Telugu Raama Andhra Vyakaranamu 4 va Paramu - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

ట్‌ ల్‌ స న ర ఇభ. . లూ దిన సం య 1. | ౯ . మాడ న ల క క లు. షా; ౯ మనను టే క న నం యిటట. = షె నో ఫట న కా టం వస్త న్ను మ లల. ర్న ( (5 | టట బ్‌ నం. దవ ఎ” | ల న క . క సు నా న | వ్‌ఫై నస. న. ల ఖ్‌ వామ మ. న. క త ల ల. శ్సు న్‌ వ శ గరా అ ల భె! ను = గ్ర చ ఖై గ న +. న] స . అవని వం ల్‌. ఖ్‌ గాన పై సం [త రగా. క కా త ఇన్న్‌. ॥ సల 'ఉ ల | షం స! ॥ టో కే గ న రం. నల. .. ఇ క 1, పక. ! జ యా లు మ... ... స స య ౯ న. న. జ ల ము ే వ్‌, సహ్లా చాన వా ః న క | ఇహ (. 1 పహ గజాల '

సే విజ్ఞప్తి ల మదరాసు ప్రభుత్వమువారు 1949 వ నంతర్సరము నందు ” బ)కటించిన వ్యాకరణ పాఠ్యప్రణాళిక తుదినిర్త యము ననుసరించి నాల్లవ “ఫారము విద్యార్థుల యఖికుచి కనుగుణమున లత్ష్యలతణపద్ధతి (0040106176 060%) నవలంబించి యీ ఆంధ వ్యాకరణములను గిచించితిమి. ఇందు మకోరములన్ని టికీని బ)శ్న ములును, నభ్యాక ములుమ వివ్రలముగ నున్నవి. ఆ విషయములందు నక 0మం ముగం బర్మిశమచేసిన విద్యార్థికి వ్యాకరణాభిలాష యభి వృద్ధియై ధాపూపటిమ యలవడునని వమూయభిపాొయము. ప్రభుత్వమువారి సాధారణ ప్రత్యేక పార్య్యవణా ళికల (6ల౫2! & 506612] ౧02863) దృష్టిపథమున నిడికొని యుభళయపద్ధతులందును నువయోగించుట కీ వ్యాక. రణములు వ్రాయంబడనవి. సామాన్యవిమయములు, సాధా రణ విద్యార్థలకును విశేషవిషయములు_ ప తశ విడరు లకును నుపయోగించుట కనువ్చుగ న్యంకును, మాచిర శాలానుభవతవ్మ్కు నూతగా(నొని రచింపంబడన యీ వ్యాశరణములు విద్యార్థేలోకమున - కపకరించుననిరో 1 విద్యాధికారులున్సు చేన్‌ పీ వరసైన న్రూయుద్యమమును' (బోత్సహింతుర్తనయు. విశ్వసించుదున్నా మ్మా స్థానికోన్నత స ంం న అమలావు స్ట త్‌ సవ ఏల, క

విషయనూం8

క్ష వర్షసమామ్నాయము-వర్షవిధాగ ము ళం క్షే ల్సి వర్ణోత్పత్తిస్థానములు-వర్డవి భాగ ములు 4 ౪ శి, “దు)త (పకృతి ములు-క ళలు ఎం కలీ +. అనుస్వారము లం ఖం 6, పదవిభేదములు-తేత్పేము తద్భవ దే శ్యాన్య చేశ్యములు ల్‌ 5, నామములు-విభకన్టంత రూపములు ఎం ల? గా నర్వవామములు-విభకంశరూపములు ఎం కీస్‌ 8, జాపవిభ క్షి పదములు 4 ర0 9, కశారళథములు ఇ. లీక 10 “కారకములు 44 60 1 ( క్రియలు - విభ్క్తిరూపములు లం. 63 కేల, ాలములు-తద్ధరసక్రియలు ఎం 70 "18. నముచ్చయనులు - సింహావలోకనము 4. 74 14, నమానములు ఎం 78 ]5, బహుపీఏహి, ద్వంద్విములు 46 రిక్‌ 16, నవర్ష్మదీర్ధ గుణ, వృద్ధింధులు ఎం 68 17. తెలుంగు నంధులు లం రికి 18. తిక్క, గనడదవాదేశ నరళాచేశసంధులు .౨. 100 19, కర్శిరక, కర్శార్షర పుయోగములు ౨4,

[2] ల0 నామవాచకములు -_ క్రియలు ॥ వీని శబ్బలక్షణము ఆళి క్ష0 ౨1 అలంకారములు 4 కేల్‌ లశ వర్ష - పద - దోషములు అం 19038 ప|| ఈ

రామా జో ఆ౦ధ్రవ్యాకరణము న్‌ నాఖ్లవఫారము 1పపారము వర్షనమామ్మాయము -- వర్శవిభాగము అభిప్రాయములః దెలియ. జేయుటకు వ్యక్తులొనప్పు ఇబ్బమ ఛభామయనంబడును బంతుజూాలమంతయు తమతమకు€ తోచినశబ్దములు చేయుచునే యున్నవి మానవులును నళ్లు తమతమ (పదేశముల కనుగసణమగు శబ్దములనుచ్చరించుచు వభిపాయముల బరన్సరము "తెలిసికొనుచున్నారు, ఆంధ దేశమందలి (వ్రదేలు పలుకుశబ్ద్బములు (వశ్యేశ న్వభావముగలిగి యవి యాంధభామయనంబడును, భావము వాళ్య్ళరూవముగా నే యుండుననియు వాళ్య ము పదముల కూర్పువలన _ నేర్పడుననియు మిరు చదివి యున్నారు మాటలును నత్సరముల కలయికచే నేర్చడినవని యెజుంగునుగు,

ల్లి రామా అంధ్ర) వ్యాశరణము ఇవీ చదువుడు

1. అ 9౩ డఉ,ఎ ఒ

2 క శె జీ వో రా

వై వన్నియు నతక్షరములేళచా మొవటివరునకును "రండవ నరునకను భేవము గమనింపుము

మొదటి నరునలోని యక్షరములు తమయంత నిల చివ యొక్కోక యకరములు వీని కీతర సాహాయ్యమక్క-ర లేదు,

శండవ వరునలోని యనక్షరములు . రెండవమరముల కలయిళ యని సులభముగా దెలిసిళొనవచ్చును.

కజక్‌ _|-అ; శక్‌ (ఎ

జీ=జ్‌ (ఈ, పోజ=ప్‌-(-ఓ్క .రాజర్స్‌[-ఆ+

ఈరెండవ వరుస యక్షరములతో. వలసినవి మొదటి వరుగవంటి వేయని తెలిసికొనుము. మొదటివరునవి లేకుంగ ండవవరున వానిని బలుకుట కష్టము మొదటివి...యస్హా ములవంటివి, రెండనవి (పాణజినంటివి, సూ :; అక్షరములు నెండువిధములు

| ప్రాణములు

ల్సి ప్రాణులు

గమనిక ===ఇందు 1 ప్రాణములకు * అచ్చులు న్వరములు అను పేర్లు కలవు

శ*ఉవఫారము ర లి ప్రాణులకు *వాలులు “వ్యంజనములు అనిపేము టి. మన్‌ న్‌లవు మొదటి వానికి నచ్చులనియు అండవవానిశి హాల్లు లనియు దజ్తచు వ్యవహారము, ఇవి చదువుము అ ఆ అ ఈ ఉ ఊ ఇందు మొదటి వరున యశక్షర ములు (ాన్వముగా నుండుటయు, బు బూ ఇండవవరునవి దీర ముగానుండుట క్షే "గ్రా యు గ మవింవుకు "” ఎ వ వ | క శా శశ న |. సూ అంధభామయం దచ్చులు పదునాజు అందు (వాస్వ ములునప్త దీర్ధములు తొమ్మిది గమనిక... వ ఓి_లకు వకములనియ, ఐ జొ లకు వ్యశతమమ.లనియ. 6 పేన్ల కలఫ్పు ఇఏి చదువుము : న! న! ల చచ ఛ జజ రు ఇ ౯? టట కళ డడ ఢ 6 జెక్‌

క రామా ఆం(ధవ్యాకరణము శత థభ దధ న ౭=$ 5,ప ఫ బ భమ =ల్‌ యరజ లళ వ = 6 శ షమ న వా = శ్త 7 పె వన్నియు. (బాణులు లేక హల్లులు అని తెలిసి కొనుండు ఇవియన్నియు అ” కారమును నచ్చుతోః గలిసి యున్నవని గ్రహింపుండు. పలుకుంబడి 'సౌళర్యమునవైై హల్లుల నచ్చులతో. గలిపి (నాయవలసియున్నది సూ వాల్లులు ముప్పదియేండు 402 €(9) *ష్టి క్క వురా టిని జూడుము వీనిని బలుకలేము అం, అం, అః వీనిని జదువంగలవ. _ కంక... కః ఇట్లు వాల్లులపై నివి కనిపించినను హాల్లులమిాదనుండు నచ్చుల తరువాత నే యివియున్నవి. ఇవి యచ్చుల ననున రించి యుండునుగనుక నే వీనికి “అనుస్వారములు అవ్లిసేము. మొదటిది యనుస్వారము 'శండవది అసన్ధానుసారము మూకీడ వది మొతము విడచి పెట్టంబడినట్లు పలుకబడును "గనక విసర్టనీయము” అనంబడును ఇవీహల్లులవలె నచ్చులపై. నాధారపడియున్నవీ కాని హల్లులపై నచ్చులు చేరునట్లు వీనిపై నచ్చులు చేరక వేజుగానిల్చి యచ్చుగుణను కలిగి యున్నవి కాంబట్టి ఇవి యుభయా్యరములు,

ల] శీవఫారము ఫ్‌ సూ $? ఉభయాక్షరములు మూండు, అచ్చులు కే6 హల్లులు ల్‌ ఉభయాశ్రరములు సూ : ఆంధిమున నత్షరము లేబదియారు. విద్యార్థులారా ! హిందూ బేశములోని భామలన్నియు నంన్కృ్బృత భాషపై నాధారపడియున్నవి అవి నంన్కృ్భృత జన్యము లనియే మన పూర్వ వైయాకరుణు లభ్మిపాయపడీరి, కాబట్టి సంస్కృ తాశ్రరములం గూర్చి "తెలిసిళొన వలసి యున్నది, నూ : నంస్కృలతేమున వర్షము 'లేబది. గమనిక :-నంన్క్యృత మునందలి వర్షములన్నియు నాం (ధమున నున్నషి అంతేకాళ నంస్కృతములోలేని ఎ, ఒ, గే జ ఆ, (అ) అను నాజును నధికముగా నున్నవి. ప నంన్క్భ్భృత పదములులేని "లేలుంగు భాషకు నచ్చ "కెలుంగని పేరు, అచ్చటెనుగున న్య్యరములుముప్పదియేడు , అచ్చులు, అఆ ( ఇ ఈ ఉడో అచ్చదెనుగున నచ్చులు క్షా ఎవ్‌ఐ ఒఓ =

6 రామా అంధవ్యాక రణము వాల్గులకగచ చ్‌ జ జ ు6 టడణతద హ్తా| పబమ అాాలీ యరటఆలళ వాక వ్ర సవా + ఉభయాతురములు (అ)ం, (అ)ం= 9 న్‌ నంన్క్య్భత పదములు జేకుటవలన నచ్చందెను/గునకుం జేరిన యత్షరములు గమనింవుము అవి అచ్చులు =2బుబూ గ్కశ్టా శ్ర వాల్లులు ఖఘజ ఛరుళఇ రఢ ధథ, ఫభ శవ =1కీ ఉభయాశతరములు (అ) 1 న. నం అచ్చుటెనుంగు. న్య్టీరములును సంస్కృతమువంస్త నధికశముగ6 _. జేరినయశ్షరములును గలిపి యాంధ్రభావకు (37-19) 56 అక్రరములగుచున్నవి అ ఛ్యా నము, క్షే అచ్చంగెనుగున కశ్రరములెన్ని 1 త నంన్కృతమువలనం టెలుగున కధికముగాం చేరిన య్య్రరములేవి 1

4వఫారము | సంన్కల్భతములో లేని "తెలుంగగవతమరములేవి? 4 ఉభయాత్షరములనంగా నేమి ! అవియేవి 1 ఫ్‌ అద్బులకు హల్లులకుగల పర్యాయపదము లేవి! 6 వశములను వకతమములను వ్రాయుము ౨వపారము వర్ణోత్ప త్రిస్థానములు--విర్ష విభాగములు మనము మౌాట్లాండునపుడు వాయువును నోటిమూల మును బయటికీ వదలుచున్నాము అదివచ్చునప్పుడు మన నోరు తెకువంబడి కదలుచున్నది నాలుకయ నేక విధముల నోటిలోనిధాగములకు తగులుచు విడివడుచునుండును అప్పుడీవాయువు చేయుశబ్ద్బము లే మనము పలుకునన్నరములు ఇపి యేస్థానమునుండి పుట్టుచున్నవో యిీదిగువ పట్టికను బట్టి తెలిసిళొనవచ్చును అచ్చులు. స్పర్శములు ఆంతన్టములు ఊష్మమాలం కశంఠమునం దుంబుట్టును 5 అఆ కఖగఘజ హి (శంర్యములు) జాడలలో పుట్టును గా = ఈ చఛజరు య న! లవ్యములు)

రావా అంట్లు ఐస్టక ౯౯తో అచ్చులు స్పగ్శములు ఆంతసమా.

నోటిలోపై) భాగమున బు టా టకడఢణ రృళ,జఆ మ ట్టును (మార్థ )

న్యములు

దంతముల 1 టం యొద్దబుట్టును (7: శ్రా, తధదధనచ,జ్యు '౧ల న (ద్యంశములుు)

సెవవ్రలద్దయ్యు )

బుట్టును ఉ, ఊఊ. పపఫబభమ 0

(ఓన్టములు)' | + *“[ంరమునందు | నుదాడయందు నుబుట్టును కంకి. వ్‌ ఐి

"తాలువులు =

కంరమునందు |

నుఓన్టమునం 1 ఓ కొ,

దు బుట్టును

(శ ంత్యోవ్య |

ములు

దంతమునందు

నుఓన్ధమునం |

దును బుట్టును

ఉవఫారము కె

మొత్త మేబదియారశ్షముల స్థానముల జూగ్రతగ ఒలుకుచు నాయాస్థానమును నరి-జూచికొనుము.

ఆచ్చులన్నియు నోరు తెకువబడి నాలుక కొన్దిగా కద లుచు పలుశంబడును గాన వానికి “వివృతములు అనిపేరు

హాల్లులస్థానములను నింకను సూత్ణముగ విభజింప వీలగును జూడుడు

కఖగఘజ ర్‌ వర్షము

వ న

చచ ఛజజరుళఇచ వర్గము

టటడఢణ ట వర్గము

తథదధన త వర్షిము

పఫబభమె వ వర్గము

ఈ యికువదియీడ (27) తురములును నోటిలోని భాగలను నాలుక స్పృశించి వికువడును కాబట్టి యివి “నృర్శములు అనంబడును

ఫపషనవా

ఇవి పలుశ(బడునవుడు నాలుకతగులదు గాలియుచ్చి ఛారాళగ గ వచ్చును. శాయట్టి వీని! “ఊవ్మములు"అని'చేరు

యరఆఅలళవ

ఇవి స్యర్శములవ లెం దగులవు; ఊపహ్మములవలె విడి వడవన్సు నాలుక ”గిలియు( దగులకుండునట్లుండి గాలిమధ్య

10 రామా అంధ వ్యాకరణము నుండి పోవును ఇవి స్పర్శములకును సూమ్మములకును నంతేస్థ ములు గనుక వీనిని అంతనములు” అందురు. అక్షరములు వరుసంగావ్రాయుటలోను వీపీని అస్పర్శములకును సూష్మము లకును నడుమనేవ్రాసి వీనిని యంతిస్థనామమను సార్థథము చేయుదురు

ఇట్లు నస్పర్శములు వ

అంతన్టములు 6 ఊమ్ముములు తీ

వీని నింళొకవిధముగా విభజింతము వర్షముల మొదటియవమిరముల జూడుము కచచటతప వర్గిముల మూ డవయశ్షరముల జూడుము గబజదజడదబ

వీనిపలుకు బడిలో. ఖై విపరుషముగను (కరిననుగను) (శిందివి సరీళముగను (మృదువుగన్ను పలుకణడుట గమ నింవుము నూ శచచటతపవలు పరషములు

అాఖాతీ

సూ. గజజడదబలు నరళములు

ఈ సరువము లప్పుడప్పుడు నరళముగా మారుచుం డును వీనిని మారునవిగా నిర్ణయించిరి మిగిలినవన్నియు మారని యతరములు, అనలా స్థిరములు

శీవఫారము ఇట్లు పరువనములు ఈ నరళములు (6 సిరములు లిక్‌ ఠి శనిని నాన. స్థిరములలోని “ని కారము పదముణచినరీ య నేక విధముల మారుటచే డాని! ద్రతమని చకుుగలదు. సూ; నశారము దు తము వ్ర శ్న లు 1 కంఠమందుం బుట్టు నక్షరములేవి 1 లి దంతో్యోష్టమన జేది * దానికీ పేళేల వచ్చినది | 8 వాల్లులను రెండు వద్ధతులుగా విభజింప వచ్చును,

• ఎట్లు శ విభజించి చూపుము. 4 (దుతమసనఈ6గా నేమి 1

శ్రే రానూ అంధ వ్యాకరణము ఆ భ్యా నము ఈదిగువ యక్తరముల స్థానమును (వాయుము అనినా నాానాననినానాలననానన్తూ ననా నననిాకకనన్వలా ననన నాతలను ను తననన నమానకననామునొనమలా నకనొనననా నక ననాకనాకననా నన టాననుానానానానానానని. ఆశరము సానము థి ర్త ఎ శా జ ళా? వే చ్‌ శ వ జ జ ము ళో కిల ర

3. శీవఫార ము 19 శివ పాఠము (దుత్యపకృతిశములు == కళలు, ఈశిఏందిపదములను జదువుము, క్షే ఛ్‌సితిక్సు 1 రాముండు $ చేసెడున్తు ౨ ధనమునే 8 రామునిచేతన్తు శి నాయొళ( తీ లినన్త్‌ 4 వల $ వనమునక్షా క రారు 6 నాకొజకన్త్‌ 6 ఊరక 7 వలెన్ష 7 క్ఞానముయుట్టి 8 విద్యయున్తు 8 అవో పై పదముల మొదటి వరునలో. దుదియశ్షర మేది! నకారము, నకారమునకు మతియొక పేళేది! (దుతము, అవనరము లేనప్పుడు కన(బడకుండునదియని (దుతమను దాని కర్ణము, ఇట్లు దయుతమంతమందుంగల పదనులన్నియు (దుక ప్రకృతికములు, శెండవవరుసలో( దుదిని నకారము న్నదా ! లేదు, వీనికి నకారమెప్పుడును జేరదుగదా 1 ఇట్టివి కళలు, నూ; దు తాంతములగు పదములు (దుత(పశ్ళృతిశములు, నూ: (దుతమంఠతమందు లేని పదములు కళలు. "తెలుంగుఫావలో విద్యాప్థలు పీనినిజక్క్‌గా గమ

క్షే రామా ఆం(ధవ్యాక రణము నింపవలయును. లేనిశో నిర్దష్టమగు భాపాజ్ఞాన మలవడదు ఈ్రీందివానిని గమనింపుము, (వ) (బ్ర. (వ! రానుడు రాములు వనముఎవనములు ద్విః లు] గురువు-గురువులు రామను రాములను తృ రామునిచేతను శాములచేతను శామునితోన్‌ | శాములతోన్‌ | రామునితోడను శాములతోడను చ! రామునికొజకును శాములహొజకును 'రామునికె / రాములకై | పం।$ రామునివలనను రాములవలనను రామునికంకును | కాములకంగాను | రామునిబట్టి 'రాములంబట్టి మ! రామునకును రామునికీని రాములకును 'రామునియొక్క_ | రాములమొొక్కా | ఆ తాం ఇ ఎలానైు రాములలోవలను న! రామునియందును రాములయందున్‌ వనమునను | వనమ.లోను |

ఈ పై విభక్తులలో గీతల పైగల విభ కి పత్యయము లను గుర్తింవుము డు, ము,వులు వై? పట్టి, యొక్క, వీని తుదిని దు్రతముచేరియుండ లేదుకదా మిగిలిన వాని కన్నిటికి దు్రంతముచేరి యుండుట గమనింవుము

ఇందుగళలేవి[!డుమువులు వై, పట్టి యొక్క, ఈ (పత్యయములుగలవి కళలు మిగిలినవన్నియు చేరి నవి ([దుతప్రికృతికములు సూ ఏ (వధమ్మాశై పట్టి యొక్క గాక మిగిలిన విభక్తులు

గలవి ద్రత్యపకృతికములు

గమనికః._వారి గిరి అన్న గ్రద్ద ఇట్టిళబ్ఞముల (వథమావిభ కి లోవించినను నివియన్నియు€ గళలే తాను, "నేను ఈపదములు. (వధమావిభక్తులె న నివివమూతము దు?తప౦9కృతికములు ఇవిగాక మిగిలిననర్వనామములుకళలు ఈకి)ందివానిని జచువుము

క్షే వచ్చితిన్హి

లి వత్తును..__ఇచ్చెదన్తు

8 రాంగలన్తు

ఇవి యేవ్రరుషకియలు 1 ఉత్తమవుగుమ క్రియలు వవచనములు 1 వశవచనములు

ఇట్లు క్రీయలలో నుత్తేమ ఫుషుుమైశవచనము లన్నియు (దుత వళ్ళి ములు

క్షేగ శానా అంధ్రవ్యాక రణము కీనిని గమనింవ్చేము 1! వ్రాసెను 2 (వాయును మొదటిది భూత కాలకిియా ట్‌ వ్రాసెడును మిగలినవి డీ (వొసెడి౯, (కల్యా మ వఫురుషుములు 1! ప్రధ మవురుషములు. వవచనములు? వశపచనములు ఇట్లు భూత తద్ధ ర్మార్ధక పిధమవుకుప్రైక వచనము లన్నియు (దయశపికృతిక ములు, సూ యాతతద్ధ ర్మార్ధక ష్రథమవుకుమైశ వచనములు (దుత ప్రక్ళతిక ములు పె విగాశ నమాపకకీయలలో (0 అన్ని ఫపుకువముల లోని బహువచనములు, (2) మధ్యమఫపుకుమైక వచనము లును, (8) భవివ్యద్వర్వమాన వ్యతి రేళ్యపథను వురుమైక వచనమ లును కళలని కెలిసిపొనవలయును ఏనిని గమనింవుము ఓ నీకు బేవ్రండం (పసమ్నడ య్యెడున్‌ వీ చిరాయు వీయులన్‌,. పై వాళ్యములలోని (శ్రయాషప్రత్యయము లేయర్థమును 'జెలువు ఆశీర్వ చ నార్థమును ఆ,పత్యయము లేవి! ఎకున్‌ తలో అనునవి

