణామవాణ౦ంబు లేసి వారి వీడ్డోనినవా. _డె మిట్టకోలల రారాజుమకుటంబు మణులు డులిచి యఠనికిం జెప్పినవా డై యఖర్వదాహాగర్వ నిర్వహణంబు మెజయ నప్పుడు మధ్యందినమార్తాండ(పచండుం డగుచుండ. గౌరవవీరు లతనిం దేజిచూడనుం జాలక చని రతండును జూపలణం దోలి నిలిచిన మదపు "పేనుంగుచందంబున నిలిచి విరాతనయున కిట్లనియె క! ఆ, వసులు మరళలె శ్మతుదలములు పీనుంగు "పెంట లయ్యె రాజు( బెద్దదొరలు జీర లొలువ6 ఐడిరి సిగ్గజి బిరుదులు వెచ్చి రింక నుగుడనలదె మనక్షు లి

విరాటపర్వము-_పంచమాశ్వాసము లశ! క పహయముల మరల్చు మీత ల్నియు బంధులు నెడలు సంచలింవ గుమురుగ ట్టి యెదురు సూతురు వారికి6 (బ్రియముగ శీ ఘమ్మునం బురికి. టోవలయున్‌,. లలి వ. అనిన నతండు రధంబు మగిడించినం జని చని. లైల్లిశీ జే కాలు తక్కువవారలు గలయ జెదరి వెనుక(బడి పోవునెడ! దన్ను. గని భయమున( (్రాణదానంబు వే-డిన వార్థు డభయ హ న మిచ్చుచు దయ పెనుపార. బలుకు, వైర్‌ వ. ఇట్లు నానావిధదీనదళాదందహ్యూమాను లగు కృవణులం దనకృపామృతం ' బునం దడిపినం దేలి వారు దీవించుచుం (బణమెల్లుదుం బొగడుచుం టోవు చుండ ధనంజయుడు భూమింజయుం జూచి. 226 ఆ కురుబలంబు గెలిచి గోవుల (గమ్మఅః ఇచ్చు కెల్ల నీయుదీర్జ బాహు బలమ కొంగ నీవు పలుకుము వెలి-బుచ్చు టుడుగు మధిపుపాల నొండుతెజ/గు ల? క అనపుడు నీచేసిన యీ పని నాచే గాకయునికి పతి యెలు(గం డొకో జనులు నిజము 'సేయుదురే నిను నెతీి/గింపకయ చెప్బనేర్తునె పొస/గన్‌ 228 వ అని యు త్తరుండు మజీయును ల్లిలి క. సీవలచిన యస్పుడ ధా శ్రీవల్లి భుః డెలు (గునట్టి తెళం(గు నడ'పెదన్‌ దేవేంద్రప్కుత యేననః గా వేతొక పేరు గలదె కార్యము నడపన్‌, ఫ్ర) 10

వల్లీ శ్రీమదాం(ధ మహాభారతము

వ. అను వచనంబు లియ్యకొనుచుం జని శమీనృక్షసమీపంబున నిల్చిః గాండీ వాదిసాధనంబులు పూర్వ(ప్రకారంబున నిక్షేపింప నియోగించి, కపిధ్వజ దేవ దత్తకిరీటాదిదివ్యపరికరంబుల సవినయంబుగా. (ద్రార్జించి యంతర్జానంబు "సీయించి, యెప్పటి సింహపతాక రధంబున బంధింపం బనిచి విరాటతన యుండునిజాయుధంబులు గైకొని రధికుం డయి వచ్చునట్లుగా( జేసి తొంటి చందంబునం దలచీర యలవరించికొని సారధి యై సవ్యసాచి నొగ లెక్కె; నట్టిసమయంబున( బురందరాది బృందారకులును 'దేవమునిసిద్దగంధర్వాదులును బాండు'ప్రముఖరాజలోకంబును నాశ్చర్యహర్హాయ త్తచిత్తు లయి సమరవిష యంబు లయిన మాటలాడుచు నిజనివాసంబుల కరిగి రిట నరుండు నుత్తరు నాలోకించి నీవిజయంబు పురంబున 'ఘోషింప గోపాలురం బుచ్చు మనిన నతం డది దెజంగుగా. గ్లైకొని యట్ల చేయ నిట్లు నిగూఢంబుగా౬ బిట్టణం బునకుం జనుచుండ నంతకుమున్న మత్స శమహీవల్ల భుం డాహవజయదర్చిత వాహిసీపరివృతుం డ్రై నగరంబు సా త్తెంచి వతి!

శే మందిరాభ్యంతరమున కానందలీల( వాండుపు తులు 6 దక్కాటిబంధుజనులు 6 దాను6 జని విప్రలును వనికాజనంబు 'పేస లొలుక సింహాసనాసీను. డయ్యె. లి్రి్లి

వ ఇవ్విధంబునం దనవిజయంబు గొనియాడ వచ్చినవారి నెల్ల నభినందించి యు త్తరుం డెచ్చట నున్నవా. డని యడిగి వారలవలనం గురునాథుండు భీష్మ (దోణకర్ణ కృపాశ్వజ్ఞామాదియోధవీరులు. బెరసిన బలంబులతోడ నడచి యు త్రరంబువన బసుల౦ బట్టిన నతండు బృహన్నల సారధింగా( గైకొని యొక్కరుండ కుయినోవుట విని విషాదవేదనాదోదూయమానమానసుం డగుచు మంతులఅమొగంబు సూచి యిట్లనియె. 28కి విరాట తుత్తడంటతు గుడ సై న్యాంమి గాలువం బోవ్రుటి విని

బింతించుడున_

చ, అసమున మీ6 దెలటుంగక మహా[గహవృ త్తి6 గడంగి చెచ్చెరం

బసులకు ( గూయిగా( జనియె. బాపండు; కౌరవ సేన యేడు యొం

విరాటపర్వము-__పంచమాళశ్వాసము వశత

టి సనుట యేడ, నా కిది కడిందివివారము వుక్తైః సై న్యముల్‌

వెసం జని తోడు గావలయు వేగమ సంపుండు వాలునట్లుగన్‌ . క! చ అనుటయు గంకు! డిట్లనియె నక్కడ వచ్చి సుకర్మ యోదె6 గా

వున నిట వీరికిన్‌ జయ మవున్‌ వెల పేటికి నీకు; నుతరుం

డని నొకరుండు నాకుము బృహన్నల సారథి గాన గెచ్చ న

య్యనిమిషకోటి నైన నత. డద్భుత విక్రమజ్బంభణ - బునన్‌ . వతి చ అన వినుచుం గలంగు హృదయంబున+ దాపము నివ్వటిల్ల ని

ట్లను మజియున్‌ విరాటుడు రణావనియందు. దద్రిగ ర్తసేనచే

ననయము నొచ్చినట్టి జనులందజు౬ దక్క(గ నేటుంటోటు. దా6

కని ఘనయోధకోటి సన(గా వలయున్‌ బలు వై రయంబునన్‌. 280 క చని యక్కుమారు. డేమ

య్యెనా య త్రెజం గెంకీంగి మనకు నెయిదించుట పు

“ ట్టిన కార్యమునకు( దగియెడు

సవీ యట విధి గెలువ వశమె (బిహ్మకు న్లైనన్‌, 28? వ. అనుచు ను త్తలపడు నయ్యవసరంబున నుత్తరుడు వుత్తెంచిన గోపాఐప

పజఅతెంచి యతినిం గాంచి 288 చ. కురుబబమున్‌ జయించి మనగోవుల నెల్లను (గగమ్మతఅించి యు

మత్తు! డిదె తాను సూతుడు నుద్యగత వచ్చుచు నున్నవాడు, త

త్తురగరణధ్వజాలి నౌక తుప్పుడు రాలదు, మమ్ము బిల్బి వే

పురి నెలీఃగింపు( డన్న నృపపుంగవ వచ్చితి మేము నావుడున్‌. ల్లి] శే అంతరంగంబు నిండి రెండలువులందు

వెడలు సంతోషపూరంబువిధము గో(పం

గన్ను (గవ సమ్మదా(శులు గడలుకొనుచు

గండప్పులకాంకురములతో 6 (గమ్ము దేర. బి40 క. ఏమేమీ యని గోప

స్లోమము( బలుమాలటు నడుగుచున్‌ మెయి వొదలన్‌

భూమీశు: డప్పుడు మంత్రుల

'మోములు గను(గొని సగర్యముగ నిబ్ల నియెన్‌, శి(1

ల్‌శశీ (శ్రమదాాధ మహాభారతము శా వీటన్‌ వీథుల నెల్ల నేను(గులపై విస్ఫారఘంటాధ్వఏం ళం మూవ

జాటం బంప్పఃడు సేర్మి ను _త్తరుజయాళ్చర్యంబు(, బుణ్యాంగనా

కోటిం బుచ్చుం డెదుర్కొ నంగ మహిఠ తోణీసుర (వాఠరమున్‌

"ఘోటస్యందనవారణ(ప్రతతులం గూడన్‌ సతూర్యంబుగన్‌ లలి క్‌ ఉ త్తృమవన్యాజనములు

ను తరయును గంధమాల్యయు క్రముగ గుమా

రో త్తృము నెదుర్కొనం దగు

న త్తెఅ(గున సంఘటింప్ప( డభిరామముగన్‌ ల! న. అని నియోగించి గోపాణరకుం గట్ట నిప్పించి పుచ్చి కంకు నాలోకించి

