Telugu Sangita Sri krishnaleelalu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

ల ఈ ఆ. డ్రి న య = సం౧త ల్రత్బసప్టలలలు ,. అవ్వా రట |. ల న మ టా అజ ఉ || | శ ॥ ప నీ ఖే వే స్ట సాయ ము. | ఇ 1 స గ | "| | నీకీ 1. | /| | గాల న 41 | 2 సి ర [1 1 తే మి టి. సై! హ్హ (ష్‌ నన మ్‌ నేసి ం . మ " వె న. ను శ స! దనక ఇ =. ౨(టగడ హనంవుంతరావు ॥ .

థ్రీరస్తు ఇగో ఇట అ సందీత శ్రీకృష్ణలీలలు తొలి తెలుగు సవవాహార రచన. 50689166 పాశా వ్వౌం, 51, ౪౧21ల క8ఈా8రజా28972 ౧4 త్రి అంకితము నవనగరగిరిపై నెలకొన్న శ్రీవేంకఠటిశ్చరస్వ్యావిం వారికి, చెన్నాాపగడ హనువుంతరావ్సు, త. ఖ) ౩.564. వి[1%0124ఓ. డళ400జట. 20110 వంసింంపి లక్ష్మిసునీత విచురణలు పాల్వంచ = (0? 6 ఖమ్మం జిల్లా, రూ! 2త-ళితి

609 154 అన్ని హక్కులు రచయితవి వధమ ముద్రణ తులు : 1,606 1088. కాపీలకు ; సు ఖ్‌ స. యన్‌. జగనాాాద్‌ థి = ఇ 0 లక్ష్మీనునీత పిచురణలు [/ 511.1 0% 507 154 పాల్వంచ - ఖమ్మం జిల్లాం ర్తిం/ ళా లలి “ది ర్‌! రవీంద్ర ఆర్డ్‌ ప్రింటర్స్‌ గోపాల్‌ రావు మార్కెట్‌ కొత్తగూడెం - 507 101 సలు గంకాలజ్య ( న టే టక స్టా గి ఖగ లా (40 ల...) ] ల్‌ లో ఖ్‌ ళ్‌

అన్ను [క వుంణిక -శనానాలనననానాణాననినానినానినానా అను కనుననకునునా ననన భానుని. క్‌ నకననననననొాుల ్తూజనకనాననాననననొనాముాలను. శానా నానన కనకానానా ననున నాతని. | 18. గోపికా వసాొావహరణం 80 క న్తూ రీ తీలకం . నొ, మునివత్నులు త్ర టె ప్రార్దన వ గోవర్ధనం క్రిశ గ. ద్‌ ర్ట /.. అభయ 'వ్రదానం న్‌ నందనందనుడు లి శీలి మధురా నగరిలో 100 వి అవిర్భావం లీ ॥ 4, మురళీ మాధురి [లీల తి. బాఅగోపాలం స. రాసక్రీడలు 101 జల అధ వి 4... వూతనా సంహారం శి లిం అంతర్థానం-అన్వేవణం 109 గ్‌. నామకరణం న్గి్తి ల ఎ. నౌకా వివోరం 11॥ లె శకటానుర భంజనం గతి ల 28. దుషికణ 185 7... తృణావర్త నివరనం ఇ లు జాలా 28. అ(క్రూరాగమనం 1387 &8. నవనీత చోరుడు 8 80, దుధురలో రామకృష్ణులు 147 క. ఓయమ్మ నీ కుమారుడు 41 త || 81. కంస వధ [సవ 10. శలయో వె షవనూాయయో? జాణ 8 ఫ్‌ లం. గురుదక్షిణ 156 11 కన్నయ్య కలవరింతలు 51 $ +, కాలయవన గర్వభంగం 158 12, ఉలూబల బంధనం క్తి ( తీ. వ్రధమానురాగం 105 18. అనుర వద న్‌% + 85, రాయబారం 170 కేశ చల్లిభోజనాలు 80 త రుక్మిణీ కల్యాణం శే74 15. (బ్రహ్మాదేవుని వరీక్ష (౨ 18, కాయ మర్దనం 86 17. దావానల భక్షణం రికి 18. వుట్టినరోజు పండుగ 81

సవదణలు సఫేజ వరుస సవరణ లి 18 నాటరాగము | 102. 7 భాగానత తి శ ఛ్రీకైవల్య న 1008 4 శ్రవజోదంచిత 8. 8 క్నీరాద్ది 100 11 వర్వంబుల 8 0 నుఠాస్ధె న 1055 కరిత 14 18 చంద్రికా సమస్మేఠర[ 107. చివరి గోపాల 14 17 ఆర్హ సంరక్ష న 110 15 జిహ్వ 8. 16 అనురశిక్ష న 114 16 కుచ 18. 80 అప్రమేయ 110 ముజ్వల [190 38 కలికల్మష న పలి 12 లందుచును 21. 18 మజినీలే టక్‌ కఠిత 21. చివరి. వక్షోజే స 140.5 మూర్తుల వల్లి 2 శరీరే య 140 19 మాలాకారునక వు 8 విద్రుమ మణి నన్నిభర్ధ 10. 1 వాలును

కరణే . 158 10 జయించవు? 28 28... పొద్దొక 158, 19... వార్దెందు 25 ౯ పాద్టందు 1 181 18 మాల్యా 28. 8 వగడము 188.7 హిందోళరాగం 51. చివరి న్తన్యము 1 188 12 తనవే క్క. 2 మొత్తకురే ( శకి తీ ముత్తెము + శ 9 కృష్ణు ్ట వ... నమోన్న్వ 64 18 ముదితం భతి 9 కదంబ

|

ల్లో కస్తూరీ తిలకం శ ఠఈరంణ [శీ నహ్మడయ పారకుల కరకమళలాలను అలంకరించిన ఈ (గ్రంధం ల్‌ ఖ ను నేరు సంగీత థీకృష్ణే లీలలు. ఆంమే గానంచేయటానికి ఆనుకూల మైన అష్టవదులూ, ఈరంగాలూ కీర్తనలూ. కృతులూ, వద్యాలూ, పాటలూ, అన్నీ కలిని ఉన్న శ్రీకృష్ణలీలలు అన్నమాట పబాక్టృలి ఆయిన ఈ నుక్యృతిని ఏర్చి కూర్చిన నుకృతి అీ చెన్నా (చగడ హనుమంతరావు హనుమంచరావుగారు. చాల కాలం ఉన్నత పారకాట విడాకోపాద్యాయ డుగా వనిచేసి ప్రన్తుతం పాల్వంచ నవభారత్‌ వల్లిక్‌ న్కూలు (ప్రిన్సిపాల్‌గా ఉన్నారు. వీరి వృత్ళి ఆద్వావకత్యమైనా (ప్రవృత్తి ఆధ్యాత్మిక త్వం. త్రీహనుమంతరావు జీవితంలో ఆస్తేకత్నాన్ని నింతించుకొని మానవళ్వాన్ని వండించుకొన్న మహామనీషి. నిరాడంబరుడు, భావుకుడు. నంగీత సాహిత్య (పియంథావుకుడు. వినయ భూషణుడు. మధుర బొషణుడు,

ఈయన ఆచార్యుడుగా, ఆదర్శదేశికు డుగా, కులవతిగా ఎందరో విద్యార్ధులను తీర్చి దిద్దిన ఉత్తమ ఉపాధ్యాయుడు, ఉదాత జీవనుడు. థీకృష్ణ్టతీలలను కధావన్తువుగా ఎన్నుకోవటంలో వీరికి శ్రీకృష్ణుని మీదగల భక్తీ అసక్తి, ఆనురక్సీ ఆభివ్యక్త మౌతున్నవి. మధుర కోమల కాంతవదావ+కి పేరెన్నిక కన్నపి జయదేవులదారి అఫప్రవదులు ట్‌ బావుక హృదయ క్షేత్రాలలో బంగారువంటలు వంగించుకొన్నవి లీలా శుక మహాకవి కర్ణామృత బ్లోకాలు. ణ యి భావ రాగ తాళముల త్రివేణిగా పొంగ్యివవహించినవి నారాయణ తీర్ణలవారి తరంగాలు భక్సి పారవళ్యానిక్‌ వద్దాభి షేకం చేసినవి త్యాగరాజ కృతులు. అడుగడుగునా వన్నీరు జల్లులు కురిపించినవి అన్నమయ్య పవాలు- చదివిన కొద్ది చవులూరించే మందార మకరంద నిష్యందాలు పోతన్న గొరి వద్యాలు. వీటిలో వేట్‌ వ్రల్యేకత వాటిచే వేటి సౌందర్యం వాదిదే వేటి మాధుర్యం వాటిదే వేటికవే సాటిలేని సంగీత సాహిత్‌ నర్వస్వాలు

వీటన్నిటిని ఒకేచోట ఒకే నందర్భంలో చూడగల్లటం అసాధ్యం. అయిరే ఈ అసౌఢ్యాన్ని నుసాధ్యం చేశారు చెన్నాప్రగడ వారు. జయదేవుని అష్టవదుళలూ, తీర్చువారి తరంగాలూ,. అన్నమయ్య వదాలూ, త్యాగయ్య కృతులూ సగాశివ బ్రహ్మేంద్ర రొమదాను రచనలు లీలాశుకుల కోకాలు, బమ్మెరవారి వద్యాలు ళా కథా క్రమాన్ని అనుసరించి, నందర్భానుసారంగా, నమర్థ డైన మాలాకారుడు వూలదండ గ్రుచ్చినట్లు ఏర్చి కూర్చి ఈ కృతికి నఆగీత్ర శ్రకప్టరీలలు అనే నామాగ్న సౌర్టంం చేశాడు రచయిత. చెన్నాపగడ వారి ఈ (వదయత్న్మం బహుధా ద్రశంననీయం,. నారాయణ తీర్చుల వారి శ్రీక్సిష్ణ్టరీలా తరంగిణిని బమ్మెర పోతన గారి బాగవత దశమ స్కంధాన్ని అనుసరిలచి హనుమంతరావుగారు తమ (గండాన్ని మూపు దిడ్డారు. తాగ్రగరాజ స్వామివారి నాకా చరిత్రలో నుంచి థీకృష్ణసంబంధ మైన కీర్త నలను ఎన్నుకోవటం వీరి నిశిత దృష్టికి నిదర్శనం, 1 శంభో !.స్వాగతం మా న్యకాం వీ కన్నం జాల?” బలానుజః & మాతః కిం యదునాధ? 4 రామో నామ బజచూావ ఈ యద్రోమరన్టి పరి పూర్తి విధావదవ్నా, ఇత్యాది లీలా శుకుల వారి ఛ్రీకృష్ణ కర్ణామృత శ్లోకాలను చక్కని వాక్యాలతో సందర్భానికి అనువుగా అనువదిలచుకొన్నారు.

జాలగోపాలుని "పుట్టినరోజు పండుగ సందర్భంగా బాలబారికల చేత మార్హండేయుడి వేషం? థాగవతుడి వేషం, ఆడవి ప్లిల్లవేవం, కోయ వేషం, గొన్లభామ వేనం, జావా మరదళ్ళ వేషాలు మొదలైన విచిత్ర వేషాలు కట్టించి, వారిచేత, రకరకాల పాటలు పావంచి, బృందగానాలు జీయించటం, ఎంకో రమణీయంగానూ, నాటకీయంగానూ ఉన్నది.

ఈ విధంగా సంగీత శ్రీకృష్ణలీలలు అనే ఈ గంంధంలో శ్రీకృష్ణుని చరిదత్రతోపాటు మహాకవుల వివిధ కవితాబండికల నాూధుర్యాని కూడ మనకు పంచిపెట్టిన వీరి వ్రతిభ ఆ(ప్రతిమానం,

తెలుగులో ఇటువంటి సమావోల రచనకు ఇదే (ప్రారంభం ఆనుకుంటాను.

(శ్రీహనుమంతరావుగారి నంగీత థ్రేర్భష్టరిలలు రస్న వారలకు అనందాన్ని ఆందిన్తుందని ఆశిస్తున్నాను. ఆశీర్వడిన్తున్నాను. నందనందనుడు వీరికి పరి కృవకి చిరాయువు ప్రసాదించు గాక! కళ్యాణ భారతి కరుణ శ్రీ గుంటూరు - 86 1-7-1068

థ్రీరస్తు సంగిత శికృష లీలలు త, క హా! - (వార్ధన తాదుగితి తనయా పత్యం హేమాచల చావ నముదితం తేజః కిమవిమహత్త మమాడ్చం న్మర్రవ్యం విళ్నుళిమిర హరనాయ |! నిరినాంఎ నుశాసూను రరిరాజ వరాసన పవరివంది గణధ్వంసీ నుఠరసేవ్యో విరాజతే సౌరాన్టరాగం = అదితాళం (ఓ మోహన కావు) క వ జయ జయ స్వామ్థ్‌క్‌ జయ జయ, ఆఅ, జయ జయ జితవైరి వర్షవ్రచండ, జయ జయ గజముబ జయవథ(క్రతుండ 1... మూవక వావాన మునిజనవంద్య దోషరపొత దళితానుర బ్బంద శేషధూవణ స్హైవవారిధి చంద్ర పోషిత వరిజన పుణ్మ్యైక కంద..

లి భి అ(ద్రినుకా నుత అనవద్య చరిళో భద్రభక భవ తయహర ముదిత నేక న. ఢుర్రోదిత బుజు మత్తక నహిత నభ్రూవ నరసిజ నముదిత వినుత జె. లంబోదర ధిర లావణ్య సార కంబు నుధానీది కర్పూర గౌర సాంబ నదాశివ నత్క్యృతి చతుద సామవేడ గీత, నకలా చార జ శ₹కాడి నురగణ నన్నుత చరణ శాతకఘుంధ మణి చివ్యా ఫరజ ధిక్క్యృాత మనవిమ్న శిమిరా వరణ ధీర నారాయణ తీర్థ నుకరణ నటరాగము = జంసపే కాళము చ జయ జయ రచమూ నాధ బయ జయ దవా నాధ ఆ జయ జయ వరావావుది శ్రీ వేంక పేళ 1; జయః 1... నిగమ గోరళ నిత్య ని్మ్మాలా నందున విగశిత మహామోహా విమల నవీన ఐగయాన నంచార వండీశానుర నికర నకలభుణ నంపన్న న్‌త్య వరిపూర్ణ ఓ మధునూదనా నరిత మాయయాకృత భువన విధు 'దివాకర నయన వేదాంత భవన విథిముఖ నురేం(వ్రనుళ విపుల కల్యాణ యుత విచుల యోగిభ్యేయ వివిధ మునిగేయ

తో ఇ ముర నరక నంహార ఘూశమతి జనదూోర వరీజన శివంకర వరావర కరీర నిరవధిక కారుణ్య వివిల తోక శరణన్ర నరన నారాయణ తీర్ష వద్దుడు వరేణ్య ధ్‌ గి కృష్ణ కృన్ద "కృపాసిందొ భక్తసింధు నుధాకర మా ముద్దర జగన్నాధ | మాయా మోహ మవాక్షదాత్‌ (ఫ్రీ క్షైళల్య వదంబు చేరుటకు నై చింతంచెదన్‌ లోకఠ కెకారంభకు భక్తపాలన కళానంరభకున్‌ దానవో ట్రేక న్నంభకు కేఎలోల వింన ద్యగ్దాల నంభూత నా నా కండాత ధవాండ కుంధకు మహా నందాంగనా డింభకున్‌ (భీకృషా! యదుభూషణా! నరనకా! శృంగార రత్నాకరా! లోకర్రోహ్‌ నరేంద్ర వంగ దహన్యా లో కే్వరా! దేవళా నీక క్రావ్మాణ గోగణార్ని హరణ్నా నిర్వాణ నంభాయకా[ నేకున్‌ యొక్కెద, (ద్రంవవే భవలళల్‌, నిత్యాను కంపాసెథ్స్‌ శారడ నీరదేందు ఘనసారవటీర మరాళ మ నౌ వోర, తుషార ఫేన రజతా చలకాశఫశీక కుందమం దాక, నుదాపయోభి సీత తామర సామరవాహినీ కుా కారత నొవ్చుూ నిన్నునుది గానగ నెన్నడు కల్గు ధారతీ హారికిం బట్టవు దేవి, పున్నెముల (ప్రోవ్యు అర్ధంపు పెస్యక్క చం దురుతో బుట్దువు భారతీ గిరినుతల్‌ దోనాడు వూలోడి ౮ మరలం దుండెడి ముద్దరాలు, జగముల మన్నించు ఇల్లాలు భా నురతన్‌ లేములు వావుతల్లి సిరి ఇచ్చున్‌ నిత్యకల్యాణముల్‌

ణ్తీ ఎవ్వనిచే జనించు జగము, ఎవ్వనిలోవలనుండు కీనమై ఎవ్యనియంత డిందు, పర మేళశ్వరుజెవ్వడు, మూల కౌొరణం చెవ్వడు, ఆనాదిచమద్యలయుడెవ్వడు, నచ్యము వొనయైన వా డెవ్వడు, వాని, సాత్మభవు, ఈశ్వ్యారునే శరణంబు వేదిడన్‌ వం్తితువరాళి నాగం ఇ బొవు కాళం శంచో మహదేవ కంశరగిరిజా రమణ శంభో మవోజేవ శహరాగత జనరత్షళ అబబోరుపాలోచన వదాంబుష చక్తిం చేజా। శయ! సొ - నవిధనిసాని = ధనీధనివి - ధానడవమ = వదనీ (నొదనిసొ ధనిద - వధనిదా - వదవమ - గమెగాలరీ ననిసానిరీన - గారీ గచుపొను - చావనీఠత _ నని నకిగర్‌న్‌ - నిరినని = ధనిసా నిరవ - పావువద శం॥। వరమ దయాకర మృగడర హర గంగాధర్‌ దరజణీధర భూషణ తాస్టగవాజు వరవ్యాదయ నివేళ చురబ్యంద కేరిటమణీవర సీరాజీతవద గోవురవాన నుందదేళ గిరిళ వరాత్చర బవపహార శంి8ి 080౦

ర్‌ జ్‌ న ఇల్ల సంగీత ఖీకషలీలలు అ్రర్బఖ కే అచయ (ప్రదానం యదా యదాపా ధర్మన్య గ్లానిర్భవత బారత న, అచ్యుర్దాన మదర్మన్య తచా2త్యానం నృజామ్యహామ్‌; వరిత్రాణాయ సాధూనాం వినాశాయచ దుష్కృతకాం ధర్మ నంస్థావ నార్ధాయ నంఖథవామి యుగే యుగే ఎప్పుడు ధర్మత్షయమగు ఎవ్వుడు పావంబు పొడము ఈ లోకములో అవ్వుడు విశ్వేశుడు హరి తవ్చక విభుణయ్యు తన్నుకా నృజీయించున్‌. పూర్వం ద్వావరయుగం చివరిపాదంలో, వేలకొలది డైత్యులు రాజు ఠలాంభనాలు థగించఛచి నూమినంతా ఆ(క్రమించిరి. దుర్ణనులు పెచ్చరిల్టి, నజ్జను అను విపిధ పొంనలకు గురిచేసిరి. ఆధర్మం ధర్మాన్ని అణగ ద్రొక్కింది, భూదేవి అభారాన్ని చరించరేక, (బ్రహ్మదేవుని యెస్టకుపోయి మొజ పెట్టుకున్నది. (బ్రహ్మ దేవుడుజాలివడి చూదేవిని ఊరడించి, చేవతలు ననకననందాదిమునులు వెంట రాగా, వైకుంఠమునకు వెళ్లి శ్రీమపోవిష్టువును వురుష నూకంలో న్తుతించి, శాంచాకారం భుజగశయనం పద్మనాధం నురేశం విశ్వాకారం గగన నద్భశం మేఘవర్ణం శుళాంగం లక్ష్మీకాంతం కమల నయనం యోగి హృ్‌ద్ధ్యాన గద్యుం

6 థందే వి్టుం భవ భయవహరం నర్వలోశైక నాధం "క్షీరసాగర తరంగ శీకరా సారకారకిత చారుమూర్తయే భోగి భోగ శయనీయ శాయినే మాధవాయ మధువిద్విషే నమః

అని ప్రార్థించెను. దేవతలు, మునులు,

క్షీరాబ్ధి మధ్య భుజగేంద్ర, మవహోననాయ దేవాయ, నాభికమలోదిత వద్మజాయ యోగీంద్ర భావ్య గగనామల నిత్య బోధ భూమాఖిధాయ పురుషాయ నమః వరమైం అనినుకించిరి. భూదేవి స్వామి! శ్రీమన్నారాయణా! నర్వ జగ(ద్రక్షకుడవు. రాక్షనులు రాజవేవములు థరించి ధర్మచ్యుతి చేయుచున్నారు, ఆభారము నపాంచలేక నీళశరణు జొల్చితిని, దుర్భరమైన ఈ భారమును బాపి నన్ను రక్షీంచు డేవా!

7 సౌరాష్ట్రరాగం = ఆదికాళం వ్‌, ళ₹రణం భవ కఠుణాం మలు కురుదీన దయాళో కరుణారన వరుణాలయ కరిరాజ కృపాళో అ. ఆదునాబలు విదినామయి నుధియా నుర భరితం మధునూదన మధునూదన హరమామక దురితం

1. వరనూవురధర నుందర కరళోభిత వలయ నురభూశకుర భయవారక ధరణీధర కృవయా త్వరయాహర భరమీశ్వర నురవర్య మదీయం మధునూదన మధునూదన హరమామక్ష దురితం

8 ల్ల ఘృణిమండల మణికుండల

ఫణికుండలు శయన

అణిమాదిను గుణభూషణ

మణిచుంటవన నన

వినకానుత ఛునవాహన

మునిమానన భవన

నుధునూదన మధునూదన

వారమానుక దురితం

అరిభీకర హలిసోదర

వరివూర్ణ గువాళ్టే

నరకొంతక నరపొలక

పరిపాలిత జలథే

వారి సేవక శిననారా

యజణత్తీర్థ వరాత్మన్‌

మధునూదను మధునూదన

హరమామక దురితం

అవుడు ఆద్భుత నమాధిలోనున్న (బ్రహ్మదేవునకు ఒకమాట వినిపించెను

విధాత భూదేవిని, దేవతలను ఊరడింవుచు, * డేనతలారా! మీఠందరు మీమీ అంళలకో చూళోకమందు యాదనకులమందు జన్మించండి. (శ్రీమవోవెళ్టువు దేవకీ వనుదేవులకు కుమారుడై జన్మించి దూబారాన్ని రొలగించగలడ్డు దేవకన్యలు వారివూజార్థము నుందర శరీరలై గో పికాబాలికలుగా జన్మిం చెదరు. వారికి శయ్య మైన ఆదిశేషుడు రోహిీదేవి గర్భమున బలరాముడుగా. జన్మిం చును. ఈ ప్రవంచమంతయు ఏమాయచేత మోహింపబడునున్నవో ఆమయోగ చూయ విష్టునానకిని తననిజాంళచే జన్మించును* అని చెవ్చగా వారందరు తమ మనోరభము త్వరలో నెరవేరనున్నిదని శ్లైర్యము వహించి తమ తమ నెలవులకు పోయిరి.

రి 2. అవిరావం౦ ళో యాదవరా౭౩ైన హర సేనుడు మధురా ఎగరం రాజదానిగా మధుర, ఎాతసేన రొజ్యములను పరిపాలించుచుండెను మధురానగరం మిగిలిన పట్టణాలకం పె పెద్దది, వ్రసిద్దిచెందినది. ట్‌ నే ఖై శూర సేనుని కుమారుడు వనుదేవుడు. ఇతడు దేవకుని కుమారీత దేవకిని పెండ్తియాడెను. దేవకుని అన్న ఉగ్రసేనుడు. ఉగ్‌ సేనుని కుమారుడుకంనుడు.. మిగుల బలవంతుడు, దయలేనివాడు. ఇంచుకైన అలోచన లేనివాడు ఆతి కోపిష్టి, వివాహానంతరము దేవకీ వనుదేవులను రధమున కూర్చుండజేసి, కంనుడు రానేసారధియె, రధము నడువు చుండెను అందరు ఆనందంగా ట్రయాణం సాగించుచుండిరి. ఇంతలో అకాళశవాక, “కంసా! నీ బెల్లి లిని బావను చూచి మురిసి పోతున్నావు ముందు జరుగనోయేది తెలియనేరవు, దేవకి అష్టమ గర్భాన జనించే శిశువు నీ ప్రాకాలను హిరిసాడు 1 అని పలికింది.

ఈ మాటల వినగానే కంనుదు ఉలికిపడి, గుక్తాలను ఆపి, రథంమీద పంచి దూకి పెళ్లి న కొవ్వు వట్టుకొని క్రిందకు లాగి కత్తిదూసి, తోబుట్టు వవ దీయనలవక తె%ంళి చేవక ఇరన్సు ఐండింవబోగా వనుదేవుడు ఆడ్జువడీ కంనుని శాంతింపెవేన్తూ ఇలా అన్నాడు

అన్నవు, శీవు చెన్పెలికి అక్కట చీరలు మాడలు ఇచ్చుటో,

మన్నన సేయుటో మధురమంజుల భాషలనాదరించుదో,

మిన్నుల (మోతలే నిజము మేలని, చంపకుమన్న, మాని రా

వన్న, నహింపుమన్న, తగదన్న వధింపకుమన్న, వేడెదన్‌.

10 భోజరాజా! ఈ కన్య న్స్‌ చెల్లి లు. ముద్దరాలు, అబల. ఎవ్వుడూ సీ క్షేమమే కోరే నిర్మల. నీవు నత్కులంలో వుట్టిన వాడవు. వుణ్యమూర్తివి. బయలాడిన మాటలు నమ్మి తోబుట్టవును వర్గించటం న్యాయమేనా? ఆలోచించు. నీకు వరునకు ఇెల్లైలు. కూతురు వంటిది. కొత్త పెండ్లికూతురు. ఉత మురాలు. పెండ్డికి ధరించిన మధువర్కాలతో ఉన్నది. అటు చూడు. భయంతో ఎలా విలవిలలాడుచున్నదో? సీవు కరుణామూర్తి వి నీకు నమస్టారం చేనున్నాను. కరుణించు. 7” అనిప్రార్ధించినా కంనుని మనను కరుగలేదు, కన్నుల ఇప్పులు: కురిపిన్తూ కత్తి నెత్తి దేవకి శిరన్సు పండించబోగా వనుదేవుచు తనలో “ ఇతడు మూర్డుడు. వీనిని ఏదో విధముగ శాంతవరచి దధువును రక్కించుకొనుటయే (వ్రధమ కర్తవ్యము *” ఆశిక్షావించి చృుదు మధుర వచోనములతో అచ్లావ్లా [ దేవకికి జన్యించబోవు ఎనిమిదవ శికువు వలనకదా నీకు (పాణాపాయము? ఈమెకివ్వ్పుడు వధించనేల? నామాట నమ్ము ఈమెకు "జన్మించే వ్రతి శికువును నా చేతులతో తెచ్చి నీకు అప్పుగించెదను ఆ తరువాత వారిని ఏమి చేసెదవో నీ ఇన్సము. నాకొక్క వరము ఇమ్ము చాకు బిడ్డలు లేకున్నను ఈచిన్నదానితో కూడి నుబించిన చాలును మేము తప్పించుకొని పారిపోవుదుమేమో - అని అనుమానించకుము. మేము నీ ఇంటియందే ఉందుము ”. అవి (బతిమిలాడగ కంనుడు కొంత శాంలించి, దేవకీ వనుదేవులను విడిచి వెళ్ళెను,

" వనుదేవుడును, *ఇవ్పటికి (బ్రతికి బయటవడీతిమి కదా!” అవి

నంతోషించి భార్యతో తన మందిరమునకేగెను.

న్‌!

కాల(శ్రమాన దేవకీ దేవికి వ్రధము నంకానము మగ శికువు జనించెను. వనుదేవుడు కానన్నమాట (ప్రకారము. ఆ బాలుని కందునకు అన్సగిఅచేను నత్య్యమ్రు తవ్చక తనకుమూరుని తెచ్చియిచ్చిక ననుదేవుని మాటనిలకడకు మెచ్చి, కంనుడు,

“వ్లావ్రా! వీని వలన నాకు ధయముళేదు. మీ ఎనిమిదవ నఠకానము వలన కదా నాకు (ప్రాణఛయము? వానినే వధించెదను. వీనిని తీసికొని వెప్మము"*. అనెను.

కుషూరుడు (బ్రతికినందుకు నంతోషించి వపదేవుడు “ర మూర్థుడు ఎవుడు మనకు దూర్చుకొనునో? ఎట్టికీడు తల పెట్టునో? అని ఛింతించుచునే యుండెను. తమవాత దేవకీదేవి ఏడాదికి ఒకరినిగా అయిదుగురు కుదూరులను కచను కంసుదు వారినికూవ వధింవలేదు.

లోక నంచారియైన నారద మచార్షి ఈ నార ఇెలినికొని

షు (స జుల్‌ నింధుబజైరవి రాగ౦ - [్రితాళచి వేలతి ఖపహ్వాండే థగవాన్‌ గ. హంఫస్ఫ్సోహం హంశస్సోహం హంనన్వ్పోవాం.... షోవామితి. [... వపరమాత్మాహం పరివూర్ణోహం

(బ్రహ్మైవాహం అహం(బ్రహ్మేతి ॥॥ ని. త్వక్‌ చతుః (కుతి జివ్వోఘాణే

వంచ వీఢ (ప్రా ణోప్టానే 1 8. శబ్దన్వర్శ్మర సాధికమ్యాకే

సాక్విక రాజన తామనమిశ్రే 1

ంర్షేలై శ. బృద్దిమనళ్ళి త్తాహంకారే భూజల తేజో గగన నమీరే ; క్‌ పరమహాంన రూ "'పేజవీపానా ట్ర్‌హ్హా విళ్షు రు (ఛాఛిక కర్తాః = నదాళివ బిహ్మేంది అని భజించుచు కంనునివద్దకు వచ్చి “* కంన రాజా ! నీకొక రవాన్యము చెవ్చ వల్చితిని. మందలోపలనున్న నందుడు, యళోద, వారి బంధువులు, వనుదేవుడు, దేవకి, వీరందరూ దేవతలు. నీవు రక్కానుడవు. వూర్వము శ్రీవారిచే వధింవఒడిన కాలనేమి యను రాక్షనుడవు. నీవు అవివేకివై దేవకి వుత్రులను చంవక విడిచితివి. వారిని ఉ'సేక్షీంచరాచు., ఎనిమిదవవాడు కదా, నాకు శత్రువు? అందువేమో వానిక్‌ పీరు చవాయులై నిలువరా? వెంటనే వారిని వధించు దేవమయుడు చక్రి దేవకీ దేవికి వుకుడై జనించు - భూథలంబు చెజువ వుట్టినట్టి చెనటి దైత్యులనెల్ల బబ న్‌ లం చంవును- అనుచుచెవ్పీ చనియె దివికి కాను కాలనేమి రాత్షనుడనని తెలియగనే కింను కోవము కట్టలు తెంచుకుంది. చెల్లెలిని, బావను, కారాగారంలో బంధించాడు దేవకి కుమారులను జరుగురను నిర్ణాక్షిణ్యంగొ వధించాడు అఆంచేకాదు. ఈం(డ్రీయైన ఉ(గ్ర సేనుని కూడ బంధింభి, తానే రాజయి బార సేన దేశాన్ని పాలించ సాగాడు,

13 కంనుదు తన అనుచరుల నవాయంతో మదించి, యాదవు లందరినీ యుద్దంలో _డించి, తరివికొట్టగా దారిలో చాలా మంది ఇతర (ప్రాంతములకు వలనపోలిరి. మరికొందరు కంనుశతం. స్వాధీనులై జాసి కొలువుండిరి. తరువాత అదిశేషాంళము. దేఎకిదేవి గర్భమును ప్రవేశించగా, యోగమాయ అ అంకమును రోపాబిదేవి గర్భమునందు జొనువగా దేవకిదేవికి గర్భస్రావమాయెను రోహిణిదేవికి కుమారుడు కలిగెను, దేవకీదేవి ఎనిమిదవసారి గర్భము ధరించెను. ఈ నంగతి విని కంనుడు “*ఎవ్వుడు దేవకి ప్రనవించును? ఎవ్చుడు ఆ శెశువును వధింలును” అని ఎదురుచూచుచుండెను. కారాగారమునకు కావలి మరింత కట్టుదిట్టము చేపెను, అతదు చెవులకు ఏ శజ్జం వినిపించినా అది హరి పలుకేనని, కంటికి ఏది కినిపించిగా ఆది హఠి రూపమేనని, ఏ వానన వచ్చినా అథి హరి మందార మాలాగంధమేనని ఎవరు ఏమి మాట్లాడినా ఆది హరినామ, న్మరణమేనన్‌, ట్రమన ఎల్లవేళలా హరినిగూర్చియే ఆలోచించుచుండెను. దేవతలు, మునులు, (బ్రహ్మ, ఈశ్వరుడు, దేవకీ వనుదేవులున్న కారాగారమునకు వళ్చి, గర్భార్భకుందైన వురుషోత్తముని నుతించిరి, కల్యాఎం వితనోతు కెశఘుఛమణిం కందే దదానశ్ళికు 9 కల్యాణీ మపిమేకరోతు శుభదాం వాణీం వవీణాం ధ్‌ియం దేవక్యా వశుదేవ చూదవవతే శృంభఖీ రధాంగీ గదీ పద్మీనందక శార్హచావ మకుటీ ళా పీకాం బర ౪ కుండలీ

క్షేశ్తీ కల్యాణిరాగము -- ఆదికాశము వ జయ జయ శ్రీనివాన జయజీమూతాభ జయ జయః ఆ. భయకారణ వినాళ భక్తమానన నివాన శ... కమల 'దళనయన కనకమయవనన రమణీయ చందర్రానన రంజితభువన క్షమలావల్ల భదీవ కామీతఫలనిదాన కామకోటి నమ మోహన మంజుల కంజవదున మహామోహమధన మంగళ వలదాన మౌనీం్యద్ర బృందా ధీన శకి. నుందర చరణార వింద మణినూవుర మంజుళ ముక్తాబోర మందర ధర కుందఠళదన నుర వందిత మనోహర చంద్రికా నమ 'స్మేర బాల వీఠదఘన నీలపారా వారవిహార పరి షాలిత భూరావి లోక నికర & వివుల వుండరీకాక్ష విశ్వనం[క్రాఐదశ్మ్‌ అవహృ్మతానురవక్ష్‌ ఆర్హనంఠక్ష జావన జనరత్ష కారణాధ్వరదీకృ ఆవదుద్ధార కటాత్మ అశేష దువకిక నానా నిగమలక్ష వారాయణ తీర్థ ్రీగోకుల నంఠత్మ నుంబి వారికెల్ల మంగళ (వదమయ్యు కల్లరులకు మేలు కానియట్టి తనువు లెన్నియైన తాల్చిలోకములకు 'సేమ మెల్ల పొద్దు సేయు దీవు

15 గురుపారీనమవై, జల(గ్రహమవై కోలంబవై , (శీన్ఫకేశరివై, భికుడవై, వాయాననుడదై వ్య్మాచేవలా భర్తవై ధరణీ నాదువదై దయా గుణగబోదారుండవె లోకముల వరిరక్షించిన నీకు 'మొక్కెదము ఇలా భారంబు వారంవవే ముచ్చిరి యున్నది లోకము నిచ్చలు కంసాది ఖలులు నిర్ణయు లేచన్‌ మచ్చిక కావగవలయును విచ్చేయుము తల్లి కడుపు వెడలిముకుందా ! అని న్యుతించి డేవకీదేవితోో “న్స్‌ గర్భములో నున్నవాడు (ప్రదాన వుదషుడు. రేవు అవతరిస్తాడు. కంనుని వలన ఛయం ఏమీ లేదు. అందరికి కదం కలుగుతుంది. యాదవులకు మంచి రోజులు వచ్చినవి. నీ కడుపు చల్టగా ఉంటుంది. లోక పావనీ! దిగులు చెలదకుము.” అని దీవించి ఆంతర్థానమైరి శ్రావణ మానము బహుళ అన్షమి. రోషపాబీ నక్షత్రము, అర్థ రాల్రి. చంద్రోదయ నమయము, లోకమంతా న్మిద్రావస్థలో నున్నది. జోరున వర్షం కురున్తు న్నది, దేవకీ దేవికి వురిటినొవ్చులు (ప్రారంభమైనవి. దుర్మార్గులు కలత చెందారు. నన్యార్గులు నంతోషించారు. శుభ శకునములు గోచరించినవి. (పకృతి వులకరించింది. గంధర్వులు పాడారు. రంవాది దేవకాంళలు ఆనందంతో వరవశించి నాట్యంచేకారు. రోహిణీ నత్షత్రము స్వాతీ నక్షత్రమును జూచి, “స్యాలీ, చువ్చనాత్రీ! ముత్యముల కనెదనన్న నీ మురిపెము ఈ నాటితో నరి. యాదవ శిరోరత్నమై ఠీ మహోవిష్ణువే నాయందు అవతరించుచున్నాడు.” అ” వరిహసించెను

