Telugu Prajashakti Kathalu ( Vol 2 ) - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

నును. రెండవ భాగము...

శీ న పకల న న

ఫం. న... ్ష్‌ ల. నం జ్ఞ పన నం న టు ప్రజా ప్రచురణాలయం, హైడ్రాజాచు.

పజాశకికథ లుుజా అథ లం లో జవం ర0డవ భాగం త్రి కథకులు బొల్లి ముంత శివరామకృష్ణ చాగంటి సోమచూజులు ఒు లఅనసరాలి సూర్యారొవు మానేపల్లి శాతాచార్య కొసరాజు శేషయ్య పెట్టి ఈశ్వరరాపు పీసా ల్షణరావు త ప్రజా ప్రచురణాలయం, హైద్రాదాదు.

ఇ న వెల సెప్టెంబరు 1945 కల్దారు 0-10-8 ప్రతులు 20000 / హోలీ 0.120 వ క్‌! అ: విష ఒర న. షయ సూచిక లయల తానావ్వాతరతనతనా- మం 1. లచాంబులు పడ్డనాడు . 1 య థ్రీ వెట్టి ఈశ్వరరావుగాగ (ల 2, కంట్రోలు డిపో 14 అ్రీ పీసా లక్ష్మణరావుగారు | మ తాతాచార్యగారు ఓ కొవృరెన్ను ప్రిాబ్వి 2) క న శేషయ్యగారు బై క. పాలేరు తమ్ముతు “శీ శి2 శ నీ శి . సహాయ లారయ మానేపల్లి తాతావార్యగారు షి ఖీ చాగళిటి సోమయాజులుగారు గ్‌ ౨5? అన్నదమ్ముల పంపిళ్లు $ం థ్రీ ఆవనరాల సూర్యారావు గారు ర హిందూ-ముస్లిం 46 శ్రీ వెట్టి ఈశ్వరరావుగారు రి భల్లూక స్వవ్నం గ్‌1 థ్రీ చాగంటి సోమయాజులు గారు 10. దేశం ఏం కావాలి? గ్‌గి ఠీ బొల్లిముంక శివరామకృష్ణగారు న్‌ త్న నేషనల్‌ పెన్‌, కుద్చిగుడా, హైద్రాబాదు. (దక్కన్‌)

జో బాంబులు పడ్డనాడు --సెట్టి ఈశ్వరరావు చరిస్టరు పెలవులకి ఇంటికి వెళ్ళేను విజయనగరం. బిడికుగ్రాళ్ళకి లాగే నొఖరీంకొడిని మెడకు తగిలించుకున్న నావంటివాళ్ళకి, సెలవలు మహాప్రీతికరంగా వుంటాయి, విశ్రాంతికోసం అనుకునే సెలవల్లో, ఒట్లు హూనం అయ్యేటట్టు రాత్రింబవళ్లూ తిరిగి ఆదే విక్రాంతీ ఆనందాలుగా భమపడుతున్నాను. వేబ్శ కాయలుగాసిన పాఠగుమాస్తాల మాటయేమో కాని, నాలాంటి కొత్తపూజార్లకు వెలవలు శారీరక మానసిక విశ్రాంతులు యివ్వకపోవడ మేకాకండా, కణంలో ఐస్‌ క్రీమ్‌లాగ కరిగిపోవడము మామూలు. కాడ్‌ మెడకు లేనప్పుడు పశువు కొంతసుఖపడినట్హే (ఆ కొడి కింద తానులేకపోవడం మాత్రమే అనుకొండి ద్విపాదపకువున్నూ, "స్నేహితులతో కుచ్చిటప్పాలూ అధిక (ప్రనంగాలు చేసి చేసి, చూసిన సినిమాలే మళ్ళా మళ్ళా చూసి కెల్లారుజామువరకూ నిద్రచెడ గొట్టుకొని (ఆంతపొడవై నవి మన మాతృభాషా చిత్రాలే ఆని మీకు ఆర్ధ మయ్యే వుంటుంది) వేళాపాళా లేకండా కాఫీహోటళ్ళలో మితిమీరిమేసి, యిదంతా విశ్రాంతిగా జమకట్టుకున్నాను; ఆనందాంబుధి లోతుబుతీసి మరీ ఒదిలి పెళ్ల్టునుః “ పదవే భద్రాద్రికి పాపిష్టిమటమా " అంటూ క-4-48 తారీఖు వచ్చింది. ఈవేళ పదిగంటలకి విశాఖపట్నంలో నూ కచేరీ కేబిలుముందు; యీ మూడు రోజులూ పచ్చి పిట్టగా తిరిగిన నేను, గుమాస్తా ఆవతారం యెత్తవలసివుంది. మాతాతకి మనవణ్నీ, తల్లికీ తండ్రికీ కొడుకుని, -స్నేహితులకు స్నేహితుణ్నీ, సిగరెట్లు దుకాణం వాడికి భాతాదారుణ్ని, మా ఆఫీసులోగుమాస్తావి _ మానవుడికి యెన్ని వేషాలుంటాయి యీ జగ న్నాటకంలో:- యీ వేషాల వేదాంతం నావంటి తెలివై నవాడెవడో చెప్పిం డాకా ఆందరికీ తెలీదుగావి.... దేవుడా అవి గంటన్నర లేటుగా రైలు తొమ్మిదింటి కొచ్చింది, వదింటికి ఆఫీసుకి చేరలేంగడా యేమిటయ్యా సాధనం " అని ది/పలుగా

ఒక సమస్యని ఒదిలేను; నా ప్రక్కనేవున్న గుమాస్తాగిరీ లిథిళలలాటుడైన ఒకతనిమీదికి, ఆతను అప్పడం విరిచినట్టుగా ' రైలు లేటయిందని చెప్రే సరి" అనేసి నన్నాక దద్దమ్మను చూసినట్టు చూస్తున్నాడు. .

ర్రైలు కదిలేసరికి నాలాంటీ నౌఖర్లూ (తమ ఉద్యోగపదవుల్ని చిన్నబుచ్చుతున్నానని నా స్నేహితులు నన్ను కసురుతూనే వుంటారు) విశాఖపట్నంలో సస్తున్నవాళ్ళూ, అలమండ మామిడితోటల్ని సొమ్ము చెయ్యడావికెళ్ళేవాహ్శా,. రకరకాలు మొత్తంలో. పదిమెందోమిత్రులం. పోగయ్యేం. ఒక స్నేహితుడి ఆసరంతో (వాడు రైల్వే కేటరింగ్‌ కంట్రాక్టరుు యింటరు యొక్కేం, ధర్దుక్షాసు డబ్బులు రై ల్వేవాళ్ళ మొహాన్న తగలేసి, మా విజయనగరం మ్యూవిసిపల్‌రాజకీయాలు మొదలు కొని ఆంతర్జాతీయ రాజకీయాలవరకూ, తన్నుకుంటామా అవిపించేటట్టు వాదిస్తున్నాం. మా వేషభాషలవల్ల ఫమ్మోహితుడై, ఒక బెంగాలీ టికెట్టు యిన్‌ స్పెక్టరు మాతో కలిసేడు.

ర్రైలు సింహాచలం వరకూ మహా పౌరుషంగావచ్చి, భీష్మించుకువి ఆగిపోయింది. పొలోమని ఆంతా స్రేషన్‌మాష్తరు దగ్గిరకెశ్ళేం.. జపాను విమానాలు విశాఖపట్నంలో కనిపించడంవల్ల విమానదాడి హెచ్చరిక చేసేరనీ, అది ఉపసంహరించుకొనేవరకూ రైలు ఒక అంగుళమైనా కదల డానికి అజ్ఞాపించలేననీ, స్టేషన్‌మాష్టేరు నూకు విశదపర్చేడు రైల్వే ఇంగ్లీ షులో,

కాకినాడలో జపాను విమానాలు బాంబులు రాల్చేయవి యింకో వార్త, భారతదేశంలో మొట్టమొదట మన తెలుగువాళ్ళకి యుద్ధపు డెబ్బి తగలడం విశేషమైనసంగతి. రేపటి పత్రికల్లో ఆంధ్రశ్రీలు యెవరైనా జపానుని అభినందింస్తూనో _ అన్నట్టు దేశరక్షణచట్టం ఒప్పుకోదు -_- లేక పోతే ఇండిస్తూనో ప్రకటనలు చెయ్యక తస్పదనుకున్నాం. బొందార్డు మెంటు మొట్టమొదట ఆంధ్రదేశంతో మొదలవడం, ఆంధ్రుల వీరాధిక్య తనూ అ్యగగణ్యతనూ చాటుంతుందనసీ, ఆది మనకు గర్వకారణమనీ అంటాడు మాస్నేపహితుడొకడు ॥

మధ్యాన్నం పన్నెండు దాటింది. మన రచబుతల “నరాలవాధ " కంచె ఒకమెట్టు తక్కువై నప్పటికీ, ఆకలిబాధ అపరిమితంగా హింసి

శి

ఓ స్తూంది. మా కేటరింగు మిత్రుడు, ఆరటిపళ్లూ, టీ తెప్పించేడు. బంగాళ టికెట్‌ యిన్‌ స్పెక్టరు సెకెండ్‌ క్లాసులోకి పోదాం పదండన్నాడు.

ఒంటిగంట ప్రాంతావికి రైలు కదిరి జబ్బుగా నడవడం మొద లెట్టింది. బంగాశీవాబు టీ జనిత ద్విగుణీకృ తేన్చిరేషన్‌తో క్రిప్పు రాయ బారాలగురించీ, యుద్ధంపట్ల బింగాశీల విధాయకాల గురించీ, భారతీయులు వాటివి జ్రనునరించవలసిన ఆవళ్యకత గురించీ, ఉ(ేకంతో తెగవాగుతు న్నాడు, తన చేతిలోవున్న సిగరెట్టు వృధాగా హరించిపోతున్నదికూడా కానకండా.

ఎలా అయితేనేం వాల్తేకు వచ్చేసింది. కుదేలువంచినవాడి జోనీ లాగ ర్లైలు చాలవరకూ చులకనై పోయింది.

స్టేషన్‌లో కొన్న సపోటాలు ఆవగిస్తూ: జపాను విమానాలు అంత చనువుగా విశాఖపట్నంలోకి రావడమూ, ముందున్న ముసళ్ళపండగా గురించి తీరికచేసుకొవి జట్కారొదలో ఆలోచించడం మొదలుపెక్తును. ఎవరేమనుకున్నాసరే, పీకలమీదికి రానున్న ప్రమాదంగురించి ఆలోచించ డానికి యింతవరకూ. తీరిక దొరకలేదని చెస్తన్నాను -_ కావలిస్తే మనస్పాక్షిగా.

మావాళ్ళు యింట్లో అడుగు పెడ్తూండగానే *" ఏషూయ్‌ యింత ఆలస్యంగా _ఆఫీసుకెళ్తే యేమనుకొంటారోయ్‌ 1" అన్న ప్రశ్న మెదుర్కోంది.

"రైలు బేటు' అని ముక్తసరిగా జబాబీచ్చేను,

• ఆందుకే ఒకపూట ముందుగా రావాలి,”

డఉశరుకున్నవాడితో ఊబ్పుచాలే వుగదా అన్న థె ర్వంతో నేను మరి మాటాళ్లేదు. షి చాన షి మాక్‌

ఇంక యేమాత్రమూ ఆలస్యం సహించవి ఆఫీసుభ క్రుణ్ని గాబట్టి, వేసుకున్న సూటుకూడా విష్పకండా, కుర్చీలోనుంచే గాభరాగా కొంత ఎంగిలిపడి, రై ల్లో పాడయిన క్రాపింగుని అదుపాజ్ఞల్లోవుంచి, సైకిలుమీద శరవేగంతో ఆఫీసోన్ముఖుణ్నయ్యేను.

టర్నర్‌ సత్రవునీ రీడింగ్‌రూమ్‌ నీ కురపాం మార్కెట్‌ నీ దాటి దూసుకుంటూ పోతున్నాను. సిగతెట్ట కాల్చలేదన్న పొరపాటు హఠా

$్రి

ప్రజాశ క్ష కథలు. లాలా త్తుగా జ్ఞాపకం వచ్చింది. సాయంత్రం ఐదింటివరకూ ఆఫీసులో కూర్చో వాలిగదా---అప్పటికే రెండుదాటింది.--ఒక్కం సిగరెట్టయినా తగలెయ్య కొండా పోవడం యేమంత క్షేమకరమైన విషయంకాదవి, చప్పున పైకిలు దిగి సిగరెట్టు ముట్టించి, నాస్నాగంవరకూ ధూమం వింప్పతూ ఎదురుగాలిని సాధిస్తూ పోతున్నాను. నా హేటుమీద పేబిలుఫాన్‌ మోగుతూన్న శబ్దం వినిపిస్తూంది. కుడిచేత్తో సిగరెట్టు నోటికందించి. ఎడంచేత్తో (బ్రేకు మోళాదుగాబిగించి మీదికి చూస్తున్నాను.....సిల్వర్‌ వైట్‌ రంగువి రెండు విమానాలు కవాతు నడకల్లో పోతున్నాయి. నానడకనే, _ ఏరోడ్రమ్‌లోవివి కొటోలని నామానాన నేను పోళూనేవున్నాను మీదికి చూస్తూ. ఇంకో మూడు వరు సగా ఆ శెంటినీ అనునరిన్తూ. నా నె్తిమీది కొచ్చేయి. మొదటి రెండూ హార్చరుమీద వేలాడుతున్నాయి. ఈ మూడూ పోస్టాఫీసు దాటిపోయాయి. వైరన్‌ శీతకాలంళలో శ్వానం లాగ అరుస్తూంది. మెరపులాగ అర్థ మయింది. జపానుపేను.. జపానుపేను- జపాను ప్లేన్లు ః వ ళంగా శాాగం మైర్లు సగం అరిగిపోయేబట్టు బ్రేకులు హఠాత్తుగా బిగించి ఆపి, యింకా కొంచెం నడుస్తున్న పైకిల్ని దాని ఖర్మావికి దాన్ని వొదిలిపెట్టి, విమానాలవేపు పైకిచూస్తూండడంవల్ల వెనక్కి. జారిపోయిన హేటు సవ రించుకుంటూ, యెదురుగా కనిపించిన బట్టలకొట్టులో దూరేను. యాంటీ ఏర్‌ గ్రాఫ్ట్‌ పరస పెట్టి పేల్తోంది. దిట్టలకొట్టులో నాలాగే చొరబడ్డ స్తీజ- సహజమే. యేడవడం మొదలు పెస్తేరు.. ఆభమూ శుభమూ. యెరుగని పసిపిల్లలుకూడా గోలపెడ్తున్నారు.. హార్చరుతో బాంబు లొక్కౌ-క్క-టే వేస్తున్నాయి జపాను ప్లేన్లు. మేం వున్న యిల్లు భూకంపానికిలాగ వొణుకుతూంది. పొదికాళ్ళమధ్య యిరికించి బట్టల మూటల మధ్యనక్కిన మంగళి భగవన్నామ స్మరణకి దిగేడు, గత్యం తరంబేక, నేను వీర్వాలమూలను దూరేను, శ్రీలకు వేదాంతపు పూతలతో 'రైర్యం చెప్పుతున్నాను: * చావు వచ్చేటప్పుడు మనం తప్పించుకోలేం, దానికి రుడిసిపోయి. బెంచేరుపడ్డం తెలివి తక్కువ, మొర్రోమంటూ శీ

తతతపతపతనతపగానాాలాలనానావావావాలాలాాాంాంంాంం ఒటాబందులో అరల తా 'ద్రికికే బ్రతుకుకంటపే సంతోషంతో చచ్చే చావుమేలు, కాబట్టి సర్వమూ విధికి వదిలిపెట్టి, ఇప్పుడు ర్హైర్యంగా సంతోషంగా వుండడం మంచిది, *

ఇలాంటి అమూల్యమైన ముక్కలు ఉపదేశించేను. శుకుడిముందు నుంచున్న రంభా సొందవ్యంలాశ నాఉపదేశాలన్నీ వాళ్ళముందు గవ్వకు పనికొచ్చేయికావు.

ఒకావిడ యింటికెళ్ళి పోవడానికి ఫెర్రీ దొరుకుతుందా అని అడి గింది, ఇంకోఆవిడ వాలత్తేులోవున్న తన అక్కగారింటి కెళ్ళిపోతానవి మారాం చేసింది. అలాంటి ప్రమాద సమయంలో దాక్కోక పోవడంవల్ల కలిగే ఉపద్రవాలు సోశ్రటిక్‌ మెధడ్‌లో నచ్చచెస్పేసరికి, నా పితృదేవ తలు దిగిరావలసి వచ్చింది.

మొదట కోంత్యరైర్యంగా నే వున్న షావుకారు, వీళ్ళ గాభరాచూసి పిరికిమాత్ర నమిలేడు. అతని కళ్ళల్లో నీరుకూడా తిరుగుతూంది. రెండు రోజులు క్రిందవచ్చిన కొ త్తసరమా, తనపిల్లలు బొత్తిగా పసిపిల్లలైనదీ, యిత్యాది సొంత గొడవలూ నాతో మొకపెట్టడం మొదలు పెప్రేడు..- ఆర్బేవాడితోనూ తీర్చేవాడితోనూ చెప్పుకున్నట్టు, ఆడవాళ్ళకిచ్చిన జొష ధమే యితవికీయిచ్చి కొంత స్టిమితపర్చేను....,

యాంటీఏర్‌ క్రాఫ్ట్‌ ఎడతెరిపిలేకండా పేల్తూనేవుంది. అప్పుడప్పుడు బాంబులు పడుతూనే వున్నాయి, ప్లేను హార్చరుమీద నున్నలు చుట్టు కుంటూ వ్యూహంగా తిరుగుతున్నాయి. అలా కొంతసేపు తిరిగి నము ద్రంవేపు పోయి మళ్లాతిరిగి వస్తున్నాయి. మొద్దులాగ నుంచున్న ఏరాడ కొండకూడా భయపడుతూన్నట్టు కవిపిస్తూంది.

రంగూను ఆనుభవాలు వినడంవల్ల, శబ్దిభయాన్ని తప్పించుకోవ డావికీ, చెవులు బద్దణ కాకండా కాపాడుకోవడావికీ, దూది చెవుల్లోకుక్కు కున్నాం. శద్దభయానికి నాలుకా పెదాలూ కొరుక్కోకుండా నోట్లోగుడ్డ్లలు పెట్టుకున్నాం. వేసిన బాంబులు చిన్నవి ఆ వడంవల్ల అనుకుంటాను, శబ్దం నాకంత భయంకరంగా వివిపించలేదు,

షావుకారు ఆదే పవిగా భయపడుతూంటే, కొంతవరకూ సురక్షీత మైన స్థలమవి రెండువీరువాల మధ్యనున్న కాశీలో దూరమన్నాను. నన్నాక సిగరెబ్‌తో సత్కరించి, అతను వాటిమధ్య యిరుక్కున్నాడు.

గ్‌

చలల క్యా కోసే తతత లలాలాాడా.

మామూలుచొవ్వున తిరిగి ప్లేను సముద్రం వేపుపోచేయి. ఊరిమీదికి రావడం వాటి ఉద్దేశం కాదని టోధపర్చుకొని, చవ్వున సైకిలుమీడికి లంఘించి, యింటితోవని విడిచినజాణంలాగ ఊళ్లోకి పోతున్నాను. మన జాగ్రత్తలో మనం వుండడం యెందుకన్నా మంచిదని, స్టీల్‌ హెల్‌ మెబ్‌ అనుకుని నన్ను మెషీన్‌ గన్‌ చెయ్యకండా, హేటుతీసి సై కిలుకి తగిరించేను.

నే వింటి శెశ్ళేటప్పటికీ మావాళ్ళు, యింట్లో యేక్చరచుకొన్న విరుపద్రవస్థలంలో మగ్గుతున్నారు. బతికున్న నన్నుచూసి ముందు కంగారువడి తరవాత సంతోషపడ్డారు. తాము తస్ప వూళ్లో తక్కిన వాళ్ళంతా పరలోకానికి ఎవాక్యుయేట్‌ అయుంటారనే వాళ్ళ ఆంచనా 1

ఆఫీసుకి నేను ఆలస్యంగా వెవ్లన్నానవి బాధవడ్డాయన * వెంటనే సింహాచలం వెళ్ళిపోయి. యేది దొరికితే దానిమీద యింటికెళి పోవోయ్‌. ఆఫీసూవద్దు గీఫీసూవద్దు ” అంటూ తను కారు సరంజాంలో వడ్డాడు. అడ వాళ్ల సామాన్లు పోగుచేస్తున్నారు. ఈ కుటుంబ ౫, యుద్దభయాన్ని రెండు సార్ల పైవూళ్ళకు పారిపోయి, కొంత ధైర్యం తెద్చుొని కొద్దిరోజుల కిందపే స్వగృహం చేరుకున్నవాళ్ల.

ఆయుధ సామగ్రితో ఓ డొకటి యీవేళ హోర్చరులోనికి వచ్చిందట. దాన్ని తరుముకుంటూ వచ్చిపడ్డాయి జపాను విమానాలు. తలవెంట్రుక వాని గురి తప్పిపోయింది, లేకపోతే విశాఖపట్నం యెక్కడుందో వెతి కినా దొరికేది కాదు.

హోర్చరులో ఉద్యోగాలు చేస్తున్న తమచుట్టాలు యేమైపోయేరో అని యింట్లో ఆడవాళ్ల ఏడుపులూ మొగ్రలూ పెడుతున్నారు. వీధిలోకెళ్ళి హోార్చరునుంచి వస్తూన్న కూలీలను అడిగేను, వాళ్ళసంగతి.

“ ఈళ్లన్నారా ఆఫ్లలేరా అవి అడక్కండివాబు, రకతం వరదరై పోయింది ! * అంటూ పరిగెడుతున్నాడొకడు,

విశాఖపట్నంనించి బయటపడ్డం యెలాగా అన్న ఆలోచనలో పడ్డాను. రైలు యేమన్నా వుందేమో కనుక్కుందామని, వాల్తేరు స్రేషనుకి వైకిలేసుకొని బయలుదేరేను. ప్రజ గుంపు గుంపులుగా మూటాముళ్లే వట్టుకొని వూళ్లోనుండ్షి (వహిస్తున్నారు. కొందరు కాలినడకని తలొక

6

లాలా బోంబిలు పడ్డనాడు పూరూ పోతున్నారు. శ్రమపడలేని నాబోటి ఖుషీజీవులు స్టేషనుకు పోతున్నారు, ర్రైలుంటుందన్న ఆశతో,

నాతో విజయనగరంనుండి బయ ఎదేరినజట్టంతా చ్టేషన్‌రిస్టా రెంట్‌ ముందు సమావేళమై వున్నారు. దాంబులుపడ్డ స్థలానికి చేరువగా వుంటాను గాదిట్టీ నన్ను మల్లా చూస్తామవి వాళ్ళనుకోలేదట 1 ఇంత వేగం అవతారం చాలించి విర్వాణించనని వాళ్ళకి ఖరారుచేసి చెప్పేను,

అక్కడ బంగాళీ టికెట్‌ ఇన్సెక్టరుకూడా వున్నాడు, ఏమూల నుంచి విమానాలు వచ్చివడతాయో అ ఊర్థ్వముఖుగై పాణాలు పిడి కిట పట్టుకొని వున్నాడు. ఏం చెయ్యడ మో ఆలోచించడానికికూడా ఓపిక లేకండా వున్నారు నా మిత్రులు తంజాపూవ సత్రవు వివాసులు, మాలో రైల్వే వుద్యోకి ప్లాటుఫారం మీదున్న మెబిలు కాస్సేపట్లో పోతుంది కాదిట్రి దావిమీద పోవచ్చునని అభియమిచ్చేడు. నడిచిపోయేబాధ తస్పిందిగదా అని, ఒళ్లు దాచుకునే నా మిత్రబృందమంతా సంతోషించింది, సామాను పట్టుకవస్తానవిచెప్పి యింటికి బయలు దేరేను.

బళ్లులేవు. కూలివాడికోసం వెతికేను. కొంసలు ములిగి పోతున్న స్పుదుకూడా కూలివాడు క్టుప్తేల్గిన్లేదర్జాకి ౩

అత్యావళ్యకాల్హైన క్షొద్ది బట్టలూ, షేవింగ్‌ సెట్టా, సాహిత్య ప్ప్తస్పకాలు (దాగుపడదలుచుకొం పే, నా అత్యావశ్యకాల జావీతాలోనుంచి సాహిత్యాన్ని తీసివేసుకోవడం మంచిదవి, మావాళ్ళు చెప్పవిల్లుకట్టుకొని పోదుతున్నారు చాన్నాళ్ళనుంచీ) చేతిపెపైలోకుక్కి, విశాఖపట్నాన్ని మళ్ళా చూస్తానాఅన్న దిగులుతో.మాకీక్కూడ కొద్ది ఆస్థిపాస్తులున్నాయి.- ఊరివేపు ఒక ఆభఖరుచూప్పచూసి, స్టేషనుకు చేరుకున్నాను.

నేను వచ్చేటప్పటికి మావాళ్ళు రైల్వే రిస్టారెంటులో టీ తాగుతూ పొగమబ్బుల్లో విహరిస్తున్నారు. వాళ్ళలో కలినిపో యేను.

నా పక్కనే కూచున్నతను విమానదాడి గురించి కవిక్వం అల్లు తున్నాడు:

“" హోర్చరు పిప్పీ పిప్పయిపోయిందంతీ ! మూడువందలమందికి పైగా పచ్చడ్లై వోయేరు....విమూనాలు నడుప్పకొచ్చిండెవరో. తెలుసా? జపాను ఆడవాళ్ళు | 1.... రేపీపాటికి ఊళ్ళోకి దిగిపోతాడు, రంగూన్‌లో

7

పిజాళ క్తి కథలు లాలా చెయ్యలేదూ ? ఈవేశే దిగిపోయిపుండును, ప్రజకి కొంత మైమ్‌ యిద్దా మనవి వూరుకున్నాడుగాని ”

_ ఇంతటి భావనా సామర్థ్యమున్న యాయనెవదో మహాకవైైవుంటా డని విశ్చయించుకున్నాను.