నెత్తం బొక పలక యాడుదమే యని యుబ్బుమై మాటగా( బలికిన నత౦డు

సివు సుమాశింబున నున్నవా డవు నేండు సీతోడ నాడి జయింపరాదు వెజతు

ననిన విరాటుండు నగుచుః దత్ప్స9దేళశంబున మెలంగు _నెరంధ్రిం గనుం

గొని సారెలు దిమ్మని పశిచి పలఏ ముందటిక్‌ దిగిచికొనుచు నిందుర

మ్మనవుడు పాండవాగజుండు జూదం బాడుట యెంత లెస్స యనుచుం

గా

జేరి యాడం దొడంగు నప్పుడు మజియు నిట్లనియె వశ ఆ జూద మాడి ధర్మసూనుండు రాజ్యంబు

ననుజులను (బియాంగనను బణంబు

గాంగ నొడ్డి యాడి కాశీియం బడందెయ

టగుట దీనితోడి యరి కీడు. లశర్‌

రం థి వ. అని పలికి యాతుచుండ సమయంబున క! మ నరనాధుండు (ప్రమోదసంపదుదితో స్మాదంబుమై ని ట్లనుం

గురువై న్యంబుల ముటి 'గెల్చి యెలమిన్‌ గోవర్గముం దెచ్చెను

యా ళు మి. త్తు బాహాబఎశౌర్యసా కము లుదా త్తంబుల్‌ గదే యెందు నె వ్‌ తి,

వ్వరు నెక్కాలము నిట్టు సెసి3 కుల్లై శ్వర్యం బవార్యంబుగన్‌ . వ్ల(7

వ, అనిన వినీ కంకుం డతని కిట్లనియె కశక

వీరాటపర్విము...పంచమాశ్వాసము £క్‌

చ. కురుపతిభీష్మక ర్హ కృషకుంభజముఖ్యమహో (గయోధవి

స్ఫురణము నోర్వ( జాలి రణభూమి భుజాఐబల ముల్ల సిల్ల ను

త్తరుండ జయించెనేన వసుధావర యింతటికింటొ నింక ని

చ్చెరువును గల్లునే ధర: (బసిద్దికి నె్కెండె యూత౬ డొక్కండున్‌. 240 తే. అనిన( గటకట 6 దిడి యిట్టులాడు "బెల్ల

సెతనివిజయము సందియ మనుట గాదె

యింతవటును సెరించి తీవుగాని

ళు ఎ.

యింకి నీమాట లుడుగుము 0కి భట్ట లిర్‌0 వ. అనుచు విరాటుండు 5టంబు అదరి6 గన్నుల( గెంపుగదుర6 బలుక చివ్వు

డగ్గలంబుగా నాడుచున్న సంకు సేయక యుధిస్టిరుందు వెండియు నిట్లనియె 25] చ. కురుబల మేల దై త్యసురకోటులు వచ్చిన గెల్వరాదె యు

_త్తరునకు నాబృహన్నల రధంబుపయిం బరవాహినీ భయం

కరభుజసారమున్‌ మెజయంగా 6 దజి గాంచితి నంచు విక్రమో

ద్ధరగతి నొజికేలినిరతుం డయి దుర్జమలీల నుండంగన్‌. లిగ్‌లి వ. అనిన విని సక్రోధహాసోల్లాసవికృతాననుం డై మత్స్యమహీనాథుండు. 258 ఊ వింతలు సాల నీవలన వింటిమి గాని ధరిత్రి నెందునే

మింతకుమున్ను సారథుల నెవ్వరి. జూడమె వై రివీరదు

ర్హాంతభుజావిలాస మలరం దెగి పోరుల నిస్రళస్తవి

(కౌంకి6 గడంగువారి నని కన్నుల నివ్పులు రాలుచుండగన్‌, ళ్‌ ఈక. నాకొడుకు పోటుమాటలు

సీ శేటికి. బొసంగ నాడనేరవు మౌర్జ్యో

(దేకమున. బలుకుచుండుట

మాకు సహింపంగరాదు మానుము విప్రా లిక్‌ క, అనినం జలమున( గుంతీ

తనయా(గజు 6 డిట్టు లనియె దరహాసం బా

ననమున మును(గు వడ(గన

ద్ఞననాయకుతోడ ౬ దొ సశంకితభంగిన్‌. 260

వ్లీ46 (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము ఉ&. ఆహవశేళి వేదువ బృహన్నలచిత్హముసం 'దెలర్బినన్‌ సాహసవృ తి నుర్తరుని సారధిగా గొనిపోయి కౌరవ వ్యూహము నోర్చి నీపసుల నొక్క6డు( దక్కకయుండ సత్వరో త్సాహత (6 దెచ్చె6 గావలయు దప్పదు నాపలు కిట్ల చూడుమీ. 2౨07 క, అని యంతట నిలువక య మ్మనుజేశ్వరుమొగము( జూచి మజియును నిత( డి ట్రను6 బురములోన( జాటం బనుపు బృహన్నలజయంబు భస్యవిచారా వరకి / _ బిరాభముంథు కందని నాం గొని (ఓవౌాయుతి;- ఆ అనిన రౌద్రరసము మనమున నడరంగ 6 బడంగ యెత్తు నురగపాలు రేఖ నెనయుచేతిసారె. గొని (వేసె. బతి పేడి గడన యుడుగు మన్న నుడుగ వనుచు 988 వ. ఇవ్విధంబున (వేటువడి యజారశ్యతుం డలుక గదురని హృాదయంబుతోడం బాంవావిదిసం జూడ్కా మల(6గ నూరకుండె, సన్నారీవల్నంబును రయంబు నం జేం (వేటుగంటిం దొర (గురుధిరంబు (6 దనయు రీరీయంబున మెతన యొ త్తి యచ్చేరవనున్న కనికకిలళశంబుజలంబులం గరతలంబు దడిపికొని తుదుచునప్పుదు మల్స్య్యమహీవల్లభుం. డీశోణితంబుపై చీరంం బట్టుటకు( గతం బేమి యని త న్నడిగిని నతని కిట్లనియె. 280 "తే. విమలవంశంబునను బుణ్యవృ లృమునను వఖఅలు నీఠనిర క్రింబు వసుమతీశ ధరిణిపై నెన్నిబవిందువుల్‌ దొ౮గ నిన్ని వరములు గట నిం దనావు భయము 261 మ్మొ గి మ్మ వ అని చెప్పియు రృమద్విజలోహితపాతం బెట్లునుం. గీడు గావున నీకు నొం హానిపుట్టుటకు డాలక యిబ్బంగిం జేసితి నని వెండియు.( గొండోొఎకీలాలంబు దొరఃగం దొం గం దుదుముచుండె నంత సట ను త్తరు నెదురొనంటోయి 289

వీరాటపర్వము పంచమాశ్వాసము స్టా

క మంగళతూ.స్యరవములు సె

అంగంగ మౌ క్రికవిమిశ్రలలితాక్షతవృ

ష్టం గురిసిరి విప్రలు6ంబు

జ్యాంగనలును భ(ద్రవాశక్షయంబుబతో డన్‌ 248 ఉ అ త్తటిం గన్యకాజనసహ్యస్రము( దానును జేరి వేడ్కమై

నుత్తర చందనార్ద్రకుసు మోత్క్మరమున్‌ నవరత్నసంచయో

దాత్తసువర్శ పుష్పములు దందడి చల్లె ( గిరీటిమీ6ద న

య్యు త్తరుపై 6 (బ్రమోదకలనోత్క-ట సం భ్రమసంభృతంబుగన్‌ . లికి ఉ తక్కటివారలుం గని ముదం బలరార:గం గౌ౭గిలించుచున్‌.

(మొక్కు-చు నాదటం దనదుమోమువయిం దనివోనిచూడ్డులం

(గికిగాత్‌యించుచుం బొదివి గెల్పు నుతింప6గ రాజపుటతు,డ

య్యెక్తు డుమూట కోరువక యి ట్లను నర్హజసంబుతో ( దగన్‌. విగ్‌ చ, కురుబలమున్‌ జయించుటయు గోవుల: 'దెచ్చుటయున్‌ బృహన్నిలా

స్ఫురిత భుజాబలంబునని చూవె నిజం విది నాక యేలయమె

వ్వరికిని గెల్వవచ్చునె (ధువంబుగ నిట్టసహాయసంపదం

వొరయక యున్న మీ కెజు(గ6 బోలునె నాబదు కెట్టిభంగియో 284 వ అని సారంథ్య(ప్రశంసా (వ్రకారంబుగా సిక్తుమారుం డళ్యుపచారవచన్నంబుల

