Telugu Santhakalu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

యళ గవ లా న గ / యా ల న ్గి 1. కునే న్య యు నయం అత సు సం. ల గ్‌ ర దం యన త తంట) ల టల్‌ ట్ర జ (1 ర , హ్మ్హ్‌ లా రర నన చకోర జ ఫు ట్టు నం ప | రాం ముం రు నాం నం గాం తు స్‌ గై గ్‌ ప్రభా! ఖ్‌ . ఇజడం టి న న. పే టల రుం యళ ర్స య గే గ స్వ నాం | రవ సే ర వై నం చాటిన ఫ్లు ౮ 1, లేరాత్మి ట్‌ (| మ్మా టం సూ ట్ర ౮1 ళ్ళ షో గ లనే! ఫే స స్స్‌ గం 4 చని ట్‌ శ ఇషం న లు ట్‌ నే సు పా సస నట. స్మా వ కటు న న య లు... మం ప లతల ఇ "5 స్య (ధ్ర లిడోగ వ్‌ హై 4 + ట్ట శీ (౧ రాల శ్‌ డస ల ళు 0: శ ఖల్‌ ఈల ర అక్ర రం (్రా ర్త | పం జార యు హంత (+. చ టన ల సు! లంచ చాన లాం వ ఇస శ వ స ాాానరటా కత ను వ! ్ట్యో స్‌ గచ గ గ్ర ౮ క రం రు ను చం లు న ఎం లును ళీ రై లో క్ర ల రసు రో టన ప్న ల్‌ లు సా టి ళు గిం వల గో శరోర్యు ట్‌ కన ణ్‌ | వే, స్టన్‌ జ 4 డి! న మల్లెమాల ర. (| శస న. స్స ఆ త డ 9కు న్‌ స ట్‌. | సహజ కవి మళ్ల తో సేకరించిన క్‌ కా నో క్‌ మనసుపడి మక్కువత్‌ ఎకరం. శ. టే న క ్‌ | ఫం య , ప క హీ 0 ్‌ ం | స 'తే జ్ఞ ఈ పుస్తకాన్ని సాహిత్యాభిమానుల కోస న న స ఇ కష .. సుందరయ్య విజ్ఞాన కేంద్రానికి నిన్‌ రి వరుల క. న ' ఆనందంతో బహూకరిస్తున్నాం. హం మ. కల బ్య బు గా," 7౫ జగ ట్య - మల్లెమాల కుటుంబం నళ శ్ర య. ప్రసా ర్మ గ ర స షా తమ మనన వ శర ఉట దం న్‌ ను! ఏట్లో! జ పర నన్టపా * 1 రా వే సలి బందర్‌. టను ల. ఇ [| గ్ర స? మో ర్‌ జా మల ం వ క్త! బో సా ను... పనయ్‌ ద ర్ట గ ప్‌ గ్ల ర్థ్‌్ట్స్రో టా నల తి న గ్‌ ళు టీల చీ క [ గనం క న వి ఛా? కా రి సబ “పో న 2 క న కిం లం! షే పం, శ శకున? స్నా నో చి క్త ల న్‌ం (ఘ్రీర్చత్రల టన ఎలి ॥ ర క్ష నా వం ళన ర్న వక నన్నా స పన్నాల క్‌! న్‌్‌. ల్‌ టి ల్ల మ ము. నన్‌ ఆయాఖీ సం తే న స్టే 0 న స సు న పాంటి న!

న ంతకాలు శ ష్‌ హ్ష్‌ ప్రకాశం జల్లా రచయితల సంఘం ఒంగోలు - 523 002 ప్రచురణ నం. : 16

నంతకాలు (కఐతా సంకలనం) వా. ప్రధమముద్రణ : 2006 4-6 త్త లో ఎగ్‌

ప్రతులు 1000 [1న

లభించు చోటు :

బి. హనుమారెడ్డి

అధ్యక్షులు

ప్రకాశం జిల్లా రచయితల సంఘం

రాజా పానగల్‌ రోడ్‌

ఒంగోలు - 528 002

సెల్‌ : 944 02 88080

| భళీ!

విశాలాంధ్ర పబ్లిషింగ్‌ హొస్‌ _ _

బ్యాంక్‌ స్ట్రీట్‌ ల్‌

హైదరాబాద్‌ డన

ళ్‌ చయ్యు (గంధాలన్ను స్ట న. టు లం తి వెల :రు. 80/- నామా స న న యు” చండాల

ముద్రణ :

శ్రీలక్ష్మీ ప్రెస్‌

14/2 అరండల్‌పేట

గుంటూరు - 522 002

ఫోన్‌ : 0863-2280643

॥

నంతకాలు

1 దా॥ సి. నారాయణరెడ్డి - అంతరిక్షం రాల్చిన అశ్రుబిందువు క్ష

2 జింబో - ఒక్కమాటలో 8 3౩ మల్లెమాల -.. అమ్మ ర్‌ 4 దా॥ ఎన్‌. గోపి -.. విమానంలో దోమ 7 5 మల్లవరపు జాన్‌ -.. త్యాగరాజు 9 6 దా! జె. బాపురెడ్డి - జాషువా! పీడిత జనవాసవా! [1 7 గాడేపల్లి సీతారామమూర్తి =... విసృత ఘోషము 13 8 డా! అద్దేపల్లి రామమోహనరావు - సమాచార విప్లవం క్షేశ్ష 9 మొవ్వ వృషాద్రిపతి =. స్తుతిమాల 16 10 దాట్ల దేవదానం రాజు -.. శూన్యం 19 11 అడిగోపుల వెంకటరత్నం -.. చాలు తప్పిన కొండ్ర 20 12 డా॥ ఉందేల మాలకొందారెడ్డి. - మానవతా! నీ చిరునామా ఎక్కడ! 22 18 ఎ. రాజాహుస్సేన్‌ - ఎఫ్‌.ఐ.ఆర్‌. 25 14 దా! వి.ఎస్‌.ఎల్‌. భీమశంకరం - మన కల్యాణ విన్నాణాలు 26 15 ఎస్‌.ఏ.టి.కె. ఆచార్య -.. తెలుగు తల్లి 28 16 మంత్రి క్రిష్టమోహన్‌ -... చినుకులు తై 17 దా॥ ఆకొండి విశ్వనాథం - _ శ్యామానందుని విచిత్ర చరిత్ర తం 18 డా॥ వీరం సుందరరావు = మూడో విశ్వామిత్రుడు 86 19 డా॥ కోడూరు ప్రభాకరరెడ్డి - ఆదర్శ భారతం 88 20 ఎన్‌. అరుణ -. ప్రతి మనిషీ ఒక ప్రపంచం 89 21 పెరుగు రామకృష్ణ -. జ్ఞానస్పర్శ 40

||

22 కరణం బాలసుబ్రహ్మణ్య పిళ్ళె _ తెలుగు - తెలుగు పద్యము తే 28 వి. ప్రతిమ - యుద్ధ విరామపు రాత్రి 43 24 మల్లవరపు రాజేశ్వరరావు = ఇందిరా ప్రియదర్శిని శీర్‌ 25 డా! ధేనువకొండ శ్రీరామమూర్తి - నిజంగా బతకాల్సింది ఇకనుంచీ 46 26 అన్ను విజయకుమారి _.. లేఅవుట్‌ 49 27 చేగిరెడ్డి చంద్రశేఖరరెడ్డి =. శాక్యమౌని ర5్‌0 28 సోమేపల్లి వెంకటసుబ్బయ్య - సౌందర్యం ఒక ఎదారి ర్‌ 29 బీనీడి క్రిషయ్య - నాలుగో కన్ను ర్‌ి 80 షేక్‌ మహబూబ్‌ జాన్‌ -. త్రిశంకు స్వర్గం 53 31 కోసూరి రవికుమార్‌ -.. వంతెన ర్‌శ్ష 82 ఆర్‌.వి.యస్‌. భరద్వాజ =. కీటక ఘీంకారం 56 88 వై.హెచ్‌.కె. మోహన్‌రావు =. అనంతం ర్‌7 84 కుర్రా ప్రసాద్‌బాబు - మనోధైర్యం ర్‌ం 85 చలపాక ప్రకాష్‌ -. ఆగమనం 61 86 విద్వాన్‌ జ్యోతి చంద్రమౌళి =. బాలచంద్రుడు 62 87 కె.యస్వీ. ప్రసాద్‌ -.. హైటెక్‌ రెక్కలు 64 88 మూడమంచు వెంకటేశ్వర్లు -.. తెల్లకొంగ 66 39 కె. బాలకృష్ణారెడ్డి - కాలచక్రం ॥ 40 కొండ్రెడ్డి వెంకటేశ్వరరెడ్డి - అతడు ఇల్లు ఖాళీ చేసి వెళ్లాడు... 69 41 వడలి రాధాకృష్ణ =. రంగుల పావురం “. 42 పొన్నూరు వేంకట శ్రీనివాసులు - విత్తు విలాపం 78 [౪

అంకితం నాన్న స్వర్గీయ వేదాంతం శేషావధాని గారి దివ్య స్మృతికి వేదింతం ఫితారాకూకధిని |

ఇదం బుషిభ్యః పూర్వజేభ్యహః పూర్వేభ్యః పధికృద్భ్యః (బుగ్వేదము) ఎన్నాళ్ళదీ స్వప్నం! నాకింకా జ్ఞాపకమే - నాన్న ఒళ్ళో పడుకుని వేమన శతకం నుంచీ, వైతాళికుల దాకా చదవటం, పద్యాలు రాసి వ్యాకరణం దిద్దించుకోవటం-

• నాన్న జ్ఞాపకాల వెన్నెలతో తడిసిన ఈ మైదానంలో ఇందరు కవుల అక్షర వసంతాలు విడిది చేయటం ఏదో ఓ ఇంద్రజాలంలా వుంది. నా అభిలాషకు సాకారమిచ్చిన ప్రకాశం జిల్లా రచయితల సంఘంకూ, ప్రత్యేకించి కవి మిత్రులు శ్రీ హనుమారెడ్డి శ్రీ బాలకృష్ణారెడ్డి గార్లకూ కృతజ్ఞతలు.

కవిత్వం ఆత్మకథ. ఇంద్రియవాదం నుంచి అనుభూతివాదానికి చేస్తోన్న ఒక రసాత్మక ప్రయాణం. ఒక ఉత్తమ ప్రయోజనం కోసం, ఒక పరమోత్తమమైన అనుభూతి సాధన కోసం చేసే తపస్సు - కవిత్వం చెప్పటం. భవభూతి చెప్పినట్లు “వందే మహిచ వాణీం తాం అమృతాం ఆత్మనః కళాం” - కవి ఈ ఆత్మ కళాభ్యాసాన్ని చేస్తాడు. ఈ తెలుగు సంతకాలన్నీ అక్షరాల్లోకి ఆవిష్కారమైన ఆత్మకళారూపాలు.

మా నాన్న స్వర్గీయ వేదాంతం శేషావధానిగారి దివ్యస్కృతి కోసం ఈ కవితా కదంబమాలను కూర్చటం, నా కలల గుంపుల్ని పేజీల భాషలోకి అనువదించటమే! త్రివేణి -వేదాంతం నీతారామావధాని అరండల్‌పేట

నరసరావుపేట శ్రీరామనవమి - 2006

౪

రసగంధం

నా కవిత్వాన్ని నేను ప్రచురించుకొని రంగురంగుల పూసల పల్లకిలో పెట్టుకొని మురిసిపోవడం సాహితీ వ్యాసంగానికి తోడ్చాటూ కాదు, ప్రోత్సాహమూ కాదు. ఇతరుల కవిత్వాల్ని సంకలనం చేసి ప్రచురించటం, పల్లకిని మోయటమే కాకుండా చలువ పందిళ్ళు వేసి సన్నజాజుల మాలల్ని అల్లి జగమంతా రసగంధం చేసి పరవశింప చేయటమే. ఈ సంకల్పం వ్యక్తపరచి “ఈ పల్లకికి బోయీనయ్యే అవకాశాన్నివ్వండ”ని ... తీసుకొని ... దీనిని తన అదృష్టంగా భావించిన సాహితీకారులు, సౌగంధికులు, అదనపు జిల్లా జడ్జి శ్రీ వి.యస్‌.ఆర్‌. అవధాని గారికి ముందుగా సాహితీ లోకం అప్పు తీర్చే అవసరం లేని ఆనందాన్ని తెలియజేస్తుంది. ఈ ప్రచురణకు తోద్చడే అవకాశం లభించినందుకు ప్రకాశం జిల్లా రచయితల సంఘం మరొక మారాకు తొడుక్కొని ఆనందిస్తుంది.

ఈ పుస్తకం ఒక గొప్ప సంకలనం అనటానికి నేను సందేహించడం లేదు, అని ముందే అంటే హాస్యంగా ఉంటుంది. ఒక్కడుగు ముందుకేసి ఈ సంకలనం మొదటి పొరట నుండి చిట్టచివరి పాదం “ఇది యిలాగే సాగితే / వనికడ్లు వన్తేనే వచ్చదనం చూడగలిగేది” వరకు చదివి నిర్ణయిద్దాం.

ఇవాళ సాహితీ వ్యాసంగం వేగవంతమై పరిపుష్టత దశకు చేరుకొంటున్నది. సమాజంలో పలు సందర్భాలు, సమస్యలు, ఆలోచనా ధోరణులు రెక్కనిప్పి కొత్త కొత్త శూన్యాల్ని అన్వేషిస్తున్నాయి. పత్రికల్లో సాహిత్యం విరివిగా ప్రచురించబడుతుంది. ఏరోజూ కొత్త రెమ్మ, కొత్త కొమ్మ ఏపారుతూనే వున్నాయి. పుస్తక ప్రచురణ సాధారణ స్థాయిని మించి పోయింది. ప్రోత్సాహకులూ ఉత్సాహంగా వున్నారు. అంతేకాదు పందిరి వుంటేనే తీగ లల్లుకొనే రోజులు చెల్లాయి. సొంత కలం, సొంత గొంతు, సొంత వేదిక, సొంత ప్రచురణ, పరిస్థితులు ఎంతగానో బలపడ్డాయి. మంచి ప్రగమనమే. ఆహ్వానించదగిందే.

వాసి, రాశిని గురించి తర్మం అనవసరం. రాశి పెద్దదైతే వాసి శాతం కూడా ఎక్కువగానే ఉండే రోజులివి. ఎక్కడ ఏరుకున్నా గట్టిగింజలు దొరికే అవకాశం వున్నది. గుత్తాధికారాలు నామరూపాలు కోల్పోయాయి. పీఠాలు కదిలాయి. ప్రతి వ్యక్తి స్వేచ్చా వాయువులు పీలుస్తున్నాడు. పంచభక్ష్యాలు దొరుకుతున్నాయి.

ఇ

ఎప్పుడో 70 సం॥ల క్రితం ముద్దుకృష్ణ గారు “వైతాళికులు” సంకలనం తెస్తే ఆ సంకల్పానికి, సంకలనానికి కవితల నిచ్చిన వారందరు ఆనాటికే లబ్బప్రతిష్టులు కారు. అదొక ప్రోత్సాహం. ఆకాశం మేఘావృతం అయినట్లు కవిలోకం మేధావృతం కావడానికి అవకాశం ఏర్పడింది. కవి మిత్రులకు ఉత్సాహం వచ్చింది. ఆ పరిణామమే శ్రీ వి.యస్‌.ఆర్‌. అవధాని గారిని ఈ సంకలనానికి సమీకరణానికి (ప్రేరేపించింది. వారికి మనసా, వాచా, సాహితీ కృతజ్ఞతలు. ఈ సంకలనానికి “నేను సైతం”... అంటూ సహకరించిన వారి కందరికీ కవితాఖివందనాలు.

అయితే కవిత్వం వల్ల ఉపయోగం ఉన్నదా? ఎంత? ఎవరికి? అనే ప్రశ్నలు అక్కడక్కడా వినిపిస్తున్నాయి. దీనికి సమాధానం సమాజం లోతు తెలిసిన వారికి దొరుకుతుంది, ప్రయత్నిస్తే. కారణం కథానాయకుడు మానవుడు, వస్తువు సమాజం కనుక. సమాజంలోని వేడి, వాడి కవిత్వంలో ప్రతిబింబిస్తుంది కనుక.

కవి అద్భుత వ్యక్తి. అతడు రేపటికి ముందు నడుస్తాడు. లోచూపు ఎక్కువ. జరగబోయే సందర్భాన్ని జరగాల్సిన సమయాన్ని ముందుగానే చూస్తాడు. చిన్న ఉదాహరణ : 1969లో నీల్‌ ఆర్మ్‌స్ట్రాంగ్‌ చంద్రమండలంపై కాలుపెట్టాడు. కానీ శ్రీశ్రీ గారు 1954 లోనే తన “శరచ్చంద్రికొ కవితలో చంద్రమండలంపై కాలుపెట్టాడు. ముందు ముందు చంద్ర మండలంపై విస్తరించనున్న మానవ సంబంధాల్ని చెప్పాడు. తర్వాతి కవులు చాలామంది ఆ మార్గంలో కవిత్వం చెప్పారు. ఇది ఎలా సాధ్యమైంది?

సాహితీకారుడు మేధస్సుతో సహచరిస్తాడు. సమాజం అతని ఇల్లు, వాకిలి. ఆర్థిక, రాజకీయ, సంస్కృతి, సంప్రదాయాలు అతని రహదారులు. నిన్న, నేటి అనుభవాలతో రేపటి స్వష్పాల్ని జతచేసి సిద్ధాంతాలకు రూపకల్పన చేస్తాడు. లక్ష్యాన్ని నిర్మిస్తాడు. దశా దర్శనం వల్ల దిశా నిర్దేశం చేస్తాడు. అతడు మట్టిలా సారవంతమైనవాడు. విత్తును చీల్చగలడు. చెట్టును పెంచగలడు. అతడి ఆయుధం అక్షరం. పదునైనది. అది “నాలుగో కన్నట. “అవును, అక్షరం ఒక ఆదర్భం / ఒక లక్ష్యం, ఒక వాస్తవం /మూనివున్నా, తెరచివున్నా / నదా కావుకాచే నాల్లవ కన్ను అక్షరం” అన్నారు బీనీడి క్రిష్ణయ్య, ఈ సంకలనంలోనే, “కాలాన్ని కదిలించే వాడు రవి /కాలాన్ని రగిలించేవాదు కవి” అన్నాడు వై. హెచ్‌.కె. మోహన్‌రావు.

కవి నిత్య విద్యార్థి. ప్రపంచాన్ని చదువుతూ మూలాల్ని వెదుకుతుంటాడు. అతడికి తన కవిత్వం, ఇతరుల కవిత్వం అని తేడా ఉండకూడదు. “మల్లెమాల” గారొక చోట ఎవరి కవిత్వానికి వారే ప్రథమ పాఠకుడు, (శ్రోత, విమర్శకుడు, న్యాయనిర్దేత అన్నారు. అంతటి సంపదలున్న కవికి పురస్కార ప్రాప్తి కలుగుతుంది.

