Telugu Pothakunda - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

లి ఎగ న స ర ః లం క న స (| సెంటి యె ను వ * | క య. స 1! ప నం “ స / స సై న ఖీ దన్న నును! ! వ. వం. న. ప్‌ై న "| న య. పవ యని శి న. మో క్‌ త్వ ॥ ॥ పైట? న్‌ చనా శ! గో టి న నం గా ॥ స మటున టే అల 1 ర. న గలా 1 న |. - " ఇల రాల ర రావుల ల టన లో న

• సే అసం పిలి ల లో ౧ యల ల టం టి టట పస స. రసయలుననా లే న నిలవ చన . స లాడ ర లీ వసా. 2 లల ల స రి క కన మ (శన 1 సట క న. ర న. న 1. న లం నే చ లు / న పం నరులలో వ. న శ | వం. . - న. ర క క గ స 1 1. న | సి / సల అం న్య. గె |. మాం షల సా సల ల్‌ో యా స ఆఅ రం యళ గం ర. న! జంసూ (౧౯ జూలూరుగౌ లల ట్‌ టో | , శ్యగ్రై గ టు ఇ₹నలఠా గ 4. రం గ్లై న ! త్ర సక, యనే టే స కి రాలా. [| ॥ి న నం!

యంం౦ంతకుండ తెలంగాణ కవిత్వం జూలూరు గౌరీశంకర్‌ ఇలంగాణ రచయితల వేదిక హైద్రాబాద్‌ 2011

౬24 - క 207౯ ర లా జల్‌ త్‌ ఇరగ పొంతకుండ జూలూరు గౌరీశంకర్‌ ప్రచురణ కాలం : 2011 (లి ; తెలంగాణ రచయితల వేదిక ప్రతులకు ; రాష్ట్రంలోసోకేన్త్హే పెద్ద పుస్తకాల షాపుల్లో (0 జూలూరు గౌరీశంకర్‌ వ్‌ జర్నలిస్ట్‌, సంపాదకుడు ౮లో 1-8-702/38/20ఎ / పద్మాకాలనీ, నల్లకుంట, ౮ హైదరాబాద్‌-500 044 వెల వ్‌ రు. 50/- కపర్‌ డిజైన్‌ ; అనబత్తుల లక్ష్మణ్‌ కి ంగ్‌ ఈ : ఫాంట్‌లైన్‌ గ్రాఫిక్స్‌, పెజి లే అవుట్‌ బాగ్‌లింగంపల్లి, హైదరాబాద్‌ -44 ఫోన్‌ ; 27660000 వారకతుభాలయ్య్థనన్న 5 కై జ ఉం6 0 సగర ఫోన్‌ : 2761 8261 ళ్‌ ల శ్రైపాలి, హైదరాబాద

అంకితం పూడూరీ నినదమై, కఐత్వమై జెండారైన సోదరులకు తెలంగాణకు శై కొడుతున్న లక్షలాది ఉద్యోటలకు దందతాది తెలంగాణ ఆత్మ త్యాగాల జ్యోతులకు.....

ఉద్యకు సూచిక మహా యుద్ధం ---------ఆ ఆఆ డావటాలాలలాంం కక ఈ మట్టికి నమస్కరించి దవ నవలను నడా మలల వ యువాం ట్రైన్‌ నీ దారీ, నా దారీ గోదారి కాదు -------ఎ-- ఎట టంలల తీ? 51౫౯016 లాలా 61 నాకో విరోధి కావాలి --------లలలాలాలాలాలలాలలలం= రిక్త చెకుముకి రాళ్ళమధ్య రగులుకున్న నిప్పు ----------- 67 వలస పాలనలో కన్నుమూసి -౨--------------ాా- 69 కవిత్వ ఖడ్గం ------౮౮౨-౫౨౨౭౮౨ఆ. లల లలాలంంంలా కాల యుద్ధంలో కూడా --------- ఎ ఆలలలాలాలలలంలాలా ౯5 ఈ మరణాల పేరేమిటి? -------------ఎలటలలంంా ౯77 ఆత్మహత్యలొద్దు-కలబడటమే ముద్దు ------------- 80 కవిత్వం ఒక విముక్తి ---------------------=- 88

తెగతెంవుల సంగ్రామ కనిత్వం -జయధీర్‌ తిరుమలరావు

బందెడు కోపంతో, సలసలకాగే కుండెడు కవిత్వంతో, అక్షరాల అగ్గికణాలు వెదజల్లుకుంటూ... కవిత్వ కేతనం ఎగరేస్తూ తనదైన దారిని చీల్చుకుంటూ వడివడి అడుగులతో, నిక్కబొడుచుకొని... నిటారుగా...

ఇప్పుడు బరిలో నిలబడి, యుద్ధంతో కలబడి, యుద్ధంతో తరిస్తూ ఆత్మగౌరవ జయపతాకతో...

కవిత్వం జూలు విదిలిస్తూ...

సాంస్కృతిక ఉద్యమ బతుకమ్మని జెండాగా

అక్షర యోధులతో కొత్త ఉద్యమ రచన చేస్తూ...

మునుముందుకు సాగుతున్నాడు జూలూరు గౌరీశంకర్‌.

లి

124 మంది కవులతో వెలువరించిన “పొక్కిలి” (2001) కవిత్వ సంపుటి భారతదేశంలో చిన్నరాష్ట్రాల ఉద్యమ కవిత్వానికి దారిదీపం. ఇతర కవుల కవిత్వాన్నే కాదు మలిదశ తెగతెంపుల సం([గ్రామంలో కవిత్వాన్ని ఏకైక ఎజెండాగా చేసుకున్నాడు. అందుకే ఇవ్వాళ వచన కవిత, పాటధమరుకం, జమిడికలై మారుమోగుతున్నాయి. వందలాది కవులక్తీ, వేలాది గాయకులకీ పురుడుపోసింది.

తెలంగాణ ఉద్యమంలో గౌరీశంకర్‌ కవిత్వం ఎర్రసెలకలమీద ఆనగా

నిలబెట్టాడు. ప్రజల ఆశలకు సందర్భోచితంగా రాజకీయ మేకులు కొట్టబడినా, అంతా అయిపోయిందనుకున్న చోటులోంచే సింగరేణిబొగ్గులా మందుతూ, మబ్బులు కమ్మిన కాడే మెరుపుల కవిత్వాన్ని కవాతు చేయిస్తూ ఒక కొత్త కవిత్వ వ్యవస్థను మనముందుంచు తున్నాడు. ఈ వ్యవస్థ లోగడ లేదా అంటే ఉంది. లోగడ వుంది కదా అంటే లేదు అని అనవలసి వస్తుంది. ప్రతి ఒక కొత్త ఉద్యమం కవిత్వంలో మార్పులు తెస్తుంది. కొత్త నిర్మాణం (ష్టక్చర్‌) ఇస్తుంది. కొత్త ఇతివృత్తం (సబ్జెక్ట్‌) ఇస్తుంది. కవితాత్మక కళాభివ్యక్తీకరణకీ (ఈస్తెటిక్స్‌) ప్రయత్నిస్తుంది. ఐతే దీంతో అందరూ ఏకీభవించవచ్చు. కాదని వాదించవచ్చు. కాని ఎవరూ ఆ కవిత్వాన్ని నిరాకరించలేరు. ప్రతిసారి ప్రతికొత్త సాహిత్య ఉద్యమం-ఆనాడు భావకవిత్వం, అభ్యుదయ కవిత్వం, విప్లవ కవిత్వం, ఈనాటి అస్తిత్వవాద కవిత్వం, స్రీ, దళితకవిత్వాలు వచ్చినప్పుడు వాటిని తృణీకారంతో చూసే సాంప్రదాయక మనస్తత్వం వుంటూనే వుంది. ఐలే ఆ తర్వాతి కాలాలలో దాన్ని పూర్తిగా ఆహ్వానించకపోయినా సమ్మతించడానికి అంగీకారం కుదురుతోంది. ఐతే భావకవిత్వాన్ని కృష్ణశాస్త్రి రాయప్రోలు ప్రభృతులు, అభ్యుదయ కవిత్వానికి శ్రీశ్రీ, నాజర్‌ ప్రభృతులు, తెలంగాణ పోరాట కవిత్వంలో సుద్దాల హనుమంతు, తిరునగరి రామాంజనేయులు, విప్లవ కవిత్వాన్ని శివసాగర్‌, గద్దర్‌ వంగపండు తదితరులు తమ కవిత్వ నిర్మాణ ప్రతిభతో కవిత్వ చరిత్రలో విశిష్ట స్థానం కలిపించారు. ఐతే మనం గుర్తించవలసిందేమంటే ఆయా కవిత్వాలకు ముందు, ఆ ప్రాతినిధ్య కవుల అనంతరం ఆయా ధోరణుల కవిత్వం చండప్రచండంగా వెలిగిపోతుంటుంది. ఈ చరిత్రనంతటికీ, దీన్ని సృష్టించే 'ప్రజోద్యమాలకి, దానిలో భాగమైన ఇతర కవులందరికీ తగిన స్థానం స్థిరీకరించాలి. అప్పుడే అది ప్రజాస్వామిక సాహిత్య చరిత్ర అవుతుంది. లేనిపక్షంలో ఏకవ్యక్తి ఆరాధనగా మారుతుంది. వ్యక్తి ఆరాధనని నిరాకరించే ప్రగతిశీల తాత్విక సిద్ధాంతాన్ని ఆమోదించే వ్యక్తులు, సాహిత్య సంఘాలు ఇతరేతర కారణాల వల్ల యదాతథ దృక్పథం వల్ల సదా వ్యక్తి పూజను ఆరాధిస్తారు. అందుకే సుంకర, నాజర్‌, సుద్దాల, తిరునగరి వంటి కవులను విస్మరించి ఒక కవిని భుజాలమీద మోసి దాన్ని సమాజం భారంగా మలుస్తారు. ఇలా ఎందుకు జరుగుతుందనే దానికి

ఎన్నో కారణాలు కన్పిస్తాయి. కుల, మత, వర్గ అహంభావ ఆధిపత్యాల నుండి అవి జనిస్తాయి. వ్యక్తులు తమ ఆధిపత్యాన్ని మరోకవిని ఆసరా చేసుకొని యితరులపై రుద్దుతారు. కూచోబెదతారు. ఇది ఒక కుతంత్రం. విప్లవ కవులను కూడా ఇలా పల్లకీల్లో విష్లవవాదులు ఊరేగించడం భావ విప్లవ రంగంలో ఒక విషాదం.