చందంబున సంక్రిందననందసు నుతించుచుం జనుదెంచి థాజనుందిర

ద్వారంబు/ జేరునవసరంబున౬ (బ్రతిహారి ససంభ్రమగతిం జని భూవల్లభు

ళం

నకుం (బ్రణమిల్డి భూమింజయ(ప్ర వేళ ౦బు తెఅంగు విన్నవించిన నారధిక

సారథులం జూచు వేడ్క మనంబు వేగిర పెళ్లైడు నయ్యిరువుర నేయ్యెడకుం

జయ్యన( దోడి తెమ్మనువిభునిసల కులు విని ధర్మతనయుండు పణిహారితో

నల్లన యిట్లనియె 47 ర్‌ం ఇన్నెత్తురు గను[గొనిని బ్బ

హన్నల గోపించు నన్ను నతిభక్తి మెయిన్‌

మన్నించు. గాన రాజుం

దన్ను విచారింస కేమి దస్ప( దలయనో. 200

నకి (శ్రిమదాంధ మహాభారతము వ. ఇది లెస్సగా దుడుచునంతకు 6 దదీయ(ప్రవేళశం వించుకవడి వారింపుము పదం పడి రానితుగాని, యంతకు నుత్తరుం డొక్కురుండ వచ్చునట్లుగా 6 జేయును. విత్లి0 క. అని చెప్పి హర్ష సంభ్రమ మున నజ్జననాయకుండు మును(గుట నదియే మని యడుగ6 దలంషహమి! దన కనువై కార్యము ఘటించి యతనిం బుచ్చెన్‌, వగ వ. చ, అత౦డును వబార్ద నిల్పి వినయంబున నుత్తరు దోడితెచ్చినం వితృచరణాంబుజంబులకు ( (్రీశిమెయిం (దిణమిల్లై నాత(డా పతియును జిక్కి జేర్చె గరుపాజెడు మేనును హర్ష బాష్పనం ప్లత మగు నాననంబు నయి పుటత్రుని. బెద్దయు( (బొద్దు కౌంగిటన్‌. క! ల్‌ గో ౧ వ ఇవ్విధంబున నాలింగితుం డయి. భూమింజయుండు పునఃపునః ప్రణామంబు "సేసి కంకునిం గనుంగొని సగొరవంబుగా నమస్కరించి మొగంబుగంటి సూచి యిది యేమి యని యడిగిన ల్లి క, ఏ నీ విజయము వొగడ(గ( దా నప్పుడు పేడి. బొగడె దానం గోపం బూనిన టైరింపక నా చే నడిచితి సారె గొని విశ్ళంఖలవృ త్తిన్‌ ఖతి క, ఇని పతి పలికిన విని నె మ్మనమున భయసం భ్రిమములు మల్లడిగొన న మ్మనుజేం[ద్రనందనుం డి ట్లను సత్యాదరము మెజయ నాతి నిడోడన్‌ 274 శే, తప్పు సేసితి రీ రిట్లు దగునె వీర లేమిగతి. బల్కినను నది యెల్ల మనము క్రైక్‌నివలయు. గొ కిట్లు గాదు కూడ దని నిషేధించు బొప్పునె మనుజనాథ లిక్‌

విరాటవర్వము._.పంచమాళ్వాసము ౭49

వ. అని మజియును. 278 క. సవినయముగ 6 (బొర్థింపుండు

పవి[త్రచారితు ల్లై నవరమద్విజు లి

ట్రవమతు రై కోపించిన

నవనీశుల కేల కల్గు నాయువు సిరియున్‌ లా వ. అనిన విని యమ్మాటలు పాటిగా( బట్టి విరాటుండు భయభ క్రియుక్రంబుగా

వేండికొనినం బాండవా[గజుండు నగుచు నాకు నలుక యెక్కడిది; యితం

డును గీడుతెరువువాండు గా( డిది యొక్కకీడు(ప్రొద్దున నయ్యెం గాని యని

తాను రాజుదెన( (బ్రనన్నుం డగుట తెలియనట్లుగా నుత్తరుతోడం బలికిన

నమ్మహీవల్లభుండు సంతసిల్లి తదవనసరంబున6 (దివేళించి కొంచిన యాబ్బ

హన్నల నాదరించి నిజనందను నాలోకించి యిట్లనియె. 278

ఎంయిరొడుి( ణుత్తడుని నమురవకారోం థిజతుతుథి:ఎ

ఊఉ. (దోణుండు ఖీమ్మడుం గృపుండు (దోజసుతుండును గర్జండుం బకు

తాణపరాయణత, శమున దర్శ ఎనముజ్జ నైలిథంగి నుల స

దృాణపరంవరల్‌ గురియః! బార్జివు (డున్‌ వెనుదన్ని చూడ న

కీణజవంబునం గవియు సేనకు మార్కొన నగ్గలించితే, లారి ఉ బాొనట లేదు కొవ్వడర బంటుతనంబున( దా(కితేనియం

వాసినచోట వాయు. వెజిపట్టుల వీరు లుదగవృ త్రిమై

మూసికొవంగ వత్తు రొకమోహర మమ్ముల (మగ్గెనేని నా

పాసల నొక్కిారుండ యను నాగహవృత్తి బలంబుపై ( బడున్‌. ర80 ఆ. ఒకడు సరశురాము నోర్చినవా(. డొక్క

రుండు ధనువునకు గురుండు, దాస

ఫారువరమున( బుట్టి యకీణభలవి త్ర

మముల నొక్క(,డొప్పు మాజు లేక. 281

ణం (శ్రీమదాంధ- మసోభారతము "ఉ. తక్కటివారలున్‌ సురలదై త్యుల నై నను బోర గెల్బువా

రక్కురు'సేన మేటిమగ లాధృతరాష్ట్రత నూజు లాజినొ

కొ్కఎక్కండ ధాత్రి యంతయును నోర్వుంగ6 జాలుదు రట్టివారి నీ

'వెక్కటి దాంి నొవ్వకయు నెమ్మెయి గెల్బితి నాకు6 జెప్పుమా. 282 ఉ. గోవుల నెట్టు లాంగితి వకుంఠితివిక్రిము. డైన రాజరా

జేవిధి మానభంగమున కెల్లను నోర్చి సలాయమాను. గై

సివిజయంబు వైచి ఘననిందకు నియ్యకొనంగ6 జాలం బు

ఠా వెజంగయ్యెడున్‌ రణవిధం బఖిలంబు నెటుంగ( జెప్పుమా 288 చ అనవుడు నాత డిట్లనియె నక్కురు సేనల నేను గెల్వ; గో

ధనమును నే మరల్చ; మనదై వబలంబున. జేసి దేవ సం

జవితుండు నాగ నర్త మగు చందమువా(డు మహాత్ము. దొక్కరుం

డని నను6 గాచె. గౌరవుల నందఅ గెల్చి మరల్చె గోవులన్‌ 284 వ. అ త్తెఐంగు వివరించి విన్న వించెద నవధరింస్తము 2805 కే, ధూళి పపెల్లుగ నెగయంగ నేల గోడి

వడ6౬గ6 జనుమూ(క6 గవి వడవడ వడంకి

పాజుతేరంగ నమ్మహాభాగు. డప్పు

డోడ కోడకు మని నన్ను. గూడవచ్చి లగి వ. పట్టుకొని మగుడం గొనిపోయి రధంబుపై 6 వెట్టిన నే నతవి యాజ్ఞకు మగు

లఅకుండితి. 987 ఊఉ కొరవ సేన గోగణము. గైకొని సోవ నతండు ముట్టి యం

దారసి రాజు(6 గానక యుపాంఠతమునం దొల గించి వేగ నా

తే రట దోలి యడ్డపడి త్మీవళరంబుల నబ్బలంబు దు

ర్వారరయంబు మాన్ని పళువర్షము నిద్దెన వెళ్ళె నార్భుచున్‌ 288

మ. న!

ఆ చెదరకుండ( బసుల( బొదివియించుక మేర

యిచ్చ టరుగుదెంచి యెలమి మగడి

కడచి పోవుదున్న కౌరవపతి ముట్ట

నడరినంత సేన లతని. గూడె 200

వీరాటపర్వము. పంచమాశ్వాసము ల్‌!

మ. కురురాజున్‌ సబలంబుగా. గవిసినన్‌ ఘోరావహం బఐయ్యెః, నం

దరదంబుల్‌ నుజణుమయ్యె, నశ్వములు నుగ్గయ్యెం, గరివ్రాతముల్‌

ధర దంతంబుల యూంతగా నొజగె, నుద్యద్బాహుదృపష్యదృటో

త్కరముల్‌ తిట్టినయట్టు గూలెం గలయం దద్చాణజపాతంబులన్‌. బైత్రి0 క. శ్యతుంతపాదు లగు నృప

పుతుబం బేరుగల యోధపుంగవులును ద

చ్చ్మితశరనిహతి సంగర

ధాథతి6 బడిరి వారి నెన్న దడవై యుండున్‌. విత తే. మొనలు దెరలిన( గర్భండు ముంచి కాంక

నమ్మహావీరు6 డాతనితమ్ము( జంపి

హరుల నొప్పించి సూతు నోనాడ నేసి

యంగముల బాణములు నించి యతని ఐటిపె లిరిలి క. గురు,డు దలపడిన నత6౬డ

చ్చెరువుగ దివ్యాస్తువితతి జిక్కూవజిచి త

ద్వరసుతు'డు, గృపుండు6 దాఃకిన(

దెరలిచి ఫీష్మనకు గవిసె దృఢరభసమునన్‌ వి్ర్రి మ ఆతనిం దీవ్రశరంబుణం టౌదివి నానాస్త్రంబు లే సెన్‌ నదీ

సుతు(యడుం దతృమయంబునం గినియ నాశూరుండు చాపంబు (దుం

చి తదీయాంగము నొంచినన్‌ వివళు! డై చేడ్చడ్డచో సూతుండు

ద్లతఖీతిం దొలంగంగ( దోలె రథముం దళ్చా9ణరకొర్జి యై. £్రి( క. తమతమబలములతో ని

స్లమిత భుజావీర్యు లైన యాకథికవరుల్‌

(గమమునః దలపడి యోడిన

నమరవిహారమునః దనివి సనక యతండున్‌ , 286 మ. ధరణీనాథు(డు దాను: దమ్ములును దుర్దాంతోద్ధతిం గూడి మో