శ4శీవఫారము క్ష ఇవికూడ ధు)తప9కృతికములు నూ . ఆశీరరకములయిన ఎడుతవర్షములు దుూతప్రళృతిక ఖి ళా ములు పనిని గమనింవుము

1. చేయుచున్‌ --శ త్రర్దకము థి లి చేయ౯..-తుమర్థకము $ చేయు డుళ---ఆనంత ర్యార్ధకము శ్తీ చేసినన్‌ _ చేదాద్యర్థఠము ఇవియెట్టికియలు + అనమావకకియలు వీనికి మజొక పేశేమి ? లాక్షణి శావ్యయములు, అపమావక(శ్రియలలో శత్రర్థళను, తుమర్థకము ఆనంత ర్యార్ధథము వేదాద్యర్థకము ఇవియన్నియు ద్రుత ప్రకృతికములు సూ శ్యతుతుమానంతర్య చేడాద్యర్థకములు దు)త (పళ్ళతి కము 4 గమనిక ఎవ్వార్థేము (చేసి వ్యతి రేక క్వార్ధకము (చేయళ) ఇవిమా(తము కళలని తెలిసికొనుము ఈక్రిందివానిని జదువుము 1 యును, ౨. వలెళె, పోలిన్‌, కైవడి౯, మాడ్కి-న్‌, ఇచ్చె రళా, దిగ్గన౯ా

ఇందు మొదటి వరుసలోని వెట్టిపదములు? సముచ్చ యార్జశ ములు "శిండవవరుసలోని వేభాహాభాగముల. 1! అవ్యయములు ఎట్టి అవ్యయములు ప్రితిపదో క్రావ్యయములు సూ; సముచ్చయార్థశ ములగు యు ను అనునవివలె వభ తులగు నవ్యయములును (దుత్యపక ఖతికములు గమనిక;లఈ ప్రతిపదో కావ్యయములలో గళలు 1 ఇంచుక కొంచెము మున్నగు కించిదర్ధశము వి బళా బలీ బళాళే బళికేం చావు, బావునే, మున్నగు ప్రశంసనార్థక ములు, య 8 ఓహో, కొర మజ్జా రే, అమ్మ! చెల్ల, మాయు చే క్త అయ్యో అక్కుటా కట్టా కటకటా, మున్నగు సం తా పార్థక ములు, క్‌ ఎవ్వ్పుడు (యదార్థకము) 6 అమ్హాడు (త దార్థకము) 7 ఇవ్వుడు (సం్యవత్యర్థకము) 8 వమి, వల (శీమర్ధకములు) $ అ ఎావ, (వ వార్థక ములు) 10 అట, అంట, కద కదా (శలార్థళములు) 11 ఊరక, మిన్నక, (తూస్టీమర్థకములు)

శీవఫారము 19 129, వీల, చుమ్యుగ్త, మజి మొదలగునవి కళలని తెలిసి కొనవలెను, మేను పేను, చేను, (మాను, ళన్ను మున్నగుశబ్దము లలో నకారమున్నను నవి ప్రథమా వీభ_క్ర్యంతము లగు టచేం గళలే కాని (దుళ(పకృతిక ములు నావు, (వ సన్‌ లు;

1. విభక్తులలో దుతవ9)కృతికము లేవి! వి కళ లేవి క. శ్రీయలలో నీవి దు్రతాంలములు! 4, అనమావళ క్రియలలో దత ప9కృతికములను కళలను విభజింపుము, ర్‌ వఠె ప్రభృతులం గొన్నిటిని దెలువుము, ఛం అశ్చ ర్యార్ధకము లేవి! అవి కళలా? దు9ఠాంత ములా! అభ్యానము; శ శిింది భాగములోని దు్రతపళ్ళతిశ ములను గళ లను వివరింవుము, క్షే పూర్వ మొక మృగము జఉంబుక మును నమ్మ చాని కపట వచనములకు మోసపోయి. వాయనముచేత రథ్నింపంబడియె., $. నేను నీతో నఖ్నముగోరి వచి+తిని,

0 రామా ఆంధవ్యాశ రణము 4ఉవపారము అనుస్వారము ఈపదములను విభజించి (వాయుము 1 కంచు ౭ అరంటి క్షే క్‌ _,_అ--0; చ్‌ (టి ఏ అంంర్‌. (ట్‌ ఇ ఇందు సున్నలను గుర్తింపుము 0, 6౬ పనికి వెనుక నే యతురము లున్నవి! స్వరములు, ఇవి 'యొప్పుడును స్వరముల (అచ్చుల) ననుసరించియె యుందునుగావున వీనికి ననుస్వార మని పేరు సార్థకము దీనికి విందు వనియు చేరు ఇందు మొదటిపదములోని నున్న యొట్టిది! నిండు శండవపదములోని యనుస్వార మెట్టిడి! అజసున్న (అన్ధానుస్వారము) ఇట్లనుస్వారము "రెండు విధములు నూ అనుస్వారము సున్న, అదిపూ ర్దానుస్వారము, అ్థాను స్వార మనియు ద్వివిధము ఈక్రింది పదములను బదువుము 1 పండు మంచము కంచము ౨ ఇఎెందొవన "శెందమ్మి

“శ్వ ఫా ము

ఇందు మొదటివరునలోని వే యనుస్వారములు | పూన్తానుస్వారములు ఇవి యాశబ్దములలో న్య్నైెనచ్చినవి 1 నహాడముగ నే యున్నవి

ఇట్లు సవాజముగ నేయున్నయనువ్వూ రములుసిద్ధములు ండవవగ నలోని వేయను స్వాములు? అవియుం బూరన్హాను స్వారములే ఇవి యాశ ములలో నెట్లువచ్చినవి | శాశ్ర్ర ముచేతీ + వానిని విభజించివాాయుము

వెన్ను -[-తొవ ెంపు-[-తామర

ఇట్లు పదములలో స్వవేస్సిద్ధములుగాక వ్యాక రణము కార్యములుగా వచ్చినవి సాధ్యయలు, సూ, వూశ్షానుసారము సిద్ధము సాధ్యము అని ద్వివిధము ఈక్రింది పదములను గవనింవ్రుము

1 అడణళునవుి మెలయవ కల త్య వలంతి

లి మా కులు నోంగులు తోచె జుక్క_లు

మొవటి వరునలోని అనర్థానుస్వారములు, అవీ యా పదములలో నహజనులుగ నే యున్నవి

ఇట్లు పదములలో నహజకులగు నన్ధానుస్వారములు సిద్ధములు

"రెండవవరునలోని వెట్టివి 1 కాశ్రము వేత - షాధింపం బడినవి ఇట్టివి సాధ్యములు సూ అరాను స్వారము సేద్ధము 'సాభ్యమని ద్వివిధము

లం రామా ఆంధవ్వ్నాశరణయము గమనిక్‌ టా క్ష అనుస్వారము స ॥॥! సాధ్య సిద్ధార్భాను సాధ్యార్టను ఇట్లు బిందువు నాలుగు విధములు, అర్థబిందువు "తెలుంగు భామయం చేకాని, నంన్కషతమందు లేదు, ఈపదములను బరిశీలింపుము. 1వంకర్య 2 మంచము, $8 ఇెనంటి, 4 చేత, 5 పంపు, వొ 1 అంగడి, ౨2 నంజ్క, కి అఆండుదిి క ఆందోళ 5 అంబారి. ఈరెండు వరునలలోని పదములేభావలోనివి! "తెలుంగు పదములు, వీనిలో ననుస్వారము.లు క లవుకదా! ఇందురెండవ వరునలోని పదముల యనుస్వారములకు దర్వాత నేయశ్షర -ములుగలవు! మొదటి వరునలో. బరువములు, శలెండవవరు నలో నరళను.లు,

శీవఫారము లి

ఇబ్బు తెఎంగపదముల ళం బకుషు సరళములకుం బూర్వ మేబిందువుండును 1 సూ* నంస్కృృత నమేతరములగు "తెలుంగుశబ్బములలో.

బరువ నరళములకు ముం చే బిందువుండును

గమనిక __ళంసారి శంభువు వంశము సింహము ఇట్టి నంన్కృృతశబ్దములలో సీనియమములేదు కావున నీ శబ్దములన్నియు నంన్కృ తశబ్దములని గహింపవలెకు ఈకిందివానిని జదువుము

1 అలతి మెలగు అనంటి అఆడంయవ, ఇందలి చిం దువులేవి 1 అర్థిబిందువులు ఇవన్నియు సిద్ధములే వీనిపూర్వ మెట్టి యచ్చులుగలవు! (వాన్యములు. ఈపదమ. లకు మతొళ రూపముండునా * అలంజి మెలంగు అనంటి అడంకువ అనియు నుండును

హ్రన్యముమోాంది యటసున్న ఎట్లు మాటీనది! నూ హ్రిన్వమ.మిోాది సిద్ధఖుడ బిందువు విశల్చ్బముగ పూర్మ

బిందువగును ఈ కింది పదములను జదువుము,

1 కా బట్టి, 9 ్రీదొడ, కివా దు, ఉపాంత గ్‌ మేంత

ఈపదములలోని యనుస్వార ములక బూర్వమువ్న యశ్ష్రరములేవి+ దీర్హాత్షరములు ఇచ్చటిఅజసున్న యొష్పు డును వ్యాశరణముచేత నిందునున్న కాదు

రిడ్చీ రామూ ఆం(ధ వ్యాకరణము

ఈపదములను జమువుము

& అఆలంత, ౨ కలత, కి వలంతిం

౨ అంట ఇశ, ఇగ, చుండు

పై వకునలోని చిందు వేపి అర్భబిందువ్రలు ఈవిందు వునకుం బూర్వ మెన్ని హ్రన్వములు గలవు, రెండేసి

ిండవవరగ సలోని బిందువునకు. బూర్య మెన్ని యత్తు రములు ఒకటిమా(తమే ఈవిషయము శ్రద్ధగా గమ నింఫుము

'తెలంగుభావలో అంటట ఇశ ఇగ చుడు ఈ ఛబ్దములలో,దప్ప మాట మొదటి పొట్టి యచ్చు తర్వాత న ఆసున్న యుండదు

ప్ర శ్నలు

క్షే అనుస్వార మెన్నివిధములు గలది!

లి సిద్ధము సాధ్యము అన నేమి 1

5 కలుగులో బిందు వెక్కడ నుండును!

శ్త నంన్కృృచత పదములు "తెలు. పదములు ెలిసీ కొనుట యెట్లు!

ర్‌ దీనిమిోది యజనున్న నెజసున్న యగును!

6 దీర్ణరు.మిడ నేపూర్తానుసార్రరముండదు

శ4వఫారము ల్‌ 7, మొదటి (హాన్వముత ర్వాత నఅనున్నగల పదము "లేవి | 8. (1) ఈ్ట్రిందిభాగమందలిబిందు లెట్టివో తెలువు ము, న్యాపియమితుుండు చ్మితగ్రివుండు నాకు నేతో త్స్‌వము జేయుచున్నాండు, వలలో దగుల్కొ-న్న పావ్సరములంజూచి చెలికాడా! యిదియేమని యడిగెను, (2) చిత్ర్రివ్రని బంధము. ేదించుటళయి. సమిా వీంప€గా నాతేండిట్లనియె, 5 వపాఠము పదవి వేదములు. తత్పమతద్భవ దే శ్యా్య చేశ్యముల ఈపదములు గుర్తించు పద్ధతి తత్సనుములేర్చడురీతి, బాలకులారా ! నామవిభక్తులును, క్రియావిభక్తు లును జేరినవి పదములని కిందితరగతిలో. జదివియుంటిరి. ఆంధ భామలోని పదములు తత్సమములు తద్భువములు, 'దేశ్యములుు అన్య దేశ్యములు నని నాబ్లువిధములనియు వెరు కటివున్తళములో గ్రహించియున్నారు, తత్ప్సమములనలా నంన్క్య్బృత పాకృతనమములగు పదములుగచా ! తత్స్పరుశబ్దముల నెట్లుగు _ర్తంపవలయునో గమనింతము,

విగ్ర రామా అంధవ్యాశర ణము

అచ్చ తెబుంగులో లేశ స_నస్మల్బక భాప యందుమాత మే యుండునత్ష్సరము లేవి!

బుబూ ఇ%గ్రాఃఖ, ఘ, జ ఛరు, ఇజాఠుఢ థః, ధ, ఫ, భ, శ, ప, అను నతరములు, ఈయక్షరములుగల ఛబ్బములను గొనవ్నింటిని చెప్పుము,

1. బుషి, అఆఖుడలుండు, ఛత్రము, రుఠరము, షండము జ్ఞానము, సార్జ్హము, ఇట్టియ శ్షరములుగ ల పదములన్నీయు దత్సమములు, ఈపదముల జదువుము.

క్ష న్యందనము, ల్సి వ్యయము, రి జ్వరము

1. ఈపదముల మొడటి యతీరము "లెట్టివి! నంయు : కాశ్తరములు,

5, నంయుకాత్షురములు మొవట(గ లపదములు తత్స మములు

గమనిక ; తెలుగు, త్రాడు, (టబద్రిలస, నంక్కృూతము బ్రహ్మా త్రానము.

-శీఫనంయోగము క్రీనియమము లేదు,

"కీఫసంయు కములు వ్యాజ్యము అను తెలుగు శబ్దము మాత్రము సంయుక్తాదిగా నున్నది,

'లెలుంగుపదముల మొదట లేని యతురములేవి!

య, చై, జె,వు, వూ, చొ, వో

ఇవిగల పదముల గొన్నింటిని గమనింపుము,

యశ్రుండు చైతుడు, వైత్రుయాత్ర, వోఢ

శీవఫారము: ర?

క ఇృనన్నియు తేత్సమవదములు య చ క్రై వఛునవూ, వొ, వో లు మొనటంగల పదములు తత్స ములు ఈపదమ లను బ!ిశీలింపుము,

1 కంసుకు 2 వంశము $ _న్తంభము ఇచ్చట బూ క్షానుస్వ్యారములు స్టరవర్ష్మ ములకు బూశ్వమున్నవిక దా 'తెలుగుపదములలో. బరువకరళములకు ముంచే చబిందువుం దునుగాని సిరవగ ములకుల బూర్యముండదు శాన నిటిపద

థి” నో ములు తత్సమములు సూ పరుషనర భేతరవర్ష ములకుం బూర్వము. బిందువున్న పదములు తత్సమములు

ఈపదములలో నంయుక్రాక్షరములు రెంటిళంకె మిం చియున్నవికదా! తెలుంగులో "రండువాల్లుల నంయోగము తప్ప నంతకంక౭ె నధికముండదు కావున నిట్రి (ల్యేష్షుర నం యా_క్రపదములు తత్సమములు

వీనిని గమనింవుము

అలీ. వానానో

ఎ ఒ చ జ *ం ఆ, ఈయాజక్ష్షరములును నచ్చ ెటు-గపలోం దప్ప నంన్కృృతముననుండవుగ దా ఈయక్ష రమ. లుగలపదములు తకృవములు 'జేశ్యములు (తెలుంగు పదములు) అని గుర్తింపవలయును

“రావా అం(ధ వ్యాకరణము.

తతృ్సమము లెట్లువరడునో తెలిసికొందము. నంస్కాత పాాకృతశబ్దములకు. నొలదిమార్పులతో ెలుంగువిభక్తు లను శేర్చినవి తత్సమములని మిరిదివజిలో. నేర్చుకొని యున్నారు, చాని వివరమును దెలిసిషొన వలయును

రాను అనుళబ్బము, ఇది అకా రాంతము మహద్వాచ కము, ఫుంలింగము, ఇట్టినామముల తుది అకార ము కార ముగా మోజును, రాము-అని యుండగా అకారాంత వుం లింగమవహడ్వాచక శబ్బములకు6 బ)ధమైకవచనమున డుజ్‌ వచ్చును, 'రాము...[-డుజ్‌, జకారము డుప)త్యయమునకూ బూర్వము సున్నను నంపాదించి తొలణిపోవును, కావున *రాముండు అను తత్పమరూప మేర్చడును. నూ ఏ అకారాంత ఫుంలింగ మహ ద్య్వాచకముల నామంబు

తుదియకారమున కుకారమున( డుజ్వర్ష్మతమును

వచ్చును. కృష్ణ, గోవింద, ధీర, భీమ, శివ

గమనిక: మొవలగు వ కాంత మహచద్వాచళములకు రూవములి శ్షేయు౦ండును, ఈరూపములను జదువుము,

క్షే వృద్ధుండు, వృద్ధ లి గృవాస్థుండు, గృహస్థు కి మూర్థండు, మూర్థ,

ఈపదములకు డు ప్రత్యయము చేర్చియు, లోపీం చియు శెండురూపములు నుండునని గుర్తింపుము, భట్టశబ్దము

క) 4వఫారము [ర నకు మౌొాల్తేము భట్టుఅనియొక్క్‌ నృద్ధాదుల డుజ్వర్షకము నకు లోపము విశల్పముగనగును ఈరూపములంజదువుము

1 ఆఊయూధుండు, యోధ 2 సుయండు శుంఠ 8 దూతుండడు దూత

వీనిలో డు ప్రత్యయాంతరూపములను (శ్రీనమరూ పములను గమనింపుము

(శ్రీనాచకములు గాళవోయినను పిథమైకవచన మున ప్రైత్యయముండనిశబ్బములు (గ్ర్రీనాచకములు అని 'తెలిసిషొనుము సూ ; యోధ మొదలగు శబ్దములు బహుళమనుగా శ్ర

నమములగును, ఈశబ్బములను గమనింపుము,

వృతము జు కళతము.-

వీనిలోవృషశబ్దము అమవాద్వాచకము _ కళ్యత శజ్ఞము నవ్లుంనళకము _ రెండును. అకారాంతములే వీనికి ముష్రత్యయము వచ్చును నూ ఏ అకారాంతమనులగు నమవాత్తులకును నప్పుంనక్‌లిం గములకు మువర్ష్శశమువచ్చున ఈశబ్దములజదువుము ;

వృష్నములు, వనమువేత ధనమువనలన, ఇచ్చట (వత్యయము లేవి! లు, చేత వలన మువర్ణముగాక మిగి

రి0 రామా ఆంధవ్యాశరణము లినవిభక్తులు చేరినప్పుడు అమహత్తులకును నఫుంసక లింగ ములకును “ము అగమముగా వచ్చును ఇది్యిపత్యయము గాదు ఆగమమని (గహింవుమో ఈరూవముల విశేషమును జూడుము

క్షే వృశ్షముగ లి వృశ్షంబు వృషతమ్ములు వృక్షం బులు ఇందలి మాశ్చేవమి! 1 రూపములో" మువర్ష్మక మునకు ద్యిత్వమును 8 వరూవములో *ంబు వర్శమువచ్చినవిగ దా 1 సూ ఏ మువర్శశమునకు ద్విత్యమైనను, పూర్మబిందువుతో

గూడిన బువర్షమైననుగూడ విశల్పముగ వచ్చును ఈవదములను గమనింవుము

1 చరిత్రేము చరిత అభిలామము అభిలాప

వీనిలో మువ రృశముండియు లేశయు రెడురూసములు” వర్భ వనన మున్న గుశబ్దములకు మువర్షకముగల రూప ముండదు ఇట లోపము నిత్యము హూ చరితాదుల మువర్శశము బహుళముగా లోపీంచును )నిని గుర్షింవుము ;

క్షే మిఠము, మితు9ండు. శరణము శరణు,డు గాత్ర పాత్రుడు, ప్రధానము, (పధానుండు = ఇందు మువర్షకము డు వర్షకమువచ్చిన ండుకూవములుశలవుకదా ట్టి మ్మిితము మున్నగు శబ్దములు ద్వివిధరాపను.లశు "ందును,

శవఫారము ర

నఫుంనక లింగ మొ లయిమవాద్వాచక ములగుు మి ఆది కము వుంలింగ తుల్యములు విభావనగు.

గమనిక; నూర్యవా చకమగు మిత్రళ పము మి(తుండని 'యేయుండును, గాని మ్యితము అని యుండదు. ఈపదములను గమనింపుము ;

వ్యదనుల్కు వ(జాలు, రత్నములు, రత్నాలు, వజాాలళ౯, రత్నాలకా, వజూొనన్‌ , రత్నానళా ఇచ్చట లుల న అనునవి పరమయినవుడు వజ్రము, రత్నము అనుళబ్దములమువర్షశ ములోవించి 'వెనుకవాన్వముగా మాథీ నదనీ గుర్తింవుము, 4 నూ: లు ల్యనలు పరంబగునవుడు కొన్ని శబ్దముల

ము వర్షము లోపించును, తత్పూర్వన్వరము దీర్చ

మగును, ఈశబ్బములను గమనింవుము.

