Telugu Prapancha charitra - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

చరిత్ర | , న . " ఆకే త శ. ౮ త తె ” టు క తపు శే మనసుపది మక్కువతో సేకరించిన సో ఖై ప ల్‌ గ “ఇ ఈ పుస్తూన్ని సాహిత్యాభిమానుల కోసం ను నే క్త! వీ సుందరయ్య విజ్లాన కేంద్రానికి క ల [ఓ ఆనందంతో బహూకరిస్తున్నాం. న్‌ | - మల్లెమాల కుటుంబం ప, ॥ శే జ వః నా. ॥ [ క్‌ _ 1 జ జీ కం ల

ప్రపంచ చరిత్ర క్రిస్‌ బ్రేజియర్‌ తెలుగు : వల్లంపాటి వెంకటసుబ్బయ్య

= ₹౪ర్రి డగ - (౪9 రం తేలి -౯ ల ఖీ ౫ ల గంరాంల చ యాతన బ్బ లా. (2 (య041022807 ౧ *) మ? రవ ధర వ రూ. 30/- ప్రథమ ముద్రణ : డీశంబర్‌ 1991 పునర్ముద్రణ 2 ఏప్రిల్‌, 2004 ప్రళులకు, వివరాలకు ; హైదరాబాద్‌ బుక్‌ ట్రస్ట్‌, ప్లాట్‌ నెం. 85, బాలాజీ నగర్‌, గుడిమల్కాపూర్‌, హైదరాబాద్‌ - 28, ఫోన్‌ : 2352 1849 ముద్రణ : నవ్య ట్రింటర్చ్‌, సోమాజిగూడ, హైదరాబాద్‌. ఫోన్‌ 23314147

విషయ సూచిక 3. అగ్రరాజ్యాలు - అనాగరికులు ............22 6642422222 కేక్‌ 7. తూర్పున కాంతిపుంజం .............౬ ౦2౨వ ట లలల కీ2 9, కొత్త ప్రపంచంలో వైభవం, హత్యాకాండ ................౨౨౨౨ 6 . తెరమరుగున అధికా ..........౨౧౦ ౦౦౨౨౦౦౨444 6 +. అమెరికా మార్గం ........౯౯౯౯౯ ౯౬ అ ౨ అట శ వలవల లం 79 13. ఆసియా శక్తి నంపద ..........66౨ ౨606664 లి? 14. సౌభ్రాతృత్వం, స్వేచ్చ, వనమానత్వం ................-౨౨౨౨౨- 92 వ 18. కార్మికుల అధికారం .........-..౬౯ ౨౨౯౨౨౨౨౯౨4 118 *. పెట్టబడిదారీ తత్వం - ఫాసిజం .......౧౧౧౦౦ ౦౨౦౦౨౨౨౨౨౨ 21

ముందునూట

నేను నా యత్నంలో విఫలమయ్యాను. ఎలాగంటే, మొత్తం ప్రపంచ చరిత్రను ఈ న్యూ ఇంటర్నేషనల్‌ సాధారణ సంచిక పరిధిలోకి కుదించాలన్నది నా అసలు ఉద్దేశం కాగా, నేనా పని చేయలేకపోయాను. అదనంగా మరో ఇరవై పేజీలు ప్రచురించాల్సి వచ్చింది.

అప్పటికీ ఆది అత్యాశగానే మీకు అనిపించవచ్చు. 1864-1902 సంవత్సరాల మధ్య పోస్టేజి స్టాంపుల డిజైను మీద కొందరు ఉద్ధంధాలు రాశారు. అటువంటప్పుడు, యావత్‌ ప్రపంచ చరిత్రను కొద్ది పేజీలలోకి కుదించడం ఎలా సాధ్యం?

అందుకు ఏవి ముఖ్యమైనవనేది గుర్తించాలి. విస్శృతీ ఉండాలి. అప్పుడే నిజమైన విలువ ఉంటుందని నేననుకొంటాను. చాల మంది చరిత్రకారులకు మారుమూల, సందుగొందులు జతం-క్రుబ్సంగా తెలుసు. కాని వాళ్లు వెనక్కి జరిగి నిలబడి మహా భవనాన్ని దాని నిండు రూపంలో దర్శించే ప్రయత్నం చేయరు. నిజానికి మనలో చాలా మందికి చరిత్రలోని విడివిడి ముక్కలు అనేకం తెలుసు. వాటిని ఒక క్రమపద్ధతిలో ఎలా పెట్టాలో తెలియదు.

ప్రాచీన గతానికి సంబంధించి నేను స్వయంగా రాసిన, సేకరించిన కట్టల కొద్దీ కాగితాల్ని అటక మీద కూర్చుని సర్జుతున్నప్పుడు నాకీ సంగతి బోధపడింది స్కూళ్లో చదివేప్పుడు నేను నిర్వహించిన చరిత్ర ప్రాజెక్టులు కన్పించాయి. అవన్నీ దాదాపు యుద్ధాల గురించే - బెన్‌ హామ్‌ యుద్ధంలో మార్ల్‌బరో ప్రభువు సేనల విన్యాసాలు... నెపోలియన్‌ యుద్దాలకు సంబంధించిన వివిధ ఘట్టాలు. గతమంటే ఉండే వ్యామోహం వల్ల నేను అంత శమించాను. గతించిన ఆ యుగంలోకి వెళ్లిపోయి ఆనాటి ప్రజలు నిజంగా ఎలా జీవించారో నా మనో యవనిక మీద ప్రదర్శించుకోవాలన్నదే ఆ ఉత్సాహం. కాని అదంతా వృధా అయిపోయింది. జుర్రుకోవాలనుకొంటే మొత్తం ప్రపంచం, కాలం కట్టెదుట ఉండగా, ఎక్కడో ఏనాడో యూరప్‌లో ఒక మూల జరిగిన యుద్దాల గురించి బుగర్రచించుకోవడం వృధా కాక మరేమిటి?

॥

ఆసియా, ఆఫ్రికా, లాటిన్‌ అమెరికాల చరిత్రల గురించి స్కూళ్లో నాకు నేర్పింది శూన్యం. అనంత యుద్దాలు, రాజకీయాల అడుగున సహస్రాబ్బాలుగా మరుగున పడిపోయిన మహిళల చరిత్ర గురించి నాకు బొత్తిగా తెలియదు. అది ఇప్పుడిప్పుడే అనంత కాల గర్భం మంచి పైకి కేలుతున్నది. యుగయుగాల తరబడి జన సామాన్యం దైనందిన అనుభవాల తాలూకు సమాచారం కొద్దికొద్దిగా తెలున్తూ వుంది. పిరమిడ్లు నిర్మిస్తూ మరణించిన వ్యక్తుల, కోటల అడుగునున్న నేలను దున్నిన సామాన్యమైన మనుషుల వ్యధార్త జీవితాలు కించిత్తు తెలుసుకున్నాను.

పాత పార్యపుస్తకాలన్నీ వదిలేసిన ఖండాల, సమాజాల లోతుల్లోకి తొంగి చూసినప్పుడు చరిత్ర పరిశోధన నాకు అద్భుతంగానే తోచింది. అయిత్తే, ఈ గుప్త చరిత్రలను నేను రాజ వంశాల, అగ్రరాజ్యాల యుద్ధాలకు సంబంధించిన సాంప్రదాయక కథనంతో జోడించే ప్రయత్నం కూడా చేశాను సామాన్య స్త్రీ పురుషుల సేవనూ విస్మరించకూడదు. దానితో పాటే అప్పటి రాజకీయ స్థితిగతులనూ, అనాటిప్రపంచ రూపకల్పనకు దోహదం చేసిన వివిధ సామ్రాజ్యాల విజయ పరంపరలనూ చరిత్రలో చేర్చాలి. వాటిని స్పృశించని చరిత్ర అయోమయంగా ఉంటుంది.

చరిత్ర బోధన మెరుగవుతున్నది. చిన్న పిల్లలకు వాళ్ళకు తెలిసిన పరిధికి అవతల ఉన్న మహా విశ్వ దృశ్యాన్ని ప్రదర్శించడంపై ఇతోధిక శ్రద్ధ పెరిగిందని వింటున్నాను. మంచిదే ఒక గొప్ప అల్లిక తాలూకు కొద్ది భాగాలు మాత్రమే తెలిసిన మనలాంటి వాళ్లందరి కోసమే ఈ పత్రిక.

క్రీస్‌ బ్రేజియక్‌.

శ్రీప్‌ ట్రేజియర్‌ 1 బురద - వానర జాతులు మొట్టమొదట బురదమాత్రమే ఉండేది మానవుడు వానర జాతుల నుంచి పరిణామం చెందాడన్న డార్విన్‌ సిద్ధాంతం పందొమ్మిదవ శతాబ్దపు క్రైస్తవులకు చాలా కోపం తెప్పించింది. పాపం వాళ్లు అ సిద్ధాంతాన్ని సగం కూడా అర్ధం చేసుకోలేదు. మన మొట్టమొదటి పూర్వీకులు నిజానికి బురదలో జీవించిన సూక్ష్మజీవులు. ఆ మాటకొస్తే ఆ సూక్ష్మజీవులు కూడా ఆలస్యంగా రంగం మీదికి వచ్చినవే. అప్పటికే సూర్యుడి నుంచీ భూమి విడిపోయి ఐదు బిలియన్ల సంవత్సరాలైంది. (బిలియన్‌ అంటే మిలియన్‌ మిలియన్లు లేక 100 కోట్లు) అప్పుడు భూమి మీద ఎలాంటి జీవులూ ఉండేవి కావు. అలా భూమి నిర్జీవంగా, స్వతంత్రంగా ఉండేది. నం ను టం టు

• ణ్‌ ర టం ళం కాచాలి శీ. నీ! వ్‌ రం డా ష్‌ స క్‌ [ స నుం ల (2 ను మం న్య. 1 చీ ట్‌ ర ఓ టిం ల ( అ హాం! డ్‌

2 చ్రపంచ చరిత్ర

ఎన్నో మిలియన్ల సంవత్సరాలు గడిచాయి. బురద ద్రవపదార్థమూ, ఘనపదార్థమూ కాని జిగురుగా తయారైంది. అందులో నుంచి చిప్ప రక్షణగా ఉన్న చేప జాతులు పుట్టుకొచ్చాయి. తరవాత రాక్షసాకారంలో ఉన్న సముద్రపు తేళ్ళు, అ తరువాత వెన్నెముక ఉన్న చేపలు పుట్టకొచ్చాయి. ఈ జీవపరిణామం ఆశ్చర్యకరమైంది మొదట బురదలో ప్రాణుల కదలికతో ప్రారంభించి, వెన్నెముక ఉన్న చేపలూ, ఆ తరువాత సరీసృపాలూ, జంతువులూ అభివృద్ధి చెందాయి. ఈ అభివృద్ధి ప్రకృతి వరణ పద్ధతి మీద ఆధారపడి జరిగింది. ఈ పరిణామంలో నశించి పోకుండా నిలిచిన జీవులకు ఇతర జీవులకు లేని కొన్ని ప్రత్యేక సౌకర్యాలుండేవి. వెలుగును చూడగలశక్తి, బహుశా ఇతర జీవులకంటే ఎక్కువగా సర్దుబాటు చేసుకోగలిగిన శరీర పైభాగమూ ఈ జీవులకు ఉండేవి. ఈ జీవులు ఇతర జీవులకంటే ఎక్కువ సంతానోత్పత్తిని సాధించాయి అంతే కాకుండా నశించి పోకుండా నిలబడగలిగిన శక్తినీ, వాతావరణానికి సర్దుబాటు చేసుకోగల నేర్చునూ కాలక్రమాన సాధించుకుంటూ వచ్చాయి.

వీటిలో కొన్ని జీవులు నీటిలో నుంచి భూమి మీదికొచ్చి బతకటం ప్రారంభించాయి. నీటిలోని ప్రాణ వాయువును కాకుండా గాలిలోని ప్రాణ వాయువును పీల్చుకోవటానికి అనుకూలంగా వీటి మొప్పలు ఊపిరితిత్తులుగా మార్పు చెందాయి. ఈ నాటికీ తల్లి కడుపులో ఉన్న పాపకు ఊపిరితిత్తుల కంటే ముందు మొప్పలే ఉంటాయి. ఇది ప్రాచీన పరిణామానికీ, సర్టుబాటుకూ గౌరవ సూచకంగా నిలిచి ఉన్న చిహ్నం! వీటిలో నుంచీ భూమి మీదికొచ్చిన జీవులే బ్రహ్మాండమైన సరీసృపాలు. వీటిలో అన్నిటికంటే పెద్దవి 'డినోసార్స్‌' అనే రాక్షసబల్లులు. దాదాపు 200 మిలియన్ల సంవత్సరాల కాలం ఇవే భూమ్మీద తమ ఆధిపత్యాన్ని కొనసాగించాయి. అయితే వాతావరణం చాలా చల్లగా మారిపోవటం వల్ల కాబోలు అవి అదృశ్యమై పోయాయి. చల్లని వాతావరణానికి బాగా సర్దుబాటు చేసుకోగలిగిన చిన్న ప్రాణులు ప్రవంచాన్ని ఆక్రమించుకున్నాయి. ఆ చిన్న ప్రాణులే రెక్కల్ని పెంచుక్ష గుడ్డని పాదగటం నేర్చుకున్న పక్షులూ, ఉన్ని చర్మాల్ని పెంచుకొని గర్భకోశాల్లో పిల్లల్ని పెంచగలిగిన జంతువులూ.

భౌతిక పరిణామం మాత్రమే కాదు, సామాజిక పరిణామం కూడా వచ్చింది. పరిణామ క్రమంలో తక్కువ రకానికి చెందిన సరీసృపాలు తమ గుడ్డను ఎక్కడ పడితే అక్కడ వదలి వేయటం ప్రారంభించాయి. వాటి పిల్లలు తమ బతుకును తామే చూసుకోక తప్పలేదు. కానీ క్షీరదాలు (పిల్లలకు పాలిచ్చి పెంచే జంతువులు) అలా కాదు తమ పిల్లలకు పాలిచ్చి పెంచటంతో పాటు, వాటితో సామాజిక సంబంధాన్ని కూడా కలిగి ఉండేవి. తమ పిల్లలకు ప్రవర్తనను కూడా నేర్పాయి. ప్రతి జంతువూ తనంతట తానుగా అన్నీ తెలుసుకోవటం కాకుండా సమాచారాన్ని అందివ్వటం, పంచుకోవటం సామాజిక జీవనం వల్ల సాధ్యమైంది. శ్రీవూ. 50 లక్షల సంవత్సరాలు - మన పూర్వికులు:

మానవుడి ఆకారాన్ని పోలిన మొట్ట మొదటి క్షీరదాలు వానర కుటుంబం నుంచి మధ్య

శ్రీప్‌ ట్రేజియర్‌ రి ఆఫ్రికాలో దాదాపు 50 లక్షల సంవత్సరాల క్రితం ఉద్భవించాయి. వీటిని “దక్షిణ ప్రాంత వానరాలు” అంటారు. ఇవి రెండు కాళ్ళమీద నడిచేవి. అలా వీటికి తమ చేతుల్ని ఉపయోగించటానికి వీలు కలిగింది. ఇది ఎంతో ముఖ్యమైన విషయం కానీ ఇవి ఆఫ్రికాను దాటి రాలేదు. ఈ జాతి 10 లక్షల సంవత్సరాల క్రితం అంతరించి పోయింది. వీటి స్థానాన్ని ఆక్రమించిన జంతువులు మనిషి పోలికలకు దగ్గరగా మరింత నిటారుగా ఉండేవి ఏటికి మెదడు కూడా పెద్ద పరిమాణంలో ఉండేది. వీటిని లాటిన్‌ భాషలో హోమోహాబిలిస్‌ అంటారు.

రాళ్ళను పదునుగా చెక్కి పనిముట్ట్లుగా ఉపయోగించిన మొట్టమొదటి జంతువులు ఇవే. తరువాత - దాదాపు 15 లక్షల సంవత్సరాల క్రితం 'ఎరక్టస్‌' జంతు జాతులు వచ్చాయి. ఇవి గుంపులు గుంపులుగా ఆఫ్రికా ఖండాన్ని దాటి వెళ్ళాయి. దాదాపుగా ఎనిమిది నుంచి ఐదు లక్షల సంవత్సరాల మధ్య “హోమో ఎరక్టస్‌", "ఫెమినా ఎరక్టా' జాతుల జంతువులు ఆఫ్రికా అంతా విస్తరించి, యూరప్‌, ఆసియా ఖండాలకు కూడా వ్యాపించాయి. ఇవి జావా, ఉత్తర చైనా ప్రాంతాలను కూడా చేరుకున్నాయి ఇవి నిప్పును కనుగొన్నాయి. అందుచేత ఇవి చలి ప్రాంతాల్లో కూడా జీవించగలిగాయి. మానవ పూర్వదశకు చెందిన ఈ జంతువులు చెట్టు కొమ్మలతో, రాళ్ళతో నివాసస్థలాలను నిర్మించుకున్నాయి. కానీ ఎక్కువగా ఇవి గుహల్లోనే జీవించాయి. శ్రీ.పూ. మూడు లక్షల సంత్సరాలు - మన నూతృమూర్తి ఈవ్‌"

ఈ విషయాలూ అనాగరికమైనవిగా, అతి ప్రాచీన మైనవిగా అనిపించవచ్చు. కానీ మన వంశవృక్తాల వేళ్ళు ఈ “ఎరక్టస్‌' జాతికి చెందిన మానవ పూర్వ రూపాల్లోనే ఉన్నాయి. వీటినే స్పాల్మమినిడ్స్‌' అని కూడా అంటారు. శరీరంలోని జీవ కణాల్లో మనం భద్రంగా దాచుకొని వస్తూ ఉన్న వంశపారంపర్య లక్షణాలు (వీటిని డి.ఎన్‌.ఎ. - డయాక్సీ న్యూక్షిక్‌ ఆసిడ్‌ - అంటారు) మన పూర్వీకులు మూడు లక్షల సంవత్సరాల క్రితం ఉండేవారని చెబుతారు. మనకు తెలిసినంతవరకూ మన జాతికి మొదటి వ్యక్తి ఒక అ్రికన్‌ స్రీ. అ దేశంలోని పచ్చిక వీళ్లలో ఎండ మండిపోతున్నప్పుడు అవిడ ప్రసవవేదన అనుభవిస్తున్న దృశ్యాన్ని ఊహించుకోండి. తనకు పుట్టబోయే పాపకు తాను వంశపారంపర్య లక్షణాల్ని ఇస్తున్నాననీ, వాటిని చక్రవర్తులూ, ఉంపుడు కత్తెలూ, అణు శాస్త్రవేత్తలూ, శాంతి కాముకులూ, చివరికి మీరూ, నేనూ పాందుతామనీ ఆవిడకు తెలియదు పాపం! వెళ్ళ గలిగినంత దూరం గతంలోకి వెళ్ళి ఆలోచిస్తే మొదటి వ్యక్తి ఆడమ్‌ కాదనీ, ఈవ్‌ అని అర్థమౌతుంది.

ఈ భూమి చరిత్రను “ఒక రోజు” అనుకుంటే అసలు మానవులు అర్ధరాత్రికి ముందు చివరి సెకండులో ఉద్భవించారని చెప్పవచ్చు. మానవ జాతి ఉద్భవించి నలభైవేల సంవత్సరాలు మాత్రమే అయింది మనల్ని పోలిన వీరు అప్పుడే ప్రపంచ మంతా వ్యాపించారు. వీరినే "హోమోసేపసియన్స్‌' అంటారు. ఈ తొలి మానవులు ఆహారాన్ని

4 ప్రపంచ చరిత్ర సేకరించుకుంటూ, వేటాడుతూ జీవించారు. మామూలుగా చెప్పాలంటే 'వేటాడుతూ, ఆహారాన్ని సేకరించుకుంటూ అనాలి. ఎందుకంటే వేటకే ఎక్కువ ప్రాముఖ్యత ఇవ్వాలి. పురుషులు బయటకి వెళ్ళి జంతువుల్సి వేటాడి చంపి తెస్తే, స్రీలు పాయ్యిమీద వాటిని వండిపెట్టే వారు. నిజానికి ఈ తొలి మానవులు మాంసాహారం కంటె ఎక్కువగా శాఖాహారాన్నే తిని ఉండాలి. వీరు ఎక్కువగా తిన్న దుంపలూ, పళ్లూ సేకరించి తెచ్చిన వారు స్త్రీలే, ఈనాటికీ నిలిచి ఉన్న రాతి యుగం తెగల మానవుల్ని చూస్తే ఆహార సేకరణమీదా, వేటమీదా ఆధారపడి జీవించిన మానవులు స్తీలనూ, వారు చేసిన సేవనూ ఎంతో గౌరవంగా చూసి ఉండాలనిపిస్తుంది. ఆనాడు స్రీలకు తమకు ఇష్టం వచ్చిన చోటికి వెళ్ళగలిగిన స్వాతంత్ర్యం ఉండేది. వారు ఒకే పురుషుడితో లైంగిక సంబంధం కలిగి ఉండవలసిన అవసం లేదు. వాళ్లు సలహాదార్లుగా, నాయకులుగా, డాన్టర్లుగా వ్యవహరించేవారు. ప్రపంచంలోని అత్యంత పవిత్రమైన వింత - సంతానోత్పత్తి - వారి అధీనంలో ఉండటంచేత వారికి ఒక ప్రత్యేకమైన గౌరవం కూడా ఉండేది. శ్రీపూ. 40,000 - 10,000 మొదటి ఆ్రేలియమ్లు - అమెరికన్లు :

హోమినిడ్‌ జంతువులు ఆఫ్రికా యూరప్‌, అసియాలను మాత్రమే ఆశ్రమించాయి. కానీ ఇప్పుడు మానవులు సుదూర ప్రాంతాలకు వెళ్ళారు. అస్ట్రేలియా, అమెరికా ఖండాలనుకూడా ఆక్రమించుకున్నారు. వారికి వాతావరణం ఎంతగానో సాయం చేసింది. అప్పటికింకా ప్రపంచం చివరి మంచుయుగం గుప్పిట్లో వుంది. ఇప్పుడు బెర్లిన్‌ లండన్‌, చికాగో నగరాలున్నప్రాంతాల వరకూ మంచుకొండలు విస్తరించి ఉండేవి ఇలా మంచు గడ్డ కట్టుకొని ఉండటం చేత సముద్రంలో నీటి మట్టం తక్కువగా ఉండేది (ధృవాల్లోని మంచు కరగటం చేత ఈనాడు సముద్రంలో నీటి మట్టం పెరుగుతోంది.) సముద్రం వెన్తక్ష్యు వెళ్ళటం చేత భూఖండాల మధ్య వంతెనలు బయట పడటం ప్రారంభించాయి. అలా ఆ(స్టేలియా, న్యూగిని, ఇండోనేషియా, ఫిలిపైన్‌ మొదలయిన ప్రాంతాలు కలిసి వుండేవి. లేదా పడవలో వెళ్ళగలిగినంత దూరంలో మాత్రమే ఉండేవి. చివరికి మంచు యుగంలో మానవులు అంతవరకూ జననివాసం లేని ఆ(్టేలియా ఖండం మీద అడుగుపెట్టారు. వారు అ(స్టేలియా ఖండంలో వేరువేరు ప్రాంతాలలో స్థిరపడ్డారు గుంపుల మధ్య సంబంధాలు లేక పోవడంచేత స్వతంత్రమైన సంస్కృతీ సంప్రదాయాలను రూపొందించుకున్నారు. యూరప్‌ నుంచి వచ్చిన నావలు వారితో సంబంధాన్ని ఏర్పాటు చేసుకునేదాకా - దాదాపు ఎన్నోవేల సంవత్సరాలపాటు - బయట ప్రపంచంతో ఎలాంటి సంపర్కమూ లేకుండా జీవించారు.

దాదాపు అదే కాలంలో సాహసవంతులైన కొందరు ఆసియా సంచార జాతుల వారు భూఖండాల మధ్య ఉన్న మరో వంతెనని దాటారు. ఈనాడు సోవియట్‌ యూనియన్‌నూ, అలాస్కానూ వేరు చేస్తున్న బీజింగ్‌ సింధు శాఖను దాటి అమెరికాను చేరుకున్నారు. విశాలమైన, సారవంతమైన ఆ మైదానాలలో విస్తరించారు. మంచు యుగం అంతానికల్లా

శ్రీస్‌ ట్రేజీయర్‌ క వీరు అమెరికా ఖండాల్లోని అన్ని ప్రాంతాలలోనూ స్థిర నివాసం ఏర్పరుచుకున్నారు. మంచు పరుచుకున్న ఉత్తర ప్రాంతం నుంచీ, అడవులూ, ఎడారులూ దాటి, చలి గజ గజ లాడించే టియారా అగ్రం వరకూ వీరు వ్యాపించారు తరువాత ఎప్పుడో మళ్ళీ సముద్రం పొంగింది. ప్రపంచం రెండు ముక్కలుగా విడి పోయింది. ఈ తొలి అమెరికన్లు ఇతరులతో సంబంధం లేకుండా అభివృద్ధి చెందవలసి వచ్చింది. అనాటి ప్రపంచ జనాభా 50 లక్షలకంటే ఎక్కువ ఉండేది కాదు. అంటే ఈనాడు చాలా దేశాల రాజధానుల్లో దాదాపు సమానమన్నమాట. ఈ కాలానికి వివిధ జాతుల ప్రజలు వారి నివాస స్థానాలుగా మనం భావించే ప్రాంతాల్లో స్థిరపడిపోయారు నల్లని చర్మం ఉన్న ప్రజలు ఆఫ్రికాలోనూ, తెలుపు, గోధుమరంగు చర్మం ప్రజలు యూరప్‌లోనూ, భారతదేశంలోనూ మంగోల్‌ జాతి ప్రజలు దూర ్రాచ్యంలోనూ నివాసం ఏర్పరచుకున్నారు. ప్రకృతి వరణ సూత్రం కూడా ఈ పరిణామంలో తన పాత్రను నిర్వహించింది. ఉదాహరణకు ఆఫ్రికన్‌ ప్రజల నల్లని చర్మం భూమధ్య రేఖా ప్రాంతాల్లోని భయంకరమైన ఎండ నుంచి వారిని రక్షిస్తుంది. శ్రీవూ. 9000 - భూమిని మచ్చిక చేసుకోవటం అనేక వేల సంవత్సరాల వరకూ చాలా మంది మానవులు ఆహారాన్ని సేకరించుకుంటూ, వేటాడుతూ జీవించారు పాతరాతి యుగం నుంచీ ఇలాగే జీవిస్తూ వున్న తెగలు ఈనాటికీ లేక పోలేదు. వారి జీవితం వారు జీవిస్తున్న వాతావరణంలో స్వయం సంపూర్ణమైన సంబంధాన్ని కలిగి ఉండటం చేత వారికి తాము అభివృద్ధి చెందవలసిన అవసరం కనిపించలేదు. ఈనాడు మొదటిసారిగా మనకు పరిచయమౌతున్న (మనం సర్వనాశనం 'శపు ఉన్న) అమెజాన్‌ తెగల ప్రజల్ని వారి చుట్టూర ఉన్న అరణ్యాలు ఎంతో ఆప్యాయంగా పోషించుకుంటూ వచ్చాయి. ఆదిమ మానవుడు వేటగాడన్న కట్టుకథ తాలి మానవుల్ని గురించి మనలో చాలా మంది మనస్సుల్లో ఉన్నచిత్రం ఇలా ఉంటుంది. అతడు గుహల్లో జీవించేవాడు. అతడు మొరటువాడు. క్యారుడు, తనలో 'సహజంగా' ఉన్న క్రౌర్యాన్ని తీర్చుకోవటం కోసం జంతువుల్ని చంపి తినే వాడు. తన్ను శారీరకంగా సంతృప్తి పరచి, తనకు పిల్లల్ని కని వండి పెట్టే స్త్రీని జుట్టుపట్టి ఈడ్చేవాడు, కొట్టేవాడు. ఇది చరిత్ర వక్రీకరణకు చాలా చక్కని ఉదాహరణ. ఇందులో వాస్తవం కంటే పురుష దురహంకారం పేరుకుపోయిన చరిత్రకారుల, పురావస్తు శాస్త్ర వేత్తల అతి ఊహాశక్తే ఎక్కువగా ఉంది. ఇలా జరిగి వుంటే బావుండేదన్న వారి కోరికను కూడా ఈ కల్పన వ్యక్తం చేస్తుంది. డార్విన్‌ తరువాత శిలావశేషాలనూ, అస్తి పంజరాలనూ లోతుగా అధ్యయనం చేయటం ప్రారంభమైంది. అలా అధ్యయనం చేసినవారు “మానవుడు తన

8 ప్రపంచ చరిత్ర పరిణామ శక్తినంతా శరీరాలను అభివృద్ది చేసుకోవటానికి కాకుండా మెదడును అభివృద్ధి చేసుకోవటానికి ఎందుచేత ఉపయోగించాడు? అనిఅడుగుతున్నారు. ఇందుకు సమాధానంగా ఈ “నిపుణులు మాటిమాటికీ మానవుని అభివృద్ధికి వేటే కీలకమైందన్న సూత్రాన్ని చెబుతారు. పరిణామ [క్రమాన్ని క్రూర మానవుల మధ్య పోరాటంగా చిత్రీకరించారు.

సుప్రసిద్ధ జంతు శాస్త్రవేత్త డెస్మండ్‌ మారిన్‌ అభిప్రాయం ప్రకారం ఈ నాటి స్త్రీ శరీర నిర్మాణం కూడా వేటగాడైన పురుషుడి కోసం ఉద్దేశించబడింది. తొలి “హోమ నిడ్‌'లు రెండు కాళ్ళ మీద నడవటం ప్రారంభించగానే ముందు భాగం నుంచి సెక్స్‌ను కోరారనీ, స్రీలు వారిని ఉత్సాహపరచటం కోసం రొమ్ములు పెంచుకున్నారనీ, పురుషుల్ని ఉత్సాహపరచటానికి పిరుదులు మాత్రమే చాలవని కూడా తెలుసుకున్నారనీ ఇతడు చెబుతాడు కానీ రొమ్ములు పెరగటానికి పిల్లలకు పాలివ్వవలసి రావటం మరింత నమ్మదగిన కారణంగా అనిపిస్తుంది. అలాగే స్త్రీలో భావ ప్రాప్తి వేటలో అలసి పోయి ఇంటికొచ్చిన పురుషుడు పొందే బహుమతి అని రాబర్ట్‌ అగ్టి అనే అమెరికన్‌ అంటాడు. అంతేకానీ స్త్రీ ఆనందంతో కానీ, జాతిని కొనసాగించా లన్న కోరికతో కానీ స్త్రీలో భావప్రాప్తికి సంబంధం లేదంటాడు ఇతడు. ఈ అభిప్రాయాల్ని సైంటిస్ప్సలు తిరస్క “ణా రించారు. లేదంటే సామాన్య ప్రజానీకం శాస్త్రవేత్తల అభిప్రాయాల్ని అర్థం చేసు కోవటానికి మరి కొంతకాలం పట్టవచ్చు.

ఈనాటికీ మిగిలి ఉన్న రాతి యుగం తెగలు తొలిమానవుల జీవితాన్ని అర్థం చేసుకోవటానికి చక్కగా ఉపయోగపడతాయి. ఈ తెగల్లో నూటికి తొంబై అయిదు పాళ్ళు వేటను పురుషులే నిర్వహిస్తారు. కానీ వేట వారికి కావల్సినంత ఆహారాన్ని అందించలేదు అంతేకాదు. ఆఫ్రికా వాతావరణంలో మాంసం నిలువ ఉండదు కూడా. ఉదాహరణకు బోట్స్వానా దేశంలోని ఇకుంగ్‌ ఆదిమవాసులు నెలలో వారం రోజులు మాత్రమే వేటాడేవారు. మిగిలిన సమయాల్లో వారూ, ఇతర తెగలవారూ కూడా స్త్రీలు సేకరించిన దుంపల్సీ పళ్ళనీ, తృణధాన్యాలనీ తినేవారు. ఇది వారి మొత్తం ఆహారంలో దాదాపుగా ఎనభైపాళ్ళు ఉండేది. కాబట్టి స్రీలు ఆహారం కోసం పురుషుల మీద ఆధారపడాల్సిన అవసరం ఉండేది కాదని చెప్పవచ్చు.

ఆహార సేకరణకు తవ్వకం పనిముట్లతో పాటు, మంచి జ్ఞాపక శక్తి, చక్కగా ఎన్నిక చేయగల నైపుణ్యం అవసరం. మెదడు అభివృద్ధి చెందటానికి స్రీలు చేసిన దోహదం

శ్రీప్‌ ట్రేజియర్‌ 7 ఇంతకంటె ముఖ్యమైంది అది పిల్లల పోషణ, వానర జాతుల పిల్లలకంటె మానవ జాతి పిల్లలు స్వతంత్రంగా బతకటానికి ఎక్కువ కాలం తీసుకుంటారు ఇది శారీరకంగా మాత్రమే కాదు. వారికి ఎంతో క్లిష్టమైన సమాజాన్ని గురించి పెద్దలు బోధించాలి. ఆటపాటల్లో, ఇతర కార్యకలాపాల్లో పిల్లలు పాల్గానటం చేత వారి మెదడు ఎంతగానో అభివృద్ధి చెంది ఉండాలి. ఈనాడు కూడా చిన్నపిల్లల బుద్ది కౌశలాన్ని ఆటపాటలు బాగా ఉత్తేజ పరుస్తాయి.

మానవ జాతి పరిణామంలో అత్యంత కీలక పరిణామం వేట అనీ; మానవులు జీవించటానికీ, ఈ భూగోళాన్ని పాందటానికీ దోహదం చేసింది వేట మాత్రమేననీ మనం అనుకుంటూ ఉంటాం. కానీ స్రీ శరీరంలోపల ఇంతకంటే ముఖ్యమైన పరిణామాలు జరిగాయి. జంతువులకు సహజమైన ఈస్ట్రన్‌ (ఒక నిశ్చితమైన పద్ధతిలో కామోద్రేక కాలం - హీట్‌ - రావటం) నుంచి స్త్రీ శరీరం నెలవారీ బహిష్టు కావటానికి పరిణామం చెందింది ఉన్నత దశకు చెందిన వానర జాతులైన చింపాంజిల్గో, గొరిల్లాల్లో, ఒరాంగ్‌ ఉటాంగ్‌లలో ఆడ జంతువుల్లో కామోద్రేక కాలం ఎప్పుడో కాని వచ్చేది కాదు ఇవి ఏ ఐదారు ఏళ్లకో ఒక పిల్లను కనేవి అందుచేత వాటికి భద్రత ఉండేది కాదు. తమకు అనుకూలమైన వాతావరణంలో తప్ప అవి బతకగలిగేవి కావు. మానవ స్రీలకు గర్భం ధరించటానికి ఏడాదికి పన్నెండు అవకాశాలు ఉండటం చేత వారికి సంతానోత్పత్తి సామర్థ్యం చాలా ఎక్కువ. అందుచేతనే మానవజాతి ఎంతో ప్రతికూల వాతావరణాల్లో కూడా బతికి బట్ట కట్టగలిగింది.

మానవ జాతి అభివృద్ధిలో పురుషుడు గొప్ప పాత్రను నిర్వహించాడు. కానీ స్త్రీ నిర్వహించిన పాత్రను ఇంతవరకూ అందరూ దాదాపు విస్మరించటం చేత దాన్ని నొక్కి ఇైప్పవలసి వచ్చింది. రాతియుగం సంస్కృతి మనం ఈనాడు కార్టూన్లలో చూస్తున్నట్టుగా వుండేది కాదు. చంపడం ద్వారా ఆనందం పొందేంతటి క్రూరులు కారు అప్పటి పురుషులు. వారు. విచ్చలవిడిగా దుర్మార్గాలు చేయటానికి పరుగెత్తలేదు. వేట పురుషులకు మాత్రమే పరిమితమైన వీరకృత్యం కాదు. వేటలో వలలు పన్నటం లాంటి సామూహిక చర్యలుండేవి పోరాటాన్ని తప్పించుకోవటానికి అవి అవసరమయ్యే వి. వేటలో స్త్రీలూ, పురుషులూ భాగస్వాములుగా పాల్గొనేవారు. ఒకరి నైపుణ్యాన్ని మరొకరు ఉపయోగించుకునేవారు.

'ప్లింట్‌స్తోన్స' అన్న పేరుతో వచ్చిన కార్టున్లు రాతియుగాన్ని చాలా నిర్దుష్టంగా చిత్రిస్తాయి. అవి ఆనాటి మానవులు మనకంటే భిన్నంగా ఉండేవారు కారని చెబుతాయి.

“సహజమైన పోరాట శీలత ఉండటం చేత పురుషులు వేట గాళ్ళయ్యారు. కాబట్టి స్రీ పురుషుల మధ్య తేడా ఉండటం అనివార్యం అని చెప్పే వాడి విషయంలో మనం కాస్త జాగ్రత్త వహించడం మంచిది. అతడు తన ఊహల్లో తానే తేలి పోతున్నాడు.

ఠి ద్రవంచ చరిత్ర

ఇతర ప్రాంతాల్లో జనాభా అధికం కాసాగింది. మానవులు లైంగిక జీవనంలో జాగ్రత్త వహించటమో, లేదా ఆహార నంపదకు కొత్తదారులు అవ్వేషించటమో చేయడం తప్పలేదు. ఈ పరిస్థితిలో నుంచి పుట్టిన కొత్త పరిణామం జంతువుల్ని మచ్చిక చేసుకోవటం. దాదాపు క్రీ.పూ. 9000 సంవత్సర కాలంలో గొర్రెల్ని, పందుల్ని, మచ్చిక చేసుకోవటంతో ఇది ప్రారంభమైంది. తరువాత రెండు వేల సంవత్సరాల్లో పశువులు కూడా మచ్చికయ్యాయి. దాదాపు అదే కాలం లోనే మరో ముఖ్యమైన పరిణామం కూడా జరిగింది. అంత వరకూ తాము పండించకుండా సేకరించుకుంటూ ఉన్న ధాన్యాలను పండించటానికి వారు ప్రయోగాలు ప్రారంభించారు. గోధుమలు, బార్లీ మొదటి పంటలు. ఇవి ఈనాడు మనకు సుపరిచితమైనవే. క్రీ.పూ. 7000 సంవత్సరానికల్లా ఇవి సమీప ప్రాచ్య దేశాలకు, కొద్దికాలం తరువాత సింధూ నదీ లోయకు (ఆధునిక పాకిస్తాన్‌) వ్యాపించాయి. అదనపు వ్యవసాయక ఉత్పత్తులలో నుంచి మొదటి పట్టణాలు పుట్టాయి. దాదాపు క్రీ.పూ. 8500 సంవత్సరాల ప్రాంతంలో జరీకో పట్టణంలో పూర్తిగా వ్యవసాయ పద్ధతిలో మొదటి కాయ ధాన్యాలు పండించారు అలా జరీకో ప్రపంచంలోని మొట్టమొదటి పట్టణంగా పేరు పాందింది. శ్రీవూ. 5000 - ప్రాచీవ అసమానత :

నగరాల్లో ప్రజలు స్థిరపడటంతో చాలా రకాలైన మార్పులు వచ్చాయి. పొంగు, కయ లాంటి అంటువ్యాధులు చాలా త్వరితంగా వ్యాపించటానికి వీలు కలిగింది. ఆ కాలంలో స్రీలకు 30 సంవత్సరాలు, పురుషులకు 35 సంవత్సరాలు మాత్రమే సగటు ఆయుర్జాయం ఉండేది. దీన్ని తలుచుకొని ఈనాడు మనం పెద్దగా గర్వించాల్పిన అవసరం లేదు. ఎందుకంటే ఆధునిక ఆప్పనిస్తాన్‌, ఇతియోపియాలో, సియారాడ్‌లో సగటు ఆయుర్దాయం ఈనాటికీ 42 సంవత్సరాలు మాత్రమే ఉంది.

నగర జీవితం కొత్త సామాజిక వ్యవస్థను కూడా నృష్టించింది. సంచార జాతుల వారికి వస్తువుల్ని సేకరించాలన్న కోరిక ఉండేది కాదు. స్థిరనివానం ఏర్పరచుకున్న ప్రజలు వెంటనే కుండల్ని కాల్చటం; రాగినీ, బంగారాన్నీ శుద్ధి చేయటం ప్రారంభించారు. ఈ అందమైన వన్తువులు చాలా కొద్ది కాలంలోనే సమాజంలో గౌరవానికీ, హోదాకూ చిహ్నాలుగా మారిపోయాయి. ఉన్నవాళ్ళకూ, లేని వాళ్ళకూ మధ్య _అగాధాన్ని సృష్టించటం (ప్రారంభించాయి. దీనికి తోడు పని మీద ఆధారపడ్డ సామాజిక వర్గ విభజన కూడా అప్పుడే ప్రారంభమైంది. నగర జీవనం వల్ల వచ్చిన మొదటి ఫలితాల్లో అసమానత కూడా ఒకటి. మనం ఈనాటికీ ఆ పరిస్థితిని దాటలేక పోతున్నాం.

శ్రీస్‌ బ్రేజియర్‌ థి ఫెరోలు, పూజారిణులు ఇళ నరక స్ట ర; న్‌ రాన నన టళ ప ర న న న్‌్‌ దక న వ ఛా శ్‌ న స. స్ట రా గాల స య ఆ పలు రై వైశ్యా టు. ని (జ్లష్ష: కరా చై... పు హు 1 శం. ఇ -. ఖా న వ్‌్‌త్తీత్‌ ళీ ల లా ల 4 న ఓ బు గ ం జ్‌ క క న్‌ స 1 షే నల సీ ల ( కప హె న న! ౮ పన ము ము

జ ప్రనంచ చరిత్ర

“నాగరికత” అంటే పట్టణాల్లో, నగరాల్లో ప్రజలు కలిసి జీవించటం. కానీ 'నాగరికుడు” అన్నమాట అత్యున్నత మానవతా విలువల్ని కూడా సూచిస్తుంది. అనేక ఇతర పదాల్తాగే ఇది కూడా తాను వ్యతిరేకిస్తున్న గుణాల్ని ఆధారంగా అర్థాన్ని సంతరించుకుంది. నాగరికత వ్యతిరేకించే గుణం 'అనాగరికత' సాధారణంగా మానవులు ఇతరుల జీవిత విధానాన్ని ఆనాగరికమైందనీ, తమ జీవిత విధానం కంటే తక్కువైందనీ తిరస్కరిస్తూ ఉంటారు.

తొలి పట్టణాల్లో, నగరాల్లో నివసించిన ప్రజలు ఆనాటికింకా ఆహార సేకరణ మీద ఆధారపడి వున్న ప్రజల్ని అనాగరికులనీ, దుర్మార్గులనీ అన్నారు. 'నాగరికత' కూడా కొన్ని అనాగరిక లక్షణాల్ని ప్రవేశపెట్టింది. అవి: యుద్ధ వ్యవస్థ, బానిసత్వం,

మొట్టమొదటి నిజమైన నాగరికత క్రీ.పూ. 3,500 సంవత్సరాల ప్రాంతంలో 'సుమేరొ అన్నచోట ఉద్భవించింది. ఈ ప్రాంతం యూఫ్రటిన్‌, టైగ్రీన్‌ నదుల మధ్య ఆధునిక ఇరాక్‌ దేశంలో ఉంది. దాదాపు వంద సంవత్సరాల తరువాత ఈజిప్ట్‌లో మరో ్రత్యేక నాగరికత ఉద్భవించింది. సాధారణంగా నుమేరియన్లనూ, ఈజిప్పియన్లనూ నాగరికతకు మూల పురుషులుగా పరిగణిస్తారు. ఈ రెండు ప్రాంతాలూ కూడా “ప్రత్యేక అభివృద్ధి మండలం'లో పరస్పర సంబంధాన్ని కలిగి ఉండినట్టుగా కూడా చాలా మంది భావిస్తారు మెడిటరేనియన్‌ ప్రాంతం నుంచే మానవ జాతి అభివృద్ధి ప్రారంభమైందని చెప్పటం సాంప్రదాయిక చరిత్ర కారులకు అనుకూలంగా ఉంటుంది. పాశ్చాత్య నాగరికత వేళ్ళు మెడిటరేనియన్‌ నాగరికతలోనే ఉండటం అందుకు ముఖ్యకారణం.

కానీ తొలి ఈజిప్షియన్లు మధ్య సహారా ప్రాంతం నుంచి వచ్చిన ఆఫ్రికన్లన్న విషయం ఈనాటి పరిశోధనలో బయట పడింది. మధ్య సహారా ప్రాంతం వర్షాభావం వల్ల క్రమేణా దుర్శిక్షానికి గురవడంతో వీరు దాదాపు క్రీ.పూ. 4,000 సంవత్సరాల కాలంలో ఈజిప్టుకు - వలన వెళ్ళారు. అలాగే మరికొంత మంది పశ్చిమ ఆఫ్రికా అరణ్యాలను చేరుకున్నారు- ఈ రెండు నంప్రదాయాల మధ్య ఎన్నో పోలికలు కనిపించటానికి కారణం ఈ సంప్రదాయాలకు చెందిన ప్రజలు ఒకే చోటు నుంచి వలన రావటమే. రాజరిక వ్యవస్థ కూడా ఈజిస్ట్‌లోనే ప్రారంభమైందనీ చాలామంది నమ్ముతారు. నిజానికి అది ఆఫ్రికన్‌ సంప్రదాయం. ఈజిస్ట్‌లో మొదటి ఫెరో రాజ్యాధికారాన్ని పొందటానికి ముందుగానే నుడార్‌ దేశంలోని న్యూబియ రాష్ట్రంలో పన్నెండు మంది రాజులు వంశపారంపర్యంగా రాజ్యాధికారాన్ని చేపట్టారు. శ్రీవూ. 3,000 - ఆసియాలో దారి చూపిన వాళ్ళు :

చరిత్ర కారులు మెడిటరేనియన్‌ ప్రాంతం మీదే దృష్టిని ఎక్కువగా కేంద్రీకరించి భారత దేశంలోనూ, చైనాలోనూ వర్ధిల్లిన తొలి నాగరికతల్ని చిన్నచూపు చూశారు. భారతీయులు ఈజిష్నియన్లకంటే అనేక విషయాల్లో ముందుండేవారు. వారు తమ నాగరికతా కేంద్రం నుంచే ఐదు లక్షల చదరపు మైళ్ళ వైశాల్యం ఉన్న సింధూనదీ లోయను పరిపాలించారు. ఈ ప్రాంతంతో పోల్చి చూచినప్పుడు ఈజిస్ట్‌ చాలా చిన్నది. అది పదిహేను వేల మైళ్ల విస్తీర్దాన్ని

శ్రీస్‌ బ్రేజియర్‌ (1 మాత్రమే. కలిగి ఉండేది. హరప్పా లాంటి నగరాలు సమచతురస్రాకార పద్ధతిలో నిర్మించబడ్డాయి. వాటిలో చక్కని మురుగు నీటి కాలువల సౌకర్యం కూడా ఉండేది. భారతీయులు సాధించిన ఘన విజయం నౌకల్ని నిర్మించటం. మూడు, లేదా నాలుగు తెరచాప కొయ్యలు కలిగిన వారి నౌకలు గాలి శక్తిని సంపూర్ణంగా ఉపయోగించుకునేవి. యూరోపియన్లు మరో 3,000 సంవత్సరాలకు కానీ ఈ సాంకేతిక నైపుణ్యాన్ని తెలుసుకోలేక పోయారు. వారు ఈ నౌకల్లో బహుశా పసిఫిక్‌ సముద్రాన్ని కూడా దాటారు. క్రీపూ. 2,500 నంవత్సరాల ప్రాంతంలో పెరూ దేశంలో బట్టలకు వాడిన పత్తి పంట జాతుల్ని హరప్పా ప్రజలు పండించారు. అవి హరప్పా నుంచీ పెరూ చేరి వుండవచ్చునని చరిత్రకారులు

ఈ లోగా చైనాలో నగరం కేంద్రంగా ఉన్న షాంగ్‌ సామ్రాజ్యం క్రీ.పూ 1,700 సంవత్సరం ప్రాంతంలో ప్రారంభమైంది. ఇది దాదాపుగా రెండున్నర లక్షల చదరపు మైళ్ళ ప్రాంతంలో విస్తరించింది. షాంగ్‌ వంశీకులు బహంళా దేశదిమ్మరులు. వీరు ఎల్లోరివర్‌ ప్రాంతంలో అనాటికే 2,000 నంవత్సరాలుగా వరినీ, 3,000 నంవత్సరాలుగా జొన్ననూ సాగుచేనుకుంటున్న ప్రజానీకాన్ని జయించారు. శ్రీ.వూ. 2,500 - బండచాకిర్స, గొప్ప నులు చేయాలన్న వెర్రి ఉత్సాహం:

ఈ తాలి నాగరికతలు ఆశ్చర్యకరమైన అభివృద్ధిని సాధించాయి. కానీ ఈ సామాజ్యాలలో సామాన్యుల జీవితం మాత్రం చాలా వరకూ ఒకే రకంగా ఉండేది. వన్తు మార్పిడి పద్ధతిలో అప్పుడప్పుడూ వ్యాపారం ఉన్నా వారి వృత్తి మాత్రం ప్రధానంగా వ్యవసాయమే. అప్పుడప్పుడూ వారు ఇతర రాజ్యాలతో యద్ధం చేయటం కోసం తమ ప్రాణాలను ఫణంగా పెట్టవలసి వచ్చేది. తమ పాలకులకు ఘనకీర్తి తెచ్చే బండచాకిరీ చేయటం కోసం వ్యవసాయాన్ని వదిలిపెట్టవలసి వచ్చేది. గొప్ప పనులు చేయాలన్న వెర్రి ఉత్సాహంలో 'ఫెరోలు ఒకర్నొకరు మించిపోయారు. అందుచేత గిజానగరం వద్ద ఉన్న పిరమిడ్లు నిర్మించేటప్పుడు వేలాది మంది సాధారణ ఈజిప్పియన్లు బలైపోయారు. క్రీవూ. 2000 - మతం, రాత :

తమకు కావాల్సిన దానికన్నా ఎక్కువ ధావ్యాన్ని వ్యవసాయదారులు పండిం ళ్‌ గీ చటం (ప్రారంభించాక ఇతరులు వివిధ ళ్ళి శో వృత్తుల్ని, చేతిపనుల్సీ నేర్చుకోవటం కోయ్‌ ప్రారంభించారు. అలాంటి తొలి వృత్తుల్లో | ళ్‌ | పౌరోహిత్యం ఒకటి. తిలినాగరికతల్లో ల క్ష. పురోహితులు సాధారణంగా స్త్రీల. అ ఈస్‌ న. న [| మాటకొస్తే 'భగవంతుడు' కూడా స్రీయే. వత

౭8 ప్రవంచ చరిత్ర క్రీ.పూ. 25,000 నుంచీ రష్యా, ఆస్ట్రేలియాల మధ్య ప్రాంతంలో మహాదేవత (గ్రేట్‌ గాడెస్‌) ఆరాధించబడుతూ ఉండేది.

ఈ నాటికంటే అనాడు స్రీలకు ఎక్కువ సమాన ప్రతిపత్తి ఉండేది. ఉదాహరణకు ఈజిప్ట్‌లో భార్యకు సంపూర్ణమైన అర్థిక స్వాతంత్ర్యం ఉండేది. ఆవిడ వద్ద భర్త అప్పు తీసుకుంటే ఆవిడకు వడ్డీ చెల్లించవలసి వచ్చేది. పెళ్ళి సందర్భంలో భర్త భార్య అభిప్రాయాలను తిరస్కరించనని ప్రమాణం చేసేవాడు కూడా. సుమేరియాలోని ఎరిక్‌ నగరంలో ఉన్న మహాదేవత గుళ్ళో మొట్ట మొదటి సారిగా రాత కనిపించింది. బహుశా రాత వివిధ నాగరికతల్లో స్వతంత్రంగా అభివృద్ధి చెంది ఉండవచ్చు. వేరు వేరు నాగరికతల్లో రాత వేరు వేరు రూపాలను సంతరించుకుంది. ఈజిప్నియన్లూ, చైనీయులూ చాలా వరకూ చిత్ర లిపి మీద ఆధారపడ్డారు. సుమేరియన్లు రాత పద్ధతికి దగ్గరగా ఉన్న నైరూప్య సంకేతాలను ఉపయోగించారు. కాలాన్ని కొలవటం కూడా ఈ తొలి నాగరికతల ప్రజలే ప్రారంభించారు. సుమేరియన్లు గంటను అరవై నిమిషాలూ, నిమిషాన్ని అరవై సెకన్గుగా విభజించారు. ఈజిప్పియనులు సంవత్సరాన్ని 365 దినాలుగా విభజించారు. కానీ వారు తమ వారసులు ఈ గంటలూ, నిమిషాలూ తమ మీద పెత్తనం చేస్తూ ఉంటే ఏమై పోతారో అని మాత్రం ఆలోచించలేదు.

మహాదేవత - జగవ్మాత మొట్టమొదట భగవంతుని స్త్రీ రూపంలోనే కొలిచేవారు. దాదాపు పాతికవేల సంవత్సరాల కాలం అందరూ “జగన్మాత'నే పూజించారు. కైన్తవ, యూదు, ఇస్లాం మతాలు ఆరాధించే “జగత్పితి అందులో దాదాపుగా పదోవంతు కాలంలో మాత్రమే పూజలందుకున్నాడు. ? స్రీకీ, ప్రకృతికీ ఉన్న సంబంధం మీదనే శూ ము జగన్మాత ఆరాధన ఆధారపడి ఉంది. చంద్ర మ్‌. య్‌

కళల్ని అనుసరించి క్రమం తప్పకుండా రక్తాన్ని త క. క”

విడుదల చేయగల శక్తి మీద స్త్రీక్క ప్రకృతికీ (క ఉన్న సంబంధం ఆధారపడి ఉంది. దానికంటే నే ప్రస ముఖ్యమైందీ, అఆశ్చర్యకరమైందీ స్రీ షష; శస న్నా చేయగలిగిన సంతోనోత్పత్తి ఆశ్చర్యకరమైన నూ

ఈ కార్యక్రమంలో. పురుషుడి పాత్ర ఏమిటో ఆనాటి ప్రజలకు తెలియదు. ఉదాహరణకు ఆగ్ర్రైలియాలోని అనాగరిక తెగలవారు పిల్లల ఆత్మలు సరస్సుల్లోనూ, చెట్టలోనూ ఉంటాయనీ, తమకు మళ్ళీ పుట్టాలనిపించినప్పుడు స్రీలలోకి ప్రవేశిస్తాయనీ నమ్మేవారు. కాబట్టి ఎవరో ఒక జగన్మాత ఈ సృష్టికి కారణమని వారు నమ్మటం సహజమే. బాబిలోనియన్‌ దేవత “ఇష్టార్‌' ఈ ప్రపంచపు గర్భకోళంగా

శ్రీఫ్‌ ట్రేజీయర్‌ 1% పరిగణించబడీంది. రోమన్‌ పురాణ గాధల్గ్లో గాయా (భూదెవి) ఆదిమ యోని నుంచి పుట్టింది. ఈ ఆదిమ యోని అన్ని భావాలకూ, భావోద్రేకాలకూ నెలవు.

ఈ జగన్మాత జననమరణాలకు రెంటికీ ఆది దేవత ఆమె మనతో నహకరించాలంటే ఆమెకు మనం బలులు ఇవ్వాలి. ఒక్కొక్కసారి ఇది కామబలిగా గూడా ఉంటుంది. ఈ దేవత కామదాహానికి అవధులు లేవు. పంటలు పండటం, జంతువుల కడుపులు పండటం కూడా ఆమె లైంగిక వ్యాపారానికి, ఆనందానికి సంబంధించిన ఉప ఉత్పత్తి మాత్రమే. ప్రతి ఏడాది ఒక అందమైన యువకుణ్ణి ఆమెకు బలి ఇవ్వటం అనేక సంస్కృతుల్లో ఉండేది. అతణ్జీ 'రాజు' అని గౌరవంగా పిలిచే వారు. తమ జాతిలో ఉన్న గొప్ప అందగాణ్డి అస్సీరియన్‌ దేవత 'అనైటిన్‌'కి ప్రతి ఏడాది బలి ఇచ్చేవారు. అతణ్జి ఎరుపు, బంగారం రంగుల్లోనూ, బట్టల్తోనూ అలంకరించేవారు. అతడు చిట్ట చివరి పగలూ, రాత్రీ అందరి ఎదుటా పూజారిణితో లైంగిక కార్యకలాపాలు జరిపేవాడు. ఆ తరువాత అతడి మీద బంగారం రంగు బట్ట కప్పి నిప్పంటించేవారు.

అంత మాత్రం చేత స్రీలు భూమి మీద నర్వాధికారాలనూ అనుభవించారని అర్థం చేసుకోకూడదు. తరువాత కాలంలో వచ్చిన పితృస్వామ్య యుగానికి ప్రతిబింబం లాంటి మాతృస్వామ్య యుగం ఏనాడూ లేదు. కానీ స్రీలు అధికారాన్ని చలాయించిన ఉదాహరణలు మాత్రం లేకపోలేదు. అస్పీరియా, సమ్మురామత్‌ రాణి తన్ను తాను దేవత అని పిలుచుకుంటూ 42 సంవత్సరాల కాలం తన దేశాన్ని పరిపాలించింది. దాదాపు భారతదేశం వరకూ దండయాత్రల్ని నడిపింది. ఈజిస్ట్‌లో ఫెరోలు పురుషులే అయినా వంశపారంపర్యాధికారం మాత్రం స్త్రీల ద్వారానే సంక్రమించేది.

చిట్ట చివరగా పురుష దేవతలు జగన్మాతను సింహాసన భ్రష్ఫరాలిని చేశారు. ఈ పరిణామం రావటానికి వందలు, వేల సంవత్సరాలు పట్టింది. అంతేకాదు వేరువేరు . సంస్కృతుల్లో ఈ కాలం వేరు వేరుగా ఉంది. సంతానోత్పత్తిలో తమ పాత్ర ఏమిటో పురుషులు తెలుసుకోవటంతో ఇది ప్రారంభమైంది. దీనికి సామాజిక కారణాలు లేకపోలేదు. వేల సంవత్సరాలుగా స్త్రీలే ఆహారోత్పత్తి చేసేవారు. క్రీ.పూ. 6000 సంవత్సరాల కాలంలో జనాభా చాలా ఎక్కువగా పెరిగిపోవటం చేత మరింత శ్రద్ధగా వ్యవసాయం చేయవలసి వచ్చింది. అందుకోసం ప్రకృతిని మచ్చిక చేసుకోవలసిన అవసరం కలిగించి. ఆ పాత్రను పురుషులు స్వీకరించారు. పొలాన్ని దున్నటం, విత్తనాలు వేయటం మొదలైన (అంతకు ముందు స్త్రీలు చేస్తూ ఉండిన) పనులు చేయటం ప్రారంభించారు. (యజమాని" అన్న పదం అలాగే పుట్టింది). తరువాత కాలంలో నగర వ్యవస్థ సైనిక వ్యవస్థగా రూపొందిన కొద్దీ - పురుషులు స్త్రీలకంటే బలవంతులు కావటం చేత - వారికి ప్రాధాన్యత పెరుగుతూ వచ్చింది. ఆ

కారణాలు ఏవైనా పురుషాంగం (లింగం) ఆరాధ్య వస్తువుగా ప్రాణానికి పవిత్రమైన మూలశ్తక్తిగా మారిపోయింది. గ్రీస్‌లో పురుషాంగ రూపంలో ఉన్న స్తంభాలు

జ చ్రసంచ చరిత్ర కోకొల్లలుగా తయారయ్యాయి. బ్రహ్మ విష్ణువులకంటె భారత దేశంలో శివుడికి ప్రాధాన్యత పెరిగింది. అందుకు కారణం అతని పురుషాంగం ఇతరుల అంగాలకంటే

; పెద్దది కావటమే. వేల సంవత్సరాల కాలం శివుని పూజారి నగ్నంగా గంట వాయిస్తూ బయట తిరిగేవాడు. ఆ గంట శబ్దం విని స్త్రీలు వచ్చి అతడి పవిత్ర జననాంగాన్ని ముద్దు పెట్టుకునేవారు.

అలా జగన్మాత తన పదవిని పోగొట్టుకుంది. ఈ విప్లవాన్ని అనేక పురాణ గాధలు చిత్రిస్తాయి. మొదట సృష్టికి మూల కారణమైన మాతృమూర్తి ఉంటుంది. తరువాత ఆమె కొడుకో, ప్రియుడో క్రమక్రమంగా బలాన్ని పుంజు కుంటాడు. ఆ తరువాత తానొక్కడే అధికారాన్ని పొందుతాడు. ఈ పరిణామాన్ని అర్థం చేసుకోవటానికి సెమెటిక్‌ బాబిలోనియన్‌ పురాణ గాధను చూడవచ్చు. జగన్మాతయిన తియామతతో మార్ష్గుక్‌ అన్న దేవతారాజు యుద్ధం చేసి ఆమెను ముక్కలు ముక్కలుగా నరికేస్తాడు. తరువాత ఆ ముక్కల్ని ఏకం చేసి ప్రపంచాన్ని సృష్టిస్తాడు 3న్యా దేశంలోని కికియూ జాతిలోని పురుషులు స్రీలను సామూహికంగా మానభంగం చేసేవారు. ఆ తరువాత తొమ్మిది నెలలకు వారిని అధీనంలోకి తెచ్చుకునేవారు. ఈ గాధను ఆ జాతి ప్రజలు ఇప్పటికీ జ్ఞాపకం చేసుకుంటూ ఉంటారు. అజ్‌టెక్‌ జాతిలో మరో ఆచారం ఉంది. భూమికీ, పంటలకూ ఆది దేవతయిన '“ఇలెమ్‌ బెకూట్లీ' పాత్రను ఒక స్రీ చేత ధరింప చేస్తారు. ఆవిడ తలను నరికి అవిడ బట్టలూ, ముసుగూ ధరించి ఉన్న పూజారికి దాన్ని బహుమతిగా ఇస్తారు. ఈ తంతు ప్రతి డిసెంబరు నెలలోనూ జరిగేది

ఇది ప్రారంభం మాత్రమే. క్రీ పూ. 600, క్రీశ. 600 సంవత్సరాల మధ్య ఉన్న 1200 సంవత్సరాల కాలంలో ఐదు ముఖ్యమైన మతాలు పుట్టాయి. ఇవన్నీ కూడా వేరు వేరు పురుషుల దివ్య సందేశాల మీద ఆధారపడ్డాయి. అప్పటి నుంచీ పురుషాధికారం పవిత్రతను సంపాదించుకుంది. అప్పటి నుంచే పితృస్వామ్య యుగం ప్రారంభమైంది.

శ్రీప్‌ ట్రేజియర్‌ శ్‌ స్ట నం న య న! అ స్నా ల 1 అగ్రరాజ్యాలు - అనాగరికులు తిసట = కాం ఏ తొలి నాగరికతల తరువాత కూడా అనాగరిక పష శ్రసైస్రై, 1 జక ర లీ జాతుల వారు ఈ భూ ప్రపంచమంతా స్థిర నివనం క ణే షి లేకుండా తిరుగాడుతూనే ఉన్నారు. కానీ ఉత్తర, దక్షిణ కర్త త న) అమెరికాల్లో, ఆ(స్టేలియాలో, సహారా ఎడారికి దక్షిణాన గడ త స్వ ఉన్న అధ్రికా ఖండంలో మరో రకమైన జీవిత గ్లో చ్‌ పద్ధతులున్నాయని ఆ అనాగరికులకు తెలీదు. శ యూరప్‌, ఆసియా ఖండాల్లోని సంచార జీవను... న్యా ర గే వ లైన ప్రజలకు స్థిర నివాసం ఏర్పరచుకున్న ప్రజలతో శారా? ఎక్కువ సంబంధాలుండేవి. వింళా ద? (44077 [హో హు. (ఏడమ నుంచి సార్ధన్‌ దండయాత్రకు బయలుదేరుతును న స ఆర్యులు అన్సీరియన్‌. లివీ దేశదోహకర సాహిత్యాన్టి తగల సు బెడుతున్లు బైన భశ్రవర్తి వివంవాంగ్‌-టీ) ల మక 2లో రత హు నో (గ స! ఆ తా. మమంం టి

జ వ్రవపంచ చరిత్ర

వారు వేనవి పచ్చిక బయళ్ళ నుంచి, చలికాలపు పచ్చిక బయళ్ళకు తమ మందల్ని తోలుకొని వెళ్లేవారు. రుతు భ్రమణం అధారంగా, వీరు తమ సామాజిక జీవనాన్ని ఏర్పరచుకున్నారు. వీరిని మూడు ప్రధానమైన గుంపులుగా విభజించవచ్చు. మంగోలియన్న్లు మధ్య ఆసియాలోని పచ్చిక బయళ్ళలో సంచరించారు. వీరు గుగర్రపుస్వారీలో మంచి వేర్చరులు. గోధుమ వర్ణం కలిగిన సెమెటిక్‌ జాతుల వారు అరేబియా ప్రాంతంలో సంచరించారు. వీరు గొర్రెల కాపరులు, పాలిపోయిన చర్మపు రంగు కలిగిన ఆర్యులు యూరప్‌లో ఎక్కువ భాగాన్ని ఆక్రమించారు. క్రీపూ. 2400 - సంచార జాతుల నిచేతలు:

స్థిర నాగరికతల మీద తను (ప్రభావాన్ని చూపిన మొట్టమొదటి సంచార జీవనులు సెమెటిక్‌ జాతులవారే. వీరు గొప్ప నావికులు కూడా. అంతకు ముందు ఫినీషియన్‌ జాతీయులు మెడిటరేనియన్‌ సముద్ర తీరంలో టైర్‌, సిడాన్‌, కార్తీజ్‌ మొదలైన అనేక వ్యాపార నగరాలను స్థాపించారు. వీరు యుద్ధవీరులు గూడా. కానీ సెమెటిక్‌ జాతుల వారు వీరి నగర రాజ్యాల మీదికి దండెత్తి వచ్చివాటిని ఒకటి తరువాత ఒకటిగా ఆగక్రమించుకోవటం ప్రారంభించారు. క్రీ.పూ. 2400 ప్రాంతానికల్లా వారి నాయకుడు సార్గన్‌ మొత్తం సుమేర్‌ ప్రాంతాన్ని పరిపాలించటం (ప్రారంభించాడు. ఆ తరువాత తరంగాల్లా వచ్చిన సెమెటిక్‌ దురాక్రమణ దారులు బాబీలోన్‌ నగరాన్ని తమ రాజధానిగా చేసుకున్నారు. క్రీ.పూ. 1800 ప్రాంతానికల్లా హమురాబీ అన్న రాజు బాబిలోనియన్‌ సామ్రాజ్యాన్ని ఎకీకరణ చేశాడు. మనకు తెలిసినంత వరకూ అతడే మొట్ట మొదటి చట్టాన్ని రూపాందించాడు. వాటిలో కొన్ని సూత్రాలు ఈనాటికీ ఎంతో ప్రగతిశీలంగా కనబడతాయి. హమురాబీ న్యాయసూత్రాలు స్త్రీ పురుషుల్ని సమానంగా పరిగణించాయి. వీటి ప్రకారం స్త్రీకి వివాహ సందర్భంలో కట్నం ఇవ్వాలి. ఆ డబ్బు, ఆమె ఇతర అస్తులతో పాటు ఆమె సొంతం. ఆమె చనిపోయే వరకూ వాటి మీద ఆమెకు హక్కు ఉంటుంది భర్త క్రూరంగా ప్రవర్తిస్తే స్త్రీలు అతడికి విడాకులు ఇవ్వవచ్చు. అప్పుడు భర్త పిల్లల పోషణకు డబ్బు చెల్లించవలసి ఉంటుంది. క్రీపూ. 1600 - సమరము : శాంతి:

తరువాత వేయి నంవత్సరాల యుద్ధమూ శాంతీ ప్రారంభమయ్యాయి. వాటికి సంబంధించిన కథలు మరపురాని గాథలయ్యాయి. కొత్త ప్రాంతాల కోసం., పలుకుబడి కోసం ఈజిష్నియన్లు బాబిలోనియన్లతోనూ, అస్సీరియన్ల (మెనపాటేమియాలో ఉద్భవించిన నూతనశక్తి) తోనూ పోటీ పడ్డారు. జయాపజయాలు అటూ ఇటూ ఊగిసలాడాయి. యుద్ధం జీవితంలో ఒక విడదీయరాని భాగమైపోయింది. మూడువేల సంవత్సరాల క్రితం ఈజిఫ్ట్‌లోని థీబ్స్‌ నగరంలో నివసించిన ఏ పౌరుడైనా సరే యుద్ధం లేని ప్రపంచాన్ని ఊహించలేక పోయేవాడు. అస్సీరియన్‌ చక్రవర్తులైన తిగ్లాత్‌ పిలేసేర్‌తో యుద్ధం అనివార్యమని భావించేవాడు. మనలో చాలా మంది అమెరికా - రష్యా పోటీ నీడలో జీవించాం. కానీ అది

శ్రీప్‌ ట్రేజియర్‌ 17 యాభై నంవత్సరాలు కూడా సాగలేదు. అప్పుడే అ పోటీ (ఇది మన ఆళ) తగ్గిపోతున్నది కూడా. ఇది 1066లో జరిగిన హెస్టింగ్స్‌ యుద్ధ కాలం నుంచి ఉందని ఊహించుకోండి. అప్పుడు థీబ్స్‌ నగరంలో నివసించిన పౌరునికి ప్రపంచం ఎంత మార్చు లేకుండా, మార్పుకు వీలు లేకుండా ఉండేదో అర్ధమౌతుంది.

'క్రీవూ. 2000 - ఆర్యన్‌ దురాక్రమణదారులు:

“అన్ని నాగరికతలూ నశించిపోతాయి. కానీ ఇతరుల జీవశక్తి వాటిని పునరుజ్జీవింప చేన్తుంది. చరిత్ర వద్ద నుంచీ మనం నేర్చుకోగలిగిన గుణపాఠం ఏదైనా ఉంటే ఇది మాత్రమే. ప్రాచీన ప్రపంచలో అలాంటి మార్పునకు అనాగరికులే కారకులయ్యారు. మెడిటరేనియన్‌ సముద్ర ప్రాంతంలో అలాంటి ప్రమాదం మధ్యఆసియా వాసులైన ఆర్య తెగల వల్ల వచ్చింది.

హిట్లర్‌ 'ఆర్య' అన్న పదాన్ని దోచుకుపోయి 'శ్రేష్టమైన' నార్జిక్‌ జాతికి అభివర్ణించటానికి ఉపయోగించాడు. కానీ ఆర్యులు ఇంతకంటే విసృతమైన పునాది కలిగినవారు. ప్రపంచంలోని చాలా గొప్ప నాగరికతలు (ఉదాహరణకు గ్రీక్‌, పర్షియన్‌, రోమన్‌, వేదకాలపు హిందూ నాగరికతలు) సంచార జీవనులైన యూరోపియన్‌ అనాగరిక తెగలవారు సృష్టించినవే.