మేం బయటికొచ్చి ప్లాట్‌ఫారంమీద పచారీ చేస్తున్నాం. చెట్టు కొక పిట్టయి వచ్చేసినవాళ్ళూ, మర్నాటికి యేలాగ బ్రతికేదీ తెలియని వాహ్మా, గొప్పనారూ పేదవాళ్లూ, చంటిపిల్లలతో ముసలివాళ్ళతో, ప్లాట్‌ ఫారం కిక్కిరిసిపోయింది.

ఇళ్ళద్దులు పోయేయనీ వర్తకం పొడ్లై పోయిందనీ యింటెడు సామాను వదిలి పెళ్లుని వచ్చేననీ, కలిగినవాళ్లు మొ త్తుకుంటున్నారు, కళ్ళ విండా భయం పరాయివూళ్లో బ్రిశుకుతెరు వేమిటన్న బెంగ, దరిద్రులకి.

ఎవడి సౌఖ్యావికీయుర్ధం ? రాజ్యదాహంతో పరాక్రమిస్తూన్న దుర్దాహం వాడికొ, సంపాదించినదఎతా మూటకట్టి దాచుకున్న పిసనారి వాడికా ౩ ఈ రాపిడిలో పిండయిపోశూన్న బానిస 'ప్రజలకా? నానాటికీ పెరిగిపోతున్న సన్నులు, యేక్షణాన బాంబులుపడి చస్తామో అన్న యాతన, వికృత వదనంతో తొంగిచూస్తూన్న కరువుకొటకొలు, పైకి యెగట్రాకతూన్న దార్యద్యం ప్రజల్ని పీడించి సిప్పిచేస్తుంపే, రాక్షసి ముండాకొడుకులు జపానువాళ్ళు భోగాలతో అధికారంతో కొప్వి, కయ్యా నికి కాలుదువ్వుకుంటూ. (ప్రపంచాన్ని క్షోభపెడుతున్నారు. డబ్బుకోనం అధికారంకోనం (ప్రజల్ని పీక్కుతింటూన్నవీహ్లా, వీళ్ళ భావ దాంధపులూ ధ్వంసంకాకండా (ప్రపంచానికి పీడవదులుళుందీ ? పక్షపాతరోగంతో వున్న ఆ ముసలివాణ్ని , ఆప్పరిటిపిల్ల వి, ఆగుడ్డివాజ్డ, ఆ విండుగర్భిణిని, యీ దరి ద్రులకి, యింతభయం యింత యాతనా కలగడావికి కారణం మెవ్వడు ?

సాయంత్రం. నాలుగుదాటుకుంది. (ప్రమాదం దాటిపోయిందవి చెప్పడానికి ఏ. ఆర్‌, పి. బొకొలూదుతున్నారు. ఇకనైనా రైలు కదులు తుందేమానని చాతకపక్షుల్లాగ కూచున్నాం. రిస్టారెంటులో టీ తాగుతున్నాం.

మళ్ళా వచ్చివడ్డాయి స్లేన్లు _. బాకాధ్వానాలు, మేం రిస్టారెంటులో దూరి తలుప్పలేసుకున్నాం. ఈసారి వాల్తేరు స్టేషన్‌ మీదికే వచ్చేయి, స్టేషన్లోవున్న జనమంతా ప్రాణాలు విగబట్టుకొని కూచున్నారు. మాకు

8

పలడలనవంానాయాయలడాతాలావయాం బౌంటులు వర్డనాటీ వదిగజాల దూరంలోవున్న యాంటీ ఏర్‌క్రాస్ట్‌గన్‌ అదేపనిగా పేల్తూంది. ప్రతిగా బాంబులెయ్యక తప్పడని నిశ్చయించుకొని ప్రాణాలమీద ఆళవదలి 'పెప్టేం. విమానాలు మామీడ కాస్సేపు తిరిగి హోర్చరువేపు పోయేయి. అక్కండ పైవించి వాళ్ళు బాంబులెయ్యడం, కిందిసించి నీళ్ల తుపాకులు "పేల్చడం. మానవ ప్రకృతి యెంత చిత్రమైనదోకావీ _ నాపక్కనే రిస్టారెంటు గుమాస్తా జోవీలోని కానీతీసి మొలను దోపుతున్నాడు ॥

మళ్ళా స్టేషన్‌ మీదికొచ్చేయి. మాకు ప్రాజాలెగిరిపోతున్నాయి. ఈసారి ప్రేషనూ లోకో షెద్డూ ధ్వంసంచేస్తాడంటున్నారు. 'స్టేషన్‌లోవి తుపాకీ బాలా చురుగ్గా పేలు స్తున్నారు. శ్లేన్లు చెక్కుచెదరకండా. తీరుగు తున్నాయి. కొంచం ఓపికపట్టి పైకిల్‌మీద పోయివుంటే ప్రాణాలు దక్కి వుండేవికదాఆని నన్ను నేను విందించుకుంటున్నాను,. కళ్ళద్దాలూ రిస్టువాచీ తీసి జాగ్రత్తచేసేమ. కాళ్లు తిమిర్లైక్కుతున్నాయి. విలువుటద్దాలు వుండడం వచ్చే ప్రమాదాన్ని రెట్టిస్తాయని, ఆవి తీసెయ్యమని రిస్టారెంట్‌ దింట్రోతుని పంపేం. మేం సురక్షితంగా దాకూవి వాణ్ని వంపేం, ఎంతస్వార్థం ః వాడు వెళ్లేడో లేదో, బాబోయ్‌ అని తలపట్టుకొని వచ్చేడు, తలంట నెత్తురు కారుశూంది. కిందినుండి 'పేలుస్తూన్న తుపాకి తిన్పడంలో గురితప్పి, వీడికి తగిలింది. పంచదారవేసి తలకి కట్టుక స్రేం,

కొంత' సేపటికి విమానాలు మమ్మల్ని ప్రాణాలతో ఒడిలిపెట్టి సము రంవేపు వెబ్సపోయేయి.. ఒకాయన “ఇది సెకెండు వార్నింగ్‌, మరి కమించడ”వి రూఢిగా చెప్పేసేడు.

“* ఏమిశాంతమంతడీ । కిందనుంచి తుపాకీతో కొడుతూంశే, రవ్వం ఈయినా కోపం తెచ్చుకోక,ఒక్క- చీమనై నా చంపకండా వెళ్ళిపోయేడండీ, ప్రాణదాతండి, గాంధీ అండీ, ఏసుక్రీస్తండి 1” అని మొదలు పెళ్తేడు, తనకు తెలియకండానే జపాను వ్రచారకురైన ఒకతను. విటన్‌కి వ్యతి శేకంగా రహన్యంగా మాటాడేవాళ్ళంతా,. యీ వేళమంచీ, ధైర్యంతో వ్యతిరేకంగా మాటాడుతున్నారు. జపానుబొంబులు పడ్డంతో టే, బ్రిటిష్‌ బావుటా దేశాన్ని వొదిలి పారిపోయిందను కుంటున్నారు :

“* సుబాస్‌బోస్‌ బేడండీ జపాన్లో. ఆయనజనరల్‌ టోజోతోమాట్లాడ్‌

[2] న

ప్రజాశక్తి కథలు నా మన ప్రజల్నేమీ అనద్దవి చెప్పాడట. లేకపోతే మనం యేమబుపోయి వుందుం । ” అని అందుకున్నా డింకోయన.

ఈ విస్సహాయ జీవుల్ని చంపడానికీ చాంబులు చిల్ల షెంకుల్లాగ జపానువాడు ఖర్చు పెట్టడవి యేం తెలుస్తుంది వీళ్ళకి? జపానువాడికి భారతీయుల అభిమానం ఆవసకమవి వీళ్ళేం తెలుసు? నానాటికీ భార తీయుల సానుభూతినీ అభిమానాన్నీ పోగొట్టు కొంటూన్న బ్రిటిష్‌ ప్రభుత్వం, భారతీయులను జపాను ఆకర్షించేటట్టు చేస్తూంది. తప్పెవరిది ? బాధపడే దెవరు? కళ్లు మూసుకొనివున్న స్వార్థ సామౌజ్యశత్వ ప్రభుత్వా వీదా? బుద్ధి ఉపయోగించవి ప్రజలదా 1_ బాగుపడేవాడు మాత్రం జపాను వాడు....మిశ్రమండలి నిస్పత్తువుగా కళ్లు 'తేలవేసి చూస్తుందేం ?

ఆల్‌క్షీియర్‌. (ప్రమాదం తొలగిపోయిందని సూచించే బావా ఇచ్చేదాకా ర్రైలు కదులుతుందన్న నమ్మక మేమీటేదు. ఆలోగా విమానాలు రావనీ నమ్మకంలేదు తీరికగా మావాళ్లు రైలాకోసం వుండడమా, సింహా చలం కొలినడకను పోవడమా అన్న దానిమీద వక్తృత్వపు పోటీలోకి దిగారు. మాలో కొందరు ఏడుపుమొహిలు పెట్టడంవల్ల, ఎలాఅయికేనేం ప్రాణాలు దక్కిం౦చు కోవడాసకి శ్రమపడి ఏడుమైళ్లూ నడవద చ్చకున్నాం, రైలేదన్నా తోవలో కలిస్తే ఆపి ఎక్కిపోవచ్చువని, రై అపట్టాల పక్కగా నడకసాగించేం. లోకో షెడ్డు దాటింది. (ప్రాణాలు కుదుట పడ్డాయి.

ముండకి విడ్డ తగులాటంలాగ నాకు చేతిపెళ్లై ఒకటుంది మోతకి. మమ్మల్ని వెంబడించి ఒకడు వస్తున్నాడు. మనిషి పేదవాడిలాగవున్నాడు గాదిట్టి, వాడిచేతికి నాపె.వై అందించేను. కూరియిస్తానన్నాను. సరే నన్నాడు. మానీ మానని కడుపుకోతతో 'వాడు ఆస్పత్రినుండి పారిపోయి వస్తున్నాడు....మాతోవున్న కేటరింగ్‌ కంట్రాక్షరు " ప్రియా మిలనకో వానా" అని ప్రారంభించేడు. |

రాత్రి ఏడున్నర అచమ్యేసరికి కాళ్ళిర్చుకుంటూ సింహాచలం నచ్చేసే3. చందనయాత్రష్పుడుకన్నా ఘనంగా జనం కూడేరు స్టేషన్లో. నూలో చాలామంది మధ్యాహ్నంకూడా భోజనం చెయ్యచేదు. నాకి భయంపోయి ఆకలెక్కువై౦ది. అక్కడ తినడానికేమీబేచు. సోడా లున్నాయి. ఊరికే యిచ్చినట్టుగా సంతోషించేం. సోడాబుడ్లులో వుండడం

10

వల్ల సోడానీకుగా భావింగుకుని తాగేం. ఆకలి తీర్చుకోవడానికి యింకో బుడ్డి ఆడగేను. ఆబమిపోయేయట 'స్టేషన్లోని నీళ్ల తాగడానికి (వ్రయిత్నిం చేను. తాగకండా వుండడమే మంచిదనిపించింది. తినడావికి లేదు, తాగడావికీ లేదు. ఆఖరికి కాల్బడానికికూడా లేవు 1

ఆంత సుకుమార్లూ దర్జాపుకుషులూ మావాళ్ళు, చెట్టుకింద చష్టా మీద నడుములువాల్చేరు. నాకు బడలికను మీరిపోయిన ఆకలి. అన్ని పక్కలా తిరిగేను యేమైనా దొరుకుతుందేమోనని....ఏమిలేదు. మావాళ్లు టోళర్షుకొట్టి నిద్రపోతున్నారు. కొందరు ప్లాటుఫారంమీద వంటలుచేసు కుంటున్నారు కొందరు సంగీతం కరోరంగా పాడి తక్కిన వాళ్ళవి ఆనందపరు స్తున్నారు.

ఇద్దరెవరో నాపక్కను మాటాడుకుంటున్నారు :

“ ఇంగ్ల ండులో జర్మనీవాడిలాగే చేసేడు ఈ వేళ రాతి పదకొండు తరవాత, వెన్నెల వస్తుంది ఆప్పుడు వచ్చి వూరంతా ధ్వంసంచేస్తాడు, లేకపోతే గప్‌చుప్‌గా పేరచూట్లు వేసుకొని దిగిపోతాడు. ”

ఇంతలో విశాఖపట్నంవేపు మేఘాలు వేసి మెరుస్తూందు.

• అదుగో పర్‌ లైట్లు వేస్తున్నాడు. చూడండి, నేను చెప్పలే దండీ, యీవేళ తప్పదండీ 1 -

మా ఇంద్రియాలన్నీ చెడిపోయేయి. 'వ్రతీ చప్పుడూ బాంబులాగో యాంటీ ఏర్‌'క్రాస్ట్‌లాగో వినిపిస్తూంది, సాయంత్రం వూళ్ళో యెగిరిన వతి గెద్దా కాకీ విమానాల్లాగే కవిపించేవి. ఇస్పుడు గాలికూడా విమాన శబ్దంలాగే వివిపిస్తూంది.

మెయిలు వస్తున్నట్టు గంటవాయించేరు. బుద్ధిమంతులం కొందరం వెళ్లి ఎలాగ్రైనా ఆపవలసిందవి స్టేషను మాష్టర్ని కోరేం,. ససేమిరా అన్నాడు. తనకా అధికారం లేదన్నాడు. నలుగురూ నాలుగక్షీ-తాలు వాడి నె త్తివివేసి బయటికొచ్చి కూలబిడ్డాం.

పక్కనే కూచున్న శాస్త్ర్రలుగారు నాసంగతి దర్యాష్పచేస్తున్నాడు. నా వూరూ, కులం, యింటిపేరు, తండ్రిపేరూ, పెళ్లుయిందీ లేవిదీ మొద లైనవి తలవాచేటట్లు అడుగుతున్నాడు కర్మందాలక మావాళ్ళనుకొందర్ని ఆయన యెరుగును. వాళ్లయోగకేమాలు భోగట్టాచేసేడు, తరవాత యీ

$|

యుద్ధమూ దీని పుట్టు పూర్వోత్తరాలు అడిగేడు. మొహమోటం కొడ్డీ చెప్పేను యుగాంతం సమీపిస్తూందవి ఆయనేదో లెక్కలు వెయ్యడం ప్రారంభించేడు. ఈ బాధ పడలేక, యిష్పృుడేవస్తానవి చెప్పి, యింకో దగ్గిరికి పోయి కూచున్నామ.

పన్నెండయింతరవాత పాసింజరు వస్తున్నట్టు గంట కొస్టేరు, ఆతి ప్రయత్నంమీద మా వాళ్ళని బ్రతిమాలి, బెదరించి మేలు కొల్చేను. మెయిలు ఆసనందుకు జుల్మానాగా యెవ్వరిమీ టిక్కెట్లుకొనలేదు. పుష్పక రధంలాగ బండి ప్రజనందర్నీ భరించింది. రైలు పొట్ట పగిరల్బే టట్టు వున్నారు జనం, నేను చాలామందితోబాటు మెట్లమీద కశేబరాన్ని విలబెట్ట వలసి వచ్చింది,

విజయనగరంవచ్చేసేం. జట్కాలు నిండుకున్నాయి. అంతకష్టమూ పడ్డవాళ్ళం, యింతమాత్రావికే కందిపోమవి నడుచుకొంటూ బయలుదేరేం, పెద్ద చెరువదోమల తెరల్లోంచి బయటపడి, రాత్రి రెండుగంటలు దాటడం వల్ల యింట్లో యేమీ తినడావికి వుండదవి బజారుకు బయలుదేరేం. ఒక్కం టీ స్టాలమాక్రంవుంది. ఆందులోవున్న సామాను, తింటే వాంతి అవుతా నని బెదరిస్తూంది. ఆంతే ప్రాస్తమనుకొవి యింటీదారి వస్తుం,

ఊరంతా మేబుకొనేవుంది. ఎక్కడచూననా బాంబులనంగతులే మాటాడుకుంటున్నారు. బళ్ళమీదా సైకిళ్ళమీదా కార్డమీదా ప్రజలు పస్తూనే వున్నారు. తాను తస్పించుక వచ్చేనన్నమా'పేగావి, ఒకరిలోనూ దేశం జపానువాడిపరం ఆపుతుందన్న చింకేలేదు. దేశం తనదై తేకదూ? పోతే బ్రిటిష్‌వాడి సొమ్ము పోతుంది! తనకేం! వాడి కొవ్వు ఆణగనీ 11 జపొను దాడికి ప్రజాహృదయాన్ని యిలాగ తర్భీదు యిచ్చిన బ్రిటిష్‌ వారిని యెంత అభినందించినా తవివితీరదు £

జైన బుద్ధ గాంధీ తత్వాలు పాతుకుని నిర్వీర్యమైపోయిన యూ దేశంలో, యెవడైైనావచ్చి యేమైనా చెయ్యగలుగుతాడు.. దేశంలో ఆసహాయశత సమృద్ధిగావుంది,. సరాయివ్రభుశ్వం మరీ చవటలుగా చేసింది మనల్ని. కంఠంమీదికి క త్తివచ్చినప్పటికీ దేశీయలతో రాజీవడక, శృత్తయినా పట్టుకోవడావికి వీల్లేని నిరాయుధుల్నిచేసింది. దూరదృష్టీ

[2

లాలాాాలాలాాసాాాటాట బాంబులు పడ్డనాడు అభిమానమూ వున్న వ్రభుత్వమేనాయిది ₹ ఇది వ్రజాషేమంకోరే ప్రభుత్వమేనా ?

ఇల్లు చేరేసరికి నాకోసం అంతవరకూ గాభరాసడి, అప్పుడే మావాళ్లు నిద్రపోతున్నారు. పవిమవిషి తలుపుతీస్తే లోపలికెళ్ళేను. వాళ్ళవి లేపడ మెందుకవి బయటపున్న మంచం వాల్చుకుని పడుకున్నాను.

ఆకలి. కొళ్ళపీకుచలి, వత్తుకుంటున్న మంచం, దోమలు, వపీటన్ని టివీ మీరీ సగం నిద్రపట్టింది. కలలు, కలల్లో విమానాబే, బాంబులే। మాయిరును పొరగు యిళ్ళవాళ్ళంతా మేలుకొని వుండడంవల్ల, వాళ్ళు చేస్తున్న ప్రతి చప్పుడూ బాంబుల చవ్వుడులాగే వినిపిస్తూంది. ఇంతే పటికన్నా యిష్పుకు నాభయం ఎక్కువైంది. నాలోవున్న భయంకన్నా, ప్రజల పిరికితనంచూసి, వాళ్ళలాగ నేనూ పిరికినై హడిలిపోతున్నాను

మావాద్ళు ఒకొక్కళ్లే వచ్చి నన్ను చూసి వెళ్తున్నారు. విద్ర మైకంలోకూడా వాళ్ళ్గమాటలు కొద్ది కొద్దిగా వినిపిస్తున్నాయి...

తెల్లారేక కాలకృత్యాలు తీర్చుకుని బయటికెళ్ళటోతుండగా, విశాల పట్నంలో ఉద్యోగంచేస్తూన్న 'స్నేహితుడొకతను వచ్చేడు. నేను పరిస్థితు లన్నీ చెప్పేను. తను ఆవేశే ఉద్యోగంలో చేరవలసివుందన్నాడు. పదిరోజులకిందపే తన్ను థాయం చేసేరన్నాడు. నా సలహా అడిగేడు. ఏం చెవ్పడం?

“*వందలూ వేలూ తెచ్చుకునే ఉద్యోగులు వుంపే వుంటారక్కడ. (ప్రమాద సమయాల్లో వాళ్ళకి కార్లూ సకల సదుపాయాలూ వుంటాయి. ఏవి వున్నాలేకపోయినా. రెండువందల రూపాయల సొఖిరీచేస్తూ చచ్చి పోయేనన్న తృ ప్రిఆయినా వుంటుంది. నావీ. ఏ. డిగ్రీ, విండుజీవితమూ ముప్పైఐదు రూపాయలేనా విలువ? ఇక యేమన్నా ప్రమాదమొ స్తే అవి మౌత్రం నిలుస్తాయా ? బతికి బాగుంటే, తాబేలు పరుగులతో ఏల్తై ఐదు రూపాయలవరకూ పెరిగిపోయి రిశైరవుతాను. ” "

నేను ఏమీ చెవ్చలేక ఆతన్నే నిశ్చయించుకోమన్నాను.

అక్కడి! వెళ్లక మాడిపోయేకన్నా, వెళ్ళి చావడమే మేలన్నాడు.

“ ట్రితికుంటే కలుసుకుందాం, బ్రదర్‌ ” ఆంటూ ఆతను దీనంగా వెళ్ళిపోయేడు. -

న క్ర .

క్‌ ఆశి ( గానే శం 0 రు, లట --పీసా లక్ష్మణరావు ఆ బాలప్రాయం లోభాలోభా లేమి గుర్తిస్తుంది ? కష్టసుఖాలు, కాలమహిమ, ఆ చిన్నతనంలో వూహించి అర్థంచేసుకోవడం సాధ్యమా ? ఎవరైనా లంగా కట్టుకొని తన కంటబడితే-- తన కది కావాలవి తల్లివి వేధిస్తుంది. యెవరైనా రవిక తొడుక్కొావి తన కంటబిడితే _ ఆదీ తనకు కావాలంటుంది. పాపం: తన కోరికలు తీరుతాయో, శతీరవో, ఆ పిల్ల కేం తెలుసు 1 అంచేతనే _ * అమ్మా పండుగైైనా దగ్గికకొచ్చిందికావి _ పరికిణీ కుట్టించావుకావు దూ ? ” ఆంది సూరి అంబలి తింటున్న రామితో, మరిలేరు. ఒకగాని ఒకదిడ్త సూరి. నోటిది _ చేతివి _ యెంగిలన కుండా _ తనకు లేదనుకోకుండా _ పెట్టి పెంచింది. ఆ బిడ్డ బ్రకకడ మే తను ద్రితకడ౦. అఆ విడ్డ చికునవ్వుతో నట్టింట తిరగడ మే తనికానందం. ఆలాంటప్పుడు ఆ పిల్ల కోరికలు తానెందుకు తీర్చదు ? దినమంతా దుమ్ములు గుండ చేసుకుంపేనేగావి _ మూడణాల డబ్బులు యివ్వరు అదీ _ ఒకనాముండి, యింకోనాడు లేకపోవడం. రోజుకి ముప్పూట మూడురెళ్ళు, ఆరు కంచాలు లేవాలి, అందు కామె సంపాదించే మూడణాలు ఆ తల్లి రెండు జీవనాలకు చాలుతుందా ? అంత దాకా యెందుకు ? ఆ డబ్బుల్తో వాళ్ళకు దినమూ వరి అన్నము సాధ్య మౌొతుందా ! అలాంటన్నుడు ఆమెను విందించటం నీత్తైనపనా !.... అవునా ? అందుకనే నలుగురి బిడ్డల్లాగా తవ బిడ్డను కూడా ముస్తాబుచేసి కన్నులపండువగా చూడలేకపోతున్నానే అన్న దుఃఖం, కపవీసం పరికిణీ అన్నా కొని 'పిల్ల కోరికను తీర్చలేకపోయానే అనే నిస్సహాయత, సొక్కి సోగదేరిన ఆమె ముఖంలో కనదిడుళున్నాయి. క! న! న! న! “* ఏం చెయ్యమన్నావ్‌ చెప్పు, తల్లీ 1 చిల్లోయిన గవ్వైనా చేతిలో మిగల్లంలేదు. వుంపే....” అంటూ కంట బొట బొట కన్నీరు కారుస్తుంది. శన కోరిక తన తల్లి కెంతో కష్టం కలిగించిందని (గ్రహిఎచికాదు- ఆమె

లలా కంటో9లు డిపో కలిపీ కలుపుకున్న అందిలి కలపకపోవడంవల్ల తనకుమల్లై అమ్మకూడా యేడ్వడం చూసి ఆ పిల్లకు మళ్ళీ ఆసంగతి యె త్తబుద్ధికాలే. అయినా, యింకా తనలో నుండి బయటికి వుబుకుతున్న కోరికను చెప్పడం మానలే ః తల్లి దాపునజేరి “ పోనీ అమ్మా 1-- రేపు పండుగనాడు వొరిబువ్వ్వైనా వండుకుందామా ౪” అంది సూరి తల్లి తల విమురుకూ.

ఇదీ ఆమెకు కష్టసాథ్యమే కాని _ పరికిణీకోరికంత వల్లమాలిన పనికాదు. నా దృష్టిలో ఆది, బంగారం కొవాలవి ముందు కోరుతూ చివరకు, యినుషముక్క-న్హైనా యిమ్మని అడుక్కోవడమే. ఆమెకూడా బహుశా యీ అంతరువును, ఆమె అల్బసంతోషాన్ని తహించే వుంటుది. ఇఎదుకు ఆమె ముఖంలో కనబడుకున్న ఆశ్చర్యము _ ఆమె "పెదవులమీద కనబడుతున్న చిన్ని చిరునవ్వు - సాక్ష్యం, తల్లి వైఖరి చూ స్తే ఆ పిల్లకు ఆనుమావించటమో - అంగీీశరించటమో అర్థం కాలేదు. కాబక్తే

• ఏమమ్మా! వొరిబువ్వకాడా వొండుకోమా ?” ఆంది నిరాశతో తలడశిపుతూ.