హర మత్యూర్షితభంగి నేర్చికొని యుద్యద్విక్రిమం బొప్ప బం

ధురసంఠరంభత నున్న జూచి బలవద్దో స్తంభలీలాభయం

కరరేకఖావలమానచాపు. డయి ఏవీ(68 దా(శె నాసేనతోన్‌. 29

252 (శ్రిమదాంధ్ర మహాభారతము క. కొరవపతి యనుజన్ముల

దూరమునన్‌ విశిఖనిహూతి6 దొలంగ జడియుచుం

జేరి వికర్జునికరి నొక

నారసమున 6 గూల్చి కదిసి నరవతి నేసెన్‌ వ? తే. రాజు నొచ్చిన వితిగిరి రథికవరులు

విభుఃడు దోడన శర నవ్వీరు. డపుడు

దోలి యాచిక్కుమూ(కలతోడ( గూడ

నళని దివ్యుల నడవికి నడిచి మగిడె. 208 వ. ఇది యమృహాపురుషు చేసిన విధం బనిన విని యచ్చెరువంది విరాటుండు ?99 ఆ ఆతఈ6 డెవ్వ(డొక్కొా యమ్మహాత్ముని( గనుం

గొనంగం గౌగిలింప వినయ మొప్ప

నర్హ్యపాద్యవిధుల నర్చింప భక్రిసం

యుక్తి నెప్పడు( గొలిచి యుండవలయు త్రి00 క. ఎచ్చోట నున్నవాం డత.

డిచ్చోటికి నేలరా(డొ యిస్పు డనుడు: దా

నచ్చట నంతర్హి తుండై

యిచ్చః జనియె దోంచు నేంటియెల్సిటిలోనన్‌ 801 ఊఉ. దేవకుమారకుండ యగు. దేజముచందము సూడ నాత డీ

గోవుల. (గమ్మఅించుటకు: గూడిన యంతియ కాదు నాకు సం

భావన 'సేయువత్స్పలతభంగుల. దా మనవంశమంతయుం

గావను (టోవనుం దల(పు గల్డుట దెల్లము "సేసె నెంతయున్‌ 802 వ. అని చెప్పి యుత్తరుం డతనిం బమోదాయ త్తచిత్తుం జేసె, నట్టి సమయం

బున గౌంతేయా(గ్రజుండు ముఖప్రాంతంబుపై చీరచెటంగునం వొదవీకొని

ధనంజయుని. జక్కింజూడక యుండె, విరాటుండు గిరీట్‌సరాక్రమంబు

(గమంబున నిట్లు దనతనయునివలన వినియునుం దెలియక యెప్పటి నపుంస

ఎత్వబుద్ధితోడన సంభావించి పోవంబనిచిన బృహన్నలయును జతురంబుగా(

బలికి తిదియ తెలుపుతెణజంగు ధర్మనందనునకు నింతకు మిక్కలి యెటింగిం

వీరాటపర్వము._పంచమాశ్వానము 258 పకండునది యని వై రాట్‌తో నల్లన చెప్పుచుం జనియె నజ్జననాయకుండును గంకునీం బొమ్మని యుచిత పరివారపరివృతుం డయి భూమింజయునంతిస్పరం బునకుం దోడ్కొంని సుదేష్టాసందర్శనసమాచరణంబు నడివ్‌ యతం డడుగ: 'తిగర్రపతి నోర్చినతెజం గెజింగించె సట్ల నరుండు నాట్యశాలకుం జోయి 808

ఎం అరునుం ణు తరథ శొవ్యువొ తతలుగా. గుడుబీడుల దో వాట వాట ఇరోంఠిరంటు. లిచ్చుటి:-

శే. చెలులు దానును నుత్తర యెలమిం దన్ను €౬

గాంచుటయు. టీకి యెసలార గారవించి

బొమ్మపొ త్తిక లఅడెగితి కొమ్మ యింద

మనుచు నిచ్చె. దా దెచ్చినయంబరములు. 804 వ, 'ఇవ్విధంబున€ గృతకృత్యుం డయి, యధాపూర్వంబుగా మజ్జనథోజనంబులు

సలిపి, ధర్యతనయునినాసంబునం దేకాంతస్థలంబున. దా శేవురును (దౌపది

యును. గూడ(ఐడునట్టి తెజంగు సంఘటించి, సమాగమసముచిత [పకారంబు

నడపి గోగణనివర్తనంబును రణ(ప్రవర్తనంబును నన్యోన్య విదితం బైన

'యనంతరంది యగజు నుద్దేశించి వీభత్సుండు ఖీమ'సేనున కిట్టనియె. 805 క. మొగ-మొస్పదు నాదెన సీ

జగతీనాథునకు నే విచారించియునుం

దగ దీనికి. గారణ మిది

యగు నని -యేర్పణుపనేర నయ్యెద నెట్లున్‌ 806 వ., నిన విని యధిష్టిరుం డతని కిట్లనియె. 807 క, ఒండేమియు లేదు విరా

టుం డొత్మతనూజు( బొగడుడును దుర్షమదో

రండత గల్లు బృహన్నల

౧ ల్‌

యుండ( గొజంత యేమి పగజ నోర్చుట కంటిన్‌, $01

కక్‌4 శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము ఆ అనిన బేడి బొగడె దని యవివేకి మై కోప మడర సారె గొని యరండు వేసె నెత్తు రపుడు వెడలంటోయిన జీర£ గప్పికొంటి నీవు గానకుండ 9800 కి అని చెప్పి గంటి సూపిన ననిలతనూభవుండు గనలి యాదుష్టాత్ముం డనయాదిబంధుయుతముగ ననిచెద జము(్రోలి కనియె నంగము వొంగన్‌ 3810 వ కిరీటియుం గోపించి 811 క రతనకొల(ది యెజుంగని యి మ్మనుజాధము నిపుడ పట్టి మర్షింపక త క్కాన( గాదు వీనిరాజ్యము నిను నంతయు. జేరుగా కనియె ధర్మజుతోన్‌ 812 చ అనవుడు నాతం డిట్లు లను నక్కట యింతకు ముంద రేమియున్‌ యు మనల నెజబుంగ. డవ్విభునిమాటున( బూనిక దీర్చికొంటి మా తని కొకయెగ్గు పే యుచితంబె యెజింగెడునట్లుగా (గ టో యిన! గనియున్‌ దురుదతి వహించిన జూతము గాక పిమ్మటన్‌, గ18 ల!

వ అని పలికి వారలకుందు మాన్చి యిది యట్లకొక యొండు దగునే యనుచు( దక్కినవారిదెసయుం గనుంగొనిన నెల్లవారు నుపళమించిరి తదనంతరంబ తమ్ము నెటింగించు తెజంగు దరపోసి వారందణయణు విరాటుకొలువుకూటంబు నకుం బోయి బయలు మెజసి యుండువారుగా నిశ్చయించి యార్యాత్రి గడపి వేగటయుం గృతస్నాను లయి పొందుసూనులు సమయవిహితాచారంబులు నడసి యుచిత ప్రకారంబున 814

క తెలుపు లగు చీరలును బూ; తలంబువ్వల నొప్పి రాజతనయానుగుణో జ్ఞ్వలమాననీయవేషము లలవనడ( గూడుకొని నగరి కరిగిరి (ప్రీతిన్‌, $15

విరాటసర్వము.పంచమాశ్వానము £5్‌ర్‌ క, చని ధర్మసుతు*డు. సింహో ననమున థఖీిమాదు లాత్మసముచితరుచిరా సనముల సభాస్థలిం గయ కొని పంచాగ్నులును టోలె. గూూర్చున్నంతన్‌, శ18 తే. వేడ్క్య6 దొడి"పూసి కట్టి" యవ్విరటు.( డుత్త రుండు వ జనుదేర6 గొల్వుండుబుడ్ది నచటి_కేతెంచి కని విస్మయంబు నొంది "యెల్ల దంబు”. దలంచుచు నిట్లు లనియె. ర్ట? క. ఇది యేమి కంక నీవు న్మదవృ త్రిని శంక దక్కి మాగద్దియపై 6 బదిలంబుగ. గూర్చుండితి వదియునుగా కిపుడు డిగ వహంకారమునన్‌. ల18 వ. అనిన విని మందహాసంబు సేసి సంక్రందననందనుం డతని కిట్లనియె. తిరి సీ. నడదివియలు సేసె నగరికి మాణిక్య మకుటముల్‌ పూనిన మనుజపతుల దగునాజ్ఞ నూయాణముగ నొనరించె మం చిగ నేల నాలుగుచెణ6ంగులకును (బ్రీశార్చి జనుల సచేతనత్యాగధ్వ జములుగా నన్ని దేశముల. బఐబజఅపే దిక్కు. లన్నింటను దెలుపారుపూ (తగా వించె నుజ్జ విలయశోవి భమంబు తే, రాజనూయాధ్వర (ప్రవ ర్తకుండు నిత్య ' నత్యభాషామహావ్రతశాలి పాండు రాజదుగ్ధపయోనిధిరాజు ధర్మ రాజు సుమ్ము మత్సా శవనీరమణ యితడు )20

లీల్‌8ీ (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము

ఉ ఈత డజాతశ (తుండు, మహిం దగ దిగ్విజయంబు సేసె, వి ద్యాతిళయాక్థి వాసపుమహాసన మైనను నెక్క నర్హ్మ ( డు ద్రోతితమూ ర్తి కౌరవకులోద్వహు( డార్యనికాయసంతత థ్యాతచరి(త్రు( డీచిబుతగద్దియకుం దగండే ని రేశ్వరా ల!