౪

కవి తన కలం నుంచి, మాట నుంచి వస్తువును నేరుగా జనం గుండెల్లోకి నడిపిస్తాడు. కొన్ని సమయాల్లో వాటికి పూలమాలలు చుట్టి, సౌరభాలు మూటలు కట్టి పంపిస్తాడు. కొన్ని సమయాల్లో అణుబాంబులు కూరి పంపుతాడు. అవి పాఠకుణ్ణి ఆహ్లాదం వైపుకో, అభ్యుదయం వైపుకో, విధ్వంసం వైపుకో, విప్లవం వైపుకో, ఓ సరికొత్త ప్రపంచానికో చేరుస్తాయి. అతని దారి సంప్రదాయ కవిత్వమైనా, వచన కవిత్వం, గేయ కవిత్వం, హైకూలు, నానీలు, ఇత్యాదివైనా, అభ్యుదయ, విప్లవ, నయాగరా, దిగంబర, పైగంబర అలా ఏ కోవకు చెందినా, స్త్రీవాదం, దళితవాదం వగైరా వాదాలలో ఏ వాదాన్ని చేబట్టినా ఆ వస్తువును అందించే రీతిలో, వేగంలో మార్పు తప్ప, విషయం అందరూ ఒకటేనని మన సాహిత్యం రుజువు చేస్తుంది. మాయ కవిత్వం కొందరిదైతే, అమాయక మార్గం కొందరిది. కవిత్వాన్ని అతి వేగంగా మానవుని వద్దకు, మానవత్వం వైపుకు తరలించారు కవులు. శ్రీశ్రీ గారు ఎప్పుడో ఏభై ఏళ్ళనాడు “ఐంతగా పైపై బేధాలున్నా ఎంతగా స్వాతిశళయం పెరిగినా ఎంత బలం ధనం పెరిగినా అంతరంగం అట్టడుగున మాత్రం అంతమందిమీ మానవులమే” అన్నాడు. మానవుడు కేంద్రబిందువన్నాడు. మానవుని చుట్టూ వేగంగా తిరుగుతూ వచ్చింది కవిత్వం. మట్టిని హత్తుకున్నాడు. గుడిసెలో సంచరించాడు. అడవిలో తిరిగాడు. ఎడారిలో కెళ్ళాడు. కానీ కీకారణ్యంలోని తుపాకి ౫ తుపాకి సంఘర్షణలో పరిష్కారం దిశగా కలాలు పెదవి విప్పలేదు. విచారకరం. సామాన్య మానవునికున్న సాధారణ మేధస్సు కవికి చాలదు. నీటిని, నిప్పును సమంగా చూడాలన్నా మలయమారుతాన్ని రుంరూమారుతాన్ని సమానంగా స్వీకరించాలన్నా ప్రతిభ, వివేకం, నైపుణ్యం పుష్కలంగా వుండాలి. అందుకే కవి అద్భుత వ్యక్తి. కవులు తమ ప్రయోగశాలలో మానవుని కొరకై ఎన్నెన్నో రససప్రయోగాల్ని మనోవేగంతో, కాంతివేగంతో, వాయువేగంతో పరీక్షలు జరిపారు. తర్క వితర్మనలు చేశారు. కొన్ని గొప్ప ప్రయోగ ఫలితాల్ని ఈ సంకలనంలో చదివే అదృష్టం మనందరికీ కలిగించారు. మానవుడు మనిషితనం కోల్పోయాడని, అనురాగాలు, అనుబంధాలు రెమ్మల్నించి, కొమ్మల్నించి, మొదళ్ళనుంచి రాలిపోగా బండ అయ్యాడని తేల్చారు. 1%

ఈ పరీక్షా ఫలితాన్ని దా॥ సి నారాయణరెడ్డి గారు “అంతరిక్షం రాల్చిన అశ్రుబిందువు లు కౌ [| కవితలో... “కరుణకు రూపొంతరంగా ఉన్న ఓ అంతరిక్షమా! నీ బౌదార్య్భం నాకు తెలియంది కాదు చిన్న విన్నపం దయతో మరికొన్ని అ(ుభిందువులను నా చుట్టూ ఉన్న బందమనువుల గుందెల్లోకి దించు అవ్టుదైనా ఈ నమాజంలో ఆర్రమనస్సుల నంఖ్య సం చేశాడ. న పెరిగిపోతుందేమో/” నని ఆర్ధంగానే అంతరిక్షానికి విన్నపం దో గదా! ఈ కవిత వెనుక గుండెల్ని బద్దలు చేసే విచ్చిన్నం ఎంత దాగుం న ష నా మానవతను చిరునామాల్లేని చీకట్లలోకి తోసిన మరమనుషుల వై డా॥ ఉండేల మాలకొండారెడ్డి గారు “అంతరిక్ష శూన్యంలో వింతగా తేలి నడుస్తాడు నేలమీద ఒకు అడుగైనా నీతిగా వేయలేక్షున్నాడు విజ్ఞానం పెరిగే కొబ్రద డం నా ఇం వివేకం నళిస్తున్న వేళ మానవతా! నీ చిరునామా ఎకుడ! ఆని వెరిగా బా సం పైనే కాక, విశ్వాంతరాళంలో కూడా విశాల శాస్త విజ్ఞానాన్ని ఉప గోచరించలేదు. కనిపించలేదు. జింబో గారు తన “ఒక్క మాటలో”.... “తల్లిదండ్రుల (ప్రేమ పోయింది అక్కచెల్లెళ్లు (ప్రేమ పోయంది అందరి (పేమా పోయింది కొనీ మై డియర్‌ అంటూ “తప్పదు నముద్రంలో దూకాల్సిందే! ఈత అదే వస్తుంది” అని న పరిణామాన్ని చెప్పార్సు మ్షళ్లీ పుట్టి ప్రేమల్ని సంపాదించవచ్చని అర్ధమేమో. ఇ ల ల ఈత అదే వస్తుంది" కొసమెరుపు. య

అమ్మ ప్రేమను పోగొట్టుకుంటున్న యాంత్రిక యుగానికి “మల్లెమాల” గారు ఒక జాగ్రతా వాక్యం చెప్పారు. “కోట్ల వరవోలు బుణముగా (గుమ్మరించి వెంకటేశుని కొనిన కుబేరుడైన యుగయుగాలుగా తన వద్దనున్న [దవ్వ మంతా వెచ్చించి కొనలేని దమ్మ(పేమ* సమాజంలోని అవినీతిపై వ్యంగ్య స్తోత్రం చేశారు మొవ్వ వృషాద్రిపతి గారు. “పేదల పేరు చెవ్లుకొని పెన్నిధులన్‌ నమకూర్చి పేర్చి యే బాదరబంది లేక వది వందల పండ్లకు చాలునట్లుగా గాదెల (క్రింద ధాన్యమును కబళించెడు వందికొక్ళులన్‌ మోదక ఖాది తత్తడుల ముందుగ భక్తి నమన్సరించెదన్‌” మానవత్వం మటుమాయమైన ఈరోజుల్లో ఎలాంటి పరిస్థితులు క్రమ సమాజానికి అవసరమో డా॥ కోడూరు ప్రభాకరరెడ్డి గారు ఒక పద్యంలో చెప్పారు. “వేదవారల (బ్రతుకుల వెలుగు నింవి చిమ్మచీకటి భాపెడి చిడ్విలాన మానవత్వం గల్టు నమాజు మివుడు కోరుకొనియెద నాదర్భ భారతమున” ఎ. రాజాహుసేన్‌ గారిది కొత్త కోణంలో అభియోగం. మూలకారణానికెళ్లారు. ఎవర్ష్ననుకొని ఏం లాభం అని “ావుని జయించాలన్న విచ్చి ఆశ బతుకుది చావుకీ ఐతుక్సీ మధ్య / అకుడ భీకర నమరం ఈ ఘోరానికి .... నేరానికి భూదేవిపై ... ఎఫ్‌.ఐ.ఆర్‌. నమోదు చేసే వారేరి?” బరువుని బాధల్ని నోరు మెదపక భరిస్తున్నదామె. విస్ఫోటం వస్తుంది జాగ్రత్త సుమా అని హెచ్చరిక చేశారు. మార్గం దిద్దుకోమన్నారు. సమాజాన్ని ఛిద్రం చేస్తున్న “కేబుల్‌ విశ్వామిత్రుడి మూడో తెరపై” విరుచుకుపడ్డ డా॥ బీరం సుందరరావు గారు “కేబుల్‌ విశ్వామిత్రుడి మూదో తెరవై/పాత్రలు బతుకుతాయి //మనుషులు మరణిస్తారు /దేశాలన్నీ వృత్యువతాకవై వాడి గుండెల మీద ఎగురుతాయి” అని మూఢ తెరలపై తీవ్ర స్వరం వినిపించారు. య]

ఈ పరీక్షా ఫలితాన్ని డా! సి. నారాయణరెడ్డి గారు “అంతరిక్షం రాల్చిన అశ్రుబిందువు” కవితలో... “కరుణకు రూవొంతరంగా ఉన్న ఓ అంతరిక్షమూ! నీ బెదార్యం నాకు తెలియంది కాదు చిన్న విన్నవం దయతో మరికొన్ని అ(ుబిందువులను నా చుట్టూ ఉన్న బందమనువుల గుండెల్లోకి దించు అవ్వుడైనా ఈ నమాజంలో ఆర్ధమనస్మ్ఫుల నంఖ్వ గణనీయంగా పెరిగిపోతుందేమో/” నని ఆర్ధంగానే అంతరిక్షానికి విన్నపం చేశాడు. ఈ కవిత వెనుక గుండెల్ని బద్దలు చేసే విచ్చిన్నం ఎంత దాగుందో గదా! మానవతను చిరునామాల్లేని చీకట్లలోకి తోసిన మరమనుషుల వైనాన్ని డా॥ ఉండేల మాలకొండారెడ్డి గారు “అంతరిక్ష శూన్యంలో వింతగా తేలి నడుస్తాడు నేలమీద ఒకు అడుగైనా నీతిగా వేయలేకున్నాడు విజ్ఞానం పెరిగే కొలది వివేకం నళిస్తున్న వేళ మానవతా! నీ చిరునామా ఎకుడ!” అని వెర్రిగా భూఖండం పైనే కాక, విశ్వాంతరాళంలో కూడా విశాల శాస్త్ర విజ్ఞానాన్ని ఉపయోగించి వెతికాడు. గోచరించలేదు. కనిపించలేదు. జింబో గారు తన “ఒక్క మాటలో”.... “తల్లిదండ్రుల (పేమ పోయింది అక్టుచెల్లెళ్ల (పేమ పోయింది అందరి (పేమా పోయింది కానీ మై డియర్‌ వృాదయం అలానే ఉంది” అంటూ “తప్పుదు నముద్రంలో దూకాల్సిందే! ఈత అదే వస్తుంది” అని మునకేసే పరిణామాన్ని చెప్పారు, మళ్లీ పుట్టి ప్రేమల్ని సంపాదించవచ్చని అర్ధమేమో. ఇందులో “ఈత అదే వస్తుంది” కొసమెరుపు. స

అమ్మ ప్రేమను పోగొట్టుకుంటున్న యాంత్రిక యుగానికి “మల్లెమాల” గారు ఒక జా(గ్రతా వాక్యం చెప్పారు. “కోట్ల వరహాలు బుణముగా (్రువ్మరించి వెంకటేశుని కొనిన కుబేరుడైన యుగయుగాలుగా తన వద్దనున్న (దవ్య మంతా వెచ్చించి కొనలేని దన్మపేమ* సమాజంలోని అవినీతిపై వ్యంగ్య స్తోత్రం చేశారు మొవ్వ వృషాద్రిపతి గారు. “పేదల పేరు చెవుకొని పెన్నిధులన్‌ నమకూర్చి పేర్చి శే బాదరబంది లేక వది వందల ఏండ్లకు చాలునట్లుగా గాదెల క్రింద ధాన్యమును కబళించెదు వందికొక్షులన్‌ మోదక ఖాది తత్తడుల ముందుగ భక్తి నమన్ఫురించెదన్‌” మానవత్వం మటుమాయమైన ఈరోజుల్లో ఎలాంటి పరిస్థితులు క్రమ సమాజానికి అవసరమో డా॥ కోడూరు ప్రభాకరరెడ్డి గారు ఒక పద్యంలో చెప్పారు. “పేదవారల (బ్రతుకుల వెలుగు నింవీ చిమ్మచీకటి బాపెడి చిద్విలాన మానవత్వం గల్లు నమాజు మివుడు కోరుకొనియెద నాదర్భ భారతమున* ఎ. రాజాహుసేన్‌ గారిది కొత్త కోణంలో అభియోగం. మూలకారణానికెళ్లారు. ఎవర్ష్ననుకొని ఏం లాభం అని “చావుని జయించాలన్న విచ్చి ఆశ బతుకుది చావుకీ బతుక్ళ్సీ మధ్య / అక్కడ భీకర నమరం ఈ ఘోరానికి .... నేరానికి భూదేవిపై ... ఎఫ్‌.ఐ.ఆర్‌ నమోదు చేసే వారేరి?” బరువుని బాధల్ని నోరు మెదపక భరిస్తున్నదామె. విస్ఫోటం వస్తుంది జాగ్రత్త సుమా అని హెచ్చరిక చేశారు. మార్గం దిద్దుకోమన్నారు. సమాజాన్ని ఛిద్రం చేస్తున్న “కేబుల్‌ విశ్వామిత్రుడి మూడో తెరపై” విరుచుకుపడ్డ డా॥ బీరం సుందరరావు గారు “కేబుల్‌ విశ్వామిత్రుడి మూదో తెరపై /పాత్రలు బతుకుతాయి /మనుషులు మరణిస్తారు /దేశాలన్నీ మృత్యుపతాకవై వాడి గుండెల మీద ఎగురుతాయి” అని మూఢ తెరలపై తీవ్ర స్వరం వినిపించారు. ౫1

స్త్రీలూ మనుషులే. భూమిపై సగం స్త్రీలు, సగం పురుషులు. మహిళకు జరుగుతున్న అన్యాయాల్ని అందరికంటే ఎక్కువగా చర్చిస్తున్న వారు కవులే. కొన్ని రాజకీయ నిర్ణయాలు అడ్జొస్తున్నాయి. సమస్యకు పరిష్కారాలు సూచిస్తూ ప్రొ! వి.యస్‌.యల్‌ భీమశంకరం గారు “కళ్యాణ విన్నాణాలు” పద్యాల్లో చెప్పారు. “ఒనర ఢ్తీకి చదువు నుద్యోగములు గల్ల ఆర్థిక నస్వతం[త్ర మమరి చెలగ, భర్త వీడు ననెడు భ్లాకుమైలును తపు, అత్త మామ చేత వాత్య తప్పు.” “అంతకన్న మిన్న అధివుని సుగుణంబు, అత్రమామ గార్ల ఆదరంబు, కనుక ఒకరి నొకరు కన్యయు, పురుషుండు వలవుతోడ కలయవలనియుండు. ” ఎవరో వస్తారని ఆశించకండి. మీకు మీరే ధైర్యంగా, ఆప్యాయంగా సాగండి అని సూచన యిచ్చారు. కర్షకుని వెన్నంటి వేటాడుతున్న ఉరితాళ్ళకు ఒకటా, రెండా, ఎన్నో కారణాలు. “ఒక నేల కాదు /ఒక వంట కాదు ఒక బాధ కాదు /ఒక గాధ కాదు పంచభూతాల నవోయ నిరాకరణ వసివాడిన కృషీవలుడు కృతి ఒడిలో ఆక్రందన* తరుణోపాయం ఏమిటంట మరి ? “ఇవ్పుదు ఒక నమ్మకం నాటి వాగ్దానం పండించాలి నేటి ఇతివృత్తం వునరావ్చతం కాదని రేవటి చరిత నరికొత్త రూపమని, నమ్మగల వాగ్దానాన్ని కోరారు అడిగోపుల వెంకటరత్నం గారు. రాజకీయం, విమానాల్లో దోమగానైనా దూరి ఏ చెకింగుల్లేకుండా కాటు వేస్తుందని డా॥ యన్‌. గోపి గారు అపురూపాలంకారంలో “విమానంలో దోమ” కవితలో సొంపుగా చెప్పారు. పొత్తూరి లాంటి పాత్రికేయులను కదలమని కోరారు. తనది “కవిత్వం తరగని రక్తం” అని తియ్యగా దొరికానేమోనని అంటూ “నా శాంతి క్షణాల్లోకి చొచ్చుకొని వచ్చే రాజకీయ కీటకం కాదు కదా ఈ దోమ” అంటూ కవిత్వం నిండిన రక్తాన్ని కూడా పీలుస్తున్న రాజకీయాలు అశాంతిని కలిగిస్తున్నాయని రాజకీయ ప్రక్షాళన అన్ని రంగాల్లోనూ అత్యవసరమని చమత్కారంగా రాజకీయ దోమల్ని, ప్రేయసీ దోమల్ని పాత్రికేయ దోమల్ని మనకు చూపారు. ౫||

భాషను ప్రస్తావిస్తూ తెలుగుతల్లిని అంతర్థానం కాకుండా ఆదుకోవాలని “పొలకులు తెల్పు వదృ్యముల్‌ పొదునాడు వత్రికలు మంచి తెలుగును వాదునాదు రచయితలు తెల్టు తనమున వ్రాయునాడు తెలుగు తలయెత్తి యూరేగ గలదు నిజము” అంటూ మాతృభాషను రక్షించుకోవ డానికి పద్ధతులను చెప్పారు కరణం బాలసుబ్రహ్మణ్యం పిళ్లై గారు.

ఈరోజుల్లో సౌందర్యం అమ్మకానికి, కొనుగోలుకు దొరికే వస్తువైనందున “యత్ర నార్యస్తు వూజ్యంతే... ఒట్టి ట్రాష్‌ అంటూ

“అందాల్ని అమ్ముకుందామని

పోటాపోటీగా

ఆరాటవదే దళారులకి

సౌందర్యం ఇక ఎదారిలో ఒక ఒయానిస్సే” అంటూ మనసు, అంగాల మార్కెటింగ్‌ను నిరసించారు సోమేపల్లి వెంకటసుబ్బయ్య గారు.

ఆప్యాయతల్ని, విశ్వాసాల్ని పోగొట్టుకొని ఈ లోకాన్ని ఖాళీ చేసి వెళ్లే ఇంటింటిలోని భారతాల్ని గుండెలు కరిగి వరదలై పారేలా కొండ్రెడ్డి వెంకటేశ్వరరెడ్డి గారు “అతడు యిల్లు ఖాళీ చేసి వెళ్ళాడు” కవితలో ప్రత్యక్షంగా చూపారు.

“కాలచక్రం” కవితలో కె. బాలకృష్ణారెడ్డి గారు “వళ్నిస్తున్నది కాలం / వ్రవంచం అంచున నిలబడి /మనిషిలో మంచితనం / మనిషితనం కొరవడి /జాతి ఏం కానున్నదో నని / జగతి వమౌతుందోనని / వ్రవపొస్తున్న కాలానికి / మనిషి ఎమ్సుడదూ ఒక చిక్కు (వ్రళ్నే” అని చెబుతూ మహాత్ములు, మహర్షులు, బోధిసత్వులు, వివేకానందులు లాంటి వారిని ఆదర్శంగా తీసుకోమంటూ “అవిగో, అకుడ మనిష్షి విడిచిన /తొడుగులు కవ్పుకో / ఇవిగో యిక్ళుడ మనిషి నడచిన / అడుగులు నేర్చుకో” అంటూ అందమైన భాషలో సుందరమైన అఖభివ్యక్తీకరణలో చెప్పారు.

వడలి రాధాకృష్ణ గారు “మతం వదైనా నరుక్సోమని చెవృడం లేదు /కానీ అన్నీ అవే చేని చూవిన్తున్నాయి / ఇది జవాబు దొరకని శేష్యవశ్న వలయమైన ప్రశ్న కపోతాన్ని వేధిన్తూనే వుంది /ఓ కలలా... నిజంలా... నీదలా... కళ్ళలో పారుతున్న నీటిపాయల మధ్య / చేదెక్టున మనసులో తీవి ఆళల్ని నింపుకొని / రంగులు మారున్తూ దేనికోసమో కలలు కంటూనే వుంది” అంటూ నిద్ర లేపారు.