తన బిడ్డ అనుమానం, నిరాశ, ఆమె (గ్రహించింది. ఇక యెంత మాత్రం ఆలళ్యంకూడదు. కనీసం ఆ మాటకైై నా సంతృ ప్తికరమైన సమా ధాన మివ్వకపోతే. ఆ బిడ్డ పొందే దఃథాన్ని ఆమె సహించలేదు, కముకనే * వొండుకుంవాం తల్లీ 1....వొడుంకుందాంగా [” ఆంది రామి, కూశురి ముఖంమీద ముఖంవుంచి.

ఆసమయంలో నూరి ముఖంలోవున్న కంతి, సూర్యుడి మొగంలో కూడా నేచూసి వుండను, ఆకత్షణంలో ఆపిల్ల పొందిన ఆనందం హిబ్లరు తాననుకున్న (ప్రపంచాధిపత్యాన్ని ఆరచేక పట్టగలిగిన్నాడై నా పొందగలడనే నమ్మకం నాకులేదు.

రామి చెబ్యు కడుక్కొని, ముంతలో చెయ్యి పెట్టింది. మూడే మూడణాలున్నాయి, ఇంటి అద్దెస పోగుచేస్తున్న బాపతు,

“ అమ్మా: సూరి మోరుమారకట్టు యెరుగుదువా ?”

“ఆలో

“ అక్కడే _ డిపోయన్నాయి. ఈ మూడడాలొట్టుకెర్లి సేయ బియ్యం వొట్టుపరా. జాగర్తసుమ్మా ! -తొక్షేత్తారు దేగెల్లి పోరా,

15

ప్రజాళ్తీ కథలు తత సాయింత్రం నేను పవితోనుంచి రాజోయేళలికే తెచ్చి యేరేనుంచాలి. ఆల”

“ చానా దూరమమ్మా !”

“ ఏంచేత్తాం చెప్పమ్మా! యిక్కదేమో పిరుం. దియంనేదగా 1 అప్పలమ్మ కూతుర్ని తోడుతీసుకెల్లు. ”

న! న! ఖీ ఖ్‌

సండుగనారై నా వరిబువ్వ వండుకుతినాలని బులిసిపోయేది ఒక్క సూరి మాత్రమే కాదు. అన్నావికి మొగంవాసి _ ఆంబలి, ఆకు ఆలమ తిని బ్రతికేది ఒక్క రామి కుటుంబం చూత్రమే కాదు.

అద్బి! ఏం జనం. ఇసుకపో స్తే రాలటంలేదు. సాయంత్రం నాలుగింటికి డిపో తెరుస్తారో లేదో, రెండింటికే ఎక్కడలేని జనం డిపోను చుట్టుముప్టేశారు.

డిపో యింకో అయిమ విముషాలకు తెరుస్తారనగా _ పోలీసులు తయారయ్యారు, దుడ్డుకర్రలో. డిపోకు యాభై గజాల దూరంవరకు, మనిషి ఆనేవాడుండకుండా తరిమేరు కర్రలు తిప్పుకుంటూ. జడిపిస్తూ. సహరా యివన్వటం మొదలు పెట్టారు.

షాహుకారుగారు డిపో తెరచి _ ఒక్కొాక్కడద్నే. పిలచి రెండు శేర్ణకు మించకుండా యిచ్చి, పోలీసులతో మెడపట్టించి నెట్టిస్తున్నారు తొందరగా పొమ్మని. అరగంైంది. ఆ గుంపులో ఆరవైయో వంతైనా తగ్గలేదు, గుంపులో గుణగుణారవము బయలుదేరింది. ఆలస్యావ్ని సహించలేక ఒకాయన * ఏమండో సామీ! ఒక మనవి. ఆరుగంటలకల్లా మల్లీ మూసె శ్రారుగందా, డిపోలు! ఇలా యిత్తే యెస్పుడుకాతారు,దొరా ఈ జనమంతా?” అన్నాడు గ్రైర్యంచేసి,. వెంటనే - * ఏడ్చావు లేవోయ్‌ 1....అందినకాడికే అఆందుత్తైో అన్నాడొక రక్షకభటుడు. “* ఆందినవాడికే అందితే మిగిల్నోళ్ళంతానో బాబూ?” అన్నాడొక ముసలి. “ తూర్చుకితిరిగి దణ్ణం పెట్టండి ఈ రెండు గంటల అమ్మకావికే, మీరంతా చస్తున్నారవి, ఇల్లు గుల్ల చేసి పెడుతున్నాం. ఇంకా ఎవడి తాత సొమ్ముతేను?” అన్నాడు షాహుకారు ముఖం చిట్లిస్తూ. ఆ నష్టపోతున్న సొమ్ము ఆషాహుకొరు ఘటానిదికొదని; పైగా డిపోలు పేరుచెవ్చి కరువు పన్నాకటి ప్రజలమీద ఐిజాయించి, కట్టలకు కట్టలతో పెట్టు వింపుకుంటు

16

అననన ంంనండాంలాలాలాలానాంలాా శంటాలు' 24 న్నారనీ, పావమా మునలివాడికేమి తెలుసు ? నిజమే ననుకున్నాడు. ఆ దగుల్బాజీమాటలు,.

శ వ వ వ

“ ఆరై పోయింది డిపోలు మూసేద్దామా? ” అన్నాడు షాహుకారు పోలీసులతో. ““నైతో, హింకా హెందుక్‌ మారాజ్‌ 6రమే దర్తాహై” అన్నాడు ఎర్రటోపీ పెట్టుకొని కర్రచేత సట్టుకున్నాయన, అనడమే తరు వోయి తలుప్పలు మూసుక పోయాయి. ఇంకా యెక్కడి మూక అక్కడే వుండిపోయింది, యెవరికీ అందినట్లు కనపడదు. ఈ జనమంతా యేమై పోను? “ తెల్లవారితే సంక్రాంతి. పరమాన్నం కాకపోతే మానెవరి అన్నమైనా వండుకు తినేందుకు వాళ్లు నోచుకోలేదా? "పేదలకు బియ్యము చవకగా సరఫరా చేస్తున్నామనే పేకుకేనా, ఈ డిపోలు?” అవి అడగ బోయిన యువకుని వంక తీక్షంగా చూస్తూ తాళాలు వేసుకున్నాడు షాహు కారు. ప్రజల్లో ఆలజడి బయలు దేరింది.

• ఏమండీ షాహుకారుగోరూ, మూనుకెల్ళిపోతే.... మా మాళకే టండి? * అన్నాడొక ధ్రైర్యంచేసిన మనిషి ముందుకొచ్చి, “' మాటా--- నీబ్లోమూపే మూసేసిన తరువాత ఇక్కడ మీరు నల్లమేకను బలేసినా-, లాభంలేదు.” ఆనీ షాహుకారు జారుకోటోతున్నాడు. కాని---ప్రజలు చుట్టుము ప్టేశారు.

“ షాహుకారుగోరూ-కనికారించండిదాదూ: పండగనాడై నా పశ్చైడు కూడు తివిపించండిబాబూ, ఇంటిల్లిపాదీ మిమల్ని తలుచుకుంటాంబాబూ[”ో

“* ఒక్క శేరు బియ్యం.”

్‌ ఆర్జశేరు ఆ

“ గిధెడు గింజలు”

ఆ ప్రార్థనలతో ఫలితమేమీ కలుగరేదు. అనంతకోటి జీవాల్లో సూరి ఒక కూనప్రాణి. కొమ్ములు తిరిగిన కోడి రామమూర్తిలాంటివాళ్షకే కొరకరాని కొయ్య ఆయిపోయింది డిపోంఅలాంటప్పుడు సూరిమాొట....

షాహుకారును మాత్రం వొదలలేదు వాళ్ళు, కాళ్లూ వేళ్ళూ పట్టుక

[8 17

క కిథలు తనునా ద్రితిమలాడుతున్నారు. అవి వినేటంత బుద్ధిహీనుడా అతమః.....పోలీసు లకు సై గచేళాడు. ఇక ఆపురుషపుంగవులు వూనుకున్నారు పుణ్యకార్యావికి.

బలంకొద్దీ పూవి బాదటము మొదలుపెట్టారు. 'పెడతామంపే_.- ఆక; కొడతామంపే-భయం. గుంపు సముద్ర తరంగాల్లాగ, బారులు బారులుగా_చిందర వందరగా, పరుగిడిపో మొదలుపెట్టింది. కొందరు చీలి, తూలిపోయారు; కొందరు నలిగిపోయారు; కొందరు పడిపోయారు, ఈ తొక్కిగీలో_ఈ తోపులాటలో. ఈ గుంజులాటలో, గింజలకొచ్చిన సూరి ఎక్కడ?

న! న! జ! వ

గడపలో కాలుపెట్టగానే గుండెలుదడదడలాడినై రామికి, దర్వాజా దాప్పకొచ్చినా, సూరిజాడ కనుపించలేదు; చప్పుడువివిపించలేదు. దర్వాజా రెండు చేతుల్లో పట్టుకొని లోనికి చూస్తూ, "అమ్మా సూరీఃంనూరీంసూరీ;* అని యెలుగెత్తి పిలిచింది. చుట్టుప్రక్కల్నుంచి, "ఎంటి రామీ? ఏంటే?” అని అడిగే ప్రశ్నలు తప్పితే తన పిలుపుకు సమాధానంరాబేదు. (బయటి కొచ్చి బిత్తరి చూపులతో -*మా సూరేదీ? మాసూరి?ొ ఈసారి తన పిలుపు సమాధానాన్ని సంపాదించుకొచ్చింది,

• ఇంకా రానేదూ! ఇందాక మాతో డిపోలదగ్గిరికి బీయ్యానికొ చ్చింది. పోలీసులు కొడుతుం పే.యవలు మట్టుకు ఆల్లే పారిపొచ్చాం.”

ఈ మాటలకామె కళ్లు లైసప్లగమ్మాయి. ముఖ౧ంనిండా ముచ్చెమ టలుపోళాయి. ఇంచాక దారిళో *చొవరో డిపోదగ్గర చచ్చిపోయారంట” అని విన్నమాటలు చెవుల్లో మార్యుమోగుతున్నాయి.

సరుగెకుతుంది. ఒక పే పరుగు. * ఎక్కడికే రామీః అలా పరు గెడుతున్నావ్‌ః యెక్కడికే? *” అని ఆవీధిలో చాలామంది అడిగారు. ఆమాటల్లోని కడగొట్టు శద్దిమైనా ఆమె చెవులలోకి రాలేకపోయింది. ఎక్క-డిరా పరగు? ఆమెశ్రేం తెలుస్తుః

అక్కడండిపోదగ్గరంపోలీసులు గుమిగూడి వున్నారు. జల్తారు టోపీలవాన్ళ, గుడ్డిలాంతరొకటి పెట్టుకొవి, యేమిటేమిటో గీకుతున్నారు.

18

(వలల తతర తంట సయ టు ఆఆ మధ్యమధ్య చిరునవ్వులు పెదవులమీద చిందులాడిస్తున్నారు. హఠాత్తుగా రామి వాళ్ళకు కనుపించింది. * ఎవరు నువ్వుః ళా ఆ ప్రశ్నకు సమాధాన మివ్వడంకాదు ఆమె చేనిన పని, “ అమ్మాః సూరీః నూరీ। ” ఆని యెలు గెదత్తి పిలుస్తుంది. మళ్ళీ, “ యెవరు నువ్వుః” అని ప్రర్నించారు ఆఫీస రులు, ఈసారికూడా ఆమె జవాబు యివ్వలేదు.

కొవీంఅక్క-డేమిటది: 'యాల్లై గజాల దూరంలో, తెల్లగుడ్త ముసు గేసివుంది! ఆమెగుండె ఒక్క కణం ఆగిపోయింది. అక్కడికే, అ్రు తతో పరుగెత్తి పోయింది. వణకుతున్న ఆమె. చేతులతో ఆ గుడ్డను కొంచెం తొలగించింది. +

ఎవరది? అన్ని కోరికల్ని ఉపసంహరించుకోని, చివరకు * వొరి దువ్వయినా నొండుకోమా ఆమ్మా। "” అని అడిగిన నూరి........ ....

చా దరోాళలాాా [0

ఫొరుగింటబ్బాయి --మానేవల్లి తాతాచార్య దెకి వదలగానే కేరింతలు కొడుతూ పిల్లలంతా బయటికి వురి కారు. బుల్లెయ్య పలకా పృస్తకాలు చంకలో పెట్టి, రెండవచేతితో జారి పోతున్న లాగు ఎగదీసుకొంటూ, ఇంటిత్రోవ పట్టాడు. వాళ్ళ పొరుగింటి అబ్బాయి శేషు బుళ్లేయ్యకు కొంచెం వెనుక నడుస్తున్నాడు. బుల్లెయ్యకు శేషు నంగతేమీ నచ్చలేదు.

“ అబ్బే వాడెప్పుడూ అంతే. ఎవ్వడితోనూ కలిసిరాడు. ఒంటిపిల్లి రాకాసిగాడు. (వ్రతిదాంట్లోనూ పేచీపెడుతుంటాడు. కలుప్పగోరుతనం లేనే లేదు. మొన్నటికి మొన్న గోటీవిళ్ళ ఆడుతుంచే, పేచీపెట్టి ఆటఅంకా పాడుచేశాడు. తానే ముందు ఆడతానంటాడు. అందరినీ ఆటకు సిలుదుకు వచ్చిన నేను పోయాను-_ వాడేముందు ఆడాలట, చివరికి ఆటసాగకుండా ఆంతా పొడుచేశాడుగా 1.... పేచీకోరు ।”

బుళ్లైయ్య, శేష మూడురోజులబట్టి మాట్లాడుకోవడంలేదు. ఆంతకు ముందు కూడా యేమంత ఎక్కువస్నేహంగా వుండేవారుకారు. ఎప్పుడూ కీచులాడుకుంటూనే వుండేవారు ఇంతకూ ఇద్దరూ యిరుగు పొరుగువారే

బుల్లెయ్య ఇలా ఆలోచించుకుంటూ నడుస్తున్నాడు. కరణంగారి ఇంటిముందు కుక్కవిషయము మరచేపోయాడు. కుక్క మొరుగుతూ దిల్లెయ్యమీదికి ఉరికింది.

“ అమ్మో!” అవి కేక వేశాడు దిల్గెయ్య. చేతిలో పలక, పుస్తకాలు క్రీందపడిపోయినై. కుక్క ఆతని చొక్కాపట్టి లాగుచున్నది. భయంతో ఏమీచేయలేక గట్టిగా ఏడుస్తున్నాడు.

శేషు, బుళల్లెయ్యకేకవిని ముందుకు చూచాడు_పాపం ః బుల్లెయ్యను కుక్క కరిచేన్తుందేమా 11_ బుల్లై య్యతనరో పోట్లాడినసంగతి జ్ఞాపకానికి రానేలేదు, శేషకి, ముందుకు పరుగెత్తాడు. తన 'పలక తీనుకొబీ కుక్కు వీపుమీద రెండు మూడుసార్లు కొట్టాడు. కుక్క పారిపోయింది. పలక మాత్రం పగిలిపోయింది,

లాలా... పొపగింటబ్బాయి

బుల్లైయ్య వెక్కి. వెక్కి యేడు స్తున్నాడు, భయంచేత దడప్పట్రి మాట్లాడలేకుండా ఉన్నాడు. శేషు తన పగిలిపోయిన పలక, బుల్లెయ్య పుస్తకాలు, తానే పట్టుకొవి బుల్లెయ్యను మెల్లగా నడిపించుకుంటూ తీసుకు వెళ్ళి వాళ్ళ యింటికాడ దిగవిడిచాడు.

బుల్లెయ్య తల్లి. * ఏమి నాయనా ః ఏమినాయనా ।” అని గాభరా సడుతూ బయిటికి వచ్చింది. బుల్లేయ్య యేమీ చెప్పలేకుండా వెక్కి. వెక్కి యేడుస్తున్నాడు.

“మతశే, బడినుంచి వస్తుంటే కరణంగారి కుక్క మీ అబ్బాయిని కరువవచ్చింది. నేనేం దాన్ని పలకతో కొట్టి మీ అబ్బాయిని తీసుకు వచ్చాను * అని శేషము దుల్లెయ్య తల్లితో చెప్పుతూ బుల్లేయ్య పున్తకాలు ఆమె చేతికి యిచ్చి. తన పగిలిపోయిన పలక తీసుకొని వెళ్ళిపోయాడు.

మిల్లెయ్య ఇంకా వెక్కి వెక్కి. ఏడుస్తూనే ఉన్నాడు, తల్లి అతనివి లోపలికి తీసుకుపోతూ, “ చూచావా బాబూ ఇద్దరినీ జతగా బడికి వెళ్ళ మంటే నువ్వు వినవు. వాడితో ఎప్పుడూ కీచులాడుతుంటావు. నీకోసం వాడు పలకకూడా పగలకొట్టుకున్నాడు పాపం: వాడి అమ్మా .__ నాన్నా కొడతారేమో * అన్నది.

బుల్లెయ్యకు ఆ సాయంత్రం కల్పిగినదడవల్ల ఆర్మాతి అన్నంకూడా తినదుద్ధి కాలేదు. వాళ్ళ అమ్మ పోరుమీద కొద్దిగా తిన్నాడు. చదువుకోను బుద్ధిపుట్టుక పడుకున్నాడు. విద్ర కూడారాలేదు. బుల్లెయ్య చిట్టిబుర్ర తీవ్రంగా పనిచేయ సాగింది.

“*...శేషకి నేనంటే నిజంగా కిట్టదా ?.... అలాగయితే. యివాళ కుక్క నామీద పడితే, తా నెందుకు ఆదుర్దాతో పరుగెత్తుకువచ్చి దాన్ని తోలేసాడు ? తన సలకకూడా పగలగ్గొల్టు కున్నాడే-నాా.కోసం : అబ్బే, నా మీద వాడికి ద్వేషంలేదు....అయిశే, మరి వాతో ఏందుకు హౌలినిరాడు? ప్రతీదానికీ యెందుకు 'పేదీపెడుళుంటాడు?....” ఆ కారణర ౧ ఏమిటో

రేపు కేల్చుకోవాలని అతనికి పట్టుదల కల్గింది, వ ళ్ళి ఇ కం ః

మర్నాడు రోజూకన్నా ముందులేచి ఐడికి తయారయ్యాడు. గది

గదా శేషుయింటికివెగ్గి అతడ్ని" కూడా బిడికిపిలిచాడు, ఇద్దరూ కలిసి 4!

ప౦జాశక్తి కథలు లాలా వెసృతుండగా-_ శేషా, మనిద్దరం జతగా వుందాంవేం?” అన్నాడు బుల్లెయ్య,

“ నువ్వేగదటరా నన్ను యెందులోనూ కలవవియ్యవు * అన్నాడు శేషు.

• శేషూ, విన్నెప్పుడ్తైనా కొట్టానా, తిట్టానా, చెప్పు? ”

“* అదికాదోయ్‌; అన్నిటిలో నువ్వేముందు అంటావు. దేవిలోనూ నన్ను వెనక్కుతో పేస్తూంటావు. ఇక నే నెట్లా నీతో కలిసేదద్బా” అవి భీమ జవాబిచ్చాడు,

బుల్ల య్యకి ఇప్పుడు వాళ్ళిద్దరికి కలవక పోవటావికి కారణం తెలిసింది. తనలోసం అర్ధమయింది. అన్నింటిలోనూ తన పెత్తనం ఆందరిమీడా చూపింయకోవాలనుకుంటాడు, ఆడే వారిద్దరినీ కలవ నిన్వటంలేదు.

“* ఇకనుంచి నేనెన్సుడూ ఆలా చెయ్యను. ఇద్దరం జతగా వుందాము యేం, శేషా ? ” అన్నాడు బుల్లైయ్య,

శేషు అంగీకరించేడు.

ఆ నాటినుంచీ యిద్దరూ ప్రాణస్నేహంతో వుంటున్నారు. ఇన్నుడు కరణంగారి కుక్క వారిద్దరూ కలిసిపోవటంచూచి దూరంనుండి మొరగ టమేకావి, దగ్గరకురాదు.

అంరంంథయ్లూలా క్‌ి

కాన్సరెన్పు ప్రయాణం ్బి నూ --కొసరాజు శేషయ్య ఆంది తెలకెలవారే సమయం, చుక్కలు మిలమిలలుతగ్గి వెలవెల పోతున్నాయి... పక్షులు కలకలమంటూ నలుదిక్కులా పరువులెడు శూన్నాయి. కోడి కొక్కురో _ కో ఆంది. లేదూడ అందా అవి పిలచింది. లీల విద్రనుండి ఆప్పుడే లేచింది. నిద్రలో చెదరిన గిరజాలు ముంగురులులాగా ముఖముమీద పడుశున్నాయి. ఫ్రాకుగుండీ వూడి, భుజాలక్రిందికి జారింది. కండ్లు నలుపుకుంటూ ఆమె అటూ ముటూ చూచింది. ప్రక్క మంచముమీద తమ్ముడు విజయం యింకా విద్రలో వున్నాడు, ఆ చూపులు యింకా మెవరికొరకో వెతకుతూన్నట్టున్నాయి, త్వరత్వరగా యిల్లూ వాక్షీలి కలియతిరిగింది. ఇంట్లో ఆమ్మ లలితమ్మ మజ్జిగ చేస్తోంది. లీల నెమ్మదిగా తల్లి దగ్గరకుపోయి, * అమ్మా అన్న యేడమ్మా "* ఆంది. లలితమ్మ మజ్జిగచేయడం అవలేదు, ఆమె చేతులమధ్య కవ్వం గిరగిరా తిరుగుతోంది. కుండలోని మజ్జి చల్‌చలా యెగురుతున్నాయి. ఆమె హృదయంలో యేదో ఆలవికాని బాధ పడుతూన్నట్టు ఆముఖములో విదితమవుతూంది. బీడ్డవై పు తిరిగిచూచి యేమో చెప్పబోయి, వెంటనే సర్దుకుంది. ఒక్కంక్ష్‌ణం ఆగి (పేమ వుట్టివడే స్వరంతో “ అద్చే. అదే మిటీ, ఆ గికజాలు ముఖముమీదికి పడుతున్నాయి. ప్రాకు సరిగా సర్దుకుని పిమ్నుపెట్టుకో, ఇంకా చిన్నపిల్ల వేనా. ఆద్బాయినికూడా లేపి ముఖాలు కడుక్కోండి. అన్నం పెడతాను ” అంది. లీలకు కావలసిన సమాధానం అదికాదు. ఆమె షూటిగా తల్లి ముఖములోకి చూచింది. అక్కడ నిరుక్సాహం౦, విరాశా ఆగుపిస్తు న్నాయి. ఆమె మారుమాటాడకుండా ముఠం చిన్నపుచ్చుకువి, చేతులు నలుపుకుంటూ అవతలకిపోయింది. విజయం యింకొ లేవలేదు. లీల ఆకవిదగ్గరకుపోయి * ఒరేయ్‌: అబ్బాయి! లేవరా, అన్నాయి వెళ్ళి పోయాడురా” ఆంటూ ఆతుర్జాగా అతన్ని లేపింది. విజయ మంచం

ప్రజాశక్తి కథలు నా మీదినుండి లేవకుండానే ఒకసారి ఆవులించి, ఆటూ యుటూ చూచి ఆ వట్టిదే, అదిద్ధంచెపుతున్నావు * అన్నాడు లీలముఖములోకిచూస్తూ.

లీల కండ్లు పెద్దవిచేసి తలతిప్పుతూ “నిజంగా _ అబ్బాయ్‌ £ అబద్ధంకాదు. యింకా నీవు లేచిచూడు. సై కిలుకూడా తీసుకుపోయాడు, ” అవి సృష్టంగా చెప్పింది. ఆ గిరజాలు అల్ల ల్లాడేయి. ఆ చెవుల లోలకులు ఆటూ యిటూ వూగేమి. విజయం తత్తరపాటుతోలేచి యిల్లంతా కలియ చూచేడు. అన్నాయిలేడుః సైకిలూలేదు. లీల నెమ్మదిగా “మనని తీసుకు పోకుండా అన్నాయి ఒక్కడే వెళ్ళిపోయాడు ”” అని ఆతనిచెవులో చెప్పింది. విజయం యేడ్చు ప్రారంభించేడు.

లీల నెమ్మదిగా బయటకు జారింది, మజ్జిగ చిలుకుతూన్న లలితమ్మ “బాబూ: యేడవుకు ; నేను యిక్కడ వున్నాను; రాః యేమి కావాలో చెప్పు” అని బిడ్డను పిలచింది. విజయం యేడుస్తూనే తల్లిదగ్గరకు పోయాడు. (సేమమయియగు లలితమ్మ అతన్ని బుజ్జగిస్తూ వెన్న పెట్ట బోయింది, విజయ ““నాకువద్దు '” అంటూ ఆ వెన్నచేతిని తోసివేసి “ అన్నాయి యేడమ్మా : "" అన్నాడు. లభికమ్మ నివ్వెరపోయి బిడ్డ కేసి చూచింది. ఆతనెందుకు ఆవిధంగా మారాముపెడు తూన్నాడో ఆమెకు అర్థమయింది. పిల్లలు కాన్ఫరెన్సుకు పోవాలని వుబలాట పడుతూన్నారు.

వ్రసోదు పెద్దవాడు. నాలుగోఫా5కం చదువుతూస్నాడు. ఈ కాన్ఫ 'రెన్పుకు అతను వాలంటీరుదళములో చేరేడు. ప్రస్తుతం ప్రయాణ నన్నాహంలో వున్నాడు. భర్త రామం యిప్పటికి నాలుగు సంవత్సరాల నుండి డి'బెన్షనులో వున్నాడు. ఒక కేనూ _ విచారణా -- శివ, యేమీలేదు, ఆతని దగ్గరనుండి జాబువచ్చి నెలరోజులపై గా ఆయింది.