శ్రేక్‌ దున్ల జన ని(గ్రవాంబును చ శిష్ట జనామ గ్రహాంబు చేయుట కొరక్తై అష్టమ గర్భము గుణో తృ్య్బృహ్లుడు దేవకికి విష్ణుదేవుడు వుస్థైన్‌ నీలమేఘచ్భాయ, ఆకానువులైన నాలుగు ఘజడులు,.. విశాట వశ్శీనము, నరసీరుహముల వంటి కన్నులు, నాలుగు బేతులందు ళంబి, చక్ర, గదా, వద్యములు, కంరమందు కౌన్తుబ్‌ మణి, (శ్రీ నత్సరాంభనము, కర్తూరీ తిలకము, వజ వైఠూర్య మణి గణ కిరీటముకో జనించిన భత లోకపొలుని, ఇ బాలునీజూచి, వనుదేవుడు, అమితోళ్చాహమురో తనదునన్భునండే పదివేల ఛేనువులను, (బ్రాహ్లాణలకు దానమిళ్చెను. ఎనీన్తు అభిల దర్శనుడవు, క్ఞానానంద న్వరూవుడవు- చూయా దూరుతవు. నిన్నువుత్రునిగా బడయుటవంటి చోద్యమండై న కలదా? వర్వము నీలోనిడ్తి. నీవు నర్వాళ్ముడవు. అధివన్తు వంవన్నుడవు- నర్వమయుడవు.” అసి పొగడి రెండుచేతులెత్తి బాలునకు నమన్కరించి, “ఆళరీరవాణ్‌ మాటలు వనీ కంనుడు సీ అన్నలను అరుగురిని వధించాడు, నీవు జన్మించొవని కారాగార రత్మకుల చలన వివి నిన్ను వధించడానికి వస్తాడు. నర్యలోక రక్షకా! తంగడ్రిన్నైనా నిన్ను కాహినే ఈం నాకు లేదు. నిన్ను నీచే కాపాడుకో. మాకు నీవే దిక్కు? అనిమొరలిడెను, చేవకీదేవియు. మహోవురువలక్షణుడును, నుకుమారుడు స్లైన తనయుని జూచి నువోనందముతో “్రూధవా ! యోగులు ఒంటికొలి పై నిలీవి తవన్సు చేసి, నిన్ను చూచితిమనీ చచ్వుదురు.... నా అద్భ్వృవళమున నీ నిజరూవమును గాంచింళిని. ధన్యనైతిని,

క విలయ కాలమందు ఈ (అహ్మాండమంతయు సీ కడువులో దాదీ కొందువు. అట్టి నీవు శెళువువై నా గం స్ఫమున ఒదిగి యుండుట వరమా ద్భుతము కడా! నళినలోచనా ! నీవు తనను వధించెదవని భయవడి కంనుడు మమ్ము కారొగారమున బంధించాడు ఆ దుర్యార్గుని బారినుండి మమ్ము కాపాడు. మూ నోముల వంటిగ్గా జన్మించాను, మాకు నీవే దిక్కు. కేదారగౌళరాగం = ఆదిళాళం గ. మంగశాలయ మామవ చేవ వంళ శానన ఖావివ భావ /| దేవకీ వను దేవతనూజ దివ్యకిరిట దళిత ఛవ ఖీజ నర్వయోగివి చింత్య వడాబ్ల నంగ కాఫ్‌ఆ సాధు నమాజ ౨. అవీమీవానంద బోధ న్వరూపహ అతి కరుణాకర కరధృత్‌ చావ కచటరై త్యహర - ఖండిచ పొవ నూ. కనకొంబర ధళ కలిత కలావ శి. మకర కుండలే యూర విభూవ్న మనసిజ శతకోటి మంజుల వేష్ణ వికచ కమల న నిథవివులాత్మ విమలవ్భాదయ గో పాలక రత్న శ. కలిత (శ్రీకౌన్తుభ కమనీయకంఠ కరుణా రనభర మిశిళ వైకుంఠ పరిపాలయ భువి థాగ్య వితరణ గురుభక నారా యణ తీన్చశరణ అనీనుతించెను,

కేరి అచడు ఆ చూయామానుత్న వేషదారి తల్టితో * అమ్మా! నీవు న్వ్యయందున మస్వలతరమున వృళ్నియను వరమ (వ్రతివ్రతవు. నీ భర నుతపుండను (ప్రజాపతి. మీరిరువురు నృష్టికాలమున (బ్రవ్యాదేవుని అడ్హాను సోరము ఇంద్రియముల జయించి వం[డైండు చేల పెర్షములు ఘోర తనమాచరించికి. నేను ట్రైనమ్ముడనై వరము కోరుకొమ్మున మీరు నన్ను మీ కునూరుడ నై జన్మించునులి కోరగా నేను సృళ్నిగర్భుడనై జశ్మించితిని, కూ పే, వ. తరువాత మిరిరువులు అదితి కళ్యవులుగా జనించగా నేలు కులుచ వేసమున వామనుడనైై జనించి ్రివికమావకారంబున బలిదై త్యేంర్రుని మదనుణంచిశిని. ఇవ్చుడు మూడవసారి జఅింబితిని, మి కోరిక నెరవేకినది. ఇక ము౭దు నాకు మీ యందు జన్మము లేదు, అనెను, ఆంత దేసకీ వనుచేవులు * శ్రియః వత! మహీాతవన శృం ఎన్ను అగు మునీశ్వషలకు గమ్యమైన నీ దివ్యరూవము. దర్శింన అకళలము, మనువ్యబాలునీ రూవము ధరించుము- మువారిరాగ ఏ ఎ ఆదిళాళం వు కక్ష రత్త నురళిక రాజీవ దళా యతాత్మ అ బక్కీజ కృపాకూాక్ష ఆధితదత్న నంరత్ష్మ [... చర్వ్చమళోరధా ద్యక్ష నర్వలోవావన చత నర్వచేదాంతై కలక్ష నర్యయాగీంద్ర నంఎక్క్‌ శి. అ్యపేమేయ బలవీర్య అనువచు మహొడార్వ ఆనరిమీత గాం భీర్య అవ్యయా బండి వైశ్యర్య తి. అచ్యుకానంద గోవింద అఆర్యంత నిర్మలానంద విచ్యుత నంసారకదద విళ్ళ మంగళముకుంద

గలి 4. పతిత జనపావన పంకజ నుందరానన సతగవతి వాహాన వండితవపరిపొలన ర్‌, తావక రూవముదాలరం డారయ కాంత నంసారం దర్శయ మానుషాకారం డేవదాలక కరీరం 8. చింతటూడ యద్విదేయం బేతిసాళచిర మనువావ్యం అంతరాయూ చూభూదద్య ఆగమబ్బంద్‌ నంచేద్య 7, అద్యమే జన్మ సాఫల్యం అద్యమే వంళ న్తైర్మల్యం నద్యఏవ నమజని నంబూకేత్వయి చూమని గ్‌ క్‌ కల్మప నాఃనం వాముతవల స*డానం నారాయణీయ చశితం నారాయణ తీర్థ గ్‌ళం క విదముగా నంనుతించుచు. తల్లితండ్రులు 'ఆవ్చ వాల్చక బావి ణు | చూచుచుండగా మాయామానువృ వేషధారి యగు శ్రీహరి, అప్పుడే పుట్టిన శిశవువలె దానము డాళ్చి, పనసిపావనివలె వేడుకలు చేయసాగను- అంతట వనుజేవుడు ఈశ్వరుని వలన తాను చేయవలసిన వనులు తలింకొదినవాలై. పసిపావని వురిటి యింటినుండీ శీసికొనిపోన ఉద్యుక్పడాయెను, అదేనమయమున నందగోకులమంచు యశోదకు యోగ మాయ అడ్‌ శళువ జఎంచెను. వ=దేవుతు. వసిజబాలున చేళకులలో ఎళతకొ , బొమ్మున హాళ్తుకొని, కా తడబడ, వురిడిశాలనుండి ఓయకకు నడిచెను. యోగ మోయ, ఇణసాల కావలివారలను నిడ్రాముక్రితుల కానించెను, వనుదేవుడు చవ్చు కాకుండ, తవ్చుటతుగులు వేయుచు కాలు చేతులులకు బంధితవ బడిన ఇనువ గొలునులు తమంత ఆజౌమే విడిపోఛా కారాగాఠత కవాటములు కీలు వీడి తెకుచుకొనగా చెజసాల దాటి పోసాగను.

వం ఆదిశేషుడు తెరచిన ద్వారములను మరల మూయుచు, వడగలనెత్కి, బాలుని కప్పి కాచికొని వెంటరాగా, వసుదేవుడు యమునానదిని నమీపిం -చెను. యమునానది వూర్వము శ్రీరాముచం[ద్రునకు నముద్రము (తోవ యిచ్చినవిధముగా, వనుదేవునకు, బాలునకు (త్రోవయిచ్చుచు, రెండుగా చీతెను. వనుదేవుడు యమున దాటి, నందుని మందచేరి ఒడలరుంగక నిద్రించుచున్న గొల్లలను చూచుచు, యళోదళయ్య పై చిన్ని నల్లనయ్యనుంచి ఆమె (వక్కలోనున్న కూతునిగై కొని, మరల కారాగారమునకు వచ్చెను. ఆ వసీపావను దేవకిదేవి ప్రక్కలో పరుండ బెక్టును. కాలు చేతులకునంె లలు తగిలించుకొని, ఏమియు ఎతుగని వానివతె, కారాగృవామందు శయనించెను, వను దేవుడు వచ్చి తనకుమార్తెను తీనుకొని వెళ్ళుట గాని, వసిబాలుని తన వద్ద నుంచుటగాని ఎరుగక, యళోద గాఢనిద్రలో మునిగి యుండెను. దేవకీదేవి వ్రక్కలోనున్న వసిపావ రోదించ సాగెను. ఆ చవ్చుడు విని కావలి వారు మేల్కాంచి, తాళములు నరిగానే ఉన్నవని నిర్ధారించు కొన్ని వకుగు పరుగున కంన భూవకి మందిరము చేరి, “” దేవకీ దేవి నీళ్లాడినది. నీవు వెంటవే రమ్ము ” అని విన్నఏంచిరి. కంనుడు తత్తరపాటులో లేచి కారాగ్యవామును చేరి, దేవకీదేవి యొద్దనున్న వసీపావను తన ఖడ్గముతో ఖండింవ నుద్యమించగా, ఆమె: అన్నకు అడ్డము వచ్చి, ““ అన్న! మింవుమన్న! తగదు, అల్లుడు కారు, ఇది మేన కోడలౌ, మన్నన సేయుమన్న, విను, చూన్సింి చంవుట రాచపాడి కా దన్న! నుకీర్తి వైెమనగదన్న |! మహోత్ములు పోవు శోవ పో వన్న ! భవతృహోదరి కదన్న! నినున్‌ శరణంబు వేడెదన్‌

ల అన్నా! అరుగురు కుమూరులను వధింవావు, ఏడవ చూలు దక్కునేలేదు ఇది ఆడవడుచు నీ కోడలు, దీనిని చంపుతావా? కరుణించవా? వుీడై తే నీ (అతుకుకు వగ్రమాదమేమో కానీ, ఎడిపీల్లు, దీని వలన నీకేమి జయము? వు(త్రనంతా? భాగ్యం లేనేలేదు. ఈ వుత్రికనైనా కాషాడీ పుణ్యం కట్టుకో, = అపి బతిమలాశతుచు, వెపోవను గుండెలకు హతుకొని విలపించింది. కంసుడు మఠింర కోపించి, తోబుట్టువును వరువ వచనముల నిందించి, నసిపావ కార్ళి. వట్టుకొని, బలవంతముగా రల్లీ చేతుల నుండి గుంజి, నేలపై ఏసిరి కొడ్డును. కాసి ఆ పొవ నేలరై బడక, పైశగసీ, నవ్య దివ్య నూలికా గండ బంధుర మణివోరములమ అలంకారములుగ కలిగి, మగోవోరిణిడ్రు, గదా కరళంబ, చర్ర, చర్మ, భావ, అసీ కూలముల ఎనిమీది చేతులయందు దరించి, అస్ష్రమజ ముహో దుర్గయై, దేదీవ్యమానయై, వెలుగొందెను, పురమునీ గణములు ఆ మవోగేవిని నుత్తించిరి, ఆరభీిరాగ ం జ ధవళశాళం వ జయ జయ వైష్ణవి దుక్తే జయ జయ కల్పిత నళ్లే జయ జయ తోషిత వర్ల ఆయ జయ కుచ శీతదుత్లే 1... “శ్రీకర నద్గుణ జాలే సిందూర రంజిత ఫాళే షాకశానన మరినీళే 'ప్రాలేయ భూధర చాలే శ. పాలిత కినలయ చాపే పార్వతి లో చక. కాళకే కోమల రూపే బంష్టలో స్‌ో కరాలు కట తీ. భక ్జజనామర భూజే సిల్మకోస స్రన్మూవే 10 గ | రకృమృదుల పాఠాంభోతే స ఏక 'కష్టుంగ వీకే వట 7.

ల్సి 4... ళంకరి నత్కృప వూరే నంభ్యత నన్మణి వోరే సాంకవ లివ్హశరీర నంగజాంగ కేయూ రే 5. వీణావినోదిని గిరిజే విర్యద్రుమ మణి నన్నిభవలిదే మానితలోక నమాజే మదన గోహలక నవాజే యోగమాయ కంగునిరో, * దుర్మార్గుడా స ఇెస్టలి నంతానాన్ని, “చిన్నకుబ్బలను, నిర్దాక్షణ్యంగా వథింఛచావు. అయినొ దీ కోవం శాంతించలేదు. ఇవ్వదు నన్ను చలవవలనని వబ్రయత్నించావు- ఇదీ వీరుని లక్షణమా ! దుర్మతీ ! నిన్ను చంపేవాడు నారోచే ఎన్యంకాడు. నీకు వాని చెత మరణం తవ్చదు. '* అని వళి3 అంతన్హానమ్రైంది. ఆ మాటలకు కంనుడు భయపడి, దేవకీ వనుదేవుల దరి చేరి,

• నేను పాపిని. బాల ఘభూతకుడను, ఐంధు విరక్తునను, రుష్టబిరువను క్రూరుడను. మి పసిపాపల చంపితిని. నా పౌవముల మన్నించి నన్ను క్షమించండి,” అని చారి పాదములు ఉల్టుక్‌ చేడుకొనెను. వాఠిని బంధ విముక్తుల గావించెను. మరునాడు కంనుడు తన మం్రుల రాకించి, పాను ఆూగి మాయ వలన వినినదంతయు వారికి వివరించగా, వారు, * అల్హయితే ఆలన్యం దేనికి ₹ వట్టణాలలో వళ్లైలలో, ముందలలో నై సలిలే ఫశువు లండరినీ వధిక్త్వము. అనుమతి ఇన్వవడి *” అన్ని పంఏరి. కాల పాఠళబస్థుడైన కంనుడు వారి కోకకను కాదన వక బోయెను. వారు వివిధ రూవముల ధరించి, ఎక్లడలగారింఒ, శీసవుల పొంగించుచుః సాధువుల బౌధింన సాగిరి. మరి కొంత కాటమునకు దేవకీ వను దేవులకు నుభద్ర జసంచెను. ఇఅ౧౪

వె ౩3 బాల గోపాలం యహోద మగ9ిపవును కనినదని నందుడు మహానందంతో వేర విదులగు పిలిపించి, రాను స్నాకముచేసి, శుచియై, న్వస్త, వుణ్యాహ మజల వీ వచనముల చదివించి, జాతకర్మములు చేయించి. వారికి రెండు లక్షల అప్పులను డానమిబ్బెను. వేదవిదులు, ఇ బాలుడు (శ్రీయుతుకై , వై రిఏరుల జయించి దీరా వ. చ్‌ాల చాయ యుష్మంళుడగునని దీవించిరి. యాదవులు మంగవ జాద్యములు సోగించిరి? గాయకులు పొడిఠి. దందిబనులు కీఠ్రంచిరి. మందలోని ఇండ్ల న్నియు వచ్చి ల అణాల. రోలఐములతో ధంగు రంగుల ఛ్వ్యజముఐతో అలంకరించిరి. వశువులను వనమున కుఠకుమలతో. చిట్రవివత్ర వస్తములతో, బంగారవు కొమ్ముం రొాటుగులతో శృంగారించిం. చగలు నంతోవనుళో గెంతినవి. అబోతులు ఆనందంరో బంచెలు వేసినవి. ఆపుు పోదుగుల నుంది హలు ధారాపాతంగా వత్షించినివి; చే నందుడు వీదలమ. జారు కోరకముందే అదనరమైనవన్నియు నానిము ననెను. యాడవుంలందరు నూరన పస్తములు ధరించి పూలతో, అభరణ ముఠలకో ఒలంకిరించుక ని వష్చు చాలునకు కొల్లలుగా కానుక లిచ్చి, అడుమూ హడులూ వనలంతములాడిరి. గోపాలుదు కడా! వారు పాలు, "పెరుగు, నెయ్యి, విన్న మవంతముగా ఉపయోగించీరి. నొవరాంతలయ ఈ శుభవార వినీ, వారాసి ఏమీ నోచప వలమె 1! ఇంత (ఫ్రొద్దక వార ది తి వింటిమీ, అఒలబార 1 వీనులలర మన యళోచ చిన్నిామగ వా కనెనట చూచి వక్తమమ్మ! నుదకులార, వావీ

ల్ల అని ఒకరినొకరు పిలుచుచు, సింగారించుకొని, యశోద ఇంటికి చేరి,.కానుకలు నమర్చించి, పావనికి నూనె తలయంటి వనువు పూసి స్నానం చేయింఛిరి. జన్మజన్మల నలస్కారం కల ఒక గోపాంగన, * అదివరాహ కారమున ఎవని రోమ కూవములను నవ నము(ద్రములు నింపజాలక పోయినచో, ఆ శ్రీహఠి శరీరము నంతటిని, ఈ పుణ్యశీల యళోద దో సెడు నీళ్లలో తడిపి స్నానము చేయింవజాలెను కాదా 1!” అని ఆశ్చర్యవడెను. ళం వారు బాలునకు ఉగుపాలు (క్రాగించుచు, గని! ఖైరువిరాగం౦ = అదితాళి ౦ ఉగ్గు పెట్టరే ఓయమ్మా చె య్యొగ్గీనిది శశువోయమ్మా

1. _ కడుపులోని లోకమ్ములు కదలే నొడలూచకురే ఓయమ్మా తొడికెడి నరుగన తొలగ తీయగే ఉడికెడి పాలివి ఓయమ్మా న్స చవ్చలు వట్టుక నన్నని బాలుని ఉవ్చర మెత్తకు తోయమ్మా అన్ఫుడెనకలము నదిమీ నోరవే వొవ్చుదు తియ్యం ఓఉయన్మ్యూ శ. _తొయ్యలులిటు చేతుల నలగించక ఉయ్యల నిడరే ఓయమ్మా కొయ్య మాటలను కొండఅ తిమ్మని నొయ్యన తిట్టకు రోయమ్మా ట్‌ ఎ అన్నమ చావళ్‌

ల అని ఒకరినొకరు హెచ్చరించుచు, బాలుని ఊయలలో వరులడ బెట్టి తోజో కమల తేేక్షణ! జోజో మ్చగరావ మధ్య ! జోజో కృష్ణా! శోతోే వల్షప కరపద! జోబో జాస్ణెందు వదన! జోజో యనుచున్‌ శంకలాభఠళణ రాగ౦ _-బ౦డగళిళకాళం జో అచ్యుకానంద జోజో ముకుంద లాలి వరమానంద రామ గోఏఐడా 41 జోజో! ( వొెలుత (టహ్మాండంబు తొల్లి గావించి నాలుగు వేదములు గొలును లమరిలబీ । జోజో! ౨. బలువెన ఫణిరాజు పాొనుప మరించీ చెలులు డోలికలోన చేర్చిలాలించి। జోజో; న్‌ా అన్నమాచార్య" అనీ జో కొటిరి. మి లోకములన్నియు నిద్రపోగా, తాను జోకొట్టుచూ, నిద్రపోని నుభగుడు, గోపకాంతలు తనను జోకొట్టి నిద్రవుచ్చగా, నిదురపోవు వాని వలె నటించుచు, కన్నులు మూసికొని, ఊయలలో వరుండీ యుండిన, యోోద, గోవకాంతలు, బాలునకు మంగళాశాననము కావించఛితి. కేడాళలగొాళ రాగ౦ _- అదితాళం వ్‌. కలయ కల్యాణాని నారాయణ అ బలభద్ర వఠజాయ నారాయణ 1, నరసీజ నసయనాయ నకలలోక పాతాయ నరలోక నంభవాయ నారాయణ శరదిండు వదనాయ శతమన్మధ నమాయ నిరవధిక కరుణాయ నాఠాయణ

విగ్ర £. నందగోవ నుతాయ నగరాజిథీ రాయ నుండర చరణాయ నారాయణ ఇందిరా మందిరాయ ఈప్పిత వలదాయ చందనాది గందితాయ శారాయణు శ. గురుతర కరుణాయ. గోకుల భూషణాయ వరిజన పాలాయ నాశాయ నీరుపమ నుందరాయ నీలమేఘ నిఖాయ వరమ వురుష లక్షణాయ నారాయణ 4. నవ వల్లవ కరాయ నవమణి్‌ భూషితాయ కవిజన నాయకాయ నారాయణ అవనీ వల్లణాయ ఆ॥శ్రిత వత్సలాయ రా శివనారాయణ తీర్ధ నంసే విజాయ బాలుడు నిద్రించుచున్నాడని భావించి చం(ద్రవదన : చెలీ ! బాలుడు నిద్రతో నవ్వుచున్నాగం. చూడు. నూత్యముఖి : వస్ధిపావలకు వూర్విజన్మ న్నృతి యుండును. ఏదో గుర్తుకువచ్చి నవ్వుచున్నాడు. చంద్రవదన : బాల్సు ముఖము చూడవే చందద్రబింబమువళె ఎంత అందముగా ఉన్నదో రామ్యలీఅ ; ఈ నుకుమార బాలుని ముఖ బింజమునకు చంద్ర బింబమునకు పోలికా 7 వానంతి 2 బాలుని ముఖము వలె ఉత్కృష్ట కాంతి కలిగి జగదేక మనొజ్ఞముగ ఉండునది ఏ లోకమందునూ ఉండదు. ఇక చంద్రబింబమా ? రెండు రోజులు ఒకే కళతో నుండదుగా |

లి మనోజ్జా * బాలుని ముఖము చూచి సిగ్గువడి చంద్రుడు పది ముక్కలై శా క గి మా బాలుని కాలి గౌరులందు ఇఒవిగి యన్నాడు, చంద్రవదన : ఆంకే చం(దుడు మన చాలుని కారిగోటితో నమాన మన్నమాట, ఇంతలో ఒక వృద్ధగోపాంగన వచ్చి, “*వమే, యళోదా! వీడేనా నీ కొడుకు?” అనుచు ఊయలలోక వంగిచూచి,4 ఇదేమిపే, ఈ వసివాడు ఇంత నల్లగా ఉన్నాడు? అన్నది యువతులు ఆమె మాటలకు కోపగించుకొని “అవ్వా నీకు కనులు కనిపించవు. ఊఉయలలో ఉన్నది ఒక ఇంద్రనీలము దేవకి కడువున పుట్టినది నందుడు పుణ్యవురువుడు. తన ఈమార్తై యోగమాయ నిచ్చి అందుకు బదులుగా వనుదేవుని వద్ద నుండి పొందిన గోకుల నాయకమణి”' అని బదులు చెవృదలచి, ఈ విషయము అతి రహన్యముగా నుంచవలతె కనుక మారాడక ఊరకుండిరి, " బాలుడు. వేడుక కొరకు నిదిరించు. చున్నవానివలె కన్నులు మూసికొని, గొల్ల వనితలు తనను గూర్చి చెవ్చుకొనుచున్న మాటల నాలకించుచు వాతి మాటలకు వచ్చెడి నవ్వును బలవంతముగా అవుకొనుచుండెను. దేవగాంతలు ఆకనము నుండి అంతయు గమనించి భవిష్యద్వాణి నాలాపించుచు గానము చేసిరి,

న! కకర0౦జచిరాగ 6 _౩దికజాళ 6 ముద్దుగారే యకోడ ముంగిట ముత్యము వడు దిద్దరాని మపాముఆ డెక్షకీ సుతుడు 1=.. ఇఅంతనింత గొల్లెైతల ఆరచేశి మూబికచం వంతమాడే కంనుని పాం వజ్రము కాంతులు మూడు లో కాల గరుడ వచ్చవూన చెళతల మాలోనున్న చిన్నికృష్ణుడు £.. రతికే?ి రుక్మిణికి దంగు మోవినగడము మితి గోవర్థనవు గోమేధికము నతమె శంఖచక్రాల నందు లృడూర్యము గతియె మమ్ము కాచేటి కమలాక్షుడు శి కాళంగుని తలలపై కవష్చిన వుష్యరాగము ఏలేటి (శ్రీవెంకటాద్రె ఇంద్ర నీలము పాల జలనిధిలోన పాయని దివ్య రత్నము బొలునివలె తరిగే వద్మనాభుడు జా అన్నమాచార్య

ల్లి అల్ల వో బో ఆక ఉ వూతనాసంహారం

కంనుని వనువున బాలభాతి పూతన పల్లెలు, వట్టణములు” మందలు గాలించుచు, వసివాపల నంహరించుచు, ఎవరి పేరు వినిన నర్వ భయనివారణమగునగే అట్టె దైత్యాంతకుడైన చానుదేవుడు అవతరించిన నందు" వన్లైరు చేచరిల్రై వచ్చెను. కామరూపిణిమై. ఎవరికి కనిపించక ఇనా తిరిగి వందుని గృహమందు శిసనాదము నాలకించి, నుందరీ వేషముదాల్చి, ఇంటిలో సైవే?ంచెకు.

గోవకాంతలు, యవోద, కోహిణి, అనుందతొాంగిని జూచి అమె" నృంగారచేదము. చార్చి వైకుంఠము. నుండి దిగివచ్చిన లక్షీచేవియని టమించి లట మాట రాక నిరుకరల యుండిగొ: అలలితాంగ ఊయాల లోపన్న కాయనె దుర్టనవచ ప్రారంభించ సిత్షముగానున్నవానిని చూచెను

నర్వలో కేశ్యరుడా, చరాచర విరుకైన జాల గోపాఠుదు, ఆ వాల మూతకిని జాంంత దూవు డాల్చి వా౨ంప్పలో. విషమూని వచ్చుదానిని 'శీగంట చూచియు చూడని వా"వలెనే కన్నులు మూసికొని, కాలు చేళులు కదల్బ్యక న్మిద్రించుచున్నటుల గుంట వెబాసాగెను,

హఠతనయు అవాలుని చేర, తిట్టిలేపి ముద్దాడి, ' చిన్నికుమారా! నిదురపోతున్నావా? నీకు ఒక గుక్కెడు పాలు యిచ్చివెళదామని వచ్చాను. లే. రేచి ఒక్కసారి నాపాలు త్రాగు” అంటూ రవికె నడల్చి తన న్వనమును వాలుని నోటియందుంచబోగా యకోదా రోహిణులు ఆమెను వారించి,

““ అమ్మా! మా చిన్నికుమారుడు నీపాలు శ్రాగడు. పసివానిని ముట్టకు *” అని బాలుని ఆమె చేతులనుండి తీనుకొనయర్నించ, అ నుందరి చృుదు మధుర వాక్కులచే వారికి నచ్చబలుకున, కుమారుని తన తొడల నడుము నిదడికొరి, ఒడలు నివుకుచు,

30

• న్లా చిన్నియన్న! నా బంగాకుకొండ, పాలు (త్రాగుదు ” అని తన న్వనమును చాలుని నోటికి అఆదివ్వగా, ఆ మాయాగోపడాలకుడు అవ్వుడే నిద్రలేచినట్లు కన్నులు నులువుకొనుచు, అకలి కొన్నవాని తెంగున, బక చేతిలో ఒక చన్ను ఒడిసి వట్ట, రెండవ చంటిని నోటిలో నిడికొని గుటుకు గుటుకు మనుచు రెండు (గుక్కల పొలు (ద్రావి, చగువాలతో ఆరక్కసి (ప్రాణముల పీల్చ సాగెను. వాతనమేనిమందలి ఎలమంతయు బాలగోపాలుడు త్రాగగా, ఆది గుండెలు తల్లడిల్ల ఉమ్మతిముుగుచూ, తల థవ్రాలిపోగా “డింభకా! నా చన్నువిడు చాలు. నీష్త సామాన్య బాలుడవు కావు * అని కేకలు వెచుచు నేలకూలెమ. ప్రాణములు పోవునపుతు రాని నిజరూపము బయటుడి, ఆ రిక్కసి కశేబరము ఒక యోజనము వ్యాపించెను. గోపాల. బాలుడు భఛయమింతైనను లేక అక శేబరముపై (ప్రొకుచు, కేరింతలు కొట్వచుండెన్ను ఆ లౌక్షస్తి భయంకరాకారము. గాంచి గోవ గోపీజనములు గుంవుగూడి జెదరజొచ్చిరి. రోహిణీ యశోదలు కాలునెత్తికొ న, ముద్దాడి, దృష్టైతీప, బాలుని కాపాడుమని నకచేవతఅను (వ్రార్రించిరి, నాదనామ[కియరాగ౦ == జ9౨పెశాళ ౨ వు మంగ?ాని తనోతు మధుకూదన కృదా గంగా ధరోపి తన సాపి గంగా అ... శృంగార వారిధే (శ్రీవత్సకాక్తుకా లంకాల శిళుధావ భయ విభఎగ

1. అనుకే భద్రమివా దునల వనవాంబోధి విస్తళ భయావహర వను కఖద్‌ కనూరి కాతిలక విసీ రసాల జగ నా! క్‌ దసికా పాదక నవాఫ వపొత

ప్రే 2. అక్షీణ నంవదివా రక్షళు ధరీయ మధ రిక్షతు హారిన్సవ వివక్ష నిచయం దక్షిణా మూరి రపి వాక్షీణ్య మూవవతాతు విక్షకాం వ్యాంనకల సాక్షీ దయం శి... దురాజి వారయతు దుర్గా నరన్వరీ తే శ ఖం వత్తోపి చర్రయతు పావ వర్గం నన్రాది నకల ౫౦ నరినాభక మివా మాఠన్సృడా వరు వవావ వచం "ఇక శే పరిఎాస్ట బోధతిన పెరిపింథిహొత నరన ౨రవధిక నంపదం దిశతు భూమా విఎచిత వొదంతు శివ నారాయణొనంద తీశేన వరమ పురు షార ఏలినా ళు ళా మభుకానగరము నుండి మరలఠివచ్చిన నందాది గోవకులు రక్కసి మేను చూసి ఆశ్చర్యవడి, “* మున్ను వనుదేవుడు మందయందు ఉత్సాతములు తతుగగలవని చెప్పియున్నాడు ఆతడు మవోయోగి *” అని పొగిడి కళోరంబగు పూతన కశేబరమును గొడ్డళ్ల నరికి ఆ ఖండములను దూరముగా తఠలించి దహపాఆచితి. విషపూరితమైన పూతన కశేబరమును కాల్బగా. అందుండి అగరు నరిమళము బయలు వెడలెను. శ్రీకాంతుని పాదన్చళ్శచే. ఎంతటి ఘోర పాపిమైనను వరిశుదుడగుననుటకు నందేహ మేమి ?

వలె 5, నావుకరణనుం గరుడు యాదవ. పరోహిశుడు అతదొకనాడు వనుడేవుని వనువున గోకులమునకు రాగా నందుడు ఆయనను అహ్వానించి, త్రగురీడి నత్కరించి “ ఊరకరారు మవోత్ములు వాా* మూయిండదకవరు వచ్చుటకెలన్‌ వ్‌ ల్‌ జ రా కారజమయులు మంగవములు సీ రాక పథంబు చూకు నిజము మహాత్మా ఆర్యా | స్తోత్ర సనమందు దిజ రణ కాం హారి మ జ్యాతిక్యాస్త్రమం సవు జా మూరివి, విద్యా చూ బి. బహ్మబోధనుడవు. మీరు నా కుమారులకు నామకరణము చేయండీ * అని వేడుకొన్నాడు బాలురకు మహామునికి షాదాదినందనం చేకారు, గరుడు రోసొణీ నుళునకు రాముతు, నంకణుడు, బలుడు అం నాచుకర ణము చేని, యగోద తనయురి జూచి, ౮ ఈ బోలుడు నల్ల నిదాలగపటచే కృళ్ణుడు వనుదేవుని పమూరువగుట వాన వేవుడు ఇతని గుణ “ావకవ్మాములు అనేిములగుట అనేక షే కలిగియుంతును రు కమారుడు నారాయణ నమానుణు చువిత్‌ ణము శక ఠత్షణము చే* మీదుుఖముకు లొలగించును * అని ఆశీర్వదించి మధురకు చనియెను. నందుడు యశోద, రొపాణి వరమానందచెఎందిరి.

83

శ్‌ మే అల్లో € న

8 శకటాసుర భంజనంి

బాలకృష్ణుడు ఒదిగలబడ నేర్వగా నందగోవుడు కృష్ణుని జన్మ నత్మ్యత్రము ర్‌ వాబియందు. విష్రల రావించి అభిషేచనమాచరించి, వారి దీవెనల పొంది, వారికి గో, భూ, వత్రం నువర్జ దానములిచ్చి యాదవు లందరికి దిందుచెన్ను

వొాలన్మప్టుడు ఊయలలో వరుంది నిద్రించుచుండేను. యళోద కార్యదారమున దాలుని కొంతసేవు వంటరిగా విడిచి యుండేను. కాలుడు మేల్కాంచి, పటపత్రకశాయియైన శ్రీమన్నారాయణుని వఠె కరకమలమున పాదకమలమును పట్టుకొని ము కమలమున జొనువ (ప్రయత్నించు చుండెను. ఆరలితో తల్లికొరకు వెదుకగా, అ నమీవమున ఒక ఎండి కబ్పంబెను. ౨ బండీనింవా లనేక వదారములుందెను.

ఇంతలో ఆ బఅడి ఆతివేగమున వాలుని నమిపించగా దాలుడు ఆ బండిని ఒక్క తన్ను తన్నెను. అది మై3ెగసి ముక్కలై నేలకూలెను* అందున్న వదాత్సములన్ని ము నేలపాలాయెను. బండి కూలిన చవుడు విని యళోద, నందచాదులు వరుగెతి చచ్చిరి.

అదగర శే ఆడుకొనుచున్న బాలురు, * చిన్నిళ్ళష్ణయ్యకు అకలి వేసింది. అమ్మకోనం వెదికాడు. ఇంతలో బండి కృష్ణయ్య మీదకు వచ్చింది. కాలు వెల్త బండిని తన్నినాడు. బండి గాలిలోకి లేచి నేలకూలి తునా తునకఖంది. * అని చెప్పిరి.

““ దాలుడెక్కడ ? బండియెక్కడ ? వసిజాలుడు అంత పెద్ద

ఫ్‌

బండిని కూలదన్నినాడా "= అపి గోపరులు ఆక్బర్యపడిరి.

యశోద. కాలుని ఎత్తుకొని ఏదుపు మానిపించి “ అన్నా! ఆకిలయిందా? అలసీపోయినావా? పాలు'త్రాగు ” అని పాలు యిచ్చింది.

సశ = /, తృణావర్త నివర్తన౦ అవని అణి చాలునకు దాలగవాము గోకినదేమోనని భయవడి గోవకులు “బలి విడానములు జరిపి, న్న వుశవ్యాహవచనములు చదివించి, శాంతి చేయించి, (ప్రమోదించిరి, ఒకనాదు యశోద కాలర్యస్టుని రొడపై. నిడికొని ముర్దాడు చుండగా, ఆ చాలుడు కొండవలె బరువెర్తాసాగెను. యధోట ఆకాలుగ భారము మోయజాలక నేలకెదించి, ఇతడు చూఖారము వచహించ జన్మించిన మజో వురుషుడుకాని సొమాన్యుడు కాదు” అం తలంచు చుండగా, తృణావర్తుడను రాత్షనుడు కవఎన్‌ వనువున నుడిగాలి దూటము ధరించి గిరగిర తిరుగుచు డాలుని ఎత్తుకొని అకాళశములో నకి ఎగిరిపోయను చక్కనుడు విసిరిన నుడిగాలికి దుమ్ము దూ? కన్నులతోవచ గోపికలు దిక్కుతోచక కృష్ణుని కాంచక విన్నులైైరి. యళోదాదేవియు. మిక్కిరి దుుబముకే, “ వాలకృష్ణు; బాలనూర్య నిభ ! కాల ?రోచుజి ! సుడిగాలి నిష ప్యొన -పెట్టుకున్నడా | నిన్న ఇచటనే కూడ్చుండదె్ట్టెతిని కడా 1 ఇక్కదే. అదుకొనుచుంటివే 1 ఈ మాయదారి నుడిగారి. ఎక్కడనుండి వచ్చివది” చేమి చేజసవ 2 నిన్ను ఎలా చూచే: ? అని శేలపై వడి పౌర్షి పొని వచువ బౌగింది. ఆ ల్లి దుఃబాన్ని చూచి మిగిలిన డ్రైలందరూ, చేయునడిరేక, ఆామును కన్నీరు మున్నీరుగా విలపించ సాగి6. మింటిశెగసిన తృణావద్తుడు. క్షణక్షణమునకు అదికమగుచున్న బాలకృష్ణుని భారమును మోయజాలక, ఏమిచేయుటకు రోచక దిక్కులు చూచుచుండ,. బాలుడు తన రెందు చేతులతో తృశావర్తని గొంతు బిగించి మరింత బరువెక్కసాగిను. రాక్షనుడు ఉరిలో తగులుకొనిన చక్షీదలె గెలగిలలాడుచు రాళ్ల పె కూలి భగ్నాంగు? ను, అ క్షణనదుందే ప్రాణములు విడిచెను.

కెన్‌

గోపకాంతలు ఈ వింత చూచి, ఏడువులు మాని నళ భ్రమాళ్చ ర్యములతో దాలుని నమీపించిరి. గోపాల బాలుడు రాష్షనుని గుండెలపై ఆడుకొనుచుందెను. వారు ఆ దాటుని ఎలికొనగా ఆతడు బరువులేక సౌమాళ్య వాలు” వలె ఉండెను. వారు ఆవాలుని తీసికొనివచ్చి. యశోదకు ఇచ్చి, తాము చూచినది అంతయు చెప్బిరి యళోద చాలుని కౌగలించి, ముచ్చాడి, ఇం.లోనికి కొనిపోయెను.