స

పచ్చదనాన్ని కోల్పోతే జరిగే పరిణామాల్ని తన వ్యంగ్య వైచిత్రిలో చురకలేశారు తన విత్తు విలాపం కవితలో పొన్నూరు వేంకట శ్రీనివాసులు గారు. మండుటెండలో కాని ముళ్ల చెట్టు నీడ విలువ నీకు తెలియదురా / పెరటిలో వేపచెట్టును నరికి / బోన్సాయ్‌ మొక్కలు పెంచినప్పుడే అర్ధమయింది / నువ్వెంత కుంచించుకు పోయావో అంటూ “పకృతి వతిభింబానికి కళ్ళు విపానమైనాయి / ఇది యిలానే సాగితే /వనీకర్లు వస్తేనే వచ్చదనం చూడగలిగేది” అని ప్రకృతిని, పర్యావరణాన్ని రక్షించుకోమని వర్తమానాన్ని, భవిష్యత్తును హెచ్చరించారు.

వివిధ రంగాలలో పనిచేసే మేధోసంపన్నులు ఇలా మానవుణ్ణి, సమాజాన్ని వివిధ కోణాల్లో దర్శించి ఈనాటి పరిస్థితులకు ఆవేదన చెంది డబ్బు, అధికారం, ఆధిక్యతాభావం వగైరాలలో మానవులు కూరుకుపోయి చెల్లని నాణెమై పోయిన పరిస్థితిని జీర్ణించుకోలేక రేపటి సమాజానికి ఉజ్వల భవిష్యత్తును ఆశించి, అంతరంగంలో, అంతరిక్షంలో వారి వారి సంతకాల్ని వెదజల్లారు. ఒక్కమాటలో చెప్పాలంటే ఈ కవితా సంకలనం పదునైన కవిత్వాలకి నిలువెత్తు సంతకం. ఇక సంతకాల్లోకి పోదాం రండి. ఒంగోలు బి, వానుమారెడ్డి

ప్రకాశం జిల్లా రచయితల సంఘం ఒంగోలు గ

అంతరిక్షం రాల్చిన అశ్రుబిందువు అంతరిక్షం

ఒక పారవళ్య దళలో రాల్చిన అశ్రుబిందువుకు కలిగిన మానవాకృతినా నేను ?

బైనేమో |

కాకుంటే నా నేత్రబింబాలు

సానుభూతిలో ముంచెత్తిన చూపులకు ప్రతిబింబాలెలా అవుతాయి ?

నా గుండె పొరల నిండా

అంతటి ఆర్ధ్రత ఎలా రేకులు విప్పుకుంటుంది ? ముళ్లకంపల్లోంచి గాలి దూసుకుపోతుంటే

అయ్యో దాని ఒళ్లు ఎంతగా చీరుకుపోయిందో అని వేళ్లతో పరామర్శించాలనుకుంటాను

అప్పుడే ఉదయించిన

సూర్యశిశువు గొంతు నొక్కేయాలని

కటికమబ్బులు ఎత్తులు వేస్తుంటే

అది అక్రమమని అరిచేస్తాను

అంతటితోనే ఊరుకుంటానా

సాటి మనిషి ఊపిరిని కత్తిరించాలని

విషమించిన కాలం విరుచుకుపడుతుంటే నాశ్వాస ఆగిపోతున్నట్టు

విలవిలలాడిపోతాను.

రోజురోజుకూ అలా జలలూరుతున్న ఆత్మీయత నాలో పండిస్తున్న సంతృప్తిని

ఏ మాటలతో కొలిచి చూపను

ప్రకాశం జిల్లా రచయితల నంఘం 1

కరుణకు రూపాంతరంగా వున్న ఓ అంతరిక్షమా |!

నీ బెదార్యం నాకు తెలియంది కాదు.

చిన్న విన్నపం

దయతో మరికొన్ని నీ అశ్రుబిందువులను

నా చుట్టూ వున్న బండమనుషుల

గుండెల్లోకి దించు

అప్పుడైనా ఈ సమాజంలో

అర్ధ మనస్కుల సంఖ్య

గణనీయంగా సెరిగిపోతుందేమో.

= డా/ ని. నారాయణరెడ్డి

2 నంతకాలు

ఒక్క మాటలో ... బాధపడకు డియర్‌ పసితనమూ పోయింది బాల్యమూ పోయింది కానీ జీవితం వుంది తల్లితండ్రుల (పేమ పోయింది అక్కచెల్లెళ్ల ప్రేమ పోయింది అందరి ప్రేమా పోయింది కానీ మైడియర్‌ హృదయం అలాగే వుంది ఇల్లు లేదు డబ్బు లేదు భూమి లేదు కారు లేదు స్నేహితులు లేరు కానీ ప్రపంచం వుంది గొప్ప సంగీతాన్ని వినకపోయి వుంటావు గొప్ప విద్వాంసులు తెలియకపోవచ్చు కానీ చెరువు వుంది అఆరుబయలూ వుంది చెట్టు వుంది చెట్టు మీద పక్షి వుంది గొప్ప చిత్రాలని గీయక పోవచ్చు గొప్ప చిత్రకారులని చూడకపోవచ్చు కానీ ఆకాశం వుంది అకాశంలో మబ్బు వుంది

(ట్రకాళం జిల్లా రచయితల నంఘం

గొప్ప పుస్తకం చదవక పోవచ్చు

గొప్ప పుస్తకం రాయక పోవచ్చు

గొప్ప మనిషిని కలువక పోవచ్చు

ఫర్వాలేదు

ఫుట్‌పాత్‌ వుంది.

అన్యాయాలు అక్రమాలు

దుర్మార్గాలు అహంకారాలు

నిన్ను కలిచి వేయవచ్చు

కానీ పెదవుల మీద వ్యతిరేకత వుంది

దానికి కోరస్‌ వుంటుంది

ఒక్క మాటలో

చెప్పాలంటే

తప్పదు

సముద్రంలో దూకాల్సిందే ! ఈత అదే వస్తుంది

= జింబో 4 నంతకాలు

అమ్మ తల్లి తండ్రి గురువు దైవమ్ములను నాల్లు పదములందు మొదటి పదము తల్లి తల్లి గొప్పతనము తరమె వర్ణింపగా ధాతకైన వాని తాతకైన పుట్టక ముందరే పొట్ట లోపల దాచి పిండ రూపమున కూపిరులు పోసి కమ్మని తలపులే తొమ్మిది నెలలుగా గర్భాశయమున జాగ్రతగ మోసి ప్రసవ వేదన తన పాలిటి వరముగా మురియుచు బిడ్డకు పురుడు బోసి సడిలేక పక్కను తడిముద్ద చేసిన పన్నీటి జల్లని పరవశించి కొంప మునిగిన రీతిని గుక్కపెట్టీ యేడ్చు పసికూన కన్నీటికెంగిలద్ది రొమ్ము గుడుపుచు పులకించు అమ్మ రుణము లేశమైనను తీర్చుకోలేము మనము తేనెలో మాగిన తీయ మామిడికన్న అతి కమ్మనైనది అమ్మ టప్రేమ సుమనోహరమ్మైన హిమవన్నగము కన్న అతి చల్లనైనది అమ్మ ప్రేమ

ప్రకాశం జిల్లా రచయితల నంఘం ర్‌

ఆద్యంతములు లేని ఆకాశమునకన్న అతి విశాలమ్మైనదమ్మ పేమ పార్వతీనాధుని పాద సన్నిధికన్న అతి భద్రమైనది అమ్మ ప్రేమ కోట్ల వరహాలు బుణముగా గ్రుమ్మరించి వెంకటేశుని కొన్ఫిగ్ళ కుబేరుడైన యుగయుగాలుగ్లో తన వద్దనున్న ద్రవ్య మంత వెచ్చించి కొనలేనిదమ్మ (ప్రేమ = మల్లెమాల 6 నంతకాలు

విమానంలో దోమ తెల్టారగట్ల ముందు కాళ్లమీద లేస్తున్న విమానంలో దూరిందొక దోమ రామంతాపూర్‌ నుంచి తెలియకుండా వెన్నంటి రాలేదుకదా ! దోమలకు చెక్కింగులు వర్తించవా ? బుగ్గమీదెక్కి రక్తం ముగ్గులు వేస్తున్నది దోమ ప్రేయసిగా మారితే ఇలాగే వుంటుంది కాబోలు ఎదురుగా వున్న పొత్తూరి వారిని కుట్టొచ్చుకదా ! పాత్రికేయ దోమల పర్యవేక్షణలో పండిపోయిన శరీరాన్ని కుడితే ఏం లాభం | మరి శ్రీకాంత్‌ అందంగా ఉన్నాడుగా సచివాలయ అధికారుల సౌందర్యానికి మోసపోరాదు ఏక్వెర్రీ సర్బమైనా నోరు తెరవొచ్చు నేనే తీయగా దొరికాను దీనికి ఎంత పిండినా

(ట్రకాళం జిల్లా రచయితల సంఘం 7

కవిత్వం తరగని రక్తం నాది

ఆకాశందొకా వెంటబడిన

ఈ దోమ సామాన్యమైనది కాదు

టికెట్‌ లేకుండా

వందల మైళ్ల ప్రయాణం

దోమకూ నాకూ

పూర్వ జన్మాను బంధముందా |

ఏమో |!

నా శాంతి క్షణాల్లోకి

చొచ్చుకొని వచ్చే

రాజకీయ కీటకం కాదుకదా

ఈ దోమ !

= డా/ ఎన్‌ గోపి

8 నంతకాలు

త్యాగరాజు

సరస సంగీత సాహిత్య సొౌరభముల

నాద తంత్రీచ్చటల పైన నాల్గుదిశల

కందజేసి దివ్యానంద మందినావు;

రాగ తాళ విభ్రాజ ! శ్రీ త్యాగరాజ |!

లలితకళా విలాస విపులార్థ పరిస్ఫుట భక్తి భావనో

జ్వలతర కౌముదీ విభవ సారము కోరికదీర బంచి ని

శ్చలమగు స్వర్గసీమకు నశాశ్వత భూమికి మధ్య నిచ్చెనన్‌

నిలిపిన త్యాగరాజ |! రమణీయకముల్‌ భవదీయ గేయముల్‌

ముచ్చట గొల్పు నీ మధుర మోహన ముగ్ధ సువర్ణరాశిపై

నచ్చపు జుంటితేనియల నల్లన మెల్లన జల్లినాడవో !

విచ్చిన పుష్పగంధముల వీచితివో ! విధు శీతలాంశువుల్‌

గృచ్చితివో ! అటుల్‌ జరుగకున్న సదా రుచులుప్పతిల్లునే

మేలిమి వీని నాణెముగ మీటుచు రాగము లాలపించినన్‌

జాలు కఠింగి పాజు, నలరారును మోళ్ళు చిగిర్చి, హాయిలో

దేలును మానసాబ్బములు, ధేనువులున్‌ దలలెత్తి శబ్ద వి

మ్మాలము లప్పగించు, ఫణమూపి నటించును పాపథేడులున్‌

రాజుల నాశ్రయించి కవి రాజులు సైతము నిత్య భోగులై

రోజుల వెళ్ళబుచ్చిరి, సరోజ దళాయత దివ్య నేత్రులై

రాజులు రామునిన్‌ జనక రాజకుమారిని బిల్చి నీవలెన్‌

భోజన మిచ్చిరే ! చరణ పూజలు జేసిరే ! సత్కరించిరే | (కాశం జిల్లా రచయితల నంఘం 9

పల్లకిలోన నీకెటుక పర్నక శిష్యులు దొచియున్న నీ ముల్లె హరింప పైబడిన ముష్కర తస్కరులో సరిల్లగా విల్లు ధరించి బాణములు వేయుచు శ్రీరఘురామలక్ష్మణుల్‌ చల్లగ నిన్నుగాచిరి నిజమ్మగు భక్తుల కంటునే వ్యథల్‌ శుక్తింపబడ్డ జలమ్ము ముత్యమయి సంశోభించు చందాన నీ వక్రాంతర్గత వాక్కు నాదమయమై వర్టిల్లె పృధ్వీస్థలిన్‌ భక్తాగ్రేసర ! గేయ కావ్యరచనా పారీణ ! గానమ్ముచే ముక్తింగాంచితివయ్య ! దేవగణముల్‌ మోదాత్రువుల్‌ చిందగన్‌ చెడుగుల్‌ శ్రీరఘురాము విగ్రహములన్‌ చేపట్టి కావేరిలో పడవేయన్‌ దిగులొంది దుఃఖిత మతిన్‌ బ్రార్టింప; నా రామచం ద్రుడె స్వప్పాగతుడై తదీయ తలముద్బోధించి దీవింప నె వ్వడి నవ్వాని గడించి నాడవుగదా ! భక్తాగ్ర గణ్యుండవై భుక్తి రక్తియు భక్తి సన్ముక్తి నొసగు నాద బ్రహ్మము గనుగొను నట్టితెజిగు కృతి కవాటము దెజచి ప్రకృతికి జూపు త్యాగధన నిధివయ్య ! శ్రీ త్యాగరాజ !

= మల్లవరవు జూన్‌

10 నంతకాలు

జాషువా ! పీడిత జనవాసవా |!

కులమత మౌఢ్యమ్ములపై

కలమెత్తిన మానవత్వ గళమెత్తిన కో

కిల సింహనాద కవితో

జ్వల జాషువ భానుమూర్తి వాగ్రస కీర్తీ!

చీకటి గుడులలో చిద్రూపమెత్తిన గబ్బిలమే నీకు గంటమయ్యె

ఆకలి బడులలో కేకలు పెట్టిన కడగండ్లు నీ కావ్యకంఠ మయ్యె

నీచ మారీచ గజనీ గర్వ మడచిన పిరదౌసి నీ శక్తిపీఠ మయ్యె

సంపుటీకృత మైన సత్యసాహిత్య చే తనము నీ విజయపతాక మయ్యె

షాజహానుని (ప్రేమార్ధ తాజమహలు

సర్వ సమాతా ప్రబోధి శ్మశాన భూమి

శిశజర పీడిత దళితుల జీవితములు

ధన్యమై పోయె నీ భావ దర్శనమున

ప్రవిమల గుణ సాగరుడవు

నవకవితా పద్య పద్మనాభుడవు ప్రజా

కవిశబ్ద రసాకృతుడవు

శివసుందర సత్యభావ శిల్చివి నీవే |

జనుల జీవనాడులను తంత్రులను చేసి

వినిచినావు రుద్రవీణ వాణి

కపట కలుష నాటకములాడిన చరిత్ర

బుద్ధి వచ్చి తప్పు దిద్దుకొనియె !

గ్రకాశం జిల్లా రచయితల నంఘం 11

శృంగారమునకు మేల్‌ బంగారు వన్నెల భాష నేర్పిన 'ప్రేమవాది వీవు స్వార్థ పంకిలమైన సంస్కృతికి విశుద్ధ పథము చూపిన క్రాంతివాది వీవు ఆస్తిక నాస్తికాద్వైత సిద్దామృత దృష్టి వెలిగించిన ధిషణ వీవు కవ్వించు విషయము నవ్వించి చెప్పెడి హాస్య భాష్యాల విన్యాస మతివి నిస్తుల ప్రతిభతో కావ్య వస్తువులను అమర మొనరించు విద్యా రహస్య నిధివి ప్రస్తరాలను పరిమళ ప్రసవములుగ మార్చగలిగెడి నైపుణి నేర్చినావు ! వాదాల పేరు లెందుకు వేదాలె శిరమ్ము లూపు విజ్ఞతగల భా వోదయ రోదసి నీకవి తాదృకృథ మంతకన్న ధర్మము గలదా ? కారణజన్ముడా! భరతఖండ పురోగతి కడ్డులౌ దురా చారములన్ని త్రుంచు యువశక్తుల భీమవిజృంభణాన నీ 'సేర ప్రతిస్టితమ్మయి పవిత్రత జెందిన సాహితీ పుర స్కారము నాకు దక్కినది జన్మ తరించినదయ్య జాషువా! అన్నా! నిన్‌ కబళింప లేదు మృతి, దివ్యాలోచనా దీక్షలో కన్నుల్‌ మూసి అనంతకాల విలసద్గానమ్ములో లీనమై యున్నావందులకే భవత్కృృతుల భావోద్వేగ మీ జాతిలో చెన్నారున్‌, వినుకొండ నీ ప్రతిభకున్‌ చిహ్నం బగున్‌ జాషువా !

• జౌ. బావురెడ్డి 12 సంతకాలు

విసృత ఘోషము

పలు ప్రత్యేక పరిస్థితుల్‌ మది గలంపన్‌ మున్‌ హరిశ్చంద్రుండున్‌,

నలుండున్‌, రాముండు, ధర్మసూతి తమ పుణ్య స్టీం గాశిన్‌, వన

మ్ముల, మున్యాశ్రమ భూములన్‌, పణములన్‌ బోనాడ, నీకేమీ బా

ధలు ప్రాప్తిల్లె త్యజింప నాత్మజుని, కాంతన్‌, యౌవ రాజ్యేందిరన్‌ ?

నరుండు జయింపలేడు మరణమ్మును; తప్పదు వార్ధకమ్ము, దు

ర్భరతను రుగ్మతల్‌, ముదిమివంత లవార్యములన్న సత్యమం

తరమును క్షోభపెట్ట, తెగ, ధామము వీడి నిరంతర వ్యధా

భరిత దురంత సంస్కృతికి పగ్గము వేసి బిగింప నెంచితే ?

జీవితములోని మధురిమ నేవగించి,

పదియు రెండేండ్లు ఘఫోరతపంబొనర్చి,

జగము సుఖశాంతు లొనగూడి నెగడు కొజకు

వెలుగు బాటలు నిర్మింప దలంఛితేమొ

హృదయము (ప్రేమతో పులకరింప, నిజంబగు మానవత్వమున్‌

బదిలము చేయంగల్లితివి వాక్సుధచిల్కి, కుల ప్రసక్తి లే

నిది భవదీయ తాత్త్వికత; నీదగు ఘఫోషములన్‌ స్మరింపమిం

గద, కొడిగట్టె నేండు భువి కాంతులనీనెడి శాంతి దీపముల్‌

మరల నింకొక్కమాజు జన్మంబునంది

వసుమతిని పట్టిపీడించు స్వార్థపరత

నడంచి చనరాదె ? శాక్యసింహా ! ధరిత్రి

సాగునిపు డా6పులేక హింసా ప్రవృత్తి

= గొడేవల్లి సీతారామమూర్తి

ట్రకాశం జిల్లా రచయితల సంఘం 13

సమాచార విప్లవం రెండు పంక్తుల మధ్యనే రహస్యమంతా ఉంది వాళ్ళు నీముందు అన్ని పంక్తుల్నీ పరుస్తారు చెంబులో సముద్రాన్ని పోస్తారు చెంబు నిండిపోయిన తర్వాత సముద్రం పార్లిపోయి మట్టిలో కలుస్తుంది సముద్రం కోసం నువ్వెంతో ఖర్చు చేస్తావు చెంబంత మాత్రమే తీసుకోగలవు సముద్రాన్ని చూసి మాత్రం పులకిస్తావు అన్ని పంక్తులూ నీముందు ప్రత్యక్షమౌతుంటే దిగ్భమ చెందుతావు రెండు సంక్తుల మధ్య ఖాళీలోనే రహస్యమంతా ఉంది అది నీకు ఎప్పటికీ అందదు భూమీ ఆకాశం స్పష్టమే పెంజీకటి కవ్వల జరిగే పిశాచాల కరపీడనలు రహస్య వ్యాపారమే నదీ ఒడ్డూ స్పష్టమే బురదలో పుట్టి చచ్చే విష పురుగుల కౌగిలింతలు రహస్య వ్యాపారమే నీకూ నాకూ కనిపించేవి రెండు పంక్తులే రహస్యమంతా ఆ మధ్య ఖాళీలోనే ఉంది కళ్ళతో చూసేది

[14 నంతకాలు

చెవుల్లో వినేది

నిజం కాదు

ఖాళీలో ప్రవేశించు

కళ్ళ వెనక చెవులు మూసుకున్న గుహల్లో చూడు

ఖాళీలన్నీ చీకటి బట్టలు విప్పుకుని కనిపిస్తె

చెవుల వెనక కళ్ళు మూసుకున్న లోయల్లో విను

ఖాళీలన్నీ గొంతులు విప్పుకొని నిజాల్ని వినిపిస్తె

వింటే చాలు శ

నువ్వొక ఖడ్గంగా మారిపోతావు

చూస్తే చాలు

నీ శరీరం శతఘ్సియై నిప్పులు కురిపిస్తుంది.