ఆ డ్రైలులో మెలావున్నారో? ఆరోగ్యమెలావుందో ! అనే యోచనలు లలితమ్మను విరంతరం _ వేధిస్తూఉంటాయి.. పైపెచ్చు యీ సంసారభారం. పిల్లలు మహానభకు పోదామని మారాము పెడుతు న్నారు. ఏమిటి చేయడం ? యెంతకాలంయీ దుర్భరవేదన ౩ ఈ యోచన లతో ఆమెకు తల బరువెక్కి కండ్ల వెంట నీరు కారాయి. విజయానికి అగుపించకుండా సద్దకోవాలనే వుద్ధేళ్యంతో ఆమె ప్రక్కకుతిరిగి పమిటతో కండ్లు తుడుచుకోడావికి ప్రయత్నించింది.

బశ

లాలా కాన్ఫరెన్సు వియాణం కావి చేతిలోని కవ్వంజారి క్రిందపబండిది. మజ్జిగకుండ బోర్ల పడింది. విజయం యేడ్చుమాని తల్లివంక బిత్తరపోయి చూచాడు,

'ఆరేళ్ళయినా విండని విజయం, తల్లి అవస్థను (గ్రహించేడు, లలితమ్మ సర్దుకొని బిడ్డవంక తిరిగి చూచింది, విజయం తల్లి రెండు కొళ్ళకు పెనవేసుకొని *' అమ్మా నాన్న ఎప్పుడువస్తాడే *”" అన్నాడు.

ఆ పసిబిడ్డ ప్రశ్నకు సమాధాన మివ్వకుండానే లలితమ్మ విజయాన్ని తన రెండు చేతులతో పైకియెత్తి హృదయావికి హత్తుకుంది. వాకిట్లో పైకిలు గంట మోగింది, ““ అడుగో! అన్నాయి వచ్చేడు చూడు_ చూడు ।" అంటూ లలితమ్మ విజయాన్ని క్రిందికి దించింది. ఒకచేతిలో వాలంటీరు బ్యాగు, రెండవ చేతిలో వైకిలు పంపూ. పుచ్చుకొని ప్రసాదు లోపలకొచ్చేడు. లీల ఆతవి వెనుకనేవుంది. ప్రసాదు తర్షివంక చూచి “అమ్మా "” అంటూ భేమో చెప్పబోయాడు.

లలితమ్మ పెదవులమీద వేలువుంచి, ఏమీ చెప్పవద్దన్నట్టుగా కండ్లతో సౌజ్డి చేసింది ఆ చూప్పలలోవి గూఢార్థం సూక్మబుద్ధిగల లీల (గ్‌హించకపోలేమ.. ఆమె మనస్సు నిరాశతో చిందులు శ్రొక్కింది, బిక్కముఖంపెట్టి తల్లి ముఖంలోకిచూన్తూ గద్గదన్వరంతో ” అమ్మా కాన్ఫరెన్సుకు వూళ్ళో ఆందరు బయలుడేరి పోతున్నారు. మనము కూడా యెందుకు పోగూడదు "" అంది, విజయం తల్లి కొంగు పట్టుకొవి (వ్రేళ్ళా డుతూ, “ఆమ్మా నా యెర్రజండా పట్టుకువస్తానమ్మా; మనముకూడా యిప్పుడే పోదాం "' అన్నాడు.

లలితమ్మ వారికేమీ నమాధానం చెప్పలేదు. కొన్ఫ రెన్సుకు పోవద్దని ఆమె యిడినరలో అనుకుంది. కావి పిల్లలను యెలా సమాధానపరచాలో ఆమెకు తోచిందికాదు. ఆమె ఒకసారి ప్రసాదువైపు చూచింది. తల్లి పొందుళూన్న నిస్సహాయతను ప్రసాదు [గ్రహిందాడు. ఇంతకుపూర్వం అతను యేవిషయంమీదనై నా తల్లికి సలహా యివ్వడానికి నంకోచించే వాడు. ఇక వాదనకు అసలు సాహసించనేలేదు. కొని ప్రస్తుతం యేమో చెప్పటోయాడు. అతని ముఖం యెగర్రబారింది. మాటలు తడబడ్డాయి.

చివరకు ఆవేశంతో ** అమ్మా: నాన్న జైలులో వున్నారవి నీవు కాన్ఫరెన్సుకు రావడానికి సందేహిస్తున్నావు. నాన్న దియటవుంటే ఏమి

(4) 2

పిజాళక్తీ కథలు లా చేసేవాడు ? తప్పకుండా, కాన్ఫరెన్సుకు వెళ్ళేవాడు మనందరినీ తీసికు వెళ్ళేవాడు. అలాగే నీవెందుకు చేయకూడదమ్మా : నీవు కూడా దియలు 'దేరాలమ్మా £ *" అంటూ అతను తల్లివంక చూడకుండానే చేతిలోవున్న సంచి, పంపూ ఆక్కడ పడవేసి బయటికి పోయాడు. లీల అతనితోకూడా పరుగెత్తింది. విజయం తన జండా కొరకు వెతుక్కుంటున్నాడు.

పొయ్యిమీద ఎనరు మనిలిపోతూ ద్వనిచేస్తోంది. అలితమ్మ చేటతో వియ్యం బాగుచేస్తూ ఆలోచనలో పడింది. భర్త డికెన్షనూ, కాన్ఫరెన్సూ. బిడ్డల వుత్సాహం, ఆమె మనస్సుతో పరువులెడుతున్నాయి. ప్రసాదు మాట్లాడిన ఆ తుదివాక్యాలు రెండూ ఆమెను కొంచెం కలవరపెక్టుయ్‌ కక ఆయనగా రెప్పటికైనా బయటపడరారా! అయ్యో నా బిడ్డలు యా సంసారం యేమికానున్నాం, *” అనుకో సాగిందామె,

“* అక్కాయ్‌, యింకా వంటకాలేదా'" అనే పిలుపుతో ఆమె యోచన లాగిపోయాయి. వెనకకు తిరిగి చూచేనరికి చేతిలొ “' ప్రజాశక్తి సంచిక ఒకటి పుచ్చుకొని తోటికోడలు కొంతం తన ముందు నిలబడింది. లలితమ్మ పొయివంకచూవి *“ అయ్యో! లేచు _ కౌంతం : ఎసరు పొంగి పోతూంది. ఒక్క నిమిషం -_ కూర్చో; బియ్యం కడిగి ఎసట్లో వసివస్తా "” అంటూ ఆమె బేచీ బావిదగ్గకు వెళ్ళింది.

కాంతం నిలబదిడేవుంది. ఆమెకు యితక అలంకారాలేమీ బేక పోయినా, ఆ వేషభాషలుచూ స్టే కాలేజీ వదలిన విద్యార్థినిలాగా ఆగుప్‌ స్తూంది. అమె తాలూకా మహిళాసంఘ ఆర్షనె జరు, జీల్లాకమిజీ సభ్యు రాలు, వ్రస్తుతం [గామంలో కాన్ఫలెన్సుకు యెందరు బయలు దేరుతున్నారో ఒకలిస్టు తయారుచేసి వారికి కావలసిన సలహాలిస్తోంది.

లలితమ్మ యెసట్లో బియ్యంవేసి కూర ప్రయత్నంలోవుంది. ఆమె కాంతంవైప్ప్చచూచి “ అదేమిటీ! కాంతం, విలబడేవున్నావు, కూక్చ్కో. వ్రసాదు యిష్పుడే పోతానంటున్నాడు. పిల్లలు పూసిరాడనీయడంబేదు. వంటకూడా ఆలన్యమయింది. ఏమైనా పనిమీద వచ్చేవా?*” ఆంది.

కాంతం -- కూర్చునేందుకు వ్యవధిలేదన్నట్టుగా కొంచెం పెదవి విరచి *' ఆక్కాయ్‌, నాకు చాలా పవివుంది, వెంటనే పోవాలి. మీమకది

క!

కాన్ఫరెన్నుకు బండికడుకున్నారు. విన్ను, పిల్లలనుకూడా తీసుకు రమ్మంటున్నారు. ఇది చెప్పడావికే వచ్చేను "" అంది.

లలికమ్మ వంకొయలు తరగడం ప్రారంభించింది, కాంతంవైపు చూడకుండానే ఆమె “"యేమో! కాంతం నేను చెప్పలేను. కాన్ఫరెన్నుకు రావడానికి నాకేమాత్రమూ మనస్సు పోవడములేచు. మీ బావగారిదగ్గర నుండి జూాబువచ్చి నెలపై గా ఆయింది. ఇంతకొలం జాబు (బ్రాయకుండా వారెన్నడూ జాగుచేయలేదు. ఆయనగావెలా వున్నారో? ఈ పిల్లలు పోదామని గోలచే స్తున్నారు. అయినా వేను రాలేను” అని కొంచెం విచారాన్ని నూచిస్తూ మాట్లాడింది.

కాంతం కొంచెము ఆలోచి స్తున్నట్టు ఆగుపించింది. ఆమె ఓకసారి కంఠం సవరించుకొని స్పష్టమైన స్వరంతో “" ఆదేమిటి= అక్కాయ్‌, బావగారు యీ నెలలో మీకు జాబు వ్రాయబేదవి, వారెలా వున్నారో అని సందేహించడానికేము ఆధారంలేదము. బహుశా ఈనెల జాబులు వారి "స్నేహితులకు వ్రాసి, మనకు (వ్రాసియుండకపోవచ్చు. ఈమాత్రానికి నీవు కౌన్ఫ రెన్సుకు రాననడ మేమ్‌ వాగులేద. కొ్యేడ్స్‌ ఆందరూ. అక్కడకు వస్తారు. విపేషాలేమైనా వుంటే అక్కడ తెలుస్తాయి. బయలుదేరు అక్కాయ్‌, పోదాం "' ఆంది. నన

లలితమ్మ వంకాయలు తరగడం పూ_ర్ణికావచ్చింది. ఆమె ముఖంలో కొంచెం వుకోషచిహ్నాలు అగుషించేయి. కఠినమైన స్వరంతో యీసక్తింపుగా “ ఆ తెలుస్తూనేవున్నాయి విశేషాలు. ఈ నాలుగు సంవత్స లాలనుండి యెవరిక్‌ కాబిట్టిందీ నేనూ=నా పిల్లలూ 1*" ఆంటూ ఆమె యింకా యేమో చెప్పబోయింది. కాని కంఠం వణికింది. ఆచేతిలోవున్న వంకాయముక్కలు గిన్నెలో వేసికొట్టింది. రెండుముక్కులు చెదిరి ఆఅవతలపడ్డాయి.

కాంశానికి కొంచెం వుదద్రేకంవచ్చింది. చురచురలాడుతూ లలితమ్మ కేసి చూచింది. ఆమె తలవంచుకొని పుల్లి పాయలు వొలుస్తూంది. కొంతం చేతులురెండూ. ముడుచుకొని, ఒకకొలు గడపమీదపెట్టి, గంభీరమైన స్వరంతో ఆక్కాయ్‌ = సామాన్యులలాగా నీవుకూడా యిీవిధంగా మాట్లాడుతావేమమ్మా ? బావగారితోపాటు యింకా యీ రోజున 'వేలకొలదీ

|

డిటిన్యూలు, రాజకీయ ఖైదీలు జైళ్ళలో (మ్రగ్గుతూన్నారు. వారి విడుదల కొరకు ప్రజలు కృషిచేస్తూనేవున్నారు. ఈవిషయం నీకూతెలును, ప్రజల మంకా ఏకమయి పనిచేస్తే ఒక్క రాజకీయ ఖైదీల విడుదల మాతమే కాదు; జాతీయప్రభుత్వం కూడా యేర్చడగుతుంది.. దానితో శతాద్దాలుగా యీ పరపాలనలో మనము పడుళూవున్న కష్టాలన్నీ అంతమపుతాయి. ” అని ఒక చిన్న ఉపన్యాసం యిచ్చింది.

లలితమ్మకు అంకా బోధపడిందో లేదోగాని. ఆమె లేచి కండ్లు తుడుచుకొంది. ఒక పెద్ద నిశ్వాసం విడిచి *' కాంతం = నేనుకూడా వస్తే తిరిగివచ్చేపరకు యీ యిల్లు పాడుపడి వుంటుంది. పాడిగేదె యిష్పుడే కొంచెం దారిలో పడుళూంది. నేను లేకపోతే అదికాస్తా నానా తీరు = తారు అవుతుందేమో. ఏమిచేయమంటావు "” అంటూ ఆమె కాంతం ముఖంలోకి చూచింది. కాంతం విజయసూచకంగా నవ్వి “ అక్యాయ్‌; అదీ ఒక సమ'స్యేనా? మనము తిరిగివచ్చేవరకు మా అమ్మను చూస్తూవుండమవి చెబుదాం. ప్రయాణమవ్వు "అని చెప్పి తాను చరచరా వెళ్ళిపోయింది. ఈ సంభాషణవింటూ నిలబడిన లీలా, విజయులు ఆనందంతో తల్లి చుట్టూ గంతులు వేశారు.

న! న! జి ఖ్‌

రోడ్లన్నీ జనసమ్మర్దంతో నిండి యిరువైపులా బండ్లతో కిక్కిరిసి వున్నాయి, కాన్ఫరెన్సు ప్రదేశానికి ఒక మైలుదూరంలో లలితమ్మవున్న బిండిని ఆపుచేయాలసివచ్చింది. పొద్దుపే వూరేగింపు యేర్పాట్లు: ఆరోజు కార్యక్రమం నోటీసులు కాంతం అందరికీ పంచిపెట్టింది,

ఆరణోదయ మయ్యేసరికే ఆ ప్రదేశమంతా అతికోలాహలంగా వుంది. బండ్లు ఆలంకరిస్తూన్న రై తులు వారికి తోడ్పడుకూన్న వారి భార్యలు, యెడ్ల ను ముస్తాబుచే స్తున్న రైతు యువకులు, చీరెలు సింగా రించుకుంటూన్న యువతులు, జండాలకొరకు పేచీలుపడుతూన్న పిల్లలు = ఆ శగవులు తీర్చే వారి ఈల్లులు, మోటార్లు ఆర్హరులో ెట్టుకుంటూన్న డై 9వర్లు, బేక్టీలు తగిలించుకుంటూన్న వాలంటీర్లు, క్రొనుబెల్జులు సవరించు కునే కెప్టెన్లు అక్కడికిక్కడకు పరువులెదురూ వనులు పృరమాయిస్తూ, నోరుచించుకుంటూన్న అఆర్గనై జర్లు; యెవరిధోరణి వారిదేనా, ఒకరికొళరిక్రి

లి

లలత కాననోనకాకా చానా నతనడాడాాు. క, ఆ తీ అలలో” చిం ఆ సంబంధంలేదా, ఆంకా ఆయోమయమా । ఆంకా గందరగోళమా అన్న ట్టుగావుంది. కావి, ఒక్క అరగంట తరువాత విగిల్‌ (శంభారావం) వినదిడగానే యెవరి నియమితస్థానాలకు వారు గప్‌చిప్‌గా వెళ్ళేరు. క్రమ మైన పద్ధతిలో మిలిటకీ తరిఫీదు పొందేరా అని ఆశ్చర్యపడేట్టు = వేలకొలది వున్న ఆ వాలంటీర్లు, అసంభ్యాకులుగావున్న ర్రైతులు, రంగురంగుల చీరెలతో ఆదృళ్యానికే వన్నెతెస్తూన్న వేలకొలదీ స్త్రీలు బారులుతీరి నిలబిడ్డారు. సాయకులతో వున్న బండ్లు ముందునడచేయి. వుత్సవం దియలుదేరింది. ఐక్యకంఠంతో నినాదాలు మిన్నుముశ్తేయి. వారితలలపై జండాలు రెపరెపలాడేయి. త్తీలచెవులలో లోలాకులు తళతళమెరసేయి.

లలితమ్మకూడా వారిమధ్య వుంది. ఆ నినాదాలు వింటూన్నప్పుడు ఆమె శరీరం జలదరించింనట్టుందేది. కాంతం క్రాసుబెక్టులు తగిలించుకుని నినాదాలిస్తూ వెనుకకూ ముందుకూ పరువుఠలెడుతూంది, లలితమ్మ ఆమను చూచి * అయ్యో _ దీని దుంపతెగా 1 ఈ కాంతం బొత్తిగా మగరాయుగై పోయింది " ఆనుకుంది. ఆమె ద్యానమంతా విజయంమీదేవుంది. ఒక సారి నెమ్మదిగా కాంతావికి సౌజ్ఞచేసి “* విజయ మేమయ్యాడో కొంచెం చూడు” అవి బ్రతిమాలుతూ చెప్పింది, కాంతం చిరునవ్వునవ్వి * వాడీ కేమీ ఫరవాలేదు; కారులో కూచోచెక్టును ” ఆంది. సామాన్యంగా ఒక్క మైలుదూరం నడిచేందుకు యెంతో జ్రమపడే లలితమ్మ ఆరోజు వుత్సవంలో మూడుగంటలసేపు సునాయానంగా నడిచింది,

వుక్సవం ఆగిపోగానే యెవరి మకానులకు వారు చేరుకున్నారు. ప్రసాదు తల్లి దగ్గరకుపోయి “ ఆమ్మా కాబ్ళ నొప్పిగాలేవూ = చాలదూరం వడిచేవు ” అని పలుకరించేడు. లలితమ్మ చిరునవ్వునవ్వి, బిడ్ణముఖము లోకి చూచింది. అతవికళ్లు వుత్చాహం, ఆనందంలో ఓలలాడుతూ ఆమెకు స్వాతంత్యమిచ్చేయి. లీలా, విజయులు ఇతర పిల్ల లతోచేరి ఆటపాటలలో కేరింతలు కొడుతూన్నారు ఆ ఆనందంతో ఆమె కళ్లుళడి అయ్యేయి.

అమె అస్యాయంతో ప్రసాదును దగ్గరకు తీసికొని చెదరివున్న అతని క్రాపునుసరిచేస్తూ “*లేదువాబూ.ఈకామేడ్సు ఆందరు ఆహర్ష్చిశలు విద్రాహారాలుకూడా మావి, యెంత శ్రమపడుతూంటే యీ పనులన్నీ జరుగుతూన్నాయి. వీరి త్యాగళ_క్రీ, వీరికున్న సహనము చూస్తూంకే నేను

రి

జీ అజ్‌ అన్నీ మరచిపోయాను. నిజానికి యింతదూరం యెలా నడవగలిగేనో నాకూ ఆశ్చర్యంగా నేవుంది. కావి కాళ్తుమాత్రం యేమీ నొప్పగాలేవు త్వరగా వంటచేస్తాను: భోజనాలు చేతురుగాని” అంటూ ఆమె వంట ప్రయత్నంలోవడింది.

సాయంకాలం దిహిరంగనభలో ఉపన్యాసాలన్నీ లలితమ్మ అతి శ్రద్దగా విన్నది. ఆ విజ్ఞానదళాలు, వారి ఆటలు, పాటలు ఆమెను బాగా ఆకర్షించేయి. వుపన్యాసాల అనంతరం పార్టీకి విరాళారిచ్చి తోడ్పడవల సిందవి నాయకులు విజ్ఞ ప్తిచేశారు. వెంటనే నలువైపులనుండీ ప్రజలు గుంపులు గుంపులుగా లేచి వేదిక దగ్గరకు పరువులె శ్రారు.

అక్కడ వారు యిచ్చింది యేమిటి ?

కూలీ, తనదగ్గర మిగిలిన చిల్ల రకాస్తా అక్కడ. పెళ్తుడు. రైతు, పైపంచ ముడివిప్పి దానిలోవున్న రూపాయలు గుప్పెటతోతీసె యిచ్చేడు. విద్యార్థులు, పుపాధ్యాయులు, గుమాస్తాలు, తమతమ సర్పులుతీసి నోట్లు లెక్కపెట్టి యిచ్చేరు. యువకులు గడియారాలు, పుంగరాలు, ఫొంకెను పెన్నులు, యిచ్చేరు... స్త్రీలు గొలుసులు, గాజులు, ముక్కుపుడకలు, నుమ్హైలు యిచ్చేరు.

ఒక అరవై యేండ్ల ముసలమ్మ ఆ జన వత్తిడిలో వేదికదగ్గరకు పోలేక, ఒక ప్రక్కగా నిలబడి చూస్తూంది. ఒక వాలంటీరు ఆమె దగ్గరకు పోయి” యేమి అవ్వా! దేవికి యిక్కడ విలబిడ్డావు = ఏమి కొవాలి?” అని అడిగేడు. ముసలమ్మ చిరునవ్వు నవ్వి * నాకు యేమీవద్దు బాబూ! యిందాక ఆ మీటింగులో మాట్లాడిన వాసు మా అచ్బాయే. ఈ వత్తిడిలో నేను అక్కడకు పోలేను. ఇదుగో నాచేతులకు నాలుగు నవరసుల మురుగులున్నాయి. ఇవి తీసుకుపోయి అక్కడ యిచ్చిరా” అని సగర్వంగా చెప్పింది.

లీల లోలకులు యిస్తానని చిందులు తొక్కింది. * ఆయ్యా, నీమచ్చమాయ, మళ్ళీరేపే చేయించమని యేడుస్తావు. నా గాజులు యిస్తు న్నాలే ” అవి అంది లభితమ్మ.

“ నేను యక అసలు లోలకులే పెటుకోను” అంటూ అవి యిచ్చేందుకు పరుగెత్తింది లీల. “ అయ్యో కళసాలికి మజూరై నా యివ్వ

80

లాలా కాన్ఫరెన్సు ప్రయాణం లేదు ” అనుకుంది లలితమ్మ, అమ్మా “నేనుకూడా యేమైనాయిస్తానమ్మా” ఆంటూ మారాముపెప్రేడు. విజయం. లలితమ్మ తన (వ్రేలివుంగరం తీసి అతనిచేత యిప్పించింది.

ఒక్క అరగంటలోనే కొన్నివేల పైకం, మఠికొన్నివేలు విలువ చేసే వెండి బంగారు వస్తువులు అక్కడ పోగయ్యేయి.

ఈ ఉత్పాహం౦, త్యాగం చూసిన లలితమ్మ హృదయం జలదరిం చింది. సంతోషంతో కళ్ల చెమ్మగిల్లాయి.

ఇదంతా యిచ్చింది యెవరు ? కోటీశ్వరులుకాదు. కూలీ శ్రమను దోచుకునే సరిశ్రమాధికారులుకాదు. ర్రైతులను పీడించే జమీందార్లుకాదు. లక్షలకొలదీ గడించే వ్యాపార స్తులుకాదు.

ఆహర్నీశలూ శ్రమపడే కూలీలు, సుఖమెరుగవి ర్రైతులు, (ప్రెస్సు పనివారు, కొలిమిపనివారు, కాటాపనివారు, బ-డ్ల పనివారు, తోళ్ళపనివారు, మునిసిపల్‌ పవివారు, ఒక్కమాటలో చెప్పాలుపే వీదప్రజలు మాత్రమే యిచ్చేరు, అది (ప్రజలపారీ. తమ పార్టీని పోషించుకోవలసిన బాధ్యతను వారు గుర్హించేరు. అందుచేతనే వారు యెట్టిత్యాగానిక్రై నావెనుదీయడంలేదు.

ఈ దృశ్వాలన్నీ లలితమలో చాల మార్పును తీసుకువచ్చేయి. ఆమె కంటె చిన్నలో లు త్తీహే అ పుషషులూ అక్క డక్కలి యెందరో వున్నారు. వారంతా “శే ఆదర్శముకొరకు త్యాగదీకేతో పార్టీజండా క్రింద పాటుపడుతున్నారనే విషయం ఆమె (గగహించింది. తనుకూడా వారందరిలో ఒకరిననేభావం ఆమెకు కలిగినప్పుడు ఆమె లోలోపల గర్వపడింది.

ఆమెకు ఆవేశం వచ్చినట్టయింది. పుత్సాహంతో కాంతాన్నిపిలిచి యేమో చెప్పాలనుకొంది. కాని నోటివెంట మాటరాలేదు. కాంతం తెల్లపోయి చూచింది. లలితమ్మ సిగ్గువడ్‌ కాంతాన్ని తన రెండుచేతుల మధ్యకు లాక్కొని "' యేమీలేదు కాంతం, నేను ఇప్పటినుండీ నిన్ను క్నామేడు అవి పిలుస్తాను ” అని యెంతో ప్రయత్నంమీద అండి, కాంతం కిలకిలా నవ్వి చప్పట్లుకొట్టింది. లీలా విజయులు జేజేలు కొస్రేరు.

అలా బాకు లాలా. ఫి

4 పాలరు తమ్ముడు --మానేపల్లి తాతాచార్య ళం “బౌలసంఘ సభ్యులం __ భరతమాత ప్వత్రులం కులము మతము ఏదియైన _ కలిసిమెలసి యుండెదం ”

ఈ పాట బుల్లేయ్యచెవులో గింగురు మన్నది. ఎంతో ఉత్సాహం కలిగింది. అమ్మ దగ్గరికి పరుగె త్రాడు.

“* అమ్మా అన్మూ, నేనూ పోయి వాళ్ళతో ఆడుకుంటానే” అని అడిగాడు. ”

“ వద్దునాయనా, కుర్రాళ్ళంతా కలిసిన కొడ్నుంచి కీదులాడుతారు. ”

“ లేదమ్మా, వాళ్ళంతా చక్కగా అడుకోటంలేదూ ?.... నేనూ యెల్తానే. ” అని తల్లిదగ్గర మారాం చేయసాగాడు,

తల్లికి తస్పిందికాదు. ముఖంకడిగి, తెల్లగుడ్డలు వేనింది బుల్లై య్యకు. పాలేరుకురాడు వెంకడ్నిపిలిచి” ఒరేయ్‌, యెంకా, చిన్నబాబు ఆడుకోను పోతున్నాడు-వెంటవెబ్ళ * అన్నది.