ఇలాంటి అవాంఛనీయ సాహిత్య ధోరణులు లౌకిక ప్రజాస్వామిక ఆలోచనలకు విరుద్ధం. అందుకే వీటి పట్ల జాగురుకతతో మెలగాలి. ప్రజాస్వామీకరించిన సాహిత్య వ్యవస్థ నిర్మాణానికి రాబోయే కాలంలో ఈ ధోరణులు గుదిబండలై కొత్త సాహిత్య ఉద్యమాలను నిర్మించడానికి ప్రతిబంధకాలౌతాయి. అంతేకాదు కొత్త సమాజ నిర్మాణానికి కొత్త చోదక శక్తులు కలిని రాలేని పరిస్థితిని చేజేతులా కల్పించినట్లవుతుంది. ఉద్యమ సాహిత్య నిర్మాతలు, నాయకులు పై వర్ణాల నుందే వచ్చి తీరాలనే అఫప్రకిటిత సిద్దాంతం ఒకటి శాసనంగా అమలవుతుంది. ఇది ప్రగతిశీల భావాలకు అందులోంచే ఒక ఆటంకంగా అభివృద్ధి చెందలేని, వికసించని విషమస్థికి అవుతుంది. నాటికి మనం జీవించి ఉండకపోవచ్చు. కాని మన తదనంతర తరతరాలు ఈ సంక్లిష్టత పై మరింత అవసరమైన పోరాటం అనవసరంగా చేయవలసి వస్తుంది. ఇది అదనంగా ప్రజల శక్తి సామర్ధ్యాలను వ్యర్థం చేస్తుంది. (ప్రధాన రాజకీయ పోరాటం విజయానికి బదులుగా అందుకు భిన్నంగా భావ విప్లవ పోరాటంలో తలమునకలు కావలసి వస్తుంది. ఇది అవాంఛనీయం.

అందుకే వ్యక్తి పూజకు అంతం పలకాలి. లేదా రాబోయే ప్రగతిశీల సాహిత్య రంగం విగ్రహాల బరువుతో కుంగిపోతుంది. ప్రజాసాహిత్యరంగం అవిటిదై పోతుంది. వేగంగా పరిగెత్తజాలదు. ఇలాంటి అపసవ్య ధోరణిని గుర్తించని వ్యక్తులు, పార్టీలు అందుకు బాధ్యత వహించాల్సిందే. విమర్శ, ఆత్మ విమర్శ కోణంలోంచి పెడధోరణులను ప్రజలకు విడమర్చి చెప్పడం ఏ మాత్రం తప్పుకాదు. అది ఉద్యమాన్ని ముందుకు తీసుకుపోవడంలో భాగంగా చూడాలి. ప్రజా రాశులను మరింతగా అంటే-విసృత ప్రాతిపదికన విలీనం చేసుకునే దిశగా ఈ ప్రకటన ఉ డాలి.

రాజకీయాలలో ప్రగతిశీల వ్యక్తిగత భావజాలంలో, సంబంధాలలో ఆధిపత్యాన్ని

నెరపే విగ్రహాల అదుపు ఈనాటి అత్యయిక పరిస్థితి. కేవలం ఐదు శాతం మాత్రమే రాజకీయరంగంతో అనుబంధించి తొంభై ఐదు శాతం సాహిత్య అస్థిత్వ రాజకీయ, ప్రజా వ్యతిరేకత దాచుకున్న కొద్దిమంది ప్రగతిశీల రచయిత, మేధావులని ప్రజలు స్పష్టంగా గుర్తించారు. తమ జన వ్యతిరేకభావాలకు ఆయా పార్టీల, గ్రూపుల, . నాయకుల ఆమోదం ఉందని చెప్పుకోవడం కోసం వారు పడే పొట్లని ఖండించాలి. కాని అలాంటి వాళ్ళ మౌనం ప్రజారాశులకు ఏ మాత్రం కొరుకుడు పడడం లేదు. మౌనం వ్యూహంగా ఉండడంలో తప్పులేదు. కాని అది నిర్వేదం కాకూడదు. నిస్సహాయతగా దానిని ప్రజలు భావించకూడదు. రేపు ఇలాంటి ధోరణే ఆదీవాసీ అస్థిత్వ సమన్యగా బహిర్గతం అయినప్పుడైనా వెనువెంటనే ప్రాప్తకాలీన చర్యతీసుకోవాలని కోరడం మినహా ఏం చేయగలం. ఒక అసహాయ నిట్టూర్పు వెనుక దాగిన బడబానలాన్ని గుర్తించడమే చైతన్యం.

ఏది ఏమైనా విగ్రహాలను చేసేవారు, విగ్రహాలుగా మారాలనుకునేవారు చరిత్రలో శకలాలుగా పడిపోకతప్పదు. ప్రజాచైతన్యం ముందు జనవ్వతిరేక నియంతలు తమ సామ్రాజ్యాలతోపాటు కొట్టుకుపోవడం సహజ పరిణామం. సమాజ పరిమాణంలో హెచ్చుతగ్గులు పెరిగిననాడు వర్గభావన ప్రాంతాలకు కూదా విస్తరిస్తుంది. (ప్రతిబింబిస్తుంది. ఏనాడైనా ఎక్కదైనా పోరాటం విగ్రహాలను ధ్వంసించింది. అక్కడే ప్రజారాశుల చైతన్యం సంకేతమై నిలిచింది. వర్గపోరాటంలో ఈ విగ్రహ విధ్వంసం ఎక్కువ పాళ్ళల్లో జరిగింది. వ్యక్తివాదం రూపొందించిన సంకేకాల్ని సమిష్టివాదం నిరాకరించడమే కాదు. వినూత్న విలక్షణ జనచైతన్య రూపాలను ఆవిష్కరిస్తుంది. ఆధిపత్యం అధికమైతే వాటిని నిరాకరించే ప్రయత్నాలు (మంచా చెడా అన్న ప్రశ్న కాదిక్కడ) జరుగుతాయి. వ్యక్తివాదపు అహంకారాల్లోంచి రూపొందిన అంతులేని ఆధిపత్య నంకేతం వేలాది లెనిన్‌ విగ్రహాలను విచక్షణారహితంగా నలిపింది. ఐతే వాటి నిరాకరణ కూడా ఒక దశలో జరిగింది. ఐతే మళ్ళీ ఆ విగ్రహాల పునః ప్రతిష్థాపన సాధ్యమేనా? ఎన్ని తరాలుపడుతుంది. ఎంత తాత్విక మేధోపర ఘర్షణ జరగాలి? తిరిగి పెట్టుబడి రధచక్రాలు కూలేదాకా సాధ్యం అవుతుందా, ఐతే తాత్విక భావజాలం పచ్చగా నిలువగలిగితే, సాంస్కృతికంగా నిలుపగలిగితే, అక్షరాలు మోరలెత్తి ధ్వనులై మారుమోగ గలిగితేనే సాధ్యం అవుతుంది.

ఇవాళ గుండెల్లో మెదళ్ళలో మొలిచిన విగ్రహ సంస్కృతిని తీసివేస్తే తప్ప మేధస్సులు ప్రజాస్వామీకరించబడవు.

అలాంటి అక్షర పునర్జీవ సాఫ్యలమే ప్రాంతీయ ఉద్యమ చైతన్యం.

త్రి

వివిధ ఉద్యమాల కవిత్వంలాగే తెలంగాణ కవిత్వం ఒక కొత్త వ్యక్తీకరణ స్థాయికి చేరుకుంది. కవిత్వ భాషకి స్థానికత సౌరభం అద్దింది. ప్రాంతీయ వ్యక్తీకరణకి సంకేతాల సోయగం మిళితం అయింది. లోగడ నేల విడిచిన తావుల నుండి తార్మిక నిర్మాణం (లాజికల్‌ స్ట్రక్చర్‌) చేయగలిగింది. స్థానిక కూర్చు (టెక్చర్‌) లక్షణాన్ని విరాళంగా స్వీకరించింది. అందువల్ల నంపద్వంతమైన కవితా సామాగగి నమకూరింది. (ప్రాంతీయోద్యమ కవిత్వంలోని రాజకీయ అకాంక్షతో విభేదించేవారైనా ఆ కవిత్వ సజీవ వ్యక్తీకరణతో పేచీ పడలేదు. అందువల్ల విమర్శకులు ఇప్పటివరకు ఎవరూ ఈ కవిత్వాన్ని తక్కువ చేసి వ్యాఖ్యానించలేదు. గత పదిహేనేళ్లలో వచ్చిన వేలాది కవితా సంకలనాలను లోకం తన అక్కున చేర్చుకుంది. పత్రికలు ఆ కవిత్వాన్ని ప్రచురించాయి. ఎన్నో గ్రంథ సమీక్షలు వచ్చాయి. ముందుమాటలలో ఆ కవిత్వ సమీక్షణ జరిగింది. వివిధ పరిశోధకులు ఎన్నో కోణాల నుండి పరిశోధించారు. వందలాది సదస్సులలో (ప్రసంగాలు చేయబడ్డాయి. (ప్రాంతీయ సాహిత్యంలో విలువలు పాటింపబడినాయి. మితవాద సంప్రదాయం, నవ్య కవిత్వ ప్రియులు అందరూ ఈ కవితని ఆమోదించారు. ఈ కవిత్వం ద్వారా (ప్రాంతీయ రాజకీయ ఆకాంక్షని కూడా గుర్తించడమే కాదు సమ్మతించినట్లు కూడా కనుపించింది. ఎందుకంటే కవిలోకం లోగడ నుండి చైతన్యాన్ని కొనసాగిస్తూ వస్తున్నది. ఈ లక్షణం వల్ల కూడా ప్రాంతీయ అస్థిత్వాన్ని ఆమోదించారనిపిస్తుంది. (ప్రాంతీయ హద్దులను అధిగమించి ఈ కవిత్వం దేశవ్యాప్తంగా ప్రచారం పొందింది.

నిజానికి కవిత్వం అన్నప్పుడు గేయం, వచన కవిత్వం రెండు రూపాలు కలగలసి ఉంటాయి. ఈ రెండు రూపాలు అత్యున్నత స్థాయిలో సృజింపబడ్డాయి. వచన కవిత, పాట ఏ ధోరణి కాధోరణి అన్ని రంగాలలో విస్తరించింది. నిజానికి తెలంగాణ

కవిత్వం ఉద్యమాన్ని ఉసిగొల్పడంలో దానిని తీర్చిదిద్దడంలో ప్రముఖ పాత్ర వహించింది. మందకొడిగా మారిన సందర్భాల్లో కవిత్వ చైతన్యం అటు రాజకీయ రంగానికి, సామాజిక రంగానికి రెండు కళ్ళై సునిశిత దృష్టి నిచ్చింది. అక్షరాలలో, ధ్వనులలో ప్రవహించే చైతన్యధార అయింది. ఈ కవిత్వానికి పాఠకులు, (శ్రోతలు నిస్పష్టంగా ఏర్పడ్డారు. వారి వారి అభిరుచులకి సరిపడే అభివ్యక్తిని గుర్తించి ఆ కవిత్వాన్ని సొంతం చేసుకున్నారు. రాత సాహిత్య అభిమాని కూడా గేయ సాహిత్యం ోతగా మారిపోయాడు. అందుకే “ధూంధాం”లు చరిత్ర సృష్టించాయి. వచన వకిత్వం కూడా “ధూంధాం” అయింది. గొప్పగా రాయకపోయినా పేరున్న కవులు పాటలు రాశారు. పాటల కవులు కొందరు వచన కవిత రాశారు. కవిత్వ సమ్మేళనాల్లో వచన కవిత, పాట చెట్టా పట్టాలు వేసుకొని 'సభికులని' ఉర్రూత లూగించాయి. వచన కవిత గేయ రూపం సాధించడంలో జూలూరు కలం కూడా కృషి చేసింది.