-:ఆర్డునుంటు బిరాఖటునత్‌౧ బ్‌ వ్యైటీంగించుథీః_

వ. అనిన విని యతండు విస్మయనంళశయంబిలు మనంబుసం బెనంగొన నితండు ధర్మతనయుండయేని ఖీమార్జున నకులసహదేవులుం బాంచాలియు నేరి యని యడిగిన 6 గవ్వడి యిట్లనియె. త్రం9

చ, వలలు( డనంగ నసీనగర వంటలవా(6 డయి నిల్చి వేడ్కకుం బులి. గరిం గేసరిం దొడరి పోరంగ( ఐబంచిన. టోరు జెట్టి మ ల్లల విజబుచుం గడంగి (ప్రబలుం డన(గా( జరియించు చుండు వి చృలవిడి భీము డీత( డవిషహ్యపరా [కమదుర్ద ముం డనిన్‌. కలిత

శే. బకమహాసురు నిర్జించి బ్రాహ్మణులకు 6 ్రీకిం గావించె. గిమ్మీరు పే రడంచి వనము నిష్కంటకము 'సేసే ఘను హిడింబు6 గూల్చి యాతనిచెలియలి( గొనియె నిండు తై

కు సీమెచ్చు వారువంబుల (6 దా మచ్చిగ నరయు నిత్యతాత్పర్యమునన్‌ దాన(గంధి యన(గ నొక నామము ధరియించె నితందు నకులుం డధిపా 826

క శ్యత్రునృ్నపకాలకూటము మి(శ్రామృళ వృష్టి బుధసమీహిత సిద్ది

బి థ్‌ క్షేత్రము సజ్జనసంస్తుతి పాఠత్ర మితఠ(డు మాద్రితొలుళపట్టి నరేందా. తిరి

5. నీపాలికి వచ్చి నిఖిల

గోపాలకముఖ్యనృ త్రి ( గొలువ వడసి తం

వీదాటపర్వము_వంచమాళ్వానము తళా (శ్రీపాలు. డస (గ మత్స్య త్మాపాఅక మెలంగు వీండె సహదేవుండున్‌ త్రి క. సుకుమారమానసు.డు గొం తికి. బ్రాణము (ప్రాణ మిత/డు తేజోగణ్యుం డకుటిలు డు రాజనీతి (ప్రకారసంవేది వంళపాననుడు నృపా 898 వ జని యిట్లు ధర్మజఖీమనకులనహ దేవులం (గమంబునం జూపి చెప్పి మజియు నిట్లనియె శిలిఫ్రి క. విను సై రంథధ్రీవేషం బున మాలిని యన6(గ౯ బఐబరగి పూతచరి(త్రం బున. గేేయభూనరనం దనకడ మెల గుసతి ద్రువపదతనయ మహీళా 880 క. ఆచపలాక్షికి [గా మన కీచకులందటను రాథ్రి గీటడంచె రహ స్యోచితవిధమున గంధ ర్వాచరణము పేర భీము. డతిఖీమముగాన్‌ 881 _:విరాటమునవ లీముం ళర్జును నాఖింగించుథ = వ. అనియె నప్పుడు వృకోదరుండు 882 సీ షండరూపమున( (బచ్చన్ను! డై వచ్చిక న్నియలకు నెల్లను నృ్త్తగిత వాద్యనై పుణ మనవద్యశిషెవిధి నలవరించుచు బృహన్నల యనంగ€ బరగుసీఠండు వీభత్సుండు సు మ్మని చూపి యమ్మత్స్యరాజునకు 6 జెప్పి వెండియు( బలుకు నాఖండలు నోడించి కాండన మేర్చె నాతండు దను 17

£క్‌8ి (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము తే. గారవించిన నెక్కటి కాలకేయ

వర్షముల. బరిమార్చె నివాతకవచ

సంఘముల నోర్చె గంధర్వసమితి గెలిచి

ధార్తరాష్ట్రాాగజుని చెలం దల౫ె నితండు 888 వ. అనిన విని యద్భుతరసా(క్రాంతం బగునంతరంగంబున గలుగు సందేహా

వేశంబు విషయసంభమంబుల నిగుడసీకునికిం జేసి చిక్కువడియున్న నిజ

జనకునకు నద్డునిం జూపి యు త్తరుం డిట్లనియె తితిక తే ఈత డింతకు మీకు ద న్నెలు(గం జెప్ప

వలవ దని నియమించిన( దెలియ. బలుక

నలికి యొక దేనసన్నిభుం డంటి. గాని

నిన్న నంకయు, దాం గదా నిర్వహించె. శిలిఫ్‌ చ, ఒకరుండ తాను, భీతి వెగడొందెడు రెండనయేను, నెట్టే

లకు నను( దేర్చునస్పుడు బలంబులతో( గురురాజు సూడ దా

నికి మది శంక లేమి మహనీయపరా([ము6 డైన యీకిరీ

టికి. జను,గాక, యివ్విధము డెప్పర మన్కుల కోర్వవచ్చునే. 888 చ. తము నెటి(గించి యల్ల నుచితప్రియభాషల నన్ను సూతకృ్ళ

త్యమునకు( జొన్న నేను (బ్రమదంబున నప్పటి కియ్యకొంటి, తో

కము సమరంబు అట్ల యని కయ్యము తీవ్రతకుం దగంగ ర

థ్యముల( జరింస జే(త భరమై తుది. బల్మజు నోహటించితిన్‌, 87 క. మొగమోడం డితండు గౌరవ

జగతీళుండు విజిగినప్పడు జవమున వెనుకం

దగిలి యిది జూద మాడ(గ

నగునెడ(గా దబుమవలయు ననియె నతనితోన్‌. 888 ఆ. అనిన నతండు వెజప్ప నత్యాదరంబును

సంతసంబు మానసమున బెరయ,

నవయవము౨ సంభ్రమావేళ మేర్పడ,

గారవమున విజయు. గౌ ౯గిలించె శిర

వీరాటపర్వము._పంచమాశ్వానను లిర$ీ, క వినయంబు మిగుల. గుంకతీ తనయా గజుపాదపీరతలమున ఫాలం బును బొంద. జాగి (యొక య తనికౌ(గిలి వడ'సె సమ్మదము దళుకొ త్తన్‌, లి48ి ఆ వ్రీతి నలుమడింస భీముని. గవల నా లింగనంబు సేసి యంగకముల. బులక లెగయ+ గేలు దలమోడ్ని ధర్మజు నొననమున దృష్టి యడర నిలిపె _ శ్ర! ఉ అత్తటి లేచి వచ్చి తనయన్నల( దమ్ముల గానిపించె న య్యు త్తరు నర్డునుండు దగవొంద!గ నప్పుడు పిల్వంబంచె నూ త్స్యో త్తముః డార్యమి త్త్రనచివోత్కరసోదరవర్లపుత్రకో దా తలభటాదియోగ్యుల ముదంబున(. బాండవదర్శనార్హ మె. త్రిశీ2 అవాలి అ రా వ. ఇట్లు నమ స్తజననమేతంబుగా ధర్మతనయ సేవాతత్పరుం దై తదనుమతి నముచితరుచిరాసనంబున నుండి విరాటుం డంతఃపురవ ర్తలం విలిచి యంతయు సుదేష్ట శేతింగింవం దినిచి పాంచాలిం దగినతెజంగున గారవించు నట్లు గావించె నట్టియెడ ధనంజయుం డతని కిట్లనియె. తర తే చాలదుస్తర మైన యజాతవాస వత్పరంబు భనడ్గర్చ్భవానగు ప్రి వలన. గడిపితి మతిసుకావాసచి త్త వృత్తి నేము నిర్భయుల మై విందులట్ల (4 వ అనిన విని విరాటుం డతని కిట్లనియె ల్‌శీర్‌ ఉ ఏనన వేజ యొక్క/డనె, యి ట్లన/గా6 దగునయ్య, యిమ్మెయిం గానన దేశవాసముల కాజీయ కోర్చి యడంగి యుండి మీ పూనిక దీర్చి మీ రెలమి6 బొందుట యెల్లను బుణ్య దేవతా నూనదయాసమృద్ది నను నొందుట గాదె సురేంద్రనందనా 846 న. ఆని పలికి ధర్మనందను ( జూచి, శ47

శ40 (శ్రీమదాంధధ మహాభారతము చ ధరణియు. బట్టణంబు పహాయవంతిరీధంబులు గోవులున్‌ భటో

తరము నమాత్యవర్షమునుగా ( గల రాజ్య మిళఠండ యేలు, ని

ర్భరమున నేను. బుటత్రులును బంధులు( దమ్ములు. గొల్బియుండెదం

గరిప్పరి కెత్తునట్టి పని గల్నిన నోపినయంళత సేసెదన్‌. 848 చ అన విని యు త్తరుండు తగ నజ్జనపాలకుతోడ నిట్లను

