Telugu Samsanu delila - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

ప. ఖ్‌.. శ ం, హ్‌ ల మ నం వ్‌ అ అరంం లీ టె న. వా య | ; ఖు ట్‌ అట టా? క్‌ జ [2 +. ఫ్‌ పకక గే] . ౯. న) . “శ 1! స్‌ న్‌ 1 చో రశ. ఎ. ల వను స స్ట టాం సగ ము సస (| ళ్‌ ఖే రు ల లే న్‌ ళు వ న ల్ల ల్‌ || (1 1 | ఖ్‌ యే." |. / ॥ కా ల్‌ ల్‌ శమ" వ ఖ్‌, ల ? (| గ్‌. ౧60293! ట్‌ నల స |... (| - + న | 11. న , *ర్రెఆతు య! క్‌ ॥ | న మ సు ట్రో శో క . 1 | పునం, కవిభూసణ - నుధురకని - సువర్త కంక “ ల వాని, ష మినర్ది 9058 నిభూసష్నిత్ర హా [ సగ ॥ ( . గ

23ంంనును - దెకోణత (నాటకము) | రచయిత వ్‌ భాషా(పప్రవీణ కవిభూషణ - మధురకవి సువర్ణ కంకణ విభూషిత ముల్లవరపు జాన్‌

సర్వస్వామ్యముల్తు ; గంధకర్తవి టప్రధమ ముద్రణ : 1967సం॥ ప్రతులు: 1000 ద్వితీయ ముద్రణ : 2000 సం॥ ప్రళులు: 1000 వా చ్రప్‌స్ట్‌ .. సెం నట వెల :... రూ.25-00 స! 1 ఉన బయో యుదణ వ భరణీ (ప్రెంటర్స్‌ ఒంగోలు యఘుఖపత్ర రచన ॥ మల్లవరపు సుధాకరరాథవు, 5 44 బంగోలు మయుఖపత్ర ముదదణ వ నాగార్జున ఎంటర్‌పైజన్‌, విజయవాడ, గుతులకు ర మల్లవరపు రాజేశ్వరరావు, ౫4 85, ల నార్తుబైపాస్‌ రోడ్‌, భస్ట్థ్రండ్రర రగోందాలర్షొ సిద్తారాకంటి వోస్పిటల్‌ వద్ద, గం వ లీ నా టం య ర జంగోలు-523 002 ఫై 53! ్గ్‌ చ 'ఛీమకుర్తి (పోష్టు వ్‌ (ప్రకాశంజిల్లా 523 226

పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం ఆర్దిక సహాయంతో (పచురితం

గై కా జు దా లు || వయ దా ళ్‌ లా! ||. కము య మా దా . " యూ జ్బా || వ || || || | “గ || - || || పో . (| నే || . - |] | బ్‌ వసంతా, న హా ్ట్‌ . వ్‌ ం డు నీడయైై గృహస్థ జః నం. హే - జా కా అ= ణెక ధర్మచారిణి క న! న యు జు కి ము బు | వదా ఇ అయి బుద క్షీ జే

2౭౬కి మునకు

మయమహాశయులారా!

పరిశుద్ధ చంధంలోని నాంసను డెల్‌లా చరిత్రను నా మిత్రులు, ఉపాధ్యాయులు, నటనాభిరతులైన సర్వశ్రీ చింతా ప్రేమానందం, టి. జె. భాస్కర రావు, టి.డి. ప్రసాదరావు, టి.పి బెంజిమిన, జె సంగీతరావు యన్‌.నరసింవారావు, కె.టిపాల్‌, యం ఫ్రాంక్లిన్‌, జ రోశయ్య, పి రాలిష్టన్‌, క. వెంకటేశ్వరరెడ్డి గారల ప్రోత్సాహంతో ౨67 సంవత్సరము నాటకంగా రచించినాను.

కర్నూలు గవర్నమెంటు కాలేజి ప్రిన్సిపాల్‌ శ్రీ యస్‌. జీవరత్నంజాన్‌, వారి సతీమణి శ్రీమతి కెల్లి డాక్టరమ్మ [4.8 85 గారలు ఈ కావ్యము[(దణ భారం వహించి నన్నాదరించారు ఆ దంపతులకు నా నమోవాకములు

తొలుదొలుత పై నుదహరించిన నామిక్రులు 57వ కోత కాల పండుగ సందర్భమున ఒంగోలులో యీ నాటకమును ప్రదర్శించి శ్రీ రొండా నారపరెడ్డి 11..0 దాసరి ప్రకాశం! ౬4 సమక్షంలో నన్ను సన్మానించారు వారికి నేనెంతయు కృతజ్ఞుడను

(సత్చక్షర ప్రాధాన్యంగల పరిశుద్ధ గ్రంధ గాధలను ఛందో బద్ధంచేయడం కత్తి మద సాము వంటిదని విజ్ఞలకు విదితమే! అయినా - మూలాను కూలంగా కొన్ని సన్ని వేశాలను, నామదేయాలను, కల్పించిన నా సాహసాన్ని సాహితీ వేత్తలు సహృదయంతో మన్నిస్తారని విశ్వసిస్తున్నాను

32 సంవత్సరముల క్రిందట రబింపబడి యిప్పటికి చతుశ్శతాధిక (ప్రదర్శనలకు నోచుకొన్న ఈ నాటక ప్రతులు నేడు లభించనందున ఆత్మీయుల

ప్రేరణతో పునర్ముద్రణమునకు పూనుకొని దేవుని దయవలన కృత కృత్యుడ నయ్యాను. తొలి ముద్రణములో సర్వశ్రీ వ్యాకరణాలంకార - శివ శంకరస్వామి, కవి సామాట్‌ విశ్వనాథ సత్యానారాయణ, నవయుగ కవి చక్రవర్తి జి. జాషువ, కవి రాజు జ. జోసెపు, కరుణశ్రీ జంధ్యాల పాపయ్య శాస్త్రి గారలందించిన అభిప్రాయ ములను గ్రంధవిస్తరణ భఖీతిచే నిందు పాందు పరచనందులకు క్షంతవ్యుడను. కవులు, గాయకులు, నటులు, ప్రేక్షకులు, మునుపటి వలె నన్నాదరిన్తారని అకాంక్షిస్తున్నాను. గ్రంధకర్త మధురకవి మల్లవరపు జాన్‌ గారికి అతుఖాభినందనలు శాస్తిబాం నిర్మాత డాఃఐఏ. సుబ్బయ్యశాస్త్రి అయుర్చేదీ వైద్యీ శషరులు రుంగీశీగి8ి

కృతజ్ఞత నన్నుతెలుగు పండితునిగా తీర్చి ఆదరాభిమానములతో “అభ్యుదయో”స్తని ఆశీర్వదించిన చీమకుర్తి కంటి డాక్టర్‌ “జ్యోతి ప్రదాతొ బిరుదాంకితులు శ్రీ యం.వియల్‌. నరసింవారావు గారికి నా యల్లుని తమ్ముడు, మాజీ జడ్‌ పి ఛైర్మన్‌ శ్రీ పాలపర్తి డేవడ్‌రాజా, యం యల్‌ ఎ. గారికి తొలుదొల్తు నొహితీవేదికపై కెక్కించిన “కనకాభిషిక్త *డా॥ నాగభైరవ కోటీశ్వరరావు గారికి, (ప్రకాశంజిల్లా రచయితల సంఘాధ్యక్షులు, సముఖ లాయరు శ్రి జ. హనుమారెడ్డి గారికి. నాహీతీ క్షేత్రములో సహకరించిన “నాట్యావధాని డా॥ ధారా రామనాధ శాస్త్రి గారికి, “ఓభయ కవి మిత్రుడు ” శ్రీ ఈమని దయానంద్‌గారికి నేత్రశస్త చికిత్సా నిపుణులు డాఠ$ యం.ఐ. రమణమహర్షి గారికి సంఘనేవాభిరతుడు, కళాభారతి గౌరవాధ్యక్షుడు “ఎజయశ్రీ' అవార్డు (గ్రహీత డా॥ బందా జవహరు గారికి కళా పోషకులు, కవితాభిమానులు, మాన్యులు, వదాన్యులు క్రీ గూడా వెంకటేశ్వర్లు గారికి ఆత్మీయులు, మహాశయులు, సోమశిల ప్రాజెక్టు స్పెషల్‌ డిప్యూటి కలెక్టర్‌ శ్రీ యం. వెంకటేశ్వర్లు గారికి వఏరవ్ము నర్మింగ్‌హోవ్‌ు నిర్వాహకులు, పక్షవాత వైద్య నిపుణులు, సోదరులు, డా॥ బి.ఏి.ప్రసాదు, డా॥ బి. కోచాచార్యులు గారలకు చయూన్యులు చెవి, ముక్కు, గొంతు వ్యాధుల నిపుణులు డా॥ యం. రామచంద్రారెడ్డి గారికి నా కత్యంత ప్రీతి పాత్రులు, మిత్రులు శ్రీ నలమోలు రాధాక్యష్టమూర్తి గారికి, హీరోహోండా ఏజంట్‌ శ్రీజిసి.యం బెనర్టీబాబు గారికి

శాస్ర్రిబామ్‌ కనిపెట్టిన ఆయుర్వేద భిషగ్వరులు నా కత్యంత సన్నిహితులు డా॥ వి. సుబ్బయ్యశాస్త్రి గారికి కవితా ప్రియులు, కళాపోషకులు శ్రి చూడా వెంకటేశ్వుర్లు గారికి ఆత్మీయులు క్రి కోడూరి రాఘవులు , క్రి కోదాటి కోటిశ్వరరావు గారలకు కీ శే. గోగినేని వెంకయ్యగారికి, నర్వక్రి గోగినేని కోటయ్య. క్రి గోగివేని వెంకటేశ్వర్దు, శ్రి గోగినేని హమమంతరావు గారలకు మధుర మనస్కులు సర్వశ్రీ మన్నం వెంకయ్య గారికి, శ్రీ గొల్లవూడె యల్లమంద, క్రిప్టిపాటి వెంకటేశ్వరరెడ్డి, అంబటి శేషిరెడ్డి గారలకు నాక్యతుల కాకతి నిచ్చిన వదాన్యశేఖరులు సర్వక్రి డి.వి రమణారెడ్డి, చిమట మల్లిఖార్జునరావు, గుత్తువెంకటసుబ్బయ్య, పమిడి వెంకటరావు, రావిపాటి శేషగిరిరావు, రావిపాటి ఏరవసంతరావు, “నెబుకద్నెజరు' కావ్యకర్త - అద్దంకి జాన్‌ వెస్లి, సూర్యా గానైట్స్‌ అధినేత బూచేపల్లి సుబ్బారెడ్డి గారలకు నా “భావవిపంచబి కావృమును తల్లిదండ్రుల కంకితము గావించి “సువర్ణ హస్త కంఠణము' తొడిగి నన్నభిమానించిన శ్రీశిద్దా వెంకటేశ్వర్లు, వెంకటసుబ్నమ్మ, ధర్మసంస్థ నిర్వాహకులు సోదరులు నైన సర్వశ్రీ శిద్దా వెంకటేశ్వరరావు, €(క్రివాసబ్‌ గానైట్స్‌ శ్రి శిద్దా వెంకటరాథ, శ్రీ శిద్దా వెంకటసుబ్బారావు, 13. శిద్దా నాగేశ్వరరావు, గ. శిద్దా రాఘవరావు.3.00౫.. (శ్రీివాసవీ (గగానైట్స్‌, శిద్దా వెంకటకృష్ణారావు, 1.౫. శిద్దా పాండురంగారావు, 856, శ్రీ బొమ్మిశెట్టి వెంకటశ్రీనివాసరావు గారలకు నా హ్యదయ వూర్వక కృ్యతజ్ఞతాభి వందనములు ఇట్లు (గ్రంధకర్త

రాజు (ఫిలిస్తీయుల ప్రభువ్లు మనోరమ సాంసను చల్లి మంత్రి (ఫెరిస్తేయుల మంత్రి సరోజ : సాంసను భార్య బాలనాంసను ( 2 సం॥ వయస్సు డెలీలా : (€వేశ్చ సర్దారు రులు 2 సర్దారు ) (సైన్యాథికారులు, సత్యవాది : (€దేశసేవకుడు శాంతి కాముకుడు యానోహ : (సాంసను తండ్రి దేవదూత తిమ్నాతీయుడు (€(నాంసను మాము తొరుడు ) (ఇశాయేులీయ పౌరులు 2 పొరుడు భటుడు 2 భటుడు | (రాజ సేవకులు మంగలి లింగన్న : (క్షారనిపుణుడు) వివిననిననినినినినిిణనిననననననననననననినననననననననననననని గమనిక. ఇద్దరు పౌరులు, ఇద్దరు భటులకు బదులుగా ఇద్దరినే ఉపయోగించు కొనవచ్చును. ముగ్గురు స్త్రీపాత్రలకు బదులుగా ఇద్దరినే ఉపయోగించు కొనవచ్చును

స్తుతి గీతము నా జగటదిశ్చర వరదాతా... నుత పాప విరహితా! విధాతా ॥జగ | భయదూర - విఘ్న పరివాగా పరమార్ధ సుమనోవిహారా, నాధుశాంత హృది. దయామయ. జయ ఉగటిశ్వం! ఒ.ు జగటిశ్వర! జయ, జయ జయ, జగటిన్పగ వరదాతా! శుత పొప వరహితా! విధాతా। జగ ॥

సొంసను- డెల్‌లొ ఎంంినను - దొకోల?3 (ప్రథమయొోంకము మొదటి రంగము (తెరముందు సర్దారులు సత్యవాటిని బంధించి తీసుకొనిపోవుచుందురు సత్యవాది-- నరకయాతన తాలగించుదేవా! నాచేయివిడిచావా. దేవా! ననుభబోవగా రావా... నరక॥ దేశ దోహినని - మోసకారినని ఖంటబింది - బంధించారే ! నిజమునెఅింగిన - నీవెనన్ను నీహస్తమున దాచగాలేచిరావా ॥నరక॥ శాంతిజీవితము - నాశించినాను (మలనెన్నో- భరియించినాను భఖేదభావముల బూదిచేసి చీ ప్రేమచూపించగా రావ. దేవా !॥1నరక॥! (సర్ద్జారులు, సత్యవాది నిష్కమింతురు (తెరయెత్తగా - ఫిలిస్తీయుల రాజు, మంత్రి సింవోాసనాసీనులైయుందురు రాజు- మంతివర్యా. సకలలోక రాజన్య సంపూజతమై సర్వసంపత్సమేతమై మనఫిలిస్తేయ సామాజ్యము వస్తరిల్లుచున్నదిగదా ! మంత్రిః- ప్రభూ . జగదేకవీరుండవై భుజబల పరాక్రమ నాహసోపేతుండనై దైవజనులమని విజ్ఞవీగు ఇశ్రాయేల్‌యులను సైతము పాదా క్రాంతులను గాజేసిన తమ ప్రభుత్వమున సామాజ్యవిస్తరణకేమి లోటున్నది.

రాజు- ర్హాజులెంతపరా క్రమవంతులైనను రాజ్యాంగ రథనారధులైన మీవంటి మంత్రిపుంగవుల నహాయములేనిదే మెలుగుపెట్టని బంగారమువలె

(ప్రకాశింపజాలరు.

మంత్రిః- దేవరవారికి నాయందుగల ఆదరాభిమానములకు నేనెంతయు కృతజ్ఞాడను రాజు- అమాత్యవరా! మనరాజ్యమున.. ...

• సమథధికమ్రైన మా విజయశాసపముల్‌ తలదాల్చి అందటున్‌ కమముగనున్నవారె? త్రిజగన్నుతమై యన రత్షకోశముల్‌ (భమగలిగించునే? రివులబట్టి వధించిన ఏరులెల్ల సా ఖ్యముల తరింతురే? నిజముగా వివరింపుము. మంటత్రిసత్తమా!

మంత్రిః- మహారాజా. శత్రుగజ కంఠీరవుండనై సజాలీయుల కన్నబిడ్డల వలెకాపాడు మీపాలనమున నేకొఅంతయులేదు; కాని. . శో రాజు- కాని... అని వాక్యము నసంపూర్ణముగా ముగించితి రె అందులకు' సందేహమేదో ఐన్నవించుడు. ? మంత్రి:- ప్రభువరేజ్యా! పరాజతులైన ఇశ్రాయేలీయులు కోలలుబీసిన పాములవలెనుండి తమ శాసనములీనాడు తలదాల్పుచుండిరేగాని కాలగమనమున బలము చేకూరినచో వారిని పట్టపగ్గములుండవు ఇణశ్రాయేల్‌యులు పూర్వముచేసిన దుండగములేమని చెప్పదును;

• అతిశూరులైన మోయాజీయులను దాకి పదివేలమందిపి బట్టిచంపె ; ఇచుపరధంబులనెక్కి మీసము టిటు సీసెరా సేనల చిత్తుజేసె ; దర్పంబు గదుర మిద్యానీయుల నెబిర్భి కదనరంగరబున గావుటిసె మునుకోలలనుదాల్చి మన ఫిలస్తీయుల నాలువందలదాక హతమొనర్చి,

నాంసను-డెలీలా కాలవశముననేడు మీయేలుబడికి ఇణశయేలియులెల్ల నిరాశ్రయులయి సమ్మతించబిరి వారిని నమ్మియుండు టర్నిగొని వప్రమునగట్టినట్లు గాదె! అదియునుగాక ఇశ్రాయేలీయులిపుడు మనకు బానిసలుగా నుండినను తరతరముల నుండి వారిలో జీర్ణించుకొనిపోయిన విద్వేషము శమీవ్యక్ష మయునందగ్నివలె దాగియున్నది వారినొక కంటకనిపెట్టి యుండుటయే శ్రేయో దాయకము., రాజు- సాయంకాలపు సూర్యబింబమువలె తేజోవిహీనమైన ఇశ్రాయేలు జాతి మనలనేమి చేయగలదు? వంటయింటి కుందేళ్ళవలెనున్న వాలని ఎన్నివిధములనో హింసించితినిగదా !

• పరుషోక్తుల్‌ వదియించి సైనికులచే బాథధించితిన్‌ ; ముండ్లపై పరుగెత్తింపగజేసితిన్‌ , రుధిరసంపాతంబు గావించితిన్‌ , చెఅసాలన్‌ బడదోసితిన్‌' తనువులన్‌ జీర్ణింపగాజేసితిన్‌ ; శిరముల్‌ దుంచితి ; నిశ్రయేబ్దనుల కన్నీరేలులై పాఅగన్‌ ,

మంతి.- దేవరా! కుక్కతోక చక్కజేయ సాధ్యముకానట్లు ఇశ్రాయేలీయులనెంత హింసించినను ప్రయోజనమేమున్నది, వారిలో మానసిక పరివర్తనము కలుగవలయునుగదా!

రాజు- నిజమే! ఇశ్రాయేలీయులను మరువేక్షింపక వారి కార్భకలాపముల గమనించుచు తగిన చర్యగైకొనుడు ,

మంథతి.- ప్రభూ! మన ధనాగారముల పంపుజేయుటకును ఇశ్రాయేలీయుల మానసిక ప్రవ్వత్తుల నెలుంగుటకును మన సర్జారుల నియమించితిని; వారు వచ్చినగాని వివరములు బయల్బడవు

రాజు- ఎవరురా. అక్కడ?

భటుడు - చిత్తము మహారాజా!

రాజు- మన సర్దారులను వెంటనే తోడ్కొనిరమ్ముు

(€

భటుడు'-- చిత్తం (భటుడు తెరలోపలకుపోయి ధనముగల సంచులు చేతనున్న ఇద్దరు సర్దారులతో ప్రవేశించును ) సర్జారులు'- ప్రభువులకు ప్రణామంబులు, మంటత్రివర్కులకు నమస్కారములు. రాజు.- సర్దారులారా! మఛేతులనున్న ఆ సంచులేమిటి? సర్దా:- మహాప్రభూ! మన ధనకోశముల నభివృద్ధిేచేయుటకు తమ ఆజ్ఞాను సారముగా ప్రోవుచేసిన ధనము నీసంచులతోనింపి తెచ్చితిమ 2సర్దా:- ఈ ధనము గాజా పట్టణమునుండియు ఆ ధనము తిమ్నాతు పట్టణము నుండియు నేకరించితిమి ఏలినవారు న్వీకరింప వేడుకొనుచున్నాము. 6ధనపుసంచులు రాజు పాదములచెంత ఉంచెదరు రాజుః:- సర్దారులారా! మీరింత ఆలఅస్కంగా వచ్చుటకేమి కారణము? సర్దా- ధనముసేకరించుటలో నొకింత యాటంకము తటఫ్థించినది మంత్రి:- ఇశ్రాయేలియులెవరైనా మిమ్ము వ్యతిరేకించిరా! 2సర్దా- వ్యృతిరేకించుటకు వారికి గుండెలెక్కడివి ప్రభూ!

• కరాళ్ళువిరిగిన చిన్నారి లేళ్ళవోలె. కదలనేరని ముసలి సింగముల పగిది గొనబు రెక్కలు తెగిన పక్షుల విధాన (కుకు వారెట్లు మము నడ్డుపఅచగలరు ? రాజు - చులి! మిమ్మూటంక పెట్టినదెవరు? సర్దా:? ప్రభూ! మన స్వజాతీయుడే! అతని పేరు సత్యవాదియట రాజు- ఆ.... మన ఫిలిస్తీయుడే! మనకాసనముల నుల్లంఘించెనా? అతని నేల విడిచివచ్చితిరి ౩సర్ద్జా.- విడిచిరాలేదు ప్రభూ! వానిని బంధించి ద్వారముకడనుంచి వచ్చితిమి; దేవరవారి సెలవైన నిప్పడు వానిని రప్పింతుము. (1 ప క

సొంసము- డెల్‌లొ రాజు- (భటునివైపుచూచి. ఆ దుష్టుని వెంటనే ప్రవేశపెట్టుము. భమటుడు.- చిత్తము మనవారాజా! (భటుడు లోపలకేగి సత్యవాదితో ప్రవేశించును.) (సత్యవాది ప్రవేశము సత్యవాది - మవావభువులకు నమస్కారములు రాజు:- ఎవడథురాన్‌వు? మా పరిపాలనలో మా శాసనములనే ధిక్కరించితివట నీకు బతుకుపై నాశలేదా! సత్య:- ప్రభూ! తొలుత నామనవి చిత్తదించుడు; ఈ సర్జారులు ధనము 'సేకరించుటలో ఫిలిస్తీయుల నుపేక్షించుచు ఇశ్రాయేయులను హింసించుచుండిరి. వారా హింసలకు తాళజాలక యిష్టదైవమగు యెహోవా దేవుని ప్రార్ధింపగా - మాదేవతను ధ్యానించవవలెనని ఆనతిళ్చు వ్యతిరేకించిన వారి నాలుకలు కాల్చించుచుండ నేనా ఘోరద్వశ్యమును కండ్లారజూచి పాలకులు ప్రజలనిట్ట్లు బాధించుట పొడిగాదంటిని, ఇందు నేజేసిన నేరమేమున్నది ప్రభూ! రాజు- పరీపాలకుల ఏమర్శించుట నేరముకాదా!