మేఘుము, మేఘుండు, నము(దము, నముద్రుడు. ఇవియమహా ద్యాచక ములయిననుమహద్వివత యందు( గొన్ని కజ్టములకు డు ప్రత్యయము వచ్చువని గ్రహింవుము,

శాముల్కు ధనములు వనములు, ఇవన్నియు బహు వచనములు, బహువచనమునందు లు ప్రత్యయమువచ్చును,. సూ :లు వర్షకమ్ను బహునచనమునం దగును,

ప! రామా అంధ్య॥వ్యాశ రణము ఇకారాంతములు

వీనిని ససర్నింపుము,

హారి, కరి, గిరి ఇఏ ఇళొరాంతములుగడా 1 ఇట్టి వానికి విభక్షివచ్చి లోవీంచును. వీనిని గమనింవుము,

హరీ-(లు, కరి.[లు, మతి-_!_లు-ఇచ్చట బహు వచనము పరమయినఫవు డీకార ముకారముగా మారునని ఆహింవుము,

వారుల్కు గిరులు మొదలగునవి,

ఉశారాంత ములు

ఈపదములక్డు జదువుము,

గురువు వధువు, తరువు ఇందలి ప్రత్యయ మేది! వ్రు ఇవి ఉకారాంతములుగచా 1 ఇట్టి శబ్టములకు వ్పు (వత్యయ మువచ్చును ఉకా రాంతములగు మహదడార్థచకములయి నచోవు ప్రత్యయము డు ప్రత్యయనుగూడ వచ్చును విస్ణువు విష్ణుడు వనువు, వఘండు మొకలగునవి

గమనిక వీనిని జదువ్లుము

తరువ్సలు తరులు, గురువులు, గురదలు వ్రు (వత్య యము”గాక మిగిలిన విభక్తులు పరముయినచవో నుకారాం లేములకు వు వర్షము బహుళముగాగల్లును, గోవుశబ్బమునకు వు గాగమను నిత్వము,

శవఫారము రికి బుకొారాంతములు ఈశబ్దములను గమనింవుము 1 జామాత, భర్త, ళర్ప భోక్త ఇవీ నంస్యృ్భృత మున బుకారాంతములు వీనికి అకోరమువచ్చి విభక్తి లోపించునని తెలిసిళొనుము నూ బుకారాంతములకు అత్యంబును స్రీ పద్భావమును ఆగును ఏీనిని జదువుము దీర్దాంతములు శీతా రమా పార్వతీ ఇవన్నియు దీర్హాంతములు, వీని దీర్స ము (వాన్వమగును, సీశ రమ, పార్వతి. నూ నామముల తుది దీర్స మునకు (వాన్వమ*సను వీనిని గమనింవుము, శ్రీః శీ, మా, ఇటి యేశాతురశబ్దములకు పై విధ ముగా హ్రన్వమురాదు నూ వకా్య్ష్యరములకు (హాన్వము రాదు హలంతేశబ్బములు ఈశ బ్బ్రములను గమనింవుము దుక్కు, దిక్కు. నంస్కృృతమున వీని ప్రథమావిభ కులు దుక్‌, దిక్‌ అనియుండును ఇవి యన్నియు హలంత

కెడ్డీ రామా ఆంధ వ్యాకరణము ములు అవియీ ెఎయంగులో. చా్రాతివదిళ లై. తుదివాల్లునకు ఉత్వమును, ద్విత్యేము నందును దుక్కు, దిక్కు, మెొ॥ సూ నంస్కష్భృ3్య పథ మైకవచన తుల్యమయినది లతెంంగన నామమగును వీ తుదిహల్లున కుకారమును ద్విశ్యేము నగును వాకు-వాక్కు-క్వ రాటు-న్వ రాష్ట్రా, ఇట్లు దీర్భముమిది హల్లులకు మ్యూతముద్విత్వము విశల్బనని తెలిసెిళొనుము వీనిని జదువుము. బుత్వజుండు = బూత్వక్కు, వణిజుండు = వణిక్కు, త్యచము జూ తక్కు వీనియందు రెండురూపములుంకుట విశేషము వీని విశేషమును జెలిసిఫొనుము అమంతమ్‌ ధనవంతమ్‌ విద్వాంనమ్‌ ఇట్టి నంన్ముత ద్వితీమైక వచనాంతముల తుదిమ కారములోపించి (పాతివదిక యగును వానికి మిగిలినవానికివ లె విభక్తులుగలుగును నూ ; మతుబాదికము వ్వితీయైకవ చనాంతమందు +నామ మగును సూ మతుభాదిశము మకారములోవీంచి, యజంతముల వలె నివి (వత్యయములను బొందును 7 జగత్తు జగము, ఇంద్రజిత్తు ఇంది ఈశబ్దముల తకారలోపమును గు _ర్మింపవ లెను

శఉవఫారము కప సూ జగదింద్ర)జిత్తుల తకారమునకు లోపంబు విభాష నగును, సాంతశబ్దములు నం ఆంధ్రము వయః। పయన్సు నరః నరస్బు వయః వయస్సు ఇవి నంనృతేమున సకా రాంతేములు ఏనికి నుశార ము ద్విత్వేము నిత్యముగా వచ్చుటను గమనింవునది ఈశబ్దముల విశేషమును గ్రహింపురు నం ఆం యశః యశస్సు "లేజః "శేజస్పు వక్షః వతస్సు ఇవియు నకొరాంతముబే కొని నకారము విళల్బ ముగ లోపించి మువర్శమువచ్చును. కావున వీనికి యశము "లేజము, వము అనియు యశస్సు కేజస్సు వశ్షస్సు అనియు రెండురూసములుండును ఈనకారాంతముల విశేమములను గ9హింఫుము నం ఆం మనస్ను మనః మనసు వ.

క్రి "రామా ఆంధ వ్యాశ రణము నం,- ఆం. శిరస్సు చ్‌ర్య శిరసు" వీనికి సకారములోపించుటయు ద్విత్యమువచ్చుటయు విశల్చము”దా |! (వశ్నలు క్ష శత్సమములను న్‌ు రించుటయొట్లు! 2 “కెలుగసపదములలో బిందువెచ్చటనుండును $ ఇకారాంత శబ్దముల వీళశవచనమున మౌాశ్చేమి 4 జుకారాంతముల పాాతిపడిక యేది! ర్‌ వాలంతము లె ఫ్లేర్పడును? 6 నకారాంతముల వికేవ మేసి? అ భ్యా నము ఈశబ్దముల రూవనివ్ప త్తి చేయుము. శ రామ (వధనూ......బహువ్రచనము వి శీ (వధమా.__..నకవచనము కి వయస్సు న్తమిఎ=వీకవచము శ బుర్విక్కు ద్వితీయా.-వక వచనము 2, ఇవి తత్పమ పదములని యెట్లు చెప్పగలవు! యముడు, నంయమి, సింహము, రధము, అళని, పరుషము, నయము,

6] ఉవఫారము క్‌? 8 ఈపదముల పా్రొతిపదిక లేవి? హనుమంతుండు మరుత్తు భిమక్కు, ధనవంతుడు 6(వపాఠము నామములు--వీభ_క్యంతే రూవములు నామములకు విభక్తులుచేరి పదములగుచున్నవనిి (శ్రీందితరగచులలో మిరు నేర్చియున్నారు ఆ విభక్తులుచేరిన నామరూపములు కొన్ని యుదావారణమునకుం జూవంబడు చున్నవి నామములు ఫపృురుషవులణజెవ్వునవి మహద్య్వాచక ములనియు (శ్రీలగెప్పునవి మవాతీవాచళము లసయి౯ దిక్యనవాస ననలూా పశువులు పజులు ముదిలగువానిని “అమహద్వా చకము లనియు నందురు వచనములు *“వకవచనము “బహువచనము అని "ర0డువిధములు, మహద్య్వాచళము అకారాన్తనామములు నామము (రామ) వకవచనము బహువచనము (వథమావిభ క్రి నాము(డు రాములు ద్వితీయావిభ శక్‌ రాముని రాములను తృతీయావిభ_క్రీి _రామునిచేత (చే రాములచేత (శ్రే (తోడ) (తోడ) (తో) (తో)

88 రామా ఆంధవ్యాశరణము చతుర్గీవిభ కి 'రామునికొజుకు రాములకొటకు (కై) (నై పంచమిోవిభక్సి. రామునివలన రాములవలన (కంబ) శంక) (పట్టి (పట్టి (నుండి) (నుండి) పస్ట్రీవిభ క్షి రాముని 'రాములకు (యొక్క) (యొళ్స) (లో) (లో (లోపల (లోపల) న్తమివిభ క్రి రామునియందు రాములయందుళ౯ా (నక (నన్‌) నంబోధన . ఫొ] రాముడ (అ ఓ విభక్రి ఫ్సీర్రి రశాములార ఇట నామమునకు “విభ క్ని చేరుటకుముందు *ఉకో రము వేగుట గమనింవుము, తృతీయాది విభక్తుల యేక వచనమున *ని బహువచనములందు *లి అను నత్షరములు విభక్తులుకావు,. అవి యాగమములని గ్రహింఫుము. గమనిక :.ఎీవుగి మొదలగువానికీ ఉకారమురాదు, ఉ *బాలి మొదలగు శబ్దములకు బహువచనమున "“లుి కు

శ4శవఫారము 89 బదులుగా “రి వచ్చుట విశేషము, ఉ॥! బాలురు వాలు రవచేే బాలురకై, అల్లుకు, గోపాలురు, నృపాలురు మొద లగునవ్‌ యిట్టివి. మహచద్వాచక్‌ము ప). వ, మగండు, బ, మగలు,

ఇకా రాంతము హరిావిష్ల్ణువు. వ్‌ం బం (వు వారి హారులు ద్వి- హరిని హరులను తృ హరిచేత పహరులచేత చ. హరిళొజకు వారులహొఆకు పం, వారివలన వారులవలన వ, వారికి వారులకు న వారియందు హరులందు సం, ప్రి. హరి (వార్ఫీ వహారులార, ఈశబ్ద్బముల న్పిి *మ్చ్రి ఆగమములు లేకుండుట గమ నింపుము. దీనికి ప్రథమ వి్విభక్రై్భశవచనమున నేవిభ కి యు జేరలేదు. (క్ర్రీవాచకములకు నిచట విభక్కీచేరదు, కాబట్టి యిట్టి శబ్దముల (స్ర్రీసమములుదురు, మహచద్య్వాచళము "గరు ఉకారాస్తము వ్‌, ఖం ప్ర, గురుండు, గురువు గురులు, గురువులు

త్త రామూ ఆఅంధ్రవ్యాశరణము ద్వి గురుని, గురువును గురులను, గురువులను తృ గురునిచే, గురువుచే గురువ్సలచే గుకువులచే ఇళ్లు తక్కినవి యూహింవుము అందు అకారాన్నము వలె డు" వేకుటయు, అదిగాక “వు” చేరటయు విజేషవము అది యన్నివిభక్తు లందును గనయిడును. మహద్వాచకము బుకారాస్త్రము విత్మ వ్‌ బ (వ వ! వీతలు ద్వి వీతను వీతలను ఇక్షు తక్కినవి యూహిళవుము ఇందు. *బుి కార ముపోయి “అకారము చేరుట విశేషము గమనిక వీధాతృి మొదలగువాని కకారము విశల్చ్పముగా వచ్చును అప్పుడు విధాతృ విధాత యను నామము లుండును వ్‌ బ (వ విధాతృండు విధాత్భలు విధాత విధాలేలు ద్వి, వీధాతృని విధాతృలను విధాతను విధాతలను ఇళ్లు తక్కినవి ఇళ మవాతీ వాచకముల జూతము.

ఉవభారము నంన్మృ్భతేములోని “అశాళాన్నములు 'జెలుంగున “అ కారాన్నములు' గా మారును, నం 0. నంం కు. రమా రమ విద్యా విద్య నీతా నీత నదీ నది కాలా శ్రాల లఠా లత ఓఒకేయశురముగల నంస్కబ్భతవదములకు (హాన్వము రాదు, నం, వ, (శ్రీ (శ్ర శ్రీ శ్రీ అకారా_న్తము మహవీవాచళము, రమ=లశ్షీస్ణ* పినికీ (వథమహైక వచనమున విభక్షి చేరి లోవించును, వ్‌, బి వ్ర, రమ రమలు రమను రమలను రమశచే రమలచే తక్కినవి పూర్వమువలె'నే యూహీంపవుముః ఇకారాన్న మవాతీనాదకము యువతి,

శ2 రామా అం(ధ్రవ్యాశరణము వ్‌, ఖం ప్రి, యువతి యువతులు ద్వి. యువతిని యువతులను తక్కినవి పూర్వమువలె నూహింవుము. ఇట బహువచనమున ఇకార ముకారముగా మారి నది. భూడుము. సూ ; బహువచనము పరమగునవుండు ఇకార ముకారము గా మారును. ఉకారాస్త్న మహతీనాచకము వనధూకోడలు, వ్‌, యం ప్ర. వధువు వధువులు ద్విం వధువును వధువ్లులను లీక్కినవి పై వానివలెనే యూహింవుము, అమహద్యా చక ముల్యు వీనికి *మూు వర్షృకము ప్రధ మైక్‌ వచనమునం జేరును, అకారాన్త్రము, “జ్ఞాని మ్‌ బం వ జ్ఞానవ... జ్ఞానములు ద్వి, డ్జునమును క్థాసములను ర్స, జ్ఞానమునేగ్ష జ్ఞానములచేత

శవఫారము శకి ఇళ్లు తక్కినవి యూహింఫుము, వీనియందు (పథమావిభ కి యేశవచనమునందు6 దక్కల తేక్కినచోట్లలగల *“ము అనునది విభక్నికాదు, అవి “ఆగమము నూ : ఒళవిభక్షివై మతజియొక విభ క్రి చేరదు, క్టునము, క్లానమ్ము, డ్జానంబు అనియు రూపము లుండును ఇళ్తు అన్ని మువర్షములకును వచ్చును. ఉ : ధనము ధనమ్ము, ధనంబు, కలముచే, కలమ్ములచే, కలంబులచే, సూ ఏ మువర్షమునకు ద్విత్వముగాని, పూర్షబిందువుకోం 'హాడి బు వర్ణముగాని వికల్చముగా వచ్చును, వీనిని జదువుము, వ్‌, బం చరితము, చరిత). చరితములు, చరిత)లు, నూ : చరిత) "మొవలగువాని-ఆము వర్ష్మశ ము విశల్చ్బళముగా లోవీంచును. | గమనిక: గో” శబ్దమునకు *వ్ఫ చేరును, ఉ : గోవులు, గోవులు, వడజ్శ9ము, వజ్రిములన్‌, వజ్రమునళొ, వజాలు, వజాలన్‌, వజ్యాలన్‌ +

డ్తీశ్తీ రామా ఆం(ధవ్యాశరణము సూ$లుు ల, న అనునవి పరమైన మువగ్గ్శము లోపించు

టయు వానిపూర్వాచ్చు దీర మగుటయు వికల్ప

ముగా నగును ఉ పగడాలు వేపాలు మొదలగునవి

ప్ర త్న లు

క్ష పథమావిభ క్షి “డు వేరకుమాటల ఆ₹ెంటిని చేరని మాటల అెంటిని వ్రాయుము.

లి (స్రీనమము లన నేమి! రెండుదాహర ణములనిము శి

8 విధాతృ గుకు ఈశబ్ద్బములను ద్వితీయా బసు వచన రూపముల నవా్రాయుము,

కి మహతీ మహద్వాచకములకు ముఖ్యమగు భేద మేది?

5 వారులు, గిరులు ఇట జరిగిన విశేష మేమి?

6 వజ్రాలు పగడాలు, ఈరూపము 'లెట్లయినవి!

7 వనంబులు, ధనమ్మూలు, ఈమూటల సాధించుటకు సూతి)ములేవి!

8 *వు వగ్గ్షళముచేరు రెండువూటలు వ్రాయుము.

వో భ్యా నము” ఈశబ్దముల యన్ని విభక్తులు వ్రాయుము, “అల్లు” “తల్లి” "పొలి

7 శవఫారము శ్‌ 7వపారము సర్వనామములు - విభక్ష్య వరూపములు

(నామవాచశమునకు బదులుగా( బ్రైయోగింపణలకు వానిని సర్థ్యనామములందుకు నామములవునరు క్షి "లేకఘుండం జేయుటకివి యుపయోగపకును వీనికి నామవాచకములకును వలె లింగవిభక్తిమాత్ర)ముండదు వీనివై దువిధములుగా విభజింపవచ్చును

1 ఫురువవాచక సర్యనామములు

౨ నంబంధవాచక నర్యనామములు

శి నిన్రేశళ సర్యనామములు

డ్తీ ప్రశ్నవాదక సర్వనామములు

ర్‌ సంఖ్యావాచక సర్వనామనులు,

సీ మూ, నామా మన, తా, వాడు, అది ఆవె యనుసవి ఫుుుమనర్వనామమ్మబు.

మరియొక నర్వవామముతో నంబంధము కలుగునవి నంబంధవాచక సర్వనామములు ఉ. ఎవడు సంతుష్టుండో చెడు నిళ్యసుఖ

అఆ ఈ వ యనునవి ని వ్రైశక సర్వనామములు

వీనికి విశేషణ నర్వ్యనామములనియు వ్యవపహోరము వీవ్తి ఎందజు, ఏ మొదలగునవి (పశ షనాచక సర్వనామములు

6 రామా ఆంధ్రవ్యాశ రణము అందజు కొన్ని, ఒళటి. మొదలగునవి నరరినామ ఘులే కాని నామవాచకములకు బదులుగారావు ఇట్టివి నం ఫ్యావాచళ సర్వనామములు కదిగువం గొన్నిటికి విభ క్ర్యంతరూపము లీయంుడుచున్నవి మధ్యమ వురుషనర్య నామము కన్సి వ్‌ బ స) నీవు, ఈవు మిరు మిరలు, ఈరు ఈరలు ద్వి నిన్ను మిమ్ములను, మిమ్మును మిమున్‌ తృ నీచేశత౯(చే౯ మై మాచేరల (వేన్‌ మొ తక్కనవ్లహింవుము ఉ_త్తమవురువ సర్వనామము *నా ప్ర నేను వను మేము వము నేను, మనము కృ నాచేత మాచేత తక్కిన వ్లహింవుము వ్రధమవురువ 'తా నర్వనామములు వ్‌ బ పు తా తాము, తమరు, తారు కృ తనచేత తరమచేతకా

శీవఫార ము తక్కినవి పూర్వమురీతి నే యాూహింఫుము, ప౦ధమవుకుమ మహద్యా దళ నర్వనామము, వా, వ్‌, టబ, ప్ర, వాండు వారు వాండు, వారలు ద్వి, వానిన్‌ వారికా, వాండన్‌ + వారలన్‌ తృ, వానిచేత౯ వారిచేత౯ా, వాండ్ర)చేత౯ా వార లచేతకా ఇళ్లు తక్కివి యాహింపుము ప్రధమవురుషు మవాతీనర్వనామను. ఆ వ్‌, బి, పి, ఆమె వాపు, వారలు, వాండు) ఆశే క్ర కం క్కి ఆపె గ క క్రి చ్వి అమెను ॥ వారిన్‌, వోరలన్‌, వాండ)౯ ముదలగునపి, వ)ధమవురుషు “అమవాళ్‌ గసర్వనామము, ఆ, వ్‌, ఖ ప్ర. అది అవి ద్విః చానిని వఇవానిని

రామా అఆం(ధి వ్యూః రణము తృ దానిచేత౯ వానిచేత౯ మొదలగునవి

పూజయందు ప్రధమైక వచనము మహద్య్వాచకము నకు ఆయన ఈయిన అతడు ఇవ డు మొదలగరూపము లగును,

*“మనము" అనువది నిత్యబహువచనము ఇది ఉత్తమ మధ్యమ వుువములకుంగలిసి యుపయోగింపంయిడునది మనమువానీవ్చును నేనును)

ఖై ఖు పి మనము ద్వి మనల€లక్‌ొ తృ మనచే౯ా మొదలగునవి

విశేషణ నర్వనామములు. (1) నిర్జిష్ట నర్వనామ మలు (0) అనిర్జిష్ట నర్వనామములు (9) సంఖ్యావాచక నర్వనామమ లు అని కి విధములు

అది ఇవియని తమతోనంబంధించిన వానిని నిచ్తేశించు నవి ఆ ఈ అనునవి అనిర్జిష్టనర్వెవామములు అటు నిశేశిం

అల ళా యలు చఛనవి యిగ్షి్టసర్య నామములు,

ఉ అన్ని, ఇన్ని, కొన్ని, పలు అందజు, పెక్కు మొదలసున వి నంఖ్యను జెప్పుటకు పవినియోగింపలుడునవి,

4కవఫారము సంఖ్యావాచక సర్వనామములు ఉ " ఒక్కండు ఒక్కంరిత, ఒక్కటి ఇద్దతు, "రండు, ముగ్గుకు మూవుకు మొసలగునవి వీనికి రూపభేదములు పెక్కులుగలవు (గంధపరన ముచే విద్యార్థు లనుభవము సంపాదించి వీనినిగు ర్హింపవ లెను ప్రి ళ్న లు క్షే సర్వనామమన గా నేమి! ౨2 అది యెన్నివిధములు 1 కి పుముమవాచకసర్వనామముల మూఃఈటిని బెల్బ్చుము క్త అనిగ్జిస్ట సర్వనామములనంగా నేమి 1 ఆ ధ్యా నము: ఈది*%పవ వానిలోని సర్వనామముల "పర్తించి యవి యేనర్వనామమ. లో. జెప్పాము పాండవు లరణ్యమునకుంబోయిరి వారు ధౌమ్యుని బురోహీతునిగా నొనర్చిహోని యాతని యనుమతిని జరిం చెడి వారు వారిని పలువుకుు _బాహగుణు లనుసరించిరి ఆవివ్రఎల వోమీంవ ధరగజుండు సూర్యు నారాధించెను. అందజిని నం తుష్టిపరచుట శే కలశము సూర్యుం డొనంగెనే యదియీ సమస్త్మపదార్థమల సృష్టించి యెల్లరకు బంచి పెళ్హైను

గ్‌0 శామొ అంధ వ్యాకరణము 8వపారము జాపవిభక్సి పదములు

ఈపదములను 'జదువుము,

! కాలు..._ఇ=ని...కాలు ౨ ఇ.-అందు

8 అన్ని అన్నిటిని అన్నిటిచేత,

కె నోయి గోతులు నోతియందు

మొదటివరునలోని అందు అను (పత్యయములు చేరి నవుడు గలిగినమూా క్పేమి + *కాలు శబ్బములోని ఉకార మికారమ.గామారినది అకళ్లు £, 8 వరుళలపదముల గమ నింఫవుము ౨ వ వరునలో *టి అధికముగా వచ్చినది మూ డవవరుసలో “యి వర్ణమునకు బకులు “తి వచ్చినది. ఇవి యన్నియు *ని అందు, లు, చేశ, అనువిభక్షి (వత్యయము లకు బూర్వ మేవచ్చినని.