మరియొకరొోజు యశోద బాలునకు చన్నుకుడిపి తొడల పై నిడికొని ముద్దాడ, యాము నిముతుచుండగా దాలుడు ఆవలించెను.

ఆ డాలుని గోటియందు నముద్రములు, దిళశలు మూమి, నవ, ద్వీప ఎ లములు, ఏలు, గాలి, హూఠ్యచం(దులు, అగ్ని, అకనము, నత్షశ్రముయ, (గ్రహములు, అవిలజోకములు చరాచరములైన భూతగణ ములు ఉండుట చూచి, కండ్లుమూసికొని, తాను చూచినది, కల ఏమో? ఆని బ్రమచెంచెను.

శ 3 వ

36 ణా 0. నవవీతపోరండం రామకృష్ణులు దోగాద మొదలిచెరి. తప్పటడుగులు వేయసాగిరి, రోహిణి యళోదలు అబాలుతలోేడిదే లోకముగా వారితో తామును ఆడుచు, పాడుచు వారి నువలాలనము జేయుచుందిరి. ద్వి. నకల లోకాధార నవ్ళిదాకాల త్రకటి తాగమ జాల పడ్యావిలోల అగణిత గుణ(గ్రామ ఆత్మావిరామ మృగమదాంకిత పాల మిదర్రామవాల ఖగరాజ వాహ-ని న రవ మోూహా నగరాజ వరధీర నానా విహాళ వికచవారిజ నేర విన్యవస్గాత్ర శకలితాఘుర జాల శాం త్యేకమూల భగవన్‌ భయాపహార ఫక్తదుంచార నిగమ శీరారామ నిత్యావ కామ నకల నన్నుతగుణ గాదు నంధ్రావ మకర ధ్వజాకార మంజుక హోర కలిత కౌపువ ళోథ కాలమేమావు బలభ(ద్ర కృతవల దడాల గెపాల మదనగోపోల నన్‌ మావిత, )ల ముదమేపా దేహి నుత ముసిషృంది వంద్య సారసాత్ష ముకుంద నచ్చివానంద వీర నారాయణ తీర ను ఆ

న్‌ ్రీకృళ్ణుతు బలభద్ర నమేతుతై ఎల్లరకు అనందము కలిగించుచు వోగాబుచు,.. అతుకొనుచుండ, గోపికలందరూ నలతసించి మాభవు నుజించిరి. మోవానచాగ ము == చావ తాళ ము వ. మాధవ మాభవ కృష్ణ 'మంగళాలయ ్రీక్యష్ణ అ... పొభక ఫలద కృష్ణ నబట (శ్రీకృష్ణ

1. నంద నందన ముకుంద మందరమువూళవిళద నందిత గోపికా బృంద నతజనానళద ఇందిరా హ్యృదయానండ ఇందువదన గోవింద మందరధర నునంద వంద్య సౌనంద వై... దివ్యకన్త్లూరీ తిలక దీనజనపరిపాలకో భవ్యయోగి వరిపాలక భకోద్ధారళ అవ్యయ ఛూతిదాయక ఆగణతలోకనాయక నవ్య నవనీత రసిక నందబాలక వెం చాకు నూపుర భోమల చరణ బాల వాొవల నరననద్గుణ జాల నంగీతఠలోల నీదదనీల నిర్మల నిత్య శుద్దాగమ మూల నారాయణ తీర్ధపాల నతబజనా లోల గోపాంగనలు రామకృష్ణుల ననేకవిధముల లాలించుచుండికి. యమతుకులఅ కాంభోజి రాగ ౦ = ఆదితాళ ఏ అ. సహా నరం దేహళశ్రి కృష్ణ కృష్ణ ప్‌ొ పాల బౌల కృన్ణ కష్ణ [1 నందగోవ నందన శ్రీ కృష్ణ కృష్ణ యదు నంటచన భక చందన కృష్ణు కస ఎనీ ల్‌ ళు

38 £ై... కలభగతిం థర్మ్శ్మయ్ర్రీ కృష్ణ కృష్ణ తవ కర్తా చలయ,శ్రీ కృష్ణ కృష్ణ ఠి... ధావధావ మాధవశ్రీ కృష్ణ కృష్ణ నవ్య నవనీత మాహరశశ్ర్రీ కృష్ణ కృష్ణ 4, విశ్రమబలం దర్శయశశ్రీ కృష కృష్ణ. విధి శగన్రాది నన్నుత్థశ్రీ కృష్ణ కృష్ణ క. భవ్యనట నంకురు,శ్రీ కృష్ణ కృష్ణ బల భ(ద్రన పోదరశ్ర్రీ కృష్ణ కృష్ణ 8. చవచలమథీ కుండలశశ్రీ కష్ణ కృష్ణ చారు చంచకనాసా మౌక్టికళశ్రీ కృష్ణ కృష్ణ 7, కుంకుమ వం కిలదేవా+్రీ కృష్ణ కృష్ణ భక్త శంకర చరణశశ్రీ కృష్ణ కృష్ణ శ. సాధుసాధు కృతమివాశశ్ర్రీ కృష్ణ కృష్ణ లోక సాధక వాజాయల్ళ్రీ కృష్ణ కృష్ణ శ్రి నారదాది" మునిగేయ కృష్ణ కృష్ణ శవ నారాయణ తీర్థవరద కృష్ణే కృష్ణ శ్రీకృష్ణుడు బాల్రీడలచే అందరకూ అనందం కలిగించుచు నంచరింవుచుండెను. యకోద పెరుగు చిలికి వెన్ననొక పాత్రయందుంచుట చూచి దూరమునుండి అతివేగముగా వచ్చి పొత్రయందలి వెన్న తినుచుండును. యళోద మురిసిపోయి,

ఏ0 ఆన.ందఖైరవిరాగం జ చొపుకాశ ము వ... ఏపా ముదం మమదెహా-జగన్నోహన కృష్ణమాంపాహి అ. ఏపా నమాహిత దీనజనావన మోహవా రహిత ముి ముక వితేరణ 1 కమనీయ కౌనుధ కొభ కర కలిత నవనీత ఘనాభ్గ నముదిత గోకుల కలు న్న శనహమాన యతవత్య నులభ ఆమ రేంద్రవల్ల ఖ-అసురను దున్తభ విమత మద చిళభంగ-వీర వద్మనాథ ౩, చరణ నాను కరెరిలంతేంబహు నంచరశేన గోహాల కకథృత నవిన్‌త కొట ఎఎతవ కస్టమం మా పురు పామలం వరి పూర్ణ విబకామ- పాతళగణ నీయ వరనూపురా ఖవణ వముధాఖరణ వ్ర కలికణ కేయూర భూష-కనక కింకిణీ కత బహు భూప కుంకుమ వంకిల వేవ-కుటిల కుంతల గోకుల భష కింకర హితకం కిరి ముధాకత మంగళకర నావాయణ తీంళోష క! తీన్నగా ప్రక్క ఇండ్లకు పోయి, అన తోడి గోపాల వాలుర గూడి అడచు, అమ్బుడపుడు వెన్న దొంగిరించ నారంఖింవెను. గోప, కాంతలు బాలకృష్ణుని ముద్దు చేయుచు, తమలో తాము.

40 మువారిరాగ౦ == ఆదిళాశం వం కృష్ణల కలయ నవీ నుందతం -బొల ఆం. కృష్ణం గతవిషయ తిష్ట జగ్యకృభ విస్దుం నురౌలీగణ బెమ్టలి నచా-బటొాలట శే నృత్యంకళ మిహ ముహు రీిత్యంతమవరిమిత దృళ్యానుకూల మఖిిల నత్యం-నదా-వాల శీ. దీరం భవ జలధి పాఠం నకలవేద సారం నమన యోగి జరం వదా-బొల శ... శృంగార రనథిర నంిగీత సౌపాత్య గంగాలహవీ వేల నలగం నదా-బౌల 4... రామేణ జగదథి రామేణ అలధద్ర ఠామేణ నటోవాన్న కామేన నదా-కాల న... రాధారుణాభల సుధాపల నచ్చిచానలథి రూవరి జగ్యశ య భూవం నడా-బాల 6. దామోదిర-మవీల కామాకరలం-ఘన శ్యామాకృతి మనుర ఖఫేనుం నదా-బాల 7. అర్ధం ిధిలీక్ళతా నర్ధం (శ్రీనాలాయణ తీర్థం వరమవురు షార్థం నదా-బాల వనఇఐళతరోాగ 0 వ. చేరి యళోదకు శిశువితడు ధారుణి బ్రవ్మాకు తండ్రియునితడు

శ్తీ] సాలసీ చూచినను మూర్య్రచం దులను లలివెదజల్లైడు అష్మణుడు పిలిచిన పిలువున అవిల దేవతల కఠిగించు నురల కనీవో ఇతడు వ మాటఠాడినను మరియ జొండముల కోటులు వెడమెటి గుణరాళి న్‌టగు నూర్చుల నిఖిల వేదములు చాటున నూరెటి సముద్ర మితడు లి ముంగిట పొలసిన మోహన మాత్య్మల పొంగించే ఘన పురుషుడు నంగతి మావంటి ళతణా గళులకు నంగము శ్రివేంకటాధివుడితడు. న ఆన్నమా చార్య, చేవగాంధారి రాగ౦ == (తిగ్రఆదితాశం ప. ఇట్టి ముద్దులాడి బాలుడు ఏడ వాడు ? వాని-పటి తెచ్చి పొబనిండ టల మే పాలు పోయరే. 1... గామిడై పాఠతెంచి కాగెడి వెన్నలలోన చేమవూవు కడియాల చేయి పెట్టి చీమ కుక్రైనని తన చెక్కిట కన్నీరు జార చేమరు వాపోయేవాని వెడ్డు పెట్టరే

డి 2. _ ముచ్చువలె వచ్చితన ముంగములగురుల చేయి తచ్చెడి పెరుగులలోన తగ పెట్టి నొచ్చెనని చేయి తీసీ నోరనెల్ల చొల్లుకార ౮ ౮ నొచ్చెలి వాపోవు వాని ఊరడించరే శ. ఎవ్వుడు వచ్చినో మా ఇల్లు చొచ్చి పె ప్టైలోవి చెవ్సరాని ఉంగరాల చేయి పెట్టి అప్పుడైన వేంకటాద్రి అనవాలకుడు గాన తవ్చకుండా పెట్టి వాసి తలకెత్తరే * = అన్నమాచాల్య, మొదటలో ముద్దుగా ఉన్నా రోజు రోజుకు గోహలకృష్ణుని అతిని సొవాన కాండ్ర ఆగడాలు మితిమీరుళున్నవి. కృష్ణుడు ఒక ఇంటిలో (ప్రవేశించి వెన్నకుండలో చేయిపెటి ద్‌ చెన్న ముద్దలు తీనుకొని తింటున్నాడు. గోపిక చూచింది.

• ఓయి! నీవెవరు?” 4 నేను ఐల రొముని తమ్ముడను *
• మూ యింట నీకేమి వని? ”
• మా ఖుల్లు అనుకొని వచ్చితిని "? న.
• బ్లాగు దాగు. మరి వెన్న కుండలో చేయి ఎందుకు పెట్టితివి? ”' టి “ఆదడియా ! మా బుడ్దాయి తప్పిపోయినది. ఈ కుండలో ఉన్నదే మోనని వెతుకుచున్నాను. ఇంతమాతశ్రానికి అంత కోవచెలదుకు ? *, అనీ! సమాధానం చెవుతూ, గోపిక చేతికి అందకుండా వరుగెతాడు.

జస

ఇంకో ఇంటికి వెళ్లాడు. ఉట్టి మీద పాల కుండ కనిపించింది. చేయి ఎత్తితే అందలేదు, మూలన ఉన్న ముక్కాశి పీట తెచ్చి ఉల్టశ్రింత వేసి పీటపైకెక్కాడు. ఉహు. అందలేదు. ఒక చెలికాడిని అపీట మీద ఎక్కించి, తను వాని వీవుపైన నిలుచున్నాడు. పాల దుత్త అందింది. అదుత్తకొక గంట కట్టి ఉన్నది. ఆగంట చచ్చుడు చేయకుండా. దుత్త వంచుకొని పాలు డోసిలిలో పోసికొని శాగుతున్నాడు.

గోవకాంత బయట నుండి, “ ఎవరులోనల? '" అని గద్దించింది, ** మ్యావ్‌, మ్యూవ్‌ * అని చవ్చుడు చేశాడు. ఆమె లోనలికి రాగానే నోటిలోనున్న పొలు ఆమె ముఖం మీద వుక్కిలించి పారిపోయాడు-

ఇంకా తెల్పవారలేదు. గోవకాంతలు పెరుగు చిటుకుతూ పాటలు పాడుతున్నారు. చవుడు కాకుండ ఒక ఇంట్లో జొరబడి దీవం అర్బేశాడు. ఆంతా చీకట్‌. కుండలో వున్న వెన్నముద్ద తీనుకొని తిన్నాడు. గోవకాంత దొంగ కృష్ణని వట్టుకున్నది. విడిపించుకొని పారిపోయాడు.

ఇ న్‌

ఇటువంటి అల్టరి చిల్లరి పనులు ఎన్నో, ఏం చేయాలో ఎవరికీ

తోచటంలేదు, పదిమంది కూడి ఆలోచించారు ఖర ్గేని

దడ ర్ధి ఓయు వమ్ము సికంవూరండు న జి జల్లి ఇ, గోపకాంతలు యళోద వద్దకు వచ్చారు. ్రికృష్ణుకు చేన్తున్న దుడుకు వనులు చెప్పి మందలించమని కోరటానికి. వారిని దూరలనుంచి చూతగానేంకృష్ణుడు ఏవి ఎరుగనిచానివలె తల్లి ఒడిలో కూర్చుండి, ఆమె పెట చెరగును ముబం పై కవ్చుకు న్నాడు, తల్లి గుండెలలో తలదాచి వారు చెప్పేడంతా వింటున్నాడు. |. బాలులకు పాలు వేవని బారింతలు మొబులు పెట్ట పకవక నగినీ శ్రాలుండు ఆఅలముచేయుచు ఆలక శేవలను విడెచె అంజోజాక్నీ! 2. వడతీ! నీబవిడ్తదుమా కడవలలో నున్న మంచి కాగిన పాలు ఆ వడుచులకు పోసి చిక్కిన కడవల పోనడవె ఆల కలదో? లేదో? 8. మీ పొవడు మా గృహమున ఆపోవగ పాలు డ్రావ ఆగవపకున్నన్‌ కోపించి పిన్న వడుచుల వాపోవగ చిమ్మికొనుచు వచ్చెన్‌ తల్లీ! లు 4. అడంజని మీగడ పెరు గోడక నీ నుతుడు శక్రావి ఒక ఇంచుకతా కోడలి మూతి తుడిచిన కోడలు ముచ్చు అనుచు అతకొ టై లతాంగీ

ట్‌ శ. వారిలు సొచ్చి కడవల నీ. తోరంబుగ నెయ్యి [కావి తుదినాకడవల్‌ వీరింట నీ నుతుండిడ వారికి వీరికిని పెద్దవాదు అయ్యె నకీ 89. వేలువలటె నా కంటెను వేలుపు మజి ఎవ్వడు అనుచు వికవికనగి మా వచేలువుల గోడపై ఓ హేలావతి ! నీ కుమారుడు ఎంగిలిచే సెన్‌ 7... వెన్న తినగ పొడగని మా పిన్నది అడ్డంబు నచ్చి పిజిదికి తీయన్‌ చక్కు ఒడిసి వట్టి చీరను చిన్ని కుమారుడె ఇతండు శీతాంకుముఖీ ! 80. ఇమ్మగున తన్ను వాకిట (గుమ్మలుచో చేరినిలువుకొని పేరు ఆడగన్‌ శమ్మోవి కజచి వడిచనె అమ్మా! ఈ ముద్దుకుజ్ఞడు అల్పుడె చెవుమా! ల చేబంతి తిప్పి పడెనని ('ప్రాబల్యము తోడ వచ్చి భననము నెనుకన్‌ మా విజ్ణ జలకమాడిగ నీ బిపడు వలువ తెచ్చెనెలతుక 1! తగునే ? 18. నమ్మి నిదుపోననా వట్లిచుంచు లేగతోక తోడ లీలకట్టి వీధులణదుతోలె వెలది నీ కొమకుండు రాచచిడ్డ ఆయిన ఉవ్వమేల ?

తీ క్షే. నా వటి పొటనిండగ న! యు

పై వడి నిపట్టి వెన్నబానెండు ఇడినాడు

ఊపిరి వెచలదు, వానిని

చూపెద. ఏమెన నీవ నుమ్ము అతాంగీ! 12, కడులచ్చి కరిగెనేనియు

కుడుతురు కట్లుడురు గాక కొడుకుల నగుచున్‌

బడుగుల వాడల మవైవడ

విడుతుతె రాకాంతలెందు విమలేందువమువీ! 18 ఓయమ్మ ఇళ్తుమారుడు

మాయిలగర్షను పాలు ఎరుగు మనసీడమ్మా !

పోయెద మెక్కడి వైనను

మౌ యన్నల నురభులాన |! మంజుల వాణీ కఠారగొళతరాగ౦ = ఆటతాళ 0 వ కఆయ యళొదే తవవాలం

ఖలఠ బౌలక వేలన లోలం 1... అవపహృత బహుతర నవనీతం

అనువమ లీలా నబన కృతం

కవట మానువ చాలక చరితం

కవక కందుక *ఆన నిరతం ని వధి వధీ లుంరిత దధి బాండం

పాన తిమిర గత మార్తాండతి

అధిక బలోద్భృళ జగ దండం

ఆనంద బోధ రనమ ఖండం

త్త ల్‌ మల్ల వాలక ఎలన చతురం మననిజకోటి లావణ్మ్యధఠం కల్యాణ గుణ నవ మణి నికఠం కమనీయ కౌనుభ మణి శేఖతం 4. నవనీత చోర దాలక చతుంం నందాది 'పంవణ్య తరు ఫలితం (యమివవద ఫల మేతదతి లలితం బువి నాకాయ౫ త్తీద్ధ యవి ఫణితం అమ్మా! యశోదా! సి కుమారుడు నీయళన్సు.. దాగుగ వ్యాసింవ చేయు చున్నాడు*. సీ పేరు *లవెలుచునాడూ అని ఎగతా? గ క చేసిఏ అపుడు యవోద అన్యమెరుగడు తనయంత్‌ ఆడుచుండు మంచివాడు ఇ3ఢణు గగులు మానరమ్మ రామలారా! (శ్రిలోకాఓిరోమలార ! తలులార ! గుణవతీమ తలులార |! రా ౮ అని వారల ఒడంబతచి వంపి, కుమారుని అక్కున చేర్చి కొని ముర్టాడెను. ధల చ

శి 10. కలమో ౧? వెషవవ చవూ +, కలం. వైళ్లవ శాయంలచెరా ఒక నాడు బలరాముడు గోవవాలురు యళోచ వద్దకు. వళ్ళి (శ్రీక్సృషుడు మన్నుకినినాడని చెవ్చగా, యళోద కృష్ణుని చేయి. వట్టుకొనీ

• చిన్నా [! మన్నుఎందుకు తిన్నావురా ? నీకు తినటానికి ఇంకేమీ దొరక లేదా? మన ఇంటిలో పాలు పెరుగు వెన్న నెయ్యి మీగడ కావలసి నంత ఉన్నవి కదా !*” అని మందలించెను. కృషాడు తల్లి మెడ చుట్లూ చేతులు వైచి అమ్మా . మన్నుతిశతగ నే శిశువే ” అకొంటిరే ” వెట్లే 7 నెమ్మంజూడికిం వీఠి మాటలు మడిన్‌ నక్‌ ఏవ కొట్టంగ వీరు ఇమ్యార్షంబు ఘటించి వచ్వచరు కాదేనిక్‌ మదీయాన్య గంధంబు అమాశిము వేన్‌ నా వచనముల్‌ తమైన దండంవవే అని వలికి (్రీడా మనుఒ బాలకుడైన ఈశ్వరుడు, తన నోరు తెజచి చూపిన అఆ౭౬రీతాంగి రనుంగొ నా బాలుని ముఖదముందు జలధి పర్ణత వన మూ గోళ శిభి తఈళణి ళళిది క్వాలాది కరండమైన (ట్రహ్మాండంబున్‌

న! చూచి కలయో ? చెష్టవ మాయయో ? జ జ్‌ ఇతర నంకల్పార్థయో నత్యమో ల తలపన్‌ నేరక యున్వ్నదానను యోగాదేవి వాడో? తర నలమొ ౫ కాలకుదెంత ౨ ఈతని ముఖన్థం్నా ఆజాంచంయి (వజ్వలమై ఉండుటకు ఏమి కూతువో ? చమహాశ్చక్య ఎటు చింశింపగన్‌ ఇతడు బాలుడువలె ఉన్నాడుకాని, నిజముగా ఆదివిష్ణువు అని ఈశలచి, కాంభోజిరాగ౦ం = జ౦పెతాళం వ. గోవి.దఘటయ-వర మానంద మమృతమివా అ. శ్రీనంద తనయ బహు యోగీంద్ర నుర వినుత 1, అగణిత గుణ్యగ్రామ అవఠమిత నిజకాము నిగమ వరమారామ నిఖిల మోహవా విఠామ నగధర ఘనశ్యామ నతఎన కునుతసోమ అమఘహరణ నర్యనమ అనుర మండల ఫీమ

50

శా. వరమవురుషా శేవ పాలవరిజన తోవ

వరిహృతావిల దోష వతగ వాహన శేష

వర్యంక మృదు బాష వరమ మంగళ వేవ

నిరవద్య గోవవురి నియత వరమణి ఛూవ & నవ ముకికా వోర నందగోవకుదమూర

భవ బంధన విదూర భద౦ద నుహవాకాడ

అవనత జనాధాల అవరిమిత కుధచాత

నవనీత చోర-నర వారాయణావతార శీ శరదిందు నమవదన శత మన్మధ నమాన

గురుతరానంద ఘన ఠతుంద నుంచదర రచన

సరివంధిగణ దళన పాలితాఫిల భవన

నరన నారాయణతీర్గ నత్య వల దౌన

అని తనను వరమేశ్వరునిగా భావించుచున్న యశొద యిందు

ఛ్రీకృష్ణుడు వైన్ల్షవ మాయ పొండించిన ఆమె, కృష్ణుని కోటియంచలి వెండికొండ వెన్న ముద్దగరు భూమి మచ్చి పెళ్ళిగను, పాల కముదిమ్సు బాలుని కడుపులో ఇముడక బయటకువచ్చ వొలుగసు (భాంతి చెంది ॥ |! కషషా! వ్‌ నదిరా! * మ “అయ్యో! కృష్ణా! నీకు ఎవరి దృష్టి తగిలినదిరా ! * అని చిన్ని్యృస్టుల్న తన-గుండెలకు హత్తుకొని ముంగురులు నవరించుచు ముగ్చూడెను.

ర్‌] ||| కన్నయ్య కలవదింతలం దాల కృష్ణని నిద్రబుచ్చుటకు యళోద రామకథ చెవ్బుచుండెను, సీతను రావణుడు అవహారించినాడని యకోద చెవ్చుగనే లక్ష్యణా |! ఏవి నా ధనుర్భాణములు ౪ = అని బాలుడు వలవరించెను. మరియొకసారి నిదలో “వర మేశ్వరా! నీకు స్వాగతము (బహ్మ్‌దేవా! ఇటు వచ్చి నా (ప్రక్కన కూర్చుండుము, కుమారుడా! నీవు కువలమేనా? దేవేంద్రా! నీవు కేదుమేకడా” కుదేరుడు ఏడి కనిపించడు? ఆశి కఅవరించు కృష్ణుని యళోద తన హృదయమునకు హత్తుకొని “కన్న తండ్రీ! కలలు కనుచుంటివా ? ** అని ముంగురులు నిమురుచు (శ్రీకృష్ణుడు పాలు ్రాగనని మారాము చేయగా యళోడ,

• చిన్నా! బలరాముడు రోజు వాలు బ్రాగుతాడు. అందుకనే" వాని జుట్టు పొడవుగా సెరిగింది. నీవు కూడ పాలు తాగరా ! నీ జుట్టు కూడ పెరుగు తుంది. ' అని మాయమాటలు చెవ్టా గోపాలబాలుడు గిన్నెలోని పాలలో నగము త్రాగి * అమ్మా! ఇన్వుడి చూడవే, నా జుట్టు ఎంత పొడుగు పెరిగిందో” . ఆని నవ్వుచు తన జుట్టును తల్లికి అందిలచెను. యశోద దాలుని మాటలకు మురిసిపోయి. కురులు దువ్వి నెమలి పింఛముతో అలంకరింపెను న్‌ వష తెచి ఒకనాటి సాయం(త్రము కృష్ణుడు పాలు తాగే వెండిగిన్నె నె అమ్మకు చూపి, “అమ్మా! పాలు పోయవే, (త్రాగుతాను. * అని అడిగితే యళోద ' కన్నయ్యా! పాలు ఇప్పుడు కాదురా, రాతి తాగాలి ఃం అన్నకి శ్వ అమ్మా ! రాత్రి అంపే ఏమిట?”
• చీకటివడితే రాత్రి అవుకుంది. * టో "రె లి ఓ న్‌ సాళ లల షన కృష్ణుడు రెండు కన్నులు మూసికొని అమ్మ న్త్యా హ్‌ కనబడటం లేదు, రాత్రీ అయింది పాలు ఇవ్య! క్తీషాచోరాము న. యళోద బాలుని తన హృదయానికి హత్తుకొశి రస్థష న తుమ నమిలి [.

ర్‌లై 1, ఉలూఖల బ౦ధనం౦ ఇంకా తెల్లవారలేదు. నల్లనయ్య నిద్రలచాడు. ప్రవ్యన తని లేదు. బద్లకంగా ఆవులించి మళ్లీ కళ్లు మూనుకున్నాడు మధురమైన 0౧ ఉం ర. గా నంగీతం వినిపిన్తున్నది. గోవకాంతలు పెరుగు చిలుకుతూ పాటలు పాడు తున్నాళు. వారి చేతుల కంకణాలు నడుములకున్న ఒన్షాణవు గళ్టైలు వారి పాటకు తాళం వేసున్నవి. వక్క మిది నుంచి దిగి కండ్లు నులుపుకుంటూ తల్లి దగ్గరకు చేరాదు. యహోద మినమిన మెరిసే మీగడ పెరుగు చిలుకుతున్నది. పాల నంద్రంలో చందమామ వలె వెన్న ముద్ద మజ్జిగ పై తేలుచున్నది. కృష్ణుడు యశోద చీఠరచెంగు అలదుకొని *' అమ్మా! ఆకప! = “నిద్ర లేచావా. కన్నయ్యా ! పాలు కాగుతున్నవి. ఒక్క నిమిషమా. వేడి పాలలో కండ చక్కరి కలివి ఇనాను.”” “ఉహు నాకు ఆహెలు వద్దు. నీ పాలే కావాక్‌ ” యశోద వరఎశించింది. కవ్వాగ్న గోడకు ఆ౨ించి కూర్చుని కుమారుని ఒడిలో కూర్చుండ బెట్టుకొని పాలు యిన్తున్నది. ఇంతలో పొయి, మీద పాలు పొంగి కాటు వానన వన్తున్నది. కుమాపఏ కూర్చుఎండ బెట్టి పాలు దించటాకి లోవలికి వెళ్ళింది. కృష్ణునకు కోవం చచ్చింది. కుండలోని వెన్న ముద్ద తిన్నాడు, ఆకలి తీరిందో లేదోకాని కోవం తగ్గలేదు. కుండను గట్టిగా తన్నాడు" కుండ (బ్రద్గలై అఆదులోని మిగ వేల పాలైంది. అమ్మ వచ్చే లోపల యుడు జు న. ఎట్లో ప్రొర్రిపోయాడు

ర్‌ం యశోద వాలకుండ పొయి మీదనుంని దించి వచ్చి చూస్తే కృష్ణుడు లేడు. కుండ తునాతునకలై. ఉంది, నేలంకా. చిక్కని. పెరుగు మలైగ, గోవకాంతల ఎత్తి పొడువు మూటలు గుర్తుకు వచ్చాయి. కోవం వర్చివది. చూపులో ఉన్న పేన వెత్తం కఠీసికొని, కవ్వివు (శ్రాడు కుజాన వెసికొని కృష్ణుని ఓిండించబానికి బయటకు వచ్చి చూచింకి, వతి 9 ఈ చొంగ పిలచాడు ” ఇళిలూ గాలించింది. ఒక ళా (లం ఇంట్లో ఇద్దరు గోపజొలుర దుజాలపవై నిలబడి ఉట్టిలో ఉన్న వెన్నముద్ద తీసికొని తిన బోతూ కొన్చింభఛాడు ఏమెందో మరి ? వక ౦ పారవేసి చేత వన్న ముద్ద చెంగల్వ పాదంగ బంగరు మొలత్రాషా. వట్టుచిప్ట్‌ నంచతాయతులును నరిమువ్వగస్ఞైలు చిన్నికృష్ణ నిన్ను చేరికాలుతు ఎ అన్నమా చాళ్య కన్నులు మూసికొని కలకంటున్నదా ? వేణీ మూలే విరచిత ఘన క్యాను సింకావ చూడో విమ్యుల్లేివా వలలుత ఇవ స్నిగ్ధ “. పీళాంబరేణ మాచూ లింగక్‌ మరకత మణి స్తంభ గంభీర బావా 4 న్యప్నే ద్యష్ణ ; తరుణ శులసీ వ అ భూషణో నీల మేఘ: ఒక్క కణం... కిల చెదిరిపోయింది. కంక్లు తెరచి చూస్తే ఇాలుడు కన్పించలేదు. బెత్తం తీసికొని వెదుకసానింది.

క్‌4

కృల్ణుడు వరుగెత్తుతున్నాడు. నోటినిండా వెన్న ఆవాసన అతడు ఎటుపోతే అటు వ్యాపిష్తున్నది. దొంగ చూవులు. కల్లవొన్లీ కన్నిరు. తత బడుతున్న అడుగులు. వెనుక తరుముకు వక్తున్న తల్లి. ఆమె. చెంట గోప బాలురు, బాలికలు. ఏమి వేయటానికి తోచలేదు. శత నహ్మన నంబ్యలో నున్న గోవుల మందలో జొరబడి డాక్కున్నాదు.

యశోద కోవమంఠా పోయింది. ముబంలో ఆంవోళకన. భయం దిగులు వసివాదు. ఆల మందలోకి పరుగెత్తారు ఏమవుతుందో "* కొత్తగా ఈనిన అవులున్నవి. పోట్లగిత్తలున్నవి. అవి కృ్ణునకేమి హోని చేయవు కదా!

“కృష్టా. నా ముష్టులయ్యా 1 శొరా [1 "న్ను దచండించను. ఇదిగో ఈ బెతం ఛిరిచేన్తున్నాను. రా తొందరగా. **

షుడు ? ఎక్యడ 1?

ఏడీ కృష్ణుడు గ్‌ లాగ్‌

“ అదిగో ఆ నల్లావు కొమ్ముల మధ్య నేమరి పింఛం. కృష్ణుడు ఆక్కడే వున్నాడు. *”

ఇదిగో, ఇటు చూడు, ఈ వుల్లావు పొదుగు ద“ర గ్భల చవుడు ఇక్క-డే ఉన్నాడు.

ఎవరికి తోచినట్లు వారు. చెపుతున్నాకు చయళేదకు ఏమీ కనిపించటం లేదు. దుః తో తనను రాను నిందించు కుంటుకుది.

ఇంతలో అక్కడకు మంజుఆ వచ్చిలదిః

“| అత్తా 1! ఏమైంది ? నాకు చెవ్చవా ?

“* మంజూ 1 కృష్ణుడు పెరుగు కుండ వగులకొట్టాడు, కోపించి దండించబోయాను, నా నల్లనయ్య భయవడి గోవుల మందలో దూరాడు ఎంత పిలిచినా వలుకడు. ఎక్కడా కనిపించడు. ఇవ్చుడెలా 1

ర్‌ర్‌

• అరా! వాలకృష్ణూ నకు ఆవులు అవకారం చేస్తాయని భయవ డుతున్నావా ? కృషాశంటే వాటికి ప్రాణం.” “' మంజూ నా వాధ నీకేం చెలుస్తుంది ? నేను క్చష్ణుని వెంటనే చూడాలి. “ లిక దండి వని భయవదుళున్నాడేయా 1 అరా నివు ఆ మద్ది చన్తర్రికద రూచో.. సను కృష్ణు? వెదకి తీనుకువస్తాను. ౫ మళఠజాల బల హారి రాగం ఆలపించింది. బదులు??? చూహన రాగం వేణువు మీద వినిపించింది. చిలహరి రాగ ౦ -_ ఆదితాళం వ. శార! వేణుగోవ జాల! రావి నుణ జయ శీల! క నంద గోపాల 1 నేనెందు పోజాల! నీ విండు రారా ! నవమల మతళతిలో ముదమలరగ నా కెదురుగ గది యత! ప... వలు మారును గారవమున నిన్‌ పిలచిన పలుఠకవు ఆలుగకురా 1 కళ నరదా! మరి మరినా అధరము (గోలర ! కనికర ముగ

8. రా, నగభరా, ముఠహర భవ హఠ రావేరా ఈ మగువను, ఈ లలనను, ఈ చెలియను చేకోఠొ కోరికలిం పొందా, ఉందము నీ యళచా చేరెను నీ చెంత, మరి మరినా కరములచే మరి మరి నిను శరణని యెద

ర్‌6 వరవశించి వాడుతున్న వుంజుల ఎదుట నిలబడి ఉన్నాడు వేణు గాన లోలుడు. మళిజుల కృమ ని రొగలించి నుద్షాడింది. కత్తుడు ల ళ్‌ చి ణి వళటికి అంటిన గోధూళి తుడుచుకుంటూ, ముంగురులు వనవరించు కుంలయున్నాడు. యళోద చెట్టు చాటు నుండి వచ్చి కృష్ణుని వక్క వట్లుకొని కు ఓ ర్‌ “ వీఠరవ్వరు ? (శ్రీకృషైా లు గారా! ఎన్నణును వెన్న రావరట కడా! చోరత్వం బిఆచుకయను నేరరట, ధరిత్రి నిల్ట నియచులు కలతే 7 “కృష్ణా! ని అల్లరి ఎక్కువ అగుచున్నది. ఈ రోజా న్ను దండించక వానను, వద'” అని ఇంట్‌ వష్టణ తీసికొని పోయి, అక్కడ నున్న పెద్ద తోలుకు కవ్వపు (తాడుతో బంధింప జూచింది. కాని ఆ కాడు రెండు అంగుళములు తక్కువ. మరియొకటి. ఇంకొకటి వేరొకటి. ఎన్ని ఆర్టు లా తెచ్చినను నరిపోవాయెను. కృష్ణుడు అమాయక దాలుని వలె భయవతుచున్న వాని వలె నటించుచు న! ఆడ లక్‌ పాండవ ఇం" “* అమ్మా ! నన్ను జోటికి కట్టన. నే నించెపుడూ వె చొంగిలించన్నే నన్ను వదలవే. ? అని (ట్రతిమిలాడెను, కల్లి అవన చూచి, జాలివడి కట్టువడెను. చిన్నికృష్ణుని బొజ్జలో నున్న నమన్న లోకములు, కృష్ణుడు కట్టు వడుటతజే అల్ల కల్లోల మాయెను. ఆందరూ ఎవరివనులర్రై వారు పోయిరి. కృమ్సుదొక్కడే మిఠెగిను. దూరముననున్న మద్ది ఇెట్లపై కృష్ణుని చూపు శగిలెను. తోలును తన వెంట

ర్‌7 లాగి కొనుచు చెల్ల మధ్య నుండి దూరి ఆవలకి చేరను తోలు పెద్ద దగుటచే చెట్టి మధ్య దూరదాయెను, కృష్ణుడు తోటిని గట్టిగా లాగగా. 60డు బెట్లు 'ఫెళ ఫెళ మని శజ్ఞము చేయుచు నేలకూతెను అఆ చ నుండి ఇరువురు దివ్యవురుషులు నల కూబర మణి గ)వులను వావ, కుచేరుి కుమారులు ఇయలు వెశలి నరమాత్ముని సొుత్తించిరి, నీ వద్యావకులాల కించు చెవులున్‌ నిన్నాడు వాక౭౦బులన్‌ గ! ళా నీ పేఠక్‌ ఎని చేయు వా్శం యుగమున్‌ నీ మూరి పె చూపులున్‌ నీ పాదంబుల చెంత మొక్కు శితముల్‌ నీ చేవ పె చిత్తముల్‌ ని పె బుద్దులు మాకు నిమ్ముకరుణన్‌ నీరేజ వతేక్షశా | అని నుతించి తమ తండ్రిని చేత ఉతర దిళగా వెళ్ళిరి, చెట్టు కూలిన చవ్వుడు విశి గోన కాంతలు వరుగున వచ్చి థీ అఖ్లుని బంధ విముక్తున కావించి బాలుని ఒకరి చేతులలో నుండి మరి యొకరు లాగి కొనుచు ముద్దులాడిరి.