నిజానికి కవిత్వం నర్మగర్భంగా ఉండాలి. ఉదాత్త భావన చాలా అవసరం. సృజనాత్మక వ్యక్తీకరణ దాని ప్రాణం. ఐతే వీటిని పాటిస్తూనే మరింతగా మరిన్ని లక్షణాలను లేదా వాటికి భిన్నమైన లక్షణాలని కూడా కవిత్వంగా చేశారు. సూటిదనం, స్పష్టమైన వ్యక్తీకరణ, కుండబద్దలు కొట్టే రీతి, ఉద్రేకంతో వరవళ్ళు తొక్కే వ్యక్తీకరణ విధానం వంటి వాటిని కవిత్వం సామర్థ్యంగా నిరూపించడం జరిగింది. దానిని ఎక్కువ పాళ్లల్లో కొనసాగించిన వాడు జూలూరు అనడంలో సందేహం లేదు. అంటే పాత కవిత్వ విగ్రహ విధానాన్ని తారుమారు చేయగలిగింది తెలంగాణ ప్రాంతీయ కవిత్వం.

తెలంగాణ కవిత్వాన్ని పెద్దతలల నుండి, పెద్ద మనుషుల విష కౌగిళ్ళ నుండి తప్పించడంలో కూదా ప్రాంతీయ కవిత్వం కృషి ప్రత్యేకంగా గుర్తించదగిన విషయం.

కవిత్వాన్ని జనసమాజంలోకి తీసుకెళ్లడంలో తనదైన ఎత్తుగడలు రచించడంలో జూలూరు సిద్ధహస్తుడు. కవిత్వం రాయడమేకాదు దాన్ని నలుగురి మధ్యలోంచి నలుమూలలా విస్తరింపచేయడంలో జూలూరు పాత్ర అమోఘం. ఐతే కొందరు దీనిని హర్షించకపోవచ్చు. కాని ప్రాంతీయ చైతన్యం ఇనుమడింప చేయడంలో అదొక అనివార్య వ్యూహం, జనం నుండి రూపొందిన ప్రతీకలని గ్రహించడం, జనానికి కొత్త భావాలను ప్రతీకలుగా అందించడం అవసరం. ఈ విధానం సజీవ

ప్రక్రియగా రూపొందించడంలో జూలూరు కావ్యకర్త కన్నా కార్యకర్తగా కొత్త విధానాన్ని ఏర్పరిచాడు. కవిత్వం అతని పాదముద్రల్ని వెతుక్కుంటూ వెళ్ళిన సందర్భాలు అనేకం. కవిత్వం బౌండు పుస్తకాలలో మూలగడం కన్నా దాన్ని అట్టల బంధికానా నుండి బంధవిముక్తం చేయడంలోనే ఆనందం ఉందని నిరూపించాడు. అందుకే కరీంనగర్‌లో బీడీ కార్మికులతో హైదరాబాదు ట్యాంకుబండు కట్టమైసమ్మ దగ్గర (శ్రామికులతో కవిత్వాన్ని సమాజానికి చేరవేశాడు. అది కవులను మంత్రముగ్దుల్ని చేసింది. ఆనాటి ప్రత్యేక సంక్షిష్ట రాజకీయ సందర్భాలలో విజయాన్ని పొందడంలో సైతం అతని కవిత్వం సహకరించిన దాఖలాలు ఉన్నాయి.

కవి మాత్రమే ఆధిక్య రాజకీయ పెడధోరణిని ప్రశ్నించి సరైన దారి చూపుతాడు. కవి మాత్రమే తన అక్షరాల కవచంతో ఆధిపత్యాల కరుకు కరవాలల వేటునుండి రక్షించుకుంటాడు. కవి మాత్రమే సమాజం ముందు వినమ్రుడై రాజ్యాన్ని నిర్భీతిగా నిలువరిస్తాడు.

కాత్త ఎత్తుగడలు వేస్తున్నప్పుడు ఒకటీ అరా తప్పులు జరిగినా ప్రజల 'సెంటిమెంటుని అవమానించకుందా వారి తరఫున నిలిచింది కవిత్వం. విగ్రహంగా మారే అన్ని బలహీనతలోంచి బయటపడ్డానికి సిద్ధంగా ఉండాలి 'కవి. ఐనా వాడు ఒక మానవ బలహీనతకు దాసుడుకూడా. ఐనా అన్ని విచక్షణల బెపోసనలోంచి తన్ను తాను నిలదీసుకుని శిశిరాన్ని వసంతం చేయాలని కలగంటాదు. కాలిన ఆకుల న్థానంలోనే కవిత్వ భావాలను ఎ(ర్రమందారాలు చేసి మొలిపిస్తాదు.

భూమిక, జీవిక అతనికి ప్రశ్చలైనప్తుడు కవిత్వంలో సేదదీరతాడు. దావాంతో ఎండిపోయిన నాలుగు కోట్ల నాలుకలకి నీటిధార అందించలేక పోయినా తన కవిత్వాన్ని పన్నీటి తుంపరలుగా చిలికి సేదపరుస్తాడు. ఇది ప్రాంతీయ కవికి అనివార్య లక్ష్యం. స్రీవాదంలోని తొర్మకత, దళితవాదంలోని ఆత్మగౌరవం, మైనారిటీవాదంలోని తీక్షణత, వర్ణభావనలోని తాత్వికత, ప్రగతిశీల పోరాటాలు విస్మరించిన సామూహికతని, రంగరించి కొత్త హంగులతో ముందు నడుస్తున్నారు కవులు. భవిష్యత్తు వాళ్ళు ఎలుగెత్తిన పిడికిట్లోంచి రూపొందుతోంది. తెలుగు కవిత్వానికి కొత్త ఆయుధమై ప్రాంతీయ దేశభక్త, ప్రగతిశీల జనసామాన్య పోరాటమై కదులుతున్నది.

న!

అందెశ్రీ తెలంగాణ జాతీయగీతం రూపొందించి పెట్టాడు. గోరటి వెంకన్న వంటి కవులు జనసామాన్యాన్ని సానదీసి ఎక్కుపెట్టిన విల్లమ్ముల్ని చేశారు. రసమయి “ధూంధాం”ల ప్రక్రియని ముందుకు తీసుకుపోతున్నాడు. జాతి ఉద్రేకాలను సూత్రీకరించి కవిత్వ చరణాలుగా లోకం మీద వదులుతున్నారు కవులు.

తెగదెంపుల సంగ్రామంలో చలన శక్తుల విశ్వరూపంగా కవిత్వం జీవకళని

. సాధించింది జూలూరు కలం. |

విజయానికి ఇంతకన్నా ఏం కావాలి?

జూలూరు కవితలకి సార్థకత చేకూరే దిశగా పాఠకులు సన్నద్ధం కావాలి. నాలుగు కోట్ల కవిత్వం కాదు ఇది నాల్గు దిక్కుల కవిత్వం కావాలి. దిగ్బంధనంలోంచి ఎగిసి దూకుతోందీ కవిత్వం.

ఇది యుద్ధ కవిత. ఇందులో పాల్గొనవలసిందే. రెందు ప్రాంతాలలోని చలనశక్తులు ఒకటి కావలసిన వేళలో అందరూ తప్పక చదవాల్సిన కవిత్వం.

ఇకముందు మరింత నవ్యంగా-

ఒడిసిపట్టిన తాత్వికాత్మ అక్షర కరచాలనంతో.....

బలమైన ప్రాంతీయ కవిత్వ జేగంటగా జూలూరు కలం, కంఠం వినబడాలని అకాంక్షిస్తూ.....

మహా యుద్ధం నా బువ్వను నాక్కాకుండా చేస్తే అది యుద్ధమే నా నేలను నాక్సాకుండా చేస్తే అది యుద్ధమే నా మాట యుద్ధమే నా నడక యుద్ధమే నా సూపు యుద్ధమే నేను ఇప్పుడు వెన్నెల్లో ఆడపిల్లను కాదు పండార బోసిన వెన్నెల మధ్యలో నన్ను చీకటి చేసినోడిని చూసే దార్భనికుణి ఎందుకు ఈ పెనుగులాట ఎందుకు ఈ వెతుకులాట మనందరం మళ్లీ మనుషులమై పుట్టడానికి ఆధిపత్యాన్ని అంతంచేయటానికి చొలూరు గెరీశంకర్‌ * 13

విడిపోయి కలిసుండటానికి యుద్ధమేరా జన్మస్థానం మనందరిని మళ్లీ బచ్చలాకు అల్లుకున్న పందిరిలా కలపేదికూడా యుద్ధమే? ఖల

నాదోసిల్లో "బుక్కెడు నీళ్లు విషతుల్యమై వొంగిన నడుమునయ్యా వంకర్లు తిరిగిన ఒంటికి గూడునయ్యా అందుకే నా అక్షరాలు యుద్ధమే చేస్తయ్‌ నా అక్షరాలకు తెలిసింది యుద్ధశాంతే నా అక్షరాలు యుద్ధ మమతల కేంద్రాలు ఎన్నికలంటే యుద్ధమే యుద్ధనేలలో బ్యాలెట్‌ కూడా బుల్లెట్టే ఏ బండ్ల వస్తవు కోడకో అన్న యాదగిరి ఒక యుద్ధ సంకేతం బువ్వగింజల పోరుకు ముగ్గులు పోసిన ఐలమ్మ యుద్ధ మేఘ ఘర్జన, అస్తిత్వ పోలికేకల వసంతం ఆనాడు ఈనాడు ఏనాడు ఏఏ నాడేనై నానేల యుద్ధప్రసవాల జన్మస్థానం! ఇప్పుడు నేను

14 3 భొంతకుండ

ఓటుకు యుద్ధభాష నేర్పుతున్నా బ్యాలెట్‌కు మందుపాతర్ల శిక్షణనిస్తున్న ఇప్పుడు నేను ప్రజాస్వామ్య పుట్టుకను పవిత్ర యుద్ధం చేస్తున్నా ఈ మట్టిలో పుట్టిన మేము యుద్దాన్నే కౌగిలించుకున్నం యుద్ధ పెదవుల ముద్దులతో మైమరిచినం చేయి చేయి కలుపుకొని చింతకాయల్ని రాల్చుకుంటూ జొన్నకంకుల్ని నుసుముకుంటూ సజ్జబువ్వలో బెల్లమేసుకుంటూ పుట్టకేనెల్ని పిండుకుంటూ సీత్రాకోక చిలుకల్లా అలా ఎగురుకుంటూ ఉసిళ్ల పుట్టల్లా రాలుకుంటూ యుద్ధగీతం పేనుతున్న మా మూగబాసల ఆన యర్ధమే గజ్జెల సవ్వళ్ల పరవళ్ల గాలిలా వీస్తున్న గొంగళ్ల నృత్య రూపం యుద్ధం మానోటి కాడ బువ్వ నా నోట్లోకి పోవటానికి రోజూ యుద్ధమే వర్షాల్ని చీల్చుకుంటూ ఇొలూరు గెరీశంకర్‌ 15