• లోకాతీతఠ పరాక్రమోజలిత సుశ్లోకుండనై; పార్ధివా నీకైశ్వర్భ కళా సమర్చితుడనై; నిర్వక్ర థశాలినై కీ కళ్ళాణ ప్రదాతనై దనరు మా చేతల్‌ విమర్శ్భంచుచున్‌ మాకే నీతులు చెప్పవచ్చిన నినున్‌ మన్నింప రాదెన్నడున! సత్య్య:- రాజా! ప్రభువులు ప్రజానురంజకముగా పాలింపవలయుిను గాని పక్షపాతబుద్ధితో ప్రజలనిట్లు పీడిచుటతగునా?
• పేదలైవిలపించు ఐవిధ జాతీయుల కన్నబిడ్డలరీతి గాంచవలదె? శిస్తులీయని ఫిలిస్తీయుల విడిచి; యి శా యేల్దనులనేచ న్యాయమగునె? ఇష్టదైవమును థ్యానించిన గోపించి మా దేవతన్‌ గొలుమనుట దగునె? బలహీనులై పట్టుబడినంత మాత్రాన బానిసీలను జేయ భావ్యమగునె?

వోంసనూ డెల్‌లొ సముచితానంద స్వేచ్చా ప్రసన్నకఠిత భావముల జీవితములందు పాదుకొల్ని పజల కస్టసుఖంబుల పంచుకొనుచు పాలనము సేయువాడె, సత్ర్త్రభువరుండు మీకు బానిసవ్యత్తి చేయుటకే ఇజ్రాయేలయ జనాంగమును దేవుడు స్యష్టించెనని తలంచుట పొరపాటు: ఎండవానలనక కండలు గరిగించి బండ చాకిరిచేయు గండు పేదల కన్నీటి వవాహములో మన సిరి సంపదలు నిలుచునా? టబభూ! ప్రజాశక్తి బలమైనది. దాని నణచుటకు వ్రయత్షించెదరా? ధర్మాధర్మ్మాయుల నాలోచింపరా? మంత్రిః-ఓయీ! ధర్మాధక్కములు నిర్ణయింపవలసినది ప్రభువులు, కుక్క పెత్తనము గాడిద వహించినట్లు నీకెందుకీ ధర్శ్మచింత. సత్యః:- అయ్యో! వివేకవంతుల!: మరు యిట్లు మాటలాడిన నేనేమనగలను. ఇది నా జవ్యభూము, జథ్య్మ6 ఇమిపై శాంతిభదతలకు భంగము వాటిల్లినపుడుసామాన్య మశ జాడైనను సహింపజాలడు గదా! బాధ్యతగల ప్రభువులు మరు పట్టించుకొనకుండుట కడు శోచనీయము. రాజు-. ఓరీ! పరిపాలనా దక్షులమగు మా బాధ్యతలు మేమెబుగమూ?

• _ వేసము దాల్చి నీతులనువిప్పి ప్రబోధము సేయు దాంగస న్యానివినీవు! నేనొక మవావప్రభు చంద్రుడ నంచెరింగియున్‌ (శాస మొకింతలేకిటు వితర్మములాడుట హానిగాదె! మా శాసనమెట్టిదైన శిరసావహియింపవలెన్‌ గదా! జనుల్‌, నత్యః- వ్రభూ! శాసనములు సరియైనవైనచో శిరసాహింపవలసినదే! కాని...
• నవ్యమణిమయ సింహాసనముల నెక్కి చేసినప్రచండమగు పిచ్చి శాసనముల నమ్మి తలదాల్పుటెట్లు ప్రాబమ్ములున్న మనుజులము - దేశమన వట్టి మట్టియటునె? మంత్రిః- ఉరీ! దొర్భాగ్యుడా!

మొంసమాటెల్‌లొ సత్మః-

• శరణముజొచ్చి మీవలన సంపదలన్‌ గడియింపనేను దు శ్చరితుడగాను; సర్వజనశాంతిసమత్వసదాశయంబులన్‌ శిరమునదాల్చి నాయనుగు జీవములన్‌ బధిజేయునున్న నన్‌ చెఅలనుబెట్టినన్‌ భయముజెంది మనస్సును మార్చుకొందునే.

సమయానుకూలముగా వర్తించి యేయెండ, కాగొడుగు-పట్టు

స్వార్ధపరులకు మీరు చెప్పినది రుచించునుగాని పరులకు సేవజేయు నా వంటి

వానికేల రుచించును?

1 సర్ద్హా:- బెనాను! రోగికి పథ్యాన్నమేల రుచించును?

2సర్ద్జా:- వట్టిమాటలతో ఏనిరోగము కుదురదు.

సత్య:- అధికార మదోత్య్మత్త పిశాచమావరించిన దొరలు కన్నులుండియు కనలేరు వీనులుండియు వినలేరు; సుగుణవంతుల బహిష్కరించి స్తోత్రపాఠకుల మన్నింతురు. ఎండ్రకాయలవలె వృవవార మార్గమున శడ్డముగానడుతురు, నిజముగా నివియొక పెద్దరోగమనియే చెప్పవచ్చును.

మంటత్రి:- ఓరీ! దేశదోహీ! పాలకులమగు మమ్ము పరిహసింతువా!

• శకాయమువంచి చెవ్ముటలుగార్చి దినాంతముదాక కష్టమున్‌ జేయగలేక దేశమున చిచ్చురగిల్సెడి దుండగీండకున్‌ నాయక! మా ప్రభుత్వ పరిజామ నిరోధక మాచరింప నీ కాయువు మూడెనేమొ? చెలగాటమె భగ్గునమండు నిప్పతో;

సత్య'- దేశాభ్యుదయమునకు టిక్షవపించి పజాక్షేమమునకు నడుముకట్టిన వాడేనా 'ప్రాణములపై నాశపేడితిని మంచివారి కీలోకమున తావులేదని నేనెలుగుదును. పాపీబిరాయులళో సుక్యతీ గతాయు: అను లోకోక్తిని మీరును వినియుందురుగదా! పరమాత్తుడిచ్చిన ప్రాణముల పరహితార్థము బలిపెట్టు భాద్భమయందళతికి లభించునా. కానిండు! మీ యిస్టానుసారముగ నన్ను శక్షింపుడు.

మంతి:- వీడెవడో జగమొండివలె నున్నాడు

వా అమాత్యవరా! రాజు: ప న

(సౌంనమనూ డెల్‌ల లే కొఅవితోడను తలగోకి కొాన్న్మయట్టు రాజాశాసనముల ఐవిమర్శనముచేయు ఘోరవిదోహి వస్టవకారుడెతడు దేశపహెతమెంచి శిక్ష వధించుమిపుడె! రాజు నిగృ్ర[మ్రించును] మంత్రిః- ఈ దేశదోహికి ఆరుమూసములు కఠిన శిక్ష ఐధించడమైనది. చెలసా6 బడవేయుడు. (మంతి నిష్కృమించుణ॥ సర్హారులు:-చిత్తము. (సర్జారులు పట్టుకొని పోవుచుందురు 1 భటుడు:- అధికారమున్నవాళ్థ ” ఎదురువమూట్లాడిలే వదిలిపేడతారా బొమిక లిరగగొడతారు. ళు జీ షే మస

వథమోంకము - జీ రెండవ రంగము (మనోరమ గ్యహము, దైవధ్యానము చేయుచుండును ) మనోరమః- =:క్తీర్తన వా యెటోవా! నామొఖ వినరారా! నన్నుపరితాపసమున నుంతువా! నీదరిజేరితి-నినుస్తరియించితి నన్నుకరుజించి కాపాడవా యె ॥ చిరునవ్వులొలికించి దోగాడుచు - నన్ను ముఖివించు కొమరుండు కజవాయెనే . పరితాపమున గుండె బరువాయెనే - నా (బతుకంతా చీకట్ల పాలాయెనే॥ యె ॥ లోకాలనాడీంచు పరమేశ్వరా - బక్క పాపాయి నిమ్మంచు (బతిమాలితి నీపాద పద్హాలనే నమ్మితి - నా పాపాలు పరిమార్చికాపాడవా॥యె ॥ శ ప్రకృతి ఏచిత్ర చిత్రములపై పరమార్థ కళావిలాసముల్‌ పకటనజేని; ఈవ్యహిమ భక్తవరుల్‌ నుతికేయుచుండ నీ సకల చరాచరంబుల ప్రశాంతిగనేలు యెహోవదేవ! నీ యకలుష పాదపద్మముల నాత్మదలంతు నఖీష్టసిద్ధికిన్‌ ఆపద్వాంధవా! మా ఇజ్రాయేయులు ఫెలిస్తీయుల నిరంకుశపాలన మున ప్రాణములఅచేతబెట్టుకొని బానిస వృత్తితో బ్రతుకవలసినదేనా? మాజాతికిక విమోచనయేలేదా! తండ్రీ! నీవు సంకల్పించు కొనవలయునేగాని నీకసాధ్యమేమున్నది?

లోకరక్షకా! సంతానహీనురాలనై ప్రార్ధించు నన్ను కనికరింవవా! ఇణ్రాయే యుల దాస్యవిముక్తులడేయగల సకలబలనంపన్నుడగు బక్క మగబిడ్డనుప్రసాదించి తామరలున్న కొలనువలె నాబ్రతుకు ధన్యమొనరించుము తండ్రీ! ధన్ఫ్మమొనరించుము నా వాభర్త రూపమునకు బ్రతిరూప మౌ సుకుమారు కనులార జూచుటెపుడొ! ఉయ్యాలపాన్నుపై నూకొట్టు పసివాని పల్కరించుచు జోల పాడుటెపుడొ! కడువేగిరమున మోకాళ్ళపై దోగాడు తనయుని శిరము ముద్దాడుటెపుడో! ముసి ముసి నవ్వుల మురిపించు పుత్రుని పాల బుగ్గలు గిల్లు భార్భ్యమపుడొ! తరుణప్రాయము దిగజారి తరలిపోయె అక్కటా! ఆడజవ్మ ధన్యత వహించు బిడ్డలనుగాంచనేరని గొడ్డురాల నేమిసేయుదు నీబాధనెట్లు సైతు; ఓ దయామయా! ఆవుత్రస్యగతిర్నాప్తి యన్నట్లు పుత్రహీనులకు గతులు లేకపోవుటయే గాక, లోక సుఖములుగూడ దూరమగునుగదా! దేవదూత - ప్రవేశము. దేవదూత:- ధన్మురాలా! నీకు శుభమగుగాక! నేను దేవదూతను, నీకన్నీటి ప్రార్ధన వినియెహోవా దేవుడు నిన్నుకటాక్షించినాడు. ఆచిరకాలముననే నీవు (పభాకరునిగన్న ప్రాక్సతివలే సింహబల సంపన్నుడును ఇశ్రాయేలయ దాస్యవిమోచకుడునగు పుత్రరత్నమును గాంచగలవు; నేటినుండి ప్రసవించుదనుక నియమబద్ధవై యుండవలెను. శ కోరికగల్లినన్‌ గుడువగూడదు నీచపదార్థముల్‌; సదా చార విశుద్ధవర్తన విసర్దనజేసి మెలంగరాడు; (గ్రా క్షారసమేని, కైపువిడుసారములేని గ్రహిరిపరాటు; నీ యోరిమిజూవుచున్‌ ప్రసవమొందెడిదాక, సతీ మనోరమా!

సాంసనూ- డెలీలొ మనో:- సర్వేశ్వరా. నేటికి నాపై జాలికలిగినదా. దేవ- మనోరమా! దైవసందేశము నాలకింపుము

• వినయవతి! నీకు సుతుడు పుట్టినది మొదలు నరైజముగనున్న యతని శిరోజములను క్షురికచేనెప్పడైనను గొరిగినయెడ బలము సాంతంబు కోల్పోయి పతితుడగును కావున దైవాజ్ఞపాటించి నీకుమారుని తలపై మంగలి కత్తి వెట్టక జాగ్రత్తగా నుండ వలెను మనో:- ఆహా! నేడుగదా! నాహ్యదయ భారము తీరిపోయినది. (దూత నిష్కృమించును (మనోరమ భర్త మానోహ ప్రవేశించును మానోహ - ప్రేయసి. నిరంతరసంతాన చింతాభరవ్య గ్రమనస్కవై పరధ్యానముగా నుండు నీవు నేడిట్లు సంతోషితాంతరంగవైయుండ నాకే ఆశ్చర్యమ గుచున్తది;
• థిశలు నిండారిన యెహోవ దివృ్యమహిమ నేడు నీలో ప్రవేశించి నిలిచె నేమొ! కాకపోయిన నీముఖకాంతులిట్లు పరిఢవిల్ల కంతంబేమి ? పంకజాక్షి! మనో:- నాథా! మనముధన్ములము - చిరకాల నిరీక్షితమైన మన వాళళ .. ఫలించినది; గడియక్రిందట నేను యెహోవా దేవుని ప్రార్ధించుచుదిడి
• బాలసూర్యుని కాంతిని పరిహసించు తేజమున నా యెదుట నిల్చి దేవదూత మీకు సత్సుత్రుడొకడు జన్కించుననుచు విశదముగజెప్పి యిప్పడే వెడలిపోయె!

మానో:- దేవదూత సమాగమమున మన గృహము పావనమైనది; మన జవృధన్య మైనది. అంధకార బంధురమగు మన జీవిశాకాశమున ఆశాజ్యోతి వెలిగంచిన పరమేశ్చరుడెంత దయామయుడు, ప్రేయసీ! దేవదూత ఇంకేమియు మాటలాడలేదా!

మనో:- మాటలాడకేమి? పుతోీదయ పర్యంతము అపవిత్ర వదార్ధ్థము నంటరా దనియు, ద్రాక్షసవాది పానీయములు త్రాగరాదనియు అనంతరము బిడ్డ తలవెంట్రుకలను తీయరాదనియు త్రివిధ నియమములను తెలియజేసెను.

• మానో:- తిలోకపూజతుండును 'తిత్వసమావ్విశుండును అయిన పరమేశ్వరుని ఊవిధబయమములు అచరజీయములేగదా! నీవికచనుము దేవునకు కానుకల సిద్ధపరచుము; నేనిప్పడే కృతజ్ఞతాస్తుతి చెల్లించివచ్చెద

(మనోరమ నిప్ర్రమించును -:క్తీర్తనః-

యెహోవా! విశ్వవిలాసా! వేదాంతలోక నివాసా!

పాపాంధకారహరణా! భక్తపాలనా! దేవా భక్రపాలనా యె! | పుత్రభిక్షకోరి నిన్నే పూజజేసితి

పుణ్యదూత మాటవినినే - పొంగిపోతిని! దేవా! పాంగిపోతిని ॥యె॥ 2 పరిమళంబులేని విరినై - పరితపించితి

వరములంది సంతసించి - పరవశించితి! దేవా! పరవశించితి ॥యె॥ ౩3 దిక్కు లేనివారిబోచే - దీనబాంధవా!

దివ్యయహిమ లెవ్వరైనా - తెలిసికొందురే! దేవా! తెలిసికొందురే ॥యె॥

సర్వేశ్వరా! నీమహిమా విలాసములు మానవులు గ్రహింపలేరుగదా.

గ్‌ గడియలో వాడిపోయెడి పూవులకు సైత మతి విచిత్రపు రంగులద్దువాడ! సరసంబుగా తల్లి చనుమఖుంగున తిండి పసికూనలకు సెద్ధపరచువాడ! చావు పుట్టువులకు సంకెళ్ళు తగిలించి జీవకోటిని స్యష్టిజేయువాడ! వాపపుణ్యవిశేష ఫలముల తులదూచి ఇహపరంబుల తీర్వునిచ్చువాడ! కాలమానంబు సర్వలోకాలెలుంగ బినకర సుధాకరులనింగి (ిప్పవాడ! ఆశయించితి నీచరణాంబు జముల కావవే! భత్రమందార!! దేవ దేవి! (యవనిక జారును.

షౌంసనుూ-డెలీలొ (పథమొంకము మూడవ రంగము (మనోరమ మానోహల గృహము మానోహ.- ప్రాణేశ్వరీ! పెరిగి పెద్దవాడగుచున్నకోలది మన సాంసను మిక్కిలి పొగరుబోతగుచున్నాడు కానక గన్నసంతానమని గారాబముతో బెంచితిమి. తండ్రి శిక్షింపని కుమారుడు బుద్దిహీనుడగు ననుట మన యెడల నిక్కువమైనది. మనో.- కాదని యెవరనగలరు! నిత్యము వానివలన వచ్చు కలహములచే నా మనస్పెంతో బాధపడుచున్నది. ప్రజాసేవకుడగు సత్యవాదియు అనేక పర్మాయములు సాంసనునకు హితము నుపదేశించెచు. కానిప్రయోజనమే మున్నది. (సత్యవాది ప్రవేశించును మానోహ/మనోరమ'- ((సత్మవాదిని జూచు పూజనీయులకు నమస్కారములు సత్యవాది- శుభమస్తు! మానో'- సత్యవాదీ ఈ పేఠము నలంకరింపుడు. మీరు చాలాకాలము నుండి కనబడనందున ఏప్రమాదము గలిగినదోయని ఆందోళన పడుచుంటిమి సత్య:- మీరూహించినది సత్యమే! ప్రభుత్వము నాపై లేనిపోని నేరమారో పించి చెలసాలలో బంధించి నిన్ననే విడుదలచేసిరి. చిరంజీవి సాంసను ఎక్కడ? మనో:- ఇప్పడే ఇల్లు.విడిది పోయినాడు, ఎవరితోనేతగవు గొనిలెచ్చునో! . మానోహ'- వాడు మఖలివచ్చువలఅకు మాగుండెలు దడదడ కొట్టుకొనుచుండును. ఎప్పడు చూచిన ఆటల పోటీలని సాము గరిజీలని సకాలమున కిల్లు చేరడు.

మనో:- అడుగో! మన చిరంజీవి వచ్చుచున్నాడు. (బాల సాంసను ప్రవేశించును

సాంస- జననీ జనకులారా 1! నమన్మారములు గురుదేవా! వందనములు.

సత్భ్య.- అభీష్ట సిద్ధిరస్తు

మానో- నాయనో! కులవర్థనుండగు కుమారుడవగుదువని కొండంత యాశబెట్టుకోన్న మమ్మేల నిరుత్చాహుల జేసెదథు; నిన్నుగూర్చిన నిందాభి యోగములు ఐనలేక విసుగెత్తుచున్నది, కుమూరా!

• వోయిగవేడుమయ్య వరమాత్మను, దుష్కతమెన్నడేవియున్‌ చేయకుమయ్య; సజ్జనుల స్నేహము వీడకుమయ్య; ఇశయే లీయ మనోరథధంబులు ఫలింపగ న్మాయ గుణంబుతో ఫిలి స్తీయుల సర్వగర్వమునశింప (బ్రవర్తిలమయ్య! పుత్రకా!

మనో.- కుమారా! పార్వణ చందోదయమువలె నీజన్మ కడు ప్రజాశితమ్హై నది. దైవకృపవలచఛ నీవు దూకు జనించితివి నీవు కడుపునబడక మునుపే దేవదూత సాక్షాత్కరింది దైవసందేశమునువినిపించినది. ఆసందేశానుసారముగ నీవొక నియమమును పాటించవలయును

• పరమవిరోధివర్లములు పైబడి నిన్నెదవిరింపవచ్చివన్‌ తఈఅగదొకింత నీబలము దైవవరంబిది; నీ శిరోజముల్‌ గాజిగివయంతనే బలము గోల్పడీ టీనతచుందు; వెన్నడున్‌ మజవకు నాహితోక్తుల కుమార! పరాశ్రమ సద్గుణాళరా!

సత్మ్యః- నాయనా! వింటిఏగధా! నీతల్లిదండ్రుల హితోక్తులు - ఎన్నడైనను నీవుక్షౌరము జేయించుకొనరాదు, నీకున్న బలమును బ్రజాక్షేమము నకు వినియోగించుము.

• శల్లిదండ్రుల మాటల దాటికయ్య! నీచకార్భాల నెప్పుడు మన్నించకయ్య! మహిమగల దైవనామంబు మణవకయ్య! థభుని ప్రొర్ధించుకొనుమయ్య! భద్రమయ్య]!

సాంసః:-పూజ్యలారా! శ శేయమొదవించు మీ శుభాశీస్పులంది జాతిని సముద్దరింప నాశక్తికొలది పాటుబడి బానిసత్వంబు బాపుకొనెద దైవ నిర్దేశమును తలదాల్ను కొనెద; నత్య- మానో! నాకికపెలవు దయచేయుడు; తిమ్మాతు పురవాసులు నాకొరకెదురు చూచుచుందురు. మానో- సత్యవాదీ! నీకు సమయము దొరికినపుడు వచ్చి మమ్ము సంతోష పెట్టచుండుము., సత్య్యః- అట్లేయగుగాక! (నిష్కమించును మనో;:- నాధా! దైెవపూజకు వేళయైనది. మనమిక లోని కేగుదుము కుమారా! రమ్ము; సాంస- అమ్మా! నేనిప్పడే పూదోటకేగి పూజకై పుష్పముల గొనితెచ్చెద; (తల్లిదండ్రులు తోనికేగుదురు సాంసను:- .షహో! నేను దేవుని వరమున నా స్వజాతీయుల దాస్యము దొలగింప పుట్టితినట.