ఈ ఆర్యులు అన్ని చోట్లకూ వ్యాపించారు. వారికి, నాజీలకు లాగే, నివసించటానికి “విశాలమైన చోటు" కావలసి వచ్చింది. బహుశా అందుకు వారి నంచార జీవన పద్ధతిని మించి సెరిగి పోతున్న జనాభా కారణం కావచ్చు. వీరు గోధుమ పండించారు ప్రతి పంట తరువాత ఎద్దుబళ్ళలో ఇతర ప్రాంతాలకు తరలి వెళ్ళారు. అడవుల్ని నరికి లేదా నిప్పు పెట్టి వ్యవసాయం చేసే (ప్రకృతి వనరుల్ని వృధా చేసే) పద్ధతి ఈనాటికీ ఉష్ణ మండలారణ్య ప్రాంతాల్లో అమలులో ఉంది. ఆర్యుల జనాభా పెరిగిన కొద్దీ వారు ఇతర ప్రాంతాలకు విస్తరించవలసి వచ్చింది. అవసరమైతే ఆ ప్రాంతాలను వారు అక్రమించుకోవలసి వచ్చింది రూడా,.

ఈ దురాశ్రమణదారుల తరంగం ఒకటి బ్రిటన్‌, ఐర్లెండ్‌ దేశాలను ముంచెత్తింది. వీరు తమ రాగి ఆయుధాలను ఉపయోగించి ఆ దేశవాసుల్ని అణచివేశారు. లేదా నాశనం చేశారు. ఈ మొదటి తరంగాన్ని గీలిక్‌ సెల్చులంటారు. స్టోన్‌ హెంజ్‌, అవీబరీ పట్టణాల్లోని గొప్ప రాతి కట్టడాలను నిర్మించింది వీరే. తరువాత వచ్చిన మరో తరంగం వీరిని సరిహద్దు ప్రాంతాలకు తరిమివేసింది. వీరు బైథోనిక్‌ సెల్టులు. వీరు ఇనుప ఆయుధాలను ఉపయోగించారు. వీరి తరువాత వచ్చిన దురాక్రమణదారులు వీరిని, వేల్స్‌, కార్ప్‌వాల్‌ ప్రాంతాలకు తరిమివేశారు. శ్రీవూ. 2000 - హిందూ వర్గాల ప్రారంభం:

ఆర్యుల నుదూర తూర్పు ప్రాంతమైన భారత దేశంలో గూడా తమ ప్రభావాన్ని చూపారు.

జి ప్రపంచ చరిత్ర క్రీపూ. 2000 సంవత్సరాల ప్రాంతంలో తొలి భారతీయ నాగరికత నశించిపోయింది. ఎందుచేత నశించిపోయిందో మాత్రం ఖచ్చితంగా ఎవరికీ తెలీదు. సింధూనది వరదలు అందుకు కారణం కొవచ్చు. లేదా ఏదో అంటువ్యాధి మొత్తం జనాభాను తుడిచిపెట్టి ఉండవచ్చు. గుర్రాల మీద వచ్చిన ఆర్యులు కూడా ఈ నాగరికత తుడిచి పెట్టుకుపోవటానికి కారణం కావచ్చు హిందువుల పవిత్ర గ్రంథాలైన వేదాల్లో కీర్తించబడిన వారు వీరే. పవిత్ర భాషగా కీర్తిచబడ్డ సంస్కృతం వీరి భాషే మొదటి నుంచీ కూడా ఈ ఆర్యులు భారతదేశీయులైన నల్లని చర్మం కలిగిన ద్రావిడులతో కలిసి మెలసి జీవించటానికి నిరాకరించారు. కలసి జీవించటం, కలిసి తినటం (పెళ్ళిళ్ళ సంగతి సరేసరి) ఈ రెండు జాతుల మధ్య లేకపోవటం చేత హెచ్చు తగ్గుల సామాజిక వ్యవస్థ ఏర్పడింది. భారత దేశంలో ఇప్పటికీ కింది కులాల వారికంటే పై కులాల వారు తెల్లటి శరీర వర్డాన్ని కలిగి ఉండటాన్ని గమనించవచ్చు. శ్రీవూ. 538 - పర్షియన్‌ సామ్రాజ్యం;

ప్రాచీన అగ్రరాజ్యాలైన అస్సీరియా లాంటి దేశాలకు కూడా ఆర్యుల దండయాత్రల దెబ్బ తగిలింది. తరువాత ఒక శతాబ్బకాలంలో దండయాత్రల వల్ల క్రమంగా బలహీనపడి పోయిన అస్సీరియన్‌ సామ్రాజ్యం సెమెటిక్‌ ఛాల్గియన్లూ, పర్షియన్‌ ఆర్యులూ కలసి చేసిన దాడి కొరణంగా కూలిపోయింది. అస్సీరియన్‌ సామ్రాజ్యాన్ని వారు పంచుకోవటం వల్ల రెండు గొప్ప సామ్రాజ్యాలు ఏర్పడ్డాయి. మొదటిది బాబిలోనియా రాజధానిగా ఏర్పడ్డ ఛాల్గియన్‌ సామ్రాజ్యం. ఇది నెబ్యుబెడ్‌నజర్‌ పరిపాలనా | కాలంలో గొప్ప అధికారాన్ని నంపదను జత పర్షియా అనుభవించింది. కానీ క్రీ పూ 538లో రెండవ స దైన పర్షియన్‌ సామ్రాజ్యం దీన్ని తనలో అం కలుపుకుంది. (న్ని ఘీ

అనాటి వరకూ ప్రపంచంలోని అత్యంత ట్ర. విశాలమైన సామ్రాజ్యాన్ని మొదటి డేరియన్‌ నా. స్థాపించాడు. ఆనాడే కాదు ఈనాడు కూడా | రి00 బి.సి.లో పర్షియన్‌ సామ్రాజ్యం దాని వైశాల్యం మనల్ని ఆశ్చర్యచకితుల్ని చేస్తుంది. ఈ సామ్రాజ్యం ఈజిష్ట్‌ నుంచీ భారతదేశం వరకూ, అరీబియా నుంచీ, కాస్పియన్‌ సముద్రం వరకూ విస్తరించి ఉండేది. ఇంత విశాలమైన సామ్రాజ్యాన్ని వారు పరిపాలించగలగటానికి కారణం గుర్రాలూ, రథాలూ అందుబాటులో ఉండటమే. అంతేకాదు. ప్రపంచంలో మొట్ట మొదట రోడ్లు వేసినవారు కూడా పర్షియన్లే. శ్రీవూ. 1000 - మొదటి ప్యూడన్‌ వ్యవస్థ

మొదటి సారిగా గుర్రపు స్వారీ నేర్చుకున్న మంగోలియన్ల వల్ల చైనాకు కూడా సమస్య

శ్రీప్‌ ట్రీజీయర్‌ నో లొచ్చాయి. క్రీవూ,. పదకొండవ శతాబ్దంలో పచ్చిక బయళ్ళ నుంచీ వచ్చిన ఒక మంగోలియన్‌ తెగ యాంగ్ట్సీ నదీ పరీవాహక ప్రాంతం వరకూ ఆక్రమించుకుంది. ఈ తెగ పేరు “చౌ. ఈ ఆక్రమణ చైనా ఏకీకరణలో ఒక ముఖ్యమైన ఘట్టం. అలా చౌ వంశం ప్రపంచంలో మొట్ట మొదటిసారిగా చైనా ప్రజల మీద ప్యూడల్‌ సమాజాన్ని బలవంతంగా రుద్దింది. యూరప్‌లో ఇదే వ్యవస్థ రూపాందటానికి సుమారు వేయి సంవత్సరాల ముందే ఈ పరిణామం చైనాలో వచ్చింది. చక్రవర్తి తన మద్దతుదార్లకు జమీందారీలు ఇచ్చాడు. వారు తమ మద్దతుదార్లకు పొలాలు ఇచ్చారు. ఈ వ్యవస్థ పిరమిడ్‌ అట్టడుగున ఉన్న రైతులు మాత్రం బండ చాకిరీ చేశారు. తమపైనున్న దొరలు భోగ భాగ్య విలాసాలలో ఓలలాడటం కోసం పాపం రైతులు ఈ చాకిరీ చేసి సిరిసంపదల్ని నృష్టించక తప్పలేదు.

క్రీ.పూ. 771లో చౌ సామ్రాజ్యం ఇతరుల దురాక్రమణల నల్ల కూలిపోయాక కూడా ప్యూడల్‌ వ్యవస్థ కొనసాగింది. తరువాత చైనాలో అంతర్యుద్ధాలు తెరలు తెరలుగా వచ్చాయి. చక్రవర్తి అధికారాన్ని తిరస్కరించిన దాదాపు వందమంది జమీందారులు చిన్న చిన్న రాజ్యాలను స్థాపించుకున్నారు. ఇరుగు పొరుగు జమీందార్లతో వీరు యుద్ధాలకు దిగకపోతే ఇది రైతుల్ని పెద్దగా బాధించేది కాదు. ఈ జమీందార్లు లక్షలాది సాధారణ రైతుల్ని బలవంతంగా యుద్దాల్లోకి లాగారు. వారిని బలిపెట్టారు. దాదాపు 500 సంవత్సరాల్లో (అంటే (క్రీ.పూ. 221 వరకూ) 120 నంవత్సరాల కాలం మాత్రం చైనాలో యుద్దాలు లేవు. శ్రీపూ. 221 - చైవా పుట్టక;

క్రమక్రమంగా చైనా ఏకం కావటం ప్రారంభమైంది. ముక్కలు ముక్కలుగా పగిలిపోయిన దేశం ఒక్కటి కావటం మొదలైంది. నిరంతర యుద్దాల వల్ల జమీందారీల సంఖ్య ఏడుకు తగ్గింది. అందుచేత వ్యాపారం పెరిగింది. అంతవరకూ యుద్ధాలకు దూరంగా ఉండిన చీయిన్‌ అన్న పశ్చిమ రాష్ట్రం క్రీ.పూ. 318లో ఒక్కసారిగా ఇరుగు పొరుగు రాష్ట్రాలను ఆశక్రమించుకోవటం ప్రారంభించింది. క్రీ.పూ. 221 నాటికి చైనా ఏకీకరణ పూర్తయింది. “చీయిన్‌' అన్న పదంలో నుంచి వచ్చిన 'చైనా' అన్న పేరుతో ఆ దేశాన్ని పిలవటం కూడా మొదలైంది.

చెంగ్‌ అన్న నమర్భుడైన రాజకుమారుడు మొదటి చక్రవర్తిగా తన్ను తాను ప్రకటించుకున్నాడు. సామాజిక సేవను, మిలిటరీ సేవను బలవంతపు విధిగా ప్రకటించి నిర్చాక్షిణ్యమైన పరిపాలనను ప్రారంభించాడు. కానీ ఈ బలవంతపు సేవ వల్ల కొంత మంచి సని జరిగిన మాట మాత్రం నిజమే. దేశంలోని అన్ని ప్రాంతాలనూ కలిపే రోడ్లూ, కాలువలూ, రూపొందాయి. చైనా భాషకు లిపి కూడా ప్రామాణీకరించబడింది.

మంగోలియన్‌ దేశదిమ్మరుల దండ యాత్రల్ని తిప్పి కొట్టటం కోసం చైనా గోడ నిర్మించబడింది. అసంఖ్యాకమైన శ్రామికుల ప్రాణాలను బలితీసుకోవటం చేత దీన్ని ప్రపంచంలోని అత్యంత పొడవైన శ్మశాన వాటిక అని కూడా పిలిచేవారు. ఎవడో ఒక

ణి దవ్రపంచ చరిత్ర వియంత సామాన్య ప్రజానీకం శ్రమను దోపిడీ చేసి తన దురహంకారాన్ని సంతృప్తి పరుచుకోవటానికి నిర్మించిన ఇలాంటి కట్టడాలను చూసి మాత్రమే మనం ప్రాచీన వాగరికతల్ని గుర్తుంచుకుంటామన్నది వాస్తవం. మవం మరచిపోయిన ఫెరోలు

ఈజిప్ట్‌ మహోన్నత దశలో ఉన్న కాలంలో ఆధ్రికా మధ్య భాగానికి చెందిన ఒక వాగరికత దాన్ని అశ్రమించుకుంది. ఈ నత్యాన్ని చాలా చరిత్ర గ్రంధాలు విన్మరించాయి. కుష్‌ రాజ్యం (ఆధునిక సుడార్‌) క్రీపూ. 800 ప్రాంతంలో ప్రాముఖ్యతను సంపాదించుకుంది వీరి రాజులు ఈజిస్ట్‌ను ఆక్రమించుకొని ఫెరోలన్న పేరు ధరించి దాదాపు వంద సంవత్సరాలు పరిపాలించి మళ్లీ తమ సరిహద్దులలోకి వెళ్ళిపోయారు.

కుపైట్‌ నాగరికత దాదాపు వేయి సంవత్సరాల కాలం - క్రీ.పూ. 300 వరకూ - వరిల్లింది. వారు ప్రధానంగా పశుపాలకులు, వ్యవసాయదారులు. వీరు ఈజిష్ట్‌ పద్ధతిలో మెరో అన్న రాజధానిని నిర్మించుకున్నారు. పురోహిత సంప్రదాయాన్ని పాటించారు. ఎర్ర సముద్రానికి ఆవలవున్న దేశాలతో వ్యాపారాన్ని సాగించారు. వర్ణమాలను రూపాందించిన తొలి వాగరికతల్లో కుష్‌ నాగరికత ఒకటి. వీరు రూపొందించిన వర్ణమాల గ్రీకు వర్ణమాలలాగ నిర్దుష్టమైంది కూడా. యుద్ద్ధాలకోసం ఏనుగులకు తర్భీదు ఇవ్వటం వీరు ప్రాచీన ప్రపంచానికిచ్చిన కానుక. రోమన్‌లతో యుద్ధం చేయటం కోసం ఏనుగుల సాయంతో హానిబల్‌ ఆల్బ్స్‌ పర్వతాలను దాటిన మహత్తర సంఘటన వెనుక కుషైట్‌ విజ్ఞానం ఎంతో ఉంది.

శ్రీస్‌ టేజియర్‌ ల! పరమాత్మ - జీవాత్మ

మానవ జాతి చరిత్రలో క్రీ.పూ. 6వ శతాబ్దం చాలా ముఖ్యమైన కాలం. కాని ఆ కాలానికి చెందిన ఏ రాజకీయవేత్తా, చరిత్రకారుడూ మనం - పాతిక శతాబ్దాల తరువాత - ఆ 'కాలాన్ని ఎందుకు గుర్తుంచుకుంటామో ఊహించలేకపోయాడు. ఇందులో మనకొక గుణపారం కూడా ఉండవచ్చు. భావితరాల వారు ఈనాడు మనం సాధించిన కంప్యూటర్లకూ, విమానాలకూ, న్యూక్షియర్‌ అయుధాలకూ, చంద్రమండల యాత్రలకూ తక్కువ (ప్రాధాన్యతను ఇవ్వవచ్చు. ఈనాడు ఎవరో రాసిన ఒక అజ్ఞాత కరపత్రంలోని భావాలు ఆనాడు ప్రపంచాన్ని ఊపివేయవచ్చు. కమ్య్యాషియస్‌, లౌట్సు

చైనా జాతీయలక్షణాన్ని తీర్చిదిద్దినవారు చక్రవర్తులు కారు. ఇందులో ఎంతో ఎక్కువ పాత్ర వహించినవారు పరాక్రమం ఎంత మాత్రమూలేని ఇద్దరు వ్యక్తులు, వీరు క్రీ పూ. ఆరవ శతాబ్దానికి చెందిన కుంగ్‌ పూ - ట్సు (ఇతన్ని పాశ్చాత్య దేశాల్లో కన్ప్యూషియస్‌ అంటారు) లౌట్పు కన్న్యూషియస్‌ 'లు' అన్న చిన్న రాష్ట్రంలో నివసించిన ఉన్నత వంశీకుడు. అతడు ఒక పాఠశాలను స్థాపించి, దొన్ని జ్ఞానాన్ని బోధించటానికి, పరిశోధించటానికి అంకితం చేశాడు. క్రమశిక్షణ కలిగిన సమాజంగా నివసించటానికి మానవులకు అవనరమైన కరినమైన నియమాల నంపుటీ కరణమే కన్వ్ప్యూషియస్‌ బోధనలు. ఇవి సాధారణ మత బోధనలకన్నా ఎక్కువ సాంప్రదాయికంగా ఉంటాయి. కన్న్యూషియస్‌ తత్వశాస్త్రం దాదాపు ఇరవై శతాబ్దాలపాటు హెచ్చుతగ్గుల రాచరిక సామాజిక వ్యవస్థకు ప్రాతిపదికగా ఉపయోగపడింది. ఇతని తత్వశాస్త్రంలో స్రీలకు ఉన్నత స్థానం లేకపోవటంలో ఆశ్చర్యం లేదు. సామరస్యానికి అవసరమైన ఐదు ప్రాథమిక సంబంధాల్లో ఒకే ఒక దానిలో (భార్యభర్తల సంబంధం) మాత్రమే స్త్రీ ప్రస్తావించబడింది. కానీ కన్ఫ్యూషియస్‌కు అతణ్జీ దయతో చూసిన రాజు మాత్రం లభించలేదు. క్రీ.పూ. 478లో అతడు మరణించాక అతని భావాలు ఉత్తర చైనాలో దావానలంలా వ్యాపించాయి.

కాని దక్తిణ చైనా లౌట్సు భోధనల్ని ఎన్నుకుంది. అతడు కొంతకాలం చక్రవర్తికి ప్రధాన

22 ప్రనంచ చరిత్ర (ఏడమ. నుంచి. పొబ్రూ ద్రవళ్ష ఇనయా.. గౌతమ బుద్దుడు, ప లా జెరూనలెంలోని సాలమిన్‌ దేవాలయం కన్య్యూషీయన్‌ లౌట్టు కను న్న ల శప! హాల గి స్షేదన పా క్ర సను. య వదు ల ్ష్మ టా కా రండూ క గ న్‌ కేజన స: వాం జ ను మ. లైబ్రేరియన్‌గా పనిచేశాడు, లౌట్సు బోధనలు | ౫ గై లి అర్థం అయ్యీ కాకుండా మార్మికంగా | (1 ష్‌ ( ఉండేవి. జీవితమూ, ప్రకృతీ విడదీయరాని |, (౦ “జీ సంబంధాన్ని కలిగి ఉంటాయి. ప్రపంచం స్వే శ క. క్షే లోని ప్రతి ధనాత్మక మైన వస్తువు (పాజిటీవ్‌ ల్‌ ఎలిమెంట్‌)కూ. దానితో సమానమైన ౧ (ష్య [| 7 సీ రుణాత్మక వస్తువు (నెగెటీవ్‌ ఎలిమెంట్‌) క్షే, || (| ఉంటుంది అన్నది. అతని తాత్విక ఆలోచన యాం. లోని ముఖ్యమైన అంశం. అతని అభిప్రా // | యం ప్రకారం భూమి, విశ్వమూ సర్వకాలిక మైన కొన్ని బ౮త్రాలకు లోబడి ఉన్నాయి ఆ సూత్రాల ఆధారంగానే అవి తమని తాము క్రమశిక్షణలో ఉంచుకుంటాయి. ఈ తత్తశాస్తాన్ని టోన్‌ అంటారు దీన్ని అనుసరించే మతాన్ని టోవ్‌మతం అంటారు పాశ్చాత్య దేశాల్లో ఈ లోగా పర్యావరణ సమతుల్యతను ప్రచారం చేస్తోన్న కార్యకర్తలు తమ అభిప్రాయాలకూ, టోవ్‌ అభిపప్రాయాలకూ, ఉన్న పోలికల్ని గుర్తించారు. వీరిద్దరూ కూడా భూమికి స్వయం చోదితమైన పర్యావరణ వ్యవస్థ ఉందనీ, దాన్ని మానవుడు భగ్నం చేస్తూన్నాడని నమ్ముతారు. గౌతమ బుద్దుడు క్రీ.పూ. 600 సంవత్సరాల ప్రాంతానికి ఆర్యులు ఉత్తర భారత దేశాన్ని ఆశక్రమించ్రకొని గంగా మైదానంలో పదహారు స్వతంత్ర నగర రాజ్యాలను స్థాపించారు. ఇవి ఎప్పుడూ పరస్పరం పోరాడు కుంటూ ఉండేవి. ఈ చిన్న రాజ్యాలకు చెందిన ఒక రాజ కుటుంబంలో

• సుమారు శ్రీ.పూ. 563 ప్రాంతంలో - సిద్దార్థ గౌతముడు పుట్టాడు. అతడే తరువాత

శ్రీప్‌ ట్రేజియర్‌ 23 కాలంలో గౌతమ బుదృడయ్యాడు. గౌతముడు సిరి సంపదలకు ఆలవాలమైన కుటుంబంలో పుట్టాడు. అతని జీవితంలో మార్పు వచ్చే సమయానికి అతనికి వివాహమై ఒక కొడుకు కూడా ఉన్నాడు. నేను ఎందుచేత సంతోషంగా లేను - అని ఆలోచించటం ప్రారంభించటం చేత అన్నిటినీ త్యజించి, ఆధ్యాత్మిక సత్యాన్ని అన్వేషించటం కోనం అతడు ఇల్లు వదిలి వెళ్ళిపోయాడు అతడు ఆ అన్వేషణలో ఆనాడు ఇతరులు అనుసరిస్తూ ఉన్న అన్ని పద్ధతులనూ ఉపయోగించాడు. చివరకు శరీరాన్ని మనసునూ హింసించుకోవటాన్ని కూడా ప్రయత్నించాడు. ఈ పద్ధతులన్నీ విఫలమై పోయి, చివరకు తనదైన కొత్త పద్ధతిలో జ్ఞానోదయాన్ని పొందాడు. తరువాత తను అన్వేషించి కనుగొన్న సత్యాన్ని ప్రజలకు బోధించటం కోనం తన జీవితాన్ని త్యాగం చేశాడు. దుఃఖానికి మూలం స్వార్ధమైన కోరిక. జీవులన్నీ కూడా జనన మరణాల చక్రం నుంచి బయట పడటంకోసం ఎంతో కాలం పోరాడవలసి ఉంటుంది. స్వార్ధమూ, వాంఛలూ జీవులను జనన మరణాల చక్రానికి కట్టివేస్తాయి. నంగ్రహంగా బుద్ధుని ధర్మం ఇది. బుద్భని జీవిత కాలంలో అతని బోధనకు పెద్దగా ప్రచారం రాలేదు. కానీ తరువాత శతాబ్దాల్లో సుదూర ప్రాంతాలకు అతని బోధనలు వ్యాపించాయి.

బుద్ధుని తత్వశాస్త్రం మానవ మనన్తత్వాన్ని అర్ధం చేసుకున్నంత సూక్ష్మంగా అనాటి వరకూ ప్రపంచంలో ఏ తత్వశాస్త్రమూ అర్థం చేసుకోలేదు. కాని దాని ఫలితాలు అందరికీ సమానంగా అందలేదు. స్త్రీలు ఒక భిక్తుక సంఘాన్ని ఏర్పాటు చేసుకోవటానికి బుదుడు ఎంతో తటపటాయించిన మీదటే అంగీకరించాడు. అధ్యాత్మిక ప్రస్థానానికి అది అడ్డు తగులుతుందని బుద్ధుడు అనుమానించాడు. మరణ శయ్య మీద ఉండగా తన శిష్యుడైన ఆనందునికి బుద్ధుడు స్ర్రీలను గురించి తన అభిప్రాయాలను చెప్పాడని అంటారు. “ఆనందా! స్రీలకు వాంఛ చాలా ఎక్కువ వారు ఈర్వాపరులు. వారు బుద్ధిహీనులు కూడా. అందుచేతనే బహిరంగ సమావేశాల్లో వారికి స్థానంలేదు. వారు వ్యాపారం చేయలేరు అంతే కాదు వారు సొంత సంపాదన మీద జీవించలేరు”, అని బుద్ధుడు అన్నాడట. హీబ్రూలు వారి జగత్‌ పిత:

క్రీపూ. 6వ శతాబ్దపు ఆధ్యాత్మిక ప్రభావం లౌట్సుతోనూ, బుద్భనితోనూ ఆగిపోలేదు. ఆనాటి పరిశీలకులు గమనించలేదు కానీ హీబ్రూలు గొప్ప చరిత్రను నృషి ౦చారు. మధ్య (ప్రాచ్య రాజకీయాల్లో ఈనాటికీ హీబ్రూల చరిత్ర తన ప్రభావాన్ని చూపుతూనే ఉంది. క్రీ.పూ, 1500ప్రాంతంలో పాలస్తీనా మీద దండయాత్ర చేసిన హీబ్రూలు సెమిటిక్‌ సంచార జాతులకు చెందిన వారు పాలస్తీనాలో కాలు మోపటానికి మాత్రమే అవకాశం దొరికిన హీబ్రూలు జోర్డాన్‌ నదీ ప్రాంతంలోని కొండల్లోనే జీవిస్తూ 500 సంవత్సరాలు గడిపారు.

గిరిజన నాయకులు ఎన్నుకున్న పురోహిత న్యాయాధిపతులు అంతవరకూ హీబ్రూలను పరిపాలించారు. క్రీ.పూ. 1000 ప్రాంతంలో వారు 'సాలొ అన్న రాజును ఎన్నుకొని, అతని

న ద్రపంచ చరిత్ర నాయకత్వంలో దండయాత్రలు సాగించారు. సాల్‌ వారసుడైన డేవిడ్‌ హీబ్రూల చరిత్రలోని ఒకే ఒక స్వర్ణయుగాన్ని సృష్టించాడు. బలవంతుడైన సెమెటిక్‌ రాజు హీరెమ్‌ సౌజన్యంతో మాత్రమే ఇది సాధ్యమైంది. గొప్ప ఫినీషియన్‌ వ్యాపార కేంద్రమైన టైర్‌ నగర రాజ్యానికి రాజైన హీరెమ్‌ హీబ్రూ దేశం గుండా ఎర్ర సముద్రానికి వ్యాపార మార్గం కావాలని అడిగి తీసుకున్నాడు. అందుచేత వ్యాపారం అభివృద్ధి చెందింది. హీబ్రూలు జెరూసలెమ్‌ నగరాన్ని, అందులోని సుప్రసిద్ధ దేవాలయాన్ని నిర్మించారు. డేవిడ్‌ కుమారుడు సాలమన్‌ అభివృద్ధి చెందుతున్న ఈ సంపదను వారసత్వంగా పొందాడు. వాస్తవానికి చాలా పరిమితమైన ఈ నంపద మత్తు అతని తలకెక్కింది. ఇతడు చనిపోయిన తరువాత హీబ్రూ దేశం ఇజ్రాయిల్‌, జుడియా అన్న రెండు దేశాలుగ చీలిపోయింది. ఉత్తర ప్రాంతాన్ని ఇజ్రాయిల్‌ అనీ, జెరునలెమ్‌ కేంద్రమైన దక్షిణ ప్రాంతాన్ని జుడియా అని అనేవారు.

అగ్రరాజ్యాలైన అస్సీరియా, బాబిలోన్‌ల మధ్య ఉండటం చేత ఈ రెండు రాజ్యాల మనుగడకూ భద్రత లేకుండా పోయింది. క్రీ.పూ. 722లో అస్సిరియా ఇజ్రాయిల్‌ను ఆక్రమించుకుంది. ప్రజలు బందీలు కావటమో, హతంకావటమో జరిగింది. జుడియా క్రీ.పూ. 587 వరకూ అతి కష్టం మీద స్వతంత్రంగ జీవించగలిగింది. కానీ బాబిలోన్‌ చేతిలో జుడియాకు కూడా ఇజ్రాయిల్‌కు పట్టిన గతే పట్టింది. కానీ ఈ సారి పరిజామం మరొక విధంగా ఉంది. జుడియా ప్రజలు (వీరిని మనం జుక్‌ లేదా యూదులు అని పిలవటం ప్రారంభించవచ్చు) రాయటం చదవటం నేర్చుకున్నారు. అంతవరకూ మౌఖికంగా వస్తూ ఉన్న తమ చరిత్రను గ్రంథస్థం చేయటం ప్రారంభించారు. 'టోరా' అన్న వారి గ్రంథం తరువాత కాలంలో క్రైస్తవుల పవిత్ర గ్రంధమైన బైబిల్‌లో మొదటి అధ్యాయంగా మారిపోయింది. అందుచేత యూదులకు ఒక న్వయం వ్యక్తిత్వం కలిగింది. వారిలో సాంస్కృతీ ఐక్యత ఏర్చడింది. ప్రపంచంలో ఆనాటి వరకూ ఈ పరిణామాలు ఏ ఇతర (ప్రజాసమూహంలోనూ రాలేదు. క్రీ.పూ. 538లో పర్షియన్లు బాబిలోన్‌ను జయించినప్పుడు యూదులు జెరూసలెంకు సగర్వంగ వెళ్ళారు. తాము సర్వశక్తి మంతుడైన భగవంతుడు ఎన్నుకున్న జాతి అని వారు తమ గురించి తామ అనుకోవటానికి ఈ పరిణామాలు దోహదం చేశాయి.

మనకు తెలిసినంత వరకూ యూదులే సర్వశక్తి మంతుడూ, పురుషుడూ అయిన దేవుణ్ణి మొట్ట మొదటి సారిగా ప్రతిపాదించారు. దేవుడు పురుషుడు కావటంతో మానవ సమాజంలో కూడా పురుషాధిక్యతకు ఆమోద ముద్ర లభించింది. భగవంతుడు సర్వశక్తి మంతుడు. అతని ప్రతిరూపమైన పురుషుడు భగవంతుని సృష్టిలో ఉత్తముడు. స్త్రీలు ఆలస్యంగా సృష్టించబడ్డ బానిసలు

భగవంతుడు ఒక్కడే అనటం చేత మరికొన్ని చిక్కులు కూడా వచ్చాయి. ఇతర మతాల్లో అనేక మంది దేవుళ్ళుంటారు. ఎవరికి వారు తమకు నచ్చిన దేవుణ్ణి ఎన్నుకోవచ్చు. జుడాయిజమ్‌ (యూదుల మళతం)లోనూ. తరువాత వచ్చిన క్రైస్తవ, ఇస్తాం మతాల్గోనూ

శ్రీప్‌ ట్రేజియర్‌ జర్ర అలాకాదు. వారు నమ్మిన వాడొక్కడే భగవంతుడన్న నమ్మకం వారికి ఉండటం చేత వారిలో మత సంప్రదాయవాదం ప్రారంభమైంది. అంతేకాదు. ఇతరుల్ని తమ మతంలోకి మార్చటం తమ కర్తవ్యమనుకోవటం, భగవంతుని పేరుతో ఇతరుల్ని హింసించటం, యుద్ధాలను చేయటం కూడా ప్రారంభమైంది. నాణానికి ఇది బొమ్మయితే దీనికి బౌరును కూడా ఉంది. జుడాయిజమ్‌ మొట్ట మొదటి సారిగా ఒక నైతిక నియమావళిని ఇచ్చింది. దాన్ని ఆధారం చేసుకొని తమ అంతరాత్మ ప్రేరణతో ప్రజలు తమ పాలకుల మీద తిరుగుబాటు చేసే అవకాశం కలిగింది. ఈ కొత్త భావంలోని విప్లవాత్మకమైన సరళత అందరికీ నచ్చింది.

మరీ ముఖ్యంగా తాము భగవంతుడు ఎన్నుకున్న ప్రత్యేక జాతి అని చెప్పుకునే యూదులకు ఈ కొత్త భావం ఇతరుల కంటే ఎక్కువగా నచ్చింది. ఒకనాడు బలవంతులుగా ఉన్న సెమెటిక్‌ జాతుల వారి రాజ్యాలు మెడిటరేనియన్‌ ప్రాంతంలో ఒకటి తరువాత ఒకటిగా కూలిపోవటంతో ఈ కొత్త సిద్ధాంతానికి గొప్ప అకర్షణ శక్తి వచ్చింది. తరువాత కొన్ని వందల సంవత్సరాల కాలం స్పెయిన్‌, కార్తీజ్‌ల మధ్య సెమిటిక్‌ నాగరికతలు ధ్వంసం కావటమూ, అ స్థానాల్లో జూయిష్‌ (యూదు) సమాజాలు ఏర్పడటమూ జరుగుతూ వచ్చింది. ఈ స్థానభ్రంశం పొందిన సెమెటిక్‌ జాతులకూ, హీబ్రూలకూ మూలం ఒకటే. వీరి ఆకారాల్లోనూ, భాషల్లోనూ కూడా పోలికలుండేవి. అందుచేత తమను ఆక్రమించుకున్న వారికంటే తామే అధికులమని వీరు భావించేవారు.

చరిత్రలో అందరికంటే గొప్ప రాజు

బుద్ధుడు జీవితం దుఃఖమయం అన్నాడు. అతడు అలాంటి అభిప్రాయానికి

రావటానికి ఉత్తర భారతదేశంలోని రాజ్యాలు నిరంతరంగా యుద్దాల్లో మునిగి

ఉండటం కారణం కావచ్చు. అర్ధం లేని అధికార దాహం మధ్యలో బుద్ధుని ఆరామాలు

శాంతి నిలయాలుగా కనిపించి ఉండవచ్చు. కానీ బౌద్ధమతం వ్యాప్తి చెందటంలో ఒక

చమత్కారం ఉంది. ఒకానొక నగర రాజ్యం బలాన్ని పుంజుకొని ఇతర రాజ్యాలను

జయించి దాదాపు మొత్తం భారతదేశాన్ని ఏకం చేయటం చేత బౌద్ధమతం ప్రపంచ

వ్యాప్తమైంది. జ

ఆ నగర రాజ్యం మగధ. ఇదే క్రీ.పూ. 322లో గా

చంద్రగుప్తుడు. స్థాపించిన సామ్రాజ్యానికి కేంద్ర (జ్రిజ్ర[్ర క

బిందువు. చంద్రగుప్తుడు అలెగ్జాండర్‌ను కలుసుకొని ఉయ్‌

భారతదేశాన్ని పూర్తిగా జయించమని కోరాడనీ, స. ్ట్ర

అందుకు అలెగ్జాండర్‌ అంగీకరించలేదనీ చెబుతారు (గా హస్తో

తరువాత చంద్రగుప్తుడు ఆ పని తనే చేశాడు అంతే జ్టోళ్షైస్నా గ రాశి _ కాకుండా సింధూనదీ (ప్రాంతం నుంచీ గ్రీకుల్నీ శ నం శ.

తరిమేశాడు. చంద్రగుప్తుని తరువాత అతని కొడుకు. నటీ హా.

ణి ప్రపంచ చరిత్ర బిందుసారుడు సామ్రాజ్యాన్ని విస్తరింపజేశాడు. క్రీ.పూ. 264లో రాజ్యాధికారానికి వచ్చిన బిందుసారుని కొడుకు అశోకుడు తాతగారు ప్రారంభించిన కార్యాన్ని పూర్తి "చేయాలనుకున్నాడు. మద్రాన్‌కు దక్షిణాన ఉన్న (ప్రాంతాన్ని కూడా జయించి మొత్తం భారత ఉపఖండాన్ని తన అధీనంలోకి తెచ్చుకోవాలనుకున్నాడు. కానీ అతని మొదటి "దండయాత్ర కారణంగా జరిగిన ప్రాణనష్టమూ, కలిగిన దుఃఖమూ అతనిలో విరక్తిని కలిగించాయి. గెలిచినవారిలో అలాంటి భావం కలగటం ఎంతో అరుదైన సంగతి. అంతటితో అశోకుడు యుద్దాన్ని పరిత్యజించాడు. బౌద్ధమతాన్ని స్వీకరించాడు. ఇకమీదట తన విజయాలన్నీ ఆధ్యాత్మికమైనవిగా మాత్రమే ఉండాలని ప్రతిజ్ఞ చేశాడు. సిలోన్‌ (శ్రీలంక), సయాం, బర్మా దేశాలకు బౌద్ధమత ప్రచారం కోసం భిక్షువులను.. పంపాడు. బౌద్ధమతం ఆదేశాల్లో వ్యాప్తి చెందింది, ఈనాటికీ నిలిచి ఉంది. అశోకుడు తన ఆశయాలను తనరాజ్యంలో ఆచరణలో పెట్టాడు. తన 28 *నంవత్సరాల పరిపాలనా కాలంలో తన సర్వశక్తుల్నీ నిర్మాణాత్మక కార్యకలాపాలకు

• అంకితం చేశాడు. స్త్రీ విద్యను ప్రోత్సహించాడు దేశంలోని అన్ని ప్రాంతాల్లోనూ బావులు తవ్వించాడు. చెట్టు నాటించాడు. అస్పత్రులు కట్టించాడు. ఆదిమవాసుల నంక్షేమం = కోసం ఒక మంత్రిత్వ శాఖను ఏర్పాటు చేశాడు. ఇది ఆశ్చర్యకరమైన ఆధునిక ఆలోచన, దీని ప్రాధాన్యతను ఆధునిక భారత ప్రభుత్వం ఈనాటికీ పూర్తిగా అర్థం చేసుకోలేదు. అళోకుని తరువాత ఈ ఉత్సాహం తగ్గిపోయింది. భారతదేశం మళ్ళీ అంతఃకలహాలలోకి దిగజారి పోయింది. ఈ కాలంలో హిందూ బ్రాహ్మణులు బౌద్భుల సవాల్‌ను తిప్పి కొట్టారు. ఏది ఏమైనా అశోకుడు బహుశా అందరికంటే గొప్ప చక్రవర్తిగా ప్రపంచ * " చరిత్రలో నిలిచిపోగల అర్హత ఉన్నవాడు.

శ్రీప్‌ ట్రేజియర్‌ £7 గ్రీక్‌ - లాటిన్‌ గ్రీకులు ఒక ఆర్యన్‌తెగ. వీరు ట్రాయ్‌, క్రీట్‌ మొదలైన ఐజీయన్‌ నాగరికతల్ని నాశనం చేసి ఏథెన్స్‌, స్పార్టా, కోరింధ్‌ మొదలైన నగర రాజ్యాలను స్థాపించారు. ఈ నగర రాజ్యాలు సాధారణంగా తమలో తాము పోట్లాడుకుంటూ ఉండేవి. కానీ నాలుగేళ్ళకొకసారి ఒలింపిక్‌ క్రీడల కోసం ఆ నగర రాజ్యాల ప్రజలు ఒక చోట చేరేవారు. వీరు ఫినీషియన్ల వద్ద నుంచీ (జ్ర “పై శ త్‌. గీ న్‌ వ్‌ వ . సట స్మ ఫై క్‌ గో జ క్షా స్టే! న్‌ జ్జ త్త టో వ ॥ క గాల యు క శ్‌? ్‌ ఆపై కాంట్నే(,. చైళ క "1 స సు (ఎడమ నుంబి' సోపోోన్‌, అస్పేషయా, కీ టీకు (ప్రేమదేవత ఆభ్రి డైట్‌) ల ₹ | ళో న్న్న.

॥ వ్రవంచ చరిత్ర రాతను గురించి తెలుసుకున్న తరువాత అంటే క్రీ.పూ. ఏడవ శతాబ్దంలో - మాత్రమే “ఇలియడ్‌”, 'ఒడస్సీ' అన్న మహా కావ్యాలు వచ్చాయి. ఇవి వీరి తొలినాళ్ళ చరిత్రను కావ్య రూపంలో చెబుతాయి. ఈ మహాకావ్య గాథలు గ్రీకులకు ఒక ఉమ్మడి నంప్రదాయాన్ని, నగర రాజ్యాల మధ్య ఐక్యతనూ ఇచ్చాయి.

శ్రీ.వూ. 507 - మొదటి ప్రజాస్వామ్యం :

ఈ నగర రాజ్యాల్లో ఏథెన్స్‌ అన్నిటికంటే గొప్పది. వీరి గొప్పతనం యుద్దాల్లో వీరు చూపిన ధైర్య సాహసాల వల్ల రాలేదు. యుద్దాల్లో ధైర్య సాహసాలే ముఖ్యమైతే స్పార్టా ప్రజలు ఏధెన్స్‌ ప్రజలకంటే గొప్ప వారు కావచ్చు. ఏధెన్స్‌ నగరానికి వచ్చిన గొప్పతనం, గౌరవం బౌద్ధిక రాజకీయ రంగాల్లో అ నగర ప్రజలు సాధించిన అభివృద్ధి కారణంగా వచ్చాయి. శ్రీ.పూ. 507లో ఏధెన్స్‌ నగర నాయకుడైన శ్లెస్తనీస్‌ నగర ప్రజలకు “అధికారంలో భాగస్వామ్యం” ఇచ్చాడు. అప్పటినుంచీ ప్రజాస్వామ్యం అన్న భావం ప్రారంభమైంది. 'డెమోస్‌' అంటే ప్రజలు, డెమోక్రసీ అంటే ప్రజా పరిపాలన - ప్రజాస్వామ్యం. గ్రీకులే ప్రజా స్వామ్యాన్ని ప్రపంచానికి ఇచ్చారు.

ఈ ప్రజాస్వామ్యంలో కొన్ని ప్రాథమికమైన బలహీనతలు ఉండేవి. ఈ ప్రజాస్వామ్యంలో ప్రీలకు ఎలాంటి పాత్రలేదు. వారికి హక్కులు కూడా ఉండేవి కావు. క్రీపూ. అరవ శతాబ్దంలో రాత్రి పూట స్రీలు ఇల్లు వదిలి బయటికి వెళ్ళటం నిషేధించబడింది కూడా. స్త్రీలకంటే తక్కువ స్థాయిలో బానిసలు ఉండేవారు. వీరు ఐజీయన్‌ రాజ్యాలకు చెందిన స్థానిక ప్రజల సంతానం కావచ్చని కొందరి అభిప్రాయం. వీరి శ్రమ శక్తి వల్లనే గ్రీకు నాగరికత గొప్ప విజయాలను సాధించింది.

కానీ ఏథేనియన్‌ ప్రజాస్వామ్యం నుంచి మనం వేర్చుకోతగింది చాలా ఉంది. ప్రజలందరికీ తము అభిప్రాయాలను చెప్పే హక్కూ, శానన సభలో ఓటు వేసే హక్కు ఉండేది. క్రీపూ. 431లో ఏథెన్స్‌ నగరంలో పౌరనత్వం ఉన్న 65,000 మంది పురుషులు సమావేశానికి వస్తే దానికి అధ్యక్షత వహించటం చాలా కష్టమైన పనిగా ఉండేది కాబోలు. రోజువారి సమస్యల మీద నిర్ణయాలు తీసుకోవటానికి 50 మంది సభ్యులున్న కార్యనిర్వాహక సమితి ఉండేది. వీరు ఏడాదికి పదిసార్లు మారేవారు. వీరిని లాటరీ పద్ధతిలో ఎన్నుకునేవారు. వీరిలో అధికారదాహంతో ఎవరైనా ప్రవర్తిస్తే వారిని పదవి నుంచి దించేసేవారు.

చారిత్రక పూర్వదశలో చాలా తెగలు ఏకాభిప్రాయాన్ని గౌరవించి తమ కార్యకలాపాల్ని నిర్వహించుకొని ఉండవచ్చు కానీ రాజకీయ కార్యకలాపాల్లో మెజారిటీ ప్రజలు (వారు పురుషులు మాత్రమే కావచ్చు) పాల్గొనేలాగా చేసిన మొట్టమొదటి రాజ్యం ఏథెన్స్‌. “ప్రజాజీవితంలో పాలు పంచుకోని వాణ్ణి మేము రాజకీయంగా ప్రశాంతమైన వాడు అనం. అతణ్ణి మేము రాజకీయంగ పనికిమాలిన వాడు అంటాం, అన్నాడు సుప్రసిద్ధ ఏథెన్స్‌

శ్రీస్‌ ట్రేజియర్‌ 29 రాజకీయ నాయకుడు మేధావి పెరిక్లీజ్‌. ఈ అభిప్రాయాన్ని 20వ శతాబ్దపు పాలకులు చాలా మంది నిజాయితీగా ఆమోదించలేరనుకుంటాను. శ్రీవూ. 400 - కళలు, సైన్వు

గ్రీకులు కొత్త దారులు వేసింది రాజకీయాల్లో మాత్రమే కాదు. కళలూ గొప్పగా ప్రోత్సహించబడ్డాయి. ఎస్కెలిన్‌, యూరిపిడిన్‌, సోఫోక్షిన్‌ మొదలైన రచయిళలు గొప్ప నాటకాలను రాశారు. కానీ వీరు సాధించిన నిజమైన విజయం బౌద్ధిక రంగంలో వీరు సాగించిన చర్చల్లో, ఆలోచనల్లో ఉంది అంతవరకూ అభివృద్ధి చెందిన సమాజాల్లో విజ్ఞానం పురోహిత వర్గం గుప్పిట్లో మాత్రమే ఉండేది.

అలా కాకుండా ఏథెన్స్‌ సమాజంలో విన్మత విద్యావ్యాసంగానికి, పరిశోధనకూ ఎంతో విలువ ఉండేది. అరమరికలు లేని బహిరంగ చర్చలకూ, తర్క బద్ధమైన ఆలోచనకూ ఉన్న విలువను సోక్రటీస్‌ లాంటి వారు గుర్తించారు. అతని శిష్యుడు ప్లేటో రాజకీయ తత్వశాస్తాన్ని బోధించాడు. తాను రాసిన “రిపబ్లిక్‌” అన్న గ్రంధంలో ఒక ఆదర్శ సమాజాన్ని ఊహించాడు. మానవులు తమ సంకల్ప శక్తితో ఆలోచనతో ఉన్న దానికంటే ఉత్తమ సమాజాన్ని సృష్టించుకోవచ్చు నన్న ఆలోచన ఈ గ్రంథంలోనే ప్రారంభమైంది.

ప్లేటో శిష్యుడు అరిస్టాటిల్‌. అతడు 'శాస్రీయ ఆలోచన' అన్న కొత్త దారిని ఎన్నుకున్నాడు. మానవులు ముందుకు సాగటానికి సాధ్యమైనంత ఎక్కువ విజ్ఞానాన్ని సేకరించుకోవాలని అతడు భావించాడు. దురదృష్టవశాత్తు స్రీ పురుష భేదాలను గురించి ఈ నాటి వరకూ ఎవరూ చెప్పనంత కరినమైన అభిప్రాయాలను ఆయన వ్యక్తం చేశాడు. “పురుషుడు సమాజాన్నీ, ప్రపంచాన్నీ, తీర్చి దిద్దుతాడు. స్రీ అలాకాదు ఆమెది జడస్వభావం. ఆమె ఎప్పుడూ ఇంట్లో ఉంటుంది. అదే అమె స్వభావం, చైతన్యవంతుడైన పురుషుడు రూపుదిద్దటం కోసం ఎదురు చూస్తూ ఉండే జడపదార్ధం స్త్రీ అన్నాడు అరిస్టాటిల్‌ అతని అభిప్రాయం ఎలా ఉన్నా ఏథెన్స్‌ నగరంలో గొప్ప స్రీ మేధావులు దండిగా ఉండేవారు. ఒకే ఒక ఉదాహరణం ఇస్తాను. సోగ్రటీస్‌కూ, ప్లేటోకూ చదువు చెప్పింది మైలిటోన్‌ నగరానికి చెందిన అస్పేషియా అన్న స్రీ. క్రీపూ. 338 - అలెగ్జాండర్‌ దిగ్రేట్‌:

గ్రీకులు తత్వ శాస్త్రంలో ప్రపంచానికి దారి చూపించారు. కానీ క్రీ.పూ. 338లో వారి నగర రాజ్యాలు ఏకం అయ్యే వరకూ సైనికంగా అగ్రగ్రాములు కాలేక పోయారు. మాసిడోనియా రాజైన ఫిలిప్‌ నిరంతరం పోట్లాడుకుంటున్న ఈ నగర రాజ్యాలను జయించి ఏకం చేశాడు. గ్రీకులు పర్షియన్‌ సామ్రాజ్యన్ని జయించాలన్నది ఫిలిప్‌ కల. అతడు పర్షియా మీద దండయాత్ర ప్రారంభించటానికి ముందుగానే హత్య చేయబడ్డాడు. అతని కొడుకూ, అరిస్టాటిల్‌ శిష్యుడూ అయిన అలెగ్జాండర్‌ తన తండ్రి వదిలి పోయిన సవాల్‌ను స్వీకరించాడు. అతడు ఆసియా మైనర్‌తో ప్రారంభించాడు. అ తరువాత పదకొండు

తం వ్రనంచ చరిత్ర సంవత్సరాల ఆశ్చర్యకరమైన దండయాత్రలో పర్షియన్‌ సామ్రాజ్యాన్నీ ఈజిప్ట్‌నూ, ఈశాన్య భారతదేశాన్నీ కూడా జయించాడు. తన సైన్యాన్ని 12,000 మైళ్ళు నడిపించి, 32 సంవత్సరాల వయన్సులో క్రీ.పూ. 323లో జ్వరంతో చనిపోయాడు. ఆ తరువాత అతని సామ్రాజ్యం చీలిపోయింది. మాసిడోనియాకు చెందిన ముగ్గురు సైన్యాధిపతులు అలెగ్జాండర్‌ సామ్రాజ్యాన్ని తమ మధ్య విభజించుకున్నారు. అందుచేత గ్రీక్‌ సంస్కృతి వ్యాపించటమూ, వ్యాపారం అభివృద్ధి చెందటమూ తరువాత కొన్ని శతాబ్దాల పొటు కొనసాగుతూనే ఊంది.

ఆ సైన్యాధిపతుల్లో టాలమీ ఒకడు. అతడు ఈజిప్ట్‌లో తన ఫెరోల వంశాన్ని స్థాపించాడు. తరువాత కొంత కాలానికి ఇతర వంశాల పరిపాలనలాగే ఇది కూడా స్తబ్బంగా, మృతప్రాయంగా తయారైంది. కానీ అరిస్టాటిల్‌ సంప్రదాయం మాత్రం మరికొంత ముందుకు సాగింది. నూతనంగా నిర్మించబడ్డ అలెగ్జాండ్రియా నగరంలో ఒక గొప్ప గ్రంధాలయం స్థాపించబడింది. అదే నగరంలోనే అనాటి గొప్ప శాస్త్రవేత్తల పరిశోధనలకు ఆర్థిక నహాయంచేసి ప్రోత్సహించటం కోసం ఒక మ్యూజియం కూడా స్థాపించబడింది. కానీ ఈ బౌద్ధిక వ్యాపారమూ, పరిశోధనా సామాన్య ప్రజానీకానికి దూరంగా ఉంచబడ్డాయి. అందుచేత వారు దాన్ని ప్రోత్సహించలేక పోయారు. కాని ఫలితాలను ఉపయోగించుకోలేక పోయారు. ఆ మ్యూజియంలో ఏం జరుగుతోందో ఎవరికీ తెలిసేది కాదు అంతా రహస్యంగానే ఉండేది. ఆనాటికి కాగితం కూడా అందుబాటులో లేకపోవటం చేత భావాలు గొప్పవాళ్ళ దుమ్ము కొట్టుకుపోయిన అటకల మీద శిథిలమైపోయాయి. క్రీ.పూ. 275 = రోమ్‌ అభివృద్ది

అలెగ్జాండర్‌ సామ్రాజ్యంలోని పశ్చిమ భాగాన్ని కా న రోమన్‌లు సంపాదించారు, రోమ్‌ చరిత్ర చిన్న వ్యాపార గ్లో, ఖా జా. కేంద్రంగా ప్రారంభమైంది. కానీ క్రీపూ. 275కు ముందు ౧ క్‌ ఒక వంద సంవత్సరాల కాలంలో వీరు గొప్ప [ | | ఆత్మవిశ్వాసంతోనూ, రాజ్య విస్తరణా కాంక్షతోనూ |; ఇట్‌ ఇటలీని మొత్తం జయించారు. అందుచేత రోమ్‌, కార్తేజ్‌ స కెస్ట్‌స్మత ష్‌ నగరాల మధ్య వైరుధ్యం ఏర్పడింది. కార్తేజ్‌ శ మెడిటరేనియన్‌ సముద్రానికి ఆవల ఉన్న నగరం. స్ట బహుశా ఆనాటికి ప్రపంచంలోనే అత్యంత బలమైన | నగరం కూడా. రోమ్‌, కార్తీజ్‌ నగరాల మధ్య ఏర్పడ్డ వైరుధ్యం కారణంగా దాదాపు వంద నంవత్సరాల జంక వాన కాలంలో మూడు యుద్దాలు జరిగాయి. వీటిని 'ప్యూనిక్‌ యుద్దా'లంటారు. చివరగా క్రీ.పూ. 146లో రోమన్‌లు కార్తేజ్‌ని ధ్వంసం చేశారు. రెండు లక్షల మంది కార్తీజ్‌ నివాసులను చిత్రవధ చేశారు. మిగిలిన 50,000 మందిని బానిసలుగా అమ్మి వేశారు. అలా వారికి ఉత్తర ఆఫ్రికా, స్పెయిన్‌ దేశాల మీద అధిపత్యం లభించింది.

శ్రీప్‌ ట్రేజియర్‌ 81 కార్తేజ్‌ని నాశనం చేసిన తరువాత రోమన్‌లు తమ దృష్టి యూరప్‌ మీదికి మళ్ళించారు. సామ్రాజ్య విస్తరణ మాత్రమే ధ్యేయంగా ఉన్న వీరు ఇప్పుడు నాగరికతను వ్యాప్తి చేయాలన్న కొత్త ఆదర్శ్గంతో బయలు దేరారు. రోమన్‌ సైనికులూ, అధికారులూ నంస్కృతిని గురించిన తమ అభిప్రాయాలను యూరప్‌ మీద రుద్దటం ప్రారంభించారు. తాము జయించిన “అనాగరిక' దేశాల్లో ప్రచారం మరింత ఉధృతంగా చేశారు. దీని ఫలితంగా అధునిక ఫెంచ్‌, స్పానిష్‌, ఇటాలియన్‌, పోర్చుగీస్‌, రొమేనియన్‌ భాషలు లాటిన్‌ భాషకు రూపాంతరాలుగా మాత్రమే కనిపిస్తాయి. శ్రీవూ. 49 - సీజర్‌ సైవిక తిరుగుబాటు సామాన్య రోమన్‌ పౌరుడు ఓడిపోవటంతో ప్రజాస్వామ్య దృక్పథం క్రీణించిపోయింది. జీతాలు తీసుకునే వృత్తి సైన్యానికి ప్రాధాన్యత పెరిగింది. సైన్యంతోపాటు దానికి నాయకత్వం వహించే ఉన్నత వంశీకుడైన సైన్యాధిపతికి కూడా ప్రాధాన్యత పెరిగింది. మారియస్‌, జూలియస్‌ సీజర్‌ అన్న అలాంటి ఇద్దరు సైన్యాధిపతులు తమ ప్రత్యర్థుల్ని నిర్దాక్షిణ్యంగా హత్య చేసి అధికారాన్ని హస్తగతం చేసుకున్నారు. జూలియస్‌ సీజర్‌ నియంత అయ్యాడు కానీ 'రాజు' బిరుదాన్ని తిరస్కరించాడు. కానీ ఈజిస్ట్‌కు వెళ్ళి కియోపాత్రాను (అలెగ్జాండర్‌ సేనాధిపతి. టాలమీ వంశానికి చెందిన జగదేక సుందరి) చూసి తిరిగి వచ్చిన తరువాత అతడు మారిపోయాడు. తన్ను గురించి తొను 'అజేయుడైన భగవంతుడు' అని ఊహించుకోవటం ప్రారంభించాడు. అదే అతని హత్యకు దారి తీసింది. అతని మేనల్లుడు ఆస్టేవియన్‌కు అలాంటి భ్రమలు ఉండేవికావు. కానీ అతడు అగస్టస్‌ సీజర్‌ అన్న బిరుదంతో మొదటి చక్రవర్తి అయ్యాడు. (ఇరాక్‌ “షా”, జర్మన్‌ 'కైజర్‌, రష్యన్‌ 'జారో మొదలైన చక్రవర్తి బిరుదాలన్నీ 'సీజర్‌ అన్న బిరుదానికి వేరు వేరు రూపాలే). రోమన్‌ చత్రవర్తుల శక్తి సామర్భ్యాల్లో చాలా హెచ్చు తగ్గులుండేవి. వారి బుద్ది స్థిమితం కూడ అలాగే ఉండేది. కానీ వారు ప్రపంచంలో చాలా భాగానికి సుదీర్ధమైన శాంతిని ఇవ్వగలిగారు. అంతకాలం శాంతిని అంతవరకూ ప్రపంచ చరిత్రలో ఎవరూ ఇవ్వలేకపోయారు. తమ నాగరికత ప్రపంచంలో శాశ్వతంగా ఉంటుందని రోమన్లు భావించారు. కానీ సామాన్య (ప్రజానీకం అణచివేయబడటం, బానిస సంస్కృతి స్థిరపడటం ప్రారంభమైనప్పటి నుంచీ రోమన్‌ నాగరికత పతనానికి బీజాలు పడ్డాయి. అప్పటినుంచీ సమాజంలో ఒక ఉన్నతవర్గం ఆవిర్భవించింది. వారి అనందంకోసం ఇళ్లలో, పొలాల్లో, గరిడీల్లో ఎందరో బానిసలు శ్రమించేవారు. ఈ బానిసల్ని మరీ ముఖ్యంగా తొలి శతాబ్దాల్లో ఎంతో నిర్జాక్షిణ్యంగా చూసేవారు. వారు పెళ్ళి చేసుకోకూడదు. సాంత ఆస్తిని కలిగి ఉండకూడదు. అంతేకాదు. వారిని వారి యజమానులు వికలాంగుల్ని చేయవచ్చు. చంపివేయవచ్చు. యజమానులకు ఈ అధికారం చట్టబద్ధంగా ఉండేది. బానిన యువకులనూ, స్రీలనూ ఉన్నత వర్గానికి చెందిన పురుషులు లైంగికంగా

82 ప్రపంచ చరిత్ర ఉపయోగించుకునే వారు. రోమన్‌ కుటుంబంలో భర్తకు భార్యాబిడ్డల చావు బతుకులమీద సర్వాధికారాలూ ఉండేవి. చట్టం దృష్టిలో అతడు మాత్రమే హక్కులు ఉన్న వ్యక్తి. రోమన్‌ల వలస ప్రాంతాల్లోని 'న్వతంత్ర' రైతుల పరిస్థితి కూడా కష్టంగానే ఉండేది. వీరు చాలా ఎక్కువ పన్నులు చెల్లించ వలసి ఉండేది. ఉత్తర ఆఫ్రికాలో స్థిరీకరించబడ్డ పన్ను రేటు పంటలో మూడవ వంతు. ఇది కాకుండా ఆరు రోజుల వెట్టి చాకిరీ కూడా ఉండేది. శ్రీశ. 350 - సామ్రాజ్య సతనం

రోమన్‌ సామ్రాజ్యం సామాన్య ప్రజానీకానికి చేసిన సాయం దాదాపు శూన్యం. కాబట్టి మధ్య ఆసియా ప్రాంతం నుంచి క్రీ.శ. మూడు, నాలుగు శతాబ్దాల్లో రోమన్‌ సామ్రాజ్యం మీద దొడి చేసిన ఫ్రాంక్‌లు, వాండల్‌లు, విసిగోతలు మొదలైన “అనాగరిక మూకలు” సామాన్య ప్రజానీకానికి స్వాతంత్ర ప్రదాతలుగా కనిపించి ఉండాలి.

అంతేకాకుండా అప్పటికే రోమన్‌ సామ్రాజ్యం శిథిలం కావటం (ప్రారంభమైంది. సామ్రాజ్య విస్తరణ ఆగిపోగానే దోపిడీ ధనం రోమన్‌ బాంకులకు అందటం కూడా ఆగిపోయింది. అంత పెద్ద సామ్రాజ్యాన్ని ఆర్థికంగా నెగ్గుకు రావడం ఎంత కష్టమో అప్పుడు అర్ధమైంది. ఈనాడు పశ్చిమ దేశాలవారు తమ డబ్బును జపాన్‌లో తయారైన విడియోల మీదా, కాంపాక్ట్‌ డిస్క్‌ ప్లయర్ల మీదా ఖర్చు పెట్టినట్ట్స రోమ్‌లోని ఉన్నత వర్గాలవారు ఆనాడు తమ అదనపు ధనాన్ని భారతదేశంలో, చైనాలో, అరేబియాలో తయారైన విలాస వస్తువుల మీద వెచ్చించేవారు అందుచేత రోమన్‌ డబ్బుకు విలువ తగ్గటం ప్రారంభించింది. ఈ నాటి బొలీవియాలో లాగా రోమ్‌లో ద్రవ్యోల్బణం తారస్థాయికి చేరుకుంది. రోమన్‌ ఆక్రమిత ఈజిస్ట్‌లో గోధుమ ధర క్రీ.శ. 276లో 200 రోమన్‌ నాణాలుండేది. అది క్రీ.శ 314లో 3,000 పెరిగింది. 344లో 78,000కి, మరికొంత కాలానికి రెండు లక్రలకూ పెరిగింది. బహంశా పశ్చిమ దేశాలు కూడా ఇలాగే పతనం కొవచ్చు. పశ్చిమ దేశాల పతనానికి న్యూక్లియర్‌ బాంబులు కాకుండా డాలర్లు పేలిపోవటం కారణం కావచ్చు. క్రీపూ. 250- రోమ్‌లో వర్గ పోరాటం

ఈలోగా రోమ్‌ న్వభానం కూడా మారిపోవటం ప్రారంభిం చింది. మార్క్‌ పరిభాషలో చెప్పాలంటే దాన్ని 'వర్గ పోరాటం” అనవచ్చు. ప్రభుత్వ వ్యవహారాల్లో తమకు కూడా పాత్ర ఉండాలని సామాన్య ప్రజలు (ప్లిబియన్లు) ఉన్నత వంశ సంజాతులతో (పాట్రీసియన్స్‌) శతాబ్దాలుగా పోరాడుతూనే ఉన్నారు. క్రీ.పూ. నాలుగవ శతాబ్దానికి వీరికి కొంత వరకూ విజయం లభించింది. సామాన్య ్రజల్లోని పురుషులకు పూర్తి పౌరసత్వ హక్కులు లభించాయి. ఉన్నత వంశీకులు మాత్రం ఇంకా ఉండేవారు. కానీ ధనికులకూ, పేదలకూ మధ్య ఉన్న కేడా అంత ఆందోళనకరంగా ఉండేది కాదు.

కానీ రోమన్‌ సామ్రాజ్యం పరిస్థితిని మార్చివేసింది. మొదటి ప్యూనిక్‌ యుద్ధం వరకూ రోమ్‌ స్వతంత్ర రైతుల సమాజంగా ఉండేది. యుద్ధాల కారణంగా వీరిలో చాలా మందిని

శ్రీప్‌ ట్రేజియర్‌ న! నాన్‌ న్‌ న్‌ శీ ద ముంచి వాయులు, నస షష సు వినిగోజ్‌లు మొదలైన బర్బరులు రోమన్‌ సై పత్తు సే న సామ్రాజ్యం మీద దాడులు చేనీ, బ్రిటన్‌ ను కు మై బ్రైన్తవం వ్యావింబుతూ. ఉండగా ట్రీళ య 1 ఖ్మి స్య ప్రాష్మమ్మ్మై | హలో రోమన్‌ సామ్రాజ్యం తూద్పు న వష స్మ జాంణవషస్టు. | వళ్ళీము. భాగాలుగా. విభవంచడిందే. స సనమ నము శ కాన్సుం 4. అయియల శతాళ్రం బలవంతంగా సైన్యంలోకి తీనుకొని ఇతర దేశాలకు పంపారు. అందుచేత వీరి ఆస్తులు అప్పుల పాలయ్యాయి. ఆహార పదార్థాల్లో ఏర్పడ్డ కొరతను బానిసలు తమ శ్రమశక్తితో పూరించారు. వీరిని పెద్ద సంఖ్యలో ఓడల్లో తీసుకొనివచ్చి రోమన్‌ వ్యవసాయ క్షేత్రాల్లో పని చేయించేవారు. లేదా సీసిలీవంటి కొత్త వలస [ప్రాంతాలకు వీరిని తరలించి పెద్దపెద్ద వ్యవసాయ క్షేత్రాలను నిర్వహించేవారు. నిర్బంధ మిలిటరీ సర్వీసు నుంచి తిరిగి వచ్చిన సామాన్య ప్రజానీకానికి తాము పేదరికంలోకి దిగజారిపోయామన్న విషయం తెలిసి వచ్చేది. బానిసలే సంపదగా అభివృద్ధి చెందిన కొత్తరకం ఉన్నత వంశీకులకు వారి పొలాలు తాకట్టులో ఉండేవి. వారికి పొరనత్వ హక్కులు కూడా మిగిలి ఉండేవి కావు, అంతవరకూ ఏథెన్స్‌లో లాగా పురుషులందరూ పాల్గొనటానికి వీలున్న ప్రజాస్వామ్య పరిపాలనపోయి సెనేట్‌ పరిపాలన అమలులోకి వచ్చింది. సెనేట్‌ చర్చల్లో ఉన్నత వంశీకులు మాత్రమే పాల్గొనే అవకాశం ఉండేది.

ధనికులకూ, పేదలకూ మధ్య జరిగిన ఈ రాజకీయ సంఘర్షణను గురించి చరిత్ర పుస్తకాలు చాలా తక్కువగా చెబుతాయి. ఉన్నత వంశాలకు చెందిన 'గొప్ప వారిని” గురించి మనం చాలా వింటాం. కానీ క్రీపూ. రెండవ శతాబ్దంలోనూ, మొదటి శతాబ్బంలోనూ విప్లవాత్మకమైన మార్పులు వరుసగా వచ్చాయి. ధనికుల నుంచి పెద్ద వ్యవసాయ క్షేత్రాలను స్వాధీనం చేసుకోవటానికీ, పేదలకు బంధనాలుగా తయారైన అప్పుల్ని రద్దు చేయటానికీ ప్రయత్నాలు జరిగాయి. కానీ ఆ తిరుగుబాట్లు ఫలించలేదు. క్రీపూ. 73లో స్పార్టకస్‌ నాయకత్వం క్రింద తిరుగుబాటుచేసి, రోమన్‌ సైన్యాలను రెండు సంవత్సరాల పాటు తిప్పి కొట్టిన బానిసలు కూడా ఓడిపోయారు. వారిలో 6000 మంది రోమ్‌కు వెళ్ళే దారిలో శిలువ వేయబడ్డారు. .

వక వ్రవంచ చరిత్ర మతం క్రనుక్రమాభివృద్ధి

ప్రపంచాన్ని నాగరికం చేయాలన్న రోమ్‌ ఉద్యమానికి అర్ధం లేకుండా పోయింది. ఎగుమతి చేయటానికి రోమన్‌లకు కొత్త భావాలు లేకుండా పోయాయి. కానీ శతాబ్దాలపాటు తాను తిరస్కరిస్తూ, అణగదొక్కుతూ వచ్చిన దాన్ని రోమన్‌ సామ్రాజ్యం చివరి శ్వాస తీసుకోవటానికి ముందు ప్రపంచానికి వారసత్వంగా ఇచ్చి పోయింది. అదే క్రైస్తవమతం.

అగస్టన్‌ సీజర్‌ రోమన్‌ సామ్రాజ్యాన్ని పరిపాలిస్తున్న కాలంలో అతని అధీనంలో ఉన్న జుడియా అన్న రాష్ట్రంలో జీసస్‌ అన్న అబ్బాయి జన్మించాడు. అతని బాల్యాన్ని గురించి ఫు. శ్‌ శాా స

సయం!

శ్రీప్‌ ట్రేజియర్‌ రక్‌ మనకేమీ తెలియదు. కానీ 30 నంవత్సరాల వయన్సు వచ్చేసరికే అతడు మత్రవక్తగా నలుగురి దృష్టినీ ఆకర్షించటం ప్రారంభించాడు. అతనికి అనుయాయులు కూడా తయారయ్యారు. ఇనయా మొదలైన యూదు ్రవక్తల్లాగా అతడు కూడా దేవుడు ఒకడే అని బోధించటం ప్రారంభించాడు ఆ దేవుడు ఎవరు పిలిచినా పలుకుతాడు. జీసస్‌ ప్రధానంగా తన బోధనల్ని యూదులకే వినిపించినా అతడు వారిని ఇతరుల నుంచీ వేరు చేయలేదు. జీసస్‌ దేవుడు అన్ని జాతులకూ చెందిన అందరు మానవులకూ దేవుడు. అప్పటికే ఇసయా అన్న ప్రవక్త హీబ్రూల కోపదారి ఎడారి దేవుణ్ణి నాగరికుణ్ణిగా చేశాడు. అతణ్గి విశ్వజనీనమైన దేవుణ్ణిగానూ అన్యాయాలనూ, అక్రమాలనూ ప్రతిఘటించమనిీ, పేదలను ఆదుకోమనీ ప్రజలను ఆదేశించే దేవుడిగానూ రూపాందించాడు. దీనికి పొడిగింపే జీనస్‌ చెప్పిన దయాళువైన దేవుడు, చాలా మంది యూదులు జీసస్‌ తను సంప్రదొయాన్ని దోచుకుపోయాడని భావించటంలో, ఆందోళన పడటంలో ఆశ్చర్యం లేదు. సర్వమానవ సౌభ్రాతృత్వాన్ని గురించి జీనస్‌ అభిప్రాయాలు విప్లవాత్మకంగా ఉండటం చేత అతని సామాజిక, రాజకీయ బోధనలు రాజద్రోహకరంగా ఉన్నాయని జూయిస్‌, రోమన్‌ అధికారులు భావించారు. మూడు సంవత్సరాలు మాత్రమే జీసస్‌ తన భావాలను ప్రచారం చేశాడు. ఆ తరువాత అతణ్జి కుట్రదారునిగ ప్రకటించి, మరణశిక్ష విధించారు. క్రీశ. 50 - తొలివాళ్ళలో చర్చి వ్యవస్థ

జీసస్‌ జీవితమూ, బోధనలూ “న్యూటెస్ట్‌మెంటొ లోని నాలుగు “గాన్పల్స్‌' లో వర్ణించబడ్డాయి. అతని బోధనల (ప్రేరణగా వచ్చిన చర్చి వ్యవస్థకు ప్రోత్సాహం ఇచ్చినవారే తొలి కైస్తవులు. మరీ ముఖ్యంగా సెయింట్‌ పాల్‌ రచనలు అందుకు చాలా ఎక్కువగా దోహదం చేశాయి. జీసస్‌ తన ప్రాణాన్ని మానవుల పాపాలను ప్రక్షాళనం చేయటం కోసం త్యాగం చేశాడని చెప్పినవాడు ఇతడే. ఈ మాటను జీనస్‌ స్వయంగా ఎప్పుడూ చెప్పలేదు. స్త్రీలు అవినీతిని (ప్రోత్సహించే తళుకు కత్తెలనీ, వారు 'నిళ్శబ్దంగా, వినయంగా' ఉండాలనీ సెయింట్‌పాల్‌ భావించాడు. అందుచేతనే అతడు పురుషాధిపత్యం ఉన్న చర్చి వ్యవస్థను స్థాపించాడు. అంతేకాకుండా అతడు బానిసలు తిరుగుబాటు చేయకూడదని ఆదేశించాడు. సెయింట్‌పాల్‌ ఆదేశం ప్రతి వ్యక్తికీ తిరుగుబాటు చేయగల విలువ ఉందన్న జీసస్‌ అభిప్రాయానికి పూర్తిగా విరుద్ధమైంది.