ఎండల్ని కప్పుకుంటూ ఎ(ర్రసెలకల్ని పండించుకుంటూ మా గడపట్ల పాడుతున్న పాట బతుకుపోరంటే ఎందుకో? ఏమిటో? తెగించటం నా నినాదం తెగబడటం నా నైజం తిరుగుబాటు మా జీవం నాకాళ్ల మట్టే ఉద్యమ వేదం “'మనందరం' 'మనం” “మంది” ఈ పారిభాషిక పదాలరూపంనా నేల అబద్ధాల నాల్మలు చీరిన కత్తికదరా మన తెలంగాణ తె

అమ్మా - నేను యుద్ధమత్తులో మునిగి యుద్ధతంత్రంలో పెరిగి యుద్ధకుంపటి గాలిపీల్చి యుద్ధపు బిగికౌగిలిలో కరిగిపోయి యుద్ధకన్య వెంటపడీపడీ పోతున్నా నా శరీరాన్ని ఎక్కడ తాకినా చెకిముకిరాళ్ల సప్పుడే నా పెదాల్ని చుంబిస్తే యుద్ధం నా కౌగిలింతలో యుద్ధం

16 3/ ఫొంతకుండ

నా నడకలో, నా నవ్వులో

నా పొందులో, నాకలతలో

నా మగత నిద్రలో

నా కాళ్లకు గుచ్చుకున్న

పెళ్లెరుగాయాల కరుకుతనంలో

ఎటు చూసినా యుద్ధమే

ఆధిపత్యాన్ని అథఃపాతాళం తొక్కటమే యుద్ధభాష

నానేలమీద నా పాటకు .

రెక్కలు గట్టటం యుద్ధమే

రాత్రి తాగిన మడ్దికల్లు యుద్ధమే

పోద్దాడు కల్లు పాగలూ పోరాటమే

మనందరం పొర్ల్షకుంటూ

సమ్మక్క సారకృల్ని తల్సుకుంటూ

తెలంగాణ తల్లి పాట పాడుకుంటూ

పోదాం పద పద

బిరవీర జర నడుచుకుంటూ

ఉరవళ్లు పరవళ్లు తొక్కుకుంటూ

యుద్ధగతాలమౌదాం

తల్లి భాష మీద ఆన

ఆత్మగౌరవయుద్ధమిది

యుద్ధమిప్పుడు మరుపుకాదు విరుపు

యుద్ధమిప్పుడు గెలిచిన కల

యుద్ధమేరా జీవితం

యుద్ధమేరా బతుకు

ఇదే ప్రపంచానికి పాఠం - శాయారు గౌరీశంకర్‌ 3 (7

బతుకు నిర్వచనం కవిత్వమొక తీరని దాహమే కాదు యుద్ధరంగ వేదిక యుద్ధ గీతిక, యుద్ధ భూమిక. డ్తే బతుకు యుద్ధం జీవితం యుద్ధం ముద్దు యుద్ధం మృత్యువు యద్ధం బుడిబుడి అడుగులేయటం యుద్ధం నా తెలంగాణ అన్నపదం యుద్ధం నా గోసిగుడ్డల అవ్వల అయ్యల పేదల ప్రస్థానం యుద్ధం ఇక తెగబడదాం తిగించుదాం తెలంగాణకు గీటురాళ్లమౌదాం నడువు ముందుకు నడువు మనకున్నది యుద్ధమే మన ముందున్నది మహాయుద్ధమే యుద్దాన్నే పాడుదాం నేనాక్కసారి యుద్దాన్ని ప్రేమించాక నన్నాకసారి యుద్ధం కవ్వించాక నాపులకింతల కలవరింతల పలవరింత యుద్ధభాష్నే యుద్ధ శ్వాసే, యుద్ధ యావే. పుట్టుక రక్తపాతమే 18 ౪ భొంఠతకుండ

బతుకురక్రపాతమే యుద్ధం బతుకు జీవితసారం ఆ సంగీతసారపు ధమరుకముల మధ్య జనసమూహం కదలికలు కలలయుద్దాన్ని కందాం

పోదాం పద

ముక్తికోసం

యుద్దాన్ని చేపడదాం.

నా వూహలు పంచుకుంటున్నచోట విరబూసిన పువ్వుల పుప్పొడి

సంపర్మం యుద్ధం.

త్‌

ఎక్కడెక్కడ మేఘాలు

ఎప్పుడు ఎక్కడ ఘీంకరిస్తాయో

ఏ మెరుపుల ఉరుములకు

ఎక్కడ ఉలిక్కిపడతారో

సాదాసీదాగా నడిచే నడక కాదు ఉద్యమం అది నిశ్శబ్ద నిద్రకాదు

వర్షం కురిసి వెలియటం మధ్య

జరిగే ఒక చినుకుల క్రియ యుద్ధం మట్టిని తొలుచుకొస్తున్న మొలకలు వర్షం ఎలిసిన తర్వాత

పురుడు పోసుకున్న మట్టి మీద తిరుగాడే ఆరుద్ర పురుగులు

చెట్లన్నీ నీళ్లుపోసుకున్నట్లు

శాలూరు గౌరీశంకర్‌ 1 19

ఆకుల చెంపల రెమ్మల మీద నీటి బిందువులు మట్టి వాసనల గుభాళింపులు తెల్లగ మెరుస్తున్న తుమ్మముళ్లు మోడుబారిన చెట్టు తలకు పోసుకుని ప్రకృతంతా ఆకుల వొళ్లు విరుచుకుని అప్పుడే పుట్టిన నీటి నురగలు ఎగర్రమట్టీ నీళ్లు భూమిని తడుపుకుంటూ తలపోసుకుంటూ కురుస్తున్న వర్షం యుద్ధం చినుకులు త్రిశూలాలేం కాదు చినుకులు కట్టడి కట్టలేంకాదు చినుకులు భావ యుద్ధాల మొక్కలు చినుకులు ఒంటిమీద నిక్కబొడుస్తున్న ఎంట్రుకలు మట్టిమీద చినుకులకున్న ప్రేమ ఈ మట్టిల బుట్టి నోడికి లేకపోవటం (ద్రోహమే నేలకు ఆకాశానికున్న అంతులేని అగాధాల్ని ఏకం చేస్తున్న వర్షం యుద్ధమే యుద్ధమంటే రక్తపుటేరులే కాదు రక్తమాంసాలనిచ్చిన మట్టే యుద్ధం ఆ మట్టి మనిషి నవనాడుతే నిత్యయుద్దాలు కన్నుమూసి తెరిచిన నిజాలన్నీ యుద్ధ చిత్రాలే బతుకుసావుల మహాసంగ్రామం యుద్ధమే ఈడ కురిసిన వర్షపు చుక్కలు నా గొంతు తడపలేక పోవటం చిత్రం

20 ౪ ఫొంతకుండ

అదే యుద్ధపు ముగ్గుల చిత్రం

నా కాళ్లకింద మట్టి క్షేత్రాల్ని కదలించుకపోతుంటే నా శరీర కదలికలన్నీ యుద్ధప్రకంపనలే యుద్ధమంటే సావులే కాదు

యుద్ధమంటే పుట్టుకలు

యుద్ధమంటే కన్నైర్రలేకాదు

విరజిమ్మే కాంతులు

ఇపుడు నేను యుద్ధం మీద నిలబడి యుద్ధంతో కలబడి

యుద్ధంతో తరిస్తున్నా

నా శరీరం రసాయనశాల

నా శరీరం విల్లంబులతోట

నా శరీరం ఆత్మగౌరవపు వనం

ఆత్మగౌరవ జయకేతనాలతో

యుద్ధం వెంట పరుగులు తీస్తున్నా

ఈ దారి తెలియని నీకు

ఈ దారంట నడవని నీకు

నా మాటలన్నీ

నీకు నెత్తుటి భాషలే

నా అడుగుల సవ్వడుల ధ్వని నీకు భయమే శ్వాసపీల్చి విడవటం కూడా నీకు ఆందోళనే కదిలించి, నడిపించి, ఊగించి,

శాసించిన నాపద చిత్రాలన్నీ

సజీవ అక్షర యుద్దాలు

నవ సమాజ నిర్మాణాలు

ఇాలూరు గౌరీశంకర్‌ 1 2॥

6 యుద్ధమంటే మా రామయ్యంత సాదాసీదాగుంటది తెగిన మా వినయ్‌ కోపపు కత్తి అంచు శివసాగర్‌తో (ప్రేమగా కలబడటం యుద్ధమంటే నా బిడ్డ సాహితీ ఆత్మీయ చూపులు యుద్ధమంటే నా అడుగులకు నడకనేర్చిన అమ్మ నాయనల డ్రేమ యుద్ధమంటే జీవిత భాగస్వామితో రసాయనిక చర్య యుద్ధమంటే అక్షరాలు మహాయుద్ధమంటే నా జాతిజనుల పోరు సమాసాలు ఉప్పాంగే ఉద్యమ అలంకారాలు ఎరసెలకల్లో నీటి ఎతుకులాట దాహర్తి తిరుగులాట మహాయుద్ధం కూలగొట్టడమే కాదు నిర్మించటమూ యుద్ధమే జోకొట్టటం కుట్ర నిద్రలేపటం నిజం రెండు దేహాల మధ్య రాపిడే సృష్టి రెండు పెదాల మధ్య వేడి జననం 22 ౪ ఫొంతనుంద

రెండు రాళ్ల మధ్య

రాజుకునే నిప్పే కదా నిజం మాయమైపోతున్న మనిషికి అడ్రసే యుద్ధం,

మట్టి మనిషి

వూసులాటల వూగిసలాటలే పరిణామక్రమం

బోయవాడు విసిరిన బాణం విలపిస్తున్న పక్షి

అంతః సంఘర్షణల యుద్ధం కవుల కన్నీళ్ల ఆలాపనలే చరిత్రకు ఆనవాళ్లు నాగలికర్రే నాగరికత

నా అక్షరాలు ఉరుముల నృత్యాలు బతుకమ్మే నాగరికత

తన దేహాన్ని చీల్చుకొని

తన ఒంటిని కాల్చుకుని

తన బతుకును తానే

చరిత్ర ఆకురాయిపై

రుద్దటం కదరా యుద్ధం

సమాజ చదువే కదనరంగపు జ్ఞానకత్తి తరగతి గదే విముక్తి రహదారి ఆనాటి ఆంధ్రమహాసభే మనందరి పోరు దర్వాజ

చిలుకూరు గుట్టల్ల

ఇజాలయారు గౌరీశంకర్‌ ౪ ౬3

భువనగిరుల దారుల్ల ముండ్రాయి మడతల్ల దొర గడీ దర్వాజల్ల ముందు ఎగిసిన మా కేకల పురుడు కదరా పోరాటం భూ పోరాటాలకు బారసాల జరిపినంకనే యుద్ధం పెద్దమనిషయ్యింది ౯