ర్‌ి కాంభోజి లాగ౦ం = అదితాళం

మొత్తుకురే అమ్మలాల ముద్దులాది వీడు ముతైము వలె నున్నాడు ముష్టులాదు చక్కని యగోద తన్ను నలిగతో మొత్తరాగా మొక్క భోయీ కాళ్లకు ముద్దులాడు

ళు టి వెక్క సాన రేవడ్చె వెన్న కెల్ల మాపుదాక ముక్కున వయ్యగ తిన్న ముద్దు౮ాదు రుచ్వెడి రాా తల్లి రోల ఆన్ను కట్టెనంట మువ్వల గంటలతోడి ముదులాడు నవ్వెడి చెక్కుల నిండ నిమ్మీక వాలుని వత మువ్వరిలో నెక్కుడైన ముద్దులోడు వేల నంఖ్య నళులు వెంట ట్టుకొని రాగా మూల చన్ను కుడిబీని ముద్దుంాడ మేలిమి వెంకటగిరి మీద నున్నాడిడవళ్ళి చమూఆ భూతి తావైన ముముంాడు

ఎ అన్నమా చార్య ఇంతలో యశోద వరుగు వరుగున వచ్చి, తనము తాను నిందిం చుకొనుచు బాలునెకి కొని ముర్డాడెను. కం పేస్‌ ఫ్య

ర్‌$ 13 అసురవధ

యమునానదీ తీరంలో బలరామ కృష్ణు లు, గోవబాలురతో కూడి గోవుల కాయుచుండగ, వత్సానురుదను రాక్షనుడు మదించిన కోడెదూడ రూపమున మందలో వ్రవేశిలచి, వళవులను కొమ్ములతో కుమ్మి, లేగ దూడలను గిల్బలతో తన్ని లీకాకు వరచసా గెను. (శ్రీకృష్ణుడు ఆరాక్షనుని చూచి, నంగత (గ్రహించి, ఆ కోడె నాలుగు కాళ్ళను, తోకను పట్టి గిరగిర త్రిప్పి వెలగ్యమానుకు చూదగా దాడు మరణించెను,

బకానురుడు పెద్దడొంగరూవము ధరించి దొంగ జవము చేయిచు తనవద్దకు వచ్చిన అవుంను దూడలను, గోవకాలురను (మైంగసాొగెను. (ఫ్రీఖృష్ణుతు అకొంగ నోటిలో ప్రైవే?ంచి తనువు పెంచగా, ఆరాక్షనుడు నేలకూలెసు.. శ్రృ్బీష్టుడు అదొంగ కొంగ ముక్కు. రెండుగా చీల్చి వధించైను ॥

అమాహఘరుటు బకాపరిని గోదరుడు. వాడు. పెనుగొండ వంటి నర్చా కారము ధతించి, గువా వంటి కోరు తెరచికొని కాచియుండ గా, గోపాలదాలురు కొంచెమైనను చయవడక వాని నోటిలోనికి (ప్రవేశిం చిరి. శ్రమను తన మిత్రులను కాఆచక తానును ఆ భయంకళ నరము నోతలో వ్రవేంంచి పరిఠరము పె-చి, దానికి ఊపిరి ఆడకుండునట్టు చేయగా ఆ వివనర్చము శరీఠము (డ్రళకై అందరూ బయటవడిరి.

(శ్రీదాముడను గోపాలుడు వచ్చి * గోవర్టన వర్వత నమీవమున ఒక తాటి తోపకలదు. అందు తాటి వఎద్లు చేలకు వేలు గుత్తులుగా (వ్రేలాదుచున్నవి. కారి అవనంలో గరదాకారంతో. ఒక రాక్షనుడ్తు తన బంధుమిత్రులతో, అనుచరులతో నివపిక్తూ అ గ్రాంకానికి వచ్చిన వారి నె వధిన్తున్నాము. * అని చెప్పగా గ్రీకృమ్ణుడు తన అన్నతో, స్నేహితుల తో అఆవనము (ప్రవేశించి ఆ గాడిదల గుంవులనన్నిటినీ నంహరించగా గోవబాలురు పండ్ల గుత్తులలో విందు చేసికొనిరి,

60 1ఓ చలైిభోజనాలు అ రోజు శ్రీకృష్ణుడు తన చెలికాండ్రలో అడవికిపోయి. చష్తులు అరగించ నిర్ణయించెను. పెందలకడ నిదిలేచి, ఆల మందలను బయలు దేరదీసెను. గోపాలదేవుడు కొమ్ముబూరా ఊడగనే గోవబాలురందరు, చల్లి మూటలు మూవల ధరించి తమ అవులను అదల్బుకొనుచు అడవికీ బయలుదేరిరి. అడలిలో వారు వూవులను, అకంను అధరణములుగ ధరించి? కొమ్మువారలనూదుచు, వేణుగానము చేయుచు, తుమ్మెదలతో కూడి పాడుచు నెమళ్ళకో నమముగ ఆడుచు, శుకపికములతో రామును కూయుచు, పొదరిలడ్ద డూరుచు, వాగుల నీదుచు, హంనలచెంత నడచుచు, శ్రీన యుయ్యాల లూగుచు, కోతులవతె చెట్ల_పెగి ప్రాకుచు, సలముల మేక్కుచ్చు, బహూ (ప్రకొరముల వినోదించుచుండిరి. ఒకని చల్షిమూట నొకడు నం్యగవా .చి చాచుకుు మఠియెరక్షవ్రి వెదకి తెచ్చియిచ్చును. (శ్రీ కృష్ణుడు ముందు ఇరుగెళత గా గోవజాలురు వెంట నంటి వరుగెత్తి గోపాలదేవుని ఆండుకొన వందెమువేసికొని, మొదట తాకిన భాలుతు మిగిలిన వారిని గేలిచేయుము. ఇట్లా బాలకులు స్వేచ్చా వివోరుక్రే ఆతుచు పాతుచు వినోదిలచుచుండిరి. ఎవని పొదరేబువులు యోగులు కపితము కొన లరో ఆ చరాత్ప రునితో అతడును, పొడుచు, ఆ నందకిళెరుని కౌగిట చేర్చును, వెట్టబట్టుచు తన్నుచ్తు, (గ్రుద్దుచు, బుజ్జగించుచు, ఆనందించు గోవజిలురెంత భాగ్య శాలులో! వారెంత వుణ్యము చేనికొనిరో! మధ్యా హ్మమైనది. బాలురందరు అలసీరి. ఆకలి చెండిరి. శ్రీకృళ్లు డు చెలికాండ్రనందరిని చల్టులారగించ రమ్మని పితిచెను. వారందరు (శ్రీకృష్ణు-ని చెంత కూర్చుండి మూటలు విప్పి చల్దులు శిను నమయమున,

61 మాదటిమాటికి (వేలుముడచి ఊరించుచు ఊరగాయల తినుచుండు నొకడు ఒకని కంచములోనిది ఒడిసి చయ్యన (మింగి చూడు, లేడు-అని నెతుచూసనొకచు. ఏగుత, అర్గుత చల్దుళు ఎలమి వన్నిదమాడి కూర్కొని కూర్కొని కుడుచు నొకడు. ఇన్నియు తగ వంచియిడుట చెన్బెకి తన మనుచు బంతినగుండు లాతునెకచు. కృష్ణా చూచుమనుచు కికురింతచి వరు(మోవి మే౨ భక్ష్యరాశి మెనగునొకడు. నవ్వుగాకతు, న్‌ముల నవ్వించునాక్కుడు ముచ్చటాడు నొకడు, నురియునొకడు. స్నేహితుల నడుమ కూర్చొనిన యశోద తనయుడు కడుపున దిల౫గా కట్టిన వలువలో లాలీత వంశనాళంబు జొనిపి విమల శృంగంబును వేత్రదండంబును జాజి రాసీక డాచఅక నిజికి మీగడ పెరుగుతో మేళవించిన చ్చి ముత్త డాపల్సి చేత మొనయు నునిచి చఇలరేగి కొనరిశెచ్చిన ఊరుగాయలు వేళ్ళకందులను దావెలయ నిజికి నంగడీల నడుము చక్కగ కూక్చుండి నర్మభావషణముల నగవు నెజపి "యోగ భోక కృష్ణుడు = అమరులు వెజగంద సైశవంబు మెలసి చర్జిగుడివ;

62 15. బిహ్లదేవుని పరిక్ష అట్టి లు

'్రీ కృష్ణుడు తన చెలికాండ్రతో చలుదులాఠగించి యమునా నీ తీరమున కానుగు చెట్టుక్రింద కూర్చుండి మనౌహరముగ వేణూనము. చేయుచుండెను. గోవబాలురు చిత్తరువులోని బొమ్మలదర కదలక మెదలక ఆ గానమును వినుచుండిరి.

సాయలకాఅమైనంత; గోవులను ఇండ్లకు మరలుటకు చూడగా గోవులు కనిపించలేదు. బాలురు నళుదెనలు వెదకి ఆవులకానక ఆవిషయము శ్రీకృష్ణునితో చెప్పిరి. కృష్ణుడు వారిని అచటనే ఊఉఠడ నియమించి తాను వేణువునూదుచు ఆవులను పిలిచెను, కాని వాని జాడ తేదు. గోపాలచేవుషు వచ్చికబయళ్ళు దాటి అడవిలోకి వెళ్ళ వెదికెను ల్క్కడ కాడ గోవులు కలం చలేదు. వెనుకకు తిరిగివళ్చి చూడిగా గోవజాలురును -రు. ఏమిది” జని కనులు మూసికొని ఆలోచించగా, గోవులను, గోవవాలురను అవదారించ్రి తీసిళానిపోవుచున్న (బ్రహ్మదేవుడు అకా?ములో కన్పించెను.

శ్రీకృష్ణుడు చికునవ్వు నవ్వి తానే గో గోపాల దనములు తాలి, గోకులమునకు వెళ్ళాను.

ఒక నంవత్సరము తరువాత బహ తన మాయా (వజావమును (శ్రీ కృచ్లుడు ఎట్లు నమర్థించుకొనెకో తెలియగోరి బృఆదావనమునకు రాగా అచట అఅమందలు, గోపాలజాలురు యవా్యప్రకారముగా నుండుట చూచి. ఆదియంతయు విష్టుమాయా వ్రభావముగా గుర్తెకిగి శ్రీకృత్ణుని నమీపించి

*తంధ్రీ! నన్నుక్షమించు చేను నీ నర్రుడను. తల్లి గర్భములో నున్న శిశువు కదలాడుచు తగ్నెనదని తర్షి కోవగించునా?. నాతవ్చు మన్నిం, చుము” ఆనె వేడుకొనెను.

నమోన్న్యనలతాయ సహన్రమూర్తయే నవా పొదాక్షి శరోరు బాహవే నవహ్యన్రనామ్నే వురుషాయ శాశ్వతే నహ్రకోటీ యుగధాతినేనమః కరుణ గవలు కొనిన కడగతటివాని గో పాల బాలు భంగి నరగువాని నగుమొగంబు వాని నను కన్న త౪శ్రిని నిను ఖజింతు (మొక్కి నీరజాక్ష్న దేవా! నీచరణ (న్రసాద కణ లగ్ధిం గాక లేకున్న నొం డే వెంటన్‌ చను నీమహామహిమ ఊపొంపంగ ఎవ్వారికిన్‌ నీ వారై చనువారిలో ఒకడనై నీన్‌ కొల్చు కాగ్యంబు న్యా కీవే ఇస్పటి బన్యమందయిన "ముందు ఏం దైన ఓ ఈశ్వరా భఇళభవిరాగ ల -ఆదితాకఠకం

వ్‌. జయ జయ గోకులబాల

జయ నకలాగమ మూల, అ. దయయా మాం గోపాల

దీనం పాలయ బాల క... దేవ మయా చకితమిదం

దీన ధియా అపరాధం

(శ్రీ వానునాధవ కృవయా

కేవల మిహ ధునీహి

గ్క

౭. ఈక్షే తావక దేహే ఈశ జగంతి నిరీహే వీక్షా శిక్షిత మీహే వేదాంతాగమ గేహే

8. జగదండ కోటితనో జగదుడరాంతర నుతగో అగణిత నంజొత మో ఆవరిమితాశయ చేనో

శ. వితళత మయీశ్వర కరుణాం విఘటయ మోహా పరణం నతతం మే భవ “రణం హెధయ నంన్యతి తరణం

క. ఇతి విధినా వరిగీతం (శ్రుతి వచనా హరిచరీతం యతి నారాయణ కచంకం యదుకుల చూషణ మురిదితం వ్‌లా (బహ్మాపదంబు క వేదములకున్‌ వీక్షింవగారాని నిన్నీలోకంబున ఈవనాంతలరమునన్‌ ఈ మందలో కృష్ణ! ఆంచు

65 ఆలాపాది నమన వారముల నీయందే నమర్పించు నీ (వేలంతు-ఒక్కని పాదరేణువులు ఎ వేష్టెంచినన్‌ చాలచే |! దేడా! నీకు కవర్యంతఅబు నమన్కించెదొ అని నుకించి పాదముల ఫైబడెను. వానిడేపుడు ఆతనిని మన్నించి, పీద్కొలలిపి, (బ్రవ్మోచే కొనిరాబడిన గోవులకు గోపాలురను వెంటనిడికొని యిల్టు చేరెను.

66 160. కాలీయవు ఠనం ఒకరోజు బలలాముడు రాకుండ గోవదాలురను వెంటనిడికొని శ్రీ కృష్ణుడు.ఆడవికి వెళ్ళి అవులను మేపుచుండగా, చుద్యాహ్నమగునరిలి గోవులకు దాహము వేని సీరు త్రాగుటకు కా?ందికి వెసి. అమడుగునందలి విషజలములు (శ్రాగి మరణించినవి. కొంతమంది గోవదాలకులును అపటిని తావి నేలకూరలిలి. (శ్రీకృళ్ణుడు వారి దుగ్గితి జూచి వారిపై కరుణామ్బ్య్య “మును వర్షించి అండరిని (బ్రతికించెను.

కాళీయును దర్చము అడచి, కా?ంది ఒలములను పానియోగ్యము చేయనెంచి, నదుముకు వద్దుదట్టి బిగించి, నెమలి పిలభిమును జుట్టులో గట్టిగా నమర్చుకొని, కాళింది నమీవముననున్న కదందిబ వృక్షము పై వెక్కి ధండలు చఅచి మడుగులోనికి లంపించెను. కాళింది ఒలములు ఉ వ్య్యెరుగా

లేచెను. మడుగులోని నీరు కలత చెందెను. ఆ చవ్వుడు విని, మడుగు అడుగున జార్యంలో ఒందువులతో ళమించియున) కాఠీయుడు వడగలు విపి, వీచె? వద, బొలక్శమ ౭ విశ్రమించియున్న కా! ప్ర గలం. వళ్ళి లమ్హుని జూచి, * ఎవరీ బాలురా. నా వ్‌ివానచెన మడుగుతో”5 నిర్భయిషు గా దుముకినాడు నా విషగ్నులచే మడుగుసె ఎరు వషులు, మడుగు నీరు తావిన జంతువులు మానవులు ఆ కీమా మరబించునవలి ఎడుగదు కాబోలు. ఈ నొలుని ఒక్క. ఏటున ఉక్యాడిగించెదిను * అని ఎల నాలుకలు సాచి భయ పెట్టుచు. విపజ్వాలలను జ్రకుంచు జాలగోపాలుని నమీపించి, నాగబందముచే బంధింవను. గోపాలదేవుడిా. ఖయవదకి శరీర మును పెంచగా కాళీయుని బంధము ₹డివతెనుు. అదిశేమనే పానువుగా

చేసికొన్నవృాకి ఈ విషనర్చము లెక్కలో. డా? కాథీయుణ “రోషించి దాలున్ల కాటువేయనెంచ శ్రీ కృవ్లుడు కాకీయుని తోకనందికొని బానిని కాకీయునకు ఆండించగా అ చిషనర్శము తన తోకను

67 ఇంతలో కృష్ణుడు కుప్పించి ఎగని కాఠయ్చు. తలమైనెక్కి వేణువునూదుచు నాట్యము చేయసాగెను. గోపాఆదాలురు ఖీలిచెతది మందకు వరుగెరి బాలుని కాఠీయుడు బం అవ బంధించి కతచుచున్నాడని వేకలికిరి, యళోదాదులు ఆ మీఠ్వార విని దుఃబించుచు. కాళింది వైవు వర్రుగులికిరి. బలరాముడు వారికి రైఠ్యము కలుగవేయుటకు ' కృష్ణ నకు ఆ నీటిపాము ఏ ఆపాయము చేయజాలొదని చెప్పుచున్నను వారు వినిపించు కొనక నఠన్చు చేకి ఆనేక విధముల విలపించుచుండిరి. దేనువులును మేతల మాని కంటినేరు కార్చుచు వ్రుక్ళమానివై వు చూచుచున్నవి. మాయామానుక వేషధాకిటైన దాలగోపాలుడు కాశియుని. వివ మంతా బయటవదేవవకు ఆవకుఠంచా నాట్యంచేయగా కాఠీయుడు [కమ త్రమంగా ఈ వక్తైనంతయు కోల్పోఃబ అచేతనుడె కదలక మెళలక వాలుని వాతము౬ [కింద చడియుండెను. కాయముని పార్యలు తమ వాదుని దురవన్హచూచిి, నీటిపైకి వచ్చి గ్రుకృష్ణు ని శరణు ఎడి ఖభర్వను రక్షీఆపువుని (వార్ధించిరి. ((కమ్లు-తు వారిని కరుణించి ““కాళయా! నీవు గరత్మంటినతు భయవడి రమణక ద్వీవమునుండి వచ్చి యీ మతుగులోచేరితివి. నీవిచ్చట ఉలంతుట వలన ఈ నీరు గాతి వివ పూదితములై పవవుతు, సతులు, మానవులు మఠణించుచున్నోకు, నీవు నీ బలధువులతో వెళిటనే ఈ (వదేగం వదలి నముద్రయునకు వెళ్ళు. గరుత్మంతుడు నిన్నువాధించునని భయవడకు, నీ శిశ్రన్సుపైనున్న నా పాథముద్రలను చూళి గడుతుడు నీ దరికి రాడు” అని అక్ఞాపించెను. జాలీయుడును ఆతని వరివారము నముద్రము చేరికి, గోపాలురం దరు నరన్ఫ్భునందలి నీరు విషరహితమగుటకు నంతసించిరి. కృష్ణ! వరమాత్మ యదుకుల క్షీరవార్థి పూర్ణ చంద్రమ! దేవకీ వ్యుత! నుజన వినుత! నారాయణాచ్యు! వేదవేద్య భక్తజన పోవ పరితోష! పరిమ పురువ!

63 క 4 1/7. దావానల భకణం ని థూ గోవతాలురు పరుగు వందచాటు వేశాలు. ఓడిపోయిన వారు "లిచిన వారిని భుజం పైనెక్కించుకొని మోనికొనుచు వెలగచిట్టు వరకు వరుగెర్లాతి, డ్టలంబుడు అనేరాక్ష ఏదు గోవబాలుని వేషంలో వాకిరో చేరినాడు వాదు బలరామునిచేత ఓడింవబడి, రాముని తన దుజముల ఎక్కించుకొని వరుగెత సాగినాడు. వెలగబెట్టు దాడిపోరున్నాడు. ముఆదు అంతా అరిణ్యం, వాడు శ్రమంగా తన నిజరూవంలోకి మారుతున్నాటు. రాముడు వృళ్ణుం వైవు చాచాడు. నంజ్ఞ అందింది. (వ్రలంబుని శిఠన్సువై పెడికితిపోటు పిడుగఏలాగ - పక్షిద్రి అంతే. వాడు హోహాకారం చేన్తూ నేలతావనాడు ఒకసారి దావాగ్ని గోంలాన్ని చుట్టుమ్యుంది. అవుఎ, లేగ భయవడి ఆరున్తూ పతుగెత్తుచున్నవి గోబాలురు దితిబెంది చ్రుకృష్లు న్‌ వ్వకు వకుగెత్తి వచ్చారు. (శ్రీకృష్ణుడు ఆ చాదాగ్నిని తన చేతిలోనికి తీసికొని వరమే శ్వరుతు ఎవోలావాలం మ్రి*గినట్టు, ఆగన్యుకు నము(ద్ర జలాన్నింతా తాగినట్టు కనుమూని తెరిచేంతలో (మింగాడు, గోపబాలురు ఆల మంతలతో అనందముగ ఇంటద్లకు చేరిరి శ్రీ గోపాలక మేఠకమేవి వరమా దైవత నదా మానయే (శ్రీ వత్సాంకిత వక్షనం శ్రితజనావారం నమారాదయే రు ఆమ్మ్నాయాంత నరోజహంన మవీలానంచాత్మకం శాశ్వతం కేం గీ కర్ర జయ లి 4 అం ం చ గ్నర్ల దము - 4 కుక్షిస్టాబిల లోక రక్షక మముం గీర్వాణ గేయతి పచుమ్‌. ఫ్రం న, వ్నిళిద్క బూతనాళి, క జవం (| జ అకోలా = (ము టర) దలు? క్రజ్షైల్‌ తాగని లన? శం సత్‌ ఓల భూ

69 టి టర 18 వుట్టినరోజు పండుగ (శ్రీకృష్లుతు వుట్టైనరోజు, లోకచుంతంకీ వందుగ రోజు తెల్లవాళ కండగనే (వేపల్నై చక్కగా అలంకరింపబడింతి. యళోద. చిన్నికృష్ణుని తోపాణి బలరాముని నిద్రతేవుతుం పే, గోవకాఆలలు, | లలితరాగ 6 -మిీశచావుశతాళం అరయ శ్రావణ బహుళాష్టమి చందోోదయాన సిరులతో ఉదయించె శ్రీ కృష్ణుడిదిగో [1. _ వనుదేవుని పాఠిటి వరతపోధనిము ఎనగి దేవకీదేవి ఎతపెని సొమ్ము నునరాన గొల్లెతల సొంవు మంగళనూత్రము శికువై ఉదయించె ఛశ్రీకృష్లు డిదిగో వి నంటగోపుడు కన్మ నమ్మిన నిధానము పొందగు యశొటకు వూజడ్రైవము మందల ఆవులకును మలలి చజ పంజరము చెంది ఉదయించినాడు ,(శ్రీకృష్ణుడిదిగో 8, _ సేవచేసే దానుల చేంలోని మాజికము శ్రీ వేంకటాద్రి నేచిన (టహ్మము. వోవరి ఆవిమేల్మంగ నురమువై పెట్టుకొని చేవదేర నుదయించె (శ్రీకృష్ణు-ఉిదిగో బాలురకు స్నానము చేయిళచి నూతన వన్త్రములతో అభతణము అతో ఆలంకరించి తూగుటుయ్యాలలో కూర్చుండజేసి

70 ర్త వరాశరాగఆ-ఆదితాళం౦ డోలాయాంచల డోలాయాం వారే బోరాయాఠఅ 1... మీన కూర్మ వరాహ మృగవరి ఆవకారా డానవాఠే గుణశౌరే ధరణిధర మరుజనళ. £, వామన రామ రామ వతకృష్త అదవారౌ శ్యామలాంగా రంగరంగా సామజదరిద ముర హరణ 8... దారుణ బుద్ద కరికి దళవిధ అవతార శీరపాణీ గోనమాబే (శ్రీ వేంకటగిరి కూట నిలయ -అన్నమా కార్య తరువాత జొలురకు హారలులిచ్చి ఆఏర్వదించిరి. షె లలితరాగ౦-ఆదితాళలి అంగనలిరే అతకులు అంగజ గుతునకు అరతులు 1... అీగేవితోడుత చెలగుచు నవ్వే ఆదిమ వూరువున కారతులూ మేదినీ రమణి మేలముల౮డేటి ఆదిళ్య తేజున కారతులు. ని నురఆకు అమృుళము సొరది నొనంగిన వారికిదివో వనీడొారతులూ తతమీది దుష్టుల దనుజుల నడచిన అరి భయంకరున కాఠతులు

గ 8... నిచ్చెలు కళ్యాణ నిధిటై యేగేటి అచ్చుతునకు నివె అఆరతుళతు చొచ్చి శ్రీ వేంక'పేకుదు ఆల మేల్మఅగ అచ్చుగ నిలిచిరి ఆరతులు = అ స్మృమా వాత బాలుని పుట్టినరోజు వేడుకలు చూడవచ్చిన యాదవులు ల్స్‌ నాటరాగ ౦ -ఆదిరాళం౦ అదివరుషా ఆవిలాంతరంగా భూవేపరా రమణ భోగీఆద్రశయనా

1. ఖవపాదోనిది బాడ బొనల ఫ్‌వ తీవూత్త ప్రఎంజనా భవ పర్వత (ప్రళయ ఛయద నిర్హత దు ర్భవ కాలకళాట చచ ఒపహు విళ్యరూవ వె భవ భూచతిమిద దుర్భర కాఎమారాఆఉ భన భద్ర వాతతగ పంచానన భవ కమల థవ మాధవ రూప శేషాట్రి ఖవన వేంఆకనాధ భవరోగ వైత్య =_ఎఅన్నమాచాఠ్య ఇంతలో బిలబిలమకటు గోవబాథురు రామకృష్ణుల చేరవచ్చి' బయటటికి వెళ్ళి అడుకొళలదము రండు ఆనగా (శ్రీకృష్ణుతు ఉంయ ఆ ఎత్తుగా నుండుటచే దిగలేని వానివలె “అమ్మా! నాచేయి వట్టుకొని నన్నుదించవా? ఆని బతిమిలాడగ, యళోద చిన్నికృష్ణుని చేయి అందుకొని,

లోల్లి

థో సామఆఠ6తరాగ ౦ -అదితాళం ఇండరికి అభయంఆబు ఇచ్చుచేయి కందువగు మంచి బంగారు చేయి

1, వెలలేని వేతములు వెదకి తెచ్చిన చేయి పలుకు గుబ్బలి కించ చేర్చు చేయి కలికియగు భూకాంత కౌగింంచిన చేయి వలవనైన కొనగోక్టి వాడివేయి

2. _తనివేక బలిచేత దౌొనమడిగిన వేయి ఒనరంగ భూదాన మొనగిన చేయి మొనసి జలధి అమ్ముమొనకు లచ్చిన లేయి ఎనయ నాగేఆు ధరించుచేయి.

లిం వుతసకుల మానముల పొల్టు చేసిన చేయి తురణగతిబు బతి పెడి దొప్ద చేయి తిరు వేంకటా చలాధీశుడై మోక్షంబు తెరువు (ప్రాణుల కెల్ల తెలిపెడీ పేయి

వటుకొని (క్రిందకు దిఆచింది.

లి

ీకృష్ణాడు స్నేహితులతో ఆకుకొన పోయేను. బలరొముడు వారిని అనునరిం చాను. గోవకాంతలు నువ్వులు, కొబ్బరి, జెల్పము, ఏలకులు, మిరియాలు కలివి చిమ్మికి ఉంచుతూ బాలుర చూచి

"78 భూపాలరాగ౦-ఆదిజాళం (€ం నువ్వీ నువ్వీ నువ్వాలమ్మ నవ్వుచు దేనకి నందను కనరె. క్‌ శకి వొడచె అలసంబులు గడచె దిశల దేవతల దిగుక్లు విశీచె శీ. కావిరి విరిసె కంనుడు కినిసె వావిరి వువ్వుల వానలు కురిసపె 8. గతిసేసె అటు గాడిద కూసె కుతిల కుడిచి జనకుతు నోరుతజా "సె 4. _ గగురుపొడిచె లోకముల విధివిడిచె మొగులు గురియగ యమునపై నడిచె 5. కలికారే వేంకటవతి మీ౭ అలివేల్మంగ నాంవాఠరలుకలు దీరె

• అన్నమాచాళ్య యువతీయువకులు ననతతము లాతుచు, - ఉట్టుకొట్టుచులదిరి. (శ్రీకృష్ణుడు కానును సామాన్య బాలునివతె ఎగిరి గెంతుచు, ఉట్టను అందు కొని వానిలోనున్న దుత్తలను వగులగొట్టుచు అందున్న వంచదార ₹జకు పానకము, పాలు, నేయి తన చెలికొం(డ్రచేత శాగించుచుండెను. ముఖారిరాగ౦ - అఆదితాళం ల్లో వలునురు ఉట్ల వండుగను చిలుకు చిలుక్కని చిందగన్లు

కోశ కీ ఉట్ల వీధుల ఉట్లకృళ్లుడు కాళు తెిగివడ తన్నుచును ళం ఫెళ్ల శరిల్టు 'ఫెతిల్లు చికిల్లని 'పెల్లుగ (మో 'సె ఫెనురవను ఛా నీ బంగరు బిందెల పషొలు 'పెరుగులు ముంగిట నెగయుచు మోదగను కంగు కళింగు కఠింగు బణింగని ళంగు మీరు పేను రవముళలై కి... నిగ్గుగ వేంకట నిలయుడు ఉట్ట పా లగ్గలిక పగుల నడువగను భగ్గు భగిల్లని వపరమామృతములు గుగ్గిలి వదనుగ కురియగను న్‌ అన్నమాచార్య (శ్రీకృష్ణబలరాములు ఉట్టుకొట్టుచుండగా. ఆ వేడుకను చూచి గోవకాంతలు ౮ శ0౦ంకరాభతళతణరాగం == అఆదిళతాళ0౦0 అక్కలార చూతు డందతును నిక్కివార వట్లీ నేతు కృష్ణుడు

కో క్‌ అనవాల ఉట్టి అటుకుల ఉట్టి పానకపు ఉట్టి బలిమితోనూ అనుక కోలల నంది యంది కొట్టి తేనె ఉట్టి కొట్టె దేవకీ నుతుడు 2... పెరుగు ఉట్టి మంచి. పేరిన నేలు ఉట్టి నరి వెన్న ఉట్టి చెక్కర ఉట్టి వెరవుతో కొట్టి వెన బొలురతో బొరుగు ఉట్టి కొట్టి పొంచి రాముడు 8. మక్కువ అలువేలుమంగ గూడి నేడు చొక్కి (శ్రీ వేంకశకేశుడు వీధుల నిక్కి ఉ్లెల్లా నిండా కొట్టి ఉట్టి చక్కిలాలు కొటి జగదీశుడు ట్‌ న అన్నమా చార్య అపిదప బాలబాలికలు తోటలోనికి పోయి దాగుతుమూతలు అడుచుండగా కొతత సేవటికి (్రీకృష్ణు డు దొంగ ఆయెను. ఒక గోవ బాలిక శ్రీకృ ష్టు ని కన్నులు మూసి మిగిలినవారినందరినీ దాగుకొనమని చెవ్చుచూ లి ఛధన్యాసిలాగ ౦ = ఆదితాళం౦ బండి విలచి సిన్నపావఅతో నాడీ దుండగీడు నచ్చె దోబూచి

గ్గట్ర్‌ 1... పెరుగు వెన్నలు (ప్రియమున వే మరు (ముచ్చిలించు మాయకాడు వెళవున్నా తన విధము దాచికొని దొర దొంగ వచ్చె చోబూచి £ి.. వడుచు గుబ్చెత వరపుపై పోక ముడికొంగు నిద ముంవునను వకియు తా వడ్డ వనళించినటి తొతుకు దొంగ వచ్చె దెటూచి 8. _గొల్లవల్లైలో ఇల్లిల్లూ చొచ్చి కొల్లలాడిన కోడెగాడు ఎల్లయినా వేంక పేశుడు ఇదె తొల్లిటి దొంగ వచ్చా దో బూచి క. న అన్నమాచార్య అవి హెచ్చకించింతి. +కనులగంతలతో ఎవరినో ఒకరిని తాకి దొంగను చేయవలెనని 'అీ కృ ఖ్టుడు. వెదుకల్లాడుచుండగా.. బలరాముడు గోపదాలురు, (భీకలిన్ధునకు: ఆఆదకుం డా. తప్పించుకుంటూ 10 శంకరాభరణరాగ ద _-- అఆటతాళం0 గురు తెజీగిన దొంగ కూగూగు వఏీజె గుజీలోన దాగిన కూగూగు

1

1. నెలతల దోవీ నీశ్లాడగనే కొలను దరి దొంగ కూగూగు బళువైన ఉట్ల పాలారగించీని కొలచెమీరిశ దొంగ కూగూగు వ. _చల్లలమ్యుగ చనుకట్లు దొడకేని క్‌. యు గొల్తైతలను దొంగ కూగూగు ఇల్లిల్లు తన్చ్ఫృక ఇందలి పాలిండ్లు కొసలాడిన దొంగ దాగూగు ర్‌ తావుకొన్న దొంగ తగిలి పద్టుడిచె గోవులలో దొంగ కూగూగు శ్రీ వే*ళకటగిరి చెలువుడొ ఏమో కోవిదుడగు దొలిగ కూగూగు న అన్నమాచాళ్య అని పాడుచు ఆటలాడిరి. సాయంకాలము బొాలవాలికళు విచిత వేషములు ధరించి నృత్యగానములతో అ;ిదరిని ఆనందవరచిరి. ఒక గోవబాలుడు మాఠ్కంగేయుని వేషము ధరించి శిదలింగ మును కౌగలించుకొని €| సౌఠాషరాగము . అదితాళము / ప్‌ శివశివ భవభవ శరణం మమ భవతు నదా తవ న్మరణం 1... గతగాధర చంద్రచూడ ఆగన్మంగళ నర్యలోక నీడ

78 క. కైలాసొచల వాన శివ కరపుఠరహర దరవోన రం భస్మోర్టూళిత దేహ శంబో వరమవురుష వృవవాహా 4. వంచానన ఫణి హేష శివ వరమ జ్పరువ మునివేవ 6. ఆనందనటన వినోద నచ్చిడానంద వితశిత వేద 86. నవ వ్యాకరణ న్వబావ శివవారాయణ డీ దేశ అని మదురముగా గానము చేసను మరియొక బాలుడు భాగవత చెదడారియై బౌఫిరాగ౦ -- 8౩ ఆదితాళశం గ్‌. తందనాన అపా తందాన వుతె తందనాన భళి తందనాన 1... (వ్మామొక్కకే వర (బవ్మామొక్క టే వర బిహ్మమొక్క పే వర బ్రహ్మామెక్క_ సే £. కండువగు హీనాదికము అిందు లేవు

అంటరికి శ్రీవాకే అంతరాత్మ

ఇందులో జంతుకులమంతా ఒకే

అందరికీ (శ్రీహరే అంతరాత్మ

“8. నిండార రాజు నిద్రించు నిదయునొక1ఓ

అండనే బంటు నిద ఆదియుకొక పే

మెండైన (బ్రాహ్మణుడు మెట్టు చూమి యొకటే

చండాలు డుండేటి లి ధూమి యొక సీ

ళ్గ్‌ట్ట శీ... అనుగు దేవతలకును అలకాము నుఖ మొకసే ఘన కీట వశువులకు కామనువమొళకమే దినమహోరాతత్రములు తెగి ధనాద్యునకొక మే ఒనర నిరుపేదకును ఒక్క సే అవియిు క్‌... కోరలి కష్టాన్నములు కొను నాకలొకపే తిదుగు దుష్షాన్నములు చిను నాకలొక టే వరగ దుళ్గంధముల పై వాయువొ కకే చరన పరిచుళముల పై జాయువాక పే ! కడగి ఏనుగు మీద కాయు ఎండొక కే వుపమీ శునకము మీద పొలయు ఎండొకకే కడువుణబ్యులను పొవ కర్ములను నరికావ జడియు శ్రీ వేంక పేశ్వరు నామమొక ఖే అనా అన్నమాచార్య ఒక బాలుడు ఒక చాలిక బావ నుఠదలు వేనములుభరించి [5 పహడిరాగం = త్రిశ్రగ తితాళం జావ ఏ పఏచే ఏలే మరదలా |! మరదలు శాలు చాలు వొలును చాలు నీళోడీ వరనంబు బొోవా, జావ వ. గాటవు గుబ్బలు కదలగ కులికేవు మాటత తేటల మరదలా.