• అద్దేవల్లి రామమోవానరావు

(స్రకాళం జిల్లా రచయితల సంఘం 15

స్తుతిమాల పేదల పేరు చెప్పుకొని పెన్నిధులన్‌ సమకూర్చి పేర్చియే బాదరబంది లేక పదివందల యేండ్లకు చాలునట్లుగా గౌదెల క్రింద ధాన్యమునుగా కబళించెడు పందికొక్కులన్‌ మోదకఖాది తత్తడుల ముందుగ భక్తి నమస్కరించెదన్‌ చెడుగు “తుఫాను లోకమును చిందరవందర చేసి ధూర్తతన్‌ బడుగుల జీవితంబులను పొడొనరింపగ, వారికోసమై కడు దయ దాత లిచ్చిన యఖండ విరాళములెల్ల గుట్టు చ ప్పుడు వెలిగాక మింగిన యపూర్వ చరిత్రుల కంజలించెదన్‌. పనికాహారము పేర పేదలకునై పంపించు బియ్యంబునె ట్టన సింహాంశము కొల్లగొట్టి తమ పొట్టం బెట్టుకొన్నట్టి పా వన సామాజిక 'సేవనార్ధుల - ఘనాపాఠీల - కుక్షింభర ప్రణవ స్వాముల - దేశ భక్తులకు తృప్త స్వాంతతన్‌ మైక్కెదన్‌ పట్టెడు కూటికే మొగము వాచి కృశించుచు రేబవళ్లు ని క్కృట్టులు పొందుచున్‌ గనుల కాల్వలు కట్టెడు భాప్ప వారితో కట్టగ బట్టలేక వగకందుచు రెక్కలు ముక్కలై శ్రమన్‌ దట్టెడు వారి నల్ల తెగ ద్రావి మదించిన వారి గొల్బెదన్‌ గుడిసెయు లేక - త్రావుటకు గ్రుక్కెడు గంజియు లేక కుందుచున్‌ వడివడి దేశసేవ సలుపన్‌ వెస నాయక రూపమెత్తి క్రొ న్నుడుల దరిద్రపాళి వెతనోమగ బుట్టీనరీతి పల్కుచుం బెడగు పసిండి యిష్టికల మేడలు గట్టెడు వారి నెన్నెదన్‌. తల్లియు దండ్రిలేక తలదాచుకొనం దగు తావులేక కం పిల్లుచు తోడులేక విలపించు ననాథల ఆశ్రమాల సం ధిల్లిన వారినోటికడ తిండిని సైతము తీసి, కోట్ల రం జిల్లు కుబేరులన్‌ దలచి చేతులు మోడ్వకయుంట ధర్మమా ? 16 నంతకాలు

దిక్కును మైక్కులేని కడు దీనుల వీధులలో ననాథలన్‌ మక్కువ చేరదీసినటు నమ్మకమున్‌ గలిగించి వారలన్‌ త్రొక్కి పదంబులన్‌ విరిచి, గ్రుడ్డి తనంబును గూర్చి బిచ్చకై అక్కడ నిక్కడుంచి ధనమందు మహాత్ములకున్‌ జూహారువుల్‌ నాయను వారినేరక తినన్‌ తొడుగంగ నివాసముండగా నేయవకాశముంగలుగ కిక్కడ నక్కడ వీధి వేదులన్‌ బాయక చెట్ల నీడలను పండెడు కన్నెల మోసగించి, కా మాయిత బుద్ధి పైకొను, మహాత్ములకుం బదివేల దండముల్‌ బోరన నొక్క యక్కరపు ముక్కయురాని యతండు వశక్రమౌ దారుల రాజకీయముల దాపున స్వీయ కులాశ్రయంబుచే సారసగర్భు రాణికి ప్రశస్తపు మిండడనన్‌ బురస్కృతుల్‌ తోరములైన సత్పదవు లొందిన వేత్తల ప్రస్తుతించెదన్‌

క్రమ కాషాయములన్‌ ధరించి ప్రజకున్‌ గైలాసముంజేరు మా ర్గములన్‌ దెల్చుచు రేలు కాంతలకు నేకాంతైక సేవారతిన్‌ ప్రమ దానందరస ప్రపంచ సుఖ జీవన్ముక్తి నందించు ది

వ్య మునీంద్రాభుల స్వాములం గొలిచెదన్‌ ప్రత్యక్ష మోక్షాత్ములన్‌ అన్నెము పున్నెమున్‌ దెలియ నట్టి వయస్సున ఒజ్జలన్నచో

నెన్నగరాని భక్తి వెలయించుచు వచ్చిన శిష్యురాండ్ర క్రొ

క్కన్నెల స్వచ్చమానముల కాటొనరింపగబూను సర్బరా

డుత్తమ విజ్ఞతాధికుల కొగ్గెద చేతులు భక్తియుక్తిమై

గాడిద నొక్క సింగముగ - కంధిని సన్నని కాల్వగానొకే

గాడిని కట్టివైచి కుతుకంబున కల్లలు వ్రాసి సత్యమున్‌

గూఢత గొంతునొక్కి, తమకున్‌ సమకూరిన యంత దోచుచున్‌

క్రీడిలు పాత్రికేయులకు కేలు మొగిడ్చి నమస్కరించెదన్‌

(కాశం బిల్లా రచయితల సంఘం 1/7

పదపూజన్‌ పొనరింప లక్ష - తమ కొంపన్‌ భిక్ష గైకొంటకున్‌ పదివే లింకొక పూజకింతని, ధరల్‌ వర్తింపగాజేసి సం పదలన్‌ ముక్కును పిండి చేకొను మహావైరాగ్య సంపన్నులన్‌ విదితత్యాగుల స్వాములం గొలుతు సంవిత్పూర్ణ శీత్రాంశులన్‌ దేశము నుద్ధరించెదను, దేవతలన్‌ గొనివచ్చి భక్తి మీ వేశమునందు నిల్పెదను. వేడ్క ప్రజాళికి మేలుకూర్తు - ఆ వేశముగాదు, ఆశయప్పు విస్శృతిగా నరచేత స్వర్గలో కాశలు చూపు నాయకుల కంజలులెత్తెద తత్రృసిద్దికిన్‌ ప్రజలే దైవములంచు వారిహిత సౌభాగ్యంబు సర్వంబుగా నిజ బుద్ధిన్‌ దలపోయుచున్‌ గలలనేనిన్‌ దత్సమారాధనై క జపంబున్‌ విరమింప బోననుచు వాగ్దానంబులన్‌ గద్దెలె క్కి జనశ్రేయము విస్మరించు ఘనులన్‌ గీర్తింతు వాగ్భారలన్‌ ఆకాశంబున చుక్కలెన్నదగు - ఈ యంభోనిధిన్‌ వీచికా నీకంబున్‌ గణియంపవచ్చు నిటులన్‌ నిత్యంబు సర్వావనీ లోకంబున్‌ దనియించు, పుణ్యపురుషుల్‌ కోటానుకోట్లుండ న స్తోకంబైచను నెందరెందరా మహాత్ముల్‌ వారి నర్చించెదన్‌

• మొవ్వు వృషాదివతి 18 నంతకాలు

శూన్యం

స్వరమో చలనమో

దేనికైనా ఆయువు కావాలి గుప్పెడంత పిట్ట

దేహాన్ని నడిపిస్తుంది

ముందస్తు

నోటీసులు హెచ్చరికలు లేవు పొంచివున్న ఉన్మాది తీరు వాతావరణం కేంద్రం కనిపెట్టినట్లు అపాయాల్ని

పసిగట్టే నాడీ మండలం లేదు కమ్ముకున్న మేఘాలు

అంతలోనే చెల్లాచెదురైనట్లు

నిన్న వుండి

ఈవేళ లేనంత నిళ్ళ్శబ్దం కొండెక్కుతున్న దీపం

నల్లటి చిమ్నీ మసిలో

మరింత మసకబారుతుంది ఒకానొక లౌకిక బంధం

చివరి చూపుల తాపత్రయాల మధ్య గోడ మీద

నిశ్చల చిత్రానికి దండ

పండు, పచ్చికాయలు

రాలిపోతూనే వున్నాయి

ఆత్మ చరిత్రలెప్పుడూ

మనిషిని కడదాకా

మోసుకెళ్ళవు - దాట్ల దేవదానం రొజు

(కాశం జిల్లా రచయితల నంఘం 19

చాలు తప్పిన కొండ్ర

ఒక నేల కాదు

ఒక పంట కాదు

ఒక బాధ కాదు

ఒక గాధ కాదు

పంచ భూతాల సహాయ నిరాకరణ

వసివాడిన కృషీవలుడు

ప్రకృతి వొడిలో అక్రందన |!

మాడిన పొలాన్ని చూసి

ఎండిన కాలువ ఏడుస్తుంది

చారెడు నీళ్ళు వాలికితే

మూరెడు దూరం పారి

బారెడు నేల తడిపే దానినని !

విరగబూసిన మామిడిని చూసి

యజమాని కళ్ళు విస్మయం చెందితే

ఈర్షించిన పవనుడు విధ్వంసియై

పురిట్లోనే పిందెల్ని పడగొడతాడు

ఏడ్చే వృక్షాన్ని ఓదార్చే పని

దుఃఖించే హాలికుడికి అదనపు భారం !

ఏప్పుగా పెరిగిన పైరు

ఏపాటి కంకి వేస్తుందోనని భయం

విత్తనాల మోసపుటెత్తులో

పైరు గడలా పెరుగుతుందే గాని

పంట దిగుబడి శూన్యం !

బుణాల నోటీసులు

ఉరితాళ్ళె వేళాడుతూ

కర్షకుణ్ణి వెన్నంటి వేటాడుతుంటాయి ! 20 నంతకాలు

వాల్చిన ముఖం

'పై పంచెలో దాచి

సిగ్గులో శరీరాన్ని కుదించి

బిక్కు బిక్కున రైతు నడుస్తుంటే

కంట్లో ఎక్సరే ధరించిన కాబూలీ

భాషకు బూతును అద్ది

అప్పును కక్కమంటాడు !

బీటవారిన బతుకులు బాటనపడవని

విశ్వసించిన హాలికుడు

మునకే సుఖమనుకొని

ఆత్మహత్యలో మునుగుతాడు !

ఇప్పుడు ఒక నమ్మకం నాటి

వాగ్దానం పండించాలి ....

నేటి ఇతివృత్తం పునరావృతం కాదని

రేపటి చరిత సరికొత్త రూపమని !

• అడీగోవుల వెంళటరత్నమ్‌

(కాశం జిల్లా రచయితల సంఘం 21

మానవతా ! నీ చిరునామా యెక్కడ |

శిశువుల రక్షించేందుకు

పశువులు ప్రాణాలిస్తాయ్‌

పశువులకంటె హీనంగా

శిశు హత్యలు చేస్తున్న

కసాయి మనుషులున్న లోకంలో

మానవతా ! నీ చిరునామా యెక్కడ !

సప్తసముద్రాల అవతలకు

సంభాషించేందుకు క్షణకాలం పట్టదు

పొరుగువాని పలుకరించేందుకు

అర నిముసం లభించదు

నిదుర లేచింది మొదలు

బ్రతుకు దారులు వెదికే

మరమనుషుల ప్రపంచమిది

మానవతా ! నీ చిరునామా యెక్కడ !

నిప్పులు కురుస్తూ, నింగికెగసి

కాలే చంద్రగోళంపై

కాలుమోపిన మానవుడు

అంతరిక్ష శూన్యంలో

వింతగా తేలి నడుస్తాడు

నేలమీద ఒక్క అడుగైనా

నీతిగా వేయలేకున్నాడు

విజ్ఞానం పెరిగే కొలది

వివేకం నశిస్తున్న వేళ

మానవతా ! నీ చిరునామా యెక్కడ ! 22 నంతకాలు

ఆగిపోయే తమ గుండెకు సాగిపోయే గుండెను సమకూర్చు కోవాలని బజారులో నిండు మనిషిని ప్రమాదంలో చంపేసే పరమ కిరాతకుల విహారంలో మానవతా ! నీ చిరునామా యెక్కడ ! ప్రాణంపోసే మందుకు ప్రాణం తీసే విషం కలిపి పైసలు చేసుకొనే పాపిష్టి వ్యాపారం పట్టపగలే నట్టనడి వీధిలో ప్రబలిపోతున్న కాలంలో మానవతా ! నీ చిరునామా యెక్కడ |! ఎరువు కుప్పపై విసరిన ఎంగిలాకు మెతుకులక్ర కుక్కతోడ బిచ్చగాడు కొట్టాడుతు వుంటే గోతిలోని శవం మీది గోచిపాత కోసం గునపం చేపట్టి ఒకడు గుంట త్రవ్వుతుంటే మానవతా ! నీ చిరునామా యెక్కడ ! ఇంట్లో బయటా దొంగల భయం బస్పైనా రైలైనా (పకాళం జిల్లా రచయితల నంఘం 23

బందిపోట్ల భయం

ఆకాశంలో విమానమైనా

“హైజాకు”"ల భయం

భయం భయంగా జనం

బ్రదుకీడ్చేచోట

మానవతా ! నీ చిరునామా యెక్కడ !

గన్ను చేతికి దొరికిందని

అన్నెం పున్నెం ఎరుగని

అమాయకుల మెదళ్లపై పేల్చి

అర్తనాదాలతో వాళ్లు

ఒరిగిపోతుంటే

పైశాచిక ఆనందంతో

పరవళ్లు త్రొక్కే

నరరూప రాక్షసులు

రొమ్ము విరుచుక తిరుగుతుంటే

ఏమీ చేయలేని చట్టం

వెర్రిచూపు చూస్తుంటే

మానవతా ! నీ చిరునామా యెక్కడ !

• డొ ఉండేల మాలకొండారెడ్డి

2ైడ నంతకాలు

ఎఫ్‌ ఐ ఆర్‌

చెట్టు వేళ్లను వేరుపురుగు తొలిచినట్లు

భూమితల్లి కాళ్లను పట్టి ఎవరో గుంజినట్లు రెప్పపాటులో జల్‌ జలా

ముంచుకొచ్చింది వరదలా

ఉలిక్కిపడ్డ జనం ....

కళ్లముందే వేలాది మంది ఖననం

ఆకలిగొన్న భూదేవికి

అవసరమైందేమో లేత మెదళ్ల రుచి

అమ్మ ఒడిలాంటి బడి...

ఇప్పుడు ప్రాణాల్ని హరించిన మహమ్మారి

ఆకాశమే ఆచ్భాదనగా

సియాల్‌ కోట్‌లో

నశీమా ప్రసవం ఒకవైపు జననం

మరోవైపు ఖననం

చావును జయించాలన్న

పిచ్చి ఆశ బతుకుది

చావుకీ బతుక్కీ మధ్య

అక్కడ భీకర సమరం

ఈ ఘోరానికి .... నేరానికి

భూదేవిపై ఎఫ్‌ ఐ అర్‌ “ నమోదు చేసే వారేరి ?

• ఎ. రొజూ వుస్సేన్‌ (గ్రకాళం జిల్లా రచయితల సంఘం 25

మన కల్యాణ విన్నాణాలు

నెత్తిమీద రూక ఒత్తి పెట్టిన నైన - కాని చేయ నట్టి వాని కైన,

చదువులేని ఒట్టి చవటాయికైనను, పలువ కైన గాని తులువ కైన

పిల్ల నెరిగి యున్న, (ప్రేమించినా గాని, పెళ్ళి కన్నమాట విన్న పైన,

కాంతతోడ పెళ్ళి కట్నము మగ హక్కు, ఇవ్వలేని వారి కెవరు దిక్కు ?

కాఫి క్లబ్బు లందు, కాలేజి లాన్లందు, పరగ తిరుగుచున్న వయసు నందు, ముక్కు, కన్ను తీరు ముద్దుగా నున్నట్టి, చెలువ నొకతె (ప్రేమ చేత కట్టి, మూడు ఏండ్ల డిగ్రి పూర్తగు నందాక, ముగ్గులోకి దింపి ముంచి నాక,

పెళ్ళి మాట యెత్త పెద్దలిష్ట మనువాళ్ళు, మొగము చాటు వేయు మోసగాళ్ళు నాకు కట్న మొద్దు, నాన్నకే యనువాళ్ళు, అక్క పెళ్ళి కోసమనెడు వాళ్ళు... తెచ్చినట్టి అప్పు తీర్చుట కనువాళ్ళు, అమ్మ మాట దాట ననెడు వాళ్ళు.

బియ్యె చేతనున్న వేవేలు కట్నాలు, ఇంజనీరుకైతె రేంజి నిలు,

డాక్టరైన ఇంక ఢక్క పగుల గొట్టు, కోట్ట తోడ జనులు క్యూలు కట్టు. చందమామ బోలు చక్కని చుక్కైన, చదువు కున్నదైన చతురయైన,

తగిన కట్నమియ్య తాహతు లేకున్న, పెళ్ళి జరుగుటన్న పెద్ద సున్న అందమెందు కయ్య, అందల మెక్కనా, ఇంటి పనులు చేయు ఇంతి వలయు, చదువుకున్న పిల్ల సంసారమెటు చేయు, కట్నమిచ్చు కన్య ఘనము నేడు. లాంఛనాల పేర లంచంబులను కుడుచు, అత్తగారికన్న ఆడపడచు,

పెళ్ళి చేసి తండ్రి వేసారు పడి చచ్చి, తెచ్చినట్టి అప్పు తీర్పు కొచ్చి.

పెళ్ళినాటి నుండి పిల్లను వేధించి, అత్తమామ భర్త లాగ్రహించ్చి,

తండ్రి నడిగి లక్ష త్వరగ తెమ్మనువాళ్ళు, ఇంటికంపుచు బెదరించువాళ్ళు

26 నంతకాలు

అడిగినన్ని మారు లడిగిన సొమ్మిచ్చి, పిల్ల తండ్రులంత బిక్క చచ్చి,

ఏడ తెత్తుమింక ఇవ్వలేమను వాళ్ళు, కోడలనక చితక కొట్టు వాళ్ళు.

పురుగుమందు నిచ్చి, కిరసనాయలు పోసి, ఏక్సిడెంటు వోలె పిక్సు చేసి,

బాల్చితన్న జేసి కాల్చి వేసెడు వాళ్ళు, తిరిగి కొడుకు పెళ్ళి జరుపు వాళ్ళు.

అసలు కట్న బాధ సిసలైన మూలంబు, తల్లి తండ్రి గారు పిల్లవాడె,

పెళ్ళి కొడుకు తనకు బేర మొద్దన్నచో, ముసిలి తండ్రి నోరు మూసుకొనడె

కన్నె పెళ్ళి కొరకు కట్నమిచ్చు వ్యవస్థ, వరునివెదుకు కొరకు పడు అవస్థ,

కలదె పూర్వమందు తెలుగుదేశము నందు, ఎరిగి యుంటిమె మనమింత ముందు?

వంద యేండ్ల ముందు వరుడు కన్నెకు కొంత కట్నమిచ్చి యుండె కలిగి నంత,

జాడ్య మిద్ది యనుచు సంఘ సంస్కర్తలు, మానిపించినారు మహిత యశులు

కందుకూరి వారు, కవిరాజు గురజాడ కథల తోడ నాటకముల తోడ,

ప్రజల కనులు విప్పి, వర విక్రయ పిశాచి, నిలిపినారు దాని నేల రాచి.