తిగుకుంటూ ముక్కలు ముక్కలుగా రాలుకుంటూ అరుణ రక్త కాసారంగా 'పెల్లుబుకుకుంటూ అరిచిన అరుపులుకదా ఏ ఉద్యమానికైనా జేగంటలు నా నల్లరేగడి భూములపై కప్పిన ఆధిపత్య జెండాను చీల్చుకుంటూ పోతున్నా మగత నిద్ర తెగిపడి వెన్నెల రాత్రులు చీకటి రాత్రులయినప్పుడు కదా నేను సింగరేణి బొగ్గుల మంటయ్యింది యుద్ధాలతోనే పరిణామక్రమం. నేలేదైనా జాగా కోసం కదా ఈ జరుగులాట కలబడలేనిది కలం కాదు నిలబడలేనిది నిజం కాదు

జడ ౩ ఫొంతకుండ

అధర్మాన్ని అంతమొందించేదే అంతర్యుద్ధం

ధర్మపోరుకు శంఖమూదటమే మహాయుద్ధం మహాయుద్ధమంటే

మానవత్వపు పాదుకు నీళ్లు పోసేది యుద్ధం నుంచి మొదలుకాని చరిత్రను

ఈ జగమందునయాడ

ఎతికినా కానరాదు

విత్తనం పగలటం

పువ్వు ఫలదీకరణ సీత్రాకోకచిలుకల రెక్కలు

అంతా యుద్ధమే- "కంచంలో మెతుకులు

నేర్పుతున్న పాఠం యుద్ధం

నా ఎర్రసెలకల సారాంశం నెత్తురంటిన నేల యుద్ధం

శాశ్వత శాంతినిచ్చేది పోరాటమే

8

కళాశాల ప్రాంగణాలు

బతుకు నిర్వచనాల మొలకలు మొక్కలు చెప్పే పాఠం

జీవావరణ యుద్దాన్నే

చెలకలు భూపోరాట అద్దాలు

అవి మనల్ని మనకు చూపుతాయి

ఇజాలూరు గౌరీశంకర్‌ * 25

మాయమైపోయిన మనిషి యుద్ధంలోనే బతికొస్తాడు నా తెలంగాణ బతుకు పాఠం చెప్పిన యుద్ధం చీమల దంధ్లు పెట్టిన పుట్టలో పొదిగిన పామును తరమటం తెలంగాణ మన ముచ్చట్ల చివరి దశ భావ సంఘర్షణల ఉన్నతదశే తండ్లాట విరగకాసిన పూత పండ్లయి ఫలించటం తొలకరికి పుడమి చిగురించటం ప్రకృతి పరమార్ధమంతా ఘర్షణల పరంపరే రాలి చిగురించటం పరిణామ పట్టిక బతికి చావటం, చచ్చి పుట్టటం నా తెలంగాణ చావుపుట్టుకల అసలు నిర్వచనం తెలంగాణ. సత్యాల పొదుగు నా నేల నిజాల కొలిమి నా నేల నిప్పుల కుంపటి నా నేల ఫి విరామ మెరుగనిది తెలంగాణ విశాంతిలేనిది యుద్ధం నిద్రలేని పల్లె గుక్కపట్టిన బెడ్డ ఏడుపు తెలంగాణ కళ్లుచూస్తేనే అంతా ఎరకైతదంటే 26 ౪ ఫొంతకుండ

పగిలిన పాదాల నా తెలంగాణ చూడు పొద్దుపొడుపు కూడా ఈడ జంకుతుంది

ఏ నేల వీరపుత్రుని పిడికిలి చూడాల్సి వస్తుందోనని నాకు వెన్నెలనివ్వని చంద్రుడు

నల్లనయ్య అయ్యాడు

మానవత్వపు మనిషితోటలు

విరబూయటం తెలంగాణ

మనిషి గతానికి స్వగతం

నా తెలంగాణ

కొత్త చరిత్రకు చిరునామ

నా తెలంగాణ

ఆరని వైతన్యపు నిప్పు ఇది

అరిపోని కాగడా వెలుగిది

ఇది చాలు నన్ను నేనుగా నిలబడటానికి ఇదిచాలు నా తెలంగాణ

తెగని ఉద్యమ వీణ అని చెప్పటానికి

యుద్ధ పరాకాష్టే శాంతి

ఈ యుద్దానికి ద్వారాలు తెరిస్తే

పాలస్తీనాలు పరవశిస్తాయ్‌

క్యూబాలు కుషీలవుతాయ్‌

పెత్తనాలు కాలిపోతాయ

అణిచివేతలు అడుగంటుతాయ్‌ నువ్వు సాయం కోరు

సాహసంతో ప్రాణమిస్తా

ఇశాలూరు గౌలీశంకర్‌ 3 2ఇ7

నా నేలను కబ్టా చేస్తానంటే శరీరాన్ని ఖడ్గం చేస్తారు ఇష్టంలేదని మొఖం మీద చెప్పినా కలిసుండలేమని బెర్రలు గీసినా ఐక్యత పాట పాడడం ఎంత అనైతికం వంచించటం చితికిపోతుంది “వేధించటం నశించితీరుతుంది నెత్తురు ధారపోయటం ఒంటిని చీల్చివ్వటం

పేగులు బైటపడ్డా పోరు పిడికిలెత్తటం నిప్పును ముద్దుబెట్టుకొని శ్రీకాంతాచారిలా ఉద్యమ కొలిమి కావటం యాదయ్యలా మండటం కృష్ణయ్యలా పేలటం తమ దేహాల్ని విసిరికొట్టి జన్మనిచ్చిన నేలకు జై కొట్టటం ముందు ఏదీ నిలవదు

ఏదీ మిగలదు

ఇంకేది జరగదు యద్ధుమేఘాలు నిండినంక యుద్ధం వర్షమై కురవకపోతే (ప్రళయాలే జన ప్రళయాలే

28 3 పొంఠకుండ

మహజనావళి ఉగ్రరూపాలే మహాయుద్దానికి శంఖారావమిది మహాప్రస్థానాల మహా పుట్టుక నా తెలంగాణ మరో (ప్రన్థానాల జీవనది తెలంగాణ నాలుగు కోట్ల కలల నది తెలంగాణ తప్పుకోండే హాయ్‌ తప్పుకోండి యుద్ధంలో. మాటలుండవ్‌ యుద్ధంలో చేతలే ఈ నేలంతా ఆత్మగౌరవ మహాజాతరలే

10 పాయికింద పెట్టిన మంట ఆధిపత్యాల కింద పేలుళ్లే తోలు మందం అధికారానికి తోలు తీయటమే వినించని రాజ్యం చెవులకు యుద్ధభేరుల మోతలే చావును కౌగిలించుకోవటమే అంతిమం తనకు తాను అద్భశ్యమౌతూ జ్యోతులు వెలిగించటం యుద్ధం

శాయారు గౌరీశంకర్‌ 29

అమరత్వం అక్షరాల అల్లిక కాదు ఒంటికి అక్షరాల నిప్పునంటించుకొని దహించుక పోవటం అక్షరాలనే మంటలు చేసే మహాయుద్ధం క్ష మన వూసులు చీమలదండు మన వూహలు బహుముఖాలు మన వూహలు ఉరుములు మెరుపులు ఎత్తుగడలు ధరించిన గర్భాలు కార్యాచరణను ఆసాంతం వొరపుకుంటే అది దీర్జకాలయుద్ధం. మనిషి మహోన్నత రూపమది అనంతాలకు దారది యుద్ధం చేతికందని ఆకాశం కాదు వేళ్లను మడిస్తే థైర్యానికి గుండెనిస్తే మహాయుద్ధ సంకేతాలవి క్ష2 యుద్ధం ప్రవాహం-- ప్రవాహంలో ఈదుకుంటూ 80 ౩ ఫొంతనుండ

అదునుగా ఒడుపుగా ఆవలి ఒద్దుకు చేరటం విజయం ఈత యుద్దానికి తర్భీదు కోత కోయటం కూతపెట్టటం పెద్దబాడిశ గాలిలో ఎగరటం కొలిమిలో కాలిన కర్రు మగ్గానికున్న ఉండ ఇవన్నీ యుద్ధముఖద్వారాలే తోలుతీసి ఆరేసిన చర్మంపై నృత్యం ఆ శబ్దాలే యుద్ధభేరీలు చేతివృత్తులు విప్లవదారులు సమాజాలకు (ప్రాణాధారాలు సమాజపు నిలువుటడ్దాలు నాగరికతల ఆనవాళ్లు అవే. యుద్దాలు అంటే దాడులే కాదు రాజకీయాలూ యుద్దాలే యుద్ధం మన ఆకాంక్షల ఆచరణ ఆకాంక్షలు పోరు చిరునామాలు ఆచరణలు యుద్ధ నడవడికలు ఉప్పొంగే భావాల ఉగ్రరూపం యుద్ధం ఎన్నాళ్ల నుంచో అణగిమణిీగి శిరసెత్తి నిలవటం యుద్ధం రాజకీయాల కొనసాగింపే యుద్ధం. జాలూరు గౌలీకంళర్‌ ౪ 9॥

నేను కార్యాచరణను ధరించిన కవిని నేను పాట గగనంపై ఎగురుతున్న పక్షిని ప్రజాయుద్దానికి అక్షరాలనల్లేవాదే అసలు కవి మహాప్రవాహాన్ని అద్దుకోలేరు తెలంగాణ ప్రజాయుద్దాన్ని ఆపలేరు ఆదిపత్యాన్ని హతంచేసి సమత్వ సాధనే అక్షరాల అంతిమ లక్ష్యం నా నడకకు చెట్లు తలలూపుతున్నాయ్‌ సల్లగాలి ప్రేమగా నా ఒంటిపైకి పరవశిస్తున్న ప్రకృతి పాఠం పులకరిస్తున్న సమస్త చరాచరాలు ఒకటే చెబుతున్నాయ్‌ అన్ని దార్లు మూసుకున్నాక ఇక యుద్ధదారే ఒకే ఒక పోరు దారే ఎప్పుడంటే అప్పుడు ఎక్కడంటే అక్కడ నా అక్షరాలు మంది పాటలై పేల్తాయ అన్నింటికి పరిష్కారం పాటే అంటే నా పాటే మహాజనయాత్ర పెనుగులాటే పరిష్కారం ఐక్యమవ్వటమే యుద్ధబలం ఆత్మాభిమానాన్ని తాకట్టు పెబ్టెటోణ్జి ౨2 ౪ ఫొంతకుండ

తరుముకుంటూ అద్దుపడేటోరిపై 'ఫెళఫెళ విరుచుక పడుకుంటూ

వొడిసెల రాళ్లలా చుట్టుముడదాం

ఇది ఆధునిక కంప్యూటర్లకు కొత్తపాఠం . బతుకు డిస్క్‌లో యుద్ధం కీలక పాఠం అబద్దాల్ని టాష్‌లో వేద్దాం.

కేం

ఓడిపోతూనే వుంటా!

నాకు కుట్రలు తెల్వవు!!

