Telugu Samskrutam lo prasiddha vyakaranalu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

నంస్కృతంలతోని

అల్ల

[పసిద్దాంధవ్యాకరణాలు

థి ఆంద ళ్‌డి బింతొయళి ఎిళక్ళతివివోకాల వుక్టు వూర్వోత్తరాలు

నాగార్భన విశ్వవిద్యాలయం నాగార్భన నగర్‌ కజి8510

లో జీ ( గోిన్సాత 0టలినె జో గ్లో నగ నిద్ధాంద్రివుద 0౮4 పట్టు పూర్తోత్తరొలు

సర్వస్వామ్య సంకలిరం 1874 లో ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం వారి పేఎచ్‌. దిం పట్టం పొందిన సిద్ధాంతవ్యాసం కాఫీలు 1200, ప్రథమ ముద్రణ 1082 ముఖచిత్రం ; (౮. చిన్నబ్బాయి, అత్మీపురం, గుందూరు--2 లో క షం లో గగ దయ ంలీ - | (/ (ప్రతులకు : వద్మాావభురణలు, శివపార్వతీ సదనమ్‌, ళ్ది ఎ న! ష్‌ టే లం స (౯ బర * ( గ * ఖం || (రా గ స్వ దరాబాదులేి సో ముదజ ౩ థ్రీ లకీ (పస్‌ ఆరండల్‌ పేట గుంటూరు--2 ల2067 56001166 93 6 6076 01 10612 2€ 002685510221 7216,

న |! శ టే స గ టు కాలం. లే ఇైళనా భ్యస్త ఎిద్యుగా+ జక్క దిద్ది ఖాని జీవన రుబిర శాభాగ్య గందు నందం తోనిన న్యానాళమాది వతికి యతిక మలయాళ న్వామి కంకతయొనర్తు

అనుక మణిక

కృత బ్రతాంజలి

అవతారిక 1111ల సంజ _ప్ర-అధార (గంథాలు ౪1-11 గ్రంథ సంకేత వివరణం ౫111 ప్రథమభాగం - 1పాచీనుల నవీనుల దృష్టిలో చింకామణీ 838-125 1.1 చింళామణి లోకానికి తెలిసిన తీరు న్‌ 12 బాలసరిన్వళికి పూర్వం నన్నయృకు ల్లాకణీకత్వం కలదా? (2 18 చింకామణ్‌ క _ర్భిత్వం--వీరేళలింగంగారికి ముందూ వెనుకా 21 14 చింకామణి విషయ పరిశోధన శోధనం శ ద్వితీియభాగం - చింతామణి న్వరూప న్వభావాలు, కాలకరృృత్వ నిర్ణయం 1826-18 (1 2.1. చింతామణ్‌ పొరభేదాలు 127 22 చింకామణ్‌ కల్పించిన సంజ్ఞలు 158 28 చింతామణి రొసవిష్సాదన (ప్రక్రియ 104 24 చింతామణ్‌ నామకరణం 10% 25 చింకామణిలో లకీళ మైన భాష 7

శ్రైశ్ర చింకానముణ్‌లో (ప్రాకృక వ్యాకరణామకరణం వరి 2 సూత్రక నే వివరిపే గాని తెలియవి సూగక్రాలు అలం 248 28 చింకామణికి మూలపొఠాలు 267 శృతీయభాగం - చింతామణి వ్యాఖ్యలు , వికృతివివేశ కర్తృత్వ నిర్ణయం 281.45 0 శ,1 దాలనరన్వతీయం 281 2 అస్పకపీయం అలం 806 శ వామదేవవృ కి ల్‌40 $4 అజోబఠ పండితీయం 850 శి4 1 వికృతి వివేకం యథార్థ (గంథమా? 8640 8.42 వికృతి వివేక కారికలు స్వతంత్ర లడణాలా? అనువాదాలాః -.. శ600 4.48 కవిజన సంజీవవిలో కొరికల మూలపారాలు = 878 శి,4 4 కావ్యాలంకార చూడామణిలో కారికల మూలఅపొతాలు ఎం 8380 శీ, 5 ఆంధ భాషాభూషణంలో కారికల మూలపాఠాలు = 8907 84.8 కవి చింతామణిలో కొారికల మూలపారాళలు జం శీ04 శి.47 లకణసార నం[గహంలో కారికల మూలపారాలు అలం 408 శీ.4.8 బాలనరస్వతీయంలో కారికల మూలపొఠాలు 409 $ 4 వాసుదేవ వృత్తిలో కారికల మూలసౌఠాలు లం 415 శీ,4,10 అన్సకవీయంలో శారికల మూలపొఠాలు అలలు 420 శేక! కవిజనాంజనము ఉంంం శీ42 శ84 ఉద్ద్యోతిని ల 416

చళుర్ణథాగం - ఆనంతర వ్యాకరణ రచనవై చింకామని ప్రభావం క్సీక్‌ 1 478 41 కవినంశయ విచ్చేదనము ఆల 462 శీ,వీ ఆం(ధ్రకొముది అతల శ$్‌క్‌ శీలి పట్టాధిరామ పండితీయను ఉం 58 శశ తేవుంగు వ్యాకరణము శ్రీకి! శ 5 బాలవ్యాకరణము శై ఉఓ6 (వళ్ళో త్తరాం[ర్ర వా్రంణము శకి 47 ప్రళ్ళోత్తర దీపకమ శ66 48 పద్యాంధ్ర వ్యాకరణము అలం 487 శశి. తెలుంగు వ్యాకరణసు మొదలై నవి న! 410 ఉపసంహారం శ? అసుబంధం శి70

క్ష కృత్యతాంజలి ళా

నా పరిశోధన కార్యకమానికి మార్గదర్శకులగా ఉండి ఆది సక్రమంగా, శాస్త్రీ ఇంగా జరగడానికి విరంతరకృషి చేస్తూ తఫ సొంత (గ్రంథాలయాన్ని కొంత కాలం నా కప్పగించిన ఉదారహృదయులు ప్రొ; తూమాటి దొణప్పగారికీ,

నేను ఈ కార్య[క్రమాన్ని నిర్వహించడానికి ఆనుమకి నిచ్చి ఆవసరమైన ఆనాకూల్యా నన్నింటిని అడిగినంతనే కల్పించి నన్ను (ప్రోత్సహించిన మా కళాశాలా పాలక వర్గానికి, దానికి ఆధారమైన శ్రీ చింతలపాటి బాారాజు ధక్మసంస్థ (చినవిర్యడ కొలను వారికీ,

పరిళోధన3ై సామిని సంపాడించే సమయంలో ఎన్నో (ప్రాచీన (గ్రంథాలి) ఆందించిన రాజమహేం[దవరంలోని గౌతమీ (గంథ్నాలమానికి,

అడిగిన వెంటనే అనేక (గ్రంథాలు సమకూర్చి సహకరించిన ఆంధ విశ్వవిద్యాలయం: లోని డా ఏవి. యస్‌. కృష్ణ స్మారక (గ్రంథాలయానికి,

'ప్రాచీస శళసశ్ర (గ్రంథాలు, లిఫిక (ప్రతులు పరిశీలించే ఆవకాశం కల్పించిన తిరుపతి లోని శ్రీ వేంకటేశ్వర (ప్రాచ్య పరిళోధనాలయానికి, వేటొలెంలోవి సొారన్వత విశేతనానికి,

నా యీ కౌర్య(క్రమం నిరంతరాయంగా కొనసాగడానికీ, విండుహృదయంతో నహ కరించిన తెలుగు శాఖలోని ఉపాధ్యాయ బృందానికీ, ఇతర పరిళోధథ మిితులకు,

ఈ [గ్రంథ ముద్రణకు ఆర్థికసహాయమందించిన ఆంధ(పదేశ్‌ (వభత్వావికీ

నా కశ జఠతాంజలులు నో 11.82 ఇటు ట్‌ి గుంటూరు (గంథక ర్త

ఆవతారిక

సంస్కృతంలో (వాసిన వసిద్దార్గధ వ్యాకరణాలు, ఆం(ధ్రశచ్చి చింకామణ్‌, వికృతి వివేకొలతో నా పరిచయం మా కళాశాలలో 'భాషావవీణి విద్యార్షలకు ఆహోబఐలసండితీయం పారం చెప్పవలసి వచ్చినవుడు ఏర్పడింది. వాటిలో ' మొదటి దాన్ని నన్నయ చేశారని చడివిసీపుడు సహజంగా సందేహ మొకటి తలెత్తింది" సంస్కృతంలో ఉన్న భారతాన్సి తెలగు చేసి గానట వీసకే చదివి గాధలు తవ్వు తెలుగు వారికి జ్జానం కలిగించిన నన్నయ, తెలుగువొారికోసం వ్యాకరణాన్ని సంస్కృతంలో రచించాడాః అని ఆ సందేహం తీరకుండానే, మరొక సందేహం జళ సడింది-చింతామణిలో లక్షితమైన భాష నన్నయ కాలానిదేనాః అవి. చింతా మణీలో వ్య్రమానార్హంలో “ఘటించుచున్నా(డు వంటివి, భవిష్యదర్ధంలో “ఘటిం పంగలండు” వంటివి (క్రియలు ససూ(తంగా సాధించబడ్డాయి. అలాగే” జొంవములు-- జొంపాలు వంటి లోపదీర్హత వచ్చిన రూపాలు నవలా అకోరీ వంటి దీర్హాంత దేళ్య శబ్దాలు చింకామణ్‌ సూళ్రాల్లో లక్షీకార్హై ఉన్నాయి.

అలాగే వికృతి వివేకంలో గూడు దానికి క రగా చెప్పబడే అధర్వణుని కాలంతో ఛేదించే భాషా లక్షణాలు అనేకం ఉన్నాయి వగా ఆ కారికలు సమ న్వయించేదీ, సందర్భపడేదీ ఆహోబఐబలపతి వ్యాఖ్యతో నే గాని, నేదగా చింళామణీతో గాదు. చాలా కారికల ఆరి సందర్భాలు అపహోబలపతి వివరిస్తే తప్ప బోధపడవు.

పై సందేహాలు తీర్చుకోవాలని, కళాప్రపూర్ణ వజ్జ అ చినసీఠారామస్వామి శాన్తీగారి రచనలు, చింతామణి మీద వెలువడిన వాటిని, ముఖ్యంగా చింకామణి విషయ పరిళోధనాన్ని చదవడం. జరిగింది. ఆయన (వ్రాతలో నన్నయ చింతామణ్‌వి (వ్రాశాడనేమాట వివిధభంగిమలలో కనబడటం తప్ప, దానికి బలమైన ఆధారాలు" ఉపపత్తులు కనబడపు మాటిమాటికి “నన్నయళట్టారి కుండు రచించిన యాంధ్రశబ్ద చింతామణిలో , “నన్నయభట్లారకు(డాంధ్ర శబ్ద చింతామణీని రచించి వంటి నిష్కారణ (సతిపాదనలు కనబడటంతో, చింతామణి కృరృత్వ విషయమై కలిగిన శంకలు ఇంకా గట్టి పడ్డాయి. దానితో ఆం ధులెరిగినవై యాకరణులుగా ఆంధ్ర విశ్వ వీద్యాలయ._.ఆం(ధ్ర విభాగంలో ఆచార్య సదవిలో ఉన్న డా॥ తూమాటి డొణప్పగారిని

న!

నా సందేహాలతో నమీపించాను. ఆయన ఆదరంతో, ఓపికతో, నాకు చింతామజీ్‌ వికృతి వివేకాల చరిత్రను పరిశీలించే సరైన మార్గాన్ని చూపారు

నహజంగా ఏర్పడిన నా కుతూహలానికి తోడుగా, ఏపొటి ఆలస్యాన్నీ సహించని ఆచార్యులు లభించడంతో నా ఈ పరిశీలనా కార్యక్రమం సక్రమంగా 1874 లో ముగిసి నేటికీ ఈ (గంథ రూపంలో వెతువడింది.

చింతామణీ, వికృతి వినేకాల కాలం, క_రృత్వం విషయమై అక్కడక్కడా కొన్ని అభిప్రాయాలు, మరికొన్ని ఊహలు, వాదాలు, వివాదాలు ఉండటమే కాన్సి శాస్త్రీయంగా జరిగిన విర్ణయాలు లేవికారణాన ఈ వరిశీలనకు దిగడం జరిగింది. ఏనాటికైనా ఈ చింతామణి, వికృతి వివేకాల పుట్టుపూర్వో తరాలు వెలికితీ స్తే తవ్ప, తెలుగు విద్యార్థికి, వ్యాకరణ వికాసాన్ని గూర్చి యథార్థ జ్ఞానం కలుగదు, తెలిసీ శెలియని. విషయాలు విలలకు నిజాలని ఇంకా చెప్పడం అన్యాయ్యం. పాత కాలంలో చదువు, (గంథం, గురువు అనే పదార్దాల అపురూపంగా ఉన్నపుడు, కట్టు కథలకు పుక్కిటి పురాణాలకు మనలో చోటుంటే అది సహ్యమైన విషయమే కావచ్చు గాని, ఇప్పడు నిజానిజాలు తేల్చుకోడానికి ఎన్నో అవకొళా లున్నపుడు, "'సుపరీశీతం కొవి ఆంళాల్ని అలాగే అట్టి పెట్టుకోవడం భావ్యంగా తోచదు కాబక్తే (ప్రీయమైనా, అ్రియమైనా నిజాన్ని వెలికితీయాలనే ఉత్కంఠతో నాయీ ప్రయత్నం జరిగంది.

చింకామణికే పరిమితం కావలసిన ఈ పరిశీలనం, చింతామణీకి స్యుససిద్ధ వ్యాఖ్యానం అనోబలపండితీయం ద్వారా, వికృతివివేకానికి గూడ (పాకింది. అదీ గొకర్గ్షమన పండితులు ఆ మూడిటినీ ఏకంచేసి, వాటిలో ఏ ఒక్కదాన్ని కదిపినా, రెండోదిగూడ తప్పక కదిలేటట్లు వాటీచుట్టూ వీవో అల్లికలు అల్లారు. ఎన్నో పీటముడులు వేశారు. వాటి నన్నిటిన్మీ విడదీయడం సామాన్యమైనవి కాకపోయినా, శ కివంచన లేకండా యత్నించడం జరిగింది

చింతామణి నన్నయిక _ర్భృకం, కారికావళి ఆధర్వణ కృతం ఆంటూ ప్త సకాల

కోటలు ఆక _రృత్వాల చుట్టూకట్టారు వెజ్జఖ చినసీశారామస్వామిళాశ్త్రిగార. ఆయన తాను (వాసే (గంథ మేదయినా దానిలో చింళామజీ_నన్నయల ఏకాంత నంబంధం

క్షా పొందు పరచవిదే విశ్రమించలేదు. అసలే వ్యాకరణం, పైగా నంన్క్బృతంలో ఉంది; ఆందువల్ల చింతామణి జోలికి ఎవరూ పోలేదు. ఆలోగే వికృతి వివేకం విషయంలోను జరిగినది. ఎవరై నా పోదలచినా ఆ శాస్రీగారితో తలపడటం కొందరు (దోహంగా, మరికొందరు అసాధ్యమైన పనిగా, కొందరు ఆకార్యంగా, మరికొందరు పాపంగా భావించి, చింతామణి ఎవరు (వాసినాా (వాయకపోయినా ఒరిగేదీ, తరిగేదీ ఏమిటిలే అని ఉపేకీంచారేమో అయితే '“దకులె సవారి లెవ్వార లుపేక్షచేసిరది వారల చేటగు న నే అభియుకో కివి పురస్కరించుకొని ఈ పరిశీలనకు యత్నిం చొను. ఇక దక్షత విషయం విజులే వివేచించాలి. క నా ఈ పరిశీలనం ముగిపే సమయానికి డా ఆమరేశం రాజేశ్వరళర్మారి “ఆంధ్రవ్యాకరణ వికాసం? చూడటం తటస్థించింది దానిలోని నిర్ణయాలవల్లి నా ఈ పరిశీలనంలో మార్చులు, చేర్పులు చేయవలసిన స్థితి ఏర్పడలేదు. వరిశోధన వ్యాసాల్లో చదివించే శకి చాలడంలేదు ఉండటంలేదు--అనేది వాదమోౌ, [పవాదమో, వినబడుతూ ఉంది. దానికి వెరచి నా రచన వ్యావహారికంగా సాగించాను. నిన్నటి దాకా (గ్రాంథికంగా (వ్రాస్తూ నేడు వ్యావహారికంగా వాయవలసి వచ్చి నందున కొన్ని (భమ (ప్రమాదాలు దొర్హి ఉండవచ్చు-అని శంక. ఉంపే విజ్ఞులు మన్నించాలి, ఎంతగా యత్నించినా అచ్చు తప్పులు అనివార్యాలే అయినాయి దయచేసి కీంది విధంగా సవరించుకొని చదువుకోవలసినదిగా మనవి. కీట 82 ఇట్లు గుంటూరు (గ్రంథకర్త చ సవరణలు పుట వంక్తి శ్రి గ లోకో పకారార్థంబుగా కథ శి శవిత్వమహ త్వ [5 | సన్నయ 11 1 _న్మహనీయ

ఇ

వి గ సమీజె

శి [7 అఆయధార్థ మే

608 18 ఆస్తళాలకు

| శి పుషణ్య్యాది

(64 £ి సూత సముదాయం "| | గంఖీరాశయం, ఆర్ధ |! శే ఆభాస

101 లై రచనలోని

లస 20 జి విళ క్త, విష్పత్రిని 110 1 అ(క్రమ మని బి0 20 'పాసోఒ(క్ర

156 శే భల్లటెః

100 [6 ఐదింటిని

[ర్ట 18 20 గు ర్రించిను సిద్ధిస్తుందని శవ 22 రుజువు

ల్లోగ్టి| వ్‌! రుజువు

26 ౭4 (కూర్చి “ల'లన్సు ! కేశి విచకణమణీః

త? క్షే వృత్తిక ర్తసు

18 ౭ స్యాదేత్వం

సంక్షిప్త - ఆధార [గంథాలు అనంతుడు ఛందోదర్పణము, వావిళ్ల, మద్రాసు. 18058 అస్పకవి, కాకునూరి అప్పకవీయము, వావిళ్ల, మద్రాసు-1862 అబ్బాయినాయుడు, పీ ఆంధధవ్యాకరిణ సం్యగహనుః, 1886 ఈశ్వరప్ప, బుద్ధిరాజు మాధ్యమిక తెలుగు వ్యాకరణము “గాటరి 0% ఏంం0ం06400 చ61080 సిగజ66 253” మంజువాణీ గెస్‌, ఏలూరు. 1890 కృష్ణమాచార్యులు, వంగీపురము వ్యాకరణ సం(గహము,వావిశ్న, మ(ద్రాసు- 1848 కేతన, మూలఘటిక ఆం(ధ్రభాషాళూషణము, వావిళ్ళ, మదాసు.__1840 నా కళాకృష్ణులకొవ్యమాల-1068 గణపతిళాన్తి, చర్ష నారాయణీయాం[ధవ్యాకరణ ము, లలితా పెస్‌, హైదరాబాదు. 1060 గున్నయ్య, సి ఆం(ధ్రవ్యాకర ణము, 'హైదరావాదు, 1007 గురుమూ ర్రికాస్త్రి, రావిపాట్‌ తెలుంగు వ్యాకరణము, చర్చిమిస్పయాస్‌ పెస్‌, మాసు _--1886 గోపాలకృష్ణయ్య వడ్లమూడి ప్రాచీన వాజ్ఞయంలో వ్యావహారిక భాష, త్‌ పడమట, 1005 చిన్నయసూరి, వరవస్తు విభక్తి బోధిని, గౌతమీ (గంథాలయం, రాజమండ్రి---1860 శబ్దలక్షణ నం[గసహము, గౌతమీ (గ్రంథాలయం. రాజమం(్ర్‌. ఆం(ధ శద్దానుశాసనము, ఆంధ్రసాహిత్య పరిషత్తు, కాకినాడ, 1981 పద్యాంధ్ర వ్యాకరణము, ఆంధ్రసాహిత్య పరిషత్తు, కాకీనాడ, 1481 బాలవ్యాకరణము _ ((గ్రాంథీకాంధ్ర కల్పక టీకా సహితము, వావిళ్ల మక్రాసు-10(41

న! చినసీకారామస్వామిశాస్తి, వజ్బల చింతాసుణ్‌ విషయ పఠిశోధనము, కాకినాడ ము(ద్రాకరళాల, కౌక్‌నాడ్‌ = 1087 వైయాకరణ పారిజాతము, ఆంధ పిళ్వ కళాపరిషత్‌, వా లేరు__.18057 వ్యాకరణ నంహితా నర్వనస్వము, ఆంధ్రి విశ్వకళాపరిషత్‌, వాల్తేరు__.1857 జోగి సోమయాజి, గంటి ఆం[ధభాషా వికాసము, వా ల్తేరు__-1847 తిమ్మకవి, కూచిమంచి సర్వలతణసార సంగ్రహము, ఏలూరు, మంజువాణి (పెస్‌__190! _ నందిరాజు చలపతిరావు, = 182? దొణప్ప, తూమాటి భాషాచారి(త్రక వ్యాసావళి, ఆంధధ్రసారన్వత పరిషత్‌, 'హైదరాబొదు..[!272 వైకృత పద న్వరూప నిరూపణము ((పచురించబడని సిద్ధాంత వ్యాసము) నన్నయ ఆంధ్ర మహాభారతము, వావిళ్ల, మదాసు___ 1862 వరసింహరాజు, బలారిసింహ కవిజనాంజనము, సుడర్శనీ ము(వ్రాతరశాల__.1011 నారాయణరాప్తు చిలుకూరి ఆం(ధభాషా చర్విత, ఆం(ధ్రవిశ్వకళా పరిషత్‌, వాల్తేరు---.1087 పట్టాభిరామళాన్త్రి, వేదము సటాభిరామ సండితీయనము, వావిళ, న! వ! మాసు. 1851 పానయ్యశాస్త్ర, బులుసు తెలుగు వ్యాకరణము, అనకాపల్లి - 1006 పెద్దన, విన్నకోట కావ్యాలంకార చూడామణి, వేదం వెంకట రాయళాన్త, చెన్నపురి..._!840 _- ఆం(ధ్రసావాత్య పరిషత్‌ స్యత్రికలో (ప్రకటితము

'పెద్దన, చిత్రకవి అకణసార సంగహము, ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషత్తు కాకినాడ_.._.!840

బాలనరన్వతి, ఎలకూచి వాలసరిస్వతీయము, ఆంధ సాహిత్య పరిషక్తు, కొకినాడ, 1082 ఎ వావి మశద్రాసు.....!8?1

మళల్లికార్డునళాన్తి, మల్లంపల్లి పద్యాం(ధ్రవ్యాకరణము, (శ్రీమ త్రిపుర సుందరీ ముద్రాక్షరశాల, ఏలూరు...._.1807

రామన, ముద్దరాజు కవిజన సంజీవని, వావి గ్త్‌ మశ్రాసు.___ $112

రామళొన్టి, పారనంది ఆంధధ్రళబ్ది చింతామణి ఉద్ద్యోతిని, ఆంధ్ర వశతికా ,పెస్స్‌ మ్మదాసు._-188)

'రేచన, మల్లియ కవిజనాాశయము, వావిళ్ళ, మళద్రాసు-10560 _ ఆంధ్ర పాహిత్య పరిషత్తు. 8000

వీరేశలింగం, కందుకూరి ఆం[ధకవుల చరిత మనోరమౌ ముదాకరళాల, రాజమంశడి....]1017 సం్యగ్రహవ్యాకరణము(24వ (వచురణ్య 1828

వెంకటస్వామి, పొడి ఆంధధ్రాకర తత్త్వము, సుజనరంజనీ ము(ద్రాకరశాల్క కాకినాడ__1006

వెంకటరాయళాన్తీ, వేదము ఆం(ధ్రవ్యాకరణ నర్వస్వ తశ్త్వము, వేదం 'వెంకటిరాయళాన్హి ఆండ్‌ బిదర్స్‌, మ్మదాసు.__1860

వెంక్టటామయ్య. శృంగారకవి ఆం(ధ్రవ్యాకరణము, సుజనరంజనీ ముదాకరశాలు కొక్‌నొడి___ 1004

వెంకటరమణశాన్తి, వేదము లఅఘువ్యాకరణము, వావిళ్ల, మద్రాసు 151 - వావిళ్ళ మళద్రాసు...]067

వెంకటరమణళాస్త్ర, $ీదువ్వ్యూరి రమణశీయము (బాలవ్యాకరణ కీవ్యాఖ్యృ ఆంధ్ర విశ్వకళావరిషత్‌, వాల్తేరు __ 190607

వెంకటరావు, నిడదవోలు తెనుంగుకపుల చరిత్ర, మ్యదాసు విశ్వవిద్యాలయం, 1058

ఫి పంకటవతిి గణపవరపు ఆంధధకౌముది, ఆంధ సాహిత్య పరిషత్తు కాకినాడ_..18856 వెంకయ్య, తా ఆంధ్ర వ్యాకరణము, 20101688 0 కరే 12 న17055..180? శృంం న వళ్ళో తత్తర వీవకము___18609 శేషయ్య చాగంటి కవి తరంగిణి, హిందూధర్మశా వ్ర (గ్రంథ విలయము, కపిలేశ్వర పురము... 850 ఆహ సర్యనారాయణరాజు, పెన్మత్స శిష్ట వ్యాకరణము, ఆంధ్ర నలంద, గుడివాడ, 1857 " పీశారామళాత్తీ, పుదూరి (పళశ్ళో త్తరాంధ వ్యాకరణము, వావిళ్ల, మాసు, 18051 సీళారామకవి, ద్వితింటతిణి ఆధర్వణకారికాపళి వ్యాఖ్య (5 విజన మండనము, వావిళ్ల మదదాసు- 17 సీశారామాచార్యులు, దిహుజనపల్లి (తిలింగలత్‌ణ శేషము, వావిళ్ళ, మాసు... 1802 శబ్ద రత్నాకరము, [6 126౯88 న5ండిం01! 3001 286 సే116౯2€006 50016ఓ/---- 1869 సుబ్బారావు, ర్యాలి తెలుగు వ్యాకరణము, ఏలూరు__ 1890 సూరకవ్మి అడిదము కవిపంశయవిచ్చేదము, వావిళ, మ్మద్రాసు 1826 180505 తెలుగు తొళలన్మత వతులు : కాతంథట్టు, వెల్లంకి కవిచింతామణి, శ్రీ వెంక కేళ్వర (ప్రాచ్య బాలసరస్వతి, ఏలికూచి బాంసరస్వతీయము, (శ వేంక పేళశ్వర పాచ్య ఫరిళోధనాలయం, తిరుపతి, డి. 1052

నంన్కృతం గ ఆఅషవోబలపతి (వళంజనం అహోబల వండితీయమ్‌ లేక కవిశరో భూషణమ్‌, ఆంధ్ర రచయతల సంఘము, సైదరావాదు__ 1805 యరనూరి మ ల్లికొర్దునరాపు, రాజమం్మడి__..1870 చిన్నయసూరి, పరవస్తు సూళశ్రాయధవ్యాకరణమ్‌, ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషతు, కాకినాడ. 18081 పాజణీని అషాధ్యాయీ సూత పాఠః, నిర్ణయ బి సాగరపెస్‌, బొంబాయి 21854 భట్లోజ్‌ దీడితుడు వై యాకరణ పిద్ధాంతకొముదీ, (పాజినీయ వ్యాఖ్యా చాఖాంబా సంస్కృత సిరీస్‌, వారణాసి నంన్కృత తాళవ్యత (వఎతులు వ వాసుదేవుడు, మంచెళ్ళ ఆంఢధ్రశబ్ది చింతామణి వృ త్తిః, శ్రీ వేంక 'పేళశ్వర (పాచ్య పరిశోధనాలయం, తిరుపతి డి. 1241 వైకృత చంద్రికా, శ్రీ వేంకటేశ్వర (ప్రాచ్య పరిశోధనాలయం, తిరుపతి ఆం(ధ్రశబ్ది చింకామణీః, థ్రీ వేంకటేశ్వర పాచ్య వరిశోధనాలయం, తిరుపతి, డి. 1288; నం. 11-18-12 అలం “వికృతివివేకః, శ్రీ వేంకకేశ్వర ప్రాచ్య పరిశోధనాలయం, తిరుపతి (ొక్ళతం చంద్రుడు 'ప్రాక్సత లక్షణమ్‌ (త్రీవికమ దేవుడు ప్రాకృత శబ్దానుళాసనమ్‌, శోలాపురీయ తన సంస్కృతి నంరక్షక సంఘ __1084

న! లక్ష్మీ భరుడు షడ్ఫాషా చం(దీకౌ వరరుచి (ప్రాకృత వకాశం చౌవాంబా నంస్కత సిరీస్‌, వారణాసి 'హేమచం్యదుడు హైమ(ఫ్రకాశ మహా వ్యాకరణమ్‌, అష్టమో ఇధ్యాయః పుణ్యపత్తనస్థ శేష్టి మోతి లాలేన (వ్రకాశితమ్‌-1026 వ్యాసాలు గోపాలకృస్ణయ, వర్షమూడి ఆం(ధ్రభాషాభూషణ పీరిక్కు కళాకృష్ణులం కాన్యమాల...... 868 దొణన్స, తూమాటి జక్కులు మాగదీ తదృవమా?, భారతి మే, 1070 రోమళాత్తీ,:పారనందీ ఆం(ధవ్యాకరణ విచారణము, ఆం(ధవ్యత్రిక సంవత్వరాది నంచిక (చుందుఖి వై శాఖకుద్ద క్లేశ బుధవారము రామళింగాగెడ్డీ, కట్టమంచి ఆంధ భాషానుశాసన పీఠిక ఆర్యపు నకా అయము, రాజమ హేం(వవరం___ 1980 వెంకటిరావు, నిడదవోలు నన్నణు వాగమశాసనుడాః భారతి, జూన్‌ -ఆగస్టు..188కి తెలుగు..ప్రొకృతము, భారతి, ఆగస్టు- |క్రికి 'వంకటక్యష్టారావు, భావరోటా సారంగధరు,డు, రాజరాజనలేం(ద స్త్‌ పట్టాభిషేక సంచిక___ 1822 వెళ్తికట రామానుజరావు మంగు ఆంధ్ర భాషొచరిిత సంగ్రహము, ఆంధ భాషాభివర్థినీ నమాజము, నెల్లూరు_. 800 వేంకటినృసింహ అప్పారావు, శేశరాజు (ద్రుత చరిత్రము, ఆంధ్రసాహిత్య పరిష తృ(తిక 48వ నంపుటం 8 నంచిక శంకటప్వోరోపు, వందగిరి శ్యేద్వయ వాదనిరొసం, ఆంధ సాహిత్య “సరిషత్‌ వథత్రిక్క, నంపుటం 11, నంచిక

౫11

క న!

కరి291026%4 12526672 శీనిపే3/20 28 ఈ 1061092109 01 5299716 67౯24, ౦16221 1290416, కె2క062

కవ150;61, 60022౯2676 672మమ2౯ 01 222116 క2విజ్రైర2క్ర6క, కక, 09 520926౯202, కేశీం121 22022- 91648, *72228253- 1957

ఏ్‌30728002991 5289, వ 5 6004౯68 00 2489121128 కె 202 9228092, 1000 802111- 1057

53 22౯29202, 3 ఉ& 56869 0 .6)03203 6600902062 5 ౪. ౮217761, హింంిిటి- 1556

నే గ్రంథ సంకెత వివరణం ఆప్పకవీయము ఆప్ప. ఆస్పకవీయ చింకామణి అప్ప. చిం. ఆహోబల పండితీయము ఆహో. పం. ఆంధ భాషాభూషణము ఆం. భా. భూ. ఆంధమ హోభారతము ఆదిపర్వము ఆది. ఆంధ్ర మహాభారతాము సథాపర్వము సభా. ఆంధ్రమహాభారతము ఆరణ్య పర్వము ఆరణ్య. కవిజన సంజీవని కవి. నం. కవిసంశయ విచ్చేదము కవిసం. పి. ఆంధధ్రశద్ద చింతామణి చింతా. చింతామణి విషయ సరిశోధనము చిం, విష. ళో. చింతామణి విషయ పరిశోధన శోధనం చిం. విష. ళో. శో, 'తివిక్రమ (ప్రాకృత శద్దానుకాసనమ్‌ (శీవిశ్రమ. పొజణినీయమ్‌ పాణీని, బాలవ్యాకరణము బాలవ్యా- బొలసరనస్వతీయము బాలన, లకణసార సం్యగహము లసా, స, ఇతర నంకేతాలు ఆళశ్వానము ఆక్వా చూడండి చూం

పపతమ భాగం ప్రాచీనుల, నవీనుల దృష్టిలో చింతామణిీ

ఆంధధికీబ్ద చింతామజి లోకానికి తెలిసిన తీరు ఖాలనరన్వతి దంవాహ కోని రౌ రొ ంక కోరానకి 2రిపిసవాదు గివళతాబ్టి నాలోపాదానికి నె అంచిసి అలరరాల రాలసవస్విక. అతివ వూటల్లో శక పుణితాధిం ఇలా జరిగింది... వ. “మున్నాక్కినాండు. విద్యానగరిలో నిచింత్యరాాజోపాగమ స్నేహసాహ చర్మ్యుండగు శివయో "వర్యుడే దేవచోదనం ఒరిప్రాపవై న యంథధ్రశద్దిచింతామణి యం ల లొంధింబు లొకోపవార్దంబు- 6 కీక -ఏింపం గోరి వెమ్మునందున_ ఏషి.మహోాద్భుతంబది వారీహారి. యెక్కిత్‌ యంభ్రశిబ్ద చిం తాహణీఫక్కి 1 యెక్కిడి మితంగనగంబు £ యుగాదిసంభ వుం కై మని చన్న నన్ననపుహోకివి యెప్వయి సద్ధుండెవ్వండా హా మదగణ్యపుణ్యుసవద(గ్రత 6 య గ యిన్నియున్‌ ఇల౬ (అవ్రాంకుతా కిప్పుల్‌ మునుపు లేరే. వారు ద్యాఖ్యానెకి ష్‌ ప్రైలు గానొపరె. పెప్క్కా పత్సి-.ఎలంలిర్వ్బతి టై యున్న యా తెలుంగువ్యాకరిణంబు నాకొసంగెం టబ్రీతిం డీక --వింపువుం చల సిద్దుండు మదిష్టదేవత విరూపాక్షుండు నిక్కంబుగన్‌ రు న్‌ ల తా నా ఎధి ఖ్‌ అని. గణించి తోకో పకారిసుకృత కీ ర్రిలాభివితర్యి౦దినం (బిహార్షించి (| జు వ్‌ యాంధ్రవ్యాకరణ థాష్యనిబంధనోత్సుకుండనై (వాలసంస్వతీయము పీరికో ] నుండి 0 అని టీకాభాష్యపదాలు పర్యాయాలు వాడిని దాలసరస్వతి అనెక శఎయోగ? జర్వుడే చింతామణిని 'చేపచోదనరంితో అందించినబు 'ప్రకిటించాషా. అయిచీ ఈ వ్‌ ఉం సందచృంలో దాలసుస్వతి చేసిన పద(ప్రయోగం “డెవర్దదనం ఎరిప్రా ప్రంచై న అనేది వాల అస్పష్టంగా ఉంది-- ప్రషతం షసకు, ఆ వెంక పం ఏరూపంలో ట్‌ అవి పంధడూపంరోనా ? వాగ్రూపంలోనా ? అని సంచేచించపద్చు. ౯౨ గీవకచాదిక్రి శ

అబ్‌ వ చ్‌ లవి వౌాంకతిచి కోల సంస్కృతంలోని (వసిద్దాంధ్ర వా్రాకితణాలు (గ్రంథాలరూపంలోనే వాజ్య్బయం (ప్రసిద్దంగా ఉండేది. వాట్ట శివయోగివర్వుషు డే 'ఫంస్వతిక గ్రంధమే అందించి ఉంవాడని భావించవలసి ఉంటుంది. చింళామణ్‌లాభి మెప్పుడు జరగందో బాలసరస్వతి (ప్రకిటించలేదు. వని (పకటనం, అతనికి నిన్నిపొతకాలంలోనే అఫ్నకవి చేశాడు, అవృ్పకఎ “ఆరోకనుతు£డు మొన్నటి కీలకసమమున వితంగగిరికడ 7 ఈ(గెన్‌ వాలసరిస్వతులకు నతందోలి6 చెనుంగుటీక దాని కొప్పగం జేసెన్‌ __ (అవు? ష్‌రిక _ లి బాలసరిన్వతికీ కీలకనామసంవత్సఎంలో (క్రీ. ౪. 161% తనకంపె 16 నంవఐ త్సరాల ముందుగా చింతామణి లభించినస్లు అన్సకవిచప్పొడు. అప్పుకివికి వింతా మెణీ లభించడం అచ్చంగా వాలసరస్వతికి అభించిన ఎఅక్కింలోనే జి పిం విశేషాంశం. వాలసంస్వతికి 'ముతంగనగసిద్ధిని నలన చింతామణి లభర్త,. ప్పుకివకి గూడ ఆతని ఇష్టదై వతం చెప్పినటు దమతంాచలవి(్రని వలన దొరుకుతుంది. ళం వాలసరస్వతి “అలసిద్ధుడు' కనఇష్టదేవత విఠూపాక్తుడే నంపే. అప్పకవి గూప అన ఇష్టదె వతం కామెపలి (శ్రీగోపాలుడే స్వయంగా న్వప్నంలో సొకొత్కరించి చింవా మణి కధను అలిపినట్లు వ్రాశాడు, చింకామణి అసప్పకవికి దొరికినఎ*థం *ప్వ్వూ అకనిమాటలలో నే గమనిద్దాం. అతని పూటల ఆతనివిగాపు, అవి నంయంా “థవద్వాక్యాలు, “అంధ్రశబ్దచింామణి వ్యాకరణము ముందు రచియించి తత్బూూతముల6 దెనుంగు బాసర ఉప్పె నన్నయభటు దొలి శ బ్‌ శం పర్వములు మూడు శ్రీమబాభాంతమున తఈకమయంబున

ప్రాచీనుల, నవీనుల దృష్టిలో చించామణీ గ్‌ భారతము(౬ దెనుంగించుచు( దా ఏదించి నటి రాఘవపాొండపీయము నతందె -ందము నడంచ్‌ స్‌ఫకి_ సిర్య'హింప ననుచు ఫీమన (ముచ్చిలి యంద వా కదనంతరం౬ఓ జదిని ౩ జ్రశాసనపు హాక్‌ ౧ వెప్పినభావతంబులో నేడి వదంపలాల బడియ చంయను దానిన వాని ఘూత్రసం పొదస చేమిజే( వెనుటంపటళ మబటొకటిల రూర్చి వెవ్వలా రాదని దతనాటి కవిరాకుుండి నయసంయల వేసిషన్‌ ఆమూంు పర్యములరొ నామాన్యుండు నుడుష్పతెజంగు లరనికొనీ కృతుల్‌ దాము రచించిరి తిక్కను ధీనుణ్‌ మొదలైన తొంటి తెను(గుళపీంద్రుల్‌ శాజరాజనరేం్యద తనూజుండార్య సఖుందు సౌరంగధరుంయు శ్రైశవమునందు నన్నయ చచించునెడల బరనంటొనర్చె నన్యు లెవ్వరలుంగరీ యంధధ్రఫక్కి అతండు దనకాళ్లం జేతులు మితి సిడి జనకుండు దబుగ మ త్ప్యేందని సం నతి నవి మ్ముజ 'మొలచిన కీతి సిదులం గలసి యొక్క నిద్దుండయ్యొనా 9 ం ఆలోకనుతుండు మొన్నటి కీలకసమమున మతంగగిరికడ నొసలెన్‌ జాలసరస్వతుభకు నత జోలి దెనుంగు టీక దానికొస్నుగ( చేసెన్‌

(| సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్దాంధ్ర వ్యాకరణాలు ఆదిని ఫీమకవీంగద్రుండు గోదావరిలోన6 గలిపె( గుత్పితమున నా మీందట రాజనరేంద్ర మ్మాదయితునిపట్టి దాని మహి వెలయించెన్‌ ఇల నెనుబదిరెండార్యలు గలిగి పరిచ్చేదపంచకంబున( దగునీ విలసిళఫక్కి. మతంగా చలవి(ప్రనివలన నీదుసదనము€ జేరున్‌ ___ (అప్ప పీరిక _- 42 నుండి 52 వరకు 'పై అప్పకవి స్వప్న(ప్రకారంవలన జాలసరస్వతి చెప్పని సూతనాంశాలు అనేకం తెలిశాయి 1

1. సూళణశ్రాల్ని ముందు చింకాషుణిరూపంలో (వాసి, తరువాత చాచికి లక్ష్యంగా “తెలుగుబాసలో' నన్నయభట్టు మూడుపర్వాలు చెప్పాడు. అంకపే లక్షణం మ్‌ సంస్కృతంలో చేసి లక్యెన్ని తెలుగులో చూపసెట్టాడన్నమాట : శ భీమన) తనరాఘవపాండీయాన్ని, భారతరచన చేస్తూ అడచినళకే, శ్రన అన్‌ ల ఛందస్సును అణచడానికే నన్నయ చేళాడనుకొని, దాన్ని దొంగలించి గోద్రా వరిలో కలిపాడు.
2. _రాజరాజనరేంగద్రునికొడుకు సారంగధరుడు తనశై శవంలో, నన్నయ రచించే సమయంలోనే దాన్ని కంరసం చేసికొని తరువాత తనకాళు గల శి చేతులు తెగి, తిరిగి మొలిచినవిదవ సిద్దుల్లో గలిని ఒకడై, మతంగపర్వల్‌ం ళం నూ దగ్గర బాలసరస్వతికి (తన కంరంలోనివాగ్రూపమైన శి చింతామణిని అందించాడు. శీ. దాసిలో 82 ఆర్యలు 5 పరిచ్చేదాలలో ఉన్నాయి. బాలసరస్వతి ఊరక మతంగనగ సిద్దుని వలన తనకు చొరికినదన్న చింతా నుణీ చాధకు పూర్వాపరాలు “సృష్టించి ఒకఆకారాన్ని యిచ్చాడు అప్సకవి. చింఛా

ప్రాచినులు నవీనుల దృష్టిలో చించొముణ్‌ ళ్‌ మబిని తెనిగి ప్లే అనంతకీర్రివచిషలు వసాయనీ వాలనకస్యుతిని చూచి కానూ భావందాడు అప్పకవి, సా

అప్పుళవితరువాత చింకాపుణ్‌కి మూడో. వ్యావ్యాత పంచెళ్ళ. వాసుదేప్ప ఉన్నాడు. గాని, అందు నశేరుల వ్యాఖ్యాన మే పొరంవింవాదుి. ఈకభథాకాలజిపం చేయనరేచు అప్పకవి అన్హీన తరదాత ఇతరులజల్లి పికు మూఐసదార్థిం వొరవడీ ఉందుంది.. రాబట్టి ఈరువాతిన్యావ్యాత. అహోబలపళ్కి అప్పకవికధనే భాషాంత ఎకిలింవి ఊరుకున్నాడు. అయినా ఆతన మాటలు హడి అతని ముఖతః ఎందాం,

అహెిాడబలఅవనతి

“సేయం కృతిర్వేములవాడఖీప. (ఫబంథకల్తా 9హితమహత్స రేణ

గోదాజలే నాశమవాపీళామా దిరుద్గలా౭-సీద్‌ భువి కీఎవదన్నీ

కబానుశాసస కృళాదిను పర్వముఖ్య సర్వ(ర్రయేణ కథితం పద మేన

న! యోగ్యమ్‌ నాన్య్యత్చ్రయోగసరణా వను?స్రదృష్టే రేసం కృతో హి నియమః కివిరాశ సేన

'్రీతిక్కాయజ్య (ప్రముఖ విచతణనుధాంశపః

తడభ్యుపగమాయ త్ర చేతసః కవనే వహాః

వాచానుళాసనాడ్‌ భూమిబోకవాచానునాననాళ్‌

నిర్మాణకాల ఏవేముం (గంథం జగ్రాహ బుద్ధిమాన్‌

రాజరాజతనూజాతః పారంగధరకాలకః

సక త్తః పాణిదేన రహితోఒజని హేత్రునా

ను క్స్యేంద్రనామసిద్దేంద్ర మహిమ్నా సిద్ధకాంగతః

జగ్రాహ వ్యాకృతిం తస్మాత గ్రా విర్చాలసరన్వతీ

! సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్దాంధ్ర వ్యాకరణాలు ఎలకూచి సుధాంభోధి శరద్రాకా నిశాకరః సమ స్తకవితాదళో వత్సరే కీలకాహ్వయే ఈత్రపంచపరిచ్చేదాః శద్దళా స్తే నియంథతిఠాః అర్యాఖ్యప దై స్తత్సంఖ్యా సమ్మిశా స్యాద్గజైగ్లదై ౩ మతంగశైల విపేంధద్రా దన్యద్‌ వ్యాకృతిప్త స్తకమ్‌ న్‌ నే ళ్‌ కాకునూర్యస్పకవినా గృహతం తత్ర షడ్డతాః పారఖేదాస్తు బహవో దృళ్యన్నే ప్ప స్తకద్వయే మయా ప్రాయ స్సరస్వత్యాః ప్ప్తకం పరిగృహ్యాతే ఎలా (అహో. సం. పీరిక - 8) నుండి 72 వరకు పె (వ్రాతలో నూతనాంళాలేమీ లేవు__చింతాహణీలాభాన్ని గూర్చి. అయితే చింశామణిలో అస్పకవి చెప్పినట్లు 82 ల్లోకాలు “క 88 ఉన్నాయని, అప్పకవీయ చింశామణిలో 6 నష్టమైనాయని తెంపడం విశేషమే. చింతామణిని శకేత్రనాదుల రృజ్ధషల్లశ్లో పోల్చి అవి సమ్మతాలు కావన్నాడు. నాటికీ చింతామణికిఫక్కి-కీ భేదం చాల ఉండన్నా డు. “నియామకత్వ మారూఢాః సూత్నదండి ముఖొః కధమ్‌ పూజ్యాభవేయు రాబార్యనరణే రతిదూరగాః'-- (అహో. సం, పీరిక _ 74) -అనే ల్లోకంలో. కాని ఇడి అప్పకవికి ప్రతిధ్వని. అప్పకవి తన పీరికలో___ ట్‌ి శాతనయు నూత్నదండియు నీతెనుంగుల లక్షణం బొకించుక తెలియన్‌ కేతః (ప్రొథిమ6 జెప్పిరి క్మాతలమున దీనితెజంగు గావవియెల్ల న్‌” _- 50 అని చింళామణిముందు కేతనా దులవ్యాకరణాలు తీసికకే నన్నాడు బ్‌ అపోోబలపతి తస ఉప్లోద్దాతంలో మరొక విశ్రేషాంళశం గూడ వెలున ధించాడు - అస్నకవీయచింతానుణికీ గాలసరస్వతీయానికీ పారభేదాలు కొల్లలుగా

(ప్రాచీనుల, సవీనుల దృష్టితో చింజామణి రి ఉన్నాయని, తాను మాత్రం తరచుగా బాలసరన్వతీయాన్నే ఆధారంగా చేసికొని వ్యాఖ్య చేస్తున్నానని.

ఇక పైముప్వురి [వ్రాత పరిశలి సే బాలసంస్వతికి, పూర్వమీ్యగ్రంథం ఉనికిలేనిది. అందుకనే అతడు లోకం తరువార న్య క్రపరుచటోయే ఆశ్చర్యాన్ని తానే ముందు కనదిరుల్తూ “ఏమి షహాద్చుతం విది హరీహరి.” అన్నాడు. ఆ ఆఅద్బుళాన్ని అల్పంగా వివరిసూ తనకు దొరికిన దని లాను 'తెల్పినగంథానికి కర్త సూత్రం యుగాది సెంభివుండె మనిచన్న' నన్నయ అని శెలిపొడు,

-చువాత. అప్పకవి, కల్పనాళ కి కాసలసినంత కలవాడు కావడంతో, పుక్కిటి స్పరాణంతో నన్నయకు ఈ రచనదా, ఆ౩లంలోని వారు విశ్వసించే విధంగా సంబంధాన్ని సంఠరించాడు. ఈకృషిలో ఇతడు తనఇష్టదవైవం సహాయం గూడ పొందాడు భిగపద్వాక్యంగా తెలియవచ్చినదాన్ని తిరస్కరించడం శంకిం చడం జరుగవు గదా సామాన్యంా - అసుకొని తసవాట తనఇష్టదై వత౦నో ఎ పల్కిందాడు.

అహోబలపతి పెకథాంకాల వ్యా పీకి వాటిని సంస్కృృతీకరించి సహకరించా డని చెస్పడం మినహా కథాసృషిలో అతనిప్యాక ఏమీ తేదు.

య్‌ చింశామణికి చెందిన ఈకథ పుటడిం. పెరగడం, వ్యాపించడం. పెద్దగా రం! వ్యవధానం లేకుండా రమారమి" 18) సంవత్సరాలలో జరిగింది. చబింతాముణీ దొరకిన నంవత్సరం ౨ అప్పకవి తనకాలాన్ని తన(గ్రంధంలో స్పష్టంగా చెప్పాడు. శాలివాహన లబ

[0 సంస్కృతంలోని (ప్రసిడ్దాంద్ర వ్యాకరణాల శకంలో, మన్మథనామ సంవత్సరంలో (శ్రావణబహూుళ అష్టమినాడు అతడు కఐ గన్నాడుకే మన సంవత్సరాల వరుసలో మన్మధనా.. సంవితృం * 2% వది. కీలరినాష సంవత్సరం శివది. అప్పకవికి కల మన్మధలో వచ్చింది కబట్టి మన్మధకు పూర్వం శీలకసంవత్సరంలో అంపే 10సంవత్సరాలకి పూర్వం వాలసకస్వలికి గ్రంధం చొరి కినదన్నమాట, అప్పకవి బాలసరన్వంకి చింకామణి దొరికిననాల మే. చెప్పాడు గాని, వజ్జల చినసీతారామస్వామిళాఫ్రి-ారు ('ప్రలిపొదించినట్లు3 బాలసరస్వతీయ రచనాకాలం కాదు శాస్త్రిగారు తను ప్రతిపాదనకు కారిణంా చాలసరన్వళీయంలోని అని ఇష్టగేవళా ప్రార్దనంబు 'సేసి' ఇత్యాది వచనాన్ని ఉటంకించారు. ఇక్కడ శాస్త్రిగారు చేసింది కేవలం ఊహ మాత్రమే. జ్యేస్టప్రపితామహూనికి జరిగిన అ్యగ్రహారదానంతో ముది మనుమనికాలాన్ని నిర్ణయించడం విశ్వాస్తార్షంగా లేదు... దానితో వాలసరస్వతి కాలాన్ని మరికొంచం [ప్రాచీనం చేద్దామని శాస్త్రిగా రియత్నం. అయికే చర్చీ సాగించి చివరకు “చింళామణి మాతృక నాకీలక సంవత్సరమందే సిద్దుడిచ్చి యుండవచ్చు నని చెప్పిననూ చెప్పవచ్చునని' తమవాదాన్ని జారవిడిచారు. కాబట్టి చింతామణి బాలసరస్వతికి కీలకలోనే దొరికిందని చెప్పవచ్చు. పైన మనం చూసిన అప్పకవికథ కేవలం నీటిమూట. అది చారిత్రకంగా బొత్తిగా పొసగని విషయమని, రాజమహేం(ద్రవర పాలకుడు రాజరాజనరేందద్రునికి న. క “ధాత రెండవవరార్థమున నాదిదినంబు వగటి వరాహకల్పంబు నందు మహిత వైవస్వశిమనువేళ డదేళంబు లర్జింవనైన మహాయుగమునిం గలిసమయంబున( దొలిచరణంబున మానితందిగు బొందద్రమానమునను శాలివాహననామ ళకమున గజర్లై లళరనుధాకీరణులసంఖ్య నడువ/[678/ నంగి జాన్దింబునమ దక్షిణాయనమున జలధం ర్తువు మొదలి మానంబునందు ఒహృళమువ దేవకికి జ్యకిపాణి పుట్టినట్టియప్టమి నమదేవ నధికథభ క్రి . (అవ్ప. వీరిక = ప. శ్రీశ 1850 అగష్టు శివ తేదీతో ఈతిది నమానం శ. బాలనరన్వతీయ పీఠిక వావిళ్ళ - 1071,

(ప్రాచీనుల, నవీసుల దృష్షిలో వింతామణి 11 య్‌ సౌరంగధరుడనే కొదుకు గాని, రిత్నాంక, చిత్రాంగ అనే భార్యలు గాని లేంని ఇటీవరి పరిళోధరులు స్పష్తంా సహేతుకంా శికయింది ఉన్నారు!, అలాగే వేములవాడ నీమకవికీ, నన్నయకు సవకాలికత్వమే లేదని, వేముల వాడ భీమకవి నన్నయకు తరువాత వందలఏంకక గాని లేడని, కాగా ఆఇరువరి ఈర్ష్యా ద్వేషాల కథ కేవలం ప్పక్కిటిప్పరాణపుని వీరేశలింగంగారు. తమ కవుల చరిత్రలో సకారణంా నిరూపించారు. ఈవిషయాలమిద ఇతర(ప్రకరణాలలో ప్రసక్తి గరిగనపుడు విశేషంగా వివరాలు లెలిసికొందాం. తరువాత ఎదహారోశలాబ్లిచివ ఉన్న బాలసుస్వతికీ,. 1వ శలాబ్టి మథ్య చి క భాగాన ఉన్న అప్పకవికీ దౌరకిన చింంామణిలో ఆస్వల్పవ్యవధిలొనే అన్ని మార్చు. చెచ్చులూ ఎలా ఎందుకు పద్పాయో (ప్రకరిణాంతరంలో చర్చించి నిర్ణి యిదాం చి వ. 1 రాజరాజునరేంద వట్టాకిషేక సంచిక - “సారంగధరుండు' అనే వ్యాసం శ్రీయత భావరాజు వెంక ట౩్ఫష్టారావు జీ. మూ చింకామజణి పాఠరబేదాల అనే పకరణం

థి బాలనరన్వతికి వూర్వం నన్నయకు లాక్షణిళత్వం కలదా? పదహారో శతాబ్ది నాల్లోపాదానికి చెందిన వాలసరస్వతి లోకానికి నన్నయ గి ల న కృతం తనకొక ఆంధధ్రవ్యాకరణ[గ్రంధం సంస్కృృతభాషా విరచితం వౌరికినిదని చాటి వెప్పేవరకూ నన్నయ వ్యాకర్త కాడు..ఆం(ధ్రవాజ్బయచరి(కలో నన్నయకు సమవారికఎు గాని, సన్నిపాతకాలంలోని వారు గాని ఆయన్ని వ్యాకర్తగా చెప్పలేదు. ఆయనితరువాత కావ్యనిర్మాణానికి సమకట్టిన తెనుగుకవి ప్రతిఒక్కడూ, శై వకవుల్ని మినహాయి సే, అయన్ని న్వుతింవినదాడే -- దాదాపు, అయినప్పుడు ఆంధ్రభాషా వ్యాకకణరచన ఆయనచేతిళో జరిగిం టే, ఆమహాసంఘట నని వారు ఉపేక్షించి ఉండేవారు కొదు, పెగా ఆదికవిా ఆయన్ని పొగడినశ్తే: తీదివ్యాకర్తగా సగర్వంగా పేర్కొని ఉండేవారు, కాని వారి (వాతల్లో ఎక్కడా ఆ ఛాయలు కనబడటం లేదు, నన్నయకు తరువాత తెలుగురో వ్యాకరణరిచన చేసిన కేతనాదులు నన్నయకు నమస్కరించినవారే. అయినా వారు గూడ నన్నయకు లాక్షణికత్వ మున్నదనలేదు, వారు నన్నయను స్మరించినతీరు గమనిద్దాం. కేతన “మున్ను తెనుంగునకు లక్షణ మెన్నండు నెన్వరును జెప్పరేం జెప్పెద వి ద్వన్నికరము మది మెచ్చంగ నన్నలయ్టుకట్టాది కవిజనంబుల కరుణన్‌ొ -ా(ఆం, భా. భూ. 4) ఇక్కడ నన్నయభట్టాడులు కవులే గాని వ్యాకర్తలు గాదని వివరింస పనిలేదు,

'ప్రాచినులం నవీనుల చృషితో చింవామణీ గ్‌ టి చి్యతకవఎి మె దశన. ణి సంతివు న (గ్రిమా ర్తులం )ద్రిశ మ్తం6 గొల్చి పినాయకద్వయి న్నమంసు డల్చు డ్యాం పునంబుని నుంచుకి కాళిడామ నేం బి అనుట శాట్‌ థాంలవు పనన యటకవదత్రయంబు సం య సుల లొనరంది యాధు౨కి బూరికివీం్యద్రతతి స్నుతించుదున్‌ _- అబద.

(ల సా, సా, కలి చిత్రకవి నన్నయపివ (తిమూర్వుల్ని, వినాయటని స్తుతించి, ధాంతాన్ని తెనుగు చేయడమే కవిత్రయం చేసన పనా పేర్కొన్నాడు,

యుద్రరాజురాయన. “ఒనరీంచెది సెన్నయ ద క్యైనయబ్వు (ఫ్రము& నిఖిల కింసూ ్తీమిణి ఎవ యగు కివిజనిసంజీ పని యను అషెణము ఎకఏపితులు నుతింపన్‌ _ (కివి, సం. 1-4) ముదిరాజు. రామన నన్నయాదుల రచనలు ఆధాలంా లక్షణం నిర్మిస్తా చు సంఎన్నాడా. పెవ పషేర్కాన్నవాట నన్నయతరుదాలి 11పి శతార్ది నుండి. 10ఏ ళతాచ్డి వవకు అం అక్షిణవాజ్మయాన్ని నిర్మించి బుప్రసిస్టైలెనవారు వారి కౌలాసికి సన్నయక లాకేణికిల్వి సస్నచని శంకించడానికె నా వీటలేని ఏధంా వారి (వ్రాత యూ యూ లున్నాయి,

ఆధ ఆధ అ చనా క! టు స స్కృృతింలొని (ప్రఎద్దాం్ర వాక ణా తదికానన చింబదించి ణత్చ టి య్‌ నన్నయ ఆత్మపరిచయ చేసూనేపద రోని ఏశేషంం “బాన అనేది పెదపివాదాని మూలమె ది బాలసరస్వతి లరుదాలొంంరొ ఆబసంది ల గన. చ్‌ ఈ విశేషణంతొనె నన్నయ తన క త్వమబాత్వ వ్షన పౌ 4 వా దా మూడవ పొదం తప్ప ఆటవెలదిలోని మొదటిపాదంవరకు తనకు అ ఎరా _౬ లనె ఫపకటి చుకున్నాడు ఆ అ్టాతలివి ఎప్పుల శబ్దశాసను డు స వాతాభాసుయి (బ్రహ్మో డాది నానాపురాణ విజాన నిరతుడు న్లో లొజుడు (హల ఉభయభాషా గావ రచనాభిళోభితు డు ఎత్‌'ప్రతిభాధి యోగు డు మత మరాధిపా చారు డు పై విశేషణాలన్నిటిని ప లి ఎనిఎడు వాఓటలొ ఎఎక్కట బిరుదంగా వయ_మైలేదని తెలుస్తుంది ముఖ గ పల్బుతాంశమైన శద్దిశాసన _ బిరుదం వాటి చలల చు ప్రైవిశేషణాల్లో ఆరూప తో కనబడదు దాని ముందు అప్పల లనే వేషణం ఉ ది కాగా అది వీరద గానె మ ఆ కవరకు ఆకార్‌ లో గాని గుణ లో గాని ఒక 'పెద్దదఊృన ౧న వ మేదీ వెలువడి ఉ డని కారణాన అట్టి ఒక పెద్ద (గ థాని తానె శ్రీ- ౦ మచ్చు రు తున్నాడు గాబట్టి ఆహ్రయత్నంలొ లతఎకు నిత జీవితోపయో కఠిపయ ఎట జాల తోనే మనుగడ సాగిసున్న తెలుగుభాషకు ఒ పెద్ద గాన్ని ఇ చొటు టలు జాలి గక న న న త న న న

పాపుల వవసుం ఓలా ఏంకాపుది ట్‌ [న వ్‌ హా చ్చిల్వుల "4 కేర్‌ అంప వెంరో శఒసముదాయాన్స్ని సంస) ఏఎతపుయమనడానిని తెలుగులో ప్రవేళ డు యూ పొ నక స్‌ వట తవస హవాద వాబటి నాను ఫనలశబశాసనుు దినని వెప్పుకున్నాషు.. అది ఆనె ॥ మి ॥ గా! ద విద మని వాడించవారు. డానికి ంందుపు ఏఎపులి ఏజొన్నీ ఎలా పరిహరిసారో సలల ౬ నక. అ ్రవిలని. అంంంది.. విరుదాలవు.. ఎశేషతణాలు చేర్చబపపు పె విరుదమే శ్‌ లు ల రూ ఆయితే, కిన్నెది వయసు తవం ఆఅలదా-- పారం. అడి ఆభ్వాసాంత ఇద్యులలో అర ్కాసనఒడావ, కౌన్‌ అది జముంటు పిపుల శట్టికానని ఎదావికి. దాకా కౌరి. న వివలించిన అర్జాన్నే నిన్నెయి తిరుదాతి వారు చనిరొన్నినన్లి మనం. పరిశీలించి. లెలిసికోవచ్చు. కివిత్రి యంలో ఒకడ, నన్నెయకు సన్నిహాళుడి. ఎట్టన “గాసెట వీసపే. చదివి గాథలు జట కి అభ ఎదకి నా అధల ఇ చన జ ః భ్‌ (అజ్యు తెసుంగువారిక్‌న వ్యాసవున్నణితి మైన ధారలాన్ని ఆ౦దడిందాదంటూఓవ్య క్త్రం వ్‌స్‌న ఖ్తింద్ధలి నన్నయ స్‌ చూచి వాదు. శరువాల ఎజ్జన అభి పా సెసన్పషంా ఎవసెషటానికి ఇది అరమని నిష్తరా చెపిన (వాయాన్ని సెస్పపష్టం మాష ఇ ర్జమ ష్కంస్ష ఖా ప్పినవాడు ఈత్ప నామా చుక్టిదా, '*భబ్ల్రకాననన రేయ్యం డు” వేయి. పింంటబులందుం ఎదిపెప్పెతు పెద్దల సెపైబంధముల్‌ వాయకి వెప్పినన్లూ ఎసబంఘరి. భావి ఖవాఖిరాసు ధౌ రేయుం శబ్లిశాసన పరేయ్యిలు నాంగం (బసిడ్జి కెక్కిరే యేయెది సన్నపార్యి గతి నిదరి నట షుహాత్ము. గోర్బదన్‌3 న! జ ప ల్‌, చ్‌ భి, ళు, వడి త్త జక్కన మాటతొ నిర్చంద్వంగా నన్నయకున్న “శబ్దశానన్నపసిద్ధి భా గ న క! స చని నలనినే అని తేలింది. ఇక్కడి ఎక్కవ కాలానికి *విపులి శబ్దర ఆ 1 ఇదినంల నుదవిజున వినుత నన్నయిథట్ద (బణీతిందియిన (శీమహాధారితంబు)ం దాది వర్యంబున నను,క మణీక యును బౌష్మోదంకి మాహార్మ్యాలబును భృగున ౪ కి రనంబు నన్నది (వళమాళ్వాపము, శి. వ్యిక్రిమార్కాచరితి. ఫీరిక

16 సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు సమాసంనుండి తొలగించ బడినట్టు (గ్రహించవచ్చు. ఆళద్దిభ్రంశం వలననే ఇదొక బిరుదమని అనంతర కాలికులు [భమపడడానికి అవకాశం ఏర్పడినది. ఇక్కడ జక్క-నకాలానికి (15వ శతాబ్దిక్సి ఆంధధ్రశద్రి చింతాషణ్‌ పశ ప్రసిద్ధి తగ్గడం వలన, జక్కన అలా చెప్పాడని శ్రీవజ్ఞల చినసీలారాష స్వామవా వ్రు అన్నారు, కాని జక్కనకు పూర్వం చింతామణి ఉనికే సందచివోస్పద్‌ దాని (ప్రచారిం తగ్గి మనేది నిరాధారి--తొహ. బాలసరస్వతికి పూర్వం నన్నయను “భబ్దశాసనవరేణ్యు-ం అన్నవాతిరో థళముడు జక్కన, కాని కారణం మాత్రం వ్యాకరణ౦చన చావని స్పష్టపరిచాద. “శబ్దశాసన అని కాక్క దానికి మరొక విశేషణం “వరేణ్య .బ్దం తగిలించాడు గాబట్టి, 'దాన్ని బీరుదంగా అతడు (గ్రహించాడని అనలేము -- చిరుదాలకు వుందు వెనుక ఇతరళబ్దాల జోడింపు ఉండదు, కళఖ్రకానన కావ్య నంధుట్లనం) టి యా జక్కన తరువాత ఆంధ్రకవి రామయ్య (క్రీశ. 500 (ప్రాంతం దస విస్తు కొంచీ మహాత్మ్య కావ్య పీరికరో “శబ్రశాసనకావ్య సంఘట్టన (క్రమానందిత బుధవర్యు నన్నపార్యు' అని నన్నయకు శబ్దశాసన శద్దానికి సంఒంధం చెప్పాడు. వాని ఇక్కడ ఈయన అభిప్రాయ మేమిటో సరిగా తెలియరావడం లేదు. పై పద్య పాదానికి వ. శబ్దిశాసన మునే కావ్యనిర్మాణంతో ఆనందితులయిన బధవర్యులు గల నన్నయ అని అర్థం వస్తుందీ. దీన్నిబట్టి కబ్దశానన మనే రావ్యమొకటి ద్రాని నన్నయ ఒధుల కొసందం కలిగించాడని కవిభావమూ ? ఏమెనా ఇక్కడి రొంల అచార్జానికి ఇఅవవాన లు రూ ముంది. శేకపోశే, శబ్దశాసనంవలన, కావ్యసంఘట్టనంనలన ఆనందిళతుబయిన బుధులు గలవాడని ఎట్లో సమర్రించపిద్చు. కొని అపుడై నా శబ్రశాసన మేమిటి ? భగ లై రల (౬ ఏ కొన్యసంఘట్టనం + అనే ప్రశ్నలు సమాధానాం లేక మిగిలిపోతాయి. న. మ్‌ న.

లౌచినుల నవీసుల దృషిలొ చింతామణి = ట్టకొతనభథి డుదున్‌" అతని తరువాత, కాకిటూని కంగ ధరకివ్‌ తని వాలథారితంలో ___ శబార తసవిశాుదు చచి శాబీక మూర్షన్యు శబళాసన విరుమన్‌ చది ఛి చి శద్దాయమాన విస్ఫుర సవ్ర యు జ వీ దబ్దఘబారభటి నన్నపార్యు6 దలంతున్‌ ___ (పరిక అని నన్నయను పొగిడినాడు. చారిత్రకంగా మొటమొదట కద్దిశాసన శబ్దాన్ని లు బిరుదంగా (ప్రయోగించిన వాడు ఇతదే. వాగనుకానశుం./ళకు' తరువాత రామరాఎభూషబణుడు శేషగర్భంగా ఏచన సాగించదలచి శబ్ద ళం కొసన పడాన్ని చాక్‌ ౧ _-నుశాసన అన్నన్లు మార్చి (ప్రయోగ%ంచాడు. శబ్దకాసన ఎదింకం టె, వాగనుళాసని పదం వ్యాక రృత్వ కధకు సహకారా నుందుకాలంలో ఉండగలదని తెలిసి అతడట్లు మార్చలేదు ని ఎరినది మాత్రం అంతే. “మహి మున్‌ వాగనుళాసనుండు సృజియింపన్‌ గుండలీం్యద్రుండు ది స్మహినీయస్టితి మూలమై నిలువ శ్రీనాధుండు ప్రోవన్‌ మహో మహు౭ సోముండు ధాస్కురుండు వెలయింపన్‌ సొంపు పాటించు ని టా బహుళాంద్రో కిమయ (ప్రపంచమున ద(శ్రాగల్భ్య మూహించెదన్‌ (వసు. అ |) రామరాజభూషణునికి సన్నిహితకాలంలోని వాడు మన వాలసరిస్వతి, రామ రాజభూషణుడు తెలుగుకవిత్వం నన్నయ సృథణించాడం పే తావు (వాలసరస్వత్సి తెలుగు వ్యాకరణాన్నే సంస్కృృతభాషలో సృజించి పోయాడని చాంాడి

18 సంస్కృృతంలొని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వాకరణాలు

కాగా పై పరిశీలననుబట్టి నన్నయ వ్యాక్నర్త అయి ఉంటాడనే భ్రాంతి మొదట లేదని మధ్యకాలంతో క్షలిగినదని, ఆధ్రాంతికి మూలం “శబ్రశాసన' పదం, దాని పర్యాయంగా ఏర్పడిన “వాగనుళశాసన) శబ్దమని తెలిసికో గలిగాం.

వ్యాకర్త కావడం వలననే “శబ్దశాసనుడు, “వాగనుకాసనుడి అయి ఉంటా డని బాలసరస్వతికి ఈరువాత, పండితులు చరిత్ర జ్ఞానం చాలక నమ్మవలసినవార్రై నారు. రామరాజభూషణుడు గాని, తత్పూర్వుడు కాకమావి గంగాధరుడు గాని, నన్నయను వ్యాక ర్తగా చెప్పలేదు, గంగాధరకవి కాలానికి నన్నయ నసాంతపద్యం లొని మాటనే దానిమొదటి- విశేషణాన్ని తొలగించి బిరుదంగా కొందరు సామాన్య పండితులు భావించి ఉండవచ్చు. రామరాజభూషణుడు శేషగర్భంగా. (వాస్తూ తమాటకే “వాగనుకాససుడ నేపర్యాయాన్ని సృష్టించాడు, వీరిరువురకీ ఆంధధ్రళబ్ద చింతామణి గాని, అసలు ఒకవ్యాకరణంగాని నన్నయ చేశాడనే అభిప్రాయం లేదు. జక్కనాదులవలె అతనిభారతరచనే అతనిశబ్దకాసనల్వానికి హేతువని వారనుకొని ఉండవచ్చు.

చరిత్రజ్ఞానం చాలని, శాస్త్రీయ దృక్పథం కొరవడిన కాలంలో అంటే, వీరేళ లంగంగారికి పూర్వం గణపవరపు వేంకటవతికవికి తరువాతి కాలంలో కొందరు పండితులు చింళామణిని నన్నయకృఠళంగా నమ్మడం జరిగింది. దానికి పూర్వం అడిదము సూరకవి తన లకెణ్యగ్రంధంలో చింతామణి రచనావిధానం మీద ఒక విమర్శ చేశాడే కాని! చింతామణిని నన్నయకృతంగా చెప్పలేదు. కాని కూచిమంచి శిమ్మకవి తనసర్వలక్షణ పారిసం్య గ్రహంలో చింకామణీలోని సూత్రాలు కొన్ని యథా తథంగా ఉటంకీస్తూ వ్యాఖ్యానించి మరికొన్ని శ్లోకాల తాత్చర్యాలను పద్యాలలో నిదిం ధించిచూపాడు అంతేకాకుండ నూ(్రాలను ఒసగినపుడు వాటి[క్రింద, అవి శజ్దకాసన సూత్రాల్తై నట్లు (వ్రాశాది.. అంపే వాలసరిస్వతి వేసిన వీజం రూచిమంచి తిమ్మకవి న క ఆంథ మర్మ్శంబు డెలియుగ ననువు నడునె _వకట నంస్కృృుతరచిత షూత

ములబేత నవని. వాణినిఘటిత మూ్యతాళ్టపరణి తెనుంగుటీకలచేత ఫాధింవ నగునె”--- (కవి వంవి 1! .ల్స్‌

'పొచినుల. ఎవినుల దృష్షిలో చింకావజీ 1) వా కాలానికి అంకురించిన దన్నమాఎ యినా “జసపరిప్పు వెంకటపతికవి (18పె శతాబ్ది నన్నయను వ్యాక ర్తా మురింటనల్లు ఆని ఎం(్రకొముడి వచనా ఐధానాొన్నిి ఓటి నిరియించలేము1. బి ఇ

ఇక్‌ 10వ + తాద్టినాటి జత _ండెంల సమ్ముకికీ ఎన్పఎనికే నన్నయ విరుడా ఇంగా కబ్దకాసన, వాగనిళాససు ఇద్దాలు ్రెసిద్రమై ఉండటం ఒక కారణం కావచ్చు అంతకంటె బలీయసైన కాంణం అప్బకివి సృష్టించిని సారంగధరుని కథ, నీజానిక్‌ రాజరాజనరేంద్రునికి సారింగధరుడితే కొడుకు గాని రక్నాంగ, చిత్రాంగి అనే థార్యలు గాని లేరిని చరిత్ర పరిశోధకులు తేల్చిచెప్పారు. అయితే ఆవెస్పడం నిన్ని మొన్న జరిగింది , అంతక పూర్వం పండికుము అకిధసు యథారంానే నమ్మారిని

శ ళ్‌ అనుకోవాలి కౌఒై ఎదివస్పి. చిన్నయసూర్‌ ఒహుజనపల్లి సీళారామాచార్యులు నా. ల ల (| జాన ల ౧0 బుదలైైన ఆధునిక వ్యాక ఏల వన్నయిను చింవావుణిక రా తముకాలానికి ఏర్పడి రి నైక | ఎ ఉన్న (ప్ర్‌స్‌ద్ధి ననుసరించి. ఆమోదిందాఎని భావించవచ్చు వారినిబట్టి ఇతరులు కొందరు ఆఅన్యవిషయాలలో అఖండ (వక్రాపాఎవాలు తిలనారు కూడ 'హేతుపురన్న రంగా తప్ప కేవలవిశ్వాసాలను ఆమోచించనివాయమిళాడి నన్నయను న్యాక్‌ చా పేర్కాన్నారు. ఆటివారిలో కట్రపుంచి తాములింారెడి -రొకదు +, న! న! ౧

"పెపరిశీలనం పలన పనిగబువొని చించామణి నన్నయకృతమని మొదట

రా యి లోకానికి దాటిన బాలసరస్వతి ఆతనివలెనే చింతాపుణి ద్యాఖ్యానంద్వారా కీర్తి (వతి పైల్ని కాంక్షించిన అప్పకవ్యాదుటూ తప్ప (ప్రాచిక-ఆంధ్రవై యాకరణుబ ఈ చింతామణి వృకాంతాన్ని బొ తా ఎరుగరినీ అర్వాచీనులు అం'పే నాలసరస్వతికి

అాజని అనే

తరునాతివారు ఒక్క కూచిమంచి కిమ్మకపీ తప్ప, గణపవరపు వంకటపతివరికు ఉన్నవారు, వొత్తిగా పట్టించువోలేదనీ నిశ్చాయించవచ్చు. ఎటొచ్చీ [0వళతాన్టిలోనే 1... చూ. ఆనంతర వ్యాారణ రచనివై చింతామణి [వభాశం అనే (పకరణం, చి ల్లి రాజరాజున రేం[ద్ర పట్టాభిషేక సంచిత - భావరాజు వెం3 టకృష్ణారావుగారి వ్యోానం శి ఆంధ భాషానుశానన సీరీక.

ఖీ సంస్కృతంలోని (వసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాల తెలుగుపండితులు ఆంధధ్రళబ్దచింతామణి తెలుగుకి తొలి వ్యాకరణమని, నన్నయ, ఆది కవివలెనే ఆదివ్యాకర్త గూడ అనీ, కేవలం అప్పకవికథ ఆధారంగా నమ్మాంని గూడ నిరయంచేయవచ్చు.

ఈ సందర్భంలోనే గమనించ దగిన మరొక విశేషమేమిటంకే 1వళతాబికి పూర్వం ఈచింతామణిీ నన్నయ్యల కథ గాని చింతామణిరోని సంజలు, పరిభాషలి,

క

1ప(్రియా విధానం గాని తెలుగు వైయాకరుణులెవరికీ అక్కరపడలేదని, ఆంజే చింతామణిఉనికిని వారు ఉపెకించారని గు రించగలగడం. ఈవిషయం మున్ముందు సవివరంగా నిరూపిస్తాను.

చింతామణి కరృత్వం = వీరేశలింగంగారికి ముందు వెనుక

ఆంధ్ర వాజ్మయ చరిత్రలో చింకామణికి కర్త నన్నయ్య అనే విషయం వివాదాస్పదం కావడిం, కందుకూరి వీరేశలింగంారి కవులదరిత్రతో (ప్రారంభమైంది. ఆయనకు నుందు పండితులలో తమ పూర్వులనుండి తవమకందించబడిన అభిప్రా యాలు అన్నీ సళ్యాే అని నమ్మే అలవాటు ఉండేది, నిజం చెప్పాలంటే వారిలో చాలమందికి చారిత్రకదృష్టిగాని శాస్త్రీయమైన ఆలోచనాదోరణి ని మృగ్యంా ఉండేది, కొబట్టి చింతామణి కర్పృత్వ విషయమై వివాదం తమకు తరువాత ఏర్పడు శుందని గూడ వారికి తోచి ఉండదు. బాలసరిస్వతిని అప్పకవిని అహోబలపతిని నమ్మకుండా ఉండడం ఎందుకో ? వారి అ ప్తత్వానికి (“ఆ_ప్తవాక్యం (వమాణంొ హాని ఎట్లు జరిగిందో వారు ఆలోచించలేరు. (ప్రాచీనులు చేస వదలిన పాత వివాదాలు, సాధు, శకటలేఫలకు చెందినవి కొనసాగించడమం'టే వారెరుగునురు గాని కొత్తగా ఒక మౌలికమైన వివాదాన్ని సంప్రదాయానికి భిన్నంగా లేవదీయడం వారి శక్తికీ అభ్యాసానికీ మించినపని కొజక్లే వీరేశలింగంగారికి ముందున్న పండిత్మప్రకాండు లందరూ చింతామణి కర్శృత్వాన్ని యధాస్థితంగా అంగీకరించి ఊరుకున్నారు.

10వళతాట్టి (ప్రారంభంలో (ప్రసిద్ధపండితుడై ఈస్పిండియాకం పెనీ వారిఫోర్డ్‌ పెంట్‌ జార్జి కళాశాలలో (ప్రధమ సంస్కృృతఆంధ్ర ఉపాధ్యాయుడుగా పనిచేసిన (శ్రీ వేదము పట్టాభిరామకాత్రి తమ ఆంధ్రవ్యాకరణము _ లేక పట్టాభిరామ పండితీ యములో చింతామణి నన్నయకృతమని సం(స్రదాయవాదాన్ని అంగీకరించారు! ఆయన చేసిన ఆవ్యాకరణం శేనలం చింతామణికి భాషాంతరీకరణ మే.

కాల[క్రమాన్నిబట్టి చూసే పైపండితుని తరువాత _శ్రీదువిపాటి..గుర్లుమూ ర్తి కాని పేర్కొనవలసినవారు. ఆయన ఇబనవన్మారహష్యా నునే పదత న్యా; రామపండితీయం కంశె విపులమైన వ్యాకరత్తాల్‌ దంత. ంట్రైటార్య లకు

రూ గో గి 6 ఖు యు. గ్‌ లలి.

1. పట్టాలి వం? | ష్‌ శో సే ను "| శ, కై “రా బారా

నీలి సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్దాంద్ర వ్యాకరణాలు ర నో య ఎ న! చింకామణిమార్దాన్ని ఉగ్గడిస్తూ దాన్ని నన్నయభట్టుముతం పెర్కాన్నారుకె, కాబట్టి చింళామణి కర్శృత్వశంక ఆయనకు లేనళ్లే, తరువాతివాడుగా కాలాన్నిబిట్టి లెక్కించదగినవాడు చిన్నయసూరి. ఊయన కూడా తనకాలానికి ఇంకా వివాదాస్పదంకాని చింళామణీకర్పృత్వాన్ని తన పూర్వుల లాగానే అంగీకరించారు! సూరి తరువాతివాడు, అతని శిష్యకో టికిచెందినవాడు బహుజనపల్లి సీళారాహూ చార్యులు. ఈయన గూడ పైసంప్రదాయాన్నే మన్నించి చింతామణీకి కర్తగా నన్న యనే అంగీకరించారు! సూరికి సమకాలికుడు, లమువ్యాకరణానికి కర్త అయిన శశ్రీవేదం వేంకట రమణశళాస్త్రి చింతామణి ఆధారంగానే వ్యాకరణరచన చేసినవాడు. అదేవిధంగా పృదూరి సీశారామళాస్త్రి (ప్రశ్నో త్తరాంధ్ర వ్యాకరణానికి కర్త, ఈయన కూడ చింరా మణీకి అనువక్త, ___ వీరు చింతామణి కర్తృత్వవిషయమై ళంకారహితంగా అది సన్నయక్కఠ మే అని భావించినవారు. వీరివలెనే పద్యాంధ్రవ్యాకరణక_ర్త శ్రీమల్లంప ల్లి మళ్లికార్దునళాస్తి,. తెలుగు వ్యాకరణకర్త ్రీబులుసు పాపయ్యశాస్త్రి, ఆం(ధ్రవ్యాకరణక ర్త (శ్రీశ్చృంగారకవి వెంకటరామయ్య, ఆంధధ్రవ్యాకరణకర్తి ్రీతాడికొండ వెంకయ్య, ఆంధ్రవ్యాకరణ సంగ్రహకర్హ శ్రీఅబ్భాయి నాయడు, తెలుగువ్యాకరణక ర్త శ్రీర్యాలి సుబ్బారావు వ. [1 అక్షర లక్షణ [వకరణం 8వ పేరా వ్‌ దాలంవ్యా, సంధి. 18. కి కతిలింగ శే సంజ్ఞా 7,

ప్రాచీనుల, నవీనుల దృష్షిలో చింతామణి ల్లి న! మొదలైనవారు దాదాపు నూరికిసమకాలికులుగా జీవించినవారు అంచరూ చింళామణజినీ నన్నయక ర్పృకంగానే భావించారని చెప్పవచ్చు. చీలేళలింగొంగారు

ఇక వీరేశలింగంగారు. మొదలుపెట్టిన చింకామణి క_రృృత్వ వివాదానికి వారు చూపినకఏణాల్లో ప్రధానాంశాలు 15 కినువిస్తున్నాయి

1. అధర్వణుడు నిశ్చయంగా నన్నయకు తరువాతివాడు.. కాగా అతని పేరు “ుమ్చోతో హల్యధర్వణాచార్య మతాత్‌ అస చింతామణి నూశ్రంలో (గ్రథి తమె ఉండడం పొసగదు, రా

2. అధర్వణ కృఠమని చెప్పబడే వికృతివివేకంలోని “అ్యపయు క్షత్వ

డోషస్తు న విరుద్దో షారేర్మ తే అనే కారికనుబట్టి (వారికారికావ? శిష్షు కృష్ణమూర్తి

అవా ఛా ట్‌ న! ళ తాత శాశ్త్రీగారిది. ఆయన చిన్నయసూశికి సమకాలికుడు హరికారికొవళి వికృతీవి వేకం కంటె ్రొచీనము. పైన చూపిన వారణాన్ని బట్టి వికృతివివేకం చింకామణీకం మ 'ప్రాచీనము, కావలసి ఉంది. అది పొసగని సూటి,

౩. నిస్సందేహంగా కాలం కర్పుత్వం ఇెలిసిన కేతన ళానే.. తెలుగొకీ (పథమ వ్యాకర్రనని చెప్పాడు!,

శ. [1వ భళాలిలో రచితమైన (గంథం. [0వ ళతాట్టిదాకొ (బొలనరన్వతి కాలం ఒక వ్యక్తి ముఖంలో (సారంగధరుడు) జీవిస్తూ ఆంతర్జితంగా ఉందడఅ అబద్ధం, అసంభవం కూడ ఆది ఒక్క బాలసరస్వతికే. దొరకడం విళ్వాసొర్హం కాదు. ఏదో పూర్వరంగ ముండాలి

క. తెలగునాట సారంగధరుము లేడు. రళ్నాంగ. చిశ్రాంగులు కూడి లేరు.

1 ఆం భా చూ క నుండి 1$ వరకు

స స్‌ వాాకరణాలు ఖ్లిశ సంస్కృతంలోని వ్రసిద్ధాంధ్ర థి [. . చేములవాడథీమకవి నన్నయకు తరువాతివాడు. కొగా అతడు నన్నయ వ్రాసిన చింశామణీని గోదావరిలో కలపడం కళ్లి. 7... భారతంలో పదాదిలో యకారం లేదు!. శ. చింతామణి లతణానికి విరుద్ధంగా నన్నయ భారతంలో ప్రయోగాలు న్నాయి 8. శేతన, పెద్దనలు తమి వ్యాకంణాల్లొ వర్తమాన భవిష్యదర్హిక (క్రియల్ని విరనుబంధాలుగా స్యూ్రి పే చింళామిణి వాటిని సానుబంధా లంటుంది* సి బ్‌ ధే నా

10. _ఆంధ్రకౌముదీ కర్త ప్రాచీన వ్యాకర్హల పేర్లు తనసంస్కృృత వారకరి ఇంలో పేర్కొంటూ చింతామణిని స్మరించనేలేదు.

11... త్రిలింగశబ్దానుశాసన కర్త టాడ తన వ్యాకరణ--ఉప్యక్రమ ణికలో ఇచ్చిన వ్యాకరణాల పంక్తిలో చింళామణిలేదు.

12. పూర్వమే కవిభల్లటాదుల వ్యాకరణాలున్నా యని చింతామణి న్యూత్రిం చింది. కాగా చింఛాముణి మొదటి వ్యాకరణం కాజాలదు కవిభల్లటుడు సన్నయకు చాల కాలం తరువాతివాడు.

13. నన్నయకున్న శద్దానుశాసనత్వం ఆతని భారతరచనవల్లనే గాని, న్యాకరణరచనవ ల్ల కాదు; సాత్యుం జక్కనపద్యం5

14. చింకామణీ ఉన్నదని చెబుతుంది. (సంజ్ఞా = 800) ళా

శి చింకా. వంధి - 8,; భారతం 8-2-168

శి. చంకా కియా. 11, 18. నూ

ఓ. పైది హలింత £8.

క, విక్రమార్కచర్శిత. పీథికం

ప్రొచీనుల, నవీనుల దృష్టిలో చింతామణి లిక్‌ 11; చింశామణి సరిచ్చేదాంత గద్యలలో నన్నయ సకల భాషా వాగను శాసనుఢు ౫ పేర్కొనబడడం పొసగదు, అతడు సకలభాషా వ్యాకరణాలకు కర్ర అనడం కల గదా: న 15. చింతామణి (ప్రావీన కృతులు రెంటిళలోను! అంత స్వల్పకాలంలో అంతగా పారభేదాలుండిడం అదేదో కూటసృషిగా తెల్పుతుంది. ట్‌ పై అంశాల్ని పురస్కరించుకొని ఆయన చింతామణి నన్నయకృతం కాదని, దానిని బహుశః బాలసరస్వతి చేస్తి (గ్రంధగారవ సంపాదనంకోసం కథ సృష్టిస్తే, ట్‌జవ దాన్ని ఆప్పకవి పెంచి పెద్ద చేశాడు--అని (ప్రతిపాదించారు కందుకూరి వీరేశలింగంారికి స్వభావసిద్దంగా ఉన్న కొ స్త్రీయదృక్పథ మే వారిని చింళామణికర్రిత్వ విషయంతో సంప్రదాయంతో సకీభవించనివ్వలేదు--అని భావించవచ్చు. ఇతరతే(శ్రాల్లో లాగానే ఇక్కడ కూడ ఆయన సంప్రదాయానికి ఎదు రొడి నిలువవలసిన వాడే అయ్యాడు. అయినా అనతి కాలంలోనే ఆయనవాదంలోని యె యాథార్తాన్ని కొందరు నపీనులు (గ్రహించి బలపరిచారు, వారిలో సర్వశ్రీ చిలుకూరి ళు నారాయణరావు చాగంటి శేషయ్య, వడ్రమూడి గోపాల క్రిష్టయ్యః మొదలయినవారు న్నారు, బిలుకూంనారాయణరొాత్రరొారు. చిలుకూరి నారాయణరావుగారు తమ “ఆంగధ్రభాషాచరిత్ర క అనువింధించిన చింతామణి హృదయము అనే (ప్రత్యేక విభాగంలో చింతామణి ఒక ఉత్కబ్బృష్టరచన కాదని పేర్కొంటూ దాని క్రర్శృత్వ విషయమై ప్రతిపాదించిన అంళాలసొరమిది + బాలసరన్వతికి పూర్వం, (గ్రంథం ఉనికికి ఆధారంలేదు

1. బాలిసరిస్వతీయం అవ్పక వీయం,

ల్లీ సంస్కృతంలోని ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు 2. బాలసరస్వతీయంలో కారికలు ఉదాహరించబడ్డాయి. కాజట్టి అధర్వణ కారికలు భాలనరస్వతికి పూర్వం ఉన్న వే.

8. అధర్వణకారికావళి చింఛామణీనీ సంస్కరించడానికి, పూరించడానికి

పట్టినగ్రంధం. కాగా కారికావళికి పూర్వం చించామణి ఉంది.

1... తిక్కనకు సమకాలికుడు కేతనకు తెలియని చింశామణి ఉనికి సందే హాన్పద౦.

శ పీరేళలింగంగారు, నన్నయ [ప్రయోగాలకు చింతామణి సూత్రాలకు విరోధముందని చూపిన సందర్భంలో అలాంటి విరోధం కనిపించదు. కాని నన్నయ యయోగాలు చింతామణి సాధ్యాలు కావు, చింతామణినిష్పన్న రూపాలు నన్నయలో గాన్సి ఆకాలం కాసనాల్లోగాని లేపు.

(6. _ చింశామజి తత్సమరూస సాధనమాత్ర ప్రవణమనడం నిజం కాదు.

1. చింకామణికి పూర్వం వ్యాకరణాలుంగేవని దానిలోని “అన్య వ్యాకరణ స్పష్టాః, శేచిక్‌ విదుః, “ఇష్యతే వంటి పదాలు తెలుపుతున్నాయి.

8... “కొజకున్‌ అనే చతుర్థీవిభక్రి ప్రత్యయం చింతామణి (ప్రతిపాదించి సడి, దానిలో నన్నయకాలానికి 'కునో మాత్ర మే ప్రత్యయం,

శ, _ చింళామణిలోని లిష్యద్రారక క్లోకాల్నిబట్లి చింతామణి కాలాన్ని నిర్ల

థి శర టి లు యించ బూనడం కేవలం హోస్యాస్పదం. అలిపి నన్నయ వేయించన నందంపూడి శాసనంలో కనుపించదు.

నారాయణరావుగారి పై ప్రతిపాదనలలో చింతామణి కర్షృత్వాన్ని ప్రశ్నించే దిలమైన కారణాలు అనేకం ఉన్నాయి. ఇక ఈవిషయమై కవితరంగిణీకారులు చాగంటి శేషయ్యగారు ఏమన్నారో చూద్దాం,

ప్రాచీనుల, నవీనుల దృష్టిలో చింశామణి ల? బాగంటికేవయ్యాగారు: [. ఎవ్వరూ ఎరుగనంతమాతశ్రాన చింతామణి నన్నయక్కృతం కాదనలేము. ఇటీవల నన్నెచోడుని కుమారిసంభవం ఐహిరతమెతే దానిక రృత్వాన్ని ఎవరూ జ లా న! శంకించడి * లేదు. వంకామణికథళ వేరు. ఆది దొరికినటు చెప్పబడిన కథ బొ తిగా ళం ఏ జావ విళ్వాసా రంా లేదు. మ! కేవలం 8 సంవిత్సరాల వ్యవధిలో వింతాన.ణికి (ప్రాచీనప్రతులు రంటిలోను అంతగా పారభేదాలు కల్పితం కావడం, చింతామణిలోని శ్లోకాలు మార్చ బదిడిం వాని క_రత్వశ0౦కను కఇట్లపరుస్త న్నాయి, నన్నయకి రృకత్వానికి ఖంజ కంగా ఉన్నాయని, అస్పకవీయ చింతామణిలో కినివించే మువ్వురు ప్రాచీన వ్యాక్నర్తల సేర్లు!, బాలసరస్వతీయ చింతామణిలో అనంతరికాలికులచేత తొలగించ బడ్డాయి, చింతామణి పారాల నిషయంలో అప్పకవీయం మార్చుకు లొంగనిదిగా ఉన్నది. బాలసరస్వతీయంలోని పాఠాలు సులభింా మార్పుకు లోనొతాయి. 3, చింతామణి సూత్రాలకు భారత (ప్రయోగాలకు విరోధమ.ంది. 48 ధావతకి శ నన్నయ కాక, ఇతరు డెపడైనా ఆపేరు గలవాడు చింతా షణికి క్తి ఆయి ఉండవచ్చు. పైెవ్రతిపాదనలలో కూడ యాథార్థ్యం అధికంగా ఉంది. ముఖ్యంగా ప్రాచీన వ్యాకర్తల పేర్లు చింతామణి నుండి తొలగించబడడమనేది నిజమే. హేమచంద్ర, అవాలి త్రివిక్రముల (ప్రాకృతవ్యాకరణ పరిభాషలు చింళామణీలో పుష్కలంగా. స్వీకరించ బడాయి. ఈ విషయమె రానున్న [ప్రకరణంలోొ* వివరించడం జరిగింది. 0 యూ

1. అధర్వణ హేమచం[ద శివికము.లు. శి “చింతానముజీలో (పాళృ్ళళవ్యాకరణానుక రణం.

గ. సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు వడ్ల్డయూడగోపాలకృష్ణ య్యగాయరు ఇక వర్తమూడి గోపాలక్రిష్ణయ్యగారు తను'ప్రాచీన వాజ్కయంలో. వ్యానహో రక భాష అనే (గ్రంథంలో “ఆద్యః క్రీయాస్విళ్యాది సూళశ్రాన్ని బట్టి చింకామణ్‌ కాలం 11వ లాటి గాక ఓకీవళశాబ్దిగా మాక్రమే నిర్ణయించపలసి ఉంటుంచని వదసరిణొమ చర్విక్రను బట్టి సోదాహరణంగా చర్చించి నిరూపించారు. వైన పేర్కొన్న పండితుటే గాక ఇతరులు కూడ చాలమంది చింళామణికి ర్త నన్నయ కొడన్సి ఆయా (గ్రంథాల పీరికలలో, వ్యాసాలలో (వ్రాసినవారు న్నారు. అలి వ్రాతలు కొన్ని మచ్చుకి గమనిద్దాం, థీవాద లక్ష్యీవతిళాన్రుగాడు ఆం(ధ్రభాషాళూషణపీరికలో[ శ్రీపాద లత్న్మీపతిళాస్తారు. చింళామణీలోని “'హస్వార్‌ పూర్జోపి భవేత్‌ దీర్షాచ్చేక్‌ ఇండ ఏవ న డ్జేయః, అనే నూడ్రాన్ని ఆధా రంగా తీసుకొని చింతామణి అంధ్రభాషాభూషణం తరువాతిదన్నారు. (క్రమపరిణా మంలో పూర్ణవీందుక శబ్దానికి ఉచ్చారణ (్రంశమేర్చడి అర్ధవించుకత కల్గుతుందే గొని అర్హవిందువు పూర్ణబిందువు కాదు. కేతన పూర్ణవిందువ అర్హవిందువగునం యే చితామణ్‌ తద్విరుద్ధంగా అర్హం పూర్ణ మవుతుందని చూపింది __. అని వారి కి పొదనం, నన్నిదానం నూల్యనా రాయక న్రుగాలరు ఇదేవిధంగా సన్నిధానం సూర్యనారాయణళాస్రిగారు తమ తత్పమచం(ద్రికకు కాసే (ప్రాసిన పీకికలో చింతామణీని లతణంగా ముందు గ్రాన్‌ భారతాన్ని దాని న. శ. వానిళ్ళు 1040. ఓ “కబుచల శుది హళల్లులపన్‌ చిుదన్‌ 'నెలకొన్నయట్టి విందువుళెల్లన్‌ నెజయలగ మాదుచుం దేలుచు నొలుపై యిరుదెళింగుం జెల్టుచుండుం గృతుబన్‌. = ఈం, భా, భూ,

ప్రాచీనుల. నవీనుల దృషిలో చింరాముణి రీ అక్యంగా 'తిరికూర్చొని తరువాత వ్రాశాడనడం విశ్వసనీయం కాదు ___ అని (పకిపోదించారు

“చింకామణి విషయ పరిశోధనము నకు అనుబంధించిన విశ్వవిద్యాలయ (ప్రశ్నపత్రాలు, వాటికి శాస్త్రిగారు ఆక్షేపణ తెలుపుళూ వ్రాసిన వ్రాత-గమనిస్తే మొన్న మొన్నటివవకు చింరావణి నన్నయక ర్రకమనదం విచారాసహమైన విష యంగా, నవీనపండితులు పలువురు భావించేవారని తెలిసికోవచ్చు.

వజ్ఞ్యల చిససీరారాఎ స్వాయి శాస్త్రిగారికి సమకాలంలో చింతామణి నన్నయ కృతం కాదంటూ వచ్చిన వివవ్శలు, ఆయన (వ్రాసిన చింతామణి విషయపరిశోధనము అనే పుస్థకంలో ఖండితాలైై చింతామణి క్రృత్వం, కాలం నిర్జీత్పప్రాయంగా నిరూపించబడినాయని చాలమంది సామాన్య పండితుల భావం. కాని ఆ సరిశోధనం, ముందుగా మనసులో చేసికొన్న ఒక నిర్ణయాన్ని ఎవిధంగానై నా వాదించి నెగ్గించి తీరాలనే పట్టుదలతో సాగినదే గాని నిష్పాక్షికంా జరిగినది కాదని అది చదివి చూస్తే ఎవరికైనా తోస్తుంది. చాగంటి శేషయ్యారు కూడ అఆపుస్తకిం మీద “శ్రీకా స్త్రంలవారు దాలసరస్వ త్యప్పకవులు అధర్వణో కలను ఉదాహరించిరని విశ్వసించి దానిపై ఆధారిపడి చింకావుణివిషయపరిశోధినమున (వ్రాసిన వాక్యములను నిరాధారములని ఎంచదిగ యున్నది అని తమఆఅ;(ప్రాయాన్ని వ్య క్రంచేశారు.

ఆయినా చింఠామణి విషయసరిశోధనం, బహుకాలం లోకంలో వ్యా_ప్షమై ఉండడం వలన _ దానిలోని ళాస్త్రగార్మిపతిపాదనలు మొత్తంౌా ఏఒక్కంరిచేత, ఎక్కడా విమర్శించబడి ఉండకి పోవడంవలన చింతామణి విషయపరిశోధన శోధనం చెయవలసి వచ్చింది.

ఆంధధళ బ్బ చింతామణి విషయవరికోధన కోధనం నం, న [4 స

ఆంధ్రశద్ది చింఠామణిపై విశేషపరిశ్రదు చేసి ఆగంధం తప్పనిసరీ నన్నయకృత మే ఆని నిర్ణయించుకొన్న వారు శ్రీవజ్హ్రల చినసీకారాముస్వామి శౌఆ గారు. చింశామణినిగూర్చి తనకాలంలో తనకుపూర్వకాలంలో వచ్చిన సవ్వి వివి రృలకు సమాధానంగా ఆయన దాన్ని రచించారు. ఆ(గ్రంధరచనతో నే వంవామణీ కర్పృత్వం: కౌలం నిర్ణియించబడ్డాయి ---వాజ్యయచరిత్రలో, అని తలచేవారు మాది అంధ్రపండితలోకంలో ఉన్నారు. ఆపరిశోధనరో వారు. "5 విషయాలను తిపా దించారు. 808 పుటల మించని ఆగ్రంథంలో 1కకవిషయాలపె విమర్శ చేశారింటే అవిమర్శ ఐహాక్షుప్రంగా (ప్రతిపద (పత్యతక ప్రామాణ్యంకో ఉంటుందనుకో వాలి- కాబటి ఆపరిశోధనను గూర్చిన శోధనం గూడ (ప్రస్తుత సమిక్ష వ్యాసానికి ఎవన్వ్ప

ల్‌ నూ

క రవ్యంగొ అవుతున్నది. వాలే

“చింతామణి నన్నయభట్ట విరచిత మే అన్న విషయాన్ని (శ్రీళాత్తు *కరా శ్టేరాలో నిర్ణయించేశారు. నిర్ణయానికి వారు మూసిన ఉపప తి__వింతాంణీ రచన వల్లనే నన్నయకు శబ్దకాసనబిరుదం లభించినదని.

నన్నయకు ఉన్నదని వీరనుకునే ఇబ్బకాసనవిరుదం సందేహాస్పదం. నెన్నలో తన భారత పీఠికలో తనను (ప్రథమప్పరుషలో పరిచయం చేసికొంటూ "ఏవులశద్ది శాసను'1 అన్నాడేకాని, శదబ్దిశాశననుడొనలేదు. విపుల అనే విశేషణంలో ఆపదం విరుదంగా పొసగడం లేదు ఆపద్యంలో ఆవిశేషణం బిరుదమున భ్రమంచడానికీ గూడ వీలులేదు.

15వ కతాన్టీలోని జక్కనకవి తన విక్రమార్కచరిత్రలో నన్నయను శ్వ శాసనవరేణ్యులు నాంగ6 బశ సి కెక్కినట్లు నుతింంాడు నన్నయకు కజ్జకాననె ప్రసిద్ధి ఉండేదనడానికిజక్కనమాశే (ప్రథమనిదర్శనం ___ దాబజ్బయంలో. -యిల న. శ. అది- 1 --9.

(ప్రానినుల, నవ్‌ నుల వృపికో చించామణి తీ] జక్కి-నెకి ఆనం తకావం ఇ బ్రకాసన్నెప్రసెద్ది (బెిబదంతాద్యు వ్యా 5ణరిచనవిల్లకి లుగ జా ష్‌ షట పై జా (సట ౬క్‌([ద అమ. ఆది అతని భావరరచనా మూ (ఈ్రంవబ్ల కలిగినది. ఒక పెద్ది ఉన్నదని [వక పలా అతనినుండి హింది వాని వారణాన్ని మా్యశ్రం త్థుజంచడం సబబుకాదు. "పెగా చింంావణ్‌ ఏచనవల్లనే నన్నయ శబశాసను ఉియ్యావనపిం. కేవలం చణ "| ల్‌ య! 2 ఊహ. అది నిజమే ఆయిడే తనంంల ్రాహ్మూణు నిల్యాది పద్యంగో చింతాషుణి రచన చెప్పఒడి ఉండేది __ లద ఒకి మహా సంఘటన కాఒటి. దాలసరస్వతి కాలా చె సఖా శ ర జు వ కాపా ట్‌ జ చావు నికి వెలుగు చూచిన చిందావాబికి, జక్కి-నకాల నికఉన్న శబ్దళ సనపరేణ్య 'ప్రసిద్ధికి సంబంధాన్ని, ఎక్యినపూటను రాదని చర్వాతివారు ఎర్పరచడం ఆంగీకరించతగ శ విషయం గాదు. వీరేశరింగంగారికి పూర్వం వరికూ వాజ్బయచరితశ్రళూ. పుక్కిటి పురాణాలకు వేదం పాటించని పండితపరంపర అప్పకవికిధిను అత్షరశ॥ నమ్మిచేసిన ఈ కల్పనను యధార్జిషనుకోవడమెలా చింతాఒజివల్ల నే ఇ బ్దశాసనవిరుద (పొ్త్‌ అని సన్నయనుంత చిన్నయవంకు ఎపరూ ఎక్కడా అనలేదు. నన్నయను చిన్నయ వాగనుకాసను* లన్నాడు; అతనికి వ్లూర్వం రాషురాజభూషణు పన్నాసుశే, ఆతనికి పూర్వం రౌకిమూని “ంాధరకివి తన నాలఖారితింలో. “=శబార రసవిళారదు, కాబికమూరన్యు, శ జశాసన బిరుదున్‌ యుగ ది ఠా న! ఇబాయమా స విష్ఫువ దజఘబా రథిటి నన్నపార్యు( చలంతున్‌*ో___పీరిక ౧ టై లలనా 1... వేయి విధంబు౨ందు. బదివేవురు పెద్దలు నుువదిఎధనూల్‌ పాయక చేవ్పిరట్లు రనఐంధుర భావభవాథిరాము ధౌ శేయులు కబ్దికాసనవరేణ్యులు నాంగం బిళనిఇక్కిరే యేయెడ నన్నఫార్వుగతి నిద్ధర నట్టిమహాత్కు6 గొల్బెదన్‌. (విక్రమార్క-చర్శిత.. సీలిక్కొ 2. ంవాగమశాననులు యదా తిదాయ9 (గ్రహించుఎ _పవంచార్థరుని యెఖబుంగునది (బాలవ్యా. నంధ తి. వనుచరి తి పీతి మహియుక్‌ వొాషమళాసనముందు - ఇవ్యాం వద్యం

్ర్సీ సంస్కృతంలోని (వ్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు

అని శద్దిశాసనళబ్దాన్ని బిరుదమని తొట్టతొలుత (సయోగించాడని థ్రీనింద వోలు వెంకటరావు వ్రాశారు . ఈ గంగాధర కవికి పూర్వం ఆంట్రకివ రామయ్యా (క్రీశ. 1600) తన విష్ణకాంచీనూహాత్మ్య కావ్యపీరికలో 'ళబ్దిశాసనం'. ఒకి కౌన్యి మంబున్నాడని వాఠే (వాళారు

పైఆధారాలను ఐట్టి [6వళతాద్దివరికు శబ్దిశాసనబిరుదం నన్నయకేర్పడలేదని, కొకమాని గంగాధరకవి, రామరాజభూషణులే తొలుత శబ్దిళాసన, వాగనుశాసన బిరు దాల్ని నన్నయపరంగా (ప్రయోగించారనీ తెలిసికోవచ్చు

నన్నయకు ఆదినుండి ఉన్న (ప్రసిద్దీ, ప్రశ స్తీ. ఆతే (వ్రాసి ఉంటే ఎంతా మణికి కూడ తప్పక ఉండి ఉందేవి; కర్త అంత (ప్రసిద్దుడు కాగా కృతి. ఏదొ తత్సమపద నిరూపణ (ప్రవణం కాబట్టి మరుగున పడిపోయినదనడం విశ్వశ నీయ కారణంగా కనిపించడం లేదు చింతామణి తత్సమసద నిరూపణకే పుట్టినదనడిం గూడ విచారాసహమైన మాటే, చింతామణిలో మొతం సూత్రాలు 205 కా వొటిలో 17 సూత్రాలు మాత్రం కేపల సంస్కృతసవమ “ శద్దస్వరూప నిరూపణానికి ఉపయోగిస్తున్నవి. మిగిలిన 208 సూత్రాలలో సంస్కృత సమేతరమైన ఆంధ్రిధాషా స్వరూపం సమ నమేతర భాషా సామాన్యనియమూలూ కనుపిస్తున్నాయి.. కొబపే చింతామబినేదో పరిమిత (ప్రయోజనం, సంస్కృత శబ్దడాలాన్ని వెలుగు చెయ్యడం మాత్రమే కాంక్షించి తత్క- ర్త చేళాడనడం గూడ ఆయథార్థ మే8 యథార్హమిట్లుం శే శాస్త్రిగారు 'ళనకుల(బ్రాహ్మణు నిత్యాదిపద్యము “భారత భాగరచనమునకు ముందే యాంధ్రశబ్దిచింతానుణిని రచించి నన్నయభట్టారకుండు శద్దిశాసనబిరుదము గాంచెనని చెప్పుచున్నది _.. అనడం కేవలం నేయార్దంగా తోస్తుంది. 1... తెలుగు కవల చరిత _- విడదవోలు వేంకటరావు

మ్మదాను విశ్వవిద్యాలయ (వచురణ .. 1858 వటలు 187..144,

కి ఫైది వెది శ. ఈ విమయం ఈ [వకరణంలోనే ముమ్మంచు షినుర్శించభడి విర్ణయించబడి ఉంది

ప్రాచీనుల, నవీనుల దృష్షిలో చింకామణి త్రీ ళు వండత నభల అభ్యిపాయ సేకరిలణం తరువాత చింవావమణిలో పంకితసభిల అభిప్రాయ పేకరణ జరిగినటు చింకా భాం పులీ విషయపరిశా ధనం అంచుండి. దానికి ఎధారంా అక్కడక్కడ సూగ్రాల్లోని మి అ లన =షేలి కారా. ళా లా గ్‌ జం వ మ గా (ఎవిదన్తి, కెచిరివిదుః. విదన్సి కాస్తారః, న ఇత్యేకే, కధ్యం కే వంటి పదసము దొయూన్ని చూపింంంది, నిజపూలోచిసెి ఇంరామబణీ ఏచన పదిల, వరాల హూతల అల్బొల్బ (ప్రయో న్‌ క ణా గంత్‌ సంస్కృత వ్యాఃరణాలపలి జరిగినట్లు తోచదు. ఛందోఒద్రం? వ్యాకరణ రి ణ సూ(్రరచన నా%నది కాబట్టి ఛందస్సును సరిపుచ్చడానిక. మ్యూకాలలో “స్యాత్‌; స నా భ్‌ నం సుం వః ని ఇయం సర్వత్ర'--వంటి వదణాలం సష్కలంా పయోొందబడది1. వ్‌ అ గ క ౧ వయం ఆఉవిధానుచ (క్రియా్య్వావం౫ అని పాదానికి పాదమొకటి ఏందన్సు కోసం వాయడం జరిగింది. ఎవాగే అచ్చులు -- ప్రాణాల. అనెనెప్పుడానికి ఫందయ్పృిఆసులా వ్యాన్ని “సమానత? అనే నాలక్షిరాల అధికిఎదంతో సాధించివలసి నవ్చీంది, ఇలాటి సంది గి ర్భాలింకాజన్నాయి, ఇదంతా ఛందిస్పులో రచనసాగడంవలన రలిగెన పొడిగింపు పదాధిక్యత తస్ప వేరు కాదు. కాగా “వంతి వంచిదే “వదంతి. లేక విదంతి ఎందుకు కాజాడదు ? లంహే పాదపూరిణకే ఆపదపిన్యాసం జరిగినట్లు చెప్పవచ్చు. పైగా చింతామణి రచనను పరిశీలించి చూస్తే పాదపూరణకే ఆ పదాలు ఉంచడిం న 1 ఆఅ డుజతౌతున ప్లతస్యా త్సృంబుద్దా విత్యుతాం విదుః కేచిత్‌. ఆజుంత--కర్‌ న చ్‌ అ గసడదవాన్చు్యుః (వతమామాతా దాత్యాన్మదో ర్వినవైళ సంధి- ల$ ఇ) భవతి [కియావదానాం తివిధానా మించుగొాగమః, క్రియ. $ ఈ వఠథమైక వచనతుల్యం నర్వ త హలన్తై మగుణవళ్‌ యభళ్ళళి, హలన్షం ౭ చింకా క్రయ. | ళం 1పాణాః సనసమానతోచః. సంట్జా, ల ల్‌

// సంస్కృతంలోని (వ్రసిద్దాంధ్ర వ్యాకరణాలు జంగింది కాని, దానికి: వివిధ సండిత సథల మతభేదావిష్కారం కారిణమని అని పించదు. ఛందస్సు కుదరక “అది శద్దాన్ని కూడా నిరర్ణికంగా ప్రయోగించిన పఫ్రలం చించామణీలో ఉంది!. రచన ఇలా సాగిందంపే తత్కర్త పాదపూరబకి కూడి విసృృతంగ పదద్రయోగం చేశాడని నిర్ణయించవలన వ అయినిపుడా ఆ పద సముదాయానికి వి షార్డాన్ని ఆపాదించడం త్క-_ర్త్ర్రభింపెైతం కాదని పిసుంది. టి శ్రీశా్తి చూపిన ఉదాహరణ మొకటి వారన్నట్లు ప్రొచీన శాసనస లిపిని తల ళం నన! పెంపచేయకపోగా ఏక్సతపదాలను సృష్టిస్తున్నది. “స్యాదమహతాం విభ క్రాసోశ్చము = “తదుపరి పునర్ము బూ (ప్రాచాంం. ఈ సూత్రాలవలన ఫలము.__ఫలముము.--- ఫలముబు. అనే రూపాలు సిద్ధిస్తున్నవే కాని. ఫలబు -- ఫలంబు --- ఫలమ్ము వంటి రూపొలు ఎబాసిద్దిస్తున్నవో శాత్రీగారికి తప్ప ఇతరులకు తెలియరాపడం లేదు. థఛ్రీశాత్తి చింకామణి రచనాకాలానికి వాజ్బ్కయం, వ్యాకరణం సరిగా రూపు దిద్దుకోనిస్థితిలో ఉన్నాయని వాదిస్తూనే “కవిభల్లమైః (క్రియాణాం నొవ్నాంచోల్లోప ఇష్యతే హ్యేను3. అనే సూత్రాన్ని ఉదాహరిస్తున్నారు. కవిభిల్లట మతంలో (క్రియల్లో నామాల్లో ఉల్లోప మౌతుందని గదా ఆసూత్రార్ణం. దాన్నిబట్టి వాజ్బాయం, కవిభల్లట కృతవ్యాకరణం, చింతామణికి పూర్వం ఉన్నట్లు అంగీకరించక తప్పదు. వ్యాకరణావిర్భావం వాజ్మయం వినా జరుగదు. వ్యాకరణ మొకటి శేకపోనే వ్యాక ర్వ క్‌ నామ నిర్దేశం అన్యవ్యాకరణంలో సంభవించదు. లలనా క. వ్రీళ్వ దహుత్వ సురాదే రవమా'నే _ అజంత. 58, దీనికి *నురలు అనే ఒక్క ఉదాహరణమే కాని ఇంకొకటి ఏర్పడదు, ఆ విషయం అహోబలపతి (గహించి చెప్పాడుం కి. అజంత - 44 85. 8, వళంళి లల్‌

ప్రాచీనుల, నవీనుల దృష్టిలో చింళామణి కీ కాలవైరుద్యాలు మ్‌ ఖి చింతామణిలో ఈసందర్భింలోనే పేర్కొనివలసిన వై రుద్ధ్యాలు శాస్త్రిగారి మతంలో మరి మూడున్నాయి. నుమ్బోతొ హాల్యధన్విణాచార్యి మరాత్‌ 2 హేమోక్రేః పరుషాణాం గసడదవాఃస్యుః పదాద్ద్యంద్వే

1. లేపామితశ్చి కద్వ క్రివిజ్రిమి షె లేన పైమూడు సూత్రాలు వాట్‌వ్యాథ్యాన సహితిం- అప్పకివీయంలో పంచమాశ్వాసంలో ఉన్నాయి సమసనమున నామాంత శృంగముల కెల్ల వాల్లు గదియ స్వార్థింబుని6 బొల్లదుతము చ్లా జ్య నా వికృతి నాగమమై దుతపక్సృతి సగిదిం గాంచు సంధి నధర్వణ కివిమతమున ---(అప్ప=ఎపంచమ. 1జి 4, సుమనఃబ్తుతః ద్వంద్వ సమాసమునను హేమా క్రిని బరిళబ్దాదిమ వ రములగు పరుపాక్షరములు తమ రూపులు విడిచి గసడదవలగు విరుసన్‌ న! ---(అవ్బ-పంచమ--!04) శ నడిమి నరడలకు గుడులేంగు నుండును ధ66 (ద్రివిక్రమ ముని దముతమి%( గాన్ని పూన్కి. గూర్మి కల్కి ఎచ్చి హ్రనికి నూరిమనుడా ఎలికి ఎడ్తిపి యసుఎి నిలు ళం ఆంం(ఆబ్బా-దంపిలు- [110

అదం ఆక అధ ద, సంస్కృతంలోని పసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాల 'పిమువ్వురు కాలక్రమంలో నన్నయకు అర్వాచీనుల హేమచందదుదు, ్‌ “త వాక రలు, వారు [కవుంగా న౮్రరాచ్తా వెందిన శ్రివిశ్రముడు ప్రాకక వ్యాక రలు, 'ఈవమం 12వ 1ఏవళరాబ్చాలు ౦ పరు! వారిలో త్రివిక్రముడు హేమచం్నదుని తనవ్యాకరణంలో పేర్కొనడం ప న అతనికి తర్వాతివాడుం ఈమువ్వురి నామాలు సూత్రాలలో ఉండటంవలస పల శాత్రిగారి నన్నయక _ర్శృకత్వ వాదానికి 'పెద్దవ్యాఘూతం ఏర్పడింది అధర్వణనావ.౦ వాత్రగతం కానడాన్నిమౌ(త్రం వారు నిరోధించారే కాని హేనముచం[ద, (త్రివిక్రముల "పేర్షవిషయమై ఏమీ అనలెచు బహళ వారిరువురు నన్నయకు పూద్వలను ఎన్నారో లేక ఆసలు ఆంషయం ఉపేకెర్ణం అనుకున్నారో తెలియదు అధర్వణ వద ప్రయోగవిషయమై వాకిసమాధానసార మేమిఓం పే.__అధర్వణ5ర8లు చింఠా మణికి పూరకొలు కాబట్టి తప్పనిసరిగా చింకామణికి తరువాతివే, కాబట్టి చింా మణీలో అధర్వణనామ స్మరణం ఆసందర్భం కాబట్టి ఆసూ(్రం పక్షీ ప్రం--అని. చింళామజేకి వికృతివివేకం పూరక గ్రంథమనడంలో ఎవరికీవిప్రితిప త్తి లేదు. కాస్‌ చింతామణి క రృత్వంవలే వికృతివివేక కర్తృత్వం కూడ పవాదగ) స్తం, వికృత ఎనీ! అనాటి వివేకం అధర్వణక్సతమనడం సుపరీక్షితవచనం కాదు ఆఅపరీమిత నిర్ణయంమీది అధారవడిన కా సి9గారిపెవాదం తిరస్కారయో గ్యమవుతుంది, జాలి యూ ఇక బాలసవప్వతీయంలో వికృతివివేక కారికలు కొన్ని ఉదృఠాలె కనుప్‌ నా చు స్తున్నవి గాబట్ట్‌ బాలసరస్వతి కాలానికే వికృతివిపేకం లోకంలో వ్యా పమైఉన్నదనీ, కాబట్టి బాలసరస్వతికి ముందే పుట్టినది కారికావళి___అని శా _స్తి)గారి మరొక వాదం. కావి బాలసరస్వతీయాలు కొన్నింటిలో, ఇటీవలి కాలంలో కనుపించే కారికలు, బాలస రన్వతీ కర లిభితాలనడానికి ఆధారం లేదు. బాలసరస్వతీయ ప౦ంతులన్నింటిలో కార కలు కనిపించవు. కొన్నింటిలో నెనా ఈకారికలు బాలసరస్వతి చేత్రితో లిభించబట్టి పి అని అన్యత్ర స్టాపించఒడ్డనాడు గానీ కాస్త్రిగారివాదనికి ఒలంలేదు; రాదు. తరువాం లేఖం పాఠకో త్తములు అ హోఒలపంకితీయం౦, వ్యా వ్రీలోనికి వచ్చినతరువాత దా నుండి కారికలు కొన్నింటిని బాలసరస్వతియంలో అధ్యయన సొలభ్యంకోసం ఎతి వా9సిొొని ఉండవచ్చు. వ్యాకరణాంశాలు పరస్పరి సంబంధితాలు అయినప్పుడ 1 వపైలయంం మ ౮0102081 6 8210024 00 ఇగ. 40844865,

ప్రాచీనుల, నవీనుల దృష్టిలో చింతామణి తమకు తెలిసినవి ఒకచోట (దాసి ఉంచుకోవడం ఉవితమని అనుకొని వావట్లు ఉండవచ్చు. కారికావశ్‌ గాలసరస్వాతినాఎకే ఉంపే ఆహెబలపళికిబోాత్యి ము అవి లభిం ఎడం, అతనికి సన్నిహితకాలంలోనివాడు బహు్యగ్రంధపరిశీలక- శు అయిన అన్నకి కి ౨భించకపోవడం వింత. అప్పకవి పూర్వగ౦ంథ నావసం[గ్రలాంలో నైనా వికృతి? పే కొన్ని స్మరించలేదు. అధర్వణుని పేర్కొన్నాడు కాని వ్యాక తా కాదు ఛందఃకి గానే. ఆహెబలపతి, అ్మృశుతపూర్వం అదృష్షచర మైన వా్రకంణాన్నిపొంది లబ్లివరికి ల మి న్‌ ఛి ఫడెన బాలసరస్వతిని కొనియాడాడు కాని అతని న్యాఖ్య సూత్వస్త సదారపవిన5 న. ళ్తే (ఫి ఇంతో ముగిసిందని పెదవి విరాడు ,అలగే అప్పకి విన్యాఖ్యాంం బాగా తెలుగువద్యా అతో ఉందని గొరపింవలేదు. వాను వతతిం దాలసరస్వతికం సె మిన్నగా అపూర్వం

• న్ననయ( లతనిదృష్టిలోచింతామణిక వ్ర అపరావశారంలాగ వ్యాజ్య చేస్తానన్నాడు. కాబస్హే అంతవరకు ఎవరూ చూడని వినని వికృతివివేకాన్ని వెలికి తీశాడు. ఇక్క డకూడా జరగవలసిన పరిశోధన చాల ఉంది పరిచ్చేదొంతరంలో అది జరుగ ళుంది!, (లో 9 భా అఉయికావన న్త ససాన వేపభాషాభిమతా స్సనో రిన(ప్రలుబ్ది ధియః ప్‌ తో ధి శ తోశే ఒహుమిన్యంతే వై కృతకావ్యాన చాన్య దపహాయి సంజ్ఞా...5 అనే చింళామణికారిక తద9ంధ (ప్రాథమికావస్టను బోధింవంజాలి యున్నది - ళం గి వీ. జ ఇదొక వాదం. పైైకృత కావ్యాలు గూడ స్వీకార్యాలే, ఫరవ్మాలేదు_._అనే భాహం వాజ్మయారంథ దశలోనేమో గాని పండతలోకంలో నిన్న మొన్నటివరకు ఉండేది. అవోఒలపతిగూడ పీఠికలో 88వ, 8వ శ్లోకాల్లో ధాషాకాహ్యల ఉపాదేయత్వాన్ని గూర్చి ఉపన్యసించాడు. చివరకు '“తద్భేదో న పురాణ నక్షృ కవిరాడ్‌ జల్సాం సత్కావ్యయోః అని సంస్కృతాంధ్ర కొవ్యాలకు భేదం లేదని చెప్పాడు అంచే చూ ఆధర్వణకారిళ లమూలపారాల అనే [పకరణం

శ్ర సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్దాంధ్ర వ్యాకరణాలు అతని కాలానికి కూడ దేశభాషా కావ్యాలు సండిశామోదాన్ని అంతగా పొంది ఉండ లేదనుకో వాలి. స్వస్థానేత్యాదిల్లోకం గూడ భాషాకావ్యాల ఉపారేయత్వకథనప్రవణ మే గదా 1 తావన్మా(శ్రంతో అది నాజ్మయానికో, వ్యాకరణానికో ప్రారంభ దశ అనలేం. “నల్‌ వదవాద౦। ఇక ఈశోకంలొ 'సంకళి అనే పదం, భారతంలోని అడిసర్వ (ప్రధమాళ్యా సంలో 24వ పద్యంలో “సత్సభాంతర సరసీ వనంబుల ముదంబొనరం గొనియాడి వేడుకన్‌ __అనే భాగంలోని సత్‌ అనేపదం-ఈరెండు పదాలూ, ఈ రెండు గ్రంధాలు ఏకకర్పృకాలని రుజువుచేస్తున్నవంటారు. శ్రీశాత్తి. ఇది మహా విచిక వాదం. భారతంలో సత్సభలక్లామ ఉంది. చింకానముణిలో సజ్జనుల ఛ్రసక్తి ఉంది భారతంలో నర్వోదం సమాసపూర్వాంగం, వింళామణిక ర్త నిజంగా సభలనే స్తుతించ దలిస్తే అలాగే చేయడం జరిగి ఉండేది. అతని సూత్రాల్లో ఎక్కడా సభా పదం గాని, సత్సభాపదం గాని, సండితసభాపదం గాని లేదు, చింతామణికర్త కేవలం పాదపూరణకుగా వాడిన వద న్తి విదన్తి వంటి పదాలు ఆధారంగా ఏవోపండితసభల విర్ణయాలనే ఆళద్ఞాలు తెలుపుతున్నవనడం__ఆకల్పన ఆధారంగా. వాదాన్ని పెంచు కుంటూ పోవడం సమంజసమైన విమర్శకమార్షంకాదు. ఆపదాల (ప్రయోగం కేవలం యాదృచ్చికం నన్నయ ఆంధధ్రభాషకు ఆదివ్యాకరణరచన స్వయంగా చేసి, ఆమహో విషయాన్ని ఇంత వంకరటింకరగా, ఇంత అపహాసొత్మకంగా దుర్చలంగా తెల్పు కుంటాడని ఎందుకనుకోవాలి ? ఇలా అక్షరాలు, అక్షరాంళాలు రెండుుగంథాల్లో సంవదించడం వల్లగూడ ఆ రెండు (గ్రంథాలకు సమానక రృకత్వం చెప్పుకుంటూ పోతే ఇక మన వాజ్బయచరి (క్రల (ప్రామాణ్యాన్ని నమస్కరించి వదిలివేయవలసి వసుంది. ఇటువంటి (ప్రమా ఇమే మరొకటి గూడ వారు చూపొరు'విశ్వ (శేయ? కావ్యం*” __ “శ్రీవాణీ లా సంజ్ఞా,

(ప్రొచీనుల, నవీనుల దృష్టిలో చింతామణి రీ గిరిడా _ థ్రీకంధరా. (శేయసేి అనేకోట రెండు (గ్రంథాల్లో ౫ గేచుక్శబ పయోగమొక్క_ శే తత్క్మ్పతులకర్స్ప న స్నసా సున్నటు వది రు ఇక డ్ర్‌ (ప్రయ గ మొక్క త్ర్రాకుల నన. ధిస్తు న్నట్లు వాదించారు ఇక్క గూడ యళ్ళబం చింలామణిరో సవానోళ రభాగం భారతంలో వ్య సంగా చది జాలి అలి వకుర్ణ్యంతంగ వళ్యశ్రేయసే భూయా॥ (శ్రేయస్సునకగుదురుగాకి) ఆని ప్రయో ఇ0చబడింది, సందర్భాలు పూర్తిగా ఖిన్నంగా ఉన్నాయి. అజం. శిన్నక_రృక్నాలెన గ్కంథాల్లో ఇంతకం'బ స్పష్షంగా పెదనమూనభాగాలే సంవ గ! చూ న! య్‌ చి దిమ్రున్న విగదాఃః అలాంబప్పుడు కేవలంరెండతరాలు సమానంగాఉండటంతో రెండు గ్క్పంధాలి సమానక ర్హృకాలనడం ఎంతసముచిత మో విజ్ఞులే నిర్ణయించాలి. ఒకవేళ ఆ పాలకరెండూ సమానాలే అనుకున్నా నన్నయమిది (ప్రామాణిక ఎుద్దివల్ల: తరులే ఆ నదాలను ఎందుకు వాడిఉండగూదు? పూర్వకవుల ననుకరించడం, పదాల్ని, పొదాలకుపాగాల్నే =డ యథాకధం-- ఉ లరో తకకవులు ప్రయోగించడిం మనమె రి"న విషయమే. ఇంతటి దుర్చలా౯ కాంతోనా నన్నయకు చింకామాణీ కర్పృత్వం కటబెటడం? ఐట అక్షరరణ్యుతానాద౮' సొరమతిం గవీం్యద్రు లిత్యాది పద్యంలో& అక్షరరమ్యత అనే పదానికి శబ్ద సాధుక్వ మనే లర్డం చెప్పి, ఆసాధుత్వ సాధనకోసం వ్యాకరణరచన చేశాడనడం ఏపషొటిసందర్శి శుద్దమైన కల్చకో ఎరిళోధకులే నిర్ణయించాలి. మోకాలికి జోడితలకి ముడిపెట్టినట్టుగా ఉంది--ఆకల్పన.

1. అది, సీ! 2... ఉత్తమ ధర్మమని విశ్వ(శేయ ళ్ళద్దాన్ని వ్యాఖ్యానించాడు బాలనరన్వతి మొదలై న వారు
2. “భీవాణీ గిరిజాక్చిరాయో-.. ఇక్మాది నన్నయ ప్రార్థన, “శ్రీవాలీగిరిటేశ '_.ఇత్యావ శీశతన పార్టన- శ భారత, ఆది సిరిక.

(| సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు నన్నయ్యతిన్యికయులు:

“సిద్దిర్లోకాద్పళ్యా*" అనే చింతామణి సూత్రం గూడ దాని [ప్రాధమకాపసను,

భణ ది ల గ లోకం తప్ప ఇతరక్ర శద్దిసిద్దికి ఆధారం లేకపోవడాన్ని, తద్ద్వారా వాజ్బయ వ్యాకర తాల (ప్రారంభాన్ని తెల్చుతున్నదని ళాస్త్రిగారివాదం. కాని (తివి(క్రముని (ప్రాకృత శద్దానుకాసనంలో చింతామణీలోని ఈసూక్రానికి మూలం కనిపిస్తుంది. శబ్దానుశాసన ప్రారంభంలోనే సిద్ధిర్లో కొచ్చ' అనే సూత్రం, జనవ్యవహారంవల్ల నే భాషాసిద్ది అనే ఆర్హంగల దానివృ తీ కనిపిసున్నాయి.

శ వ! న!

“సిద్ధిర్లోకాచ్చ అనే సూత్రం ,త్రివిక్రముని (పొకళృతవ్యాకరణంతో ఉండటం, దానీ రూపొంతరంగా చింతానుణి “సిద్ధిర్లో కాదుశ్యా” అనిసూ(తించడం, తరునాత చింకామణిలో (త్రివిక్రముని పేరు, తత్ప్చూర్వుడు హేమచంగద్రుని పేరు సూత్రస్థంగా అవ్నళోవీంయ మాతృకలో ఉండటం..._వీట్‌నన్నింట్‌నీ నిశితంగా పరిశీలిస్తే,

ఈ వ్యాకరణం ఎట్టిపరిసితిలోనూ ,త్రివిక్రముని (పాకృతశబానుశాసనా ను ల న ౬ నికి తరువాతిదేనని; అంశే దీనిసృష్టి 18ివళకా్దికి తరువాతనేనని

ఓ ప్రాకృత వ్యాకరణానుశీలనం చేసిన సంస్కృతజ్ఞాడెన ఆంధ్రభాషా పండితుడెవడో దీని కర అని నిర్ణయంచవలసి వస్తుంది.

అవ్య అట

ఇక్కడ (త్రివిక్రముడే చింతామణినుండి సిద్ధిర్లోకాద్ద్రృశ్యా' అనేసూత్రాన్ని స్వీకరించి “దృళ్యా అనేవదాన్ని పరిహంచి తనవ్యాకరణంలో వేసికొన్నాడని వాదించ వచ్చు. కాని (త్రివిశ్రమవ్యాకరణం అఖిలభారత (ప్రసిద్ధం; ఆంద్రేతరులకి గూడ అది స్పుసరిచితం. చింతామణి బాలసరస్వతికాలానికి గాని తెల్లుదేశంలోనయినా తెలియ దిడని పుస్తకం--ఈభేదం పరిశీలిస్తే (త్రివిక్రమువ్యాకరణ మే చింంామణికి తర్వాతిదని అనడానికి సోరాడదు, (వ్రాయడానికి కలం కదలదు. పైగా (త్రివిక్పిముడు, హేమ న శీ నంటొ == క,

టొ

ప్రాచీనుల, నవీనుల దృష్టిలో చింతామణి 41 చందు9డు, చింతామణిలో స్మరించబడ్డారేాని నన్నయ పా9కృతవ్యాకరణాలకెక్కడా ఎక్కలేదు,

సిద్దిర్లోకాద్హ్రృళ్యా అనేసూత్రం (పొకృవవ్యాకరణ మూలకమని ఆ(ప్రొకృత వ్యాకరణం గూడ _ఏవళకాబ్టిదని నిర్ష్వంద్వంగా తేలినపును, ఇక ఆసూ[త్రంతో చింతావణిని ! వశతాచ్చికి లాగడంగాని, మఠరోనాదంా ని నిల్వజాలవుగదా

ఇత ఎషయాల్లో గూడ చింతాషణి ప్రాక్కృళ వ్యాకరణాన్ని అనుకరించినది.

ళం ౬ ఆ విషయం మున్ముందు వినరించబడుతుంది “పేద ఊవిళట్రిణరల్చు నహ

“శునచష్‌పాకే. ధాతు-లిట్‌. మధ్యమపురుష-బహువచనం-పేచు వన నివాసే ధాతు-లిట్‌ -మధ్యమపురుష-ఒహువచనం--ఊష, ఢుసచష్‌. ధాతువు 'ప్రసిద్ధమే. పచతి పచన్తి మొ రూపాలు ప్రసిద్దవయో"ా దారాలే-సంస్కృ్భృకం వో, బహుళ? దానినుధ్యమ బహునచన మేఅపిసిద్ద మే మో:ఇ చై వసెధాతుపుహడ, వసళతి-- వస ని..సుప్రసిద్దరూపాలే. ఏదిఏమనా పేచఊఃష_ ఆదిశబ్దాలుసం స్కృృతంలో ('ప్రయొక్తలౌతాయి..._ళబ్చజ్ఞులచే, ఇక్కడ మాతం (తెలగుల్ఫోసంకేతిత సుప్రసిద్ధ పదమే ప౦్రయోగా ర్షం, అనివింతామణిచెబుతుంది పేచ, ఊషాదులు కేవలసంస్కృృుత శబాలు, కొందరి మతంలో అవి అ(స్రసిడ్డాలు కావచ్చు. ఆంచునా అవి కింయాసదాలు, చి వాటికి ఆంధ9ంలో (ప్రయోగళంకే లేదు, ఒకవేళ వాదంకోనం ఉందనుకుంటే తానే “నపదాన్యవ్యయ సుష్‌ తిజ్‌ క్యా తుమునాం _--అంటూ నిషేధించి ఉన్నాడు. ఇక తతుల్యాలైన ఆంధధ్రళద్దాలేవో చూపి, వాటి వ్రయోాన్ని నిషెధించాలి గాని, సంస్కృత ళబ్దాల్ని చూపి వాటినో, వాటివంటివాటినో ఇట 1సప్రయోగంచరాదనడ తతా 3. చూ *చింతామణిలో పపాకృక వ్యాకరణానుక రణం అనే ప రణం. కి. చింకా. సంజ్షా ఢీ? శ్రి సంజ్ఞా శ్ర

శీలీ సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు మేమిటి ? వాటివంటివి ఏవో తెలియాలిగడా ఆంధ్రపండిత లోకానికి లేక కావ్ణాక ర్త లకు? ఈలళ్లోకరచనలో ఈఅఆస్పష్టతాదోషం ఇలా ఉంటే దానినిసారమతిం గపిందూ లిళ్యాడి నన్నయ పద్యంతో బలాక్కారంగాపోల్చి రసన్ఫూ రి రసాస్వాదం అంటూ అకాశంలో మూరలు వేయడం శ్రీశాస్త్రికి న్యాయంకాదు. పేచ. ఊష అనే లిణ్మ ధ్యమ బహువచన రూపొలు ఆప్రసిద్ధాలు గాని వాటిధాతువులు 'ప్రసిద్ధాలే. పచిందు, వసించు అంటూ అఆధాతువులను పంస్కృృతనపమాలుగా మనం వ్వవహారిస్తూ న ఉన్నాం. ఇక సంస్కృత (ప్రకృతులను (ప్రసద్ధమైనవానినే తెనుగులోనికి తెచ్చికొన వలయునని చెప్పదలి స్తే అలాగే చెప్పలేడా చించామణ్‌కర్ర? అతడు వెస్పదలచేది ఒకటి, చెప్పేది ఒకటిగా ఉం_..౦దా ? ఇటువంటి ఈ శ్లోకం ఆంధధ్రవ్యాకరణ పాథ మిక దశను వేనోళ్ళ) కాకున్న ఒంఎ నోటికో నైనా చాటడం ఎలాగో తెలియదు.

“ఈ విరళాన్‌ పేదోషాదిక___ఇత్యాది సూత9ంము అప్రస కృముగ నాచ్చికశబ్ద విషయమునను సమన్వయించి ఉదాహరించి రని బాలనరస్వత్య హెబల పండిడా చులను కా స్తి౦గారుతిప్పుపట్టి దాని గూఢాశయాలను వారు శ౦ిహించలేదన్నారు. కాని వారివ్యార్యానపద్ధతి ననుసరించే శా స్త్ర9గారు తవప్రనంగాన్ని మహాభాబ్యో క్రులతో సందర్భృసరఎ కొనసాగించారు బాలసరస్వతి ఈసూర౦న్ని ఆచ్చిక శద్దడా ఈంతో సమన్వయించనే లేదు. చివరమా(త్రం సూతాన్ని తెరు ఎవ్యాకరణంతో పొస గించడాని కై “ప్రయోగ సిద్దము గాిమ్యమైనసు యోగ్యమే యని వాగనుశాసనుల వివక్ష ఎ--అనీముగించాడు. ఈపాటి సమన్వయమైనా జరగకపోతే ఆనూళశ్రాన్ని శెనుగువ్యాకరణానికి లతికించడం అసాధ్యంగదాః; ఆఅహోబలపతి గూడ బాలసరస్వతి మోర్షాన్నే అప్పకవిలాగ ఆనుసరించాడు. ఇలా వేయడంతో వాళీదో సూష్రకృదథభి (ప్రాణూన్ని తప్పు వ్యాఖ్యానించారనడిం నిజంకాదు. నిజానికి భా స్తింగారి మాట ల్లోనే సూత్రకర్తకు లేని అభిప్రాయాలు చాల వ్యక్తమై నాయి. “నన్నయభట్టారకుడు కస్మపధానమగు తన థారతకావ్యము నిర్మాణసందర్భముని1 ఇత్యాదిగా సా%న వారి ('ప్రనంగం సూశశ్రానికి బొత్తి” సందర్భపడదు. ఇక్కడే ళాన్రిగణరు మరొకవాదం జేశారు. “ఆం(ధ్రశద్దిచింతామణి సం స్కృత భారతాం(ద్రీకరణ సమర్హముగా( దెలుగును6 జేయంగోరి సంస్కృృతళబ్దిములను. దెను(గులోనికి. దెచ్చుకొనుటలోని నియమ

1. చిం. విష కో__శి0వ విషయం.

(ప్రాచీనుల, నవీనుల దృష్టిలో చీంతామణ్‌ శీ$్రీ ముల నుపడేశించుట, వానికి సుప్రిజ్విభ కలను జేర్చు పద్దతులను ఉపదేశించుట అజాన్‌ తావి గన ప్రధానము -6 జేసికొని కచింపబజడినది___ఈ వాదం ఆపాత మధురంగా ఉంటుందే గాని తీరా భారతాంధ్రానువాదాన్ని చింళామబ్‌నియమ ల్ని పొల్చిచూ ఓ మూలోచ్చేదిగా సఠరిణమిసుంది. తాటి చింతాయణో లక్షణం ఖారతరణన లకశ్ష్యనూ?ి ; కర్మ 1సవచనీయకే కూర్చిః ( చింలామణి-ఆజంత---17) కర్మ ప్రవచనీయార్థంలో “కూర్చి'అనే ద్విలీయా విభ క్రిప్రత్యయం వస్తుందని సూత్రార్థం దీనికుదాహరణం నన్నయరచన మొ తంలో ఎక్కడా కనబడదు, కాబశ్లే చింతామణి విషయపరిశోధనానుబంధంలో శాస్త్రిగారు చింతామణిలో ఉండి, భారతంలో లేనివిగా ఎవరిచేతనో 'షేర్కొనబడ్డ విభక్తులు నాల్లింటిలో...(కూర్చి, కొఅకు, వలన, యొక్క). “వలన'కు ఒక్కదానికి మాతం భారత్యస్రయోగం చూపి, మిగిలినవి లేకున్నా “ఫరవా లేదన్నట్లు వాదించి ముగించారు. ఆచోట ళాశ్తి ఇారి వాదం సనుంజసంగాగాని, సమర్హంగాగాని అనిపించదు; ఎందుకం'పే కూర్చిపదం కూర్చు ధాతుక్త్య్వార్థకం, అది నన్నయకు చాలఅర్వాచీనకాలానికి గాన్కి ద్వితియా విభక్తి స్తానంలో వాడబడటం తరునాతవ్యాకర్షిలు దాన్ని, దాని స్టానాన్ని పరిశీలించి కర్మ(ప్రవచసీయస్తానంలో ఉంచడం జరగలేదు. పైగా కూర్చు ధాతురూపాలు “కూ ర్తువేని నంటివి నన్నయకాలానికి వ్రసిద్ధివయోగాలై తత్‌ క్వారకం 'కూర్చి' విభ క్రిపత్యయంగా రూపుదాల్బడం ఆకొలానికి నిజంగా ను. అన లా

1. ఆ) ఆమితవదాకుల నొడంగూర్చి యంతకాకొారుల్లై, ఆది - 28! అ) మేలగాగూర్చి దీని నిర్మించె సభా-౭.. 104 ఇ) వారిక కూర్చి యిచ్చిరి. ఆవ-?.. (88 ఈ కొంరి అమ శని కీ గూర్చు మంఠులమ నైం అది-2-18 1 ఉ ఇతనికిం గూర్తరేని ధనమిళ్తురు సభా... 2.10

శశీ సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్దాంధ్ర వ్యాకరణాలు జరిగీఉండని పని. కాబన్లే ఒక్కనన్నయలోనే కాక ఆ నిభక్తికి కశ్వతయయు గం లోని ఏకవిరచనలోన్నై నా ఉదాహరణం మృగ్యుంగనే ఉండి

అయినా నన్నయరకచనలో ఎంకామణీ చూగ్రాలన్నింటిక్‌ డన పారిణంం ఎౌపి సొనంటూ,ప్రతినపట్టిన శ్రీపారనంది రామశాస్త్రి తమప్రతిజ్లాభంగం. జవచంండా ఉండాలని 'అంబుజసంభివ్వంగులిచి లఎ ఆదాహరించారు ఏ కులీన న ఆం నిక్కీ కూర్చి అనేపిభి క్తికి వ్యళ్యాపం వాలాఉంది ఆలెంకూ రూపాంతరా- 3 వైయా కరణులెనరూ అంగీకరించలేరు,

రి. చేసః కై కొజకూ అఒంత 29

కూర్చివంటి విభ కిప్రత్యయ'మే స్వభావాన్నిబట్లి కొజకు గూడ. ఇదినన్నయ

తాటి కు

కాలానికి విభక్రివ్రత్యయంగా ఏర్పడలేదు. దీనిలోని కు మాత్రమే విభక్తి, కొట ప్రాతసదిక కాబిప్రే మూలమటికశేతన తనఆంధ్రభాషాభూషణంలో కువర్జాన్నే2 చతుర్జీవిభ కిప్రత్యయంగా పేర్కొన్నాడు

కొజకు అనే పదం చతుర్జీప్రత్యయంగా గుర్తించదిడడం కూడా నన్నయకు ఫీర్షవ జరిగిన వ్యాకరణపరిణాముం,. కాబస్టే ఆంధధ్రభాషాభూషణకాలానికి దానికి విభ _క్రీత్వంలేద్దు. కావ్యాలంకారచూడామణి కాలానికి ఆవిభ క్తిత్వం సిద్ధించింది. ఈ అర్వాచీన విభక్తి ప్రాచీనవ్యాకరణం (శాస్త్రి-రి వాదం 'ప్రకారం్శతో ఎలా స్యూతిత నౌొతుంది? ఇక్కడ నన్నయ రచనలో కొజ (బ్రత్యేకపదంగా (క్రయోగించబడడం గమనించదగ్గ విషయం, నీకున్‌ మడవక మాయటివారి మూటలు గొజయీ' .

హా

న. కే ఆది 8.140 ల వృషంబులు వృతంబుల పృకంబులచేత? (బవికె బృకంబులకునొ

వృశమలవలన( బండను వృక్షంబుల శుదలంగిలవు వృతములందున్‌

(ఆం భాం భూ్ర

వావిముల నివినుం వృషిలొ చింళామనే శీర్‌ ఈ, ఎటీలు పంచిమీ గుణీ హేలొ, (ఆజంలి ---లిలి చి వినిలొని పట్లి విభ క్రిగా నిన్నియకాలానికి మాప గొనలేదు, కాబళ్టుపట్టిపదం ఆయన య్‌ అంట ల రిననిలొ వి కీతరింగా నే కనిపిసుంది అవి అన ఫారతికి ఏ నన్నయ వ్యాక ర కూడొ అయిఉంయటే అతని రచనరో విభికు అస్టానంలో అలన త్యాగ టా పృయికా లై అల్బాకారంతో వదాంశాలుగా కనిపించే మైన్‌,కోలెన్‌, చేస్తి పొంఠెన్‌ పంటవాటిని విభకుటగాషప్పి ఉండేవాడు క్రింది సయోశాల పరిశీలనం చేస్తే ఈ అఅపాదనలోనియాథార్యం స్పషమౌొతుంది. జ్‌ గ! ఖారతంలో ఉండ 'బింతాయణిలో' న్యూతితం కానివి మైన్‌ 1... వీశిమైం వొడిపంగానేపారి ఘోరాన నల్లాడెం ధ(3 (అదిం!-70) రు జ ఉర్మ ది లై గురువృ క్రి మై గణిపు (ఆది-0 వ22) త పూవులు! జందనంబు( ఐనున బలిమిమై గొనికాల్బ (సభా కే ఆ 182)

1. సకిలభూత (ప్రపంచంబునెల్లం దనదివ్యళ క్తి మైల దాల్చిన సర్వాత్య (సభొ--౭--జిల్సీ
2. మొనసి యొరుల ధనము నికృతి మై గొనుటదీ ధర్మమగునె (నభా---£--ల04) “పె సలాలన్నింటిల్‌ మై తృతీయావిభ ర్తి స్టానంలొ టపయయుకషె ఇందస జ గ రు అవ అల్‌ దెం డంలో ఎవరికీ అభ్మిప్రాయభేదం ఉండదుగదా [1 నిన్నయ పద్మపయోగ కోళమల-817వ వృల

శీకీ సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు కోలాన్‌ ;

1. నాదంగోలె నేకచడక్ర నివాసులకు ((ఆది-6-౮68) ఓ నినుం జూచిన యప్పటంగోలెను గడు (ఆది-8- 109)
2. _నూజేండ్లం గోలె న్యుగ్రగ్రాహ గృహీతంబులయి. (ఆదె-5-- 11) శ. ఈరాజ్యంబు మొదలింటం గోలె భవదీయంబయినది (దిం! -120) క, దానిశరీరసాగంధ్యంబు యోజనంబునంగోలె (ఆది-8-41) పై స్టలాలన్నిటిలో “కోలెన్‌ అనేది పంచమీవిభ క్తి స్తానంలే ప్రయుజక్తిమై ఉండడం నిస్సందేహంగా గుర్తించవచ్చు. బన్‌, 1, భూరిభుజళ కిం జేసి పాలించుచున్‌ (ఆది-3--09) ఓ వెలయ తండ్రి పనుష్పంజేసి ముదిమి గొని (అదిం8--05)
3. _దుహితృ స్నేహంబునంజేసి యద్దేవయాని పలుకులు (ఆడి-శీ-107)
4. మృగయా వినో దార్హంబు యాయాతి వచ్చుబంజేని (ఆది-6--111) క. సత్సంగతిం జేసి తానును దౌహిితులు (ఆది-8--22%) పై స్టలాలన్నింటిలో “చేసి అనేది సంచమీవిభ క్తి స్థానంలో (ప్రయుకమై ఉండటం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.

పౌఎనుల నపినుల దృషిరో చెంచ7మాణీ యి నవాంథెన తినితండ్రికి వివాహంబు సేయు పొంజె గీర్వాణ పహాతము సేయుపొంపె మతి. దలంచి (ఆది-?-బ్‌క్‌ శ కరుకు లవృద్టి పొంజపె మేముద్భవిల్లి తమి (ఆది-శ్‌--8ి9) 8 కార్యసంప్రయోగము పొంభెన్‌ (సభా--!-2౧ 4. _పతినన్వేషించు పొంపె నరిగెడి (ఆంణ్య-4-121) . _ పీరిలెల్ల నాత్మోదయ పృద్దిపొంచెను దదున్నతి (ఆది-8-10) పె సలాల్లో పొంజెన్‌ అనేది చరుకీ విభక్తి స్తానంలో ప్రయిక్తమై ఉన్న రాడా ణం ల ఠి త గ న దనిడింలో వివ్రతిపత్తి లదు ఈవిధంగా మెన్‌, కోలేన్‌, చేసి పొంకెన్‌-ఆనే వాట్‌ న్వయంా విభక్తి సానాల్లో విభ క్య్యిర్హాల్లో ప్రయోగించినదాటిని విడిచిపుచ్చి ఆను ఎక్కడా (ప్రయోగిం సం. గ్‌ ల చనిబాటిని, తనరచనలో ఎవిధంగాపూ విఫప్పైలుగా తినుపించనివాచెని ఎట్టి, కూర్చి, కొరకు అనేవాట్‌ని విభి కులు? ఎంకామణిలో నన్నయ సూత్రించడం జరగని పని.___అని నిష్పాఓకంా చూస్తే ఎవరికైనా తెలుస్తుంది. ఇకి శాన్రిగాంన్నట్లు యొక్క చరిత్ర మాత్రం చాల విడ్డూరిం, ఆది “పయోగశరణం వ్యాకరణం” అనే వైయాకరిణ న్యాయాన్ని (తోసి రాజంటున్నది. కాని దానికథ వేరు. దాన్నిబట్టి మి%లిన విభక్తుల చరిత్రలు, బచయాగాప్రయోగాలు నిరయించబూనడం సబబుకాదు. య్‌ ఇక (ప్రస్నుకాంకానికి వమైః

1. “విషయనిమిశ్తాదిజా తథై వాన్యా (ఆజంత-_--౨$) ఈ ఫాఢ్రానికి బాఎసవస్వత్య్యాదులు స ప్రమ్యర్థంలో పెషయినిమితాది శజొలు న! అవ ది (ప్రధమాంకాబూా (ప్రయో"*ంవబడకాయని అరందెప్పి హారివిషయము,హెరినిమి తము ఓరి వాల్‌ అనీ ఉదాహరింవారు

శశీ సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకిరి ణాలు తోక వ్యివహావంలో వైఉదాహఏణలు సమ్యలిం౨ొ కనిఎంవజ్వు ఆజ స్తమ్యర్థకాలు కావాలంపే సహూరివిషయుయుిున హరినిమిత్తమున అన్నెన్న స్ప్తమె ప్రత్యయం న వివరి చేరాలి లేకపోతే వారివిషయము ఎమిజరిగెను? అన్నట్లు అవి (ప్రధమాంతాలూ (ప్రథమార్థికాలూ అవువాయి. ఇక నిమి త్తపద యో మున్ని పుడు కొజకు అనే అర్జ్హం పదానికి వన్తుంది ఉడా- డబ్బు నిమిత్తం ౫-- వచ్చాడు ఈచం కొంగు అనే తెలుగు. దానికి సంస్కృృ3 పర్మాయమస్‌ ధా ౦డ వచ్చు ఈసూ(క్రం పాణినియంలోని “ ప్త్వమ్యిధికరిణేచ నిమిత్తాల ౩౮ యా (వార్తిరర్స అనే సూథ్రార్జాన్ని తెలుగులో యిరికించడానికి చేయబడినన్లు కవి లౌ భూషణం చేసిన ఈ మా(త్రవ్యాష్యానం చూస్త బృష్టపడుతుంది ఎమైనా భారికాంధధ్రీకరణంకోసం నన్నయ వ్యాకంణరచన ర*ంచువెవిఎం నిజమై ఉంటే ఇలాసె సూత్రాం చింతామి శీలో తప్ప ఇతిరవ్యాా ీణాల్లా తిఎఎంం నివి నన్నయ భారతంతో తప్పకుండా సమన్వయిందాలి ఓక వెళ భాంంంతో తక పోతే తక్కాలీనవ్యవహరింతో అంజ శాసనాల్లోనెనా కినఎడారి_-ఆ సూతోడాలా రణలు కాని ఇలాంచఎదాలతొ (విషయనిమిత్తాది పదాలలొ విభ్త్యవాం చెస్పపి మనే అలవాటు నన్నియపు చాల అర్వాచీనకాలంతో అంచ ౨ంధ్రభావాధూ షజు9 కావ్యాలంకారచూడామణి మొదలై న వ్యాకరణ (గ్రంథాలు వెలనన తరుదాతి గాని తెలుగునాట ఎర్స్చడలేదు అందుకనే ఇలాంటిసూత్రాలు వేటిని అవ్యాకరిణాలు చేసి ఉండలెదు లోనదీ ర్త తర్రో ఖల్ల్‌నడూ వాలు 8. వికృత క్వచిచ్చ లోపో మోర్చీర్సళ్చాత ఆదిమస్య భవేత్‌ (అజంత -_--42) ఈసూక్రం తెలుగురొ ము పర్దానికి లొపం ఆరొపంవల్ల ఎర్పడిన థాళీని పూడ్చడానికి తత్పూర్వస్వరానికి దిర్హిం ఎబ్యందని చెపుతుంది. ఉదా - చొంవ ములు” జొంపాలు గుజ్జములు సా గుత్దాలు ఈపరిణామం కూడా వాజ్మయంలో న || త అఆహోబలపండితుని వ్యాఖృానాగానికి పేరు

వొచినుల సివీనుల దృషలొ చెంఠామణీ శీఫి న్‌! వొ ఇబవెఎణం నిన్నయి కాలంలో లెదు 'ప్రత్యెకించి మూక్రరచనే చెయవలసి వచ్చిందంపే అ వయో అతనిలోని అతని సమకాలికులలోని ఉండాలి కౌని చెజ బటా (టయోగరావాత్థంఎలననె కతన విన్నా ఎ పెద్దనం ఇలాంటి. బాకాలు బబఐండిరు. అ ్టట్రయోాలు వారి తరువాతి వాజ్యయంలొ ఎర్చిడఆంవాయి ఇట్టి టయూాంల నిన్నియరొ దొ త్తి వెం కొబక్షే ్రీవారనంది రామ శాల్హ్ర తయ. (్రలిజ్టాపాంన వాసం నిన్నియ పారాన్ని అపార్టించేసికొని ఉదాబా రించడిం జరిగింది దీరాంత దేళ్యానజోలు వే 6. నవ దెళ్యపదే (అజంఠ--47) సంబ్క్బాత]ప్రాతిఎదీకలు దీర్హాంతాలు 'హాస్వాంకాలుగా మారుకాయని స్యూత్రించిని తరువాత ఈ నూ(త్రిం చెయబడింది. దేశ్యపదాలలో దీర్దాంతాలు దిరాంతాలానే ఉంటాయి ని వాచిక ాన్వల్వపా ౨ లేదని సూ[క్రారం యు తం అటి గ దే్యఎదాలు రీర్ధాంంాలుా ఆండిఎమనేది దడి భాషాచరిత్రలో పొబ్న్బన్నయ యుగంలో గాని నిన్నియయుగంలోగాని .రగలెదు కాఎక్లు ఆ యగవాష్మయంలో ఎ [1 చ శా స న్‌. క్కడా ఆ ఎా(ర్రానికి ఒక్కుఉదావారిలా సైనా దొరికిదు వాలబరిస్వ3 ఆచా వారించిన నవలా జెజె తెజీ అలకొరీ శవాలు దేశృేతరాలూ కివిఎస్తున్నాయి. అవి ఆంధ్ర చి న! వాజ్మయంలో చొటుచేసికొన్నది వాది నిశ్చయంగా నన్నయకాలానికి తర్వాతే కాబకే చింంామణి సూత్రాలకు నన్నయ 3చేనలొ లక్ష్యాలు తప్పకి మూవడావికి టె యత్నింవిన పారిసంది. రామకాబ్రగారు ముక్కండ అవపారాన్ని ఆదావారించడం జరిగింది . ఎమోటుగాదిలను- అని బండిని డీ ని ౩ంగు వా౭నడిం నిన్న భూరిరత్నాల యస్థుల (ఆవిద్నా-- కీ... శ్ర ఇక్కడ రత్న - ఆలయిన్టల అల ఎదిఎధాగం కౌని రత్నాల + ఆలఖ్యల ఆం కౌదు వి ఆది 8 2 4]

| సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్దాంధ్ర వ్యాకంకాంం మొన్నటి అలవాటు బాంది ఒకప్రత్యేకి భాషగా బా స్టిరపడ్డాక "సీ ఆధాలొ కటసర్యాయం” వాడే డీ పదం అదే రూపంలో తెటగునాట న్యవపహరంతోనికి రావడం జరిగలేచు ఈాడీ పదం గాడిద పదానికి పారాంతరంగా ఇటిపలి కాలంలొ _ర్పించబడిందని ప్రొసెసర్‌ తూమాటి దొజప్ప నోదాహరిణం? నిరాఎంచారు నాగా ఈ సూతత్రిం నన్నయ భాషతో విరొధిసుందనడం విర్వివాదిం పారిసంం రామళాన్తీ-రు ఈ సూ్రానికే నన్న యోదాహరిణంగా తా మమ్ము అని చూపడిం వారికి నన్నయ క _ర్రృకత్వస్తాపనలొ తప్ప ఆలుగుభాషా స్వరూపన్వభావాల పరగల సంతలో జో తి” ఆస లెదవి విరూపిసు.ది అలానే డా అనీ దేశ్యాలు దీర్హాంతాలుగా ఉండటం వాజ్యయంలో అర్వాచీన పరిణామం కాబట్ట కెశన విన్నకోట పెద్దనలు తమ లతణాలలో సంస్కృత (ప్రాతిపదికల దీర్హాంని 'టాస్వాలు చేస్తూ దేశ్థుపదాల దీర్జాంతత్వ రిక్షణక్షోసం సూ్యతించలేదు కాబట్టి చింతా బణీని అంధ్రభావాభూషణం కాన్యాలంకారచూడామణులతర్వాతి. గ9ింథంగా ధావించవచ్చు న్‌ 7 ప్రవద్‌గ్గా (అజంత-క ఈసూ(క్రం పనిగట్టుకొని గ్లా శబ్దానికి తెలుగులో (ప్రయోగమెలా ఉంటుందో వెప్పతుంది అంటె దీనిప్త్రియోగదశ చింతానుణి వాలానికి తస్పక ఎర్పడి ఆండాలి ౦శామణికాలం నన్నయకాలం సమానమంజే నన్నయ్యే చింతామణికి కర్త అంకే లప్పక అతనిలో ఈవద్యసయోగం ఉండి తిరాలి కావి అతని భారతంలో ఎక్కండె అనిక్లీ ప్రయోగం లెదు 8 రిగందే ల అర్జ్వ్యంద్వ 8 (ఆజంతి 64) ద్వంద్వసమాసంలో బుకారానికి రేృఎ వసుందని సూత్రారిం ఎక్కడి అవర జాని ల ౪౦? వ్యాఖ్యాతి వూర్వి దాంతమిని చెవ్చాజు బూ(త్రిఎత్స భావమునె న లపుుతి6 కొలు ___ అనిఉదాహరింవాడి కాని ఇల్ట్టపయోగాలు =అనొడి నన్నయితో న. శి నన్నయ-ఆన్య దేశ్యాభాసములు పొ తూమాటి దొణన్స ఛాషాచారి్యితక వ్యాసాఎళి-- ఆంధ సారన్వత ఎరిషళ్‌ మైదరావాడొ ఎ క7$

ప్రాచినుల నివీనుం ద్పప్దలో చింకామళలో య్బుగాక్టలే (్రుత్యకించి ఎ్వంద్వసబూసంలో ఎూర్వఎదం బుకొరాంత మైనిపుడు ఎరిగి పెర్ణి విపరిణాబూన్ని చెప్పడ మనేది ట్రయోగం. లేకుండా జరగదు కాబట్టి అట్టిప్రయోగాల బయలుఎరిన తరువాతి "ని "ంతావణి ఎం ఇండదు నన్నియలో యల్‌ ఈసూ శక్రానికీ ఆదాహరిణలు అవ్వ కౌబట్టి పా*నెంది రామకాత్రగారు నన్నయథభారితం నుండి ఎతరుల యిణంఎఎను నొన్నిశం స్యంబునంజేసి ___అని అనుదావారిణమైనె ధాన్ని ఉదాబారంణంా మాపారు బావవనిభోక్తకాలు శ _ జొఎవిభక్తికలీనా మిల్లుగ్‌ బహుళ౦ తథైవ డుళ్చ స్యాత్‌ (అజంత అవాలి ళో కూ. ఆగ ఆ సూత్కిం చౌపవిఎ్తీకాల్లో ఎవాొవచనం పరిమైతె లివర్హింలో ఇకొరి లోపం బిందు యుక్తమైన డువర్హం వెస్తుందని చెఎుతుంది ఉదా గుద్దలి అ గుదండు పెందిండు రొకండు గొడంది శపదాలు గానీ విటిని పోలినవిానీ ౧ గ ళం రం ఉ ౧౫ నన్నెయలొ ఎక్కిడౌ కన్చింవఎు విభిక్షల౩ ఒకనమ్యగ స్వరూపం ఎర్చిడి ఎండని ఆకాంంలో ఉపవిభిక్తాల (ప్రసక్తి వ్యాకరిణ రిచనిరొ వచ్చి ఆన్నెదనడం విళశ్వానార్హా మెన విషయంకాదు వ. వఎర్తయానభవనివ్యదర్జకడూవొలు 1 వసతి రనుబంధకి స్యాత్‌ యతి లడర్జొ వివకిత్నస్తత్ర (క్రీయా-- ్ర ఈసూ్రం వర్తమానార్హంలో ధాతువుకి ఉన్న--అనెది అనుబంధ మవుతుందని తెలువుతుందని న్యాఖ్యొత లు ద్రాశారు ఉదాహరిణంగా వండుచున్నాండు-వంటి రూపాలు ఇవ్వబడ్డాయి వె రమానారింలో సొనుబంధకి వాదువుం (బయో%ంచడిం భాషావారిటప్రైకి న! దృబ్నతో చూస చాల అర్వాచీనమైన అలవాటు_వాజ్మయంలొాని వ్యవహారంలో బ్‌ లి యా న ఆది 6 70

1 సంస్కృతంలొని (ప్రసిద్దార్హా దృాతరత ఆ లీ -నాం౦లో గాని అంధ్రవాషాధూషణ కౌవ్యాలంకార చూడామిణుల కాలానికీ వ కం ఉన్నానుబంధం వాడుకిలొ లేద్ప కాబనై వారు వర్థిమౌనెక లా ఖీ కాబట్ట ఈ అనుబంధం లెకుండా ప్ర స్యాళ౦ మనం తద్ధర్మార్థకాల నెవాట న బాం క్వాన్‌ ఏంకామణే నై రెండు గ్రంధాలకింి ప్రాానమని అంగికరిందాంం ట్రైతివా రూపాలు ప్రొచిన్యగంంంతొను న్రాచినదూపాట ఆర్వాచిన(గ్రంలంరో ఎ దించబడ్డాయని ఒప్పుకొవలనవన్తందిగదా ల అబ ననుజంధక్రి న్ప్యాం య్ర్‌ లృడరొ వివజతొ ధాత క్‌ (యా - 0 “ా ఈస్వోకం కవిష్యుత్కాలంలొ ౩౮ నుబింధం ధామెన్సికి అపు ఎంచిని కా తుంది ఇడి కూడ పై పరిమానక్రాలికాఎఎంధంవలె. కేతన 'పె్పిస్నవు అరవ వాక్యయంలో గ్లాని వ్యవహరింలా ఛని చొటుచెసికొన్నది కాఒళ్తు ఏవి బ్యుడూొ వారి వ్యాకరణాల్లో అనుబంధ రబాళాలానే ఉదాహృతాళ్డై ఉన్నాయి ఈవిరోధాన్ని కనిపెట్టి ఈ రెండుచొన్లా వ్యాక అదెళం వేరి దా శ్‌ మొదటినుండీ చివరిదాకా అందరూ తస్పుచేశారనీ (శ్రీవజ్జ్య అ ఎననీ7ా రా ఎన శౌాభ్ర వాదించారు- వసతి అంచె ఉన్న కాదనీ ఉండు అ? అ ల్‌ కల కౌదసీ కలుగు ఆని చెబుతూ అసలు చింళామణికీ ఈరూపాలు. అప్పడి మిష్షమే లేదు దానిక _ర్తన్యమిది కాదు ఒకచేళ ఎవరై నా చింతామణితొ వచల్యిను బంధసహిడ అ స్తునుబంధసవాత రూవాలు నాధించుకోవాల్సిందే లని ఎట్టుదిడి లి అరొస్తామి ,రమచుచ్తున్నవా గన్ను రక్షింప గలవా డమ అన్నట్లు విశేషణాంవాలు క్ర ఉండవలఎందే తస్ప ఇతరవిధింగా ఉండంానికి పీలులేదన్నారు. _లా ఎ౨నదాని . శవావ్తమావాం ననన ఆడీ గెదవు.. అడి గెధర్ష అడి గదను - అడిగెదమ్స భవిషృక్కాలం- వలుకును -వఅపద్వుద్వ వళలుకుదువు-ఏ లుకుదురు వలుకుడును-వలుకుదుము పెద్దన్న ఉదాహరణలు గూడ ఇలాంటిపే త్‌. చింతామణి విషయ పరిళోధనం __ క్‌8 68వ విషయాలు శ్‌ సవ జ షయాలు

పాలీనుల నవీనుల దృష్టిలో చింకావమణీ గీ కారణం వింంామణి చెప్పే యథార్థ్హరూపాలు రిఒంచదుమున్నాండ రజంప(గలండా వంటివి నన్నయరచనలో ఎక్కడాలేకపోవడం--అం మైచాదిం యథార్జాన్ని తిరగవేస చెప్పడంచాగి ఉంది ఏంశామణికీ ఎన్న యకు రశనతో భేదమున్నదనే జొత్తిా పొసగని సందర్భాలున్నవనే ఎలేశలింగిం (చభృవసలు ఎష్పొాజకి ఏమర్శకులు చింతామణించన నన్నయచేఎ ఉండడని వెప్పారు. ఇ ౨డు ఆడాదాన్నేశమలిఎ న్వదుతాధాంతా మూపబూనడం విచిత్ర విషయం వింలామణికి (క్రియలుగా అనుబంచినవూతాలయిన వర్తమాన భవిష్యదర్హకి రూపాల్ని రక్షించుచున్నాండు రిక్షింపంగలండు వంటివాటిని ఎలు? తి చాఎితుంపే అట్‌. (గంథక్త దచెప్పనిదీ వ్యాఖ్యాతలుచేయనిది అయిన విత్రార్హిం అనూ(త్రాలకుచెబుతూ చెంవాదుదికి నన్నయక ట్బాకత్వాన్ని అంఎగబమూడిఎం ఉవితమెన కార్యంగా కను అలాల రు చు ఎంచదు పెన మూాఎన సందర్భాలు పరిశిలిస్తే భాంఠార్యథ్రీకంజోపయోగిా చింలా మణి చన జరినదినే వాదం ఎలాసందర్భపడదో పైగా మూలోచ్చేదా ఎలా పరిణమిసున్నడో తెలిసివస్తుంది ఎట బాబుని ఆంధ్రిభాషాభూషణ కావ్యాలంకారచూడావి.ణీ పికృృతివివేకాలు ఆచ్చికళబ్ల నిరూవణ పసవజాలనీ వాటిలో నంస్కృతశబ్ద నిరూపణం వాలతక్కు.వనీ డీన్ని బట్టి గూడి అవి చింశామణ్‌కి తరువాతివని శాస్త్రిగారి "దం --- 28వ విషయంలో చింతాయతి ఫపంన్కృతనయ న్వడూవ నిగూనణ (వవణమా తెలుగుభాషకు (న్రాసిన వ్యాకరణంలో ళా స్రిెా౨నుకున్నస్లు అచ్చమైన తెలు గుకు తక్కువగా అక్షణం ఉండటం దాని,ప్రాధమికతను వసు సాదిస్తుండా వి యడం లేదు అశ్లు శాన్హిగాంన్నట్లు ఆచ్చికశద్దాయి అధికింం సాధించినంత మావా" ఒకవ్యాకరణం అర్వాచీనమని వాదించడం ఎలా సబటో బోధఎడదు ఈవాదాయి ఆసహాయస్షితిలో వ్య కక్రిచే'సే అసందర్భ (ప్రసంగాలుగా కినుపిస్తున్నాయి పె” అని మూ

ర్‌ఢీ సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు చింతామణిసూశ4త్రాలు 275 (శాత్రీగరన్నవిలో 48 మాత్రం అచ్చికి విషయకాలై నటు వారు వ్రాయడం కేవలం సాహిసం అజంత పరిచ్చేదంలో కేపలం మూడు ల! సూత్రాలు తప్ప మిగిలినవన్నీ సంస్కృృతసమశద్ది నిరూపణం చేస్తున్నట్లు (వ్రాశారు ఆ(వ్రాత ఎంతగా అయధారమో సోదాహరణంగా తెలుసుకుందాం ఆఅజుంతనలంి బ్బే దం

అజంతపరిచ్చేద (ప్రారంభంలో నామవిభక్పులు వాటి (యోగం ఎ(౩౦చ బడ్డాయి. ఇవన్ని కేవలం సంస్కృత సమ భాషకే నిస్దేశంచబడ్డాయని ఆనిగలరా ఎవరైనా ? అయినా కొంత తడవు వారి మాటనే పాటించి వారి వాదంలోని నిజా నిజాల్ని పరిశీలిద్దాం

నచ దేళ్య పదే (ఆఅజంత--48)

ఉదా నవలా జేజే తేజీ నేజా లకోరీ..ఈసూ(తం సంస్కృతసమ భాష

ఉద్దిష్టమైందని అనలేము కేవలం దేశ్యశబజాలంకోస మే వాంచ

దబయా= య!

ఐబడీనది

2 క్వచిద మహతో౭ఒపి డుజ్‌ స్వార్‌ (అజంత--6%) ఉదా క్రైరండు కత్తళండు జన్నండు--ఇవి సంస్కృతసమాలా ? _ఈసూ(త్రం

సంస్కృత సదూలకు అసలు అన్వయిసుందా ?