శిష్యులు అర్ధం చేసుకున్న పద్ధతీ, వారి అతి ఉత్సాహం కారణంగా ఇతర ప్రవక్తల బోధనలలాగే జీసస్‌ బోధనలు కూడా మారిపోయాయి. తాను దేవుణ్ణి కాననీ, బోధకుణ్ణి మాత్రమేననీ, బుద్ధుడు ఎంతో స్పష్టంగా చెప్పాడు కానీ బౌద్భులు అతని విగ్రహాలను శతాబ్దాలుగా పూజిస్తూనే ఉన్నారు. అతని ఆశీర్వాదాలను కోరుతూనే ఉన్నారు. అలాగే జీసస్‌ చనిపోగానే అతని సందేశాన్ని గురించి యుద్ధం ప్రారంభమైంది. తొలి క్రైస్తవులు జీసస్‌ను గురించి తీవ్రమైన అభిప్రాయ భేదొలను వ్యక్తం చేశారు జీసస్‌, భగవంతుడూ వేరువేరా? జీసస్‌, భగవంతుని కంటే తక్కువ అవునా కాదా? లేక జీనసే భగవంతుడా? భగవంతునిలో

త వ్రవంచ చరిత్ర జీనస్‌తో పాటు మూడవ శక్తి అయిన “హోలీ గోస్ట్‌ కూడా ఉన్నదా లేదా? ఇలాంటి అభిప్రాయాలు తీవ్రస్థాయిలో చర్చకు వచ్చాయి. క్రమేణా చిట్టచివరి సిద్ధాంతమే గెలిచింది. ఆంటే భగవత్తత్వంలో భగవంతుడూ, జీనస్‌ హోలీ ట్రినిటీ) అంటారు. తరువాత అన్ని మత నంప్రదాయాల్లో జరిగినట్టే క్రైస్తవ మతంలోనూ జరిగింది. “హోలీ టినిటి” సిద్ధాంతాన్ని చర్చి వ్యవస్థ అంగీకరించిన తరువాత ఆ సిద్ధాంతంతో విభేదించినవారు (వారు గాస్పెల్స్‌లో జీసస్‌ చెప్పిన ప్రతి అక్షరాన్నీ నమ్ముతున్నా సరే) బహిష్కరణకు గురయ్యారు. ఆనాడు ప్రజాభిమానాన్ని పొందుతూ ఉన్న మతాల నుంచి కొన్ని అంశాలను తొలి దశలో కస్త మతం సొంతం చేసుకుంది. భగవంతుడు ఒకడే అయినా అతనికి మూడు అంశలుంటాయన్న నూత్రాన్ని అలెగ్లాండ్రియనిజం నుంచి క్రైస్తవమతం తీసుకుంది. రక్తతర్చణం వునర్‌ వికననానికి దారి చూపుతుందన్న పాత నమ్మకాన్ని మిధరాయిజమ్‌ నుంచి గ్రహించింది. అలాగే వారి ప్రార్థనా వేదికలనూ, దేవలయాలనూ తనలోకి కలుపుకుంది. వారు కొవ్వాత్తులు వెలిగించి, ప్రార్ధన చేసే సంప్రదాయాన్నీ, ధ్యానాన్నీ కూడా గ్రహించింది. అందుచేత కొత్తగా క్రైన్తవ మతం పుచ్చుకుంటున్న వారికి పెద్ద ఇబ్బంది లేకుండా పోయింది. అంతమాత్రం చేత క్రైస్తవ మతం బోధించిన నైతిక శక్తినీ మానవతా విలువలనూ తక్కువగా చూడకూడదు. మానవులు బానిసత్వంలో మగ్గిపోతున్న ఆ కాలంలో క్రైస్తవ మతం బోధించిన విలువలు ప్రజల్ని ఎంతో బలంగా ఆకర్షించి ఉండాలి. 32% = క్రైస్తవ సామ్రాజ్యం ప్రమాదకరమైన ఈ కొత్త మతాన్ని సమూలంగా పెరికి వేయాలని రోమన్‌ చక్రవర్తులు ఎంతో పప్రయత్నించారు.కానీ క్రీస్తు చనిపోయిన తరువాత రెండు వందల సంవత్సరాల్లో అళని సందేశం విన్శతంగా వ్యాపించింది. అందుచేత రోమన్‌ చక్రవర్తుల అణచివేత కార్యక్రమాలు తారాస్థాయికి చేరుకున్నాయి. డయోక్షీషియన్‌ చక్రవర్తి 303లో చర్చి అన్తులను స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. క్రైస్తవ మత సాహిత్యాన్ని నాశనం చేశాడు. చాలామంది కైస్తవుల్సి హతమార్చాడు. ఈ క్రూరమైన అణచివేతను కైస్తవులు ప్రశాంతంగా గంభీరంగా ఎదుర్కోవటం చాలా చిత్రంగా పరిస్థితిని తారుమారు చేసింది. తరువాత వచ్చిన రోమన్‌ చక్రవర్తి గలేరియన్‌ క్రైస్తవుల పట్ల సహనం చూపాలని ఒక ఫర్మానా జారీచేశాడు. తరువాత చక్రవర్తి కాన్‌స్టంబైన్‌ తనకు దైవిక శక్తులున్నాయన్న భ్రమల్ని వదిలిపెట్టి 312లో తమ పతాకాలమీదా, డౌళ్ళమీదా క్రైస్తవ నంకేతాలను ఉపయోగించాడు 324 నుంచీ రోమన్‌ సామ్రాజ్యంలో కైస్తవ మతం అధికారమతమైంది. అంతటితో ప్రపంచంలో ఒక ప్రబలమైన శక్తిగా దాని స్థానం సుస్థిరమైంది. 450 - ఆతిల నుంచి పోస్‌ వరకు రోమన్‌ సామ్రాజ్యం పతనం అయిన తరువాత స్థానిక తెగలు మరొకసారి యూరప్‌లో తమ ఆధిపత్యాన్ని స్థాపించ గలిగాయి. అందుకు ఒక్కొక్క తెగ ఒక్కక్క పద్ధతిని

శ్రీస్‌ ట్రేజియర్‌ నీ అనుసరించింది. ఈనాడు ఫ్రాన్స్‌ అని పిలవబడుతూ ఉన్న ప్రాంతంలో 'గాల్స్‌' అన్న తెగవారు ఒక్కొక్కసారి ఒక పట్టణాన్ని ఆశక్రమించుకునేవారు. రోమన్‌ల స్థానంలో తామే పరిపాలించేవారు. ఆ పట్టణంలోనే స్థిరనివానం ఏర్పరచుకొని, స్థానిక ప్రజలతో వివాహ సంబంధాలు సెట్టకొనే వారు. లాటిన్‌ భాషను కూడా నేర్చుకునేవారు. ఆగెల్స్‌, శాగ్దన్స్‌, జూట్స్‌ అన్న జర్మన్‌ తెగలవారు ఇంగ్లండ్‌లో మరొక పద్ధతిని అనుసరించారు. 425లో వీరు ఇంగ్లండు మీద దండయాత్ర చేసి పట్టణాలను నేలమట్టం చేశారు. వీరు వ్యవసాయ దారులు కాబట్టి వీరికి పట్టణాల అవసరం లేకపోయింది. వీరు తమ భాషనే ఉప యోగించారు. అది క్రమంగా ఇంగ్లీషు భాషగా రూపొందింది. హూణులకు వారిదే అయిన సొంత పద్ధతి ఉండేది. నీరు దేశదిమ్మరి మంగోలియన్‌ తెగకు చెందినవారు. మధ్య ఆసియాలో వాతావరణం మారిపోవటం చేత కాబోలు వీరు పశ్చిమ దేశాలవైపు మళ్ళారు. వీరి నాయకుడి పేరు అతిల (అటిల) . అతడు చనిపోవటానికి పూర్వం వీరు గాల్‌నూ, బాల్కన్‌ దేశాలనూ, ఇటలీనీ ఆక్రమించుకున్నారు. నాయకుడు చనిపోయిన తరువాత వీరు క్రమంగా మరుగున పడిపోయారు. వాండల్‌లు, విసిగోత్‌లు ఐదవ శతాబ్దంలోగా రోమ్‌ను, రోమన్‌ సౌమ్రాజ్యానికి తూర్పు రాజధాని అయిన కాన్‌స్టాంటినోపుల్‌ను ఏడుసార్లు ఆక్రమించుకొని, తమ అధికారాన్ని చలాయించారు.

యూరప్‌లో ఇంక నామమాత్రమైన రోమన్‌ అధికారం సాగుతూ ఉండేది. 47లో జర్మన్‌ తెగల సమాఖ్య నాయకుడైన ఓడూవాసర్‌ రోమన్‌ చక్రవర్తి పదవిని రద్దుచేశాడు. అందుచేత అధికారం రోమ్‌లోనే ఉన్న పోప్‌ హస్తగతమైంది చక్రవర్తి స్థానంలో చర్చి వ్యవస్థకు అధిపతిగా పోప్‌ తన్ను తాను ప్రకటించుకున్నాడు. కానీ గ్రీకు భాషను మాట్లాడే తూర్పు ప్రాంతం స్వతంత్ర రాజ్యంగా అవతరించింది. దానికి ఒక చక్రవర్తి కూడా ఉండేవాడు. ఈ సామ్రాజ్యానికి రాజధాని కొన్‌స్టాంటినోపుల్‌. కొంతకాలం క్రితం రోమన్‌ చక్రవర్తి ఇద్దరు కుమారులకు వచ్చిన వారసత్వం తగాదా కారణంగా రోమన్‌ సామ్రాజ్యం ఇలా రెండు ముక్కలైంది. దొని ఫలితమే కాన్‌స్టాంటినోపుల్‌ రాజధానిగా తూర్పు సామ్రాజ్యం ఏర్పడటం.

ఈ తూర్పు సామ్రాజ్యం (దీన్ని బైజాంటీన్‌ సామ్రాజ్యమని కూడా అంటారు) మరి కాస్త ఎక్కువ కాలం ్రాణుూన్ని నిలుపుకుంది. ఈ గౌరవం ప్రధానంగా మొదటి జస్టినియన్‌ చక్రవర్తికీ, అతనితో సమానమైన సామర్ధ్యం కలిగిన అతని భార్య థియొడోరాకూ దక్కుతుంది. కానీ ఈ సామాజ్యం మత విషయాలలో మాత్రం స్వతంత్ర ఆలోచన లేని చాదస్తంలో కూరుకుపోయింది ఎంతో స్వతంత్ర ఆలోచన కలిగిన జీసస్‌ భావాలు కరుడు గట్టిన నమ్మక్రాలుగా మారిపోయాయి. బైజాంటిన్‌ సామ్రాజ్యం శక్తి మొత్తం తూర్పు పొరుగు రాజ్యమైన పర్షియాతో నిష్కారణంగా, నిరంతరంగా పోరాడటం కోసమే వృధా అయింది. భూమి పేరుతోనూ, మతం పేరుతోనూ వీరి పోరాటం చాలా కాలం కొనసాగింది. పర్షియన్‌ రాజులు ప్రాచీన స్థానిక మతమైన జొరాస్టియనిజమ్‌కు ప్రాణం పోశారు. అందులోకి జోక్యం చేనుకున్న కైస్తవుల్ని కఠినంగా దండించారు. బైజుాంటియన్‌లకూ, పర్షియన్లకూ జరిగిన

88 ప్రవంచ చరిత్ర యుద్దాలు ఇంత దూరం నుంచీ చూస్తున్న మనకే బాధాకరంగా ఉన్నాయి. ఈ రెండు దేశాల మధ్యా జరిగిన యుద్ధాల్లో చిక్కుకొని ఇబ్బందుల పాలైన ఈజిప్ట్‌, ఆసియామైనర్‌ దేశాలకు మరింత బాధాకరంగా ఉండి ఉండాలి. వీరి పంట పాలాలు ఈ యుద్దాల వల్ల సర్వనాశనమై పోయాయి కూడా.

అంతేకాదు. అప్పటికే శిథిలమై పోతున్న ఈ మత ప్రపంచం ఇస్లాం కరకు కత్తికి బలికావటానికి సిద్ధంగా కూడా ఉంది. 570 - మహమ్మద్‌ ఊహాకల్పన

ప్రపంచంలో ఉద్భవించిన గొప్ప మతాల్లో చిట్ట చివరిది ఇస్లాం. ఇది మహమ్మద్‌ ఇబిన్‌ అబ్బుల్లా బోధనల మీద ఆధారపడింది. అరేబియన్‌ ఎడారిలోని మక్కా అన్న చిన్న పట్టణంలో మహమ్మద్‌ 570వ సంవత్సరంలో పుట్టాడు. భర్తను పోగొట్టుకున్న ఒక ధనిక స్త్రీని పెళ్ళాడటం తప్ప అతడు 40 ఏళ్ళ వయస్సు వచ్చే వరకూ చెప్పుకోదగ్గ ఘనకార్యాలేవీ సొధించలేదు. అ తరువాత అతనికి భగవత్‌ సంబంధమైన ఊహాలు రావటం ప్రారంభించాయి. అప్పుడు ఒక్కడే అయిన దేవునికి తాను ప్రవక్తనని ప్రకటించుకున్నాడు. అబ్రహాం, మోజెస్‌, జీసస్‌ లాంటి ప్రవక్తల కోవలో మహమ్మద్‌ చిట్టచివరివాడు. మక్కాలో కాబా అన్న నల్లరాతి ముస్లిమేతర దేవాలయం చాలా కాలంగా ఉండేది. అందులో దాదాపు 360 శిలలూ, విగ్రహాలూ ఉండేవి. అరేబియాలోని అన్ని ప్రాంతాల నుంచీ యాత్రికులు ఆ దేవాలయానికి వచ్చేవారు. మహమ్మద్‌ దానికి వ్యతిరేకంగా మాట్లడటం (ప్రారంభించగానే స్థానికులు అతని మీద దాడి చేశారు. అందుచేత అతడు అక్కడికి 180 మైళ్ళ దూరంలో ఉన్న మదీనా అన్న పట్టణానికి పారిపోవలసి వచ్చింది. మహమ్మద్‌ బోధనల్ని మదీనా ప్రజలు శ్రద్ధగా విన్నారు. క్రమంగా మదీనా మొదటి ముస్లిం రాజ్యంగా అవతరించింది. మొట్టమొదటి మసీదు అక్కడే నిర్మించబడింది. మహమ్మద్‌ పదివేల సైన్యాన్ని సేకరించుకొని మక్కా మీద దొడి చేశాడు. మక్కా మహమ్మద్‌కు దాసోహమంది. కాబాలోని విగ్రహాలు ధ్వంస చేయబడ్డాయి. కానీ తెలివిగా అతడు ఆ దేవాలయంలోని నల్లరాతిని మాత్రం పడగొట్టలేదు. దాన్నే ప్రధాన ముస్లిం యాత్రాస్థలంగా మార్చాడు. ఈనాటికీ ఆ సంప్రదాయం కొనసాగుతూనే ఉంది.

క్రైస్తవ మతం లాగే ఇస్లాం కూడా అంతకు ముందున్న మతాల సంప్రదాయాలను తనలో కలుపుకుంది. అలా కలుపుకున్నది యూదు, జైన్తవ మతం సంప్రదాయాలను మాత్రమేకాదు. స్థానిక ముస్లిమేతర మతాల నంప్రదాయాలూ ఎన్నో ఇస్లాంలో లీనమయ్యాయి. ఈనాడు కాబాలోని నల్లరాతి చుట్టూ తెరలు కడతారు. కానీ ఆ రాతి మీద ఒక మహాదేవతా సంకేతం చిత్రించబడి ఉంది. ఆ దేవతను ఆరాధించే మతం ఈ కొత్త మతాలు రావటానికి కొన్ని వేల సంవత్సరాల పూర్వం నుంచీ ఉండేది.

ఇస్లాం దేవతారాధనను తనలో ఐక్యం చేసుకుంది. కానీ స్త్రీల పట్ల ఇస్తాం దృక్పథంలో

శ్రీప్‌ ట్రేజియర్‌ 39 మాత్రం ఎలాంటి మార్చు రాలేదు. అరేబియాలో ఇస్తాం పూర్వకాలంలో స్రీలకు తమ భర్తల్ని తామే ఎన్నుకునే అధికారం ఉండేది. అంతే కాకుండా వారు బహు భర్శత్వాన్ని అనుసరించేవారు. స్త్రీ తాను గర్భంతో ఉన్నప్పుడు తన భర్తల్లో ఎవరిని పుట్టబోయే పాపకు తండ్రిగా ఎన్నుకోవాలో నిర్ణయించుకునేది. మహమ్మద్‌ దీన్ని పూర్తిగా మార్చినేశాడు. లైంగికంగా పురుషునికి ఆధిపత్యాన్నిచ్చాడు. బహు భార్యాత్వాన్ని అనుసరించే హక్కును ప్రసాదించాడు. ముస్లిం జ్ఞానుల్లో ఒకడైన గజాలీ 1000 పాళ్ళ ప్రతిభలో పురుషుల్లో 999 పాళ్ళూ స్రీలలో కేవలం ఒక పాలు ఉంటాయని ప్రకటించాడు. 632 - పవిత్ర యుద్దం:

సైనిక బలాన్లి ఉపయోగించి అరేబియాలోని మిగిలిన ప్రాంతాలను ఇస్లాం మతానికి మార్పు చేస్తూ మహమ్మద్‌ తన జీవితంలోని చివరి దశను గడిపాడు. 632లో అతడు చనిపోయిన తరువాత అతని శిష్యులు అల్లా పేరుతో ప్రపంచాన్ని జయించే ఉద్యమాన్ని కొనసాగించారు. అది చాలా చిత్రమైన ఆలోచన. ఎందుకంటే మొదట్లో అరబ్‌ సైన్యం కొన్ని వేలు మాత్రమే ఉండేది. కానీ ఇస్లాం మతాన్ని స్వీకరించిన వారిలో ఆ మతం గొప్ప ఉత్సాహాన్ని పురికొల్పింది. అందుచేత వారు బలమైన సైనిక శక్తిగా కూడా రూపాందారు.

636లో వారు బైజాంటిన్‌ సైన్యాన్ని చిత్తుగా ఓడించారు. ఆ తరువాత అలసిపోయి ఉన్న ఈజిస్ట్‌నూ, ఆసియా మైనర్‌నూ ఆక్రమించుకున్నారు. క్రైస్తవ మతంలోని నైతికతకూ, జొరాష్రియనిజమ్‌లోని మార్మికతకూ మధ్య నలిగిపోతూ ఉన్న ఆ దేశాల ప్రజలు ఇస్లాం మతాన్ని ఉత్సాహంగా కౌగలించుకున్నారు. వారికి ఈ కొత్త మతం ఎంతో సరళంగా కనిపించింది. మానవుడికీ, దేవుడికీ మధ్య, గుళ్ళూ, పూజారులూ లేకపోవటం, దేవుడు ఒకడే కావటం, అతని దృష్టిలో అన్ని జాతులూ, వర్గాలూ సమానం కావటం వారిని ఆకర్షించింది.

సరళమైన, తీవ్రమైన ఇస్లాం నందేశం ఘన విజయాలను సాధించింది. అలెగ్జాండర్‌, అతిల, సీజర్లు సాధించిన విజయాలతో పోల్చి చూస్తే వీరు సాధించిన విజయాలు ఎంతో గొప్పవి. మహమ్మద్‌ చనిపోయిన వంద సంవత్సరాల్లోనే ముస్లిములు పర్షియా, అప్టనిస్తాన్‌, తుర్కిస్తానలను జయించి, తూర్పు దిక్కున చైనా సరిహద్దుల వరకూ వెళ్ళారు. పడమటి దిక్కున సహారా ఎడారికి ఉత్తరాన ఉన్న ఆఫ్రికాను, స్పెయిన్‌ను, జయించారు. అంతే కాకుండా ్రాన్స్‌లో సగభాగాన్ని జయించారు. కానీ 732లో వీరిని ఫ్రాన్స్‌ పైరవీస్‌ పర్వతాల అవతలికి తరిమి వేసింది. 661 - సున్నీలు, షియాలు:

కానీ ఇస్తాం కూడా శాఖలుగా విడిపోక తప్పలేదు. నున్నీ ఇస్లాంను ఆదరించే సౌదీ అరేబియాకూ, షియా ఇస్లాంను అనుసరించే ఇరాక్‌కూ మధ్య ఉన్న అగాథం మీకు ఈనాడు చిత్రంగా కనిపించవచ్చు. ఈ చీలిక 661లోనే వచ్చింది. మహమ్మద్‌ ప్రవక్త సోదరులూ, అల్లుళ్ళూ కాకుండా ఉమయ్యాద్‌ కుటుంబీకులు కలీఫాలు (ఇస్లాం మతాధిపతులు)గా

40 ప్రపంచ చరిత్ర గుర్తించబడ్డారు. దీన్ని గుర్తించినవారు సున్నీలుగా, వ్యతిరేకించిన వారు షియాలుగా పేర్లు సంపాదించుకున్నారు.

ఈ చీలికల సంగతి ఎలా ఉన్నా ఇస్లాంలోని సొంన్మృతిక, ఆధ్యాత్మిక శక్తి చాలా బలమైంది కావటం చేత ఒకే ఒక శతాబ్దంలో ఆఫ్‌ఘనిస్తాన్‌ నుంచీ, మెరాకో వరకూ ఉన్న దాదాపు అన్ని దేశాలూ వీరికి తలవంచాయి. ఆ దేశాలు ఈనాటికీ ఇస్లామిక్‌ దేశాలుగావే ఉంటున్నాయి.

ఇస్లామిక్‌ సాంకేతిక పరిజ్ఞానం

దండయాత్రలకు బయలు దేరిన తొలి ముస్లిములు ఖురాన్‌ ఒక్కటే గొప్ప గ్రంధమని భావించారు. అందుచేతనే ఇతర గ్రంధాలను నాశనం చేయటం ప్రారంభించారు. వారు అలెగ్జాండ్రియాలోని గొప్ప గ్రంధాలయాన్ని అగ్నికి ఆహుతి చేశారు కూడా. కానీ వారి అభిప్రాయాలు త్వరలోనే మారి పోయాయి. చైనా, భారత దేశాల భావాలతో వారికి సంబంధం ఏర్పడ్డ తరువాత వారే స్వయంగా విజ్ఞాన "సముపార్టన కోసం నడుం కట్టారు.

బాగ్దాద్‌ కొత్త రాజధానిగా రూపొందింది. ప్రపంచానికి సంస్కృతీ కేంద్రమైంది. గ్రీకు మహా గ్రంధాలను యూరోపియన్లే మరచి పోయిన కాలంలో - వాటిని ఇస్లామిక్‌ విద్వాంసులు అధ్యయనం చేయటం ప్రారంభించారు. భారత దేశం నుంచి కొత్త గణిత శాస్త్ర సిద్ధాంతాలను సేకరించి తమ సామ్రాజ్య మంతా విస్తరింపచేశారు. “ఆల్జీబ్రా” అన్నది అరబిక్‌ పదమే. చైనా వారి వద్ద నుంచీ కాగితం తయారు చేయటం నేర్చుకొని ముద్రణను (ప్రారంభించారు.

అంతేకాకుండా వారు వైద్య, భౌతిక శాస్త్రాల్లో గొప్ప విజయాలను సాధించారు శరీరమంతా రక్త ప్రసరణ జరుగుతుందని కనిపెట్టిన వ్యక్తి పదిహేడవ శతాబ్దపు బ్రిటిష్‌ శాస్త్రవేత్త విలియం హార్వే అంటారు. కానీ ముస్లిములకు ఈ విషయం చాలాకాలం ముందే తెలును. ఈనాడు మనం శాస్ర్తీయ పద్ధతి (సైంటిఫిక్‌ మెధడ్‌) అన అంటూ ఉన్న క్రమబద్ధమైన ఆలోచనను ప్రవేశపెట్టింది ఇస్లామిక్‌ రసవాదులే. ఎనిమిది, తొమ్మిది శతాబ్దాల్లో అరబ్‌ ప్రపంచంలో అనేక విశ్వ విద్యాలయాలు స్థాపించబడ్డాయి. కానీ వాటిలో పురుషులకు మాత్రమే ప్రవేశం ఉండేది. ఆ సంప్రదాయం ఈనాటికీ అనేక సందర్భాల్లో మనకు కనిపిస్తూనే ఉంటుంది.

యూరప్‌లో చీకటి యుగం (క్రీశ. 5 నుంచి 10వ శతాబ్దం వరకు)లో విజ్ఞాన జ్యోతి ఆరి పోకుండా కాపాడిన వారు కైస్తవ నన్యానులు. కానీ వారు ఎక్కువ కాలం ప్రాచీన గ్రంధాలకు ప్రతులు రాస్తూ గడిపారే తప్ప తమంతట తాముగా ముందుకు సాగలేదు. అరబ్బులు అలాంటి ముడి సరుకునే తీసుకొని ఉత్తేజకరమైన కొత్త విషయాలుగా

శ్రీప్‌ ట్రేజీయర్‌ 41 రూపొందించారు. ప్రపంచంలో విజ్ఞాన చక్రాలు ముందుకు సాగటానికి దోహదం చేశారు. మహమ్మద్‌ జన్మించిన తరువాత దాదాపు 100 సంవత్సరాల కాలం పశ్చిమార్ధ గోళంలో ఇస్లామిక్‌ నాగరికత అగ్రగామి నాగరికతగా ఉండేది. ఇస్లామిక్‌ నాగరికత ఒక అర్థిక వ్యవస్థను కూడా అభివృద్ధి చేసింది విశాలమైన ముస్లిమ్‌ సామాజ్యంలో వ్యాపారాన్నీ, పరిశ్రమల్నీ ప్రోత్సహించటం కోసం సమగ్రమైన బ్యాంకింగ్‌ వ్యవస్థ కూడా అభివృద్ధి చెందింది. ఆనాడు మెక్కాలో ఒక బ్యాంక్‌ డ్రాఫ్ట్‌ తీసుకొని దాన్ని మొరాక్‌లోని మరకేష్‌ పట్టణంలో మార్చుకునే వీలు కూడా ఉండేది. మనం వారికి కొన్ని సందర్భాల్లో కృతజ్ఞత తెలియచేయటం లేదు కానీ ఆధునిక బ్యాంకింగ్‌ వ్యవస్థకు దారి చూపిన వారు తొలి ముస్లిములే. ఆఫ్రికన్‌ నైస్తవులు

క్రైస్తవ మతం చాలా ముందుగానే అఫ్రికాలోకి చొచ్చుకొని పోయింది. కుష్‌ దేశపు రాణి రాయబారి జెరూసలెంలో ఉండేవాడు. ఏసుశ్రీస్తు శిష్యుడైన ఫిలిప్‌ అతనికి మతబోధ చేశాడు. వీరిద్దరూ కలిసి కుష్‌ దేశానికి చెందిన రధంలో గాజాకు ప్రయాణం చేస్తుండగా ఆ రాయబారి క్రైస్తవ మతాన్ని స్వీకరించాడని చెబుతారు.

కానీ ఆ రాయబారే తన మాతృదేశంలో ఏసుక్రీస్తు సందేశాన్ని ప్రచారం చేశాడో లేదో చెప్పటం ఎవరికీ సాధ్యం కాదు. సహారా ఎడారికి దక్షిణాన క్రైస్తవ మతాన్ని స్వీకరించిన

“మొట్ట మొదటి దేశం పేరు 'అక్సమ్‌'. అది ఆధునిక ఇతియోపియాలోని టిగ్రే ప్రాంతంలో ఉంది. ఆ రాజ్యం మొదటి శతాబ్దానికి బలమైన వ్యాపార కేంద్రంగా అభివృద్ది చెందింది. నాలుగవ శతాబ్బ్దానికల్లా ఎర్ర సముద్రం మీదుగా ఈ దేశం చేసిన వ్యాపారం బాగా అభివృద్ధి చెంది బంగారు నాణాలు ముద్రించే స్థాయికి చేరుకుంది. ఈ నాణాల మీద క్రైస్తవ చిహ్నమైన శిలువ ఉండేది. ఆనాటి నుంచీ ఈనాటి వరకూ ఇతియోపియా కైస్తవ మతాన్నే అనుసరిస్తూ ఉంది.

తి వ్రపంచ చరిత్ర తూర్పున కాంతి పుంజం రోమన్‌ సామ్రాజ్యం చీలిపోయాక యూరప్‌లోని 'అనాగరిక' తెగలవారు. (వీరిలో చాలామంది ్రైస్తవ మతాన్ని పుచ్చుకున్నవారు) చైనాలో ప్యూడలిజంను పోలిన సామాజిక వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేసుకొని అందులో స్థిరపడ్డారు. ఈ వ్యవస్థ యుద్గోన్మాదులైన కొందరు సేనాధిపతుల అధికారం మీద ఆధారపడి ఉండేది. వీరు తమ భద్రత కోసం కోటలు నిర్మించుకున్నారు. తమను తాము రాజులనీ, రాజ ప్రతినిధులనీ పిలుచుకున్నారు. రైతులు వ్యవసాయం “చేయాలి. యుద్దాల్లో వారి ప్రభువులకు సాయపడాలి. వారు తమకు ఇస్తూ ఉన్న “భద్రతకు బదులుగొ వారికి విలానమయమైన జీవితాన్ని గడిపే వీలు కల్పించాలి. యూరప్‌ ఇలాంటి కొన్ని వేల చిన్న చిన్న రాజ్యాలుగా చీలిపోయింది. ప్రయాణం, వ్యాపారం తమ ప్రాధాన్యతను పొగొట్టు కోవటం చేత రోడ్డు పాడైిపోయాయి. క ా హా! న సా. నన లు య (ం ా లను. , న ఇ వ్యా గ క. వాట క్‌ పో ్‌ క్‌ క _ ల్ల అర... వక టి |. (| స నన వ న త కు

జీప్‌ ట్రేజియర్‌ శ్రి

చీకటియుగం అంటే ఇదే. మెడిటరేనియన్‌ నాగరికతలు సైన్సు, కళలు, తత్వశాస్త్రం మొదలైన రంగాల్లో సాధించిన అభివృద్ధిని యూరస్‌ పోగొట్బకుంది. కొంతవరకూ ఆ విజ్ఞాన జ్యోతి ఆరిపోకుండా కాపాడుకుంటూ వచ్చిన వారు క్రైస్తవ మతాధికారులు, సన్యాసులు, సన్యాసినులు మాత్రమే. విజ్ఞానం విలువను అర్థం చేనుకున్న వారు కూడా వీరు మాత్రమే. స్థానికంగా ఉన్న దుర్మార్గ పాలకులు కూడా వీరిని అణచి వేయటం సాధ్యం కాదని భావించారు.

• కానీ ప్రపంచంలోని మరో ప్రాంతంలో గొప్ప అభివృద్ధి జరగటం ప్రారంభమైంది. ఒక వేళ చైనీయులు ఏడవ శతాబ్దంలో యూరప్‌దాక వచ్చి ఉంటే అక్కడి పరిస్థితిని చూసి మెచ్చుకొని ఉండేవారు కారు. లేదా తరువాత శతాబ్దాల్లో వారు తాము కనిపెట్టిన తుపాకి మందును తమ అహంకారానికి జతచేసి నిర్దాక్షిణ్యంగా ఇతర దేశాల మీద దండయాత్రలు చేసి ఉన్నా వగ్రపంచ చరిత్ర మరో రకంగా ఉండేది.

వడమటి దేశాల వారు చైనాను అర్థం చేనుకోవటానికి ఇబ్బంది పడతారు. “మింగ్‌” పాత్రలు, కన్ఫ్యూషియస్‌ తప్పా మిగిలిన పేర్లు కూడా వారికి కొత్తగానే కనబడతాయి. కానీ నిజమైన అంతర్జాతీయ చరిత్ర ప్రపంచంలో ఆనాటి నుంచీ ఈనాటి వరకూ అత్యధిక జనాభా కలిగిన దేశాన్ని గౌరవించక తప్పదు. చైనా చరిత్రతో పోల్చి చూడటానికి మనకు (పాశ్చాత్యులకు) తగిన కొండ గుర్తులు లేవు. అందుచేత చైనా రాజుల, రాజవంశాల, యుద్ధాల, సేనాధిపతుల దండయాత్రల పట్టీలు మనకు ఎదురైనప్పుడు మనం దిగ్భమతో ఆగిపోతాం. శ్రీశ. 23 - చైవా నమూనాలు

చైనా చరిత్రకు పునరావృతమయ్యే స్వభావం ఉంది. అదే నమూనా మళ్ళీ మళ్ళీ వస్తూ ఉంటుంది. క్రీ.పూ. నాలుగు శతాబ్దాల పూర్వం హక్‌ వంశం లాగా ఒక రాజకుంటుంబం అధికారాని కొస్తుంది. దొదాపు చైనా మొత్తం వారి అధీనంలో ఉంటుంది. కానీ చైనా గోడకు అవతలి వైపు నుంచీ వచ్చే దేశదిమ్మరుల బెడద వారికీ తప్పదు. ఆ బెడద ఒక్కోసారి ప్రమాదంగా తయారౌతుంది. ఉదాహరణకు అలాంటి ప్రమాదం క్రీశ. 23లో హాన్‌ వంశానికొచ్చింది. వారి రాజధాని ఛార్‌గన్‌ను ఈ దేశ దిమ్మరులు ఆక్రమించుకున్నారు. ఒక్కోసారి చైనాలో విప్లవాలు వస్తాయి. రాజ వంశాలు అధికారాన్ని పోగొట్టుకుంటాయి. ప్రపంచంలోని ఇతర దేశాల్లో కంటే చైనాలో రైతులు నడిపిన విప్లవాలు ఎక్కువగా వచ్చాయి. తూర్పు దేశాల ప్రజల మనస్తత్వం 'విచిత్ర' మైందనీ, వారు కర్మనూ, రాజరికంలోని హెచ్చు తగ్గుల సామాజిక వ్యవస్థనూ సందేహించకుండా అనుసరిస్తారనీ పాశ్చాత్యులు నమ్ముతారు. అది కేవలం వారి భ్రమ మాత్రమే.

చైనాలో రెండవ శతాబ్దంలో భయంకరమైన ప్లేగు వ్యాధి వచ్చింది. హాన్‌ వంశ పతనానికి కారణభూతమైన రైతు విప్లవాలకు ఈ ప్లేగు కూడా దోహదం చేసింది. ఈ విప్లవాలకు

న! వ్రసంచ చరిత్ర మరింత ముఖ్యమైన కారణం రాజులు విధించిన అధిక పన్నులు. ఈ విప్లవాలు విన్ఫతమైన అంతర్యుద్ధాలకు కారణమయ్యాయి. ఉదాహరణకు 1884లో వచ్చిన పనుపు వచ్చ తలపాగల తిరుగుబాటు' (ఎల్లో టర్బన్స్‌ రివోల్ట్‌) ౩0౦ నంవత్సరాల కాలం కొనసాగింది. దీనితో పోల్చితే లిటిష అంతర్యుద్ధం చిన్న ఆందోళనగా మాత్రమే అనిపిస్తుంది.

ఒక వంశం పతనం ఆయిన వెంటనే గందరగోళ పరిస్థితులు ఏర్పడతాయి. ఆ కాలంలో కేంద్రీకృతమైన అధికారం ఉండదు. స్థానిక సేనాధిపతులు పలకల చట్రాల్లాంటి చిన్న చిన్న రాజ్యాల్లో అధికారం కోనమూ, ప్రాబల్యం కోనమూ, ఒకరితో ఒకరు పోటీ పడతారు. ఇదీ చైనాలోని పద్ధతి. కానీ ఈ స్థానిక రాజుల వికేంద్రీకృత పరిపాలన మరీ అంత భయంకరంగా ఉండేది కాదు. కానీ చైనా చరిత్ర లోని భౌతిక, సాంస్కృతిక విజయాలన్నీ కేంద్రీకృత రాజరికం అధికారంలో ఉన్న కాలాల్లో మాత్రమే సాధించబడ్డొయి. హాన్‌ వంశ పతనం తరువాత కాలాన్ని 'గందరగోళ యుగం' అంటారు. ఆ కాలంలో చైనా ఉత్తర భాగం మళ్ళీ వస్తు మార్పిడి ఆర్థిక వ్యవస్థలోకి దిగజారి పోయింది.

నిరంతరంగా చిత్రాలూ, దృశ్యాలూ మారి పోతున్న విచిత్ర సుందరదేశం చైనా. మళ్ళీ చైనా ఏకీరణను సాధించిన వారు టర్కో - చైనీస్‌ ఉన్నత వంశాల వారు. వీరు వాయువ్య రాష్ట్రమైన 'సుయ్‌"కి చెందిన వారు. కుంగ్‌ - పూత్సు భావాలను అనుసరించిన మొదటి చక్రవర్తులు కూడా వీరే. వీటినే కన్ఫ్యూషియస్‌ భావాలని కూడా అంటారు. ఈ భావాలు విద్యా, ప్రభుత్వ రంగాల్లో 20వ శతాబ్దం వరకూ అనునరించబడ్డాయి. దక్తిణ చైనాలోని వ్యావసాయిక ప్రాంతాలనూ, ఉత్తర చైనాలోని సైనిక, పరిపాలనా కేంద్రాలనూ కలుపుతూ కాలువలు నిర్మించటాన్ని ప్రారంభించింది కూడా వీరే. ఆనాటి కాలువలు కొన్ని ఈనాటికీ ఉపయోగంలో ఉన్నాయి. కానీ ఈ నుయ్‌ రాజ్యం సుదూరాన ఉన్న అనం, సిలా (ఆధునిక వియత్నాం, కొరియా దేశాలు) దేశాలను జయించాలన్న కోరికతో పెద్దగా ధన వ్యయం అయ్యే దండయాత్రల్ని ప్రారంభించింది. ఇది మాత్రం అంత విజ్ఞత కలిగిన పనికాదు. ఆ యుద్ధాల ఫలితాలు కూడా నిరాశగానే ఉన్నాయి. అంతకు మించి ఆ యుద్దాల కోనం విధించిన నిర్భందపు పన్నులూ, బలవంతపు సైనిక సేవా మరింత చెడు పరిణామాలను తెచ్చాయి. వీటీ ఫలితంగా చైనా మొత్తం మీద ప్రజాదరణ ఉన్న తిరుగుబాట్లు తలెత్తాయి. 618లో యాంగ్‌-టీ చక్రవర్తిని హత్య చేశారు.

626 - అత్యంత నాగరిక దేశం:

అ తరువాత పది సంవత్సరాలు అంతర్యుద్ధం జరిగింది. కానీ ఈ అంతర్యుద్ధం తరువాత టాంగ్‌ అన్న ఒక కొత్త రాజవంశం అధికారానికొచ్చింది. ఈ వంశానికి చెందిన టాయ్‌సంగ్‌ అన్న చక్రవర్తి చైనాను ప్రపంచంలోని అత్యంత నాగరిక దేశంగానూ, అభివృద్ధి చెందిన దేశంగానూ. మార్చి వేశాడు. ఈ సామ్రాజ్యానికి రాజధాని ఛాన్‌గన్‌. ఆనాడు ఇది ప్రపంచంలోని అత్యంత పెద్ద నగరం. ఈ నగర ప్రాకారాల లోపల ఎనిమిదవ శతాబ్దంలో

కీప్‌ బ్రేజియర్‌ తర్‌ పదిలక్షల జనాభా నివసించేవారు. లండన్‌, పారిస్‌ నగరాలు ఈ స్థాయిని చేరుకోవటానికి మరో పదకొండు వందల సంవత్సరాలు పట్టింది. ఛాన్‌గన్‌ అంతర్జాతీయ నగరంగా కూడా ఉండేది. ఈ నగరంలో ఎల్లప్పుడూ భారత, టర్కీ, జపాన్‌ యాత్రీకులుండేవారు. బౌద్ధమతం మతంలో, తత్వశాస్త్రంలో పునర్వికసనానికి కారణ భూతమైంది. సాహిత్యం లోనూ, కవిత్వంలోనూ కొత్త దారులు వచ్చాయి. గొప్ప కావ్యాలు వెలిశాయి. చైనాలో అంతకు ముందు ఐదు శతాబ్దాల నుంచీ కాగితం ఉండేది. ఇప్పుడు కర్ర బ్లాకుల్ని ఉపయోగించి పుస్తకాలను ముద్రించటం కూడా ప్రారంభమైంది. ఈ నాటికీ మనకు లభ్యమౌతూ ఉన్న అత్యంత ప్రాచీన గ్రంధం పేరు 'వజ్ర సూత్రం' ఇది చైనీస్‌ భాషలో ముద్రించబడ్డ బౌద్ధ మత గంథం.

అన్నిటినీ మించి ఈ కాలంలో మౌలికమైన ఆలోచన సాగింది: ఏథెన్స్‌ గొప్పతనం నశించి పోయిన తరువాత అలాంటి మౌలికత ప్రపంచంలో కనిపించలేదు. టాయ్‌సంగ్‌ చక్రవర్తి తన ఆస్థానానికి వచ్చిన కైైన్తవ, ముస్లిమ్‌ మత ప్రచారకులను ఆదరంగా ఆహ్వానించాడు. అ మతాలు ఆసక్తి కరమైనవని అతడు ప్రకటించాడు. అంతేకాదు తమ దేశంలో ఒక చర్చినీ, మసీదునూ నిర్మించుకోవటానికి అనుమతి ఇచ్చాడు. యూరప్‌లోని ఏ రాజాస్థానంలో కానీ చైనా వారికి ఇలాంటి ఆదరం లభించి ఉండేది కాదు. 907 - భగవంతుని రాజకీయ చర్చలు

టాంగ్‌ వంశం దాదాపు మూడు శతాబ్దాల పాటు అధికారంలో కొనసాగింది. ఇస్లామిక్‌ 'సైన్యాలూ, టిబెటన్లూ, వీరి మనుగడకు ప్రమాదకరంగా తయారయ్యారు. టిబెటన్లు ఎనిమిదవ శతాబ్దంలో చైనా రాజ్యానికి దాదాపు వందమైళ్ళ దూరం వరకూ చొచ్చుకొని వచ్చారు. టిబెట్‌ ఎల్లప్పుడూ చైనాలో అంతర్భాగంగానే ఉండేదని ఈనాడు బీజింగ్‌ పాలకులు చెబుతుంటారు. ఈ నేపథ్యంలో మనం టిబెటన్ల దండయాత్రను మరీ ముఖ్యంగా గుర్తు చేసుకోవాలి. కానీ చిట్ట చివరికి టాంగ్‌ సామాజ్యం దండయాత్రల కారణంగా కాక అంతః కలహాల కారణంగా కూలి పోయింది. తొమ్మిదవ శతాబ్దం చివరి భాగంలో భయంకరమైన అంటువ్యాధులు, వరదలు, కరువులు కారణంగా చైనా చాలా బాధపడింది.

ఈనాటికీ ప్రకృతి వైపరీత్యాలు వచ్చినప్పుడు బాధ పడేది పేదలు మాత్రమే. ఎంత దారుణమైన కరువు వచ్చినా ధనికులు ఆకలితో మాడిపోరు. చైనా చరిత్ర పొడవునా ఈ మౌలిక రాజకీయ సత్యాన్ని చైనా రైతులు అర్ధం చేసుకున్నట్టుగా ఇతరులెవరూ అర్ధం చేసుకోలేదు. కాబట్టి అలాంటి సందర్భాల్లో వారు పాలకుల మీద తిరుగుబాటు చేశారు. కాబట్టి చైనాలో ప్రకృతి వైపరీత్యం వచ్చినప్పుడల్లా అధికారంలో ఉన్న రాజవంశం కూలిపోయేదని చెబుతారు. 907లో టాంగ్‌ వంశం కూలిపోవటంతో చైనా రాజకీయ చిత్రపటంలో మరో మార్చు వచ్చింది. ఉత్తర చైనా మొత్తం గందర గోళంలో పడిపోయింది.

శకి ప్రపంచ చరిత్ర కానీ దక్షిణ ప్రాంతంలో సంగ్‌ వంశ పరిపాలన కింద ఒక కొత్త నాగరికత ఉద్భవించింది. పంట కాలువల వ్యవస్థ ఏర్పాటు కావటం చేత వ్యవసాయ పద్ధతుల్లో పెద్దమార్చులు వచ్చాయి. ఇది తొలి హరిత వివ్లవంలాంటి ఘన విజయం దీని ఫలితంగా ఎక్కువ దిగుబడి కలిగిన వరి వంగడాలను పండించటం ప్రారంభమైంది. ఈ పరిణామానికి పెరుగుతున్న జనాభా కూడా దోహదం చేసింది. 8-11 శతాబ్దాల మధ్య చైనా జనాభా రెండు రెట్లు పెరిగి పదకొండు కోట్లయింది.

వ్యాపారమూ, పరిశ్రమలూ అధికం కావటం చేత వ్యాపారస్తుల సామాజిక స్థాయి "పెరిగింది కన్ఫ్యూషియస్‌ భావాలు మరింత లోతుగా నాటుకున్నాయి. కుటుంబ నంబంధాలకు కాకుండా ప్రతిభకు ప్రాధాన్యత ఇచ్చి ప్రభుత్వోద్యోగులను తీసుకోవటం ప్రారంభమైంది. సంగ్‌ వంశ పరిపాలనా కాలంలో చైనా ప్రతిభకు పట్టం కట్టిన దేశం. అంతేకాదు ప్రపంచంలోని అత్యంత నాగరికమైన సంపన్నమైన దేశం. ఉత్తమోత్తమ ప్రభుత్వాన్ని కలిగిన దేశం. 320 - ప్రపంచావికి సున్నను ఇచ్చిన భారతదేశం

యూరస్‌లో చీకటి యుగం కొనసాగుతున్న కాలంలో భారతదేశంలో విజ్ఞానాభివృద్ధి జరిగింది. అళోకుని సామ్రాజ్యం పతనమైన తరువాత భారతదేశం చిన్న చిన్న రాజ్యాలుగా చీలిపోయింది. కానీ 320 ప్రాంతానికల్లా ఉత్తర భారతదేశంలో చాలా భాగాన్ని గుప్త రాజులు మళ్ళీ ఏకీకరణం చేశారు. అళోకుని ప్రాచీన రాజధాని అయిన పాట్నా వీరికి కూడా కేంద్రస్థానమే. వీరిలో ముఖ్యుడైన చక్రవర్తి మౌర్యుల్లోని ఒక చక్రవర్తి పేరును కూడా స్వీకరించాడు. అలా స్వీకరించిన పేరు శాంతి కాముకుడైన అళోకునిది కాదు, యుద్ధ వీరుడైన చంద్రగువ్తునిది. ఇది చాలా ముఖ్యమైన విషయం. ఇతడు సింధూనది నుంచీ బంగాళా ఖాతం వరకూ ఉన్న ప్రాంతాన్ని పరిపాలించాడు.

గుప్త రాజులు యుద్దాల్లో గెలవటం చేత శాంతి, సౌభాగ్యం గొప్పగా విలసిల్లిన యుగం అవతరించింది. ఈ విషయంలో మార్గాలు ఫలితాలను నిర్ణయించలేదని నిన్సందేహంగా చెప్పవచ్చు. భారతదేశంలో సంస్కృత భాషలో రాసిన గొప్ప సాహిత్యం అభివృద్ధి చెందింది. రామాయణ, భారతాలకు ప్రామాణిక ప్రతులు తయారయ్యాయి.

అవి బలమైన పురాణ గాథలు కావటంచేత మొత్తం ఆగ్నేయ ఆసియాలో అవి మహాగ్రంధాలుగా గౌరవాన్ని నంపాదించుకున్నాయి. ఇది ఈనాటికీ బౌద్ధ దేశమైన థాయిలాండ్‌లోనూ, ముస్లిం దేశమైన ఇండొనేషియాలోనూ నాటకాలుగా, నాట్యాలుగా, గీతాలుగా మళ్ళీ మళ్ళీ చెప్పబడుతూ ఉన్నాయి.

అంతేకాదు గుస్తలు ఈనాటికీ మనం ప్రతిరోజూ ఉపయోగిస్తూ ఉన్న మరో వన్తువును కూడా ఇచ్చిపోయారు. వారు దశాంశ పద్ధతిని ఊహించి, ఎంతో విలువైన 'సున్నను కనుగొన్నారు.

శ్రస్‌ ట్రెజియర్‌ శౌ

సులువుగా నంఖ్యల్ని రాసే పద్ధతిని కూడా వారే కనుగొన్నారు. అ వద్ధతి ఈనాటికీ ప్రపంచమంతా ఉపయోగించబడుతూ ఉంది. వీటిని అరబ్బులు యూరోపియన్‌ దేశాలకు తీసుకువెళ్ళారు. కాబట్టి వీటిని వారే కనుగొన్నారని అందరూ భావిస్తారు. ఇవి పూర్తిగా భారతీయులు సాధించిన ఘనవిజయాలు, ఇవి మానవుడి అభివృద్ధికి అక్షరాస్యతలాగా, చక్రంలాగా ఎంతో ముఖ్యమైనవి,

ఒకటి తరువాత ఒకటిగా వచ్చిన హూణుల దండయాత్రలు గుపష్తరాజ్యాన్ని బలహీనం చేశాయి. ఆరవ శతాబ్దం మధ్యలో గుప్త సామ్రాజ్యం చివరగా కూలిపోయింది. మళ్లీ భారత దేశం అనైక్యత పాలైంది. దాదాపు 500 సంవత్సరాల కాలం ఈ చిన్న చిన్న రాజ్యాలు తమలో తాము పోట్లాడుకుంటూ గడిపాయి. వీటిలో కొన్నిటిని హూణులు జయించారు. కానీ వీరు చాలా త్వరగా భారతీయులై పోయారు. ఉత్తర భారతదేశ నివాసులైన రాజపుత్రులు వీరికి వరావరి వారసులే.

4కి ప్రవంచ చరిత్ర కెసవమత యుద్దాలు ఆఈె ఇ ఈనాడు బహుళ జాతి కంపెనీలో మానేజిమెంటు నిచ్చెన లాంటి హెచ్చు తగ్గుల ఫ్యూడల్‌ వ్యవస్థ యూరప్‌లో గొప్పగా అభివృద్ధి చెందింది. మౌలికంగా అది స్థానిక సేనాధిపతులకూ, వారి బానిసలకూ మధ్య ఉన్న సంబంధం. కానీ ప్రతి సేవాధిపతి ప్రభువూ వం మె? భా మంగ మ న్‌్‌ క్‌ టీ ఇ మ4 0 స్తశశ సస ఏ (కల వో సజ. లలో కే శ జో 1: క్ష కాన న్న - లకి! న్యా ్ట్‌ే క 7 శ్‌ “టను టల ధరం | స్ట ర్త జ తగ. క్‌ గా శ. న్‌. స నే త్‌! జో శ గ లి వా స్కై బం సశ, న స అతని పైనున్న మరో ప్రభువుకు కప్పం కట్టవలసి స. ఆ ఉండేది. అతడు తనకు కప్పం కడుతూ ఉన్న కింది రసు ప్రభువుకు రక్షణ కల్పించేవాడు. అలా ఈ వ్యవస్థ అత్యంత జ | ట్య న బలవంతుడైన సేనాధిపతి - సైనిక ప్రభువు వద్ద మాత్రమే ర 1౧ మ) . ఆగేది. అతడు రాజో, రాజ ప్రతినిధో అయి ఉండేవాడు. (1 గ | ్‌ రాజకీయ. కుట్రలకూ, సాధారణ ప్రజలకూ ఎలాంటి ళ || మ

క్రీప్‌ బ్రేజియర్‌ శి సంబంధమూ ఉండేది కాదు. సాధారణ ప్రజలు తమ పాలాల్లో పని చేసుకుంటూ, పంటల మీద పన్ను కడుతూ ఉండేవారు. తమ ప్రభువుకు ఆపద కలిగినప్పుడు సైనిక సేవకు వెళ్ళేవారు. స్రీలు కూడా పాలాల్లో పని చేసేవారు. దానికి తోడు నీళ్ళు తీసుకు రావటం, పిండి వినరటం, వంట చేయటం, పిల్లల్ని చూసుకోవటం మొదలైన ఇంటి చాకిరీ మొత్తం చేసేవారు. వారానికొకసారి చర్చికి వెళ్ళే వారు. అప్పుడు భగవంతుని దృష్టిలో వారు పురుషులకంటే తక్కువ వారన్న విషయాన్ని మతాధికారులు వారికి బోధించేవారు. క్రైస్తవ నాగరికతలో స్రీలకున్న స్థానం అలా వ్యవస్థీకరించబడింది. వారికి ఆస్తి హక్కు లేదు. వారసత్వంగా వారు దేనికీ అర్హులు కారు. వారిని తండ్రి స్థానంలోని పురుషుడు భర్త కాబోయే పురుషుడికి దానం చేసేవాడు. వారికి విడాకులు తీసుకునే హక్కు కూడా లేదు.

అ ప్రజలకు తాము జీవిస్తున్న ప్యూడల్‌ సమాజ వ్యవస్థకు అగ్రననాధిపత్యం ఎవరిదో కూడా తెలియదు. కానీ ఎనిమిదవ శతాబ్దానికల్లా దాదాపు అందరు యూరోపియన్లకూ ఒకే ప్రభువు అధికారానికి వచ్చాడు. ఛార్లెస్‌ మార్చెల్‌ అన్న ప్రభువు '్రాంకిష్‌ సామ్రాజ్యంలో ఈనాడు మనం ఫ్రాన్స్‌, బెల్టియమ్‌ హాలెండ్‌ అంటున్న ప్రాంతాలు ఉండేవి. అరబ్బులు 'స్పెయిన్‌ను దాటి తమ సామ్రాజ్యాన్ని విస్తరింపజేయాలని ప్రయత్నించినప్పుడు వారిని తిప్పి కొట్టినవాడే ఛార్లెస్‌ మార్చెల్‌, అతని కొడుకు జర్మన్‌ భాష మాట్లాడే ప్రాంతాలను తమ సామ్రాజ్యంలో కలువుకున్నాడు. అతని మనుమడు షార్లిమేన్‌ 768లో యూరోపియన్‌ సంయుక్త రాజ్యవ్యవస్థను వారసత్వంగా పొందాడు. తరువాత అతడు రోమ్‌ను అక్రమించుకొని తన్ను తాను 'పవిత్ర రోమన్‌ చక్రవర్తిగా" ప్రకటించుకున్నాడు. 1054 - శైస్తవుల కీచులాటలు

పవిత్ర రోమన్‌ చక్రవర్తి (ఆ పేరు పెట్టకున్న ఏ రాజైన నరే) పోప్‌తో తగాదా పడ్డాడు. ఈ పోటీ శతాబ్దాల తరబడి కొనసాగింది. దీనికి తోడు రోమ్‌ కేంద్రంగా ఉన్న కాథలిక్‌ చర్చికీ, కాన్‌స్టాంటి నోవుల్‌ కేంద్రంగా ఉన్న గ్రీక్‌ అర్ధడాక్స్‌ చర్చికీ మధ్య మత సంబంధమైన కీచులాట కూడా ప్రారంభమైంది. అందుచేత 1054లో చిట్ట చివరకి క్రైస్తవ ప్రపంచం రెండుగా చీలి పోయింది.

ఇలాంటి చిన్న చిన్న కీచులాటలూ, కుట్రలూ, ప్రపంచ చరిత్ర విశాల నేపథ్యంలో చాలా అపఫ్రధానమైనవిగా అనిపించవచ్చు. కానీ వీటి ఫలితంగా పోప్‌ యూరప్‌లోని అత్యంత (ప్రధాన వ్యక్తిగా రూపాందాడు. ప్రతి దేశంలోనూ ఉన్న సవ్యాసులనూ, మతాధికారులనూ తన అధికారానికి ఆధారం చేసుకొని పోప్‌ రాజుల, చక్రవర్తుల అధికారాన్ని సవాల్‌ చేయగలిగిన శక్తిని సంపాదించుకున్నాడు. అంతేకాకుండా అతడు సాధారణ ప్రజలతో సరాసరి సంబంధం పెట్టకోగలిగాడు. తూర్పు ఆసియాలో బౌద్ధ మతం, పశ్చిమ ఆసియాలో, ఉత్తర ఆఫ్రికాలో ఇస్లాం మతం చూపించిన ప్రభావాన్ని యూరప్‌లో శ్రైస్తవ మతం చూపించింది. స్థానిక,

50 ప్రవంచ చరిత్ర గిరిజన సరిహద్దుల్ని దాటి ఒక భావానికి మానవులు న్పందించగల శక్తిని క్రైన్న్వు మతం ప్రసాదించింది.

1095 = పోప్‌ బుర్రలో మెరిసిన మెరుపు

మధ్య ఆసియా మైదాన ప్రాంతాల నుంచి 11వ శతాబ్దంలో వచ్చిన దురాక్రమణ దారులు ఇస్లాం మతాన్ని పునరుద్ధరించినప్పుడు ఈ పరిణామం స్పష్టంగా కనిపించింది. ఈ తురుష్కజాతుల వారు పదవ శతాబ్దంలో బాగ్దాద్‌ ముస్లిం సామ్రాజ్యాన్ని జయించారు. వీరు కొత్తగా ఇస్లాం మతాన్ని పుచ్చుకున్న వారు కావటం చేత తొలి యోధులతో సమానమైన ఉత్సాహం వీరికి ఉండేది. అందుచేత ఇస్లాం మతానికి పూర్వం ఉన్న బలం మళ్ళీ వచ్చింది. 1055లో బాగ్దాద్‌లో తమ అధికారాన్ని స్థాపించుకున్న రెండవ గుంపునకు చెందిన తురుష్కులు కూడా ఇలాగే ప్రవర్తించారు. వీరు తమ నాయకుడికి 'సుల్లాన్‌' అని పేరు పెట్టుకున్నారు. వారు పాలస్తీనాను స్వాధీనం చేసుకొని కాన్‌స్టాంటినోపుల్‌ చక్రవర్తిని భయభ్రాంతుణ్గి చేశారు. అతడు మరోదారి లేకుండా తమ మధ్య సంబంధాలు అంత బాగా లేకపోయినా తన్ను రక్షించమని పోప్‌తో మొరపెట్టకున్నాడు.

ఈ సందర్భంలో పోప్‌ (రెండవ అర్బన్‌) బుర్రలో ఒక మెరుపు మెరిసింది. ఆనాడు యూరప్‌ అల్లకల్లోలంగా ఉంది. చిన్న చిన్న ప్రభువులకూ, నిర్బంధపు సేవ చేస్తున్న రైతు సన్యాలకూ మధ్య పోరాటాలు సాగుతున్నాయి. కొన్‌స్టాంటినోపుల్‌ చక్రవర్తి మొర వినిపించగానే ఈ పోరాట శక్తినంతా ఉపయోగించుకోవటానికి కాన్‌స్టాంటినోపుల్‌ మీద తన ఆధిపత్యాన్ని మళ్ళీ స్థాపించుకోవటానికి పోవ్‌కు ఒక దారి కనిపించింది. అతడు కైస్తవుల మధ్య జరుగుతున్న అన్ని పోరాటాలనూ తక్షణం ఆపమని ఉత్తర్వు జారీ చేశాడు. తురుష్కుల ఆక్రమణ నుంచి జెరూసలెంను స్వాధీనం చేసుకోవాలన్న ఉద్దేశంతో 1095లో క్రైస్తవ మత యుద్దాన్ని ప్రకటించాడు. దీన్నే 'వార్‌ ఆఫ్‌ ది క్రాస్‌” అని 'క్రూసేడ్‌' అని కూడా అంటారు.

1100 - మొట్ట మొదటి ప్రచారం

బహుశా మొట్ట మొదటి సారిగా ఈ నందర్భంలోనే యుద్ధోన్మాదాన్ని రెచ్చ గొట్టటానికి ప్రచారం ఉపయోగించబడింది. తురుష్కులు ఫ్రాన్స్‌, జర్మనీ దేశాల్లో ఘోర కృత్యాలు చేన్తున్నారని పోప్‌ వార్తాహరులు చిలువలు పలువలుగా ప్రచారం చేశారు. తురుష్కులకు వ్యతిరేకంగా ప్రజాభిప్రాయాన్ని రెచ్చగొట్టారు. అలాంటి వార్తలు వ్యాపించినప్పుడు 20వ శతాబ్దంలో మనం కాస్త జాగ్రత్తగా ఉంటాం. కానీ 11వ శతాబ్దంలో అ వార్తల్నినమ్మకుండా ఉండటానికి వారికి కారణం కనిపించలేదు. వారు శిక్షణ పొందిన సైన్యాలను కూడా సమకూర్చుకోకుండా గుంపులు గుంపులుగా తమ పవిత్ర నగరమైన జెరూసలెంను విముక్తి చేయటానికి బయలు దేరారు,

ఇది చాలా విచిత్రమైన పరిజామం. ఇది సాధారణ ప్రజల జీవితాల్లో గైస్త్వవమతం ఎంత

/ ఫా నానే ము ళా శ్రీస్‌ ట్రేజియర్‌ న ? 81 సు స్తో "స లి వారా చం య

లోతుగా నాటుకొని పోయిందో స్పష్టంగా చూపుతుంది. మొట్ట మొదటి “అంతర్జాతీయ' ఉద్యమం కూడానేమో. దీని ఫలితాలు కూడా ప్రమాదకరంగా ఉన్నాయి. ఇలా మొత్తం ఐదు పెద్ద గుంపులు బయలు దేరాయి. హంగెరీ ద్వారా వెళ్ళుతున్న రెండు గుంపులు తమ లాగాలేరన్న సాకుతో మాగ్వాల జాతివారిని చంపటం ప్రారంభించారు. కానీ వాస్తవానికి వారు కొంతకాలం క్రితమే క్రైస్తవ మతాన్ని పుచ్చుకున్నారు. మాగ్వార్డ్లు ఊరుకోలేదు. వారు ఈ రెండు గుంపుల్నీచిత్రవధ చేసి కసి తీర్చుకున్నారు. మూడో గుంపునకు కూడా ఇలాంటి గతే పట్టింది. కానీ వారు రైన్‌లాండ్‌లో జీవిస్తున్న యూదుల్ని మూక ఉమ్మడి హత్య చేశారు. అలా రెండు గుంపులు మాత్రమే కాన్‌స్టాంటినోపుల్‌ను చేరుకోగలిగాయి. కానీ వారిని తురుష్క సైన్యాలు నామ రూపాలు లేకుండా చేశాయి.

నిజమైన మొదటి క్రైస్తవ మత యుద్ధం (క్రూసేడ్‌) ఒక పద్ధతి ప్రకారం జరిగింది. దీనికి నార్మన్‌లు నాయకత్వం వహించారు. వీరు రెండు సంవత్సరాల తరువాత జెరూసలెంను స్వాధీనం చేసుకున్నారు. ఈ యుద్ధాల్లో భయంకరమైన మారణకాండ జరిగింది. జెరూనలెం వీరి స్వాధీనంలో దాదాపు ఒక శతాబ్దంపాటు ఉంది ఆ తరువాత దాన్ని మళ్ళీ ముస్లింలు ఆక్రమించుకున్నారు. తరువాత చాలా కక్రూసేగ్‌లు జరిగాయి ఆధునిక సుడాన్‌ దేశంలోని న్యూబియా అన్న క్రైస్తవ రాజ్యం నుంచీ కూడా ఒక గక్రూసేడ్‌ ప్రారంభమైంది. ఇది ఘోర పరాజయాన్ని పొందింది. ఆ పరాజయం నుంచి తరువాత న్యూబియన్‌ నాగరికత కోలుకోలేదు. వారి గొప్ప నగరాలు ధ్వంనమైపోయాయి. న్యూబియా ప్రజలు మళ్ళీ గుడిసెల్లో నివసించటం ప్రారంభించారు. క్రూసేడ్డను పోప్‌లు చాకచక్యంతో రాజకీయ ఆయుధంగా ఉపయోగించారని తేటతెల్లమైంది అందుచేత వాటిలో తొలినాళ్ళలో కనిపించిన ఉత్సాహం తరువాత కాలంలో లేకుండా పోయింది.

దీనికితోడు క్రైస్తవ చర్చి వ్యవస్థకు రాజకీయమైన పట్టు తగ్గిపోవటం ప్రారంభించింది. తరచుగా యూరప్‌లోని రాజులకూ, చర్చి వ్యవస్థకూ తగాదా ఏర్పడేది. చర్చికున్న స్వాతంత్ర్యాన్నీ సంపదనూ చూసి రాజులు ఆగ్రహించేవారు. పిల్లలులేని తల్లిదండ్రులు తమ పాలాలను చర్చికి ఇచ్చేవారు. అలా చర్చీలకు పెద్ద పెద్ద అస్తులు వచ్చాయి. క్రైస్తవ మరాలు రాజుకు కాక పోప్‌కు పన్నులు చెల్లించేవారు. అలా దాదాపుగా దేశంలో పాతిక భాగం రాజుతో ఎలాంటి సంబంధమూ లేకుండా స్వతంత్రంగా ఉండేది. కాబట్టి యూరప్‌లోని రాజులు అసంతృప్తితో ఉండటంలో ఆశ్చర్యం లేదు.

చర్చి వ్యవస్థ సామాన్య ప్రజల సానుభూతిని కూడా పోగొట్టుకుంది. మతాధికారుల, నన్యాసుల స్థాయి కూడా తగ్గటం ప్రారంభించింది. ఆధ్యాత్మిక సుఖాలకంటే భౌతిక సుఖాలకే ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇచ్చేవారు చర్చి వ్యవస్థలో చేరటం ప్రారంభమైంది. వారు ఏ చట్టానికీ లోబడి ఉండే వారు కారు. సివిల్‌ కోర్టలకు కూడా వారి మీద అధికారం ఉండేది కాదు. ఈ హక్కును మతాధికారులు విస్తృతంగా దుర్వినియోగం చేశారు.

62 వ్రపంచ చరిత్ర

మంగోల్‌ శతాబ్దం వ్యవసాయ సౌకర్యాలు తక్కువగా ఉన్న ప్రాంతాల నుంచి వచ్చిన సంచార జాతుల

"వారి వల్ల స్థిర నాగరికతలకు ప్రమాదాలు ఎదురౌతూనే ఉన్నాయి. పదమూడవ శతాబ్దంలో మంగోలులు అలా అత్యంత ప్రమాదకరంగా తయారయ్యారు.

_ 1206లో మంగోలులు తమ లాంటి ఇతర టర్కిష్‌ తెగలతో కలిసి ప్రపంచంలోని అత్యంత శక్తివంతమైన సైన్యాన్ని నిర్మించారు. వీరు భింఘిజ్‌ ఖాన్‌ నాయకత్వంలో 1215లో పెకింగ్‌ (బీజింగ్‌) నగరాన్ని నేలమట్టం చేశారు. (ఛెంఘిజ్‌ ఖాన్‌” అన్న పదానికి మహా సముద్రాల మధ్య ఉన్న ప్రాంతానికి రాజు అని అర్థం) తరువాత వీరు పశ్చిమానికి

• మళ్ళి భారతదేశంలో ఉత్తర భాగాన్నీ దక్షిణ రష్యానూ, ఆర్మీనియానూ, పర్షియానూ జయించారు. ఛెంఘిజ్‌ఖాన్‌ కొడుకు తన తండ్రి (ప్రారంభించిన దండయాత్రల్ని కొనసాగించాడు. అతడు పోలండ్‌నూ, రష్యానూ జయించాడు. రష్యాలో శీతాకాలంలో యుద్ధం చేసి నెగ్గుకు వచ్చిన వాడు చరిత్రలో ఇతడు ఒక్కడే - ఇతడు 1241లో పోలిష్‌ జర్మన్‌ సంయుక్త సైన్యాన్ని ఓడించాడు.

= మగోలులు “అనాగరిక మూకి కావచ్చు కానీ వారు కొన్ని విషయాల్లో ఎంతో అభివృద్ధిని సాధించారు. చైనీయుల వద్ద నుంచీ తుపాకి మందును తయారు చేయటం నేర్చుకొని వీరు దాన్ని యూరప్‌లో మొట్టమొదటి సారిగా ఉపయోగించారు. యూరప్‌లో కనీవినీ ఎరుగని యుద్ధ తంత్రాన్ని ఉపయోగించారు. గూఢచారుల్ని ఇతర దేశాలకు పంపి ఆదేశాల మీద దాడి చేయటానికి సరైన అదును ఏదో తెలుసుకున్నారు.

కానీ వీరు శత్రువులను సర్వనాశనం - చేయటంలో ఆరితేరిన వారు. వీరు ల్‌ ళ్లు య! , తమకు లొంగిపోయిన వారిని నిర్దాక్షిణ్యం మత (స జ్‌.

_ గా బానిసలుగా చేసేవారు. లొంగిపోని ఏ తం. | వారిని ఏిన్నలూ, పెద్దలూ, స్త్రీలూ. పురు ల. క్‌ సులూ అన్న విచక్షణ లేకుండా కత్తికి ల క్‌ ళో వి: బలిచేసేవారు... వీరుదేశ. దిమ్మరులు లా ేి!,! /స కావటంచేత వీరికి నగర జీవితం టీనా వో అర్ధంకాలేదు. అందుచేత వీరు కీవ్‌ నుంచి (నేమాని గ వరకూ ఉన్న నగరాలను నేల ల్‌ సం సలి! గ మట్టం చేశారు.

మంగోలియన్‌ సైన్యాలు కావాలనుకుంటే పశ్చిమ యూరోపియన్‌ దేశాలను కూడా జయించగలిగేవి. తమ చక్రవర్తి ఓగెడాయ్‌ (ఛెంఘిజ్‌ ఖాన్‌ కొడుకు) చనిపోయి వారసత్వపు తగాదా తలెత్తటంతో మంగోలియన్‌ సైన్యాలు వెను తిరిగాయి. తరువాత . కాలంలో వీరు తూర్చు దేశాల మీద మాత్రమే తమ దృష్టిని కేంద్రీకరించారు.

శ్రీప్‌ ట్రేజియర్‌ కి పదమూడవ శతాబ్దం మధ్య భాగానికల్లా వారు చైనాను పరిపాలిస్తున్న నంగ్‌ వంశాన్ని కూలదోసి చక్రవర్తులయ్యారు. 1280లో మంగోల్‌ నాయకుడైన కుబ్లాయ్‌ ఖాన్‌ తాను చక్రవర్తినని లాంఛనంగా ప్రకటించుకున్నాడు. ఈ సమయంలో అతని సోదరుడైన హులెగు ఖాన్‌ పర్షియానూ, సిరియానూ _ ధ్వంనం చేస్తూ ఉన్నారు. ముస్లిముల రాజధాని అయిన బాగ్దాద్‌ కూడా అతని చేతుల్లో నేలమట్టం అవుతూ ఉంది. అతడు కూడా వారనత్వం వివాదం కారణంగా స్వదేశానికి బయలు దేరాడు. హులెగు ఖాన్‌ దండయాత్ర వల్ల దీర్ధకాలిక పరిణామాలు వచ్చాయి. సుమేరియన్‌ నాగరికతా కాలం నుంచీ మెసపొబటేమియా వ్యావసాయిక దేశంగో ఉండేది. చక్కని పంట కాలువల వ్యవస్థ ఆదేశాన్ని సారవంతంగా కూడా ఉంచింది హులెగు ఖాన్‌ మంగోలు సైన్యాలు పట్టణాలతోపాటు పంట కాలువల్ని కూడా నాశనం చేశాయి. అంతటితో ఆ దేశం ఎడారిగా మారిపోవటం ప్రారంభించింది. ఆనాటి నుంచీ ఈనాటి వరకూ పైరు వచ్చలు లేని దేశంగా నిలిచిపోయింది. =. అంతకు ముందున్న సామ్రాజ్యాలలాగే మంగోల్‌ సామ్రాజ్యం కూడా ఎక్కువ కాలం కొనసాగలేదు. ఆ సామ్రాజ్యంలోని తూర్పు భాగం బౌద్ధ మతాన్నీ పశ్చిమభాగం ఇస్లాం మతాన్నీ స్వీకరించాయి. వారు నాగరికతపట్ల తమకున్న ద్వేషాన్ని త్వరగానే వదులుకున్నారు. కుబ్దాయ్‌ ఖాన్‌ చైనా సామాజ్యమూ, హులెగు ఖాన్‌ పర్షియన్‌ సామ్రాజ్యమూ, అంతకు పూర్వం ఉన్న నాగరికతా, సంస్కృతీ వైభవాన్ని మళ్ళీ చేరుకున్నాయి. నగరాల్లో స్థిర పడ్డవారిని, వ్యవసాయదారుల్నీ భయభ్రాంతుల్ని చేసిన దేశదిమ్మరుల్లో చివరివారుగా మంగోలులు చరిత్రలో నిలిచి పోయారు. తరువాత శతాబ్దాల్లో శక్తివంతంగా వారి ఇరుగు పొరుగు దేశాలైన రష్యా, చైనాలు వారిని క్రమక్రమంగా తమ స్వాధీనంలోకి తెచ్చుకున్నాయి. ర శ్రా వ (రష్యా)

• ట్‌ పాత పు గ (మంకోలియా) మ సి లా పాతం మంగోల్‌ సామ్రాజ్యాలు: చెంగిజ్‌ ఖావ్‌ ఆయన వారసులు చరిత్రలో అత్యంత విశాలమైన సామ్రాజ్యాన్ని గెలుచుకున్నారు. ఆది తూర్పు చైనా నుంచి టర్కీ వరకు వ్యాపించింది. పద్నాలుగవ శతాబ్దంలో తైమూర్‌ ఆధ్వర్యంలో రెండవ సామ్రాజ్యం విలసిల్లింది.