• అనయము దైవభక్తీ సముదంచితులై చలిచీమకేని హా నిని తలపెట్టనేరని వునీతమనస్కుల నాన్వకీయులన్‌ కనికరమంతలేక కడగండ్లను బెట్టిన నీచులార! మీ తభవులు జీల్చుకాలమిదె దాపురమై చనుదెంచె నేటికన్‌;

అదిగో! ఫివిస్తియులిటు వచ్చుచున్నారు. వారిని నిర్దించి నాకోపమును చల్లార్చుకొనియెద! (దూరమునుండి వచ్చువారినిచూచి) దుష్టులారా! రండి! రండి! మీకండలను జీల్చి కాకులకు వైచెద; ఈ పరమ దుర్శార్గులార! మీపాప ఫలము పండినందున నాబారి బడితిరిపుడు పరులబాధించు మరక్త పాతమందు మునిగితేలెద మాజాతి ముక్తినొంద! (ఇద్దరు పొరులు వ్రవేశింతురు 1 జౌరు:- సాంసన్‌ బాబూ! ఎందుకయ్యా అంతబిగ్గ్దరగా కేకలేస్తున్నావు మేము ఫిలిస్తీయులముకాము ఇశ్రాయేల్‌యులమే! నాంస:- మిత్రులారా! మన్నించండి, మీరే ఫిలిస్తీయులని దూషించితిని బాధపడకుడు. 2 పౌరు:- మేమొకవేళఫిలిస్తీయులమైనచో ... సాంస:- తప్పకచంపియుందును. 1 పొరు:- మనల్నిపాలించే, ఫిలిస్తీయులపై తిరుగుబాటుచేసినచో ముప్పు రాదటయ్యా! సాంసః:- పిలికివారలారా! ఫిలిస్తీయులు మనలను పాలించుటింత అవమా నము, బానిసత్వమున జీవించుటకన్న ప్రాణములు విడచుటయే మిన్న ఇప్పటికకైనను కండ్లుతెఅచి భిన్నత్వముల విడచి దైవమును దలచి స్వాతంత్ర సమరమునకు సిద్దముకండు; నేను పుష్పవనికేగి పూజాసుమంబుల గ్రహించి మా తల్లిదండ్రులకిచ్చి వచ్చెద: (సాంసను నిష్కృమించును 2పౌరు:- ఇంతలోనే మన సాంసనెంతవాడయ్యాడురా! 1 పొరు;:- కాకేమిరా. దేవునివరాన పుట్టినవాడురా! బానిసత్వవు నెందుకొప్పకొనును.

2పాౌరు:- నిజమేరా! తల్లిదండ్రులు ఫిలికి మందు పోయుచున్నను.ఫిలిస్తీయుల పీచమడగించుటకు పరుగులెత్తుచున్నాడు. 1 పౌరు[- సాంసను ఫిలిస్తీయుల అంతముచూడనిదే నిదపోయటట్లులేడురా! ఇజభ్రాయేయులకు నాయకత్వమువహించి నడిపించగలడురా! 2పౌరు:- జెనురా! సాంసనులో అంతులేని బలమున్నదిి మనముపోయి మన స్మజాతీయులను కూడగట్టి సాంసను నమసరింతమురమ్మ. (నిష్కమింకురు

ద్వితీయోంకయు మొదటి రంగము (€తిమ్నూతుపట్టణ సమీపమునగల ఉద్యానవనమున సౌంసను ప్రవేశించి తిమ్నూతుపట్టణమువైపు జూచుచు నాంసను.-

• అదె! తిమ్నూతుపురంబు; తత్పుర సువర్దాక్రాంత దేవాలయం బదిగో! అల్లదె రత్మరంజత పతాకనీీక సంచాలనం బదె సర్ద్హారుల మంటబిరం; బదియె న్యాయన్థాన; మత్యద్భుతం బోదవించెన్‌: తరుషండమండిత సుగంధోద్చూత విఖ్యాతమై! నేనిపుడు తిమ్నాకుపట్టణమును సమ్‌పించితిని: ఆవా!ీ చిగురుటాకు చేతులో చేరబలుచుచున్న ఈ వనదేవత యెంత రమణీయంగానున్నుది. గమనాయాసము తగ్గిపోవ కొంతవడి ఏణశ్రమించి తరువాత పట్టణమున ప్రవేశించెదగాక! (సరోజ ప్రవేశము) -:క్రీర్తన'- సరోజ:- కమ్మనిపూల - రెమ్మలమీద - తుమ్మెద చేరుకొన్నది - అదే! ఆదే! యుమ్మని వాడుచున్నది. । యమళల్లెతీవెలవిగొ గున్న- మావినల్లుకొన్నని కోకిలమ్మ ప్రియునిజూచి - కూహూయనుచున్నది చిలబుగాలికి పరిమళించి విరిబాలికలూగె 1 కమ్మ! 2 నీలిమబ్బులవిగొ కౌగి - లించుకొనుచున్నవి గాలివాహనాలమీద - తేలిపోవుచున్నది వలపునిండి బడలంతయు - పులకరింరసాగి ॥!కమ్ము॥ ౩ చెంగునదూకె యౌవన - జీవిత మాధుర్యము పొంగి పొరలు సౌందర్యము - తొంగిచూచెనాలో ఉరకలెత్తి నామననే - పరవశించిపోయే ॥కమ్మ॥

(రంగస్థలముపై పడగవిప్పిన పాము కనిపించును సరోజు- అమ్మృ్మయ్య్మో! విషసర్బము, రక్షింవుడు; రక్షింవుడు. సాంసు- ఎక్కడిదీ యార్తధ్వని, స్తీ జనాలాపమువలెనున్నది. సరోజ- అమవ్మయ్యో! కాపాడలేరా? (వెనుకకు నడుచుచు సాంసనును తగులును సాంసః- (సంభమములో సర్పమును చంపి) బాలామజి! విషజంతువులను పాణముతో విడువరాదని ఈ సర్పమును సంహఠంచితిని. సరోజు- అబ్బా! యిప్పటికి నా ప్రాణములు కుదుటబడినవి. ఈ పామును చూచి గుండె దడదడలాడ వణకిపోయితిని. సాంసు- లావణ్యవతీ! (పామునుజూపుచు) ఇది భయంకరమైన విషజంతువే! తొల్లి నైలునుడీ సర్వరూపమున దేవమానవుల మైత్రిని తెగతెంపులుజేసి సర్వేశ్వరుని శాపమున భూమిపై పొట్టలో ప్రాకులాడవలపివచ్చినది. ఈ సర్పజాతి సామాన్యమైనదిగాదు;

• ఈసర్హమేగదా! లూసీఫరను పేర సభువును విడి అధూుపతనమయ్యె; ఈసర్పమేగదా! ఏదేను వనములో = మొదటి దంపతులను మోసడించె; ఈసర్హమేగదా! ఈశ్చఠ స్యపష్టిలో కనుపించు దుర్మతి కలుగజేనె; ఈసర్హమేగదా! ఇహపరంబులనేలు పరమాత్సు నెదిరించి పంతగించె; ఈ మహాసర్హమున తొల్త నిమిడియున్న దురితు నపవాది నడ్నిలో ద్రోయనెంచి; నరకమును స్వజంచినయట్టి పరమతండ్రి ఆజ్ఞలేనిదె! చీమైన నంటడలదె! సరోః- దయామయా! ప్రాణదానముజేసిన మీకు - కన్మనగు నేనేమిచ్చి బుణ విముక్తనుకాగలను. మ

నాంస- (తనలో) ఓహో! కవ్యయట అందుచే నీయువతిని పరిగ్రహించు టలో తప్పేమిగలదు: (ప్రకాశముగు మోహనాంగీ. బుణవిముక్తి పాందుటకు నీకవకాశమున్నదిగదా!

సదో -_ లఎట్ల్లు

నాంస - పతి ఫలమిచ్చుటి వలన

సరో.- ఏమిటా ప్రతిఫలము?

సాంస - శిరీష కునుమ పేశలమగు నీ శరీరమే

సరో:- జంటరిగానున్న స్రీలతో పురుషులిట్లు మాటలాడుట ఉచితమా?

నొంస.- జంటగా నుండుట ఉళబితమనియే నేనిట్లు మాటలాతితిని, అతయుశు లతాంగియును, కవిత్వమును పరుల ఆశయములేనిదే పకాశింపనేరవు మొదట నీవు కన్మవని చెప్పినతోడనే నామనసు సంచలించినది. నాయుహలకు రెక్కలు మొలిచినవి అతాంగి.

• ఎవ్వరిదావవే కువలయేక్షణ? ఒంటరివై భయంబు లే తివ్వన భూమినుండ గతమేమి? భవత్పరి రంభణంబు చే నెవ్వనిధన్యుజేయ మదినెంచితివో? నవమోహనాంగి! నీ జవ్వన పుష్పమెవ్వని వశంబొనరింతువొ? తెల్పవ చెల్‌!

ఓ విలాసవతీ! నీజత్మచే పవిత్రమైన స్థలమేది? నీపేరువలన వన్నెకెక్కిన సువర్గాక్షరములెవ్వి? నీ వృత్తాంతము వినకుతుహలపడుచున్న నాకెజిగింప గూడదా! సరో:- ఏకాంతముగనున్నయే కాంతను జాచినను మీమగవారిట్లే చొరవ

జేసికొని సంభాషించురుగదా!

• విగమార్థంబులునేర్వనీ! కళలలో నిష్టాతులైయుండనీ! జగముల్‌ సర్వముగెల్వనీ! అమరసాహిత్కంబు సాధింపని. చగురుందైదువువంటి జవ్వని తటస్థింపంగ రాగిల్లిమీ మగవారల్‌ కడుచ-చలాత్కులయి టిమత్సంబు గోల్హోవరే.

దరీరో! ఆంధ్రా. చం రిర్చు నన క! ఈ 69౫981 స్‌ గే ఇఇ న. " లలో

నాంసః:- (€(నట్వి) జెనౌను! మ్‌ ఆడవారేనా అంత బుద్ధిమంతులు శ4 హృదయమునకు నచ్చిన వరుండెదురు పడిన కనులతో బల్కరించి చక్కగనటిందచి వలవపులూరించి ఒయ్యార మొలకటోసి ఆటలాడించువారు మీ యాడవారు; సరో:- (తనలో) శరీర దార్థ్యమునకు తోడు లౌకికపరిజ్హానము నాచికొన్న జగన్మోహనుడగు నితనిని చూచినది మొదలు నామనస్సు వీనికి వశమై పోథుచున్నది. (బకాశముగు మంచి సరసుడవే! కానిపండువంటి నీ శరీరము ప్రయాణాయాసమున వాడిపోయినది - ఇచ్చోట కొంత విణజ్రాంతి గైకొనుడు, నాంస;:- కోమల! నీమాటలు సుధారసవూరితములై నా హ్యృదయతాపమును నివారించినవి, కానీ! వ యూరిపేరులు తెల్పక నన్నూరింపదగునా! సరో:- మాటల సందర్భమున మఅచి. *యితిని; నేనవివాహితను; తిమ్నాత్రు పురవానిని; ఫిలిస్తియుల బిడ్డణ. నాపేరు సరోజ, సాంన- (ఆలోచించుచుండును సరోః- ఏదియో! ఆలోచించుచున్నారు. సాంస:- ఆ.... ఆలోచించవలసిన అవసరమేర్పడినది చెలీ! నేనును ఆబివాహి తుడనే! కానీ ఇశ్రాయలీయుడను నాపేరు సాంసను. సరోః- అయ్యో! ఇశ్రాయేలీయులు మాకు శత్రుసమానులు సాంసః- అట్లయిన మన దాంపత్యము పొసగనేరదా! వదిత్రప్రేమకు ప్రతిబంధ కములుండునా! సఖీ! అటుచూడుము.

• లేతమామిడిగున్న సంటద్రీతినొంద మాధవీలత కుసుమ సంపత్తి తోడ నల్లుకొనియుండె ననురాగ మతిశయింప తలచప్రేమకు జాతిభీదంబు గలదె!

సరో-- మరు చెప్పినదిసత్యమే. అయినను నేను స్వతంకత్రురారలను కాను తండ్రిచాటు బిడ్డను, మూ తండ్రి మన వివాహమున కంగీకరింప వలయునుగదా. సాంస.- అంగికరించునట్లు నీవు ప్రవర్తించవలయునుగదా! సరో.- ఎట్లు ప్రవర్తించవలయును? నాంస:- అది నేనుపదేశింపవలెనా! ఆడదానిమాటవిని ఆది పురుషుడాదామం తటివాడేమయ్యెను నీ ప్రయత్నముపై ఫలిత మాధారపడి యున్నది. సరో:- మనోహరా! నాశక్తికొలది ప్రయత్నించెద నేను వని చాలాతడవైనది మా తండ్రి నాకొరకు నిరీక్షించుచుండును. నాకిక సెలవు దయచేయుడు (సరోజ నిష్కృమించును - యవనిక జారును (సరోజ శయన మందిరము సరో:- కటకట! నేనెంత దురద్వష్టవంతురాలను నా తల్లియే జీఏంచియున్నవో నాకింతవఅకును వివాహము జరుగకుండునా! ఎద్దంత తండ్రికన్న ఏకులబుట్టంత తన్లిమేలని పెద్దలన్నది సత్యమేగదా? మాయమ్మ మరణముతో మనోవ్యాకులుడైన నా జనకుడు నాకు తగిన వరుని సమకూర్వలేక పోయెను. పాము కోఅలనుండి కాపాడిన పరాక్రమశాలియు సద్గుణ సంపన్నుడు నగు సాంసనును భర్తగా పాందగల ననుకొంటినిగాని తానొకటితలచిన దైవమొకటి తలయ నన్నట్లు పూర్వవైరములను పురస్కరించగాకొ” మాజనకుడీ సంబంధమున కంగీకరించునా?

• చక్కనివాడటంచు మనసాగ వరించినవాని జేరగా నక్కట వంశవిద్విషము లడ్డుగనిల్సెను; సాహసించి నా మక్కువ తిర్జుకోదగిన మార్గమొకింతయు దోచదాయె, నీ చిక్కు సమస్య నన్నుదరిజేర్చుతొ! ప్రాణములన్‌ హరించునో; పోనీ వాప్రియుడు ఫిలిస్తీయుడై జఖ్మింపగూడదా?” [యేల్‌ యుడగు సాంసనునకు నామనస్పేలవశమైనది? విరోధి వంశీయుని వివాహమాడనా

తండ్రి సమ్మతించునా? ఒకవేళ సమ్మతించినను ఉభయ వంశములబైకమత్సమున చుండగలవా? 'ప్రాణదానముచేసిన సాంసనునందు లగ్నమైన నాహృదయమెట్టు మయరల్నుకొందును నాటి సన్నివేశము (ప్రతిదినము నా హృదయ ఫలకమున మెఅఖయు చున్నది అనుక్షణమా యువకుని పృరింపజేయుచున్నది విస్కరింప నాకు శక్యయుగాకున్నది జరసదడ్షకా. నిరాశావ్యతమైన నాజీఏతమున పండువెన్నెలకాంతి పసరించినము భయంకర కాలాంబుదంబుల పాదుకొోల్పనను నీదే భారము శా పరిమళంబెగజిమ్మ్ము చిలుగాలి నాశించి పూదోట జరియింప భబోవనేల? పోయినననుజూచి బుసలు గొట్టుచులేచి ఐబషసర్పమొకటి కన్సించనేల? కన్సించగానేను గాను కేకలు వేయ నాడు సం రోన్‌) జకాపాడనేల? కాపాడినను పెండ్లి గావిం. చుకొనుటకు వంశవైరము అడ్య ఎడగనేల? తండ్రి కీవార్త నేనెట్లు ధైర్యమూని తెలియజేయుదు; నొకవేళతెలుపుకొన్న సమ్మతించుని? తొలి విరోధమ్మ మఅది ఏమిచేయుదు? పరితాప మెట్టుటిరు? (తిమ్నాోతియుని సవేశము తిమ్నా- (సరోజను సమ్‌పించి. కుమారీ! సరోజా. ఎప్పడు చూచినను ఏదో మయమనోవేదనతో నుందువెందుకమ్మా? ని తల్లియే జీవించియున్న నిన్ను గుఅించినాతీ దిగులుండునా? నీకు నచ్చిన వరునిదెన్చి వివాహముజేసిన నాభారము తీరిపోవునని సంబంధములకై కాళ్టరగిపోవ తిరుగులాడితిని కాని ఛీవయోరూపలావజ్యములకు తదిన వరుడు లభించడాయెను. ఇంకను ప్రయత్షించెదను విచారపడకమ్మా! నా తుమ్మెదవంటి ముంగురులు దువ్వవు; చ్చిన పుష్పముళ్‌ 46 గమ్మున సంతరింపవు; సకాలములో భుజియింప వన్నమున్‌ కమ్మని సాహిత్‌ మధురగానము సేయవు, నీ మానభ్క్యులో నుమ్మలికంబు దాచుకొని యున్న ప్రయోజనమేమి? ప్యుతికా!

అమ్మా. తల్లివైనచు శండినైనను నీకు నేనేగదా! నాకడ చీకీ దాపరిక మెందుకమ్మా. నీ మనో వేదన నేనెలుంగదగనా! సరో.- నాన్నా! నాకే మనోవేదనయులేదు సంతోముగానున్నాను. తిమ్నూ - అమ్మా. సంతోషహ్యదయము ముఖమునకు తేటనిచ్చునుగదా! చిలు నవ్వు వెన్నెలలు బిందు నీ ముఖేందుబింబమున విషాదవుఘము లావరించినవి, కుమారి. నీవు చింతింప కారణమేదో మనసువిప్పి నాతో చెప్పము నాచేతవైనంతవరకు నీకు సంతోషము కలిగింతును నీక్షేమమరయని నా జీవితమెందుకమ్మా. సరో-- భయముతో నాన్న్హా..... తిమ్నూా- భయపడక చెప్ప తల్ల సరో:- మన పురమునకు దక్షిణమునగల ఉద్యానవనమున నన్నొక యువకుడు వాము గండమునుండి తప్పించెనని చెప్పియుంటినిగదా. తిమ్నా- జొనమ్మా! ఆనాడు నీథ్ర చెప్పనపుడు నాకే భయము కలిగినది. సర్పమును చూచి జిడిసికొని నీవిట్టైతివా! ॥ సరో - లేదు నాన్నా! నాడు నన్ను రక్షించిన యువకునియందు నామనస్సు లఅగ్నమైనది. అతడు అవివాహితుడు, నాకన్నివిధముల తగినవాడు. తిమా - మంచిదమ్యా! నేనన్వేషింపవలసిన వరుని నీవే కముగొంటివిి ఇకనా భారము తిరినట్లో! సరో - జనకా. అతడు జోర్యానివాసియగు ఇశ్రాయేలీయుడు పేరుసాంసను. తిమ్నూ- (ఆశ్చర్యముతో ఆ(.... .. ఇశ్రాయేల్‌యుడా. అతడు మనకు ఏరోధి వర్గములోనివాడవ్మూ. అతని సంబంధము వున కన్నివిధముల అనర్జదాయకము ఖివును కొంచెమాలోచింవుము.

• ఎందరులేరు నీవు వరియింప దలంబిన నీ స్వజాతిలో సుందరు; లట్టివారలను జూడక శడత్రుని పెండ్లియాడినన్‌ బందుగు లిచ్చరింతుర? శుభంబగునే! అడియాస వీడుమా. అందని మానిపండ్ల కొఅకల్టులుసాచిన లాభముండునే! యో నా

సొంసను-డెలీలొ సరో:- తండ్రీ! నాకోర్కె నెన్నడేనియు కాదని యెజుగవు; నేడు నా వివాహ విషయమున మీకెందుకీ పట్టుదల, తిమ్నా- పట్టుదల కాదమ్మా! వివాహబంధమొకనాటితో తీరాపోవునదికాదు. అందుచే థ్యర్ధముగా నాలోచింప ఈ వివాహమువలన ఫిలిస్తీయులకును ఇశ్రాయేలియులకును ఎడతెగని విరోధము కలుగునని సందేహముగా నున్నది. అదిగాక సర్దారులంగీకరింప వలయునుగదా! సరో:- నాన్నా! ఈ విపహమువలన ఉభయ వంశములు ఐకమత్య్సమున మెలగునని యేల తలంపరాదు? ఇక సర్థారులా! వారు మీకు చిరకాల పరిచితులు, వారికి చెప్పి బప్పించుటెంతపని? తిమ్నా- ఇది అసాధ్యమైన కార్యమమ్మా. ఇందు తలదూర్చి బాధపడుటకన్న ఈ వివాహము విరమించుకొనుఏమేలని నా అభిప్రాయము. సరో.- నాన్నా వివాహమును విరమించు కొనుటయే కాదు. జీవితమునే విరమించుకొన నిశ్చయించు కొందును. కనిపెంచిన తండ్రియే నాకోర్కె కాదనినపుడు ఇక నామొతాలించు వారెవరు? ఆత్మవంచన నెట్లు చేసి కొందును.

• చూపుకందిన సాంసను రూఫపురేఖ హత్తుకొనె నాహ్యాదయసీమ - నతనియందు లలితమగు నామనస్సు సంలడ్షమయ్యె! మరణమొందెద; నీ పెండ్లి జరుగకున్న తిమ్మా- (కన్నీరు తుడుచుచు. అమ్మా! అమ్మా! అట్లనకుము, నేను వినలేను, నేను జీవించియుండగనే నీవు మరణింతువా. అట్లు జరుగుటకు వీలులేదు తల్లీ! నీపవిత్రప్రేమకు నేశేగాదు. సర్వప్రపంచము తలవంచక తప్పదమ్మా! నీవు వేగిరపడక నిశ్చింతగానుండుము. నీ యిష్ణానుసారముగా వివాహముజేయ ప్రయత్నింతును. కుమారీ, నీవులోనికేగుము నేనిప్పడేపోయి సర్థారులతో సంభాషించివచ్చెద

ద్వీతీయోంకయు రెండవ రంగము మనోరమ, మానోహ, సాంసను లాసీనులై యుందురు. యానోహ - కుమారా. నీవు తిన్నూతు పురికేగినళ్ళ్చానది మొదలు పరాథీన యనస్కుడవై కనబడుదున్నావు. మనసువిప్పి మాతో మాటలాడవ. నిన్నివరైన పరాభవఏంచిరా? బాథించిరా? సాంస- జనకా! నన్నెవరు పరాభవించి బాధించగలరు? మానో- మతి! నీవిట్లుండ కారణమేమి? మనో;- నాయనా! వేళకారగింపవు; వినోదముల పాట్లొనవు, (గ్రహణము నాటి చంద్రునివలె కళావిహీనుడవై కనబడుచున్నాథు. మాూనో'- కుమారా! తల్లి దండ్రులకు చెప్పగూడని రహన్యమేమున్నది. పిసినారి దాచిన ధనమువలె నీ మనసులోని మాట బయటటబెట్ట వెందులకు? నిన్ను గుజించి మేము నిత్యము దిగులుపడవలసినదేనా. నొంస- తల్లిదండులారా! మన్నింపుడు:; తిమ్నూతు పట్టణోద్యానవనమున నొక ఫిలిస్తీయుల యువతి నా హృదయము నాకర్షించినది. నాటినుండి కన్ను దెరిచినను కన్నుమూసీనను ఆ కన్నియ కమనీయ రూపమే కశిపించుచున్నది. ఈ విషయము మీతో చెప్పుటకు వెలగందితిని; చెప్పక తప్పక చెప్పచున్నాను. ఆ యువతీమణి సంపర్కము లేని నాజీవనము దంటక వనము, దుఖ భాజనము. మానో- కుమారా. ఫిలిస్తీయులతో సంబంధమా!