పాబేరు వెంకడు తల వూపాడు.

“" అలా మూగ దయ్యంలాగ వించుంటావేమిరా! నోరు పడి పోయిందా ?-జాగ్నర్తగా చిన్నబాబును తీసుకెళ్ళు. ఎవరన్నా కొట్టారంటే నీ వీపు పగిలిందే....తీసుకుపో. *

పాలేరు వెంకడు జవాది ్వలేదా. పవి చెప్పినప్పుడల్లా యీ ఊత పదాలు వింటుంటాడు. వాడి కివన్నీ అలవామై పోయినాయి. బుల్లైయ్య వెంట వెళ్ళాడు, కాపలాగా,

పిల్లలంతా ఆడుకుంటున్నారు. * ఎంకిగా, నువ్విక్కడేకూర్చో *ం అని పాలేరు నక్కడేకూర్చోమనిచెప్పి బుల్లైెయ్య ఆటలో కలిసిపోయాడు.

పాలేరు వెంకడు అక్కడే కూర్చున్నాడు. ఆటకేసి పరీక్షగా చూస్తున్నాడు....పావం ।! ఎనిమిదేళ్ళ వయస్సుకే వెంకడు యెంత పెద్ద వారై పోయాడు ః ఈ ఆటలాడుకునే ఆదృష్టం వాడికిలేదు. పొట్టక్‌ జరగక కండ్రి వాడివి పాలేరునుజేసి, నెలత్తిీమీద యెంతో బాధ్యత వేశాడు.

ాాాలాసాాసాాసాా వాలరు తమ్ముడు పాలేరుతనం చేస్తున్న దొరగారింట్లో పెద్దపని, చిన్నపని అనేది లేకుండా, చెప్పినవన్నీ చేయాలి. ఆడుకోను అవకాశ మేలేదు-- చదమవుకోటంమాట అటుంచి.

వెంకడి కండ్లల్లో నీళ్ళు తిరిగాయి. ఎంత అణుచుకోవాలన్నా, వాొడిలోవి పసితవం బయటికి తలచూపింది. తనకి తెలియకుండానే పిల్లలు ఆడుకుంటున్నవైపు కాళ్లు తీసుకు పోయినాయి.

“ ఒరేయ్‌, యెంకిగా, నువ్విక్కడి కెందుకురా ?” అని బుల్లైయ్య కసురుకున్నాడు. పాలేరు వెంకడు అక్కడే ఆగిపోయాడు.

“* ఆచేంచోయ్‌ బుల్లెయ్యా: తప్పుకౌదూ ? వాడుమాశత్రం మనలాంటి వొడుకాదూ 1?.... అందరం కలసి ఆడుకుంపే బాగుంటది.” అని బొల సంఘ సభ్యులందరూ మందలించారు, బుల్లైయ్యను.

పాదేరు ముఖం కళకళలాడింది. ఆటలో కలిశాడు. కొని వాడితో కలిసి ఆడుకుంటే, 'బుల్లైయ్యకు వొళ్ళు జిలపొడిచింది. వాడిని తాకినప్పుడు గొంగళిపురుగును తాకినట్లయ్యేది. ఎప్పుడూ అలవాటువేదాయె,

మూడు రోజులవరకూ పాలేరు వెంకడితో ఆడుళోటం కొత్త అని పించింది, తర్వాత తర్వాత అలవా[మై పోయింది. పిల్లలంతా పారేరుని

• వెంకయ్యా "అని పిలవటంచూచి తాను ' వెంకిగా " అని పిలవటం మానే శాడు. ఇప్పుడు వెంకయ్యతో యింటికాడగూడా, చిన్న తమ్ముడితో ఆడు కున్నట్టు ఆడుకుంటున్నాడు.

దిల్లేయ్య అమ్మకిది యేమాత్రమూ కిట్టలేదు.

“* తప్పుకాదురా = వెంకడ్ని ముట్టుకుంటాపు + ” అన్నది.

“ యేంతప్పమ్మా ? వాడుమాత్రం నాలాంటోడుకాదూ 1?”

• వాడ్ని ముట్టుకుం పే మీ నాన్న కోప్పడతారు, తెలుసా? అదీ గాక మన్హాంటివాళ్లు అలికీవాళ్శతో ఆడుకోవచ్చా?” అని తప్పించు కోడానికి సాకు బుల్లెయ్య తండ్రిమీద వేసింది.

" విజావికి యిక్క_డా మె పెద్ద ఆదిద్ధమాడింది, మొన్న బుల్లేయ్య నాన్న పట్నం వెళుతున్నప్పుడు ఊరుదాటగానే, తన గుడ్తలసంచి పాలేరు వీరయ్యనే పట్టుకోమని యివ్వడం బుల్లైయ్య స్వయంగా చూచాడు,

[0] 80

బ్రజాశి క్త కథలు తాతా. తండ్రికి కులంఅంళే పట్టింపులేదు. కావి పాలేరుతో ఆడుకోటం అంటే కొద్దిగా సంశయిస్తాడేమో.

బుక్లెయ్య అమ్మమాట వినకుండా వెంకయ్యతో ఆడుకుంటున్నాడు.

“* ఒరే, బుల్లిదాబూ, నీకు అసహ్యం లేదటా? చింకి గుడ్డల్లో కంపుగావుండే వాడితో ఆడుకుంటావు, సిగ్గులేదూ 7? ” అన్నది తల్లి.

ఈ వాడికి గుడ్డలులేంది యేంచేస్తాడమ్మా + నొ చొక్కా లాగూ వాడికొకటివ్వరాదూ ? వాడే చక్కగా వుంటాడు. ” అన్నాడు బుల్లైయ్య.

... తల్లి బుల్లైయ్యకిక చెప్పి లాభంలేదనుకున్నది. కొత్త పన్నాగం

వేసింది.

• ఒరే మెంకిగాః గాడిదకొడకా = పోయి పేడతీసుకురా ”. అని పాలేరువి కసిరి పంపించేసి, వాళ్ళిద్దర్ని విడదీసింది.

వెంకయ్యతో ఆడుకోవిన్వనందుకు బుల్లైయ్య అలిగి పడుకున్నాడు. ఆవాళంతా లేవలేదు. సాయంత్రం తల్లి చీకాకుపడుతూ “ వెవ, పట్టిన పట్టు విడువడు,” అంటూ ఒక చొక్కా లాగూ తీసి పాలేరు వెంకయ్య మీద విసిరి. “*పోం౮ా బుల్లైయ్యా; ఇంకా మూతి ముడుచుకు పడు కుంటావే? అన్నది.

బుల్లెయ్యా, పాలేరు వెంకయ్యా, శుభమైన గుడ్డలు తొడుక్కొని బాలసంఘంవై పు బయలుదేరారు.

ఎ=వపెంకయూా శ్రీశ

కా తవ్వెడు వియ్యం -- చాగంటి సోమయాజులు

పద్దెనిమిది రూపాయల ఆరణాలు ఆ నెలజీతం జారుల్లా సాహెబు పుచ్చుకొన్నాడు. జీతం అందేదాకా ఒకఅవస్థ, తరువాత ఇంకో అవస్థ, ఆడబ్బు బియ్యపు నూకలికి తిన్నగా చాలదు. ఇంట్లో ఎవరికీ బట్టలులేవు. విజమే. గుడిసెలో దీపానికే దిక్కులేదు. ఇంకెన్నింటికో దిక్కులేదు. పెళ్ళావికీ అప్పచెల్లైలికీ గాగరాలు, వల్లైవాట్లూ ఎలా వస్తాయి,

జారుల్లా బిట్టలషాపులో గుమస్తా. ముషప్పైరోజులు పనిలోకి వెళితే ఆతని నెలజీతం యిరవై ఆరు రూపాయల పావలా. రోజుకి పధ్నాలు గణాలు, ఒక్కరోజు పనిమానితే ఆరోజు పద్నాలుగణాలూ విరిగి పోతాయి. ఆదివారమయ్యేది మొహరం పండుగయ్యేది పనిలోకి వెళితేనే పధ్నాలుగణాలు. రెక్కాడుతున్నంతకాలం దొక్కాడుతుంది. రోగంవ స్తే సంసారం రోడ్డెక్కవలసిందే.

జారుల్లా గుడివె చేరుకునే సరికి సదిగంటలయిపోయింది. తడకల తలుష్ప ముష్లవిప్పి పెళ్ళాం తీసింది. దీపంలేదు. గుడిసెలో ఆంతా చాకలి యింట్లో కుదగుడ్డ మూటల్లా చుట్టపెట్టుకొని పడుకొన్నారు. ఎవరికీ తిళ్ల లేవు. పక్కగుడి సెల్లో గింజలు బదులుప్పట్టవు. తల్లీ, పెళ్ళాం, పెళ్ళికాని చెల్లెలూ, వయస్సు మీదికొ స్తున్న కూతురూ ఆమె తరువాతప్పట్టిన నలు గురు పిల్లలూ, గుడి సెవిండి పిస్తుపడుకొన్నారు. పిల్లలు ఎవరూ తిండి కోసం మారాం పెట్టలేదు. వాళ్ళందరికీ పస్తులు పడుకోడం అలవాటయి పోయింది.

• జీతమిచ్చారా ” అడిగింది పెళ్ళాం

“* ఇచ్చారు” అన్నాడు జారుల్లా

• ఎంతనాయనా”* ఆంది తల్లి

• పడ్దెనిమిదీ ఆరణాలు ” "

• ఆఅంకే”

ప్రజాశ క్త కథలు లాలా

“* ఈ నెల తొమ్మిదిరోజులు పవిలో శెళ్ళలేదు. ”

“* అల్లాహో అక్నర్‌ ” అన్నదితల్లి

(ప్రొద్దున్నే జారుల్లా బజారుకెళ్ళాడు. రూపాయి బియ్యానికెక్కువ ఎక్కడా ఇవ్వడంలేదు. ఎక్కువకావలి స్తే మేజస్ర్రీటుగారి దగ్గర సెర్మిట్‌' తెచ్చుకోవాలి. రూపాయి దుకాణాల దగ్గర వందలజనం దొమ్ములాడు కుంటున్నారు. ఆడవాళ్ళు నలిగిపోతున్నారు. గాజులు బద్దలై పోతున్నాయి. పూట పడిగాపులు పడితే రూపాయి బియ్యం దొరుకుతాయి. జారుల్లాకి రెండురోజులకి చాలవు. జారుల్లా అందుచేత మేజస్ట్రీటు కోర్టుకెళ్ళాడు. ఆరదిస్తా బియ్యానికి అర్జీ పెట్టుకున్నాడు.

• ఏంపని చేస్తున్నావు ? * అని ఆడిగేరు మేజస్ట్రీటుగారు,

• దిట్టలషాప్పు గుమాస్తాని ” అని చెప్పుకున్నాడు.

“నువ్వు "కోటా ” బియ్యం కొనుక్కో” అని చెప్పారు. సదివు గానే చెప్పారు.

కోరులో జారుల్లాకి తెలిసిన కోమటి కనబడ్డాడు.

ప! ళం ణం

• బస్తాకి ముప్ర్ఫైరెండు రూపాయలు ఇ స్తే నీకు కావలసిన బియ్యం నేవిప్పిస్తాను ” అన్నాడు కోమటి, అప్పటికి బిస్తాఖరీదు రు 27-12-0.

“ ఇచ్చుకొంటాను ” అన్నాడు జారుల్లా. ఇద్దరూ బిజారుకి వెశ్లేరు. దొంగకొట్టు కెశ్లేరు. అది దొంగకొట్టుకాదు. పల్లిగ్గా ప్రజలను ఈ దూది రిగా దోపిడీచేస్తున్న లజెధికారి కొట్టు, బోలెడంత రాదిడిపన్నూ, యుద్ధ విరాళం ఇస్తున్న లకొధికారి కొట్టు.

జారుల్లా బియ్యం ఆరబస్తా పట్టించుకెళ్లే డు.

ఆ పూట ఉద్యోగం లేదు. ఏడణాలు నష్టం. వంట ఆయేవరకూ కష్టసుఖాలు చెప్పుకుంటూ ఏడ్చుకొన్నాడు, పద్ధెనిమిది రూపాయల జీతా నికి పదహారు బియ్యానికి అయిపోయాయి. =వేనా యిరవై రోజులురావు. తరవాత దినం వెళ్ళడం ఎలాగ.

గుడిసెముందు కుట్లనీటి గుమ్మిలో బచ్చలిపాదు బలంగా పెరిగింది.

ఠి0

పాలా తవ్వెడు బియ్యం ఆదే వాళ్ళని రక్షీస్తున్నది. బచ్చలాకు పృలుసుతో ముద్దదిగుతున్నది. జారుల్లా ఆ పాదునెతత్తి పెణక మీదికి కస్తేడు.

ఇంట్లో పెద్దకూతురు యుక్రవయస్కు రాలవుతున్నాది, తిండిబలం లేక తోటకూర కాడలాగుంది. చెల్లెలికి పాతికేద్ళ విండుతున్నాయి. ఇంకా అవివాహిత 1

జారుల్లా తినతిఎడ్షి సగావికి తగ్గించుకొన్నాడు, పెద్దవాళ్ళంతా సగానికి తగ్గించుకొన్నారు. అతనుగుడినెలో వడుకోడం మానేశాడు. ఆప్పటికే ఐపగురు సంతానం. అతని బుర్రని చలిచీమలలాగ బాధలు పట్టు కొన్నాయి. వీధి దిమ్మమీద చుట్టుకొని చీడపట్టిన కుక్కలాగ పడు కొంటున్నాడు.

జారుల్లా షాపుపనిమీడ పై గ్రామాలువెళ్ళి పదిరోజులుకి తిరిగివచ్చాడు. తల్లి మూలుగు తున్నది. జ్వరం పెళ్ళున కొస్తున్నది. ఆసాయంకాలం జారుల్లా కొట్టుమీద ఉండగా అతవిశల్లి సృహతప్పి పడిపోయిందని కబురొ చ్చింది. అబోలదోమని పరిగెట్టాడు. తల్లి కొన ప్రాణంతో గింజు కొంటున్నది. -

ఆప్పుడు సెళాం, చెల్లెలూచెప్పారు. జారుల్లావిన్నాడు, కళ్ళంబడి సీబ్ళ కార్చుకుంటూ విన్నాడు. అతవి తల్లి కొడుకు ఊరు కెళ్ళిననుండీ తిండి మానేసింది. ఆంతకి ముందైనా చాలాకాలమై తిన్నగాతినక కడుపు కాల్చుకొంటున్నది. కోడలూ, కూతురూ ఎంత బతిమాలినా వొంట్లో బాగులేదవి తిన్నవి తిండిమానుకొంది. కోరి వొంటిమీదికి తెచ్చుకొంది, స్పృహతప్పి పడిపోయింది. ,

పక్కనున్న కాపుమవిషి ఏదో వైద్యం చెప్పింది. కానీ ముసలిది నోరు విప్పలేదు. రాత్రి ప్రాణాలు వొదిలిపెటింది.

ల్‌ ట్‌

ఆమె చచ్చిపోగానే తోడి ముసల్మానులు సహాయపడి శవాన్ని భూస్థాపితంచేశారు. కబకీస్థావం దగ్గర గుమాస్తా జారుల్లాని ఆమె ఏం జబ్బుతో చచ్చిపోయిందని అడిగేడు.

“జ్వరం” అవి చెప్పేడు.

లి

ఇళ్యలా శ కన ననన ననన ననన ననననననననననననన

“ఏం జ్వరం?”

“* అదేమో”

“ మలేరియా? ”

“ప్పమో

“ మలేరియా అవి రాస్తాను”

• ఎందుకూ ?*

“* ఏదో రాయాలి ””

“ ఐకేరాయ”

తల్లి ఎందుకు చచ్చిపోయిందో జారుల్లాకి తెలుసు. తనలోతాను కృశించుకొని ఏడవవలనించేనా ? కారణం ఫైకి చెబితే పరువుపోతుంది. 'ఘోషాకోసం చుట్టూ తడకలుకట్టిన ఆ గుడిసెలోవున్న అందరికీ ఆమె ఎందుకు చచ్చిపోయిందో తెలుసు ఆమె తిండిమాని చచ్చిపోయింది. ఒకనోరు తగ్గినా తగ్గడమే అని చచ్చిపోయింది. ఆమె తవ్వెడు బియ్యం నలుగురు పిల్లలకీచాలు. తవ్విడు బియ్యానికి తల్లి ప్రాణత్యాగంచేసింది

టా 48

అలి అన్నదమ్ముల పంపిళ్లు ఉం _-అవసరాల నూర్యారావు

వచ్రొలారోజుబ్నుంచి తమ్ముడికి వేరుండాలని వుంది, శాన్నాళ్ళ నుంచీ అన్నా తమ్ముడూ సమిష్టిగా నేవున్నారు. ఆప్పటికింకొ తమ్ముడిక్‌ మైనారిటి తీళ్లేదు. ఇకా చకువుకుంటూనే వున్నాడు. అప్పుడు కనక చీటికీ మాటికీ అన్నయ్యని _ కోటు కుట్టించుకుంటానన్నయ్యా 1” అని డబ్బులడిగేవాడు అన్నయ్య ని.... అబద్ధ మెందుకూ? మొహందగ్గిరొకమాటా మొహం వెనకాలొకమాటా ఆడకూడదు. అడగడమే తడవు, వెంటనే ఎంతకావలి స్తే ఆంతా * ఇందరాలెఖ్క £ ” అనేవాడు. అన్నయ్య గులాబి పువ్వు. తమ్ముడు జాజిపువ్వు, ఆయినా వేరుపడితేనేకాని ముందరకి రాననుకున్నాడు తమ్ముడు,

అన్నయ్య సంసారం పెద్దదైంది. వొదినెగారు రెండేళ్ళకోసారి పురిటికి పుట్టింటి కెళ్ళివస్తోంది. పిల్లలకి సిల్కు. పరికిణీలూ, చిల్ల రళతిళ్లూ, పాంమీసంవంటి అన్నగారి బట్టలూ, మధ్య మధ్య వచ్చీ పోయే పుట్టింటి వంక చుట్టాలూ, వగ్రైరాలకి ఎంతడబ్బయిపోతోందో తలుచుకుంటే పెళ్ళంటే చాలా థీతిగావుంది. అయినా ఆరోజునకూడా తమ్ముడు ఉమ్మడి గానే వున్నాడు. అన్నకి దువ్వుకుందుకు చేతికి పన్నె (దువ్వెన) అందిస్తూ చెల్లైలు పుల్లారిబుక్తీలా, జట్టీ (కయ్యం) పెట్టడానికి ప్రయత్నించింది.

“* అమ్మో : అక్క ఆలావుందవి చూస్తున్నావేవిటి? నంగనాలీ వంగముల్లూను, కా

"పెద్దక్క కస్త చొరవా, అధికారం తీనుకుంటూ “గుంట పాడెగట్టాః వేరుండు. ఆనక ఎల్లయ్యకి ఎడ్లూ వుండవ్‌; మల్లయ్యకి మళ్లూలేవ్‌ "” ఆవి ఎగనసం దోసినప్పటికీ, తమ్ముడు: * నాకు పిల్లలా ఏవంన్నానా 1?” అన్నాడే కొని, వీసానికి వీగలేదు.

కావి ఈనాడు వేరుంటేనేకాని వీల్లేదమకున్నాడు. అదే నాలుగు రాస వెనక వేసుకోడావిశ్చై నా, వేళపట్టున ఇన్ని మెతుకులు తినాలన్నా, పరమావధవి నమ్ముతున్నాడు. ఇలాంటప్పుడేమాత్రం మెత్తదిడినా తన

పిల్లలూ పెళ్లాం మెడకు చుట్టుకుంటారనే విషయం తల్చుకుని గాభరా పడ్డాడు. తనకీ 'పెళ్ళయిందా మరి। దానమ్మకడుపు కాలిపోనూ, పెళ్ళాం పిల్లలంటూ వున్నాక, ఓసిసీమా కెడదామనీ, పువ్వులు కొవి సెళ్ళానికివ్వా లసీ మనిషయాక ఆమాత్రం ఖర్చవకుండా వుంటుందీ ? లోపాయికారీగా సంసార్ల కెన్నెన్ని ఖర్చులుంటాయ్‌ 1 మనసువిప్పి చెప్పాలంటే, ఈవెధన కొంపలోంచి బయటకిపోయి, ఓ చిన్న బంగాళా కట్టుకోవాలనివుంది; మరి ఏవంనుకున్నారో కాని! పెళ్ళాం ఓవల్లిన్‌ తాగుశానంటే “ అలాగే” ఆండానికి మొహం చెల్లిందికాదు. పెద్దపిల్ల సంగీతం నేర్చుకుంటానని సరదాపడుతోంది. పెద్దబ్బాయ్‌ నెలకి రు 214.0 స్కూలుజీతం తెద్ముని పీకలమీదికి ఆవాలా ? చిన్నది ఎక్కువ బిస్కట్లు తింటూంటే, దాన్ని తిడుతూ పెళ్ళాందగ్గిర తను * అకలిక+టిముండ ”" అని ఎన్నిసార్హ ల్లేదూ 2 వీటన్నిటికి ఆడగనా,మాన్నా?” అని ఆలోచించి ఆచోచించి ఉమ్మడి చిట్టాలో ఖర్చురాయాలి. అన్నయ్య ఇవ్వడనీ కాదు, ఏవన్నా అఆనుకుంటాడనీకాదు. అదేవింటో అడగాలంటే నోటమ్మట మాపేరాదు. వొబ్ళ చచ్చిపోయి నట్లవుతుంది. ఎంతుంటపే అంతే ఆయెను _ నాదీ అని నిక్కచ్చిగావుంపే కాస్త ఊపిరి పీల్చాకోవచ్చు. అన్న నడుగుతూ ఇలా బతుకుతున్నంత కాలం ఒక ఊపిరిిత్తే పవిచేస్తోంది, కాని అప్పుడు స్వేచ్చ. కాస్త అధి కారం, నాదనే ఆసక్తీ వుంటుంది కనక రెండు ఊపిరితిత్తులూ పవిచేస్తాయ్‌.

అదీకాక తన సంసారమూ పెద్దదవుతోంది. తెల్లారి లేస్తే పది రూపాయలఖర్చు. కాలంచూ స్టే మహా గడ్డుగావుంది. తన కెంత ఆస్తుందో, ఎంత ఖర్చవుతోందో, ఎంత తగ్గించుకోవాలో, తెలీయనిస్థితిలోవుం టే, సంసారం అప్పులపాలై పోతోంది; అన్నవి అడగలేక రహస్యంగా చేబదుళ్లూ, కొట్టుమీద వాడకొలూ మొదలెక్టుడు. ఇలా అయితే ఎలాగ?

తన అన్న, తమ్ముడి సొమ్ము తినకూడదనా ఊహ ? అబ్బెచ్చేః ఆలాంటిదెప్పడూ లేనేలేదు. కావి తన ఉనికికే భంగంవస్తూంకే ఎలా కుదురుతుందీ ? అన్న పిల్లలు 'పెళ్ళీడుకొచ్చేరు. వీళ్ళందరికీ ఉమ్మడిమీద పెళ్ళిబ్లచే స్తే, తీరా తన పిల్లలు పెళ్ళీడుకొచ్చేసరికి ఏమీ మిగలకపోతే ? కుర్రాళ్ళంటూ వున్నాక వాళ్ళకి చదువనో, నంధ్యనో చెప్పించకపోతే,

40

తా రలాలారారాలాలతలలంాలారారారారా నారాల. లబ్ముఆుజు్టుల.. అందిట! చెట్టుకోపిట్టయ్‌పోరూ 1 ఏకో నాలుగుళ్ళు వెనక వేసుకోకపోతే, నడుం వంగిం తర్వాత, చాకిరీ చేయడానికి ఎవరు పలుకుతారు? ఆనక దప్పిక పోయ౫ావికి అమ్మా. బాబాః బాదర బందీలు, బకేడాలూ లేనప్పుడు తన సౌమ్మెవరుతిన్నా తకరులేను. కాని ఇవన్నీ తలకి చుట్టుకున్నాయ్‌ । ఏదోలా క్లుప్తం చేసుకుని వేరుంటూ బయటికి రావాలి.

పోనీ అన్నగారై నా సుఖపడుతుశ్నాడని ఏనోటితో అనగలం ? వాడిమనసు నవనీతం. ఇస్తే కరిగిపోతుంది. పొద్దన్నేలేస్తాడు. చల్దన్నం తింటాడు, తిని పొలంలోకి పోయి పారేర్లా కష్టపడతాడు. ఎండకి ఎండి, వానకి తడుస్తాడు, పాపం వాడిది చిన్నప్పట్నుంచీ కిష్టాల జాతక మే. ఉమ్మడి ఆస్తికోసం చుట్టాలు పెట్టిన నానాకష్టాలకీ ఓర్చి, కోర్టమ్మట పట్టరాని వాళ్ళకాప్ల పప్టేడు. తనశేమాత్రమైనా చదువొచ్చిందంపే అన్న గారే కాంణం, అన్నయ్య మాటకేం! వొదినె.త మంచిదని! నాన్నా అమ్మా పోయినప్పట్నుంచీ తనను వొదినగారు కడుపులో పెట్టుకుంది. పొద్దున్నే తనకి కాఫీ కావాలఎటే కాఫీ; టీ కావాలంటే టీ_ అలా కాచి స్తూనే వచ్చింది. నీళ్ళ పోసుకునేందుకు పుల్తలు లేకపోయినా, కొబ్బరా కులుతెద్చి వూదుతూ మంటపెడుకూ వేన్నీళ్ళు కాచి, మరిదికి అమిర్చేది, వాళ్ళాయనకం పె మరిది కొంచెం వస్తువులన్నీ శుభ్రంగా వుండాలంటాడు కనక, తినేసామానుమీద మూతలూ అపీపెట్టి, జాగర్త చేస్తూనేవుంది. ఆమాటకొ స్తే, తను ఎలాపడితే ఆలాగ అన్నగారిలా తిని వెళుతున్నాడు కనకవాః! ఏకూరకావాలంపే ఆదే చేస్తోంది. వొకళ్ళొకి వేపుళ్లా, ఇంకొ కళ్ళకి ముద్దహరలూ, మరొకళ్ళకి చప్పిడి పచ్చళ్ళూ, చేస్తోందికదడా | ఆవిడిలా చేయడానికి మనిషా, మానా ః మరిదంటే అగ్గగలాడుతూ ఆమిర్చి ెట్టడావికేమన్నా “* అచ్చుందా ?”