ఇట్లు ళొన్నినామవాచకములకును, నర్యనామముల కును ద్వితీయా బ్యేకవచనములకును చేరునప్పుడు, విభక్తి నమిోిపమున- ఇ, ట్వి తి చేరును వీనికే శఇొపవిభక్తులని "పేరు విభక్ని నమివమున€౬ జేకుటచేత నివి కౌపవిభ క్రి శములయినవి ఇవిచేరినపదములు కొవవిభ కి కాంతములు, అనీ మీరిదివరలో నేర్చిళొనియున్నారు ఇవి కొన్నిటికీ అ తుదియశ్షరమున కాబేశముగను గొన్నిటికాగమముగను

శవఫారము క్‌1 గొన్నిటిః ద్వివిధముగను వచ్చుననియు గమనించియున్నారు, ఇచ్చట. గొన్నిపదముల రూవములను గమసనింతము, ఇవర్షము 1 డారు ఊరిని ఉఊరియందు ల్ది (మాను (మొనిని మానిచేత 8 కోడలు కోడలివేత కోడలివలన త్త చెల్లలు చెల్లెలిని ఇచ ళ్లలిలాజకు ర్‌ (వేలు వేలికి గ్‌ (చేలియందు 6 ఒడలు ఒడలియందు ఓఒకలిశయి. టివర్తము---అఆగమము క్షే అన్ని అన్నిటిని 2 ఎనిమిది ఎనిమిదిటికొజకు శ్రి తొమ్మిది తొమ్మిడదిటిని, టివరము ఆ బేశము 1 శాయగేలు శాయగేటిచేత 9 కుంచబేలు కుంఎదేటికో ఆకు ౨ త్రాడు కాటి “ట్ర? అగమా వేళను రుడు 1 మొదలు దలిటిని (యొదటిని ల రెండు ఇ(డిటిని ౧! స్పక్రాటిాా క్‌ పగలు పగలిటిన్ని వెగటిని _/ / శీ 'ంటి మ చం రసి వతం క

ర్‌ రామా ఆంధ వ్యాశరణము నూ; (వాస్వముత ర్వాతవచ్చిన టివర్షము పూర్శబిందు పూర్యకనము బహుళముగా నగపను, కే కొన్ని కొన్నింటిని కొన్నిటిని తి అన్ని అన్నింటిని అన్నిటిని క్‌ పగలు పగలింటిని పగలిటిని ఈపదముల విశేషమును (గహింవుము, క్షే శన్ను కంటిపోజుకు కి విల్లు "వింటియందు వి ముల్లు ముంటిచేత శ్రీ మిన్ను మి౦టికయి. ఇచ్చట )”ంతి” నిత్యమని గ ఫహింవుము, నూ : పదము తొలివ్రాన్యముమాద టివర్షము నిత్యముగా బిందుపూర్వకమగును, ఇం-టిరెండును సర్యాయముననచ్చుట. ఓ నోర్కు నోరినిి. నోటిని, నోరివేత్క నోటిచేత. ఇట్లు "9 వర్గము, టివర్షముగూడ౬ బర్యాయమునః గొన్ని శబ్దములకు వచ్చునని గ్రహింపవ లెను, తివర్షము కే నోయి గోతులు నోతులయందు వినూయి నూతులు నూతులఫొజకు క్‌ జీయి నేతులు 'నతిచేత,

8 శవఫారము 5కి గోయి మొకలగు కాన్ని శబ్బములకు వపధమాబహు వచనమునందును మిగిలిన యన్నివిభ కివచనములందునుటి వర్ణమువచ్చుట విశేషము, సూ : గోయి మున్నగువాని తుదియక్షరము నకు విభకి పరంబగునవుడు తినర్షంబగును, శే అజ్జు అజీతిని వ్ల క్‌బ్జు క్‌జుతి వి మిజు మిజణుత, ఇట్టిశబ్బములలో నొక శేఫము. లోపించుట తివర్షము అగమముగావచ్చుటను (గ్రహీంపవ లెను. నూ; అజ్ఞు మొదలగు కబ్బములకు చివర్షంబం తొాగమమును నొ శీఫమునకు లోపంబగును, ఈశ జ్ఞములను గమనింపుము, క్షే శ్రీందు (శ్రీందిటిని కి మిందు మోందటిని క్‌ ముందు ముందటిని త మాపు మొాపటిక ర్‌ అప్పుడు అప్పటికి, వీనిలో టివర్షము పరమయినవుడు ఉశారము అశార మగుటను గుర్హింపవ లెను. నూ: టివర్ష్యము వరంబగునవుడు శ్రీందు మిదు ముందు మొనలగు శబ్దముల ఉళార మకారమగును,

ర్త రామా ఆం్యధవ్యాశ రణము ప్ర శ్న్న లు 1 జాపవిభక్షిశము లన నేమి కి ఇవర్షము 'వేనికివచ్చును 1 శి టివర్లము తివర్తిము వేనికివచ్చును 1 న! న! క్త ఎచ్చటి ఉకారమకారముగా మారును అ భ్యా నము ఈక్రింది భాగమునందలి యాపవిభక్కికములను గుర్తి ౦వువు 1 చేను మాయూరి!ిబోవురు మార్గ్షమధ్యమ: “టిని దాటేతిని 8 మౌార్షమిప్పటికిని నరిగాలేనందునను కాలిలో (గుచ్చుకొన్న ముంటిచేతను మిక్కి.లి బాధపడితిని 1 తుదశెట్లో యింటికి జీరంగల్లితిని 9$వపాఠరమను శారకములు న! ఈ నాశ్యమును జదువుము శాముండు వాలిని బొణముతో. గొక్షైను ఈ వాక్య మునందు: (శ్రీయయేది 1 కొళ్సైను ఎవరు 1 రాముండు ఎవ నిని? వాలిని, బేనితో1 బాణముతో. ఇవన్నియు (గ్రియకో నన్వయించి యొక యర్థమును బోధించును ఇట్టు శ్రా

4ఉవఫాఠము క్‌5్‌

న్వయముగల పదములు కారకములు, ఈకారకము లాటు అని తెలిసిషొన వలయును

1 కరృకారకము 3 శర కారకము, 8కరణ కారకము, ఉ నం్యపదానకారళము, 5 అపాడానకారళము, 6 అధిశరణకారకము ఈవాళక్యములను 'జదువుము

బాలుడు వుస్త కమును జదివెను

ఇందలి [కీయ "దది వెను అనునది. ఎవరు! అని పిశ్నించినవచ్చు సమాధానమేమి! రాముండు ఇదియీ వాక్యమునక ర్త క్రియనుస్లేళించి ఎవరు 1 వది $యన్యుపశ్న కు సనమాధానముగావచ్చు పదము (_పథమౌావిభ క్మియం దుండును ఇదియే. ఉక్తార్ధము. క్రియావిభక్షిచేతం. జెప్పం బడినదనియర్థ్యము ఇదిగాక (వథమ నంబోధనమునందును గల్గునుగ దా

రాము రావణ శబ్దము లుచ్చరించిన వెంటనే రాముడు రావణుండు అను నర్థములు తప్పళ స్ఫురించును దీనినే (పాతిపదికార్థశమందురు ఈయర్థమునందును (పథ మౌావిభ క్షివచ్చును సూ ఏ ప్రథమ, ఉ క్రార్ధమునందును నంబోధనార్థమునందు

ను (పాళివదికార్థమందును వచ్చును,

ర్‌6 రామా అ:(ధ్రవ్యాక రణము ఈవాక్యమును జదువుము,

1 రాముండు నిన్న వెళ్ళెను.

ల్స్‌ కృష్ణుండు ఒక (కోను నడ చెను.

మొదటి వాక్యములో గీతపై గల పదము కాలమును "చెలియ! జేయటయ్యు రెండవ వాక్యము గో గీతపై గలపదము నూర్గమును చెలియందేయుటయు గమనింపుము,

కాలమును, మార్గమును దెలియ జేయుపదములకు (బభమవచ్చును. ఇది (వథమాశారళము, (కరృ) కారకము, ఈ వాక్యమును బదువుము,

శకాలు సారమును జదివెను,

ఇందలి కీయ *జదివను” దేనిని జది వెను! ఆని (వన్న వేయగావచ్చు నమాధాన మేమి + పారమును, అట్టిప్రశ్నకు వచ్చు సమాధాన మే కర్మ ఇది ద్వితీయావిభ కియందుం దును, (కర )5రకమున) ఇది దింతీయాకారకము, (శర శారము] టి (రటేశాళరము) ౮ ఈ వాక్యములను గమనింవుము,

కే రామునిచే రావణుండు నంవారింపంబడెరు,

ఇందలి కర్త ఎవరు! రాముడు, (కర్మయనలాంబని చేయువాండు) ఇచ్చట కర్వ్రరరమున "రామునిచే అని తృతీయవచ్చుటను గమనింపుము,

శవఫారము లి న

ఈ వాళ్యమును జదువుము,

రాముడు కాణముచే వాలిని నంవారింబెను,

ఈవాక్యమున నంవారించుట కుపళరణ మేది! బాణ ము, ఇదెయీకరణము, పనిలో మిక్కిలి యుపయోగించునదిః ఈకర ణార్ధమున “చాణముచే' అని తృతీయవచ్చివది, ఈ వాక్యమును బరిశీలింపుము,

క్షానముచేత ము క్షిగలుగును,

ఇందు ముక్షిగలుగుటకు హేతు వేది! జ్ఞానము. దీని శీవిభక్సి వచ్చినది! తృతీయ.

ఇట్లు 'హేత్వర్థమున దృతీయవచ్చినది. ఈవాళ్యములను జదువుము.

1 జరానంధుండు రాజులచేత. గప్పములుకొనియెను,

౨ ఈవిషయము నీవేతవింటిని,

కి ఈయర్థము ఆతనిచేత సెటి(గితిని,

ఇట్లు కొను మొదలగు ఛాతుయోగంబుననునూడ తృతీయవచ్చును. సూ : కర్శకరణ, హీరువ్చలకును, గంహ్యాదియోగంబు

నను (ొను మొదలి ధాతుయోగము చేత, చే,

యను లృేతీయయగును,

ర్‌3 రామా ఆం(ధ వ్యాక రణము ఈవాక్థములను గమనింపుము,

1 రాముండు నీతవోడ నడవి! వెళ్ళెను,

సీతనుగూడి యను నరమున నీత “తో డ' యను తృతీయావిభ క్షీ (పత్యయముపేచ్చినది, (ఇదియేసహోర్థము) ఈవాళ్యమును జదువుము,

ముఖము చంగదునితో. దుల్యము,

ఈ వాక్యమున చండి. ేనికీబోలిక! ముఖము న, ఇట్లుపమానార్థమున తోడవర్షకము వచ్చును, ఈ వాక్యమును గమనింఫుము,

క్భృమ్టుండు సాందీవునితోడ వేదములు చది వెను,

ఇచ్చట సాందీవ్రువివలన ననియక్థముకచా ! (శీళృష్ణుం డు నియమముతో సాందీవునికడ వేదముల నభ్యసిం చెను. ఇట్లు నియమవూర్వముగ విద్య చెప్పిన వానిని బోధించు పదమునకు ( ఆఖరునకు) తోడవర్షకము వచ్చును,

విమ్ణుశర్ణు రాజఫ్యుతులతో నిట్లనియె. -_ ఈ వాక్యమున రాజఫ్పుతులు అనుధాతువునకు అముఖ్యకర్శక దా! ఇట్టు అను ఇెప్పు మున్నగు ధాతువుల అముఖ్యశర్థ్ణుకు తోడవర్షకము వచ్చును, ఈ వాక్యమును పరిశీలింపుము,

'రాముండు కోలతో రావణుని గూల నేసెను,

శీవఫార ము కం

ఇందు కూల నేయుటకు కరణమేది? కోల, కరణార్థ

మున శోడవర్తశము వచ్చును, న!

నూ; నహోర్థతుల్యార్థ ఆఊూగమునందును, ఆఖ్యాతకును,

వచ్చన్దాముఖ్యక ర్శమునకును, కర ణార్థ యోగమునను

తోడవర్షకమునచ్చును, (ఇది తృతీయాకారకము)_

1 శారకమననేమి!

లి కారక మెన్ని విధములు గలది!

8 ప్రథమ యొప్పుడు వచ్చును |

త్తీ క రాస్రర్థమున 'నీశారశము వచ్చును!

క తృతీయ యేయేయర్థముల వచ్చునో వివరింపుము.

అఆ భా నము: ఈక్రింది వాళ్యములలోనివి యేయేశారకములు! కే కల్యాణశటకమను పట్టణమున ఖభెరవు-ండను వ్యా లబ *

ధుండు గలండు. వాండొళనాండు వేంటటకయి సింగాణితూవులు వల్క్య యురులు చిక్క్లము లోనగుసాధనములు పూని వింధ్యా

లి సహాోర్థిమును, తుల్యార్థమును, అఖ్యా_శర్ధమును వచ్చునట్లు మూ:డువాక్యముల (వాయుము,

భాం

60 రానూ ఆంధ వ్యాక రణము 10౧వపాఠము శారకశ ములు చతుర్ధీ శారళను (నంవ్రదాన కారక ము) ఈ వాక్యమును జిదువుము, బలి వామనునికొజకు భూమినిచ్చెను. ఇందిచ్చినది యెవరిను న్రేశించి. వామనుని అనగా దానమునక ్రేశ్యము వామనుండు. దీనినే సం్యపదానమని యందురు ఆట్టిపదమునకు జతుర్దివచ్చును నూ * నంపిదానమున( జతుర్ధీ విభ_క్రియగును, ఈ వాక్యమును గమనింవుము వురుపార్థముకొఆకు యడ్నింప్రుము ఇక్కడ దాన మున్నదా! లేదు లేకపోయినను వురుపార్థము ఉ చ్రైశ్యము అడ భ్రైశ్ళమాత్ర)మున కే చతురి వచ్చినది. సూ కొన్ని యెడల ఉ వ్రేశ్యమాత్రమున( జతుర్ధియగును గమనిక -ాఇిట్టిచోట మష్టియునగునని (గహింవుము వురుపార్థమునకు యత్నింవుము పంచమికారళఠకము /అపాదాన కారకము) ఈ వాక్యమును జదువుము

1. వైత్తుడు రాజ్యమువలన భ్రష్టుండయ్యెను చై(తుండు ేనివలనల దొలగౌను!రాజ్యమువలన ఇట్లు ఎడంభాటు చేనివలననో అఆశబ్బమునకును

న శవఫారము 61 లి గృహాస్టుండు దొంగవలన భీతిలెను, థి ళం

ఎవనివలన గృహస్థుడు భయముచెందెను 1 దొంగవలన - ఇట్లు ఎవనివలన భయమో యా శబ్బ్దమునకును,

ఓ నడ్జనుండు పాపమువలన నేవగిం చెను "జీనివలన నేవగించెను ? పావమునలన ఇట్లు దీనివలన జుగుపష్ప (వవగింపో) యో ఆశబ్దము లకును

న!

శ బాలుండు చదువువలన డస్పెను ఇచ్చట డయ్యుట బేనివలన ? చదువువలన

5 ఇబ్లు వరాజయము (డయ్యు ట) "చేనివలననో చానికిని,

6 వైత్రుండు ధరమువలన బరాకుబడెను ఇచ్చట పరాకు ధరగ్రమువలనం గచా పిమాదము (వరాకు) జేనివలననో హెని$ిని

7 కర్షకనివలన ధనంబుగొనియె ఎవనివలన తీసి తీసికొనను 1 కన్షకునివలన

ఇశ్రైవరివలన గంహించెనో చానికిని,

8 ేవకివలన? గృమ్హుండు జన్మించెను. ఇట్టు జన కారణమునకును

రల రామా ఆంధవ్యాకరణము 9 చోరునివలన 'ధేనువునుగా చెను. ఎవరివలన రశ్షిం ఇను 1 చోరునివలన రశ్త్రణమున కవధియగు శబ్బమునకును భోగమువలన విరమింబెను సరావము బేనినుండియో దానికిని కృ్ణుండు తల్లివలన చాగెనుం మజు(ంగుట (అంతర్థి యనునది ఎవనివలననో చాని కిని పాపమువలన వారించెను చారించుట పాపమువలన గావున వారణమున కవధికిని వలన వర్శళమువచ్చును సూ. అపాయ భయ జగుప్పా వరాజయ ప్రమాద గంవాణ భవన, త్రాణ వి రామాంతర్థి చారణ ము లెక్టాననగున్లో చానికి వలన వర్షకమగును ఈసంచమికి మష్టిగూడనగునని గంహింవుము ఈ వాక్యములను జదువుము 1 _రాజయొక్కం- సేవకుండు ౨9 నాకం దమ్ముడు. 'సీవకుం జెవని నంబంధి 1 ఛాజుయొశళ్యా ఎవరికి( దమ్ముండు శి నాకు ఇట్లు సబంధార్థమున యొక్క కు మష్టియగును నూ సంబంధార్థమున వష్టియగును,

4ఉనఫారము 68 అధిశరణకశకారకను ఈ వాళ్యమును 'జదువుము, బాలుండు చాపయందుః గూర్చుండెను. చాలుఃడె ద్చట(గూర్చుండెను శ దాపయందు, ఇట రాముండు కూర్చృండుట శాధార మేది 1 చావ = ఆదారముూెలఅధిశ్రరణము, ఇట్లధిక రణమునకు నప్తమియగు, సూ : అధికరణమునకు నప్తమియగును , ఈ వాక్యములను గమనింపుముం 1 ఆఫుస్తకము దూరమున నున్నది, 9 ఈ_గంథము సమిోవమున నున్నది. మొదటినాశ్యమున దూరమునుబోధించు శబ్బమున కును, "రెండవ వాక్యమున దగ్గరను బోధించు వబ్బమునకును నప్పృమి యగును, నూ: దూ రాంతి శార్థముల సప్తృమియగును. ఈవాక్యము చదువుము, వనమున. జెట్లున్నవి, ఇందు వనము ఉకారాంత జడ చాచకముగదా. దీనికి సకారమువచ్చినది, సూ :; ఉకారాంత జడనునకు నవర్ష్మకంబగును.

రామా ఆం[ధవ్యాశరణము ప్ర శ్న్న లు 1 పిదానమననేమి + నం్యపడారాగముననచ్చు కార నాన, గ ఇ ఎ రి పంచమి యేయేయర్శములవచ్చును! 8 యొక, కు, ఇవి యేయర్థమందుః గల్లును 1 ఉ అధిశరణ మన నేమి ఫ్‌ వధికర ణార్ధమందు వచ్చుకారక మేది ! 6 సప్తమి యింకను వనేయర్థమందు నచ్చును 1 ఆ భ్యా నము ఈవాక్యములను దగినకారకముంచి పూర్తి చేయుము

1. టా... గోవునిచ్చెను 2 జీ... పండుపదడెసు ద యత్నింపవలయు శీ ఎంజా... పరాకువడియెను క్‌ గ్రంథము ఎం. ఉన్నది ఈవాక్యములోని కారకముల 'దెలుఫునది శే వురాకృ్ళత నుళ్ళుతమువలన( బ్రజ్ఞావంతుడగును (పాజ్ఞందు రాజపూజనుబొందును రాజకమ్మానముచేతః (స్ట మిక్కిలి (ప్రకాశించును 2౨ అఆగా్రామము కోోసుదూరమున నున్నది. 8 జనకుండు రానునికొజకు. శన్యనిచ్చెను

శవఫారము 6్‌ఫ్‌

11వపారము క్రియలు-వివిధరూపములు

క్యార్సీ రూపములు

రాముండు చదివెను, లతస్హణుండు వినెను,

ఇట రాము౯డు, ల్మ్ష్మ్రణండను చవారుచేసిన పనులను జెల్పుచు *చదివెను” ' *వినిని అను నూటలున్నవి, అన్ని క్రియావదములు, నూ : కర్తచేయుపనిని దెల్పుపదనము క్రియ,

వాండు వండెను.వాడు వండుకొ నెను.

వై రెండు వాక్యములను గమనింవుము, మొదటిక్రియ యొక్క ఫలమందజకు వర్తించునట్లున్నది, వాడు అందజు కొజకును వంజెను,

"రెండవ వాళ్యమున వండుకొనినపదార్థము క_ర్తకొఆఅకే వండినట్లు తెలియుచున్నది... అట క్రియాఫలను కర్తే చెందినది,

అందజళొజకు చేయుపనిన్ని చెలుపవుకియ పరమైన పదముః

తనకొజకే చేసిళొనుపనిని చెలువుకియ ఆర నే వదము, నూ; కియాపదము క _ర్తశేచెందునది యాత్మ నేపదము

అది ఇతరులకును చెందినది పరసైగ్చపదము,

6౮6 రామా అంధ్ర)వ్యాశ రణము

గమనిక :=- అత నేపదమున “కొను” అనుధాతువను ప్రయు_క్రమగును,

రాముడు చదివెరు, రాముడు వానినే చదివించెను,

ఇట గ్రియల రూపములలోని భేదమును నర్థము లందలి భేదమును గమనింపుము,

"కెండవశ్రియకు “ఇంచు అను నామము వచ్చినది. మొదటిదానికి గర రాముడు (ఒళాడేే

ండవచడానికి గారలు ఇద్దరు ఇందు రాముడు (టపేేవింపంగా వాయ చదివెను చదివించేను అను క్రియలో చదువుటముక_ర్తవాండు* (పేరణకర్త రాముడు నూ: (వేరణార్థమందు (క్రియకు *ఇంచు" చేరును ఉ ఏ రప్పించెను, కొట్టించెను, చేయించెను, మొవలగునవి.

1 చేవా! రశ్చీంపవే, 2౨ చేవా! నామొజవినవా, ఏ నను కావరయ్య,.

(పార్ధనాదులయందు భఛాతువ్సునకు అ, ఆ, ఇ, ఈ, ఎ వీ, ఓ, అన్న, అమ్మ మొదలగునవిచేరును. ఇవి పర మగునవుడు. క్రియలోగలుగుమార్చు గమనింపవుము, ఈ క్రియల మొదటిరూపములు,

రశ్చింవుము, వినుము, కావుండు అని యుండునుగదా ఎ, ఆ, అయ్య యనునవి చేరునవుకు *ము ఆనుడానికి *వు అ దేశమయ్యెను, డు అనుడానికి రు వచ్చెను.