800 మరదలు ; వీటికి మాటికి చెనకేవే వట్టి బూటకాలు మాని పోవే దావా. వావ వ అందించి నన్ను అదలించి దేవు మంద మేలవు మరదలా. మరదలు : నందుకో తిరిగేవు నరికాడవో బావ పొందు కాదిక పొవే బొవ_ బాన ఫ్‌ చొక్కంపవు గిరిగింత చూవుల నన్ను మక్కువ చేసిన మరదలా మథదఆఅ : గక్కున నన్ను వేంకటవతి రూడిళి దక్కించుకొంటివి తగువైతి బావ ఆ అన్నమాచార్య అని పాతుచు నాట్యము చేసిరి. మరియొక బాలిక ఆటవిక వనిత వేషము ధరించి తుమ్మెద .వదముల వంటి జాననద గీతముతో (ఖీకృళ్ణుని దశావతారములు దాల్చిన శ్రీమవోనవిష్టువుగా కీర్తించుచు (4 ఆపారిరాగ౦ = (తిశఅదితాళకరం శకిలుత నవ్వుల వాడు 9న్నెకా వీడు వెట పెబుగడు చూడవే ?స్నెకా

81

1... పౌలఘలమేనిఐ ౨ జోర వీపువాడు

సెలవు మోరీ వాడు వ్‌ న్నెకా

గౌొలనుల వంకలకో శతూమి

వెలసినాడు హపివే ఏన్నెకా వి. మేది కుటుచవాదము మెడమీద గొటలి

సీటకాల వాటు త్‌్నాకా

ఆడదాని బాసి అడివిలో రాకాసి

వేటకాడీ నూడవే శ్‌న్నాకా 8. బింకవు మోతల పిల్లగోవి వాడు

సింక కూపవులవాదు ఇిన్నెకా

రౌొంకల్‌ $౨ికిం కొవరి తఈూదెనమ్ను

వేం పేపుడు చూడవె శిన్పెకా

నా అన్నమాచార్య అని మధురముగా గానము చేయుచు అభినలయింబిను. ఒక గోవతాలుడు వనమూలికల నమ్ము కోయవాని వలె నటించుచు నంకరాభరణరాగ౦ = ఆదితాళం ఖా గీ కొనరో కొనరో మీరు కూఠతిమి మళదు ఉనికి మనికి నెల్ల ఒక్క టే ముందు

802 ని వవ 1... ధృవకు కొనిన మళదు తొల్లి వ్రద్ధాదుదు చవిగా కొనిన మందు చల్లని మళ౭దు భవ రోగములు వీడి పారగ "పెట్టలు మున్ను జవ కట్టి కొనిన నిచ్చలమైన మందు ని నికిచి నారదుడు కొనిన మందు జనకుంటు గెలువుతో కొని (ఒదికిన మంచు మొలచి నాలుగు యు/మ.ల రాజులు ఫునులు కలకాలము గొని కడగన్న మందు తి అజునకు వతమాయువై యొనగిస మందు నిజమె లోళముల నెల్ల నించిన మందు 'తిజగములు నెరుగ తిరు వేంకటా(ద్రిప ఛధ్వజమెత్తి కోనేటి దరినున్న మందు వాను అ సమాచార్య అని పాడుచు ఆడిెను. ఇంకొక జత. బాొఠఅుతు (శ్రీ కప్పి పదము బాలిక గొల్లభామ వేషము ధరించిరి. (5 రామక్రియరాగ౦ --తిశఛశ్రగ౨తఠాళం0 కృ వదే గొఠలిత వడలకువే ది “హే ఈత న. క్‌ట4 ఉతిలల గో: టట వ అ సీ ముద్దు మాటలకు (యొ క్కేమయ్యా

88 కృ; ఏలే ఏఠే ఏతే గొశైెత ళం నా లా వెరుగవా నప్పు ఏచేవు ? గో ఏ; చాలు వాలు నిక చాలునీ అచనతు పోలవు బొంకులు పోవయన్యా ! కృ; కానీ కానీ కానీలే గొఇత న. పోనీవే నీవందు పోయెదవు ? గో, మౌని మాని వలుమారులు చెనకుచు మా తోనిటు సౌలయక తొలవయ్యా |! స. రావా చావా రావా గొల్లైత (శ్రీవేంకటగిరి వెలువుడను నో: నీవె నీవె నను నించితి కౌగిట వైవన మైతిని కదవయ్యా ! ఎ అన్నమాచార్య చివరగా గోదభాలుతు దశావతార నృత్యము చేసి అందరినీ ఆనంచవరభిరి. ౮/7 మాళవరాగ౦ == రూవకతాళం

1. థఛళయ వయోధిజలే ధృతవా నసి వేదం విహిత వహిత్ర చరిత్ర మదం కేశవ ధృత మీన శరీఠ జయ జగదీశ హరే

84 పు. క్షీతి రలి విన్తల తరే ఈవ"తికతి వృ ధరబి ధిరణ కిణ చక్ర గడిన్నై వ న న చా పే థా కచ్చవ న స జయ ఒగదీళ హరే త, ఎనతీ దవన శిఎరె ధితం ఆవంఎగ్నా 7ళని అంక కవనం సిబుగ్నా 'కేళవ ధృత నూరత రూవ జయ జగదీశ మాచే 4... తవకర కమల యుగే నఐమద్చుత శృంగం ద?త పొరణ్య కశివు వర భృంగఉ కేవ ధృత నరచారి రూవ జయ జగడిశ వాలే క్‌. ఛలయ] విక్రమవ బంమచ్చుు వామన వదన జనీరణ వితలవ వెచన కేకవ దృళ జాంర్త టా ఆయ బగదీవ హిచైే ఖ్‌ శటత్రియ రుధిరచుయే జగదపగత పావం నవయసి వయసి మిత ఎవకానం కేశవ! ధృత భృ్యసవతీ దూవ!

రిక్‌ 7... వితరసి దిక్షురణే దికృతి కమసీయం దళశముఖ మౌళి బలిం రమణీయం

• కేళవీ దృత రామ శరీర! జయ జగదిళ వారే 8, వవాసి వవుషీ విశదే వననం జలహాభం వాల వాతి ఖీళి మిత యమునాభం కేవ! వృత హల ధర ఈూవ జయ జగదీశ వారే $. _ నిన్షతి యజ్ఞవిఢధే రహహ [శ్రుతి జాతం నదయ హృదయ దళ్ళ్శిత వకు భూతం 1 క కేశవ! ధృత బుట్ధ శరీర జయ జగదీ॥ హరే 0 క్షుచ్చ నివహ నిధనే కలయసి కరవాలం దూమ కేతుమివ కిమని కరొాకతి కేశవ! ధృత కల్కి శరీత జయ జగదీశ హరే

11. థీజయదేవ కవే రిదిముదిత ముదారం (శఈుణు నాఖదం పభదం భవసొరం కేఠవ! ధృత దళవిధ రూన జయ జగదీళ హరే

866 ఇద లో 19. గోపికా వప్టాపహరణం హేమంత బుతువు ఆరంభైైనది. నందుని మండ యిందల్రి గోవ కన్యలు తెల్లవారక ముందే కా₹6దీ జలముల స్నానమాడి, ఇనుకతో కాశ్యాయనీదేవి విగ్రహమును చేసి, పూజించి. శీ కాత్యాయని, థగ క్‌ సీకును (యొక్కెదము మేము నేడు అనుకంవన్‌ నూ కిందరకును వైళమ (శ్రీకృష్ణుడు మగడు గాగ జేయుము తల్టీ |! ఓ తల్లి మాకు కృష్ణుడు గా ణి చేతో దిధుడైన నాము చేలువల మూర్‌ నేతి వనంతములాతుచు జాతర చేసెదము భక ఛాళుం కోడస్‌ అని నమన్కరించికి. ఒక నెలరోజు-విధముగ కాత్యాయనీ బేవి వతమాచరిలచితి, ఒకనాడు వాతు నదీ తీరమున వలునలు 2డీని గట్టుపై వాటినుంచి నీటిలో దిగి స్నానము కేయుచుండి3.

(శ్రీకృష్ణుడు గోవబాలురతో నడీశీకమునకు వచ్చి తోడి గా*ఎరను కదలు కుడన్సి చవ్చుడు చేయవడ్డని ౩గ చేని, పొదల మాటున డాగుచు, వంగి వంగీ నడచుచు గోవకన్యల బీరల నవహరించి నమీవముననున్ని చెట్టునెక్కి కూర్చుండెను,

ప్‌ గోవకన్యలు (శ్రీకృష్ణుని జూచి మామా వలువలు ముట్టకు చూమా కొనిపోకు పోకు మర్నింవు తగన్‌ మా మానదేల కొనియెదు మూ మాననహరణ మేల మానుము కృష్ణా అని వలికిన గోవిందుడు వారి మాటలాలకించి, “ మీ వీరలు నానెంచుకు " తండి. ఇటు వచ్చి తీసికొనండి * అనగా వారు నిగ్గతో, ఇంచుక కోవముతో ఇంతుల్‌ నోయుము లాడుచుండ మగవారు ఏవెంతునచ ? వచ్చిరా, ఇంతల్‌ సేయుదురే, కృపా రవాతుతై ఏ తోకమం డైన ఈ విలతల్‌ నీతల ప్తుషఫ్రైగాని మజ ఏవీ కృష్ణ ఓ చెల్ల సీ చెంతెస్‌ దానుఆమై చరింఇదము మా చేలఆబులు ఇప్పించవే. వచ్చెడము నీవు పిలిచిన ఇచ్చెరము ఏమైనగాని, ఎటు చారుమనినన్‌ జొళ్చిచము నేడు వస్త్రము 'లిట్చి మముంకరుణ తోడ ఏలుము కృష్టా

ధ్‌ఫి అని 'పార్థించుచున్నవారిని జూచి హరి నవ్వుచు.

• ఫ్ప్రీద్రు ఎవరిని మోహించితిది 7? ఈ తవములు ఎందుకు ? ఎవరిని పెంన్షాడుటకు 9 ఎనడు మీ మానధనములు హరించెను ? నేను మీకు పరాయివాజనా ? చిన్నతనమునుండి మీతో కలసి పెరిగిన వాళనే కదా ? నా వద సిగెందుకు ?* న! ల
• నా యిరిటికి దానుల౭2ై నా యాజ్ఞవపాంచి మీరు నడచెదరేనిన్‌ మీ యంబరంబు లిచ్చెద తో యంబుణ వెడలి రండు తొయ్యలులారా. అన్నాడు. అవ్వుతు గోనకన్యలు చలికి వెజచి, నీటిలో నిలువజాలక *“ థొందబ్రరు వెడళకుద మందురు కొందరు వెడలుటయు నిగ్గుగొను గోవిందుం డందరు కొందర తమలో గొందల మందుడురు వణకుకొని అ వజాలికలళో కొందరు తమ మానములను చేతులతో కప్పికొనిరి.: కొందరు తమ శిరోజములతో కప్పికొనిరి, మతి కొందరు కన్నులు మూసీ: కొనీ ఏమియు. కన్నించనతిదున. తమ నెవ్వరు చూచుటకేతని, తామెన్వరిక్స్సి కన్చించుట లేదని అనుకొనుచుండిరి.

ఢి ఒక గోవకన్య శ్రీకృష్ణుని నీడ నదీ శీతమందలి ఇనుకపై పడగా, చేయి చాపి, నీడలో కన్పించుచున్న చీరను అందుకొన చదయత్నించెను. అప్పుడు శ్రీకృష్ణుడు గోపికలను కనికరిలచి ఇట్లువలిశెను. “* వ్రతము ఫలము మీకు వలసిన చక్కగ ఇంతులెల్ల చేతుజెత్తి మొక్కి చేరి వుచ్చుకొనుడు చీరెలు సిగ్గుపో నాక నేల 7 ఎగ్గులాడ నేల ?7 ఇనిన గోవిందుని మాట (వకారమువారు తను వీఠలు (గ్రపొంచి ధరించి “ వీరలవహరించి సిగ్గులు విడపించి పరిహసెంచి వైన వరగ మనకు ఘనుడు నోము కొఅత కాకుండ (మొక్కించె ననుచు బొరినుతించిరి ఆబలలెల్ల *' తమ నోము ఫలించినదని కాజ్యాయనీదేవి చయ వలన తమకు కోరిన భర్త్వలబింవగలడని నంతసించుచు వారు తమ గృహముల కేగిరి.

00 అది 20. వుని పత్నులు

బృందావన నమీవంలో కొందరు విసిలు యాగం చేన్తున్నారు. వారు కంనునికి భయవడి (శ్రీక్ఫిష్ణు ని చెంతకు రాచేదు. వారి వత్నులు. (శ్రీకృష్ణు ని ఎటులైన చూడవలనని, ఆ ఎగదానంద కారుని వేణు గానము విని నాట్యము చూచి తరించ 'వళెనని ఎద్విహ్ఞారు. చుండిరి+

(శ్రీకృష్ణుని మాయచే. ఇంటివద్దనుండి. తెచ్చికొనిన చఖాదులు తినినను గోవలొలురికు అకలి తీరడాయెను. గోవిందుతు ఆఅ కాలుంను యజ్ఞ న్రలమునకు పోయి ఆహోరము కొని తమ్మనగా వారు పోయి పిర్రలను అడిగిరి. వదార్తములన్నియు సిద్దమై యున్నను య్య ఆరుట్టునకు నివేదించక

(నే ఓ న్‌

ముందే ఎవరికినీ ఇవ్వమని (గ్రాహ్మాణులు తిరన్మరించికి.

గోవదాలుకు బిక్నా మొగములతో తిరగిరాగా గోపాలక్యవు న వారల నూరడించి, *' అకరియెనచో అమ్మనడిగిన అన్నయ మె. .ఉగాని ఆయ్యనడిగిన వ్రయోజనమేమి ? మీకింంైన లోర జ్ఞానము వేతు. ఇందు వలననే మనలను వెల్లి గొల్లలందురు వరు మళఠల్గ పోం' డాొాహ్కణ

ఆ ౧౫ + క్‌, ఈ

శ్‌ "లా | చ్‌ ప న యిన స శ్రీలతో తల్లులారా ! యకోద తనయుదు. ఒ్యందావనమునందుశ్నాడు- మాకందరికీ అకలియగుచున్నది. బోజనము ఒండి "” అసి అడగండి వారు తవ్చకుండా మనకు అన్నం పెడతారు, '”” అని చారల మరఅ వలి పెను.

వారు యజ్ఞశాలను నమీవించి (చావ్మణ కాంతలకు త్రీ కృ ష్ట్ర నందేశము వినిపించగనే వారు నమన వదారములు పాత్రలలో నెంవుకొని, వారి ఖర లు, బంధువులు కూగదని వారించుచున్నను, పినక వడివడ్‌గా శ్రీకృష్ణుని యెద్దకు వచ్చి తాము తెచ్చిన వదార్హముల నన్నిటిని బాలగోపా లునకు గోపాలబాలురకు తృప్పికలుగ తినిపించి.

ర ముకుందుడు వారి ప్రేనూభిమానాలకు నలితసించి అమ్మలారా! సూ అకలి తీర్చె మమ్ము కాపాడితిరి, అన్నదానము అన్ని" దానములతో ఉ తమమెనది. మీకేమి కావలయునో కోరికొనుడు-'' ఆనగా వారు “* న్రూద్రవా ! నీవు యజ్ఞపురుచ్చుశవని చేయెరువిగుదుము. నీ మోహనము గొనము.. వినవలెనని నీ నాణ్యము కనులార కనవలెనని నూ వారనందరినీ విడచి వచ్చితిమి. * అనగా థ్రీకృష్ణుడు నంతపించి ముని వళ్ళులు గానము చేయుచుండ తాను వేణువునూదుచు జగన్మాహనముగ నాట్యము చెను. మోసిన రాగ౦ = అదితాళళి. ప... బాల గొపాలకృా పాపా పావ్‌ అ. నీల మేథ శరీర నిత్యానందం దేపా 1, కలద నుండర గమన కహారి కోభితానన నన దకయళ నయశ నంచ నందన మిత గోవ వదూజన .మీనాంక కోటి మోహన

• దంత నంసార బంథన దాళుణ వైరి నాశన శ. యజ్ఞ దుప్ప నంరక్షీణ యాదవ వంశా భరణ య చల పితరణ యలిజన శరణ అక్లాన ఘన నమీరణ అభిలలోక కారణ లా విజ్తాన చిరా చరణ వేదాంత వాక్య 1పమౌాణ

రి +. వ్యత్య నపాజోరవీంద విశ్వ వందిత ముకుంద నత్యఖండ బోధనంద న్‌ద్ల్గుణ బృంద గ్రత్యన్నమిత చేదకతద పాలిత నంద నునంద నిత్యద నాళాయణ కీర్ష నిర్మలానంద గోవింద మోహనిరాగ ౦ = ఆటతావం పవ వాలగోపాల మాముద్ధర వరమ కళ్యాణ గువూకర అ నీరదనీల క శేబర నికువడు క్‌్తుభ వ క్షే నంత నందన చక్త చంతన బృంద రచిత బహు వందన మందశ్యుత నుందరానన మదన నుందర జగన్మోహన ఇందిరా మలదిర భక్త నుందర హ్యృదయారవింద భృంగ భక్షి -యమకరంద నంవిత గోపిక బృండ జతి।। కాం-ళాహత రైదత్తతాం తర్కతోధిమ్మిదా = గిణ ళో ధిమ్మిరే శకతో నమ్మి ధమ్మికిటలొధిమ్మి శే తక్క తో దిగిణాణ - గంగిఐల్తోంగ దిరుడు దధిన్లుడు దతుతగ తోశీగిణం - గళ్లిరు తోంగ దీర్లుడు దధికి తకిట దధికిణ తోం ఇట్లు నృత్యగానముల ముని వత్నుల నలరింళి వామదేవుడు “ తల్లులారా ! మీ వతులు మిము గూడి గ్రతునదూ్శూ చేందరు. మీడ యాగ _ వాటమునకు వెష్టడు ?” అని వారిని వీడ్కొాలిపెను. వారును ముకుందుని నుతిఆంచుచు తమ భరల చేరిరి.

లి ధన్యాసి రాగథఠథఅ __ ఆది తాశం నందనందను వేణుగాన వినోదము కుంద కు౪ంద దంతవోన గోవర్థన ధరా శామ కామ గోవింద రవిచంద్ర లోచనా కామ కామ కలుష వీకాత విచూరా | థామ ధామ విభవ (త్సతావ రూవ దనుజని హైమ ధామ కఠణ చతుర చవ భంజనా న, కమల కదములవాన కమలా రమణ దేనో త్తమ తమోగుణ నతత విదూర ప్రచు దథశ్చ్రమదాను భవ భావకఠణ నుము: నుదానంద శుభరంజనా తి... వరమ వరాత్చఠ వరమేకా వరణ వరచామల వానుదేవ చిర చిర ఘననగ ్రీవేంక పేశ్వర నరహరినామ వన్నగ శయనా అనాను అన్నమావార్య, శ స్వ

ర్క 21 గోవరనం ఠు నందాదుళు (ప్రతి నంవత్సరము ఇంచ్రయాగము చేయుచుండిరి ఇంద్రయూగము... చేసినచో ఇంద్రుడు నంతసించును. ఇం(దుడు నఆతసించిన వానలు కురియును. వానలు కుగిసినచో వచ్చిక మెండుగా 'ెరుగును. ఆ వచ్చికమేసి ఆవులు నుఖముగా నుండును. పాడికి కొరత ఉండదు. అని నమ్మి యాదవులు ఇంద్ర యాగమునకు వలసిన వన్తువుల 'సేకరించు చుండిరి. శ్రీకృష్ణుడు. లన వరమేశ్వరత్వమును (వకటించుచు వారితో 44 'పెద్దలారా ! ఎందుకీ ఇంద్రయాగము 10 ప్రొొణులన్నియు కత్యనలన జనిలిచును కర్మవలన వృడ్దె చెందును. కర్మము వలననే నాశనము చెందును, కర్మమే ఉనులకు. దేవత, మానవుని నుఖదుఃఖములకు కర్మమే కారణము. కర్యానుయోగులైన మానవులకు ఇంద్రునివలని భయమేఅ? పురాతన జన్మనంస్కా.రముల వలన కర్యభలమును తప్పించ వరమేశ్వరునకును ₹క్యము కాదు. సత్వ రజతమో గుణములు నృష్టి స్థితి లయకారణములు రజోగుణము వలన జగము జన్మించినది. రజోగుణ(ప్రేరితము లై మేఘములు వర్షించును. ఇం(ద్రుడేమి చేయగలడు ?

ర్‌ మనము అశవులలోనుండువారము. మనను పెంచిపోషిం చునది. ఈ (పకృతీమాతయే. కనుక వశువులకు, ఈవర్యతమునకు, అరణ్యమునకు, వేదవిదులకు పూజనలుపుటయే నమంజనము * అని చెవ్చగా నందాదులు ఇంద్రయాగను మాని గోవర్సన వర్వతమును నమీవ ఆఅరణ్యమును గోవులను పూకజించిరి మహేంథ్రుడు మిక్కిలి కోపించి నంనరకాది మేఘములను వంపి గోకులముపై శిలా వర్షమును పితుగులను కురిపించెను. ఆ వర్షము నకు భయవడుచున్న గోపాలురను గోవులను రక్షించుటకై థ్రీకృష్ణుడు గోవర్థన పర్వతమును గొతుగువఠె పెకెతి 44 తల్లీ 1 తం! గోపాలులారా ! గోవకాంతలారా ! గోవులను తోలుకొని వచ్చి ఈ వర్వతము (క్రింద నుఖముగా ఉండచిడీ, బాలుండీతడు కొండ దొడ్డది. మహా భారలబు సైరిలవగా నోవండోయని, దిని కింద నిలువన్‌ శలకింవగా బోలదు ఈ ఎలాంబోనిధి జళతు నంయుత్త ధరా చడక్రంబుస్రై బడ్డ నాకేలు అల్లొాడదు ళం బంధులారా ! నిలుడు, ఈ[క్రిందన్‌ (వ్రమోదంబునన్‌ ” అని వలికిన హరి వలుకులకు విన్మయమంది అందరునూ గోవర్థన పర్వ తము (క్రింద తల దాచికొనిరి,

9|్ర లీ కృ ష్ణ డు తమను రక్షించినందులకు ఒంతసించి, ముకవారిరాగ 6 = ఆట తా”ం౦ వ. గోవరనగితి దర గోవింద్‌ గోకుల పాలక వరనగనంద అ... థ్రీవత్సాంకిత శ్ర లజ థర థావక చయతార వాహి ముకంంద

1. పురుహూత ముఖ వి మాత నుచతుర వురుషోశమ పూ రెత జగదుదర మేరు భూలీ డై ర్యా విచూర మీనకేతు ళత కోటి శరీర ల్ల అమీత కల్యాణ గుణ అగణితవీల అఆవ౨మీకానంద భున నందబాల శమిత డత్య దంథధ కాంత్యాది మూల విమల నూనన వృళి విలసీిత కాల క. వవాతో జగదండ కోటిని వెదం వరదకిమద్భుతం అచలేంద్ర వహనం మహనీయ కీరిమూ- చహవాసీ దేపా ముదం మాఘవనం మద మవన యసి కదం

ర్ట 4. _అనందామృత వారిధి నెల అంము వరా్యక్రమ అనువమ లీల శ్రీనందాత్మజ శ్రితజనపాల (శ్రీకర కికలయ లాలన లోల క్‌, పాటిత నురరిష్త్ప పాదవ బృంద సావన చరిత వరామృత కంద నాట్య రనోత్కట నానా వరణ నారాయణి గ్రార్చిత చరిణ రి సజ రు గ్‌ అల్‌ జ వ నుతో (్రకల్రఖ్లుడు గోవర్పన వర్వతమునెత్తగా అనంద యశోద మన్యధ వివారముతో గోపికలు, * ఈ కాలుడు సామాన్యుడు కాడు ”? ఆనీ చేచేంచు)డు కొండను పెల్లగించినవుడు చలించిన భూమి, “మన. నెలికాడు ఇంత పెద్ద పర్వతమును అవలీలగా ఒక్క చేతితో ఎతిగాడే ! * ఆఏ గోపబాలురు * అయ్యో ! వని బాలుడు, ఇంత రారము మోయగలచా * *' అని మంద యందలి జనులు, * మేళు, మేల, యాదవకుల లిలకా ! *” అని కుల పెద్దలు నం్య్రమాక్చర్యములతో నిన్నమేషుళై చూచుచుండిర్సి గిరిదారి అలనట లేక ఏడు రోజులు గోవర్థన వర్వతమును ఓంటి చేతిపె ధరించుట చూచి, ఇంథదుడు వివల మనోరధుడై మేఘము లను వెనుకకు రప్పించుకొని, లజ్జ తల వంచికొని (కృష్ణుని ఎదుట నిలిచెను.

రర థీకృష్తుడు గోవర్దనగిరిని ఎప్పటియట్ల నుంచి దేవేంద్రుని ణి ళు ళ్‌ నమీషించెను. దేవేంద్రుడు వనమాలికి నమన్కరించి వానుదేన! కృష్ణ! వరద! న్వతంత్ర వి జ్ఞాన మయ |! మహోత్మ ! నర్వపుణ్య వుతుష ! నిఖిల వీజ చూతాత్మక ! బ్రహ్మ సీకు వందనంబు, నిషలంక / నిను బహ్మోదులు ఎరంగ లేరు జడతకా నిస్టుండ లోక (త్రయావన దుగ్మాన గరిష్టుడన్‌ వివుల దు ర్వ్యైదువ్య మాయిష్టుడన్‌ వినయ త్యాగ కనిష్తుడన్‌ కుజన గర్వి ్రేష్తుడన్‌ దేవ ! నీ ఘనలీలొ విభవంబు పెంవు తెలియళలగా ఎవ్వడన్‌ నర్వగా ! ఆని నంనుకించి గోవగణవతిత్వంఎనకు గోవిందు నభిషేకించెను. ఇంథద్రునికో వచ్చిన కామధేనువు తనక్షీరముతో (శ్రీకృమ్లునభి షేకించి నందకువూరక మనభఘం నౌామి వరానందం ఆవిల వంద్యం నుందఠ నరసిజ నేత్రం మందన్మిత సాంద్ర చంద్రికా చం్యం అని నుతించెను.

00 4 4 22. నందనందనుడు

అ రోజు ఏకాదఃి. నందుకు ఉవవసించి థివారిని వూజించి, ఆ మరునాడు. రెల్లడారళముంచే యమునా నదికి సారము చేయ పోయెను.

ఒక ఎడు ఒందుని ఫిైైలోనీకి లాగి తనతో వదణ నగరం ఎసికొన వెన్నను

న్నానానికి వ్వెన జర ఎంత సేవటికి 3రిగి రానందున యకోద భయిఎడి బలరామక్యష్ణులను తండ్రి వాడ ఆరిసికొనదున్నది.

త్రేకృష్ణుడు వఠుంనగరమును చేతగా, దరుణుకి ముకుందునకు స్యాషత ఫత్కారిములు కావించి నందునతో బృందావనమునకు పంపెను

సందాదులు లందికావనమునకు జారర చూడపోటి. నరమేశ్వ రుని పూజించి వస్రమించిరి ఒక పెద్ద పాము నందుని పట్టుకొని 'మ్రంగ చయత్నించుచుందగా అతడు, ' కష్ణా! రక్షింపుము అనీ శేకలు వేసెను. కోవ్హురు ఆ మహానర్వమును ఎధింవ జూచిరిగాని వారికి ఫక్యముకా లేదు ఇంతలో ఢ్రీకృష్ణుడు అచవికి వచ్చి. ఆ నర్చమును వధించి తన తం డ్రిని కాదాచెను. ర్రీకృష్ణుని వాదన్చర్శచే అ సర్చము కావము రొలగి నుదర్శ నుడకు గందక- యువకుని రూవము దాల్చి వానుదేవుసి నుతించెను.

' కృష్ణ! వానుడేవ! కేవ వరమాత్మ

అ్యవమేయ వరచహారి ముకుంద!

మిమ్ము చూతగంటి మీ కృపకనుగొంటి

అఖిల సౌబ్యవదిము అందగఅటి.”)

శే [1

100 20. వంధుఠా నగరిలో ఒక గోవకాంత, నెత్సిపైె గంవలో, పాలు, పెరుగు నిండిన దుత్తలతో మధురా నగరమునకు పోవు చుండెను వట్టణ నమీవమునకు రాగానే, మధురమైన వేణుగానము వినిపించగా, “పాలో, పెరుగో' అనుటకు బదులుడా, “కృష్ణా, ముకుందా, మురారీ? అని కేకవిడను. ఆ నలుకులు విని (శ్రీకృష్ణుడు ఆమెను నమీపించి కొంగు వట్టు కొని అవగా ఆమె అన౦దడ్‌ అరవి రాగల = అఆదితాళం మధురానగరిలో చల్లలమ్మ బోదు చారి విడువు కృష్ణా! కృష్ణా మావట్‌ వేళకు తసన్పక వచ్చెద వట్టకుకొంగు గట్టిగాను కృష్ణ 1మ। వ్రజ వనితలు నను చేరవళ్తు రిక రౌజు మార్గమిది కృ్గా క్షా $;మ।। ఆని బ్రతిమిలాడగా శ్రీకృష్ణుడు “నుందరీ! నీవు నన్ను గొలతె త్తి పిలుచుటచే నీవు ఏమి అవతలో నున్నావో అని వచ్చితినిగాని నిన్ను అడ్డగిం ళు చుటకు కాదు” అని ఆమెను విడిచి చనను. ఆ గోవనుందరి.

101 తోడిరాగ ౦ = రూవకతాళము బృందావనలోల గో - వింద అరవిందానన నుందలౌంగ ధృళ రధాంగ నుజ నారి తిమిర పవతంగ మామవశశ్ర్రీ రమణీమణి మదనా శ్రిత మిత్ర రామదాన డొన త్యాగ రాజనుల చరిత్ర అని కీర్తి ంచుచు మధుర కేగెను ఖ్‌ ష్ణ నళ గలికాఅజ్ర ల సా ఖల ౧ త్‌

102 ళ్‌ గా 24. 'వంందిలీ వరవాధం౨రి కదత్యాలము ఆరంభమెనది. వంచువెన్నెల కాయుచుష్నాా బ్‌క్త రక్షకుదు, శ్రీవివానుడునగు గోపాలకృష్ణుడు బృందావనమున విహరించు చుండెను. కర్టావతంసిత కర్టికార ప్రచ గండళాగద్యురి గడలుకొలువ చవన మోహనమైన (ఘ్రైవిలానంంతో వామ కొగావత గటి యుద్య అవనవ్యకర మ్యాచుూళాంగు? బాతుల వన్షద్య నకి మర్మన:ణి జూవ చాకాలి మీద ననగ సాచి నిల్చిన విదశబద్యుం చూమె చిచ్చు నగ మొళిపింఛము కంరడాముదుము ఎణయ విలసిత (గ్రామమున నెక వజువందు (బ్రహ్యాగాంధర్యగీతంబు వరిగతే నె చతుర నటమూరి గోవాలచ[క్రవం మధురమగు వేణుగాన తరంగములళోే నందు చుహా నమ్ముదో ముతో పోల్చతగియుండెను. ఎజ్జవ (వ్రేక్షకొనలచే, వేణువురంధ్రినుం మూయుచు, తెరచుచు. దొండవండ్హచంటి "పెదవుల నడుమ, వేణువు నుంచుకొని అహాగించుచు, కుడిపాదమును ఎడమపాదము పైనుంచి, తెల్ల తామరల కాంతివంటి కాంతె వంతములె న కన్నులను నగము చూసికొని వే:.గానము శేయుచుండెను.

103 ఆ గౌన తరంగములు వినిన గోవకన్యలు, నముద్రము వైపు వరుగు లెడు నదులవకె శ్రీకృష్ణుని వెదకుచు బృందావనమును జొళ్చిరి. ఒక గోపిక ఇట్లా అన్నది. (శ్రవణోరంచిత కర్షకారములతో న్యర్జాథ చేలంబుతో నవత౦ం సొంత కే పింఛధకముతో నంభోజదామంబుతో న్వవకుండ్ర్లై మధు రాధ రామృతినుచే వంశంబు బూరింపుచున్‌ ఉవిదా! మాదవుదాల వెంట వనమంజొప్పారెడిం జూచితే ! మరొక గోహింగన ఈ విధంగా వఎలికింది. ఒనిరన్‌ వేతల కించుకేనియును లేకుండంగ గోపాలకృ మ్టని కెమ్మోవి నువారనంబుగొనుచున్‌ జోద్యంబుగా (మోయుచున్‌ తన వర్ష్వంయిల నేత్రవర్వములుగా దగ్పించె బోర్వఆబునన్‌ వనీకా! యెబ్టితవంబు చే సెనొకొ యీ వంళంబు నంళంబులోన్‌ వేరొక జ నుందరి యిలా థావించింది. నా మోనంబున వద్ది మేరవినవే నా పూర్వజన్య్మంబులన్‌ లేమా! నోములు నోచునో నకట ! కాళ?ందీ తటిన్‌ వేణువై తూమిన్‌ వుశైైదనంచుకో రతగదే, బోధిల్లి య శ్లైననీ వామందివ్చుడు నూధవాధర నుధాపానంబు కల్యుంగదే! ఇంకొక గోవజాలిక చేతితో చుూవుతూ ఇలా అన్నది మమతన్‌ మోముళఅు మీదశెరుకొని రోమంథంబు సౌలించి హృ త్కుమలా(గ్రంబుల కృష్ణు నిల్చి ముఠ$గానామృత శేణి క్ష ర్థములన్‌ (గ్రోలుచు మేతనూని గళితానందాశ్రు లై చితిలో పమళలె గోవులు చూచుచున్నవ వదిగో, పద్యాకీ! వీక్షించితే?

శైం4 £్‌ వి ాా టో (2 న తరువాత గోపికలందరూ నృత్య గానములలో శ్రీ కృష్ణు షి అనునరింళారు.

శేదారగాశరాగం -- ఆదితాళము

వ. వరమ వరువమనుయామ వయంనఖథి వరమ వురుచ మనుయామ

అ. నురుచిరవోనం నుంచర నానం తరుణారుణ కీరణాడర నరనం

1! నందకుమారం నగవరదీరం బ్రందొవనమువి వివిధవివోరం బృందారకగణవందిత చరణార విండమి?త మణి మభుకర నికరం.

ల్లి బావుక చరణం భవనంతరణ6 భవ్య పేవకజన భాగ్యవితరణం ఆవ్యయ విమల విచూతి విజ్బం*నిత దివ్యమణి రచిత వివిధా భరణం

క వరమో దారం పావవిదూరలఅ న్మరసాయక్యన గ్గరమకి చతురం విరచిత మురళీ గీతరసామృత ఖరిత ఘనం ఘనకొన్ను చజోరం

105 4 వల్లవీ మాణిక్య మణియుగళ బేలం మరకతమణిచ్చాయ మదనగోపాలం మల్లి కాడాజి చంవకాది నుమ భారం మహనీయ ౮వణ్య లలిత తరవూరం ర్‌ శ్పుక దధర కదిత మురశినాదనుధయా నురనుందరీ గణం కర్షయతి కృపయా గురుచరణయారచిత మేఆదతిలరితం నారాయణానంద తిర్ణ నముదితం ఆకనమున అస్సరశలు, కేదార గౌళరాగల _- రూవక తాళము వేణుగాన లోలుని గన వేయికనులు కావలెనే వే అవి వేణబుతల ద్యషిచుటి వేయుచుమొక్కుచురాగ 11వే। ణి అహో “లా వికిసిత వంకజ వదనలు వివిథ గతుల నాడగ నొకరి కొకరు కరమునవిడి యోరకనుల జూడగ శుక రవములుకల తరుణులు సొగనుగాను పాడగ నకల నుతులు క్యాగరాజ నబుని వేడగ వచ్చే 1 వే[। ఆని గానము చేయుచు అనందించిరి.

106 బల 21% రాస (క్రీ డలు ఆంగనా మంగనా మంఠరే మాధవో మాధవం మాధవం చాంతరే ణాంగనా ఇతనూకల్సితే మండలే మధ్యగః నంజగా వేణునా దేవకీ నందన 8౧ గోపికలందరు వలయాకారముగ నేర్వడిరి. ఇద్దరు గోపికలనతుమ ఒక కృళ్ణుడు ఇద్దతు కృష్ణుల మధ్య ఒక గోపిక వలయను చుధ్యలో ఎద 2 ణా క య వ వు మరియొక కృష్ణుడు. ఆంధరూ మహానందంత్‌ నసృత్యగానములతో (శ్రీడించు చుండిరి.

(శ్రీకృష్ణుడు ఒకచోట వీదావాద్యమునకు అనుగుణముగ కాళ్ళ గజ్జెలు యోయించుచు, వేణుగానము చేయుచు నృత్యము చేను. తాళము వేయు బాలికలు తాళము తద్చకుండ వాంకి తగిన నిం్థంకు, తన ముం మ్మలకదిలికతో. నిచ్చుచు, గోవకన్యల గానమును వరవళించి వినుచు (భీకఎష్ణుడు భువన మోహనముగ వేణుగానము చేయుచుండెను.

నోవకాంతలును బాలగోపాలువీతో వాడుచు, ఆడుచు నివ్నల భక్నితో అవరంధాముని న్తుతించిరి.

మధ్యమావతీరాగం == అదితాళము వ. గోవిందమిహ గోపికానందకిందం పానందమవలోక యామోముకుందం

107 / గోపికా గణనయన కుముదపూర్తేందుం గోపాలకుల తిలక మవిలజనబంధుం (శ్రీవతిమనింద్యహరి చందన నుగంధిం (శేయోవిధాయి కరుణా రనసింధుం లి నంగీతరనరసిళ నరననల్లానం నరన మొరళ$ీ గత సొాధునంతాపవం శృంగార రనవూర (్రీమదనగోవం శ్రితజనానంద మభిలానందరూవం వి యువరిగితనియోగి నులలితం కవిజన మాన: కమల విలసిళం శివనాతాయణ తీర్థ విరచితం శ్రీగోపాలక దయారనమిశితం వారలతో ఒకగోపిక అనేక జన్మల వుణ్యపలమువలన థీకృష్ణు ని శ్రుమన్నాగరాయణున్‌గా గుర్తించి విలహరిరాగ౦ం ఎ అదితాళం వ. వారయ మమకామం గోపాల వరయ మమ కామం అ వారంవారం వందనమనుతే వారిజదళ నయన మగోపాల

108 కే మన్యేక్వామిహ మామవడైవం మాయాన్వీకృత మానుషథావం ధన్వ్యైరాద్భత తత్వన్వథధావం ధాళారం జగతామతి విభవం 1 బృందావనచర బరావతంన బడ్దకుంజవన బహులవిలాన సా౭ం(ద్రానంద నముదిరవోన నిణు నంగత కేయూర నముదితహాన త్రి మత్స్య కుర్మాది దళశమపాకావతార మదను[గ్రవోడవ మదనగోపాల వాత్సల్యపాలిత వరయోగి బృంద వరనారాయణతీర వర్తిత మోద ధి ఖు అని గానము చేయుచ్చు, నృత్యం చేసెను.