అణిచివేతకు ఎరనవుతా

కుతంత్రాలు రావు

పులుల మధ్యలో ఉంది తిరుగబడుతున్న మేకల గుంపునేను నమ్మకం ప్రాణంగా

అందర్నీ నమ్మినవాణ్ణి

ఇపుడిక ఎవరు చెప్పినా ఇనేదిలేదు అపవిస్యం చేస్తుంటే

చూస్తూ ఊరుకున్న ప్రపంచాన్ని అభిషంసిస్తున్నా

ఇపుడేది అడ్డొచ్చినా

అడ్డంగా చీరేసుడే

ఇపుడెవడు అడ్డుపడినా

కాలికిందేసి నలుపుడే

అన్నింటిని భరించి

అన్నింటిని అనుభవించి

ఇశొలూరు గౌరీశంకర్‌ * 88

వొంటినే కాల్చుకొని తెరిచిన బలిదానాల ద్వారాలు ఎగిసిపడుతున్న ఆ పొరుషాలకు ఎవడడ్దు వచ్చినా మిగలడు కలిసుండి విడిపోదామన్న (ప్రేమనాది విడిపోయి కలిసుందామన్న జీవన రీతినాది యుద్ధంలో ఉన్న వానికి ఉద్రేకం ఉండదు యుద్ధమే ఒక పరిపక్వదశ అది అందనంత జ్ఞానం.

24 3 పొంకకుంద

ఈ మట్టికి నమసనించి కళ్లలోని ఆశలు కళ్లముందు పూసినయ్‌ ఒళ్లంతా కళ్లు చేసి చూస్తే అద్భుత జనద్భృశ్యం జనం చీమలదండ్లె పుట్టలుపగిలి పెగులుకొస్తున్న చిత్రం చిత్రకారుడు . కోట్ల గొాంతుకల్ని తన కాన్వాస్‌పై గీసినట్లు భూమ్మీదకొచ్చిన సునామీలా పెనుతుఫాను జనసముద్రమన్న మాటకు అసలు రూపం అలలు ఎగిసినంత సహజమది' కలలు నిజమౌతున్నంత సత్యమది ఇశొలూరు గౌరీకంకర్‌ 1 85

కట్టుకున్న వూసుల ఆలోచనల పందిరి నోటితో పిట్టలు తెచ్చుకున్న పుల్లలతో కట్టుకున్న గూడది ఒక దగ్గర జమంటే మేటయేసిన యిసుకను ఎట్ట లెక్కగడతరు మహాపర్వతాలను ఎవరు కడతరు ఒక్కసారిగా ఎన్నెన్ని మహాప్రస్థానాలు మరో ప్రస్థానాలు జన ప్రన్థానాలుగా మారిన తెలంగాణ జనచిత్రం భూమ్మీద జనమంతా ఒక్క దగ్గరికి జమైనప్పుడు నేల మీద సంతతంతా ఒక తల్లి ఒడిలోకి వచ్చినప్పుడు ఎటు చూసినా ఎన్ని కోసుల దూరమైనా ఒక్క జనమే కనిపిస్తరు జనం తలలు మాత్రమే కనిపిస్తయి ఆ తలలపై ఆశయాలు మెరుస్తూ కనిపిస్తాయి తెలంగాణ కన్నీళ్ళన్నీ జీవనదులుగా పొంగుతాయి ఒకే వేదిక చుట్టూ లక్షల కంఠాలు ఏక కంఠమై ౩36 3/ పొంతకుండ

లక్షల పిడికిళ్లు ఒకే లక్ష్యమై లక్షల కళ్లు ఒక్క నినాదమై ఎగిసిపడుతున్న మూగభాషల అవేశం సభావేదిక తమ ఆశల పల్లకి మందంతా జమకావడం ఆశయ సిద్ధికి రూపం లక్షల జన కంఠాల చప్పుడు వినలేనివి చెవులు కావు చూడలేనివి కళ్లు కావు జన ప్రళయాన్ని దగ్గరగా చూశా అగ్నిపర్వతం పేలటానికి ముందు స్తబ్ధత మంట చివర కాకలా ఆ జనం మరుగుతుంటారు ల ఇది ఎక్కడంటుకున్న మంట ఇది ఎక్కడికి ఎగ బాకుతున్న మంట? ఈ మంటల మంటల పెను మంటలు ఆత్మాఖిమానపు కొలుములు శత్రువుని దహించి వేసే మంటలు ఆశయాన్ని రగిరించివేసే జ్వాలలవి నది సముద్రాన్ని కలుస్తున్న సంగమం ఇక ఒక్కసారిగా పెక్కటిల్లిన ఒత్తిడితో 'పేలేందుకు సిద్ధంగా ఉన్న లక్షల తూటాల తుపాకది లక్షల మందు 'పాతర్లు పేలితే ఇశొలూరు గౌరీశంకర్‌ * 87

ఇక మిగిలేది?

కోట్ల గొంతుకల ఆగ్రహా నృత్యానికి

వేదిక సూర్యగోళమే

కోపాగ్రహం కొసలు బుసకొట్టితే

(బ్రహ్మాండం బద్దలే

లక్షల పొద్దు పొడుపుల్ని "

ఏ చేతులడ్డుపెట్టి ఆపలేరు

తల్గుల గర్భశోకం

తండ్రుల దుఃఖ భాగం

అణచబడ్డ తలలన్నీ ఒక్కసారి

తలలెత్తిన దృశ్యం

అప్పటిదాకా ఆపుకున్న దుఖం

పగిలితే అది మవానదే

ఎందుకు ఈ నేల మీద

వసంతమేఘ ఘర్జనలు

ఎందుకు నా నేలమీదే

ఎదురు తిరిగే స్వరాలు

ఎందుకు ఇక్కడే

భూమి బద్దలై పిడికిళ్లు లేవటం

ఎందుకు ఇక్కడే

జగిత్యాల జైత్రయాత్ర

సద్ధిబువ్వకట్టుకుని

కొంగున బిడ్డను సుట్టుకుని

ఇంటికొక బిడ్డ బలిదానాలకు

ఎందుకు ముందుకొస్తుండ్రు 38 1 ఫొంతకుందడ

ఇక్కడే ఓరుగల్లు జైత్రయాత్ర అవ్వుద్ది పోరుగల్లు సమ్మక్క సారక్కలు ఇక్కడే ఎందుకు పుడతరు? అడవి దట్టంగా అల్లుకుని మొక్కలు చెట్లు కలగలిసిపోయి కదంతొక్కే సామూహిక నృత్యాలికృడే నేల పచ్చచ్లీరై దండకారణ్యమైందికృ్కడే ఆకుపచ్చ సౌందర్యాన్ని సృష్టించలేరెవ్వరు దృశ్యం నది నిండి నురగలు కక్కుతున్నట్లు దృశ్యం అడవంతా పచ్చగా పరవశించినట్లు దృశ్యం పొట్టమీది కొచ్చిన వరికంకులు వొంగినట్లు దృశ్యం ఆ(గ్రహం తలకు అంటుకుంటున్న నిప్పులా దృశ్యం కోట్లగొంతుల రుద్రవీణల ఏకతా సంగీతం దృశ్యం మరిచిపోలేని మైమరుపు దృశ్యం ఒక పుట్టుకకు ముందు పురిటి నెప్పులు దృశ్యం యుద్దానికి ముందు కవాతు జొలూరు గొరిశంకర ౪ 89

దృశ్యం కన్నీళ్లని కలిసి కోట్ల దివిటీలు కావటం దృశ్యం లక్షల మంది చేతరాతలు దృశ్యం చలించని సంకల్పబలం దృశ్యం 60 ఏళ్లుగా పట్టిన దీక్షకు రూపం దృశ్యం జనదృ్భశ్యాన్ని చూసి ఆశ్చర్యపోయిన ఉసిిళ్లపుట్టలు దృశ్యం చలికి గద్దకట్టని ఆశయం దృశ్యం _ ఎన్ని ఫిరంగులకైనా లొంగని విశ్వాసం ఆ దృశ్యం చూసి పారవశ్యం చెందని వారెవరుంటరు ఆ దృశ్యం చూసి వాళ్లు పులకించని వారుండరు ఆ దృశ్యం చూసి నయాగరా జలపాతం శబ్దం మానుకుంది ఒక్కసారి పిక్కటిల్లిన ఆ మంది తలపోతల నుంచి ఒక్కటే శ్వాస ఒక్కటే మాట ఒక్కటే గళం ఒక్కటే గర్జన ఒకటే నాదం ఉ౦ 1 ఫొంతకుండ

అది జీవనినాదం తెలంగాణ విముక్తి పద మార్గం జనవిముక్తి రచనల జన్మాంగం కొత్త పొద్దు పొడుపుల పురిటినొప్పుల జనగర్దన పాదాలకు నమస్కరిస్తున్న నా అక్షరాల అజరామాలు జనగర్జన పేరుకు నామధేయంగా కవి పులకరింతలకు లక్షల నిర్వచనాలు ఉత్మంఠాలకు ఉక్కు కవచాలు ఉగ్గుపాల కేరింతలకు ఉద్యమ పాలు ఉగ్గబెట్టిన ఆక్రోశానికి చివరి గంట

తె మిమ్మల్ని బంధించే శక్తి ఎవ్వరికీ లేదు మీరంతా ఒక్కటయ్యాక ప్రకృతి కూడా మీ పక్కె ఈ జన్రన్థానాలు జగదాలు కాదు విముక్తికి, స్వేచ్చకు (ప్రతిరూపాలు మందిగా విరబూసిన తోటను చూడండి మందిరాలకు రాని జనం ఈడికెందు కొచ్చిండ్రు పుష్కరాలలో మునగ్గాల్సిన మంది జన జలపాతాలెందుకయ్యారు జనాన్ని జలపాతాలెందుకు జేసే! ఈ నేల ప్రభంజనం ముందు (ప్రపంచీకరణ ఫటేళ్లు మంది ఈ నేల కోరిక ముందు

ఇశొాలారు గెలీశంకర్‌ 1 ఉ||

ఇక గోడలు నిలువవుగాక నిలువవు ఇన్ని లక్షల ఆకాంక్షల కంఠాలను ఏ అంపంతో కోస్తార్రా! ఈ తెగిన రుద్రవీణల్ని ఏ నిరంకుశ తాళ్లతో కడతాగ్రా!! మాటపై నిలబడ్డ మందిని కూల్చటం ఎవనితరం కాదు లక్ష్యం ఛిద్రం కాదు ఓపిక పట్టిన కంఠాలు పేల్తాయి అన్నీ చూశాక అన్ని కుట్రలు అధిగమించాక అన్ని దారులు వెతికాక ఇక మిగిలిన దారి | అందరం కలిసి ఒక్కటిగా నిలబడ్డ దృశ్యం ఇదొక మానవీయ మహాద్భుత దృశ్యం అప్పుడే తెగిన కట్టలకు లేని ఆగ్రహ రూపాలవి రూపాలు, ధూపాలు, మీ పాపాలు అన్నీ ఈ జనద్భశ్యానికి దండం పెట్టి కడిగేసుకోండి నేలంతా నేనే ఆకాశం నా (ప్రతిబింబం మానవ మవిీ అవతారం ఆధిపత్యాన్ని అడ్డంగా చీరేసే రూపం ఆగ్రహ జనావతారం జనం ఆశల కోరికల విముక్తి రూపం ఇక ప్రశ్చలకే