• (కూరావేశపదీత దుష్టవిమతుల్‌ కోపస్వభాథవుల్‌ దురా చారుల్‌ గారె ఫ్‌లిస్తు వంశజులు; తతృ్సంబంధ బాంధవ్యపుం దీరుల్‌ తెన్నులసహ్మముల్‌; పరమశాంతిగూర్చుకాంతామబణుల్‌ లేరే! స్పీేయకులంబునన్‌ షరిజయాశ్లేషంబు నాశించినన్‌ నాంస.-- జననీ జవకులారా!

• గాన సాహిత్యములు రెండు కలిసినట్లు పాలు నీరము లేకమై పరగినట్లు అలరి మా మనోభావాలు మిళతమయ్యొ. అన్యకాంతలనేను, పెండ్లాడలేను మానో- కుమారా. ఇక నీనిర్ణయము మారదా? అటులైన కన్యార్ధము నేడు తిమ్నాతుపురమునకు బయలుదేరుదములెమ్ము. (తెరపడును (మనోరమ, మానోహ, నాంసనులు బకవైపునుండి ప్రవేశింతురు. సాంస'- తల్లిదండ్రులారా! ఈ మహారణ్యమును దాటినచో మనమా తిమ్నాతు పట్టణము చేరగలము. నడచు నడచి మీరు బడలికచెందినట్ట్లున్నారు. ఈ తరుచ్చాయను కొంచెము విశమింపుడు మీకొఅకు వన్యఫలముల సేకరించి తెచ్చెదను. ( జక వైపునకుపోయి సింహగర్టనము విని సాంస:- ఏమది! భయంకర సింహగడ్డ్దనమే. (చూచి ఈ సింహము నోరుతెఅచికొని నాపై దువుకవచ్చచాన్నది. బీనిని బిళ్ళి చెండాడదగాక! (లోనికేగును - లోపల సింహముతో పోరాడినట్ట్లు కలకలము నాంస.- (ఆయాసముతో వచ్చి ఆహా. దైవబలమున సింహరాజమును మేక పిల్లనువలె చీల్చి చంపితిని (తల్లి దండ్రులజూచి. జననీ జనకులారా,. యీ ఫలములను భక్షింపుడు తరువాత పయనము సాగింతము

సొంసను- దెల్‌లొ ద్వతీయొ ంకయు మయూడవరంగము (పాదితో మంగలి తింగన్న ప్రవేశించును

మంగలి.-- మంగలివాళ్ళమంటే ఈనాటి కలుసై పాొయ్యాంగాని రాజ్బంపాలించే రాజులకు, మాకు తప్ప, కత్తి చేతబట్టగల నిబ్బరం ఎవడికుంది? పూర్వం మేము మారాజులతో సరితూగే వాళ్ళం గాబట్టే - మారాజు పెండ్లంమాలు మీద మంగలోడి వెండ్లం డోలుమీద కూసుందనే సామెత లోకంలో పాకింబ నిజంగా గొప్పక=నమంటే మాదే. ఎంత గొప్పాడి తలైనా - నా యెడమచేతి కిందకి రావాల్సిందే గదా! యెొనక మా తాతా మారాజుగోరికి తలగొరుగుతుంటే కత్తిపిడి కాస్త సళ్ళుబోయిందట. అప్పుడు మూతాతా యేంజేశాడో. తెలునా? మారాజుగోరి తలపై కటిక్కుమని కత్తిపిడి తట్టి బిగించుకొన్నాడంట. ఆ కత్తి పిడిపోటుతో ఎన్నాళ్ళనుంచో మా రాజుగోరుకున్న పార్శపు తలనొప్పి మాయమై పోయిందట-ఆ దెబ్బతో మాతాతకు గొప్ప పేరొచ్చింది మారాజుగారి తలపోటు మల్లకనపడకుండా పోయినందుకు మాతాతను మెచ్చుకొని పదెకరాల మాన్యం పొరేశాడంట. మాతాత పేరు పెతిష్టలు విన్న పార్శపుతలనొప్పాళ్టంతా మా యింటిముందు చీమల బారులాగా తిరుగుతుంటే వాళ్ళు- అయితే! మారాజుగోరిచ్చిన మాన్య మిప్పడుందా? లేదు- మాయబ్బ హయాంలో కల్లమ్మే కనకదుర్గమ్మకు తాగుడు కింద జమ కట్టేశాడు, లేకుంటే ఇట్టా ఉండే వాడినా? పాదిచేత బట్టే వాడినా?

భటుడు - €(పవేశింబి వుంగలి లింగన్నా బొత్తిగా కనబడ్డంలేదు ఏంచేస్తున్నావ్‌? *

మంగో- ఓ.. రాజ భటులా. దండాలయ్యా. అప్పడే గుడ్డితనం వచ్చేసిందా? కనబడడంలేదంటున్నావ్‌ - కండ్లవైదుకుడికి కన్నా చూపించక పోయావా?

సొంసను- డెల్‌లొ

భటుడు - ఓరి నీతస్టాదియ్యా! నాకు కండ్లు కనబడడంలేదనిగాదు నేనన్నది. నీవు కనబడడంలేదని.

మంగలి:- నేనెందుకు కనబడనయ్యా. పదిండ్లు దిరిగి పదితలు గొరుక్కపోతే. పొయ్యిలో పిల్లిలేచేదెట్లా? పొదస్తమానం నీకు కనబడుతుంటే నాకు పొట్టజరగొద్దూ!

భటుడు:- (నవ్వి) అదేమిటయ్యా! పొట్ట తరగొచ్చు లేదా పెరగొచ్చు గాని జరగడం నేనోక్కడా చూడ్లేదు.

మంగలి:- నిజమే! పాట్ట జరగడవుంటే నీకేంతెలుసయ్యా, మారాజుగోల దర్వారులో మంచంకోటి నల్లిలాగా ఉండి చిత్తం చిత్తం అంటూ వచ్చేపోయేవాళ్ళ దగ్గర మొత్తాల్‌ మొత్తాల్‌ గుంజి జేబులేసుకుంటావ. వైగా అంగిలి లేని జంతువులాగా అమాంతంగా లంచాలు మింగేస్తుంటావ. నీకేం కొదవ నాయనా!

భటుడు;- ఎంత మాటన్నావయ్యా! పరువుగల వాళ్ళకు పనిజేసిపెడితే నాకు బహమాన మిస్తారోయ్‌ - బహుమానం-

మంగలి:- బహుమానం కాదయ్యా! అది పచ్చగడ్డితో సమానం. పర్వాలేదులే తిను. ప్రభుత్వమే పట్టించుకో నప్షుడు నివ్షని యేమి ప్రయోజనం. అది సరే ఏమిపనిమీద వచ్చావ్‌

భటుడు:- నిన్న నీకోసం మొచ్చానోయ్‌. నీవులేవని చెప్పి మ్‌ యావిడ యెంటనే తలుపు మూసేసుకొంది

మంగలి:- తలుపుమూసేసుతోక ఏంజేస్తుందయ్యా, నాకోసం మొచ్చిన గాడిద కొడుకు నేను లేనని మా యావిడ చెప్పినాక యొల్లినోవాలిగదా! పోడు

• బుక్కడికి పోయ్యాడు, ఏ పనిమీద పోయ్యాడు ఎప్పుడొస్తాడు, ఇంట్లో నీ వొక్కదానివే ఉన్నావా! అని యెొవ్వారంబెంచి అదో రకంగా యెదవతనంగా చూస్తాంటే తలువేసుకోవడం అలవాటు చేసి కొంటిలే!

భటుడు:- సరేగాని నీ వెప్పడొచ్చావు

మంగలి- ఇదియెండాకాలం గదా! ఎక్కడ జూచిన పెండ్లిండ్లే - గొప్పవాయిద్దె కాడివని డోలు కొట్టడానికి అందరూ నాకే కబురు జేస్తుంటారు. నాంసను సరోజమ్మల పెండ్లికి బెంబాండంగా డోలువాయించవి యీపూటీ యింటికొచ్చాను.

భటుడు-- వారెవ్వా! పెండ్లి భోజనం దిట్టంగా తగిలిందన్నమాట.

మంగలి-- అబ్బబ్బా! ఏమి భోజనం, అమ్యతముతో సమానం _ లడ్డు, గారలు అరిసెలు, అప్పడాలు తినలేక మొలతాడు సర్జుకొళిమ్రర్‌ తిన్నాను

భటుడు - చప్పరించి సరోజమ్మ సాంసనుల పెండ్లి వఐందునకు రమ్మని సర్హారులకు కబురందింది. వారక్కడకు పోవడానికి సిద్దపడి గడ్డం గొరిగించుకోడానికి తక్షణం నిన్ను తీసుకరమ్మని నన్నుపంవించారు.

మంగలి- అట్లయితే! సర్జారులతో నీవుకూడా భోజనానికి వెళ్తావు గదా! నేను చెప్పినదంతా నిజమో! అడద్దమో! తేల్చుకో! మరి నన్ను సర్దారులెప్పడు రమ్మన్నారు.

భటుడు.- ఎప్పడోకాదు - ఇప్పుడే నా వెంటబెట్టుకొని నిన్ను తీసుకరమ్మన్నారు. ఆలస్యమైతే మనపైన మండి పడతారు.

మంగలి;- కడుపుబిరుగాతథుంది, గురునతేపులొస్తున్నాయి. సరదారులా నిలబడి చవరం చేయించుకోరు, నేను కూసోని గొరగలేను. ఏంజెయ్యాలబ్బా! గొప్ప సిక్కేవచ్చిపడింది.

భటుడు.- లింగన్నా భయపడకు - నీవిక్కడనుండి అక్కడికి నడిచేటప్పటికి నీ కడుపు కొంచెము సర్దుకోదూ - రా... పోదాం-

మంగలి:- సర్ద్హారులాజ్ఞ - పోక తప్పతుందా? పద-

(నిష్కృమింతురు (సాంసను తల్లిదండ్రులతో తిమ్నూతునుండి జూర్యాకు పోవుచుండును (ఆ)

సొంసను- దెలీలొ మానో:- కుమారా! మీయమ్మ నడువలేక ఆయాసపడుచున్నది ఈవనమున కొంత విశ్రాంతిగొని ప్రయాణించుట మంచిటి మనో:- నాయనా. మనాయనకూడా అలసిపోయినట్టున్నాడు సాంస.- జననీ జనకులారా! మీరిందు విశ్రమింపుడు. నేనటుబోయి మీకేదైన ఆపోరమును గొనివచ్చెదను. (6 అటువైపు తిరిగి కొంచెమునడచి) ఓహో! నాచే చంపబడిన మ్యగరాజు కళేబరమదియే, చూచి వచ్చెదగాక! (తెరలోనికిబోయి ఆకు దొన్నెతో తేనెనింపుకొని నేను సంహరించిన సింహ కళజేబరమునందెంత తేనె తెట్టె యేర్చడినటి చేనె తెట్టెనుండి వచ్చిన ఈతేనె ఎంత మధురముగా నున్నది. నామాతా పితరులకీ తేవెనిచ్చి సంతృప్తి పరచెదగాక (తల్లిదండ్రులను సమీపించి నాంస:- తల్లిదండులారా! అవమ్య్ముతముకన్న వు ధురమైన 0 తేనియనారగింపుడు. (తల్లిదండ్రులకు తేనెనిచ్చును వారు త్రాగుచుందురు మానో;- కుమారా! శ ఎక్కడనుండి తెచ్చితివొ! యిక్షురసంబును కండ చక్కెరన్‌ తక్కువ చేయజాలిన సుదామధురాథికమై తనర్చునీ చక్కని తేనెధారలు; (గగ్రసించినవెంట బ్రయాసమంత యే దిక్కుల బారిపోయెనొ? మదిన్‌గఢు వోయి జనించె పుత్రకా. నాంస:- జనకా. ఆకనిపించు ఊడల మలీికి ఉత్తరమున నీమధువు లభించినది లెండిక బయలుదేరుదము. (నిష్కృమంతురు ననా

తృ తీయొంకము మొదటి రంగము (నసాంసను, సర్జారులు, ఆసీనులై యుందురు సాంస - బంధుమిత్రులారా!

• పిలిబినయంత జాతి మత భేదములెంచక పెండ్లి భోజనం బుల కరుదెంది మాహృదయముల్‌ పరిత్యప్తిని దేల్చియున్న మీ యలఘు విశాలభావముల కంజలిమోడ్చెద మిత్రులార! నా పలుకు వినోదప్రశ్నల కుపాయముతోడ జవాబు చెప్పుడీ. సర్దా- మీవినోద ప్రశ్నలకు మేము జవాబు చెప్పవలెనా! భటుడు - విందుపూర్తయింది ఇక వినోదాలతో కొంత సమయం గడపండి. 2 సర్దా- అటులైన మేము మొదట '్రశ్నింతుము. మా పొడుపు కథను విప్పిన తరువాత మీ కథవేయుము. సాంస'- ఎటులైనను నాకభ్యంతరములేదు. సర్దా:- సరే. ఇదిగో కధవేయుచున్నాను?
• కన్నుమూయక నిదురించు చున్నదేది? యోనిజంబయ్యు ప్రాణంబు లేనిదేది? సాగిపోవక తిరిగెడి చక్రమేది? విప్పిచెప్పము సాంసను విబుధవర్య! సాంస- కన్నుమూయక నిదురించునదేది? (ఆలోచించి కన్నుమూయక నిదురించునది చేపా యోనినుండి పుట్టియు ప్రాణములేనిదా (ఆలోఛించి యోనినుండి పుట్టియు ప్రాణము లేనిది గ్రుడ్డు, సాగిపోవక తిరిగెడి చక్రమనగా కుమ్మరి సారె. సర్జ్హారులారా. నేను చెప్పినఏ సరిపోయినవా?

2సర్ద్జాః- చక్కగా సరివపోయినవి! సాంస:- మలినేనింక కథనువేయవచ్చునా? సర్దా,- అడుగుటెందులకు? ఆరంభించుము. సొంసః:- మ్‌ కథను నేను వెంటనే విప్పిచెప్పితిని కాని నాకధ విప్పటకు మీకును మీ ఫిలిస్తీయులకును ఏడుదినములు గడువిచ్చుచున్నాను 2సర్ద్జాః:- ఎందుకీ పరిహాసము కథవేయుము సొంస:- కథనుమీరు విప్పలేక పోయినచో సర్దాః- వందెమొడ్డుము భటుడు:- పందెమునకు మా సర్దారులు భయపడుతారా, పందెములేని కథపలావు లేని విందు ఒకటీ గదూ! సాంస- సరే, నాకథను మీరు విప్పినచో ముప్పది నారబట్టలను, దుస్తులను నేను మీకిత్తును, విప్పలేకున్ననవి మీరు నాకీయవలెను, సమ్మతమేనా? 2సర్ద్జా!- ముమ్మాటికి సమ్మతమే! సాంస- (తనలో) ఏీరికి నాన్వానుభవ సంఘటనము నొక కథగా నల్లిచెప్పెద, (ప్రకాశముగా) సర్థ్ధారులారా! కథవేయుచున్నాను సావధాన చిత్తులై ఆఅఆలకించుడు

• ఘన భయంకరమైన గర్జనముజేసి మృగములను జంపుకొని తిను మ్యగమునుండి తిండి లభియించె కమ్మని తీపిగలిగి. తీపిగలదేది? మ్యగమేది? తెలుపుడింక; సర్జారులు.- (పైకి జాచుచు ఆలోచించుచుందురు 2పౌరుడు:- (ప్రవేశించి. సాంసను బాబూ! సత్యవావి మీ తల్లిదండ్రులతో మాట్లాడుచు నిన్నులోనికి రమ్మనుచున్నాడు

సౌంసు- సర్దారులారా! నేనిదేపోయివత్తును. ఏడుదినములు గడువున్లది గదా. నిదానముగా నాలోచించియే చెప్పడు. (సాంసను నిష్కృమంచును సర్దా.-- సత్యవాదిగూడా ఈవిందులో పాళ్లానినట్ట్లున్నాడు. అతడు కుట్రపన్ని మనలనవమానించుటకు ఈకథ సాంసనుచేత వేయించియుండునా? 2సర్దా- కథవిప్పగలిగినవో అవమానమేల కలుగును! 1 సర్దా:- అసలు కథలో - భావమే గోచరించుటలేదు. 2సర్జా- మనముకథ విప్పకున్నవో తన కథను ఆపైన వివరించి చెప్పవలయును గదా! అందుచేత కథలో భావముండితీరును. 1 సర్ద్జా:- తలచిట్లిపోవునట్లు ఆలోచించినను భావము స్కురించుట లేదు. 2సర్దా - ఆ... ఆ..... నాకు సురించినటి. సర్దా:- ఏమిటది? 2సర్దా:- జక చక్కని ఉపాయము సర్జా- అపాయము లేని ఉపాయమేనా? 2సర్దూ:- అపాయమెందులకు? సాంసను భార్య మన స్వజాతీయురాలు. ఆమెను బెదిరించి ఈ కథయందలి భావమును తన భర్త వలన తెలిసికొని మనకు చెప్పనట్లు ఒప్పించుకొందము సర్హా:- అందులకామె అంగీకరించునా? ఒకవేళ అంగీకరించినను తనభర్త కథభావమును ఆమె కెలింగింప వలయునుగదా! 2సర్దా- సరోజ తన భర్తకు మన వలన కీడు కలుగునని తప్పక మనము చెప్పినదానికి ఒప్పకొనును. పిమ్మట ఆమె తవపెనిమిటిని పీడిందినచో కథ యందలి రహస్యమును చెప్పగలడు; ఆడవారు అడ్డకాలు సాచిన అడుగుటిసి ఆవలబెట్టగల మగవారెవరుందురు? సర్ద్హా.- నీవు చెప్పినది యుక్తియుక్తముగా నున్నది రేపే మనము సరోజను కలసికొని కార్భసాధనకు ప్రయత్నింతము. (ఈ ౨

(అందరు నిష్కమింతురు (సరోజ ప్రవేశము) సరోజు- విందు సమయమున నాభర్త వినోదముశనకై వేసిన పొడుపు కథ విప్పలేక " సర్జ్హారాలు కినుకవహించిల; వారి కినుక రానారానె థు పరిణమించునో! తలచుకొన్న నాగుండె నీరగుచున్నభి సర్జారులు:- (ప్రవేశింతురు) సరో:- (ప్రవేశించిన సర్జ్దారులను జూచు సర్జారులారా! నమస్కారములు, అపూర్యమైన మీరాకకు కారణమేమి? సరా:- సరోజు! మీ పెండ్లి వింందునకు వచ్చినపుడు నీ భర్త మాపై పాడుపు కథ వేయుటయును, పందెము నిర్ణయించుకొని యేడుదినములఅలో మేమాూకధను విప్పబూనుటయును నీవెలిగినదేగదా! సరోః- జాను. మీపై కథవేసినందులకు హృదయమునొచ్చి పచ్చి పుండై వగర్బుచున్నాను. 2సర్ద్జాా- ఆ కథలోని భావము నీవలన తెలిసికొనుటకే యింతదూరము వచ్చితిమి సరో.- విజ్ఞానధురీణులగు మీకన్న నేనంత పరిజ్ఞాతనా? సర్దా- పరిజ్ఞాతవనికాదు పతివలన కథయందలి భావము (గ్రహించి మాకు చెప్పవలయును. 2సర్ద్వా- రేపే కథ విప్పవలసినవినము కనుక ఈ రాత్రి నీభర్తను మచ్చిక చేసి కథలోని రహస్యమును (గ్రహించి తెల్లవారుసరికి మాకారహస్యము నందజేయవలెను. సరోః- అయ్యో! ఇదెట్లు సాధ్యమయగును. బలపరాక్రమ విజ్ఞాన సంపన్నుడగు నాభర్త నాకీ రహస్యమును చెప్పనా! బాబూ! ఈ పని నావలనకాదు. నర్జాః- అటులైన మేము ఇశ్రాయేలీయునకు పందెమోడి పరాభవము పాందవలసినవేనా?

సొంసను- డొల్‌లా 2నర్జా:- కథలోవి రహస్యమును నీభర్తవఅన (గ్రహించి మాకు చెప్పకున్నవో ఫిలిస్తీయుల పరాభవమునకు నీవేకారణమని.....

• ట్రేమతోడ నీహ్యదయ మర్చించుకొన్న పాజవిభుంబట్టుకొని యాగపశుఖుల్‌తి కలకుకత్తులదూసి నీకండ్లముందె చంపెదము మాదుక్రోధాగ్ని చల్లబడగ | సెర్దా:- అంతేకాదు.
• చిన్నుగనిపెంచి యింతదానిని నొనర్చి పాణములు నీపయినబెట్టి బతుకుచున్న పెద్దవాడైన నీ తండి బెగ్గడిల్ల చిత్రవధజేసి నిన్ను హింసింతుమబజల! సరో:= సర్దారు బాబులారా ! శాఐతింపుడు
• అంతవణకెందుల కొకించనాంత పడిన భర్తనర్ధించి కథలోని భావములను తెలిసికొనుటకు నేప్రయతింతు నిపుడె, రాజ హితులార! వీర సర్జారులార 2సర్ద్జా:- ప్రయత్నించుటకుగాదు. మాపని పూర్తివేయవలయును 1 సర్దా:- మాపని పూర్తిేయకున్న నీకును నీవారికిని ప్రమాదము తప్పదని గుర్తుంచుకొనుము. జాగ్రత్త! (సర్జారులు నిషమంతురు) సరోః- వోద్రైవమా! నేనెంత అభాగ్యురాలను. మొదటినుండియు మా పవిత్ర దాంపత్య జీవనమునకంతరాయములే తటస్థించుచున్నవి సాంసనును పెండ్లాడితినని మాఫిలిస్తీయులిప్పటికే రుసరుసలాడుచున్నారు. ఇంశలో నిప్పమీద నేయిబోసినట్లు నాభర్త సర్దారులతో పందెమొడ్డెను ఇకవారి కోపానలమెట్లు చల్లారును?