న్మన కొకరాజ్యము౦ గలదె, నన్నును నిన్నును నిన్న మొన్న వీ

రనిత రసాధ్యశ(తువిజయంబున6 గాచినయప్త గల్డ6 జే

సినయది దక్క దాని మఠి సెప్ప/గ నేటికి నింతవింభ గన్‌ 840 వ. అది సిద్దం ఐట్ల చెల్లుంగాక యించుకవిశేషంబు గలదు వినుము 850 చ, సవినయపృ త్తి6 గొల్వ మిటి చన్నదినంబుల వీరు సీలు పై 6

గవిసిన నిష్పులట్ల యధికం బగుతేజము దో(పకున్కి, న

ట్ట్‌విధము సాపరాధతను డెందము లూటట 6 బొందియుండనే

రవు మన కట్లు గాన( దగ. వ్రార్టన సేయట యుక్త మిత్తటిన్‌ త్‌! వ. అదియునుం గాక. త్రి5్‌లి కు ధనవర్షంబులు పీరి

చ్చినయవి యట్లగుట వేడ్క సేయవు తగ నూ

తన మగు కానక యీ వల

యును వేతో _డ్రేరం బనుపు ముత్తరః టీతిన్‌. 8కి వ, అనిన విని మళ్స్యమహీవల్ల భుండు మనం బలర మంతులమొగంబు నూచి

కుమారిక నలంకరించుకొని తెం డని నియోగించిన వారును (పియంబునం జని

తత్కార్య శవణసంప్రీత యగు సుదేష్ణయనుమతంబున తిగ్‌4 క, పదనికి రాం బులు గడిగిన

మదనాస్తమురేఖ గలిగి మానిని మెయిసె

న్నాదవ6 గయి సేసి రప్పుడు

ముదిశాజనములు ('వ్రమోదమున లలితముగన్‌, తిగ్‌గ్‌

వీరాటపర్వము-_ పంచమాళ్వానము ఖర] _:విరామినిముంగ/తు అ తరను జాంశత్రలయొద్దవం దో డ్రెచ్చుథ:- వావ టు అవి

వ. ఇట్లు శృంగారంబు "సేసిన యమ్ముద్దియకు ము క్తాఫల(ప్రాలందిమాలికలతోడి

గొడుగు వట్టించి యత్యాదరంబున నయ్యమాత్యులు దో_డ్డేర ధారాధరనికర

మనోహర యగు పర్ణన్యలక్ష్మియుంటోలే వచ్చుచున్నం గని విరాటుం డెదు

రువోయి పురోపాతులును బంధుజనంబులు సచివులునుం దానునుం టొదివి

కొని పాండవాగజు నగభాగంబునకుం దెచ్చి యచ్చెలువ నిలిపి సపరివారం

బుగా దండ(వ్రణామంబు సేసి చేతులు మొగిడ్చి యి ట్లనియె. 856 క, ఎలు(గమి చీకటి సీపె

ద్దజికంబు దలంప నేమీ తవ్ప గలిగినన్‌

చుఅచి దయ జూడు మిట్లం

దలు నీకుం బఐబనులు సేయ. దగుదురు వీరల్‌ లర్‌? వ. అని నిజాను జతనూజులం జూపి మబీయును. త5రి త్త ఇమ్ముద్దియ నర్జునునకు

ని మ్మీపని బంధుజనుల కిందటకు( గడున్‌

సమ్మత మెల్లి (వజకు నే

నిమ్మెయి మిము! జేరి (బతుకు ట్‌ష్టం బధిసా. త5్‌$ీ క్‌ అన్మి పలికిన విని పంతీ

తనయా(గజు6 డింద్రసుతువదన మాలోకిం

చిన,నాత€ డిట్టు లను న

మ్మనుజేంగద్రుండు వినుచునుండ మళ్చ్యాధిపుతోన్‌. 860 ర ఈకన్నియ: గోడలి(గా6

గై కొనియెదం గాని యిది దగ దుచితవృ లత్తిన్‌

నాకడన యబల మెల6గుట

తోకము శంకించు నన్ను లోలాత్ముని(గన్‌, త్ర(1 వ అదియునుం గాక నృ త్తి గీతాదులయెడ నిక్కోమలికి గురుండ నైన నాకు

నివ్విధంబు ధర్మంబు గాదు కావున. 862

ల్లీక్టీల్లి (శ్రీమదాంధ మహాభారతము మ. హరి మేనల్లుడు. బాహువీర్యపటుశౌార్యస్ఫూ ర్తి, తై 9ల్రోక్యసుం దరు. డాచారపవి్యతు౯, డంచితకళాదకుం, డుదారుండు, కా తరసంరక్షకు(, డార్యసమ్మతుండు, విద్యావై భవోల్జాసి, య త్యురుతేజుండు వరించు! గాక యభిమన్యుం డీసరోజాననన్‌ 868 వ, అనిన విని మత్స్యమహీకాంతుం డత్యంత సంతుషస్టాంలి కంగు ండై ! తే. అర్జునుని వియ్య మనియెడునంఠకం'కొ6 గడవ6 బెంపు నా కెయ్యది కార్యనిశ్చ యంబు ధర్మత నూభవుం డానతిచ్చు వాండు మన మెల్ల ౬ గావించువార మదియు 885 ఆం అను6డు నతని కిట్టులను€ వాండవా(గజుం డిం్యదద్రత నయు డుచిత మెటి/గి పలికె నిట్ల సేయువార మిప్పుడు సుట్టాల కెల్ల జెప్పిపుచ్చు( డీళుభంబు. 866 వ అని నిశ్చయించి పలికిన విరాటుండును గౌరవాన్వయసంబంధంబున మాత్స్య వంశంబు పావనం బయ్యె నని పలుకుచు ధర్మజభీమార్జుననకులసహ దే వులకు( (గ్రమంబున ను త్తర( బణామంబు సేయించిన వారు దీవించి యంతఃపుర గమనంబునకు ననుజ్జ _ సేయ నచ్చెలున నెచ్చెలులుం దానును దత్సమయ సముచిత పరివారనృత యై యరిగిన యనంతరంబ మౌహూ్రికుల రావించి లగ్న నిరూపణంబు సేసి యాదవ పొందాలాదిబంధుజనంబుల నెల్ల 6 బెం డ్లికిం బిలువ రెండుదెటంగులవారును గాలరులం బనిచి రజాతశ(త్రుండును విరటు గారవించి కా రళనిపాల నజ్జాతవానంబు సుఖవృ త్తి నడిపికొనుట వా[కుచ్చి పలికి యతనిగుణంబులు గొనియాడి నీవు మాకు వాసుదేవు నట్ట కాక సామాన్య బంధుండవే యని సంభావించి, వినయనిభృతుం డగు నఠతనిం దిగిచి పునఃపునరాలింగనంబు లగు నానావిధోపకరణంబులం కౌంత్రేయులకు వివిధోప చారంబు లాచరించి, మహార్హ మజ్జనభోజనంబులు నడపె, నంర నక్కడ దుర్యోధనుండు నిజపురింబునకుం జని చని నడుమ విడిసినయెడం గర్జ్మ శకుని

సీరాటివేర్వము-_పంచమాళ్వానము 28 దుళ్ళాసనులదుర్మం(తంబుబట్టి గాంగేయునివచనంబు ల(ప్రమాణంబులు స్పీస్పి ధర్మతనయుం డసత్యంబున కియ్యకొనమి యెజింగి యాతనిపాలికి దూతం బు త్తెంచిన వా,డు నేతెంచి యజాతళత్రుం గాంచి యిట్లనియె, 887 తే వాలి యజ్ఞాత వాససంవత్చ్పరంబు

నిండకుండంగ మున్న పార్ధుండు బయలు

మెఅసి సమయంబు దప్పె నీ వెజింగి దీని

శీది తగు నది సేయుము మేదిసీళ. 948 వం అని పునర్వనవాసకరణంబు దోంప నాడిన నవ్వి యధిష్టితనత్య వతుం

“డయిన యుధిషిరుం-డళతని కిటనియె. శ్ర88

అనే న!

క. నిండె సమయాబ్దములు నిం

కొండన లే దిపుడ చని సుయోధనుకో వీ

ష్ముండును గురుండును విన(గా

నిండె ననుము నిండె నిండె నిక్కంబునకున్‌ 80 చ అని తగ జెప్పి పుచ్చ6 జని యాతడు తప్పక చెప్పె నంతయున్‌

విని ధృతరాష్ట్రినూనుండు వివేకవిహీనత నాంటిర్యాతి కొ

ల్వున గురుభీష్మకర్ణ కృపులుం దనతమ్ములు నుండ ధర్మనం

దనునకు దూత6 బుచ్చినవిధంబు (పకాళము సేయ కిట్ల నున్‌. 871 ఆ, మనము మోసపోయి యనిమిషవతిసూతి