42న స పాంతకుండ

సమాధానాలే కావాలి ఎండిన గొంతులకు నీళ్లు అందించే జనగర్జనది అందని ఆశలను దరిచేర్చే ఒడ్డది ధారపోసిన నెత్తురుకు రూపసారం అన్ని మనసుల వూసుల్ని ఒక్కసారిగా చెప్పలేని అక్షరమాల లెందుకు? అక్షరాలు అవిసిపోయినయా నా అక్షరాలకు జనజైత్రయాత్రలు రూపాలైనయా? కల నెరవేరుతున్నప్పుడు కవి భాషఅది కత్తుల వంతెనలపైన - పసినవ్వుల్ని విసిరి చేసిన త్యాగాల పట్టీలకు పాదాలివి మండుతున్న ఒంటితో లక్ష్యాన్ని చాటిన వీరుల మంటల మాటలివి ఎక్కడ రగిలిన నిప్పిది ఎక్కడ అంటుకున్న అగ్గిది ఏ ఇంటి గడపకాడ ఏ తల్లి తన తెగిన పేగుబంధం కోసం పెట్టిన శోకమే కదా ఈ కవిత అడ్డుగోడలు బద్దలు కొట్టి నా చెట్టుపై నేనునా చేతులతో కట్టుకోబోతున్న అక్షరాల గూడు కదా ఇది ఆ జన వైతన్యం ముందు అక్షరాలు విరబూస్తున్నప్పుడు కొత్త భావాలు పొంగు కొస్తున్నప్పుడు గాయపడ్డ కవి కంఠం నుంచి ఇశాలూరు గౌరీశంకర్‌ 3 43

దూసుకొస్తున్న అక్షరాలు ఎంత వేడి గాఢంగా అల్లుకున్న అనుబంధాల జోడి- ఎక్కడ నుంచి ఎక్కడకు ఏ దరినుంచి ఏ దరికి దూరం తెలియని అక్షరాల వూసులు ఆలోచనల నుంచి అంతరంగం ఉలికిపాటు నుంచి ఆగ్రహం ఆశయం నుంచి ఆచరణ ఆచరణ నుంచి జన యుద్ధం కట్టలు తెగుతున్న జనాగ్రహాలకు చిత్రం వేయటమే చిత్తప్రసాద్‌కే కొత్త చిత్రాలివి వొడిసెల రాళ్లకే వొడి నేర్పుతున్న దారులివి భూముల నుంచి చదువుల వొళ్లోకి వచ్చిన విప్లవాలు పోరాటశక్తి సూత్రం తెలంగాణ మందు పాతరల మంత్రదండం తెలంగాణ అమాయకపు కూనల (ప్రేమగానం తెలంగాణ ఒక్కొక్క కన్నీటిబొట్టు కలిసిన మహా జన నది అన్నీ ఆగ్రహస్నానాలే కోపాగ్రహ మొక్కులే కలపరిస్తున్న తల్లుల ఆవేశపు శాపాలే ఇక యుద్ధమే ఇక పొగలు సెగలు కక్కే మహాయుద్ధమే

తర స పొంతకుంగు

జనగవాక్షాలు తెంచుకున్న ప్రళయాలే ఇప్పుడు యుద్ధ భాషే నాదంతా ఇప్పుడు యుద్ధకామేచ్చే విముక్తి యుద్దానికి వేలాడుతున్న అక్షర తుపాకినే ఇక్కడ ఏ అక్షరాన్ని బంధించలేరు నా అక్షరాలు బంధీఖానాలలో ఇమడవు మరణంలేని అక్షరాలను మసిచేయలేరు కాకపోతే కీకపోతే పీకలేకపోతే నా అక్షరాలపై చాటుగా చెవికొరుక్సుని కుట్రల పరదాలు కట్టటం కుట్ర కేసులు పెట్టటం అంతేగా? అక్షరాలు తిరగబడటం చూసినాక అక్షరాలు పెనుగర్జనలై పేలటం చూశాక నా మీదికి ఎన్ని యుద్ధట్యాంకులు పంపినా అవి నా అక్షరాల్ని కాల్చలేవు నా తెలంగాణ ॥ నీళ్లు చల్లితే ఆరే మంట కాదు భూమిలో మండుతున్న సింగరేణి బొగ్గది చూడు అడవంతా దహించేస్తుంది అగో చూడు మహాజన గర్జనతో మంది యుద్దానికి సన్నద్ధం ఇక్కడ ఎవరిదారి వారిదనుకున్నరు కదా దారులు వేరైనా మార్గమంతా తెలంగాణే

జశాలూరు గౌరీశంకర్‌ ౪ 45

భావాలు భిన్నమైనా ఏకతఅంతా తెలంగాణే రోషాలు ఎట్ల తెగిపడ్డా పౌరుషమంతా తెలంగాణే పానాలెన్ని చిట్లిపోతున్నా కొన ప్రాణంతో పోరు తెలంగాణే యుద్ధభాషకు యుద్ధం నేర్చకర్లే యుద్ధదార్లపై అక్షరాలు కలబడతయ్‌ ఆ జనయా(త్రకు నమస్మరించి మీ పాపాలను కడిగేసుకోండి "ఇక అగంది తెలంగాణ ఓడిపోనిది తెలంగాణ రణం చేసి నిలిచేది తెలంగాణ యుద్ధంలో అవతలి పక్షం కలిసొచ్చే కేకలు అవతలి పక్షంలో వూరవతల వాడలన్నీ నావే ఇవతలి పక్షంలో ఇంటి దొంగలూ మూడకముందే మాతో కల్సిరాండ్రి అన్నీ అయిపోయాక ఇక యుద్దావిష్కరణే అన్నీ అయిపోయాక తాడోపేడో ఒంట్లో ప్రాణమంతా తీసుకుని అగ్గయి మండటమే అక్షరాలుగా పేలి నాకు నేనుగా తెలంగాణగా ఆవిష్కరణ వ ప ఫొంతకుండ

నీ దారీ, నా దారీ గోదారి కాదు లున్నాళ్ల నుంచో, ఎన్నేళ్ల నుంచో, స్వేచ్చగా నా పాట పాడుకుంటూ, పాడే జనానికి కోరస్‌నై విముక్తి పాటకు పల్లవినై ముందుకు సాగుతూ, జీవనం సాగించాలని ఒక చిన్న కోర్కె....వెలుగు దీపిక ఇది ఉత్త కోర్కె కాదు ఇది మొత్తంగా మా ప్రాణం అయితే యిది సులువైనదేమీ కాదు అన్నదమ్ముల పేర అంటగట్టిన బంధం _ఒకే భాష పేరున పేగు తెంచేసిన బంధం వదిలించుకోవటం అంత సులభమేమీ కాదు ఎడారుల్లో వాగుల సెలిమ తవ్వి జల చూసుకు మురిసినోన్ని... దొర గడీల మీద రాసిన జొలూరు గౌరీశంకర్‌ * 47

నినాదాల్లో ముక్తిని చూసుకున్నోన్ని.. ఒత్తిడిలేని స్వప్నం కోసం కంటున్న కల సాకారం కావడం కష్టమనీ తెలిసినోడిని ౭ అంగిలాగులు కట్టిన కాడి నుంచి అడుగులేస్తూ పాడిన కాడ్నించి బతుకులో సదువులో కొలువులో ఎక్కడ చూసినా ఏదో కన్పించని వెలితి ఒక న్యూనత ఒక వెనుకబాటు ఒక అణచివేత ఒక అహంకారం ముమ్మాటికీ ఆధిపత్యమే సమైక్యతేమో... త్రి ఫజలాలి కమీషన్‌ మరిపించిండ్రు నెహ్రూ చుట్టూ లాబీలల్లిండ్రు నిజాం పోయిండు 1956 అక్టోబర్‌ 31 అర్థరాత్రి కొత్త దొరలు కొత్త ఆధిపత్యం, కొత్త దోపిడి, కొత్త ఆక్రమణ “భాయీ కిషన్‌ అనే నేను క2 ఫో పొంతకుండ

“శ్రీ గోపాలరెడ్డి గారూ' అనాల్సి వచ్చింది దీని ముద్దుపేరు సమైక్యత ఆధిపత్యం సమైక్యత కత్తిని గొంతు మీద మోపింది

నోరులేని తనం మీద పెత్తనమై కూర్చుంది.

మెతకోని పావురాల మీద

కుతంత్రపు నూకలు చల్లిన వల... తిన్న యింటి వాసాలు లెక్షపెట్టే ఐక్యతే సమైక్యత

క!

ఆంధ్ర అన్నపదం

నాజాతికి విచ్చిన్నపదం

అన్నదమ్ముల అనుబంధాన్ని పాతరేసిన పదబంధమది ఆత్మీయతల గూడులోన

పాముల పుట్టయది

(ప్రేమలు పంచుకొనే కాడ విషకలశమిది

(ప్రాంతమేదైనా పేదరికం నా పేగు స్థలమేదైనా సెమట సుక్కలే నా శ్వాస కవి ప్రజల పక్షపాతి

కవి ఆధిపత్య వ్యతిరేకి

అయ్యలారా! అమ్మలారా!!

ఇశాలూరు గౌరీశంకర్‌ 3 49

ఓ నా ప్రాంతేతర కవులారా!!!

మీరు అన్నిట్నీ ధిక్కరిస్తరు

అన్ని విముక్తి పాటలు పాడ్డరు

కాని నా విముక్తి పాటకు

మీరు కోరసివ్వరు

నా స్వేచ్చ పాటకు

ఎన్నటికీ పల్లవి కారు

నా పక్క.....ఆ పక్క......

నువ్వెవ్వరి పక్షం చెప్పు కవీ.

బలహీనుడి పక్కా .

బలవంతుని పక్కా

స్పాన్సర్‌ షోలపక్కా

నా విముక్తి దిక్కా చెప్పు కవి

నిత్యం నువ్వు నా పక్కనే వుంటావు

ఇద్దరం అన్నదమ్ములంటవ్‌

కాని నీది నటనని నాకు తెల్సు

నువ్వు నా పక్కకు ఎపుడూ రావని తెల్సు

నువ్వు నేను ఎపుడూ ఒకటి కాదు.