క్‌ ప్రపంచ చరిత్ర

దీనికి తోడు సంకుచిత మనస్తత్వం, అభిప్రాయభేదాలను అణచివేయటం కూడా రోమన్‌ చర్చి వ్యవస్థలో చోటుచేసుకున్నాయి. వీటి కారణంగా కూడా చర్చి మరింత బలహీనమై పోయింది. వాల్గో, సెయింట్‌ ఫ్రాన్సిస్‌ ఆఫ్‌ అసీజీలాంటి మత నాయకులు జీనస్‌ లాగా "పేదరికంలో జీవించటం మంచిదని బోధించారు. కానీ వారి అనుయాయుల్ని చర్చి వ్యవస్థ తీవ్ర నిర్బంధాలకు గురి చేసింది. జైళ్ళ పాలు చేసింది. హత్యలు కూడా చేయించింది. కరుకు మనుషులైన డొమినికన్లే పోన్‌కు నచ్చారు. మత వ్యతిరేక భావాలున్న వారిని వేటాడటంలో వారు పోప్‌కు నహకరించారు. కాబట్టి చర్చిని తలుచుకుంటే ప్రజల్లో విశ్వాసమూ, ఆశమాత్రమే కొక భయమూ, అసహ్యమూ కూడా కలగటంలో ఆశ్చర్యంలేదు. 1350 - చిట్ట చివరకు పునర్జన్మ పొందిన యూరస్‌:

సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవన కాలంలో పను చరి వ్యవస్థ ప్రచారం చేస్తూ ఉన్న డ్‌ గ పు.

0ప్రదాయ భావాలకు వ్యతిరేకత స్ట మ

ఎదురైంది. అందుచేత చర్చి వ్యవస్థ తన యా. “ఉం! భావాలను వ్యతిరేకిస్తున్న వారి మీద గ్‌ క్రూరంగా విరుచుకుపడింది. చైనీస్‌, వాసం 7. ముస్లిం నాగరికతల్ని గురించి తెలియ ల గ చై స టం చేత ప్రజల బుద్ది విశాలమైంది. చ | స గా ప్రజలు తమ నాగరికత కంటే చైనీస్‌, ట్లో ను ముస్లిం నాగరికతలు ఉన్నత స్థాయికి న ; గగ చెందినవని తెలుసుకున్నారు. అందు రం కాం గ చేత వారు తమ దృష్టిని గ్రీకు గ్రంథాల మాటా మీదికి మళ్ళించారు. మొదట. వారు కొత్త భావాలను అభివృద్ధి చేయటం కోనం కాకుండా, విచక్షణా రహితంగా ఆ గ్రంథాలను అధ్యయనం చేశారు. బొలోన్యా, పారిస్‌, ఆక్స్‌ఫర్డ్‌లలో విశ్వ విద్యాలయాలు (ప్రారంభమయ్యాయి. క్రైస్తవ భగవంతుని లీలల్ని చిత్రించే గొప్ప అందం కలిగిన కళా ఖండాలు ఇటలీల్లో పుట్టాయి.

చిట్ట చివరకు ముద్రణా సౌకర్యాలూ, కాగితమూ రావటంతో విజ్ఞాన వ్యాప్తి ఎంతో త్వరితమైంది. శ్రీశ. 2వ శతాబ్దంలోనే చైనాలో కాగితాన్ని ఉపయోగించారు. ఎనిమిదవ శతాబ్దంలో అరబ్బులు చైనా నుంచి కాగితాన్ని తయారు చేయటాన్ని నేర్చుకున్నారు. కానీ పదిహేనవ శతాబ్దం వరకూ యూరోపియన్లు తమకు అవనరమైనంత మంచి కాగితాన్ని తయారు చేయలేకపోయారు. అలా వారు తయారు చేయగలిగిన తరువాతనే చదివే అలవాటు విసృతంగా వ్యాష్తి చెందింది. అంతేకాక ప్రజలు లాటిన్‌ భాషలో కాకుండా తమ పొంత భాషల్లో రాయటం ప్రారంభించారు.

శ్రీప్‌ ట్రేజియర్‌ కక 1517 - తలుపులు బద్దలు కొట్టిన లూథర్‌

తొలిసారిగా ముద్రణ పొందిన పుస్తకాల్లో బైబిళ్ళు కూడా ఉన్నాయి. మతాన్ని వ్యాఖ్యానించటం మతాధిపతుల గుత్తాధికారంగా అంతకు ముందు ఉండేది. బైబిల్‌ అచ్చులో లభించటం ప్రారంభం కాగానే చర్చి వ్యవస్థ అధికారం నడలటం ప్రారంభమైంది. దీనికి తోడు రోమ్‌, అవిన్యాన్‌ నగరాల్లో ఇద్దరు పోప్‌లు తయారయ్యారు. పరస్పరం విమర్శించుకోవటం మాత్రమే కాక బహిష్కరించుకున్నారు. అందుచేత కూడా పోప్‌ ప్రాబల్యం తగ్గింది. రోమన్‌ చర్చి వ్యవస్థ తన్ను తాను సంస్కరించుకునే శక్తి కోల్పోయి విప్లవానికి అనుకూలంగా తయారైంది.

1517లో జర్మనీలో మార్టిన్‌ లూథర్‌ అత్యంత బలమైన దాడిని ప్రారంభించాడు. అతడు మాజీ సన్యాసి. అతడు ముద్రణా యంత్రం సహాయంతో చర్చి వ్యవస్థ సంద్రాయ వాదాన్ని సవాల్‌ చేశాడు. కానీ అతడు స్రీలను గురించి ఉన్న సాంప్రదాయిక భావాలను మాత్రం ప్రశ్నించలేదు. “స్త్రీ శరీరాన్ని భగవంతుడు పురుషుని కోనం నృష్టించాడు. స్త్రీల కర్తవ్యం పిల్లల్ని కనటం, పోషించటం. కాబట్టి జీవితాంతం వాళ్లని పిల్లల్ని కననివ్వండి. వాళ్లందుకోసమే పుట్టారు” అని చెప్పాడు లూథర్‌:

ఉత్తర యూరోపియన్‌ దేశాలు లూథర్‌ మత భావాలకు తీవ్రంగా స్పందించాయి. ఒకే ఒక తరం తిరిగేలోగా అవి రోమ్‌ ఆధిపత్యాన్ని తిరస్కరించి ప్రొటెస్టెంట్‌ మతం మీద ఆధారపడ్డ సాంత జాతీయ చర్చి వ్యవస్థల్ని ఏర్పాటు చేసుకున్నాయి.

అ దేశాల రాజులు మతం మీద (ప్రేమతో కంటే రోమ్‌ అధికారం మీద ద్వేషంతో ఈ సని చేశారు. అంతేకాకుండా వారు చర్చి ఆస్తుల్ని స్వాధీనం చేనుకొని తమ ఖజానాలను నింపుకున్నారు.

ఇంత వ్యతిరేకత ఉన్నా రోమన్‌ కాథలిక్‌ చర్చి వ్యవస్థ పునర్జన్మ పాంది ఆధునిక యుగంలో కూడా సజీవంగానే నిలబడ గలిగింది. ఇందుకు ప్రధానంగా దోహదం చేసిన వాడు సెయింట్‌ ఇగ్నేషేియస్‌ ఆఫ్‌ లయోలా. అతడు మాజీ స్పానిష్‌ సైనికుడు. అతడు ఇెనూట్స్‌ అన్న సైనిక క్రమశిక్షణ కలిగిన కొత్త మత ప్రచారక వ్యవస్థను స్థాపించాడు. కానీ ఎవరు ఏం చేసినా రోమ్‌ ప్రాచీన కాలంలో ఉన్న బలాన్ని మళ్ళీ పొందలేకపోయింది.

66 వ్రపంచ చరిత్ర కొత్త ప్రపంచంలో వైభవం, హత్యాకాండ చీకటి యుగం నుంచీ యూరప్‌ను బయటికి లాగటానికి మంగోల్‌ సామ్రాజ్యం దోహదం చేసింది. చైనీస్‌ భావాలకు వంతెనగా కూడా ఉపయోగపడింది. మొట్టమొదటి సారిగా యూరోపియన్లు ప్రపంచం అంతా ఒక్కటే అని తెలుసుకున్నారు. అందులో రకరకాల మనుషులున్నారనీ, వస్తువులున్నాయనీ గుర్తుపట్టారు. ఈ ప్రపంచాన్ని మావ్‌లుగా చిత్రించటానికీ, దర్శించ టానికీ, అర్థం చేసుకోవటానికి చిట్ట చివరకు వీలు కలిగింది. కుబ్బాయ్‌ఖాన్‌ కాలం నాటి చైనాను గురించి మార్కోపోల్‌ రాసిన యాత్రానుభవాలలాంటివి యూరోపియన్ల ఆలోచనను 'ప్రేరేపించాయి. వారిని సాహస యాత్రలకు ప్రోత్సహించాయి. పదిహేనవ శతాబ్దానికల్లా యూరోపియన్లు అంతకుముందే చైనీయులకూ, భారతీయులకూ, ల ట్ట ర ర మం అనం రం శ్రే మే టి ల క ఈతని వా ముడుడీ డీ

శ్రీస్‌ ట్రేజీయర్‌ క్‌? ముస్లిములకూ తెలిసిన భూమి గుండ్రంగా ఉందన్న వాస్తవాన్ని కనుగొన్నారు. అందుచేత కొలంబస్‌ అనే జెనీవా నావికుడు పడమటి దిక్కుగా ప్రయాణించి చైనా చేరుకోవాలని ప్రయత్నించాడు. శానీ 1492లో కారిబియన్‌ ప్రాంతాన్ని చేరుకొని తాను భారతదేశాన్ని చేరుకున్నా ననుకున్నాడు. అందుకు సాక్ష్యంగా ఇద్దరు స్థానిక ప్రజల్నీ, బంగారాన్ని, కొన్ని చిత్రమైన జంతువుల్నీ తీసుకొని స్వదేశానికి తిరిగి వచ్చాడు.

కానీ త్వరలోనే యూరోపియన్లు యాదృచ్చికంగా తొమొక కొత్త ప్రపంచాన్ని కనుగొన్నామన్న విషయాన్ని అర్ధం చేనుకున్నారు. కొలంబస్‌ చేసిన పారపాటు చల్ల స్థానిక అమెరికన్లకు 'ఇండియన్ల'న్న పేరు వచ్చింది. కారిబియన్‌ సముద్రంలోని ద్వీపాలకు 'వెస్ట్‌ ఇండీస్‌' అన్న పేరు కూడా స్థిరపడిపోయింది. అదృష్టవశాత్తు ఆ ఖండానికి అంత గందరగోళమైన పేరు మాత్రం రాలేదు. 1507లో వాల్టర్‌ వాల్డ్‌ సీముల్లర్‌ అన్న వ్యక్తి ఒక ప్రపంచ పటాన్ని తయారు చేశాడు. తరువాత కాలంలో అది బాగా ప్రచారంలోకి వచ్చింది. అతడు కొత్త ఖండానికి అతని స్నేహితుడు అమెరిగోవెస్‌ పూచీ జ్ఞాపకార్థం “అమెరికా' అని పేరు పెట్టడు. యూరోపియన్లు అమెరికాకు వెళ్ళి స్థిరపడేనాటికే ఆ కొత్త ప్రపంచం దాదాపు 30,000 సంవత్సరాల పాతది. శ్రీ.వూ. 6000 - అర్ధం కావి గొప్ప పంగతులు

అమెరికాలో నాగరిక స్థిర జీవనం ఏర్పడటానికి చాలో కాలం పట్టింది. యూరోపియన్లు దక్షిణ అమెరికాలోని ఆండీస్‌ పర్వత ప్రాంతానికి క్రీ.పూ. 6600లోనూ, మెక్సికోకు మరో 500 సంవత్సరాల తరువాత వచ్చి స్థిర పడ్డారు. వీరు రావటానికి కొన్ని వేల సంవత్సరాల క్రితం నుంచీ మధ్య, దక్తిణ అమెరికాలో వ్యవసాయం ఉండేది. కానీ వ్యవసాయమూ, జంతువుల్ని మచ్చిక చేసుకోవటమూ ఈ (ప్రాంతాల్లో చాలా నెమ్మదిగా వ్యాపించాయి. జనాభా ఎక్కువగా లేకపోవటమూ, సేకరణ ద్వారానూ, వేట ద్వారానూ లభించే ఆహారం వారికి చాలినంతగా ఉండటమూ అందుకు కారణం కావచ్చు. వీరు అడవి మొక్కలతో ప్రయోగాలు చేశారు. కానీ వ్యావసాయిక ఉత్పత్తులు వీరి ఆహారంలో ప్రధాన వస్తువులుగా మాత్రం ఉండేవి కావు. వ్యవసాయాన్ని కనుగొన్న 4000 సంవత్సరాల తరువాతనే వీరు గ్రామాల్లో స్థిరనివాసం ఏర్పరచుకున్నారు. ఆసియాలో, ఆఫ్రికాలో ఈ పరిణామం రావటానికి పట్టిన కాలం కంటే దాదొపు మూడు రెట్లు ఎక్కువ కాలం అదే పరిణామం అమెరికాలో రావటానికి పట్టింది. అంతేకాకుండా పాత ప్రపంచానికున్న ఈ అదనపు సౌలభ్యం కొత్త ప్రపంచానికి చాలా ప్రమాదకరంగా కూడా పరిణమించింది.

ప్రాచీన అమెరికన్‌ నాగరికతల చరిత్ర ఆసక్తికరమైంది. వారి మతాధికారులూ, పిరమిడ్లూ కూడా ఆసక్తికి దోహదం చేస్తాయి. వారి నాగరికతకూ, ఇంతవరకూ మనం చర్చించిన ఇతర ప్రజానీకాల నాగరికతలకూ ఎలాంటి సంబంధమూ లేదు. వీరి నాగరికత సర్వ స్వతంత్రమైంది. కానీ దాన్ని గురించి ఇంత వరకూ మనకు తెలిసిన సమాచారం చాలా

న! ప్రపంచ చరిత్ర తక్కువే. లిఖిత సాక్ష్యాధారాలు బొత్తిగా లేకపోవటం చేత మనం పూర్తిగా పురాతత్వ ఆధారాల మీద ఆధార పడక తప్పదు. ఈ పద్ధతి కొన్ని సమస్యల్ని పరిష్కరించలేదు. మరీ ముఖ్యంగా ఈ వాగరికతలు ఎందుచేత ఆకస్మాత్తుగా కూలిపోయాయన్న ప్రశ్నకు సమాధానం లభించదు. శ్రీవూ. 1200 - తెగిపోయిన దేవుళ్ల తలలు

మనకు తెలిసిన మొట్టమొదటి అమెరికన్‌ నాగరికతను ఓల్‌మెన్‌ నాగరికత అంటారు. ఇది క్రీ.పూ. 1200 ప్రాంతంలో ఉష్ణ మండల పల్లపు ప్రాంతాల నుంచి మెక్సికో సింధుశాఖ చుట్టపట్ల ప్రాంతాలకు వ్యాపించింది. ఓల్‌మెన్‌ ప్రజల పద్ధతులు తరువాత నాగరికతలకు మార్గదర్శకంగా తయారయ్యాయి. వీరి హెచ్చు తగ్గుల సామాజిక వ్యవస్థను ఉన్నత శ్రేణికి చెందిన మతాధికారులు పరిపాలించారు. సామాన్య 1౫709 క ము 7 ప్రజానీకం చిన్న చిన్న ఇళ్ళలో నివసిస్తే వీరు న్‌. న విలాసవంతమైన భవనాల్లో జీవించారు. వీరి విలాస షి ల న జీవితానికి అవనర మైన ధనాన్నీ భవాల ( సొఖ ఉష?! నిర్మాణానికి అవసరమైన శ్రమనూ సామాన్య (మా (డీ ప్రజానీకం ఇచ్చారు. శి స్ట వ ల న

వీరు ఒక చిత్ర లిపినీ, సంఖ్యా పద్ధతినీ కని | ప టన్‌. పెట్టారు. అవి అమెరికా ఖండమంతా వ్యాపించాయి. | నాట క వారు. నిర్మించిన పిరమిడ్‌ ఆకారంలో ఉన్న శతటముకకటము. భవనాలను కూడా అందరూ అనుకరించారు. వారు మెగో - అమెరికన్‌ వాగరికతలు యుద్ధంలో ఓడిపోయి ఉండవచ్చునని అనుకున్నా కూడా వారు అదృశ్యమై పోనటం చిత్రంగానే ఉంటుంది. క్రీ.పూ. ఐదవ శతాబ్దంలో వారి రాజధాని నేలమట్టం చేయబడింది. బ్రహ్మాండమైన వారి దేవతా విగ్రహాల తలలు ముక్కలు ముక్కలు చేయబడ్డాయి. శ్రీశ. 600 - కాలమూ, 'మాయ'” నాగరికత

తరువాత గొప్ప నాగరికతను నృష్టించిన ప్రజల మాయన్ను. వీరి నాగరికత క్రీ.శ. 600 ప్రాంతానికి కానీ శిఖరాగ్రానికి చేరుకోలేదు. వీరు గ్వాటిమాలా, బెలీజ్‌, యూకటార్‌ (మెక్సికో) ప్రాంతాల నుంచి వచ్చారు. వీరు అందమైన పిరమిడ్‌ ఆకారంలో ఉన్న దేవాలయాలనూ, అనేక అంతస్తులున్న రాజమందిరాలనూ నిర్మించారు. ఈజిస్ట్‌లోని పిరమిడ్డను నిర్మించినప్పటి లాగే ఈ భవనాలను నిర్మించినప్పుడు కూడా శ్రామిక వర్గం చాలా వెట్టి చాకిరీ చేసి ఉండాలి. సాధారణ మాయన్‌ ప్రజలు వ్యవసాయదారులుగా జీవించారు. కొండ చరియల్ని అంతన్తులుగా చక్కదిద్ది వారు వ్యవసాయానికి అనువుగా తయారు చేసుకున్నారు. వ్యవసాయరంగంలో లాగే బౌద్ధిక రంగంలో కూడా వారు గొప్ప విజయాలను సాధించారు. ఒక్కొక్క యూనిట్‌ 20 ఉండేలాగా మార్చుచేసి వారు ఓల్‌మెక్‌ ప్రజలుకనుగొన్న నంఖ్యామాన పద్ధతిని అభివృద్ధి చేశారు. భారతీయులు కనుగొన్న కొంతకాలానికే వీరు కూడా

శ్రీప్‌ ట్రేజీయర్‌ త “'మున్నను కనుగొన్నారు. కాలాన్ని రిశార్డు చేసే వద్ధతిని కనుక్కోవటానికి వీరు చాలా శ్రమపడ్డారు. ఖగోళ శాస్త్రం మీద ఆధారపడ్డ 52 సంవత్సరాల కొలండర్‌ పద్ధతిని రూపొందించారు. ఈనాటికీ ఈ పద్ధతి చాలా క్లిష్టమైందిగా పరిగణించబడుతోంది. వీరి నమాజం కూడా అకస్మాత్తుగా పతనమైపోయింది. దాదాపు 900 ప్రాంతంలో వీరి నగరాలు నిర్ణనమై పోయాయి. నగరాలు చక్కుచెదరకుండా ఉండటం చేత ఈ నాగరికత అదృశ్యమై పోవటానికి కారణం దండయాత్ర కాదనీ, అంటువ్యాధో, ప్రకృతి వైపరీత్యమో ఉండవచ్చనీ చరిత్రకారులు భావిస్తున్నారు.

650 - పెద్ద బండలు గొప్ప రాజ్యాలు

ఆండీస్‌ పర్వత ప్రాంతానికి చెందిన టియాహువానాకో, హువారీ అన్న నగరాలను గురించి కూడా మనకు అర్ధం కాని అద్భుతాలున్నాయి. ఈ నగరాలు ఏడవ శతాబ్దంలో నిర్మించబడ్డాయి. పెద్ద పెద్ద బండల్ని ఉపయోగించి నిర్మించబడ్డ ఈ నగరాలు 800 ప్రాంతానికల్లా నిర్ణ్గగమై పోయాయి. వీటి నాగరికతలు పూర్తిగా అదృశ్యమై పోయాయి.

క్రీ.శ. 100-750 మధ్య ప్రాంతంలో మెక్సికోలో టియోటి హువకాన్‌ అన్న పెద్ద నగర రాజ్యం ఉద్భవించింది. 125,000 కంటె ఎక్కువ జనాభా కలిగిన ఈ నగరం కొత్త ట్రపపంచంలో అన్నిటి కంటె పెద్దది. పాత ప్రపంచంలో చాలా వాటికంటే పెద్దది. ఈ నగరం విస్తీర్ణం ఎనిమిది చదరపు మైళ్ళు. ఈ నగర శిధిలాలను దృష్టిలో ఉంచుకొని పరిశీలిస్తే ఆనాడు నగర నిర్మాణాన్ని అతి జాగ్రత్తగా పర్యవేక్షించటం కోనం ఒక శాఖ ఉండేదని స్పష్టమౌతుంది. కానీ ఈ నగరాన్ని గురించి కూడా లిఖిత ఆధారాలు మునకు లభించటం లేదు. ఎనిమిదవ శతాబ్దంలో ఎవరో గుర్తు తెలియని శక్తులు ఈ నగరాన్ని బలవంతంగా వేలమట్టం చేశారు.

ఆ తరువాత మెక్సికన్‌ చరిత్రకు సంబంధించిన ఆధారాలు కొద్దిగా లభిస్తున్నాయి. పదహారవ శతాబ్దంలో మౌఖిక చరిత్రల్ని సేకరించిన స్పానిష్‌ మత ద్రచారకుణ్ణి ఈ సందర్భంలో మనం అభినందించక తప్పదు. పాత ప్రపంచంలోని చారిత్రక పరిజామమే ఇక్కడ పునరానృతమైనట్పగా అతడు కనుగొన్నాడు. పాత ప్రపంచంలో లాగే ఇక్కడ కూడా అభివృద్ధి చెందిన నాగరికతల్ని క్రూరులైన దేశ ద్రిమ్మరి తెగలవారే నాశనం చేశారు. అలాంటి తెగల్లో టోల్‌బెక్స్‌ తెగ కూడా ఒకటి. ఈ తెగవారు మెక్సికోలో పదవ శతాబ్దంలో ఒక సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించారు.

1325 - అజ్‌టెక్‌ రక్తం

ఇలాంటి వారే అజ్‌టెక్‌ తెగవారు కూడా. వీరు ఉత్తరాన ఉన్నబీడు భూముల నుంచీ వచ్చి 1325లో టెనోచిటిట్లాన్‌. (ఆధునిక మెక్సికో) నగరాన్ని స్థాపించారు. దాదాపు ఒక శతాబ్దం పాటు అజ్‌టెక్‌ తెగ వారు కూలి సైనికులుగా పనిచేశారు. అ తరువాత వారు తాము కూడా సాంత రాజ్యాన్ని ఏర్పాటు చేనుకోగలమని నిర్ణయించుకున్నారు. 1428లో వారు తాము

60 ట్రవంచ చరిత్ర నివసిస్తున్న ప్రాంతానికి రాజులయ్యారు. తరువాత వారు తను రాజ్యాన్ని విస్తరంపచేయటంలో నిమగ్నమయ్యారు. వీరు ఒక రాష్ట్రంతో స్నేహం చేసి మరొక రాష్ట్రాన్ని వాశనం చేసేవారు. ఆ తరువాత అంతవరకూ స్నేహంగా ఉన్న రాష్ట్రాన్ని కూడా నాశనం చేసేవారు. వీరు తాము ఓడించిన రాష్ట్రాల నుంచి టెవోబిటిట్లాన్‌ నగరాన్ని అభివృద్ధి చేయటం కోసం పెద్ద పెద్ద మొత్తాలను కప్పాలుగా వనూలు చేశారు.

ఈ కస్పాలు అప్పుడప్పుడూ బందీల రూపంలో కూడా ఉండేవి. ఈ బందీలు రక్తబలుల కోసం ఉపయోగించబడేవారు. ఈ బలుల్లో జరిగిన హింసాకాండ ఊహాతీతమైంది. వేలాది మానవుల శరీరాలను చీల్చి, గుండెల్ని తీసి బలిగా సమర్పించారు. 1487లో ఒక దేవాలయం ప్రారంభోత్సవ సందర్భంలో మాత్రమే 20,000 మంది స్త్రీ పురుషుల్ని ఈ పద్ధతిలో చంపారు. ఈ దృష్టితో చూసినప్పుడు అజ్‌బెక్‌ ప్రజల మతం భయంకరమైంది. నిరశామయమైంది. దేవతలకు మానవుల మీద కోపం రాకుండా ఉండటం కోసం వారికి నిరంతరంగా రక్తతర్పణం చేయవలసి వచ్చేది.

అజ్‌టెక్‌ రాజ్యం అత్యంత క్రూరమైందనటానికి ఎలాంటి సందేహమూ లేదు. కానీ ఆది ఎంతో అభివృద్ధిని సౌధించిన రాజ్యం కూడా. ఈ రాజ్యంలో దాదాపు రెండున్నర కోట్ల 'ప్రజలుండే వారు. కానీ ఇందులో తరచుగా కరువులూ, రైతుల తిరుగుబాట్లూ వచ్చాయి. పదిహేనవ శతాబ్దంలో (1502) రెండవ మాంటిజూనూ అన్న మతాధికారి చక్రవర్తి అయ్యాక ఈ తిరుగుబాట్లు ఎక్కువయ్యాయి. ఇతడు ఇతర రాష్ట్రాలు కట్టవలసిన కప్పాలను విపరీతంగా సెంచొడు. అందుచేత ఇరుగు పారుగు రాష్ట్రాల్లో తిరుగుబాటు వచ్చింది. వరుసగా పంటలు దెబ్బతినటం చేత సొంత రాష్ట్రంలో రైతులు తిరుగుబాటు చేశారు. అలా ఈ రాజ్యంలో నిరాశా నిన్నహలు వ్యాపించాయి. దీనికి తోడు 1510లో తోకచుక్క కనిపించింది. దీన్ని అజ్‌టెక్‌ ప్రజలు అపశకునంగా, టోల్‌టెక్‌ దేవుడైన శ్వెడ్డల్‌కోట్లీ తిరిగి రావటానికి సంకేతంగా భావించారు. పురాణ గొథల ప్రకారం బలి సంకేత రూపంలో మాత్రమే ఉండాలని ఈ దేవుడు కోరాడట. అందుచేత సీతాకోక చిలుకలూ, పాములూ మొదలైన వాటిని మాత్రమే బలి ఇవ్వాలని ఇతడు చెప్పాడట. నరబలిని ఇష్టపడే మతాధిపతులు ఈ దేవుణ్ణి బహిష్కరించారట.

1519 - విజేతలు

1519లో క్యూబా నుంచి వచ్చిన స్పెయిన్‌ జాతీయులు ఈ గందరగోళాన్నీ, అనైక్యతనూ తమ ప్రయోజనాల కోసం ఉపయోగించుకోగలిగారు. స్పెయిన్‌ అప్పటికే కారిబియన్‌ సముద్రంలోని అనేక ద్వీపాలను ఆక్రమించుకొంది. అంతేకాకుండా క్యూబా కొత్త ముఖ్య పట్టణమైన హవానా మీద కూడా తన అధికారాన్ని స్థాపించుకొంది. మెక్సికో మీద దండయాత్ర చేసిన సైన్యానికి నాయకుడు హెర్మర్‌ కార్టెజ్‌. అతని సైన్యంలో కేవలం 600 మంది సైనికులు మాత్రమే ఉండేవారు. తాము ముందుగా అనుకున్న పథకం ప్రకారం పురోగమించారు. వారు తమ దండయాత్రల్లో తుపాకుల్ని, ఉక్కు కత్తుల్నీ, కవచాలనీ

“శ్రిప్‌ బ్రేజియర్‌ ఈ ఉపయోగించారు. తమ దండయాత్రను నిరోధించిన వారిని సులభంగా ఓడించారు. కొత్తగా కనిపిస్తూ, తుపాకులు పేలున్తూ వచ్చిన స్పెయిన్‌ జాతీయులు స్థానిక ప్రజలకు దేవతల్లా కనిపించారు. అజ్‌టెక్‌ పరిపాలనతో విసిగిపోయి ఉన్నవారు వీరికి మద్దతు ఇచ్చారు. వారితోపాటు బెనోబిట్లాన్‌ వరకూ దండయాత్రలో పాల్గొన్నారు. స్పానిష్‌ దండయాత్ర క్వెడ్డల్‌కోట్లీ తిరిగి రావటం అవునో కాదో అర్ధంకాని మాంటిజూమా కార్టెజ్‌ను సాదరంగా ఆహ్వానించాడు. అతడు చూపిన ఆదరానికి ప్రతిఫలంగా బందీ అయ్యాడు. ఒక మత సమావేశంలో ఆకస్మికంగా ఆందోళనకు గురైన స్పానిష్‌ సైనికులు అజ్‌ీటెక్‌ ప్రజల్ని ఊచకోత కోయటం ప్రారంభించటంతో యుద్ధం ప్రారంభమైంది. స్పానిష్‌ సైన్యం టెనోబిటిట్లాన్‌ నగరాన్ని ముట్టడించి 521లో స్వాధీనం చేసుకుంది. అ దేశం పేరు 'న్యూస్పెయిన్‌గా మారిపోయింది. అలా వలన విధానం యొక్క విషాద చరిత్ర ప్రారంభమైంది. కే525 - జవ్కాల విజయం - పరాజయం

"స్పెయిన్‌ సైన్యం తరువాత జయించిన తెగపేరు ఇన్కాలు. వీరు 1438 నుంచి ఆండీస్‌ పర్వత ప్రాంతంలో క్రమక్రమంగా ప్రాబల్యాన్ని సంపాదించారు. వీరి కొత్తరాజు పచకూటి ఇన్కా ఆశ్చర్యకరమైన అనేక దండయాత్రల్ని విజయవంతంగా నడిపాడు. కేవలం 40 సంవత్సరాల్లో చిన్నకొండ జాతి వారైన ఇవ్కాలు దాదాపు మొత్తం ఆండీస్‌ పర్వత ప్రాంతాన్ని (ఆధునిక ఈక్వడార్‌, చిలీ దేశాల మధ్య ఉన్న ప్రాంతాన్ని) తమ అధికారం కిందికి తెచ్చుకొని పెద్ద సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించారు. ఇన్కాలు ఆశ్చర్యకర మైన నిర్మాణ కౌశలం కలిగినవారు. మరీ ముఖ్యంగా వీరి ఇంజనీరింగ్‌ విజ్ఞానం చాలా గొప్పది. వీరు తమ రాజధాని కుజ్కో నుంచి తమ సామ్రాజ్యం అంచుల వరకూ 9000 మైళ్ళ రోడ్లను వేశారు. వాటిని వేయటంలో ఆధునాతనమైన వంతెనలనూ, సారంగాలనూ కూడా ఉపయో గించారు. ఇతర ప్రాచీన దక్షిణ అమెరికన్‌ సామాజిక వ్యవస్థలలాగే వీరిది కూడా హెచ్చు తగ్గుల సామాజిక వ్యవస్థ. దాని అగ్రభాగాన దైవాంశ సంభూతుడైన రాజు (గాడ్‌-కింగ్‌) ఉండేవాడు. అట్టడుగున అసంఖ్యాకమైన భూమి లేని పేద రైతులుండేవారు. కేంద్రీకృతమైన రాజ్యాధికారానికి హద్దులుండేవి కావు న్‌ హస న... 20వ శతాబ్దపు ఫాసిస్టు నియంతలు కూడా వీరిని చూసి | నం! ఈర్ష్య పడేటంత కేంద్రీకృత అధికారం వీరిచేతిలో ఉండేది. ] ణా. ముఖ్యంగ అందుచేతనే వీరు రోడ్డ నిర్మాణానికి కూలీలను శ సా మం టీ సమీకరించ గలిగారు. శ య

ఈ అధికారం ప్రధానంగా దైవాంశ సంభూతుడని న ఖో క. భావించే రాజుమీద ఆధారపడి ఉండేది. అందుచేతనే (త: 1525 _ వారనత్వం సమస్య కారణంగా దేశంలో న్‌ క న. అంతర్యుద్ధం వచ్చినప్పుడు ఇన్కాల ప్రాబల్యం (“౮4 ఇ: దారుణంగా క్షీణించిపోయింది. అప్పుడు ఫ్రాన్సిస్కో పిజారో దక్షిణ అమెరికన్‌ నాగరికతలు

౭ ప్రపంచ చరిత్ర నాయకత్వం కింద 180 మంది సైనికులు వచ్చారు. మెక్సికోలో లాగే వారు ఆటహువాల్చా అన్నరాజును ఎత్తుకు పోయారు. అతణ్జి విడుదల చేయటానికి డబ్బు తీసుకున్నారు. కానీ అతణ్గి హత్య చేశారు. 1533 చివరికల్లా స్పెయిన్‌ జాతీయులు కుజ్కోను స్వాధీనం చేసుకున్నారు. వీరు ప్రవేశ పెట్టిన వ్యాధులు ప్టానిక ప్రజల జనాభాను బాగా తగ్గించి వేయటం కూడా వీరి విజయాలకు కొంత వరకూ కారణంగా చెప్పుకోవచ్చు.

అప్పటినుంచీ ఆమెరికన్‌ ఇండియన్లు నుదూర ప్రాంతాలకు వెళ్ళిపోయారు. ఆ తరువాత వచ్చిన దురాక్రమణదారులు వారిని ఊచకోత కోయటమో లేక బలవంతంగా తమలో కలుపుకోవటమో చేశారు. 1607 = జననష్టం

లాటిన్‌ అమెరికాకు స్పానిష్‌ సైన్యాలు రావటం వల్లకలిగిన పరిణామాలు ప్రపంచ చరిత్రలోని అత్యంత భయానక సంఘటనల్లో ఒకటిగా పరిగణించవచ్చు. 14వ శతాబ్దంలో యూరప్‌లో వచ్చిన ప్లేగువ్యాధి (బ్లాక్‌డెత) కంటే ఇది మరింత భయంకరమైనది. 1519లో మెక్సికో జనాభా 21 మిలియన్లు. 1565కు ఈ జనాభా రెండున్నర మిలియన్లకు తగ్గిపోయింది. 1607కు కేవలం ఒక్క మిలియన్‌ మెక్సికన్లు మాత్రం మిగిలారు. పెరూలో కూడా ఇలాగే జరిగింది. పదకొండు మిలియన్లు ఉన్న పెరూ జనాభా ఓకటిన్నర మిలియన్లకు పడిపోయింది.

ఇలా జనాభా నశించి పోవటాన్ని 'బ్లాక్‌డెత్‌తో పోల్పటంలో చాలా సామంజన్యం ఉంది. ఈ ప్రజల్లో చాలామంది కత్తికి బలికాలేదు. రోగానికి బలైపోయారు. కొన్ని వేల సంవత్సరాల పాటు స్థానికులు ఇతరులతో సంబంధం లేకుండా తమకు తాముగా అభివృద్ధిని సాధించారు. కొనీ పాత ప్రపంచం నుంచి దిగుమతి అయిన మశూచికం, పొంగు, ఇన్‌ఫ్హయంజ మొదలైన రోగాలను తట్టుకొనే శక్తిని మాత్రం సాధించ లేకపోయారు.

వీరిలో కొంతమంది గనుల్లో పనిచేస్తూ చనిపోయారు. మరింత ఎక్కువగా పనిచేయటం కోసం వీరిని కొరడాలతో కొట్టేవారు. ఆ గనుల్లో లభించే వెండి స్పానిష్‌ వలన వాదానికి చోదకళక్తి అయిపోయింది. ఈ గనులు స్పెయిన్‌కు అపారమైన సంపదను సమకూర్చి పెట్టాయి. 17వ శతాబ్దంలో మెక్సికో నుంచి వెళ్ళే ఒకే ఒక ఓడలోని వెండి విలువ బ్రిటిష్‌ రొజు నంవత్సర ఆదాయం కంటే ఎక్కువగా ఉండేది. కే650 - బావిసత్వం - అంతకన్నా దారుణం

1542లో స్పానిష్‌ ప్రభుత్వం స్థానిక ప్రజల్ని బానినలుగా చేయటాన్ని నిషేధించింది. ఇది ఆశ్చర్యకరమైన పరిణామమే. కానీ అది ఎంతోకాలం సాగలేదు. స్వార్థపరులకు నచ్చక పోవటం చేత ప్రభుత్వం అ ఉత్తరువును సడలించ వలసి వచ్చింది. గనుల్లోనూ, పాలాల్గోనూ స్థానిక ప్రజలు దారుణమైన వెట్టి చాకిరీ చేసేవారు. వారు క్రమంగా చనిపోవటంతో ఆఫ్రికా

శ్రీప్‌ ట్రేజియర్‌ జ నుంచి నీగ్రో బానినల్ని దిగుమతి చేనుకోవటం ప్రారంభించారు. ఈ బానినల్సి పోర్చుగీసులు సరఫరా చేసేవారు. 1455లో పోప్‌ ఇచ్చిన అనుమళి ఆధారంగా వీరు బానినల వ్యాపారం చేస్తుండేవారు. క్రైస్తవ మత చరిత్రలో ఇది ఒక భయంకర నంఘటన. 1850 కల్లా మెక్సికోలో 40 వేల మందీ, పెరూలో 30 వేల మందీ నీగ్రో బానినలుండేవారు. కానీ కారిబియన్‌ ద్వీపాలతో పోలిస్తే ఇది చాలా తక్కువనే. పదిహేడు, పద్దెనిమిది శతాబ్దాల్లో కారిబియన్‌ ద్వీపాల్లోని బ్రిటిష్‌, (ఫెంచ్‌, డచ్‌ జాతులవారి వ్యవసాయ క్షేత్రాల్లో దాదాపు 20 లక్షల మంది బానినలు పనిచేసేవారు. అంతకంటే ఎక్కువమంది బానినలు బ్రెజిల్‌కు వచ్చారు. 1500లో పోర్చుగల్‌ బ్రెజిల్‌ను స్వాధీనం చేసుకుంది. తరువాత 50 నంవత్సరాల్లో వారు పెద్ద వ్యవసాయ క్షేత్రాల్లో చెరుకు వ్యవసాయాన్ని ప్రారంభించారు. చెరుకు పాలాల్లో పనిచేయటం ఎంతో శ్రమతో కూడిన పని. అందుచేత పని పూర్తిగా బానినలే చేయవలసి వచ్చేది. 1550 నుంచి 1800 వరకూ ఒక్క టైజిల్‌ దేశానికి మాత్రం పాతిక లక్షల ఆఫ్రికన్‌ బానిసలు అవసరమయ్యారు. కానీ 1800లో బ్రెజిల్‌లో పది లక్షల నీగ్రోలు మాత్రం ఉండేవారు. మిగిలిన వారు ఏమయ్యారు? చని పోయారు. బానినలు పనిచేయటం ప్రారంభించిన రెండు సంవత్సరాలకు లాభాలను తేవటం ప్రారంభిస్తారని, ఐదారు సంవత్సరాల్లో వాళ్ళు అలసిపోయి. పని సామర్థ్యాన్ని పోగొట్ట్బకుంటారని బానిసల యజమానులు తెలుసుకున్నారు. అందుచేత కొత్త బానిసలు కావలని వచ్చారు. పాత బానిసల జీవిత పరిస్థితుల్ని బాగుచేసి, కుటుంబ జీవితొన్ని ప్రోత్సహించి వారిచేత వనిచేయించుకోవటం కంటే వారిచేత ఎక్కువ పని చేయించి వారు చనిపోతే వారి స్థానంలో కొత్త బానిసల్ని తీసుకురావటం చవక అని కూడా వారి యజమానులు అర్థం చేసుకున్నారు. మానవతొ విలువల్ని ధ్వంనం చేసి ధనార్జన చేయాలన్న కోరికకు ప్రపంచ చరిత్రలో దీనికి మించిన దారుణమైన ఉదాహరణం లేదు. అట్లాంటిక్‌ బానిస వ్యాపారం (1450-1830) : పోర్చుగీస్‌, బ్రిటిష్‌, (ఫెంచి, స్పానిష్‌, డచ్‌ వ్యాపారస్తులందరూ ఆఫ్రికా నుంచి అమెరికా ఖండానికి బానిసల్ని సరఫరా చేశారు. శ్‌ 79 ం యూరోపియన్ల ప్రాంతాల్లో 60 వ పనిచేయడానికి 120 లక్షల శం కదా టై ఆధ్రికన్లని వాళ్ళ దేశాల్నించి ల శభ | | తీసుకొని పోయినట్లు ఒక కె (౧ ఖ అంచనా. ఈ క్రింది పటం శ్రే తం త 2 క్ట 1450-1870 మధ్యలో సే" యర. 2...ల౫ఎఆతీ. బానిసల వార్షిక సరఫరాని 14360 1500 1550 1600 1650 1700 1750 1906 1850, (వేలల్లొ) సూచిస్తుంది.

న! ప్రపంచ చరిత్ర తెర మరుగున ఆఫ్రికా ఈ కథనంలో ఈజిష్ట్‌ ప్రముఖ స్థానాన్నే ఆక్రమించుకుంది. కుష్‌, న్యూబియాా అక్సం దేశాలు తలుపు సందులోంచి తొంగి చూశాయి. కానీ మిగిలిన ఆఫ్రికా ఖండం ఇంతవరకూ ఇందులోకి రాలేదు. విశాలమైన సహారా ఎడారి ప్రపంచ చరిత్రకు ఆఫ్రికాను దూరంగా ఉంచింది. యూరోపియన్‌ ఓడలు ఆఫ్రికాను చేరటానికి వేయి సంవత్సరాల ముందుగానే మరొక లాభసాటి వ్యాపారం ఉండేది. అది ఒంటెల మీద సహార ఎడారి మీదుగా బంగారాన్ని నన నం టంట మెం భ్‌ ళ/71 స న ఇన కాడ ననా. టెనిన్‌లో లభించిన 16వ శతాబ్లవు కంచు విగ్రహం. యూరప్‌లో అరబ్బుల బానినల వ్యాపారం, “అమ్మశానికి నీగ్రోలు” తొలినాళ్ళలో అమెరికాలో వత్రికా ప్రకటన,

శ్రీప్‌ ట్రేజీయర్‌ 68 తీసుకుపోవటం, పశ్చిమ ఆధ్రికాకు చెందిన ఈ బంగారం ఉత్తరంవైవు ప్రయాణం చేసి యూరప్‌ చేరుకొని సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవనానికి ఇంధనమైంది. ఈ బంగారం నాగరికత బాగా అభివృద్ధి చెందిన ప్రాంతాల నుంచి వచ్చేది. ఈ వాస్తవాన్ని విన్మరించటానికి తరువాత కాలంలో యూరోపియన్లు చేయవలసిందంతా చేశారు. ఆధ్రికన్లు అనాగరికులన్న అభిప్రాయం వారిలో చెరిగి పోకుండా ఉండటానికి ప్రయత్నించారు. దాదాపు మూడువేల సంవత్సరాల క్రితం వరకూ సహారా ఎడారికి దక్షిణంగా ఉన్న ఆఫ్రికాలో చాలా తెగలవారు దూరదూరంగా నివసించేవారు. వారు జంతువుల్ని పట్టకుంటూ, అడవి పళ్ళనూ, మొక్కలనూ సేకరించుకొని తింటూ బతికేవారు. తరువాత కొంత కాలానికి బంటూ భాష మాట్లాడే జాతులవారు పశ్చిమ ఆఫ్రికాలోని వర్షారణ్యాలనుంచి వలన పోయారు. వీరు సుమారు క్రీ.పూ. 50 ప్రాంతానికి కాంగోనూ. క్రీ.శ. 100 ప్రాంతానికి కెన్యానూ, శ్రీశ. 30 ప్రాంతానికి దక్షిణ అధ్రికానూ చేరుకున్నారు. ఈ విషయాన్ని మనం చక్కగా అర్థం చేసుకోవలసిన అవనరం ఉంది. ఈనాడు చాలామంది శ్వేత జాతీయులు ఒక వాదం చేస్తారు. పదిహేడవ శతాబ్దంలో డచ్‌ వలసదారులు దక్షిణ ఆఫ్రికాకు వచ్చినప్పుడు ఆ ప్రాంతం విర్మానుష్యంగా ఉండేదనీ, బంటూ తెగవారు అక్కడ నివసించేవారు కాదనీ వారు చెబుతారు. ఇది నిజం కాదు. జోసా, ఆట్వానా, జులూ మొదలైన పురాతన తెగలకు చెందిన ప్రజలు అక్కడ వేయి నంవత్సరాలుగా జీవిస్తున్నారు.

నదీ లోయల్లో గ్రామాలను ఏర్పాటు చేసుకోవాలని వ్యవసాయం కోసం పొలాలను చదును చేనుకోవాలనీ ప్రయత్నించినప్పుడు 'బంటూ తెగవారికి శిలాయుగం మానవులు ఎదురయ్యారు. వారిని బంటూలు అక్కణ్బుంచి తరిమేశారు లేదా తమలో ఐక్యం చేసుకున్నారు. వారు చాలా ఇబ్బందికరమైన వాతావరణాల్లో జీవించారు. వాటిని జయించారు కూడా. ఆఫ్రికా మానవ జూతి ఉదయించిన చోటు మాత్రమే కాదు. మానవులు జీవించటానికి చాలా కష్టమైన చోటు కూడా. అక్కడి భౌగోళిక పరిస్థితులూ, వొతావరణం, రోగాలూ భయంకరంగా ఉంటాయి. యూరోపియన్‌ జాతులవారు ఈనాటికీ ఈ పరిస్థితులకు సర్జుకోలేకుండా ఉన్నారు. కానీ బంటూలు అక్కడి పరిస్థితులకు సర్దుకొని జీవించగలగటం మానవ జాతి సాధించిన అభివృద్ధిలో ఒక ముఖ్య ఘట్టం. 70 - బంగొరం రాజులు

పశ్చమ ఆధ్రికా మధ్యలోని బంటూ నివాస భూమిలో మొట్టమొదటి ఆధ్రికన్‌ మహా నగరాలు వెలిశాయి. అలాంటి వాటిలో చాలా ముఖ్యమైనది ఘనా సామ్రాజ్యం. నహారా ఎడారి గుండా సోగే వ్యాపారం మీద సుంకాలు విధించి ఈ సామ్రాజ్యం సంపన్నమైంది. దీన్నిచూసిన ముస్లిం యాత్రికులు ఎంతో మురిసి పోయారు. రోమన్‌, బ్రిటిష్‌ సామ్రాజ్యాలవంటి యూరోపియన్‌ సామ్రాజ్యాలకూ, ఆఫ్రికన్‌ సొమ్రాజ్యాలకూ ఎంతో తేడొ ఉంది. వీరు స్థానిక ఆచార వ్యవహరాలను ఎంతో నహనంతో చూశారు. అప్పుడప్పుడూ స్థానిక ప్రజలు సాంప్రదాయికంగా రాజభక్తిని ప్రకటిస్తే చాలు. చక్రవర్తులు నుంకాలను

6కి వ్రపంత చరిత్ర వసూలు చేనుకోవడం మీద చూపిన శ్రద్ధ మరి (= న్‌ దేనిమీదా చూపలేదు. 1076లో మొరాకో నుంచి న! శ ( వచ్చిన దురాక్రమణదారుల దాడికి ఘనా (ఖీ అ కూలిపోయింది. ఆ తరువాత ఘనా తన పూర్వపు మడా

ఘనతను తిరిగి నంపాదించ లేకపోయింది. మనా కుయ్‌ అబ్బ

నహారా మీదుగా సాగే లాభసాటి వ్యాపారం | శాస్త్రుల . మీద మళ్ళీ గుత్తాధిపత్యం సంపాదించిన వారు |. -న్నో | లే. మండింకా తెగవారు. పదమూడవ శతాబ్దం నుంచీ (౮ (| క్రమక్రమంగా వీరు మాలీ సామ్రాజ్యాన్ని ఏర్పాటు | ౫ సట్‌. చేసుకున్నారు. అది భారత, చైనా దేశాల పడమటి. [యం దిక్కున ఉన్న నంపన్న రాజ్యాల్లో ఒకటిగా మా రూపొందింది. 14వ శతాబ్దంలో కంకన్‌ మూసా ఆధిపత్యంలో దాని అధికారం ఉన్నత శిఖరాలను చేరుకుంది. 1324లో కంకన్‌ మూసా తన పరివారంతోపాటు మెక్కాకు తీర్థయాత్ర వెడుతూ కైరోలో కొంతకాలం ఆగాడు. అప్పుడు అతడూ, అతని పరివారమూ అక్కడ వెదజల్లిన బంగారం స్థానిక బంగారం విలువను దిగజార్చింది. తరువాత 12 సంవత్సరాలకు కానీ కైరో మార్కెట్‌లో స్థానిక బంగారం విలువ మామూలు స్థాయికి చేరుకోలేదు.

కంకన్‌ మూసా పూర్వీకుల్లో ఒకడు 2000 నావల్ని తీసుకొని అట్లాంటిక్‌ సముద్రానికి అవల ఉన్న భూమిని చేరుకోవటానికి వెళ్ళాడట. ఆ ప్రయాణంలో వెళ్ళిన వారెవరూ తిరిగి రాలేదు. ఆనాడున్న నొవల్లో పడమటి గాలిలో వారు వెళ్ళగలరే కానీ తిరిగి రావటం సాధ్యం కాదు. ఈ ఆఫ్రికన్‌ నీగ్రోలు కొలంబస్‌ కంటే రెండు శతాబ్దాలు ముందుగానే అమెరికాను చేరారా? 1300 - వర్షారణ్యాల్లో పొందర్యం

1450 ప్రాంతంలో వ్యాపార మార్గాల మీద తన అధికారాన్ని మాలీ పోగొట్బకుంది. సోంఘే తెగవారు అధికారాన్ని స్వాధీనం చేనుకున్నారు. 1590లలో మొరాకోవారు అకస్మాత్తుగా దాడి చేసే వరకూ వీరి అధికారం కొనసాగింది. కానీ ఆసరికి పచ్చిక బయళ్ళలోని ఈ సామ్రాజ్యాలకు ఆఫ్రికా తీర (ప్రాంతాలకు దగ్గరగ ఉన్న వర్షారణ్యాలలోని నాగరికతల వైభవం పోటీగా తయారైంది. ఐఫీ ప్రాంతంలోని యొరూబా, బెనిక్‌ ప్రాంతంలోని ఈడో అన్నవి అలాంటి నాగరికత వర్ధిల్లిన నగరాల్లో ఉన్నాయి.

1300 ప్రాంతానికల్లా యొరూబా తెగవారు సమాజంలోని ఒక ఉన్నతవర్గం (ఎలీట్‌) రూపాందటానికి తగినంత అదనపు ఆహారాన్ని వుత్పత్తి చేయగలిగారు. ఈ వర్గం కోసం స్థానిక కళాకారులు అపురూప సౌందర్యం కలిగిన కళాఖండాలను తయారు చేయసాగారు. ఐఫీ నగర గత వైభవాన్ని మనకు గుర్తు చేయటానికి మిగిలినవి వీరు కంచుతోనూ, ఎర్రమట్టితోనూ చేసిన రాజుల శిరస్సులు మాత్రమే. సంపద ఒకచోట కేం ద్రీకృతమైనప్పుడూ,

శ్రీఫ్‌ ట్రేజీయర్‌ 57 శ్రమశక్తి దోపిడీ జరిగినప్పుడూ సాధించిన గత “వైభవం' తలుచుకొని భవిష్యత్‌ తరాలవారు మురిసిపోతూ ఉంటారు. యొరుబా నాగరికత విషయంలో కూడా ఇలాగే జరుగుతూ ఉంది. ఈజిస్ట్‌లోని పిరమిడ్లనూ, యూరప్‌లోని అంతఃపురాలనూ, ఆసియాలోని దేవాలయాలనూ చూసి మనం మురసిపోయినట్టే సహార దక్షిణ ప్రాంతాలకు చెందిన ఈ కళాఖండాలను చూసి మనం మురిసి పోతున్నాం. వీటన్నిటి వెనకా ఉన్నది ఒకచోట కేద్రీకృతమైన నంపద, శ్రమశక్తి దోపిడీ మాత్రమే అన్నది మనం గుర్తించ వలసిన అంశం.

బెనిక్‌ ప్రాంతానికి ఈడో నగరం రాజధాని. పదకొండవ శతాబ్దంలోనే అభివృద్ధి చెందటం ప్రారంభించి ఈ నగరం 1450 కల్లా గొప్ప వ్యాపార కేంద్రంగా రూపొందింది 1600వ సంవత్సరానికి కాస్త ముందుగా ఈ నగరాన్ని దర్శించిన ఒక డచ్‌ యాత్రికుడు దీని విస్తీర్ణతను ఎంతగానో మెచ్చుకున్నాడు. ఇది ఆమ్‌స్టర్‌డమ్‌ నగరమంత పెద్దదని చెప్పాడు. మరో డచ్‌ యాత్రికుడు ఆ నగరంలోని మంచి చట్టాలను, చక్కని పోలీస్‌ వ్యవస్థనూ మెచ్చుకున్నాడు. 1360 - దేశాలను ధ్వంపం చేసిన ప్రభువు

పోర్చుగీస్‌ సైనికులు ఆఫ్రికా తూర్పు తీరం వెంబడి పరిశీలన చేసినప్పుడు వారికి రెండు ముఖ్యమైన నాగరికతలు కనిపించాయి. అవి స్వాహిలీ, జింబాబ్వే నాగరికతలు. ఆఫ్రికా తూర్చు తీరానికున్న వ్యాపార సౌలభ్యాన్ని సంపూర్ణంగా ఉపయోగించుకున్న మొట్టమొదటి ప్రజలు అరబ్బులే. 700 తరువాత స్థానిక ఆఫ్రికా నాగరికత పూర్తిగ ముస్లిం నాగరికతగొ మారిపోయింది. దాన్ని స్వాహిలీ నాగరికత అని పిలిచేవారు. 'స్వాహిలీ' అంటే అరబ్బీ భాషలో తీరం అని అర్ధం. అదే కొద్దిపాటి మార్పు చెంది “సాహిల్‌ అన్న పదంగా రూపొంది దక్షిణ సహారా తీర ప్రాంతాలకి పేరుగా వాడకంలో ఉండిపోయింది. భారత, చైనాల నుంచీ వచ్చే ఓడలకూ, అఆథ్రికాలో లోపల ఉన్న (ప్రాంతాలకూ స్వాహిలీ ప్రజలు దళారులుగా వ్యవహరించారు. ఆఫ్రికన్లు ఏనుగు దంతాలూ, బంగారమూ ఇచ్చి పత్తి బట్టలూ, విలాన వస్తువులూ తీసుకునేవారు. యూరోపియన్లు వ్యాపారాన్ని సాంతం చేసుకోటానికి పూర్వం నుదూర ప్రాంతాల మధ్య శతాబ్దాల పాటు ప్రశాంతంగా వ్యాపారం సాగేదని నిరూపించటానికి ఇది ఒక ఉదాహరణ. ఈ వ్యాపారం మీద వచ్చిన కమీషన్‌తో స్వాహిలీ ప్రజలు నగరాలను నిర్మించారు. ఈ నగరాల్లోని నిర్మాణ శైలిలో ఆఫ్రికన్‌, అరబ్‌ సంప్రదాయాలు మిళితమై ఉండేవి,

కానీ ఆఫ్రికా లోపలి ప్రాంతాల నుంచి నరుకుల్ని తీసుకొని వస్తూ ఉండిన వాళ్ళు ఎవరు? పోర్చుగీస్‌ వారికి 'మోనో మొటాపా' సామ్రాజ్యాన్ని గురించి తెలును. ఇది ఆధునిక జింబాబ్వేలో 1100 సంవత్సరం ప్రాంతంలో (ప్రారంభమైంది. దీన్ని 'షోనా' తెగకు చెందిన ప్రజల పూర్వీకులు (ప్రారంభించారు. వీరు మొదట చిన్న చిన్న రాజ్యాలను స్థాపించి రాతి కట్టడాలను కట్టటం (ప్రారంభించారు. వీరు బంగారాన్ని ఇచ్చి ఆసియా నుంచి దిగుమతి అవుతూ ఉన్న విలాస వస్తువుల్ని తీసుకునే వారు. వీరి సంపద శ్రమంగా పెరగటం

ణి ప్రపంచ కరిత్ర ప్రారంభించింది. ఆ సంపదను పెట్టి వీరు పెద్ద పెద్ద రాజు ప్రాసాదాలను కట్టారు. వీటిలో అన్నిటికంటే పెద్దదాన్ని 'ది గ్రేట్‌ జింబాబ్వే' అంటారు. 'జింబాబ్వే' అన్న పదానికి రాజదర్బారు అని అర్ధం. ఇది 1300 ప్రాంతంలో నిర్మించబడింది. దానికి చెందిన పెద్ద రాతి గోడలు ఇంకా మిగిలి ఉన్నాయి. 1425 ప్రాంతంలో ముటోటా అన్న షోవా తెగకు చెందిన రాజు తన రాజధానిని మరో నగరానికి మార్చాడు. తన రాజ్యానికి చుట్టపట్ల ఉన్న ప్రాంతాలను జయించాలని ప్రయత్నించి కొంతవరకూ విజయం సాధించాడు కూడా. తరువాత అతడు “మనా - ముటాఫ' అన్న బిరుదాన్ని స్వీకరించాడు దీన్ని పోర్చుగీసువారు పొరపాటుగా 'మోనో మొటాపా' అనుకున్నారు. ఇతని వారసులు కలహారీ ఎడారి, స్వాహిలీ తీరాల మధ్య ఉన్న అన్ని రాజ్యాలకూ తిరుగులేని ప్రభువులుగా గుర్తింపు పొందారు. 1415 - పోర్చుగీసువారి ప్రవేశం

ఆఫ్రికా తూర్పు, పడమర ప్రాంతాల్లో యూరోపియన్లు రావటానికి పూర్వమే నాగరికత లుండేవని నిన్సృందేహంగా చెప్పవచ్చు. అలా వచ్చిన యూరోపియన్లలో మొట్టమొదటి సాహసవంతుడు పోర్చుగల్‌కు చెందిన వాస్కోడిగామా. గుడ్‌ హోప్‌ అగ్రాన్ని చుట్టి అతడు భారత దేశాన్ని చేరిన మొదటి ప్రయాణం మూలంగా తూర్చు ఆఫ్రికాకు ఏమీ అపకారం జరగలేదు. కానీ రెండవ ప్రయాణంలో రాజ్యకాంక్ష కనిపించింది. అతడు కిల్వా, మొంబాన అన్న స్వాహిలీ మహానగరాలను దోపిడీ చేసి, నేలమట్టం చేశాడు. పోర్చుగీసు దొడి తరువాత మొబాసా రాజు ఇలా అన్నాడు. 'పోర్చుగీను వారు వెళ్ళి పోయిన తరువాత నగరంలో ప్రాణంతో ఉన్న ఒక మనిషి కూడా కనిపించలేదు. పారిపోలేకపోయిన ట్రజల నందరినీ పోర్చుగీసువారు చంపేశారు లేదా తగుల పెట్టారు.”

పశ్చిమ ఆధ్రికన్‌ నగరాలు నముద్ర తీరానికి దూరంగా ఉండటంచేత పోర్చుగీసు దండయాత్రల ప్రమాదం వాటికి తక్కువగా ఉండేది. మొదట వారి సంబంధం నమానుల మధ్య ఉండే వ్యాపార సంబంధం మాత్రమే. యూరోపియన్లు పశ్చిమ ఆఫ్రికా తీరంలో వ్యాపార కేంద్రాలను స్థాపించటానికి స్థానిక రాజులు చోటు ఇచ్చారు. యూరోపియన్లు దానికి అద్దె చెల్లించేవారు. తమ వ్యాపారానికి కొత్త ప్రాంతం లభించినందుకు ఆఫ్రికన్‌ రాజ్యాల వారు కూడ సంతోషించారు. బెనిన్‌రాజు పోర్చుగీసు వారిని తన సైన్యంలోకి తీసుకున్నారు. 1846లో లిన్బన్‌కు ఒక రాయబారిని కూడా పంపాడు. కాంగో (ఆధునిక అంగోలా) రాజకుమారుణ్ణి పోర్చుగల్‌ ప్రభుత్వం ఆహ్వానించింది. అతడు క్రైస్తవ మతధికారిగా శిక్షణ పొంది, పోప్‌ వద్ద నుంచీ బిషప్‌ పదవిని స్వీకరించి 1518లో స్వదేశానికి తిరిగి వచ్చాడు.

అభివృద్ధికి దూరమైన ఖండంగా ఆఫ్రికాను పరిగణించటం మనకు అలవాటై పోయింది. కానీ 15వ శతాబ్దంలో పశ్చిమ ఆథ్రికాకూ, యూరప్‌ ఖండానికీ సాంకేతిక రంగంలో చాలా తక్కువ తేడా ఉండేది. అధ్రికన్ల వద్ద కంటే యూరోపియన్ల వద్ద మెరుగైన తుపాకులు ఉండేవనటానికి వందేహం లేదు. అంతేకాదు. యూరోపియన్లు ఆధ్రికన్ల కంటే యుద్ధంలో

శ్రీప్‌ ట్రేజీయర్‌ అ మరింత క్రూరంగా ఉండేవారు. కానీ లోహ విజ్ఞానంలోనూ, అక్షరాన్యతలోనూ యూరోపియన్లు ఆధ్రికన్లకంటే చాలా ముందు ఉండేవారు కారు. కానీ రాజకీయాల్లో ఆఫ్రికన్లు నిన్సందేహంగా ముందుండే వారు. బహంశా దీనికి డచ్‌వారు మాత్రమే మినహాయింపుగా ఉండేవారు. ఆ కాలంలో ఆఫ్రికాకు వచ్చిన యూరోపియన్లు ఎవరూ ఆఫ్రికన్లను తమకంటే తక్కువ వారుగా భావించలేదు. ప్రమాదకరమైన ఈ అభిప్రాయం తరువాత కాలంలో పుట్టింది మాత్రమే. 1460 - బావిపత్వంలోకి దిగజారటం

దాదాపు 30 సంవత్సరాల కాలం పోర్చుగీసు వారు నావల నిండా బంగారాన్ని తీసుకొని న్వదేశానికి వెళ్ళేవారు. ఆఫ్రికా పాలకులు బంగారానికి బదులుగా తమకు లభిస్తున్న పత్తి, ఉన్ని బట్టలతోనూ, ఇత్తడి పాత్రలతోనూ సంతృప్తి చెందేవారు. కానీ మొదటి నుంచీ కూడా చిన్న సంఖ్యలో బానిసల్ని తీసుకు వెళ్ళటానికి పోర్చుగీసు వారికి అనుమతి ఉండేది. అందుకు ముఖ్యకారణం ఆఫ్రికా చట్టం (్రకారం నేరాలకు బానినత్వమే శిక్ష కావటం. కాబట్టి ఆఫ్రికన్‌ దేశాల్లో అలా 'వదిలించుకోతగిన' మనుషులు ఉండేవారు. వారిని అఫ్రికన్‌ ప్రభుత్వాలు నంతోషంగా పోర్చుగీసు వారికి అప్పచెప్పేవి. 1460 దశకు వచ్చేసరికీ సంవత్సరానికి దాదాపు 700 మంది నీగ్రోలు బానినలుగా యూరప్‌కు తరలించబడేవారు. వీరిని ఇళ్ళలో సేవకులుగా ఉపయోగించుకోవటం యూరప్‌లో ఫాషన్‌గా మారిపోయింది.

దీన్ని చూసి యూరోపియన్లు బానిసత్వం ఆఫ్రికన్‌ సంప్రదాయమనీ, అది యూరోప్‌లో ఉండేది కాదనీ భావించవచ్చు. అది పొరపాటు అభిప్రాయం మాత్రమే. పోర్చుగీసు వారు గోల్డ్‌కోస్ట్‌కు రావటానికి శతాబ్దాల పూర్వం నుంచీ యూరప్‌లో బానిసత్వం ఉంది. క్రైస్తవ దురాశక్రమణదారులు కైస్తవేతరులను బానినలుగా పట్టుకొని ఫ్రాంక్‌ జాతి వారికి అమ్మేవారు. వారు ఉత్తర అఫ్రికా రాజులకు అ బానిసల్ని ఎక్కువ లాభాలకు అమ్మేవారు. వైనిస్‌, జనీవా నగరాల సంపదలో చాలా భాగం బానినల వ్యాపారం ద్వారా వచ్చిందే. సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవనానికి దోహదం చేసిన ధనంలో కొంతభాగం కూడా ఇలా వచ్చిందే. వాస్తవానికి “స్లేవ్‌ అన్న పదానికి 'స్లాప్‌' జాతి ప్రజలతో సంబంధం ఉంది. ఆ కాలంలో బానిసల వ్యాపారంలో బలిపశువులైన యూరోపియన్లు ప్రధానంగా స్లాప్‌ జాతీయులే సైఫెస్‌ లాంటి మధ్యధరా సముద్ర ద్వీపాల్లో రోమన్‌ సంప్రదాయమైన వలన వ్యవసాయం మళ్ళీ ప్రారంభమైంది. యూరోపీయన్‌ మార్కెట్‌కు బానిసల శ్రమశక్తి పంచదారను సరఫరా చేయటం మొదలు పెట్టింది. 1525 - వరదగా నూరిన సెలయేరు

అట్లాంటిక్‌ మహా నముద్రంలోని సావ్‌టోమ్‌ లాంటి ద్వీపాల్లో పోర్చుగీసులు చెరకు వ్యవసాయాన్ని పెద్ద ఎత్తున ప్రారంభించారు. అందుచేత పదిహేనవ శతొబ్దం ఉత్తరార్థం నుంచి ఆఫ్రికాలో బానిసల వ్యాపారం హద్దులు దాటి పోవటం మొదలైంది. ఆఫ్రికన్‌

79 వ్రవంచ చరిత్ర రాజులు పోర్చుగీసు వారికి కావలసినంత మంది నేరస్తుల్ని సరఫరా చేయలేకపోయారు. అందుచేత పోర్చుగీసులు ఆధ్రికన్‌ గ్రామాల మీద దాడిచేసి ప్రజలను కిడ్నాప్‌ చేసుకొని వెళ్లేవారు. పోర్చుగల్‌ రాజుతో వత్సంబంధాలున్న కాంగో రాజు 1525లో అతడికి ఒక ఉత్తరంలో ఇలా రాశాడు. 'మన రాజ్యాల మధ్య బానినల వ్యాపారం ఉండటం వాకిష్టం లేదు. అతేకాదు. నా దేశం గుండా ఈ వ్యాపారం జరగటం కూడా నాకు నమ్మతం కాదు. అందుచేత ఈ దాడుల్ని ఆసవలసిందిగా కోరుతున్నాను” కానీ కాంగోరాజు కోరికను పోర్చుగల్‌ రాజు ఖాతరు చేయలేదు. సోవ్‌టామ్‌ 20వ శతాబ్దం వరకూ కూడా బానిసల ద్వీపంగానే కొనసాగింది.

కొత్త ప్రపంచం కూడా బానినలు కావాలని ఒత్తిడి చేయటంతో అసలు సమస్య ప్రారంభమైంది. 1510 సంవత్సరానికల్లా మొదటి గుంపు నీగ్రో బానిసలు వెస్ట్‌ ఇండీస్‌ చేరుకున్నారు. 1515 సంవత్సరానికల్లా ఈ బానినలు ఉత్పత్తి చేసిన పంచదార స్పెయిన్‌ దేశాన్ని చేరుకుంది. పదిహేడవ శతాబ్దం మధ్య భాగంలో పశ్చిమ అథ్రికా తీరం వెంబడి 40 బానిసల శిబిరాలుండేవి. వీటన్నిటిని బ్రిటిష్‌, ఫెంచ్‌, డచ్‌, పోర్చుగీస్‌ దేశాలవారు నడిపేవారు. వీటిలో ఎగుమతికి సిద్ధంగా ఉన్న నీగ్రో బానిసలందర్నీ తుపాకులు చూపెట్టి భయపెట్టి తీసుకు వచ్చారని చెప్పటానికి వీలులేదు. కానీ అప్పటికి నీగ్రో బానిసల్ని సరఫరా చేయటమో, దిగుమతుల్ని పోగొట్టుకోనటమో ఆఫ్రికన్‌ రాజులు తేల్చుకోవలసి వచ్చింది. విధిలేక వారు మొదటి మార్గాన్నే ఎన్నుకునేవారు. చాలినంత మంది బానిసలళ్ని వారు డఉబ్బుపెట్టి కొనటానికి వీలు లేకపోతే సైనిక బలాన్ని ఉపయోగించి వారిని బలవంతంగా ఎత్తుకు వచ్చేవారు. 1800- భయంకర సమీకరణం

ప్రపంచ చరిత్రలోని అత్యంత పెద్ద బలవంతపు వలన ఇదే. , ॥ ఇది ప్రపంచంలో ఈనాటికీ సమస్యగా ఉన్న అనమానతకు జ్జ శే . పునాది వేసింది. అఫ్రీకన్‌ బానిసలు యూరప్‌ సన ఆర్థికాభివృద్ధికి దోహదం చేశారు. అది పారిశ్రామిక విప్లవంగా శిఖరాగ్రాన్ని చేరుకుంది. అంతేకాకుండా న్‌ స జౌి. అ బానిసలు అమెరికాకు పెద్ద ఊపునిచ్చారు. ల్లో | (౮ అమెరికాలో నివాసం ఏర్పాటు చేసుకున్న శ్వేత వాళి! € న్‌ జాతీయుల శ్రమశక్తి మీద మాత్రమే ఆధారపడి + ఖ్న వ ఉంటే అమెరికాకు (ప్రారంభంలోనే ఆ ణా లో. | ఊపు వచ్చేది కాదు. అమెరికా ఇంత క కనన మ అభివృద్ధిని సాధించేది కానేకాదు. గ్‌ మ వష.