109 ల తఠాన నేవ = అం శ ఐల = (్ర్రై సంచణం గోపాంగనబు నృత్య గానముల ఆనంద వరవళలభై యుండగా,

• నేను నిరాకారుడను ౫” అని తెలియజేయుటకు శ్రీకృష్ణుడు అదృశ్యుదా యెను. గోపికలు కలత చెంది బృందావనమున నందగోవకాలుని వెదుక సాగిరి. నల్వనివాడు, వద్మనయనంబుల వాడు రు కృపారనఅబుపై చల్లెడివాడు మౌ? వరి నర్చ్‌త విఠిఛము వాడు నవ్వురా జిల్లికు మోము వాము-ఒకతు చెల్యల మానధనంబు తెచ్చె, ఓ మల్లియలార ! మీ పొదల మాటున లేడు కదమ్మ, బవ్చరే. వున్నాగ ! కానవే వున్నాగ వందితు తిలకంబ! కానవే తీలక నిటలు ఘనసార ! కానవే ఘనసార శోభితు బంధూక ! కానవే బంధుమి[త్రు మన్మధ ! కానవే మన్మధాకారుని వఠళశంబ! కానచే నళ ధరుని చందన ! కానవే చందన శీతలు కులదంబ ! కానవే కుందర్‌దను

110 ఇంద్ర హజమ ! కానవే ఇంద్ర విభవు కువల వృత్నమ ! కానవే కువల యేవ 'వియకపాదవ ! కానవే (ప్రియ వివోరు అనుచు కృష్ణుని వెదకిరి అబ్బముబులు య ణి వారికి కృష్ణుడెందును కానరాళేదు. దుఃఖ భరమున మాటలు లాట) వడగ నిట్లు తఅపోసిరి. నీ పాద కమలంబు నెమ్మి దగ్గర గాని తరఠలిపోవంగ పాదములు రావు నీ కరాబ్ల్దంబులు నెబి నంటితినగాని తక్కిన వనికి హస్తములు చొరవు నీ వాగచ్చుత ధార నిండ (గోలగ గాని చివులన్య భాషల చేరివినవు. నీ నుందరాకృతి నియం చూడక గాని చూడ వన్యంబుల జూడ్కి, కవలు. నిన్నెకాని వలుక నేరవు నూజిహ్య లొల్లననచు బలుకనోత నీవు నూ మనంబునేల మజపి దొంగిలితివి యేమిసేయు వారిమింక కృష్ట ణ అని విచారించి (శ్రీహరి దరిజేరుటకు భక్షియే. దగ్గరి క్రోవయని శ్రీ కాంతుని వివిధగతుల 'ప్రొర్ధించిరి.

క్ష చముదన కతకోటి వేషం మాధవ మాధాయ మామకే మనసి విదళిత నురరివు బృందం విష్టుంగాయామి విశ్యభర్తామ్‌ మణినూవుర వాళాలం నందేతచ్చరణం విభోః లలికాని యదీయాని లవ్మ్మాణి (వజవీదిము తరుణారుణ కరుణామయ విపులాయత _నయనం కమరాకుచ కలశీవర వివులీకృత పులకం ముత$రత తరళీక్సృత ముని మానన నలినం మమ భైలతి మద చేతసి మధురా ధర మమృతం హే దేవ! హేదయిత ! హే జగదేక బందో! హౌ కృ! హేచవల! హే కరువైక సిందో! హేనాధ !' హేరమణ! హే నయనాభిరామ! పోహో కదాను భవితాసి వదం దృళోర్మే, బహుళ చికుఠర భారఠల బద్ధ పింఛావతంనం చవల చనల నేత్రం చారు బింబాధరోస్టం చూధురమృదుల హానం మన్టరో దార లీలం మృగయతి నయనంమే ముగ్గవేషం ముఠారేః

1?

అహి మకర కర నికిర మృదు మృదిత లక్ష్మీ

నరనతర నరనిరుహు నద్భశ దృ? దేవే

చ్రజయువతి రతీకలహ విజయ నిజలిలా

మదనుదిత వదనళశి మధురి మణిరీయే

చికురం బహుళతఆ విరళం (భమరం

మృదులం వచనం విపులం నయనం

ఆధరం మధురం వదనం లలితం

చవలం చరితం చక దాను భవే

మందార మూజే మదనాబి రామభ

ది౭బాధరా వూరిత వేః:పనాదం

గోగోవ గోపీజన మధ్య నంన్హం

గోవం భజే గోకుల పూర్ణచతిద్రం

గోధూ? ఘూనరిత కోమల కుంతలాగం

గోవర్ధ చోద్దరణ కేకృత ట్రయానం

గోపిజనన్య కుచకుంకుదు ము[ద్రిజాంగం

గోవింద మిఐదువదనం రణల భజాదుః

ఆని భక్తి యుతముగ (పార్పించ, శ్రీ కత్తుకకు వారి యఆదు

కఠుణ కలిగి చారి ఎదుట సాషాత్క్మవంవగా వారు మోహనరాగ౦ ౨ అఆదితాశము వ్‌ నందనందన గోపాల జయ నచనీతచోర గోపాల

1. కందర్భ శతకోటి నుందర నుఖకర మందహోన్న (శ్రీగోపాల

113

ని బృందానన గోవింద ఘనానంద చం(్రానన (శ్రీగోపాల

8. లీలా మానుష బాలక వేవ లాలాముజ విగ్రహ గోపాల

4, మురకీధర మునిబ్భ్బంద్‌ విచిలతిత ముక్తజనాశ్రయ గోపొల

ర్‌, నందనునలదాది వందిత చరణార వించదమహోన్నత గోపాల

6. దాధిత గిపుబ్బంద బోధరసానంట సాధిత జగదండ గోపాల

7... గోపీమన్మధ గోవరిపాలక గోవ్న్వ భోద్దర గోపాల

ర్‌ు రానమండలనట దానజనావన దాన వాదినుత గోపాల

0. _ మూలకారక మోహవారక లశ్మ్మీ పాల వరాచీః గోపాల

1. మోరచివార్టవ తారక పాలిత నారాయణ తీర గోపొల

ఈ విధమైన నృత్యగానములతో అవరలధాముని నుతించునున్నారు అరవి రాగలి ౬౬ శివుటశాళం వల్లవి (భువమ్స్‌ జయ జయదేవ హరే

శేశేశ 1... ఢ్రీత కమలాకుచ మండల ధృత కుండల ఏ కఠిత లలిత వననూల |; న దినమణి మండల మండన భవ ఖండన ఏ మునిజన మానస వాంన ఃః శ. కాళయ వివథర భంజన జన రంజన ఏ యదుకుల నలిన దినేశ 1) ఖీ మధుముత నరక వినాశన గరుడానన ష్‌ నురకుల కేశి ఏదాన ర్‌, అమల కమల దళలోచన భవ మోచన ఏ (తిభువన భవన నిదాన ; క్‌ జనక నుతాకుల భూషణ జితదూషణ షు నమర శమిత దశకందర | గా అబీినవ జలధర నుందర ధృత మందర పే శ్రీముఖ చంద్ర కోర

శక 8. _ళచవరణే వణతావయ మితిభావయ. ఏ కురు కుళలం వణకేము 1 9, ్రీజయదేవ కవేరిద కురుడే ముదం ఏ మంగళ ముజ్యల గీతం || మిశ్రపీలూ రాగం ఎ ర్రితాళం. గాయతి వనమాలీ 'మధురతం 1;గాః 1... పుష్ప నుగంధ నమలయ. నమీదే.. మునిజన టర్శిత యమువా తీరే. 11గా4 లీ కూజిత శుకపిక ముఖఖగ కుంజే. కుటిలాలక బహు నీరదవుంజే మ. 8. తులసీదామ-విభూషణకారీ జలజ భవన్తుత 'నద్దుణ శార్‌ 11గా!! 4. పరమహంన హృత్రయోత్సవకొరీ వరివూరిళత మురళీరవ కారీ 11గా1! ణా చదొోశిన ట్రహ్మోంద 101

కే6 2/- నాకావిహారం గోవకాలతలు (్రీకృష్ణునికో కూడి యమునా నడియఅదు జల ్రీడ -లాడనెంచి మనోహవారముగా అలంకరించుకొని నురటిరాగ6 = ఆది తాళఠ

శృంగారించుకొని వెడలిరి శ్రీకృన్ణునితోను ఆంగరంగ వైభోగముకో గో

పాంగనా మణులెంతో సాగనుగ 1[శ్చాం[॥ నవ్వుచు కులుకుచు నొకతె కొవ్చున

వువ్వులు ముడుచుచు నొక్షతె

చువ్వుచు కురులను నొకతె కృష్ణుని

రవ్వ చేయుచు నొకతె వేడ్క్మగ 1క్ళం। మగడు వీడనుచు నొకతె రవికయు

బిగవున జేర్చుచు నొకతె

తగును తనకనుచు నొకతె పాద

యుగముల నొత్తుచు నొకతె వేడ్కగ 1; శళ్ళం!! సౌక్కుచు సోలుచు నొకతి కృష్ణుని "పక్కున ముద్దిడు నొకతె

ద్రక్కాకు రమ్మనచు నొకతె మడువుల

నక్కర నొనగుచు నౌకతె వేడ్కగ న.

117 వరిమళము అందుచు నొకథె (శ్రీహంి హరి యనుచు నొకతె యురమున జేర్చుచు నొకతె వయ్యెద జరిపి వేడుకొనుచు నొకతె వేడ్కగ [శృం సారసాతయనుచు నాొకతె కను సెగను పీలుచుచు నెకతె రారా యనుచును నొకతె త్యాగ రాజ నఖుడనుచు నెకతె వేడ్కక 11ళ్చల!! యిమునా నదీ తీరముజేరి ఆచటి (ప్రకృతి సౌందత్యమునకు నరనళలై

వపంళతువరా? తాగం -చావుతాళం చూడరే చెలులళ యమునాదేవి సాగసెల్ల నంఠేోవమున చూ! ఎజ్లని వం కేరువాములే = అందు ఇల పెన భృంగనాదములే 1చూ। ఇనుక తిన్నెలెంత తెలుపే = మెను

ఇంద్ర నీలము వంటి నలుపే చూ! మేటికలు వ(జ్రంపు శిలలే = అంటు

కుటిలమైన చిన్న అటలే ,)చూ। హంసల రవళిచే చాల - దేవి

అదిగో చెలగె నీవేళ 1చూ।

116 పొలతులార పొదరిండ్డే = వేసె లొలుకు ఖక్టూరపు వండ్డే చూ! ఫలములచే 'గ్రాకలతరే - అరతు - వచ్చని చిలుకల జతలే. చూ! వింత వింత విరుల వాన _- మది కెలంతెంతో మరులయ్యెనే చూ కోకిలములు _మోసెనే - మరుడూ కనుమ శరంబు వేసెనే చూ! చల్లని మలయ. మారుతమే - కృష్ణ స్వామిని'"గూడినది నతమే చూ; రాజ వదననలార - కనరే - త్యాగ రాజనభఖుని పాటవివరే. చూ అని గానముచేస్‌, అ సౌొంిధర్యమునుంతయు వ్రకృతి శ్రీ కృష్ణుం కొరకే . నమర్సించినదని తలచి, పోరు మిక్కిలి ఉత్సాహముతో యమునా. శీరమున ఆడుచు, పాడుచు, తమ యౌవన గర్వముచే మోపొంచి తమ యానంద ముశు ఒకరితో నొకరు చెవ్చుకొనుచుండిరి. వున్నాగవరా?ిరాగ ౦ = రూవక కాళ ౮ ఏ నోము నోచితిమో - చెలుల మేదాన మొనగితిమో 11ఏ1|

క19

(శ్రీనాధు కొలువ మరె చెలుల చెక్కిళ్ళు నొక్కుచును 1వ। మానక మోవానుచు చం(్రానను హృదయమున నుంచ 1వ, (భ్రీరత్నముఖు మనము చెలులు శ్రీమిలఅచు యౌవనము వారిజ లోచనుడు చెలుల పాలయె గదనమ్మ కోరిక లీడేరను యదువీరుని కనుల జూడ 1ఏ। బంగారు సొమ్ములను చెలులు బొగుగా పెట్టుకొని శళ్చుంగారా౭బరములను చెలులు చెలువొంద కట్టుకొని నంగతిగా ఆంగముల శుకాంగునికి ఒనంగగ మన 1మే। పొంగారు ఈ నదిలో చెలులు పొందుగా గుమిగూడి మంగళాకారుసనిళో ఏలులు మనసార కూడ్తితిమి రంగ వతి యుప్పొంగుచు మన చెంగటను చెలంగగ మన 1మే। వాగేళాద్యమరులకు చెలుల వర్ణించ తరమౌనె ? త్యాగరాజాపునితో చెలులు భోగము లందుంచును బాగుగ తమిరేగగను నయ రాగము లీలాగున పాడ ఏ

గోవకాంళతలు ఢ్రీకృష్ణునితో యమునానదీ జలములందు జలక్రీడ, వివోరములు జరువుచు, ఎవరికి వారే (శ్రీకృష్ణుడు తమతోనే యున్నాడని బావించి వఠనూనందదముందు చుండిరి.

వతి యొక్కరు శ్రీకృష్ణునకు తమయందే (పేమయని తమ తోనే ఉన్నాడని తల తెలియక ( అలోచనః తెలివి లేక ) మాట్టాడు చున్నారు,

ఇరవిరాగ ౦ = వావుతాళము తనయందే (కేను యనుచు విరిబోణులు తల తెలియక నాజెదఠు 1త॥

220 ఆనయము మోహను హీఠగ కృష్ణుడు అందరికి అన్ని రూవము ఆర్పి యాడగ త్‌ కొంచరి బంగారు కొంగులు వట్ట కొందలి వదములు బాగుగా నెట్ట కొందరి సౌగనుఅు కనులార చూడ కొందరి మనను తెలిసి మాటాడ శత కోందరి అంకమునను వవ?ింవ కొందభి పెచవల పలుకెంపులుంచ కొందరి తనువుల కరలీల చేయ కొందరి వెనుక సీలిచి జడవేయ ॥త్తం కొందర నుదు£ి కసరి బొట్టు పెట్ట కొందరి తసకు చెక్కులు ముద్దు ' పెట్ల కొందరి వాలిండ్ల వన్నీరు చిలుక కొందరి తో త్యాగరాజ నుతుడు వలుక $5 ఇంతలో (శ్రీకృష్ణుని నంకట్పముచే దూరముగ ఒక నావ కసి స్‌ంచినది ఆది త్వరగా వారిని కమీపించినది అ ఓడ తంగురంగుల వకాకములతో, వట్టు తెరచాషలతో, బలిషమెన కెప్లతో నొన్సుచున్నది. వ! వమా క ఆ నౌకను జూచి శ్రీకృష్ణుతు వసిబాలుని వవె ఉత్సాహముకో కేరింతలు కొట్టుచు, గోపికలను ఆ నావలోనికి ఎక్కి వివారింతమని కోరి నాడు, వారు కాము ఆడువారమగుటనే, రాజకుమారుడు, నవరత్న చూషా లఅకృతుడునగు చిల్నిళ్ళష్ణుని నావనెక్కి చి మరల ఇళల్లుచేగ్చగలమా? అని నందేపాంచి, కృష్ణునితో కలిసి వివరించ కుతూహలము. కలిగి తమలో

క!

శాము వితర్కించుకొనుచున్నారు. చివళకు నౌకావిహారము చేయ, ఓడను నదీజలముఅ లోనికి నెట్టినారు. "

యదుకుల కాంబోజిరాగ ల -ఆదితాళం

ఆడవార మెల్లకూడి మనమాడుదము హారినివేడి 1ఆ|

కృష్ణుడు చూడగ చునము - జలక్రీడ నల్బ మంచిదినము 1ఆ।

కమల నే్యనిాసి నుఖమా - ఓత గట్టు చేర్చ మన తరమా [ఆ।

శాజకుమాశుడు వీడు - నవరత్న సొమ్ములు జెట్టినాడు ఆ,

వసిబిడ్డ గాడటవమ్మా - వీడు - భయవడునో తెలియదమ్మా (ఆ!

తల్లితో చాతీ బల్కుదురే - మన-తలలు వంపీంవదూరుదురే 1ఆఅ1

మాటకు జోటౌను గా - మన - అటలు తెలియక పోనీ 1ఆ|

చాలు వాలిటు రారమ్మ - ఓడ నలిలమందు ద్రోయరమ్మ ।1అ।

త్యాగరాజాదు డు వీడు - వనితల మాటలు వినలేడు. 1౪!

వారట్లు నందేసొంచుచు కొలదరు ఓడలోనికి ఎక్కగా- మరికొందరు అనుమానించుచుండిరి. దాల గోపాలుడు వారితో “మీకు ఆడవారై ననేమి? మగవాడను నేనున్నాను కడా? (నంసాఠ) నావను దరిజేర్చ నాకంటె నమర్ధుడెనరు? ఆలసింవక నావలోనికి రండు” అని నలుకగా వారు గోపాల వాలుని దుడుకు వనులు ఎత్తి చూవుచున్నారు.

సౌరాష రాగం -వావుకాళం౦ 'ఈ/

ఏమని నెలనమ్మికొందుము - కృష్ణా ఎందుకింత వాదు ఏ!

జలకమాడువేళ వలువలు దాచి - మమ్మలయిలపగలేదా 1ఏ!

ముదితల రమ్మని తిలకములిడీ - వంటమోవి నొక్కళేదా. !ఏ।

క వదినగారి చందమున వచ్చి - పావడ వదరించి పోలేదా వ్‌? దొరికిళివని చాడీ చెప్పబోతే-తల్లి ఉరమున నుండలేదా? ఏ; కామించి యజ్ఞవత్నులు వేడగ - వేణుగాన మొనర్చ్పలేదా? ఏ! అనాడు పొంగలి నీకిడి - కొన్నాస్మ వాన నుండలేదా? 1ఏ ధరను త్యాగరాజ వినుతుని - పలుకులు తప్పిపోదనలేదా? ,ఏ! బాలకృష్ణుడు వారిమాటలకు చిరునవ్వుతో నమాధానమిచ్చుచు తన ట్రతాశమును తాను చేసిన ఘనకార్యములను తెరిపి ““ఈ యమునా నదీ విహారమున మిమ్ము రక్షీంతునుత” అని ఆధయమిచ్చుచున్నాడు. నారాష రాగ౦-చావుతాళం య! చా ఏమేమొ తెలియక వలిశెదరు చెలులార నామీద దయలేక 1ఏ! మును మందరగిరి మనుగ కూర్యమై వీవున దాల్బలేడా? 1ఏ కరి రాజు మకరివే గాసి చెందగ నేను కకుణ చూడలేదా? |! వెజవక నీరు సొచ్చి సోమకుని కొట్టి వేదము తేరెజ్రా? ఏ! కాళిందిలోని కాశీయుని మదంబును కాల నణచళేదా? ప్ర జ్యాగరాజునకు నబుడెన నాదు . ద్రశానము వినలేదా? ప్ర గోఫీకలంిధరు మారు మాటాడక ఓడనెక్కి లెడ్డువేయుచు నావను వత్తవుచున్నారు.

కప సారళగ దాగ౧-అఆదిలాకవ ఓడను జరిపే ముచ్చట కనరే వనితలార నేడు గట్ల! ఆతువారు యమున కాడ కృష్ణుని. గూడి ఆడుచు పొడుచు ఆందరు చూడగ (ఓ కొందళు హారికీర్హ నములు పాడ కొంతరానందమున ముద్దులాడ కొందరు యమునాదేవిని వేడ కొంవరి ముత్యపు నరులసి యాడ శస! కొండరు తదబడ పాలిండ్లు కదల కొందరు ఐఇంగరు వల్యలు వధల కొందరి కుజిలాలకములు మెదలు కొందరు వలుకుచు కృష్ణుని కధల 1ఓ| కొందరు శ్యాగరాజ నభుడే యనగా కొందరి కన్తురి బొట్టు కరగగ కొందరి కొను విరులు జారగా కొందరి కంకణములు మఘల్లనగా 1ఓః గోఫకోంతలు కోలలు వేయుచు, నావను నడువుచు మధ్య మధ్య శ్రీకృష్ణునితో వరివోన (ప్రనళిగములు చేయుచుండిరి (ీకృష్ణుడు వారి సౌందర్యమును మెచ్చికొనుచు చతుర నంభావణలు నలువగా వారు ఆ మాటలు కల్లబొల్లి మాటలని ఫావించి

కేని4 సావేరిరాగం -- రూవక తాళము చాలు చాలు నీ యుకులు-నడువదు జాలధరాదుల కరుడై న మముగూడి నుఖములనుభవింవవ క్యష్ణా 1చాః" ఆధర రదనముల గని సౌక్కుచుల-మే నూసిలచి వచ్చితిమి బుధ రక్షక ళల్య సారధ్య మొనరించి బొంకు టెరుగ మైతిమి శ్రీకృష్ణా ఃచాః కండు చక్కెర వంటి వలుకులు వినిమేము కామించి వచ్చితిమి ఉండ్‌ యుండి బొలుని గిలి మరివొ్‌ట ం రా ౯) యుంచిన దెరుగమైతిమి థ్రీకృష్ణా చాః క్యాగరాజ నుతుడని *ఆతిళ్యపేమచే తరుణులు వచ్చితిమి యు భోగిళయన మా మాటలు మీరకు బుద్ధి కాలివాడు నుమీ శ్రీకృష్ణా చా థ్రీకృష్ణుకూ శోపీకలతో 'నౌకా విహారము. నలువుట చూచి అన్సళనలు.

125 కాఫీ రాగం ఎ జావుతాళము చూతాము రారే ఈ వేడ్కను నుదతులాఠ నేడు చూ! పురుహూతాదుల కరుదైన ఓడలో ఉవిదలెల్బ హారి గూడి యాడెదరు చూ! ఒకరి కొకడు గంధము నలరెదరు ఒకరి కొకరు తిలకము దిద్దెదరు ఒకరి కొకరు వీడము లొనగెదరు ఒకరి కొకరు వబోరము వే సెదరు 1చూ। ఒకరి కొకరు వలువలు కట్దదర్లు ఒకరి కొకరు రవికలు తొడిగెతరు ఒకరి నొకరు కౌగిట ఊూర్చెదరు ఒకరి కొకదడ తమలో సాక్కెదరు 1చూ!. ఒకరి కొకరు పాటలు పాడెదరు ఒకరి కొకరు నరనము. లాజెదరు ఒకరి నొకరు హరియని చూచెదరు ఒకరినొకరు కానక (భమ సెదరు (చా! అన్సరనలు తమ నౌకాయానము జూచి ఆళ్చర్యము చెందగా గో పికలు తమ అందచందములకు, అదృష్టమునకు “గర్వించి,

126

జఉవగాతఆధారి రాగ ౦-ఆదితాళం౦

ఎవరు మనకు సనూన మిలలో ఇంతులార నేడు 1వ!

ఆవని వారిహర బ్రవ్మోది నుర లానచే మోవము పోయిరి కనుకను 1ఎ!

నలువ తనయ పై మోహము చెందినాడు తగిరిపోయ

ముద్దు లొలుకు (శ్రీహరి వలచుచు బృఆదాలోలుడై పోయె

చిలున భూషణుడు దారుకా వనవు వెలుల పాలామె -గో

కులమున క్యాగరాజనుతుడు మన వలల దగిలి పోయె గనుకను 4వ

అని భావితచుచున్న

గోపికల గర్వమణవ నెంచి. శ్రీకృష్ణుడు తన లీలా విలానముచే

యమునళో గాలివాన కల్పించెను. ఓడ అల్లకల్లోలమాయెను. గోవకాంతలు భయవడి యమునాదేవిని 'పార్షించిరి. సౌరాష్ట్ర రాగ౦-అఆదితాళం ఆల్లకల్లోలమాయెనన్యూ ౨ యమానాదేవి - మౌ ళు రా యారుళెల్ల డీర్చు' నూయన్యూ 1౪! నూ! గా

మొల్లలచే వూజించి మొక్కెదము బోవువమమ్ము

మార్చు బారికి కాశలేక ఈ రాజ కు

మారుని తెచ్చితి మిందాక

తారుసూరాయె బ్రతుకు

తత?ంచున దెందాక ?ఆ|

కల్సి? గారివానలు నిండారాయె మా వనులెల్ల గేరిసేయుట కెడమాయె మాలిమితో మమ్మేలుచు, గనియెడ బాయ నాయె *ఆ1 సొమ్ములెల్ల నీ కొనగెదమమ్మా యమునాదేవి యీ సుముబుని గట్టు చేత్చవమ్మా ఎమ్మెకాని బలిమినీ ఏల తెచ్చితిమమ్మ || న9న భవుడు (వాసిననవ్రాలు ఎటులై నగాని నాధుడు (బ్రతికి యుండిన చాలు (వళయములయ్యెను ఏమి చేసిన భామలు 1అ। దేహము లెల్ల నానగెడమమ్మా ఓ దేవీ! కృష్ణదేవుని గట్టు చేర్చుమమ్మా మోహనాంగుని మేము మోన బుచ్చితిమమ్మ (ఆ| మేమొక్క పెంచ బోతిమమ్మా మా పాలి దేవుడేమో ఎంచుకొశ్నాశమ్మా రామరో థీ త్యాగరాజాన్సు ని బాయమమ్మా ।$ఆ॥

126 ఘంటా రాగము-చావుతాళము ఉన్నకావున నుండ నియ్యదు - వాన ఉరుములై తే వెనుక తియ్యదు 1ఊ! నుడిగాలి యోడజుట్టి వడిగా వానలై తే గొట్టి 1ఉ। ఓడలో రలధ్రము కలిగె ఈ వనితల కెవ్వరు నలిగె 1ఊ! కనులకెందు కానరాదు గతి కాళింది మనకిక మీదు ॥ఊ। మకళిపోవు దారి జనిరమ్యా అవుడె మదమింవ వలదంటినమ్మా 1ఉ; మన మొక్కచో గూడరాదు వ్రళయమననిదిగా వేరు లేదు. ఉః రాజ వదనలు రాఠమ్మా త్యాగరాజ నఖుని చూడరన్మూ పు! ఇంతలో ఓడకు రంధ్రము వడినది. గాలివాన మవా(వ్రళయముగా వీచుచున్నది. గోపికలు దారితోచకి విలపించుచున్నారు. గోపాల బాలుడు వాఎని ఊరడించలేదు. “నేను మిమ్ము దరి చేర్చెదనులే” ఆన్‌ ఆధియమీయలేదు “మీయంతట మీశ₹ే నన్నీచటికి లిసి కొని నచ్చి కొంచెము కము కలుగగనే ఇంత వ్యనన పడుచున్నాడ. చేను వని బాలుడను. ఇంత జరుగుటకు మీరే కారణము ” అని నిష్ణురము లాడెను, గోపికలుో అయ్యో! మనకేది దిక్కు? నదీ జలములలో అకాల మరణము చెందెదమేమో?”” అ౨ చింశించుచున్నారు. ఘ౦0టా రాగ౦-ఆదితాళము పెరుగు పాలు భుజించి తనువుల సెంచిన దెల్ల నిందుకా? పె, నిరవధి నుఖదాయక మా వయను నీటను కలియుటందుకా? ఃపె। అత మూమలతో నీకె మెమదురాడన దెల ఇందుకా? పె! అవల రూ జ్‌. నత్త కలిగి ఇకనైన ఉందుమని నంతసిక్లీ ర దిందుకా? పె

కేలి0 ఆనదీళ సీ సేవ వలయునని ఆరసినదెల్ల నిందుకా? పాసియుండ నేరక పెద్దలచే బాముల చెందిన దిందుకా? పె! స్నాన పానములు చేయువేళ నిను ధ్యానము చేసిన దిందుకా? మేను నీ సొమ్ము చేయుటకై మేచుల్లాడిన దిందుకా? 1పె। తలిరు బోణులై యనునా నదిలో తల్ల డిల్లు టందుకా? వలచుచు తొతి జన్మము రామునిచే వరములు బడసిన దిందుకా? 1 పె కోటి జన్మములు తవములు చేసి కోరినదెల్ల యిందుకా? సాటిలేని నీ లీలలు మననున సెరించి యున్న దిందుకా? 1పె। ఆగమ నిగమ వురాణచారుడని అనునరించిన దిందుకా? త్యాగరాజనుత తారకనామ నీ తత్వము తెలిసీన దిందుకా? 1పె। ఈ విధముగా విలపవించుచు గోవకాంతలు “అన్యథా శరణం నాస్తి ఎ త్వమేవ శరణ౪ మమ” అని ్రీకుష్ణునికి చాసోహమొనరించి “క్రృష్టా! సీవే మాకు దిక్కు. నీవే సూకు రక్ష. మమ్ము కాపాడు అనుచు పారించిరె. ఠి చిలిపి కృష్ణుతు చిరునవ్వు నవ్వి “నావకు చిన్న రంధ్రమైన ఇంత దిగులు చెందవకెనా? మీ రవికలతో ఆ ఈంథభ్రమును కప్పివేయుడు*” అని నూచించెను. వారు తమ రవికెలను విష్టి ఆ రఠిధ్రమందుంచిరి. విచిత్ర ముగా ఆ రవికలన్నియు యమునా నదీజలములలో కొట్టుకొని పోయినవి. గోపికలకు ఏమి చేయుటకు తోచక, కృష్ణునితో

136 వున్నాగ వరాళి రాగ౦-ఛావుళతాక ణి కృష్ణా! మాకేమి దోవ బఆ్క్క - కీర్షి కిలుగును యాదవబాల 1కృ। శరిగె రవికళిల్ల పోయె - వెల్లి క |! చలికి మేమోర్విమాయె శ్రీ 1కృ! నరివారలో నిగ్గు పోయె - నీళు. జానుల పైదాక నాయె థీ కః నర్వము నేననుకొన్న నీదు సామర్ధ్యము జూవు చిన్న శ్రీ కః పాయళలేని మమ్ము నీవు -ఏ ఉపాయమైన తెల్పి బోవు ' కః మాతో చేరగ యింత లాధ కలిగ మరతుమూ ఇక (ప్రాణనాథ థ్రీ కృ ఇందుకనుచు తల్లి సాకనో రేక ఏ పావుల కండ్లు తాకెనో థ్రీ ॥కృ। రాకేజదు ముఖ దయరాదా? త్యాగ నాజార్చిత బోవరాదా థీ. £కృః శ్రీ కృష్ణుడు చిరునవ్వుతో ““కాంతలారా! మీ రవికణు యమునలో కొట్టుకొని పోయినవని చింతింపదలదు. ఓడ మునిగిపోవుచున్నది. వెంటనే మీ చీరలను విడిచి, ఆ రంధ్రమును మూయుడు లేకున్న మనమందళము ఈ నదీ [వవాహమున మువిగెదము.” అనెను.

1పక్షే గోవకాంతలందుకు నమ్మతించక వఠాశ+రాగ౦ = చావుశతాళం

గోం ఇందుక్రేమి చేతుమమ్మ కృష్తుడెంతో మాటరాడెనమ్మ మగువలం పే ఇంత వాదా? కృష్ణ మానమే (ప్రాణము కాదా?

కం గునగున లందేమి వచ్చు? ఇవు డునురుమం పే ఊరుహోవచ్చు

గో, వనితలకనీ ఎవ్వరె నా - కృష్ణ వంచనగా వలుక తగునా?

కృ. హరము చేయవేళ కాదు - ఆత్మ హత్య కాని వేరే లేదు.

గో, నగ్నముగా నిల్వ వళమా? కృష్ణ నలుగురిలో నీకు యళనూ?

క్ఫృ. నామాటలు విని మీఠు - వేగ నను గట్టు చేర్చబోనీరు

టి

గో, అలనల పావము అేమో? ఈ లాగు వ్రాతలుండె నేమో?

క వెలకు తీసిన వలవు రాదు వెలదుల నిక నమ్మరాదు.

గో, రాజన్య ఇటులెంచ వలదు - త్యాగ రాజ వినుత పేమ కలదు.

13 మోవాన రాగము _-- చఛావుకాశము

వేద వాక్యమని ఎంచిరి-ఈ-వెలదులెల్ల నమ్మతించిరి వేః చీరలన్నియు వదలించిరి-ఎంతో-సిగ్గుచేత నందు నుంచిరి 1వే। అందున నిలువక పోయెను-మేను-లందరికీ తడియాయెను వే! కనుగొందురోయని నరగున-పాలిండ్ల కరముల మూయ మరుగునా 1వే। " మవానములను మూసికొందురో తమ పాణములను కాచికొందురో 1వే। చెలుల నోరెండగ నాయెను-నీరు చిలుచిలుమని ఎక్కువాయెను వే। నల్వలు కానకపోయెను-నతుల వదనములటు (న్రుక్కునాయెను వే। కరగి కరగి ఆఆగలార్చిరి-చెలులు కమలాక్ష నురమున చేర్చిరి వః కనుల కాటుక నీరు కారగా-చూచి కాంతుడంవో ముదుగారగా వే రమణుల మదమెల్ల జరిగెను-త్యాగరాజ నుతుం మదిరతిగెను వే

చకయ నూరుతము మలయమాకత మైనది. గాఏవాన ఆగిపోయి నది. నావ దరి చేరినది. అందరూ యమునా తీరము మై థ్రుకృష్ణునాచ. జ్ఞా చేరి అనందముగా అటలాడిరి పాటలు వాడిరి. అనురాగము వెల్లివిరియునబ్లు

ఆచ

(శ్రీకృష్ణునకు డఉవచారము లొనర్చిరి.

వున్నాగవరా? రాగం ౨౫ ఆది శాళకం

గంధము పుయ్యరు గా పన్నీరు గం

అందమైన యదు నందనుపై

కుందరదన లిరవొందగ పరిమళ (గం!

138

తిలకము దిద్దరుగా ఆ కన్తూరి తిలకము దిద్దరుగా కలకలమను ముఖకళగని సౌక్కుచు వలుకుల నమృతము లొలికెడు స్వామికి 1గం! చేలము కట్టరుగా-బంగారు చేలము కట్టరుగా మాలిమిలో గోపాల బాలులతా ఆల మేపిన విశాల నయనునిక్రి (గం వోరతు తెతరుగా నారీమణులకు వారిము యౌవన వారక మొనగెడ్సు వారిజాొక్షునకు 1గ౦! వాజలు సెయరుగా-మనసార పూజలు పేయరుగా జాజులు మరి విరజాజులు దవనము రాజిత త్యాగరాజనుతునకు 1గలి।

సౌరాష్ట్ర రౌగ౦6 ౨౨ అదితాళం0౦ ఘుమ ఘుమ ఘుమ యని వాననతో ముద్దుగుమ్మలు వెడలిరి చూడరే 1ఘు!

13

మమతతోను నురవరులెల్ల నురతరు

నుమనానలు గురియింవ వేడ్కగా ,ముః

నలువంక నగలు వర్తులు తకేజరిల్హ గ

చెలగ సాంటభాణ్‌ పొగలు గమ్మ-గంధపొ

డులు చల్లుచు - వయ్యెదల దీయుచు-వన్నీ

రులు చిలుకుచు - యదుకుల వీరునితో ఘుః

బంగారు చీరలు రంగెన రవిశైలు

ఉంగరములు వెలయంగ సొగనుగ -చు

జంగశయనుడగు రంగవతిని జూచి

పొంగుచు తనివారకవుంగిలించుచును ఘుః

వరమైన కనక మహావురములు ఘల్లన

ఉరమున ముత్యాల నరులెల్ల కదలగ

కరమున సౌగనన విం నురటులచే-వి

నఠుచు త్యాగరాజ చరదుని పొగడుచు ము;

అని దేవకాంతలు ఆకనమున గానం చేసిరి.

గోపిళలు.

వున్నాగవరాళ రాగం -- ఆది తాళం

హరిహరి నీయొక దివ్వపాదారవిందమియవే. [హః

ధరనుకలుగు భోగ శాగ్వమెల్లను

తధ్యము కాదు నుమా థ్రీకృష్ణ 1హ। ననకన నందన శ్రీనారద శుకార్డున మునులెల్జ నుతించు వనజ నయన టబ్రబ్మోది సంక్రందన ఘనురెన్షై సేవించు మును వేదో వురాణగమ శొన్ర, విద్యులనెల్ల చరించు చున సమనీల నిరంజన నిర్గుణ కనికరమున తాగరాజు భావించు 1హళ

గ జల అచ అని ప్రార్థించ, (శ్రీహరి వారిక్‌ దివ్టిదర్శన మొసలగెను.

1835 అలి 28, దుష శికణ లు ఆని

ఒకనాటి రాత్రి బలరామకృష్ణులు ఉద్యానవనమునందు విహరించు చుండగ శ్రీకృష్ణుడు వేణుగానము చేయ ఆరంభించెను. ఆ గానము విని గోవకన్యలు బలరామకృష్ణులను వెదకికొనుచు వారివద్దకుచేఠిరి. వారందరు నృత్యగానములతో ఆనంకించు చుండిరి.

ఇంతలో కుబేరుని భటుడు శంఖచూడుడు తన యోగ బఅమున ఆ కన్యలనందరిని ఉత్తరదిశగా తీసికొని వెద్దచుండెను. వారు “కామా! కష్టా! మమ్మురక్షించండి” అని అర నాదము చేయగా బౌలురు రెండు సాల వృత్షములు పెకలించి, గంధర్వుని ఎదిలించి, బాలికలను కాపాడ్‌రి, (శ్రీకృష్ణుడు శంఖచూడుని వధించి వాని శిరోరత్నమును కెచ్చి బలరామునకు బహూకరించెను.

కంన సేవకుడు వృషథానురుడు గోగణమును గోవవొలురను వేధించుచుండ, వారు “క్షృష్టా! కాపాడుము" అని ప్రార్థించిలి. థీకృష్ణుడు ఆ రాక్షసుని వధించి వాఠతలను కాపాడెను.

కంనుడు తన అనుచరులగు కే, వ్యోముడు ఆనువారలను థీకృష్ణుని వధింవ వం పెను

కేశి భయంకరాకారముగల గుజ్జము రూవమున మళంతలో (ప్రవేశించి గోవులను, గోపాలురము కజచుచు బాధింవ సాగెనుం

136

శ్రీకృష్ణుడు ఆ అశ్వమును నమీపించి, తనచేతిని డాని కోటికి అందించెను. ఆ రాక్షనుడు (శ్రీకృష్ణుడు తనకు డొరికెనని నలతోషెంచి ఆ చేతిని కొరకు చుండెను వానుదేవుడు తన చేతిని పెంచి పెద్దది చేయు చుండగా ఆ "రాత్షనుడు ఊపిరి ఆడక మఠణించెను,

వ్యోముడు మాయాకాలముతో గోవులను, గోపాలురను ఒక కొండగుహలో బంధించి, గుహడ్వారముశకు పెద్దబండ ఆర్బిముగా పెట్టి, ఆ నమీవమున కృష్ణుని కొరకు కాచియుండెను.