8 _ ఎకాదే రమహతాంచ డావున్న (అజంత- ) ఉదా ఒక్క6డు ఖే డు మనుమండు మొ ఇది కేవలాచ్చికి *బ నిరూపణం

0 చేయడం లెదా 4 వికృతౌ చ స్త్రీలింగా స్రీలింగక సర్వనామధేయాస్సుం (అజంత 64

ననన హ్తునవపుననుకుూననానాడానాన లాలు రునుునతననయ యను యయయాయయలత ల చవ వోగానునాానాలాు

చింఛామణి విషయ వరిళోధనం = 87న విషయం

ప్రాచీనుల వపీనుల దృష్టిలో వింతామణీ గ్‌ ఉడా గట్టురావట్టి ముక్కంటి కలికి మొ ఘాత్రం వికృళ అవ కంఠో క్రై చెబుతుంటే. అది ఆచ్చికిభాసను మినహాయించిన సూ(త్రమయిసనస్లు కాం “రేలా వాదించారు ? గ్‌ వాయిరవు ర్వ(కతవమౌ (అజంత - (7) ఉడా కై-కయి కొర-అవుర ఇడి శేపల సంస్కృళతసమాలకు అన్వయిం” సూూకమా 6 నంతా న్నామ్ను ఎజ్‌ నోర్పిహూవచనే (ఆజంత-74) ఉడా కొలను_కొలంకులు కెలంకులట (సూ కులు ఇది సంస్కృతస మేతిర భాషా ఇషయకం కొదని ఎవరైనా ఆనగఎరా ౯7 కుత్రచిన్ను లోవశళ్చ (ఆజంత--? ) ఉదా చేను=చేలు సును-మీలు ఊఈసూ(తం గూడ శేవలాచ్చాంధధ్ర భాపావిషయక మే 8 సలలో ర్చిందయుతో డుర్వా లులయో ఉలుగపి తయో పరత (అజంతం! (ల్సి టు! ఉదా విలు -విండులు ముల్లు ముండులు..విండు--ముండు ళ్‌ ళ్‌ టో న! ఈ (కింది సూత్రాలు కూడ సంస్కృతి న మేతర శబవిషయకాలని తేలుస్తూ ఉంది (ట్‌ క్రాత్రి ణి అలా 9 నిత్యం దారాదేశ్చ స్యాల్లోర్తులయో రురౌచ తత స్ర (అజంత-74) ఉదా ఆలు-ఆంగడు ఆండ్ర చెల్లెం్య్యడు కోడం్యడు అల్లుంఢడ్రు మొ ఈ ఘూ(త్రంలో అనాచ్చికశబ్టాలకు బమేయం ఎమైనా ఉందా ? (0 రోళ (అజంత--(4) ఉదా. గోరు-గోట్ల పేరు-పెళ్లు ఇదికూడా పైసూత్రం వంటిదే గ కూ

ర! సంస్కృతంలోని ప్రసిద్దాంధ్ర వ్యాకరణాలు ఇలా ఒక్కొక సూఢశ్రాన్ని వివరిస్తూ ఉటంక్రిస్తూపొ తే పెద్ద (గంధింకావచ్చు కాబట్టి ఇటిపే అయిన సూళశ్రాల్ని కొన్నిటని ఉదాహరణమా[త సపొతంగా [క్రింద బలి న! ఇస్తాను డలటా ముదితాం తస్యచ వాలుక్‌ (ఆజంత.-?0) ఉదా గుడి-గుష్త కాలు-కాళ్లు (వ్రేలు-వ్రేస్ల మొ లి సలోలొ శృ (అజంత--75) ఉదా అంబిళాచి పందిశ్వే ళల శి. బౌపవిభక్తిక లీనా మిల్లుగ్‌ బహుళం తరైవ డుళ్చ స్యాః (ఆజంత-77) ఉదా గుదలి--గుదండు రోకలి_రోకండు 'పెండిలి-.పెండిండ. కొడలి..గొడండా. వ ౧౧ ళా ఆం లి ఓన్‌ శ గా శే 7 అపిసరయు క్ర సమాఖొ మఘాయోజఒ౦శే లుక్‌ దృశ్యతే నావం (అజంత--78) ఉదా సండ్లు-పండ్తలు ముబ్ల-ముక్షులు మొనళ్లు-.మొవళు 5 కేషాంచి డుదంకానాం నేతవిభకాపునో చక్పాంాత్‌” (అజంత-- గో ఉదా ఊరునన్‌_ ఊరన్‌ వే ఎనన్‌_షేనన్‌ మొ 8 కాళవిభ కికినాబ్బూ మిత్వం స్యాత్‌ స్వ్ప్పమి తృతీయారే ఆవి యు (ఆజంత-_80) ఉదా వీంటన్‌ ఇంటన్‌ కంటన్‌ మొ వైన ఉదాహరించిన సూత్రాలు కేవలం అచ్చాం్యద్రభాషకు పరిమత మైనవి ఇంత సూశ్రాసముడాయం వారెన్నుకున్న అజంత పరిచ్చేద మొక్క దాంట్లోనే వారు చెప్పిన సూక్రాల కిబ్బడిముబ్బడిగా కనిఎస్తుండగా చింతామణి కేవల సంస్కృత సను భాషా మాత్ర వ్యాకరణ మనడం ఎంత నార్థయ్యమో విజుతే నివేదించాలి లా

పొచీనుల నపీనుల దృష్బలో చింతామణి ర్‌ శాస్త్రారు తబు విషయపరిళోధనంలో తిల "చయంరో. వికృకొ నర్వే శద్దా న్లబసమా బ్రసమాళ్న నాన్యేస్యు కీిబసమా ము లాద్విత్‌. ఖ్రవర్చు[ త్రీసమా సవాలు సమా అనే శోకాన్ని (వాం దానికింద. ఎరిమూడు శోకాలు జా కు. ఏ ్‌ న శాడ్‌ (వాన్‌ పై హాత్రముచెన నామాన్య విలులగు ౦” యు చుం (ప్ప విషయకము అగుఎందేసియి "నిని జెల్చనంతి సూత్ర ఎన నార్చికివిియ ప్రాధా స్యము తోంచనెందు -లన్నారు. రి వాతనుబం ఆభొకం ఛాడి. కామూన్య క ప. విధులనె చెపుతుండాచి కాని అచ్చిక ఇబంఎిలెలం దటనమగి జజ. ౦ఎలు కీఐ లు మి ల ళా ఎమంబులు స్రాయుండు. అను వాలవ్యాకిరిణసూత్రానికి మూలంవంటి దాని వూర్వావం “ని _లాగే ర్డీ బసమాలంపే ప్రసమాలంపే ఎమిటో వివరించె దాని ఉ త్తిరార్తం చని ఎలా నంస్కృతసమి భాషకు గూడ లక్షణం కాగలదో తిద్‌జ్ఞులె నిియిందాలి హలంతనం౮చ్చేదం ఇలాగే బాలంతపరిచ్చేదంలో గూడ వారు చూఎనవి లెండు బూట్రాలు -. శేవలాచ్చికాలుగా వాటిలోనూ ఒకహా[్రం మాత్రం సంస్కృతి సమ కేవలాచ్భాండ్ర ధాషా సామాన్యంగా ఉన్నదట మిగిలిన సూత్రసముదాయ మంళి కేవలం నంస్కృృతిసమ _ థాషావరిమితపుట ఈవాదం కూడ కేవలం అయశథార్డమే మాడండి ('ప్రాకృతభవ సంస్కృతభన నంస్కృతపిత 'ప్రాకృతభవ వికృతిభనా వ్యతిరికా భూయాంసో వ్యతిరిక్తా నృం(ప్రదాయతో. వేద్యా ప్‌ (హలంత-- ్య! లలతాడాలలా ఇక్కడ నాన్వేమ్యు. ([ఇతరాలు-ావ్పంలింగవమాలు ఉండవు] అనడిం అవిదార మూలకం ఎందుకంటే కమ్ముడు అల్లుడు మనుమడు మగడు-ఇవన్నీ దుష్టాలు కొవలన పన్తుంది చింతామణి విషయ నరిళోధనం...జి?న వినయం

గీ సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్దాంధ్ర వ్యాకరణాలు ళశోకం వ్యాఖ్య లేకుండా వాలసరస్వతీయ (ప్రతులు కొన్నింటిలో ఉండటం ళం వలన (ప్రకి పమా అని సందేబాంచబడింది. అయినా మరికొన్ని (ప్రతుల్ని బట్టీ చీన్ని బొలసరస్వకి అహోఐబలపతి ఇర్వురూ వ్యావ్యానింవినట్టు నే (గ్రంథంలోనే (ప్రకరణాంతరంలో నిర్ణయించబడింది. కాబట్టి దిన్ని చింతామణి సూత్రంగానే స్వీక రించుదాం దీని వ్యాఖ్యల్నిబట్ట ఇది ప్రాక్సాళభవ శ బ్దాలూ కేవలాచ్చికశద్దాలా ఎలా ఉంటాయో చెబుతుంది. ఉదా జముఃండు జాతర మొ కాబట్టి దిన్ని నంస్కృృ సమభాషామాత్రసంబంధిా రెక్కించలెం వ! బ్‌ న ల్లి దేశ్యా దస్మద్యుష్మచృద్దా శ్సుజసో ర్నుమూ వురూచ న్తః (హలంత__ ర ఉదా (ప్రక్రియాదళలో - నాను నాము నీవు ౨రు ఈసూ(త్రం కేవలం దేశ్యశబ్ద నిరూసణ (ప్రవణమే కదా 8 న్నుమ్మూ (హస్వళ్చాదే రమి శసిచ (వాలంతె_ శ్రి ఉదా వన్ను మమ్ము నిన్న, మిమ్ము ఉదా నను-మము నిను.మిము గ్‌ కిర్మజమ (హలంతం-- ర్‌ ఉదా నీకి మొ రూపాల్ని నిషేధించే సూతం 6 (ప్రథమాయా మేద స్మదః (వహలంత- క్‌ ఉద్దా నానుంనేను నాము-నేము__(ప్రక్రియాదళలో 7 ఏతయోర్చహు క్వే మ (హలంతం శి ఉద్దా మేముంమాచేత మీరుంమీచేథ

ప్రాలీనుల నవీనుల దృష్టిలో చింతామణి 8 వాస్వే వాడ నబువాన్‌ ద్వయవద్‌ పచనద్వయే.=-న్యయో రాత్సా (హలంత --- గ్ర ఉదా కాను=ంకారు తన్ను-తను తము-తమ. కనచే౨ం._తిఎుచేత 8 భూయ ఉభయార్జివానీ య కళ్చిద భివితి విత్యఒహాపిెచన త్‌స్థ జసో ముక్శసో ల (బాలంత_2 ్సె ఉదా మనము మనల 0 పాగ్వళలి సర్వం థినాదికే2.న్యత్రి (బాలంత 2) ఉదా ఎునచేత బునకొణకు-మనవలన.- ఇత్యాది కివిభల్లమై (క్రియాణాం నామ్నాం నోల్లోప ఇస్య తే హ్యేష (ప్రధమైకవచనమ్మాఖకే వికృతొ నాన్హాదయోజపి కథ్యం తే (బాలంత-28) ఉదా బూడరనులు వళు రనుణుం(క్రియలు న! అతు టె శక్రనెరచి చినుడిచి ఏవిల్చూని కలా9వి._నామౌాలు ది లి ది ళీ ది స్పాశ్‌ సంబంధార్టే సరంస్మాత్‌ (హలం వగ ఉదా బింటుది నీది నాది మొ ప్రాతిపదిక బథమాంత దూసం ఒకమైని శిద్దా లకే అంటే పొబూస్యంగా అచ్చతెనుగుశబ్లాలనే ఈసూ(శ్ర మన్వయిస్తుంది చెటుది....-పుటది పా! ని! శ యుష్మడన్మ దాత్కథోో ద్వితివర్ణకి॥ (హలంత---6) ఉదా నాదు (సొమ్ము) నీదు (వేడుక తనదు (కీ రి శ ఆ౪ఇఉ శ్రీవినయాః (హలంత-2) ఉదా అచ్చ లచ్చి అచ్చు రామ రామి రాము గౌర గౌరి గొరు మల్ల మల్లి మల్లు ముంత పడి తూము శ్రీసమాలు చేసికొని నుతోపం ఇేసికోవాలి

| నంన్కృృతంలోని వ్రసిద్దాంధ్ర వ్యాోకరణొకు ఢి 11 నామ్మః కవర్ణక స్ప్యాక్‌ స్వార్టే స్యాదుత్వమపీ పరే తస్మిన్‌ , (హాలంత న్‌ ఉదా. పొలంతింాపొలంతుక చెలంకుక గొంతుక వలందుక నిప్పుక 16. ఇదు పోశ్తమో త్తమానాం బహువచన ఉపోత్తమేత ఉదృవచి (హలంత ---17) ఉదా. బలిమీ---దిలుములు కలములు, ఇెలుమునబు ములుకులు, కులుపవలు మొ 11, కార్యా బొపవిభ క్తికి పింంల విం యళ్ళ (హలంత-_-404) ఉదా. సూవీబుతుండు వాలుగంట్‌ నలువ సః 18 లోపళ్ళ విభక్ష్యాదే కృద్దేషు స్యాత్సషూసళాంగేషో (హాలంత---41) ఉదా వేల్చుదొర వైదువడారి, వేల్చుచెటు, గబురాకొమరు.డు; జవ్వాది సెట్టి మొ ళు అమి [స శ్రి వి (వే ఏ ఈ శే వల కృతిషదై రృస్స్ఫృమానకం తంసున ని చొక్టిద్డ ః (హలంత---42ొ ఉదా : నిండుపున్నమి జాబిల్లి వెన్నెలజేట, పేరామనిచిగురు మొ వైనూత్ర సముడదాయపహంకా సంస్కృృకాన పేతంగా. శేవలం అచ్చికి శబ్ద సముదాయానిక్రి మాత్రం అన్వయించే చే ఈ యభార్దాన్ని శాష్తిగారు ఎందుకు స్పష్ట వరచలేదో వెపెచ్చు హలంతపరిచ్చేదంలో నంస్కృృతసమేతర భాషావిషషయకంగా ఓక్క సూత్రమే కలదంటూ ఎల చెప్ప సొహసించారో తెలియదు, హలంళ సరచేదంలోని మొ _క్తం సూత్రాలు 15లో శేవలం సంస్కృతనమ భాషామాళశాన్యర్లుగా ఎంత సూ కత్రసంఖ్య గలదో చూదాం, ష్‌ (ఈ ల౦ంఖ్య లా “భదమైకవచన చులక్రం సర్వత హలంత మగుణవ(ద్పళ్ళతి _...1 ఉదా * సుకర్మా సుశర్మా ఇం[ద్రవర్మా, పేళ్వశిక్‌ స్స

వ్రాచీనాల, నవ్‌నుల దృప్పిలో దింరాచుణీ (1 కు గుణవదణో ద్విచరైక వచసముల్కౌ భవేద్వికృతా ----2 ర్‌ యు రూ జ ఆడా * "ఐబపంతమ, ఒలవంతిా, ఎసద్వాహా జుం, ము ద్వితో2 వం సిర్విహలాం టానాంైచ్‌ 3 యదా ౨౦ దత్‌ బ్యాం మ్‌మ్యుం కా 4 దృిల్వం ఈ దెతతె బహిుళి యె 1 శాల ఉడా వాకు, చాక్కా, మొ గ ఒ"*బబఐవశాం నపంచాలాం సోరోపః --) అ గూ ఈదా ఇంద షి లు, దివ్యా యముని

1. “గణవతాం డుమూ చాగ్వత్‌ న. ఉదా :ః గుణవంతుడు బలవంతుడు. మొ తమము శేజము, మొ 7, “అత్మన ఇమానంవానాం డావా”---” లుదౌః ఆత్మ--ఆత్మిము? మహిష మహిమము,ః గరిమ. గరిమముఃలఘిమ- లఘిమము 8... డుస్వ్ప్యాత్‌ సదా రొజ్లః --గి ళో ఇదా రాజు 8 'పొంతా దపయః చభృ తేఃహ్లైపః' ----5 శి ఉదా : తమస్‌---తమ:;ః ఓజస్‌ _--ఒజః మనస్‌---మసం మొ 'అన్యేషాంచ వా లుగంతస్క 10 ఉదా వంద్రమస్‌--చంద్రమె; చక్ష్ముశవస్‌__చఖి(శ్ర వ ము శేవలం ఈపదిమౌాత్ర మే సంస్కృృతసమభాషా మాత్రోపయోగ సూత్రసము దాయం... ఇలాగే !0నూళ్రాలు కేవలం సమేతవంభాపోపయో. ౮ త్రై ఎముచ్చఎి.

7 సేంస్కృృతంలొని ుబద్దాంధ్రి వ్యాకి౨ిణాలు మినిములదు నిరియంచి ఉన్నాం పోగా మిగిలినపదహారు సూ(కైలు సంస్కల్పతి వ! సమి నమేతరభాషా సాడూన్యంా అన్వయిస్తన్నాయ్నుమా - ఉదా. షట భి వేళ ద్వితీయాముల్యా తళ్చురుషసంబ్దతా నామ్బాం (బాలంతి--ీ ౧ సంస్కృతే సమిము__రాముని గుణము అచ్చతేనుగు__అ య్యినిమా ట పళిషేధ వాచినాం ని ఆా(వాలంక 2 అచ్చతనుగు..-వండని సంస్కృృతసమముంపరింఎని ఇలాగె మిగిలిని సూత్రాలు కూడ ద్విప్‌ధ ఎదజాంానిక్రి సమన్వయిసాయి (కియావంచబ్చేద ళల ఈవిధంగానే శాస్తుగారు క్రియాపరిచ్చేదం మొ తంలో ఎక్కబూ(త్రం మాత్రమే అచ్చాం(ధ్రధాషకు ఉద్దిష్టమైనదని మిగిలినస్తూత సమూహమంతా సమి భాషకే పరమితనుసీ వాదిస్తున్నారు అవాదనలోని నిజానిజాలు కూడ చూడవలసి ఉంది (శ్రీయాసరిచ్చేదంలో మొ త్తం 46 సూక్రాలున్నాయి. విటిలో సమెతరభాషకు సమ ఛాషకు ఉళభయభాషాసానూన్యానికి వెంతెంళసూతక్ర సమదాయం సమన్వయిస్తుందొ పరిశీలిదా౦ గా చి నమెళఠరథఖావమ కే ఉద్దిఘ్రమైన నూత్యాలు అత్వాది తత్సిమానామివ 'డిశ్యానాం కియాపదానాం చ (్రీళయూ.___48) 2వ తచోొం చలి ళు ల్గిగమో ఏశేష పరుషెస్వర్థెషు చాఎ వచనేషు (కీచూ-_4$

'సాచీనుల ఎవీనుల దృషలో చింకా _ణి [తీ సా! నయథూవషకు యౌా/తయు బ్ద్‌్రమ్లైన న్యూూతాలు ఉపక్కిలి పదిః _ సంవృథటి ఖెరాల్చి్య విధా కీయా __ 2 ఎసణ్య్వాది రుఎక్చింక్‌ _... 8 ఆఖ ఘాశ్యాదిః పరిణతిః ___3 4 అన్యా లు రింజవిన్య్యాది. త్ర శా దిఎక్కలి కృదన్సా ర్‌ 6 సా పరిణతి చియవరిన్వితై ఎ భఇవెళ ___! పా “ సంవృతి రివాతాకారా __.? 8 భపలి (కియాపదానాం (తివిడాచా మించూగమః ___38 పై ఎనిమిది సూత్రాలూ నసమేతరభాషవి అన్వయించనివి మిగిలిన ముఫ్పై ఆరు సూత్రాలు సమభాషకూ సమేతరానికీ నవంగా నదుప్వయిసాయి ఆదా వసతి రనుబంధకి స్ప్యాత యత్ర లడరొా ఏివజీత స్తత్ర __.0 యఖ అవి సంస్కృత సమం-పరించుచు న్నాండు అచ్చతెనుగు-వండుచున్నా6డు 2 క్న్యాభూతయోః క్రియా స్మ స్యెత్‌ 5 సంస్కృత సమం-పసరించి అచ్చతెనుగు-వండి పరించితిమి వనండితిమి 8 తిర్యగదేషు కరమ ఒబావచనం చై కవచనమేన స్యాత్‌ భూళే ఫై వాజి రా తదర్మే చ __-20 థి జ్‌ శంస్క్య్స్రతసమం----సింహములు చెరించె అచ్చతెనుగు-గుజ్జములు వచ్చె ఇలాగే మిగిలిన 88 సూత్రాలూ సమభాషకూ సమేఆరభాషకూ సమానంా అన్వయించి రూవనిష్పు కత్తిని చెస్తాయి అయితే. అత్వాది తతృిటూనాబున చెళ్యానాం (కియాపదానాం చ ___ అనే సూత్రం పడి * “బృవలఎన అపణం5౦ ఎమిటి? ఈసాత్రాధాంంతొనే శాబ్ర్రగారు

థీ సంనృృతంలొని బెద్దొంధ్రి వ్యాకండొలు ఈ ఒక్క పరిచ్చేదమే కాక యిగిలిన పరివ్ఫెదాలన్నీ కేవల సంస్కృతి ఎమ ధాషశే ఆద్జిష్టాలవి వాదించారు. ఆహాదం అదిద్ధమని వాఠన్నుకున్ని అజంత ౮ల౦౪ ఎం శృేదస్త సూ(్రాల ఎరిశీలనంతొ తెల్రినద్రి-వ్సి (క్రీయాపరిచ్చెదంలో టూత్రిం ఆలూ నిర్మాణా విశ్యకత ఎమిటో తెలిఎకోవలన ఆంది ఆ ఖరిచ్ళెది (ప్రారంభం బంస్కబ్బుం ధాతువుల ఆంధికరణకు ఉద్దిష్టున 'హాాలతొ -రిగినిమాట యధార్థం విరువాం క్రియల్లో కాలవిభాగం క్రీయాపదనిర్మాణం న్యతిరేక ర్వార్టికాది క్రియాఎం నిర్మాణం క్రీయూప్రజ్యయవిధానం సంప్రార్జనార్దంతో ముడుట ఎభి 0 మొదిలూా కిని 'పయోగనిదూపణంవరకు సూత్రరచని కొనసాగింది ఆ బాకీ శ్రీయాఎరిచ్చెదంలొ 43 ఘూగ్రాలు చేయబడ్డాయి క్రియూపరిచ్చెదం మరొ. బూ గూర్రాలతొ యియ బౌతున్నది అప్పడు సూత్రకి ర్తి ఎరిచ్చదదప్రారింధా? ల తెరవాలి మూ ్యత్రంచినని గుర్తించి రతనలొ దొర్లిన పౌరపొటును ఎంచ ఇంఅవరికా.. ఎరిగన ను నిర్మాణం సంస్కృృతసమ ధాతువులశే అన్వయిస్తండి___నే (భ్రాంలన ఎరిదిద్దులా చినరి సూద్రానికి ముందుసూత్రంగా ప్రస్తుత చూతక్రం ఇెనిఉంటాట ఇది పరిఆల సందెహనవివారిణార్థి మె కల్పించబడింది కాని దాన్ని శాజ్రగారు తమ వాదానికి అను

గుణంగా మలళుకొని కొంత వివాదం లెవనె త్తగలిగారు కమిన్‌ స మంస్కల్భతనవ భాషా నిరూ ౯ (ప్రవిణమని నర్జయిం ముంది మిగిలిన న ॥ (కిచూపరిచ్ళెదాలనె ఎన్నుకోవడింలో విశే నంజ సంధి వరిచేదాలలో సుక నా కల్యా నట్టు ఆభాబంచే సూగ్రాలు కూడ మిక కవ క

సంప

వడనిది “వకూ న. న్‌ ల లగ గమనిక నహలంగా ఎందిల్చి హాయంచి కో తు విధ4ంచి వ్యాభ్యాతలు వివరీంచారు దాన్ని మి* యై గదంతో. 87సూవాిలున్నాయి.. బలో ఎమేతర బాషకు

సమభాషకు ఉభయభాషానాబూన్యానికి తెంత న్న యిస్తుందో వకిద్దం ఎ౨౦లంతి సూతా్రాసముదాయం సమన్వి

'ప్రొచీనుల నవీనుల దృష్టిలో చింతామణి 85 నుంజా వంచ్భేద 6 తా స్వస్థాన వేష థాషాభిమతా అపహాయ _-క న్వదేశవేష భాషాభిమానంతో రసదృష్టిగల సుజనులు తెనాగుకావ్యాల్ని గూడ దిహుమానిస్తార ని సూత్రతాత్సర్యం ఇదితెలుగులో కావ్యరచనను పండితులు సమాదరించరేమో అనేసందేహోనికి నివృత కంగా చేయబడింది. కాబటి తెలుగుకే ఆగ న్‌ ల సంబంధించినది-అనవచ్చు. కాని తెలుగుకి సంస్కృృతనమి విరహితమైనదనే అర్ధం ఎలా చెప్పగలం అని (వళ్ని స్తేమ్మాకం దీన్నితఉథయభాషా సామాన్యంగా గణించ సలసి ఉంటుంది సిద్ధిర్లో కొద్దుళ్యా 6 భాషాసిద్ధి లోకంవలన తెలియదగినది ఆని నూధశ్రార్ణం లోకవ్యవహారంవలన భాషాసిద్ధిని పొందాలంకే అదిఅచ్చంగా తెలుగే కావాలి నంస్కృతానికి లోక వ్యవహారం మృగశ్ఞంగాబట్టి లోకో2-నన్యాదృశక్చ నిత్యశ్చ ---7 లోకము అన్యాదృళముకానిదీ నిత్యమును అని సూత్రార్థ్ణం ఇదిగూడ పై సూత్రానికి వివరణం - కాబట్టి దీన్నిగూడా అచ్చతెనుగుకే అన్వయించాలి సంస్కారాకో నియమ ___8 ల ణి భాషానియమనం నంస్కారంకోనం సంస్కృతభాషా నియనుం క్‌ నీయమే చేసిందిగొబట్టి ఈ నియను కల్ప్చనం తన్పనినరిగా నంన్కల్భ తేతరథాష అంపే అచ్చతినుగుకే నమభాషలో (ప్రత్యయాలే తెలుగువిగా ఉండీ మిగిలిన (ప్రకృతి నంన్కృృత వ్యాకరజసిద్ధంగానే ఉంటుందికదా. అనియమాద్గామ్యం హ్‌ యత్వప్యభం శ వాక నియమరాహిత్యం వలన (గ్రామ్యము దాన్నేఆవష్యభంశమని అంటారు అని సూళశ్రార్ధం ఇదిగూడ వైసూక్రం వంటిదే ర]

ఢీ సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు ఏషా తయోర్భ వేద్వికృతి 0 ఈభాష ఆ రెండింటికి వికృతి అని సూథ్రార్హం ఇది ఆచ్చతెనుగుకె అన్వ యిసు౦ది అటి శకేవలతయా నుసర్పత్యుభేచ యేయం యథాతథం భాషా __ ఆ రెండింటిని (సంస్కృత ప్రాకృతాలన్సు యధేచ్చగా కేవలంగా అనుస రిసుంది.ఈ తెలుగు ఇదీ సమేతర భాషనుగూర్చి చెప్పినదే షృట్టింంశదదత్రతే అన్యేచాను (ప్రవిశంతి శద్దియోగవశాత్‌ __ 2 తెలుగులో వర్ణాలు 8 ఇతర వర్ణాలుగూడ శబ్దియోగవశాన తెలుగులో జేరును...అని సూత్రార్ణం ఈ సూత్రమూ అచ్చతెనుగునకు చెందినదే. ఇతరం వర్ణా అంే రవర రేవ మజా --వంటి అన్యదేశీయాలలోని వర్ణాలు చ్వివిధాదిదుదేతోఒచో వ క్రతమౌ చాప్మనుస్వారా కగచజయుగ టడణతదనపబమ యరలవసహళం తు హల్వర్శ తి అచ్చతెనుగు వర్ణసమామ్నాయాన్నే ఆవిష్కరిస్తంది _ ఈ సూతం కౌగా సమేతర భాషకు చెందినదే “"సిద్దస్పాధ్య శ్చానుస్వార పూర్ణార్థభేదతో ద్వివిధ ___ 4 బిందువు పూర్జార్ధభేదంతో ఎద్దమసీ సాధ్యమనీ ద్వివిధం అని సూళ్రార్ధిం ఈ సూత్రమూ అచ్చతెనుగునకు చెందినదె ాస్వాత్‌ పూొర్ణోజ్వఎ భవేత్‌ చీర్చాత్‌ చేత్‌_ఖండ ఎవ సజేయః _- 5 దో హా య (హాన్యంకం పే పరమెన బిందువు పూరంనణాడా అవుతుంది దీర్చింకం క్షే యమ అట ఆ యా ఆ ణ వ ఆయా పరమైతే అర్ధవందువే - అని సూగ్రార్ణం వడ౮తి-పడంతి ముద్దుంగన్నియ.-మంద్దు గన్నియ వీక దా(క_అచ్చతెనుగులే చ అఘవోఒలఘవశ్చేతి ద్వేధాంతస్టాన్‌ విదని శాసారః అన్యేఒన్య వ్యాకరణ స్పష్టా రస్వ్వత్ర గృహ్యతే ద్వివిధః | యరలవ ల 'ద్వ్వైవిధ్యం అఘ్వలఖు భేదం నాటి ఉనికి చెప్పబడ్డాయి కొగా ఈ సూషత్రమూ సమేతరభాషా సంబంధే

(ప్రాచీనుల, నవీనుల దృష్టిలో చింశామణి 8 “అద్యః [క్రియాసు భూతార్జద్యోతిన మాద్యగం వినా సర్వః”___11 క్రియలలో భూతార్జకాలలో కనిపించేది, నామాదితో ఉండేది అయిన యకారం మినహా, మిగిలిన యకారం అకారంతో ఉంటుంది - అని సూతశ్రారం పోయెను, థి యెవండు మొ పదాల సాధుత్వాన్ని నిర్ణయించే స్తూత్రం కాదిట్టి ఇదీ అచ్చతినుగే. తరువాత 18వ సూఢత్రంనుండి 2 వ సూత్రంవరకూ, యడాగమాన్నీ లఘు-- అలఘు- అంతస్ట వర్ణాలలో సాధర్మ్య, వై ధర్మ్యాలనీ, చజల దంత్య తాలవ్యలేదాల్నీ సావర్జ్యాన్నీ వివరించడం జరిగింది. ఈ కోర్యాలన్నీ సమేతరభాషా సంబంధులే. అలాగే 22నుండి శకివరకు గలసూత్రాలతో తెలుగువ్యాకరణంలో సంస్కృత వ్యాకరణసిద సంజల'కే మారుపేర్లు చెప్పబడకాయి. (వత్యేకంగా సంజ్రాకల్పన౦, ణ భౌ గ [ ళా తత్రాపి అచ్చతెనుగు వర్జాల్లో పరుష్ష సరళాది భేదనిర్ణయల జరిగింది. దీన్నిబట్టి ఈ సూ(త్రసముదాయమంతా సమేతరభాషాసంబంధిగానే ఉంది. అయినా వాట్‌లో నాలుగు సూఢశ్రాలనే అచ్భాంధ్రభాషా నంబంధులుగా నిర్ణయిద్దాం. అలాగే 81, 85 సూత్రాలల్లో దేశీయ ఛందస్సుకొటకైన ఇం్యదాదిగణాలు, వళిప్రాస లక్షణాలు చెప్పబడాయి. కాగా అవి సమేతరభాషానంబంధులే. ది “పెపరిశీలనలో 18సూ(త్రాలు దేశభాషానంబంధులుగా నిర్హ్ణయించబిడ్డవి, ఇక రు సంస్కృృతసమభాషా మాశ్రసంబంధి సూత్రాలు ఎన్నీ ఉన్నాయో చూద్దాం.

1. “ఆద్య(ప్రకృతిః ప్రకృతిళ్చాద్యే'-10వ సూత్రం = ఉత్తరార్థం. సంస్కృత (ప్రొకృకాలు మొదటిని అంహపే మాత్పభాషలు-అని సూథ్రార్తర్మి వ. “ఆద్యాయాః పంచాశత్‌ వర్ణాః ఆశీ! నంస్క్భృతానిక్‌ వర్షాలు యాఖై-అని నూ (శ్రాద్ధం.
2. “భకృళశేస్తుతే దళోనాస్స్యుః'--- 12 ప్రాకృతానికి ఆ వర్ణాలు పదితక్కువ, అంకే నలభై _అని సూశ్రార్దం,
3. “నపదాన్యవ్యయ సుప్పిజ్‌ కా తుమునాంి-=ాలీ6 అవ్యయ్యాలు (ప్రాత, సుఐింత తిజంశాల్సు (రామః రమతిి క్వ్యాంశాలు (గళ్వా) తుమునంతాలు (గన్వుల్భ-వీటికి సంస్కృత సమ సదాలు ఉండవ్న,

// సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరజొలు 5. !ఆనుక్వశ్తేషస్తి వాక్యంతు 87 అనుకరణంటో సంస్కృతవాక్యమై తే ఉండవచ్చు-అని సూశక్రార్దం. ఈ సూశ్రాలైదు నంన్క్మృతనసమ భాషామాత్రోపయోగులు. పోగామిగిలిన 1 సూశ్రాలు సమ, నమేతరభాషా సంబింధులుగా ఉన్నాయి. 1 “ప్రాతివదీకం హీ నామి_...22 (ప్రాశిసదిఇున్ని నామమంటారు.రామ, బల్లిద, షీ ళు ఓ “తిబ్మధ్య శేషషస్టీ సుస్కర్మ (ప్రవచనీయజ విభ క్తీః కించిక్స్రశంననాధ్భుత సంకొప యదా తదా కిమేవాంశ్చ క్షా కీల శూస్టీమాద్యా నభిదధతి కళా ్యదుతోన యేషాంస్యాత్‌*..-88 (దుతరహిళాలై న 'తిజ్యథ్య[క్రియలు (వండితిరి-వండితివి, మొ రాముడు మనుమడు నంటి (వ్రథ్రమారికలు, రామునియొక్క, రామనిగూర్చి మొదలయిన పదజాలం 'కళ అనబడుతుంది, కె. "విరళాన్‌ పేచోషాదక శబాన్ల్‌ (ఫ్రవ్యాహరన్తు శబజాః హత్య [్రవ్వాహార్యం నరకీతిత సిప్రనిదమేన ఇహశు (పన్నాహార్యం సంశేతిత సు్రసిద్ధమేవ వపదహ్‌ి__._! 1 “సేచ్ళు ఈష వంటి ప్దాలు సంస్కృతంలో పయోగారా లైతే అగుగాక, ఇక్కడ (తెలుగులో) మాతం కవిసమయసిద్ధము, స్యుప్రసిద్ధము అయిన సదమే (ప్రయోగించాలి. ఉభయభామా (సమ, సమేతర్శ సామాన్యొపయోగి నూ(త్ర6. ఇలాగే మిగిలిన 11 సూత్రాలు సమ, సమేతరభాషా సామాన్యంగా ఉన్నాయి నంచి వళంిచ్చేదం మిగిలిన సంధిపరిచ్చేదాన్ని గూడ ఇదే దృష్టితో పరికిస్తే అది కేవలం సంన్క్య్యత్షసమభాషా వికూవజానిశే ఉద్దిష్షమూ+? కాజా? అనే అంశాన్ని సహేతు కంగొ సిర్జయించవచ్చుం

ప్రాచీనుల, నవీనుల దృష్టిలో చిరికామజీ నో సంధిసరిచ్చేదంలో 48 సూ(శ్రాలున్నాయి. వాటిలో శ్రీంద ఉచింకించినపి నమేతరభాషకే సంబంధిస్తాయి. ఓ “పరిమిలో సమస్తానాం' __. 53 ఉదా : పీశెడు, తూమెడు, మొ రీ “తద్వత్స దాదిజస్టి--ల్‌ః ఉదా : ఆదెపడు, ఆదియెపుడు, ఇదెపుడు, ఇదియెపుడు ము! కి. “ప్రాయస్తు స్యాక్‌ కిమూదిక ప్యేతః' 83 ఉదా :; ఏమేమి, ఏమియేమి, మొ 4. “అపిశబార స్యేతః'_...!4 దథ దో 5 హరినేనద్ధిజనేని, వారినేనియబ్దిజనేని ఓ చొలే రుపథాత్మనళ్ళ్చ లుగ్వాస్యాత్‌'.--!1 ఉదా కూర్చి-కూరిచి; అమర్శ్చి-అమరిచి &ఓ. 'ళత్రస్రే చూతళ్చౌనో 5 తస్మస్యాచ్చ పూర్ణవిందురపి'.-12 ఉదా : అనుచు-అన్ను; అంచు; వినుచు--విన్ను? వించు గ “శబ్ధాత్తచ్చద్దాత'---15 ఉదా = వాపనది - వొపనయది; కోమటేది - కోమటియది క “పోళ్ళ త చాద్యర్థనాచకే మాతః! ఉదా : అపుడు = అప్షుః ఇపుడు = ఇప్ట 8. “ఆద్య్మస్యా(యయేడిలేఒంత్యలోపశ్చి....? ఉదా : అన్నన్న, ఏమేమి, బొధొధ

లు గా సంస్కృతంలోని. వ్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాల్ను = కలలై న. “జ. చగనడదవాఃన్యుః ('ప్రథమామాత్రాత్‌ ఆళ్మాస్మదో ర్వినై వై తే దా 2 అతడు గనెను= సనెను, డక్కరి, దనరెను; వలికెను 11. “సర్వ'శ్రాజ్వత్‌ కార్యం జ్ఞేయంయస్య (ద్రత(ప్రకృతికేథ్యః-27 ఉదా 2 కలిగన మ్మెః సిరినెద 12... “లఅక్‌నంశ్లేషా నాచి (ద్రఠస్థా-.28 18. “నుమ్బోతఈ __80 ఉదా : చిగురుంగై దువు; పువ్వుంబోణి 14. “పరుషాణొం గసడదవా స్ప్యుః పదాద్ద్వందేన్టో..!1 ఉదా ; కూరగాయలు; అక్క సెల్లెండ్రు 10. ్రథమలుగపి ద్వినుల్వోః 83 ఉదా: కన్నుందమ్మి _ కనుందమ్మి;ః చన్నుదోయ్యి- చనుందోయి; కల్లుకుండ-కలుకుండ; ముల్లుకంస-ములుకంవ 18. “ఇచ్చ విభక్యంళిమన్య'___$7 ఉదా - నాతోడి చెలిమి, వీచేతిచలువ, నావలని భయము 1, “ొపవిళకిక సంజ్ఞా వర్ణా ష్టింట్యాదయో భవంతీహ రుల్వాదే ర్నామ్నాంస్యు స్తేహివిభక్తొ సమా పేచి___18 ఉదా : గోటిమొన, గోరిమొన; ఏటికొలల్ట పింటినారి? సూతిగట్టు 10. *వాఒశ్మాస్మదో ద్ధ్రితస్య స్యాల్లక్‌ __6. ఉగా శా ఘసు;డు-శానుఘనుండు? నేవింటి _ నేనువీంటి

'హ్రాచీనుల, సవీనుల దృష్టిలో చింతామణి ॥ 19. “నలడాదే రంత రుతళ్చి__41 ఉదా : వెనుక - వెన్క; చిలుక =. చిల్కా; గాడుపు = గాడ్చు 20. “అన్యేషాంచ యయోగమహితానాం'____42 ఉదా : కప్పరము _ క్మపము; అబ్బురము _- అబము; ఉంగరము_ఉం[గము పైసూత్రాలను సమభాష కన్వయించే వీలేలేదు. అవన్నీ కేవలం సమేతర భాషకే సంబంధితాలు. ఇక సంస్కృత సమ భాషకే ఉద్దిష్టమెన సూత్రసముదాయం

1. “అహమాదీనాం ద్విత్వం'__-18 ఉదా : అహమ్మని; కిమ్మని
2. "“లోపో నమ ఆదికే విసర్గస్య'__18 శ ఉదా ; నమ యని;ః ధర్మసహాయ యని త్రి “నవికృతిశద్షాత్‌ పరతః సాంస్కృ్బృతికానాం భవ నిగనడదవా౭'___శ్లీకి మ! వ! ఉదా ; దొర కరుణించె, సిరి చంచలము, వాడు టంకాయుధు6డు, వేల్చుతోయాధిపతి వేల్పు పరబ్రహ్మము పెమూడు సూత్రాలే సమభాషామాత్రాని కుద్దిష్టమైనాయి. మిగిలిన సంధి పరిచ్చేదంలోని 193 సూ(్రాలు ఉభయభాషా సామాన్యాలే. ఉదాహరణంగా కొన్ని చూదాం. చి
3. “మోస్తు విత క్ష్యేకవచనకే పుంపూ”-_-84 ఉదా : సం. సమ,-కనకపుటొమ్మ, అచ్చతెనుగు--బెట్టిదపు మాట ల “దారార్టేఒత ఉదపి ఈి---ళిలి ఊదా : థీరురాలు, బల్లిదురాలు
4. “దుతస్య సర్వత్రలుక్‌ సమాసేషు___20 ఉదా ః రామునీ యాకృత్తి తెల్లదమ్మి

వంన్కృకంలోని (వసిద్ధాంద్ర వ్యాకరణాల శ. లుగ్వా (ద్రకవ్రకృతికాత్‌ వరథః సరశే స్టిరీ చ నన్య స్యాక్‌....2 ఉదా 1 రతించచూధపుడు, సం సను, కాంచెనుగును అచ్చతినురు, క. వరుషా (ద్రతద్రకృతికాత్‌ సరళా స్ప్యుఃతద్ధఫితంచబిందు. స్ప్యాత్‌-28 ఉదా : హరుంగొలిలి నంనము, నేంగొలిరిత్తి అచ్చతెనుగు ఇలాగే మిగిలిన న్యూతసముచాయమంళా ఉతయభాషా సోమానోక్టనయోగిగా శీంటులమి. వీటిలో వై ఐదవనూత్రం (దగుకం నిందుపుగావడాన్ని విధిస్తుంది. కొగా అది కేవలను సమేతరవాషా. సంబందిగానే. నిర్ణయించడానికి. పీలుంది.. ఐనప్పుడు నమ సమేతరభాషా సంబంధి సూ్రాల సంఖ్య 16కి తగ్గుతుంది. చింతాతచులో నంన్మృత నతుళట్దిమ్మూత నిరూవతి (వభఖాంకాయ శాస్త్రిగారు ఒకమాట" ఆం్రళద్ది చంశ్రామఖి సంస్కృత భారతాంధధ్రీకరణ సమర్థముగా దెలుయును జేయంగోరి వంన్క్య్బృుత శబ్షముంను దెనుంగులోనికిల దెచ్చు కొనుబలోవీ సీయనుముల నుపదేశంచుటు ఛానికి సువ్‌తిజ్విభక్తు లను జేర్చు పద్దతుల సువదేశంచుట. (శ్రధద్ధానముగం. జేసికొని రశచింపండిదచిో * అని అనడంనసలన, ఆ మూటను కాదని తేల్చడానికి ఇంత గంతం షెకగపలపి వచ్చింది. ఈ పరిశీలన సంస మొక్కం చింకామణితోని స్యూక్రాత్లో. పరిచ్చేదానుగుణంగా నమేతర, సమం ఉతయధాషా నిరూపజంకోసం ఎంతెంత సూ్రసమాదాయం వినియుక్తమైందో. ఓక సట్షికగా వేసి రూడవచ్చు, మొత్తం సూత్రాలు! వమేశర సమ ఉతయ భాషా భాషకు. భాషకు సొమాన్యానికి ఓ. సంజ్ఞా పరిచ్ళేదం 1 17 శ గ్‌ 14 ప్‌. సంధి పరిర్యేదం ఖై ల శ్రి [పి శ్‌. అజంత వరిచ్చేదం: శశి ! బే శ? 4 పాలంత పఠిచ్ళేదంం కక 21 18 క్‌. శ్రీయా పరిచ్యేగం: శక్‌ శ క్రి ఖై చంజ్ఞలోవి మొదటి ఖ్లోకం నాలుగు మ్యాతాలగా. విభళ్ల మైంది. ఆది వ్యాకరణ వందంధి కాదు గాబట్టి ఇళసుడ (గహించచఢురేరు

ప్రొచీనుల, నవీనుల దృష్టిలో ఛింతామఖీ లి పై పరిశీలనవలన శాస్త్రిగారు “రమారమి పదునేను శ్లోకములుగ. నేర్చ్పడిన యేబది సూత్రములు మాత్రమే యాచ్చికళబ్ద విషయకముల్లై యున్నవి' అవిఅనడం కూడా యథార్థం కాధి తేలింది. పైన నమేతరభాషా మాత్రోపయోగి సూ్రాలవి చూపబడిన వాటితో సమభాష కేపాటి అన్వయంకూడా కల్పించడానికి వీలులేదు. కారణం వాటి స్వభావ మట్టిది2. మొత్తం సూ(త్రనముదాయంలో సగానికి వెగా భాషా సామాన్యాన్ని ఉద్దేశించి రచిత మైనదని, కేవలం 4సూ(త్రాలు మాత్రమే నమ భాషామాశత్ర ఉపయోగార్థం, ఆంటే శాన్త్రిగారన్నట్లు “నంస్కృృత శబ్దిములను దెనుగు లోనికి. దెచ్చుకొనుటలోని నియమముల నుపదేశిచుట” కోనం రచించబడ్డట్లు తేలింది. కొబిట్టి చింతామణి సంస్కృత నమథాషా నిరూవణ (వ్రవణమనే శాన్రిగారి వాదంలో ఏపొటి నిజమూ లేదని తేలింది. కొగా ఆ వాదంమీద ఆధారపడిన కౌస్తి గారి ఇతర వాదాలనేకం న్వయంపరాస్తాలు అవుతున్నాయి. ఆంధఖాషా భూవణం అచ్చికళట్దై (యుఖితూ రి శాస్త్రిగారు తమ పరిశోధనంలో 28న విషయంగా ఒక్‌ విచిత్ర వాదం (ప్రతిపాదించారు = ఆంధ్రభాషా భూషణం, కావ్యాలంకార చూడామణీ మొదలైన వ్యాకరణాలు ఆంధ్ర వాజ్మయం వెలిసిన తరువాత పుట్టినవి గాబట్టి అవి ఆచ్చికళశద్ది 'ప్రామఖ్యంతో ఉండి సంస్కృత సమ శబ్దాల్ని కొద్దిగా మాత్రమే నిరూపిస్తున్నా యని. ఈ కాదం చింతామణ్‌ సమళద్ది నిరూపణ (ప్రవణమన్న వాదం నిలబడితేగాని పరిశీబనార ంకొదు. పెన జరిగిన వరిశీలనలో ఆ వాదం నిజంకాదని తెలినిందికొబట్టి 'ప్రస్తుతవాదం. పరిశీలించే ఉపేకించడావికి తగిఉంది. అయినా ఆవా దంలోని నిజానిజాల్ని కూడా సోదాహరణంగా పరికిద్దాం.

“వయోగశళరణం వ్యాకరణం” అన్న న్యాయాన్ని భా షఆన్నింటికి అన్వ యించినళ్లే ఆంధ్రభాషకు కూడా అన్వయి స్తే ఆంధధ్రవాజ్యయం వెలసిన తరుశాత లా 1 ఉదా - నంధిలో *త్రవ్రికబ్దార్థ వ్యేతఃి ఆనే స్యూతం ఏని శబ్దింలోని ఇత్వానికి

వికల్పంగా లోవం చెబుతుంది కౌగా, దాన్ని సమభానకు అన్వయించలేం. ఇలాగే

మిగిలిన నూ[త్రాలు,

గా సంస్కృతంలోని (ససిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణోలు వెలువడ్డ వ్యాకరణాల్లో ఆ వాజ్యయంలోని భాషానియనాలే (ప్రతిపాదించదడతాయి. అయినపుడు కేతన కాలానికి సుప్రతిష్టిత వాజ్మయం సన్నయదే. తిక్కన, శేతనకు సమకాలికుడు. “నన్నయకట్టాది కవిజనంబులతో” అతనికీ (తిక్కనకు) కూడ స్తాన యే నుంది. నన్నయ తరువాత ఎందరు కవులున్నా, నన్నయ పర్వత్రయంలోని భాషను దప్ప ఇతరాన్ని (ప్రమాణంగా ఆంగికరించడం అప్పకవివరకూ. ఇంకా వాదిస్తే యసూరీవరికూ సందేహాస్నదంగానే ఉంటూవచ్చింది.1 అలాంటప్పుడు కేతన, చిన్న స! ం' పే విన్నకోట "పెద్దన చేసిన వ్యాకరణాలకికూడా నన్నయ భాషే థదమాణం. అం నన్నయ భాషలోని నియమాళే సంస్కృత సమభాషకు చెందినా సమేతర భాషకు ఇెందినా, ఆ వ్యాకరణంలో 'ప్రతిపాదిశాలై ఉంటాయి; ఉండాలికూడ, శాస్త్రిగారు అం(ధ్రభాషాభూషణంతో కొన్ని పద్యాలు ఎడి (వ్రాసి మరికొన్నింటి సంఖ్యచూపిః "పైన వ్రాసిన యే(బది పద్యములలోని యాచ్చిక లతణములు. చింతా మణిలో న్మరింపంబడనై నలేదు ” అని [వాశారు. ఈ (వాత నిజంకాదు. వారుచూపిన 122వ పద్యంలో ఇల్లు కల్లు, ముల్లు, విల్లు, వలు, కన్ను, మిన్ను, వెన్ను, చన్ను ల మ యం ! న్‌ శద్దాలు హల్‌ పరకత్వమున జడ్డలుడిగి [ప్రయోగింపబడతాయనేది విషయం ఈ విషయం చింకామణితో న్మరింపబడక పోవటచేమిటి ? స్పషంగా సూఢత్రించబడే ఉంది. అదోకపే క్రాద్రు మరికొన్ని కూడ కేతన నియమాలు చింతామణిలో జ్య ల్‌ నోడ్రికాలై ఉన్నాయి,

1. “*ప్రధమలుగపి ద్వినుల్య్వోః”...(చింళామణి.సంధి--8గ) ఉదా ౩ కన్ను(దమ్మ _ కనుందమ్మిః చనుదోయి; కలుకుండ; ములుకంప కేతన : “తననావీ యను పలుకుల, నెనయగ పాలాదులదుకు నెడ దుబునగున్‌ వా! దనదు ధనము నాదు గుణం, బన వీదు యశంబునాంగ ననువె యునికీన్‌” చలా (ఆఅ భా. భూ 128) “ఆదిని కొస్టికాసన మహా. వి చెప్పిన బారతంబులో కి వచింవగాంబరియె నెండును దా నకానిన్నూక నం పాదనలేమిచ్చే. చన లగు వల్కుమరొక్కా టిం గూర్చి చెప్ప 6గా రాదనీ దక్షవాటి కొవీరాతనుం డీ నియమంటుందేవినన్‌ “అన్న-పీరిక 48 చిన్నయవనూర్రి కజంగన్వ్సకాని అనే వమాగం అధునిక కృొతిలోనిదను టకూడా వై (వళటనకు సమర్థక మే (దాల వ్యా సంధి లి చిం, వివ, వరి

ప్రాచీనుల, నవీనుల దృష్టిలో చింతామణి ?గ్ర వెం చింతామణి : యుష్మదన్మదాత్మభ్యో ద్వితివర్హకః” (హలంత 2( ఉదా ; సీదుగరిమ; నాదుసొమ్ము; తనదుకీరి కేతన ; “వాడి మయూఖములనంగా, వేడి పయోధారలనంగ వింజామరనా మూండస్త9ంబులనంగా, జో6ండిమి కఅకంర నామమున్‌ బోలి తగున్‌” (ఆ భా, భూం 184) శ. చింతామణి : “నంస్కృతపదేన పరిమిత మాం్యధ్రపదం కర్మధారయో భవతి” (హలంత-44) ఉదా : కలికి భుజంగ కన్యలు; వాడి మయూఖములు వొడిబాణములు (బాలసరస్వతీయ ఉదాహరణలు) 'వేడిపయోధారలు; వాడిమయూఖములు (అహోబలపండితీయ ఉదాహరణలు) వై పరిశీలనంవలన కాస్తీగారన్నట్లు కేతన లక్షణాలు చింళజామణీలో న్మరింపబడక పోవడం అనేది అబద్ధనున్సి పైగా కేతన లతణాలు ఎన్నింటికో చింతామణిలో సమాన లక్షణాలు కన్పిస్తున్నాయని గమనించగలిగాం. ఇంతేగాక చింతామణికి మూలపారాలుగా కేతన లక్షణాలు అనేకం ఉపయోగపడినట్లు (పకరణాంతంంలో వివరించబడింది ౫. చింతాయంభలో ఆఅవడూవాలు శాస్త్రిగారు 81వ విషయంతో “శ్రాడ్లో మున్నగు అపరిపూర్ణ రూపాలు చింతో మణిలో సాధించబడటాన్ని సమర్షిస్తూ ఆ కాలంలో వాటి ఉచ్చారణ అన్తే (శ్రాడ్లు) ఉండేదని కాబట్టి అక్కడ. “డా” కి “శా దేళం చేయకపో వడమే సరియైనదని వాదించారు. కోని చింతామణిక రకు కొన్ని రూపాల్ని (ప్రక్రియాదశలో అసం పూరంగా వదలడం అలవామైన విషయమే౫2. ఇక్కడకూడ ఆ అలవాపటే ఆవృ త్త

1. చూ. '“చింకానుణి మూలపారాలు" అనే (వకరణం $. చూ “చింకామణిలో లక్షితమైనధాషా అనే (వకరణం,

1 సరిస్కృృతంలోని (ప్రనీద్ధాంధ్ర వ్యాకరణలు మైనధని అనుకోవడం సమంజసం, ఎందుకంటే “త్రాడు” వంటి రూపాలు నన్నయ రచనలో లేవు, శాసనాల్లో ఉన్నవనివాదిస్తే చింతామణి శాసనభాషను వ్యాకరించేదిగా కనబడటంలేదు. ఇక ,శ్రాడ్లు మాత్రమే నాటి పండిత వ్యవహార ములో నుందెడిది అనడం కేవలం ఊహ. కాబట్టి తిరస్కార్యం. దీనినిబట్టి చింతా మణి [ప్రాచీనమవడంగూడ అంగీకార్యం కాజాలదు.

ఇలాగే “ఊచ్ల, కాప్ల' వంటి రూపాల్ని సాధించబోయి. చింతామణి “ఊల్లు, కాల్లు, వంటి రూపాల్నే సాధించి ఊరుకున్నది. చింతామణి చేసిన ఈ దోషాన్నే ఒక గంఫీరాశయంగా ఉటంకిస్తూ శాస్త్రిగారు కొంత -చర్చచేశారు. దాని సారమేమి టంశే లకార, అష్వులఘుభేదం పండితో చ్చారణమా(త వేద్యమేగాని, (వత్యేకించి చెప్పదగింది గాదు. మరి రేఫల లష్వులఘుభేదం అటువంటిది కాదా అంకే, కాదు. ఎందుకంటే శకటరేఫ ద్విరుక్షమైతే “టి ఉచ్చారణ పుడుతుంది.అని. ఇదంతా ఇటీవలి భాషాళాస్త్రం. దీన్ని మనసులో పెట్టుకొని చింతామణికర్న అలఘులకొర విధానాన్ని.ప్రై “కొల్లు, ఊల్లు”--వంటిచోట మానినాడని నమ్మడం ఒక్క శాస్తిగారికే సాధ్యం. ఇతరులెవరూ ఏ ఆధారమూ లేని పై కల్పనల్ని నమ్మలేరు. కౌగా శొర్డు, కాల్లు ఊల్లు'-వంటి ఆపరూపాల్ని సాధిసున్నది కాబటి చింతామణి కేతనకు ప్రాచీన మనడం పొసగని మాట; చై ఐ

అర్జభిందు లేఖన్యకమం

ఇక్కడే శాస్త్రిగారు అర్జబిందు లేఖన క్రమాన్నిగూర్చి (సంగిస్తూ “నన్నయ భట్టారకుండును నధర్వణాచార్యులును, నాంధ్రభాషాభూషణ కరయగు కేతనయు “ఆ అనెడీ యర్జబిందులిపిని నిరూపించియన్నను ద్రానీన శాళపద్ర మాతృకా భేబకలును శాసన లేఖతులును మాత్రమట్టిపండిత సంప్రదాయమునుల్లంఘించి లేఖక వరంపరాయాతమగు నలవాటు చొప్పున నర్జిబిందు వున్నచోట సయితము పూర్ణ మునే వ్రాయుచ్కు. నిండుసున్నకు వ్యావర్శకముగ6 బరాక్షరమునకు లేనిపోని ద్వీత్వమును వ్రాయచునుండుట ప్రాచీనలిపి పరిశోధకులకెల్ల దెలిసిన విషయమే గదా” అన్నారు. న.

1. చిం. వివ శో 8?

ప్రాచీనుల, నవీనుల దృష్టిలో చింతామణీ 77 దీనిలో నన్నయాదులు అర్ధవిందు లిపిని గూర్చి చెప్పారనడం యథార్థంగాదు. చింతామణిలో “పూర్ణార్లభేదతో. చ్వివిధః, దీర్దాచ్చేత్‌ ఖండ ఏవ సక్టేయః అనే సూత్రాలు బిందువు యొక్క పూర్ణారభేధాల్ని చెబుతున్నాయేగాని, వాని లేఖన క్రమాన్ని గాదుః సూ(తంలో “ఖండ ఏవి అనడం లేఖన్యక్రమాన్ని సూచిస్తున్నదని శాస్త్రిగారి ఈహకావచ్చు. కాని ఆమాట (ఖండఏవ) అర్హశ్ధ పర్యాయ మే, కారణం దానికి ఆఅర్హమే (శాస్త్రుగారు ప్రతిపాదించినది సూద్రక ర్త ఉద్దేశించి ఉంటే ఆతడే (వ్రాశాడని ఇాస్త్రిగారు నమ్మే ఆంధ్ర లిప్యుద్ధారక శ్లోకాల్లో ఆ లిపిక్రమం (వాయదిడి ఉండేది. కొని అక్కడఎక్కడా అదిలేదు. ఇక కేతన మాట * . నిడుపుల మీది బిందులరబిందులగున్‌2“దీనిలో లిప్మిక్రమం ఎక్కడ ఎట్లా కనబడుతుందో ళాన్రిగారికే తెలియాలి. సామాన్యంగా అర్జవిందువు అనడానికి బదులుగా అర్ధ బిందువు అనడం జరిగింది.కాబట్టి 'కీతనగూడ అర్ధబిందువు అర్థాకారంతో శే (్రాయాలని చెప్పాడనడం ఆధారంలేని మాట అసలు ఈ మాట అనవలసిన అవసరం ళాశర్త్రీగారి కెందు "క్‌ ఎడినదం పే, అధర్వణ రచితాలని అవోబలవతిచే (ప్రకటించబడ్డ కారికల్లో “పూర్ణేందు సద్యిశః పూర్ణ స్వ్వర్ద స్వ్వగ్థేందు. సన్నిభః అనే సూత్రముంది. లేఖనంలొ” బిందువ్హు. స 0గా వ్రాయబడడం మిక్కిలి అర్వాచీనాభ్యాసం,ఆది అప్పకవి కాలానికో అహో. బ పతి కాలానికో చెందవచ్చు. అంతేగాని ఒక వేళ ఉండిఉంటే, 12వ శతాబ్దీవాడుగా భా ౦చబడుచున్న అధర్వణుని కాలానికి బొత్సిగా చెందదు ఈ విరోధాన్నీ పరి హ ంచడంకోసం, ఈలేఖన[క్రమం నన్నయ్య కాలంసుండే చెప్పబడి గూడ ఉపేడీత మ త్రూవనుందని మనం అనుకోవాలని శాశ్తిగారి ఆకొంత కానీ వారి ఆకాంజిన్‌ తిం స్కరించడమే మనం చేయగల పని, ౨తన డూవనాభనలో దోవం 1 ఇలాగే శాస్త్రిగారు 88వ విషయంగా తన పరిళోధనంలో కేతన గోరు_ గోస్తు (వేజ-ైేస్తు గూడు = గూళ్లు; లేడి = లేళ్ల: వంటి రూపాల సాధనచేసి లా [ నంజ్లా- 4 [5 శ. ఆం. భా, భూ కీ?

ఖ్‌ సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు అళాత్రీయ వద్ధతి ననుసరించాడని, ఆకారణంగా అతనిపై, చింళామణికర్న వలే ఆవ జావ సొధనకు అతడు పాల్పడలేదు గాబట్టి విరుచుకుపడ్డారు. ఇక్కడ కేతనలో శాస్త్రిగారుచ్తూచ్చే దోషం ఏమం'ఘే - ళ్లు, అనే వర్ణ సము దాయాన్ని అతడు బహువచనంలో రులు డు, డి - అంతమందుగల పదాలపై విధించాడు... ఆ విధించిన ళ్లు, ఆలఘు లకారమని చెప్పలేదు. గాబట్టి అది వర్డ్‌ సీమామ్నూయగత “ళ”కార మే అనుకోవడానికి అవకాళం ఉన్నది. రెండు ళకారాల్ని సంకరపరచడానికి వీలున్నది గొదిటి ఇది అఆళా స్తీయం అని. ఇది (భాంతిమూలక మో జేక ఊహాజనిత మో అయిన దోషారోపణం, కేతన ట్ల” ఇట్టి ళకారమని ఉద్దేశించ ట్‌ లేదు, విస్లేశంచనూలేదు. వర్షసమామ్నాయగత ళకార మనుకోవడానికి వీలున్నశ్లే అలఘు లకారమసుకో వడానికీ వీలుంది _ అతని వ్రాతలో. కాబటి శాస్తగారి ఊహ నిరాధారం, నిరాకరణ యోగ్యంగూడాను. ల అసలు అలఘు లకారం వేరనీ, వరసమామ్నాయగత. *ళికారం. వేరనీ య! చిన్నయసూరి చెప్పేవరకు2 పూర్వ వై యాకరణులెవరూ ఆవిషయమై పట్టుబట్టినట్లు గానీ, కనీసం ఆ అభిప్రాయంతో ఉన్నట్లుగాసీ మనకు స్ఫురించదు. ఎందుకంజఉే మ ఆంకస్థవర్దాల దైన్షవిధ్యాన్ని వివరిస్తూ బాలసరన్వత్యాదులు చెప్పినమాటలలో పిన ఉదాహరణలలోసూ ఈ ళకార భేదం వ్యక్క౦కావడంలేదు. చూడిండి. “లఘువులు అలఘువులునగు ఇతరములయిన యవలలకు విరోధము లేదు. లళలు(ప్రసద్ధములే,” ఉదా? సీస పౌలును గలిసినశ్తైల్ల ప్రొద్దు (బాలసరస్వతి..సంజ్ఞా__.. 19) ఓ విరమణములకును (బాసాకరములకును లలు దొడనన్నములుసు న! మచ్చరము లెబుంగక చెల్లును హరనుత। లశయోరభఖేది యనునూత్ర ముసన్‌ (అప్ప--ద్వితీయ....247) “గంగకొడుకువూట గాదని సభను చెళపడ్ర నెల నృపులలోన హారిని లా ల! గొల్లండనుచు;జాల (దు చేదివిభుండు వొలిసెంబజచి బలమునెళవు€ జేర (అప్ప-ద్వితీయ.... 8) క, వర్షసమామ్నాయమందలి శశౌారము విర్ణాంతరముగాని యలఘు శకొారము గాదని యెజుంగునద _ వాలవ్యా. సంళ్ళా 18 వృత్తి

(ప్రాచీనుల, నవీనుల దృష్టిలో చింతామణి గ్ర 8. “బెళుకుంజూపులు తళుకుంజెక్కులు; పొలంతి చెలువ ఇత్యాదొ లస్య డె వి క్‌ నా జ్‌ ల టా ఏివివిధ్యమ్‌ (ఆహూబలపతి సంజ్ఞా 18) పై (వాతలలో అహూబలపతి, అస్నకవి అలఘులకారాన్ని వరసమ్నాయగత చా ణం కారంతో సమానమనే భావించారస నిరాఘాటంగా చెప్పవచ్చు. బాలసరస్వతి ఉదాహరణతో "సజ లోని శకారం ఇస్పటి దృష్షితో కూడా అలఘువే. కాని అది టి యదృచ్చాపతితళమైనది కావచ్చు ఒక పేఉదాహరణం కావడంతో అతని అభిప్రాయం చిన్నయసూరి అభిప్రాయానికి మూలమా? అని సందేపొంచే వీలు మ్మ్యాత్రముంది, అంతే ఏమైనా అతడు వర్షమాలలోని ళకారం అలఘు ళకారం కంటె భిస్నమైనదని* భావి- వాడనడానికి ఆధారంలేదు. ఇంతకూ ఉచ్చారణలో అభిన్నంగా కనబడే అలఘు శకార శకారాలు భిన్న వర్దా౬ అని చింతామణిక ర్న చెప్పలేదు. తద్వా్య్యాక్యోతలూ చెప్పలేదు. వారు అలా భావిస్తున్న కైనా ఆధారంలేదు. ఇట్టిసితిలో- ఈ దోషాభాసాన్ని చూపి కేతనను తప్పు అవన ఫ్‌! బ్‌ఖఇ బటడం థావ్యంగాదు. బి దంత్యతాలవ్య చజులపమై నృలిబే అచ్చులు శాశ్తగారి పరిశోధనలోని నలవ్లైయవ విషయానికి మూలం చింతామణిలోని దంత్య తాలవ్య చజలమై నిలిచే అచ్చులు. సూ(త్రకర్త మిగిలిన అనేక కందర్పాల లోవలె ఇక్కడగూడ2 అసంపూర్ణంగా, అవ్యాప్తి దోషజుష్టంగా అకణం చేళాడు.2 ఛాస్తుగాయ ఈ సూక్రం, చజలమీద ఏ ఏ అచ్చులుంటే ఎలా ఉచ్చరించాలో తెలపడం కోసం ముఖ్యంగా అకార. వికారాలు చజలమీద ఉన్నపుడు వాటి ఉచ్చా రణలొ ఖేదం ఎలా ఉండాలో నర్హయించడం కోసం ఏర్పడిందని వాదిస్తున్నారు. నిజవే. కావచ్చు. కాని నేటి ఉచ్చారణలోకొక్క బాలసరస్వతి కాలంనాటి ఉచ్చారణలో శ క... ఒెఎతా. సంజ్లా- 2? 2. చూ. చింతామణీలో లక్షితమైన భాష అనే _పకరణం

ఖీ సంస్కృతంలోని వ్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణొలు డలత్య తాలన్యాలై న చజలమీదఉన్న అత్వ ఏత్వ వినిమయం నన్నయకాలంలో కూడ ఉన్నదని నిరూసితమైతే తప్ప ఈ సూత్రావికి నన్నయ కర్ష కాలేడు. కొని అలా నిరూపించడానికి శాసనాల్లోగావి, వాజ్మయంలోగాని ఏ ఆధారమూలేదు. వదాది యకాంరం ఇలాగే “అద్యః (క్రియో స్విశ్యాది సో(త్రంగూడ సందేహ నిర్దాయకంగా చెవ్మబడిందేనన్నారు. ఈమాట యథార్థమే. కానీ ఆ చెప్పినతీరు చాల అసమర్థంగా ఉంది. ఒక మహావ్యాకర్పగాకాదు, సామాన్య వ్యాకర్తగాగూడ చింతామణికర్వ కనుపించడు _ ఈసూ్రరచనలో. సూత్రాని కర్టంవేరు,. దాని తాత్పర్యం వేరు. ఇక్కడ వ్యంగ్య(్రన క్రిలేదు. ఉద్దిష్టార్థాన్ని వ్యక్తంచేసే సర్హైనమార్గం తోచక చేత స్వైనట్లు సూటత్రించడర జరిగింది 1 ఈ నూ[త్రంలో పదోది యకారారగీకారంగూడ చింతామణి ప్రాచీనతకు (బ్రీబబోధార్‌ మరటున్నారు శాస్త్రీగోరు. ప్రొచీనతకుగోదు, నవీనతకు (సబలాధార మసి నిరూసి స్పన్నారు విమర్శకులు?. ఈచర్చ ముందు కోంత కొనసాగి ముగిసిందేం ఇక ఇలాంటి సందేహ వీరాయక సూత్రాల రచనావనరం గూడ (పథమ వ్యాకరణాని'కే ఉంటుందనీ శాస్త్రిగోరి మరొకవాదం3. సందేహ నిరయం సందేహం కలీగేస్‌ కోతంతో తవసరన. సందేహం కలిగిన, లేక కలిగే, కోలం వాజ్బయం ప్పష్టన కాలమే అవి వాదించడం విచారానహమైనడది, అలాంటి నందేహనిర్ణయం అర్వాచీన వ్యాకర్యలు 'పెక్కుమంది. చేశారు మరి. వారందరూ వాబ్బయారంత కాలోనిక్ర్‌ వెళ్లి పోవలపీందేనా ?4 1 చూం చిండామణీలో లక్షితమైన బావ ఆనే [వకరణం శి. కష్షాదీన వాజ్మయంలో వ్యానవోరికభాన" = వడ్లమూడి గోపాలకృష్ణయ్యం శి. లిం చిన ళో 48 4... అ ఆక వ్రఠ్యయాంకాన్యయంబు కళయ -- (ప్రోఢవ్యాం అం వాకుత్వోత్యంబులు వదముల మొదటలేవు మునిజనవిమళతా:ః కవినం. 1-86 త్య కాయెశయు-మయ్యెలయు6 ఇయ్యెుదయాుం దక్క గలుగ దెత్వంబు మధ్య యకా రమునకు ఈదమ్యగ్రియందక్కం వెత్వంబుగడియదాది, నత్వ మొందదు ెను 6ంగుల నద్దనాభ, = ఫ్రైది...!

(ప్రాచీనుల నవీనుల దృ్పలో చింతామణి న! కాజ్రగారు తమ పరిశోధనంలో పెక్కు విషయాల్ని స్వనాద (పతిపాదన పరవాద ఖండనల్ని పునరుక్తిం చేశారు. దాన్ని అనుసరించి ఇక్కడగూడ పున రుక్తులు తవ్పడంలేదు. 4వ విషయంలో_పురాసరాస మైన "వాదం సంస్కృత శబ్దములను దెను గులోనిక్ని దెచ్చుకొనెడి పద్ధమలను మాత్రమే (ప్రధానమ్హగా నుప దేశించెడి యాంధధ్రశద్ది చింతామణి అని పునరుక్షి గా “అంటున్నారు వాదం ముందు ఖండిత మైందే తరువాత అఆంధధ్రవ్రాజయము విస్తరించినఎద్దప దానిప్రచారము సహజముగ( దగ్గుటచేత నెద్దాని యనికి నెలు;గకయో లేక యెజింయియు. నడి తెనుంగునకు లతణ మనిపించుకొనదనీ తలచియో యాంధ్రభాషా భూషణకర్నా మున్ను తెను గునకు లక్షణ మెన్న(డు నెవ్వరును జేస్పరన్నాండు అని అంటున్నారు ఈ వాదం చించామణ్‌ సంస్కృత సమళబ్ద మాత్రసాధన ప్రవణమనే వాదం మీద ఆధారపడినది అది వీగిపోతే ఇదీ వీగిపోతుంది ముందు నిరూపించాను- మొదటి వాదం పరాస్తమయిందని కాబట్టి ఈ వాదమూ సరా స్తే అలాగే కేతన ఆం(ధ్ర శబ్ద చింతామణి తెను గుకు లతణమనిఎంచుకోదని అనుకున్నాడని అను కోవడం ఏలాసబటో దాని కొధారి మేమిటో శాస్త్రగారే వివరించాలి కతన బెన్సిన జనోద్దాతం శేశన తన వ్యాకరణ ప్రారంథంలో చేసిన ప్రనంగం చాలొముఖ్యమైనది మున్ను తెనుంగునకు లక్షణ మెన్నండు నేన్వరును జెన్సరే జెప్పెద్‌ వి ద్వన్నికరము మదిమెచ్చంగ నన్నయళట్టాది కవిజనంబుల కరుణన్‌ (ఆం భా భూ శ్రీ సంస్క్యుత (ప్రొకృళాది అకణముంజేప్పి తెనుగునకు అత్షణము( జేస్పకునికి యెల కవిజనంబుల నేరమిగాదు నన్ను ధన్యుంగావింప6 దఠలంచిన తలంపు న్‌! నా గాని (మైది--6ి

ఖీ సరన్కృళంలోవి ప్రసిద్దాంద్ర వ్యాకరణాలు శూష్టాశ్రేముతు నను పని యూషక్క్ముఖల పొజిసులకు నగు నెనయని నం వ్రోస్నెంచ 'సొంధ్రభోషాభోషఉమను శబ్దళా ప్రమును రిచియింతున్‌ (పైదె.+) సై తగ నాయ్యధ్రభాషకును గొండొక లకేణ మిటు చెప్పెనే స ప్త యు త్రమసుర్ధి సీతండని యోరేలు వోప్‌క విన్న యూ క లా త్రిన శుకు పూలుకొని యు త్తరమిచ్చుట చాల వంగు “మ్‌ చిత్తమునందు నన్నెరవు సేయకుండీ కవులార మొక్కెదన్‌ (పైది-- 4 కంచి 'పల్లూరు మటి మూరుగల్ల -యోధ్య యసుప్పరంబుల పై గంగకరుగు మవీన పగిది సౌక్యక్రోవం జూపెద బహుపథంబు లాంధ్రభాషకు గలవని యరసికొసుండు (ఫవైది-- 9) కేతన తన (గ్రంథంలో చేసిన పై ఉపోద్దాతాన్ని చూస్తే ఎవరికైనా కేతన ఆంధ్రశద్ధి చింతామణి పనీ గునకు లక్షణమనిపించుకొనదన్‌ ఇట్లా ఇప్పాడనే అరం 'స్ఫుర్‌స్తుందా? శాస్రిగా!కి స్ఫురించినది మరి వారి స్ఫురణలన్నీ దాదాపు స్థలొంటి'వే 45వ విషయుంలో 'ఆట్రధ్రభ్ణు?చిరకామణి నన్నయకట్ట విరచిత మే యను సిద్ధాంతము చిరకాలమునుండియ నాంధ్రపండిత (ప్రపంచమున సు(వ్రసిద్ధమై యున్నది అన్నారు ఈ మాటలోని చిరకొలానికి అర్థం దాదాపు ॥ 0వ సంవత్సరానికి 'అం పే *హీశహిరస్వతీ 'కాలాప్‌క్తి "పూర్వమవి చెప్పడానికి వీబేలేదు బాలసరన్వతికి ముందు చింతామణి ఉనికిగాని తత్కర్త సన్నయ అనడంగాని లోకంలో పండిత లోకంలో 'వినఐడనీలేదు.. చింతామణి నన్నయ కృతం కాదు అనేవారుకూడా వాలనరన్వతి ఈరువోతి కాలరిలో దానికి నన్నయ కర్ణ్యృరత్వ వ్రసిబ్టై అేదనడంబేదు తరువాత చింతామణి పరిచ్యేదాంత గద్యలలో ఇతిశ్రీ సకలభావావాగను శాసన నన్నయభట్ర విరచితాంధధ్రశబచింతాముజౌ అని ఉన్నదిగాబటి నన్నయయే ఈము శజాసనుణనని న్‌ వ్‌ ఇ! ట్త్‌ ఇళళక్యక్యాడని కొప్పుకొనియున్నాండు. కాబట్టి “ఇది నన్నయ కృతే నరటారు ఫౌస్త్రీగారు -- చిం విష కో 4౮ సకలభాషా వాగనుళశాశన అనే విరుదం నన్నయకున్నట్లు ఒక్క చింతా మణిలోతప్ప ఇతరత్రా ఎక్కడా లేడు దానికి అర్థం ఎల్ల భాషలను అనుళోసించిన

'ప్రావీనుల నవీనుల దృష్టిలో చింతామణీ క వాడని అయినపుడు మిగిలిన ఎ భాషలకు అతడు వ్యాకళో తెలియాలి కాగా పరిచ్చే దాంతగద్య మో్యకంతో విర్ణయం జరిగే ఆవకాళం ఇక్కడ లేధు

ఆంధధ్రవాజ్కయంలో వాగనుకాసన భిరుదాన్ని నన్నయకు తొట్టతొల్యత "జస నవాడు రామరాజఖభూషణుడని ఈ పరిచ్చేద (ప్రారంతంలో గమనించాం అతడు ఆ 'ఇికుచాన్ని కల్పియదకానికి అతని. శ్లేషార్దకల్పనం కారణమని ఆ సందర్భాన్ని చూట్లే. తెలుస్తుంది. శామళాజభూమణుని శాలం (క్రీ శ 570 ప్రొాంతర నన్నయను శతని తరువాతి కవుల వై వులకప్ప దాదాపు అందరూ సుడిండారు వారిలో ఏ ఒక్కరూ నన్నయను వ్యాకర్నగా పేర్కొననేలేదు. వారి (వాతలలో ఎక్కుకా వాగమకానన నిర్తుదండూడ రామరాజభూష్రణునికి పూర్వం కనబడడంలేదు కౌబు్టి ఈ విరుద(ప్రస క్షి [వ శతాబ్దికి పూర్వం ఆంధ్రవాబ్మయంలోలేదని నిర్ణయంచవమ్మృు

ఎ రళలుంగంగ్వ్పాంరి నోబోం

హేతువాది కాబ్రయ దృక్పథంగలవారూ అయిన నీబేళలింగంగారు. క్షవ్లుల చరిత్ర రచిస్తూ ఆంధధ్రశద్ది చింతామణి నన్నయ కృతంకాదని కారణాలు చూపి ఖండిస్తే వారివాదాన్ని శాస్త్రిగారు తమ పరిశోధనంలో ఖండించారు వారి వాద సారమిది అధర్వణకారికావళి చింతామణికి శేష్టగంథం చింతామణి సామాన్య విధుల్ని తెలిపితే కారికావళి విశేష విధుల్ని వివరిస్తుంది కాబట్టి విశేష విధుల్ని వివరించే కారికావళి సహాయంతో సామాన్య శాస్త్రమైన చింతామణిని బాలనరన్వతి (వ్రాశాడని వీరేశలింగం గారనశం పొసగదు ఇంతవరకు శాత్రిగారి వాదం నబబే కాని వీలేళశలింగంగారు తమ వాదంలో _ఈ లొనుగు చేనీంద్రి _కవ్లల చత్రత మొదటి ముద్రణలో. ర్వితీయ మ్వుద్రణలో. డ్రాస్సీ నవర్తించి. చిం్పకొనున్లో బ్లాఖనగన్రతీ విరచీతమనీ అధర్వణ కారికావళి అవోబలపతి విరచితనునీ (వ్రాళారని కూడా శాస్తిగారే అన్నారు పరిశోధన చాలక మొద4 పొరబడినా తరువాత దిద్దుకున్నట్లు తెలుస్తుందిగదా

చింతామణీ రచనకు కారికావళి మూలమనడం పొసగదని ఆ రెండుుగంథాలు తులనాత్మకంగా చూ స్తే తెలిసేమాట యశార్థమే అంతమాత్రాన నన్నయ కృతమై నట్లుకాదు వాల సరస్వతికృతం కాకళకూడదన్నట్లూకాదు ఎందుకంటె చింతామణికి

సంస్కృతంలోని 'ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు భ్యానం చే సేవాడు.కష్ట ఇతరుగెవడూ క్రారిక్రావళిని (వ్రాసఉండడానికి వీలెలేద్య మై కంకావణే చింతామటి సూశ్రాలతోకంచె. దాని వ్యాఖ్యానంతో రిశలిపే ఐలపతి వ్యాఖ్యానంతో మాత్రమే ఎక్కువ సందింధమున్నట్లు ఆకారికల్ని న్‌ శెవిస్తుందో ఇక వీరేళలింగంగారి యుక్తుల డౌద్చల్యమంటూ శకాస్త్రీగారు సర్వప్రాజ్వ్‌ కస్తం టయ? - ఇత్యాది. సూత్రం భారతబ్రయోగ వికుద్ధంగా ఉన్నదనే పీ చెల్లిడన్నారు. నన్నయ భారత్త (పయోగాల్లో కళలమీద యకారాదిగా ఏ కసపంచదుగదా మరి (దుత(ప్రకృతికాలమీద అజ్వత్‌ కార్యమంహే ఇతరత9 కళల మీద యకారొదిగానే పదముంటుందని గదా భావం కాని ఇక్కడ ళాస్తగారు థూత్రం ఈ విరోధం బక్క ధ్రారశానిశేనా మొ త్తం ప్రాచీన వాజ్బయాని కండటికీ వర్తి స్తుందిగదా అని 'పళ్నిసారు నిజమే తొలి వ్యాకరణం అంటున్నారుగాబట్టి నన్నయ టగ్రాశాడని అంటున్నారుగాబట్టి అత్రని రచనలోనై నా ఆ విరోధం లేకుండా ఉండవద్దామరి నన్నయ ఉచ్చారణాను గుఖంగా పదాది యకారాన్ని చెప్పి (ప్రక్రియా గౌరవాన్ని సహీంచేవాడని శౌస్త్రిగారి వాదం: అయినప్పుడు తన మఠానికి తన రచనలోనే గతి కల్చీంచడా ఆ వ్యాకర్త కౌబట్టి ఆ సూత్రం చింతామణి నన్నయ కృతంకాదని నిరూంంచడానికి సమర్థమై ఉంది (వభబు వ్రరువ-౪ కారనంటి వీరేలింగపగాడ చింతామణి (ప్రథమ పురుషేక్రార సంధి నిత్యమని నిత్య పీన శ్రమపడి శ్రేయాబ్యక 3 అనే మ్మాశ్రత్రో చెబుతుంటే నన్న యభారతంలో దానికి విరుద్ధంగా కీ చం వివ శి 65 ప్రంధి జే

ప్రొవీనుల నపినుల దృష్టిలో చింళామణ్‌ ?|ీ అంత6గొంద రధిక హాస్యంబు సేసిరి యడవి నేమిరోసె దనిరి కొంద అవ్వ నీవు వేల్చ్పవౌదని కొందలు మోడ్పుకేలుతోడ మొక్కిరంత. భారత అరణ్యం 08 అనేపద్యంలో (ప్రథమ పురుషేకారసంధి జరగని (ప్రయోగం కనిపిస్తుంది కొబట్టి చింతామణికి భారతకర్త నన్నయకు సంబంధంలేదని కవుల చరిత్రలో (వ్రాశారు దానికిళాస్తిగారి సమాధాన మేమిటంటే వాక్యాంతంలోగాని పాదాంతంలో గాని సంధి వైవక్షికమని సన్నయాభిప్రాయం కాబట్టి ఇక్కడ సంధి లేకున్నా విరోధం లేదు-- ఆని కాని చింతామణిలో ఎక్కడా పాక్యాంతంలోగాని పాదాంత ములోగాని సంధిలేకపోయినా దోషంలేదు..అనే స్యూతంగాని సూచనగాని లేవు కాని శాస్త్రిగారు స్వభావనాబర్రక సాధ్యమైన అబద్ద (గంథం - నన్నయాధర్వ శీయంలో1 ఈవిషయం ఉన్నదంటారు వారి దృష్టిలో నన్నయ భావించినది అధర్వ ణుడు చెబుతుంటాడు అధర్వణుడు చెప్పదలచినది నన్నయథావించి ఊరుకుంటాడు చెప్పడు వారిద్దరికి రచనలో అభేదం పాటి'స్తేతప్ప భారత పంియోగాలకీ చింతామణి సూతా9లకీ విరోధం తొలగదు ఇది వారి విశ్వాసమైతే కావచ్చుగానీ హేతువాది అయిన విమర్శకుడెవడూ అంగీకరించే విషయం కాదని వేరే రుజువుపరచ పనిలేదు కదా శాస్త్రిగారు తమ పరిశోధనంలో బాలసరస్వతి నాటికే కొన్ని అధర్వణ కారికలు పండిత పరంపరాయాతంగా అక్కడక్కడా వినిపిస్తున్నాయని_ వాటినే తరువాతివారు తత్పొర్వులై న ముద్దరాజు రామనాదులూ తనిగిస్తూవస్తున్నారని మరొక వాదం లేవనెతారు ఇదినేలవిడిచిన సొము పుస్తకం ఉనికినే ఎరుగనివారు ఆపుస్త కంలోని గాలిలో ఎగిరివచ్చే కారికల్ని పట్టుకొని ఆవిషయం చెప్పకుండా రహస్యంగా అనువదించడ మేమిటి ? ఈవిచిత9వాదం యథార్థాన్ని తిరగ వేసి చెప్పడంవలన ఏర్పడింది నిజానికి అధర్వణకారికలనబడదేళ్లోకాలు చాలభాగం అహోబలపతికిపూర్వం దేశీయవ్యాకర్నలు తమ వ్యాకరణాల్లో చేసిన లక్షణాల సంస్కృృతీకరణంతో ఎర్బడి లాలా శాస్త్రిగారి వ్యాకరణ సంపొతా నర్వస్వంలో ఈ చపీరుతో చింశామణి _వికృతి వివేకాల కారికలు జోడించి యివ్యబడి ఉన్నాయి

&ి సంస్కృతంలోని (స్రసిద్దాయ్యధ్ర వ్యాకకణొలు నవే ఆవ్యాక రలు తెలుగులో స్పష్టంగాచెప్పినవిషయాల్నే ఆకొరికల్తో అస్పష్టంగా ర్వితీయనృష్షి అని తలిపేవిధంగా సంస్క్బృతీకరించడ6 జరిగింది? కాగా అధర్వణ కారికలు బోరిసరన్వతికి పూర్వం ఉండడంగాని అవి పరంవపరాయాతంగా తెలుగు లాక్షణీకులు. బాలసరన్వతికి పూర్వులు తేనిగించడంగాని బొత్తిగా పొసగని విషయాలని మున్ముందు శకేలుళుంది శంభతవరవు వౌంకకువతో ఈమ పరిశోధనంలోనే 5 వ విషయంలో కాన్హగారు, కేతన తనకు పూర్వం ప కూడొ వ్యకరణ్లం వ్యాకర్త లేరన్నృళ్లే 8వ శతాద్దీవాడ్డై న గణపవరపు వేంకటపతి తన్న ఆంకోమ్తుదికో తనకు పూర్వం. తెలుగుకు వ్యాకరణం. లేదని చెప్పాడని కొబట్టీ శేశతన మాట విశ్వాసార్హ 6 కాదని. వాదించారు. కాని గణపవరపు వేంకటవతి. కీపి మాటకు ఆశవి (గ్రంఠంలోవి పందర్భొన్ని బట్టి ఇౌస్త్రీగారనుకున్నది ఆర్హంకాదని శలిపికోవచ్చు (శ్రేకరమ.గ సంస్కేతమునకును తొక్క శమువకుంగరి లక్షణములు చేప్పి శేనడున కా విధంబున లక్షణము చేయ రాకువ్కి యదియు నేరంబు గాదు కొల్లిటి సుకవుల కెల్లను నను ధను గావంచు తలంపింతె గాని యనుచు గుకవీ జనొజ్ఞాన "ఘోరొాంధత మ సము6 టాంగ్‌ ద్రింగల్లు కౌముది విధమున విలమున్ను తెన్తుంగున నెవ్వారెబుంగని యాం(ధ్ర కౌముది యనునట్టి కృతిని సీస మాలికగో (గ జేసితి నిష్పడున్న కవులకు రానున్న కపులకెల్ల న. చూ అధర్యణకారికల మూల పాఠాలు ఆనే- భరణం చూ ఫ్రైద

ప్రొచీమల వనీనుబ దృష్టీలో. చింఛామళ్లీ ఖా పపకారముగ విది యెప్పడు నాచందళా రాక్క_మై కొముడి యటుల వెలయు (ప్రారంక వద్యర

ఆని చెప్పుకొనడంవలన కేతన మాటలుకూడ్తా అలాంటివేనవి శానగారవాదం కాని ఒకరిని ఉదాహరించి దాని (ప్రభావం మరొకరిపై చూషడం సమంజస్తంకాదు వెంకటివతికవి కేతననే (వ్రతిధ్వనిస్తన్నాడు. --పై పద్యంలో. ఐనపుడు అళడు కేతన వ్యాకరణాన్ని ఎలుగకపోవడమనేది అసంగతం ఇక్కడ శ్రేశన మాటల్ని కూడ పేంకటపతికవి మాటలతో పోల్చి చూస్తే యథార్జం తెలుస్తుంది

సంస్కృత (ప్రాకృతాది లతీణమ.6కెబ్బ శ్రలుగునకు లక్షణము చెప్పక్సునికి

యెల్ల కవిజనంబుల నేరమిగాదు సన్ను ధన్యుగావింప6 దల£చిన తలంపు!

గాని (ఆంభాఖభూ ఎక్స్‌

పై పద్యంలి వి చెప్పకునికి నన్ను ధన్యు గావించు తలంపు గావి. అనే పదాల్ని అతరశః ఆంధ్ర కౌముదీ కర్ష ఆనుకరించాడుకదా అయినప్పుడు అతడు శీతన నెరిగున్నక్షే ఆతని వద్యంలోని ళాత్సర్యం సంస్కృతంలో కొముదివలె శిను(గులో కౌముది ఎవరూ వంతరించలేదని కావచ్చు ఆ తలం'పే ఆతని కున్నట్లు అతని పద్యంలోని చివరి వాక్యాలు తెలుపు తున్నాయి కూడొ

పైగా ఆంధ్ర కౌముదీ కర్త ఉపోద్దాతాన్ని కేతన ఉపోద్దాశాన్ని మొత్తంగా పరిశీలిస్తే భేదంకొట్టివచ్చినంత న్ఫుటంగా కనిపిస్తుంది శేతన షణ్ముఖ పొణినుల తో తుల్యంగాసంభావింపబడాలని వ్యాకరణానికి భథమ (స్రయళత్నకర్ష కశావడంవలననే భావించాడు తనది (ప్రథమ (ప్రయత్నమని 4వ (న పద్యాలలో నిన్సంగేసాంగా నిష్కవటంగా చెప్పాడు. కాబట్టి ఇంద్ర కౌముడీక ర్త ఉదాహరణతో కేశనవూటిలని సందేప్తాంచడల్న తద్ద్వారా చింతామణి కర్మ్నక్వాన్ని నన్నయకు అంటగట్టి చూడడం సక్రమమైన ఆళోచనకొదు

ఇక 64వ విషయం--చింకశామణ్‌ వికృతివివేకాలు పరస్పర సంబంధికాలనడం విర్వివాదం ఒకప్రక్క చింతామణి సూత్రాలు చూస్తూ వాటిలోని లొనగుల్నీ దొవగుల్ని షరిచేయడం కోపమే కారికలు షృట్టినాయై ఆ విషయంలో తగువే లేదు ఉన్నుద్ధంతా ఆ కారీకల కర్శ్శృత్యంష్కిదు ఛింథామణి కర్ణ్మృక్యంమీద మాక్ధమే

గ సరీన్మృృతంలోని [వసిద్దాధ్ర వ్యాకరణాలు కర్మృత్వ మే వివాదాన్సద్‌ -మయినపుడు నుమ్చోతో హల్యధర్వణాచార్య మశాతొ అనే అప్పకవీయ సూతంలోని అధర్వణాచార్య పదం పొనగదు గాబట్టి ఆ పారం (ప్రకిప్తం అని అంగీకరించాలి-అని శాస్తిగారంటారు. అది (ప్రషీప్త మశడొనికీ "కాదనడానికి వాదబలం సమానంగానే ఉంది పైఛా ఏఅంళాన్ని విరో ధంగాచూపి చింతామణి నన్నయకృతం గాదంటున్నామో ఆ విరోధాన్ని తామూ అంగీకరిస్తూ అది మాత్రం (ప్రక్షిష్తమనడం విచారాసహమైన వాదం 48న విషయంలో ఆధర్వణకారికావళి దురవగాహం కాబట్టి పరన పారనాది (ప్రచారంలో లేదని ఒకటక్క. చెబుతూనే మరొకపక్క 606వ విషయంలో బీహిళః పండిత పరంపరాయాతంగా గావచ్చు కొన్ని కారికలు బాలసరస్వత్యప్ప కోపులీకు దొరికినవోని వాదించడం చాల విచిత్రంగా ఉంది. బొతి శా బలంలేని వోదమిది బెచిత్రంలో విచిత్రమేమిటంటే అధర్వణకారికల్ని ఆం;ద్రీకరించినవాడుగా చెప్పబడ్డ (శాత్రిగారిచేత్స అప్నకవే తన చింతామణిలో నుమ్చోతో హల్యధర్వణా చార్య మతాత్‌ అనే సూత్రాన్ని [వాసి శుభ్రంగా వ్యాఖ్యానిస్తూ కూడ కవిస్తుతిచే సే సందర్భంల్లో అధర్వణుని కవిగానే పేర్కొనడం జరిగింది వ్యాకర్నగా పేర్కోన డర జరగలేదు దీనినిబట్టి అన్నకవికి అధర్వణకారికలు పండిత పరంపరాయాతంా దొరకడం శాస్త్రిగారి ఊహాజనిత మైన సంఘటన అని కాగా తిరస్కారయోగ్యమని నిర్వ్వంద్వంగా విరారించవచ్చు లివ్యు ద్దారక క్లోతాలు తరువాత బాలసరస్వతీయంలో లేకుండా అప్పకవీయంలో కనుపించిన లివ్యుద్ధారక శ్లోకత్రయాన్ని గూళ్చి కొంత చర్చ జరిగింది ఆం(ధ్రలిపికి ఒక శ్రాఘ్య మైన రూప మిద్దామనే తలంపుతో నన్నయ తన కాలంనాటి లిపికి కొన్ని సంస్కర ఇలు ఉపదేశించాడనీ ఆ ళ్లోకాల అర్ధం సరిగానో అసలే కాకో బాలసరన్వతి వాటీని వ్యాథ్యానించకుండా విడిచిప్పచ్చాడని అప్పకవికూడా వాటి అర్ధం సరిగా చేసిక్షోలేక..వెక్క. (స్రమాదాలకు లోనయి వ్యాఖ్య చేశాడని కావ్రిగారు. వాదించారు శాశ్రగారి ఈ వాదానికీ ఇంకా ఇతర అనేక వాదాలకీమూలం 'కేవల--ఊహ పైగా వాయ చంకామణీక్‌ అధర్వణకారికలకే నాటినుండి (నేటివరకువచ్చిన వ్యాఖ్యానా

(ప్రాచీనుల నపీనుల దృష్టిలో చింతామళణీ శ్రీ అన్నింటిలో తమ ఊహాగతికి భేదంకనిపిస్తే ఆయా వ్యాఖ్యాతలందరూ (భ్రమవడ్డా రనీ పొరబడ్డాఠనీ నిశ్శంకంగా నిందారోపణం చేసారు. తాము ఒక్కరే ఎల్లకాలా నికీ సరిపడిన నిజమైన వ్యాఖ్యానం చేస్తున్నామని వారి భావన౫2 పై ముందు తమ మాటగా ఒక అభిప్రాయాన్ని (ప్రవేశపెట్టి తరువాత ఆ అభిప్రాయమే ప్రాచీ నుల కున్నదని (వ్రాయడంకూడా కద్దు ఈ పద్దతి వారి పొండిత్యంలోని ఒక దౌర్చ ల్యాన్ని తమ వాదంకోసం కాము ఎట్టి చర్యకై నా పాల్పడగలరని తెల్చుతుంది 2 అసలు ఈ లిప్యుద్ధారక శ్లోకొల్ని శాస్రిగారా శ్రయించి. వాటిమీద ఒకచర్చ జరిఎ ఒక సిద్ధాంతాన్ని 'తిపాదించబూనడం ఎందుకంట. చాలమంది సామాన్య పండితులు కొందరు మహా పండితులు కూడా ఈ లిపిళాస్తాొనికి దూరంగా ఉన్న వారు ఇక్కడ జరిగే వీరిచర్చను బహుస్వల్ప సంఖ్యలో మాభత్రమే (ప్రత్యద్దలు ఎదుర్కోగలరు మిగిలిన వారు ఆది తమకు లేని చాలని అధికారమని భావించి తొలగిపోతారు పైగా ఆ శ్లోకార్జాల ద్వారా వచ్చే లేఖన (క్రమం వాది బలాన్నిబిట్టి ద -శ్‌ వన విషయం- నవికృతి శద్దాత్‌ వరత స్పాంన్కృతికానాం భవన్తి గసడదవాణి అనే సూళానికి వివరీత వ్యాఖ్యానం చేశారు నూ(తంలోని నవికృతి శద్దాత్‌ అనేది ఏకపదమని దాని ఆర్థం = వికృతి చిహ్నాములగు డుమువులు అనెడి వ్రఠళమా (వత్యయములు లేని యన గా నవి లోపించిన శబ్దిమనకన్న విరమైన కచటతవలకు వైతమ అని వాశారు ఈ (్రాశమీద వ్యాఖ్య ఆనవసరం నంస్కృతవదేన వరిమిత మాంధ వదం కర్మధారయో భనతి (వాలంత- 45 నూ(తం) క్‌5వ విషయం చివర జరిగిన చర్చలో వరిమితం ఆం[ధవదం” అంటే రాయండు వంటి వదమనీ వర్వర్ణ వరిమితమైనదికాదావీ తమక తోచినట్లు (వావ్‌ తర్వాత అ పుట *వర వేయేల అధర్వణాదార్యు డందలి వరిమిత శబ్దమునకు శేను బెని వానినరీతినే విరదాదివాచక నరముగనే యర్థమ చేని యీ [కింది రీతిని వివరించి యన్నాడు- అంటూ ద్వ్యజరాది చతుర్వర్ల వర్యంత జననామను లోవ స్ప్యాడ్హ్వాది వర్ణానాం శబ్చేరాయాదికే వరే అవి ఉదాహరించారు. ఇక్కడ వీరు కారికలోని రాయ శబ్ధాన్ని బట్టే పైన శామిచ్చిన ఉదాహరణ రాయ శబ్దాన్ని ఉందారా? స్వతింతంగా కారికాన'పేకంగానే ఉందారా తము ఊహాధోరణి కొండొ కచో అధరఇణాబార్యుని భావనానళ ణిలో సాగుతుందవీ_వేరొకచో దాన్ని మించి "అతవి పొరపాట్లను (తమ వాదానికి బిన్నంగా ఉన్నప్పడు) బయట్టపెట్టగలదని భావిం చడం న్యాయ్యం గాలేదు చే

(| నంప్క్కృడంలోని' (వ్రసీద్దాంద్ర వ్యాకరణాలు ఎల్లాల్సై నా మార్భడానికి కీలుగా కూడు ఉన్నట్లు, కనబడుతుంది అందుకనే ఆంధ్రు గేవ్యప్తూ. ప్రమ్షుడ్తూ ఊహించి కూడ ఉంధస్వి రేఖన (క్రమాన్ని ఆ శ్లోకాల అర్హంగా ఖ్రారే స్వయంగా (వ్రాసి చింకాభుణి విషయా పరికోథన (గ్రంథంలో పొందుపరిచారు] ఆ ల్లోకాల్ని వాటి. అర్థ తాశ్నర్యాల్ని పరిశీలించి తరువాత వాటిమీద పరీ శోధక పండితుల అధిష్రాయాల్ని గమన్నించి తర్వాత ఒక నిర్ణయం చేద్దాం బాలేందు పరిధి శృంగావర్తపళ్యగ్రంథి ద్యాత పరశు పమాః అదార్థి ఇత్సకర్తతుల్యా స్త్దీర్తా భ్యూలసన్నిభా వన్యా (అప్ప చిం-వర్డ---6) దరశార్థపేవ్నలి దళాంకుళ పన్నగ సన్నిభాః (క్రమాత్‌ పరుషాః _స్తంళ. విభేక్షాధిక్య్యై స్తయేన వర్గ ద్వితీయ వర్ణాధ్యాః (అప్ప చిం-వర్డ...-5) కీర తరిహస్తి మస్తక క్రి తులాసన బితర్తి సీరసమాః ఆంతస్తా. బృోమ్మాజో దంత్య చజౌ గురురలొ చ విందుయుతౌ (అప్ప చిం-వర్డ్‌ లాక్‌ చీకి అర్జాలు ఆకారాలు దాలేన్టు అర్హ చంషద్రుడు ఆ ఆ పరిది సున్న ఆకారం 0 ఇ ళ్ళంగ కొమ్ము ఆకారం గ్‌ అవర్‌ నీటినుడి ఆకారం ఖు శుశకంథి దరృ్భముడి ఇ దో కొడవలి వ వ్‌ గళ్యక్రదొర్తలి జ లారా వానా నవనానానాకసం గాలా డక్తాా రకాల లద యాజాళడారాా యాకు లానాాంకాలా వా ళాాడాలగాలాారారాకణాణలాా చిం వివళో $7

ప్రాచీనుల సవీనుల దృష్టితో చింతామణీ వ.

తద్దీర్హా ఇభక్షర తుల్యా - వాటి దీర్హాలు ఏనుగు తొండంతో సనూనాలు

అన్యా ఇతర-అచ్చులు రెండూ

కూలసన్నిభౌ కశకూలాలవంటివి ఐ బొ

దర్‌ గశంఖము న!

శార్గ చఛావము = చ

పిప్పలదళ రావియాకు --టి.

అఆంకుక ఆంకుశం త్ర

సన్నగ సన్నిభా _ పాముతో [సమానమైనవి] - వ

శే ఏన అవే పై కచటతపల లిప్పటే

స్వంఠవిరేథాధిక్ష్యై గీత గీయుట అధికంగా చేస్తే

వర్గ ద్వితీయవర్జాద్యా ఖ ఛళ ర థ ఫ-మొదలైనవి ఏర్పడతాయి

కీర చిలుక ఆయ

త్తరి ఓడ ఒర్‌

హూ స్త్‌మస్తక ఏనుగుతల ఒుల

శక్తి మాత్యపషుచిస్ప --వ

తులాసన త్రాసు ఆశ

వితర్ణి ఆరుగు షష

సీరసమా నాగలి/తో నమానాలు/ హ

దంత్య చజౌ చ నాలు

గురరలౌొచ అ-ళ లును

విందుయుకొ చుక్కతో కూడి ఉంటాయి

"ఏ అరాలు ఆకొరొలు వరిశీలిసే ఈ లేఖనగక్రమం ఏనానైనా శెలుగునాట వాడుకలో ఉండేదా? అనే సందేహం "సేమాదత్రం యోచన చే సేవాడినైైనా కలుగు శుంద్‌ ఈ లిపిలో వర్గ తృతీయ చతుర్థ వంచమాక్షరాలు ఎలా ఉంటాయో చెప్ప

సరీస్కృతంలోవిప్రసీద్దాంధ్ర వ్యాకరణాలు దిడలేదు వాటినన్నిటినీ ఆది శబ్ధంతో సరిపెట్టిడం ఏవిధమైన లక్షణ నిర్మాణ చాతుర్య్మమో సూక్రకారునికి తెలియాలి ఈ లిప్యుద్ధారక శ్లోకాల్ని గూర్చి డా చిలుకూరి నారాయణరావు తమ ఆంధ భాషా చర్విత = ఆంధధ్రళద్ది చింతామణి హృదయంలోం దీనిని (లిప్యుద్ధార క్రమాన్ని బట్టి చింతామణ్‌ కాలనిర్ణయమునకు( బూనుట హాస్యాస్పదము అచ్చుల దీర్చ ములు - ఇభకర తుల్యములెట్లు? ఒక్క ఆకారమునకు6 జెల్లా నేమొ స ంభాకారపు టొత్తులుఖఛథర ఫ ల కుండుననుట 1వ శతాబ్లికింగాదు గదా వ శతాబ్దానికి నన్వయింపదు దంత్యచజలఅ శకార శకటరేఫముల బౌట్టులెక్కుడ? (క్రిందా? మీందా? చి ముందా? వెనుకా? నన్నయ నందంపూడి కశాసనమున నీలిపిలేదుగదా ఈ గీతులు (ప్రతీ ప్తము లయిన(గావలె లేదా చింతామణి నన్నయ కృతమయిన6౬ గాకపోవలె అని తమ అభిప్రాయాన్ని వ్య కృం చేశారు డా నారాయణరావుగారిని శాసన పరిళోధకులుగా విశేషించి నన్నయ యుగ భాషోన్వధావ వరిశీలకులుగా తెలుగునాడు గు రించింది కాగా వారి అభిప్రాయానికి ఎక్కువ విలువ ఉన్నదనే విషయం వేరే చెవ్పపనిలేదు ల లిపిమీద తెలుగు పరిశోధకులు వ్రాసిస (గ్రంథాల్లో గాని వ్యాసాల్లోఃగాని ళా ళం ఈ చింతామణి శ్లోకాలు స్మరించనైనా పడకపోవడం గు _ర్రించవలసిన అంశం ఈ లిపి శోకాలకు లిపి వరిణామ చరిత్రతో ఎపాటి సమన్వయం _ సంబంధం ఉన్నా పండితులు వీటిని (హించి ఉండేవారే కౌబిట్టి శాస్త్రిగారి వాదంతో ఏకీభవించి అర్ధచం[ద్రాకారమం'శే నేటి వర్ణాల తలకట్టు అనీ యవర్తం చిలుకలాగ షవర్హం మ్‌! | 6౯ “లివి పెం ప్టు;పూర్వోత్తరాల = డా తిరుమల రామచంటద “ల విరణామము. _ మల్లంవల్లి సోమశేఖర శర్మగారు-తెలగు విజ్ఞాన నర్వన్న్వము శివ నంప్పేటను

(పాచీనుల- నవీనుల చృష్టీలో చింకామణీ గి ఆర్కగులాగ ఉంటుందన్నిఅంగ్షికరించతం సాధ్యమైన విషయంగా తోచడంలేదు కాబట్టి వారి ఇతరవోదాలు అనేకంవలె ఇదీ తిరస్కార్యమే అనినిర్ణయించవచ్చు

శరివ విషయంలో చింతామణికీ నన్నయ భారతానికీ ఒక ఏకాంత సంబం ధాన్ని 'పళిషపాదించడం జరిగింది దాని సారమిది

ఎకాంత నంబంద-బాదల

ఆంధవాజ్యయంలో ఒక్క నన్నయ భారత భాగంలోనే తత్సమ క్రియల్లో రక్షించెడి రడంచెడు వంటి తద్దర్మధాతుజ విశేషణ రూపాలు రక్షించెద వంటి తద్ధర్మ రూపాలు విచారింతము వంటి ఉభయకరృక రూపాలు విచారింపకు వంటి వ్యతిరేక ప్రార్దనార్థక రూపాలు ఉదృవిల్లుడును] వంటి భావార్థకాలు తేజ రిల్లని వంటి వ్యతిచేక -భావార్థకాలు అతివిరళంగా (వ్రయోగించబడ్దాయి ఒకస్టా చింతామణి మాత్రమే అట్టి రూపాల్ని సంపూర్ణంగా సాధించకుండా వదిలి వేసింది కాబటి రెండు (గ్రంథాలూ ఏకకర్శ్యకాలే

ప! అణాటో

ఈవాద౦ (ప్రత్యర్థులు కొన్ని నిర్దష్టమెన కారణాలు చూపి చింతామణి నన్నయ కృతం కాదంటున్నారని తాముహడ కొన్ని నిర్దష్రకారణాల వంటివి చూపి అది నన్నయ కృత మే అని అనాలని బలాత్క్బృూతంగా కల్పించినట్లుంది

నన్నయ (ప్రయోగ ప్రాచుర్యాన్ని బట్టి చింతామణిలో లక్షణాలుండటం (ప్రయోగ వైరళ్యాన్ని బట్టి చింతామణిలో లక్షణాలిండకపోవడం అన్నది -జరిగి ఉంటే అంధ్ర వాయ చరిత్రలో చింతామణి కర్త ఎత్వాన్నిగూర్చి ఇతింత చర్చగా ఇంత దీర్చికొలర కొవ్ససాగి,ఉండేలి కొన్న చింతామణి నన్నయకృతమని ఎప్పు నిర్ణయం జరిగె ఉండేది

శాస్త్రిగారి ఈ వాదం శీవలం అవకొళవాదం ఎందుకంపే చింతామణి చెప్పిన విళక్తి ప్రత్యయాలు కూర్చి కొజకు పట్టి లకు నన్నయలో (ప్రయోగమే లలా 1 ఇవి ఆనంతర్యార్థకాలు కౌని కావ్రగారు మాతం వాటిని థావార్థకాలని వాదిస్తారు

(చిం వివ ళో కి)

గ నంస్కంస్థతంలోని (క్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు జదతపే. లేకపోతే ప్రమాదం లేడు వ్యాకర్త ఎళన లక్షణాలన్నీ ఈన (గ్రంథాల్లో నమస్పోయించి తెర్రాలనే నియమం ఎక్కుడున్నదొశి అని వాదిస్తారు... ఇక్కడేమో శ్‌నుయ తన అక్షణానికి అనుగుణంగానే తన (గ్రంథాన్ని విర్మించాడంటున్నారు

చింతామణి చెప్పిన వసతి అస్యసుదింధాలు క్రియలకు వర్త మోన థవిష్యు దర్దాల్లో నన్నయలో కనబడవంటపే ఆ అనుబంధాల అర్ధమే వేరని ఆ అనుబంధా

అ ౯

ఛఈకో ర్చదేవి క్రియా .పద్వాణుగా. కొక [క్రియాజన్య విశేషణాలుగా ఉండాలని ఆంటారు కారణం ఉన్న కలానుబంధాలతో నన్నయ [(పయోగించలేదుకదా "ఛిఠటోరు ఆభూయకంగా

ఇకరోట అకణకర్వచేఎన అతుణాలక్కి చిపరీశార్జాలు. కల్పించి తాము ఉ్దే ఉతచిన .లుక్యొలకు ఇటితో. (లకణాలతో) వై రుద్ధ్య్యాలు సరిచేస్తూనే మరొకచోట శేవలం స్వలజ్యెమగుజుంగానే లమజకథనం చేశాడు చ్యాకర్త -అనడంన్యాయ్యంకాద్రు

ఎడి ఎడు-(ప్రత్యయాలు 2 ఎదం-ళిగమం 8 విచారించెదము--

సంథఠిప్త రూపం విచారింతము.__వంటి ఉభయార్థక రూపాలు 4 ఈ ఆగమం గల వ్యతరేకమధ్యను వృరషళూపాలు 4 డన్‌ అనే ఆసంకర్యార్తం 8 మి అనే వ్యళశేక భావర టైత్యయం చింతామజిలో ద్రక్రియా దహితంగా నిరూపించ బడలేదు. జొసిర్జి శొరబ్లుం =వాటి ఉకమాగం నన్నయ ధాత. .భాంలో. లేకపోవడ మనివాది స్టే చై 'ల్లాదవి (అటువంటి రూపాలు నన్నయలో కోకొల్లలుగా కనుపిస్తాయి కొత్తకారణం ఊహించి చెప్పారు-*ఆ (పత్మ్యయాలు ఆగమాలు నంస్కృతసమ ధాతువులతో కూడి వీరళంగా నన్నయలో [పయోగించబడటం ఆని

వ్యాకర్త తన్‌ (ప్రయోగాలకు లక్షథం "ధెన్సడంలో ఈ విధమైన వంకూచిత దృష్టితో కొన్ని (ప్రత్యయాలు ఆగమాలు సంస్కృత సమ ధాటీవులతో కూడి అధిక్రద్రిగా (మ్రష్రాగించబడ లేదు కొబిట్ట ఆ ప్రళ్యయాల్ని ఆగమాల్ని బకణబద్ద్ధం వేయకుండా -స్పిడిచ్చిపుద్చాడనడం. విడ్డూదమైన విషయం ఇందులోను (ప్రథమ ననన

చిం విష శొ శ్ర

వీ చిం వివ ళా 3 8 విషయాలు

ప్రొవీనుల నటీనుల చృష్టిలో చింఛామజ్‌ త్య వ్యాకర్న తన ప్రయోగాల మొశ్తాన్ని సాధ్యమైనంతగా 'లకుణదద్దీవ శ్రోయడానికి యత్నిస్తాడే కాని ఇలా కారణంగాని కారణ న్ని కల్పించుకొని మానివేస్తాడని అన డం అంగీకార్యం కాదు

నిజానికీ (ప్రాచీన వాజ్క్మయరలోని 'శ్రసిద్ద గ్రయోగాల్నిసాక అకషించలేని చింతామణి అసామర్థ్యాన్ని ఒక విచిత్రమైన ఫక్కిలో నమర్డిస్తూ కాస్రిగారు చేసిన పై వాదం జహుదుర్చలమై విచాశతాసహంగా ఉంది

పె (వత్యయాగమాలు దేశ్య శబ్దిజాలంలో విరివిగానే నన్నయ భారతంలో శలవనివారే ఒప్పుకొన్నారు. శాస్రేగారి (వ్రస్తుకవాదం చింతామణి సంస్కృత నమ భాషా నిరూపణ [1పవణం అనే వారి మరొక వాదంమీద ఆధారపడింది కొని ఆ వాదం సోవపత్సికంగా ఇంతకు ముందే ఉన్నూలించబడేంది కదా "అయినపుడు (ప్రస్తుత వాదమూ స్వయం వరాస్త మే చింతామణి కర్న తెలుగుకి వ్యాకరణం వ్రాస్తూ సంన్క్యుత సమ భాతువులమీవ ఏవో _వ్రత్యయాడు ఆగమానా. చేజిన రూపాలు ఎక్కువో లేవని (తఈన గంఠంలోో ఆ (ద్రత్యుయ శిధానమే మాని వేస్తాడా? ఇది వితండవాదం కాగా అనాదరజణజీయం -తిరస్కరజణుయోగ్యుం

శాస్త్రిగారు ఈనందర్భంలో ఆయా రూపాలు నన్నయ భారతంలో కనిపేంటే వటి సంఖ్య ఇచ్చారు అవి సరిగా లేవు

ఎడి. ఎడు (ప్రత్యయాలతోడి రూపాలు నన్నయభారతంలో అగువడనన్నారు కాని మూడు (ప్రయోగాలు సంస్కృత సమ ధాతువులమీదే కనిపిస్తున్నాయి ఉదృవిల్లైడు 2 -శయంపగియెడు & -ఖేదించుచుండెడు

దగాగమంతోడి తదర్మ శూపోలు రెండే శళవన్నారు. కోని ఏకు శసావాట్టు న్వాలు -జన్యించెవన్‌ ఖ్‌ జీవించదము + అర్మింపద శ్రీ జరిడ్రహిరాచన్‌ శ వగ్షిభ్రమించెపిన్‌ 8 వ్రసాదింపౌడేని 7 ఆచియం కదన ఏ

దుగకొరం తకారమై తతుపాత ఉభయాోర్థకంగా (వ్రయోగించబడే రూపాలు శెండేనన్నారు కొని నాల్లు కనుసిస్తున్నాయి ఉపయోగింతఘు = నిళ్ళ యింతము & భేదింతము ఈ విచారింతము3 న న

నన్న వన తో 228 6988 688 పుటలు (క్రమంగా శ నన్న వకోళ్‌ ర శి క038 684 686 678 7 శీ వుటలు [కమంగా 8 నన్న వ కో 248 586 68 684 పుటల బ్రోమంగా

ల్లీ సంప్కృృతంలోని పసిద్ధాంయధ్ర వ్యాకరణాలు

మి (ప్రత్మయాంత రూపొల్లు-మూడే నన్నాది నాల్గు కనుపిస్తున్నాయి

వప్రయోగింయమి 12 రక్షింపమి క లకీంపమి లంఘింపమి

వైన ఒవగిసవనీ?..ఈతమదాళు రూపాలేం

చింకామణీలో సూ(త్రించని వ్యాకరణాంళాలు ఇంకా జోలెడున్నాయి. మరి దానికి ఏమి కారణం చెప్పగలరు శాస్త్రిగారు? ఉదా

1 చేయువాడు వంటి తృవర్డకార్హక విశేషణాలు 2 చేయగల వంటి భవిష్యదర్థక విశేషణాలు 8 చేయను వంటి తుమున్నంశాన్యయాలు 4 చేసిన వంటి చేదర్హకాలు మొదలైన అనేకొంళాలు చింతామజిలో అక్షితంకాలేదు వీటిని థిడచిపెట్టడంలో ఉన్న కారణమే పై ఎడి ఎడ్వాది ప్రత్యయ సహిత రూపాలను సూగతించకపోవడంలోను ఉన్నదనుకోవడం సముచితంకాని అదొక ఎకాంత సంబంధం --చింతామణి భారత భాగాలకు_అని సూఢ్రకి రృకు బౌ త్తిగాలేని అభిప్రా యాన్ని వాదంకోనం ఊహామా(త్రంగా కల్పించడం వరిళోధకుల పని కాదు కారాదు కూడ

దుగాగయ రూవవాదం

58వ విషయంలో దుగాగమ- రూపాలు (ఎదగాగమ రూపాలుకూడా తద్ధర్మా రంలో ఉన్నా వాటిని-చింతామణి చెఫ్పలేదు- ప రార నే ఫ్పలేదు- నన్నయ (ప్రయోగించాడు ౩ తద్ధర్మార్థ కాలుగా చింళొముణి చెవడంవలన వాటిని స్తన్నయ (పయోగించడంవలన _ ఛింతాను జీవి భారత కర్తే వ్రాసినట్లు రుజువగుకున్నదన్నారు ఆ విషయం. థ్రీ వీరేళ లింగర్ల [గ్రహింపజాల్సక అది బాధక మని వింతగా వ్రాశారని కూడా ఒక విసురు విసిరారు

వీరేశలింగంగారి వాదాన్ని తిరస్కరించాలి. లేక ఖండించినట్లు కనబడాలి అని చేసిన వాడంవలె ఉన్నదేగాని పై వాదం దానిలో ససలేదు తతత నాలా క్ష నన్న వ కో 677 78 78 77? క్రమంగా

(ప్రాచీనుల నవీనుల దృష్టిలో చింతామణి 01 తద్దర్మసంజ్ఞను చేసినది చింతామణి చింతామణి వనుకరిలచిన వ్యాకరణాలలో వికృడి వివేకం బాలవ్యాకరణం మొదలైన వాటిలో తప్ప ఇతరకా ఆ సంక్టే కనిఎంచదు కేతనాదులు మూడు కాలాలు 'పేర్కొఎ వాటిలో ఆయూ రూపాలు చూపారు అంతే తద్ధ్మా శద్దాన్ని క్రియాపరంగా వాడటం సంస్కృత వ్యాకరణాల్లో కూడా అపూర్వ విషయం ఆ శబ్దం వాటిలో (ప్రయుక్త మైందికాని వర్ద సందర్భాలు వేరు 2 అక్కి డ తద్ద్మ పదానికి ఒక కృథత్చత్య యార్థం ఎవరించబడింది ఏమైనాాప్టర్మ పదాన్ని యాన్వయిగా వాడటం ఏంతామణితో (ప్రారంభమైన విషయం చీంకా మణిలో తద్ధర్మార్థికాలా చూఎన రూపాలు ఆపేరుతో కాక్రాపోయినా. వేతనాదుల వ్యాకరణాల్లో లక్షతాలై ఉన్నాయి వారు సూటించిన భాషకూడ నన్నయదే అయి నపుడు ఆ రూపాలు నన్నయలో ఉన్నవి కౌబిట్టి చింతామణి నన్నయ కర్పృక మనడం నిలబడే వాదంకాదు ఈ సందర్భంలో విరేశలింగంగారి వాదసార మేమిటం పే_ ప్రాచీన వ్యాకర్నిలు వర్తమాన భావ్యర్థక (క్రియలు నిరనుబంధాలుగా ఉంటా యని చేసెదను చేయుదును వంటి వాటిని ఉదాహరి స్తే చింతామణి కర్న ఆ క్రియలు సొనుబంధకాలుగా ఉంటాయని చెప్పుచున్నాను చెప్పగలను-నంటి వాటిని ఉదావా రించాడని చింతామణి చెప్పిన ఆ రూపాలు నన్నయ యుగంలోని వాజ్యయరలోనే లేవని పెగా ఆ రూపాలు మిక్కిలి అర్వావీన కాలంలో గాని ఏర్పడలేదనీ కాగా చింకామణికి భారత భాగ కర్త కర్తకాజాలడని మాత్రమే పై వాదంలో నృష్ణమైన హేతుపూర్వకమైన ఆలోచనను రేకెత్తించే అంశాలు వ్రతిపాదించబడి ఉంశే. వాటికి సూటిగా నమాధాన మియ్యకుండా ఏవో మాటలు శాస్రిగారు ఆప్రసక్తంగా ఆడటం నరిగా లేదు లా ఫాణినీయ నూ౭0 - ఆక్వే తెబ్బల తద్ధర్మ తత్పాధు కౌరిమ (6-2 1 1. వృత్తి క్వినం అభివ్వ్యావ్య నత్యుమాణా టఉశళ్కయా. తిచ్చీల తద్ధర్మ తత్సాధుకౌరిచు కర్తృష టోధ్యా ఉదా ర్తాకటషం ఇలంకరిస్ణు బిష్ణు శమీ ఇత్కాదయ

కీ సంన్క్బ్టతంలోని (పసిద్ధాయ్ర వ్యాకరణాలు రిలషకరువాత 48వ విషయంలో కేతన 'పెద్దనాదులు పరిశీలనారహితంగా లక్షణ లఖ్యులు వర్తి మానుభఎప్యదర్థ (క్రియలకు చేశారని వారిముద కూడి వారి (వ్రాత చింతామణి (ప్రాచీనతకు భంగకరం కావడంవలన కోపగించారు శాళ్రోరు కేతనాదులు తమ వ్యాకరణాల్లో అప్పటివరకు వెలువడిన వాజయ (పయో గాణ ఆధారంగా సునిశిత- పరిశేలనం చేసిన తరువాత కాలత్రయంలో శతివిద రూపొల్ని నసూ(క్రంగా సాధించి చూపారు వారి లక్షణాలు సామాన్యంగా అవ్యాప్రి ఆతివ్యాప్తులకు దూరంగానే ఉన్నాయి. కాని ఇక్కడ మనం గమనించనల ఎన విష యం వారి కాలానికి స్పష్టంగా ఇది వర్తమాన కాల నూ(తోపయోగి రూఎమిని ఇది భవిష్యత్కాల మా(తోపయోగి రూపమని [కియా (పయోగాల్లో నిశ్చితమైన విభాగం జరగడానికి అవకాళం లేదు-అన్నది వారి కాలానికి ఉన్న--కలానుజంధాలతోడి రూపాలు ఏర్పడవేలేదన్నది ఏర్పడని రూపాల్ని వారు ఎలా చెప్పగలరు? అయి నపుడు క్వాచిత్కంగా వారు వర్శమాన భావ్యర్హకాలన్నవాటికి వ్యత్యయం కొన్ని ప్రయోగాల్లో జరిగింది? గాబట్టి వారి పరిశీలనాళ కీని శంకించడం కాని వారి రచనను క్రంచపరచడంగాని వైయాకరణులు మెచ్చే పని కాదు ఆ కాలంలో అంతకుమించి వయోగాలు లేనందువల్ల ఎపరు వ్యాకరించినా నీయమ కల్పనం అలాగే ఉంటుంది కొగా యథార్థ విషయాల్ని శప్పిపుచ్చి అసాన సంరంభం చూపడం శాస్త్రిగారికి అనవసరం ఠి ఇంతవరరు 65 విషయాల్ని పరిశోధించి చింతామణి నన్నయ కృత మే అని నిర్ణయించినట్లు శాఖ్రగారు భావించారు కాని ఆ నిరయాలో చాల భాం వారి ఊహలు -ఆలోచనలు తప్ప ఐలీయమైన కారణాలు కనబడలేదు చింతామణి సంస్కృతంలో (వ్రాసిన తెలుగు వ్యాకరణమె ఉండటం తెలుగు వ్యాకరణాల వివాదం తెలుగు పండితులకే పరిమితమెనదని “లోక మనుకోవడం ఇదేడో గత కాలానికి చెందిన శుష్కువాదమని వి శేషజ్డులు భావించి ఉపేకీంచడం-- క. శీ చూ చింతామజణిలో లక్షీతమైన భాష అనే (వకరణం £ చిం విష శోల్రో 62 68 64న విషయాలుగా ఈ వ్యత్యయాన్ని కార్తిగారుచూవ యత్నించాడు ఆ చోటులతో పీర్చంధంగా వారన్న అర్థమే చెవ్వ వనిలేదని ఆ సందర్భాల్ని బట్టి చూస్తే తెలున్తుంది

(్రౌచీనుల నవీనుల దృష్టిలో చింతామజీ రీ -ఇవిన్నీ కణాలుగా ఈ చింతామణి కర్శృత్వ వివాదం ఇంతకాలం అపరిష్క తంగా విల్చిపోయింది

ప్రై పరిశీలనంవలన చింతామణి విషయ పరిశోధనంలో జరిగినా ఆభాస నిర్జ యాలలో ఏ ఒకటీ చింతామణి కాల కరాత్వాల విషయమె నిన్పందిగమెన

ల్‌ లవ ర న (ప్రమాణాన్ని (ప్రదిర్శించలేక పోయిందని కాగా ఆ నిర్ణయాలన్నీ అవాదరణీయాలే లని నిర్ణయించవచ్చు బింతాయతత బిమయ వంకోదన ద్చితీయ బాగం

అంగధళబ్ది ఒంతామణి షయ పరిశోధని ద్వితియభాగం ౨౨వై ఆవ విష యంతో కావ్యభాషము సంస్కాంం కావాలి అనే ఆశయ సతిపాదనితో ప్రాంంథిమై సంస్కృత వ్యాకరిణాల బ్ఞతిగ తులను విమర్శిస్తూ వాట్యిపభావం తెలుగు వ్యాక శ్రన్నిపె థసరించినదని వివరిస్తూ చింతామణి కిర్పి (నన్నయ అని శాళ్తగారి భావం) కావ్య భాషకే సంస్కాం౦ సాని కా వ్యేతరి భాషకి అక్కరలేదని భావించాడని చెవ్ప్చడంతో 98వి విషయంతో మి.గిఎంది

ఇక్కడకూడి శాస్త్రిగారు ముందు చేసినళ్లే వాజ్క్బయారంభానికి ఒక మార్గం ఏర్పరచే అభిప్రాయంతో భాషానుశాసనం నన్నయ ముంచు చింతామణిీద్వారా చే పిదప భారతరచనకు దొరకొన్నాడని వాదించారు. అలాగే చంకామణి సంస్కృత సమ శబ్ద నిష్పాదన (ప్రవణమని కూడా అన్నారు

ఈ రెండు విషయాలూ యథార్జాలు గాజాలవని పూర్వమే నిర్ణయించడం జరిగింది మాటిమాటికి శాస్త్రిగారు చీంళామణి సంస్కృత శబ్దాలను. తెనుగులోనికీ తెచ్చుకొనే మారం ఉపదేశించడాని కే పుట్టినదనడం జరిగింది చింకామణీ మొడాను

ళం పరికించి చూసే ఆ అభిప్రాయం హలంత (క్రియా పరిచ్చేదాల (ప్రారంభం శ ఎని వ్‌ కో కొదిగా ఆభాఎంచడానికి ఆవకాశం కనిఎస్తున్నది కొని పరిచ్చేదాలలొనికి వెళి ది అద నః ఆ భావం ఎంత మాత్రం నిలబడడం లేదు-అని వ్రసుత (ప్రకరణంలోనే పరిశీలించి తెలింకొన్నాం కొగా పరాస్తవాదాలమీద మరికొన్ని వాదాలు లేవనెక్సి శాస్త్రారు సాధించింది ఏమీ లేదు త తాల నా చిం విన కో 70%

త 'క। (౨. గి సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణో ఏది ఏమైనో శాన్రిగారీ వాద సర్వస్వానికి ఒక్క అభాస కారణమే - చించామణి సంస్కృత సమశబ్ద నిదాపణ పవణమన్నిది ఆధారంగా కనుపిస్తున్నది కాబట్టి ఆయన మాటిమాటికి ఆవాదాన్నే పటుకొని (వేలాడుతుంటారు. ఈ ద్వితీయ |! చి భాగంలో (గ్రాంథిక వ్యావహారిక భాషల జారచమ్య పరిశీలనం (పాకృత సంస్కృ -శాల -జనక జన్మ ఛావపరిశీలనం? పొణినీయం యొక్క వేదభాషానుళశాసకత్వ నిరూ వణం3 జరియి. ఈ విషయాలు (ప్రస్తుత పరిశోధన పరిధికి రానివి కాబట్టీ వావిలో కొన్ని విమృళ్యాంశాలు* ఉన్నా ఉపేకీంచడం జరిగింది తరువోత రాజరాజ నరేంద్రుడు పూర్వాచార పరాయణుడని నన్నయసనాతన ఛర్మ్‌ పరిపాలన కత్పరుడని భారతావతారికలోని పద్యాన్ని ఉదాహరించి. చూపారు జజ్షాల్రి పూర్వావార పరాయణత్వం సనాతన ధర్మ పరరక్షణ తాత్పర్యం ఎవరూ నందే 'హించడం లేదు సందేహించేదల్లా ఒక్క చింతామణి క రృత్వాన్నే ఆ విషయం సీద్ధాంళిక మైనట్లుగా థావించి చేసిన (ప్రసంగం ఈ భాగంలో "ొంతఉంది అది - చింతామణి భారత భాగాలు ఏకళ రకాలు కాబట్టి వాటిలోని సూక్తులు సమాస భావాన్ని విశిదీకరిసున్నాయని వారికితోచినటు ్రీండివిధంగా ఊదాహరించి వ్యాథ్యా అటి ళం రెనిర్రపార్యు. విళ్వశ్రేయ౬ కావ్యం తదడోషా పరికృతౌ చ వాగర్హొ సావాగ్యా రనవృ త్తి సాధ్యోహి రసో యథాతథం కవిభిః (సంజ్ఞాలా ) న్వస్థాన వేషథాషాథిమకా న్నంతో రస 'ప్రలుబ్ధధియః లోకే బహు మన్యంతే వై కృత కావ్యాని చాన్య దవహాయ (నంజ్ఞాంాలి స. చి విన కో 60 శ వది? 1 1 పైది 8 10 శవ విషయంలో సంస్క్‌ళం నండి (పాకృతం పుట్టినదర "షే ఆజ ఉత్త నుండి ఆర్యప్కుక శబ్ధం పుట్టినదవి.-వ్య న్తగణిత వద్దతి ననుసరించా అని వస్తుందని ౬ఎగ తాళ్లిగా (చాశారు కానీ అద్దకత్తి అనేది ఆచ్యాచీన (పౌకృకం ఆది సంస్కృ శాకిఘమాలంకాద (ప్రాచీన (పాకృళమే నంన్క్బృతానికి మూలమని తద్‌ జ్ఞుల అభిప్రాయం

ప్రాచీనుల నవీనుల దులో చింతామణి భీ సారమతిం గవీం(దులు పనన్న కథా కలిశార్త యుక్తిలో నారసి మేలునా నికరులకర రమ్యత నాదరింప నా నా రుచిరార్డ నూక్తి నిధి నన్నయళట్టు తెబుంగునన్‌ మవో భారత సంహితా రచన బంధురు డమయ్యె జగద్ధితంబుగన్‌ (ఆవి - లీక) చింతామణి శ్లోకాలకు భా 8 పద్యానికి ఏదో ఆంతరంగిక సంబంధం ఉన్నదని ఆ సంబంధాన్ని బట్టి అ రెండి (గంథాల ఒకరే వ్రాసి ఉంటారని కాస్త్రిగారు వాదిం చారు. కాని పై రెండింటి అర్హ తాత్సర్యాల్లోగాని శబ్ద రచనలో గాని ఎ విధమైన సంవాదమూ కనుఎంచడం చేదు పా చింతామణి న్రధానంగా కావ్య ముండ వలెనంటుంపె. భారత సద్యం (ప్రసన్నకథా కలిార్థియుక్షి తో అక్షం రమ్యుతతో నన్నయ రచన ఉండబోతున్నదని వివరిస్తన్నది దేళభాషాభిమానం కారణంగా వై కృత కావ్యాలుకూడ రసజ్ఞులకు ఉపాదేయాలే అని చింకామణి చెబుతుంటే తన రచలోని [ప్రధానాంశం (ప్రసన్నకథా కలికార్థయు కిని కవీంథద్రులు గుర్తిస్తే ఇతరులు అత్సర రమ్మతను ఆదరిస్తారని నన్నయ చెబుకున్నాడు ఈ (ప్రసంగాలు. రెండింలో సౌమ్యం ఎముంది ఎక్కడుంది. లేదు చింతామణి సంస్కృతంలో రచించదిడడానికి హేతువులు. రెండు చెప్పారు, వ్యాకరణ విషయాలను చెప్పజాలిన భాష సంస్కృత మే వీ వ్యాకరణ శాస్త్రం వేదాంగాలలోని దగుటచేత ౨ది పవిత్రమైన సంస్కృతభాషలోనే ఉండాల ఈ రెండభిప్రాయాలు. చింతామణి కర్త (నన్నయ--అని శాస్త్రిగారి అభిప్రాయం) అభిప్రాయాలనికు డ అన్నారు 1 వీటితో మొదటి కారణం చింతామిని నన్నయ జీశాడనే వాదానికి తలవంపు సంస్కృతంలోని భారతాన్ని తెలుగువారి కోసం శెలగులో వ్రాసేవాడు. తెలుగువారికి తెలుగు వ్యాకరణాన్ని నంన ఎఈంలో చేశాడ నడం విశ్వాసార్హంగాలేదు వ్యాఃరణ విషయాల్ని చెప్పలేని భాష వేదాంతధార్మిక విషయాల్ని మౌథశ్రం చెప్పగలుగుతుందా భారతం తెలుగులోనికి మార్చడంలో ముఖ్యోద్దేశమే అదిగదా కౌగా తెలగు భాషా సామర్థ్యాన్ని ప తంలో తెలుగు వ్యాకరణ రచన జరిగిందనడం విచారానహ్హ్తో న్ధాదరన */6 | లై తినరా? ర 1 షో చిం వివ ళో 78 షరి 16 న న. ఖీ వై ఉరాబారు.న న్‌

[1 నంనస్క్యృతంలోని (వ్రసిద్దాంధ్ర వ్యాకరణాలు శెండవ కోరణం-. ఇక్కడ అనవ్వితంగా ఉంది. వేదాంగాలలో వ్యాకరణ మొకకే సందేహం లేదు కాని ఏ వ్యాకరణం? వైదిక బంస్కృృత భాషా వ్యాకర ణం మాతమేం అంతే గాని తెలుగు (వికృళత్సి వ్యాకరణం కాదు కాబట్టి చింతామణికర్త సంస్కృతంలో తెలుగు వ్యాకరణం చేయడానికి కార ణలు కాస్రీగారు చెబ్బనవి కొవు సంస్కృతంలో చెబితేగాని గౌరవం (ప్రమాణ బుద్ది పండితులకి కలగవనే భావన మొదటి కాంణం ఆ ఎషయాన్ని చించామణికి బృహద్వాాఖ్యానం చేసిన అపోబలపతి వెలువరించే ఉన్నాడు విజమాడితే విష్టావంగాని నిన్నమొన్నఎివరకుగూడ మన పండిత (కొండు అనేకులకు ఇట్టి అభివ్రా నుమే ఉండేది_అనెడానికి తెలుగునాటి సహృదయ ఎండి తులే (ప్రమాణం కాస్రం/వనయోగం. రెంజిలో ఎబి (వమూణం! శాస్త్రం బలవదుచ్యతకే అనిష్పన్నే పదే తేన పయోగాాశయణం హితమ్‌ అనే కొరికరు వికృతి వివేకకారు(డు సంస్కృత వె యాకరణుల సిదాంతము ననుసరించి యం ఐల పంస్కృక. వ్యాకరణమునకు లొంగనపుడు తెలు కావ్యములందలి మహాకవి ల (ప్రయుక్త సంస్కృత శబ్దిములును నపశద్దివ.లె యనియు శాస్త్రవిరోధము. లేనపుడే కవి [పపయోగములక 6 టబ్రామాణ్యమనియు శాస్త్ర వి (పయోశములకు విరోధము కలుగునపుడు శాస్త్రమునకు( (బ్రామాణ్యము నంగీకరించి యా (ప్రయోగములను నిరసింపవలనీనదే యనియు నిద్ధాంతము చే యున్నాడు _ అని వికృ ౨వి వేకక ర్త శాత్సర్యంగా తమ తాత్పర్యం వెలువరించారు వికృతివివేక కర తన కారికలొ సంస్క్పృ3శబాల సాధుత్వాసాధుత్వాల చవ ర్త ్రాఫ3 శబ్ద న్‌ షయంలో శాస్త్రనికీ (వ్రయోగానికీ విరొధంవిసే ఏం చేయాలనే వషయం చెప్పి ఉంటాడనటం కంటె తెలుగు శద్దాల సాధుత్వాసాధుత్వాల విషయంలో విరోధం న. ఆహో వం పీఠిక 74 ల్లో

(ప్రాచీనుల నవీనుల దృ్టలో చింతామణీ గీ శాస్తా9రికీ కవి ప్రయోగానికీ వస్తే శాస్త్రాన్ని అదిరించాలనీ అయితే శాస్త్రం కవి (ప్రయోగాన్ని నిష్పన్నం చేయలేని స్థితిలో ఉంటే (ప్రయోగమే శరణ్యమని విన రించాడనడం సందర్భళుద్దంగా ఉంటుంది

వికృతి వివేకకర్తికు ఈ కారిక సంస్కృత శబ్దాల విషయంలో అన్వయిం చాలనే అభిప్రాయం అంటగట్టడ మే అనవసరం కాబన్లే అహోబలపతి-_-

యత్ర శాస్త్రేణ విశిళ్య కార్య ముచ్యతే తత శాస్త్రం బఎవదృవతి య్యత ఇచ్‌ జ

శాస్త్రణ సామాన్యవిధానం తత ఎయోగో. ఒలవాఎతి తదు ఆనీ వ్యావ్యొ నించాడు

కొగా కారికొకర్నకు లేని వ్యాఖ్యాత చెప్పని అర్జాన్ని శాం్రగారు ఎందుకు సృషించారంే--

ట్‌

అహోబలపతి ఆద్యుండు వారణ్యగర్భు సందంతకంచ నిత్యాది కవిపితా మహాద్యుక్తిస్తు నిర్మూల్లైవ అని షబ్బ _శేషణానాం (పథమౌాస్యాత్‌ 1 అనేసూ(త్ర వ్యాఖ్యానంలో ఇంకా ఇలాగే ఇతరిత్రా కొన్ని (ప్రయోగాల్ని నిరాకరిస్తూ చేఎన (ప్రసంగాన్ని నిరసిం వడానికి

విశృతివివేక కారికకు కాబ్రగారినుకున్న అర్హం వెప్పకపో తే అహో బలపతిపై చేసే నిరసన కారికాకర కు కూడా అన్వయించవలసి వస్తుందని వారి భయం-అంటే కారికాకర్న అభిప్రాయాన్ని అపార్జిం చేబుకొని అహోబలపతి ప్రాచీనుల తెలుగు వ్రయోగాల్ని నిరసించాడవి వాదించాలని వారి ఉద్దేశం. కాని నిజానికీ కారికకు కాత్రీ గారనుకున్న అర్దం చెప్పకపోయినా కొన్నిచోట్ల మహాకవి వ్రయోగాలుకూడా స్వయంగానే సూధ్రాన పేకంగానే న్వీకార్యాలు అన్నభావం పై కొరికలో సహజంగా ఉండనే ఉంది. కాబట్టి మహాకవి (ప్రయోగాల్ని పట్టుకొని తప్పులనడం అవ బల పతికి కూడదని సామాన్యంగానే అక్షేపించవచ్చు

ఈ ద్వితీయ భాగంలో శాస్త్రిగారు చింతామణి విషయాలకు దూరాన్వయం గల సంస్కృత వ్యాకరణ విషయాలు కొన్ని తడిమి విమర్శించారు ఆ విమర్శలో న. లా డాలు యాాయనకోందాకాాకాగానాునిడాను జాలం ల్లు.

అజంత కథనూ

(4 నంన్కృతంలోని వ్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు మళ ౦మీద తెలుగు ఎచేయాకరణులు కవుల మహాకవుల (పయోాూలు కొన్ని (ప్రచూదాలని అనాకరాలని అనడం సంస్కృత వైయాకరణులనుండి నేర్చుకున్నా రని నిరూపించారు ఆది నిజమే ఈ భాగంలో చింతామణి కర్నృత్వ విషయమై చర్చ జరగలేదు ముందు చెప్పినట్లు అది నిశ్చిత మైనట్లు భావించి [పపసంగించడం జరిగింది కా ఆ నిశ్చయం ఏక పకంగా జరిగింది గాబట్టి దాన్ని గౌరవించవలసిన పని లేదు బింతాతచుణత ఎవివమయ వరంకోదన తృతీయ భాగం చింతామణి విషయ సపరిశోధనంలోని తృతీయ భాగం (చివరి భాగంకూడు చింకొమణి కర్శృచ్యు విషయమై వివాదం ముగిసినకే భావించి తరువాత చింతామణి లోని నిగూఢాశయాల ఆవిష్కరణకోసం చేయబడినటు దాని ఉపోదాతంలో ఉంది లి మము చింతామణి నన్నయచే పదకొండన శతాబ్దిలో రచితమైనదని విశ్చితమైతే తప్పు ఈ మూడవ భాగంలో చేసిన ససంగమంతా నేలవిడిచిన సాము కావలసి సపది కాగా కర్ణృత్వం అనిశ్చితంగా ఉన్నంతకాలం ఈ భాగంలో శాస్త్రిగారు సిన చిత్ర విచిత్ర వాదాలు అంతగా పట్టించుకోవలసిన అవనరం లేదు అయినా పౌటి" పరిశీలనం కూడా ఇక్కడ చేద్దాం వారి వాదాల జోలికి పోవడానికి మందు 2 ఆటంకాలు కనిపిసున్నాయి. చింతామణి ఆశయాలు. నిగూఢం అయిపోవడానికి అది రచించిన కాలానికి బయల్పడిన కాలానికి మధ్య 600 ఏండ్లు వ్యవధానం ఉన్నదని విశ్వని స్తేనే గాని ఆధారమే లేదు 2 ఓకవేళ వాద సొలభ్యంకోనం కొంత తడవు విశ్వసించినా. దాని వ్యాఖ్యాత లందరూ బాలసరస్వతి అప్పళవి అహూబలపతి వరుసగా తప్పనినరిగా పొరదిడ్డారఫి. అంగీకరిస్తే చప్ప ళాస్తిగారు కొతగా వెలికితీసి చూపే విచికార్జాలు అంగీకరించలేము. డో 'మొదటి..ఆటంకం కతొలగవల'పే ఉన్నదని ఇంతవరకు సాగిన వరిశీలన వలన తెలుస్తుంది రెండవ ఆటంకం కూడ బలీయంగానే ఉంది. అసలు బాఖసర్వతి

ప్రాచీనుల నవీనుల దృష్టిలో చింతామణి 40క్‌ లేకుంే చింతామణి ఉండేదికాదు. ఒకవేళ ఎదిరి వాద సొలభ్యంకోసం ఉండేదన్తు కున్నా దానికి అర్థ కొత్సర్యాలు ఏర్పడి ఉండేవికావు ఎందుకంటే నాటికి. నేటికి కూడా అతడు గీసిన గీట్లలోనే ఆ సూత్రాల వ్యాఖ్యానాలు సాగుతున్నాయం పే చింశామణికి అతనికీ ఉన్న సంబంధ మేపాటిదో సులభంగా ఊహించవచ్చు ఈ విషయం ఈ (గంథంలోనే (ప్రకరణాంతరంలో౩ సోపవత్తికంగా విరూఎంచబడి ఉంది కాగా బాలసరిస్వతికి తప్ప యితరులెవ్వరికి తెలియని తెలియరాని అర్థాలు చింళామణితో ఉన్నాయని అయినపుడు అతడు ఆతని టీకను ఆధారంగా చేసికొవి పెద్దవ్యాఖ్యానాలు భ్రాసిన అప్పకవి అహూబలపతి పొరబడటం ఆ పొరబాటున ఆధునికులు దిద్ది సరైన అర్జాలు చెబుతారనడం = ఇదంతా లేని వస్తువును చీకటిలో అంధులు పట్టుకొన్నట్లుంది చింతామణి సూత్రాలకి బాలసరస్వతి లేసినదే అర్జ4 అతడిచ్చినపే లేక ఆటువంటివే ఉదాహరణలు అయినప్పుడు ఆతడే బౌరబిడ్డాడనడం కం ఆ (గంథమే ఒక పొరపొటనడం భావ్యంగా ఉంటుంది నన్నున్‌ భుమయ్మ్యున్‌ రూవనివ్పత్తి ఇక ళాస్తగారి వాదాల్ని వాట్‌ గుణదోషాల్ని గమనిద్దాం అశాదివు విభ కిషూ తో వేతి సూ్రార్త విమర్శనము --వాదసారం న! థి

దీనిలో నన్నున్‌ -- ఏణన్‌ =నన్నేలున్‌ నన్ను నేలున్‌ అనేరాపాలు ఈ సూతశ్రానికిఉదాహరణలు కావంటారు. కారణంగా న్నుమ్మూ హాన్వళశ్చాదే రమిశసిచ అనే సూక్రాన్ని (వ్రాసి బాన్ని బట్టి న్నుమ్ములు ద్య్వితీయావిళ క్తి చ్రత్యయాలు కావుగదా అంటారు (వాటిని ఆగమాలుగా భావిస్తే నన్నునున్‌ మమ్ములన్‌ అనే రూపాలు సిద్ధిస్తున్నాయి ) అనాదిష్వితాాది సూత్రం విభ కిస్టోకొరానినే సంధిని విధిసున్నది కౌని ఇతరానికి కాదు

అయినొ నన్నేలున్‌ నన్నునేలున్‌ _ వంటి సంధియుత రూపాలు భారత (ప్రయోగ అనుగుజాలే అంతే. వాట్‌ నిష్ప తిని మాత్రం చింకామణీ చెన్పదు ల మ మా

చూ న్యూళకర్త వివరిన్నేగా? తెలినుని స్కూకాలు అవే (నకరణం

క్‌ చింతా వాలంత, 5 నూ

కి సంస్కృతంలోని (పసిద్ధాయ్యధ వ్యాకరణాలు నన్నయ (ప్రయోగాల్ని బట్టి నన్‌ విన్‌ తన్‌ అనే నన్నును ఇత్యాది రూపాల 'సెంకేపపారూలకి అచ్చు పరమైనపుడు చివరి (దుతం ద్విత్వయుక్త మౌతుందని (గ్రహించాలి అయితే మమ్మేలు మమ్మునేలు _ అనే రూపాల్ని మాత్రం (ప్రకృత సూ తోదాహరణలుగానే స్వీకరించాలి కాఃుణం వీట్‌ రూపనిష్పత్తి (మిమ్ము తమ్ము మమ్ము) నిన్ను తన్ను నన్ను - అనేవాటి రూప నిబ్బత్ని కంచ భిన్న మైంది. ఇక్కడ బహువచనంలో లశసోఒ౮ంకతాత్‌ ఆనేసూూత్రం శవ్తించదు ఆ కస్‌. (ద్వితీయా బహువచన (ప్రత్యయం) విభక్తి రాకుండానే ఊరకే లోపిస్తుంది -ఇవి ళాత్తగారి వాదాలు ఇక్కడ మాకం మిమ్ములో ఉత్వానికి విభకి త్వసిద్ధి ఎస్వు? అనే శంక ఉండనే ఉంది. ఆ శంకకు వారొసగిన సమాధానం విభకి ప్రత్యయం వేరుగా లేదుగాబట్టి చీవరి- వర్ణాన్నే విభక్శ్యంత వర్షం - (గ్రహించాలని శాస్త్రిగారి ప్రై వాదాల్లో వ(క్రత్వం చాల కనిపిస్తుంది పో నివింకుశత్వం దున్పహంగా ఉంది చింతామణికి నాటినుండి నేటిదాక వచ్చిన వ్యాఖ్యొనాలన్నీ ఈ విషయంలో తస్పలంటారు కేవలం తమ బుర్రలొ పుటిన విచ్శిత అనన్విత జ ప! వాదాల్ని సిద్దాంశాలుగా తెలుగు పండితుల పై రుద్దాలవి వారి తొందర ఆ అధికారం వారికి ఉన్నదనుకోవడంతో వచ్చిపడిన దురవస ఇది విజానికి ఈ ఒక్కచోట ఢయ వార్త చేసిన వాదంలోని అప్మకమాలే అన్నిచోటా కొదిగానో గొప్పగానో భౌఎ .౦ంటాయి ౮ ద ఒకే ఆకారం చింతామణి రీతిలో ఒకే నిష్పాదన (ప్రక్రియ కలిగిన రెండు పదాల్ని భిన్న విధానాలతో ఉత్పన్నం చేసే అధికారం శాస్త్రిగారు వహించడం నిరం కపళశ్వానికి చహ్నేం ఇక్కడ వీరు చెప్పిన విచిత్ర (ప్రక్రియకు చింతామణిలో ఎక్కడా ఆధారం లేదు పూర్వ వ్యాఖ్యానాల్లో అసలే లేదు కేవలం తమ ఊహ ఒక్కా సే ఆధారం చింతామణ్‌ నన్నున్‌ మమ్మున్‌ _ వంటి రూపొల్చే చేసి చూపిందిగాని వారన్నట్లు నన్‌ తన్‌ _ వంటి ఖాటిని చేయలేదు. వాటిని నన్నయ (ప్రయోగంచి

ప్రాచీనుల నవీనుల దృష్టీలో చింళామణీ (1 ఉండడం వేరే విషయం నన్నయ్యే చింతామణి కర్ణ అనడం నిశ్చితం కాకపోగా విపరీతంగాకూడ నన్నయేతరుడే కర్న అని నిశ్చయం జరిగే అవకాశం ఉండవచ్చు కాబట్టి భారత ప్రయోగాలతో తమ వాదాన్ని సమన్వయించబూనడం ఇక్కడ అనవనరం అ(క్రమంగూడ నన్ను లో ఉత్వం విభక్రీస్థం కాదంటూ మమన్ములో ఉఊశ్వం విభ క్రిస్థం ఆనడం వ్యకవాదస _ దానికీ వారిచ్చిన సమర్థనం ఎమౌ్యకం అంగీకార్యం కాదు సంస్కృత (పత్యియాల్ని తెలుగు (కృతుల పై నిలిచినవాటిని నపదాన్యవ్యయ -- ఇత్యాది సూత్రంతో తోబంఎచేయాలనడం - వక్రత్రమవాదం ఆదే నిజమైతే చింతా మణిలోని విభక్తి (ప్రత్యయాలకు లోపంచెప్పే సోర్షుగిత (అజంత శిక్సి వంటి సూత్రాలు దండుగ అఆ సూతం (నపదాన్యవ్యయ-ఇత్యాది) సంస్కృతంలోని అవ్యయాయి తెలుగుతో వ్రయోగార్హాలుకావని చెప్పడానికి ఉద్దిష్టమైండి. తెలుగు (పకృతులమీద పర్చిన సంస్కృత విభక్తి (ప్రత్యయాల లోపొనికి కాదు సూ్యూక కర్తకులేని విచిశ్రార్థాలు అన్వయాఎ౨ శాస్త్రిగారు కల్పించినంత అధికంగా పూర్వులు గాని ఆధునికులుగాని ఎవరూ ఎక్కడా కల్పించి యెకుగరు “నిత్యమనుత్తమ వురువ [కియాన్విత, ఈస్తూతవ్యాఖ్యానంలో అప్పకవి. పుడమీ స్యూక్రోక్త ముత్తమ పురుష మనుభు6 దత్పురుష వెల్లల గొనరాదు తదృహూక్తి మున్ను తిజ్మధ్యములతోడ నెన్ను కతన నిత్యముగల (వ్రాజసంధి దానికి ఘటించు (అప్ప-6 600) ఆని కత మ పురుష బహువచన రూపాలకి నిర్యనంధిని చెప్పాడు (ప్రయోగ బాహు క్యాన్ని "బట్టి అతని మాట నమంజనమే అయినా అనవసరంగా అతనిపై కోప గించారు శొబ్రుగారు ఇక్కడ (ప్రధానాంశం ఉత్తమ పురుష ఏకవచన రూపం-భూతకాలంలో ఎది? అనేది

| సంస్కృతంలోని ్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు స రు శాత్తిగారు కొలిచికినిన్‌ వంటి రూపాలు చింతామణి సాధిస్తున్నదంటా లత ఉత్వయుతో వనకార్‌ స్యాతాం మధ్యోత్త మైకవచనానాం క్రీయా భ్రూశాదుశాం పరేషామిక్‌ క్రియా స కి పి రెండు సూత్రాలతో ని ప్రత్యయం ఎద్దిసుంది ఇంత వరకు శాప్రగార వ్యాఖ్యాతలకు భేదంలేదు. దీనిపైన మశ్టి తనే (ద్రుత్యపకృకయ యేస్యు హ్యను జీవితద్రుకా నిత్యం అనే సూత్రంతో నకార మొకటి వసేని గ ఆదు (ధ్రుతవ్రకృతికత్వం ఎద్ధించదని కాబట్టి కాలిచితినిన్‌ అనేవి పరిపూర్ణ రూపమ శాన్రీగొరి వాదం అయితే అలాంటి రూపాలు ఆంధ్రవాజ్మయ సర్వస్వంలో ఎక్కడా సముచ్చ యార్గ రవాతంగా (ప్రయుకా లుగా కనుఎంచవు నన్నయ భారతంలో కూడ ఆది ళ అవావమ్‌. వర్వం చకుర్దాళ్వాసం. 18వ పద్యంలో ఒక్కచోట తప్ప ఇతరత్ర ఎక్కడా అటు వంటి ప్రయోగం కనపడదు ఆ ఒక్క (ప్రయోగంలో అ [ద్రుతం ధందస్సొకర్యం కోసమో సముచ్చయార్థంకోసమో ప్రయుక మెనదంచే కలిగే విప్రతిపత్సి లేదు అబాల్‌ స్వామి జిలుధా -ఫకషూరక్ర (ప్రయోగాన్ని పురస్కరించుకొని మిగిలిన వాజయసర్వస్వంలోని (ప్రయోగాల్ని తిరస్కరించలేం కదా కొలిచితబ్ధిజన్‌ వంటి రూపాలు సంధి జరిగినవిగా కొలిచితినబ్దిజన్‌ వంటి వ్యాఖ్యాతల సంధ్యభావ రూపాలే సంధిగత రూపాలని కొలిచితిని నద్దిజన్‌ వంటి రూపొలు సంధ్యభావ రూపాలుగా ఉండాలని వాదించారు వారిచ్చిన రూపాలు సంధ్య భావానికి అని వారుదాహలరించిన కొలిచితిని నద్టిజన్‌ వంటివి ప్రయోగాల్లో ఎక్కడా కనుఎంచవు కాబటి ప్రయోగ విదూరమెన వాలీ వాదం తిరస్కార్యమే చి రు కొలిదితద్టిజన్‌ వంటి రూపాలు ఉ త్తమ పురుష-ఏకవచనంలో నన్నయ రచనలో కనుఎంచడం లేదుగాబట్టి చింతామణి నన్నయ కృతమని రుజువు కావడం

'ప్రాచీనుబ సవీనుల దృష్టిలో చింతామణి 08 లేదా? అంటారు! ఆయన అటువంటి రూపాలు సన్నయలోళలేవు కాఇట్రి చింతామణి నన్నయ కృతం కాదని కూడా అనవచ్చు ఆది బలహీనమైన వాదం

కొలిచితినిన్‌ వంటి రూపాల్ని సామాన; రూపాలుగా స్వీకరిసే వాటినుండి నాం అవాలి కొలిచితి వంటి రూపాల్ని సాధించడం క్లిష్తమైన (ప్యక్రియాగౌరవంతో కూడిన పని _సిద్దరూపాన్నుండి రూపాంతరాన్ని సిదింపచేనికోవడం కోసం మళీ మూడు జల్‌ జ్‌ య ఖ్య సూళశ్రాల్ని ఉపయోగించుకోవాలి... కాస్తిగారి నిర్లేశం (ప్రకారం కాబటి దాన్నితిరస్క రించడ మే _శేయస్కరం అ

శివ విషయంలో ముందు (ప్రతిపాదించినదాన్నే తిరిగి (ప్రతిపాదిసున్నారు

దీని ఖండనం 48వ విషయ శోధనంలో జరిగే ఉంది. ఇక్కడ వారు చూపిన నూతన యుక్తులు లేవు

వాద మధ్యమున6 (బథమ పురుపషేకార సంధ్యభావమును జూపినంగాని యాం కిపుల చరిదకారులు కృతార్జులు కానోవరు -ఆని ఈ నందర్భంలోనే అన్నారు పాదిమధ్యంలో సంధ్యభావాన్ని చూపవలసిన అవనరం చింతామణిని బట్టి కిలగడ మే లేదు చింతామణి పాదాంతంలో సంధిని అంగికరిసేగదా పొద

అవాని మధ్యంలో చూపవలసిన ఆవసరం ఎర్బడేది. కాబట్టి ళాత్తిగారే చింతామణిలో ల

పాదాంతంలో సంధ్యభావాన్ని ఇెప్పే సూత్రాన్ని చూపాలి

గుష్తార్థి(వకాశికాకారులు (బాలవ్యాకరణ వ్యాఖ్యాత ఈ సూళక్రానికర్టం వివ రిస్తూ స్తూతకర్శి ఉద్దేశాన్నే వికృతిపివేకకర్త కారికా రూపంలో ఒనగినారని (వాశారని వారిమిద కోపగించారు కాస్తీగారుః నూకర్త చెప్పిన దాన్ని వికృతి వీవేకక ర్త చెప్పడని ఆ విషయమైనా తెలినికోకపటోవడం ఎంతయుళోచనీయ మని కూడ అన్నారు

శాఆ్రగారు చేసిన విచిత్రవాదాల్లో ఒకటి-చింతామణీ చెప్పిన మాట వికృతి వివేకిం చెప్పదని కాని చింతామణికి పునరుక్సులు వికృతి వివేకంలో బోలెడు కని పిస్తున్నాయి ఉదా _ లలల

చిం వివ శో 0914

ఏ పది 84

సంస్కృతంలోని (ప్రఎద్దాంధ్ర వ్యాకరిణొలు జ ఆఅపి నంయుక సమాపో భూయోంకే లః 'వదృళ్యతే నామ్నాం (అజంత --77) ఛాని. వ్యాఖ్యలోనే “నమా ప్రవర్షకా కేచిత్‌ దేశ్యే పునరపి న్మృతాః _ కొరిక ళ్‌ సై జర "పి రెండింటికి అర్థంలో గావి సందర్భంలోగాని భేదంబేదు కాగా సూళశ్రానికి బి ము కారిక పునరుక్సి యశు9తి మార్యా లఘుయం 'ప్రవెదన్ని పాణత పరం (ప్రాజం ((సంజ్లా---2 వాని వ్యాఖ్యలోనే పప్రాణాత్‌ 'ప్రాజో లము ర్య స్యాత్‌ -కారిక సూత్రానికి కొరికకూ అర్హ సందర్భాలు సమానమే కాబట్టి ఈ విషయంలో శాస్త్రిగారి నాదం నిరాధారమని గుపార (ప్రకాశికాకారుని తప్పుపటడం అ(క్రమని తెలుస్తుంది అనావ గై య అనీ న యు నన్యాత్తద్ధర్య్థోత ఇతి న్యూతార్జ ఎియర్శ్భన ఇక్కడ శాస్త్రిగారు చేయుదము 1 ఇప్పుడు ఇత్యాది స్థలాల్లో ఉకారం ధాతునిస్టం గాదు గాబట్టి ప్రత్యయస్థం గాబట్టి అక్కడి సంధి నిర్బాధమని (వ్రాశారు2 చింకామణి (క్రియాధాతుః8 అని నిర్వచించింది అయినపుడు క్రియాపదానికి ధాతువుకి భేడం పాటించడం చింకామణి మార్గానికి వ్యతిరేకం అలాగే సకం టా నా శ లోని తద్దర్మపదం ధాతుమాశత్ర వాచి అనడానికి ఆధారంలేదు. పైగా తద్దర్మత్వం కేవల ధాతు మాత్రానికి కాదు దానిపై చేరే[ప్రత్యయాల్ని బట్టి ఆక్రియ తద్ధర్మార్థక మవుతుడది అయినపుడు ఈసూ్రానిక్రి అవ్యాప్ని దోషం ఎలా వారెంచగలం?2 ఈ సందర్భంలో అప్పకవి ధాతుజ విశేషణములు తిజ్మ ధ్యేజ్యాది సూత్రము చొప్పున (ద్రుతవకృతికములే అని చెప్పెడి చింతామణి ఆశయమే. సరిగ (గ్రహింప న. ఇచ్చవిభకృన్తమస్క జేరలిచ సంధి 87 868 వీటికిపువరుక్తులుగా ఆలా గమస్సా దంద్వింద్వో భవ్‌దిత్‌జసిచేతయో తథా తోడవిభక్తొచ సమానే కవిశమ్మతేః వి. చిం వివ ళో $్ర5 శీ పంజ్ఞా-?8 కారిక శ చూ అన్సకచవీయము అనే [వకఠరణం

ప్రాచీనుల నవీనుల దృప్బలో చింకామణీ లేదని తోచుచున్నది అని ళాస్తిగారు వ్రాశారు ఒక్క అసప్పకవికే కాదు ఆ విషయం పెక్కుమంది వ్యాక్యొతలకి వ్యాకర్రలకీ కూడ తెలియదు అనలు చింతామణి కర్తకి కూడ ఆ అభిప్రాయ మున్నదనడానికి ఆటంకంగా అప్పకవీయ చింతామణిలో_.-

ధాతు పద సంభవానాం విశేషణానా ముత_స్లథా నుమచి (అప్ప చిం సంధి అనే సూత్రం కెనిఎస్తున్నది ధాతుజ నిశేషణాల ఉత్తు కి అచ్చు సరిమైతే నుమాగ మం ఎస్తుందని సూత్రార్ణం వచ్చు. ఇతడుజవచ్చునితడు అనేది ఉదాహరణ

శాజ్రగారి వాదం (ప్రకారం కళలూ చింళామణి పేర్కొన్నవాటిని మినహా యించి యిగిలిని అన్నింటిని (ద్రుత ప్రికృతికాలని సిదాంతంచే సే వ్యాకరిణరంగంలో

థి గ్‌

కల్లోలాయి కలుగుతాయి. తిజ్మధ్య శేష సష్షీ _ఇతా్యది సూత్రంలో ధాతుజవి శేషణాల సంగతి లేదు కాబట్టి అవి దు9త (ప్రకృతికాలయితే. చేయుచున్న చేయంగల చీసిన చేయని _ఇవన్ని కూడ ధాతుజ విశేషణాలే కాబట్టి వీటిని (ద్రుతాంతాలని అనగలమా

కాగా శాత్రగారిపైవాదిం కూడా పరాస్త మే

మరొక సందర్భంలో బాలవ్యాకర్య పెకూడ డు _ప్రత్యయాంతాలు ఆనంత

అనాటి రూ

ర్యార్దకా అవుతాయని సూతించాడు కాబట్టి వాటి విషయంలో వాలవ్యాకర్న భ్రాంతి పడ్డాడు--అని ఒక ఆరొపణం చేశారు అరువాత డున్‌ (పత్యయాంత శచ్దాల్ని భావార్డకాలే అని వాదించారు. కొని అది లక్ష్య లక్షణ విరుద్దంబగుటంటేని యనాద రణీయంబని చిన్నయసూరి మాటలలో మనం (గ్రహించాలి సూరి ఒనగిన_లడణ లఅత్మ్యెలు

ఆనంతర్యార్థంబున డు వర్షకంబు (ద్రుశాంతంబగు (వాలవ్యా కియా - బి ఉదా జాబిలి తోతించుడుం గువలయంబులు వికసిల్ల

ఆనంతర్యారింలో డున్‌ (ప్రత్యయాంత శబ్దానికి నన్నయ (ప్రయోగాలు

[ల

లాలా

సి లు [| సంస్కృతంలోని ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణో 1 ఆదిత్యుం డ స్తగిరి శిఇరగతుండగుడు (అది-8- ) 2 అచ్యుళుండు పూజితుండగుడుం దేజమున (నభా-జి $ అది స్పష్షంబగుడు నందజు నాశ్చర్యింబిందిరంత _ (అంణ్య-2£- ఈ) బి 4 తదర్శన గోచర యగుడు నపుడు (అరణ్య-శి-89) చి ఇలొరటి (ప్రయోగాలు కొల్లలుగా భారతంలో కనిఎన్తుండగా వాటికి ఆనంత ర్యారం తప్ప అర్హాంతరం పొసగదని ఆ సందర్బాల్లో స్పష్టంగా దోధపడుతుండగొ |! ళా న. తమ పండితత్వ (ప్రకబనకా అన్నట్లు అసందర్భంగా బాలవ్యాకర్నను తప్పు పట్టడం శాశ్రిగారు చేయదగిన పని కాదు 'వ్రస్తుత సందర్భంలో కూడ బాలవ్యాకిర్న తద్ధర్మార్హక విశేషణో కారమునకు అజ న! చి అచ్చు పరమగునపుడు 'నకారము వచ్చునని సూ(్రించడం అంతగా విరుద్దం కోదన్నారు. అంతగా కాదు అసలు విరుద్దమే కాదు ఎంతో అవసరమైన సూత్ర రచన అది ఇక దాన్ని చూచి నస్యాత్‌ తద్ధర్మోత అనే సూత్రానికి బాలవ్యాకరణ సూశశ్రార్థం కొందరు చేసికొంటున్నారని విచారించడం సరియైనదే అఆదర్వణునిక భూడ _వతూదం! ఈ సందర్భంలోనే ఇంతవరకు తప్పుపట్షిబడక శాస్తిగారిచే వదలబడ్డాడను కున్న అధర్వణువికి (కనీసం కాం్రగారి ఊోహలోనై నా ఆతడు వికృతి వి వేకానికిక ర్త ఉపక ఒక (ప్రమాదం అంటిగట్టబడింది వచ్చున్‌ ఉపాయము వంటి స్థలంలో ఇమ్చుశ్‌ శబ్దము 'తద్ధర్మవిశేషణం కాబట్టి విక్యతివి వేక కారిక ఇక్కడ అన్వయి6చకీ సంధి కావలసివసుంది - అని శాస్త్రిగారి శంక దాన్ని వారించకుండా తదర్మశబ్రి గ్‌! ఏ ధి ది నిర్వచనం చేశాడని అధర్వణునిపె ఆరోవణ నిజమే కాబకే అప్పకవీయ చింతా మూ ల మణిలోని సూత్రం (ధాతువద సంభవానాం విశేషణానా ముత స్రథా నుమచ్చి చింతా మణిలో సహజమైనదని కాగా ఉండవలబనదని అంగీకరించవచ్చు. అపుడు వికృతి వివేక కారికలో అరోపితమైన (పమాదం తప్పుతుంది కూడ లా క. _ [నళమళ్ళో త్తమశ్చైవ-ఇళ్యాది

ప్రాచీనుల నవీనుల దృష్టిలో చింతామణి 08వవిషయంలో గఉీంచెడున్‌ వంటివి కృష్ణర్మార్హకాలే అంఖిథా చింతామణి అటువంటి వాటివి చెప్పలేదు గాబట్టి చింతామణి సూత్రం ఆలాంటి స్థణాల్లో నంధి వి'షేధానికి తాము చెస్పిన వ్యాశ్యానం (వ్రకారం ఊపకరించకస్రోయిభా. (వ్రమాదం లేదన్నారు _ ఈ వాధవంంతా వ్యాకరిణ శాస్త్రమర్శాదల్మి శన్చిబ్భుచేసి కాన్హగారి ఉక్త మే శాస్త్రంగా అంగకరించమన్నట్లున్నది గాబట్టి తిధిస్కాజర భూన్యమే పునరాగమి క్రియాణాం పర్యాప్తో మన్మతేతు సంకేత ఇతి సూత్రార్థ విమర్శిన సందర్భంలో శాస్త్రిగారు చింతామణి రవనాంఉద్దేశాన్ని ఇలా వివరించారు క్వాచితృ్మ రూపములకెల్ల నూట్ర విధానము చేయుట దిక్ర్రదర్శన మాత్రో పదిష్ట చింతామణి రచనోద్దేళము కాకుండుటచేతను (ఇయోగారూఢములైన యట్లి క్వాచిత్క. రూవములను నీ నూత్రిముజే నంగ్రహించుకొనవలెనని నన్నయ బట్టార కుండు తలంచి యుండెనవి (గ్రహింపవలసి యున్నడి ఇతరులు నసహేతుకంగానై నా కాదన్నకొద్దీ శాస్త్రిగారికి చింంామణి నన్నయ మ్‌ ౧ కృతమనే నిశ్చయం అకారణంగా గట్టిసడిపోతుంది అందుకనే వారు మాటి మాటికి నన్నయ భట్టారకుడు తలంచలేదు 1 నన్నయభట్టు వికల్పించెనని వాదింతురా యేబి 2 ఇళ్లే నన్నయభట్టు మరొకచోట సైతము సంధ్యభావమును బయోగించి యున్నాండు * కాగా నన్నయళట్టు వ్రయోగములలో సంధి వైవక్షికమని నన్న యాధిప్రాయ మగుటదేతను =-అని యిట్లు ఒక్కఫేరాలో 2 శ్రంక్తుల (వ్రాతలో నాలయిదుసార్లు నన్నయ భట శవాన్ని జపిసారు లి ణి బి ౧ అని ననన చిం విన ళో +వ వవయం శి పైది వెడి ఠి వైది వైరి శ. వది వెరి ర్‌ పైది చెరి థ్‌]

నంస్కృృతంలోవి (ప్రసిద్ధాంద వ్యాకరణోళు పె వాదం అపోబలవ్‌తి అవధరింపుము అనే పదానికి అవధారు అనే శూపాంతర్తాన్ని ఘటింపుచున్నాండు వంటి రూపాల్లో ఉన్నానుబంధ దీర్చాల్ని క్‌ు మూత్రంతో సాధినుంటే చూచి అవి సరిగావనడావికి చేసింది అాటీ ఈ సూత్రం బొలసరన్వతి అవోబలపతి చేసిన వ్యాఖ్యల్ని యధాన్దతంగా అంగీకరించక ఏవ్యాఖ్యాన మైనా జేయడానికి అనువుగా ఉన్నదని కాబోలు ళాత్తిగారు ల! దీనికి కొత వ్యాఖ్యచేశారు. దాని సారమిది -- నన్నయ తన భారతంలో (ప్రయోగించి కూడ ఇక్కడ లక్షణబద్ధం చేయ కుండా వదలిన రూపాల్ని ఈ సూత్రంతో సాధించాలి ఉదా - తేజరిల్లమి 2. భేదింపక $ విచారిందకు 1! విచారింతము 6 ఉధృవిల్లాడును క పరిశ్రమించెద. కాస్తిగారి ఈ అభిప్రాయం సూత్రకర్తకు ఉన్నదా? అనే అంశం పరిశీలించాలి ఈ రూపాలే తము పరిశోధనంలో ప్రథమ భాగంతో ఇస్తో వీటిని చింతామణి సాధించలేదు గాబట్టి చింతామణ్‌ నన్నయ కృత మని విచిత్రంగొ వాదించారు ఇక్కడేమో చింతానుణితో ఆ రూపాలే సాధించుకోవచ్చు అని అనుక్జి ఇస్తున్నారు చింతామణిలో [క్రియాపరిచ్చేదంలో పునరాగమ.? 1క్రియాణాం -ఇత్యాది స్తూ రచన వరకు జరిగిన పథక్రియలో చాల కొరత లున్నాయి ఉదా -- వర్నమానకాలికరూపాల్లో రతించుచున్నాండు వంటివాటిల్లో దీర్హ త్వ విధానం లేకపోవడం భవిష్యత్కాలిక (క్రియారూపాల్లో. రక్షింపంగలండు. వంటి. వాటిలో నుమాగమానికి సూత్రం లేకపోవడం 8 కర్మానుబంధ రూపాలలోగూడ పై రూపాలలో వలెనే నువూగమ విధానం లేకపోవడం (వాస్త దానిలో తప్పులేదు ఇక శాస్త్రిగారు చూపించిన తేజరిల్లమి మొదలగు

(ప్రొచీనుల నవీనుల దృష్టిలో చింతామణి రూపాల్ని రికణదిద్ధం చేయాలని సూత్రక_ర్త భావించి ఉంపే సూత్ర విర్మాజమే చేసి ఉండేవాడు - వాటికోనం అయినప్పడు ఏ వ్యాక్యాతకూ తోచని ఎవరి ఊహ కైనా రాని ఈ మార్గంలో ఆ రూపాల నిష్ప త్తిని సూత్రక ర్వ ఉద్దేశించని విధంగా చేయాలని కాన్రిగారు వాదించడం న్మక్రమంగా లేదు అసలు ఈ విచిత్రవాదం కాన్త్రిగా రెందుకు లేవనెత్తారంభఖే నన్నయ భారత (ప్రయోగాలతో చింతామణి విరోధిసున్న "పెక్కు సందర్భాలు పూర్వ విమర్శ కులు చూఎ ఇది నన్నయ కృతం కాదన్నట్లు నన్నయ (వ్రయోగాలు పె _,ంటికి చింతామణిలో లక్షణం లేదని చూఎ ఎవరైనా భావివిమర్శకులు చింతామణిని నన్నయ రచించలేదు-అని అంటారేమా అనే శంకతో ఈ వాదం చివర నన్నయ భట్ట భారత భాగమున ధఉించెడు రకించెడి రకించెడున్‌ రిక్షీంచుతన్‌ అను జాతిగల తత్సమ రూసము లగపడలేదు కావున నట్టివానిని. జింతామణి చొప్పున సాధించు కొనవలసిన యావశళ్యకత లేదు. అని ఛాళారు ఈ వాదం ఈ (ప్రకరణంలోనే (ప్రథమ భాగంచివర ఖండితమై ఉంది భారత (ప్రయోగాలు చింకామణితో సహజంగా నంవదించాలిగాని ఇలా దిలవంతంగా భారతంలో లేని (ప్రయోగాలు చింకామణి సాధించరాదని వాదించడం అక్రమం తద్ధర్మ వర్తమానాతీతాగామ్యర్థకా (క్రియా జ్లేయా తత్ర ద్వితీయ తుర్యౌ యౌ తౌ స్రస్పానుబంధకావేప వసతి రనుబంధకస్యా ద్యత లడర్లో వివక్షితస్త (త తోః అస్ని రనుబంధకస్యాద్య(త్ర లృడర్హో వివకీతో ధా ఈసూశ్రార్డ్‌ విమర్శనంలో గూడ కాచ్రిగారికి విచిత్రంగా వాదించకతన్సలేదు తప్పదు మర్‌ వారు సిద్ధాంతీకరించ దలచుకొన్న విషయం అలాంటిది వారి వాద సారమిది = వ రమాన ఆగామ్యర్థక క్రియల్లో వసతి అస్తి అనుబంధాలౌతాయి. కాని అవి ఉండు. కలుగు అనేవికాని ఉన్న కిల అనేవికావు కారణం ఉన్న పదాన్ని చింతామణి నిర్మీంచ జాలదు

సంస్కృతంలోని (నసిద్దాంధ్ర వ్యాకరణాలు

అనలు వర్తమాన భావ్యర్థాలలోని క్రియల్ని చింతామణి సాధించలేదను కుఇనే తప్పులెడు అంతగాసాధించాలనుకుం పే రక్షింపంగలవాండు. వంటివి కి9యా జన్య విశెషణాలు పాధించుకొనవచ్చు. ఎందుకంళ నన్నయ రచనలో ఉన్నాయ ఉన్నావు ఉన్నాను. వంటి ప్రయోగాలు మచ్చుకై నా లేవు

"పె వాదంలో పితిమాట విచారాసహామే అనలు చింతామణి వర్షిమాన శాన్యర్థిక క్రియల్ని సాధిండమే లేదనవలసిన అగత్యం పట్టినదంచే. వారి వాద డౌర్చల్య మెలాంటిదో తెలుసుంది స్పష్టంగా చింతామణి

వ్యతి రేకార్టే లృటి లటి డుజ్‌ స్యాత్‌ (కీచూ-- 8)

స్నర్యిర్ధే పునర్దుదీ భవత (కియా-ంా 9) అనే సూఢక్రాల్లో వర్తమాన థావ్యర్థక (క్రియల (ప్రకియను చేసి చూపెడుకుంటే అంత మ్యొతమున నట్టె దేళ్య(క్రియలను జింతామణ్‌ సాధించుచున్నదను కొనపలసిన యౌవ శ్యకతలేదు [ శివవిషయం] అని[హ్రాయడ మేమిటి? తరువాత అంతగా సాధింవం చలిభినవుడు అవి ప్రారంభించి తమ అనుమతిని (ప్రసాదించడ మేమిటి?