పెళ్ళి సమయమందు పిల్ల కల్టునకును, వస్తు వాహనములు, బహుమతులును,

తండ్రి ఇవ్వవచ్చు తన తాహతును బట్టి, పెట్ట మనుటె తప్పు పట్టు బట్టీ.

తండ్రి కూతు కిచ్చు ధన ధాన్య మేదేని, ప్రీ ధనమగు గాని చెంద వెవని,

ననుచు చెప్పె మున్నె మను ధర్మశాస్త్రంబు, దూథటి, మాన్ను డిట్టి దుర్షయంబు.

కాకీ తెచ్చినట్టీ కట్న నింబపు విత్తు, సంఘ భవన కుడ్య చయ విపత్తు

ప్టీక్టి వేయకున్న వేరుతో సహితమ్ము కూల్చు మన సమాజ కుట్టిమమ్ము

ఒనర స్త్రీకి చదువు నుద్యోగములు గల్గి, ఆర్థిక స్వతంత్ర మమరి చెలగ,

భర్త వీడు ననెడు బ్లాకు మైలును తప్పు, అత్త మామ చేత హత్య తప్పు |!

అంతకన్న మిన్న అధిపుని సుగుణంబు, అత్తమామ గార్ల అదరంబు,

కనుక ఒకరి నొకరు కన్యయు, పురుషుండు వలపుతోడ కలయవలసియుండు. -వ్రొా. వియన్‌యల్‌ భీమళంకరం

(ప్రకాశం జిల్లా రచయితల్ట సంఘం 2/7

తెలుగుతల్లి ఐతరేయాఖ్య బ్రాహ్మణమ్మందు దోచు ప్రాగ్భవాంధ్రుని విషయమ్ము, వైభవమ్ము హాల విరచితమైన గాథాలహరిని తెలుగు విరజిమ్ము పదములు వెలయుసుమ్ము అలనాటి కాకతీయుల శిల్పసృష్టి, లో మలచు విశ్వంభరా వలయ మిదియె, కర్ష్నాట సాహితీ ఘంటారవళి మోగి ఘల్లు ఘల్లను రత్నగర్భ యిదియె, రెడ్డి రాణ్మకుటాగ్ర రేఖాసముల్లాసి తాంగియై సిరులొల్కు ధాత్రి యిదియె, ప్రథిత ప్రచండ దోద్దండ మండితశూర పలనాటి వీరుల వసుధ యిదియె వీరబొబ్బిలి శౌర్య విస్ఫార యిదియె పీరికాప్పురి విజ్ఞాన వికచ చంప కములు వాసింప దిగ్జిగంతములలోన మహిని పేర్వడ్డ మాయాంధ్ర మాత యిదియె హంపీ కళాక్షేత్ర పంపా విరూపాక్ష శిల్పాల ప్రకృతి మా కల్పవల్లి, విద్యాపురీ రమ్య వీధీ లసద్ధేమ మణిమయ పంక్తులే మాకు సిరులు కవితాది సత్కళా కమనీయ విఖ్యాత భువనవిజయము మా పుణ్య ఫలము స్తుతిపాత్ర - విక్రమ ప్రతిభా సమున్మేషి తాంధ్రావనియె మామకాత్మబలము 28 నంతకాలు

అనగ ఘంటాపధంబుగా మనగ బరగి

సమర సాహిత్య-లోక్రెక చక్రవర్తి

యాంధ్రభోజుండు హృదయార్పణాలళిగొనిన

మకుట సువిభూష మాయాంధ్రమాతయిదియె

తొలి మొఘల్‌ ప్రభు వరేణ్యులచేత పూజలం దిన జగన్నాధుడా తెలుగువాడు

ధర్మ సామ్రాజ్య సంస్థాపనా ధ్వజము లె త్తిన రాయ సోదరుల్‌ తెలుగువారు

ప్రభువతంసుల కేల పల్లకీ మోయించు కొనిన పెద్దన మా తెలుగువాడు

విశ్వభారతిక దివ్విటి బట్టీ సూపిన మ్మలినాధసూరి మా తెలుగువాడు

నాటి విజ్ఞాన విశ్వ భాండారమెల్ల

తెరచి గాధా విశేషముల్‌ దలచి తలచి

పొంగి నేడాంధ్ర జనయిత్రి పుత్రులారా |!

చేల్లుడింక నానంద భాష్బాక్తతలను

గాంధర్వ కళయింత ఖ్యాతి గైకొనెనన్న త్యాగయ్య గారి నాదముల చేలువ,

ధరణిలో భక్తి యింతగ హెచ్చెనన్న పో తనగారి భాగవతమ్ము చేలువ,

తెలుగు శిల్పమ్మింత దీప్తిగాంచెనటన్న జక్కన శిల్చ రాజముల చేలువ,

శృంగారమింత వన్నెయు వాసిగనెనన్న శ్రీనాథ సుకవి యాశీస్సు చేలువ,

(టస్రకాశం జిల్లా రచయితల నంఘం 29

సొగసి రాసిక్యమింత వృద్ధిగనెనన్న

సరసుడా కృష్ణరాయ భూవరుని చేలువ, కడగి వాకొన మనసు మన్గడయు చాల దౌర ! యీ నేల భాగ్యముల దెలుప

రెండు వేలేండ్ల చరిత నీ రీతిగన్న

నిన్ను ప్రాచీన భాషగా సన్నుతింప

లేకపోయిన ప్రభుత దౌలీల జూచి

కళవళమ్మును చెందమే తెలుగుతల్లి |

-ఎస్‌.ఏ.టి.కె.ఆచార్వ 30 నంతకాలు

చినుకులు చేప పిల్లను తొట్టిలో వదిలాను ఈత నేర్చమని చంటివాడి గొడవ

యణ 2 దేహపు కొలిమిలో సిగ౦ట్‌ బూడిదవుతూ ఒక అనుభూతి

యణ ౫ పండుటాకు లాంటి అమె ముఖం పడక గదిలో పుష్పమవుతుంది !

యణ ౫ నా చూపుకు కాటుకతో లక్ష్మణ రేఖ గీసి వాకిలి దాటమంది - పెద్దమ్మ

శ 2 ఊరు ఊరంతా మారిపోయింది మేడమీద కూర్చోంటే నాడూ నేడూ - అదే వెన్నెల

(సకాళం జిల్లా రచయితల సంఘం 31

వాడి పునాది పల్లెలో సమాధి పట్టణంలో స బాల్యాన్ని కుప్పపోస్తే బడి “అది' మరో అమ్మ ఒడి య ౫ నాడు సమాజానికి విష వృక్షం కల్తీ విత్తనం లాంటి బాల్యం వాడిది ! ప గాలివానకు చెట్టు కూలింది ఊహించినట్టుంది విత్తనాలు వెదజల్లింది ! న సెల్‌ టవర్‌ మింగేసింది కార్డుముక్క రాసి ఎన్నాళ్లయింది ! -మంత్రి క్రిష్ణమోహన్‌ 32 సంతకాలు

శ్యామానందుని విచిత్ర చరిత్ర (ఉపాఖ్యానము)

శ్రీరాధాదేవి భక్తుడు, శ్యామానందుడు. ఆతడు, శ్రీకృష్ణుని ఆహాదినీ శక్తియౌ శ్రీరాధను దర్శింప బృంద జేరి, గురువు నాశ్రయించె. గురువు, నికుంజను శుభ్రపరచుమనిరి. ఆతడా సేవలోనుండ, ఒకనాడొక అందె లభించినది. ఇంతలో రాధయే వచ్చి, అందె నాది యిమ్మన్నది. తన పాదమును భర్తుని తొడపై నిడినది. ఆతడు తొడిగి తన్మయము చెందెను. ఆ దివ్యానుభూతిని, గురునికి తెలుపునపుడు, శిష్యుని నుదుటిపై గల మూడు నామములు చూచిరి. ఒకే నామముండుట మన సంప్రదాయమని, గురుడు చెరుపబోవ, రాధ చేతితో అడ్డగించినది. అది శ్రీచక్రహస్తమై విశ్వ రూపమును చూపినది. శిష్యుని వలన గురువు ధన్యుడై ముక్తుడాయె ! అంత శ్యామానందుడు కుండమున మునిగి, గోలోకం చేరి, రాధ సఖియై సుఖించె. భక్తియే ముక్తికి మూలమని తెల్పు నీ కథా సుధ గ్రోలి తరింపుడు.

శ్యామ నామమే తలంచి, యాలేమంజూడ, బృందకేగెను శ్యాముండు డెందమలర । నందనందనా నందమౌ బృందయందు, కొలిచె రాధికా కృష్ణుల. గొప్ప భక్తి ॥

అచట నొక్క గురూత్తము నాశ్రయించి, రాధ సేవ సేయుదునంచు రమ్యరీతి( | బలుకగ నికుంజమును శుభ్రపజిపుమనుచు(; జేరందీయ(గ ప్రేమతో శిష్యుండాయె ॥ అతండటుల సేయ కుంజమ్ము. బ్రీతింజేరి, దాని నూడ్చి నీరము(జల్లి దాసురీతి | రాధ వరివస్యలో మున్లి రమ్యభక్తి, బరమపావన మగు ప్రేమం బరవశించు ॥ ఒక్కనాటి రేయి నువిద లొక్కతీరు, భక్తిగానాల వివశులై బరగువేళ ।

శ్యాముడే నాట్యమొనరింప సకియరాధ, నాట్య మొనరించి గోలోక నగరింేం ॥ అంత లలితాది సఖులంత వింతజూచి, “అందెయొక కాలికే కలదమ్మ” యనుచు । పలికి, మజొకటేదమ్మరో ! తెలుపుమనుచు, రాధతోంబల్కిరి మధుర గాధ వినంగ ॥ భక్తి మీరగ శ్యాముండు పరవశించి, “రాధ! రాధా!” యని బిలువ మోదమంది | నాట్యమున మైమజిచితిని. నర్తనమున, శ్యామకుంజమ్ము నందందె జారెనేమో ? కుంజ నూడ్చుచునుండగ కుంజమందు, నందెగాంచి ధన్యుండనేనంచు, చేత । నందెనందగా హస్తమానందమందె ! చెప్పలేనంతగా నందె చెలువమొందె ॥

ప్రకాశం జిల్లా రచయితల నంఘం 33

రమ్యముగ శ్యాముదరి(జేరి, రాధ పలికె, “అందె” నాదిరా తండ్రి | యిమ్మనగ నత6డు( బలికె, తల్లి! నీవెవరు ? నీ వాసమేది ? తెలుపుమమ్మా! యనంగ, రాధ తెలిపె నిటుల! నేను రాధను, వ్రజ బృంద నెలవనంగ, “నేను నమ్మను” కృష్ణయ్య లేని రాధ। తానెటులనుండు నొంటిగా దర్శనమున, ననియె రాధతో యుగళ దర్శనముగోరి ॥ అట్టి రూపమే దర్శింతు నమ్మనేను, దివ్యమగు యుగ్మరూపంబు దెలుపుమెచట ? ననుచు(బలికిన తనయుని మనసు నెజీ.గి, రాధికా కృష్ణ యుగళ దర్శనము జూపె॥ రసము రెండుగా వెలసెనీ రాసలీల, శ్యామయును, శ్యాముండును రాసరాములగుచు, యుగళ దర్శనానంద మొసగవెలింగె, వారి సర్వాంగ రోచుల ప్రచుర రుచులు ॥ రెండు నేత్రాల యుగళమే నిండియుండ, పండు వాయెను శ్యాముని గుండె నిండ | కంటి నీరభిషేకింప, ఘన జటలుగ జెప్పలాడె మహాన్యాస మప్పగించి ॥

“అందెనాదిి, యిమ్ముర నాన్న!” యనియె రాధ! అయిన నందెయామెదొ? కాదొ? యరయుదునని దేవి 1! పాదము నిటులిమ్ము సేవకనగ; వాని తొడపైన రాధమ్మ పాదమిడియె ॥ నారసింహ వక్షోవాసి నారిపదము, బలితలను పాదమిడువాని భాగ్య పదము,

సప్తగిరి నేలు దొరగారి సకియపదము, పడియెనేడు, శ్యామానందు తొడలపైన ॥ పంచ తత్త్యంబులను చూపు పరమ పదము, శ్రీగిరిని మోపి సుఖమిచ్చు సిరులపదము శ్యామునూరువున నటింప, శ్యామ పదము, నందెదొడిగి, శ్యాముడు నంద మొందె మదిని ॥ కనులు 'సో౭_హిమ్మను పదార్ధ ఖనులు సుమ్ము! చేతులా 'అహంబ్రహ్మలి.స్మి చేతలగును | పదములా 'తత్త్యమసి' భాష్య పదములనెడు, శ్రుతులవి 'అయమాత్మా బ్రహ్మ' శ్రతులనెంచు ॥ కన్ను కాదది కృష్ణుని కాంతి కాని; బుగ్గ కాదది నునువెన్ననిగ్గు కాని,

అధరమది కాదు, బింబాన సుధయె కాని, చుబుక మది కాదు, మోక్ష దిక్సూచి కాని ॥ వాక్కువాక్కున రాధయే బుక్కుకాగ, గాత్రనేత్రాలు రాధనే గాంచు శ్యాము ।

రోమ రోమాల రాధిజకా నామమరయ, దేహమాయెను శ్రీరాధ దేవళమ్ము ॥

పశ నంతకాలు

తాను పొందెడి యనుభూతి తనదు గురువు, గారికి. దెలుప బరుగిడి వారింజేరి | వందనంబు జేసి పలుకువానింజూచి, గురువు కఠినంబుగాంబల్కె హరిని దలంచి ॥ నుదుటనున్న నామము నీదు విధముదెలుపు, ఒక్క నామంబు నుదుటనే యుండవలయు' గాని, నీ నుదుటను మూడు బూనితేల ? నయ్యవేల వచ్చినవయ్య జియ్యచెపుమ ? రాధకు విభుండు (ప్రేమ పారాణింూసె, తనదు తొడపయినడుగు రాధమ్మ యిడగ | తాను మొైక్కుచుంబాదాల. దాకినంత, అమ్మ పారాణి, నామమ్ములయ్యె ననగ ॥ శ్యామ ! మన సంప్రదాయమా ! నామమేమి? కట్టు కథలేల ? దర్శనం బెట్టలయ్యె ? నింత కాలమ్మునే రాధ నెంతొగొలువ, కానరాలేదు, నీకెట్లు కానుపించె ॥ నటన వలదనుచు, నుదుటి నామములను, చెబుపదలచి, గురువు తనచేయింజాప | రాధం బూసిన పారాణి పోదుచెలీగి, శ్యామ హస్తంబు వారించె నామముద్ర ॥ పంచ ముఖముల శక్తులే పంచకోశ, ములయి, పంచ వింశతి తత్స మూలమైన | ప్రణవ గాయత్రి విశ్వరూపమున జ్ఞాన, హాసమునుగాంచె శ్రీ రాధ హస్తమందు ॥ అదియ, శ్రీచక్ర హస్తమై యభయమొసంగి, శిష్యు శిజరమున జ్ఞానంపు సేసలిడగ, దీవెనల ముక్తుండా యెనుదేశికుండు ! శిష్యుడెంత ధన్యుడనుచు శేషుండనియె ॥ నారదుండది చూచుచు నర్తనంబు, చేసి, రాధికా కృష్ణుల చెలిమి మహిమ । గనుచు, మహతిపై గానంబు వినగబలిక, గురుడు ధన్యుండౌ సచ్చాత్ర వరుని వలన ॥ రాధికా కృష్ణుల గొలిచి, రాసమజసి, కూర్మి సశీరమున మున్గ( గుండమందు, శ్యాముడానంద గోకుల ధామమొందె, ననుచు నారదుండు పలిక౩ నమిత భక్తి ॥ మదనమోహన మోహినీ సదనమందు, కాలియందెల పారాణి గంధమద్దె । శ్యామలానందు నుదుటిపై నామములుగ, దాన గోలోక సభియయ్యు ! ధన్యుండతడు ॥ -డా/ ఆకొండి విశ్వనాధం (కాశం జిల్లా రచయితల సంథుం 35

మూడో విశ్వామిత్రుడు వాడు మనకు తెలియకుండానే మన బతుకు ముల్లును ॥ గంటలూ, రోజులూ వెనక్కి తిప్పుతూ రాతి యుగంలోకి నెట్టేస్తున్నాడు మన బతుకు సర్వాన్ని సంకేతమయం చేసి డిజిటల్‌ స్వర్గాన్ని సృష్టిస్తున్నాడు వినోదాన్ని విశ్శంఖలం చేసి విలువల్ని వలువల్ని ఊడబెరుకుతున్నాడు ఇంటిని ఇంటర్నెట్‌గా మార్చి సంతోషాన్ని సంత సరుకుచేశాడు ఆడవాళ్ళను అహల్య ల్లా చేసి అర్థంలేని దృశ్యాలను ఆవిష్కరిస్తున్నాడు తీగల ద్వార ప్రవహిస్తున్న ఒకానొక విష సంస్కృతి మన నరాల మీద స్వారీ చేస్తుంది మనకు తెలియకుండానే మనం పాత్రల్లో పరావర్తనం చెందుతున్నాం పరిసరాల్ని సైతం మర్చిపోతున్నాం ఆఖరుకు చావు కబుర్లను సైతం వాడి భాషలోనే మాట్లాడుకుంటున్నాం 36 సంతకాలు

ఉదయాస్తమయాలు రండూ

వాడి కనుసైగల్తోనే జరిగిపోతున్నాయి

చివరకు-

మన బతుకు పుస్తకంలోని పేజీలు

వాడి పరిభాషలోనే పడక మారుస్తున్నాయి

ఎక్కడో కూచున్నవాడు

ఇక్కడ మన జీవితాల్ని మీట నొక్కగానే

శకలాలు శకలాలుగ ధ్వంసమై పోతున్నాం

తరతరాల సంస్కృతి

“తెరి మరుగైెపోతోంది

మనం బతికున్నామనడానికి

ఆనవాలు ఒక్కటే |!

మనుషుల్ని మరిచిపోయి

ఇంట్లో వస్తువుల్ని ప్రేమించడం -

వాడు సృష్టించిన సైబర్‌ లోకంలో

ఏకాంత భాష మాట్లాడుకోవడం -

కేబుల్‌ విశ్వామిత్రుడి మూడో తెరపై

పాత్రలు బతుకుతాయి

మనుషులు మరణిస్తారు

దేశాలన్నీ మృత్యు పతాకలై

వాడి గుండెల మీద ఎగురుతాయి.

• డాక్టర్‌ బీరం సుందరరావు

(ట్రకాశం జిల్లా రచయితల సంఘం 37

ఆదర్శ భారతం

“అన్నమో రామచంద్ర! యంచజచువారు

కూటి పేదల కడుపులు కొట్టవారు

మచ్చుకైనను లేని సమాజమిపుడు

కోరుకొనియెద నాదర్శ భారతమున |!

పరుల మోసమ్ముచేయుచు బ్రతుకువారు

మతము మతమంచు కొట్టాడు మౌఢ్యమతులు

మచ్చుకైననులేని సమాజమిపుడు

కోరుకొనియెద నాదర్శ భారతమున |!

“బందు' పేరిట బలిమితో బ్రతుకు వారు

మర తుపాకులు మోగించు మొజకు వారు

మచ్చుకైనను లేని సమాజమిపుడు

కోరుకొనియెద నాదర్శ భారతమున |

కరడుగట్టిన కటిక చీకటుల ద్రుంచి

వెలుగు వెన్నెల వెలిగించు విశ్వనరుల

మానవత్వము గల్గు సమాజమిపుడు

కోరుకొనియెద వాదర్శ భారతమున

'పేదవారల బ్రతుకుల వెలుగునింపి

చిమ్మ చీకటి బాపెడి చిద్విలాస

మానవత్వము గల్గు సమాజ మిపుడు

కోరుకొనియెద నాదర్శ భారతమున !