ఈ సమీకరణానికి అవతలివైపు | మ గత హై "౬

జ్రీస్‌ ట్రేజియర్‌ 71 చూద్దాం. ఆఫ్రికాలో దొరుణమైన దుఃఖం మాత్రమే మిగిలింది. కుటుంబం నుంచీ బలవంతాన దూరం కావటం, కదలటానిక్కూడా చోటు చాలని నావలో ప్రయాణం, వారాల తరబబడి మలమూత్రాల మధ్య సంకెళ్ళతో పడి ఉండటం, వెన్ను విరిగే చాకిరీతో జీవితమంతా సతమతం కావటం, కొరడా రుళిపింపులకు బెదురుతూ బతకటం మన ఊహకు అందని విషయాలు. బానిసల వారసులైన ఈనాటి నీగ్రోల ఎముకల్లో ఈ బాధలు . జీర్ణించుకుపోయాయి. అంతేకాదు. ఆఫ్రికన్‌ ప్రజలు మొత్తంగా వీటిని తమ ఎముకల్లో జీర్ణించుకున్నారు. దాదాపు నాలుగు శతాబ్దాలపాటు సాగిన బానిసల వ్యాపారంలో 102 మిలియన్ల ఆఫ్రికన్లు అమెరికా ఖండాన్ని చేరుకున్నారు. దాదాపు రెండు మిలియన్లు దారిలోనే చనిపోయారు. వీరందరూ కూడా యువకులు. ఆరోగ్యవంతులు. వీరు వెళ్ళి పోవటంతో కష్టపడి పనిచేసేవారూ లేకుండా పోయారు. అభ్రికా ఖండం అభివృద్ధికి పునాదే లేకుండా పోయింది. ఆనాటి పరిణామాలకు ఈనాటికీ ఆఫ్రికా ప్రతిఫలం చెల్లిస్తోంది. ఆఫ్రీకన్‌ అజ్ఞానం ఒక భ్రమ “ఆఫ్రికా అనాగరిక ఖండం. అఫ్రికాను మంచి చేసుకోటం సాధ్యం కాదు. అథ్రికా చీకటి కేంద్రం. ఆఫ్రికా పిగ్మీల, నరమాంస భక్షకుల ఖండం”. ఇదీ పళ్చిమ దేశాల్లో ఆఫ్రికాను గురించి ఉన్న అభిప్రాయం. ఇదే అభిప్రాయం చిన్న

• పిల్లలు చదివే కామిక్‌ పుస్తకాల్లో కూడా కనిపిన్తుంది. ఆశ్చర్యమేమిటంటే ఈ అభిప్రాయం నిన్న మొన్నటివరకూ కూడా కొనసాగటం, స్వతంత్రంగా ఆఫ్రికా సాధించిన విజయాలనూ, ఆ ఖండంలో విలసిల్లిన గొప్ప నాగరికతలనూ యూరోపియన్లు పూర్తిగా తిరస్కరించారు. ఆఫ్రికన్లు చిన్న పిల్లలవంటి వారనీ, వారికంటే ఎక్కువ తెలివి తేటలున్న శ్వేతజాతీయులు వారిని క్రమశిక్షణలో పెట్టి పరిపాలించాలన్న నమ్మకం ప్రబలింది. వ్‌ ల్లా అధునిక జాతి ద్వేషానికి లాగే దీనికి కూడా. వ, +; కారణం బానినత్వమే. ఆఫ్రికన్లు మానవుల న్న. కస. కంటే. తక్కువ జాతి. వారని. చెబుతూ ను! టా! శ. సమర్థించేవారు. అనేక తరాల పాటు టాం యూరోపియన్లు చూసింది. చెరకు తోటల్లో మ నం యత. క. బండచాకిరీ చేస్తూ, సగం ఊపిరితో బతుకుతూ క్యా 1కే ఉన్న ఆఫ్రికన్‌ నీగ్రోలను మాత్రమే. గొప్ప . త్తు యూరోపియన్‌ _తత్వవేత్తలందరూ ఆఫ్రికన్‌ సత లా స్ట నీగ్రోలు తక్కువ రకం మనుషులని నమ్మారు. (శవ శతాబ్దానికి చెందిన సుప్రసిద్ధ తత్వవేత్త హ్యూమ్‌ 'సహజంగానే మట్టితో బేనిన రాజు బొమ్మ నీ(గోలు శ్వేత జుతీయులకంటే తక్కువ వారు

72 ప్రపంచ చరిత్ర అని చెప్పాడు. 'అఫ్రికన్లు నాగరికులు కాని అడవి మనుషుల లక్షణాలున్నవారు. ఇలాంటి ప్రవర్తన ఉన్నవారికీ, మానవత్వానికి ఎలాంటి సంబంధమూ లేదు” అన్నాడు హెగెల్‌.

వైజ్ఞానిక డార్విన్‌ పరిణామ సిద్ధాంతం కూడా ఈ అభిప్రాయానికి కుహనా నమర్థనను ఇచ్చి ప్రోత్సహించింది. ఈ సిద్ధాంతం మానవుల్లో అందరికంటే తక్కువ స్థాయిలో ఆఫ్రికన్లనూ, మధ్య స్థాయిలో ఆసియన్లనూ, అత్యున్నత స్థాయిలో యూరోపియన్‌ శ్వేత జాతీయులనూ ఉంచింది. బానిసల వ్యాపారం విషయంలో కూడా ఇలాంటి స్వార్థం కనిపిన్తుంది. ఒకవేళ యూరోపియన్లు ఆఫ్రికాను జయించి వాటాలు వేనుకున్నారనుకుందాం. ఈ సిద్ధాంతాన్ని వారు అంగీకరిస్తే వారు చేసిన దురాక్రమణ తప్పుడు పని అనిఫించదు. అంతేకాకుండా తాము అనాగరికుల్నీ తక్కువ రకం మానవుల్నీ నాగరికులుగా తీర్చిదిద్దే నైతిక బాధ్యతను నిర్వహిస్తున్నామన్న సంతృప్తి కూడా వారికి కలుగుతుంది.

కాబట్టి ఆఫ్రికా ఖండం నాగరికమైందన్న భావం గందరగోళాన్ని సృష్టిన్తుంది. వారి అస్తిత్వాన్ని సవాల్‌ చేస్తుంది. అందుచేత అఫ్రికా నాగరికతలకు సంబంధించిన అన్ని సాక్ష్యాధారాలనూ తిరస్కరించాలి. దీనికి చక్కని ఉదాహరణ జింబాబ్వేలోని రాజప్రాసాదానికి సంబంధించిన ఆధారాలు. శ్వేత జాతీయులైన శాస్త్రవేత్తలు దాన్ని మొదటిసారిగా చూసినప్పుడు దాన్ని ఆఫ్రికన్లు నిర్మించి ఉండవచ్చని నమ్మలేక పోయారు. అది ఆఫ్రికన్లు నిర్మించింది కాదని చెప్పటానికి అనేక సిద్దాంతాలను నృష్టించారు. అక్కడ సాలమన్‌ రాజు నివసించాడన్నారు. అది షీబా రాజి నివాసమన్నారు. అది ఫినీషియన్ల వలస ప్రాంతమన్నారు. 1910లో నైజీరియాలో అద్భుతమైన ఏడు ఎర్రమట్టి బొమ్మలు దొరికినప్పుడు కూడా ఇలాగే జరిగింది. వాటిని గురించి కూడా రెండు సిద్ధాంతాలు పుట్టాయి. కొందరు ఆవి లభించిన ప్రాంతం ప్రాచీన కాలంలో గ్రీకు వలసగా ఉండేదన్నారు. మరికొందరు కనుమరుగపోయిన ఏదో నాగరికతకు (అట్లాంటిన్‌) అవి ప్రతిరూపాలన్నారు.

ఈ శతాబ్దం మధ్య వరకూ ఆఫ్రికా ఖండ చరిత్ర సంపూర్ణంగా విస్మరించబడింది. వారు మానవ కుటుంబంలో భాగం కానట్టుగ నిరాదరణకు గురయ్యారు. ఇందుచేతనే ఆఫ్రికా సంస్కృతిని వెలుగులోనికి తీసుకు రావటం మన యుగాలకి చెందిన గొప్ప సంస్కృతిక సాహసకార్యంగా పరిగణిస్తున్నాం.

శ్రీస్‌ ట్రేజీయర్‌ గ సూర్యుని నీడ

వవిత్ర రోమన్‌ సామ్రాజ్యం అన్నభావం యూరప్‌ ఖండాన్ని అనేక శతాబ్దాలపాటు విడవకుండా పట్టుకుంది. ఆ భావం రాజకీయ విధానాలనూ, జాతీయ వాంఛలనూ, యుద్ధోన్మాదాన్నీ ప్రభావితం చేసింది. పవిత్ర రోమన్‌ సామ్రాజ్యం ఐదవ ఛార్లెస్‌ కాలంలో చివరి వెలుగు వెలిగింది. 1558లో అతనితోనే ఆరిపోయింది. ఆస్ట్రియా శాఖకు చెందిన అతని వారసులు మాత్రం తమను తాము మహారాజులనీ, మహారాణులనీ పిలుచుకునే వారు. నిజానికి వారు రాజులు మాత్రమే. వీరితో యూరస్‌లో నిరంకుశ రాజరికం ఒక వెర్రి వ్యామోహంగా తయారైంది. ఈ వ్యామోహానికి కొన్ని మినహాయింపులు లేకపోలేదు. హాలెండ్‌ రివబ్లిక్‌గా రూపొంది వాక్‌ స్వాతంత్ర్యాన్ని ప్రోత్సహించింది. స్విట్టర్‌లాండ్‌ అనేక స్వతంత్ర సైనిక శిబిరాల సమాఖ్యగా మారి యూరోపియన్‌ రాజకీయాల ప్రభావానికి దూరంగా ఉంటూ వచ్చింది. (ఆది అలాగే 20వ శతాబ్దం వరకూ కొనసాగింది). 1643 - హద్దు మీరిన పొంత అధికారం

పోప్‌ అధికారం సడలి పోవటంతో జాతీయ రాజ్యాల రాజులూ, రాణులూ, తమ సొంత అధికారాన్ని భద్రం చేసుకున్నారు. వీరు తమకు ఏది ప్రయోజనకరమో అదే దేశానికి మంచిదన్న నూత్రాన్ని నమ్మడం (ప్రారంభించారు. నిరంకుశ రాజరికానికి పరాకాష్ట థఫెంచిరాజు పదునాలుగవ లూయి. అతని తండ్రి, తాత యూరప్‌లోని ఇతర ఠాజులకంటే ఎక్కువ అధికారాన్ని అప్పటికే తమ హస్తగతం చేసుకుని ఉన్నారు. కానీ పదునాలుగవ లూయి. (1643-1715) పరిపాలనా కాలంలో అధికారం మొత్తం అతని చేతిలో కేంద్రీకృతమైంది. అంతే కాకుండా ప్రపంచంలోని అన్ని గొప్పతనాలకూ, సుగుఖాలకూ అతడే నిలయమై పోయాడు. అతడు “నేనే రాజ్యం” అనే వరకూ వెళ్ళాడు.

అతనికి “నూర్యుని వంటి రాజు,” లేదా “రాజ నూర్యుడు” అని పేరు. అతడు సూర్యుడు కాబట్టి ఇతరులు అతని చుట్టూ తిర్‌గే ఉపగ్రహలు. ఈ ప్రపంచంలోకి కాంతిని తీసుకు రాగలిగిన వాడు అతడు మాత్రమే. అతడు సంస్కృతిని ప్రోత్సహించటానికికారణం అది అతని వైభవాన్ని ఇనుమడింప చేస్తుందని మాత్రమే. అతడు ఒక పథకం ప్రకారం తన

74 వ్రపంచ చరిత్ర ప్రజల్ని యుద్దాల్లోకి దించటం ఆ యుద్దాలు తన కీర్తికి బావుటాలౌతాయని మాత్రమే. అతడు సాధారణ ప్రజల మీద పన్నులు పెంచటానికి కారణం వారి జీవిత పరిస్థితుల్ని మెరుగు పరచాలని కాదు. వర్సీ రాజప్రసాదం లోని విలాస వంతమైన తన జీవితాన్ని మరింత విలాసవంతం చేసుకోవటానికి మాత్రమే. సమాజంలోని అట్టడుగు వర్గం వారు కొలకృత్యాలు తీర్చుకోవాలన్నా అవి ఏ పద్ధతిలో తీర్చుకోవాలో నిర్దేశించే రాజాజ్ఞ ఉందేమో ముందుగా తెలుసుకోవలసి వచ్చేది. నిరంకుశ రాజరిక మంటే ఇదే! 1645 - భగవంతుడిచ్చిన రాజ్యాధికారం ల్‌ వదహారన శతాబ్దం నుంచీ, పద్దెని . క్ష మిదవ శతాబ్దం వరకూ చాలా మంది లో ను. ఛా. స్ట యూరోపియన్‌ రాజులకు సాంత గంగ న అధికారం మీద వెర్రి వ్యామోహం తో సం (/ |) .! జ ఖటి " ప ష్‌ వా త చ్‌శీ ఎ యి టో స / ఛు ( సై సన్‌ల స్‌ ర గ! లత... వో న్న్న గ గం సన లూయీ, ఇవాన్‌ సో ఉత హం 7 దిటెరిబుల్‌ కేథరిన్‌ రాజీ, యశ" రి ॥ డం సా (| (౪ ల | . ఇ్య్య్మ్మ్హా! క మొదటే భార్డెన్‌ మరణదండన మా టక

శ్రీస్‌ ట్రేజియర్‌ 7 ఉండేది. ఇది ప్రాచీన కాలం లోని రాజే దేవుడు అన్న భావానికి ఆధునిక రూపం మాత్రమే. తమ సామర్థ్యం మీద ఆధారపడి వీరు నర్వాధికారాలూ అడగలేదు. (కొంతమంది అలా అనుకున్నవారు లేక పోలేదు). వీరు తమ పరిపాలనను దైవేచ్ళగా భావించారు. తాము పరిపాలిన్తున్న భూఖండంమీద శైస్తవదేవుని అభిమతానికి సాకార రూపాలనుకున్నారు. “భగవంతుడిచ్చిన రాజ్యాధికారం' సిద్ధాంతాన్ని అందరికంటే తీవ్రంగా నమ్మినవాడు ఇంగ్లండ్‌ రాజు మొదటి ఛార్లెస్‌.

ఆ కాలంలో వచ్చిన ఏకైక రాజకీయ పరిణామం ఈ నిరంకుశ రాజరికం మాత్రమే కాదు. ఆనాడు కొంతమంది ప్రాటెస్టెంట్‌ భూస్వాములు బ్రిటిష్‌ పార్లమెంట్‌లో గొప్ప పలుకుబడిని కలిగి ఉండేవారు. మొదటి ఛార్లెస్‌ రాజు ప్రవేశ పెట్టిన కాథలిక్‌ విధానాలూ, అతని చేతకాని తనం వారికి కోపాన్ని తెప్పించాయి. వారు అంతర్వ్యుద్ద్ధాన్ని ప్రారంభించారు. అది 1649లో మొదటి చార్లెస్‌ శిరచ్భ్చేదనంతో అంతమైంది. ఇంగ్లండ్‌ రిపబ్లిక్‌గా అవతరించింది.

కాగితం విసృతంగా అందుబాటులోకి రావటం, ప్రటెస్టెంట్లకు వ్యక్తుల అంతరాత్మమీద ఉన్న విశ్వాసం, మతాధికారులకు మాత్రమే అందుబాటులో ఉన్నవి ఇతరులకు, కూడా అందుబాటులోకి రావటం మొదలైన పరిణామాల రాజకీయ ఫలితం ఇది. విద్య విస్తీరించిన కొద్ది మరిన్ని పునాదులు కదలటం [్రారంభించాయి. అసంఖ్యాకంగా ఉన్న చిన్న చిన్న రాజులందరూ కూడా తామందరూ దేవుని స్వరూపాలనటం హాస్యాస్పదంగా తయారైంది. అందుచేత రాజకీయ పోరాటం అనివార్యమైంది. ఈ దశలో తొట్టతొలి సామ్యవాద ఉద్యమాలు వచ్చాయి. ఫ్రాన్స్‌లో సెయింట్‌ సైమన్‌లాంటి మేధావులు అవతరించారు. ప్లేటో కాలం నుంచీ కూడా మెరుగైన ప్రపంచం కోనం తాపత్రయ పడ్డ వ్యక్తులు ఉండేవారు. కానీ ఈ కొత్త యూరోపియన్‌ మేధావులు సంక్షేమరాజ్యం తమ జీవిత కాలం లోనే వన్తుందని నమ్మిన మొదటి వారు.

కానీ ఈ ఆదర్శ వాదులు కూడా పెద్ద భూస్వాములే. వీరు సమాజంలోని అట్టడుగు ప్రజల్ని తమ సమ సమాజం పరిధిలోకి తీసుకొని ఉండకపోవచ్చు. (పందొమ్మిదవ శతాబ్దంలో 'సార్వత్రిక ఓటుహక్కు" కోసం పోరాడిన వారు స్రీలను ఇలాగే విస్మరించారు), 1660 : పమ్నలు కట్టవనవసరం లేని ఉన్నత వంశీయులు

ఆకాలానికి చెందిన అందమైన భవనాలకూ, కళ్ళు మిరిమిట్లు గొలిపే వస్తాలకూ, మహోన్నత కళాఖండాలకూ కావలసిన ధనం సాధారణ ప్రజానీకం శ్రమలో నుంచి మాత్రమే వచ్చింది. ఆ యుగంలో మాత్రమే కాదు అన్ని యుగాల్లోనూ ఇలాగే జరిగింది.

రాజస్థానాల వైభవమూ తమకంటే 'గొప్ప' వంశాలవారి సంపదా పెరిగిన కొద్ది, తాము చేయాల్సిన “త్యాగం” కూడా పెరుగుతోందని సాధారణ ప్రజానీకం గుర్తించారు. అందుచేత తాము క్రమంగా మరింత పేదలుగా మారి పోతున్నామన్న వాస్తవాన్ని కూడా గుర్తించారు. దీనికి తోడు ఫ్రాన్స్‌, ప్రష్యా, స్పెయిన్‌ దేశాల్లో ఉన్నత వంశీయులు పన్నులు కట్టవలసిన

78 ప్రపంచ చరిత్ర అవసరం కూడా ఉండేది కాదు. మరీ ముఖ్యంగా తూర్చు యూరోపియన్‌ దేశాల్లో రైతాంగం పరిస్థితి చాలా దయనీయంగా దిగజారిపోవటం ప్రారంభించింది. ఉదాహరణకు సెర్ఫ్‌లు అని పీలవబడే ఆర్ధబావిసల పిల్లలు ప్రష్యాలో వారి ప్రభువులకు జీతంలేవి చాకిరీ చేయవలసి ఉండేది.

పన్నుల భారం కొత్తగా అభివృద్ధికి వస్తున్న మధ్య తరగతి మీదెక్కువకాసాగింది. అప్పుడే కాకపోయినా, ఎప్పుడో ఒకప్పుడు వంశపారంపర్యాధికారం ఉన్న రాజుల వద్ద నుంచీ రాజ్యాధికారాన్నిగుంజుకోగల శక్తి వారికి మాత్రమే ఉండేది. ఇంగ్లండ్‌లో ప్రజా ప్రభుత్వ ప్రయోగం ఎంతో కాలం కొనసాగలేదు. మొదటి ఛార్లెస్‌ కుమారుడు రెండవ ఛార్లెస్‌ 1660లో మళ్ళీ సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు. బ్రిటిష్‌ పాలకవర్గానికి రాజరికం మీద మోజు పెరిగి పోయింది. 1888లో మరొకసారి రాజును తొాలగించినప్పుడు వారు డెన్మార్క్‌కు చెందివ ఒక రాజ కుటుంబీకుణ్ణి అహ్వానించి బ్రిటీష్‌ సింహాననాన్ని అప్పగించారు. 1700 - విజ్ఞాన నంతులైన నిరంకుశ ప్రభువులు

యూరప్‌లోని కొత్త దేశాలు పదునాలుగవ లూయీని గుడ్డిగా అనుకరించినా యూరోపియన్‌ రాజరిక వ్యవస్థ పదిహేడు, పదునెనిమిది శతాబ్దాల్లో వైభవంగా కొనసాగింది. శతాబ్దాల పాటు కొనసాగిన మంగోలుల ఆధిపత్యాన్ని 1480లో రష్యా వదిలించుకుంది. మాస్కోగ్రాండ్‌ డ్యూక్‌ ఆధిపత్యంలో ఒక స్వతంత్రదేశంగా గుర్తింపు సంపాదించుకుంది. అతని మనమడు ఇవాన్‌ బైజాంటియన్‌ సామ్రాజ్యాన్ని ఆగక్రమించుకున్నందుకు గౌరవ సూచకంగా 'జారో అన్న బిరుదాన్ని 1547లో ధరించాడు. కానీ రష్యా యూరప్‌లో తన ప్రత్యేకతను నిలబెట్టుకుంటూ, ఇతర దేశాలకు దూరంగానే వుంటూ ఉండేది. ఈ పరిస్థితి పీటర్‌ దీ గ్రేట్‌ (1689-1725) పరిపాలనా కాలం వరకూ కూడా కొనసాగింది. అతడు ఫ్రాన్స్‌, జర్మనీ దేశాలనుంచీ అధునాతన కళాతాత్విక సిద్ధాంతాలనూ, హాలెండ్‌ నుంచి నౌకానిర్మాణ పద్ధతులనూ దిగుమతి చేసుకోవటానికి ఎంతో ఉత్సాహాన్ని చూపాడు. కొత్తగా రూపొందుతున్న జర్మనీ జాతీయ రాజ్యానికి ప్రభువైన ఫ్రెడరిక్‌ లాగా పీటర్‌ కూడా వర్చే రాజాప్రాసాదానికి దీటురాగల భవనాన్ని నిర్మించాడు.

అస్టియా -హంగేరీ గ్రభువులైన మరయాం-బెరేసా,. రెండవ జోసఫ్‌, రష్యారాబి కేథరిన్‌లలాగా వీరు కూడా '“నిజ్ఞానవంతులైన నిరంకుశ ప్రభువులు". వీరు తమ నిరంకుళత్వాన్ని యుద్ధోన్నాదాన్ని క్రమంగా తగ్గించుకొని కళాతాత్వికరంగాల మీద శ్రద్ధ చూపారు. వీరు చెడు వ్యవస్థలోని మంచివారు.

వీరు బౌద్ధిక, కళారంగాల వికాసానికి కొద్దిగా వైనా దోహదంచేశారని చెప్పుకోవచ్చు. సుప్రసిద్ధ సంగీత విద్వాంనులైన బాష్‌ (1685-1750), మొజార్ట్‌ (1756-91) ఈ కాలానికి చెందినవారే. జీవిత పరిస్థితులు ఇంత మాత్రంగా కూడా లేని ఇతర యూరోపియన్‌ దేశాల్లోని సామాన్య ప్రజానీకంలో ఇంకెందరు ప్రతిభావంతులు ఉండేవారో ఎవరికి తెలును.

జీప్‌ ట్రేజియర్‌ 77 ఆటోమవ్‌ సామ్రాజ్యం పశ్చిమ దేశాలు ఇస్లాం మతాన్ని ఏనాడూ సరిగ్గా అర్ధం చేసుకోలేదు. ఇది మనకు మత యుద్ధాల (క్రూసేడులు) కాలంలోనూ కనిపిస్తుంది. సాలమన్‌ రష్టీ నవల “సెటానిక్‌ వర్సన్‌'కు ఇరాన్‌, దాని మిత్ర దేశాలూ పిచ్చిగా అనాగరికంగా వ్రతిస్పందించాయని భావించటంలోనూ కనిపిస్తుంది. అంతే కాకుండా ముస్లిం సామాజ్యాలను చరిత్ర అంతగా పట్టించుకోలేదు. అవి దాదాపు ఐదు శతాబ్దాల పాటు కొనసాగినా (ఆటోమన్‌ తురుష్కుల సామ్రాజ్యం లాగా నమకాలీన శతాబం వరకూ అవి ళా భాయ ౮ కొనసాగినా. సరో చరిత్ర. వాటికి గ్‌ గ్‌ ట్ల ఇవ్వగలిగినంత గుర్తింపు ఇవ్వలేదు. జ్ఞ 1 లీ! షా న్‌ ము 1 పదునాలుగో శతాబ్దంలో ఉత్‌ జీ తి | త. | స్ట! మన్‌ అన్న సేనాధిపతి ఒక చిన్న (౫ పా రాజా పించాడు. అదే క్రమ న. స శశ ఫు రూపొందింది. దాదాపు 50 సంవత్స ష్‌కే నన హ్హా ంక శ రాల్లో ఈ రాజ్యం గొప్పగా విస్తంం కీ భే శ | క చింది. ఇరుగు పొరుగు దేశాలను ఈం త భయభ్రాంతుల్ని చేసింది. వారు మళ్ళీ ఒకసారి సైన్యాలను సమీకరించుకొని మత యుద్దానికి తలపడ్డారు. కానీ తురుష్కులు వారిని నికోపోలిన్‌ వద్ద 1936లో తుదముట్టించారు. పదిహేనవ శతాబ్దంలో ఆటోమన్‌ తురుష్కులు యూరప్‌లో ప్రబలమైన శక్తిగా రూపొందారు. కాన్‌స్టాంటిన్‌ చక్రవర్తి కాలం నుంచీ క్రైస్తవ మతానికి కోటలా ఉన్న కాన్‌స్టాంటినోపుల్‌ను జయించటం వీరి తొలి ఘన విజయం. తొలిసారిగా ఫిరంగి గుళ్ళ దాడికి తట్టుకోలేక కాన్‌స్టాంటినోపుల్‌ 1453లో తురుష్కుల వశమైంది. అనాడు ఇస్లామిక్‌ కేంద్రంగా మార్పు చెందిన ఈ నగరం ఈనాటికీ అలాగే "కొనసాగుతోంది. కాన్‌స్టాంటినోపుల్‌ పేరు ఇస్టాంబుల్‌గా మార్చబడింది. ఆది అనతి కాలంలోనే ఐదు లక్షల జనాభాతో యూరప్‌లోని అత్యంత పెద్ద నగరంగొ రూపొందింది. కాన్‌స్టాంటినోపుల్‌ పతనాన్ని గురించి విన్న క్రైస్తవ రాజ్యాలు వణికి పోయాయి. ఆటొమన్‌ల విస్తరణను ఆపగల శక్తి సాహసమూ ఎవరికీ లేకపోయాయి. పదహారవ శతాబ్దం మధ్య భాగానికల్లా నులేమాన్‌ (సులేమాన్‌ ది మాగ్నిఫిషియంట్‌) నాయకత్వంలో ఆలొమన్‌ సామ్రాజ్యం సుదూర ప్రాంతాలకు విస్తరించింది. మొత్తం ఉత్తర ఆఫ్రికా, అన్ని ముస్లిం పవిత్ర నగరాలూ, తూర్పు యూరప్‌లో చాలా భాగం

గ ప్రవంచ చరిత్ర ఆటామన్‌ సామ్రాజ్యంలో భాగాలయ్యాయి. దాదాపు పది లక్షల చదరపు మైళ్ళ విస్తీర్ణంలో ఈ సామ్రాజ్యం విస్తరించింది. ఆటొమన్‌ల సామ్రాజ్యం మరింత లోతుగా యూరప్‌లోకి చొచ్చుకొని పోయి ఉంటే ఆధునిక ప్రపంచం మరొక విధంగా ఉండేది. వీరి విస్తరణకు 1683లో అడ్డు తగిలింది. రెండు లక్షల ఆటొమన్‌ సైన్యం ఆస్టియా రాజధాని వియన్నాను మూడు నెలల పాటు ముట్టడి చేసింది. కానీ ఐక్య యూరోపియన్‌ సైన్యం ఈ ముట్టడిని తిప్పికొట్టింది.

ఆ తరువాత ఆటొమన్‌ సామ్రాజ్యం ఒక నిశ్చల స్థితిలో ఉండిపోయింది. దానికి పతన దశ ప్రారంభమయ్యాకనే యూరోపియన్‌ చరిత్రకారులు దాన్ని గుర్తించి 'యూరప్‌ ఖండంలోని రోగి అన్న పేరుతో దాన్ని పిలవసాగారు. కానీ ఆ దళలో కూడా ప్రతిభావంతులైన ఎందరో సుల్తానులు ఆలొమన్‌ సామ్రాజ్యాన్ని పరిపాలించారు. వీరు భవన నిర్మాణంలో ఆశ్చర్యకరమైన విజయాలను సాధించారు.

ఆటొమన్‌ సామ్రాజ్యం విస్తరించటం ఆగిపోయాక మాత్రమే దానికి పతన దళ (ప్రారంభమైంది. బయట ప్రపంచంలోకి చూడవలసిన అవసరం లేదన్న అభిప్రాయాన్ని "పెంచుకోవటం చేతనే ఈ శతాబ్దం మొదట్లో అది కూలిపోయింది. తోసుకొని వస్తున్న యూరోపియన్‌ సైన్సు, టెక్నాలజీలకు ప్రతిన్పందించలేక పోవటం ఆటొమన్‌ సామ్రాజ్య పతనానికి ముఖ్య కారణంగా పేర్కొనవచ్చు.

శ్రీప్‌ ట్రేజీయర్‌ న అమెరికన్‌ మార్గం అమెరికా ఖండంలోని ఉత్తర ప్రాంతంలో నివసిన్తున్న వివిధ తెగలకు చెందిన ప్రజలు (ప్రతికూల వాతావరణ పరిస్థితులకు సర్దుబాటు చేసుకున్నారు. ఇనూయిట్‌ తెగవారు ఉత్తర ప్రాంతంలో మంచు టండ్రాల్లో సీల్‌ అన్న జంతువును పట్టుకోవటం నేర్చుకున్నారు. (ఆ పని | శె కహా కావా. ఎమొ న టంట తట కాం సేరళలలీలోు తొ ర్‌ గ్గ గ్‌ న ] స్వ కో గ! ర్‌ం... టు + ల శే గ క! క జ్‌ క్‌ ఉత్‌ జ తళ 2 ల చాక్‌ ర అంతం లత వరాల ర్యా న అ నే చన సన నట! ల. ఉసామా స ల కం ర హన ౯ గో ఎడమ నుంచి జార్ధి వాషింగ్‌టన్‌, 1877 బంధితులైన ఆమెధికన్‌ క్రో అరపాహో నాయకుడు, సైనున్‌ బాలివెల్‌ నీవౌల్ట్‌ తెగకు చెందిన జీ కొలంబన్‌ ఆగమనం

8 తవ్రపంచ రరిత్ర వారు ఇప్పుడూ చేస్తారు). కానీ దక్షిణ ప్రాంతంలోని ఎడారుల్లో నివసించేవారు గింజలు ఏరుకొని బతికేవారు. ఈ రెండు ప్రాంతాలకూ మధ్య జీవిస్తున్న తెగలవారు ఏనుగుల్నీ, ఒంటెల్నీ గుర్రాలనీ ఒక పద్ధతి ప్రకారం వేటాడి వాటి నామరూపాలు లేకుండా చేశారు. తొలి అమెరికన్లకు బహుశ ఇదొక వాతావరణ సంబంధమైన గుణపాఠంగా కనిపించి ఉండవచ్చు. యూరోపియన్లు అమెరికా ఖండంలో అడుగుపెట్టే నాటికే వీరు అక్కడున్న పర్యావరణానికి తగిన జీవిత పద్ధతిని రూపొందించుకోగలిగారు. పారిశ్రామికీకరణం తరువాత కాలంలో జీవిస్తున్న మనం ఇప్పుడిప్పుడే దాని విలువను తెలునుకుంటున్నాం. తూర్పు ప్రాంతంలోని సారవంతమైన అరణ్య ప్రాంతాల్లో జీవిస్తున్న తెగల వారు “మాత్రమే వ్యవసాయంలో స్థిరపడ్డారు. మొక్క జొన్న వ్యవసాయం అభివృద్ధి చెందిన తరువాత వీరు తమ తెగల్లోని ఉన్నత వర్గాల కోసం పెద్దపెద్ద ఇళ్ళ సముదాయాలను నిర్మించారు. అవి పట్టణాలుగా రూపొందాయి. ఈనాటి సెయింట్‌ లూయీ నగరానికి సమీపంలో ఉండిన కహోకియా అన్నది అలాంటి పట్టణాల్లో పెద్దది. ఉత్తర అమెరికాలోని మెదటి పట్టణం కూడా ఇదే. క్రీ.శ. 1000 ప్రాంతానికి ఈ పట్టణంలో 40,000 జనాభా ఉండేది. 1607 - బంగొరం అన్వేషకులు, బావిసభార్యలు

ఈ ప్రశాంతతను భగ్నం చేసిన వారు బంగారాన్నీ, వెండినీ వెదుక్కుంటూ అమెరికాకు వచ్చిన యూరోపియన్లు, 1807లో బ్రిటిష్‌ వారు వర్జీనియా ప్రాంతంలో జేమ్స్‌టౌన్‌ అన్న పట్టణాన్ని ప్రారంభించారు. తరువాత సంవత్సరంలో ఫ్రెంచ్‌ వారు క్యూబెక్‌ను ప్రారంభించారు. స్రీలు మాత్రం బలవంతాన అమెరికాకు వచ్చారు. దిక్కులేని నిరుపేద యువతుల్ని బలవంతాన ఓడలెక్కించి, అట్లాంటిక్‌ సముద్రాన్ని దాటించి అమెరికాను ముందుగా చేరుకున్న మొరటు మగవారికి అమ్మేవారు. కొంతకాలం తరువాత - అంటే పదిహేడవ శతాబ్దంలో మత పీడనను భరించలేని ప్యూరిటన్లు ఇంగ్లండు నుంచీ స్త్రీ పురుష భేదం లేకుండా ఓడల్లో అమెరికా చేరుకోవటం (ప్రారంభించారు. కొనీ ఈ ప్యూరిటన్లు క్రైస్తవ విలువల మీద తమకున్న విశ్వాసాన్ని ఆదేశంలో నివసిస్తున్న ఆదిమావాసులతో కలిపి జీవిచటంలో ఉపయోగించకపోవటం చాలా దురదృష్టం.

ఈ రెండు గుంపుల వారికీ భూమిని గురించి వేరు వేరు అభిప్రాయాలుండేవి. స్థానిక అమెరికన్లు భూమిని నివాసంగా మాత్రమే కాకుండా జీవ ధాతువుగా పరిగణించారు. వారి దృష్టిలో భూమిని సొంతం చేసుకోవటమంటే గాలిని సాంతం చేసుకోవటమే. అక్కడికి కొత్తగా వచ్చి నివానం ఏర్పరచుకున్న వారికి అలా కాదు. వారికి ఈ కొత్త భూమి ఆశ్రమించుకోవలసిన వస్తువు. కంచెలు వేసి తమ స్వాధీనంలో ఉంచుకోవలసిన వన్తువు మాత్రమే.

ఈ యూరోసియన్లకు తుపాకుల బలం ఎక్కువగా ఉండేది. దాని బలంతో వీరు తూర్పు తీర ప్రాంతంలో నివసిస్తున్న తెగలవారిని నిర్దాక్షిణ్యంగా దేశం మధ్య భాగానికి తరిమివేశారు. వీరు సాధారణంగా ఒక తెగను సాయుధం చేయటం దాని సాయంతో మరొక తెగను మట్టు

శ్రీస్‌ ట్రేవయర్‌ 81 "పెట్టించటం అన్న విధానాన్ని అనుసరించారు. ఉదాహరణకు క్యూబెక్‌లో (ఫెంచివారు హూ్యూరాన్‌ తెగ వారిని ఐరోక్వీ తెగవారి చేత నాశనం చేయించారు. 1776 = అమెరికన్‌ విప్లవం

ఏిలిగ్రిమ్‌ పేరెంట్స్‌ (వీరిలో ఉన్న 18 మంది స్త్రీలను గురించి సాధారణంగ ఎవరూ మాట్లాడరు) అమెరికాను చేరుకొని న్యూప్లిమత్‌ను సాపించి 140 సంవత్సరాలు దాటినా, ఆఫ్రికా నుంచీ బానినలు దిగుమతి కావటం ప్రారంభమైనా వలసలు మాత్రం విస్తరించలేదు. 1760కి కూడా మైన్‌ నుంచీ జార్జియా వరకూ ఉన్న సముద్రతీర ప్రాంతాన్ని దాటి అమెరికన్‌లు దేశంలోపలి భాగాలకు వెళ్లి స్థిర నివానం ఏర్పరచుకోలేదు. ఆనాటి వరకూ ఏర్పరచుకున్న వలసల్లో చాలా ఎక్కువ భాగాన్ని ఇంగ్లండ్‌ తన ఆధీనంలోకి తీసుకుంది. (ఫెంచివారు, డచ్చివారూ స్విట్టర్‌లాండ్‌ దేశీయులూ, ఆ వలనల్లో అధికంగా ఉన్నా బ్రిటన్‌ ప్రభుత్వం వారిని ఖాతరు చేయలేదు. ఆనాడు యూరప్‌లో జరుగుతూ ఉన్న యుద్ధం కూడా వారికి బలాన్నివ్వటం చేత అమెరికాలో, కెనడాలో (ఫ్రెంచి వారు ఏర్పాటు చేసుకున్న వలసల్ని కూడా ఇంగ్లండ్‌ స్వాధీనం చేసుకుంది.

దీన్ని బ్రిటీష్‌ పాలకవర్గం అంతిమ విజయంగా భావించింది. వీరు ఆమెరికాలో నివాసం ఏర్పరచుకున్న ప్రజల్లో పెరుగుతున్న స్వతంత్రతా భావాన్ని గుర్తించలేకపోయారు. వారిమీద అధిక వన్నులు. వేశారు. వారు మరింత పశ్చిమ ప్రాంతాలకు వెళ్ళి స్థిరపడటాన్ని నిరోధించారు. బ్రిటీష్‌ ప్రభువులు అమెరికాలోని ఇతర ప్రాంతాలను వేలం పాటకు పెట్టి అత్యధిక మూల్యం చెల్లించిన వారికి అప్పగించాలని కూడా ఆలోచించారు. (పైవేటు రంగాన్ని ప్రోత్సహించాలనే ఈనాటి రాజకీయవేత్తలెవరూ దేశాలనే అమ్మాలన్న ఆవాటి బ్రిటీష్‌ ధ్రభువులకు సాటిరారు. అమెరికాలో నినాసం ఏర్పరచుకున్న వారు బ్రిటిష్‌ వారి ఈ పన్నాగాలను చూసి సహనాన్ని కోల్పోయారు. హింసాత్మకమైన ద్రదర్శనలు ప్రారంభ మయ్యాయి. ఇంగ్లీష్‌ బలాలు వారి మీద విరుచుకు పడ్డాయి. చాలా మంది అమెరికన్లు (ప్రాణాలు పోగొట్టు కున్నారు. అమెరికన్లేమో సంధికి సిద్ధపడ్డారు. కానీ బ్రిటిష్‌ ప్రభుత్వం ప్రతి దశలోనూ సంధి ప్రయత్నాలను తిరస్కరించింది. అందుచేత యుద్ధం అనివార్యమైంది. అది అనతి కాలంలోనే స్వాతంత్ర్య పోరాటంగా మార్పు చెందింది. 1776లో తిరుగుబాటు చేసిన రాష్ట్రాలు స్వాతంత్ర్య ప్రకటనను విడుదల చేశాయి. ఏడు సంవత్సరాల తరువాత బ్రిటిష్‌ సైన్యాన్ని రెండు ముఖ్యమైన యుద్ధాల్లో ఓడించి అవి స్వాతంత్ర్యాన్ని సంపాదించుకున్నాయి.

కొత్తగా స్వాతంత్ర్యాన్ని సంపాదించుకున్న రాష్ట్రాలు యూరప్‌లోని దేశాల్లాగా చిన్న చిన్న స్వతంత్ర దేశాలుగా రూపాందుతాయని మొదట అనుకున్నారు. కానీ వ్యూరిటన్ల స్వాధీనంలో ఉన్న ఇంగ్లండ్‌కూ, బానిస వ్యవసాయం మీద ఆధారపడే దక్షిణ ప్రాంతానికీ స్వభావంలోనే కాక దృక్పథంలో కూడా చాలా తేడా ఉండేది. అందుచేత స్వతంత్ర రాష్ట్రాలు చిన్న చిన్న

82 ప్రనంత చరిత్ర న్వతంత్ర దేశాలుగా మారటం ప్రమాదమని వారు భావించారు. అంతేకాకుండా ఇంగ్లండ్‌, ఫ్రాన్స్‌ దేశాల మధ్య చల్లారని వైరం కూడా వారిని ఆపని చేయనివ్వలేదు. అందుచేత వారందరూ కలసి ఎంతో ఆధునికమైన ఫెడరల్‌ రాజ్యాంగాన్ని 1788లో రూపొందించారు. 1812 ఇంగ్లండ్‌తో మరొక యుద్దాన్ని చేసి తమ జాతీయ భావాన్ని అభివృద్ధి చేసుకున్నారు. అంతమాత్రాన ఉత్తర, దక్తిఐ రాష్ట్రాల మధ్య అభిప్రాయ భేదాలు సమసి పోయాయని భావించకూడదు. అవి సమసిపోయే తరుణం కోనం ఎదురు చూస్తూ నేపథ్యంలో అలాగే ఉండిపోయాయి.

1808 - లాటిన్‌ అమెరికాలో తిరుగుబాటు

ఈ విశాల భావాలు (వీటిలో చాలా భాగం యూరప్‌ నుంచీ దిగుమతి అయినవే) లాటిన్‌ అమెరికాను కూడా చేరుకున్నాయి. స్వాతంత్ర్యానికి, ప్రజాస్వామ్యానికి సంబంధించిన ఈ భావాలు ఉత్తర అమెరికాను కుదిపి వేశాయి. లాటిన్‌ అమెరికాలోని స్పానిష్‌ వలసల్లో కూడా ఈ భావాలు అంతే సంచలనాన్ని, ఉత్సాహాన్ని కలిగించాయి. వీరు ఉత్తర అమెరికాలో తిరుగుబాటుదారులు పొందిన విజయాన్ని చూసి కూడా న్ఫూర్తిని తెచ్చుకున్నారు. 1808 నుంచి దాదాపు 20 సంవత్సరాలు కాలంలో వీటిలో చాలా దేశాలు స్వాతంత్రాన్ని నంపాదించుకున్నాయి.

యూరప్‌లో ఫ్రాన్స్‌లో జరుగుతున్న యుద్ధంలో స్పెయిన్‌ తలమునకలుగా ఉండేది. ఈ అవకాశాన్ని చూసుకొని కొందరు బ్రిటిష్‌ సైనికాధికారులు 1808లో బ్యూనోన్‌ ఎయిర్స్‌ను ఆక్రమించుకున్నారు. కానీ ప్రజలు తిరుగుబాటు చేసీ వీరిని పదవి నుంచి తొలగించారు. తిరుగుబాటు ప్రభుత్వం తన్నుతాను రక్షించుకోగల శక్తిని నంపాదించుకుంది. సాధారణ ప్రజలు నాటు తుపాకులూ, గబ్బుబాంబులూ మాత్రమే కాక చేతికి దొరికిన ప్రతి వస్తువునూ ఆయుధంగా ఉపయోగించారు. అర్జెంటీనా సంపాదించుకున్న స్వాతంత్ర్యాన్ని స్పెయిన్‌ కానీ, ఇంగ్లండ్‌ కానీ సవాల్‌ చేయలేక పోయాయి. అర్జెంటినా ప్రజల విజయం మొత్తం అమెరికా ఖండంలో ప్రతిధ్వనించి పోయింది.

'స్పెయిన్‌ ఆధీనంలోనే ఉన్న మెక్సికో స్వాతంత్ర్యాన్ని సంపాదించుకోవటానికి మరింత ఊఈవ్రంగా పోరాడవలసి వచ్చింది. 1808లో మెక్సికన్‌ ఇండియన్లు భూమికోసం ఒక పోరాటం చేశారు. స్వాతంత్ర్య వాంఛ ఇంకా పోరాట స్థాయికి చేరుకోని మధ్య తరగతి ఉదారవాదుల సహకారంతో వలన పాలకులు ఈ పోరాటాన్ని అణచి వేసారు. 1821లో వీరు తమకు నచ్చిన తరహా స్వాతంత్ర్యాన్ని సంపాదించుకున్నారు. స్పెయిన్‌ ప్రమాదకరమైన ఉదారభావాలకు నిలయమై పోయిందనీ, అవి మెక్సికోలో వ్యాప్తి చెందడం తమ భద్రతకు ప్రమాదమనీ భొవించిన బలవంతులూ, ఐశ్వర్యవంతులూ, అయిన మెక్సికన్‌లు స్పెయిన నుంచి విడిపోవాలని నిర్ణయించుకున్నారు.

శ్రీస్‌ ట్రేజియర్‌ జి 1816 స్వాతంత్ర్య వీరుడు...

దక్షిణ అమెరికాలోని చాలా దేశాల్లో స్వాతంత్ర్య పోరాటాలను నడిపిన వారు యూరోపియన్‌ జాతులకు చెందిన విద్యావంతులే. వీరిని క్రియోలోన్‌ అంటారు. వీరిలో శీలకమైన వ్యక్తి వెనిజ్విలాకు చెందిన సైమన్‌ బొలివెర్‌, ఇతడు 1816లో (ప్రారంభించిన సుదీర్హ సైనిక పోరాటం దక్షిణ అమెరికాలోని చాలా దేశాలకు స్వాతంత్ర్యాన్ని తీసుకు వచ్చింది.

ఒక విప్లవ సైనికదళం ఉత్తరాన వెనిజ్విలా నుంచీ దక్షిణాన పెరూ వరకూ జయించు కుంటూ వెళ్ళింది. మరొక దళం దక్షిణం నుంచీ ఉత్తరానికీ వెళ్ళింది. ఈ దళం చుట్బపట్ల ఉన్న రాష్ట్రాల నుంచీ స్పెయిన్‌ జాతీయుల్ని బహిష్కరించి అర్జెంటీనా స్వాతంత్ర్యాన్ని పరిరక్తించటానికి ప్రయత్నం చేసింది. ఈ రెండవ దళం 1821లో దక్షిణ అమెరికాలో స్పెయిన్‌ వారి రాజధాని అయిన తీమా నగరాన్ని ఆక్రమించుకుంది. 1825వ సంవత్సరానికల్లా కరిబయన్‌ ద్వీపాలైన క్యూబా, ప్యువార్జారికోలు తప్ప మిగిలిన విశాల స్పానిష్‌ సామ్రాజ్యం అదృశ్యమైపోయింది. 1825 - వియంళతలు

కానీ దక్షిణ అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల సమాఖ్య మాత్రం రూపాందలేదు. (ప్రాంతీయ భేదాలు చాలా ఎక్కువగా ఉండడం చేత అది సాధ్యం కాలేదు. ఈనాడు దక్షిణ అమెరికా పటంలో కనిపించే దేశాల ఏర్పాటును ప్రాంతీయ భేదాలే ప్రభావితం చేశాయి. అంతేకాదు విముక్తి పోరాటాల న్వభావం అధునిక దక్తిణ అమెరికాలోని సామాజిక వ్యవస్థను విర్ణయించటానికి దోహదం చేసింది. ఈ దృష్టితో చూసినప్పుడు ఓడిపోయిన మెక్సికన్‌ ఇండియన్ల పోరాటం ఒక చక్కవి ఉదాహరణగా కనిపిస్తుంది. అధికారం సంపదా స్పానిష్‌ జాతీయుల చేతిలో ఉండేవి. సామాజిక వ్యవస్థలో వారికింద సంకర జాతీయులు (మెస్టిజోన్‌) ఉండేవారు. అట్టడుగున స్థానిక ప్రజలుండేవారు. వీరు స్పెయిన్‌ జాతీయులు మెక్సికోలో అడుగుపెట్టిన నాటి నుంచీ కూడా వ్యవసాయం చేసుకుంటూ చాలీచాలని బతుకు బతుకుతుండేవారు.

మరో ముఖ్య విషయం. ఉదార ఆదర్శ భావాలను నమ్మిన బాలివెర్‌ కూడా దక్షిణ అమెరికన్లు ప్రజాస్వామ్యానికి సిద్ధంగాలేరనీ, నియంతృత్వమే వారికి తగిందనీ చివరకు భావించాడు. తరువాత రిపబ్లికన్‌ రాజ్యాంగ చట్టాలు వచ్చినా ఆదేశాలు క్లిష్ట పరిస్థితుల్లో ఉన్నప్పుడూ, సామాజిక ఆందోళనల కాలంలోనూ అధ్యక్ష తరహా నియంతృత్వాలను ఏర్పాటు చేసుకునే సౌలభ్యాన్ని ఏర్పాటు చేసుకున్నాయి. అనాటి నుంచి ఈనాటి వరకూ దక్షిణ ఆమెరికా రాజకీయాలను బలవంతులైన పాలకులు పట్టి పీడిస్తున్నారు. వీరు నిర్దాక్షిణ్యంగా చట్టాన్ని ప్రజలమీద రుద్దుతున్నారు.

కక ప్రసంచ చరిత్ర 1822 - అమెరికన్‌ చక్రవర్తి

కానీ బ్రెజీల్‌ మాత్రం పోర్చుగీస్‌ పరిపాలన కిందనే కొనసాగుతూ ఉండేది. 1807లో నెపోలియన్‌ పోర్చుగల్‌ను ఆక్రమించుకున్నాడు. పోర్చుగల్‌ నుంచీ పారిపోయి వచ్చి, ట్రైజీల్‌లో తల దాచుకున్న రాజకుటుంబమే బ్రెజిల్‌ పరిపాలనను నేరుగా నిర్వహించేది. పరిస్థితులు నర్జుకున్న తరువాత పోర్చుగీను రాజకుటుంబం 1821లో మాతృ దేశాన్ని చేరుకుంది. కానీ బ్రెజీలియన్లు పీడ్రో రాజకుమారుణ్ణి బ్రెజిల్‌లోనే ఉండిపోవటానికీ, బ్రెజిల్‌ను న్వతంత్ర సామ్రాజ్యాంగా ప్రకటించటానికీ అంగీకరింపచేశారు. బ్రెజీలియన్లకు తమ దేశం కేనలం ఒక వలస దేశంగా ఉండటం నచ్చలేదు. బ్రెజీలియన్‌ల కోరిక ప్రకారం పీడ్రో చక్రవర్తిగా 1822లో బ్రెజిల్‌ సామ్రాజ్యం అవతరించింది. కానీ అమెరికా నేలలో వంశపారంపర్య రాజరికం ఎందుచేతనో వేళ్ళు పాదుకోలేక పోయింది. రాజరికంలో బ్రెజిల్‌ చేసిన ప్రయోగం విఫలమై పోయి 1889లో ఆ దేశం రిపబ్లిక్‌గా అవతరించింది.

1830 - జొతి విర్మూలనకు సమర్థన

అమెరికా నంయుక్త రాష్ట్రాలు (యు.ఎస్‌.ఎ) స్వతంత్ర దేశంగా అవతరించాక వలసలు త్వరత్వరగా విస్తరించాయి. ఈ విస్తరణకు 1810 నుంచీ ఆవిరితో నడిచే పడవలూ, 1830 నుంచీ రైలు బళ్ళూ ఎంతగానో దోహదం చేశాయి. ఇంగ్లాండ్‌ నుంచీ సాంకేతిక విజ్ఞానం అమెరికాకు అందింది. లేకుంటే యు.ఎస్‌.ఏ, తూర్చునుంచీ, పడమర వరకూ - మొత్తం ఖండం వెడల్పునా - వ్యాపించగలిగేది కాదు,

కానీ భూమిని సిసలైన స్థానిక ప్రజల నుంచీ బలవంతంగా గుంజుకోవలసిన వని మిగిలే ఉంది. అమెరికా నంయుక్త రాష్ట్రాల రాజ్యాంగంలోని స్వేచ్చ, ఆనందాన్వేషణ లాంటి మహోన్నత ఆదర్శాలు స్థానిక ప్రజానీకానికి వర్తించకుండా పోయాయి. స్థానిక ప్రజలకు వ్యతిరేకంగ ప్రచార కార్యక్రమం ప్రారంభమైంది.

ఈ ప్రచారాన్ని మనం 19608 ముందు హాలివుడ్‌లో తయారైన ప్రతి వెస్ట్రన్‌ 'కౌబాయ్‌' సినిమాలోనూ చూడవచ్చు. ఈ ప్రచారం ఇలా సాగింది. రెడ్‌ ఇండియన్లు (బానిస యుగంలో ఆఫ్రికన్గ్లలాగా) పరమ అనాగరికులు, కారులు, (క్రూసేడ్‌ల కాలంలో తురుష్కుల లాగా) వీరు అకారణంగా హింసాకృత్యాలకు దిగుతారు. యుద్ధాలకు న్మృతి చిహ్నాలుగా, వీరు శ్వేత జాతీయుల తలల్ని నరుక్కు పోతారు. (వాస్తవానికి నరికి తెచ్చిన ప్రతి రెడ్‌ ఇండియన్‌ తలకూ నగదు బహుమతి ఇచ్చినవాడు బ్రిటీష్‌ రాజు మూడవ జార్జి). ఇలాంటి ప్రచారం వలన వచ్చిన వారిని రెచ్చగొట్టింది. రెడ్‌ ఇండియన్‌ల జుతి నిర్మూలనా కార్యక్రమం తప్పుకాదన్న వాదాన్ని లేవనెత్తింది.

శ్రీప్‌ ట్రేజియర్‌ 85

బానిసత్వం నుంచి విముక్తి ళా స్వ న

ఎన్నో. శతాబ్దాల పాటు బానిసత్వ | హ్‌ ప్రయోజనాలను అనుభవించిన తరువాత సా గ గో పాళ్చాత్యదేశాలు పందొమ్మిదవ శతాబ్దంలో _ / ' 412 నై ల నిషేధించాయి. బానిసత్వాన్ని నిషేధింప ర్మ సే | ౯. చేయటానికి దోహదం. చేసిన గౌరవం న విలియం విల్బర్‌ ఫోర్స్‌ లాంటి మనసున్న మానవులకు సాధారణంగా ఇస్తూ ఉంటాం, ఇలాంటి ఉదారవాద ఉద్యమకారులు ఇంకా ఎందరో ఉన్నారు. వారి బలమైన ప్రతిఘటన బానిసత్వం నిషేధం కావటానికి ఎంతగానో దోహదం చేసింది.

పాశ్చాత్య ప్రభుత్వాలు బానిసత్వాన్ని నిషేధించటానికి వాస్తవికమైన ప్రయోజనాత్మక దృష్టే ముఖ్య కారణం. బానిసలకు ఇచ్చిన సౌకర్యాలు బాగా లేని మాట వాస్తవమే. కానీ వారికి ఏదో ఒక లాంటి తిండి పెట్టాలి. ఉంటానికి చోటు చూపించాలి. వారిమీద కాపలా కూడా పెట్టాలి. పారిశ్రామిక విప్లవం ఫలితంగా వచ్చిన ఫ్యాక్టరీలు ఇదంతా అనవసరమైన శ్రమ అని నిరూపించాయి. డబ్బు చెల్లించి ప్రజల శ్రమను దోపిడీ చేయటం సులభమని యజమానులు తెలుసుకున్నారు. అప్పుడు శ్రామికుల జీవితావసరాలను చూడవలసిన బాధ్యత యజమానులకు ఉండదు. వాటిని మీరే చూసుకొమ్మనిచెప్పి వారిని 'స్వతంత్రంగా' వదలి వేయవచ్చు. పారిశ్రామికీకరణ౦ం పొందిన మొదటి దేశం ఇంగ్లండ్‌. అందుచేతనే, బానిసత్వాన్ని నిషేధించాలన్న ఉద్యమానికి ఇంగ్లండ్‌ నాయకత్వం వహించింది.

కానీ బానిసత్వానికి అత్యంత నాటకీయమైన ముగింపు వచ్చింది మాత్రం అమెరికా నంయుక్త రాష్ట్రాల్లోనే. ఆదేశంలోని దక్షిణాది రాష్ట్రాలు అఫ్రికన్‌ బానిసల మీద ఆధారపడేవి. న్యూ ఇంగ్లండ్‌లోనూ, యూరప్‌లోనూ ఉన్న మిల్లులకు వీరు తాము పండించిన పత్తిని ఎగుమతి చేసేవారు. కానీ ఉత్తరాది రొష్ర్రాలు పారిశ్రామిక విప్లవాన్ని కౌగిలించుకున్నాయి. అంతేకాకుండా యూరప్‌ నుంచీ వలస వస్తూ ఉన్న ప్రజల సంఖ్య పెరుగుతూ వచ్చింది. అందుచేత వారికి బానిసల అవసరం లేకుండా పోయింది. 1833 నుంచి బానిసత్వ వ్యతిరేక ఉద్యమం ఉత్తరాది రాష్ట్రాల వారి మద్దతును పొందుతూ వచ్చింది. ఈ వైరుధ్యాల కారణంగా బానిసత్వం మీద ఆధారపడ్డ తమ లాభసాటి వ్యాపారాన్ని రక్షించుకోవటం కోసం సంయుక్త రాష్ట్రాల నుంచీ చీలిపోవాలని దక్షిణాది రాష్ట్రాలు ఆలోచించటం ప్రారంభించాయి. అంతే కొకుండా కరీబియన్‌ సముద్ర ద్వీపాల్లోనే, మధ్య అమెరికాలోవో బానిసత్వం మీద ఆధారపడ్డ సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించాలని కూడా దక్షిణాది రాష్ట్రాలవారు కలలు కన్నారు.

ఈ వివాదాన్ని అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల్లో 1860లో జరిగిన ఎన్నికలు: నాటకీయంగా తయారు చేశాయి. బానిసత్వానికి వ్యతిరేకి అయిన అబ్రహమ్‌ లింకన్‌ ఈ

80 వ్రపంచ చరిత్ర _ ఎన్నికల్లో గెలిచాడు. అతడింకా అధ్యక్తుడుగా ప్రమాణ స్వీకారం కూడా చేయకముందే కొన్ని దక్తిణాది రాష్ట్రాలు విడిపోతున్నట్ట ప్రకటించి యుద్దాన్ని ప్రారంభించాయి. అమెరికన్‌ అంతర్యుధ్యాన్ని బానిసత్వానికి వ్యతిరేకంగా జరిగిన పవిత్ర పోరాటంగా భావిస్తూ ఉంటాం. బానిసత్వాన్ని మనస్ఫూర్తిగా ద్వేషిస్తూ పోరాడినవారు. (చాలామంది నీగ్రోలు కూడా) యూనియన్‌ సైన్యాల్లో లేకపోలేదు. కానీ దానికంటే (అంటే / బానిసత్వాన్ని రూపు మాపటం కంటే) లింకన్‌కూ, ఉత్తరాది రాష్ట్రాల వారికీ ఎంతో ఎక్కువ ప్రధానమైన సమస్య అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల సమగ్రతను రక్షించటం. అంతర్యుద్ధం నాలుగు నంవత్సరాల పాటు కొనసాగింది, దాదాపు పదిలక్షల మంది ప్రజలు చనిపోయారు చిట్టచివరకు 1865లో దక్షిణాది రాష్ట్రాలు లొంగిపోవలసి వచ్చింది. బానిసత్వం రద్దు చేయబడింది. కానీ జాత్యహంకారం మాత్రం సులభంగా రద్దు కాలేదు. అందుచేతనే తరువాత వంద సంవత్సరాల కాలం దక్షిణాది రాష్ట్రాల్లోని నీగ్రోాలు భయంకరమైన నిరాదరణనూ, అవమానాలనూ భరించవలసి వచ్చింది. 1835 = గుర్రపుదళం - రెడ్‌ ఇండియన్లు కొన్ని తెగలవారు తిరగబడి పోరాడారు. వీరు స్పెయిన్‌ జాతీయుల వద్ధనుంచీ గుర్రాలనూ, ఫ్రెంచ్‌, అంగ్ల జాతీయుల వద్ద నుంచీ తుపాకులనూ సంపాదించారు. మరీ ముఖ్యంగా అపాచీ, లకోటా తెగలవారు వీటిని ఎంతో సమర్థవంతంగా ఉపయోగించారు. కానీ వలస వచ్చిన వారికి ఎక్కువ తుపాకులు ఉండటం చేత స్థానిక తెగల వారు తమ నివాన ప్రాంతాలను బలవంతాన వదిలి వెళ్ళవలసి వచ్చింది. ఉదాహరణకు 1830 దశకంలో జార్జియా నుంచి 50,000 మంది చెరోక్‌ తెగవారిని సేకరించి చలికాలంలో ఓక్లహోమాలోని శిబిరాలకు కాలినడకన పంపారు. వీరిలో ఎక్కువ మంది దారిలోనే చనిపోయారు. స్థానిక తెగలవారికి ప్రత్యేకించిన శిబిరాలు శ్వేతజాతీయులకు అవసరం లేని చోట్లలో మాత్రమే ఉండేవి. శిబిరాల్లోని వారు పారిపోవటానికి ప్రయత్నిస్తే సైనికులు వారిని మర తుపాకుల్తో మూక ఉమ్మడిగా హతమార్చేవారు. కానీ కొన్ని తెగలవారు. ఇతరుల కంటే ఎక్కువగా ప్రతిఘటించేవారు. లకోటా తెగవారి నివాస స్థానమైన బ్లాక్‌ హిల్స్‌ ప్రాంతంలో వలన వచ్చిన వారు బంగారాన్ని కనుగొన్నారు. తమ నివాన స్థానం వదలి వెళ్ళటానికి నిరాకరించిన లకోటా తెగవారు యుద్దాన్ని ప్రకటించారు. కస్టర్‌ అన్న సేనాని నాయకత్వంలోని ఒక గుర్రపు దళాన్ని పూర్తిగా తుడిచిపెట్టేశారు. కానీ 1890లో జరిగిన యుద్ధంలో పూర్తిగా ఓడిపోయారు. 1500 ప్రాంతంలో యు.ఎస్‌.ఏ.లో స్థానిక తెగలకు చెందిన ప్రజల జనాభా 45 లక్ష్తలుండేది. 1890 ప్రాంతానికి వీరి జన సంఖ్య 5 లక్షలకు వడిపోయింది.

శ్రీప్‌ ట్రేజియర్‌ ల? ఆసియా శక్తి సంపద 1413లో చైనా చక్రవర్తి యుంగ్‌-లో 83 నావల్నీ, 28,000 నావికుల్నీ ఆఫ్రికా తూర్పు తీరంలోని స్వాహిలీకి పంపాడు. చైనా నావికులు స్వాహిలీ వరకూ యుద్ధం కోసం రాలేదు. యుంగ్‌-లో లాంటి చక్రవర్తి ప్రపంచంలో మరొకడు లేడని ప్రచారం చేయాలన్న ఉద్దేశంతో వచ్చారు. అదే శతాబ్దం చివర వాస్కోడిగామా హిందూ మహానముద్రం దాటాలని ప్రయత్నించాడు. అతడికి నాలుగు నావలూ, వాటిలో ఐదు వందలమంది వావికులూ లి ల టు ౬ ల్‌ ల్లో న*ే/ ౫ వ్‌ నులి ళా ర్ల రో ర: వహిను మ ఇ శీ త. శద ఈ సవల | స (ల్‌ జ. జీ ఎడమ నుంచి: బైనాలో దొరికిన బుద్ధవిగ్రహం, కుబ్లాయ్‌ఖాన్‌, రైతుల తిరుగుబాటు, 18వ శతొట్దవు మొగల్‌ చితంలో గుజరాతీ స్త్రీ చియాంగ్‌ నంళ రాజముద్రిళ్ళ బొరంగతేబు,

లం ప్రపంచ చరిత్ర మాత్రమే ఉన్నారు. కానీ అతడు భయంకరమైన యుద్దాలు చేశాడు. పోర్చుగీసు రాజుపేరుతో తాను దోచుకోగలిగినంత సంపదను దోచుకున్నాడు.

ఈ రెండు సంఘటనలూ ఆసియాకూ, యూరప్‌కూ మధ్య ఉన్న తేడాను గురించి మనకు చాలా విషయాలు చెబుతాయి. మొదటి పోర్చుగీసు వారూ, అ తరువాత డచ్చివారు, స్పెయిన్‌ వారు, ఆంగ్లేయులు హిందూ మహాసముద్రాన్ని దాటి వెళ్ళారు. తాము వెళ్ళిన ప్రతిచోట కోటలు కట్టకొని వ్యాపార కేంద్రాలను ప్రారంభించారు. నముద్రాల మీద దోపిడీలు చేయటమూ, రక్షణ ఇస్తామని డబ్బు వసూలు చేయటమూ మొదలైనవి సాగిన్తూ సముద్ర వ్యాపారం మీద తమ ఆధిపత్యాన్ని స్థాపించుకున్నారు.

కానీ భారత, చైనాదేశాల్లోని, గొప్ప నాగరికతల వద్దకు వచ్చేసరికి వీరు వినయంగా ఉండక తప్పలేదు. తాము తీసుకున్న వస్తువులకు మూల్యం చెల్లించారు. అమెరికా ఖండం నుంచి తెచ్చిన బంగారమూ, వెండీ చివరకు భారత, చైనా దేశాలను చేరుకున్నాయి. తాము ఖరీదు చేసిన సిల్కు బట్టలకూ, సుగంధ ద్రవ్యాలకూ, విలాస వస్తువులకూ ప్రతిఫలంగా చెల్లించటానికి యూరోపియన్ల వద్ద బంగారమూ, వెండీ తప్ప మరేమీ లేక పోయాయి.

సంపదలోనూ, ఉత్పత్తిలోనూ, ఆసియా యూరస్‌కంటే ఎంతో ముందు ఉండేది. చైనాలోని నాన్‌ కింగ్‌ పట్టణంలోని పింగాణి ఫ్యాక్టరీలు ఏడాదికి దాదాపు పది లక్షల వస్తువుల్ని తయారు చేసేవి. ఎంతో నాజూకైన ఈ వస్తువుల్లో ఎక్కువ భాగం ఎగుమతి అయ్యేవి. ఇవి యూరోపియన్‌, ఇస్లామిక్‌ కొనుగోలుదారుల అభిరుచులకు తగినట్టుగా తయారయేవి. భారతదేశంలోని గుజరాత్‌ రాష్ట్రంలోని చేనేత పనివారు ఎగుమతి చేయటం కోసం ఏడాదికి ముప్పై లక్షల తానుల బట్టను తయారు చేసేవారు. 17వ శతాబ్దం చివరకు వచ్చే సరికి ప్రపంచంలోని అత్యంత బలవంతులైన చక్రర్తులు పదునాలుగవ లూయి కానీ పీటర్‌ దిగ్రేట్‌ కానీ కారు. ఆ గౌరవం చైనా చక్రవర్తి కాంగ్‌-షీ (1622-1722)కీ, భారత చక్రవర్తి జెరంగజీబు (1658-1707)కూ దక్కుతుంది. చైనా, భారత దేశాలు 1750 నాటికి పదిహేను కోట్ల జనాభాను కలిగి ఉన్నాయి. ఈ దేశాల జనాభా ఆనాడు మొత్తం యూరప్‌ ఖండం జనాభాకు రెండింతలుగా ఉండేది.

1368 - 1644 - భిక్షువూ, బందిపోటు

కుబ్లాయ్‌ ఖాన్‌ చనిపోయిన తరువాత చైనా అంతకు ముందు నడచిన దారిలోనే నడిచింది. ప్రకృతివైవరీత్యాలూ, ఆ తరువాత రైతుల తిరుగుబాట్లు వచ్చాయి. వీటిలో నుంచి వచ్చి అధికారాన్ని హస్తగతం చేసుకున్న వంశంపేరు మింగ్‌ వంశం. దానికి నాయకుడు ఛూ-యాన్‌-ఛాంగ్‌. అతడే చైనా చక్రవర్తి అయిన ఒకే ఒక రైతు బిడ్డ. అతడు భయంకరమైన "పేదరికంలో పుట్టాడు. కొంత కాలం బౌద్ధ భిక్తువుగానూ, బందిపోటుగానూ జీవితాన్ని గడిపాడు. ఆ తరువాత సైన్యంలో చేరి, తిరుగుబాటును లేవదీసి, దానికి వాయకు

డయ్యాడు.

జ్రీస్‌ ట్రేజియర్‌ ం

జపాన్‌లో ప్యూడలిజం

శతాబ్దాల పాటు జపాన్‌ ఎలాగో చైనా నుంచీ స్వతంత్రంగా ఉండగలిగింది. కుబ్లాయ్‌ ఖాన్‌ సైన్యాలు రెండుసార్లు జపాన్‌ మీద దండయాత్రకు ప్రయత్నం చేశాయి అనుకోకుండా వచ్చిన తుఫానులు ఆ దండయాత్రల్ని తిప్పి కొట్టాయి. కానీ చైనా సంస్కృతి, జపాన్‌ సంస్కృతిని తీవ్రంగా ప్రభావితం చేసింది. చైనీస్‌ భాషను వారు వండిత భాషగా పరిగణించారు. దాన్ని పురుషులు మాత్రమే నేర్చుకోవాలన్న నియమం ఉండేది. స్రీలు మాత్రం జపానీస్‌ భాషనే నేర్చుకునేవారు. క్రమక్రమంగా ఈ అర్ధంలేని నియమం వురుషులకే అపకారం చేసింది. పురుషుల రచన మొరటుగా, కృత్రిమంగా తయారైంది, స్రీలు నాజూకైన, నహజమైన శైలిని అలవాటు చేసుకున్నారు. అందుచేతవే వారి రచనల్ని పాఠకులు ఈనాటికీ చదువుతున్నారు. ప్రపంచ సాహిత్యంలో మొట్టమొదటి నవలగా, గొప్ప నవలల్లో ఒకటిగా పరిగణన పొందిన 'ది టేల్‌ ఆఫ్‌ గెంజీ (లేడీ మురసాకీ రచన) అలాంటి వాటిలో ఒకటి. ఇది 11వ శతాబ్దంలో రచించబడింది. ఈనాటికీ పాఠకుల మన్నన పాందుతోంది. (ఈ నవల “గెంజిగాథ” అన్న పేరుతో తెలుగులోకి వచ్చింది).

జపాన్‌లో లోతుగొ పాతుకు పోయిన ప్యూడల్‌ వ్యవస్థ ఉండేది. కానీ 1350-1600 సంవత్సరాల మధ్య ఇబ్బందిలో పడింది. కేంద్రంలో నాయకత్వాన్ని వహిస్తూ ఉండిన షోగన్స్‌ (చశ్రవర్తులు) బలహీన పడ్డారు.అంతఃకలహాల కారణంగా అనైక్యతాయుగం ప్రారంభమైంది. పదహారవ శతాబ్దం మధ్య భాగం వరకూ అంతః కలహాలూ, అనైక్యతా “కొనసాగాయి. ఒక రాస్ట్రం మిగిలిన అన్ని రాష్రాలనూ జయించటం చేత ఈ అనైక్యత అంతమైంది. అలా అధికారానికి వచ్చిన టొకుగావా వంశం దాదాపు 250 సంవత్సరాలపాటు పందొమ్మిదవ శతాబ్దం వరకూ జపాన్‌ను పరిపాలించింది. అంత కాలం దేశం శాంతిగా ఉండటం జపాన్‌ చరిత్రలో అంతకు ముందు ఎన్నడూ జరగలేదు. రోమన్‌ శాంతిలాగా (పాక్స్‌ రోమానా), బ్రిటిష్‌ శాంతిలాగా(పాక్స్‌ బ్రిటా నియా) జపాన్‌లో శాంతి కూడా నిర్దాక్రిణ్యమైన ప్యూడల్‌ వరిపాలనకు ముద్దుపేరు మాత్రమే. పని స్వాతంత్ర్యం నుంచీ వాక్స్వాతంత్ర్యం వరకూ సాధారణ ప్రజల జీవితాల మీద కరుకైన ప్యూడల్‌ అజమాయిషీ ఉండేది.