శవఫారము 67 నూ; పార్ధనాద్యర్థక ములగు నెడాదులు. సపరవుగునవుకు “ము, డు లకు “వు, రు లగును, వాని వెనుకనుండు “ఉశారము *అకారము అగును. చాధింపకుమయ్య పలుక కుణడయ్య ఇటి వ్యతి రేకమునందుం బైసూతము వర్తింపదు, క్త ముం అట (. ఇట *వు, రు లు కావు, నిను భగవానుండు రశ్నీంచెకును, సీమనోరధములు సిదపంచుత కా, (అ నీకష్టములు నళించుంగాక, ఆశీస్సు శాపము మొదలగు (శ్రీయలు “అశీరాద్యర్థక ములు, వానికి ఎడు౯, తకా అను దు్రతాంతములు, “శాక ఆను కళయు.జేరును, నూ; ఆశీ రాద్యర్థకము ఎడున్‌, తళ, కాళ యనునవి యను ప్రాయు కమగును, అక కాలుండు వేకుం-వనేలేచి పారములనుజదివి మననము చేసి నిను. ఇట లేచి, చదివి యనునవి (శ్రియలయ్యును, వాళ్య ముముగింప లేదు. “చేసిఫొ నెను అను (క్రియవలన వాళ్యము ముగిసినది, ముగించుక్రియ నమాపకము, ముగింపని క్రియ అనమాపసపశము,

68 రామా ఆం(ధ వ్యాకరణము నూ ; క్రియలు. సమాపకాసమాపళ భేదముచే.. రెండు విధములు, ఇవి చదువుము. వాడు చదువుచు నిదవోయెను, నిదపోయిన గురువు వచ్చెను, అతండు ఏతెంచుడు, వాడు ఉలికిపడిన బాధ కలుగునని స్నేహితుందు గురువును బయట విశ్రమింపం జేసెను, ఇట చదువుచుు పోయిన వీళెొంచుండు,ు ఉలిశిపడిన, అనునవి [కియలన సచ్చును, నాళ్యమును బూర్తిచేయలేదు, ఇట్టి అనమాపక(క్రియలు, వీనిలోని భేదమునుగమనవింవుము, చదువ్హచుళ౯ ఇది చున్నంలేము శ్వ్యతర్థకమందురు చఛదువళ౯ా చవదువగన్‌, చదువగాన్‌ తుమున్నర్థశము చదివినళ౯ా చేదర్ధకము చదువుడుళా అనంత ర్యార్థశము “గతి, “రుమ్‌, *“ఆనంతర్య, చే డాద్యర్థక ములు (దుతపకృతికములు, అవి యన్ని(క్రియలకు నగును వాండు వచ్చిన జీను బోవుదును. శాముందు చదువ కృష్ణుండు వినెను, వానలు కరియుండు పంటలు సంజెను, చేదర్తశము నందును, అనంత ర్యార్ధళమందును, తుమున్నర్థకమునరదున ననమాపక కి 'యలకు6 గర్త వేరుగా నుండవచ్చును, చొండు శార్యముచేసి యింటికింబోయెను,

10] 4ఉవఫారము 03

రాము డరణ్యమునకు వెడలి శాశ్ర్లనుల వధించి, నీతనుబెచ్చి య యోధ్య నే లెను.

"వెడలి వధించి, "తెచ్చి యను ననమౌాపక క్రియల, కన్నిటికిం రాముఃచే కర్తం ఇట్టివి క్రార్ధక కీ )యలు,

రావణుండు హీితులమాట వినక నీతను విడువక యుద్ధమునకు వెకదయక్‌ వాతుండ య్యెను, వ

వివశ్క విడువక, వెనువేయక అనునవి వ! వ్యతి లేకభావమున నున్నవి, ఇవి “వ్యతి లేశ శ్ర్యార్ధశ క్రియలు” ఈరె-డడును గళలే,

ప్ర శ లు;

క్షే అత్మ నేపదకిియ యనగా నేమి 1

లి "వీర ణార్ధకమున ఛాక్రియకు'జేకు నాగమె మేమి 1

౪ పా్టవాద్యెర్థకమున క్రియకుంగలుగు మౌాశ్చేమి!

శీ అశీ రాద్యర్థక ములం జేరు వర్షికములేవి 1! అం 'బేది

కళ్ళ నవి దు్రతప్రళ్చలతికములు 1 5 అనమాసకశ్రియలం ేవి దుత_పళ్చతికములు 1 6 క్య్వార్థ్‌ కానమాపక్కక్షీయలకు శర్యయొ్కండని యుదాహరణ మిమ్ము, అఆ ధ్యా నము:

దీనియందలి సమాప కానమాపకముల గుర్తించి యవి యేతరగతికి. జేందినవో సిర్ణయింపుము,

రాఘవః డిట్లనుకొ నెను, క్రైక యిట్టి కార్యము చేయిం చినదన నేల! భవిత్యమట్లు కాందలచియుండ నెన్వ రేమిచేసి

70 రామా అం(ధ్రవ్యాకరణము నను మానదుగదడా ! ఆతని యిష్టమే జరుగుగాక, నేనడవిః బోవ్సచు నీతను గొనిపోవ మనను రాకున్నది. నేనొక్కడనే పోయిన నామెయెట్లోర్వగలదు 1

8 వీనిని (పేరణార్ధముగా మార్చుము*

రాముడు చదివెను, నీవు చేసితివి. వాండు వచ్చెను, అన్నియు 'లెచ్చెను, ఆ యడపయందు చొచ్చెను,

1[ివపారము

భూతభవివ్యద్వర్వ మాన కాలములు-తేద్ధరగ్తక్రియలు

'రాముండు వచ్చెను, నీవుచదివితివి, నేను నిదించితిని,

ఇట క్రియలు జరిగిపోయిన కాలము. దెలువుచున్నవి, గతించిన కాలమును 'జెలువుశ్రీయలు భూ తార్థక (క్రియలు.

నేను వ్రాయుచున్నాను, నీవు చూచుచున్నావు, వాడు చదువుచున్నాండు.

ఇట క్రియలు జరుగుచున్నపనిని జెవ్వుచున్నవి,

జరుగుచున్న కాలమును జెప్పుక్రీయలు వర్తమాన క్రీయలుం | వాడు రాంగలండు, పంటలు పండగలను,

రాంబోవు కాలము కెలుఫుక్సీియలు భవివ్యత్కా-ల శ్రీయలు,

మమ్మి కుండలు చేయును,

సూర్యుండు (వకాశించును,

శఉవఫారము

ఇట క్రియ కాలమును 'దెలువుట లేదు. కర్పియుశ్క స్వభావమును లేశ ధర్మమును దెల్పుచున్నది, వీనికి తద్ధర్మ క్ర్సియలని పేరు, ఇవి మూండుకాలములందును వర్తించునుః

ఈతద్ధరగక్రయ.

వాండు వచ్చునా, రాడా మొదలగు నంపశ్నము నందును,

అదియిీ పాటికి సిద్ధించును మొదలగు నంభావనము నందును,

చేవ్రడు రశ్నీించును మొదలగు నాశీ రాద్యర్థఠము నందును (పయోగింపంబడును.

జీను చదువుదును, మేము జదువుదుము,

నీవు చదువుదువు, మిరు చదువ;దుషు, వాడు | చారు రి చదువును అవి [ రాముండు | రాములు

"నీను మేము అనునవి కర గాంగల క్రియలు ఉత్తమ ఫుకుషకియలు.

నీవు మిరు అనునవి క ర్తగాంగల (కియలు మధ్యమ వురువక్రియలు,

తక్కినవన్నియు (బథమవురుషకి యలు,

72 రామొ ఆం(ధ వ్యాకరణము సూ: "ానుత్త మము, ఎదిరి మధ్యమము, అన్యత (వధ మము, క్రియలకు వచనములు రెండు, శాంబట్టి (క్రియకు ఒకొ[-కంాశాలమునకు నాతటు రూపములు. ఈదిగువిచదువు ఛాతువువూపములీయయంుడు చున్నవి, వ్‌, బం భూతకాలము ఉ। చదివితిని చదివిలిమి మ చదివితివి చదివితిరి (వ1 చదివెను చదివిరి వర్త్వమానకాలము డీ! చదువుచున్నాను చదువుచున్నాము మ॥ చదువుచున్నావు చదువుచున్నారు (వ।$ చదువుదున్నాంయ చదువుచున్నారు భనిష్యత్కా-లము ఉ| చదువంగలను చదువగలము మ! చదువలగలవు చదువంగలరు (పః చదువంణగలండు చదువుంగ లకు తద్ధర్మక్రియ ఉ! చదువుదును చదువుదుము మ! చదువుదువు చదువుదురు (వ! చదువును చదువుదురు ఇట నన్నిటను ఉత్తమవురుమైక వచనములును, భూత కాలతద్ధర్శ్మ కాలములలో. బ)థమపుకుమైక వచనము లును ద్రతప్రశృతికములగుటగ మనింవు ము= తక్కినరూషము లన్నియు గళలే,

ఉవఫారము 78 దీనికి “ఆమె” అనునది క_ర్తగానున్నవుండు (మహతీ వాచళము) *చిలుకి కర్తగా నున్నపఫుకు ప్రధమవురుమము లోని మార్పుల గమనింవుము, భూత, ఆమె చదివెను వారు చదివిరి చిలుక చదివెను చిలుకలు చదివెను వర్త, అమె చదువుచున్నది వారు చదువుచున్నారు చిలుక చదువుచున్నది చిలుకలు చదువుచున్నవి భవి, అమె చదువంగగలదు వారు చదువంగలరు చిలుక చదువణగలదు చిలుకలు చదువంగలను తద్ధ ఆమె చదువును వారు చదువుడురు చిలుక చదువును చిలుకలు చదువును అకుగుశీతంగలవాని గమనించి యందలిమార్పుగు రిం ఫుము, సాధారణముగా గ్రియలన్నిటియందు నీవిధముగ నే భావింపవలయును, ప్ర ళ్న లు; 1 కాలము లెన్ని విధములు | లి తద్ధరగక)య యనంగా నేమి! ఆది వేనియందు వర్తించును! క ఫుకుమములెన్ని! అవి యవి! శ ప్రధమ వురుషకు కర్తయెవరు!

"శ్చ రామా అంధ వ్యాశ రణము అఆ భ్యా నము:

1 ఈదిగువ నమాపకొకిియల నిరూపించి యవి యే తరగతికి. జెందునో నిర్హయింపుము,

సీవురావచ్చును, పోవచ్చును. నేని దేచెప్పుచున్నాను, మోనముచేసీన నష్టపడణలగలవు, నేను కనిపెట్టుదును, నీవు ెక్కుసార్లు చేసిరివి, అయిన నూరకొంటిని, ఇంకనుబరీక్షింప దలచుచున్నాను, కొన్నాళ్ళూరకుందును.

లి లెచ్చు, వచ్చు, ఛాతువ్రలకు అన్ని కాలము లందును రూపములు (వాయుము.

3 మవాత్తులకుు అవుహత్తులకు, మహకతీవాచకము నకును. (బధమఫ్రుకువమున గలుగుమూర్పుల నిరూవింపుము, 18 వవారము నముచ్చయములు = సీంహావలోకనము

"అండ పదములఃగాని రెండు వాళ్యములఃగాని కలువుట కుపవయోగపకు సవ్యయములు పముచ్చయములని శ్రీంది తర గతియందు నేర్చియుంటిరి,

ఇవి చదువుండు,

నీవును రాముడును నటకుబొండు,

అటకుం బోవలసినది “నీవును రాముండును*

పీనిని విడదీసిన (0) సీవటము(బొమ్ము (£) రాము డటకు వోవలెను, ఈవిధముగా "రెండు నాక్యములగును, ఇట్లే య సౌకర్యము తగ్గించుట శే సముచ్చయము లవనరము,

శీపఫారము 75 ఈసమయమున_ “నింగ్సీషు”. సాం్యపదాయమును ఇట్టి కొందజు నీవును మజియు రాముండును నటకుంబొండు; అని (చాయుదురు, అది నరయైన "లెలుంగుకాదు వ్యాశరణ దుష్ట ముకాకపోయినను వినుటకునుజదువుటకునుగూడ బాగుండదు, అట్టియెండ “నీవు మజియు రాముండుఅవ్నివాసినచాగుండద్దు, “ను అను నముచ్చయమున్నతరువాత మజియు అను

నది వువరు క్షి యేకదా!

“ను అనుసముచ్చయము లేకపోయినచో దానిస్థాన మున మజియు( 'బెట్టుటకూడ తప్పు,

ఎందుచేతనన నట మతేయునని వేయుట తెలు(గునుడి కారమునకు బాగుండదు. పెగా *నుి వంటి చిన్న (వత్యయ ముతో నరిపోవుచుండ *మతియు అని పెట్టుట యనమర్థతను జూటుట. భామయందము చెడనొట్టుట.

“సీశ్సను హరియు నామెయు నీతయురండు, వైవాళ్య మున నుకారా_న్తముచివర *ను అనునది చేరుటయు. దక్కిన యన్నిటికి ననగా ఉకారమునువిడచి తక్కిన యంతములు గలవానికి 'యు చేరటయు గమనింపుండు.

ఇట్టి "ను *యు' అనున వ్యయములు పదముల. గలిపి చెప్పుట కే యుపయోగించును,

రాముండు వీరుడు శాంబట్టిరావణునిజయింపంగ ఖైను, సీత పతివిత కావున రావణుని యంతటివానిని ధిక్కరింప

76 రామా ఆం(ధవ్యాకరణము

గ లైను, విభీషణుడు శరణుబొ చ్చెను. గనుక నతనికీ లంకా రాజ్యమిచ్చెను, రాము/డాశ్రితపతు పాతి "కాన మనమతని చీవింపవ లెను, మూర్జండు ఇప్పి నప్పటికిని వినుము గాసి యాచరింపడు, అట్టివారి! జ్ఞాన మెన్నటివై న వచ్చునో, బేదో! ఇట (వలివాళ్యమును "రెండు వాక్యముల కలయిక, వానిని కలువు పదముల యకుగున “గీతి గల పదముల గమ నింఫపుము,

కాంబట్టి కావునన్‌ , కనుక, శానళి, కాని మొవలగు నవి నాళ్యములు గలువుట కుపయోగించును,

ఈ సముచ్చయములందు *యూు, *ను”. కావున మొ దలగువాని చివర నకారముండుట గమనింవుము. కాయుట్టి, శాని మొదలగునవి కళలు, నూ; పదవాక్యసము చ్చయము లన్నియు నవ్యయములు, నూ ఏ కావున వ్రభృతులు చ్రతప్రకృతికములు, కాబట్టి

మొదలగునవి కళలుం

గమనిక ఏ ఈనముచ్చయమనుల పలన రచన యొంత యందము హోెచ్చునో వాని చివర దత కార్యముల 'దప్పు చేయుటవలన నంత యందము తగ్గి వాళ్యము ఇెడిపోవును, కాబట్టి విద్యాష్థలు నముచ్చయ (సయో?7/ముల (శద్ధవహింప వలయును,

11. తవనఫారము 77 (వ శ లు;

1 నముచ్చయ మనంగా నేమి!

ఇ సముచ్చయము లెన్ని విధములు 1 ఆవియేవి 1

ఫ్‌ సముచ్చయములలో (దుత్యపళ్య్ళ తికము నకునుగను గళకును నుదడావహార కమిమ్ము!

అ భ్యా నము

ఈక్రిందినానిలోని నసముచ్చయముల గుర్తించి యవి కళలో (దుతవ)ళృతికములో (వాయుకు

1 భారతము పంచమ వేదముకాఒట్టి దానిని భక్సి (శద్ధలనో బజదువవ లెను.

వి అందు ధళ్యాళ్ళుల చరితము. కలదు కావున గౌారవింపందగినది

స! విద్యార్థి క్ఞాసమళభిలమీంచును గాన సట్టిది వఠింప దగినది

శ ర్యాతి బగలు నను 'భీనము లేకయీ దాని జదువవచ్చును. కనుక (పతి విద్యార్థియుం జదువవ లెను

5 అట్లుచెప్పుదుగాని యపవి్యతుడై భారతమును చదువ గూడదు దానిని చదువుట లేక వినుట మంచిది

6 నముచ్చయముల నుపసయోగించుచు నాల్గువాక్య ములు వ్రాయుము |

7 ఈవాళ్యముల సముచ్చయమ. లచే గలువుము

రామొ ఆంధ వ్యాకరణము

1 శాముండు వనమునకు బోయెను నీత వనమునకుం బోయెను

& రావణుడు సీత నెళ్తుళొనిపోయెను. రాముండతని నంవారిం చెను

85 రాముడు ధర్మాత్యుండు అతని సేవింవుము

14ఉవపారము నమానములు తత్పురుష, కర్మధారయ, ద్విగువులు

ఒక చానితోనాకటి యన్వయించుటకు యోగ్యములగు పదముల విభక్ని (పత్యయములోవించి, ఆతుకపదమగుట నమానమని మిరు కి9ందితరగతిలో నేర్చుకొనియున్నారు రాముని బాణము, శఆకుటమ్ము "మొదలగునవి నమానములు

'రామునియొక్క- బాణము కటక గుఅమ్ము. ఇట్లు నమానముయొక్కం- యర్థమును వివరించు వాళ్యమునకు విగవామని'పేరు

సనీలోత్చలము రాజసేవకుండు, తటాకోదకము.

1 ఇవి శేవల నంన్యల్భత శబ్దముల నమానములు కావున నివి సిదసమాసములు.

ల్సి సరనము--..వచనము=నరసపువ చనము

రాజు... అక్ఞ్య=రాజునాజ్ఞై

ఇవి తతృమపదముల నమాసముకావున సాధ్య నమానములు

శీవఫారము 79

క చెజువునీరు తమ్మిచూలి ఇవన్నియు నచ్చ చెలుంగుపదములే కావున అచ్చలెలు గుశబ్బముల సమాన ములు అచ్చికనమానములు.

శీ సింగవుంబిల్ల సిరివల్ల భుండు నమానములోని యొకపదము. తతత్పమముగను రెండవది తెలుగుపదముగా నున్నది గావున నిది మ్మిశమసమాసము,

గమనిక _-ఈ భేదములునాల్లును శబ్దములక లయికను బట్టి 'యేర్చడీన భేదములని గ)హింపవ లెను

శీవల సంస్క్భృతపదము "తేలుంగుపదమును నెప్పుడును నమసింపవు శొవున అల్పసిరి శువ్మదండుగ శుద్ధతప్పు, అనేకమంది మొదలగుపదములను బ్ర యోగింస రాదు

జీవగల్ణి, దిన వెచ్చము మున్నగువానిని మహాకవులు కొందరు వాడిరి సూ సమాసములు సిద్దము, సాధ్యము, అఆచ్చికము

మిశ్రమము అని నాల్లువిధములు

తర్పుకుపు నా

ఈ వాళ్యమును జదువ్సము,

రాజఛటుందు కొలువుప్ర) వేశించెను. ఇందు (పవేశిం చెను క్రియాపదము (ప్రవేశించినటినరు 1! భటుండు అనంగా శీయకో నన్వయించువాండు భటుడుకాని రాజుకాడు కావున నిది ఉత్త్యరపదార్థము పధానముంగలది. రాజ

80 రామా అం(ధ్రవ్యాశ రణము పదము భటునితోడను భటు.డనుపదము శ్రీయతోను నన్వ యించును ఇట్ల త్తర వచార్థ ప్రూధానమయినది తత్పురువ

ద్విశీయ మొదలగు విభక్సి ప్రత్యయము చివరగల పదములు పైపదములతో నమసింపంగా నాయాతత్పురుషము లగును

దుఃఖాతీతుండు = దుఃఖమును అత్మికమించిన వాడు మొదటిపదము ద్వితీయావిళ కి కలిగియుండుట చేత నిది ద్వితీయాతత్పురువ

కావితాల్పు లేనెదిండి రాజాశ్రితుండు మున్నగునవి

ఇక్షు మగిలినవి

తృతీయాతత్చురుష రాజతుల్యుండు చాక్ళల వాము కత్సి వజకు, విన్యానివ్రణుడు

చతున్థీతత్పురుమ. భూతబలి 'చేవర మేలు. గోహీతము

పంచమితత్చురుష. చోరభయము. వృక్షపతి తుండు పాముభయము (పామువలన వెజెవు )

మన్టీతత్పురువ రాజిసేవకుండు అలకాపరి పశునంపద తేటివిల్ల.

నప్తమిమాట నేర్పరి దానశెండుండు. ఇెరువునీరు

గమనిక ఇందు మొదటిపదము, ఆెండవపదము నొశేవిభక్షిలోనుండును కావున దీనికి వ్యథిఃరణకమాస

ఉవఫారము 81 మనివేరు, (సమాసములోనిపదములు వే ర్వేజువిభ క్తులలో నుండునది న్యధిశక రణము)

శర్శధారయము ఈపదములను గమనింపుము.

1 చిగురుటాకు, నీలోత్పలము, తెల్ల తామర, వీనిలో “మొదటిపదములు విజేవణములు, త ర్వాతపదములు వికేష్య ములు, ఇట్లు విశేషణవిశేస్యములక గుసమాసము కర్య్శథార యము,

_ దీనినే సమానాధికరణ సమాసమనియందురు (నమా నములోని పదములొకే విభ క్షియందుండునది)

సూ : విశేషణము విశేష్యముతో సమసించునది కర్ణ

ఛారయము,

1 నల్లకలువ విశేషణ పూర్యపదకర్య్రధారయ 'కెలకామర ము, ముందుపదము విశేషణము మహారాజు మూ విశేష్యము.

వి తమ్శూంగుఅలు విశేవంపూరంపదక ర్శృధారయ చమకం | లట కీ వద వం చళవృద్ధుండు కర్మధారయ,

శి పండితకవి=పండితుండు ౫) విశేషణోభయ పదళర్శ్ణధార కవియు, యా! యము, ఇచ్చట రెండుపదము ఎత్తునువల్లము నైనది. లును విశేషణములే.