ఇంతమంచి ఇల్లా మరిది వేరై పోతున్నాడని ఏం అనుమానం పడుతోందో ? అన్నగారు పెడర్ధం తీసుకుంపేం కొవల్సినవాకెలాగ వస్తారు?

అలా అనే అన్నకూతురు పెళ్ళి ఉమ్మడిగానే చేశాడు. తనేవెళ్ళి కట్నం కుదుర్చుకొచ్చి, విడిదికి గదులన్నీ బాగుచేయించాడు.. సన్నాయ్‌ 'మేళం కుదిక్చేడు. చీరలూ చాప్పులూ పిసినికొట్టుతనం లేకుండా మంచివే

(4) శీ

కొన్నాడు. బాణసంచా సామాను సమంగా వెలగడంలేదవి తయారుచేసిన వాళ్ళని కూకలేశాడు. పన్నీరుబుక్డీ తనేవట్టుకుని, పందిట్లో పదిమందిమీద పన్నీరు చల్తేడు.. పెళ్ళికొడుక్కి కోపంవ స్తే మరో నూటపదహోరువేసి సైకిల్‌ కొంబానన్నాడు. వేళకి అన్నీ అలా చిబిశెలమీద పోయేలాగ, అన్నీ సిద్ధంచేసి పెళ్ళంపే ఫళానావారింట్లోనే జరగాలి అని పదిమందీ

• "సెబొష్‌ " అనేటట్లు చేశాడు ఎంత ఖర్చయిండదో ఎంత ఉందో అన్నవి ఉమ్మడిచిట్టా చూపించమన్నాడా ? అవూసే ఎత్తలేదు.

ఇప్పుడిలా ఆబితే, తనపిల్లలకి తీరా సెళ్ళీదొచ్చేసరికి ఆంతా తుడు మకుపో తుంది. ఏదోలాగ ఈకాలంలో నాలుగురాళ్ళు వెనక వేసుకోక పోతే “వున్నావా? చచ్చావా?” అని అడిగేవాశ్లైవరు ? తను వేరుండడం లోకసహజం. అది అన్నదమ్ముల్లో రివాబే,

మాటమీద నూటో స్తే జ్ఞాపకం వచ్చింది. వొదిన ఎంతమంచిదై నా, కొంచెం ప్రైపిల్ల పైపిల్లే; ఈ ఇళ్ళల్లో మరిదికి పెళ్ళికానంత సేపూ ఓలాగ, 'పెళ్ళయ్‌, తోటికోడలు కాసరావికొచ్చేక మరొకలాగా, వుంటారు. తోటి కోడళ్ళిద్దరికీ వడాలి. మొగాబ్నా మొగాబ్లా ఒకటయినా, అడాళ్ళకీ ఆడాళ్ళకీ పడాలి. ఇంతకీ వొదిన చెడ్డదనికాదు; ఉమ్మడిగా వుండడమే అలా చేసిందేమో ? తన మొగుడు మహా కష్టపడి పోతున్నాడనీ, తనక తీరికన్నదే లేక, తడి మడిఐట్ట వొంటినే ఆరిపోతోందనీ, ఉమ్మడిగా తమకే హెచ్చు ఖర్బవుళూన్నట్టూ ఆ కాకిమీదా, ఈ కాకిమీదపెట్టి అంటూనేవుంది. తన భార్యమాతం తక్కువ తింది కనకనా? ఎందుకు । ఏమాటకామాజే ఆడాలిగదా ! తన మొగుడేమహా కష్టపగుతూన్నట్టూ, తన ఆస్టేమీ తృణ మైనా ముట్టడం లేదన్నట్టూ భావిన్తూ ఒంటెత్తుగానేవుంటోంది. ఎల్ల వ్యూని ఎం చాక్కళ్లే దు; పోలమ్మని పొగడాక్క్లే లేకు.

ఇంకా ఈ విచిత్రం చూశారుకాడు! తనే పెట్టుబడి పెడుతోంది కనక తన వంతల్లా సుష్టిగా థోంచేసి ఎంగిళ్ళ్గయినా. ఎత్తకుండా. చేతులు కడుక్కో_క మనుకుంటూంది. వొదినెగారు దంపులాళ్ళతోటి ఎ దీవికింత అతిశయం ఏమిపే ? ఇది బొక్టున మాణిక్యం పెట్టి పుట్టిందా, నేను పుట్ట లేక పోయానా ?" అనడం తనూ విన్నాడు,

శీ

లాలా... అన్నదమ్ముల సంపిళ్ల వొంతులు పెట్టుకుని పనులన్నీ మురగపెడుతున్నారు. దీనికంతా కారణం బాద్యతలు తెలీకపోవడ మే. ఇంతకీ సంసారం ఎవరికీ పట్టింది కాదు; మగివెధవే? చేస్తాడు । లేదంటే నాలుగూ కొని ఇంట్లోపారేస్తాడు; పారేస్తే ఆడదన్నది జాగ్నర్హ చేసుకోవాలి. నిన్నకాక మొన్న మొన్న; ఇంకా నెల్లాళ్ళు కాలేదు, మామిడిచెట్టు కొట్టించేడు అప్పుడే పుల్లలు సంగోరు హరాయించేశారు.. ఆవిడోసారి వేళ్డీబ్లా ఈవిడోసారి వేళ్తీగ్లా, వొదినెగారు నెల్గాళ్ళకోసారి తలంటుకుంటే తని భార్యగారు వారానికోసారే 1 వొదినె జంతిక్షీలుచే స్తే మరదలుగారు మైకూరుపాక్‌లు వందుకోంది. తోటివోడలు మల్లెపూవులు కొనుక్కుందీ ఆంసపే తనపిల్లలు “ వొద్దుటే 1 ఇంకా వున్నాయ్‌కదే । ”" అంటూన్నా “ కొనుక్కోండి వెరిపీనుగుల్లారా *" అవి బతిమాలి; తిట్టి కొవిపిస్తోంది తన పెళ్ళాం ఇంాగే మొత్తంమీద ఇల్లు గుల్లయ్‌పోతోంది. పాపంః వాడు మాకం ఎక్కలణ్ణుంచి తెస్తాడు ? అలా ఏది కావాలంపే అది తెచ్చివేన్తూనే వున్నాడు. ఆయినా ఇంత సొమ్మూ ఏమీ కానట్టు గబివలా అయిపో తోంది. దీవికి మందు వేరుండడమే, నేరుంటే, '“ఇది నాదికదా। జాగర్త చేసుకోకపోతే ఎలాగ "” వి ఇద్దరూ అనుకుంటారు. పిల్లలు గలవాళ్ళం ఇంతంతలేసి అర్బ్భముకే ఎలాగ" అవి క్షు ప్తంచేసుకుంటారు, ఎవరిచాకిరీ వాళ్లు చచ్చినట్టు చేసుకుంటారు. అలి కన్నంపెట్టడం ఉరికి ఉపకారమా ఏమిటి ? అప్పుడిద్దరి సంసారాలూ తిన్నబడతాయ్‌; సరే అన్నా తమ్ముడూ. అయాక వొకళ్ళకొకశ్తైలాగా సహాయం చేసుకుంటారు. ఆన్నయ్య వచ్చాక ఇదంతా చెప్పి. వేరుండడం ఇద్దరికీ మంచిదే అవీ నచ్చచెప్పాలి. అవసరమైతే వొదినెక్కూడా చెప్పాలి. ఆవిడకి పాపం ఎవ్పుడూ పనే, రావాసిము9డావంట రాకానిముండాతిహ్లను. ఎప్పుడూ. తీరుబాకే వుండదు. విశ్రాంతీచేదమ, సుఖమూలేదు; ఎందుకూ 1 వేరుంటే అంతా చులకనపడుతుంది । పొద్దున్నేలేచి మడిగట్టుప౦దా, ఇప్పటికింకా తేమ ల్లేదు. తన పెళ్ళం కొంచెమైనా పనిచేయాలా ? అక్కడి పుల్ల యిక్కడ పెట్టితేవొట్టు కభ్రంగా వేళ్ణీబ్లతొలిపి సబ్బుతో రుద్దుపవి స్నానంచేస్తోంది. “" వొదినా 1 దావికి పనిచెవ్చవేం? ” 40

' ప్రజాశక్తి కథలు -----ాలాలాలాాాలాాలలాాాాలాాా ' పోనిద్దురూ! చెపి తే ఎంతకాలం చేస్తారు? చెయ్యాలనివాళ్లకుండాలేక నీ" “ఏమో! నువ్వెందుకు చెయ్యవే అంపే, అవిడేం చెప్పలేదంటుంది.” “ ఆతలాగ చెబుతారుటండీ ? "” మరిఏి కాస్సేపూరుకువి _ " వేరుంపేసరి ! తెగులు కడుశుంది. అన్నాడు. మరిడి తనకేసి ఏమంటానన్నట్టుచూసినా, వొదినగారు నవ్వి, ఏమీ అనక, ఆరిపోయేపొయ్యి ఉ+దుకోంది. పొగకి వార్రపకిన కళ్ళను చీకకొంగుతో తుడుచుకుంది. మరిది తన పెళ్ళాన్ని తిట్టుకుంటూ వసారా లోకి పోయాడు. తమ్ముడు, వేరుండడం మంచిదనీ, ఆలా ఆయికేనేకాని సంసారం ఎవరికీ మోయదనీ, ఇద్దరికీ క్షేమమనీ, ఈసారింకాగట్టిగా నమ్ముతున్నాడు. ఆనోటా, ఈనోటా తమ్ముడు వేకుుంటానవి అందరితోనూ అంటున్నట్లు తెంసి, అన్న అగ్గిరుడుడై ఇఎటిొచ్చేడు. తిన్నగా వసారాలో నించున్న తమ్ముణ్ణీ చూడనైనా చూడకుండా రికార్షు గదిలోకి వెళ్లాడు. రికార్హంకా తీసి _ " నీకంత వేరుండాలనేవు-పే, నాతో ఎందుకనకూడదూ ? ఆచాట్నీ, ఈవాల్నీ అనడవెందుకురా ? "" “ అబ్బే: ఆచాట్నీ, ఈదాల్నీ అన్నేదేః * “* నువ్వువేరై తే. ఉమ్మడి వ్యవహారాలన్నీ ఏమవుతాయ్‌ ? ““ ఇస్పటిలాగే వుంటాయ్‌. ”" “* నేనాబాదరదందీలు పళ్ళేను.” “ నువ్వూపడక, నేనూపడకపోతే ఎలా కుదురుతుందీ ?

• ఇంతకీ వేరుండవలసిన ఆగళ్యం ఏమొచ్చిందీ ౭ తమ్ముడికి భార్యమీద చాలా కోవంవచ్చింది. ఆది పవిచేయకపోవ డావిక్కారణం ఉమ్మడిగా వుండడమె నన్నాడు. వంతులుమీద్‌ పనులన్నీ ఎలా పాడవుకున్నాయో తల్చుకువి _ “" చూళావా, నీగది ? ఇంతవరకూ పాచిల్లు తుడవనైనారేమ. ఆవిడ చేస్తోందవి ఈవిడా ఈవిడచేస్తోందని ఆవిడాను. మూడు రోజుల కోసారి పిండివంటలా ? మనం సంసార్తమా ఏమన్నానా?” ౯ అన్నయ్య గడి తీసిచూశాడు. గదిని డా మన్న్నూ ధూళీ వుంది. నూ ద్దగ్గిర ఇనపమూకుడు కాలినట్టు మసీ, దానిమీద సిండిచుక్కలూవున్నాయ్‌, శీ(

లతలా. ఆన్నంమ్మిుల ఎంఎళ్లు

“* చూశావా? ఎన్నాళ్ళయింది కందులు కొని? చింతపండు నాలుగు కోజులకం చట హెచ్చువస్తోందా ? పెసరవప్పు ఈవేళతోనరి, * ఆంటూ తమ్ముడు భడేలున కొట్లుగది తీశాడు. అన్నయ్య ఇంచుమించు కాళీగావున్న గదిచూసి కొయ్యచ్‌ు పోయారు.

“నువ్వూ,నేనూ ఆలాతెచ్చపోయడం. సుఖందేదోః సుఖంలేదో, అవి నాన్నకట్టిన ఈ ఇల్లు అచ్చొచ్చిందికాదో । అవి గోలెత్తడం కవబడుతోంది. ఇంట్లో ఇంత అరాచకంపవుందని నేను చెప్పేవరకు నీకు తెలీదు. "

అన్నయ్య వంటింట్లోకి వెళ్ళబోతూ, ఎందుకోకావి అగేడు. ఆగి _ “* నువ్వు వేరుండడం నీహమంచిదేః నాకూ మంచిదే. '" ఒక్కొక్క వేతే దయుడిచి, లెక్క లెడుతూ బెప్కొక్కుమాపే చెప్పుతున్నాడు : “నీ ఆస్రేడో నువ్వు చూసుకోవడ్చు. నా ఆ స్తేడో నేను చూసుకోవచ్చు."

“హెచ్చు అర్బృనకుండా నువ్వూ నాలుగురాళ్ళు వెనక వేసుకోవచ్చు. నేనూ వేసుకోవచ్చు. నీపిల్లలూ మంచి చదువు చదవవచ్చు. మాసిల్లలూ చదువుకోవచ్చు. సంసారం ఇద్దరికీ మో స్తుంది. ఇద్దరమూ బాగుపడతాం.... కావి మనం వేకయాంకదాఅని చులకనచేస్తారు నలుగురూను. "

““ ఎవరా చేసేవాళ్లు ? ఎందుకుచేస్తారు ? అన్నదమ్ములు వేరుండడం లోకవిరుద్ధంకనకనా? ఇంతకీ, మనంమనం జుత్తూజుత్తూ పట్టకున్నామా ? '""

అన్నయ్య వంటింట్లోకి “ విజయే ”" అన్నట్టు తలూపి వెళ్ళి పోయాడు తమ్ముడు తన గదిలోకివెళ్ళి పోయాడు.తవనీ, తన అన్ననీ పదిమందీ చులకనచేస్తారనే విషయం తలుచుకుని తమ్ముడు _ “ ఎవరా 'పెద్దమవిషి మా ఇద్దర్నీ చులకనడేస్తేవాడు ? చులకనచే స్తే పూరకుందు కిక్కడ ఎవరూ చేతికి గాజులు తొడిగించుకో లేదు. "” అంటూ డెద్బిలాడు తున్నట్టు అంటున్నాడు.

అన్నయ్య కొంచెంసేపు పోయాక వంటింట్లోంచి శేకేశాడు:

“ఒరే తమ్ముడూ 1 దొడ్డస్పనీ, కక్కనీ పిల్చుకురారా !”

తమ్ముడు దొడ్డప్పగారింటికెడుతూ, మళ్ళీకోపంవచ్చి - "" వేరుగా వున్నంతమాత్రంలో కుడికన్నాకటి, ఎడం కన్నాకటీనా ? రెండూ కూడా వస్తువుల్నొకలాగే చూప్తాయ్‌. *” అన్నమాటలు వినదిడి, అన్నా వొదినా అవునన్నట్టు కలువపూవుల్లాగ వవ్వుకున్నారు,

అశాక మిక 0రాం శ్‌

క్రి రి హాందూ-ముసపైం ౧ం ఆ సెట్టి ఈశ్వరరావు ప్రళ్ళదుకాణం ముందుకి రెండురోజుల పస్తుకడుప్పుకో వచ్చేడు రాందాసు. రాందాసు కళ్ళల్లోకి బుగ్గల్లోకి కొలత తీసుకుంటున్నట్టు, అచ్చాస్‌ చూస్తున్నాడు. పాడబిపోయిన నూతుల్లాగున్నాయి. రెండు సంవత్సరాల కిందటి తన స్వరూపానికి వతివీందిం లా వున్నాడు, ఆ దుర్టినాలు ఆవ్బాస్‌ ముందు నుంచున్నాయి.

“* కూలి దొరుకుతుందా 1? * అన్నాడు రాందొసు. నూతిలకోంచి శోరుతున్నట్లున్నాయి మాటలు, అబ్బాస్‌ మొహంవేష్కకి కళ్ళుతిప్పి వుంచే డన్న మాపేగాని, యేం చేస్తున్నాడో తనకే తెలీమ దాసుకి కాలే కడుపు శరీరాన్నేకాకుండా బుద్ధినికూడా వీ5స పర్చింది,

అబ్బాస్‌ మేలుకున్నాడు...:. “కూలి దొరుకుతుందా ? *” __-కన ద్రికుక్కి యింకోజ్డీ కూలికి పెట్టుకోవడం కూడానా ఆవిపించింది. వబీగిం చుక పోతున్న పెదాలు బలవంతంగా విప్పి * లేదు-అఫ్థిర్లేము "” అన్నాడు. నెత్తిమీంచి పళ్లగంప దింప్పుతున్నంత కష్టంతో.

ఊకగా పట్టుకున్న దుకాణప్పు రాటనుంచి చెమ్యిజార్చి వొట్ల యీడ్చుకుంటూ వెళ్ళిపోతున్నాడు దాసు,

కిందనుంచి మిదవరకూ రెప్పవెయ్యకుండా చూస్తున్నాడు అబ్బాస్‌, దాసు ప్రతి దుకొణం దగ్గిరా నిలబడి కూలి వెళుక్కు౦టున్నాడు, పాదాల నుంచి పిక్కలవరకూ. దట్టంగా ఆశ్రయించుకున్న ధూళి = ఆ ధూ?లోకి యింకుతూన్న చెమట = పెచ్చులు పెచ్చులుగా వుంది. ఆ జుట్టులో నలుపు దనంకన్నా రోడ్ల ధూ రంగే చాలా యెక్కువ. చూస్తూండగానే మలుప్ప తిరిగి పోయేడు దాసు. ఇకచూడ్డం అనవసరమవి తెలియక అబ్బాస్‌ ఇంకా ఆపే చూస్తున్నాడు. * ఈ వళ్లు ఎంతకమ్ముళున్నావ్‌? " అన్న పలకరింపు వివిపించింది. బరువుగా పీల్చిన గాలిని వొదిలిపెట్టి వ్యాపార స్పృహలో కొచ్చేడు. .

“భాయీ మనం మనం ముసల్మానులం గాబిట్టి విజమైన ధర = తక్కు=న ధకకివ్వాలి నావ ? * అన్నాడు అవిమూనం చూపెడుతూ,

లాలా. హిందూ-మున్లం

ముసల్మాను గదా అని మొదపే సాధ్యమైనంత తక్కువ ధర చెప్పేడు. ఇక చిల్లి వ్వ తగ్గించినా తినకి కిట్టువాటవదు, సగానికి సగం ధరకి బేరమాడి కారెక్కి వెళ్ళిపోయేడు దేంగాడు, కారు ధూళి రేప్పకుంటూ వెళ్ళిపోయింది. "ధూళి గాలిలో కలిసి పోయేవంకు కూడా అదేపనిగా చూస్తున్నాడు ఆవ్బాస్‌. వెనకనే పోతున్న దొరగారి కారుధూళ, మార్వాడీ కారు ధూళీ, ముసల్మాను సోదరుడి కాయి ధూళిలాగే వున్నాయి* యే మాత్రం భేదం లేమ

వ వ న!

ఎక్కడా లాభించలేదు = రాంచాసు మలుపు తిరిగి వస్తున్నాడు. రెండు సంవత్సరాల కిందటి తనసప్తితిని, కంరోపారంచేని రాందాను ఒప్ప చెప్పతున్నట్టు కనిపించింది అచ్బాస్‌కి,

అబ్బాస్‌ దుకాణం ముందునుంచి వస్తున్నాడు రాందాసు.

“ ఏమదట్యూయ్‌ - ఇటూ ” అని పిల్చేడు అబ్బాస్‌ అనుకోకుండా, తోటకూరికాడలాగ వాంగిపోయి దుకాణం ముందు నిలబడ్డాడు రాందాసు,

“* ఏం, ఎక్కడా పవిదొరకలేవా ?”

“* బేము ”_--మూలిగేడు దాసు,

“* ఇంత సీర్సంగావున్న మవిషివి యేం పనిచేస్తావు ? *

“ రెండు రోజులబట్టీ తిండిలేదు. "అడిగినదానికి సగానికే జవా బిక్చేడు దాను.

అబ్బాస్‌కి కడుప్పు తరుక్కుపోయింది “రా యా దిల్లమీద కూర్చో” అని బల్ల చూపించేడు. తన ఆకలి రోజులు, పుస్తకం విప్పి కళ్ళెదుట పెట్టినట్టు కవిపిస్తున్నాయి. గొంతుక బద్దలబినట్లు మసీదు దగ్గర అవచినాా. వొక దమ్మిడీ ధర్మంచేసిన పాపాన్నెవడూ పోలేదు. ఎంగిలి'ప్లేట్లు కడుక్కొని గడిసేడు కొన్నాళ్ళు, గడ్డితవ్వి అమ్ముకొని దితికేడు కొన్ని రోజు౨ం. తన చిన్నప్పటి స్నేపాకుడు సింగు మదుప్ప యిచ్చి కొట్టు పెట్టడానికి సాయం చెయ్యబిట్టి, యిష్పుడు యింత అన్నం తిని బట్టకడుతున్నాడు. ఆ రోజులన్నీ మనసులో కొచ్చేసరికి అబ్బాస్‌కి కళ్ళనిండా సీబ కమ్మాబు, ఆ రోజులకి యిస్పటికి రాందాను స్థితి ఆను వాదంలాగ కనిపిస్తూంది.

క్ష?

ప్రజా క్త కథలు లలా

“వా దగ్గిరే వుందుగానిలేం నా దగ్గిరే వుందుగావిలే ” అని గొణు క్కుంటూ లేచి బయటి కెళ్లాడు అబ్బాస్‌, ఈ వాలకం యేమిటో దాసుకీ బోధపశ్లేదు

రె డు చపాతీలు యింత డాల్‌ పట్టుకొని అచ్బాడీ తిరి వొచ్చేడు; రాందాసు ముందు వుంచేడు.. దాసు ఆశ్చర్యపోయి అవ్బాసును చూస్తు న్నాడు, పెద్ద పెద్ద షావుకార్ణకులేని యివి యీసాయిబు కెలావచ్చింది రా అని, అబ్బాస్‌ స్లేటుచూపించి కానిమ్మని తలవూపేడు. కలియబడ్డట్టు దాసు తినడం ప్రారంభించేడు.. పస్తులు పడిపడి యేచైనా యెప్పుడైనా దొరకినప్పుడు తను యెంత ఆతృతగా తినేవాడో జ్ఞాపకం తెచ్చుకుంటూ అబ్బాస్‌ కుండలోని నీళ్లుతెచ్చి దాసు ముందు పెస్టేడు.

కండు చపాతీలు తినేసి, గ్లానులోవి నీళ్ల సగం తాగేసరికి పిడుగు లాంటి సంగతొకటి స్ఫురించింది.

_ముస్తించపానీ తను తిన్న చపాతీలు తురకాడు ముట్టుకొన్నవీ ?- మిగిలిన నీళ్లు కాగకండా ఆగేడు ఒక క్షణం. మరో శణంలో తక్కిన నీళ్ళన్నీ ఒక్క గుక్కలో తాగేసేడు. దానును కన్న జాతీ మతమూ వెలి వేసినట్టు వెక్కిరించేయి; అతని ఆకలి రూపపు రౌద్రాకారంచూసి భయపడి పారిపోయేయి.

॥! వ వు

తన చర్మం చెప్పులకుట్టి యిచ్చైనా అతని రుణం తీర్చలేనను కున్నాడు దాసు, అంత నవ్ముకంగా వున్న డాసుని తన తమ్ముత్జో చూసి నట్టు చూస్తున్నాడు అబ్బాస్‌. దాసు వొబ్ళు దాదకోకండా కష్టపడు తున్నాడు, అబ్బాస్‌ వ్యాపారం పుష్టికొన్తూంది.

కాఫర్‌ ని దగ్గి పెట్టుకొని పోషిస్తున్నా వెందుకవి ముసల్మానులు, అద్బాస్‌ని మందలించారు. తురకాడికి అరవచాకిరీచేసి, వాడిచేతి కూడుకిని భష్టుడమయ్యే డన్నారు;. తమకి తలవంపులుగా వుందని తన మకళస్తులు నిష్ణురమాడేరు దాసుని. ఈ చెవిని విని ఆ చెవివి విడిచిపెళ్లుసేమ ఇద్దరూ. పై మకాల్లోకూడా మంచివారున్నారని అబ్బాస్‌ బోధపర్నుకున్నాడు. తన కష్టదినాల్లో అర్జుపడినవాడు తురక్రైతేనేం, మరక్రైతేనేం అని దాను చలించలేదు. క్రమేపీ మతాలు జ్ఞాపకం రావడం మానేసేయి.