తోడ. దొడిచితిమి యదోషవృత్తి

నతడు సమయకొల మంతయు. గడచిన

వచ్చానో యెళలుంగవలయు నిజము. శ్రీ క అనిన విని యేటిమాటలు

వినువారలు నగర మేను వివ్వచ్చు+డు వ

చ్చినయపుడ తెలుపనే వల

దనుమానము సమయకాల మట మును కడచెన్‌ 878

24 శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము క. అనవుడు భీమ్మనిపలుకులు విని యందట్లు సమ్మతించి వెరవిండియే ఫ లును డనిరి పతియు. బురికిం బీనియెను మణునాండు విరళనైన్యంబులతోన్‌. 874 -:(బ్రీకృత్ణుయు అలదోవాదులతో. వాండల్రులం జొడవచ్చులిః- వ ఇవ్విధంబునం (బకాళు లై పొండునందనులు శమీవృక్షనికి_ప్రసమ_స్తసాధ నంబులు( బూజాపూర్వకంబుగాల. దెచ్చుకొని యుపఫ్థాన్యంబున వసియించి మచ్చ్యమహీనాథుండు పంపుసేయం బెంపు మిగిలి పౌరజానపదసమానసీత నానావిధొపహారంబులు గ్లైకొనుచు బహురత్నంబులకు భాజనంబు లై మహ సియవిభూతి శోభిల్లుచున్నంత, వాసు దేవుండు బలభ(ద్రపరస్పరంబుగా సాత్యకిసమేతుం డై సుభద్రాఖిమన్యులం దోడ్కొంని కృతవర్మియు. (బద్యు ముండును సాంబుండును యయుధానుండును రుక్కుండును న(క్రూరుండును నింద్ర సేనాదిపాండవసారథులును రథారూఢు లై కొల్చిరా మజియు ననేక యాదనకుమారులును గరితురగస్యందననివిడంబు లగు బలంబులతోడ నిరు గెలంకుల నడవం జనుదెంచి తక్‌ శ్రే భవ్యవిభవంబుతో నువప్హావ్యపురము సొచ్చి సం[భ్రమమున. బాండుసుతులు తనకు నెదురు పచ్చిన నాహ్లాద మెసక మెసంగ6 దత్సమాగమయోగ్యవిధంబు నడ సె. త్ర?8 వ బలదేవ (చముఖులపను తదీయసందర్శన సముచితసమాచారంబు లొనర్చి సులద్రాభిమన్యులం బాందాలిపాలికిం గొనిపోవ నభ్యంతరిజనంబుల నియో గించి త్‌? ఎ, లలి మణీమయవిఖభూషణ ములు రుచిరాందరములును (బమోద మదలని ట్టలముగ హరి గుంలీపు (కుల శెల్లను నిచ్చి పిదస (దోవది రిచ్చెన్‌ 878

వీరాటపర్వము...పంచమాక్వానము 26 వ. ఇట్లు గట్టనిచ్చి వేలువేణ రథకరితురగదానదాసీజనంబుల నొసంగి పద్మనా భుండు పాండవులుం దానునుం గలసి సంతసంబున నలరారుచుండె. దదనం తరంబ. త్రి సీ. (దుపదభూవిభుండు పుత్రులు దాను. జతురంగ బలములతో వచ్చి పొండుసుతుల6 గాంచి వారలు తన్ను6 గరము సంపీతిమై గారవింస(గ నుండె. గాళిరాజు శై బ్యుండు. బదసడి వైన్యనమేతు లై చనుదెంచి ధర్మనందనుని జేయు సత్కారముల గాఢసమ్మదంబున బొంది రవ్విరాటుండును నంతవట్టు తే. వారలకు. దత్తదుచితప్రకారముల( వి ' యంబు( దలకొన సంవిధానంబు సేసే మజియు బహుదేశముల బంధుమాన్యమి[త వర్షములు వేడ్క-6 బెండ్హికి వచ్చిం గలయ, 980 న! ల! వం ఇవ్విధంబున రెండుదెఅంగుల చుట్టంబులు నైన భూపతులు తమతమవిభవం బులు మెజసి వచ్చియుండ విరాటుండు " పురం౦ంబున నుతృ్సనంబు సొటించిన త81 8 కలువడములు మణితోరణ ములు గట్టిరి, (శఈ్రముకకాండ మోచాన్తంభం బులు నా(టిరి కుంకువముమున గలయ నలికి ముగ్గు లిడిరి కర్పూరమునన్‌ శ82 ఈ, వివిధాలంకరణంబుల నవకొంతి వహించి పట్టణంబు వివిహో త్సృవమాధనల క్ష్మీకి లలి తవనం బై యెలమి కలిమి తావల మయ్యెన్‌. 888

వ్ర (శ్రమదాం(్ర మహాభారతము ఊఉ. తాను సుదేష్టయున్‌ సుతులు. దమ్ములు బంధులు గంధమాల్యనా నానవరత్నభూషణమనః [పియమాం గలిక ప్రసాధనా నూనవిభూతి మత్స్యవిభు. డుజ్జులలిల వహించి భూమిదే వానయనాదిక ఫతకిపరు లైన జనంబుల గారవించుచున్‌. 884 వ. గరువంపుసంభమంబులతోడ నిజమందిరంబునందు. లికిర్‌ స్‌, అమలరత్న ప్రదీపావలి 'మెటు(గిడ6 బనిచి మణీ స్తంభపం కక్తి6 లగొత్త జిగి దళకొత్తునట్లుగ౮ దొడయించి వి చి(త్రవితానముల్‌ చెలువ మిగుల 6 గట్టించి, నూత్నము క్రాదామముల తోడ ( గుసుమమాలిక లెడ6 (గుచ్చి (వేల గీలింప నియమించి, కేవలమంగళ భూరుహపల్ల వతో రణములు తే. సంఘటింప నియోగించి, చందనమున€ బరిణజయాగార మలుకంగ( బాణియాణి గలుగు ము త్రియముల (ముగ్గుగా నొనర్చ జతురపుణ్యాంగనా జనత తి6 బొనర్బె. శి8ి8 శ వై దికలౌకికవిధినం పాదిత వివిధార్హవస్తుభరితత్వమునన్‌ 'వేదిక ఫొలుపగునట్లుగ మోదమున( బురోహితుండు మునుకొని చేయన్‌. 887 ర్‌ం ఉత్తర నలంకరింవ ను దా శ్రాభరణాదివస్తుతతి యొస+గి నరేం దో త్రముండు నేర్చుగలచెలి త్రియలం బుచ్చె ట్రీకి కడలుకొనంగన్‌. 888

వీరాటపర [ము పంచమాశ్వాసము లగి? -విఆభిమన్యు ఎవావామవోత్సావముు.

వ. ఇట్లు వై వాహికవర్తసంవిధానసావధానుం డగు మక్స్యమహీనాథుండు మౌహూ _ర్హీకాదిశిష్టజనులు పరివేష్టింవ నుండి లగ్నం -బాసన్నం బయ్యె నని ధర్మతనయున శెజింగింపం బనిచిన, నతండు ననుజతనుజసపాతంబుగా నలంకృతుం డ్రై వివిధ(వప్రసాధనళోభితు అగు సమ న్తబంధుజనంబులం గూర్చి కొని యభిమన్యునకు శృంగారంబు సేయించి భద్రగజారూఢుం. జేసికొని యేనుంగులం బేరుగలవారువంబులను మట్టపుదట్టంబు సేసికొని, పుజ్యాంగనా జనంబులతోడంగూడి మణిగణంబులు నంబరనికరంబులు పుష్పపుంజంబులు ఫల[వచయంబులు లోనుగా౬ గల యోగ్యవస్తువుఠ విస్తరిల్లిన (కంత నడవ మంగళతూర్యనాదంబులు వి(ప్రాశీర్వాదనాదంబులు మాగధగానంబులు నంది జనవాక్యనంతానంబులు.( జెలంగ వాసు దేవపురస్పరంబుగా విరాటుమందిరం బున కేతెంచి శంఖజయఘంటా పణవాదినిక్వణంబులతోడ నెదుర్కొని చల్లు సేనలు గైకొనుచుం జొ త్రెంచిన. 888

క, విరటుండు సంభ్రమమును నా దరమును భక్తియును నాత్మ( దలకొన6 బూజా వరు డై సమయసముచితా చరణంబులు నిర్వహించె సమ్మదలిలన్‌, 880

తే. వివాతపరిపాటితో విప్రవృద్ధజనులు పుణ్యకర్మపరంపర౭ బూని నడువ నర్జి 6 గృష్టయుధిస్టిరపార్థమత్స్య వరులు 'దెరయొడద్ద నన్వధూవరుల నిలిపి. శైలీ!

వ. సాంవత్సరికద త్తకొలకి కావి శేషంబుల మంగళకూర్యంబులు చెలంగ న త్తెర య్‌ త్రించిన. * 82

ఊఉ. వీనుల౬ దియ్య మెక్కి మును విన్కి( బరన్పరరాగవ్న త్తి తో నూనిన. జూచు వేడుకల నువ్విళులూ డు నెమ్మనంబు ల చ్చో నొకయింల సేపు నెడస్తొచ్చుట కోర్వక యుండ నున్న య మ్మానినియుం గుమారు(డును మారవికారము లంకురింప(గన్‌ శికికి