అక్కడ కూడా రైతుల తిరుగుబాట్లు జరక్కపోలేదు. కానీ అవి ఓడిపోయాయి. సామ్రాజ్యంలో పై వర్గం వారి పట్ల అవిధేయతకు తక్షణ మరణశిక్ష విధించబడిన కాలంలో ఈ తిరుగుబాట్లు సాహసకృత్యాలే. -. ఇతర దేశాలతో సంబంధాలు పెట్టుకోకుండా, దూరంగా ఉండటం కూడా జపాన్‌లోని నుదీర్ధ శాంతికి మరో ముఖ్య కారణం. 1630 నుంచీ దాదాపు రెండు శతాబ్దాల కాలం ఇతర దేశాలకు వెళ్ళటం, ఇతర దేశాలతో వ్యాపారం చేయటం జపాన్‌లో నేరంగా పరిగణించబడింది. జపాన్‌ ఎగుమతులు ప్రపంచాన్ని ముంచెత్తుతున్న ఈ కాలంలో ఈ విషయాన్ని నమ్మటం కూడ కష్టమే.

ఏ0 ప్రపంచ చరిత్ర రెండు శతాబ్దాల మింగ్‌ వంశ పరిపాలనలో చైనా జనాభా రెండు రెట్లయింది. ఆర్ధిక వ్యవస్థ గొప్పగా అభివృద్ధి చెందింది. ప్రపంచంలోని అత్యంత విలువైన పింగాణీ వస్తువులు తయారౌతూనే ఉన్నాయి. వాటి ఎగుమతి కొనసాగుతూనే ఉంది. కానీ తాము రైతాంగం లోనుంచీ వచ్చిన వారే అయినా మింగ్‌ చక్రవర్తులు పేద ప్రజలపట్ల అందరం చూపలేదు. పెకింగ్‌లోని నిషిద్ధ నగరం (ప్రజలకు ఫ్రవేశం లేని ఈ ప్రాంతాన్ని “ఫర్చిడన్‌ సిటీ" అని సిలిచేవారు)లో తలుపులు బిడాయించుకొని కూర్చునే వారు. కాబట్టి అంతకు ముందు రాజవంశాలు చెల్లించని ్రతిఫలాన్నే వీరూ చెల్లించారు. 1580లో మరొక రైతుల తిరుగుబాటు వచ్చింది. దాని వెంబడే కరువు కాటకాలూ, అంటు వ్యాధులూ వచ్చాయి.

ఈ తిరుగుబాటు మంచూరియన్‌ తెగలవారి దండయాత్రతో కలిసి వచ్చింది. చక్రవర్తి సైన్యాలు అడకత్తెరలో లాగా ఇరుక్కుపోయాయి. విప్లవ సైన్యాలు పెకింగ్‌ను చేరుకున్నా యని తెలుసుకున్న మింగ్‌ చక్రవర్తి 1644లో ఉరిపోసుకొని చనిపోయాడు. కానీ ఈ తిరుగుబాటుదారుల విజయం కూడా ఎంతో కాలం నిలవలేదు. మంచూరియన్‌ దురా క్రమణ దారులు రాజధానిని ఆక్రమించుకొని ఎదిరించిన వారి నందరినీ అణచి వేశారు. వీరు మింగ్‌ వంశం వారికంటే ఎక్కువ కారంగా ప్రవర్తించారు. చి-యింగ్‌ వంశం వారి పరిపాలన 1911 వరకూ కొనసాగింది.

1644 - 1800 దశకం - అందరికంటే గొప్ప తిరుగుబాటుదారులు

ఆంత మాత్రం చేత చి-యింగ్‌ వంశం వారు ప్రశాంతంగా ఉన్నారని భావించ కూడదు. శతాబ్దాలుగా చైనా రైతులు తమ పట్ట నెగ్గించుకోవటంలో ఆశ్చర్యకరమైన శక్తి చూపారు. ఇతర దేశాల చరిత్రల్లో “రైతుల తిరుగుబాట్లు” చాలా అరుదుగా ఉంటాయి. చైనా చరిత్రలో అలాకాదు. ఏదో ఒక ముఖ్యమైన తిరుగుబాటు లేకుండా అక్కడ ఒక తరం కూడా గడవలేదు.

చైనాలో ఆధునిక కమ్యూనిస్పలు గతంలోని చక్రవర్తుల కంటే తక్కువ అధికార దర్చాన్నేమీ ప్రదర్శించలేదు. కానీ వారు ఆహారాన్ని, సంపదనూ దాదాపు సమానంగా పంచారు. అందుచేతనే వారి కాలంలో ప్రజల తిరుగుబాట్లు రాలేదు. డెంగ్‌ జియావోపింగ్‌ మార్కెట్‌ అర్ధిక విధానాల వల్ల మళ్ళీ ఉన్న వాళ్ళూ లేని వాళ్ళ మధ్య అంతరం పెరిగిపోతే మళ్ళీ గత చరిత్ర పునారావృతం అయ్యే అవకాశం లేకపోలేదు. చి-యింగ్‌ రాజుల కాలంలోని ప్రభుత్వాధికారులు (వీరిని 'మాండరిన్స్‌' అంటారు). కాలం గడచిన కొద్దీ మార్పుకు వ్యతిరేకంగా తయారయ్యారు. (వీరు ఆధునిక యూరోపియన్‌ ప్రభుత్వాధికారులకు తమ "పేరుతో పాటు తమ ఆలోచనా పద్ధతిని కూడా(ఎస్‌ మినిస్టరొ వారసత్వంగా ఇచ్చారు. వీరికి వ్యాపారం పట్ల (వెండివస్తే తప్ప) ఆసక్తి ఉండేదికాదు. అంతే కొకుండా వీరు ఇతర దేశాల నుంచీ వచ్చిన రాయబార వర్గాలను చాలా అమర్యాదగా చూసేవారు. ఆంగ్లేయులూ రష్యన్లూ చైనా తేయాకుకు బానిసలై పోయారు. కానీ వారికి చైనాకు ఏం ఇవ్వాలో మాత్రం అర్థం

శ్రీస్‌ ట్రేజీయర్‌ 81 కాలేదు. చిట్టచివరికి ఆంగ్లేయులు తమను బానిసలుగా చేసుకున్న నల్లమందును చైనా వారికి ఇచ్చి వారిని బానిసలుగా చేయగలిగారు. 1526-1806 మొఘలుల కాలంలో భారతదేశం

ఛెంఘిజ్‌ఖాన్‌ వంశీకులైన మంగోల్‌ జాతివారు 1526లో మొఘల్‌ సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించారు. వీరు ముస్లింలలో అత్యంత నాగరిక వంశానికి చెందినవారు. వీరు ప్రపంచంలోని అత్యంత వైభవోపేతమైన కొన్ని మసీదుల్నీ రాజాప్రాసాదాలనీ నిర్మించారు. వీరు నిర్మించిన గొప్ప భవనాల్లో తాజ్‌మహల్‌ కూడ ఒకటి.

దాదావు 15 కోట్ల హిందూరైతుల వద్ద నుంచీ వనూలయ్యే పన్నుల మీద మొఘలులు ఆధారపడ్డారు. దాదాపు ఒకటిన్నర శతాబ్దం పాటు పౌరుల మీద అధిక పన్నుల భారం పడకుండా జాగ్రత్తగా తమ సంపదనూ, నంస్కృతినీ పెంచుకోగలిగారు. చిన్న చిత్రాలను (మినియేచర్‌ పైటింగ్స్‌) వేయించటం ఇస్తాం కళారంగంలో సాధించిన ఘనవిజయం. కానీ అంతకుముందు చక్రవర్తులు ఏర్పాటు చేసిన నమతుల్యతను బెరంగదేబు చక్రవర్తి కొనసాగించ లేకపోయాడు. చాలా ఖరీదైన సైనిక దండయాత్రలతో ఆ నమతుల్యతను భగ్నం చేశాడు. సిక్కులూ, హిందువులూ చేసిన అనేక తిరుగుబాట్ల కారణంగా మొఘల్‌ సామ్రాజ్యం మరింతగా బలహీనమై పోయింది.

ఈ అవకాశాన్ని చూసుకొని 1739లో పర్షియన్లు ఢిల్లీమీద దండయాత్ర చేశారు. ఈ దండయాత్రలో3౦,000 మంది చనిపోయారు. ప్రశాంతమైన మొఘలుల నెమిలి సింహా సవాన్ని పర్షియన్లు తీసుకు పోయారు.

ఇలా ఏర్పడ్డ శూన్యంలోకి బ్రిటిష్‌ తూర్పు ఇండియా కంపెనీ ప్రవేశించింది. స్థానికంగా ఉన్న అనైక్యతను ఉపయోగించుకొని వారు కలకత్తా, మద్రాస్‌ నగరాల్లో వ్యాపార కేంద్రాలను స్థాపించి, ఆ నగరాలను క్రమంగా తమ అధీనంలోకి తెచ్చుకున్నారు. బెంగాల్‌ రాష్ట్రంలోని మొత్తం భూమిపన్నుల్ని దోచుకున్నారు. ఇలా సంపాదించిన డబ్బుతో భారతదేశంలో ఎవరినైనా ఎదిరించగల సుశిక్షితమైన సైన్యాన్ని పోషించగలిగారు. 1806వ సంవత్సరానికల్లా మొత్తం భారతదేశం ప్రత్యక్షంగావో, పరోక్షంగానో ఒక ప్రైవేటు బ్రిటిష్‌ కంపెనీ స్వాధీనంలోకి వచ్చింది.

$2 వ్రపంచ చరిత్ర (ప్రాచీన యూరప్‌ చెదిరిపోవటం ప్రారంభించింది. వ్యవసాయం మీద బతకలేని ప్రజలు పట్టణాలకూ, నగరాలకూ వెల్లువలా రావటం ప్రారంభించారు. జనాభా త్వరితంగా సెరిగిపోవటం అందుకు ఒక కారణం. మరొక కారణం ధనిక భూస్వాములు తమ అవి నీతికరమైన విలాస జీవితాలను కొనసాగించటం కోసం పాలాలకూ, వ్యవసాయ క్షేత్రాలకూ కంచెలు వేసి రక్షించుకోవాలని ప్రయత్నించటం. ఒక రకంగా చూస్తే దాదాపు ఇలాంటి పరిస్థితులే తృతీయ ప్రపంచ దేశాల్లో ఈనాడు మనకు కనిపిస్తాయి. త్వరితంగా జనాభా పెరుగుతూ ఉండటం, పల్లెల నుంచీ పట్టణాలకు ప్రజలు వలన పోవటం, కొద్దిమంది చేతుల్లో దేశ సంపద కేంద్రీకృతం కావటం, ఈ దేశాల్లో జరుగుతూ ఉంది. మరో ముఖ్యమైన పరిణామం కూడా ఉంది. ఈనాడు తృతీయ ప్రపంచ దేశాల్లో పాలాల మీద వన్తున్న డబ్బు పాశ్చాత్య దేశాలను చేరుకుంటోంది. కానీ 18వ శతాబ్దంలో దేశ సంపద ఎవరి వద్దకు చేరుతుందో తెలుసుకోవటం అంత కష్టమైన పనిగా ఉండేది కాదు. క్ష స లం క సై స శి కనీ 7 తంత ఆ.

కీప్‌ ట్రేజియర్‌ 83 1789 - ఫ్రెంచి విప్లవం

ప్రాచీన యూరప్‌కు ఫ్రాన్స్‌ మచ్చుతునకగా ఉండేది. రాజులూ, రాణులూ, రాజప్రతినిధులూ, రాజకుమార్తెలూ ప్రాచీన యూరోపియన్‌ సంస్కృతికి చిహ్నాలుగా ఉండేవారు. వీరూ ఉన్నత వంశాలవారూ ఎలాంటి పన్నులూ చెల్లించవలసిన అవసరం ఉండేది కాదు. మధ్య తరగతివారూ, పేదలూ యుద్ధ కాలంలోనూ, శాంతి కాలంలోనూ దేశాన్ని నడపటానికి అవసరమైనంత డబ్బు చెల్లించవలసి ఉండేది. రాజకుటుంబం వారి వైభవోపేతమైన జీవనానికి సరిపడే ధనాన్ని కూడా వీరే ఇవ్వవలసి ఉండేది.

1789లో పదహారవ లూయీ, ప్రభువుల, మతాధికారుల, సామాన్య ప్రజల ప్రతినిధుల్ని, సమావేశ పరచి, దుబారా ఖర్చుల్ని గురించి చర్చించాలనుకున్నాడు. ఆ సమావేశానికి వచ్చిన వారిలో పన్నులు కడుతూ ఉండిన వారు సామాన్య ప్రజలు మాత్రమే. కాబట్టి వారు ఆనాటి వరకూ ఉన్న పన్నుల విధానం మారాలని ఆశించటంలో ఆశ్చర్యం లేదు. అంతేకాకుండా రాజును ఒక హద్దులో ఉంచటం కోసం ఒక జాతీయ శాసనసభ (నేషనల్‌ అసెంబ్లీను ఏర్పాటు చేయాలని కూడా వారు తీర్మానించారు.

లూయీకి ఈ సలహా విపరీతమైన కోపాన్ని తెప్పించింది. అతడు రాష్ట్రాల్లో ఉన్న సైన్యాలను రాజధానికి ఏిలిపించాడు. ఈసారి ఒకరికో, ఇద్దరికో మరణ శిక్ష విధిస్తే పరిస్థితి సర్జుకోదని కూడా అతడు అర్థం చేసుకున్నాడు. జాతీయ శాసననభ ప్రతిపాదనను చేసిన వారి వెనక పారిన్‌ నగరంలోని సామాన్య ప్రజానీకం ఉన్నారు. వీరంతా ఏకమై రాజుల అధికార దర్పానికి చిహ్నంగా ఉన్న బాస్టిల్‌ చెరసాలను బద్దలు కొట్టారు. అమెజాన్‌ యోధురాలిలాగా బట్టలు ధరించిన థెరియోస్‌ డి మెరికూర్‌ అన్న వనిత బాస్టిల్‌ మీద జరిగిన దాడికి వాయకత్వం వహించింది. ఆవిడే తరువాత పారిస్‌లో బ్రెడ్‌ కొరత వచ్చినప్పుడు వర్సే రాజప్రాసాదం వరకూ 8000 మందితో ఊరేగింపు నడిపింది. ఇలా విప్లవం రాష్ట్రాల క్కూడా విస్తరించింది. చాలమంది ఉన్నత కుటుంబాల వారు హత్యకు గురయ్యారు. మరికొంత మంది దేశం వదిలి పారిపోయారు.

ప్రాచీన కాలం నుంచీ వన్తున్న అలవాట్లు, అన్యాయాల మధ్య ఒక కొత్త సామాజిక వ్యవస్థమ స్థాపించే పనిని జాతీయ శాసనసభ ప్రారంభించింది. దాదాపు 2300 సంవత్సరాల క్రితం ఒక ఆదర్శ రాజ్యాన్ని సాధించటం సాధ్యమని సువ్రసిద్ధ గ్రీకు తత్వవేత్త ప్లేటో భావించాడు. కొనీ చరిత్రలో మొట్ట మొదటి సారిగా అలాంటి రాజ్యాన్ని స్థాపించే ప్రయత్నం ప్రాన్స్‌లోనే జరిగింది. (వీరికంటే ముందు అమెరికాలో రిపబ్లిక్‌ స్థాపించబడింది. కొనీ వారు అన్నీ కొత్తగానే ప్రారంభించవలసి వచ్చింది).

విప్లవకారులు అందుకు గట్టి ప్రయత్నమే చేశారు. అర్ధ బానిసత్వాన్సీ , బిరుదాలనూ, పన్ను మినహాయింపులనూ నిషేధించారు. ప్రజల్ని హింసించటం, అకారణంగా నిర్చంధించటం, మత వ్యవస్థల్ని వ్యతిరేకించినందుకు బాధలు పెట్టటం చట్ట వ్యతిరేకమని

క్క వ్రవంచ చరిత్ర భావించారు. కొత్త న్యాయస్థానాలనూ, ప్రాంతీయ పరిపాలనా వ్యవస్థలనూ ఏర్పాటు చేశారు. కానీ విప్లవంలో ప్రముఖ పాత్ర వహించిన స్త్రీల అభివృద్ధికి మాత్రం వారేమీ చేయలేదు. అందుకు నిరసనగా 1791లో ఒలం పీ డి గూజ్‌ అన్న వనిత స్రీల హక్కుల్ని గురించి ఒక ప్రకటనను విడుదల చేసింది.

కొనీ అదే సంవత్సరంలో పురుషుల హక్కులకే ద్రమాదం ముంచుకొచ్చింది. రాజకుటుంబమూ, దేశం నుంచీ పారిపోయిన ఉన్నత కుటుంబాలవారూ కలిసి చేసిన కుట్ర ఫలితంగా ఆస్ట్రియా, ప్రష్యా దేశాల సైన్యాలు తూర్చు నరిహద్దులో మోహరించాయి. ఫ్రాన్స్‌లో ప్రజల కోపం మంటలా భగ్గున ఎగిసింది. వీర వనిత మెరికూర్‌ మళ్ళీ ఒకసారి స్రీల సైన్యాన్ని సమీకరించి రాజ (ప్రాసాదం మీద దాడిచేసింది. సమాజంలోని పై వర్గాలమీద పోరాటం ప్రారంభమంది. ప్రజా ద్రోహం నేరం మీద రాజుకు మరణశిక్ష విధించారు. ఫ్రాన్స్‌ రిపబ్లిక్‌గా అవతరించింది. 1791 - అదర్శవాదం - భయోత్సాతం

ఈ క్లిష్ట పరిస్థితిలో ప్రజాస్వామిక శ్రమ పరిణామానికి సంబంధించిన భావాలు తెరమరుగున పడిపోయాయి. నమస్త మానవాళి కోసం ఫ్రాన్స్‌లో అవతరించిన మహోన్నత నూతనాదర్శాలను పరిరక్తించుకోవలసిన అవసరం కలిగింది. జాతీయ ప్రయోజనాన్ని మించిన ఆదర్శం కోసం స్రీ పురుషులు ఉత్సాహంగా యుద్దానికి తరలివెళ్ళారు. తూసేడుల తరువాత ప్రజలు ఇంత ఉత్సాహంగా యుద్దానికి వెళ్ళటం ఇదే మొదటిసారి. వీరు ఎన్ని కష్టాలు పడటానికైనా సిద్ధపడ్డారు. ఫ్రెంచి సైన్యాలు వెళ్ళిన ప్రతిచోటా విజయాన్నే రుచి చూశాయి. తమ రిపబ్లిక్‌ ఆదర్శాలను విస్తరింప చేయాలన్నస్థిర నిశ్చయంతో 1791 చివరకు వచ్చేసరికి ఫెంచి సైన్యాలు యూరప్‌లోని అన్ని దేశాలతోనూ పోరాడుతున్నారు.

కొనీ ఫ్రాన్స్‌లో ఈ విప్లవోత్సాహం తప్పుదారి పట్టింది. విప్లవ వాతావరణంలో అనుమానాలు (ప్రారంభ మయ్యాయి. మాజీ ప్రభువులు మాత్రమేకాక అమాయక ప్రజలు కూడా మరణ దండనలకు గురయ్యారు. ఈ మారణ కాండలో చాలా భాగం విస్లనాన్ని ఎలాగైనా రక్షించుకోవాలనీ, పాత ప్రపంచాన్ని దగ్ధం చేసిన అగ్నిలో కొత్త ప్రపంచం పునీతం శావలసిందేననీ వారు నిజాయితీగా నమ్మటం చేతనే జరిగింది. కానీ దారి తప్పిన విస్లవోత్సాహం అనవసరంగా అనేక గొప్ప విఫ్లవకారులనే బలితీనుకుంది. అలా గెలిటిన్‌ (తలలు నరికే యంత్రం)కు బలైన వారిలోసుప్రసద్ధి స్త్రీవాది గూజ్‌ కూడా ఉంది. 1794వ నంవత్సరానికి కానీ ఈ భయోత్సాతం తగ్గి ఫ్రాన్స్‌లో ప్రశాంత వాతావరణం ఏర్పడలేదు.

ఇతర దేశాల్లో జరుగుతున్న యుద్ధాలు మాత్రం కొనసాగుతూనే ఉన్నాయి. కానీ కాలక్రమాన వాటి వెనుక ఉన్న ఆదర్శాలు వెనకబడి పోయి అవి రాజ్య విస్తరణ యుద్దాలుగా మారిపోయాయి.

శ్రీస్‌ ట్రేజియర్‌ 85 1799-వెపోలియవ్‌ సైవిక తిరుగుబాటు

దీన్ని నిరూపించటానికే నన్నట్టుగా సైన్యంలోనుంచీ ఒక కొత్త 'రాజు' పుట్టకొచ్చాడు. అతని పేరు నెపోలియన్‌ బోనపార్ట్‌. అతడు కొర్సికా ద్వీపంలో పుట్టాడు. సైన్యంలో 'జనరలో గా ఉండేవాడు. ఫ్రెంచి విప్లవంలో భయోత్పాతం ప్రారంభ మైనప్పటి నుంచీ అధికారం సాగిన్తున్న ఉమ్మడి నాయకత్వానికి వ్యతిరేకంగా ఇతడు మిలిటరీ తిరుగుబాటు లేవదీశాడు. అధునిక చరిత్రలో ఇదే మొట్టమొదటి సైనిక తిరుగుబాటు. జూలియస్‌ సీజర్‌లాగే ఇతడు కూడా మొదట కిరీటాన్ని తిరస్కరించాడు. కానీ రిపబ్లికన్‌ భావాలపట్ల నెపోలియన్‌కున్న గౌరవం కేవలం నటన మాత్రమే. ఆతడు అప్పటికే నియంతగా వ్యవహరిస్తున్నాడు. 1804లో ఈన్ను తొను చక్రవర్తిగా కూడా (ప్రకటించుకున్నాడు. నెపోలియన్‌ అధికారానికి వచ్చిన తరువాత విప్లవాన్ని ఇతర దేశాలకు విస్తరింప చేయటం పట్ల భ్రమలు తొలగిపోయాయి. అతని యుద్దాలు రాజ్య విస్తరణ యుద్దాలు మాత్రమే. అతడు వాటిని తనకూ, ఫ్రాన్స్‌ దేశానికీ మరింత కీర్తి తేవటం కోసమే చేశాడు. అతడు ఇటలీ, స్పెయిన్‌ దేశాల్లో చాలా భాగాన్ని జయించాడు. అస్టియానూ, ప్రష్యానూ ఓడించాడు. మొత్తం యూరస్‌ ఖండాన్ని తన పాలన కిందికి తీసుకు వస్తానని అందరినీ బెదిరిస్తూ వది సంవత్సరాలపాటు అధికారంలో ఉన్నాడు. చివరకి తన అహంకారానికే బలైపోయాడు. తన పొగరుపోతు కోరికను తీర్చుకోవటానికి ఇతడు 1812లో రష్యామీద దండయాత్ర చేశాడు. రష్యన్లూ, రష్యన్‌ శీతకాలమూ కలిసి ఇతణ్జి ఘోరంగా ఓడించాయి. ఇతర దేశాల్లో ఫెంచి పాలనకు వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాట్లు తలెత్తాయి. 1814లో నెపోలియన్‌ పదవీత్యాగం చేయవలసి వచ్చింది. కానీ మరుసటి సంవత్సరమే తన అజ్ఞాతవాసం నుంచీ బయటికి వచ్చి మరో దండయాత్ర ప్రారంభించాడు. ఈసారి బెల్టియం, ప్రష్యా, ఇంగ్లండ్‌ దేశాల సైన్యాలు ఏకమై బెల్టియంలోని వాటర్లూ వద్ద జరిగిన యుద్ధంలో నెపోలియన్‌ను ఓడించాయి. 1815 - అద్దెకొక రొజు

ఫెంచి విప్లవం రంగంమీదికి తీసుకువచ్చిన బ్రహ్మాండమైన ప్రజాశక్తి చాలా దీనంగా ఓడిపోయింది. దురహంకారి అయిన మరోనియంత ఆ శక్తిని అఐచివేశాడు. తప్పుదారి పట్టించాడు. పాత రాజకుటుంబాలవారు తమ అభిప్రాయ భేదాలను విస్మరించి, కలిసిపోయి ఏమీ జరగనట్టుగా నటించసాగారు. వీరు 1815లో వియన్నాలో సమావేశమై (వియన్నా కాంట్రైస్‌) తమకు నచ్చిన రీతిలో ప్రపంచాన్ని పంచుకోవాలని నిర్ణయించారు. దీన్నే మొట్టమొదటి “అగ్ర రాజ్యాల నమావేశంగా పేర్కొనవచ్చు.

వారు అన్ని నసమన్యలకూ పరిష్కారం రాజరికమే అన్నారు. రిపబ్లికన్‌ భావాలనూ, వాటి జ్ఞాపకాలనూ యూరప్‌లోని వ్రతి దేశం నుంచీ కూడా బహిష్కరించాలని నిర్ణయించారు. రిపబ్లికన్‌ ప్రభుత్వం ఉన్న హాలెండ్‌ను బలవంతంగా బెల్టియంతో కలిసి బెల్జియం రాజు అధికారం కిందికి తీసుకు వచ్చారు. అలాగే స్వీడన్‌నూ, నార్వేనూ కలిపారు. పోలెండునూ,

రం ప్రవంచ చరిత్ర ఇటలీని ఈ అగ్రరాజ్యాలు తమ చిత్తం వచ్చినట్టు చీల్చి సంచుకున్నాయి. ఫ్రాన్స్‌లో ఒక రాజును మళ్ళీ నియమించారు. స్పెయిన్‌ ప్రజలు తమ రాజరికానికి వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు చేస్తే ఫెంచి సైన్యం (ఇతర యూరోపియన్‌ దేశాల అనుమతితో) వెళ్ళి ఆ తిరుగుబాటును అణచివేసింది.

యూరప్‌లోని రాజుల ఐక్యత ఎంత దాకా వెళ్ళిందో అర్ధం చేసుకోవటానికి ఒక ఉదాహరణ చూద్దాం. దక్తిణ అమెరికాలో స్పానిష్‌ సామ్రాజ్యవాదానికి వ్యతిరేకంగా పోరాడుతున్న సైమన్‌ బొలివెర్‌ను అణచివేయటానికి ఒక ఐక్య యూరోపియన్‌ సైన్యాన్ని రూపొందించాలని ఆస్టియా ప్రతిపాదించింది. అమెరికా ఖండం వ్యవహారాల్లో యూరోపియన్‌ రాజులు జోక్యం చేసుకోవటాన్ని శత్రు చర్యగా పరిగణిస్తామని 1823లో అమెరికా అధ్యక్షుడు మన్రో ప్రకటించటంతో ఈ ప్రయత్నం ఆగిపోయింది. ఈ విధానం వల్లనే 20వ శతాబ్దంలో కూడా యూరోపియన్‌ అధికార రాజకీయాల ప్రభావం కొత్త ప్రపంచం మీద పడలేదు.

యూరస్‌లో మళ్ళీ అధికారానికి వచ్చిన రాజులు గడియారాన్ని వెనక్కు తిప్పటం, వారి దేశాలను వెనక్కి నడిపించటం ప్రారంభించారు. కొందరికి ప్రత్యేక హక్కులివ్వటమూ, నిరంకుశ పరిపాలనా మళ్ళీ ప్రారంభమయ్యాయి. కానీ 'అన్నీ వారికే అనుకూలంగా జరిగాయని మాత్రం భావించకూడదు. ఉన్నత కుటుంబీకులకిచ్చే నష్ట పరిహారం హద్దుమీరి పోవటం చేత 1830లో ఫ్రాన్స్‌లో మరో తిరుగుబాటు వచ్చింది. రాజు పదవీ భ్రష్పుడయ్యాడు. ఈసారి పారిస్‌ ప్రజల ఆశయాలు మరీ అంత ఉన్నతంగా లేవు. ఈసారి వారు రాజ్యాంగ బద్ధమైన రాజరికాన్ని ఏర్పాటు చేసుకున్నారు. 1830లోనే పోలెండ్‌లోనూ, ఇటలీలోనూ జర్మనీలోనూ కూడా రిపబ్లికన్‌ తిరుగుబాట్లు వచ్చాయి. బెల్లియమ్‌లో స్వాతంత్ర్య పోరాటం వచ్చింది. కానీ ఒక జర్మన్‌ రాజుకు వారి మీద బలవంతంగా రుద్దటంతో అది ముగిసింది. ఒకే ఒక సంవత్సరం క్రితం గ్రీన్‌లోనూ ఇలాగే జరిగింది. ఆ వెర్రి కాలంలో రాజులేని ప్రతి యూరోపియన్‌ దేశానికీ జర్మనీ ఒక కిరాయి రాజును నరఫరా చేసినట్టుగా కనిపిస్తుంది. అందుచేతనే కాబోలు యూరప్‌లోని దాదాపు అన్ని దేశాల రాజకుటుంబాల మధ్యా దగ్గరిచుట్టరికం కనిపిస్తుంది.

శ్రీప్‌ ట్రేజియర్‌ 97 విప్లవం

ప్రపంచం మార్చు చెందకుండా ఉండదు. నంప్రదాయ వాదులూ, ఉదారవాదులూ యూరప్‌లోనూ, అమెరికాలోనూ పోరాడి కొత్త సమాజాలను స్టాపించుకున్నారు. కాని పాత ప్రపంచంలోని వయసు మీరిన రాజకీయ వ్యవస్థల మీద చావుదెబ్బ తీసిన మరో విప్లవం కూడా వచ్చింది. ఆ విప్లవం పేరు "సైన్సు"

సైంటిఫిక్‌ రిసర్చ్‌ (శాస్త్ర పరి శ్‌ 1 న హం శోధన) 18వ శతాబ్దంలోనే ఎరు మ అ ఆపే... స్తే వుల్నీ, కొత్త వ్యవసాయ పనిముట్లనీ యా. ళ్‌ చలు నా కనిపెట్టుం ద్వారా వ్యవసాయ ని శల ఉత్పత్తులు ఎక్కువ కావటానికి ర బ్‌ కట స దోహరం చేసింది. కానీ అన్నిటికంటే జీ, కక న కష - సమాజాన్ని ఎక్కువగా సం న క చేసిన శాస్త్రం లోహశాస్త్రం (మెట వ నలు అన్యా న్‌ టు లర్జీ). దాదాపుగా 5,000 సంవత్స జ. ఛ లట స్త రాల శ్రీతం ఇనుమును కనుక్కున్నా అమ జి | ఈ శాస్తం ఆ మధ్య కాలంలో ఏమీ ళ్‌ య్యా నష అభివృర్గీని సాధించలేదు. కానీ 19వ ల స కా శతాబ్దం తొలి రోజుల్లోనే ఇనుమును | స యం. షి స కేకులునా చేయటానికి వీలు. | కాకలు. (సాగని కలిగింది ఆ రేకుల సహాయంతో. | సే ర! క ఆవిరి యంత్రాన్ని తయారు చేయ ట్‌ పా. టానికి సాధ్యమైంది. 19వ శతాబ్దం ర్‌ లో ఇుగ్గండులో రెండు ప్రధాన క ప్రయాం సాధనాలు _ తయార. వరయ య్యాయి. 1802లో స్కాట్‌లెండ్‌ ౧౮లో చనిపోయిన వారి జ్ఞావకార్థం ప్రచురించిన పొప్టర్‌

908 వ్రపంచ చరిత్ర లోని క్లైడ్‌నదీ తీరంలో ఆవిరి యంత్రంతో నడిచే మొట్ట మొదటి పడవను ఉపయోగించారు. 1804లో రైలు ఇంజన్‌ తయారైంది. 1825లో మొట్టమొదటి రైలు ప్రయాణం ప్రారంభమైంది. ప్రయాణవేగం పదిరెట్లు పెరిగి పోవటంతో గొప్ప మార్పులు వచ్చాయి. అంతవరకూ ప్రయాణాలు గుర్రపు పరుగువేగాన్ని దాటలేదు. సీజర్‌ గాల్‌ నుంచీ రోమ్‌కు ప్రయాణం చేసిన వేగంతోనే నెపోలియన్‌ ఫ్రాన్స్‌ నుంచీ ఇటలీకి ప్రయాణం చేశాడు. గుర్రం రాజకీయ వ్యవస్థల నిర్మాణూన్ని కూడా ప్రభావితం చేసింది. యూరప్‌లోని అత్యంత పెద్ద రాజ్యం కూడా గుర్రం మీద ఒకవైపు నుంచీ మరొకవైపునకు ప్రయాణం చేయగలిగినంత పరిమాణాన్ని మించి ఉండేది కాదు. కానీ అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల్లో రైల్వేలు మరొక రకమైన రాజకీయ చిత్ర పటాన్ని రూపొందించాయి. అవి తూర్పు తీరం నుంచీ మధ్యలోని మైదాన ప్రాంతాలగుండా పడమటి తీరానికి దూసుకొని వెళ్ళగలిగాయి. రైల్వేలకు టెలిగ్రాఫ్‌ సౌకర్యాలు జతకలిశాయి. అందుచేత అంత విశాలమైన అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల్లో ఒకే ప్రభుత్వం, ఒకే నంస్కృతీ ఏర్పడటానికి వీలు కలిగింది. 18 రే రమా | దేశాల్లో పారిశ్రామికీకరణ పెరగటంతో ళు అపాన్‌ టరీ కార్మికులు వ్యవసాయం నుంచి స త | వరిశ్రమల్లాకి తరలి వెళ్ళారు. 1930లో 18 క్‌ శ 1| చాలా ఆఫ్రికా దేశాల్లో కార్మిక శ ఇ ఇృందియాా శా*జ జనాభాలో 80 శాతం వ్యవసాయంలో టమ కకననక ఉండేవాళ్ళు. యూరప్‌లో ఆది 8-4 ట్రెజీల్స్‌ పల్లా 40 శాతం మాత్రమే. అమెరిక్కొ అమెరికా క. నీ ఇంగ్రండ్‌ 1860 నాటికే పారిశ్రామికీకరించబడ్డాయి. ఆందుచేత అణ డా టట వాటికీ నంబంధించిన రేవులు 180 180 100 1926 140 190 జపాన్‌లోలాగా అంత నిట్రంగా లేప. 1830 - అమూమషమైన ఫాక్టరీలు కొత్త సాంకేతిక విజ్ఞానానికి నంబంధించిన ఖర్చులూ, లాభాలూ సమానంగా పంపకం కాలేదు. గ్రామీణ కుటుంబాలవారు నగరాలకు వచ్చి చాలా ఎక్కువ చాకిరీ చేస్తూ, తక్కువ జీతాన్ని తీసుకుంటూ దీనమైన జీవితాన్ని గడపవలసి వచ్చింది. వీరికి సంబంధించినంత వరకు పారిశ్రామిక విప్లవం ఖర్చులకూ, లాభాలకూ పెద్ద తేడా లేదు. అంతకు ముందు రైతు కుటుంబాల బతుకు కష్టంగా ఉన్నమాట నిజమే. కానీ పురుషులూ, స్రీలు తరచుగా కలిసి పనిచేసే సౌలభ్యం సహజంగా ఉండేది. కానీ 'నగూల్లో పనిగంటలు ఎక్కువయ్యాయి. అది శారీరకంగానే కాక, మానసికంగా కూడా రికి

శ్రీప్‌ ట్రేజియర్‌ 90 మోయలేని బరువైంది. వారికి వనిచేసే చోట పరస్థితులు బాగా లేకపోవటం చేత ఊపిరి తిత్తుల జబ్బులూ, కాపురం ఉంటున్న చోట పరిస్థితులు బాగా లేకపోవటం చేత అంటువ్యాధులూ రావటానికి అవకాశం ఉండేది. తమ కార్మికుల మీద యజమానులకు సర్వాధికారాలూ ఉండేవి, ఫాక్టరీల్లో పనిచేసే స్రీలకు తమ యజమానుల లైంగిక వాంఛను తిరస్కరించే అధికారం ఉండేదికాదని ఏంగిల్స్‌ చెప్పాడు. ఇంట్లో కూడా స్రీ పురుషుల మధ్య నహచర్యానికి అవకాశాలు తగ్గిపోయాయి. స్త్రీ పురుషులు వేరు వేరు చోట్ట, వేరు వేరు పనిగంటల్లో పనిచేసేవారు: వీరికి నమాన జీతం ఇచ్చేవారు కారు. పురుషుడు కుటుంబ పోషకుడు, కుటుంబానికి అవసరమైన సంపాదన చేసేవాడు. అన్న భావం అందుచేతనే పుట్టకొచ్చింది. మనం ఈనాటికీ ఈ భావం నుంచీ బయట పడలేకుండా ఉన్నాం. 1848 = కార్మిక వర్గ రాజకీయాలు

ఈ పరిణామాలు ఫ్రెంచి విష్లవం యూరప్‌లో వ్యాపింపచేసిన తీవ్రవాద రాజకీయ భావాలకు ఒక కొత్త ఊపునిచ్చాయి. ఎక్కడెక్కడో విసిరి వేసినట్టున్న వ్యావసాయిక గ్రామాల్లో నినసించే ప్రజలు ఇంతకాలమూ సంఘటితం కాలేకపోయారు. కానీ పట్టణాల్లో, నగరాల్లో నివసించే ప్రజల్ని వారి జీవితాల్లోని దైన్యం సంఘటితం చేసింది. తాము సమాజంలోని అట్టడుగు వర్గమనీ, పీడనకు గురౌతూ ఉన్న వర్గమనీ కార్మికులు తెలుసుకున్నారు.

తీవ్రవాద భావాలు వ్యాప్తి చెందటానికి విద్య కూడా దోహదం చేసింది. కొత్తగా వచ్చి యంత్రాలను నడపటానికి అవసరమైనంతగా వైనా కార్మికులు చదువుకోవలసి వచ్చింది. అందుచేతనే 19వ శతాబ్దంలో సామూహిక విద్య అమల్లోకొచ్చింది. బెదార్యమూ, క్రైస్తవ దయాగుణమూ ఇందులో కొంత పాత్ర నిర్వహించిన మట వాస్తవమే కానీ విద్యావ్యాప్తికి ప్రధాన కారణం పెట్టబడిదారీ ప్రయోజనాలే. ఏది ఏమైనా సామాన్య ప్రజలు సోషలిజం, కమ్యూనిజం, సరళమైన సామాజిక న్యాయం మొదలైన కొత్త భావాలను గురించి చదువుకోగల శక్తిని సంపాదించుకున్నారు. వారు పారిశ్రామిక విప్లవం సృష్టించిన భయంకరమైన అసమానతలకూ, జీవిత పరిస్థితులకూ వ్యతిరేకంగా 19వ శతాబ్దం పొడవునా తిరుగుబాట్లు లేవదీన్తూనే ఉన్నారు.

ఇంగ్లండ్‌లో వచ్చిన మొట్టమొదటి నిజమైన కార్మికవర్గ ఉద్యమాన్ని ఛార్జిజం అంటారు. 1838-48 సంవత్సరాల మధ్య ఈ ఉద్యమం అందరికీ (అంటే పురుషులకు మాత్రమే) ఓటుహక్కు కావాలనీ, జీవిత పరిస్థితులు మెరుగువడాలనీ డిమాండ్‌ చేసింది. కానీ ఇంగ్లండ్‌లో విప్లవం మాత్రం రాలేదు. కొత్త ఫాక్టరీ కార్మికుల్లో విపరీతమైన అందోళన ఉన్నా అది విప్లవానికి దోహదం చేయలేదు. 1832లో వచ్చిన కొద్దిపాటి ఎన్నికల నంస్కరణలు మధ్యతరగతి వారిని సంతృప్తి పరచి ఉండటం అందుకు కారణం కావచ్చు.

కానీ మిగిలిన యూరప్‌ ఖండంలో ఉదారవాద భావాలు కలిగిన మధ్య తరగతి ప్రజలు విప్లవాలు లేవదీశారు. 1848లో (ఫెంచి ప్రజలు మరో రాజును తొలగించారు. ఈసారి దేశాన్ని

16 వ్రవంచ చరిత్ర రిపబ్లిక్‌గా ప్రకటించారు. ఈ వార్త కొత్తగా వచ్చిన టెలిగ్రాఫ్‌ ద్వారా యూరప్‌లోని ఇతర ప్రాంతాలకు వ్యాపించింది. కాలం చెల్లిపోయిన రాజరికాలకు వ్యతిరేకంగా వియన్నా రోమ్‌, మిలన్‌ నగరాల్లోనూ, అవేక జర్మన్‌ నగరాల్లోనూ తిరుగుబాట్లు వచ్చాయి.

కార్గ్‌మార్క్స్‌, (ఫెడరిక్‌ ఏంగిల్స్‌ అనే ఇంగ్లండ్‌లో నివసిస్తున్న ఇద్దరు జర్మన్లు నూతన కార్మిక వర్గ రాజకీయాలకు మేధావంతమైన రూపం ఇచ్చారు. కొర్మిక వర్గం ఈ సామాజిక వ్యవస్థను గురించి ఎక్కువగా తెలుసుకున్నప్పుడు తాము అణచివేతకు గురయ్యామని అర్ధం చేసుకుంటారనీ అప్పుడు వారు అధికారాన్ని, అస్తినీ అందరి సుఖాన్నీ ఆశించి స్వాధీనం చేసుకుంటారనీ మార్క్‌, ఏంగిల్స్‌ నమ్మారు. వారు రాసిన “కమ్యూనిస్టు ప్రణాళిక” అన్న పుస్తకం నూతన సోషలిస్స భావనకు ఊపునిచ్చింది.

కానీ దీన్ని చూసి యూరోపియన్‌ మధ్య తరగతి ఉదారవాదులు ఉత్సాహాన్ని పొందలేదు. సరికదా జడుసుకున్నారు. కార్మిక వర్గం రాజకీయాధికారాన్ని పొందితే మధ్యతరగతి వారి ఆస్తిపాస్తులకు ప్రమాదం రావచ్చని వారు భయపడిపోయారు. కాబట్టి వారు పార్లమెంటులో తమకు స్థానం కల్పించేలా ఉంటే పాఠ ప్రభుత్వాలతోనే సర్దుబాటు చేసుకోవటానికి సిద్ధపడ్డారు. ఈ సర్దుబాటు మొత్తం యూరప్‌లో జరిగింది. అప్పటినుంచీ విప్లవం శ్రామికవర్గం వారికే పరిమితమై పోయింది. 1850 - 1914 - పారిశ్రామిక ఇంధవం

ఈలోగా పారిశ్రామిక జగన్నాథ రథం వేగాన్ని పుంజుకోవటం ప్రారంభించింది. అంతర్గతంగా ఉన్న అమెరికా సంపద బయట పడటం మొదలైంది. పెద్ద మొత్తంలో ఖు. స్‌ షం అన్నో సగ - గదు '' .. యం షి క? వట. ల క. లుం గో నంట న.

87లో ట్రెఫాల్లర్‌ స్కైలలో జరిగిన సోవలిన్టు వ్రదర్భకుల మీద ప్రభుత్వ దమనకాండ,

శ్రీవ్‌ ట్రేజియర్‌ ౪01 గోధుమలూ, పత్తీ, పాగాకూ పండించి ఎగుమతి చేయటం కూడా ప్రారంభమైంది. యూరప్‌ నుంచీ నిరంతరంగా వలన వస్తూ ఉన్న వారు అమెరికా సంపదకు గొప్ప భద్రతగా తయారయ్యారు (1841-40 సంవత్సరాల మధ్య మాత్రమే యూరప్‌. ఖండం నుంచీ 45 లక్షల మంది అమెరికాకు వలస వచ్చారు). ఇంగ్లండ్‌ పారిశ్రామిక రంగంలో దారి చూపిన దేశమే కానీ అ దేశంలోని ఫాక్టరీలు బొగ్గునూ, నీటిఆవిరినీ, మాత్రమే ఇంధనంగా ఉపయోగించ గలిగేవి. ఇంగ్లండుకు పోటీగా వచ్చిన దేశాలవారు కొత్త ఇంధనాలను ఉపయోగించ గలిగారు. జర్మన్లు 1860ల నుంచి విద్యుత్‌ డైనమోలనూ, 1870 నుంచీ అంతర్ద్హహన యంత్రాలనూ ఉపయోగించటం ప్రారంభించారు. యు.ఎస్‌.ఏ.లోని పెన్సిల్వేనియాలో చమురు నిక్షేపాలు బయట పడటంతో 1858 నుంచీ చమురు వాడకం కూడా ప్రారంభమైంది. జర్మనీ, అమెరికా దేశాల నూతన ఆర్థిక విధానాలు ముందుకు దూసుకు పోవటం ప్రారంభించాయి. ఆ దేశాల్లోని పెద్ద జనాభా కూడా దానికి దోహదం చేసింది. 1870-1914 సంవత్సరాల మధ్య ఇంగ్లండ్‌ పారిశ్రామిక ఉత్పత్తి రెండు రెట్లు పెరిగితే, అమెరికా ఉత్పత్తి మూడు రెట్లు, జర్మనీ ఉత్పత్తి నాలుగు రెట్లూ పెరిగాయి.

1850 నుంచీ ప్రతి దేశంలోనూ ్రైవేట్‌ బాంకింగ్‌ వ్యవస్థలు (ప్రారంభమయ్యాయి. రాత్స్‌ ఛైల్డ్‌ కుటుంబం లాంటి అంతర్జాతీయ బ్యాంకింగ్‌ కుటుంబాలు ప్రాముఖ్యతలోకి వచ్చాయి. బ్యాంకులు ఆస్తిపాస్తుల్ని కొనుక్కోవటానికి మధ్య తరగతి వారికి రుణ సౌకర్యాలు కలుగ చేశాయి. బ్రిటిష్‌ “పౌండ్‌”, ఫెంచి “ఫ్రాంక్‌ అంతర్జాతీయ వ్యాపారానికి పరిగణన పొందాయి. ఖర్చులు తగ్గించటం కోసం పెద్ద కంపెనీలు చిన్న కంపెనీలను స్వాధీనం చేసుకోవటం ప్రారంభించాయి. 1905వ సంవత్సరాని కల్లా అమెరికాకు చెందిన స్టాండర్డ్‌ ఆయిల్‌ కంపెనీ అమెరికాలో 85 శాతం చమురు వ్యాపారాన్ని, మొత్తం ప్రపంచంలో 95 శాతం చమురు వ్యాపారాన్నీ తన అధీనంలోకి తెచ్చుకోగలిగింది. 1860 - 1914 - పారిశ్రామిక విశ్రాంతి

పశ్చిమ దేశాల్లో పారిశ్రామిక విప్లవం సాధారణ ప్రజల జీవిత విధానాన్ని పూర్తిగా మార్చి వేసింది. యు.ఎస్‌.ఏ.లోనూ, పశ్చిమ యూరోపియన్‌ దేశాల్లోనూ 1860లలో అధిక శాతం ప్రజలు గ్రామాల్లో నివసించేవారు. 1914వ నంవత్సరం వచ్చేసరికే అధిక శాతం ప్రజలు పట్టణాలకు వచ్చేశారు. ఇతర దేశాల్లోకంటే ఇంగ్లండ్‌లో ఈ పరిణామం మరింత స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. 1900వ నంవత్సరానికల్లా పది శాతం శ్రామికులు మాత్రమే గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో నివసించేవారు.

జనంతో కిట కిటలాడుతున్న మురికి వాడలూ, భయంకరమైన పని పరిస్థితులూ ఎలా ఉన్నా ఒక రకంగా కార్మికుల జీవితం క్రమంగా మెరుగుపడటం ప్రారంభించింది. అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల్లోని మధ్య ఈశాన్య ప్రాంతాల్లో బాలబాలికలకు 1850 నంవత్సరానికల్లా దాదాపు వందశాతం అక్షరాన్యత లభించింది. 1870లో ఇంగ్లండ్‌ ప్రాథమిక విద్యను

104 ద్రపంచ చరిత్ర నిర్భంధం చేసింది. ఫ్రాన్స్‌ కూడా 1882లో నిర్భంధ ప్రాథమిక విద్యను వ్రవేశ పెట్టింది. కార్మిక సంఘాలు బలాన్ని పుంజుకోవటం చేత కార్మికుల పని పరిస్థితులు కూడా చివరకు బాగా మెరుగుపడ్డాయి.

ఉత్పత్తి పెద్ద ఎత్తున పెరగటంతో ఆహార పదార్థాలు చవక్రెపోయాయి. 1870కీ 1904కూ మధ్య రొట్టె వెల 75 శాతం తగ్గిపోయింది. మొట్టమొదటిసారిగా కార్మికుల వద్ద కూడా విశ్రాంతి సమయంలో ఖర్చు చేయటానికి డబ్బు మిగలటం ప్రారంభమైంది. ఈ కాలంలోనే దినపత్రికలు బాగా విస్తరించాయి. వాటక, సంగీత శాలలు పుట్ట గొడుగుల్లా పుట్టకొచ్చాయి. కొత్తగా వచ్చిన సైకిల్‌ వారికిచ్చిన ప్రయాణ సౌలభ్యాన్ని అనాటి ప్రజలు బాగా ఉపయోగించుకున్నారు. పశ్చిమ దేశాల్లో అధిక నంఖ్యాక ప్రజల జీవితం ఈనాటి మన జీవితానికి దగ్గర కావటం అప్పుడే ప్రారంభమైంది.

శ్రీస్‌ ట్రేజయర్‌ జం అస్సి ఆలి

కొత్త ప్రపంచాన్ని పంచుకోవటం

1800లో ప్రపంచంలోని భూమిలో 35 శాతం మాత్రమే యూరోపియన్లు, అమెరికన్ల స్వాధీనంలో ఉండేది. తమ ప్రాబల్యాన్ని పెంచుకోవాలన్న కోరిక కూడా వారికి ఉండేది కాదు. కానీ 1914లో వారి ప్రాబల్యం 84 శాతానికి పెరిగింది. అలా వాళ్ళు మనసు మార్చుకోవటానికి కారణం పారిశ్రామిక విస్లవమూ, పెరుగుతూ వచ్చిన ఖనిజాలూ, ఇతర ప్రకృతి వనరుల అవసరం. కాబట్టి ఆత్మాభిమానం ఉన్న ఏ పారిశ్రామిక దేశానికైనా వలన దేశాల అవసరం కలిగింది. వారు వలన దేశాలను బ్రహ్మాండమైన గనులుగా, వ్యవసాయ క్షేత్రాలుగా పరిగణించడం (ప్రారంభించారు. 1788 - ఆఫ్రేలియాలో ఊచకోత

బ్రిటిష్‌ వారు కెనడాలో, ఆగ్ర్రేలియాలో ఏర్పాటు చేసుకున్న వలనల విలువకంటే వాటివల్ల ఇబ్బందే ఎక్కువగా ఉందని అందరూ భావించేవారు. కానీ నూతన ప్రయాణ సౌకర్యాలు కెనడా భవితవ్యాన్ని మార్చివేశాయి. ప్రయాణ సొకర్యాల మూలంగా అమెరికా ఖండం ఉత్తర భాగంలో కెనడా దేశం విస్తరించటం ప్రారంభించింది. అంతేకాకుండా ఆ దేశంలోని రైతులు తమ వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల్ని యూరోపియన్‌ మార్కెట్లకు ఎగుమతి చేయగలిగారు. కానీ ఆ దేశంలో ఫ్రెంచ్‌, బ్రిటిష్‌ వలస ప్రజల మధ్య భేదాభిప్రాయాలు చాలాకాలం కొనసాగాయి. అవి చివరకు 1867లో అమలులో కొచ్చిన ఫెడరల్‌ రాజ్యాంగ చట్టం మూలంగా తగ్గాయి.

ఆస్టేలియా మాత్రం నేరస్థుల్ని చేరవేసే దేశంగానే దాదాపుగా కొనసాగింది. ఆ ఖండంలో ఉన్న 500 ఆదిమవాసుల రాజ్యాలను వారు ధ్వంసం చేయటం ప్రారంభించారు. శ్వేతజాతీయులైన ఆగ్ర్రేలియన్లు ఆదిమ వాసుల్ని పరమ అనాగరికులుగా చిత్రించారు. ఆదిను వాసులు గత 10,000 నంవత్సరాల్లో స్థిరనివాసాన్ని ఏర్పాటు చేసుకోలేక పోయారనీ, వ్యవసాయాన్ని నేర్చుకోలేక పోయారనీ అన్నారు. (యూరోపియన్లు ఆఫ్రికా సాంస్కృతిక విజయాలను తిరస్కరించిన పద్ధతి ఇటువంటిదే) అ్టేలియాలోని ఎడారి ప్రాంతాల్లో వేట జీవనాధారమైన సంచార జీవనులు ఉండిన మాట వాస్తవమే. కానీ వారు మరో విధంగా

104 వ్రవంచ చరిత్ర

ప

ల శశ మ. (| జు క న టీ 1 సం.ల కా బో ఓ న స్తూ గ 4 న కం: అశ షాను

నా ర అన స్య. న్‌. ఆ! | న భ్‌ ణన శ టి క్ట న స టా యయాతి. - (... భమ సమగ వ యయా టం యి అం ర ల

ప? యనక కప న నం టమ వ నా. అతా, బతకటానికి వీలు ఉండేదికాదు. అంత మాత్రం చేత మరో జీవిత పద్ధతి ఆ ప్రాంతంలో ఉండేదికాదని భావించకూడదు. సారవంతమైన భూములున్నచోట వారు వ్యవసాయం చేశారు. గ్రామాలను నిర్మించుకున్నారు. దుంప కూరల్ని పండించారు. గడ్డి బీళ్ళలో జీవించే జంతువుల్ని మచ్చిక చేసుకున్నారు.

1788లో బ్రిటిష్‌ నేరస్థులు ఆ[్రేలియాలో అడుగు పెట్టగానే మొట్ట మొదట వారు పారదోలిందీ, ఊచకోత కోసిందీ ఈ స్థ్‌ర నివాసం ఏర్పరచుకున్న ఆదిమ వాసుల్నే. అందుకు ముఖ్య కారణం మంచి భూమి వారి స్వాధీనంలో ఉండటమే. 1837 బ్రిటిష్‌ పార్లమెంటు కూడా ఆదిమ వాసులకు జరుగుతూ ఉన్న అన్యాయాన్ని చూసి తీవ్రంగా నిరసించింది. శ్వేత జాతీయులు వారిని “దొంగల్లా, బందిపోట్లలా” చూస్తున్నారనీ, వారిని “కుక్కల్లా కంగారూల్లా అడవుల్లోకి తరిమి వేన్తున్నారనీ” పేర్కొంది. ఇది వాస్తవమే. కానీ వారిని తరిమి వేయటం కంటే చంపటమే ఎక్కువగా జరిగింది. ఉదాహరణకు టాస్మేనియా ద్వీపంలో 1804 నుంచి 1834 వరకూ ఎందరో ఆదిమ వాసులు ఊచకోతకు గురయ్యారు. అంతేకాదు. ఆదిమ వాసుల్ని సజీవంగా పట్టుకున్న వారికి బహుమతులు కూడా ప్రకటించారు. తరువాత కొంత కాలానికి జాతి విద్వేషం మీద ఆధారపడ్డ కుహనా సైన్సు మారణ కాండను తెల్లవారి కర్తవ్యంగా తయారు చేసింది. “తక్కువ రకం మనుషులైన అఫ్టేలియన్లను రూపుమాపటం కోసం మేము తిరుగులేని ప్రకృతివరణ సిద్ధాంతాన్ని నిర్దాక్షిణ్యంగా అనుసరిన్తున్నాం”.

శ్రీప్‌ ట్రేజియర్‌ జక 1883లో ఆగ్ట్రేలియాలోని బ్రిటిష్‌ కమీషనర్‌ ఇలా అన్నాడు. “తమ సోదర శ్వేత జాతీయుల్ని గురించి ఎంతో మానవత్వంతో, దయార్ధ హృదయంతో మాట్లాడే నాగరికులూ, నంన్కృతీ పరులూ స్థానిక ప్రజల్ని గురించి మరో రకంగా మాట్లాడేవారు. ఆ రోజు ఆడిన ఆటను గురించో ప్రమాదకరంగా తయారైన జంతువును చంపవలసిన అవనరాన్ని రురించో మాట్ట్లాడినట్టుగా వారు మూకుమ్మడి హత్యాకాండను గురించీ వ్యక్తిగత హత్యల్ని గురించీ మాట్లాడే వారు.” అప్పటి ఇంగ్లండ్‌ దృష్టిలో ఈ వలన రాజ్యం విలువ కూడా బాగా పెరిగింది. అలా ఇంగ్లండ్‌లో అభిప్రాయం మారటానికీ, ఆస్ట్రేలియాలో 1842లో రాగీ, ఆ తరువాత ఏడు సంవత్సరాలకు బంగారమూ శనుక్కోవటానికీ పూర్తిగా సంబంధం లేదని అనటానికి వీల్లేదు. 1640 - మయోరీ తెగలవారి యుద్దాలు ఢ్రీ.శ. 900కు ముందుగానే తహీతీద్వీపం నుంచీ సాహసోపేతమైన ప్రయాణం చేసివచ్చి అటియోరియా ద్వప సమూహంలో నివాసం సర్చరచుకున్న వారే మయోరీలని చెప్పవచ్చు. దక్షిణ పసిఫికలో ఈ ద్వీపాలు చాలా పెద్దవి. కానీ ఈ ద్వీపాల్లో వాతావరణం ఇతర పళ ల్‌ో ఖీ జ నం; గ్‌ ఇ శ ో న్‌ వీ 11 రు న స్‌ ర గ ల్‌ స తిల * న్‌ు ని నల! స్ట్‌ జ /| న టి న్‌ా ను. " కా హు స్స్‌ స స గ తా టు గ్‌ చచ వ జ్‌: (7 వల? / టెన్‌ కాన్స్‌ పాళ్చిత్య దున్తుల్లో (కట వా నమోనా స్రీ, ర్వీన్‌లాండకు చెందిన అనాొగరిం బాలురు.

16 ప్రపంచ చరిత్ర ద్వీపాలతో పోల్చి చూసినప్పుడు యూరోపియన్లకు నచ్చలేదు. ఆ కారణంగానూ, మయోరీల భయంకరమైన ప్రతిఘటన కారణంగానూ యూరోపియన్లు ఆ ద్వీపాల్లో దిగలేకపోయారు.

న్యూజిలాండ్‌లో స్థిర నివాసం ఏర్పరచుకున్న మొట్టమొదటి శ్వేత జాతీయులు కైైస్తవ మత “ప్రచారకులు. వీరు 1814లో వచ్చారు. వీరు తమ మతాన్ని స్థానికుల మీద వేసి రుద్ది చేసిన అపకారం కంటే వారికి తుపాకుల్ని అమ్మి చేసిన అపకారం చాలా గొప్పది. వీరు న్యూజిలాండ్‌లో దిగిన పదకొండు సంవత్సరాలకు కూడా ఒక్కరి కూడా మతం మార్చలేక పోవటం ఆసక్తికరమైన విషయం. ఒక స్థానిక నాయకుడు తన్ను లండన్‌కు పంపమని వీరిని కోరాడు. మతాధికారులు అందుకు సంతోషంగా అంగీకరించారు. లండన్‌లో అతడికి ఘనస్వాగతం లభించింది. అక్కడి “నాగరిక” సమాజం అతణ్గి బహుమతులతో ముంచెత్తింది. అతడు స్వదేశానికి తిరిగినస్తూ సిడ్నీ నగరంలో ఆగాడు. అక్కడ అతడు తన బహుమతుల్ని అమ్మి వందలాది తుపాకుల్ని కొన్నాడు. అతడు వాటిని తన దేశానికి వలన వచ్చిన పరదేశీయుల మీద ఉపయోగించాలనుకోలేదు. అతని దృష్టిలో వారు ప్రమాదకరమైన వ్యక్తులు కారు. ఆ తరువాత అతడు ఆ తుపాకుల్ని ఇతర మయోరీ తెగల మీద ఉపయోగించాడు. 1821 నుంచీ 1840 వరకూ వివిధ మయోరీ తెగల మధ్య జరిగిన యుద్ధాల్లో ఒకటిన్నర లక్షల జనాభాలో దాదాపు పాతిక భాగం తుడిచి పెట్టకుపోయింది.

ఈసరికే మయోరీల దృష్టి కూడా పూర్తిగా మారిపోయింది. పరదేశీయుల మీద ద్వేషం పోయింది. వారితో వ్యాపార సంబంధాలు అభివృద్ధి చేసుకోవాలన్న ఉత్సాహం పెరిగింది. వీరు కొండల్లో ఉన్న తమ ఆరోగ్యకరమైన గ్రామాలను వదిలి శ్వేత జాతీయుల వద్ద పనిచేయటానికి తీర ప్రాంతాలకు తరలి వచ్చారు. ఓడల్లో పరదేశాల నుంచీ దిగుమతి అయిన కొత్త రోగాలు వారిమీద దాడి చేశాయి. దీనికి తోడు క్రైస్తవ మిషనరీలు నేర్పిన కంబళ్ళు కప్పుకునే అలవాటు మయోరీలకు హోదా చిహ్నంగా తయారైంది. వాతావరణాన్ని గమనించకుండా, కంబళ్ళు ఎంత అశుభంగా ఉన్నాయో గుర్తించకుండా వారు సాధ్యమైనన్ని శంబళ్ళను కప్పుకునేవారు. దీనికి అంతర్యుద్ధాలు తోడై మయోరీల జనాభా గణనీయంగా తగ్గటం ప్రారంభించింది.

1838లో న్యూజిలాండ్‌లో కేవలం వేయిమంది బ్రిటిష్‌ జాతీయులైన వలన ప్రజలు మాత్రం ఉండేవారు. కానీ 1840లో ఇంగ్లండ్‌ న్యూజిలాండ్‌ను లాంఛనంగా స్వాధీనం చేసుకుంది. అప్పుడు జరిగిన వైటాంగ్‌ సంధి ప్రకారం తమ పొలాల మీద తమకు చట్టబద్ధమైన హక్కులు లభిస్తాయని మయోరీలు భావించారు. కానీ వారి ఆశలు అడియాశలయ్యాయి. బ్రిటిష్‌ వారి భూదాహం మయోరీలకు భూమిని దక్కకుండా చేసింది. మరీ రక్తపాతం కలిగిన పోరాటం కాదు కానీ సుదీర్హమైన పోరాటం ప్రారంభమైంది. యూరోపియన్లకూ, స్థానిక మయోరీలకూ భూమిని గురించి ఉన్న పరస్పర విరుద్ధ భావాలు అసలు సమస్యగా పరిణమించాయి. మయోరీలు భూమిని శాశ్వతమైన ఉమ్మడి ఆస్తిగా పరిగణించారు. బ్రిటిషువారు భూమిని ్రైవటు అస్తిగా తప్ప మరోవిధంగా

శ్రీప్‌ ట్రేజీయర్‌ ఓ? చూడలేకపోయారు... వారు తరచుగా హక్కులేని వారివద్దనుంచీ కూడా భూమిని కొనటం ప్రారంభించారు. దాదాపు 30 లక్షల ఎకరాల భూమిని స్వాధీనం చేనుకొని, (పైవేటు అస్తి హక్కును. స్టాపించటానికి మయోరీల పోరాటం బ్రిటిష్‌ వలన ్రభుత్వానికి సాకుగా ఉపయోగపడింది.

మయోరీలు ఈ వెల్లువను మరీ ముఖ్యంగా 1864లో బంగారం నిలువలు బయటపడ్డ తరువాత ఆపలేకపోయారు. మూడు సంవత్సరాల్లో శ్వేతజాతీయుల జనాభా నాలుగు రెట్లె 2 లక్షలా 19 వేలయింది. మయోరీల జనాభా 38,500కి తగ్గిపోయి వారి మనుగడే నండ్‌వా స్పదమైంది. ఆ కాలంలో దాదాపు శ్వేతజాతి న్యూజిలాండ్‌ దేశీయులంతా మయోరీలు మరికొంత కాలంలో అదృశ్యమై పోతారని నమ్మారు. ఆ దురాశతోనే వారికి 1867లో ఓటు హక్కును కూడా ఇచ్చారు. కానీ మయోరీలు పూర్తిగా నళించిపోలేదు. 19వ శతాబ్దం చివర న్యూజిలాండ్‌లో ఆర్థిక మాంద్యం రావటం, అందుచేత వారు వదిలిపెట్టిన కొద్దిపాటి భూమి మీద ఒత్తిడి తగ్గడం దానికి కారణం కావచ్చు. 11652 = 1948 - దక్షిణ ఆఫ్రీకొ

దక్షిణ ఆఫ్రికా మరో ముఖ్యమైన శ్వేత జాతీయుల వలసదేశం. డచ్చివారు దాన్ని 1652లో ఆక్రమించుకున్నారు. వారు ఆఫ్రికా దక్తిణాగ్రానికి చెందిన రాతియుగం ఖొయ్‌సాన్‌ ప్రజలను బానిసత్వంలోకి దింపారు. 1770ల ప్రాంతానికి వారు అఫ్రికాలోనికి చొచ్చుకుపోవటం ప్రారంభించారు. అప్పుడు వారికి దాదాపు వేయి సంవత్సరాల రాజకీయ చరిత్ర ఉన్న నాగరిక తెగలకు చెందిన ప్రజలు ఎదురయ్యారు. అ తరువాత జోసా, జులూ, సోథో మరి ఇతర తెగల వారికి, యూరోపియన్‌ వలన వాదులకూ దాదాపు ఒక శతాబ్దం పాటు యుద్ధాలు జరుగుతూనే ఉన్నాయి.

ఆఫ్రికా దక్షిణాగ్రం మీద బ్రిటీష్‌వారు అధికారాన్ని సంపాదించగానే బానిసత్వాన్ని రద్దుచేశారు. మాతృదేశంలో వచ్చిన కొత్త ఆలోచనకు ఆఫ్రికాలో వచ్చిన ప్రతిస్పందన ఇది. దీన్ని చూసి అసంతృప్తి చెందిన డచ్‌వారు (బోయర్లు) ఉత్తర ప్రాంతానికి ప్రయాణం చేసి 1836లో ట్రాన్ట్‌వాల్‌, ఆరంజ్‌ ఫ్రీస్టేట్‌ అన్న రెండు స్వతంత్ర దేశాలు స్థాపించారు. ఈ లోగా షకా అన్న జులూ వాయకుడు తన ప్రజల్ని సాయుధుల్ని చేసి గొప్ప శిక్షణ యిచ్చి ఈనాడు నేటాల్‌ అని పిలుస్తున్న ప్రాంతంలో గొప్ప సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు. శ్వేతజాతి వలన ప్రజల నాయకుల నుంచి అతడు స్ఫూర్తిని పొంది ఉంటాడు అని కొందరు భావిస్తారు. కానీ నల్లజాతివారు ఒక స్వతంత్ర రాజ్యాన్ని ఏర్పాటు చేసుకోవటాన్ని బ్రిటిష్‌ వారు సహించ లేకపోయారు. దాన్ని పక్కలో బల్లెంగా భావించి 1879లో ఒక చిన్న సైన్యంతో ఆ దేశం మీద దండయాత్ర చేశారు. షకా వారసుడైన సెట్‌ష్వాయో వారిని పూర్తిగా ఓడించాడు. కానీ బ్రిటీష్‌ వారు విడిచి పెట్టలేదు. ఇంగ్లండ్‌ నుంచి అత్యాధునకమైన మర తుపాకులి తెప్పించారు. వాటి నహాయంతో దాడి చేసి బ్రిటీష్‌ రాజరికానికి జరిగిన అవమానానికి ప్రతీకారం తీర్చుకున్నారు. జులూ ప్రజల స్వాతంత్ర్యాన్ని కాలరాచారు.

106 ద్రపంచ చరిత్ర

టాన్స్‌వాల్‌ రాష్ట్రంలో బంగారం నిలువలు బయట పడ్డాయి. వాటి మీద తమ ఆధిపత్యాన్ని సంపాదించుకోవటం కోసం బ్రిటీష్‌వారు బోయర్లతో గిల్టికజ్ఞాలు పెట్టుకున్నారు. 1902లో ప్రారంభమై మూడే సంవత్సరాల పాటు సాగిన దారుణమైన ఈ యుద్ధం తరువాత బ్రిటీష్‌వారి కోరిక నెరవేరింది. 1910లో దక్షిణాఫ్రికా సమాఖ్య అవతరించింది. రెండు వర్గాల శ్వేతజాతీయులకూ పరిపాలనాధికారం అందుకు ప్రాతిదికగా అంగీకారం కుదిరింది. నల్లజాతీయులకు అన్ని రంగాల్లోనూ వ్యతిరేకంగా ఉండేలా చట్టాలు తయారయ్యాయి. ఆ చట్టాలు 90 శాతం భూమిని శ్వేతజాతీయులకు దత్తం చేశాయి. “స్థానిక” ప్రజలకు 10 శాతం భూమి మాత్రమే కేటాయించబడింది. అధిక సంఖ్యాకులైన నల్లవారికి అంతకంటే ఎక్కువ దక్కలేదు. కానీ జాతి విద్వేష విధానమూ. అంతర్జాతీయ సమాజాన్ని దానికోనం అవమానించటమూ 1948 వరకూ దక్తిణ ఆఫ్రికాలో ప్రారంభం కాలేదు. అవి ఈనాటికీ అక్కడ కొనసాగుతూనేవున్నాయి. కానీ జాతివిద్వేష విధానానికి అవసరమైన చట్టబద్ధ నిర్మాఐం 1910 లోనే అక్కడ ప్రారంభమైన విషయం వాస్తవం. 1885 - ఆఫ్రీకా కోసం పెమగులాట

పందొమ్మిదవ శతాబ్దం మొదటిసగం వరకూ యూరోపియన్లు విలువైన లోహాలు, సుగంధ ద్రవ్యాలు, బానినలూ, లభించే పరదేశాలు కావాలని ఆశించేవారు. తరువాత పరిశ్రమలు అభివృద్ది చెందటంతో పరిస్థితి మారిపోయింది. అప్పుడు వారికి ఉప్తమండలాల నుంచీ లభించే “పామ్‌ ఆయిల్‌” రబ్బరు మొదలైన వస్తువులు అవసరమయ్యాయి. ఎందుకైనా పనికివస్తుందన్న ఆశతో వారు తమ జాతీయ పతకాలను వేలనాలుగు చెరగులా నాటటం ప్రారంభించారు. ఆఫ్రికాలో ఈ పనిచేయటంలో మరింత ఎక్కువ ళద్ద చూపారు.

మొదట అన్వేషకులు (ఎక్స్‌ప్లోరర్స్‌) వచ్చారు. వారు పటాలు తయారు చేశారు. వారివెంటనే మత ప్రచారకులూ, సైనికులూ వచ్చారు. వీరితో ఆఫ్రికన్లు దాదావు ప్రతిచోటా పోరాడారు. మొదట అక్కడక్కడా గెలిచారు కూడా. కానీ యూరప్‌ నుంచీ మరతుపాకులు దిగుమతి అయ్యాక ఆఫ్రికన్లు వాటికి జవాబు చెప్పలేకపోయారు. గాట్లింగ్‌ మాక్సిమ్‌ మరతుపాకుల వంటిదే యూరోపియన్ల జాత్యహంకారం కూడా, అధ్రికన్ల దీర్హకాలిక ప్రయోజనాల కోసం వారిని తాము ఇప్పుడు చంపాలనీ, లోబరచుకోవాలనీ తమను తాము నమ్మించుకునే వరకూ యూరోపియన్ల జాత్యాహంకారం వెళ్ళింది. నుథ్రసిద్ధకవీ, కథారచయితా, నోబెల్‌ సాహిత్య బహుమతి గ్రహీతా అయిన రడ్‌యార్డ్‌ కిప్లింగ్‌ తాను రాసిన ఒక ప్రసిద్ధ గేయంలో ఈ మనస్తత్వాన్ని చక్కగా చిత్రించాడు.