(శ్రీకృష్ణుతు వానిని వధించి అబందను తన్నగా ఆది పిండిపిండిగా కూలెను. గోబాలురు నంకోవముగా, బయటకువళ్ళి గోపాలచేవుని నురించిరి.

కంజ విలోచన డానవ ధంజన

యోగీంద్ర విమల భావన

నద్యోధాంజన దృ నిదర్యన

రంజిత శుభమూ:

కృష్ణ! రామా వంజా!

వారి జనాభ |!

భక జన వత్సల !

దుష్టమదా నురేంద్ర నంహార |!

నరోతుహోనన వురారి ముఖామక వంక్యపాద వంకేరుహ !

నర్వలోక వరికీర్తిత దివ్య మహో ్రఖావ !

నంసార విదూర !

నంద తను జాత!

రమా హ్యృదయేశ |! మాధవా |!

క్షప7 00 అ ఈూరాగవునం కంనుడు అక్రూరుని పిలిపించి, *అక్రూరా! చతుర్దశినాడు ధను ర్యాగము జరువ నిర్ణయించిత్తిమి. నీవు బృందావనమునకు పోయి బలరామ కృష్ణులను యాగమునకు ఆహ్వానించి తీసికొనిరమ్ము” అని ఆజ్ఞాపించెను, అ(క్రూరుతు వానుదేవునిభకుడు, కంనుని దురుద్దేశము నెరింగియు రచము.పె బృందావనమునకు ప్రయాణమాయెను. అతడు పయనించుచు (శ్రీకృష్ణుని ద్యానించుచుండెను. ధన్యాసి రాగ౦ _-- అదికాళం వాచములోన బాహ్యము నందును గోవింద, గోవింద యని కొలువవె మనసా క్షే హరి అవతారములె అఖిల జగములు హరి లోనివే (బహ్మోాండంబులు హారి నామము అన్ని మంత్రములు హరి హరి హరి హరి అనవో మనసా 2... విష్ణుని మపామలె విపాత కర్మములు విష్ణుని పొగడెడి వేదములు విష్ణువొక్కడే విశ్వాంతరాళ్ముడు విష్ణువు విష్ణువని వెదకవె ఓ మనసా

138 శ. అచ్యుతుడితడే ఆదియు అంత్యము ఆచ్యుతుడే అనురాంతకుడు అచ్యుతుడు థ్రీ వెంకటా(ద్రి మిదనిదె అచ్యుత ఆచ్యుత శరణనవో మనసా అక్రూరుడు యమునానదిని నమీపించి, రధముదిగి, నదీజలముల దాహము తీర్చికొని, ఆ నదీ తీరమున తడి ఇనుకలో ధ్వజము, వము, వద్మము మొదలగు చిహ్నములతోనున్న పాదముద్రలను చూచి, అవి (శ్రీకృష్ణు నివిగా గుర్తించి, వానిని కన్నులకద్దుకొని, ఈ విధముగ దావింవసాగను. ముకారిరాగం -ఆదితాళం (బ్రహ్మ కడిగిన పాదము (బ్రహ్మము కానె ఈ పాదము 1, చెలగి వనుధ కొలిచినదీ పాదము బలి తల మోపిన పాదము తలగక గగనము తన్నిన పాదము బలరిపు కాచిన పాదము. 2, కామిని పావము కడిగిన పాదము పాము తలనిడిన పాఠము. (శేమవు థీ సతి పిసికెడి పాదము పామిడి తురగవు పాదము.

139 శ. "వరమ యోగులకు పరివరి విధముల వరమొనగిడి దీ పాదము. తిరు వేంకటగిరి తిరమని చూపిన వరమ నదము ఈ పాదము = అన్నమాచార్య (శ్రీకృష్ణుని పాదకమలములను తన హృదయ కమలనుందు నిలుపుకొని బెలహరి రాగ౦ = అదితాళం0 వ. వావయే హృవచయార. విందే - కావక పాదారవిందే ఆ దేవ గంధర్వాది బృంద - సేవిత మామవ ముకుంద్‌

1. నకలలోక నాయక సాధుజన తారక మకరఠకేతు జనక మాయాధారక వికటారి విదారక వేద నముర్జారక వికృళ భయ వాఠక వివుల నుఖదాయక ౨, కనకమయ దుకూల కలిత కళ్యాణ జాల ముని మానసానుకూల మురశీలోల వినయాది గుణ కీల వేదపరాణాదిమూల వీర విజయ గోపాల విగత శోకాది మూల

140 శ. కాాంద్నీతట వివా కరుజారన సాగర మే?తగోపీ నికర మేరునమధీర కాశీయ మదహోర కంసొది భయంకర గోకుల థీమందార కోటి కామ నుందర 4... భక్త జన నంరక్న్‌ వరమ కరుణా వీత్మ నక ఒన ముశిత్ష నాధు జన వత రక్ష కమల వత్రాక్ష రమణీయ చరణ దక్ష భక్త నారాయణ తీర్ణ భవ బంధన మోక్ష అని ధ్యానించుచు బృందావనము నమీపించగా, దూరమున ఆవుల మందల వెనుక గోవదాలురతో గూడి వచ్చుచు గోపి ల దేవుడు కనిపించగనే, అ[హ్రరుడు భక్‌ వరవశుడె శ్రీనంద గోవతనయాభిల విశ్వమూ స్త మ మూరే శ్రీమత్సయోధి తన యాధవ, కృళ్ణదూర్తె ఆనంద యాఖభీల మశేష జగన్నివాన మీనాంక కోటి నమనుందర శుడ్త కీరే అశ నుతించుచు బృందావనము చేతి బఆగాదుకు హు ల నందర్భ్శించి తాను వచ్చినవని తెలువగా, శ్రీకృష్ణుడు నందాది గోవకులతో: “రాజు భనుర్యాగమునకు అట్వో”ంచినాడు. ఉచితమెన కానుకలతో మనము రేఫే బయలుదేరవలయును?' అని నూగించెను, వారందరు వ్రయాణ నన్నా వొము చేయ పోయిరి

శ్లేశ1 అద్రూరుడు తెల్లవారు రూమున నిద్రలేవి, కాలకృత్యముల “తీర్చికొని, రామకృష్ణుల మేల్కొలువుచు దేశాక్షి (మయలహర్రికాగం ఎ జ౦ంపె తాళం వ. హేరామ హేళ్ళష్ణ ఇహసముత్తిష్ట అ. హేరామ హేకృష్ణ హేజగ్యయగుకో హే వుండరీకాత్‌ రక్ష నిజపకం

1. (ప్రాచీదిగంగనా వరిహనతి హేకృష్త |! వతియోగ వరమ సౌభాగ్య మహిఠా పాలీన వైఠరన్య మభినయం త్యధసా శ్ర తీచీదిోం రామ కామ ముదితా
2. నన ముకుళోదర విదళ నగ?ితాళయో లలితతర రవి నిహ్నుతాంధ తిమీరాః మిళిత నవ నళిన వరిమళ బహుళ మకరంత కలనయా విచరళతీ కామ ముఖరాః
3. _ దధిమధన నంజాత మధురతర సంగీత బుధ జనాగమ ఘోష పుణ్య ఘోవషం మధుమధన సంకలయ మాధవ విధీం ద్రనుళ వదకమల పద్మాకృతాభిలావం

కటల శ. చూపాల దే్శాక్షీ దేవగాంధారి సభ బిలహరి వనంత ముఖరాగ బృందం గోపికా గాయంతి గోవింద తనతు కుుభ గుణరత్న బర్భిదమానంద కందం 6. _ కవిత నవ మల్లికా కునుమాని విహసంలి కామమిపహి తాళకా బ్బందమ మితం లలిత వచ సౌొక్రూర కరితమితి గురుబక్త నారాయణానంద తీర రచితం అని గానము చేసెను అదే నమయమున గోవకన్యలు అవుపేవలో గొబ్బిష్ట చేసి వాటిని వనువు కుంకుమ పూలు అక్షతలు గంధవుతో అలంకంంచి, వాకిట ఎంగ వల్లులు తీర్చి, అందు గొబ్బి్ట్టి నుంచి వూఎంచి ఈ వదిముగ వాడుచు నృత్యము చేసిరి దేసాళ రాగం = ఆదితాశం కొలని దోవరికి గొబ్బిపరై-యదు కులస్వామికిని గొవ్చిప్లో కొండ గొడుగుగా గోవుల ాళిన కొందొక శిశువుకు గొబ్బిస్లా -దుండగంవు డెళ్ళుల వెల్లను థల మాం స్య. గుండు గండనికి గొబ్బి భ్‌

149 £.... పావ విధుల శిశుపాలుని తిట్ల కోవగానికిని గొబ్బిల్లో ళా ఏవున కంనుని ఇడుముల పెట్టిన గోవ బాలునికి గొబ్బిళ్లో రా త్రీ దలిడి వెరులను తజిమిన దమజు* గుండె దిగులునకు గొచ్బిల్లో వెండి పెడియగు. వేలకట గిరిపై కొలడలయ్యకును గొబ్పిల్లో రి. లి అన్నమాచార్య బలరామకృష్ణులు ప్రయాణమునకు సీద్దమైరి. నందాదులు అంతకు మునుపే బయలుదేరి వెళ్ళిరి, నముధురా నగరమునకు బయలుదేరిన బాలురకు, గోవకాంతలు మంగశవోారళులిచ్చి, “జయము, జయము" అని దీవించిరి. నురటీ రాగం -ఆటతాళం వ. విజయగోపాల కే మంగళం జయ విశ్వంభర తే మంగళం క్షే నంద యళోదా నందన నుందర మందస్మిత థృతమందర నంద నునందాొది వందిత పాదార వింద గోవింద జయ మంగళం

కేశ వై... చారు కడంబక తరుమూలా (శత చంచల చముణీిమయ కుందల దాతుణ వైరి సంహరణ వరా(క్రమ దాన పోవజే మంగళం 8. చందన చంవక తులసీ కల్పక గీకలవన నంచారిజే వావామగోచర చరిత సదానంద వానుదేవాయ తే మంగకం శ. గోపీమండల హూథ వరాయబ గోవింద గోకుల నాయ అఆవదుడ్డారక అవిల *నాధాం తావహంణ రే మంగ. వర్ణిత గోబ్బంద వనమాంక్‌ గో వర్ధన గిరిధర వామన తీర్‌ కృత కివనారాయణ తీర్ణ మానన సారన మందిర ఇట్లు గోపికా జనముచే మంగళాశీర్వచనము పొంది, బఆరొామ కృష్ణులు మధురా నగరమునకు పోవుచు, యమునానది సమీవమునకురాగౌ, ఆక్రూరుడు వారి అనుమతితో పాతః సంద్యా వండనము చేయ యుమున చేరను.

145 జలమధ్యమున ఆదిశేషునిమై పవశించియున్న థ్రీ మవోవిన్హువును, ఆయన పాదముల నొత్తుచున్న (శ్రీమవోలక్ష్యిని నాభికమలమందున్న (బవ్మా దేవుని చూచి సంభ్రమాళ్చర్యములతో రధమువైవు చూచిన అక్రూరనకు బాలుకు కనిపించిది, మరల నదిలో చూడగా రాము కృష్ణులు, శ్రీ మవోవిష్టువు ఒకే ళరూవముగా గోచరించిరి. మహాృద్తుడగు అక్రూరుడు, శ్రీకృష్ణుని (్రీమన్నారాయణునిగా నెరిగిన వాశగుటచే, ఆ దేవ దేవుని అువల్ల వేతి వరదేతి వయాపరేతి భక్త (పియేలి భనలుంఠన కోవిదేతి నావేతి నాగళయనేతి జగన్నివా సే త్యాలావనం ్రతివదం కురు మే ముకుంద. జయతు జయతుచేవో దేవకీ నలిదనవోయం జయతు జయతు కృష్ణో వృష్టి వఠళ ప్రదీవః జయతు జయతు మేథ శా్యమలః కోమలాంగో జయతు జయకు వృథ్వీ భారనొళో ముకుందః కలలం బోలెడి వుత్రిమిత్ర వనితా గారాది నంయోగమున్‌

146 జలవాంవారతి ఎందమావులను ఆనన్‌ చేరు చందంబునన్‌ తలతున్‌ రుచ్యములలిచు మూఢుద వృధా తత్వ్వజ్ఞుడ? నాకునీ విలనక్‌ పాద యుగంబు చూపి కరుణన్‌ వీక్షింవు లక్మ్మీవతీ ఆని నుతించి రభము నద్దకు రాగా, (శ్రీకృష్ణుడు చిరునవ్వులో “ఆ(క్రూరా! ఏమి ఇంత ఆలస్యము? నీటిలో నీకేమెన వింతలు కనుపించినవా?”” ఆని పలుకగా ఆక్రూరుడు, “దేవా! నీకు తెలియని, నీలోళేని వింతలు ఏలోకమున నున్నవి? నీ చరితమే వింతలలో కెల్ల వింత.” అని వలికి రథమెక్కి (ప్రయాణము సాగంబను. ఇజాళు

కేశ? జ అద్‌ ల 10. వుధరురలో రావుకృష్ణంలు రధంమధుర్నా నగరం (ప్రవేశించే సరికి సాయంకాలమెంది. ఆ(్రైరుడు బలరామకృృష్ణులను ఆరా(కి తన ఇంటికి వచ్చి ఆతిధ్యం స్వీకరించమని (ప్రార్ధించెను. హరి అందులకు అంగీకరించక కంస వధా నంతరం అ(శక్రూరుని ఇంట వీిండారగించెదనని వలుకగా, అక్రూరుడు రాజ భవవమునకు వెళ్ళి బలరామకృష్ణులు మధురకు చేలినారని కలస, భూవతికి ఇలిపి తన గృహమునకు పోయెను. బలరానుకృష్ణులు మందగమనమున మధురా నగర రాజమార్షమున పదచుచుందగా.. ఆ వురకాంతలు, కనుల వండువుగా వారిని చూచుచు తమలోతాము వీదపే ! రక్కసి విగత జీవగ చన్ను. పాలు [కావిన మేటి బాలకుండు వీఠకే ! నందుని వెలదికి జగమెల్ల ముబమందు జూపిన ముద్దులాడు వీడ పే ! మందలో వెన్నలు దొంగిలి దర్చించిమెక్కిన దాపరీడు వీడే |! ఎలయిఆచి [వేశల మానంబు చూఅలాడిన లోక నుందరుండు వీడు లేకున్న పవుఠము ఆటవి న్దలంబు వీని పొందని జన్మంబు విగత ఫలము పైని వలుకని వచనంఎి విహగరుతము ఫెని చూడనీచూడ్కులు వృధలు వృధలు

శ్షేతరి అని అనుకొనుచు బాలురపె పూలవాన కురిపించితి. ఫల వుష్వాడులు, గంధాక్షతలు ఇచ్చి గొరవించిరి.

ఇంతలో కంనుని వస్త్రములను తజావున నిడికొని పోవుచున్న రజ కుని చూచి కృష్ణుతు వానిని చేరపిలిచి,

**ఓ్టర్రూ! మేము రాజుగారి అతిధులము. మందలోనుండు వార మగుటచే మాకు మంచి బట్టలులేవు. నీ మూటలో శుభ్రమైన వత్రములున్నవి మాకు తగినవి చూచి యిమ్యు” అని వలివెను. అందుకు వాడు లిరస్కరించి

“ఏమిటి? రాజుగారి వట్టుపీఠాంబరాలు మీకు కావాలా? మండలలో పెరిగి పాలు, వెన్సం నెయ్యి తెగథత్రాగి మళ్తు ఎక్కిందా” మా రాజుగారి సొమ్ము ఆసీంచిన వా౭ంవరూ (పాణాలరో బయటపడరు. మీ గతీ ఆంలే ”' ఆఅ౧ దూషించగా హరి రోష్టించి రజకునిపై అంమించి ఒక్కా (వేటున వాని తల తెగివడునట్లు కొ పెను

ళ్‌ ఏ

మిగిలిన రజకులు బయవడి, తమమూటలతేెరచి, రామకృత్ణులకు గోపాలురకు తగిన వస్తములిచ్చి, నమన్కరించి చనునంత, వారా వన్రములనలంకరించుకొని నుదాముడను మాలాకాతుని ఇంటికేగిరి.

నుదాముడు వారిని భక్షి శ్రద్దలతో వూశించి తాంబూల కునుమ గంధలబు లొసంగి

శతం పావనమయ్యె నా కులము పండె తనంబు చృహంబు లక్ష్మీకిన్‌ సేవితమయ్యె ఇష్టములు చేకుడె విశ్వనిదాన మూర్తువై భూవఅయఆఅబు కావనిటు పుట్టిన మీరలు రౌక జేన్‌ నే నే వీధమాచరింతు వనులెయ్యవి బంటను ఎరుంగ చెవ్చరే - అని (ప్రార్థించిన వారు మాలికుడు ఇచ్చిన వూ మాలలను గైకొని “వలసిన వర ములు ఇచ్చెదము. కోరుకొనుము.” అన మహాభక్తుడు అగు ఆతడు నీ పాద్‌ కమల సేవయు నీ పాదార్భకుల తోడి నెయ్యమును సెజాంతాపార చూత డయయుిను కావన మందార నాకు దయ సేయ గదే! అని వేతుకొనిన మూధవుడు ఆమలాకారునకు, బల, ఆయు,కౌంతి, కీర్తి, నంవదలొనగి, వాని గృహము విడిచి రౌచ వీధిని చనుచుండగ, వరజనులు బాలుర రూవ నంవదజూశళి ఆళ్ళ్చర్యవడ్నిరి,

150

ఇంతలో (త్రవక్రయను పేరుగల కుబ్బయగు నొకత్తీ కంనుని౩

సిద్ధము జేయబడిన గంధచండనాదులను రాజదవనమునకు తీసికొని వెప్తచు ఎల్‌

శ్రీకృష్ణుని ద్యానించుచు వారి 3ెదురాయెను.

ఆమె వింత రూపమును చూచి (శ్రీకృష్ణుడు ఆమెను కటాక్షీంచ నిర్ణయించుకొని, నవ్వుచు, ఆమెతో వరిహానము లాడ దొడగెను.

• మన్మధుని కూడ మెపాంవ జేయు సౌందర్వముతో నొమ్హు ఓ నుందరీ! నీ శరీరము మిగుల చక్కగనున్నది. నకల జనులను మోదాతు లను చేయుచున్నావు, నీ రూవ యౌవన లావణ్యములను ' చూచి నేను ఆళ్ళర్యపడుచున్నాను.

గంధము కన్తూరి నంపెంగలు మగ్లెలు-వీనిని నివు ధరించుటచే వాటి నరిమళము ఎళ్లెడల వ్యాపించుచున్నది. నద్దుణచరి | హంనవాణీ!

యా ళా

మన్మధుడను రధికుడు నీ నుందర కుకుమార శరీంమును ఠధముగ చేసి తొని విహరించుచున్నాడా?

నీ రూవము చూచిన చాలను, నీ పేరు (త్రివక్రయని ఎవరివైన తెలియగలదు.

షా హ నుకునూరిగా శుపి

వవు బ్రహ్మ నిన్నింత సౌందర్యరాశిగా నుకుహారిగా నృష్టించి,

నిన్నింత పొద్టీగా, నీ అవయవములింత వంకరగా. చేసి తానుచేసిన వని తానే చెడగొట్టినాడు

క! శరీర సొందర్యముకం అ హృదయ సౌందర్యము ఎంతో (వళంన నీయము కదా! “అని నగుచు థ్రీకృష్ణుడు ఆమె పాదములమీద తనపాదము లుంచి, నొక్కి? ఆమె గడ్డము క్రింద తన తన చేతి నుంచి మైకెతగా,ః ఆమెకుజన్మతః వచ్చిన ఆంగవైకల్యము తొలగిపోయి. ను౭దరరూవము కఠిగెను తరువాత బలరామ కృష్ణులు కంనుని ధనుళ్శాల వ్రవేశించిరి. ఆక్కడ వారికొక పెద్ద ధనున్సు కనిపించెను. శ్రీకృష్ణుడు ఆవింటిని అవలీల గా ఎత్తి కుడి చేతితో వింటి నారిని ఆకర్ణాంతము సారించెను. అంతటి పెద్ద ధనున్సు ఫెళ ఫెళమని శబ్దము చేయుచు. నడీమికి విరిగి రెండు ముక్కలుగా ఆయ్యును. జనకుని మందిరమున శివధనున్నును, వరళురాముడందించిన విష్ణుధనున్సును అవలీలగ విరిచిన వానికి ఈ కంనరాజు చేయించిన ధనున్సు ఒక లక్కలోనిదా! కార్యుకము విరిగిన చవ్చుడు కంనుని హృదయమును కలవర వరిచెను ఆ చవ్చుడు విని, కావలివారు, బాలుర పైకి కోవముతో లంఘించగా, బలరామకృష్ణులు, విరిగిన వింటి భాగముల రెంటిని చెరి యొకటి ధరించి వారిని తరిమికొట్టి, తమ విడిదికిపోయి విశ్రమించిరి. వ్గ్‌ళ్ష

152 31. కఈంసపసంహారం

మరునాడు ఉదయము రామకృష్ణులు అలంకరించుకొని రాజనభకు పోవ బయలుదేరుచుండగా వారికి మల్లదులదుభుల (మోత వినిపించెను. ఆదియే తమకు ఆవ్వోనమని ఎంచి వారు రాజభవన సింహద్వారమును నమీపించిరి. ఆ ద్వారమునకు అడ్డముగా కువలయాపీదము అను చుదవు 'సేనుగు, కదలుచున్న వర్వతమువలె అటుయిటు మెల్లగా నదచుచుండిను. రామకృష్ణులను చూడగనే మాచటివాడం ఏనుగును వారిపైకి ఉసికొలిపెను. అదియు. భీకరముగ మీంకరించుచు రౌండముతో వారిని వట్టుకొన వారిపైకి వచ్చెను. శ్రీకృష్ణుడు సింహకిగోరము గర్హించు విధముగ సింహనాదముచేసి, కుప్పించి. ఎగిసి, ఆ ఏనుగు కుంధ్థలము పై కెక్కి

మావటివానిని ఒక్క కరానూతమున నేల హాూర్చను.

మావటివాని దుస్టిరి చూచిన కువలయాసీనము రోషించి వంది మునెత్సి శ్రీకృష్ణుని. వల్దుకొనజూ చెయ... (శ్రీకృష్ణుడును. మిక్కిలీ రోష్యంచి అ ఏనుగు కుంభన్దలము 3 తన మోచేతితో ఒక్క మోదుబూదుగా అచిబాధతో మూలుగుచు నేలకూలెను. ఫ్రేకృష్ణబలరాములు ఆఅ౨ీవముగు దంతములరెంటిని .ఊశ పెరుకగా అది (ప్రాణముల కోల్పోయెను, వారు ఆ దంతములనే ఆయు ధభ్లులుగ భరించి సభలోనికి ప్రవేశించిరి.

అ నభ వలయాకారముగ నున్నది. ఎదురుగా ఎరైన. వేదికపై నవరత్న ఖచిత సింహాననముపై కంనభూవతి కూర్చొనియుండెను. చుట్టునూ ఉన్న ఆసనములపై మధురా నగర పౌరులు, -నికాధికారులు, గోకులము నుండి వచ్చిన నందాది గోపాలురు, ఉచితాననముల పే భూక్చుండిరి.

కేఏ సభా మధ్యమున మల్లయుద్ధమున కై ఏర్పరువబడిన గోదా ఉండెన్ను అందు చాణూరుదు, ముష్టికుడు అను జగదేక మళల్లురు బాలురక్షై ఎదురు చూచుచుచిడిరి. చాణూరుడు థ్రీకృష్ణునితోను, ముష్టికుడు బలరాముని తోడను చశలవడి మల్లయుద్ధమున వధింవ బడిరి. నభానదుఅంరరు సంభభ్రమాళ్చర్య ములతో బొల వీరులను అఫవినందించుచుండ, (శ్రీకృష్ణుడు సింహాసనము పెనున్న కంనున్‌పెకి సింహనాదము చేయుచు లంఘించి, జుట్టు పట్టి శేలంబడవెచి, క్షణమా(త్రములో వంచత్వము నొందించేను, కంనుని అనుచరులను బలరాముడు వరిమార్చెను, అవ్వడు చేతుల తాళము లొళత్తుచు. చేలోమోదంబు తోడ సిగముడి వీడన్‌ బాశరలాడుచు మింటను గీతము నారదుడు పాడై కృష్టా అనుచున్‌ కళ్యాణి రాగము-ఆదిళతాళము సన, (బూపా ముకుందేతి హేఠసనే పొపొ ముకుందేతి

1. అ(క్రూర (ప్రియ చ(శ్రధరేతి హంస నిరంజన కంసవారేతి

154 స రాధారమణ హశేరామేతి రాజీవాక్ష ఘనశ్యామేతి తీ. కేళవ మాధవ గోవిం దేతి కృష్టానంత నదౌనందేతి 4. ఆచ్యుత కృష్ణ వారే రామేతి వారినారాయణ తీర్ణపరేతి. దేవతలు బాలవీరులవై వుప్ప వృష్టి కురిపించి ఇట్లు న్తుతిలచిరి. నురటీ (కూపాలరాగ 0 = ఆటితాళం౦ ప్‌ పాపాపాహనూరం వరమ జృపావనే దేహి మే త్వయి దేవ నుభకిం శ. ఆనుర నంవోర (శ్రీ విజయ గోపాల అమర నంరర్షణ విజయ గోపాల వనుదేవ తనయ (శ్రీ విజయ గోపాల వానవాదీ నుత విజయ గోపాల శి. సంగీతలోల థ్రీ విజయ గోపాల సద్గుణ శీల థీ విజయ గోపాల శృంగార రనపూర విజయ గోపాల శిత జన పాల థ్రీ విజయ గోపాల

శే5్‌క్‌ 8, ధీర గుణా ధార విజయ గోపాల దేనుకాది హదణ విజయ గోపాల నారదముని గేయ విజయగోపాల నారాయణ తీర విజయ గోహిల ఆంతట రామకృష్ణులు భర్త చురణమునకై విలపిఠచుచున్న కంనుని భార్యల నూరడించి, మరణిలలిన వారందరికి పరలోక నంస్కార ములు చేయ ఆజ్ఞాపించి? కారాగారము వద్దకుపోయి: అందున్న దేవకీవనుదే వులను విడిపించిరి. వారును వరమానందమున పుత్రుల తొడలపై నిడికొని కౌగలించుకుని, (పేమ పాళ బద్ధులెరి. ఉగ్ర సేనుడును చెఅసాల నుండి విడిశింవబడి తన*'మనుముల చేతవజ్చెను. వారు ఉగ్ర సేనుని మధురకు పట్టాభిషిక్తుచేసి, కొలది దినముల తఊమువాత ,వేచల్లైకు వచ్చిరి. ఇథి థి

156 $22 గంరం దకిణ న. వనుదేవుడు గర్గాదిమునుల నాహ్వానించి వారిచే బలరా మకృష్ణు లకు ఉపనయనము కావించెను. తొల్లి బాలుర జన్మసమయమందు న్‌ంక ల్పించిన దానములెల్ల యిచ్చి అందర సంతృప్తి పరచెను. బలరామకృష్ణులు కాశీనగరము చేరి, ఆ సమీవమున నున్న సాందీవముని ఆశ్రమము చేరి, ఆ మహామునికి శిష్యులై అరువది నాలుగు విద్యలను అళువదినాలుగు దినములలో నేర్చెరి. చదువు పూర్తియయినంత వారు గురుతక్షీణ నివ్వ కోరగా గురుదేవుడు “వ్రథాన. తీర్ణమున స్నానము చేయుచున్న నాకునూరుని సమ్ముదుడు అవహరించెను. మూ కుమారుని తెచ్చి యిచ్చి మమ్ము సంతృత్తై లను జేయము”” అని శ్రీకృష్ణుని కోరెను. యదువ్లీర బాలురు సత్వరముగ నముద్రతీఠరమును జేరి,

• మోగర్రా ! మా గురువుత్రుని వెంటనే మాకు అవ్చగించు"” మని కోఠగా, నము(ద్రుడు వాకికి నమస్కరించి “వీరులారా ! మీ గురు కుమారుని పంచజనుడను రాక్షనుడు (మ్రిఃగెను * అని విన్నవించెను.

157 అంతట వారు సముద్ర మధ్యా మందున్న వంచజనుని వధించి

వాని పొట్టయందు. వెదుకగా గురు వుత్రుడు కనిపించలేదు. ఒక మనోహర మెన ళంఖము దొరికెను. వారి దానిని ధరించెను. ఆదియే పాంచజన్యము

బలరామకృష్ణులు యమవురిని చేరిరి. శ్రీకృష్ణుడు పాంచజన్య మును వూరించగా, దలడధరుడు వచ్చిన వారిని లీలా మానుషధారులైన విస్టుమూర్తులుగా నెరింగి వారి గురువుక్రుని తెచ్చి వారికి అవ్చగించిన, వారు ఆ కుమారుని సాందిన మహామునికి అవ్వ్చగించి _ ** ఇంకను ఏమిచేయవల యును. అనతిండు ** ఆని 'ప్రార్థించ, ఆ మవోముని

““మవోత్ములార ! నేను కృళార్థుడనైతిని'” అని నంతోవముతో వారిని దీవించి వీడ్కౌాలువ వారు రధారూఢు అ మధురకు చేరిరి.

ఇవు ఇ

158 టి ల్‌ 839. కాలయవన గర్వభంగవుం తన అళ్లుడైన కంనుని వధించిన ్రీకృష్ణునిపై జరానంధుడు వగబూని వదునేడు వర్యాయములు మధురై దండెద్రైను- బలరామకృష్ణులు జరాసంధుని పెన్యముళను ఇరువది మూడు ఆక్షపాణులను సంహరించిరి. జరాసంధుడు భీమసేనుని చేతనే మరణింవవలెను కనుక వానిని విడిచి వుచ్చిరి, జరానంధుని స్నేహితుడు కాలయవనుడు ముహా బలవంతుడు అనేకమంది రాజులను జయించి గర్వించి యుండెను. నారదుతు కాలయవనుని వద్దకుపోయి, “యననా! నీవు నమన్త్న భూవతులను జయించీతివి. యాదవుల నేల జలుంచవు ? వనుదేవుని కుమూ రుడు శ్రీకృష్ణుకు నీ మిత్రుడైన మాగభుని వదునేడు సార్లు ఓడించి వరా వించినాడు. ఆ కృష్ణుని మదమడంవ నీ వొళక్కడవే సచురుగవు '' అని వురికొలి'పెను. కాలయవనుడు, “నారదా! ఎవడా వనుదేవుతు? వాడెర్టివాడు ? నాతోపోరగల సమద్ధుడా? * అని వశ్ళీంవ నారదుడు యననుని రెచ్చగొట్టుచు నీల జీమూత సన్నిభ ళ₹రీరమువాడు తాచుఠరసొభ నేశత్రములవాళు వూర్లేందు బింబంబు బోళెడీ మోము వా డున్నత దీర్శ్‌ వావువుల వాడు

150 శ్రీవత్స లాంఛనాంచిత మహోరమువాడు కాన్తుభమణి వతకంబువాడు శ్రీకర పీత కౌశేయ చేలమువాడు మకర కుండల దీప్తి మలయు వాడు రాజ ! ఇంతింఠవాడనరానివాడు మెజసి దిక్కుల నెల్లను మెజయువాడు తెలిసి యేవేళయం దైన తిరుగువాడు వట్ట నేర్చిన గాని లోబడని వాడు అని (శ్రీకృష్ణుని వర్ణించ; యవనుడు కోసముతో నీ ణా “ నారదా ! చాలించు నీ పొగడ్తలు. ఆయాదవుని నా కోపాగ్నితో భస్మము కావించెదను * అని వలికి తన సేనా నాయకుల పిలిపించి మూదు కోట్ల యవన హైన్యమును మధురపై దండెత్త సన్నాహము చేయు పని అన్సాపించెను. నారద మహర్షి కాలయవనునకు కాలమాసన్నమైనదని లోలోన నంతసించుచు నారాయణనామ స్మరణ చేయుచు పొడి రాగ౦-అఆదితాళం నారాయణ తే నమోనమో నారద సన్నుత నమోనమో

160

1. మురహఠ భవహర ముకుంద నూదవ గఠతుడ గమన వంకజనాభ పుఠరమ వురువ భవబంధ విమోచన నర మృగ శరీర నమోనమో, శీ జలధి శయన రవి చంద్రవిలోచన జలరుహభవ నుత చరణయుగ బలిబంధన గో వవధూవల్ల భ నలినోదర తే నమోనమో

శి. శ్రీవత్సలాంఛన పీకాంబర ధర దేవకి నందన దయానిదే గోవత్సపాలక గోవర్జన ధర గోవ (ప్రియతే నమోనమో

[| కౌనల్యాత్యజ కామిత వలద కరుణా సాగర కాంతిమయ దశరధ్‌ నందన దనుజకులాంతక కుళలవ జనకఠతే నమోనమో.

5. తారావతి వార తవనకులోద్భవ తావస మునిగణ వంద్య పద మారీటౌంతక మారుతి సేవీత వారిధి ఐందన నమోన మో,

161 6. అదిదేవ సక లాగమ వూజిత యాదవకుల మో వానరూవ వేదోద్ధర శ్రీ వేంకటనాయక నాద (ప్రియతే నమోనమో. మధురా నగరము చేరి కాలయవనుడు మూడుకోట్ల మేచ్చ వీరు లతో దండెత్తిరానున్నట్టు శ్రీకృష్టున కెరిగించెను. ఒక వంక కాలయవనుడు, మరియొకవైవు జరాసంధుడు దండెత్తి రానున్నారని తెలిసి, బలరామకృష్ణాలు, యాదవులను మధురానగరమందుం చుట వ్మేమము కాడని గురించి, సముద్రుని ప్రార్ధించి, సముద్ర మధ్యమున వన్నెండు యోజనముల పొడవు అలకే వెడలువు గల దుర్గము వ్రదేశమును నంపాదించి, ఆందొక నగరమును నిర్మింపుమని విశ్వకర్మను కోరగా, అతడు వరుణ పురము కంటి వాశవు వురి కంటె ధనదు వీటి కఠటె దచండధతరుని నగరు కంక (బహ్మనగరము కంట (వ్రన్ఫుటము కాగ ఎ ద్వారకా నగరము నిర్మించి యిచ్చిన తము వారలదరిని ద్వారకకు తరలించి (శ్రీకృష్ణుడు కానొక్కడు కాలయవనుని కొరకు నిరీక్షించుచుం జెను.

162 కాలయవనుడు మధురను ముట్టడించగా వానికి యాదన _ఎనికుదు ఒక్కడును కనుపించలేదుః శ్రీకృష్ణుడు మాత్రము బయవడిన వానివలె నటించుచు, యవనుని చూచి పారిపోవుచున్న వానివలె వరుగెత్తుచు, అవ్వు డవుడు వెనుకకు తిరిగి చూచుచు యవనుని కవ్వించ సాగెను. యవనుడు తానొక్కతు వానుదేవుని వెంపడించి తరుముచు వరువవచనముల వరిహ సించుచు వరుగెత్త సాగెను,

(శ్రీకృష్ణుతు ఒక గుహలో దూరి కనిపించవాయిను. యవనుడు గుహలో (వ్రవేశించి అచటనొక వురుషురు నిద్రించుచుండుద చూచి, శ్రీకృష్ణుడు తప్పించుకొను అవకాళములేక దొంగనిద్ర నటించుచున్నాదని భావించి, ఆ నిద్రించుచున్న వురుషుని కాలతన్ని మేల్కొలలి పెను,

అతడు ముచికుందుడను శావసి. అతడు నిద్రాభంగమైనందులకు కోపించి, కన్నులు తెరచి, ఎదుటనున్న యవనుని చూడగా, యవనుడు

ముచికుందుడు జరిగినదంతయు (గపాొంచి శ్రీక్సష్తుని దర్శించ

(౮ లక గోరి (ప్రార్థించ, శ్రీవారి కరుణించి నృసింహ రూవమున సాఇాత్యలిం చెను. ముచికుందుడంత వాసుదేవునకు నమస్కరించి కాంభోజి (కళ్యాణి రాగం - జంపెతాళం

1. వేదాద్రి 8ఖర నరసింహ మా కలయామి విమల విద్యుజ్జ్వలిత జిహ్వాం వేదాంత వేద్‌ విమలానంద విజ్ఞాన విదళిత దురంత భవమోహం. త్యాంనౌమిం

163

9. _ వరథావ భావనా దృఢబంధ హరమభఖిల నురవైరి దళన ర నఖరం వరివూర్ణ కరుణా నుధా సమా ఫ్లాదిత (ప్రహ్లాద భయహర ముదారం త్వాంనౌమి,

తి. ఘోర నళ*సార వారక కారకాధివతి తరణి మండల కోటిభానం క్షీరగలఖీర వారిధీ మదన సంజూత వరలక్ష్మీ కౌన్తుభోల్లానం త్వాంనామి

4. _ జగదండ కోటీర జననీ కళత్రమిహ జన్మమరణాది భయవిదూరం నిగమమయ ఖగవఠ్య వరయాన సంచార నియత లీలామయ శరీరం త్వాంనౌమి

5. మణిమయ కిరీట మణి మకర కుండల కౌంతి మధిత దిగ్దళ తిమిర భారం ఆణమాదిభూతి దమనన్య శరణార్థినాం ఆధారచుఖిల నుఖసారం క్వాంనొమి

ళు నిరవద్య గుణరత్న నిర్మలాంతఃకరణ వరనీయ వరదాన నివుణం ధీర శివననారాయణా నంద తీర్ణయతి గూఢ వరమార్థ మతికరుణం త్వాంనౌమి

మగ4 ఉద్దరోదర గోవింద ద్‌ ధి వతితం భవసాగడే ధీకరే, శ్రీహరే కృష్ణ వృష్టి వంశ. సముద్భవ. అని నుతించిన ముచికుందుని- దయామృత దృష్టులతో కరుణించి థ్రీకృష్టుడు మధురానగరమునకు, అచటినుండి ద్వారకకు చేరెను. ఇథి (ఇ

165 త్రిశ్తీ 1పప్రధవూనుఠాగం విదర్భ రాజ్యంలో కుండిన నగరాన్ని బీమ్ముకుడు అనే రాజు వరిపాలి నున్నాడు, ఆయనకు అయిద్దుగురు కొడుకులు, రుక్మి, రుక్కరధ, రుక్యబాహు, రుక్మకేశి రుక్కనూరి ఆనువారు. వారందరి తకవాతి నంతానము రుక్మిణి రుక్కిణి లక్ష్మీదేవి ఆవరారము. తన తండ్రిని చూదవచ్చిన ఆతిధుల వలన థ్రీకృష్ణుని రూవలావణ్య బల గుణములు విని, తనకు (శ్రీకృష్ణుడే తగినభర్న్మయని తలంచి, నిరంతతము (శ్రీకృష్ణునియందే మనన్సు నిలిపి, ఎల్ల వేళల కృష్ణవిగ్రహమును పూజించు చుండెను. కనూరీ తిలకం లలాటఏవలశే వక్షఃస్థలే కౌన్తుభం నాసా(గే నవమౌక్తికం కరతలే వేణుం కరే కంకణం నర్వాంగే వారిచందనంచ కలయన్‌ కంఠేచ ముక్తావళిం గోవన్రీ వరివేష్టితో విజయతే గోపాల చూడామణీః హే గోపాలక! హే కృపాజలనిధే హే సింధు కన్యాపతే

166 పే కంసా*ంతక! హే గజేంద్ర కరుణా పాఠరీణ! హే మాధవ! హే రామానుజ! హే జగత్త రయగుఠో శ పుండరీకాక్ష నూం క గోపీజననాధ పాలయ" వరం జొనామిన త్వం వినా. శూరిని రాగ౦ -దేశాదితాళం ప్రాణనాధ బిరాన (బోవవే ?(ప్రాొః వేణు గానముచే వదియారు వేల గోపికల పాంంచి ఏలే 1వాః వెన్న మీగడల వేద్కమీరగను కన్న పిన్నవాండ్హ కతుపునించి తిన్నగా వేలయు దివ్యరూవమా చిన్నికృష్ణ దయచేసి త్యాగరాజు *ప్రాః శ్రీనాధ నారాయణ వాషఘదేవ థీకృష్ణ భక్తవీయ చక్రపాణే థభ్రీవద్మశాభాచ్యుత కైటభారే శ్రీరామ వద్మాక్ష హరే మురారే.