రామా ఆంధవ్యాక రణము

ఉ జంటిమోవి ఉవమాన పూర్వపదక రగ ఘన శ్యాముండు | భఛారయము

క్‌ తనులత ఉవమానో _త్తరపద మోముదమ్మి | కర్ణ్యధారయము ముఖాంబుజము,

6 హిమవశ్చర్వతము | సంధావనాపూర్వపద గోదావరీవది కర్య్శ్రధారయము కొబ్బరి చెట్టు

7 సంసారనముద)ము ]] ఆవధారణాపూర్వపద క్షూనదీవము కర్మధారయము విద్యాధనము ] దీని కేరూపకనమానమనిపేు

మధ్యమపదలోవీనమానము

8 జవ్వాది సెట్టి=ద వ్వాదిఅము సెట్టి | మధ్యమ వద గాజుల సెట్టి=గా జులు అమ్ము సెట్టి లోపి నమా పాలగొల్ల =చపొాలనము శ గొల్త ] నము,

ద్విగసమానము సంఖ్యావాచక విశేషణము పూర్వమందున్న కర్మ ధారయము ద్విగుసమానము, పంచపాండవులు, తి్రిమూర్పులుు నలుబెనలు, వీనిని జదువుము, పంచవటి=ఐదుమట్డి చెట్ల నమాహారము, తి్రలోకి=మూండులోళ ముల 'నమాహారము,

శవఫారము 88

చీనినినమా హార ద్విగువందురు, ఇది వకవచనమున నుండును,

సంస్కృతనమాహోరద్విగువు వకవచనాంతము బహు శళముగానగును,

పంచనదము నప్తాశ్వము,

ఇరువాగుు ఇకువాగులు, నలుంగడ, నలుగడలు,

ఇట్లు అచ్చిళద్విగువులు బహుళముగా నేకవచనము లగును వీనిని గమనింవుము,

ముజ్జగము, ముజ్దగములు ముల్లోకములు,

మిశ )మద్విగువులు బసహువచనాంతములుగాం దజుచు గా నుండును,

వ శ్న లు;

1 నమానమన నేమి!

౨ ఎట్టిది విగవావాక్యము!

| శబ్ద్బములకలయికనుబట్టి నమౌాన మెన్ని విధములు

4 తత్పురువము లక్షణ మేమి!

5 వ్యధికరణ సనూనాధికరణముల భీదమును బెలు

ఫుము, 6 ద్విగువును వివరించునది.

8కీ రామా అంధ వ్యాశరణము అభ్యాసము: ఈకీందివి యేసమాసములు! 1 చరణకమలములు లి “లెల్లగుజ్జము ఛి ముమ్మాాజు 4 శీకోప్టము 5 నంసారసొగరము 6 చతు ర్వేదములు 77 కమ్మల గ్‌స్తురి 8 స్తమగోదావరము ౨ తత్పుకమ కర్గ్ణాధారయ ద్విగునమానములను గల్పించి వానితో '5ండేసి వాక్యములను వా్శయుము 15 వపాఠము బహువ్రీహి, ద్వంద్వములు ఈపదములను గ మనింఫవుము 1 శీత కిరణుందు 2 ముక్కంటి 1! దిన్యసుందర వి గహుండు క్తీ అలపవిల్తుండు శీతకిరణుండు = చల్లనికిరణములు కలవాండు ఇందలి సనమానమునందలి పదములేవి! శీత. కిరణ" ఈ 'రెందుపద

12] శవనఫారము ర్‌ ముల యర్థమునుగూడనిచ్చట: (ఎధానముకాదు, చల్లనికిర ణఅములు కలవాంచెవండో, వాందు పిధానుడు, ఈకిరణములు కలవా(డు అన్యపదార్థము. ఇళ్లు బహువ్రీహినమాస మెప్పు డును అన్యవ దార్ధము పిధానముగాంగలది, ఈసమానమున కరము చెప్పునవుడు సాధారణముగా *శలవాండు" “కలది” అనుమూటలు చిట్టచివర చేరుచుండును,

నూ: బహువీ)హి అన్యప దార్థ ప)ధానము,

ఇందురెంటిళంటె నెక్కుడు పదములు గూడ నుండ వచ్చును.

దివ్యసుందర _ విగ్రహుందు, ఫీనవిశాలోరన్కు-ండు. రకృవిశాల నేత్రుండు.

ఈనమానము చాలావిధములుగా నున్నది.

1 పీళాంబరుండు=పచ్చనిబట్టకలవాండు. విశేవణ పూ ర్వపదబహుపీ)హి.

9 (పాప్తానందుంణడూఅనందమెవనిని బొందునో వాడు= ద్వితీయాబహువీ్రీహి.

కి ఉపా _త్తవిద్యుడు=ఎవనీ చే విద్య వొందబడినదో వాండు-తృతీయాబహు(వీహి,

ణ్తీ ప్ర)ద_త్తశరుండు ఆ ఎవనికొజకు బాణము లివ్వ(బడి నవోవాండు- దతుర్థీ బహువీ)హి.

ర్‌ నిర్ణతధనుడు == ఏవనినుండి ధనమ.తొలఃగినదో చవాండు=పంచమి |

86 రామా ఆం(ధవ్యాళ రణము

6 సుందర బేహు.డు == ఎవని బేవాము .నుందరమో వా డు-షస్టీ.॥

7 కళూరవుకుషము చేనియందు ళూరులగు వుచుషులు గలరో అది-న _ప్త్రమా!

8 చక్రపాణి == చక్రము వహాన్తమునందుగలవాండు- వ్యధికరణబహు(వీహి.

దీనియందు నమానములోని ఆెండుపదములు భిన్న విభక్తులలో నుండుట గమనింపవలయును

రి పద్ద నేతు9/డు=పద్ధమువంటి నేత ఏములుగలవా డు -ఉవమాన బహువీీహి

ద్వంద్వ నమానము

నీతారాములు అరణ్యమున శేగిరి. ఈ వాక్యము నం దలి వగిరి' అను క్రియాపదము దీనికో నేన్వయించు ఠర్శృ పదము లెన్ని! నీతయు రాముండును, ఈశీతిగా నన్నివదముల యర్థము (వధానముగాలోల్న నమానము ద్యంద్యనమానము నూ ద్వంద్వముభయ పదార్ధ ప్రధానము,

శ రామలతస్తణులు= ఇత శేతర ద్విపదద్వంద్వము- (దీనికిచివర బహువచనముండును )

౨ సీతారామ లక్షిణులు = ఇతరేతర బవుపద ద్యంద్యము

శీవఫారము 87 గ సుఖదుఃము=సుఖదుఃఖములనమాహోర ము-ద్విపద సమాహారద్య్వంద్వము. దీని క నేకముండును. తహ _స్యశ్వరధపాధాతము= బహుపదసమాపహోరము కూరగాయలు, కూడుగుడ్డలు, అన్నదమ్ములు, ఇవి అచ్చిశద్వంద్వములు, పఏీనిలో మొదటిపదము (శ్రీశనమై యుండుట్క గమనింపదగినది. వీనిని గమనింవుము, "శీఫు మావు, రాళ పోక, ఇట్టియాచ్చికద్వంద్వము లేశ వచనమున(ూడనుండును వ థ్న లు; 1 బహువీీహిని నేపదార్థము ప)ధానము! ౨ వానిభేదములను విశదము'చేయుము! | ద్వంద్వసమానము ఎన్ని ఛభేదములుగలది! శీ సమాహారద్య్వంద్వమున నేవిధ కియుండును? ఆ భ్యా సము 11 కృశదరి, వాలు(గండి, ముక్క-ంటి, మహాయశన్కుండు, బనసీజనకులు, మంచి చెడ్డలు, కూడుగుడ్డ, కమలనాభుండు,

88 రామా అంధ న్యాకరణము లి చతుర్ధీ, పంచమి, స్తమా బహు వీహిపదములను, నమావోర ద్యంద్యములను అంటిని నుపయోగించి గ్‌ వాక్యములను వా)యుము, 16 వపాఠము నంధి, సవర్ష్యదీర్థ్యం గుణ, వృద్టినంధులు.

ఆఅ, దీని ఉచ్చారణస్థాన మేది! కంరము,

ఆ, దీనికి ఉచ్చారణస్థాన మేది? దీనికిని కంర మే,

ఈ రెండచ్చులకును నుచ్చారణ స్థానము నమానమగు టమేత నివి రెండును నొళదానికొకటి సవర్ష్యములు

నూ: న్‌ ఇ, ఈ, ఈరెంటి!ని నుచ్చారణస్థానము శాలు

వులుగదడా! కాన్టన సీళెందును సవర్షములు,

ఉ, డూ, వీనికి నోష్టములుచ్చార ణస్థానమని "ెలిసిొని యు న్నావు గావున నివిరెండును నెళచానికొకటి సవర్ష్మ ములు,

బు్రుుబూూ 9వి మూర్థన్యములు గాన నివి నవర్షములు, నూవవీ యచ్చుల కుచ్చారణస్తాన మొక మొయుండునో ళు న్న యవి సవర్శములని (గహింవుము, నసవరదీర శంధి ౫ య ఈ వాక్యములను జదున్సము, 1 ద్యైత్య-[-అరి= దై త్యాది, లి విద్యా-!_అఆలయము= దేవాలయము,

4తవఫారము ఠం

ఓ మిధ్యా -- అధిషండు =విద్యాధిషందు,

డీ (వజా-[ ఆశయము=ప్ర)జాశయము.

వీనిలో మొదటిపదముల తుదియతయరములేవి ! అ,ఆ, కారములు, త ర్వాతిపదముల మొదటియక్షరములేవి! అ, ఆ, శారములు, ఈపదములుకలిసినవుడు వచ్చినమాశ్చేమి! వాని దీర్దాతురమగు ఆకారమువచ్చినడికడా ! ఇట్లు అయమరము లకు అవిగాని వానిదీర్ధ్య ములుగాని పరమగుచో వానిదీ ర్హైక్ష రమువచ్చుట సవర్శ దీర్త నంధియని గ హింపుము, ఈవాక్యములను గమనింవుము,

కె కవి...!..ఇందుండు=॥ వీందు)ండు

లి భూమి $- ఈశుండు=భూమిోాశుడు,

! మహీ -[-ఇందు9ందు=మహీందు9ండు.

క్త గారీ ౨. ఈశ్వరుందు= గౌరీశ్వరుందు.

ఫీనిలో చమొదటిపదములలో 9, ఈ, లకు, తర్వాతి పదముల మొదటియశ్రరములవియే పరమగుట చే వానిదీర్ధ మగు ఈకారమువచ్చినదని (గహ్మింవుము, ఇటచేవిధముగా.

క్షే గురు-[_ఉప దేశ ము=గురూప బేశము

లి పృదు-]. ఉరువు=పృధూరువు

8 చమూ-[-ఉదయము=చమూదయము

క్త వధూ-_|_ఊహ=వధూహ

90 రామా అంధవ్యా[రణము పైవానిలో మొవటిసదముల తుదియక్షరములు ఉ ఊలు గదా! వానికి నాయవ్‌ీరములే పరమగుటచే వాని దీర్ధ మా దేశముగావచ్చినదని గ్రహింపవ లెను య వీనిని జదువుము పీర్ళ-1_బుణము హోతృ-_[.బూ కారము ఈపదములలో బు బూ కారములకు బూకార మా "జేశమగుటను గు ర్హింవుము దీనిని గమనింవుము హోతృ -[-% కారము = హోత్యాకారము ఇచ్చటి విశేషమును గమనింవుము బు శృకారములు కెండును విశేమించి నవర్శములు శ్రాకారము నంస్కృృతమున లేదు కావున బూశారమే యిచ్చటనే కాబేశనుయి వచ్చును నూ:అ 9,ఉబు వర్ణముల ళ వేయచ్చులు పరమగుచో వాని దీర్చ మేకా బేశమగును గుణనంధి శ్రే 'బేవ-[ఇందు9ండు= బే వే్యదుండు | ధన._ఈశ్వరుండు=ధనేశ్వరుండు 5 (మహత్‌ (ఇంద్రుడు) మహో ఇందుడుూఊమహేం్యదుడు డీ రమా-|_ఈశుంయ=ర మేశుండు

శ4ఉవఫారము ర

ఇందలిమార్పూరు గమనింవుము,

ఆ, ఆ తొలిపదముచివర, అ, ఆ, లకు 9, ఈ,లు పరమయినవుకు (వ) ఆ చేశముగా వచ్చినది. ఇళ్లు,

క్షే నూర్య -[- ఉదయము=నూర్యోదయ ము

వి సముద్భ-1-ఊర్జి=సముగదోర్మి

స! గంగా. ఉదక ము=గంనోదక ము

జ్తీ కృష్ణా..-ఊర్మి=ళృష్ణోర్మి.

ఇచ్చట అ, ఆ, లకు, ఉ, డో లు పరమగువఫవుకు (ఓ) కారమువచ్చినది.

ఇచేవిధముగా,

(బవా శ ఎ బువీ.=-బ్ర)వ్యార్షి

రమా..!._బుద్ధి=ర మరి

ఇందు అ, ఆ, లకు బుకారము వపరమగుచో *అక్‌ో వచ్చినది,

దీనిజీ గుణనంధి యందురు, నూ :; ఆ, ఎ, ఒవీనికి గుణమనిపేకు నూ : అకార, అకారములకు, ఇ, ఈ, డఉ, డఊ, బు, బూ,

(వాన్వములై నను దీర్ధ ములైననుు లు పరనుగు వో

గంమముగా వ, ఓ, అర్‌, ఆ ేశమగును,

రి రామా అంధ)వ్యాశ రణము వృద్ధిసంధి క్ష కృష్ణ.?-వకత్వమునకృ్హైక త్వము లి ప్రథమా...!-వఏశవ చనము=(పథ మైక వచనము ! అష్ట -- ఐశ్వర్యముల. =అస్టైశ్వర్యములు శ పజా.-విక్యనువ=ప) జై క్యము గ్‌ దివ... ఓక సులువది వ్యాక సులు 6 గంగా-(-ఏఘము=గంగాఘము 7 "బేవ..._.జొన్నత్యముదే వౌన్నత్యము 8 విద్యా-[-కత్క-ంర్యము =వి జ్యాత్కంంర్యము అ, ఆ, లకువ, ఐ ఓ, జలు పరమగుచో ఐకె లు అచేశముగా వచ్చుటను గమనింపవలయును ఇదివృద్ధి నంధి నూ :ఆఅ, ఐ, జొ లకు వృద్ధియని'పేకు నూ అ, ఆ లకువీఐ, ఓ ళొ, లు పరమగుచోఐ ళొలు ఆ చేశమగును అతు .-ఊహిని=అమెహిని ఇచ్చట-వృద్ధివచ్చుట విశేషము, ప్ర శ్న లు" 1 నవర్షము అన నేమి 1 ౨ ఆ, ఇ, ఉ బు-వీనికీ సవర్శమం. లేవి 1

కేశ] ఉనవనఫారము వి అ ధ్యా నము; కే ఈ$ందివానిలోని 'వేసంధులో నసహేతుకముగం దెల్పుము, 1 ఇక్కడకు నీరాళక శుభోదర్క-ము త వధక్శరు లును శరణాగత రతణముతోసరిరావు, ఠి వినో దార్థ మొక కథను జెప్పెదను. ఉ రాశనులకును, దివౌళసులకును యుద్ధముజరి గను, ర్‌ కారవపాందవసై న్యము పదు నెన్నిదయెహిణులు. లి గుణ, సవర్ష దీర్హ్య, వృద్దినంధివచ్చుపదముల నుపయోగించి , తి ఈకిందివానిని గమనింప్రుసు. క్షే ధన-_|_అగారము ః ల ధన -|- బొత్కుంఠ్యము క గుణ-[-ఉ_త్తరుండు 4 స్వప్త-[-బుములు 17వపారను 'తెలుంగునంధులు అచ్చంధీ బాలుండు-[-అతందు=బాలుండ తండు ఫుట్టిన -!-ఇల్లువావుట్టినిల్లు ఏమి-[-_అది=వీమది. మొదటి పదముల తుదినున్న యతశ్షరములు ఉ, అ, ఇకారములు, ఆ వదములు గలిపినవు డేమి మారక్చుకలిగెను!

రికీ | రామా ఆం(ధవ్యాకరణము 'వెనుళటి పదములోని తుదియచ్చుపోయి తర్యాతీపదము లోని మొదటియచ్చు. ఆరెండచ్చులకును వకాబేశిమయినది కడా! నంధికిలిసినపుడు మొదటిపదములోని తుదియచ్చు వోవును, పైపదము మొదటియచ్చు. అక్కండ జేరును, తెలుగంసభావమలో అ, ఇ ఉ, కారములకు నంధియగును గాని మిగలిన యచ్చులకు నంధిరాదు, అవి గమనింప వలయును, సూ; పూర్వ్యపదస్వరంబులకు. బరస్వరం బేకా బేశంబగుట

నంధియనంబడును,

అఆకారనంధి

ఈపదములను గమనింవుము,

క్షే రామ.[.అన్న

ల్సి నీత_.._..అమ్మ

తి నిన్న... ఆయ్య

జీ చింత -[. ఆకు,

టేఘ్రతాబోధకములగు అన్న, అమ్ము, అయ్య మొద లగుశబ్టములును అకు, మున్నగునవియు: బరమగునవుడు ఆశారమునకు నంధినిత్యముగావచ్చును,

గమనిక: అమ్మ మొదల”॥పళ బ్బములు పరములగు నఫుడు అకారమున శేకాక యన్నియచ్చులకును సంధినిత్య మని గ్రహింపవ అెను.

లఫ్రీ -[- అమ్ము=లక్ష్మ్రమ్మ

కవఫారము కాఫ్‌

ఈవదములను గవునింవుము.

క్షీ మేన | అల్లుండువా మేన ల్లుందు, మేనయల్లు డు

ల్లి చొచ్చిన-1[_ఇల్లు=చొచ్చినిల్లు; చొచ్చినయిల్లు

ఇచ్చట నంధి వైకల్ప్చికముగా వచ్చినది మేన మొదలగుశబ్దముల అశారమున కచ్చుపరమయినవుడు సంధి విశల్చ్పముగా వచ్చును,

క్షే అత్త ఈ మె=అ_త్తయీ మె

౨ దూత-_[_ఇకందు=ఎదూతయితి డు

8 బాలుండ_[ఒఇట రమ్మువాలుండయిటురమ్ము

ఇందు మొదటిది (స్ర్రీవాచకము రెండవది తక్స మము మూండవది సంబోధనాంతము. (్ర్రీవాదక తత్ప్సను నంబోధనాంతముల అకారమునకు నంధి రాదు,

ఈవిధముగ అకొరనంధి వలువిధములుగా వచ్చును గాన నిది బహుళము నూ అత్తునకు నంధిబహుళముగా నగును

వెల. అలు= వెలయాలు బహుళనుని చెప్పుటచేతనే యిచ్చట నంధిరా లేదు

నంధిరానిచోట యడాగమము వచ్చుటను గమ నింవుము సూ నంధిలేనిచోట స్వరమునకుం బరమయిన స్వరమునకు

యడాగమంబ%*సను

06 రామా ఆ.([ధ వ్యాక రణము ఇకారనంధి ఏమి. అయ్య=వీమయ్యా; వమియయ్య మజీ_.!.ఒండు =మజొందా; మజియొండు హరిక౯.!-ఇ చ్చెను=హరి! ద్చెను; హరికిని చ్చెను అది.-వది=అ బేది; అదియేది ఇవి వీమి మొదలగు శబ్దమ-లు, వీనిలోని ఇకారమున కచ్చుపరమయినపఫుడు నంధివై కల్పికము గావచ్చును, ఏమి, మటి !న్‌ (వస్టీప్రత్యయము) అది అప్స్‌ ఇది, ఇఏి, వది, వ్‌వి ఇట్టిపోలికగల పదములను వమ్యాదులని (గ్రహింఫుము. సూ: వమ్య్యాదుల ఇకారమునకు నంధివైకల్పికముగా నగును, వీనిని "దదువుము. క్షే వచ్చిరి... అక్కడకమ=వచ్చిరక్క-డకు; వచ్చిరియక్క-డకు వేసిలిమి-.-ఆపనిని=చేసితిమాపనిని; చేసికిమియాపనిని, ఇందు మొదటివరునలోని మొదటిపదను (పధమవుకు మము, లెండవవరునలోనిది ఉ త్తమవుగుషుము. వీని యికార మునకు నంధివిశల్చ్పముగా వచ్చినది, సూ ఏ (పధమమో త్తవుగుష కియలలోని ఇకారమునకు సం ధివైళల్పిశముగా నగును, / సేవించితివి -- అచ్యుతుని= సేవించితి వచ్యుతుని వి హోమించితి....అరనిని=పోమీంచితతేనిని

శీవఫారము ర్‌? కి పూ జించితిరి-[..అగజా కాంతున్‌ = పూజింతురగ జాూకాంతుని, ఈక్రియలు మథ్యమవురుషక౧యలు ఇందలి ఇకార మునకు నంధి నిత్యముగా వచ్చినది సూ. మధ్యమవుకుమ్మకియలయం దికారమునకు నంధి నిత్యే ముగా నగును, గమనిక _--(వథ మోత్తమవుకుమక్సియలలోని ఇకా రమునకు నంధివిళశల్పమనియు మభథ్యమపురుష శియలలోని ఇకారమునకు నంధి నిర్యమనియు (గహింపవలెను వచ్చి-[-ఉన్నాండు=వచ్చియున్నాండు భూచి-1- వఏగెనుఐ చూచి యేగెను ఏనిలో మొదటిపదములు కార్థకములుకదా। ఇచ్చటి ఇకారమునకు న-ధి రాదు, నూ క్ష్యార్ధక్‌ంబయిన ఇకారమునకు నంధిరాదు ఉకారనంధి క్షే రాముండు -- ఈతండు =రాముండీతండు వి ధనము-|-ఇచ్చెను=ధ నమి చ్చెను లి వారు.[.-వఏ తెంచిరి=వారే తెంచిరి మొదటిపదములలోని ఉళారమునకు అచ్చుపరమగు నవుకు సంధి నిత్యముగా వచ్చినది సూ. ఉకారిమున కచ్చుపరమిగునవ్వుదు నంధి నిత్యము,

రర "రామా అంధవ్యాశ రణము గమనిక:జా-రాముండు ఈతడు, చారు వతెంచిరి, ఇట్లు సాలభ్యమునకొళప్పుడు విడిగా వా్రాయుటకలదు, కాని 'రాము(డు యీతండు. వారు యీతెంచిరి. ఈవిధముగా యడాగమముచేసి వ్రాయుట మిక్కీలితప్పు, కావున విద్యా ర్ధలట్లు వ్రాయరాదు, నన్ను౯ 1. అ నెను=నన్న నెను నన్నున నెను "ఆరామునికొజకున్‌ ఎల చ్చెను=రామునికొఆ కిచ్చెను రామునికొజికుని చెను నాకుక.!. ఆనందము=నాకాన లదము నాకునానందము నాయందుళ౯ 1. అదరము=నాయండాదరము నాయుందునాదరము ఇట్లు (పధమకాళ మిగిలినవిభక్తు లలోనున్న ఉకార మునకు నంధివైళల్పిశము, నంధివచ్చునవుడు తుది నకారము లోవించును. కానిపక్షమున నకారమునకు మిదియచ్చు చేరును, వచ్చుచుక్‌..!_వశను=వచ్చుచేగాను, వచ్చుచు నేగెను, వ్రాయుచున్‌' =. ఆగిపోయెను=(వాయుచాగిపోయెను వ్రాయుచు నాగిపోయెను ఇందలి మొదటిపదములు చున్‌ (వత్యయాంతములు,

శవఫారము రిం వీనినే శ్యతర్థకములందురు. ఇక్కడనుగూడ సంధి వైకల్పి కము, సూ : పంధ మేతరవిభ క్రి శత్యర్థక చువర్ణములందున్న ఉకా రమునకు నంధి వైకల్పికముగా నగును, గమనిక:--విభపృ్పలలో ప్రథిమావిళకిలోని ఉళా రమునకు నంధి నిత్యమనియు, మిగిలిన విభక్తులలోని ఉకా రమునకు నంధి వికల్పమనియు గ9హింవుము. " దీర్హాక్షరములకు నంధిరాదని గ 9హింవుము, ప్ర స్‌ లు;

1 బహుళమన నేమి!