“శ్వేత జాతిబాధ్యతను స్వీకరించండి

పంపండి మీ ఉత్తమ నంతానాన్ని

వెళ్ళండి

నాబిడ్డలారా అజ్ఞాతంలోకి వెళ్ళండి

శ్రీస్‌ ట్రేజియర్‌ 109 మీ బందీల సేవకోనం అంకితం కండి

క్థూరుల కోసం, అనాగరికుల కోసం

నగం పిల్లలూ, నగం రాక్షసులూ అయిన

మీ కొత్త బందీల కోసం, స్నేహం తెలియని మనుషులకోనం

వెళ్లండి..

19వ శతాబ్దం చివరకు వచ్చేసరికి ముడి నరుకుల్ని యూరప్‌లకు సరఫరా చేయటమే ఆఫ్రికాఖండం కర్తవ్యమైపోయింది. వలన ప్రభుత్వాలు స్థానిక భూగోళ పరిస్థితుల్ని కానీ, వివిధ తెగల నివాసాన్ని కాని, భాషను కానీ పరిగణన లోకి తీసుకోకుండా తమ చిత్తం వచ్చినట్బ ఆఫ్రికా ఖండాన్ని విభజించాయి. రెండే రెండు దేశాలు ఆఫ్రికాలో స్వతంత్రంగా నిలిచాయి. అవి అబిసీనియా (తరువాత దీనిపేరు “ఇథియోపియాగా” మారింది) లైబీరియా. ఇటాలియన్లు తమదేశాన్ని వలసగా చేసుకోవాలన్న ప్రయత్నాన్ని అబిసీనియా అడోవాయుద్ధం (1896)లో తిప్పి కొట్టింది. బానిసత్వం నుంచీ విముక్తి పాందిన అమెరికన్‌ బానిసలు స్థాపించిన దేశం లైబీరియా.

1657 - భారత దేశంలో తిరుగుబాటు

యూరోపియన్లు సాంకేతిక విజ్ఞానంలో సాధించిన విజయాలు తాము నహజంగానే ఇతరుల కంటే గొప్ప వాళ్ళమన్న అభిప్రాయాన్ని వారిలో కలిగించాయి. చరిత్రలో చాలాకాలం తమ కంటే ఎంతో ముందు ఉంటూ వచ్చిన ఆసియా దేశాలకంటే కూడా తాము గొప్ప వాళ్ళమని వారు అనుకోవటం ప్రారంభించారు.

ఈ దురహంకారంతోనే బ్రిటీష్‌ తూర్పు ఇండియా కంపెనీ భారత ఉపఖండంలో చాలా భాగాన్ని తన స్వాధీనంలోకి తెచ్చుకుంది. కానీ 1857లో కంపెనీ సైన్యాలు తిరుగుబాటు చేశాయి. ఈ తిరుగుబాటును బ్రిటిష్‌ వారి పట్ట అసహ్యం ఉన్న రాజులూ. జమీందారులూ ఉత్తర భారతదేశంలో విస్తరింపచేశారు. ఈ భయంకర పోరాటాన్ని అణచటానికి బ్రిటీష్‌ వారికి 14 నెలలు పట్టింది. ఈ పోరాటాన్ని శ్వేతజాతీయుల వలన విధానానికి వ్యతిరేకంగా జరిగిన తాలి పోరాటాల్లో ఒకటిగా చెప్పవచ్చు. ఈ పోరాటం తరువాత భారతదేశం బ్రిటీష్‌ రాజరికం కిందికి వచ్చింది. రాజ ప్రతినిధిగా వైశ్రాయి భారత దేశాన్ని పరిపాలించటం ప్రారంభించాడు. 1877 విక్టోరియా మహారాణి భారత దేశ స్రామ్రాజ్ఞిగా ప్రకటించబడింది.

పసిఫిక్‌లో జారిన ప్వర్గం

అనేక వేల సంవత్సరాల పాటు ఆసియానుంచి తెరలు తెరలుగా వచ్చిన ప్రజలు మొదట వసిఫిక్‌ ద్వీపాలను వలసలుగా చేసుకున్నారు. క్రీపూ. 2000కే అనేక జాతులకు చెందిన ప్రజలు ఆసియాకు అత్యంత సమీపంలో ఉన్న పసిఫిక్‌ ద్వీపాల్లో

10 ప్రపంచ చరిత్ర (ఆధునిక మెలనీసియా) నివాసం ఏర్పరచుకున్నారు. క్రీ.పూ. 1500 ప్రాంతంలో మరో గుంపు ప్రజలు మరికాస్త దూరంలో ఉన్న మైక్రోనీసియా ద్వీపాలను చేరుకున్నారు.

కానీ ఈ రెండు ద్వీప నమూహాలకూ సుదూరంలో ఉన్న పాలినీసియాను చేరుకోవటానికి నముద్రయాన_ నైపుణ్యమూ, సాహసమ్హూ. గొప్ప _ఓర్పూ అవసరమయ్యాయి. ఈ మహా ప్రయాణాలు శ్రీ.శ. 100-1000 నంవత్సరాల మధ్య జరిగాయి. అందుకు 10, 15 మంది ప్రయాణం చేయగలిగిన గట్టి పడవలు అవసరమయ్యాయి. వాటిలో జంతువుల్నీ, ఆహార పదార్థాలనీ, మంచి నీళ్ళనీ కూడా తీసుకొని వెళ్ళవలసి వచ్చింది. భూమి తగలగానే వారు కొత్త జీవితాన్ని ప్రారంభించటానికి అవసరమైన అన్ని వస్తువులూ వారితో పాటు వెళ్లాయి.

సరైన సముద్రయాన సౌకర్యాలు లేకుండా అవతలివైపు భూమి ఉందో లేదో కూడా తెలియకుండా వేల మైళ్ళ సముద్ర ప్రయాణానికి వీరు ఎందుచేత సాహసించారు? వీరిని ఆ ప్రమాదంలోకీ, సాహసంలోకి = ఎవరు తోశారు? కరువా? భయంకరుడైన మ మ? వ్యూ దురాక్రమణ. దారుడా? ఈ ప్రశ్నలకు. | న్య మ్‌. (ల్లోకి మనకు సమాధానాలు ఎప్పటికీ తెలియక లో న పోవ ॥ ; ఖీ టు గ్‌

పలీససయన్లు విభిన్న న్‌ షీ ఈల సమాజాలను స్థాపించారు. కానీ అవన్నీ హ్‌! ల! కూడా యుద్ధాలూ, క్థూరత్వములేని స్వర్గ జిజా కల. కన ఖండాలు కావు. ఒకే రాతిలో చెక్కిన నాయకుల విగ్రహాలు ఈస్టర్‌ ఐలెండ్‌లో మన దృష్టిని గొప్పగా ఆకర్షిస్తాయి. మొట్టమొదటి సారిగా లిపిని ఉపయోగించిన పసిఫిక్‌ ప్రజలు కూడా వీరే. ఈ లిపీ భారతదేశంలోని మొట్టమొదటి నాగరికతా కేంద్రమైన హరష్పాలోని లిపికి అద్దంలోని ప్రతిబింబంగా (అంటే కుడి ఎడమల తేడాగా) ఉంటుంది. కానీ అది ఎలా వచ్చిందో మాత్రం ఎవరికీ తెలియదు. చవిటి పర్రయిన ఆద్వీపంలో వనరులు చాలా తక్కువ కావటం చేత వారి నంస్కృతికి యుద్ధం కేంద్రమై పోయింది. పెద్ద విగ్రహాలు మాత్రమే కాకుండా చిన్న చిన్న విగ్రహాలు కూడా ప్రజలు దారుణమైన ఆకలి బాధను అనుభవిస్తూ ఉండటాన్ని చిత్రిస్తాయి.

టోంగన్స్‌ అన్న మరొక జాతి ప్రజలు చరిత్రలోనే అత్యంత భయంకరమైన అసమానతలున్న సమాజాన్ని ఏర్పాటు చేసుకున్నారు. ఈ సామాజిక వ్యవస్థలో ఏ ఇద్దరు ప్రజలు కూడా సమానులు కారు. సాధారణ స్త్రీలందరూ కూడా ఉన్నతవంశాలకు

చెందిన పురుషులకు ఉమ్మడి అస్తి, సాధారణ ప్రజల్ని ఉన్నత వంశాలవారు

చావగొట్టేవారు. చంపేవారు. వారు చావుకోసం ఎదురుచూడటం తప్ప చేయగలిగింది

శ్రీవ్‌ ట్రేజియర్‌ 1 మరేమీ ఉండేది కాదు. మరో జన్మలో ఉన్నత వంశీయుల్తాగా విందులారగించవచ్చు నన్న ఆళతో వారు చావుకోనం ఎదురుచూసేవారు.

కానీ ఈ సంఘటనలు అక్కడి జీవితానికి మచ్చుతునకలు కావు. యూరోపియన్లు రావటానికి ముందే చాలా పసిఫిక్‌ దీవుల్లో జీవితం గ్రామీణ సౌందర్యంతో తాణికిస లాడుతునే ఉండేది. సేకరించుకోవటానికి వారికి ఎంతో ఆహారం అందుబాటులో ఉండేది. వారు ప్రాణాన్ని నిలుపుకోవటానికి కష్టపడి పనిచేయవలసిన అవసరం ఉండేది కాదు. యూరోపియన్లతో వారికి కలిగిన మొదటి సంబంధమే వారి భవిష్యత్తును నిర్ణయించింది. ప్రపంచం చుట్టివచ్చిన పోర్చుగీసు యాత్రికుడు ఫర్డినాండ్‌ మాజిలాన్‌ ఓడ 1519లో మైక్రోనీసియాలోని గువామ్‌ను చేరుకుంది. ఆ ద్వీప వానులు పోర్చుగీసువారి పడవను ఒకదాన్ని దొంగించినప్పుడు వారు 50 ఇళ్ళను తగులబెట్టారు. 7 మందిని చంపారు. నావికులు ఈ ద్వీపాలను 18వ శతాబ్దం వచ్చిన తరువాతనే శ్రద్ధగా పరిశీలించటం ప్రారంభించారు. వారు యూరప్‌కు తగిన రాయబారులు ఎంత మాత్రమూ కారు. వారు శ్రమతో కూడిన నుదీర్ధ ప్రయాణం తరువాత పసిఫిక్‌ ద్వీపాలను చేరేవారు. స్థానిక ప్రజలు వారి సెక్స్‌, హింసాప్రవృత్తులకు బలిపశువులైపోయారు. ఆ ద్వీపాల్లోని సంస్కృతి లైంగికానందం పట్ల ఆరోగ్యకరమైన, స్వేచ్చాయుతమైన దృక్పధాన్ని కలిగి ఉండేది. అది యూరోపియన్లు బహుమతిగా ఇచ్చిన నుఖ వ్యాధులతో పుచ్చిపోయింది. 1912 కల్లా పశ్చిమ దేశాలు ఈ ద్వీపాలను స్వాధీనం చేసుకున్నాయి. 1842 - 1911 చైవాలో విప్లవం భారతదేశం నుంచీ బ్రిటీష్‌ వారు చైనాలోకి దొంగతనంగా నల్లమందుని దిగుమతి చేసేవారు. ఈ దొంగ వ్యాపారానికి వ్యతిరేకంగా 19వ శతాబ్దం మధ్యలో చైనా వారు చాలా యుద్దాలు చేశారు. అవి స్వల్పకాలిక యుద్దాలేకానీ చాలా భయంకరమైన యుద్దాలు. నల్లమందు అలవాటు చైనా అర్ధిక వ్యవస్థను ఛిన్నాభిన్నం చేయసాగింది. క్రమక్రమంగా

వెండి మారకపు లోహంగా మారిపోవటం ప్రారంభమైంది. అందుచేత చైనా వారు ఈ

అలవాటుకు వ్యతిరేకంగా పోరాడటం తప్పనిసరైంది. ఈ పోరాటంలో చైనావారు

ఓడిపోవటమేకాక హాంకాంగ్‌ నగరాన్ని పోగొట్టుకున్నారు. దీనికి తోడు చిఇంగ్‌ రాజవంశం వారికి అంతర్యుద్ధంగా రూపాందిందింది. పదిలక్షల బలం కలిగిన తిరుగుబాటు సైన్యం 1853లో నాన్‌కింగ్‌ను ఆగ్రమించుకుంది. సెకింగ్‌, షాంగ్‌హైల భద్రతకు కూడా ప్రమాదం

ఎదురైంది. 1854లో ఈ తిరుగుబాటును చిఇంగ్‌ రాజవంశీయులు అణచి వేశారు. ఈ

తిరుగుబాటులో రెండు కోట్ల మంది చనిపోయారు. చిఇంగ్‌ రాజవంశానికి అంతవరకూ ఉన్న

భద్రత అ తరువాత లేకుండా పోయింది.

112 ప్రపంచ చరిత్ర

సాటిమానవుల్ని దోచుకుతినే యూరోపియన్లను నిరోధించగలిగిన శక్తి చిఇంగ్‌ రాజవంశానికి ఉండేదికాదు. ఎక్కువ వ్యాపార సౌకర్యాలు సంపాదించుకోవాలన్న కోరికతో 1860లో బ్రిటీష్‌ - ఫెంచ్‌ సంయుక్త సైన్యాలు పెకింగ్‌ మీద దండయాత్ర చేశాయి. ఫెంచ్‌వారు ఇండో-చైనాను ఆక్రమించుకున్నారు. బ్రిటిష్‌ వారు బర్మాలో వేళ్ళు పాదుకున్నారు. 1900 వచ్చేసరికి “అగ్ర” రాజ్యాలన్నీ ఈ నాటకంలో పాత్రధారులయ్యాయి. అందుచేత అదే ఫంవత్సరంలో పెకింగ్‌లో యూరోపియన్‌లకు వ్యతిరేకంగా బాక్సర్‌ తిరుగుబాటు వచ్చింది. దీన్ని చిఇంగ్‌ రాజవంశంవారు తాత్కాలికంగా బలపరిచారు. ఈ తిరుగుబాటును సంయుక్త సైన్యాలు అణచివేశాయి. వీరు తమ రాయబారుల్ని రక్తించటంతో పాటు ఎంతో విలువైన ఆస్తిని దోచుకున్నారు. ళతరువాత మంచూరియాను ఆక్రమించుకున్నారు. బ్రిటీష్‌ వారు టిబెట్‌ మీద దండయాత్ర చేశారు. ఒక రకంగా ఈ అవమానం చైనాకు దీర్చకాలిక ప్రయోజనంగా వరిణమించింది. 1911లో వచ్చిన ఒక తిరుగుబాటు ఫలితంగా చైనా చక్రవర్తి కాలగర్భంలో కలిసిపోయాడు. సన్‌యట్‌-సెన్‌ నాయకత్వంలో జాతీయ ప్రభుత్వం ఏర్పడింది. ఆధునిక దృక్పధాన్ని అలవరచుకొని చైనా యూరోపియన్‌ దేశాలతో పోటీ పడుతుందన్న ఆశ ఉదయించింది. కానీ పెకింగ్‌లో ఏర్పడ్డ నన్‌ యట్‌ సెన్‌ ప్రభుత్వం చాలా పరిమితమైన అధికారాన్ని మాత్రమే కలిగి ఉండేది. మళ్ళీ దేశంలోని చాలా భాగాన్ని అనైక్యత కుదిపి వేసింది. సైనికాధికారులు పరిపాలిస్తున్న అర్ధ స్వతంత్ర రాజ్యాలు అవతరించాయి. 1853 - 1914 పోటీకి దిగిన జపాన్‌

తెలివితేటలూ, పారిశ్రామిక నైపుణ్యమూ, సైనిక బలమూ యూరోపియన్ల గుత్త సొమ్ము కాదని శాశ్వతంగా నిరూపించిన దేశం జపాన్‌. 1853లో నాలుగు అమెరికన్‌ యుద్ధ నౌకలు వచ్చి తమ వ్యాపారానికి జపాన్‌ తలుపులు తెరవాలని బెదిరించాయి. అంతటితో జపాన్‌ తనకు తానుగా రెండు శతాబ్దాలపాటు విధించుకున్న ఏకాంతం అంతమైంది. 12 సంవత్సరాల తరువాత యూరోపియన్లు వచ్చారు. తమ నావికాబలాలను చూపించి బెదిరించి తమ దోపిడీకి అనువైన వ్యాపార సంబంధాలను జపాన్‌ మీద బలవంతంగా రుద్దారు.

కానీ ఈ ఒక్కసారి ఆ జిత్తు పారలేదు. జపాన్‌ తన అవమానం నుంచీ బయట పడటానికి ఆధునిక పారిశ్రామిక రహస్యాలను అర్ధం చేసుకోవాలని నిర్ణయించుకుంది. 19వ శతాబ్దం ఆఖరయ్యేసరికీ అంటే ఒకే ఒక తరం కాలంలో జపాన్‌ తన ఆశయాన్ని సంపూర్ణంగా సాధించింది. అమెరికా ఇంగ్లాండ్‌ దేశాలు జపాన్‌ను తమతో సరిసమానంగా గుర్తించాయి. జపాన్‌లో 1871లో ప్యూడలిజం రద్దు చేయబడింది. 1872లో జాతీయ విద్యావిధానం ప్రారంభమైంది. 1873లో శాశ్వత సైనిక వ్యవస్థ స్థాపించబడింది. తరువాత తరాల్లో వీరి కర్మాగారాల్లో గొప్ప ఉత్పత్తి జరిగింది. 1878-82 సంవత్సరాల మధ్య మూడుకోట్ల ఎన్‌లు మాత్రమే ఉన్న వీరి ఎగుమతులు 1913 -1914 లో 93 కోట్లు దొటాయి. పశ్చిమ దేశాలు

శ్రీస్‌ ట్రేజియర్‌ 4 తూర్పు దేశాలకంటే గొవ్పవన్న వాదం పటాపంచలైపోయింది. అలాజపాన్‌ ఉన్నత దేశాల సంఘంలో చేరిపోయింది. కొనీ దురదృష్టవశాత్తు జపాన్‌లాంటి మినహాయింవులే సిద్ధాంతాలు కావటం ఈనాటికీ మనకు అర్థంకాని సమస్యగానే మిగిలిపోయింది.

కానీ మరికొన్ని యూరోపియన్‌ దేశాలు తమ పాఠాలను యుద్ధరంగంలో మాత్రమే నేర్చుకున్నాయి.. జారిస్టు రష్యా ఆసియాలో తన దురాశ్రమణనూ., దుస్పాహసాన్ని కానసాగిన్తునే వచ్చింది. కొనీ జపాన్‌ తన భూ, నౌకాసైన్యాలు రష్యాను ఎదుర్కోగలిగిన శక్తిని సంపాదించేవరకూ ఓపిక చూపింది. ఆ శక్తి తనకు వచ్చిందన్న నమ్మకం కుదిరిన తరువాత రష్యాను ఎదుర్కొని భూ, నౌకాయుద్ధాల్లో చావు దెబ్బతీసింది. 1905లో రష్యా చక్రవర్తి జార్‌ తిరుగుముఖం పట్టక తప్పలేదు. అతడు తిరుగుముఖం పట్టటానికి అర్థమూ వ్రయోజనమూలేని ఈ యుద్ధం రష్యాలో ఒక వివ్లవ ప్రయత్నానికి (1905) దోహదం చేసిందనటంలో సత్యం ఎంత మాత్రమూలేదు.

న! వ్రపంచ చరిత్ర సంపూర్ణ యుద్ధం పందొమ్మిదవ శతాబ్ది చివరలో యూరోపియన్‌ దేశాలు తమలో తాము పోట్లాడు కోవటంతోనే తమ శక్తిలో చాలా భాగాన్ని ఖర్చుచేశాయి. ఈ పోట్లాటల ముఖ్య ఫలితాల్లో ఒకటి (వివరాలు అంత ముఖ్యంకావు) ఇటలీ, జర్మనీలు ఏకీకృత దేశాలుగా అవతరించటం. అవి అంతకు ముందు చిన్న చిన్న రాజ్యాల నమాఖ్యలుగా ఉండేది. ప్రష్యారాజు (తరువాత అతణ్గి 'కైజర్‌ అన్నారు) నాయకత్వంలో జర్మనీ యూరప్‌లోని అత్యంత బలవంతమైన దేశంగా రూపొందింది. అమెరికాలాగా ఆధునిక వార్తా సౌకర్యాలను తమ ప్రయోజనాల కోనం ఉపయోగించుకోలేక పోయినందుకు ఈ రెండు దేశాలూ చాలా నిరాశపడ్డాయి. ఇతర జాతీయ రాజ్యాలతో పోల్చితే ఈ రాజ్యాలు చాలా చిన్నవి. వాటి ఎల్లలు నవ్వు పుట్టించేటంత ఇరుకైనవి. ఇంగ్లండుకు సువిశాలమైన సామ్రాజ్యం ఉండేది. అక్కడక్కడా ఉన్న సంచార లాను నా నుకుకనుకుతుననలనుతుననుతబుాననతా నామా కాకమఖ్యా | స ల న. య ప ॥ స స . స ఆ శ |; [44700 అలాల : 5082 లక డిని | 0160000441

శ్రీప్‌ ట్రేజీయర్‌ 115 జాతుల వారు అడ్డుకున్నా రష్యా తూర్చువైపుగా విస్తరించగలిగింది. రష్యా 4600 మైళ్ళ పొడవున్న రైల్వే మార్గాన్ని సైబీరియాగుండా వేసి పసిఫిక్‌ తీరాన్ని చేరుకుంది. కానీ ఇతర యూరోపియన్‌ దేశాలు విస్తరించటానికి వీలు లేకపోయింది.

అందుకు ప్రత్యామ్నాయంగా వారు పరస్పర సహకారాన్ని ఎంచుకోలేదు. ఒక దేశం అన్ని ఇతర దేశాలనూ జయించాలని షార్గిమేన్‌, నెపోలియన్‌ కన్న పాత కలల్ని మళ్లీ వీరు కనటం ప్రారంభించారు. ఆ కల నిజం కావటానికి జర్మనీకే ఎక్కువ అవకాశాలుండేవి. 1914 - మొదటి ప్రపంచయుద్ధం

యుద్ధం అనివార్యమైంది. అది ప్రారంభం కావటానికి 1914 వరకూ ఆగటమే ఆశ్చర్యం. జర్మనీ, ఆఫస్టీియా, టర్కీ దేశాలు ఫ్రాన్స్‌, బెల్లియం, రష్యా, ఇంగ్లండ్‌, సెర్ఫియా (ఇప్పుడు యుగస్తావియాలో ఒక భాగం) దేశాలకు వ్యతిరేకంగా మోహరించాయి. ఇతర స్వతంత్ర దేశాలైన జపాన్‌, యు.ఎస్‌.ఏ. చైనాలు తరువాత జర్మనీకి వ్యతిరేకంగా సమీకృత మయ్యాయి. వలస దేశాలు కూడా యుద్ధంలో పాల్గొన్నాయి. వేలాదిమంది భారతీయులూ, కెన్యా, కెనడా, అధ్టేలియా దేశాల ప్రజలూ తమ వలస ప్రభుత్వాల ఆత్మగౌరవాన్ని కాపాడటం కోసం ప్రాణాలు బలవంతంగా ధారపోయవలసి వచ్చింది. అందుచేతనే 1914-18 సంవత్సరాల మధ్య జరిగిన యుద్దాన్ని మొదటి ప్రపంచ యుద్ధమనటంలో ఎంతో బెచిత్యం ఉంది.

మానవుల ప్రాణాలు వృధా అయిపోవటానికి ఈ యుద్ధం మారుపేరుగా నిలిచిపోయింది. మొదటి దండయాత్రలు (ఫ్రాన్స్‌కు వ్యతిరేకంగా జర్మనీ, జర్మనీకి వ్యతిరేకంగా రష్యా) ఓడిపోయేసరికి యుద్ధం ఎటూకాని స్థితిలో స్తబ్ధతలో కూరుకుపోయింది. కొన్ని వందల గజాలు మాత్రమే ఎడంగా ఉన్న కందకాలలో శతృసైన్యాలు ఎదురెదురుగా ఉన్నాయి.

మారిపోయిన ప్రపంచంలో పాతసైనిక ప్యూహాలు (తుపాకులతో, గుర్రాలతో దాడి చేయటం) పనికి రాలేదు. చాలా మంది సైనికులు - కనీసం యుద్ధం తొలి దినాల్లో - దేశ భక్తితోనో, శ్రైస్త్వమతభక్తితోనో దారి తప్పి ప్రమాదాన్ని తమకు తాముగా ఎన్నుకొని వచ్చి భయంకరమైన జీవితాన్ని గడిపారు. ఉత్తర యూరప్‌లోని దుర్భరమైన వాతావరణమూ ఉన్నత వర్గానికి చెందిన వారి సైనికాధికారుల అసంగత ప్రవర్తనా, కొత్తగా కనుక్కున్న అమానుషమైన విషవాయువు వారిని తీవ్రమైన బాధలకు గురిచేశాయి.

చావు తప్పించుకున్నవారు అంగవికలులైపోయారు. చాలానుంది మానసిక ఆరోగ్యాన్ని పోగొట్టుకున్నారు. అలా మానవ జాతి తాను సేకరించిన సాంకేతిక విజ్ఞానం తాకిడికి తానే అనేక సార్లు తట్బకోలేకుండా పోయింది. కంకి -

ఈ యుద్ధంలో బాధితులు సైనికులు మాత్రమే కాదు. సాధారణంగా యుద్దాలు సమాజాలను మొత్తంగానే నాశనం చేస్తాయి. యుద్ధకాలంలో పట్టణాలు నేలమట్టమౌతాయి. ప్రీలు మానభంగాలకు గురౌతారు.

116 ప్రపంచ చరిత్ర అమాయక ప్రజానీకం ప్రాణాలను పోగొట్టకుంటారు. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం ప్రభావం కూడా యుద్ధ రంగాలను దాటి విస్తరించింది. యువకులంతా యుద్దానికి వెళ్ళితే స్త్రీలు, ముసలివారూ కర్మాగారాలకూ, వ్యవసాయ క్షేత్రాలకూ వెళ్ళవలసి వచ్చింది. 1909లో రంగం మీదికి వచ్చిన విమానాల మూలంగా వీరికి కూడా రక్షణ లేకుండా పోయింది. గాలి ఓడలు కూడా బాంబుల్ని శతృదేశాల్లోకి తీసుకువెళ్ళ గలిగాయి. అనుకున్న కాలంలో, అనుకున్నచోటరెండు సైన్యాలు ఒకరితో ఒకరు తలపడే ధర్మ యుద్ద్ధాలకాలం చెల్లిపోయింది. “సంపూర్ణ యుద్ధం” అన్న కొత్త భావం చెలామణిలో కొచ్చింది. 1918వ సంవత్సరానికల్లా యూరప్‌ మాత్రమే కాక మొత్తం ప్రపంచం యుద్ధంతో విసిగిపోయింది. ఎక్కడ చూసినా కరువు తాండవిస్తోంది. రైతులు యుద్దానికి పోవటం చేత వ్యవసాయం తీవ్రంగా దెబ్బతింది. అందుచేత ఆహారపదార్ధాల సరఫరాలో కోత తప్పలేదు. అంటువ్యాధులు తీవ్రమయ్యాయి. యుద్ధంలో చచ్చిన వారికంటే ఇన్‌ఫ్లయంజాతో చచ్చిన వారు ఎక్కువయ్యారు. మొదటి ప్రసంచ యుద్ధంలో ఎవరూ గెలవలేదు. యుద్దం దానంతట అదే కూలి పోయింది. కానీ చివరి సంవత్సరంలో పది లక్షల అమెరికన్‌ సైన్యాలు రంగంలోకి దిగటాన్ని జర్మనీ ఓటమికి ముఖ్య కారణంగా చెప్పుకోవచ్చు. ఈ యుద్ధం ఎనభై లక్షల మంది ప్రజల్ని బలి తీసుకుంది. స్రీలకు ఓటు హక్కు - మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం వల్ల ఒకే ఒక మంచి ఫలితం వచ్చింది. అది స్రీలకు ఓటు హక్కు లభించటం. 1916వ సంవత్సరానికి ఇంగ్లండ్‌లో 16 లక్షల మంది స్త్రీ కార్మికు లున్నారు. వారిలో దాదాపు సగం మంది ఇంజనీరింగ్‌ కర్మాగారాల్లో పని చేస్తున్నారు. పరిశ్రమల్లో వ్యవసాయంలో పురుషులకు స్రీలు ఎంత మాత్రమూ తీసిపోరని నిరూపణ

• అయిపోయింది. అందుచేత వురుష నాయకులు స్రీలకు ఓటు హక్కును కాదనలేక పోయారు. ఎ వ అ !4012 0 వే " గ్‌ శ లై (గ రా.

శ్రీప్‌ ట్రేజియర్‌ 117 కానీ పుట్టుకతో వచ్చిన పురుష దురహంకారం మాత్రం అలాగే ఉండిపోయింది. డార్విన్‌ స్త్రీ మెదడు పురుషుని మెదడు కంటే తక్కువగా అభివృద్ది చెందిందని చెప్పాడు.

స్త్రీలు సహజంగానే అబలలనీ, మతిస్థిమితం తప్పటానికి ఎక్కువ అవకాశం ఉన్న వారనీ డాక్టర్లు భావించారు. ఒక “తత్వవేత్త” స్రీలు చదువుకుంటే వారి రొమ్ములు అదృశ్యమై పోతాయని కూడా చెప్పాడు.

=. ఇలాంటి మతిలేని మాటల్ని విన్న స్రీలు తిరగబడ్డారు. 19వ శతాబ్దం మధ్యకాలం

నుంచీ తమ హక్కుల కోసం పోరాడటం ప్రారంభించారు. ఓటు హక్కు కూడా లేకపోవటం వారికి అత్యంత తీవ్రమైన అవమానంగా కనిపించింది. 1832లో జరిగిన ఎన్నికల సంస్కరణలు ఎక్కువ మంది పురుషులకు ఓటు హక్కును ఇచ్చాయి. కానీ స్త్రీలను మాత్రం దూరంగానే ఉంచాయి.

(అంతకు ముందు కొందరు క్రైస్తవ సన్యాసినులు పార్లమెంటు సభ్యులుగా ఉండేవారు) 1840లో జరిగిన ప్రపంచ బానిసత్వ వ్యతిరేక మహాసభలో బ్రిటీష్‌ మహిళలు తమ అమెరికన్‌ సోదరీమణులకు స్రీ వాదాన్ని గురించి చెప్పారు. 1869లో ఎలిజబెత్‌ కాడీ శ్చాంటన్‌, సుసన్‌ బి. అంధోని కలిసి 'రెవల్యూషన్‌' అన్న స్రీ వాద (ఫెమినిస్టు) వార్తా పత్రికను ప్రారంభించారు. వయోమింగ్‌ అన్న అమెరికాలోని రాష్ట్రం మొదటిసారిగా స్రీలకు ఓటు హక్కును కల్పించింది. ఈ పని చేసిన మొదటి దేశం న్యూజిలాండ్‌. 1893 లో న్యూజిలాండ్‌ దేశంలోని స్రీలు ఓటు హక్కును పొందారు. కానీ అనేక దేశాల్లోని స్రీలు లాంఛనంగా స్వాతంత్ర్యం పొందటానికి మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం ముగిసే వరకూ ఆగవలసి వచ్చింది.

ఓటు హక్కును సంపాదించుకోవటం ఘన విజయమే. కానీ దాని రాజకీయ ఫలితాలు మాత్రం నిరాశాజనకంగానేఉన్నాయి. తొలి నాళ్ళ ఫెమినిస్పులు ఓటు హక్కు విస్సృతమైన సామాజిక, అర్థిక సమానత్వానికి దారి తీస్తుందని ఆశించారు. కొనీ 20వ శతాబ్దంలో స్రీలు పురుషుల పద్ధతిలోనే ఓటు హక్కును వినియోగించి మరో రకమైన సమానత్వాన్ని ప్రదర్శించారు. అందుచేత స్రీ హక్కుల కోసం పోరాటం చాలా మందగించి పోయింది. భయంకరమైన స్త్రీవాద వ్యతిరేకి మార్గరేట్‌ ధాచర్‌ పరిపాలన ఇంగ్లండ్‌లో అనంతంగా సాగుతూ ఉండటం స్రీలకు ఓటు హక్కు ఉన్నంత మాత్రాన చాలదని నిరూపిస్తుంది (ఈ గ్రంథం 1989లో - మార్గరేట్‌ ధాచర్‌ పదవి నుంచి దిగిపోక ముందు - రచింపబడింది - అనువాదకుడు)

14 వ్రవంచ చరిత్ర కార్మికుల అధికారం రైతులు కార్మికుల పేరుతో వారి సంక్షేమం కోనం ప్రపంచ చరిత్రలో మొట్టమొదటి సారిగా రష్యన్‌ విప్లవం (1917) రాజ్యాధికారాన్ని హస్తగతం చేసుకుంది. జార్‌ పరిపాలనలో నిరంకుశ రాజరికమూ, దారుణమైన అసమానతలూ ఫ్రెంచి విప్లవకాలానికి ముందు నుంచీ కూడా కొనసాగుతుండేవి. రష్యాలో ఎక్కువ భాగం రైతులుండే వారు. మొదటి ప్రంచం యుద్ధం రాకుండా ఉంటే వారు బహుశా కాలం చెల్లిపోయిన పరిపాలనతో సర్దుకుంటూ జీవితం సాగించేవారు. 1917వ సంవత్సరానికల్లా లక్షలాది రైతులు జార్‌ చక్రవర్తికోసమూ దేశం కోసమూ యుద్ధాల్లో ప్రాబాలర్పించారు. జార్‌ చక్రవర్తి పాలన వారి ఓర్చునకు పరీక్షగా పరిణమించింది. సైన్యంలో చేరిన రైతులు కొత్తగా వచ్చిన ఫ్యాక్టరీల్లో పనిచేసి సైన్యంలో చేరిన కార్మికులతో కలిసి ఉండవలసి వచ్చింది. ఈ రెండు గుంపుల ప్రజలూ తమ జీవితాలను ఈ (క. క్‌ ష్‌ చ్‌ ళం శూ క్‌ ట్రీ కొర్మికుల్సి కలునుకుని మాట్లాడుతున్న బ్రిటీష్‌ రాజకీయవేత్త లాయడ్‌ వాల్‌ లెనిన్‌ 977లో వార్మికులు, వైనికుల ద్రదర్భన, ఎన్లవ పోస్టర్లు

శ్రీప్‌ బ్రేజియర్‌ 14 స్థితికి దిగజార్చిన వ్యవస్థమీద ఉమ్మడిగా అనహ్యాన్ని పెంచుకున్నారు. 1917లో మార్చి నెలలో పెట్రోగ్రాడ్‌ నగరంలో ఆహార పదార్థాలకోసం జరిగిన అల్లర్లు తిరుగుబాటు స్వరూపాన్ని సంతరించుకున్నాయి. ఈ తిరుగుబాటుకు విస్తృతమైన మద్దతులభించింది. జార్డ్‌ చక్రవర్తి గద్దె దిగక తప్పలేదు. జార్‌కు ప్రత్యామ్నాయంగా ఒక నంస్కరణవాద రివబ్లికన్‌ ప్రభుత్వం ఏర్పాటైంది. అది యుద్దాన్ని కొనసాగించే ప్రయత్నం చేసింది. కానీ అటు తోటి దేశాలను కానీ, ఇటు మౌలిక సామాజిక మార్పుకోసం పెరుగుతున్న ఒత్తిడిని కానీ సంతృప్తి పరచలేకపోయింది. ఈ పరిస్థితిలో మరో సైనిక తిరుగుబాటు వచ్చింది కానీ ఓడిపోయింది. ఆ తరువాత వ్లాదిమిర్‌ ఇలిచ్‌ ఉలియనోవ్‌ (ఇతడు “లెనిన్‌” అన్న రహన్య జీవిత కాలంనాటి పేరుతో సుప్రసిద్ధుడు) నాయకత్వంలో కమ్యూనిస్టులు రాజ్యాధికారాన్ని హస్తగతం చేసుకున్నారు. వారు తమను తాము “బోల్చివిక్స్‌" అని పిలుచుకున్నారు బోలివిక్స్‌ అంటే అధిక సంఖ్యాకులు - మెజారిటీలో ఉన్నవారు - అని అర్థం. 11917 - భూమీ, సంపదా పంపకం

చరిత్రలోనే కనీవినీ ఎరుగని రాజకీయ, సామాజిక ప్రయోగం చేయటానికి బోల్నివిక్కులు తక్షణం నడుము కట్టారు. కారల్‌ మార్క్స్‌ భావాల ఆధారంగా ఒక కొత్త సామాజిక వ్యవస్థను సృష్టించటానికి పూనుకున్నారు. తాము అధికారాన్ని స్వీకరించిన మరునటిరోజే. వాళ్ళు రైతులకు భూకమతాలను పంచాలనీ, బాంకుల్సి జాతీయం చేయాలనీ, వ్యక్తిగత ఖాతాలను స్వాధీనం చేసుకోవాలనీ నిర్ణయం తీసుకున్నారు. తరువాత ఫ్యాక్టరీల మీద కార్మికులకు అధికారాన్ని కల్పించారు. చర్చి ఆస్తులను స్వాధీనం చేసుకున్నారు. జాతీయ రుణాన్ని రద్దుచేశారు. కానీ తొలినాళ్ళలో వారి ప్రయత్నాలకు ఇతర యూరోపియన్‌ దేశాల విరోధం అడ్డుగా నిలిచింది. ఈ బోల్షివిక్‌ రోగం తమ దేశాలకు కూడా పాకుతుందేమోనన్న భయంతో ఆ దేశాలు రష్యాలోని కొత్త ప్రభుత్వాన్ని కూలదోయటానికి చేయని కుతంత్రాలు లేవు. రష్యన్‌ ప్రజలమీద బోల్నివిక్‌ వ్యతిరేకులు మాత్రమే కాకుండా ఇంగ్లండ్‌, ఫ్రాన్స్‌, జపాన్‌, ఈస్టోనియా, పోలెండ్‌ దేశాలు దాడి చేశాయి.

కానీ బోల్సివిక్‌ లే గెలిచారు. అధిక సంఖ్యాకులైన ప్రజలు వారి వెనుక ఉండటమే అందుకు ప్రధాన కారణం. కానీ 1921 కల్లా విప్లవాత్మకమైన మార్పులు చేయాలని వారు చేసిన ప్రయత్నాలు మాత్రం ఛిన్నాభిన్నమైపోయాయి. వ్యవసాయ ఉత్పత్తులు విపరీతంగా పడిపోయాయి. అందుచేత నగరాలూ, పట్టణాలూ ఆకలితో అలమటించి పోయాయి. పారిశ్రామిక ఉత్పత్తుల పరిస్థితి కూడా అంతకంటే మెరుగ్గాలేదు. వర్షాలు లేక కరువు వచ్చి లక్షలాది రైతులు ప్రాణాలు పోగొట్టుకున్నారు. ఈ క్లిష్ట పరిస్థితిని గమనించిన లెనిన్‌ కాస్త అగి కొంతవరకూ (ప్రైవేటు పరిశ్రమల్ని అనుమతించాడు. అతని మరణం తరువాత ఈ విధానం మారిపోయింది. వారసత్వం కోసం ట్రాట్‌స్కీతో పోరాటం చేసి స్టాలిన్‌ అధికారానికి వచ్చాడు. 1928లో పరిశ్రమల్ని, వ్యవసాయాన్ని, సంపూర్ణంగా ఉమ్మడి యాజమాన్యం కిందికి తీసుకొని

20 ప్రపంచ చరిత్ర వచ్చే కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించాడు. తరువాత అర్ధ శతొబ్దం పాటు ఈ విధానమే సోవియట్‌ యూనియన్‌కు పునాదిగా పనిచేసింది.

రాజ్యం అన్నిటినీ - వార్తా పత్రికల ముద్రణకు కోటాలు ఇవ్వటంతో ప్రారంభించి రాజకీయాభావాల వరకూ - తన అధికారంలోకి తీసుకుంది. పారిశ్రామిక రంగంలో ఈ విధొనం మంచి ఫలితాలనిచ్చింది. ప్రజారోగ్య సౌకర్యాల్లోనూ, సగటు ఆయుర్థాయంలోనూ గణనీయమైన అభివృద్ధి కనిపించింది. కానీ వ్యవసాయ విధానాలు బాధాకరంగా తయారయ్యాయి. 1934 నాటికి రెండు లక్షల పెద్ద వ్యవసాయ క్రేత్రాలు ఏర్పాటుచేయబడ్డాయి. విప్లవం మూలంగా తమకు సాంత పాలం దొరుకుతుందని ఆశించిన పేద రైతులు నిరాశపడిపోయారు. భూస్వాములు దీన్నిచాలా తీవ్రంగా వ్యతిరేకించారు. కాబట్టి అనేక వేలమంది చంపబడ్డారు లేదా సైబీరియాలోని కాంపులకు “మళ్ళీ చదువు కోవటం” కోసం పంపబడ్డారు.

శ్రీప్‌ ట్రేజియర్‌ ౪21 లి, పెట్టుబడిదారీ తత్వం - ఫాసిజం “యుద్దాన్ని అంతం చేయటం కోనం యుద్ధం” పశ్చిమ దేశాల ప్రభుత్వాలు మొదటి వ్రపంచ యుద్దాన్ని ఈ దృష్టితో చూశాయి. యుద్ధం పూర్తయిన తరువాత శాంతియుతమైన కొత్త ప్రపంచం కోసం ఆలోచనలు ప్రారంభమయ్యాయి. నానాజాతి సమితి స్థాపించబడింది. ఆరోగ్యకరమైన అంతార్జ్ణతీయ దృక్పథం ఏర్పడుతుందన్న ఆశ కలిగింది. మరీ ముఖ్యంగా వలస దేశాలు తాము స్వాతంత్ర్యాన్ని సాధించుకోవటానికి నానాజాతి నమితి దోహదం చేస్తుందని ఎన్నో ఆశలు పెట్టుకున్నారు. కానీ నానాజాతి సమితికి నిజమైన అధికారం ఉండేది కాదు. ఇంగ్లండ్‌, ప్రాన్స్‌ దేశాలు దాని మీద పెత్తనం సాగించటం ప్రారంభించాయి. (యు.ఎస్‌.ఎ. నానాజాతి సమితిలో చేరలేదు. రష్యా చేరటానికి అనుమతి లభించలేదు). వలస విధానానికి వ్యతిరేకంగా // త్తే $ కానా ఎడమ నుంచి : ఆర్థిక మాంద్యం కాలంలో ప్రదర్శనలో పాల్గొంటున్న ముస్పాలినీ, హిట్లర్‌ బ్రిటిష్‌ రాజకీయ నాయకుడు ఛేంబర్లీన్‌

122 వ్రవంచ చరిత్ర పనిచేయటం అలా ఉంచి నానాజాతి సమితి వలన విధానానికి దోహదం చేయటం ప్రారంభించింది. “ఆదేశాల” మునుగులో జర్మనీ, టర్కిష్‌ వలస దేశాలను ఇతర దేశాలకు పంచింది.

యుద్ధం నుంచీ ఎవరూ గుణపాఠాలు నేర్చుకోలేదేమోనన్న పరిస్థితి ఏర్పడింది. యుద్ధ కాలంలో అనివార్యమై. అనేక దేశాలను ఒక్క తాటిమీద నడిపించిన ప్రభుత్వ ప్రణాళికా రచనను అందరూ మరిచిపోయారు. పారిశ్రామికవేత్తలు హద్దులేని లాభాలు సంపాదించుకోవటానికి ప్రోత్సాహం లభించింది. యుద్దానికి పూర్వం వారికున్న ప్రత్యేక సౌకర్యాలు మళ్ళీ పునరుద్ధరించబడ్డాయి. కందకాల్లో పోరాడిన వారూ, కర్మాగారాలను నడిపిన వారూ మెరుగైన ప్రపంచం కోసం కన్న కలల్ని గురించి మరిచి పోయి, సమాజంలో తమకున్న అట్టడుగు స్థానంతో సంతృప్తి చెందవలసి వచ్చింది.

యుద్ధ పరిహారాలకింద పెద్ద మొత్తాలను చెల్లించిన జర్మనీలో అలాంటి దేశాల పరిస్థితి మరీ దారుణంగా ఉండేది. సమాజంలో అలజడీ, అందోళన చాలా ఎక్కువగా ఉండేవి. యుద్ధం ముగిసి కైజర్‌ రాజ్యాధికారం నుంచీ తప్పుకోగానే జర్మనీలో రోజాలగ్జంబర్గ్‌ వంటి ముందు చూపు కలిగిన క్రియాశీల కార్యకర్తల నాయకత్వంలో సోషలిస్టు విప్లవం దాదాపుగా వచ్చింది. కానీ బెర్లిన్‌లో తలెత్తిన ఈ తిరుగుబాటును కొందరు ఉదారవాద పార్లమెంట్‌ సభ్యుల తరపున సైన్యం అణచి వేసింది. సోషలిస్టు నాయకులందర్నీ చంపివేయటమో జైల్లో కుక్కటమో చేసింది. వైమర్‌ రిపబ్లిక్‌ (వైమర్‌ పట్టణంలో ప్రకటించటంచేత దానికా పేరు వచ్చింది) 1920 దశకంలో కుంటినడక ప్రారంభించింది. అప్పులు తీర్చటానికి డబ్బును ముద్రించటం ప్రారంభించింది. ద్రవ్యోల్బణానికి దోహదం చేసిన దేశం జర్మనీ ఒకటే కాదు. కానీ జర్మనీ ద్రవ్యోల్బణానికి అత్యద్భుతమైన ఉదాహరణం. 1922లో డాలర్‌ విలువ 50 జర్మన్‌ మార్కులు ఉండేది. అది 1924 నాటికి ఊహాతీతంగా 25 వేల కోట్లకు పెరిగిపోయింది. 1920 దళకం - పెట్టుబడిదారీతనం - 'పేకమేడ

1920లో ఇతర పశ్చిమ దేశాల్లోని ధనవంతులు “రేపు” రాదన్నట్టుగా స్పెక్యులేషన్‌ వ్యాపారం చేయటం ప్రారంభించారు. అన్నీ మార్కెట్‌కు వదిలేసి కూచునేవారు. తమ దేశ వ్యవహారాలను ముందు చూపుతో ఆలోచించి నడుపుతూ ఉన్న దేశాలు దాదాపుగా ఉండేవి కావు. బలమైన అర్ధిక వ్యవస్థల్లో రూడా పగుళ్ళు కనిపించసాగాయి. అవి ప్రమాదకరంగా కూడా తయారయ్యాయి. అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల్లో మద్య నిషేధం అమలు చేసిన తరువాత గూండాల రాజ్యం పెరగసాగింది. ఆ నమాజంలోని వాతావరణానికి గూండాల పలుకుబడి సంకేతమైంది.

ఇటలీలో మరోరకమైన, మరింత ప్రమాదకరమైన గూండారాజ్యం వచ్చింది. రష్యన్‌ వి్లవం నుంచీ ఉత్తేజాన్ని పొందిన ఇటాలియన్‌ సోషలిస్టులు వరసగా అనేక సమ్మెల్ని

శ్రీస్‌ ట్రీజియర్‌ ౪23 నిర్వహించారు. పెట్టుబడిదారులు - ముఖ్యంగా “ఫియట్‌”, “పిరగైలోొ కంపెనీల యజమానులు - విప్లవం వస్తుందేమోనని గజగజలాడి పోయారు. బెనిటో ముసోలినీనీ, ఫాసిన్సలనూ ప్రోత్సహించటానికి డబ్బును కుమ్మరించారు. ఫాసిస్కృలు అంటే గూండాల (ప్రైవేటు సైన్యం తప్ప మరేమీ కాదు. ఫాసిస్ట్‌ అన్నమాట. “ఫాసిస్‌” అన్న లాటిన్‌ పదంలో నుంచీ వచ్చింది. “ఫాసిస్‌” అంటే రోమన్‌ అధికార చిహ్నం. సోషలిస్సల్ని తన్నటం, వారు నిర్వహించే సమ్మెల్ని భగ్నం చేయటం మాత్రమే ఫాసిస్టుల పని. 1922లో జరిగిన ఒక సాధారణ నమ్మెకాలంలో ముసోలినీ సైనిక తిరుగుబాటును నిర్వహించగలిగిన స్థితికి వచ్చాడు. సైనిక తిరుగుబాటును రాకుండా చేయటం కోసం రాజే ముసోలినీని రాజ్యాధికారానికి ఆహ్వానించాడు. అంతటితో అంతవరకూ ఉన్న బూటకపు ప్రజాస్వామ్యం కూడా లేకుండా పోయింది. జర్మనీలో కూడా ఇలాంటి అత్యంత అభివృద్ది నిరోధకమైన పరిణామాలే వచ్చాయి. 1929 - కూలిపోయిన నాల్‌ స్టీట్‌

(వాల్‌ సీట్‌ న్యూయార్క్‌లోని అంతర్జాతీయ షేర్‌ మార్కెట్‌ కేంద్రం) ధనవంతుల ఆశావాదం, పేదల అవసరాల పట్ల వారికున్న నిరాదరణ 1920 దశకం ప్రధాన లక్షణాలు. ఇవి అమెరికా ఆర్థిక వ్యవస్థ పేకమేడలా కూలిపోవటంతో అకస్మాత్తుగా 1929 అక్టోబరులో అంతమయ్యాయి. మార్కెట్‌లో షేర్ల విలువలు విపరీతంగా పడిపోయాయి. బ్యాంకులు మూతపడ్డాయి. అమెరికా ఆర్ధిక వ్యవస్థ తీవ్రమైన మాంద్యంలోకి దిగజారిపోయింది. అందుకు ఒక కారణం అది ధనవంతుల అవసరాలను తీర్చటానికి మాత్రమే వయత్నించటం. అలా కాకుండా సామాన్య ప్రజానీకం సాధారణంగా ఉపయోగించే వస్తువుల్ని తయారు చేయటం మీద శ్రద్ధ చూపించి ఉంటే డిమాండు అంతదారుణంగా వడిపోయేది కాదు. ప్రయాణాలకుపయోగించే పడవలూ, విలాస వస్తువులూ మొదలైన వాటికి అకస్మాత్తుగా మార్కెట్‌ పడిపోవటంతో అమెరికా ఆర్థిక వ్యవస్థ దెబ్బతినింది.

ఫ్యాక్టరీలు మూతపడ్డాయి. రైతులు. దివాలా తీశారు. నిరుద్యోగం తారస్థాయికి చేరుకుంది. ఆకలి అందర్నీ గజగజలాడించింది. వీటి ప్రభావం ప్రపంచంమీద ప్రమాదకరంగా పడింది. అంతర్జాతీయ వ్యాపారం 60 శాతం తగ్గిపోయింది. పారిశ్రామిక ఉతృత్తి 40 శాతం పడిపోయింది. 1930 నాటికి జర్మనీలో పనికి అర్కులైనవారిలో నిరుద్యోగం 40 శాతానికి చేరుకుంది. 1933లో అమెరికా, ఇంగ్లండ్‌ దేశాల్లో 25 శాతం నిరుద్యోగులు తయారయ్యారు. 1930 దశకం - మితవాద అభివృద్ది నిరోధకతత్వం

ప్రపంచం క్లిష్టపరిస్థితిలో పడిపోయింది. బాగా కుదురుకున్న ప్రభుత్వాలు కూడా నిందలపాలై కూలి పోయాయి. స్పెయిన్‌లో రాజుస్థానంలో ఒక రిపబ్లికన్‌ ప్రభుత్వం అధికారంలో కొచ్చింది. మెక్సికోలో కొత్తగా అధ్యక్షుడైన లరాజోకార్డెనాన్‌ తొందర తొందరగా

జ4 వ్రవంచ చరిత్ర కొన్ని భూ సంస్కరణల్ని అమలు జరిపాడు. 1914లో వచ్చిన విప్లవం ఫలితంగా వచ్చిన తీవ్రమైన సంస్కరణగా దీన్ని పేర్కొనవచ్చు. అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల్లో మితవాదులైన రిపబ్లికన్ల స్థానంలో (ఫ్రాంక్లిన్‌ రూజ్‌వెల్బ నాయకత్వంలో డెమొక్రాట్లు అధికారంలో కొచ్చారు. వారు తక్షణం అమెరికా చీటికీ మాటికీ లాటిన్‌ అమెరికా వ్యవహారాల్లో జోక్యం చేసుకోవటాన్ని ఆపారు. కానీ ఇతర దేశాల్లో షేర్‌ మార్కెట్‌ పతనం, మహా ఆర్ధిక మాంద్యం (దిగ్రేట్‌ డిఫెషన్‌) వల్ల వచ్చిన ఫలితాలు అభివృద్ధినిరోధకం గానే ఉన్నాయి. జపాన్‌లో 'సైనికవాదులు తమ ప్రత్యర్థుల్ని చంపేసి తమ అధికారాన్ని భద్రం చేసుకున్నారు. యూరప్‌ లాటిన్‌ అమెరికా లోని అనేక దేశాల్లో తమ వాగ్యాటితో ప్రజల్ని రెచ్చ గొట్టగలిగిన నియంతలు అధికారానికి వచ్చారు. 1933 - వాజీతత్వం అభివృద్ది అత్యంత ప్రధానమైన మార్పులు జర్మనీలో వచ్చాయి. 1930 ఆర్థిక మాంద్యం తరువాత జరిగిన ఎన్నికల్లో నాజీ పార్టీ గెలిచి అధికారం సాధించింది. ప్రజాకర్షణ కలిగిన ఆఫ్టియా నివాసి అడాల్బ్‌ హిట్లర్‌ నాజీ పార్టీకి నాయకుడు. హిట్లర్‌ అంతకు ముందు రెండే సంవత్సరాల క్రితం అధ్యక్త స్థానానికి జరిగిన ఎన్నికల్లో ఓడిపోయాడు. పెద్దపెద్ద జర్మనీ పారిశ్రామిక వేత్తలు చాలామంది హిట్లర్‌ లాగే యూదుల్ని తీవ్రంగా ద్వేషించేవారు. వారు ఆర్ధిక సహాయం చేయటం చేత 1933లో హిట్లర్‌ జర్మనీకి ఛొన్సలర్‌గా అయ్యాడు. కానీ అనతికాలంలోనే హిట్లర్‌తో బాటు అతని (ఫైవేటు సైన్యం కూడా పారిశ్రామిక వేత్తల అదుపు నుంచీ బయటపడి, స్వతంత్రించి పోయారు. ప్రపంచ జనాభా (మిలియన్లలో) 000 5000 4000 3000 2000 1000 0 200 | 400 | 600 | 1000 | 1400 | 1600 | 10 | 2000 9 40 0 1100 1300 1500 100 1900 సంవత్సరం (క్రీశ) ప్రపంచ జనాభా : హమయుగం ఆఖర్లో (క్రీ.పూ. 10000 సం) వేట, ఆహార సేకరణ ద్వారా జీవిస్తుండేవాళ్ళు. అప్పుడు ప్రపంచ జనాభా 40 లక్షలు కంచుయుగం (క్రీపూ 3000) నాటికి అది 140 లక్షలకి పెరిగింది. వ్యవసాయోతృత్తి పెరగటంతో క్రీ శ. 1వ శతాబ్దం నాటికి ఆధి 17 కోట్లకి చేరుకుంది. ఆది 1830లో ఆహారోత్పత్తిలో అభివృద్ధి, పారిటధ్యంల కారణంగా, 100 కోట్లు దాటింది. ఇవాళ ద్రపంచ జనాభా 600 కోట్లు.

శ్రీస్‌ ట్రేజియర్‌ గ 1934లో హిట్లర్‌ నర్వాధికారాలనూ తన హస్తగతం చేనుకున్నాడు. కార్మిక నంఘాలను, ఇతర రాజకీయ పార్టీలనూ నిషేధించాడు. ప్రసార మాధ్యమాలనూ, విశ్వవిద్యాలయాలనూ., పాఠశాలలనూ, ఇతర వృత్తులనూ, క్టారమైన నాజీ పార్టీ ఆధిపత్యం కిందికి తీనుకు వచ్చాడు. మరో రకమైన క్రమశిక్షణ ప్రారంభమైంది. రైళ్ళు వేళకు నడవటం ప్రారంభించాయి. తొలినాళ్ళలో హిట్లర్‌ ప్రారంభించిన కేంద్రీకృత ప్రణాళికా రచన స్టాలిన్‌ను తలపింపచేన్తుంది. అతడు ద్రవ్యోల్బణాన్ని అదుపులోకి తెచ్చాడు. అర్థిక పరిస్థితిని అంతో ఇంతో క్రమబద్ధం చేయటానికి ప్రజాసౌకర్య పథకాలను ప్రవేశ పెట్టాడు. కానీ అతడికి సైన్యం అంటే విపరీత మోహం. అందుచేత అతడు 1935లో నిర్బంధ సైనిక సేవను ప్రవేశ పెట్టాడు. దేశాన్ని సాయుధం చేయటం (ప్రారంభించాడు. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత ఇతర దేశాలు జర్మనీ మీద విధించిన శాంతి సంబంధమైన ఆంక్షల్ని లక్ష్యం చేయకుండా ఉల్లంఘించాడు. హిట్లర్‌ ఇంత చేన్తున్నా అగ్రరాజ్యాలు మృుదువుగా నిరసన తెలియ చేయటం తప్ప మరేమీ చేయలేకుండా పోయాయి. ఎందుచేత ఆఫ్రికమ్లు ఆకలితో అలనుటిస్తున్నారు? ఉష్ణమండల ప్రాంతాల్లో తమ అధికారం కింద ఉన్న దేశాలను తమకు కావలసిన ముడి సరుకుల్ని నరఫరా చేసే దేశాలుగా మాత్రమే యూరోపియన్లు పరిగణించారు. ఉదాహరణకు యూరోపియన్లు మొజాంబీక్‌, అంగోలా దేశాల్లోని రైతులు స్థానిక ప్రజలకు అవసరమైన ఆహారాన్ని వడించకుండా ఆపారు. పోర్చుగల్‌లోని బట్టల మిల్లులకు అవసరమైన పత్తిని వారిచేత బలవంతంగా పండించారు. పత్తి రైతులకు చాలా తక్కువ ప్రతిఫలం లభించేది. (వలన ప్రభువులు పత్తి వెలను : నమ్మశక్యం కానంత తక్కువగా ఉంచేవారు) అదే పత్తితో తయారు చేసిన బట్టను అదే రైతులు నమ్మశక్యం కానంత ఎక్కువ వెలకు అప్పుడప్పుడూ కొనవలసి వచ్చేది, ఇది పోర్చుగీసు వారు మాత్రమే చేసిన పనికాదు. స్థానిక ప్రజల్ని నాగరికుల్నీ, విద్యావంతుల్నీ చేయటం గురించి చెప్పే ఆడంబరం మాటల సంగతి ఎలా ఉన్నా అన్ని యూరోపియన్‌ దేశాలూ తమ వలన దేశాల పట్ల ఇలాగే ప్రవర్తించాయి. ఆఫ్రికొ నుంచీ యూరప్‌కు నంపదను తరలించటమే వారందరి ధ్యేయం. సారవతంతమైన, ప్రాంతాల్లోనూ, ఖనిజ సంపద ఉన్న ప్రాంతాల్లోనూ యూరోపియన్లు వలనల్ని ఏర్పాటు చేసుకొని ఆ ప్రాంతాలను సంపూర్ణంగా తమ ప్రయోజనాల కోసం ఉపయోగించుకునేవారు. అలాంటి వనరులు లేని విశాల ప్రాంతాల్లో యూరోపియన్లు, బళ్ళూ, ఆస్పత్రులూ లాంటి “సౌకర్యాలను ఏర్పాటు చేసేవారు కారు. కానీ ఆ

126 ప్రపంచ చరిత్ర ప్రాంతాల నుంచీ శరీర దొరుఢ్యం ఉన్న కూలిలు పాలాల్తో, కర్మాగారాల్లో పని చేయటానికి ఇతర ప్రాంతాలకు వలస వెళ్ళాలని మాత్రం ఆశించేవారు. అలా మరోసారి ఆఫ్రికన్‌ సమాజం ఛిన్నాభిన్నమైపోయింది.

వారి ఆహారోత్పత్తికి కూడా అలాంటి గతే పట్టింది. ఈనాడు మనకు అఫ్రికాలో ఎల్లెడలా కనిపించే ఆహార లోపానికీ, కరువు కాటకాలకూ అనలు కారణాలు యూరోపియన్ల వలన విధానంలో ఉన్నాయి. ఆఫ్రికన్‌ రైతుల్ని ఆహార పంటల్ని వేయకుండా నిరోధించటం, యూరోపియన్‌ పాలకులకు లాభ దాయకంగా ఉండే వ్యాపార పంటల్ని వేయమని బలవంతం చేయటం వటికి అసలు కారణం. ఒక ఉదాహరణ చూద్దాం. ఒకనాడు మొజాంబీక్‌ చుట్టపట్ల దేశాల్లో ధాన్యాగారంగా పరిగణించబడేది. అలాంటి దేశం పత్తి పంటకు అలవాటు పడిపోవటం చేత రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత కరువు సీమగా మారిపోయింది. ఆఫ్రికాలోని అన్ని ప్రాంతాల్లో నివసించే ప్రజలనూ వలస వాదం ఇదే బోనులోకి నడిపించింది. వారికింకా అందులో నుంచీ బయట పడే మార్గం కనిపించటం లేదు.

1930 దశకం - యూదుల ఊచకోత

ఈ కొత్త మూర్గత్వాన్ని ఆమోదించని వారు ఎవరైనా సరే ఇబ్బందుల పాలయ్యారు. సోషలిస్టులు, సంచార జీవనులైన జిప్సీలు, మరీ ముఖ్యంగా యూదులు కష్టాల పాలయ్యారు. తమను ఎప్పుడు కొడతారో, తమ ఇళ్ళకు ఎప్పుడు నిప్పుపెడతారో అన్న నిరంతర భయంతో వారు [ప్రాణాలు అరచేతిలోపెట్టుకొని బతకవలసి వచ్చింది. వేలాది మంది. అదృశ్యమైపోయారు. బెల్‌సెన్‌ మొదలైన కాన్‌నన్‌ట్రేషన్‌ కాంపుల్లో నిర్బంధించబడ్డారు. ఈ కాంపులు 1933లో ప్రారంభమయ్యాయి. బంధితులు ఆ క్యాంపుల్లో అమానుషమైన జీవితాన్ని గడపవలసి వచ్చింది. బండ చాకిరీని, ఆకలినీ, దారుణమైన శారీరక హింసనూ భరించవలసి వచ్చింది. 1930 దశకం ముందుకు సాగిన కొద్దీ ఈ దారుణ హింసా కాండ ఎక్కువ కావటం ప్రారంభించింది. తరువాత కొంత కాలానికి విస్తరిస్తున్న తన సామ్రాజ్యం మొత్తం మీద హిట్లర్‌ యూదుల్ని ఒక పద్ధతి ప్రకారం ఊచకోత కోయటం ప్రారంభించాడు. “చివరి ఫలితం” తెలుసుకోవటానికి పోలెండ్‌లోని అష్‌విడ్డ్‌ లాంటి కాంపుల్ని హత్యాకాండకు ఉపయో గించాడు. 1945వ సంవత్సరాని కల్లా మధ్య

యూరోపియన్‌ దేశాల్లోని యూదులు దాదాపుగా బలైపోయారు. వారి సంఖ్య కనీసం 60

లక్షలు ఉండవచ్చని అంచనా.

మానవ జాతి చరిత్రలో హింసాకాండకు కరువు లేదు. కొనీ హిటర్‌ యూదుల మీద సాగించిన హింసాకాండ ప్రపంచ చరిత్రలోనే అత్యంత భయంకరమైంది. ఒక పథకం

శ్రీవ్‌ టేజియర్‌ 127 ప్రకారం, “శాస్త్రీయ” పద్ధతిలో సాగిన ఈ హింసాకాండ నైతికంగా, సాంకేతికంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలను దివాలా తీయించింది. 1935 - ఫాసిన్టుల విస్తరణ

అక్షరాజ్యాల కూటమి (జర్మనీ, ఇటలీ, జపాన్‌) తమ చిత్తం వచ్చినట్ట ్రవర్తించవచ్చనీ, తమను నిరోధించేవారు లేరనీ అర్ధం చేసుకుంది. అంతర్జాతీయ చట్టాలు సైనిక సహాయం లేకుండా బలాన్ని కోల్పోయాయి. కాబట్టి 1935లో సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించాలన్న ఉద్దేశంతో ఇటలీ అబిసీనియా మీద దురొశక్రమణ చేసింది. ఆనాడు ఆఫ్రికాలోని రెండే రెండు దేశాలు వలస పరిపాలన లేకుండా స్వతంత్రంగా ఉన్నాయి. వాటిలో అబిసీనియా ఒకటి. అంతేకాకుండా అబిసీనియాకు నానాజాతి సమితిలో నభ్యత్వం కూడా ఉండేది ఇటలీ అచబిసీనియా మీద దురాక్రమణ చేస్తే నానాజాతి సమితి పల్లెత్తు మాట అనలేదు. కేవలం కొన్ని నెలల్లో అబిసీనియా ఇటలీకి వలన రాజ్యమైపోయింది. తరువాత 1936లో జపాన్‌ చైనా మీద దండయాత్ర చేసింది. కొత్తగా జపాన్‌ సాధించిన ఆర్ధికాభివృద్ధి వారిని సామ్రాజ్య వాదానికి ప్రోత్సహించింది. అందుచేత వారుచైనా మీద దండయాత్రను తమ సామ్రాజ్య స్థాపనకు మొదట మెట్బగా పరిగణించారు.

అదే సంవత్సరం స్పెయిన్‌లోని రిపబ్లికన్‌ ప్రభుత్వం ప్రమాదంలో పడింది. రిపబ్లికన్లు ఉన్నత కుటుంబాల వారి సంపదకూ, పాలాలకూ, రోమన్‌ కాథలిక్‌ చర్చికీ కంటకంగా తయారయ్యారు. అందుచేత జర్మనీ సహాయంతో స్పెయిన్‌ సైన్యం తిరుగుబాటు చేసింది. పశ్చిమ దేశాలు స్పెయిన్‌కు సహాయం చేయటానికి నిరాకరించాయి. అందుచేత స్పెయిన్‌ ప్రభుత్వం రష్యా ఆర్థిక సహాయం మీదా, స్వచ్చంద సేవకుల సైన్యం (వాలెంటియర్‌ ఆర్మీ) మీదా ఆధారపడవలసి వచ్చింది. అందరూ కాకపోయినా ఈ స్వచ్చంధ సేవకుల్లో అత్యధిక భాగం కమ్యూనిస్టృలే. ఈ “అంతర్జాతీయ సైనిక దళాలు” నిజమైన అంతర్జాతీయ దృక్పథంతో నేల నాలుగు చెరగుల నుంచి తమ [ప్రాణాలను అర్పించటానికి సిద్ధపడి స్పెయిన్‌కు చేరుకున్నారు. కానీ 1939లో స్పానిష్‌ ఫాసిస్టులకే అంతిమ విజయం లభించింది.

నాజీలు మరింత ధైర్యాన్ని పుంజుకొని సాహసాలకు దిగారు. “విశాల జర్మనీ" అన్న భావనకు హిట్లర్‌ యూదు వ్యతిరేక, కమ్యూనిస్ప వ్యతిరేక, న్వలింగ సంపర్క వ్యతిరేక గర్జనలు మేళవించి ప్రచారం చేశాడు.

అతడు కలలుకన్న కొత్త దేశం జర్మన్‌ మాతృభాషగా కలిగిన ప్రజలనందరినీ ఒక్క చోటికి చేర్చుతుంది. పరిశుద్ధ ఆర్యజాతి నివసించటానికి విశాలమైన చోటును అందుబాటులోకి తెస్తుంది. 1936లో జర్మన్‌లు దురాక్రమణల పరంపరను ప్రారంభించారు. రైన్‌లాండ్‌, అష్టియా, చెకొస్లవేకియా, పోలెండ్‌ దేశాలను ఆక్రమించుకున్నారు. అలా రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం వచ్చింది.

28 ప్రపంచ చరిత్ర చైనా మహావిప్లనం 1920లలో యూరప్‌లో ఫాసిజం శి) రూపుదిద్దుకుంటోంది. అదేకాలంలో ప స్య దయాదక్షిణ్యాలు లేనివాడూ అయిన న ష్‌. నాయకుడు అభివృద్ధిలో కొస్తున్నాడు. సా 1911లో వచ్చిన విప్లవం చివరి క న్శి స్త, చక్రవర్తిని పదవీ భ్రష్పణ్ణి చేసి దేశాన్ని ఆప లో ౫ న్‌ నంఘ టితం చేయగలిగింది. కానీ __క్మగ్‌! |. (+ సేనాధివతులు తమతమ ప్రాంతాలో జీన జీ... గ్‌ త్త భోం ల య గలా సు ర ట్‌ అధిపత్యం కోసం ఒకరితో ఒకరు న్‌; | ట్య. మయ పోరాడుకుంటూనే ఉన్నారు. జాతీ న నడా వ్ర. త్‌ యళత, ప్రజాస్వామ్యం సామాజిక న్యాయం అన్న మూడు లక్ష్యాలతో విప్లవం వచ్చింది. వీటిలో మొదటిది మాత్రమే - మరీ ముఖ్యంగా సన్‌యట్‌ - సెన్‌ చనిపోయి అతని సేనాధిపతి చియాంగ్‌ నై-షేక్‌ అధికారానికి వచ్చిన తరువాత - ప్రముఖంగా కనిపించసాగింది. కొత్తగా ప్రారంభించబడిన కమ్యూనిస్టు పార్టీ సహకారంతో చియాంగ్‌ - కై - షేక్‌ చైనాను 1926లో మళ్ళీ సంఘటితం చేశాడు. స్థానిక సేనాధిపతుల అధికారాన్ని తొలగించాడు. ఆ తరువాత అతడు కమ్యూనిస్టులతో పోరాడటం ప్రారంభించాడు. నుదీర్ధమైన అంతర్యుద్ధం తరువాత వారిని ఓడించాడు. యుద్ధంలో చనిపోగా మిగిలిన కమ్యూనిస్టులు 1934లో చైనా మధ్యభాగంలోని పర్వత ప్రాంతాలకు తప్పించుకొని పారిపోయారు. వారివల్ల ప్రమాదం ఉండవచ్చని అప్పటికి అనిపించలేదు. కానీ మావో జెడొంగ్‌ నాయకత్వంలో ప్రారంభ మైన “లాంగ్‌ మార్చ్‌” ఒక విప్లవ సంకేతంగా రూపాందింది. కార్మికులతో కాకుండా కర్షకు లతో విప్లవాన్ని ప్రారంభించిన మావో మార్క్సిస్టు విప్లవానికి కొత్త అర్భాన్ని చెప్పాడు. (| 1937లో జపాన్‌ చైనా మీద దురా క్రమణ చేసింది. అప్పుడు నేషనలిస్టులూ (చాంగ్‌ అనుయాయులు), కమ్యూనిస్టులూ కలిసి “పాపులర్‌ ఫ్రంట్‌” గా ఏర్పడి దేశాన్ని రక్షించుకోవలసి వచ్చింది. వీరిద్దరి మధ్యా పది సంవత్సరాల ఐక్య నంఘటన ఒప్పం దం ముగిసే సరికే 30 వేలు మాత్రమే ఉన్న కమ్యూనిస్టుల బలం 30 లక్షలకు పెరిగి పోయింది. నగరం తరువాత నగరం ఎర్ర సైన్యానికి లొంగిపోయాయి. 1949లో మావో జెడాంగ్‌ చైనాను నూతన ్రజారాజ్యంగా (పీపుల్స్‌ రిపబ్లిక్‌) ప్రకటించాడు. _ తరతరాల దోపిడీకి, అసనూనతకూ, చక్రవర్తుల దౌష్ట్వ్యానికీ మావో విప్ణవర్స భరత్న

క్రీప్‌ ట్రేజియర్‌ చః పోయిన ప్రపంచ జనాభాలో దాదాపు పాతిక భాగం ప్రజల్ని వారి గత చరిత్ర నుంచి

” విముక్తుల్ని చేసింది. అసాధ్యమని అందరూ అనుకున్న కార్యం సుసాధ్యమని నిరూపించింది. సగటు ఆయుర్దాయం లెక్కలు ఈ విషయాన్ని స్పష్టంగా చెబుతాయి. విప్లవానికి పూర్వం చైనాలో సగటు ఆయుర్దాయం 36 సంవత్సరాలు మాత్రమే. 1960కి ఇది 475కు పెరిగింది. 1975కు 65కు చేరుకుంది. కమ్యూనిస్కుల్లో నిస్సందేహంగా " మొరటుతనం కూడా ఉండేదన్న విషయాన్ని మనం విస్మరించకూడదు. కానీ మహో న్నతమైన విజయంగా పరిగణన పొందే ఆర్హత చైనా విప్లవానికి ఉంది.