సౌంసను-డెలీలొ నర్దారులను శాంతివరచవలెనన్న నాభర్త వలన కథలోని రహస్కము నెలిగి వారికి చెప్పవలయును. అట్లు చెప్పితినేని నాభర్త పందెమోడిపోవును గదా! ఈ ఓటమికి నేనేకారణవుని నన్ను దూషింపకుండునా. అట్లని సర్హారులనా వ్యతిరేకించిన నాభర్తయు నా తండ్రియు నాకు దక్కరుగదా. ఏమి చేయుటకును తోచకున్నది. (ఆలోచించి నాభర్త వలన కథలోని రహస్యమెలిగి సర్జారులకుతెల్సి నావారిని కాపాడుకొనుటయే నాకర్తవ్యము. (దిగులుతో తలవంచుకొనియుండును సాంసను- (ప్రవేశించి తనలో) సరోజ నన్నుగాంచినతోడనే సూర్మరక్మిసో త్‌ సరోజమువలె వికసిత వదనారవిందయై స్వాగతమిచ్చెడిటి; నేడేల చెన్నుదరిగి విన్నదనమున మిన్నకున్నది; . కారణమేమైయుండును ప్రేయసీ!

• _ కిలకిలలాడుచున్‌ ప్రణయగీతముబాఢుచు నాట్యమాడుచున్‌ వలపులజూపుచున్‌ చురవాక్సుధజిందుచు కౌగిలించి నా కలఘు సుఖంబుగూర్చు 9సుమాస్త్రవిలోల కళాఐలాపినీ! పలుకవదేలనే! కలతబాసి. ఎనంబులు పుల్కరింపగన్‌;

సరో;:- నాథా! పరథ్యానమున నుండి మీరాకనే గుర్తింపకుంటిని, మన్నింపుడు: కాని ఒక్క సందేహము నన్నుపీడించుచున్నది. సాంసు- ఏమిటా సందేహము? సరో: అఆయేమియునులేదు. మొన్న వివాహభోజనానంతరము.......

• దుస్తులను పందెమొడ్డి ఫిలిస్తు జాతి తెలివితేటలు సాంతంబు తెలియగోల వీరులైన సరార్లపై వేసినట్టి పాడుపు కథ విప్పి నాతోడ నుడువదగద! నొంసు- అధియా! నీసందేహము శకథలోని రహస్కము నాతల్లి దండ్రులకు వైతము చెప్పక దాచియుంచితిని సరో:- తల్లిదండ్రులకు కున్న సరి తోనైన చెప్పగూడదా “టల సరియే! అర్జాంగినగు నాతోవై

పురుషుడు తల్లిదండ్రులను విడీచి భార్భ్యను హత్తుకొను నను పురాణవాకృము నిరాధారమేనా? నాంస- ప్రియులారా! రేపు ఫిలిస్తేయుల సమక్షమున కథవిప్పనపుడు అందలును విందురను తలంపుతో ప్రత్యేకముగా, నీతో విప్పనైతిని ఇంతమాత్రమునకు అంత పెద్ద సందేహమా. చెప్పెదను వినుము" మన వివాహమునకు మందుగా నొకప్పడు తిమ్నాతు పట్టణము నకు వచ్చుచుండ మార్గమధ్యమున గర్జించి సింహరాజమొకటి నాపై దుమికినది దైవబలముతో దాని దవడలు బట్టి చీల్చిచంపితిని మలికొంతకాలమునకు ఆ మార్గమునే తిరది వచ్చుచు ఆ సింహకళకేబరమునందొక తేనెతెట్టెను చూచి తిని, నేను వేసిన పొడుపుకథలో బలమైనదా సింహమే. తీపిగలది అందలి తేనె. సరో:- ఆవాీ! వింతయైనకథ! నాథా! నాసందేహము తీరినది పైరగాలిలో కొంతసేపు విహరింతుము రమ్ము. (నిష్కమింతురు వా /

తృతీయొంతము రెండవ రంగము (నరోజ, సాంసను, సర్హారులు ఆసీనులైయుందురు నాంసు- సర్జారులారా! నేను వేసినకథను విప్పటకు గడుఖు నేడేగదా! 1సర్దా- జెను! నేడే! సాంసు- అట్లయిన ముప్పది నారబట్టలు దుస్తులు తీసికొనివచ్చితిరా! 2ఇసర్దా:- '- మేము అన్నియు సిద్దముజేసికొనియె వచ్చితిమి; ముందు వీదుస్తుల విషయముచూచుకొనుము. సాంస- సరే! కథను విప్పడు 1 సర్జాః-

• మృగములను జంపుకొనితిను మ్యగమనంగ నడవులందు చరించు సింహబుంగాదె! తలచ మథురాతి మధురమై దానినుండి తిండి దొరికిన దననదితేనెగాదె! సాంసు- తనలో ఆహా! యేమిటీ ఏచిత్రము, నాకొక్కనికి మాత్రమే తెలినిన ఈ రహస్కృమును వరెట్టు గ్రహించిరి! నోరుజారి నాభార్యతో నుడివి శందుకు తగిన ఫలమనుభవింప వలసి వచ్చినది; నాభార్భ ముఖమున నీరహస్యము బహిొర్గతమైనది. కట్టెిపోయి గొడ్డలిలోజేరినట్టు నాభార్య ఏలతో జేరుకొన్నది. అండువే వీరు నన్నోడింపగలిగిరి. మన బంగారము మంటేదైన కంసాలి ననవలసిన పనియేమఘున్నది? (సర్హారులను చూచి సర్హారులారా! నాకభయందలి భావమును చక్కగా బ్రకటించితిరి. నేను పందెమోడిపోతిని; మీకీయవలసిన దుస్తులను రేపే మీకందజేసెదను. మీఠికపోవచ్చును. 2సర్జా:- రేవు తప్పక పంపించవలయును. (సర్జారులు నిప్కమంచతురు

సొంసను-దెలీలో

నాంస:- (భార్శవైవు తరగ) ఓన్‌! దుర్హాద్గురాలా! నయగారముతో నావిపకమును మభ్యపరచు కథలోని రహస్యమును (గ్రహించి నీ స్వజాతీయులకు మెవ్పను నాకు తీరని ముప్పను కలిరించితివి. భార్య వనుకొంటినిగాని నావ్రక్కలో బల్లెమని తలంపనైతిని.

సరో:- నాథా! పందెమోడినందుకు పరితాపపడుచుంటివా! ఆయోటమి మనకొక విధముగా ఉపకారమొనరించినది.

6౧సమపించును

సాంసు- చ! నయవంచకీ! దూరముగానుండుము; నన్ను సమీపించిన నీ పాణములు దక్కవు.

సరొః- స్వామీ! మీ ప్రాణములు దక్కించుకొనుటకే సర్జారులకు కథభావమును చెప్పితిని; ఇందు శానేరమేమియునులేదు. నన్నుమన్నించుడు.

నాంస'- ఆవో! యెంతచక్కగా బొంకుచున్నావు.. ఆడది బొంకిన గోడకట్టి నట్లుండుననుట నాకిప్పడనుభవమైనది.

సరో:- నాథా! మరులేని సమయమున సర్దారులు నన్ను నిర్వందించి కథా రహస్యమును మీవలన (గ్రహించినేను వారికి చెప్పకున్నవో మాతండ్రిని మిమ్మును పాత్య చేసెదమని చెప్పిరి. వారి నిర్ణయమునుండి మిమ్ము రక్షించుకానుటకే నేనిట్లు చేసితిని; మీరు అపార్ధముచేసికొన్న నా గతి ఏమి?

సాంస:- వినీ! ఆ విషయమును నాకు చెప్పినచో వారినింతకు ముందే వధించి యుందునుగదా! ఇదియంతయు నీకల్పన ; నేను నమ్మను. నమ్మి యిప్పటికే మోసపోయితిని. భర్త్రవంచకీ! ఈనాటినుండి నీకునా హృదయమున స్థానములేదధు. నీవు నాభార్యవుకావు మన సంబంధమింతటితో తెగిపోయినది. పొమ్ము! (సరోజ భర్త పాదములఅపనైబడ నతడు నెట్టివేయును)

సరోజ - క్తీర్తన వలపే తీరినదా! తలపే మారినదా! నానేరమును సైటి నన్నేలుకొనుమ సఖా ॥వల ॥

బెదిరింపులకు లొంగి - భితి పడి పోయాను మథిలోనై నీగుట్టు- చదురు కెక్కించాను చేతులారగకీడు - చేసికొంటిని స్వామి ॥!వల ॥ 2 నిన్నుకాపాడ్తుకొని- నీతోడముందునని ఏమేమొతలచితిని- నీమనసు కలచితిని మన్నింపుమా నాధా - నన్నువిడిపోదగునా ॥ వల ॥ (తెరపడును) తృతీయొంతము మూడవరంగము --6€రాజు, మంత్రి - సర్జారులు ఆసీనులైయుందురు (సత్యవాది ప్రవేశించును సత్య:- ఏపలినవారికి నమస్కారములు రాజు- మంత్రిశేఖరా! ఎవ్వడీ బైరాగి మంత్రి- బ్రభూ! ఇతడు మన ఫిలిస్తీయుడైననూ ఇశ్రాయేయుల పక్షము వహించి ఒకప్పడు దేశదోహమునకు శిక్షను అనుభవించినాడు. సాంసనుకు గురుతుల్యుడు మనకు సంపూర్ణ వ్యతిరేకి! రాజు- ఓరీ! రాజకీయములలో జోకృము కలిగించుకోవలదని నీకెన్నిమారులో చెప్పితిమిగదా! ఆసాంసనుతో చేరి నీవ చేయి విప్లవాత్మకమైన చర్చలు కృంతవ్యములుగావు.

• హీనజాతీయుడైన సాంనోనుతోడ కణసిరాజకీయంబుల కాలుమోపి బొజ్జలను బెంచుకొను నిన్నుబోలినట్టి. వంచకులచేత శాంతిలభించునొక్కొ? సత్ష్య- భభూ।
• పాలకుల నిబంథన ఫలాఫలములెల్ల బజల జీవదర్హణమున పతిఫలింప రాజకీయ సమస్యల రంగమందు కాలుబెట్టకకాలంబు గడువగలదె!

మంత్రి.- ఓయీ! వచ్చినపనియేదో బ్రభువులకు నివేదించుకొనుము.

సత్య:- ప్రభూ! ఫిలిస్తీయులకును ఇశ్రాయేలీయులకును దినదినము వైర మభివృద్దియగుచున్నది. మీరెన్నిచండశాసనములకేసి బాధించినను ఇణశ్రాయేల్‌యులు స్వాతంత్ర టీక్షన్‌ీడకున్నారు. ఈ విషయమును దేవరవారు ట్వర్రముగా నాలోచించుట మంచిది.

రాజు.- ఇశ్రాయేల్‌యుల నాయకుడగు సాంసనును బంధించిన, వారు తలయెత్తక చచ్చినట్లు పడియుందురు.

సత్య:- అధథోముఖముగా నుంచినను అగ్నిజ్వాలలు పైకిలేచునట్లు ఇశ్రాయలీ యులను బాధించుకొలది వారు సకాశించుచున్నారుగదా! ఇక సాంసను బలశాల్‌, అతనిని బంధింవబూనుట వ్యర్థము.

రాజు.- అతని బలము చూచి మేము భయపడుదుమని తలంచితివా! సర్జారులారా! సాంసనుజాడ నెలింగితిరా!

| సర్దా:- మహారాజా! విందునాటి థినోదప్రశ్షల రహస్యము మా కెజిగించినదని నాంసను తన భార్భను విడనాడెను. మరల కొన్నినాళ్ట్ళకు భార్య కావలయునని తన మామయింటికి వచ్చెను. కాని అతని మామ సరోజను అంతకుముందే మరియొకనికిచ్చి పునర్వివాహము చేసినందున తన రెండవ కుమూర్తెను పెండ్లియాడుమని కోరెను. అందులకు సాంసను సమ్మతింపక మీ ఫిలిస్తీయులనేమి చేసెదనో చూడుమని బెదిరించి వెడలిపోయెను.

2సర్ద్జా:- అట్లుపోయిన వాడూరకుండక మూడువందల నక్కలనుబట్టి రెండేసి నక్కల తోకలను ముడివేసి, దివిటీలు గట్టి నిష్వముట్టించి తరిమి మన ఫిలిస్తీయుల ద్రాక్ష ఒలీవ తోటలను గోదుమ చేలను నాశనము చేసినాడు. ఇప్పుడు ఏతాముకొండ లోయలో నున్నాడని తెలిసినది

రాజు.- ఛీ చెప్పకొనుటకు మీకు సిగ్గులేదా!

మంథ్రి:- బక్కసాంసనుని బంధింప మీకు శక్తిలేక పోయినదా!

నత్మ:- ప్రభూ! ఇశ్రాయేలీయ నాయకుడగు సాంసనును బంధించిన ఆరాజకము ప్రబలునేకాని శాంతి సమకూరునా! నేనిప్పడు సాంసను కడనుండియే వచ్చితిని. అతని సందేశము విని పిమ్మట మీరొక నిర్ణయమునకు వచ్చుట మంచిది.

రాజా:- ఓహాో! సందేశమును గౌనివచ్చితివా!

మయమంత్రి;- మనకు సందేశమంపునంతటివాడా నాంసన్‌!

సత్మ్య:- రాజా! సాంసన్‌ తనవాక్యములుగా మీతో నిట్లు విన్నవించుమనినాడు.

*. కట్టడిజేని మమ్ము కడగండ్లనునబెట్టితిరింత వట్టు; మా పుట్టినభూమిపై మమతబోదు; వృథాశమబెట్టనేల; మీ పట్టునువడి రాజ్యము విభాగముజేసి సగంబొసంగు చో నిట్టి వివాదముల్‌ గలుగునే! ప్రజలెల్లరు సంతసింపరే!

రొజు- ఓరీ! ఇశ్రాయేయులకు (పత్యేకరాష్త్రము కావలెనని పారిపోయిన సాంసను కోరికయా!

• అదరుచుబోయి కొండగుహలందు వసించుచునుంటిగాదు; మా

"కెదురుగనిల్సి యిధద్ధరణి నెవ్వరు పాలననేయ నర్జ్డులో కదనపుత్‌ర్చులో తెలియగాదగు; నూరక పిచ్చిపిచ్చిగా వదరగనేల? నీవిటకు వవ్చినదారినిబట్టి పామ్మికన్‌;

మంత్రి:- అంతియేకాదు.

*. అసువులుగల్లి నాంసను నిజాక్యతితో బ్రతుకన్‌ దలంచినన్‌ పసరమువంటి యాతని (టవర్తనపూర్తిగత్రోసిపుచ్చి తా మసమునువ్‌డి విప్లవము మాని (భున్‌ శరణంబు వేడి బా నిసవలె నుండవచ్చు;ు నవనీతల మించక బంచియిత్తు మే!

సత్య;- మహాబ్రభూ!

• వరిమళమిచ్చు వూవు తలపైనివసించి వెలుంగు, లేద! త తశ్తరు పదమూలమందొరిగి ధన్యతగాంచును; మానవంతు ఖ్‌ కరణ్‌మెలంగ జూచెదరుగాని; భవత్కత దాస్య జీవనా చరణమనస్స్కులై (బతుకజాలుదురే! ప్రళయంబు వచ్చినన్‌,

రాజుః- ఓహో! సాంసనంతటి మానధనుండైన, ప్రత్యేకరాజ్య మిమ్మని మయమమ్మ్హూలం యాచించుటెందులకు?

సుత్యః- ప్రజా శ్రయస్సుకొఅకు ప్రభూ!

మంటత్రి- రాజోత్తమా! సాంసను సామాన్యుడుకాడు. మహాబలశాలి, బలశాలికి చోటిచ్చుట ప్రమాదము. జకవేళరొట్టెముక్కంత రాజ్బమిళ్చనను వారు దానితో త్యప్తిపడక దురాక్రమణదారులై మనదేశమును కబళంప జూతురు. వారినినమ్మరాదు చేతులుకాలిన తరువాత ఆకులు పట్టుకొన్న ప్రయోజనమేమున్నది.?

సర్దా- నిజమే ప్రభూ. సాంసను మహావంచకుడు, బలవంతుడు.

• విందుకుబిల్ని మాపయినివేసె వినోదవిచిత్ర పశ్నలన్‌ పందెమునొడ్డి మమ్ము నగుబాటులకున్‌ గురిజేయ నెంచె; గ ర్వాందుడు' ప్రశ్నలందలి రహస్యములాతని భార్యవల్లనే యుందఅగా నెలింగి గెలుపున్‌గయికొంటిమ' రాజచంద్రమా!

2సర్ద్జా,- మేమట్లు గెలిచినందులకీయవలసిన ముప్పదినారబట్టలను దున్తులను రేవు పంపెదనని చెప్పి

• నిప్పయిమండి భార్య్వపయినన్‌గలహించి తొలంగిపోయి, మా కప్పయినట్టి వస్త్రముల నంపుతలంపున “నప్కెలోను లో యుప్పుదిమందినిన్‌దునిమి ముప్పదిదుస్తులమూట బంపె, తా చెప్పిన రీతి వేరొకనిచేత - పరాభవసూచకంబుగన్‌

రాజు - ఈ విషయము మాతో చెప్పలేదేవి?

సర్దా-- సిగ్గుపడి చెప్పలేదు ప్రభూ!

రాజు!- చ. మీరసమర్హులు గనుకనే నాంసను ఆడినదాటగా పాడినది పాటగా నున్నది పరీనాంసను!

• శ్రీరంజిల్ల యశంబుగాంచిన ఫిలిస్తీయ ప్రభుత్వంబు దు ర్వారంబంచు నెలుంగవా. సమరకార్యంబందు పోరాడి నీ ఏరత్వంబును చూపకీ ప్రజలపై ఐద్వేషణంబేల? నీ గోరీకట్టెద. నీదువంశజులనే గగ్గోలు గావించెదన్‌;

మంత్రి.- ఓరీ ఫిలిస్తీయ ప్రాణపహారీ! విప్ణవకారి!

• గుండియలులేక భయపడి కొండలఅందు దాగి సందేశమనుచు, బైరాగి నిటకు పంపితివి, - నీదుశక్తి జాపించరమ్మ్మ కడువడిన్‌, మగతనంబింత గలిగినేని! సత్య:- న్యాయపాలకులాళా! ఆవేశము మానవుని ఆలోచనము నణచివేయును ఆగ్రహము కార్యాచరణమున కాటంకముగదా.
• శక్తిగలిగి సొంసను దేశ శాంతికొఅకు ఆశపడి పంపుకొన్న సందేశములను నల్వుకాలించితిరి నేటికొల్పులోన ఆ[గహిరపక ధర్మంబు నరయుడయ్య! రాజు- ఓరీ! సాంసనుమాయెడల ధర్మముగా, న్యాయముగా ప్రవర్తించెనా!
• వెంచినపైర్లు నష్టపడ, పెక్కగు నక్కలబట్టి నిప్ప ము ట్టీంచిట న్యాయమా? కడువడిన్‌ సరదారులపైని కుట్రగా వించుట న్యాయమా? క్షుభిత విశ్వవినాశక ఐప్లవంబు గ ల్పించుట న్యాయమా? మన ఫిలిస్తీజలన్‌ దునుమాడ న్యాయభూ? వెంటనే ఎం రకర ఈ దుర్మార్లునికి యావజ్జీవ కారాగార శిక్ష ఐథించితిని యుడు. మంతి: ప్రభూ! “ఏెకత్రియాద్నర్థీకలో ,యన్నట్లు సత్యవాదికి విధించిన శిక్షనుతెలిసి కొన్నవో సాంసను బయటికి రాగలడాు వునకు పట్టుబడగలడు. (సర్జారులు సత్మ్యవాదిని తీసికొని పోవుచుందురు సశ్యవాల; ం తీర్తన :- టీలోకేశా- నామొఅవినవా! కరుణించి నను గనరావా. వీరేమిచేశురా - వీరరుంగరు నెనరుజూపిమన్నింపుముదేవా మార్చుమయ్యా! రాక్షసహ్యదయం చేర్చుమయ్యా! నీప్రేమరాజ్యం 1ఓ॥ ౭ నీతిమంతులకు ఈలోకములో నిలువనీడ కనిపించదాయెనే వెమిటయ్యా! నీఆలోచన ఇకలేదా! మాజాతివమోచన 1 ఓ!

చతుర్జాంక మొదటిరంగయు ( ఐబెతాముకొండ; సర్జారులు, ఇద్దరు పౌరులు వ్రవేశింతురు వారుడు:- సర్జారులారా! అదియే ఏతాముకొండ; అకొండలోయలో నాొంనను నివనించుచున్నాడు; మీరుమాతో కలసి సాంననును సమీపించినచో మీకును మాకును ప్రమాదము తప్పదు. కనుక మీరిందేనిలువుడు. మీము సాంసను తో మాటలాడి ఒప్పించి మీకప్పదింతుయు. అవ్వడు మూ బాధ్యతీ తీరిపోవును. మీ రతని నేమి చేసినను మాకు నసంబంధములేదు. ! సర్దా:- నరే. మీరు త్వరితముగా రావలయును..మేము మీ కొరకిచటన నిలిక్షిందచు చుందుము ్ట (పొరులు జక వైపునకు పోయి గిలువబడి) 2పొరు:- ఈకొండ దురారోహమై భయంకరముగా నున్నది. సాంసనుని సమీపించుటెట్లు? శౌరు:- సమీపించవలసిన వనిలేదు, ఇటునుండి కేక వైదిన నతడే మన కడకు రాగలడు. పొరులు- ఓసొాంసనూ! సాంసనూ! నసాంస- (తెరలో నుండి ఎవరు వారు? , తౌరు- వేంవంయు ఇశాయేయులవే! నీతో మూటలాడవలసి వచ్చితిమి; భయములేదు; లోయనుండి వెడలిరమ్ము వాంస - (పవేశించి ) మిత్రులారా! మున ఇశ్రాయేల్‌య జనాంగతు "కుశలమా? మరింతదూరము వచ్చుటకు కారణమేమి?