వారు చెప్పిన ఉండు కలుగు అనుబంధాలతో సిద్ధించే రూపాలు ఎలొ ఉంటాయా చూద్దాం

రత్సంచు భాతుపు చుఆగమం ఉండు అనుబంధం డు (పత్యయం:౭ రక్షించుచుండుడు.. ఇది వర్తమానార్థక రూపం (ప్రథబుప్పరుష-ఎకవచనం

రక్షీంచు. ధాతువు కలుగు అనుబంధం అత్వపత్వా దేశాయజరిడీం పగల్మగుడు = ఇది భనిష్యదర్హక రూపం (వ్రథమ-ఏకవచనం

ఇటువంటి అనన్విత రూపాల్ని శాబ్రగారి వాదం (ప్రకారం చేసికొనవలసిన అవసరం చించామణి విద్యార్దులకు లేదు ఇక వారి సందేహాలు (వశ్నలు ఈ నందర్భంలో వేఎనవి కారణంగానే చింతామణి నన్నయక్కతం కాదని పూర్వ అధునిక విమర్శికలోకం వాదిస్తున్నది మరి ఆప్రశ్నలూ సందేహలూ వితంతవాధం చెయ్యక సరిగా తీరడం లేదని ఈ సందర్భంలోనె నా శాస్త్రిగారి అంతదాత్మకు

ము

(ప్రాచీనుల నవీనుల దృష్టిలో చింతామణి తోచి ఉండాలి కాని ఇంతదూరం వచ్చిన తరువాత వెసుదిరిగే న్వభావం కాదు వారిది కాబిట్టి క్రియా రూపాలకి బదులు క్రియాజన్య విశేషణాలను. సిద్ధింపజేం సరిపెట్టు కొమ్మంటున్నారు పై పరిశీలనం వలన శాస్త్రిగారి వాదం ఒకతీరు తెన్నును బట్టి నడవడం లేదనీ ఏడో ఒక విధంగా చింతామణి కరృృత్వాన్ని నన్నయకు ఆంటగట్టటమే దాని ఏకైక నిర్ణయమని తేలిపోతుంది. కాబస్టి ఒక నిర్ణయం పరిశోధనకు పూర్వమే గట్టిగా ఎర్పరచికొని దాన్ని (ప్రతిపాదించి ఎద్ధాంతిం చేయడానిన్రే. చేఎన (గ్రంథం శాబటి దీనిలో అన్ని సందర్భార్లోనూ ఆశాబ్రయమైన పదతిలోనే అభాస నిరయాలు బ న! ల! 0 ణి జరిగాయి వదాది యకార వకారాలు సర్వ్యకాజ్వత్‌ కార్యం జ్లేయం య్యేతి సూథశ్రార్జ విమర్శనము ఇక్కడ వాలనరస్వతి మాటను ఓయి. యెొత్వమురాః జెప్పనేల? ఆజ్వ త్కార్యిము వచ్చునననేలః ఆదియందు యకారము బేదు అచ్చే అంటే చాలదా? చాలదు ప్రయోజ నాంతరము లేకున్నను ఉచ్చారణ విరోధ మగుచున్నది కనుక యెకార మెకారము గానేరదు అని ఎత్తి వాని చింకామజి వంటి (ప్రొఢ(గంథ మును రచించిన యాతండు వదాది యకారాంగీ కొారమునం (బకియా గౌరవ మున్నది తెలిఎకోలేనంతటి ఆబౌఢుండనుట పరమ సాహపముకొదా అని అన్నారు తరువాత వారు చేసిన వాడ సారమిది __ చింతామిజీ కర్త తన కాలానికి వాడుకలో ఉన్న పదాది యకారాన్ని ఆచ్చిక భాషకు లోక వ్యవహారమే మూలమనే విశ్చయంతో ఉన్నవాడుగాబిట్టీ ఆంగీకంచి చెప్పాడు ఓ వదాది. వకారం లోక వ్యవహారంలో ఉన్నా అది (క్రష్టోచ్చారణ సిదంగాబటి తిరస్కరించాడు ల న! ప చలలతలలలతలాకడాాాలోలాాలాా లాం బాలన లినిక మాకృక సంధి 2వ కాగితం లోనిదిగా కాన్రీగారు (గ్రాశౌకు

శ్రి నంస్కృతంలోని (వసిద్దాంద్ర వ్యాకరణాలు శ పదాదిలో ఈ వర్ణా లుంటాయి ఇవీ ఉండివు అని ఏెవ్పడం ఉద్దేశం కాదు యకొరంమీద అ ఎ లు విపర్యయంగా ఉచ్చరించబడుతుంయే దాని నివారణకే ఆఅద్యః క్రియా స్విళ్యాది సూత రచన 'పైమూడు విషయాల్లో మొదటిదీ మూడవదీ యథార్థ నిషయాజథే. దానిలో వీవాదంలేదు ఉన్న వివాచమంతా అవి ఏకాలంలో ఏర్పడినాయి? (పదాదిలో యకొ రోబ్బారజం యకారంమీద అ ఎలు వ్యత స్తం కావడం) అనే స్ర)ళ్నకు ఇప్పే నమాధానాలలోనే ఈ విషయం చింతామణిలో ల&ీశమైన భాష అనే ప9ికరణంలో విమ్మష్టమై ఉంది కాన్చిగారి పై రెండవ వాదావికి కూడ అక్కడే సమాధానం ఈయబడింది కొగా ఆసంతరొంళావికి వెళదాం అప్పకపవీయ మూతా్యిలు -- వికృతిపదాదె” వశిథమాంతస్థ తృతీయానునాసికో నస 6 (అప్ప చిం-నర్హ. క్స్‌ 2 క్వచిదపి సస్త ఉదోతొ దంతోష్ట భవస్య వికృతి కబ్దాదౌ (అప్ప చిం-వర్హ --- ల వై రెండూ. ప్రక్నిప్తాలని శాస్త్రిగారు. నిర్ణయించటోయారు.. ఈ రెండు షాళశ్రాలే గాక బాలసరన్వతీయంతో ఖేదించే అస్పకవీయ సూశ్రాలు ఇంకా బొన్ని ఉన్నాయి. వీటిలో మొదటి సూత్రం (పసుతం విమర్శించబడుతున్న జంట సూఢ్రౌ లకు బ్యా గా పొనగవిది అది యకారణకాధాలు తెలుగుపదాల మొదట నిలవవని పెబుతున్నదీ ఇంటి సూశ్రాలు యకారాన్చి పదాదిలోచెప్పి సంధిజరిగే సమయంలో హరింశం నష్టమౌచుందని చెబుకున్నాయి కొబిట్లి ఆ జంట సూత్రాలూ ఈసూ(త్ర౦ ఏక శర్త్యకాబవడం బొనగని విషయమే తెలుగువారి గణన (1గ్రాంథికంగాా సరిజేయడానికి ఇలాంటి నూత్రాలు పుట్టినపుడు షదాదిలో యకొరం పు వోలు ఉండవనడం సరిపోతుందిగాని అకారం యనం నునునుతపుతోనెంన్తమోరువతుాయయయటలతతలులయతతనచయ లయల నననతాలనాననతతాయా రా ళకళా చూ చింతామణి పాఠఖేదాలు అసే వనకరణం 7 శ అద్భః (కియాసు.ఇకా ది సర్గ (త్రావ్యత్‌ ఇర్భాది_రెండు మాతాం

(ప్రాచీనుల నవీనుల దృష్టిలో చింతామణి కి విషయం చెప్పపనిలేదు పదాది యకార ణకారాల్ని నిషేధించే పై సూత్రం చింతా మణిలో 'ప్రక్షిప్తమని వైన ఉదాహరించిన జంట సూత్రాల బలంతో నిర్ధారణ చేయవచ్చు ఇక వు వోలను నిషేధించే సూత్రాన్ని చింతామణి నిర్మించలేదు-అనడానికి ఎంత వీలున్నదో నిర్మించింది అనడానికి గూడ అంతే వీలున్నది పైగా ఉచ్చారణ (భ్రంశాల్ని సరిదిద్దే ఉద్దేశంతో నిర్మించిన స్యూత్రం ఒకటి చింకామణిళలో ఉన్నదని (అద్య. క్రియాసు ఇత్యాది ళాస్త్రగారే చెబుతున్నారు. దాని ఎరసనే ఈ సూ(క్రం కూడ (వు వోలను నిషేధించే సూత్రిం) ఉంటే తప్పేమీ లేదు. దీని ఉనికితో విరోధించే సందర్భం చింతామణిలో ఏదీ లేదు ఇక పదాదిలో యకారం ఉండడం వ్యవహారి సిద్ధం కొబిట్టి స్వీకార్యమే అంటూ వ్వవవోరసమెన వు వోలు స్వీకార్యాలు కావు అవి (భ్రప్టోచ్చారణలు కాబట్టి = అని కాస్తగారు వాదించడం న్యాయ్యంగా కనబడడం లేదు. ఉచ్చారణ భ్రంశాన్ని యథాస్టికంగా ఒప్పుకుంటే. రెండుచోట్ల ఒప్పుకోవలసిందె ఒకచోట గుణమూ ఒకచోట దోషమూ ఎలా అపుతుంది బ్రిష్టోన్చాంణం కా ఇక్కడ కూడా వారి వాదాన్ని అంగీకరించలేం (దుతమయంధే ఎమిటి? ద్రుశాఖ్యోన ఇళ్యాది సూత్రార్జ్‌ విమర్శనము ఈ సూత్రానికి నకారము (ద్రుతమని అర్థం కాగా నకొరంబసాధారణంబు ద్రుకంబు (వ్రత్యయాగమావ్యయాత్మకంబై యుత్వ విశిష్టమైన నకారందు (దుళ సంజకంబని యర్థము అని (త్రిలింగ లక్షణ 'శేషకర దు౦తలక్షణంలో అదనంగా ఫ్లా అత్‌ ఉత్వముండాలనడం 2 అదీ (వ్రత్యయ._ ఆగమ... అవ్యయాత్మకంగా ఉండాలనడం సరిగాదన్నారు. కారణం కొన్నిచోట్ల శబ్దానయవ నకారం గూడ దుతంగా. స్వీకరించక తప్పడం. లేదు-అని చెప్పి మును _( చేయజముంజేయి కందోయి మొ ఉదాహరించారు ల (పొడ వ్యా నంజ్జొ |

[0 నంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు నకారమాతాగన్నే దు9తంగా' స్వీకరిరచొలం శే ప్రయోగాలతో విరోధం వీసుంది గాసీ నకోరాన్నా చు9తంగా స్వీకరించడంలో ఏ విపితిపళ్ని. లెదు ఇక శద్దానయవ సకారం దు్ర9తం కావడమన్నది పరిమిత స్థలాల్లో జరిగేది. మును కను _వంటి పదాల్లో శబ్దావయవంగానే దు్రంతమున్నదని ఒప్పుకోక తీరదు కాని ఈ కతిపయ స్థలాలు కారణంగా మొత్తం దు9త నిర్వచనాన్ని అవ్యవస్థకు గురి చేయడం తగని పని కాబట్టి ద్రుత లక్‌ణం వారన్నట్లు ఆధునికులు చేసినది తిరస్కారయోగ్యంగా కనిపించడం లేదు ఇక ఉకారసహితంకోడ దు9తమే అవి అంగీకరించకపో తే వాజయారంభం నుండీ ఎన్నో తగప్తుఎయ ఏర్పడతాయి ఆదీకవి నుండి ఆధునికులపరకు ఉత్తి సహిత నకారం దు9త మనిపించే ప్రియోగా-౨ చేశారు వారిలో మచ్చుకి నన్నయ్య పర్పియోగాలు- గమనిదాం చ అనియను రమ్యంబనియును బొంచాలపతి (ఆది-? 8) & అనియెను అనిన విని నగుచు వాండిట్లనియెను దక్షకండనేస (ఆది-ఓ 00) శ చెబచును (క్రోధము తపముం జెజచును (గోధమ (అదిం£- 4) 4 _గాడ్చును నభము ధాత్రియు గాడ్పును గాంచుచుండెడున్‌ (అరణ్యం _98్రిగి 5 చేయను” ఎగ్గూ “'సేయుసు గావున (అరణ్యం ఎత పై స్టలాల్లో పళుషాలు సరళాలుగా మారిన ఉదాహరణే ఒసగబిడ్డాయి పరుష సరకత్వం లేనిచోట్ల ను అంతానగల పదాలు ఎన్నను పొందను-వంటి డొనంతో)! (టళస్వదూపంలో ఉత్వమున్నా పొసగుతుంది -అని నిర్ణయించడానికి నీటుగా క్రయోగాలు కొల్లలుగా కనిపీస్తున్నాయి. కాని ఛాస్రిగారి వాదం (ఎకౌంర అవన్నీ సకారమాత్రాలుగొనే వదాలద్‌ చేరపెలసి ఉన్నది ఉదా - ఎన్నన్‌ పొందన్‌ అన్నట్లు ఖ్‌ ాలంటననిన న డొవనకయనననరాకారనోపకుటాడాలనకకాన్తాయునచకానిననదాతాలిలలాలంతవవననపమలమ వనములు న వనట్తడ నాము ఎయుకలు.- నుత గదాయాయాయాలననననన నుప నుతారాయుయారారయాలానామురననాలననారలనినానావధావాలకా. అవి క

'ప్రొచీనుల నవీనుల దృష్టిలో చింఛామణి ల్లి చేయును అనే తద్దర్మరూన చింకామణ్‌(వ్రక్రియ ళాస్త్రిగారిచే ఉపదిష్ట మార్గంలో జరిగితే చేయున్‌ 1 అని మొతం సిద్ధిస్తుంది ఆయినపుడు వాజ్మయంలో ఒప్పెను ఉడుగును వడసెను వంటి నన్నయ (ప్రయోగాలు. ఇతరుల వేల సంఖ్యలోగల (ప్రయోగాలు దుష్టాలెనా కావాలి లేక భాస్త్రిగారు. వాదించి చూఎనట్లు సముచ్చయార్థ ద్యోతనార్దం ఉత్వాన్ని చేర్చుకున్నవై నా కావాలి ఇలా ఒక నిరాధారమైన వాదం బయల్వెడలించి మొత 0 వాజ్మయ రంగాన్ని సంతోభానికి గురిచేయడం అసహ్యమైన అన్యాయం చింతామణి అయినా నకారం (ద్రుతమన్నడే కాని దానిపై. చేరే అచ్చుల విషయం చెప్పలేదు ఇదంతములమీద నిగా (దేసికివి మె% ను వర్షం మారడం (ప్రయోగాల్లో కనుపిస్తుండడం వలన అజ్బ్రఏసక్తిని మాని ఉండవచ్చు ఈ అి (పాయాన్నే ప్రాచీన వై యాకరణులు కూడ కలిగ ఉన్నట్లు వారి (వ్రాతలవల్ల తెలుస్తుంది ఆ పాహంంజబలవతి అలుకిచ నంశ్లేషస్స్యాత్‌ (నంధి-- 20) అనేసూఢశ్రానికి వ్యాఖ్య చేస్తూ లుగభావే నస్య పరవర్ల్హేన సాకం నంశ్లేషళ్ళ భవతి చకారేణ స్వరూపేణావిప్దతి వర్ణాంర త్వేన సందిర్భవేళాయాం పృథక్‌ పరిగణనం తస్య ఫలం అతఎవ అమలిన తారకా సముదయంబుల నెన్నను సర్వవేద శాస్త్రమల యశేష సారము ముదంబున6 బొందను బుద్ధి బాహు విర్ర మున ఇళ్యాది ఎద్యేష్వాచార్మేణ వర్ణాంతరత్వ ముపపొదితమ్‌ ఏతచ్చ నమాసేన సంభవతి (ప్రయోగాభావాత్‌ అన్నాడు దీన్నిబట్టి (ద్రతన్వరూపం ఉత్వనవాతంగా కూడ ఉంటుందని (ప్రథమా చార్యుని మతంగా అహోబలపతి అభిప్రాయ పడినట్లు నృష్టమైనదికదా అయితే ఒయు. ధాతువు చేయ +8 _వథిమైక వన లోపన్తద్ధర్మా తీతయో ,కియాణాం త్రేయున్‌ అన్యే _దుత్వవకృతయో యేను ర్హ్య్యవ జీవిత (దుఠానత 0 -సంజ్ఞా..80 అది $- 59 20 ఆది _98 మొ

జ సరన్కృృతంలోని (ప్రసిద్దాంధ్ర వ్యాకరణోలు స్వరూప నిర్ణయం చేశాడు ఈ విషయమై అప్పకవి అభిప్రాయం కూడ ళాత్తిగారి వాదానికి విరుద్ధమే ఆఅవ్వుకవి అలుకిచ సం న్లేషస్ప్యాత్‌ (అప్ప--ల్‌--40) అలి సరళ స్థిరముల డాపలి నాంత పదంబులూంది పలికెడుచో సం ధులు గాంచును డత వర్గంబులు నాటి చెంకందక్క బొల్లలయిహరేీ నలువంగనిన వేల్పు న్గంధవాహాద శల్చు న్నలకలి భయ హర్త స్పాంబవత్యాత్మ భర్త న్నలినదళ సటూక్తు వ్చాణ దై త్యేంద్ర శికుం దలంతు ననంగ( జెందుం దన్నకారంబు లెందున్‌ (అప్ప 5 45 47) వై వ్రాతల అస్బకవి పొల్లు నకారాలకు ఉదాహరణా లిచ్చాడు పొల్లు కాన పుడు ఉత్వ సవాతంగానే (దుత ముంటుందని అతని అభిప్రాయం. విడిగా (దుత స్వరూప చర్చ చేయకపోయినా బాలసరస్వతి కూత (దుతం ఉత్వ సహుతంగా ఉంటుందవి చెప్పాడు వై సూత్ర వ్యాఖ్యానాంలో ఆ నకారము బింద్వాది రూఎము గాకిపోయినను స్వరావమున నున్నను గాసీ ద్రుత (ప్రకృతిమీదనుగూడ ఆ పరుషములు నరళములే వ. అనీ (వా అంబను గొలిచెద కభమును బడ"ససెద అని ఉదాహ చాడు కౌగా లక్ష్య లక్షణ వీరుదంగా ఒక వాచాని నూ వేళపెటి దాని కోసం. పూర ట్టి ద్ద షే నూతనంగా (సవేశపెట్టి దా చి ప్రయోగాలకి పొసగని సవీనార్లాల్ని కల్పించడం. నిరరక (ప్రయాస తస్ప వేరుక్రా్యా ఇ ఠి

ప్రాచీనుల నవీనుల దృష్టిలో చింతామణి వ్ర

ఈ వాదానికి తోడుగానే మూక వాదాన్ని సంశ్లేష స్వరూపాన్ని గూర్చి లేవనె త్తి ఒక వింతణ నిర్వచనాన్ని దాని కొస, నౌరు - (ద్రుతము పూర్వస్వరమున కంగమగుట సంశ్హేషముగా నన్నయభట్టు వ్యవప రించుచుండును అని

సంశ్హేషమంకే (దుతం(నకారం) పూర్వన్వరాన్ని ఆంటి ఉండడమంటారుగదా మఠి స్వత మేర్చదినపుడు (ద్రుతం దేన్ని అంటి ఉంటుంది? ఉదా-. చేతన్‌ ఇడి వారి మతంలో స్వత్వ రూపమా? సంశ్లేష రూసమా? (ద్రుకానికి న్వతః స్వతంత్రమైన ఉనికి లేదు ఆది సహజంగా పూర స్వరాన్ని ఆంటి జీవిస్తుంది అయినపుడు ఆ రూపొన్నే నంశ్లేష మనడ మేమిటి అలా అసంగతంగా అనడానికి ప్రాతిశాఖ్యల్ని ఉదాహరించడ మెందుకు ణి

స్వత్వమే నం శ్లేష మయినపుడు (ప్రత్యేకంగా నంశ్తేష విధానం చింతామణీ ఎందుకు చేసినట్లు ? ఇటువంటి (వశ్నలకు సూటిగా సమాధానం చెప్పజాలక నాదమి. శ్వాసమగుట అని ఏదో(్రాసికొని పోవడం విచిత్ర మన స్తత్వమే

న్వత్వమం'టే ఏమిటో తాము స్వయంగా (వాయక ఆధర్వణాచార్యుల మత మంటూ (చుతము పూర్వాచ్చునత్సి యుండెడి స్టాతి పై రీతిని సంశ్లేష మనిపించు కొన్నపుడింక రెండవదగు పర హల్లితో సంయె గించి పరన్వరాంగ మగుచునుండెడి సితియే గదా. ప్రై యధర్వణ_ కొరికలోని. వనితా అనుదావిచే (గ్రహొంసవలసి మొండును అని (వ్రాశారు

ఇక్కడ విషయం వ్యత్యస్తం భేయబడి౦ది [ద్రుతం పూర్వాచ్చును అంటి ఉంటే సంశేషరుని పరాచ్చును అంట్‌ ఉంటే స్వత్వమని ఇదంతా తబ్బిబ్బు వ్యవ హారం షంతకీ వారి వాదంలో స్వత్వానికి సంశ్లేషకి భేదం లేనశ్లే గదా అయి నప్పుడ. అధర్వణుడే చెప్పాడని అహోబలపతి ఉదాహరించిన వద్యావసానేనర్వేవాం స్వత్వం నాప్నోతి సాధుతాం కొరిక కర్ణవే మిటిః ఇంతగా విరోధించే విధంగా సంశ్రేష స్వరూపాన్ని కొత్తగా నిర్వచించి ₹ త్రిగారు సాధించినదేమిటి? చదువరుల తలనొప్పి వినా

ఈ సె విరోధాల్ని వరిహరించడాన్నకి అయన చేఎన దుర్చల వాదాన్ని పరీక్షించి చస్తే సంశ్లేష న్వరూవం పూర్వ వైయాకరణులు చెప్పినట్లు (ద్రుతం వర ననన. ననన

సంధి 2£7సూ

ళీ ని వ్యాకరణొలు నంన్క్బృతంలోని వసిద్ధాంద ' హలుతో గూడికొనడమే అని సులక్రంగ్లా గహి్రచవచ్చు. కొబస్తే ఈ వ్యాకరి ణొల్లో న యే... య విశేష శ్రమచేసిన బాలవ్యాకర్న సంస్వం వనంగా చ్రుతంబు మీది హల్లుతో. గూడి కొనుట1 అని నిర్వచించాడు నన్నయ భారతంలోని ప్రచా అన్నిష నభినూది యున్నదాని- అనే చి అర దాన్ని బట్టి కొందరు తర్వాతి కపవుల్ప నాంఠ పదాలకి పంంా అచ్చుఎ వచ్చినపుడు నకార ద్విత్వాన్ని అప్పకవి దృఎబ్రా సంశ్లేష రూపొన్ని కల్పించడం జరిగింది ఈ విషయాన్ని (ప్రొథ వ్యాకర్శ సయ్‌ ప్య్వళ్ళీదంలో మూడవ. న్యూకంలో. నిబద్ధం చేశాడుకూడ (పొథ వ్యాకర్న స శ్ఞ్వ పదానికి లుక్సంశ్లేషొనాచి నే సూత్ర జ లో యే లి ల సందర్భంలో నైనా అప్పకవి వలెన్సే అర్ధం చేఎకొన్నాడని స్ఫురిస్తుంది కాబస్టే అక్పంశ్లేషా నాచి అనే సూ్య్రవిక్‌ ఆరంకావి అర్హం. చెస్పుకొని సమర్థించు కోవడంకం"ప అహోబలపతివలె 6 స్పకవి "పథ వ్యాకర్నల వ.తాన్ని సొటించ డం సమంజసమెన పవి లా చూ ఇక 14వ విషయంగా వారి (ప్రతిపాదించిన నన్నయ భారతమున (ద్రుత ను స్వరూపము లేదు అనే వాదం క్షి లక్షణ విరుదం గాబిటి సామాన్యంగానే ఛి టి శిరన్కరించవచ్చు ఈ సందర్భింలో వారు చూఎన అరి సందర్భాలు నన్నయ ల! (వమయోగాలకు మిక్కిలి అసంగతంగా ఉన్నాయని చెప్పక తప్పదు ఇలాగే. $గవ విషయంలో కు-డ్త భ్రూత తద్దర్మార్థక (ప్రథమైక వదనాంకాల్లో గో హం. ను లేదని (చూచెను చూచును-వం ౨ లేవని ఆంధ్ర వాజ్మయాన్ని ఎపొటిగ పాళచూచన వారైనా ఆంగీకరించలేరు త థలితార్థం ఈ వాదాల తీరు తన్నులు చూోో బాస్త్రగారికి చింతామణిని సన్నయ కృతంగా విహాసించడానికి "పెద్ద పట్టుదల ఉందని “శ్రేలుకుందేగాని దానిలో శాస్త్రీయ దృక్పథం గాన్నింయభార్డ శళనంగావి బౌతిగా లేవ్యన్సి స్పష్వపడుతుంది జాతి లబ అ రాడాలంాాట్తనమతలాయనాతాల లాం ఇది $ 9

'వ్రాచినుల నవీనుల దృష్టలో చింతామణి £ీ్‌

కాగా ఈ చింతామణి విషయ పరిళోధనము నాసి వారు ఏ (ప్రయోజనాన్ని నాధించా మనుకున్నారో అది సాధించబడలేదని కూడ నిర్ణయించవచ్చు

లు

పైగా వారి వాడాల్లో అన్యోన్యాశ్రయ దోషం మెండుగా కనబడింది చింతా మణి సంస్కృత సమ శబ్ద మాత్ర నిరూపణ 'ప్రవణమనే వాదం ఆధారంగా ఎన్నో ఇతర వాచాల్ని (ప్రతిపాదించారు ఆఅ ఆధారిం కూలిపోగానే ఆ అరేయాలన్నీ సహ జంానే పడిపోయాయి. ఎకృతివివేక కారికలు అధర్వణ కృతమని ఎద్ధాంజిత మైనట్లు భావించి ఆ ఎద్ధాంతం ఆధారింగా చింలామణి కర్శిత్వ నిర్జియం చేయ యా ౧౧ న్‌! వోయారు. లలాగే *ంతామణి నన్నయ కృతమని ఎద్ధాంతం చేఎనెట్లు భావించి నన్నయ గైయోగాలతో చింతామణి సూడ్రాలు ఛేదించే సందర్భాల్లో ఆ సూత్రాల అర్జాయి ఉదావారణలు మార్చారు ఈ విధంా చింతామణి విషయ పరిశోధనం అనిళ్చత "షూన్ని నిశ్చితం వెయకపోగా మరీ క్షిష్టఎరిచిందని మాత్రం చెప్పవలసి చి

ద్వి తీయభాగం౦0 చింతామణి న్వరూప స్వభావాలు, కాల కర్తృత్వ నిరయం

చింతామణి పారభేదాలు

చింతామణిలో __ సంజ్ఞా 2 సంధి ౩ అజంత 4 హలంత 6 క్రీయా పరిచ్చేదా లున్నాయి పరిచ్చేదాని కొక్కక్కం దానికి ఇన్నిన్ని సూళశ్రాలని నిర్ణయించి వాలసరన్వతి చెప్పడిం జంగలేదు. మొత ౦ (గ్రంధంలో 88 ఆర్యలున్నా యని వాటిలో అప్పకివీయమైన దానిలో ఆరు నష్టమైనాయనీ అహోబలపతి అన్నాడు అతని ఈ మాటకు అవ్పకవిమాశే ఆధారం:

పరిచ్ళేదాల విషయంలో గూడ బాలసరన్వతీయ చింతామణికీ అస్పకవీయ చింతామణికీ భేదముంది బాలసరస్వతి పంచపరిశేదకం3 అన్నాడే గాని వాటిని విడిగా చూపలేదు (గంథంలో మొతం పైన చూపిన 6 పరిచ్చేదా లున్నాయి అప్పకివీయ చింతామణిలో ఈ పరిచ్చేదాల పేర్లు ఇలా మారాయి - సంజ్ఞా 2 సంధి 8$ తత్సమ 4 దేశ్య 5 క్రియా బాలసరస్వతి సంజా పరిచ్చేదంా వ్యవహరించిని సూత నంచయాన్ని అప్పకవి భాషా పరిచ్చేదమని ” వర్ణ పరిచ్చేద మని రెండుగా పునర్విభజనచేసి చూపొడు అవ్పకవీయ చింతామణి మనకు పూర్తిగా లభించడం లేదు గాని అతని రచనా ప్రణాళికలో తరువాతి పరిచ్ళేదా లేమిటో మొత ౦ పరిచ్ళేదాల విభాగ మెలాజరిగిందో తెలిసికోవచ్చు చింతామణిలోని ఐదు పరిచ్చేదాల్నే తాను పెంచి ఎనిమిది ( భాషా 2 వర్ష 8 వళిపాస 4 పద్య 5 సంధి ఈ తత్సమ 7 దేళ్య 8 క్రిచూ విభాగాలతో చాయ తల పెట్టినట్లు అతని పీరిక తెలుపుతుంది ల.

మతంగ శైల విపేంధద్రా దన్యద్‌. వ్యాకృతి పుస్తకమ్‌ కాకునూర్యుప్పకవినా

గృహీతం త్యత్రషడ్గతా (అహో పం పీరిక 7) 2 ఇల నెనుబదిరెండార్థలు గలిగి పరిచ్చేద పంచకంబునందగునీ

విలసిత ఫక్కి. మతంగాచల విప్రనివలన సీదు సదనము చేరున్‌

(అప్ప ఎరిక న

త్రి బాల స పీరికి 4 అప్ప పీరిక 06 ర్‌ పైది

లగి సంస్కృతంలోని (పసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు బాలసర్వతీయ చింతామణిలో సంజ్ఞా పరిచ్చేదంలో 1 ళ్లోకా లున్నాయి మరొక శోకం. ళల స్వస్థాన వేషభాషాభిమతా నృంతో రసప్రలుద్ది ధియ లోకే బహుమన్యన్నే వైకృతకావ్యాని చాన్య దపహాయ అని కినిఎస్తున్నది! కాని దానిని పరిచ్చేదాంతర్తక శ్లోకంగా రిగణించిసనట్లు లేదు కాబస్టే దానికి సంఖ్య ల . గా ఒసగబడలేదు అయితే వ్యాభ్యానం ఎూత్రిం చేయబడి ఉంది. ఇటీవలి (ప్రచురిణ లలో ఆ శ్లోకం గూడ సంఖ్యాతమై సంజ్డా సరిచ్చెదంలో "ల్లోకాలు కనిస్తు న్నాయి. సంధి పరిచ్చేదంలొ 8 శోకాలు అజంత పరిద్భేదంలో 29 శ్లోకాలు న! ర హలంత పరిచ్ళేదంలో. 0 ల్లోకాలు యా పరిచ్ళేదంలో 7 శ్లోకాలు. కనిపిస్త ఉం న! న్నాయి అయితే [క్రియాపరిచ్చేదంలో &ండలీకృతాలై మరొక రండు శ్లోకాలు ఆంధ్ర సావాత్య పరిషత్‌ కాకినాడవారి (ప్రతిలో పొరాతరంగా ఒకటి అధిక పారంగా మరొకటి కనుఎసున్నాయి ౩౪ అటి క్రియా పరిచ్చేడంలో కనుఎంచే పారాంతర శ్లోకం అధికపారళ్లోకం మినహా యుంచి లెక్కి్తే వైన తెలిఎన వతిలో 8? ఆర్యలే ఉన్నట్లు తెలుతుంది. కాని అసంక్యాతింగా ఉన్న స్వస్థానేళ్యాది ల్లోకాన్ని గూడ కలిపి లెక్కిస్తే 88 అర్మలు ఉంటాయి అనంళర వాలీన ప్రతులలో "పై శాకినాడ చారి వచురణలోని కుండలీకృత శ్లోకాలు వదలి మిగిలినవాటిని బ్వకరించడం ౭రిగింది పనా ాంనాంాలలానాలనణవలిధడా కాలాన ాానానలానారనతతతనచనతతతతతనాడాలాలాలడా. ఆంధ్ర ఫాహిత్య పిషత్‌ కాకినాడ 00 £ శావిళ్ళ మ్రాను 0? క్రి ల సం ప్రార్ధనార్థక ముడుజ్వర్దాద్యన్నా (త్కియాపదాదీక్‌ స్యాత్‌ వ్యతిరేకే తు సుబన్నాదేదాతొ (పళ్న లక్షణొ భవత క్రియా గ్రప ళ్లోకానికి పారాంతరం కర్మణ్యనసుబంధస్ప్యాత్‌ పతిధాతు కర్సృవచ్చ తద్విధయ ఆశిఎ, కౌవుత కాతా వెడు తేత్యాద్యా భవ న్లి కాకళ్చ -(క్రియా 7? తరువాత అధికపారం

చీంళామణి స్వరూప స్వభావాలు కాల కర్షృత్వాలు 1920 చింతామణీకి (ప్రాచీనకాలంలో ఎన్ని (ప్రతు లుండేవి? అనే (ప్రశ్నకు నిస్స్పం శయంగా ఒక సమాధానం - రెండుప్రతు లుండేవి అని - ఇెన్నవచ్చు వాల సరిస్వతిది 1 అప్పకవిది అయితే అప్పకవీయ చింతామజిలో మనకు సంజా షా సంధి పరిచ్భేదాలలోని సూశశ్రాలే లభిస్తున్నాయి మిగిలిన పరిచ్చేదాలలోనివి అప్ప కవి ఎరికలో వాకొన్నట్లు తన (గ్రంథాన్ని 8 పరిచ్ళేదాలుగా 'వ్రానీ ఉంటే అ వ్రాఎనది మనకు దొరికి ఉంటే లభించి ఉండేవి అవ్చకవీయ బింతాయత మనకు లభిస్తున్న అప్పకవీయ చింతామణి సూత్రాలకూ బాలసరస్వతీయ హూథశ్రాలకు చాలభేదం కనుపిస్తున్నది అస్పకవీయ చింతామణలో సంజ్ఞాపరిచ్చేద ములో 64202226 ల్లొకాలు (థాషా వర పరిచ్చేదాలలో యథా సంఖ్యంగాా ర మి నంధిలొ 6 క్లోకొలున్నాయి అప్పకవి తన తెలుగు సేతలో పద్యపరిచ్చేదానికి మూలమంటూ చూపిన 5 శ్లోకాలు బాలసరస్వతీయ చింకామణికి బొత్తిగా కొత్తవి ఆ ళ్లోకాలు చింతామణిలో ఎర్జీ ఒరిచ్భేదం చివరి వ్రాయబడి ఉన్నాయని అస్పకవి అన్నాడు యకథార్థానికి చింతామణిలో వర్ణఎరిచ్చేద మేలేదు అప్పకవి స్వయంగా చింతామణిలోని వంటూ పేర్కొన్న సరిచ్చేదాలలో గూడ ఈ పరిచ్చేదంలేదు2 వర్ణ వరిబ్భేదం శ్‌ ఈ వర్ణ పరిచ్చేదమనేది అప్పకవి కల్పించినదే గాని చింళామణిలోనిది కాదు చింతామణిలోని ఐదు పరిచ్చేదాలనే తాను 8 పరిచ్చేదాలుగా పెంచి తె నిగిస్తు ఘనుండు వాగనుశానన కవివరుండు ముందు నర్హ వరిచ్చేదమునకుల దుదిని బద్యలతణమెల్లి నేర్చడ గ6 బల్కె. సొరిది సంచేపముగ నైైదుక్లోకములను అస్ప కీలాలీ ల్లీ అప్ప రిక వక

తీ సంస్కృృతంలోఎ (ప్రఎద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు న్నట్లుచెప్పి తసరచనా(ప్రణాళికలో వర్డ్‌ పరిచ్చేదమున్నట్లు పేర్కొన్నాడు కా వర్ణ పరిచ్చేదం చివర అంటే చింతామణిలో సంశా పరిచ్చేదాంతంలో అని ఆర్థం చేసి లో కోవలసి ఉంది దేశంలోని (ప్రస్తుతం లభించే చింతామణి (పతుల్లో ఎక్కడా సంజ్ఞా వరిచ్ళేదం చివరగాని మరెక్కడగాని అవ్సకవీయ పద్య పరిచ్ళెదానికి మూల భూతమైన ౮ శ్లోకాలు కనుపించవు ఆ అయిదు ఇవి - అధ అధ వృత్తం జాతి శ్చేతి ద్వివిధం పద్యం గై ర్నిసర్జాభ్యె సందిద్ధం వృత్తం స్యాదుపగణ మాత్రాభిరన్వి తా జాతి శాస్తార ఎకమాళత్రాం లఘో ర్హ్విమ్యాతే గురో రితి వదన్ని గౌలౌగగ లల సంజ్లౌగ్లో హగణో లఘు గురూ లగో వగణ వా గ(థత్రితయం ల(త్రితయం మ న సంజా వాద్య మధ్య మాన్యార్గా తా అత లప గురవశ్చే దృ జస గణా లఘవో యదియర త సంజ్ఞకా (క్రమళ మితి నగలా విందా నల నగ సల భరతా శృం(దా మలఘు రల రగ తల తగ నని నవా భల భగ సలల నలల నగగ సవ సహా దీర్ష స్పంయుక్తాద్య జర్జానుస్వార పూర్వ వర్ణశ్చ ఏతే గురవ శృేషాస్స ర్వే లఘ్వక్షరా ఇతి చేయా మో ఈ ల్లోకాలే కాకుండ అప్పకవీయ చింతామణిలో వర్జిపరిచ్భేద (ప్రారంభంలో (క్రింది శ్లోకాలు గూడ కనుఎస్తున్నాయి అవి గూడ ఛందళ్ళాస్త సంబంధులే శుభవర్లా శుభళబ్లా యేచ శుభగణా సఎవ క్యావ్వాదౌ నీ ది ఎ ల్‌ లీ (గ్రాహ్యా పురాస్త్ర రన గిరి ర్యుదే ష్యకచటత మాతృకా నింద్యా ఆద్యోవళ ర్వితీయో వర (ప్రోసోఒ(త్ర పాదపాచిషు ఉట ణి స్వన్వచరణేషు పూర్వ టప్రానన్సర్వేషు చైక ఎవస్యాత్‌ 4 5 పై ల్లోకాల్లో రెండవదాని పూర్వార్థం అక్షరభేదంతో తాత్పర్య నొ మ్యంతో వొలసరస్వతీయంలో గూడ వళిరాద్య మనన రాక్షరం ప్రాసన అని కనిపిస్తున్నది కాగా అప్పకవీయ చింతామణిలోని మిగిలిన శోకాల విషయం పరిశీలనార్హం భాం తా వాలస సంజా 87 09

చింతామణి స్వరూప స్వభావాలు కాల కర్ష్యృత్వాలు బందోవర్భత -అవ్సకవీయాలు అనంతుని ఛందోదర్పణంలో పై శ్లోకాల శాత్పర్యాన్ని కొన్నిచోట్ల పదాల్ని వదబంధాల్ని గూడ ప్రతిఫలించె పద్యాలు కనుఎన్తున్నాయి.. కాగా ఛందోదర్పణ అప్పకవీయాల్ని ఒకే వరుసలో చూద్దాం పద్యంబు లవియు వృ త్త నులు జొతులనంగ నమరు( గృష్ష వృళ్న బులు గణదిద్ధము లుత్త మమగు జాతులెల్ల నొనరంగ మాత్రా యత్న బులు లఘువగుంబురు షోత్తమి యొకివాత్ర గురుపునొదవు ద్విమాత్రిన్‌ (ఛందో -8 7) నత్తం జాతి శ్చేతి ద్వినిధం పద్యం గజై ర్నినర్గాఖ్మె సంబందం వృిత్నిం స్యాదుపగణ మాడ్రాభిన్వితా జాతి శఛాసార ఎకమాళత్రాం లఘోర్ష్విమ్యా(తే గురోరితివదని న్‌ా. ది అణాన్‌ (అప్ప చిం పద్యపరిచ్చేద వి వివిధముగంజాపి వలికెడు నవియును మరియూది పలుకునవియును గురువుల్‌ ఖువి నిలిపి పలుకు వర్షము లవి యెల్లను లఘుశృలయ్యె నంబుధి శయనా (ఛందో -8) దీర్చ న్సృంయిక్తావ్య పూర్ణానుస్వార పూర్వవర్జిళ్చ ఏశ్రేగురవ శ్శషాస్సర్వే అఘ్వక్షరాఇతి డ్జేయా (అప్ప చిం పద్యపరి గ్‌ గురు లఘువుతలోలి మూడేసి హూడిస మశ లాది మధ్యావసొనంబు అందు గురువు లొంద భజసలు లఘువులన్హాంద యరత అలనంగ నయ్యష్టగణములొప్పు ముకుంద (ఛందో. .

శీలి నంస్క్ర్టతంలోవి (ప్రసిద్దాంధ్ర వ్యాకరణాలు గతితయం లత్రితయం మనసంజ్హా ఆద్య మధ్య మానా కరా తాశాని కో ట్రిన్త గురవ శ్చేదృజసగణా లఘవో యది యరత సంజ్ఞకా క్రమళ (అప్ప చిం పద్యపరిచ్చేద లి గురువును లఘువును లఘువును గురువును హవలగును గలలు గురులఘుసంజ్ఞల్‌ నరుసను గగలల గణముల కరయగ వర్ణములు ద్విగుణమై యొప్పు హరీ (ఛందో ఆర్స్‌ గౌలౌగగ లల సంజ్ఞౌ గ్లో హగణో లఘుగురూ లగో వగణ (అప్ప చీం పద్యపరిచ్చేద లి గల నగణములిను(డింధద్రు డు నల నగ సల భరత లింక నగగ నహ సలా భల భగురు మలఘు సవ సహ తల రల నవ నలల 3గురు తగలిందు(ండజా (ఛందో ఆాక్ట మిళొ నగలౌ ఇంధద్రాసల నగ సల భరతా శృంథదా మఠలఘు రల రగ తల తగ నవ నహ భల భగ సలల నలల నగగ సవ సహా (అప్ప చిం సద్య శీ పురళర రసగిరి రుుద్రుల నరయ నకచట తపలిడుట యనుచిత మయ్య క్షరిములును రనభజందబులు బరిహరణీయంబులాదింబంకజనాభా (భందో -2ిక్స్‌ పురాస్త9 రసగిరి రుదేష్వకచట తమాతృకా నింద్యా (అప్ప చిం వర్ష శ పె ఉదృత పద్యాల ల్లోకాల సరిశీలనంతో ఏవో కొన్ని ఛందస్సు బాధించినచోట్ల తప్ప ఇతరత్ర అనంతుని (వ్రాతనే యథాతధంగా సంస్కృతీ

చింకామణి స్వరూప న్వభావాలు కాల కల్‌ ఛర్వాలు 88 కరించటం జరిగినట్లు తెలినికోవచ్చు అష్టవిధగణ నిర్వచనం చేసేచోట సూర్మేం గణాలు పేర్కొనేచోట నిషిద్ధాక్షరాల వివరిణంలో పదాలు నదబంధాలు గూడ యథాతథంగా స్వీకరించబడి కనుఎస్తు న్నవి-ళ్లోకాలలో ఎది దేశిక అనుగరంం? అయికే ఛందళ్శాస్త్ర (ప్రారంభాన్ని రచించదలిస్తే ఎవరికైనా రచన్నాకమం ఒకటిగానే ఉండవచ్చు గదా అట్టిదే ఈ (క్రమం గూడ అవి పూర్వపక్‌ం చేయ చి వచ్చు కొని నినర్గ గణాల నిర్వచనం సూర్యేంద్రగణాల వివరణం తెలుగులో (పథమ ఛందళ్ళాస్తమైన కవిజన్యాశయంలో థిన్నమారంలో కనబడుతున్నది ఒక చా లి వేళ మార్గం సమానమైతే కావచ్చు గావి ఇక్కడ. రెండు (గ్రంథాలలో అర్ద సందర్భాలతో సహా బింబ (పతిబింబాలు కవిపిసుంకే వాటిలో ఒకటి నిశ్చయంగా ప్రాచీన మని తేలినపుడు రెండో (గంథం దావినుండి ఆయా అంశాలు (గపొంచివన దని నిర్ణయించవలసిందే అనంతుని రచననే అప్పకవీయచింతామణి అనుసరించిన దవి మరొక ఆధారంతో గూడ నిర్ణయించవచ్చు కేవలం ఛందళ్ళాస్తాంన్నే రచిస్తున్నాడు గాబట్టి అనంతుడు పద్యం రెండు విధాలని (ప్రారంభించి గురు లఘు లక్షణం చెబ్బ నినర్గ గణాలను మాశ్రా గణా లను వివరిస్తూ (పప్రయోజ్య అ(వయోజ్య వర్జాల్ని చూఎంచడం నమంజసమే కాని వ్యాకరణకా స (ప్రజేతకు పై వివరాలు తెలువ వలసిన అవసరంలేదు అయితే న. పొనరంగ మూందెడలను మొద లనడుమ(దుదింగదియంగ గురులఘువులు నేతెం చిన మభజసనయరత నా మనిరూపిత గణములయ్యె మల్లి యరేచా (కవిజనాశ్రయము. “గవ పుటి భరత నగ శల సలంబులు వరుసనె యియ్యా.ఐ నెన్న వాసవగణముల్‌ మరి నహము భినగణంబులు సరవిం దక్కినవియెల 6 జం(ద్రిగణంబుల్‌ (కవిజనాశ్రయము 0 పుటి

8 నీంస్కృృతంలోవి (ప్రసిద్ధాంద్ర వ్యాకరణాలు శెలగు లాతణీకుల ్రాతలలో ఛందళ్ళాస్తాాలలో వ్యాకరణం కొద్ది కొద్దిగా అక్క డక్కడా కనుపించడం కద్దు కాని ఇది దెశీయ శాప్రరచనా విధానం అదైనా మలియ శేచన మూలఘటిక కేతనలకు తరువాత ఏర్పడిన సంప్రదాయం కవిజనా శ్రయంలో వ్యాకరజాంళ కథనం లేమ కేతన తన వ్యాకరణంలో ఛందళ్ళొస్త్ర విషయాలు ఎక్కడా చెప్పలేదు తరువాత విన్నకోట పెద్దన అయినా వ్యాకరణాంశా అను (ప్రత్యేక పరిచ్చేదంలో వివరించే సందర్భాన మధ్య మధ్య ఛందో విషయాలు చొనప లేదు లభించే ఆధారాల్సి బట్టి అనంతుడే ఈ కలగలుపు కార్యక్రమానికి ఆద్యుడుగా కనుపిస్తున్నాడు అతని ఛందస్సులోనే తొలిగా అక్కడక్కడ వ్యాకరణొంశాలు వివరించబడి ఉన్నాయి ఆంధ్రశ్ది చీంకామణీలో గూడ ఈ పద్దతి అనుసరించబడి ఉంది అంపే చింతామణీ కర్షినుండి అనంతుడో అనంతుని నుండి చింతామణి కరో ఈ పద్ధతిని స్వీకరించి ఉండాలి కొని చింతామణి అనే [గంఠ మొకటి ఉన్నట్లు [వ శతాబ్ది చివరివరకు ఎవరికీ తెలియదు అనంతుని విషయ మటువం టిది గాదు అతని ఛందస్సు తెలుగుదేశంలో స్యుప్రసిద్దం _ [వ శతెద్దీ మధ్యభాగం నుండే తెలుగు లక్షణ కర్షలందరూ అతని నెరిగినవాశే? ఆతనికి లొతణికులలో అప్పటికే ఉన్నత మైన సొనమేర్చడింది కొగా వ శతాల్టీ చివరికి గాని అస్నిత్వ 'మేర్చడని చింకావ జిని అనంతు డెరిగి ఉండడం అసంభవం కావి చింతామణిని తొట్టకొలుక లోకానికి పరిచయం జేసి కొందరు ఆధునిక పరిశోధక విమర్శకులచేత దానికి కర్షగా శంకితుడై న బాలసరస్వతి అనంతుని ఛందస్సు. నెరిగి ఉండటం అజద్ధంగాదు అదేవిధంగా ఛందళ్శాప్తనిష్టాతుడై న అప్పకవికి అనంతుని (గంథంలో లా (గ్రరమాంత విభత్త లపై 6 గథీితమ లగు కచటతపలు గసడదవలగున్‌ పృథివి నివి గజడదబలగు6 (దిఠమపు సున్నలగు నాంత పదముల మీ6దన్‌ (ఛందో -62 ఇంకా 64 88 6% 61 మొదలగునవి 2. క్యకవర (వ్రసాద కవిళాథ్యుని వేమ లవాడ ఖీమున య్యకత భో క్తివిస్ఫుర దనంతు ననంతు౬ గవిత్వలకణా ధ్యకులం గాచిరాజు బసవార్యుని ఖైరవు నూత్నదండి వా గ్వీతణ కర్ణ నేేతు6 డగు వెల్లంకి తాతబుధేంద్రు నెన్నుచున్‌ (సా స్ట)

చింజామణీ స్వరూప స్వభావాలు కాల కర ఎత్వాలు త్‌ గొవ్చ పాండిత్యమే ఉంది బహుళ అతడే అనంతుని ఫందస్సులోని పద్యాల్ని ఈ శ్లోకాలుగా సంస్కృృతీకరించి ఉండవచ్చు కాబపే ఆ సద్యాల శ్లోకాల సౌమ్యం రు అంత(ప్రబ్భుటంగా కనిపిస్తూ ఉంది పెగా రచనలోని క్రమబద్రమైన పైఅనుసంణం అవావి రా ఛటూ న్‌. గూడ అస్పకవీయ చింతామణి అనంతుని ఎందస్సు తరువాతిది _- అవి రుజువు చేస్తున్నది కాబట్టి అప్పకవి సన్నయభటు సూనశ్రాలంటూ తన చింతామణిలో ఈ జాతి ట సూశశ్రాలను ఇరికించి పరిచ్చేదాలకు పరిచ్చేదాలే పెంచి వ్రాశాడని నిర్రయించవచ్చు ు! చాలసరస్వతీయ సంశ్రాపరిచ్చెదంలో మొత ౦ న్లోకాలుంటే అప్పకవీయ సంజ్షాపరిచ్చేదంలో ల ళ్లోకా లున్నాయి ఈ భేదం ఎక్కడ ఎందుకు ఎర్బడిందో గమనించ వలసి ఉంది అవృకవబీయంలో అదనంగా స్యూతాలు అప్పకవి బాలనరస్వతి చూపని ? శ్లోకాలు! తన తృతీయ చతుర్ధాశ్వాసాల రచనకో సం అధికంగా చూపాడని తేలింది కాగా మరొక మూడు ళ్లోకాలుగూడ అప్పకవీయ చింతామణిలో అధికంగానే ఉన్నాయి. ఆ ల్లోకాలు మూటితోపాటు మరో ఆరు సూత్రాలూ కనుఎస్తున్నాయి శ్లోకాలు. బాలేందు పరిధి శృంగావర్న కుళ(గ్రంధి దాత్ర పరళు సమా ఆద్యా ఇభకరతుల్యా స్త ద్దీర్హా శ్నూలసన్నిభావన్యా దరశార్గి పిస్పలదళాంకుళ పన్నిగ సన్నిభా క్రమాత్‌ పరుషా స్పంభి విరేకొధికై్యై సృఎవ వర్లద్వితీయ వరాద్యా ఓ న! గ్‌. న! కీర తరి హస్తి మస్తక కుక్తి తులాసన వితర్షి సీరసమా అంతస్టా క్చోష్మాణొ దంత్య చజౌ గురురలౌ చ బిందుయుతౌ (అవ్వ చిం వర్ష కిక్‌ గ్రా ఈ శ్లోకాల్లో ఒక దాని పూర్వార్డం మాత్రం బాలసరన్వతీయంలో ఉంది ఇం(ద్రాద్యా అపిచగణా వళిరాద్య మన నరాకరం (ప్రాస (సంజ్ఞా ఖై మరొక సగంళ్లోకం ఏఠాస్సంజ్ఞా స్సర్వాజ్ఞాత్వా పళ్ళాత్‌ (ప్రవర్శ యేదత్ర అనేది (నూత్రం కాదు అధికంగా ఉంది

అర తి, 8|| 5ంస్కృతంలోని (పసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు నూత్రాలు వికృతిపదాదౌ (ప్రథమా స్తస్ట తృతీయా నునాసికొ న స్త (ఆప్ప చిం వర్డ్‌) & _ క్వచిదఎన స్తఉదోతొ దంతోషభవస్య వికృతిశబ్లాదో ( పైది) అణాల గ్‌ స్‌ థి ది రుల 8 _ ధాతుపద సంభవానాం విశేషణానా ముత సథాను మచి (అప్ప చిం సంధి) 4. బోరుద్భుత శద్ధారే (పైది) 6 _ వికృతిపదే లౌటోరపి (వైరి 8 తేషామితళ్చ తద్ద్వ త్రివిక్రమమ తేన (పైది వీటిలో పైమూడు శ్లోకాలు తెలుగులో లేఖన (క్రమాన్ని ఉఎదేశిస్తాయి వీటిని గూర్చిన పరిశీలనం పూర్వ(పకరణంలో జరిగిఉంది కాగా తరువాతి అంళానికి వెళదాం వదాదియకార నిషేదం ఆధిక సూశ్రాలు ఒకొక్క దానిని వరుసగా గమవిద్దాం వికృతి పదాదౌ (సథమా నన తృతీయానునాసికౌ నస్త అవిగు అనో శెలుగు పదాల మొదట యకారము ణఇకొరము ఉండవు -- అని సూత్రార్హ్ణం ఇది చింతామణీ మూరినిద్ధాంత మొకదానితో విరో ధిస్తుంది చింతామణి వదాదిలో యకార ముఠటుందని ఒకచోట ఆయకారం (దుత(్రకృతికాలకంచె పరంగాఉన్న పుడు అచ్భునంటిదేఅవుతుందని మరొకచోట చెబుకుందిక అయినపుడు అచ్చతెఎగు పదగ్గ మొదట యకారం ఉండవని చెప్పడం చింతామణ్‌ (ప్రణాళికకు సరిపడదు అయినపుడు అప్పకవీయంలో ఈ సూత్ర మెందుకు ఉంది తా అట్యః క్రియాసు భూతార్జద్యోతిన మాద్యగం వినాసర్వ (చింతా సంక్షా 8) శి సర్య(శ్రాజ్వత్‌ కార్యం జ్జేయం యన్య (దుక (ప్రకృతికేభ్య (చింతా సంధి $)

చింకామణి స్వరూప స్వభావాలు కొల కర్నిత్వాలు అప్పకవి తనపూర్వ వ్యాకర్త లందరివలెనే పదాది యకారాన్ని అంగీక రించడు కేతన విన్నకోట పెద్దన ఇట్టి లక్షణం చేయలేదు చిత్రకవి పెద్దన పదాది యకాౌరాన్ని నిషేధించాడు. ఈ కోవకే చెందిన అస్పశవియొక్కు చింతామణిలో మాత్రం ఈ సూత్రం లభించడం విచిత విషయ మేమీ కాదు సూత్రానికి అప్పకవి చేసిన వ్యాథ్యాన మిది తెలుగున యణకారంబులు గలుగవు శద్దాదులను యకారము పగిదిన్‌ బలుక(బడునపి స్వ"ములగు ఇఖలపూర్వా మరవినాళ కామె పలీశా (అప్ప 2. 6%) తెలుగులో శద్దాదిని ఏఎ అక్షరా లుండవనో దెప్పదలిస్తే ఇంకా కొన్ని అక్ష రాలు ఈ వరుసలో చేర్చవలసి వస్తుంది అవి హకారి ళకొరాలు హకొరం తెలుగు మాటల మొదట నన్నయలోగాని ఆకాలంలోని ఇతర వాజయంలో (శాననాలు శేచనాదుల రచనలు గాని కనబడదు అలాగే కాతరిం గూడ పదాంతాన పద మధ్యాన ఉంటుందే చని పడదాదిలో ఉండదు అయినప్పడు (ప్రత్యేకించి ఇకారం ఒక్క పే పదాదిలో ఉండదని చింశామణి చెప్పడం అసమ(గంగా ఉంది. హకారం తెలుగు మాటల మొదటనే కాదు మధ్యలోగాని చివరగాని కనపడదు- వ వళాబ్దిలో కాగా అచ్చతెలుగు అక్షరసమామ్నాయంలో హకారాన్ని గూడ చేర్చి చింఠావణి లాను వ శతాబ్టినాటి రిచన కాజాలనని స్వయంగా నిరూపించుకున్నట్ల యింది అప్పకవి ఈ పదాది యాకారంతో గట్టిగా విరోధించాడు కాబక్షే సందర్భం కల్పించుకొని దాన్ని మరొకచోట గూడ కూడదన్నాడు పద్యాది 'పొణంబుల నాద్యంతస్థములుగాగ నజ్ఞులు కృతులన్‌ జై ద్యహర (వ్రాయుదురు తము విద్యాధికులెల్ల జూచి వికవిక నవ్వన్‌ (ఆప్ప 2-43 గావు న్వరములగు [వాయంగన్‌ (సాఫ్‌ కథ

88 సంస్కృతంలోని (ప్రఎద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు ఇంకొకచొట గూడ స్వయంగా సందర్భం కల్పించుకొని యకార నిషేధం చేశాడు ఆంధ్రోక్కి మొదల నాద్యంతస్థ ముండదు ప్రాణమై యది గనుపట్టుాని (అప్ప ర్త 7 బాలసరస్వతికీ అప్పకవికీ మధ్యకాలంగూడ ఎమంతదీ రంగాలేదు అప్పకవి కథనం (ప్రకారం అప్పకవికి మన్మథనామ సంవత్సరంలో చింతామణ్‌ దొరికి తే ఆంతకుముందు కీలకనామ సంవత్సరంలో బాలసరస్వతికి అది దొరికింది కాబటి టె ఇంత స్వల్బ వ్యవధిలోనే సూత్రభేదాలు చింకానుణిలో కలగడానికి ఆవకాశం లేదు. సహజంగా కొబిట్టి ఈ భేదాలు అసహజంగా ఎర్బడినవే కావాలి చింతామణి (ప్రతుల విషయంలో. ఆకాలాన వీరిరువురిదే ఆధిపత్యం మూడో వ్య క్రిలేడు కౌబట్టీ (ప్రత్యంతర పరిశీలనతో ఈ సూ(త్రభేదాలకు మూలం కనిపెటడం ౌో బ అసాధ్యమైనపని అహోబలపతి తనకాలానికే పారభేదాలు అధికంగా ఉన్నాయంటూ తాను తరచుగా బాలనరన్వతి (గ్రంథాన్నే ఆధారంగా తీసికొని వ్యాఖ్యానం సొగిస్తు నట్లు చెప్పాడు భి పద్యసరిచ్ళేదం (వ్రాయాలని సంకల్పిస్తే అన్నకవి చింళామణీలో చందస్సం బంధి సూత్రాలు గూడ (7 ల్లోకాలు) అవిర్భవించాయని తెలిసికొన్నాం ఇప్పుడేమో వదాదిలో ఫలానా వర్ణం ఉండదని సిద్ధాంతం చేయదలిస్తే మరొక సూత్రం అతని చింతామజిలో పట్టినట్లు (గ్రబాంచాలి కాగా అప్పకవి సంకిల్పాలకు అనుగుణంగా అతని చింతామణిలో సూత్రాలు ఆవిర్భవిస్తూ వచ్చినట్లు మనం నిర్ణయించుకోవడం తప్ప ఇక్కడ గత్యంతరం కనిపించడం లేదు చింతానుణీ రచనా (వజొళతో ఏమాత్రం సందర్భపడని అధిక స్యూక్ర మింకొకటి ఇది _ వదాది ఛవోల నిషేదం 2 క్వచిదపినన్న ఉదోతా దంతో స్టభవన్య వికృతిళబ్దాదొ వ శయ అన పీరిక $

చింకామణీ స్వరూప స్వభావాలు కాల కిర్మిత్వాలు ర్ట తెలుగుమాటల మొదట వకారం మీద ఉ ఓ ఎు ఎక్కిడా ఉండవని సూత్రా ర్హం దీవికి అప్పకవి వ్యాఖ్యాన మిది జొతి వాగల వొథ్ళ శబ్దమొక్కటి దక్క 0 గాఖలౌం[ధముల ముజ్జగములందు శబ్దంబు మొదల నీశ్చయముగా6 గొమ్ములు నోత్వంబులును గల్లి వొకటికైన వాకు శృంగములకై వడి నోత్వముల భంగి శద్దాది గలయవి స్వరములగును రెండును లా కులనుండు: గృష్టుండు గిన్క వుట మోందినంజెట్టు చొలిసెననయగ నడుమ6౮గొమ్ములు సంస్కృృతాంధ్రముల 'ర0ట బలసి జొాత్యతరములకే గలిగి యుండు భాపవుకము సీవు థభవుకంబు భవు(డనంగం వొడవు దీవులు సవురంబు పువ్వులనంగ (ఆస్బ శన ఏ) ఆంధ్రవాబ్బయంలో శ+వకవ్పలకాలం నుండి అజాదులయిన పదాలు ఒక్కడు ఉరిపు ఉండు--వంటి శబ్దాలు హలాదుఎగా వొక్కడు వుడిప పవుండు--వంటి రూపాలతో వ్యవహారాన్ని పొంది గంథస్థాలుగా గూడి అయినాయి ఈ సంస్కారం ఆధారంగానే తెలుగు కవులు కొందరు వు ఓలకు వు ఊక లకు యతికల్పనం గూడ చేశారుః ఈ అవ్యవస్థను లాక్షణికు లంగిరించలేరు కాబట్టి నిషేధించాలి ఆ నిషేధం అస్పకవి స్వయంగా చేస్తే పండితలోకం స్వీక రించక పోవచ్చు కాగా తాను చేయదలచిన నిషేధాన్ని చింతామణి ముఖత॥ (ప్రవే 'పిటాడు న! పొల్కురికి--వృషాధిప శతకం 98 గారన-నవనాధ చరిత ర్ట 7వ పుటలు తిమ్మకవి--ద్విపద భారతము 2 శవ పుట 2 బసవ పరొణం -- 02 క్థీభాగవతం 0౧-46 75 $00 ఈదుపలి ఛం థివానీశంకరక ఏి--ధర్మఖండం 8-82

శీ నంస్కృృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు మన శాసా9ల్లో పురాణాల్లో అయాపట్టుల కనుఎంచే (పకేపాలన్నీ ఇలా మధ్య కాలాల్లో ఏర్పడినవే గదా ఉదన్త ధొతుజు ఎకేషణు - నుమూగయం బాలసరనస్వతీయంతో విరోధించక అప్పకవీయంలో అధికంగా ఉన్న సూశ్రాలలో ఒళటి 8 ధాతుపద సంభవానాం విశేషణానా ముతస్తథా నుమచి ఉదంత ధాతుజ విశేషణాలకి అచ్చు పరమైతే నుమాగమం వస్తుందని నూతశ్రార్దం అప్పకవి వ్యాఖ్యాన మిది - కీతిన వై పదములకు విశేషణంబులగు [క్రియాపదముల తుది నమరుళ్ళంగ మునకు వచ్చు నాగమమయి పొల్లద్రుతము (పాణపరమైన గర్మధారయమునందు అనీసేయ నళఠ్రరు కవ్వడి కనుగొవియెడు నత6డు మొద కడవటీ కొడుకా మొననుండు నతండు వడముడి వెను సను నతండర్క సుళుండు విరథుండనంగన్‌ (అప్ప గ్‌లికి 84 ఈ నూ(త్రంతో లకీతమైన (ప్రయోగాలు నన్నయనుండి చిన్నయనరకు ఉన్నవే. అయినా ఇట్టి లక్షణం మాత్రం కేతనాదులు జీయలేదు. కొగా తనకు పూర్వమున్న అక్షీజణ (గ్రంథాల్లోని ఆ కొరతను తీరుస్తూ స్యూశ్రీకరించాడు అప్పకవి ఇది అతని, పరిశీలనా ఫలితంగా ఎర్బడిన స్వతంత్ర సూత్రమే బాలసరన్వతీయ చింతామణీలో ఈ సూత్రం అవసరం గాని విధంగా. వాసు దేవ వృత్తిలో తదనుగుణంగా అహోబలపండితీయంలో నస్యాత్తద్ధర్మోత 2 అనే సూ ఊరి, ల శ్రానికి వ్యాఖ్యలు చేయబడి ఉన్నాయి సూత్రస్థ తద్ధర్మ పదానికి తద్దర్మ (క్రియ యా సుఖనీవాసంబగు నిప్పురి అరణ్య 4 = 75 2 చింతా సంధి |

చింతామణి స్వరావ న్వబావాలు కాల కర్త అత్వాలు విశేషణం--రెండూ గబాంచ దగిన అర్హాలని వాసుదేవుడు అహోబలపతి?2 అన్నారు వదమబుభ్య - అజ్లోవం ఒక పదంనుధ్య అజ్లోపాన్ని విధించేది ఈ [క్రింది సూత్రం టోరద్భుత శబ్లారే బథి అబ్బురము అనే శబంలోని బు లోని ఉత్వం లోపిస్తుంది సూత్రార్హం చి అవనీ థి అద్భుతార వొచకాంధ్ర శబంబున నడిమి (వాంత కొమ్ము చెడును నిలుచు థి చి హరి ధరించె గేల నింపు గిరి యన (ద్రావె నబ్బురంపు (దవ మనంగ (అప్ప గ్‌ా 00)

ఈ సూత్రం సంధిపరిచ్చేదంలో పోళ్చ్ళ తదాద్యర్థ వాచకేమాత అనే సూళశ్రానికి ముందుగా నిబద్ధమై ఉంది కాబిట్టి స్థానం సక్రమంగానే కనుపిస్తుంది అప్పుడు మొదలై న పదాల నడిమి ఉకార లోపం చెప్పడాని కొక మాత్రమున్న శ్లే అబ్యురము శబం కొ మధ్యోకారలోపం చెప్పడానికి మరొక సూత్ర మన్నమాట

ది

ఈ సూక్రం చింతామణిలో ప్రక్షిష్ప మని బాలసరస్వతీయ పీరికలో3 చర్హ నారాయణళాస్తిగారు అన్నారు గాని ఆమాట నిరాధారం బాలసరన్వతీయంలో గూడ ఈ జాతికి చెందిన సూత్రాలు కొల్లలుగా ఉన్నాయని సంధి పరిచ్భేదంలో £ి 5 సూథ్రాలు సాత్ష్యమిస్తున్నాయి కాగా అప్పకవీయంలోని ఈ సూత్రం దాని నిర్మా బాన్నిఒస్ట చింకామణిలోనిది కొడని చేసే వాదం నిలబడదు

తద్ధర్మిపదేన తద్ధర్మి(క్రియాజన్య విశేషణంచ గృహ్యతే 2 _ తద్దర్మపదేన తద్ధర్మక్రియా తజ్జన్య విశేషణంచ గృహ్యేతే 8 ఆంధ్రసావాత్య పరిషత్‌ ప్రచురణ కాకినాడ $82

థీల్లీ సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణూలు పై జాతికి చెందినదే (క్రింది సూత్రం ర్‌ వికృతిపదే లౌ టొరిఎ తెలుగు పదంలో లు పరంగా ఉంటే టు లోని ఉత్వంల్‌ ఒఘంది-అని సూశశ్రార్థం అప్పకవి వ్యాఖ్య అవని శృంగ నవాతమగు తృతీయాంతస్థనునకు డాపలించి తెనుంగులందు గల టకొర శృంగములు పోవునుండు నిటనియె నిటులనియె ననంగ గృ భాం స! ళా (అప్ప న. ఇటులు _ ఇటు వంటి శదాల నిష్పతి కి ఉదిషమెనది ఈ సూ[త్రం ఇటు న! న! చి అలి దిబకా వంటి రూపాలు దీనికి పూర్వ సూటత్రంలొ సాధించదిడ్డ రూపల నలడాదే రంతరు తళ్చ్ళ అనే సూళ్రానికి లక్ష్యాలుగా చేయవచ్చు - సూ(త్రంలోని ఆది శబ్ద మవూమను మ! పురస్కరించుకొని లేకపోతే అనంతర సూర్రం అన్యేవాం చ ప్రయోగ మహితానామ్‌ అనేదానికీ లక్ష్యాలుగా దూపపచ్చు. కాని చింతామణి కర్షి పదానికొఠ సూతరిం చేసె అలవాటు ఉన్నవాడు కొబట్టి దీనిని గూడ చేని ఉండవచ్చు ఇక చివరిదైన ఆధిక సూత్రం 8 తేషా మితశ్చ తద్వత్సి )వికి ను మతేన పద మధ్యంలో నిర ల డ మొదలగు వర్ణాలమీద ఉండే ఇకారానికిలోపం కలుగుతుందని నూతార్లం అదీ తినిక్యిమ మళానుసారంగ అని గూడ మూత90 ఛి చెబుతుంది అప్పకవి వ్యాఖ్య నడిమి నరడలకు గుడులే(గునుండును ధరంది9)వికలిముని మతమునఃగొన్ని పూన్కి. హూర్మి కల్కి ఎుడ్చి పూనిక గూరిమనుడు కలికి బుడిపి యనుచునిట్లు (అప్ప గ్‌ 0 న. చింతా సంధి క2

చికళామణి స్వరూప స్వభావాలు కౌల కర్శృత్వాలు పీ పై సూత9ంలో తెలుగుపదాల నడిమి ఇత్వలోపానికి ప్రసిద్ధ పా9కృక వ్యాకర్న తి9విక్పిముని మతం పేర్కొనబడింది. తివిక౦ిముని పొకృత శద్దాను శాసనంలో ఎక్కడా ఈ విషయంగాని ఈ విషయానికి మూచన గాని కనుపించవు ఈ బూత9ం బాలసరస్వతీయ సంధిపరిచ్చేదాంత్య సూత9ింతో నే గతార్థమౌలుంది గాబట్టి అనంతర వై యాకిరణులచేత చింతామణి నుండి ఎరిహృతమై ఉండవచ్చు ఇస్పటివరికు బాలసంస్వతి పుస్తకంలోలేనివి అప్పకవి పుస్తకంలో ఉన్నవి అయిన ల్లోకాలు & సూత్రాలు 0 పరిలించాం వాటిలోళ్లోకాలన్నీ (అప్పకవికిగల ఛందళ్శాస్త పాండిత్యావిష్కరిణకోసం) ప్రాచీన తెలుగు ఛందస్సులలోని పద్యాల సంస్కృృతీకరణలే అని నిర్ణయించ గలిగాం మిగిలినసూథ్రాలు ఆరింటిలో మొదటిరెండూ అప్పకవికి పూర్వులైన ఆంధ్ర వ్యాక్నర్హల మతాల స్థావనకోసం అస్పకవి కల్పించిన సూత్రాలని తేల్చగలిగాం తరువాతి సూత మొకటి అప్పకవి వాజ్బయ పరిశీలనకు ఫలితంగా ఏర్పడినదని శెలిసికొన్నాం తరువాతి సూ[కశ్రాలు మూడూ చింతామణి రచనా (వణాళకనుబట్టి పరిశీలించినపుడు చింతామణిలో ఉండదగినవే అనీ అయినా పునరుక్తులూ నిరర్థ కాలూ కాబట్టి బాల సరస్వతి తరువాతి వారు వాటిని పరిహరించారని అప్పకవీ యంలో మాత్రం అవి యథాతథంగా బహుళ ఛందస్సు కారణంగా నిలిచి ఉన్నా యని తెలిసికోగలిగాం ఎభిన్న న్యూతాలు ఇక బాలసరన్వతీయ అస్పకవీయ చింతామణులు రెంటిలోను ఉండి భేదం కిలిగిన సూత్రాల్ని పరిశీలిద్దాం షట్‌ (తింశద(్ర _. బాలనరన్వతి నంజ సప్త త్రింళదిహ -- అప్ప చిం వర్ణ కగ చజ యుగ టడణ తదన పబమ యరలవ సహళంతు హల్వర్ష --బాలసరస్వతి సంజ్ఞ 8 కగ చజ యుగ టడిణ తదన పబమ యరయుగ లయుగ వనహాళ్న హల --అసప్ప చిం వర న!

సంస్కృతంలోని (సిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు అద్య (క్రియాసు భూతార్జద్యోతిన మాద్యగం ఎనా సర్వ _వాలసరస్వతి సంజ్డా టీ అద్య (క్రియాసు భూతాద్యర్హి సముద్ద్యోతినం ౨ఎనా ఎర్వ -ాంస్ప చిం వర్డ్‌ పె మూడు సూత్రాల్లో మొదటి రెండూ కెవలం తెలుగువర్షి సమాళ్నూ యంలో అకరసంఖ్యను తద్వివరాల్ని చెప్పడంలో భేదిస్తున్నాయి బాలసరిస్వతీయం 36 అక్షరాలంకే అప్పకవీయం 8? అంటున్నది ఆ ఒక్క అక్షరం శకట'రేఫం దాన్నీ అస్పఃవి అక్షర సమామ్నాయంలోనిదిగా గుుల్తిసే బాలసరస్వతీయంలో ఆ గురింపులేదు కాబట్టి అప్పకవికిక? అయిన అక్షరాలు బాలఎబరస్వతికి 88 అయినఎ ఇక్కడ మరొక అంళం చర్చనీయమే అస్పకవి రయుగము లయుగము శెళుగువరాలో ఉన్నాయన్నాడు రిఅ లళ లు రెండే ఇఘ్వ లయిువులుగా డన లై సామాన్యంగా గుర్తిస్తాం అయితే అలఘువు లయిన రల లకు (ప్రత్యేక వర్ణాలుగా గురి ౦పు ఉన్నదో లేదో సరిశిలించవలఎ ఉంది. అలము వర్ణాలకు (ప్రత్యేక పరిగ ణన మున్నట్లియితే యవ అకు గూడి అలాంటి గు రింపు ఉండవచ్చు గదా బాలఎరస్వతి ఈ తగవు గురించే రేఫ అకొరాలు రెంచనీ సామాన్యంగా పేర్కొని భిన్న వర్మంగా అంటే వర్షేం3రింగా శకారాన్ని నిర్దేశించాడు అంపే అతని అభిప్రాయంలో అలఘు వర్ణాలకు ప్రత్యేక పరిగణనలేదు అతడు నిర్దేశించిన కారం వర్ణాంతర మే గాని అలఘు అకారం గాదు తరువాత బాలవ్యాకర్న గూడ చాలనంస్వతి యొక్క ఈ అభిప్రాయాన్నే గౌరవించి ఆమోదించాడు అస్పకవి మతాన్ని బట్టి అలఘులకారం ళకారం అభిన్నాలుగా అంగీకరించ ల వలసివసుంది అలా అంగీకరిస్తే ఉచ్చారణ విధీయం"ా చూచినప్పడు దోషం చేదు (వ్రసుతకొలంలో పొచీన లాక్షణికులు కేతనాదులు గూడ లకార దై్వవిధ్యం (అలఘువు న వర్ణాంతరం) చెప్పలేదు ఈ రగడ అంతా మధ్యకాలంలో [వ శీశాచిలో.. చిళమణి రాకతో. దాని వ్యావ్యాతల (వ్రాతలతో పుట్టి పెరిగిందే చి అనిపిసుంది ల ల లాం బాలవ్యా సంజ్ఞా 8వ సూత వృత్సి

చింతామణి స్వరూప స్వభావాలు కొల కర్టృత్వాలు కీర్‌

ఉచ్చారణలో (ప్రత్యేకంగా కనిఎంచే చజల్ని వర్దాంతరాలుగా బ్వకరించిన ప్లే గురు రలల్ని గూడి (పతేశ్చక వర్ణాలుగా అప్పకవీయ చింకామణ్‌స్వీంరించినది. దాని మతంలో గురు లకారానికి బాలసరస్వతి చెబ్బన అకారానికి ఖేదం లేదు ఇక భాషా చరిత్రనుబట్టి చూచినా ఒక ్రత్యేకచరిత్ర గల శకట రేఫను వర్షిసమామ్నాయంలో (గ్రత్యేకంగా పేర్కొని అప్పకవి మంచిపనే చేశాడు

ఇక మూడవ సూత్రం ఇరువురి (గ్రంథాలలో భిన్నంగా ఉండటం కూడ ఆయా వ్యాఖ్యాతల స్వసిద్ధాంత 'బ్రతిపాదనార్హం జరిగి ఉంటుందని నిస్పందేహంగా చెప్పవచ్చు చింకామణిలో వ్యాక్యాతల ఎర్ధాంత (ప్రతిపాదన కోనమే ఎర్చడి ఉన్న సూత్ర సముదాయం కొంత పూర్వమే మనం గమనించాం

అప్పకవీయ సూత్రం భూతాద్యర్హక (క్రియల్లో కనుఎంచెది తస్ప మిగిలిన వాబ్మియస్థ యకారం మొత్తం అకారంతో మాత్ర ముంటుందని చెబుతుండగా బాలనరస్వతీయ సూత్రం భూకార్హక [క్రియల్లోను వదాదిని తవ్ప ఇతరత వాబ్క్మయస్థ యకారం మొత్తం అకారంతో ఉంటుందని చెబుతున్నది నిజానికి ఈ రెండింటిలో ఏది సరైన పారమో చింతామణ్‌ రచనా (ప్రణాళికనుబట్టి సులభంగా కనిపెటవచ్చు చింతానుణిలో పదాది యకారి _ అంగీకారం ఒక ముఖ్యవిషయం వదాదిలో యకొారాన్ని అంగీకరించింది గాబట్టి ఆ అంగీకారంవల్ల కలిగిన దుష్ఫలి తాన్ని తుడిచి వేయడానికిమరొక సూత్రాన్ని నిర్మించింది చింతామణి అది సర్వ(త్రాజ్వ శ్కార్యం జ్లేయం యస్య్యదుత (ప్రకృతికేభ్య అనేది పదాదియకొర౦ అంగీకారంతో ఏర్పడిన యెవడు యెమ్మె వంటి పదాలు (దుతప్రకృతికాలకు పరంగా ఉంజే వాటిలో హల్లుతనం పోయి అచ్చుతనం మిగులుతుందలి సూశశ్రార్థం కలిగెన్‌ యెమ్మె అనేది కలిగనెమ్మె గా అప్పుడు మారుతుంది. కాగా చింశామణిలో స్నరెన పారం బాలనరన్వతీయంలోనిదే నని అస్పకవీయ పారం అతని సిద్ధాంత ప్రతిసాదకంగా మార్చబడిందని చెప్పవచ్చు తలా

అద్య క్రియాసు--ఇత్యాది లి. చింతా సంధి=£2

(౧

శీర సంస్కృతంలోని ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు

అభ్నిసాయ మొకథే అక్షరాలు వేరు

ఇక తొత్పర్యంలో భేదంలేకపోయినా రచచనలో భిన్నంగా కన్పించే సూ్రాల

పరిశీలనం చేద్దాం వాయిరవుర్వ(కతమౌ (బాల స అజంత 6%) ఆయిగవుగాదేశౌస్తః క్రమేణ సర్వత్ర వ(క్రతమయోర్వా

(అప్ప చిం వర్ష 0.

లి క్వచిద్గకారోవ (వాల స అజంత |) వాస్యాత్క్మ్వ్యచిద్వకారో నాదిగళ స్యాద్యవర్య సరళన్య (అప్పచిం వర్ణ

లి, ఎట్టి, స జట్‌ థి అసిశ దార స్యెత (వాల సంధి 0) పూచిం స

అపిశచ్దేతో లుగ్యాస్యాత్‌ (ఆప్పచిం సంధి

శ్రీ శచ్దాత్తచ్చద్దాతః (బాల స సంధి థి శద్దాతృచృచ్దాతో లుక్‌ (అప్పచిం సంధి)

ర్‌ దారార్థేఒత ఉదపిర (వాల స సంధి శి

జం జొ 4 నీ

దారాస్టజత ఉదపి శీఫస్స్యాత్‌ (అప్పచిం సంధి 8 చాలే రుపధాత్మనశ్చ లుగ్యాస్యాత్‌ (బాలనస సంధి ఏ ఉపధా రేళశ్చావితశ్చ లుగ్వాస్యాత్‌ (అప్పచిం సంధి 7 నలడాదే రంతరుతశ్చ (వాల స సంధి నై పదమధ్య నరలరానా ముతశ్చ పూర్వ(్రయోగ సిద్ధానాం లోపో వాస్యాక్‌ (అస్పచిం సంధి)

చింతామణి న్వరూప స్వవావాలు కాల కర్ర వ్రత్వాలు థీ? 8 (ప్రథమా వైళక్తిక మోర్చిన్టుళ్చ మహాన్‌ పతిక్రియార్ధెషు (దాలన సంధి థ (ప్రథమా వెభక్తీక మోర్లుక్‌ పూర్ణోవా పతిక్రియార్టేతు (అప్పచిం సంధి) (7 మోస్తువిభక్తే శకవచనకే పుంపూ (వాల న సంధి 85) తస్య సమాసే పుంపూ (అప్పచిం సంధి) (| నుమ్బాత (బాల స సంధి శి నుమ్చోతో హల్య ధర్వణాచార్యమకాలత్‌ (అప్పచిం సంధి) ఓ _పరుషాణాం గసడదవాన్న్యు పదాద్ద్వంద్వే. (బాల న సంధి 82) హేమోక్తే పరుషాణాం గనడదవాస్స్యు పద్వాద్హ్యంద్వే (ఆప్పచిం సంధి) 2 _ గనడదవా న్యు (వథమామాశ్రా దాత్మా స్మదోర్వినై వెతే (బాల స సంధి ణి గసడదవా స్యు (పథచూమాళ్రా దాళ్మా న్మదోర్వినాసరుషా (అప్పచిం సంధి) పై సూత్రాల భేదాన్ని ఒక్కౌాక్కటిగా వరుసగా పరిశీలిద్దాం మొదటి వాలసరన్వతీయసూత్ర (ప్రకారమైతే అయి అవ్వు ఐ బొ లలో స్టానులేవో ఆదేశా లేవో స్వత తెలియదు అప్పక్షవీయసూ(తం మాత్రం ఐ జొ లకు అయి అవు లవుతాయని స్పష్టంగా చెబుతున్నది అఖుతే వ్యాఖ్యాతల (వ్రాతలుమాత్రం ఐబొలు సానులుగా అయి అవులు ఆదేశాలుగా తెలియపరుస్తున్నాయి! -అప్పకవీయ సూత్రంలో పాదపూరణకోస మన్నట్లు క్రమేణ స్త అఆదేశా అనే పదాలు ననన ననన నం కాని అగుధాతువు అవుగా మారి ఎదప వ అవుతుంది-భాషాచారిత్రక దృష్దతో చూస్తే కొగా అయి-అవులు స్టానులు ఐ బొలు ఆదేళాలూనూ

శ్‌ సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు అధికంగా కనుపిస్తున్నాయి. సర్వ అనే వదం సార్థకమే అనిపిసుంది. అచ్చ తెనుగులో ఐ కొలు అయి అపులుగా అన్నిచోట్ల మారవచ్చు-నామవాచకాల్లోగాని క్రియల్లో గాని ఐదు-ఆణుదు కొను. అవును

రెండవసూ(త్రం బాలసరస్వతీయ పొరం అల్ప్బాకరంగా ప్రాధమికం వఠె కనుఎసుంది---అప్పకవీయ పారంతో పోల్చిచూచినపుడు వాలసరస్వతీయ వ్యాఖ్యా నం పరిశీలించినపుడు అక్కడి ఉదాహరణ లన్నింట గకారం వకారం గావటం అనాద్యమైనపుడే జరిగినదని గమనించవచ్చు. ఆ గమనికే అప్పకవి సూత్రంలో చోటు చెసికొన్నది ఆతని సూత్రమే అనంతరం అహోబలపతి (ప్రవేశ పెట్టిన అధర్వణకారికలో గూడ ప్రతిఫలించింది.

ఈ అప్పకవి సూత్రంతో ఆదిగతస్య అనేసదిం బాలసరస్వతికి అనంతరం జరిగిన అభివృద్ధి గకారస్య అంటే సరిపోయే స్టలంలో ఆద్యవర్గ సరళన్య ఆని పెంచడం పాదపూరణకే

మూడో నూ(తం గూడ దాలసరస్వతీయమే సంగత మనిపిస్తుంది. ఎని పదంలోని ఇత్వ లోపం చెప్పే సూ్రమిది తెలుగులోని ఎని ని అపిశద్ది మనడం కం అపిళద్దార్ధ మనడమే సరి ఆలు శద్దాన్ని దారార్హ శబ్దంతో సూ(క్రాంతరంలో చెప్పడం జరిగింది? అది సరియైన పద్దతి అప్పకవి ఇంకా ఇతర్మ్యశ్ర అద్భుత ళద్దారే అంటూ బాలసరస్వతి తదాద్యర్డివాచకేషు అంటూ ఆయా పదాలని అచ్చ త్రెనుగులోని వాటిని సంస్కృతంలో వ్యక్నంచేసి ఉన్నారు. ఈధోరణి దాలసరస్వ తీయంలో గాని అప్పకవీయం లో గాని అప్రతిహతంగా సాొగినదనలేమ శదాత చృబ్దాత॥3 అనే సూత్రంలో తచ్చృద్దాత్తున కే లుక్కు గాని తచ్చబారానికి గాదు న్‌

వాని ద సూతం రెండు పుస్త కాల్లోనూ సమానంగానే ఉంది కాఐటి ఉన్నంతలో స్పష్షత చి ళు బాలసరస్వతీయంలో అధికమని అనగలమే గాని (క్రమా[క్రమాల సంగతి వస్తే ఇరువురి పొరాల్లొనూ అపి ఉన్నట్లు కనబడుతుంది న న నన ననా చూ అధర్వణకారికల మూలపారాలు అనే (ప్రకరణం 2 దారారేఒత ఉదపిరః -- చింతా సంధి |! 8 చింతా సంధి 14

చింతామణి న్వరూప స్వభావాలు కొల కర్షృత్వాలు కఫీ నాలో సూత్రంలో అప్పకవీయంలో లుక్‌ సద మొకటి అధికంగా ఉండటం తు తప్పిసే భేదం లేదు రెండింటికీ రెండింటిలోను తచ్చ్భబ్దార్థం అని ఉండవలననది తచ్చదిమంటే తచ్చబమే గాని తదర్హక మైన తెలుగుపదం అది అని అర్ధం చేసి ది ౧ ఏ ఈా గ! కోవడం కషం మ! ఐదో సూత్రంలో గూడ బాలసరన్వతీయంలో ర అని ఉంటే అప్పకవీ యంలో రేఫ స్యాత్‌ అను అక్షరాలు అధికంగా ఉన్నాయి. ఆ అక్షరాలు శ్లోకాల్లో సూత్రాన్ని ఇరికించడంలో అవసరమైన వే ఆరోనూ[త్రంలో రెండు పారాల్లోను అతరాలు సమానమే కాని పదాలు భిన్నాలుగా ఉన్నాయి. బొలనరన్వతీయంలో ఉపధాత్మన అని ఉండి ఇత అనేది పూర్వసూ(తం నుండి అనువృత్తమొతుంది. ఉపధా తరువాతి ఆత్మన్‌ శబ్దం నిరర్హక మే ఉపధ అంటేనే ఒక అక్షరానికి సంకేతం: అయినపుడు పున తదాత్మకమైన ఖత్తు అనడం అనవసరం అప్పకవీయంలో ఉపధారే అని ఉండి ఇతః అనేది గూడ సూతస్థమే చేయబడింది ఏడో సూత్రం బాలసరన్వతీయం అల్బాక్షరంగా ఉంది పూర్వ సూత్రం నుండి వా పదాన్ని అనువృత్త ౦ చేసికొంచ అస్పకవీయ పారసామర్హ్యం దానికి వస్తుంది అప్పకవీయంలో పదమధ్య అనే నాల్లక్షరాల అర్ధం బాలనరన్వతీయంలో అంత శృబ్దంతో సిద్దిస్తుంది పూర్వప్రయోగసిద్ధానాం అనేవదం అప్పకవీయంలో అధికం అలాగే వా స్యాత్‌ అనే పదాలు గూడ అధికమే సూత్రాన్ని ల్లోకాల్లో ఇమడ్బ్చవలసి రావడంతో ఈ అధిక పదాలు దొర్లి ఉండవచ్చు దానితో సూత్రానికి సూటత్రత్వహోని ఏర్పడింది ఎనిమిదో సూత్రం అస్పకవీయమే సక్రమంగా సమంగా ఉంది వడు ధాతువుకు పూర్వమున్న ముపర్డకానికి నిండు సున్నాను లోపాన్ని విధించే సూత్ర న అలోన్వ్యాత్‌ పూర్వ ఉపధా పాణినీయం. -1-65

ఖీ నంస్కృతకంలోని (్రస్‌ద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు

మిద్‌ బాలనరన్వతీయంలో నిండుసున్న విహితమైనదే గాని లోపం గాలేదు కౌని లోపాన్ని పూర్వ సూ(త్రంనుండి. వికల్పంగా అనువృత్త ౦ చేసికోవచ్చు

బాలసరస్వతీయంలో పూర్ణవిందువు అనడానికి మహాన్‌ వీందుః అనడం ఛందస్సాకర్యం కోసమే లుక్‌పూర్ణోవా అని అన్నకపీయ మన్నచోటనే మహాన్‌ విందు! అని బాలసరస్వతీయ మన్నది

వాలనరస్వతీయంలో పతి(క్రీయార్దేషు. ౨ని నిమిత్త ౦ చెవ్పబడగా అప్ప కవీయంలో దాని ఏకవచన రూపం వతిక్రియార్జే అని చెప్పబడి పాదపూరణం కోసం చివర తు చేర్చబడింది అయితే వాలసరస్వతీయంలో గూడ పారాంతరంగా అప్పకవీయరూపం కనుపిస్తున్నది౫

తొమ్మిదవ సూత్రం అస్సకవీయమే బుజువుగా కనుపిస్తున్నది బాలసరన్వ తీయం (ప్రకారం ఎకవనచసన ము (ప్రత్యయానికి పుంపు అవుతాయి గాని బహువచన ముగాగమానికి కొవు ప్రథమావిళక్తి ము (ప్రతృ్మయమని అప్పకవీయంలో పూర్వ సూత్రానువృత్తి జరిగినపుడు ముగాగమానికి పంపు లెలావస్తాయని ప్రశ్నించవచ్చు సమాధానంగా విభక్తి నిమిత్త కమైన ఆగమం గాబట్టి ప్రయోగాలు కొలలుగా ఉన్నాయి గా బట్టి దానికి గూడ పుంపు లాదేశా లౌతాయని చెప్పవచ్చు వాలసరస్వ తీయంలో స్యూశకర్తి పనిగట్టుకొని ఎకవచనకే అనడం వలన అప్పకవీయంలో సాధ్యమైన సర్దుబాటు అక్కడ సాధ్యపడదు

ఈ సూత్రాల స్టలాలు రెండు పుస్తకాల్లో లిన్నంగా ఉండటం వలన గూడ నూ(్రాల ఆకౌరాల్లో మార్చు వచ్చింది ఉదా - అప్పకవీయంలో ప్రథమావై భ క్తిక్ష మో రిత్యాది సూ(త్రానంతరం తస్యసమా సేపుంపూ అనే సూత్రం ఉంది కాబట్టీ తన్య అంశకే సరిపోయింది బాలసరస్వతీయంలో అలాగాక ద్రారారేఒత ఉదపిరః

థ్‌

అనే సూత్రం తర్వాత (ప్రస్తుత సూత్రం నిలిచింది గాబట్టి విడిగా విభక్ష్యేకవచన కేమో అని చెప్పవలసి వచ్చింది ఈ సూత్రాల స్థాన పరిణూమం చూస్తే వాల సరన్వతె..ఆస్పకవి పున్న కాలు రెండూ ఒక మాతృకయొక్క భిన్న(ప్రతులే ఆయినా-

ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషత్‌ (వళురణ కొకినోడ 91

చింతామణి న్వరూవ స్వభావాలు కాల కరృత్వాలు వాటి రచనలో' వ్యాక్యాతల జోక్యం చాల అధికంగా జరిగె ఉన్నట్లు సులభంగా గుర్పి అంచవచ్చు అధర్వణ - హేతుబం్యదులు

సదో సూతం అన్పకవీయంలోనిది ఆమాయకంగా కనుపిస్తున్నది తన కాలానికి అప్ప్బకవి పరిశోధకుడే ఆయనా" అతనికి వాజ్బయచరి్యత్రలోని పూర్వా సరాలు తెలియవు అధర్వణాచార్యుడు నన్న యకు తరువాతివాడే నని వాజ్మయచరిత్ర కారులు నిస్సందేహంగా నీరూపించారు అయితే ఈ కాలవిరోధాలు ఇటీవల మ'నకు తెలిసి వచ్చినవి మాత్ర మే కాబట్టి అస్పకవీయంలోని ఈ సూతం చింతామణి నిజా స్వరూపాన్ని తత్క ర్నృత్వాన్ని కాలాన్ని కనుగొనడానీకి ఒక (ప్రాథమిక పరికరంగా ఉపకరించవచ్చు బాలసరస్వతీయంలో నుమ్బోతః అనేదే సూత్రంగా చెప్పబడి తరువాత అప్పకవీయంలోని హల్యధర్వణాచార్య మతార్‌ అనే పంక్తి స్థానంలో పరుషాణాం గసడదవాస్యు పదాద్‌ద్వంద్వే. అనే సూత్రం ఉంచదిడింది

పదకొండవ సూతం గూడ అప్పకవీయంలోనిది పై తరగతికి చెందినద్మే వాలసరస్వతీయంలో కంటె ఇందులో హేమోశ్తేః అనే పద మొకటి అధికంగా ఉంది ద్వంద్వ సమాసంలో పదముమీది పరుషాలకు గసడదపలు విధించేసూత్ర మిద హేమచంగదుని కథనం ప్రకారం అవిధానం జరిగినదంటుంది అప్పకవి సూత్రం బాలసరస్వతీయంలో హేమోక్సేః అనే పదం కనబడదు షేమచంద్రుడు సుప్రసిద్ధ ('పాకృత వ్యాకర్న

బాలసరన్వతీ అప్పకపీ (ప్రాకృత భాషల్లోగూడ వండితుల్తై నవారని వారి పుస్మకాలే సాక్యుమిస్తున్నాయి. ప్రోకృతం గోడ నంస్కృృతం లాగానే. తెలుగుకి మాూలమసి చింతోమణ్‌ చెప్పింది పైగా అప్పకవి తెలుగు కూడ ఒక (ప్రాకృతమే అన్నాడు2 అయినపుడు తెలుగు వ్యాకరణంలో (ప్రాకృత- వ్యాకర్నల నామస్మరణం సంగతమని ఉన్నదున్నట్లు అన్నకవి ఉంచి ఉండవచ్చు లా

సంధి 82 £ అప్ప =75

క్‌ి నంస్కృలంలోని వసిద్ధాం[్ర వ్యాకరణాలు ఎక్స్‌ ప్రాకృతం తెనుగుకంల ప్రాచీనమే గాని. దాని వ్యాకర్క _ గౌమచంద్రుడు నన్నయకు నిస్సందేహంగా తరువాతివాడు హెమచం(దుడు 2వ శతాష్టిలోన్ను మత్రివిక్రముడు శివశశాబ్దిలోను ఉన్నట్లు (ప్రాకృత భాషా పరిశోధకులు నిర్ణయించారు? ళం అయినపుడు అస్పకవీయ్‌ చింశామజీలో ఈ ఇరువరి'పేర్తూ ఉండటం కాలవిరోధ మౌతుంది. పెగా చింతామణిలో పె ఇరువురి వ్యాకరణ అనుకరణలు వారి ర్ల యూ వ్‌ నీ సూత్రాల సమన్వయం చాలచోట్ల కనుపిసున్నది ఈ పరిస్థితుల్లో అస్బకవీయంలో కనుపించే ఈ (ప్రాకృత వ్యాకర్ని లపేర్లు ఎవో యాదృచ్చికొలనిగొని కేవలం అప్ప కవి పొరబడి కల్పించినవని గావి (త్రో సివేయడానికి వీలరేద్యు ఈ పేర్ల వెనుక కొంత చరిత్ర చింతామణి కాలకర్శృత్వ నిర్ణయావికి ఉపకలించిది ఉన్నట్లు తెలికో వచ్చు బాలసరన్వతీయ అప్పకవీయ సూత్రాల్లో ఉన్న లేదాల్ని వింగడించి చూశాం ఇం తేకొకుండ సూ(త్రాలస్టానాలు గూడ రెండు పున్న కౌల్లో విభిన్నంగా ఉన్నాయి దాలసరస్వతీయంలో సంజ్ఞా పరిచ్చేదంలో ఉన్న నూగ్రం ఒకటి? _అప్పకవీయంలో నంధి పరిచ్చేదంలో ఉంది ఆలాగే అప్పకవీయంలో సంధి పరిచ్చేదంలోనివిగా ఉన్న “సూత్రాలు బాలసరన్వతీయంలో హలంఠత అజంత పరిబ్ళేదాలలో కను పిసున్నాయి3 నానన మై 2 900 - ౧0౫02020 76 ౮18౧ 8 0£ వమా €. 20208. త్ర్‌౦5 2 కళా నిర్వచనం చేసే తిజ్మధ్యేత్యాది నూ(త్రం 8 _ కవిళలమె (క్రీయాణాం నామ్నా ముల్లోప ఇస్యతే హ్యేష శ కంచు ళం శ్‌ నే (ప్రథమైకవచనమాథతే వికృతా నాన్తాదయో౭-పి కథ్యన్న (ఆప్ప నంధి భై పైది... (బాల స హలంత జి వాస్యాక్క్య్యచిద్వకారో నాదిగత స్యాద్యవర్గసరళన్య స స (అప్ప చిం సంధి (1 ల్లా క్వచిద్గకారో వః (బాల స అజంత 87)

చింకామణి స్వరూవ స్వభావాలు కాల శర్న్శృత్వాలు 50 వలితార్థ 0 పై పరిశీలనం వలన చింతామణికి బాలసరస్వతీయ అస్పకవీయ పారభేదాలు అధికంగా ఉన్నాయని కొన్ని సూత్రాలు పరస్పరం విరోధించేవిగా ఉన్నాయనీ (గపహించగలిగాం కొన్ని సూత్రాలు మాతం అప్పకవి వ్యాఖ్యానానికి సాధనాలు ఆతని పూర్వ లాక్షణికుల తెలుగు పద్యాల సంస్కృృతీకరణలే అని గూడ తెలిసికో గలిగాం చింతామణ్‌ పాఠాలు సంస్కృతంలో రచన చేయగల వారి హస్తకౌళలానిక్రి గురై మార్పులు. చేర్చులు చెంది ఉండవచ్చునని వైన జరిఎన పరిశీలనం వలన అవగతమవుతుంది అప్పకవీయంలోని [పాకృత వ్యాకర్నల పేర్ల చింతామణి కర్లృత్వాన్నీ నన్నయ నుండి వేరుచేసి దాని కాలాన్ని గూడ రెండు మూడు శతాబ్దాల ముందుకు (తోసివేసినట్లు గూడ గమనించ గలిగాం చింతామణి కల్పించిన సంజ్ఞలు చింతామణిలోని రచనా (వణాశికకు ఒక సౌలభ్యాన్ని కోరి తత్క ర్త కొంత నంజ్ఞా కల్పనం చేశాడు ఈ సంజ్ఞలు అధికంగా సంక్ఞాపరిచ్చేదరిలోను అల్పంగా జ్య అధ (క్రియా పరిచ్చేదంలోను అల్పాల్బంగా ఇతర పరిచ్చేదాల్లోను ఉన్నాయి నంజ్ఞానంబ్భేదంలో నామ శతి వరక 8 కియా 4 ప్రాణా 5 వీందుః న! తు (ప్రొకిపదికం హి నావ (ప్రత్యయ ఇహ నర్ణక క్రియా ధాతు ప్రాణాన్సమాసతో2-చ బిన్సు రనుస్వార ఎజధో వక్ర చింతా సంజ్డా_ (0 వ[క్రతను ఐచ్‌ హలస్స్యు సృమాసతో ప్రాణిన (ద్రుకాఖ్యోన కచటతపా పరుషాథ్యా గజడదబాసు సరకా సిరా ఇతరే పెది. న! థి వ

గ! సంస్కృతంతోని (వసిద్దాంధ్ర వ్యాకరణోలు 4 నశ్రః 7 వశక్రతమః 8 ప్రాణిన రి దు9తః ౧ పరుషా సరకాః 2 స్టిరాః 18 కళా 14 దు్రత(వ్రకృతయః3 కియా వంచ్తేదంలో ౯ ఖీ ఉపకృతిః 2 పరిణతఈః 9) సంవృతః తద్ధర్మార్థక 9 అజంత వరిబ్భేదంలో

1. మహాక్‌* 2 అమహక్‌ః 8 అమహతీం హాలంత వరిలో ఎదంలో నమాసకం? తిబ్మధ్య శేషషన్వ సుస్కర్మ (ప్రవచనీయజ విళక్తీ కించిత్‌ ప్రళంసనాద్భుత సంతాప యదాతదా కి మేవాంశ్చ క్త్వుకిల న! మాద్యా నభదధళి కళాదుతో న యేషాం సాక్‌ అన్యే (దుత(ప్రకృతయ యేస్యు అను జీవిత(ద్రుకా నిత్యమ్‌--పైది-- 8 4 2 ఉపకృతి పరిణతి సంవృతి భేదాత్‌ తివిధా [క్రియా చింతా-[క్రియా___ ఓ తద్ధర్మ నర్తమానాతీతా గామ్యర్థకా [క్రియా జ్లేయా చింతా క్రియా__1 4 ఆపక జడాన్‌ వినాన్యే మహదాఖ్యా చింతా అజంత. గ్‌ స్యా దమహతాం విభక్తొ సోళ్చము చింతా అజంత---$86 6 ఉళయవిథ మమహతీనాం చింతా అజంత.__60 7 శేవల పకృతపడై అ యస్పమాసకం తం బుగవన్ని వాక్యోళ్డాః చింతా హలంతజాా460

చికశామణి స్వరూస స్వభావాలు కాల కర్శృత్వాలు 155 నంధి నంచ్భేదంలో బౌసవిఠక్తిక ఓ 2 వికృతిః2 అటి (నాతి నదిక వీటిలో సామ సంజ్ద ప్రాచీన కాలంలో యాస్క నిరుక్తంలో (పయుక్ర మైనదే ౩ నామమంటే ప్రాతిపదిక ప్రాతిపదిక పదానికి పూర్వరూసం (ప్రాతివదికకూ పదానికీ సంస్కృతంలో భేదం సుస్పష్టంగా కనిపిస్తుంది పైగా సంస్కృతంలో న! అని మ్‌

ప్రాతిపదిక పప్రయోగాని కనర్షం అపదంన 'ప్రయుంజీత అనే నిషేరం దానికి కారణం తెలుగులో పద సముదాయంలో ఎక్కువభాగం (ప్రథమా=ఏకవచన (ప్రత్య యం లేకుండా ఉండడంతో (పాదిసదిక పద విభాగం అంతస్పష్టంగాతెలియరాదు కాని చింతామణి మార్గాన యాయి వ్యాకర్తలు సంస్కృత వ్యాకరణ మర్యాద ననున రించి తెలుగు పద జాలంలో కూడ (ప్రాతిపదిక పద విభాగం చొప్పించి చూపారు ఉదా -- రామ--(ప్రాతిపదిక రాముడు- పదం కాని అచ్చతెనుగు పదాలు తల్లి తంగ్రి

గోడ మేడ వంటి వాటిలో (ప్రాతి పదిక మేది? పదమేది?

ఈ (ప్రాతిపదిక ను పొణినీయం నిర్వచించి చూఎంది* దాని నిర్వచనాన్ని బట్టి ప్రొతిపదికకు అర్ధ ముండాలి అది ధాతువు కాకూడదు (ప్రత్యయం కాకూడదు ఆ స్టితిలో దానికి- (ప్రత్యయం చేరి తరువాత పదంగా ఏర్పడుతుంది ఇది? (ప్రాతి పచిక లక్షణం చింతామణి ఈ లకణాన్నే నామ సంజ్దతో చెప్పింది

కాని చింతామణి ఈ పదాన్ని (ప్రాతిపదికొర్టంలోనే కాక వదమనే. అర్హంలో కూడా (పయెగిగించినట్లు కనుపిస్తున్నది లా

బాపళ కిక సంజ్ఞా వర్ణా టింట్యాదయో భవ న్రీహ చింకా సంధి 80

2 నవికృతి శద్దాత్‌ పరత సాంస్కృృతికానాం భవ ని గసడదవాః

చింకా సంధి.___14 8 నామాథ్యాతో పసర్గ నిపాతాశ్చ (యాస్కనిరుక్షిః స్తపాదీ 11 ఢీ అర్జవదధాతు రప్రత్యయః పొొతిపదికం_పాజిన్‌.... _2-405

ర్‌కీ సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు కవిళలభ్రే [క్రీయాణాం నామ్నాం చోల్లోప ఇష్యతే హ్యూషు షా క! (చింకా-హలంత __289) ఉదా = చూతుర్‌ చూతురు-|క్రియ పేరు 1 వాడిజ=పేర్వాడి-నామం నై ఉదాహరణల్లో చూతురు ేరు-వంటివి క్రమంగా (క్రియలుగా నామా లుగా చూవ బడ్డాయి కదా చూతురు అనేది సంపూర్ణ (క్రియాపదం అలాగే పేరు కూడ (ప్రథమాంతమైన పదమే అయినపుడు సంస్కృృతంలోలాగ ధాత్వర్హంలో (కియావదాన్ని (ప్రయోగించ కుండా ఉండడంజరగలేదని చింతామణి (ప్రయోగం, నామ పదానికి సంబంధించికూడ సంస్కృతంలో వాగ 'ప్రాతిపదికార్థంలో సాంకేతి కంగా జరగలేదని స్పష్టమవుతుంది అలా కాకుండా యాస్క నిర్వచనాన్ని ( భావ (ప్రధాన మాకథ్యాతం సత్వ (ప్రధానాని నామాని ) బట్టి చూస్తే చింతామణి వ్యవహరించిన తీరు సరిపడవచ్చు కొని పనిగటుకొని స్వయంగా చింతామణి ధాత్వరంలో [క్రియాపదాన్ని వాడుతున్నట్లు బి థి న్‌్‌! చెప్పడంవలన ఈ విరోధం ఏర్పడింది నర్షకం ళ్‌ (వ్రత్య్మయాన్ని వర్ణకం గా చెప్పడంవలన సిద్ధించిన (ప్రత్యేక (ప్రయోజనం కనబడడం లేదు వర్షిం-వర్షకం అనే ఏర్పాటు సమాసం-సమాసకం అనే పద దింధాలతో పోల్చిచూస్తే బొత్తిగా కుదరదు వర్ణం కంజె వర్షకం పెద్దది సమానం కంపె సమాసకం 'పెద్దదనలేం ఇటువంటి. సంజ్ఞలు [ప్రాకృత వ్యాకరణాలలో కనదిడవు ధాతువును [క్రియగా 'పేర్కొనడంవలన కలిగిన లాఘవంగానీ ఇతర (ప్రయోజనంగాని లేకపోగా ఒక అవ్యవస్థకు అది దారితీఎంది సంస్కృతంలో ధాతువుకి [క్రియకు భేదముంది తెలుగులోకూడ ఆభేదం ఒక్కచోట తన్న ఇతరత్ర కనిపిస్తూనే ఉంటుంది ఆ ఒక్క చోటు తద్దర్మార్థకంలోని (ప్రథమా ఏకవచనం దానిలో చదువు -వంటి ధాకువే చదువు అనే క్రీయగా వాడబడుతుంది. అప్పు వ. యా వ స్క-నిరుక్సి లు

చింతామణి స్వరూప స్వభావాలు కోల కర్శృత్వాలు 67 డైనా దానికి చినర నకార మొకటి చేరి చదువును _ వంటి రూపం ఏర్పడుతుంది చివరి వర్ణం (ద్రుతం కాబట్టి అవసరం లేకుంటే కరిగి పోతుంది మిగిలినచొట్ల శ్రీయకూ. ధాతువుకూ కావలసినంత భేదం ఉంది అయినపుడు ధాతువుకు [క్రియా సంజ్ఞను కల్పించడం ఏ (ప్రయోజనాన్నీ సాధించకపోగా అనర్జాన్ని తెచ్చిపెట్టినట్లు అపుతుంది బహుళ అది గమనించే కావచ్చు అనంతర వ్యాకర్నలేవరూ ఈ నంజ్ఞను న్వకరించలేదు వ-ఖ్యంగా చిన్నయసూరి దీన్ని విడిచిపుచ్చటం గమనించ చగ విషయం లి (ొతం-్యనాఖీ అచ్చులు (ప్రాణాలుగా సంజ్ఞితాలై నాయి హల్లుల ఉచ్చారణలో వీటి అవన రాన్ని గమనించి చేసిన నంజ్ఞ కావచ్చు లేక స్వతం(త్రోచ్చారణగల వర్ణాలని తెల్చ డానికి చేసిన సంజ్ఞ కావచ్చు అచ్చుల్ని తమిళంలో (తొల్కాప్పియంలోో ఉయిర్‌ అంటారు. ఆ సంజ్ఞ మన (ప్రాణసంజ్ఞతో అర్హంలో సమానం కావచ్చు. అలాగే తమిళంలో హల్లుని ఉయిర్‌ మెయ్‌ అంటారు. అది మన ప్రాణిసంజ్ఞతో తుల్యం కావచ్చు హల్లులు ప్రాణులుగా చెప్పబడడం ప్రాణసంజ్ఞా కల్చ్పనంతో సంబంధించిన ళం విషయం అచ్చు ప్రాణం కొబట్టి దానితో కూడిన హల్లు ప్రాణి (ప్రాణ శబ్దమొకటి బ ళం (ప్రయుక్తమై ఉంది గాని చింతామణిలో (ప్రాణి శద్దానికి థమోగమే లేదు. అచ్చు లకి హళల్లులకి స్వరవ్యంజన _నంజ్ఞలు సార్దకంగా పూర్వమే సంస్కృతనవ్యాకరణ ఫో గా ఉన్నపుడు తిరిగి వాటికి మూడవ "పేరు పెట్టడం చింతామణి ఎందుకు చేసిందో తెలియదు బిందువు ఆనుస్వారాన్ని విందువుగా చెప్పడం లేఖన (క్రమాన్ని గురి౦చి జరిగింది బిహుళశ సున్న కు సంస్కృతీకరణ మే బిందుపు కావచ్చు ఈ బిందు శచాన్ని ద్ని

ఇళ నేరీ$ నంస్కృృతంలోని (ప్రసిద్దాంభ్ర వ్యాకర్లాలు జేతళ్లలో కూడ చూడవచ్చు తరువాతి కేతన మార్గానుయాోయు అందరూ దీన్ని (వయోగించారు (ప్రసిద్ద ఛంద కర్న అనంతుడు కూడ బిందుశబ్ది ప్రయోగాన్ని ప ప ప రించే సందర చేశాడు పూర్వ్యప్రకరణంలో అప్పకవీయ వర్ణపరిచ్చేదాన్ని పరామర్శించే సందర్భంలో చింకామణి ఛందో దర్చణానికి ఈరువాతి రచన అని నిర్ణయించడం జరిగింది. దాన్ని "బట్టి అనుస్వారానికి బిందు సంజ్ఞా కల్పనం కూడ చింతామణి అర్వాచేనతను. పట్టి ఇసేన్నటు కెలిసికోవచ్చు చీంతామణినుండే కేతనాదులు ఈ సంజ్ఞను స్వీకరించి అది ళ్‌ ఉండవచ్చునని శంకించడం పొసగచు చింతామణికి కర్తగా శంకితుడైన బాల సరస్వతి కేతన 'పెదన అనంతులను ఎరుగునే గావి వారు చింతామణిని గాని బాల న! సరస్వతిని గాని ఎరిగి ఉంటారనడం అవాస్తవికం కదా 3 తెలుగులో అనుస్వార లేఖనం (ప్రాచీన కాలంలో వ్గి సంచబూశ్షరాలతో ఇకాడ జరిబేదని -ఆ ఆచారం తరువాత సభుచబడి విందు లేఖనం (ప్రబలినదని విజ్జా లంటారు ,వర షంచమాత్షర స్టావాన్ని శాళ్యతంగా బిందువు ఆ(కమించిన ఈరువాత ళల మాత్రమే ఈ సంజా కల్పనం తద్ద్వారా చింతామణి రచన జరిగి ఉంచాయని పి ల చి భావించవచ్చు ఏ ఓలు వక్రాలుగా ఐబొలు వక్రతమాలుగా ఎలునబడ్డాయి. ఈ వక్ర శ్వం లిపిదా? ఉచ్చారణదా? వివేచించాలి ఈ వక్ర శబ్ద వ్యుక్సత్నిని మొదట పట్టించుకున్నవారు కందుకూరు వీరేళలింగంగారు. ఆయన తన సంగ్రహ వ్యాకర ఇంలో వంకరగా మిక్కిలి వంకరగా ఉండటంవలన వీటికి వక్ర వసక్రతమ సంజ వా కులుచల తుది హల్లులకున్‌ బిుందన్నెలకొన్న యట్టి చిందువులెల్లన్‌ నెజయంగ నూందుచుందేలుచు నొజపై యిరుదెల ంజెల్లుచుంగున్‌ గృతులన్‌ (ఆంభా భూ) తి పేర్చి పొల్లునకారంబు బిందువగుచు మీ6ద నున్న ధకారంబునూద౬ (బాస వింభమగుం గృముడుదయించినం ధరిత్రియంతయును నిరుష్యద్రవంబయ్యెననంగ (భందోద-- ఆక్‌ శీ చూ చింశామణికి మూలపారాలు అనే భ్రకరణం

చింశామణీ స్వర్నూస స్వభావాలు కాల కర్ణృత్వాలు 188 లేర్చడినట్లు చెప్పారు. దూసి రామమూర్తి శాస్త్రిగారు తమ వాలవ్యాకగణ వ్యాఖ్యా నంలో పై వ్యుత్పత్నినే సమళ్గించారు కానిడా బొడ్డుపల్లి పురుషోత్తం ఈ అభి 'ప్రాయంతో విభేదిస్తున్నారు ఉచ్చారణలోని వక్రతను తెలపడానికి ఈ సంజ్ఞ ఏర్పడి నట్లు ఆయన భావిస్తున్నారు. ఉచ్చారణలో వ(క్రత్వాన్ని నిరూపించడం కష్టసాధ్య మైన పని చింతామణి రచనా పణాళికనుబట్టి చూస్తే ఈ సంజ్ఞా కల్పనం అనవసర మనిపిస్తుంది చింతామణిలో ఎక్కడా వక్రసంజ్ఞతో ఏ ఓ లు ప్రయక్తం కాలేదు నగ్రతమ సంజ్ఞ మాత్రం ఒక్కచోట (ప్రయోగించబడింది* తన రచనలో ఎక్కడా అవసరమే కాని నంజ్ఞను కల్పించడం దేనికి? నకారానికి (మ్రతసంజ్ఞ ఈసంజ్ఞను వక్ర .వక్రతమ సంజ్ఞల్నీ ప్రాణ ప్రాణి నంజ్ఞల్నీ చేసినది. గాబట్టి చింళామణి తదుపజీవ్య (గ్రంథం వికృతివివేకరగా అహోబలపతిచేత పిలువబడిన కారికల సంపుటి చింతామణి వ్యాఖ్యానాలు ఈళ్చ వాలసరస్వతికి తరువాత చిన్నయసూరి వరకు తెలుగు క్యాకరణాలేవీ స్వీకరించలేదు వ్యుత్సన్న నంజ్ఞలు చింశామణి కల్పించిన సంజ్జిల్లో వ్యత్పత్ని (ప్రస్ఫుటంగా కనిపిస్తుంటుంది (దుతమంపే (ద్రవించేది కొన్ని పదాల చివర వచ్చే నకారం కొన్ని ఆకరాతకు పూర్వంగా ఉండేటస్పుడు మారుతుంది లేక లోపిస్తుంది ఆ విషయాన్ని స్ఫురిరవ జేయడానికా అన్నట్లు ఈ సంజ చేయబడింది (ల! యొ ఈ నంజ్ఞిమీద ఏర్పడినదే (ద్రతష్రకృతిక సంజ్ఞ నత చదమవి -డాని తర్ధం. చింతామణి కల్పించిన శ్వసంజ్ఞలోక్షంటె. నాంతము అనే నదంబోనే ల్యాషన నాలా సంగ్రహ వ్యా వర్ణ 4 సూ 2 శెణగు వ్యాకరణ వికొసం పుట 6 8 చింతా అజంక 65 4 పూదెన్‌ -.కలువలు=పూచెంగలువలు__. మార్చు శోచెన్‌ _రవిజతోచెరపి... లోపము

త్రీ సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్రి వ్యాకరణాలు ముంది ఆయితే నాంతము అనేది విశేషణంగా ఉంది కాబట్టి నాంత పదములు అని చెప్పవలసి వస్తుంది! కేతనాదులు (ద్రుత్యవకృతిక సంజ్ఞకు బదులుగా. నాంత శట్టాన్నే శ్రయోగించారు దీనికి వ్యతిరేకమైనది కళ పదం చివర నకారం లేకపోతే కళ అన్నమాట ఇతర వ్యాకర్త లేవరూ ఈ సంజ్ఞను స్వీకరించలేదని ముందే తెలిఎకొన్నాం అయితే తెలుగుపద సముదాయం మొత్తాన్ని రెండుగా చీల్చడం -- కళా (ద్రుత (ప్రకృతిక విభాగంతో చింశామణి సంప్రదాయంగా గుర్తించవచ్చు అంతకుముందు అంత సున్పష్టమెన వింగడింపు తెలుగు వ్యాకరణాల్లో జరగలేదనే చెప్పాలి ఈ విభాగం తెలుగు భాషకు సహజమే అయినా దానికొక (ప్రాముఖ్యాన్ని కల్పించడం చింతామణి జేసిన పని కాని కళా శద్ది (పయోగంతో విహితమైన వ్యాకరణ కార్య మేదీ చింతా మణీలో కనుఎంచదు కాగా అది కేవలం పదసర్వస్వ విభాగం కోసమే చేయబడిన నంజ తా వర్గ (ప్రధమాక్షరాలు (కచటతప) పరుషాలు బహుళ వర్ణ తృతీయాక్ష రాలు (గజడదబ) సరళాలుగా పేర్కొనబిడ్డాయి గాబిట్టి వీటికి పారుష్యం కలిగిందని ఊహించవచ్చు క కంచ గ ఉచ్చారణలో మార్చవముంది హల్లులన్నింటిని తీసికొని నాల్గింటిని పరుషాలుగా మరొక నాల్లింటిని సరకాలుగా పేర్కొని మిగిలిన వాటి నన్నింటినీ స్టిరాలు అవి పిలిచింది చింతామణి ఈ సంజ్ఞ లన్నింటినీ (ప్రియా సొలభ్యంకోనం (ప్రయోగించడంకూడ జరి%ంది ఈ సంజ్ఞా కల్పనంవలన అల్బ లాఘవం కొన్నిచోట్ల అనల్ప లాఘనం మరికొన్ని చోట్ల కనబడుతుంది పరుషా ఆనడానికి కచటతపా అనడానికంచె ఏకమా శ్రా లాఘవం కనబడు తుంది అలాగే పరుష సరళాలు వినా మిగిలిన హరల్లులన్నింటిని స్ధిర శబ్దంతో రెండక్షరాల్లో చెప్పడం పెద్ద లాఘవమే అవుతుంది. రాతర సంయోగం వలన మార్చు చెందవు గాబట్టి వాటికి పెట్టిన "పేరు కూడ సార్ధకంగానే ఉంది న. నాంతంబ్నెన పదంబుల పొంతన్‌ బైనున్న శబ్దములు కచటతపల్‌ దొంతి గజడదబలగు న య్యంత నకారమగు సున్న యభినవ దండీ (ఆంథా భూ 5

చీంతాన జో స్వరూప స్వభావాలు కొల కర్నృత్వాలు చింతాణి కల్పించిన పై నంజ్జ్ఞలు అన్నింటిలో (ద్రుత చుక ట్రక్కృతిక కళా పరుష నరళ స్టిరాలు లాఘసంతో నార్జక్యం కలిగి ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది. చిన్నయ నూరి నొల వ్యాకరణంలో ఆయనకు ఎమీప నమ కాలంలోని ఇతర వ్యాకరలు తమ వ్యాకరణాల్లో. వీటిని స్వీకరిండేవరకు.. తెలుగు విద్యార్థులు చాలమందికి ఈ సంజ్ఞలు ఉన్న ఫే తెలియదండపే అతిశయా కి కాదు ౫ నే ళ్‌ అజాలి క్రీయాషరి ృదంలో సంస్కృత ధాతువులు తెలుగులో న్వీకృశాలై పొందే మార్చులు చెప్పడానికి మూడు సంజ్రలు కల్పించ బడాయి అవి సోదాహరణంగా నో న! ఇల ల్లి క ఉసకృతి - పష ణు -- మొదలయినవి - పోష నుతి పరీణళి ..భూ జీ -- మొదలయినవి _ భవ జయ సంసృతి -- రంజ వస _-- మొదలయినవి -- రంజ వన ఇక్కడి ఈ సంజలు లేకపోతే (పక్రియ కుదరదని గాని సౌలభ్యం తగు హో ళ్‌ తుందనిగాని అనలెము పుషాచులు కృదంతొలు భ్యాదులు అయవపర్యుక్షాలు రంజా దలు యకథాస్ధతంగా స్వీకరించవచ్చునం ౬ సరిపోతుంది స్వీకార్య ధాతువుల్ని మూడు గణొలుగా విభిజించడం ఈ నంక్ఞాకల్బనం వలన తప్పిపోవడం లేడు అయినవుడు అదనంగా ఈ సంజ్ఞలేల ? బహుశ అందువలననే కావచ్చు బాల వ్యాక్థ్రి ఈ సంజ్రల్ని వరిత్యజించడర జరిగింది ఆతి వో తద్దర్భు నంజ్ఞి థ్‌ వస్త క్రీయాపరిచ్ళేదంలోని మరొకనంజ్ఞ తద్ధర్మార్థం దీన్ని చింతామణ్‌ నంబ్రగా న శీర్కాన లేదు నిజానికి వర్తమానము భూతము భావి వలె అది ఎకకొల వాచిగా కొర (శ్రీకొలవాచిగా 'సేర్కానబడింది. కాని దాని నిర్వచనం చింతామణి చేయలేదు పను చతు. లలల చూ. అనంతర వ్యాకరణ రచనపై చింతామణి భావం ఆనే (ప్రకరణం

శ్శీ సంస్కృతంలోని (ప్రఎద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు చింకామజివిర్మాణ రహస్యం తెలిసిన బాలసరన్వతిమా[త్రం. ధాతోర్దర్మ యితి (ప్రోక్షా విక్మతా పూల్వ 'సూరిఖి క్రియా త్రయీ గోచరార్థస్తద్ధర్మ ఇతి కథ్యతే అని నిర్వ చించి కసు ఏను పోవు ఇటువంటిది చద్ధర్నార్థముం అని వివరించాడు చించామణికి బృహచ్వ్యాఖ్యానం '్రాసీన అహాూబలపతి కూడ ఖాతాద్యర్థాల కంటె భిచ్నంగా స్వార్దంలోమాడత్రం వయు కృమైంది తద్ధర్మమని వివరించాడు. బాలవ్యాక తద్దర్మ పదానికి తాచ్ళీల్య సాతత్య సం,ప్రశ్నాదుల్ని జోడించి. తద్ధర్మాదులందు లాట్టగు తని స్యూత్రించొాడు. దానితో తద్దర్మ పదానికి స్పష్టార్థాన్ని కల్పించిన వాడయ్యాడు తద్దర్మమనేది ఒక కాలవాచకం గాదని షకియయొక్క స్థితిగతుల్ని తెలిపే తాచ్ళీ ల్యాదులవంటిదని సూరి వ్యాక్యానించినట్లయింది ఈ సంజ్ఞకూడ చింతామణి పరిధి లోనీ వ్యాకరణాల్లోతప్ప ఇతర్మత కనుపించదు ళ్‌ పె వివరించిన సంజ్ఞబేకొక మరికొన్ని సంజ్ఞలుకూడ ఆయా పరీచ్భేదాల్లో చింతామణ్‌ కల్పించినట్లు ముందు అనుకున్నాం అవేనో పరిశీలిద్దాం గా సంధిపరిచ్భేదంలో. ౨౦టి మొదలయిన వాటికి బాపవిభక్తిక సంజ్ఞ ఒసగ బడింది ప్రాతి పదికకు విబ కికి మధ్య అదనంగా చేరే కొన్ని అక్సరాలకి ఈపేరు "పెట్టబడింది చింశామణిలోని ఇతరసంబ్ధలలాగానే ఇదికూ డసార్థకంగా కనుపిస్తుంది విభక్తి కారణంగా. దానిముందు చేరే అతరాలు గాబట్టి వాటి కాపేరు తగి ఉంది మిగిలిన అన్ని సంజ్ఞల వలెనే ఇదిగూడ ఇతర వ్యాక రఅచే ఉపేకీతమెంది అత్‌ (వన చిన్నయసూరి కౌలం వరకు బిక్ళతి చింతామణి చేయక చేసిన సంజ్ఞల్లో వికృతి ఒకటి తెలుగు అనే అర్హంలో ఇది (ప్రయుక్రమ్తైంది. తెలుగు వ్యాకరణాల్లో చింతామణి పరిధిలోని (గ్రంథాల్లో తన్న శవ శశాన్లికి ముందుగానీ వెనుకగాని ఇది కన్చించదు బాలసరస్వతికి తరువాతి లాక్‌ణీకులు వైళం ఈ పదప్రయోగం చేయలేదు. చింతామణి సంజ్ఞా వకరణంలో న. ఈ వివరణం వావిళ్శవారి (ప్రతిలో (97) లేదు ఆం(ధ్రసాహిత్య పరిషత్‌ (తపి ప్రతిలో ఉంది

చీంతామణి స్వరూప స్వభావాలు కాల కర్మిత్వాలు న! తెలుగు సంస్కృత (ప్రాకృతాల వికారమని చెబ్బ తరువాత అచ్చతెనుగు అనే అరింలో వికృతి శబ్లాన్ని (ప్రయో%ందచి అటుతరువాత తెనుగు భాషకే పర్యాయంగా ఠి ౧ దాన్ని (వయోగించింది” కేతన కాలానికి తెలుగు సంపూర్ణంగా సంస్కృృతజన్యమిని పండితులు ఆను కున్నిట్లు రుజుపులేదు పా తెలుగు సంస్కృత 'పొకృతాల వికారం అనేభావం ప్రాకృతాధ్యయనం అధికంగా చేఎ హేమచం[ద్ర (త్రివికిముల సూత% రిచనల్ని తెలుగు పండితులు పుణికిపుచ్చుకున్న బాలనరస్వతికాలంలో కలి, ఉండవచ్చు గాని వి శతాబ్దికి తెలుగునుగూర్చి అట్టి భావంఉండి ఉండేదని అనడానికి ఆధారం ది లేదు కాగా తెలుగుకి వికృతి అనేపేరు 1వ శతాబ్ది తరువాతిదిగా గబాంచపెచ్చు యసనాత్తు - ఆయహత్తు అజంత పరివ్ఫేదంలో మహత్‌ మహతీ అమవాత్‌ అమహతీ సంజ్ఞలు చేయ బడినాయి శబ్దజాలంలో ఇ పశు జడ వాచకాలు వినా మిగిలినవి మహదాఖ్యలని చింతావ ణి సర్వచనం ఈ నిర్విచనంలోనే అమహతులు కూడ నిరుకాలె నటు ప! అతియాా చింతామణి భాఎంచింది ఈ సంన్యారింతోనే మవాతీ ఆఅమహతీ శచ్దాల ని్వచ సం కూడ నుగ్రొహ్యమని కావచ్చు . చింతామిణి విడిగా చెయ్యలేదు ఇవికూడ ఇతర సంజ్ఞలవలెనె దేశీయ వ్యాకర్విలచేం తిరిబ్బ్యాళాలనిగాని ఉ పేషీఠాలని గాని చెప్పవలన ఉంటుంది సుప్రసిద్ద సంస్కృత సమాస పదానికి క వరిత్యయం చర్చి ఎమాసక శద్దాన్ని సృష్టంచి దాన్ని కేవల వికృతిపదాల నమాసానికి పెరుగా పెట్టంది లలా సంజ ౨2 వో ల సంధి 24 త అజంత 6 4 అంభాభూ 4 6 తెలుగును తెలుగులో వ్యాకరించిన $వ శతాబ్దికి పూర్వులయిన వారిని యిలా వ్యవహరించాను

ఫ్టీశీ ఎంబ్య్టాతంలో ని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు హలంత పరిచ్చేదంలో = చింతామణి ఒకచోట ఆ శద్దాన్ని ప౦ియోగించింది కూడ ఆల్బార్దంలో స్వార్ధంలో క ప్రత్యయ ప్రయోగం సంస్కృత వ్యాకరణంలో ప్రసిద్ధంగా ఉంది. ఇక్కడ కూడ సంస్కృృక సమాసాలకం టప సహజంగా తెలుగు సమాసాలు చిన్నవిగా ఉంవాయి కాబస్ట వాటి నమాసకాఎణ అని ఎలవడం ఒక విధంగా సమంజసమే అయినా ఈ సంజ్ఞకూడ దేశీయ వ్యాకకృ తింస్కృత మే- (వ శతావి పా9రంభంవరకు

టి

వ్యాకరణ పా్రరంభంలో కెతగా సంజ్ఞా కల్పనం పాంకృత వ్యాకరణాల్లో ఛఈర్రాపి (బిస్మికముని 'పొకృత ద్దానుళాసనంలో అధికంగా ఉంది కాని ఆ సంజ్ఞ లన్నీ విస్పందేహంగా లాఘవాపేక్షతో కల్పించ బడిన వే చింతామణి మీద (ప్రాకృత వ్యాకరణ (ప్రభావం కొంత ఉన్నట్లు పూర్వ (ప్రకరణంలో కనుగొన్నాం కాబట్టి ఈ సంజ్ఞాకల్బన వ్యామోహం చంళతామణి కర్తకు ప్రాకృత వ్యాక రృలనుంచ సం[క్ర మించినదని నిర్ణయించవచ్చు

పై పరిశీలనంవలన “"ంతామణి చేఎన సంజ్ఞలన్నీ వ్యుత్చన్నాలనీ _ వాటిలో కొన్ని చింతామణిలో ప్రయుక్త మే కానివి కూడ ఉన్నాయని గ౦వాంచగలిగాం కొన్ని సంజ్ఞల కల్పనం నిష్ప్ప్రయోజనమని కూడ గురించగలిగాం చింతామణీ కల్పిత సంజ్ఞలన్నింటికి చిన్నయసూరి కొలం వరకు ఇతర వ్యాకరణాల్లో ప్రయో

వ్‌! గమే లేదనికూడ మున్ముండు తెలిఎకోగలం8 చింతామణి = రూపశష్పాదన పక్రియ _ చింకామణిలో రూపనిష్పతి పాణినీయంలోని రూపనిషృ తిని పోలిఉంటుంది వావి అధి

అంపే నామవదాలై తే తొలుత (ప్రొతిపదికతరువాత (ప్రత్యయం అటుతరువాత ఆగ మాదేశాలు-వీటిద్వారా రూపనిష్పాదనం ఒక రూపం నిష్పన్నం కావాలంశు ఆనేక టా

హలంత 45

2 చూ చింశామణిలో ప్రాకృత వ్యాకరణానుకరణం అనే ప౦ికరణం

శ చూ అనంతర వ్యాకరణ రచనపై చింతామణ్‌ (ప్రభావం అనే (ప్రకరణం

చింకామజ్‌ న్వరూప ప్వభావాలు కాల కర్షృత్వాలు క్రిక్‌ సూతశ్రాల(ప్రవృ త్తి అవసరం 1 అయితే ఇందులో తెలుగు (ప్రాతిపదికలకు తొలుత సంస్కృత నామవిభక్తులు చేర్చడం విశేషం ఏభాషకై నా ప్రాతిపదిక సొంతంగా +వత్యయం తాక్కాలికంగానై నా పరాయిదిగా ఉండటం విచిత్రమే చింకామణి కర్త మాత్రమే ఇట్టి సంప్రదాయానికి తెలుగులో (ప్రథమ (ప్రవర్తకుడు శీతనాదుల వ్యాకరిణాలు స్వతంత్ర విధానం గలవి అందులో సంస్కృత విభక్తి (ప్రత్యయా లకి తెలుగు (ప్రత్యయాల్ని ఆదేశించడ మనే (ప్రక్రియబేదు. చింతామణి కర్షకి హేమచంద్ర (కివి[క్రమాదుల (ప్రాకృత వ్యాకరణాల పాండిత్యం అపారంగా ఉంది పైగా (8విక్రమువి వ్యాకరణంలోవి కొన్ని పరిభాషలు పంజ్ఞలు చింతామణీలో స్వీకరించబడి ఉన్న్నైః ప్రాతిపదిక ఒకభాషదీ (ప్రక్యయం తొలుత మరొకభాషదీ కావడ మనే వై లకీజ్యం (ప్రాకృత వ్యాకరణాల్లో ఉంది? ఆ పద్ధతినే చింతామణి కర్త తెలుగు వ్యాకరణాల్లో గూడ (వవేళ పెట్టాడు నంన్క్బృృత (వత్వ్యయవిదానం తొలుత చింకామజికీ తరువాత తదనుయాయి వ్యాకరణాలకీ ఈ సంన బృత (ప్రత్యయ విధావ మన్నది ఒకవిధంగా తప్పవినరి అయింది వారందరూ సాజణిసీయం రామ ప్రాతిపదిక ఆఅ న్రీపకుజడాన్‌ వినాఒ-న్యే మహదాఖ్యా రామ మహద్వాచకము రామ-[ సు ఆ మహఠస్తో ర్గుజనితోభవేర్‌ పుంపి రామ. ఎజ్‌ ఇ మహతోఒళ ఉద్విభకొ రాము _[ డుజ్‌ అను క్రమ న్యశబ్దానుకాననవత్‌ ఈ సానునాఎకోచ్చారం జీక్‌ రాముండు 2 చూ పా్రకృతవ్యాకరణానుకరణం అనే ప్రకరణం 9 ఫహిహిధినః - తి9విిక్రమ _2_05 రామేహి=రామై

(| సంస్కృతంలోని (ప్రఎద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలి ఆదర్శంగా తీసికొని భాషను వ్యాకరించడానికి పూనుకొన్నవారు గాబట్టి సంస్కృ తంలో లాగ తెలుగులో గూడ కొన్ని పదాలకి 'పథమైకివచన లోపం విధించారు కాని ఆ పదాలకి (పధమైక వచనంలో (ప్రస క్తమయ్యే (పత్యయమే లేదు తెలుగులో తెలుగు భాషా స్వభావం గుర్తించకుండా సంస్కృృతానుకరణం చేయడం వలన కలిగిన దుబ్దతి ఇది కాబట్టీ సంస్కృత (ప్రత్యయం పెట్టి లోపింపచేశారు.. ఇది నామపసదాల (సుబంతాల్య నిష్ప త్రివిధానం (క్రీయూసదాల నిష్పాదనం గూడ ఇలాగే జరిగింది మొదట ధాతుపు తరు వాత [్రియావిభ క్తి తరువాత ఆగమాదేశాలు - అపుడు రూప మేర్చడుతుంది? తెలుగు కియావిభ క్తి సంక్కృత (క్రియావిథ క్తికి ఆదిష్టమగుట అనే (ప్మక్రియ హారి ఇకొరాంత (ప్రాతిపదిక మహద్వాచకం పుంలింగం దీనికి పథమెక వచనంలో డుమువు అనే (ప్రత్యయ (తయంలో ఏదీ (ప్రస కంగాదు. కాని పదం కౌవాలంకే ప్రత్యయం చేరవలంందే అఆపదం నప్రయుంజీత (పదం కానిది (ప్రయోగార్షంకాదు ) అనేనిషేధాన్ని పురస్కరించుకొని చేరి లోఎసె ఎరవా లేదు (పత్యయలో పే పత్యయలక్‌ణం అనేపరిభాషనుఐటి కాబటే అక్కడ (ప్రభమైకవచన |ప్రత్యయంగా. ను చేర్చి సోర్షుగక (ఆడం 8 అనే సూత్రంతో దానికి లోపం చేస్తారు ర్ల ఘట నంన్కృత ధాతువు జ వనతి [కీయాపదానాం తి9విధానా మించుగాగమ (కియా శ్రి ఖటంచు _[.లట్‌ ఆ వ్యతిరేకార్రే లట లవి డుజ్‌ స్యాత్‌ (క్రియా 9) ఇ సానునాసి కొచ్చారిం జీతీ-౨జంక లో 'త్రివిక్రమవ్యాకరణం నండి ఎరవు షూ(త్రం ఘటించుండు ఈ వ్యతిలేకాదొ భావినిచార్‌స్యాక్‌ (కి్రియా-- 4) ఘటించండు ఉ అనుబంధపా్రార్థనయోర్డ్‌ వ్యతిరేకాదికేవ చో ప స్యాత్‌ (క్రియా ర్‌ ఘటింపథిడు

చింతామణి స్వరూవ స్వభావాలు కొల కర్టృత్వాలు 87 ఇక్కడ హడ తప్పనినరే లేకపోతే ఇక్కడగూడ కొన్ని (క్రియల్లో 'వధమ పురు ైకనచనాలుక్థిలోపిస్తాయని సూత్రించిన సందర్భాల్లో ఆలోపందేనికి వస్తుందో తెలియనిన్ధతి ఏర్పడుతుంది చింతామణి సంస్కృత సమరూపనివ్పత్సి, చేసేఎపుడు సంస్కృతంలోని లింగవిధానాన్ని కొన్నిచోట్ల స్వీకరించినా కొన్నిచొట్ల త్యజించవలసి వచ్చింది స్వీకారం కృష్ణళబ్దం ఇది పుంలింగం పృరుషవాచకం గూడ కాగా చింతామణి కల్పించిన మహత్‌ సంజ్ఞకు లోబడినది కావున మవాకస్పోర్తుజనితో థవేఠ్‌పుంన - ఇత్యాది సూత్రాలతో కృష్ణుండు అనే రూపం ఏర్పడింది త్యాగం వృక్షశబ్దం ఇది పుంలింగం కాని పురుషవాచకం కాదు జడ వాచకం కాబట్టి అమహత్‌ సంజ్ఞకు లోబడింది. కాగా స్యాదమహతాం విభక్తౌ సోళ్చము 2 అనే సూ(తంతో వృతము అనే రూపాన్ని పొందింది అంటే తెలుగు భాషాస్వథావానికి సంస్కృృతలింగ విధానం విరోధించనిచోట స్వీకరించడం విరో ధించినచోట విడిచిపుచ్చడం జరిగినదన్నమాట _ అక్కడి లింగానికి ఇక్కడి (ప్రయోగానికి సమన్వయం లేకపోవడం వలననే చింతామణి మహదమహద్శేదంతో నామపదాల్ని రెండుగా కొత్తగా విభజించవలణ వచ్చిండి అయితే కేతనాదులు ఈ నూతన సంజ్ఞ కల్పించకుండానే రూవ నిస్పత్సి చేశారు. మహచ్చట్దాలుగా చింతామణి 'పేర్కొన్నవాటిని వారు పురుషవాచకాలన్నారు*? (వ[క్రియోవై రుధ్యం పోవడానికి అదిచాలు ణా ఘటించున్‌--ఇది తద్దర్మార్థిక ప్రిథమపురు షైకవచనరూపం చింతామణి ప్రియను బస్టి ఇక్కడ (ప్రథమ పురు షైకవచనం లోపించింది (1పథమైక వచనలోప తద్ధర్మాతీళయో క్రియాణాంస్యాల్‌ -- కియా 9 కాని [పథమపురుషైకవచనంగా ఎ (ప్రత్యయమూ అక్కడలేదు కాగా తిప్‌ అనే సంస్కృత (ప్రత్యయం పెచ్టి దానికి లోపమని వ్యాక్యానిస్తారు. తెలుగు వ్యాకరణాల మీద సంస్కృత వ్యాకరణాల (ప్రభావం ఆంత గాఢమైందియిరి లి అజంత 34 శ ఆం భా భూ $4

శి సంస్కబృతంలోని (ప్రసద్ధాంధ్ర వ్యాకంణాలు చింతామణి సంస్కృత సమ శచ్దాల్నీ ఆజంతాలు హలంతా అని రెండుగా విఠజించింది. అజంత శబ్దాలకు సంస్కృత పాతిపదికలే తెలుగులోను ప్రాతిపదిక లుగా స్వీకరించడం జరిగింది అజంత ద్దు - రూవతాం అకొారొంళ శద్దాలకు ఉత్వడుజ్ఞులు విధించి (వఠథమైకవచన రూపాల నిష్ప త్తి చేయబిడింది. ఉత్వం ఇతర విభక్తులు పరమైనప్పుడు గూడ. విధించబడింది ఏక నచనంలో ని బహువచనంలో ల మహద్వాచక శబ్దాలకు తృతీయాది విభక్తులు పరమైనప్పుడు ఆగమాలుగా చేయబడినాయి. ల అనే ఆగమం మహద్యాచక శద్దా లకే వస్తుందని స్యూతించడం సరిగాదు అమహద్వాచకాలకు గూడ ఆ ఆగమం నహజంగానే వస్తుంది (హలములచేత్స కాబక్లు వ్యాఖ్యాతలు ఆ సూటత్రంలో ఒక జ్లాపన ను సృష్టిచేసి ఆ దోషోరిహోరం చేశారు. ఈ లకొరాన్ని తృతీయాది విభ కులు సరమైనపుడు విధించడం వలన ద్వీతియలో ఉన్న లకొరం ఆగమం కావడం లేదు పైగా దాన్ని చింతామణి విభక్తిప్రత్వయ మంటున్నది నిజానికి తృుతీయాది విభక్సులలో బహువచనంలో కనిపించే లాగమమే ద్వితీయ బవొవచనం లోను ఉండి కాబట్టే చింళామణతప్ప ఇతర వ్యాకరణాలేవీ లా ని ద్వితీయావిభ క్తి ('ప్రశ్మయ .షువి చెప్పలేదు-చింతామణికి అనువాదాలుగా పలబనవి తప్ప చింళామణి మార్గంలో నే వ్యాకరణ రచన చేఎనా చిన్నయసూరి లా ని ద్వితీయగా చెప్పు ఫోవడం గమనించదగ్గ విషయం పైగా ఆయన లాగమాన్ని ద్వితీయలు గూడ బేవి తృతీయాదులలోని బహుత్ర్య లకార మెలాంటిదో ఈ లకారమూ అటువంటిదే అవీ ఛాటాడు* న. మహతోజ౬త్ర ఉద్విభ కౌ అజంత శి వీభక్తౌ ఇత్యేకవచనేన వాఒయమర్జోజ్ఞావ్యతే నేరేవ ఏకత్వార్దకన్య మహాళి నియమ బహుత్వార్థకస్య లస్యతు అమహతోపి టాదివిభక్తొ (పొబ్బ ర్‌స్తీ ఫే అహో పం క కూర్చిల ను నయోభవే ద్ద్వతీయా కు __అజంత ? 4 బొల వ్యా తత్సమ $

చీంకామణీ స్వరూప న్వభావాలు కాల కర్త ఖత్వాలూ శ89

చింకామణీ విభక్తి ప్రత్యయాల్లో ని ను అని ద్వితీయను తో తోడ చే చేత ఇని తృతీయను కి కు అని షస్టని నిర్దేకంచడంతో ఒక (ప్రత్యయం యొక్క రూపాంతరాలను గూడ (ప్రత్యేక (పత్యయాలుగా స్వీకరించినట్లయింది అయిపపుడు లోవల ఒక్కదాన్నే (గపించి తోను చెవ్చకు.డబం నరిగాలేదుం నప్తమిలో అందు తోపాటు ఇందు గూడ (స్రత్యయంగా చెప్పడం విచిత్రమైన విషయం

రూపనిష్పాదన కుదిషమెన పరిచ్చేదాలు మూడు మొదటి రెండూ (అజంత

దబషమాా

హలంక పరిచ్చేదాల్స నామశబ్దాలను చివరిది (1కియాపరిచ్చేదం్శ. 'క్రియాపదాలను విష్పత్ని చేస్తున్నవి

అజంత పరిచ్చేదంలో తొలుర నామవిభక్తుల నిర్దేశం తరువాత వాటివిఛానం జరిగింది ఇక్కడే స్వల్పంగా కారక వివరణం గూడ జరిగింది ఆపైన అజంఠ శద్దాల నిష్పత్సి అఎితరువాత కొన్ని ఆచ్చికళబ్దాల రూపనిష్పాదనం ఆచ్చికళద్దాల అంత క్వర్తలోపం కొపవిభక్తి క శద్దాల్లోని విభక్తి విపరిణామం ఆచ్చికళశద్దాల రూప భేదం చివరకు స్త్రీషమ క్షీబనమ కట్ట నిస్దేశం విధానం-ఇదీ ఆజంతపరిచ్చేదం లోనీ సూలరిచనా (ప్రణాళిక

థి ఇందు చిచక్త *

విభ క్రి (పత్యయాల్ని విధించే సందర్భంలో ఇందును సపధవర్సి నామిందు 2 అని విధించడం జరిగింది దానికి పూర్వం అందుజీ పః ౩ అని సప మికి అందును విధించడం జరిగింది కాగా సప మీవిఖథకి ప౦్రత్యయత్వం ఇందుకు ఉన్నట్లా? బ్రేనట్లా? ముందు నిర్దేశించాడు గాబట్స్‌ ఈ శంక ఆనవసరమే అయితే మరిత విధాన మీవిధంగా జరిగిందేమిటి సమీపవర్తులకు సప్తమ?౦తము ఇందు ఆని బాంసంస్పతీ తదనుగుణంా అహోబలపతఆ వ్యాఖ్యానించారు కాబట్టి ఇంద్ర న...

అజంత 28 £ అజంత 4?

(1 సంస్కృతంలోని (పసిద్దాంధ్ర వ్యాకరణొలు విభక్తి ప్తిత్యయమే కాదు అడి విభక్శ్యంత మైన పదం-జిని సూత౦ికర్న ఉద్దేశమా అయినప్పుడు వితక్త్యంతాన్ని కొనిపోయి విభకుల్లో వెందుకు పరించినట్లు? సమాధాన మళడే చెప్పాలి ఈ నిదర్శనాన్ని బట్టి సూత)కర్త కు వ్యాకరణరచనకు వలసినంత ప్రజ్ఞాపరిఅతి ఏర్పడలేదేమో అనీ శంకించవలస్‌ వస్తుంది

ఇది. శబ్దానికి దీనియందు అనే నప్తమ్యంత రూపంతోపాటు ఇందు అనేది గూడ అదనంగా ఉంది-న_ప్రమ్యంతంగా అన్తే అది శబ్ది స ప్రమ్యుంత రూపం అందు అని గూడ సులభంగానే (గ్రహించవచ్చు కాబస్లే ఆ భద్దాలకు స్వతం్యత యోగం నాటికీ. నేటికీ విరివిగా ఉంది. అయినా కొకు మున్నగు కద్దాల్ని విభ క్తి ప్రత్యయాలుగా (గ్రబాంచినస్లే తెలుగు వ్యాకర్నలు అందును స ప్తమీవిభ క్తి

(వ్రత్యయంగా (గ్రబాంచారు. నిజానికి నొమ విభక్తి ప్రత్యయాల్లో ఎక్కువ భాగం వ్యుత్పన్నమైన సదాలుగానే కనిపిస్తున్నాయి. సంస్కృతంలో లాగ తెలుగులో గూడ స ప్లవిభక్తులు ఎర్బరచవలఎ వచ్చినపుడు తప్పనిసరై ఈ శబ్దాలు ప్రత్యయ ప్రానీయాలుగా వాడదిడినాయని తద్‌ జ్ఞాలు ఎరిగిన విషయమే

నవిధవర్తినొమిందు అని ఇందు ను (ప్రత్యేకంగా విధిస్తే మరి ఎందును గూడ ఎందుకు విధించలేదని (పళ్నీంచవచ్చు ఎందు సప్తమీవిథక్తి (ప్రత్యయం కాదని నమౌధానించవచ్చు కొని ఇందు గూడ కౌదని తేలిందికదా అని పూర్వపతం తరువాత సమాధానం సూ[త్రక్తే ఇవ్వాలి ఎవయ నిమిత్తార్దాల్లో నవ్తని వ్యననేషవ బి భన్‌ వ హరం బుణేపచిం భార్యాం క్షీజేషవిచే సు ఆరం అంచు గ ు క శ్లోకం ఇస్తారు ఇక్కడ సప్తమీవిభక్తికి విషయం అరాగ నిమిత సవ ల విషయమున బుణ విషయమున అనిఆర్థం చెప్పబడుతుంది త్తృసప్తమికి చర్మజి ద్వీపినం హన్సి సీమ్ని పుష్పులకో హతః అనే న ్శ పాణిని 888 వార్తికం క్‌ వాతి

చింకామణీ న్వ్యరూప స్వభావాలు కాల శర్రివ్వాలు గ్గొ శోకాన్ని ఉదాహరిస్తారు ఇక్కడ చర్మం నిమి్వ్మిం దంవాల నిమిత్తం అని అర్జం చెప్పబడుతుంది సంస్కృతంలో కేవలం న మీ విళక్తి శే ఈ విషయార్డం నిమీ శ్తార్జిం వస్తున్నవి తెలుగులో సప్తమికి ఆ శక్సిలేదు అయినపుడు దాన్ని పేర్కొన పనిలేదు కాని చింతామిణి విషయ నిమితాదిజా తవ్టైవాన్యా అని విషయ నిమిత్తా రాల్లో న ప్తమీవిళ క్రి(అన్య్రు అశ్షే (వయోగింపబడుతుంది.-అనిసూతించింది వ్యాక్యా తలు ఆయా అర్జాల్లో ఆ పదాలనే విషమ నిమిత్తపదాలనే ప్రయోగించి సప్వమ్యం తారం (గ్రహించమని చెప్పడం జరిగింది. అది కేవలం సంస్కృత వ్యాకరణ విధేయతను తెలుప్పతుందే కాని దానివల్ల ,పయోజనాంతరం. లేదు పైగా వ్యాళ్యా తలు సప్తమ్మ్యర్దంలో (చథతమాంతాలు పంటాయని చెప్పి హరివిషయము హరి నిమిత్తము అని ఉదాహరించారు అహోబలపతి మరొ అడుగు ముందుకు వె అధర్వజకొరిక ఆంటూ ఒక సూతం గూడ ఇచాాడి

భావాదిజన్యజీ ప్‌ తుల్యస్పుసాస్మా ద్యశ్ర సర్విదా

ఎతి్కర్జజాస ప్త మెతు పె రటానార్ధతాంగతా (అహో పం అజంత -.--తి ర్స కొని లోకివ్యవహారింలో ఈ విషయ నిమిత్తాది శబ్దా (పథమాంతాలుగా గొక సప మ్యంతాలుగా భృత్యుల విషయమున అన్నట్లు ప్రయోగించ దిడుతుండటం అసు భవంలో ఉన్న విషయం _ తెలుగువారి వాడుక కారణంగా ఇక్కడ అధికరణార్ణ ములో లో భోఎల విభక్తులు వాడబడటం గూడ సహజమే ఉదా పుస్తకాల విషయంలో (విషయమున్ఫ చింతలేదు ధన విషయంటోనే చింత

అలాగే ఈ శబ్దాలు సుజ్యంతమైన కారర్హమైన అగుధాత్వను చయాగంతో న్యవహరించబడటం గూడ కద్దు. ఉదా సీ నిమిత్తంగా నేను నుఖపడ్డాను సీ నిమిత్తమై కష్టపడ్డాను అ విషయమయి దిగులుపడవద్దు ఈ విషయమయి వివాదా ౨ జరి*నవి వీటిలో గా అనేదీ (కాన్‌ నుజ్యంతమైన అగుధాతువు అయి అనేర్ప క్వార్తిమైన అగుభాతువు

పైగా విషయార్హంలో నిమిత్తార్హంతో సఫమి వాడఎమే సంస్కృతంలో విశ ఘష్యవయోగం అటువంటి నప్తమివాడుక తెలుగులో లేదు కాబట్టి ఆ్యవసక్సి అనవ సరం బహుళః అందుకనే కావచ్చు చిన్నయసూరి ఇటువంటి సూశ్రాల నిద్మాజం జేయలేచు -- చింతామణీని అనుసరించి వ్యాకరణ రచన చేసినా

ల్లి 7 నంస్కృతంలోవ్‌ (వ్రపిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు న్వమిన వాడి విషయనిమిత్తార్థాలు పుట్టించడం వ్యాకరణ మే కావి స్వయంగా ఆ శద్దాలే (వపయోగించి ఆ అర్హాలు వస్తాయని చెప్పడం ఏమివ్యాకరణం? ఇక ఆశద్దాలెనా (పథమాంతాలే (ప్రయక్తాలౌతాయని చెప్పడం వ్యాక ర్తఉద్ధెశమని వాదించ వచ్చు కాని అదీ నిలబడటం లేదు సప్తమ్యంతంగా ఇకర విధాలుగా (పయో గాలు రోజూ వ్యవహారంలోనూ పు స్తకొల్లోనూ కనుఎస్తున్నాయే చింతామణ్‌ కర్తకి తన పూర్వులు చెప్పిన అకణాలు సంస్క్య్బృతీకరించడం అళ్య సవిద్యే అని పూర్వ(ప్రకరణంలో మనం గమనించి ఉన్నాం ఆ గమవిక ఆధారంగా సప మ్యర్థంలో నిమిత్తాది శద్దిప్రయోగం జరగవచ్చునవి పూర్వలాకణ్‌కు దెవ డెనా అని ఉంపే అతడి. స్వీకరిస్తాడు ఆని భావించవచ్చు అది విజమే దాలసరస్వతికి ముద్దరాజూ రామనకీ పూర్వుడయిన అనంతుడు తనిళందోదర్పణంలో చతుర్థాళ్వాసంలో 07న పద్యంలో తలుగు విభక్త శ్రంత పదాలు ఉదాహరిసూ సప్త వమ్యుంతాలుగా జలధియందు లకీశై గలుగుచుండ గందన్ని మిత్త మనిగ సప్త మీవిభక్తి అవి (వ్రాశాడు దానిలో జలిధియందు అనే పదం సప్త్వమ్మంత మనడంతోపాటు తన్నిమిత్తము గూడ సప్త మ్యర్థకమే అనడం జరిగింది అనంతుడు ఈ పరిచ్చేదం లోనే ముందుగా సంధులు సమాసాలు కారకాలు సంస్కృత మర్యాదానుసారంగా పాణీనీయ మాధారంగా విరచించి ఉన్నాడు అది చూచిన చింతోమణ్‌ కర్త దాన్ని మరికొంత దీర్డీకరించి (విషయ -- ఆది -- శద్దాలు జోడించి సంస్కృృతీకరించి ఉంటాడు ఆనంవ్రూర్ణ్ల డూవ నిన్వ్పాదనం రాలో చింతామణి చూపిన రూపనిష్పాదన ప్మకియ అనంపూర్ణంగా చాల సంద చీకమని అది నిస్సంశయంగా నిర్దషంగా రూవనిర్మాణం చేయలేదనీ ణి హృదయకారులు అనడం సమంజసమే న. ఆం ధా చ అనుబంధం

చింతామణి స్వరూవ స్వభావాలు కాల కర్షృత్వాలు 7౮

వనము ఫలము వంటి రూపాలకు వనమ్ము-_వనంబు వంటి రూపాలు ఏర్ప రచడానికి చింతామణి తదుపరి పున ర్ముబూ ప్రాచాం అని నూత్రించింది తదుపరి అంటె అ(మూ్రూమీదసు అని అర్థం పూర్వ సూత్రంలో ము విధానం చేసి (ప్రస్తత సూత్రింలో దానిమీద మళ్లీ ము బులు విధించాడు సూత్రకర్త అంతే ఊరుకున్నాడు దానితో సిద్ధించే రూపాలు వికృతంగా ఉన్నాయి. వనముము వనముబు అని వ్యాఖ్యాత మాథ్రం (బాలసరస్వతి విసము-ము అని యుండిన మొదటి ము సున్నయై ద్విత్వమాయెను వనమ్ము బు ఉండిన నళ్లే వనంబు అని రూపమాయెను అని సరిచేశాడు అయితే అహోబలపతివ్యాఖ్యొానం వెలస్‌నతరువాత వచ్చిన వ్యాథ్యానాల్లో ఇక్కడ అధర్వణనిదిగా కారికి ఒకటి కొన్నింటిలో (బాల సరిన్వతీయాల్లో జొనుపబడింది కొన్నింటిలో పాణినీయ పరిభాషలు చొప్పించి క్షిష్టమోర్గం' ద్వారా సాధురూపనిష్పాదన యత్నం జరిగింది?

సురలు రూపనిష్పత్తి కోనం చేసిన సూత్రంలో ( వ్రీత్వబహూుత్వే సురాదే రనమా సేః ౩) ఆదిళద్దం ఏదో ధోరణిలో దొర్లినట్లుంది దానికి సార్జక్యకల్పన వ్యాఖ్యాతలు కష్టవడి చేశారనుకోండి అది వేరే విషయం అనమాసంలో న్రీత్వ బహుత్వాలు పచ్చేది ఒక్క సుర శబ్దానికే యోధ ఉంర-వంటి వానికి బహుత్య ముండవలసిన పనిలేదు గదా అలాగే అసుర అనే శ బం సమాసమైనా స్తీళ్వార్హ మైనది. ఈ శద్దాలన్నింటికీ ఈ సూత్ర మొక్క కే గి. కాబక్షు మహాయోధ మొదలయిన రూపొలకోసం (పపూర్వసూత్రం నుండి క్వచిత్‌ శద్దాన్ని అనువృత్తం చేస సూత్రంలోని అసమాసే అనే పదాన్ని ఒకసారి సమాసే అనిగూడ పరించి వ్యాఖ్యానం చేయాలనీ యోధ జంరాది శద్దాలకోనం స్రీత్వ బహుత్వాలు విడివిడిగా కూడ విహితాలౌతాయని వ్యాఖ్యానించాలనీ అలాచేస్తే తప్ప సూత్రస్థ అది శద్దానికి సొర్జక్య మేర్చడదనీ సూశ్రానికి అల్బవిషయతాదోష పరిహారం అపుడుగాని లభించ దనీ వ్యాఖ్యాత (అహోబలపతి) చింతామణి కర్తను రక్షించవలసి వచ్చింది (ననన నాలా!

బౌపరే మస్యబిందు స్స్యాత్‌ మౌ పరే మేళనం భవేత్‌ _ (అహో పం)

లి వావిళ్ల వారి ప్రతి 9 శి అజంత 60

74 సంస్కృతంలోని (ప్రబద్ధాం్యధ్ర వ్యాకరణాలు చింకామణిలో నిరూపితమైన రూపనిష్పాదన (పకియ అసమగగ్రంగా ఉంది అనడానీకి మరొక ఉదాబారిణ గూడ ఒసగవచ్చు త్రాడు. శ్రాష్ల చాలు--చాళ్ళు ఊరు-ఊళ్ళు =వంటి రూపాల్ని సాధించడానికి డలటా ముదికాం తస్యచ వాలుక్‌ అనే సూత్రం (వ్రాయబడింది కొని సూత్రం డల ట లలోని ఉక్వేత్వాల లోపమే చేస్తుంది అపుడు (శ్రాడ్డు ఊర్లు వంటి రూపాలే ఏర్పడతాయిగాని (క్రాళ్ళు వంటివి గావు - ఆ విషయం గమనించే. అహో బలపతీ ల డ + లకు అభేదం చెప్పబడింది గాబిట్టి శాష్త-వంటిపై రూపా లేర్చడినవని (వ్రాశాడు సాణనీయ వరథభాషా న్వీకారం చింతామణి (ప్రక్రియలో మరొక విశేషం పాణినీయ సరిభాషను విధిగా స్వీకరించడం _ స్వీకరించకపోతే రూపనిద్ధి గాదు. ఆగమాలలోని ఇత్తులనుబ్టి అవి లు అవి ఆద్యవయనంగా గాని అంతావయవంగా గాని రావడం టిత్తె తే ఆద్యవయ అటే వా. వంగా కితె తే అంతానయవంగా మిల్వయినా ఆంతావయవంగానే రావడం జరిగింది న్‌ న్‌్‌ (ఆద్యన్నా టకితి మిద చోన్యాత్‌ పర -పాణినీయ పరిభాషా ప్రకరణం) ఉదా మిత్తు సుమ్చొత * అనే సూత్రంలో మిత్తు గావడంవలన నకారం ఉకారాంత శద్దానికి అంతావయవంగా వస్తుది తళుకుంగజైఎు కితు సామానాథి కరణ్యేషూదన్నానాం టుగాగ మో౭-చిస్యాత్‌ దీనిలో కిత్తు గావడం వంన టకారం ఉదంత శబ్లాసికీ అంకావయవంగా వస్తుంది చిగురుటాకు అజంత 706 2 ఈ విధమైన రచన చింతామణి (ప్రావీనతాద్యోతక మని చిం విష శో లో 'ప్రతిపాదితమైంది. కాని ఆ (ప్రతిపాదన విచారాసహమూ అసంబద్ధమూ అని వివరించి ఖండించడం జరిగింది చూ చిం విష శోళో ల 8 సంధి $ 4 పెది 80 నం.