జం వ్రహంచ చరిత్ర చరిత్ర పాఠాలు

రెండవ ప్రపంచయుద్ధం (ప్రారంభమై ఇప్పటికి 50 సంవత్సరాలు దాటింది. నేనిప్పుడు ఈ 50 సంవత్సరాల చరిత్రనుసింహావలోకనం చేయటానికి ప్రయత్నించటం లేదు. చరిత్రలోని ఏ ఇతర కాలంతో పోల్చి చూసినా ప్రపంచ యుద్దాన్ని గురించి చరిత్రకారులు చాలా ఎక్కువగా రాశారు. ఇంకా వినుగుపుట్టేలా రాస్తూనే ఉన్నారు. 1945 తరువాత ప్రపంచ పరిస్థితుల్ని గురించి మేము మా ప్రచురణల్లో (“న్యూ ఇంటర్నేషనలిస్ట్‌) అభివర్ణిస్తూ, చర్చిస్తూ వస్తూనే ఉన్నాం. మీరు మరి కొంత కాలం ఆగితే ఈ రెండు తరాల కాలంలో మానవుడి విజయాలను గురించీ, పరాజయాలను గురించీ మా విశ్లేషణను మీ ముందుంచుతాం.

ఈ గ్రంథాన్ని రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం ప్రారంభం వద్ద ఆపటానికి మరో కారణం కూడా ఉంది. చరిత్ర కాలం ఎంతో దగ్గరికి వస్తే చరిత్రకారుని పక్షపాతం లేదా పాక్షికత అంత మాం ళాటై

అం ల ఆ కూన ఖే .

య. (అస్త స్టే న | “ా సట ౮. “వ్య్యన్న న!

న స ఆ టా మ ప ట్‌ య క స శి ఈ

కీప్‌ ట్రేజియర్‌ 11 స్పష్టంగా బయటపడి పోతుంది. ఏ చరిత్రకారుడు రాసిన ప్రపంచ చరిత్రను తీనుకున్నా ఈ విషయం తేట తెల్లమౌతుంది. సమీప గతానికి వచ్చే వరకూ ప్రతి చరిత్రకారుడూ నిష్పక్షపాతంగా, సాధికారంగా రాస్తున్నట్టు ఉంటాడు. సమీప గతానికి వచ్చాడా మరో మనిషిలా అయిపోతాడు. ఒక ప్రత్యేకమైన భావజాల చట్రంలోకి ఈలోగా జరిగిన సంఘటనల్ని బిగించటానికి ప్రయత్నిస్తాడు. సాధారణంగా వీరి రచనలు మితవాదం మీడ ఆధారపడి విలువకు సంబంధించిన తీర్పులు (వాల్యూజడ్జిమెంట్స్‌) చెబుతూ ఉంటాయి. ఉదాహరణకు న్యూక్లియర్‌ మారణాయుధాలంటే పున్న పరస్పరభయం వల్ల 1945 తరువాత ప్రపంచయుద్దాలు రాలేదని ఒక చరిత్ర గ్రంథం చెబుతుందనుకుందాం. ఈ అభిప్రాయాన్ని చరిత్ర అనటం కంటే శాంతిని గురించీ, న్యూక్షియర్‌ ఆయుధాల్ని నిషేధాన్ని గురించీ చెప్పిన రాజకీయ వాదనగా పరిగణించటం మంచిది. ఇలాంటి అభిప్రాయాలు పళశ్చిమదేశాల్లోని అత్యంత సంప్రదాయవాద పార్టీల రాజకీయ ప్రణాళికల్లో ఉండటానికి చక్కగా సరిపోతాయి. 1945 తరువాత ప్రపంచ చరిత్రలో జరిగిన ముఖ్యమైన సంఘటనల పట్టీనొకదాన్ని నేను స్వయంగా తయారు చేస్తాననుకుందాం. మీరు దాన్ని చూసి, నాకూ పాక్షికత ఉందని అనుమానించవచ్చు. అలా అనుమానించటం తప్పుకాదు కూడా.

అలాంటి పట్టీ అనసమగ్రంగానూ, పాక్షికంగానూ కూడా ఉంటుంది. ఇలాంటి చిన్న పుస్తకం మాత్రమేకాదు. మూడు వందల సంపుటాలున్న చరిత్ర గ్రంథం కూడా అలాగే తయారౌతుంది. అస్సీరియాను పరిపాలించిన తిగ్గాతపిలెసేర్‌ ప్రభావం మన జీవితాల మీద గొప్పగా ఉండదు. అందుచేత అతని వీరోచిత కార్యాలను గురించి చదివినా సరీ వాటిని గురించి రాసిన చరిత్రకారునికి వ్యక్తిగత దృష్టి ఉందన్న వాస్తవాన్ని మనం గుర్తించలేం. ప్రగతి భ్రమ

నుదీర్ధమైన ప్రపంచ చరిత్రను గురించి ఇంత తక్కువ సమయంలో తెలుసుకోవటం చాలా చిత్రమైన అనుభవం. అందుచేత మీకు గతాన్ని గురించి ఇతరులకంటే భిన్నమైన అభిప్రాయం కలుగుతుంది. ఉదాహరణకు ప్రపంచంలోని ప్రజలు ఒకరికొకరు ఎంతో దగ్గర కావటానికి ఈ పుస్తకం సహాయపడింది. చరిత్రలోని గొప్ప. వ్యక్తుల్ని గురించీ, రాజుల్ని గురించీ, విజేతల్ని గురించీ వేను ఈ విషయం చెప్పటం లేదు. వారు సాధారణంగా వికృతంగా కనిపిస్తారు. నేను ఈ విషయాన్ని అనేక సంస్కృతులకు చెందిన సామాన్యులైన స్త్రీ పురుషుల్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని చెబుతున్నాను. వారు మనలాగే తమ పాలాల్ని దున్నుకున్నారు. పిల్లల్ని, కలల్ని కూడా కన్నారు. నేను నా జీవితంలో చాలా భాగాన్ని రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం ప్రాచీన చరిత్ర అనుకుంటూ జీవించాను. అలాంటి నాకు ప్రపంచంలోని సామాన్య మానవులందరూ ఒకలాంటి వారేనన్న అనుభవం ఆశ్చర్యకరమైంది మాత్రమేకాదు. అహ్లాద కరమైంది కూడా.

మన వ్యక్తిగత జీవితాల్లోని కొన్నిఅంశాల మీద కూడా చరిత్ర కొత్తవెలుగును ప్రసరింపచేస్తుంది. దీనికి ఉదాహరణగా జాతి విద్వేషాన్ని తీసుకోవచ్చు. ప్రపపంచంలోని

132 ద్రవంచ చరిత్ర వివిధ జాతులు మానవులు ఎలా రకరకాలుగా కలిసిపోయారో, నంబంధ బాంధవ్యాలను ఏర్పాటు చేసుకున్నారో, ఇతరుల్ని జయించారో, ఇతరులతోకలిసి పోయారో చూశాం. ఈ పరిణామం కొన్నివేల సంవత్సరాలుగా కొనసాగుతూ ఉందని కూడా తెలుసుకున్నాం. జాతుల కలయికను గురించి ఆలోచిస్తూ కొంతకాలం గడిపిన తరువాత “పరిశుద్ధమైన జాతి” ఉంటుందన్న భావం హాస్యాస్పదంగా కనిపిస్తుంది. ఒక జాతిమరొక జాతికంటే గొప్పదన్న ఆలోచన అంతకంటే హాస్యాస్పదంగా కనిపిస్తుంది.

మానవజాతి చరిత్రను అధ్యయనం చేస్తున్నప్పుడు నేను “వ్రగతి సిద్ధాంతం” (ది ఐడియా ఆఫ్‌ ప్రోగ్రెస్‌) గురించి కూడా ఆలోచించాను. ఈ దృష్టితో హెచ్‌.జి. వెల్స్‌ రాసిన “ఎ షార్ట్‌ హిస్టరీ ఆఫ్‌ ది వరల్డ్‌ ను చదవటం చాలా ప్రయోజకరంగా ఉంటుంది. వెల్స్‌ ఆ గ్రంథాన్ని 1922లో రాశాడు. అప్పటికింకా సైన్సు అత్యద్భుతశక్తి అనీ, అది మనల్ని బండచాకిరీ నుంచి పేదరికం నుంచీ విముక్తుల్ని చేస్తుందనీ నమ్మటానికి వీలుండేది. మానవజాతి అభివృద్ధి శంఖాకారంలో పైపైకి వెళ్ళుతూ ఉందనీ, విద్యా నాగరికసామరస్యమూ విలసిల్లే సమాజాన్ని, సౌహార్ధ వాతావరణాన్ని సైన్సు స్థాపించగలుగుతుందని కూడా నమ్మటానికి అవకాశం ఉండేది. శాస్త్రీయవిలువలు అనాగరిక ్రవర్తనమీద చివరి గెలుపును సాధిస్తాయన్న ప్రగాఢ విశ్వాసం ఉండటంచేతనే అత్యంత భయంకరమైన యుద్ధం ముగిసిన నాలుగు సంవత్సరాలకే వెల్స్‌ అంత అఆశావాదంతో ఆ పుస్తకాన్ని రాయగలిగాడు. బురద నుంచీ చేపలు అ తరువాత వానరాలూ, మానవులూ అవతరించటం; అలాగే ఆహార "సేకరణ నుంచీ వ్యవసాయం; ప్యూడలిజం నుంచీ పెట్టబడిదారీ తత్వం ఆ తరువాత ఒకే రకమైన సామ్యవాదం అవతరించటం (అక్కడక్కడా చిన్న చిన్న మజిలీలున్నప్పటికీ) ఆగిపోని ప్రగతి ప్రస్థానంగానే వెల్స్‌ భావించాడు.

కారల్‌ మార్క్స్‌ కూడా ఇలాగే ఆలోచించాడు. అతని అభిప్రాయం ప్రకారం ప్యూడల్‌ నమాజం నుంచీ పెట్టుబడిదారీ సమాజం అందులోంచి సోషలిస్పసమాజం, అందులోంచి కమ్యూనిస్టు సమాజం క్రమంగా రూపాందటం చారిత్రకంగా అనివార్యమైన సంఘటన. ఆష్‌విడ్డ్‌, హిరోషిమా దురంతాల తరువాత 1960 దశకంలో కూడా చరిత్ర ప్రగతిపథంలో ముందుకు, శంఖాకారంలో పైపైకి మాత్రమే సాగుతున్నట్టు మనమందరం నమ్మటానికి అవకాశం ఉండేది.

ఇప్పుడు పరిస్థితులు కొద్దిగా మారిపోయాయి. ఈనాడు సైన్సు తటస్థ శక్తికాదు. అది ఏ అధికార యంత్రాంగాలలోంచీ, విలువలలోంచీ పుడుతుందో వాటికి ఉపయోగపడుతోంది. అది మంచికీ, చెడ్డకూ కూడా ఉపయోగపడే శక్తిగా మారిపోయింది. అది శ్వేత జాతీయులు ఎక్కువగా నివసించే నంపన్న దేశాల్లోని ప్రజలకు సుఖాన్నీ, రోగాలనుంచీ విముక్తినీ ప్రసాదించింది. అంతేకాదు. సైన్సు మనల్ని భయంతో గజగజలాడించే నర్వనాశకరమైన ఆయుధాలను కూడా ఇచ్చింది. ఈ పుస్తకాన్ని చదువుతున్న పాఠకుల్లో కనీసం నగం మంది జీవితాలను సామూహిక దున్వప్నాల మయంగా తయారు చేసింది. అన్నిటినీ మించి

శ్రీప్‌ ట్రేజియర్‌ 133 మరొకటి ఉంది. పాశ్చాత్య పారిశ్రామిక నాగరికత నమూనాను సైన్సు ప్రపంచమంతటా విస్తరింప చేసింది. ఆ నాగరికత ప్రపంచంలోని సహజ వనరుల్ని నిర్దాక్షిణ్యంగా ఖర్చు "పెడుతూ, కలుషితం చేస్తూ మానవజాతి మనుగడకు ఏ క్షణంలోనైనా ప్రమాదం వాటిల్లే పరిస్థితిని తీసుకొని వచ్చింది. మన జీవిత పద్ధతిలో తగిన మార్పులు చేసుకొని ప్రపంచాన్ని ప్రమాదం నుంచీ రక్షిద్దామనుకుందాం. అప్పుడు కూడా పాశ్చాత్య పారిశ్రామిక నాగరికతలోని “మంచి లక్షణాలను” ప్రపంచంలోని అన్ని ప్రాంతాలకూ ఎగుమతి చేయటం సాధ్యంకాదు.

ఈ అర్ధంలో చూసినప్పుడు మనల్ని అభివర్ణించుకోవటానికి మనం ఉపయోగించే “ప్రగతిశీల” అన్న పదానికి అర్ధం లేకుండా పోతుంది. ఎందుకంటే మనలోని నిజమైన సంప్రదాయవాదులు మాత్రమే తమ అవసరాలను గుర్తించటంలో మౌలికమైన మార్పులు చేసి మానవుని భవిష్యత్తును కాపాడటానికి ప్రయత్నం చేస్తున్నారు. అంతేకాదు. ఈనాడు మనం కొత్తవి అనుకుంటున్న ఆధునిక ప్రగతికి సంబంధించిన అనేక ముఖ్యాంశాలు నిజానికి పాతవే. వాటినే ఈనాడు మనం మరోసారి గుర్తిస్తున్నాం. పురుషుల కంటే స్రీలు తక్కువ వారు కారని మనం 1970, 1980లలో మొదటిసారిగా గుర్తించామని అనుకుంటాం. (ఈ ప్రపంచాన్నీ సాటి మానవుల్నీ బాధలు పెట్టటంలో బహంశా స్రీలు తక్కువ వారు కావచ్చు). కానీ పురుషుల కంటే స్రీలు తక్కువ వారు కారని దాదాపు 12 వేల సంవత్సరాల క్రితం అందరికీ తెలుసు. అలాగే పర్యావరణ సమతుల్యతను గురించి ఈనాడు మనం ఆధునికమైనవిగా పరిగణిస్తున్న భావాలు మనం అనాగరికులనుకునేవారికి ఎంతో కాలం నుంచీ తెలును.

కాని కొన్ని విషయాల్లో అభివృద్ధి జరుగుతోంది. స్త్రీల హక్కుల్ని గుర్తించటంలో ప్రపంచం ప్రగతిని సాధించిందనే చెప్పాలి. కానీ ఈనాటికి స్రీ పురుషుల జీతాలు 17వ శతాబ్దంలో ఉన్న దామాషాలోనే ఉన్నాయి. ఆనాడు కోతలకు వెళ్ళే పురుషులకు ఐదు పెన్నీలూ, స్రీలకు మూడు పెన్నీలూ కూలి ఇచ్చేవారు. ఈనాటికీ వారి జీతాలు దాదాపుగా అదే నిష్పత్తిలో ఉన్నాయి. బానిసత్వం దాదాపు చరిత్రలో కలిసిపోయింది. కానీ దానికి పటిష్టమైన అధునిక ప్రత్యామ్నాయాలు వచ్చాయి. ఆఫ్రికా, ఆసియా, లాటిన్‌ అమెరికా దేశాలను ప్రత్యక్షంగా పరిపాలించటం పాశ్చాత్య దేశాలకు ఈనాడు ఇష్టం లేదు. రాజకీయ బాధ్యత లేకుండా ఆ దేశాల మీద ఆర్థిక యాజమాన్యాన్ని కలిగి ఉండటానికే వారు ఇష్టపడతారు. స్రీపురుషుళ్ల స్వలింగ సంపర్కాన్ని కోరుకునే హక్కును ఇప్పుడు ఆమోదించటానికి మనం దాదాపు సిద్ధంగా ఉన్నాం. అది ఒక్కొక్కసారి వారికే నమ్మశక్యంగా ఉండటం లేదు. చరిత్ర పొడవునా మానవుల్ని బాధపెట్టిన వ్యాధుల్ని తొలగించటానికి ఆరోగ్య శాస్త్రం ఈనాడు ఏవాడూ లేనంత గట్టిగా ప్రయత్నిస్తోంది. కానీ ఇప్పటి మన జీవిత విధానం కొత్త వ్యాధుల్నీ, ప్రమాదాల్నీ తెస్తోంది. ఈ “అభివృద్ధి'ని గురించి ప్రస్తావించేటప్పుడు మనం దాని పరిమితుల్ని గురించి కూడా పేర్కొనాలి. ఒక్కోసారి ఖచ్చితమైన దోపిడీ విధానాలను వాగాడంబరం దాచి పెడుతూ ఉంటుంది. మొత్తం మీద పరిస్థితులు మంచి కోసమే మారుతున్నాయి. ఆ మార్పు ఆశాజనకంగానే ఉంది.

4 ప్రపంచ చరిత్ర కొత్త అంతర్జాతీయ తత్వం

“కుంచించుకు పోతున్న ప్రపంచం” కూడా ఆశాజనకంగానే ఉంది. కొనీ ఇందులో కూడా బాధాకరమైన విషయాలు లేకపోలేదు. దీనికి ఉదొాహరణంగా ప్రపంచంలోని సంస్కృతీ వైవిధ్యం నశించి పోయి, ఒకే రకమైన సంస్కృతి రూపాొందుతూ ఉండటాన్ని, పాశ్చాత్య దేశాల ఆధిపత్యం కొనసాగే ఆర్థిక వ్యవస్థ బలం పుంజుకుంటూ ఉండటాన్ని పేర్కొనవచ్చు. పర్యటన, టెలివిజన్‌ రానురానూ ఎక్కువ ప్రాచుర్యాన్ని పొందుతున్నాయి. ఇతర ప్రజల్ని గురించి మనం ఎక్కువగా తెలుసుకోవటానికి దోహదం చేస్తున్నాయి. కొనీ, పర్యాటకుల అర్ధతా రాహిత్యాన్ని, టెలివిజన్‌ కార్యక్రమాల తెలివి మాలిన తనాన్ని తలుచుకొని మనం బాధపడటం మాత్రం తప్పటం లేదు. కానీ యుద్ధాలకు మూలకారణమైన జాతీయ దురహంకారాలు శ్రమక్రమంగా తగ్గుతున్నాయని నిన్సందేహంగా చెప్పవచ్చు.

ఈ విషయాన్నిమనం పశ్చిమ యూరప్‌లో ఎంతో స్పష్టంగా చూడవచ్చు. చరిత్ర పొడవునా తీవ్రంగా పోరాడుకున్న (ఫైెంచ్‌, జర్మన్‌ ప్రజలు ఈ శతాబ్దాంతానికి ఒకే దేశం అని చెప్పటానికి అవకాశం ఉన్న సమాఖ్యగా ఏర్పడవచ్చు. ఈనాడు మరీ అంత దృఢంగా లేని సమాఖ్యలు కాలక్రమాన బలాన్ని పుంజుకొని “సహారా దక్షిణ ప్రాంత ఆఫ్రికా”, “ముస్లిందేశాలు”, “లాటిన్‌ అమెరికా”, “అగ్నేయా ఆసియా”, “ఓషియేనియా” (వసిఫిక్‌ మహానముద్రంలోని ద్వీప సమూహం) అన్న సమాఖ్యలుగా ఏర్పడవచ్చు. ఈ నమాఖ్యల మధ్య ఆర్ధిక పోరాటాలు తప్పకుండా వస్తాయి. సైనిక పోరాటాలు వచ్చే అవకాశం కూడా లేకపోలేదు. ఇతర భాషల్ని మాట్లాడుతూ, ఇతర సంస్కృతుల్ని అనుసరిస్తూన్న ప్రజలతో ఐక్యం కావటం విన్ఫృతమైన అంతర్జాతీయ అవగాహనకు దారి తీస్తుందనంలో సందేహం లేదు. ఈనాడు పునరుజ్జేననం పొందిన ఐక్య రాజ్య సమితి ఈ విధానాన్ని ప్రారంభించవచ్చు.ఇరవై ఒకటవ శతాబ్దంలో కొత్త అంతర్జాతీయ తత్వం (నిజంగానా?) ప్రపంచాన్ని నడిపించవచ్చు.

ఇది ఊహ మాత్రమే అనటానికి నందేహం లేదు. కానీ “వ్రగతి భ్రమ” సంగతేమిటి? అది ఈనాటికీ ఉపయోగపడుతుంది. ఏది ఎలా ఉన్నా మానవ జాతి శంఖాకారంలో పైపైకి సాగిపోతూ ఉందన్న సిద్ధాంతాన్ని ఈనాడు అంగీకరించటానికి వీల్లేదు. అలాగే చారిత్రక అనివార్యత సిద్ధాంతాన్ని కూడా మనం వదిలిపెట్టవలసి ఉంది. ఈనాడు ఓపికా, శక్తీ ఉన్నవాడు దేన్నయినా పొందవచ్చు. గత చరిత్రకు చెందిన వంకర టింకర ద్వారాలనుంచీ మరింత సమానత్వం, మానవత్వం ఉన్న సమాజాలు వాటంతట అవే దూసుకుంటూ రావు. ప్రజలే వాటిని నిర్మించుకోవాలి. ప్రజలు తమ దారుల్ని ఎన్నుకోవటంలో తప్పులు చేయకూడదు. తప్పులు జరిగితే, సాంకేతిక విజ్ఞానం ఒక అడుగు ముందుకు వేస్తే చరిత్ర రెండడుగులు వెనక్కు వేస్తుంది.

ఈ ప్రపంచం మనది. దీన్ని మార్చవలసింది కూడా మనమే. మనం దీన్ని మార్చకపోతే మన వారసులు భవిష్యత్తులో కల్లోలాలను సృష్టిస్తారు. వాటి ముందు ఇంతవరకూ చరిత్రలో జరిగిన సంఘటనలు. చాలా చిన్నవిగా కనిపిస్తాయి. మనం “ప్రగతి”మీద మనకున్న

శ్రీస్‌ ట్రేజయర్‌ జక విశ్వాసాన్ని ఇలాగే ఉంచుకోవచ్చు. కానీ ఆ విశ్వానం నిలవాలంటే మనం అవిశ్రాంతంగా పారిశ్రామిక పథంలో ముందుకు సాగాలి. అంతేకాదు. దాన్ని కొత్త దిక్కులకు మళ్ళించాలి.

చరిత్రను గురించి చదవతగిన పుస్తకాలు .

ప్రపంచ చరిత్రను గురించి మీరు ఇంతవరకూ చదివిన ఈ చిన్న వున్తకం తరువాత కొన్నిపెద్ద పుస్తకాలు చదవటం మంచిది.

1.హెచ్‌.జి. వెల్స్‌ రాసిన “ఎ షార్ట్‌ హిస్టరీ ఆఫ్‌ దివరల్డ్‌ో (పెంగ్విన్‌ ప్రచురణ, 1922/65) పాత పడిపోయిన పుస్తకమే కానీ, ఈనాటికీ ఆసక్తికరంగా ఉంటుంది.

2.జే.ఎమ్‌. రాబర్ట్‌ రాసిన "పెలికన్‌ హిస్టరీ ఆఫ్‌ ది వరల్డ్‌ (పెంగ్విన్‌ ప్రచురణ, 1988) బహుశా మనకు అందుబాటులో ఉన్న అన్నిటికంటే మంచి పుస్తకం,

3. జెధ్రీపార్కర్‌ సం॥ “ది వరల్డ్‌ : అండ్‌ ఇలస్టేటెడ్‌ హిస్టరీ' (టైమ్స్‌ ప్రచురణ, 1988) ఇందులో చాలా బొమ్మలున్నాయి.

ఈ పుస్తకాలను చాలా జాగ్రత్తగా, హెచ్చరికగా చదవాలి. ఉదాహరణకు వెల్స్‌ తన పుస్తకంలో నాలుగైదుసార్లు మాత్రమే స్త్రీలను ప్రస్తావిస్తాడు. కాబట్టి మీరు ఈ కింది పుస్తకాలను కూడా చదవడం మంచిది.

శిరోనలిండ్‌ మైల్స్‌ రాసిన 'ఎ విమెన్స్‌ హిస్టరీ ఆఫ్‌ ది వరల్డ్‌ మైకేల్‌ జోనఫ్‌ ప్రచురణ, 1988) స్త్రీవాద దృక్పధంతో రాయబడింది. మీకు మరింతగా స్త్రీవాద దృక్సధాన్ని గురించి తెలుసుకోవాలని ఉంటే ఈ రెండు పుస్తకాలూ కూడొ చదవండి.

5, మెరిలిన్‌ ఫెంచ్‌ రాసిన “బియాండ్‌ పవర్‌ (కేవ్‌ ప్రచురణ, 1986)

క. ఎలిజబెత్‌ ఫిషర్‌ రాసిన 'ఉమన్స్‌ క్రియేషన్‌” (విల్‌ ఉడ్‌ మౌన్‌ ప్రచురణ, 1980). సాంప్రదాయిక చరిత్ర పుస్తకాల్లో సాధారణంగా అఆధ్రికా ప్రసక్తే ఉండదు. ఈ తప్పుడు దృక్పథాన్ని సరిదిద్దు కోవటానికి ఈ పుస్తకాలను చూడటం మంచిది.

7. బేసిల్‌ డేవిడ్‌ పన్‌ రాసిన “ఆఫ్రికా ఇన్‌ హిస్టరీ (పెంగ్విన్‌ ప్రచురణ 1984)

8. అదే రచయిత రాసిన “ది స్టోరీ ఆఫ్‌ ఆఫ్రికా' (మిచల్‌ బీస్లీ ప్రచురణ, 1984) చరిత్ర పుస్తకాల్లో సాధారణంగా సొమాన్య ప్రజలు కూడా కనిపించరు. చరిత్రలో సామాన్య ప్రజల పాత్రను గురించి తెలుసుకోవాలన్న ఆళమీకుంటే ఈ రెండు పున్తకాలనూ నంపాదించి చదవండి.

3.ఫెర్నాండ్‌ బ్రాడెల్‌ రాసిన 'ది స్టక్నర్‌ ఆఫ్‌ ఎవ్విరిడేలైఫ', (మూడు సంపుటాలు; కాలిన్స్‌ ప్రచురణ, 1981) ఇది చాలా ఆసక్తికరమైన పుస్తకం,

10. హోవార్డ్‌ జీన్‌ రాసిన “పీపుల్స్‌ హిస్టరీ ఆఫ్‌ ది యునైటైడ్‌ స్టేట్స్‌ (లాంగ్‌ మన్‌

ప్రచురణ, 1980) కాస్త తేలికైన పుస్తకం కావాలనుకున్నవారు దీన్ని సంప్రదించవచ్చు. ప్రపంచ పర్యావరణ చరిత్ర మీద అసక్తి ఉన్న వారంతా చదవాల్సిన పుస్తకం -

11. ఆల్‌ ఫెడ్‌ డల్లియు క్రాన్‌బీ రాసిన 'ఈకలాజికల్‌ ఇంపీరియలిజ్‌ (కేంబ్రిడ్జీ ప్రచురణ,

1986. పేరును చూసి అసహ్యించు కోకుండా దీన్ని చదనటం మంచిది. ఇది చాలా , ఆసక్తికరమైన పుస్తకం, _

౪6 ప్రపంచ చరిత్ర క్‌ మం! కకిల సన! కాలమానం సల సహ న. “శ. శ్రీ.వూ. 50 లక్షల వంవత్పరాలు : ఆస్టల్‌ పిథీసిన్‌ల (మానవుడితో నా [' అతిదగ్గర పోలిక ఉన్న వాసీరజాతి) పుట్టక - ఆఫ్రికాలో. ను స శ్రీవూ. 20 లక్షల సంవత్సరాలు : హోమోహాబిలిస్‌లు (వారి ఆడ [చ గ). పహచరులు) తమ చేతుల్ని ఉపయోగించి రాళ్ళను పదునుగా సస ను... తయారు చేశారు - ఆఫ్రికాలో మాత్రమే. జ; క్‌ 'శ్రీవూ. 15 లక్షల పంవత్పరాలు : హూమో ఎరెక్టన్‌, ఫెమినా ఎరెళ్టా గ్‌ స క్రీపూ. 8-5 లక్షల సంవత్సరాలు : ఎరెక్టస్‌ హోమోనిడ్‌లు ఆఫ్రికా క మ నుంచి యూరస్‌, ఆసియా ' ప్రాంతాలకు విస్తరించారు. ళ్‌ కాల శ్రీవూ. 3 లక్షల సంవత్సరాలు : మానవజాతి మాతృమూర్తి ఒక తగా ( అఫ్రీకన్‌ స్తీ మన జాతికి జన్మనిచ్చింది. మన వంశపారంపర్య ( (డీఎన్‌.ఎ.) లక్షణాలు ఆమె ప్రసాదించినవే. ట్‌ న క్రీపూ. 40,000 సంవత్సరాలు : ఆధునిక మానవుల అవతరణ, , సక అంతకు ముందున్న నమూనాలు అంతరించి పోవటం. వో శ్రీవూ. 40,000 - 10,000 సంవత్సరాలు: భయం ఎరుగని నంచార య జాతుల వారు భూవంతెనల్ని దాటి అ(స్టేలియా, అమెరికా ఖండాలను భాన్‌ / చేరుకోవటం, చివరి మంచుయుగంలో సముద్రాలు పొంగి ఖండాల కీ గె శ్గ మధ్య నంబంధాలు తెగిపోవటం. న స! శ్రీపూ. 9,006 : జంతువులను మొదటిసారిగా మచ్చిక చేసుకోవటం, చ్‌ .? అలా మొదటిసారిగా మచ్చిక చేసుకున్న జంతువులు న. శ క్రీపూ. 8,500 : పాలస్తీనాలోని జరీకోలో మొట్ట టా 1.) మొదటిసారిగా పంటలు పండించటం దాని ఫలితంగా ఇ చ కకోం:0/ మొదటి పట్టణం పుట్టకు నో

కీప్‌ ట్రజియర్‌ 4%? 'ఢ్రీవూ. 6500 : ఆమెరికాలోని ఆండీన్‌ ప్రాంతంలో ఆకా ్ల వ్యవసాయం ప్రారంభం. రాలి సర ద్య / | సాఫీ, స్‌ 'శ్రీవూ. 4,000 : మొట్ట మొదటి నాగరికత పుట్టుక, నష్టే. ₹ (గను. ఈజిస్ట్‌లోనూ, సుమేర్‌ ప్రాంతంలోనూ ఇది కదలను మటర్‌! జరిగింది. చైనాలో వరి పంట ప్రారంభం. ఇదే

కాలంలోనే చక్రం కనుక్కోబడింది. ల శ్రీపూ. 3000 : భారతదేశంలోని సింధూ నదీ ప్రాంతంలో హరప్పా

నాగరికత ప్రారంభం. వారు పసిఫిక్‌ మహా సముద్రం మీదుగా

ఓడల్ని పంపటం. మమేర్‌ ప్రాంతంలో మొదటి లిపి పుట్టుక. - శ్రీవూ. 2000 : హరప్పా నాగరికతను ఆర్యులు ధ్వంనం చేయటం, అజా

హిందూ మతాన్ని స్థాపించటం. ఖీ. న్న శ్రీవూ. 1800 : హమ్మురాబీ బాబిలోనియన్‌ సాధ్రాజ్యాన్ని ఏకం సం సభ శ్రీవూ. 1700 : షాంగ్‌ వంశకాలంలో మొట్టమొదటి చైనీస్‌ నాగరికత సళ్ల శా (ప్రారంభం. జీ స. క్రీపూ. 1600-6020 ; మధ్యప్రాచ్యంలోని ఈజిప్ట్‌, బాబిలన్‌, మ. రరంన అస్ప్సీరియా సామ్రాజ్యాలమధ్య ఎడతెగని యుద్దాలు. నా శ్రీవూ. 1500 ; పసిఫిక్‌ మహా సముద్రంలోని మైక్రోనీసియా దీవులు ష్‌

వలసలు కావటం. పాలస్తీనా మీద హీబ్రూల దండయాత్ర.

క్రీపూ. 1200: మొట్టమొదటి అమెరికన్‌ నాగరికత (ఓల్మెన్‌ శ్రి నాగరికత) ప్రారంభం. ౧/౮ క్రీపూ. 1000 : అధ్రికాలో బంటూ ప్రజల విస్తరణ. చైనాలో చౌ అన్న గీలగా సంచార తెగ చేతిలో షాంగ్‌ వంశం పతనం కావటం. బౌ తెగ | (డే వారిచేత మొట్టమొదటిసారిగా ప్యూడల్‌ వ్యవస్థ స్థాపన. ళ్‌. శ్రీవూ. 800 : ఈజిష్టమీద కుష్‌ తెగవారి దండయాత్ర. వీరం (మ జన జ్‌ పరిపాలన ఈజిస్ట్‌లో ఒక శతాబ్దం పాటు సాగటం. ల్‌ పాలే జ్రీవూ. 771: చైనాలో చౌ వంశం వారి పరిపాలన అంతం కావటం, / లు. ఖీ జ్రీవూ. 729 : తిగ్గాత్‌సెలేసేర్‌ బాబిలన్‌ను అశ్రమించుకోనటం. ఇరు అస్సీరియాను అగ్రరాజ్యంగా రూపొందించటం. గ్లో (1 జ్రీవూ. 722 : అస్పీరియా ఇజ్రాయిల్‌ను వాశనం చేయటం. / ల క శీ (శ్రీవూ. 612 : పెర్పియన్లూ, బాబిలోనియన్లూ కలిసి అస్పీరియాను 98.5114 తక ఓడించి, ఆ సామ్రాజ్యాన్ని పంచుకోవటం, క . 'శ్రీపూ. 664 : లౌట్పు జన్మించాడని చెప్పబడే సంవత్సరం మ్మ |

౪8 వ్రవంచ చరిత్ర క్రీపూ. 567 : జుడియాకు చెందిన హీబ్రూలను బాబిలోన్‌కు బానినలుగా తీసుకుపోవటం. క్రీ.పూ. 551 : కన్‌వ్యూషియస్‌ జననం.

'శ్రీవూ. 538 : పర్షియన్‌ చక్రవర్తి మొదటి డేరియన్‌ బాబిలోన్‌ని జయించటం, జగత్చిత అయిన భగవంతుడితోపాటు హీబ్రూలు జరూసలెంకు తిరిగి రావటం,

శ్రీపూ. 530 : బుద్భనికి జ్ఞానోదయం కలగటం.

'శ్రీవూ. 507 : మొదటి ప్రజాస్వామ్యంగా ఏథెన్స్‌ అవతరణ

'శ్రీపూ. 450 : ఓల్మెన్‌ నాగరికత ధ్వంసం కావటం.

శ్రీ.పూ. 338 : మాసిడోనియా రాజు ఫిలిప్‌ మిగిలిన గ్రీన్‌ దేశాన్ని జయించటం.

క్రీపూ. 334 : అలెగ్జాండర్‌ పర్షియా మీద దండయాత్ర చేయటం.

శ్రీవూ. 323; అలెగ్గాండర్‌ మరణం. అతని సేవానులు నలుగురు గ్రీకు సామ్రాజ్యాన్ని పంచుకోవటం.

క్రీపూ. 322 : చంద్రగుప్తుడు ఉత్తర భారత దేశాన్ని జయించటం, మౌర్య సామ్రాజ్య స్థాపన. 'శ్రీపూ. 26% : రోమ్‌, కారర్తేజ్‌ రాజ్యాల మధ్య మొదటి ప్యూనిక్‌ యుద్ధం ప్రారంభం.

'శ్రీ.పూ. 257 : భారతీయ చక్రవర్తి అశోకుడు యుద్దాన్ని పరిత్యజించి బౌద్ధమతాన్ని స్వీకరించటం. క్రీపూ. 241 : సైనిక సేవనుంచి తిరిగి వచ్చిన రోమన్‌ రైతులు తాము పొలాలు పోగొట్టుకున్నా మన్న వాస్తవాన్ని గుర్తించటం.

క్రీపూ. 221 : షీ.హువాంగ్‌ టీ అన్న చక్రవర్తి చైనాను ఏకీకరణం చేయటం. చైవాగోడ నిర్మాణం ప్రారంభం

'శ్రీవూ. 202 : చైనాలో హాన్‌ వంశ పరిపాలన ప్రారంభం.

(్రీ.పూ. 146 : రోమ్‌ కార్తేజ్‌ని నాశనం చేయటం.

క్రీపూ. 73 : రోమ్‌లో స్పార్టకన్‌ నాయకత్వంలో బానిసల తిరుగుబాటు

క్రీపూ. 49 ; జూలియన్‌ సీజర్‌ సైనిక తిరుగుబాటు

శ్రీశ. 23 : సంచారజాతుల వారు చైనా రాజధాని ఛాన్‌గన్‌ను ఆక్రమించుకోవటం.

క్రీశ. 30 : జీనస్‌ను శిలువ వేయటం,

(క్రీశ. 46 : సెయింట్‌ పాల్‌ వ్రచారోద్యమం ప్రారంభం.

శ్రీశ. 50: ఆఫ్రికాలో ఆక్సం సామ్రాజ్యం అభివృద్ధి,

క్రీ.శ. 105 : చైనాలో కాగితాన్ని కనిపెట్టటం.

శ్రీశ. 132 : రోమ్‌కు వ్యతిరేకంగా యూదుల తిరుగుబాటు యూదుల దేశ బహిష్కరణ.

శ్రీశ. 150 ; బౌద్ధమతం చైనాను చేరుకోవటం

శ్రీశ 184 ; చైనాలో 'ఎల్లోటర్బన్స్‌ తిరుగుబాటు” 30 సంవత్సరాలు కొనసాగటం,

శ్రీప్‌ ట్రేజియర్‌ 19 శ్రీశ 206 : భారతదేశంలో 'మహాభారతం' 'రామాయణం' అన్న మహాకావ్యాల రచన

(శ్రీశ. 220 ; చైనాలో హన్‌ వంశం పతనం కావటం.

శ్రీశ 300 : దక్షిణ అధ్రికాలో బంటూ తెగలు స్థిరనివానం ఏర్పరచుకోవటం.

(శ్రీశ 320 : భారతదేశంలో గువ్తవంశ పరిపాలన ప్రారంభం,

శ్రీశ 324 : కాన్‌స్టాంటిన్‌ చక్రవర్తి ్రైన్సవ మతాన్ని రోమన్‌ సామ్రాజ్య అధిారమతంగా ద్రకటించటం.

శ్రీశ 325 : ఆక్సం రాజ్యం వారు కుషాన్‌ రాజధాని అయిన మెరూయిీని ధ్వంసం చేయటం, శ్రీశ 410 : విసిగోత్‌ తెగవారు రోమ్‌ను ఆక్రమించుకోవటం.

శ్రీశ 425 : ఆంగిల్స్‌, శాక్చన్స్‌, జూట్స్‌, ఇంగ్లండ్‌ మీద దండయాత్ర చేయటం.

శ్రీశ 451 : గాల్‌లో అతిల నాయకత్వంలోని హూణుల పరాజయం. తరువాత వారు ఇటలీవి జయించటం.

(శ్రీశ. 455 : వాండల్‌ తెగవారు రోమ్‌ను ఆశ్రమించుకోవటం.

గ్రీశు 476 : ఇకమీదట రోమన్‌ చక్రవర్తులు ఉండరని ఓడోసెర్‌ (ఓడొవోసెర్‌) ప్రకటించటం. శ్రీశ. 520 : భారతదేశంలో గణిత శాస్త్ర విన్లవం. ఆర్యభట్టు, వరహ మిహిరుడు దశాంశ పద్ధతిని కనిపెట్టటం.

శ్రీశ. 600 ; మాయన్‌ నాగరికత శిఖరాగ్రానికి చేరుకోవటం.

శ్రీశ 622 : మహమ్మద్‌ మక్కా నుంచి మదీనాకు వెళ్ళటం (హిజరా) ఇన్లమిక్‌ కాలెండర్‌ ప్రారంభం.

శ్రీశ. 626 : టాంగ్‌ వంశ పరిపాలనా కాలంలో టాయ్‌నుంగ్‌ చశ్రవర్షిగా ఉన్న కాలంలో చైనాలో శళలు, మతం పునర్వికాసం.

శ్రీశ. 632 : మహమ్మద్‌ మరణం.

బ్రీశు 641 ; ఇస్లామిక్‌ సైన్యాలు ఈజిఫ్ట్‌నూ, ఇతర ఉత్తర ఆధ్రికా దేశాలనూ ఆశ్రమించుకోవటం, శ్రీశ 685 : బౌద్ధమతం టిబెట్‌మ చేరుకోవటం,

శ్రీశ. 650 ; ఆండీన్‌ పర్వత (ప్రాంతంలో హృవారీ నాగరికత ప్రారంభం.

శ్రీశ. 651 : పర్షియాలో ఇస్లాం మత విస్తరణ

శ్రీశ 661 : ఇప్లాం మతం నున్నీ షియా శాఖలుగ చీలిపోవటం,.

శ్రీశ. 692 : ఇెరూనలెంలో 'డోమ్‌ ఆఫ్‌ ది రాక్‌ నిర్మాణం. ఇదే మొట్టమొదటి గొప్ప ఇస్లామిక్‌ భవనం.

(శ్రీశ. 700 : పశ్చిమ ఆధ్రికాలో ఘనా సామ్రాజ్యం ప్రారంభం.

(శ్రీశ 732 : ఫ్రాన్స్‌ నుంచీ ముస్లీం సైవ్యాల తిరుగుముఖం.

(శ్రీశ. 750: టియోతి హువాళా నాగరికత ధ్వంసం కావటం.

న! చ్రవంచ చరిత్ర (శ్రీశ. 800 : షార్షిమేన్‌ తన్ను తాను పవిత్ర రోమన్‌ చక్రవర్తిగా ప్రకటించుకోవటం.

(శ్రీశ. 850 : మయా సామ్రాజ్యం కూలి పోవటం.

క్రీశ. 853 : చైనాలో మొట్టమొదటి పుస్తకం ముద్రణ కావటం.

శ్రీశ. 900 ; మయోరీ తెగవారు తహీతీ ద్వీపం నుంచి వెళ్ళి అవోటి యారోవాలో స్థిరపడటం. క్రీశ 912 : వార్స్‌ వైకింగులు ఉత్తర ఫ్రాన్స్‌ ప్రాంతాన్ని ఆశ్రమించుకోవటం,. ఆ ప్రాంతానికి నార్మండీ అన్న పేరు రావటం.

శ్రీశ 963 : టోలోటెక్‌ తెగవారి అభివృద్ధి.

క్రీ.శ 1054 : కాన్‌స్టొంటినోపుల్‌లోని గ్రీక్‌ ఆర్థడాక్స్‌ చర్చి రోమ్‌ నుంచి విడిపోవటం,

శ్రీశ. 1055 : టర్కిష్‌ జాతివారు ముస్లిం రాజ్యమైన బాగ్జాద్‌ను జయించటం.

శ్రీశ. 1076 : ఘనా దురాశ్రమణ పాలుకావటం.

శ్రీశ. 1095 : పోప్‌ రెండవ అర్బన్‌ మొదటి శైస్తవ మత యుద్దాన్ని ప్రకటించటం.

శ్రీశ 1099: యూదులనూ, ముస్లిములనూ చిత్రవధ చేసి జైస్తవ సైనికులు జరూసలంను ఆక్రమించుకోవటం.

శ్రీశ 1200: మాల్‌ సామ్రాజ్యాభివృద్ధి.

జ్రీశ 1215 : చెంఘిజ్‌ఖాన్‌ నాయకత్వంలో మంగోలుల సపెకింగ్‌ను ధ్వంసం చేయటం.

శ్రీశ. 1260 ; కుబ్లాయ్‌ఖాన్‌ చైనా చక్రవర్తి కొనటం.

శ్రీశ, 1300: ఐఫీ ప్రాంతంలోని యెరూబా నగర రాజ్యం ప్రాధాన్యతను సంపాదించుకోవటం, ఇటలీలో సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవనం.

(శ్రీశ. 13125 : యూరప్‌లో కరువు

శ్రీ.శ. 1324 : మాలీ చక్రవర్తి కంకన్‌ మూసా మక్కా యాత్ర

క్రీ.శ. 1325 : అజ్‌బెక్‌ తెగవారు టెనోచిటిట్లన్‌ను తను రాజధానిగా ఏర్పాటు చేసుకోవటం.

శ్రీశ. 1341-53 ; ఆసియాలో యూరప్‌లో “బ్లాక్‌ డెత్‌”. లక్షలాది ప్రజల మరణం.

(క్రీశ. 1368 : ఛూ యువాన్‌ - చాంగ్‌ (మోట్ట మొదటి మింగ్‌ వంశ చక్రవర్తి చైనాలో అధికారానికి రావటం).

శ్రీశ. 1415 : ఆధ్రికాలో పోర్చుగీనుల మొదటి విజయం,

శ్రీశ క్షేత25 : షోనారాజు ముటోటా జింబాబ్వే మహాసామ్రాజ్యాన్ని వదిలివేయటం, తన సామ్రాజ్యాన్ని విస్తరింప చేయటం.

శ్రీశ 1438 : పంచకూటి ఇవ్కా అనేక యుద్ధాల్లో గెలిచి ఇన్కా సామ్రాజ్యాన్ని ఏకీకరణ చేయటం. క్రీశ 1453 : కాన్‌స్టాంటినోపిల్‌ను ఆటోమన్‌ తురుష్కులు ఆక్రమించు కోవటం,

శ్రీశ. 1455 : బానినల వ్యాపారానికి పోప్‌ అనుమతి ఇవ్వడం.

క్రీప్‌ ట్రేజియర్‌ 1 (శ్రీశ. 1492 : కరీబియన్‌ నముద్రంలో కొలంబస్‌ బహమా ద్వీపాలను చేరుకోవటం.

(క్రీశ. 1496 : వాస్కోడిగామా భారత దేశయాత్ర - తిరుగు ప్రయాణం.

(శ్రీశ. 1500 : పశ్చిమ ఆధ్రికాలోని బెనిన్‌ సామ్రాజ్యం ఉన్నత ష్టాయికి చేరుకోవటం.

క్రీశ 1502 : రెండవ మాంటిజుమా అజ్‌టెక్‌ చక్రవర్తి కావటం.

(శ్రీశ. 1505 : పోర్చుగీసులు తూర్పు ఆధ్రికా రేవుల్ని స్వాధీనం చేసుకోవటం.

శ్రీశ. 1516 : పోర్చుగీసులు నీగ్రో బానినల్ని నావల్లో అమెరికాకు ఎగుమతి చేయటం (ప్రారంభం. శ్రీశ. 1517 : మార్టిన్‌ లూథర్‌ చర్చి అధికారాన్ని నవాల్‌ చేయటం.

శ్రీశ. 1519 : స్పానిష్‌ జాతీయులు అజ్‌బెక్‌ల పరిపాలన క్రింద ఉన్న మెక్సికో మీద దాడి చేయటం. (శ్రీశ. 1526 : బాబర్‌ దండయాత్ర. భారతదేశంలో మొగల్‌ సామ్రాజ్య స్థాపన.

శ్రీశ. 1533 : స్పానిష్‌ జాతీయులు ఇన్‌కా రాజధాని కుజ్‌కోను జయించటం.

ధ్రీశు 1533 : సిక్కు మత స్థాపకుడు గురునానక్‌ మరణం.

(శ్రీశ. 1546 : మాలీ సామ్రాజ్య పతనం.

శ్రీశ. 1606 : వలన వచ్చిన ఫెంచి వారు కూబెన్‌ను ఏర్పాటు చేయటం.

'శ్రీ.శ. 1619 : డచ్‌వారు తూర్పు ఇండియాదీవుల్ని (ఇండోనేషియా) అశ్రమించుకోవటం.

శ్రీశ 1620 : “పెలిగ్రిమ్‌ పేరెంట్స్‌” అమెరికాను చేరుకోవటం.

శ్రీశ. 1644 : చిట్టచివరి మింగ్‌ చక్రవర్తి ఆత్మహత్య. తిరుగుబాటుదారులు పెకింగ్‌ను స్వాధీనం చేసుకోవటం.

(శ్రీశ 1649 : అంతర్యుద్ధం తరువాత బ్రిటిష్‌ రాజు మొదటి ఛార్లెస్‌ శిరచ్భేదం.

(శ్రీశ. 1652 : డచ్‌వారు దక్షిణాధ్రికాలో స్థిరపడటం.

క్రీశ 1653 : తాజ్‌మహల్‌ నిర్మాణం పూర్తికావటం.

(శ్రీశ. 1663 : వియన్నాలో ఆటోమన్‌ సైన్యం ఓడిపోయింది.

(క్రీశ 1715 : ప్రాన్స్‌ దేశాన్ని పరిపాలించిన “నూర్యుని లాంటి రాజు” పదునాలుగవ లూయీ మరణం.

శ్రీశ 1739 ; పర్షియన్లు ఢిల్లీని ఆశ్రమించటం.

(శ్రీశ 1776 : అమెరికా స్వాతంత్ర్య ప్రకటన

శ్రీశ. 1778 : ఇంగ్లండ్‌ నుంచి మొదటి జట్బ నేరస్థులు వచ్చి ఆగ్ర్రేలియాలో నివాసం ఏర్పాటు చేసుకోవటం.

(శ్రీశ. 1789 : ఫ్రెంచి విప్లవం.

శ్రీశ 1792; ఫ్రెంచి రాజు పదహారవ లూయీ శిరచ్భేదం. దాదాపు అన్ని యూరోపియన్‌ దేశాలతోనూ ఫ్రాన్స్‌ యుద్దానికి దిగటం.

జః ప్రపంచ చరిత్ర

శ్రీశ. 1796 : బ్రిటిష్‌ వారు సిలోన్‌ (శ్రీలంక)ను ఆశ్రమించట్టం.

శ్రీశ. 1799 : నెపోలియన్‌ అధికారాన్ని హస్తగతం చేసుకోవటం.

శ్రీశ 1804 : టాస్మేనియాలోని ఆదిమ వాసుల హత్యాకాండ ప్రారంభం.

శ్రీశ. 1807 : బ్రిటిష్‌ సామ్రాజ్యంలో బానిపల వ్యాపారంపై విషేధం.

శ్రీశ. 1808 ; స్పెయిన్‌ నుంచి స్వాతంత్ర్యం పొందిన మొట్ట మొదటి దక్షిణ అమెరికా దేశంగా అర్జెంటీనా అవతరణ.

శ్రీశ. 1814 : న్యూజిలాండ్‌లో మొట్ట మొదటి సారిగా శ్వేతజాతీయులు స్థిరనివాసం ఏర్పాటు

చేసుకోవటం.

శ్రీశ 1815 : వాటర్లూ యుద్ధంలో వెపోలియన్‌ ఓడిపోనటం. వియన్నా కాంగ్రైస్‌ ఫ్రాన్స్‌లో మళ్ళీ రాజరికొన్ని ప్రవేశపెట్టటం.

క్రీ.శ. 1818 : భారత దేశంలో బ్రిటీష్‌ ఈస్టిండియా కంపెనీ గట్టి పరిపాలనను ఏర్పాటు చేయటం, షకా అన్న రాజు జుటా సామ్రూజ్యాన్ని స్థాపించటం.

(శ్రీశ. 1821 : లీమాలో విప్లవం. మెక్సికో 'స్వాతంత్ర్య ప్రకటన. మయోరీ అంతర్యుద్ధాల ప్రారంభం. శ్రీశ. 1822 : పోర్చుగల్‌ సామ్రాజ్యంలో నుంచి బ్రెజిల్‌ బయట పడటం. స్వాతంత్ర్యం పొందిన బానిసల దేశంగా లైబీరియా అవతరణ.

(క్రీశ. 1836 : బ్రిటీష్‌ వారి ఆధిపత్యాన్ని తప్పించు కోవటానికి దక్షిణాఫ్రికాలోని బోయర్లు ఉత్తర ప్రాంతానికి సాగించిన మహా ప్రయాణం (దిగ్రేట్‌ ట్రాక్‌) ప్రారంభం.

శ్రీశ. 1840 : ఇంగ్లండ్‌ న్యూజిలాండ్‌ను స్వాధీనం చేసుకోనటం.

క్రీశ 1842: ఆ(స్టేలియాలో రాగి, బంగారం నిలువలు బయట పడటం, ఇంగ్లాండ్‌, చైనాల మధ్య మొదటి నల్లమందు యుద్ధం (ఓపియంవార్‌) ప్రారంభం.

క్రీశ. 1846 : మెక్సికోలో సగం భాగాన్ని అమెరికా ఆశ్రమించుకోవటం.

శ్రీశ 1848 : యూరప్‌లో విప్లవం రాజకీయాధికారంలో మధ్య తరగతి స్థానం సంపాదించుకోవటం. మార్క్స్‌, ఏంగెల్స్‌, 'కమ్యూనిస్కలు మానిఫెస్టో ను ప్రకటించటం.

క్రీశ. 1854 : చైనాలో అంతర్యుద్ధం పూర్తికావటం. అంతర్యుద్ధంలో రెండు కోట్ల జననష్టం.

క్రీ.శ. 1857 : బ్రిటీష్‌ వారిపై భారత దేశంలో తిరుగుబాటు. ఒక సంవత్సరం పోరాటం తరువాత భారతీయులు ఓడిపోవటం. భారతదేశం లాంఛనంగా బ్రిటిష్‌ వలన దేశం కావటం.

క్రీశ. 1860 : పశ్చిమ ఆఫ్రికాలో ఫెంచి సామ్రాజ్య నిర్మాణం ప్రారంభం.

శ్రీశ. 1865 : నాలుగు సంవత్సరాల అంతర్యుద్ధం తరువాత అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల్లో బానిన విధానం నిషేధం. పశ్చిమదేశాలు బలవంతంగా జపాన్‌లో వ్యాపారం ప్రారంభిం చటం. జపాన్‌లో ఆశ్చర్యకరమైన ఆధునీకీకరణ ప్రారంభం కావటం.

శ్రీశ. 1867 ; కెనడాలో బ్రిటీష్‌, ఫ్రెంచ్‌ జాతులకు చెందిన ప్రజల మధ్య ఉన్న ఉద్రిక్తతను ఫెడరల్‌ రాజ్యాంగం తగ్గించటం.

శ్రీస్‌ ట్రేజీయర్‌ జ శ్రీశ. 1871 : ద్రష్యారాజా నాయకత్వంలో జర్మనీ ఏకీకరణ. యూరప్‌లోని అత్యంత బలమైన దేశంగా జర్మనీ అవతరణ.

శ్రీశ 1878 : బెల్జియం రాజు లియోపాల్డ్‌ కాంగోలో సాంతవలన ప్రాంతాన్ని సంపాదించటం; తూర్చు ఆఫ్రికాను ఇంగ్లాండ్‌, జర్మనీ దేశాలు పంచుకోవటం.

(క్రీశ. 1890 : ఊండిడ్‌ నీ అన్న చోట అమెరికాసైన్యం లకోటా ఇండియన్లను పూర్తిగా ఓడించటం. శ్రీశ. 1893 : న్యూజిలాండ్‌లో స్రీలకు ఓటుహక్కు

శ్రీశ. 1898 : అడోవా అన్నచోట అబిసీనియా ఇటలీ వలన వాదుల్ని ఓడించటం. యూదులకు ఒక మాతృదేశం కావాలని హెర్దల్‌ పిలుపు ఇవ్వటం,

శ్రీశ. 1899 : ఇంగ్లండ్‌ బోయర్‌ యుద్దాన్ని (ప్రారంభించటం.

గ్రీశ 1900 ; వశ్చిమదేశాలకు వ్యతిరేకంగా చైనీయుల బాక్సర్‌ తిరుగుబాటు.

శ్రీశ 1901 : ఆ(ఫ్టేలియా ఏకీకరణ

శ్రీ.శ. 1905 : తమ దేశంలో విప్లవంతో సతమతమౌతూ ఉన్న జారిన రష్యాను జపాన్‌ ఓడించటం. ఐవ్‌ష్టయివ్‌ సాపేక్ష సిద్ధాంతాన్ని కనుక్కోవటం.

శ్రీశ 1910 : దక్షిణ ఆఫ్రికా స్వాతంత్ర్యం. శ్వేతజాతీయుల అధికారం పాదుకోవటం. మెక్సికో విప్లవం (ప్రారంభం.

(శ్రీశ. 1911 : చైనాలో జాతీయ విప్లవం. చివరి చగ్రవర్తి నిష్క్రమణ.

శ్రీశ 1914 - 18 ; మొదటి వ్రపంచ యుద్ధం.

శ్రీశ. 1917 : రష్యాలో విప్లవం మొదటి ప్రజాస్వామ్య ఉదార భావాలతో ప్రారంభం. తరువాత శ్రామిక వర్గం తరపున బోల్నివిక్‌లు అధికారాన్ని స్వీకరించటం.

శ్రీశ. 1918 : జర్మనీలో సోషలిస్టు విప్లవం అణచివేత

శ్రీశ. 1922 : ఇటలీలో ముసోలినీ, ఫాసిస్టులు అధికారానికి రావటం,

శ్రీశ. 1923 ; దక్షిణ రోడీషియాలలో రాజ్యాధికారం శ్వేత జాతీయుల హస్తగతం కావటం.

క్రీ.శ. 1924 : లెనిన్‌ మరణం ట్రాట్‌స్కీనీ పక్కకు వెట్టి స్టాలిన్‌ అధికారానికి రావటం.

శ్రీశ. 1926 : చాంకైషేక్‌ నాయకత్వంలో జాతీయ వాదులు చైనాను ఏకీకృతం చేయటం, ఆ తరువాత కమ్యూనిస్టులకూ, వారి మద్దతు దార్లకూ వ్యతిరేకులు కావటం, ఇంగ్లండ్‌లో పమ్మె ్రీశ. 1927 : సినిమాలు తీయటం ప్రారంభం.

క్రీ.శ. 1928 : సోవియట్‌ యూనియన్‌లో ఉమ్మడి వ్యవసాయం ప్రారంభం.

క్రీశ, 1929 : ఆర్థిక మాంద్యానికి మాచనగా న్యూయార్క్‌ స్టాక్‌ మార్కెట్‌ (వాల్‌స్ట్రీట్‌) కూలి పోవటం. శ్రీశ. 1932 : ఎల్‌సాల్వడార్‌లో కొన్ని వేల మంది రైతు సంఘాల సభ్యుల్ని కాల్చి చంపటం.

శ్రీశ 1933 : హిట్స్‌ జర్మనీ ఛాన్సలర్‌ కావటం. యూదులను హింసించటానికి మొదటి కాన్‌సంట్రేషన్‌ క్యాంప్‌ ప్రారంభం.

ప! ప్రపంచ చరిత్ర శ్రీశ. 1934 : లాంగ్‌ మార్చ్‌ - చైవాలో కమ్యూనిస్టు పోరాట పరంపర. క్రీ.శ. 1935 : స్టాలిన్‌ పరిపాలన ప్రారంభం. ఇటలీ అబిసీనియాను అశ్రమించుకోవటం. శ్రీశ. 1936 : నికారాగ్వాలో సామోజో అధికారాన్ని హస్తగతం చేసుకోవటం. స్పెయిన్‌ అంతర్యుద్ధం ప్రారంభం. రైన్‌లాండ్‌ను జర్మనీ ఆశ్రమించుకోవనటం. శ్రీశ. 1937 : చైనా మీద జపాన్‌ దురాక్రమణ. శ్రీశ. 1938 : ఆహ్టియాను జర్మనీ ఆశ్రమించుకోవటం. శ్రీశ, 1939 - 5 : రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం. క్రీ.శ. 1942 : వార్సాలో వేలమంది యూదుల్ని నిర్బంధ శిబిరాలకి తరలించటం, గాంధీ క్విట్‌ ఇండియా ఉద్యమానికి ఏలువు. శ్రీశ. 1944 : బెంగాల్‌ కరువులో 30 లక్షల మంది మరణం. బ్రైటన్‌ వుడ్స్‌ మహాసభ యుద్ధానంతర ప్రపంచంలో ఆర్థిక నిర్మాణాల్ని గురించిన ప్రణాళికల్ని ప్రారంభించింది. 'శ్రీ.శ. 195 : మాల్చాలో స్టాలిన్‌, రూజ్‌వెల్ట్‌, చర్చిల్‌ సమావేశం. ప్రపంచ బ్యాంకు అంతర్జాతీయ ద్రవ్యనిధి ఏర్పాటు. కాంబోడియా, వియత్నాం, ఫ్రాన్స్‌ నుంచి స్వాతంత్ర్యాన్ని ప్రకటించుకున్నాయి. సిరియా, లెబనాన్‌లు ఫ్రాన్స్‌ నుంచి స్వాతంత్ర్యం పొందాయి. శ్రీశ. 1946 : చైనాలో కమ్యూనిన్టులకి, నేషనలిస్టులకి మధ్య అంతర్యుద్ధం మొదలైంది. ఉత్తర వియత్నాంలో హోచిమిన్‌ కమ్యూనిస్టులు ఎన్నికలలో గెలిచారు. శ్రీల శ947 : ఇండియా, పాకిస్తాన్‌లు స్వాతంత్ర్యం పొందాయి. 85 లక్షల మంది కొందిశీకులయ్యారు. నాలుగు లక్షల మంది నుత ఘర్షణల్లో మరణించారు. అమెరికా, యూరప్‌కి మార్షల్‌ ప్లాన్‌ ద్వారా సహాయం అందదేసింది. శ్రీశ. 1948 : హిందూ మతోన్నాది చేతిలో గాంధీ హత్య. పాలస్తీనాలో అంతర్యుద్ధం మొదలు. మూదులు ఇజ్రాయల్‌ అనే కొత్త రాజ్యాన్ని ఏర్పాటు చేయటం ఐక్యరాజ్యసమితి మానవ హక్కుల్ని ప్రకటించింది. క్రీ.శ. 1949 : చైనాలో మానో - కమ్యూనిన్సలు అధికారంలోకి వచ్చారు. ఇండోనేషియా, లావోస్‌లకి స్వతంత్రం. జర్మనీ రెండు దేశాలయ్యింది. శ్రీశ. 1950 : కొరియా యుద్ధం మొదలౌతుంది. క్రీ.శ. 1953 : కొరియా యుద్ధం సమాన్తం. శ్రీశ. 1954 : నాజర్‌ ఈజిప్టు నాయకుడవుతాడు. కమ్యూనిస్టులు వియత్నాంలో డీన్‌ బన్‌ వూ వద్ద ఫెంచి సైన్యాన్ని ఓడించారు. శ్రీ.శ: 1955 : బాండుంగ్‌లో అలీన ఉద్యమం ఏర్పడింది. క్రీశ. 1956 : నాజర్‌ సూయజ్‌ కాల్వ జాతీయకరణం చేశాడు. బ్రిటన్‌, ఫ్రాన్స్‌ దానిని దురాశ్రమించుకున్నాయి. కొని ఐక్యరాజ్యసమితికి ఇవ్వవలసి వస్తుంది. హంగరీ తిరుగుబాటు అబఐచివేత. (శ్రీశ 1957 : ఆరు యూరోపియన్‌ దేశాలు ఉమ్మడి మార్కెట్‌ ఏర్పరచుకుంటాయి.

శ్రీవ్‌ ట్రేజియర్‌ 4కి (శ్రీశ. 1958 : అల్జీరియా స్వతంత్ర పోరాటం మొదలు.

శ్రీశ 1959 : కాస్ట్రో అధికారంలోకి రావటం. దలైలామా ఇండియాకి పారిపోవటం.

క్రీశ 1960 : కాంగో న్వతంత్రం. లుముంబా ప్రభుత్వాన్ని మొబుట్టూ కూలదొోస్తాడు. సిరిమావో బండారు నాయకే ప్రపంచంలో మొదటి మహిళా ప్రధానమంత్రి.

శ్రీశ 1961 : లుముంబా హత్య. క్యూబాలోని బే ఆఫ్‌ పిగ్స్‌ ప్రాంతంపై అమెరికా దాడి,

శ్రీశ. 1962 : అల్జీరియా న్వతంత్రం. నెల్సన్‌ మండేలా నిర్బంధం,

శ్రీశ 1963 : పాలస్తీనా విమోచనా నంస్థ ఏర్పాటు.

శ్రీశ. 1965 : ఇండోనేషియాలో నుహార్తో అధికారం మొదలు. ఏడు లక్షల మంది కమ్యూనిస్టుల ఊచకోత. మలేషియా నుంచి సింగపూర్‌ విడిపోతుంది.

శ్రీశ 1966 : మావోచే సాంస్కృతిక విప్లవం ప్రారంభం.

శ్రీశ 1967 : అరబ్బుల మీద ఆరు రోజుల యుద్ధంలో ఇజ్రాయల్‌ గెలుపు. సినాయ్‌, పశ్చిమ తీరం, గాజా, జెరూసలెం ఆశ్రమణ.

క్రీశ. 1968 : వియత్నాంపై అమెరికా యుద్దానికి వ్యతిరేకంగా ప్రపంచమంతటా ప్రదర్శనలు. మార్టిన్‌ లూథర్‌కింగ్‌ హత్య. చెకోన్లవేకియాలో తిరుగుబాటు అణచివేత.

(శ్రీశ. 1971 : బంగ్లాదేశ్‌ స్వాతంత్ర్య ప్రకటన.

'క్రీశు 193 : వియత్నాం నుంచి అమెరికా సైన్యం ఉపసంహరణ. చిలీలో అమెరికా కుట్రతో అధ్యక్తుడిగా ఎన్నికైన సాల్వడార్‌ అలెండీ హత్య,

గ్రీశ. 1974 : ఇండియాచే ఆటంబాంబు పరీక్ష,

క్రీశ. 1975 : కాంబోడియాలో ఖ్మేర్‌ రూజ్‌చే అధికారం క్రైవనం. ఇండియాలో ఇందిరా గాంధీ ఎమర్జన్సీ ప్రకటన.

క్రీశ 1976 : మావో మరణం.

(శ్రీశ, 1979 : ఇరాన్‌ షా పతనం. వికరాగ్వాలో శాండినిస్టా ఉద్యమం గెలుపు,

శ్రీశ. 1980 : ఇరాన్‌, ఇరాక్‌ యుద్ధం మొదలు,

శ్రీశ. 19381 : ఈజిస్ట, బంగ్లాదేశ్‌ అధ్యక్షుల హత్యలు. పశ్చిమ యూరప్‌లో అజ్వాయుధాలకి వ్యత్‌రేకంగా వేలమంది ప్రదర్శనలు.

శ్రీశ 1983 : లైనడాలో వామపక్ష ప్రభుత్వాన్ని అమెరికా సేనలు తొలగించాయి.

(శ్రీశ. 1984 : ఇందిరాగాంధీ హత్య. భోపాల్‌ విషవాయు ప్రమాదం.

(ఢ్రీశ 1985 : గోర్బచేవ్‌ అధికార స్వీకరణ.

క్రీశ 1986 : మార్కోస్‌ వతనం. సోవియట్‌ యూనియన్‌లో చెర్నోబిల్‌ _గ్రర్తుడ్లు:

(శ్రీశ. 1987 : ప్రజాస్వామ్యం కోనం వేలాది చైనా విద్యార్థుల ప్రదర్శన

క్రీశ. 1988 : అప్టనిస్తాన్‌ నుంచి సోవియట్‌ సేనల ఉపసంహరణ,

48 ప్రపంచ చరిత్ర శ్రీశ. 1989 : చైనాలో టియవ్‌ ఆన్‌ మెన్‌ స్క్వేర్‌ ద్రదర్శనల అణచివేత. తూర్పు యూరప్‌ శమ్యూనిస్క ప్రభుత్వాల పతనం, శ్రీశ, 1990 : 28 సంవత్సరాల నిర్భంధం తర్వాత మండేలా విడుదల, సోవియట్‌ యూనియన్‌ విచ్చతి. శ్రీశ 1991 : సోవియట్‌ యూనియన్‌ రద్దు. ఎల్చిన్‌ అధికారంలోకి రావటం. యుగోస్తావియా విచృతి. (శ్రీశ. 1994 : మెక్సికోలో జపాటిస్టా తిరుగుబాటు. (శ్రీశ. 1995 : ప్రపంచ వాబీజ్య సంస్థ ఏర్పాటు. శ్రీశ. 1996 : కాబూల్‌ తాలిబాన్ల వశం. శ్రీశ. 1997 : భాయ్‌లాండ్‌, ఇండోనేషియా, దక్షిణ కొరియా ఆర్థిక వ్యవస్థల వినం. (క్రీశ. 1998 : ఇండోనేషియాలో 32 సంవత్సరాలు నిరంతరాయంగా ఏలిన నుహార్లో తొలగింపు. క్రీ.శ. 1999 ; నైజీరియాలో ప్రజాస్వామ్యం. అమెరికాలోని సియాటిల్‌లో గ్లోబలైజేషన్‌ వ్యతిగే* ప్రదర్శనలకి నాంది. ల యోని ఇ నో 'ఈంరాల చప్టా లా. ఖం లా. భ్‌ బాలి “సాడఠలి అలో ఎమ్వయయాలండ

నమ న. ్తే / పన్న నా మానవ వ్రతిని వరిణామాన్తు రికార్డు చేనేన ఈ 'వ్రవంబ బరిత్ర మన వ్రూర్వేకుటు చుతచలో వీపంచిన నూక్ష్యజీవుల నుండి. వానర శాతుల నుండీ ఎలా ఎరణామం టెందౌాలో చెప్పడమే గాక చరిత్ర నిర్మాతలుగా మూర్‌ వాలు ప్రవంచ వ్యాప్తంగా ఎలా విస్తళింబారో వివరించింది. వన్తు మార్చిడ్‌ కాలం పబెళంతి ఎలా ఎబ్సిన్నమయించో. రాజకీయ కుట్రలు యుద్ధోన్మాదం, మతోన్యాదంతో రాజులు, పొవ్‌లు వవంబ మునుతడను ఎలా అభోగతీ వాలు వేశారో ఎక్లేషింబింది. అదే త్రమంలో బానిన తిరుగుబాట్లు. జాతీ వివక్ష వ్యతిలేక ఉద్యచూల జఉద్దువాలను వవరుంబింది. ఇలా వలు విషయాలను శ గ ళా పెట్లువదేదాం నమాపిం ఆవెరావం వ౮కు .బ్రతజింబింబిన ఈ నమగ్ర