శీర

పపాత. ల” ంయి "లా అయ్య మి వర్తకం లాభంగా సాగుతూఎది. అవ్బాసుని శెప్పుడో వొకస్పుడు దగాచేస్తాడు కాఫర్‌ అని అంచనా వేసుకుంటున్నారు ముసల్మానులు “ లాభాల్లో మూడోవంతు నీది” అవి దాసుకి చెప్పాడు, అబ్బాస్‌, ఆ డబ్బు తనదగ్గిరే దాచమన్నాడు దాసు తురకాడు ఆ డబ్బు యెగచవేయ్యక తప్పడన్నారు దాసు మతస్తులు, హిాందివులు, ఖీ న! న!

శ్రీరామనవమి, మొహరం పుడగలొచ్చేయి. ఈ రెండు పండగలకీ పోటీ వున్నట్టు హించావులూ, ముసల్మానులు సన్నాహాలు చేస్తున్నారు. మళశదీక్ష వతి ఒకంండికి పూర్తిగా పూనింది, అవ్నాస్‌ "పేదలకి దాన ధర్మాలు చేస్తున్నాడు. ఆ "పేదల్లో చాలామంది హిందూ బైరాగులూ, ముష్టివాహ్శ వున్నారు. వాళ్ళకిహాడా అబ్బాస్‌ తిన శ క్త్యనుసారం దానాలుచేసేడు. ఇవి చూసి ముసల్మానులు ముక్కుమీద వేలు పెట్టు కున్నారు. కొందమ పుద్రేకులయ్యేరు రాందాసుకి కొంక డబ్బు బుచ్చి నవమి పండగకి ఖర్చు పెట్టుకోమన్నాడు అబ్బాస్‌... దాను దేవాలయాల్లో అభిషేకాలు చెయ్యించేడు. ఈ చేష్టలు వుభయ మళస్థ లఅలోను- గందర గోళం లేవడీ పేయి.

ఈ లోగా హిందువులు మేళతాళాలో దేవుణ్ణి మసీను ముందు మంచి వూరేగింప్పు తీసుకెళ్ళుడావికి ప్రక్వుతావ్ని అనుజ్ఞ కోరేరు,. ముస ల్మానులు నభవేసి అలాంటి అనుజ్ఞ మేదన్నాయి స్తే ఇఫ్లాంని అవమానం చేసినట్టవుతుంది._ జ్యాగత్త అన్నారు. ఇటూకాక ఆటూకాక, (ప్రభుత్వం యీ విషయమై ఆలోచిస్తున్నా మన్నారు.

హిందువులు తమ హిందూత్వాన్ని రక్షిందుకోడావికి ఉక్సవంతో వూరేగింపులు జరిపేరు ముసల్మానులు తమ ధర్మాన్ని నంరక్షించు కోవ డానికి రాహ్ళూ యిటికెలూ పుష్కలంగా ప్రయోగించేరు పోలీసులు యిరు కక్షల్నీ విష్పక్షపాతంగా లాకీప్రయోగంచేసి తమ పూచీ వొదిరించుకొవి

“ముస్తింలను యిద్దరిని వూరవతల దిలమైన కత్తిపోట్లు పొడిచేరు. యెవరో తెలీదు.”

• నిన్నరాత్రి హిందువుల వీరొకటీ తగలబెట్ట బడింది.”

[7] శ్రీ$ీ

ప్రజాశక్తి కథలు లలనా

• పిాందూత్తీవి దిలవతంగా చెరచి చంపేసేరు”

“* ఒక ముసల్మాను యింట్లో యెవరో జొరదిడి సకుటుందింగా అఆర్జరాత్రప్పుడు చంసపేసేరు. వాళ్ళని పట్టుకోవడానికి పోలీసులు చాలా (వయత్నం చేస్తున్నారు.”

ఈ స్రైలిలోవ్నార్త లొస్తున్నాయి. వత్రికలకి స్టలం భర్తీ వేసుకోవ డానికి చాలా అవకొళా లేర్చడ్డాయి.

పోలీసుల లాలీలకీ, తుపొకులకీకావలసినంత పని దొరికింది.

లాభాలు బాగా దోచుకుంటున్నా, జీతాలు తగ్గించేరు షావుకార్లని కూలీలు సమ్మె చేస్తున్నారు. వర్గ చ్రైతన్యంకన్నా మత చైతన్యమే యిహ సర నుఖదాయకమని షావుకార్ల్మ ఏజేంట్లు కు*లీలకు లోపాయికారిగా చెప్పి వ్యుదేక పరిచేరు. ఒకరిని వొకరు పనికి స్వ స్త్రి చెప్పిద్దామని, తక్కువ జీతానికే తృప్తిపడి, కూలీలు పనిలో ప్రవేశించేరు. సమ్మెచేసినందుక్కు (ప్రతి వొక్కడిదగ్గరా క్షమాపణ తీసుకుని యజమానుఐ ప్రవేశ పెట్టు కున్నారు. నుతాలు కాపాడుకోవడం కోసం ఆ సాటిత్యాగం అవసరంగానే కనుపించింది కూలీలకి.

ప! ఖి న!

విద్యార్థులు మతసభఖ్యతకోసం ప్రచారం చేస్తున్నారు. వివిధ మతాల విద్యాద్థలు వూరంతా సభలు జరిపి కొట్లాటలు మానివెయ్యవల్సి-దని ప్రార్టిస్తున్నారు. నినాదాలు చెప్పకూ వూశేగింప్పతో విద్యార్థలు అన్బాస్‌ దుకాణం వేపేపోతున్నారు.

“* మతా లున్నంతకాలం కుక్క జట్టిలు తవ్పవు, నేను యెక్కువనీ, "నువ్వు తక్కువనీ, నాది వొప్పనీ, నీది తప్పనీ---జట్టీలు లేక పోవడం మతాలు లేకపోయి నప్పుడే ” అన్నాడు వూరేగింపుచూస్తూ వొక బేరగాడు,

• మళాలు లేకుండా వుండడం యెలాగండి ?* అన్నాడు దాను.

“* ఉండ గలిగేది ప్రాణాలకోనూ, తింగితోనూ, మతాలతోకాదు, ఆ రెండింటినీ మతాలు మనకి క్షణక్షణ గండం చేస్తున్నాయి. మన అధో గతికి ముఖ్యకారణం మత మౌఢ్యం.”

“మత సఖ్యం కలిగివుండి అందరూ సోదరుల్లాగ మెసులుకు “పోతే, అందరూ సుఖంగావుండొచ్చునండి. "" అన్నాడు అబ్బాస్‌.

ర్‌0

ననన న న జాంయె-ాయుల్టుల..

• మతాలు చెప్పిన మంచిని మనం చెయ్యక చెడిపోతున్నాం, క అన్నాడు.

“ మంచిని కనిపెస్టే స్థితిలోవుంటపేనా, దాన్ని చెయ్యడానికి ? దాని క్కారణం = మతం బ్రతుకులో చొద్చుకపోవడానికి బదులు, దాని కతీత మైవెళ్ళడం. కావలి స్తే వొకటితో వొకటి పోట్లాడు కుంటాయి కౌని, యీ మతాలు మనుషుల బాగుకోసం ఆలోచించవు. ప్రయత్నించవు. ప్రస్తుతం మతాలు దాగుకన్నా చెడ్డే యెక్కువచేస్తున్నాయి. ఇంతకీ ఈ మత వ్వైరాల వల్ల బాధపడేది సామాన్య ప్రజలు. ఇవ్పటి కొట్లాటల్లోలాగ కార్లలో తిరిగేవారికి యే బాధా వుండదు. వారు మాత్రం యీ కక్షలకు నాయకులై పలుకుబడీ పదవులూ డబ్బూ నంపాదించుకుంటారు. ఇదే మతంచేస్తున్న ముఖ్యమైన సేవ”

• నిజమేనండి న్యాయంగా వెళ్లేవాడికి మత మెందుకండి, *” అన్నాడు అబ్బాస్‌. -

వ వ వ

విద్యార్థులు నఖ్యతా ప్రచారంకోసం చేస్తున్న వూరేగింపును పోలీ సులు లాఠీలతో చెదర గొడుతున్నారు. దాసు దుకాణం మూసేడు. ఊరే గింపు అపరాధంగా తోచి కొందరిని జైల్లో 'పెప్రేరు.

హిందువులు తమ గగ్గిరపని చేస్తున్న ముస్లిం నాఖర్షని తొల గించేరు. దమ్మిడీ వస్తువైనా సరే ముస్లిం దుకాణంమీద కొనడం మానే 'సేరు. వెంటనే ముస్తిలుకూడా ఈ బహిష్కారాన్ని, అమలులో పెట్టు కున్నారు. హిందూ ముస్లింలు యిద్దరూ వుండడంవల్ల ఆబ్బాస్‌ కొట్టుకు బేరం పడిపోయింది.

వ ణి వ

'పై వూళ్ళకెళ్ళిన రాందాసు కూరలూ, పళ్లూ కొవి పట్టించుక వస్తు న్నాడు. మిట్ట మధ్యాహ్నం అయింది. దాసుకి చాలా దాహంవేసింది, ఎదురుగుండావున్న దుకాణం దగ్గిరికెళ్ళి చా అడీగేడు డబ్బులిన్తూ, దుకాణ దారు యివ్వనని కసిరేడు. తురకల్లో, కలిసిపోయిన వాడికి 'యివ్వనన్నాడు, నాలుగడుగులు ప్రక్కగావున్న మస్లిం దుకాణావికెళ్ళేడు..ముసల్మానై నా అమ్ముతాడుగదా ఆని. * పోరా కాఫర్‌ ” అవి. అరిచేడు దుకాణదారు,

శ్‌

ప్రజాశక్తి కథలు తతా దాసు ఆడుగు పెట్టకముందే రెండిళ్ళ చుట్టమై మొహం వేలేసుకుని నడి చేడు డబ్బుఐ మొలను సెట్టుకుంటూ.

దాను వీజీ కాల్చుకుందామని తోవలో అగుపించిన మనిషి5 అగ్గిఅడి గేడు. అతను కాలుస్తున్న వీడీ నోట్లోంచి తీసి యిచ్చేడు. గుంపు గుంపు లుగా శేకలేసుకుంటూ ఆవేపే మనుషులొస్తున్నారు. దాసు బీడీ ముట్టించు కుంటున్నాడు, కొట్టు చంపు అవి కేకలు పినిపిస్తున్నాయి. అతనూ దానూ ఆవైపు చూస్తున్నారు. అతను దాసు మొహంలొకి చూసేడు. మక బౌమ్మలాగ చేతితోవున్న యినపపెనం దాసు నెత్తిమీద వేసేడు, నెత్తురు చిమ్ముకుంటూ దాసు కూలిపోయేడు.

ఖ్‌ ( న!

ఊరంతా అల్ల కల్లోలం అయిపోతూవుంది. హిందువులు పృర్వి రాజు, రాణా వ్రకాప్‌, శివాజీలను స్మరించి పొరదుషవంతులయ్యేరు. ముస ల్మానులు గజనీ, బొదిరు జొరంగజీబ్‌ మొదలైన వాళ్ళని క్లాపకానికి తెచ్చు కుని వుద్రిక్తులయ్యేరు. ఈ సారి వీడివికిగా దొంగచాటున గాకుండా, బహిరంగంగా గుంపు గుంపులుగా నరుక్కుంటున్నారు. ఫేక్టరీలోకికూడా యీ వ్నార్త దూరింది. ఖురాన్‌ పేజీలన్నీ సానపట్టిన కత్తుల్లాగ మెరిసేయి. హిందూధర్మం శంఖుచక్ర గదాళార్డాలతో గిరగిరాతిరిగింది. ఫేక్టరీఅంతా రణరంగం అయిపోయింది. దొర ఫోనులో చెప్పి మిలటరీని పిలిపించేడు. మిలిజెరీ అందర్నీ చికళబొడిచి బయటికి గెంపేరు.. దొర ఫ్యాక్టరీలోవి _రక్తపాతమంతా కడిగి-చి పరిశుభ్ర పరిచేడు.

వ వ న! ,

దాసుకోనం బయట నిలదిడి అబ్బాస్‌ చూస్తున్నాడు. ఇంకా వుండడం ప్రమాదకరమని కొట్టు కశ్చైయ్యడానికి సామాను నర్దుతున్నాడు. మూక-__యాటై ఆరవైమంది అబ్బాస్‌ దుకాణంలోకి తోసుకు వచ్చేరు. విర్తీవాల్తైన కాయల్నీ పళ్ళనీకూడా బాదుతున్నారు. అబ్బాస్‌ మొదలునరికిన చెట్టులాగ పడిపోయాడు. ఇంకో రెండు కొట్టి అబ్బాస్‌ను కాళ్ళతో మట్టు కుంటూ దిగ్విజయంగా బయటికి పోయేరు కొరిడదూరంలోనేవున్న మున ల్మానుదండు యిది చూడలేకపోలేదు. మతథర్మాన్ని ధిక్కరించినవాడి కదేశా సని వాన్ళ అడ్డుపడడావికి ప్రయత్నించలేదు.

02

న. న

మనుష్యులు పులుల్లాగ భయంకరంగా కనిపిస్తున్నారు. దొరకిన వాళ్ళనందర్న్నీ చావబొది చేడీలువేసి పూకో శోంతి నెలకొల్పింది మిలటరీ, చాలామంది చిచ్చిపోయేరు. వందలకొద్దీ దెబ్బలతో చావు బ్రతుకులమధ్య పోట్లాడుతున్నాడు. ఆసుపత్రి విండిపోయింది. అబ్బాస్‌ స్మారకం లేకుండా వున్నాడు. గడ్డం తలలోవి రక్తాన్ని పీలుస్తూంది. శరీరం ప్రాణాన్ని ముడ్చుకోలేక పోయింది. శవాన్ని బయటికి తీసెయ్యమన్నారు డాక్టర్లు, ఒక తురకాడు పోయినా కొంత పీడపోయిందే అని నిట్టూర్పు విడిచేడు వ్రకానేవున్న హిందూకోగి.

దానుకి అబ్బాస్‌ మరిలేడన్న సంగతి తెలియనే తెలియదు. తట పోటుతో యాతన పడుతున్నాడు. డాక్టరు పరీక్షచేసి * వాళ్ళవాళ్లు యెవ రైనావుంపే చూసుకోమను. స్టితి ప్రమాదంగా వుంది,"' అనేసి, వైద్యుల కుండే విస్పంగత్వంతో వెళ్ళిపోయేడు.

నర్చుకి స్త్రీ సహజమైన కరుణ కలిగింది. దాసు మొహందగ్గిక మొహంపెట్టి “మీ వాళ్లు యెవరైనా వుంపే చెవ్వు కబురు పంప్పతాను, వాళ్ళని చూద్దువుగాని "” అంది.

చావు బ్రతుకుల మధ్యవున్న దాసు కళ్లు విప్పేడు. చావన్నది వొకటి వుందనీ, ఆది తనకి వొస్తున్నదనీ దావికి తాను భయపడాలసీ స్ప ఫహేలేదు దాసుకి.

అపి యెవరన్నా వున్నారా మీ వాళ్ల? వాళ్ళ విక్కడికి రమ్మని కబురు పంపుతాను.”

“ అబ్బాస్‌ సాహెబుని రమ్మవి కబురంపండి, *" అదిరి పడింది, ముసల్మానువి పిలస్తాడేమా అవి నర్పు.

• ఎక్కడుంటాడతను ? *”

“ పెద్దబజార్లో దేవిడీదగ్గర పళ్ళదుకొణం, "" అన్నాడు ములిగి పోతున్న ప్రాణాలతో.

“= సరకేలే యిష్పుడే వస్తాడు. నువ్వు విద్రపో, *" అవి నర్ను కబురు పంపడానికి కెళ్లింది. “

ళారదదోాోా రతి

అదు ఒడ భల్లూక స్వప్నం ౧౧

• చాగంటి సోమయాజులు

ప్రదకొండు గంటలు కాకుండానే తద్దినం పెట్టుకుని, బరువుగా భోంచేసి, రికార్డుకట్టలు చంకని సంధించి, ప్లీడరుగుమాస్తా గవరయ్య కోర్టుకి చేరుకున్నాడు. ముందురాత్రి అన్నంలేదు. ఆ ఉదయం కాఫీలేదు. కళ్ళమొయ్యా నిద్దర, కణతలనింగా నొప్పి. బాధపెడుతున్నా వేళకి కోర్టుకి వెళ్ళడం తప్పీందికొదు. ఆపసోపాలుపడుతూ కోర్టు వరండాలోకి వెళితే, జక్టీగారింకా రాలేదు. షెడ్డులో కెళికే ప్లీడరు గుమాస్తాలు, కోర్టు చందుగు పెళ్రైలమీద కునుకుతున్నవాళ్ళు కునుకుతున్నారు. గుమిగూడి కబుర్లు చెప్పు కొనేవాళ్ళు చెప్పుకుంటున్నారు, కోర్టు ఆవరణనిండా గుంపులు గుంపులుగా పార్టీలంతా నిఎండిఉన్నారు

“ జక్టీగారి కూతురుకి పురుడొచ్చి ప్రాణాలమీది కొచ్చిందట ” అని తోటి గుమాస్తా చెప్పేడు..

శ జక్టీగారొస్తారా 1” అన్నాడు గవరయ్య.

“ వస్తారుట. *

జస్టీగారువస్తారు. ఆయన చండశాసనుడు. నలుగురు లాంటివారు కారు. ప్రపంచం తల్ల క్రిందులై పోయినా కోర్టు చెయ్యడం మానరు. త్వరితంగా, సునిశితంగా వ్యాజ్య నిర్ణయాలు చేస్తారు. గవరయ్య ఇంటికి పోయి పడుకోవచ్చునని అనుకోలేదు. అందుచేత తుంగచాప పరిచి, ఉత్తరీయం లుంగచుటి చందుగమీద తల ఆవించాడు.

“ ఏమండీ ఇదేమైనా న్యాయమే ?” అంటూ ఒక పార్టీ ఎదురు గుండావచ్చి గవరయ్య నడిగేడు.

గవరయ్య న్యాయవాదిదగ్గర గుమాస్తా. బొను. వాళ్ళదగ్గరకొచ్చే పార్టీలంతా న్యాయాన్నికోరేవస్తారు. కావి గవరయ్య వాళ్ళందరికీ అన్యాయం చెయ్యడమే వృత్తిగా పెట్టుకున్నాడు. పార్టీకి జడ్డీగారు న్యాయమిస్తారు కావి, ఈలోగా స్లీడరు గుమాస్తా చాలా అన్యాయం చేస్తాడు.

“ ఇది బాగులేదు సుమండీ 1” అన్నాడు మళ్లా. గవరయ్య జవాబు చెన్నకండా ఉదంతాన్ని గమనిస్తున్నాడు,

లాలా భల్లూక న్వప్నం

“* కిందటిదఫొ సాక్షీ పట్టీలకి ఇచ్చిన డబ్బు కట్టక వాడేసుకుని, చల్లగా వాయిదా 'వేబించేకారు, దాగుందా?”

“* సక్వం తెలిసినవాన్ళ. తమరూ అలాగ శలవిస్తే_ మేమే నూళులోపడం ? కిందటిదఫా' సాక్షి పట్టీలు కప్రేమనుకోండి, సావులంతా వొచ్చారనుకోండి, వొచ్చినా ఏమి ప్రయోజనం ౩ ఆవేళ సెషన్సుకేసు ఉన్నాది. వాయిదా ఎలాగూ పడిపోను. కట్టక పోయామో లాభంపొందేమో, ఆడద్బు మాకిచ్చే వాలంట్రీకింద కట్టుకాండి. కాదన్నామా ? కష్టపడుతున్న వాళ్ళం, ఏ కక్కు ర్రీ పడకపోతే మా దినం తీరడం ఎలాగ ?....” అంటూ గవరయ్య సంజాయిషీ చెప్పడం ప్రారంధించాడు.

“* అందుకే రష్యా ప్రభుత్వాన్ని మెచ్చుకోక తస్పడంలేదు. అద్బిబ్బ ఎంత దోపిడీ 1 ఎంత మోనం[” .

“ అయ్యా నేను చెప్పుతున్నాను _ వార్రంటబ్రీలో చూచుకొండి. ”

“* ఈ ఆటలన్నీ రష్యాలో లాంటి (వ్రభుత్వంవ స్తే కట్టాలికాని, లేక పోతే ఈ మెషీనులోపడి మనిషి ఏమి నలిగ్గిఫోతున్నాడు | ”

“ మీరు చెప్పుతున్నది నాకు బోధపడ్డింలేరు. గా ,

“ నీ కెలాగ బోధపడుతుంది నాయనా + కోర్టులంట "తిరుగుతున్న పార్టీలకి బోధపడుతుంది. అణగారిపోతున్న వాళ్ళకి బోధపడుతుంది. వాళ్ళని పీక్కుతినే నక్కలకీ, రాబిందులకీ బోధపడదు. ఈ వెవవడబ్బు అన్నది లేకండాపోతే _ దురన్యాయాడు, సివిలాదావాలు ఎక్కడి వక్కడ మాయమైపోతాయి. ”

“* సార్‌ ॥ మీ డబ్బు వాలంట్రీలో చూచుకొండి. మేమేం తినీలేదు. ” ం = ఆం శిసీలేదు! ఈ రాదిందులకి....అబ్బిబ్బ ఏమి కోభపడుతు న్నాను” ఆంటూ, వెళ్ళిపోయాడు

గవరయ్య పార్టీ తిస్టేడని ఆ్యగహించలేదు. ఆ(గ్రహి స్తే పనులు జరగవు. పార్టీ ఇాపాలతో నిద్రమత్తు సగం వొదిలినా, కణతల నొప్పి ఆధికమైపోయింది. ఆవేళ కోర్టులో దాఖలు చెయ్యవలసిన “* ఈపీలు, ”" 3 లుచెయ్యవలసిన “ మెమోలు” విచారణకి పోన్టు అయినవీ,_ ఇంకా వాముదాలు. పడుతూ కొన్నేళ్ళపాటు ఉండవలసినవీ, బోలిడన్ని.

ఓఎస్‌లు కావలసినన్ని ఉన్నాయి. వాళ్ళ స్టీడరుగారు బార్రూములో ర్‌్‌

ప్రజాళ క్రీ కథలు నాం బాతాథానీ కొడుతున్నారు. గవరయ్య తల చందుగకి ఆనించి మళ్ళా కునకడం మొదలె సేడు.

** బాబూ ఇక్కడ టాంప్పులెండరు ఏఠీ?” అంటూ పల్లెటూరి నాయుగొచ్చి గవరయ్య నడిగేడు,

** ఏంకావాలి ? '" అన్నాడు కచ్ళు విస్పకండానే.

** వకాల్లీకి రూపాయి ముద్దర వొట్టుకురమ్మన్నారు. ”

శ నేవిస్తానుతే _ * అని రూపాయిశాయితం. పుద్చుకొన్నాడు. జేబులో కాయితాల మడతలు శీసి, అందులోంచి రూపాయిముద్ర తీసి యిచ్చాడు. నాయుకు ముద్ర తిరగళ్ళా బోర్డా చూసి “" ఇదేటండీ -_ ఎనక వోడినట్టుంది 1 '" అన్నాడు,

“* తఖిర్లే మ పడదంయే పట్టుకురా ” అని కిట్లమూసి జవాదుచెప్పి నాయుచ్జే సాగనం పేడు. పొద్దున్న పార్టీలచేత స్టాంపులు తెప్పించి వాళ్ళు చూన్తూవుండగా అంటించి, తరవాక తస్కరించేడు. ఆ బాపతు మ ద్రలలో ఒక రూపాబి సొమ్ము అయింది.

జక్రీగా రొస్తారన్న పక్క బెదురుతో, జడ్డిగారొ స్తే సాయంకాలం వరకూ నిలువుజీతం పృద్చకోవాలన్న కారణంచేత నిద్ర ఎంత ముంచు కొస్తున్నా విగ్రహించు కొస్తున్నాడు.

"షెడ్డులో పార్టీల, గుమస్తాలు కోర్టు థోగట్టాలు వొదిలిపెట్టి లోకాభిరామాయణజంలోకి దిగారు. యుద్ధగమనాన్ని ప్రస్తావనలోకి తెచ్చి, రష్యా వేశ్రంలో పడ్డారు,

ఊళ్ళో పెద్దపెద్ద వాళ్ళు ఒకరిద్దరు "' వెర్రి” వాళ్ళు తప్ప అంతా ఏముంది రష్యా పదివారాల్లో పడిపోతుందనుకున్నారు. ఇహనేముంది ౪ మాస్కోనుంచి రష్యా ప్రభుత్వం పలాయనమైపోయిందన్నారు. ర్యా వెనక్కి మళ్ళిమళ్ళి, ఇప్పుడటుంచిటు తిరిగి తిప్పికొట్టి 'సైనికలక్ష్యం తరువాత వైనికలక్ష్యం పునః స్వారీనం చేసుకొంటూ జర్మనీచేత పలాయన మంత్రం చదివిస్తూంది. అడుగునుంచి ఆఫ్రికాపోయి, సిసిలీపోయి, ముసోలినీపోయి, యుద్ధమంతా తారుమారై పోతూంది. ఇవన్నీ చెప్పు కొంటూం'పే ఒకరిద్దరికి విచారం పట్టుకుంది.

ఉన్నవాడూ, లేనివాడు ఆందలమెక్కేవాడూ మోసేవాహ్ల, ఆడా మొగా, పెద్దంతరం చిన్నంతరం లేకండా _- మనుషుల్నందర్నీ ఏక్రంచేసి,

56

లాలా భల్గూక స్వవ్నం సర్వమంగళం చెయ్యడానికి తలపెట్టడం కలిమహాత్యంకాక ఇంకేముంది ? మనం బతికుండగానే కలి ఆమలులోకి రావాలా _ మనతరవాత తరానికీ వాయివా వేస్తే బాగుణ్ణు అని ఒకపార్టీ మొరపెట్టుకొంటున్నాడు ** వాయిదాలు వెయ్యడం జక్షీగారి చేతిలోలేక మనచేతుల్లోఉంటే దాచుణ్ణు * అవీ ఒక గుమస్తా జవాబు చెప్పేడు.