2 ఆకారనంధి యెక్కడ నిత్యము 1 ఎక్కడ రాదు |

కి వమ్య్యూదులేవి 1 వానికి సంధియెట్లు వచ్చును 1

4 క్రియాపదములయం దెక్కుడ నంధినిత్యము!

క ఉకారనంధి యెొక్క-డనిత్యము 1 ఎటవైళల్పితము

అ భా నము: శఈశీఏందిభాగములోనివి యేనంధులో వివరింవుము,

1 రాముం డరణ్యమునకుం దమ్మునితోడను సీతతో డనుబోయి యట పక్ష శాలయందుం డెను, రావణుండచ్చట కతిథిగావచ్చి నీతనపవారిం చెను,

లి వమ్యాదులను శండిటి నుపయోగించియు, శత ర్‌ చువర్షము నువయోగించియు. నాలుగు వాక్యముల వ్రాయుము,

100 రానూ అం(ధవ్యాకరణము

శి వీనిని కలివి కూతువులను జెవ్వుము,

1 పలి!న్‌ _[-ఇవము

లి చేసితిరి.!..ఆనందము

లి నాక ౯ 1. అత్యంతము

జీ వస్తువుల. ఉత్పత్ని.

18వపారము తిక్క గనడదవా జేశ సరళాచేశనంధులు త్రీ కన౦ధి

ఈపదములను గమనింవుమః

ఆ-[తరుణమ. =అత్త రుణము

ఈ-1-తటి=ఇత్త జి

వ భంగి=ాఎబ్బంగి.

ఇందు మొవటిపదములు ఆ, ఈ వలు సర్యనామములు వీని! త్రకమవి పేరు

వచ్చెదవా, బూడుమిో, విన వే ఇచ్చటి తుదినున్న అ, ఈ, వలు అశ్యయములు వీ్‌నికు తి్రికమని పేరు

నూ ఆ ఈవ్‌ లనుసర్వ నామములు త్రికమన బడును

త్రికముత ర్వాత నున్న హల్లునకు ద్విత్యము గల్గుటను గమనింవుము

ఆ -[త్తరుణము, ఈ-|[-త్తతీ వ-1[-_బ్భంగి

14. శీవఫారము 101 సూ త్రికముమో.ది యనంయు కృవాల్లునకు ద్విత్వము బహుళముగా నగును, గమనిక: త్రికము తర్వాత సంయు క్రవాల్లున్న చో నది ద్విత్వమును బొందదని (గహింపవ లెను. ఆ-.-వ్యాజ్యము, ఇటవకారమునకు ద్విత్యము రాదు. ద్విత్వమువచ్చిహల్లునకు! బూర్వమున్న (తిళమునకుంహాస్వము వచ్చినది, నూ; ద్వికుక్తంబగు హల్లుపరమగు చో నాచ్చికదీర్ధమునకు (హన్వమగును, 1 ఆఅ_త్తరుణము 2 ఇత్తతి 8 ఎబ్బంగి ఈపదములను జదువుము. 1 ఆ-[-ళారద 2 ఈ-[వడజము కి వ[.సా యము క రు ర్‌ జీ న ఇక్కడ నీత్రికనంధి రాదు, శమ, న, వా రలు పరముగానున్నవుకు ఈ తిక నంధికి బన క్షి లేదు, ఊవ్మములు లీఫముతప్పః దక్కిన యసంయు క్త హల్లుల స్థలములలో నే యీసంధివచ్చుటను, (హింపవ లేను, గనడ దవా బేళము ఈపదములను జదువుము, షం ఏ ంరి0 9132- వాండు..!_॥నియె=వాండుగనీయె. వాండుకనియె ఈళడు...[.. చెప్పెను=ఈతందుసెప్పెచొ,.ఈలతేండు ఇెప్పెను

102 రామా ఆంధవ్యాక రణము వీండు.(ంటక్కటరి=వీండుడక్కంరి, ఏయటక్కంంరి వారు....తలంచిరా-వారుదలంచిరి, చారుతలంచిరి చిలుశలు-]._పలికెను = చిలుళలువలిశిను, చిలుకలు

పలికెను. పై వానిలో మొదటిపదములు ప్రిథమావిభక్కులు, ప్రథమత ర్యాతే వచ్చినవి వరువములు, ఈపసరుషములు వవిధముగా మారినవో గమనింపుము, కగు చ=స; టె=డ, త=ద; పఐవం నూ: (పధమమిఃదిపరుమములకు గసడదవలు బహుళిముగా నగును, వీనిని గమనింవుము, రారు_|_క దా=రారుగడా; శారుకచా, వత్తురు]. పోదురు=వత్తురువోదుకు* వత్తురుపోదురు, ఈపదములు కళలగ్నుకియాపదములు, _ దీనిమోాంది పరుషములుగూడ గ, నడ, ద, వలయినవి. నూ; ఈకార్యనము' కళలగు క్రియావదములమిందను గనం బడును. వీనిని జూడుము, క్షే నాండు--కంసారి=వాండుళంసారి | ఈతండు-[-చక ఏపాణి=ఈ కండు చక్రపాణి

ఉవఫారము 108 శి అడి-1- టంకృతి=అదిటంశృతి డ్తీ ఇది...!.తపము=ఇదితపము ర్‌ ఇతండు -[.పండితుండు =ఇతందుపండితుండు. ఇచ్చట మొదటివదనులన్నియును తెను(/సపదములు, త ర్వాతిపదములన్నియు సంస్క్భృతపదములు, ఇట్టిచోట గన డదవా బచేశమురాదు. నూ తెలగసపదలముమోంది సాంస్కృతిక పరువములకు గనడదవా చేశమురాదు, వీనిని జదువుము, క్షే కూర -|-కాయ=కూర గాయలు లి కాలు-[ఓచేయి=కాలు సేతులు 1 టక్కు - మెక్కు.=టక్కు- డెక్కలు త్త తల్లి!.తంగడి=త ల్లిదండు9లు న ఊరు-...వ ల్లె= ఊరుప ల్లైలు, ఇవన్నియు ద్వంద్వసమాసములు ఇచ్చట నీయాదే ము నిత్యము, నూ. ద్యంద్వంబునం బదంవుపయి పపవములకు గనడదవ లగును, గమనిక -==ఇట్ల నేళవిధములుగానుండుట చే సీయా టే శము బసుళమని గంహింపవ లెను, విపరీ తార్థిము స్ఫురించునవుడీనంధిని "జేయ రాదు,

శే04 రామొ అంధన్యాశ రణము నరళా చేశసంధి ఏీనిని జదువుము క్షే శానిముని 1. కొలిచితిని=రామునిగాొలిచితిని లి భూ దెను-.చుట్టమున=చూ చెనుజుట్టమును .! 'చేసెను.!_.టక్కులు= చే సెనుడక్కులు క్త వ్యావిం చెను! _తమము= వ్యావిం చెను దమము, ర్‌ చదువును 1. పారము=చదువును బారము ఇందు మొదటిపదములన్నియు దుతప్ర)కృతికములు, త ర్వాతిపదము మొదటనున్నవి పరువములు. వీనికి గమ ముగా గజడగబలు (నరళములు) వచ్చును, నూ: దు్ర)తప-కృతికముమిోంది పరువములు నరళము లగును, ఇటగొలిచితిని జూచెను;ు. డక్కులు; దమము హారము ఇవిశబ్బములందు నహజమయినవికావు క చట, తృ ప, లను (గమముగా వచ్చినవి, కావువనివి ఆ దేశనరళ ములు, ఇందలి మార్పును గమనింవుము. క్ష శాముంగాల్చితిని 'రాముంగొల్భి౭ిని 'రామున్లాల్చితిని 'రామువినొల్బితిని

శీవఫారము 105 తి చుట్టముజూ చెను చుట్టముం జూచవెను చుట్టము స్టూచెను చుట్టమును జూ చెను.

ఆ చేశనరళమునకు ముందున్న (దుతము అరనున్న గను నిండుసున్నగను, సంగ్లేమముగను మారుటయు నొక ప్పుడు మారకుండుటయు గమనింఫవుము, సూ : ఆదేస సరళమునమ ముందున్న దు్రతమునకు బింయ

సంచేమలు విభామనగును

సంగ్తేమమనంగాం ఛై వాల్లుతో. ద్రతము కలియుట యని గ్రహింవుము,

వానిలో దు్రతము మారనిరూవము న్వత్వ రూపము, దు9తముభూరక (దుళముగా నేయుండుట,

విద్వారులు వచనరచన చేయునఫుడీ న్యత్యంరూపమును వాడుటజే పోరిరచనకు నచ, వ్‌ వే

మజీయు బాలురకు సరభాజేశము చేయవలసిన చోట గనడదవా బేశము, గనడదవా బేశముచేయుచోట నరళౌ "బీశముచేయుచు. బొరపడుచుందురు, శావువ నీవిషయమును (గద్ధతో గమనింపవ లెను. బ)ిథమావిభక్తిమిద గనడద నలును; దు్రత్యవకృతికముమి-+ద సరళములని గు ర్తించుకోన వలెను

106 రామో అంధవ్యాకరణము (ప శ్చ లు; క త్రికనంధికి నిపేధమక్కడ 1 ౨ గనడదవా చేశము బవుఎళమనటను నిరూ పి.ఫుము. శ ఎక్కడ పరుషములు నరళములగును 1 అ భ్యా నము; ఈకింది ఫాగమునందలి (౭క, గనడదవా దేశ, నరళొ చేశ ముల సంధులను విభజించి చూవుము, ౮1 మృగము. మేంతకులోయి. తొవుసేరమికిం గడు వగచిను. వి అప్పుడు చి(తాంగుడు హపిరణ్యకనిజూచి యిటసనిమొ ”” 8 ఇత్తటే నీవితయాలన్వ్యము నేలసేసితివి 1 శీ వెళంధుల నుపయోగించి యాజు వాక్థములన టనాయుము, 10 వపాఠము కర్త్రర్థిక క ర్మార్థక (వయోగములు రాముడు రావణుని జంసను రాముడు వెడ లను, ఈనాక్యములందలి (కీయలనుబట్టి ఎవడు అని పఏళ్ని( వుము, శెంటికిసి రాముండు అనిలీ “జవాబు వచ్చును కనుక "రెండు వాళ్యములందును రాముడు కర్ష్వ్యః

శవఫారము కః "రెండు వాక్యములందలి (కియలంబట్టి “ఎవరిని అని (పన్నింపుము. మొదటిదానియందు రావణుని అని (పత్యు త్తరమువచ్చును, కనుక "రావణుని" అనునదిక ర. శండవ వాక్యమున “నెవరిని అని (ప్రశ్నించుట పానగదు. అక్రియకుం గరగయుండందు, కాంబట్టి యది అకర్మళ వాక్యము, మొవటిది నకర్శక వాక్యము, నూ; క్రియనుబట్టి “ఎవరిని” అని (పశ్నింప ననువైన (శ్రియ నకర్శికము నూ . అట్లనువుకానిక్రియ అశర్థాకము, గమనికవ--(్రీయనుబట్టి వాళ్యముల కర్ణుక వాక్య ములు సక రక వాక్యములునని శిండువిధములు, అర్జునుండు మత్స ట్రయంత్రమును గొర్టైను, రాజులందణు పరువెత్సెరి. కొకును. అన్ముకియ కాశ్రయుందు అగక్జునుండు పరువెత్తిరి అన్ముకియకాాశయులు రాజులు. నూ: క్రియకాశఏయ మైన వాని దెల్పుపదముకర్న, కొసను అనుక్రియకుఫలము బెబ్బ దానికి ఆశయము మత్స్య యంత్రము. సూ; క్రియాఫలాశయముకర్మ పారిపోయిరి యనుదానికి ఫల్యాశయముండదుగనుక నది యకరగ్ణళము, కాని యీ రెండువాక్యములందును. గ్రియలు కర్షృనేచెప్పు చున్నవి,

108 రామూ అంధ్ర వ్యాకరణము సూ, ఈశీ/యక _ర్తను జెప్పువాక్యములు కర్వ)ర్థక (పయో గములు వీనికి కర్వరిపుయోగములనియు చేసు రాముడు వాలిని జయించెను ఇది కర్త రిప యోగము దీనియందు పదములు6 గమ నింఫపుము, రాముడు కర్క _ (ఫథమావిభ క్రిలోనున్నది వాలిని కరగి ద్వితీయావిభక్ని లో నున్నది జయించెను శ్రీయ సామాన్య నమాపక క్రియ ప్రతిశర్తరి (పయోగమునందును నీల్యణమే యుం డునని _గహింవుము సూ కర్తర్తిపయోగమున కర్త్యపధమావిభ కిలోను కరస్ణద్వితీయావిభ క్తిలోను క్రియసామాన్యనమాపక శ్రియగాను నుండును రామునిచే వాలి జయింవంబజెను ఇట క్రియనుబట్టి “ఎవడు+* అని ప్రశ్నింవుము కర్శయగు వాలి యిటక్రీయ.దేతం జెప్పంబడెను సూ: క్రియబే కర చప్పంబడినవాశ్యము కర్య్మణిప్రయో గము శరణ్‌ (పయోగమందలిమాటల రూపమును గుర్తింవుము రామునిచే. కర్త తృతీయావిభ క్తీలోనున్నదడి వాలి కర్ణ ప్రథమావిభ క్షిలోనున్నది

కళ] ఉవఫారము 109 జయింపసండెనుక్రీయ పడుధాతువు అనుబంధముగం 'జేర్చలడెను. నూ : కర్మణిపయోగమున గ ర్త తృతీయానిభక్కియందును గర (ప్రథమా విధక్షియందును నుండి క్రియకు “పడు” అనుబంధముగ( జేరును. సూచన ఏ ఇంగ్సీషునందలి 06176 ₹0106 కర్తర్వివయోగ- మునకును కజ53176 ₹0106 కర (ణిప్ర యోగమున కును నరివడును, గమనిక :.-ఈప0 యోగము (శ ర్గణి ప్రయోగము) "లతెలుటనందఆచు (వయోగింపయలడదు. రాముని చేకొట్టబడిన రావణుండనుటకంళకు రాముండు కొట్టిన రావణుండనుట తెనుంగున కనువైయుండును, నాచేం జూడంబజెననుటకం3ు నేనుచూచితిననుటయీ బాగుండును, ప్ర థ్న లు: క్షే నకర్రకక్రియలు, అశర్శశక్రియలు అనువానిని వివరింఛ్రము, కి కర్తం కర్మ, వీనిని గెనిగ్‌ 'మొటియట్లు! లి కర్త కర వీనిలక్షణములేవి1 శీర _ర్త్రర్థక ప్రూయోగమనంగా నేమి! ర్‌ కర్శణ్కిప యోగమున గర్త కర శ్రీయ, వాని న్వరూపమును వర్ణింవుము,

110 రామా ఆం(ధవ్యాశ రణము అ భ్యా నము;

ఇవి యేవ్రయోగములో. దెలిసి యితర్శపయో”ములోనికి

నమూప్పము

1 అర్జునండు తపముచేసెను

కి ఆతడు. శివునితో యుద్ధముచేసి య(్ర్రము నంపాదించెను

8 సీవు పారమును చదివితివికాన గుకువుచే తృమింపంబడిలెవి

శ భారతీయులచే స్వాతంథత్యము నంపాదింపంబడెను కాని వారు సుఖమును బడయలేదు

$ మనము కార్యమును జేయుదుముకొని ఫలమును మనచే నాళశింపంబడంూాడదు.

6, దైవమును మనముభ క్షితో పూజించిన రశ్మీంప బడుదుము

£20వపాఠము

నామవాచకములు-క్రీయలు--వీని శ బ్బల్షణము

శబ్బలతుణమనంగా శబ్దముల విశేషములు వానింబె ల్పుట కబ్బలక్షణముం జెప్పుటయందురుం

వాళ్యమునందలి ప్రతిపదమును జీవోళొన్ని విశేష ములు కలిగియుండును నామవాచకముల విశేషములను బ్రాయలసనిశేవములను నిందు. టెలిసికొందము

శతవఫారము నామవాచకముల విశేషమును బెల్పుట నామవాచక కబ్బలత్షణము. నామవాచకములః గూర్చి 6, ? పారముల మూరు చదివియున్నారు, 'రాముండు రాజ్యమును సీరతోంహాడి పాలించెరు, ఇందు నామవాచకములు మూడున్నవి, వీని విశే ములం 'చెల్పుము.

“రాముడు- సంజ్ఞానామవాచళము, మవహాద్వాచళము వకవచనము, (వధమౌావిభక్షి కళ, పాలించెను,

అను శ్రియక రకుకర్త,

'రాజ్యమును- జాతినామువాచకము ఆమహద్వాచకము, వశవచనము, ద్వితీయావిభ కి ద్రుత ప్రకృతికము, పాలించెను, అనుక్రియకు గర్భం

నీతతో- సంజ్ఞానామవాచకము. మవాతీవాచకము వీళశవచనము, లృరీయావిభ క్షి (దుతప కృతికముకూడి యను ననమావక్శక్రియ తో నన్వయము,

112 చామ ఆం(ధ్ర వ్యాకరణము సూ. నామవాచళమునకు శబ్దలమణము.. చెప్పుట కీదిగున

సంగతులు చెప్పవ లెను,

1 వభాషా భాగము!

9 అందులో నేవిధము!

శి వవాచకము!

4 వీవచనము!

క్‌ వవిభ క్రి?

6 వ్యదుతాంతమా? కళయా!

7 వకారకము!

8 జేనినో నన్యయించును!

గమనిక __ఈవిధముగ నే సర్వనానుములకును విశే వములకును 'హాడ ౯ జెవ్చవచ్చును

శ్రీయల శబ్దలత్‌ణము

నామవాచళములకువలెనే (కియలకును శబ్దలమణము ఇప్పవలసియున్నది పీనిన్వభావము వేటుగుటచెే వీనికి వేలు విధముగా శబ్బ్దలపేణము చెవృవలయును. నమాపకానమాపక కియలంగూర్చి 11-18 పాఠరములయందు మిరు చదివి యున్నారు

చదివెను అన్ముశియకు శబ్దల్మ్య్యణ మేవిం!