చింతాషమణీ స్వరూప స్వభావాలు కొల కర్షిత్వాలు 76

ఇంతే గాకుండా బాలంత పరిచ్చేదంలో రాజన్‌ ఆత్మన్‌ మహిమన్‌ వంటి వాటిని తత్సమాలు చేయడానికి సంస్కృతవ్యాకరణ ఫక్తి=ని అతిగా అనుస రించా డనవచ్చుంచింతామణి కర్త డుస్పాాత్సదారాజ్ఞ 1 అనే సూత్రంతో ఉకా రాన్ని డిత్తుగా విధించాడు గాబట్టి డిత్వసామర్థ్యం వలన రాజన్‌ శద్దంలోని అన్‌ లోపించి రాజ్‌ అనే పదాంశం మిగులుతుంది ఇది కేవలం పాణినీయ పరిభాషా పొరీణులకుాని తెలియని విషయం తరువాత ఊఉ తో చేరి రాజు రూసమేర్చడు తుంది

ఈవిధంగా పాణినీయ విధేయంగా చింతామణి రచన సాగినా సాంతం సక్రమంగా పాణినీయ పరిభాషానుసరణం దీనిలో జరిగిన దనలేము కొన్ని చోట్ల ఆగమాలు అంతావయవాలో ఆద్యవయవాలో మనంశబ్దిసిద్ధికనుగుణంగా ఊహించి తెలసికోవలసిందే గాని మార్గాంతరం లేదు

మహతో నిలౌ విభక్తా టాదౌ వచనద్వయే (క్రమేణ న --(అజంత 8 ఈ సూ(త్రంలో మహచృ్భద్దాలకు ఏకవచనంలో ని ఐహువచనంలో అ తృతీయాది విభక్తులు పరమైతే ఆగమా లౌతాయని చెప్పడం జరిగింది కాని ఆగమానిక్‌ స్టాన నిర్దేశం జరగలేదు కాని మనకు (క్రియావిధానం తెలిసి ఉండటం వలన అంతాన యవంగా ఈ ఆగమం వసుందని అనుకుంటాం ఇలాంటిస్థలాలు ఇంకా ఉన్నాయిః

చింతామణీ కర్త పెద్ద వైయాకరణుని వలె గూడ కన్పీంచడు అతని వ్యాకరణ క్లానం కొన్నిచోట్ర అపర్యాప్పంగా ఉంటుంది విభక్తి విధానం చేసే టప్పుడు కూర్చిని కర్మ్య(ప్రవచనీయకే కూర్చిఃః అనే సూకంలో చెప్పాడు సంస్కృత వ్యాకరణంలో కర్మ (ప్రవచనీయ నంజ్ఞ అను ఉన ప్రతి పరి అఖి అరి సు అతి అఎ అనే ఉపసర్గలకి అవి ద్వితీయావిళభక్ష్యంత రూపాల ప్రైచేరి కర్మను స్పష్టంగా (ప్రకటస్తాయి గాబట్టి ఏర్పడింది. అవి కర్మప్రవచనీయాలుగా (ప్రయుక్తా లై నపుడు అవ్యయాలై క్రియల అర్థంతొ అన్వయిస్తాయి. ఉదా నదీ మన్వసికా న

హలంత $

2 కియా ॥ శ్రి అజంత

[స్క సంస్కృతంలోని (పసిద్దార్యధ్ర వ్యాకరణోలు నీనా జవమను(ప్రావర్తత్‌ దీన్నిబట్టి కర్మప్రవచనీయిం. ఒక విభక్తి (ప్రత్యయం కొదధని తెలినినోవచ్చు * ఆంతామిణ కర యౌవనం కూర్చిని ద్వితీయా.ప్రణ్యయంగా నిరే€ంచాడు కార్చి లను అయో ఖివేద్దితీయీకు ) దాన్ని విధించెటప్పుడు కిద్మపవచనియ వాంటున్నాడు ఎబిటీ సందెగ్భిస్టిత? నిజానికి కూర్చి సంస్కృ తంలోవి అన్వాది ఉపసర్షల్లాగ కర్మి 'పవచనీయమం బె వివాదం చేదు ఆయినపుడు ఇలుగుతో మడ వంక "ప్రక్క వేవి-వంటివి (రామునియెడ తకి ) గూడ కర్మ శషచసియాటే అపుతాయి. గాబట్టి అట్టివాట్‌ని గూడ సంగ్రహించి సూత్రించి ఉండ వలసింది చింఠామణీ కర్తి పాణినీయ ఎరిభాషను స్యక్రమింగా పాటించకి పోవడంవలన కొన్ని రూపాల విషయమె విద్వాంసులళో వివాదాలు గూడ తలెత్తడం జరిగింది న్నుమ్మూ భాస్వళ్చాదే రమి శసి చ -హలంత ౮ దీనికి బాలసరిస్వతి అహోదిలపతిచేనన వ్వాథ్యానంలో అమ్‌ అనే ద్వితీ యెక వచన సానంలో న్ను శస్‌ డ్వితీయాదిహువచన స్టానంలో యబ్మి ఆదేళా మ్‌ థి లౌతాయని (వ్రాయబడి ఉంది సంస్కృత వ్యాకరణ పరిభాష (ప్రకారమైతే అమి శసి అని సపృమ్యంత శబ్దాలకి అదేశాలు రా వీలు లేదు - సామాన్యంా ఆది అటి గు రించిన శ్రీ వజ్జ్యల చినసీతారామ స్వామిశాస్తీ తమ వ్యాకరణ సంహితా నర్వ స్వంలో ఆరెండూ ఆగమాలనీ ఆ ఆగమాలు వచ్చిన తరువాత అక్స్‌ స్తానంలో తిరిగి ద్వితీయావిల క్తి (ప్రత్యయం ను వచ్చి నన్నును అనే ర్రూషూ ఎర్చిడి అనేష్షదుత్యపక్పకయ యేస్సుర్హ్యను ఎడ దుగ్రానిత్యం - అనే స్తూక్రంతో మగ్గొక నకారం చివర చేరి నన్నునున్‌ అనే రూపం నిద్ధిస్తుందని 'వొళారు కు రి వి నిజ మాలోచిస్తే ళాత్తుగా వాదం, తండమే వార్‌ యుక్తిని ప్రయోగ చింజామణిలో నే కొల్లులుగా సమస్యలు ప్పట్టుకొస్తాయిః అంతవరక్రెంద్రుక్ష జ ననా నన | ల సంజ్ఞా శీ 8. జొపవిభక్తీక నామ్నా శీ సప్తమీ తృతీయారే_ అబ్వత్ర 7 అధ దు అటి 0 ఇక్కడ సప్తమీ తత అనే శద్దిం సస్త మ్యంత మైనా సప లీ క్ర గి విభక్తులశే అత్వవిధానం జరుగుళుంది లేకుం సే కా అలి శ్రేతీయా క 0లేసే మింటిన్‌ కంటిన అని కొళ్ల అగారి యక్తిని సస జ ఎల ళ్‌ జు౦టి య౦దున్‌ క0ట యందున్‌ భంభో అవటొపొలు నిరొభూటంగా ఎర్చడతాయి

చీంతామణి స్వరూప స్వభావాలు కాల కర్షృత్వాలు 71 యు కిని శని అనేచోట గూడ సమిన్వయించి మూస్తే అన్మచ్చద్ది ద్వితీయాబహు వచనం మమ్ములన్‌ అనేదే కావలసి వస్తుంది మమ్మున్‌ అనేది ఉండదు మమ్ములన్‌ వంటి రూపాలు మాత్రమే కనిఎంచడం నన్నయ్‌లో గాని ఇతరత్రా గాని లేదు పైగా మమ్మున్‌ వంటి రూపాలె వాజ్మయంలో కొల్లలు అది తెలిసేన శా్రగారు అక్కిడమాత్రం (శస్‌ స్థానంలో ల రాకుండా శస్‌ తనంఠఎ తానే లోపిస్తుందని విచిత్రవాదం చేశారు ఈ విషయమై వాదోపవాదాలు ఎన్ని జరిగినా శాస్త్రిగారి కుందేటికి మూడేకాళశు వారికి ఇలా వాదించే అవకొళశం చింజాబిణీ పాణినీయ పరిభాషానుసం ణాన్ని శాత్రయపద్దతిలో చేయకపొవడం వలన ఏర్పడిందే హలన్తళఖ్ద నిరూవణం

చింతామణి హలంతశబ్ద సముదాయాన్ని మొతాన్ని నాల్గు గణాలుగా విభజిం చింది ఆగుణవద్గణం ల్లి గుణవద్గణం $ అపయ (ప్రభృతి శీ పయ (ప్రభృతి అని వీటిలో అగుణవద్గణానికి (పథమైకవచనమే (పొతిపదికగా చేసి తరువాత ద్విత్వ్యొత్తాన్వలు కిల్చించి ఆపైన సులోపం చెప్పి తిత్సమాల నిర్మాణం చేసింది ఉదా మరుత్తు రొట్లు గుణవద్దణానికి మాత్రం ద్వితీయైకవచనం పాళకిపదికగా చేఎ. (చివరి మికారిం ఎలా పోతుందో చెప్పకుండానే తరువాఠ పూర్వంలాగానే డుములు విధించింది. ఉదా భగవంతుడు అనడ్వాహము అపయ (ప్రభృతికి (సకారాంతాల్లొనే ఈ గణవిభజన మొదట సకారలోపం తిరువాత సామాన్యంగానే (ఆజంత మైనది గాబట్టి మ్యువత్యయం చేసి యశము తేజము వంటి రూపాల్నీ పయ (ప్రభృతికి అగుణవద్గణ కార్యాలు అంచే ద్విత్వోత్వాలు సులోపం చేసి పయస్సు వయస్సు వంటి రూపాల్నీ సాధించింది

సర్వనామ(ప్రకరణంళోని శచబ్దాలన్నిటినీ వదిలి కేవలం అస్మద్యుచ్మచృచ్దాల్ని ఆత్మన్‌ శబ్దాన్ని ఉభయారివాచినీ మాత్రం నసూక్రంగా సాధించింది చింతామణి దీనికి కారణం ఆంధ్రభావాభూషణంలో కేవలం యుష్మదస్మచ్చట్దాలు (వక్రియాసవా తంగా నిరూఎంచబడి ఉండటం కావచ్చు చింతామణికర్న కేతన వ్యాకరణం చూచి న

చూ చింశామణికి మూలపారాలు అనే (ప్రకరణం

బి

క! సంస్కృతంలోని (పఎద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు ఉండటానికి వీలుంది గాని కేతన చింతామణిీని చూడలేదని విజ్ణులందరూ అంగీకి రించిన సత్యమే మిగిలినవాటిలో (సర్వనామాల్లో) (ప్రకృతి (ప్రత్యయ విభాగం (పకృతుల్లోగూడ మహదమహద్భేదాలవల్లి కలిగే వైవిధ్యం _ద్వితీయాది విభక్తులు చేరేటప్పుడు (పకృతి మారిపోవడం -- ఈ సంక్తిప్పస్టితిని ఊంబాంచి వాటి నిష్పాదన వథక్రియకు పూనుకొనకపోయి ఉండవచ్చు--అని వాదించవచ్చు గాని ఆ క్షిష్టబ్టతి వీటి ఇవ(క్రియలోను తప్పలేదు గదా కౌబిట్టి మిగిలిన సర్వనామ శబ్దాలకు (ప్రక్రియ చూపకపోవడం కెతన ననుకరించడింవలన మౌత్రి మే ఎర్పడిన దనవచ్చు (తఆకనంభి ఈ హలంత పరిచ్చేదంలోనే (తికసంధిని విధించడం జరిగింది ఇదమద 'సేతద్యత్త చృద్దా శృద్దానరాన్వయే ఐహుళమ్‌ హ సప సర్వతరగ్యు జనయని హలంత 24 (వాన్వం(పద్య దీర్డా డ్విత్వముసర్యకిర 3 న్ని ( లం | ఈ సూత్రంతో ఈదెళవ.. -ఇద్దేశము. ఆకాలము--అక్కాలము ఎదేశము- ఎదేశము అనే రూపాలు సిద్ధిస్తున్నాయి బహాళళబ్ద సామర్థ్యం వలన ఊప్మ'లేఫలకు చి న! ఈకార్యం కలగదనీ శబ్దాంతరాన్వయం లేకున్నా ఎది--ఎద్ది వంటి రూపొలు కలుగు తాయనీ వివరించాడు బాలసరస్వతి ఇక్కడ తెఎగులోని ఈ శచ్దానిక సంస్కృతంలోని మూడు శద్దాలు పర్యా యాలుగా (ప్రయుక్నమై ఉన్నాయి. ఇదిషి అదస్‌ ఏతత్‌ అని సూత్రకర్శకు గల దబలమెన (ప్రాకృత వ్యాకరణ సంస్కారం ఈ పదాలు దొర్లేటట్లుచేసి ఉండాలి (త్రివిక్రమ విరచితమైన (పొకృత శబ్దానుశాసనంలో ఇదమే తత్కీం యత్త ద్య్యష్టోడిజా అనే సూత చ్చాయ (ప్రకృత చింతామణి సూ[ైం మీద పడింది సంస్కృత పదాల (కష్ట రూపాలతో ఏర్పడే (ప్రాకృత శద్దాల నిష్పత్నిని చూపవంబన శతివిక్రముడు ఇదం--ఎతత్‌ రెండింటిని పేర్కొనడంలో అర్థముంది కొని తెలుగులో ఉన్న ఒక్క శద్దానికి పర్యాయంగా మూడు సంస్కృత శద్దాల్ని పేర్కొనడం వ్యాకర్నకు ఎలా న్యాయ్యమో విజ్ఞాలే యోచించాలి. అర ము! వ | 4 త్రి?౫

చీంకామణి స్వరూప స్వభావాలు కాల కర్షృత్వాలు ఖు మాశ్రాలాఘపంతో పృతోత్సవం పొందే వ్యాకర్న పదాలకి పదాల్నే విరర్హకంగా వాడటం సమర్థనీయం గాదు నంబంధార్థక (వత్యయం

నాది రాజుది-వంటి రూపాల నిష్పాదనకోసం దిస్స్యాత్‌ సంబంధార్టే సర్వస్మాక్‌ 1 అనే సూత్రం నిర్మితమైంది. దీనితో సిద్ధించినరూపాలు యథాతథంగా (పయోగార్హాలే ఉదా ప్పస్తకిము నాది సింహాననము రాజుది కాని ఆసనంతర సూత్రం యుష్మదిస్మ దాత్మఖ్యోద్వితివర్ణకః నీనా తన శబ్దాలకు మ్యొత్రం దు (ప్రత్యయం సంచింధార్హంలో వస్తుందని చెబుతుంది ఉదా సీదు నాదు తనదు కాని ఇవి సమాసంలో పూర్వాంగాలుగా మాత్రమే నిలుస్తాయి ఉదా నాదు వినయము నీదు కలహము అయినపుడు ఎ వివరణము లేకుండ ది వలెనే దు గూడ నంబంధార్డంలో విహితమై ఉండటం పరితలకు సమ్మగ్‌ జ్ఞానాన్ని కలిగించదు

చింతామణి (ప్రక్రియలో కొన్ని వైచితు లున్నాయి. సంధి పరిచ్చేదం 4వ సూద్రింతో బాపనది బాపనయది వంటి రూపాల నిష్పత్ని చేయబడింది ఆది చాలు కాని హలంతి పరిచ్చేదంలో మళ్లీ 20వ సూత్రంతో కొతి గా రాజుది బంటుది నంటి రూపాల నిష్పాదినం చేయబడింది సంధిపరిచ్చేదంలో శద్దానికి అది శబ్దం పరమైతే దాని (అద్భి అత్వారికి లోపం వికల్పంగా విధించబడింది కాని అవే రూపాల్ని మళ్ళీ హలంత పరిచ్చేదంలో అన్ని శబ్దాలమీద సంబంధార్హంలో ది వస్తుందని పైసూ(క్రం ద్వారా సాధించడం జరిగింది హలంత పరిచ్చేదంలో సాధి తాల్లైన రూపాలకి రూపాొంతరాలుగా నాయది అఆతనియది వంటివి ఉండనే ఉన్నాయి. అయినపుడు అది శబ్దంలోని ఉత్త రాక్షరాన్ని (పత్యేక (సత్యయంగా ఇక్క_డ విధించడ మెందుకు అది (ది అడిళబ్దావళిష్ట రూపమని సంధిపరిచ్చే దంలో స్వయంగా తానే చెప్ప చూపి ఇక్కడ కొత్తగా దాన్ని (ప్రత్యయంగా విధించడం అనవసరమైన పని అయినా ఎందుకిలా జరిగింధి? (పకరణాంతరంలో సమాధాన ముంది"

హలంత ౨0

వ చూ చింకామణికి మూలపారాలు అనే ప్రకిరణం

రీ సంస్కృతంలోని (ప్రసీద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు త్తెలుగులో వ్యతిరేక తృవర్షకార్డంలో ని [ప్రత్యయం విధించే సూళక్రాన్ని చింతామణి ఎంత 'పెలవంగా నిర్మించిందో (ప్రతిషేధవాచినాం ని -- ప్రతిషేధ వాచక (క్రియాపదాలకి ని వస్తుందని సూఢశ్రార్థం (క్రియాఎదం. (ప్రతిషేధవాచకం (ముంద్వే ఆయిసపుడ్డు ని రా పని లేదు (ప్రతిషేధార్థంలోనే అది రావాలి _పెగా శ్రతిషేధంజని షేధం ఒక అర్హమే కాని ఆ అర్హంలో ని వస్తుందంటే పూర్వజ్ఞాన ముంటేతస్ప అది తృవర్డకొర్హమని (గబాంచడమెలా:ః (ప్రతషేధార్థం క్నార్ధంలో ఉండవచ్చు. దానికి ని (ప్రసక్తిం కాకుండా దూచే శక్తీ సూఖ్రానికి లేదు పైగా ఈ పరిచ్చేదంలోనీ ఈ సూత మొక్కదానితో దీని ఉదాహరణరూసం ఘటింపని అనేది ఏర్పడదు ఈ సూత్రమ్నాత సాధ్యరూపం ఘటించుని మాత్రమే నివర్శ కం వ్యతి రేకార్థకం గ్హాబట్టి క్రియాపరిచ్చేదంలోని 6వ సూత్రాన్ని 5వ సూత్రాన్ని తీసిక్షాని వచ్చి ఇక్కడ సమన్వయి స్తే తప్ప మనకి సాధురూప నిర్మాణం కుదరదు కానిఏ వ్యాథ్యాతా ఈవిషయం చెప్పడు ఊరక ఘటింపనివాడు అని సూతం క్రింద ఉదాహరించి ఊరుకుంటాడు పతంజలి స్థానంలో తనను కొను నిక్షేపించుకొని అపర నన్నయగా తనను తాను భావించుకొన్న అహోబలపతి గూడ కేవలం బాల సరన్వతి ఎమి వాస్తే దాన్నే ఎత్ని(వాఎ ఊరుకున్నాడు-ఇక్కుడి. అనంతర సూత్రంలోని న ప్రత్యయ విధానం గూడ ఇంతగా లోపయుతంగానే కనిఎస్తుంది నతాన నిదానం చ్రింశ్రామృణ్తి చూపిన ర్హూపనిష్పాదన (ప్రక్రియ కొన్నిచోట్ర మఠీ విలక్షణం స్వవ్వ్మూసవ్చంపే సామాన్యంగా సంస్కృత వ్యాకరణ క్లానమున్నవాడు విళక్తిలోపం జరగగా ఎర్చడే పదసముచ్చయ మనుకుంటాడు అలా కాకుండా అలుక్రసమాస మంపే విభక్తి ఉండికూడ పదం సమస్త మవుతుందని తెలిసికొంటాడు కాని చ్వితామణి సమాసంలో ఒక విభక్తి మరొక విభక్నితో తుల్యత్వం పొందుతుందని సూ డ్రిస్తుంది మొట్టమొదట ఈ లక్షణం చూచినప్పుడు భారతీయభాషావిద్యార్సి కెవరి కైనా పెద్ద ఆశ్చర్యమే కలుగుతుం దనుకుంటాను ౭ షష్టభ వేద్దితీయాతుల్యా తత్చురుష సంస్థితా నామ్నాం (హలంత తట క హలంత 4

చింతామణీ స్వరూప స్వభాపాలు కొల కర్త ఫత్వాలు దీనికి ఆంధ్రసాహిత్య పరిషన్మేద్రిత వాలసరస్వతీయంలో వ్యాక్యాసమే లేదు వావిళ్శవారి ప్రతిలోఓ మాత్రం అర్హం (వ్రాసి రాముగుణములు. రాముని గుణ ములు మలపట్టి శంభురాణి కలుములపడతి కవినేర్చు వనముదగ్గణ ఇత్యాది- అని ఉదాహరణ లొనగబడినాయి. అహోబఐలపతి గూడ పై ఉదాహరణలతో పాటు కొండల రాయడు అనే ఉదాహరణాంతరం గూడ ఇచ్చాడు రామునియొక్క గుణ ములు--రాముని గుణములు రాములయొక్క గుణములు-రాముల గుణయులు ఈ రూపాలు పరిశీలించినపుడు ని అ లను ద్వీతీయా (ప్రతృ్మయాంఎగా గుర్తించి ఉండటం వలన షష్టి ద్వితీయా మారినట్టు చింతామణికి తోచింది నిజమే కాని అలా తోచడం వై యాకరణునకు తగునా? అని యోచించాలీ రామునియొక్క అనేది షష్టృంత పదం దానిలో యొక్క. ప్రత్యయం ని ఆగమం యొక్క లోఎస్తే ప్రత్యయం లోపించినళ్సే తరువాత సమాస మేర్చడింది యొక్క లోపిం చిన తరువాత మిగిలిన (ప్రకృతిని తదాగమ ని వర్ణాన్ని కలిపి మళ్ళీ దాన్ని విభక్ష్యంత తుల్యమని చెప్పడం వ్రైయాకరణులు హర్షించే వైఖరి కాదు ఇక చింఛామణీ చెప్పిన సమాసాలు కొన్ని విలతణంగా ఉన్నాయి వాటిని సరిశీలిదాం ౧0 ద్విగుకర్మధారయౌ తత్పురుషద్వంద్వా బహు(వ్రీవా అన్యే చ కేచి దుషమానోత్త రపదలోప రూపకొఖ్యాద్యా సరిదృళ్యా ఇహ (హలంత శీశ్రి వీటిలో ద్విగుకర్మధారయాలు తత్పురుష ద్వంద్వాలు బహూవీహి అనేవి నిజంగా సమాసాల _ కారి తరువాత అలంకారాలు కొన్ని సమాసొలుగా నిర్జిష్తాలె ఉన్నాయి. ఉసమానము--మెఅు(గుటోండి మచ్చెకంటి వంటివి రూసపకము--మోవి పండు 'కేలదమ్మి వంటీవి ఆలంకారాలే కాక మతుబంత (తద్దిత శబాలు గూడ మళతుప్‌ సమాసాలని అఆదిశబ (గ్రాహ్యాలని వ్యాఖ్యాతలు వ్రోస్తున్నారు ఈవిధంగా ఆలంకారాల్నీ 'తద్ధితాంతళ బ్లాల్నీ సమాసవ్యప దేశంతో పిలవడం చాల అర్వాచీనమైన అలవాటు ప్రాచీనకాలంలో తత్రాపి వ 97 నాటి ప్రచురణ

82 సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు శతాబ్దిలో ఇట్టి వ్యవహారం లేదని నిన్సంశయంగా చెప్పవచ్చు. ఇది బాలసరస్వతి కాలానికి చెందినదే కొని నన్నయకాలానికి చెందదని బాలసరస్వతికి పూర్వమున్న వ్యాకరణ పరిశీలనం వలన నిశ్చ్నయించవచ్చు. కేతన చేసిన సమాస నిరూపణంలో సమాసాలపేర్లు గూడ లేకుండ కేవలం పూర్వవదార్ద (ప్రధానం ఉత్త రపదార్డ (ప్రధానం అన్యపదార్హ (ధానం ఉభయపదార్థ ట్రధానం అని సంప్రదాయాను రోధంగా పేర్కొనడం జరిగింది ఉదాహరణలు అవ్యయీభాన తత్చురుషాదులే ఒసగబడినాయి. చించామణి ఉసమాన సమాసంగా యిచ్చిన మచ్చెకంది ని కేతన అన్యపదార్థ (ప్రధాన సమాసంగా (బహాటీవ్యా ఇచ్చాడు అనంతర వ్యాకర్నలు గూడ ఇటువంటి శన్హాల్ని బహుదీవాగానే భావించారు. (బాలవ్యా సమాన 29) చింతామణిలో గూడ శ4వ సూత్రానికి ఉదాహరణగా ఇటువంటి శబ్దం (ముక్కంటి ఇవ్వబడింది విన్నకోట పెద్దన గూడ తత్పురుష కర్మధారయ బహూు[వ్రీహు లని సంపదాయానుసారంగా చెప్పాడేగాని ఉపమాన రూసకాలు సమాసా లని అనలేదు అంకే ఆనాటికి సమాసాల్లో ఆలంకారాల్నీ మతుబంత శద్దాల్నీ కలిఎ చెప్పే నవీ నాఖ్యాసం ఏర్పడ లేదన్నమాట ఈ అంళాన్ని పృరన్కరించుకొని గూడ చింతామణి (ప్రాచీన వ్యాకరణం కాజాలదని నిర్ణయించవచ్చు

అచ్చతెలుగులో అ ఇ ఉ ఈ మూడు వర్ణాలు ఖ్రలపేర్లను లేక త్రలింగ త్వాన్ని అంకే బ్రసమళత్వాన్ని తెలుపుళాయని ఒకసూత్రం అఇ4ఉ స్రీవిషయా చెబుతున్నది ఈ సూళశ్రానికి ఆలపేర్లే ఉదాహరణగా ఇచ్చి అహోబలపడి దీని (ప్రమేయాన్ని పరిమితం చేళాడు బాలసరస్వతి వ్యాఖ్యానమే ఇక్కడ సమంజసంగా ఉంది అతడు ఈ సూత్రానికి పసమత్వాతిదేశం గూడ ఫలమని చెప్పి ముంత పడీ తూము వంటి శబ్రాల్ని ఉదాహరించాడు అచ్చతెనుగు పదజాలంరో. పథ మైకవచన (పత్య్మయంలేని అ ఇ ఉ లు అంతమందు గల శబాలు సామాన్యంగా నమాలౌతాయని అతని ఉద్దేశం ౦

తరువాత తద్ధిత్మ ప్రత్యయాలు రెండుమాటత్రం చింతామణి పేర్కొన్నది తన్నపత్యయం 2 కప్రత్యయం? ఉదా దొరతనము-దొడతనము పొలతి పౌల తక గొంఠు-గొంతుక విప్పు-విప్పుక మెలత-.మెలతుక షత్యాది ల

హలంత 27 లి. హలంత 28 లకీ

చింతామణి న్వరూస స్వభావాలు కాల కర్షృత్వాలు 13 ఎమ్మట వర్శమాన కాలవాచిగా సర్వక్రియా పదాలకు చు (వత్యయం తరువాతి క్రియాజన్య విశేషణాలుగా లి న వర్ణకాలు రెండు! చెప్పబడినాయి అటుతర్వాత సంస్కృత వ్యవహారానికి భిన్నంగా తెలుగులో క్త (ప్రత్యయాంత శద్దాలు ప్రథమా విభక్షృ్యంతి పదాలతో సమన్వయించడం సూత్రికమైనది. ఇది ముఖ్యమైన సూత్రం! సంస్కృత వ్యవహారం తెలుగులో భిన్నమార్షంలో జరగడాన్ని పరిశీలించి చెప్పే సూత్రం సంస్కృతంలో దృష వంచి క్వృ్యప్రత్యయాంత పదం (క్రియాజన్య విశేషణంగా తృతీయాంత కర్ణతోనే అన్వయిస్తుంది ఉదా త్వయా దృష్ట (గ్రామ అంతేగాని అక్కడ '(పథమాంత కర్నిపదం అకకదు కాని తెలుగులో (ప్రథమాంత కర్టృపద మే అక్కడ (ప్రయుక్త మౌతుంది ఉదా నీవు చూచిన (గ్రామం అస్మద్యుష్మద్విశేషణాలమీద ని వి (ప్రత్యయాలు అవి (విశేషణాలు ఇదంతాల్రై నపుడు విధించబడినాయి. ఉకారాంకాలై తే ను పు లు విధించదడీ నాయి* ఉదా నేను కవిని నీవు పతివి మేము కవులమ. మీరు వతులరు. వ్యాఖ్య చివర సర్వేషు పదసార్హక్యం వివరిస్తూ (క్రియలయొక్క_ ఉకారిమునకు అకారము వచ్చును బొగడుచున్నాండను ఫోచుచున్నాండవు ఇత్యాది అని బాల సంస్వతిచే వివరించబడి ఉంది. ఈ (వ్రాతనుబట్టి వాలసరస్వతి పై పదాల్ని (క్రియ లుగా భ్రమించా డనవలసి వస్తుంది యధార్థానికి అవి పొగడుచున్నవాండు వంటి రూపాల్లోని తచృబ్దివకారం లుప్తం కాగా ఎర్పడిన ఎశేషణ రూపాలు ఇటువంటివి శ్రియాజన్య విశేషణా లని అహోబఐలపతి గుర్తించి చెప్పాడు* వీటిని [క్రియాజన్య విశేషణాలుగానే బాలవ్యాకరణమూ చెప్పింది కని ఇటీవలి నర్వ మానార్దక రూపాలు అంపే వండుచున్నాను-_వండుచున్నావు వంటివి వండుచున్నాడను-వండుచున్నాడవు " వంటి [క్రియాజన్న వఏశేషణాల నంచి ఎర్పడినవే అని సులభంగా గుర్తించవచ్చు లలా హలంత 80 8 $2 లి పైది 8] శ్రి పైది 88 సుండి 80) వరకు 4 భూతారే ప్రతిషేధార్డే నశ్చనిశ్చ భవేక్‌ [క్రమాత్‌ కర్మాది కర్షితాయాం చ తౌ కియౌజ విశేషణమ్‌ _అహో పం ౪8 సూ వ్యాఖ్య గ్గ బాలవ్యా శిచూ ౫

8 సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు వండుచున్నాడను వంటి పదాల్లోని డ లోఎంచినా దాని ఉత్త మపురుష ద్యోత కత్వు హానిజరగదు-చివరి ను (ప్రతృ్యయంవలన కాబన్తే ఆ డ లోఎంచి వండు చున్నాను వంటి రూపాలు బాలసరస్వతి కాలానికే ఎర్పడుతూ ఉన్నాయి కాబిళ్తే అతడు (క్రియా పరిచ్చేదంలో అటువంటి రూపాలనిస్పత్ని ని చేసి చూపాడు! కాబట్టి క్రియాజన్య విశేషణాలు [క్రియలుగా రూపుగొంటున్న ఆ సమయాన అపాటి భ్రాంతిపడే అవకాశం ఉన్నదనుకో వచ్చు

తరువాత కౌరకవిధానం రెండు సూశత్రాల్లో జరిగింది. తొలి సూత్రంలో తెలుగు విభక్తులన్నీ సంస్కృత తులాాలని అంపే సంస్క్యూతంలో ఎయ్‌ అర్ధంలో ఏయ్‌ విభక్తి వస్తుందో తెలుగులో గూడ ఆయా అర్జంలో ఆయౌ విళకి వస్తుందని చె్బ పాజణినీయానుసారంగా ఉదాహరణలు (ప్రాతిపదికాద్యర్థాల్లో ఇవ్వడం జరిగింది మలి సూకంలో మాత్రం ఒకవిభక్తి కీ మరో విభకి వసుందని చెబ్బ తెలుగు పలుకుబడికి అనుగుణంగా వ్మిపులకు దానము శిరమున సరుపాదుకలు అరణ్య

మగుట సుఖముండుట--వంటి కారకాలు విపరించబడినొయి నఖమూానక నశరూవణం తరువ్వాత అచ్చతెనుగు పదాల సమాసానికి సమాసక మన్ని పేరుపెట్టి దాన్లిటో విభక్తులు మొదలయిన వాటికి లోపం విధించబడింది? అయిజే ఈ విభ గ లోప్తర్ది క్షేవలం అచ్చతెనుగు సమాసాలకే విధించడంరో ఉన్న 'వ్రక్రియాలాఘవ మేమిటో తెలియడంలేదు. వేల్చులదొర కై దువదారి తమ్మికంటి జవాదినెట్టి వంటివి సమాసకాలుగా ఉదావారించబడినూయి కాని వేల్పులదొర ఏర్పడడానికి న సురల ప్రభువు ఎర్చడడానికి మరొక సూత్రం! నిర్మించడంలో ఇలాలట న్‌్‌ మ విషయవిభాగదూ? ఎ మహాపపయోజనం ఎడ్దిం వినట్లు? లు చేస్తే దొంగభియిము వంటి సనూసాణ ఎ౮ా నిర్మించుకోవాలి నట.

చింతా క్రీయూ ఓ హలంత 40 శ్రి పెరి కర్ర పెరి శ్రికి

చింతామణి స్వరూస స్వభావాలు కాల కర్మృత్వాలు గ్‌ దానిలో భయము సంస్కృృతపదం కాబట్టి అది సమాసకం కాజాలదు కాకపోతే విభక్తి లోపం జరుగదు కదా అచ్చతెలుగు సమాసాల నిర్మాణంలో సంస్కృత సమాసాల నిర్మాణంలోకం కే భేదం ఖచ్చితంగా ఉంది కాని దాన్ని నక్రమంగా ఆవిష్కరించడం జరగలేదని చెప్పవలసి వస్తుంది

హలంతపరిచ్చేదం చివరిసూథ్రానికి పూర్వసూ(తంలో కర్మధారయ సమాస స్వరూపం నూత్రించబిడింది పరిమితమైన తెలుగువదం సంస్కృతవదంతో సమ సిస్తుందని దానిఅర్హం ఉదాహరణగా కలికి భుజంగకన్యలు వేలుపు వీరభటవరము వాడిమయూఖములు వేడి సయోధారలు ఒసగబడినాయి. వీటిలో పూర్వపదాలు పరిమిత మైనవే రెండు మూడు అక్షరాలకు మించని అచ్చతెలుగువి స్వీకరించబడి నాయి వీటిలో వాడి మయూఖములు వేడి పయోధారలు అనేవి కేతన ఆంధ్రభాషా భూషణంలోనివి కావడం గమనించదగ్గ విషయం:

ఈ సమాస నిరూపణంలో చివరి సూతం పూర్వనూ(శ్రాల అవ్యాన్యతి వ్యాప్తుల పరిహారంకోసం (వాయబడినట్లుంది. బహూుశళవాలు యధేచ్చగా తమతమ విభక్తి వికారాలతో సమసిస్తాయని దాని అర్థం ఉదా ం మేటి మునిరాజు (బ్రహ్మ దండపుంగ్రైదువు ముక్కంటి గేవాని పుట్టినింటిసంపత్ని పెంపు ఇత్యాదులు ఈ సూత్రంతో తెలుగు నాష్మయంలోని ఏ తెలుగు సమాసానైన్ననా సాధించిచూపవచ్చు ఎందుకించే సూత్ర వై శాల్యమటునంటిది (ప్రత్యేక నియమాలు లేవు యథాతథం సమస్యంతే కి

(₹5యానదో నివ్వాదనం ఇక (క్రియాందాల నిష్పత్తి గూడ పాణినీయ మార్గంలోనే జరిగిందని ముందే గమనించాం దాన్ని కొంచెం వివరంగా తెలిసికొనడానికి య ల్‌ సంస్కృత సమధాతుపులు తెలుగులో మూడు విధాలుగా జేరుతాయట కృదంకాకారంతో కొన్ని న

హలంత 48

ల్లి శిశవ పద్యం $ హలంత 40

860 సంస్కృతంలోని (ప్రఎద్దాంధ్ర వ్యాకరణాలు ధాత్వంతాన ఇ ఊఉ బులుంటే అవి అయ్‌ అవ్‌ అర్‌ గా మారి "న్ని యథా తథంగా ఎమార్చు లేకుండా కొన్ని ప్రవేశస్తాయట తెలుగులో ఈ మూవెకీ క్రమంగా ఉపకృత పరిణతి సంవృతి అని పేర్లు పోష జయ్‌ రంజ అనేవి మూటికీ (క్రమంగా ఉదాహరణలు

తరువాత (క్రియ నాల్తర్లా లిస్తుందని-ఆ నాలుగు తద్దర్మ వర్తమాన అతీత అగాములనీ చెప్పి వాటిలో రెండన నాల్లన (క్రియారూపాలు అనుబంధ సవాతాలుగా ఉంటాయని వివరించబడింది. ఆ అనుబంధాలు అచ్చతెలుగు పదాలైనా సంస్కృ తంలో వ్రాసే వ్యాకరణం. కాబట్టి సంస్కృతంలోనే ఇవ్వబడినాయి. కొని ఆ సంస్కృత అనుబంధాలకి తెలుగులో అవే అర్జాలని ఆ సూ(్రనిర్మాతకి తప్ప అన్యు నికి తెలిసే అవకాశం లేదు. వసతి రనుబంధక స్స్యాత్‌ యత అడర్హో వివకీ స్తత్ర అన్ని రనుబంధక స్ప్యార్‌ యత్ర లృడర్లో ఏవక్షితో ధాతో - 2 ఈ నూత్రాల్లోని వసతి అన్న అనే (క్రియలు తెలుగులో నివసించుచున్నాడు ఉన్నాడు అనే అర్జాలిస్తాయి (వస నివాసే అసం-భువి అనేది నిర్వివాదాంశం కాని అలా అంటే సూత్రకర్త్న మనతో వివాదపడతాడు అతని ఉద్దేశంలో వసతి అంటే ఉండు కాదు ఉన్నాడు కాదు ఉన్న అనీ అబ అంపే కలుగు కాదు కలడు కొదు కఠ అనీ మాతమే అరమట ఈ అరాలు కేవలం స్వసంకేత (పఎద్దాలని వేరే రుజువు అవసరంలేదు? * రి న చింకామణిలో రూపనిస్పత్తి ఈ (కియాసరిచ్చేదంలో మరీ అసంపూర్హంగా అపరూన (ప్రతిపాదకంగా ఉంది ఈ పరిచ్చేదంలోని సూత్రాలతో సాధిస్తే వచ్చే వర్త మానార్ధక భావ్యర్హక (క్రియావద మొకటీ సరిగా లేదు అన్నీ అపరూపొలే అ(క్రమరూపాలే ఉదాహరణకి ఒక్కొక్క తెగనుండి ఒక్కొక్కటి సాధించి చూదాం చి సూ స్యాదుపకృ్కతి కృదనా (కిళూ ర్‌ పుష్‌ ధాఠఘువు ఘజున్న రూపం పోష తు చూ సూత్రకర్తే వివరిస్తే గాని తెలియని సూత్రాలు అనే[ప్రకరణం

చింతామణి స్వరూప స్వభావాలు కాల కర్ణ్యృత్వాలు గ్ర సూ భవతి (క్రియాపదానాం త్రివిధానా మించుగాగమ (కిచూ $ పోషించు పోవషంచు __లట్‌ సూ వసతి రనుబంధకస్స్యాత్‌ యత్ర లడర్హో వివకితస్త(త్ర (కిచూ ) వసతి అనే అనుబంధం ఉన్న అని అనుకుంటే పోషించు [ఉన్న __లట్‌ సూ చురితి క్రియాపదానాం సర్వేషాం వర్త మానకాలేస్యాత్‌ (హలంత 80) పోషించుచు --ఉన్న _(_లట్‌ సూ చోర్వాస్యాక్‌ వర్ష మానవిహితన్య (నంధి 7 ఇచి వికల్చ్బసంధి కాబట్టి 'రెండు రూపొాలుంటాయి పోషించుచున్న __లట్‌ 1 పోషించుచునున్న 1-లట్‌ సూ వ్యశిరేకాస్టే లృటి లటి డుజ్‌ స్యాత్‌ (క్రియూ ర్ట సూ సానునాసికొచ్చారం జిత్‌ (అజంత) పోషించుచున్నండు సూ అనుబంధ ప్రార్థనయో రా వ్యతిరేకాదికే చ చో పస్ప్యాత్‌ (కిటూ $) అనే సూత్రం (ప్రకారం పైరూపంలో చకారానికి పకారం రావాలి అయితే ఆ చకారమేది వర్శమానార్హక చకారమా? లేక ఇంచుగాగమ చకారమా? లేక రెండూనా? అనేదిష్టసూ శక్రాన్ని బట్టి తెలియదు. కాబట్టి పై అపరూపం తిరిగి మహా అపరూపంగా మారుతుంది పోషింప్రచున్నండు పోషించుపున్నడు ఇది ఇలా ఉండగా డకొర పూర్వ ఖండవిందువు (చున్నండు టాస్వంమీద ఉంది గాబట్టి

88 సంస్కృతంలోని (పసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు హ్రస్వాత్‌ పూర్ణోపి భవేత్‌ 1_అనే సూత్రం (ప్రకారం మరొక ఆపరూపం-- పోషింపు చున్నండు సిద్ధిస్తుంది వసతి అనుబంధం ఉండు అనుకుంటే పోషించు చుండుండు వంటివి (ప్రథమప్పరుతైకవచన రూపాలుగానే సిద్దిసాయి థన “ఇ ధాతువుకే భవిష్యదర్హక రూపాలు ఎలా సిదిసున్నాయో చూద్దాం న. న! కా. చి పోషించు -[- లృట్‌ సూ అసి, రనుబంధక స్ప్యాక్‌ యత్ర లృడరో వివక్షితోధాతో న! ఠా (కియా 7 అస్పి అంపే కల అనుకుంపే పోషంచు కల_౬లృ్భట్‌ సూ వ్యతిరేకాదౌ భావినిచాత్‌ స్యాత్‌ (ఠిచూ పోషంచ కల __ల్కట్‌ నూ. వ్యతిరేకార్డే లృటిలటి డుజ్‌స్యాక్‌ (కిచూ 9 పోషించ కల.(౬6డు సూ అనుబంధ (ప్రారనయో జౌవ్యతిరేకాదికే చచో ప స్యాత్‌ (కదూ ఫ్ర పోషింప కలండు వీటికి ణిజర్థంలో ఇంచుగాగమం సే తరువాత చకారానికి పకౌరం చేయాలి అపుడు తిరిగి అపరూవ వరంవర ఎర్బ్పడుతుంది వీటికే కలుగు అను దింధంగా తీసికంపే పోషింపకలుగు(డు-వంటి అపరూపొలు సిద్దస్తాయి ఈ సందర్భంలో ఉన్న కల అనేవి కాకుండా ఉండు కలుగు అనేవే అనుబింధా లుగా స్వీకరించాలని వ్యాకరణ సంబాకాసర్వస్వకారుల మతం అపుడైనా అప రూపాలకు కొదువ ఏమీ ఉండదు ం స 0జ్ఞా ల్లగ

చింతామణి స్వరూప స్వభావాలు కాల కర్శృృత్వాలు 89 చింతామణి చివర పర్ష్ణాగమో విశేషః పురుషే ప్వర్దేష చాపి వచనేషు 1 నే కాపుదల సూత్ర మొకటి ఉంది (క్రియలలోన వివిధ వురుషలలో వివిధార్జా లలో వివిధ వచనాలలో వర్జ్ణాగమం విశేషంగా వస్తుందని సూళ్రార్జిం దీవ్నిబట్టి మనకు కావలసిన ఆగమ ఆదేశా అన్నింటినీ కల్పించుకోవాలి అని కొందరంటారు కాని బాలసరస్వతి చేసిన వ్యాఖ్యానాన్ని బట్టి చూస్తే ఆసూత్రం తత్సమ క్రియలకు గాక కేవలం దేశ్శకియల కోసం నిర్మిత మైనట్లు స్పష్టంగా తెలుస్తుంది ఆ సూళ్రా ఎకి పూర్వసూ(త్రంలో దేశ్య్యక్రియలకు గూడ తత్పిమ [క్రియలకు వలెనే అత్వాదులు వసాయని చెప్పబడి ఉంది ఈ సూత్రానికి ( వర్ణాగమో ఇత్యాది బాలసరస్వతి ఒసగిన తాత్సర్యమిది దేశీయ తెలుగులకు ఎత్వాత్వములు సమములే యగును స్టానా స్థానముల వర్ణవి శేషములు వింత అదెట్లంటేని-వచ్చెనను[క్రియకు తద్ధర్మ మధ్యమ లగి పురుషకు వత్తు లృడర్హమందు రాంగలండు ఇది మొదలయిన వర్ణాగమములు బహూ విధములు (ప్రయోగి వేద్యములు అని వై (వ్రాతనుబట్టి సూతకర్త తాను తత్సమ (కియల్ని సంపూర్తంగా సిద్ధింప జేసినళ్లే భావించాడని మనం నిర్ణయించక తప్పడంలేదు ఏదెలా ఉన్నా (క్రియా పరిచ్చేద (కియా నిర్మాణంలో లోపాలివి ముందుగా లక్ష్యాలు తెలిసి ఉపక్రమిస్తే తప్ప (ప్రక్రియ తెలయదు 2 పసతి ఆస్ని అనుబంధాల తెలుగు పర్యాయాలు స్వసంకేత (ప్రసిద్ధాలు 8 వసతి అనుబంధం ఉన్న అనేదే అని ఒప్పుకున్నా దానికి దీర్చం (అడర్హంల్రో చెప్పకపోవడం 4 అస్ని అనుబంధం కల అనేదే అని ఒప్పుకున్నా దానికి పూర్వం ధాతువుకి నకారాగమం చెప్పకపోవడం $ చో పస్స్యాత్‌ (క్రియా $) అనే సూత్రంలో చు వర్ణం మొత్తానికి పకారమాత్ర మో పవర్షమో (అత్వసహితంగ్భా తెలియదు ఏది చేసినా ననన క్రియా 40

ఓ సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణోలు అపరూప పరంపర సిద్దిస్తుంది పైగా ఏ చు వర్షమో చెప్పకపోవడత వలన వర్త మానార్హక చు వర్ణం ఇంచుగాగమ చు వర్ణం రెండూ సూత్రానికి విషయాలై కొల్లలుగా అపరూపాలు ఎర్చడుతున్నాయి పరిచ్చేద (ప్రారంఛం నుండి అంతం వరకు తత్సమ క్రియాపద నిర్మాణం చేసి చివర ఒక సూత్రంతో అత్వాది తత్సమౌనామివ దేశ్యానాం (క్రియా పదానాంచ అని దేశ్మకియల (ప్రక్రియను పేర్కొనడంతో. దేళ్య క్రియల రూవనిర్మాణం బొత్తిగా సాధ్యపడదు

అంది విదానం ఇక చింకామణిలో సంధివిధానాన్ని గూడ దిజ్మాత్రంగా పరిశీలిద్దాం య్యక్రుతి బార్యాలఘుయం (ప్రవదన్ని పాణత ఎరం (ప్రాణపీ (సంకా 2) ఇది సంజ్ఞాపరిచ్చేదంలో ఉన్నా సంధిసంబంధి సూత్రం అచ్చుకు అచ్చు పరమైతే పరాచ్చు యకార శ్రుతిగా అపుతుందఎ అర్హం ఆ యకారం లఘువనికూడ అర్హమే సంధి కానపుడు అని సందర్భాన్నిబట్టి ఊవాంచాలి ఈ సూక్రానికి ఐన సంధులు విధించిన తరువాత స్థానం కల్పించి ఉంటపే సందర్భం తెలిసేది అలా కకుండా అసలు పరిచ్చేదమే మార్చి సూత్రాన్ని నిబంధించడం వలన చదువరికి ఇబ్బంది కలుగుతుంది స్యూతోదాహరణ లివి హరి యధికుండు మా యేలిక మొదలగునవి ఇదంత అదంత శబ్దాలకి సంథి రాదు గాబట్టి యడాగమం వచ్చిన దని ఆ యకారం లఘువనీ తెలిఎకోవాలి తరువాత సంధిపరిచ్చేదంలోని మొదటిసూ(ల౦ సంధిర్నాచో చ్యనుక _ ఈ ప్రారంభమే వింత ఉదంత వ్యతిరిక్న పదానికి అచ్చుపర మైతే సంధిలేదు -అని సూ్రార్థం నిషిద్ధార్భం నుండి విహితార్జాన్ని తెలినకోవాలి ఉతు ౩ తే సంధి అవు తుంది-అని వ్యాఖ్యాతలు ఉదాహరణలు గూడ అలాగే ఇచ్చారు. (ప్రథముడు క్రియా 48

చీంళామణ స్వరూప స్వభావాలు కౌల కర్చృత్వాలు బాలసరస్వతి ఎలాచే ప్తే అనంతర వ్యాఖొతలూ అలాగే చేశారు మేసయత్త చిన్ని యిన్న వన్నెయొళ్లె రోయీవి మైయె.అపు ఉదంత వ్యాతిరిక్వ పదాలన్నింటికి సంధిలేదు కాబట్టి ఉదాహరణల్లొ పరాచ్చులు యకారంతో ఉన్నాయి. గాబట్టి సంజ్ఞా పరిచ్చేదంలోని ? వ సూటత్రం (ప్రవర్షించినదని తెలిసికోవాలి స నస్యాత్‌ తద్ధర్మోత (సంధి 4 దీనికి పథమ (పధాన వ్యాఖ్యాత బాలసరస్వతి తద్దర్మ[క్రియల ఉత్తుకి నంధి లేదు అని అరం (వ్రాసి రిక్షించునంబ పోషించునీశ్వరి అని ఉదాహరించాడు థి తద్దర్మ్యక్రియలు మూడుపురుషల్లోను ఏక బహువచనాలుగా కనీసం ఆరుం టాయి. వాటిలో (ప్రథమ ఉత మ ఏకవచనాలు తప్ప మిగిలిన వాటికి ఉత్వసంధి తప్పకుండా అవుతుంది పోషింతురు __ అమరులు=పోషంతురిమరులు మొ కాని సూత్రం మాత్రం సంధి కావడానికి వీలులేదని నిషేధిస్తుంది కనీసమని ఎందుకన్నా నంటే తద్ధర్మార్థంలో ఎద గాగమం వస్తే మరికొన్ని (వథమైకపచనంలో ఎడీ ఎడు ఆగమాలు వస్తే మరికొన్ని రూపాలు సిద్ధిసాయి. అయితే చింతామణి ఎది గాగమసవాత రూపాల్నీ ఎడి ఎడు సహితరూపాల్నీ అసలు తద్ధర్మార్షకాలుగానే చెప్పలేదు- అని పూర్వపకం చేయవచ్చు. కాని ఉన్నదాన్ని (నన్నయ నాటినుండీ గురి ౦చకపోవడం మరొక కొరతే అవుతుంది తప్ప గుణంగాదు అటి ఈ సూత్రానికి బాలసరస్వతి మాట ప్రకారం కేవలం (ప్రథమప్పరు షైక వచనంలోని ఉతుకే సంధిరాదనే అర్థం చేయడానికి శాస్త్రమర్యాద అంగీకరించదు పోసేబాలసరిస్వతి అయినా సూ శ్రార్ధమిది కొని దాని తాత్పర్య మిది-ఆని తాను విశేషంగా వ్యావ్యాంస్తున్నస్లు గూడ చెప్పలేదు ఆవని అతని తరువాతి వ్యాఖ్యాత అప్పకివి చేశాడు దాన్నే అహోబలపతి గూడ స్వీకరించాడు ఎమైనా సూళ్రకర్ర అనుకున్న దొకటీ సూతత్రించిన దొకటీ అని ఈసూూతం ముజువుచేస్తున్నది గదా కిధింమైశ న్యూత నిర్యాణం చౌరే రుపధాత్మనళ్చ లున్యాస్యాత్‌ (సంధి ్సి ఇది అమరిచి-అమర్చి వంటి రూపొల ఎద్లికి ఉదిషమెైంది సూ(నిర్మాణం వ దట జా చాల సంకుచితం చి పరమైతే రిలో ఉండే ఇల్వానికి లతోపమొతుంది వికల్చంగా 1 చూ అప్పకవీయం అనే ప్రకరణం

తిల సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు అని సూతశ్రార్ధం చి పరంకావడ మేమిటి? చి ఒక పదంగాదు ఒక (ప్రత్యయం గాదు అయినపుడు ముందు లక్యజ్ఞానముం శే తప్ప ఈ సూళణ్రానికి ఉదాహరణ తెలుస్తుందాః అమరు అనే ధాళువుకి (పేరణార్థంలో చు వస్తే అమరుచు 1 అయితే దానిమీద కారంలో ఇ (ప్రత్యయంచేరితే అమరిచి రూప మేర్చడుతుంది ఇపుడు ఈ సూత్ర (వవృత్సి ప్రారంభ మన్నమాట ఎంత విచిత్రమైన (ప్రక్రియా నిర్మాణం పైగాచి నిమిత్తంగా చెప్పడం వలన చు పరంగా ఉన్నపుడు (అమ రుచ్రు ఈ లోపం రాకూడదు-అంహే అమర్చు అనే రూపం ఉండదు అమర్చి మాత్రం ఒక్క కే ఉంటుంది. సూశ్రానికి లత్యపరిధి విశాలంగా ఉండటం వ్యాకర చేస్తాడు గాని కావాలని కుదిస్తాడా కాని చింతామణీకర్త చేశాడాపని నై ఈ సూత్రం వెంటనే ఇటువంటిదే మరొక సూత్రం వినుచు-విన్చు అనుచు-అన్ను వంటివి ఏర్పడడానికి చేయబడింది శతక నై శూతళ్చానో (సంధి 2 అమరిచి.అమర్చి కావడానికి ఒకస్తూకం వెంటనే వినుచుంవిన్ను కావడానికి మరొక సూతం ఇంతటితో సూత్రకర తృప్తిపడలేదు తరువాత అపుడు-అప్ప వంటివి ఎర్బరచడానికి ఇంకో సూతం చెళాడు ౬ పోళ్న తదాద్యర్హ వాచకేషూత (సంధి ర్స్‌ పోసీ అంతిటితో అతిని పదమధ్యాజ్లోప విధానం ముగిసిందనుకుందామా ఆంజ లేదు సంధి పరిచ్చేదాంతంలో కినుకఎకిన్స చిలుకంచిం్న గాడుపుంగాడ్సు వంటివి ఎర్బరచడానికి మరో సూత్రం చేళాడు నలడాదే రంతరుతళ ల లః అంతటితొనూ ఆగక చెట్టసివర మళ్ళీ ఇంకేమైనా (పయోగాల్లో రనిఎసే వాటికి గూడ (పద ధ్యంలో ఉం అచ్చులక్షే లోపం చెయ్యవచ్చు అని మరొక్త విశాల పరిధిగల సూతం చేశాడు అన్వేషాం చ [పయోగ మళూళా ర శ్రి న్‌ నాం (సంధి శీత కన శే (పేరణార్థంలో చు (ప్రత్యయాన్ని చింతామణి విధించనే లేదు

చీంతామణి న్వరూస స్వభోవాలు కాల కర్షృత్వాలు రి

దానికి ఉదాహరణలుగా కలికి ___ కల్కి. ఈడిచి __ ఈడ్చి వంటివి ఇచ్చాడు బాలసరస్వతి

కవలం పదమధ్యాజ్లొపం అదీ దాదాపు సమానాకారం నిర్మాణ[క్రమం కలిగిన పదాల్లో విధించడం కోసం చింతామణి కరు ఐదు సూత్రాలు (వాడు అందులో గవ సూత్రం ఎరిధిని బట్టి చూస్తే నిర్భిమితృంగా ముందు నీర్మించినవాటిలో మూటిని తీసివేఎనా తరిగేది లేదు ఇంత ధారాళంగా సూత్రనిర్మాణం చేసిన చింతా మణిని ఎదో దిజ్మా(త్రంగా లక్షణం చెబ్బడానికి పుట్టినదని కొందరు పెద్ద వండితులు అనడం న్యాయ్యంగా కనిఎంచడంలేదు ఒక చిన్న సందర్భంలో ఇంత విస్తృత సూ త్రనిర్మాణం చేయడం దిజ్మాత్ర (పదల్శ్గనమెలా అవుతుందో వారికే తెలియాలి ఒక వేళ అక్కడక్కడ చింతోమణి లకణాల్లో విస్తృతి కొరవడితే అది సూత్రకర్త రిచనావ్రజాళికలోని లోపమే అవుతుంది గాని దాన్ని దిక్‌(పదర్శన మనడం విచారా నహమైన మాట

వఫలితారం థు

చింతామణిలోని రూపనిష్పాదన (ప్రక్రియా పరిశీలనం వలన చింతామణి మన పండితులలో కొందరను "న్నట్లు మరికొందరు అన్నట్లు గొప్ప వ్యాకరణం కాదని _ దాని రచనలో సామాన్యమైనవీ అసామాన్యమైనవీ ఉపేకింపదగినవో ఉపేకింపదగనివీ ఎన్నో లోపాలున్నాయని సులఖంగా తెలినికోగలిగాం. రచనను బట్టి రచయితను కొలిస్తే అతడు సంస్కృతం నేర్చి ప్రాళృత వ్యాకరణాధ్యయనం గూడ- చేసిన ఒక సామాన్య పండితునివలెనే భాసిస్తున్నాడు తస్ప ఒక భాషను దాని స్వరూప స్వభావాల సంపూర్ణావగాహనతో వ్యాకరించగల మవ (పతిభాళాలిగా కనబడటింలేదు ననన ననన కకక

చర్ల నారాయణశాబ్ర వజ్జల చినసీతారామస్వామిశాస్త్రిగారలు

కి

న! సంస్కృతంలోని (ఫ్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు ఆం ధిళిబ్ద చింతామణి నామకరణం

తెలుగులో లక్షణ (గ్రంథాల్ని షేర్త (ఫకారం పరికిస్తుంటే వాటిలో ఒక (క్రమ

వికానం ఉన్నదా అనిఎస్తుంది కేతన తనకు ముందు రచించబడ్డ కన్నడంలోని

భాషా భూషణాన్ని చూచి తన వ్యాకరణానికి ఆ పేరు ఎన్నుకున్నాడు తరువాత

విన్నకోట పెదన తన లకణ (గంథానికి కావ్యాలంకార చూడామణి అని నామ

మ!

కరణం చేశాడు కేతన చేసిన భూషణం సామాన్యంగా ఉండటం చూఎ తన

గ్రంధంలో ఆ భూషణానికి (శేష్టత్వ మాపాదించడిం. పెద్దన చేసిన పని కావ్యా

లంకారాలకు అంజు తత్సంబంధి సాహిత్యాంశాలకు శిరోధార్యమైన లక్షణ (గంథం తనదని తెలుపడం కోసమే అలా చేశాడు

భూవణాలు-చుయిలకోన

తరువాత వెల్లంకి తాతంభిట్టు కవిచింతామణిని చేశాడు దీఎలో వ్యాకర

ణాంశాలకే (ప్రాధాన్యం తాతంభట్టు అషస్టభాషావతారుండు అంటే సంస్కృతంలోనే

కాకుండా షడ్విధ(ప్రాకృతాలలో గూడ అతడు నిష్టాతు డన్నమాట కాబకే అశ్వా

లి

సాంత గద్యంలో తన (గ్రంథాన్ని కావ్యానుశాసనమ 1ని (ప్రాకృత వ్యాకర ల

ఛోరణిలో తన వ్యాకరణానికి అనుళాసనత్వాన్ని కల్పించాడు అయితే తెలుగు

లాక్షణికుల మనస్త త్వాన్నిబట్లి తన (గ్రంధానికి పెరు మాత్రం చూడామణి నీ

మించిన చింతామణి అని పెటాడు బె

తరువాత చిత్రకవి పెద్దన లకణసార సంగ్రహమని తన లక్షణగంథాన్ని

కొంత సామాన్యంగానే ఎలుచుకొన్నాడు లకణాలసారాన్ని సంగ్రవాంచి చెబు

తున్నానని ఆయన ఉద్దేశం తరువాతివాడు కూచిమంచి తిమ్మకవి ఈ "పెద్దన

(గ్రంథాన్ని మింబన [గ్రంథం తనది అని స్ఫురింపజేసూ తన లక్షణ గ్రంథాన్ని

సర్వలక్షణసార సం్ధగహ మన్నాడు పెద్దన (గంథంమీద కొంత ఆధిక్యం తన

(గ్రంథాని కున్నదని అతని తాత్పర్యం అలాగే పొత పు వెంకటరమణకవి తన

లక్షణ గ్రంథాన్ని అంతకు ముందున్న (గ్రంధసముదాయాన్ని మించేది అని తల కవి చింతామణి - $వ తాటాకు

చీంతామణీ స్వరూప స్వభావాలు కాల కర్త ఫత్వాలు ర్రీగ్‌ పింపజేయడానికా అన్నట్లు లక్షణశిరోమణి అని పిల్చుకున్నాడు వెంటనే ఆతని తరువాతివాడు గణపవరపు వెంకటపతికవి తన లక్షణ (గ్రంథాన్ని నర్వలక్షణ శిరోమణి గా పెర్కొాన్నాడు

ఇలా భూషణాలు మణుల కోవకు చెందకుండా మరొక ఫక్కిలో నామ కరణాలు జరగడం గూడ తెలుగు లక్షణ వాజ్మయంలో ఉంది

ఆ్యళయాలు-రంజునాల కోవ

కేతనకు పూర్వుడు వ్యాకరణ (ప్రధానంగాకాక ఛంద (వ్రధానంగా (గ్రంథాన్ని చేసినవాడు అయిన మల్లియరేచన తన కృతిని కవిజన్యాశయ మన్నాడు ఈ ఒర వడిలో కొందరు తరువాతివారు (గ్రంథరచన చేశారు వారు తమ (గ్రంథాలకు పెట్టిన పేర్ణలో గూడ ఒక నం్యస్రదాయబద్ధత కనుపిస్తుంది 'రేచన తరువాతి ఛంద కదర్తి అనంతుడు తన ఛందో (గ్రంథాన్ని ఛందోదర్చణ మని పిల్చుకున్నాడు దీనిలో నంన్కృృత-ఆలంకారికుల (గ్రంథాల పేర్తప్రభావం కొంత కనుపిస్తుంది. కౌవ్యా

లం జా

దర్శః అన్నట్టు

కేతనకు అనంతునికి తరువాతివాడు ముద్దరాజు రామన రేచన పద్దతిలో (నామకరణంలో మాత్రం కవిజన సంజీవని రచించాడు. దీనిలో కవిత్వాంగమెన ఛందోవిషయాలు అంటే యతులు (ప్రాసలేకాక వ్యాకిఎణాంశాలుగూడ బ్యూతిత్శాలె ఉన్నాయి దీనిలో లతజం సొంతం ఉదాహరణలు పాచీన (గంథాలలోనివి బహుశ ఈ ధోరణికి ఆంధ్రవాజబ్బయంలో ఆద్యుడు రామనే కావచ్చు ఈ ఫక్కిని ఆదర్శంగా తీసికొనే పెద్ద (గంథాన్ని ఛందో వ్యాకరణాంళాలతో చింతామణిని వెవంగా పెట్టుకొని అప్పకవి రచించాడు .-. తరువాత

ముద్దరాజు రామన నాదర్శంగా తీసికొని అడిదము నూరకవి కవిజన రంజనం కవిసంశయ విచ్చేదం అనే (గ్రంథాల్ని చేళాడు ననన ననన

కవిజనసంజీవని లో6 దఎలిన పద్ధతులు మజీ యితర లక్షణ ల

త్య వినిర్లిష గతుల్‌ చెప్పవలయు సని వేల యొక్క పదతి చేతన్‌

! ఇ

శశీ సంస్కృతంలోని (వ్రసిద్ధాంధ వ్యాకరణోలు జ పటికలవలన సూలంగా తెలుగు లక్షణ వాజ్బయంలో "రెండు విధాలైన లూ షా నామకరణాలు ఉన్నాయని ఒకటి. భూషణాలు మణులతో నిండినది రెండు ఆశ్రయ రంజనాల తో కూడినది-అని తెలిసికొనవచ్చు ఈ రెండువిధాల నామకరణాలు దృబ్బలో ఉంచుకొని చూస్తే ఆంధ్రశబ్ది చింతామణి అనే పేరు కావ్యాలంకార చూడామణి కవిచింతామణుల తరువాత ఆ కోవకే చెంది ఆ మణులకంకొ మిన్నగా ఉండాలనే దృష్టితో 'పెట్టబడినట్లు స్ఫురి సుంది ఈ సందర్భంలో చింతామణి కర్తకు జతని సమకాలికులూ. కించిత్‌ పూర్వులూ అయిన (ప్రాకృత వ్యాకరణ కర్షలు మార్గదర్శకులై ఉంటారు. చింతా మణిలో లక్షితమైన భాషను వరిశీలించేపుడు సై అభిప్రాయంలోని నిజానిజాలు సులభంగా హించవచ్చు భాషకు తొలిగా పుస వ్యాకరణాల పెర్లు సాధారణంగా సామాన్య పద్ధతిలోనే ఉంటాయి. సంస్కృతానికి పొణ్‌నీయం లేక అష్టాధ్యాయి. తొలిగా పుట్టిందని అనడానికి వీలులేకపోయినా అతి (ప్రాచీన వ్యాకరణం. దాని పేరులో ఎ (ప్రత్యేకతా లేదు అలాంటివే హేమచందుని ప్రాకృత వ్యాకరిణం శతివిక్రముని పాకృత శద్దానుశాసనం గూడ వీరికి పూర్వుడు వరిరుచి అతనికంజచ పూర్వుడుగా భావితు ర్మైన్నచండ్తుడు తమ వ్యాకరణాల్న పేర్లను (క్రమంగా ప్రాకృత (ప్రకాశ ప్రాకృత లక్షణమ్‌ అని సామాన్యంగానే ఉంచారు అనంతర కాలంలో వెల్వడేవాటికి పేర్టలోనే ఏదో మహత్త్వ్వం స్ఫుర్‌ంచా లనే ఊహతో కత్కర్నలు ఇలాంట్‌ చమక్కారాలు చేస్తుంటారు. ప్రాకృతంలో అనంతర వ్యాకరణాలు అత్మీధరుని షడ్‌ భాషాచం(డిక మార్కండేయ కవీంథద్రుని (ప్రాకృత సర్వస్వం రామతర్క వాగీళుని కల్పతరువు నరసింహుని (పొకృత శద్ది ప్రదీపిక శుభచందద్రుని శబ్దిచింతామణి ఈ కోవకు చెందినవే (పరమ వ్యాకర్తలలో సొమాన్యంగాఉండే ని గహం జానపరిణతి వినయం అవ న్లో సాధారణంగా తరువాతి వారిలో తక్కువగా ఉంటాయని తెలుగు లక్షణ వాబ్మ యాన్ని గమనిస్తే అనిపిస్తుంది చిన్న చిన్న (గ్రంథాలకి పెద్ద పెద్ద పేర్లు పెట్టడం మన లాకణికులలో అక్కడక్కడ ఉంది ల కవిగణాంకుశము కవిసర్పగారుడము--వంటివి

చింతామణి న్వహవ స్వభావాలు కాల శర్త్యృత్వాలు 11 మొదటిసారిగా ఆంభభాషను వ్యాకరించినవానికి అతడెంత ఆత్మవిశ్వాసం గలవాడైనా తన రచన ఇతరుల దృష్టికి ఎలా కనిపిస్తుందనే విషయంలో పెద్ద అనిశ్చయం ఉంటుందనేది నిజం కేతన తెలుగు వ్యాకరణానికి తొలికర్న కావడం వలన తనను పాణిని షణ్ముఖులతో పోల్చుకున్నా! వెంటనే ఒప్పులు గల్షిన మెచ్చుండు తప్పులు గల్గిన నెటింగి తగ దిద్దుండు త ప్పొస్పనకు( డొప్పు తప్పని చెప్పకుండీ కవులుపాస్ని చేసెద మిమ్మున్‌ (ఆంభాభూ$) 'క్రొత్మగ నాంధ్రభాషకును గొండొక లక్షణ మిట్లు చెప్పెనే యుత్త మ బుద్ధి వీడ యని యోరలు వోవక విన్నమేలు మీ రొత్తిన మీకు మాణుకొని యత్తర మిచ్చుట చాల (వేగ మీ చిత్తమునందు సన్నెరవు సేయకుండీ కవులార (మొక్కెదన్‌ (ఆంకా ఘా (0) అని అనడాన్ని బట్టి పథమవ్యాకర్న తనకు తానే మార్గాన్ని చూచుకొనేవాడూ వేసి అలి లం కొనేవాడూ కాబట్టి తన కృతికి కల్చతరువు శిరోమణి చింతామణి వంటిపేరు ఉం "పెట్టడానికి ఇష్టపడడనో సాహసించడనో తలపోయడంలో తప్పులేదు లబ కౌబిట్టి ఆంధ్రశబ్ద చింతామణి "పేరునుబట్టి గూడ (ప్రథమ వ్యాకరజంగా పిల లబ ౧ య! బడలేదని (ప్రతిపాదించవచ్చు ఆ (పతిపాదనకు ఇతరాధారాలు గూడ అంజపే ఆందులో లక్షిత మైన భాష (ప్రయుక్త మైన (ప్రాకృత వ్యాకరణ పరిభాష వంటివి బలమొసగినపుడు విర్ణయ మొకటి సహజంగానే ఏర్పడుతుంది చింకామణిలో లక్షిత మైనభాష వాది బలంతోగాక వాద బలంతో చింతామణికాలాన్ని తద్ద్వారా కర్శృత్యాన్ని నిర్తయించవలసి వచ్చినపుడు చింతామణిలోని ఆంతస్సాత్యాలు పరిశీలించదగినవి కాబట్టి అది లక్షీంచిన భాషనుబఐట్టి దాని కాలాన్ని కనుగొనగలమేమో (ప్రయత్నిదాం ల బ ది ననన అంభాభఖభూ?

నంస్కృృతంలోని (వసిద్దాంధ్ర వ్యాకరణాలు నదాది యకారం చింళామణ్‌ చరిత్రవలెనే చింకామణి నూటత్రాలుగూడ కొన్నీ విచిికంగా ఉంటాయి సంజ్ఞాప్రకరణంలో యకారంమీద ఏ అచ్చు ఎక్క డెక్కడ ఉంటుందో ఒక నూకం చేపుతుంది అద్య 'క్రియాసు భూతార్ణ ద్యోతిన మాద్యగం వినా సర్వ (చింతా సంజా రి ళా దీనికీ బాలసరస్వతి వ్యాఖ్య 'క్రియాసుజ=[క్రియాపదముఠఅయందు భౌతార్జ ద్యోతినంజభూతార్థములం గనిఎంచునవియు. ఆద్యగ౦ నొమాది నుండునవియు వినా=వినొగాను సర్వి డాసమిస్త మైన య =యకారమును. అత్‌ అకారము అకార మనంగా6 దలకట్టనుట చనియె వినియె మొదలయినవి (క్రియాభూశార్థ సిత యెకారములు యెొమ్మె యెస్పుడు మొదలయినవి నాబూదినున్న యెకాకములు ఈ రెండును విడిచిపెట్టి కడమ యకారములెల్ల 6 దలకట్టుగా 6 'దెలియునది అప్పకవీయ వ్యాఖ్య ఆంఢధ్రో కి మొదల నాద్యంతసముండదు ప్రాణమై యది గనుపట్టులగాని అవి థి వక నుడుగుల నడుమను గడను యాకెందును దలకటుదక్క-. నెత్వంబు లేదు న! యాకు భూతాది(క్రీయా ద్యోతితములల జూపటునెత్వ్వము దలకట్టు గాదు న! ఇవాన్‌. తలకట్టు వక్రముల్‌ దాల్చు నీరెండును నలఘు యకారంబు అన గ€౬ బరంగు ఆంధ్రసాహిత్యపరిషత్‌ (ప్రచురణ 089 శి _అవ్పకవివ్యాఖ్య తెలపడానికి ముందు ఈ సూతం అప్పకవీయ చింతామణీలో భిన్నరూపంతో ఉన్నదన్న విషయం తెలపాలి ఆతని పారమిది అద్య క్రియాసు భూతాద్యర్థ సముద్యోతితం వినా నర్వః (ఆవృకవీయ చింకామణి--వర్తపరిచ్చేదం-- 2వ శ్లోకం ప! భి వావిళ్శవారి (ప్రచురణ 062)

చింళామణి స్వరూప స్వభావాలు కాల కర్ష్మృత్వాలు ర్ట నిష్పుడీవంక6 గనుగొంటీ నింతలోన నెచ్చటికి నేంగె ననంగ నాద్యచ్చులయ్యె( గయ్యమైనను గానిమ్ము గాయకమున6 గాయవలె కౌరినన6 దలకట్టులయ్యె (అప్ప ల్ల గా ఎక్కడ6 గనంబడియెడు( జ(క్రి చెలులార యింక నెవ్వరు చనియెదరు వెదుక సీవేళ నెటకుం బోయెదవన్న మిన్నక యేంగె నన్నేమని యెదురు మీరు 'హేమ్రాంగదము లిడియెద( జెప్పరే వాని నేరితి. బొడంగనియెదము మనము హితము దలంపడాయెను నన్ను6గని నగియెడు సవతులకిది హేతువయ్యె ననుచు నిటు భూతాది[క్రియాపదాంతముల విశేషణ భావిికియలను దక్క 2! మొదలి యంతస్థమున కేత్వములు త్రిలింగ దేశభాషను బుట్టపు దితిజభేది (వైది 79) పె రెండు వ్యాఖ్యానాలను పరిశీలిస్తే వ్యాఖ్యాతల ఉద్దేశానుగుణంగా స్తత పారాలు మార్చబడ్డాయనేది నిర్వివాదం వ్యాఖ్యాత లిద్దరూ దాదాపు సమకాలికులే ముందుగా బాలసరస్వతికి తరువాత అప్పకవికీ చింతామణి లభించినట్లు అప్పకవి (వ్రాతవల్ల తెలుస్తుంది బాలసరస్వతికి చింతామణి దొరికిన 46 సంవత్సరాలకి అప్పకవికి అది దొరికినది ఇంత స్వల్పవ్యవధిలో దానిలో ఇంతగా పారభేదం సహజంగా వచ్చి ఉండదు ఈ ఒక్కచోపే గాక చాలచోట్ల ఇదేవిధంగా వ్యాఖ్యా తల ఉద్దేశాల్ని అవసరాల్నిబట్టి సూత్రాలు మారడం జరిగినది2 బాలసరస్వతి సూత్రానికి భూకార్దక క్రీయల్లోను (నామఆదిలోను తప్ప ఇతరత్ర ఉండే యకారం (హస్వ అకారం (తో ఉంటుంది అని (పతిపదార్థం దీన్నిబట్టి సూత్రకర్న చెస్పదలచినది స్పష్టంగా తెలియదు భూతార్జక (క్రియల్లోను పదాదిలోను ఉందే యకారం ఏ అచ్చుతో ఉండవచ్చునో సూ[తం చెన్పడంలేదు ఆ రెండుచోట తప్ప మిగిలినస్టలాల్లో ఉండే యకారం మాత్రం (హస్వాకారమె వ! థి ళం ర ఉండాలని చెబుతుంది ఇదేదో స్వసంకేత 'ప్రసిద్ధార్హమెన రచన నిజానికి కాని వాల అస్ప పీరిక 50 £ చూ చింకామణి పారభేద్ధాలు అనే (వకరణం

నర్గన్వతికి సూ(త్రదచనా సంద్లర్భం తెలిసి ఉండటం వలననో ఏమో శాక్సర్యం శెలిసింది. అతఢు వివరించాతు ___. చనియె వినియో వంటి భూతార్జక [క్రీయళ్లోను ర్భామ్మె యెస్పుడు వంటి నొమాల (ప్రాతిపదికల్సు మొదటను (హ్రస్వ ఎ కారంతో యకారం కలిసి ఉన్నది. ఈ రెండుచోట్ల తప్ప ఇతరడత్ర యకారంతో కలిఎఉండే అచ్చు (హన్వ అక్రారమే అంటే తలకస్టే అని [యె య వరాల వ్యత్యయం డిని తాత్సర్యం గూడ పూర్వరంగం తెలియకపోతే బోధపడదు యె అనేది భూతకాలిక క్రియల్లోను 1ప్రాతిపదికల మొదట్లోను ఉంటుంది ఇతరత్ర ఉండదు ఇతరత్ర ఉండేది య మాత్రమే అని చెప్పవలసన అవసరం మేమిటి ఈ (ప్రశ్నకు సమాధానం తెలిస్తే ఈ సూత్రానికి సందర్భం తెలిఎన్లే భూతకాలిక కియలు చనియెన్‌ వినియెన్‌ వంటివి యెత్వసపాళాలే అయినా య త్యోచ్చారణతో లోకంలో వ్యవహరించబడటం (క్రీశ గన శతాబ్దిలో జరిగి నడి ఆ వ్యవహారమే బలీయమై (గంథస్థం కొవడం గూడ జరిగింది. ఈ ఉచ్చా రణ భ్రంశాన్ని అరికట్టడానికే చింామణి కర్త ఈ విధమైన సూత్ర రచన చేయ వలసి వచ్చింది 6వ శశాబ్టిక్రి పూర్వం ఇలాంటి విలకుణ (ప్రయోగాలు మృగ్యం తరువాత (ప్రాతిపదిక మొదటగూడ యకారం ఎత్వనవాతంగా ఉండవచ్చు నని బాలసరస్వతి వ్యాఖ్యానిస్తున్నాడు ఈ వ్యాఖ్యానం గూడ సూ శ్రానిక్ర సందర్భం కెలిస్తేకన్స చేయలేడు బాలసరస్వతి కాలానికి ఎవడు ఎక్కడ వంటి ఫదాల ఉచ్చారణలో యకారం జొరోదిగటమే కాక అది అకార సవాత్రంగా వ్యవహరించదిడటం (ఎవడు..యవడు ఎక్కండుయక్కటడ) జరిగినది. ఈ విదమైన ఉచ్చారణ వాలనరన్వతికి నమీప పూఠ్వావభ్ర కాలాలు రెంటిలోను ఉన్నట్లు అంగీకరించాలి కౌబ్లే. క్రివ శకాల్లీ మధ్య నభ. అయ్యో నీసుతు (గ్రద్ద తన్నుకొనిపోయన్‌ ఫీతివాపోవగన్‌ (భంచశింత్ర 2

చింతామణీ స్వరూవ స్వభావాలు కాల కర్నృత్వాలు ల భాగంలోనివాడు చితకవి పెద్దన తన అక్షణసార సంగహుంలో తెలుగుమూటల మొదట్లో ఎ ఇ లు అచ్చులే గాని హల్లు లుండవని చెప్పవలసి వచ్చినది! ఎ య నా వ్యవహరించబడి ఆ వ్యవహారం బలీయమై (గ్రంఠస్థం గూడ శావడం జరిగినదిః ఈ భషోచ్చారణల్ని సంస్కరించడానికే (వకృత సూ(త రచన జరిగిన న! దని తెలిసికోవాలి పదాదినితప్ప యె ఉండదని నిషేధించవలసిన అవసరం సూ(్యతకర్ణ కేర్చడిన దంే దానికి ్యపసక్సి ఉండితీరాలి పసకి లేనిదే నిషేధ ముండదు గదా బాల సరస్వతి కాలానికే చాయకు పాయకు చయ్యన కయ్యము చేయన్‌ పాయన్‌- వంటి రూపాల్లో యకారం మీద ఎత్వం స్టానంచేసికొని చాయెకు పాయెకు గి చయ్యెన కయ్యెము చేయెన్‌ పాయెన్‌_వంటి వికృతోచ్చారణ ఏర్పడి ఉన్నది కాబపే గణపవరపు వెంకటపతికవి అలాంటి ఉచ్చారణల్ని సరిదిద్దుతూ అక్కడ న! ఎత్వం గాక అత్వమే ఉన్నదని వివరించాడు చాయకుంబాయకు లోయకు నను పల్కు_లం దెత్వమమరక యత్వమగును 5 ఇతనికంయకే ముందే ఈ (భష్రోచ్చారణ లోకవ్యవహారంలో ఎర్పడినట్లు అప్పకవి మాటల్నిబట్టి గూడ మనం తెలిసికో వచ్చు! ఈ పరిస్సితుల (ప్రభావం వలననే చింతామణి ఇతర్యత ఉంకే యకారం ఎ చి (6 న. 'తెలుంగుల మొదళ్ళ నెయిలివి యలహల్లులు గావు స్వరములగు [వ్రాయంగన్‌ (ల సాస 86) ఎఆుక యిరవనంగ నసీఠెండు వర్ణంబు అచ్చు లగును హల్లు లాదిగావు (వది 7 11 యజ్ఞనామాత్యు ననుజన్ము6 డహిపభూష (శం శ్రా ్సి శివలో కావాప్తిం బడ సె౦గాదె యంబన నాచేన్‌ (శివతత్త్వసార శీలిక్స్‌ యబ్బురమా యెలుకగన్న యజగుడికన్నా (కన్నళతక) యండమాపవు లుదకమైనట్లు తాజీవు (పరశురామ శతక ర యవతి యేనియు వెన్నుని యౌవనాథ్య (కాళిందీ పరిణయం 2. శ్‌ 8 _ సర్వలకణ శిరోమణి వ్యాకరణభాగం 25వ పుట 4 _నుడుగుల నడుమను గడను యాకెందును చలకట్టు తక్క నెత్వంబులేదు (అప్ప మా 1్స్‌

22 సంస్కృతంలోని (వ్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు అకారంతో పే ఉంటుందని నూతించవలసి వచ్చింది అయితే ఇంత పూర్వరంగం ఈ సూత్ర నిర్మాణానికి వ శతాబ్దిలో అవసర మైనదని ఏ వైయాకరణుడూ అన లేడు నన్నయభాషలో గాని తత్సమకాలిక ఇతర రచనలలో గాని ఇలాంటి ఉచ్చా రణ భ్రంళశాలు బొత్సిగా లేవు నన్నయ కాలానికే కాదు సుప్రసిద్ద ఛంద కర్త అనంతుని కాలానికి కూడ వదాదిలో యకారోచ్చారణం గాని పదమధ్య యకారంలో ఖు ర నర్దాల వ్యత్యయం

అతని కాలానికి బుకారోచ్చారణం మాత్రం హల్లులమీద ఉన్నపుడు శఫో చ్చారణవలె మారడం జరిగింది కాబట్టి ఆ ఉచ్చారణం మూలంగా (వ్రాతలో కల్గిన తస్పును అనంతుడు ఒకటికి రెండుసార్లు సరిదిద్దాడు1 = అంధధలిఎ చొప్పడదు బుకారాన్వితంబు అంటూ ఆతడు (వాసినది ఛందళ్ళాస్త్ర మే అయినా అక్కడక్కడ వ్యాకరణాంశాలు గూడ చెప్పి ఉన్నాడు

ఈ న్యూతం తెచ్చిన యువ్వు

ఈ సూత మొక్కే చింతామణి కర్చృత్వాన్ని నన్నయ నుండి తొలగించ డానికి సమర్థమై ఉన్నట్లు కనిఎస్తుంది బాలసరస్వతి కాలానికి కొంచెం ముందు 'వెనుక గూడ పదాడిలో అచ్చులు హల్లులలాగ ఉచ్చరితాలవుతున్నట్లు అప్పకవి (వ్రాతనుబట్టి గూడ మనం ఎర్జారించవచ్చు3 ఈ ఉచ్చారణ (్రంళాన్ని తన్మూలక మైన అక్షరదోషాల్ని చిత్రకవి పెద్దన అప్పకవి వంటివారు ఖండిస్తూ సవరించడానికి యత్నించారు. ఈ పద్దతే ఆధునిక వ్యాకర్శల వరకు అనుసృతమై వసున్నది* కాని ఈవిషయంలో చింతామణి మార్గం భిన్న౦గా ఉంది అది పదాదిలో యకారం ఉంటుందనీ ఆ యకారంమీద అ కారం తప్ప ఏ అవె ఎనా ఉండవచ్చుననీ

యు బి!

ా న.

ఛందో ద -58 ౮ శ ఛందో ద _€82నుండి 85 8 అవ్స 1-48 44 క్షీ బొలవ్యా సంజ్ఞా /

చింకామణీ స్వరూప న్వభావాలు కాల కర్చృత్వాలు 08 స్యూతించింది ఈసూళశ్రానికి సందర్భపడే మరొక సూతం చింకామణిలో నర్వశ్రా జ్వత్కార్యం జ్లేయం యస్య (ద్రుత (ప్రకృతికేభ్యః అనేది ఉంది! ఈ సూత్రం పూర్వసూ(తంచేత (అద్యఃక్రియాస్విత్యాద్సి సిద్ధమైన పదాది యకారానికి అచ్వ్వం చెప్పడానికి ఉదిస్తమెంది కాగా ఈ రెండు సూథశ్రాలు అన్నోన్యాశ్రయాలు చిదబిజా (ప్రస్తుతం కన్పించే అప్పకవీయ చింతామణిలో ఈ సర్వ్రాజ్వత్కార్య మిళ్యాది సూ(తం దానికి అస్పకవి చేసిన వ్యాఖ్య చూపిన ఉదాహరణలు ఉన్నాయిః కాని అహోబలపతి పదాది యిుకారానంగీకారంలో అప్పకవితో ఏకీభవించి అప్పకవి పాఠమే సమీచీనంగా భాసిస్తున్నదని (వ్రాసూ అస్పకపీయ చింతామణిలో సర్వత్రా అల అర్య అద జ్వదిత్యాది సూతం లేదు గాబట్టి బాధలేదని వివరించాగ.8 కాబట్టి ప్రస్తుతం అప్న కవీయంలో కన్చించే సూతం ప్రక్షిప మని నిర్ణయించవచ్చు బాలసరస్వతి ఓయీ యొత్వము రాంజెప్పనేల అజ్వత్కార్యము వచ్చునన నేల? ఆదియందు యకారము లేదు అచ్చేకాని యనినంజాలదా? అంపే6 జాలదు (వయోజనాంతరము లేకున్నను నుచ్చారణ విరోధ మగుచున్నది గనుక యకార మెకారము గానేరదు అని ఈ విషయమై తన అభిప్రాయాన్ని దృఢంగా తెల్బ్చాడు బాలసరస్వతి అభ్మిప్రాయంతో ఆతని పూర్వులు గాని సమకాలికులు గావి అనంత్రర కాలికులు గాని ఏకీభవించడం లేదు కేతనాదులు ఇలాంటి విచికిత్సశే స్రానమీయలేదు బహుశః సందర్భపడక కావచ్చు. చితకవి పెదన అప్పకవ్యాదులు ఠి చి పదాది యకారాన్ని పనిగట్టుకొని ఖండించారు. చిన్నయసూరి మున్నగువారు గూడ అపస్పకవ్యాదుల మార్షాన్నే స్వీకరించారు చింతా సంధి 28 2 అప్ప 50-40 4 సూళశ్రానికి వ్యాఖ్యానానికి ఈ సందర్భంలో నంబంధమే లేదు పదాది యకారం మీద (ద్రుత(ఫ్రకృతికాలు చేరితే ఆ యకారం ఆచ్చు అవుతుందని సూత్ర తాత్పర్యం కాగా వ్యాఖ్య మాత్రం ఎదాదితో యక్షార ముండదని [ప్రారంభించబడి ఉంది $ అహో పం సంజా 8 వ్యాఖ్య ఖా

ల సంస్కృతంబోని (వ్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు వువాఎవానోలు ఇక్కడ బాలనరన్వతి సమాధానించవలసిన (పశ్న ఒకటి మిగిలి ఉంది ఉచ్చారణలో ఉన్నదున్న క్షే టహిస్తే అసలు ఛాషాసర్వస్వ మే (గాంథికరూసంనుండి వ్యావహారిక రూపాన్ని దాల్బవలసి వస్తుంది శ్రేవలం ఒక నర్జం విషయంలో ఉచ్చా జీణకు (ప్రాముఖ్య మిచ్చి మిగిలిన భాషాసర్వస్వ విషయంలో ఈయకుండటం విచిత్రం కౌదాః అలాగే యకారంతోపాటు వువూ వొవో లు గూడ అచ్చుల స్థానంలో (ఉతఈ ఒట్స ఉచ్చరించబడి (గ్రంథాల్లో గూడ చోటుచేసికొనడం జరిగింది అతని కొలానికే! కాబట్టి ఈ ఉచ్చారణ సిద్ధాంతాన్ని ఆక్కడ గూడ అన్వయించి జదాదిలో వువూ వొవో లు గూడ అంగీకరించి తరువాత వాటికి ఆచ్వ్వ విధానం చేయవలసి ఉంది

ఈ విషయమై బాలసరస్వతి ఈయని సమాధానం శ్రీ వజ్బిల చితసీతారామ స్వామిళాస్త్రి ఇచ్చి ఉన్నారు. కాని అది ఆంగీకారయోగ్యం కాలేదు"

ఈ (ప్రాసంగిక చర్చలు ముగించిన తరువాత చింతామణి కర్న పదాదిలో యెవడు యేమి మొదలైన రూపాలేగాక యిపుడు యిది వంటి రూపాల్ని గూడ (యకారాడులుగ్భా అంగీకరించా డనడానికి బాలనరస్వతి సారం అవకాళమిస్తుంది వథాదిలో యకోరం మీద అకొర ముండదని మాత్రమే సూత మంటున్నది గాబట్టి ఇతరాచ్చులు ఇకారాదులు ఉండవచ్చు గదా న

కళ్ళిదే వునకు ననుంగువా(డనని పుత్సుకతన్‌ నుతియింతు

(వృషాధిపళతకం 08) వొక్కని డించిపోవుటయు ఖీతిల్లి _ (గౌరన నవనాధ చరిత్ర 12 పుటి వోజమై జరయుచావును దెవుల్లేని (తిమ్మకవి ద్విపద భారతము 2 పట) వుడిపి కోలూని పోవుచునుండి (వైది 4 పుట) 2 చింవిషళో | 8 చూచింవిషశోశో

చింకామణి. స్వరూప స్వభావాలు కాల కర్త ఎతన్రలు వీరీ అజ్బత్కార్యం యెవండు యెొబయి మొగ్గు వంటివి సవాజంగా యకారాదుల్లై ఉంటూ (దుత (ఫకృతికాలకం టె పరమెనపుడు మాత్రం అజ్వక్కార్యం పొందుతాయి-.-సర్వ(తాజ్వ దిత్యాది సూత్ర మవామతే అంజకే (దుక్శప్రకృతికాలకు పరం కానపుడు యకౌరా దులుగానే ఉంటాయని అర్తం కాని నన్నయ నుండి చిన్నయ వరకు వదాది యకారం కనబడదు పెగ ఉతుకి ఇత్తుకి అత్తకీ ఈపదాది యకారాలు పరమైతే సంధి ఎలా జరుగుతుందో చింతిమణి చెవ్బదు ఈ మెహావిరోధం గమనించే అపహోబలపతి వికృతివివేకంలోనిదంటూ ఒక కారికను చూపి ఉత్వాది సంధులు వాధారహితంగా జరిగేటట్లు చేశాడుః కాబట్టి బాలసరస్వతి పారం (ప్రకారం పదాది యకారాన్ని చింతామణి అంగీకరించినట్లు ఒప్పుకుంటే రెండు విరోధాలు అపరి హోర్యాలుగా మిగిలిపోతున్నాయి సహజంగా యకారాదులుగా ఉన్నవదాలకీ యయోగాలు లేకపోవడం 2 కళలకు పరమైనపుడు ఉత్వాది సంధులు యకారాది పదాలకి జరగకపోవలసిరావడం రెండో విఠతోధం. అహోబలపతి నమాధానంతో అంటే విక్సితివివేకి కారికితో సరిహరించ వచ్చునని అనగూడదు చింతామణి కర్త తన (గ్రంథం స్వతంత్రంగానే రచించి ఉంటాడు గాని భవిష్యత్తులో వికృతివివేక శోకంతో పరిహరించ దగిన విరోధాలు కొన్ని తన రిచనలో మిగిలించి పోయాడని వూ విశ్వసిసాం?

న్యూతాన్నిబక్టు యూగ్తే అవరూనాలు ఈ పైెచర్చ సర్వన్వం వాలసరన్వతి వ్యాఖ్యానాన్ని ఆమోదిస్తే పట్టు కొచ్చింది ఆ సూత్రం తాను నిర్దేశంచిన స్టానంలో ఏ అచ్చు ఉంటుందో చెప్పక పోవడం నిరుద్దేశంగా ఇతరస్థానాల్లో అన్నిచోట్ల అకారంతో కే యకారం ఉంటుం లా నాండు _-యెవండు అనేచోట సంధిర్నాచోచ్యనుత (సంధి-) అనే సూత్ర(ప్రవృత్సికి వీలులేదు-అక్కడ ఉత్తుకి యకారం (స్టీరాతరం) పరమై

ఉందే గానీ ఎకారం పరమై లేదు గాబట్టి

ఇ అహోపం సంజ్ఞ 0సూ వ్యాఖ్య

ఖథ సంస్కృతంలోని (పసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు దనడం ఏమి రచనో తెలియదు ఆ సూత్రానికి అవ్యాప్తులు అతివ్యాప్తులు కొల్లలు దాని (ప్రకారం క్రింద చూఎన పదజాల మంతా తస్పుకొవలసి వస్తుంది (గ్రాయట చేయుట. భావార్డక కృత్తులు ల్లి. చేయము (వాయము.__విధ్యర్హక క్రియలు $ి అయ్యెడున్‌ పోయెడున్‌ --తద్ధర్మార్హకాలు 4 ఏయుచున్‌ చేయుచున్‌__శథతర్ణకాలు గ ఏయుడున్‌ చేయుడున్‌ __-ఆనంత ర్యార్ధకాలు 68 కొనియిడువాడు చనియెడువాడు __తృవర్డ కొర్థకాలు 7... చేయుదురు వ్రాయదురు___కద్ధర్మార్థి కాలు భి థు 8 దోయిలి చెయిది.__వంటి పదాలు ఫి అయారె ఒయారి__వంటి పదాలు | ఊయెల తామయెతు._వంటి పదాలు ఇంత అసందర్భంగా అస్పష్టంగా చేసిన సూత్ర రచన తెఎుగులో ఆదికవిగా న! ఆరాధించబడే వ్యక్తికి బలాత్కారంగా అంటిగట్టకపో తే కలిగే నష్టమేమిటో విజ్ఞులే వివేచించాలి అఖ నెజు నున్నాలు స్వాత్‌ పూర్ణోఒఎ భపేత్‌ దీర్హాచ్చేత్‌ ఖండ ఏవ సన జేయ ఖా (వండి 2 2) దీనిక్తి బాలసరస్వతి వ్యాఖ్య స్వాత్‌ జలఘ్వతరంబుకం మె బరమైన ఖజ్జ _ అర్థబిందువు పూర్ణో౭-ఎడా నెబిందువును భవేర్‌=ఐఅగ ను దీరాచ్చేత్‌వదీర్లా ఖు కరముకం మ బరమైనదై న ఖణ్లఎవజఅర్థవిందువే కొనీ నెజఐవీందువు కాదని

చీంతామణి స్వరూప న్వభావాలు కాల కర్ణ ఫత్వాలు వి0?7 జ్లేయఃజతెలియునది. దీని వ్యవహార మెస్షంపటే పడ(తి అనునది యర్హవిందువు అఘ్వుక్షరముమీద నున్నది గనుక పడంతి యను నెజబిందువునాను ముద్దుంగన్నియ అనునది సాధ్యానుస్వారమును లఘ్వక్షరము పరమును గనుక ఆలాగుననే ముద్దుం గన్నియ యను నెజబిందువును కొను సర్వత్ర ఇళ్లే తెలియునది దీర్ణపరములైన వీంక వాంక కాంక అని యర్గవిందువులే యవుంగాని నెజబిందువులు గావు ఆప్పకవి వ్యాఖ్య జగత్‌ పై సిద్ధసాధ్యసంజ్ఞలందొసరగు ఖండములు (హనస్వలిపులపై నుండెనేని వానింబూర్జంబులనువేయ వచ్చుం గృతుల6 బూర్జములు ఖండములు “సీయంబొనంగ వెందు కొలకులకుల గొలంకులునాల. దలంపులకుం దలంపులిటు తగ సిద్ధముల్లై ఇలువందు6 జిజణుత సున్నలు వెలయును బూర్జంబులగుచు విషధరతల్పా జలజాకు6 గొలుతు ననుచో జలజూకుం గొాలుతు ననుచు సాధ్యార్థము భూ తలమున నెరసున్నయునై. చెలువగుం గామె పలివాన సిద్ధోల్లాసా నిడుదలగు నక్కరముల పై నిలిచినట్టి యర్హబిందువు అన్నియు నరసిచూడ ధరణ్‌ సిద్దంబులై న సాధ్యంబు లైన ఖండములె కాని పూర్షముల్‌ గావుసుమ్ము లోంగ వించుకైన తొంగతనంబున దోచి వలువలెల్ల దాచచినావు గింజు బూరకొమ్ము నేంజనవలెనన్న నిడుదమీందసున్న నిలుచునగము (అప్ప 228 నుండి శిరి (హాస్వముమీద ఉండే అరసున్న నిండుసున్నగా గూడ కావచ్చునసీ దీర్షం మీద అరసున్న ఆరసున్నే అని చింతామణి సూ్యత్రించింది వ్యవహారంలో మొదట ఉచ్చారణలో ఉన్న సున్నలు తరువాతి కాలంతో ఉచ్చారణను కోల్పోయి లేఖనంతో మాత్రం పాత అలవాటుసు బట్టి నిలిచి ఉండట దున్నది తలుగుభాషలొ ఉంది

లీ సంస్కృృతంలోన్‌ (ప్రఎద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు కొన్ని దేశ్యపదాల్లో ఉండే సున్నలు కొన్ని (ప్రాంతాలలో ఉచ్చారణలో ఉండటం మరికొన్ని మండలాలలో లేకపోవడం $వ శతాబ్లివాడు (పఎద్ద ఛంద కర అయిన అసంతునికాలం వరకు జరుగుతున్నట్లు అతని రచననుబట్టి నిర్ణ యించవచ్చు పొండి మరగ్ని (బతుకు వాండ్రిల్యవే తిలు వాండ వెన్నలేల తండ్రి యన టి పండుకొఅకు వింత యిండ్లకుంటోకు కృష్ణుండ నీకులాతె పండ్లు నిచట (ఛందో ద రఫి కాబశ్లే వ్యాకర్నలు. దీర్దాకరాలమీద నిండుసున్న లుండవని చెబుతున్నా కఎల కావ్యోల్లో మాండలిక భాషా్రభావం వలన కావచ్చు అవి (ప్రత్యతమౌొతుండేవి నన్నెచోడుని కుమారసంభవంలో పొల్కురికి సోమన ఐిసవపురాజంలో మల్లియ 'రేచన కవిజనాశయంలోం దీర్చి ౦మీద నిండు సున్నలు కనుఎస్తున్నాయి.. బహు కేతన ఈ (ప్రయోగ పరిశీలనం వలననే కావచ్చు పద్యాల్లో. దీర్దాలమీద నెజసున్న లండవచ్చు ఆఅరసున్నలు నిండుబున్నలుగా ఉచ్చరితాలు గావచ్చు అని లషిణం చేశాడు కులుచల పై నరబిందులు సఅయగ నూదినను జెలు నిడుఎలమీ దన్‌ నెజియవు గద్యంబులలో నెజబిందువు లూదుం బద్య నికరములోనన్‌ (ఆంభాఖూ 6కి పై పద్య పడిశిలనం వలన మొదట వ్యవహారంలో ఉన్న ఎండుసున్నలే తరువాత తష్టాలె ఆరసున్నలుగా (శేవలం లేఖనంలో ఉండి ఉచ్చారణలో లేనివిగ్యా న. వ ఆశ్వాసంలో 4.-వీంగు 2వ ఆళశ్వాసంలో 82-వీండె గవ ఆళశ్వాసంలో శీ -నాందగు. గవ ఆళ్వాసంలో $7-పోండిగ మూండు [వ ఆశ్వాసంలో 80-పోంక సోంకిన 0వ ఆశ్వాసంలో గగ-వీండు వాండు వ ఆశ్వా సంలో $68_ఆంక వీంక శీ. కివ పుటలో బోండిగ 8 జాత్యధికారంంతలో వ పుఎ మూండు మూుడిన పోండిగా

చీంచామణీ స్వరూప న్వభొవాలు కొల కర్టృత్వాలు 209 నిలిచిపోయినట.. తెలిసికోవచ్చు అమునపుడు ఆ విషయం ప్రతిఫలించేటట్లు సూత్రించిన కీతనే చింతామణి కర్తికంక వూర్వుడని నిర్ణియించవచ్చు అజాన్‌ వ! కులుచల తుది హలులకున్‌ బిలుదన్‌ నెలకొన్నయటి ఏిందువులెల్లన్‌ లా బ్‌ ళం నెంయంగ నూదుచుందెలుచు నొంపై యిరుదెణ గుజెల్లుచుండుం గృతులన్‌ (ఆంభాభూ 66) 'పె లక్షణంలో గూడ అరబున్నలు నిండుబున్నలౌతాయణ గాకి టాస్వాల కలా మిద ఉండదే సున్నలు ఉచ్చారణలో ఉండటం (ఊదుఎ) ఉండకపోవడం (తేలుట) వూత్రమే చెప్పాడు. దీనికి పూర్వపదంలో అరబిందులు అని (ప్రయోగించినా అందులోను దీర్దాలమీద గూడ ఈ అఆరబిందులు పద్యాల్లో మౌ(శ్రం నెంవిందు లౌతా యని సూ్యతించడం తప్పనిసరిగా ఆంధ్రభాషాభూషణం చింతామణికం టె (ప్రొచిన మని నిర్ణయించడానికి ఒకి ఆధారం చింతామణి సూళత్రించిన దాన్నిబట్టి సవాజంగానే పదాల్లో అర్ధబిందు. లున్నా యిని అనిఎస్తుంది కాని ఆం(ధ్రభాషామాషణ నియబూన్నిబట్టి చూస్తే ఉచ్చారణలో బున్న ఉండటం ఉండకపోవడం మాత్రమే సూత్రిత మైనట్లు తెలుస్తుంది కేతన తరువాతీవాడు అనంతుడు గూడ ఈ విషయాన్ని కేతన మార్తింలోనే వివరించాడు లి కుజుచిమీంది సున్న మజీతేల [వ్రాయం (బ్రానద్వయాది నిట్లు జరుగునచ్యు తుండు సమస వల్లమండు నాంగనయ్యచ్యుతుండు సకలవల్ల భుండనంగ (ఛందో ద -84) ఈ సందర్భంలో ప్రాచీన బిందులేఖన విధానంలోని ఒక ముఖ్యాంశం గమ నించొలి వాతలో సున్నలు రెండూ నిండుగానే ఉంటూ తరువాతి అక్షరాన్ని జడిగా వ్రాస్తే నిండుగా (డి ది పలకడం అలాశాకుం పే అరగా (తేల్చి పలకడం నానీ బనీగేది.. పే పద్యంలోని ఉత్పరార్థమే ్రావీన లేఖనంలో తుండు సమస్త వల్ల న్‌్‌ జాని = ౧౧ భుండు నాంగ నయ్యచ్యు తుండ్డు సకల వన్లుభుండ్డ నంగ ఆని ఉండేది వ్రాతలో అరసున్నను ఆరగానే (వ్రాయడమినేది మిక్కిలి ఆర్వాచీన మైన ఆలవాటు శ్వ

లగ సంస్కృతంలోని ప్రనిద్ధాంట వ్యోకరణాలు లుల భట్దాలనికి నుంధి అఎశబార స్యేత (సంధి 0) థి దాలసరస్వతి వ్యాఖ్య అఎశబ్దార్థిస్య - అఎ అను నుపసర్గొర్థ పదముయొక్క_ ఇత =ఇకారిమినకు వికల్పమున లోఎము వచ్చును ఉదా వారునే నంబనే హరునేని నంబనేని అప్పకవి వ్యాఖ్య ఏని యనుమాట కడిపల6 గచానంబడు నిత్తుమీంద6 గదిననచోటన్‌ ాణములు సంధిగాంచును బూనివికల్పంబువలన(6 బుణ్యచరిత్రా (అప్ప ర్‌-8ి0) ఉదా పలుకుచెలియే నుమాప్రాణభర్చి యేని వనజభవుదేని యబాకులస్వామియేని (పైది 8) ఈ సూత్రంలో ఎని పదంలోని ఇత్వానికి వికల్పంగా లోపం. చెప్పడం జరిగింది లోవమంశే సంధి చెబ్బనశ్తే దీనికి పూర్వాన ఇత్వసంధులు విడిగా చెప్పబడి ఉన్నాయి. దీనిని గూడ వాటిలోనే గతార్థం చేయవచ్చు కొని సూత్రకర్ర అలాచేయలేదు చేయకపోవడానికి అహోబలపతి ఒక కారణం చెప్పాడు_రామునే సీతనేం గొల్లు వంటి సంధిరూపాల సప్పత్తి కోసం ఈ సూత్రం చేయబడిందనీ లేకపోతే క్రమాదిగణంలోనే ఈ వదాన్ని వేయవచ్చు! ననీ అయినా ఇదొకి విచిత్రవూత్రిం ఒక సామాన్య పదాన్ని ఎస్టుకొని దానిలోని ఒక అచ్చుకు మాత్రం లోపం. విధించడ మేమిటి. అసలు ఎని అనేపదానికి (పత్యేకించి సంధివిధానం ఎందు కివసరమయ్యింది ఈ 'రెండతరాల ఎదానికి ఇంత ('ప్రామ.ఖ్యం ఎందుకు వచ్చింది అనంతుని ఛందోదర్పణంలో ఈ ఎని పదానికి ఒక ('ప్రముఖస్థానం ఈయ బడి దీని సంధి కథ చెప్పబడి ఉంది ల. అహో పం సంధి (

చీంతోమణీ స్వరూప స్వభావాలు కోల కర్మృత్వాలు లీ ఎని యను పదంబుతో నాదిపదమంది సంధి నిత్యయతుల జరుగుచుండు నెటి క్రూరకర్ముండేని సదతినొందు టి ణి నిన్ను నాత్మ6ందలంచెనెని కష్ణ (ఛందొద - 038) అనంతుడు నిత్యయతిని (ప్రతిపాదించే సందర్భంలో ఈ ఏని వదానికి ఒక చర్మిత కల్పించగా తరువాతి లాక్షణికులు కొందరు ఆ పద పాముఖ్యాన్ని గురించి తమ (గంథార్లో దానికి స్థానం కిల్చించారు. వారిలో మన చింతామణి కర్త ఒకడు ఇక ఇక్కడ అనంతుడు ఒంతామణిలోని అఎశద్దా్థి స్యెత ఆనే సూత్రాన్నీ చూచి తన ఎత్యయతి లోని ఎని”బ్బ సంధివిషయాన్ని చెప్పాడిని అనలేము ఎందుకంటే అనంతుని కాలానికి చింతామణి ఉనికి లోకానికి ఎందింధించినంతవరికు లేదు పెగా అఎశబ్దారి ఎంటే సామాన్యంగా తెలుగు ఎద్యారికి కూడ బ్బురిస్తుందే గాని రా. దధి న! అటి ఎని గౌదు బాలనరిన్వతీ అప్పకవీ చేసిన చూపిన వ్యాఖ్యల్ని ఉదావారణల్ని బట్టే గూడ ఎని కి విఠల్పార్ధమే కనుఎస్తున్నది గాని అప్యర్థిం గాదు ఇక్కడ అఎశద్దార్ధ మనే నూత్రస్థ పదానికి ఎని అని అర్థం చెప్పడం సూ(్రకర్ణా వ్యావ్యాతా ఒకరేనా అనే సందేహాన్ని కల్సిసున్నిది ళర్‌లని ఛందొదర్పణంలోని ఎనిశబ్దాన్నే సంస్కృతంలో చెవ్చ్పవలణన కారణాన అబశట్రార్థంగా చింతామశీ స్వీకరించినదని ఒక (ప్రతిపాదన చేయవచ్చు. ఇతర విధాల చింతామణి కాలాన్ని నిర్ణియించే ఆధారాలు దొరికిన తరువాత ఈ (వ్రతిపాద నను నిశ్చయంగా మార్చవచ్చు నింతాయణి ఇవ్పిశ నామువిభక్త (వత్యయాలు పథమ_-_డు మువులు ( డుమువు లవ పథిమాస్యాత్‌ అజంత సె ద్వితీయ.__కూర్చి ల ను ని ( కూర్చి లనునమయో ఖ వేద్దితీయాతు అజంత లి లల చూ సూత్రకర్తే వినరిస్తేాని తెలియని సూత్రాల అనే (ప్రకంణం అబద అనాను

ల్లీ లీ సంన్క్యృతంలోని ప్రసీద్ధాంధ్ర వ్యాకరణోలు తృతీయ--తో చేత తోడ జే (తో చేత తోడచే స్యుఃతృతీయాయాః ఆజంత శ్రి చతులి __కొటకు ౩ (కొఅకు క్రై చతుర్ద్యా స్త అజంత కథ) గ! మ్‌నా. పంచమి---పట్టి వలన కంచె (వట్టి వలన కంట ఇతి పంచమీ ఆజంత $) షషి --ళోపల కి కు యొక్క ((ఆథ లోపల కి కు యొక్కాన్యా క అజంత (0 సఎయబి--అళందు ఇందు న ( ఆంద్విందు నాబ్తు నప్వమీ అజంత 1 సంబోధన పథమ--ఓయి (ఉయీత్యామం తణం చ వికృతొస్యాత్‌ ఆజంత ) విభ కి ప్రత్యయాలు 'ప్రఎద్ధమైన వ్యవవారిబలంమీద ఎర్చడతాయి 'ెలుగులో వాక్సాల్లోని కొన్ని కొన్ని షదాలు పదాంశాలూ తమ పూర్వపర పదాలతోడి సంబం ధాన్ని పురస్కరించుకొని సంస్కృత వ్యాక౦ణ నియమాన్నిబట్టి ఆంసపే సంస్కృ తంలోని పర్యాయ వాక్యాల పోలికల్నిబట్టి విభక్తి _పత్యయాలుగా స్వీకరించబడి నాయి రామునికంక భీముడు బలవంతుడు ఆనే తెలుగువాక్యాన్ని రామాశత్‌ భీమ బలవాన్‌ అనే సంస్కృత వాక్యంతో పోల్చిచూస్తే రాషాత్‌ అనే సంస్కృత పంచమీ విళక్కన్థంత పదం స్థానంలో రామునికింబ ఆనే పదం ఉన్నదిగాబట్టి అది పంచమ్మ్యంత౦ అందులో రామ ప్రాతిసదిక శంపె అనేది ప్రత్యయం బుగిలిన వర్ణాలు ఆగమాలు ఇదీ తెలుగు పదనిర్మాణ (క్రమం -- మన వ్యాకర్నల దృష్బలో నిజానికి ఇక్కడ కంక అనేది ఒక విభక్తి (ప్రత్యయం ఒక పదం కలిస్తే ఎర్బడిన పదబంధం ఇలాగే కొలఒకు అనేది గూడ ఒక పదం కి అంపే అంటివి , ఎని _. అంటి-[-ఎని _ అంఫపేన్‌ _ అంపే కంపే - కంచ

ఎంశామణ్‌ స్వధూస స్వభావాలు, కాల కర్శృత్వాలు శకి ఒక (ప్రత్యయం కలిసి ఏర్పడిన పదబంధమే ఇలాగే ఏ శెండు మూడో తప్ప తెలుగులో మిగిలిన విళక్తులన్నీ వదాలో పదసము దాయాలో సదాల అవశేషాలో అయ్యుంటాయని భాషా శాస్త్ర వేత్త లంటారు నన్నయ్యలో లేని విభక్తులు నన్నయ కాలానికిగాని తత్‌నన్నిపిత కాలానికిగాని చింతామణి పేర్కొన్న విత్తి ప్రత్యయాల్లో _ కూర్చి 2 కొకు 8 పట్టి అనేవి ఏర్పడి ఉండ లేదని తత్కాలీన వాజ్య్బయాన్ని సరిశీలిప్తే తెలుస్తుంది నన్నయలో ఎక్కడా కూర్చి కొణకు పట్టి అనేవి విభక్తి (ప్రత్యయాలుగా కనబడలేదు. కొవి వీటిలో కొజకు అనేది పారాంతరాల్లో శేనలం రెండుచోట్ల ఉన్నట్లున్నది గాని ఆ రెండుచోట్ల సందర్భాన్నిబట్టి చూస్తే కొకు లేవి పాఠాలే సమీచీనాలగా కనిఎస్తున్నాయి. క్రై వితక్తికి గూడ నన్నయలో ప్రయోగం మృగ్యమే. కేవలం ఒకచోట మాత్రమే కనిపిస్తుంది. ఇక కూర్చి పట్టి అనేవి పదాలుగా అఆం'పే కూర్చు ధాకువు క్షార్ధకంగా కూర్చి పట్లు ధాతువు కార్డ కంగా పట్టి ప్రయక్తాలైనవే గాని విభక్తి (ప్రత్యయాలుగా కొవు కాబట్టి తన కాలంలో ఇంకొ పుట్టని కూర్చి పటి అనే విత కి (ప్రత్యయాల్ని సన్నయ చింతా ట్స కు అనని మణిలో ముందుగానే 'పేర్కొన్నాడని వాదించడం ఎంత "పెద సండితులకె నా ఖే పుం న్యాయ్యమూ భాన్యమూ ఆయిస పని కొదు నన్నయ్యలో ఉన్న ఆఖాన విభక్తులు ఇక్కడ మరొక విషయం గూడ చర్చించాలి నిజంగా నన్నయ్యే చింతా మణికి కర్న ఆయి ఉంటే అందులో ఆతని కాలానికి స్వుప్రసిద్దంగా వ్యవహారంలో బటల ంలందవతతలతపూంుడగాతురానత్తపావనవయనకాననములువడాలాయరాకావాత వారట. కొల ( పయోజనంల.[కు = కొజకు కొజ గాని కొడుకు ఇత్యాది (ప్రయోగం సుప్రసిద్ధం శీ సభా - 74 8 నన్నయ పద పయోగకోళం 424 6? ఫుటలు

౭ సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ వ్యాకరణాలు ప మూడు కనీసం చోటు విభక్తి పత్య్మయాలవలె ఉన్న అవ్యుత్చన్న శర్దాలు రెండు 0 చేఎకొని ఉండవలసింది ఉదా తొట్టి .__ ఇది నేటి మన వ్యవహారంలోని నుండి వంటిది దీనికీ నన్నయలో 20కి పైగా వ్రయోగాలు కనుఎస్తున్నాయి 2 పొంశె _ ఇది నేటి మన వ్యవహారంలోని కొజకు వంటిది డినికి నన్నయలో 8కి పైగా ప్రయోగాలున్నాయి శ చేస. _ ఇది నేటి మన వ్యవహారంలోని చేశ వంటిది. దీనికి నన్నయలో వందల (ప్రయోగాలున్నాయి॥ కాగా పె పరిశీలనంపవలన నన్నయ కా౮నికి ఆ(ప్రణద్ధాలుగా విభ క్రిస్టానంలో వ్యనహృతాలై ఉన్న పెక్కు శబ్దాలు చింళామణిలో లేవనీ అతనికి తరువాత కొన్ని వందల ఎండ్రకు గాని వ్యవహారఎద్ధంగాని సెక్కు విభికి (వత్యయాలు చింతా మణిలో ఉన్నాయనీ నిశ్చయించవచ్చు కాబట్ట చింతామణిని నన్నయతో ముడి పెట్టడం బొత్తిగా కుదరదు లోనదీర్లత కల్తిన ఢడూనాలు వికృతా క్వచిచ్చలో పో మారీర్హ శ్చాత ఆదిమస్యభ వేత్‌ చది (చింతా అజంత 48) బాలసరస్వతి వ్యాఖ్య వికృతౌ =తెనుం(గునందు క్వచిత్‌ న ఒక్కక్క దిక్కున మో =మూకు లోప చలోపమవును ఆదిమస్య=ఆ మొదటనుండెడు ఆత =అకారమునకు. దీర్చ శృవదీర్ణమును వచ్చును చకారము వలన వికల్చ మనుటి ఉదా జంపాలు జొంపొలు న. . నన్నయ పద (ప్రయోగకోళం 644 లి "ససెది (088 మా శ్ర పైది 4085 నుండి 497

చింతామణీ స్వరూన న్వభొవాలు కొల కర్ష్యృత్వాలు లెగ్‌

ఈ సూత్రం అవ్పకపీయ చింతామణిలో లేదుగాబట్టి అతని వ్యాఖ్యగూడలేదు

సంస్కృతంలో నపుంసకలింగాలై న శద్దాలు జ్లానం పుస్తకం వంటివి ఉత్వసవాతాల్లై. జ్ఞానము పుస్తకము వంటి రూపాల్ని పొందగా వాటి సామ్యంతో అమహద్వాచకాలు వృక్ష మంచ వంటివి వృక్షము మంచము వంటి రూపాల్ని ధరించాయి సంస్కృతం నుండి తెలుగులో చేరిన అమహద్వాచకాల ము (ప్రత్య యం అలా ఎర్చడింది

సహజంగా తెలుగులో బెల్లము అల్లము సున్నము వంటివ్మి ఉన్నాయి

వీటికి బహువచనాలో జానములు పుస కములు వృక్షములు మంచములు

౧౬ న్‌

బెల్లములు అల్లములు నున్నములు-_వంటి రూపాలు ఎర్బ్చడినాయి

తరువాత మానవుని ఉచ్చారణ త్వరలో సుథాభిలాషతో అవి వృక్షాలు సున్నాలు అన్నట్లు మార్చుచెందాయి. ఈ మార్పులో బహువచన _పత్యయానికి ముందున్న ము లోసం౨ ఆ లోపాన్ని పూరించడంకోసం తత్పూర్వన్వరం ద్సర్ణ నుయింది

ఇలాంటి రూపాలు నన్నయ కాలానికి వ్యపహార ఎద్దాలుగా కనిఎంచపు తరువాత కేతనకాలానికి గూడ వీటికి వ్యవహారం ఉన్నటు చెప్పలేం కాని కేతన

టెలి (ామ్యభాషను ఉదాహరిస్తూ __ యేదాలు _ వోదాలు అని వేదములు-వాదములు అనే రూపాల తహ్టోచ్చారణల్ని పేర్కొంటాడు ఈ ఉదాహం౦ణల్లో ద్వివిధమైన (గ్రామ్యత్వం కనిఎస్తుంది ఒకటి పకారం యకారం గావటం రెండు ము లోఎంచి పూరిణగా పూర్విన్వరం దీర్చిం కావడం కేతని ఇచ్చిన ఈ ఉదాబారణల్ని బటి అతని కొలానికి ఈ ము లోఎంచిన జొంపొలు జంపాలు వంటి రూపాలకు గ్రామ్యత్వమే ఉందని అనుమానించివచ్చు ఆ అనుమానాన్ని అతని వ్యాకరణంలో అలాంటి రూపాల నివృతి ని చేయకపోవడాన్ని బటీ వాటికి పయోగార తను న! లబ లౌ

కల్పించక పోవడాన్ని బిట్టీ నిశ్చయంగా మార్చుకోవచ్చు న.

ఆం భా భూ 26

లికి సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్దాంద్ర న్యాకరణొలు పె పరిశీలనకు అనుగుణంగానే నన్నయకు సమకాలంలో గాని సమీప కాలంలో గాని అలాంటి రూపాలు వాజ్బయంలో ఎక్కడా కనిఎంచడంలేదు అతనిలో అలాంటి రూపాలు లేనేలేవు సన్నయ కాలానికీ తరువాత తిక్కన యుగంతో గానీ ఆలాంటి రూపొలకు వ్యవహార ప్రసిద్ది (ప్రబలి వాజ్మయంలో స్థానం దొరకలేదు. కాబట్టే శేతనకు తిక్కనకూ తరువాతివాడు ముద్దరాజూ రామన తన కవిజన సంజీవనిలో ఇలాంటి రూపాలకు ఉపాదేయత్వాన్ని కల్పించాడు సంస్కృృతపదంబు గృతుల దత్సనము సేయు నప్పుడు ముత్వంబగున్‌ చీర్ణమైనం జెల్లు భానుకులు డల్లె బరుని (ప్రాణాన కనంగ వమౌొనులు భజింతు రతని సౌథ్యోన కన గ (కవిజనసంజీవని --20) ఉదాహరణగా తిక్కన ఉద్యోగపర్వంలోని మానుగ ధృతరామ్టి డు (ప్రా జానం గలుగంగ దింధునాశము రాజ్య 'శ్రీనాశము సుద్దామ య శోనాశము నుడుపనేల చూచెదు చేపుమూ అనే పద్యాన్ని ఉదాహరించాడు నన్నయలో ఈ సూశశ్రానికి ఉదాహరణ గాదగిన రూపొలు లేనికారణంగానే చింతామణికీ నన్నయ రచనకీ లక్షణ లత్యు సమన్వయం చేసి చూప్పతానని (ప్రతిజ్ఞ చేసిన పారనంది రామళాళ్తగారు తము ఉద్ద్యోతినీ వ్యాఖ్యలో ఈ సూత్రానికి నన్న యోదాహరణంగా ఛూరిర త్నాల యస్థుల వీర్యవంతుల నర్జవంబు సమస సతాన్షలి అలి ఇథి దోప గ (అరణ్య $8- 4) అనే సద్యభాగాన్ని పొరపాటుగా ఇచ్చారు. ఇక్కడ రత్నాలయస్టు ల (రత్న + ఆలయ అనే సమాసంలోని రళ్నాల అనేదాన్ని రత్నముల అనే పదానికి క్షుష్వరూపంగా భ్రమించారు నిజానికి నన్నయ రచనలో ఎక్కుడా ఈ సూ(్రానికి ఉదాహరణ లేదు ఆరణ్య న

చింతామణి స్వరూప న్వభోవాలు కాల కర్శృత్వాలు ల్లి అప్పటికి ఇంకా అటువంటి రూపాలకు వ్యవహారసిద్ధి లేదు అవి భవిష్య శ్తులో గాని వ్యవహారంలో ఎర్పడి వాజ్కయంలో చోటుచేఎకోలేదు దీర్దాంత -దేళ్య భ్‌ జ్దాలు నచ దేశ్యపదే (అజంత 18) వాలసరస్వతి వ్యాఖ్య దేశ్యపదే=దేశీయపు దెను(గునందు నచ= లేదు ఉదా నవలా నేజా లకోరీ ఇత్యాది అస్పకవీయ చింతామణి సంధి పరిచ్చే దొంతము వరకే లభిస్తుంది గాబట్టి అజంత పరిచ్చేదానికి చెందిన ఈ సూత్రం దానిలో ఉండదు సంస్కృతంలో దీర్హాంతాలై న శబ్దాలు తత్పమాలుగా తెలుగులో చేరేటపుడు కలిగే మార్చును వివరిస్తూ దీర్హాలు (హస్వాలౌతాయని సూత్రించి ఆ నియమం దేశ్య శబాల దీరాలకు ఆన్వణుంచదని నిషేధించే సూత్ర మిది ౧ ఖు 5 సంస్కృతంలో దీర్దాంతాలైన శబ్దాలు (హస్వాంతాలుగా తెలుగుతో చేరడం తెలుగు వాజ్బయంలో మొదటినుండీ జన్నదే ఆవిషయాన్ని సూతత్రించే సమయంలో సూ్రకర్పకి సంస్కృతాలే గాక దేశ్యవదాలు గూడ కొన్ని దీర్దాంతా లఅున్నట్లు స్ఫురణకు వచ్చి వెంటనే ఈ నిషేధ సూత్రాన్ని నిర్మించవలసి వచ్చింది 'దేశ్య పదాలు దీర్హాంతాలుగా ఉండడ మనేది తెలుగుభాషలో సన్నయకాలంలో లేదు తెలుగుకి పారశీ ఉరుదూ భాషల సాంగత్యం ముదిరి తెలుగునాట ముస్తిముల పొలన నె కొన్న తరువాత గాని సంస్కృతేతర పదాలు దీర్హాంతాలుగా తెలుగులో అడుగు పెటడం పాఠరంభం కాలేదు ఈస్ధతి వ్యాకరణ వొబ్మియంలో గుర్నింపునకు రావడం అర్వాలీన కొాంంలో జరిగింది కాబస్టే శేతనకు ఈ పటున దేళ్యపదాల ప్రనకి రాలేదు అతని లక్షణ మిది లలినేకాతర పదములు వెలిగా[ దక్కిన పదమల వెలసిన తుద య చ్చుల నిడుపు లుడుప దెను(గగు నిల నెప్పటియట్ల యుండు సీయంతంబుక్‌ (ఆం భాభా గ

తీరి సంస్కృతంలోని 'ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకర ణాలు లత్యంగా__.. ఆ యన ధీ యన శీ యన నీ యెకాక్షరపదంబు లీకియ జను గౌ రీయన గౌరియగున్‌ వాణీయన వాణియగు మణి మణీయనుచోటన్‌ (పది శి శేత్రన దేశ్యపదాల దీర్దాంతత్వాన్ని రక్షించడానికి సూత్రరచన చేయలేదంటే అతని కాలానికి ఆ శబ్దాల పుట్టుక లేక వాటికి తెలుగులో వ్యవహారబద్ది. ఏర్పడ లేదన్న మాట కేతన తరువాత పుట్టిన వ్యాకరణంలోనే దీర్హాంతాలై న అన్యదేశ్య ర్‌ పదాలకోసం లక్షణం చెప్పవలబ వచ్చినదని అనుమానించవచ్చు ఈ అనుమానాన్ని కేతన తరువాతి వ్యాకరణ వికాసాన్ని పరిశీలించి ఎశ్చయంగా మార్చుకోవచ్చును ఇక్కడ నన్నయభారతంలో పారాంతరంగా కనుపించే ఒక్క శబ్దం. గాడీ అనేది దీర్హాంతంగా సంస్కృ తేతరంగా ఉన్నదన్న విషయం గమనించతగిం దే1 కాని దేశంలోని తాళపత్ర ప్రతులు లిఖిత (ప్రతులు ముద్రిత (పతులు -- అన్నింటిని కూలంకషంగా కోధించి సంస్కృత మూలాన్ని గూడ సంప్రదించి అక్కడి పారం గాడిదలే కాని అర్వాచీన రూపమైన గాడీలు కాదని ఆచార్య దోజప్ప నన్నయ ఆన్యదేశ్యాభాసములు అనే తమ వ్యాసంలో నహేతుకంగా నిర్ణయించి. చూపారు? కాబట్టి నన్నయనాటికే తెఎగులో సంస్కృతేతర (అన్యదేశీయ. దీర్దాంత శద్దాలు చారబడ్డాయని వాదించడానికి వీలులేదు బాలసరస్వతి ఉదాహరించిన నవలా శద్దానికి గిన శతాబ్దిలో గాని వాజ్మ యంలో [ప్రవేశం లభించలేదు కాబట్టి చింతామణి కర్త నన్నయ్యే అయితే దానిలో లకీత మైనధాష అనంతరకాలీనం కావడం పొసగదు కాగా చింతామణి ర్‌వ శతాద్ది తరువాతి వ్యాకరణ మే అనవచ్చు న. చిత్ర లలిత గతి నొప్పు నేనూరు గాడీలు ఆడి కల £ _భాషాచారిత్రక వ్యాసావళి ఆంధ్రసారస్వత పరిషత్‌ 312 శ పెద్దన-మనుచరిక్ర 2-25

చింతామణి స్వరూప స్వభావాలు కాల కర్శృత్యాలు లగి వికా రౌకారాన్త ళట్దాలు

గ్‌! వద్‌ గ్లౌ (అజంత 8

బాలసరస్వతి వ్యాఖ్య గ్లైవ=గ్గ్‌ శబ్దము ఆవత్‌ =బ్రశబ్లమునంటిదౌను ఏకాతరమై నిలుచు ననుట గొ

సంస్కృతంలో గౌ వంటి బొకారాన్న శబ్దాలు 'పెక్యూలుండగా ఒక్క ఈ శద్దానికిమాత్ర మే తత్సమిరూవ నీర్దేశ మేలచేయవలణ వచ్చిందో? దీనికి నన్నయలో ఉపయోగం మృగ్యం ఆయన సమ సమీప కౌలాల్లోగూడ ఈపదిం కనిఎంచడంలేదు

కావ్యాలంకార చూడామణి వాలసరస్వతి కాలానికి నిశ్చయంగా పూర్వమే విన్నకోట 'పెద్దనచే రచితమై ఉంది. దాని రచనా (ప్రణాళిక ఆంధధ్రభాషాభూషణాను కొరి దానిలో అజంత సంస్కృత శబ్దాల రూపనిష్పతి ని తెలుపుతూ ఐకారాంతొ కారాంత శబాలకు

ది

ఐకారాంతము లోకారౌకారాంతములు దెను గులై నప్పుడు పూ

ర్వాకృతి తోడన యుండును నోకారాంతంబులె బహుత్వమునొందున్‌

రై వరగును నడుగోవున గోవులు ఎదుకింగ వౌనికుల నృపతులు ధ

ర్మావిష్క్టృతి. బడయ.దరన6 గావెలయు6 గపిపయోగ తతి దెలియంగన్‌

(కాచూమ 8.87) అని లక్షణ అలక్ష్యైలు ఒనగబడి ఉన్నాయి. ఐకారాంత శద్దంగా రై కౌకారాంతంగా గా లక్ష్యాలుగా "పెన కనుపిసున్నాయి చింతామణిలో గూడ ఆ శబ్దాలు అదే ళ్‌ వూ. అటో క్రమంలో ఒకేచోట ఉండటం ఏదో యాదృచ్చికమైన అంళం కాదు సోవావొ ర నోవో ఆవదొ (అజంత రై (4) చింతామణిీని కావ్యాలంకార చూడామణి మ్‌ మీ కర చూడలేదనడం నిస్పందిగ్ధ మైన నిజం చింతామణి విషయంలో కర్న కాలం శెండూ సందాలే బాలసరస్వతి ముఖత గాని దాని ఉనికి తోక మెరుగదు. పైగా ఛా లు జ

చింశామణి లాథగాధ బొతి గా అవిశ్వాస్యం (గ్రందాత్కలృష్ట్య సంపాదనం కోసం నవీన రచనలు ప్రాచీనుల "పేరిట ప్రకటించడం మని పండితులకు అభ్యస్త విష

జ్‌ సంస్కృతంలోని (వసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు ఈమే అని శిషు కృషమూర్సిగారి హరికారికావళి కథ ఇటీవలనే రుజుపుచేసింది! లా వాటే అయినపుడు కవ్యాలంకార చూడామణిలోని పై పడ్యాల భావం చింతామణి కర్త జే సంన్కృతంలోనీకీ ఆనూదిత మైనదని (పతిపొదించవచ్చు టయుకార్వార్ల ద్ధాంద్వాలు క్యచి దుర్‌ ద్వంద్వే రః (ఆజంత 47) బాలనరస్వుతీ వ్యాఖ్య ద్వంద్వేజద్వంద్వ సమాన మండలి 4 వబుకొర మునకు క్వచిళ్‌ కొన్నిచోటుల రఃజారేవమగును ఉదా మ్యాతపితృభావనను శ లప్పుతిం గొలుతు కొందరీ క్వచిచృబ్దము సుత్త రమునకే నన్వయించు కొందురు బుకారాంత పదాల ద్వంద్వసమాసంలో పూర్వపదాంత్య బుకారం. రేఫగా చూరటం విహితమయిశనది. దీనికి ప్రయోగం గూడ నన్నయలో చూపజాలక శ్రీ పారనంది రామళొన్తి. పితరుల బుణంబు (ఆది ఠా?0) అనే తత్పురుష సమా సాన్ని పొరపాటుగా ఉదాహారించారు - తను వ్యాఖ్యలో ఇటుజంటి లక్షణాలు అకణకర్ష లు చేయాలంటే వారి కంటికి అటువంటి (భయోగాలు పూర్వ మహాకవి రచనల్లో కనుపించాలి అట్టి (ప్రయోగాలు లేవిదే వాటిని సూత్రబద్ధం చేపే యత్నం లాక్షణికులు చేయరు. కాగా ఈ సూత్రం గూడ చెంచామణ్‌ తెలుగునాట తెలుగు వాబ్బయం ఏలకణ (పయోగాలకు లోనెన అర్వా శన శాలంలో ఏర్పడినదని రుజువు చేయగలిగి ఉంది “7 ఇయాన్తాలు ఎదన్తాలు కావడం ఎదన్న తా చ నామ్నాం అన్యత రస్యా మియాన్గానామ్‌ (అజంత 890) ఎదర ఈ సూత్రం తెలుగులో ఇయాంకా లయిన (ప్రాతిపడికలకు పాక్షికంగా కన్ని ధిస్తుళది ఉదొ గద్దియ.-గదై సురియను3 ఇత్యాది వ. దువ్వూరి వెంకటరమణళశౌన్తిగారి రమణీయము లో అనువాద వివేచనము అనే వకరణం

చింకామణీ స్వరూప స్వభావాలు కౌల కర్తి ఫత్వాలు లలి భాషాచారిక్రక దృష్టితో ఇయాంకాలు ఎదంతాలు ఎలా కావలసివస్తుంధొ ముందు గమనించాలి సంస్కృతం ఆజా మల్లికా లఅంజికా 'పొక్ళితం -- మల్లిఆ లంజిఆ తెలుగు నా మల్లియ, లంబియ 'తెఖుగు సం&ీఎ్యరూఎం జా మల్లె లంజె పదాల పరిణామక్రమాన్ని పరిశీలించినపుడు మల్లియ గద్దియ వంటిరూపాలు 'ప్రాచీనాలని మానవుని ఉచ్చారణత్వర సుథాభిలాష కారణంగా అర్వాచీన రూపా లుగా మఠలె గదె -- వంటి రూపాలు ఎర్పడాయని మనం గహించవచ్చు ళ్‌ ౧ న! వైయాకరణులు ముఖ్యంగా తెలుగువారు తమకాలంలో కొత్తగా వ్యవ హారంలోనికి వచ్చిన రూపాల్ని వెంటనే స్వీకరించరు ఆఅ పదాలు "ౌ౧తకాలం వ్యవహారంలో నలిగి బలం పుంజుకొని మహాకవుల రచనల్లో చోటు చేసికోవాన్సి ఆపుడుగాని వావికొక గతిని ముందు కల్పించడం తరువాక సూక్రీకరించడం జరగడు ఈ విషయాన్ని మనస్సులో ఉంచుకొని చూచినపుడు ఈ మల్లియ వంటి జాపొల కుపరూపాలె న మళఠె వంటి వాటిని తొలుత వ్యాకర్‌ లు స్వీకరించడానికి అవ్‌ డ్‌వా వన్‌! యూ ఇషపడి ఉండగూడదు అది నిజమే కేతన ఈ విషయంలో ఏమఘంట్లున్నాడో ళు చూదాం చి స మతళ్లైయు లఅంజియు గ్దయు నొల్లైయు ననుపగిది పలుకు లొప్పవు కృతులన్‌ మల్తియ లంజియ గద్దియ యొలియ యని పలికిరేని యొప్పుం గృతులన్‌ (ఆంకాభూ 77 ళం వ శతాలీవాడు తిరస్కరించిన రూపాన్ని వ శతాబ్దిలో పుట్టిన దని (౧ చెప్పబడే చింతామణి స్వీకరించడ మెలాపొసగుతుంది? కేతనకు (ప్రత్యేకించి మళ ళ్‌గి వంటి రూపొలమీది కోపమని ఆనలేంగాని అతనికాలానికి ఆ ఉచ్చారణను వ్యవ హారసిద్ధంగా అంటే స్వీకార్య మైనదిగా పండితలోకం భావించలేదు అందుకనే

వీ సంస్కృతంలోని ('ప్రబద్ధాంధధ్ర వ్యాకర జొలు పనిగట్టుకొని దంతాలు (అర్వాచీన రూపాలు ఒప్పవనీ ఇయాంకాలే ఒబ్బునని చెప్పాడు అప్పకవి కథను (చింతామణి నన్నయకృత మని తిరుగులేని సత్యంగా నమ్మిన అహోబలపతి తిన కవిశిరోభూషణ వ్యాఖ్యలో ఈ సందర్భంలో-- మల్లెయు లంజెయు "గదెయు నొల్రెయు ననుపగిది పలుకులొప్పవు కృతులన్‌ ఇతీదానీన్ననా నాము కిసు సర్మూలైవ ని కేతననీ ఆధునికునిాా చింతామణినీ ొవినంగా పేర్కొనడం ఉపేకించి విడిచిపచ్చదగిన అంశమే ఈ విషయమై 'కేతనకు అర్వాఏనుడూ మళ్లై వంటి రూపాలు వాజ్ఞయంలో వ్వకృతాలైన తరువాత లక్ష ఇం చెస్పినవాడూ అయిన కూచిమంచి తిమ్మకవి తన సర్వలకణసార సం్యగహంలో శేతనను తప్పువట్లాడు _ మల్లెయు.. లంజెయు. గద్ధెయు. నొల్లెయు ననుపగిది పలుకు లొప్పవటంచున్‌ బొల్లెను మానయ కేతన తెల్లంబుగ నివియు గలవు 'తిపురారాకీ ఇటువంటి రూపాలు నన్నయలో నమ్మదగిన (ప్రయోగాలుగా ఎక్కడా లేవు ఒకచోట మాకం వచనంలో గడె అనే ప్రయోగం కనిఎస్తున్నదిః దాని పూర్వ పద్యంలోనే యతిస్థానంలో గాదుగాని గద్దియ సదం ప్రయుక్తమై ఉంది వచనంలో కసుపీంచే ఎకమాత్ర (ప్రయోగంతో నన్నయ ఎదంత రూపాలు అంగీకరించాడని సర్ణయించలేం పైగా ఈ జాతికే చెందిన పదం సురియ ను ఇయాంతంగానే (వయోగించి ఉన్నాడు9 ఇక్కడ పారనంది రామళాత్రగారి ఉదాహరణం ౭కటి విమర్శినారి ౦గా ఉంది ఆయన ఈ నూత్రానికి నన్నయోదాహరణంగా అరణ్యపర్వ సప మాశ్వాసం లోని వ పద్యంలోని తేనె శద్దాన్ని చూపారు. ఈ శదిం నిజానికి మలీయ జాతికి చెందినదిగాదు పైగా సప్తమాళ్వాసం ఎజయది ణా నన్నయది 'గౌదు నెయి...నెయ్‌ శబ్దం తెలుగులో నేతికి వాచకమైనా సారఘాత మైన (ద్రవపదార్దం సర్వలక్షణ సార సంగ్రహం 0 వి అరణ్య విళ్ట4? తి పెది 260 ర్‌

చీంతామణ్‌ స్వరూప స్వభావాలు కొల కర్నృత్వాలు లిం అనే అర్జంలో ఇతర (ద్రావిడ భాషల్లొ (ప్రయోగించబడుతుంది నూ (వుల నెయ్‌== నూనె తీ (యన్ఫి నెయ్‌ =తేనె (సమస్వరితు తరువాత వ్యవహారంలో కై లమాత్ర పర్మ్శాయంగా నూనె పదిం ('ప్రయుక్తమై కొబ్బరినూనె నువ్వులనూనె వంటి న్యనహారాలు వచ్చినాయి తిరువాత మల్లియ మొయలయినవి మల్లె లుగా తెఎగు వాజ్బయంలో శిష్ణవ్యవహారాలుగా న్వక్ఫితాలై ని తరువాత! వాటి సామర్ద్యంతో తేనె నూనె వంటివి తేనియ నూనియి ఏవే ఎ్యవహృవాలై నాయి కాబట్టి ముందు తేనియ గా రూపం ఉండి తరువాత తేనా మౌరినస్లు పారినంది రామశొబ్రారి. భావించి ఉంటే అది పద పరిణామాన్ని లిరుగ వేంనట్ల్టౌతుంది నూతత్రిం గూడ ఇయాంతాలు ఎదంతా లౌతాయని చఎితున్నదే గాని దానికి ఎపర్మ్యియంగా కౌదుగదా శనయానాల "పేర్లు ద్విగు కర్మధారయొ తత్పురుష ద్వంద్వ బహాువీవా అన్యే చ కేచిదుపసమానో త్మిరపదలోప రూపకాఖ్యాద్యా పరిదృశ్యా ఇవా (బాలంత 48) దీనిలో తెలుగులో గల ఎజూసాలన్నీ నామత నిర్షిష్తాలె ఉన్నాయి. ద్విగు కర్మిధారయములు తత్పురుష ద్వంద్వములు జహు[వీవా ఉపమానము ఉత్తిరపద లోఎము రూపకము మొదలై నవి తక్కిన మరికొన్ని సమాసములు గూడ తెలుగు నందు చూడదగనవి ___ అని వాలసరస్వతి వ్యాఖ్యానము సంస్కృత వ్యాకరణాల్లో నమాసాల్ని చెప్పేచోట వాటిని అలంకారాలతో ఖం ముడిపెటడు ముఖపద్మం వంటి రూప కాలంకారాల్ని సగూసాలుగా చెప్పవలబవ సే వ! అప కర్మధారియ భేదంగా చెబులారే గాని సంస్కృత వైయాకరణులు. వాటిని రూష్త మలియ వంటి వాటిలో సహజంగా ఇయ ఉంది తేనియ వంటి వాటి య లోని ఇయ సహజంగాదు తొలిరూపం తేన మలళలియ వంటి వాటి న. సాబు్యంతో మలిరూపంగా తేనియ వంటివి ఎర్పిగినాయి

క! సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు సమాసాలని అనరు. కొని తెలుగు పండితులు సంస్కృతం నేర్చినవారి పద్ధతి వేరు వారు స్పష్షతకోసం సమాసాల్ని అలంకారాలతో ముడిపెట్టి చెబుతారు కొన్‌ యీ పదతి 'ప్రొవీనకాలంలో అంక సన్నయకాలంలో లేదు-అని చింతామణీతర వ్యాకర జల పరిశీలనం వలన తెలుసుకోవచ్చు. కేతన సమాసొల్ని ఎ ఫక్కీలో చెప్పాడో చూదాం చి ఆలుసమాసము లిరువది యా అంతములాణు సంధులవ్యయనులు పె క్కాటీంట నగము రీతులు నాఖింటికి నొక్క-దెక్కుండౌను విభక్తుల్‌ 2. సమాసాలు ఆజని తొలుత చెప్పి లతణ లక్యాలు మాతం నాల్గింటిశే చూపాడు బహుశ సంస్కృత వ్యాకరణ మర్యాద (ప్రకారం ఆజనిచెబ్బ తెలుగుతో అన్వయించేచి నాల్లే కబట్టి వాటినే చూఎ ఉంటాడు పూర్వపదార్థ ప్రధానం పెడకల ్రీంగన్నులు నడురేయి. ఎడకాలు ల్లి ఉత్త రపదార్డ ప్రధానం చలిగాడ్చు నల్లకలువ వలవంతలు తెల్లదమ్మి క వలికక్రొవ్విరి ఎత్నెలమావిమోక కెంజిగురల రమ్ములు శ్రి అన్యపదార్థ (వ్రధానం చలివెలుగు వేడివెలుంగు పలుంగువడ నభవ మచ్చెకంటి ఆలరువిల్తుండు వాతివాడి చేతలాండీ శీ ఉభయపదార్హ (ప్రధానం తల్లిదండ్రులు అన్నదమ్ములు కూ డ్కూరలు ఆలుబిడ్దలు ఎద్దుబండ్లు బంటుణే డులు ఆటపాటలు లక్షభం సంస్కృృత మైనా లక్ష్యం తెలుగే ఈ కేతన పద్దతి (ప్రశంసా రం గ థి అనంతుడు ఛందొదర్చిణం చివర సంధిసమాసములు దిరంబిగంటేర్తున్‌ 1 వని బిన్నీ సంస్కృత లక్షణ లశ్యొలు చూపాడు అతనీ నోట సమాసాలు సంప్రదాయ న. ఛందో ద 4-8?

చింతామణీ స్వరాఎ స్వభావాలు కాల కర్చృత్వాఎి లిలిగ్ర్‌ బద్ధంగా సంస్కృత వ్యాకరణోక్ష (ప్రకారంగానే వెప్పబడ్డాయి.. 8వ శతాబ్దివాడు గణపవరపు వెంకటపతి గూడ సమాసాలు ఇతి గ తెఅంగుల నమరు అని కేతన నఠతె సంస్క్య్బూత వై యాకరణుల వలెనే చెప్పి అవి. పంచవింశతి విధముల6బర6 గును దెలిపెద అంటూ అక్షైలు తెలుగులోనివి ఇచ్చాడు అతని (గంథంలో ఈ సమాసవివరణ సందర్భంలో నైనా ఎక్కడా రూపక సమాసాలు ఉపమాని ఎమాసాలు కనబడపు అలాంటివాటిని [ప్రాచీన వైయాకరణ మార్గంలో అవధారణా పూర్వపద కర్మధారయాలనీ ఉపమానపూర్వపద -- ఉత్తిరపద కర్మిధారయాలని చెబుకాడే గాని అర్వాచీన ఆంధ్రపండితులవలె చెప్పడు- బహుశః అతనిపై కేతన రిచనా (వభావమే గాఢంగా ఉన్నదనుకో వాలి కాగా సమాసాల్ని తెలుగులో వివ రించవలసినపుడు రూపకి ఉపమానాలుగా పేర్కానడం గూడ చింతామణి నన్నయ కాలానికి చెందిని వ్యాకరణం కాజాలదని సాత్య మిసున్నది ఈ సందర్భంలో బాం నరిన్వతి వ్యాఖ్యానం గమనించతగి ఉంది చింతామణికర్షి ఆఅలంకారాల్ని సమాసా లంటుంకే దాని తొలి వ్యాఖ్యాత సాంకేతికంగా చూచినపుడు తద్దితమని చెప్పవలసిన దాన్ని సమానం అంటున్నాడు _ ఆదిశ బ్లముచేత తావి మొల్ల ఉవ్వునీళ్ళు మొద లన మతుష్పమాసములును గలవు --అని దీనినిబట్టి అర్వాచినకాల పండితుల వ్యాపహారికమైన అభ్యాసానిక్‌ ఆను గుణంగా చింతామణిలో స్యూశ్రీకరిణ జరిగినదని నిర్ణయించవచ్చు -- నన్నయకాలా నికి రూపకాలు ఉఎమానాలు మతుస్పులు సమాసాలూ వ్యవహృతా అయ్యేవని నిరూపించడం అసంఫవం గాబట్టి జభ ఎవ్యద్వార్తయానార్హక (కియలు చింతామణి (క్రియలు నాల్గువిధాలుగా పేర్కాన్నది తద్ధర్మ వర్ష మానాతీళాగామ్యర్థికా (క్రియాః జ్జేయాః (క్రియ 9) న ననన ననన ననన ఆంధధ్రకొముది. వ పుట 2 ఆంధకౌముది 2వ పుట ళ్‌

వీలైర్ర నంస్కృతంలోని పసిద్ధాం్యధ్ర వ్యాకరణాలు వీటిలో తద్రర్శ్మం తస్ప మిగిలిన మూడు కేతస మొదలు గణపవరపు ళా వెంకటపతి వరకు వ్యాకర్న లందరూ పేర్కొన్నవేః: అయితే చింశామణి తద్దర్మా రకంగా చూపిన [క్రియలే ఆంధ్రభాషా భూషణాదుల్లో ఛవిష్యదర్హకాలుగా చూపబడి సేన్నాయి అంటే రూపాలు సమానమే పేరే భిన్నం చింతామణి తదర్మారకాలు మ ళు (అఠతమ __ ఘటించును ఘటించుదురు ఘటింతురు మధ్యమ -- ఘటించుదుపు ఘటంచుదురు ఘటింతురు ఘటింతువు ఉత్తమ -- ఘటించుదును ఘటించుదుము ఘటింతుము ఘటింతును ఆంధ్రభాషాభూషణ భవిష్యదరకాలు య ఒరులకు పలుకును పలుకుదురు ఎదిరికి పలుదువు పళలుకుదురు తనకు పలుకుదును పలుకుదుము ి తద్ధర్మ పదంగూడ చింతావజణిలోని ఇతర సంజ్ఞలు పరిభాషలు లాగానే ఆం(ధవై యాకరణు లెవరూ చిన్నయసూరికి పూర్వం తమ (గ్రంథాల్లా స్వీకరించ లేదు. వారి దందరిదీ సామాన్యంగా కేతన మార్గమే గణపవరిప్ప వెంకటపతి మనకు రెండు శతాబ్దాల పూర్వుడు భవిష్యదర్హక (క్రియలుగా చింతామణి చూపిన ర తద్దర్మారకాల్నే ఇచ్చాడు న. మ కాల్యతతిశయంబున నలవడి యా [క్రియలుచెల్లు నభినవదండీ ళం (ఆం భాభూ తికి అననిట్లు కొాల్యతయ (ససంగొ కుల వలన (గ్రియల్‌ దగు నరుసనీంక (ఆంధ్రకౌముది. 24వ పట

చీంతావిణీ నరరూప సభభొవొలు కొల కఠ తొాఇలు 227 ప్‌ వ్‌ లలన ప్రథమ చేయును చెయుదురు మధ్యమ చేయుదువు చేయుదురు ఉత్తమ చేయుదును చేయుదుము ఆంధభావషాభూషణాది వ్యాకరణాలు వర్ష మానార్థకాలుగా ఆం(ధ్రకౌముది మినహా ఒకవిధమైన రూపొల్నే పదర్శించాయి ఒరులకు అడిగెడును అడిగెదరు ఎదిరికీ అడిగెదవు అడిగెదరు తనకు అడిగెదను అడిగెదము ఆం(ధ్రకౌముది గూడ ఆం(ధ్రభాషాభూషణాదుల రూపాల్నే ఇచ్చింది థ్రథమ వలికెడిని పలికెదరు మధ్యమ పలికెదవు పలికెదరు ఉతమ వలికెదను పలికెదము కాని వీటితోపాయి చింతామణి చెబ్బన ఉన్నానుబంధసహితి రూపాలు గూడ వర మానారకాలుగానే పేర్కొన్నది ఉదా సల్కుచున్నాండు-పయ్కాచున్నారు మొ న! థి (8యా/(వత్యయ ఎిధానం ధాతువులమీద (ప్రత్యయాలు విధించడంలో గూడ కేతన దారికీ తదను యౌయుల దారికి చింతామణి మార్గానికి భేదముండి శేత్రన ఒరులకు ఎను ఇరి - పలికెను పలికిరి భూకార్జిం ఎదిరికి తివి & తిరి___ పలికితివి పలికితి పలికితిరి భూతార్థం తనకు తిని తిమి ._.. పలికితిని పలికితిమీ భూతార్జం

అధ రిజాలు లికి సంస్కృతంలోని (ప్రబద్ధాంధ్ర వ్యాక ఒరులకు (ఎ డును (ఎ) దరు అశగడును ఎడిగెదరు వర మానారం అటో | ఎదిరికీ (ఎ) దు (ఎ) దవు దరు ఆడి*ము అడిగెదవు అడిగెదరు పరి మానారిం అవాలి థి తనకు. (ఎ) దిను (ఎ) దము ఆడిగెదను అడిగెదము పర మానొం౦ టె ళా గణఎవరిపు వెంకటపతి గూడ కేతనాదుల మార్గాన్నే అనుసరించి ధాతువుల మీద (ప్రత్యయాలు విధించాడు భూతారికాలో (పథమ ఎను ఇరి. చేసెను. చేంరి 4 ౨౧౨ మధ్యమ ఇతివి. ఇతిరి. చేఎతివి. చేఎతిరి ఉత్తమ ఇతిని. ఇతిమి వెబతిని చేఎతిమి ఖవిష్యదర్తకాల్లో (ప్రథమ ఉను దురు చేయును. చేయదురు థి ఉం మధ్యమ దువు దురు. చేయుదుపు చేయుదురు ఉతమ దును దుము చేయుదును చేయుదుము వర్షమానార్థకాల్లొ అ (ప్రథమి ఎడి. ఎదరు. పలికెడి. పలికెదరు మధ్యమ ఎదవు ఎదరు పలికెదవు పలికెదరు ఉత మి ఎదను ఎదము పరికెదను పలిశెదము అటో అ లళమ ఉన్న _[. ఆడు ఉన్న [ఆరు పల్కుచున్నాడు పల్కుచున్నారు మొ శ పై వివిణల సరిశిలనాన్నిబట్టి కేతన కాలానికి తద్ధార్మార్హకమనే [క్రియా దం నామత ఎర్చడలేదనీ అతని కాలంలో భవిష్యదర్దక మైన దాన్నే చింతామణి తద్ధర్మార్థక మని పేరుటార్చి చూఎందని కెలినకో గలిగాం అయితే ఇక్కడ

చింళామణి న్వరూప స్వభావాలు కాల కర్చృత్వాలు 2ి2ిలి చింతామణి కేతనగాని తదనుయాయు అయిన ఇతర వ్యాకర లు గాని చెప్పని కొత్త విషయ మొకటి వర్ష్మమాన భవిష్యద్హుక (క్రియా నిర్మాణంలో చెప్పింది అనుబంధ నసాత రూనాలు త(శ్రద్వితీయ తుర్యాయౌాతా సృ సానుబంధకావేవ (కియూ 0 వాలసరస్వతి వ్యాఖ్య త్యతజ=ఆనాలుగంటి యందు. ద్వితీయ తుర్యౌజ 'రెండవదియు నాలుగవదియు నగు వర మానాామ్యరిము లనునవి యొజ=ఎవో జాలి థి తౌజఅవి సానుబస్టకౌ ఏవ = క్రియాంతరానసపాయులే (అనుబంధకములు లేక యుండుసవికావు స్త =అవును వర్తమాన భావి(క్రియలు సానసుబంధకాలే అవుతాయనేది చింతామణి చేనిన కొత్త చతిపాదనం దీనిని చింతామణి తరువాతి వ్యాకర్నలు అంకే బాలసరస్వతి తరువాతివారు స్వీకిరించారని సాధికారికంగా చెప్పలేం కాని ఆంధ్రకౌముదీ కర్త వర మానారింలో ఉన్నానుబంధ సవాత రూపాల్ని గూడ్‌ స్వీకరించడం వలన న్‌ థి చింతామణి మారిం సంవూరంగా పరితిశకి మయినదని గూడ నిర్ణయించలేం కాని లి వ! జూథి ఆం(ధ్రకౌముదిళోని ఉన్నానుబంధ సవాత రూపాలు చింతామణి నుండి స్వీకరించినవి +క లోక వ్యవహారం నుండి సూటిగా పరి్యిగహింపబడిన వే-అనీ అనుకోవచ్చు చిన్నయసూరి తెలుగులో వ్యాకరిణాన్ని రచించేవరకు చింతామణి వేఎన ఈ మార్షం దాదాపు ఉపేకితంగానే ఉండిపోయిన దనేది నిర్వివాదం చింతామణ్‌ (వతిపొదించిన అనుబంధా లివి వసతి రనుబంధక స్న్యాత్‌ యత్ర లడర్హొ వివకీతస్త (త అసి. రినుఒంధక స్స్మాక్‌ యత లృడరో వివక్షితో ధాతో వాలి శి (కయ ంం క. చూ అనంతర వ్యాకరణాలమీద చింతామణి (ప్రభావం అనే [ప్రకరణం

వికీ0 సంస్కృతంలోని (పసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు బాలసరన్వతి వ్యాఖ్య యత్ర _ ఎందై నను లడర్హః=వర్న మానార్థకము వివక్షితః వివకీతమొనో త్య అక్కడ పవనతి =ఉన్న అను వసధాత్వర్ణ్హము అనుబంధకః స్యాత్‌ =అనుబంధకమొను య్యత్ర=ఎందు ల్బడర్హ =భ ఎష్మదర్హకము వివకితః=వివకీతమొనో తత్రజ=అందు. ధాతో -|క్రియకు అబ్బ _కల అను అనధాత్వరము అనుదింధకస్స్యాత్‌ =ఆనుబంధకమౌను అనగా లడర్థిసూచకమైన న! నూ వర మానార్రమును జెప్పు క్రియాపదమునకు6౬ బయిని ఉన్న అను వర్ణకమును వాల థి లృడర సూచకమైన భవిష్యదర్హమును జెప్పు [క్రియాపదము పయిని కల వర్షకము “నో కక నుండును వర మానారక(కీియకు ఉన్నానుబంధం భవిష్యదర్థక।క్రియకు కలానుబంధం న! న! విహితమె ఉన్నాయి. ఇక్కడ వసతి అంశే ఉన్నానుబంధం అసి ఆఅంజపే కలానుబంధం గాదని శ్రీ నజ్బ్బృల చినసీతారామస్వామిళా స్త్రీ చింతామణి విషయ పరిశోధనలో అన్నారు గాని ఆ అనుబంధా లేమిటో సరా నిరూఎంచలేకపోయారు పెగా క్రియలుగా పరిగణించడానికి వీలులేని రక్షించుచున్నవాండను రక్షించుచున్న వాండవు వంటి [క్రియాజన్య విశేషణాలు చింతామణి సాధించే వర మానారకా అనీ జి థి వితండంగా వాదించారు ఆ వాదం చివరకు [క్రియకు [క్రియాత్వభంజకంగా పరిణ మించింది గాబటి దాన్ని ఉపేఉంచి తిరస్కరించడమే మేల బ్‌ తెలుగునాటి వ్యవహారంలో వర మానార్థకా లివి భవిష్యదరకా లివి ఆన్సి ఆల్‌ థి స్పష్టమయిస వింగడింపు ప్రాచీనకాలంలో అంప కవిత్రయ యుగం నుండి ప్రబంధయుగం వరకు ఉన్నట్లు కన్పించదు వాక్యాల సందర్భాన్ని బట్టి క్రియ భవిష్య దర్ధకమో వర్తమానార్థక మో తెలియడం జరిగేది2 కాదిన్హే శేతనాదులు వర టు న. క ననన చూ చింతామణి విషయం పరిశోధన శోధనం అనే (ప్రకరణం £ అ ఇక్కావ్యంబు రచియించెద నని (భార ఆది పీరిక 20) ఆ నీకు నఖివాంచిత మెయ్యది దానింజెపమ చేయుదు ననినన్‌ (భార ఆది _ గ ఇ భక్తి నెప్పుడు ధరణీశురోత్త ములంబూజలందన్సుదు నలనో డుదున్‌ ఈ ఎవ్వతె వీవు భీతహరిణేకీణ ఒంటి చరించె దోటలే కివ్వనభూమి (మనుచరిత్ర ర్‌

చింతామణి స్వరూప న్వభావాలు కాల కర్టృత్వాలు లికి నార్జకానికి భవిష్యదర్దకానికి ఇచ్చిన ఉదాహరణలు ఒకవిధంగా దాదాపు అభిన్నాలుగా కనిఎస్తాయి. ఉదా _ పలుకుదురు-భవిష్యదర్శికం అడిగెదరు-వర్హ మానార్హకం చింతామణి ననుకతించిన నవీన వ్యాకర్నలు ఈ రెండువిధాలైన (క్రియల్నీ ఒకే తెగకు చెందినవిగా అంపే తద్ధర్మార్థకాలుగా "పేర్కొంటున్నారు (బాలవ్యాకర్త క్రియూ 22 నుండి 2వ వరకు

ప్రాచీన కాలంలో వర్తమానార్థకాలుగా ఘటించుచున్నాండు ఘటించు చున్నావు వంటి రూపాలు భావ్యర్థకాలుగా ఘటింవంగలండు ఘటింపంగలవు వంటి రూపాలు లేవనేది నిర్వివాదాంశం అవి (క్రియాజన్య విశేణ రూపాల పరిణత రూపాలు అర్వాచీన కాలంలో ఏర్పడినవి ఉదా వర్తమానార్హకాలు క్రీయాజన్య విశేషణ రూపాలు -- ఘటించుచున్నవాండు ఘటించుచున్నవాండవు ఘటించుచున్న వా౭డను __ వీటిలోని చివరిపదం వాండు లో వకారం లోపించగా -- ఘటించు చున్నాండు ఘటించుచున్నావు ఘటించుచున్నాసు వంటి [క్రియలు ఏర్పడినాయి

భవిష్యదర్థకాలు ఘటింపంగలవా(డు వంటి [కియాజన్య విశేషణాలే పైరీతిగా వకారలోపం జరిగి ఘటంస గలాండు-ఘటింపంగలండు అని పరిణామం చెందాయి ఇట్లు అనుబంధ సవాతంగా వర్తమాన థావ్యర్జాల్లో క్రియలు వ్యవహారంలోనికి రావడం. గన కతాబ్లి తరువాత గాని జరగలేదు. కాబడ్లే శేత్రనాదులు అట్టి రూపా లను తమ వ్యాకరణాల్లో చేసి చూపలేదు. అవి వారికి అసంతరకాలములో గాని బయల్వెడలలేదు కాగా చింతామణి వ్యనిహారంలో మిక్కి-లి అర్వాచీనకాలిక రూపా లైన సానుబంధ వర్తమాన భావికాల రూపాల్ని సూ(్రీకరించి చూపడం. నిస్పందే హంగా అది ప్రాచీన వ్యాకరణం కాజాలదని రుజువు చేయగలిగిన నిదర్శనంగా మనం స్వీకరించవచ్చు

ఫలితా ర 0

ఈ (ప్రకరణరలో జరిఎన పరిశీఆనం వలన చింళామణి లఅకీంచిన భాషలో దాని (ప్రొచీనతా పరిహారక మైన లళకణాలు పెక్కు లున్నట్లు సోదాహరణంగా తెలిసి కోగలిగాం ఈ అంతస్సాక్షాన్ని చింతామణి కాల కర్మృత్వ నిర్ణయంలో ఒక

బ్లిత్రిల్ల సంస్కృతంలోని (వసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు (వముఖాంళంగా స్వీకరించి చింతామణి నన్నయ రచన కాదని ఎట్టిపరిబ్ట్చతములలోను 6వ శతాబ్దికి పూర్వకాలికం కాశాలదని నిస్పంకయంా నిర్ణయించవచ్చు భాషా పరిజామాన్ని సాధికారికంగా పరిశీలించి చేసిన నిర్ణయం కాబట్టి ఇది కాస్త్రీయమూ అందువలననే విశ్వాస్యమూ అని వేరే చెప్పపనిలేదు చింతామణిలో (పొకృత వ్యాకరణానుకరణం చింతామణి కాలాన్ని కర్చృత్వాన్ని గూర్చి ఇండవిరకు చర్చించిన పెద వాట్‌ న! లెవరూ చింతామణిని (ప్రాకృత వ్యాకరణాలతో పోల్చి మాచినజాడ లేదు. చింతా మణి రచనలో (ప్రాకృత వ్యాకరణాల ఛాయ బాగా కనుఎస్తుంది. (ప్రాకృత వ్యాకర ణాలలో గూడ త్రివిికముని పొకృత శబ్దానుశాసనం చింతామణికి మారిదర్శకమని లి చెప్పవచ్చు కబ్లానుకానన నూ తి క్రర్తో నాల్మీక్ష9 అయితే (తివిక్రము వ్యాకరణంలో వృత్తి మాత్రం (తివిక్రమునిదనీ సూతశ్రాల్లు వాల్మీకి మహర్షివనీ ఒక వాదం వినఒడ తున్నది కాని ఈ వాదం (ప్రథమంగా శంభు రహస్యమ నే (గ్రంధంలో కినిఎస్తున్నదని అది (ప్రాకృతభాషా గౌరవాన్ని మధ్యకాంంలో పెంచడానికి కల్పించిన కథ అని డా ఉపాధ్యాయ తమ వ్యాసంలో నిరూపించారు వారి నిరూపణకు ఒక ఆధారంగా అప్పయ్య దీక్షిశ్రున్సి ('ప్రాక్కత మణిదీపం లో వాల్మీకి (పస క్తి లేకపోవడం చూపబడింది పె (త్రివిక్ర ముడు తాను వ్యాకరణానికి కర్న నని తెల్పాడే కాని దాని వృతి వూూత్ర కర నని చెప్పలేదు? త్రివిక్రముని వ్యాకరణంలో ని సూత్రాల్లో చాంభాగం హేమచంద్రుని న. ౯ రండ00502085 206 2 కశడ. 4 షక ౬ వెరజం8క6పుడ ₹ 64280 [1 ౧౧ (0-76 £ _ నిజసూత్రమార మనుజిగ మిషతాం లి (తివి(క్రముని [ప్రాకృత శద్దానుశాసని ఎరిక్రు శద్దానుశాసనమిదం (పగుణ (పయోగం తై్రవి కమం భజత మంతమివార్డ నద్ధ్‌ (పైది

చింతామణి స్వరూప స్వభావాలు కాల కర్శృత్వాలు ర! 'పాకృత వ్యాకరిణంతో సంవదిస్తుంది అయినపుడు (తివిక్రముని (ప్రాకృత వ్యాకర ణంలోని సూత్రాలు వాల్మీకీయాలై తే హేవ.చం ద్రనివి గూడ వాల్మీకీయాలే కావలసి వస్తుంది హేమచంద్రుడు తన సూణత్రాలు ఇతరులవని చెప్పలేదు కాగా ఈ వాల్మీకి కథ మధ్యకాలంలో (ప్రొాకృతాలకి మహత్వ కల్చనం కోసం చేయబడిందనవచ్చు

(వ శతాబ్దికి చెందిన లచ్మీదరుడు శన షడ్చాషా చందిక లో వాల్మీకి ర్యూల సూటత్రకృత్‌ అసడం చూచిన అబ్బకవి అహోబలపతి మొదలయిన తెలుగు వైయాకరణులు గూడ తత్రివ్మిక్రము వ్యాకరణంలోని సూశ్రాలు వాల్మీకీయాలుగా భావించారు ఆయితే వారి భావన తన్మూలమైన అక్ష్మీధరుని మాటా ముందు "పేర్కొన్న శంభు రహస్యంలోని క్రింది శ్లోకాలు అధారంగా ఏర్పడినవే

కో వినిన్హే డిమాం భాషాం థారతీముగ్ధ భాషితాం

యస్యా (ప్రచేతసః పుత్రో వ్యాకర్తా భగవాన్‌ బుషి

గార్ష గాలవ కాకల్య పాణిన్యాద్యా యథార్షయ

శబ్దరాశే సంస్కృతన్య వ్యాక రారో మహత్తమా

తథైవ (ప్రాకృతాదీనాం షడ్భాషాజాం మహాముని

ఆదికౌవ్య కృదాచారో్య్‌ వ్యాకర్తా లోక విశ్రుత

యథెవ రామచరితం సంస్కృతం తేన నిర్మితం

తధె వ ప్రాకృతేనాపి నిర్మితంబా సతాంముదే

పాణిన్యాద్య్యై శిక్షితత్వాత్‌ సంస్కృృతీస్యాద్యధౌత్త మా

పాచెతస వ్యాకృతత్వాత్‌ (పొకృత్యఎ తథోత్తమా

(ప్రాక్సతం చార్జి మేవేదం యద్ధి వాల్మీకి శిక్షితం

తదనార్తం భవేద్యోవై ప్రాక్సళ స్యాత్స ఏవహి

ణచ్ని యు సి శ్లోకాల పరిశీలనం వలన తత్కరి ప్రాకృతానికి సంస్కృృతాని కున్నళ్లే ళం

బుషి శకిశక్వం ఉన్నదని లోకం నమ్మి ప్రాకృత మనార్షిభాషగా ఈసడించబడ గూడదనే సంకల్పంతోనే అలా వ్రాశాడని స్పష్టపడుతుంది నాననా టా

ఇ ఇ 906 - 60908120 76 61%0జ 0 బం € సేడరం

క28803

లకి సంస్కృతంలోని (ప్రసిర్ధాంద వ్యాకరణాలు ఎమైనా తిపిక్రముడు గాని తత్పూర్వుడు. హేమవర్యదుడు గాపి వాల్మీకీ 'ప్రాకృతాసికి స్యూతకర్న అని చెప్పలేదు. కాగా హేమచంద్ర (తీవిక్రముల కొలానికి లేని వారి తరువాత వందల సంవత్సరాలకు పుట్టిన ఈ వాల్మీకీ స్మూత్‌ (ప్రసంగాన్ని ఉపే&ించిచూస్తే (తిఐక్రిముడు 8వ శతాల్ది 'ప్రొక్కళ వ్యాకర్షగా స్ధరపడతాడు శ్వామచర్శదువి 1తిమికముడు స్కూత. నిర్మాణ విధానంలో ఆమకరించినో. కాను స్వయంగా పొక్చత వ్యాకరజోపయోగ సంజ్ఞలు కొన్ని కొత్మగా కల్చెంచాడు అతడు కల్ఫించిన సంజ్ఞలు కొన్ని మన చింతామణి (గ్రబొంచడం జరిగించి బొకృళ ₹ బ్రానుశానన-బింతా మణ లు అయితే ఈ వాదాన్ని గూడ తిరగపేఎ. చింతామణి కల్పించిన సంజ్ఞలే తివిశ్రదు వ్యాకరణం స్వీకరించినదని ఏల అసరాదు జని (ఛ్రన్నీంచవచ్చు ఎవరైనా (ఉివి(క్రమ వ్యాకరణం అభిలభారత శవారం గలది మన చింతామణి అర్యధ్ర ప్రాంత మాత్ర విదితమైనది. కాగా అఖిలభారత (పబర్ధమైనది అనేక భాషా భొయల కహసరమైనడీ అయిన _తినిక్రమ వ్యాకరణాన్ని ఆంధ్రుడు చూడటం హిసగుళుందే కొని ఆంధధ్రభాషకే పరిమితమైంది. కవ శతాబ్టీ వరకు ఉనికి మనకీ తెలియరానిదీ అయిస చించాముజినీ (తివి కవుడు చూడటం సంధావ్యం కాదు పెగా సలంస్క్యుత 'ప్రొకృత వ్యాకర్నలు ఏ ఇతర దేళ భాషలలోని లకుణ (గ్రంథాబి నుండి పరిభాషలను గాని (ప్రక్రియా విదానాన్ని గాం స్వీకరించిన జాడలు తేషు పైగా సంజ్ఞా కల్పన వ్రగ్రీయ తివిక్రమునిలో. కనిఎస్తుండగా అది లేని చింతామణి అతనీ నుండి దానిని స్వికరించిన దని నిరభ్యంతరంగా. అంగీకరించ వలసిందే (శ్రీమ్మికముడు (ప్రాక్కళానికి ఒక వ్యాకరే గాని. ఆతదే. ఆద్యుడు గాడు ఆతనికి పూర్వం (ప్రాకృత వ్యాకర్శ లున్నారు _ వరరుచి చండ ధనపాల హేమ చర్మవాదులు... చింశామిణి కర్న చేఎన అనుకరణం. ఆ (ప్రాచీనుల వ్యాకరణాలకే ఎందుకు చెందదు? అని కూడ (సశ్నీంచవచ్చు ఆ అందరి వ్యాకరణార్లో ఎక్కడా సే చింఛామణి పాటించిన వంజ్ఞలు పరిఖాషణు లేవు _ అనీ దానికి సమాధానం

చింశామణి స్వరూప న్వభావాలు కాల కర్శృత్వాలు లిశిర్‌ ఇక్కడ మరొక ఆకేసం రావచ్చు -- (త్రివిక్రముని ఈ పరిభాష సంస్కృ తంలోను (ప్రాకృతంలోను రచితమైని పూర్వ వ్యాకంణాలనుంచి ఎరువు తెచ్చినది కాగూడదా అని కొని ఈ పరిభాష ఎ సంస్కృత (ప్రాకృత వ్యాకరణాలలోను అతనికి పూర్వం రచితమైన వాటిలో కానరాలేదు పాణినీయంలో నువ్‌ తిజన్హం పదమ్‌ వంటి స్యూకాల్లో సుప్‌ తిజ్‌ అనే నామ కియా విభక్తుల (ప్రత్యాహారాలు ఉన్నాయి ఈ రెంటిని మినహాయిస్తే నామ విభక్తులతో గాని ,క్రియావిభక్తులతో గాన్‌ ఎర్పడిన ఇతర (ప్రత్యాహారాలు పాజనీయంలో లేవు పాణిని మొత్మం నామ విభక్తుల (క్రియా విధక్తుల సముదాయాన్ని (ప్రత్యాహారంతో సూచిస్తే అనంతర (ప్రాకృత వ్యాకర్న ఆ పద్రతినే మరికొంత విశాలం చేఎ ఒక్కొక్క. విభకిలోని అటో భి ఆజానీ మూడు (ప్రత్యయాలను ఒక (ప్రత్యాహారంతో సూచించాడు _ సు బొ జస్‌ -సుస్‌ అమ్‌ బౌట్‌ శస్‌ _-- అస్‌ ఇత్యాదిగా ఈ పద్రతికీ (శ్రీకారం చుటినవాడు థత్రివిక్ర ధి న! ముడే త-//కయు ర నంజ్లా వంలాషలు ట్‌ోట ళ్‌ 'తివి[క్రముడు తన వ్యాకరణంలో ప్రథమంగా కర్పించిన సంజ్ఞలు స్తు తు పంటివి ఇంకా ఉన్నై కొని వాటి ఉపయోగం చింతామణిలో లేదు చింకామణ్‌ స్వీకరించిన (త్రివిక్రమ (ప్రాకృత శద్దానుశాసన సంజ్ఞలు రెండు పరిభాష ఒకిటి వాటిని క్రమంగా ముందు మూలంలో (ప్రాకృత శద్దానుశాసనం) తరువాత అనుకరణ ౧లో (ఆంధధశబ్ద చింతామణి) పరికిదాం టి ది సుప్‌స్వాది రన్మహలా (- -4€ ఉదో సు బొ జస్‌ సస్‌ అమ్‌ బొట్‌ శస్‌ అస్‌ టా భాష్‌ విస్‌ టాస్‌ జే భ్యామ్‌ భ్యస్‌ కేస్‌ జణ భ్యామ్‌ భ్యస్‌ జంస్‌ జస్‌ ఓస్‌ ఆమి జమ్‌ జీ ఓస్‌ సుప్‌ జీప్‌ లా క 1 పొణీవి -4-॥4

జిం సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు వృతి +సంచమ్యా జన్‌ ఇతి వక్నవ్యే జసిస్‌ ఇతి జస షష్యైకవచనస్య సో -ా అసందేహార్జం" (పంచమికి పై సూత్రం ప్రకారం జస్‌ అనే ప్రత్యాహార మేర్చడవలన్‌ ఉంటే, ఏసీస్‌ అని చెస్పడ మెందుకంళే జన్‌ అనేది షష్ట ఏకవచన (ప్రత్యయంా ఉంది గాబటి సందేహం కలగకుండటం కోసం) మ! 2 సస్స్పమాసః (= 9) వృత్తి సమాస నసంజ్ఞకో భవతి వాసే ( ఎతల్‌ వృతి సే సమాసే శషాదేశయోర్స్విత్వం వా భవతి న్‌! య ఉదా ణ ఇగ్గామో ణ ఇగామో సానునాసికోచ్చారం జిత్‌ (--ళి వృత్ని జకారానుబంధం కార్యం సానునాసికోచ్చారం భవతి యథా కాముక యమునా చాముండాతి ముక్ష్తశే మో జ్లాజ్‌ ( 8 ) ఉదా కాముక -కాటోఓ యమునా - జపణా ఇత్యాది జే అమ (ఒఒ9 వ్‌ న స్పచ్చి నామ్న పరస్య సుప సంబంధినో అమ ద్వితీయైకవచనన్య స్టానే మకొరో భవతి ఉదా వచ్చం గిరిం

చింతామణి స్వరూప స్వభావాలు కాల కర్షృత్వాలు వి లి సోర్లుక్‌ (బాజ$) వృత్త నామ్న పరస్య సో థమైక వచనస్య లుగృవేత్‌ ఉదా హేదేవ శ ఆర నుఎ (ఓహ49) వృత్ని బుదన్నన్య సుఎ పరే ఆర ఇత్యాదేశో భవతి ఉదా భత్తారో థత్తారా భత్తారం భత్తారే 4 _టోవాత్మనో ణీఆ ణఇఆ (8) వృత్తి ఆత్మన పరస్య టావచనన్య ణిఆ ఇఇఆ ఇత్యాదేశా వా భవతః ఉదా అప్పణిఆ 65 తేసోజకమ్‌ (885) వడి జేస్‌ చతుక్డీ జమ్‌ షష జేసః స్టానే ఇమ్‌ భవతి ఉదా ముణిస్ప ముణీణం బోఅణం దేహి యడఢా/కచుంగా ఎత (వయోగాలు-చింతొాచులలో ని రమో మహతాం లుక్‌ చ స్యాత్‌ (చింతా అజంత థి మహత్తుల యొక్క ద్వితీమైక వచనానికి ని వస్తుంది దానికి లోపం గూడ అపుతుంది ఉదా రామునిన్‌ రామున్‌ 2 టాసశ్చేత (చింతా అజంత )

ఒకీకీ నింస్కృృతంలోని ప్రసిద్ధాయ్ర వ్యాకరణాల

తృతీయా విభక్తికి చేత (ప్రత్యయం వస్తుంది. ఉదా రామునిచేక రాములచేత

8 జమ కు రనితాం (చింకా అజంత 20)

ఇదంతములు ని శబ్దాల మ్బ ఎభక్సికి. కు. ప్రత్యయం వస్తుంది. ఉదా రామునకు కృష్ణునకు

4 సోర్తుగిత (చింతా అజంత ౭84)

ఇకారాంత శద్దాలకం టె పరంగా ఉన్న (ప్రథమా - ఎక వచనానికి లోపం వస్తుంది ఉదా హారి ళౌరి

5. ఒసిన ఉచ్యతే వలన (చింశా అజంత 28)

సంచమీ ఎభ కిక్‌ వలన వస్తుంది ఉదో రాముని వలనన్‌ రాముల వలనన్‌

ఇలాగే సమాస సంజ్ఞ న అనే దానికి చింతామణ్‌లో (వయోగం షష్ట్యా ఉతో౭చి నుమ సే (చింశా సంది శ్రా క్‌

షష్టీ సమాసంలో ఉదంత శద్దానికి అచ్చు పరమైతే నుమాగమం వస్తుంది ఉదా రాజు నొజ్జి కొడుకు నాలు

ఇలాగే సాను నాసికోచ్చారం జీత్‌ అనే సూ్రానికి తివిక్రమునిలో ఉదా హరకాన్ని ముందే చూచి ఉన్నాం ఇప్పు డిక చింతామణిలో దాని (ప్రయోగం ఎక్కడ ఎలా జరిగిందో చూదాం

చి

న.

తివి -_|

చీంళామణి స్వరూప స్వభావాలు కాల కర్షిత్వాలు వంతి చింతామణిలో రాము(డు వంది రూపాల నిస్ప త్తి పైసూతశ్రాన్ని (ప్రవర్శింప చెస్తేగాని కుదరదు రామ ప్రాతి పదికకు సు చేర్చి దానికి మహతస్సోర్డుజనితో భవేత్‌ పుంస అనే సూతంతో డు (ప్రత్యయం విధించబడింది డు (పత్యయా నికి జీతం వలన ముందు బిందువు వస్తుందని వ్యాథ్యాతలు చెప్పి ఆధారంగా (త్రివిక్రమ వ్యాకరణంలోని పై సానునాఎకోచ్చారం జిత్‌ అనే సూతాన్ని ఉదా హరించారు చింతామణి కి ర్వ గూడ డుజ్‌ (ప్రత్యయాన్ని విధించి నిళ్శబ్దంగా ఊరుకోవ డం వలన పై నబూత్రంతో అంసున్నను చేసికోవడం చెప్పవలసిన అవసరం లేని విషయమని అంటే అంత సామాన్యమైన సర్వివైైయాకరణులకు సువిదితమైన ఆంశమని థావించాడన్నయాట ఈ సూత ప్రవృత్ని చింతామజిలో గోంగులు ౩ మొదలైన శబ్దాల నిష్ప తిలో కలండు ౩ వంటి (క్రియాపదాల నిష్పత్నిలోను కావలణ వస్తుంది ఈ విధంగా మొత్తం చింతామణిలో ఆద్యంతం అవసరమయిన ఈ సాను నాఎకోచ్చారం జి క్‌ అనే సూతం (త్రివికముని వ్యాకరణంలోనేగాని మరి ఎఇతర పూర్వ వ్యాకర్నల రచనల్లోను ఉపలభ్యమానం గాదు కాగా త్రివిక్రముని వ్యాకరణం కంచ ముందు చింతామణి పుటి ఉండడానికి వీలే లేదు ఈ రుజువు వలన చింతా వ! మణి కర్శృత్వం నన్నయకు దూరమయి పోయింది ఇక్కడ సూత్రకర్త జిత్తులు గా కొన్ని ప్రత్యయాల్ని విధించి ఆ విధాన వయోజనాన్న చెప్పకుండ వదలివేయడం ఎందుకు జరిగిందో యోచించాలి (తిలకము వ్యాకరతి (€చనిద్ది సూత్రకరి కాలానికి తివిక్రమ వ్యాకరణం తెలుగునాట పండిళుల్లో సుప్ర సిదంగా పరన పొరనాల్లో ఉండి ఆ వ్యాకరణ (ప్రతిపాదిత మైన సానునా సికోచ్చారం గో గం ననన నఖ ఇ న న =. చింతా అజంత 2 శ కుజ్‌ నోర్చహువచనే (ఆజంత 1) 8 వ్యతిరేకార్దే లృటి లటి డుబ్‌ స్యాత్‌ (కిచూ $)

జి సంస్కృతంలోని ప్రసద్ధాంధ వ్యాకరణాలు జీత్‌ అనే సూతం పాణిసనీయ సూళ్రాలు వాలంత్యమ మొదలయిన వాటివలె (వ్రత్మేక కధనం ఆవసరం లేకుండానే ఇతర వ్యాకరణాల్లో గూడ ్రనంచుకొ దగినంక పసిదిని పొంది ఉండాలి లేకపో తే కేవలం డుజ్‌ కుజ్‌ డుజ్‌ అని కో

వ్రత్యయమాత్ర విధానంతో నూక ర్వి బున్నమండి లెడు గదా

త్రివిక్రముని వ్యాకరణానికి తెబుగునాఎ. అంత మహా ట్రఎడ్ధి ఉన్నట్లు కావ్యాలంకారి చూడామణి కర్షి సాత్య మిస్తున్నాడు

వ్మికురులు హౌమచంద్ర (తివిక్రమాదు

లొనరం జూబఎరి ప్రొకృతంయినికు౬ (దోవ

నంధభాషయు6 [బాకృళాహ్వయమ కొన

వలయు౬ దల్లతణంబుయలు వరుు దెలియ (కాచూమ 8-8)

పై పఠిశీలనాన్నిబ్బ్వు చింతామణి రచన వ శలాబ్దికి తరువాత రెండు మూడు వందం యెండ్రకు గాని జరిగి ఉండిదనుకుం టే తప్పులేదు

ఈ (ప్రాకృత వ్యాకరణాల సమ్యక్పిరనం వలసనే చింకామణి కర్తకు ఐల మైన (ప్రాకృత వ్యాకరణ సంస్కారం ఎద్దించి ఉంటుంది

సిద్దిర్లోకాచ్చ (త -__ )

(ప్రాకృత భాషా ఎర్జవహోర ఎద్ది లోకిటూ త వెద్యనునే పై (పథమ సూత్రం (తివిక్రముని (ప్రాృత శబ్దాసుశాసనంలో మొబ్టమొదంనే కనిఎబుంది దీని ప్రతి బింబం చింతామణిలో సై

ఎద్ధిర్జోకొద్దృశ్యా (చింశా సంజ్డా (6 వ కనిఎసుంది (తివ్మిక్రముడు తన సూత్రాన్ని చక్షారంతో ముగిస్తే చింతామణి వ్‌ ఆచ పర్ణ స్థానంలో దృళ్యా అనే పదాన్ని నికేంంచాడు ఎంత బలీయమెన (గొకృత వ్యాకరణ ఒ నమో చింతామణి మీద కా

ఎంతామణ్‌ స్వరూవ స్వభావాలు కాల కర్మ వ్రత్వలు న!