-డా/ కోడూరు వ్రభాకరరెడ్డి

38 నంతకాలు

ప్రతి మనిషీ ఒక ప్రపంచం ఒక్కొక్కరిది ఒక్కో లోకం ఎవరి ప్రపంచం వారిదే ఫోర్టరీ చెయ్యలేని వేలిముద్రలా ఎవరూ మరొకరిలా వుండరు వజ్రం కూడా బొగ్గే అంటే ఎలా ? సాధనను బట్టే సాఫల్యం ఆ గడ్జిపువ్వు పారిజాతం కానందుకు దిగులు పడుతుందా? అది పిల్లవాగే చెలియలికట్ట దాటలేని సముద్రాన్ని చూసి జాలిపడుతుంది ఇసుకను ఎంత పిసికినా ముద్ద కానట్టు చిక్కువుండలో దారం దొరకనట్టు ఆలోచనలు మనకు తెలిసిన వేదాంతం ఇతరులకు చెప్పటానికే వ్యాఖ్యానాలూ మన కోసమే పోలికల్లో సత్యాలు ప్రవహిస్తాయా ? బాహ్య దృశ్యాలకు వేర్లు లోపలి లోతుల్లోనే వుంటాయి. =ఎన్‌ అరుణ గ్రకాశం జిల్లా రచయితల సంఘం 39

జ్ఞాన స్పర్శ ఒక స్పర్శ కోటి నక్షత్రాల రహస్యాలు విప్పుతుంది ఒక కిరణం చీకటి చరిత్రల అధ్యాయం తెరుస్తుంది కుల్హాయి గట్టి, కస్తూరి తిలకం దిద్ది నెమలి ఫించం, దిష్టి చుక్క పెట్టి అమ్మ చిన్ని కృష్ణుణ్ణి ఆవిష్కరిస్తే అక్షరాల వెన్నముద్దలు పెట్టి భవిష్యత్తుని వండి వారుస్తుంది స్పర్శ రేపటిని భీమా చేసే ఏజెంటు గురువు గమ్యం దాకా రహదారిని నిర్మించే ఇంజనీరు రెండు కళ్ళు భౌతికంగా చూస్తున్నా కనిపించని మూడో కన్ను అమర్చే డాక్టరు అక్షరాల సేద్యం చేసి అదృష్ట ఫలాలు పండించే హాలికుడు ఆకాశాన్ని, భూమిని జ్ఞాన దారంతో ముడివేసే వైజ్ఞానికుడు గురువు జగత్సముదద్రపుటొడ్డున ప్రపంచానికి దారి చూపే దీప స్థంభం గురువు మరీచికల వెనుక పరుగు తీసే దాహార్తికి పచ్చని జలంతో స్వాగతించే ఒయాసిస్సు ఆత్మ లోతుల్లోకి తొంగిచూడు పద్మాసనం వేసుకున్న దీపశిఖ దర్శనమిస్తుంది జలజాతాసనవాసవాది సురపూజితుడైనా వినమ్రంగా తలంచే జ్ఞానస్పర్శ గురువు. = పెరుగు రానుకృష్ణ 40 నంతకాలు

తెలుగు - తెలుగు పద్యము

అరయ స్వస్థాన వేష భాషాభిమాను

లాంధ్రులని పల్కె నన్నయ యదియు కల్ల

తెలుగు మజిచుచు నున్నారు తెలుగువార

లాంగ్ల భాషాభిమాన మోహాంధులగుచు

ఇంత ప్రాయాన దిద్దింతు రేబిసీడి

యొకటి రెండ్లేగి వన్‌, టూ, త్రి యూడిపడియె అమ్మనాన్నల బదులాయె మమ్మి డాడి

మనకు స్వస్థాన భాషాభిమానమేడ ?

సుమతి శతకము బడులలో చొరగ నీరు

వేమనను పెళ్ళగించిరి వేళ్ళతోడ

భర్త హరి పాఠ్యముల నుండి పాణీపోయ

పద్య సూక్తులు కజివాయె బాలకులకు

అందమగు తెలుగు పద్యము

పొందుగ నవరస కళాప్రపూర్ణమ్ము మధు

స్యంది ప్రసూన మంజరి,

కొందరు పగబట్టి రేలకో దీనిపయిన్‌

పట్టిన పట్టు వీడక సభాముఖ మందున గూడ పద్యముల్‌ గట్టిగ నేవగింతురు వికారపు బుద్ధులు కొందరంధులై తిట్టిన తేలికై చెడునె తేనియ, యిక్షురసంబు, శర్కరల్‌ తట్టుపునుంగు లొట్టియకు దక్కునె, యెక్కునె పుష్పగంధముల్‌ నచ్చలేదో మీకు నన్నయ రుచిరార్థ

సూక్తి మద్భారతాస్తోక రచన కనరాదొ మీకు తిక్కన తేట తెల్లుల నల్చాక్షరోక్త మహార్థగరిమ (కాశం బిల్లా రచయితల నంఘం త]

పరిమళింపదొ మీకు భవ్యపోతన వచో మందార మకరంద మధురిమంబు చేతికందదొ మీకు శ్రీనాథు నిర్భర ప్రొఢ వాగ్విన్యాస రసజగత్తు అవధరింపరొ మీరు నవ్యాంధ్ర కవి కు మార సుకుమార కావ్య సంభార మెదియు ఏల యీ పద్యవైముఖ్య మేలయీయ నాదరము పద్య కవితపై నాంధ్రులార |! పద్యంబాద్యము సర్వ వాజజ్మయములన్‌, పద్యంబు సర్వార్థ సం విద్యానంబు భవిష్య సంతతికి, సన్మిత్రంబు విద్వత్సభన్‌, హృద్యం బూర్జిత శబ్ద బంధుర రసశ్రీదంబు, పద్యంబులన్‌ విద్యార్థుల్‌ పఠియించి హృద్గతము గావింపదగున్‌ నిత్యమున్‌ పాఠశాలల యందు ప్రథమ భాషగ తెల్గు నిర్బంధ పాఠ్యమై నెగడునాడు యింటను బయటను నెల్లెత్తి యాంధ్రులు తెలుగున మాటాడ దివురునాడు ఢిల్లీ సభలలోన టెక్కెంబు సవరించి వీకమై తెల్లు విన్సించునాడు తెలుగొక్కటేయాంధ్ర దేశాన నధికార భాషయై తేజంబు బజిపునాడు బాలకులు తెల్గు పద్యముల్‌ పాడునాడు పత్రికలు మంచి తెలుగును వాడునాడు రచయితలు తెల్లు తనమున వ్రాయునాడు తెలుగు తలయెత్తి యూరేగ గలదు నిజము

• కరణం బాలనుబ్రహృ్హణ్య విళ్ళె 4 నంతకాలు

యుద్ధ విరామపు రాత్రి నడచి వచ్చిన దారిలోంచి గులక రాళ్ళ గుట్టవద్ద నిలబడి ఎనిమిది రెండ్ల పదహారు దిక్కుల్ని చూస్తూ ఎచటికి పోతావీ రాత్రి .......? గొంతు కడ్డం పడుతోన్న చిక్కటి దుఃఖాల వుండని పలచన చేస్తూ ఒంటికాలిమీద నిలబడి అరికాళ్ళ కింది ఆనెల్లో యిరుక్కుపోయిన చిన్రాళ్ళని విడదీస్తూ ఎచటికి పోతావీ రాత్రి .......? నీ నెత్తిన బాధ్యతల కిరీటాన్నుంచి నీ చెమట చుక్కలన్నింటినీ తన సొంతం చేసుకుని నిన్నెప్తుడూ తానే ఏలుతూ వుండాలని మౌన ధ్యానం చేస్తోన్న మహా కొంగనీ.... ప్రతీ మైలురాయి వద్దా నీ పరుగుల్ని వినియోగించుకొని బయట శబ్బాలేవీ విన్నించని మంచుగదిలో కాంతులీనుతోన్న సింహాసనంలో బైఠాయించి అమ్మన్న పదమే తన నిఘంటువులో లేదు పొమ్మంటోన్న మహానటుర్నీ వొదిలిపెట్టి ఎచటికి పోతావీరాత్రి .......? జ్వర తీవ్రతల నణిచిపెట్టడానికి పిస్పరమింట్లలా చప్పరించిన క్రోసిన్లని శరీరమంతా నింపుకుని ప్రకాశం జిల్లా రచయితల సంఘం 4

బతుకుమీద యాష్టపడి

ఇంటి మనుషులతో గోష్టపడి

ఎచటికి పోతావీ రాత్రి ......?

దీపం పురుగులా గుడిసుళ్ళు పడుతూ

ఉట్టిమీద తాకట్టు పెట్టిన

మమతల మూటని మరిచి

పిచ్చీ ..... ప్‌

ఎక్కడికి పోగలవీ రాత్రి ........ ?

ఏ రాత్రయినా ........?

• వి. ప్రతిమ

నగ. సంతకాలు

ఇందిరా ప్రియదర్శిని

ధారుణి భారతీయుల ప్రధానివి నీవు పదారువత్సరాల్‌

పూరితిచేసి కోడెదనమున్‌ గయిచేసిన మేరు ధీరవై

భారత జాతిరత్నముగ భాసిలు నిర్వది సూత్రబంధముల్‌

కూరిచి నిమ్న వర్ణముల కున్నతి గూర్చిన నీకు మొక్కెదన్‌;

చెంతగ నున్న టక్కరులు శిక్కులు నిన్ను తుపాకి గుండ్ద, స

త్వంత బియంత సింగులట, దానవులై కని కాల్చి చంపగా

చింతిలె భారతోర్వి ప్రజ చేష్టలు వీడిన పిల్లకాకులై

ఎంతగనో తపించి విలపించిరి, తల్లిని విస్మరింతురే !

దీపము చూడ వెళ్ళుటకు ఢిల్లికి నాకడ నొక్కపైసలే

దాపె మనోజ్ఞ మంజుల సుధామయ రూపము గాంచలేని నా

రూపము కాల్బనా జనని, రోదన వేదనలందు మున్గ్గి నీ

దీపము గుండెలో గుడిగ దీర్తును అశ్రుజలంబు పొంగగన్‌;

ఆకసవాణి శోక భరమందు మునుంగ మదీయ దేహమే

శోకవనంబులో మునిగి చూడ్కులు వీడిన మేకపిల్లగన్‌

కేకలు పెట్టినాడ, తుదకీ విధి మృత్యువు నిన్ను మ్రింగెనా |

రాకసి శిక్కు ముష్కరులు రక్తపుటేరుల ముంచివేసిరే |

తల్లిని చంపు నీచతర తత్త్వములెట్టు గడంగెనౌర, జా

బిల్లిని మింగు రాహువటువేగమె ఘోరకిరాతకంబులే

భిల్లుని యందు గన్పడునె? భీరువు లిర్వురు క్షీరవాహినిన్‌

పుల్లగ మార్చినారు, పరిపూర్ణ మహేందిర నిందిరమ్మనే.

= మల్లవరపు రాజోళ్ళురరావు

ట్రకాళం జిల్లా రచయితల నంఘం ఉర్‌

నిజంగా బతకాల్సింది ఇకనుంచీ నగరాల నాగరికత కైపు పల్లెల తలకెక్కింది వ్యాపారం పునాదులు పల్లెల్లో బిగుసుకుంటున్నాయి దాహార్తికి చల్లని మనస్సులో అందించే “చల్ల చేతులు పల్లెల్లో కనిపించవు “కోలా' 'పెప్సీలు” కనువిందులు చేస్తున్నాయి. పల్లెల చుట్టూ భావశూన్య తోరణాలు మనస్సులో పాతుకుపోయిన జ్ఞాపకాలు మృత్యు శైధిల్యంలో ముడుచుకుపోతున్నాయి రసాయనాల్ని మత్తుగా తాగిన మేఘాలు మధిస్తేనే వర్షిస్తున్నాయి, పర్జన్యం పనిచేయడంలేదు పురుషుడు, ప్రకృతి క్షేత్రం బీజం నేల నింగి అంతా నీరు ఆపః పృథ్వీ ఇన్నాళ్ళు నదుల్ని స్వారీ చేస్తూ కొయ్య తెప్పలపై ప్రయాణం పొంగిపొరలిన గుండ్లకమ్మ వరద నీటిని దోసిళ్ళతో ఆఘ్రాణించే వారం ప్రకోపి వరద ప్రశమనానికి పశుపంటలు కాపాడమని చేటలతో పసుపు కుంకుమ పారాణిని నాయినమ్మ పరివారం వరద అలలపై వాలలాడించే దృశ్యం క్షేమం కురు సతతం, క్షేమం కురు సతతం పచ్చగా మిగిలిపోతున్న జ్ఞాపకాలు పథకాలే వచ్చాయో ఇక్కడి ప్రజలు ఇక్కడే కొందిశీకులు తీట నంతకాలు

పగిలిన కుండలుగా జీవితాలు ఇక చేలగట్ల తగాదాలు లేవు పంట కాలువ కొట్లాటలు లేవు అందరిదీ అజ్ఞాతవాసం అంతర్గత బహిరంగ పోరాటాలు రచ్చచెట్టూ, పోలేరమ్మ గుడి, జెండాచెట్టు, ఊడలమర్రి రామ్మేడ, దేముడి బావి, మనుషులు, ప్రదేశాలు ఆ అనుభవాలు నిశ్శబ్ద చిత్రాలు ఒక ప్రదేశాన్నించి, మరో ప్రదేశానికి వలస ఇకనుండీ అపరిచిత భూమిని (ప్రేమించాలి మల్లవరం, తమ్మవరం ధేనువకొండల మధ్య జలాశయాలు జలాశయానికి ఆశ్రయమిస్తూ ఊర్లకు, ఊర్లు తుడిచిపెట్టుకు పోతున్నాయి బౌద్భుల జైనుల జ్ఞాన స్తూపాలు కాశీ నుంచి మోసుకొచ్చిన శివలింగాలు అద్భుత సౌందర్య వేణుగోపాలుడు ఆదరించిన ఆదిలక్ష్మి కామేశ్వరి అవుల మందలు, మల్లె తోటలు సరుగుడు చెట్టు, తాటి, ఈత కల్లు తోపులు రసరాగ ఛాయలు రాజనాల మొలకొలుకుల భోజనాలు పల్నాడు వీరంగాలు, గంగమ్మ పోలేరమ్మ కొలువులు అనుభూతులు, తెగింపులు, త్యాగాలు అన్నీ జలసమాధి ట్రకాశం జిల్లా రచయితల సంఘం తగ

గుండ్లను దొర్లించుకుపోయిన

గుండ్లకమ్మ నది నరాల్లో బిజినెస్‌ తంత్రులు

కాలువ రక్తనాళాల్లో వ్యాపార ప్రవాహాలు

జలాశయం నిండా అవినీతి అలలు

పర్యాటక కేంద్రాలు, విలాసాలు పడవ షికార్లు

దళార్‌ వ్యవస్థ ముందు

చావు తోరణాల వేయి శిరస్సులు వేలాడుతున్నాయి

నిజంగా బతకాల్సింది ఇకనుంచీ 1

(ప్రకాశం గుండ్లకమ్మ ప్రాజెక్ట్‌ క్రింద ముంపుకు

గురి అయిన గ్రామాల్లోని గుండె చప్పుళ్ళు)

= డా/ ధేనువకొండ శ్రీరామమూర్తి

48 నంతకాలు

లేఅవుట్‌

దేహమంతా గాయాలు రళ్తిన్ని స్రవిస్తూ ....

నన్ను నేను నిలువునా పాతిపెట్టుకుంటున్నా

భూమిలోకో ఆకాశంలోకో....

నేనెరుగని చక్రం రహస్య సంకేతాలు మోసుకొస్తూ

తనువెల్లా ఉలగరింపులు ఊరకుక్కల అరుపులు

చూరునుండి జారే చినుకు అద్దంపై టపటప శబ్దం

ఊబిగుంటలో కాలు లోలోపలకు పాతుకుంటూ

ముక్కలు చెక్కలు అయిన ముఖం కవళికలపై వెదకులాట

శరీరమంతా శిథిల సత్రం

ఊటబావిలో నుండి తొంగిచూస్తున్న కళ్ళు

నన్ను నేను కవిత్వీకరించుకునే వేళ

మౌన భంగమైన నిశ్శబ్దం

మంచుపారల గుండెల్లో అణు విస్ఫోటాలు

కుప్పలుగా చేరిన ఇసుక దిబ్బలు తవ్విపోస్తూ

అవును ....

వివరణ ఇచ్చుకోవాల్సిందే

ఎవరికి ఇవ్వాలి ? లక్ష మెగాటన్నుల ప్రశ్న

చీకటినంతా పుక్కిటపట్టి త్రాగివేస్తూ వెలుగును వర్తిస్తూ...

దిగంతాలలో వ్రేలాడుతున్న దీపకళిక

అలలుగా తేలిపోతూ మంటల సెగలు విరజిమ్ముతున్న నాలుక

వింత డ్రాగన్‌లా

ప్రవాహమంతా ఆవిరిగా మారిపోతూ

మహాసముద్రాల నడుమ బయల్పడిన అగ్నిపర్వతం

కాన్వాస్‌పై లేఅవుట్‌లా.

= అన్ను విజయకుమారి

(్రకాళం జిల్లా రచయితల సంఘం వ!

శాక్యమౌని

రాచరికమును వీడి విరగియయ్యె

ఆలుబిడ్డల విడిచి సన్యాసియయ్యె

భోగ భాగ్యాల విడనాడి త్యాగియయ్యె

సిద్ది బొందిన గౌతమ బుద్ధుడయ్యె |

యజ్ఞ బలులను తెగడిన యతివరుండు

ధర్మమే రూపుదాల్చిన ధార్మికుండు

సత్య దీక్షను బూనిన సాత్తికుండు

'హింసి వలదనిన పరమ హంసయతడు |!

మంత్ర తంత్రాలు మహిమలు మాయ యనెను

క్షుద్రవిద్యలు చేబూన ఛిద్రమనెను

మానవీయత మనజేయ మంచిదనెను

శాంతి నొసగు మార్గమదె విజ్ఞానమనెను!

కానుపించు సూర్యుని జేరు ఘనుడు లేక

పరము బొందు తలపు యేరి తరముగాదు !

పూర్వ బుషులకు సైతమీ బుద్ది గలుగ

సత్యమెరిగించె నా “బోధిసత్సు” డెప్పుడొ !

బుద్ధదేవుడు పుట్టిన భూమియంచు

ధరణి గుర్తింపు బొందె సిద్ధార్గు వలన

ఖండములకెల్ల వెలుగైన కరుణమూర్తి

శాంత్యహింసల బోధించె “శాక్యమౌని”

“సత్యం వద - ప్రియం వద - ధర్మం చరి

“బుద్ధం శరణం గచ్చామి" అనే స్ఫూర్తితో

• చేగిరెడ్డి చంద్రశేఖరరెడ్డి

50 నంతకాలు

సౌందర్యం ఒక ఎడారి మనసు మడిలో మకిల తొలుస్తూ వుంది అబగా చూసే కళ్ళన్నీ సామూహికంగా దేహాంగాలను బేరీజు వేస్తాయి పొంచి పొంచి చూసే మార్కెటింగ్‌ మాయాజాల క్రిమి యత్ర నార్యస్తు పూజ్యంతే... ఒట్టి ట్రాష్‌ చప్పట్ల ఉప్పులు మోగుతాయి ధగధగల కిరీటంతో అసూర్యంపశ్య సౌందర్యాలు గోడలపై ప్రత్యక్షం ! ఆమె అంగాలు ఒక్కొక్కటే తెగిపోయి న్యూస్‌ పేపర్లలో విరగబూసీ వేలాడతాయి అందాల్సి అమ్ముకుందామని నా. ఆరాటపడే దళారులకి € న న. సౌందర్యం య సస “సవతి హెదరాబెలల ఇక ఎడారిలో ఒక ఒయాసిస్సే ! నాంయాలనననో = నోమేవల్లి వెంళటనుబృ్బయ్య (వకాళం బిల్లా రచయితల సంఘం ర్‌1

నాలుగో కన్ను

“స్వేచ్ళ' గారిని మేస్తున్న దేశం

పంటచేనులా కళకళలాడుతోంది

'సుంకు కమ్మిన కంకిలా, మగతలో ఉంది జనత

కొమ్మ మీద పొంచివున్న పిట్టలా

స్వార్థం గింజ రాల్బేస్తోంది

రీతిలేని కోతిలా అవకాశవాదం పంట దోచేస్తోంది.