• క్షేమంబేగద మిత్రులార! సమతా సిద్దాంత నిర్మాత ని ష్కాముండార్ముడు నత్వవాదియును, నిశ్రాయేల్దనంబెల్ల స్వే ఛ్చా మార్గ ప్రతి షాదనంబులకు దీక్షంబూని యున్నారె? మీ క్షేమంబే నిరతంబుగోరి విజయశ్రీకై నిరీక్షించితిన్‌,

[గా

• గుండియలులేక భయపడి కొండలందు దాగి సందేశమనుచు, బైరాగి నిటకు పంపితివి,' నీదుశక్తి జాపించరమ్ము కడువడిన్‌ మగతనంబింత గలిగినేని! సక్య- న్యాయపాలకులారా! ఆవేశము మానవుని ఆలోచనము నణచివేయును ఆగ్రహము కార్యాచరణమున కాటంకముగదా.
• శక్తిగలిగి సాంసను దేశ శాంతికొఅకు ఆశపడి పంపుకొన్న సందేశములను నల్వురకాలించితిరి నేటికొల్వులోన ఆ[గహిరపక ధర్మంబు నరయుడయ్య! రాజు- ఓరీ! సాంసను మాయెడల ధర్శముగా, న్యాయముగా ప్రవర్తించెనా!
• _పెంచినపైర్లు నష్టపడ, పెక్కగు నక్కలబట్టి నిప్ప ము "ట్టీంచిట న్యాయమా? కడువడిన్‌ సరదారులపైని కుట్రరా ఏించుట న్యాయమా? క్షుభిత విశ్వవినాశక విఫ్లవంబు గ ల్పించుట న్యాయమా? మన ఫిలిస్తీజులన్‌ దునుమాడ న్యాయా? సర్జ్హారులారా! ఈ దుర్హ్మార్గునికి యావజ్జీవ కారాగార శిక్ష ఐథించితిని వెంటనే చెరసాలలో బడవేయుడు. మంత్రి ప్రభూ! “ఏకక్రియాద్వ్యల్థ్‌కరో యన్నట్లు సత్యవాదికి ఐిథించిన శెక్షనుతెలిసి కొన్నవో నాంసను బయటికి రాగలడాు వునకు వట్టుబడగలడు. (సర్జారులు సత్యవాదిని తీసికొని పోవుచుందురు) సత్తా కీర్తన మి- ఏ లోకేశా - నామొఅవినవా. కరుణించి నను గనరావా. వీరేమిచేశురా - వీరెరుంగరు నెనరుజాపి మన్నింవుముదేవా మార్చుమయ్యా! రాక్షసహ్యదయం చేర్చుమయ్యా! నీప్రేమరాజ్యం 1& | 2 నీతిమంతులకు ఈలోకములో నిలువనీడ కనిపించదాయెనే ఏమిటయ్యా! నీఆలోచన ఇకలేదా! మాజాతివిమోచన ఓ!

తుర్దాంక మొదటిరంగము ( వెతాయుకొండ; సర్దారులు, ఇద్దరు పౌరులు (పవేశింతురు |! పౌొరుడు:- సర్దారులారా! అదియే ఏతాముకొండ; అకొండలోయలో నాంసను నివనించుచున్నాడు; మీరుమాతో కలసి సాంసనును సమవించినచవో మీకును మాకును ప్రమాదము తప్పుదు, కనుక మీరిందేనిలువుడు, మీము సాంసను తో మాటలాడి ఒప్పించి మీకప్పుగింళుము. అప్పడు మూ బాధ్యత తీరిపోవును. మీ రళని నేమి చేసినను మాకు నసంబంధములేదు. [సర్హాః:- సరే! మీరు త్వరతముగా దావలయును.మేముమీ కొరకిచ్చటనే నిర్‌క్షించు చుందుము. (పౌరులు ఒక వైఫునకు పోయి నిలువబడి) ఇవొరు.- ఈకొండ దురారోహమై భయంకరముగా చున్నది. సాంసనుని సమీపించుటెట్టు? । పొరు - నమీపించవలనిన పనిలేదు, ఇటునుండి కేక వైదిన నతడే మన కడకు రాగలడు పొరులు - ఉసాంసనూ! సాంసనూ. నాంస:- (ఆఇరలో నుండి ఎవరు వారు? వారు- వచు ఇశాయేయులవే. నీతో మాటలాడవలసి వచ్చితిమి; భయములేదు; లోయనుండి వెడలిరమ్ము నొంస:- _ (ప్రవేశించి ) మిత్రులారా! మన ఇనశ్రాయేల్‌య జనాంగయు "కుశలమా? మీరింతదూరము వచ్చుటకు కారణమేమి?

• క్షేమంబేగద మిత్రులార! సమతా సిద్దాంత నిర్మాత, ని ష్కాముండార్ముడు సత్యవాదియును నిశ్రాయేల్డనంబెల్ల స్వే ఛ్చామార్ల ప్రతి పాదనంబులకు టిక్షంబూని యున్నారె? మీ క్షేమంటబే నిరతంబుగోరి విజయక్రికై నిరీక్షించితిన్‌

సొంసను- డెల్‌లొ

2పాౌరు.- మా క్షేమము గోరుట అటుంచి నీ విప్పడు మా ప్రాణములకేముప్ప తెచ్చిపెట్టినావయ్యా.

సాంస;- మిత్రులారా. నేనేమి చేసితిని?

వొరు.- ఏమిచేసితివా? మన జాతీయులను దాస్య విముక్తులను జేయుటకై

ఫిలిస్తీయులపై తిరుగుబాటు చేయలేదా. తత్ఫలితంగా నిన్ను పట్టివారి కప్పుగించు వణకు మన ఇశ్రాయేలీయుల చిత్రవధ చేయుటకు రాజశాసన మైనది.

నసాంసు- అయ్యో! మనలను వారు పెట్టిన హింసలను మఅచి నాపై నేరము మోపిరా! నేరస్తుడననితోచిన నన్ను శిక్షింపవలయును గాని అమాయకులగు వారి నందరిని హించించుట న్యాయమా.

2పొరు:- న్యాయము న్యాయమని ఘోషించిన సత్యవాదిని చెలనాలలో నశరకయాతనకు గురిజేయుట వెలుగవా?

సాంస:- ఆ... గురుతుల్యులగు సత్యవాదిని చెలలో వేసి బాధించిరా. 'చీమకతైన నపకారము చేసి యెరుగని ఆ దయాహ్యదయుని, ప్రమమయుని హింసింప వారికి చేతులెట్లాడినవి! పండ్లున్నచెట్లకే రాళ్ట దెబ్బలన్నట్లు సన్నార్గులకే (శ్రమలు ప్రాప్తించును మంచివారికి లోకమున తొదవ్రి్ధండదుగదా,

| పౌరు:- మేముచెప్పినటుల నీవు చేయకున్న మన ఇశ్రాయేలీయులందరికిని ఈ లోకమున తావుండదు.

నాంస:- సహోదరులారా! మీరు చెప్పని నాకర్థమగుటలేదు ఇప్పడు నన్నేమి చేయమందురు? జాతి శ్రేయస్సు కొలకు నాజీవములవైన వదలుటకు సిద్దముగా నున్నాను. నారక్స పాతముతో జాతికి విముక్తి కలిగిన నిక నాకు కావలసినదేమున్నది

ఇపొరు- నాంసనూ! జాతి నుద్ధరించు నీవంటి వారే దేశభక్తులు కాని దేశమాతకు జనించి పెరిగి పెద్దవారై విదేశీయ ఐక్యతాచార మోహితుళై న్వార్ధమునే పరమార్ధముగా భావించి తొత్తులై జీవించు వారివలన దేశమున కుపయోగమేమున్సది.

(ఈ

సొంసను-డెలీలొ 1పొరు- నిన్నుమేము ప్రభుత్వమున కప్పదించిన మమ్మువారు హింసింపరు. నీవు మామాట విందువని సర్జారులను తోడ్కొని వచ్చి వారి నల్లంత దూరమున నుంచితిమి. సాంస- మిత్రులారా. నేను మరణింపవలయునని యే మీ నిర్ణయమా? 2పాొరు.- నీవు మరణించిన మాకేమి వచ్చునయ్యా? కాని మా బాధ విరుగుడ గుటకు నిన్ను సర్జారులకు పట్టియిచ్చుటయే మాపని, అంతట మా భఖారముతీరును తరువాత నీయిష్టము నాంస.- అటులైన నన్ను బంధించి మ్‌ బాధ్యత నెరవేర్చుకొనుడు. (పౌరులు బంధించి సర్జారులకప్పదింతురు వౌరు-- సర్జారులారా! మీరు కోరినట్టునాంసనును మీ కప్పగించితిమి; మా బాధ్యత తీరీపోయినటి. ఇక మేము పోయెదము, (పౌరులు నిప్కమింతచురు) నర్దా- పరీ! గర్వాంధుడా!

• నరపతి శాసనంబొక తృణంబుగనెంచి భయంబుపడి యెం దజినా! వధించి దొంగవలె దాగిన రోజులుపోయె; నేటికిన వొరికితి వెందుబోగలథవు, దుర్మతి. సింహము తారసిల్లినన్‌ కరియెదిరించునే! జయముగాంచునె? ప్రాణము ఏీడకుండునే!

2సర్దా:- ఏరీ! నీచా! నీకు పోగాలము దాపురించినది.

• మదమున కన్నుగానక యమానుష కార్యము లాచలంచి సం పదలనుకొల్ల గొట్టితివిి పంట పొలాల నొల్‌వ తోటలన్‌ యుదమున పాడుజేసితివి మూర్చుడ! నీకిక దిక్కెవండురా! పద పద రాజసన్నిథికి పాస ఫలంబు తొలంగి పొవునే!

నాంస:- (నవ్వి అధికారమున్నదని అదరి పడకుడు మీ ఫిలిస్తీయులను బాధించినప్పడు మీ మగతనమేమైనది? నన్ను బంధింపచేతగాక

స్రొ్థంసనూ-డెల్‌లా ఇణశ్రాయేలియులను హింనించిన పిరికి పందలు మీరు నన్నేమిచేయ గలరు? (ోహులారా. ఈ బందముల వదళంచి యిప్పడే మ్‌ పనిబట్టెద 6(సాంసను బంధములు విదల్చిత్రెంచుకొనగా సర్జారులు పారివోవుదురు (కిందనున్ల గాడిద దవడ ఎముక నందుకాని నాంసు- ఏల్‌! సర్జారులారా! పారిపోదురేల? నిలు నిలుడు.

• ఎచ్చటి కేగినన్‌ విడుతునీ! యథధికారమందాంధులార! మా పచ్చని జాతి జీవనము పాడొనరించుటె గాక! నాపయిన్‌ కచ్చ వహించినారు కులకాంతలు గొల్లువననేడ్వ మీదు గో ర్వేచ్చని రక్తమాని విహరించెద! విశ్వశుభంబు గూర్చెదన్‌; ను (వడిగా సాంసను తెరలోనికిపోయి ఆయాసము నభినయించుచు ప్రవేశించు శ ది సాంస- యెహోవాదేవా! అల్బడనగు నేను నీయాత్మ బలంబున వేయిమంది ఫిలిస్తీయులను ఈ గాడిద యెముకతో సంహరించితిని, నీప్రక్క ఏ వేయి మంది పడినను నీకుడి ప్రక్కను పదివేల మంది ఠూలినను వ అపాయము నీ యొద్దకు రాదనిన నీవు నా కండగా పసిడికొండ నుండ నన్నెవరేమి చేయగలరు తండ్రీ! శకువులతో పోరాడి అలసిపోతిని. అయ్యో! ఆయాసమునకు త్ర్‌డు దాహబాధ అధికమగుచున్నది! ఈ పరిసరముల నీరెచ్చటిను కన్పించుటలేదు. అబ్బా! శరీరము నీరసించి కండ్లు తిరుగుచున్నవి;
• ఎల్ల సముదంబు నిరుప్రక్కలకు దోసి బాట నేర్చరటి కాపాడినావు; ఐగుప్తు దాస్యంబు నపనయింపగనెంచి పిల్చి మోషేను పంపించినావు; పదిచట్టముల రాతి పలకల చేజేత ” టీవించి జనుల కందించి నావు" శిలనుండి జలముల చిందించి ప్ర్‌తిమై దీనుల చాహంబు బీర్చినావు

మాటతడబడె; కనుచూపు మందగించె పిదిలె ధైర్యంబు నాలుక పిడుచ గట్టి: ఉదక మిచ్చి నాప్రాణవాయువుల నిచ్చి దీనుడను నన్ను బోవవే. దేవ దేవ! సర్వేశ్వరా. క్షణము క్రిందట సింహబల మొసంగి, వేయిమంది ఫిలిస్తీయుల నవల్‌ీలగా జయింప జేసిన నీవు నన్నీ దాహ బాధతో మరణింప జేయుదువా! పరమేశ్వరా. నీ చిత్తమెట్ట్లున్న నట్లే కానిమ్ము. (తెరలో పెద్ద ధ్వని ఆ.... ఏమిటాధ్వని, ఎక్కడిటి నీటి ధార! ఆవో! పరవేంశ్వరా! నీవెంత దయాసముదుండవు, నాదాహము ట్‌ర్హ భూమిని బద్దలించి నీరు వైకి దెచ్చాతివా (లోనికేగి మరల వచ్చి) ఎంతతీయని పానీయము, ఆయాసము వోవుటము గాక వీరు త్రాగుట వలన అద్భుతమగు శక్తి వచ్చునది లోకరక్షకా నీకు స్తోత్రములు (ఆలోచించి) నేనిప్పడేమి చేయవలెను? దెబ్బతిన్న ఫిల్‌స్తీయులు ఈ ప్రాంతమును యుట్టడింపక మానరు. నేనిటనున్న ప్రమాదము కలుగవచ్చును. కనుక సమీపమందలి గాజా పట్టణ వేశ్యవాటికలో నీరాత్రి తల దాచుకొని వేకువనె లేచు మతఅియొక చోటికేగెద. (ఒకవైపున సాంసను తోనికేగును మరియొకవైపు సర్దారులు ప్రవేశింతురు సర్దా- సాంసను ఈ గాజా పట్టణములోనే ప్రవేశించెను. రాత్రి వేళ నతని పట్టుకొనుట మిక్కిలి కష్టము కనుక పట్టణ సింహద్వారము కడ మనసైనికులతో పొంబియుండి అరుణోదయమున నతని వెదకి పట్టుకొందము. 2సర్దా.- నిజమే! ఇంత చీకటిలో పట్టణములో ప్రవేశించి యతని నెట్టు కనుగొనగలము. పట్టణమున ప్రవేశించిన వాడు తిరిగి తప్పించుకొని పోకుండునట్లు పట్టణపుగవనియొద్ద మతికొందథిని కాపలా బెట్టుదము సర్ద్హా:- మనమనుకొన్న విధముగా , చేయుటకు మన సైనికులను హెచ్చరింతము రమ్ము ॥ లు గంధభా (సర్దారు లొకవైపుకి లోనికేగసాంసను మత్స సళళ షు నో ప్రవశిక్షమాళ్య్యూ ఆఫు 63233! 1 . ఎంత్‌ ఇ పొం నాం నో ఎవొ లగిగి ౧10 ఇ

మొంసము- డెల్‌లా నాంస.- ఇప్పటి కర్ధరాత్రి గడబినది నన్ను బంధించుటకు సర్ద్షారులు సైనికులతో వచ్చినట్ట్లు వారి సంభాషణల వలన తెలియుచున్నది ఇదియే పట్టణ సింహద్వారము (చెవియొగ్గివిని ఫిలిస్తేయులిందే యున్నారు నేను తప్పెంచుకొనుటెట్టు? తెల్లవాలనచో వ్‌రునన్ను బంథింతాురు (ఆలోచించి ఏమైన కానిమ్ము ఈ ద్వార బంధముల నూడబెరికికొని ఎదురైన ఫిలిస్తీయుల మదమడంచుచు పరుగెత్తెదను గాక! (సాంసను బక ప్రక్కగా లోనికేగును సర్జారులు మతియొకదప్రక్క (ప్రవేశింతతురు సర్దాః- అడుగో! సాంసను తలుపు దర్వాజా నూడ బెరికి భుజమున బెట్టికొని పరుగెత్తుచున్నాడు, చిసర్డ్దా:- తగ్గవయ్యా! ఈ-చీకటిలో వాని వెంట నంటిన నెందలినైన చంపగలడు సర్దాః- నిజమే. అతని బలము మన మెలుగనిది కాదు వాని కెదురైతిమా మనల నూరక పోనీయడు. 2సర్జా- సాంసనున కింత బలమెందున్నదో! అబలమెట్ల వచ్చినదో తెలిసికొనుట మంచిది. । సర్జా-- తెలిసికొశవలసినదె కాని వంఎందుం వాడెటుబోవునో గమనింపవలయును గదా, పోదము పద. (నిషృమింతురు

చతుర్గాంకమయు ల రెండవరంగము (తెరముందు నాంసను ఏకాంతముగా నుండును

నొాంస'- అయ్యో! నేనెంత దురద్యష్టవంతుడను! ఇరువ దేండ్లు ఇశ్రాయేలీయు లకు న్యాయాధిపతిగా నుండి తుదకు ఫిలిస్తీయులకు భయపడి అజ్ఞాత వాసివైై వెలగ వలసి వచ్చినది. ఈ స్థితిలో వెన్న దాగోను దేవతాలయమున డెలీల అను వేశ్ళ్యయొక్క నాట్యమును చూచితిని. అయన్మాంత మినుమునువలె ఆమె సౌందర్యము నన్నాకద్షించినది, కన్ను మూసినను తెఅణినను డెల్‌లా రూవమే కన్సించుచున్లది. ఆమెకు వశమైన నా మనసును త్రిప్పకొనలేక పోవుచున్నాను - డెల్‌లా.

• చక్కని మోముదామర; ప్రసన్న విలోచన పంక్తి; చేతికిన్‌ జక్కని కాను నమృతము-చచిందెడి మోవియు; కంబు కంఠమున్‌ క్రిక్కిరి చన్నులున, సొగసు కీల్ణడలున్‌; కనులార గాంచినన్‌ మక్కువ గల్లి నివదియ మానునె! యెంత విరాగి యేనియున్‌;

చితి శరీరమును మాత్రమే దహింప వువృ్మథ చింత శరీరమును హృదయమును గూడ దహింప జేయు ననుట వాస్తవమే! - ఇనుప కచ్చడములు ధరించిన యోగీశ్వరులు సైతము కాంతల కడగంటి చూపులకు కరగి పోదురు గదా! ఎంత నిగ్రహించినను నామనునసు డెల్‌లా వైపు పరుగెత్తు చున్నది. ఆమెవలన నాకు అమర సుఖము లభించునని ఆశ కలుగుచున్నది. అదిగో ఆ కనుపించునదే డెలీలా మందిరము. లోనికే గెద గాక. (లోనికేగును వెంటనే తెరయెత్తబడగా డెలీలా అలంకరించుకొను చుండును డొలీలొ మందిరము _ నాంస:- రపవేశించి విలాసవతీ! నేను పరదేశిని; నేడిచ్చట విశమింప వీలగునా? డెలీలా:- ఎవరు మీరు? (ఆలోచించి మ్‌ పేరు ...సాంసను గదా?

సౌంసను-డెలీలా సాంస- నాపేరు నీకెట్లు తెలిసినది? డెల్‌:- ఇశ్రాయేలీయుల నాయకుడ వగునీ పేరురెవరికి తెలియకుండును? సాంస- పేరు తెలిసినంత మాత్రమున ఈ పేరుగల వాడితడని గుర్తించుట కఈష్టముగదా, డెల్‌- ఒకసారి చూచిన వాలిని గుర్తించుట సులభముకాదా సాంస- నన్నునీవెప్పడుచూచితివి? డెల్‌:- దాగోను దేవాతాలయమున నేను నాట్యము చేయునపుడు తదేక ద్యష్టితో నీవు నావంక చూడలేదా? నాద్యానంతరము నిన్ను కలిసికొన (పయత్సించితిని, కాని నీవు కనబడకపోతివి నాటినుండి నాఫ్టెతి యేమని చెప్పదును?

• కనులకు నిద్రరాదు; మతి గానముపై నశనురక్తిలేదు- భో జనము రుచింప; దెప్పడు విచారము తప్పదు; నీ స్వరూపమే క్షణమున గంటినో: మనసు చంచలమయ్యెను మతథ్యధాగ్నిలో తనువు దహింపపనీక, మమతన్‌ దరిజేరి సుఖంబు గూర్చుమా. నాంస- మోహనాంగి. నిన్ను జాచినది మొదలు నీవలెనేనును విరహవేదన ననుభవించుచు నీ యిల్లు విచారించియే వచ్చితిని. అపురూప సౌందర్భవతివగు నిన్ను చూచి నాహ్యదయ మూరటి జెందినది చెల్‌,
• కంటిని నీదురూపు పొడగంటినినీనటనా విలాసముల్‌ వింటిని నీ మ్యదూక్తులను; విశ్వవిధాత యెహోవదేవుడే మంటిని విసి నిన్నిటుల మానినిగా స్యజయించినాడొ. నా కంటికి పర్వమై మెలుపుగా కనిపించితి; వో విలాసినీ, డెల్‌.- మనోహరా మానవజన్మ మెత్తినందులకు- భోగముల ననుభవించుట కన్న మఖియేమున్నది? (ఈ హం

సాంసను-జెల్‌లొ

• పుట్టిన జీవికోసరము పొంచి కనుంగొనుచుండె మృత్వ్యు-వే పట్టున నే నిమేషమున ప్రాణము పోవునొ! చెప్పలేము కా బట్టి యనంత భోగరస వాఠథిలో నిలువీత గొట్టుచున్‌ గట్టుకు చేరుకొందము సఖా. సుఖ సంపద లుప్పతిల్లగన్‌;

సాంసా- సఖీ. నీచమత్కారవాచా నైపుజణ్యమునకు ఐహిక శా స్త్రోపదేశమునకును మిక్కిలి సంతసించితిని

డెల్‌ - అటులైన ఎప్పుడును నన్ను విడిచి పెట్టి పోననియు, నీ హృదయమున నాకు మబఖుగైన దుండదనియు చెప్పగలవా?

నొంస:- నాహృదయమే నీయదికదా! అట్టియెడనే నెక్కడకు పోగలను?

• ధన సముపార్దనంబె యొకధర్మముగా గల వేశ్యజాతితో జననము నొంధదియున్‌ హృదయ సారసమిచ్చి సమాదరించి; ని ర్ధనుని ననున్‌ వరించి అనురాగ సుధాంబుది దేల్చినావు! నా తనువు మనమ్మ్ము నీదె! యికదాపగనేల సుఖప్రదాయిని!