యుతి మార్యా లఘుయం (పవదన్ని _పాణతః పరం (పాణమ్‌

(చింతా సంక్లా వై అని అచ్చుకంశే పరిమైన అచ్చు యకారమొతుందని స్యూూతించే సందిర్భంలో రాళ అహ్‌

చించామణికర్న (సాక్చృత వ్యాకరణ (పనిద్దమైన య్యక్రుతి శవాన్ని (ప్రయోగించాడు

(తివ్మిక్రమ వ్యాకరణంలోను తళ్చూర్వం 'హేమచండ్రుని వ్యాకరిణంలోను య్మకుతి శబం స్కుపయుక మె ఉంది

య అలన మలాల

య్శ్కుతిరః (తివిక్రనమ వ్యాకరణం -లే- 0) వృత్తి ఆడిత్యనువర్న తే (ప్రాయోలుక్‌ ఇత్యాదినా లకి సతి యోఒవ

శిష్య తే అవర్షః నః అవర్జాత్‌ పరః లఘ్ముసయత్నతర యకార (శుతిర్భవతి ఉదా శకటమ్‌-.సయథఢం ఆకరః_ఆయదో (కారః.-వయారో

ఆవర్షో య్క్కకుతిః (హేమచంద్ర వ్యాకరణం. ఆష్టమాధ్యాయం 80నసూ) వృతి కిగటేత్యాదినా లుకి సతి శేష అవర్షః ఆవర్జాత్‌ పరో లఘుప్రయత్నుతర

గో యకార (కుతిః భవతి

ఉదా సయఢం నయరం లాయజ్డం

పేమచంటడ్ర (త్రివిక్రముల వృత్నిలోన అఘము యకార వదం కూడ చింతా మణీ సూఢధ్రాలలో చోటుజేసికోవడం గమనిస్తే చింతామణి రిచనమ్‌ద (ప్రొకృక వ్యాకరణాల నభావ మేషాటిగా (ప్రసరించిందో వ్యక్తమవుతుంది

ఇలాగే సంస్కృత పదాల్ని సంస్కృ తేతర వ్యాకరణాల్లో సంతా కల్పన విషయంలోను అర్థివివరణ సందర్భంలోను వాడుకోవడాన్ని వూడ చింతామణి కర్త 'ప్రొకృత వ్యాకర్ష్యలనుండె నేర్చుకున్నాడు

కి

లీ సంస్కృృతింలోనవి (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు ఇత౮ విధాలైన అశు 5రణ లు చింళామణి నకారము అనవలఎనచోటి న అని మళ్ళీ న (న్‌ అ) అనవలనవచోట గూడ న అనే అనడం కదు దుకాఖ్యోన ఇక్కడ చి నకారం అని అర్థం న కౌ. ఇక్కడ నకార అకాకారాలని అర్హం అలాగే ర అనే పదాన్ని షష్ట్యంతంగా (ప్రయోగించిన సందర్భం గూడ ఉంది రోళ8 ఇక్కడ రేఫకు అని అర్హం ఈ (ప్రయోగాల్లో ఇతనికి (క్రింది. (ప్రాకృత సూత్రాలు మార్గదర్శకాలు తో౭ఒచ (శ్రివిక్రమ ఎ 42. అచ పరస్య ఇతి కబ్దస్యాదే రికాంస్య తకారోభవతి పోవ (తివిక్రమ 8 క) పకారన్య వకార స్యాత్‌ వీటిలో తకార వకారాలు ఎలా నిర్జిష్టాలెనాయో చింతామణ్‌లోని నకార 'రేఫలు గూడ అలాగే నిరిషాలెనూయి దిటికిా వచ్చి రాన్‌ వంచి తెలుగు అసమాపక (క్రియల్ని సంస్కృతంలో చెవృ వలసి వచ్చినపుడు చింతామణి కర్ట తప్పకుండా (ప్రాకృత వ్యాకరణాల పారిభాషిక మార్గాన్ని అనుగమింవాడు ఉదా న పదాన్యవ్యయ సుబ్బ జ్‌ కొ వైతుమునామ్‌* దీనిలో క్త్వా శబ్దంతో తెలుగులోని భూతకాలిక_అసమాపక (క్రియలు విహరించి. వంటివి చెప్పబడ్రాయి న! సంస్కృతంలో కార తుమున్‌ వంటి (ప్రత్యయాలు భూ మొదలైన ధాతు వులమీద చేరి భూత్వా భవితుం వంటి అసమాపక క్రియారూపాల్ని సృషసాయి రజి తెలుగులో ఆ (ప్రత్యయాల పర్యాయాలుగా ఇ నుజీ వంటి (పత్యయాళల్ని (ప్రయో గి్‌సా కా నుం స్తాం (ఎచ్చు_[. ఇజఐవచ్చి వండు _- ను=వండను కాబట్టి అట్టివాటిని కాంతా లు సంజా $0 మా £ అజంత 24 త్రి పైది 74 స్‌ థీ ంజ్జా శి

చింతామణి స్వరూన స్వభోవాలు కాల కర్షృత్వాలు వ్లీ($ అనీ తుమునంతాలనీ తెలుగు వ్యాకర్నలు పఎప్పారు కాని ఆ చెప్పడంలో చింతా మణి కిర్పే ఆద్యుడు 'కేతనాదులు క్న్వాంత ల్కబంతాలుగా తుమునంతాలు”ా సంస్కృతంలోని పారిభాషిక పదాల్నే చెప్పారు గాని వాటి తెలుగు పర్యాయాల్ని కాదు చింతామణ్‌ కర్త మాత్రం తెలుగులోని వచ్చి పోయి రాన్‌ పోన్‌ వంటి పదాల్ని కాంత తుమునంతాలుగా వ్యవహరించడం ప్రారంభించాడు ఈ పద్దలిని తప్పక ఇతడు పొకృత వ్యాకర్న లనుండి స్వీకరించి ఉండాలి ఏచ్చ కా తుం తవ్మ భవిష్యతి (తివిక్రమ లెకీల ఠి వృత్ని క్వ్వాతుం త వ్యేషు భవిష్యత్‌కాల వివాతే చ ప్రత్యయే పరత అత ఏత్వం చకారా దిత్వంచ భవతి ఉదా కా _టాసే ఉణ హం ఉల తుం _--హసేఉం తవ్య _- వాసే అవ్వం భవిష్యత్‌ --- హసే వాఇ ఇటువంటి సూజి) రచననే చింకామణీలో కా భూశయో క్రియాం త స్యేర్‌- వంటిచోట చూస్తాం క్ష్యార్ధంలోను భూతార్డం లోను క్రియ చివర ఇత్తు వస్తుందని సూళత్వార్ధం ఉదా వచ్చి వచ్చిరి ఇలాగే భావార్థంలో సంస్కృతంలో త్వ ప్రత్యయం విస్తుంది తెలుగుతో తన ప్రత్యయం వస్తుంది తెలుగులో ఈ తన ప్రత్యయం ఎ అర్జింలో నసుందో చెప్పవంబ వచ్చినబుడు చింతామణి కర్రి ప్రకృత వ్యాకరణాన్ని అనుస ఇటీ రించాడు పాలికృతంలో--- తలల అంభాభూ 28 2 చింతా కియా 6 | పాణి కం $

లశ సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాయ్యధ వ్యాకరణాలు త్వస్యతు డిమాత్త ణౌ (త్రివిక్యిమ వ ఎ శ్రి వృతి భావారే విహితన్య త్వవ౦9త్యయస్య డితి ఇమాత్తణ ఇత్యాదేశౌ తు భవతః ఉదా పీనత్వం ఎణీిమా "షె పాొ్రకృత వ్యాకరణ సూత) రీతిలోనే చింకామణి.. జ కాసాంత్‌ చి పహ త్వార్టే తసశ్చ వికృకెస్యా (చింశా హలంత వరి అని త్వార్దంలో అంపే భావార్థంలో తెలుగులో తన పఫిత్యయాన్ని సూతి9ంచింది ఉదా రాముని తనము మంచితనము చింకామణి విభక్తి విపరిణామాన్ని సూతీ9కరిస్తూ.. అన్యస్యా క్వచిద్‌ భ వేచ్చాన్యా (చింతా పహలంత శీ అని అన్నది ఒక విభ_క్రికీ మరొక విభక్తి కూడ కొన్నిచోట్ర వస్తుంది -అని సూతా9ిర్ధం ఉడా విపుల కుపాయన మిచ్చెన్‌ నూటికి నమ్మెన్‌ దొరకుహితము రామునకు మొు్రిక్కులు -- వీటిలో చతుక్టీ స్థానంలో షబ్బ ప్రియోగం జరిగింది. ఈ విధంగా సంస్కృత వ్యాకరణ మర్యాద నతిక్యిమించి విభక్తులు మారడమన్న విషయం పొొకృళ వ్యాకర్న లు గ్రహించి సూతి9ంచారు జెస్త్రోజ మ్‌ (శి9విక9ిమ 28.85) వృతి జేస్‌ చతుర్లీ జమ్‌ షల జేస స్టానే జమ్‌ భవతి అవాలి థి ఏ థి ఉదా ముణిస్స ముణీణం భోఅణరి దీపూ ణమో దేవన్స దేవాణం మొదట సర్వవిభక్తి సంస్కృత శుల్యా అని సర్వ విభక్తులు సంస్కృత వ్యాకరణ మర్యాద ననుసరించి ప్రియోగించబడాలి-అని సూతి9ంచి వెంటనే ఆ హలంత 40

చింతామణీ స్వడొవ స్వభావాలు కాల కర్శృత్వాలు వీ సర్గియోగంలో విపరగ్థ్మయా లుండవచ్చునని తెలపడం చింతామణి కర్త మైన చూపి నట్లు పా9కృత న్యాకర్త అ నుండి నేర్చుకొని ఉండవచ్చు

సూత9ంలో శద్దాల కూర్చు గూడ చింళకామణి పా9ికృత వ్యాకరణం నుండి స్వీకరించినదని చెప్పవచ్చు

సంస్కృత రాజన్‌ శబ్దం తెలుగులో రాజుగా సంయుక్త మొతుంది ఈ విషయాన్ని చింతామణి ఈ విధంగా సూతించింది డుస్స్యాక్‌ సదారాజ్ఞ 1 రాజన్‌ శద్దానిక్‌ ఎప్పుడూ డు వస్తుంది ఆని సూతాార్థం ఉదా రాజు ఈ శబ్ద ప్రియో గాన్ని పా9కృత వ్యాకరణం అచ్చంగా ఇలాగే చేసి చూఎంది -- చింళామణికి పూర్వమే రాజ్ఞ (తి9వికిమ మీర-58ి రాజన్‌ శబ్దన్య నరోపేసతి అన్న $స్య హైపలే ఆత్వం వా భవతి __- రాఆ

ఇదం కబఖ శనిలేళం హః లి “పె విధంగానే చింతామణి (తిక సంధిని హష్‌వా న అర ఇదమద సేతద్య తచ్చృ్దా శృచ్దాన్తరాన్వయే బహుళం ('హైస్వం (ప్రపద్య దీర్హాద్విత్వ ముపర్మక్షరస్య జనయంతి (చింకా హలంత ప్రీ

ఆనీ సూత్రించింది

ఆ ఈ ఎ అనే శబ్దాలు ద్దాంతరంతో కలిసేటపుడు (హస్వాన్ని పొంది తమ మీది అక్షరానికి ద్విత్వాన్ని కలిగిస్తాయి -అని నూధశ్రార్ణం ఉదా ఈదేళము._ ఇదేశము ఎదేశము.ఎద్దేశము ఆదేశము-అద్దేశము ఇక్కడ నిజొనికి సంస్కృతం లోని ఇదం అదస్‌ ఏతత్‌ ఈ మూడు శద్దాలకు తెలుగులో ఈ అనే ఒక పదమే వర్యాయమౌో తుంది అయినపుడు సంస్కృతంలోని మూడు శద్దాల్ని సూత్రసం

నం!

తల

హలంత 1

వడక సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు చేయవలసిన పనిలేదు అయినా చేయడం ఎందుకు జరిగిందంటే అడి (ప్రాకృత వ్యాకరణ [ప్రభావం (ప్రాకృత వ్యాకరణంలో ఇలాంటిదే పద రచన కనిఎస్తున్నది ఇదమేతత్‌ కం యత్తద్‌భ్యష్టో డిజా (తివిక్రమ 2278 వృత్తి ఏభ్యః స్వరాదిభ్యో దన్తేఖ్య సరస్య టావచనన్య ఇణా ఇతి డిక్‌ థవరి తు ఊదా ఇమిణా-ఇమేణ ఏదిణా-ఏదేణ జీణా-దేణ తిణా.తేఐ ఇక్కడ ఇదం ఏతత్‌ శబ్దాలు పర్మాయాలే అయినా ఆవిధానం వాటికె జరిగింది కాగా వూ అది సమంజసమే కాని తెలుగులో అలాకాదు అక్కడ అఆవిధానం ఆశబ న! పర్యాయానికి (ఈ) ఉద్దిష్టముయింది కాగా అసమంజనం ఇదేవిధంగా తెలుగు పదాన్ని సంస్కృృతసర్యాయంతో స్వీకరించి దానికి అర్జళద్దాన్ని జోడించి నూ(త్రించడమనే పద్దతిని గూడ చింతామణి ప్రాకృత వ్యాకరణం నుండే స్వీకరించింది నంన్కృత వర్యాయంతో తెలుగును నిర్జేించడం దారాస్టేఒక ఉదఎర (చింతా ఎజంత [ ఆలు శబ్దం పరిమైతే అత్వాంకీ ఉత్వం. రేఫ విస్తాయి ఉదా గుజవంతు రాలు దీరురాలు ళూరురాలు జవరాలు ఇక్కడ దారార్థము సంస్కృతంలో ద్రాం శద్దానిక్రి తెలుగులో ఆఅరమెన వదం ఆఎ అని (గబాంచాలి పొకృత వ్యాకరణంలో శ్రవిధమెన రచనావాంం రూ కనిఎనూ ఉంది ౧ కేర ఇద మర్డే (తీవిక్రమ శ. ్సి వృతి ఇదమరగ్ణే వివాతన్య భ (సత్యయన్య కేర ఇత్యాదేశో భవతి ఉదా యష్మదీయ తుమ్మశేరో

చింకామణీి న్వరూప స్వభావాలు కొల కర్త అత్వాలు ల్లీశ7 చింతామణి అయి ఆవు లకు ఐ బొలుగాని లేక ఈద్వ్య్యత్యయం గాని ఆదేశిన్తూ సూ(క్రించింది వాయి రవు ర్వకం9తమొ (చింతా ఆజంత 66) ఆయి అవులు వికల్చంగా వక్రతమాలౌతాయి. అని సూత్రార్థం ఉదా అయిదు-ఐదు అవునుం-బొను దీనికి మార్గదర్శకంగా 1ప్రాక్సత వ్యాకణంలో ఐకార స్తానంలో అయి గ. ళా ఆదిష్టమయి కనుపిస్తుంది అయిహి వై రాదౌ (తివిక్రమ అజ 02) వృత్తి ఏఐ చ ఇత్యనువరతే వైరాదిష్వాదేః ఐ చ అఇ ఇత్యాదేశో భవతి తు ఉదా వైరం పయిరం వేరం వైశవ్చూయన -నయిశమ్బాయనో చింతామణి నా శబ్దాన్ని తెలుగులో నావ గా పయోగించవచ్చునని సో౭వావా రై నావోః (చించా అజంత 09) అని సూతించింది రనౌ శబ్దాలకు ఓ ఆవ అనేవి అంత--ఆదేశాలౌతాయి - ఆని సూతశ్రార్ణం ఉదా రో యీవి నాన ఈ రచనకు మూలంగా బేక మార్షదర్శకంగా (ప్రాకృత వ్యాకరణంలో నావ్యాపః (తివిక్రమ -1- (| అనే సూత్రం నా శద్దిస్య ఏచః ఆవ ఇళ్యాదేశళో భవతి అనే వృతి నొ -ణావా అనే ఉదాహరణ కన్ఫిస్తున్నాయి

జీ8 సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు వలితార్జం పై పరిశీలనం వలన చింతామణ్‌ మీద త్రివికమ (ప్రాకృత వ్యాకరణ చ్చాయలు స్ఫుటంగా ఉన్నాయని తెలుస్తుంది కాగా ఎ పరిస్థితుల్లోనైనా చింతామణి 'త్రివిక్రముని కాలానికి అంకే 8వ శతాబ్దికి పూర్వ రచన కాజాలదని నిర్ణయించ వచ్చు అలాగే (త్రివిక్రమ వ్యాకరణం రచితమై తెలుగునాట నేటి పాణినీయం లాగ సుప్రతిషితమెన తరువాతగాని చింతామణి రచన జరిగి ఉండదని గూడ నిర్ణయించ 5 ఈ వచ్చు (త్రివిక్రమ వ్యాకరణ ఫక్కీ- తెలుగునాది సవేశించి వ్యాపించి సు(ప్రతిష్టతం కావడానికి కనీసం 800 ఏండ్లు పట్టిందనుకుం కే చింకామణి రచన కవ శశాద్దిలో జరిగి ఉండవచ్చు నని చెప్పవచ్చు నూ(తకశ్తే వివరిస్తేగాని తెలియని నూతాలు చింతామణి కర్తృత్వ నిర్ణయంలో బలీయమైన అంకస్సాజ్యుం -. సూత కర్షి కు సూతారిర్జానికి ఉన్న ఎకాంతసంబంధం సూ్రంలోని పదాలు (పఎద్ధార్రాల్నీ ణో థి తమకు ఉన్న అర్జాల్నీ కాకుండ సూత్రకర్త కు మాథ్రం తెలిసిన అంపే అతడు సంకేతించిన అర్జాల్ని ఇన్వడం చింకామణిలో కొన్ని చోట్ల కనిపిస్తుంది సంజ్ఞాపరిచ్ళేదంసుండి 'క్రియాపరిచ్చేదం వరకూ అలాంటి సూత్రాలు కనిపిస్తున్నాయి ఆ సూత్రాలు ఆ అర్జాలే ఇవ్వాలి _. అంపే తప్పనిసరిగా సూక్రకర్నే వ్యాథ్యాన కర్త గూడ ఆయి ఉండాలి ఇతరులకు సూ్యత్రకర్వ సంశేతించిన అర్ధం తెలియడం ఆసంభవం అయితే. ఈ (ప్రకరణం చదవడానికి ముందు పరిత ఇంతకాలం తనకు చింతామణి పరన పారనాలవల్లి కలిగిన సంస్కారాన్ని (ఇళ పూర్వ మేర్చడిఉంప్రే పూర్తిగా తుడిచివేసీకొని కొత్తగా (స పధమంగా బాలసరన్వతికి వలెనే తనకూ ఒక చింతామణి (ప్రతి ఏ వ్యాఖ్యా ఉదాహరణ లేకుండా లభించినట్లు భావించాలి ళం తనకున్న సంస్కృకజ్డానాన్ని వ్యాకరణ సఠిభాషాపరిజ్ఞానాన్ని మాత్రం ఉప 6099081826 76 6 8902 00 వెయ?! స80రైం8ిక్రరక 9) మ 9009 04

చింతామణి స్వరూప స్వభావాలు కాల కర్టృళ్వాలు 2కి యోగించి ఇందులో వివరించిన సూ(క్రాల అర్హతాత్సర్యాలు (గ్రహించడానికి యత్నిం చాలి అప్పుడుగాని ఈ పరిశోధనం అవగాహనకురాదు ఈ (ప్రకరణంలో వివ రించిన అంళాల తాత్పర్యం తెలియదు నంజ్హా వరంిబ్భేదంలో ఖో అద్య క్రియాను భూతార్జ ద్యోతినమాద్యగం వినా సర్వః (20 దీనికి అర్హమిది [క్రియాసుజు కియాపదములయందు భూతార్జద్యోతినం _ భూతార్జములం గనిపించునదియు ఆద్యగంజ=(నామ ఆదినుండునదియు వినా= వినాగాను సర్వః =సమస్త మైన యః యకారమును ఆత్‌=అకారము ఈ అర్థాన్ని యథాతధంగా (గ్రహిస్తే వ్యప్రభమంగా సూటత్రక్నర్త ఉద్దేశ మేమిటో తెలియదు బాలసరస్వతికి పూర్వం ఈ వ్యాకరణం ఉనికి మృగ్యం కాగా ఇది పరన పారనాల్లో ఉన్నట్లు నిదర్శనాలులేవు అతని మాకే ఇందుకు (పమాణం (బాలసరస్వతి ఎరిక్సు (క్రియాపదాల్లో కనివించే యకారం ఆదిలో (నామమాః ఆభ్యాతమా? అవ్యయమా? ఉండే యకారం ఎలా ఉంటుందో చెప్పలేదు ఆ యకా రాలమీద ఎ అచ్చు లుంటాయో సూతం తెలపడంలేదు ఆ రెండు రకాల యకా గాలు తప్ప మిగిలిన సమస్తమైన యకారం హ్రస్వ _అకారమట _ దీని కాత్సర్యం నక్రకు తప్ప ఇతరునికి ఎవరికైనా జోధపడుతుందా అకారమం'సే అకారం-కొలది అని అర్థమట అది సూకకర నంకేతించిన అరమే కాని వదానికి ఉన్నదికాదు వాని ఠి అలా ఆర్థం చెప్పిన తరువాత గూడ సూతత్రతాత్సర్య మేమిటో నూతనంగా చూచే వాడికి బోధపడదు అసం భూతార్జక క్రియల్లో యకార మేమిటి వండెను ఎండెను. నచ్చెను మెచ్చెను 'వాసెను-చూ సెను-లే దే? కాగా గొన్ని క్రియల్లో మాత్రం అంపే అమహతీ ఎకబహూు వచనాల్లోనూ మహత్‌ ఎకవచనంలోను ((వ్రథమపురుషల్యో కనిఎంచే (పోయెను_అయెను యకాౌరాన్ని సామాన్య లక్షణంగా చెబితే చెబ్బన నానికితప్స వ్యాక్యాతకా అర్థం ఎలాతెలుస్తుంది పైగా ఇక్కడ మొట్టమొద కే

1! సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు మనసా పోయెను-ఆయెను-వంచి [క్రియాపవాల్ని సంలిక్పంచి చూస్తేతప్ప ఈ సూత్రానికి ఒక అర్జమున్న క్షే అనిపించదు? అంటే ముందే అత్యాన్ని (గ్రహించ గలితే తస్ప లక్షణాన్ని వ్యాక్యానించలేడు అలాగే ఆదిలో ఉండే యకారం ఏ అచ్చుతో ఉంయిందో గూడ సూత్రం చెప్పదు ఆ రెండుచోట్ల ([కియల్లో ఆదిలో ఉండే యకారాల్లో ఏ అచ్చులుంటాయో చెప్పడంకోసమే అసలు సూత్రం పుట్తినా సూత్రానికి అ శక్రిలేదు ఎంత సంస్కృతం చదువుకున్నా మరెంత వ్యాకంణ పరిశీలనం ఉన్నా సూత్రక_ర్ర సంకేతించి చెప్పాడు గాబట్టి ఇతరునికి ఆ అర్జం తెలిసే అవకాశం లేదు మొదట బాలసరస్వతి (వ్రాఎన అర్జం మాతం చదివినా మనకు తెలిసేది ఎమీలేదు తరువాత అకని ఉదాహరణలు చూసే ఓహో ఇదా దీని తాత్సర్యం అని అనిఎస్తుంది. ఈ విషయాన్ని అంత అస్పష్టంగా అసహా జంగా చెప్పాడెందుకు అని సందేహం కూడ సామాన్యంగా కలుగుతుంది

ఆ రెండు స్థలాల్లో యకారంమీద అకారాన్ని ఉచ్చరించే అలవాటు తన కాలంలో ఉండగా చూచి దాన్ని సరిదిద్దాలని సూత్రక్వర్ధ ఈ సూత్రాన్ని జేశాడు అతడే పదాలకి (ప్రతిపదార్థం చెబ్బనా దాని తాత్సర్యం తెలియదు అది ఒక సంకేతి తార్డమే కాని సామాన్యార్థం కానేకాదు అతని ఉదాహరణలు అకారమనల్లా దలకట్టనుట _అనే వివరణం చూచిన తరువాత గూడ మన సందేహాల కొలలు ఆ రెండు న్దల్లో యకారం ఏ అచ్చుతో ఉంటుందో అతని ఉదాహరణల్నిబటి మ్యత్రమే తెలిసికోగలుగుతున్నామంటే అది సంకేతికార్థం కాక మరేమిటి? మిగిలిన స్టూల్లో యకారం (హస్వ అకారమంపే అర్హమేబుటి ఆ రెండుచోట హస్వా కారం వ్రాయగూడదని చెబ్బనట్లు భాసించినా వివక్షితార్థం వ్య క్రమవుతుందా? పైగా లల

పోయను-యవ్వడుంనంటి ఉచ్చారణ ఈ సూత్రతాత్పర్యంకోసం _ చింకా

మణిలో లకీతమైన భాష అనే (ప్రకరణం చూడండి ని బాలనరస్వతీయ వ్యాఖ్య

చింకామణీ స్వరూవ స్వభావాలు కొల కర్త ఖర్వాలు £్‌గ్‌ పోవలసివస్తుంది ? నూత్రలక్షణానికి ఇంతకంె దుష్టోదాహరణం ఏభాషావ్యాకర కాల్లోనైనా ఉంటుందా? ఈ సందేహాలు. వ్యాఖ్యాత సూత్రక_రకంటే. భిన్నుడై ఉండే తస్పక కలిగి ఉండేవి కాడుగాబళ్లై కలగలేదు ల్లి అద్ద న్యస్తాలవ్యళ్చర్వ క్రస్స్యాన్మిథస్స వర్ష శ్చ ల్లో దీని అర్ధమిదడి దన్య దన్యమైన చు చవర్గము అత్‌జ్యహస్వ అకారము (కలది తాలవ్య వతాలవ్యమైన చు ఇచవర్శము వక్ర ఇఎ ఒలు (కలద్యి స్యాత్‌ ఇఅగును మిథః=పరస్పరము సవర్షశ్చ-సవర్జములు గూడ (అగును నూ శ్రార్ధాన్ని ఉన్నదున్నట్లుగా (గహిసే వివకీత అర్ధమే స్ఫురించదు - చజ లు మాత్రమే చవర్గ పద ఉద్దిష్టాలని తెలిసే తప్ప అప్పుడైనా సూశశ్రానికి అవ్యా విదోషం పడుతుంది _ దంత్యాల్లో చుక్క. చూపు చొక్కు చోటు చౌక _ వంటి వాటిలో దంత్య చకారం అదేవిధంగా జున్ను మొదలగువానిలో దంత్య జకొరం నూత్రానికి లక్షులు కాజాలవు కాని నూత్రక్తర ఉద్దేశం కొన్ని శద్దాల్లో తలకట్లు (అకారాలు ఉండవలసినచోట ఎత్వాలు ఎత్వాలుండవలసినచోట తలకట్లు ఉంచి ఉచ్చరించడాన్ని నిషేధించడం మాత్రమే కౌబన్లే బాలసరన్వతి చందురుడు చక్కెర జాడ జంట--మొదలయిన దంత్యములు తలకట్లనుట అని ఆ అంతరార్థం వివరించాడు. ఆ ళద్దాలు తలకట్లతో గాక ఎత్వంతో చెందురుడు-వంటివిశా ఉచ్చ రించడం (వ్రాయడం అతనికాలానికి జరిగేది దాన్ని సరిదిద్దడంకోసమే సూత్రం ఆదేవిధంగా చెన్ను చెల్వ జెస్టా జెజ్టీ.వంచివాటిలో గూడ అత్వోచ్చారణ లేఖనాలు వినబడుతూ కనబడుతూ ఉంటే వాటిని నిషేధించడానికే ఈ సూత్రం ఉద్దిష్ట మయింది బాలసరస్వతి కాలానికి చల్వ జల్జీ-పంటేీ ఉచ్చారణ లుండి ఉండటంలో అసహజ మేమీలేదు ్సి చేయును-(వ్రాయునుంవంటివి బి శేయుట.. వాయుట._వంటివి కి శేయము--చేయుడు-(వ్రాయము (వాయడు-వంటివి శీ చెయిది4ంఅయిదు-పంటివి థు ఎయిదు (వెందిడించు లోనగునవి

లలి సంస్కృతంలోని (పసిద్ధాంధద్ర వ్యాకరణాలు ఈ అంతరార్థం సూతం రచించినవావికీ తప్ప ఇతరులకి అవగాహానకావడం సంభవించదు 8 తిజ్మధ్య శేషషప్ట సు స్కర్మ(ప్రవచనీయజవిభ క్రీ కించిత్‌ (ప్రళంసనాద్భుత సంతాస యదా తదా కిమేవాం శృ త్వా కీల తూజ్ఞమాద్యా నభిదధతి కళా (ద్రుతో న యేషాం స్యాత్‌ - 44 దిని వాలసరన్వతీయ స్యాఖ్య కించిత్‌ ఇంచుకంత కాసంత సుంత౩ మొద అయిన కించిదర్హములును (ప్రళంశన =బ మజ్జా మొదలయిన (ప్రశంసారములుసు ళు అద్భుతజఅపో ఓహో: కరా మొదలగు అద్భుశార్హములును స్వాస అక్కట అయోో మొదలయిన సంకాపార్థములును యదా తదాజఎప్పుడు అప్పుడు అనెడి వియు కిం-ఎమి యనుసదియు. ఏవాంశృదనిన్నే నన్నే అను నేవారములును క్త్యాజ్యపకౌశించి హరించి విహరించి యితాంది కా వ(ప్రత్యయాంతములున కిల చేసెనలు అనెడి కిలార్థమును తూజ్ఞంజడిశరక మిన్నక మొదలయిన తూపమదిము లును ఆది శద్దిమ. చేత పట్టియను= విభక్తియు మజీ సుమ్ము కద మేదలయి నవియు కళా =కళలని అభిదదతి=చెప్పుదురు ఫై వ్యాఖతో పదాల అర్ధాలు వివరించేబిపుడు ఒక (క్రమం పాటించబడలేదు కొన్నిచోట్ల తెలుగుపర్యాయాలు ఇస్తూ కొన్నిచోట్ల సర్మాయాలుగాక స్వసంకేతి తార్లాలు ఇవ్వడం జరిగింది థి న. వావిళ్ళవారి (సతి ( $7) లో ఇంచుక న జ అభ బి ఇదె ఎక పదం కొద్ర కౌసు_ అంతజకాసంత అని పదద్వయ ఘటిత దా సంత గూడ ఇటువంటిడే-పూర్వపద స్వరూపం గవేషించాలి అది పొరపాటొ [గ్రహపాటో వ్యాఖ్యొాతదో బేఖక్రునిదో అయి ఉండాలి శి _వావిళవారి (ప్రతిలో లేదు ళం శ లేదు బ్‌ గ్‌ వావిళ్లవారీ (ప్రతిలో కయి గొడ కలదు

చింకామణి స్వరూప స్వభావాలు కాల కర్మృత్వాలు లగలీ

కించిత్‌ శబ్దానికి పర్యాయంగా ఇంచుక సుంత శబ్దాలు తెలుగులోనివి ఇవ్వ ఇడ్డాయి.. కాని దాని అనంతరపదానికి ((ప్రశంసన పర్యాయం ఒసగదిడలేదు (వశంసనం=పొగడ్త ) (పశంసనంలో చేసే ధ్వనులు బి మజ్జా అనేవి ఒసగ బడినాయి. అలాగే అద్భుత శబ్దానికి గూడ తెలుగు పర్యాయం గాకండ (అచ్చె రుప్పు తద్భావపకటనలో వెలువడే శద్దాలు అహో ఓహో బొరా అనేవి కళలుగా చూపబడదినాయి. బళ మజ్డా అనేవి అద్భుతార్జాలు ఎందుకు కొవు అదేవిధంగా సంతాపళద్దానికి కూడ తెలుగు పర్యాయం (వేండిమి కాంక) ఇవ్వకుండా సంతప్పుల వ్యవహారంఠోని ఆక్రిందనాన్ని సూచించే శద్దాలు అయ్యో అక్కటా అని ఇచ్చాడు

ఇది అపవ్యాఖ్య అనీ సంతాపళబ్ద తెలుగు సర్యాయం వేడిమి వంటిది (యదా తదా శద్దాలు తెలుగులో ఎప్పుడు అప్పుడు అన్నట్లు కళాసంజ్ఞకమౌొతుం దనేదే సూత్రానికి అర్హమని వాదించవచ్చు. కాని అపుడది సుస్‌ (1వథమాంతాలుు లోనే ఆంతర్భవిస్తుంది కాబట్టి పునర్గ్థహణం నిరర్ధకం పైగా న్యవహారస్టమైన అయ్యో అక్కటా వంటివానికి కకాసంజ్ఞ లభించదు. కాబట్టి సూక్రకర్న్వ ఉద్దేశించి నది అయ్యో అక్కటా వంటి శద్దాల్నే కాని తెలుగు వ్యాకరణాన్ని నంస్కృ తంలో రచించడం వలన తెలుగుకి సంస్కృత పర్యాయాలు సూ కక్రాల్లో (గ్రథించడం వల్ల ఎర్పడిన చిక్కు యిది ఈ చిక్కు ఉండటం వలననే సూ్రకిర్న ఉద్దేశం ఎదో నూత్రకిర్ని కే గాని ఇతరులకు తెలియరాని స్థితి ఎర్చడింది నిజానికీ వైన విషృష్ణాలెన సదాలికీ అవే అర్థాలని _ (వ్యాఖ్యాత చెబ్బనద్సి ఆ పద(ప్రయోక్షకు తప్ప తెలియవు కారణం ఆ అర్జాలు అతనిచే సంకేతితమైన వేతస్ప యథార్జాలు గావు

అదేవిధంగా పైనూత్రంలో (ఎవాన్‌ (చ్చ ఎవాంశ్చ అనే పదానికి తెలుగు ల్‌ ని నిశ్చయార్జాలెన ఎ -_- వంటి శద్దాలే అర్థమని తెలియడం కేవలం వ్యా్యాతప అసాధ్యమైన ఎని. పైగా ఎన అనేది అవ్యయం -- సంస్కృతంలో దాన్ని ఈ తెలుగు వ్యాకర్న అకారాంక పుంలింగం చేఎ డ్వితీయాబహువచనాంతంా ఇక్కడ ప్రయోగించాడు. ఇది ప్రథమంగా కర్షికు తప్ప తెలియదు. కర్శగానివాడై తే యోజన చేసిచేసి చివరకు ఎవంచ అనో మరేదో అనో ఆరించేసికొని దాన్నే చెబ్బ ఉండేవాడు అసలు ఓక భాషావ్యాకరణాన్ని తచ్చిన్నథాషలో వాసే కర

264 సంస్కృతంలోని (వసిద్ద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు ఉద్దేశాలు వ్యావ్యాతలకు శెలియవనే బహుళః టొమచం(దాదులు తమ ప్రాకృత వ్యాకరణ సూత్రాలకి తామే వృతి వ్యాఖొర్టనాలు ఉదాహరణలతో (ఛ్రాసికొవి ఉంటారు నంభి వంచ్భెదంలో 4 పరిమితొ సమస్తానామ్‌ - | దీని అరమిది పరిమికొజువరిమాణార్జము పరమై ఉండిన సమస్తానొం= ళ్‌ అన్ని అచ్చులకు (సంధి గలదు ఉదా బారెండు పుపైండు తూమెండు వీసెండు ఇత్యాది దీనిలో పరిమితౌ అనేపదం పరిమాణార్జకమనీ అదిగూడ ఎండు అనే పదాంశమనీ కర కుతప్ప వ్యాఖ్యాతకు తెలియడానికి అవకాశంలేదు పరిమితి-పరి మాణం=కొలత అంతవరకే ఆ సంస్కృత పదానికి శక్తి గాని ఎండు (ప్రత్య యాన్ని నిర్దేశించే శక్తి స్వత దానికి లెదు ముందుగానే మనసా ఆ అర్థం సంకల్పీంచుకొని (వ్రాఎనవానికితప్ప కొత్త వానికి పరిమితి శద్దానికి ఎ డ్వాది తెలుగు పదాంళాలే అర్థమని తెలియదు .- (ప్యపథమంగా తెలిఎన తరువాత ఇప్పటి చింతా మణి నిద్యార్డుఅందరికీ తెలిసినట్లు సామాన్యంగానే ఆ అర్థం తోచవచ్చు కొని చింతామణిని (ప్రప్రథమంగా చదివే ఏ సంస్కిత విద్వాంసుడై నా పరిమితి శబ్దాన్ని ఎండ్వర్థకంగా (గ్రహించలేడనడానికి సస్ఫాదయ హృదయమే (ప్రమాణం గ్‌ నస్యా త్తద్ధర్మోత వా 6 దీని అర్ధిమిది తద్ధర్మొత వతద్ధర్మ క్రియలయొక్క ఉకారమునకు నస్యాత్‌ సంధి లేదు ఉధా రక్షించనంబ పోషంచునీశ్వరి ఇక్కడ తద్దర్మ ఛబ్దానికి తద్దర్మ శ్రీయ అని అర్ధం - వ్యాఖ్యాకల (వాతను బట్టి అయినపుడు తద్ధర్మ క్రియల్లో ఉత్త్యం కేవలం (ప్రథమప్పరు షైకవచనంలో మా(క్రమేకాక బహువచనంలోను ఇతర ప్పరుషల్లోని రెండు వచనాల్లోను ఉంది] ఛం నాచారం నడత తాకాాకకాాాహహరహతతతడాయాళయాాడాయలాం. రకించునుంరడింతురు రకీంతువుంరకింతురు రక్షింతును రక్షింతుము

చింతామణి స్వరూవ స్వభావాలు కాల కర్చృత్వాలు లిరీర్‌ అయినపుడు తద్ధర్మక్రియల్లోని ఉకారానికి సంధిలేదంకే. రక్షింతురు.[ అంబ= రక్షింతురంబ అవీ ఉండవలసిన స్థలాల్లో గూడ సందధిలేకుండా పోతుంది! నిజానికి సూఢక్రానికున్న అర్ధమంతే కాని సూ్రకర్త ఉద్దేశించిన ఆర్ధంమ్మాతం వేరు అతడు తద్ధర్మపదంతో దానిలోని (ప్రథమో త్తకమైక వచనాల్నే (మహతీతరముల బహు వచనం గూడ ఉద్దేశించాడు. కాని అది అతని సంకేతితార్డం. కాబన్హు నిరభ్యంత రంగా నిస్సందేహంగా. తాను ఉద్దేశించిన అర్ధమే వ్యాఖ్యానంలో (వ్రాసి ఊరు కున్నాడు వ్యాఖ్యాత భిన్నుడై తే పెనందేహాలు కలిగేవే కాదుగాబట్టి కలుగలేదు చింతామణిని బొలసరస్వతి తర్వాత అతన్‌ వ్యాఖ్యనే ఆధారం చేసికొని వ్యాథ్యానించినవాడు అప్పకవి అతనికి ఈ సూరి వ్యాఖ్యానం చేసే సందర్భంలో పై సందేహాలు కలిగాయి. తద్దర్మపదానికి మూడు పురుషల్లోని ఏకబహువచనాలు మొత్తం అర్జం కాగా సూతం కేవలం (సథమైకవచనాన్నే ఉదాహరించి ఊరు కుంపే సరిసోదనీ కాని సరిపెట్టుకోక తానుచేయగలిగినదడి (నూథ్రానికి సంబంధించి ఎమీలేదని తెలిసి వ్యాఖ్యానం మాత్ర విచిత్రంగా వివరంగా చేశాడు ఉర్వి(దద్దర్మమున€౬ (బథమో త్తమాఖ్య పురుషముల నేకవచనముల్‌ పోవవిడిచి కడమపదములు తిబ్మధ్యకములుగాన( గొమ్ములను (బాణ సంధులు గూర్చుటొప్పు (అప్ప 678) వదలక తద్దర్మములను బొదలెడు (ఫ్రథమో త్రమాఖ్య పురుషెకవచః పదములు (దుత(ప్రకృతులగు( బదరును నతండోర్వు నేను బలుమలు ననంగన్‌ (వైది సూ శ్రార్థాన్ని మరికొంచెం విపులసరచి ఉత్తమపురుష ఎకవచనాన్ని గూడ తద్ధర్మసజ్డకంగానే గుర్తించి మిగిలినవి తిజ్మధ్యకాలు 2 గాబట్టి వాటికి (ఉకారాంఠా లలు ఆలావేకుండా పోవడానికి వీలులేదు సంధి కావాలి 2 క్రియల్లో మధ్యమప్పరుషరూపొలు చివర రు ము ఉండే రూపాలు = చింతామణి. క్రియ?

లం! సంస్కృతంలోని ('ప్రబద్దాంధ్ర వ్యాకరణాలు లకి సంధి జరుగుతుందని విశేష ప్రతిపత్తి కలిగేవిధంగా (వ్రాశాడు ఇతని ఈ వ్యాథ్యానాన్ని సంస్కృృతీకరించి అహోబలకతి తన వ్యాక్యానంలో అధర్వణ కారికగా పేరుపెట్టి స్టలాంతరంలో (ప్రదర్శించాడు ఈ సూత్ర వ్యాథ్యానంలోనే తన సంస్కృృతీకరణను (ప్రవేళపెడితే అది అప్పకవీయ[గ్రంథానికి ఆనువాదమని వెంటనే తెలుసుందని భావించే బహుళ దాన్ని హలంతపరిచ్చేదంలో 88వ సూత్ర వ్యాఖ్య చేపిన తరువాత అసందర్భంగా ఈ సూత్ర స్మరణంచేసి మనం పైన చేఎన పూర్వ పక్షమే చేఎ సమాధానంగా = తద్ధర్మ శ్రీయల్లోని (ప్రధమోత్తమపురు షైకవచనాలు వినా ఉత్వానికి సంధి జరగదం పే చెల్లదసీ చయోగాలతో విరోధమొతుందనీ చెబ్బ అధర్వణవచనంగా (ప్రథభమళ్ళ్చోత్త మ శైవ తాసు తద్ధర్మ సంజ్ఞకౌ భూతాద్యవిషయౌొ త్రత్ర చైైకక్వార్థాభిధాయకౌ ఉదన్నా చ సదానానౌ న సంధి స్త్వత్రకల్ప్యతే అని ఉటంకించాడు అస్పకివి సద్యాల్ని ఈ కారికల్నీ పోల్చి చూస్తే అస్పకవీయాను వాదమే తప్పక ఈ కారికలని వెంటనే తెలుస్తుంది అయితే. ఇక్కడ పూర్వపకమొకటి ఉండవచ్చు అధర్వణకారికల్నే అప్పకవి తెనిగించి ఉండగూడదా అని కాని అగ్బకవికీ అధర్వణకారికలు తెలియవు అప్పకవి ఆధర్వణని వ్యాక ర్తగానే ఎరుగడు. ఎరిగిఉంటే తానుతన (గ్రంఛాదిలో ఇచ్చిన వ్యాక ర్తల వ్యాకరణాల వరునలో అధర్వణునీ అతని కౌరికల్నీ ఉంచేవాడే. పైగా అప్పకవికి ఆ కారికల సంగతి లెలియనే తెలియదని స్వయంగా అహోబలపతే ఒకచోట సొత్యుమిచ్చాడు1 / తద్వత్త దాదిజన్య అత్రి దీనిఅర్థమిది తదాదిజస్య తచృబ్దాద్యర్థిములయందు పట్టిన ఇకొరమునకు తద్వర్‌ చుకారమునకు వలెనే వికల్పము (సంధివచ్చునుు ఉదా అది యెవ్వరు అదెవ్వరు ఇది యేమి ఇదేమి న. కాకునూర్యప్పకవిస్తు ఎతద్‌్యగ్రంధ సంపాటిన వై ధుర్యేణ శ్రీనాధస్య (భ్రాన్తత్వమాహ = కవిశిరోభూషణంంసంధిం4వ సూత్ర వ్యాఖ్య

చీంకామజీ స్వరూప స్వభావాలు కాల కర్షృత్వాలు ! దీవికి పూర్వసూ(తంలోప ఉకారానికి వికల్బనంధిని విధించాడు ఇక్కడ తదాదిశబ్దాల్లోని అచ్చుకి గూడ అస్తే సంది అవుతుందని సూ్యత్రించాడు సంస్కృ తంలో తత్‌ శద్దానిక్‌ లింగాన్నిబట్టి (పం) వాడు (న) (ఆ) ఆమె (స్రా (నపుం) అది (కఠి అనే అర్థాలు వస్తాయి అన్నిటికీ ప్రాతిపదిక ఒకే సంస్కృతంలో సమాసం ప్రొతిపదికతో పే ఏర్పడుతుంది బట్టి ఇక్కడ తచ్చద్దా నికి పె అర్థాలన్నీ పౌసగుతాయి. పైగా పూర్వ సూత్రంలో ఉకారసంధి ఉన్నది గాబట్టి ఇక్కడగూడ వాడు మొదలయినవాటిలోని ఉత్వానికే వికల్పనసంధి చెప్ప తున్నాతని అనవచ్చు _ ఈ సందేహాలు అభ్యంతరాలు సూత్రక ర్తగాని వాణ్ణి విశే షంగా బాధిస్తాయి వ్యాఖ్యాన రచన ముందుకు సాగదు కాని బాలసరస్వుతికి ఆ సందేహాలూ అభ్యంతరాలు ఏమీ ఉండవు అతడు తాను సంకల్పించిన అర్జాన్నే సులభంగా (వ్రాసేసి ఉదాహరణ లిసాడు అవాలి ఇక్కడ తత్‌ శద్దానికి తత్‌ (నపుంసకలింగం) అనేదిగూడ అర్హం కావచ్చు గాని స సా అనేవి గూడ (సూత్రంలో సమానం ఉండటంవలన) అర్జాలే అవుతాయి సూ్రకర్రోకానివాడి కి ఆపాటి తికమక చాలు నిష్టర్షగా (్రాయలేక పోవడానికి కాగా ఇదీ స్వసంకేత (ప్రసిద్దారమైన సూతమే న 1 ప్రాయస్తుస్యాత్‌ కిమాదికస్యేత = $ దీనిఅర్జమిది కిమాదికి స్థవకిమర్జాదులయొక్క _ ఇతస్తుఐఇకారమున కైన ప్రాయ =తరచుగా స్యాత్‌ - (సంధి అగును ఉదా ఎమమ్మ ఏమియమ్మ ఏమయ్య ఏమియయ్య సంస్కృృతంలో కిమ్‌ శబ్దాలు సర్వనామ మొకటీ అవ్యయ మొకటీ రెండు ఉన్నాయి 'వ్రస్తుతం దీనికి మై సూత్రంలో సర్వనామ శబ్దిమైన తత్‌ శద్దానికి సంధి విహితమె ఉంది -_. తరచుగా అయినపుడు దాని వెంటనే ఉండే కిమ్‌ సర్వనామం స్‌ కాదనీ అవ్యయమనీ దాని ఆర్థం కెవలం ఏమి అని మాత్రమే అనీ సూ న న న న న న న న చోర్వాస్యాద్వ ర్తమౌనవివాత స్య శ

లకి సంస్కృతంలోని (వసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు కర్తకు తవ్చ ఇతరులకి ఎలా తెలుస్తుంది? ఇక్కడ సూత్రంలో ఇతః అనే దళం గూడ ఉన్నదిగాబట్టి ఏది ఏవి ఇత్యాది శద్దాలోఎం ఇత్తే సూళతోద్దిష్టమని సంద రృాన్నిఐటి అనుకుంటారు కాని బాలసరన్వతి మ్యాతం న్వసం కేఅతార్జం ఎమి

ల అనే అవ్యయ మె అర్హమిని వ్యాఖ్యానించి ఉదావారించి ఊరుకున్నాడు.

పూర్వస్తూ(తంలో అది. మొదలయినవాటకి సంధిని విధించి తిరిగి ఏది మొదలయినవాటకి సంధి విధానం చేస్తాడా అని (ప్రశ్నరావచ్చు చింతామణి కర్తకు ఆ సంకోచమేమి లేదు. చేస్తూనే ఉంటాడు ఇపుఎ మనం సంస్కృృ3ం నేర్చిస తెలుగువిద్వాంసులు కొత్తగా కొంగ్రొ త్తగా చింతామణిని చూసినప్పుడు కలిగే అనుభ వాన్ని యథార్థంగా (ప్రదర్శించాలి అఎుడే సూతక ర్త వ్యాఖ్యాక ర్త ఒకడేనా కదా అనే అంశం అవలీలగా పరిష్కృతమౌతుంది

రి అపిళదార స్యేత ఎ రీ

అథి

దీ అర్హమిది ఆపిళద్దార్భస్య ఆపి అను ఉపసర్గార్థ వదముయొక్క. ఇకః== ఇకారమునకు వికల్చ్పమున లోపము వచ్చును ఉదా హరునేనంబనే హరునేని నంబనేని న.

అ) అమరిచి-అమర్చి-కావడానికి ఒకసూ(త్రం (సంధిం ్సి

ఆ వినుచు-విన్ను-కావడానికి ఒకసూ(త్రం (నంధి= లి

ఇ అపుడు--అప్షు..కావడానికి ఒకనూత్రం (నంధి- క్‌

ఈ) పునుక-పున్క =-కావడానికి ఒకసూ(త్రం (నంధి.492)

అప్పకనీయ చింతామణి (పకౌరమై తే-_

డీ అబ్బుగము-అ(దిము.కౌవడానికి ఒకనూ[త్రం (అవ్ప-సంధి-28)

ఈ) ఎటులు ఎట్లు కావడానికి ఒకనూ(కం (అప్ప-సంధి-25)

బు పూనికింపూన్కి కావడానికి ఒకసూ[ తం (అప్ప--సంధి_28)

విడివిడిగా ఇన్నిటికి ఇన్నిసూత్రాలు చెబ్బ తృ ప్రివాలక ఇంకేమైనా మిగిలి పోతే. వాటికోసం మరొకనూత్రం (నంధి- 8) చేసినివానికి సూదత్రనిర్మాణంలో పొదుపు జాగ్రత ఉన్నాయని వాదించి నెగ్గలేం

జాట్‌

చీంతామణీ స్వరూప స్వభావాలు కొలక _ర్భత్వాలు 260

తెలగువాడెవడీకై నా సంస్కృతంలోని అపి శబ్దానికి తెలుగు పర్యాయ మనగానే వెంటనే స్ఫురించేది- కూడ అనే అవ్యయం కానిసూతం అప్యర్థక- తెలుగుపర్యాయం ఏవని అంటున్నది ఏని శబ్దానికి అప్యర్థ ముండవచ్చుగాని (వ్రసి ద్ధంగా బాలసరస్వతి ఉదాహరణ నుదిడ్తు పర్యాయార్థ మున్నట్లు తెచుస్తుంది. అయి నపుడు (ప్రసిద్ధంగా పర్యాయార్దమైన శబాన్ని పట్టుకొని అప్యరమని సూత్రీకరించి

యు థర ది టి /

వ్యాఖ్యానం చేయాలంకే నూత్రకర్తా వ్యాథ్యానకరా ఒక్కరే కాకపోతే. సంభ వమా? ఇతరు డెవడికీ ఏని ఆస్యర్థకంగా స్ఫురించదు సూతక ర్త ఉద్దేశించినదదే ఆని సూ్రక ర్తే వ్యాథ్యానించాలి

అప్యర్జంలో ఇదంతంగా పదమేదైనా ఉందా? తెలుగులో అని యోచి స్టే కాని అనేది కనబడుతుంది -ఏనివలెనే అయినప్పుడు కాని కూడ ఈ సూత్రానికి విషయమే అని సందేహించవచ్చు

సూత్రంలోని ఇత అనే పదం అప్యర్థకంగా నూ(త్రక_ర్ర ఉద్దేశించినది కూడ శబ్దాన్ని కాదని తెలియచేస్తుంది నిజమే కాని ఏని పదమే కర చెప్పా డని కొత్తగా ఇతరునికీ అపి శద్దింవలన తెలియడం అసాధ్యం పైగా సంస్కృ తాప్యయం అపి కి తెలుగులో పర్యాయంగా ను తను అనే సముచ్చయార్థాలు గూడ వాడటం జరుగుతుంది గదా

శ్రి షష్ట్యాఉతో2_చినుమ్చేచ =

దీనిఅర్ధమిది "సీజసమానమందు షష్ట్యా వషన్టయొక్క. ఉత =ఉకా రమునకు అచి=అచ్చుపరమైతే నుమ్‌చజానుమాగమమును (వచ్చును ఉదా రాజునెదుట పామునెమ్ములు

ఈ సూత్రంలో సెజసమాసమందు అని వ్యాఖ్యానం సనన్సమాస ౩ అనేది (త్రివిక్రమ దేవునిచే కల్పితమైన సంజ్ఞ _ దాని సప్పమ్యంతరూపం సే అనే పదం కాని ఈ సూ(క్రంలోని సే ్రివిక్రిముని (ప్రాకృత శద్దానుళాసన (ప్రారంభంలోని ననన ననన ననన ననన ననన నన

రామ కృష్ణ అఎడజరొముడు కృషుడును

ణు న!

వీ కివి ౨-8

1ళ్ల(0 సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్దాం( వ్యాకరణాలు సంజయొక్క-. సష మ్యారతరూపమని వ్యాఖ్యాత కు కొత్తగా 'తెలియడమెలా? చింతా హో అటి మణికి ఒక ఉప్మక్రమణిక ఉండి దానిలో సూత్రకర్న తావిలా (ప్రాకృత పరిభాషను 'వ్రయోగిస్తున్నట్టు చెబ్బ ఉంపే వ్యాక్యొత తెలిసికో గలడు ఏ సూచనా లేకుండా ఒక్కపారిగా సే అంపే దాని అర్హం. అది (వాసినవావికి తప్ప ఇతరునికి తెలి యడం" అసాధ్యం కాకపోయినా దుస్సాధమనే అనాలి (0) (దుతస్య సర్వత్ర లక్‌ సమాసేషు _- 28 దీని అర్జమిది సమాసేషుజనమాసములయందు సర్వత్ర= అన్నిచోట్ర (ద్రుతస్య=(య్రుతముసకు లుక్‌=లోపము(అగును ఉదా విరికల్వ తెల్లందమ్మ గ్రా ఇది సమాసాలలో (ద్రుతలోపం చెప్పే సూత్రం కాని దీనికి బాలసరన్వతి ఇచ్చిన ఉదాహరణలు ఎందుకో మారి సూత్రానికి ఉదాహరణకి సమన్వయం కుదరని తెలియని స్థితి ఏర్పడింది బాలనరస్వతి టీక ఈ ఒక్కచోట కొద్దిగా చలిస్తేనే ఈ దుస్థితి కలిగితే అసలు ఆతని టీకే లేకపోతే చింతామణికి అర్థ పందర్భాలే ఉండవం పే అతిళయో క్తి కొదు కాబక్లే అప్పకవి గాని అహోబలపతి గాని బాలసరస్వతి ఒసగిన అర్జాన్ని ఉదాహరణనీ యథాతథంగా తీసికొనే ఆపెన ఈమ వ్యాఖ్యాన విస్పృతికి పాటుపడ్డారు. ప్రస్తుతం దీనికి విరికల్వ (మోముచద్దు రుడు తెల్లందమ్మి అని ఒక్కపతిలో: మోముచందురుండు విరిగల్వ కవినేర్చు చిల్కాపల్కులు రామువి యాకృతి 'తెల్లరదమ్మి = అనీ ఒక (ప్రతిలో అతని యాకృతి _సీకారాములప్రాపు ఒప్పులకుప్ప అని వేరొక ప్రతితోః ఉదా హరణలు కనుఎస్తున్నాయి వీటిలో _ షచ్బతత్పురుష సమాసాల్లని ంటికీ. ఈ సూత్రంతో సమన్వయం కుదురుతుంది! కాని మోము చందురుడు నన సమా ఆంధ్రసాహిత్యపరిషన్ము[ద్రణ కాకినాడ 092 2 _ వావిళ్ళ (ప్రచురణ 17 8 _ వావిళ్ళ (ప్రచురణ 9848 4 _షషభవేద్వితీయాతు షసంపి ప్న బన్‌ నో లా త త్పురుషసంస్థితా నామ్నాం (హలంత 84) అనె సూతం రామునియొక్క ఆకృతి _ రామునిన్‌ ఆకృతి _ రాముని యాక్ళశి అని రూపనిస్పతి

చింతామణీ స్వరూప-స్వభావాలు కాల కర్శ్యృత్వాలు విగ సంలో (ద్రుతమెక్కుడ దాని లోపమెక్కుడ? అక్షే విరికల్వ లోను సూత్రాన్ని సమన్వయించలేం ఇక్కడ బాలసరస్వతివాక్కు (భంకానికి గురికావడం జరిగి ఉండవచ్చు ఈ సూత్రానికి అస్పకవి వ్యాఖ్యానం సులభంగా సవ్యంగా ఉన్నట్లు కనుఎస్తుంది బహుళ అదే పాలసరస్వతి కృతమైనద్లై అప్పకవి వాక్కు-లలో (పద్యాలు గాబట్టి భద్రపరచబడి ఉందేమో వనధి తనయేశ యయినటువంటి యనుచు 6 బరపద విశేషణము కేటపజచుకొనుచు6 దొలుతటి పదంబుకొననుండు (దుతము గుడియు సమసనమునందు€ జెందు లోపముల6€ గృతుల కడపటి (ద్రుతమును గుడియును బొడవడణంగినం బయివని౬. బరుషములు సరళములో6 జడవు 'పెఅహల్లులెల్లను వడలక 'ప్రాణంబులెల్ల సంధులు గాంచున్‌ జగతి. జప్పనికూరకప( జవ్చంగూర చనును జక్క నిచదాయకు€ జక్క-6జాయ హెచ్చుపచ్చనిటోపికి బచ్చ6డోపి గరిమ కమ్మనితావికి. గమ్మందావి చల్లగాలి తియ్యవిల్లునా సరళస్థి రాతరములు తొల్లియట్ల విలుచు6€ బంచబాణజనక _పచ్చావు సల్లావు లనుచు నచ్చులెల్ల నదుకు నిట్లు (అప్ప ర్‌ ఊఈా80 పై వ్యాఖ్యవల్ల వచ్చని కెల్లని.. ంటి శబ్దాల చివరి ని వర్ణాలు (దుశాలనీ అవి శబ్దాంతరంతో నమసించేటపుడు లోపిస్తాయనీ తెలుస్తుంది వ్యాఖ్యలో దురన్వయం దూరాన్వయం లేవు అది బుజువుగా కనిపిస్తుంది. (పొఢ వ్యాకర్వ చక్కంగన్‌ వంటి శబ్దాల నిష్పత్తి 3 (చక్కనంని- కాన్స్‌ ఇటువంటి (ని వర్జానిక్సి న వర్ణా వికి (దుతత్వాన్ని భంగ్యంతరంగా అంగీకరించాడు గదా ((ప్రొథవ్యా -సమాస- అలాగే శదిసిద నకారాన్ని (దుత మనడం కూడదనే సందేహమూ పడపనిలేదు కందోయి 2.పంటి సమాసాల విష్పత్సిలో చిన్నయసూరి గూడ శద్దావయవ నకారం (దుకమని ఆంగీకరించినట్లు మనకు అంగీకరించక తప్పదు-సవ్యంగా పరిశీలిస్తే (బాలవ్యా సంధి 6

వళ సంస్కృతంలోని వసిర్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు హలంత పరిళ్ళేదంలో పప్టికి ద్వితీయా తుల్మత్వం వచ్చిన తరువాత పజ్చే (దశలోపంకోసం అసందర్భం ఏమీ చెప్పకుండా ఈ సంధిపరిచ్చేదంలో సూత్ర రచ* చేశాడని అహోబలపతి చేసే వ్యాఖ్యకంకే అప్పుకవీయ వ్యాఖ్యానమే నసర్ర మంగా ఉంది_నాదృషికి వస్తుత సూత్రానికి ఆపోబలపతి వ్యాక్యానం పలన చేరిన ఉదాహంణబలే షష్టత త్చురుష సటూసాలు అలాకొకుండా తెల్లందమ్మి -వంచిని ఎప్నగవిచేడ స్వీకృళాలై ఛంద గ” జాన నిలిచి ఉండి అవే బాలస స్వక్యభి_పేతా లని తోఎంఎ చే. న్నాయి. ఇక (పస్తుకాంళానికి పస్తే ఈ సూత్రం తెల్ల దు విషయకం గావటం స్వసంకేత (ప్రఎద్ధమే లుక్‌ సం శ్లేషౌ నాచి _-- 28 దీని అర్హమిది లక్‌సం శ్లేషొౌ=నకారలోపముమ తత్సంశేషమును ఆచి= అచ్చు పరమైనపుడు నవ=లేవు ఉదా భజింతునంబను త్యజింతునఘములు ఈ సూతశ్రావికీ బాలసరన్వతి వ్యాఖ్యలో స్పష్టత లోఎంచి ఇక్కడ వైయా కరణులలో 'పెద్ద వివాదం చెలరేగింది ముఖ్యంగా పాండిత్య (పకరతో తొ-:కిన లె లాడే అహోబలపతి పెద్ద వాగ్వాదం చేసే ఈ సూత్రానికి బాలసరస్వతి చెప్పనికీ ఆందుకనే వివాదాస్పదమైనదీ అయిన అరాన్ని కల్పించాడు రుల ఠి మె భజింతున్‌ (. అందిను వంటి చోట్ల సంశ్తేషకు ('పనక్తే లేదు అపన క మైనదానిని నిషేధించడం ఎలా సాధ్యమౌతుంది. అని (ప్రశ్న వేబకొవి దాన్ని నొగిదీఎ చర్చ (ప్రతిచల్బ సాగించి. చిఎరకు పదాది యకాం౦ సంధి సందిక్భంలో అజ్వద్భావం పొందినపుడు ఆ అచ్చు యకారిసానికిం గాబటి యకారం ని సికం పరమెతే సంశేషరావచు టి రశ ల 0 ఫ్థరంగాబనె ౦ ఎ ౮ రౌవె స ష్ష ర లబ వై వా న ్న గాబిట్టీ అ సం్ష్‌ష రాదని చెప్పఎమే ఈ సూశ్రా రింభ పయోజన మని ల్బాడతడు కాని భజింతున్‌ ౨౦ది వంటిశోట అతని గ. కుదందు. ఆక్కడ పదాది నున్నది సహజమైన చ్చే గాని యకార స్థా మైన చ్చు కౌదుగదా (భజింకున్‌ _(.యెవనిం ఎఎనిఎ వంటిచోఎ ఎతిని కిఎశీరోభూషణం సంధి - ఏపి సూవ్యాఖ్య అలుకీ వ సం శ్లేషస్స్యా్‌ - సంధి 44 న!

చీింళామణి స్వరూప స్వభావాలు కాల కర్నృత్వాలు లికి సమన్వయం కుదురుతుంది అప్పకవి ఈ సూత్రానికి (బాలసరస్వతీయ మాధారం గానే చేఎన వ్యాక్యానం చూస్తే అహోబలపతిది అంతా అకొండ తాండవ మని అనిపిస్తుంది అచ్చుపరమైన నాంతపదాంతమునకు సంయుతమును లోపంబును జగతిలేవు సంయుతంబయ్యె నేని దుస్పంధియగును లోపమైన (గ్రామ్యంబగు లోకవినుత చూచె నింతి ననెడుచోట6 జూచెన్నింతి ననిన సంధిదోషమయ్యెంగృతుల4 దొడిచెనర్కు 6 డనెడునెడ6 బొడిచెర్కుండు (ప్రాచిననంగ (గ్రామ్మభాష యయ్యె (అప్ప ర్‌ = 44 45) పై వ్యాఖ్యానాన్ని అహోబలపతి ఆడంబరపూర్ణమైన (వాతతో పోల్చినపుడు అప్ప కవీయమే (గ్రంథకృదభ్శిపేతమని స్ఫురిస్తుంది అహోబలుని వాదం (యకా స్పాని కాచ్చు పరమైనపుడు సంశ్లేష ప్రాబంచడం) అసందర్భంగా వాది బలాన్నితెలిపే వాదంవలి ఉండి ఆర్హవం కొరివడినట్లు స్పష్టంగా అవగతమవుతుంది బాలసరస్వతి తన వ్యాఖ్యలో సాధదూపాలు (సంశ్లేష లేని రూపాలు ఇచ్చి ఊరుకున్నాడే గాసి ఆ సంశ్లేష పదంతో తానభిప్రాయపడిన కార్యమేదో స్పష్టపరచలేదు అప్పకవి అ (ఉగ అధ జ పనిచేసి బాలసరస్వతి హృదయాన్ని ఆవిష్కరించిన వాడై నాడు అయితే యిక్కడ సంశ్లేష శబ్దానికి నకారాంతర మొకటి వచ్చి చేరడం అర్హమని చెప్పవలసి వస్తుందే? అని ఎవరైనా సశ్నించవచ్చు నిజమే వస్తుంది శిలుగు ప్రాచీన వాబ్యయంలో అటువంటి (పయోగాలు నన్నయాదులలోనే కను పిసున్నాయి. కాని ఆ ఉన్నవాటికి గతి కల్పించి కొత వాటిని ఏర్పడకుండా తాజీ అవాదో చేయడం మన వ్యాకర్నల ముఖ్యోద్దేశం గాబట్టి నిషేధించడం జరిగింది నానన ననన ననన నలల అన్‌ -- ఇష్టసభి=అన్నిష్టసఖి (భార ఆది $- 40) అన్‌ _. ఉర్వీవడు=అన్ను ర్వీశుండు (నిర్వచనోత్తర ర్‌ నర్వాంగునిన్‌ _ అనుభూతాపతిమ=సర్వాంగునిన్ననుభూతా ప్రతిమ (ఉ హరి (ఆ 220)

వై0ిక సంస్కృతంలోని (వ్రసిద్దాంధ్ర వ్యాకరణాలు - సరళ సిరాలు పరమైనపుడు (ద్రుకానికి సంశ్లేష వస్తుందని గూడ చింతామణి సూత్రించినది దా ఆక్కడి సంశ్లేషకు ఇక్కడి సంశ్లేషకు భేదం ఉండవచ్చునా? అని (ప్రశ్నించవచ్చు సంశ్లేష అంకే రెండు హల్లులు కలవడం అవి సామాన్యంగా మమ! పూర్వోత ర వదాల చివరి మొదటి హల్లులై ఉండటం వాటిలో పూర్వహల్లునకారం కావడం మనమెరిగిన విషయమే ఉదా మెరసెన్‌ .[ ఖడ్గము =మెర'సెన్టక్షము కాబకే లుక్‌సంశ్లేషానాచి అనే సూత్రానికి (ప్రత్యుదాహరణంగా -- కాంచెన్నింతి అని "రెండు నకారాలు శిషమెనటు చూపాడు అప్పకవి ఏదిఏమైనా అసలు లేని ఆగిడురుణల అర్హనందర్భాలు కల్పించి చెప్పడం కంశ ఉన్న అర్దాలు పొనసగించడం న్యాయ్యం గదా ఇక్కడ గూడ సూత్రానికి ఒనగబడిన అర్హసందర్భాలు సంకేతితాలె నటు థి ౬ష్ని శలిసికోవచ్చు అజుంత వంచ్భేదంలో 2 మహతస్ఫోర్దుజనితో భవేత్‌ పుంసి __ 2 దీనిఅర్హమిది పుంసిజ=ప్పంలింగమందు అనితక=ఇదంతంకాని మహతః మహద్వాచక శబ్దంయొక్క సోః =సుప్రత్యయమునకు డుజ్‌ భవేత్‌ _ డుజొ వచ్చును ఉదా రాముండు ఖీము?డు ఈ సూత్రం ఇదంకవ్యతిరిక్త పుంలింగళద్దాయి మహద్వాచకాఎగా ఉంపే వాటికి డు పత్యమం విధించేది దీనిలో డు పత్యయాన్ని డజౌ అని జీత్తుగా2 విధించాడు ఈ ఇత్తుల పమోజనం చింతామణీలో దీనికి పూర్వసూ శ్రాల్లో సాణ్‌నీయ పరిభాష ననుసరించే కల్పించబడి ఉంది?! కాని ఇక్కడ హరాతుగా నలల అ జ్‌ ఇ ఇత్తు జీత్తు జ కౌర మిళ్తుగా గలది కార్యార్థము (పత్యయాదులందు నిఐద్ధమై పయోగించునపుడు మానంబడు వర్ణమిత్తు నాంబడు (వాలవ్యా తత్సమ ఠి ని మిత్తు కిత్తులు అంళాగమౌాలుగా నచ్చాయి

చింకామణి స్వరూప న్వభావాలు కాల కర్టృత్వాలు విగ్రక్‌ జీత్తనై ప్రయోజనం శత్రివిక్రముని (ప్రాకృత శబ్దానుశాననంలోని సానునాసికోచ్చారం జిత్‌ అనే పారిభాషిక సూత్రం (ప్రకారం (మొదటి అధ్యాయం = మొదటి పాదం 6వ సూత్రం అరసున్నతో కూడి డు (ప్రత్యయం రావడ మని వివరించబడింది- బాలనరన్వతిచేత సూత్రంలో (ప్రాకృత పరిభాషానునరణం - చెయ్యాలని శెలొపే మాటలేదు సరికదా పైగా తత్సూచనగూడ లేదు = ఆ వ్యాకరణ సర్వన్వంలో నే అయినపుడు వ్యాఖ్యాక ఈ సూూతంలోని జీత ప్రయోజనాన్ని (ప్రాకృ్కత వ్యాకరణం (ప్రకారం సాధించాలి అని ఎలా తెలిసికోగలడు (ప్రథమంగా? సూథత్రకర్తచే సంకే తితమైన అర్హమిది అది అకడు న్వయంగా వివరిసే తప్ప అన్మునికి - తెలియదు స వ రువ్వరూ కాబట్టి సూత్రకర్త వ్యాఖ్యాకర భిన్నవ్యక్తులు గావడానికి వీలులేదు. ఇరున్న ఒక్కరే (5యా వంచ్భేదంలో 8 _వనతిరనుబంధకస్పా్యాద్‌ యత్రలడర్జో వివషీతస్త(త్ర అస్తి రమబంధకస్పాాద్‌ యత్ర లృడర్లో వివక్షితోధాతోః -- 2 జాలి థు వీటి అరమిది య(త=ఏక్కడ అడర్త =లటుయొక్క అరము వివ థి ₹ థా థి లి థి తీత జవివషీంపదిడినదో తత్రజఅక్కడ వసతి =వసనివాసే అను ధాతువు అనుదింధక =అనుబంధముగా స్యాత్‌ = అగును యషత్ర= ఎక్కడ _ధాతోః=ధాతువునకు లృడర్హః=లృట్టుయొక్కం అర్హము వివ&త =వివక్షింసబడినదో త్యత్రజఅక్కుడ అస్ని =ఆసనభువి అను. ధాతువు ఆనుబంధక ==ఐఅనుబంధముగా స్యాత్‌ =ఆగును వీటిలో మొదటి సూత్రం వర్ష మానార్థంలో ధాతువుకి ఉన్న] అనే అను బంధాన్ని విధిసుంది ఆ అనుబంధం-వసతి అనే [క్రియద్వారా చెప్పబడింది కాని వసతి అనే పదానికి ఉన్న అనేది అర్హం కాజాలదని దానికి ఉండు అవేదే అర్ధమని చింకామణి. విషయ పరిళోధనంలో 2వ విషయంగా (ప్రతిపాదితమైనది అఆ ఫ్రతిపొదన సరికొదని చిం విషళోళో లో విరూసించబడీనది

లగి సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు వన ధాతువుకి నివాసమే అర్ధం ౨కే నివసించుచున్నాడనే ఎవరికైనా వసతి అనే (క్రియకు అర్హం స్ఫురిస్తుంది నివఎంచడం అంహపే ఉండటం అని చింతామణి కర అనుకొని వసతి [క్రియను ఉన్న అనే విశేషణరూప -- అనుబంధానికి సంకేతంగా వాడాడు ఆ సంకేతం తదితరులకు తెలియదు 'రెండోసూ(త్రం భవిష్యుదర్థంలో ధాతువుకి కల అనే అనుబంధాన్ని విధి స్తుంది ఆ అనుబంధం అస్పి అనే [కియద్వారా చెప్పబడింది కాని అస ధాతు వుకి ఉనికి అర్దం అస్ప్ని అనే (క్రియకు ఉన్నాడు అనే ఆర్హం గూడ పొనగడమే కాకుండా అదే సహజమెనది అయినపుడు అస్ని అనే (క్రియ కేవలం కల అనే విశేషజరూప_అనుబంధానికి సంకేతంగా చింతామణీకర్న వాడినన్లు తెలు సుంది. ఆ సంకేతం తత్కర్ణకు తప్ప ఇతరునికి తెలియదు తెలియడానికి వీలు లేదు పెగా ఈ రెండు సూత్రాల్లో వసతి ఎస్పి అనే [కియాపదాలు ఆయా ఛాత్వ ర్దాల్లో కాకుండా వాటి భవత్‌ భావి శత్రర్థాల్లో (పయుక్నాలైెనాయి ఇది మరొక న్వసం కీతితార్డిం కర్ణకు తప్ప అన్యునిక్‌ తెలియనివీ సంకె3తార్దాలు కాగా చింకా మణ్‌ని నిర్మించినవాడూ వ్యాఖ్యా ంచినివాడూ భిన్నవ్యక్తుణ కాజాలుఎని సులభం గానే గ్రహించవచ్చు వలితారం ళు పై పరిశీలనం వలన చింతామణీలో వ్యాకర్న న్వనంకేత (ప్రసిదారాలెన శబ్దాలు కొల్లలుగా సూత్రాల్లో పయోగించాడనీ ఆ అర్జాలు అన్య వ్యాఖ్యోశకు బొత్తిగా బోధపడవనీ కాదబపే సంస్కృతంలోని సూత్రాలకు తెలుగులో టీక మూత్ర మే నిర్మించిన బాలసరస్వ౭కి అవసరాన్ని అర్హ్ధతని మించిన పంది పండిత లోకంలో కల్షిందనీ తెలిసీకోవచ్చు ఐ నన. అస్తి అంటే కలానుబంధం కౌదని కలుగు ఆనే ధాతు మాత్రమే. అర మనీ చింతామణి విషయసరిశోధనంలో 3వ విషయింగా (పతిపాదికి మైనది ఆ పతిపాదన సరికాదని చిం విష ళో శోలో నిరూపించబడినది 2 ఉన్న కలజీ నవర్ణకంబులు భవద్‌ థా విశతృక్త వదర్హం బులందగు (వాలవ్యా శ్రీయా శకి

చీంతామణీ స్వరూస స్వభావాలు కాల కర్శ్యృత్వాలు 1! చింతామణ్‌ బాలనకన్వతిటీకా సవూతంగానే అంటే బాలసవిస్వతీయంగానే లోకానికి తెలింంది బాలసర ్వ్వతీయ టీకాంహితండా చింకామణికి ఉనికే లేదు చింతామణి ఎూ(త్రాలకు బాలసరిస్వతి చెల్బనవే అర్హా: చూఎనవే ఉదాహరణలు కాగా సూతశ్రారూ వ్యాఖ్యానం ఒకరి వేనని నిర్ణయించవచ్చు ఆతడు తన అష్టభాషా (ప్రావీణ్యాన్ని పా్రొకృక వ్యాకరణ పరిభాా పరిజ్ఞానాన్ని ప౦ి వేశ పెట్టడంద్వారా వినియోగించి ఈ వ్యాకి-ణాన్ని నిర్మి ౪ దానీల తినఎ ఎూ శిమే. తెలిఎన (తాను సంకేతించిన) అర్థాల తానే వ్యక పరుసూ టీకి వా9ఎ అనిన్మసామాన్య కీర్తిని ఆరించాడని నిశృయించవచ్చు పాత్‌ జ చింతావుణీకి మూలవ రాలు చింతామణిని చదువుతున్నపుడు. సంధిపరిచ్చేద లో వాలంతి పరిచ్చేదంలో కొన్ని సందేహాలు కలెత్తినాయి గుంటి ఒరిబ్భేదంలో తద్వా త్తదాదిజస్య =ఎసందధి = 8 అది మొదలయిన పదాలచివరి ఇకారానికి వికల్చంగా (వత్మేకించి సంధి చెప్పడం ఎందుకు ౩? వాటని కిమాది గణంలో వేసి ఆరూపాలు సులభంగా సాధించుకోవచ్చు శ బ్ధాత్తచృబ్దాత -సందధిం 4 ల్లి అది మొదలయిన శబ్దాల తొలి అకారానికి శర్దాంతర యోగమున్నపుడు లోపం చెబ్పడంగూడ అది శబ్దానికి ఒక (ఫత్యేకతని అనవసరంగా కల్పించినట్లు కన్చిస్తూ స్యూతక ర్త ఈసూత్రాలు స్వతంత్రంగా నిర్మిస్తున్నాడా? లేక మరో గంథం నుండి అనువాదం చేసున్నాడా? అనే సండేహానికి తావిచ్చింది సలడాదే రంతరుతళ్న అన్యేషాంచ ప్రయోగమహిశానాం -సంధి.12. 48

లర సంస్కృతంలోని 'ప్రసిద్దాంధ్ర వ్యాకరణాలు శ సంధి అనేది రెండు భిన్న స*ంతక పదాల కలయికవల్ల కలుగు తుందని వై యాకరణులందరూ ఎరిగిన వి“ మమే అయినపుడు చించామణిలో పసదమధ్యాజ్లోవం గూడ సంధిపరిచ్చేదంలో" చెప్పడమెందుకు జరిగింది ? షష్ట్యా ఉతో౭చిను మ్చే (సంధి గ 4 తత్చురుషసమాసంలో ఉదంత శబ్దానికి అచ్చు పరమైతే నడుమ నకారం రావడాన్ని సంధిపరిచ్చేదంలోనే ఎందుకు సూషతించాలి సమాసపరిచ్చేదంలో సూత్రించవచ్చుగదా ఆ సూతత్రించేటపుడు షబ్ట శద్ది నిర్దేశం తప్పనిసరిగా చేయడ మెందుకు తత్పురుషసమాసం మిగిలిన విత క్తులతోగూడ ఎర్చడుతుంది._. తెలుగులో అక్క డెక్కడాలేని విభ క్రి నిర్దేశం ఇక్కడ మాత్రమే అనవసర మెందుకయినట్లు? హలంతవంబ్భేదంలో దేళ్యాదన్మద్యుష్మచృద్దాత్సు జసోర్నుమూ వురూచ స్ట న్నుమ్నూ (హస్వళశ్చాదేరమిశ సచాన్యతరలుక్‌చ య్శు కి కిర్నజ మ (ప్రథభమాయామేదస్మద ఏతయోర్పిహుక్పేమః = 41 56 | 'తెంిగులో తదాది సర్వనామ శబ్దాలు (వాడు ఆమె అది మొ ) ఎన్నో ఉండగా వాటినన్నిటిని వదలి కేవలం అస్మద్యుష్మ త్పదాలు ఉళయార్థక శబ్దం జ ది మాత్రమే (నా నీ మన్ఫ (సక్రియాసవాతంగా నిర్మించి చూపడమెందుకు జరిగినటు? న. వ్‌ నందేహాలు మనసులో ఉంచుకొని చింతామణికి విజమైన క రగా సందే ఆం(ధ్రభాషాభూషణ రచనాప్రణాళికలో పె పదతి కనిఎంచింది జా 0 అచ్చుగ నట్టిజ్జు జను నచ్చులె యంతమున( చెనుంగు టలిధానములన్‌ విచ్చలవిడింబల్కుట బెల యచ్చులు చనుదెంచు మానవాఖ్యల యందున్‌ (ఆంకా భూ 46) తశ్చంధిక్రమంబెట్టిదనిన

చింకామణీ స్వరూవ స్వభావాలు కాల కర్త భర్వాలు $18 అవనినాథుండు దయంజూడ కనిఎనాండు రాజు దయలేక యున్నాండు రమణియడ అ ఆలరుబంతిది మేల్చంతి యది యనంగ నెల్ల గృతులను మిక్కిలి జెలుంగాన (ఆం భాఖభూ 4కి కు కేతస తసరకరణానికి కారవ్రత్యయానికి బదులుగా జా ని చేర్చి అజ్జు (అక్‌ డుల్జు (డు (ప్రత్యయం) .ల్తన్న విధంగా (ప్రయోగిస్తాడు 2 అది యిజ్దంతము మ్‌ంధను గదిఎన నాద్యచ్చుడుగు వికల్పముతోంగా లిది కాలియది యన గే తిది చేతియది యని పలుకి6దెల్హంబగుచున్‌ (ఆం భాఖథూ ర $ తెలుగులలో నచ్చంబులు డులు లులు నులు పదము తుది నడుమ6గల్షిన ని ముల దానిమీ6ది యుత్వము పొలుపుగ హల్లాండెనేని పోవున్‌ నిలుచున్‌ మారుమండ(జొచ్చెమార్మండె (వేల్మె సై (చేబమెక్షైవేడ్కు. వేడ.కయ్యెః గారుకాలమనంగ(ంగార్క్భాలమనంగాన్ను కానుపనలగ నెల కడలఅంజెలు ళ్‌ న. (ఆంభాభళూ 64 నే ఏక్రసదము నడిమి యిత్వ మొక్కొాక్కుతజి నచ్చతెనుంగులోన నడంగు(బొడము€౬ గూర్మి తాల్మి యనంగ6 గూరిమి తాలిమి యనగ6 గృతుల6 జెలుచువికింజేసి (అంభాళూ -80 ళంి 4 జసర నుజంత షముపె చున్న యచ్చు మొదల బొలునకారంబు ఓ యస్‌ శం గదిసెనిల్ళు6 గొడుకు నాల్లూతు నొడమినా(గూడు(గాని కూతొడమి కొడుకొలన గూడ దెంచు (ఆంభాఖూ 1. ఈ లక్షణలత్షేలన్నీ శేశతన అనంతరబ సంధు లెరిగించెద (ఆంభాఖూ 48) అనే ఉపక్రమణిక ద్వారా ఇచ్చాడు అంపే ఇవన్నీ సంధికార్యాలని అతడు భావించిన ప్లే

2 సంస్కృతంలోని _పసేద్దాంధ్ర వ్యాకరణోలు పై లక్షఐ లక్ష్యాలు (సంధికి సంబంధించినవి ఇరువురివీ తులనాత్మకంగా వరిశీలి సే కేశననే చించామణికర్త అనువదించాడని నృష్టంా నిర్ణయించవచ్చు లక్ష్యాలు బాలసర శ్రతి. ఆయా సూ శ్రాలదగ్గక యిచ్చినపి కొన్ని. అచ్చంగా శేతన యిచ్చనవే గావడంగూడ పై నిర్దియానికి దొహదం చేస్తుంది. కేతనని చింతామణి కర చది ఉండవాంకి వీయంది కాని చింతామణ్‌నిగాని తత్క ర్తను గాని కేతన ఎరుగడనడానిక్తి ఎ సందేహమూ లేదు గదా వై పోలికలు యాదృచ్చి కొలని అనడానికి వీలుబేని విధంగా ఉన్నాయని నొక్కి వక్కాణించ పనిలేదు అలాగే కేతన సుబంత శద్దాల నిష్పత్తిని చూఎన తరువాత సమాన నిదూ పణం చేయడానికి ముందు యుష్మదన్మత్సదంబా లెజింగించెద (ఆం భా భూ [రా అని (ప్రారంఖించి ఎలమి నీవు మీరు నేనేము (పధమలు నిన్ను మిమ్మసంగ నన్ను మమ్ము నన ద్వితీయలయ్యె నని యుష్మ దస్మత్సధములు తెలియనూత్న దండి ఇప్పె - 06 సీమీ లకు నామా లకు ధీమహితా వరుసతో6 దృతీయాదుల యం 'దేమరక చేతనాది హోమంబిడ సక బిహువచో నియతి యగున్‌ -- 07 అనీసీనా శబ్దాల రూప నిస్ప త్రివి మాత్రం చేసి మిగిలిన సర్వనామ శబాల రూవ నిర్మాణం చేయకుండా అసలు వాటి (ప్రస కే లేకుండా అనంతరిం పమాసాల నిరూపణం చేళాడు చంతామణిలోహడ ఈ శబ్దాల నిష్పత్తి సమాసాలకు పూర్వం సుబంత శబ్దాల నిష్పత్తి చేసిన తరువాతే ఉండటం గమనించదగ్గ అంశం చింామణిగూడ ఆంధ బాషా భూషణం లాగానే యిగిలిన సర్వ్యనామ ళబ్బాల (ఆ ఈ ఎ లతో ఏర్పడే శబ్దజాలం్సి (ప్రన క్తి లేకుండా ముందుకు సాగిపోవడం గమనిస్తే ఆంధ్ర ధాషా భూషణాన్ని చింళామణ్‌కర్త అధ్యయినం చేసి దాని రచనా (బణొళకిను బ్వక రించే తాను తన (గంధం నిర్మించాడని నిర్ణయించవచ్చు అయితే కేతనది తెలుగు వ్యాకరణ రచనలో (ప్రథమ (వయత్నం గాబల్జ అతని రచనా (ప్రణాళికను సీ9 రించిసా చింళాబిణి కర్త దానిని మెరుగువరబ పెంచి ఉఎయో? బచుకున్నాడన్న

చింతామణి స్వరూవ స్వభావాలు కాల కర్త ఫ్‌త్వొలు ల? విషయం గూడ చింతామణి-ఆంధధ భాషా భూషణాల తులనాత్మక పరిశీలనం చేఎ నప్పుడు తెలిఎకోవచ్చు ఒకి క్రియావిభక్షుల (పతిపాదనంరో కియాపద నిష్పాదనంలో తప్ప చింతామణి కర్త ఆంధ భాషా భూషణాన్ని అధికంగా అనుకరించి అనువదించి ఉన్నాడు అ అనుకరణ అనువాద సఎ్వస్వం ఇక్కడ చూపదలి స్తే ఈ పరిశోధన (గంథం మరి 'పెదదయ్యే ప్రవాద ముందిగాబట్లి స్వల్చ్పంగా ఆ అనువాదనరణిని న! ల్‌ గమణదాం -- పరిచ్ళేదానికి రెండేఎ పోలికలు చొప్పున ది న జా ౨౮౦బ్బేదంలో ళా కేతన వృక్షేణ దకొాయ పక్షీవి పుత్రస్య యను విభక్తులు తెనుంగునకు( జొరవు అస్ని (ప్రయాతి యంతి భుం కే సంతి నయతి న్మరతి యను [క్రియలసొరవు గత్వా హసిత్వా పకాళ్య సంత్యజ్య నాందనరుక్వాంత ల్యబింతములు సనారవు గంతుంపురీం రిపంహంతుం సుతంపొతుమను తుమున్నంతమ్ములరయ(జొరపవు అసపీచ తుహి వై సనవానను లనంగంబెక్కు లవ్యయంబులు చొజవెందు నాంధ్ర కవిత€ బెలిపదంబులతో డను దొజలి నిలుచు నవి తెలుంగులు గావింతు నధిమకముగ (ఆంభాభూ వి న అధ జ్‌ చీంతామణీిక ర్త నపదాన్యవ్యయ సుప్‌ఉ కా తుమునామ్‌ (సంజ్ఞా శి కేతన వివరణలను వృషేణ-వంటివాటని సుప్‌ పదంతో అసి _వంటి వాటిని 8జ్‌ పదంతో గత్వా - వంటివాటిని క్వ్యా పదంతో గంతుం -- వంటివాచిని తుమున్‌ వదంతో అపిచ-వంటివాటిని అవ్యయ పదంతొ సంస్కృ్బృతీకరించి మక్కికిమక్షిగా చింతామణి చెప్పింది కేవలం అనువాదం కాబను కానా తుమున్‌ ప్రత్యయాంతాలు

ణీ సంస్కృతంలోని (ప్రసీద్ధాంధ్ర వ్యాకరణోలు స్వయంగా అవ్యయాలే అయినా తిరిగి వ్యర్దంగా అవ్యయ శబ్దం సూత్రంలో చోటు చేసకొన్నది = కేతనలోవలి మూలం యథాతధంగా అనూదితమైన దన్నమాట కేతన కుజుచలపై నరబిందులు నెజఅయంగ నూదినను జెల్లు నిడుపుల మీందన్‌ నెజయపు (ఆం భాభూ 658) చొంళామణ్‌క ర్త [హస్వాత్‌ పూర్ణోఒపి భవేత్‌ దీర్దాచ్చేత్‌ ఖండఏవ స జేయ (సంజ్ఞా ఠి "పె అెంటినీ పోల్చిచూసే తెలుగు సంస్కృతానికి ఆధారమని స్పూరిస్తుందిగదా నంధి వంబ్భేదంలో కేతన నాంతంబై స పదంబుల పొంతన్‌ బై నున్న శద్దిముల కచటతపల్‌ దొంతి గజడదబలగు నయ్యంత నకారమగు సున్న యభినవదండీ వాఎంగనియెంజేరె వానిండక్కరిందేసె వాని దానిందెగడె వాని బొద్‌వె ననంగ వరుసనివి యుదాహరణంబులు నుతగుణాభిరామ నూత్న దండి. (54 56) చింతామణికర్న సరుషా్యదుతప్రకృతకాత్‌ చరళాస్స్ప్యుః తద్దుంతంచ బిందుస్స్యాత్‌ (సంధి త్ర కేశన పొసంగన్‌ బల్కెడునెడం బొల్చెసలగిన (ప్రథమాంతముల పయిన్‌గదిన కడున్‌ దిసనారు కచటవంఎను గసడదవల్‌ (దోఎవమ్నం! గవిజన మి[ఠౌ సుతుండు గడు వేగమున వచ్చె సుతుడు సనియె సుతు డు డక్కరితో డ6 చాంజుట్టమయ్యె నుతు డు దంశడ్రికి6 (బిణమిల్లై సుతుడు పుటై నన(గనివి యుగాహరణంబులయ్యె. గృతుల (82 88)

చీంళానుణీ స్వరూప స్వభావాలు కొల కర్తృత్వాలు వగ చఛచింకామణికర గనడదవాస్స్యు (ప్రథమామాశ్రా దాత్మా స్మదోర్వినై వై తే (నంధి ణి కేతన ఉదాహరణలోని తా౭ జుట్టమయ్యె అనే అంశాన్ని గమనించి చింతామణి ఆత్మన్‌ ళద్దాన్న్‌ (కాను గసడదవాదేశం నుండి మినహాయించింది. దానివంటిదే చి గాబట్టి అస్మచృబ్దాన్ని (నేను గూడ కలిఎంది మినహాబింపులో అంపే. కేతన లకణానికి మెరుగులు దిద్దినదన్నమాట అజుంత వరిబ్భేద ౧లో కేతన ండుఅగు. బురుషాఖ్యల పె నబ్రుణగు నట్టియెడల నభినవ దండీ ళ్‌ న న! లి (84 చింతామణికర్న మహతోజఒత ఉద్విభక్త్నా మహతస్సోర్డుజి నితోభవేత్‌పుంని (అజంత భి శేతనలోవి ండుట్టు అకు ఉజ్జు పురుషాఖ్యలు అనేవి చింతామణిలో డుజ్‌ అత్‌ ఈత్‌ మహత్‌ లుగా నూరాయి కేతన లలినేకాకరపదములు వెలిగా 6దక్కిన పదముల వెలసిన తుదయ చ్చులనిడుపు లుడుప6 దెను గగు నిల నెప్పటియట్లనుండు సీయంకంబుల్‌ జ్రయన ధథీయన శ్రీయన నీ యేకాక్షరంబు లీక్రియ జను గొ రీయన గారియసుక్‌ వాణీయన వాోయగు మణ్‌ మణీయను చోఓన్‌ (8 82) చింశామణికర్న _ దీర్హాణాం (హైస్వస్ప్యాత్‌ నచ్చైకవర్డే (అజంత 460) తి

ల్ల సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణొలు హాలంత వంబ్భేదంలో కేతన వానునకున్‌ వంతుండును మానునకున్‌ మంతుండును (గమంబుననగు * బానీకాంతనకారము మానించి విభ కులెక్కు గాల! అటి మజియొక్కొకచోన్‌ (85) చింతామణికర్న _ గుణవద్గణో ద్వితీ మైకవచనతుర్యో భవేస్వికృతా (హాలంత 2) గుణవతాం డుమూ (ప్రాగ్వత్‌ (9) శేశతన ముదమున నా యీ యేలను పదముల తుద నూస్మలుడుగ6 చై వర్ణముతో నదుకునెడ6 గుదియుసాగును గుదియనెడన్‌ జద్ద(వాలగున్‌ బె హలుల్‌ లా ళం ఆకొమిని యక్కామిని యీ కొడు కిక్కాడుకు నాం సీయూ రియ్యూ 'ేకార్యం బెక్కార్యం బొకధ యక్కథ యనంగ నుదాహరణంబుల్‌ ( | శి చింతామజికర్న ఇదమద'సేతద్యత చృద్దా కృద్దానరాన్వయే బహుళమ్‌ ఛాస్వం (ప్రపద్య ద్‌ర్జా ద్విత్వ ముపర్యక్షవస్య జనయని (హలంత వటి కేతనలోని కుదియు సాగు జడ్డవ్రాలు - వీఏ సంస్కృతీ కరణమే హాన్వ దీ్సీ ద్విత్వాలు (8యా వంచ్భేదంలో కేతన స్టావర తిర్య(క్ర్రతతుల కేవెరవుసం (గ్రియలు పొందు నేకవచనమున్‌ శిలగదఠె శిలలుగదతెను బులిగరచెన్‌ బులలుగరచె (147)

చీంతామణి్‌ న్వరూప స్వభావాలు కాల కర్తృత్వాలు లగ చింతామణికర్న _ తిర్యగ్దడేషు కర్నృషు బహువచనం చై కవచన మేవస్యాత్‌ భూతే తద్దర్మేచ (క్రియా 29) కెతనలోని స్థావర తిర్యక్కులు చింతామణిలో తిర్యగ్గడాలయ్యాయి.. కేతన భూత కాలిక (క్రియను ఉదాహరిసే దానికితోడు తద్దర్మారకాన్ని గూడ చింతామణి జోడించింది కేతన ఆఅనమస్శ లఘు ద్వ్యక్షర లసితములగు తత్పమంబులన్‌ జేప్పెడిచోన్‌ బొసంగు నియంచుటయన్‌ (గ్రియలసదృశ యించుటయె6 (గ్రియల నగు బెజయెడలన్‌ వరియించుటయు వరించుట తిరముగ నుతియించుటయు నుకించుట బలిమిన్‌ బరుభజియించుటయును సంహరించుటయు వరునతో మదాహరణంబుల్‌ (482 ఈ చింతామణికర ల ఘ్వేకాకురపూర్వ[క్రియాని మస్యా నయోభ వేదిద్వా అత ఆటీ (కిచూ 88) కేత్రసలోవి అసమస్తవదం చింతామణిలో లఘువుగా మారింది కేతన ద్వ్యక్షరమన్నా చింతామణి ఏకాక్షరపూర్వమన్నా ఫలితార్డ మొక్కకే. ఆ అంశం ఉదాహరణలలో స్పష్టపరచబడి ఉంది పై అనువాదాలు దిజ్మాత్రంగా చూపబడ్డాయేగాని కేతన రచన మొత్తాన్ని చింతామణ్‌కక్న తన్యగంధంలో ఉపయోగించుకున్నాడని నిరభ్యంతరంగా చెప్పవచ్చు! ఆరెండింటిని పోల్చి చూచినపుడు ఎక్కడైనా ఒకటీ ఆరా ఐబహుళః ఛందస్సు అడ్డంవచ్చో సంస్కృృతీకరణానికి ఆనుకూల్యం చాలకో చింకామణిక ర్త శేతన లక్షణాన్ని విడిచిపుచ్చి ఉంటాడని శెలిఎకోనచ్చు అయితే అతడలా విడిచి పుచ్చిన దానిని అహోబలపతి అధర్వణకారికిగా సంస్కృృతీకరించి తన వ్యాఖ్యలో చొనుపుకున్నాడు2 చూ అనుబంధం 2 చూ కారికల మూలపారాలు అనే (ప్రకరణం

బా సంస్కృతంలోని (పసీద్ధాంద వ్యాకరణాలు చింకామణికి మూల పాఠాలు కేతనలోనేగాక విన్నకోట పెద్దనలో వెల్లంకి ళాతంభట్లులో చిత్రకవి 'పెద్దనలో ముద్దరాజు రామనలో గూడ స్పష్టంగా కనిపిసు న్నాయి వారందరూ బాలసరస్వతికి నిశ్చయంగా పూర్వులే బాలసరస్వతే చింతా మణికి కర అని సూథత్రక రే వివరిస్తేగాని తెలియని సూత్రాలు అనే _పకరణంలో నిరయించబిడింది కాబటి పె వారి రవనలు చింతామణిలో ఎలా అనూదితాలైనాయో గమనిస్తే ఈ (ప్రకరణం మ.గించవచ్చు ఎిన్నకోట పెద్దన మతజియునంగధ్రభాషో విళక్తులకుంగల నామాంతరింబులెటీంగింతు నంటూ ద్వితీియకు నుకార నికారంబులును షష్టికింగికుకారంబులును యొక్కలోపలయను పదంబుణును అని డ్వితీయకు ను ని లు షష్టికి కి కులు విభక్తి ప్రత్యయాలని చెప్పాడు ప్రళఠతమా విభక్తి కిం గమంబున ముకారంబును డుకారంబును తృతీయకు6 జేతతోడ యనునవియు౬ చతురికీం గ్లై కొజకనునవియుల బంచమికి వలన పట్టి యుండి కంచ యనుననియును సప్తమికి నందు న యను పదంబులు సయ్యె-అవి మిగిలిన విభక్తి (ప్రఠ్యయాలనుకూడ ఇచ్చాడు ఇవనికి ముందు కేతన విభక్వుల్ని పదాలతోకలిపి ఉదాహరించాడే కాని విడిగా ఇవి పిభక్తులని చెప్పలేదు _ చేయువాడు (ప్రథమయఃు౬ జేయంబడునది ద్వితీయయు అవి ఇలా సాగినధతని ఇికక్సి విర్వచనం కేతనది తొలి వ్యోకరణమని అతడే తెలుగులో తొలి వ్యాకర్న అనీ నిర్ణయించడానికి ఈ (ప్రాధమిక నిర్వచనాలు చాలు పెగా తెలుగు వ్యాకర్త లలో వ్రథముడు కొబస్టే సహజంగా తేలుగు వ్యవహారంలో నం(ప్రదానార్థంతో (ప్రయుక్త మయ్యే కు (ప్రత్యయాన్ని అనంతరవ్యాకర లవఠె షష్టగాగాక చతుర్జిగానే కేతన ఇవ్వగలిగాడు ఈ ఒక్క నిదర్శనంతో "ఆంధ్ర భాషాభూషణ మే తెలుగుకి (ప్రథమ వ్యాకరణమని విస్పందేహంగా నిర్ణయించవచ్చు (పస్తుతాంళానికివ సే వ్యాకరణాల్లో విభక్తి ప్రత్యయాలను విడిగా వింగడించి చెప్పినవారిలో మొదటివాడు విన్నకోట పెద్దన అతని విభక్తి ప్రత్య యాల్నే యథా తధంగా స్వీకరించింది చింఛామణి కూర్చిలనులయోభ వేద్వితీయాతు అజంత (కూర్చి. అదనంగా చేర్చింది అధలోపలకికు యొక్కాన్యా _- అజంత | యధార్జానికి వని ను రూపాంతరంగా కి కు రూపాంతరంగా (గ్రపొంచవచ్చు

చింకోనముణి స్వరూప న్వభొవాలు కొల కర్త అర్వొలు 1 చిన్నయసూరి అలాగే చేశాడుగదా కాని తన పూర్వ వ్యాకర్త లు ఒక విధమైన నిర్ణ యం చేనిన ఈరువాత అనంతరకాలిక వ్యాకర్న సామాన్యంగా ఆ నిర్ణయాన్ని పాటిస్తూ ఉంటాడు కాగా ఇక్కడ చింతామణి కావ్యాలంకార చూడామణిలోని విభక్ని (ప్రత్యయ నిర్దేశక సూఢశ్రాల్ని ముఖ్యంగా ద్వితీయని షష్టిని యథాతధంగా స్వీకరించినదని నిరయించవచ్చు ణి ఇదేవిధంగా కావ్యాలంకార చూడామణిలోని అజంత శబ్ది రూప నిష్పాదన (మాన్ని గూడ ఐకారాంత = బొకారాంత శబ్దాల విషయంలో చింతామణి స్పీక రించినదని పూర్వ్యప్రకరణంలో గమనించాం 3 వెల్లంకి తాతంభ ట్ట ఇతని కవిచింతామణి అము[దితం కాళవతగంథంగా శ్రీ వేంకపేశ్వర ప్రాచ్య పరిశోధనాలయంలో డి 27/8 నంఖ్యతో అసనమ(గంగా ఉంది దానిలో విశేషణ వి శేష్యార్దాల్లో భేదక భేద్యి శబ్దాలు (ప్రయుక్తాలై ఉన్నాయి. భేద్యబేవక శచ్దాల్ని తెలుగు లక్షణ(గ్రంథాల్లో తాతంభప్టే మొదట (స్రయోగించినట్లుగా. అతని (వొతను బట్టి నిర్ణయించవచ్చు ధరభేదకము విశేషణ మరయంగ భేద్యము విశేష్యమనందగును గదా ధర6డు హరి ఫాలన్నేతుండు హరు(డాద్యుండు బ్రహ్మ యివి యుదాహరణంబుల్‌ (కవిచిం గ్‌వ తాళశపత్రర్శి అని భేద్య భేదక శద్దాల్ని నిర్వచించి దాని వివరణం. యిందు (అర్హం) హరి డేవతలలోన భేదము లేక యుండంగా గదాధరుండు పొరియని గదాధరళబ్దం హరికి భేదము పుట్టించె గనుక హారి భేద్యము అదియె విశేష్యమున్ను గదాధరళబ్దిము భేదకము అదియె విశేషణమున్ను యిత్తెఅంగున ఫాలనే[తుడు హరుడు ఆద్యుడు (బ్రహ్మ యిటువంటి విశేషణ విశేష్యము లూహింపవలయు అని వ్రాశాడు తాతంభట్టు ఆ వివరణ (కమాన్ని పరిశీలి స్తే తెలుగు వ్యాకరణాల్లో తానే (ప్రథమంగా ఆ భేద్య భేదక శద్దాల్ని వవేశపెడు తున్నట్లు సృష్టపడుతుంది చింతామణ్‌క ర్త కవిచింతామణిలోవి ఈ పారిభాషిక పదాల్ని స్వీకరించి. న. చూ చింతామణితో లక్షీతమైన భాష

తగ సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాం్యద్ర వ్యాకరణాలు ఏకత్వం భేదక గత విశేషణానాంచ దృశ్యతే వికృతౌ (హలంత 42) అనే సూత్రంలో నిబంధించాడు సూ్యతంలో భేదక శబ్దం ఏిశేషణార్హంతో (పయుకక్త మైంది ఈ భేద్యభేదకళబ్దాల్ని ఎశేష్య విశేషణార్జాల్లో (వయోగించడానికి తాతంబశ్తై ఆద్యుడు కాడు ఆ శద్దాలు కాళికావృతిలో విశేష్య విశేషణార్జాల్లో (పయోగించబడి ఉన్నట్లు మహామహోవాధ్యాయ కాశీనాధ వాసుదేవ అభయంకర్‌ (వ్రాశారు (గి శ €00820/ ౦ 3820312 € 280౧౧2౯ ౦౯౭92 05 €416 క2౦32) కాబట్టి చింతామణిక ర్త ఆ ళద్దాల్ని నేరుగా కాశికా వృ త్తినుండే స్వీకరించి ఉండ వచ్చునని కూడా అనవచ్చు అయితే యితర వ్యాకంణాల నుండి చింతామణి చేసిన విషయ సంగ్రహణాన్ని గమనించినపుడు ఈ పారిభాషిక పదాల్నికూడ తెలుగులో తనకు పూర్వం నిర్మితమైన కవిచింతామణినుండే చింతామణి స్వీకరించినట్లు ఆంగీకరించవలసి ఉంటుంది తాతంభట్టు చిత్రకవిపెద్దన కాలానికే సు పసిద్ద లాకణికుడుగా తెలుగునాట స్టిరపడినట్లు నిదర్శనముండటం (ల సాసా -క్రి గూడ ఈ సందర్భంలో గుర్రించవలనిన అంశమే కొన్నియెడల నెత్వంబునకు రియ్యవడియునగును జడ్డలగుచోట నైశాట వక్ర9ందమనా (కవిచిం - 6వ తాళప్యతం) అని లక్షణం ఛెప్పి దీని రూపంబు లెట్టివనిన వధూనికెకు చెల్లు నదినియ వదినె యనంగ పరికకుంజెల్లు వన్నియ వన్నె యనంగ అని వివరించాడు తాతంభట్లు ఆ లనణాన్నే చింతామణి___ బి ఎదంతతాచనామ్నా మన్యతరస్యా మియాన్తానామ్‌ (అజంత కి ॥ అనే సూ(తంలో పొందుపరిచింది తాతంభట్టుకు పూర్వుడు కేతన ఇటువంటి రూపాల్ని కూడదని నిషేధించాడు (ఆం భాభూ. 7) కాని కాతంభటు కాలానికి ఆ రూపాలు ఉపాదేయాలై ఉండవచ్చు బి బ్యితకవి పెద్దన శేఫ అకార సాంకర్యాన్ని ఎలుగెతి నిషేధించిన లాక్షణ్‌కుడు చి తకవి "పెద్దన ఇతనితోపే రేఫ అవర నిరాయక (గ్రంథాలు రావడం (ప్రారంభమెంది _ తెలుగు లక్షణవాబ్బయంలో జా వృథివి జీవుండీళండను నభేదవాది వలెనె వాదించి కకవి దుర్వాది సభలం దాను రేఫకు తాకు భేదమె యనునది కృతులు చేపచ్డు సుకవి సమ్మతముగాదు (ల పాన 8&_ శ్రీ

చింళామణి స్వరూన న్వభావాణు కొల కర్తృత్వాలు 279 ఇడందగు 'రేఫకు రేఫయె యడరంగ (బ్రానము జకారమైన అకొరం బిడందగునుగాని రెండును బడింగలయంగ జెప్పరాదు పావనివింళే

(౧సాస శ్రీ_ ర్స్‌ అని రేఫ అకారాల వై షమ్యం నిత్యంగా పాటించాలని నిర్దేశించాడు. ఈ నిర్దేశాన్నే చింశామణి సంస్కృృతీకరించి

నావ్యేషాంవై ధర్మ్యం లఘ ్వలభూనాం రయోస్తు ఎత్యంస్యాత్‌ (నంజ 22) అని స్యూశ్రించింది చజలమీడ కొన్ని వదాల్లో ఎత్వం (వ్రాయవలసినచోట అత్వం (వ్రాయడాన్నీ గూడ నిషేధిస్తూ చిశ్రకవి__ తలకట్టుగాక యెత్వమె యలవడు( జజనలను మూట (అసాన తటి అని లక్షణం చెప్పీ లత్యంగా చెలువచేకటొప్పు జేనయనంగను "సేసకొవ్పనంగం జెల్లుమూంట అని చూపాడు చింతామణ్‌ ఈ నియమాన్నే__ అడ్డ న్యస్తాలవ్యబ్నుర్వ(క్రస్స్ప్యాత్‌ (నంజ £ళ్రి అనీ సంస్కృృతీకరించింది చింశామణిలో ఆకారమ.౦పే (చజలమీద) దంత్యో చృారణ ముంటుందనే అంశం అధికంగా ప్రతిపాదితమైంది అలాగే దంత్య తాలవ్యాలు సవర్జాలనేదిగూడ చింతామణి 'పెద్దన లక్షణానికి దిర్జిన మెరుగుగా భావించ ళా వచ్చు యుదభ్రరాజురామన ఇతడు తాతంభట్టు సమకాలికుడయినా ఇకన్ని చిత్రకవి పెద్దన న్మరించలేదు చిహూళః వయసా చిన్నవారై ఉండటంవలన ఉపేక్షించి ఉండవచ్చు ఏమైనా బాలనరస్వతికం'చె నిశ్సయంగా పూర్వుడే. ఇతడు తన కాలంలోని (క్రీయాపదాల్లో ఇతర పదాల్లో యకారంషీద ఎత్వాత్వాలు విపర్యయంగావడం (పోయెన్‌.పోయన్‌ ఎవడు.యెపడుంయవడు) చూ వాటిని సరిదిద్దుతూ యకొరనులకు తుదను[గ్రియం చక్క నెత్వింబు గదియదాది నత్వ మొందదు తెనుంగుల నబ్దనాభ (కవిసం _ న ననన ననన ననన ననన చూలళ సొ స రిక ఆంధ్ర సావాత్య పరిషత్తు కాకినాడ 10

£ై0ి నంన్కృతంలోని (వ్రసిద్దాంధ్ర వ్యాకరణాలు అని లతీణం చేశాడు [క్రియల చివర తస్పితే యకారాలకు ఎత్వం చేరదనీ అంటే పోయె చనియె కనియె-వంటి రూపాల్లో చివర ఎత్వమే ఉంటుందని మొదట అత్వముండదనీ అంహపే ఎవడు అనే మాటను యవడు అన్నట్లు ఉచ్చరించడం కూడదని పై పద్య భావం అచ్చంగా ఈ లక్షణాన్నే చింతామణి ఆద్య (క్రియాసు భూతార్జి ద్యోతిన మాద్యగంవినానర్వః (నంజ్లా 20) అవి సంస్కృృతీకరించింది బాలసరస్వతికి సన్నిహితపూర్వుడే ముద్దరాజు రామన ఆనాటి ఉచ్చారణ (భ్రంశాల చరిత్ర తెలియకపోతే. ఈ సంస్కృత సూత్రానికి అర్థ నందర్భాలేమిటో బొత్తిగా తలియపు. చనియె పోయె వంటి భూశార్జిక కియల లోను వదాదిలోను తప్ప ఇతరత్ర ఉండే యకారంమీద అకారముంటుందని సూథశ్రార్థం ఇతరళత్రా అకారనహితంగా యకొర ముంటుందనకంవలన ఆ రెండు స్థలాల్లో ఎకారముంటుందని ఊవాంచుకోవాలన్నమాట ఇది ముద్దరాజు రామన లక్షణానికి నంన్కృతీకరణమని వేరే వివరింప పని లేదుగడా వలితారం ళు అనంతుని ఛందో దర్పణంనుండిగూడ ఛందళ్ళాస్త్ర విషయాలనేకం సంస్క తీకకించబడ్‌ అస్పకవీయచింతామణిలో వికి చేర్చబడినట్లు చింతామణి పొఠబేదాలు అనే ఉళరణంతో గవమసించి ఉన్నాం కాగా పై పరిశీలనవలన చింతామణిలోన్సి సూత్రాలు అనేకం బాలనరస్వ3ికి పూర్వం (పసిద్దమయిన. దేశీయ వ్యాకరణాలోన్సి లక్షణాల సంస్కృృతీకరణలే అని సోదాహరణంగా తెలింకోగలిగాం అలాగే చింతామణిలోని లక్షణాల స్థితిగతుల్ని గమనిస్తే ఆ గంథం వ శశాట్టిది గాదుగదా 6వ శతాబ్దికి ముందుదిగూడ గానడం అసంభవమని అందులోని శేఫ 4 ఇం ణం, అకొరాల పడాది సదమధ్య యకారాల నియమాల్ని బట్టి వొటి మూలాల్ని బట్టి సుల భంగా నిర్ణయించగలిగాం పూర్వ్యప్రకరణ లలో జరిగిన పరిశీలనం ద్వారా ఆంధ్ర శద్ది చింతామణి దాని ప్రథమ వ్యాఖ్యాతై న బాలసరస్వతి చేతనే రచితమై (గ్రంథ గౌరవ సంపాదనకై అతనిచేతనే నన్నయ కృతంగా లోకానికి చొచబడినదవిగూడ నిశ్చయించు కోగలిగాం న. . 1 చూ సూత్రకశ్ధే వివరిస్తేగాని తెలియని సూత్రాలు

శృతీయభాగం చింతామణి వ్యాఖ్యలు, వికృతివివేక 5 రృతం నికయం బాలనర న్వతీయం చింతామణికి నన్నయ భట్టీయ మ నే'పేరు ఆస్పకవిపెట్టినా బాలసరన్వతి వ్యాఖ్యా నంతో మాత్రమే అడి లోకానికి తెలియవచ్చింది అంకే బాలసరస్వతి వ్యాక్యానం లేకుండా కేవలం సూత్రాలతో ఉన్న చింతామణి నావినుండి నేఓవరకు ఎవరికీ ఎక్కడా లభించలేదు లభించదు గూడ - బాలస-స్వతీయార్నిబట్టి ఎళ్సి వ్రాసి కున్నది తప్ప చింకామణీలోని సూ[క్రాలకు అర్హతాత్సర్యాలు ఉదాహరణ -- (సత్యుదా హరణలు బాలసరస్వతి వ్యాఖ్యానమాత్ర సిద్ధాలు అతడు నంస్కృృతంలో ఉన్న సూత్రాలకు తెలుగులో ఆర్జం వ్రాఎ ఉదాహరణ లిచ్చాడని మాత్రమే మనకు తెలి సనా ఆ పని అనితిర సాధ్యమని నిస్సందేహంగా చెప్పవచ్చు అతని వ్యాఖ్యానం ఆకొరంలో అల్బంగా ఉన్నా దాని మహత్వం వర్టించి చెఎతేగాని శెైలియదు బాలనరన్వతీయ మయహత్త్వం వాలసరన్వతి అహమాదీనాం ద్విత్వమ్‌ (నంధి $) అనే సూశ్రానికి వ్యాఖ్య చేసూ అహం మొదలయినవాని సున్నకు ద్విక్వము రానేరదు గనుక మకా రము చేకొనునది - అహమ్మని క్రిమ్మని రుమ్మిని - అని వ్రాశాడు నిజానికి న నాన ననననననననననననన క నన్నయభట్టీయములో నెన్నగరబిథ వార్యగాదె యాపొత్తములో నున్నయవి యెనుబదియు రెండన్న మహాద్భుతమ.6౬బొంది యపుడెలరకునొ (అప్ప పీకిక 6 2 చూ సూశ్రకర్తే వివరిస్తే గాని తైలియనిసూశక్రాలు

లర్‌ సంస్కృతంలోని 'ప్రసిద్ధాంధ్ర్‌ వ్యాకరణాలు ఆహాహ్‌ అనేపదం చివర్‌ మకారమే ఉంఎంది గాని సున్నగాదు-సంస్కృృతంలో తెలుగువారు దాన్ని అనుస్వారాంతంగా (వ్రాయడానికి అలవాఎయి పడ్డారు ఎ తెలుగు లిపిలో ఆ అలవాటుచొప్పున బాలసరస్వతి చివరి సున్నకు ద్విత్వమెలా వస్తుందని శంకించి దానికి మకారంచెినెని తరువాత డ్విత్వాన్ని చేఎవొండని తన ధోరణిలో కాను వాశాడు అతని తరువాత రెండో వ్యాఖ్యాత (మొదటివాడు అప్పకవి అహో దిలపలికి అహమాదుల్లో చివరి వర్షం మకారిమేనని తెఎసు. అయినా బాలసరస్వతి చింతామణికి చేసిన వ్యాభ్యాయార్యం నుండి ఎకొడ్జిగా తొలగినా ఏమి (ప్రమాదమో అనే భయంతో అహోబవపతి ' బాలసరస్వతి (వ్రాతను ఊతగా తీఎకొని తనవ్యాఖ్యలో ఒక కారిక అల్లాడు... శబ్దానామంత్యభాగేమ యోఒఒనుస్వారః (వదృశ్యతే తస్యాచి పరతోమస్స్యాత్‌ సర్వత్ర కి విభాషతే (శబ్దాల చివర కనుపించే అనుస్వారానికి అచ్చు పరమైతే మకారమౌ తుంది ఆ కారిక అధర్వణాచార్యుని దంటాడతడు అహమాదీనాం ద్విక్వమ -అనే సూత్రానికి బాలసరస్వతి వాసిన వ్యాథ్యానాన్ని బట్టి గాని సున్నాకు ద్విక్వంరాదు గాబట్టి మకారం చేసికోవాలి అని చెప్పవలసిన సందర్భం తటస్టించలేదు.. బాల సరన్వతి అలా వ్రాయకుంఠే ఆ సందర్భమే ఎర్పడదు అయినపుడు. 2వ శతాబ్ది వాడుగా గుర్తించబడిన ఎధర్వణుడు ఆ కారిక ఎలా వ్రాశాడు? అసలు ఆ కౌరికకు చింతామణ్‌లో ఎక్కడైనా స్వతః సంద్భృం ఉందా? లేదు% బాలసరస్వతి వా9ితనుబట్టి చింకామణికి అతడు చేసే వ్యాఖ్యానంలో న నూత్రవిభాగం 2 (ప్రమేయవివరణం ఉదాహరణ స్వరూపం అని మూడు భాగాలున్నాయి లా కవిశిరోఘాోషణ వ్యాఖర్జ పె సూత్రానికి 2 బాలసరస్వతి వ్యాఖ్య అధారంగా అధర్వణునిపే5 కారిక గూడ జన్మించినదని తెలియక శ్రీ చర్త నారాయణళాస్తి తమ బాంసరస్వతీయ ఎరికలో. అది (సున్నకు మా చేఎకోవడం౦) స్ట్థావిత్యమని చెప్పారు (ఆం సాపటప (082) శ బాలసరస్వతీయ పీరిక

జీ చింళష ణి వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక కరృత్వ నీర్ణయం లికి బాలనసరన్వతి వ్యాఖ్యాన భాగాలు మూడూ అతని తరువాత చింకామణిని వ్యాఖ్యానించిన అప్పకవి అహూబలపత్యాదులకు అవళ్య - ఉపాడేయాలై నాయి సూత్రాలు సూత్రాల పవృత్తి పరిధి వాటి ఉదాహరణలు - ఈ మూటివిషయంలో మార్గదర్శి బాలసరస్వ తే అహూబలపతి తన వ్యాఖ్యలో అనేకాంళాల్ని సూతనంగా ం్కు (వ్రవేశపెళ్టనా అవి అన్నీ బాలస-_ స్వతీయవ్యావ్యాన పీరిక పై నిలిచినవే అలాగే అప్పకవి చేసిన విపలవ్యాక్యానానికి గూడ ఆధారభూమి దాలఎరిస్వతీయ మే కాబట్టి వారిరువురూ బాలసంస్వతికి నమస్కృతులు చేశారు బాలనరస్వతి తన వ్యాక్యానాన్ని కాను నిర్ణయించుకున్న సరిధిలో సక్రమంగా నిర్వహించాడు సూత్ర విభాగమైతే ఇతరులు చేయగలలేమోగాని అర్హళాత్పర్యాలు ఉదాహరణలు ఒసగడమనే కార్యం కొన్నికొన్ని స్థలాల్లో అనితర సాధ్యమని అతని అనంతర వ్యాఖ్యాతల (వ్రాతల వల్ల మనం అంగీకరించవచ్చు బాలనరన్వతి తన వ్యాఖ్యానాన్ని తనపీరికలో టీక 2 అనీ వెంటనే భాష్య 5 మనీ తరువాత తెనిగింపు అనీ అన్నాడు దాహుళః పెమూడు పదాలు ఆతని వ్యాఖ్యానానికి ఆన్వర్థాలేకావచ్చు కేవలం సూత్రాల్లోని అర్జాన్ని వివరించి ఉదాహరించి ఊరుకున్నాడు గాబటిం ఈ న! న! టీక (ఈ అభిప్రాయం ఆహూబలపతిది కూడ అక్క డక్క_ డా భాష్యకారుని శైలిలో స్వయంగా ఆశంకించి తత్పరిహారం గూడ చేకాడు గాబట్టి. భాష్యం ళు న 1 _ అప్పకవపీయ పీరిక_1 అహూబలపండితీయ పీరిక.-39 2 టీక్యతే (టీకృగత్సా (గంథార౪ అనయా ఇతి టీకాజ్యాగంథార్హ వివరణము. ఆంధధ్రశద్ద త్నాకరము ఇది తెలగుపదమని కొందంంటాని ఆం _ధవాచ స్పత్యము ఇది సంస్కృత సదమని [౦౪ కి మైల్‌ ( కన్నడ-ఇంగ్షీవు డికనర్సీ లె 8 ఆకేప సమాధానంరో (న్గోభాష్యమ్‌ _మహాభాష్య వ్యాఖ్యలో హరదతుడ్తు శీ సంజ్ఞాపరిచ్చేదంలో వి సంధివరివ్చేదంలో 48వ సూత్ర వ్యాఖ్యలు

క! సంస్కృతంలోని (వసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు ఎంతచేసినా ఏమిచేసినా చివరకు సంస్కృతాన్ని తెనుగు చేయ్యడమే చరమ[పయోజనంగా కనిఎస్తుందిగా బట్టి తెనిగింపు నంన్కృతం ద్వారా తెలుగు ఒక భాషావ్యాకరణాన్ని ఆ భాషలోగాక ఇతరభాషలో వ్రాఎనపుడు ఆభాషా భాషలకోసమేే సహజంగా సౌలభ్యం అంతరిస్తంది ఇతరుల భాషని సొౌంతభాషద్వారా అభ్యిఐంచడం = అడివేరు కాని ఇక్కడి విషయం తెలుగువారి కోసమే తెలుగువ్యాకరణం సంస్కృృకంలో వ్రాయబడింది. అందులోనూ తెలుగు పదాలు సంస్కృత పర్యాయాలద్వారా తెలుపబడి ఉన్నాయి కొన్నిచోట్ల కప్పనిసరిగా ఒక పత్యేకపదాన్నే వ్యాక ర చెప్పవలసి వచ్చినా ఆ పదాన్ని సంస్కృృలీకరించి బప్పడం వలన దాని అర్థం ఆ వ్రత్యేకపదమే = అని చదువరికి స్ఫురించడం చాలావరకు అసంభవంగా ఉంటుంది ఉదాహరిణకు తెఎగు (కీయాపద నిర్మాణ సందర్భంలో చింళామణి కల అనే లనుబంధం ధాతువు భవిష్యదర్హంలో చేరుతుందని చెప్పదలచింది కల అనే అనుబంధాన్ని సంస్కృతీ కరించడం కష్టమైన పని ఆ నంస్కృతీకృత పదంవలన తెఎగులోని కల అనుబంధం వ్య కంకావడం నిష్కర్షగా చెప్పాలంటే అసంభవం చూడండి చింళామణిలో కల అనుబంధం అస్సి అని సంస్కృృతీకరించబడింది. తెఎగులో అసి అనే సంప్కృృత క్రియకు ఉన్నాడు అని అర్ధం అస్టివా నవాః ఉన్నాడా? లేడా? మొదలైన వ్యవహారాల్లో ఆ అర్హం స్ఫుఎంగా తెంస్తం్రీ. సంస్కృత వ్యాకరణ మర్యాదానుసారం కియను ధాతుమాత్రపరంగా [పయోగించడం జరిగిందనుకున్నా ఇక్కడ అబ పదానికి ఉండు అనే తెనగుధాతువే అర్థం కావచ్చు గాని కల అనేది తప్పనిసరా అర్జంకావాలని వాడించి నెగ్గలేం ఇలాంచే సందర్భాల్లో సాధారణంగా ఆ పదం నిర్మించినవానికి తప్పితే దాని తెలుగు పర్యాయమిది అని నిష్కర్షగా ఇతరునికి తెలియడం అసంభవం 'తన్తుశం బాలసరస్వతీయ వ్యాఖ్యానంలో ఆలాంటి ఘట్టాలు కొల్లలుగా ఉన్నాయి అవన్నీ ఈ (గ్రంథంలోనే [పకరణాంతరంలో& విమర్శింపబడినాయి కాబట్టి మిగిలిన వ్యాఖ్యానరీతు లెలాఉన్నాయో పరిశీలించడ మే ఇక్కడ కర్రవ్యం తు చూ. సూత్రకర్తే వివరి స్తేగాని తెలియని సూతా౦లు

చీంతమణీ వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక కరృృత్వ నిర్ణయం వీర్‌ నూ తవిబాగం చింకామణ్‌కి సూత్రవిభాగం బాలసరస్వతి చేఎనదే నాటినుండి నేటివరకు అవ్యాహతంగా చెల్లుతుంది ఒకటి రెండు చిన్న మాద్చులు ఉన్నా అవి పరిగణ్‌ంప దగినవికావు బాలసరస్వతి షడ్‌ తి్రంళదళ9 తేఒన్యేదాసుపవిళ వి శబ్దియోగవశాత్‌ అనే పాదం మొతాన్నీ ఒక సూతమంకే అహూబలపతి దాన్ని రెండుగా తన కవిశిరొభూషణంరో ఇదడ్‌తిఎంశదతం౦ి ఒకబూత్రంగా తే౭న్యేచానుపివిక న్తి శబ్దియోగవళాత్‌ వ.రొక సూత్రంగా విఛజిందాడు అలాగె సంజ్ఞాపరిచ్చేదంలోనే బాలసరస్వతి అనియమాద్‌ గాిమ్యంవా యత్ర్త్వపభ్యింశ _ అనేది ఒక సూత్రంగా వ్యా్యాని సే అతని వ్యాఖ్యానమే ఆధారంగా దాన్నే అహోబలపతి రెండుగాచేఎ వ్యాఖ్యానించాడు తాత్పర్యంలో గాని సందర్భంలో గాని భేదం ఏమీలేదు కాని సూత్రసంఖ్య మాత్రం బాలసరస్వతీయ సంజ్ఞాపరిచ్ళేదంలో 4 గా ఉంపే అహో బలపందితీయంలో 48 గా మారింది. ఇలాగే మిగిలినపరివ్ళేదాలలో గూడ బాధా ఠహితమైన విభాగంలో తస్ప అన్యులవ్యాఖ్యానాలు జాలసరస్యతీయ విధేయాతే ఇక అతని వ్యాఖ్యానానికి రెండో మూడో లక్షకాల్ని వమేయోదా హరణాల్ని పరిశీలిద్దాం (ప్రమేయమంటే సూత్రాల (ప్రవృత్తికి అవధి (ప్రమేయ శబ్దింలో ప్రి ఉఎసర్ల మా ధాతువు దానిమిద యక్‌ (ఈక్స్‌ ప్రత్యయం చేస్తే అది ఏర్పడింది ఉదాహరణం మనకు తెలిఎందే లక్షణానికి సమన్వయం చూపే మాట అది అందుకే లత్యమనీ పిలుస్తాం దానిని స్యూకవిభాగం కంచె క్తిష్టమైన గురుకరమైన కార్యమిది ఒక కొత్త వ్యాకరణాన్ని. భాషాంతరంలో స్వభాషాభాషములకోనం వా్రాయబడినదాన్ని లోకం ముందుఉంచి దానిలోని నూశ్రాల (ప్రవృత్తి? గణాల్ని? వివరించడమం'కే సామాన్య వ్యాఖ్యాతలు చేయగలిగిన పనిగాదు న్వయంగా వ్యాక ర్త కొళపోయినా వ్యాక ర్త వంటి ఉపజ్రకలవాడే చేయగలడు ఆపని కాగా బాలసరస్వతి కావించిన (పమేయ వివరణం “అనంతర వ్యాఖ్యాత లందరికి అసుసార్యమైన విధం గూడ ఇక్కడ కాకినాడ ఆంధ్రసావాత్య పరిషన్ముుదణ-- 682 ఇ తదాది కిమాడి సురొది ఎకది గజాలు మొదలై సవి

ల! సంవ్కృతంలోవి (పసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణొలు మనం గమనించవచ్చు ఉదాహరణ స్వరూపం గూడ చింకామణి వ్యాఖ్యలో చొలా (ప్రధానాంశమే నంస్కృతభాషలోని పదాలకి తెలుగుపర్యాయాలు ఒకటికం "మ ఎక్కువ ఉన్నపుడు సరిగా సూూత్రకృదభ్యిపేత సదమేదో తెలిసికొవి ఉదాహరణలు చూపడం మొదటి వ్యాఖ్యాతగా బాలసరస్వతి చేయగల్లడం నిజంగా ఆళ్ళర్యకర మైన విషయం _బాలనరన్వతి ఉదాహరణల్ని గూడ అనంతర వ్యాఖ్యాత లందరూ యథాతథంగా న్వకరించడం ఆందువలననే గమనించదగ్గ విషయం ఇక ఆతని వ్యాఖ్యలో (ప్రక్మేకత వైలకణ్యం గల సూతసముదాయాన్ని [క్రమంగా పరిశీలిద్దాం నంజ్ఞావంచ్భేదంలో విశ్వ శేంేయ కౌవ్యమ్‌ లా ఆధునికులు చాలమంది పై సూథశ్రానికి సూత్రక _ర్త ఉద్దేశించని వ్యాఖ్యాకలు చెప్పని జగద్ధితకరనునే అర్థాన్ని స్వయంగా కల్ప్సించుకుంటున్నారు వారిదృజ్టలో ఇక్కటడీ విశ్వ శద్దిం జగత్‌పర్యాయం కాని సూత 9కర అపదాన్ని ఆ ఆరంలో వాడలేదు ఆలాగే (శ్రేయళ్ళ్శబ్దం గూడ ధర్మార్జంలో వాడబడీనదే కాని ఇప్పటీ (శేయోరాజ్యం నంటి పదబంధాల్లోవి శెయళ్ళద్దితుల్యంగా గాదు ఆ సూత్రానికి వాలనరస్వతి ఓసగిన వ్యాఖ్యానసార మిది కావ్యమ్‌ కావ్యము విశ్వేశేేయ =సర్వధర్మములలో హగేషము ఇషా పూర్చములలోపలను పూ _రృవిశేషమైన కావ్యము న సపాపహరము" కనుకను కీ రిరమును య తటాళం ధననిక్షేసం ద్విజస్టాపన మేవ చ వనం కివాలయ కావ్యం నందనశ్చ సదా నృణామ్‌ ముక్తిదా స్ప్తసంతానా మహావాత కినామపీ తారయన్లి చ దుశ్గేభ్య _పిత్తూానుభయవంళణాన్‌ అని అనేక ఛత్ర స్మృతి పురాణేతిహోసవచనాదులచేత వరింపబడవి గనుకను వ్యాసాద్సులు (ప్రవ _ర్రించిన విశిష్టావారము గనుకను కొవ్యము నర్వోతగ్రష్టమ

చింతమణీ వ్యాఖ్యలు వికృతిని వేక కరృత్వ నిర్ణయం ణి?

అనంతర వ్యాఖ్యాతలు అప్పకవ్యాదులు గూడ కేవలం ఈ ఆర్జతాత్పర్యాలతో కే ఈ సూళత్రాన్ని వ్యాఖ్యానించారు

౨కే వష్యవతివత్తి

ఆద్య(పకృతి (పకృతిళ్చాద్యే ఏషాతయోర్భ వేద్వికృతి

కేవలతయానుసవ్ప త్యుభే చయేయం యథాతధం భాషా - ౮ అనే సూకంలో పూర్వార్జానిక అర్జీ తాత్సర్యాయ సామాన్యంగానే తెఎస్తున్నాయి ఉత్రరార్థంలో యాఇయింభావాయధా3ధం ఇఖివ కేవఎతయా అసుసర్పత అనే వాక్యానికి __. యా = ఎదైననేమి. ఇయంధాషా == ఈభాష యధాతధం = యరేచ్చముగాను. ఉభేచ ౬ ఆ రెంచిని కేవంతయా = పత్యేకరూపమువేతను అనుసర్పతి = అనుసరించును అని (ప్రతిఎద్యాం ్రాఎ దాని తాత్పర్యాన్ని విడి? దీని తొాత్చర్యము కొన్ని తెలుగువూఎలు సంన్న్టృకమునకే ప్రత్యేకముా( దదృవ తత్సమములౌను కొన్ని ప్రాక్సతమునకే (ఎక్కేకముగా(దదృవ తత్పమములౌను ఆది యెట్లంపేని = సము్ముుద్రమునకు సంద్రము చంద్రునకు చందురు(€డు మొదలయి నవి (ప్రాక్సృతమును మించి మొదలి సంన్నృకమునకే తదృఎములయినవి (ప్రాక్కృకమునకైన సముద్దము చందుకడు అవి కావఎయును కృష్ణుడు “మొదలయినవి సంస్కృతము నశే తత్సమములై నవి ఇంక అక్మీకి లచ్చి ఇడ్లమ.నకు కగ్గము మొదలయినవి సంస్కృృవమును ముట్టక (పాక్కతమున కీ తద్భవములైనవి రి వట్టి పొలి (బలి మొదలైనవి (ప్రాకృతమునకే తత్స్పమములు ఈలాగుననే (ప్రాకృతభేదములై న శారి సేన్యాదిభాషలకును (బ్రత్యేక (వత్యేకములుగార దదృవ తత్సమములౌను సూక్తికి సుద్ది ద్యూతమునకు జూదము = శౌరసే౨కే తదృవములు యతక్తులు-జక్కులు మాగదీవద్భృవము గుణము = గొనము పై ాచీతదృవము రాజకులము = రాచకొాలము చూలికా తద్భృవము స్నిగ్ధము _ నిద్దము మూక “మూగ అపభంళ తద్భృవములు ఈలాగున తతృ్పమములును దెలియునది అని వివరించాండు

ప్రా. తుమాటి దొణప్ప తమ జక్కులు మాగరీ తద్భృవమూ? అనే

వ్యాసంలో బాలసరస్వతి మొదలుఅహూబలపతి వరకు చింకామణి వ్యాఖ్యాత

లందరూ జక్కు_లు శద్దాన్ని గతానుగళతికంగా మాగదీ తదృవంగా పేర్కా

నడం ఆశ్చర్యకరమైన (పద్ద దోషమని సాధికారికంగా నిరూఎంచారు

చూ భారతి 7/మే

జక సంస్కృతంలోని (పసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణోలు కేవలతయానుసర్పతీత్యాది మ్యూత్శప్రమేయం ఈవిధంగా వివరించబడింది ఉభేచ కేవలతయానుసర్పతి అనేమాటకు పై ివరణమంకా అర్హమని బాలనరస్వతి చెప్పకపోతే ఇతర వ్యాఖ్యాతలకు పరితలకు కసీసం ఆ మార్గమైనా తెలినిఉండేది లి కాదు అవ్పకవఎి అనుకరణాం చింతామణికి రెండోవ్యావ్యాత అప్పకవి ఈసూత్రానికి చేసిన వ్యాఖ్య కేవలం బాలనరన్వతీయ (ప్రతిబింబమే చూడండి (ప్రకృకులను. రెంట రెండురూవముల నమరు తదృవములు (వత్యేక మాంధ్రంబులగుచు€ జం(దునకు. జందురుండని సంస్కృతమున జందుడని (ప్రాకృళతమున వీచందమునను (అవ్వ -80) తెలు గులొక్కకొన్ని దేవతాభాషనె తద్భవంబు లగుచు6 దనరుచుండు థవజింగొన్ని ప్రాక్కృతముననె యగుచుండు. దెలియవలయువాని తెజగులెల్ల (అప్ప శా శ్రి (ప్రాకృళమునంటక నిలింపభాషనయ్యెందజ్ఞ ము సము[ద్రమునకు సంద్రం బఐటంచు నాకసద్భాషన౦టక (పాకృతము ననైనచో దానిని నముద మన॥(4వలదె చి (వైది 89) నాకులభాషను ముట్టక 'ప్రాళ్సృకమున లచ్చి దాంబరస అచ్చి యనన్‌ నాకో క్రియైన లక్ష్మీకి (బాకటముగ లక్కిమి యని పలుకంగ వలదే _ 00 శొర సేని జూదంబు 'పైశాచియందు సాన చూ?క యనిమయెడు దాన రాచ కొలమపటత్రంశ భాషో క్రివలన మూంగదనరు మాగధి జక్కులు తదృవములు 84

చింతామణి వ్యాఖ్యలు వికృతివి వేక కర్శృత్వ నిర్ణయం ల్లిగ్రథీ అహోబలవతి అవ్చకవిని తవ్హువక్టుడం అనంతర (పఎద్ధ వ్యాఖ్యాత అహూబలపతి గూడ బాలసరస్వతి మార్గాన్ని అప్పకివి వలెనే అనుసరించాడు కాని అక్కడక్కడ అప్పకవిని తప్పుపట్టాడు బాలసరస్వతిని సరిదిద్దటోవడం చేశాడు అనుసరణ ప్రకార స్వ్వేవం చం్యదుండు వనిము ధనము ముఖము ఇత్యాద్యాస్సంస్కృృత సమా చందురుండు సంద్రము ఇత్కాద్యా స్తదృవా _ అప్పకవినాతు చం(ద్రాదిళబ్దెషు దకారస్య శషాదేళస్యాహో9 చోఖథో ఇతిసూ తే9ణ డ్విత్వము క్షం త(ద్భా న్లిమూలకి మేవ తన్య బిందో పరిత్వేనాచ సరత్వాభావాత్‌ నచ బిందొర ప్యచ్‌త్వం _(ప్రాకృతవ్యాకంణే తథా వ్యవహారాభావాత్‌ ఇత్యాదిగా సొగిందతని వ్యాఖ్యానధోరణి అప్పకవి చంథదళబ్దం శషాదేళశస్యాహో9చోఖో అనే ప్రాకృత వ్యాకంణ సూత్రం వల్ల చంద్ద అవుతుందని అనడం పొరపాటన్నాడు అలాగే లచ్చీ శబ్ది థక్రీియలో హూడ అప్పకవికి పరిశీలన చాలదని చెప్పాడు అయినా అతిని వ్యాఫ్యానంలోని కుక్కగో శెంటోలి (అస్పకవీయం) ఇత్యాది సీనపద్యం మొత్తం ఉద్దరించి (ప్రదర్శించాడు బాలసరస్వతివలెనే జక్కులు మాగధీకదృవమని రాచకొలము చూళికాతద్శావ మిని మూ గ అపళ౦ింళ తద్భివమని చెబ్బ జూదళబ్దం శౌరసేసీ తదృవమనే వాలసరస్వతి మాట ఆలోచన చఛాలనిదని అది శౌరసేనీ తత్సమమే కాని లదృవం కొదణ సన్యూతంగా నిరూఎంచాడు ఇక్కడ అవూబలపండితీయ వ్యాఖ్య (సంస్కృతం) లోను దాని తెలుగు అనువాదంలోను తప్పులు మ్యుదితాల్లై కనుపిస్తున్నాయి. (ఆంధ్ర రచయితల సంఘం _హైదరాబాదువారీ (ప్రచురణ 980) సంన్క్బృుతంలోని తబ్బులు యథాతథంగా అనువదించి ఊరుకున్నారు తదనువక్రలు జూదము శౌర సేనీ తదృవ నతు తదృవ తథావా ఏవంస్ధతే జూదళద్ది తదృవ ఇతి సరస్వత్యో క్రం తదవిచాం మూబకమేవ (మూం౦) - జూదము శౌం సేనీ తద్భ్చివము సంస్క్ర్పతప్రాకృత తదృవము గాదు వాస్టవస్థితి యిస్షండగా జూదము అశు ఎదము కౌం సేనీ తద్భృవమవి వాలసరణ్వతీ యనుఎ యవిచార మూలకమే _ (అసువాదర్శి వాలసుస్వతి శౌరసెనీ తదృవ మనే అన్నాడె అహుబలపతి గూడ శౌర 'సేనీ తద్భృవవనే అంటే ఇక ఎవాదమేది? తత్న మమని అంటేనే వివాదం అవూబలునీ తరువాతి ఛాఠత గూడ అతడు దానిని శౌర'పేనీ తత్సమమని నిర్ణయించిన ప్లే తెయవుతుంది ఖీ

శ్రఫీ0 వంస్క్యృతంలోవి (వసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు ఇక్కడ మనం గమనించవలసిన అంశం శీవలతయానుసర్పత్యుభేచ జుయం యతాతధంభాషా అనే సూత్రానికి విషయాలుగా. ఖిన భిన్న (పాకృత వమభవ శద్దాలు ఆహగహంచడం జులసరిస్వతి నిర్ణయించిన వ్యాఖ్యాన మార్గమని ఆ మార్గాన పోవడంలో అప్పకవి అహూబలపతులకు తరువాతి తదనుయాయులకు ఏఅభ్యంతరమూ లేదు కొక పోశ్రే మధ్యమధ్య ఆల్ప్బాల్పాంకాల పై అభ్మిపాయభేదాలు పొడసూపినాయి అది అంతముఖ్యమైన విషయంాదు ముందుగా వ్యాక్యానమార్షాన్ని వేసినవాడు బాలసరస్వతి అప్పకవ్యాదులు దానిపై (ప్రయాణం చేసినవారు లఘవో౭.బలఘవశ్ళేతి ద్వేధా నసాన్‌ విదన్ని శాస్తార అన్యే౭. న్యవ్యాకరణ న్పష్టా ర్సస్వతి గృహ్యతే ద్వివిధ పెసూ్యత్రంలో అన్యే అన్యవ్యాకరణ స్పష్ణాః అనేమాటకు తొలుత బాలసరస్వతి చేసిన వివరణం అమూల్యం అతని వాత ఇది దీని తాత్పర్యము యరలనలు నాలుగును ద్వివిధములు అందులో యవలకు హలిసర్వేషామ్‌ అను సూత్రమునందు పొణీనీయముటో లఘువులును అఆలఘుపవులును నని రెండువిధయిలును సూచితము లయ్యెను లఅకొరము లోళ అను సూ(తమునందు ప్రాకృళ వ్యాకరణములో రెండు విధములయ్యెను పరిశేషించిన రవర్షము ఆంధ్రవ్యాకరణములో ద్వివిధమవుననుట అన్య్మవ్యాకరణాల్లో అం'పే సంస్కృత 'పొకృత వ్యాకరణాల్లో ఎయేస్టలాల్లో యవలల 'ద్వ్వైవిర్యం చెప్పబడిందో ససూ(త్రంగా వివరించడం వలస చింతామణికి ఆనంతర వ్యాఖ్యాతలందరూ ఆవిషరణనే తు చ తప్పకుండా స్వీకరించారు. ఈ వ్యాఖ్యానం వలన 'రేఫద్వైవిధ్య మొక'కే ఆంధ్రవ్యాకరణంలో ఉన్నదనీ మిగిలిన ఆంతస్టవర్షాల ద్ర్వైవిధ్యంతో తెలగునకు సంబంధం బేదనసీ అనుకుంటాము లి రేఫళకట రేవల వైషమ్యం కావీ అనంతర సూత్రంలో నాన్యేషాం వై ధర్మం లఘ్వ లఘూనాం రయోస్తువిత్యంస్యాత్‌ అనే స్యూత వివరణంలో ఇట్లనంగా యవలు ద్వివిధములును దెలుంగునం గలవనుట (పథమౌాంతము మీఃద పకారమునకు వచ్చిన యాదేశవ కారము లఘువకొారము అ ళలు (పసిద్ధములే: వీనికి యథోచిత్రముగా సుదాహరణములు అంటూ తెలుగులో గూడ్‌ ఆ ద్వ్వైవిధ్యాన్ని (ప్రదర్శించాడు శక నననతనన కవన న ప లఘ్వలఘుభేదం ఆంతస్థపర్షాలకు తెలుగులో తొలిగా కల్పించిన వ్యాకరణం

చీంకామణి వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక క_రృత్వ విర్ణయం 29 వీచ్లంబాలును గలఎన క్లైల్ల (పొద్దు నాయవావిభూషణు(ండు నీవు వాయకుందు రనుచు6 జెలికత్తైెవలుక బామా చలాత్మభవ ముఖొబ్దంబువంచి ఎగ్గువడియుండె

ఇంక రవర్లో దాహంణమి జెక్కలుగలసన్టే పెనుబాంప ఖేండ్రవంటి కటజకుమిలుకుల శంభునుక్క.

అంగంటేన్‌ సరమకల్యాణి గిరికులేశ్వరితనూజ రణవినోదంబు సలిపె నిర్ణరులు వొగడ

చింతామణీకి అనంతర వ్యాఖ్యాత అందరూ అచ్చంా బాలసరస్వతి వ్యాఖ్యానాన్ని అక్షరళ పాపించారు. తెలుగు వ్యాకరణ వాబ్మ్బయంలో మొదట అంతస్థవర్ణాల్ని లఘ్వలఘువులుగా విభజించినది చింతామణి వాటిని తెలుగుభాషరో సమన్వ యించి చూపిన వ్యాఖ్యాత _ బాలసరస్వతి -- అనే విషయం _ గుర్తించదగింది ఆగమాదేశ యకార వకారాలు అలఘువులని కేతనాదులు చెప్పిన జాడలేదు చింతామణి వేనన ఈ మార్గాన్నే ఉత్తరకాలంలో వాలవ్యాక౨ిణం గూడ అను సరించడంతో ఆంధధ్రవ్యాకిరణ చరి(త్రలో అంతస్థవర్దాల (పత్యేకత స్టిరవడింది న చింకామణి కాని దానిక గూడ ఈ విషయంలో నిళ్చితాభిప్రాయం మొదట ఉన్నట్లు లేదు ఒక సూక్రంలో అన్యే న్యవ్యాకరణ స్పష్టా ఆవి అనంకర సూత్రంలో నాన్యేషాం వైధ్యం లఘ్వలఘూనాం రయోస్తునిక్యం స్యాత్‌ ఆవి చెప్పడం వలన ఆ అనిళ్చికస్టితి తెలుస్తుంది. ఇంతకీ ఒకే జాలకి చెందిన అంత స్టవర్ణాల లఘ్వలఘువుఎరో కొవ్నిటికి సాధర్య్యం ఉండటం మరికొన్నింటికీ వైధర్మ్యిం ఉండటం ఏమిటో ఎందుకో తెలియదు అవి ఏర్చడినవిధం గూడ సమానంగా లేదు. బాలసరస్వతి వివరణ (ప్రకారం కకటరేఫ దేనికీ ఆదేళశంగా వచ్చినట్లు తెలియడంలేదు. అలాగే ళకారం గూడ మిగిలిన యవలు అగమా దేశాలుగా బప్పాడు. దీన్నిబట్టి చింతామణి మధ్యలో కిల్సించిన అనిశ్చయస్థి తే ఇదని వస్తుత ళకటరేఫం (అ) వర్ణాంతరంగా ఉండేదనీ దానివి తీసికొని వచ్చి రేఫ యొక్క అలఖిభేదంగా చూపడంతో వై యాకంణుల్లో "పెద్దకల్లోలం 'రెగి దానిమీద విడిఎడి (గంథాలే (రేఫ అకార నిర్ణయాల ఎవ్పడినాయని తెలిఎక్‌ ఏచ్చు ఆయితే బాలసరస్వతికి ముందే తెలుగుతో లక్షణ గంధాల్లో ఈ రేఫ అకారాల ఖేద ముంది గాని ఈ రూపంలొమా్రం గాదు

వలీ సంస్క్య్య్భాతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ వ్యాకరణాలు (దుతపికృతిక కళావిభాగం గూడ చింతామణివలననే ఆంధధ్రవై యాకరణు అందరూ. చివరకు స్వీకరించారిని చెప్పవచ్చు కళల పట్టికలోని కొన్ని పదాల అరతాత్పర్యాలు బాలసరస్వతి కనిపెట్లి చెప్పగలగడం ఆశ్చర్యకరమైన విషయం న! బి గా ఆ పట్టికలో కొన్ని పదాలకి తెలుగు పర్యాయా లిచ్చాడు ఉదా యదా తదా కిం ౩ ఎప్పుడు అప్పుడు ఎమి కొన్ని పదాలకీ మాతం త త్తద్భావ సూచక శబ్దడాలం (కేవలం స్వసం కేతితార్హం) ఇచ్చాడు ఉదా (ప్రశంసన అద్భుత 8 భి మజ్లా ఓహో బారా అనంతర వ్యాకర్త లందరూ కేవలం బుద్ధిమంతులవలె ఆ నయ వాల. అర్థాల్నే అఫువదించి ఊరుకున్నారు బాలసరిస్వతి వ్యాఖ్యా (ప్రాబల్యం అంతటిది కళలలో కె వథటి యూ యూ అయితే. చింతామణి నిర్తేశించిన కళలసట్టికలో 3 పప విభకి “పత్యయాలకి స్తానం లేకపోవడాన్ని. దాని తొలివ్యాథ్యాత బాలసరస్వతీ గమినించలేదు. అయి” హూఢ్రస్థమైన ఆద్య శబ్దంతో సాధించవచ్చు గదా అని సమర్రించవచ్చు కాని ౪ ఆద్యశబ స్తానాన్నిఒటి చూసే మొటటమొదట ఇెట్బన. బీథ కి ప్రత్యయాలోని అనుక ళషాల్ని దసితో - (ఆదశదుతో ఎ చిళకిప్రత్యయాల్లాని అనుక్తళద్దాల్ని దా (ఆద్యళద్దింతా) సాధించడం చింతామణి అభిప్రాయం కాదని స్ఫుటంగా తెలుస్తుంది పైగా ఆలా సాధించదలి'స్తే పట్టికలోని అనేకపదాల పృధణ్నిస్తేశం వ్యర్హమని చెప్పవలసి వసుంది సంజ్ఞానరిబ్భదా౧త్య ల్లోకానికి పూశ్వస్తూత్రం (ప్రవాబానీదేశ్యా అనేదానికి బాలసరిస్వతి లోకివ్యవహారి సిద్దమైనది డీశీయసు అని అర్థం చెఎకే. అనంతర వ్యాఖ్యాతలందరూ ప్రవాహళద్దానికీ ఆ లోకవ్యవహారమినే అర్హమే స్వీకరించారు థి గొని ఫపొట్లొ స్వాతంఠతాళ్యిన్ని (పరిణామశీంం అనే అర్థం ఇవ్వడం వంటి దాన్ని న్లారు తమన్యాఖ్యల్లో చూపలేకపోయారు కన ల చూ. అనంతరవ్యాకరణ రచనపై చింతామణి (ప్రభావం అనే (ప్రకరణం

చింతామ ౦తామణ్‌ వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక కర్చృత్వ నిర్ణయం క. నంది వంచ్భేదంలో (ప్రథమసూ త్రమే విచిత్రమయింది ఎక్కడ సంధిలేదో చెబితే సంధిజేరిగే స్థలాన్ని వ్యాఖ్యాత కనిపెట్టి చెప్పాలి సంధిర్నాచోచ్యనుత ఈ సూశ్రానిక్‌ ఉకారవ్యతిరి క్రిమయిన అచ్చుకి అచ్చుపరమై తే సంధిలేదు అని అర్థం ఆ అర్ధం నుండి ఉకారమునకు సంధికలదు అనే అసలు అర్జాన్ని తీసిచెప్పాడు -బాలసరస్వతి ఉదాహరణలు గూడ అతడిచ్చిన వాటనే ఇతర వ్యాఖ్యాత లందరూ అనుసరించారు నిత్యమను తమ పురుష్యక్రియాస్విత అనేసూత్ర వ్యాఖ్యానంలో వాల సరస్వతి ఉత్రమపురుషకైన కొలిచితి నంబను విడిచితి మన్యులను = అన్నది కిమాది గనుక (క్రియ్యగ్రహణమున నంటలేదు. అని అదనపు వ్యాకథ్యానం చేసే అహోబలవతి గూడ దాన్ని అనువదించాడు దీనివలన చింతామణి వ్యాఖ్యోతగా వాలనరస్వతికి ఎంత (పముఖస్టానాన్ని అనంతర వ్యాఖ్యాతలు ఇచ్చారో తెలుసు కోవచ్చు లే ు. 4 రీ చుం శత్రర్దే లూతళ్చొనో స్త న్యస్యాచ్చ పూర్ణబిందురపి అనే సూతం విను విను - వించు అనుచు -- అన్ను - అంచు నంటి రూపాల్ని సాధిస్తుంది దీనిలోని (బిందు + అఎబ్సి అపి శబ్ద సామర్థ్యం వల్లి చనుచు ఎన్నుచు పూనుచు& వంటిచోట బిందువు రాదని బాలసరస్వతి చెబితే అనంతర వ్యాఖ్యాత లందరూ దాన్ని యథాతథంగా స్వీకరించారు అహమాదీనాం ద్విత్వమ్‌ అనే సూ(త్రవ్యాఖ్యానంలో బాలసరస్వతి వా(త్రకు ఎంత. విడేయంగా (ప్రవరింం అఆహోబలపతి వ్యాఖ్యచేనినదీ కారికలల్లినదీ ఈ (పకరణారంళభంలో గమనించాం సర్వ(త్రాజ్వర్కా-ర్యం జ్జేయం యన్య (ద్రుత(ప్రకృతికేత్యః అనే సూత్రం పదాదీ యకారాంగీకొరం వలన కల్గిన అనర్జాన్ని సరిదిద్దడానికి పుట్టింది యెవండు-.. యెమ్మె - వంటివి యాదులు గొబట్టి [దుకప్రకృతికాలకు అవి పరమైనప్పుడు ఎవండు ఎమ్మె వంటివిగానే వాటిని స్వీకరించాలి అని అర్హం ఇక్కడ బాలసరస్వతి ననన ననన ననన విందువు వచ్చిన (ప్రయోగాలు కనుఎస్తున్నాయి

లఫిశ సంస్కృతంలోని (వ్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు మరికొంక వివరణం యిచ్చాడు యెవండు _. యెమ్మె వంటి వాటిలో యకారం స్టైరం కాజు. దత్యప్రకృతికం కంక అది పరమైతే కలిగెన్యెమ్మె అని సంక్లిష్ట రూపమూ కలిగయెష్ము అని లోపసపిత రూపమూ రావు అని అప్పకవి వదాదియకారాంగికారికాడు గాబట్టి: ఈవిషయం విడింప్పచ్చాడే కాని అహోబలపతి మాత్రం బాలసరన్వతి మాటల్ని అనువదించాడు వజ్‌ వర్తివర్జాలు కావవిభోక్తికాలు జొవవిళ క్తిక నంజ్ఞా వర్జాష్టింట్యాదయోభవ న్తీహ రుల్వాదేర్నామ్నాం స్కుస్తేహివిభక్తౌ నసమాసే చ అనే సం లొపవిభ క్తికాల్ని విస్దేశించేదీ విధించేది కూడ దీని హ్యాఖ్యనో వొలనరన్వతీ టి ంటి తోపొటు తి ర్తి పజ్‌ పవర్ణాలు గూడ జొవవిభ క్రికాలే అని నేతికి. నేతిముంత మిరికి మిర్రీచేను పొమునకు పాపరేడు వేష.నకు వేపచెట్టు అని ఉదాహరించాడు బొవవిభ క్రికాల పట్టికలో పజ్‌౪* ప వర్జాల్ని క్రి వర్దాన్నీ చిన్నయకూరి తొల గించాడే గాని అప్పకవి అహోదిలసశులు సరస్వతి వాతను అనువదించారు. దీని వ్యాఖ్యలోనే బాలనరస్వతి చివర బొపవిభ క్తికములు బహుప్రకారములు. విభకీ సమాసముల యందు యథాయోగ్యముగాల దెలియునది రుల్వాదులకే కొన్నింటికి రాపు మై రుజొంపము కల్లుకుండ ఎన్నుగంట ఇళ్యాది జబ్‌ఎవిళ కక వర్ణములు గలవెల్ల సావవిభ క్రికములు అని ఒకవివరణ (వాళాండు దాన్ని అహో దిలసతి సంస్కృతీకరించి ఆధర్వణుని పేరిటకారికలుగా అందింవాడు చూడండి విభషయా భవ _నృత$9 భవన్యుప చిలక్తయ భవ వ్లి క్కుతచిన్నైవ నిదానం తతి సద్వచ బహనోఒళా9ంధిిభాషాయాం వర్ణా జొవవిభ క్రీకొ (పవృ త్రిళ్చా పవృ త్రిళ్చ వికల్చశ్చ క్వచిదృవేత్‌ న. సంధి 268 28న సూత్రాల ద్వారా శ చింతామణి పొరఖేదాలు అనే (ప్రకరణంలో వివరించబడింది శ పజ్‌ అంపే ప్రయోగదశలో (వ గా మారుకుండి

చీంళామణ్‌ ర వ్యాఖ్యలు వికృతివివెక క_ర్భత్వ నిర్ణయం 285 తద్వివేకః పయోగైైక శరణం స్యాద్దిళబ్దతః 3 యతై9కే తతి తత్‌ సంక్షా నామ్నా మన్యత9చాన్యథా ఈకారికలు బాలసరస్వతి మాటల (ప్రతిబింబాలు -- బహు(ప్రకారములు = బహవః కొన్నింటికి రావు = భవని కుకచిన్నైవ విభ కి నమానముల యందు యథా యోగ్యము.గా తెలియనది. విభషయా భవన_న్యత9 జౌపవిళక్రిక వర్ణములు గలవెల్ల నౌపవిభ క్రికములు యతై9తే తత౦ తల్‌సంజ్ఞా వాకా న గత పదనాం చ అనే సూ(క్రం వాక్యాల చివరనుండే నకొరానికీ లోవవిధానం చేస్తుంది అక్కడ _ దబాలనరన్వతి సీనపద్యాదుల చరణములు వాక్యములు అని వివరిసే అప్పకవి అహోబలపతి దానికి కేవలానువాదాలు చేశారు అన్యేషాం చ (వ్రయోగ మహితానామ్‌ అనే నూతం పూర్వ సూత్రాలు సాధించగా మిగిలిపోయిన సదాల్లోని మధ్యాజ్లోవం విధించేది దీని కుదాహరణగా బాలసరస్వతి మానిచి -- మాన్ని ఈడిచి -_ ఈడ్చి అనే (క్రియపదా లివ్వడం చూచి అహోబలపతి ధాతుష్వపి అని తనవ్యాఖ్యలో వ్రాసి అలిగి--అల్లి పలికీ_పల్కి అని ఉదాహరించాడు అలాగే బాలసరస్వతి ప్రయోగ మవాతములన్నందుచేత నుత్వములకును బ9ియోగసిద్ధమైననే కాని లేదనుట _ ఎనుంగు అడుగు అని (వాసే దాన్ని యథాతథంగా భాషాంకరీకరించాడు అహోబలపతి ఆజుంత వంత్చేదంలో మహతస్పోర్డుజనితో భ వేక్‌ పుంసి శః దీని వాఖ్యానం బాలసరన్వతి విపులంగా చేశాడు తొలుత సంస్కృత వ్యాకరణ మర్యాద చెప్పి దాని (ప్రకారం తెలుగులో గూడ శబ్దనిష్పత్తి చేయాలని ననన ననన ననన ననన లా స్యాత్‌ + పి(ళద్దిత అని పదవిభాగం గదీనిలోని హి శద్దిం చింతామణి సూ్రంలోని హి శబ్దానుకరణమని చి విష పరి లో (ప్రతిపాదించబడింది ఆ (ప్రతిపాదన నిరాధారం నిజానికి ఆది పాదపూరణార్థమే

288 సంస్కృతంలోని 'వ్రసిద్ధాంధ వ్యాకరణాలు తెలిపి తరువాత (స్మక్రియను రామ._[.సు అని యుండెను --అని పారంభించాడు సు అనే (ప్రత్యయాన్ని కొటి డుజ్‌ అనేది ఆదేశమయినదనీ అనుక్తమన్యవత్‌ మ! అనే వైయాకరణన్యాయం ద్వారా పాణినీయ సూత్రం. హల నమ్‌ (ఉపదేశే అ న్యం హల్‌ ఇత్స్‌ అనే దానితో డుజ్‌లోని జకార మిత్తయిన దన్నాడు సాను నాసికోఛ్చారం జిత్‌ అనే (పాకృతసూ(తంతో దాపల (పూర్వం అర్హవిందుయు క్ర మౌతుందట మహతో=-త ఉద్విభకొ అనే సూ్యతంతో అకారముకారమై రాముడు సిద్ధించిన దని (వాసూ అనునాసికాభావపకే అనుస్వారస్స్ప్యాత్‌ ౩ అని పూర్ణబిందు వాయెను అని రాముండు రూపొన్ని ఉదాహరించాడు ఈ (ప్రకియావిధానం సర్వం ఆహోబలపత్తిచేత యథాతథంగా స్వీకరించబడింది ఆప్పకవీయ చింతామణి నంధిసరిచ్ళేదంతో ముగిసింది కాబట్టి ఆస్పకవి వ్యాఖ్య ఇకపై ఉండదు ఇక్కడే మహతు లయినా జడాదులుగా వివక్షి స్తే అమహత్తులే అవుతాయని బాలసరస్వతి అంటే ఆ మాటను సంస్కృతీకరించి అధర్వణకారిక ను సృషంచాడు అతో టె బలపతి2 బాలసరస్వత్కి సూ(తంలోని దళసార్థక్యాన్ని ఆనిత అనడంవల రిఘుపతి యదుపతి వంటిచోట్ల డుజ్‌ రాదని పుం అనడం వల్ల దశరథాపత్యము (థష్మాము వంటి రూపాలున్నాయనీ వివరిస్తే అహోబలపతి దానినే అనువదించాడు చింతామణి అకారాంత శ చ్దాలకు (ప్రథమా ద్వితీయా బహునచన (పత్య్మయాలు విధించేటప్పుడు శబ్బజాఎమంతటినీ (అకారాంత మైన దాన్ని లాంతం అలాంతం అన్సి రెండుగా విభజించింది లాంతాలకి (ప్రథమా బహువచనంగా రు (ప్రత్యయాన్ని ద్వితీయాబహువచనంగా ర (పత్యయాన్ని విధించి అలాంతాలకు సామాన్య పత్యయాల్నే అంటే ల అ అనే విధించింది (6 ఎిభక్రలకారానిక రేవలిదానం లాంతాతు రురొ తయోః క్రమేణస __౮ నవ. ఈ సంస్కృతవాక్య మెక్కడిదో ఎవరిదో తెలియదు అసలు ఈ (వ్రాత జాలసర్వతి దేనా అని కూడ నందేహం ఈ వొక్యం అహోబలపతి వ్యాఖ్యలో కనబడదు, శి చూ కారికలక్ళు మూఅపారాలు అనే (ప్రకరణం

చింఛామణి వ్యాఖ్యలు వికృడివివేక క _ర్హుత్వ నిర్ణయం 891 దాలసరస్వతి లాంత శబ్దాలకు బాల శబ్దాన్ని ఉదాహరించి బాలుడు, బాలురన్‌ అనే ఉదాహరణ లిచ్చాడు అది మొదలు భాలవ్యాకరణం వరకు ఈ బాలళద్దిం దానీ జాతికి చెందిన నృపాలాదిళశబ్దాలు ('పకియా. విధానంలో (వముఖస్టానం వవాస్తూ (ప్రత్యేక సూళ్రాల నిర్మాణానికి ఆధారాలైనాయి. సామాన్యంగానే అహో బలపత్యాచులు బాల శబ్దాగ్నా పధమోదారణంగా స్వీకరించారు ఇక్కడే బొల నరస్వతి లాంతదళ సార్థక్యం వివరిస్తూ లాన్హాత్‌ అన్నాడు గనుక ల అనునది తుద సుండిననే గాని లి లు అనునవి తుద నుండిన రురలు బేవు బుద్ధి శాలులు దీర తాలులు అనీ మంచి వ్యాఖ్యానం చేశాడు దీన్నిగూడ అహోఐలపతి యథాతథంగా స్వీకరించాడు ఈ బాలళబ్ద నిష్ప త్తి దగ్గర సూత్రంలో దళ సార్దిక్య మన్నది తెలుగు వ్యాకరణ విద్యార్థు అందరికీ నాటినుండి నేటివరకు అభ్య సవిద్య ఆయింది ఎిభక్తుల యుండదు ని ల = ఆగమాలు

మహతో నిలౌ విళకా టాదౌ వచనద్వయే (క్రమేణ స 8

ఈ సూతం తృతీయాది విభక్తి (ప్రత్యయాలు పరమైతే మహద్వాచక (ప్రకృతికి ఎకవచవంలో ని ఇహువచనంలో అ అనే ఆగమాల్ని విధిస్తుంది ఈ విధానంలో ఒక లోపం ఉంది ని అనే ఆగమం ఏకవచనంలో మహద్వోళక పచాలకే వస్తుంది ఇకరిపదాలకి రాదు కాని అ ఆగమం అలాకాదు అమవా ద్వాచకాలై న (ప్రకృతులకు కూడ ఆది వస్తుంది అది రాకటోతే బహువచనత్వ మే ఉండదు ఏశద్దానికై నా ఉదాః వనములచేత గోవులచేత మొ కాని నూత్రం మాత్రం లాగమాన్ని మహద్వాచకాలకే పరిమితం చే సేసింది కాబట్టి బాలనరన్వ 3 ఇక్కడ సూత9ింలొ ఒక జ్ఞాపనాన్ని నృష్బంచాడు- తృతీయాదొ. అనక టాదౌ అని ఎకవచన ప్రధానంగా నిర్లేశించినాడు గనుక యీకార్థు మేకఠపచనములకే యవళ్యము బహువచనములకును అమహత్తులకును లాగముము వచ్చునన జ్లొాపకిము - ఎంహములచేత _ సింహములకొజకు అని. ప్రక్రియా దృజ్బతో

వాలవ్యా కిత్సమ-_--శిగి 7 స్ర్రీపళుజడాన్‌ వినా ఆన్యేమహడావ్యా చం ఆజంత

తిలిగ్ర సంస్కృతంలోని (వ్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు చూచినపుడు సూ(త్రనిర్మాణంకం చి ఈ జ్ఞాపనకల్పనం ముఖ్యమని అనిపిస్తుంది ఆహూబలపత్యాదులకు ఈ జ్ఞాపనం అవళ్యశిరోధార్య మయినదని వేరే చెప్పపనిలేదు

ఈ సందర్భంలో నే బాలసరస్వతీయ వ్యాఖ్యలోని ఒక ముఖ్యాంశం గమనిం చాలి తెలుగులో (థథమా సప్త్పములలో తప్ప ఏకబహుం వచనాలు రెండింటిలో ఒకే (ప్రత్యయాన్ని విధిస్తారు. ఉదా ః రామునివేత రాములచేత (ఏక బహువచనాలు తత్పూర్వ నిల వర్ణాల ద్వారా న్యక్తమౌతాయి్యి సంస్కృతంలో అలా గాకుండ ఎక ద్వి బహువచనాలు మూడిటిలోను మూడు విధాలైన (ప్రత్యయాలు వచ్చి మూడు భిన్నరూపాలు ఏర్పడతాయి. ఉదా ః రామేణ రామా భ్యామ్‌ రామై అయినపుడు సంస్కృతంలో (వ్రాసిన ఈ తెలుగు వ్యాకరణంలో విభక్తి (ప్రత్యయాలు స్వయంగా తెలుగు (ప్రకృతులకు చేర్చకుండా సంస్కృత విభకి (ప్రత్యయాల స్థానంలో విధించిన ఈ తె౫గు వ్యాకరణంలో తెలుగు విభ క్రిప్రత్యయ విధానంలో చిక్కులు ఎర్పిడటం సహజం _ చింతామణి ఆ చిక్కుల్ని (త్రివిక్రమ దేవుని [ప్రాకృత శద్దానుశాసనానుకరణం ద్వారా పరిహరించుకొన్నది ఆ 'పాక్ళృక వ్యాకరణంలో సుప్‌స్వాదిర న్యహలా (--4 అనే సూత్రం ద్వారా సంస్కృత విభక్తి (పత్యయాం (పత్యాహారం నిర్మించబడి సుస్‌ అంపే (సు-బౌ-జస్స్‌ 'ప్రథమావిభదక్రి మొత్తమనీ టాస్‌ అంపే (టా_-భ్యాం_భిస్‌ తృతీయా విభ క్రి మొ త్రమసీ-ఇలా ఏర్పాటు జరిగింది చింతామణ్‌ ఆ ఎర్పాటును స్వీకరించి (ప్రయోగించింది కాని అలా స్వీకరించి పయోగిస్తున్నట్లు _ ఎక్కడా చెప్పలేదు ఆ శకెలివిడి బాలసర్వతి సాధించి టాస్‌ మొదలయిన విభకి సంక్రే తములు పాక్ళత ళాస్త ఎవసిద్ధ్దములు. అని వివరించాడు అతని ఈ మార్షిదర్శ కత్వాన్ని అనంతర వ్యాఖ్యాతలు సగౌరవంగా అంగీకరించారు ౧

నచ దేశ్యపదే 4?

ఈ సూతం దేశ్యపదాల దీర్దాలు (హాస్వాలు కావని చెబుతుంది. దీనిక్తి బాలసరస్వతి ఉదాహరణలఎ నవలా నేజా లకోరి ఇత్యాది అహోబలపత్యాదులకు గూడ అవే స్వీక రవ్యాలైనాయి

ఎకాదిగణిం ఇతరాంకాం_ ఏకాదే రమహతాం చ డావున్న -69

చింశామణి వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక కర్చృత్వ నిర్ణయం లికి

ఈ సూతం ఒక్క6డు మొదలైన శట్దాల్నీ అమహద్వాచకాల్లో డు (వత్యయాంశాలై ఉత్వం రానివాటినీ చెప్పడానికి పృట్టింది ఏకాది గణంలో బాల సరస్వతి మెరియండు సురియండు పాపండు అనే వాటిని ఉదాహరించాడు అమహ ద్వాచకొలుగా కత్తళండు క్రైరండు జన్నండు అనే హయవాచక శబ్దాలు చూపాడు నాటినుండి చిన్నయసూరివరకు అమహద్వాచకాలకు అవే ఉదాహరణలు ఈ సంద రృంలోచిన్నయసూరి ఏకాడి గణాన్ని మాత్రం మగాది గణంగా మార్చాడు అహోబలపత్యాదులు మాతం బాలసరన్వతికి 'కేవలానువ క్రలే అయినారు

వికృతొ చ త్తీలింగాక ఆ్రలింగక సర్వనామ ధేయాస్సుు ఎర్‌?