అయినా మంచె గట్టిన మంచితనంలా

వడిశెల రాయి విసురుతోంది - 'అక్షరం'

అవును, అక్షరం ఒక అదర్శం, ఒక లక్ష్యం, ఒక వాస్తవం

అక్షరాలు తెలియని లక్షలాది చేతులున్న జనం

ఎగదొస్తే వెర్రెత్తే జనం - వగచూస్తే చల్లారే జనం

మూసి ఉన్నా తెరచి వున్నా సదా కాపుకాచే “నాల్గవ కన్ను” అక్షరం “గుండె గుప్పెటలో రొదపెడుళున్న

జనం మూగతనానికి మాటనిచ్చేది - “అక్షరం”

“'కళ్ళు' పత్తికాయల్లా పిగిలి నిజాలు చూస్తున్నా

గుట్ట చెప్పలేని జనం గుడ్డితనానికి చూపునిచ్చేది - 'అక్షరం' “నెత్తిమీద శత్రువు మొట్టుతున్నా నాకేం అనుకునే జనం

గుండెకు అండగా నిల్బేది - 'అక్షరం'

సత్యానికి వాకిలి - మంచికి ఒరవడి _ వంచనకు వడగ్గాలి

రేపటికి పైరగాలి - 'అక్షరం'

పదవిలో ఉన్న వాడిని పడ దిట్టేది కాదు అక్షరం

పదవిలోవున్నా బుద్ధి మప్పేది, సుద్ది చెప్పేది, హద్దు చెప్పేదీ - అక్షరం నామనుడైన మనిషిని, మనీషిగా, త్రివిక్రముడిగా మార్చేది - అక్షరం నిన్నకు తెరువు చెప్పేది - నేటికి మరుగువిస్పేది - రేపును మలుపు త్రి ప్పేది-అక్షరం అక్షరం ఒక చరిత్ర - చరిత్ర రాస్తుంది. చరిత్రగా నిలుస్తుంది

అక్షరం నోరు విప్పితే అభ్యుదయం - నోరునొక్కితే అంధకారం ఒక అవేశం - ఆలోచన మేళవింపు - అక్షరం చేజారిన స్వర్గాన్ని - వెదకి వెదకి చేతబట్టి - కరదీపిక్రెనిల్బే వేగుచుక్క' అక్షరం ఇ

• బీనీడి కృష్ణయ్య 52 నంతకాలు

త్రిశంకు స్వర్గం మట్టి పాత్రలు శీతకాలపు చిహ్నాలైతే కుమ్మరి బ్రతుకు బురదలో దిగబడితే గోడకు అలంకార వస్తువైంది సార నగరానికి పరుగులెట్టింది బ్రతుకుబండి ఇంటిల్లిపాది రాట్నమై తిరుగుతూ బ్రతుకు మగ్గంపై పడుగుపేక లాడినా గతుకు దారం రంగు వెలిసిపోయి ఆత్మహత్యలకు నెలవైంది సాలెవాడ రైతు కూలీలు అస్తమించిన బ్రతుకుల్ని పడమటి కొండలలో గిరాటువేసి నగరంలో కొత్త అవతారాలు ఎన్ని ఎత్తినా కథ కంచ్చిక్షి పోదు బ్రతుకు యింటికి రాదు ఆసామిక్షి కర్రు చెప్పులు కుట్టిన ఆరె ఎదున్స తప్పి నగర నాలుగు కూడళలో ఎనిగిన బ్రతుకు గొడుగు క్రింద శిలయైతే 0డౌ, వానా, అభిషేకం చేస్తున్నాయి దళితుణ్జి మధ్యత్రరగత్రి జనం (ంద నేడవలేక్త, ఆ్రక్రాశంల్రో ఎగరలేక ళు అల్మ బోట్‌ కొగడాలత్రో వెతుక్కుంటున్నారు రిలో చెమ్మ కోస పచ్చ పం _ కలో | నీ ఎల్లె రమ్మంటుంది అయ్యలూ ఫలి ౦జో తౌగమంట్పుంద్రి అమ్మలూ యగ తల్షిక్ర దండం పెట ఎచ్చ _ పచ్చగ్గా బ్రతుక్సు దాం రండి.

• షేక్‌ మహబూబ్‌జాన్‌

వంతెన ఆఖరి మెట్టు మీద ఆమె .... అతడు నిస్సత్తువగా ఇడ్జీతో యుద్ధం చేస్తో ఆబగా వసంతాన్ని ఆరు చేతుల్తో జుర్రుకోవాలనుకున్నారో; అనుకోని కోరికల సునామీకి అలలా విరిగి పడ్డారో; తెలికుండానే గుచ్చబడ్డ నిర్లక్ష్యపు కత్రినాకు తీరంలేని సముద్రంలోకి లాగబడ్డారో; తెలీదు 11 ఇపుడు మాత్రం ఆసుపత్రి మెట్ల చివరి మూలన ఇడ్జీ పొట్లం వాళ్ళతో యుద్ధం చేస్తోంది. ముక్కగా తుంచలేని వేళ్ళను చూసి ఇడ్జీ విరగబడి నవ్వుతోంది గాలి, నేలా, ఆకాశం అన్నీవుంటై తాము మాత్రం వుండమనే నిజం ఎద్దు పుండు మీద కాకిలా వెంటాడుతుంటే కండరాలన్నీ కూడబలుక్కుని మాయమై ఎక్సరే అవుసరమే లేకుండా చేస్తున్నపుడు లోలోపల కొనసాగే ఆలోచనల హింస, ఎంత దారుణం పుట్టటం, చచ్చిపోవటం, తెలిసిందే, చావు చీటి రాసిచ్చి బతుకు పో |! అని అనిపించుకోవటమే, మనకివ్వరికి అర్థంకాని నెప్పి, ముసురుతున్న ఒక్కొక్క రోగపు మేఘమూ బంధాలనూ, బంధువులనూ

54 సంతకాలు

దూరమయ్యేలా రుగ్మతలను వర్షిస్తోంటే

బతికుండొలనే తపన

గుండె పారల్లో తచ్చాడుతుండటమే

ఎవ్వరికీ అర్థంకాని బాధ.

ఊపిరి పోరాటానికి ఉసురు గొట్టాలు సర్టే

శ్వేతాంబరుల్ని చూస్తున్నపుడు

ఆ కళ్ళలో కన్పించే వెలుగు

ఏ పరిశోధవలలోకో “ఆశగా చూస్తున్నట్టుంటుంది,

బతుకుకీ, తెలిసిపోయిన చావుకీ మధ్య

ఎంతటి వేదన వుందో

వాళ్ళు తినలేక వదిలేసిన

ఇడ్జీ పొట్లం చూస్తే అర్ధమవుతుంది

బతుకు వంతెన మీద

ఎగుర్తున్న చావు సీతాకోకలు వాళ్ళిద్దరూ

కాసింత ప్రేమ మకరందాన్ని

మనసు మీద జల్లుకుని

వాళ్ళముందు నుంచోవాలిక !

వాటి రెక్కలమీద హెచ్చరికల్ని పాట కట్టి

జనం గుండెల్లోకి తొంగిచూడాలి,

పరుగుల బతుకుల్లో పురుగు చొరబడుతున్న వైనాన్ని

ఉద్యమాలు ఉద్యమాలుగా ప్రకటించాలి.

• కోసూరి రవికుమార్‌

వ్రకాళం జిల్లా రచయితల సంఘం ర్‌5్‌

కీటక ఘీంకారం

ఆవరణ సూత్రాల

బిగించిన పాంచభౌతిక వర్ణాల

కమనీయ చారిక

ఓ విలక్షణ ఆకర్షణ

హద్దు వలయంలో భ్రమించే

కీటక ఘీంకారం ......

నాది - నీది

మహోన్నత్వం అందని ద్రాక్షే

దర్చణంలో దృశ్యమే

వైరం ......

నరకకూప ఊబిలో

పైశాచిక పరదాల పొర్లుతూ

మమత సమత మానవత

మరచిన ఓ మెరుపు

. రక్షితి రక్షితః

మహ సర్పాల స్పర్శ

న్యాయ ధర్మ సత్య

“అ” ఆసరాతో జ్వలించే

దానవ గుణాల “ధుని”

ఆయనం లక్ష్యం

తమస్సును త్యజించటమే

సద్గుణం సత్యయుగం

అధ్యాత్మిక నొదంలో

వెలుగు లోకాన్ని ప్రకటిద్దాం

జ్యోతిర్మయాన్ని దర్శిద్దాం .....

= అర్‌ వియస్‌, భరద్వాజు

56 నంతకాలు

అనంతం ఆలోచనలకు సంకెళ్ళు బిగుసుకుంటున్నప్పుడు నిశ్శబ్దపు నీడలు చైతన్య పురులు వనిప్పుతుంటాయి చట్టం సరికొత్త ఆయుధమౌతున్నపుడు శాంతి అమావాశ్య వెన్నెలౌతుంది రాజ్యంలో బ్రతుకు పూజ్యమౌతున్నపుడు మరణం మన ముందు ప్రశ్నగా నిలుస్తుంది పాళీ అంచులు ఎంత విరిచినా అక్షరాలు ఎగిసి పడటం సహజమే కదా అనంతానంత ఆకాశాన్ని గుప్పిట బంధించాలనుకోవడం వెర్రితనం వేళ్ళకీ గుప్పిలికీ మధ్య గుర్తెరగని అగ్ని గోళాలు పుడతాయి ఆమని రాకను, కోయిల పాటను నిషేధిస్తే రుతువులు తమ గొంతు తామే సవరించుకుంటాయి తరాలు మారినా తలరాతలు మారకపోతే ఆశయాలు కొత్త దారులు వెతుక్కుంటాయి పోరు తీరు మారుతుందే కానీ కడలి పోటెత్తడం మానుతుందా ? గాయాలు చేస్తే పిల్లంగోవి రాగాలు మానుతుందా ? నేలమాళిగలో విత్తనాన్ని పూడ్చేకొద్దీ అది మరో నవజీవనంతో పైకి లేచినట్లు పడమటి వైపునకు వొరిగిన సూర్యుడు సహస్ర బాహువులతో తూర్పు తెర తొలగిస్తాడు మట్టిలో వొదిగిన కలాలన్నీ

ప్రకాశం జిల్లా రచయితల సంఘం 57

మరుసటి ఉదయాలై మొలకెత్తుతాయి రూపం మార్చుకున్న ఉదయం సరికొత్త బింబానికి వేదికౌతుంది కదనానికి కవనానికి బాంధవ్యం ఈనాటిది కాదు కదా ! క్షరము కానిది “అక్షరం” అన్ని కాలాల్లో అది నిశ్చలం కాలాన్ని కదిలించే వాడు “రవి” కాలాన్ని రగిలించే వాడు “కవి”

• వై. హెబ్‌కె. మోహన్‌రావు 58 నంతకాలు

మనో ధైర్యం

సాగర తూణీరంలోని పాశుపతాస్త్రమా ! ఓ సునామీ ...

నీ జల విలయ విన్యాసంతో

నీ జల ప్రళయ నాట్యంతో

జల విస్ఫోటం మహాోత్సాతాన్ని సృష్టించి

విధ్వంసకర .... వినాశకర .... ప్రళయ భికర

మరణ మృదంగాన్ని మోగిస్తూ ...

ప్రచండ వేగ మహా మృత్యుకరటమై

కడలి కెరటాల తోడుగా .....

జల రాకాసివై జనావళిని కబళించావు

మృత్యుదేవత వికటాట్టహాసాన్ని వినిపించావు

ధరణి ఒడి నుండి ఒళ్లు విరుచుకొని

సాగరుడి చెలి నుంచి తప్పించుకొని

వేనవేల మైళ్లు మందగమనంతో .... దాటుతూ ....

ఉన్మాదంతో .... ఉవ్వెత్తున ఎగసే .... నీ మహోగ్రరూపానికి

తీర ప్రాంతాలు మరుభూములై మోకరిల్లాయి

కాళ్ల క్రింద నేల కదులుతూ ... కళ్ల ముందు ....

జల విలయ భూతం ... తరుముతూ .... వుంటే

చీమల దండులా ... అశ్వికదళాలై .... ఉరుకుతున్నా ....

నింగి నుంచి దుమికి ... ఊళ్లకు .... ఊళ్లనే

ఎముకల గూళ్లుగా ముమార్చిన - జల రక్కసి

కరాళదంస్థ్రలను పెకలించ ... ఎవరి తరమూ .... ట్రకాళం జిల్లా రచయితల సంఘం 509

గుట్టలు ... గుట్టలుగా కళేబరాలను పేర్చుకొని

లక్షలాది ... కంకాళాలను ... హారంగా మార్చుకున్న

ప్రళయ భీకరుడా ... ఓ సాగరుడా |!

సునామీ స్కడ్‌లను సృష్టించవద్దని

పుడమి తల్లిని ... వేడుకో రావయ్యా

దాతలు ... స్ఫూర్తి ప్రదాతలు

పత్రికలు ... మేథోజన పుత్రికలు

చిమ్మ చీకట్లో ... చిరుదివ్వెలైనా

వెంటాడుతున్న నీడల నడుమ

మనోధైర్యం పప్రసాదించవయ్యా!

= ఈగర్రా వనసాద్‌బాబు

60 నంతకాలు

ఆ'గమనం'”

కంప్యూటర్‌ ఆగమనం

చేతి వ్రాతలకు వాతలు పడిపోయి

మ్యూజియంకు పారిపోవాల్సిందే

చురుకైన మెదడును నిద్రపుచ్చి

విద్యుత్‌ వాడకంతో “షాక్‌ ఇప్పించాల్సిందే

చెట్టుకొమ్మపై అరుదైపోయిన కోయిల రాగాలు

అందమైన ప్రకృతి వర్ణ చిత్రాలు

“చరిత్ర' జ్ఞాపకాలుగా మిగిల్బుకునేందుకు

సి.డి.లలో భద్రహ్ప్నోసుకోవాల్సిందే

దృశ్యం థియేటర్‌లో నుండి

మానిటర్‌లోకి పైరసీ చెంది చూపు చిన్నదవుతున్నా

మడ్డివాడిగా మటం కట్టుకొని వుండిపోవాల్సిందే

మన గుప్పిట్లో ఒదిగిపోయినట్లు నటిస్తూ

ప్రపంచాన్ని శాసించే పెత్తందారిగా అవతరించినా

నిస్తేజంగా చూస్తూ కుర్చీకి అతుక్కుపోవాల్సిందే

బానిస బ్రతుకును చేధించుకొని

దేశానికైతే లభించింది స్వాతంత్ర్యం

ఇప్పుడు ప్రపంచమే బానిసై

బ్రతుకు భారాన్ని కేబుల్‌ వైరుతో

విష నాగుగా చుట్టేస్తుంటే

మరో ప్రపంచం, మరో ప్రపంచం

దివినుండి భువికి దిగివచ్చి

ఈ పీడన బారినుండి రక్షించే మార్గం

వుందేమో ఆశగా ఎదురు చూడాల్సిందే

_ చలపొక ప్రకాష్‌

(ప్రకాశం జిల్లా రచయితల సంఘం 61

బాలచంద్రుడు చెన్నుని వరమున బుట్టిన కన్నయ్య వటంచు పెంచె కౌతుక మొప్పన్‌ ఎన్నెన్ని యిడుములొచ్చిన మిన్నగనే పెంచినారు మేల్మేలనగన్‌ బాలచంద్రుడనుచు పదుగురు కొనియాడె బాలచెన్నుడంచు పిలిచె తల్లి అనుగు తమ్ములంత అనురాగమును జూప 'పెరిగినాడు నతడు (ప్రేమమీర .... పలనాటి వీరుడు బాల చంద్రుండన పదుగురు కొనియాడె ప్రజ్ఞతోడ శత్రు సైన్యము ద్రుంచ సామంతమును బూని చెన్నుని దలచేను చిత్తమలర అలరాజు పగతీర్చ అనుసోదరులతో రయమున వెడలెను రణమొనర్చ కదనరంగంబైన కార్యమపూడిలో బ్రహ్మన్న కడకేగి ప్రతిన తెలిపి అనతిమ్మునాకు ఆలంబుసేయగ పగతుర దునుమాడి ప్రతిన దీర్చ బాలచంద్రుడనగ పౌరుషాగ్నియె గాని చిన్నవాడటంచు చెప్పవలదు..... పేరమకిచ్చిన మాటను పరుషమ్మున తీర్చనెంచి పదుగురు తోడన్‌ పరుగున వెడలెను రణముకు సురలంతా చూచుచుండె చోద్యంబనగా 62 నంతకాలు

గురజాల సేనలన్నియు

బిరుదులతో వచ్చి నిలచె భీకరమొప్పన్‌

సుర లోకము జూపెదంచును

అరుదెంచెను బాలుడంత అంతము జేయన్‌

నరసింగు శిరముద్రుంచగ

కరవాలము చేతబూని కదనమునందున్‌

సరివారు చూచుచుండగ

నరసింగుని శిరము ద్రుంచె నాయుని సుతున్‌

పరుగిడు సైన్యము వెంబడి

తరుముచు చెలరేగి నరికె తలలెన్నిటినో

సరివచ్చు వీరులెవ్వరు

గురజాలనె మిగులకుండ కూల్చెను రణమున్‌

• విద్వాన్‌ జ్యోతి చంద్రమౌళి

(టకాళం జిల్లా రచయితల నంఘం 63

హైటెక్‌ రెక్కలు కాలానికి మొలిచిన హైటెక్‌ రెక్కలు జీవితాన్ని హైజాక్‌ చేస్తున్నాయి విజ్ఞానం [11 వైరసై విలువల్ని కాబేస్తుంటే ఆర్ధత కరువైన బతుకులు స్వార్ధకాసారంలో జలక్రీడలాడుతున్నాయి అదను పదును తెలిసిన వైట్‌కాలర్‌ నేరాలు మధ్య తరగతి మనసుల్లో విషాదాన్ని వర్షిస్తున్నాయి కంప్యూటర్‌ స్కానింగ్‌తో అవతరించిన 500 రూపాయలనోటు అలుము మించీనీ అండీంతో విర్రవీగుతుంటే మబ్బు కమ్మిన నేత్రాలు స్పెషలిష్టులను సలహా అడుగుతున్నాయి స్నేహదరహాసాన్ని వీక్షించలేని హృదయాలు ఇంటర్‌నెట్‌ ఛాటింగ్‌లో అగమ్య స్నేహాలకు స్వాగతం పలుకుతున్నాయి మాటల మధ్య దూరాలు అంతరిస్తున్నా మనసుల నడుమ అగాధాలు విస్తరిస్తున్నాయి సంపదల గుట్టలు మేరువులవుతున్నా అంతర౦గాలలో అశాంతి అమృతాన్ని త్రాగుతుంది భుజం తట్టే అభినందనకు నోచుకోని హృదయం పెదవి విరుపుల గరళాన్ని గళంలో దాచుకుంది ఆగ్రహంతో రెచ్చిపోయిన ప్రతి ఉన్మత్త హస్తం రిమోట్‌ బటన్‌ను నొక్కుతుంటే విధ్వంస కళాసృష్టి విష్ణవమై సాగుతుంది ఆధ్యాత్మికతను వెబ్‌సైట్‌లో బంధించిన వాడికి భగవంతుడు ఒక బ్యాంకు టోకెన్‌