167 శీనూమి నారాయణ పొదవంకజం కరోమి నారాయణ వూజనం నదా వదామి నారాయణ నామ నిర్మలం న్మరాబు నారాయణ తత్వం అవ్యయం కృష్ణో రక్షతు నో జగత్త్వయగురుం కృష్ణం నమస్యామహం కృష్టేణశామర శత్రవో వినిహతాః కృష్ణాయ త స్మెనమః కృష్ణాదేవ నముద్దితం జగదిదం రల్చన్హుతిప్టరి సర్వమే తదథభిలరి షేాకృృష్ణ రకన్వ మామ్‌. ఫివ్మకమహారాజు తన వుద్రికకు వివాహము చేయదలచి, వరునశ విచారించుచు, మం(క్రుల, కులవృద్ధుల ఆలోచన పై శ్రీకృష్ణుడే తన కునూ ర్రైకు తగెన వరుచని సిళ్వయించిను, కాఏ రుక్మి తన మిత్రు డెన శిశుపాలుని పై అభిమానము, (ల్రీకృష్ణునిపై ద్వేషము కలిగి, తన తండ్రి నిర్ణయముని ఏ మేమి! గోపాలుడగు కృష్ణునకు కన్య నిచ్చుటకు. నిర్ణయించి తిరా? చాలు చాలు ఈ తెలివి తక్కువ ఆలోచనలు ఆ కృష్ణుడు జొరుడు చోరుడు. న్వంతముగా రాజక్టంలేదు, ఒకరికి లోబడియుండు అన్వతం(శ్రుడు

168 అతడు మనయంతటి ఉత్తమ వంళజులతో వియ్యమందుటకు అర్హునా?మన కన్యను శిశుపాలునకే ఇచ్చి పెండ్లి చేసెదము” అని తన నిర్ణయమునా ఖండ తముగా చెప్పెను. ఛీవ్మకుడ యువరాజు పైగల అదినూనముతో తన నిశ్చ యమును మార్చుకొని రుక్మిణిని ?శుపాలునకీయ అంగీకరించెను. ఆ నమయములో రుక్మిణీదేవి తన చెలికితె లతో వాజామందిర మందు శ్రీకృష్ణ వ్యిగహమును పూజించుచుండెనుః వాఠరలదిరూ లక్షీకళ(త్రం లరిఠాబ్బనేత్రం వూర్ణేందువక్కం.. వురుహూతమిగ్రం ఆ" కారుణస్టిపాత్రం కమనీయగా(ర్రం వందే వవిత్రం వనుదేవ వుత్రం సరసగుణ నికాయం నచ్చిదానంద కాయం శమితనకలమాయం సత్యలక్మీ సహాయం శమదమ నముదాయం కాంతనరాాంతరాయం సహృదయ జనదాయం నౌమి గోపాలరాయం అని (ప్రార్థించి వూజాదికములు సలువుచుండిరి. ఇంతలో రాజనభ నుండి ఒక దూతికి వచ్చి వర నిశ్చయమును గూర్చి జరిగినదంతయు చెవ్చగా కోమల హృదయముగల రుక్మిణి మూర్చిల్లి ఉ అద కొంత సేవటికి శేరుకొని విలపించసాగెను.

169 ఆచేరీ రాగం == ఆది తాళము వ. వీక్షేకదా దేవ చేవం గోపాలమూర్తిం ఆ. సాక్షాన్మదనకోటి నాందర్య భావం. క్ష (ప్రకట మృగ మదతిలక రమణీయ ఫాలం సకల్ల గుణ సంవతి నపిత మురుఖెలం ని బృందడావనాలత భువి విశ్రుత విహారం నంద నందన మఖిల వండితాకారం త్రి కాలమేఫఘు శరీర కలిత విద్యుద్వననం కేరి కలాకుళుక కించిత్కుంచితా ధరం శీ తధిమి ధిమికి ధిమీతి కాండవ విలోలం సిద్ధ జనత వినుత (వసిద్ధతర శీలం: ర్‌ నరస ముఠ? గీర రసామృత అహిరీ నిరత నారాయణ తీర్ధ నిర్మల మనో హంనం రాజ రూవముననున్న రాక్షనుడగు శిశుపాలునకు తనను యిచ్చి వివాహము చేయ నిక్భయించిరని వినినవ్చటినుండి, దిగులుచెంది, రుక్మిణీ: కృశాంగియై దుఃఖ సముద్రమున మునిగినదాయును. న

170 ఏ రాయ బారం

తనకు ఆప్తుడు, బ్రహ్యావేక్తయునగు అగ్నిద్యోతనుడను వాహ ణుని రవాస్యముగా తన మందిరమునకు పిలిపించి రుక్మిణి,

(వ్రాహ్మణోత్త మా! మీరు వెంటనే ద్వారకా నగరానికి బయలు చేరాలి. నా మనను (శ్రీకృష్ణుని మీదనే లగ్నమైయున్నది. మా అన్నవట్టుదల వలన మౌ తంి(డి నన్ను శిశుపాలునకిచ్చి వివావాము చేయ (చ్రయత్నిం చుచున్నాడు. ఓక సందేళం వ్రాసి యుంచితిని. దానిని చాము త్రుకృష్ణునకు అందించి, వారి సనూధానం కొనిళల వలయును మీరు వచ్చు వరకు (పాణ ములు ఆర చేతి యందుంచుకొని (తుకగలరానను.” అని రేఐ నిచ్చి ఆ బ్రాహ్మణుని ద్వార కానగరమునకు వం పెను.

అతడు ద్వారక చేరి, బంగారు సీంవోననముపె కూర్చొని యున్న థ్రీకృష్ణుని దర్శించెను. శ్రీకృష్ణుడు అగ్నిద్యోతమునకు ఎదురేగి, అహ్యోనింవి కూర్చుండజేసి, ఏమియు ఎరుగని వానివలె

ఆస్ట్యామి! త్రనురెవతు? ఏ దేశము నుండీ ఏ వనిపై చచ్చివారు ౯? అని (వ్రశించెను.

అందులకా బొహ్మణుడు, గోపాలచేవా! నేను కుంచిననగరాదీ డైన భీవ్మకుని వురోపితుడను. అగ్నిర్యోతనుడను నూ రాజకుమాత్తె రుక్మిణీదేవి నిన్నేవరించి, వివాహమాడ గోరుచున్నది ఆమె తండ్రి ఆమ అన్న వద్టుదలవలన ఆమెను శికపాలునకిచ్చి పెంచ్ట చేయ నిర్ణయించినాడు, అందులకామె ఎంతయో వరితపించి, కృళించిపోవుచున్నది నన్ను ని వద్దక్ష మూతగా వంపినది.

క్షణ

రుక్మిణీదేవి సాక్షాత్తులక్షీదేవి. నీవు (శ్రీమన్నారాయణుడవు. నీకు అన్ని విధముల ఆమెయే తగిన భార్య..ఆమెకు నీవే భర్తవుకావలయును. ఇదిగో, ఆమె నీకు వంపిన సందేశము, “అని శ్రీకృష్ణునకు లేఖనందించెను"

(శ్రీకృష్ణుడు ఆ లేఖను చదివి ఆనందించెను. అంది ఆమె

“స్వామీ! నీవు లోశమనోభిరాముడవు, కులవిద్యారూవ తారుణ్య సౌజన్యశశ్రీ బలదాన శార్యకరుణా సంళోభితుడవు. నీన్ను ఏ కన్యలు కోర కుందురు? మున్ను రమాకాంత నిన్ను కోరివచ్చి నీ సృదయమందు నిలిచి యుండతేనా?

శ్రయుకమూరీ 1! ఓ వురువసింహమా! నీ వదాంబుజముళే ధ్యానించు నన్ను కర (గహణము చేయ శిశుపాలుడు ఉంకించుచున్నాడు. నీ ప్రతావము అతడెరుగడు,

నేను నిన్నే కాంక్షించి దేవతల' నారాధించిలిని. (బ్రాహ్మణుల గౌరవించి వాజించితిని. ధాన ధర్మముల చేసితిని. జన్మజన్మలనుండి నేనోచిన చౌములు, పూజలు ఫలించి, నీవే నన్ను పెంద్ల్దాడుదువు గాక! చేది దేళాధీపు దైన శిశుపాలుడు అతని స్నేహితులు నీ చేత యుద్దమందు వరాజితులగుదురు గాక్ర |]!

కృష్ణ ! వురుషోతమ! నీవు శిశుపాల జరానంధాది రొత్షనులను జయించి, రాక్షస వివాహమున నన్ను స్వీకరించుము. వివాహమునకు ఆహ్వా నించలేదని సందేహమువలదు. వ్రతావవంతుడై నరాజు బల ప్రదర్శనముచేనీ రాజకన్యను (గ్రహించుట ఉచితమే కదా!

1/2 నేను వివావామునకు ముందు గౌరీవూజార్థము నగరము వెలువల నున్న ఆలయమునకు వత్తును. వివాహమునకు ఆవ్వోనింవబడిన రాజులం దరు దేవాఆయ మార్గమునకు ఇరువై వలనున్న వసతిగృహములందు. విడిసి యుందురు. నేను దేవాలయమునుఆడి తిరిగివచ్చునవుడు నన్ను (గపాంచుము లేనిచో వివాహ మంటవమందు నామనోభీష్టమునకు వ్యతిరేకముగా. నేను శిశుపాలుని వివాహమాడవలసియుండును. నీవు రానిచో (తోవలోనే ప్రాణ ములు వదలి ఏట్లయిన నిన్నే చేరెను.” అని లిభించెను. ఆ లేఖ చదివి (శ్రీకృష్ణుడు చిరునవ్వు నవ్వి “బ్రాహ్మణోత్తవూ | కన్నియ మీద నాతలవు గాఢము కూరుకురాదు రేయి నాకెన్నడు నా వివాహము సపాంవక రుక్కి తలంచు కీడు నే మున్నె ఎరుంగుదున్‌ వరుల మూకలడలచి, కుమారి తెత్తును. నచ్చెద విదర్భ భూమికి సొచ్చెడ భీవ్మకుని వురము నురుచిరనీలన్‌ కెచ్చెద బాలను వ్రేల్మిడి (వచ్చెద అడ్డంబు రివులు వచ్చిన పోరన్‌.”* ఆని వలిక్కి రుక్మిణి పెండ్లి మువూర్తము తెలిసీకొనీ, (బ్రాహ్మా ణునకు భూరి నంభావనలిచ్చి నంతోవవర చెను,

173 తన-రథసారధియెన చారకుని రధము సిద్ధముచేసి తెమ్మన గా అతడు వైబ్య, నుగ్రీవ, మేఘ, వువ్చవలాహకములను నాలుగు తరగము లను రధమునకు వూన్న్చి తేగా, తానును, (ధ్రాహ్మణుతును, ఒక రాత్రి యంతయు పయనించి విదర్భ చేరిరి. కుండిన నగరమంతయు మనోహరముగ అలంకరింపబడినది మళంగళవాద్య తరంగముఅు మిన్ను ముట్టుచున్నవి వివాహమునకు అహ్వా నింనబడిన రాజులందరు తమ సెన్యములతో విడిసిరి. బలరామునకు ఈ 7 మలా విషయము తెలిసి, * హరి ఒంటరిగా వెళ్ళినాడు, చైద్యాదులు వైన్య నమేళులై వచ్చెదరు. ** అని తానును చతురంగ బలములను తరతించు కొనీ కుండిన నగరం చేరెను. ఇతి ఖు

14 38. రుక్మిణీ కల్యాణవంం నో

అంతఃపురంలో రుక్మిణి వరిస్థితి హృదయ విదారకంగా ఉన్నది. ఎవరితోను మాట్లాడదు ఆలంకరించుకొనదు. మననులో ఏవో ఆలోచనలు.

లగ్నం రేపే, ఏలా రాడు గోవిందుడు ?

ఆ చూనురుడు ద్వారకానగరం చేరెనో ? లేదో ?

నేను ఇలా కబురు చేయటం తివ్హు అని శ్రీకృష్ణుడు

అనుకొన్నాడో 7” ఏమో?

ఒక వేళ ఈ నరికి ఇచ్చటికి వచ్చినాడేమో ఇ

ఈశ్వర సంకల్పము ఎట్లున్నదో?

అర్యామవాోదేవి నన్ను రక్షిన్తుందో? రక్షించదో?

నా భాగ్యమెబ్డున్నదో?

ఆనీ వరివరి విధముల వితర్మించుకొనుచున్న నమయమున కభా శకునములు గోచరించెను. ఇంతలో అగ్నిదో(తనుడు ఆమె మందిరముటైవే శించెను. (బాహ్యణుని ముఖ లక్షణములు చూడగనే కార్యసాథల[ మైనదని ఊహించి, ఎదురేగి, చిరునవ్వులో అవ్వోనించి, కనురెవ్చులెత్తి (వ్రళ్నించుచు న్నట్టు (ఛావ్మూణుని ముఖమువంక చూడగ, ఆతడు

“మెచ్చే భవద్గుణోన్నకికి

అమేయ ధనావళు లిచ్చెనాకు

తావచ్చె నుదర్శనాయుధుడు,

వాడె, నురానురులెల్ల అడ్డమై వచ్చినవైన

రాక్షస వివాహమునన్‌ కొనిపోవునిన్ను

175

నీ నచ్చరితణబు, వుణ్యమాను? సర్వము

నేడు ఫలించె కన్యకా!

ఆని చేయెత్తి ఆశీర్వదొం కాడుం

వై దర్శి నంతుష్టాంతరంగయెై

“జల జాతేక్షణు తోడి తెచ్చితివి .

నా నందేశమున్‌ చెప్పి

నన్‌ నిలువం జెట్టితి

ని కృవన్‌ (బకికితిన్‌

సీ యథ్రి వుణ్యాత్మకుల్‌ కలరే?

డినికి. నీకు, (ప్రత్యువకృతిం కాపిఆగా నేరం

అంజలి కావించెద

భూనురాన్వయిమణీ! నద్భంధు చింతామణీ 1

అని నమన్మరించి వీడ్కోూలి పెను.

భీష్మకుడు బలరామకృష్ణులు తన కుమార్తె వీవాహమునకు వచ్చి నాఠశి నంతోష్షించి వారికి నకల మళ్యాదలు కావించ నాజ్ఞాపించెను.

కుండిన నగర మందలి (ప్రజలు (శ్రీకృష్ణుడు వచ్చినాడన్న వార్త విని, గుంవులు గుంపులుగా ఆ గోపాలదేవుని దర్శించి తమలో కాము

పం తగునీ చక్రి విదర్భరాజ నుతకున్‌ తధ్యంబు వై దర్చియున్‌ తగునీ చ క్రికి ఇంత మంచిడగునే దాంపత్యము ఈ ఇద్దరిన్‌ తగులం కట్టిన (బ్రహ్మ నేర్పరికదా దర్వాహతారాతియైై మగడౌగావుత చథ్రి ఈ రమణికిన్‌ నూ పుణ్యమూలంబున్‌ అని తలంచిరి. రుక్మిణీదేవి గౌరీదేవిని వూజించ ఆలయమునకు చేలి, వూజాదిక ములు కావించి? కానుకఠు నమర్చించి, గౌరికి నమన్కరించి, నమ్మితి నామనంబున ననాతనుల్దై న ఉమా మహేశులన్‌ మిమ్ము వరాణ దంవతుల మేలు భజింతు కదమ్మ! చాల పెద్దమ్మ! దయాంబురాశివి కదమ్యు! హరిన్‌ పతి చేయుమమ్మ! నిన్‌ నమ్మిన వారి కెన్నటకి నాళములేగు కదమ్ము ఈళ్వరీ

క్షే77 జేగడరాగ౦ం ఎ-రూవశ తాళము నుందరి నన్నిందరిలో జూచి (బోవవమ్మ (్రివర ।|నుం,; నందడీ యని ఇందుముఖి జాలము వద్దమ్మ శ్రివుర [నుత | బాలే పాలిత నురజాబే గమనజిత మ రాశే స్వీకృకాఖిలలీతే తిలకాంకిత ఫాలే నీభక్తియు మేలే నీదయరా దీలే, తల్లి (శివర 1నుం వ్‌ వాణీనుతే, శుకపాణి వరశేష వేణీ లలితే కల్యాణీ సాంబశివుని రాణీ మాధుర్యవాణీ నమ్మితి వూ బోజీ తొల్లి (త్రివుర 1ను6 త్రి బారీశ నుత గంభీరే ఆదివురి వి వోరీ ధీన జనాధారీ నగరాజ కు మారీ దుష్కర్మ విదారీ త్యాగరాజు కోరియున్న (తివుర (నుం; అని కీర్తించి ఆలయము బయటకు వచ్చుచున్నంత ఆమె రూవ యౌవన లావణ్య విలాసముల చౌచి అనందింవ కోసల, పాంచాఆ, మిధిల, కురు, నూగధ, మత్స్య, మాళవ, వంగ, కళింగం సౌరాష్ట్ర, ఘూర్జర, కేరళ, నేపాళ. కొంకణ, ద్రవిడ, ఆంధ) కర్ణాటక, దేశాధివతులు, తమ నుంత్రుల తో, సైన్యాధివతులతో, వందిమాగధులతో ఎదురుచూచుచుండిరి,

178 రుక్మిణి తలవులన్నియు శ్రీకృష్ణుని యళదే లగ్నమై యుంతుటచే అమె ఎవ్వరినీ కన్నెత్తి చూడక, మందగమనమున, ముకుందుని తన హృద మూరవిందమున తీలంచుచు త్రిభువన నుందరుడగు వానుదేవుఖి

కనియెన్‌ ఠక్కిణ్‌

చం(ద్రమండల-ముఖున్‌

కంఠీరవేంద్రావ అగ్ను నవాంభోజు దళాక్ష

చారుతర వత్తున్‌

మేమ సంకాళ దేహు

నగారాత్తి

గజేంద్ర హన్త నీథ/బాహున్‌

చక్రి

పీతాంబలున్‌

ఘన భూవాన్వీతు

కంబుకంరు

విజయోత్కంఠున్‌

జగన్మోహానున్‌

శ్రీకృష్ణుడు కూడ అమెను చూచాతు. ఇరువురి చూవులు ఒక్క క్షుణం కలిఫికొన్నవి. ఇంతలో -దాళకుణు తధాన్ని రుక్మిణీదేవి నమీపానిక్‌ తీసికొని వచ్చాడు? థీళృష్ణుడు రధంలో నుండే చేయి చావటం. రుక్యిణీదేవి ఆ వేతిని-ఇంధికొని రధంలోకి. ఎక్కటం ఒక్క క్షణంలో జరిగిపోయింది, శ్రీకృష్ణుడు పాంచజన్యం.వూరించాతు. బలరాముని నాయకత్వాన యాతవ సైన్యం వెజటరాగా ఈధం .ద్వారికా నగరం వైవు పోసాొ గింది.

క్షే ఆంతటా కలకలం. ఏం జరిగిందో చాలా మందికి అర్థం కాలేదు. జరాసంధాదులు విషయం (గ్రహించి

• న్యందనే గరుడమండిత ధ్వజే కఈఆడినేళ తనయాధిరోపి కా కేన చిన్నవ తమాల వల్లవ ల. శ్యామ లేన వురుషేణ నీయతే. రుక్మిణీదేవి గరుడధ్వజంగల రధమునందు ఒక నల్లనివాని చేత ఎక్కింప బడినడై కొనిపోబడుచున్నది. '? అని కేకలు వెచుచు తమ చతు రంగ బలాఅతో (శ్రీకృష్ణుని వెంబటంచి యుద్ధానికి తలవడ్డారు. మారణ వోమం జరిగింది. మాగధాదులు యుద్దంలో ఓడిపోయి. వెనుతిరిగారు. వారికి త్రోవలో భార్యను కోల్పోయిన వానివలె దుఃథించుచున్న శిశుపాలుడు కనిపించాడు. జరాశంధుడు, *' శిశుపాలా! నీవుయుద్ధంలో మరణించక పోవటం నీ అదృష్టం. బార్యదేమున్నది ? రుక్మిణికోకపోతే మరి యొక తె. వారికి కాలం కలసీ వచ్చి ఈరోజు యుద్ధంలో గెలిచారు. కేవు మనం గెలు వవచ్చు. చింతింపకు ** అని నచ్చబలికి, తమ సెన్యములతో తను తమ నగరములకు మఠలిరి, రుక్మి మాత్రము శ్రీకృష్ణుడు తన చెల్లిలిని రాక్షసంగా శీసికొని వెళ్ళి నాడని కోపించి, సెన్యంతో శ్రీకృష్ణుని వెంటాడి, దగ్గరకు సమీసిలచి,

180

ఆ గోపాలక 1! వెన్న దొంగ ! నిలు నిలు * అని తిరన్యరించి

మూడు బాణములతో (శ్రీకృష్ణుని నొప్పించెను

“1 కృష్ణా ! మా పొవను తీనుకొని పోవ నీవు మానరివాడవా ?

జ ఉదా, క్‌ ళా నీ వంశమేది ? ఎచటెవుట్టితివి ? ఎచట పెరిగితివి ? నీచరిత్రి ఎట్టిది : నీవు మాన పీనుడవు. నీకు మర్యాద తెలియదు. నీవు నాయావివి. నిజ శూవముతో శత్రువులను ఎదుర్కొనవు. నీకు రాజ్యం లేదు వావ వరుసలు అనలే లేవు. నా చెక్లెలిని లక్షణం నాకు అవ్చగించు, లేకపోరే యుద్ధంలో

గా నిన్ను నంహరించి రుక్కిణిని నేనే తీసికొని వెళ్ళగలను. ” అన్‌ కరనమైన వలుకులతో థ్రీకృష్ణుని నిందించగా నగధతుడు నవుధ్వచు రుక్కిపై బాణ వృష్టీ కురిపించి వాని ధనన్సును ఖండించి, సొరధిని గు ములను చంపి” శేతనమును కూలవేసెను. రుక్కియు అనేక అయుదములు దరించి (శ్రీకష్ణు నితో తలవడెను.. థ్రీకృష్ణుడు రుక్కిని తన ఖ్బమురో వధించ చోగా రుక్కిణి వారించి,

• స్వామీ ! నా అన్న నీ యెడల మవోవరాధము' చేసినది వాన్న వమే నీవు కరుణా సము(ద్రుడవు. ఇతనీని కాపాడ వేడుచున్నాను వీనిని వధించినంత మాత్రమున మనము భాగ్యవంతులమగుదుమా? వానుదేవుడు అల్లుడైనాడని సంతసించు నా తల్లిదండ్రి. లకు వుత్రళోకము. కలిగించుట సమంజననూ 7?” అని వేడుకొనగా (శ్రీకృష్ణుడు శాంతించి.

• బావా ! రమ్ము. * అనిపిలిచి దశ్లరకు వచ్చిన వాని తలను మీ్‌సనమును గడ్డమును నగము గొరిగి వికృతాకారుని చేసెను.

క వ! ఇంతలో బల భద్రుడు అచటికి వచ్చి, కృష్ణె 1 దావమరది తల గొరుగుట తల తీసివేయుట కంటె ఘోరము కడా! వానిని విడిచి పెట్టుము” అని నచ్చబలికి, రుక్మిణిని జూచి, “* అమ్మా! నీ తోడ బుట్టిన వానిని అవనూనించినాడని శ్రీకృష్ణునిపై కోవగించకుము. తాము చేసిన వూర్వ కర్మలననుసరిఆచి (ప్రాణులు తగిన ఛలితములను పొందుదురు. నీ అన్న పావ కర్మ రహితుడైనాడు * అని ఊరడించి, అందరూ ద్వారకానగరము చేర అనుజ్ఞయిచ్చెను. చ్వారకలో రుక్మిబే (శ్రీకృష్ణుల వివాహలర అతి వైభవంగా జరువ బడినది. వున్నాగవరాశీరాగ ౦ -__రూపకకాళంల వ. రుక్మిణీ కల్యాణం సదా దృళ్యతాం [ఓ కల్యాణ గోపొలం కరుణాలవాలం మాక్యాలంకృత ష్సీడే మదన గోపాలం 2. అమర నారీ గీతం ఆగమ విదిళఈం ఆమిత భాగ్యో పేతం ఆఅ(శ్రయే నంతం 8, సత్య కామాది గుణం సకల జగక్కారణం 1 భృత్య సంరక్షణం భవ బంధ మోక్షణం 4. మురశీ సరళ గానం ముని బృందాధీనం శరణాగత పాలనం శరదిందు వదనం

182 $, భవ తిమిర ఘన భానుం భక్త కామధేనుం శివ నారాయణ తీర్ధం శు ఫలభానం ఆని గానము చేయుచు అవ్సరసలు నాట్యము చేసిరి, ద్వారకానగర వురజనులు శ్రీకృష్ణునకు * జయము జయము ”* ఆనీ కీర్తించిరి. ఆరఖీరాగ ౦ = ఆదిలాళం వం జయ జయ గోకుల జాల జయ జయ మదన గోపాల జయ జయ విజయ గోపాల జయ జయ కల్యాణ గోపాల

1. _ నిరువమగుణ రత్నాకాళ నిర్మల కీర్తి పూరితాళ శరధి మధ్య నివేశ సారసనే(త్ర, లక్షీశ వ్ల (బ్రవ్మాది చనుల పూజ్యపాద పాతకజాల విభేద (బ్రహ్మాణ్యదేవ ధ్యతవేద బల భ(ద్రావరజ భక్త వరద

1838 8. _వరిజన హృదయ (వ్రఖావ వరిచిత ముఠశీ రావ చరిత వువ్వైక సేవ శివ నారాయణ తీర్థ దేవ వివాహమవోత్సవమును కన్నులారగాంచి అన౦ంటించిన కృష్ణ పా౦ందో రాగ౦ = తితాళ౦ భజరే గోపాలం మానస భజరే గోపాలం

1. వజ గోపాలం భజిత కుచేలం 'తిజగనచ్మూల౦ దితి నుకకాల౦ £. ఆగమసొరం యోగ విచారం భోగ శరీరం భువనాధారం
2. కదన కఠోరం మధు నగంవోరం మదన కుమారం మధురాకారం శ, నత మందారం నందకిశోరం హుతచాణూరం హంసవిహాతం అవి నుతించిరి. రుక్మిణి కల్యాణము చూడవచ్చిన ఆంధ్ర భక్షులు ్రీకుష్ణుని భద్రాద్రి రామునిగా గుర్పెరింగి

184 సావేరి రాగ౦ _- ఆట తాళము కలయే గోపాలం - కన్తూరి తిలక నుఫాలం కుండఅ రుచిరం - లలిత కపోలం చంద్రసన్నిబకాంతి కాంతం-జగన్నాధవపురీ నిశాంతం అనువమరూవం మపొతమణి కనక కలావం విగత గోవ వినుళాను తావం మునిమనో నీరేజ తరణిం-వంకజ నన్నిభ చారుచరణం విదిత ద్విజకాంత-కరాంబోజ నవనీతం కమల భవ మునిగీతం వివిధ కునునూలంకారం-విమల బృందావన వివోరం భఛ్రాసీర ఖానురం -భ(ద్రాి నివాన నిధానం దివ్యానంద జథూనుర గోనం రాజకే? విరాజమానం రామదాన నుతి విధానం శుద్ద ధన్యానీ రాగం (తిళిగతి తాళము నందబాలం భజరే నందబాలం బృందావన వానుదేవ బృందాలోలం నః జలజ సంభవాది వినుళక చఠరణార విందం లలిత మోహన రాధా వదన నళిన మిళశిందం (నం।

185 నిటల తటన్ఫుట కుటిల నీలాలక బృందం -కృష్ణ ఘటిత శోబిత గోపికాధర మకరందం 1నం। గోదావరి తీఠ రాజ గోపికా రామం-కృష్ణ అదిత వంశాబ్చి సోమం-భద్రాద్రిరామం. 1నం। అని కీర్షించిరి. దేవతలు వరమానందభరితులై ఆకనమున విమానములయందుండి పుష్పవృష్టి కురిపించిరి దేవ దుందుభులు (యోగించిరి. నృత్యగానములతో వదూవరుల నుతించిరి, శంకరాభరణ రాగం _- ఆట ఠకాళము ప. శ్రీవానుదేవన ప్రబో పాలయమాం 1] నకల పొత కర సరసగుణ గణ నిగమ సరసిజ నియత రన ఘన విగత భవ భయ వినుత నురవర గగన నువిమల గరుడ విహరణ ల్లి సరసిజోదర చరణ విఅసిత నరన నూపుర సాధుహిత కర తరళ కుండల కాండవానన మురరిపో - ఆఖిల మోహ నాభవ

186 &ఓ నిరువమ ధ్వని నికర సావన ముఠళికారవ మోహితావిల నుర వధూగణ నుంచరానన కరివరానన కాంచనాంబఠ శ. దివ్యమంగళ గోవ వేష దీన పాలక వీత దోష నవ్వ తర నవ నీత రసిక నర నథా నభ నిఖిల జనక గ్‌ దేవకీ వను దేవ తనయ దేవరాజ వి రచిత వినయ దేవనారాయ ణానంద తీర్థ విరచిత దివ్టుగీత నారదాది మవోమునులు శ వనుదేవనుతం దేవం కంసచాదూర మర్దనం డేవకీ వఠరమానందం కృష్టల వందే జగద్గురుం ణ 0 ౨ అతసీ వవ్ఫ సంకాశం వొర నూవుర కోభితం రత్న కంకణ కేయూరం కృష్ణం వందే జగర్గురుం 8 కుటిలాలక నంయుక్తం వూర్ణచండద నిభాననం విలనక్కుండల ధరం కృష్ణం వందే జగర్గురుం 4 మందార గంధ సంయుక్తం చారువోనల చతుర్భుజం బర్మి సింఛావ చూడాంగం కృగం౦ వందే జగద్దురుం టా ణ ౧

187 6 _ఉత్సుల్ల వద్మ ప(్రాత్షం నీఆ జీమూత సన్నిభం యాదవానాం శిరో రత్నం క్బుస్తం వందే జగదురుం ణా గి 8 గోపికానాం కుచద్వంద _ కుంకుమాంకిత వక్షసం థ్రీనికేతం మహేష్యాసం కృష్ణం వందే జగద్గురుం “1 రుక్మిణీ కేళి నంయుక ౦ పీతాంబర నుళోభితం అవాప్త తులసీ గంధం కృష్ణం వందే జగద్గురుణ 8 (శ్రీవత్సాంకం మవో రస్కం వనమాలా విరాజితం శంఖ చక్ర ధరం దేవం కృష్ణల వందే జగద్గురుం అని నుతించిరి. ఇట్టు ఎనల్లరచే నుతింవబడి వహఠి అందరికి నమన్కరించి ఆన న్యాశ్చింతయం తో మాం యేజనాః పర్యుపాసతే తేషాం నిళ్యాభి యుకానాం యోగక్షేమం వహామ్యహం అని అభయ మిచ్చెను. శళ్త కు

108 వరింగళం మెం గౌరిరాగము _- ఆది తాళము వ్‌ జయ మంగళం నిత్య ళుభ మంగళం 1 మంగళం రుక్మిణీ రమణాయ శ్రీమతే మంగళం రమణీయ మూరయే శే మంగళం థ్రీ వత్స భూషాయ కార్డిణే మంగళం నందగో పాత్మజాయ కీ. లీ వూతనా కంసాది వుణ్యజన ఖోరిజే వతువూత ముఖ దేవ హితకరాయ నూకాయ విజయస్య నుందర ముఖాజ్ఞాయ శిక్ర కిరణొదకుల భూషణాయ కి కా శ్టీయ మౌళిమణి రంజిత పదాక్హాయ కాలాంబుద శ్యామ దివ్యతనయే కారుణ్య రసవర్షి నయనార విందాయ కళాస్త్రణ గుణరత్న వారి నిధయే శీ నవనీత చోరాయ నందౌద్‌ గోపిగో రక్షిశ గోపికా వల్ల భాయ నారద మునీం(ద్రనుత నామధేయాయతే నారాయణా నంద తీర్థ గురవే

1809 యె,

వ. మదన గోపాల తే మంగళం మందరధత తే మంగళం

1 _ థ్రీరమణీ కుచ కుంకుమ నంక విలిప్త విశాల భుజాంతర వారిజలోచన వల్టవ యువతీ జార సదా తే మంగళం

వి కుండల యుగళీ మండిత మృదుతర గండన్షల తే మంగళం భండన నముదిత చండపురానుర ఖండన చణ_.తే మంగళం

తి రంగ దభంగ వరా[క్రమ స్మలగత గంగాధర తీ మంగళం అంగజ జనక భుజంగ మతంగ త్తు రంగ శయనతే మంగళం

శీ దినకర మఠిడల మధ్యగ న౦తత వినతామర తే మంగళం వనజ భవార్చిత పాఠ సరోర్సుపూ ముని జన పాత తే మంగళం

190 సామజ పోషణ ళళ్రు విభీషణ సంభృత కౌన్తుభ భూషణ కామిత దాయక కమలానాయక సోమాన్వయ తే మంగళం 0 అీనారాయణ తీర్ధ భు _లాఘుావారవాలాాలా (య్‌ తొలి తెలుగు సమాహార రచన నంగీత థ్రీ కృ ష్ట్ర రీలలు ౮ నమావ్త్నము శ్రి భా బకీ (రిల స్మి న ఫా. (// క శా (. (46 వ సత త ల్‌ స్య్యస్టైపకామట ప్రథ0ి 3

అ త్న . 11 స | కరుణ్యశీ జంధ్యాల పాపయ్య్ళా శాస్రోగారు | ణి కసూరి తిలకం . 4 ళ్‌ అలంకరించి. ఆశీర్వదించిన ఫి | న్‌ ది 1 - “తొలి తెలుగు సవూహార రచన (| , 4 | వ + అట్టి (వ! ని అల క్త ని సం౧త ప్ర్బష్టులలలు,; (4 తృష్ణావతార _పారంభహుం నుండి వ్‌ | న్‌ నీ రక్మిణీ కల్యాణవం వరకు ఫ్‌ థ్‌ అ ౧మ్మెర పోతనావాత్కుల వద్చురత్నములు. ్ట

• 0 నారాయణ తీరుల త్రీకృష్ణలీలా తరంగములు, 54 . || నీ . అ అన్నమాచార్యుల కవితలు ం / 0 సదాశివ బ్రహ్మేంద్ర కృతులు, ఫ్‌ ॥ అ రావదాను కీఠ నలు, స ( వ్‌ గ్‌ ల! "అ శ్రీకృష్ణ కర్ణామృత దుకుందపవాల బ్లైకములతో. ' ఫా శే! వెల, ఠరరా॥ ఖిత.ళిళి ప . 1 , / | పై[0021 2ాజ0%121201 40110 501001. 2100012. స పజ | టీ! వ లై ॥ ల లక్ష్మీ సువీత ప్రచురణలు ౧ $ పాల్వంచ - 507 154 ఆసలు ప! న్‌ ' త ఖప్తుం జిల్లా స్ట | అవ రరి అిలిలి 6 6ళళ శరర లిలచా లలన లిలింలం అందాలి పరచ లయల య పలి లిర ల లిరటాంచులాతి శ లాచిలిళో ॥