ఇది తెలుగుతో గూడ న్రీవాచక శద్దాలు స్రీలింగాలైన విశేషణాలతో (పయోగించబిడటాన్ని చెప్పే సూత్రం ఉదా గట్టురాపట్టి ఆపన్నవరద ఈ స్తూూతంలో వి శేవ్యార్దకంగా నామధేయళబ్దం వాడబడింది ఆ శబ్దానికి ఆ అర్హం ఉన్నట్లు ఏ నిఘంటువూ చెప్పడంలేదు. ఎక్కడా (పయోగమైనా కనపడదు కాగా అది సూత్రికర్త సంకేతించిన అర్హం ఆ అర్హం బాలసంన్వతి (గ్రబాంచి వ్యాఖ్యా నించాడం'పే ఆతనికి బూత్రకర్తతో అభేదాన్ని మనం అంగీకరించాలి. అనంతర వ్యాఖ్యాత లందరూ బాలసంన్వతి వాతను యథాతధంగా అసువదించారు

వాయిరపవురళక్రతమొ __(5

ఈ స్యూతం అయి అవులకు ఐ బొ లు విధించేది అగుధాతు విష్పన్నా లయిన అయి అవు లే ఉచ్చారణ వశాన ఐ బొ లని ఏకాక్షరపదాలుగా కాల్మక మాన మారాయి. కొని బాలసరస్వతి వ్యాక్యానంలో ఆ విషయం వ్యత్యస్రం చేయ బడింది అంటే ఐ బొ బే అయి ఆవు లుగా మారుతాయని అతడు వ్యాక్యానం జేళాడు చింకామణి మీద అతనికున్న సర్వాధికారాలు పురస్కరించుకొని కావచ్చు అనంతర వ్యాథ్యాతలందరూ ఆ వ్యాఖ్యనే స్వీకరించారు. బాలవ్యాకర వూతం భాషాచర్నిత గతిని గమనించిన వాశివలె అయి అవు లే వకతమాలోతాయని సూ(తించాడు2 తల

బాలవ్యా ఆచ్చిక---॥4

2 _బాలవ్యా (క్రియా. (8

$0 నంస్కృృతంలోని (ప్రబద్ధాం[్ర్‌ వ్యాకరణాలు సాలంత వంచ్చేదంలో ఆత్మన ఇమననానాం డావా __? అత్మన్‌ కట్హానిక్‌ ఇమనిజంతి శబ్దాలకీ (గరిమన్‌ వంటివి) తెలుగులో ఆత్మ కత్యము గరిమ గరీమము వంటి రూపాల నిస్పత్తికి ఉద్దిష్టమెందీ సూద్రం దీంతో వివా మన (ప్రత్యయం డా అందులో డకొార మిత్తు పోతే ఆ మిగులుతురిద్‌ పరారమితు. గావడంవలన ఆత్మన్‌ _గరిమన్‌ వంటి కబ్దాలలో అన్‌ అనే టినంజాక మెన వర్ణాలు లోఎంచి (ఆక్క్‌ +. ఆ)ఆక్మా అనే రూపమౌొతుంది (చుటూ. పాణిద్‌ 3-7) తరువాత దీర్చం హ్రన్వమై ఆత్మ అనే రూం ఎద్దిస్తుంది ఇది వికల్ప సూత్రం గాబట్ట్‌ డా రానిపకంరో ఆతము అనే రూపం గూడ ఏర్పడుతుంది మహశ్వవివక్షళో ఆక్కు శు అనే రూపం ఎద్దిస్తుంది అని బాం సరస్వతి వ్యాక్యానించాడు.. దీ9లో డిత్వసామర్హ్యం వలన టిలోపమౌ తుందనేది చింతామణి పరిభాషనుబట్టి తెలినికోవడం అసాధ్యం ఇక్కడ పాణినీయపరిభాషను స్వీకరించాలని (గ్రబాంచడం అసాధారణవిషయం _ కాబన్లే అనంతర వ్యాఖ్యాత లందరూ బాలసరస్వతిని నిళ్శబ్దంగా అనుకరించా రాజశబ్ది నిష్ప త్రీలో గూడ ఈ సాంకేతికాంశాలు నికేఎఉంచబడిఉన్నాయి ఈ సందర్భంలోనే హనుమచ్చ॥ వచ్చబ్దంబులు కొందజ మతంబున గుణవదణములు గావు హనుమాను(డు భగవాను(ండు హనుమంతుండ భగపంతుండు అనియు గలదు అని విసరణం (నాశడు. దీన్ని ఆధారం చేసానే అహోబలఎతి బాలవ్యాక ర్తి గూ వాజ్మ యంలో (ప్రయోగాలు కన్‌ఎంచకపోయినా హనురూను డు భగవానుండు వంటి రూపాలు నిస్పన్నాలు చేశారు ఈ సందర్భంలోనే బాంసంస్వతి ఈ తెనుగు లోకవ్యవహారదృళ్యము గను3 గీర్‌ శబ్దము వృవహారముని లేదు ఛవచ్చబబి లేదు అని గూడ వివరించాడు ఆ వివరణం డఊుతా తీఎకొని అహోబలపతి ఒక కారికను సృష్దంచి అధర్వడాంకితం చేశాడు. న. దాలవ్యా తత్సమ? ₹. చూ కారికల మూలపొరాలు అనే (ప్రకరణం

చీంతామణ్‌ వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక క_ర్పత్వ నిర్ణయం త్రి

ఇదమద సేతద్య త్తచృచ్దాళ్ళ బ్రానరాన్వయే బహుళమ్‌

యాస్వం (ప్రపద్య దీర్హాద్విత్వ ముపర్యక్షరస్య జనయన్సి ___£4 ఇది. ఈ గ దేశము ఇద్దేశము ఎద్దేశము అక్కాలము వంటి రూపనిష్పాదన కుద్దిష్తముయినది దీని వ్యాఖ్యలో బాలసరస్వతి బహుశో క్రివలన ఆరాజు ఈ'సేన యనుచోటులను రాదు. శబ్దాంతరము లేకున్నను ఎది ఎద్ది అనుచోట వఛ్చును అని వివరణం చేశాడు ఈ వివరణాన్ని యథాతథంగా అనంతర వ్యాఖ్యాతలు స్వీకరించారు. అహోబలపతి మాథ్రం రాజు సేన వంటి పదాలు పరమైనపుడు రాదనే విషయాన్ని మరికొంత విపులం చేసి 'శేఫవసకారాలతో పాటు శకేతనిమాటల సహాయంతో! కషహ వర్దాల్ని జోడించి ఒక కారిక అల్లి అధర్వడణాంకితం చేళాడు?

నమానమం.ణి వభ ్క్రివరథాయం

-షష్టీభ వేద్దితీయాతుల్యా తత్పురుషనంస్దితా వాఘ్నాష్‌ = 84

ఇది ఒకవిధంగా విచిత్రసూత్రం నమాస మేర్ప్చడేటపుడు ఒక విభకి మరొక విభ క్తిగా మారుతుందని చెబుతుంది. తెలుగువ్యాకంజాలు సామాన్యంగా నంన్కృకి వ్యాకరణ మార్గాల్లో తత్రాపి పాణనీయ పథంతో (పయాణించాయి పాణినీయంలో సమాసంలో విభక్రిలోపం సుప్రసిద్ధం ఒకవేళ లోపించకపోతే అలుక్‌ సమాసాలౌతాయి.. ఆవిషయం వేరు కాని ఇక్కడ తెలుగులో షష్టీతత్యు రుషననూస మేర్చదేటపుడు షష్ట ద్వితీయగా మారుతుందని నూ(తం చెబుతుంది. సాంకేతికంగా ఆలోచించినపుడు వ్యాకరణ రచనలో ఇది విచితం గతి బహళ ఈ వై చిత్రిని గమనించే కావచ్చు చింతామణి వాక్యాతలు తప్ప (వార్లైనా ఉన్నదాన్ని అన్యధా చేయజాలక అనంతర వై యాకరణులెవరూ ఈ పద్దతిని స్వీకరించలేదు చింతామణ్‌ మీద అధిక భక్రిశద్ద లున్న సుప్రసిద్ధ వ్యాకర్త చిన్నయనూరి ఈమాగ్ష్గం విడవడం గమనించదగిన పరిణామం? .... ఆంధ్రభాషాభూషణం--- 80 లి చూ కారికల మూలపారాలు అన్నేప్రకరణం ఃి సమాసవిభ క్రికీ లోపంబగు లట్టుసకు 6 గాదు-బాలవ్యా సమాసం-వ్లిఫ్‌

(2 సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు

చింతామణి రచనా ప్రణాళికలో ని ల రెండూ ద్వితీయావిభక్తువచే కొగా రాముని గుణములు రాములగుణములు వంటివి ద్వితీయాతుల్యాలవలె అఆభాసించడం జరిగి ఉంటుంది వ్యాక ర్తదృజ్బకి

రాముని గుణములు అనే సమాసంలో ద్వితీయావిభి క్రి కనబడినవానికీ మరి రామునివేత వంచి పదాల్లో మాశ్రం ద్వితీయ కనబడదా? అక్కడ ఉన్న సాంకేతక జొనం ఇక్కడ ఎలా లోఎంబనది? సమాధానం చింకామణీక ర్తే చెప్పాలి శా

(కియావంచ్భేదంలో

చింతామణ్‌ [క్రియాధర్మమాక వాచకశద్దాన్ని ఒకదాన్ని కొత్తగా సృ్బంచి (ప్రవేశ పెట్టింది ఈ పరిచ్చేదంలో అది. తద్ధర్మపదం కొని. దాని నిర్వచనం చింతామణితో లేదు బాలసరస్వతి తన వ్యాధ్యానంలో తద్ధర్మఎద స్వరూవం. వివరించాడు. [క్రియాత్రయీగొచరార్డ స్త ద్ధర్మ ఇతికథృతే ధాతోర్జ్య్ము ఇళిప్రోకో వికృతౌ పూర్వసూరిభి అను విశెష వచనయి వలన భూతాద్యర్హ్యతయ విలక్షణమైన యొకానొక ధర్మము అద్ది్మ్మి మనిఎంచుకొనును ది యేదం ఖేని వాచ్యార్థమాత్ర మైన ధాతుధర్మమే

('ప్రథమైకవచనలోప స్నద్ధర్మాతీతయో క్రియాణాంస్యాత్‌ -- 8

ఈసూ,[త్ర వ్యాఖ్యానంలో కను విను పోవు = ఇటువంటిది తద్ధర్మార్డను అని బాలసరస్వతి వివరించడంతో ఈ తద్ధర్మ శద్దానికి ఒక అకారం ఎర్బ్చగింది తరువాత ఆంధ్రవ్యాకరణ వాబ్బయంలో కొంత ఆలస్యంగానైనా తద్ధ్ము శబం స్థిరపడింది కొంత ఆలస్యంగా నని అనడం ఎందుకంయకె బాలసరస్వతికి అనంతర వ్యాకర్న రెండు శతాబ్దాల తరువాత కూడ చింతామణి ఫక్కిని గాక కేతన మార్గాన్నే అ(శ్రయించి వ్యాకరణ రచనకు పూనుకున్నాడు"

ఈ సదం (తిలింగగబ్డాబుశాననంరో. [వ కొండల్‌ వ సూశ్రంలో

(ప్రయుక్తమయినది గాని దాని నిర్వచనం లేదు పైగా త్రిలింగశబ్దానుశాసన

కాలకర్శృక్వాలు సందిగ్ధాలు కాబట్టి చింతామణే ఈ పదాన్ని మెదట

కల్పించిన దని అనుకోవచ్చు శై ఈ నిర్వచనం తద్ధర్మార్హక పద నిర్విచనావసరి మున్న సూథశ్రాల్లో కాక

గర్రివ సూత్రవ్యాఖ్యలో ఈయబడింది శ చూ అనంకరవ్యాకరణ రచనపై చింతామణి (ప్రభావం అనే (కరణం

చీంళామణీ వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక కరృృత్వ నిర్ణయం శ్రీ[8

(కీయాపదాల రూపనిర్మాణ _ప్మక్రియ చూపడం వాలసరన్వతి వ్యాఖ్యలో (ప్రధానాంశం అజంత పరిచ్చెదారంంభంలో సుబంతి శబ్ద నిబ్బతిని సోదాహరణంగా నసూత్రంగా చే చూఎనిక్లే. ఇక్కడ గూడ తిజంత శబ్దాల్ని సూగత్రపరింపరితో సాధించి (ప్రకియను (ప్రదర్శించాడు. అతడు చూఎన (పక్రియ లేకపోతే చదువరి కేవల చింతామణి సూత్ర పరనంతో ఎ (కియీపదాన్ని నిబ్బందేహంగా తెలిసికోలేడు

ఒక సూ(తంలో భఖూతతదిర్మారక [క్రియల (పథమెకవచన లోపం చెపి

6 0 ఠై ఢా స్స్‌

(కీయా- ఏ మరొక సూ తంతో భూతర్ణత ప్రధమైక వచనావికి ఎత్వ విధానం చేస్తాడు (క్రియా-40) అక్కడ లోప మేమిటి ఇక్కడ ఎత్వాదేశ మేమిటి? అని చదువరి సందేహంలో పడతాడు బొలసుస్వతిమా తం ఆలాంటి సందెహాల జోలికి పోకుండ లోపవిధానం చేఎనచోట ఘటియించె అనే రూపాన్నీ ఎత్వవిధానం చేఎనచోట ఘటించి అనే రూపాన్ని ఇచ్చి ఊరుకుంటాడు

చింకఠామణి ఫక్కీలో బాలసరస్వతి వాక్యానికె ఏక్షాధికారం కొబిటి అతనికి రాని ముఖ్యసం దేహాలు ఇతర వ్యాఖ్యాత లకి సామాన్యంగా రావు కాబటి అహోబలపతి

ల్‌

ఆ సూణశ్రాలకి బాలసరస్వతి ధోరణిలోనే వ్యావ్యానం సాగించాడు

ఈ పరిచ్చేదంలో బాలసరస్వతీయ వ్యాక్యాముద అప్రతిహతంగా పడిన సూత్రాలు రెండున్నాయి (1కిచూ వ్ర అవి ఈ (గ్రంథంలో బహుధా విమృష్ణపూర్వాలు

చింతామణి సూత్రాల్లో అది శబం కొన్నిచోట సారకంగా (వయోగించ

శ ననా. ళం ళు బిడలేదు-అనవచ్చు. నిదర్శనంగా అజంత పరిచ్చేదంలోని గ8వ సూశ్రాన్ని అగ అక్ష క్‌, చూపవచ్చు. చాలచోట్ల ఆదిశద్దాలు స్వయంస్ఫూ ర్రిని కోల్పోయి వివరి స్రేతప్ప తెలియవు ఉదాహరణంగా ఈ పరిచ్చేదంలోని వ్యతి రేకాదౌ భావినివార్‌ స్యాత్‌ _ (| అష ఎ

అనే సూ[కాన్ని చూపవచ్చు దీనిలో ధాతువు వ్యతి రేకారంరో భావ్యర్దంలో న.

చూ స్యూతక త్తే వివరి సేగావి తెలియని సూత్రాలు

ళ్‌ ళ్‌ లు &(4 సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాయ్యధ వ్యాకరణో అత్వం వివా మైండి వ్యతిరేక పదానికి ఆదిశబ్దం అతికి మరొకచోట గూడ అత్వం రావచ్చు నిని సూతం చెపుతున్నది కాని ఆచొటు ఏది? కిలియా లంపే బొాంసంన్వతీయ వ్యాఖ్య. శరణ్యం ఆదిళబ్దిం చేత మఘటియింపంబిడును ఘవియింపలేండు = అని కర్మార్హముల యందును సాను అని ఆశబ్ద సార్థక్యం వివరించబడింది అనంతర వ్యాఖ్యాతలందరూ ఆవివరణను పాటించారు ఆత్భునేవదం చోరాత్మునే పదార్డే గృహ్హాతా వాగమస్య వేత్వంస్యాత్‌ - 88 ఇది. తెలుగు. (క్రియల్లో గూడ ఆత్యనేపదాల్ని! నిర్మించే సూత్రం సంస్కృతంలో ఆత్మనేవద ధాతువులకి చెరే (ప్రత్యయాలి గూడ వేరు. తెలుగులో అలాటిదేమీ లేదు కేవలం సామాన్య ధాతువుకి కొను ధాతువును సంధిస్తే ఆత్మనే పద మవుతుందవని చింతామణ చెబ్బంది ఘవించు __ కొను ఘఎించికొను (ప్రస్తుత సూతం కొను ధాతువు పరమైనపుడు పూర్వముండే చు వరం చి వాసి మూలా క! వర్ణంగా పికల్చంగా మారుతుందని చెపుకున్నది ఇక్కడ బాలసరస్వతి (క్రియా ఫలము కిరృగామిటైన [క్రియ గనుక నాత్మనేపదము కొని యనునది (గహిధాత్వ రము అవి సూశ్రాభిప్రాయాన్ని సరీగా ప్యక్తం చెళాడు భవిష్యత్‌ కౌలంలో బాల వ్యాక ర ఈ బాలసరస్వతి వాక్యాన్నే సూత్రంగా మార్చాడు (బాలవ్యా (క్రీయా శి అహోబలపత్యాదులు ూడ వబాలసరస్వతికి అనుయాయుగే చింఠామణీలో (కియాపరిచ్చెదప్రారంభం సంస్కృత ధాతువుల ఆంధీ9ికరణ విధానంతో జరిగింది ఆ ధోరణిలొనే చివరి వరకు రచన సొగింది ఈపరిచ్చేదంలో విధించిన ఇంయగాగమం తద్దర్మ వర్తమాన అతీత ఆగామ్యర్థాల్లో విధించబిడ్త విధ (ప్రత్యయాయఎయ అనుబంధాలు ఆగటాలు యధారానికి తత్పమ తదృవ మా! 'దేళ్య ధాకువులు మూడింటికీ అన్వయించవలసినవే అయినా చింకామణి రచనా ప్రణాళికలోని లోపంవల్ల అవి కేవంం తత్సమధాతువులకె ఉద్దిస్తమైనట్లు కనబడుకుంది చింతామణ కర్త ఆవిషయం పరిచ్చేదం చివరకు చేరిన తరువాతగా గమనించ లేదు చలనం సంస్కృతంలో ధాతుపుల మూడు తెగలు సరస్మై ఖి ఆత్మనే శ ఉతయ పదులు

బంతామణ్‌ వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక కి ర్చత్వ నిర్ణయం తగ్‌ తత్సమాలలో దేవ్యూకియలు రతార్జం గమనించిన వెంటనే అత్వాది తత్సమానామివ దేళశ్యానాం (క్రియాపదానొ చ 48 వర్దాగమో విశేష. పురుషెస్వర్థేటు చాఎ వచనేషు -10 అని సూడత్రిం చాడు తత్సమాలకు విధించబడ్డ అత్వాదులు దెళ్యక్రియలకు గూడ అన్వయిస్తా యని పైత సూ క్రార్జిం ఆది శబ్దంతో ఎత్విం మొదలయినవి గూడ స్వీకరిం చాలని బాలసరస్వతి వ్యాఖ్యానం ఆ ఆది (మొదలయిన ఇద్దానికి ఈ పరిచ్చేదంలో ఇంతవరికు వివాత మైని సర్వకార్యాలూ అని అర్హం కాబస్తే చేయంబడు చేయః గలండు పిలిచె కొలిచె అని వివిధ దేళ్య(క్రియల్ని బాలసరస్వతి ఉదాహరించాడు తరువాత సూళ్రానికి ఆయా ఎరుషల్లో ఆయా అర్హాల్లో ఆయా వచనాల్లో వర్డాలు ఆగమంగా రావడం తిత్సమాది [క్రియలకంటె విశేషం అని అర్జిం. ఇది బహు విశాలమైన అవధులు గల సూత్రం దేన్నైనా సాధిబ్తుంది దేన్నీ ఖచ్చితంగా సాధించలిదు కాబళ్హే డాక్టర్‌ చిలుకూరి నారాయణరావు చింతామణిని బట్టి ఎదేళ్య (్రియారూపమూ నిర్మించడానికి అవక శమే లేదని సాధికారికంగా చెప్పారు (ఆంధ్ర వామాచరి్రి.చింతామణి వ్యాదయం) ఆ లోపం చింతమణీ ౦చనా (ప్రణాళికలో ఉంది కాబట్టి తత్కం్సి చివరి ల్లోకి మొక్కదానితో దేశ్య్యక్రియల అత్షణ సర్వస్వం సూత్రించడు కాని ఆ రెండు సూళశ్రాలతో దేళ్యశక్రియాఎద ప్రక్రియను చూప ఎూనడం చాల ఎోస్యాబ్చదమైన పని వాలసరన్వతీయ వ్యాఖ్యలో (క్రియాపరిచ్చేదంలో మాథ్రం ఆధర్వణకారికలు అక్క-డిక్కిడ ఉఎంకించబడి ఉన్నాయి తమవద్ద ఉన్న తాళపత్ర (ప్రతి అయిన వాలసరస్వతీయ వ్యాఖ్యలొ ఎక్కాడా అకొరికలే లేవని కవితరంగిణీ కారులు (వాశారు (0వ సంపుటం 72న పుట) ఆం(ధసావాత్య పరిషన్ముషదిత మైన బౌల సరస్వతీయ ఎరికిలో త్రమవద్ద ఉన్న నెం 4085 (ప్రతిలో అధర్వణకారికలు లేవని ము(ద్రాసకులు చెప్పారు కాబట్టి బాలసరస్వతీయంలో కనిఎంచే కొరికలు వాలసరన్వతి కరలిఖితా లని అనడానికి వీలేలేదు అవి అనంతర కాలికి లేఖకులు అహోబల పండితీయం (ప్రఎద్ధమైన తరువాత దానిలోనివి ఎరి కూర్చినవే అని చెవ్చవచ్చు కొన్ని (ప్రతుల్లో అసలు కారికలే లేకిపోవడాన్నిబ్ద స్వత _ ఉన్నవాటిని లేఖక్షులు 20]

సి రణా 80 | సంస్కృతంలోని వ్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాక తీఎవేయడం జరగదు కాబట్టి లేనివాటిని జొనపడం జరుగవచ్చు కాబట్టి కొన్ని ప్రతుల్లో కనిపించే కారికలు లేఖకులవే అని నిర్ణయించవచ్చు. పైగా వాసుదేవ వృ తిలో ఒక్కఅధర్వణ కారిక గూడ లేకపోవడం అది బాలసరస్వతికి అప్పకవికీ అనంతరం [వాయబడడం గమనిస్తే పై నిర్ణయాన్ని నిరథ్యంతరంగా నిరాకేపంగా ఆంగీకరించవచ్చు ఫలితార్థం "పె పరిశీలనం వలన బాలసరన్వతీయ వ్యాఖ్య చింతామణి వ్యా బకి చాల ఫధానహేతు వని ఆ వ్యాఖ్య లేకుండ చింతానుణి అభ్మిపాయాలు అన్యులకు అర్థం కావడానికి వీలులేదనీ (గ్రహించాం అనంతర వ్యాథ్యానాలన్నీ బాలసరస్వతికీ చాలవరకు (ప్రతిధ్వనులే అనీ కొన్నికొన్ని సందర్భాలలో మాత్రం అవి బాలసరన్వతి ఎర్బరచినధొరణికి లోబడి నూత్రనాంశాల వివరిణకు యత్నించాయనీ తెలిఎకొన్నాం అవ్పకవీయం అన్బకవీయ మనే'పేరు కర్తనుబట్టి కలిగింది దీన్ని అప్పకవి ఆంధిశ్చ చింతామణి అనీ నన్నయఫక్కికి తెలు గుసేత అనీ వ్యవహారించాడు-చాలచో ట్ర సన్నయకట్టు (వ్రాసిని దనుకొని చింఛామణిని అబ్బకవి నన్నయభట్టీయ మన్నాడు వాలసరిస్వతి వ్యాఖ్య బాలసరస్వతీయమెంది అదేవిధంగా అప్పకవి వ్యాఖ్య అప్ప కవీయమైంది తరువాత ఆహోబలపతి తన చింతామణీ వ్యాఖ్యకు (ప్రత్యేకంగా కవిశిరోభూషణ మని నామకరణం చేసినా దాన్ని లోకం అహోబలపండితీయ మనే ఎలిచింది దీన్ని బట్టి కిర్రిల పేర్లతో కృతుల్ని ఎలవడం మనవారికి ఆలవామైనట్లు తెలిఎకోవచ్చు ఇలా కృతుల్ని క ్రర్రలపేర వ్యవహరించడం సంస్కృతాంగ్లాల్లో గూడ (ప్రసిద్దమైన విషయమే గదా అప్పకవి చింతామణిని వ్యాఖ్యానించడం చాలక్తి ఇమెన పనిగా భావించాడు ఉంటు రా ఆ శేశానికి కారణం గూడ అతడు సరిగా వివరించాడు ను న ర న పలవన పననోరనతతతనానోాాాాలాోో్‌ అప్ప అశ్వాసాంత గద్యులు ఎరికి 40 4 08 88 8 లి పైది ఎరిక్‌ 8[ ఠి. పైది పీరిక 4 [8 నుండి 8! వరకు

చీ ంశామణీ వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక కర్శృత్వ నిర్ణయం త్రీ” శబ్రశాసనుండు సంస్కృత గంథంబు గాన దెలుంగుమాట గలయరామి లకణంబెి కాని లక్ష్య మొక్కటియును బలుక కునికిందెలియంబడపు కొన్ని (ఎలిక_.5) చింతామణి అంపే అప్పకవి కున్న భక్తిప్రపత్తులు గమనించడగ్గవి భూత భవిష్యద్వ ర్రిమాన కాలాలు-మూటిలోను వెల్వడే వాజయమంతా చింతామణ్‌ సూత్రబద్ధిం కావలఎనదేనట £ బహుళ ఈ దృక్పథఠాన్నే అహోబలపతి గూడ స్వీకరించి ఉంటాడు. కాబక్లే అతడు అప్పకవి కంఠ ఎక్కువగా ప్రాచీనుల ప! (వొతల్లో తస్పులు చింతామణి సూత్రాల ప్రకారం పటి చూపాడు ళా న! వాలసరిన్వతి లాగానే ఆబ్బకవి గూడ ఈవ్యాఖ్యా రచనతో పుణ్యం యశస్సు స్వర్షమూ అభిస్తాయని ధావించాడు2 చింకామణి లాభాన్ని ఒక కథగా లోకవసిద్దం చేనినవాడు అప్పకవే బాలసరస్వతి తన ఇప్టదెవత మే ఎద్ధుని రూపంలో ఆం(ధ్రశబ్దచింతామణ్‌ ఫక్కిని అందించినట్లు మాతం ఇెబితీ ఆమాటకు చిలవలుపలవలు నృష్టంచి రాజరాజ న్‌ నరేం దుని సారంగధరుని రంగంలోనిక్‌ దించాడు పైగా ఆ కథంతా తన ఇష్ట దైవతం ముఖత (కలలోనే అయినా చెబ్బంచాడు3 అస్పకవికి కాడ చింతామణి మతంగాచల విప్రనివల్లే లభించింది. (బాల సరస్వతికీ మతంగాచల ఎద్దువివల్ల లభించిన విషయం మనక తెలుసు అది లభించిన తేది కాలివాహనశకం 578వ సంవత్సరంలో (మన్మథనామ సంవత్సరం) శావణమాసంలో బహుళపక్షంటో నవమి* అంశే జీ శ ర50 ఆగమ్హు క్షీ నీ: న! లీ ఈ (గ్రాంథాన్ని తాను మతంగాచల విప్రని నుండి (వానికొన్నట్లు అప్పకవి ననన. అస్బ ఎరిక్‌ గ్రరి త్రి అప్ప ఎరిక్‌ 88 నుండి 641 4 టి ల 4 కల అష్టమినాడు గాబట్ట మరునాడు నవమి-(గ్రంథం లభించిన రోజు

ల$ సంస్కృతంలోని (ప్రఎద్దాంధ్ర వ్యాకరణాలు చెప్పాడు] తన వ్యాఖ్యానానికి బొాలసరిస్వతీయ మాధార (గ్రంథ మనిగూడ చెప్పాడు? అప్పకవి తనకు దొరికిని చింతాముణిలో 82 ఆర్యలే ఉన్నాయన్నాడు9 కాని బాలసరస్వతీయ చింతాబణిలో 88 ఆర్యలు నేడూ కనిఎబ్తున్నాయి అహో బలపతీనొడు గూడ దానిలో 88 ఆర్యలే ఉన్నాయి. అబ్బకవి బూఎనే అహో బలపతి తన ఎరికలో సంస్కృృతీకిరించి చెప్పాడు బాలనరస్వతికి చింతామణీ దొరికిన తేదీ అతిడు (బాలసరస్వత్సి చెప్పలేదు. అతని వ్యాఖ్యాన (ప్రారంభానికి గూడ ముహూర్రం మనకు తెలియదు కాని జప్పకవి తన సహాజధొరణీలో బాల సరస్వతికి చింకామణ్‌ కీలకనామ సంవత్సరంలో దొరికినట్లు చెప్పాడు* కనకేమా మన్మథనామ సంవత్సరంలో దొరికిందట ఆంటే భాలసరస్వతికి క్రీశ ౧ (లో చింతామణి లభిస్తే ఆప్పకవికి $56లో లభించినదన్నమాట మధ్యకాలం 16 సంవ తరాలు ఈ స్వల్చ్పకాలంలో చింతామణికీ ఎర్బడినవి రెండే (వతులు మొదటి పతిని వ్యాఖ్యా సవాతంగా తాను చూచినట్లు అబ్బకవి చెప్పుతున్నాడు అయినా శెంటిలో చాలభేదం మనకి కనిఎస్తుంది మిన కాలానికి కాదు అస్పకవికి దగరి కాలంలోనివాడై న అహోబలపతికి కూడి ఆ రెండు పుస్తకాల్లో చాల పారఖేదాలు కనిపించినాయిక. ఇది విచిత్రమయిన పరిబ్ధతే ఆ వై చిత్రిని (ప్రకరణాంతరంలో పరిశీలించడం జరిగింది. కాబట్టి ఇక అప్పకవీయ వాక్యానాన్నీ పఠిశీలిదాం చి టై ది అపస్పకపి చించామణిలో సంజ్డా సంధి తత్పమ దేళ్య 'క్రీయాపకిచ్చేదా లున్నట్లు చెప్పాడు కాని బాలనరస్వతీయం ద్వారా లోకానికి తేలిఎన చింతామణిలో తత్సమ దేశ్య పరిచ్చెదాల స్థానంలో అజంత హలంత పరిజ్చేదాలు కనుపిబ్తు అస్ప ఎరిక 8 శి పైది 1 ఠి పైది ర్‌ి 4 అప్ప ఎరిక 50 5. అహోపండి ఎరికి. 2 68 చూ చింతామణి పాంభేదాలు

చింశామణ్‌ వ్యాఖ్యలు నికృతివివేక కర్ఫృత్వ నిర్ణయం 80₹ న్నాయి. అప్పకవి ఆబిద్ధం చెప్పాడా? లేక అస్పకవినాటికున్న తత్సమ దేళ్య పరిచ్చేదాలు నొమాంతరం పొందాయా నేటికి? లేక భష్టమైనాయా? భ్రష్టంకావడం జరిగి ఉండదు పరిచ్చేదా లైదూ ఉన్నాయి కాబట్టి "పేరుమార్చ్పు జరిగి ఉండాలి అజంత పరిచ్చేదాన్ని తత్సమ మనవచ్చు కాని హలంత వరిచ్చేదాన్ని దేళ్య్‌ మనలేం హలంత పరిచ్చేదంలోని కొంత భాగాన్ని గూడ తత్సమ పరిచ్చేదంగా మారిస్తే ప్రమాదం లేదు ముఖ్యంగా నా సీ పద(పకియను దర్శించే స్యూతం నుండి ( 4వ సూత్రం) దేళ్యశద్ది పక్రియ (వస్తు చింతామణిలోని హలంత పరిచ్చేదంలో కనుపిస్తున్నది కాబట్టి అస్పకవీయ చింామణిలోని సూత్రాల ఏర్పాటు ప్రస్తుత బాలసరస్వతీయంలో వలఠెగాఠ భిన్నంగా ఉండి ఉన్నట్లు భాపించాలి

అస్పకవీయ చింతామణి సంజ్ఞా సంధి పరిచ్చేదాలవరకే ఆనూదితమై ఉంది అస్పకవీయ రూపంలో మిగిలిన పరిచ్చేదాలు ఎలా ఉన్నాయో అనువదించ బడ్డాయో లేదో తెలియదు అయితే ఆస్పకవి చింతామణిని సంధి పరిచ్చేదం వరకే తెనిగించి ఉంటాడని ఆపైన తెనిగింపు జరగలేదని శీగిడుగు వెంకటసీకావతిగారు అప్పకవీయ ఎరికలో అన్నారు! కారణంగా చతుర్ణాశ్వానంలో గర్బకవిత్వాన్ని ఎక్కడెక్కడ నిక్షేపించినదీ ఎక్కడెక్కడ నికేపించటోతున్నదీ అప్పకవి తెలిపిన సందర్భాన్ని చూపారు. అందులో భాషాపరిచ్చేదం మొదలు సంధి పరిచ్చేదం వరకే సూత్రాల ఉటంకింపుజరిగింది గాని మిగిలిన తత్సమ దేళశ్య(క్రియాపరిచ్చేదాల (శ్రస క్రిలేదు వాటినిగూడ వ్యాక్యానింప దలిస్తే ఉటంకించి ఉండేవాడే గదా కొగా చతుర్థాళ్వాసం (వాసేనాటికి సంధి పరిచ్చేదం వరకే అస్పకవి రచనా (ప్రణాళిక ఏర్పడి ఉందని హరు నిర్ణయించారు

అస్పకవీయం చాల (ప్రసిద్ధమైన ఛందళ్ళాప్రం దానిలో మరికొన్ని సరిచ్చేదా లుంటే ఒక (ప్రతిలో కాకపోయినా మరొక (ఫ్రతిలో తప్పక కనిపించాలి కాని ఏ ప్రతిలోను సంధిపరిచ్చేదం పై న ఇతర పరిచ్భేదాలు కనబడటం లేదు. కాగా అస్పకవీయం 5 ఆశ్వాసాల (గంథంగానే రచించబడి నిలిచిపోయిన దని నిర్ణ యించనచ్చు న.

పీరిక 2వ పుటి (వావిళ్ల (082)

శి0 సంస్కృతంలోని (వ్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు అస్పకపీయ రచనా (ప్రణాళిక చాల విసృృతమైనది ఆతడు గ సరిచ్చేదాల చింతామణ్‌ని తాను తిరిగి 8 పరిచ్చేదాలుగా వింగడించి ఒక్కొాక్కపరిచ్చేదాన్ని ఒక్కొక్క ఆశ్వాసంగా (వ్రాయదలచాడు అతని విభాగ శ్రమమిది! భాషా 2 వర 8 వళప్రాన 4 పద్థు 5 సంధి | తత్సను దేశ్య $ (క్రియా అణ పరిబ్చేదాలు ఆప్పకవి తన వ్యాథ్యానాన్ని మహావి స్పృతమైన పరిధిలో కొనసాగించినా చాని కొధారం మూత్రం బాలసరన్వతీయమే అని స్వయంగా చెప్పాడు అస్పకవి ఆం(ధ్రళవ్లచింకామణిని తెలుగుచేస్తున్నా ఆతని పై తన పూర్వులు దేశీయ మార్గంలో (వాసిన లక్షణ (గ్రంథాల పరనం వల్ల కలిగిన నంస్కారం పుష్కలంగా ఉందిః: ఆ సంస్కాారానికితోడు ఆరడు.. ఇదీ చదివిన పిమ్మట మతి యెదియేనియు6 జదుపుబుద్ది యేలా వొడమున్‌ పదపడి (గ్రంథము లన్నియు వెదకి వెదకి సారమెల్ల వివరింపంగన్‌ వర్వతము టెల నొక్కదర్చ్పణము నందు. జూపడు తెజంగునను ళా గవిత్య్వోపయోగ లక్షణము అన్నియును సరళంబుగాంగ నెజలుగంబడునిందు౬ దెలియ నూహించి'రేని (అప్ప అ? 8 అని ఒక బృహల్లత్యంతో (గ్రంథరచనకు దిగినవాడు కౌబిశ్లే చింతామణిని ఒక మిషగా పెట్టుకొని వందల పద్యాలు అల్లాడు అతడు పేర్కొన్న చింశామణ్‌ శ్లోక సంఖ్య ఆశ్వాసాల వరుసలో ___ స! (ప్రథమాశ్వానంలో 8 ద్వితీయాళ్వాసంలో 20) తృతీయాశ్వాసంలో చళుర్ధాకశ్వానంలో 5 పంచమాశ్వాసంలో 8 కొని వీటిలో పునరుక్తు లున్నాయి అన్న పీరశ 6 2 అస 6

చింకానుణి వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక కరిత్వ నిర్ణయం శి ద్విశీయాశ్వానంలోని 20 శ్లోకాల్లో తృతీయ చతుర్ణాశ్వాసాలలో చెప్పిన $ ల్లోకాలు కలిశాయి కాగా పై 60 ళ్లోకాల్లో ఆ 6 తీసేస్తే 41 శ్లోకాలే అస్పకవి తెనిగించాడు ఆతని చింళామణ్‌లోని మిగిలిన 88 ఆర్యలు మనకు దొరకలేదు ఈ 44 లోనే వాలసరస్వతీయంతో భేడించేవి చాల ఉన్నాయి! అవిగూడ దొరికి ఉంటే ఆ భేదం మరీ విసృత మై ఉండేదని మనం భావించాలి. ఈ 41 ళ్లోకాల్నిః తెనిగిస్తానంటూ 8 8 పద్యాలు మమారుగా (వ్రాశాడు ఈ పద్యాల్లో అతడు 78 ఇతర (గ్రంథాల నుండి ఉదాహరించిన వద్యాలు దాదాపు 840 ఉన్నాయి. ఈ అంశాలు పరిశీలించి నపుడు అప్పకవి ఒక సరిళోధకునివలె కనిపిస్తాడు అప్పకవి చేసిన ఈ విపుల వ్యాఖ్యానాన్ని చూచే అనోబలపతి (పేరితుడై తానుగూడ విపులతరమైన వ్యావ్యా నాన్ని చేయాలని సంకల్పించి ఉంటాడు అయితే అప్పకవి ఛందళ్ళాస్తాంన్ని మొతాన్ని తన (ప్రణాళికలో యిరికించడం వలన అస్పకవీయం చించానుణిలోని నంధిపరిచ్చేదలి ముగిసేసరికే 800 పద్మాల రచనగా రూపొందింది ఇదే ధోరజీలో అప్పకవి మెగిలిన పరిచ్ళేదాలు మూడిటిని గూడ తెనిగించి ఉంపే అస్పకవీయం ఆంధ్రవాఖ్మయంలో ఛందోవ్యాకరణాల పై ఒక పెద్ద నిధిగా అవతరించి ఉండేది ఇపుడు అప్పకవీయానికి లోకంలో ఛందో(గంథంగానే గుర్తింపుగాని వ్యాకర ణంగా కొడు. అయినా దానిలో అహోబలపకివ్యావ్యానంలోని వికృతి వివేకం లోనివిగా పేర్కొనబడ్డ కారికలు ఎన్నింటికో మూలపొకఠా లున్నాయి! ఒక చిన్న పదాన్ని వాక్యాన్ని తీసికొని దానిమీద దీర్షమైన సుదీర్హమైన వినరణం ఒసగడమనే విధానాన్ని అప్పకవే చింఛాముణ్‌ వ్యాఖ్యాన శైలిలో (చ్రవేశ 'పెట్టాడువథమంగా ఈ ధోరణ్‌ కొంత బాలసరన్వతిళలో గూడ మొదటి సూ(శ్రాల వ్యాఖ్యానంలో కనబడుతుంది కొని తరువాత తరువాత అది కీణీంచి లోపించింది దాన్ని స్వీకరించి వృద్ధిచేసినవా డప్పకవి అస్పకవిని ఆనుకరించినవాడు అహో బలపళి తతా చూ చింతమణి పొరఖభేదాలు 7 అప్పకవి 00 శ్లోకాల్ని తెనిగించనట్లు అప్పకవీయ సమీక్షకారులు (వ్రాయడం సరికాదు వావిళ్ల 062 $ చూ కారికల మూలసాఠకాలు

శి 2 సంస్కృతంలోని (ప్రఎద్దాంధ్ర వ్యాకరణాలు బాలసరస్వతి వ్యాక్యానంలోని విషయసర్వస్వాన్ని (గబాంచి తరువాత తాను కొంఠ అధికంగా చేర్చి వ్యాఖ్య చెయ్యడం ఆస్పకవి పద్ధతి నంజావంచ్తే దంలో క్‌ చి విశ్వశేయ కొవ్యమ్‌ ___ దీని వ్యాఖ్యానాన్ని 8 పద్యాల్లో చేశాడు మొదటి మూడు సద్యాల్లోను వోలసరస్వతి వ్యాఖ్యానొన్నిపొదిగి (తరువాత 6వ పద్యం గూడ బాలసరస్వతి వ్యాఖ్యా నంలోని శ్లోకానువాద మ్రే తరువాత తానుగా కొంతి వ్యాఖ్య అల్లాడు స్పసంకొ నాల్లో కావ్యంతస్ప మిగిలినవన్నీ భిలాలౌశాయని భోజుడు చంపూరామాయజబాన్ని చేశాడట సప్పనంతానాల్లో కావ్యం తప్ప మిగిలిన ఆరూ నిలిఎనచోపే ఉంటా యనీ కావ్యమంటి దళదిశా వ్యా ప్రమౌతుందనీ చెప్పాడు కావ్యంలో ఎవనిపేరు ఎన్నిదినాలు నిలిపే అతడు అన్నిదినాలు స్వర్గసుఖా అనుభవిసాడట వాల్మీకీ మయారుడూ శ్రీహర్హుడూ కావ్యరచనతో పొందిన లాభాలు వివరింవాడు పురాణ కావ్యాల్లో 'పేర్కొపబడ్డవారు తప్ప ఈనాలు యుగాల్లొ ఈ ఏడు ద్వీపాల్లో ఎందరో గ్‌ ఉగ మానవులు పృట్టిగిట్టినా వారి ఉనికి మనకు తెలియదన్నాడు రామాయణంలో వాల్మీకి చెప్పడంవలన నేడు మస మందరం కోతులు సేతువు నిర్మించినట్లు తెలిసి కొన్నామే గాని లేపంపే అది (సేతువు ఒక సోగదీవి అనమా అని (ప్రశ్నిం చాడు ఇలా సొగిందా వాఖ్యానం తరువాళ కాష్యభేదాలని ఉఎశీర్షిక పెట్టి వర్షం సదం వాక్యం అర్జిం భావం రసం సద్యం కొవ్యం--అని (కమ సరీణామంలో కావ్యస్వరూస మావిర్భవిస్తుందని చెబ్బ తర్వాత కావ్యభేదాలు వివరించాడు ఈ వ్యాఖ్యాన ధోరణిలోనే అహోబల పతితన వ్యాఖ్యాన పద్ధతిని మలచుకొన్నాడు చూడండి ఆట్టికావ్యము ద్వివిధమై యతిశయిల్లుంబరు వడి గబ్రబంధచాటు(ప్రబంధములనే సర్గముల సంస్కృతమున నా శ్వాసములను దెను;ంగునర్షబబంధమనునది ల? తనరు(గృష్ట (ఆప 0

చి ౦తామణ్‌ వ్యాఖ్యలు వికృతివిపేక కర్శృత్వ నిర్ణయం శీ $ అహో బలసతివ్యాఖ్య తత్‌కావ్యం చ ద్వివిధం మహా(ప్రబంధ చాటుప్రబంధ ఖేదాత్‌ _.- (సంజ్ఞ శివ సూత్ర వ్యాఖ్యానంలో అప్పకవి కనుగొన సంఖ్యాబద్ధంబు నసంక్యాకంబు నా(గభువినిరుదెజగ్రై తసరారు(బూర్వకవిమత మున నాచాటు.ప్రబంధములు జలజాక్షొ ( 2కి అహోబలసతి చాటునోఒఎ ద్వైవిధ్యం ఆసంక్ష్యౌక సంథ్యాకభేదాత్‌ (నంజ్జ శ్రి ఆప్పకవి నాల్గుదెగల యుదాహరణములు ముద్తికౌది సపసంచదశమును సం వ్యాన్వితములు గద్యరగడి ద్విపద దండకములు మంజరులును సంకఖ్యారవాత చాటువులు నృసింహ (0) అహోబలపతి త(త్రో దాహరణాదీనాం సనంథ్యాకత్వం గద్య రగడ దండక ద్విపదాదీనాం అసంక్యాకత్వం (సంజ్ఞ శ్రి ఈవింధంగా అప్పకవిని అహోబలపతి అనువదించినా అనుకరించినా ఆవిష యం చెప్పకపోగా పైగా ఆప్పకవివాథ్యానం శుద్ధాం(ధ్రవాగ్గుంభిత మని పండిత క్రవివరులు దానివలన సంతోషించ లేరనీ అంటాడు అన్యాయంగా అయితే అప్పకవి గూడ తన పూర్వుల రచనల నుండి విషయ (గ్రహణం చేఎ ఆవిషయం చెప్పకుండా ఉ4రుకున్నవాడే? అహోబల ఎరిక 76 2 విన్నకోట పెద్ద్ద కాచూమ లో స పవిధ కవులు

రిక సంస్కృతంలోని (వసిద్దాంధ్ర వ్యాకరణాలు తదదోషా పరికృతౌ చ వాగర్థా __2 ఈ సూత్రాన్ని తెలుగుచేసి తరువాత శబ్దార లక్షణాలంకారాల మీద 02 పంక్తుల సీసమాలికనీ శల్దార్థడోషాలమీద 28 పంక్తుల సీసమాలికనీ అల్లాడు బహుశః గణపవరపు వెంకటపతి అప్పకవిని చూచే తన సర్వలకణ ళిరోమణ్‌లో సీనమాలిక లల్లడం (ప్రారంభించాడేమో తరువాత సాధ్యోహిరసో యథాతధం కవిఖిః _.క ఆనే సూ్రాన్ని తెలుగు చేసి ఇక 1 పంచవిధభావ సీనమాలిక 28 సంక్తుల్లో 2 శృంగారరస సీసమాలిక శ్ర4 పంక్తుల్లో శ్రి అష్టరన పీసమాలిక 80 పంక్షుల్లో శీ నాయకనిర్హ్ణయ సీసమాలిక త సంక్తుల్లో చెప్పి తిరిగి సుకవిమాహాత్మ్యాన్ని 8 పద్యాల్లోను సత్కువి లక్షణాన్ని రెండు కందాల్లోను సప్త్పవిధ కవుల్ని రెండు పద్యాల్లోను వర్షించి కకవినిరననం 6 పద్యాల్లో కవితాాప్రళంన 7 పద్యాల్లో చేసి ముగించాడు చింతామణితోని ఒక్క సూత్రానికి ఎంత పెద్ద వ్యాఖ్యానమో ఆందుకనే సామాన్యంగా చూచేవారికి అప్ప కవీయం ఒక స్వతం్యడ్ర (గంథం లాగ ఉంటుందే తస్ప ఆం(ధ్రశబ్దచింతామణిక్‌ ఆంధ్రీకరణంగా ఉండదు అప్పకవి వ్యాఖ్యాన (ఫవాహంలో ఆసూశ్రాలు ఏదో మూల ఇరుక్కుపోయి వెదకితే తప్ప కనబడవు అస్పకవీయంలో ఆతని పూర్వ వ్యాకర్తలు శేశతన విన్నకోట "పెద్దన లాషణికులు అనంతుడు ముద్దరాజు రామన చిత్రకవి "పెద్దనల లఅతణ(గ్రంథాల ఛాయలు విరివిగా కనిపిస్తాయి కేతన నను సరించి తెలుగు భాషాఖేదాల్లో శుద్ధాంధ్రంబులు. (అచ్చతెనుగు అన్యదేళజాం భంబులు (దేళ్యము (పవేశపెట్టాడు-(ప్రవాహినీ దేళ్యా.అనే నూత వ్యాథ్యానంలో అలాగే విన్నకోట పెదన్న- చి స్థాయిభానంబులకుననుసారులై న తద్విభావాదులను రనత్వంబు గలుగుం బరగ వెన్నకు౬ వాకసం(ప్రా ప్తింజేసి తగు ఘృతత్వంబు గలుగు చందమున నెపుడు (కాచూమ 126 అని చెనితే దానికి (వతివింబంగా అప్పకవి.

చీంకానుణి వ్యాఖ్యలు వికృతివి'వేక క ర్హుత్వ నిర్ణయం తిగ్‌ వెన్నముద్దకుం బాకవిధిచే ఘృతత్వంబు దనరు థంగిని నవస్థాయిభాన ములకు విభావ్వపముఖ్య భావంబులవలన రసత్వంబు గలుగుచుండు (అప్ప ఆలి ఆనీ అంటాడు అదేవిధంగా అనంతుని ముద్దరాజు రాననను చితశ్రతవి పెద్దనను [క్రింది విధంగా అనుకరించాడు అనంతుడు. ఏని యను పదంబుతో నాదిపదమంది సంధి నిత్యయతుల జరుగుచుండు నెట్టిక్రూర కర్ముండేని సద్గతినొందు నిన్ను నాత్మ(దలచెనేని కృష్ణ (ఛందో టా ల$) అసప్పకవి_ ఏనియను నాంధ్రశబ్దముతో నతికిన పూర్వపదము తుది వ్రాయికి న చ్రైనను వ్యంజన వరంబె న రచింపుదురు నిత్యయ మలనుచుంగపుల్‌ కూ య =. (అప్ప శా2 కి ముద్దరాజురామన..-- ఒనరంగంబొనరలగ ననంగా౬ బొనరింతు నొనర్హు ననంగంబొలుచుం గృతులన్‌ వినతులు శౌరికొన ర్తున్‌ బొనరింళు ననేక కావ్యములు హరికనలగన్‌ (క విసం ఆా?6) అప్పకవి--- పూనె నెగ సెంబొద వెటొనరెందొం దెనటన్న పలుకులందు 'మొదలంగలుగునట్టి వ్యంజనంబు లడ€గి వానిపై స్వరములు నిలుచు వలసినపుడు సీరజాక్ష (అప్ప ళు

తి | సంస్కృతంలోని (సిద్ధాంధ వ్యాకరణాలు చిశశ్రకవి పెద్దన... తెలుగుల మొదళ్ళ నెయిలివి యలహల్లులు గావు స్వరము లగు (వాయంగన్‌ వాకునుత్వోత్వముల సవి (వ్రాయరాదు (లక్షణసారం 8-0 శ్రి అప్పకవి... పద్యాది[ప్రాణంబుల నాద్యంళాంతస్థములుగ నజ్ఞులు కృతులన్‌ జ్ర ద్యహర (వాయుదురు తము విద్యాధిషలెల్ల 6 జూచి వికవిక నవ్వన్‌ (అస్బ 248) ఈవిధంగా అస్పకవీయ వ్యాఖ్యానంలో దేశీయతా వాననలు మెండు అడు గడుగున అతని పూర్వుల్యవ్రాతల (ప్రతిబింబొలు ఛాయలు గాఢంగా సరళంగా అప్పకవి (వ్రాతలో కనుపిస్తుంచాయి.. ఇది ఆతని (ప్రత్యేకతగా పేర్కొనవచ్చు ఇక బాలసరస్వతీయ వ్యాఖ్యకు భిన్నంగా గాని అధికంగాగాని ఆతని వ్యాఖ్యాన మెక్కడైనా కొత్తవిషయాల్ని తడిమితే వాటిని పరిశీలిస్తూ అతని వ్యాఖ్యానాన్ని దిజ్మాశత్రంగా పరిశీలిద్దాం కేవలతయాను సర్బత్యుభేచ యేయం యథాతథం భాషా __ దీని వ్యాఖ్యానంలో అవ్నకవి తదృవాల జాబితా నొకదాన్ని సీసపద్యంలో ఇచ్చాడు దీని (ప్రాముఖ్యం గు రించిన అహోబలసతి దాన్ని యథాతథంగా తన వ్యాఖ్యలో ఉటంకించాడు కుక్క గోలెంబోలి కూళగుండము కంతి గుజ్జికరాటంబు గభికమె ఉల సికచేంత చిక్కంబు చిన్నెసింగము సెజ్జ లక్క లచ్చన సుద్ది లయ్యు లాగు [పోడ పొత్తము పో(క పుడమి బన్నము బూది నీరంబు బికిరంబు పిట్టుప్పటను వదినె వెన్నుండు వంక నడుగు వీడెము వన్నె రక్కసి రవణంబు రిక్కపగె శ పీంట దయ్యము తోరంబు పెళ్లై మట్టి బత్రి జతనంబు శాతర ముత్తియంబు దాది కుష్పస మిటికె నిద్దంబు 'పెరిమె యివము దెన డిగ్గి యనంగం దదృవములయ్యె (అవ్న -89

చింళామణీ వ్యాఖ్యలు విక్చితివివేక కర్షిత్వ నిర్హియం లీ? దీనికి తెలివిడి గూడ సంస్కృతంలో స్పష్టంగా ఇచ్చాడు-అహోబలపతి తనవ్యాఖ్యలో

విరళాన్‌ పేచోషాదిక శబ్దాన్‌ (సంళ్షు 49) ఇత్యాది నూత వాఖ్యానంలో అప్పకివి విచిత్రప్రతిపాదన మొకటి కొ త్తిగా చేశాడు _ కనియె అనవలసినచోట వాగను శాసనులు కినెనని (గ్రామ్యంగా (ప్రయోగించారట _ అది సాధనం చేసికొని (ఆదర్శంగా భావించి ఆం(ధ్రకవితా ఎతామహుడు గాడు రాయలు కొనె అని యయోగించాడట అపస్పకవినాటికి తెలుగు వ్యాకరణ న్వరూపొన్ని గుర్తించడంలో లాక్షణికులు ఎంతి 3ే శవాఎసలొ ఉన్నారొ దీన్నిబట్లి తెలిసికో వచ్చు

చా థి న!

అనంతరం ద్వితీయాళశ్వాసంలో అంటే అప్పకవీయంలోని వర్ణపరిచ్ళేదంలో

(ప్రవేశిస్తాం దీనిలో వర్షసంజ్ఞలు పెర్ణొాత్స త్తిస్తానం కావ్యాదిలో స్వీకరించవలసిన అనాలే ళా నా!

వర్జాలు వర్ణద్వయయోగ _ఫలం._ఇలా నర్జాలమీద పెద్ద రచన చేయబడింది అప్న కవి వ్యాక్యానంలో (ప్రత్యేకాంశం తెలుగు లిప్యుద్ధరణ (క్రమాన్ని నిరూపించడం అతని చింతామణిలో ఆ (క్రమాన్ని తెలిపే ఆర్యలు మూశున్నాయి ఆ మూటిని వివరిసూ అప్పకవి ఒకి తెలుగు లిఎని ప్రతిపొదించాడు కొత్తగా

బాలేందు పరిధి శృంావర్ర కుళ(గంథి దాత వఠిశుసమా

ఆద్యా ఇభకరితుల్యా స్తద్టీర్హా ళ్ళూల సన్నిభాపన్యా

దరళశార్త పిస్పలదళాంకుశ పన్నగ సన్నిభా (క్రమాత్‌ పరుషా

శై

సంధపీలేఖాఖి కై, శి స్తఎవ వర్గ ద్వితీయ వర్ణాద్యా

కీరతరిహ స్తి మస్తక శక్తి తులాసన వితర్చి సీరనమా

అంతస్టా శ్చోష్మాజో దంత్యచజౌ గురులలౌ చ విందుయుతౌ - కోని లిఎ శా స్త్రజ్ఞులలో ఎజఒక్క-రూ. దానిని ఏకొలానికి చెందిన లిఎగాన్టైనా అంగీ కరించడం లేదు. ఒక్క వజ్బల చినసీతారామస్వామిశాస్త్రిగారు మాత్రం వాటిని ననన ననన

ఆము క మాల్యదకు కరి ఆం్యకవితా ఎకొమవాడ్లు (పెద్దను అని

అవాని బాత ది అప్పకవి ఊహా 2 వీటి అర్జవివరణం చిం విష ళో శో లో చూడవచ్చు

శిత నంస్కృృతంలోని (ప్రసిద్దాంధ్ర వ్యాకరణాలు నన్నయనాటి లిపిని సంస్కరించేవిగా వ్యాఖ్యానించారు! ప్రాబ్బన్నయ నన్నయ యుగ శాసనాలతో శాసన లిఎతో ఎంతో పరిచయమున్న డా చిలుకూరి నారాయణ రావుగారు ఈ లిప్యద్ధారక శ్లోకాలమీద వ్యాఖ్యానిస్తూ వాటిద్వారా చింతామణి కాలాన్ని నిర్ణయించదలచడం హాస్యాస్పదమన్నారు. కారణాలుగా వాటిలో గజడదబిణ నమ ల ఆకారం వర్షించబడలేదు £ అచ్చుల దీర్దాలు ఏనుగు తొండాలవలెే ఉండటం అకారేతర స్వరాలకి బొత్తిగా అన్వయించదు 3 ఖఛరథఫల క్రింద ఒత్తుండటం ఆ ఒత్తు సంభాకొారంతో ఉండటం న శతాబ్దిలో కాదు $వ శతాబ్దిలో గూడ లేదు & దంత్య చజలు బొట్టుతో ఉండటం ఎక్కడాలేదు. పైగా ఆబొట్టుకీ స్టాన నిర్దేశం జరగలేదు... మైనా? క్రిందాః (ప్రక్కనా ముందాః వెనకా? 5 నన్నయ స్వయంగా చెక్కించిన నందంపూడి శాసనంలో ఈ లిఎ లక్షణాలు లేవు పబపిల్లలు ఆకోశంలో వెశ్లే మేఘాల్ని చూసి ఏనుగు గుబ్జిం అని ఆడుకున్నట్టుగా చూడ దలచినా నందంపూడి శాసనంలో ఈ లిఎ పోలికలు కనబడవు--అఆని వివరించారు భీ జయంతి రామయ్య పంతుల (ప్రకటించిన నందంశవూడి శానన (పతి బింబంలో2 ఎక్కడా ఈ చింతామణ్‌లోని లిపి కనబడదు దానిలో గజడదబి లున్నాయి. శకటరేఫ ఉందిగాని చింతామణి లిపిలో వలె గాదు చుక్కలేదు సరిగదా అది నేటి శకటరేఫకు ఈషద్భిన్నంగా మాతమె ఉంది టప్రసిద పరిశో ధకులు శ్రీ మల్లంపల్లి సోమ శేఖర శర్మ విజ్రానసర్వస్వంలో (వ్రాఎస లిఎ పరిణామ వ్యాసంలో యీ చింతామణి శ్లోకాల్ని స్పృశింపక పోవడం గమనించదగ విశేషం ఎపాటి సందర్భం కుదిరినా వారు వాటిని పరామర్శించి ఉండేవాశే ” అనంతరిం ఆద్యాయా పంచాశద్‌ వర్ణా (పకృతేస్తు తే దళోనాస్స్యు (న్రప్రత్రింశ దిహానే చానుస్రవిశన్లి శద్దియోగవళాత్‌ (సంత్తా-ళ) అనే శోక వ్యాఖ్యానంలో సంస్కృత వర్ణాల్లో ఆగమజులు ళకారాన్ని నీ క్షకారొన్ని గ్‌0 అతరాల్లో ఒకటిగా స్వీకరించడం శబ్దసరణే గాదన్నాడు ళకారాన్నే క్షకొర్‌ తో చిం విష శో 57వ విషయం వారి వాఖ్యానం సమంజనం కాదని చిం విష శో శో లో నిరూపించబడినది £ _అధ్రసావాత్యపరిషత్‌ (ప్రతిక-(ప్రథమ సంచిక

చింఠామణి ళామణ్‌ వ్యాఖ్యలు వికృతిని పేక క_రృృత్వ నిర్ణయం శిర స్థానంలో లెక్కించాలని శకారం సంస్కృత భాషలోను తెలుగులోను ఎలా సహజ వర్షంగా ఉందో ఉదాహరిణ పురస్సరంగా చూపొడు ఈ చాకే అహోబలునికి తన వ్యాఖ్యలో ళకారానికి వర్ణానంత్వ కల్పనక్షై చేసిన చర్చలో ఉపయోగపడింది కజాని ఘు ఈ సందర్భంలోనే దేశీయవ్యాకరణ రచనలో (ప్రప్రధమంగా అడీర నిర్దేశం చేఎన ఆసంతుణి అప్పకవి తప్పుఎట్లాడు లా టి కాకు షా జడయెన శకార మగుట6 దలంపకేంబది లిపులలో దానింగూర్చి ూ. తొలుత ఖిన్నాకంంబె న దొడళాను విడిచిపెళ్లైు ననంతుడు వెజ్డిగాండె... చూ న! టి న! (అప్ప ఓకల్‌ (ప్రాకృతానికి పడి అక్షరాలు తక్కువ అని చెప్పే సందర్భంలో ప్రాకృత వ్యాకరణం నుండి (హేమచందునిది బుఇవర్శహన్వదీర్దా వై జాద్యోవనునానకొ శషౌచ దళ తేన్యూనా (ప్రొకృతో క్తిషు సర్వత అని ల్లోకొన్ని ఉటంకించాడు ఆం ధ్రశబ్దిదింతామణి వ్యాఖ్యానంలో (ప్రాకృత వ్యాకరణసూ(శ్రాలు చొనపడమనే ప్రక్రియకు అప్పకవే ఆద్యు డసవచ్చు వాలసరస్వతి ఏ సూత్రాల వివరణం తెలు సకపోతే. చింతామణిలో శబ్యప[క్రియ సాధ్యపడదో అట్టి (ప్రాకృత సూత్రాలనే చి టి (లోళ సానునాఎకోచ్చారణం జీత్‌-వంటి. వాటిన్సి (ప్రవేశ పెట్టాడే గాని ఇతర సూశ్రాల జోలికి పోలేదు. ఆప్పకవి నుండి ఈ (ప్రాకృత వ్యాకరణ నూత (ప్రద రృన చాతుర్యాన్ని ₹అహోబలసతి ప్పణికి పుచ్చుకొన్నాడు..ఆని ముందు చూడ బోతున్నాం ఈ సంజ్ఞా పరిచ్భేదంలో బాలసరస్వతీయ చింతామణికి ిన్న మైనవీ వత్యి రేక మైనవీ కొన్ని సూత్రాలు అస్పకవీయంలో కనుపిస్తున్నాయి వొచి చర్చ (ప్రకరణాంతరంలో జరిగింది అస్బకివి చింతామణిని తెనిగిస్తున్నా అతనిమీద ప్రాచీన దేశీయ తెనుగు చూ చింతామణి పారఖేదాలు

శ్ర సంస్కృృతంలోసి (పసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు నో భీ వి, లో జ ఎర ('ప్రథమాంతస్థ తృతీయాను నాసికా నస్త అనే సూత్రాన్ని శతెనిగిస్తూ (క్రారకొమ్ము లని ఉపశీరక పెటి-- శె లబ వ్యటువలు లేవు తెనుంగున వాని పగిది6 బలుకు లిపుల్నా6 గారకొమ్ములు నిజంబు దునుమునిందా+క6 జైద్యుడు దుక్షిననంగ రోహిణీభ ర చరమ్మాదింగ్రుంక నసంగ (అప్ప 2-4) అని చింళామణితో సందర్భపడనిదిచొనిపాడు ఇది అనంతుని ఛందస్సులోని ఇెలుంగునందు లేదు అలిర్మగిందిసుడి (గుచ్చె గుమ్మెనాంగ శీఫకొమ్ముగాని (2-ఈ%) అనే పద్యానికి (ప్రతిబింబం ఇక్కడే అ(ద్రువ విధద్రువ నంటి పదాల్లొ (క్రారకొమ్ము లున్నాయని అయిని వాటి పూర్వాక్షరాలు గురువులు గావని చెప్పాడు ఇడి గూడ ఆనంతుని మాటకు నకలే (ఛందో -శీల్రీ తరువాత బుత్వాశరాన్ని సోదాహరణంగా వివరించాడు బుకొరాన్వికాలేవో 'రేఫాన్వికాలేవో తెలియక భ్రాంతిపడేవారికోసం ఆ వివరణం అనసరిమై ఉంటుంది ఆటు తర్వాత పూనె నెగపె పౌదవె-వంటి వాటిలో వ్యంజనలోసం చెప్పాడ్డు[ ఇదంతా దేశీయవ్యాకరణాధ్యయనంవల్త కిలిగిన సంస్కారిం బాలనరన్వతీయ _ చింతామణిలో అజంత ఎరిచ్చేదంలో 87వ సూత్రంగా 68 అతరాలతో ఉన్న సూత్రం ( క్వచిద్గకారో వ్ర అప్పకవీయంలో సంజ్లాపరిచ్చే దంలో ౧వ శ్లోకానికి పూర్వార్థంగా $ అక్షరాలతో దీరీ కృెతంగా పోతంది! త వ్యా స్థానం ఉదాహరణలు సామాన్యంగానే ఉన్నాయి. అయితే సూ్రంలోనే సదాదిలో ఉండే "నికి వకారత రాదని ఉండటం విశేషం అహోబలపతీ ఈ ఆర్థాన్ని అధర్వణ కారికగా సృష్టించాడు? క. ఈ పూనెపొదపుల న్యంజనసలోప మే బాలవ్యాకర్ర నిరాకరించాడు-్యప్రకీర 0 డ్‌ ణి ల్లి ఈర సరళన, వాస్యాత్‌ క్వచిద్వకారో నాదిగత స్యాద్యవర్గ సరళస్య శి. చూ కారికల మూలపొరాలు

చీంతామణీ వ్యాఖ్యలు పీకృతివివేక కర్మృత్వ నిర్ణయం కై

అద్ధంత్యస్తాలవ్య చ్చర్వక9స్ప్యాన్మిథప్పవర్షశ్చ అనే సూత్రాన్ని వ్యాఖ్యానిస్తూ

దంత్యశాలవ్య చజలకు ధరణివాాయు

తటిని శుద్దాంధ్యిలిపిని భేదంబు కలిమి

చ్వ్యర్థికృ తులను దలకట్టులనుచు నొకట

విదియు నొకదాన నదియును నిడంగరాదు (ఆప్ప లిం 8 ఆవి వివరిస్తూ రాఘవపాండవీయంలోని

ఈకట పొండురాజ యశమెన్నవై తకి

కూ9ిరదశరథేశ కలమురోయ ( - 29) అనే వద్యాన్ని ఉదాహరించి దావిలోని పాండురాజు శబ్దంలోవి జకొరిం రామాయణార్థంలో తాలవ్యంగా (ప్రాండుర + అజ్ఫ భారతార్థంలో దంత్యంగా ఉచ్చరిత మౌతుందని అలా కాకూడదని తెలివిడి వా9ికాడు నిజమాలోచి స్తే ఇక్కడ ఉచ్చారణలో ఏఆర్జంలోను దంత్యత లేదు. రాజు అవి ఉదంతోచ్చారణలోనే దంత్యత ఉంటుంది గాని పంటోధనలో ఉండదు. కొబిట్టి ఇదంతా ఆకాశంలో. వారలు వేయడమే ఈ అంశంలో అస్పకవిని తిలింగలతణ శీషకర్త అనుకరించాడు

(చూ తి ల శేష వంజ్రాగస

అధ్య కి 9యాసుభూకాద్యర్హ సముద్దో్టతితం వినాసర్వః దీని వ్యాఖ్యాన నరళి అన్పకనీయంలో గమనించదగింది. సూతాంర్జొన్ని వివరించడం మాని తన అభిప్రాయాన్ని మొదట చెప్పేశాడు అన్పకవి

అంధో9) కిమొదల నాద్యంతస్రముండదు పా9ణమై ఆది గనుపటులగాని

అత్‌ థి యూ న!

నుడుగుల నడుమను గడను యాకెందును దలకట్టుదక్క నెత్వంబులేదు

యాకుఖభూళతాది కి9యాద్యోతితములంజూపట్లు నెత్త్వము దలకట్టుకాదు

తలకటు వక్శముల్‌ దాల్చు సీరెండును నలఘుయకొారంబులన6ంగ(బరలు

బి 2]

822 నంస్కృృతంలోవి (ప్రసిద్దాయధ్ర వ్యాకరణాలు

విప్పు డీవంక€ గనుగొంటి నింతలోన

నెచ్చటికి నేలగె ననంగ నాద్యచ్చు లయ్యెం

గయ్యమైనను గానిమ్ము గాయకమున

గాయవలె శౌరినన( దలకట్టులయ్యె (అప్ప 1__ 7) పై సూత్రంలో ఎక్కడా తెనుగుమాట మొదట్లో యకార ముండదనే భావానికీ మూలంలేదు కొని అప్పకవి పదాది యకారంతో విరోధిస్తాడు ఆవిషయంలో ఆతడు వెల్లంకితాతంభట్టు చిత౦కవి 'పెద్దనల తో9వలోనివాడు _ వారిదరూ క్యిమంగా---

ల బట చి చి తెలుంగునకు మొదల యాలేదిల యావలెనుండు వర మేకారమగున్‌ న! తెలుంగుల మొద్ల నెయిలివి యల హల్లులు గావు స్వరములగువాాయంగన్‌ (కవిచింతామణీ తాళపత౦ఏప0)తి అ సాన ల)

అని అన్నారు కాబట్టి పై సూత్రాన్ని చూచిన వెంటనే అప్పకవి తొందరపడి తనే మతాన్ని (ప్రకటించేశాడు నిజానికి ఈ సూత్రిం ఆ కాలంలోని ఉచ్చారణ స్థలనాన్ని సరిదిద్దడానికి ఏర్పడిందే మాటల మధ్యలో చివర యకారానికి తలకట్టు తప్ప ఎత్వం లేదనీ భూతార్థక క్రియలు చనియె కనియె మొదలగు వాటిలో చనియెద కవియెద మొదలయిన శద్ధర్మార్థకాలలో ఉండేది ఎత్వమే కాని తలకటు గాదవి మాత్ర కాత్పర్యం బి

ఈ సూత్రం బాలనరస్వతీయంలో.. ఆద్య కియాసు భూతార్జద్యోతిన మాద్యగం వినాసర్వి (సంజ్ఞ 24) అని రూపాంతరంతో ఉంది బాలసరన్వతీకీ వదాది యకారంతో విరోధం లేదు. పైగా అది జనవ్యవహారంలో ఉన ది గొబిల్డీ (వకి9యా గౌరవమైనా దాన్ని అంగీకరించాలి _అని వాదించాడు ఈ సూ(త్రాల్లోని పారభేదాలు పరిశీలించినపుడు వ్యాఖ్యాతల అభిప్రాయాల కనుగుణంగా సూటో రూపురేఖలు మారాయా అని సందేహం కలగడం సహజం: అప్పకవి ఈసూ టీ వ్యాఖ్యానంలో తనవూర్వ లాక్షణ్‌కుడు ముద్దరాజు రామన కవిజన సంజీవనిలోలి న. న... లా

చూ చింతామణి పారఖేదాలు

చీంకామణీ వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక కరృత్వ నీర్ణయం 820 తాయెతయు నుయ్యెలయు€ బయ్యేదయు€ దక్క గలుగదెత్వంబు మధ్య యకారములకు తుదను గి9ియదక్క- నెత్వంబు గదియదాది నత్వ మొందదు తెనుంగుల నబనొాభ ( యక్ష గ న! అనే పద్యాన్ని పదాం వికాగం చేన సిమర్శింవాడు ఆతని విమర్శనం ఆతని మాటల్లోనే చూద్దాం ఉయ్యుల వయ్యదతాయెతుల వ్యుత్పత్తి ధరణీ నుయ్యెల పయ్యెద కాయెతులను గలయకారంబులకు వక 9ములు నిజంబు ముద్దరాజు రామన వొనిమూటిని పద మధ్య యాలని చెప్పె నమ్మాట మిధ్య (ఆప్ప రి 86) ఊయల మొదలయిన వాటిల్లో మధ్య ఉన్నది యకారం (నహజం) కాదంటూ వాటి పదాంళ విభాగ మిలాచేళాడు ఉచునేల కాకగుటచేత నుయ్యెలయ్యెం దో బయిని మెదకున్కి- వ 9 క్రించయ్యెదయ్యె! దల్సికాపునక్రై కట్టి దగిన యెతు తేలంబల్క-6గందాయెతుల్టేళ్యమునకు (పైది 8 హేలా-ఏల ఎల హృత్‌ ఎద ఎత్తు - దండలు - ఎతు కాబట్టి ఆవి నహజంగా ఆచ్చులే అని అతని ఎద్ధాంతిం సంధిపిల్ల యకారం వచ్చినదంటాడు ఈ పదతశియంలోని తాయెతు మీద భాషాళాస్త్రవేత్త పొం టి దొణవ్ప ఆంధధ్రలాక్షణిక (సపంచంలో ఆమాటిమీద నేటివరకు వెలువడిన వివిధాభిప్రాయాల్ని కో9ిడీకరించి చూపుతూ అపదం పుట్టుపూర్వోో త్తరాలు తేల్చి వేశారు. అసలది అరబ్బీ పదమని తఅవీజ్‌ = (కకణార్ణిము ప్రార్థించుట) దీని మూలసదమని అది బొతరావాక దొ&ీణాత్య భాషల్లో వివిధ రూపాలతో ఇస్తాంమత వ్యా ఎదీప్పలతో పాటు ఆయాభాషల్లో చోటు చేఎకొన్నదని నిరూఎంచి. తెలుగు వాజ్మయంలో ఆ సదం చోటుచేసికోవడం $వ శతాబ్దిలో మాత్రమె జరిగిందనీ కాగా దాన్ని సూత్ర

కక సంస్కృృతంలోవి (ప్రసీద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు చిద్ధం చేసిన వికృతివి వేకం రవ శశాబ్దిలోవి ఆధర్వణుని కృతి కాజాలదవి విర్వివాదంగా సిద్ధాంతీకరించారు] రేఫ ఉకారాల వైషమ్యం అప్పకవి యకారాగమ విధాయక సూళత్రాన్న వ్యాఖ్యానించిన తరువాత 'ేఫ భేదాలు అనే ఉపశీర్షి కతో రేఫాక్షరం గల పదార్నీ అలఘురేఫాకరంగల వదాల్ని సీనమాలికల్లో గుచ్చి ఆందించాడు ఈ రచనకు చిత్రకవి పెద్దన లత్షజసార సం్యగ్రహంలో చేసిన రేఫజకార నిర్ణయము యేరకం కావచ్చు అదిగూడ అధికంగా పీసపద్యాల్లో గీతాల్లోరచించబడింది ఈ సందర్భంలో ఈ ఇరువురి పద్యాలూ ఎస్నో సంస్కృతీకరించి ఆహోబలపతి వికృతివి వేక కారికల్ని సృిష్టించాడు?

ఈ రేఫఅకారాల వైషమ్యం తెలుగు లక్షణ్యగంథాల్లో పాంముఖ్యం వహించడం చితకవి పెద్దనతో పే (ప్రారంభమయిన దని చెప్పవచ్చు అంతకుముందు 'రేచనకాలంసుండి ర _ అ ల ఖేదం వాజ్మయంలో పాటింపబడుతూ ఉన్నట్లు

ల అతని కవిజన్మ్శాశయంలోని ఎక్కటివశ్లే సాక్ష్యం (శవిజన్నాశయం _ నంజు తరువాత విన్నకోట పెద్దన అనంతుడూ అలాగే ఎక్కటివళ్లలో ర _ స్‌ భేదాన్ని పొటిస్తూ వచ్చారు (శ్రావ్య చూ ? -_ 48 ఛందో-. - గ అంతే గావి పవిగట్టుకావి అ రెంటిని సాంకర్యం చెయ్యరాదని చెప్పినవారిలో చి(శ్రక్రవిదే (ప్రథమస్థానం ఆఅతనిమండే ఈ 'రేఫ అకార నిర్ణయాలు విపులంగా జరిగి తద్ర్యైషమ్య విరూపణం వైయాకరణుల్లో ఇతర లాక్షణికుల్లో (ప్రముఖసానం ఇ్మక్రమించినది అ అతని వివరణ మిది

తానేమి చెప్పినాండిట్లొనని రట యెవ్వండెటుంగు ననకుండు సుకవల్‌

నానేర్చురీతి మీకృప౭ బూనుక 'రేఫలు అకారములు నేర్చజతున్‌

(ల సాన $8$_ శ్రి భాషాచారత్రక వ్యాసావళి -వికృతవివేక క రృత్వం _అం(ధ్రసారస్వత పరషర్‌

వచురణ__ 72

శి చూ కారికల మూలపారాలు

చి 6ఠామణి వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక క_రృత్వ నిర్ణయం ఎకిిక్ర్‌ చృథివి జీవుండీశుండను నఖేదవాది వలెనె వాదించి కుకవి దుర్వాదినకల+ దానురేఫకు జాకు భేదమె యనునది కృతులు చేపట్టు సుకవిసమ్మతముగాదు ఇడందగు లేఫకు రేఫయె యడరంగల౬ (బ్రాసము అకారమైన అకారం బిడ;దగును గాని రెండును బడికలయ6గ(6జెవ్చరాదు పావనివింఘే (వది 84 6 అని చెప్పి అకారాద్యను[క్రమంలో 'ేఫలు అకారాలు అంటే అ ఆల మీద వచ్చే శేఫ అకారాలు ఇ ఈల మీద వచ్చేవి ఇలా సకారం వరకు ఒక్కొక్క ఆక్షరం మీద ఏవేవి ఎన్నెనో నిర్దేశించాడు. అత డిచ్చిన పదాల పట్టికలన్నీ (ప్రాచీనులు నన్నయాదుల (గంథాల్లోని వేనని ఆ్మపకరణం చివర __- మును నన్నయళభట్టాదులు మునుకొని 'రేభలు అకారములు కృతులంగూ చ్చిన వలుకు లేర్చరించితి భునులింక మజింగలిగనేవి గైకొనంగందగున్‌ (8-60) అని చెప్పాడు పె సద్మంలో మొదట నన్నయకట్లునే పేర్కొనడం వలన అతవికీ న! బి మన నన్నయభట్టీయం చరిత్ర తెలిసినట్లు లేదు తెలిస్తే బౌదలదాల్సి చెప్ప డానికి అభ్యంతర మేముంది? అయితే నన్నయభట్టియాన్ని ఏమి మవోద్భు తంవిది హరిహరి అంటూ లోకానికి పరిచయంచేఎన బాలనరస్వతికి మాత్రం అతని లతణసార నంగ్రహం తెలుసు చిత్రకవి 'పెద్దనే ఈ లాక్షణ్‌కుల్లో (వ్రథమంగా శేఫలు జొలు ఉన్నపదాలు వాబ్బయంలోనివి ఇన్నిన్నని ఏరి సంథ్యాపూర్వకంగా చెప్పినవాడు తరువాత వికృతివి వేకము శ్లిలోనే ఈ వర్ణాలు రెండూ సంకఖ్యాపూర్వకంగా నిర్జిష్టాలెనాయి "పెదనకు చింతామణి విషయం తిలియనళ్షే వికృతి వివేకం గురించిగూడ తెలియదు చి ళం వికృతివివేకం అస్పకవికి గూడ తెలియదనుకోండి అసలు చింతాముణి బాలసరస్వతికి తస ఇతరులకి తెలియన ప్లే వికృళతివి వేకం అహో బలపతికి తప్ఫ ఇతరులకి

88 సంస్కృతంలోని (ప్రసద్ధాంధ్ర వ్యాకరములు తెలియదు ఈ పోలిక ఎంతగానో పరిశీలనకు అరవై. ఉంది మున్ముందు పరిశీలిద్దాం దానివిషయం1 తెలుగుతూటల మొదత ఎవువోలు వాలసరస్వతీయ చింకామణిలో లేనిదీ అప్పకవికి పూర్వుడు చి(త్రకవి పెద్దన చెప్పనదీ2: అయిన లక్షణ మొకటి అప్పకవీయ చింతామణిలో ఉంది క్వచిదపి న్నస్ష ఉదోతౌదంతో ప్టభవస్య వికృతిశద్దాదౌ అని తెలుగు మాటల మొదట పు నో లు ఉండవని ఆ సూళ్రాని కర్తం తరువాత అస్పకవీయంలో నాన్వేషాం వై ధర్మ్యం అఘ్వలఘూనాం రయోస్తు వీతృ్యంస్యాతి అనే సూ(త్రముంది దీని వ్యాఖ్యానంలో అప్పకవి ఒక నూతనాంశం (వతిపాదించాడు రెండర్హంబుల పద్మము అండెడిచో నొకటి యచ్చు నొక యర్హమునన్‌ విండారు హల్లునగు మురఖండన వలసినను లమఘుయకారము కృకులన్‌ (2-22 అవి లక్షణం చెప్పి లక్యుంగా రాఘవపాండవీయంలోని (ప్రథమాశ్వాసంలోని 4గ వ పద్యాన్ని. చూపాడు అహోబలసతి అన్పకవికనిపెట్టిన ఈ నూతనాంళాన్ని నంస్కృతీకరించి ఆధర్వణాంకితం చేశాడుః ఇక్కడే అప్పకవి బమ్మెరపోతరాజకృత భాగపతంబు నలక్షణంబుగా కిమ్ముహి నేమిటం గొదువ యెంతయు నారఎచూడంగాను శే ఫమ్ములు జౌలునుం గలసి ప్రాసములై న కతంబునం గదా యిమ్ముల నాదిలాక్షణికులెల్లను మానిరుదాహరింపంగన్‌ (2._జట అవి పోతన్నను లాక్షణికులు ఈ రేఫ ఆకార సాంకర్యం కారణంగానే స్వీకరించలేదవి మరొక కొత్త విషయం చెప్పాడు అయితే దీన్ని సంస్కృృతీకరించి లా 1 చూ కారికల మూలపారాలు 2 లసాస 8; 8 చూ కారికల మూలపారాలు

వింఠామణిీ వి 0 వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక క రృత్వ నిర్ణయం వ! అధర్వణాంకితం చెయ్యడానికి వీలులేదని కావచ్చు ఆఅపహోబలపతి ఆలాచేయకుండా తన వ్యాఖ్యానంలో మాకం (వ్రాసికొన్నాడు (అహోబల 22 సూ వ్యాఖ్య అవ్ప కవీయంలో ఈ సూత్ర వ్యాక్యానం తరువాత -__ శుభవర్గాళ్ళుభశదా యేచ శుభగణా నఏవ కావ్యాదౌ (గ్రాహ్యాః ణి చి అతో పురాస్త్ర రసగిరి రుద్రేస్వ కచటహ మాతృకానింద్యాః అనే బాలసరన్వతీయేతర సూత్రాలు వ్యాక్యానించబడ్డాయి ఈ సూ(శ్రాలమీద (వకరణాంతరంలో! చర్చ చేయబడింది. వీటిలో శెండో సూత్రాన్ని సంస్కృతమే అయినా ఆకారం మార్చి అధర్వణాంకితం చేశాడు ఆహోబఐబలపతి2 చాగంటి శేషయ్యగారు కవితరంగిణలో చేసిన ఊహ -- అప్పకవి పద్యాల్నే సంస్కృృతీకరించి అధర్వణకారిక లని పేరుపెట్టాడహోబలగతి _ అనేది రుజువు కాబోతున్నది ఈ సూత్రాల వ్యాక్యానం తరువాత అప్పకవి స్వయంగా డోషపిభానము గుణావగుణబాహుళ్య విశేషంబులు మాతృకార్చనావిధానము వాగ్దేవతార్చనము (వదింధోపక్రమళుభకాలంబులు అనే ఉప!ీర్షికలతో పద్యాలు అల్లి చివరకు సారన్వతొషధంబులు గూడ వివరించాడు అస్పకవి తన వ్యాఖ్యానంలో తనకు తెలిసిన విషయ మేదీ విడవకుండా మొత్తం చొప్పించి (వాశాడనడానికి యిది మంచి ఉదాహరణమౌొతుంది ఒక న్యూతానిక వ్యాఖ్యగా ఒక ఆక్వానం తరువాత తృతీయాళశ్వాసంలో అంకే వళిప్రాన వరిచ్చేదంలో తన చింతా మణీలోని ఒక శ్లోకం బాలసరస్వతీయం (ప్రకారమైతే ఒకేసూ(ం (ల్లోకార్హధాగం) ఆధారంగా. చేసికొని ఛందళ్ళాస్తాన్ని తాను ఎరిగినదాన్ని మొళ్తాన్ని గువ్పించి విసృృతమైన రచన చేళాడు అలాగే నాల్గో ఆశ్వానంలో (పద్మ వరిచ్చేదం) కూడ తన చింకామణిలోవి $ శోకాలు బాలనరన్వతీయంలో లేనివి స్వీకరించి ఛంద (ప్రభావం ఛందోవ్యాపక సరద్దదాయం ఛందన్వరూపం ఇతిహాసాదిస్వరూపం మొదలైన అనేక విషయాల న ల చూ చింకామణి పారఖభేదాలు 2 చూ కారికల మూలపారాలు

శ్రీ వంస్కృతంలోని (్రసిద్దాంధ్ర వ్యాకరణాణు మీద షట్‌ ్రత్యయాలమీద పెద్ద రచన సాగించాడు ఈ ల్లోకాలువాలసరన్వతీయంలో లేక అస్పకపీయంలోనే ఉండటావికి కారణం (ప్రకరణాంతరంలో (చింకామణీ పారభేదాలు చర్చించి నిర్ణయించబడింది న! శీవలం చింతామణి సూత్రాలు మీషగా తీసికొని అస్పకవి తన ఛంద శా స్త్రపారంగతళ్వాన్ని ఈ రెండు అశ్వాసాల్లో సువ్య క్రం చేశాడు అనలు ఈ (గంథజాహంళ్యం వలననే ఆప్పకవీయానికి వ్యాకఃరణత్వహోనికలిగిందని సాధెకారికంగా ఇన్చవచ్చు ఇక మనకు లభించిన ఆప్పకవీయంలో చివరిది ఆస్పకపవీేయ రచనా ఛ్రణాశికలో సంధిపరిచ్ళేదంగా చెప్పదిడినదీ ఆయిన ఐడో ఆళ్వానంలో కళాదురిత 'వకృతిక విభాగం వ్రథమౌాంశం శరువాశ సంధులు వ్యావ్యానించబడ్డాయి (నాబీనాం నే వ్యాకర్తల్మవఖావళం తిబ్మధ్య శేషషష్టీ నున్కర్మ[ప్రవచనీయజ విభ కః ఇత్యాది. కళా నిర్దేశక సూత్రానికి ఇతని వ్యాఖ్య గమవించదగింది ఆప్పకవి చింతామణికి వ్యాఖ్యానం చేస్తున్నా ఆతని మెదడులో కాన్యాలంకార చూడామణి మెదలులూనే ఉంది హేమచంద్ర 'త్రివిక్సిమ నాములాది€ (ొకృళముళతో పజూపిరాప్రాక్ఫతంబు నందు భేదంబుగాపున నాంధమునకు( గలగులకతణ మెబయుగంగవలయుల గవులు (అన్న ర్‌ శ డీవికి మూలమిది విశ్రుతులు హేమచం(డ్ర (త్రివిక్రమాదు లొనరంజూపిరి (ప్రాళ్సృతంబునకులదోవ నాంధ్రభాషయు((బాకృళాహ్వయమకాన వలయుందల్లక్షణంబులువరుస౬ దెలియ (కాచూమ $=8) ఆలాగే తెలుగుభాషేగదా తెలుసులే పొమ్మనే పెద్దల్సి విన్నకోట పెద్దన్న ఉదాహరణ పురస్పరంగా మందలిసే [కౌ చూమ ఛ-- గ శేవలం దావి (వతిధ్వవిగా ఆన్నకవి

చింకామణి వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక క_రృత్వ నిర్ణయం కం తెలుగుబాన యెంత దెలిసియుండిన దీని6 జదువకున్న6 గవిత చక్కగాదు ఇంటిలోన హేమ మెంత గల్గిననేమి తొడవుసేయకున్నందొడుగరాదు (అన్న 6-6) అని అంటాడు దీన్ని పరిశీలి స్టే అతనిమీద 'ప్రాక్తన వ్యాక_ర్హల (ప్రభావం ఎంతో గాఢంగా ఉంది అని అంగీకరించక తప్పదు సంధులు వివరించడానికి ముందు వాటి అవసరం తెలియడం కోసం చిన్న ఉపోద్దాతం చేశాడు వసుధ వినంధియును మహావిసంధియు( గుసంధిదోష విధవ.ను దున్నం ధి సమాఖ్యయు ననునాల్లును బొసగింపరు సంధిదోషముల టంచుగ పుల్‌ (అప్ప గ్‌ా ఠి బని అనాల్లు సంధిదోషాల్నీ ఉదాహరించి చూపాడు వినసంధి=హరి ముసలిక్‌ని అనుజుండు మహావినంధి=సాల్వభూమివరున్‌ అండజధ్వజుండు కసంధి= మగువొకతె దున్నంధి=అందున్నిందున్‌ అనంతుడు ఛందోదర్పణంలో కుసంధి దున్సంధుల్ని పేర్కొన్నాడు (4ఆ $ ఖి అప్పకవి వాటికి నరిరెండు చేర్చాడు తరువాత మరొక కొత్త పరిభాషను సృష్టించాడు (వథమైకవచనంలో వు డు ను లు చేరిన పదాలు విభకక్తికాలట జేరనివి అనిభ క్తికాలట నాను మని కూడ దానికే పేరట అలాగే వికల్పం నిత్యం ఆదేశం ఆగమం (ప్రత్యయం లోసం అనే పారిభాషిక పదాలకి నిర్వచన మిచ్చాడు ఉపోద్దాతంలేని చింతామణి ఉపోదాత (ప్రియుదె న వ్యాథ్యాళ దొరకడం విశేషమే ఖు నూ కళా (దుత్యవకృతిక ఎిబాగం చింతామణి లొదుత కళల్నీ తరువాత (దుత్యప్రకృతికాలను సూత్రిపే (వాలన నంజ్ఞ 40) అప్పకవీయ వ్యాఖ్యానం హో పద్దతిని వ్యత్య స్తం చేసంది ణా వ్‌ ఈ వ్యత్య _స్తపద్ధతే బాలవ్యాకరణంలో స్వీకరించబడింది (నంజ్ఞ లి

830 సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు సలనినచో దుడి (దుతములు తలచూపెడి శబ్దములు _దుత్యపకృతులనన్‌ వెలయునవి నొడమకుందెడు తెలుంగుపదంబులు కళా(వ్రదేశములయ్యెన్‌

(అప్ప $) బాలసరస్వతి ఈ సూత వ్యాఖ్యానంలో సూూతప్రాపులచేత లోపాదులు వచ్చును గాని పొల్లు నకారముతో6 గూడ నుండుననుట అన్నమాట కుదాహరణంగా అప్పకవి ___ ధాత ధాతను భూపతి ధరణిపతిని జనకు జసకుని గవియెంగన్లొనియె ననుచు€ గడ (దుతము లిట్లు లోవమ ల్లాంచివలయు పట్లంగనుపట్టునవి (ద్రుత్యప్రకృతు లీళ (అప్ప 65-13) అని వాకాడు తరువాళ ను అంత మందుండే పదాలు (ద్రుత(ప్రకృతికాలంళే _ గూను మేను నాను మీను పేను [మాను చేను బోను వంటివి కావని వివరించాడు తరువాత జడ్డలున్న నకారాలు గూడ (దుత కృతులు కావని తెన్ను చెన్ను జున్ను వంటివి ఉదాహరించాడు ఇంతవరకు సవ్యంగానే నడిచింది వ్యాఖ్యానం కాని ఈ వియమం ( జడ్డ నకారములు (దుత(వకృతులు కావ్రు అస్తానంలో అన్వయించా డని మన కీనాడనిపించేటటు ళం తన్ను నిన్ను నన్ను విన్ను మున్నామున్ను చన్ను కన్ను వెన్ను శబ్దములకు జడ్డలుండ.6బోవు6 జర్చింప నివి (దుళప్రకృతులెప్పడుగా వు భ్క్తసులభ (అప్ప--2) అని నూతన వ్యాఖ్యానం చేశాడు ఈ (వ్రాత నిరాధారమనక్ష తీరదు--చింళామణీ చెప్పిన కళల పట్టికలో కర్మ(ప్రవచనీయేశర ద్వితీయావిభ క్రి లేదు కొబిట్టి తరువాత (క్రియాల్లో తిజ్మధ్యము లు కళలని తిజ్బధ్యము లంకే మధ్యమ

పురుషాళ్ళ యేరమాంతాళ్చ (1కీచూ 8 అని నిర్వచించింది చింకామణి ఆ

నిర్వచనం (ప్రకారం (పథమపురు షైక వచనాలు (వచ్చుచున్నాండు వంటివి కళలు

కొకపోవలసి పస్తుంకే అప్పకవి

చింకామణీ వ్యాఖ్యలు వికృళివివేక క రృిత్వ విరయం తిఫి1 ఉనాన ణి నవ్వుచున్నాండు వచ్చుచున్నాడు వాండు మనంగలండటన్న తిజ్బధ్యమంబు అెందు6 గాకయును (బభథమలలోనంగలసి సరసి జాతినేత్ర కళాప్రదేశంబు లగును (5-80) అని సద్వ్యాఖ్య చేశాడు తరువాతి వా ప ప శక్యాత అహోబలపతి ఈ వాఖ్యను స్వీకరించాడు (సంజ్ఞ 4) తరువాత సంధులు వివరించేముందు గూడ చిన్న ఉప్యక్రమణిక చేశాడు దానిలో అహోబలపకికి అధర్వణకారికల మూలపదార్హం గూడ కొంత దొరికింది 1 ఈరువాత బ్‌ న లుక్‌ నం శ్లేషౌనాచి (ద్రుతస్యసర్వత్ర లుక్‌నమాసేషు 38 అనే సూత్రానికి అప్పకవి చేసిన వాఖ్యలు బాలసరస్వతీయంతో దాన్ని పాతిపదికగా తీసికొన్న ఆపోబలపండితీయంతో భేడిస్తున్నాయి అయితే అప్ప కవిది చింతామణికి రెండో వ్యాఖ్య పెగా తానుగూడ్‌ బాలసరస్వతీయ వ్యాఖ్యనే ఆధారం చేసికొనీ వ్యాథ్యానిస్తున్నట్లు (వ్రాశాడు కాగా ఈపటుస అప్పకవీయమే అడి న! వ! ఉపాదేయం? నంది విధానం సంధిర్నా చోఒచ్యనుతః 4 బాలసరస్వతీయంలో సంధిపకరణ ప్రారంభ సన్యూతం అప్పకవీయంలో 4వదిగా మారింది వాక్యానం బాలసరస్వతీయ నరణిలోనే సొగింది ఉకొరవ్యతిరి క్ర అచ్చులుగా అప్పకవి పదింటిని ఉదాహరించాడు అన్నిచోట్ల నంధులు లేవని చూపాడు లెన్స -ఓ అగు == లెన్సయగు లి జాళువా 4 ఒటపు = జాటవాయొజపు $ సిరి + అన్న = సిరియన్న 4 వలదునమీ -౧ ఇంత = వలదుసుమీయింక చూ కారికల మూలపొరాలు 2 చూ సుతకర్తే వివరిస్తే గాని తెలియని సూత్రాలు

శ్రీ? నంస్కృతంలోని (వసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు 5 చన్నె య ఆవుపొలచవి == చన్నెయాపుపాలచవి 8 రే _[. ఎండ = రేయెండ 7 మై య ఒప్పు = మైయొస్పు 8 కలదొ 1. ఇంచుక = కలదొయించుక 8 ధనమొకో _|. ఇంతులకు = ధనమొకోయింతులకు 10 వివాసమౌ + ఎలనాగ __ నివానమౌనెలనాగ బాలసరస్వతి ఇన్ని ఉదాహరణ లిన్వలేదు అ ఇ ఎ ఒ బొఅనే అచ్చులకు మాత్రమే ఇచ్చాడు ఆహోబఐబలపతి బాలసరస్వతినే అనుసరించాడు నిత్యమను త్తమపురుషక్రియాన్వితః 7 ఇది ఉత్త మేతరపురుషల్లోని ఇత్వానికి నిత్యంగా నంధివిధించే సూత్రం దీని వ్యాక్యానంలో అప్పకవి చిన్న సవరణ (ప్రతిపాదించాడు పుడమి సూత్రోక్రముత్తమప్పరుష మనుచు దత్చురుష 'మెల్లంగొనరాదు తదృహూ క్రీ మున్ను తిజ్మధ్యములతోడ నెన్నుకతన విత్యముగంబ్రాణసంధి దారికి ఘటించు (అప్ప 5 (42 ఉ త్రమపురుష కాక మిగిలిన (దథమ మధ్యమ పురుషల్లో ఇదంత (క్రియా పదాలు భూతకాలంలోమాత్ర మే ఉంటాయి కూర్చుండిరి కూర్చుంటివి కూర్చుం టిరి ఈ మూడువిధాలై న వాటికి నిత్యసంధిని స్యతించింది చింతామణి ఇంతవరకు సూత్ర ప్రమేయవిషయంలో అప్పకవికి అభిప్రాయభేదం లేదు. అతడు చెప్పేది మాూ(తంలోని పర్యుదాసంలో ఉ _త్రమపుదషబహువచనం (కూర్చుంటిమి వికల్ప నంధికి గురికాదవిమాత్రమే తీనాదుశళి తవ్వు వట్టడం ఈ సూ వ్యాఖ్యాన సందర్భంలోనే 'అన్నకవిక్థి (శ్రీనాధుని తప్పుపట్టాడు కవాతు న.

1. ఈ పర్యుదాసం వలన ఉత్తమపురుష [క్రియలు కిమూదిగణంలో జేరి వికల్ప సంధులు పొందుతాయవి బాలసలన్వతి వ్యాఖ్య

చీంకామణీ వ్యాఖ్యలు ఏకృతివివేక కరృత్వ నిర్ణయం 888 అతని దగ్గరున్న అక్షణసరిధినిబట్టి చూస్తే ఆది తప్పుగానే తోచించి సూ(్రం నిత్యనంధిని విధిస్తుండగా శ్రీనాథుడు (ప్రకృతిభావంతో (ప్రయోగం చేశాడు మరి విరచించెను (శ్రీనాథుడు ధరణిని శృంగారనై షధంబున౬ గూర్చుం డిరి యొండొరు నని కొనక పరపురుష్మకీియలంబఏ)కృతిభావము కలదే (ఆవ్ప్చ 5- (64) అస్పకవి పట్టినతప్పును అహోబలపతి అధర్వణకొరికా సహాయంతో ఒప్పుగా మార్చి అప్పకవినే కప్పుపట్తాడు తప్పుపట్టినవానిలో తవ్పుపట్టడం విశేషాంశమే బి (చూ అహోబల ఇదే సూత్ర మన 'ప్రొచీన లాక్షణికుల దృష్టిలో ఆయిశే. అహోబలవతి చూపిన అధర్వణకారికల యాథార్థ్యం శంకాస్పదం అని (గ్రహించి నపుడు అహోబలపతి గొప్పతనానికి విఘాత మేర్చడుతుంది2 ఈ సూ(త్రవ్యాథ్యానంలో అప్పకవి మరొక ముక్యొంశం వెలువరించాడు చింతామణీలో [క్రియల సంధిని విధించేది ఇదొకకే సూత్రం ఇదైనా ఇదంతాలకిీ ఉఊ తమేతర పురుషల్లోనే సంధివిధానం చేస్తున్నది మిగిలిన (వథమ మధ్యమపురుష క్రియలు వర్తమాన భావ్యర్హక (క్రియలు -- వీచి సంధివిషయం ఏమిటో చింతామణి చెప్పదు ఆ కొరళథను కొంతవరకు బాలసరస్వతి తీర్చీనా అప్పకవి” స్పష్టంగా మొ శం తీర్చేశాడు ఆవిధమైన [క్రియలన్నిటికీ (భూతార్జక ఊ_త్రమపురు ష్రైకవచనం తప్ప సంధిర్నాచో చ్యనుతః అనే సూత మే శరణ్యమవి చనుచున్నాండదె మొదలైన రూపాల్ని ఉదాహరించి నిరూపించాడు (ప్రాయస్తుస్యాత్‌ కిమాదిక స్యేతః ల్లి అవ్నకని ఈ నూడ్రంలో. నిత్యమను త్తమ పురుషక్రియాన్విత అనే సూత్రంలో పర్యుదానం చేయబడిన (మినహాయించబడిన) ఉ త్రమప్పరు షైకవచన ఇత్వసంధిని ఉదాహరించి ఉండవలసింది -- కనీసం బాలసరస్వతీయవ్యావ్యానాన్ని తనలా లలనా లాలా! చూ కారికల మూలపొరాలు 2 వాటికి (ప్రాయస్తుస్యాత్కి మాదిక స్యేత (సంధి ఫి అనే దానితో ఏికల్చ సంధి అని బాలసరస్వతి అహోబలపతీ అప్పకవి అంతే

శ్రిత నంస్క్యృృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణోలు బమెనా కొని ఆలా చేయలేదు ఏమి అనేది వాక్య మన్నాడు (పయోగాన్నిబటి ప్త నా ద వాక్యంగా నిరూపించవచ్చుగా ని అతడు వదాన్నిగూడ వాక్యమనే అంటాడు కూర్చి విడిచి ద్వితీయ6ంబల్కునవి మూండు నవతలి విభ క్స్‌ €దెలుపు వాక్యములు నాల్లు వలన6ంగంకె లోపల నను వచనములును బది విభక్తులతో (ద్రుత(ప్రకృతులయ్యె (అప్ప 6-69) తరువాత అపిళద్దేతో లుగ్వాస్యాత్‌ _ 8 అనే సూత్రవ్యాఖ్యానాన్ని బాలసరస్వతీయ ఫక్కి-లోనే చేసి క్తా్య్రత్యయాంకార్థ సంధి అని క్వా(ప్రత్యయాంత తుల్మాలైన తెలుగు పదాలకి సంభి జరుగకపోవడాన్ని వివరించాడు కాంచి యాలకించి యెంచి యాలోచించి యొరసి యాడి యాడి యొరగి యెటింగ యంటి మెంచి యిచ్చి యని యాడుకొవి యెతి యెనసి యేగి యాగి యనంగ వచ్చు ((- టి ఈ విషయాన్నే ఆహోబలపతి నంస్కృృతీకరించి అధర్వణాంకితం చేశాడు ధాతుపద వంభవానాం విశేషణానా ముత సథాను మచి ౮ ఇది అబాలసరన్వతీయ సూత్రం కౌబిట్టి అనహోబలవండితీయం. గూడ ఉదంత ధాతుజవిశేణాలకి అచ్చుసరమై తే నునూగమాన్ని విధిసుంది (నుమ్‌ లో మకార మిత్తు కాబట్టి ప్రకృతికి అంతావయవంగా వస్తుంది) ఉదావచేయు 1. అతండు చేయునత(డు మొ తద్ధర్మార్హక (క్రియల్లో (ఉఠతమైకవన రూపానికి విశేషణ రూపొ నికి భేదం మొదట ఉండి ఉండదు చేయున్‌ __ ఎతడుజచేయునతడు. విశేషణం ఆతడు చేయున్‌-.క్రియ చేయున్‌ __వాడు=చేయవాడు విశేషణం ఇక్కడ (ద్రుతం స్థరపరక మైంది కాబట్టి లోపించింది. కాని కాలక్రమాన చేయునాడు-వంటి రూపొ ల్లోని పూర్వపదమే విశేషణమనీ చేయున్‌_వంటిది [క్రియారూసం మాత్రమే చూ కారికల మూలపారాలు

చింకామణి వీ ర్‌ 0 వ్యాఖ్యలు కృతివివేక కర్తృత్వ నిర్ణయం త్రిక అని వైయాకరణులు భావించారు ఆ భావనతో ఏర్పడిన సూత్రమే యిది దీన్ని వాలన్యాకర్త గూడ స్వీకరించడం గమన్నారమైన విశేషం (బాలవ్యా నంధి 8$) షష్ష్యాఉతోజఒచినుమ్‌ సే__20 దీని ఉదాహరణల్లో ఒకటి కేతనది_..కొడుకునాలు (ఆ భూభఖూ 60 అహమాదీనాం ద్విత్వం లోపో నమ ఆదికే వినర్గన్య 22 లి ఇవి అనుకరణకార్యాన్ని విధించే సూత్రాలు వీని వ్యాఖ్యానంలో వాలసరస్వతి కల్పించిన (సున్నకు ద్విత్వం రాదు మొ) అసవ్యాఖ్యకు దూరంగా ఉండటం అప్ప కవిలో విశేషం అయితే రెండో సూత్రం నమఆదికే విపర్గస్య లోప అనేది అనుకరణంలో వినర్గకు లోపం. చెపుతుంటే ఈ వ్యాథ్యాత దానికీ (వినర్గకి) తోడు దిర్హానికి గూడ లోపం అంటే హన్వం వస్తుందని అతివ్యాఖ్య చేశాడు అది అబద్ధం గూడ కాబ'్టే బాలవ్యాక_ర్త ఉదాహరణ పురన్పరంగా నిరాకరించవలని వచ్చింది (బొలవ్యా నంధి ర్‌ శేషామితశ్చ తద్వర్‌ (త్రివిక్రమ మతేన ___౫ ఇదీ అబాలసరస్వతీయం ఆనహోబలపండితీయమూ న రల డ లలో ఉండే ఇత్వానికి గూడ (త్రివిక్రమ మతానుసారం లోపమట త్రివిక్రముడు ప్రాకృత శబ్దానుకాసన కర్త క్రీ ౪ $8వ శతాన్లీకి చెందినవాడవి విద్వాంసులు నిర్ణయిం టి చారు. అతడు తెలుగు వ్యాకరణానికి దేనికీ కర్రగాడు (ప్రాకృత వ్యాకరణంలో నైనా ఎక్కడాన ర ల డ లలోని ఇత్వానికి లోపం చెప్పినట్లా లేదు. ఒకవేళ ఉన్నా ఆవిధానం తెలుగు వ్యాకరణానికి ఆదర్శమెలా అవుతుందో (ప్రకృత సూత్ర కర్తకే తెలియాలి ఈ సూత్రానికి చింతామణి క రృత్వ నిర్ణయంలో (వ్రముఖస్థానం ఉండటం తప్ప దీనిలో విశేషమేమీ లేదు దీనికి ఉదా పూనికి-పూన్కి, కలికి కల్కి బుడిపి -బడ్చీ మొ నమ్చాతో హల్యధర్వణాచార్యమకాత్‌ __88 ఇది కనుంగవ.--కనుగవ వంటి రూపాలు నిష్పత్తి చేస్తుండి బాలసరస్వతీ యంలో నుమ్చోత అనిమాత్రమే ఉంది. తరువాతి హ ల్యధర్వజాచార్య

886 నంన్కృృతంలోని (వసిద్దాంద్ర వ్యాకరణోళు' మకళార్‌ అనేభాగం లేదు. అప్పకవి బాలనరన్వతీయ (గ్రంథమే స్వీకరించి తన వ్యాఖ్య సాగించినట్లు చెప్పాడు గాబట్టి బొలసరస్వతీయంలో గూడ మొట్టమొదటి ఈ రూపంతోనే సూ(త్రముంపే అనంతర పండితులు చింతామణి కర్భృత్వ బాధను శంకించి ఆభాగాన్ని తొలగించారని అధర్వణుని ఒక్కంనిపేరే గాక హేమచంద్ర త్రివిక్రముల పేర్లు గూడ ఆలాగే తొలగించబడ్డాయవి ఆధునిక పరిశోధక పండితుల అన్నీపాయం1 అప్పకవీయ చింతామణీలో కేవలం 44 ల్లోకాలే దొరికాయి-6 ఆశ్వాసాల వార్రఖ్యలో ఇంకా మూడాళ్వాసాలు అప్పకవి వఛ్రాయనలసి ఉంది-ఆతని రచచా (ఫ్రణాశిక ప్రకారం కాని ఆ మూడాశ్వానాలు వ్రాసినట్లు గుర్తులు లేవు ఆధారాలు లేపు కాబట్టి అప్పకవికి అసలు మొత్తం చింశామణీ (ప్రతి దొరికిందా % లేక కొంకే దొరికి దాన్నే అతడు తెనిగించాడాః అనే సందేహాలు రావచ్చు అస్పకవికి చంతామణి మొత్తరి దొరకలేదని అహోదిలపతి ్రాతని బట్టి విర్ణయించవచ్చు" అతడు (అహోబలవత్సి అప్పకవి పారభేదాలవల్ల కలిగిన వ్యాకరణాంశాలు వివకో ప్రానవి (పీరిక-.78) చెప్పి వ్యాకరణాంళాలే కాక అప్పకవి పారభేదాలు గూడి పేర్కొన్నాడు కాని అవి సంజ్ఞా సంధి పరిభ్చేదాలవరకే పరిమితం తరువాతి పరిచ్చేదాల్లో అప్పకవీయ చాయ పొడకట్టదు. కారణం అప్పకవీయంలో తరువాతి 'శ్రకరణాలు బేవ్న హేమచంగద్ర త్రివిక్రముల వ్యాకరణ పరిభాషలు కొన్ని చింతామణి ్యవక్రీ యల్లో ఆవళ్యం స్వీకార్యాలుగా ఉండటాన్నిబట్టి గూడ చింకామణి కర్త వారిపేర్లు నూఢశ్రాల్లో (గ్రథించాడవి మనం నిర్ణయించవచ్చు అయితే అనంతర వండీక లేఖకులు కొంత కొంత చరిత్ర జ్ఞానం ఏర్పడిన తరువాత అవి చింతామణీ క ర్స్‌ శంకకు తావిస్తాయని ఆ వ్యాక ర్తల పేర్లు తొలగించి వేశారని గూడ నిరయించవచ్చు ఆయితే పేర్ల తొలగించి సూత్రాల స్టొనాలు మార్చడం ద్వారా కొలో పదాలు జొన వడం ద్వారా ఆర్యా శ్లోకాల్ని యథాపూర్వంగా చెక్కుచెదరనట్లు ఉంచగలిగామని ఈ మధ్యవర్తులు అనుకున్నారే గాని చింతామణి (ప్రక్రియల్లోనే అంతర్లీనంగా హేఘచం్యద రరివిక్రముల ముద లున్నాయని (గ్రహించలేకపోయారు.. కొగా ఈ సందర్భాన అస్పకవీయ పారమే నిజమైన చింతామణి పారమవి నేటి వాల సరన్వకీయ పారం అనంతర కల్పనమనీ నిర్ణయించవచ్చు 1 కందుకూరి లేశేళలింగం కవుల చరిత్ర చాగంటి శేషయ్య-కవితరంగిణి

చీంతామణీ వ్యాఖ్యలు వీకృతివివేక క ర తి ల _ర్భ్‌త్వ నీర్ణయం త్రీ వాక్యాన్న గత పదానాం చ__4 దీని వ్యాఖ్యానంలో అబ్బకివి నూతనాంళశ మొకటి వివరించాడు నలినాక తెలుగు ఎద్యుంబుల కిడఎలనుండి నలల పొలులకు మవా ప. వ్ర గుడునలులు శృంగములును నిలుపరు చదువునెడ లాతణికు లెచ్చోటన్‌ (5- 89) పద్యాల చివర లు ను గాని లి ని + నిలువవని భావం దీన్ని ఆధా రంగా చేసికొని అహోబలపతి కారిక సృష్దంచి ఆధర్వణాంకితం చేళాడు1 లుగ్వాాదుత ప్రకృతికాత్‌ పరతస్సరశే స్ఞరేచ నన్మస్యాత్‌ _8$ ఈ సూ(తవాథ్యానంలో అప్పకవి చూఎన కొ త్తదనం--నరళాత్షరాలు స్టిరాక్ష రాలు--అన్నింటికీ పరమైన (దతం వికల్పంగా లోపించడాన్ని సోదాహరణంగా వివరించడం 25 పంక్తుల సీనమాలికలో పై అశత్షరాలన్నింటికి ఉదాహరణలు చాల ఓపికతో ఇనూ చివర ధ జ ఇ ౪ అనే అక్షరాలు పదాదుల్లో ఉండవు గాబట్టి వాటికి ఉదాహరణలు ఇవ్వలేదని చెప్పాడు ఇదేవిధంగా అలుకిచ సంశ్తేషస్స్యాత్‌ బిందుం ప్రవదన్ని తం క్వచిత్‌ కేచిక్‌ అనే అనంతర సూళశ్రాంకీ కూడ మొతిం సరళాత్వరాలు స్టిరాక్షరాలు - అన్నింవికీ ఉదాహరణ లివ్వడం విశేషం ఈ సందర్భం నుండి అహోబలసతి కొన్ని కారి శలు సృష్టించుకున్నాడు2 ఇక్కడే ఆస్పకవి నమకొార ద్విత్వమై(త్రము అనే ఉపశీర్షికతో ___ చూ కారికల మూలపొరాలు 2 చూ పది 22]

ల$ సంస్కృృతంతోని 'పసిద్దాంధ్ర వ్యాకరణొలు తమకు€ందాము చ్విత్వంబులై యమరునపియు విందువులు డాసలను వెలుగొందునవియు నొక్కరూపయి పూర్వ్యపయోగ నరణీ నములు ప్రాసంబులకు నిత్బ దమకు6దాము (ఈ కలి అని నవాజంగా నకొారి మకార ద్విత్వం గల శబ్దాలతో చిందుపూర్వాలైన నమకారాలు (ప్రాసకు చెల్లుతాయనే విశేషాంశం ఏవరించాడు ఉదాహరణలు గూడ ఇచ్చాడు (పౌథవ్యాకర్త ఈ విశేషాంళాన్ని స్వీకరించే తన వ్యాకరణంలో సంధి పరిచ్చేదంలో 22వ సూళశ్రాన్ని నిర్మించాడు (వధమలుగపి ద్వినుల్వో ___42 ఇది కన్నుదోయి--కనుదోయి వంటి రూపనిష్ప శ్తికోసం చేయబడింది సూత నిర్మాణంలో లోపం ఉంది ద్వినుల్వో ఆంటే రెండు నులు లు గల పదాలే గాని నకార లకారాలున్న పదాలని అర్థంకాదు అంకే సూత్రానికి ఉన్న అర్థం కనును ములులు అని వాటిలో మొదటి ను లు లు లోఎసాయి. కొని వ్యాఖ్యాతలు కన్ను ముల్లు వంటివి ఈ సూత్ర విషయాలన్నారు--బాలసరస్వతివి బెట్టి సూ్రక ర్త ఉద్దేశమదే అనడంలో సందేహం లేదుగాని ఆ ఉదేశాన్ని సూడ్రీకరించ గలిగాడా? అనేది గమనించక తప్పదు ౧ దీనికి బాలసరస్వతి సమాసపరమైన ఉదాహరణలే ఇ'సే అప్పకవి కన్ను మూసె కనుమూసె వంటి వ్యస్తోదోహరణలు గూడ ఇవ్వడం విశేషం హేమో కె పరుషాణాం గసగదవానబ్యూ?2 ప _్త్‌ సలి పధాద్ద్వంద్వే ఆాాశీీ దీనిలోని హేమో క్రై ఆనేసదం జాలసరస్వతీయంలో లేదు హేమ శబ్దా నికి ససిద్ద ప్రాకృత వ్యాకర్త హేమచంద్రుడు ఇని అర్థం ఆంధ్రదేశంలో హేమ చంద్ర ఉతివ్మికముల (ప్రాకృత వ్యాకరణాలు సుపసిదా లని ఆవి విరివిగా పరన ళా పారనాలలో ఉండేవని విన్నకోట "పెద్దనాదులే మనకు సాక్ష్యం (కావ్యాోలంకొర చూడామణి..4_8) పెగా చింతామణీ (ప్రాకృత వ్యాకరణ (_ప్రభావవిలసితం కొగా దానిలో హేమచం[ద్ర ప్రన కి ఉండటంలో విడ్డూరమేఐబు లేదు. కాని బాలసరస్వ

చీింతామణీ వ్యాఖ్యలు వీకృతివి వేక కర్పృత్వ నిర్ణియం లీలల తీయంలో నేడు మనకు లభించె (సతిలో హేమచంద్ర పన క్తిలేదు హేమచం(ద (తివిక్రమ అధర్యజాచార్యుల పేర్లున్న ళశ్లోకాల్ని ఆప్పకవికి తర్వాత వీరేశలింగం గారికి ముందు పండితు లెవరో మార్చి వ్రాసి ఉంటార ని కొందరు పరిశోధక పండితుల అభిప్రాయం! ఇక హేమచందదుని పాకృతశబ్దానుశాసనంలో కచ టత పలు గ సడ ద వలు గావడిం కనిఎంచదు - ఒక్కచోట కాని సంస్కృృతశద్దాలు భ్రంశం చెందినపుడు ఆక్షరవై రూచ్యంలో కాగా గా మారడం వంటివి ఉండవచ్చు-అక్కిడక్కుడ బహుళ ఆవిషయం దృష్టలో ఉంచుకొని సూటత్రకర్తి వ్రాశాడనసుకుంటే హేమోక్తికి సమన్వయం కుదురుతుంది

అప్పకవీయంలో చివరిసూ(త్రం

న వికృతిశబ్దాత్‌ వరతస్స్పాంస్కృృతికానాం భవి నన్తి గనడదవా ___46

పూర్వ సూత్రంతో వరుషాతరాలకి (ప్రథమాంతాలమీద ఉన్నవాటికి గన డ ద నలు విధించి (ప్రసుత సూత్రంతో దానికి అపవాదాన్ని విధిస్తున్నాడు అచ్చ తెలుగు శద్దాలమీద ఉండే పరుషాలుగ స డ ద వలు కావని నూతశ్రార్ధం

థి ఉదాహరణలు జవరాలు కమలవాసిని 2 ముదులపటి చి తిజాతుండు ది న! అవత

శి చుట్టంబు టంకాయుధహస్తుండు

4 మళఠంది తామరసవైరి

5 మామ పానీయరాశి

తరువాత కల్పిత కల్చవల్లీ సమాన అకతణ ఎసమాలికి గర్భకవిత్వానికి ఉపో దొతంగౌ (వాయబడింది తరువాత పంచదిళాంధ్ర పద్యగర్భితాలైన అష్టసమా సౌల్ని వ్రహరిణ కలిత వృత్తంలో టీకానవాతంగా (వ్రాశాడు అన్నకవి దానితో సంచమాళ్వానం అస్పకవీయం రెండూ ముగిశాయి న ననన ననన.

కందుకూరి వీరేశలింగంగారు. చిలుకూరి నారాయణరాపుగారు. చాగంటి

"శేషయ్యగారు

ల్‌శ(0 సంస్కృతంలోని (పసిద్దాంధ్ర వ్యాకరణొలు ఫలితార్జం

ఇంతివరకు చేసిన అవ్పకవీయ పరిశీలనం వలన అప్పకవి చింతామణిలోని నవీన పరిభాషల్ని స్వీకరించినా అతనిలో కేతన భీమన అనంతుడు పెద్దన మొద లైన దేశీయ వ్యాకర్తల లక్షణాల (్రభాఎం అపరిమితంగా ఉందని దాని కారణం గానే అతని తెనిగింఎు చింతాముణికే అయినా ఎతని (గంథాన్ని తెలుగువారు వ్యాక రణ (గ్రంధంగా గుర్తించడం బూని ఛందో[గ్రంధంగానే పరిగణిస్తున్నారని తెలిసి కొన్నాం

తన (గ్రంథం చదిఎన తరువత ఇతి లక్షణ (గ్రంరమేదీ చూడబుద్ది వొడ మని విధంగా అనన్యసామాన్యంగా అపూర్వంగా సర్వవిషయనంకలితంగా ఆగంథాన్ని సంతరించుకోవాలని ఆస్పకవి చేసిన (వయత్నం అడుగడుగునా కనీపి స్తుంది. అతని పాండిత్యిం్రకర్ష అక్కడక్కడ ఆశ్చర్యకరంగా ఉన్నా అక్క డక్కడ చిన్నచిన్న తప్పులు గూడ 'వాళాడు కనియె కు కనెను గొమ్మ మనడం నన్ను తన్ను నిన్ను కళలనడం అలాంటపి ఇవన్నీ చింతామణి సొహ చర్యంవలన కలిగిన దుష్ప్రభావాలు కావచ్చు

అనంతునిలో శ్రీనాధునిలో మొద్దరాజు రామనలో తబ్బులు పట్టడం (ప్రాచీన పండితుల సహజధోరణిని స్ఫురింపడేస్తుంది దోషజ్జత పాండిత్యమే కాని గుణ ట్రాబాత్వం గూడ జతపడినపుడే ఆది రాణిస్తుంది. [ప్రాకన లాక్షణికులపట తాను చూపిన వైఖరే తనపట్ల అనంతర లాక్షణి కులు.-ఆహో బలపత్యాదులు చూప్పశారని అప్పకవి ఊహైనా చేసి ఉండడు నిజంగా అప్పకవి నుండి అహోబలపతి అనేక విషయాలు నేర్చుకున్నాడు కాని అతనిని ఎత్తిపొడుపుగా తప్ప న్మరించనేలేదు అహోబలపండితీయ వ్యాఖ్యానం వెలువడడాఎకి దానిలో అధర్వణకారికలు సృజించ బిడడానికీ ఒహుఘుఖమైన _ అస్పకవి పొండిత్యమే నిదాన మనడం-_ఆరెంటీని దగ్గరగా చేర్చి చూచినవారికి అనుభ వైక పద్యం ఈ విధంగా చింతామణి మార్గం ఆం,ధ్రవ్యాకరణ వాజ్మయంలో స్టిరనడడానికి అగ్బకవి కల్గించిన దోహదం సామాన్య మైనది గాదని గుర్తించి ఈ _పకరణాన్న మాగిద్దాం

చింతామణి ఇతర వ్యాఖ్యల లాగానే ఇది గూడ తత్క- ర్తపేరుతో వెలనింది వృత్తి శచ్దానికి గూడ వ్యాఖ్య టిన్సటి ఎనే అర్థా లున్నాయి కాబస్టే కొళికొ

చింకామణి వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక కర్షృత్వ నిర్ణయం క్‌ వృత్తి (పాణినీయవ్యాఖ్య) మున్నయిన పదాల్లో వృత్తి శబం వ్యాఖ్యార్థాన్నే ఇస్తుంది దీనికి (ప్రసిద్ధి రావలసినంతగా రాలేదు. దీని ఉనికిని మొదట తెలుగు వారికి తెలిసినవారు బహుజనపల్లి సీతారామాచార్యుల నారు ఆయన తన శచ్ది రత్నాకరంలోని భాషా (ప్రశంస లో చింతామణి వ్యాఖ్యానాల వరుసను ఈ యాంధ్ర శద్దిచింతావుణికీ వాలసరిస్వతి యను పండితుడు టీక యొకటి (వాసెను ఆది బొల సరన్వతీయ మను పేరం బరంగెడుసు తరువాత వాసుదేవు డను పండితు6౫ దానికీ వృత్తి యొకటి (వ్రాసెను దానిని వాసుదేవనృ తి యందురు తదనంతరము అప్పకవి దానిని దెనిగించెను ఆది అప్పకవీయ మినుపేర నొప్పుచున్నది అని తెలపారు అవ్చుకవియానికి యుందా * నెనుకా * ఆయనమాట (సకారమై తే ఈ వాసుదేవవృ తి చింతామణికి రెండోవ్యాక్యాన మనవి ఆనవలసి ఉంది. కాని అప్పకవి ఎరికనుఐట్టి ఆతని చింతామణీనిబట్టి పరి శీలనాపూర్వకంగా చూచినపుడు అస్పకవీయమే చింతామణికి ద్వితీయవ్యాఖ్య ఆని చెప్పవలసి వస్తుంది అస్పకవి బాలసరస్వతికి చింతామణి లాభాన్నిగూర్చి అతనికీ (అప్పకవి అతి సన్నిహిత కాలంలో అది జరిగినట్లు మొన్నటి కీలకనమమున (అప్ప పీరిక గ) అని చెప్పడాన్నిబట్టి గూడ బాలసరస్వతికి తరువాత 50) ఏండ్ల లోపలే అప్పకవీయం వెలసినట్లు నిర్ణయించవచ్చు. పైగా అప్పకవి ఎికలోని సంరంభాన్ని గమనిస్తే ఆతనిది మూడో వ్యాఖ్యాన మని అనడానికి అవకాళం లేదు చింతామణి నేరుగా మతంగనివాసి విప్రనివలన దొరికిన దని చెవ్వుకొన్నా దాని వ్యాఖ్య మాతం బాలనరస్వతీయానుసారమే చేస్తున్నట్లు చెప్పాడు-అప్పకవి అస్పటికే వాసుదేనవృ త్తి వెలువడి ఉంచే బహూ(గ్రంథ పరిశోధకుదై న అప్పకవికి తెలియకుండా ఉండదు తెలిసి ఉంశే అప్పకవి దాచేస్వభావం గలవాడుగా కన బడడు. ఇంతకు అంతగా చిలవలుపలవలు _ సృష్బస్తాడే గాని తెలిఎనదాన్ని దాచలేడు అప్పకవీయాన్ని వాసుదేవవృ త్రిని పోల్చి చూచినపుడు అప్పకవి వాసుదేవ వృత్తిని చూడలేదని నిస్సంశయంగా చెప్పవచ్చు. వాసుదేవుడు నుమ్నోతః (గంధి 8) అనే సూ(త్రవ్యాక్యానంలో వాలసరస్వతీయంలో లేని కొత్త అంశాన్ని ప్రవే

842 నంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు "పెట్టాడు తత్సారూప్యా దందుకూర్చి పట్టి విభక్తి తనేషు చ అని సమాసళ్ళా(ర్ర లుగ్విషయఏవ గృహ్య తేేత్యత్ర సరళపరుషవర్తేప్వేవ _ అని ఆయితే అస్పకవీయ వ్యాఖ్య మాత్రం బొాలనరస్వతీయం లాగానే నడచింది నమసనమున నామాంత శృంగముల కెల్ల హల్లుగడియ స్వారంబునంబొల్త దు9తము తి థి న వికృతి నొాగమమై దు్ర9త(ప్రకృతి పగిది6 గాంచు సంధి నధర్వణకవిమతమున (అప్ప $._- 29) చనుగవకు( జనుంగవయన6 దసరు€ దలిరు జొంపమునకు6 దలిరుం జొంపం బనవచ్చు నను గువెలందికి ననుంగున్వెలదియన్న కషమగు +4ంట స్థిరపరితన్‌' (అప్ప 5- 80) దీనిలో వాలసరస్వతీయం కంశె విశేషాంశమేమి లేదని వేరేవెప్ప పని లేదు గదా కాని అహోబలపండితీయ వ్యాఖ్యబూ(తం వాసుదేస్పని వ్యాఖ్యాగత విశే షాంళాన్ని స్వీకరించింది *ఉకారాంతాచ్చ నుస్‌స్యాత్సమాసే అందు కూర్చి పటి విభ కీ తనేషుచ యి ఆశాల సమాసళ్ళాక్ర లుగ్విషయఏవ గృహ్యతే తత్రసరళపరుష వర్తేస్వేవ ఆశ్రాధర్వణ సరశే పరుషేచైవ సమాసే నుముతో భవేర్‌ ఆ్యదుతాత్‌ సరసాదందు పట్టి కూర్చి విథక్తిషు తనే చ కుత్రచిదతో వికారాచ్చాపి కేచన అమిశే స్త్రీసమాత్‌ కేచిత్‌ ప్రయోగ శరణంకవే (ఆహో సం సంధి శ) ఈవ్యాఖ్యానాల వికాస్మకమాన్ని పరిశీలించినపుడు తప్పనిసరిగా అప్పకనీయం తరువాతిదే వాసుదేవన తి అవుతుందిగాని వాసుదేనవృ తి తరువాతిది అప్ప్బకవీయం శాశాలధని సులభంగా విర్ణయించవచ్చు. అసప్ఫకవికి ఒక్క. బాలనరస్వతీయంలోని

చింశామణీ వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక కర్చృత్వ నిర్ణయం $48 అంకాలే తెలుసు గాబిట్టి ఆవే ఆతని వ్యాఖ్యలో ఉన్నాయి. వాసుదేవవృ త్తిలోని విషయాలు తెలిస్తే విడిచిపుచ్చడానికి మనసౌొవ్పని విశేషాంకాలవి--అని అహోబలవతి (వాతనుబట్టి నిర్ణయించవచ్చు. అయితే వాసుదేవుడు అఆప్పకవీయాన్ని చూశాడా? అని ఎవరైనా (ప్రశ్నించవచ్చు సమాధానంగా చూశాడని నిన్సందేహంగా చెప్ప మ్‌ వచ్చు. నస్యాత్‌ తద్ధర్శోత (సంధి [ అనే సూత్రానికి (కింది అస్పకవీయ వ్యాక్యానం వాసుదేవుడు స్వీకరించి తన వ్యాఖ్యలో పేర్కొనడ మే సాత్యం ఉర్వి6 దద్ధర్మమున6 (బిభమోత్త మాఖ్య పురుషముల నేకవచనముల్‌ పోవవిడిచి కడను సదములు తిజ్మధ్యకములు గాన6 గొమ్ములను [బాణసంధులు గూర్చుటొప్పు (అప్ప ర్‌ా?8) కొంతురజ(పభృతులు నిను సంతతమును (బోతువీవు సనకాదుల మ ర్రింతు రభవుండు సీవును బంతంబుల ఖలుల ననుచు థావింతు మెదన్‌ 74 వదలక తద్ధర్మములను బౌదలెడు (ప్రథమో త్తమాఖ్య పురుషైకవచ పదములు (దుత(కృతులగుంబదరును నతండోర్వు నేను బలుమఖజు ననంగన్‌ 75 వాసుదేపవృ 8 & అనాంతేస్వ స్తేన సుఖింతుమిపుడు నాంతములు అంటే (ద్రుక (వ్రకృతులు అవి కానివాటి ఉకొరానికి సంధి అపుతుందని (వ్రాయడం కడమ పదములు తిబ్మధ్యకములు గాన గొమ్ములను బ్రాణసంధులు గూడ్చుబొప్పు అనే అప్ప కవీయ మతామసరణ, మని వేరే చెప్పపనిలేదు అప్పకవి భావింఠతమెదన్‌ అని ఉదాహరిసే వాసుదేపుడు సుఖింతు మిపుడు అన ఉదాహరించాడు కాగా వాసు దేవన్న త అవ్పకవీయానికి తరువాత ఆహోబ్బలవండితీయానికి ముందువ్రాయబిడిందని వాటిని శోకాలుగా మార్చి అధర్వణకౌరికల శీరుతో తనవ్యాఖ్యలో పొందుపరచు కొన్నాడు ఆ విషయం మున్ముందు పరిశీలిద్దాం పై పర్యాలోకనం వలన వాసుదేపవృత్తి ఆహోబలపళతికి పూర్వం అప్పకవిక్రి తరువాత చింతామణి వ్యాఖ్యగా వెలసిం దని నిశ్చయించగలిగాం ఈ నిశ్నయానిక్రి

శ్రిథ4 నంస్కృృతంలోని ప్రసిద్దాంధద వ్యాకరణాలు ముఖ్యంగా అహోబలపతికి పూర్వం ఈ వృత్తి పుట్టిందని చెప్పడానికి మరొక (ప్రబల మైన యుక్తి గూడ ఉంది. ఈ వృత్తిలో ఎక్కడ వెదకినా అధర్వణ కారికల స్పర్శేలేదు అహోబల ఫండితీయం నిండా ఆకాలికలే వాటివల్ల నే ఆవ్యాక్యూ నావికి అంతటి (ప్రసిద్ది ఎర్బడింది అహోబలపండితీయం వాసుదేవుడు దూచిఉం'టే ఆధర్వణకారికలతో అతనికి పరిచితి ఎర్చడి ఉండేది అహోబలపండితీయం చూచిన ఎ వై యాకరణుడూ ఆకాలంలో అ కారికలపై మోహానికి గురికాకుండా ఉండలేదు చింతానుణిక అహోబఐబలపతి తర్వాత వ్యాఖ్యానం చేఎన బలారి నరఎంహరాజు తన వ్యాఖ్యలో ఆకారికల్ని విశేషంగా పొందు పరిచాడు వాటిమిద ఆనాటి కొ త్తమోజు అలాంటిది అయినపుడు వాసుదేవుడు అహోబలపతికి పూర్వుడనీ ఆతని (వాసు దేవుని వ్యాథ్యానంలోని నూతనాంళాలనేకం అధర్వణకారికల "పేరుతో అహోబల పండితీయంలో కనిపించడం వలని అతని (వాసుదేవుని వ్యాఖ్య అహోబిలపండి తీయానికం-బ 'ప్రాచీనమనీ నిరభ్యంతరంగా నిర్ణయించవచ్చు శబ్దరత్నా కరకారులు గూడ వాసుదేవుని ప్రాచీనునిగా అహోబలపతి నరసింహ పండితుల్ని ఆధునికుల్నిగా పేర్కొనడం గూడ పై నిరియానికి మరొక ఆధారంగా స్వీక రించవచ్చు ఉవ్వ్చుణి నంటి వాఖ్య

అప్పకవీయ వ్యాఖ్యతో పోల్చినపుడు ఈ వృత్తి టిప్పణి వంటిదేసని చెప్పాలి అప్పకవి ఎక్కడోతప్ప చింతామణి సూత్రానికి వ్యాఖ్యానంచేఎ ఉ రుకోడు అతనికీ తెలిసిన ఆనేకాంశాల్ని సందర్భం కల్సించి చొప్పిస్తాడు. అతడు చింతామణీ సూతాలు అడ్డం పెట్టుకొని తనకు తెలిఎన వ్యాకరణ ఛందోవిషయా లన్నించినీ తన (గ్రంథంలో కుమ్మరించాడు కాబజ్లే అహోబిలపతి అప్పకవీయంనుండి. గూడ ఎన్నోఅంళాలు (గ్రహించి. వాటిని నంస్కృృతీ3రించి ఆధర్వణకారికల పేర తన వ్యాఖ్యలో చొనిపి దాని గౌరవం పెంపొందించుకొన్నాడు

ఆయితే ఈనృ త్తి పరిమాణంలో చిన్నదైనా పభావంలో పెద్దదే చింతామణి

చ్‌ చది

సూ(శ్రాల్లోని కొరతలు ఎన్నింటినో పూరించడానికి యిందులో (ప్రయత్నం చెయ బడింది. ఈ వృత్తి చూపిన మార్గంలో ముందుకు సాగినకొారణన అహోబలపతి పెద్ద వ్యా్యాతగా స్థిరపడినాడని చెప్పవచ్చు

చింళామణి వ్యాఖ్యలు వికృతి వివేక క ర్ఫిత్వ విరయం లికీర్‌ యాత్‌ ణు వార్తిక రభన పాజినీయానికీ కాళ్ళాయనుడు వార్తిక రచనతో ఆయాసూ శ్రాలలోని కొరతలు పూరినూ నిండు తనం కల్పించినట్లు ఈ వృత్తికర గూడ చింకానుణీ సూత్రాల దగర చిన్న వార్తి కాలు రచించాడు రి న! సూతం నిత్య మనుత్తము పురుషక్రియాస్విత (చింఠా సంధి వృత్తి క్వచిత్‌ (పథమపురుష బహువచనేఒపి వైకల్పిక ఉదా కాంచిరచ్యుతుని-కాంచిరి యచ్యుతుని ఈ వృతినే అహోదిలపతి సంగ హించి అధర్వణకారికగా మార్చి తన వ్యాఖ్యలో ఉటంకించాడు సూత్రం పరిమితౌ సమస్తానాం (సంధి శ్రీ వృత్తి ఎడుస్స్యాత్‌ పరిమాణకమ్‌ దీనిని గూడా ఆహోబలపతి అధర్వణకారికగా మార్చాడు సూత్రం నస్యా త్తద్దర్మోత (నంధి థి శీేషణంచ గృహ్యాతే నృ త్రి తద్దర్మపదేన తద్ధర్మ క్రియాజన్యవి ఇషణంచ గృహ్య అహోబలపతి వ్యాఖ్య _ తద్ధర్మపదేన తద్ధర్మ కీయూ తడ్జన్యవి శేణంచ గృహ్యాతే ఈవిధంగా వాసుదేవవృ త్తి అహోదిలవతి వ్యాఖ్యానానికి మార్గదర్శకంగా అక్కడక్కడ అతని అధర్వణకాఠికల మూలపారంగా ఉపయోగపడగలిగింది కాబసే దానికి రావలసినంత వసిద్ధి రాలేదని [సకరణ ప్రారంభంలో చింకించడం టి జరిగింది సంధివరిచ్చేదంలోని (ప్రాయస్తుస్యాత్‌ కిమాగిక స్యేత -$ అనే సూత్రం లోని ప్రాయశ్ళబానికి బహుళార్డం కల్పించినవాడు గూడ వాసుదేవుడే ఆ వ్యాఖా ద ఇ థి నమే అనంతరం అహోబలపతిచేత స్వీకరించబడింది

తిథికి నంస్కృృతలలోని (ప్రసిద్దాంధ్ర వ్యాకరకాలు యుద్దరాజు రామన్నను అనుకంంచడం వాసుదేవవృత్తితో గూడ ముద్దరాజు రామన్న కవిజన సంజీవనిలోని లక్షణా నికి సంస్కృతీకరణ మొకటి కనిపిస్తున్నది ఖ్‌ + ని జభ అధ నవికృతిళద్దాత్‌ పరతః సొంస్కృృతికానాం భవన్తి గసడదవా (సంధి కశ పె సూ(తవ్యాఖ్యలో కాక్వాదిషు వికల్పః అని వ్రాసి దాని వివరణంగా కా కాక్వర్డే..సీగుణమెన్న శక్యమె తాససమందార సంబోధనే_రామ కొలిచెద నిన్ను ఆవ్యయే-వృధచేసితివి వృధసేసితివి కర్మధారయే-రామ మూఢుడవైన కర్కళు ననుగావుము అచేతనార్టే.నీదుసదభ క్తిపటువు వటువు అని ఉదాహరించబడి ఉంది ఈ ఆధారాన్ని బట్టి కవిజనసంజీవని నుండి ఆ లక్షణాన్ని తొలుత వాసుదేవుడే సంగ హించాడనీ తరువాత అతనినుండే అహోబలపతి దాన్ని స్వీకరించి ఆధర్వణాంకితం చేశాడనీ నిర్ణయించనలఅసి వస్తుంది అయితే ఆహోబలపతి కవిజన సంజీవవి నుండి ఇంకా ఎన్నో లక్షణాలు లక్ష్యాలు సంగ్రహించి సంస్క్బృతీకరించి తన వ్యాఖ్యలో అధర్వణ కారికలుగా పొందుపరచి ఉన్నాడు! కవిజననంజీవని అనాడు సుప్రసిద లక్షణ (గంథం దాని పరిచయం ఛందోవ్యాకరణాలమీద అభిమానమున్న పండిట్లో లందరికీ ఆనాడు సామాన్యంగా ఉండి ఉండేది కాబట్టి వాసుదేవుడూ ఆహోబల్రవ్షత్ర ఇరువురూ. దానినుండి నేరుగా లక్షణసం[గహణంచేసి ఉండటానికి ఆవకాశం ఎక్కువగా ఉంది అయితే ఇతరవిషయాలనేకం వాసుదేవ వృ తినండి అహో క్‌ న బిలపతి వ్వకరించినట్లు మనం పైన చూచిఉన్నాం గాబట్టి ఈ లక్షణాన్ని వాసుదేవృవ్సి నుండి అనోబలపతి (గ్రపొంచి ఉంటాడని చెప్పవలసి వచ్చింది లుగ్వా(ద్రుత(ప్రకృతికాత్‌ పరత స్సరశేస్టిరే చ నస్యస్యాత్‌ (సంధి ః్‌ పై సూతవ్యాఖ్యలో వాసుదేవుడు నూతనాంశంగా బుకారస్య శేఫావయ్ల వత్వేన తన్మన్‌పరే తన్యలుక్‌వాస్యాత్‌ ఆని (ప్రతిపాదించి. అచట బుషులు ఆని నన. చూ కారికల మూలపాఠాలు

చి ణీ అళామ వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక క్‌ _ర్స్‌త్వ నిర్ణయం ! ఉదాహరించాడు అహోబలపతి ఈ విశేషాంళాన్ని స్వకీయవ్యాఖ్యలో పొందు పరచడం జరిగింది ఇలా ఉదాహరిస్తూపో తే (గంథం పెద్దదయ్యే (ప్రమాదముంది ఈ నృ ్తత్రిలో అధర్వణకారికలకు మూలపారాలుగా ఉపయోగపడిన భాగాన్ని గూర్చి (ఫకరణాంతరంలో!1 పరిశీలిద్దాం కాన్ని నలనాలు ఖ్‌ అయితే ఈ వృత్తిలో అక్కడక్కడ ప్పాలిత్యాలు గూడ దొర్హకపోలేదు దారారేఒత ఉదపిర (సంధి 84 న! పై సూత్రవ్యాఖ్యలో వికృత న అని విశేషాంశంగా (ఫతిపాదించి ఆచ్చ శెలుగులో సూ(త(ప్రవృ త్రి లేదనడానికి వెలయాలు ఇల్లాలు అనే రూపాల్ని ఉదా హరించాడు. దానికి పూర్వమే క్వచిత్‌ ఉకారే సిద్దే రేఫకార్య మేవ అని (వ్రాసి ఉదా హరణంగా గొడ్డురాలు ఆనే సమాసాొన్ని ఇచ్చి ఉన్నాడు అయినపుడు గొడ్డు రొలు వికృతి కాదని అతని భావమా? వెలయాలు లాగానే గొడ్డురాలు గూడ వికృతివదమే కదా వెలయాలు ఇల్లాలు అనే శద్దాల్లో సూత్రం (ప్రవర్హించనిమాట యథారమే కొని దానికి కారణం అవి వికృతిసమాసాలు గావడం మాత్రం కాదు న! కాబకే అహోబలపతి ఈ వాసుదేనవ్యాఖ్యను యథాతథంగా బ్వకరించకుండా సమా టి నాధికరణస్యాభావాత్‌ వెలయాలు ఇల్లాలు ఇత్యాదౌ నాయం విధిరిత్యవగ న్త్గవ్యమ్‌ అని మార్చి వాసుదేవుని (వాతలోని వై రుద్ధ్యాన్ని పరిహరించి వ్యాఖ్యానించాడు ఈ ఉదాహ రణం వలన గూడా వాసుదేవుని వృత్తి తరువాతిదే అహోబలవండితీయం గాని అపహోబలపండితీయం తరువాతిది వాసుదేవవృత్రి గాదని సులభంగా. నిర్ణయించ వచ్చు న్యూత్మవవృృత్తిన ఎకాలతలం చేనిన నృ త్తి చింకామణికీ వాసుదేవుని వృ త్తి పాణినీయానికి కొత్యాయనుని వా ర్తికాన్ని పోలి బహుక్లుప్తంగా ఉందని నుందు. వివరించదిడింది అనేక స్థలాల్లో వృ త్తి కు చూ కారికల మూలపాఠాలు

శీ48 సంస్కృతంలోని (వసిద్దాంధ్ర వ్యాకరణాలు అనేక ముఖ్య సంస్కారాల్ని సూత్రాలకి కలిగించి వాటిని అనంతర వాజ్మయానికీ గూడ అన్వయించేటట్లు జేసింది మహతస్సోరు జ నితో భవేత్‌ పుంసి (అజంత 2) యె చింతామణి మహద్వాచకాల సు (ప్రత్యయానికి పంలింగంలో డుజ్‌. విధిసే వాసుదేవుడు క్వచిన్నప్పంసకాదపి డ.జ్‌ ఆని వృతి (వ్రాసి మ్నిశుండు మ్మిత్రము అని ఉదాహరించాడు సవిధవర్తినామిందు (అజంత వి చింతామణి (ప్రత్యయత్వంలేని ఇందును సప్తమిగా నిర్దేశించి విధించడం గమవించి వాసుదేవుడు అందు[గహణన్య సాశ్రయస్యాఎ అవి వృత్తిని చేశాడు ఇందు వలె అందు గూడ స్వతంత్ర పదంగా (ప్రయు కమౌశతుంది_అనే తెలివిడ కోసం నచ దేశ్యువదే (ఆజంత 47) చింతామణి దేశ్యపదాల్లో డీర్తాల (హస్వాలు కావని నూతి సే దానికి సవర ఉం ఇ అలి ఇగా వాసుదేవుడు క్వచిద్దేశ్యపదే (హైస్వోవా అని (ప్రతిపాదించాడు _ఉదాః తేజీ చి ఎదంత తాచనామ్నామన్యతరస్యామియాంకానామ్‌ (అజంత 8) చింతామణి ఇయాంత శబ్దాలకు ఎద న్తత్వాన్ని వికల్పంగా విధిస్తే వాసుదేవుడు చకారాత్‌ పదమధ్యేపి అని వృ తి వాసి పరియాచకము_పరేచకము అని ఉదా హరించాడు క్వవిత్‌ప్రాగణచోలోఎ అని వివరణం (వాని ముత్యము కన్య పర్యా చకము.__అనీ ఉదాహరించాడు గుణవతాం డుమూ(ప్రాగ్వతీ (హలంత ఠి సూూకం గుణవద్దణానికి పూర్వంలాగానే డుము ప్రత్యయాల్ని విధిస్తే శ వృత్తి సంపదాసదాం స్త్రీతుల్యత్వమ్‌ అని విశేషాంళం చెప్పి సంపద ఆపద అని ఉదాహరించింది

చింకామణి వ్యాఖ్యలు వికృతివి వేక క_రృత్వ నిర్ణయం తి4$ దేశ్యాదస్మద్యుష్మచృచ్దాత్‌ సుజసో ర్నుమూ పురూచన్త హలంత సూత్రం నీ నా శబ్దాలకి (వ్రథమెకబహూ వచనాల్లో ను ము (ప్రత్యృయాలి విధిస్తే వృత్తి సుజసోహల్లోపోవా అని విశేషాంళాన్ని (ప్రతిపాదించి ఏను ఏము ఈపు ఈరు అని ఉదాహరించింది సంస్కృృతపదేన పరిబుతమా స్థ్రపదం కర్మధారయోభవతి హలంత &48 సూత్రం సంస్క్యృతపదంతో పరిమితమైన తెలుగుపదమే సమసించి కర్మ భారయ మౌొతుందని చెబితే దానిలోని పరిమితశబాన్ని వృత్తి స్వల్బ్పర్వంచ షడ, ర భాన్ని వృల్త న్వల్వావ న్‌్‌ వరిమిత మితి నియమ అని వివరించింది నృ త్తిలోని స్వల్చ పదం వాలనరస్వతి వరిమిత శబానికి ఒసగిన అర్తం టి ఠి రంజతి మట్యాదీనాం బిన్లోశ్చస్యాఎ లావుభౌ భవత _ ((క్రీయా త్రి సూత్రం రంజ ఘట మొదలైన (శియలలో బిందువూర్వక మైన చకొరానికి ద్విత్వయు క్త అకార మౌతుందని (రంజించు-_రంజిల్లు) చెవీతే వృత్తి క్వచిద్దిత్వా భాన'శ్చేతి కేచిత్‌ అని విశేషాంళ (ప్రతిపాదన చే. పొటిలు వర్షిలు అనే ఉడా హరణ లిచ్చింది థలితారం ళు "పె వివరణం దిజ్మా(త్రంగా జేయడం జరిగింది వాసుదేవ వృ త్రినిండా సంక్షి పధోరణీలో నూతనాంళాల (వతిపాదన అధికంగా కనబడుతుంది వృ త్తిలోని నూతస్వొళాలన్నిటినీ ఆహోబలపతి న్వీకరించి కొన్నిటీని కారికిలలో నిబంధించి మరికొన్నిటిని వ్యాఖ్యానంలో భాగంగా చొబ్బంచాడు ఈ వృత్తి అస్పకవీయం తరువాత అహో బలపండితీయానికి నుందు వలవడడంతో దానికీ గుర్తింప తగి నంతగా రాలేదు అఆస్పకవీయంతో పోల్చినపుడు ఆకొరంలో అల్పంగా ఉంది ఆస్పకవీయం తర్వాత్‌ దానితో సరితూగే బృహదాకారంతో అహోబలపండితీయం వృ తిలోని విశేషాంళాల్ని గూడ తనలో ఇముడ్చుకొని వెలువడడంతో వృత్తి అల్‌ ఖాని

శ్‌గ0 నెంబ్క్బృతంలోసి (పసిద్ధాయ్యధ్ర వ్యాకరణ మరుగున పడిపోయిందని నిర్ణయించవచ్చు కాని చింతామణి సక్కి- ఆళి వ్యాకరణ వికాసంమీద ఎక్కువ (స్రభాపం చూపడానికీ వాకుదేపుడు చేఎన దోహద మాత్రం అనల్బమని ఈ వృత్తిని పరిశీలించిన వారు అంగీకరిస్తారు. ఆలా! అహోబల పండితీయానికి వచ్చిన కీర్టితిష్టల తెనుక వాసుదేవుని పర్యికమ చా చాగిఉన్నదనే విషయం గూడ పరిశోధన వలన తెలిఎకోవచ్చు

ఈ వృత్తి నేటికీ అమ్ముదితంగావే మిగిలిపోవడం విచారావహమైన విచయం దీన్నిపతి తిరువతి. శ్రీ వెంక కేళశ్వరి విశ్వవిద్యాలయంలో (ప్రాచ్యలివిత గంలొ లయంలో డి 24 సంఖ్యతో ఉంది. దీనిలోని విషయాలతోపే ఆ (గ్రంథాలయం లోనే ఆర్‌ 80 20.0 నంబరుగల (గ్రంథ మొకటి ఆంధ్రశద్దిచింామణి 1వవ్ఫి మి అనేపేరుతో ఉంది. కొని దానిలో (ప్రారంభసూ[త్రాలు లేవు

అహోబలపండితీయం

అహోబలపండితీయం వాలసరిస్వతీయం అప్పకవీయం వాసుదేవవృత్తుో తరువాత చింతామణిమీచ వెలబన 'ప్రబద్ద వ్యాఖ్యానం చింతోమణ్‌కీవ్యాఖ్య ద్యారో తెలుగు వ్యాకంజణానికి సంస్కృత పండితుల దృష్టలో ఓక శొస్తుత్వాన్ని కల్పించిన కీర్షి అహోబలపతిది.. అతడు లోకస్వభావం. గు రెరగిన పండితుడు. లోకంలో కీర్తి ప్రతిష్టలు ఎలా. ఆర్జించాలి పండిత (ప్రపంచాన్ని షూ ఆకరించాలి-ళినే అంళాదము ఆతడు నివఎంచిన కాలంలో ఆతనికి తెలిఎనంతగా ఇతలో వండితుకకీ కెలియవనీ చెప్పవచ్చు

తెలుగునారి అతృన్యూనతా బొల

తెలుగుజాతికి ఏనాడూ తన భాషమీద నిండుగౌరవం ఉన్నట్లు లేదు చేడురు మదురుగా భాషాభిమానం చరిత్రతో అక్కడక్కడా కనబడినా జాతి మొత్తొనై ఒకటిగా చూచినప్పుడు చాల నిరుశ్సాహమే. కలుగుతుంది... వ శశాల్దిలో భారి కెలుగు చెయ్యడమం'పే మహాభారతయుద్ధమే ఆయింది శన శతాల్దిలో 2సం లాలా

ఆం(ధ్ర మహాభారతంలో ఎరికలో సన్నయ మాట

చింతామణి వ్యాఖ్యలు వికృతినివేక కర్షృత్వ నిర్ణయం లీఫ్‌ ఎన్ని మంచితనాలున్నా తెలుగే కదా అని చిన్నచూపు చూశారు. 8వ శతాబ్దిలో గూడ సగటు తెలుగువారి దృక్పథంలో మార్చులేదు విచిత్రంగా తెలుగు వ్యాకరణం సంస్కృృతంలో వెలువడింది. తెలుగులో (వాస్తే ఏం గొప్పతనం ఎంత తక్కువ మందికి ఎంత ఆలన్యంగా అర్థమయ్యే భాషలో (వ్రాసే అంత గొప్పక్యాతి (అనర్హ మైన్సా రావడానికి వీలుంటుంది సరిగా ఎదగని జాతిలో ఫై నాఖ్యకు భిన్నంగా తిక్కన పాల్కురికి సోమన్న రాయలు ఉన్నారని వాదించవచ్చు తృ బపడనూవచ్చు. కాని వారి "సేవలు ఉద్యమాలు పరిమిత పరిధిలో సాగినవే ఎంతచేసినా ఒకవ్య క్తి ఒక నిద్రాణమైన జాతిని కట్టి లేవడం అసాధ్యం మొత్తంమీద తెలుగువాడికి తెలుగు కారిదానిమీదే. గౌరవం ఆదరం ఆబ్ధతి ఇప్పు డిష్పుడు కొంత మారుతుందని భావించడానికి వీలుంది గాని ఈ అహోబలుని నాటికి పాతవరిస్ధతే కొనసాగుతున్నదని ఘంటాపథంగా చెప్పవచ్చు జాలనరన్వతి.అ పహూూబలవతుల నోలికలు అహోబలపతి వ్య క్రిగత విషయాలమీద వ్యాఖ్య చేయడం మనపని కాదుగాని ఆనాటి సమాజసబ్ధతిని ఆర్థంచేసుకొనడానికి ఆ వ్యాఖ్య ఉవకరిస్తే చేయవచ్చు. ఆడంబ రంగా ఉండాలని తన పేరునే నంన్కృృతీకరించువాన్న వ్యక్తి ఈ వ్యాఖ్యాత ఈ సంఘటన చిన్నదైనా ఆనాటి సమాజ మానఎక స్టికికి అద్దం వంటిది ఇతనికీ ఇతని పూర్వుడు చింతామణికి క_రృృవ్యాఖ్యొత గా నిర్ణ యించబడినవాడు ఆయిన బొల సరవ్వతికీకొన్ని పోలిక లున్నాయి ఆ పోలికల్లో మొదటిది-ఇద్దరూ సొంత పేర్లతో గాక సెటుడు పేరతో పిలిఎంచుకోనడ్గం బాలసరస్వతి అనేది ఆతని పుట్టు పేరు గాదు అదీ బిరుదల స్వయం కల్పితమో పండిత (పదత్రమో తెలియదు. బిరుడాన్ని "సేషరకు మందో. వెనుకో జోడించుకుంటారు గాని “పీరు మాని విరుదంతో నే ఎలిఎంచుకోవడం ఒక మానిసిక వై లతణ్యమే బాలసరస్వతి పేరు ఎలకూచి వెంకటకృష్ణయ్య అహోబలపతి బీరు గాలి బొబళుడుక పోలికల్లో రెండవది కృష్ణయ్య యాను వదన కావ్యాలంకౌర షూడామణ్‌లో $వ ఆళ్వాస (ప్రారంభంలో విన్నకోట 'షెద్దన మాట శ మ్రాను (ప్రాచ్యలిభిత పు స్తకభాండాగారం- 248 నం బాలసరన్వతీయంలో కలదసి నిడదవోలు వెంకటరావు గారు 8 అహోబలపండితీయం.-వ్యాఖ్యాంత సద్యాలు-ీ

852 సంస్కృతంలోని (ప్రఎద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు ఇదరికీ వ్యాకరణాలు దొరకడం _ బాలసరస్వతికి చింతామణి _ అవోబలపతికీ ౧ వికృతివివేకం మూడవది.ఇద్దరికి దొరికిన వ్యాకరణాల్లోను తత్క ర్తల కొలానికీ తరువాతి భాష వ్యాకృతమై ఉండటం నాల్లవది-ఇద్దరూ వ్యావ్యాకలే అయినా వారికీ రా లి దొరికిన ఆపూర్వ వ్యాకరణాల్లోని సూత్రాల అర్జాలి వారై వివరిస్తే తబ్బ తెలియ రానివి గావడం ఐదవది-ఆధునిక ఫరిశోధక పండితులు ఆ ఇరువురి అపూర్వ వ్యాకరణాలా వాటి కర్తలని సపేర్కొనబడినవారివి గాక ఆ వ్యాథ్యాతలవే-_అని శంకించడం వాలసరస్వతికి అహోబలపతిని గూర్చిన అవగాహన ఉండదు. కావి అహో బలపతి బాలసరన్వతిని తికరణశుద్దిగా అర్హంచేబకొన్నాడు బాలఎరన్వతికి చింతా మణికి ఉన్న యధార్థ సంబంధం బాలసతస్వతి (ప్రకవిందిన సంబంధం లోకంలో ఆ (ప్రకటన స్వీకరించబడిన తీరూ బాలసరస్వతికి గల్గిన (ప్రతిష-ఈ అన్నిటినీ నీ అ చక్కగా అర్ధం చెసికొన్నాడు అహోబలపతి ఆకాలంలో (తనకూ బాలసరన్వతికీ (0 సంవత్సరాలపైన ఎడముంద్యి మ్‌ బాలసరస్వతివి గూర్చి ఎండితలోక మేమనుకునేదో అప్పకివివంటి లాక్షజీకుని నోట విన్నాడు ఇల6౬ (ద్రివిిక్రమ రచిత వృతులను “హీమ చంద్ర సూరి(ప్రణీత భాష్యంబు చేత. దనరు వాల్మీకి మూలసూతముల వలన (బాకృతాది షడ్చాష లుదృవముఃజెందె (అప్ప -7) తెలుంగునకు బొడము లక్షణములు బాలసరస్వతి (ప్రముఖబుధకృతటీ కల వలనను దెల్లంటై చెలువగు నీయాంధశబ చింతామణిచేన్‌ రా చి (మైది 10) (వాసినది చింతామణికి టీకే అయినా హేమచంద్ర థత్రివిక్రముల సరసన నిలబడాడు న! వాలసరస్వతి. పెమాటలలో త్రివికముడు వృతి మాళత్రానికి హేమచంద్రుడు వా వ

చింక్రామణ్‌ వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక క్‌ _రృత్వ నిర్ణయం శ్రీ శాష్యానికికర్తలనడం అనత్యం వాల్మీకి సూత క రృగాడని చింకామణిలో (ప్రాకృతవ్యాకరణాను కరణపరిశీలనంలో తెలిఎకొన్నాం కొబట్ట్‌ కానుగూడ వికృతి వివేకాన్ని అపూర్వంగా బయట పెట్టి దానీ వ్యాఖ్యానమే చేఎనాచాలు కీ లి కావలసినంత వస్తుంది. ఇటువంటి మాననికస్థితిలో అహోబలపతి తన వ్యాక్యానాంకి దిగాడు అహిోబలనతి న్వాతిశయ ఓ6వకఠఉనం పూర్వవ్యాఖ్యలు తత్కర్తల వ్యవహారస్థ నామాలతో మాత్రమే. పిలువ దిడ్డాయి కౌని ఈ వ్యాఖ్యలో తత్కం ర్త స్పీరుకి పండితళబ్దిం అతికించబడింది కౌరణం ౩ అతని వ్యాఖ్యా వ్యాఖ్యకు ముందు ఆత్మసరిచయం చేనికొన్నతీరు వ్యాఖ్య చివరో చేసిన (ప్రనసంగం--ఈ మూడూ కలిని అతని పేరులోనె పండిత ద్దాన్ని ఒకభాగంగా మౌర్చివేశాయి. అతవిన్మ క్రీత్వం అతని మాటల్లోనే విందాం కామంనంతు వడళ్ళతం సుకవథో గంనీర వాస్థంభ్రనా రంభో జ్ఞ్యంభిత వైభవా మదుదితం వాక్యం శృణుధ్వం వరమ్‌ విద్వాంస కనయ స్వహోబలపతే కోవాం[ధ్రభాషామణే విజ్ఞానే సదృళో విచకణణి సర్వావసీమండలే? (ఆహో సం పీక 77) యన్మూర్యా కవిశామూల కంద వాగనుశాసనొ జొగృతో౬ వోబలపతీ1 రాజకే స విచక్షణ (ఆహో పం పీరిక 78) యా ఈవిధమెన స్వాతిశయ (ప్రకటనలకు (ప్రారంభం నన్నయకోనే జరిగింది (కాకక అది శ). మతఠ్య్మమరాధిపాచార్య శబ్దంతో అయన ఆత్మ పరిచయం చేసికొన్నాడు 238]

శ్రీర్‌కీ నంస్కృృతంలోనీ (పసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు దీని ఆం(్రికరణం మనంచేసే పనిలేకుండా అహోబలపతే (గంథాంతంలో కొంచెం ఇంచుమించుగా చేశాడు. దాన్ని గమనిద్దాం

అకుటిలకీ ర్రి నిర్మలత నంచితుండౌ భళపండితుండు వే

తొకండగు శబ్దశాసనుండహోయని మన్నన నేండు సేయంగా6

(బికటము సాహసంబు కవిరాజుల కెల్ల నదెట్టులన్న( దా

వికృతికి మూలమై యతండు విశ్రుత వ్యకసమాఖ్యం గాంచండే --

గాదిలి నన్నభట్టన వికారపు6 బేరిది కూడదంచు లో

నాదరణంబు మానక మహామహూలార గుణ్యగ్రహైక ద

తాదరులార యాదరసహాయులరొౌచు. గనుంగొనుండు స

మ్మోదవిధాన సాధన మవూర్వము మదద్రచిత (ప్రఫక్కికన్‌__. 0

వేరనలేరు ధారుణి నవీనతరాం(ధ్ర కవిత్వసంపదా

ధార రసజ్ఞాలైనం గవిఠల్లజులై స వినుండు పాండితీ

పారగులార యోపరమబొంధవులారా తదీయశద్ది సం

భారము పారముం దెలియ: బాల్పడనేనసుండీ జగంబునన్‌__ 1

గట్టిగ వభిసనవ నన్నయ

భట్టాచార్యాభిధాన వటువీరుదాంకం

బిట్టిట్రినక వహించిన

దిట్టను ననుంటోలంగల సుధీమణులేరీ? __ 2

పై పద్యాల్లో మొదటిదానిలో అహోబలపతి వికృతివివేక కర్రతో

ధ్వవిస్తున్నట్లుగా కాను వికృతకిమూలమై విశ్రత సమాఖ్య పొందినట్లు చెపొ అం'పే వికృతివివేకం నీజంగా తన రచనే గ్లాని అధర్వణునిది గాదని వట (పకటించడ మే రెండవదానితలో ఈవ్యావ్యాత పేరుకెంత (ప్రాముఖ్య మి తెలిఎకోవచ్చు నన్నభట్టు వికారప్పు పేరట నిజమదికొదు-తనపేరు ఓలి

చింళామణి వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక కరృత్వ నిర్ణయం శీకరీ వికారంగా ఉందని సంస్కృృతీకరించుకొన్నవాని మన పరిపక్వత అది "పేరు వికారమైతే కృతిని అనాదరిస్తా రని అతని శంక తెలుగు వ్యాఖ్యల నిన్ఫారత ఇలాగే ఆతని వ్య క్రీత్వాన్ని ఇంకా తెలిఎకోవాలంపే చింతామణి పూర్వ వ్యాఖ్యలమీద ఆతని అభిప్రాయం చూడాలి టీకా బాలసరన్వతీ కవికృతా శుద్ధాం వాగ్గుమ్బిా భే అలి ఉద సూత్రపో9 క్త పదార్థమాత్రకథన పజీణ శక్తి స్తత కస్తుప్యేద్భువిపండిత కవివర కించాంధ్ర పదె శరైలో (గంథోజఒవ్యప్పక వే ర్క్ముదం దిశతు నో విద్వత్క-వీనాం ఘనాం (పిక 70 బాలసరస్వతి చీక శుద్ధాంధ్ర వాగ్గుంభితమట తెలుగువాడు శెలుగు వ్యావ్యా నాని కిచ్చే (ప్రశంసాపత్రమిది శుద్ధాంధ్ర మంటే శభ్రమయిన అచ్చమైన తెనుగని కాదు తాళశ్చార్యం థదమొదు శుదబుదావకారం.-వంటీ వ్యవహారంలోని శుద థి ౧ [ప ధి పదం వంటిదడి వటి అని హేళన న్యూనతను స్ఫురించే సీరసళబ్ద పర్యాయ న! మడి వాలసరన్వతి సూ(క్రంలోని పదాలు వివరించి ఉదాహరించడంతో వ్యాథొం్షైనం ముగిసిండనుకున్నాడట పోనీ ఒప్పుకుందాం మరి అప్పకోవి వ్యాన్యానం చిలవలు లేదు అది శెణగు పద్యాలకు పరిమితమయిందట అస్పకవి పద్యమయంగా వ్యాథ్యానించినా ఛందస్సు అతని వ్యాఖ్యాన విస్పృతిని అరడ్డగించిందని అది చూచిన వాడెవడూ అనబేడు అయినా అదీ తెలుగులో ఉండటమే దాని తప్పు భూమితో పండితుడె $ కవివరు దెవడూ పె శెండింటితో సంతోషంచలేడట ఆదీ ఆతని నిర్ణయం కాబటి తొను కవిశరోభూషణం సంస్కృతంలో నిర్మిస్తున్నాడు ఆ రో

శ్‌క8ీ నంస్కృృతంలోని (వసిద్దాంధ్ర వ్యాకరణాలు కర్కశ తర్కవా క్రర్కనాకుంరిత విశదమేధావిధా విలసనంబు ఫణ్‌రాజ ఫక్కికా (ప్రముఖ శబ్ద(గ్రంధ సారసర్వన్వ విజ్ఞానపటిమ ఉభయ మ్‌ీమాంసార్ద విభవాను సంధాన బంధుర మేధా ధురంధరతశయు వల్మీకసంథవ వ్యాకృత్యలం (క్రియా కోళాది పరిచితీ కౌశలంబు సరసకవితా మహామార్ష సరసగమన చతురిమయు6గల్తు పండితజసన.అ కెలమి నెలవుకొనంజేయు జగతిలో లలితసూ క్తి భూషణలబైన కవిశిరోభూషణంబు (గంథాంత పద్యం 6) తర్కం వ్యాకరణభాష్యం ఉభయ మీమాంసాళశాసాలు (ప్రాకృత వ్యాకర ణాలు తెలిసిన పండిళు లందరికి ఆనందకరంగా తన వ్యాఖ్య ఉంటుంనట ఆయొ ఛాస్త్రల్లో తానార్జించిన పాండిత్య(ప్రకర్ష సంతటినీ చింతామణిమీద గుమ్మరిసాడట మంచిదే ఇక్కడ మనం పరిశీలించవలసింది-ఆతవి కాలంలో తెయబగంటపే పండిత సమాజంలోని చులకన భావఠి (పీరికాళ్లోకం 88) చదువంటే సంస్కృతమే అనే ధోరణి వంస్కృతంలో (వ్రాస్తే తస్ప గొప్పతనం లేదనే భావం-ఇదీ అకలి వ్యాఖ్యానావిర్బూతికి మనోమయ పూర్వరంగం ఇకని వ్యాఖ్యానానికి బాలనరస్వత్యస్పకవుల వాటికీ ఉన్న భేదాలు ముఖ్యంగా రెండు భాష సంస్కృతం కావడం-మూలం సంస్కృతం కాబటి వ్యాక్యొ సంస్కృత మే అయితే ఉచితంగా ఉంటుంది ల్లి అధర్వణకారికలు ల వికృతి వివేకం వ్యాఖ్యతో జోడింపబడటం ఈ రెండింటినీ ముందు పరిశీలించి తర్వాత అతని వ్యాఖ్య లోపలికి వెళదాం జావ నంన్కృతిం కావడం వంన్క్బృళతంలో వివిధ శాస్త చర్చల్లో సంస్కృత భాషా (ప్రయోగం నువ తిష్టికం చర్చాప్రారంభం ఉపసంహారం పూర్వపళం సమాధానం...ఇవన్నీ

చింళామణి వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక కర్ఫృత్వ నిర్ణయం శక సంన్కృృతంలో చేయడానికి పురానిర్జీతమైన మార్గ మొకటి ఉంది పైగా వ్రాసే వాడు చదివేవాడు ఇద్దరూ సంస్కృతం వచ్చినవారై నపుడు ళాస్త్రాల్లో ప్రవేళ మున్నవార్టై నపుడు అలవాటు ఆధారంగా ఒకవిధమైన ఆనందం కలుగుతుంది భావావిస్కరణకి సంస్కృతంలో ఉన్న సౌలభ్యం "స్వేచ్చ (వశ్వేక పరిిశమ చేస్తే తప్ప తెలుగులో ఉండదు...ఆనాటి పండితులకు ఆ వాగ్లోరణి పట్టు బడితే సంస్కృతంలో వ్యవహరించడం సులభమే గాక విషయ మెలా ఉన్నా భాషామాత్ర గౌరవం అదనంగా లభిస్తంటుంది-వ్యవహ ర్తకు ఇతర శాస్తా9ల్లోని అంశాలు ఉద్ధరించి చూపడం సహాజంగా అకికినట్తుంటుంది ముఖ్యంగా తెల్గునాటి పండితులకి సంస్కృతంలో ఉంది కాబట్టి శెలగు వ్యాకరణ మైనా (అహో పం పీరిక 89) దాన్ని చదవడంలో చర్చించడంలో ఒక ఆభాన గౌరవం ఉంటుంది మహాభాష్యంలో పతంజలి వలె సూత్రక_ర్హను ఆచార్యళబ్దంతో పిలుస్తూ వృత్తి క రను (కారికల క ర్రిన్రుద్వితీయాచార్యళబ్దంతో వ్యవహరించి తాను ఆ ఆచార్యుల వరుసలో తృతీయుడుగా (వతంజలిగ్యా స్ఫురింపజే ?ాడు_ ఆహోఐబలపతి తెలుగువారికి గూడ ఈమ వ్యాకరణ శాస్తాినికి ఆచార్థ్యత్రయం ఏర్పడిందని ఒక తృప్తికలిగింది ఇదంతా సంస్కృతాధిక్యానికి దాసోఒహమనటమే తస్న వేరుకాదు. అయితే అగుర్తింపు తెలుగువారికి లేదు

అదర్వణకాంకలు

ఆహోబలపతి వ్యాఖ్యాన విజయానికి మూలకంద మీ్మగంథం ఇది అకని

జీతిలో వజ్రాయుధం తనపూర్వుణ్ణి గాని సమకాలికుణ్ణ్త్‌ గాని భూషించదలచినా దూషంచదలచినా ఇది తిరుగులేని ఆయుధం అతని పాలిటికి ఇది ఆపూర్వమైన వ్యాకరణం దాని ఉనికీ మనికీ అహోబళలపతికి పూర్వం లోక మెరుగదు అసలు గా (గ్రంథావిర్భావానికీ అహోబలపతిని యేరేచినవాడు పరోతంగానే ఐనా బాల సరస్వతి అతడు అదృష్టచరమూ అకుతపూర్వమూ అయిన వ్యాకరణాన్ని లోకాని కందించి ఎంత కీర్తిప్రతిష్టలు ఆర్టించాడో అహోబలపతి అర్ధం చేఎకొన్నంకగా ఏ అనంతర వైయాకరణుడూ అర్జ్‌ం చేఎకోలేదనశం యథార్థ కథనం త త్వకః బాలసరస్వతిని అనుకరించి కానూ ఒక అదృష్టరమూ అక్రుతపూర్వమూ

068 సంస్కృతంలోని (వసిద్దొం(ధ్ర వ్యాకరణాలు ఆయిన వ్యాకరణాన్ని లోకాని కందించాడు దాని'పేరే వికృతివివేకం లేక ఆధర్వణ కారికావశి _ అధర్వణకారికలు అనే పేరు మనం పెట్టుకున్నదే గాని అహో బలనతి సుందరంగా రెండు పదాల్లోను (ప్రథమాక్షేరాలు వీ లుగా ఉండేటట్లు వికృతివివేక మని పెట్లాడు ఈ (గ్రంథాన్ని గురించి ఎవరికీ ఏమీ అహోబలవతికి పూర్వం తెలియదు గాబిట్టి ఆతవి మాటలే ముందు స్వీకరిద్దాం అప్పార్య పు స్తకారూఢ పారభేదాద్యదుత్తితమ్‌ మయా సంగృహ్య తేరూపం తదప్యాధర్వణజో క్రితః (పరక 70) యస్పారో2_ ధర్వణ(గంధే సోవ్యత్నైె9ివ విధీయతే తేన తల్‌ఫక్కికాలోకలాలసా త్యజ్యశాం బుధైః (వైది $) అపహోబలపండితీయ పీఠికలో వికృతి వివేకం అనే "పేరు లేకుండా అధర్వణ (గ్రంథ మంటూ కారికల్ని గూర్చి చేసిన (ప్రసంగ మిది లోకానికి వికృతి వివేకం కొత్తదైనా దాన్ని పరిచయంచేసే మాటలేవీ లేవు ఇంతకు ముందు [0 నంవత్ప రాల క్రితమే ఏమి మహాద్భుతంవిది హకీ హరి అంటూ బాలసరన్వతి అటు వంటి అపూర్వ (గ్రంథాల ఆవిష్కరణ (క్రమాన్ని (ప్రతిపాదించిపోయాడు ఇంత న్వల్బకాలంలో మళ్లీ అదే ఫక్కిలో కానూ ఒక అద్భుత (ప్రకటనచేసే లోకం ఆద్భుత వడక పోవచ్చు. కొబిట్టి ఆ ఆవిష్కరణ విధానం మార్చి చెప్పకుండానే అది అపూర్వ(గంథ మనవి లోకం (గ్రహించేటట్లు చేశాడు అపహోబలపతి ఇది చాల భద్రమైన పద్ధతి ఎన్నో లక్షణాలు ఇంకెన్నో లక్యెలు (గ్రహించి పెద్ద 'పామాణికుడుగా పోరుమోసిన ఆప్పకవికి గూడ ఈ (గ్రంథసంపాదన సొధ్యం కౌలేదని వ్రాప్‌ (అహో పం సంధి 4వ సూత్ర వ్యాఖ్య (గ్రంథ పాశ స్య్యంతన వ్యాఖ్యలో వెలువరించాడు ఆ మహా(గంథం నుండి తాను అపూర్వ సూత్రాలు ఉటంకిస్తున్న బ్రాగా (వ్రకటించాలి కొబిట్టి నిరాడంబరంగా పై లోకాలు రెండు వ్రాకాడు