64 నంతకాలు

అక్షరాలను అంగడిలో పెట్టుకున్న వాడికి

ప్రతి విద్యార్థి ఒక (ప్రైజ్‌మనీ కూపన్‌

ప్రశాంతతను పవిత్రతను తరిమికొట్టిన సెల్‌ఫోన్‌ గర్జనలు

ఆలయాలను ఆధునిక పిరమిడ్‌లుగ మారుస్తున్నాయి

మీడియా రెక్కలపైన మింటికెగిసిన క్రీడా యోధులు

యాడ్‌ ఫిలిమ్‌ల సేద్యంలో కాసులను పండిస్తుంటే

డౌలరుకు ప్రాణాన్ని తూచినవాడు

పరదేశంలో మరణాన్ని మెడలో వేసుకుంటున్నాడు

జీవితం ప్రతిక్షణం కాంక్లా విపంచిని శృతిచేస్తుంది

శుస్సుమ్టి0ల్రిన్స ప్రీతీరాగం ఆశల పల్డనిని అలపిస్తుంది

ఆధునిక కాల వృక్షాన్సిక్రి బన్నీ టెన్షన్‌ ఫలాతే

ని రెప్పల పరదాలు తీసినా దుస్వప్త కంపిత హృదయాలే

• కెయస్వీ వ్రసాద్‌

తెల్లకొంగ

రంగు రంగుల చేపలు - రకరకాల చేపలు

ఈదుచున్నవి ఈత - వెదకుచున్నవి మేత

బంగారు వన్నె చేపలు

చంద్రవంక తోక చేపలు

చిరు చేపలు - సొర చేపలు

ఈదుచున్నవి నీటిలోన

అంతట ఎచట దాపురించెనో

ఏమో ఒక తెల్లకొంగ

నీటిపై వాలెను

నోట కరచెనొక చేపను

కొండ తిరిగి కోన తిరిగి

మేత దొరకని తెల్లకొంగ

ముక్కున కరచి చేపను

చేరింది గూటికి ఆనందవశమున

క్షణికమాయె ఆ ఆనందము

తన ముద్దుబిడ్డలు కానరారాయె

చెట్టునడిగి చేమనడిగె

గుట్టనడిగె పుట్టనడిగె

బిడ్డల జాడ తెలియదాయె

జారవిడిచింది నోటిలోని చేపను నీటిపైకి

ఎగిరిపోయింది గమ్యంలేని దూరతీరాలకు

శూన్య మనస్సుతో తెల్లకొంగ

• మూడమంచు వెంకటేళ్పుర్లు

66 నంతకాలు

కొల చక్రం ప్రశ్నిస్తున్నది కాలం ..... ప్రపంచం అంచున నిలబడి మనిషిలో మంచితనం మనిషితనం కొరవడి జాతి ఏం కానున్నదోనని జగతి ఏమౌతుందోనని ప్రవహిస్తున్న కాలానికి మనిషి ఎప్పుడూ ఒక చిక్కు హ్న్నే ప్రలోభాలు కప్పుకున్న మనిషిని ప్రభాతాలు పలకరించవు ప్రజాహితం కోరని వ్యక్తికి పరీమళాలు రుచించవు ఎవరీ మనిషి? అది యుగం నాటి వాడా అంతరిక్షందాకా ఎదిగిన వాడా ఒకరు మహర్షిగా విజ్ఞానపు వెలుగులు వెదజల్లారు ఒకరు మహాత్ములై మహోదయాల్ని సృష్టించారు మానవతా సందేశాలు వింటూ జన వాహిని శాంతి నాదాలవెంట సాగిపోయింది స్వేచ్చను శ్వాసించిన మనిషిని అంధకారం ఆవరించింది తలఎత్తి చూచింది కాలం ..... ఎంతగా మారిపోయిందీ లోకం |! ఆత్మల్ని అమ్ముకొని ఆటవిక కాలానికి నడిచి వెళ్ళిన మనిషి అడుగులు (కాశం జిల్లా రచయితల సంఘం 6/7

అవినీతిని అమ్ముకొని అతడు విడిచిన మానవత్వపు తొడుగులు జ్వలిస్తున్న నగరాలు మండుతున్న అరణ్యాలు హిరణ్యాక్షుడై మనిషి సృష్టిస్తున్న హిరోషిమాలు మారుమూల గదుల్లోకి తరలిస్తున్న మహానదుల ప్రవాహాలు కాలం సింహావలోకనం చేసుకొంది ముని వాటికలు నినదించిన ఓంకారాలు మంజుల జలాలు పొంగించిన పావన గంగా తరంగాలు జీవన యవనికపైన పలికించిన ఢమరుక ధ్వానాలు .... . కాలం దర్శించింది భగవత్తత్వం జీవన సత్యం బోధించిన గీతాచార్యుణ్ణి ధర్మ ప్రబోధం చేసిన బోధిసత్వుణ్ణి విశ్వ వీణను పలికించిన వివేకానందుణ్ణి (ప్రత్యూషాలు అన్వేషిస్తూ మనిషి పయనం ప్రభాతాలు వెలిగించే మహా మనీషి కోసం నిరీక్షణ అవిగో అక్కడ మనిషి విడిచిన తొడుగులు కప్పుకో ఇవిగో ఇక్కడ మనిషి నడిచిన అడుగులు నేర్చుకో .....

• కౌ. బాలకృష్ణారెడ్డి 68 నంతకాలు

అతడు యిల్లు ఖాళీ చేసి వెళ్లాడు .... అతడు ..... బదిలీ మీద వెల్లాడో బాధల్లో వెళ్లాడో - తెలీదు ..... కానీ .... ఇల్లు మాత్రం ఖాళీచేసి వెళ్లాడు ! శ 1 య ౫ ఎన్నో యేళ్లుగా అతనక్కడే వుంటున్నా రాలే ఆకుకూ ఈరికలెత్తే చివురుకూ 'రెపర౦పలాడే రివటకు చివరకు తనకు తానూ అపరిచితుడే ! తానొక మౌనరాగం ! నిశ్శబ్ద గాయం | చీకటి సముద్రం ! గడ్డకట్టిన ప్రవాహం ! ౧ గ ౫౧ ౫ రోజూ .... వెళ్లేటప్పుడు ... పొద్దును నిద్రలేపు కొని పై నిండా కప్పుకొని వెడుతుంటాడు ! వచ్చేటప్పుడు .... పొద్దును ఎక్కడో నిద్రబుచ్చి చీకట్లను పులుముకొని తూలుతూ వస్తుంటాడు | శ స యస ౫ ఎప్పుడూ .... చూసిన జ్ఞాపకం లేదు .... ! (కాశం జిల్లా రచయితల సంఘం 69

“మొకం మీద నవ్వు దోగొడిన ఆనవాళ్లూ మనసారా మాట్లాడిన దాఖలాలు” ఎప్పుడో ... చూసిన జ్ఞాపకం... ! “పులి గుహలో బెదురు బెదురుగా తిరిగే లేళ్ళలా ఎండు చేపలా ఆమె ఓ వికలాంగురాలైన బిడ్డా ఉండలా చుట్టుకపోతూ వడస్తున్న దుఃఖముతో”... జ స 1 2 అవును... ! అతడు యిల్లు ఖాళీ చేసి వెళ్లాడు ! ఖాళీ చేసిన దేహం లాగానే ఖాళీ అయిన యింటికీ .... ఓ చివరి చూపంటూ వుంటుంది కదా ! ఇంట్లో కెళ్లాను .... నట్టింట గిరాటేసిన రెండు వస్తువుల్లో నా చూపు చిక్కోంది | ఒళ్ళంతా నవ్వులు పులుముకొన్న ఓ పసిపాప ఫోటో ! రెండు కళ్ళనిండా విశ్వాసాన్ని నింపుకొన్న ఓ కుక్క ఫోటో | అతడు విడచి వెళ్లిన ఆ రెండు వస్తువులూ చూశాక ..... నాకనిపించింది. .... అతడు జ్ఞాపకాల్లో బాల్యాన్ని జీవితంలో విశ్వాసాన్నీ పోగొట్టుకొన్నాడని | అతనెప్పుడో ఈ లోకాన్నే ఖాళీజేసి వెళాడని! 7 - కొండ్రెడ్డి వెంకటేళ్ళ్చురరెడ్డీ 70 నంతకాలు

రంగుల పొవురం

గువ్వకపోతం ....

రోజూ గుమ్మం ముందు వాలి

ఉలిక్కిపడుతూ ఊపిరి ఎగదీసి

రెక్కలు విదిల్చి ఎగిరిపోతోంది !

వాలి మురిపించిన ఆ కళ్ళలో భయం ....

హృదయ విస్పోటం

క్షణానికో రంగును మార్చి ....

హంగును కూర్చి ....

కాషాయం .... ఆకుపచ్చ ....

రెండూ కలిస్తే ఉద్భవించే తెల్లదనం ....

త్యాగం .... సస్యశ్యామలత ....

శాంతి సందేశం ....

అన్నీ చిన్నతనాన వల్లెవేసిన వాళ్లే ....

ఆ రెక్కల పొత్తిళ్ళలో

గడ్డంలేని రవీంద్రుడు ....

స్వాతంత్ర్యం నాటి బాపూజీ ....

ఈకలు ఊడుతున్నా ....

రంగులు వెలుస్తున్నా ....

బ్రతుకు ఆకాశాన ఎగురుతూనే ఉంది

ఉగ్రతాండవం చేస్తూన్న త్రిశూలాలు,

వీరవిహారం చేస్తూన్న తల్వార్ల నడుమ

కరచుకొంటున్న ముక్కు స్పర్శలో

పక్షి పరిమళం వీస్తూనే ఉంది

మత౦ బూచితో మనిషితనానికి పాతరేస్తూంటే (వ్రకాశం జిల్లా రచయితల నంఘం 71

ముళ్ళమధ్య పక్షి గులాబి గుబులు పడుతోంది

దానిలో ఒకే ప్రశ్న ... జవాబు దొరకని ప్రశ్న ...

మతం మరో మతాన్ని ఎందుకు పీడిస్తుందో

మనిషి మనిషిని ఎందుకు కాల్చుకు తింటాడో

అత్తరూ నెత్తురూ కలిసి కంపు కొట్టడం విడ్డూరమే మరి

జీవితం రక్షణ కిరీటం కాక ముళ్ళ కిరటమవుతూంటే

గువ్వ కపోతంలో చిత్రమైన వేదన

మతం మరో మతంలో పొందాల్సింది

గౌరవం ... భీతికాదు

పిల్లి గుడ్డిదయితే ....

ఎలుక్కి పండగే మరి

మతం ఏదైనా నరుక్కోమని చెప్పడంలేదు

కానీ అన్నీ అవే చేసి చూపిస్తున్నాయి

ఇది జవాబు దొరకని శేష ప్రశ్న

వలయమైన ప్రశ్న కపోతాన్ని వేధిస్తూనే ఉంది

ఓ కలలా ... నిజంలా ... నీడలా...

కళ్ళలో పారుతూన్న నీటిపాయల మధ్య

చేదెక్కిన మనసులో తీపి ఆళల్ని నింపుకొని

రంగులు మారుస్తూ దేనికోసమో కలలు కంటూనే ఉంది.

_ వడలి రాధాకృష్ణ

72 నంతకాలు

విత్తు విలాపం

విత్తు ముందా ? చెట్టు ముందా ? అంటే

ఆంధ్రదేశంలో తెలుగు అమలు జరుగుతుందా ? అన్నంత ప్రశ్న

ఏది ఏమైనా...

విత్తుకి విలాపముంది

చెట్టుకి చెలగాటమూవుంది

భూమాత నెలతప్పిందంటే

సినిమా హీరోలా భూమాతను అకాశానికి ఎత్తుకొని

గిరగిరా తిప్పి ముద్దుల వర్షం కురిపించడానికి

వెంకన్న యిప్పుడు మానుష రూపంలో లేడు

కుబేరుడి దెబ్బకు భయపడి

ఏడుకొండలెక్కి శిలగా మారిపోయాడు -

ఇక భూమాతకు స్కానింగులు జరిపి లింగనిర్ధారణ చేయండి

భ్రూణ హత్యకు పథకాన్ని రచించండి

విత్తుని సమాధిచేసి పైకి రాకుండా ఉక్కుపాదం మోపినా

ప్రక్కనుంచి పొడుచుకొని మరీ పైకి వస్తుంది

విత్తు ఎంత గడుసరి -

చెట్టుగా నామకరణం చేసుకొని

తనని త్తాను విస్తరించుకొంటుంటే

మూర్తీభవించిన మానవరూపం

చేతులు నరికి అవిటిదాన్ని చేయాలని చూసినా

శాఖోప శాఖలుగా విస్తరించుకొంటున్నావే

విఠలాచార్య దగ్గర మాయలు మంత్రాలు నేర్చుకొన్నావేంటి

ఒకరు ముద్దు యిద్దరు హద్దు అని

ఫ్యామిలీ ప్లానింగు వాళ్ళు కత్తెర్డు పట్టుకొని తిరుగుతుంటే

నువ్వు ఇన్ని కాయల్ని కంటున్నావేంటి

కుళ్ళు జనం విసిరే రాళ్ళ దెబ్బలకు నువ్వు ఓర్చుకోవద్దూ (కాశం జిల్లా రచయితల సంఘం 73

ఎన్ని రాళ్ళ దెబ్బలు తిన్నా... ఎన్ని గొడ్డలి వేట్టు పడినా ...

తియ్యని ఫలాలే అందిస్తావు ...ఎంత పిచ్చిదానివి

నిన్ను నువ్వు దహించుకొని

మా ఆకలి మంటలు తీరుస్తున్నావు

నీక్రింద సేదతీర్చుకొన్న శరీరాలే

నీడను శవాల గుట్టలుగా చేస్తున్నా నిబ్బరంగానే ఉన్నావు

గూడులేక పక్షులు గాంధీ బొమ్మను అశ్రయిస్తుంటే

అంబరాన్ని కోల్పోయిన భూమాతకు

పాపం కాళ్ళు కాలుతున్నాయి

కాలుష్యం సృష్టించే కారుమబ్బులు అమ్లవర్నాలై కురుస్తుంటే

పెదవుల తడి ఆరి నదులు దాహం దాహం అని నాలుకను చూపిస్తున్నాయి

మానవుడు తాను కూర్చున్న కొమ్మను తానే నరుక్కొంటుంటే

ఓజోన్‌పార పగలబడి నవ్వుకొంటుంది

ఓరీ పిచ్చిమానవుడా

మండుటెండలోకాని ముళ్ళ చెట్టునీడ విలువ నీకు తెలియదురా

పెరటిలో వేపచెట్టని నరికి

బోన్సాయి మొక్కలు పెంచినపుడే అర్థమైంది

నువ్వెంత కుంచించుకు పోయావో |

మట్టి పరిమళం కన్నా సువాసనైనది ఉందా ఈ లోకంలో

చెట్టునీడకన్నా చల్గనైనది ఉందా ఈ ప్రపంచంలో

చెట్టు నీడంటే తల్లి ఒడిరా ...

అది వీచే గాలంటే పాలిచ్చే స్తన్యంరఠా....

చెట్టుమీద గొడ్డలి ఎక్కు పెట్టడమంటే

నీ తల్లిని నువ్వు చంపుకొన్నట్టే

రహదారుల వెంట పచ్చదనం విరియాల్సింది

ఎలక్ట్రిక్‌ స్తంభాలు వెలుగుతుంటే

ప్రకృతి ప్రతిబింబానికి కళ్ళు కళావిహినమైనాయి

ఇది యిలానే స్పాగ్గితే

పసికర్గు వస్తేనే పచ్చదనం చూడగలిగేది

య్య (గ్రంధార్నా మ - పొన్నూరు వేంకట శ్రీనివాసులు శ లిన ల! నంతకాలు

వాల్ల రా ఫరా న తస ఖు! న భల ఉర్‌ న సం నం కార ల ల మం యల ల్లీ తోసే న్‌ క సేసి గ పు రల / ము ల రణ స భి వటం (నో న్‌ సుల చ్‌ లా హే దగి వ్‌ ల సాల్‌ స సం నం మం (1 1 ఆ గ! నీ ఓ నే? వి పంచు న! టా! తళ క్‌ వస సల చ వ్‌ స్తన న ర్న నం. గ స్యా లంట పం ని వ నె లో కీ న 2 రేగ షు నే ో న జ్‌ గ్ర ను లు వ సవ సహ హ్‌. గ న టి వస స్త నం రం యయ సా టు నన (హి ధ్య.. స్ట మక యాట. సా స య సా సంపత సయ శ నన నా. హు పస న్‌ టారన నం స్త ఉరూ ధయ తన! లు: ంళ జ్‌ [రడీ రసా జ ళ్‌ సు మీ వయస గ్ర రతి న్‌ ల ప కసం చాట ఖే నే టి ౭ గ్ర గ న ను న ల్సి టయ య్‌ ఎట్‌ మోస ప్‌ సై ని. ఫ్య ర ఇ టే న్‌ న న నాలి న. న. మా. య? (ప్ర ఖా క్ర వరా గ్ల యు రమే స [న యై ఫ్‌ 0 ర్న ను నా హ్‌ వ్‌ . / లా. సు మళ్లు ం గారే మై టం మ శ్‌ న 2 రే “నేరు? టర ో మును? నే గే త గచ! న్‌ కంర నానా క స న్‌ క్‌ సఖే ని ల్‌ో ల... [న ర ణక లజ. న యల పట్‌ నట్ట అఫ్‌ సం ముత. తు! న ట్ట సో ట్‌! ట్స్‌ న క రచుల్టకకలైై జ్య రత లురదంటా. గ్‌ా ఆ? చా / ( నా ప 07 వ శ్‌ స్ప మం టు బాట న నన ర గ న. ఈ ఈ అళూలా . కన త క్ర సయ ,6), స ఉమా (నచ, క (వా! లంట కట ఆ చ్‌ శ ఇలా నలం ధరన్‌ సడ దం యముకలు సన క చు యు? త నే! యా వుంకింల ఇల గ సన చల్ల న ర ఆలు. సాం ము ఉం సలి సు సకం: న సనన హ్‌: మస్‌ న ఫున క్‌. 01నే ల 6 రంత "ఛ్‌ హుం ర ను షక టు న. న న్‌ హం సి చు గను ళ్‌ ర అల పు జాసి. ల రు “మ్యాక్‌ నంలో (నా యము 0 .£ రు చట టు గరం. గ్రే . ॥ న పె మర: కేల “లే వా న శ ట్య న! ల్యే న గ్ర సున్దుని ద్‌బ్యాబ్లు తీట లీ క్‌ త్తి నన షా సహ క్‌. న్‌ నేన స శ (ల యాన వ ం థ్‌ యో "; ఉట్తాశక టు 2 రుం టే నంగ ము న ల న్యం 0 వ మాం నలవి వి [ష్‌ ర్‌ ర షడ్‌ ఓ శ్‌ శల గ రూ ర. గ్‌ భై గా? స. (ల అధమ కం లీ న న సు. ఉం వన్‌ గ స సరన లం సట మం. [ లే నాం సు న చ] గి వు మల షు తల్‌! స స్తా స న నాయీ చామ న్‌ ము 4న! య అలం ట్ష ల. తు! ఏ 1! ( మ్‌ ప. .. స్పై నా గ [ట్ర ళ్‌ త వహి డు... ణీ హే ( గం. శా స్టో హో ఫీ సరల! ఉక్క రసన! సం... | మలు అలి ైిం తాం యిక స్త ర హు కవ. రో ల కలం ..! / న న జో స ర. రాకను. ఆన యాల రం