గవరయ్యకి రాజకీయాలు ఇష్టంలేకపోయినా, యుద్ధం భూగోళాన్ని చుట్టచెట్టినకొద్దీ దేశచరిత తరువాత దేళచర్శిత చొప్పున లోకచరిత్రంతా తెలుసుకోకతప్పిందికాదు. కబుర్లువింటూ, పత్రికలు చదువుతూ, లేడియోలు వింటూ ఉండడాన్ని, జనసామాన్యం యుద్ధంమూలాన్ని ఎంత నలిగిపో తున్నా, (వ్రపంచ పరిస్థికుల్ని తెలుసుకోక తప్పిందికాదు.

చందుగ పెట్టిమీదడ ఉత్తరీయం మడతల్లో తలపెట్టాడు గవరయ్య, మగళతలో రష్యా ఇంకా ఇంకా గెలు స్తున్నట్టు, జర్మనీ ఓడిపోతున్నట్టు, చిళ్లేరినూ _ యుగోస్లావియా, దేశాలు ఎరజండా ప్రభుత్వాలు నెలకొల్పి నట్టు కలగన్నాడు. ఆకలకోనే గాభరాపుట్టి మెలుకువవచ్చింది నిజంకాదు స్వప్న మేనని నిర్థారణ చేసుకొని కుదుటపడ్డాడు సోసషలిస్టురాజ్యంవ స్టే ఏముంది ? డబ్బున్నవాళ్లు, వాళ్ళ లావాదేవీలు, వ్యాజ్యాలు ఉంటే తన ఫ్లీడరుగారి పైలు ఇంకా ఇంకా పెరిగితే, తనకేమేనా ఉందనుకొని మళ్లా కునకడ మారంభించాడు.

ఆవేళ కోర్టులో నమళానపాలెం జమీందారు. విటీషను విచారణ కొచ్చి, సదరు జమీందారుగారు వ్యవసాయదారులని బుజువయి, జడ్దీగారు వ్యవసాయదారుడే అని తీర్పుచెబితే, జమీందారుగారికి మూడులక్షల మౌపాయల బుణాలు ఎగగొక్టేడావికి అవకాశంవన్తే, ప్లీడరుగారికి వెయ్యిన్నూబపదహార్లు, గవరయ్యకి మాటవదహోర్లు జమీందారుగారు ఇస్తామవి వాగ్దానం చేశారు.

గవరయ్యకి కలత విద్దర మళ్లా కలలవిద్దరయింది. వేవెల్‌ రాజ పతివిధి రాగానే ఇండియా ప్రభుత్వం ప్రజలకి అప్పచెస్పేశాడనీ, వ్రజిలు సోషలిస్టురాజ్యం స్థాపించపోతున్నారసీ, సమశానపాలెం జమీందాపగారి దావాతోనహా అన్నిదావాలు బుట్టదాఖిలా చేస్తారు కాటోణననీ, ఆందరి ఆస్తుల్ని వ్రజలు స్వాధీనపరుచుకొంటారు కాటోలుననీ, సమశానపాలెం

(8) 67

ప్వ్రిజాళ క్షీ కథలు లాలా జమీందారు తనకీ న్యాయంగా ఇవ్వవలసిన వాలంట్రీఅయినా ఇంకా ముట్ట చెవ్పలేదు నేనెలాగ చచ్చేదనీ, ఏడ్చుకొవి, ధనమూల మిదంజగ త్రన్న ప్రాచీననంస్క్పృత ప్రమాడాన్నే ధిక్కరించి ఆందరిదగ్గర ధనం లాక్కు టామనడం ఏమిన్యాయనునీ, ముందు జ్ఞానంతో కరువొస్తందని శ్రాగత్త చేసుకొన్న రెండుగరిసెల ధాన్యం, రహన్యంగా సంగ్రహించి దాషొచ్న శెండు వేల రూపాయల వెండిబిళ్ళలూ, సపెళ్ళాంమెళ్ళో బంగారం, లాక్కుం" టారు కాబోలురా దేముడా అనీ, త్వరగా ఇంటికి పరుగెడదామని నాలుగు అడుగులు వే స్టే రాయితగిలి బొటకనవేలు గోరుఎగిరిపోయి రక్తం బొటబొట కారడమారంభించింది. వేలుకింద మన్నుతీసిమె త్తి, కుంటుకుంటూ వీధి మళప్పు తిరిగితే, తెల్లని భల్లూకం ఎదురుగావచ్చి వెనక కాళ్ళమీద నిలబడి ముందుకాళ్ళుతో పీకపట్టుకోటోతే, మొరోమని గట్టిగా కేకేశాడు.

ఎదురుగాఉన్న గుమాస్తాలు, పార్టీలు పక్కున నవ్వి కొట్టి లేపితే గవరయ్య లేచి కళ్ళు నులముకొవి బీరపువ్వుల్లాగ విప్పి పరిస్థితి (గ్రహించి ఇదంతా నిజంకాదు ఇంకా డబ్బుకోనం, స్థిరాస్టులకోసం వ్యాజ్యాలు, ప్టీడర్ల వకాల్తనామాలు, రికార్డుకట్టలూ, వంశవృవలూ భద్రంగా నేఉన్నాయి. ఇండి యాలో పొరపాస్లేమీ సంభవించలేడవి గుర్తించి. కాలి బొటకనవేంనొప్పి ఇంకా ఉండడానికి ఆశ్చర్యపోయి చూ స్తే బొటనవేరికి ద్నెబ్బెనాలేదు. -

అందరినీ చూసి '' యివ్వాళ మౌాయింట్లో మా తండ్రిగారి ఆబ్టీకం. తల దిద్దలై పోతున్నాది. నిద ముంచుకొస్వన్నాద ” వ చెప్పి నలుగురికో పాటు తనూ నవ్వేడు.

రష్యాదేశాన్ని భల్లూకంగా నిరూపించి రాసిన కార్టూన్లూ తను పేపర్ణలో చూనినసంగతి జ్ఞాపకమొచ్చింది.. ఎప్పుడెస్పుడో.. ఎక్క కెక్కడో వీధుల్లోకి ఎలుగుగొడ్ల వి తీసికొచ్చి వాటితో కు_స్టీ ప్రదర్శనాలు చూపించిన ముష్టివాష్ల జ్ఞాపక మొచ్చారు. భల్లూకపుపట్టు అన్నసామెత జ్డాపక 'మొచ్చింది.

ఇహను పడుకుంటే పీడ కలలొస్తాయని హేోట. కుపోయి టీనీప్ల తాగి కోర్టులో తెళితే జక్టీగారు అప్పిడే కట్టలుతీస్తూ మొహంలో మాచ్చు లేపీ లేకండా నిశ్నృలంగా, శాంతంగా, కూర్చున్నారు. కోర్టు బంట్రోతు “* బగాది అప్పన్నా ” ఆంటూ మూడుసార్లు కేకేశాడు.

టా ర్‌కి

న గ దబశం ఎం కావాలి? --టొల్లిముంత శివరామకృష్ణ 2 చ్రళ్రపాణి కెండు సంవత్సరాల తర్వాక తిరిగి యీ నాడు బొహ్య ప్రపంచంలో కాలుబెట్టాడు. జ్రైలుజీవితం అతని ఆరోగ్యాన్ని పూర్తిగా తినేసింది. బాగా పరిచయం వున్న వాళ్ళకే అతణ్ణే గుద్తుబట్టడం కష్ట మళచ్యేట్టుంది. ;

ఆ స్టేషనులో దిగిందల్లా తానొక్కడే. స్టేషన్‌మాస్టరుకు టిక్కైె టిచ్చి, కూజాలోని కొంచెం మంచినీళ్ళుడిగి పుచ్చుకొని, బల్లమీద కూచున్నాడు, ---ఆకాశాన దూరంగా ఎగుర్తున్న టగ్‌ర్దల్ని చూస్తూ-ప్రక్కూ వీట్లో అరుస్తున్న ప్ర త్రిరాటప్ప పిట్టలగోల వింటూ.

పేషన్‌ మాష్టరు తాళంవేసి, లాగిచూచీ తాళంచేతులు త్రిప్పుకుంటూ వెళ్ళిపోయాడు. ఇంకా రెండుమైబ్ళు నడి స్తేనేగాని తాను కొంప చేరలేడు, నెమ్మదిగా లేచి రైలు కట్టవెంటే బయల్దేరాడు, పాణి ఏవేవో మధుర స్వప్నాల నూహించుకుంటూ-

కొంతదూరం నడిచేసరికల్లా కాంగైసు జండాలు గాలిలో, రెపరెప

"లొడుతూ ఎదురు వస్తున్నయి.

వెనక తాను పాల్గొన్న సహాయ నిరాకరణోద్యమం బుర్రలో తకుక్కుమంది, ఇలానే బయలుదేరి పివెటింగు చేస్తూ వుండేవాళ్లు. ఒక్క సారిగా ఆతని కళ్ళముందర కల్లు దుకాణాలు, విదేశీ వస్త్రాలయాలు,

-కాషగైను శిబిరం, లాశీచార్జీలు, అధికారుల వెకిలి నవ్వులు, యింకాయింకో యెన్నో = గిర్రున తిరిగి పోసాగినయ్‌.

ఆ గుంపు దగ్గరౌతున్నకొద్దీ ఆతని మనస్సులో కొట్లాట బయలు దేరింది. ఎంత మార్పు!

కొం్యగస్‌ ఉద్యమాన్ని ఆ (గ్రామంలో కాలుబెట్టకుండా చేశాడన్న వప్రథ్యాతితో పన్నుగర్ర సంపాయించుకున్న ప్రక్కపూరి మునసబుగారు మొట్టమొదటగా కనదిడ్డాడు.

గుంప్ప యింకొ దగ్గరైంది. “* చక్రపాణికి తైః గాంధీజీకి జై” అన్న వినాదాలు చెవుల్లో గింగురెత్తినమ్‌, పూలమాలల్లో మెడా బిడి

అటుల త్త అత లాలా యంతో తల వంగిపోయాయి. పూల వాసనను అధిగమిస్తూ క్రొత్త ఖద్దరు వాసన నాసికా పుటాల్ని ఉక్కిరిబిక్కిరి చేస్తోంది. ఆంకా తన వూరివాళ్ళే. వీళ్ళంతా కొంగైస్‌ ఉద్యమాన్ని యిలా బలపరుస్తారని తాను కలలోకూడా ఊహించలేదు.

అసలిది నిజమా? కలా? యుదేదో క్రొత్త పప్రపంచింలాగా వుంది. తనళాంటి క్షద్రజీవికి- అందులోనూ స్వంత వూరివాళ్ళు స్వాగళ- మ్‌వ్వడ౦---

తన యింటిమీడ కట్టుకున్న జెండాను ముష్మారు లాక్కుపోయి తగలెట్టిన రౌడీ వెంకయ్య భుజాన్న కాంగ్రెసుజండా ? ఉద్యమ (ప్రభావం.

ఆంకా తిరిగి ఊరు వేప్ప నడుస్తున్నారు,

• పాణిబాబూ 1 చాలా చిక్కిపోయావు. సర్కారోష్ల మనదేళాన్ని పీల్చుకుతింటమే గాకుండా, వీ బోటి కుర్రాళ్ళ రక్తాన్నికూడా పీల్చుకు తింటున్నట్టున్నారే ఇ |

అన్నాడు షాహుకారు నారయ్య

క్రీందటిసారి తాను డ్లైలుకి వెళ్ళినప్పుడు యింట్లో తిండీకి గింజలు లేక తన తల్లి పోయి యీ నారయ్యనే అవ్వు అడిగితే...

“ కొడుకు పోయాడుగా సరాజ్యం చెయ్యడావీకి. వచ్చేదాక ఉపోసాలుంటే ఈవార ఆవార సరాజ్యంలో ఎక్కువగా తినొచ్చుగా "” అన్నాడు ఆ వారమ్యేనా యిప్పుడు తనని యిలా పరామర్శించడ౦ ?

చక్రపాణి బుర్రంతా యిష్పుడు వచ్చేపోయే. ఆలోచనల్లో పెద్ద రైల్వే జంక్షన్‌లాగావుంది. పూర్వ విషయాలు జ్ఞప్తికి రావడంతో కష్ల స్వయంగా చూచిన విషయాన్నే మనను ఒప్పుకోవడంలేదు,

కల్లుదుకాణం దగ్గర పికెటింగు చేస్తోంటే దౌర్జన్యంగా జండా లాగి పారేసిన గమళ్ళ సోములు-

'పేదర్రైతుకు ఉచితంగా పొలం కొలిచిపెట్టినందుకు కారాలు మిరి యాలు నూరిన వైవేట్‌ బాపినీడు

మాలమాదిగల నంటుకొంటున్నాడవి తనని వెలిబెట్టి బావిసీళ్ళ క్కూడా రానీక నానాబాధలు పెట్టిన 'పెత్తందారు--

యింకాయింకా చాలామంది * ఎంతటి పరినర్తనం ॥

(00)

అతత దేశం పీం కొవాలి? ఎండనక, వాననక ఖద్దరుమూటలు వీపున వేనుకుని గడప గడపకూ తిరిగిన శ్రమ ఫలించిందా ? తన జీవితంతో చూడలేననుకుని నిరాశ చేసుకున్న స్వాతంత్ర్యం వచ్చిందా అనిపిస్తోంది. “ ఇప్పుడు బహిరంగసభలో మీరు మాట్లాడాలి * అన్నాడు బాపినీడు, “సీం మాట్లాడాలో-” తలవంచుకుని అలానే నడుస్తున్నాడు. ప్రక్కపొలాల్లోంచి, "బోలో స్వతంత్ర భారత్‌కుడై " " ర్రైళు సంఘాలకు జై *' 'కూలీవంఘాలకు కై *' అన్న వినాదాలు- పాణీ తలెత్తి చూచాడు. ప్రజల్లో ఉత్సాహం" ఈగాడ్డె కొడుకుల్ని వ్రక్కంలిరగ దంతేగాని "అన్నాడు రౌడీ వెంకయ్య- ““ కాంగ్రెస్‌ని వెక్కిరించడం ”_ అన్నాడు బాపినీడు, క ఆళ్ళ యెర్రగుడ్డపాటి చెయ్యదు కామాలు మనజండా ” పాజికిదంతా ఆయోమయంగా వుంది. ఇంతకుముందే ఆతను తన లోని ఆనుమానాం నన్నింటినీ దిగర్రొక్కి. విజయోత్సాహి అయ్యాడు. ఇంతలో తిరిగి ఇది. ఆావగమళ్ళ నాగులు మనమడు కా(మేడ్‌ నాగేశ్వర్రావై పోయి వూరికే పెత్తందారంాయె. వెట్టి యెంకడీ కొడుకుని “అరే” అంటావికే వీలేదామె. ఊళో అన్ని మంచాలమీద ఆశే” అన్నాడు పెత్తందారు. ళం ళా ళగి అవాలి ** అంకిని * అంకమ్మా * అంటే ఇంకోసారి పిలవ్వయ్యా ఆందిట, దాని తప్పేముంది 1” అన్నాడు పైంవేటు తానేదో సమయమో క్తి గొప్పగా "వాడేశానని. ఈ మాటల్లో పోటునీరు యధాస్థానానికి పోతున్నట్టయింది. పాణి ఉర్పాహమంతా, ““ ఓరి దేవుడా! యీ ముండా కొడుకులు పారిపోతున్న కుల పిశా చాన్ని బలవంకాన కాచ్ళగట్టి లాక్కొాస్తున్నారులాగుందే * అనుకున్నాడు. త్రైలుకట్టదిగి ఊల్లోకొచ్చేస్తున్నారు. ఊరి దైటకే కనబడ్తోంది ఎర్రజెండా, 01

స్రజాశ క్రి కథలు __ంాా

“* అదుగో ఆఎగిరే ఆవిడవి కాస్తాత్రిప్పి రష్యాకు తోల్తేనేగావి పీకవొదల్లు ” అన్నాడు ముననబు, మొన ముద్రకు స్వ స్తివాచకం

టమ చెబుతూ--

ఆంతా" హి హ్హీహ్హీహ్హి "” అన్నారు.

• జాను జాతీయజండా వుండగా యిది అనవసరమేమో+** అనుకున్నాడు పాణి.

“ ఐనా ఎర్రగుడ్డనుజూచి గొడ్డు బెదిరినట్టు బెదమురుతారేం వీన్ల_ ”

డ&ఃల్లో ఎ రోడ్డుక్కుడి డేతి పక్కగా, ఓ యింటిముందు ఎర్రజండాం చాలామంది పిల్లలు వరసల్లో నిలబడి నున్నారు. యిరవయ్యేళ్శ్ళమ్మాయి :

“* దేశమును (ప్రేమించుమన్నా - మంచియన్నది పెంచుమన్నా ”"

అని పాట చెబ్తూ- పే పిల్లల౦కా పాడుతున్నారు. శ్రావ్యంగావుంది పాట. “ గురజాడ మహాప్పరుషుని కీర్తనకు చక్కటి స్వరూపమిచ్చారు. ఆడుగున పడివున్న బంగారు ముక్కల్ని త్రవ్వి తీస్తున్నారు యువకులు.”

“* లంజలకి వనేముంది? యిడిశేశిన రకం ॥” అన్నాడు రౌడీ వెంకయ్య.

పదిహేనేళ్ళక్రితం, పికెటింగు పూర్తయిపోయి శిబిరానికి వస్తూన్న మహిళా వలంటీర్లనిచూచి, లాంకైర్‌ గుడ్డల్లో వెలిగిపోతోన్న బుర్ర మీసాలరాయుడన్న మాటలి వే. అచ్చగా యివేమాటలు ।

తిరిగి యీ నాడు పొందూరు ఖద్దల్లోమునిగివున్న దేశభక్తుడు కాంగ్రెస్‌ జండా బుజాన పెట్టుకుని మరీ అంటున్నాడు = అచ్చగా ఆవే మాటలు ః వేషం మాత్రం భేదం -

అపయశ్నంగా “*ఛిలీ” అన్నాడు పాణి.

రౌడీ వెంకయ్యని చాటుగా ఒక్క గిల్లు గిల్లాడు పై9వేటు, నాలిక కొరుక్కుంటూ = వ్ర

పాణికి ఒళ్ళంతా తేష్ల పొకినట్టయింది. ఒక్కసారి ఆ సమూహం లోనుంచి పారి పోదామా అనుకున్నాడు. వాళ్ళ మొహాలు చూడ్డానికే అసహ్యం వేస్తూంది. తోడేళ్ళ గుంపులో వచ్చిపడ్డ మేకపిల్లలాగ వుంది తనకి.

గి

॥ లారా. దేశం ఏం కావాలీ? బహిరంగసభ = మొడటి కర్మకాండంతా ముగిసింది. చక్రపాణి మాట్లాడానికి లేచి నిలబడ్డాడు. జనమంకా తనని అనుమాని స్తున్నట్టు తోచింది. ఏడో పెద్దతస్ప్సు చేసిన వాడిలాగా "“ తృమించండి ।; వందనాలా= డశ+* యీ సన్మానం = నాకుకాదు = కాంగెను సంస్థకు "” అన్నాడు. “* బోలో స్వతంత్ర భారత్‌కు జై '" అన్నారు అంతా, పాణి ఆలానే నిలబడి వున్నాడు. బాపినీడు లేచి ““షాహుకారు నారయ్యగారి విరాళం ఈ అయిదు వందల రూపాయలు, యిది నిర్మాణ కొర్యక్రమానికి ” అన్నాడు. జనంలోనుంచి "* దొంగమార్కెట్‌ నశించాలి 1" అన్న కేశఠలు బయలుదేరాయి. చక్రపాణి ప్లాట్‌ఫారం దిగిపోబోతున్నాడు. "చూడండి: చూడండి । కమ్యూనిస్టులు సభ నెల్లా గల్లంతు చేస్తున్నారో * అన్నాడు మున్నబు, “ దొంగ మార్కెట్‌ చేసేవాడు కాంగెసా ? పాజిగారు చెప్పాలి” అంటూ జనంలోనించికేక.

• “కాదు ముమ్మాటికీకాదు” అంటూ ఒక్కసారి దూసుకుపోయి, -మరిప్తు తెడంగావున్న కూతుర్నీ, ముసలి తల్లినీ కలుసుకున్నాడు పాణి. ““ ఎప్పుడు మీటింగు పెట్టినా యింతే '" అన్నది కూతురు. తల నిలువుగా ఊపుతూ ముందుకి సాగాడు. రౌడీ వెంఠయ్య రంకేలు చాలా దడూరందాకా వినిపిస్తునే పున్నయి. ఆరాత్రి భోజనమయ్యేలోపల = నారయ్య రూపాయికి మూడు 'తవ్వల బియ్యం అమ్మడమూ," కుర్రాళ్ళంతా పట్టి-చడమూ, యిదంతా ఆర్ధ మయింది, నాన్నా ః బ్రిటిమవాళ్ళు కంట్రోలు పెట్టారు. కాబట్టి దావికి విరు ద్ధంగా దొంగమార్కెట్‌ చెయ్యడం కాంగ్రెసు. సిద్ధాతమటగా 1 ” నవ్వి ఊరుకున్నారు పాణి. “ ప్రడెట్లావున్నా, ఊక్యోవాళ్ళంతా నాగుణ మనమడి పస్తే కాక పోజే బయటపడి కొంప లా రయ్యోమోననిగావి * = అన్నది తలి. డెల్‌ స కా (8

ప్రజాశక్తి కథలు

అతవి బుర్రలో పెద్దతుపాను లేచింది. అలానే పడుకున్నాడు. తెల్టవారగట్ట ఏదో కలతవిద్ర. అందులో = జనం బారులుతీరి కూర్చు న్నారు. ముందరి విస్తళ్ళనిండా అన్నం = ఒక పెద్ద భయంకర స్వరూపం దావి వెనక ఇంకా చిన్నవి పది సదిహేను,

పెద్ద పెద్దగా అంగలు వేసుపంటూ ఆ అన్నం లాక్కుంటున్నాయి. ఒకడూ, అరా, ముద్ద నోట్లో పెట్టుకుంటే, పీకలు నొక్కి. కక్కించి మఠ" లాక్కుంటున్న్నై. లాక్కున్న అన్నం పెద్దరాసులుగా పడుతోంది. అప్పటి కష్పుడే కొన్ని రూపాయలు చేసి ఫంచుల కెత్తుశువ్నై.

'పెద్దభవనం = దానిమీద కోంగెసుజండా ముందు పాణి నుంచుని వున్నాడు.

తిరిగి ఆ భయంకర స్వరూప్తాలే. అచ్చగాఅవే. గడ్డాలు పెట్టుకొని పీనుగుల్ని తొక్కుకుంటూ భవనంలోకి వస్తున్నాయి. పాణి అడ్డగించాడు. వాళ్ళ వెనకా డ్రే ఉన్నాడు, యింకో పెద్ద గడ్డాలు మీసాలు. ఆయన్ని పాణి ఎకుగును. ఒకప్పుడెప్పుడో తనకు నాయకుడుగూడా అయినట్టుగు ర్త,

“వాళ్ళను పోనీ, యిప్పుడవసరం వాళ్ళతోనే 1” అన్నాడు. తాను తప్పుకున్నాడు.

అవన్నీ భవనంలోకి వెళ్ళిపోతున్నాయ్‌. ఒకటి చీలి తనదగ్గరికి వచ్చింది, చేతులు చాచింది. తాను పారిపోబటోయాడు. పట్టుకువి . రెండు చేతులో పైకెత్తింది. తాను గిజగిజ తన్ను కుంటున్నాడు. వదలకుండా అలానే యెత్తుకుపోతోంది.

"భవనంలోవున్న తన _ఆసుచరులందర్నీ ఆలానే తెస్తున్నాయి తక్కినవి. వాళ్ళూ తన్ను కుంటున్నారు.

ఒక పెద్ద యేటిగట్ట = తాను గట్టిగాఎవేక్షణు పెట్టి. ఏడుస్తున్నాడు, ఉహూ = ఎత్తి గధీలున ఏట్లోష్తారేనరద 1౮౧౩91 యె

తుళ్ళిపడి లేచాడు, ఫీడు! ఈనయబిల్లె 7 ఇానామ్మిపైమే విపరీత

• దేశం ఏంకా గ(ం' అనుకుంటున్నాడు" ఆ దడిలో

శీ న్‌ ద్రైనినండా రాన టి క

నే సోవియబా యాదయన్‌ను 7ఏరించి ఖా! జస వ లలుసు కుంటారా? ఐరే ఈక్రింది పృస్తకాలు చచనుడి, నేటి సోవియట్‌ యూనియన్‌ బాలీయ ఐక్యతకు సోవియట్‌ చూపే మార్గం సోవియలన్‌ విదేశాంగనీ3..భారతచేశం సోవియట్‌ రైతు సోవియట్‌ ప్తీలు లెవిన్‌[గ్రాగ్‌ యువజన వీపలు గుంచెనిద్బిరం వీరమాత రె్న్‌ ఆర్మీ ప౦జానాయకుడు స్టాలిన్‌ మన లెవిన్‌ హోవియల్‌ యూనియన్‌ కమ్యూవిస్టుపాక్టీ చరిత బ్‌ ళ హు ప్ర తులకు అస పజానకి తొారాలయం0, ో చం ట్ర గవర్నరుపేట, బెజవాడ. శ్‌