చింశామణి వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక క_రృృత్వ నిర్ణయం శి

ఆయితే అహోవఐలపతి వస్తుతః మేధావి ఈ కారికల యథార్హత (ప్రకటితం కాకపోయినా స్ఫురించాలని అతని అభిప్రాయం తన ధీచాతుర్యంతో ఆవని చేశాడు... ఫలితంగా పై రెండో శ్లోకంలోని ఉత్తరార్తం (వ్రాయబడింది కాను చేసేది చింతామణి వ్యాక్యానం దానికి తన ముందు ఇమ్‌వురు వ్యాఖ్యాత లున్నారు వారిలో బాలసరస్వతి టీక అల్బంగా ఉన్నా అప్పకవి వ్యాఖ్యానం అనల్బంగానే ఉంది. ఆయినప్పుడు తన వ్యాఖ్యలో ఏదో (ప్రత్యేకత లేకపో తే దాని అవసరాన్నే పండితులు శంకించవచ్చు కాగా వికృతివివేక మనే (గంథం అపూర్వంగా బయట పెట్టాడు అహోబలపతి బాలనరన్వతి వెలువరించిన (గంథం నన్నయ్య (వ్రాశాడంటే అది సంస్కృతంలో ఉండటం చూచి నన్నయను 5వ 1వ శతాబ్దాల్లోని కవులు తమ కృతుల్లో శబ్దిశాసన వాగనుశానన బిరుదనామాలతో స్తుతించి నమన్కరిం చడం చూచి పండితపరంపర విశ్వసించింది ఆలాగే తాను వెలువరించిన (గంథం గూడ నన్నయ్య తరువాతివాడైన ఒక (వసిద్ధలాకణికునిపేర (పసిద్దం చెయ్యాలని అహో బలవతి సంకల్పం చింతామణి నసంన్కృతంలో ఉండటం తన వ్యాక్యానం నంస్కృృతంలో ఉండటం.-ఈ రెండు అనుకూల్యాలతో వికృతివివేకాన్ని సంస్కృత కారికలుగా (గథించి తన వ్యాఖ్యానంలో అక్కడక్కడ పొదగడానికి చక్కటి అవకాళం ఏర్పడింది ఇన్ని అనుకూల వరిస్టితుల్లో వికృతివివేక క_ర్పృత్వం సొమా న్యంగా అంగీకరింపబిడేటట్లు ఛంద కర్తగా భారతక _ర్తగా (ప్రసిద్ధుడైన అధర్వణుని “పేర ఆ (గ్రంథాన్ని వెలయించి ఉంటాడు అహోబలపతి

తరువాత భవిష్యత్కాలంలో గూడ ఈ అధర్వణనాను ప్రాశన్మ్యం ఏమీ తగకుండా అతనికి తన వ్యాక్యానంలో ద్విదీయాచార్యత్వం కల్పించాడు తనకు గోడ సూ(త్రకరకూ (నన్నయకు) వ్వార్తిక కర్తకూ (ఆధర్వణునకు) సరసన భాష్యక_రగా పేరు రావడానికీ ఇది సరైన ఏర్పాటుగా అతనికి తోచి ఉంటుంది ఇదంతా వికృతివివేకొవిర్భావానికి పూర్వ రంగ నిర్మాణమన్నమాట ఇతని ఈ (వణాశికంతా నవ్యంగానే కొనసాగినట్లు చె్పవచ్చు ఇంత నిరాఘాటంగా యిది నెరవేరడానికి ముఖ్యకారణం సంస్కృతం చాలమంది పండితులకు వ్యాకరణ మంటకేనే తలనొప్పి ళఈ(శ్రావ్‌ సంస్క్రతంలో (వ్రాసిన తెలుగు వ్యాకరణం చింతా మణి దానికి సంస్కృతంలోనే (వ్రాసిన వ్యాఖ్యానం అహోబలపండితీయం ఆందులో ఆంతర్భాగం వికృతివివేకం కాగా వాటినిర్మాణం జోలికి ఏ విద్వాంసుడూ

800. నంస్కృృతంలోవి (వ్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణోణే పోలేదు ఎవరికి వారు ఉ'పేక్షించారు ఆడిదము సూరకవి వంటి వాడు సంస్కృతం లోని ఈ తెలుగు వ్యాకరణ రచనమీద ఇలా వ్యాఖ్యానించాడు ఆంధ్ర మర్కంబు తెలిరగూంగ ననువుపడునె (వకట సంస్కృత రచిత స్యూశతమలచేత నవని౭బాణిని ఘటిత సూటశ్రార్థనరణి తెనుంగు టీకలబచేత సాధింపనగునె (కవిసంశయ విచ్చేదం ఆల్‌ కాబపే ఈ మూడూ (చింతామణి ఆహోబలపండితీయం వికృతి వివేకం ళ్‌ అజో ఒకేచోట సంస్కృతభాషా పరిరక్షణలో చాలకాలం సహజీవనం చేఠాయి కవి ఆ శ్‌ ఆధునిక పరిశోధక విద్వాంసులు (శ్రీ కందుకూరి వీరేశలింగం (ప్రభృతులు ఈ లీంళో మణ్‌ వికృతివివేకొల కవచాన్ని భేదించి లోపల ప్రవేశించి వాటి కాల క రృళ్తిల్నే శంకాస్పదం చేసి తరువాతి పరిళోధకుల్ని ఈ విషయమై యోచించేటట్లు చేశాడ ఫలితంగా పండితలోకంలో సంచలనం కలిగి ఈ రెండు (గంథాల కాల క_రృత్వాల మీద "పెక్కు వాదోపవాదాలు జరిగాయి. (ప్రసుతం ఈ పరిశోధనలో చింతామణీ కాల కర్సృత్వాలు నిర్జీతాలై నాయి గాబట్టి ఇక్కడ వికృతివివేక కాల క రృత్వాల విషయమే పరిశీలిద్దాం. దీని కాల కరృశ్వాల నిర్ణయానికి ముందు. ది ఒక యకథార్దమైన (గంథమాః దీనిలోని కారికలు స్వతం(త్రాలా? లేక పూర్వలకుణొం అనువాదాలా? అనే (ప్రశ్నలకు సమాధానాలు కనుగొనవలసి ఉంది ఎికృతి.నీకం యథార్డ లందతూ శి ఇది అహోబలపతి వ్యాఖ్యలోనే మొదట కనిపించింది. ఆ కనిపించడం గూడ అహోదలపతి వ్యాఖ్యానానికి ముందువెకుకలు గానే గావి సూత్రావికి తర్వ్పతే కాదు పైగా కారికలన్నీ వ్యాఖ్యానానికి నందర్భపడతాయేతన్న నూత్రావికి సందర్యో పడవు మొత్తం కారికలన్నింటికి ఈ సూత్రంతో సందర్భపడక్రపోవడం తినే సకం సమన్వయిస్తుంది మచ్చుకి ఒక్కొక్క పరిశ్చేదం నుండి ఒక్కొక్క కౌరీకని పరిశీలిద్దాం ”

చింకోమణీ వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక క _కళ్వ విర్ణయం 811 నండ్జావంబ్భేదంలో తో ఆద్య(వకృతిః (వకృతిళ్చాద్యే ఏనాతయోర్బ వేద్వీకృతిః శేవలతయానుసర్పళ్యుభేచ యేయం యథాతథం భాషా 11

ఈ సూ్రానికి నంస్కృకం (ప్రాకృకం తెలుగుకి మూలం తెలుగు సంస్కృత (ప్రాకృళాల మార్చువల్ల ఏర్పడింది ఈ తెలుగు ఆ రెండు భాషల్ని (ప్రత్యేకంగా (విడివిడిగ్భాఅనుసరిస్తంది-అని అర్హం బాలసరన్వతి తెలుగు సంస్కృత (పాకృళాల్ని విడివిడిగా అనుసరిస్తుందని నిరూఎంచడానికి తేలుగులోని పదాలు కొన్ని సంస్కృత సమాలనీ మరికొన్ని ప్రాకృత నమాలనీ కొన్ని సంస్కృత భవాలనీ మరికొన్ని (ప్రాక్సళ భవాలనీ వివరిసూ జూదముశార సేనికే తద్భప మని (ప్రోళాడు. దీన్నిఅనంతర వ్యాఖ్యాత అన్నకవి యథాతథంగా తన వ్యాఖ్యలో స్వోకరిం బొడు ఆఅహోబలపతి వాశత్రం జూదము కౌరసేనీఠతత్సమం గాని తద్భృవం

[ఈ న ఖ

కాదని వాఖ్య చేసి జూదము శబ్దంలో దంత్య జకార మున్నా అది తత్సమత్వహోని కలిగించదని తన (ప్రతిపాదనకు సమర్థకంగా (పాకృకే తదృ్భవే చాపి చజౌ దొంతభవా స్కృలొ 1 అనే కారికను అధర్వణ పోక్తంగా ఉదాహరించాడు కారికకు ప్రాకృత సమంలో తదృపంలో ఉండే చకార జకారాలు దంఠత్యా అని అర్థం ఈ కారిక ఆధారంగా జూదము శద్దింలో దంత్య జకారమున్నా అది ప్రాక్ళత సమమే అనే అహోబలపతి వాదం నెరవేరింది

ఇక్కడ గమనించవలసిన విషయం కొరిక సూత్రానికి ఎంతగా సూటిగా నందర్భవపడి ఉంది అని సూత్రంలో చకార జకొరా అ తాలవ్య దంత్య (ప్రసక్తీ లేదు. కొని కారికలో అది ఉంది ఆ (వ్రనక్తీ అహోదిలవతి వ్యాఖ్యాన ధోంణీకి ఇెందింది ఆ ధోరణి మరొక విధంగా మారి శేల కకటరేఫలు దానిలో (ప్రసక్తమై ఉంటే కాలిక గూడ రేఫ శకటరేఫలకు చెందినదై ఉండేది కాగా సూత్రానికీ కారికకు స్వయంగా సంబంధం బేదు ల నాలా డా

ఈ వికృతివివేకం ఒక (గ్రంథంగా. కాక ఆహోబలవండితీయంలో'నే

వికీర్ణంగా ఉండటంవలన వీటికి సంఖ్య సందర్భం ఈయడం కదరలేదు

తీత? నంస్కృతంలోని (వ్రసిద్ధాయ్యధ వ్యాకరణాలు నంధివంవ్భేదంలో సంధిర్నాచో చ్యనుత __

ఈ సూత్రానికి ఉత్తు కంటె భిన్నమైన అచ్చుకి అచ్చుపరమైతే సంధిలేదని అర్హం మేనయత నరియన్న వన్నెయొళ్లై రోయీవి మైయొఅపు గ్లాయద యించె -ఇవి సూత్రానికి ఉదాహరణలు సూత్రం ఉత్తుకు సంధి విధించడానికి విర్షిషమెంది గాబటి ఇంపు 1. ఆగు= ఇంపగు వంటివీ ఉదాహరణలే

దికకుా టి

తర్వాత అహోబలపతి సూథ్రంలోని అనుతః ఆనేపదంలోని ఉఠః అనేది కేవల ఉకారాన్నే (కళన్సే నిస్హేశిస్తుంది గాని దుంతపూర్వ ఉకారాన్ని విర్దేశంచదు--అని వొదించ కూడదని ఒక సతిపాదన చేశాడు దానికి పూర్వసకం చేసి సమాధానం చెప్పి చివరికి ఈ సూ(తంతో ఉత? అనేపదం (ద్రశాంతాలకు గూడ అన్వయిస్తుందవి. నిర్ధారణ చేశాడు అనలు ఈ (ప్రతిపాదనకు సందర్భ మేమిటో గూడ తెలిసికొంపే మంచింది రామున్‌ _. అవిరామున్‌ అనే స్థలంలో (ప్రస్తుత సూత్రం (ప్రవర్తిసే రామభిరామున్‌ 1 అనే అనిష్టరూపం ఏర్పడవలెనే అని శంకించి ఏర్పడితే వివక్షించిన అర్థం స్ఫురించదు గాబట్టి ప్రాంచసయోదనీల తనుభాసితుముజ్వ్వల దండధారు -(భీష్మ 1-7 ) ఇత్యాదిగా ప్రయోగా లున్నాయి గాబిట్టీ అలాంటి సంధులు చేయరాదు అవి అంటూ పె (ప్రతిపాదన చేళాడు

రాములన్‌ _(. అభిరాములన్‌ అనేచోట గూడ వై (పకిపాదనకోనే రాముల భిరాములన్‌ అనే అనిష్టరూపాన్ని వాఒతః అనే అనంతర సూత్రం ద్వారా శంకించి దాని నివారణార్ధం ఒక కొరికను ఉదాహరించాడు ల

రామున్‌ 1 అభిరామున్‌ అనేచోట అనాదిము విభ క్రిమాతోవా అనే సూ(కంతో ఉత్వ సంధి (ప్రాప్తించాలి కాని పై రామున్‌ లోని ఉకారం విభక్తిగతం కాదు కాబట్టి అక్కడ ఉత్వసంధికి (ప్రాప్తే లేదని (ఫ్రీ వెంపరాల సూర్యానారాయణ శాస్తి (వ్రాశారు (ఆహో పం పీరిక ఆం(ధ్రరచయితల సంఘం 'హ్టైదరాబాదు)

చింతామణి వ్యాఖ్యలు విళృతినివేక కరృత్వ నిర్ణయం 880 నంధిస్తు (ద్రుతపూర్వన్య ప్రాయశళోనథవేదతః ___ఆని దీనికి (దుఠపూర్వమైన (హస్వాకారానికి తరచుగా నంధిరాదు అని అర్థం రాములన్‌ అనేది దుతపూర్వ (హ్రస్వాకారం కాబట్టి నంధి రాకుండా నిరోధించ బడింది ఇక్కుడగూడ చింతామణి సూతం ఉదంతాలు కాని పదాలకు సంధికాదవి చెపుతుంళే కారిక (దుతపూర్వ (హ్ర౦న్వ అకాగానికి తరచుగా సంధికాదని చెబు తుంది. ఈ కొరిక అహోఐలపతి వ్యాఖ్యానంలో తటిస్టపడిన రాములన్‌ _ అభి రాములన్‌. ఇత్యాది స్థలాల్లో సంధిని ని'షేధించడానికి విర్మితమైందే కాని సూఢశ్రావికి నందర్భసడేది కాదు అహోబలసతి వ్యాఖ్యనుండి వేరుచేసి చదివితే ఏ కారికకూ నందర్భం గావి అర్హం గాని సామాన్యంగా తెలియవు అధర్వజణకారికావళి అనే (వత్యేక్యగంథం ద్వితింతిణి (రెంటచింతల్స సీతారామకవిచేత కవిజనమండన టీకా సపాతంగా వెలయించబడిందే అని ఎవరైనా శంకీంచవచ్చు నిజమే కావి ఆకడు అహోబలనండితీయం నుండి కారికల్నీ వాట్‌ అర్హాల్నీ ఉదాహరణల్నీ విడదీసి ఎత్తి వ్రాశాడు అంతే అది ఒక నస్వతంత (గ్రంథం కాదు అజుంత పంిచ్భేదంలో నామంత్రణే డుజి త్యన్యే ___౨0 ఈ సూతం సంబోధనలో డుజ్‌ రాదని కొందరంటారని చెబుతుంది ఉదా హరణలుగా ఓరామ ఓకృష్ణ అనే శబ్దాలు ఒనగబడినాయి.. డుజ్‌ రానినకంలో ప్రాతిపదికలోని చివరి అకారానికే అత్తు (ఆజంత $ వన్తుందని అహోదిలపతి వ్యాఖ్యచేసి రామ_1[.అ అవి ఉంటే అక్కడ నంధి నిత్యంగా రా వడానికి చింతా మణీలో నూత మేదీ లేకపోవడంతో! ఒక కారికను నంధిర్నిత్యం _పపయ్యయాచ స్త థార్యాదిగతస్యచ అని ఉదాహరించాడు (పత్యయాచ్చుకీ ఆర్యాది (ఆయ్య మొదలై న) శద్దాలలోని అచ్చుకీ నంధి నిత్యంగా వస్తుందని కౌరికొర్దం ఈ కారికతో రామ 1. అ=రామ ఆనే రూపంలో నిత్యసంధిని సాధించాడు “ననన నం చింకామణిలో ఆత్వసంధికి విధయక సూ(తమొకహే...వాఒత్ర। (వంధి శె అది వికల్పసూతఏ9౦

0 సంస్కృతంలోని (వసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు ఇక్కడ గూడ సూత్రం నంబోధనార్థంలో డజ్‌ రాదని చెబుతుంటే. కొరిక (ప్రత్యయాచ్చు కి నిత్యసంధిని విధిస్తుంది కాగా కారిక అహోబలపతి వ్యాజ్యకే సందర్భ పడుతుంది గాని సూత్రానికి కాదనేది సుస్పష్టవిషయం హలంత నంబ్భేదంలో అన్యేషాం చవా లుగ న్య్యస్య న సూత్రానికి ఇతర హలంత శబ్దాల చివరి వర్ణాలకు వికల్పంగా లోపం వస్తుందని అర్జం పూర్వ సూత్రంలో అపయ (పభృతి అనే గణంలోని సకొరాంకే శబ్దాల చివరి వర్జానికి లోపం చెబ్బ (ప్రసుత స్యూతంతో సాొంతవ్యతిరి క్ర “ట్టి చివరి వర్దానికి గూడ లోపం విధిస్తున్నాడు స్తూతక ర ఉదాః పథిన్‌ -పథి ఆఅహోఐలపతి ఈ సూత్రవ్యాఖ్యలోనే నిగమశర్మన్‌ అనే నాంతశద్దిం చివరి నకారానికి లోపం చేసి నిగమళర్ముండు అనే రూపొన్ని సాధించొడు తరువాత దానికే రూపాంతరంగా నిగమశర్మ అనే రూపాన్ని సాధించబోయౌడోు కానీ చింతామణిలో సూత్రాలు లేవు కాగా ఒక కారికను సృషంచాడు వ! క్వచిన్మనుజ సంజ్ఞాయాం డజ్‌ నాంకాన్నవిధీయతే. కొండాకచోట మనకో సంజ్ఞలో నాంతశబ్దంమీద డుజ్‌ విధించబడదు అని కారికార్డం అహోబలపతికీ కావలసినవిధంగా అమరి ఉంది కారిక కాబటి నిగమళర్మ రూపం సిద్ధించింది టబ ణల మంచిదే కాని సూతం ఇతర శద్దాల చివరి వరానికి లోళం విధిుుంటే కొరీక ! వాలీ నాంతశద్దాల్లో మనుష్యుల పేర్లకు డుజ్‌ రాదు అని నిరేశసంది రెంటికీ బొతిగో ది ఎఎ నందర్భం కుదరదు కారికఠు సందర్భం అహోబలఫతి వ్యాఖ్యతో నే ళపు నూత్రంతో కౌదు గదా (కయా వంచ్భేదంలో భూతాదుతాం పరేషామిత్‌ __95 సందవి భూతార్థక (క్రియకు పరమైన (హైన్వ ఉకారాలకు (హన్వ ఇకారం వస్తుంగ ం సూత్రార్ధం ఉదా ఘటించితి_ను = ఘటిందితిని మొ ఈ సూ(్రవ్యావోో

చింఠామణి వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక క్పర్శృత్వ విర్ణయం శీకిక్‌ లోనే అహోబలపతికి ఘటింపుము వంటి రూపాలు గూడ సాధించాలి అనే భావన కలిగింది వెంటనే కారిక నొకదానిని (ప్రకటించాడు

ప్రార్దనాన్హే మురేక త్వే కధ్య తేమధ్యమా రక

విభాషాతు వదన్వేకే నప్రాణేతు కదాపిచ ప్రార్దనార్థంలో మధ్యమ పురుషెకవచనంలో ము ,(ప్రత్యయం వస్తుంది ఇది

థి కు అమ విభాషగా వస్తుందని కొందరంటారు. అచ్చు పరమైనపుడు విభాషగా రావడం ఎప్పుడూ లేదు-అని కారికార్తం ఠి సూతం భూతార్జక (క్రియకు పరమైన ఊకి ఈని విధిస్తుంచే. కారిక ప్రార్థ నార్ధంలో ధాతువుకి ము (ప్రత్యయాన్ని విధిస్తుంది సందర్భం సూత్రకారికలకు లేదు అహోబలపతి వ్యాఖ్యకోనం నిర్మిత మైనదే కారిక పై పరిశీలనం వలన అధర్వణుని "పేర వ్రాయబడిన కౌరికలేవీ చింతామణీ నూ[క్రాలతో సందర్భపడక అహోబలపతి వ్యాఖ్యానంతో శే. కుదిరిక గలిగి ఉన్నా యవి తెలిసింది పండితులు చాలమంది పాణిని సూ(శ్రాలకు కాత్యాయనుడు వాక్యాలు (వ్రాఎనటు చింతామణీ సూత్రాలకు అధర్వణుడు కారికలు (వాశాడని అనుకుంటారు కౌవి అది అబదం _ వా రికం పొణ్‌నీయాన్ని కేవలం అనుసరిస్తుంది భట్టోజీ థి ఆలో

చీక్షితువి వాఖ్యానాన్ని అమసరించదు కారణం వా ర్షికం భట్టోజీ దీక్షీతునికి మందే పాణినీయావికి అనుసంధితమై ఉంది-ఇది కేవలం పోలికకోసం అన్నమాట పాణిని కాత్యాయనులతో పోలిస్తే దీడీతుడు విన్నమొన్నటి వాడు పాజినీయ సూ(త్రకొత్యాయన వారర్షికౌాల సంబంధం సహజంగా ఉంటుంది. ఉదా

సూ ప్రత్యయలో పే (వత్యయలకణమ్‌ -- ఎాకి8

వా వరాశయే నాసి (గ్రశ్యయలకణమ్‌

అ అటే

సూ అన్మదోద్వమాశ్చ ఎశ్లీలాల్‌ల

నూ ఇక లేతరాన్యోన్యోప పదొచ్చ 3౮8

వా పరన్నరోప పదాచ్చేతి వ కక్షివ్యమ్‌

86కి నంస్కృృతంలోని (ససిద్దాం్య్ర వ్యాకరణొలు

ఇలా అష్టాధ్యాయి మొత్తాన్ని ఉదాహరించవచ్చు స్టాలీపులాకన్యాయంగా మూడు పాదాలనుండి మూడు ఉదాహరించాను వారర్తికాలు పాణినీయ సూళ్రాలకు తస్ప ఇతరుల వ్రాతలు పాణినీయం మీద ఎన్ని ఉన్నా వాటికి అన్వయించడ మనేది జరగదు కాగా చింతామణి వికృతివివేకాలకున్న సంబంధం అష్టాధ్యాయి వార్రికొాల సంబంధం వంటి దనడం అవిచార మూలకమని నిస్సంశయంగా నిశ యించవచ్చు. ఈ భావన (చింతామణికి కారికలు వార్తికాలుు ఇటీవలి పండితుల (థ్రాంతిజనిత మైనదే

న్వతంతవ్యాకరంం కాజాలదు

ఇక అధర్వణకారికావశి చింతామణికి ఆనుబంధిత౦ కాక స్వతంత్రవ్యాకరణ మే ఆయిఉండి అహోబలపతిచేత ఉటంకించబడది ఉండవచ్చు గదా అవి ఆశంక చేయవచ్చు కాని కారికావళి ఒక స్వతం[త వ్యాకరణ మనడం పొనగదు అదీ చింతామణ్‌లోని కొరతలు పూరించడానికి (ప్రమాదాలు నరిదిదడానికి అహోబలవతి ఈనవ్యాభ్యాన సందర్భంలో అక్కడక్కడా చేసిన అల్లిక కౌబట్టి ఒక (గ్రంథంగా చావిలో ఒక రచనా (ప్రణాళిక గాని రూపనిష్పాదన [క్రమంగాని పరిభాషా కల్చనం గాన్కి"ఏమీలేవు

ఆధర్వణకారికావళివి స్వతంత్ర గంథంగా (ఆహోబలపండితీయంనుండే) ఎత్తి వ్రాయబోయిన ద్వితింధ్రిణ్‌ పీతారామకవి చివరికి చేసిందేమిటి? సంజు వరిచ్చేదమని పేరుపెట్టి ఆఅహోబలవండితీయంలోని సంజ్ఞాపరిచ్చేదంలోని కారక అన్నింటినీ ఏరికూర్చాడు కావి ఆపనివల్ల ఒరిగిందేమిటి? సంజాపరీచ్చేదంలో ఒక్క సంక్లైనా కనబడుతుందా? సంజ్ఞలులేని సంజ్ఞాపరిచ్చేదః సిద్ధమే శత్కంర్తనే పరిహసించిండి పెగా ఆ కారికలన్నీ అహోబలపతి వ్యాఖ్యానాన్ని పురస్కరించు కొని నిర్మితాలై నవి గాబట్టి సంజ్ఞా పరిచ్చేదంలో గూడ అతడు సందర్భం కల్పించు కొని సంధివిషయాలు చర్చిస్తూ కారికల్ని ఉదాహరిసే పాసు సీకఠారామకవి మిద్ది మంతునిలా వాటిని గూడ సంజ్ఞాపరిచ్చేడంలోనే (అక్కడ అ 3ోబలపండితీయంలో సంజ్ఞాపరిచ్ళేదంలో ఉన్నాయి. గాబట్టి చేర్చి కారికావళిలో ఆభాస పరిచ్చేదాలు సృజించినవాడయ్యూడు

చింతామణి వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక క_రృత్వ వీర్షియేం 0 నఖండః _పథమాద్ద్రస్వాత్‌ వైకృతే2.(త కదాపిచ ఈ కారిక కెందమ్మి చెందొవ వంటి సంధుల్లో సున్నా ఆరసున్నా కాకుండా ఉండటానికి ఉద్దిష్టమైంది చింతామణిలోవి సూత్రాలతో ఆవని సాధ్యం గాక దీనిని సృజించి ఉటంకించాడు వ్యాభ్యాత దీనికి మొదటి (హనస్వంకంచ పరంగా ఈ తెలుగులో అర్హ బిందువు ఎప్పుడూ ఉండదని అర్ధం కాబట్టి చెందొవ అనే రూపం క్షేమంగా ఉంటుంది చకారం మీది ఎకారం మొదటి [_హన్వంగదా మరి అందువలన దానిమీద నిండుసున్నా ఆరసున్నా కావడానికి వీలులేదు ఈ కొరికకు స్టలాంతరపాఠం అహోబలపతి వ్యాఖ్యానం వలన కలిగితే దాన్ని యథాతథంగా ఉంచి సీకారామకవిగారు తమ అమాయకళ్వాన్ని వ్యక్తం చేశారు ఎవరు చేసినా ఆ కారికల్ని ఏరగలరు సందర్భాన్ని గు్తించి వర్గీకరించను గలరు కొని ఆ యేర్చాటుమా(క్రంతో ఆ కారికలు ఒక (ప్రణాళిక లక్ష్యం రూపనిష్పాదన (వ్రకి్రియ గల వ్యాకరణంగా ఎలా మారుతాయి? వాటికి వాటిదై న నిజమైన ఉనికి ఏది? ఎక్కడిది? ఆవి ఆలవోకగా చింతామణికి ఆతుకులు వేయడానికి కత్తిరించ బడ్డ ముక్కలు వాటిని విడిగా చీల్చిచూ'ప్తే దేనికదిగా ముక్తకాలవలె కనబడతాయే కాని ఏకవాక్యత ఎలా సిద్ధిస్తుంది ? ఎకృతి వివేకంలో అజుంత వంచ్భేద (పారంథం వికృతావ్మత వాలోప స్ప్యాకృంబుద్ధ్యోయి వదేతు యేః సపూర్వత 9స్టితస్ప్యా[ద్రో ఇతి న్రీవాచకోభవేత్‌ పరతై 9వ (వయోగస్తు స్యాద్వయోరపిచాన్యవత్‌ ఈ కారికలు సంటోధనలో ఓయి పదంలో యి లోపొన్ని అది పదానికి ముందే ఉండటాన్ని రో అనే శబ్దం ఊ్రీవాచక శద్దింమీద పరంగానే సంబోధ నారంలో రావడాన్ని విధిస్తున్నాయి ఈపాటి అర్జ్హమయినా మనకు ఆహోబల వండితీయ సంసర్గంవలన కలిగింది అయినా ఏ విభక్తులూ లేకుండా కేవలం నంటోధనతో అజంతపరిచ్చేద (ప్రారంభ మేమిటి? ఈ కారికల తర్వాతకూడ రెండు కారికలు సంబోధన విధుల్నే వివరిస్తున్నాయి. తరువాత వివజిత (ప్రవృత్తిళ్న వ్రక్యయన్య క్వచిద్భృవేక్‌ అనే కారిక ఉ ది. ఈ కారికలన్నీ అహోదిలప్రండి

888 సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు తీయంలో గూడ ఇదే వరుసలో ఉన్నాయి వాటి కోడీకరణ మే ఇక్కడ జరిగింది అహోబలపండితీయానికి బయట ఎక్కడా కొరికలు లేవు గదామరి ఈ కారికకు అర్థం వివక్ష (చెప్పాలనే. కోరిక) వలన కొండొకచో. (వ్రత్యయాల (ప్రవృల్తి ఉంటుంది ---అని. దానివల్ల ఏపొటిగానైనా జ్ఞాన మేర్చడిందా మనకు? చెప్పాలనే కోరిక ఏమిటి? ఒకానొకచోట (ప్రత్యయ ప్రవృతి యేమిటి? అహోబలవండీ తీయంలోనికి వెళితే ఈ కారికకు నందర్భం దాని తరువాత తాత్పర్యం తెలుస్తాలో మహతస్సోర్డు జి నితో భవేత్‌ పుంసి (అజంత బి అనే స్తత వ్యాఖ్యానంలో అహోబలపతి మహచ్భబ్దాలు ఇదంత వ్యతి క్తాలుగా ఉంటే వాటి ప్రథమైకవచన (ప్రత్యయం స్థానంలో డుజ్‌ వస్తుందనడొవిక ఉదాహరణగా రామి(6ండు ఇత్యాది రూపొలిచ్చి మహద్వాచకాలు కాకపోయినో కొన్నిశబ్దాలకు డుజ్‌ (ప్రయోగాల్లో కనుపించడం వలన వక్త వివడీఫే అమహద్వాచకాలకి ము (ప్రత్యయంతో పాటు డుజ్‌ కూడ రావచ్చుననే అభిపో యాన్ని వివకితః (పవృతిశ్చ (పత్యయస్య క్వచిత్‌ భవేత్‌ అనే కౌరిక ద్వ్పలో తెలిపాడు. ఉదాహరణలుగా సముద్రుండు సముద్రము. వంటి రూపాలు ఇదో వమ్యుద్ర శబ్దానికి డుజ్‌ ము [ప్రత్యయాలు రెండూ రావడానికి నక్షృవివమే కోరో మవి అకని కారికాథిప్రాయం ఈ కారికవల్లనే వరపుంగవులు గాని వరపుంగ పులు గారు మొదలయిన (ప్రయోగాలు బాధారహితాల్తై నాయని విళదీకరించాడు ఇదేవిధంగా అధర్వణకారికావళిలోని ఏకారికనె నా విడిగా చూఎనపుడు ఆర్డీ సందర్భాలు పొడ" ట్రకుండా అహోబలపతివ్యాఖ్యతో కలిఎ చూచినపుడు మాతే అర్థిమఎుళూ సమన్వయి - ఉంయిందవడాలికి ఆ (గ్రంధం మె కాన్ని ఉహొ ంచి చూవరన్ను. అయినా మచ్చుకి మరొక ఉవాహరణ ది వది మి నెచ ష్జౌ క్వవిషు ననీ కౌ క కారికకు కొండొకచో బింఎప్లు నినలు కనచికో త్ను కొండెశచో "నియ దు నరలు వశాబమి అని రం ఇదీ బొ గో నేవూం దీసకొక ఎందర్చ) గాని తాశ్చర్భం గాని ఉళైదం ఏ వ్యాక లీ విద్యార్థి నా స్ఫు స్తుందాః ఎదో (ప్రమత్తప్రజల్పనం లాగా క ఎస్తుంది కొరి అరక్‌ దగ్గర ఆవోబలఎతి. వ్యాఖ్యానం లేదు. అతోవంపతికి. తీటోనే

చీంతానుణీ వ్యాఖ్యలు వికృతివివేళ క్‌ _ర్సృత్వ నిర్ణయం తీ ఆ కారిక ఆర్హనందర్భాలు తెలుసు అతని వివరణ మిది విందు పూర్ణవిందు పూనిచెన్‌ పూన్నెన్‌ పూంచెన్‌ ఇతి రూపత్రయమ్‌ పూంచెనితిరూపం త్వప్రామాణ్‌ కమేవ దీర్ధాచ్చేత్‌ ఖండఏవేత్యు కే దీర్దాత్‌ పరస్యానుస్వారస్యోళయ విధశ్వాంగి కార విరోధాత్‌

ఇపుడు మనకు పూనుచు అనే ధాతువు పూంచు పూన్ను అనే రూపద్వ యంతో కూడ (స్రయు క్ర మవుతుందనే విషయాన్నే కారిక తెలియజేస్తుందని అహో బలపతి (వ్రాత చూచిన తరువాత అర్థనుయింది ఈ కారిక చింతామణిలోని ఏ వరిచ్చేదంలోని ఏ సూత్రానికై నా ఆన్వయిసుందని చెప్పలేం అది ఆహోబలపతి లీలామాత్ర నిర్మితి! అయినపుడు దానికి చింతామణితో సమన్వయం ఎందుకుం టుంది? స్వతంత్ర (ప్రతివత్తి మాత్రం ఎక్కడనుండి వస్తుంది

పై పరిశీలనం వలన వికృతివివేకం ఒక యథార్థమైన (గంథం గాదని అది అహోబఐలపతి వ్యాఖ్యానంలో అతని (ప్రతిపాదనలు సమర్థించడాని కై ఉటంకీించ బడినట్లు చూపబడిన కొన్ని ముక్తకాల సముదాయమే అని తేలింది

న్వతంతిలక్షణాలా? అనునవాదాలా?

ఇక ఈ అధర్వణకొరికలు స్వతంత్రలక్షణాలా? లేక ఇతర లక్షణాల అను వాదాల? అనే విషయోన్ని పరిశీలిద్దాం

ఆధర్వణకారికావళ యథార్థంగా ఒక (గంథం కాకపోయినా. దానిలోని లక్షణాలు మౌలికమైనవె తే తత్క_ర అభినందనీయడే అవోబలవతి సంజ్జా పరిచ్ళేదంలో 20వ సూ్రాన్ని వ్యాఖ్యానిస్తూ చర్చను నూ(కంలోని లౌసుగులవైపు కొనిపోతూ పోయెదన్‌ పయ్యెద ఇళ్యాది స్థలాల్లో గూడ యకారం మీద ఎత్వ ముందే అయినపుడు సూత్రం (అద్య [క్రియాసు భూతార్జద్యోతిన మాద్యగం వినా నర్వ -20) భూతార్జాల్లోనిదీ నామాౌది లోనిది తస్ప ఇతరమైన యకారం మొత్తం లాలో స్పా లాలా

ఈ విషయం ఈ (పకరణంలోనే ముందు నిశ్చయింపబడబో తుంది

వ(]

క్ర0 సంస్కృతంలోని (పసిద్ధాంధ వ్యాకరజొటి అతుతోనే ఉండాలి అని నిర్దేశించడం వల్ల ఈ పదాలు- పోయెదన్‌ వయ్మెద మొదటిది భూతారం కాదు రెండోది నామాదిలో యా కలది కాదు కాబిట్టి తప్పుల థి కొవలసివసున్నాయే అని శంకించి ఆ పదాలకి సాధుత్వ (పతిపాదనార్థం క్రీంది కారికలు (ప్రకటించాడు భావిక్రియాసు యస్యస్యాదేత్వ మేవ _పయోగతః డోలా భూషో త్తరీయాణి వినైైత్వం నా _స్తిమధ్యయే ఈ రెండు. కారికలూ. పై రెండు పదాల్ని యథాక్రమంగా సాధువల్ని చేశాయి. ఈ కారికల అర్జాలు పరిశీలిద్దాం భావ్మికియాసు=భవిష్యద ర్థక క్రియ యందు (ప్రయోగతః=(ప్రయోగమువలన యస్యవాయకారానికి ఎత్వస్‌ ఏవ ఏత్వమే. (తెలుగులో ఎత్వం గూడ ఉందిగాని సంస్కృతంలో ఏత్వమొకటే వస్తుంది అనేమాట అధ్యాహార్మం ) భవిస్యదర్హక (క్రియల్లో యకారానికి ఏత్వం వస్తుందనేమాటకు భావ మేమిటి? చింతామణి తరువాతిది కారికొవళి పైగా చింతామణి సూత్రాలు సవరించడానికీ వివరించడానికి పుట్టింది చింతామణిలో భావ్యరకక్రియల్లో యకారం గాని దాని లి మ! న! మీద ఏత్వంగాని కంచు గడాపెట్టి వెతికినా కనబడవు చింతామణి విర్మించే భావ్యర్థక్మక్రియలు ఇలా ఉంటాయి ఘటింవకలండు ఘటింపకలరు ఘటింపకలవు ఘటింపకలరు ఘటింపకలను ఘటింపకలము1 చింతామణి (ప్రక్రియావిధానంలో భావ్యర్హంలో కల అనే అనుబంధం లేకుండో పదమే ఏర్పడదు అయినపుడు భావ్మిక్రియల్లో యకారమే లేదు లేని యకారానికీ ఎత్వవిధాన మెలా జరిగింది? కారికాక శే సమాధానించాలి అన్యులవల్ల కొదు టు ఇక్కడ సరైన రూపాలు ఘటింపంగలండు వంటివే ఆయినా చింతామజిచేత ఆవి సాధ్యాలుకావు చూ చింతామణి రూపనిన్బాదన (పక్రియ

చీంళకామణీ వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక త్ర ర్ర్ర్‌త్వ నీర్ణయం రి? కారికాకర్త పోయెదన్‌ వంటి [క్రియలు భావ్యర్జాలనుకున్నాడు అటువంటి శ్రీయల్ని వ_ర్హమానార్థాకొలుగా చెప్పిన వ్యాక ర్తలు అహోబలపతికి ఈ (గ్రంథంలో నిరయించదిడినటు బాలసరస్వతికీ పూర్వులు ఉన్నారు. కాని భావ్యరకాలుగా | ళ్‌ ఇ అలాంటి రూపాల్ని వ్యాకరణాల్లో చూసినవారు మృగ్యులు అయితే అటువంటి ఎదగాగమంగల (క్రియలకి (ప్రాచీన ప్రయోగాల్లో భవిష్యదర్ణాలు గూడ ఉన్నమాట వా సపం2 అయినప్పడు భావి [క్రియాసు అనే వదానికి పోయెదన్‌ పంటి [క్రియలు విషయాలౌతాయని ఆ కారికాకర్తకు తప్ప ఇతర వై యాకరణునకు తెలిసే అవ కాశమే లేదు చింతామణికి పూర్వవ్యాకరణాలై న ఆం(ధ్రభాషాభూషణం కావ్యాలంకార చూడామణులలో భావిక్రియలుగా పలుకును వలుకుదురు (ఆలా భూ ట్ర చేయును చేయుదురు (శా చూమ $ 6ళ్ళ వంటివి చూపబడి ఉన్నాయి. కాగా కారికొక్నర్త ఛభావిక్రియగా పోయెదన్‌ వంటి దానిని థావించి (ప్రయోగించడం శేవలం స్వసం కేతికార్థమైన విషయమని తేలిపోయింది చింతామణిలో భావ్యర్థకాలు ఆ _సిధాత్వనుబంధ సహితంగా తళ్చూర్వ వ్యాకరణాల్లో ను దురు వు దుపు దును దుము అనే (ప్రత్యయాలు ధాతువుపై చేర్చగా ఏర్పడి నవిగా ఉన్నాయేతస్ప ఎదగాగమయు క్ర రూపాలు _ లేనేలేవు-అనిమనకు రుజు వయింది ఇక రెండోకారికకు ఉన్న అర్థమేదో ఆహోబలపతీ వివరించిన ఆరమేదో చూదాం యి భఖ ఉన్న అరం డోలాఐఊఈయేల లేక ఊయాల వంటి యానం అందలం3 వ! ్రననోతపోతనాతోతకాాకకాాాాయాడయాయాాాాాాాౌాాలు శేతన విన్నకోట పెద్దన-ఆ భా భూ 44 కొాచూ మ $8-151 ఇ భారత -6- 88 కకం 28 8 ధ్రయోగాలు ఆధారంగాసూ ఆ నీ వొాచసృత్యం చూపిన అర్థాలు

తం సంస్కృృతంలోవి (పసిద్దాంధ్ర వ్యాకరికొటు.

భూషా అలంకారం అలంకరణం నగ

ఉ తరీయాణ్‌ పైబట్ట1

వినా మినహాయించి

ంమధ్యయే మధ్యస్థమైన యకారమందు

ఏత్వం ః ఏకారము

నాస్తి లేదు

ఊయేల లో లేక ఊయాల లో అలంకారం లో లేక సగ లోః పైబట్టలో మినహా మధ్యస్థమైన యా క్రి ఎత్వముండ దని ఆర్థం వస్తుంది డోలా (డోలి వాస్తవానికి యానమైనా దానిన్వరూపంలో ఊయెల కూడ ఉంది గాబట్టి ఊయేల అనే అర్థం గూడ (గ్రహించవచ్చు. కాని తరువాతి పదాలు భూషా ఉత్తరీయాలు వాటి తెలుగు పర్యాయాలు నగ ప్రైబట్టి లేక పైపంచెలలో చొ ఎక్కడ? దాని కేత్వ మెక్కడ? ఏ సంస్కృత విద్వాంసునికైనా వైయాకరణుని కైనా మనే ఆంధ్రపండితునిక్షైనా ఆంధ్ర వైయాకరణునికైనా కొత్తగా (ఇటీవలి అధర్వణకాదికల సరన్న పారనాలవల్ల కలిగిన సంస్కా_రాన్ని దిగవిడిచ్సి భూషా ఉ త్రరీయాలు అనే పదాలు వింపే ఆ పదాల అర్థాలు తాయెతు పయ్యెద అనీ తెలుస్తుందా? కనీసం ఆ స్ఫూర్తి అయినా కలుగుతుందా? భూషా శబం కేవలం ఉట ఆలంకారాన్ని గాని అలంకరణాన్ని గాని తెలుపుతుందే గాని “శాయెతుకి పర్యా యంగా అది బొత్తిగా పనికిరాదు. ఆ సంస్కృృతీకరణం స్వసంకేతమా(త్ర వేద్య మైన ఆసమర్థమైన అనువాద మని చెప్పవచ్చు ఉత్తరీయ పదం గూడ సయ్యెదకు సర్యాగోం కానేరదు ఆదీ స్వసంకేత (ప్రసిద్ధార్ధమే. కాగా ఈకారిక తెలుగులోని ఊయెల పయ్యెద తాయెతు శద్దాల్ని సంస్కృృతీకరించగా ఎర్చ్పడిందే ననడం సుస్పష్త్షం ఆయితే ఆ అనువాద మెక్కడిది? ము అనానను న్తపతభనా నానన స నోననాళనునన ననన కొషుకకములాల ధనా నాలనో నాలకను కనన కననో ననా ననన తునకునతా నా నవక ననన నకనాకోనననననాన. 1 సూఆని వాచస్పత్యం

చింళామణీ వా వి శఖ్యలు వికృతివివేక క_ర్శృత్వ విర్ణయం గ్ర కఎజన నంజీవనిలో కాంకల యూలనారాలు పై మూడు పదాల్ని ఒకచోటచేర్చి వాటిలోని యకారాన్ని గూర్చి ప్రసంగించిన తొలి లాళ్షణ్‌కుడు ముద్దరాజు రామన ఆయన తన (గ్రంథంలో (ప్రథమ తరంగంలో 7 వ వద్యంగా-- క్షే తాయెతయు నుయ్యెలయు€ బయ్యెదయు దక్క గలుగ దెత్వంబు మధ్య యకొారములకు6 దుదను [గ్రియదక్క_ నెత్వంబుగదియ దాది నత్వ మొందదు తెను(గుల సద్దినాభ అని లక్షణం చెప్పాడు చందద్రభాను చరిత్ర భారతారణ్యపర్వం యయాతి చరిత్రల నుండి [క్రమంగా తాయెతు ఉయ్యల పయ్యెద శద్దాల్ని ఉదాహరించాడు ఇక్కడ పూర్వపక మొకటి చేయవచ్చు ఆధర్వణకారిక కే ఈ లక్షణం ఆంధ్రీకరణం కాకూడదా? అని కాదు ముద్దరాజు రామన కాలానికి ఉనికీ మసీకీ లేనిది ఆధర్వణకారికొవళి దాన్ని అప్పకవే ఎరుగడు ఇక ముద్దరాజు రామన్న బాలసరస్వతికి పూర్వుడు కౌగా ఆతడు దాన్ని చూడటం అసంభవం ముద్దరాజు రామన్న అకజఐమూ తత్క _ర్పత్వమూ కౌలమూ వివాదాస్పదం కావు పైగా తాయెతు పయ్మెదల్ని ఆసమర్థంగా సంస్కృ్బృతీకరిస్తే భూహీ త్రరీయశబ్దాలు ఏర్పడి నాయేకాని భూహీత్తరీయాల్ని తెలిగిపే తాయెత్తు పయ్యెదలు ఏర్పడుతాయని. ప్రపంచంలోని ఏ తెలుగు సంస్కృత విద్వాంసుడూ అనడానికి సాపూసించడు కాగా వై ఆధర్వణకారిక ముద్దరాజు రావ్లున పధ్యానికి సంస్కృతీకరణ మని ఘంటా పథంగా చెప్పవచ్చు అధర్వణకారికలోని పూర్వార్థ గూడ ఈ రామన్న పద్యంసుండి చేయ ఐడిందే పద్యంలో ఉత్తరార్డ్‌ం శ్రీయల చివర తస్ప యా కు ఎతు ముండదని నిలేశసుంది గదా ఆ నిర్దేశాన్ని యథాతథంగా కొక కొంత మార్చి సంస్కృతీ టల కరించడం జరిగింది సంస్క్యృతీకరణలో తెలుగు నద్యంలోని స్పష్టత థతంగపడింది

శ్ర్‌/4 సంస్కృతంలోని (ద్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు సద్యంలో (కియల చివర ఉండే యాకు తప్ప ఎత్వముండదంకే ఒకవిధంగా కవియె వినియె వంటివి కొంచెం ఆలోచించిన తరువాత స్ఫురించే అవకాశ ముంది సంస్కృృతీకరణలో అది లేదు కాగామొత్తం మీద ముద్దరాజు రామన్న ఉపజ్జగా ఉన్న లక్షణాన్నే సంస్కృృతీకరిసే పె కారికలు రెండూ ఎర్పడినాయని నిర్వివాదంగా నిర్ధారణ చేయవచ్చు. ఈ నిర్ధారణవలన ఈ కారికావ అధర్వణకృతమనే వాదం స్వయం పరాస్తమౌతుంది. అధర్వణుడు 8వ శతాబ్టిలోనివాడు _ కవ శళాన్దీ పూర్వార్థంలోని ముద్దరాజురామన్నను అతడు సంస్కృృతీకరించడం ఆసంభవం గదొ॥ తాయెతు పదం వాబ్మయంలో జొరబడి లకుణ (గ్రంథాల కెక్కడం చాల ఆర్వా చీనమైన పరిణామ మని కాగా దానిని కారికాబద్దం చేసిన వికృతివివేకం అధర్వణ కృతి కావాలంశే అధర్వణుడు తన కాలాన్ని విడిచి రెండు మూడు శతాద్దాలు ముందుకు నడచి రావాలని (ప్రొ తూమాటి దొణప్ప తమ భాషాచారితక వ్యాసా వళిలో కాస్త్రీయంగా నిరూపించారు ముద్దరాజు రామన కవిజన నంజీవని చాల ఉత్కృష్టమైన దేశీయ లక్షణ (గంథం లక్షణాలు న్వయంగా రచించి లక్మెలు ప్రాచీన కవుల నుండి ఇవ్వడం ఈ (గంథ (ప్రత్యేకత కాబచ్తే అది వెలువడిన స్వల్చకాలంలోనే దానికి మంచి వ్యాప్తి పండితలోకంలో కలిగి (గంథం సుప్రసిద్దమైంది. బహుళః దాని రచనా మార్గం ఈ (వ్రసిద్ది (ప్రాముఖ్యాల కొక కారణమై ఉండవచ్చు. ఇతడు బహు (శ్రమించి తఈన లక్ష్యాలు తిరుగులేని (ప్రమాజాలుగా ఉండటం కోసం యతిప్రాన స్ధల ఘటితాలుగా చూపడం మెచ్చదగిన ఆంళం కవిజన సంజీవనిలోని ఆనేక లక్షణాలకు అధర్వణునిదిగా చెప్పబడే కారికావళితో కేవల సంస్కృృతీకరణాలు కనబడుతున్నాయి 2 సంధి గూర్చంగ6 (బ్రథమాంత శద్దవితతి పై గచటతపలకు వికల్చ్బంబు చెల్లు కాకు సంబోధనావ్యయ కర్మధార యంబుల నచేతనంబుల నబ్దనాభ (కవి సం _-లి న ఆంధధ్రసారన్వత పరిషత్‌ ఇపౌదరాబాదు వారి ముద్రణ

చింకామణి వ్యాఖ్యలు వికృతివివేశ కర్భత్య నిర్ణయం శ్‌

తెలుగులో (పభమాంత శద్దాలమీద కచటతప లు గసడదవలు గావడం సామాన్య లక్షణమే అయినా కాక్వర్థానికి 2 నంబోధనార్జానికి $ అవ్యయానికి 4 కర్మ ధారయానికి గ్ర అచేతనార్థక కబ్దానికి పరంగా ఉన్నపుడు కచటతపలు గసడదవలు వికల్చంగా అవుతాయని లక్షణం

ఈ ఆయిదింటికి తన రచించిన పద్యంలో ఉదాహరణలిచ్చి [ప్రామాణ్యభావం

పాదు కొల్పడానివై భారతాద్యుద్ధ్రంథాల నుండి ప్రానఘటీతరూపాలు ఏరి ఇచ్చాడు ఉదాహరణల్నిబట్లి ఈ లక్షణం సంస్కృత సమ నమేతరభాషా సాధారణంగా అన్వ యించేటట్లు కనబడుతుంది. అకణ గ్రంథాల్లో యతి ప్రాన స్థానాల ఉపయోగాన్ని కని'పెట్టి చూపినవాడు గూడ ముద్దరాజు రామనే కాపచ్చు ముద్దరాజు రామన నూతన మార్గంలో చేసిన ఈ అక్షణ [గంథానికి ఆల్బకొలంలోనే అనల్బ (ప్రామా ణ్యం (ప్రసిద్దీ కలిగాయి కాదిక్హే పై లక్షణాన్ని ఆహోబలపతి సంస్కృతంలో (వాని అధర్వణకారికలుగా చూపాడు

సరుషావా స్వరూపేణ (వఠథమాంతోపరిస్టితాః

కొకౌ సంటోధనేచావి హ్యవ్యయే కర్మధారయే

ఆచేతనార్థకే శబ్ద ఇతి శృంగార భూషణ:

ఈ కాలికల్ని సంధిపరిచ్చేదంలో 24వ సూత వ్యాఖ్యానావసరంలో చూవడం జరిగింది సూత్రం సమేతర తెలుగు శబ్దాలకు పరమైన సంస్కృృతసమ శబ్దాల ఆదినుండే పరుషాలు గసడదవలు కావని నిర్హేశిస్తే ఆ నిర్దేశానికి భిన్నంగా రాఘవ పాండవీయంలో అఖిల భువనములలోన వారణ నగరి పరమ తల్లి (-) వంటి (వ్రయోగాల్లో గసడదవాదేశం లేకపోవడం (నగరి పురమతల్లి ఎలా పొనగు తుంది? అని శంకించి దాని సాధుత్వ నంరకణార్హం ఈ కారిక కల్పించి (ప్రకటించ బడింది

పద్యంలోని పూర్వార్థంలోని (వథమాంత శబ్దం కారికలో యథాతథంగా స్వీకరించబడింది వద్యంలోని ఉత్తరార్థం అవే వదాలతో అదేక్రమంలో వ్య స్తంగా చేయబడి కొరికలో విబంధించబడింది

పద్యం కాకు సంబోధనావ్యయ కర్మధార

యంబుల నచేతనంబుల నబ్దినాభ

కవఐననంజీవని -- (పథమ తరంగం-- 4 6 86 78 9 గ్రా

2వ పద్యాలు

1:1 నంస్కృృకంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు కొరిక కాకౌ సంజోధనే చాపీ హ్యవ్యయే కర్మధారయే అచేతనార్డకే శబ్ద ఇతి శృంగార భూషణ కారికలో చివరి భాగానీకి విషయంలేదు గాబిట్ట్‌ శృంగార భూషణుడు చేర్చ బర్జాడు.. ఇతడు యథార్థ వ్యక్తో లేక పాదపూరణకోనం లీలాకల్పితుడో? ముందు చూపిన ఉపపత్తులన్నీ ఇక్కడా అస్వయిస్తాయి - పద్యమే కారికళు మూలంగాని కారిక పద్యానీకి మూలం కాజాలదని నిరూపించడానికి శ్రి సంస్కృత పదంబు గృతుల6 దత్సమము'సేయు నప్పుడు ముత్వంబగునొ దీర్చ మైన డెల్లు భాసుకులుడల్లె, బరుని ప్రొాణాస కనంగ మౌనులు భజింతు రతని పౌభ్యాన కసంగ (కవి సం -8ి రామన్న సంస్కృత శద్హాలు. తెలుగులో తత్సమాలుగా ఏర్పడేటిన్తు డు (రామన కాలానికి తత్సమమం'పే సంస్కృత పమమే (ప్రాక్క్యత సమం గాద ఆ ఫక్కీి చించామణీది) ము లోపించి దాని స్థానంలో డీర్ష ౧ రావడం లో ఉన్నదని అకకాన్ని స్వయం పరిశీలనతో చెప్పి లక్ష్యంగా తిక్కన్నగారి ఉదో శ్‌ పర్వం నుండి... మానుగ ధృతరాష్టురిండ్సు ప్రా కానం గలుగంగ బింధునాశము రాజ్య శ్రీ నాశము నుద్దాను య కోనాళము నుడువనేల చూచెద్దు చెపమూ టనే పద్యాన్ని ఇచ్చాడో ఆం లేగాక నిటలాస (ప్రాణాలకు వంటి రూపాల్ని పూర్వకవుల నుండీ ఉదాహరగ్యా తన లక్షణాన్ని స్టిరీకరించాడు అహోబలపతి రామన్న అకణాన్ని ప్రాభు న వైకృతపదే లోఫో దీర్హ శృమోరత్ర అనే కొరికగా అజంత పరిచ్చేదంలో ర సూత్ర వ్యాఖ్యానంలో ప్రదర్శించాడు. అయితే ఇక్కడ అసపోబలవతి సటేగ పొగల్ళ్యం చూపాడు. సూత్ర వ్యాఖ్యానంలో చింతామణి. సూత్రం. కేవ

చింతామణి వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక కరృత్వ నిర్ణయం 8? అచ్చతెలుగు పదాలకే అన్వయి స్తుందని--సూ(త్రస్థ1 వికృతి శబ్దంతో నిర్ణయించి (ఈ నిర్ణయం విరాధారం2) ఆక్కడే రామన్న లక్షణాన్ని ఉటింకించి ఆది దూషణ గగ్రస్తమని. నిరసించి. తిరిగి దాని సంస్కృతీకరణాన్నే కారికగా ఇన్వడం దుర న్యాయం సంస్కృత పదంబు గృతుల దత్సమము'సేయు నప్పుడు ముత్వంబగున్‌ దీర్చ మైనం జెల్లు అనే పద్యభాగంలోవి సంస్కృత శద్దాన్ని వైక్సృతపదంగా మార్చి ప్రాయళ్శ్దాన్ని జోడించి తన కౌరికా నిర్మాణం చేశాడు రామన్న (శ్రమించి సేకరించిన ఉదాహరణనే తానూ స్వీకరించి దాని సాధుత్వాన్ని మాత్రం తాను కల్పించిన కారికలోని ప్రాయళ్ళబ్దింతో సాధించాడు యథార్జానికి ఇక్కడి లక్షణం లక్ష్యం రెండూ కవిజననంజీవనిలో రామన్న వే వాటిని రెంటినీ (గహించి చిన్న భేషజం (ప్రదర్శించి తాను కని పెట్టినట్లు నటించి రామన్నను చిన్నబుచ్చడం ఎంత అన్మాయ్యమో విజ్ఞులే యోచించి నిర్ణయించాలి శీ కవిసమ్మతమై తగు ధ ర్మువు ధర్మమనంగ గర్మమున్‌ గర్మువు నా దివిజులు విసుతింపంగ ధ ర్మువు బోచెం గలుషమడంచి మురహరుండనంగన్‌ (కవి సం -87) ధర్మాది శబ్దాలకి ము వత్యయంతోపాటు వు గ్రత్యయం గూడ వాబ్మ యంలో వ్యవహరించబడుతున్నదని లక్షణం చేళాడు రామన్న ఉదాహరణగా-- వనన నికృలౌ క్వచిచ్చలో పో మోర్టీర శ్చాత ఆదిమస్యభవేత్‌ అజంత 42 2 వికృశావత వాలోపన్సంబుద్ధ్యోయి పదేతు యే __ అనే కారిక లో లాగానే ఇక్కడ గూడ వికృతి శబ్దానికి తెలుగు అని మాత్రమే అర్థం చెప్పవచ్చు

శ్ర్‌8ి సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్దాంధ్ర వ్యాకరణాలు అవని యరాజకంబయిన య త్తతీి భూూపజలెల్ల సర్వ క ర్మువులు దొలంగ నని ప్రాసస్ట శద్దాన్ని నన్నయ భారతం నుండీ (పదర్శించి కాంతి పర్వంసుండి మరొక పద్యపాదాన్ని గూడ 'ప్రాసఘటిత మైన్‌ దానిని లత్యంగా చూపాడు అహోబలపతి ఈ లక్షణ లఅత్యెలు రెండూ సంగహించి అజంత పరిచ్చేద౦ం లోవి 4&గవ సూ(త్రవ్యాఖ్యానంలో సందర్భం కల్పించుకొని భవేద్ధర్మాది శద్దినాంి ముశ్చవుళ్చాత9 కుత్రచిత్‌ అనే కారికను కల్పించి ఉదాహరణగా ముద్దరాజో గామన్న ఇచ్చినదాన్నే ఇచ్చాడు పద్యంలో పూర్వార్ధాన్నే కారికగా మార్చాడు ర్‌ ఏవా€౬ డెవ్వాం డెన్వండు నావ రర్తిలు౬ గృతులయందు నలినాకు గుణ శ్రీ వరియింప(గ సురలం దేవాండు గలండు నా ఖగేళ తురంగా (కవి సం --40) ఏవాండు ఎవ్వాండు ఎవ్వడు అనే రూపాలు మూడు కవిప్రయోగాల్లో ఉన్నా యవి కాంతి పిరాబపర్వాల నుండి పాస ఘటిత రూపాలు (కవి సం 4 శశ ఉదాహరించాడు అహోబలపతి ఈ పద్యాన్నే సంస్కృృతీకరించి కారిక సృష్టించాడు ఆజంత పరిచ్చేదంలో 82వ సూత్ర వ్యాఖ్యానంలో సందర్భం కల్పించుకొని అద్వి త్వంచ భవేద్దిత్వం ద్‌ర్జో (హాస్వశ్చ కేషచిక్‌ అనే కారికను నృషంచి రామన్న లు ఉదాహరణలు ఎవ్వండు ఎవ్వాండు ఏవాండు అనేవి గూడ యథా తథంగా ఇచ్చాడు అవోబలపతికి సంస్కృత భాషమీద మంచి అధికార ముంది చింకామణి పరనం వలన సూత్రనిర్మాణ నైపుణ్యం పట్టుబడింది కాబఐన్లు ఒక్కొాక్కచోట నిష్కార జంగా ళ్లోకా లల్లిన సందర్భాలు గూడ ఆతని వ్యాఖ్యానంలో ఉన్నాయి (సంజ్ఞ 85వ సూథ్ర వ్యాఖ్య ఇక కవిజన నంజీవనిలోని అధర్వణ కారికల నూతృకలు స్వల్పంగా తద్వివరణం వాటి అనువాదాలయిన కారికలు ఉదాహరిస్తూ విశేషాంళా లుంయే వివరిస్తూ ఈ (సకరణాన్ని కొనసాగిద్దాం

చింతామణి వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక కరృత్వ నిర్ణయం క్రి రి వూంచెం బూనిచెం బూన్నెన టంచు6 (బయోగింపంజెల్లు నమర్యశేజిన్‌ ముంచి మనోరథ నికరము పూంచె రమాధవుడు భక్తపోషకుండనంగన్‌ (కవి సం -4ళ్‌ పూవిచెన్‌ పూన్నెన్‌ పూంచెన్‌ అనే మూడు రూపాలు వద్యంలో వివరించ బడాయి చది ఉదా కాంచనమాలా అలంకృత చంచ త్తనులీలమెలఅయ జవనాశ్వములన్‌ బూంచి యరదమున మణిమయ వంచానన ేతువెత్తె బంధుర ఫణితిన్‌ కారిక క్వచిద్చిందుర్నినొదృష్టై క్వచిత్తేషు ననీమతౌ (ఆజంత 85వ సూ(్యత్రవాఖ్య దీనికీ ఆహోబలపతి వివరణ మిది విందుః...-పూర్ణవిందుః పూనిచెన్‌? పూన్నెన్‌ పూంచెన్‌ ఇతి రూవ్యత్రయం ఉదాహరణం.__ కాంచనమాలా అలంకృత చంచ త్తను లీలమెజయ జవసాశ్వములన్‌ బూంచిన రథమున మణ్‌మయ సంచానన శేతువెత్తై బంధుర ఫణితిన్‌ ఇక్కడ ఆహోబలపతే. స్వయంగా ముద్దరాజు * రామన్న అకఠాన్ని లత్యాన్ని తన వ్యాఖ్యలో పొందువరిచాడు తాను కారికాసృష్టి చేసిన తరువాత ఇక ఎవరి లకీణ లట్యె లిచ్చినా నిజానికి అవి ఆ కారికల మూలాలే అయినా అతనికి జంకుగొంకు లుండకపోవచ్చు. అధర్వణ నామంవల్ల ఆతనికి కలిగిన రష్‌ణ ఆలాంటిది 7 నేతురు నేర్తురనం దగు దై 'శేయారాతి సీతిదై పతగణమున్‌ జేతుం యఘటన ఘటనా చాతురి నాసకల సుకవిజనసమ్మతిమె ల. (కవి సం శశి

$88 సంస్కృతంలోని (వసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణొడి ఉదా విరాటపర్వం నుండి ద్యూత[క్రీడకుంగొండొక ఇత్యాది కందపద్యం ఎగ'సెను నెగసె ననందగు నెగసెం హరిదాల్చె దివి ఖగేంద్రుండనంి న్నగళాయి కేలంబూనంగ నెగసెం గంకందొగిదివి నిన్నగమన6గన్‌ (కవి సం 8) ఉదా ఆదిసర్వం- బంధనంబులెల్ల బాయుచు ఖీష్ముండు ఇత్యాది సద్యం ఒనర6గ6౬ బొనరంగ నంనంగా బొనరింతు నొనరు సన6ంగ6 బొలుచుం గృతులన్‌ వినుతులు శౌరికొనర్తున్‌ బొనరింతు ననేక కావ్యములు హరికన(గన్‌ (కవి సం 1 ఉదా ఉద్యోగపర్వం నుండి ధనమును విద్య్మయు వంళం ఇత్యాది పద్యం లన అహో పై లకణాల్లోని ఎదాంత్యవర్డాల ఇతర వర్దాల లోపాలు గమనించిన రో బలపతి ఒక విశాల పరిధిగల కారికను అల్లాడు క్వచిదంత్యస్య చాన్యన్య న్లో యం థి దీర్చ శృకు(త్రచిత్‌ (అజంత 85వ సూత్రవ్యాఖ్య) దీనికి పదం చివరి వర్ణం హరో వర్షం ఆంకే ఆదివర్డం మధ్యవర్షం లోఎస్తుందనీ కొన్నిటిలో ద్‌ర్హం డుం పస్తుందని వ్యాఖ్య చేసి ఉదాహరణలు రామన్నవి యథాతథంగా (వదర్శింగొ పొనరె._ఒనరె నే రురు_నేతరు నెగసె_ఎగసె | అమరుం బోడిమి యనం జో జణీమి యన నురువడియు నురువణీంచి యనంగా గమలావల్లభు డఖిలా గ్‌ నిమిషాదుల6 దునిమె నురువణించి యనంగన్‌ (కవిసం “ పొనీ శాంతి కర్ణ పర్వాలనుండి రంగనాధరామాయణం నుండి లవత్యెలు 6 ఘటిత రూపాలు ఏరి ఇచ్చాడు (కవి సం 06 నుండి 08 వరకు) స వై అకణాన్ని దానిలత్యగరిమను కనుగొని అజోబలపతి అజంత డు చ్చేడం చివర క్వచిడ్డోణ అనే కారికగా 85వ సూత్ర వ్యాఖ్యలో. ప్రకట

చింతామణి వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక క_రృత్వ నిర్ణయం ! కొండొకచో డ కారం ణ కారమొతుందని దాని అర్ధం అవోబలపతి ఒసగిస్‌ ఉదాహఠణలు గూడ పూర్వం వలె రామన్న వే పోడిమి--పోణీమి ఉరువడి._ఉరువణ్‌ నాడిము--నాణము / ద్విత్వము విసర్లలోపంబు వెలయుచోటః జను నుకొరాంత శబ్దంబు తెను గుసేయ రఘు రఘువు బాహు బాహువు రాహు రాహు వూరు వూరన మథటి మేరు మేరువనంగ (కవి నం 1) ఉకారాంత శబ్దాల్ని తెలుగులోనికి తీఎకొనేటప్పుడు కొన్నిటికి వు ప్రత్య యం వు ఆగమం లేకుండ గూడ (ప్రయోగా లున్నాయని లక్షణం చెప్పుతున్నది రఘు శ బ్దానికి భారతం అదిపర్వం నుండి బాహు శద్దానికి పరాటవర్వం నుండి రాహు శద్దానికి శల్యపర్వం నుండి మేరుశబ్లానికి పాండురంగ మాహాత్మ్యల నుండి ఊరు శబ్దానిక ఇకర [గంథం నుండి ఉదాహరణలు (పొస ఘటిత రూపా లుగా ఉండదేటటు ఇచ్చాడు ఈ లకణాన్నే సంస్కృృతీకరించి ఆహోబలపతి వువఠక్షో భవర్యత్ర క్వచిన్నిత్యం క్వచిత్తువా ఆని అజంత పరిచ్భేదంలోని శీగ్ర్‌స సూ వ్యాఖ్యానంలో ఇచ్చాడు. ఈ తెలుగులో కొందొకచోట వు ప్రత్యయం నిత్యంగాను కొండొకచోట వికల్పంగాను విబాతమవుందని కారీకార్హం _ దీనికి ఉదాహరణలు గూడ ముద్దరాజూ రామన్న వే కావడం గమనించదగ్గ విషయం (0) వరంగును గొన్నిటం దిర్య కరమైన పదంబు పురుషవాచకవదమై యురగులు సముద్రుండనంగా నురగములు సము్య(ద్రమనందియో జదళాష (కవి సం 2 థ్‌ ఉరగ శబానికి ఆదిసర్వంనుండి లత్య మొసగినాడు. ఈ లక్షణ లక్మెల చి ప్రాముఖ్యం గమనించి అహోబలపతి తన వ్యాఖ్యలో అజంత పరిచ్చేడం. 2వ సూ తంలో వివతిత టప్రవృత్తిళ్ళ (ప్రత్యయస్య క్వచిదృవేక్‌ అనే కారిక్రను నృప్బంచి పొందుపరిచాడు డు మొదలయిన (ప్రత్యయాల ప్రయోగం వన కకోరిత న! టా!

88కీ సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్ర హ్యాకరణొలు ననుసరించి కొందొకచో ఉంటుందని కారికారం ఉదాహరణలు కూడ కేవలం రామన్న వే కావడం విశేషాంళం లి | చను కన్ను చన్ను మొదలుగ నొనంగూర్చ హలాదితోడ నూదంగంజెల్లున్‌ చునుంగవ చున్నుంగవ యన కనుంగవ కన్నుంగవ యసంగ6 గమలాథరణా (కవినం 2-7) వసంత విలాసం నుండి చున్నుంగవ శద్దానికి మరో (గంథం నుండి కన్నుంగవ కశద్దానికి అత్మ లిచ్చాడు పె లక్షణాన్నే అహోబలపతి హలంత సరిచ్చేదంలో 28వ సూత్ర వ్యాఖ్యానంలో క్వచిదృవేక్‌ సమాసేపి (పాణీమాశ్రన్య సంస్థితి అనే కారికగా సంస్కృృతీకరించి కన్లోయి. చన్లోయి అనే మాటల్ని ఉదాహరించాడు కారికకు కొండొకచొ సమాసంలో గూడ హల్లు మాక్రమే ఉండటం జరుగుతుంది అని ఆర్థం రామన్నకంశె ముందు కేతనే ఈ లక్షణాన్ని లక్ష్యాన్ని తఈన ఆంధ్రభాషా భూషణంలో (£ వ పద్యం ఇచ్చాడే ఆయినపుడు కారిక అతని (గ్రంథానికి అనువాదమని ఎందుకనుకోరాదు? అని ప్రళ్నించవచ్చు అనుకోవచ్చు. (ప్రస్తుతం కవిజన సంజీవనిలో కారికల మాతృకలు ఎన్ని ఉన్నాయో లెక్కవేసి చెస్పడంకోసం ఇక్కడ ఇచ్చాను. పైగా కొన్ని లక్షణ లక్ష్యాలు ఆంధ్ర వ్యాకరణాల చరిత్రలో ఎవరూ చెప్పనివాటిని రామన్న చెప్పిఉండటం వాటి నంన్కృృతీకరణం సాధికారికంగా కారికల్లో కనబడటం వలన ఈ కవిజన సంజీ వనిలో కారికా క _ర్తకు గట్టి పాండిత్య మున్నట్లు రుజువైంది గదా లి చరితము చరి(త్ర మొకయెడ బరగున్‌ స్త్రీలింగరీతి పద్మాకు భవ చృరిత జగన్నుత మననీ చరిత శ్రాది దివిజ సం పేవ్యమనన్‌ (కవి సం వాటి పులకము లలకము అలనంగా€ బులకలనంగాల దరంగములు నాంగం దరం గలు తరగలనంగ హంసం బులు హంసలు నాంగ6 గృతులందొలుచు ముకుందా (కవి సం 2! సె

చీంళామణ్‌ వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక క్పర్చీత్వ నీర్ణయం క్రీ అది పర్వింనుండి చరిత చరిత్ర శర్దాల్ని ఆము క్తమాల్మద నుండి ఫపులకలు

శద్దాన్ని అరణ్యపర్వం నుండి అలక శద్దాన్ని రాయని భాస్కరుని నుండి తరగలు శద్దాన్ని కర్ణపర్వం నుండి హంస శద్దాన్ని ఉదాహరించి చూపాడు పై లతడాన్ని అహోబలపతి ఆజంత పరిచ్భేదంలో 68వ సూత్ర వ్యాఖ్యలో చరితాదిక శచ్దానాం రూపం తూథయథాళపేక్‌ అని కారికగా అనువదించి చెప్పాడు రామన్న వద్యం లోని చరిత శబ్దిమే కారికలో గణాది శబ్దింగా స్వీకరింపబడటం రామన్న వదం లోని ద్వితీయోదాహంణ మైన చర్విత శచ్దానికి అనంతర వ్యాకరణాల్లో గణాది శబ్దత్వం రావడం ((బాలవ్యా తత్సమ 68) గమనించదగ్గ విశేషాలు అహోబలపతి అనంతర సూత్ర వ్యాక్యానంలో (లుగ్‌భవేత్‌ కుశాదేర్కో అజంత 58 ఒనగిన పులక అలక తరంగ హంస అనే ఉదాహరణలన్నీ రామన్న నుండి (గ్రహించినవని చెప్పవచ్చు ఆ జంటలు యథాతథంగా రామన్నలో కనిఎస్తున్నవి 18 ఏకవచనంబె 'కేలున కీరుల కెల్ల

బఐహువచనమె తగు మురారి బాణుకేలు

తునిమె నని యమ్మహాత్ము భక్తులు భబింతు

రరు లఅడంయ సూర్యుక్రై వడి దురితమనంగ (కవి సం 2-28)

ఆము క్తమాల్యద నుండి కేలు శబ్దానికి అక్యాన్నిచ్చాడు పై లకజాన్ని

అజంత సరిచ్చేదంలో 72వ సూత్ర వ్యాఖ్యలో సందర్భం కల్పించి బహాుత్వం క్వచిదేకత్వం బహుత్వ(ప్రత్యయ క్వచిత్‌ ఆని కొరికగా (వకటించాడు అహో బలవతి కొండొకచో బహుత్వం కొండొకచో ఏకత్వం ఉంటాయి కొండొకచో బహువచన ప్రత్యయం మాత్రమే. ఉంటుంది. అని. కారకొద్టం ఉాహరణలు శెండూ రామన్నవే 14 పలుకళగం జెల్ల విశేషణ

ములు మటి షష్టికిని (బ్రథమముల్‌ సురలందున్‌

గలరొ భువనంబున దో

హలబాహుబలుండు సీరవాళాతునకున్‌ (కవి సం 2-8ి

$ికీ సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాధ్ర వ్యాకరణొణి ఫీష్మ పర్వంసనుండి లక్యెన్నిచ్చాడు ఈ లకణాన్నే ఆఅహోదిలపతి ఆజంక పరిచ్చేదంలో 66వ సూత్ర వ్యాఖ్యాసంలో విభాషయా సుస న్తంస్యాత్‌ ఆ(శ్రష్థు విశేషణమ్‌ ౩ అనే కారికగా సంస్కృతీకరించి (ప్రకటించాడు క్‌ తెలిగింపంగ బహుసచనం బులకైనను నేకవచనము విశేషణమై విలుచుం (బ్రాసవదంబులు వెలిగా హరికీ ర్రికతులు విఖ్యాతమనన్‌ (కవి సం ఒతగి ఆదిపర్వం నుండి అవ్యాన్ని ప్రదర్శించాడు రామన్న లక్షణ లక్యేలి శెండూ కారిక తదుదాహరణాలుగా హలంత పరిచ్చేదంలో 42వ సూత్ర వ్యా నంలో అహోబలపతిచేత మార్చబడ్డాయి క్వచిదేకత్వ మిషంస్యాత్‌ అదప్రొజీతీ వ! విశేషణే ప్రాణి వాచకాలు బ్రవాచకొలు కొని పదాల విశేషణాలు ఏకవచసాలో గూడ కావచ్చునని కారికార్డం హరికీరి తతులు విఖ్యాతము అనేది అహో బలవేకీ ఒసగిన ఉదాహరణ దీన్నిబట్టి అహోబలపతి రామన్న (గ్రంథాన్ని కంరస్థం చేశొ డనవచ్చు [్య ధూ ర్వముఖ్య పదచతుష్ణయంబగు నుత్వ మేని డుత్వమేని గృమ్టవలన ధూర్తుసీచు మూర్దుు (ద్రుంచెను గృముండు ళా చేసెరాజ్య ము(గ్రసేనుండనంగ (కవి నం లకీ ) విరాటపర్వం నుండి నీచు ₹ బ్లానికి అరణ్యపర్వం నుండి వృద్దు శబ్దానో లక్యెలిన్వబడ్డాయి తరువాత ఈప్రకారము ధూర్తుమూర్జు అని ప్రయోగమో అవి (గ్రంథంలో ధూర్త మూర్థ శబ్దాదాహరణలు కనుఎంచడం లేదు నో ఇచ్చినా లేఖక (ప్రమాదం వల్ల అవి జారిపోయి ఉండవచ్చు దామన్న ఉదాహరణతో న్వకియాలుగా చూపే అలవాటున్న అహోబలపతి నన్నయ నభాపర్వ లో శ ఈకారిక సూగ్రార్ధాన్నే పునరు క్షం చేసుంది

చీంతామణీ వ్యాఖ్యలు వికృతివి వేక క్ర _ర్సృత్వ నిర్ణయం కీర్‌ ఉటంకించాడు పై లక్షణాన్ని సంస్కృ్బృతీకరించి అహోబలవతి కన వ్యాఖ్యలో అజంత పరిచ్భేదంలో 44వ సూత వ్యాఖ్యానంలో భూ _రవృద్దా మూర్చ నీచావుదంశా వఫి సమ్మతా ఉత్వేనై వ భవ న్య్యన్యే (ప్రయోగ స్రత్రకారణమ్‌ అనే కారికలుగా (ప్రకటించాడు

రామన చేఎన ఈ లక్షణం తపస్పనినరిగా అఆధర్వణకారికకు మూలంగా విన్సంి దేహంగా కనబడటాన్ని గమనించిన వజ్జ్బల చినఎతారామస్వామిళాప్రగారు యథా ర్ధాన్ని తిరగ వేం అధర్వణకారికల్నే రామన తెనిగించాడని అన్యాయ్యంగా (వ్రాశారు (వాలనరన్వతీయ ఎరిక వావిళ్ల వారి (ప్రచురణ. 07) పైగా రామన అకణంలో పదచతుష్టయ మని మాత్రముండి ఉదాహరణలు మూడింటికి మాత్రమే (వృద్దు శద్దానికి తవ్న్ర ఉండటం వలన ఆ అక్షణం అధర్వణకారికకు అనువాదమని గూడ ఉపపత్తి చూపారు. కాని రామన సదచతుష్టయ మని లక్షణంలో చెప్పి లక్యొల్లో నాల్గుపదాలు చూపడం వలన ఫై కానగారి వాదం అబద్దనుని శేలిపోయింది. వారు నాల్గోవదం నృద్భ శద్దానిక్‌ ఉదాహరణ లేదన్నారు కొని ఆరిణ్యవర్వం నుండి రామన ఉదోహరించినట్లు పైన చూపబడి ఉంది ఎదో ఒకవిధంగా నన్నయకు చింతామణినీ అధర్వణునికి వికృతివివేకాన్నీ క ట్టబెట్టాలనే దృఢనిళృయమే తప్ప నిజానిజ పరిశీలనాదృ్భష్ట వారిలో లోఎంచింది

చెల్లు! దిర్యక్పదములెల్ల తేషా బ్ద సంయతములై న పురషవాచకము లట్లు

వన్నగేందు9ండు మృగరాజు పతగనాథు డనంగ నళ్యో త్తముడనంగ

నద్దినా గా (కవి సం &)

మృగేం[్ర శట్పొనికి సౌ బ్రకపర్వం సుండి అశ్వో త్తమ శద్దానికీ ఆదిపర్వం నుండి రామన్న లతెులిచ్చాడు. ఆతని (గ్రంథంలోని రచనా (ప్రణాళికనుబట్టి ఈ లవణ అత్ష్యాలు సరిగానే ఇమిడి ఉన్నాయి ద్వితీయ కరంగంల్‌ గూడి న స వనిలో వీటిని ఫోలిన లకీణ అత్యిలే ఉన్నాయి గాని నం స హ్‌ విధాలెన లక్షణ లక్ష్యాలు గ్రంథంలో పొసగి ఉన్నాయి కాని అహపోబలవతి ద్వితీయ తరయొంలోవి లక్షణాన్ని నంస్కృృతీకరించిన తరువాత ( 0వ ఉదాహరణ తిరిగి ఈ లక్షణాన్ని సంస్కృృతీకలించి చెన్న పనిలేదు. అతని పూర్వ లకణంతోనే

25

888 నంస్కృృతంలోని వసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు ఈ లక్ష్యాన్ని గూడ గతార్థం చేయవచ్చు. కాని అహోబలపతి ఈ కొత్తగా కనిప్తిందే లక్షణాన్ని సంస్కృృతీకరించకుండా నిగ్రహించుకో లేకపోయాడు. ఆజంత పరిళ్ళే .దంలోని 2వ సూత్ర వ్యాక్యానంలోనే దీన్ని సంస్కృృతీకరించి పొందుపరిచాడు క్వచిదర్హ విశేషేతు క్లి బేప్యుకయ రూపకా విచక్షణ మనో మోదకారిణీ శదికల్పనో చి నపుంసక లింగంలో గూడ కొండొకచో అర్ధవిశేషంలో ఉభయ రూవత్త్య మురటుందని కొరికార్టం పండితుల మనస్సులకు సంతో షకరమైనది శద్దినిర్మాతం అని ఊఉ త్తరార్డానికి భావం రామన్న తన లకణ (గ్రంథంలో రెండుచోట్ల చెప్పిన్‌ లక్షణాలు రెండింటినీ సంస్కృృతీకరించిన అహోబలపతి ఆంతటితో తృ్రవడక తన ధోరణిలో ఆ రెండు లకణాల భావాన్నే వివిధ థంగిమలలో వివిధ కారికలుగొ ఆ 2వ సూత వ్యాఖ్యాన సందర్భంలోనే ఆవిష్కరించాడు చంద్ర శార్దూల నాగాద్యాః సరేశేంస్షత్వ గోచరా ముడుజనో మహత్‌ స్వార్లేఒ-మహత్‌స్వారే రుచిర్యది న! థి థి దీనిలో రామన్న అలకుణస్ల (శేష శబం గూడ స్వీకరించబడింది థి 9 చి శేష్టతాయా మమహత క్వచిడ్డుజపిసమ్మత ఇది పె రామన్న లక్షణాన్ని యథాతథంగా నంస్కృృతీకరి స్తే ఏర్పడిన డని వేరే చెస్పవనిలేద్తు కేచిచ్చామహచ్చద్దా మ తేకవిశిథామణి పురుషాఖ్యా భవ న్యత9 (వయోగ_స్తత౦కారణమ్‌ ఈ అన్ని లక్షణాలూ లత్మలూ వివకెత (ప్రన్న త్రిశ్చ (పత్యయనస్య క్వచిజ్‌ వేత్‌ అనే కారికతో (కవి సం 2£- 5వ పద్యానువాదం) సిద్ధిస్తాయని అవో బలపతికీ తెలుసు. (అహోబలపండితీయం. 2వ సూ(త్రవ్యావ్యానం కాని ఏపాటి కొత్తదనం తనకు పూర్వమున్న తెలుగువ్యాకరణాల్లో భాసించినా దాన్ని సంన్క్బృతీ కరించి ఆధర్వణాంకితం చేయకుండా ఉండలేడు అతడు ఆహోబలపతికి రామన్న పరిశోధనం వలన ఉదాహరణలు కూడ అయత్నసిద్ధంగా చేతికందాయి. ఉరగులు

చీ ంతామణీ వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక కర్చృత్వ నిర్ణయం శ్రీ? అళ్ళో త్తమున్‌ దవ్వులన్‌ అనే రామన్న ఇచ్చిన ఉదాహరణల్నే కొంత ఉపోద్దాతం (వాం కొరికల (కింద లక్ష్యైలుగా చూపాడు రి. పదెం దిజచెంబెట్లి బాటన విడందగు సంస్కృతము తుద మదేభము మొసలిం గడుభంగ పెచై సంకట పడె నాకుల పజిచె దు ఇఖపొటొనరించెన్‌ (కవి నం 8__4 (ప్రియథయ శబ్దంబులు విందయుతంబుగ నిల్పందగు యతుల్‌ గృష్ట శుభో దయులు (ప్రియంబడరి దురత్యయ శౌర్యులు దానపవుల్‌ భయంపడి యన(గన్‌ (కవి సం 85) అఆరణ్యపర్వం నుండి (ప్రియంపడు శబ్దొనికీ ఆదీపర్వంనుండి థభయంపసడు శబ్దానికి లక్యె లిచ్చాడు రామన్న అహోబలపతి తీక్షణమైన బుద్ధిగలవాడు రామన్న లక్షణంలోని పొటు శబ్దం అతన్ని ఆకర్షించింది దానికీ పూర్వశద్దాలన్నీ శ్రియలు ఆదిమా(డత్రం నామవాచకం చింతామణిలోని సంధిపరిచ్చేదం 8వ నూక వ్యాఖ్యా నంలో పె పాటు శబ్దాన్ని కారికాబద్దం చేసి ఆధర్వణాంకితం చేశాడు అదంత పొదిళద్దేతు పత్యర్ణే బిందు లోవకౌ వర్ణకస్యాత) కథితౌ క్వచిత్‌ సుకవి నమ్మతే ఆ అంతంలో గల పకారమాదిలో గల పత్యర్థక శద్దిం అంపే పాటు పరమెనపుడు ము వర్తకానికి బిందువు లోపం వస్తాయని కారికార్డం కారికను శేవపం పొటు శబరి వసన సృష్టించాడు సంతోషపాటు అని ఉదాహరణ ౧ గూడ ఇచ్చి రామన్న తెలుగు మాటను సంస్కృత శంఖం లో పోసి లోకానికం డించాడు // తెలుగుల నె దాఅక్షరములపై నంస్క్యృృత పదంబు పొసగింపందగున్‌ గలిమిచెలి. చెలిమి విభునకు వెలసిరి సదియాలు వేల పియులు ననంగన్‌ (5వి సం శ్రి కర్తపర్వం నుండి ఆరక్షరాల శద్దానికీ లక్ష్యం చూపాడు ఈ లకణం అహో ణు ది బలపతికి స్వీకార యోగ్యంగా తోచింది. హలంత పరిచ్ళేదంలో 48న సూథ్ర

వకి8 సంస్కృతంలోని 'పసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణొలు వ్యాఖ్యలో దానిని సంస్కృ్బృతీకరించి పొందుపరిచాడు సంస్కృృతపదేన పరిమిత మాంథధ్రపదం కర్మధారయో ఖథవతి అనే సూత్ర వ్యాఖ్యలో పరిమిత శచ్దాన్ని వివరి స్తున్నట్టుగా ఆంధం షడ్వర్హపర్యంఠం పదంస్యాత్‌ కర్మధారయే అనే కారికను (ప్రకటించాడు కర్మధారయ సమాసంలో తెలుగు పదం ఆరషిరాల పరిమితి గలదై ఉండాలని కొరికార్హం

చింతామణి సూతం కర్మధారయ సమాసంలోనే ఈ నియమమని చెబుతున్నా అహోబలపతి షష్టీతత్పురుషంలో గూడ ఈ నియమం అన్వయిస్తుందని వ్యాఖ్యా నించాడు బహుశః ఆతని వ్యాఖ్యానానికి రామన్న ఉదాహరణం కటిక చీటి తిండికరముల అనేది కారణం కావచ్చు ఆ ఉదాహరణం షబషతత్పురుషంగదా ఆపోబలపతి ఈ సందర్భలో రామన్న ఇచ్చిన ఉదాహరణనే స్వీకరించడం గూడ గమనించదగ్గ ఆంశం 20 తెనుంగు కృత స్తీలింగం బునకు విశెషణము పున్నపుంసకములచే

తనమున€ జెల్లె యశోదా తనయు కృపా దృష్ట సౌఖ్యదాయక మనంగన్‌

(కవి సం 2-80)

సభాపర్వం నుండి పై లక్షణానికి లథ్యెన్ని చూపాడు కవిజన సంజీవనీ కారుడు. దాన్ని చింతామణిలోని అజంత పరిచ్చేదం 48వ సూత్ర వ్యాఖ్యలో ఆహోబలపతి సంస్కృృతీకరించి కారికగా పొందుపరిచాడు

అపా9ణ్‌ వాచినామత౦9 థవేదమహతాం జ్రయాం ద్విధావిశేషణం శత౦9 మానం సువచసాం వచ

ఆపా9జి వాచకాలు అమహద్వాచకొలు అయిన స్త్రీలింగ శబాలకు రెండు విధాలైన విశేషణాలు (పున్నపుంసకములు చెల్లుతాయని కారిక భానం ౨ దింతామణీ సూ(్రంతోనే ఈ కారికలవల్ల ఏర్పడే అక్యెల్ని సాధించవచ్చు (ఉభయవిధ మమహతీనాం కాని చింతామణి సూత్రంలో కంళయె కవిజన సంజీవని అకీణంలో స్పష్టత మెండు దానిలో కృత త్తీలింగంబు పుం నపుంసకములు అచేతనములు వంటి పదాలు నిస్పందేహంగా లకణంలోని అర్జాన్ని న్ఫుటంగా తెలుపుతున్నాయి గుణ(గ్రాహి అయిన అహోబలపతి ఆ లక్షణాన్ని సంస్కృృతీకరించకుండా

చింతామణి వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక కరృత్వ నిర్ణయం 88 ఉండలేక పోయాడు పైగా పై లక్షణ మాధారంగానే అతని వ్యాథ్యానం సాగినట్లు ఆంది పంక్షుల్ని బట్టి నిర్ణయించవచ్చు అమహతీనామిత్యనేన త్రీలింగానామిత్యయ మర్జోగమ్యతే అమహతో ద్వివిధా స్తీలింగాః అస్తీలింగాశ్చేతి స్రీలింగా అప్‌ ద్వివిధా పా(ణివాచకొః ఆప్రాణీవాచకాశ్చేతి తత్ర అహప్రాజీవాచకానాం స్తీలింగా మహతాం శ్రీలింగవిశేషణం ఆశ్రీలింగవిశేషణం చోళయం భవతీత్యర్థః

పె రామన్న లకణంలోని శ్రీలింగళబ్దం కారికలో న్తీయాం అని పున్నపుంసక శబ్దం ద్విధావిశేషణం అనీ అచేతన శద్దిం అ(ప్రాణివాచినాం అనీ రూపుదిద్దుకొన్నట్లు స్పష్టంగా తెలుస్తుంది

అహోబలపతి కారికల్లో 4వ పాదానికి లతణం చాలకపోతే (ప్రమాణం త(త్ర సద్వచః మానం సువచసొం వచః అని కవి వయోగాలే ఆయా లక్షణాలకు (1పమాణమని పూరిస్తూ ఉంటాడు. తెలుగు లక్షణ (గ్రంథాల్లో లకణాలు స్వయంగా చెప్పి అక్యాలు ప్రాచీన కావ్యాలనుండి ఒనగిన లాక్షణికుల్లో ముద్దరాజు రామన్నను అ(గ్రగామిగా ఆంగీకరించవచ్చు అతనికి ముందు ఆ సం్యపదాయం ఉన్నట్లు లేదు. అతనిని చూచే తరువాత అస్పకవి మొదలు అడిదము సూరకవి వరకు పలువురు లాతణికులు తమ అకణ (గ్రంథాల్లో ఆమార్గాన్ని పాటించారు కాగా కవిప్రయోగాలు ఆధారంగా లక్షణాల్ని సమర్జించడం ఆనే ధోరణి కవిజన నంజీవవి నుండే ఆహోబలపతి తన కారికల్లో పొదపూరణం కోసమే. అయినా స్వీకరించాడని నిర్ణయించవచ్చు

అహోబలవతి కవిజన సంజీవనిని బహూ(శ్రద్ధతో చదివి దాని లక్షణ లక్ష్యాలు ఆకశించుకున్నాడు కాబప్టే ఆతని వ్యాఖ్యలో ఉదాహరణలలో రామన్న సేకరించిన ఉదాహరణలు మిక్కూటంగా కనబడుతుంటాయి (ఆజంళత గ4వ సూ(్ర వ్యాఖ్య) కవిజన నంజీపన్నిమార్ష్గం అపూర్వం గాబట్టి ఎందరో లాక్షణికులు దాన్ని వెలువడిన వెంటనే శరసావపించారు అహోబలపతీ వారిలో ఒకడు అయికే తన ధీవికాసానికి ఎవని రచననుండి స్ఫూ రిని పొందాడో ఎవని (గ్రంథంలోని లక్షణ లక్యెలు అక్షరశళఃస్వీకరించి తాను కీర్తిని పొందాడో ఆతనినే ఆధుని కుడని తన వ్యాఖ్యలో ఒకచోట (ఆజంత 42వ సూూతవ్యాఖ్య ఈసడించడం మాతం ఆహోబలపతి చేయదగిన పనిగాదు

800 సంస్కృతంలోని (పసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు

పె పరిశీలనం వలన ఆహోబలపతి తన వ్యాఖ్యానంలో అధర్వణకృతంగా (ప్రవేశపెట్టిన కారికలు అధర్వణో పజ్ఞకాలు కావనీ అవి అహోబలపత్యుపజ్జికాలు గూడ కావనీ అహోబలపతికి పూర్వమున్న లాక్షణికుల లక్షణాల భాషాంతరీకరణారే ఆని సాధికారికంగా నిర్ణయంచగలిగాం

అలాగే అధర్వణకారికలు ఒక స్వతంత్ర (గంథం కాదని దానికొక రచనా పఫణాళికలేదవి. అనన్నీ అహోబలపతి తన వ్యాఖ్యానానికి (ప్రోద్బలకంగా అక్కడక్కడా అల్లిన లకణఖండాలనీ సాధికారికంగా నిరూపించగలిగాం ఆ కారికలకి ఆహోబలపతి వ్యాక్యానంనుండి వేరుచేసి చూసే అర్హసందర్భాలే తెలియవని గూడ గమనించగలిగాం వాటికి విడిగా వ్యాఖ్యానం (గ్రాసినట్లు నటించిన ద్వితింతిణి సీతారామాచార్యులు గూడ కేవలం అహోబలవతి వ్యాన్యొన భాగాల్నే ఎత్తి (వ్రాయడం తస్ప స్వయంగా చేసినదేమీ లేదు అతడేకాదు. వాటికీ విడిగా వ్యాఖ్య (వ్రాయదలిస్తే ఎవరైనా అంతకుమించిచేయగలిగేది ఏమీ ఉండదు కార 0 వాటి రచన ఆటువంటది

ఈ కారికల మూలపారాలు ముద్దరాజు రామనకు పూర్వ(గంథం కొవ్యా- లంకౌార చూడామణిలోను (విన్నకోట పెద్దన) దానికి పూర్వ (గంథం ఆంధ భాషాభూషణం లోను (మూలఫఘటిక కేతన్స గూడ కనిపిస్తున్నాయి. అయితే ఈ కారికలు కూటస్పష్టి అవి తొలిగా నిరూపించడానికి ముద్దరాజు రామన (గ్రంథమే తగినదిగా ఉండటం వలన దానిని ముందు స్వీకరించడం జరిగింది ఇపుడు రామనకు పూర్వుడు విన్నకోట 'ెద్దన్నను "పెద్దన్నకు పూర్వుడు కేతనను అహోబలవతి ఎంత బాగా చదివి వారి మాటల్ని గూడ సంస్కృృతీకరించి ఏవిధంగా అధర్వణ కౌరికలు సనృష్టించాడో గమనిద్దాం అనేక లకణాలు లక్ష్యాలు కేతనలోను పెద్దనలోను పమానంగా ఉండటంవలన పెద్దన లకీణాలు కొంత స్పష్టతరంగా కనుపించడం వలన అతని లక్షణాలు [వాసి కుండలీకరణాలో వాటి మూలాలు కేఠనవిగూడ చూపడం జరిగింది. పెదన లకణాలలో ఇముడన్‌ కేతన లక్షణాలు విడిగా చూపి వాటినుండి కొరికలు సృష్టంపదిడిన తీరు తరువాత గమనిద్దాం

కావ్యాలంకార చూడొాయలిలో కాంకల యూలనారాలు

మను కటుపటు శచబ్దాదుల నొనరింస డుకారమెపుడు నుండదు కవితం

దెనిగించి చెన్సుచోటం దనరు వుకారంబ యర్థదాయకమగుచున్‌ ఎాలి.-ణి

చీంళఠామణీ 0 వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక క _ర్భోత్వ విర్ణయం క్రీ (వైలకణమే ఆం భా భూ లోగూడ చూడవచ్చు పద్య నంఖ్య 40) కారిక మనువట్వాది శద్దానాం నడుజ్‌ నిళ్చ (వయుజ్యతే __అజంత 44 సూ వ్యాఖ్య మను వటు మొదలయిన శబ్దాలకు డుజ్‌ ప్రత్యయం ని ఆగమం రావు 2 వలసినపుడు శర్మ వర్మ శబ్దంబుల పె డుకారమెక్కు(దానిపోవు రామశర్ముండనంగం గామవర్ముండనంగ వసుధశర్మయనంగ వర్మయనల $._48 (వైలకణమే ఆం భా భూ లోహడ చూడవచ్చు వద్య సంఖ్య 40) కౌరిక్ష క్వచిన్మనుజసంజ్ఞాయాం డుజ్‌ నాంకాన్నవిధీయతే __హలంత (సూ వ్యాఖ్య మనుషుల పేర్లు నకారాంతాలై నవుడు (శర్మన్‌ వర్మనొొ కొన్నిచోట్ల డుజ్‌ రాదు క్రి ఆది శబ్దాంత వర్షంబునంత్యశబ పూర్వ వరంబుతో గూడంటొతుచేంత చి స! న! ణి జాతీ సంధియగు $8___45 ల (వైలక్షణమే అం థా భూ లోగూడ చూడవచ్చు సద్య సంఖ్య శఖ కొరిక ఆద్యంత వర్ణయోరై క్యం నంధిరిత్యుచ్యకేబుదైః _నంధి $ నూ వ్యాఖ్య ఆది అంత వర్ణాలు ఒకటి కావడం సంధి అని చెప్పదిడుతుంది-సండితుల చేత శీ అచ్చు తుదియచ్చు పట్టున వచ్చి యకారంబు నిలుచు వలసినయెడ దా నచ్చయి యిత్యోత్వంబుల( జొచ్చున9చితార్డ్‌ వాద నూచకమగుచున్‌ 0-47 కారిక పా9ిజాత్‌ పా్రొొజో లఘుర్య్మస్స్యాత్‌ సహల్‌చాచ్చ భవేర్‌క్వచిర్‌ _ సంజ 2 సూ వ్యాఖ్య అచ్చుకు పరమైన అచ్చు లఘు యకార వో మౌతుందీ ఆది హల్లూ అచ్చూ అవుతుంది

89కి సంస్కృతంలోని (వసిద్ధాయ్యధ వ్యాకరణము 8 _ మొల్లమ్ముగ నెల్లెడలను హల్లులపై విడుపులగుచు నాయీయేయో లులసికాకృతి నిలునం జెల్లుం బశ్నానునయ విశేషము లందున్‌ -0 = 01 ల! న. (డై లక్షణమే ఆం భా భూ లోగూడ చూడవచ్చు పద్యసంఖ్య 54) కారిక అచ్చతుష్కంం వేర్‌ (ప్రాణిస్టితం (పళ్నాదినాచకమ్‌ అజంత 85సూ వ్యాఖ్య ఆ ఈ ఏ ఓ లు (ప్రాణివాచక శబ్దాలమీద జేరి ప్రశ్న మొద లయిన ఆర్బ్భాలిస్తాయి 6 వాండు వీండను నవి బహువచనములను వారు వారలు వాం[డ్రును వీర వీండు) పీరలునునాంగ నెందును వి స్పరిల్లు గాండునకు గారు. గాండ్రును గల్లుగు నంగడ్రు -$8.80 (వె అలకణమే ఆం భా భూ లోగూడ చూడవచ్చు. సద్యసంఖ్య 72) కారిక భవేత్తదాది శబ్దేభ్యో డుజాదిస్తు భవేన్నచోత్‌ జసఃస్థానే రురత౦స్యాత్‌ క్వచిదత్వం భవేల్లులే పిక త్వేచ భవేద్వారు స్తథా లౌచక్వచిదృవేత్‌ అజంత గ సూ వ్యాఖీ వాడు మొదలయిన శద్దాలకు డు మాత్రమే వస్తుంది ఉత్వం రాదు బహువచనంలో రు వస్తుంది (వారు లులఅలు పరమైతే దానికే ఆత్వం వస్తుంది (వారలు వారలన్స్‌ ఏకవచనంలో గూడ వారు వికల్పంగా వస్తుంది (ఎవ్వారు ల పరమైనపుడు గూడ ఆలాగే (ఎవ్వారల్యు ₹... వరున నేయి చేయి వాయనువలుకుల తుదలంబెక్కు (జెప్పందులు జనించు( (టబ్రీకి నేతులనంగం జేతులు వాతులు నాంగళజెల్లు నెల్లనాటనం(డ్రు -8--850 వేయి కాయి దోయనియెడి వీని బహుత నోలిం దుద లుత్వ మొనంగూడు వేలు తాలు దోలునా $ $0 (వైలకణ మే ఈం భా భూ లోగూడ చూడవచ్చు పద్య సంఖ్య 76 గ

చింతామణి వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక క_రృత్వ నిర్ణయం 808 కారిక శకేషాంచి ద్య న్తళద్దానాం లుతీస్యాతాం యథోచితమ్‌ క్వచి త్యాదేశ ఏవస్యాత్‌ క్వచిన్నైవ (ప్రయోగతః వర్షిస్యా న్యన్య లోపస్స్యాత్‌ లులయో ప్రాయశ క్వచిత్‌ (అజంత ౧9 సూ వ్యాఖ్రై కొన్ని యి ఆంతమందు గల శచ్దాలకు (రాయి నేయి మొ తి గాని లు గాని చేరుతుంది (రాళ్ల నేతులు మొ ) కొన్నిచోట్ల ఈ మాత్రమే వస్తుంది కొన్నిచోట్ల రాదు చివరి వర్జానికి లు అ లు పరమైనపుడు కరచుగ లోవం వస్తుంది 8 శకేలేకవచన మరయంగ6 బాలును దెమ్మెరలు సహజ బహువచనంబుల్‌ --8.8 కారిక ఐహుత్వం క్వచిదేకత్వం బహుత్వ్వ (ప్రత్యయ క్వచిత్‌ (ఆజంత 72 సూ వ్యాఖ్య ఒకచోట బహుత్వమూ ఒకచోట ఏకత్వమూ ఒకచోట బహుత్వపత్యయం మాత్రమే. ఉంటుంది. ఇరులు ఇత్యాద్యా బహువచనాంతాః 'కేలు ఇత్యాద్యా ఏకనచనాంతా = ప్యాఖ్య $ కొజలాళ్ళు వరు గోధుమలనుములు కొల్లలనెడు వీనికెల్ల నిట్ల న! ల తి లి టు! 'వ్రకటితంబులయ్యె బహువచనంబులు ఏకవచన నియతి ఎప్పుడులేదు -$-98 ఎద్దునకు వరికి నెడ్డు వడ్డునాంజిను య 0 80 (మైలకఐణమే ఆం భా భూ లోగూడ చూడవచ్చు. పద్య్మనంఖ్య 80) కారిక _ ఏకళత్వే సన్మవాచిత్వం బహుశ్వే ధాన్యవాచితా లోప్తాదేశ వికారస్తుతతఏితత) ప్రదృశ్యతే -_ అజంత 85సూ వ్యాఖ్య కొన్ని శబ్దాలు ఫకవచనంలో సస్యాల్నీ బహూనచనంలో ధాన్యాల్నీ ది తెలుపుళాయి లోప ఆదేశవికారాలు ఆక్కగక్కడ కనుపి స్తున్నాయి వరి _ వడ్లు ఆరుగు - ఆళ్ళ కొట్టి - కొజ్డలు మొదలగునవి ఇది కావ్యాలంకార చూడామణి ఇకణాన్ని మెరుగుపరిస్తే ఏర్పఢిన లక్షణం

804 సంస్కృతంలోని (వసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు (0 గుణి గుణంబు చెప్పం గొజలు విశేషణ సదముపై నికారమొదవుంబాయు నాతికెల్ల నాండు నల్లని కను€గవ నల్లకనుళ[గవ యనంగ వరుస $_ 27 (మైలకణమే ఆం భా భూ లోగూడ చూడవచ్చు పద్యసంఖ్య థ్‌ కారిక నివరకస్స్యాదృహుళ మదనాదుణవాచకాత్‌ _ అజంత 85 సూ వ్యాఖ్య టా! అత టి అదంత మైన గుణవాచక శదిం కంచ ని (ప్రత్యయం బహుళంగా వస్తుంది నలవి కలువ _ నల కలువ ఇత్యాది వట! భా ఇలంబల్లు ముల్లు విలును హలాదులను నదుకుచోట నడగును జడల్‌ ణా న. న! (0 పలువరుసయు ములుమోదుగు విలుకాండు ననంగ నెందు విశ్రుత మగుటన్‌ = లిఎ తీ0 వెన్ను కన్ను చన్ననియెడి వీనిజడ్డ లుడుపుటొప్పు సమాన నియోజనములఈ దనర వెనుగా(డి కనుదోయి చనుమొలకలు నా సమానంబులొప్పు నానా విధముల ___- 81 (ఫైలక్షణమే ఆంభాఖభూ లోచూడవచ్చు పద్య సంఖ్య £) కారిక క్వచిద్భృవేత్‌ సమాసేపి ప్రాణిమాతన్య సం[క్రుతిః హలంత 28 సూ వ్యాఖ్య కొండొకచో సమాసంతో గూడ హల్లు (ఒకటి) మాత్రము వినవచ్చును కనుదోయి. చనుదోయి ఇత్యాది ₹ _ అఆరియి(డి. కౌండాడణ యన ధరలో నొకకొన్ని చెల్లుం దద్ధితసదముల్‌ పరువడి వాని నెలుంగుట పరమ పరిజా నమాంధభాషాకవితన్‌ __$-- 42 మో సూండరి ముండరి తూండరి కల్లరి కాలరి (పేలరి కష్టుండనంగ నుప్పిండి (ప్రాయిండి చప్పిండి (గేసియి తన్నిండి చిక్కి 6డి దతయనగణ సీటుకొందెడకాండు పోటుకాండుదురులాండించులాండెప్పుడు సీతండనంగ6 డక్కులాండెక్కువ నిక్కులాంతదరులాండెపుడు దురాత్మకుం డీతండనంగ కర్‌ 48 వైలతణమే అం భా భూ లోగూడ చూడవచ్చు పద్మ సంఖ్య 88 67)

చింతామణ్‌ వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక కర్శృత్వ నిర్ణయం శ0ిగ్‌ కారికా కాండుర్గాండుర్భ వేదీండుర_స్టిత్వాద్యర్హబోధకాః ఏకత్వవాచకొత్‌పుంసి స్యాదాండు స్వన్యథానుత అనీ స్రీియామాండిర్చహు త్వేస్యాత్పుంసి ఆన్య్మేచ బహవోదేశ్యా వరకొః ఆర్లభేదకాః _అజంత 728 సూ వ్యాఖ్య ళు థి ఆ స్తిత్వము (కల్ప అనే ఆర్జంలో కాండు గాండు ఈండు అనే (ప్రత్యయాలు ఏక్రవచనాంత శబ్దంకం'చె పరంగా పస్తాయి-పుంలింగంలో ఆంఢు మాత్రం బహు నచనాంత శద్దింకంమె పరంగా వస్తుంది ఆండి అలింగంలో బహువచనాంత శబ్దం కంటె పరంగా వస్తుంది ఇంకా దేశీయాలైన అనేక (ప్రత్యయాలు వివిధార్జాల్లో వస్తాయి వన్నెకాండు వన్నెలాండు సన్నెలాండి కల్తరి ఉప్పిండి ఇత్యాది కి మొదలం జెస్పినయది తుద యది యాదేశంబు విధికీ నవ్వచనములం బొదవి పథమ మధ్యమలకుం దుద నుత్తమపురుషమునకు6€ దొంటట్ల యగున్‌ 8 - 66 చేయునది బుధుండు ధర్మము 'సేయునడి బుధులు విశేష సిద్ధ్యక్రీయలం జేయునది నీవు దర్పము 'సేయనది తపంబుమీరు శివునకు సనినన్‌ కీ ల కారిక _ తద్ధర్మ (ప్రథమైకత్వ వాచకాద్ధి క్రియాపదాత్‌ , అది శబ్ది ప్రయోగస్స్యాత్‌ విశేషార్డే విశీక్షితే _ క్రియా 45సూ వ్యాఖ్య తద్ధర్మ (పథమైక వచన (కీయాపదం కం అది అనే శబ్దం విశేషార్థంలో (వ్రయోగించబడుతుంది. పలుకు పలుకునది అనుష్టించునది ఇత్యాదీ శ లెైలు(గుంబలుకులు పునరు _కీంబలుకుచోట గదిసి రెండవపదమున మొదలి వాతం దనరు. గిత్వంబు (్రానంబు దప్పకుండ వర్ణములు దీర్చ హ్రస్వ (వవ ర్తులగుచు పులి గిలియనం గరి గిరియిన సలి గిలియన నోడ గీడయనగా 6బరంగున్‌ నలులు గిలులన(గ బలపంతులు మటి గిలవంతులనంగందుద సరియగుచున్నా 86-167 6

06 నంస్కృృతంలోని (ససిద్దాంధ్ర వ్యాకరణాలు కారక కతచిత్‌ సర్వశద్దానాం పునరు క్రిర్నదోషకృత్‌ త (త స్యాద్గిత్వ్సమాద్యస్య సమక్యాహనస్వ దీర్హయో --అజంత 86 సూ వ్యాఖ్య కొండొకచో ఎల్లశబాల పునరు తి దోషం కాదు వాటిలో మొడటిదానికీ న జాన హ్రిన్వ దీరాల ననుసరించి గి గిలువప్తాయి హరి _ గిరి వహ్ని = గిహ్ని ఇ ఇత్యాది జై ఉదాహరణల్లో ఇత్యాది ఆవి చూపబడ్డవి అహోబలపతిపి ఎ. పరిశీలనం వలన ఆధర్వణకారికలుగా అహోబలపతి తన వ్యాఖ్యలో 'వ్రదర్శించినవి యథఖార్హానికి న్వతం్శత కారికలు గావనీి వాటికి మూలపారాలు విన్న కోట పదనలో అనేకం కనిపిస్తున్నాయని శెలిసికోగలిగాం విన్నకోట 'పెదన్నమ ద శే కాని అహోబలపతిని పెద్దన్న ఎరగడ ద ఆవోబలపతి ఎరుగునె కౌ ద 6 అసంభవం “పెదన అధర్వణకారికలు సంస్క్యూతంలోనివి చూచి తెనిగించాడవి వాదించడానికి జొతిగా వీలులేదు. ఆతని లక్షణాలు దాదాపు అన్నీ కేతన ఆంధ్రభాషాభూషణం లోవిచే పెద్దన్న కాలానికి గాదుగదాొ వె ల్తకీ తాతంభట్టు ముద్దరాజు రామ న్న కాలానికి గూడ _ అధర్వణుడు వ్యాకర్త అనే విషయం పండితలోకానికి తెలియదు ఇందరు లాతణికులూ అధర్వణుని కారికలు రహస్యంగా ఆంర్రీకరించారనే అబద్దం కల్పించడం కంస అహోబలపతే ఆ కారికలు సృష్టించి (గ్రంథ గౌరవ సంపాదనార్ధం బాలసరస్వతి లాగానే. శాసూ ఒక భారళాసువక్త పేర వాటిని (వకటించాడు ఆనడం సబబు పెగా ఆధర్వణకారికలుగా ఆహోబఐబలపతి ఉటంకించిన వాటిలో చాలథాగం మిక్కిలి ఆర్వాచీనకాలానికి చెందినవి కావటంవల్ల! ఆ కారికలు ఆధర్వణీకాలు కాకుండానె నా పోవాలి లేదా ఆధర్వణుడు నాలైదు శతాబ్దాలు ముందుకు నడిచెనా ండాబ్హా న నా చె చావాలి ఆవి(వసిద పరిశోధకులు నిర్హయించి ఉన్నారు2 థి వ! న తవా ాాాలాలాలంా క చూ అప్పకవీయంలో ఆఅధర్వణకారికల మూలపొరాలు అన్యే(ప్రకరణం ఓ స్రా తూమాటి దొణప్ప---భాపషాచారిత్రక వ్యాసావళి ___ ఆం(ధ్రసారన్వత సరిషర్‌_ 972

చింశామణి 0ళా వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక క _ర్భృత్వ విర్ణయం 0? మన వండితుల్లో తమ పూర్వుల? సమకాలికుల లకణాలు రహస్యంగా సంస్కృృతీకరించి కీర్తి (పకిష్టలు ఆర్జించాలనే దృక్పథం లేదనడానికి వీలులేదు నిన్నమొన్నటి శిష్ణు కృష్ణమూ ర్హిశాన్త్రుగారి దుస్పాహనం అయన చిన్నయసూరి బాలవ్యాకరణాన్ని పొగచూరిన తాటాకులమీద రాత్రికి రాతి వాసి వాటిని హరికారికలు గా (ప్రకటించి చిన్నయనూరి (ప్రాచీనమైన వాటినే తెలుగుచేశాడని వాదించడం తరువాత శ్రీ దువ్వూరి వెంకటరమణళాన్తి మున్నగువారు ఆ వాదాన్ని మూలోచ్చేదం చేయడం మనమెరిగిన విషయమే కదా అంతకు ముందు బలారి నరసింహరాజు అనే చింతామణి వ్యాఖ్యాత అహోబలపతికి రూచిమంచి తిమ్మకవికి తరువాతివాడు కవిసంశయ విచ్చేదంలోని తదృవ లక్షణా లనేకం సంస్కృృతీకరించి తన వ్యాఖ్యలో చొనపడం జరిగింది! అంతవరకెందుకు అహో బలపతి అప్పకవీయ పీరికలోని పద్యాలు అనేకం సంస్కృృతీకరించి చెప్పాడు గదా మన (ప్రాచీన పండితుల్లోని ఈ మనస్తత్వాన్ని పూర్వరంగంగా భావించి చూసే అహోబలపతి తప్పకుండా తనకు పూర్వులై న లాక్షజెకుల లకణాన్నే సంన్క్బృతీం కరించి తనకు పరోకుగారవం తన వ్యాఖ్యకు పత్యకగౌరవం కల్పించుకున్నాడని నిస్సంశయంగా నిర్ణయించవచ్చు ఆంధ భాషా భూషణంలో కారికల మూలపొరాలు -.-- ఇపుడు. విన్నకోట పెద్దన లక్షణాలలో ఇముడని కేతన లక్షణాలు వాటి నుండి పుటిన కారికలూ ఏమిటో పరిశీలిద్దాం యు బి 'పెక్కిటి కొక క్రియ యిడుచో నొక్కడందుదినాండె మొదలనొండెను మతీయొ క్కొాంక్కటి కొండెను బెట్టుదు రక్కట (క్రియనడుమబెట్ట రాం(ధ్రకవీం(ద్రుల్‌ ఆంభాభూ 86 కరియరిగేల దురిగ మరిగెను గరియున్‌ దురగమ్ము నరిగెః (గ్రక్కున నరిగెన్‌ గరియును దురగము ననందగుః గరియరిగేన్‌ దురిగనునంగ€గై కొనరార్యుల్‌ పైది 81 న ననన మూ కవిజనాంజసము చింతామణ్‌ వ్యాఖ్య

888 సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణొలు కొరిక (క్రియాయాస్తు పయోగస్సాాత్‌ కారకాద్యంత భాగయో మధ్యభాగే తత్‌ ప్రయోగో ససాధుహృదయం గమః అజంత 56 నూ వ్యాఖ్య క్రిచూపయోగం కారకం యొక్క ఆదిలోగాని అంతంలో గాని చెయ్య వచ్చు మధ్యలో చేయరాదు నడచెనేనుంగు గుట్జము ఏనుంగు గుట్టము నడచెను ఇత్యాది పూర్వార్హ ఉదాహరణమ్‌ ఏనుంగు నడచెను గుజ్జము. ఇత్యాది వయోగోన సాధుసమ్మత ఆతోబలపతి వ్యాఖ్య వీటిపై ఇతరుల వ్యాఖ్య అవసరం లేకుండానే తెలుగు సంన్క్బృతానికి మూల మనవి తెలుస్తుంది వి ఏకవచనపు౬ దుదలందు నెలసినిలుచు నుత్వమత్వమౌ నిత్వమ్ము నీత్వమొందు నార బహువచనంబుపై6 జేరినిలుచు (హన్వములు నిడుపులగు(గవ్యను సుతు(డ సుతుండా యనంగ సుదతి సుదతీ యనంగ విమలతరమతులారా హితకారులార యనంగా నతిశయముగ వరుసతో నుదాహరణంబుల్‌ (పైది (48) కారిక సంటోధనే వాదీర్హ స్ప్యాక్‌ ఛయోగన్య త థాగతే భ వేదథ్రాది తామేవ దీర్చ త్వం వికృతే కుచే _అజంత 4 సూ వ్యాఖ్య ఛారతీ భావథవ నిభ సుభగా ఇత్యాది అహోబలసతి ఉదాహరణం రెంటిని గమ నించినపుడు ఎ వివరణం లేకుండానే కేతనను సంప్కృృతీకరించి అధర్వణుని “పేర కారికలు సృష్టించాడు_ఆహోబలసతి అని తెలుసుకోవచ్చు కాబట్టి ఇకపై కేవలం కేతన సద్యాలు కారికలు మా(త్రమే వాటివాటి ఉదాహరణలతో ఉటంకిస్తాను శి దీవెనకగు నెడుంగాతను గావుకనున్‌ దెనుగుకవుల కబ్బంబులలో శ్రీ వెలిగెడు మధిప్పండు మేల్గావించుంగాత మేలుకాపుతమనంగన్‌ (ఆ౦ భాభూ | ]

చింతామణి వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక కరృత్వ నిర్ణయం 8908 కాలిక _ డుమకాతా కొవుకాద్యా ఆశీరర్దేతు సమ్మతా -అజంత 8 సూ వ్యాఖ్య దీవెనలో డమ కొత అనే (ప్రత్యయాలు కావుత మొదలయినవీ సమ్మ తాలు శుభము ఘటీయింపుడుము ఇత్యాది ఆందు నిందు నెందు ననునర్థ్హములు మతజీ యటయు నిటయు నెటయు నను[కమమున( (గియల రాకపోకలయి మీందనుండిన నుత గుణాభిరామ నూత్నదండి (౪ఆ౦భాభూ 74) అఆటంటోయెడి నిటవచ్చెడి నెటకరిగెడి ననుట యుచిత మిటువలె€గాదే యట నాడెడి నిటలబాడెడి నెటంగూర్చున్నాండనంగ నెసంగవుకృతులన్‌ " (వైది 1) కారిక ఉద న్సటాన్నాః స్టానార్జ వాచకా యు_క్రటోధకా కొవరేతుథ వేదత్వం (అజంళ 78 నూ వ్యాఖ్య ఇటు రమ్ము అటుపొమ్ము ఎటుపోయెదు ఇటకు ఎటకు ఆటకు ఇత్యాది థ్‌ "పెక్కు సంస్కృత శబ్దంబు లొక్కపదము ,క్రింద6 దద్వి శేషణము లింపొం ౧ దంగూర్ని తెలుంగు తత్సమాసము [క్రింద గలుగునప్పు డ[గవదముతో విలనగు నర్దమటన (ఆంకాభూ 80) తన విశిషకులాచార ధర్మమనంగం దన జగర్గీత సాధువ_ర్రనమనంగ6 వ! దన దిగంతర వరి (ప్రతావమన€గనివి యుదాహరణంబులైై యెందుంజెల్లు (ఆం శా భూ శ్రి సీ సంస్క్యృతంబుతోడ సమాసించును నీ వినూత్న మణినూప్పర హ దజచె యునికీన్‌ 'ెది శచ్దాసక్త చిత్తహంస (శాసకరాంబుదమునాంగ€ అచ చి 05 కారిక. సమాసయుగ్‌ భవేనాద్క ఆన్మాదిక విభక్తిగ -హలంత 88 సూ వ్యాఖ్య

(రీ సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు సంస్కృత శబ్దాలు తన మొదలయినవాటితో సమాసాన్ని పొందుతాయి శనధర్మవిభవము నాబుద్దిపాటవము నీమహోదారత ఇత్యాది (6 వినెం. గనెం గొనె నను పగిదింజను పలుకులనుండు నడంగు సంబంధంబుల్‌ వినియె గనియెం గొనియె ననంగ ననువైై వర్షిల్లుంగాన నభినవ దండీ (అంభాభూ 80) కారిక యస్సా్యాద్దేశ్య (క్రియాన్తేషు భూత ఏకత్వవాచక ఇతఏవ పరస్సస్స్యాత్‌ భవేన్నా న్తకాత్‌ పరే సంజ్ఞా 22 సూ వ్యాఖ్య భూతార్జక_.ఏకవచనంలో దేశ్యక్రియల చివర య వసుంది అది ఇత్వావికీ పరంగానే వస్తుంది. ఇత్తు నాంత్యకయలకు పరంగా వసుంది కనియె వివియె ఇత్యాదా వేత్వ విశిష్టం యత్వమ్‌ సా 7 అన్ముంబసుపుచో నుజ్జంత మైన శబ్ద మచ్చుపై నున్న ముజ్దింత మగుట నిజము మొనసి పొడవరి "సేనల ననంగ(జనదు పొడవు మరి సేన ననుటయె పోలుంగాని (ఆంభాఖా 7) కారిక _ (ప్రార్థనాన్టే మురేకశ్వే కథ్యతే మధ్యనార్థక విభాషాతు వద న్య్యన్యే నప్రాజేతు కదాపిచ కియా 85 సూ వ్యాఖ్య (ప్రార్జనార్థంలో ము (ప్రత్యయం ఏక్రవచనంలో చెప్పబడుతుంది. కొందరు ఆది వికల్చ్బంగా వస్తుందంటారు అచ్చుపరమైనపుడు మాత్రం వికల్పంగా రావడం ఎప్పుడూ లేదు. ఘటింపు సుఖము అచి పరేతు ఘటింయింపు మమల సుఖము ఇ త్యేవరూసమ్‌ వలల ఓ. _ శేతన (వ్రత్యయాల్ని అక్షరాల్ని విడిగాచెస్పవలస్‌ నచ్చినపుడు జాని వాొటీ చివర చేర్చి చెపుతాడు ఉదా ముబ్దు__ముప్రత్య్మయం ఉబ్జు---ఉ ఆక్షరం ఇతడు సంస్కృతంలోని తసర కరణానికి మారుగా ఈ జా ని ఎన్నుకున్నాడు

చీంతామణీ వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక కర్సృత్వ నీర్ణయం ఖ0 ఇదేవిధంగా ఆంధ్రభాషాభూషణంలోని లక్షణాలు మరికొన్ని ఆధర్వణకారి కలుగా భాషాంతరీకరింపబడి ఉన్నాయి. వావిని ఇంకా నంకేపంగా అవసరమైతే తప్ప నిర్వ్యాఖ్యానంగా ఇస్తాను గి ఒక క_ర్తచేయ పనులకు€ (ప్రకటితముగ మొదలనైన సని యిత్వాంతం బకృతంబయినను కాం తంబ కుటిల కర్రవ్య కార్య మన్వంత మగున్‌ (ఆంభాఖూ రొ ఆమిలేమికి నిమికల్మికి నమరంగా6 దనము ధర్మమగుటకు€౬ దగుఃగా నమి వినమి తాల్మి కూరిమి తమ మంచి తనంబు లోభిశన మనః౭జనుటన్‌ (పైది అ కారిక క్వార్టేతు వ్యతిరేకార్తే క ధాతోస్న తైంవ మిరృవేత్‌ (కీయూ 48 నూ వ్యాఖ్య వ్య త్తిరేక క్వార్ధంలో క్త (ప్రత్యయం వస్తుంది వ్యతి రేకార్టంలోనే ధాతువుక్సి మి (ప్రత్యయం వసుంది ఉదా వండక భఘటింపక వండమి ఘటింపమీ | తినుటకును దింటయును నగు౬ గొనుటకు. గొంటయగు గనుటకుం గంటయగున్‌ వినుటకు వింబయగున్‌ దాననుటకు నంట యగు వలసినప్పుడు గృతులన్‌ (ఆంఖభాభూ ॥్‌శ్రీ కారిక టవరకః (క్రీయానేస్యాల్‌ భావార్లే సాఒసమాసయో ణు తి థి పూర్వన్య నవికారోనో న్తన్మన్‌ లోవశ్చ కస్యచిత్‌ (కీయా 4! సూ వ్యాఖ్య) (క్రీయల చివర భావార్హంలో సమాసమందు అనమాసనుందు ట (ప్రత్యయం వసుంది. అది పరమెనపుడు ముందున్న ను అనేదానికి వికారం లేదు ఉదాః ఆనుట వినుట కనుట కేతన పెరూపాలు అంట వింట కఠట అన్నట్లు మారుతాయని సూ(ిసే అది కూడదంటుంది కారిక ఈ కొరికొవ్యాఖ్యోనంలో అహోబలపతి అనేన అంట వింట కంట ఇత్యాది చతమోగన్య భావార్డే నసాధుత్వం 20]

సే ఆధ తె శరీ? సంస్కృతంలోని (పసిద్ధార్యధ వ్యాకరణాలు కేన అనుఎ ఇత్యాదేరేవ సాధుత్వం అని వ్యాక్యానించడం గమనించదగిన అంశం ఆతడే కారికొకర్త గూడ అని విర్ణయించబడింది గాబట్టి పై కేతన లక్షణం చెల్లదని చెప్పడానికే ఈ కారికానృష్టి జరిగినట్లు తెలుసుకో వచ్చు 0 తెనుంగుల గొన్నిటిలో మునుకొని జడ్డలతోడ నిలిచి క్రొన్నెలుకృతికిన్‌ బనివడి ([క్రొ_త్తయు నెజయును ననుట దెలియంజెప్పు వరుసనవి యెట్లన్నన్‌ (ఆం భాభూ భి కొ9న్నెల (క్రొమ్మెలులులు నాంగొన్నన [క్రొక్కాలునాంగ6 (గొ త్తమ్ములునా నెన్నడుము నెమ్మొగము నా నెన్నడ నెత్తావి యనంగ నెన్నెదురనంగన్‌ (ఆం ళా భూ ల్స్‌ తెలుం/ున కెంచెమ్ములు మునుగల వాక్యము లరుణకాంతి( గావించును గెం దలిరులు కెందమ్ములునా( జేలువుగ6 జెంగల్వలన€6గ6 జెందెవలన6గన్‌ (ఫెది 24) "పీరనియెడు శబ్దం బేపారన్‌ దెను(గులకు మొదల నధికత(6దెలుపున్‌ బేరాకలి పేరామని పేరాముద పాకులనంగ( జశేరింపన6గన్‌ (ఫైది లి కారిక ళద్దానామాదిభాగేషు నూతనత్వాది బోధకా ఏకద్యివర్షకాళ్ళ్శద్దా అర్థభేదేఒపిచ క్వచిత్‌ వై పుళ్యవాచక త్వేస "పేరుళజ్టోవిధీయ తే (అజంత 86 సూ వ్యాఖ్య) శబ్దాల మొదట కొత్తదనమ. మొదలైన ఆరాలు తెలిపే ఒకటీ రెండూ క్‌ు న! అతరాలు కలిగిన శద్దాలు ఉన్నాయి అవి కొన్నిచోట అరభేదంలో కూడ వస్తాయి అలి ౧ ఖ విపులత్వము అనే అర్ధంలో "పేరు అనే శబం విధించబడుతుంది (కొన్నన న! క్రొంజిగురు నెన్నడుము చెంగలున నెత్తావి నెత్తమ్మి 'పేరాముదము “పీరరము ఇత్యాది అలికి రాలగు దిగువ గుణాలి నిలిఎ పలుకుచోట ననువగునెడగొ (డాలు జవరాలు పాతకు రాలు గెడపు రాలు ముద్డరాలనంజనుటన్‌ (ఆం భా భూ 608)

చీంకామణీ వ్యాఖ్యలు ఏకృతివి వేక క్ర్శృత్వ నీర్ణయం 400 కారీక అజ్జలో రాలుళబ్దేన సమార్డకతా యది సమా సే తత్రచోద్రస్స్యాత్‌ రేఫ ఏవక్వచిదృవేత్‌ హలంత 1 సూ వ్యాఖ్య ఆలు శద్దింతో పామానాధికరణ్య మున్నపుడు అజంత హలంత శద్దాలకు ఉత్త్వము. రేఫము వస్తాయి కొన్నిచోట్ల రేఫమాత్రమే వస్తుంది బుద్ధిమంతురాలు గుణవంతురాలు పేదరాలు జవరాలు 2 అట్టేబ్జంతంబులపై యుజ్జగు నన్నయును దల్లియును నను [్రియనా యు టంత మొందుచోటుల నుజ్జగు మనుమడును నందనుండును ననంగన్‌ (ఆంభాభూ ళీ కౌరిక యువర్త కస్ప్యాద్యనా తు సువరక ఉతోభవేత్‌ ద్యోతకావరభేదస్య చాన్య తానీ వానో ణు న! తా9పిక్వచిదృ వేత్‌ (అజంత 40సూ వ్యాఖ్య) ఇ అఆంతమందు కలిగిన పదానికి యు (పత్యయము ఉ అంతమందు గలిగిన పదానికి ను (ప్రత్యయము విశేషార్థాన్ని తెలుపుతూ (సముచ్చాయార్హాన్ని) కొండొక చోట వస్తాయి. తల్లియు తండ్రియ రాముండును ధీముండును శ్‌ మానయు జేనయు లోనగు నానా సరిమాణములు జనము గొలుచునెడన్‌ మానెండు చేనిండు నను (క్రియ మానంకెడుల నొందు మీంద (మానయకేఠా (ఆంథా భూ 80) కారిక మానార్థాన్నిత్య మేక త్వే ఎడుస్స్యాత్‌ పరిమాణకే (నంధి $నూ వ్యాఖ్య ఏకవచనాంత మైన శబ్దంకంచ ఎడు అనేది నిత్యంగా పరిమాణార్థంలో వసుంది మానెండు జేనెండు తూమెండు ముంతెండు శ ఉనుదురు లొరులక (౬ జెప్పను దనరంగ దువుదురు లెదిరికి. దనకు దునుదుముల్‌ (ఆంభాఖూ (ఫ్‌ కారిక ఉన్‌ స్యాదృవిష్యద ర్లేవా బహూ త్వేతు దురుర్భ వేత్‌ క్రీచవూ 8సూ వ్యాఖ్య నాకనా దానా నాణాల బాలసరస్వతీయ వ్యాఖ్యలో (ఆంధ్రసావాత్య పరిషత్‌) దూర్చబడిన కారిశ్ర యిది

థీధిక నంస్కృృతంలోవి (వసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణొలు భవిష్యదర్హంలో ఏకవచనానికి ఉన్‌ బహువచనానికి దురు (పత్యయాళలు వస్తాయి ఘటించుదున్‌ ఘటించుదురు "పె పరిశీలనం వలన అధర్వణకారికలు యథార్దానికి అహోబలపతి తనకు పూర్వమున్న లాక్షణికుల లక్షణాలను సంస్కృృతీకరిస్తే ఎర్బడినవే గాని స్వతంత్ర రచనలు కాజాలవని స్పష్టంగా గహించగలిగాం కం బింతాయణిలో కారంకలమూలవనారాలు ఈ కారికలకు మూల మొకటి కవి చింతామణిలో: గూడ న్పషంగా కని బి పిస్తుంది కవి చింతామణి కర్త వెల్లంకి చాతంభట్టు అష్టభాషావతార విరుదాంకీరుడు తన కవి చింతామణిని కావ్యానుశాసన మనవి పేర్కొన్నాడు_ఆళ్వాసాంత గద్మలో 6వ శతాబ్దివాడ్డైన చికకవి పెద్దన ఈ తాతంభట్లును తన లత్షణసార సం(గ్రహంలో (ల సా నం 8-8) పేర్కొనడం వలన ఇతనిని నిస్సందేహంగా బాలనరన్వతికీ అప్పకవికీ అఆహోబలపతికీ పూర్వుడని నిళ్చయించవచ్చు. కాతంభటు ళన (గ్రంథంలో టబ అధర్వణభారతం నుండి పద్యమొకటి ఉటంకించాడు కొగా కాతంభటుకి గూడ అధర్వ |! ణుడు-అతని (గంథాలు తెలుసు గాని అతని కారికల జాడ తెలియదన్నమౌట నిజంగానే అధర్వణుడు కారికల కర్త ఆయి ఆవి అహోబలపతికి పూర్వం ఉండి ఉంసపే ప్రసిద్ధ లాచణికుడు అధర్వణుని పేర్కాన్న మొదటి ఆంధ్ర లాతణికుడూ అయిన తాతంభట్టుకు వాటి జ్జానం లేకుండా ఉంటుందని విశ్వసించలేం (ప్రకృతాం శానీక వదాం చి ఆది లఘువుమీ6ంద నర్ధవిందువు నిలువదు (కవిచింతామణి $వ ఆకు నుడి తొల్మిహన్వంమీద ఖండబిందువుండదనే సూత్రం చేయడానికి ఎంతో వాజ్బయపరిశీలనం కావాలి భాషాస్వభావాన్ని ఆకళించుకున్నవానికి గాని అలాంటి సూ(క్రం చేసపేళశ్తి ఉండదు అష్టభాషావతారుడుగా (పసిద్ధుడెన తాతంభట్టు ఆ సూత్రం చేశాడు దాన్ని అహోబలపతి తన వ్యాఖ్యలో సండ్ఞాపరిచ్చేదంలో 8న స న! సూత్రం దగ్గర సందర్భం కల్పించుకొని సంస్కృతీకరించాడు తననన లా ఇది తాళపత్ర గం్యభ్రం శ్రీ వేంకపేళ్వర విశ్వవిద్యాలయ (ప్రాచ్య పరిశోధ నాలయంలో _ 4-6 సంఖ్యతో ఉంది

చింతానణి వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక కరృత్వ నిర్ణయం లీక్‌ నఖండః (వప్రథమాత్‌ (వాస్వాత్‌ వై కృతేఒ్యత్ర కదాఒసిచ ఈ తెలుగులో వెప్పుడు గాసి మొదటి (హైన్వం కంపే ఖండబిందుపుండదు ఉదా కెంచమ్మి చెందోొవ తాతంభట్టు లకణంతలోని ఆదిలఘుపు కారికలో (వళమ (హ్రస్వ మైనది ఆలాగే అక్కడి. అర్జబిందువు ఇక్కడ ఇంత మైనది భాషాంతరీకరణాన్ని స్పష్టంగా గ _క్రించవచ్చు అశతలినొాల నయ్యగహంలో కాలికల మయూలసారాలు తాతంభట్టు తర్వాత తెలుగు లాక్షణ్‌కుల్లో 'పేర్కొ.నవలసినహడు.-కాలాన్ని బట్టీ సొమర్థ్యాన్నిబట్టిగూడ _ చిత్రళవి పెద్దన అతని లక్షణాలు గూడ కొన్ని నంస్కృ్బృతీకరించబడ్‌ ఆధర్వణకారికలుగా అహోబలనతీచేత తఈన వ్యాఖ్యలో దూర్చ బడిసాయి నంస్కృతార్థముల దత్సమమగు తెలుంగుల యందుల [గియా సదాంశాకరములం బలుకుచో శేఫలు గలుగు విండియె కావి గలుగదు బండి జకోర మరయ అద్వయి ఇద్వయ ఎద్వయి ఒ కొలు కగచజ తదపదొతరము లెన్న నమర వనల లిన్ని యనురు నిర్వది రెండు వీనిప్రై జొరేఫ ఏతతు లొదవు వాని వర్షులచే. దేర్తు వరునతోడః గడమ యిరువరి తొమ్మిదక్కరముల చుదల గదిని రేఫలు గలిగినం గలిగెం గాని మణి అకారంబు శేదెందు మారుత నుక (౧సాసం 8-18)

సంస్కృతంలోని (పసిద్ధాయధ వ్యాకరణాలు "పెద్దన లఘ్వలఘు శీఫల్ని గూర్చి ముఖ్యంగా యతి(సస్రానలలో వాటి సాం కర్యం చెల్లదంటూ శీవలం. రేఫ అకౌరనిర్హయం తన లక్షణసార నం([గహంలో తృతీయాశ్వాసంలో చేశాడు ఇతనికి పూర్వం తాతంభట్టు కవిచింతామజణీలో గూడ ఈ రేఫ జకారాల చర్చ కొంత ఉన్నా ఇంత త్మీవంగా అధికంగా. లేదు కొత6 ళట్టుకు పూర్వుడు విన్నకోట పెద్దన ఈ 'శేఫ అకారాల వై షమ్యాన్ని పట్టించుకో భేదు. అతని కాలాలనికీ వాటికి (ప్రాముఖ్యం ఉండి ఉండదు పై లకణంలో జా రేఫలు ఏయే అతరాలమీద ఉంటాయో ఎక్క జెక్కడ శేవలు జకొరాలు మాత్రమే ఉంటాయో చెప్పబడింది క్రియాపదాల చివర రేఫ లుంటాయనీ జారేఫఘలు రెండూ ఆఆ ఇఈ ఎఏ ఒబొాక గ చజ కద పణన మర వ స అ ఆనేవాటిమీద మాత్రమే ఉంటాయని వాటినన్నిటిని వర్షభేదంతో. వివరిస్తానని చెపుతూ. పై 22 అతరాలు కాక మిగిలిన 29 ఆతీరాల చివర ఉంకే రేఫలుంటాయే గాని జొలు ఉండవని పెదన పరిశోధన చేసి చెప్పాడు అతని పరిశోధనకు నన్నయభట్టాదుల కృతులే ఆధారమట (అసా నం 8-00) కొని ఆతడు గూడ నన్నయను ఆధర్వణునీ వ్యాకరణక రలుగా ఎరుగడు అసలు వారు (నన్నయా ధర్వణులు అయితే గదా ఆత డెరగడానికి పై లకణాన్నే అహోబలపళి సంస్కృృతీకరించి నంజ్రాపరిచ్చేదంలోని 8వ సూ్యక్ర వ్యాఖ్యానంలో పొందుపరిచాడు గొ కారిక క్రీయానే చాన్య వర్తేచ లఘురేఫా (కీ రికా ద్వివిధొది దుతశ్చ స్యురయలౌ చకగా తథా చజౌ పబౌ తదౌ వర్దె సనరా వన సంయుఠా ఎతేద్వితయ సంయుకా రేఫోఒప్యత్రతుసమ్మత "పెద్దన అకణాన్ని అహపోబలపతి యథాతథంగా [కమం గూడ చెడకుంగొ నంనస్కృృతీకరిస్తే ఆనంతర లేఖకుల [వమాదాలవల్ల పెద్దన లజజంలోని నమర వనల వర్ణాలు అపహోబలుని కారికలో ననరా వనలు గామార్చు చెందాయి పెద్దన ఆద్వయ ఇద్వయి ఎద్వయులు కారికలో ద్వివిధాది దుతశ్చ అని (ఉత్‌ అధికంగా చేరి మారినాయి మిగిలిన అతరాలు లశణం ఆక్షతంగా నిలిచి ఉండటం జరిగింది అయికే ఈ కారికలు లతణసార నంగహంలోని పై లకణాసువాదాలని తెలిస్తేనే

చింశామ ణి వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక క_రృత్వ నిర్ణయం 401 తవ్ప తెలిసిన తరువాత గూడ ఆ లక్షణంతో పోల్చిచూస్తే తప్ప ఈ కారికలకు నిష్కర్షగా అర్హమిది ఆని తెలియదు కాబళ్లు అహోబలవండితీయావికి తెనుగు ఆనువాదాలు చేసినవారు అధర్వణకారికలకు వ్యాక్యానాలు (వ్రాసినవారూ అందరూ ఈ కారికల అర్థం నరిగా తెలిసికోలేక ఏదో వ్రాసి సరిపెట్టుకున్నారు

అయితే ఇక్కడ గూడ అధర్వణకారికల్నే చిత్రకవి "పెద్దన అనువదించి ఉండగూడదా? అని పూర్వపకం చెయ్యవచ్చు దానికి సమాధానంగా ముద్దరాజు రామన కవిజన సంజీవవిలో అధర్వణ కారికలకు మూలపారాలు దొరికినపుడు చెప్పిన దాన్నే చెప్పవచ్చు. అధర్వణకారికల కాలం క_రృత్వం రెండూ సందేహాన్పదాలే చిత్రకవి పెద్దన అక్షణసార నం్యగహ విషయమై అలాంటివేవీ లేపు పెద్దన రచనలో ఆతని కాలంతో విరోధించే భాషాలకణాలు లేవు కారికల నిండా ఆధర్వణజకాలంతో విరోధించే లక్షణాలే కారికల కర్రగా పూర్వ వరిశోధకులచే శంకితుదైన అహో బలపతి చిత్రకవి పెద్దన్న నెరుగునే కాని "పెద్దన్న ఆవోబలపతిని ఎరుగడు కౌగా 'పెద్దన్ననే కారికొ కర్త అనువడించాడని విర్ణయించ వచ్చు పైగా ఆధర్వణనివిగా చెప్పబడిన ఈ కారికలకు అర్హమేమిటో సరిగా ఎవరికీ నేటివరకు తెలియకుండా ఉంది చిత్రకవి రచనలో అలాంటిదేమీ లేదు పైగా రెండింటిని పోల్చిచూచినపుడు చిితకవి రచన మూలమని కొరికలు వాట్‌ అనువా దాలని నిర్వ్యంద్వంగా నిరూ పితమొతూ ఉంది £ి జకారానకు రేఫలు లేవు ల సా సనం శ__24 జఅభి జేలీపోతు జఅజఅ జాజెననంగ జటిగొనియె జుణలువుచ్చుట జిజీజీతీ యన జాణ జాజయనంగ1 తొమ్మిదివి జకొరంబుపై దొడ్డజొలు నకారానకు తొలులేవు 8.48 నరకు నెరబడి సేరణ సరు అనంగ సరకుసేయక సురిగిరి సొరిది యనంగ సురియ సోరనగండ్లును నూరెలనంగ సారెసారెన సొగటాల సారెలనంగ సిరి యనంగను లక్ష్మియౌ 'సేసిరనంగ నేనరుల నెక్కి. తనసరి నేసిరనంగ సప్త దశరేఫలయెడై సాకరముమీంద జానికీ జాని చరణొబ్ది చంచరీక ననా ంథ పొతము (శౌపాత్య పరిషత్‌ కాకినాడ 040)

శ8ిరీ సంస్కృృతంతోని వ్రసిద్ధాంధ వ్యాకరణాలు పై లక్షణాల్లో మొదట జకారానికి రేఫలు లేనని వచనంలో చెప్పి ఉన్న జాలనుమో్యత్రం తరువాత పద్యంలో నిబంధించాడు పెద్దన ఆలాగే సకార విషయం లోను సకారానకు తాలు లేవు ఆని వచనంలో చెప్పి ఉన్న రేఫలునూత్రం తథ వాతి పద్యాల్లో విబంధించి చూపిఉంటాడు అయితే లేఖకుల [పమాదం వలన ఆ చిన్న వచన ఖండం జారిపోయి. సకారానికి రేఫలు మాత్రమే కలవని నిరూపించే పద్యాలే నిలిచాయి__(పసుత ముదిత ప్రతిలో వై లక్షణాలు చూచిన అహోబలపతి వాటిని సంస్కృతీకరించి అధర్వణాం కితం చేశాడు.__.పె సందర్భంలోనే (సంజ్ఞ $8వ సూ(త్రవ్యాఖ్య కారిక లఘుర్నాస్తి జకారస్మ్యా లఘుస్ప్సన్య కదాపిన జకారానికి లఘురేఫమూ సకారానికి అలఘురేఫమూ ఉండవు ఈ సందర్భంలోనే పరిశీలనార్హ మైన విషయ మింకొకటి కనుపిస్తున్నడి చిీకకవి తన 'ేఫ అకార నిర్ణయంలో ఏయే అక్షరాల మీద లఘ్వలఘులేఫలు ఎన్నెన్ని వాజయంలో ఏయే పదాలలో ('ప్రయకాలె ఉన్నాయో వాటినన్నిటినీ నన్హ ఈూదుల రచన లాధారంగా ఏర్చి కూర్చి సంక్యాపూర్వకంగా చెప్పాడు ఆ చెప్ప డంలో పీలై కే తెలుగు ఆం కెల్లోనే చెప్పాడు ఛందస్సు అనుకూలించకపోతే సంస్కృతంలో సంభ్యాగణనకు (చసిద్ధమైన వద్ద్ధతిలో (సంఖ్యానాం వామతోగతి ) చెప్పాడు ఆ చెప్పడం 'ేఫలకు విడిగా జాలకు విడిగా ఆ మొదలు ల వరకు ముందు చెప్పిన 28 అక్షరాలమీదా జరిగింది కీ అద్వయిమీంద రేఫ లిర్వదియ రెండు సదునొకొం(డ్రేఫ లిద్వయి పయిని హనుమ (డి యన ముప్పది జాలు నద్వయిని (నిజిక్రి ఇకారంబుపై జాలు నాటిగు (6గజ్యు (సాన $*5 6) తసర రేఫ లీక్షణ మరుదృంధులు హరి (థైడి 20 ఈ విధంగా లక్షణసార నం(గ్రహంలో రచన సాగింది. దాన్నే ఆవోఐల సతి క్రొడీకరించి బహృుళః అన్నీ కలిపి కూడి ఆ ఆంకెల్ని సంన్కృృతీకరించి

చింతామణి వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక క _రృత్వ నిర్ణయం 4109 మొత్తం రేఫలు ఇన్ని ఆనీ తాలు ఇన్ని అనీ చెప్పడానికి (ప్రయత్నించి ఉంటాడు కాబట్టే [క్రింది కారికలు ఏర్పడినాయి..సంజ్ఞాపరిచ్భేదంలో $వ సూత వ్యాఖ్యలోనే

అఘ వళ్ళిథి కె లాగ్నయో2-న్యేఖగజబర్సిష

య్‌ జ్‌

ఆన్యేఒ స్పరిక్ష ఇదృళో=-న్యేన యుక్తా కదాపిచ

కేచిద్వద న్తిచ లఘూన్‌ బిందు బాణ+లీముఖాన్‌

తథావద న్తి కేచిత్తు హర్యంఖు) ఖళరాన్‌ పరాన్‌

శేఫలు 8/8 కొందరివి 80 అవి అన్నారు మరికొందరు 200 అని అన్నారు. ఇంకా కొందరు [50 అని అన్నారు. కొందరు శకటరేఫతో గూడిన శబాలు [000 అని ఆంటున్నారు--అని పెకారికలకు అరం

మ! చనా న!

అక్షణసార నంగహంలోని రేఫల్నీ తాక్షరాల్నీ మొత్తంగా కొడి చూపే కారికలలోవి సంఖ్యతో ఖచ్చితంగా సరిపోవడంలేదు గాని కొంచెం హెచ్చుతగ్గు లుగా సరిపోవచ్చు అహోబలపండితీయంలోని కారికలలో లేఖక [(నమాదాలు సుప్రసిద్ధమైన విషయమే గాబట్టి ఆ సంఖ్యలు ఒక దానితో ఒకటి పెద్దన్నవీ అవో బలపతివీ సమానం కౌకపోయినా పెద్దన్న (గ్రంథాన్ని అనువది'సేనే ఆధర్వణకారి క్రలలోని ఆయా శేఫ అకార సంఖ్యలు ఏర్పడినాయని చెప్పవచ్చు_ రేఫజకారాలకు

వ్‌ ( =,

సంక్యానిర్ణయంచే సే పద్ధతి చిత్రకవి పెద్దన్నదే కొబటీ

"పె పరిశీలనం వలన లక్షణసార సం్యగహం కొద్దిధాగం భాషాంతరీక్షరి సే అధర్వణునివిగా పేర్కొనబడ్డ కారికలు కొన్ని ఏర్పడినాయని విర్ణయించగలిగాం

బాలనరన్వతీయంలో కాంకలభయూ లనారాల్సు

తరువాత ఈ కారికలకు మూలపారాలు కొన్ని వాలసరన్వతి వ్యాఖ్యానంలో కనుపిసున్నాయి వాటిని పరిశీలిద్దాం

అహమాదీనాం ద్విత్వమ్‌ _--సంధి $

దీని వ్యాక్యానంలో బాలసరన్వతి ఒక పొరపాటుమాట (వ్రాశాడు__ అహహ్‌

ఉర సంస్కృతంలోని (పసిద్దాంధ్ర వ్యాకరణాలు శద్దాన్ని ఆహం అనివాసే అలవాటును పురస్కరించుకొని సున్నకు ద్విత్వము రానేరదు గనుక మకారము చేసికొనునది అహమ్మని కిమ్మని రయుమ్మని అని

అహోబలపతి బాలసరస్వతి పొరపాటునే ఆలంబనంగా తీసికొఎ-ఆ సూత్ర వ్యాథ్యానంలోనే___ [క్రింది కారిక అల్లాడు

శద్దానామంత్యభాగేషము యో౭.నుస్వారః (ప్రదృశ్యతే

తస్యాచి పరతో మస్ప్యాత్‌ సర్వత కవిసమ్మతే

శబ్దాల చివర కనుపించే ఘున్నకు అచ్చుపరమైతే మకారం వస్తుందని కాలిక కరం

యఖ

నిజానికి బాలసరస్వతి ఆ పొరపాటు వ్యాఖ్య చేయకుంకే ఈ కారిక పుట్టి ఉండేదే కాదు

ఈ కారికకు బాలసరన్వతి వ్యాఖ్యానాన్నిబట్టి చూ స్తే అర్జసందర్భా లేర్పడు శున్నాయే గాని స్వతంతంగా చింతామణిలోని ఏ సూతక్రంతోను దీనికి సందర్భం లేదు. అయినపుడు ఆధర్వణుడే కారికల్ని వ్రాసి ఉంటే అతడు బాలసరన్వతి ఈరువాతివాడై బాలసరస్వతీయాన్ని చదివి దానిలోని పొరపాటు వ్యాఖ్యానాన్ని నిజమని నమ్మి దాన్ని ఆధారం చేసికొని ఈ కారికను (వ్రాసి ఉండాలి కాని ఇదంతా ఆసంభమని వేరే వాదించపనిలేదు బాలసరస్వతి తరువాతివాడూ బాల నరన్వతీయాన్ని చదివినవాడూ దానిలోని పొరపాటుమ నిజమని (మించిన వాడూ ఆహోబలపతి కాగా అతడే ఈ కారికకూ దానితోపాటు అన్ని కారికలకూ కర్త

వానో అని సులభంగా నిరారణ చెయ్యవచ్చు అ

౭ నుమ్చోత __నంధి 8

వె స్య వ్యాఖ్యానంలో బాలసరస్వతి నుమ్‌ అనే ఆగమంలోని ఉకార మకారాలలోనం గుకించి శబ్ద సూత్ర (ప్రాప్రని ఉపకార మకారములు లోసమగును ఎనీ (వాళాడు శబ్ద సూత్రం ఆం'ే పాణినీయం__ప్రాచీనుల వ్యవహారంలో పాణినీయాన్ని బట్టి ఆం'పే అందులోని హల న్మమ్‌ ( ఆకిలి అనే సూత్రంతో

చింతామ ంకామణీ వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక క_రృత్వ నిర్ణయం శీ

ఉపదేశే అజనునాసికఇత్‌ ( -8-2) అనే సూత్రంతో మకార ఉకారాలు లోపిస్తా యని అతని ఉద్దేశం తెలుగు వ్యాకరణంలో (ప్రక్రియాదశలో పాణీసీయాన్ని స్వీక రించనచ్చునని బాలనరన్వతి చెప్పాడు ఆ సూచనను ఆధారంగా చేసికొని ఆహో బలపతి

ఆద్యా మహార్హాసామూలం సర్వ 'స్యేతి నిగద్యశే తదను క్తస్య కార్యన్మ

వక్తా భవతిపాణీని అని ఓక కొరికను కల్పించి సంజాపరిచ్చేదంలోని వ సూ(త్రవ్యాఖ్యలో ళా

పొదిగాడు

పెసూక నుమ్చోత ) వ్యాక్యానంలోనే బాలసరస్వతి అలరుంబొంపము చిగురుంగైదువు అనే ఉదాహరణ లిచ్చాడు వీటిలో పూర్వపదం ఉదంతం ఉతర సదం నరళం తరువాత మరొక సూత (మోస్తు విత క్వేకవచన కేపుంపూ-80) వ్యాక్యొానంలో నరనపుంబలుకులు సరనసంపుంబలుకులు అని ఉదాహరించాడు ఆ సమాసొల పద విభాగం చేస్తే సరసము , పలుకులు సరసపు 1 పలుకులు నరస పున్‌ పలుకులు సరసపుంబులుకులు అని (ప్రక్రియాదశలు వేర్వేరుగా ఏర్పడతాయి వాటీలో పూర్వ పదం చివర ము వర్త వికారమైన ప్ప వర్షం ఉండి ఉత్తర వదాదిలో పరుషాక్షర ముంది వాటి మధ్యలో న్‌ ఆగమంగా వచ్చి బిందువుగా మారి ఉంది

కా వ్యాక్యొనంలోని ఈ ముఖ్యాంశాల్ని అహోబలవతి (గ్రహించి వాటినే భాషాంతరీకరించాడు ఆ సూత (నుమ్చోతః) వ్యాఖ్యానంలో

నరశే వరుపేనె వ సమాసే నుముతోళవేత్‌ తనేచ కత చిదతో వికారా

చ్చాపికేచన

నమానమందు ఉదంత కచ్దానికి పరుషం గాని నరళం గాని వరమైతే నుష్‌ ఆగమంగా వసుంది తన శబ్దంగ్టపర మైనపుడు కొండొ8చో అదంత శబ్దానికి గూడ నునవూగమం వసుంది పంప్వాదేళ వికారానికి గూడ నుగాగమం వస్తుంది అని సూత్రాని కర్టం

శీడ్లి సంస్కృతంలోని (వసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు పె కారికలో పరుషనరళాలు వికారాలు పరమైతే నుమాగమం రావడమన్లీ ఆంశాన్ని బాలనరస్వతీయ వ్యాక్యానం నుండి సం్యగ్రహించా డనేది స్పష్టమవుతూనే ఉంది. మిగినిన తన శబ్దిం పరమైనపుడు నుమ్‌ రావడమనే ఆలళాన్ని అహో బలపతి వాసుదేవుని వృ తినుండి స్వీకరించాడు! అక్కడక్కత ఆతడు (అహో బలపత్సి ఇలా రెండు ఆకరాలను ఒకచోటచేర్చి చెప్పడం కద్దు ఠి జొపవిఖ కిక సంజ్ఞా పర్ణాషబంట్యాదయో భవ_న్లీహ రుల్వాదేర్నామ్నాం స్యుస్తేహి విభక్తా సమాసేచ పె సూ(తవ్యాఖ్యలో బాలసరస్వతి కొన్ని ముఖ్యమైన వాక్యాలు (వాళొడు ఆక్క-డక్కడ బౌపవిభ క్రికములు బహు(పకారములు విభ కి సమాసముల యందు యథా యోగ్యముగా6 దెలియనది రుల్వాదులకే కొన్నింటికి రావు బొపవిళకక్తీక వర్షములు గలవెల్ల నొపవిభక్తికములు అని ఆంధధ్రవ్యాకరణ వికాసంలో ఈ జౌపవిభ క్రికాలకి (పత్యేక స్థానముంది ఈ పదంతో ఈ ఉపవిభక్తుల్ని కనిపెట్టి చెప్పడం చింతామణి చేసిన గొప్ప పని కొగా దాని ప్రథమ వ్యాఖ్యాతగా బాలసరస్వతి ఈ బొపవిశ కికాలను గూర్చి (వ్రాసినమాటల (ప్రాముఖ్యం వైయాకరణుదైన అహోబలపతి (గ్రహించాడు తెలుగు వ్యాకరణాలకే కొ కృదెన ఈ బౌపవిథ క్తిక పరిభాషను విపులంగా వ్యాఖ్యానించడానికి బాలసరస్వతి మాటలే ప్రమాణంగా (గ్రహించి వాటినే కొద్దిగా మార్చి సంస్కృృతీకరించి అధర్వ కాంకితం చేశాడు ఈ సూత్ర వ్యాఖ్యానంలో నే బహవో2[త్రాంధ్రభాషాయాం వర్దా కౌపవిళ కికా (పవృ త్రిశ్చా పవృ క్రిశ్చ వికల్పశ్చ క్వచిద్భ వేక్‌ తద్వివేక (పయోగైేక శరణ స్యాదిళబతః కా ఇ ౧ యతైఏ9కే తత్ర తళ్‌ సంజ్ఞా నామ్నామన్యతచాన్యథా అనే కారికలు పొందుపరిచాడు నిదానించి చూసే ఈ కారికలు బాలసరన్వ తీయ వాక్యాల భాషాంతరీకరణమే బౌపవిభ 'కికములు బహొ(ప్రకారములు-ఎవొల నన చూ వాసుదేవవృ త్తి

చింళామణీ వ్యాఖ్యలు వీకృతివివేక క_ర్శృత్వ నిర్ణయం శీర్‌ సరన్వతి బహువో2. తాంధ్రభాషాయాం వర్ణా జౌపవిభ క్తికా కారిక విభక్తి నమాస ముల యందు యథాయోగ్యముగా౬ దెలియనడి రుల్వాదులకే కొన్నింటికి రావు-- బాలసరస్వతి (ప్రవృ త్రిశ్చా (ప్రవృత్రిశ్చ వికల్చశ్చ క్వచిదృవేత్‌-కారిక కొసవిభ క్తిక వర్ణములు గలవెల్ల నౌపవిభ_క్రీకములు..జాలసరన్వతి యతై 9తే తత్ర తత్‌ సంజ్ఞా నామ్నామన్య(త్రచాన్యథా-కారిక వీటిలో మొదటి కారికలో పదాలు గూడ్‌ వాల సరస్వతి వే రెండవదానిలో పదాలు మారినా యథా యోగ్యముగా అనే మాటను ఫప్రవృ _త్యపపృ త్తి వికల్చ్బ రూవంగా వ్యాఖ్యానించినట్లు కారికా రచన జరిగింది మూడవ దానిలో భావమూ భాషా బాలసరస్వతివే బాలసరన్వతి జొపవిథ క్రీకములు లేవివాటికి పేరుపెట్టలేదు కాబట్టి కారికొకర్హా పెట్టలేదు

శీ మహతస్సోర్లు జనితో ఖభవేర్‌ పుంసి _ అజంత 2

పై సూత వ్యాథ్యానంలో బాలసరస్వతి మహత్తులయినను జడాదులుగా

వివకించినపుడు గొన్ని యమహత్తులగును అని విశేషాంళ (ప్రతిపాదన మొకటి చేసి నముదము మేఘము అని ఉదాహరించి. ఆజడములుగా వివకించి కేని నము[దుండు మేఘుండు అని తెలిపాడు ఈ వ్యాఖ్యాన (ప్రాముఖ్యం గుర్తించిన అహోబలపతి తన వ్యాఖ్యలో వివజెతః (పవృ ్తిళ్ళ పత్యయస్య క్వచిద్భవేత్‌ అనే కారికను కల్పించి ఉదాహరణలుగా అత ఏన సముగద్రుండు సముద్రము మఘుండు మేఘము ఇత్యాది. రూపం అని ఇచ్చాడు బాలసరస్వతి 'వ్రాతనే వివక శబంతో సంస్కృృతీకరించి ఉదాహరణలు గూడ బాలసరస్వతి వే స్వీకరిం చాడు *

ర్‌ తదుపరి పునర్ముబూ 'ప్రాచామ్‌ --అజంత $05

పె సూత వ్యాఖ్యానంలో బాలనరన్వతి వనము-1+- ము అని యుండిన

మొడటి ము సున్నయై త్విత్వమాయెను వనమ్ము బు ఉండిననశ్లే = వనంబు అని రూపమాయెను. అని విశేషాంళాన్ని (ప్రతిపాదించాడు ఈ విశేషాంశం ప్రాముఖ్యాన్ని గమనించిన అపోబలపతి. దాన్ని వెంటనే కారికొదిద్ధం చేసి ఆధర్వణాంకితం చేశాడు ఈ సూత్ర వ్యాఖ్యానంలోనే బౌవరే మస్య్మవిందుస్స్యా న్మాపరే మేళశనం భవేత్‌ బు సరమైతే మా కి నిందువౌతుంది ము సరమైతే కలయిక (మానుడి అపుతుంది అని కారికభావం ఇది కేవలం బాలసరస్వతీయాన్సిక్తి భాషాంతరీ.రణమని వేరే వ్రాయపనిలేదు

జల శీశీ సంస్కృతంలోని (పసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరజొలు, 6 గుణవతాం డుమూ ప్రాగ్వత్‌ __ హలంత 6 డుస్ప్యాత్‌ సదారాజ్ఞ ఎట హాలంత 8 దేళ్యా దస్యద్యుష్మచ్చృచ్దాత్‌ సుజసోర్నుమూ వురూచ స్త -హలంత (

పై మొదటి సూత వ్యాఖ్యానంలో బాలసరస్వతి ఈ తెనుంగు లోక వ్యవహార దృశ్యము గనుకి గీర్‌ శబ్దము వ్యావహారములేదు అనే విశేషాంళం తెలిపాడు

రెండో సూత్ర వ్యాఖ్యానంలో భవచ్చబ్దిము లేదు అనే వివరణం చేశాడు

మూడో సూత వ్యాఖ్యానంలో యుష్మదస్మచృట్ద ములకు దత్సమస్వ 'దెలులగు లేదు గనుక దేళ్యాత్‌ అని దేళ్య తెలుగులే చెప్పుచున్నాడు అనే వివరణం చేశాడు

బాలసరస్వతీయాన్ని ఎక్కువ భ క్రిశంద్దలతో చదువుకున్న అహోబటలపతి పై విశేషాంశాల నన్నిటిని కోడీకరించి హలంత పరిచ్చేదంలో ౧వ సూత వ్యాఖ్య తరువాత ___

కవద్‌ గీర్ముఖ శద్దానామాద్యయోర్యుష్మదస్మదో

భాషాయాం నాత్ర యోగస్సాాదితిఎద్ధాంత పద్ధతిః అని గీర్వాణ్‌ంచి ఆధర్వణ పరంగా వకటించాడు న్‌ భవచ్చద్దానికి గీర్‌ శబ్దం మొదలయిన వాటికి సంస్కృత యుష్మదన్మ సేద్దాలకీ ఈ తెలుగులో (ప యోగం లేదని కారిక భావం 7 ఇదమద సేతద్య త్త చృద్దాళ్ళబ్దానరాన్వయేబహుళమ్‌

హాస్వం (ప్రపద్య్మదీర్హా ద్విత్వముపర్య్మక్షరన్య జనయ ని __హలంత 224

వై సూత్ర వ్యాఖ్యలో బాలసరస్వతి బహూుళో కి వలన ఆ రాజు ఈపేన యను చోటులను రాదు అని విశేషించి (వాశాడు ఆ వ్యాఖ్యానాన్ని ఆంధ్రభాషా భూషణంలోని 88వ పద్యాన్నీ జోడించి అహోబలపతి ఈ సూత వ్యాఖ్యలోనే సంస్కృ్భృతీకరించాడు..ఆధర్వణకారిక "పేరుతో

చింతామణి వ్యాఖ్యలు వికృతీవి వేక కర్ణ్శృత్వ వీర్ణయం శీర్‌

ఊహష్మ'రేఫాన్‌ వినాద్విత్వమయు క్రస్య హలోమతమ్‌

శష స హ అనే ఆక్షరాల్నీ రేఫను మినహాయించి సంయుక్తం గాని హల్లుక్‌ ద్విత్యం వస్తుందని కారిక భావం బాలసరస్వతి ఉదాహరణలే అహో బలపతి గూడ ఆరాజు ఆపేన ఇళ్యాది అని ఇవ్వడం పై అంళాన్ని గట్టినరు స్తుంది

ప్రైపరిశీలనంతో అధర్వణకారికలకు నిజమైన క ర్త ఆధర్వణుడు గొక బాలసరస్వతీయ వ్యాఖ్యానం చదివి జీర్షించుకున్న అహోబలపతే. అని గమనించ గలిగాం అతడు తనకు పూర్వులు (వ్రాఎన దేశీయ వ్యాకరణాధ్యయనం గూడ తుణ్ణంగా చేసి వాటిలోని నిగ్గ సంస్క్టృతంలోకి మార్చడమే కాకుండ చింకామణ్‌ మీద తనకు పూర్వం తెలుగులో సంస్కృతంలో వెలువడిన వివిధ వ్యాఖ్యానాలు తద్దగా ఆధ్యయనం చేసి వాటిలోని (పథానాంళాలు గూడ భాషాంతరీకరించాడు (వస్తుతం ఆతనికి పూర్వం వెలసిన వాసుదేవవృ తిలో గూడ ఆతని ఈ కొరికలకు మూలపారాలు ఎన్నైనా ఉన్నాయేమో పరిశీలిద్దాం మంచెళ్ల వొనుదేవుడు చింతా మణికి అప్పకవి తర్వాత ఒక వృత్తిని సంస్కృతంలో (వ్రాఎనట్లు మనం పూర్వ (వకరణంలో గమనించి ఉన్నాం అతని (వాతలో గూడ ముఖ్యాంళాలేవై నా ఉంసే అహోబలపళి వాటినిగూడ ఛందస్సులో విగించి ఆధర్వణాంకీతం చేఎ ఉండవచ్చు

నానుదేవ నృత్తిలో కాంకల యూలవారాలు

నిత్య మనుత్తమ పురుషక్రియాస్విత _--నంధి థీ

అనే సూత్ర వ్యాఖ్యలో క్వచిత్‌ ప్రథమ పురుష బహువచనేపివై కల్పికః అని వాసుదేవుడు చింతామణి సూత్రానికి ఒక సవరణ ప్రతిపాదించాడు ఇది ముఖ్యమైన ప్రతిపాదనమే దీవివల్లి నే ఆస్పకవి కూర్చుండిరి యొండొరుం గదిసి ఆనే (శ్రీనాధువి కవితలో పట్టీన తప్పు ఒస్పుగా మారుతుంది (చూ అస్పకవీయం=$ = 4) కౌబిట్టి అహోబలపు దీన్ని సంగ్రహంచి (ప్రథమేణో త్తమేచైవ క్రియేతో వాఠపేచ్చ్యుతిః _ (సంధి శ సూత వ్యాఖభ్ర అని ఛందోబిద్ధం చేసి అప్పకవి తప్పన్నదాన్ని ఒప్పుగా తీర్చు చేప్పాడు వ్రథమ ఉత్తమ పురుషశ్రీయల ఇత్వానికి వికల్చ్బంగా సంధి

శీర సంస్కృతంలోని (వఎద్దాంధద్ర వ్యాకరణొలు ఆఅవుతుందవి కారికార్ధిం (వథళమపురుష వంటీదే ఉత్తమ పురుష (కూర్చుండిరి__ కూర్చుంటిమిి గాబట్టి దాన్ని గూడ జోడించాడు తన కారికలో లి పరిమతె సమస్తానాం సంధి 5 అనే సూత వ్యాఖ్యలో ఏడుస్స్యాత్‌ పరిమాణకమ్‌ ఆనే మంచి వివరణం చేశాడు వాసుదేవుడు దాని (ప్రాముఖ్యాన్ని గుజ[గ్రాహి అహోబలపతి (గ్రహించి నా ర వెంటనే దాన్ని మానార్జాన్నిత్య మేక త్వే ఎడుస్స్యాత్‌ పరిమాణ కే (సంధి 5 సూ వ్యాఖ్య అని ఛందోబద్ధం చేసి ఆధర్వణాంకితం చేశాడు 8 నుమ్చోళః __నంధి 8 అనే సూత్ర వ్యాఖ్యలో అందు కూర్చి పట్టి విథకి తనేమచ అని వార్ధికం (వాసి తరువాత తతి సరళ పరుష వర్షెష్వేవ అని వివరణం చేశాడు వాను దేవుడు ఈ వ్యాక్యా (ప్రాముఖ్యాన్ని గమనించిన అహోబలపతి దీన్ని అధర్వణుని పేర _ సరశే పరుషేచైవ సమా సే నుముతోభవేత్‌ ఇదుతాత్‌ సరసాదందు పట్టి కూర్చి విళ కిషు తనేచ కుగ్రచిద్‌ అని ఛందోబద్దం చేశాడు వాసుదెవుని వృ తిలోని విషయమంతా కారికలో నిబంధితమైందని వేరే వ్రాయసనిలేదు సై శీ దారార్దేత ఉదపిరః ___ సంధి 84 దీని వృతిలో వాసుదేవుడు క్వచిదుకారేఎడ్ధే 'రేఫకార్య మేవ లనే విశేషాంళ (వతిపాదనం చేళాడు అహోబలసతి ఆ అంశాన్ని [కింది కారికగా మార్చివేశాడు ఆజలో రాలుశబేన సమానారకతా యది షు చి ఠి సమాసే త(త్రచో[దః స్యాాదేఫ ఎవక్వచిదృవేత్‌ =ఎపహాభఅంత 0సూత వ్యాఖ్య అచ్చు హల్లులకు ఆలు శబ్దంతో సమాసమేర్పడేటపుడు ఉతు 'రేఫము వసాయి కొండొకచో రేఫ మాత్రమే వస్తుంది అని కారికార్థం ఉకారంశబ్ది సిద్ధంగానే ఉంటే శ్‌ మాత్రమే వస్తుందనే విశేషాంళశాన్ని వాసుదేవుని నుండి అహోబలపతి (గవాం చీనట్లు తెలుస్తుంది గదా

చింతామణి వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక కర్సృత్వ విర్ణయం శీ? క మోస్తు విభ క్షే కవచనకే పుంపూ __సంధి &5 పై సూత్ర వృత్తిలో వాసుదేవుడు బహువచనేఎ మోరేన స్టావిత్వం అని సూత పరిధిని విసృతపరిచే మాట వ్రాశాడు దానివలన ఏకవచన (ప్రత్యయమైన ము స్థానంలోనే కాక బహువచనాగమమైన ము స్థానంలో గూడ పంపులు రావడానికి వీలవుతుంది. ఆ విషయాన్ని ఆహోబలపతి.. సామానాధికరణ్యేతు బహుత్వార్టే పరేఒఎచ ముబ్య్వోరృ వేశాం పుంప్వాఖ్యావా దేశావ తసర్వదా (సంధి 85సూత వ్యాఖ్య అని విస్ఫృతపరచి ఛందోబద్దం చేశాడు సామానాధికరణ్యంలో (కర్మధారయ సమానంలో్రో బహువచనం పరమైనా ముబు లకు పుంపు లౌతాయని కారికొర్టం భావం మాతం కేవలం వాసుదేవునిదే ఉదాహరణ గూడ వాొనుదేవునిది - సరసపు వలుకులు అపహోబలపతి స్వీకరించాడు 8 వా౭ఒత __.నంధి 2 దీని వ్యాఖ్యలో వాసుదేవుడు క్వచిన్నిత్యం అనే వృక్తివి (వ్రాసి చంద మామలుడు ఆవంత వంటలక్క. అని ఉదాహరించాడు అహోబలపతి ఆ నృళినే ము. దీర్తీకరించి భనన్లి కేచిచృద్దాస్తు సాంగ త్యేన్నైవ సాధవః (సంధి 2సూద్రవ్యాఖ్య) ఆన్‌ ఛందోబద్దం చేసి ఆధర్వణాంకితం చేశాడు కొన్నిళబ్దాలు నిత్య సంధివల్ల నే భి సాధువులు అని కారికార్టం ఉదాహరణలు గూడ వాసుదేవునివే ఒక్కటీ విడవ కుండా స్వీకరించాడు అహోబలపతి 6 _ డుజ్‌ మహత్సదానాంవా ___అజంత 44 దీని వ్యాఖ్యలో వాసుదేవుడు సమాసాంతేతు భృతగుండు అనే విశే షాంశం (వ్రాళొడు గో శబ్దం సమాసంలో ఉన్నపుడు దానిమీద వు (ప్రత్యయం గాక డు మాత్రమే వస్తుందని అతని మాటకు భావం ఉదాూరణ గూడ 2

శ్ర సంస్కృతంలోని ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాళి ఆ భావాన్నే వ్యక్తం చేస్తుంది అపహోబలపతి ఈ విషయాన్నే విపులంగా స్పష్టంగా విన్న త్వే చాప్యభిన్న క్వే నడుజోద న్రతోభవేత్‌ సమాసా న విధానేతు తత్చ్రయోగో హితోళవేత్‌ (ఆజంత &ీ4 సూత్ర వ్యాఖ్య అని ఛందోబద్దం చేశాడు సమాసంలో గాని వ్యస్తంగా గాని ఓదంక ఛద్దాలకీ డుజ్‌ రాదు సమాసాంత కార్యం వివాతమైనపుడు వస్తుంది అని కొరి స తి కార్థం వాసుదేవుని వృత్తికి వ్యాఖ్యాప్రాయమైన కారిక 8 సవిధవర్తినా మిందు ---అజంత స! పై సూత్ర వృత్తిలో వాసుదేవుడు అందు (గహణస్య సాశయస్యాపి అని (గ్రాస్‌ దాని వివరణం నిరాశయత్వమ సీత్యధికరణ లక్షణార్తాఖిధాయకస్య నిరాశ క్‌ థి యస్యాపష్య( తేత్యవ్యయ పర్యాయ స్యేన్హోర 9హణం అని చేశాడు ఆ వాతనే అహో దిలపతి సాశ్రయాన్నాశయా=-పి స్యాత్‌ తతశ్రార్థగత సప్పమీ (అజంత 27 సూత్ర వ్యాఖ్య ఆని ఛందోబద్దం చేశాడు తశ్రార్జ గత స్నప్పమి (అందు సాశ్రయం గాను అనాశయంగాను (పత్యయంగాను అ(ప్రత్యయంగాను __న్వతం([త పదం గాను ఉంటుందని కారికార్డం సాశయ నిరాశ్రయ శబాలు వాసుదేవనివే ఆహో బలపతి స్వీకరించి (వ్రయోగించాడు ం త్రి ఎదనృతాచనాన్నూమన్యతరస్యామియాంతానామ్‌ _--అజంత 8 _ దీని వృ తలో వాసుదేవుడు క్వచిద్యాత్‌ ప్రాగచోలోప అనే విశేషాంళ / 'పతిపాదనం చేసి ఉదాహరణగా ముత్యము కన్య _పర్యాచకము అనీ ఇచ్చాడు సూత్రం ముత్తియము - ముత్తెము కావడాన్నిచెబుతుంటే వృ త్తిఆ రూపమే ముత్యము గా గూడ ఉండవచ్చు నని తెలుపుతుంది ఆహోబఐలపతి ఈ ఆంళాన్ని కారికగా ___ ఇయాంతత్వే కుత్రచిక్‌ స్యాదేత్వ యళ్చాపి తదృ్భవే లఘుః సోఒసిచ సంయుక్త ఇతి కేషాంచిదీరణా

చింతామణ్‌ వ్యాఖ్యలు వికృతీవివేక శర్శృత్వ నిర్ణయం థర్టీ అని నిబంధించాడు తదృ్భవాల్లో కొన్ని ఇయాంత శబ్దాలకు ) ఎత్వం ఓ) అఘువూ సంయు క్రమూ అయిన యకారం వస్తాయని కొందరంటారని కారికార్థం సంయుక యకార మంటే ముత్యము వంటి రూవమే అహోబలపతి తరువాత కన్య (కన్నియ శబ్దాన్ని గూడ ఉదాహరించాడు ఈ సందర్భంలోనే వాసుదేవుడు చకారాత్‌ సదమధ్యేఎ -- పరియాచకము -- పళలేచకము అని వ్యాఖ్య చేసే అపోబలపతి దాన్ని గూడ వ్వకరించాడు తన వ్యాఖ్యలో (0 ఆత్మన ఇమనంతానాం డావా - హలంత

పె నూటత్రవృ త్తిలో వాసుదేవుడు క్వచిన్నిత్యం అని సూధ్రానికి సవరణ (ప్రతిపాదించి. (బ్రహ్మ అని ఉదాహరించాడు -- పుంస్మేవ అని ఆ రూపం పుంలింగ శబ్దానికే అని గూడ వివరించాడు ఈ అంశాల నన్నింటిని అహోబలసరి-

పుం బ్రహ్మణొ వేధసళ్చ హ్రిన్వత్వేన్షై వనంస్థితి -- (హలంత 0 సూూతవ్యాఖ్య అనే కారికలో నిబంధించాడు పుంలింగంలోని (బ్రహ్మన్‌ 'వేధస్‌ శబాలు హ)ిస్వంతో కే ఉంటాయని కారికార్డం బహ్మన్‌ శబ్దానికి

ఐ

వేధళ్శ్ళబాన్ని జోడించడం అహోబలసతి స్వయంగా చేశాడు

ది

సంస్కృత పదేన పరిమిత మాస్థ్రపదం కర్మధారయోభవతి = హలంత 48

పె సూత్ర వృతిలో వాసుదేవుడు. స్వల్పత్వంచ షడ్వర్హ పరిమిత మితినియమ. అని నూతన ప్రతిపాదనం చేశాడు బాలనరన్వతి ఈ సూత్ర వ్యాఖ్యలో పరిమిత శద్దానికి స్వల్పము అని అర్దం (నాకాడు అతని ఆ అర్ధాన్ని వాసుదేవుడు (గబాంచి. దానికీ షడ్వర్హ పరిమితి నిర్ణయించాడు ఈ అంళాన్ని అహోబలపతి _.