అది క్రయ

కీయ $ సక రకము కి నమాపకము

ఘా తార్థకము 5 భూరకాలను 6 ప్రథమవురుషు

| ఉవనవఫారము 113 వీఠవచనము, -8 దు్రతపిళృలిళము, 9 దీనికిగర్త *వాండు, 10 కర్భు *“పారములను," 11 వాండు అనుకర్తతోను పారము లను కర్ణతోను నన్వయించును, సూ : క్రియలకు నకర్శాశ మైన చోం బదునొకండు విషయముల

శబ్బల్యణముగాం 'జెప్పనగును,

1 వభాపషాభాగము 1

౨ నకర్శళమా 1 అకర్మళమా ॥

5 సమావకమా 1 అనవమాపకమా। 4 పఅర్ధకము

5 వీవురువము॥।

6 వమకాలము +

7 వవచనము।

8 ద్రత్యప్రకృతిళమా 1 కళయా ॥ 9 కర్శయెవరు 1

10 కరగ్హ్రయేది |

11 "ేనితో నవన్వయించును 1 సూర్యుడు ప్రకాళిం చెను,

ఇట (కీయ అకర (సము, కనుక శియాపుశ్నా వళిలో

10 వది కర్మ యేదియను (వశ్న్వయవనరముండదు, తక్కిన వదియు! జెవ్స్చవ లెను,

శెేశ్త “రామా ఆంధ్యవ్యాశ రణము చాందు పారములను జదివి నిది్రిం చెను, ఇట ననమావక కీయ *చదిపి” అనుదానిశ బ్బలక్ష్రణము గమనింవుము, దీనికిగాలము, వురుషము, వచనమునుండదు గచా ! తక్కిన 8 విధములం జెప్పవలయును శే క్రియ ర్‌ కళ వి నకరగశము 6 *వా(డు కర్త క అనమాపక్‌ము 7 “పాఠములనూ గరగ 4 క్యార్ధక్‌ము 8 వాండనుకర్తతోను పారములను గర్భతోను సన్వయము. ఇళ్లు యన్నియసమావక శియలకును జెప్పవచ్చును. అతండు నవ్వుచు నిట్ల నెను, ఇట నవ్వుచు ననునది అకర్శ కానమాపళ ము శాబట్టి పై యేడవ్యపశ్నయనవసరము తక్కి-స యేడును జేష్పవలయును క్షే క్రియ క్‌ (దుతవ)ళృతిశము వి అకరగ్తకను 6 *వాండు కర్త 8 శ్యత్రర్ధకము 7 *వాండు. అనుకర్తతో ననర్ధయము, పైవిధముగా నమాపకాసమాపక(క్రియలకు శబ్దలత్ష ణము చెప్పవలెను 1 ప్ర త్న లు; క్షే శబ్టలవమ్‌ణమనంగా నేమి 1 £ నామవాచకమునకు శబ్దల్య్యణము చెప్పుటకు నే విషయముల: చెలుపవ లెరు |

4శవవఖఫారము కే15 8 క్రియలకు జెప్పవలసిన విషమయములేవి 1 శ సమాపకములశేవి చెప్పనక్కర లేదుః! ఎందుచేత 1 క్‌ అశ ర్మకములకు వదలవలసిన వెన్ని! అదియేది! ఆ భ్యా సము: ఈక్రిందివానిలోవి నామవాచకములకును (ియలకును శస్ధల్న్యణము వ్రాయుము 1 రాముడడవికీబోయి. రావణుని బంధువులతో నహితము పరిమార్చి నీతను పరిగ)హింప నంగీశరిందుదు నందజిశో బువ్సకమధికోహించుండు నయ్యది య రూధ్యను 'జేశెను. వ[1వపాఠము శ ఆలంకారములు శస్టాలంకారములు = అనుపానము రనవంత ములగు నర్ధ్థమ లును బోధించు మశబ్దములను నమకూర్చి మహాకవులు చక్కని కావ్యములను రచింతురు, ఆ కావ్యములు గద్యమయములుగను, పద్యమయములుగను ఉభయరూసపముగనునుండును, శావ్యలక్రిగిక్‌ నందము నమ కూర్చునవి యలంశారనులు. ఈ సౌందర్యము శబ్బమువల నను, నర్థములవలనను గల్గును, శావున నలంకారములులరిండు విధములు, 1 శష్టైలంశారములు, ల్ది అర్థలం కారములు, వాక్యములందలి శబ్బములను విన్నంతమ్మాతముననే (శోతలమవనస్సుల కాహ్లాదమునుగల్పించి రచనకు శోభాతిక

కే16 రావూ ఆం(ధవ్యాక రణము యమునుగల్పించునను. పాసాదులు శజ్దాలంకారములు అర్థము ప్రధానమై రసజ్ఞుల శానందమును గల్లించుచుం గావ్యశోభను "జేకూర్చునవి ఉవమాదులగు న ర్థాలంకారములు ఫేశాను పానము

దీనిని బదువుము

(శ్రీకరకరణీయ ద్య్ననీనై వుణ్సములు. (పాళటకట శాధీశ్వరు లన్ని వివులవుల కాంకురములు మననుల్లసిల్లు

గీతల పైంగల ండెసియ్యరముల అవృత్సిసి గమ నింవుము

కర కర వుణ్యపుణ్య, కటకట వులవుల, ఇట్లు వ్యవధానములేక హాల్లులభంటయొక్క-4 అవృత్వి వేశాను ప్రాస యనంబడును ఇచ్చట వాల్లులే ప్రధానముగాని వాని మోది యచ్చులుగూాడ నొకటిగా నుండవలయునను నియ మములేదు నూ, రెండేసి హల్లులు ఎడతెగక మరలమరల వచ్చుట

ఛేశాన్నుపానము

వృతంనుపొనము

వీనిని జదువ్రము

అయ్యెడనయ్యించుబోండి మించిన యంచగముల బొంచిపొంచి యదలించుచు నందముగ మందమందగమనం

10] ఉవఫారము 11 బులం బొందికగా నయ్యరాళళచ మ రాళ_శేమును బ్రాను

ఇందు బందుపూర్వక చవర్షము ఎన్ని యోసాకు లావృత్తృమయినది అశ్లు చిందువుతో గూడిన దకారమును బెక్కుసారులావృత్తమయినడి

ఇట్లు ఒకటి రెండు, మూడ, నాలుగువర్శముల యొక్క వ్యనధానముకోంగూడిన యావృత్సినినృత్యను పా్రానమందురు ఇవి చాలసారులు తిరగి రావచ్చును వీని అవృత్సి వ్యవధానముతో ఆహాడియు నుండవచ్చును వ్యంజన యుగముయొక్క_ అవ్నతి వ్న్వవధానమున్నచో వృషను వ్యానము వ్యవధానములేనవో ర్వీ ₹సబ్రానము ల్ర సూ ఒకటి, ఆ౭0డు మూడు మొదలగు నక్షరములు

సంఖ్యానియ మము లేకుండ. దిరిగి తిరిగివచ్చుట వృత్య

నుుపానము

లాటానుపాొొనము

వీనిని "జదువుము.

కమలాశకు నర్చించు కరములు కరములు

(శ్రీనాధువర్షించు జివ్వూజిప్వూ

ఇందు మొదటికరములను దానికి హస్తములనియు జండవకరములను శబ్దమునకు సార్థశమగు హస్తృములనియు నర్థము ఇట్టి 'ళాత్సర్య భేదముకలిగి వచ్చినవదములే తిరిగి వచ్చుట లాటాను[పానము

118 రామా ఆం(ధవ్యాశరణము నూ; శాత్చర్య భేదముచే వచ్చినపదములే మరలవచ్చుట లాటాను(_పానము, యమకము దీనిని జదువుము, నన క॥ బెరా ! యూబన్ఫపాలకు | మాఛామము మదననమర మాధుర్యుడ వై 1 ధీరానృసింవాకూడికతి మూ రామను దననమరమాధుర్యుండ వై, ఇందు కెండునాలుపదములు నమానముగాని అఆరము మా్యతము వేలు, న ఇ సూ; అర్ధ భేదముతోవచ్చిన శబ్బములే మరలవచ్చుట యమకము, ప్ర శ్నలు? 1 కవులు శావ్యము లెట్లు నిర్మింతురు | ఏ౨ అలంకారముల ప్రయోజన మేమిం ? & ఛేకాను పాస మెట్టిది 1 క్త వృత్యనుప్రానమున( దిరిగినచ్చిన పదముల భీవ మేమి 1 అ భ్యా నము: ఈశ్రిందివి మేయలంకారములో 'తెలువుము, క్ష సుగుణాభిశాముండు రాముండు. 2 "జీవదేవుని చింతించు దినము దినము. శి విప్మోశిక్షణ దయుడగు శ్షితీశుండు,

29వపారము అరాలంకారములు = ఉపమ ్‌ లే దీనిని జదువుము రామునికీ ర్హి వెన్నెలవలె, జెల్లన్నై లోళమున వ్యా వీంచియున్నది ఇ-దు రామునికీర్హి వెన్నెలతో. బోల్ప్చయిడినడి (వన్తుతము వరింపందగినది రామునికీర్హి ఇది ఉపమేయము _పోల్పందగినది వెన్నెల ఉపమానము మనము వర్ణించువస్తువు "జీనిథో. బోల్చుచున్నామో అది యుపనూానము, ఉపమా నోవమేయములకు నమానధరగ్హిము _ తెలువు లోశమున వ్యావించియుండుట ఉపమానోపమేయముల రెంటియందు నున్నధర్ధముః పోలిశను దెలియంజీేయుపదము వలె ఇది వాచకము ఇట్టి వే భాతి భంగి రీతి, పగిది, తుల్వ్యము, నిభము, మొన లగునవి శావున నిది ఉపమాలంకారము నూ ? ఉవమానోపమేయములకు మనోహారమయిన సామ్య ము చెప్పంజె నేని యది ఉసమ ఇందు నాల్గువిషయలు నుండవలయును 1 ఉపమేయము, 2 ఉపమానము, 8 నమానధర్శము శ వాచకము ఇవి నాల్గును పతిపాదింపండినచో పూర్లవమ వీనిలో నొళటిగాని ెండుగాని, మూండుగాని లోవీంచినచో లుపోపమ యనంబడును

కత రామా ఆంధ్య వ్యాక రణము దీనినిజాడుము, వానిముఖము చం(ద్రసుందర మె యున్నది ఇందు ముఖ ము ఉపమేయము. చందు)ందు ఉపమానము, సౌందర్యము నమానధర్థము, ఇటవాచళకములేదుకావున నిదివాచకలుప్త, దీనిని గమనింవుము, పద్దుముఖుండు, పద్మ ముపమానము, మఖ ముపమేయను, వాచ కము ధర్మము లేదుగావున నిది వాచళధర్మలుప్ప, దీనిని జమవుము, ఆతడు చం్యదునివలె నుండెను, ఇట ఉపమేయము, అతండుచం[దుండు ఉపమానము, వలెవాచకము నమాన ధరములోపించినది గావున ధర్మలుప్త. (ప శ్న లు; 1 ఉపమాలుకార మన నేమి! వి వది పూర్జోపమ? తీ ఒక లుప్తావమను జెల్పురు, అ భ్యా నము: ఇవి యెట్టియుపమలో నిరూపింవుము కే అరతనిముఖము చందువివ లె నాహ్ల్హాదళరముగానున్నది. వ ఇందుముఖ, ఆమె. తే నం్యగామమున సీతండు రాఘవునంతటివాండు, కీ. రాము.(డు మేరకుధీ రండు,

చివ ఖై” ౮ మూ ౨8వపారము రూపకము - ఉ(్పేత్షః రూపకము, వా

శఈక్రిందివానిని జదువుము,

ముఖమును పద్శమునుగాంచ్చి, ఆ(శ్రితమ రాళశిములానం దించుచున్నవి,

ఇట ఉవమేయమయిన ముఖమందు పద్మ ధరగ్మమా- రోవింపం బడినది అఆశ్రితులయందు మరాళత్వ మారోపింప బడినది.

ఉపమేయనమనుం దుపమానధర్మమ్ము నారోవీంచుట రూ సళము. (నమౌాన ధరగ్హమునుబట్టి యుపమేయము నుపమాన ము నొకటిగా6 జెప్పుట) సూ ; ఉపమేయమం దుపమానధర్య్మరోవము రూపకము,

ఉశ్పేత,

పీనిని జదువుము,

చీళట్లను చక్రివాకాంగనల విరహోగ్ని ధూమముగా భావించుచున్నాను,

చీంకటిమయందలి నలుపు, కన్నులు క్‌ నపడకుండ. జేయుట మొదలగు ధర్మములు పొగకు.గూడం గలవుకావున"” నాధరగ్హసంబంధము చేత చీఠటి చక0వా కీవిర హోగ్నిధూమ ముగా ఖావింపం బడుచున్నది. (ఇది వస్తు(క్పేత్ర)

నూ ఉపమాన్మకియానంబంధ ముప మేయమందు గన్నట్టు టచే నుపమేయను నుపమానముగా నూహించుట యు_క్పేషు.

దీనిని "జదువుము,

1 ఓలలనాం సీమృుదుపదములు కటికి నేలమి.ద మో వుటవలన నెల్టపడినవని నేనూహించెదను (శీపొాదమునకు సవాజధర్భుమయిన ఎజువుభూమిమిదమోఫవుటచే వచ్చినట్లు భావింపబడినదిం

క ఇట్లు ఒళదానికి హేతువుకాని దానిని హేతువుగా జెప్పుట "హేీతూగన్సే దీనిని 'జదువుము

పద్మము నీచరణములతో నై క్యము పొందుటకోయన నీటిలో. దపమాచరించుచున్నది.

ఇట పద్మము సీటిలోనుండి తపముచేయుటకు బరగై క్యము ఫలముగాశ పోయిననుఫలముగా. జెప్పంగడినది, ఫల ముకాని దానిని ఫలముగా జెప్పుట ఫలో(ర్చేష్య

(వ శ లు

1 రూసకమన నేమి!

౨ ఉ్యర్చేతము యృననేమి!

కి ఉశ్ప్వే యొన్నివిధములు!

*వఫారము 198 ఆ భ్యా నము: 1 ఈ్మకిందివి యేయలంకారములు! నా(టివెన్నెల కల్యాణమహోత్సవదర్శననంజాతే మగు జనుల యానందశ్రీరసాగర మో యనునట్లుండెను. 8 ఓీరాజా! సీక్సీర్తినిజూచి, పరుగత్తెనోయన చందు డ_న్తమించెను, $ ఈమహారాజు వురములను దహించిన యీశ్యరుండే, శత ఆలలన ముఖచం(దుని బే నే తానందము కలు గంగా జం(దునితో "ేమిపని! వీశీవపారము వర్ష-పద-దగోమములు చృలెనుంగు పచాదిని స్వతేస్పిద్ధమగు "యకారముం డదు. ఇదిలెలియక విద్యాద్థలు యకారమును బదముమొ దలం దజచుసయోగింతురు,. కృట్టో దోవములనేళనులు చే యుచు( దమకురావలసిన గుణములను లోగొట్టికొని విద్యా ద్ధలు చెడిపోవుచున్నారు, ఈదోమ్యపళరణమందలి తప్పు పద్ధతుల జక్క_గా గమనించి వానినిబరిహరించిన వోవిద్యా ర్ధ్‌లకం జూలలొభము కలుగును, తప్పు ఒప్పు యవుడు అఫుడు

కేరి "రానూ ఆంధ వ్యాక రణము యెవండు ఎవండు యొకడు ఒకండు మొదలగునవి యూవహ్యాములు, ఇళ్లు వు, వూ, వొ వోలుకూడ నుండవు. గా తప్పు ఒప్పు వూరు ఊరు వ్ప్తత్తది ఉతది వొళటి ఒళటి నోడెను ఓజెను, మొదలగునవీ యూహిుఫ్రుము, పంక్సికి మొదట సున్న వ్రాయరాదు, అతడు చేసికదానిజూచి యత ౦డు పల్కినది. ఇట్లు వ్రాయుట తప్పు, తండు పల్కిన యనవ లెను, లేక *తం డు పల్కిన” అని [వాయవలయును, కోందజు బుకారమును ఉకారమునుగూడ వాల్లులపై నుంతుప అది దోవము, తవ్వ ఒప్పు కృృున్ముండు కృన్ణుండ గ్భువామ్లు గ్క్‌పాము

4ఉవఫారము 195 కొంద్దజు ేఫము నుకారము సీయవలసిన వోట బు ళమును (వాయుదురు, కర్టారుండు శూరుండు శతృవు శత్రువు ఇళ్లు బుకారముబదులు "శేఫము నుకారమునిత్తురు, (కున్షుండు కృష్ణుండు కుప కృప ఐకారము తావత్తుగాను తావత్తు నైకారముగాను (వాయుదురు, కెడువు కై దువు "పెళ్ట నను "విత్తనము ్పరు పె రు బఖకారమునకు తలకట్టు నిత్తురు, అభల అబల భలము బలము భశారమునకుం దలకట్టేయకపోవుటయు( గలదు భయము భయ్యము నభము నభము వత్తులు విప ర్యానసముగా నిత్తురు. భలము బలము అవలఖించు అవలంబించు నబ నభ

శ26 రామా అంధ వ్యాకరణము స్పట్టము స్పష్టము ఇట్లు శనలకు వివర్యానము తజచుగానుండును, "శెలవు ఇెలవు సఖ వ్‌ విగ సిగ (వాశిన (వాసిన "కీఫద్విత్వము 'తెలుంగున శకట ఫే కలుగును, థర క్ర గ్యూరము గుజ్జుము మరి మజ్జి మటీయొక వాల్లుతో శకట రేఫ కలియదు, వత్తులు తాజుమాజు చేయాద్రురు, బాద చాధ భోద బోధ (బవ (ప్రభువు ఇట్లతమ్‌రదోమముల: దటచు చేయుచుందురు, వీద్యో ర్ధులు తగు(శ్రద్ధవహించి యిట్టిదోవములం జేరసీయ రాదు,

శతకవఫారము 127 ఇళ పదదోవములం గొన్నిటి వివరిం చెద, (పార్ధనార్థక (క్రియను వ్యతి రే కార్ధముగ చవాయుదురు, త్పు ఒప్పు చవేయమనెను "చేయుమ నెను వెప్పమనిరి చిష్పుమనిరి వీలవవయ్య విలువుముయ్య అత్మ నేపది “దాన్సి బదులుగా *కి (వాయుదురు, (వానుక వాసికొని తీసుక తీసికొని పటు పటుకొని ళు ళు క్షౌపవిభ_క్తములుకాని వాని నట్లువాయుదురు, వాటితో వానితో పఏటిని వీనిని జాపవిభక్తికములను సరిగాావాయక పోవుట, "నేయిని "ీతిని చేయిపె చే]. €ాైా. చ... ఇల్లును ఇంటిని శాలుమాద కాలిమాద వ పకారఠాది పదముల నజూదిగా(వాయుట, ఒచ్చి వచ్చి ఎల్లి విల మ ళ్‌

128 రామూ అంధధవ్యాశరణము ఇంకను బలువిధములగు పదదోషము లీదిసవ నుదహరించెద తవ్వ ఒప్పు కాలుడీవి కాలునివి తిళ్తుండు లైను చేస్తాడు వేయును శలం కలము ఉపాధ్యాయిని ఉపాధ్యాయ | ఉపాధ్యాయి "దేముండు "జీవుండు వుస్తుకము వున్తకము “దేశస్తులు దేశస్థులు జాపతి ఆొపవది అంచేత అందుచేత పదకొండు పదనొకండు పన్నెండు పం(డెండు పదమూడు పదుమకాంయ పద్ధానుగు పదునాలుగు క పదునె దు వది హేను వేను పదు నేను

*4వఫారము “90 పదహారు పదునాటజు ఇరవై ఇరువడి నూరు నూజు, అభ్యాసము: 1"ఈశ్ర)ందివానిలోం దప్పూలనుదిద్ది తిరిగివా్రాయుండు , యొవడినిదూసినావుస్తుక ములను పొడుచేయక దూన్తూ ఉరఠొనేవాడు ఎందుకొచ్చినదని వూకుకొన్నాను కానా భోదించో భాదించో లొంగతీస్తే తీజ్టిపోతుంది ₹5వపార ము వాఠ్యదోనములు విద్యార్థులు వ్యాసములను వ్రాయునవుకు మిక్కిలి జాగరూకత గలిగియుండన లెను, నిర్టష్పముగ వ్రాయ నల వజచుకొనవ లను అందులకు గొన్ని వాళ్ళదోమములను 'దెలిసిషొందము లింగవచన విరోధములు లింగవిరోధము 'రాముండువచ్చినది ఇట రాముండు ఫుంలింగము వచ్చినది (శ్ర్రీలింగ బోధకముగాని నవృుంనకలింగబోధళము గాని యగును ఇది దుష్తము ఇట 'రాముండువ చ్చెను అని యుండవ లను. సూ క్రియ, శరృయొక్క. లింగవచనములను బొందును

180 రామా అంధ వ్యాక రణము

రాముండువ చ్చెను సీతవచ్చినది పద్మము వి రాజిల్లి నది ఇట్లు వా్రాయఃదగును వచనవిరోధము

"పెద్దలు దీవించెను దీవించెను అన్ముకియ యేశవచన ముననున్నది కర్త బహువచనముననున్నది కావున నిది దుష్టము

"పెద్దలు దీవించిరి అనుటయొప్పు నూ: కర్తయుం గ్సియయు జకవచనమున నుండవలెను, దీనిని గమనింఫవుము

నవ్నయచే భారతము రచించెను

ఈవ్రియోగము దుష్టము కర గర్ధకమునం గర్త ప్రధమావిభకి లోనుండదు క ర్మార్ధకమయిన-వో రచింప6 బడెను అని యుండవలెను కావున నన్నయచే భారతము రచింపంబడెను అనికాని నన్నయ భారతమును రచించెను అవికాని యుండవ లెక

న దీనిని జదువుము

వాడు ధసవలతి ఆమె విద్యావంతుడు, ఇందు విశే మణ విశేవ్యములొశే లింగమందు లేవు, కావున ని క్లైన్నండును వ్రాయరాదు

వా డు ధనవంతుండు అమె విద్యావతి అ నూ విశేషణ విశేవ్యమ.లొశే లింగమందుండవ లెను,

తవఫారము 181

ఈపదములను గమనింపుము,

నారాయణ విష్ణువులు, అగ్గినిప్వు, ఇట రెందుపదము లకు నెళశు యర్థముగావునం దిరిగి మజొక పదమును బెప్పుట ఫునరు క్షి

నారాయణుండు. అగ్గి, ఇట్లన్న చో జూలును, దీనిని జూడుము,

అమహో రాజు యశఃప)తాపనులు సూర్యచంద్రుల నిరాశరించుచున్నవి. ఇందుల. గ్రమముతప్పుట గమనింవః దగినది. యశఃప)తాపములు = చంద్రసూర్యులు = అని త్‌ మను, ఇట్లు క 9మముతప్పుట గ౦మభంగమను, వీనిని గమనింవుము "

1 ఎండమావులలో నీరు తాగాను,

8 అతండు కుందేటిళొమ్మును దెచ్చెను,

ఇవి ఆనంభవములగు వస్తువులు, వానిని నున్నట్లు చెప్పరాదు,

క్షే అగ్నితో. దడవుచున్నా:డు.

9 నీటితో మంట చేయుచున్నాండు,

ఇట్టివి స్వథావవిరుద్ధములు, కావున నట్టిప్రళ్ళతి విరుద్ధములను_బరిత్యజింపవ లెను.

అమె సంయోగాశువులు మహానదులవలెం గూలంక సముల్రై ప్రవహిం చెను. ఇట్లు లోకాతీతముగాం జెప్పరాదు.

182 రామా అం(ధ్రవ్యాశరణము ఆ భ్యా నము; దోవములను గమనించి దోషములను నవరింపుము క్షే అగొడాాలికి నల్గురు వుతులుకలను ౨ ఛచాలికలు పారశాలకు వెళ్ళినది. కి నీవు ఎక్క-డకు వచ్చితిని 4 ఈరోజులలో నగ్గినిప్పెన వుట్టుట లేదు 0౦ ఈ౬ఒా లు 5 ఎవడు నంతు ష్పుశో సుఖ ళ్శి ఆా?0;లా వళ ఎర ోగ్‌తొ స్ట న ఏఖ. తలి ణో భ్‌ ( ర్న వి కస్త? ఇల టి ళగ౦ ఒరక/2షో మెజసిష్ప్‌ ప్తెన్‌ళాజనుండి (న. క్త లి ర్త