నాంస- ప్రేయసీ. ఫిల్‌స్తీయ సర్హారులు నన్ను బంధింప వెదకుచున్నారు. వారి చేతికి జక్కిన నేమగుదునో. నా తల్లిదండ్రుల నొకసారి చూచి త్వరలో విన్ను కలిసికొ నగలను డెటా- ప్రియా జాగురూకులై పోయిరండు మీరాక కొఅకు వేయి కండ్లతో ఎదురుచూచుచుందును. (సంనొోను నిష్కమించును (డెలీలా అలంకరించుకొనుచుండ సర్దారులు ప్రవేశింతురు డెల్‌- సర్జారుబాబులారా, రండి రండి. అలవాటు లేనిమీరు మా యింటి కరుదెంచుటి ఆశ్చర్యముగా నున్నది; ఈ యాసనములపై కూర్చుండుడు. సర్దా:- కూర్చుండుటకు రాలేదు, నీవలన నొక కార్యము సాధింపవచ్చితిమి. డెలీ:- నావలన నే కార్యమగును. అబలను, ఆడుదానను నన్నవహేళన చేయుచుంటిరా! (€ఉ ౨

నసొంసను- దెల్‌లొ 2సర్దా:- _ దేవుడేర్చరచిన స్త్రీపురుష లింగ భేధములు తలక్రిందులగు చున్న ఈ నాగరికతా ప్రపంచమున స్రీలు చేయలేని పనులేమున్నవి. నీవు మాకు సాయపడుదువనియే వచ్చితిమి. డెల్‌:- అంతమాట అనకండి. నావలన కాదగిన కార్భమేదో తెలియజేయుడు. సర్జారులగు మ్‌ మాట జవదాటగలనా? సర్దా:- _ ఫిలిస్తీయ ప్రభుత్వముపై తిరుగుబాటు చేసిన సాంసను నీకు విటుడై నీయింట నున్నాడని తెలిసికొంటిమి. డెల్‌:- నిజమే! కొంతకాలమునుండి సాంసను నన్ను మోహించి నావంచగాచి యున్నాడు. కాని ఇప్పడింటిలో లేడు. 2సర్దాః- ఇంటిలో నున్నమేమేఅ వత్తుయము? డెల్‌ - అతనిని బంధింపవచ్చితిరని తలంచితిని. | సర్దాః- బంధించుట కెన్షియో పర్మాయములు ప్రయత్నించితిమి; కాని మా (యత్స్నములన్నియు వ్యర్ధమగు చున్నవి. అతడు మహాబలవంతుడు. ౫2సర్దాః- సాంసనునకు అంతటి బలమెట్ట్లు కలిగెనొ! అబలమెట్లు తొలగునో! నీవతనిని లాలించి తెలిసికొని మా కెఖిగింపవలెను ' సర్దాః- -అట్లు చేసితివేని వేయి వరవోలు నీకు బహుమాన మిత్తుము. డెల్‌:- సర్దారు మహాశయులారా! నన్ను నమ్మవచ్నిన వాని నట్టేట ముంచుట న్యాయమా?

• మీపయి పంతగించుటది మేలని నేను వబింపలేను, నా రూప విలాసముల్‌ గని నిరూఢిగ నన్ను వరించి నమ్మి: నా ఉపాపున నున్న వరునకు ప్రాణ వినాశన మాచరించినన్‌ పాపముగాదె! మావలపు బంధము ద్రెంచుట మీకు న్యాయమా! 2సర్జా:- _ డెల్‌ీలా! న్యాయా న్యాయములతో మాకు పని లేదు, మేము చెప్పి

నట్టు చేయకున్న వేయి వరవాలనే గాక నీయాయువులను గూడ పొగోట్టు కొందువు. డెల్‌:- సర్జారులారా. మీకు కోపము కలిగించితిని మన్నింపుడు. శత విదముల (ప్రయత్నించి మీకు సంతోషము కలిగింతును. సాంసను మనలను జూలున ప్రమాదము మాటిల్లును. పోయిరండు. (సర్జారులు నిష్కమింతురుు) డెల్‌!- అయ్యో! సర్హారులు చెప్పినట్లు చేయకున్న నన్ను బ్రతుకనీయరు. నన్ను నమ్మివళ్చినసాంసనునకు నేనెట్లు కీడు చేయుదును. ఇప్పుడేమి చేతును. నాంసను తన రహస్యమును వెల్లడించినచో సర్జారుల వలన నతనికి (ప్రమాదము తప్పుదు. వెల్లడించకున్న నాకు దప్రమూదము సంభవించును. ఎంత ఆలోచించినను మా యిరువురిలో నాకఠికి మరణము తప్పదు తనకు మాలిన ధర్మము మొదలు చెడ్డబేరమన్నట్లు మయుందు నా ప్రాణముల మీదికే వచ్చినపుడు సాంసను నెట్లు కాపాడుకొందును. ఇకసాంసను వలన నాకగు ప్రయోజనమే మున్నది? లాలన జేసి సాంసను బలరహస్కమెతింగి మాన ప్రాణముల కాపాడు కొనియెదగాకే అడుగో సాంసను వచ్చుచున్నాడు విచారముతోనున్నట్లు నటింవెదను. నాంస:- €(పవేశించి ఆహా! ఏమి యీ వైపరీత్యము నే నింట కాలిడగనే కొగిలించుకొను నా డెల్‌లా నేడేలకో విగతాభరణయై విచార సాగరమున మునిగియున్నది సమీపించి వచారించెదగాక! ప్రేయసీ!

• స్వామియటంచు నన్లదిసి స్వాగత మిచ్చి సమాదరించు నా కోమలి. ఎందుకీ ప్రణయకోపము ; తాపముబాపుముద్దు నె మ్మోమటు టతిప్పనేల? అనుమోదముతో కనువిందు జేయవే! "యేమిటి కీ ఐచారము సఖీ! శరదిందుముఖీ! వాచింపవే డెల్‌:- నాకు విచారముగాకమటేమగును; నా సర్వస్వమును నీకు సమర్శించి ననునీవుమా త్రము నాకు మననీయక మెలగుచుంటివి. (ఈ ౨

నెంసన్సు- డెల్‌లొ

నాంస:- సఖీ. నామనశ్శరీర జీవములనెన్నడో నీయభినమొనర్చితినిగదా. నీ కిప్పడీ యనుమూనమేల పాడమినది

డెల్‌- మనసువిప్పి నీ పూర్వచరిత్ర నాతో నెప్పడైన చెప్పితివా.

సాంస- మనోహరీ! నేవిశ్రాయేలీయుడనని ఫిలిస్తీయులు నన్ను బంధింప ప్రయత్నించుటవలన వారినెందఖినో హతమార్చి ప్రచ్చన్నుడనై నీపంచ జొచ్చితినని నీతో చెప్పలేదా ఇప్పడెందుకీ నిందమోపుట.

డెల్‌- ఫెలిస్తీయులను సంహరించిన విషయము నీవు చెప్పకముందే నేను వినియుంటిని కాని-

• వేవురు ఖడ్గపాణులగు టిరులు వైబడిచంపజూచినన్‌

కేవల మీవొకండవయి గెల్పువహించు మహాబలంబు నీ కేవిధిగల్లెనో! మఅలనెట్లు తొలంగునొ! ఏప్పిచెప్పినా భఖావములోని శంకనెడబాపుసఖా! అనురాగముండినన్‌ సాంస- సుందరీ! స్రీలు కోరదగినవి విడిచి నా బలాబల విజ్ఞాన వాంఛనీకేల పొడమినది.

• విలనిత పుష్పముల్‌ మదికి విందొనరించు పదార్థ జాలముల్‌ వలువలు, సామ్హ్ములున్‌ వివిధ వస్తువు లుజ్జవల భూషణంబుటున్‌ లలనలు గోరు చుంద్రు మగలన్‌ ప్రియనారసి నీ బలంబెటుల్‌ కలిగినా? తొల్లునో? తెలియగా గమకింతురె చారులోచనా.

డెల- నాపై వ్రమయున్న చెప్పరాదా లేకున్నమానివేయరాదా! ఎందుకీ యెత్తి పొడుపుమాటలు. సాంస- సఖీ! నీపై ప్రేమలేకేమి? చెప్పచున్నాను వినుము ఏడు నిరవంజి చువ్వలతో నన్ను బంధించిన నాబలము తొలగి సామాన్ముడనయ్యెదను డెల్‌- . నీవు చెప్పినదెంతవలఅకు నిజమో! నిరవంజచువ్వలను తెప్పించి పరీక్షించినగాని నా సందేహము తొలగిపోదు సాంసా- అట్లే కానిమ్ము

నొంనను- డెలీలొ డెల్‌ - మనోహరా! నా మనోవేదన తొలగించితివి. రమ్ము పూదోట కేగుదము. (నిష్కమంతురు (నాంసను డెలీలా ఆసీనులై యుందురు డెలొ- మనోహరా! ఎందుకీ యసత్యవాగ్దానములు - నాతో నిజము చెప్పట కిష్టము లేదనిన జక్క మాటతో తీరిపోవును గదా!

• ొత్తవై యే పనికి బెట్టుకొనని యట్టి కలయ టెనబిన త్రాళ్టతో గట్టిన యెడ సిర యశంబును గన్ననా సింహబలము తొలగి పోవును ఐఏనగదే! తోయజాక్షి! డెల్‌: ఇంతకు ముందు నీవు చెప్పినట్లు ఏడు నిరవంజ చువ్వలతో నిన్ను బంధించి ఫిలిస్తీయులు వచ్చుచున్నారని బెదరించినంతనే నిర వంజి చువ్వలను గడ్డి పోచల వలె త్రెంచిన నీవు పేనిన శత్రాళ్ళతో బంధింప బడుదువా, ఎందుకీ వట్టి మాటలు -
• వలపు గలదేని సత్యంబు పలికి నన్ను కలిసి మెలగుటొ. లేకున్న తొలగి చునుటొ! తేల్చుకొనుము నీకపటంబు తెలిసిపోయె, మనసు నీయని మమత సమృతము గనునె? నాంస - డెల్‌లా! నిన్నెంత ప్రేమంచినను నన్ను నమ్మక పోతివి రదా! డెల్‌:- నిజము చెప్పిన నమ్మకమేల కలుగదు సాంస - చెల! పరిహాసము కాదు వినుము నాతల వెంట్రుకలు వడు జడలుగా నల్లి మేకులకు కట్టి వైలిన నేను దుర్ప్చలుడ నగుదును. డెల్‌ - ఇది మాత్రము నిజమని యెట్లను కొందును నొంస- నాకు నిద్రవచ్చుచున్నది ఇంక నన్నాయాస పెట్టక నీ యంకతలమున పరుండనిమ్ముు. ౪ హూ

(సాంసను డెల్‌లా తొడపైపరుండును డెలీలా పాట పాడుచు జడలల్లి మేకులకు కట్టును డెల్‌లా:- -:కీర్తన:- కలత లన్నియు వీడి నేడే- కనుమూసి నిదురించరా [కల। ప్రాణాలతో బట్టి బంధింపకున్న సర్దారులే నన్ను చంపందలంచె ఏెదారి లేక నిన్నప్పుగింప ఈ నాడు బఒప్పుందమేర్హరచు కొంటి అనురాగ బంధంబె తెగతైంచుకొంటి ॥1కల॥ 2 పాప పుణ్యాలు పరికెంప లేను ప్రాణాలపై ఆశ విడనాడలేచు (బతికితే చాలు బలు సొకు తింటూ ఏకాకిగా నైన జీవింప గలను ॥కల॥ డెల్‌:- చెతికాడా! లెమ్ము! లెమ్ము! ఫిలిస్తేయులు వచ్చి పైబడుచున్నారు. సాంసః:- (మేకులు ఊడబెరికికొని లేచ) ఫీలిస్తీయులెక్కడ? ఎవ్వరును లేరు. డెలీలా. కమ్మని నిద్రపాడు జేసితివి డెలి- ఫిలిస్తీయులు వచ్చిరని చెప్పట నిన్ను పరీక్షించుటకే! నన్నెన్ని మారులు వంచించితివి. సాంస.- (చేయి పట్టుకొని డెల్‌లా. కోపము వచ్చినదా? డెల్‌:- (చేయి విదల్ని ఛ! ఇక నన్నంటకుము ₹* నమ్మిచెడితిని నీకుటిలమ్ముు దెలినె పరిహసించితి వీవు దబ్బరల నాడి మనసు విరిగిన నతికింపమా ర్లమేట? పొమ్మునను వీడి యింక నీ పొత్తువలదు' (డెల్‌లా లోనికేగును

(సాంసను ఏకాంతముగా నుండును నాంస:- ఆవా.నా బలము తొలగు విధానము చెప్పమని డెల్‌లా నన్నెంత వత్తిడి చేయుచున్నది; నా ప్రాణములకేదో ముప్పదెచ్చిపెట్టుటకే నన్నింత గట్టిగా నొక్కుచున్నది లోకమున స్త్రీ జాతిని నమ్మరాదు గదా! అట్లని పురుషుడు (సత్యేకముగా (బబతుక నేరడు* బురదలో సరసిజము పుట్టినట్లు స్తీజాతిలో మాత్రము శీలవతులులేరా- అట్టి శిలము వార కాంతయగు డెల్‌లా కెట్లు వచ్చును. వేశ్యల విధానము నాకిప్పడర్ధమైనది.

• వావివరుసలెల్ల వద్దించి పురుషుని గనినంత కనుగీటి కబియబిల్చి అనురాగమనుచు నొయ్యారంబు నొలికించి కొండంత వానిని క్రుంగటిని అను దినంబును సమస్తైశ్చర్భ్యముల తోడ రత్త మాంసాదులా లాగివైచి ఇంకేమి పని? లేచి యిలువ్‌డి పామ్మని చీవాట్లతో బొచ్చె చేతికిచ్చి కుక్క నదలించి బయటకు గొట్టినట్లు తరిమి; మఖియొక విటునకు స్థాన మొసగి వానికిని మొదటివాని త్రోవలను జూపి వల్లకాటికి చేర్చదే, వారకాంత! తెలిసి తెలిసి నే నీ డెలీలా సంపర్కము నేల కోరితిని;ి యిప్పడీ మెను వడిపోవ మనస్కొప్పుకున్నది నా బలముపోథు విధాన మెఅజింగించిన నా ప్రాణముల కపాయము కలుగును యుక్తితో తప్పించుకొన జూచితిని గాని ప్రయోజనము లేక పోయెను. నా బల రహస్యంబెజింగింసనిచో డెల్‌లా నన్ను విడిళు పట్టును. డలిలాను విడిచ నేనొక్క నిమిషమైనను జీవింపలేను. నా బలము పోయిన పోవుగాక! "మరణ మాసన్నమైనవగుగాక! డెలీలా కోర్కెటిర్డుటయే నా కర్తవ్యము. డెల్‌ - (ప్రవేశించి) ఛీ. ఎన్నిసారులు చెప్పినను కుక్కవలె నాయిల్లు విడిచి పోథు; నీకుసిగ్గులేదా. (ఈ€ ౨

సాంసను-డెల్‌లా సాంస- కుక్కవిశ్వాసము గల జంతువు; దానికున్న గుణము మానవులకున్న ప్రపంచమే బాగుపడును గదా! డెల్‌:- నీబాగునీవుచూచుకొనుము! నాదారి నేను చూచుకొందును సాంస.- ప్రియురాలా! అట్టనకుము- మనయిరువురిదారి యొక్కటేయనుము గడదినవి మజఅచి నన్నముగ్రహింపుము; నిజము చెప్పనిశ్చయించితిని డెల్‌- ఇంతకు ముందు అబద్ధముచెప్ప నిశ్చయించితివి కాబోలు

• మనసు నందొక్క విధమున, పడులలోన మఖియొక విధంబున చరించు పురుషులందు మేటివని తేల్చుకొంటి' నీనాటికైన తొలగి పోనిమ్ము నన్ను- నీ వలపు చాలు' సాంస:-డెల్‌లా--
• చేరగ బీసినావు; నవ జీవన వృక్షము పల్లవింపగ్మా నీరము బోసినావు తరుణీ! యిపుడిట్లు దయా విహీనవై న్‌ నేరము మోపినన్‌ తరుమ న్యాయమె. ప్రాణము లిచ్చియైన కోరిక దీర్చకుందునె! నిగూఢము లైనను వెల్లడింపనే. డెల్‌:- ఎందుకీ బులిపింపు మాటలు నిజము. చెప్పదలంచిన చెప్పము. సాంస:- సభీనీవే సర్వస్వమని నమ్మితిని; నీటముంచినను పాలముంచినను నీదే భారము, సత్యము చెప్పచున్నాను వినుము నాతల్లిసంతానమపేక్షించి యెహోవా దేవుని ప్రార్ధింప నాదయామయిని పంపున నొక దేవదూత ప్రత్యక్షమై మా యమ్మతోనిట్లనియె:
• పుణ్యవతి. నీదు గర్భాన పుట్టటోవు కొడుకు శిరమును క్షురికతో గొరిగిన యెడ బలము నశియించు నా పని సలుపరాదు దేవదేవుని మహిత సందేశమిబయె. నా

అని చెప్పెనట- అందుచే నా తలవెండుకలు తీయించకపెంచినాను వీనిని కత్తిరించినచో నేను బలహీనుడనగుదును. డెల్‌:- ఆ... అటులనా. నేటికి నిజము చెప్పితిని, భోజనమునకు వేళయైనది లెయ్ము. (నిష్కమింతురు (పొదితో మంగలి ప్రవేశము మయమంగలి- నేనంటేమామంచోజ్ఞని ఊరంతా అనుకొంటుంది గాని మా యాడది మాత్రం లెక్కలో యేసుకోదే! అసలు నాకు పెండ్లొద్దంటే మా అయ్య వూరుకున్నాడా! శా చెవులు మెలేసి బెనిగపిల్లంటి మా మేనత్త కూతుర్ని దెచ్చి గుబ కొయ్యలాగా నా మెడకు కట్టేడు. అదింట్లో కాలు బెట్టింది మొదలు నాగరమని నత్తని బులాకని బురిటీలని ఇంకా యేందేందో కావాలని ఒకటే పోర. తలగొరిగెతెచ్చిన డబ్బులు చేతికిస్తే మ్య బక్క పైసా గూడ సూపించదు. దాన్నాదిఓ వపెడదామంటె మూయయ్య్య నా కళజ్ఞరగ గొడ్డాడు. వంచెయ్యను? దాని తస్పవియ్య బఎగారమంటే మా లావు ఆశ మాయాడ దానికి, ఇదిగో యీ దెబ్బతో గాని దాని ఆశదీరదు. సర్హారయ్యలు చెప్పినట్లు - డెలీలా యింట్లోవున్న సాంసనయ్య కునుకు మీదున్నప్పడు తలగొరిగిలే కామాల్చినంత సొమ్ము చేతి కొస్తుంది. అయితే. జ్ఞాగర్తగా గొరక్కపోతే సాంసనయ్య చేతిలో వుసై పోవాల్సిందే. గొరక్కుండా వుంటే సర్హారయ్యలు సంపేటట్టుండారు. ఏంజెయ్యను?” నాపెండ్లానికి కట్టిన తా౭బొట్టుత్రాడు గట్టిదై ఆ పైనున్నవాడు సల్లంగా సూత్తేయే తంటా లేకుండా నిదమీదున్నసాంసనయ్యకు తలగొరిగి రాగలను, అదేగా డెల్‌లమ్మ యిల్లు-పోతాను, వోయి తలగొరిగివస్తాను. (నిచ్ర్రమించును

సోంసీను- డెల్‌లొ పంచమొోంకయు మొదటిరంగము (డెలీలా తొడపై సాంసను పరుండి యుందును ఆ ప్రక్కనే మంగవలినిల్ని యుండును తెరయెత్తగా మంగలి లోనికేగును డెల- నొంసనూ. సాంసనూ! ఫిలిస్తీయులు వచ్చుచున్నారు. లెమ్ము లెమ్ము (అని డెల్‌లా లోనికేగును సాంస:- (నిద్రలేచి తల దడిఐకొని ఓసీ. ఘాతకి ఎంత పని చేసితివే. నా బలమునకు కారణమగు శిరోజముల గొజిగించి నన్ను వఏరూపిని చేసితివా. నన్ను కౌగిలించిన నీచేతులతోడనే నాశత్రువులకు అప్పగింస బూనుకొంటివా! పాతకీ! దిన దిన ప్రవర్షమానమగుచున్న మన అనురాగలతాంతమును క్షణములో నెట్టు కాలరాచితివే. నీలో దానవత్వమే గాని మానవత్వము లేదు వంచనయే గాని మంచితనము లేదు నీ హృదయము లోతైన గొయ్యి! నీ జీవిత మొక సుడి గుండము నీ మాటలను అమృతపు తేటలను కొంటినే గాని కత్తిపోటులది గమనింపనైతిని నీచేతల గొంతు కోతలని నేటికి తెలి? కొంటిని నమ్మి న్‌ యిల్లు చొచ్చిన నన్నుకొళ్లు చేతులు గట్టి నడి సముద్రమున బడవేసితివి వేశ్యలపాత్తు వలదని యెందలు చెప్పినను వినక చెడిపోయితిని, దుర్మార్గురాలా. నన్నిట్టు చేయ నీకు మనస్పెట్లొప్పినది అదిగో. సర్జారులు వచ్చుచున్నట్ట చప్పడగుచున్నబ నేనిందుండి తప్పించుకొనిపోయెద (లేవబోయి శక్తిలేక క్రింద బడును అయ్యో, నిలుచుటకు గూడ శక్తిలేని వాడ నైతిని ఎట్లు తప్పించుకొని పోదును? 1సర్దా-- ఎటుబోవుటకును ఏలులేదు. శక్తి గోల్పోయి నీవు మాచే జిక్కితివి

• దేశస్వాతంత్ష్య మనుచు విద్వేషమూని పాలకులపైని ఘోర ఏప్లవము రేపి దోంగవలె దాగి నేటికి దోరికినాను కాలమొకరీతిగా ననుకూలపడునె? 61

2సర్జ్దా- శ ఏరీ! సాంసను న్వేచ్చా విహారి వగుచు పట్టుబడి తప్పకొని తొల్లి పారి పోతి విప్పడే మందు వింక దిక్కేదినీకు బలము కన్న గొప్పది బుద్ది బలము కాదె! నాంస - అయ్యో! రాహు గస్తమైన చందునివలె నాస్థితి యెంత దుర్పరమైనది.