ఆంధ్రం సషడ్వర్హ వర్యన్తం వదంస్యాత్‌ కర్మధారయే = (హలంత శ సూ్రవ్యాఖ్య్ర అని కారికగా నిబంధించాడు తెలుగు పదల కర్మధారయ సమాసంలో ఆరక్షరాల పరిమితి గలిగినదే అవుతుంద ని కారికార్గం

శీ20 సంస్కృతంలోని (వసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు 12 రంజఒతి ఘట్యాదీనాం బిన్లోశ్చస్యాపి లావభౌభవత -- క్రియా ఖీ పె సూత నవృిలో వాసుదేవుడు క్వచిత్‌ సకర్మకత్వం - (వణమిళ్లె నతవికి క్వచిదుభయమపి - చింతించె చింతిలై అని నూతనాంళాల్ని పతి షాదించాడు వాటిని అహోబలపతి ____ అకర్మణస్పకర్మత్వ మకర్మ్శత్వం నకర్మణః తద్వరా క్వచిదై క్యం స చాడు స్యాచృబ్దిళ క్తి బీ తాదృశీ -(క్రీయా 89 సూ(త్రవ్యాఖ్య అని కారికగా నిబంధిం అకర్మకాలు సకర్మకాలు కావడం సకర్మకాలు ఆకర్మకాలు కావడం ఉంది కొన్నిచోట ఆ స్థితి క్రైక్యం ఉఊంది అని కారికార్హం అహోబలపతి ఉదాహరణలు "హడ వాసుదేవునివే కావడం విశేషం పై పరిశీలనం వలన అధర్వణకారికలుగా అఆహోబలపతి లోకానికి వరిచయం చేసిన కారికలలో చాలభాగం అతనికి పూర్వుల లక్షణాల రూపాంతరాలని తెలిసికో గలిగాం వాసుదేవుడు తన వృత్తిలో సంస్కృతంలోనే వచనంలో (ప్రతిపాదించిన నూతనాంళా లనేకం ఆహోబలపతి ఛందోబద్ధం చేసి అధర్వణాంకితం చేశాడని గూడ గహించగలిగాం ఇక వాసుదేపవృత్తి తరువాత వెలువడిన అస్పకవీయ వ్యాఖ్యానంలో అతడు సృష్టించిన కారికల మూలపాకఠాలు ఎన్ని ఉన్నాయో గమనిద్దాం అన్సుకనీయంలో అదర్వాణ కాంకల యూలవారాలు - హ్రస్వాత్‌ పూర్లోపి భవేత్‌ దీర్దాచ్చేత్‌ ఇండఎవ సజేయ _ అప్ప చిం సర్ష॥ షో పై సూత్ర వ్యాఖ్యలో అస్పకవి తన పరిశోధన ఫలితంగా ఒక ను తనాంశం బయట సపెటాడు బి హల్లులను బంచవర్షంబులలదు మొదలివర్షములకును మూడవ వర్ణములకు దక్క_ నితరాక్షరములకు దాసలికడ నాంధ్రపద మధ్యమునంబుట్టదయ్యెదొట్టు (అప్ప వతి)

చి జీ చింకామణి వ్యాఖ్యలు వికృతివిపేక క_రృత్వ విర్ణయం క్తీక్లి కచటతస గజడదబ అనే వర్ణాలకు ముందుతన్న తెలుగు పదాల్లో ఇతర హల్లులకు ముందు విందువుండదని తొత్సర్యం ఇది ఎంతో వాజ్యయపరిశీలనం వలన గాని కేల్చి చెవ్పలేని సూత్రం దీని (ప్రాముక్యాన్ని గమనించిన ఆహో బలపతి వెంటనే దీన్ని శిస్తు కృష్ణమూల్రిశాన్తు బాలవ్యాకరణ సూ శ్రాన్ని సంస్కృతీ కరించినట్లు కొంత ఆలసతతో సంస్క్భృతీకరించాడు న! తృతీయే (వథమే వర్దే సరఏవ హిదృళ్యతే విందుర్వైళృత మధ్యే2ః-ళ9) నాన్మవర్తేసరే తుసః (గంజ్జా 8 సూ్రవ్యాఖ్య) వై కృత సదాల మధ్యలో సున్న మూడో మొదటి వర్ణం సరమైనపుడు మాత్రం కనబడుతుంది ఇతర వర్ణాలు పరమైతే లేదు అని కారిక భావం కాని ఆఅహోబలసతి వ్యాఖ్య ఉదాహరణ లేకపోతే ఈ కారిక ఆసందర్శ(సలాపం లౌగ ఉంటుంది మూడో వర్షం మొదటి వర్ణం ఏమిటి? ఆ ఆ ఇ ఈ అనే వర్ణాలతో మన అక్షర సమాన్నూయం ఆరంభించబడుతుంది. మొదటి మూడో వర్ణాలంచే ఆ ఇ లు కొవాలి అవి పరమైతే నిందువులు కనుపించడం లేకపోతే కనిపిం చకపోవడం (ప్రయోగవిరుద్ధమైన సంగతి గదా ఇదే భాషాంళరీకరణంలో అహో బలపతి వహించిన ఆలసత మొదటిసారిగా కారికను చదివితే ఆర్థనందర్భాలే ఏర్పడటంలేదు అప్ప కవి పద్యం దానికి మూలమూ స్వయంకృతనూ కాబట్ట్‌ ఆది చదివితే ఆర్ధ కాత ర్యాలు వెంటనే తెలుస్తున్నాయి. ఈ నిదర్శనంతో శే ఈ కోరికలు ఆధర్వణునవి కానడం గూడ అబద్ధమని నిర్ణయమై పోతుంది పె సూత్ర వ్యాఖ్యలోనే అన్పకవి మరొక సూతనాంశం గూడ పతి పాదించాడు లి సగము జాబిల్లివలె (వ్రాయ సగము సున్న నిండుజాబిల్లి నలె వ్రాయ నిండుసున్న యయ్యె నీభేదము లెటింగి యాంధ్రకృతుల వాయదగు బిందువులు పొండవేయ పళ అన్న 2.0

422 నంన్కృతంలోని (పసిద్దాంధ్ర వ్యాకరణాలు

ఆరసున్న ఆర్హచం(దాకారంతో నిండుసున్న పూర్ణచం(ద్రాకారంతో (వ్రాయాలి పద్య్మభావం]

అప్పకవి (పతిపాదనలోని కొత్తదనాన్ని గమనించి కాబోలు అహోబలపతీ దాన్నిగూడ కనీసంకాల విపర్యయాన్ని గూడ ((ఆధర్వణుని కాలం) గుర్రించకుండా సంస్క్బృతీకరించి ఆధర్వణాంకితం చేశాడు

పూర్తేను సదృశః పూర్ణస్త్వ్వ ర్రన్వ గ్దేనుసన్నిళ -(సంజ్ఞ థర సూత్ర వ్యాఖ్య నిండు జావిల్లి వంటిది నిండుసున్న అనీ సగము జాబిల్లి సంటిది అరసున్న అనీ కారికభావం

ఆస్పకవి నాటి లేఖనంలో గూడ లేని ఈ పద్దతి అస్పకవీయంలో ఉండటం విచిత్రమే ఒకవేళ అప్పకవికీ తరువాత ఇతరు లెవరై నా టప్రక్షేపించారు-ఆ నిర్వ చనాన్ని అనుకుంటే ఆ (పకేపం అపవోబలపతి నాటికే ఉన్నదని నిర్ణయించు కోవాలి లేకుంటే అహోబలపతి దాన్ని సంస్కృతీకరించడం జరగదు

దరశార్హ పిస్పలదళాంకుళ పన్నగ సన్నిభా క్రమాత్‌ పరుషా

లి

నంభవిరేథాధి కై _స్తఏవ వర్షద్వితీయవర్హాద్యాః (ఆస్ప చిం వర్ణ $)

ఇది ఆస్పకవీయ చింకామణ్‌లో మాత్రం కనిపించే లిప్యుద్దరణను తెలిపే అధ ఆ థా సూ[్రం దీన్ని వ్యాఖ్యావిస్తూ అప్పకవి సూథ్రాన్ని మించి కొంత కొత వివరణం చేశాడు జో ప లలనతతతతతతతవనవవవన నం

తాళపష్యత (గ్రంథాల్లో నేటికీ కనబడేవాటిలో సున్నాల (వ్రాత ఆస్పకవి కథనానికి భిన్నంగా ఉంది సున్నలు రెండూ నిండుగానే వ్రాస్తూ. నిండుసున్న దగ్గర పరనర్జాన్ని ద్విత్వయు కంగా వ్రాయడం (వ్రాయసకాం[్ర ఆలవాటు కాబ్టే అనంతాదులు సున్నల్ని తేల (వ్రాయడం ఊది వాయడం అని పేర్కొన్నారు (చఛందోదర్చ్ప - 5 $ కాగా అప్పకవి దీనిని ఒక నూతన (ప్రతిపాదనగా లిప్యుద్ధ్దారక (క్రమాన్ని ఒసగినవాడు కాబట్టి చేస్తే తప్పు లేదుగాని లేకపోతే ఆతని నిర్వచనం (వయోగవిరుద్దమౌ తుంది ?₹ ఈ అభిప్రాయం బ్రా దొణప్ప గారు వెలువరించింది

చింకామణి వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక క _ర్హుత్వ నిర్ణయం శ2్రి శి శంఖళార్ణ ద్విపాశన దళాంకుళ వన్నగాకృళులను మింద నడరేఖ ే ర! వలపల నొక్కటి నిలువంగళ బరుషంబులై దును వరునఃజెన్నారుచుండు. గిందంగంబముపోల్కి గి;టొక్కటిడిన నాద్యములు రెండవలిపులై పొనంగు € బై నున్న గీంటు లిబ్బడి సేయగబథమాశరంబులు నరళవర్షంబులగును గంబమొక్కటి 'రేభాయుగంబ్యిక్రింద (వాసినందృతీయమును జతుర్దంబు నగును నిలుపుగిటులు రెండునుంగలిసి తమ్ము(గదియందొల్లింటి వనునాసికంబు లగును (అవ్బ ఓశిల్స్‌ సూ(తంలో వర్గద్వితీయాకరాల లేఖనవరకే ఫెప్పబడి ఉంది తృతీయ చతుర్ణ పంచమాతరాల లేఖన [కవం బెవ్చబడలేదు. దాన్ని అస్పకవి స్వయంగా కల్పించి చెప్పాడు పై సద్యపాదాల్లో అన్పకవీయాన్ని గోద్దగా. చదివిన అహో బలసతి ఆ కొ త్తవిషయాన్ని పాత విషయంతో కలివ మొం్తం ఆప్పకవీయ సద్యాన్ని సంస్కృతంలోవికి మార్చాడు అధర్వణకారికలని లోకానికి చూపాడు సంచవరాదయోనరా శృంఖ శారాడి సన్నిభాః గి లు గ్లో తర్యగేంఖా యుజళ్ళోర్జ్వం దండ రేఖాన్వికా ఆధ త ఏవచ ద్వితీయాస్స్యు రూర్జ్వరేఖా ద్వికాన్విశాః (వథమాస్తు ద్వితీయాన్స్యు తృతీయాపే చతుర్దకాః రేభాద్వయోధో దండేన యుకాస్స్యు రమనాసికొః మిళద్దండద్ద్యయో'పేతాః (వథమా లిసయ న్మృకాః (నంజ్ఞా 4ళిసూ(్రవ్యాఖ్య అస్సకవీయ పద్యానికి భాషాంతలేకరణమే. ఈ కారికలని వేరే నిర్ణయించ పనిలేదు. పద్యంలోని శంఖశార్ణళబ్లాలు యథాతథంగానే శ్లోకాల్లో చేరితే అడ్డ 'కేఖ వంటీవి తిర్యగే్రేఖ వంటీవిగా గీర్వాణ్‌ంపదిడ్డాయి. మిగిలిన ధాగా లన్నీ మక్కిికి మక్కిగా ఆసువదింపబడి ఉన్నాయి ఆధర్వణకారికల్నే అస్పకవి లేక ఇతరులు కెలిగించి ఉండకూడదా? ఆనే వాదం ఈ (గ్రంథంలో అనేక స్థలాల్లో అనేక విధాల ఖఇండితమై ఉంది గాబట్టి ఇక్కడ వదిలేద్దాం ల

శీబైశీ సంస్కృతంలోని (పసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరజాటు వికృతిపదాదౌ [పథమాంతస్థ తృతీయానునాసికౌన స్త అవ్ప చిం వర్డ్‌ | పై సూత్ర వ్యాఖ్యలో అప్పకవి తనకు తెలిసిన నూతనాంశ మొకటి తన మ్‌ సహజ ధోరణిలో చొప్పించాడు శీ అదన విదువ నను[క్రియాపదంబులయందుః దగిలి వ్మటుసుడులుపగిదినుండు వ్రాలు 'తేలంబల్క_6(గ్రారకొమ్ములుగాని వటుసుడులుగావు వనజనాథ (అవ్చ 2-7) ఈ విషయ(ప్రాముఖ్యం ఇతని ముందు లాక్షణికుడు అనంతుడే గమనించి దానితో ఒక పా్రొసభేదాన్ని సమలఘుపా9స నామంతో సృష్టించాడు (ఛందోదర్చ బి = శశి అదు)న విదు9వ వంటి రూపాల్లో దకారానికి 'రేఫతో కలయిక ఉన్నా ఈత్పూర్వాక్షరం గురువు కాదు వై యాకరణుని దృష్టితో ఈ అంశపాముఖ్యాన్ని గుర్తించిన అహోబలపతి తన వ్యాఖ్యలో దీన్ని కారికగా సంస్కృృతీకరించాడు - పదే పిచ అక్షి పంఇఒపిచ తథాత్వంస్వాత్‌ ___ సంజ్ఞా 8 సూత వ్యాఖ్య వద్యభావానువాదాన్ని మాతశిమే విడిగా చూపాను పదంలో గూడ అట్టీస్టితి ఉంటుందని మాత్రమే వై కౌరిక భావం అటిసితి ఆంకే శేఫతో కలిస్‌నా చథి తత్పూర్వాక్షరం గురువు కాకపోవడ్ర మనిఅర్హం అహోబలపత్రి దేశీయవ్యాకరణాల్ని అంటే కేతనాదుల (తోవలో నిర్మించబడిన వాటిని గూడ్‌ సరిగా చదివి విషయ (గవాణం చేసినవాడు కాబ్లే అనంతుని ఛందొదర్చణంలో (-8) చెప్పదిడ్డ విషయాన్ని గూడ భంగ్యంతరంగా సంన్క్బృళతంలోకి మార్చి పై కారిక యిందు కొఠికలుగా (పదర్శించాడు పు సంయు క్షే సంస్కృృతా ద్యేస్యాత్సర్వమాం[ధ్రపదం లఘు భవేదాద్య నమా "సే2పి రేఫయోగార్‌సదం తథా పద్మేపిచ తథాత్వంస్యాత్‌ క్వచిన్నైనన శేఫయో

చింకామణ్‌ వ్యాఖ్యలు విళృతివివేక న్‌ నిర్ణయం శీళీక్‌ వై సూత వ్యాథ్యానంలోనే అన్నకవి మరొక నూతనాంళాన్ని వివరించాడు 6 పూనె నెగ'సంబొదవెటొనరెచొందె నటన్న పలుకులందు మొదల6 గణగునటి వ్యంజనంబులడ(గి వానిపై స్వరములు నిలుచు వలనినపుడు నీరజాక్ష పూనె నెగసె పొదవె పౌొనరె పొందె...ఆనే పదాలు ఊనె ఎగసే ఒదవె ఒనరె ఒందె అని హల్లులు లేకుండా కూడ వ్యవహరింనబడతాయని పద్య భావం దాన్ని ఆహోబలసతీ ఇలా భాషాంతరీకరించాడు క్వచిదంత్వస, నందంత్యన్య చాన్యస్య లోపోదీర్హ శృ కుత్రచిర్‌ (అజంక 85 సూత్ర వ్యాఖ్య కొన్నిచోట్ల ఆంత్యాక్షరానికి గాని ఇతరాకరాలకి గాని లోపం వస్తుండి దీర్చ 0 గూడ వసుంది అని కారిక భావం ఈ కారికను ఇలా చూస్తే అర్హసంద ర్భాలు బొత్తిగా తెలియవు కాని దీనికి అవోబలసతి ఒనగిన ఉదాహరణల్నిబట్లి దీని అర్ధసందర్భాలు తెలసున్నాయి. పూనె నెగనె పొదవె పొనరె పొందె నిత్య్యత ఆ ద్యస్మహల్మాత౦న్యలో పే ఈనె నిత్యాది రూపాణి కవిిప్రయోగ సిద్దాని ఈ వివరణం చూస్తేగాని మనకి అస్పకవీయాన్ని అహోబలపతి సంస్కృతీకరిం చాడనే ఆంశం స్ఫురించదు వాస్యాత్‌ క్వచిద్వకారో నాదిగతస్యాద్యవర్గ సరళన్య --అన్న చిం వర్డ్‌ "పె సూత) వ్యాక్యానంలో ఆస్పకవి సూత్రస్టమే అయిన ఆంశాన్ని క్రింది విధంగా విశదపరిచాడు 8 తీగియలుకతీవియలు పయిందిగిచేందివిచె ననుచు నిబ్బంగి నొకవేళ నాదివర్డ్‌ ములకు6 ంగం గొన్నిమాటలను గృతులం (బిథమ సరళంబులకు వకారములు వచ్చు (అప్ప 2- ల సూతం అపదాద్యమైన గకారానికి వకారాన్ని విధిస్తున్నది అవ్బకవి పద్యంలోనూ ఆదే ఉంది అయితే ఆఅహోబలవతి బొలసరస్వతీయ చింతామణిని

426 నంస్కృృతంలోవి (వసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణోలు తీసికొని వ్యాఖ్య సాగించాడు కాబట్టి దానిలో సూత్రం క్వచిద్లకారోవః అనేదీ ఆ సూతం (ప్రకారం గకారం పదాదివి ఉంకే _వకారం గాదు అనే అర్హం రాదు. కౌబట్టి ఆప్పకవీయ పద్యభాగాన్ని సంస్కృృతంలోనికి మార్చి. ఆద్యగస్య గకొరన్య వకారస్తు నదృళ్యతే (ఆజంత 67 సూత్ర వ్యాఖ్య అనే కారికను సృష్టించాడు అద్ద _న్య్మస్తాలవ్యప్పర్వ క్ర స్స్యాన్మిఠస్పవర్షశ్చ ఎ (అప్ప చిం వర్త భి పై సూ(త్రవ్యాఖ్యలో_ఆస్పకని ఎ 7. (ప్రాకృత మునందుందద్భృవ పదమునందు ద_న్మములెకాని తాలుజొతములు అనే విశేషాంశ్ళా (పతిపాదనం చేశాడు దాన్ని అహోబలపతి ప్రొకృతే] తదృవేచాపి చజౌ దంతథవాస్మృతౌ అన్కిసంస్కృతీకరించాడు (ప్రాకృతంలోవు తదృవములోను చజ లు దంత్యాలే అవుతాయని కారిక భావం (సంజ్ఞా సూత్రవ్యాఖ్య పై సూత్ర వ్యా్యానమె సుదీ రంగా సాగిస్తూ అప్పకవి --- శ పోడిమియు సురవడియను నాండెమునను బలుకులం దృతీయ సరళముల్‌ నలసినప్పడ్లు భువి స్వకీయానునాసికంబులును గాంగ బలుకంబడు నాదికవుల కబ్బముల కలిమి (అప్ప ల్‌ 601 అనే జ వి శేషాంశాన్ని ప్రతిపాదించాడు _ పోడిమి ఉరవడి వంటి శద్దాలు పోజిమి ఉరవణి నంటివిగ్హామారడాన్ని నిర్దేశించింది “అప్పకవి సద్యం అందులోనే తవర్గాక్షరభేదాలంటూ ఆస్పకవి మరొక నూతనాంళాన్న (వ్రతిపొదించాడు 'వెతకీ వావ్మికతి క6 జతికీలంబడి యావృంబితుక చీరలుతికే నునుచు బలుకుచోందకారములు దకారములును వలనెనేని నిలుసవచ్చుంగృతుల (అప్ప ల్ల థి

చింతావణి వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక క_రృత్వ నిర్ణయం 42? 'వెతకు కతుకు వంటివి వెదకు గదుకు వంటివిగా మారడాన్ని సూత్రిస్తు న్నది అస్పకవి పద్యం _ దానిలోనే మరో నూతనాంశం దాక దగ్గణ డిగ్గియ దాయ దోయ, దావలను దిగ్గుమను వై కృతముల మొదల డాక డగ్గట డిగ్గియ డాయ శోయ డాపలను డిగ్గుమని డాకడగి నిలుచు (అప్ప 2 4) ఆనే సద్యంలో (ప్రతిపాదించాడు వైమూడు నూతనాంశాల్నీ ఆహోబలవతి స్వీకరించి క్వచిత్తోద క్వచిడ్లోజో దృష్టోడుస్తు క్వచిచ్చు్రుత (ఆజంత 85 సూత వ్యాఖ్య అని నంన్క్బృతీకరించాడు కొన్నిచోట్ల తకారం దకారమౌతుంది కొన్ని చోట్ల డకారం ఇఅకారమౌతుంది కొన్నిచోట్ల దా స్థానంలో డా కనిపించింది అని కారక భావం వెదకెన్‌ గదికెన్‌ చదికిలబడియెన్‌ పిదికెన్‌ ఉదికెన్‌ ఇత్యాదౌ వెతకె నిత్యాదీని తకారేణాపి రూపాణి పోడిమి ఉరువడి నాడెము ఇత్యత పోజీమి ఇళ్యాది రూపాణ్‌ ఇకారే జాసి సిద్ధాని అనే అఆహోబలపతి ఉదాహరణల్ని గూడ చూసిన తరువాత కేవలం అస్బకవీయానువాదమే పైకారిక అని అనడంలో ఎవరికీ నంచేహముండదు గదా ఉదాహరణలు గూడ ఆప్పక వివే యశ్శుతి మార్యాలఘుయం (ప్రవదన్సి ప్రాణతః సరం ప్రొణమ్‌ (అప్ప చిం వర్ణ ర్‌ పె సూత్ర వ్యాఖ్యలో అస్పకవి శీఫాతరసీనమాలిక ఒకదాన్ని అల్లాడు ఆందులో ---- రా వక్క. సకలాక్షరముల మీందను కార కదియ నకారకకారములన నట రవరమున కొక్కటికిని వై నివ యని నిల్చటను రేఫమనంగ౭బరంగె న (అవ 2 9%) అని నర్జవిర్దేశంలో కార ఇఫ (ప్రత్యయాల (ప్రయోగాన్ని తెలిపాడు ఆస్ప

426 నంస్కృృళంలోవి (వసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాల] కవీయ విశేషాంశాల సంస్కృృతీకరణకు ఆలవాటువడ్డ అహోబలపతి. దాన్ని గూడ! భాషాంతరీకరించి అధర్వణాంకితం చేశాడు దీర్హ స్ప్యాద్వర్షని స్టేశే వత్య యే=౭-న్య(త్రచక్వచిత్‌ కేషాంచిత్‌ (పత్యయేనైవ తత్ప్రయోగస్తు సమ్మతః (అజంత 85 సూ(క్రవ్యాఖ్య) అప్పకవి 'రేఫను రా అని చెప్పడంతో వర్దనిశ్తేళంలో దీర్హ(స్రయోగం చేశాడు తరువాత కార ఇఫ (పత్యయాల (స్రయోగం చూపాడు కారిక ఆ విష యాల్నే చెబుతున్నది వె సీసమాలిక చివర అస్పకవి__ ౧ కుణచలమీందిరేఫ అకారములు రెండును ఆయిన వానికి అత్యములు (అప్ప వీ వుట్టి ఆంటూ తొరంగుట కు తొఅంగుట క్కూడ నృసింహపురాణం నుండే (ఆశ్వా 1-54 (ఆశ్వా 240% ఉదాహరణ లిచ్చాడు ఈ అంకాన్ని ఆహో బలపతి___ లఘుర్భవేత్‌ గురుః కషక్రచిద్దురుక్స అఘు స్తథా ఉచ్చారణస్య కల్ప్యత్వాన్నిదానం తత సద్వచః (సంజ్ఞా ర సూ (క్రవ్యాఖ్య అనే కారికగా మార్చిచెప్పాడు ఇక్కడ గూడ కేవలం అస్పకవి ఒసగివు ఉదాహరణల్నే (దర్శించడం జరి%ంది దీన్నిబట్‌ ఆవోబలపతి ఏ శ్రమాలేకుండా క! కౌరికల సృష్టి సాగించాడని తెలిసికోవచ్చు. ఆతడిచ్చిన కారికలు ఇతరులు చేసిన్స లకతణాల సంస్కృతీకరణ మే ఇక ఉదాహరణలు గూడ ఇతరులవే అని ముద్దరాజ్యు రామన్న కవిజన సంజీవని నుండిగూడ (గ్రహించగలిగాం అయినపుడు కేనలం వాషాంతరీకరణ మే అహోబలసతి చేసిన్మపని పై రేఫ అకారాల విషయాన్నే నిపులీకరిస్తూ ఆస్పకవి...

చీంకామణి వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక క్ర _ర్ఫత్వ విర్ణయం శీలిలీ చెల్లునని ముందు లీమన చెప్పననుచు గళుప్తదురు రేఫములును అకారములును దుష్టకవులవి యొక_టబైనందొంటి పెద్దలందలును నేల విభజింతురని తెలియరు తొలుతటివారలు వాడని తెలుగుల పలుకులనుగల ద్వితీయాంతస్థం బులు గూర్చరు తద్భేద౦బులు దెలియమి బుధులు ప్రాసములకుయతులకున్‌ (అన్న 2-22 28) అని రేవజకారసాంకర్యం చేయరాదని చెబుతాడు ఆమాటనే అహోబలపతి-- కళ్చిద్వదతి సాంగత్యం యతళా వేవానయోస్తథా ఆవదచ్చాత 9సాంగత్యం _పాసేష్వపిచకశ్చన ఆఅసయోస్సంగతిం యస్తు కరోతి కవితాకృతౌ ఆస్యాఅత్యంత దోషత్వా ద్దుష్కవిన్సవాకథ్యతే (నంజ్లా 22 సూత వ్యాఖ్య) అని నంస్కృృతీకరించాడు అఆస్పకవి అభిప్రాయాన్ని చక్కగా కారికల్లో నిఐంధించాడు..రేఫ అకారాల సాంకర్యం చేసినవాడు దుష్టకవి అని ఈ నందర్భంలోనే అప్పకవి బమ్మెరపోతరాజు 'శేఫ లకు అకారాలకు కలిపి ప్రానలు వేశాడని అందువల్లే. అతనిని ఏ ఆది లాక్షణికులూ ఉదాహరించలేదనీ వాస్తే (అప్ప 2-28 ఆమాటను గూడ అహోబలపతి సంస్కృతీకరించాడం పే (వంజ్హ 22 సూట్రవ్యాఖ్య అప్పకవీయాన్ని అతడు ఎంత బాగా చదివి జీర్ణించు కున్నాడో ఊహించవచ్చు నాన్యేషాం వై ధర్మ్యం లఘ్వలమూనొాం రయోస్తు నిత్యంస్యాత్‌ (అన్న చిం వర్డ్‌ రి "పెళినూ(త వ్యాఖ్యానంలో లఘ్వలఘు యకారాల విషయాన్ని నిపులీకరిస్తూ అప్పకవి ఒక నూతనాంళాన్ని రాఘవపాండవీయాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని (ప్రతి పాదించాడు 2 శెండరంబుల పద్మము లుండెడిచో నొకటి యచ్చు నొక యర్థమునన్‌ నిండారు హాల్లునగు మురఖండన వలసీనము అఘుయకారము కృతులన్‌ (అప్ప 2-22

థక్రిలీ సంస్కృతంలోని (పసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరఓ రెండర్జాల పద్యాల్లో యకార మొకకే ఒక ఆర్హంలో సామాన్య (అలు యకారమె మరొం అర్థంలో లఘుయకారం (అచ్చు) గూడ కావచ్చునని ఉదాహోకి అగా రాఘవపాండవీయ పద్యాన్నే (ఆశ్వా -25 ఇచ్చాడు రాఘవపొండవీయ కర్త సూరన్న ఆధర్వజణునికి బాగా తరువాతివాడనే విషయమైనా గమనించకుండా! ఆధర్వణాంకితంగా అప్పకవి పద్యాన్ని అహోబలపతి నంస్కృృతీకరించి వేశాడు 'ప్రాణాత్‌ ప్రాజో లఘుర్మస్ప్యాత్సహల్బొచ్చళథవేత్‌ క్వచిత్‌ వేద్యత్వ౦ తన్య కల్చ్యంస్యాత్‌ - (సంజ్ఞా 2 సూత్ర వ్యాఖ్య అచ్చుకంజ పరమైన అచ్చు అఘు యకారమౌతుంది అది అచ్చూ హల్లో రెండూ అవుతుంది అవి భావం ఉడాహరణగా రాషవపాండనీయపద్యాన్నే ఇచ్చాడు పె సూత వ్యాఖ్యనే అప్పకవి పొడిగిసూ ___ ఈ నువు నువ్వు నూవు నూంబువ్వెవండే వాందడెవ్వదేవండీతండనంగా బువు పువ్వు పూవు పూమొగ్గవురావికసించె ననంగ నగువలయు నెడన్‌ అవృ 2-28 అనే విశేషాంశాన్ని (ప్రతిపాదించాడు దాన్ని అహోబలపతి ఆద్విత్వంచ భ వేస్ట్వైత్వం ద్‌ర్డో ('హస్వశ్చకేషుచిత్‌ (అజంత ౮8 సూత్ర వ్యాఖృ అని పంవ్కల్భతీకరించాడు కొన్నింటియందు ద్విత్వముంటుంది ఆద్విత్వ ముంటుంది నకి హస్వమూ ఉంటుంది అని భావం ఎవ్వాడు ఎవ్వడు నువు. వ్వు నూవు నూయివ్వు నూపువ్వు పూవు పూమొగ ఇత్యాదీని రూపాణి సొమంజన్య్మం లభన్తే అని ఉదాహరణలు ౧ పురాస్త్ర రసగిరి రుదేస్వకచటహమాతృృకానింద్యాః (అస్ప చిం వర్ణ ఖ ఇది ఆస్పకనీయ చింతామణిలో మాత్రం కనిపించే సూతం దీని వ్యాఖ్యలో అప్పకవి __ చనన 1 సూరనకు ముందు భీమన రాఘవపాండవీయం (వ్రాశాడనట మే కొని కనబడ టంలేదని సూరన్నే (వ్రాశాడు-(గ్రంథాదిలో

చీంకామణీ వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక క_రృత్వ నిర్ణయం శక 4 మూడవ తావున మొదలిటి మూండు నరళవర్ణములును మూండవస్వరమున్‌ మూండవ యూష్మాతరమును గూడదు కదియింప నెట్టి కూళకునె నన్‌ వ్యంజనాహ్వయమున నొప్పు (వ్రాలలోన షోడళశాక్షర మాజవచోట నిలిపి మిచ్చరంబునందనుంజంప వచ్చినట్టి చెడుగునకునై నంబద్యంబు నుడుగరాదు బి చు అప్ప 2 = 868 8609 అని కొన్ని పరిహరింసవలనిన అక్షరాలూ వాటిస్టాన నిల్దేళమూ చేశాడు దాన్ని విశేషాంళంగా భావించిన ఆఅహోబలపతి..... తృతీయోచ్చ తృతీయోష్మా తృతీయే సరళా స్రయః షోడళం వ్యంజనంచాపి షష్టస్థానే నయుజ్యతే -నంజ్ఞా 0 సూత్ర వ్యాఖ్య అని నంస్కృ్బృతీకరించాడు మూడవ స్థానంలో మూడవ అచ్చు కూడదు అలాగే నకారం గజడ అనే వర్ణాలు తృతీయస్ట్థానంలో వాడకూడదు ఆటవ సానంలో తకారం కూడదు అని భావం అస్పకవి పద్యమే సంన్కృతీకృత మైనట్లు ఠి (గ్రహించవచ్చు కళాదు9తప్రకృతిక విభాగం చేపే తిబ్మధ్య శేషష్టు మొదలైన సూ తాలు వ్యాక్యోనిస్తూ ఆస్పకవి సంధివివేకం అనే ఉపశీర్షిక క్రీంది _ గ వెనుకటి శబ్దమునకు. దుది దనరెడు నర్ణమును బ్లై పదమునకు మొదలం - గనుపటు నకరంబును ననకసుత కూర్చి పలుక సంధియనంజనున్‌ బి అబాట్‌ ఎచట సంధి గలుగు నచటంబూర్వవదాంత హల్లాతోడం గూడినట్టి న్వరము లోవముగ నొనర్చి యాపొల్లతో మీంది యకరంబు గూర్చనయ్యెసంధి (అప్ప ర్రాలీ8ీ రగ అని తెలుగులో సంధి జరగడమంే పూర్వపదాంత్యమైన అచ్చును పోగొట్టి ఆసానంతో పర వదాది ఆచ్చు. చేర్చడమని మంచి నిర్వచనం చేశాడు దాని ప్రాముఖ్యాన్ని గమనించిన అహోబలపతి._-

వి యు

శరీ? సంస్కృృతంలోవి (వ్రసిద్ధాంధ్ర న్యాకరణొణ

ఆద్య్మంతపర్హ యోరైైక్యం సంధిరిత్యుచ్యతేబుధైః

పూర్వన్య పరరూపత్వ మతై9వ నియతం భవేత్‌ (సంధి $ సూత్రవ్యాఖ్య అని సంస్కృృతీకరించాడు.

ఆది అంత వర్ణాల కలయిక సంధి అనబడుతుంది పూర్వ వర్జానికి వర్‌ రూపం రావడం తెలుగులో నియతమైన విషయం అని భావం

అప్పకవి సర్వ(త్రాజ్వదిత్యాది సూ్యక వ్యాఖ్యలో __ 8 ఆరయ వైకృతోక్తు లంబదాదులయందు యకారముండదా

తీరునంబిల్కు(వ్రాంత గణుతింపంగ నచ్చగు (ఆస్ప $ = 40)

అని పదాది గోకారవిషయమై తన అనంగీకారాన్ని (వస్ఫుటంగా ఫకటిం చాడు ఆ విషయంలో అప్పకవితో ఎకీథవించే అహోబలపతి పె ఆప్పకవి మళాన్ని ఆద్యవర్జాస్తు హల్వ్వేన నగృహ్యా న్తై కదాపిచ అని సంస్కృృతీకరించాడు (సంజ్ఞా 20 సూత్ర వ్యాఖ్యా మొదటి వర్ణాలు హల్లులుగా ఎప్పుడూ స్వీకరించబడవు ఆవి కారికారం సందర్భం తెలియకుండా చూస్తే కారిక (భ్రాంతిజనకంగా ఉంటుంది మొదటి వర్ణాలు హల్లులుగా ఉండకపోవడ మేమిటి? గంట గంస ఇత్యాదీ పదజాలంతో మదటి వర్దాలు హల్లులుగావా? కారికా కర్త ఉదేశం పదాదిలో

ల తః నః ద యకారం (హల్లు ఉండదనే పదాదుల యిందు యకార ముండదనే మాటను పదాదిలో హల్లు ఉండదన్నట్టు అనువదించాడు అహోబలపతి ఆద్యవర్ణాలంటే అచ్చులని అర్ధం చెప్పి అచ్చుల్ని హల్లులుగా. ఎప్పుడూ స్వీకరించకూడదు అనే ఆర్థం ఈకారికకు కొందరు చెప్పడం జరిగింది అప్పుడెనా ప్రయోగ విరోధం న.

తప్పదు ఆచ్చులు హల్లులుగా స్వీకరించబడగ పోవడ మేమిటి? మనస్సులో పదాది యకారాన్ని ఉంచుకొని పలికిన మాకే అది .అకభనాలనాననాలకనానాలనునాా భకక నననాకుకనలకచాననాకనునానో నతటకనతునతకులనన చును రతా కా కానుకలను కనోలా ననన నా నా నానిన క నభా నన్‌ నా. ! ఈ కారికలు కావ్యాలంకార చూడామణి ఆంధభాషా భూషణాలలోని నిర్వచ

నాలకు గూడ సమానంగా ఉండటంవలన ఆ (గ్రంథాల నుండి గూడ పుట్టి

నట్లు ఈ (ప్రకరణంలోనే చెప్పడం జరిగింది ఆహోబలపతిమీద దేశీయ

వ్యాకరణాలు అన్నింటి (ప్రభావం నిండుగా ఉండటం వలన అఆనేకవ్యాకరణాల

చీంకామణీ వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక కర్సృత్వ నీర్ణయం 480 అప్పకవి లుక్‌ సంశ్లేషౌ నాచిద్రుతస్య (అప్ప చిం సంధి 9) అనే సూత్ర వ్యాక్యానంలో ఒక విశేషాంకాన్ని [ప్రతిపాదించాడు 7 ధరణి (దుతప్రకృతులపై న్వరపూర్వపదములు గదిని నంధిగలయుచో నరకాసురదమన _ (దుతాక్షరములు లోపములు గాక కడపల నిలుచున్‌ (అప్ప రంకక్రి (దుత(వకృతికాలకు అచ్చులు పరమైతే ఆ (ద్రుశాలు లోపించవని పద్య తాత్పర్యం ఇది చాలముఖ్యమైన ఆంశం = తెలుగు సంధి విషయంలో ఈ నియమం వల్ల నే కొజకునిచ్చె కొఅకిచ్చె వంటి రూపాల్లో (కొజకున్‌ -. ఇచ్చె రెండచ్చులకి నడుమ (ద్రుతంత వ్యవధానముంపే సంధి ఎలా జరిగింది అనే (పశ్నకు సమాధానం లభిస్తుంది కాగా ఈ నియమ ప్రాముఖ్యాన్ని గుర్తించిన అపోబలపతి. దీనిని ఆదాం నంధౌా (ద్రుతోఒ దృళ్య _స్టితోఎచథవేత్సదా (సంధి & సూత్ర వ్యాఖ్య అనీ సంస్కృతీకరించాడు అచ్చుల మధ్య (దుతమున్నా సంధిజరిగేటపుడు అదృశ్యమౌొ తుందని కౌరికొర్థం అస్పకవి నస్యా త్తద్ధర్మోత (సంధి 4 అనే సూశ్రవ్యాఖ్యలో చింతామణి కర్త చేసిన పెద్ద పొరపాటును సరిదిద్దుతూ __ 8 _ఉర్విందద్దర్మమున((బ్రభమో త్ర మాఖ్య పురుషము లనేకవచనముల్‌ పోవవిడిచి కడమ నదములు తిజ్మధ్యకములుగానం. గొమ్ములను (వాణనంధులు గూర్చుటొప్పు కాంతురజ(ప్రభృతులు నిను సంతతమును(వోతువీవు ననకొదుల మ రింతు రథవుండు నీవును బంతంబుల ఖలులననుచుభావింతుమెదన్‌ న! లన సంస్కారబలంతో అతడు కారికలు నిర్మించి ఉండవచ్చు... అని తెల్చడమే దీనిలత్యం 28)

శీరీథీ సంస్కృతంలోని (వసిద్ధాంధ వ్యాకరణాలు వదలక తద్ధర్మములను బొదవెడు (ప్రథమో తమాఖ్య పురుషెకవచః పదములు (దుత(ప్రకృతులగుంబదరును నతండోరు నేను బలుమరుననంగన్‌ (ఆప్ప 5-78 4 9) చింతామణి సూతం తద్దర్మార్థక [క్రియల ఉత్వానికి సంధిలేదని చెబుతుంటే కాంతురు అజ ఎ ౯2 కౌంతుర ప్రభృతులు __ సంధి జరిగిన 0 (కాంతురు __ ఛభృతు తుర ఎ్యపభృ రూప దానిలోని (ప్రయోగ విరోధాన్ని పరిహరిస్తూ ఆప్పకవి తద్ధర్మ పదానికి ప్రథమ = ఉత్తమ పురు పైకవచనాలే అర్ధం గాని ఇతర రూపాలు అర్థంగాదని ఆ రెండూ పథమ ౨ ఉ తమప్పరుష ఏకవచనాలు (దుత(పకృతులనీ అప్పకవి వివరించాడు 6 నే (దశలకు ఏ అప్పకవి వ్యాఖ్యాన ప్రాముఖ్యాన్ని కనిపెట్టిన అహోబలపతి ఆ వ్యాఖ్యను __ చ్రథకుళ్ళ్చో తమ శ్చెప తాసుతద్దర్మ నంజకా అట ల చా భూతాద్యవిషయౌొ తతత్రచ్చై కళ్వార్థాభిధాయకౌ ఉదంతౌచ సదానాన్తా నసంధి స్తతకల్ప్యతే అని హలంతపరిచ్భేదంలో శి9ివ సూ(తవ్యాఖ్యలో సందర్భాన్ని కల్పించుకొని సంస్కృృతీకరించాడు తద్ధర్మ [క్రియల్లో (ప్రథమ ఉ త్తమప్పరుష-ఎకవచనాలు మాత్రమే తద్ధర్మసంజ్ఞ కలవి అవి ఉదంతాలుగా దుత్ర(ప్రకృతికాలుగా ఎప్పుడూ ఉంటాయి ఆ రెంటికి సంధిలేదు ఆని కారికార్డం నంధి పరిచ్చేదంలోని ఆంళాన్ని హలంత పరిచ్చేదంలో ఉటంకించడానికి బహుశః తన అనువాదం సఇష మకీగకీ మక్కి గా ఉండటంవ ఎదిగొ ణ్‌ ర్‌ ట్ల ఉం ౧వలన బయటపడుతుందనే సంకోచం కారణం కావచ్చు లేక మిహభాష్యఫక్కిలో వ్యాఖ్యానిస్తున్నానవి అహోబలపతి అనుకున్నాడు గాబిట్‌ స్ధల విసరిణామముం'పే అదొక సొగసు అని భావించి ఉండవచ్చు బి అప్పకవి ఆపిశచ్దేతో లుగ్వాస్యాత్‌ అనే సూత్ర వ్యాఖ్యలో చింతానుణి చెప్పని నూతనాంశ మొకట్‌-_ $ _ వారిజాతనేశ క్యా(ఫత్యయాంతార్థములు వచింతుందెలుంగుపలుకులకును బ్లై స్వరంబులుండుసట్టులరబకృతిభాపంబుగాని సంధి వాటవడదు కాంచి యాలకించి మెంచి యాలోకించి యొరసి యాడియోడి యొరగి యెటి(గి

చీంళామణీ వ్యాఖ్యలు పఏికృతివి వేక కర్శృత్వ నిర్ణయం కీరీర్‌

యంటి యెంచి యిచ్చి యని యాడుకొని యెత్తి యెనసి యాగియనంగవచ్చు

(అప్ప 5-82 88)

అని (పతిపాదించాడు అహోబలపతి వెంటనే ఆ అంళాన్ని భాషాంతరీ

కరించి ఆధర్వణాంకితం చేశాడు క్వార్టేతో నభవేత్‌ సదా (నంధి $ సూూతవ్యాఖ్య) క్వారమెన ఇత్తుకి ఎప్పుడూ సంధిలేదు అని కొరికారం

అన సె ల్ల దా అజ్‌ థి

అప్పకవి తన్యనమాసే పుంపూ అనే సూత్రవ్యాఖ్యలో _- 20 మగువ సూత్మపుంగౌను సూత్మంపుంగౌను = (అస్స్ప 6- 2)

అని ఉదహరించాడు సూత్రం ము వర్షం సమాసంలో పుంపు లుగా మారుతుందని చెబుతుంపే ఆస్పకవి ఆ పుంప్వాదేశమైన తరువాత పరంగా పరుషాకరముం టే మధ్య నుమాగమం వసుందనే విషయాన్ని ఉదాహరణలో సూచించాడు = సూక్మము 1 కౌను=సూత్మపుకౌను నూక్తపుంగాను ఆనూచనను అహోబలపతి అందిపుచ్చుకొని వికారాచ్చాసి కేచన (నంథి 32 నూత వ్యాఖ్య) ఆని సంస్కృతంలోనికి మార్చాడు వికారంకించె గూడ నుమాగమం వస్తుందని కొందరంటాని కొరికార్థము తన అనువాదంలో వికార మనడం నఅవ అర్హస్ఫూల్రి కొరవడిందని వికారాత్‌ - పుంప్వాదేళ వికారాదిత్యర్థ _ అని వివరించి చూపాడు మిరియపుంబొడి కుందనపుంజాయ ఇత్యాది అని ఉదాహరణలు గూడ చూపాడు

అప్పకవి వాక్తా న్గగతపదానాంచ ఆనే సూత్ర వ్యాఖ్యలో .___

౭ తదంత్యవదము తుదంబొసంగు నకారంబు పొల్లపోవున్నిలుచున్‌ (అవ్వక ఆ 6) అని (ా?₹డు తదంత్యమంటే వాక్యొాంతమని అర్థం అహోబలపతి ఆ మాటసు వాక్యానసానగన్య స్యాల్లోపోన ప్రాయళోజత్రవా (నంధి 4 నూత్ర తెలుగుళో లోపం వస్తుందని కొరికార్థం

"పె సూత్ర వ్యాఖ్యనే అప్పకవి బొడిగిస్తూ.- 22 నలినాక్ష తెలుంగు పద్యంబుల కడపలనుండునలలపొల్లులకు మహీ సలి గుడుసులు శృంగములును నిలుపరు చదువునెడ లాకణికులెచ్చోటన్‌ న! (అప్ప గ్‌ ఇ కషి

శ86 సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు] అని పద్యాలచివర నకొర లకారాలమీ.ద ఇత్వోత్వాలు ఉంచగూడదని ఒకనియమం చేశాడు అంపే పద్యాల చివర (దుతానికి స్వత్వముండదని భావం ఆ నియమ (ప్రాముఖ్యం గుర్రించిన ఆహోబలపతి దాన్ని పద్యావసానే సర్వేషాం న్వత్వం నాప్నోతి సాధుకాం (నంధి 2" సూత్ర వ్యాఖ్య అనేక కారిగా మార్చాడ్డు పద్యాలచివర అందరి మతంలోను స్వత్వం సాధువుగాదు అని కారికార్థం అహో దబిలపతిఆప్పకవీయ మూలకమైన తన కారికాబలంతో వై జయంతీ నవాంచక వ్యాజమునను ఆనే (1 - €0) జైమినీభారత పద్యాన్ని తప్పుపట్లాడు కూడ అహోబలపతికి సంస్కృతంలో శ్లోకాలలడం నలేరుమీద బండినడక భాం లి ళ్‌ లీలగా హేలగా ఛందస్సు ఆతని మాటలో ఒదిగి వబుంది సంజాపరిచ్చేదంలో న్‌ా (క 86వ సూత్రాన్ని వ్యాఖ్యానిస్తూ ఆధర్వణుని పేరగాః ఊరకే అలవోకగా ఒక శోళం అలాడు ళం ళం సూ్రద్వయే సవర్డత్వాద్‌ గృహ్మేతే దన్తజౌ చజౌ సాసంజెవ తయో సేన నాన్యా సంజ్మాపవ రతే మ్‌ లా ఇవ సూళ్రాలు రెంటిలోను సవర్దిత్వం వలన దంత్య చజలు (తాలవ్యాలతోపాట్సు స్వీకరింపదడతాయి.. వాటికదే పేరు వేరొక "ేరులేదు అని శ్లోకార్హం సంస్కృత భాషమీద మంచి అధికారం సంపాదించడం వలన అతనికి ఆతని వ్యావ్యానానికి గొప్పకీ రి కలిగింది కారికలనన్నింటినీ అక్కడికక్కడ తన పూర్వ న్యాకరణ- పరిజ్ఞానంతో ఇళ అల్లడానికి అతనికున్న సామార్థ్యం (వళ్నించరానిది చింతామణి సూత్రాలు కొన్ని బాలసరస్వతి వివరిస్తే తప్ప బోధపడనటు వికృతివివేక కొరికలు బాల ళా న్స్‌ 'పెక్కిటికి అపోబలపతి వివరిపేతస్ప అర్హసందర్భాలు ఏర్పడవని పై పరిశీలనం అవాటీ ఖ య్‌ వలన తెలిసికోగలిగాం కాగా చింతామణిని బాలసరస్వతి చేని నన్నయపేర (పకటించినట్లు వికృతివివేకాన్ని అఆహోబలసతి చేసి అధర్వణుని'పేర (ప్రసిద్ధ చేశాడు-అని నిర్ణయించవచ్చు. ఈ విషయంలో ఇద్దరు వ్యాఖ్యాతలూ. సన్నిహిత సమాన మన_స్టత్వం గలవారు

చింళామణి వా రిఖ్యలు వికృతివివేక క _ర్సోత్వ నిర్ణయం (87

ఇపుడు మనం జరిపిన పరిశీలనం నలన ఆధర్వణకారికలు లేక వికృతివి వేక మనేది. ఒక న్వతంథత్ర వ్యాకరణం కాదని 2 అది ఆహోబలపతికి పూర్వ లాక్ష ణీకులు...కేతన మొదలు ఆప్పకవివరకు గల అనేకుల లక్షణాల సంస్కృృకాను వాదమే అని 8 ఆయా లక్షణాల్ని అహోబలపతి తన వ్యాఖ్యలో అక్కడక్కడ సందర్భ పరచి తన వ్యాఖ్యా గౌరవాన్ని పెంచుకున్నాడని నిర్ణయించగలిగాం కాగా ఆధర్వణుడు అనే వ్యాకర్త వికృతివివేకం వాయడం నన్నయ ఆంధ్రశద్ది చింఠా మణిని వ్రాయడం లాగ ఒక అబద్ధమని కేవలం (గ్రంథగౌరవ సంపాదనం కోసం అహోబలపతి ఆ అదిద్దాన్ని సృష్టించి బాలసరన్వతి మార్గంలో (ప్రచారం చేశాడని గూడ కనిపెట్టగలిగాం ఈ విధంగా అహోబలపండితీయంలో అంతర్భాగంగా ఉన్న అధర్వణకారికల పుట్టుపూర్వోత్తరాలు వెలికితీసిన తరువాత ఇక అహోబలపండి తీయ వ్యాథ్యానాన్ని గూడ దిజ్యాత్రంగా పరిశీలించి ఈ (ప్రకరణం ముగిద్దాం

అహోబలపతి చింతామణికి ఈ వ్యాఖ్యానాన్ని పాణినీయానికి మహాభాష్య ఫక్కీలో (వ్రాశాడు __అని ముందే అనుకున్నాం ఒక్కొక్క-చోట _నుదీర్షమైన చర్చచేయడం ఒక్కొక్క-చోట రెండే మాటలతో వ్యాఖ్యను ముగించడం గూడ అహోబలపతి (వాతలో చూడగలం ఉదా = మహతస్సోర్డుజనితో భవేత్‌పుంసి (ఆజంక 2) నిత్యం దారా దేశ్చస్యాల్లోర్గుయో రురౌచ తతి స్త (అజంత 72) అనే నూ[క్రాలు సుదీర్హ 9గా సోర్లుగితః (ఆజంత 80) ఉదృహ త్వే (అజంత శ్‌ అనే సూత్రాలు అత్యల్పంగా వ్యాక్యానించబడి ఉన్నాయి

ముఖ్యంగా ఆరని వ్యాఖ్యలో7మొదటి సూత్రాలలో ,అకనికున్న వివిధ కాస్త పాండిత్యాన్ని గుప్పించి (వ్రాశాడు ఆభాగాన్ని ఆతడు మసోభాష్యంలోని పస్పశాహ్ని కాన్ని తలపుకు తెస్తూ-గ్య్యావ్యావించ్యాడన్ని విజ్ఞాభంటారు అహోఐలసళకి వ్యాఖ్యలో దానికి ఒక సంపూర్ణత్వం కలిగినమాట యథార్థం పైగా సంస్కృతంలో మహా భావ్యకై లిలో స్తూ(త్రక_ర్తను ఆచార్య శబ్దంతో వ్యవహరిస్తూ చేసిన (ప్రసంగాలు ఈ వ్యాఖ్యకు వన్నె తెచ్చాయి=సంస్కృృత పండితుల దృష్టిలో

తన పూర్వ వ్యాక్యాతలు చెప్పిన.ముక్యాంళా అన్నింటినీ (కోడీకరించడమే కాకుండా ఇతర దేశీయ వ్యాక ర్తల లక్షణాల్ని గూడ సంస్కృృతీకరించి కారికలుగా

488 సంస్కృతంలోని (వసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు సవేశ పెటడంతో అపోబలపండితీయం అది వెలువడిన కాలానికి దాదాపు స బి లకతణసర్వన్వంగా పరిగణిత మైంది ఆయినా దీనిలో అక్కడక్కడా అహోబల పతి వ్య క్రిత్వంలో లాగ కొన్ని దొసగులు సృష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి అనవసరంగా సంస్కృతవ్యాకరణ మర్యాదలు తెలుగులో చొప్పించడం 2 ఆసందర్భంగా (ప్రాక్సత వ్యాకరణపాండిత్య (ప్రదర్శన చేయడం 8 కొన్ని తెలుగు (ప్రయోగాల సాధుత్వాన్ని సంస్కృత (ప్రయోగ సాధు త్వంతో కృతిమంగా సాధించడం శ స్వవచన వ్యాఘాతాలు గమనించక వ్యాఖ్యానించడం ('ప్రథమావైభ క్రిక మోర్చిన్దుళ్చమహాన్‌ పతి(క్రియార్రేషు (సంధి 6) పై సూత వ్యాఖ్యలో అహోబలపతి సంతోషము ఖ్‌ పడి అనేది పై సూత్రంతో నంతోసషం పడి అని మారినపుడు అక్కడి సున్నా ముపత్యయ స్టావి కం కాబట్టి స్పావివదాడేశో2_నల్విధౌ (పాణిని - -(6 అనే సంస్కృత వ్యాకరణ సూతం (ప్రకారం స్టానివద్భావం పొందితే దాని తరువాతి పడి లోని పకారానికి గనడదవాస్సు్యుః ప్రథమామాత్రా దాత్మాస్మదోర్వినై వె తే (సంధి 28 అనే సూత్రం ద్వారా వకార మాదేశ మౌశుందని పూర్వపక్షం చేశాడు తెలుగు వ్యాకరణంలో స్తానివద్భావం (వ్రసిదం కాదు ఆని అనగూడదంటూ గంగనుకాన ఇత్యాది స్థలాల్లో గంగ అనే శద్దిం నంస్కృతీయమై కుఢర్రచిక్‌ నంన్కృతీయోఒపి ప్రాణోవ్య తచ్యుతోభవేక్‌ అనే ఆధర్వణకారిక (వకౌరం చివరి అచ్చును కోల్పోయి ఆను ళద్దింతో సంధితం కావాలంటే అక్కడ గంగ అనే శద్దానికి సంస్కృతీయత్వం ఈ స్టానివ ద్చావం రాకుండా ఎలా సిద్దిస్తుంది? కౌబిట్టి తెలుగు వ్యాకరణంలో గూడ ప్రానివద్భావం అన్వయించవలసిందే అని సిద్ధాంతం చేస్తాడు (ప్రస్తుత సందర్భంలో సంతోషం పడి అనేచోట పా కి వాదేశం రావడం అల్విధి కాబట్టి అల్విధి శద్దానికి నాలువిధాలెన వ్యాణ్యొనం సంస్కృత ల చ్‌ వైయాకరణులు చేశారంటూ స్టానివద్భావం అనల్విధిలోనే వస్తుంది గావి ఆల్విధిలో రాదని సూ్రానికి ఆర్జమని కానే తన పూర్వపజెన్ని ఖండించి సంతోషంనడి వంటి అసరూపవం భాదని వివరిసాడు తాటి

చింకాముణి వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక క_రృత్వ నిర్ణయం 4కి

పై క్లిష్టకల్బనలన్నీ ఆవ్యావ్యాత పాండిత్యాశిశయం వలన అవనరమైనవే కొని నిజానికి తెలుగులో స్టానివద్భానం వంటి నంస్క్భృత వ్యాకరణ మర్యాదలు అన్వయించనలసిన అవసరం లేదు కారికలోని నంన్కృతీయ శద్దానికి సంస్కృత సమమని ఆర్థం చెబితే ఈ పూర్వపకెల తత్‌ ఖండనల అవసరమే ఉండదు ఆలా ఆర్ధం చెన్పడం వలన వాటిల్లే విపత్తు తెలుగు వ్యాకరణానికి ఏమీలేదు కాబ్టే చిన్నయసూరి నంస్కృతీయంబునకు నసంధియగునని యధర్వణాచార్యులు చెప్పిరి గావి (బాలవ్యా సంధి 4 సూ) అని అథర్వణనుతంగా పై ఆహోదిలపతి ప్రతి పాదించిన విషయాన్నే సామాన్యంగా స్థానివద్భావం జోలికి పోకుండా ఉటంకిం చాడు సంస్కృతీయమం'కే సర్క్బృత సమమనే సూరి అభిప్రాయం ఆ విషయమే వ్యాఖ్యాతలు వెలువరించారు గూడ (1గాంథి కాంధ్ర కల్చకము)

అన్యేషాంచ వాలుగ _న్యస్య __హలంత ౪

పె సూత్ర వ్యాఖ్యలో అహోబలపతి అగ్నిమభుండు (పాంచుండు థగవం తుండు మఘ వన్తుండు ధీమస్తుండు హనుమానుండు భగవానుండు అనే రూపాల బ్రశ్రీయను చూపి తరువాత హనుమంతుడు అనే రూవం (పాఠృతనమం గూడ ఆపుతుంది. అని నూతన 'ప్రకిపాదన చేస్తాడు దావికి ఆధారంగా మంత మణ వన మా అలు ఆల ఇర ఇల్ల ఉల్లి ఇన్హా మతుపః (ప్రాకృత శబ్దానుశాసన నష. ) మతుప్‌ ప్రత్యయస్య మంత మణ వంత మా ఆలు ఆల ఇర ఇల్ల ఉల ఇంత ఇళ్యేతే దశ ఆదేశాః యథ్యాప్రయోగం భవన్ని (వృషళ్తిి అనే సూ్రాన్ని ఉటంకీంచాడు

హనుమంతుడు అనే రూపం తెలుగు వ్యాక ర్తలకీ వై యాకరణులకీ ఆందరికీ సామాన్యంగా సంస్కృత సమంగానే కనిపిస్తుంది సంస్కల్థకనమత్వం (గార్‌ నమత్వమ నేవి కొన్ని నిర్దిష్టమైన నియమాల (ప్రకారం తలు వ్యా నమిత స డింది గూడ అహోబలపతి కాలానికే అయినపుడు ఒక్క త్‌ రత శబాన్ని పట్టుకొని అది సంస్కృత సమమని ముందు చెప్పి తరువాత ప్రాకృత నద్చ్పిం గూడ కావచ్చు నని (ప్రతిపాదించడం కేపలం అనవసరమూ అసందర్భమూ ఆయిన ఆంశం ఒకేపదం సంస్కృత సమంగా (ప్రాళ్నృళసమంగా (రెండుగా ఉండటానికి వీలులేదు ఆ సమత్వం లోకవ్యవహార రూఢం గూడ కావాలి శ్రే,

440 నంన్క్బృతంలోని (వసిద్దాంధ్ర వ్యాకరణాలు పండితు డొకడు ఇలా అని నిర్ణయి స్తే సరిపోదు. ఆతని ఆ (పతిపాదనం వలన ఒరిగినది ఎమీలేదు ఆతనికి (ప్రాకృత వ్యాకరణంలో గూడ విశేష పాండిత్య మున్న దనే విషయం తెలియడం తప్ప ఈవిధంగా శాస్తగారవానికంపె ఆత్మగౌరవానికే అధిక్యపాముఖ్యమిసూ వ్యావ్యానించడం వ్యాఖ్యాత యొక్క పరిణత (ప్రజ్ఞను (ప్రద రించదు నిత్యం దారాదేశ్చస్యాల్లోర్దులయో రురౌచ తతర స్త __ఆజంత 2 పై సూత్ర వ్యాఖ్యలో ఆహోబదిలవతి ఆసందర్భంగా రమణకెక్కు అనే తెలుగు (ప్రయోగావికి సాధుత్వాన్ని సంపాదింపదలిచి సంస్కృత _ఆలంకారికుల వైయాకరణుల మతా లనేకం ఉదాహరెస్తూ 'పెద్దచర్చ సాగించాడు రమణకు అనే పదం రమణత్వమునకు అనే ఆర్ధంలో ఆంళే ధర్మివాచకం ధర్మవాచకంగా (యు కృమైఉంది-పైన అది చెల్లుతుందని గమ్యార్జానాం నపయోగ అన్యథా పొనరు క్ష్యమ్‌ అనే ఆలంకారికో క్రిని ఉటంకించాడు ఇక్కడే కాళిదాసుని ఎతావతా నన్వనుమేయ శోభి అనే ప్రయోగంలో గూడ ఫై ఆలంకారికో క్రి వల్లే. సాధుత్వం సంషాగించ దిడిందనీ మహాభాష్యవ్యాక్యాత చ్రయటుడు గూడ గమ్యార్థస్యావయోగ ఏవ లోపోజఒభిమత మొదలైన (వ్రాతలో పై విషయాన్నే సమరించాడనీ (వ్రాశాడు. -ఆపహోబలసతి అంతటితో ఆగక దివిజపాలకునటిద సికుసొప్పు సా్మామాజ్యము (నభా 1_2/9% భావభవనిభసుథగా (ఆది 8 భె మొదలైన నన్నయ (ప్రయో గాల్లో గూడ సాధుత్వసంపాడనం చేయాలంశీ గమ్యార్హమయిన శళబం (సయుక్తం కాకపోయినా తప్పులేదనే సై ఆలంకారికో శక్తే శరణ్యమని వివరినూ స్ప్తమ్యుప మానపూర్వపదన్య దిహు(వ్రీహేరు _త్తరపదలోపళ్చ అఆనేవా రికాన్నీ ఉదాహరించి తనకున్న శద్దికాస్త్ర పొండిత్యాన్నంతటినీ ప్రదర్శిసాడు “* వ్యవహార రూఢినిబట్టి రమణకెక్కు. వంటి (సయోగాలు శిష్తాలెనాయనే యథార్జాన్ని ఇంతకంటె తక్కువ ఆడంబరంతో వ్య కం చేయవచ్చు నిజానికి ఆలాంటి (ప్రయోగాలు చేసినవారు వాటి సాధుత్వానికి ఇంత పూర్వరంగమున్నదని తెలిసిచేయరు గదా వాటి సాధుత్వానికి నిజమైన ఆధారం లోకరూఢి మాత్రమే కావి అహోబలపతి చూపిన ఉపపత్తులు గావు అయినపుడు ఆతని (వాతలో ఛాలభ్యాగం అస్థాన సంరంభంగా కనుపిస్తుందనడం యథార్థం

వన ణి వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక క_రృ్భత్వ నిర్ణయం 441 వాజ.తః _._ఫంధి 2 వై స్తత వ్యాఖ్యలో ఆహోబలపతి క్వార్టేతో నథవేత్సదా అనే కౌరికను ప్రతిపాదించి నిలిచి[_ఉన్న అనేచోట నంధి కారాదని నిలిచియండు అనే ఉండాలని వ్యాఖ్యచేసి నిలిచున్నవాడు వంటి (వ్రయోగాల్లో నిలుచు 1. ఉన్నవాడు అన్నట్లుగా పదవిభాగమే కాని నిలిచి అని క్య్వార్ధక రూపానికి సంధిచేయనే రాదని వాశాడు తిరిగి తానే ఆజంత పరిచ్చేదంలోని 86న సూ(త్రవ్యాఖ్యచేనిన తరువాత ఆ(ద్రుతానా మజాదీనాంద్విరుక్తాన_న్య్యలోపితా అన్యేషాంచ డ్విరుక్తై స్యుర్భహులో పాగమామతాః అనే కారికను (ప్రతిపాదించి దాని (వ్రకారం ఓహోహో. ఆయ్య య్యో వంటి నంధి రూపాలు ఏర్పడినాయని ఇప్పతూ అఆనియాని అలసి యలసి ఆడియాడి ఇత్యాది రూపాలు మాత్ర మసాధువులే ఆని తన ఆఖిప్రాయం వ్య-క్తం చేస్తాడు. అని అలసి -ఆడ్పి అనేవి ఆను .అలయు ఆడు అనే ఢాతువుల క్వార్దకరూపాలు అయినపుడు వాటికి ౧నంధిరాదని తానే స్వయంగా కౌరిక స్పృష్టించి సంధి పరిచ్చేదంలో నిర్ణయించి ఉన్నాడు .ఇక్కడ- ఆజంత పరిచ్చేదంలో తిగిగికానే తన సంధి పరిచ్చేదంలోని మాటను ఖఇండించుకుంటున్నాడు ఇటువంటి స్థితి (కతి మించిన పాండిత్యం వలన తస్ప కలగడానికి వీలులేదు గదా ఆతని (వాతలో కొన్ని విపరీత వ్యాఖ్యలు గూడ చింతామణి సూత్రాలకు జేయబడాయి. అజంత పరిచ్చేదంలోని 8వ సూత వ్యాఖ్య తరువాతే అతడు ఒక కారికను.. క్వచిద్చిన్దుర్నినాదృష్టా క్వచి త్తేషు ననీమతొ అనే దానిని (వ్రవేళ పెట్టి వ్యాకథ్యానిస్తూ కారికలోని విందు శద్దిం వలన పూనిచెన్‌ పదం పూంచెన్‌ గా మారుతుందని (వ్రాస్తూ అ బిందు శబ్దానికి ఖండ బిందువు గూడ అర్జీమౌతుందని భావించగూడదని ఒక (ప్రతిపాదన చేసి దానికి సమర్థకంగా దీర్హాచ్చేత్‌ ఇండ ఏవ సద్జేయః యమనంబ్జై 8 అనే సూత్రాన్ని ఉదా హరిేచాడు.. నిజానికి ఆ సూత్రం (వకారమైతే .దీర్ధం తరువాత విహితమైన బిందువు తప్పకుండా ఇండ బిందువే కొవాలి . ఆయినా ఆ విషయాన్ని తలక్రిందులు చేసి తన ,ఆవిప్రాయానికి ఇలం జేకూర్చుకోఫడంకోనం . దీర్చ ంకంటె పరంగా అను

శీలి నంన్కృతంలోని (పసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాల స్వారముంకే. అది రెండుగా పూర్ణంగా ఖండంగా ఉండటానికి వీల్లేదని ఒక్కపే ఉండాలని ఆ ఒక్కటి పూర్ణబిందువేనని వ్యాక్యానిస్తాడు ఇది నిరంకుళమైన వ్యాఖ్యానం పూనిచె-పూంచె కావడానికి తాను మరోవిధంగా యత్నించి ఉండారే గాని చింతామణి నూళ్రానికి విపరీత వ్యాఖ్యచేసి ఆ రూపాన్ని సాధించడం న్యాయ్యంగా లేదు ఈ విధంగా ఆహోబలపతి వ్యాఖ్య కొన్నిచోట్ల ఆతని మనోగత వైలక్షే ణ్యాన్ని (ప్రతిబింబిస్తూ విచ్వితంగా విపరీతంగా ఉంది. ఆయినా మొత్తంమీద చింతామణి మీద వెలసిన గొన్ప పెద్ద వ్యాక్యానం అదే. దానితో ఆతని కౌలానికి తెలుగు వ్యాకరణ వాజ్బ్యయంలో వెలువడిన అనేక నూతనాంళాలకి ఆధర్వణకొరికల పేర ప్రవేశం కలిగినదని తెలిసికొన్నాం చింతామణ్‌ ఫక్కి. ఆం(ధ్రవ్యాకరణ రంగంలో స్యుప్రతిప్పితం కావడానికి అహోబలపతిచేసిన దోహదం మరువరానిది ముఖ్యంగా అతని వ్యాఖ్యాన ధోరణీవల్ల తెలుగు వ్యాకరణానికి ఒక శాస్త్ర గౌరవం ఏర్పడిందని నిరభ్యంతరంగా నిర్ణయించవచ్చు చింతామణి! ఇతరవ్యాఖ్యలు కవిజీనాంజునయు దీని కర్త బలారిసింహ నరసింహ రాజసింహుడు ఇతడు కవిసంశయ విచ్చేద కర్ర ఆడిదము సూరకవి రచనను కారికలుగా సంస్కృతీకరించి తన అంథంలో యిమిడ్చినవాడు (ఆ విషయం ముందు నిరూపించబడుతుందిి కాబట్టి రివ శశాబ్దివా డై న ఆ నూరకవికి! తరువాతివాడు.అంపే 10వ శతాబ్ది పొారంభళం లోనివాడని నిరయించవచ్చు ణి ఈ వ్యాఖ్యానావసరాన్ని న్వయంగా క ర్త హ్రిస్వముగ6డీక వాలసరన్వ తుండు2 చేసె దావికి నేను విశేషముగను గవిజనోకులు లత్యముల్‌ గాంగందేతుం గవిజంనాజనమనెడు వ్యాఖ్యానమొకటి ఆని వివరించాడు కొని బాలనరన్వతి టీక్ష అడిదము సూరకవి కాలనిర్ణయం శ్రీ తిమ్మావజ్ఞల కోదండరామయ్య కవి సం వి లో పీరికలో చేశారు 2 ఈ రూపం చింతామణి సాధ్యంకాదు దాని (ప్రకారం దుష్టం కూడా అవుతుంది

చింకామణి వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక క_రృృత్వ నిర్ణయం 440 (ాస్వంగా ఉండట మొక'ే కారణమైతే అతడు ఈ వ్యాఖ్య చేయపనిలేదు -ీర్ప మైన టీక ఆస్పకవి” (వాశాడు అవి (వ్రళ్నించవచ్చు నిజమే కావి అవృకవీయ వ్యాఖ్య చింతామణి మొత్తానికి గాక దాసీలోని సంజ్ఞా నంధి_వరిచ్భేదాలకు మూత్రమే ఉందికాబట్టి నరసింహ రాజసింహుడు ఈ వ్యాఖ్యను వ్రాయబూనడం నమర్థనీయమే ఆయితే విసులమైన వ్యాఖ్య చింతామజీకి అహోబలపతిచేత నంతరించబ్లడ్డి ఉంది కాని ఆది సంస్కృతం కాబట్టి ఈ వ్యాథ్యాత తెలుగులో విపుల వ్యాఖ్య వేయ సంక ల్పించి ఉంటాడు

ఇంకొ ఆతని వ్యాథ్యాన సరణి ఎలా ఉంటుందో ఆతని మాటల్లోనే తెలుసు కుందాం సురగణ కుళాది గజముల వరున లెలిగింతు శబ్ది వై కల్పికముల్‌

తిరసరతు .వ్రాయంగాందగు తజి వ్రానెద నితర కవి మతంబుల నెల్లన్‌

అని తన వ్యాక్యాన పరిధిని అతడు నిర్ణయించుకున్నాడు ఆ సరిథిలో ఆతని వ్యాఖ్య చక్కంగా నిర్వహింపబడిందనే చెన్పనచ్చు

ఇతని వ్యాఖ్యానంలో ముఖ్యాంశం కవి నంళయ విచ్చేదంలోని తృతీయ తరంగంలోని తదృవపద లకణాల్ని సంస్క్యృతీకరించి నిళ్శబ్దింగా తన వ్యాఖ్యలో కొరికలుగా (వవేశ పెట్టడం పూర్వ లాకృణికుల తెలుగు లక్షణాల్ని సంస్కృతం లోనికి కౌలికలుగా మార్చడమనే (ప్యక్రియ ఆదిలో బాలసరస్వతితో (ప్రారంభమై! తరువాత అహోబలపతిలో వెల్లి విరిసి? చింశామణి ఫక్కీ-కీ నందబంధీంచినంత వరకు ఈ నరసింహ రాజసింహునితో ఆంత మైనట్లు గమనించవచ్చు

క్రవిసంశయ విచ్చేదం తృతీయతరంగలలో తదృవనద లకణాల్ని వివరిస్తే వాటిని నరసింహరాజనింహుడు సంస్కృతీకరించి. కారికలుగా ఆద్య (వకృతి (వకృతిశ్చాద్యే ఏషాతయో రృవేద్వికృతిః సంజ్ఞా- అనే సూ వ్యాఖ్యలో ఫ్రొందుపరిచాడు (ఈ కౌరికలు ఆధర్వణునివని (ప్రకటించకపోవడం అతడుచేసిన ననన

చూ చింతామణికి మూల పారాలు

2 చూ కారికల మూలపారాలు

వాకరణొలొ శక వంస్కృతంలోని (వసిద్ధాంధ వ్యా శ ఉం మపోపకారం--ఆం(ధ వ్యాకరణ (వపంచానికీ ఆతడే ఆలా (ప్రకటించి ట్‌లమ్‌ వపటుప చేభషణ కార్య[కమం మరీ జా ఆ అధర్వణకారికల పుట్టపూర్వోత్తారాల అగన్ష వ్‌ నండీత ఉండేది... అపుడు కవినంశయ విచ్చేదకర్తే ఆ అధర్వణ కారికలు ్కకన పరలవరాయాతంగా తెలిసికొని ఆంగధ్రీకరించాడని చింతామణ్‌విషయ పంగా నిర్మాశలవంటివారు వాదించిఉండేవారు ఇపుడు మూలాల్ని అనువాదాల్ని 1 పరిశీలిద్దాం కవిసంశయ విచ్చేదము 1... బుత్వమునకు నిత్వమ్మును నేత్వము సిద్ధించు నోత్వ మెనయును. నలని బౌత్వమునకు నోత్వంబగు నైత్వం బేత్వమగు సుమశరాశన మథనా (తృతీయ తరంగం --7) కవిజనాంజనము ._ ఉత్వస్యవాథ వేదోత్వ మోత్వ మౌొత్వస్య జాయతే బుకారస్య భవే దిత్వ 'మేత్వ మిత్వం భవే దుత (సంజ్ఞా-1 వ సూథ్ర వ్యాఖ్య) ౨6కవిపంశయ పిచ్చేదము *వర్గంబుల ద్వితీయ వర్ణ చఈర్ణ వర్షములు తదాదివర్షత భజించు నణళలకు రేఫలకు తథదధలకు టడల కాదేళశంబు డత్వమగును తెలకు చసలు కకౌరంబు చేకూరు శషచల కెలను సత్వమగును ళ్‌ కత్వదాత్వములకు యత్వమాదేశమౌ డిణలల నత్వంబు సంభవించు వరుస తచరల చనటడవపనణలకు కగల కన్యోన్య సంట్రొప్తి గలుగుచుండు యతులకును బలె నర్తైళ్యమగును తఅచు ఇనమలు తదాది వర్ష బాంధవము గాంచు -్‌ా (తృతీయ తరంగమువ5) కవిజనాంజనము _ ద్వితీయస్య చతుర్ణన్య తదాదిర్భవతి (క్రమాత్‌ కఖయోరపి గద్రాప్తి। శషయో స్సత్వముచ్యతే

చింతామణి వ్యాఖ్యలు, వికృతినివేక క_రత్వ నిర్ణయం థీ4కీ తటర్హళ రేఫాణాం డత్వాదేశోభ వేదిహ జ్లణలానాం భవేన్నత్వం కహయోర్యత్వముచ్యతే తవర్షస్య చవర్ష్శస్య రలయోళ్ళ్చ సయో స్తథా పవయోళ్ళాపి మిత్రత్వం (హస్వోళవతి దీర్చ తః (నంజ్జా- వ సూ(త వ్యాఖ్య కవిసంళశయ విచ్చేదము = ఈ హజబలకు బిందుపూర్వక మయ్యెనేని గత్వమాదేశమగుచుండు. గాలకంర యత్వముసకు నాదేశము జత్వ్సమగును యూష్మ అంతస్టలును భేదమొంద కురడు (తృతీయ తరంగము--8) కవిజనాంజనము హజబాం పూర్వవిందూనాం గత్వాదేళో ఫవేదివో యకారన్య జకారస్ప్యాత్‌ ఆచాంవత్వ ముదీరితమ్‌ (సంజ్ఞా. వ సూ(త "వ్యాఖ్యా "ఫె జంటలను పరిశీలించినపుడు విడిగా వివరణ మననరము లేకుండానే సపొటి సంస్కృతాంధ్ర భాషా పరిజ్ఞానమున్నా కవిసంళయ విచ్చేదం మూలమనీ కవిజనాంజన క్లోకొలు అనువాదాలనీ తెలిసికోవచ్చు తరువాత ఆతడు తాను చెప్పినట్లు ఇతర లాకణికుల మతాలుకూడా అక్క డక్కడ నందర్భపరిచాడు ముఖ్యంగా కావ్యాలంకాడ చూడామణి " ఆంధ్రభాషా భూషణాలనుండి అనంతుని ఛందస్సు కవిజన నంజీవనులనుండి ఆయా వ్యాకరణాం శాలు సోదాహరణంగా ఉటంకించాడు ఆతని వ్యాఖ్యతో“మరొక విశేషాంళ మేమి టంటే [కియాసరిచ్చేదంలో అధర్వణ కారిక అధికంగా ఉదాహరించడం వాటిలో కాన్ని కొత్తవిగా ఆహోబలపండితీయంలో లేనివిగా కూడా ఉండటం ఉదా అనా అఘుపూర్వక నకౌరాంత కౌ ఫర్లో వరిభ వేచ్చయ భూతార్థ స్యైక వచనే [పథమాయామి తీరిత అని కారికొ (వ్రకటనం చే కనియె వినియె చనియె అనియె __అని ఉదాహారించాడు ఆ రూపాల సిద్ది కనుగుణంగా సంస్కృృతంలో క్లోమ ల్లి

శీశతీ సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణొలు అహోబలసతి మార్గాన అధర్వణపరం చేశాడన్నమాట ఆలాగే మరొకటి క్రేత్వ స్యీత్వంచ రిత్వంచ సోభూతే ప్రథమా ద్వయోః ఆనే కొత్త కారికకు చూచి చూచె. చూచిరి అనేవి ఉదాహరణలట ఇంకా అతని కొ త్తకారికలు కొన్ని = త్మక్ర నాడ్వాదికం భూతే సర్వేషామితి కేచన ఉదా -చూచినాండు చూచినావు చూచినాను చూచినారు మొ “పె దిచికేచన భవిష్యదర్ణే తత్త్ర్యవ హెర్టద స్స్యా నుమూ వురూ (ప్రాగ్వదేవ తస్మాన్మధ్యోత్తమాసుచ ఉదా = చూచేదను చూచెదము చూచెదవు చూచెదరు మొ ఇటువంటి కారికలు ఆతని హ్యథ్యానంలో కియాపరిచ్చేదంలో యింకా కనిఎస్తున్నాయి. ఈ ధోరణిని బట్టి ఈ వ్యాఖ్యాత కూడ అహోబలపతి చూఎన. అధర్వణ కోరికల యదార్థ స్వరూపం తెలి తాను కూడ కొన్నిటిని సృ్దంచి వాటిలో కలిపొడని సులభంగా (గ్రహించవచ్చు ఈ విధంగా అధర్వణ కౌరికా కల్చన కౌర్యక్రమం అహోబలపతితో (ప్రారంశమై నరసింహ రాజసింహూనితో సమాప్త మైనట్లు గమ నించవచ్చు ఉద్ద్యోతిని ఈ వ్యాఖ్యకు కర్త శ్రీ పారనండి రామళాట్ర ఈయన ఈ శతాబ్ది (80వ శతాబ్ది పూర్వార్థంలో జీఎంచి ఉన్నవారు ఈ వ్యాఖ్యాసృష్టకి ఓక (ప్రత్యేక (పయో జనం ఉంది దాన్ని తత్కంర్తే సంస్కృతంలో (గంథాదిలో చెప్పారు తస్యాంధ శబ్ద చిన్నామణ్‌ భారతయోర్మిథ 'కేచిద్విరోధం శంక నేవద స్య్యన్యేతు నంగతిం తద్విచారస్తు కర్తవ్యో భాషాజ్ఞానవళాం ముహు తదర్థం రచ్యతే నన్నయార్య భానవ (సకాళికా ఉర్ద్యోతినీ సమాఖ్యేయం వ్యాఖ్యా కాళ్యపగో(త్రిణా

చింతామణి వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక క_రృత్వ వీర్ణయం శీ47 రామశా స్త్యభిధా నేనాంధ్ర శబ్దచింతామణేర్ముదా ఆసూయా మత్సరౌ పొత్వా వస్తుత త్స విభావక్రై గృహ్యాతామితి చార్జ్య నే నన్లో నన్తో౭-పి వా౭-నిశమ్‌ (ఉద్ద్యోతినీ_పీరిక) ఆంధ్రళబ్దిచింతామణికీ నన్నయ భారతానికీ విరోధ ముందని కొందరూ సాంగత్య ముందని మరికొందరూ అనడం చూచి ఆ వివాద పరిష్కా-రార్డం ఈ వ్యాఖ్య చేస్తున్నట్లు వ్యాథ్యాత చెప్పారు అసూయామత్సరాలు వదలి వస్తు తత్వాన్ని (గ్రహించమని పరితల్ని కోరడంగూడ మెచ్చదగిన అంశమే అయితే ఆయన వస్తుత _త్త్వ పరిశీలనా దృష్టితో నన్నయ భారతం ఈ చింతామణి లక్ష్య లక్షణా లౌతాయేమో చూచి ఉంటే మంచి ఫలితం వచ్చి ఉండేది కాని ముందే చింకా మణ్‌కి లక్ష్యంగా భారతాన్ని (ప్రకటించి తీరవలసిందే అనే నిశ్చయంతో పరిశీలనకు ఉప([క్రమించడంతో వ్యాఖ్యలో 'పెక్కుదోషాలు దొర్లాయి షాండిత్య మెంత ఉన్నా నిజానిజాలు వ్యత్య_స్రం చేయడం ఆసాధ్యం కదా కక్రీంది సూత్రాల్ని వాటికీ సన్నయ భారతోదాహరణలుగా ఆయన చూపిన భథాగాల్నీ వరిశీలిస్తే శాస్త్రిగారి వస్తు తత్త పరిశీలనం ఏపాటిదో తెలుస్తుంది వికృత క్వచిచ్చలో పో మోర్చిర్ద శ్చాత ఆదిమన్యథవేత్‌ (ఆజంత---4లి అనే సూత్రానికి నన్నయ భారతో దాహరణంగా భూరిరత్నాలయస్టుల (భార అర $ ౪4) అనే పదాన్ని ఇచ్చారు. వారి ఉద్దేశం (ప్రకారం రత్నముల...రక్నాల అనే పరిణామం పై ఉదాహరణంలో ఉంది కొని ఆ పద్యాన్ని మొత్తంగా చూచి చదివితే ఆది ఈ సూత్రానికి బౌ త్తిగా అనుదాహరణమని తేలిపోవడ మేకాక కాని గారికి సంస్కృత పాండిత్య మెంత ఉన్నా తెలుగు భాషలో వారికున్న (వవేళం స్వల్బ్పమైనదని కూడా తెలుస్తుంది కాలకల్పుల ను(గ తేజాలం గాలక్రేయల భూరిర త్నాలయస్టుల వీర్యవంతుల నర్హవంబు నమస్తన త్వాలి దోపంగ పట్ట్‌నన్‌ విషయం బగున్‌ వధియింపగా€ వోలదొండు విధంబునం బరిపూర్ణ వొర్టి జలోన్నతిన్‌ (భార ఆర $- థి "పె పద్యంలో రత్నాలయస్టులన్‌ అనే పదంలో రత్న 1. ఆలయస్టుల న్‌ అనేది పడ విభాగమని సముద్రంలో ఉండేవారని దాని అర్థమని తెణస్తుందిగడా

శీశ8 నంన్క్యృతంలోని (వసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు రత్పాలయ అనే సవర దీర్ష సంధి పదాన్ని రత్నాల 1 అస్టులన్‌ అని విడదీశారు శాస్త్రిగారు. ఇక దీనిమీద వ్యాఖ్య అనవసరం,

కర్మ (పవచనీయకే కూర్చిః (అజంత_ 7)

దీనికి నన్నయ భారతోదాహరణంగా అంబుజసంభవుంగుఅిచి (భార ఆది 2 68) అనే పద్య్మభాగాన్ని ఇచ్చారు. యథార్జానికి కూర్చి అనే పదం విభకక్రిగా భావింపబడటం కేతన కాలానికి గూడ లేదు ఆతని తరువాతి వ్యాక ర్త విన్నకోట పెద్దన కూడ కూర్చిని విభక్తిగా పేర్కొననే లేదు నన్నయ చింతామణి కర్పత్వ విషయ మెలా ఉన్నా నన్నయలో కూర్చి విళకక్తిగా (పయుక్రమై ఉంటే కేత నాదులు (గ్రహించి వ్యాకరించి ఉందేవారే. వారు తమ కాలానికి కాల త్రయంలో వాడే (క్రియాపదాల్ని విడివిడిగా వ్యాకరించి పదర్శించడం నన్నయాదుల (ప్రయో గాల్నిబన్షేకదా 1ఒ ఆయినపుడు నన్నయ కాలానికి ఇంకా రూపు దాల్బని విథకీ (పత్య్మయాన్ని నన్నయలో చూపడం ఎవరికైనా ఎలా సాధ్యం? కాబట్టే సూత్రం కూర్చి ద్వితీయా విభక్రి [పత్యయమంటూంకే ఉదాహరణగా వ్యాక్తూక్రత గుటిచి అనే పదాన్ని బూపారు గుఖిచి అనేది సూశ్రావికి అనుదాహరణమనడానికి వేరే రుజువు అనవసరం

జేస కై కొజకూ __అజంత-22

దీనిలోవి కొకు అనేది నన్నయకు తర్వాత విన్నకోట పెద్దన్న కాలానికి (శావోక్టలంకార చూడామణ్‌...!...87) గాని విభ క్తిగా రూపొందలేదు కాబశ్లు కేతన చతుర్ధీ విభ కక్రికి కున్‌ అనే పత్యయాన్ని చెప్పాడేగాని కొటికు చెప్పలేదు (ఆం(ధ్రభాషాభూషణం--89) అయినపుడు నన్నయలో కొణకు ఆనే చతురికి ఉదా హరణ ఎలా వస్తుంది? కావనే ఈ వ్యాఖ్యాత ఎజ్జన. భారత ప్రయోగాన్ని" సికొల కుంగాదు (ఆరణ్య--7. 57) ఇచ్చారు కె శబ్దం కు__ఐ అనే అర్హంలో నన్న యలో ఒకటి రెండు చోట్ల కనబడుతున్నా? దాన్ని విథ కి పత్య్మయంగా. పేర్కొ నడం కష్టసాధ్యమైన పని 1 చూ చింతామజిలో లకతమైన భాషా 2 నన్నయ పద (ప్రయోగ కోశం తై శద్దానికి ఒక ఉదాహరణనే శకుని నాక్తై

కడంగి జూదమాడెడి 2-1 74 అని (కాదు 2వ ఆళ్వానం చూపి

మరొక (ప్రయోగం చైద్యునకై 2-2_88 అనే దాన్ని చూపకపోవడం

విచారశరం ఈ (ప్రయోగాన్ని ఉద్దోతిని వ్యాఖ్యాత చూపారు

చింతామణి వ్యాఖ్యలు వికృతివివేక క_రృత్వ విర్ణయం 44 ఆదేవిధంగా ఎదంతతా చనామ్నా మన్యతరస్యామియాన్తానామ్‌ అజంత-81 అనే సూూతోదాహరణంగూడ స్మక్రమంగాదు

వనతి రనుబంధకస్స్యాద్య్యశ్ర లడర్జో వివకిత స్గత్ర -- (క్రియా-.

దీని ఉదాహరణగా ఈ వ్యాఖ్యాత నన్నయ భారతం నుండి సేయుచున్న వాడు (ఆఅది-? - 88 అనే క్రీయాజన్యవి శేషణాన్ని ఇచ్చారు సూస్రకర్త క్రియల్ని చెబుతుంటే వ్యాఖ్యాత (్రీయాజన్యవి శేషణాల్ని చూపడం మరీ అన్యాయ్య మెన పని నన్నయలో వాలసరస్వతి కాలంలో ఏర్పడిన చేయుచున్నాండు =వంటి శ్రీయాపదాలు ఉండటం ఎలా సాధ్యపడుతుంది ? కాబళ్లే ఏదో ఒకటి ఇచ్చేశారు వ్యాఖ్యాత

అస్తి రనుబంధక స్ప్యాద్య(త్రల్భడర్హో వివక్షితోధాతో -- (క్రియాం ౨)

దీనికీ చేయంగలవారము (ఆది _ 7 - 82) ఆనే (కియాజన్యవి శేషణాన్నే సన్నయ భారతంనుండ్‌ ఇచ్చారు ఇదీ అసువాహరణమనీ నన్నయనాటికి కాదుగదా శేతన విన్నకోట పెద్దనలకాలానికి గూడ చింతామణి సూత్రించిన వర్తమాన తవిస్యదర్హక [క్రియలు చేయుచున్నాండు చేయంగలండు. -- వంటివి ఏర్పడనేలేదనీ

థి (పకరణాంతరంలో నిరూఎంచడం జరిగింది2

నచదేశ్యపదే (అజంత -- 4)

ఈ సూత్రానికి వ్యాఖ్యాత ఏనూలు గాడీలను (ఆది = 82) అనే వాక్య శకలాన్ని ఇచ్చారు. కాని అక్కడి గాడీలను అనే పదానికీ గాడిదలను అనే పాఠాంతరముందని ఆదే (గంథకృత్స్రయు_క్రమని సంస్కృత మూల పార నా.

1 చూ చింకామణిలో లకితమైన థాష 2 చూ పైది 29]

శరర సంస్కృతంలోని (పసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు పరిశీలనంతో పాటు దేశంలోని ముదిత లిఖిత (పతుల నన్నింటినీ గాలించి ఆచార్య తూమాటి దొణప్పగారు తమ నన్నయ అన్యదేళ్యాభాసములు అనే వ్యాసంలో శాస్త్రీయంగా నిర్ణయించి ఉన్నారు కాగా ఇదీ అనుదాహరణమే అయ్యింది ఈవిధంగా ఈ వ్యాఖ్యానంలో వ్యాఖ్యాత అసంభవాన్ని సంభవంగా చేయ దలచి. చాల దొసగులు చేశారని స్పష్టంగా తెలుస్తుంది కాగా ఎ _పయోజనం గోరి వా్యాక్యారచనం జరిగిందో ఆ [(పయోజనం నెంపేరకపోగా (ప్రాచీన పండితులు కొన్ని వొన్ని సందర్భాల్లో ఆళాస్త్రీయ దృక్పథం విడనాడకపోవడంవలన ఎంతగా పొరదడతారో తేటతెల్ల మైంది ఈ ఉద్యోతినీ సరిశిలనంతో ఆంధ్రదేశంలో చింతామణికి లభించే వ్యాథ్యానా అన్నింటిని గమనించినట్లయింది ఆంధభాషాచరిత్రళో డా చిలుకూరి నారాయణ రావుగారు ఆనుబంధంగా చింతామణి హృదయమనే పేరుతో చింతామణి సె విమర్శ నాత్మక వ్యాఖ్య ఒకచి చేశారు దానిలోని పధానాంళాలు లిప్యుద్దారక శ్లోకాలవద్ద ఇ ౧ సానుబంధాలై న నర్శ్వమాన భావ్యర్థక శ్రీయాపద నిర్మాణసందర్భంలో ఈ (గంథంలతో ఉటంకించబడి ఉన్నాయి. సన్నయనాటి భాషమిద మహాపరిళోధన గాఏంచిన నారాయణరాపుాారు చింతామణిని ఎటి పరిఎతులలోను న శతాన్టిదిగా ప! లె గావి నన్నయ కృత మైనదిగా గాని అంగీకరించడానికి వీలులేదని ఆ వ్యాఖ్యలో పదేపదే సోదాహరణంగా (పతిపాడించారు ఆయన వ్యాఖ్యలో మనకు స్ఫురించే మరో ముఖ్యాంశ మేమిటంటే చింతా మణి ఒక ఉద్గంంథంగాని కనీసం నిర్దుష్టమైన ఏచనగావి కాదని దానిక _రృృత్వం వలన నన్నయకు ఆపొడగించబడేది అపకీ రిగాని కీరి గాదని ఈ అభిప్రాయం ఆయన నిష్పాఓీకంగా వెలునరించినదే అని నలుసుత "పరిశీలనంలో తేలింది చింతామణికి మరికొన్ని వ్యాఖ్యలు నృసింహపండితీయం2 రామకృష్ణయం3 న న ము నుయనే మననన కకకకసనన వ ము. చూ భాషాచారిత్రక వ్యాసావ -- ఆచార్య తూమాటి దొణప్ప ఆం(ధ్రసారన్వత పరిషత్‌ హైదరాబాద్‌ ఇ శబ్దరత్నాకర ఎరిక శ్రీ బహుజనపల్లి సీతారామాచార్యులు శి అఆంధ్రకవి సపతి

చింతామణ్‌ వ్యాఖ్యలు వికృతీవివేక క_రృత్వ నిర్ణయం 451 చిన్నయసూరీయం1. _ ఉన్నట్టు అక్కడక్కడ (గ్రంథాల్లో ఉంది కాని అవి నేడు లభించడంలేదు కృష్ణటూపాలీయ నామంతో నేటి కర్ణాటక రాష్ట్రంలో ఒక వ్యాఖ్య చింతామణిమీద (వ్రాయబడినట్లు తెలియవచ్చింది. కాని అదిగూడ దొరకకపోవడం నలన దాని పరిశీలనం ఇక్కడ చేయలేదు ఇక శ్రీ వజ్ఞల చినసీతారామస్వామిశాత్రి రచించిన వైయాకరణ పారిజాత వ్యాకరణ సంహితా నర్వస్వాలు చింతామణి మాత్ర వ్యాఖ్యలని అనలేము అవి కలగాపులగపు (వ్రాతలు కొ తకొ తగా పేర్లు నన్నయాధర్వణీయము. వంటివి సృజ్బంచి కేవల భావనా బలంతో చింతామణి _ వికృతివివేకాల కొక అవినాభావ సంబంధాన్ని సరన్పర పూరకత్వ అకణాన్ని నిరూపించడానికి అన్నిటినీ మించి చింతామణి నన్నయ శృతంగా _ వికృతివివేకం ఆధ్వ్వుణకృితంగా తిరుగులేని యథార్జాలేనట్లు తాను సమ్మి లోకాన్ని బలవంతంగా నమ్మించడానికి చేఎన (ప్రయత్నాలే ఆ రచనలు

వాటిలోని అంకాలు చింతామణి వికృతి వివేకాల కాల కరృత్వ వరిశీలనంలో విమృష్టమె ఉన్నాయి. ఈవిధంగా చింతామణి వ్యాఖ్యానాల పరిశీలన కార్యక్రమాన్ని ముగించి. ఇక చింతామణి (ప్రభావం అనంతర వ్యాకరణాలమీద ఎలా (ప్రసరించిందో గమనిద్దాం

చతుర్ధ భాగం నే

అనంతర వ్యాకరణ రచనపై చింతామణి ప్రభావం

చింతామణికి కర్త దాని తొలి వ్యాన్యాత బాలసరన్వ తే ఆనే నిర్ణయం పూర్వ ('పకరణాల్లో పరిశీలనాపూర్వకంగా చేయబడింది. గాబిట్టి దాని రచనాకాలం 68వ శతావి చివర గాని లేక 7న శతాబ్ది (ప్రారంభంలో గాని అని చెప్పవచ్చు. తనకు చింంమణ్‌ లభించిన తేదీ యిస్తూ అప్పకవి (క్రీ ఈ 660) బాలసరన్వతికి తన కంజ 464 సంవత్సరాల ముందు ఆ గంథం దొరికిందని చెబ్బనమాట (ఆప్ప ననన

చిన్నయసూరి థ్రీ చిలుకూరి పాపయ్యశాస్త్రి

గ్రరి సంస్కృతింలోని (ప్రఎద్దాంధ్ర వ్యాకరణాలు పీరిక 4) తప్ప చింతామణిని బాలసరస్వతి ఏ సంవత్సరంలో (వాళాడో చేస డానికి ఆధారాలు లేవు బాలసరస్వతి యితర కృతు లన్నిటిలోను చింతామణి ఉగ హృతమై ఉండటం వలన ఆతని రచనల పౌర్వాపర్య నిర్హియంలో చింతామణి స్థాన మెక్కుడో తెలియడం ఆసాధ్యమైంది. ఎది ఎమైనా బాలసరస్వతి కాలాన్నిబి్టీ చింతామణి రచనాకాలాన్ని గూర్చిన పైమాట సరైనదే చింతామణి (ప్రభావం అది వెలువడినవెంటనే ఆంధధ్రవ్యాకరణ రచనమీద పడినట్లి లేదు. కవ శతాబ్దిలోని అడిదము సూరకవి గాని దాదాపు ఆదే శతాబ్దిలోని గణన వరపు వెంకటపతి గాని తమ లక్షణ[గ్రంథాల్లో చింతామణి ఫక్కిని స్పృశించనేలేదు అడిదము సూరకవి చింతామణి ఫక్కికను ఆదరించకపోవడానికి కారణమా అన్నట్లి తన కవిసంశయ విచ్చేద ఉపష్మక్రమణికలో_ ఆంధ్ర మర్మంబు దెలియంగ ననువుపడునె పకట సంస్కృత రచిత సూ(త్రములచేకీ నవనింవాణీని ఘటిత సూ్రార్థసరణి తెనుంగు టీకలచేత సాధింప నగునె (కవినం విల) అసి తెలుగుకి సంస్కృతంలో సూ్యత్రరచన చెయ్యడం స్మక్రమమార్ష్గం గొదని తన అభిప్రాయాన్ని వ్యాకరణ రచనావిధానం మీద వెలువరించాడు ఇది బీ ఆభినందించదగిన పద్దతి ఇక త్రాను వ్యాకరణ రచనకు స్య్రమమైనదిగా ఏమో ర్గొన్ని ఎంచుకున్నాడో చెప్పాడు ఈవిజన సంజీవనిలో(దవిలిన పద్దతులు మి యితర లక్షణ ల త్మవినిర్రిషగతుల్‌ చెస్పవలయునని వేజయొక్క పద్ధతిచేతన్‌ (ప్రాయమందంగంగవులు కవిత్రయ సుకవిత్వానుసరణీ దప్పకి కవి సం శయ విళ్ళేదనమను నాహ్వయమిడి లతణ 'మొనర్వు నార్యులు మెచ్చన్‌ ? (కవినం వి - ) రచనే ముద్దరాజు రామన కవిజన సంజీవని మారంలో తాను వ్యాకరణ బీ చేస్తానసీ కన లకణాలకి మూంం కవిత్రయ సుకపీత్వమే అని అఆతడనగొగ్ని ఉ

ఆనంకతర వ్యాకరణ రచనకె చింళానుణీ చ్రభావం ళ్‌ చూస్తే అతడు నన్నయను చింతామణి కర్తగా ఆంగీకరించినట్లు లేదు పే మొదట్‌ పద్యంలో నంస్కృృత సూత్రాలతో తెలుగును వ్యాకరించడం విషయవై శద్యానికి ఉప యోగపడదని అనడం చింతామణిని తనకు పూర్వం బాలసరస్వతి వెలువరించిన వ్యాకరణాన్ని దృష్దలో ఉంచుకొనే అని అనుకోవాలి లేకపోతే ఆ ఎ త్తిపొడుపుక్‌ అర్హసందర్భాలే ఉండవు గదా అయినపుడు వెంటనే తాను కవిత్రయ సుకవిత్వాను సరణి తపూకుండా లకణ సిర్మాణం చేసానని అనడం నిజంగా నన్న తే వ్యాక ్ష గణం చెలి న్నయ్యే వ్యా రణం వ్రాసినట్లు ఆతడు విశ్వనించి ఉంటే వొనగదు నన్నయ్య (వ్రాసిన వ్యాక రణవిధానం పనికిరాదంటూ ఆతని రచన ఆధారంగా లక్షణాన్ని చేస్తానని ఏకెలుగు కవీ ఆనడు క్రవిజన నంజీవనిలో వలెనే క్రవినంశయవిచ్చేదంలో గూడ లక్షణాలు రచయి తవి లక్ష్యులు పూర్వులవి ఇది మెచ్చదగిన పద్ధతి ఈ సద్ధతిలోని సామంజస్యాన్ని గమనించే దీనిని అస్పకవ్యాదులు గూడ అనునరించారు. పూర్వం ఇతని లత్‌ణ (గ్రంథంలోని మొదటి రెండు తరంగాలూ సాంవ్రదాయక మార్గంలో నంధులు సమాసొలు పదాలు (క్రీయలుంపీటి స్వరూప నిరూవణం సాధుత్వ నిర్ణయంకోనం వ్రాయదిడ్డాయి ద్వితీయ తరంగం మొదట శేఫ శకటరేఫల న్వరూవ స్వభావాలు వర్ణంచబడీ ప్రాచీన (గ్రలథాలనుండి ఉదాహరణలీయబడ్డాయి చివరి మూడో తరంగం మాథ్రం తదృవ వద లక్షణ లతల నిరూవణంకో సతి ఉద్దిష్టమైఉంది ఇతని తదృవ లక్షణాల్ని దిళారి నరసింహ రాజసింహుడు సంస్కృృతీకరించి తన లింగా త్షణీక మణ్‌ వ్యాఖ్య కవిజనాంజనం లో కొరికలుగా (వ్రవేశ పెట్టాడు] మన లా నవల గుణ(గ్రాబాత్వం మెచ్చదగిందే కాని. ఆ (గబొంచడం వపకటంగా. నిక్కాం జరిగితే మంచిది. కవినంశయ విచ్ళేదంలో చింతామణి కల్పించిన సంజ్ఞలు గావి ప నకారాన్ని (దుతమనడ౭ క్రచటితపల్ని పరిథాషలు గాని బోలి” స్వీకరించబడలేదు న్న ల్లో నడం కవి సంశయ విచ్ళేదంలో లేదు కళా పరుషాలనడం గజడదబిల్ని సరకొలని ౭9 దుత।పకృతిక విభాగం గూడ చింకామణీ మారంలో గొక కేతన మార్గంలో నాంత ల అధ రైక చూ చింకామణికీ ఇత రన్యాఖ్యలు

క్షీర్‌శీ సంస్కృతంలోని (పసిద్ధాధ్ర వ్యాకరణాళ్తు (దుత(ప్రకృతికంగా (దుతంగా చింతామణి ఫక్కిలో చెప్పవలసిన మాటను సూరకవి నాంతమని నత్వమని ఆంటాడు నాంత [కియాపదంబుల పొంతల నచ్చున్న సత్వము (ధువంబుగనౌ సంతత మొదవుందాయును చెంతల హల్లుండెనేని (శ్రీశైలపతీ (కవిసం వి _ 8) పై పద్యంలో నాంత నత్వ పదాలు ఆలాంటివే ఈ మార్గం కేతన వేబంది నాంతంబైన పరంబుల పొంతన్‌ బైనున్న శబ్దముల కచటతపల్‌ దొంతి గజడదబలగు నయ్యంతనకారమగుసున్న యభినవదండీ (ఆం భాభూ శశి మహదమహత్ప్సంజల్సి గాక కేతన వఠె (ఆం భాభూ 47) దేవ మానవ ఎంత ( 0 జడసదాలనే సూరవి _పయోగిసాడు తెలియ భూకార్జ గోచర దేవమానవ [క్రియాపదములు బహువచనయు క్తి గలసి వ ర్తిల్లు నచ్చులు గలయకుండు హరునకై కేలుమోడ్చిరి యనమరులనంగ (కవిసం వి -లీి చింతామణి అనుత్తమప్పరుష (క్రియల ఇత్వానికి నిత్య్మసంధిని చెనితే కవిసంశయ విచ్చేదం వికల్చ్బ సంధిని చెప్పింది రెండింటి నడుమ దాదాపు శతాద్దం ఎడముంది గాబిట్టి ఆ మార్చు సహజమే అనవచ్చు అమహతుల్ని జడపదాలనడం ఉదా __ సా జడపద బహువచనముఆకు నిడ6దగును విశేషణముల నేకనచనముల్‌ మృతుని ఘనకీర్తులు బెడంగడ రెం దట్టములు దిశల నన్నెవిధముగన్‌ (కవిసం వి - 87) చింతామణ్‌ ఉనికిని బొత్తిగా గుర్రించలేదు సూరకవి అనడానికి మరొక మంచి ఉదాహరణముంది సంస్కృత ధాతువుల్ని తత్సమాలుగా మార్చేటపుడు కొన్నిటికి వికల్బంగా ఇకారాన్ని చేర్చి తరువాత ఇంచుగాగమం చేయడం

ఆనంతర వ్యాకరణరచన'పెచింళామటి (వైభావం 458 కొన్నింటికి ఇకోరాన్ని చేర్చకపోవడం జరుగుతుంది. ఉదా గణ్‌ గణించు__ గణియించు. షట్‌ -- ఘటించు = ఘటియించు ఆ విషయాన్ని కేతన నూత్రిం చాడు అరన్నిబశ్లే తరువాత చింతామణి గూడ సూడ్రించింది_..కొంత మొరుగ్గాష్నె అయితే సూరకవి ఆ విషయంలో ఏదో మార్చును నూ(తించబోయి. ఆనందర్భంలో పనిగట్టుకొని కేతననే ఉదాహరించాడు గాని చింతామణిని గాదు (వతిఘటించె ననెడు వట్టున( బ్యత్రిఘటియించెనన(గజెల్లు నెల్లి దముగ భానుకోటితోన (ప్రతిఘటియించెను హరుని దివ్య తేజమన్నయట్లు ఆం(ధభాషా భూషణకారుండు అసమ స్త అలఘుద్వ్యతరములమి6దంగావి వికల్ళము పుట్టదన్నాండు చతురక్షరనులమీఃద కూడ నుండవచ్చును కవిసం ని ౨ 00 (0 ఆం_ధభాషా భూషణంలో 2వ సద్యంగా చింతామణి (క్రీయాపరిచ్చేదంలో $0వ సూత్రంగాను ఈ సూరకవి ఆకేపించిన లక్షణా లున్నాయి దీన్నిబట్టే నూరకవి కాలొనికి ఆంకే వ శతాబ్దికి కూచిమంచి తిమ్మకవి వంటివాడు చింతామణి మారాన లతీణ నిర్మాణంచేఎ అభినవ వాగనుశాసన విరుదాలు పొందుతున్నా పంగితలోకంలో చింతామణి ఫక్కి. సరిగా నిలదొక్కుకో లేదనీ చింతామణి ఫక్కి-ని ఆమోదించడానికి అంధ్ర వై యాకరణులకు దాదొపు 200 సంవత్సరాల కాలం వటిందని భావించవచ్చు 0వ శతాబ్దిలో గాని చింతామజిని నన్నయ భటీయంగా తెలుగుకి ఆదివ్యాకరణంగా పండితలోకం అనుకోవడం జరగలేదు ప! సూరకవికి చింతామణ్‌ ప్రసంగం తెలిసినదే అనుకున్నపుడు ఆతనికి అహోదబలపండితీయంలోని వికృతివివేకాలుగా వ్యవహరింపబడే కారికల గురించి గూడ తెలిసే ఉండాలి కాని ఆ కారికల నుకానీకీ విరుద్దంగొ--- ఇడ6గవచ్చును ల్యప్పు.పె నిత్వసంధి మాశత్రమొక్కొాక్కచోటను మట్టుమీజం గొలుళు నమమడంపంగోరిందుశేభరు నన్నయట్లు కవిజనానుమతివి (కవిసం వ య్య [1 చూ చింతానమణికీ మూలపారాలు ాా

450 సంస్కృతంలోని (వసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు ఆవి లక్షణం చేశాడు లత్యాలు గూడ తిక్కనాదులనుండి ఉదాహరించాడు సూరకవి సమకాలికుడే గణపవరపు వెంకటపతికవి తన ఆంధ్రకొముదిలో

కేతన మార్గంలోనే చివరివరకు రచన సాగించడం జరిగింది తన వ్యాకరణానిక్‌

సంస్కృత _ వ్యాకరణ [గంథం పేరు పెట్టినా సంస్కృతంలో వ్రాసిన తెలుగు వ్యాకరణాల మార్గాన్ని మాతం స్వీకరించ లేదు పాణినీయ పరిభాషల్ని జ_స్బ్వనంధి వంటివాటిని వాడటంద్వారా తన వ్యాకరణంలో కౌముదీత్వాన్ని (ప్రదర్శిం చాడేతస్స అతవి రచనాపణాశిక మొ _త్తం కేతన మార్షాననే సాగింది తపర కరణానికి ఇత్తుకీక్రమంగా జాంతంగా పవర్జాన్ని పదాన్ని వ్యవహరించడం (ఆం కౌ తీవ పుట) మహచ్చట్దాల్ని పురుషాఖ్యలనడం (ఆ౦ కొ వ పట (దళాన్ని నకారపుంటొల్లు అనడం (ఆం కౌ వ పుట్సి పుంప్వాదేశాన్ని పునాదేశమనడత

(ఆం కొ 7వ వుట వెంకటపతి కవిలో ఉన్నాయి అం కే గాకుండా సంధులవివరణంలో ఛబేతిది_చేతియది వంటి రూపాల్ని

చెప్పడం (ఆం కౌ 8వ పుట) క్రియాపదాలు. దును దురు వంటి (ప్రత్యయాలతో

విర్మించి చూపడం (ఆం కౌ 24వ పుట) చూస్తే ఆంధ్రకౌముది. కేతన మార్గంలో రచించబడ్డ వ్యాకరణమే అని అనవచ్చు. దీనివలన 8వ శతాబి వై యాకరణులు రిలుగునాట చింతామణి ఫక్కివి అనుసరించడానికి సందేహిసూసి ఉన్నారని చెప్ప వచ్చు అయితే ఆంధ్ర కౌముదిలో నష్పమీవిభ క్రీ ప్రత్యయ" నిరేశాన్ని వరమా

నార్హక (క్రియాపద నిర్మాణాన్ని గమని ప్రే తెలిసో తెలియకో వైయాకరణుల్లో ఈ

షణ్మా(కంగా చింతామణి ఫక్కి- వ్యాపిస్తున్నదని గూడ అనవచ్చు ఇందు నందు ననంగ నివియ స _ప్రమిగనొప్పు (ఆం కౌ 65వ పుట) పురుషులంజెస్పునప్పుడె యౌాండన(ంగవచ్చి మునిపల్కుచున్నాండ ననంగ

(ఫైది ౫ పట)

అయితే 20వ శతాబ్లిలో కేతన మార్గానికి చింతామణి మార్గానికి వ్యాకరణాల్లో ప్రసిద్ధి విషయంలో ఎంత చవ్యత్యానముందో ఆంత వ్యత్యాసం 8వ శతాబ్దిలోనూ ఛశ్చూర్యమూ చింథామణిమార్గానికి కేతనమార్గానికిన్నదనడం యథార్థం అం'ే నేటి

అనంతర వ్యాకరణరచన పై చింతామణి (వ్రభావం శీర్‌ చింతామణ్‌ ఫక్కి=వలె నాడు కేతన మార్గమే తెలుగునాట వైయాళరణు లరదరూ అనునరించేవారన్న మాట నే

తరువాతికాలంలో చింతామణ్‌మీద అది నన్నయ క _రృకమన్నభాకింతి మూలంగా తెలిఎ తెలియని స్థితిలో ఒక అఖండగొరవనం ఏర్పడింది తెలిసీ కెలి యని స్థితి ఆని అనడానికి ఒక మంచి ఉదాహరణం 8వ శకాల్లి చివర ఆంే 1804 ఆగస్టు 28వ తేదీన ఆంధధ్రభాషాభివర్థినీ సమాజం లో (నెల్లారులో) ఆంధ్రభాషా చర్విత సం్యగ్రహమ నే పేరుతో ఒక వ్యాసం శ్రీ మంగు వెంకట రామానుజరావుడే చదువదిడి తరువాత (ప్రకటించబడింది..[గంథరూపంలో! దానిలోని ఒక చిన్న "పేరా పరిశీలిస్తే ఆనాటి సగటు పండితుల పరిజ్ఞానం చింళామణి విషయంలో ఎలా ఉండేదో గమనించవచ్చు

ఇటీవల నన్నయభట్టీయమునకు అవ్బయ్యడీక్షీతుడు కవిశిరోభూషణము అను సంస్కృతవ్యాథ్యానమును (వానెను ఈయన యహోబలపండితు. డగుటజే సీ వ్యాఖ్యానమునకు నహోబలసండితీయ మన'పేరును గలదు

ఆధునికులలో నన్నయళట్టీయమునంగాని యధర్వణకారికోవళిలోల. గావి యస్పకవీయనునందుగాని లేనివిశేషాంశముల( (బ్రయోగముననుసరించి వ్యాకకరణ మును వ్రాసినది చిన్నయసూరియు సీకారామాచారియ. ఇ(క నేషాతయోర్వికృతి? అను సూత భాగమును విషర్శింతము వికృతమున దేళశ్యమును నన్నయ చేర్చలేదని మనము శ్లోకములోని కేవలతయానుసర్పత్యుభేచేయం యథాతథాభాషా అను సూతమే (వ్రమాజము

ఇది ఒక సకలో చదువటడి తరువాత ముదితమైన వ్యోనం గాని ఒక వ్యకి ఏకాంతంగా నిర్మించినది గాదు 8వ శళాబ్దిలో తెలుగునాట తెలుగుకి (బ్రహ్మరథం పట్టాలనే ఉత్సుకత తెలుగుజాతి బొన్నత్యాన్ని యావద్భారళానికి చాటాలనే. ఆరాటం విద్యావంతుల్లో అధికంగా ఉండేవి ఆకొలంలో తెలుగుకు సంస్కృతంలో వ్యాకరణం ఆదికవి నన్నయ (వ్రాని ఉంటాడనుకోవడంలో గూడ తులపు కారపు కాలుునానననానానా ననన

గౌతమీ (గ్రంథాలయం-రాజమం(డ్రిలో ఈ వ్యాసముంది

శిక్‌8 సంస్కృతంలోని (వ్రసిద్దాంధ్ర వ్యాకరణోణి ఒక జాన్నత్యభావం స్ఫురించి తెలుగు పండితులు చింతామణిని తొలి వ్యా రణంగొ నన్నయకృతంగా గతానుగతికంగా అనుకొన్నారు అయితే ఆ పొంగు కొం తగ్గి శాస్త్రీయ దృక్పథమూ హేతువాదమూ తెలుగునాట కందుకూరి వీరేశలింగం గారి రాకతో (ప్రారంభం కాగానే చింతామణి ప్రభ తగ్గడం (ప్రారంభించింది ఈ మధ్యకాలంలో అంశే వీరేళలింగం గారికి ముందు. [వ శళకాబ్ది ముగిసిన తరువా చింతామణి ఫక్కి= తెలుగునాట తామరతంపరగా వెలి విలిసింది (బ్రిటిషవారీ పాలనలో శెలుగు చదువు దానిలో వ్యాకరణం ఆవసరమై పండితులు చాలమంది నన్నయభట్టీయంగా తామనుకున్న చింతామణి ఫక్కికి అనువాదాలు అనుసరణటో తండోపతండాలుగా చేశారు మ(ద్రాసులో 'హెదరాబాదులో ఏలూరులో రొ మండిలో కాకినాడలో అనకాపల్లిలో మచిలీపటణంలో ఎన్నో తెలుగు వ్యాకరణాలు విద్యారుల ఉపయోగార్థం వివిధ వండితేలచేత వివిధ భంగిమలలో (వాయబడి (ప్రచురించబడ్డాయి అయితే. భంగులు భంగిమలుఎనై నొ అన్ని వ్యాకరణాల మూలపదార్థమూ ఒకే. ఆది చింతామణి ఫక్కి అందరూ ఆన (గంథాల్లోను చింతామణి మారాని అంటపే అది కల్పించిన సంజలు వడిన పరిభాషలణు గుప్పించి మక్కికి' మక్సిగా కొందరు. కొంత స్వోతం[త్యంలో కొందరూ రచనలు చేశారు అయితే ఒకవిధంగా చూచినపుడు ఆ అన్నివ్యారర తాలు చింతామణి మూసలో పోత పోయబడినపే కనిపిసాయితప్ప వాటి రచనో స్వాతంత్ర్యం అత్యల్పమే అనక్ర తప్పదు ఉదాహరణగా అనాటి కొన్ని వ్యాన్‌లో ణాల రచనా ధోరణుల్ని పరిశీలిదాం ది వట్టాభిరాచు వండతీయలో

వేదము పట్టాభిరామశాస్త్రీగారిచే రచించబడి ఆయన పేరుతో వ్రనిద్ధహనల ఆయన 8వ శతాబ్ది ప్రారంభంలో ఈసిండియా కంపెనీవారి ఫోరుసెంటుకొర్తీ కో శాల మద్రాసులో సంస్కృతాంధ్ర పండితులుగా పనిచేశారు ఆయన ఆ కళళ స (క్రీ ఈ 820 వరకు పనిచేసి మరణించినటు కం'పెసీవారి (పకటన ఒకదానినర తెలుస్తుంది... ఈయన వ్యాకరణం చింతామజికి అనువాదం అజంత పరే నాననా

చూ పట్టాభిరామ పండితీయ ఎరిక_22..6._ 960 నాటి త్రిలింగ “౮

నుండీ ఉద్ధృతం

అనంతర వ్యాకరణరోచన, పి చింళామజీ (ప్రభావం శీ50 లోని తోడవిభక్రిస్రత్యయ విధానం వరశే ఇతని అనువాదం లభిస్తుంది తరువాత జనువదించలేదేమా. (గ్రంథాంతాన సమానము అనే మూట గూడ ఉంది చింతా మణి ఆజంతసరిచ్ళేదంలోని తోడసహార్టేటాన_ (28) అనేదానినరకున్న నూఖథశ్రాల్నీ 22 వద్యాలుగా తెనిగించారు సంజ్ఞా నంధిపరిచ్చేదాలు మొ్తమౌ ఆజంల పరిచ్చేదంలోని 18 సూత్రాలూ అనూదితారై నాయన్ననొట అనువాదం మూలనిరేయంగానే జరిగినా అక్కడక్కడ సూ(శ్రాల పరిధిని పెంచి మెరుగుపరచి వ్రాఎన జాడలు గూడ కనిఎస్తున్నాయి సరిజ్ఞావరిచ్భేదంలోని విశ్వశ్రేయ కావ్యమ్‌ ఇత్యాది సూరాలు మావి ఆద్యాయా సంచాళట్‌ వర్దా అనే సూత్రం నుండి వ్యాకరణానువాదం జేయడం ఈయన సవాంచిన్‌ స్వాతం తర్యిం బహుళ ఆ వరవడినే అనంతరవ్యాక _ర్తలు(వ్యోకర్త లంగ వ్యాక ర్తలుగారు అనువక్తలూ అనుస్నర్హలు మాత్రమే చింకామజ్‌కి). పొటించడం వలననే. తెలుగు వ్యాకరణాల (ప్రారంభం ఆదర నమామ్నూయంతో స్థిరవడి ఉంటుంది శేతనాదులి వ్యాకరణాల్లో ప్రారంభంలో గాని మధ్యలో గాని ఆంతాన గాని అఆతర సమౌ న్నూయ వర్ణనం దు... వ్యాకరణాంళాల్లో అకీరమాలని ఒనగడ మనే వద్ధతిని శ్రాలుత అనంతుడు (ప్రవేశ పెట్టినట్లు అత్‌ ఛందోదర్చణం చతుర్దాశ్వాసం. క8 1 సద్యాలవల్త తెలుసుంది ఆ వద్ధతినే బాలిసరన్వతి కొంత మార్చి సంస్కృత భి ఆజ్‌ ప్రొకృతాలు తెణుగుకీ మాలాలనే (పతిపాదన కారణంగా ఆయాభాషా వర్జాల నిర్దే కంతో చింశామణి రచన సొగించాడు... చింతామణ్‌..- అద్ధ్య స్తాలవ్యక్చుర్వక ిస్సాత్‌ మిఠన్సవర్షశు ఎనంక్జి 2 అని దంత్య చజలు అళ్తుతో తాలవ్య చజలు ౨ ఒలతో ఉంటాయని నూత్రిసే వటాభిరామవండితీయం దానివి వ్యాక్యోనింబనట్లులా టి సత్ర లవ 4 ఊ ఆటగా నొ ఓలోద నొవర్దురడ సాగ నులి డం మెచ్చదగిన అంశం ఆలా దంత్యములగు (పట్టాలి 2) నని అనువదించడం గం నంజ 2 అనే ల వోజలమవ శీర. నర్‌ నీస్‌ విది గప ళ్‌ ఆ నే నూ్రాన్ని ఆనువదిస్తూ అంహొ యౌరానిక న్వడూవ నిర్ణయం య్‌రేం ఈ వ్యాక రక గమనించదగిన అరం ఏ గోడు పొలన్న స్ట ప్ల పాళ్ళని

కరగ సంస్కృతంలోని (ససిద్ధాం్యధ్ర వ్యాకరణాలు నదియు నలఘుగా6ంబలుకుదు రిల (పట్టాభి 0) ఇతని ఈవ్యాకరణ మార్గమే చింతా మణి అనువాదాలు ఆనునరణ లన్నింటీలో తరువాతి కాలంలో స్వీకరించబడి ఉండి సంధి వద నిర్వచనం (పట్టాభి 80) గూడ అనంతర తెలుగు వ్యాక ర్తలకు మార్గదర్శకంగా చేశారీయన అయితే ఈ నిర్వచనానికీ అప్పకవీయ మూలకమైన వికృతి వివేక కారిక మూలం1 వట్టాభిరామ పండితీయంలో చింతామణి విధేయత అధికంగా ఉందనడానికీ చింతామణ్‌లో వలెనే దీనిలో గూడ పదమధ్యాజ్లోపం సంధిపరిచ్ళేదాంతంలోనే సూశ్రించబడడం ఒక నిదర్శనం చింతామణిలోని ఆజంత పరిచ్చేదాన్ని ఈ వ్యాకరణం శబ్దసరిచ్చేద మనే'పేర తెనిగించడం జరిగింది పేరునుఐబటి చూసే ల్ప ల దీనిలో ఆజంత పహాలంత శద్దాలు అన్నింటినీ సూ(తించదలచినటు తోసుంది కాని అజంతసరిచ్చేదంలోని విభక్రివిధానమే సంపూర్ణంగా జరగకుండా గంథం నిలిచి పోవడం జరిగింది (తిలింగలక్షణ శేషక _క్ష తన వ్యాకరణంలో శబ్దిపరిచ్చేదమని ఒక విఫాగం చేసి అజంత హలంత శద్దాల (ప్ర్యకీయను దానిలో (ప్రదర్శించడం బహుళ ఈ వ్యాకరణాధ్యయనంవలవి సంస్కారంవలన జరిగి ఉండవచ్చు తెచు౧రు వ్యాకరణము కాలాన్ని బట్టి చూచినపుడు పట్టాభిరామవండితీయం తరువాతిది రావిపాటి గురమూర్రిశాస్త్రిగారి తెనుంగు వ్యాకరణత ఈయన క్రీ శ 770 నుండి. 886 వరకు జీవించి ఉన్నారు ఈ వ్యాకరణం తొలిముద్రణం శాలివాహన శకగత నంవత్సరములు ?గ్యలో దుర్ముఖినామ సంవత్సరంలో చర్చి మిస్పయాన్‌_పెస్పు లో జరిగినట్లు ముఖప్యతంమీద ఉంది ఈ వ్యాకరణానికి మూల (గంథాణు నన్నయభటీయం బాలసరన్వతీయం మ! అఆజోబలపండితీయం పట్టాభిరామియం ఆప్పకవీయం. (ఈ వరున (గ్రంథకర్త న ఆద్య న్ష వర్ణయోరై క్యం సంధిరిత్యుచ్య తేబుదై 8 పూర్వన్వ సరరూవత్వ మతై9న నియతం భవేత్‌ చూ కారికల మూలపారాలు

48లీ నంస్కృృతంలోవి (ససిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణొలు (క్రీయా(ప్రకరణానికి ఆథిక(ప్రాధాన్య మిచ్చారు - వ్యాకర్త మిగిలిన (స్రకరణాలన్నీ 0) పుటలలో ముగిపే క్రీయాపకరణం మాతం 74 పుటలు విస్తరించి ఉంది ధాతువుఐ [క్రియలు సరిగా అవగాహన కావడం కోసం పట్టికవేసి (ప్రదర్శించడం గూడ ఆ కొలానికి ముందు చూపుతో గూడినపని పరుష సరళ స్టిర సంజ్ఞలు కళా_దుత (పకృతిక విభాగం మహదమహ ద్భేదం తద్దర్మ క్రియ నంటి చింతామణి సంప్రదాయ చిహ్నాలు వ్యాకరణంలో పుష్కలంగా ఉన్నాయి వ్యాకరణ రచనకు మూల పదార్థం చింతా... కే. ఆయినా నిర్మాణంలో భేదముంది ఆంగ్లేయల (పభావం విద్యార్థుల అవసరాల కారణంగా ఆ భేదం ఏర్పడి ఉండవచ్చు ఆ కాలంలో ఈ వ్యాకరణం మంచి వ్యా ప్రిలో ఉండేదని అనుకోవాలి_వ్యాక ర్త వ్య క్రిత్వాన్ని అతడు నిక్వవాంచిన పదవినిబట్టి చూస్తే ఈ ఏధంగా చింతామణి సంపదాయం అంధ వెయాకరణులో బఎరవపడ టానికి రానిపాటి గురుమూ ర్రిశాబ్రగారి సేవ అమోఘ మైనదిగా గు రించవచ్చు జాలన్యాకరణియు గుణాన్నిబట్టి తెలుగు వ్యాకరణా లన్నిటిలో మొదటిదయినా కాలాన్నిబట్టి బాలవ్యాకరణానికి $వ శతాబ్దిలో వెలఐన వ్యాకరణాల్లో తృతీయసాన మే ఈయవలసి వచ్చింది చిన్నయసూరి వ్యాకరణ రచనలో ఎన్నో (ప్రయత్నాలు ప్రయోగాలు వివిధరీతులలో చేసి చేసి చివరకు బాలవ్యాకరణాన్ని సంతరించ గలిగినటు ఆతని వ్యాకరణ రచనల పరిశీలనం వలన తెలిసికోవచ్చు బాలవ్యాకఠకరణం తొలిము.దణ 88 లో సూరి సర్య వేకణలో జరిగినట్లు దువ్వూరి వెంకటరమణళాన్రిగారు (వాశారు (రమజీయము) సంస్కృతంలో ఆయితే సంక్షిప్త రచనకు ఆనుకూల్య ముంటుంది పురా నిరీతమైన సంప్రదాయం పరిభాషలు ఉంటాయి.అనే దృష్షితో సూ(త్రాలిధ్రవ్యాక రణం రచించి ఉంటారు.___సూరి సంస్కృత (ప్రాభవం విషయంలో ఆయన దృష్టి సక్రమమే ఆయినా అన్యభాషలో భాషను వ్యాకరించి చూపడం అనేక క్షేశా లప కొరతలకు కారణమౌొతుందని తరువాత చూచుకొని గబాంచి ఉంటారు చిలుతాదొ పేర్లోప పోతా తద్దితే వంటి సూత్రాలతో స్వాభిప్రాయావిష్కరణం దుష్కళ మని గుర్తించి ఉంటారు

అనంతర వ్యాకరణరచన పే చింళామణి (ప్రభావం 44

అధ్యయనానికి అనువుగా ధరించడానికి వీలుగా ఉంటుంది కాబట్టి ఛందో బద్దంగా వ్యాకంణావ్ని నిర్మించాలని భావించి ఉంటారు ఫలింతగా వద్యాంధ్ర వ్యాకరణం వెలువడింది. అయితే సూత్ర రిచనకూ ఛందస్పాకర్యానికి పొత్తు కుదరదని స్వానుభవం వలన (గ్రవబాంచి ఉంటారు కాగా ఆ మార్గం విడిచిపుచ్చ వలసి వచ్చి ఉంటుంది

అద్యభాషకు నేంబది యక్షరములు ,ప్రకృతికవి పది కొణవడి వజలునిందు

ముప్పదాజగు నవి యన్యములును ఇద్దియోగవశమున6 విలుసొచ్చు

నుదధిశయన

వంటి రచన ఆయన ఆమోదాన్ని పొందలేకపోయింది

సంస్కృతానికి నంస్కృృతంలో (వ్రాసినట్లు తెలుగుకి తెలుగులోనే శబ్దాను శానం చేద్దామని భావించి రచనా మార్గాన్నిమా(త్రం సంస్కృతంలోని (నసిద్దాంధ వ్యాకరణ మైన చింతామణి. ఫక్కిలోనే వేసికొని ఉప్యకమించారు.. ఫలితంగా అంధ్ర శబ్దానుశాననము వెలువడింది అయితే చింతామణిని ఎంత సుందరము ఉలభమూ అయిన శె లిలో అనువదించినా తెలుగువారికి కావలసిన వ్యాకరణజానం సులభ వా శ్రి న్నా దానివలన సరిగా కలగడం అసాధ్యమని అనుభవమే నేర్చి ఉంటుంది కాగా ఆ మారమూ పరిత్య క్రమే కావలసి వచ్చింది

న నాని

ంస్క్య్బృుత 'పాకృతంబులు ప్రకృళులు

ఈయది వికృతి

ఆద్య(పకృతికి వర్ణము లేంది

ద్వితీయంబునకు బుగ్వకతమజ ఇ శ షలు (దిక్కు నగు

ఇట నుస్పదియాలు ___

వంటి. తెలుగు శద్దానుకాసనాలతో (సూత్రాలతో) ఆయన సంకల్పించిన వ్యాకరణం ఎర్బడదని తెలి ఉంటుంది

సూత్రాలు ఆల్బాకరాలతో అనందిగ్ధంగా ఉండాలి గాని అనువృక్త్యావృతుల్ని సాధ్యమైనంత స్వయం సంపూర్ణంగా నిర్మించాలని సంకల్పించి శద్దలటేణ సం (గ్రహాన్ని చేసి ఉంటారు. కొని-

408 సంస్కృతంలోని (ప్రసిద్ధాయధ్ర వ్యాకరణాల జడ లోపంబున నిత్యంబు -- శబలక్షణ నంగహం --8=౨ 18 0 ౧ టింటులు కిత్తులుం గలవు య తిలా 206 భేద్యంబు రా నొాగమంబగు -- య ర్రీ= కీ వంటి సూత్రాలు స్వయంగా వృత్తి వాం ఉదాహరిస్తెతప్ప అవగతం కొవని స్ఫురించి పై రచనకే మెరుగులు దిద్ది తిరిగి వాసి దానికే వృత్తినీ ఉదాహరణల్నీ సంతరించడంతో బాలవ్యాకరణం రూప్పు దాల్చింది అనీ భావించవచ్చు పై ప్రయోగాలు చేసే సమయంలోనే స్వత (పతిభావంతుడు గొబిట్ట తెలుగు విభక్తుల స్వరూపన్వభావాల్ని విడిగా వ్యాకరించి చూపవలసిన *ీ సరమున్నట్లు భావించి విభ క్రిటోధిని ని (ప్రయోగ దృషతోనే నిర్మించి ఉంటారు బతి బి దీనిలో విశేషం _ (ప్రళ్నో తర రూపంలో వ్యాకరణడ్రానాన్ని అందించడం విళక్తీ నిర్వచనాన్ని __ రా విభక్తి యనంగా నేమి? క_ర్శృ కర్మాద్యర్థ్యములను దెలుపునదియై శబ్దముల మీదను (గ్రియల మీదను పచ్చునడి ఈ విధంగా చిన్నయసూరి తాను లోకంలోనికి వచ్చినది వ్యాకరేశ "మొకటి తెలుగు వారికి నిర్మించి యిచ్చిపోవడం కోనమే అన్నట్లు తన శ వ్‌ య క్రుల్నీ కాలాన్ని వ్యయపరచి వివిధ (ప్రయోగాల ఫలితంగా వారవ్యాకరణొని నిర్మించి తెలుగు శాతికి ఇచ్చిఫోయారు వాలవ్యాకరణంలోని సూత్ర నిర్మాణ కౌశలం వృత్తి = ఉదాహరోోళ్‌ ఒసగడ౦లోని అందచందాల ఆసలు రచనా, ప్రణాళికను సర్మించకొనరరో, పతిభావ్యుత్పత్తులు అవగాహనకు రావాలంపే ఆంధ్రవ్యాకరణాల పట్టుహరీ తరాలు గమనించాలి ఒకొక కణావిషగ్‌ నో గ్రాక్క- వ్యాక ర ఒక్కొక్క ఫక్కిల్లో. లక లో రణం చేస్తాడు అయితే ఆ ఫక్కిక లోకారాధ్యత కావాలంశే దానిలో మిగిలిక సూరి వ్యాకరణార్లా సూట్ర సంఖ్య ఒసగబడలేదు యొ

స అనంతర వ్యాకరణరచన పై చింకామణీ (ప్రభావం 40 సామాన పకి కనిపించే అసామాన్య శకి దాగి ఉండాలి లేకుంకే ఆ (గ్రంథం ళు! ఖ్‌ నన పళ స్తినీ పొందలేదు. $వ శతాబ్దిలో తెలుగుకు సర్హైన వ్యాకరణ వ ని కవి పెట్టడానికి ఎందరో ఎన్నో (ప్రయత్నాలు జేశారు చివరకు అందరి ష్‌ న త్నాలు (ప్రయోగాలు చిన్నయసూరి బాలవ్యాకరణావతరణంతో ముగిసాయి బాలవ్యాక౦ణానికి సమకాలంలో అనంతర కొలంలో గూడ ఎన్నో వ్యాకరణాలు శెబగులో వెలిశాయి. వాటి రూపురేఖలు ఏమిటో పరిశీలిద్దాం చి (నళ్ళోత్త రాం్యభ న్యాకరథయు ఇది చిన్నయమారి సమకాలికులు థ్రీ పదూరి ఎతారామళాస్తిచే (ప్రణీతం బాలశిక్ష గా ను పసిద్ధమైన పార్య (గ్రంథానికి గూడ ఈయనే రచయిత ఈ వ్యాకరణం గొడ రావిపాటి గురుమూ ర్రిశాన్ర గారి. తెనుగు వ్యాకరణం వలెనే మవోరాజరాజ్రీ మేస్తరు కుకులోదొర గారి యనుజ్ఞవడని నన్నయభట్టీయము మొదలగు నాం(ధ్రవ్యాకరణముల శోధించి సుఖముగా బాలురకు జోధకలిగెడు కొరకు నేర్చరచినద ని ఎరికవల్ల తెలమౌతుంది సంజ్లా నంధి శద కారకాది (క్రీయౌ ళా లి వ్‌ 0 సరిచ్ళేదాలని ఐదుగా విభ క్రమైంది ఈ వరిచ్భేదాల్లో ఉపవిభాగాలు కూడ సంజ్ఞా సరిచ్చేదంలో భాషా వర్ద నామ (కరణాలు అన్నట్లు ఉన్నాయ కొలిముద్రణ 1852 లో జరిగినట్టు మీరో ముద్రణలో ౪ లో (వావిళ్ల చెప్పబడి ఉంది ఇదిపేడమబకే ్రశ్న ఆ నమారాన దూవంల్‌ ఉంట తెలుస్తూనే ఉంది ల మొదట వక్న దరద వ్యాకరణంబున_ నెన్నినరిచ్చేదమల్య లో (వ్రకరణాలు పరిచ్చేదాలు ఎన్నైనా. దీనికి గూ డ ముడినదారిం చింకామణే చింశా మణి సంజ్ఞలు పరిభాషలు రచనా (వ్రణాళక వమ(గ్రంగొ బ్వకరించబిడ్డాయి -దీనిలో వింతామణీ.. ఏషార యోరృ వేద్వికృళి (సంజ్జి ఏ అని అంటే ఈ వ్యాకరణం ఆ మాటను ౮ (ప్రశ్న 8 ఆం(ధ్రభాష యేలాగు పుట్టినది 80]

స కరణోటి

485 సంస్కృతంలోని (వసిద్ధాంధ్ర వ్యా

ఉత్రరము సంస్కృత (ప్రాకృత భాషల వలన బుట్టినది

అని మార్చి (వ్రాసింది మిగిలిన రిచనను గూడ ఈ ఉదాహరణను బిల్టీ అవగాహన చేసికోవచ్చు సంధ్యాదీతర పరిచ్చేడాల్లో గూడ చింతామణ్‌చ్చాయ అడుగడుగున కనిఎస్తూనే ఉంది ఈ వ్యాకరణం ఒవరి (ప్రళ్నో తరాల్ని పరిశీలించి వ్యాకరణాంతరానుశీలనం చేద్దాం

(ప్రశ్న 8 తత్సమ (క్రియల కంటెను దేశ్యకియలకు పురుషల యందును నరముల యందును వచనముల యందు. నేమి విశేషము? అప్పడు వానికీ నసుదాహరణము లేలాగు?

ఉత్తరము 1 కొన్ని దేశ్యక్రియలకు వర్ణాగమంబు ఎశేషంబు. వానికి వచ్చు చున్నాండు రాండు రాంగలండు వచ్చు వతురు రిప్పించెన్‌ రావించెన్‌ అని తదా హరణంబులు

ఈ (ప్రళ్ళ్నో త్తరాలు చింతామణిలోని (క్రియాపరిచ్చే నాంత స్యూతం సరో గమోవిశేష పరుషేప్వర్దేషుచాఎ వచనేషు అనేదానికి తెనిగింపని వేరే చెప్పని లేదు బాలసరస్వతీయ వ్యాఖ్య (ప్రకారం చింతామణి తెనిగింపు ఈ వ్యాకరణంలో జరిగింది

ఈ (పళ్ళోతర రూపంలోనే కనిఎంచే మరొక వ్యాకరణం __

(వక్నోత్తరదీవళటో

దీని కరపేరు సంకీప్తంగా శృం స అని ఉంది దీనిలో సంజ్హొ సంది తద్భవ తత్సమ తద్ధిత సమాసాతిదేళ వాక్య [కియా కృదంతాలు ఉపన్యానపరీగో (పళశ్నో తర రూపానం జెప్పుటి జరిగింది ఇదీ ఈ కాలంలోని ఇతర వ్యాకరణో లాగ చింతామణి ఫక్కిలోనే రచించబడింది 809లో పకటితం

(ప్రశ్న వక్రతమము లిందెవ్వి?

ఉతరము ఏ ఓలు నక్రములు ఐ బౌలు నక్రతమములు

అనంతర వ్యాకరణరచనప్రే చింతామణి (సభోవం 48? పశ్ను :ః సిద సాధ్య విందును లెటీవి ళు బు ల! _త్తరము అజ నెజణ సున్నలు శబ్దబద్ధములై నవి సిద్దములు కలగి పండు సంధివలన వచ్చినవి సాధ్యములు చే సెంగావ్యము (ప్రశ్న (గ్రామ్య మనంగా నెట్టిది? ఉత్తరము దేశభాషలలోవి తవ్వుమాటలు వస్తాడు పోతే (వళ్న సంధి యన నేమి? ఉత్తరము 8 పూర్వ సర న్వరములకు( బరన్వరై క్యము ఇది ఆనాటి విద్యార్థుల పార్య (గ్రంథంగా రచిత మైనట్లు ర్‌ ర్త న్వయంగా ఇప్పాడు అనుగుణంగానే వ్యాకరణం చివర తాడివెటు చిలుక పేను అవిరి ఏ (1 జ యం[ఠ్రము మొదలై న అంశాల వై పుటకుమించని చిన్నవ్యాసాలు ఉ తరం చేర్చ బడ్డాయి కౌగా ఆ కాలంలో కొన్ని వ్యాకరణాలు తాత్కాలిక (సయోజనాన్ని మాత్రమే దృష్టిలో ఉంచుకొని వాచకాల వలె (వ్రాయబడిఉన్నట్లు (గపాంచవచ్చు అనొట్‌ బడిపీలలకోనమే (వ్రాయబడిన చిన్న చిన్న వ్యాకరణాలు ఠీవ ఉి శతాని చినరలో 20వ శతాల్డీ ప్రారంఠంలో కొన్ని కన్పిస్తున్నాయి నా! వద్యాం/ద, వ్యాకరణాయు ఏలూరులో కర _. మళ్తంవల్లి మల్లికాడ్డనళాత్రి గాడ టీ ళ 897 లో ఏలూ పర్‌ 2 72 ? వాక్య 6 ఛంద పరిచ్ళేదాలున్నాయి తీ పుటల మ్యద్రితం ణి రిశేకం.. దీనికి ఆంగ్ల లలో (వ్రాసిన ముందుమాటలో ఉవ విభాగొలు న వ్యాకరణం అన్ని తరగతుల విద్యాధైలూ చింకామణి (పతివింబొల నంచి పద్యాలా అధికంగా ఉన్నాయి. వికృతి వివేకచ్భాయ గూడ అకగ్రాడకగ్రాడా ఉంది

శ68 సంస్కృతంలోని (వ్రసద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాలు సిద్ధసాధ్య భేదమున బొట్లు ద్వివిధమై యుండు వర్ష లోపాగమ వ్యత్య యాదెళాది వికృతిని జెందిన (ప్రకృతినిందు6 దదృవ మందురు తెలు౧గు వ్యాకరతాయు క_ర్త్హబులుసు పాపయ్యశాస్త్రారు మఖపతంమీదే ఆరంభ పు సకము అని ఉంది. 006 లో ముద్రితం__ అనకావల్లి లో దీనీలో స్థూలంగా తెలుగులో పదాల విభాగం తత్పమాలు ఏర్పడే రీతి ధాతువులు తెగులో చేరే_పుడు పొందే మార్పూ. చెప్పబడింది. సంకా పద అయా వాక్య పరివ్చేదా లునాయి ఉప విభాగాలు మెండు శఈ రచనపై చింతామిణి కంచె బి లవ్యాకరణ మే ఎక్కువ (పభావం నెరిఎనట్లుంది-బౌపవిభ్నక్తీ కాలుఇటి తీ లని చెప్పటం ను వర్దాన్ని ద్వితీయగా చెప్పడం - మొదలయిన ణ నిదర్శనాల వలన అంద న్యాకరతయు కర్త-శ్ళంగారకవి వెంకట్రామయ్య గారు (క్రీ శ [01లో కాకినాడలో ముద్రితం స తరగతినుండి వ ఫారమువం౯ పార్యపు సకమట 24 పుటలి చిన్న ౦థం అయినా చింతామణి ఫక్కిలోనే ఉం౦ంది= తెలుగునకు వికృతి యని పేద 06 06౯ 5600 62౯9 గొల 320 02౧6 62. క_ర్ర_-బుద్ధిరాజు ఈశ్వరప్ప గారు. ఏలూరులో 100 లో ముడ్రితం వ్రళ్నో_త్రర రూపంలో వర్ష పద పరిచ్చేదాల్లో అనేకాంశాలు. చింతామణి ఫకీగ్ర లోన్నే ఇరించబడ్డాయి నానార్జాలు (ప్రకృతి___వికృతులు వాక్య సమ్మేళనం నాకీక్టి ప్‌ధార్థ నామెతలు వంటి విభాాల్నిబట్ట ఇది కేవలం (ప్రాథమిక కత్యల వారీ న ఇషెతమైనప్లే తెలుసుంది

ఆనంళర్‌ వ్యాకరణరచనపై చింతామణీ (సథావం శ$$ ఆం్మదో వ్యాకంతయు కర__తా వెంకయ్య గారు [కీ శ 60లో 2001633 00 156 & ₹0658 చెన్నపట్నంలో న్యుదితం తరువాత వావిళ్లవారివేత గూడ $&లో ముదించబడింది. ఈ వ్యాకరణం పాఠశాలోపయోగార్థము వాయబడినట్లు చెప్ప బడింది చింతామణి పతిబింబాలై న సూత్రాలు అనేకం సంజ్ఞా 2 నంధి శి అజంత 4 హలంత గ్ర [క్రియా పరిచ్చేదాలు చింకామణిలో వలె ఉన్నాయి సంస్కృతంబు ఆద్య(స్రకృతి ౨ సంజ్జి శ్రి సదూనంబులం దంతట (ద్రుతంబునకు లోపంబు గలుగును -- సంధి £1 విద్యార్థుల ఉపయోగంకోనం ఆయా (వకరణాల చివర అభ్యాసాలు ఇవ్వ బడ్డాయి చిన్నయసూరి [వభావం ఆనాటికే అన్యవ్యాకర్తల మీద బాగా (వసరించింది అంట ఇక చుండు అను శబ్దములం దక్క మొదటి (హైన్వంబు మీ ద అరసున్న యుండదు - సంజ శీ అం్యభో న్యాకరతాయు కర ఎ గున్నయ్యగారు క్రీశ $?లో హైదరావాదులో జాలి అద "ధి, టూ (నొ, ముదితం. నాటీ నిజాం విద్యాధికారి ఈ పసకాగి వ వ కోన 0 ఉ తరం ఆంగ్లంలో దీనిలో ము[ద్రితమై దం లది “మట్‌ సంస్కృృకము ఆద్య,పకృతి నంస్క్యతభా ష్‌ నూ శాలతో నిండి ఉంది

• ర్రి పెన చూఎన వ్యాకరణాలు (వళ్ళో త్రర్‌ దీసకం మొదలు పి నన్నయ్యగా నో వరకు అని వాచకొల వలే పరిమితమైన కాలంలో పరిమిక ఆంధ వ్యాకంణం రై గున పడిపోయాయి వాటి నీర్మాణంలో మెన (పభావాన్ని చో మరుగున వ పరిధిలో పరిమిత మైన్‌ ౮ టి బడిఎలలకు తెలుగు వాటి క రల ఆశించింది తార్కాంలిక (వమయోజనమే ఎ అనా ణా రలు శం అది నెరవేరిననెంటనే వాటి ఉనికీ అన పేక్షిథ సరిగా చదవను (ద్రాయను ఎర్చీ మెనట్టు (గ్రబాంచాళి ళా

శ10 సంస్క్యృతంలోవి (వసిద్దాంధ వా శకరణోళ బాలవ్యాకరణానికి ముందు రచించబడ్డ వే ఆయినా పట్టాభిరామ వండితీయర్య రావిపొటి గురుమూర్తిశాస్తి గారి తెనుగు వ్యాకరణం గుణంలో బాలవ్యాకరణొ డిటుగా బేనికారణాన మరుగు పడిపోయాయి. పట్టాభిరామ పండితీయం అసమ(గ9 జిగా శాస్త్రాన్ని ఛందస్సులో ఇమడ్చడం ఎవరికైనా కానివని గురుమూ_ర్రిొో గాం వ్యాకరణంలో స్పష్టతకోనం అతిాా యడ్నించడంవళ్ల సూత్రాలలో సూ తరం మృగ్యమై రచన చులకనైంది బాలవ్యాకరణంతో పోల్చినపుడు అదిగూడ మంచిపాచకం వలె కనిపిస్తుందే గాని సార్వకాలికమైన శాఫ్ర (గ్రంథంగా కాదు మరికొన్ని తెలుగు వ్యాకరణాలు ఆ కాలంలోనే పైన చూపిన వాటికంశ మరుగైైన రచనా కౌశలం కలవి రచించబడ్డాయి వాటిని పరిశీలిద్దాం అభువ్యాకరతంయు ఇది వేదము వెంకటరమణళాస్తి గారిచే రచింపబడింది. ఈయన చిన్నయ సూరికి సమకాలికుడు ఈ వ్యాకరణానికి పూర్వం దీనికర 'పళ్నో తర రూపంలో సంధి విరహితంగా (గ్రామ్యుపదబహుశంగా ఒక లఘువ్యాకరణం క్రి ౪ 856 వ సంవత్సరంలో (వ్రాసినట్లు దీని ఎరికలో స్వయంగా చెప్పారు. దానికి పూర్వ నరసాపుర వ్యాకరణాన్ని గూడ తానే రచించినటు ఉపేర్కొంటూ తన వ్యాకరణి రచన ఆనాటి ఆంగ్లాధికారులై న హెనీ9 మారీస్‌. "హెసీ బవర్స్‌ అ అనుమతి మేరకు జరిగినట్లు గూడ వెల్లడించారు ఈయన పీరికలో మరొక విశేషాంశ మేమి టంటే మన ప్రాచీన లాక్షణికుల లాగా (కేతన ఆం భాభూ 92 ఆప్పకవి పరిక 28) దోషంబులు 'పెక్కులు గానంబడిన విశేషజులు వానిని విసివి యుపే డీంపక కరుణించి సవరింతురు గావుత అని ముగించడం దినితో సంజ్ఞా సంధి నుబన్ల (కియా పరిచ్చేదాలున్నాయి సుబన పరివ్చేదంలో తత్సమ అచ్చతెనుగు విభక్ష్యర్ధ (ప్రకరణాలు ఉపవిభాగాలుగా ఉన్నాయి దీనిలో సూతం వృత్తి ఉదాహరణలు మూడు ఉన్నాయి సూత్ర విరాశ్రి ణం వృత్తి రచన ఎలా ఉన్నాయో దిజ్మాత9ంగా చూద్దాం సూ... అచ్భతెలుంగు భాషకు వర్ణములు ముప్పదియేడు ___-సండ్లై 7

అనంతర వ్యాకరణ రచనపై చింతామణి (ప్రభావం 411 న_్మత్రింకదిహ అనే అన్పకవీయ చించామణి పాంాశకి తెనుప సేకా సూ అకారమున కచ్చుపరంబగునపుకు నంధి వికాషనగు -నంధి వా2_త (చింతా సంది వి అనే సూళ్రానిక్‌ అనువాదం వృత్తి తెనుంగునందు నచ్చులలో అకార ఇకార ఉకారములకే తజిచుగా సంధి యగు నూ వర్ణాగమంబు విశేషంబు ఎాటకిచూ (5 వృత్తి దేళశ్య (క్రియలకు వ్యతి రేకాద్యర్హములయందు6 బూర్వో క్త లక్షణ ముల కవిషయములై న పలుకెజంగులగు రూపభేదంబులు వర్ణవిశే షాగమాదేశ లోవ(ప్రా్ర చేతం గలుగు నని యర్హము వర్ణాగమో విశేషః పురుషేప్పుర్లేషు చావి వచనేమ _-చింతా [క్రియ 40 అనే సూత్రానికి తెనిగింపే పె సూత్రం దాని బాలనరన్వతీయ వ్యాఖ్యకు శెనిగింపే వృత్తి నం్యగహ న్యాకరణయు క ర---కందుకూరి వీరేశలింగము గారు క్రీ కళ $29 లో 24వ (వ్రచురణ రాజమ'హిం్యద్రవరం నుండి జరిగినట్లు ముఖపత్రం వలన తెలుస్తుంది. వీరేశలింగం గారి ఇతర సాంఘిక సాహిత్య కార్యక్రమాలలో లాగానే దీనిలోను ఆయన విశిష్టత ముందు చూపు కనిపిస్తాయి. (ప్రాథమిక వ్యాశరణంగా పారశాలా ఉపయోగార్డం ఇ చెవుబడింది ాసినట్లు ్పి విద్యార్తులకీ వ్యాకరణమం'కే ఏమిటో తెలిపి తరువాత తన వ్యాకరణాన్ని వర 1 వద 8 వాక్య 4 కావ్య పరివ్చేదాలని నాల్గు విభాగాలు చేసి ఒక్కా క్క-దోనిలో ఉపవిభాగొలు ఎన్నోచేసి ఆయనకున్న ఆంగ్ల విద్యాసంప్కారం ఆధా రంగా నూతన శె లిలో వ్యాకరణాన్ని రచించడానికి సఫలయత్నం చేశారు చిం మణి ముద్ర ఆనాటీ అన్ని వ్యాకరణాల్లో లాగానే. దీనిలోను పుష్కలంగా ఉం

రణొలా 472 నంస్కృృతంలోవి (వ్రసిద్ధాంధ్ర వ్యాక నే ఉంది. వ్యాకరో కాని వీరేశలింగం (ప్రక్యేకత అడుగడుగునా వ్య క్రమవుతూనె ఉం పండు రచన మీద చిన్నయసూరి (ప్రభావం స్ఫుటంగా కనిపిస్తుంది ఇంక అంట క శదిములందక్క (ప్రథమ (హస్వముమీంద ఆరసున్నలేదు (వర్షపరిచ్చేదం) వ న! రణం చివర లేఖన చిహ్నాలు వంటివి ఇవ్వడం వ్యాకరణ పారి పదాల పట్టిక ఏర్పరచడం జరి%ంది అందాక్షరో తత్త్వయా కర - శిపాడి వెంకటస్వామి. 9000 కాకినాడలో (ప్రచురితం ఈయన అభినవాం(ధ్రకౌముది. ఆం(ధకావ్యపయోవిధి మొదలగు అనేక (గంథాల కర్తగొ "పీర్కానబడ్డారు (గంథాదిలో తిరుపతి వేంకటకపుటూ కొక్కాండ వెంకటరత్ను* గారు ఈ (గంథం మీద అభిప్రాయ (ప్రకటనం చేశారు. ఇది వ్యాకరణంలోని ఏక దేశాన్ని స్వీకరించి విస్తరించి (వ్రాసిన (గంథం ద్రుతాన్ని గూర్చి ఈ నకారము కన్నడమున లేకున్నను (దావిడ భాషా సంపదాయ మెరిగిన పూర్వాంధధ వై యాకరణు లెవ్వరో చక్కగా నాలోచించి (దు -- గతౌ యను ధాత్వరానుసారముగల గావలసి న [ వర్త్‌ నపుడు వచ్చి యక్కఅ లేవిచోం బోవునది (దుతమని సంజ్ఞ కావించినద ని తన అభిపాయాన్ని తెలిపారు. విషయము రచన (పణాళిక ఎదెనా.. దీనిలో గూడ చింకామణి మార్గం ('పస్ఫుటంగా ఉంది ఆంధ వ్యాకరణ నర్వున్వు తత్త్వూయా జక ఇది వ్యాకరణం గాదు వ్యాకరణ విమర్శ కర _ వేదం వేంకటరాయకాన్తీ £ సంవత్సరంలో భారతిలో ము[దితమై తరువాత [క్రీ 6 $౧0లో మదాసులో (ప్రకటించబడింది _ పుస్తకరూపంలో గ ఆంధ వ్యాకరణ సర్వస్వ మనే పేరుతో పార్థసారథి ఆయ్యంగార్‌. ఒక యరం నిర్మిపే దానిలోని దొనగుల్ని నిశికంగా ఆనావ్‌ పండికుల వాద వివాద జివి తలపునకు తెస్తూ చేసిన విమర్శ ఇది నుచ్చు గాక చిన్న ఆంళాన్ని గమనించి వదలుదాం

అనంతర వ్యాకరణరచన పై చింతామణి (వ్రభావం 41 వపరుషములు = పట్టుదలగా6 బలుకంబడునవి అని నర్వస్వము

పట్టుదల యేమి?

నరళములు -- వినరుగాంబలుకునవి వినలేమి? విసరుగా(బిలికిన బాలుని

ఒజ్జగారు దండింసరా?

నంజ్ఞాావకరణము ఈ (గంథమందు వచ్చు గుర్తులను దెలపు సూక్రముల

సమూహము అని యున్నది

చిన్నయసూరి లోనగు పూర్వ వ్యాక రలు తమ యాయాయి (గ్రంథములలో

అనంతరము వ్యవహృ్మకములేవో ఆ సంజ్ఞలను మాత్రమే పప్రాయకముగా సంజ్ఞా

పరిచ్చేద మందు చెప్పినారు. వీరు అ్యపసక్తములను అనంగా నర్వన్వములో నెటను

పిమ్మటరాని సంజ్ఞలను వృథాగా వింత వింత వివరణములతో నువన్యసించినారు _

ఇలా సాగింది విమర్శ

దీనిలో మనం గమనించవలసింది 20వ శతాబ్ది ప్రారంభానికే చిన్నయసూరి సుటపతిస్థత వ్యాకర్త కాగలిగాడిసీ అన్య పండితులు తమ వాద వివాదాల్లో ఆయనను ఉటంకించవలసిసంత (ప్రామాజ్యాన్ని సంపాదించా రని మాత్రమే చిన్నసూరికి 1పొమాణ్యం 'ప్రసిద్ధి-అంటే. చింతామణి ఫక్కికి భంగ్యంతరంగా లోకవ్యా ప్రి అనే ఆరం

న!

ఈ పరిచ్చేదంలో ఇంతవరకు సాగిన పరిశీలనం వలన చింతామణీని ఆధా రంగా తీసికొని అం ధవ్యాకరణ రచసలు అనేకులు అసేకరీతుల్లో చేశారని ఆ అన్ని రచనలో బాలవ్యాకరణ మే తత్కంర్త పితిభా వ్యుశ్చత్తులు కారణంగా తెలుగునాట చింతాకుణి ఫక్కి-కి విజయసతాకగా నిలబడ గలిగిందని గ్యవాంచ గలిగాం సూరికి ముందూ వెనుకా వెలసిన వ్యాకరణాల్లో బాలభాగం పరిమిత ప్రయోజనాన్ని అంపే అనాట్‌ పారశాలా కళొళాలా విద్యార్థి మాతోపయోగాన్ని కాంక్షించి చేఎనవ్‌ గావ డంతో కాల పరీక్షకు నిలువలేక తమంత తాము అంతరించినాయని సూరి రచన పారళాలా కళాశాలల్ని మాతశమే ఉర్దేశించి గాక వాజ్మయాన్ని సన్నయసుండి పార్థిమాణికత్వం పొందిన సాహిళ్యాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని చేయబడింది గాబట్టి

శీ/కీ వంస్కృృతంలోని (ట్రసిద్ధాంర వ్యాకరణోలో చిన మహా ఆను షంగికంగా విద్యార్దుల కుపయోగపడినా పడుతున్నా అంతకు మిం కరణ ప౦ియోజనాన్ని అది సాధించగలిగింది అవి నిర్ణయించవచ్చు. పైగా వొ ల్‌ో మ రచనలో సూరి వలె వివిధ సర్పియోగాలు వివిధ పిక్రియల్లో అంక కక్‌ యంగా గద్యమయంగా ఉదాహరణ సహితంగా రహితంగా వృ శ్రినపాలం్యా విరహితంగా సంస్కృతంలో. తెలుగులో చేసి నిగ్గుతేల్చికొన్నవారు. ఆయన కాలికుల్లో బేరనడం యథార్డ కథనమే వైన జరిపిన చిన్న "పెద్ద వ్యాకరణాల పరిశీలనం వలన చిన్నయసూరి (వతిభా వ్యుత్పత్తులు పరిశ్రమ తేటకెల్లమై తెలుగునాట బాలవ్యాకరణ మే నిలదిడ టానికి కారణాలు తెలిసికోగలిగాం దాలవ్యాకరణంలో గూడ చించామణిచ్భాయలు ఆకాలంలో రచించబడ్డ అనక వ్యోకరణాల్లో లాగానే స్ఫుటంగా ఉన్నాయ కాని బాలవ్యాకరణ స్వాతయృత్యోం గూడ ఆకాలంలోని ఎ ఇతర వ్యాకరణంలో లేనివిధంగా అడుగడుగునా. దోని రచనా (ప్రణాళికలో పరిచ్ళేద విభాగంలో సూత్ర కల్పనంలో అన్య వ్యాక్హో వైయాకరణుల మత (వదర్శనంలో వృత్యువాహరణలు ఒసగడంలో వ్య _క్రమౌతూనే ఉంది సూరి కూడ ఆతని కాలంలోని అన్య వ్యాక రల వలె కేవలం చింతానుజేక్షి రైనుగు-పేత చేసిన సందర్భాలు బాలవ్యాకరణ పూర్వరననలో కబఐక్షణ నం్యగ్రహా, ఆంధశబ్దానుశాననం పద్యాంధ్ర వ్యాఃరణాల్లో నుపపయి ఉపజ కోరపేజెన ౪ రచనలు అందుకనే ఇతర వ్యాక రల వ్యాకరణాల లాగా ₹పసిదిన్‌ భశ నీని పొందలేక పోయాయి నః జట జాకి రాను ర్రాన్సు బాలవ్యాకరణ (తిష (వసిడీ ఎంతగా పెరిగాయంజకే దిన్నీ అడ్డుకోవడానిక్రి ఈర్ష్యా వులు అనిమి త్‌ మహత్పరివాదశీలులూ. అమున పండితులు కొందర్వు కపటంతో. విఫల (పయత్నం చేసి బాలవ్యాకరణ దీప్తిని ద్విగుణీకృతం చేశారు. దీవికి ఒక చక్కని ఉయహరణం శిస్తు కృష్ణమూర్తి గాశి నాలవ్యాకరణ సంస్కృృతీకరణం ఆయన సూరి వ్యాకంణానికి హాళికారికా ఏల్పనంతో మూలోబ్చేదం చేయబోయారు గాని ఆ ట్రయత్నం బెడిని వాల వ్యాకరణ అజరాముమై నిలిచింది. కావి మధ్యలో కొంత సందిగ్గనితి సంభుటి ల్రడం కు భధ జగ్గా

అనంతర వ్యాకరణరచన_పె చింళామణీ (వ్రభావం జీళేక్ట గూడ జరిగింది ఆ స్టితిలో హరికారికొవఃి న్వతం్యత్ర (గ్రంథమనుకొని దాన్ని తెవిగించి ప్రకటించిన పండితులు గూడ ఉన్నారు! చింతామణి ఫక్కి= సామాన్యంగా సంస్కృత 'పాక్కృళ వ్యాకరణానుసారి అని పూర్వ (వ్రకరజాల్లో గమనించాం అది కల్పించిన సంజ్ఞాపరిభాషలు అదిచేసిన రూపనిష్పాదన (వ్యక్రియ __ తెలుగు వ్యాకంణాల మీద అమిత (ప్రభావం నెరవడం 18వ శతాబ్దిలో గాని జరగలేదని గూడ గమనించి ఉన్నాం ఇక్కడ మరొక అంశాన్ని గుర్తించాలి దాని సంజ్ఞల్లో రూపనిష్పాదన (ప్రక్రియలో బాలవ్యాకరణం వేటిని ఉపేకించిందో స్వీకరించలేదో అవితెలుగు వ్యాకరణంలొ" మరుగున పడి పోయాయి. ఉదా అది పేర్కొన్న సమాసాల్లో ఉత్తరపదలోపము ఉపమానము రూపకము వంటివి బాలవ్యాకరణ పరిత్య క్తం కావడం వలన వాటి నమాసత్వం నష్టపాయ మైంది వాటిలో చివరి రెండూ అలంకారాలుగా సువనిద్ధాలు 'మొదచిది నమాసొల వరుసలో ఇమడక విడిచిపుచ్చబడింది అయినా చింతామణి మీది గౌరవంతో వాటిని యథావథంగా (గ్రంథస్థం చేని వాటి నిర్మాణ విధానాన్ని భాషా ద్రవీఐ డౌ జె సూర్యనారాయణ ఎం ఏ పియెచ్‌ డి. తమ వరిళోధన (గ్రంథంలో! ఆధు౨9క భాషాళాస్త్రరీతుల్లో పున పరిశీలన జరిపారు. అది చేసిన రూపనిష్పాదన (ప్రక్రియలో తత్పురుష నమాసంలో షష్ట ద్వితీయగా మారుతుందనే సూశత్రీకరణం చిన్నయసూరి పరిగృహీతం కాలేదు గాబట్టి అనంతర వ్యాకరణాల్లో ఆ రీతి ఉపేకీతమైంది చింతామణి కళ్ళాదుత(వ్రకృతిక విభాగాన్ని చేయడంలో కళల్ని పేరని శేషంచినవి (ద్రుత ప్రకృతికాలంపే ఆ పద్దతిని వ్యత్య స్తం జీని సూరి. (దళ పకృతికాలు నిర్దేశించి శేషంచినవి కళలని సూత్రించడంతో ఆ విధానమే అనంతర వ్యాకరణ విద్యార్ధులకు శిరోధార్యమైంది 8వ శతాట్టీకి వ్యాక రలకే అక్క-రపట్టిని చింతామణి ఫక్కి. అంశే దాని సంజ్ఞలు వరిభాషలు స ఈ గు సుప గు రూవ నిష్పాదన వథట్రీయ నాడు తెలుగు వ్యాకరణంలో సుప్రతిచ్బత మై తిరు జీని విధంగా చెల్లుబాటులో ఉంది శ శిషవ్యాకరణము _ పండితరాజ ఎన్మత్స సత్యనారాయణ రాజు యి 2 4 90369 01 16 ఇర్ట0 6000056ే9 -- ₹7టక2465ళ922 8 7618 ఓ మళ 965

478 వంన్నృతంలోవి (వసిద్ధాంధ్ర వ్యాకరణాల ఈ విధంగా చింతామణి ఫక్కి తెచిగునాట స్టదపడ వానికి ఆడి రచించబిడ్డే తరువాత రమారమి 200 ఏండ్ల పైగ పజ్చింది. దానికి ప్రాముఖ్యం భారతీయ్యా స స్వాభిమానం బహుముఖంగా ఆంపే జాతి మత థామా రూపాల్లో వో మయ్యే కాలానికీ తెఎగునాట ఏర్పడిందని నిర్ణయిం వవచ్చు సరిగా ఆ కాల తు చిన్నయసూరి చింతామణి మార్గింలో బాలవ్యాకరిణాన్ని నిర్మించడంతో తే వ్యాకరణ పరిభాష మొత్తం చింతామణి ఫక్కికామయమై నిలిచింది ఉఊననంహారం ఈ పరిశీలన (వధానో దేశం చింతామణి వికృతివివేకాల కాలక_రృత్వ నిరూ పణమే కాబట్టి దీనిలోని నాల్లుభాల్లోను అన్ని పకరణాల్లో ఆ అత్యం వెపుగానే రచన సాగింది. ఆయా భాగాల్లా జరిగిన ఎలితాన్ని దిజ్మా్యాతంగా ఒకచోట ఉంచ డానికి యత్నిసాను (ప్రాచీనుల నవీనుల దృష్టిలో చింతామణి అనే (వథమభాగంలో చింతా మణిని గూర్చిన అవగాహనం పాచీన నవీన లాక్షణికులకు కవి సపండితులకి వలా ఉందో వివరించడం జరిగింది మధ్యకాలంలో తప్ప (ప్రాచీన యుగంలో చింతామణి నన్నయ్య్మల సంబంధం ఎవరికీ తెలియదు బా నవీనసకాలంలో చించా మణిలోని అంతర్పహిస్పాష్యెలు ఆధారంగా దాని కాలం కర్పృత్వం శంకాస్పదా లైనాయి. తరువాత తనకు పూర్వం తనకాలంలో చింతామణి నన యక ర్క కం కాజాలదంటూ వెఎవడిన విమర్శలకు సమాధానం చింతామణి విషయ పరిశోధ నాన్ని శ్రీ వజ్ఞల చిన సీతారామ స్వామశా స్త్రి అర్మిందారి.. కొని దానిలోనివి అభాన నిర్ణయాలే -ని నిజ మయినవి కావని ఈభాగంలోనే రుజువుపరచడం జరిగింది చింతామణి స్వరూప న్వభావాలు కాలక_ర్పృక్వ నిర్ణయం అనే ద్వితీయ భాగంలో చింతామణిని పవిధకోణాలలో పరీక్షించడం జరి%ంది. దాని స్వరూపం, దానిలోని పాక్కక వ్యాశరణాను సవణం కే*నాదుల లక్షణాల సంస్కృృతీకరణం పరిశోధెతాలై నాయి ఇలాగే దానిలో లక్షితమెన ధాష బూతకర్తే వివరిసే గాని తెలియని సూతాలు గూడ పరిశీలితాలై. చింతావణ్‌ నన్నయక్సృకం కాజాలదని దాని తొలి వ్యాభ్యాకగా (పసిద్దుడెన బాలనరన్వతే దారికి నిజమయిన కర్త అని విష్కం