208 (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము వ. అన్యోన్యావలోకనంబు సేయునప్పుడు. 8ఫి4 పీ, వరుచూడ్కి ముద్దియవదనంబుపై ( బాణలి తివుటమై నునుగాంతితీపు (గోలు సుందరీరత్నంబుచూపు మనోరము నడుగులయొస్పుపై నల్లి నడరు6 బతివిలోకనములు పడ(తుక మై/దీవ6 గలయంగ: ఐబలుమబటు మెల(గుచుండు 'వెల4ందికటాక్షముల్‌ విభునిపై6 గ్రమమున నెగసి మోమున సోకి మగుడ వచ్చు తే. నొండొరువుల లేంెమట నూవి (వేగు పడినచాడ్పున నవయవభంగులందు దగిలి మజపున( దడయు విద్దజువిశాల నయనదీ ప్పులు నెజుకువ బయలుపడ6గ. త్రి్‌ వ. తదనంతరంబ. 'ల్రిలిథి తే. ఒండొరుల దోయిళుల నినుపొంద( జేయు నక్షత పకరంబు అన్యోన్యమ స్త కముల౯ బోసిరి మందారకల్చలతలు విరులగముల నొండొంటి_పై( గురియునట్లు. ప్రై? చ. లలితతనూవిలాసముల లజ్జకి తంబున. జేసి మున్ను వి చ్చలవిడి. బట్ట,గా వెరవు సొలక చయోరలు వాలు చూప్పలన్‌ లలి. దల(బ్రాలు పోయునెడలం దగ వొందిన నూలుకొల్చి యి మ్ముల. బచరింతు రొండొరులమోహనమూ ర్తుల్నపై వధూవరుల్‌ , లఫి8 కే. చిత్తమున గాఢరాగంబు చేంళతం జూపు తెలంగు దోప గెంపారెడు తీ/గటోండి మృదులపొణ్‌( గుమారుండు మెలపుమై (గ హీంచె! బల్ల వాలంబిమ త్తేభరీల. 8089

విరాటపర్వము_పంచమాశ్వాసము 200 వ. ఇట్లు పాణిగ్రహణం బాచరించి. శగీ0 క, "పెను(గుదుట నిడినచూతం బును నవమాలికయు! టోలె. బౌలుపొంది రతం డును నమ్ముగ్ధయు నేకా సనమున నున్నపుడు నూత్నసొభాగ్యమునన్‌. 40! సీ. కోర్కులు గెడంగూడుకొని పార మేదిన( జిత్తంబు లూఅట 6 జిగురులొ త్త( బులకాంకురములకు దలతా(5కు డై యిరు 'మేనను మవ్వంబు మిగిలి పొదల. దజి వేచి చనందోయి తడ౧బడి మార్గతి వడిచూవు లాదట బయలుపణలున( జెమటలకావులు తమలోన6 గలసి పే ఉొక్కసొరభ మయి చొక్కు సేయ తే. గాఢసంస్పర్శభంగులు గలుగునట్టి వోమసమయకృత్యంబుల నొదవి సౌఖ్య రసము వెన్నిట్ట పొరిం బొరి (గమ్ముదేర సమ్మదాంబుధిః దేలిరి సతియు( దితియు. 402 న. ఇవ్విధంబున వివాహంబు నిర్వహించి మత్స ్యమహీనాథుండు మణిభూషణం బులు రుచిరాంబరంబులు ( గర్బూరాదిసుగంధద్రవ్యంబులు( దాంబూలంబుల తోడి పశ్శెరంబుల. బచరించి పాండవులకు వాసు దేవపూర్వకంబుగా( గట్టి నిచ్చి పురోహిత (ప్రకరంబునకు నిప్పించి యాజ్ఞ సేనీసుభద్రలకు ననురూపా భరణసరిధానంబు లంతఃస్పరవ ర్వు లైన యర్హ్హజనంబులచేతం బుచ్చి సౌభ (ద్రునకు భద్రసామజన ప్రళతియును లోకో త్తరతురంగదళనహ _సంబును సలక్షణగోపంచలతయు రథంబులు శిండువేలును దాసదాసీజనంబు లక్షయు మజియు నానాప్రకారంబు లగు ధనంబులు నరణం బిచ్చె, నమ్మహసీయ మహోత్సవంబు మంగళ సంవిధానసావధానపుణ్యాంగనలవల నను నృ త్తగీకాది వైచి త మనో హరవార నారీజనంబులవలనను విసూత్నరత్నమయభూషణాది దీప్తవేషవిరాజమాను లగు కునూరులచథురషరిహాసొది విభాసంబఖులవలినను,

త? (శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము (బభూతవిభవవిథభ్రాణితు లగు రాజసూనులమాననీయగరిమలలిత విహోరవి శేషం బులవలనను, బాంచాలయాదవకేకయాదిబాంధనమహిమాంచితసంచరణంబుల వలనను, నానందనిష్యందిపాండునందనసాహార్జంబువలనను మత్స్యమనుజ పకిమందిరంబి పరమసంపద్భరితం బై యుండె నని చెప్పిన విని వైళంపా యనునితో జన మేజయుండు. 408 క. కుంతీనందను ల ట్ల త్యంతవిభవ మెసంగ6 బరిణయము సేసి సుహృ తృంతోషోబ్వలు లె తద న! ర్‌ నంతర 'మెబ్బంగి నడచి రనవుడు( ్రీతిన్‌. 404 చ. అమృత మయాత్మభ క్రిసుగమానుభవోజ్జ్వలదవ్యవ ర్మ ష టృమయగతానుభావ పురుష తయళశావివృఠస్వభావ ని ర్మమహృదయైకవాస మునిరంజన నిత్యవిలానదోషసం గమవినికర్తనా పరమగౌరవధుర్యపద్మపవ ర్రనా. 405 క. దుర్వహపటుతాప[తయ నిర్వాపణనిపుణబోధనిర్మలజనహృ త ఏర్వాచరణ మహాసుర గర్వహరణ తత్త్వసం(ప్రకాళనకరణా, 40ీకీ మాలిని. నిగమకుసుమగంధో న్నే షభూతా భిధానా సుగుణవిగుణలీలాసొమ్యసాక్షీత్వనానా జగ, దవనపిధాన స్టైర రద త్రావధానా నగళరధినివాసానందసంసూయమానా. 407 గద్య ము ఇది (శ్రీమదుభయకవిమి(త కొమ్మనామాత్యపు_త బుధారాధన విరాజి తిక్కనసోమయాణి (ప్రణీతం బయిన (శ్రీమహాభార తంబున విరాటపర్వంబునందు సర్వంబును చచరయ్య లందాలలు స్టా బంచమా శ్వాస ము. గో శాళోగధాటపర్వము సమాప్తము) ౧5౦3 ఆ ఛ్‌ ణీ €.1టి...2.204040664066007 ల! ధాంకాభిం తా స ఖా వావ దో

ళా శ స సే | వనన ప నప సన మ సస వ త టర స న యన టం ల జ క ర. ళా ఇన తప్త. వ్యా, రాన్‌ గా ఆస అృశాయాడాాళటా. లంక కా స. వి సం టార్‌ రం న నం ల యం రో ప ర? ప రల లం టట గ? నా రన యల ళా మలో! మరక యరక ల నం ర్‌ సం శన ర... ఉమ నర చయ యాన న ని లం నం లు హన లల రూ లం దంల దం వం భల రం. మా! స ల తూ! నో రట ర ర ర. ధరను య భం య రు పంల రోం కండ న యు మడ చలన ర లన సయం ర రయ ర యట పార యయ యత యు యాం రయ ప మదన సపరివారం ణన దళం గంట నర యంమాడ లయల రే. రష నన లర ర యేటా రం యగన లం రా నమ పట లం? ల్‌ నట త నయ రం యం యయా యం నం య యాతా హాస రల న యయ ల యా రయ రోం కస నర న ర గు యదా యయ పరర గ (య సగ సస యు రర టు పరర న యయ. రోం యయ లో యో గ రదర యం యట. ర రం స యయా లగ రము లు కళ యంగ నం రలు యో రాం ర యాట యయ రయం నలభయి! డర హం మాయాం లలని సల లనంన ననున టం లం రన రద ల రన నన నల సం యా ర ర యం వరన నచ దరద రదనికలు తోళ్లు * ఫం నరం తనను ర రా న! భు రన టన యం రా రంల రరర రము రాంకు యాను టీ రే రం క నం లయం లం మడు డు యాయ తం ము నం. యల ణా! నా గడ (రం పసల డన ళు న డర ాంననయత లంద రును ర రడ టయలిన్‌ రార డం కంట టాల్‌ హయం న రా రుం నాగార తుం సలా నయ యం రయం య యం టో ర రులకు నదర నయ య మ యాడ యన ల యం య యం యన య నాల్‌. సడ ఘాంచపటసా దం నం న ర ర యా యాయ మయ కంటం య భర యయ రదర ర న రారు ల రయ యడ ర ఈం [యయ యల రం ర ఉం హం వం మలం ముయుం నర య యనర నన రంల య న యల ప నరం. పసరు రర య యం ర రల యర య యట న న యర యయ లా డర ప ర! రం రర కా ర యాం యాం యాం య! సుం య న ర లా న నర పళ ర సం రన క న! దయ ంయల రాం యయా ల స పరయ పక య లే య. సరన ల లహ యం ప య య న య న ప ఈ! ళం రన కగు న కాలు య ళన యాయ మా య య 1 స ర ర రో ర ర మ య ను న రం రక స ధరాయ ర డర య హంసల నకల ఆదం లలు డస నెనుు డును ల రడ నార య యయ రయ య యా క చు నం. నర రర కన రసం యన రయ ళు యయ యం రన యయ యన ల ర స య. న న న యయ డర ల ర గ య సననం యల నన యయ రాయ యం టా భ్‌ నం (న ర ను య గ గ ర తుం స రగా యట య ల యే య యయ ర యం స యం. | రన రం యయా ర య యల రదు (... వ య ర న మ యయ య రయ య భద యల న లా డక యయ సక! రు క ర ద య! ల తయ ర లాయ రూ గో య య య య యలు. ర య ల టల ర కదం. పా ల ర 1 ర ర 1 సంగ న న ర మా న న మం | న నర టల రాస టా రు రు లో రకర స (న య కమ క స ర పము సాను చస ల టం ము