• ఘోర శత్రు సంఘంబులు పాఠి పోవ దివ్యబలమున నే ప్రవర్తించి నేడు వార కాంత మాటలు నమ్మి పట్టుబడితి, దైవ క్యృతమొ. సైతాను శోధనమొ. యెలుగ; సర్హారులారా. ఈ టెలవంటి పోటు మాటలతో నన్నేల నొప్పింతురు. తగిన శిక్షివధించి మ్‌ కసి తీర్చుకొనుడు. సర్దా- (రెండవ సర్దారును చూచి సాంసను పాణములు తీయుటకు ప్రభువుల కే గాని మన కథధికారము లేదు గదా. 2సర్జ్హా- ప్రాణముల బీయుట కథికారము లేదుగాని కాళ్ళు చేతులు నరికించు టకును కండ్లూడ బెరికించుటకును మనకథికారమున్నది కనుక యితని కండ్లు తీయించి గాజూ జైలులో పడవేసి (పభువులకు నివేబింతము సర్దా- దాగోను దేవతా మహోత్సవములు సమీపించినవి ఆయుశళ్ళవము నాడు దేవతకు సాంసనును బలి యిచ్చునట్లు మహారాజు గారితో విన్నవించు కొందము. 2సర్హా- ఓీరీసాంసనూ. రా. నికండ్లు తీయించి గాజా జైలులో వేసి విశ్రాంతి లేకుండా నీచేత పెద్దతిరగలి త్రిప్పించక పోతీ మేము సర్జారులమా? (బంధించి సాంసనును గొనిపోదురు. తెరబడును

స్రొంసను- డెల్‌లా (గాజా జైలు: [గుడ్డివాడైన సాంసను ఒక పెద్దతిరుగలి విసరుచుండ భటులు కొరడాలతో కొట్టిచుందురు) నాంస -

• కన్నులు దీసినారు వడిగా చెఖనాలను దోసినారు నా కన్నము పెట్టరారు, క్షణమైన ఘరట్టము (దిప్పకున్న చో

తన్నుట మానుకోరు సరదారుల హింసభరించుటెట్లు? నా

కున్న బలంబు సన్నగిలె! నో పరమేశ్వర. నన్ను బోవరా,.

ఓ దేవ దేవా. ఫిలిస్తేయ పిశాచ వాలనమునుండి నా స్వజాతీయులను రక్షించు ప్రయత్సమును విడిచి ఎలుకల బోనువంటి వేశ్యా గహమునకాలుబెట్టితిని, తత్భలితముగ పంచేందియములలో ప్రధానమగు కన్నులను కోల్పోయితిని;

ప్రభువా! ఈ దుష్టునకు తగిన దండనమే ఏిథించితివి కన్నులుండి మాత్రము నేనేమి చేయగలిగితిని. ఇశ్రాయేలీయుల బానిసత్వమును తొలగించగలిగితినా. స్వాతంత్రావతరణమును చూడ గలిగితినా? తండ్రీ. కన్నులుండియు చీకటిలోనే జీవించితిని పక్యతిలోని ప్రత్యణువునందు పతి దింబించు నీ పవితరూవమైనను పరీశీలించనైతిని నా పశుబలమీనే నమ్ము కొంటిని సర్హారులు నా చర్మచక్షువుల బెరికించి (గుడ్డివానిగా జేసినను నా ఆత్మకు కనువిష్పేకలిగినది. ఎండమావులవంటి కోరికలపై నేవగింపు జనించినది. కోటిసూర్య దభాభానమానమగు నీ దివ్య తేజస్సును ఆత్మ దృష్టితో వీక్షించు భాగ్భము లభించినది.

ద నను బోలు వీరయువకులారా! నా మాటనాలకించండి జలగలవంటి వేశ్యల సంపర్కమును కలఠలోనైనను తలచకండి; చూచుచుండగనే వారకాంతలు పురుషుల ధనమానసాణములు హరింతురు.

పరమేశ్న ప వాడు శరీర శ్వరా! నేనీబాధభరింపలేను. ఆరిషడ్వర్గమున కాలవాలమైన ఈ

మును పాముకుబుసమును వలెనానుండ్తి పత్మేకించి లోక నాటకమున నాపాత్రముగింపు చేయరాదా. చ

తండ్రీ,

0. యీ కిరాతకులు కొండంత తిరుగలి విసరుమని కొరడాలతో గొట్టి నారక్షమాంసములు పిండు చున్నారు ఇకనేనారు కొనలేను, నా తప్పలు మన్నించి నన్ను నీ సన్నీధికి చేర్చుకొనుము చై లలల

సెంసను-డెల్‌లొ (భటులు వేగంగా తిరుగలి తిప్పమని సాంసనును కొరడాంతో కొట్టుచుందురు భటుడు - రే. నాంసనూ వడివడిగా తిరగలి త్రిప్పరా 2భటుడు.- ఈ వెదవకి ముండ కావాల్యొచ్చింది. ముండ భటుడు - ఆ ముండే. వీడిబొచ్చు గొరిగించి పిచ్చిగుబర్పి సర్దారులకు పట్టి యిచ్చింది 2భటుడు - అది సరే రేపు ఈ గుడ్డోడ్ని మహారాజుగారు హాజరు పెట్టమన్నారు ఎందుకు? భటుడు - నీకు బొత్తిగా యేమి తెలియదయ్యా, రే[) దాగోను అమ్మవారి తిరునాళ్ళు గదూ! 2భటుడు - తిరునాళ్ళయితే వీడెందుకు. వీడెమన్నా ౪ “చ్మారిగారికి మొక్కు కొన్నాడా? భటుడు.- మొక్కుగిక్కు ఏమీ లేదు కాని వీడిని దేఎ౫* ) బలియిస్తారు 2భటుడు - అమ్మవారికి బలియియ్యడ మెందుకు? ఇ౬,+గీ చవ్చిందాకా హింస పెడితే చాలదూ భటుడు - అమ్మవారు వీడిని పట్టించినందుకు ఆ దట్ల* ఎలివ్వటోతున్నారు 2భటుడు - అసలు పట్టించింది డెలీలాగదా ఆమెకే ౬ ముస్తే సరిపోదా? భటుడు - అయ్యా. ఎంగిలాకులు ఎత్తెయ్య్మ మంటే. ఎన్న ఉన్నాయో. అని లెక్క బెట్బాడంట నీబోటి వాడు - మనమెంత? నున బతుకెంత? చెప్పినట్లు చేయడం మన ఏది - వీడిని దాగోను దేవతికు రేపు బలియివ్వమని రాజావారు హుకుం జారీ చేశాడు 2భటుడు - తెలుసులేవయ్యా,. ఓరె. సాంసనూ మాకు మాట రాకుండా విరామం లేకుండా ఈ తిరగలి విసరా రేపటితో నీపీడ మాకు విరగ డై వొతుంది. (కోరడాలతో కొట్టును

| | భటుడు;- నరికిన చెట్లు చిగురించినట్లు పీడి తల వెండ్రుకలు గొరిగనా! మరల పెరిగాయి. 2భటుడు:- ఎంత పెరిగినా! ఈ బక్క రోజే గదా! పెరగనియ్‌ - రేవు అంతా సమాస్తమౌతుంది. సాంస:- హా! కరుణాకరా! పరమేశ్వరా! నేటికి నాకెట్టి దుస్టితి దాపురించినది.

• గాండ్రీంచి పైదూకు కరివైలి నెదిరించి సంహరించిననాటి సింహబలము గాజా పురాన దర్వాజ కమ్స్బుల జీత సర్హార్ల తరిమిన నసాహసంబు గాడిద దవడ నొక్కటి గొని శత్రుల ప్రాణాల ఇనిగొన్న తారుషంబు బుసగొట్టి పైబడు వీసపుపాముల నేల కళాలరాచిన పరాక్రమ విభూతి నిన్ను విడనాడి గర్వించి నీతిమాలి కుటిల వేశ్యను నమ్మి నాకున్న బలము కోలుపోతిని నా తప్పిదాలు సైని రావదేల కావాడ!ీ యెహోవ దేవ భటుడు- అరే] సాంసన్‌! నీ సంగీతంమాపి తిరగలి త్వరగా తిప్పరా (కొరడాలతో జొట్టచుందురు “క (తెరవాలును రాం న్‌

నొంనను-డెల్‌బా తుంచవమొంకయు ౧యూడవ రంగయు (రాజు, మంతి, సింహాసనా సీనులైయుంచురు రాజు:- సచివవరేణ్బా! ఈ దాగోను దేవతాలయము నేనాడు కట్టించిరో గాని యోకుతిరగని రాతి స్తంభములతోడను చత దిచిత శిల్పకళా వైపుణ్యము తోడను చూడ జూడ కనులు మిరుమిట్లు గొల్పుయవ్నది.

• సాగసుల రాశిబోసిన విశుద్ద కరంబగు విగ్రహాలతో ధగధగ లాడు పచ్చలను దాపినబంగరు గోపురాలతో గగనముశనంటి సద్చశము గాంచిన కోవెల; శిల్పకారులే యుగమున గట్టిరో! మరణమొందియు వారు సజీవులే గదా! మం(త:- దుభూ! ఇంత గొప్పదేవాలయము మనదేశయున వేతొండుకాను మించదు
• జీవకళ లుట్టి పడ భక్తి భావ మలర ధనము వెచ్చాంచి బహుకాలమును వృయిలచి శిల్చ సౌందర్శమిచ్చోట నిద్ది నొాంద అందముగ గట్టినార ల్‌ మందిరంబు; మయమశతల్లియైన దాగోచు మహోత్సవము ల్‌నాడు నేత్రానంద కరముగా జరుగుచున్నావి. అదిగో! ప్రజలు తండోప తండములుగా వచ్చుచున్నారు. రాజు.- ఇంత జనసమూహమును నేన్నెనడు చూచి యెలుగవు. మం(ి'- ప్రభూ! దేవతాలయపు టావరణము నందే గాక పైభాగమున రమారమి మూడు వేలమంది స్తీ పురుషులు నిండియున్నారు, ఈనాడు రాజదోహియగు సాంసనును దేవికిబలియిచ్చెద రన్మవార్తవిని చూడవలెనని జన(ప్రవాహము పొందివచ్చుచున్నది. శ ద యమవాజనులారా దురూహ తోడ ఖలుడు నొంసను జేసిన కార్యములకు శిక్ష విథియింస వ్రభువు సంసిద్దుడయ్యె తీరు మన బాధలన్నీ యాదినము నంది!

(సర్జారులు బంధింపబడినసాంసనుతో ప్రవేశింతురు) సాంస:- -:శ్తీర్తన:-

• దరిశెన మయగరావా! దేవా! దయగనరావా. వరమున బుట్టిన - చరిత మెజిందీయు దురితుడవైతిని దేవా! దేవా! దరినెన ॥ కామ పీశాచబిని కాదనలేక - నీమహితోక్తులనే జవదాటి కన్నులు బోయిన (గుడ్డివాడపై - నిన్నే పిలిచితి దేవా! దేవా! | దరిసెన | 2 పావనమగునీ పదములు మరచి - జీవితమును వ్యధ - జేసికొంటిస కావగ రావా! గతియిక నీవే- ఈ వగ టీర్హగలేవా! రావా! 1 దలిసెన ॥ సర్దాః- పబువులకు ప్రణామములు - మంత్రివర్ములకు పమస్కారములు రాజు:- సర్హారులారా! ఈ ఖైటిని గౌనివచ్చుట కింతతడవేలయైనది.

1 సర్దాః- దేవరవారి యాజ్ఞాను సారముగా కారాగారమునకేది సాంసనును రాజ సన్నిధికి రమ్మనిపిలిచితిమి. కాని యితడు దైవప్రార్థనా నిమగ్నుడై మా పలుకాలకింపక మిమ్ముగూడ, తిరస్కఠరించినాడు.

రాజు:- అంధుడైన బంధితుని గొనివచ్చుటకు సైతము మీకు శక్తిచాలక వోయెనా?

2సర్దా- వీనియహంకార మణగించుటకై మదపుటేనుగు వెనుక భాగమున గొలుసులతో బంధించి మేమా యేనువై నెక్కి ఈడ్చికొని వచ్చితిమి.

రాజు- నెహబాష్‌, సర్దారులారా! మంచి పని చేసితిరి,

(సాంసనువైపు చూచి ఓఠ। సాంసనూ.

• నేలను జీల్చియిమ్మని జనించినదాది స్వదేశ మల్లక ల్లోలము జేసి పాలకుల లోపములెన్ను దురాత్మ! నీకు, వూ గాలము దాపురించినది గైకొనుమా! నినుపాతి పెట్టగా జాలిన భూమి నిచ్చెద శృశానములోన (శాంతి జెందగన్‌ [జా

సర్జ్డారులారా వని దుష్ట చరిత్రమును నొక్కసారి ప్రజలకు వినిపించుడు. సర్హా- మహాజశులారా! ఈ సాంసను స్వాతంత్ష్ష్రమను పేరులో ఎందలరనో పాత్య గావించినాడు. మత కలహముల రెచ్చగొట్టెను. తుదకు ఫిలిన్తీయ 'పభుత్వమును కూల దోయుటకు తిరుగుబాటు లేవదీసెను. ఇతనిని బంధింప మనమెన్నియో ద్రయత్సములు చేసితిమి; నేటికి వేశ్యాలోలుడై మన హస్తగతమైనాడు. 2సర్హ్వా- ఏడు ఇశ్రాయేలీయుల యెహోవాదేవుడే సర్వశక్తికల వాడనియు, దైవవరమున జనించినాననియు విజ్బవ్‌ిగి మనల నందరను బాధించెను. *౯ తన యెహోవదేవుడే; ఘనుండని వచించి మన పవిత్ర దేవత నవమాన పరచె పరమ ఘాతకు డితని దైవంబుపని జీవములు నిల్పునేమొ? చూచెదముగాక! యంటతి.- నీచాధమూ. నీ కండ కావరముచే కన్నులు కోల్పోతివి; అంధుడవగు నీకింతవలకు లోకము కనిపించదయ్యె: ఇప్పడు లోకమునకే నివు కనిపించవు. రాజు:- ఓర్‌! నిన్ను మాదాగోను దేవతకు బలిజేయ నిశ్చయించితిమి, నీకడసారి మాటలున్నవో విన్నవించుకొనుము. సొంస:- నేనేమి నివేదించినను మీ నిర్ణయము మారదు గదా ప్రభూ! దేవుడిచ్చిన విజ్ఞానమును వుంటగలిపి ఆయన చిత్తమునకు వ్యతిరేకముగా వ్యభిచారినై పాపము చేసినందులకు పశ్చాత్తాప పడుచుంటిని, ఆ పరమేశ్వరుడు నాపాపముల మన్నించిన నాకదే పదివేలు . కాని ప్రాణములకు భయపడి, (పజలను పీడించు మ్‌ వపాదవు లాశయింపను; జక్క వూట గఎర్తుంచుకొనుడు. ప్రభువులనగా ధర్మ పాలనము నిర్వహించు దైవ ప్రతినిధులు, అట్టి దైవ ప్రతినిదులే ధర్మమును వధించి స్వాతఠంత్ర్యమును కబళించినవో వారి రాజ్యములు చిరకాలము నిలువనేరవు (ఆత

సొంసను- జెటీలొ రాజు- చాలింపుము నీ వాచాలత్వము, నీ జీవిత నాటకము చివరాంకము లోనున్నను గమనింపక మాకే నీతులు బోధించుచుంటివి మంత్రిః:- పుట్టెను బుట్టిన బుద్ధి పుడకలతో గాని పోదు సర్దా:- కుక్కకోకచక్క చేయ సాధ్యమగునా? 2సర్దా.- 'బింత చచ్చినను పులుపు చావలేదు సాంస.-- అయ్యో! నేనెంత నికృష్ట జీపనుడవైలిని, కండ్లులేవు కండలు చెదరిపోయినవి; నాగుండెలు పగులుచున్నవి నరముల పటుత్వము సన్నగిల్లినది. చిత్రహింసలతో నా శరీరము చితికిపోయినది అబ్బా దైహిక బాధ దుస్పహము, దుర్వరముగదా! ప్రభూ! నిలుచుటకు గూడా శక్తి లేని వాడనైలిని. ఈ దేవతాలయమున కాధారముగ నున్న స్థంభముల నానుకొని నిల్చియుండ ననుజ్ఞ్జదయ చేయుడు. పిమ్ముట మీ యిష్టానుసారముగా సర్వము సమాప్తిచేయుడు. రాజు- సర్జారులారా! ఏని చివరి కోర్కె మన్నింపుడు (సర్జారులు స్తంభముల చెంత నాంసను నుంచెదరు మంత్రి- పీఠీ. ఇప్పడు చింత పడిన నెవరికి జాలిగలుగును శ మా ఫిలిస్తీయులను హతమార్చినట్టి పాపభాండంబు నేటితో (బద్దలయ్యె ననుభవింపుము మా దేవతాలయమున మొపరలి కన్నీటితో మేము మోసపోము, (సర్ద్హా- దాగోను దేవత దయవలనదొోరికినాడు. లేకున్న నింకెందరిని నాశనము చేసియుండునో! 2సర్దా:- అందుచేతనే వీనిని బలియిచ్చి ఆతల్లి బుణము తీర్చుకొందము

ఉఓసొంసను-జల్‌ల్తా) నాంస:- నన్ను చంపినగాని మ్‌ కోధము చల్లారదు. యంధటి:- దేశదోహము, రాజదోహయు, దైవదోహము చేసిన నిన్ను ఒక్కసారిగా చంపక చిత్రవధవేసిన బాగుండును. నాంస:- అధికార మదోవ్మత్తులు మరేమైనను చేయగలరు. ఇంతకు నేచేసెిన దోషమేది? స్వాతంత్ర భయాహార నిద్రామైధునములు వ్రతిజ్‌వికి జవ్యసిద్ధములు. జ్ఞానములేని పశుపక్ష్యాది జంతుజాలములు సైతము విశ్వ ప్రపంచమున స్వేచ్చ ననుభకించుచుండ, స్వష్టిలో నుత్తముడగు మానవుడు స్వేచ్చాభిలాషియగుట దోషమా! స్వీయజనుల దాస్య బంధముల విడిపింపజూచుట నేరమా! మీ్‌వలె ఐ(గగ్రహముల వపూజంపక ఆత్మరూపుడగు దేవు నారాథధించుట పాపమా! మ్‌ దండ నీతికి తలవంచక దబైవబలముతో మమ్మైదుర్కొంటిని, స్వాతంత్ర్యము నభిలషించితిని; కాని నా ప్రయాస వ్యర్ధమైనది. నా ప్రయత్నము ఐఫలమైనట. కామో ద్రేకమున కన్ను మిన్నెబముంగక కామిని లోలుడనై దైవాశీర్వాదము పోగొట్టు కొని ననుకట్ట త్రాళ్ళు నేనె తెళ్చికొంటిని. ఇయ్యది స్వయంకృతాప రాథమేగాని వేలొండుగాదు. తండ్రీ! యెహోవాదేవా నీ వరప్రభావమున జన్మించియు నీచసప్రవ్యత్తికి లోనై నీ చిత్తమునకు 'వఏరుద్ధముగా నడచితిని, నేనపరాధథిని నా పాపముల వకలహరింపుము. పరమేశ్వరా. పశ్చాత్తాపపడు నీ దీనుని జక్క సారి జ్ఞాపకము చేసికొనవా! యీవులను వర్షించు ని దివ్య హస్తమును విప్పవా! ప్రాణములపై నాశవడితిగాని పరాభవము సహింపలేక బాధపడుచున్నాను *దయామయా! నాకండ్లూడటెరికి, విన్నునీ పజలను బాధించు ఫిలిస్తీయులపై పగటిర్చుకొనుటకు ఈతుది గడియలొో బక్క సారి నన్ను బలపరుచుము తండ్రీ. బలపరుచుము. ఈ దేవతాలయమును కూలదోయుటకు నాకు శక్తి ప్రసాదించి భౌతిక దేహముపై విరక్తి గలిగిన నన్నుగూడ నీసన్నిధానమున జేర్చుకొనుము తండ్రీ!

(సొంసను- జెల్‌.” న నీ వాత్షల్యము ఐప్యరింది మబలో బీ సేవ వర్జించి నా లావున్‌ నమ్మితి నేడు వంచకి దెలీలా చేత నీల్‌ిఅ నా జీవంబుల్‌ పరహస్తమైన విక రక్షింపన్‌ దయావారివై రావే పాపవిదూర సూశన్యత విచారా. సర్వలోకేశ్వరా. (సాంసను స్థంబములను ఊపి మందిరమును పడదోయును (ఆందరు చనిపోయెదరు తెరపడును) భ్‌. టంధాలరు ష్ష్‌ హే భ్‌ లాలా వ సా ౮ రి (€ న్న న లో సం చతస తీ మంగళము

గయ సాంసను - డెలిలా (నాటకము)

ప్రధమ ముద్రణము 1967

ద్వితీయ ముద్రణము 1999 2. విశ్వప్రకాశము (61979 3, _ అతుకుల బ్రతుకులు (1981

1989-90 నం॥ మైనూరు విశ్వవిద్యాలయం

బిఇడి. విద్యార్థులకు పాఠ్యగ్రంథం 4. కాంతిరేఖలు (1987 5. నూక్తి శతకము

ప్రథమ ముద్రణము 1991

ద్వితీయ ముద్రణము 1998 6 నరస వినోదిని (1991) 7. చిరస్మరణీయులు (1996) 8. భావవిపంచి (1996 9. పుణ్యపురుషుడు (1999

ఛైతన్య గేయాలు

న్యాయాథికార సేవాసంస్థ

పంచముడు

ఎయిడ్స్‌ రోగి (బుల్బకథు

స 4 2

త్రీ కేతా నాగేశ్వరరావు, ఎం.ఎగారు మధురకవి కావృములపై పరిశోధనచేసి “మల్లవరపు జాన్‌ కృతులు = జక పరిశీలన” అను సిద్ధాంత గ్రంథమును తెలుగు విశ్వవిద్యా'లయమునకు సమర్చించి యం.ఫిల్‌ డిగ్రీని పొందినారు. ప్రచురణ సం॥। 199/7.

| శ ” వ వ ఖె ం వట శా. న వణ నుం శన్ననాశను .. | ? | వ య ర మ కీ;నే। శ్రీ శిద్దా వెంకటేశ్వర్లు - నుబ్బమ్మ, ధర్మ సంస్థ నిర్వాహ్మకులు.. . ప లా శ్రీ శిద్దా వెంకటేశ్వరరావు మరియు వారి సోదరులు టి. 5-12-98న 'భావ విపంచి' కావ్యావిష్కరణ సభలో మధురకవి గారినీ . సువర్ణ కంకణముతో సత్కరించిన ఛాయాబిత్రము : .