మనిద్దరం రెండు

బెంజిమన్‌ మొలైసాను ఒకటే తపెస్తవ్‌

సద్దాం ఉరితీయబడ్డ కళ్ళే నాకవిత్వమంటవ్‌

ఆస్థనిస్తాన్‌పై వాడిని అక్షరాలతో ఖండిస్తావ్‌

ధిక్కరించేందుకే పుట్టిన ధిక్కార కవినంటావ్‌

కవీ!....నా నలభై ఏళ్ల పోరు నీకు కానరాదులే 50 1/ఫొంకనుండ

ఇంకిన నా కనుగుడ్లు నీకు కనిపించవులే నా కన్నీళ్ళు నీకు నీళ్ళవుతున్నా నువ్వు కదలవులే ఎందుకు కవి నీ కళ్ళముందు పోరును కళ్ళకద్దుకోవు నువ్వు నన్ను వ్యతిరేకిస్తే సంతోషిస్తా. , నువ్వు నన్ను దునుమాడితే కౌగిలించుకుంటా నా పక్కనే మౌనం వహించటం కుట్ర బషీర్‌బాగ్‌ (ప్రెస్‌క్లబ్‌లో

నీనేత్ర ధనస్సు సారించు

నీ వజ్రాయుధం ప్రయోగించు

నువ్వు స్పష్టంగా ఎవరిపక్షమో చెప్పు

నువ్వు నేను ఒకటేననుకొని

మిమ్మల్ని మా భుజాలపై మోసాం

కవిత్వంలో కూడా మీదే ఆధిపత్యం

నా సంకెళ్ళ శబ్దం విని నువ్వు మౌనం

ర్‌

ఈ యుద్ధం ఎందుకో

ఈ పెనుగులాట ఎందుకో??

ఈ గడబిడ పేరు తెలంగాణ

. ఈ ఆవేశం పేరు తెలంగాణ

ఈ కవిత్వ తిలకం తెలంగాణ

ఈ ఎర సెలక గొంతు తెలంగొణ

అది నేల పోరు

ఇది దాయాదుల పోరు

ఇది ఆక్రమణలపై పోరు

మా బతుకే త్యాగాల మయం .... వ

“/ లు న శ (400 10. | ఖగ క్ష్రాలి హైంరబాదీ

ఈ నేలే త్యాగాలకు పుట్టిల్లు మా బతుకే ఒక అలజడి అసలు మాదారే మహా (ప్రస్థానం అందరికీ హక్కుల జండాలనిచ్చి హక్కులేకుండా పోయినోడ్ని అన్ని విముక్తి పాటలకు కంఠాలను పగులకొట్టుకొని బందీ అయినోన్ని భూమిని పంచి యిచ్చిన కాళ్లకింద నేలమాయం తెలంగాణ వీరుల త్యాగాల సాక్షిగా నా వెన్నులో దించిన సమ్మ్యైకాంధ్ర కత్తి సమైక్యమొక బూటకం అది ఆదిపత్యవాదుల నాటకం తరతరాల విముక్తి నోళ్లుకుట్టే ఒక అరాచక మంత్రం ఇక ఈ తంత్రాలకు సెలవు ఈ దోపిడీలకు 'సెలవు నా నేలపాటకు వెలుగు ఒక విముక్తి గీతం జరుపుకుంటున్న విజయం కన్నీళ్ళ సాగరం కలతకళ్లతో చూసుకుంటున్న స్వరాజ్యం 6

ఇది ఇప్పటి కిప్పుడు

52 ౪ ఫొంతకుండ

కట్టుకున్న పిచ్చుకల గూడు కాదు ఇది ఎవరి కోసమో ఆదరా, బాదరా తయారు చేసిన రెడీమేడ్‌ వంటకం కాదు దశాబ్బుల నూన్యత పగిలిన ఘటన ఒక్కసారిగా ఆధిపత్యం ఎల్లెలకలపడ్డ ఘటన ఒక్కసారిగా ఎగిసిన ఆత్మగౌరవ పతాకం ఇప్పటికీ నిన్ను చూసినన్ననుకోమంటే ఎట్ల చెప్పు ఎన్ని దాస్య విమోచన కథలు చదవలేదు అవమానాలు గుట్టలైనంక కదా! మా శ్రీకాంత్‌ మంటను కౌగిలించుకొంది నూన్యత ఒత్తిళ్ళనుంచి కదా భాస్మరాచారి ఊరిపాట పాడింది ఎందుకు ఆ పిల్లల నడక దీర్జయాత్రయింది ఎన్ని మూల్గుల నుంచి ఎగిసిన జ్వాలలవి అన్ని కంఠాలు ఒక్కసారిగా ఏక కంఠమయ్యాయి నువ్వు నేను ఒకటి కాదు నీదారి, నాదారీ గోదారి కాదు కృష్ణమ్మ పరవళ్ళు అంతకన్నా కాదు నీదంతా నీళ్ళ కబ్బా నీదంతా దోచుకున్న దర్జా ఎవరి తల్లులు వారికున్నరు సమ్మక్క సారలమ్మ సాక్షిగా

జాలూరు గెలీశంకర్‌ ౪ 583

నా తల్లి తెలంగాణ నా పోరు తెలంగాణ పోరులో గెలవటం సావటమే దొడ్డి దారులు తెల్వవు దొంగ దెబ్బలు తీయం వడిసెల రాళ్ళే తెల్సు తుపాకి గుండ్లకు గుండెనద్దు పెట్టడమే తెల్సు మాకు ఊరికి పది మందిప్రకాశం పంతుళ్ళు మీకేదైనా వ్యాపారమే మాకేదైనా ఆత్మాభిమానమే _ దయచేసి ఆత్మగౌరవం జోలికి రాకండి ణ్గా ఎందరో చావుల సాక్షిగా గడిచిన కాలం సాక్షిగా పాలకులే మంకు పట్టును వీడి మానేల మాదని ప్రకటిస్తుంటే మీకంత ఉలుకెందుకు? ఇప్పటిదాకా పార్టీల జెండాలన్నీ నాతోటేనున్నయ్‌. నాయకులంతా అబద్దాలమూట కట్టిండ్రు ఒక్కసారిగా మీ కుట్రల రంగులన్నీ బయటపడ్డయి ఒక్కసారిగా మీకుతంత్రాల తలుపులు తెరుచుకున్నయి మీ తెరువు మేమొస్తిమా 54 3 ఫొంతకుండ

మీ బతుకుల కద్డుపడితిమా మా దగ్గరికాస్తే పాలుపోస్తే తెలంగాణపై విషం గక్నుతుండ్రు. నన్ను ఖతం చేసే సోదర(ప్రేమ నాకొద్దు కత్తులతో కౌగలించుకోలేను ఆక్రమణదారులతో కరచాలనం చేయలేను నాది మోసపు నైజం కాదు నాది తెలంగాణ నిప్పుల నిజం. అన్నీ ఒప్పుకున్నాక అంతా ఒప్పందమైనాక పార్టీలన్నీ నాకు 'సై అన్నాక కేంద్రమే కదిలొచ్చాక నీ కపట ప్రేమలు బయటపడ్డయ్‌ మీ కుట్రలు రూపం తెల్సింది పార్టీల జెండాలు వేరైనా మీ కుట్రంతా ఒకటే దారులు వేరైనా మీ అహంకారం ఒకటే.

8 ఇవ్వాళ నేనొక జ్ఞాన విశ్వవిద్యాలయం చూశా విముక్తే వేదంగా కదులుతున్న బోధకులను చూశా నిజంగా కళ్ళు ధన్యమయ్యాయి

ఇశాలూరు గౌరీశంకర్‌ * 55

చూపులు చురకత్తులయ్యాయి నా కవిత్వానికి శ్వాసై ఊపిరి లూదింది నా కొలిమిని రాజేసింది పరిశోధన శాలల్లోంచి పలుగురాళ్ళు పట్టారు జ్ఞాన నిలయాల్లోంచి కొత్త మానవులు కదిలారు విద్యాలయాలంటే సత్రాలు కావు అవి విముక్తి ఆలయాలు ఉద్యమానికి తిలకం దిద్దారు పౌరుషానికి పట్టం కట్టారు వ్యక్తిత్వ వికాసాన్ని ఎడం కాలుతో తన్నారు కాల్‌ సెంటర్‌ ఉద్యోగాల్ని బూరల్లా ఊదేశారు పదునెక్కిన భావాలతో పరవళ్ళు తొక్కారు రక్తం మరిగింది తరగతి గది ఉద్యమ ఊయలైంది చదువుల వాకిలిలో పోరు ముగ్గులు ఒక్కసారిగా కదిలిన దండు అది జ్ఞాన దండు అది ఏ కల్మషమూ లేని సమూహం దేనికీ బానిసలు కాదు ఏ పదవుల కోసమో అడుగులేయబ్లే కొత్త రహదార్ని వేస్తున్న ఇంజనీర్లు లక్షల మంది భావకులకు ఊహలపల్లకి కోట్ల మంది ఆకాంక్షల తెరలేపారు.

56 ౪ ఫొంతకుంద

త్రి ఇది ఉస్మానియా యూనివర్శిటీ అవి ఆర్ట్స్‌ కాలేజీ మెట్లు అవి మామూలు మెట్లుకావు జనతెలంగాణ జనం వెన్నెముకలతో కట్టిన మెట్లు అవి మా చెమట నెత్తుర్లకు రూపాలు తెలంగాణ గోసిగుడ్డల అవ్వల, అయ్య బిడ్డలు ఇపుడా మెట్ల మీంచి భవిష్యత్తును చూస్తున్నారు కాలానికి పాఠం చెపుతున్నారు. ఇపుడు సమయం సందర్భం వాళ్ళే నిర్మాణ కూలీల పిల్లలే ఈ చరిత్ర నిర్మాతలు. ఆ మెట్ల మీదకు తనతరమే వచ్చింది ఆ ప్రాంగణానికే పులకింత ఆ ప్రాంతానికే కొత్త శోభ అవి వందేమాతరానికి నిచ్చెన మెట్లు వీర తెలంగాణ పోరుకు ఊపిర్లు . 1969 కి ఆయువులు. ఓ వసంత మేఘ ఘర్జనకు మెరుపులు తెలంగాణ నేలలో పోరాట ఉదయానికి సూర్యుళ్ళు ఆ మెట్ల మీంచి ఉద్యమ సైరన్‌ కూత ఈ ప్రాంగణమే వీరుల్ని తీర్చిదిద్దింది ఈ క్షేత్రమే కదా ఎన్నెన్నో ఉద్యమాలను కన్న కడుపు ఈ తరగతి గదులే జగిత్యాల జాతరలు ఈ మెట్లే అడవుల్లో మంటలయ్యాయి పిల్లల దగ్గర పంతుళ్ళు నేర్చుకుందిక్కడే

జొలూరు గౌరీశంకర్‌ 1 57

ఈ మట్టి వంటికి రాసుకుంటే శత్రువెవడో? మిటత్రుడెవడో? తేలిపోతది బతుకును తీర్చిదిద్దేందుకే చదువని ఎగిసిన ఉద్యమాల పూదండ ఉస్మానియా ఆర్ట్స్‌ కాలేజీ మెట్లు అంటుకునే అగ్గులు కాలమే పరమానందం పొందింది ఇన్నాళ్ళకు వీళ్ళను చూసి మురిసింది ఈ నేల బిడ్డలకు పోరు జ్ఞానమే పేగు బంధం గుండె గుండెల్లోంచి లేసిన స్వరాలు వట్టిగాజుల మట్టి తల్లుల సంతానమది ప్రపంచీకరణను గేలిచేసిన గాంధీలు వాళ్ళు ఆర్ట్స్‌ కాలేజీ సాక్షిగా గొడ్లను బాదినట్లు బాదుతున్న గాంధీటోపీల మనసు కరగకున్నా వాళ్ళు గాంధీలై నిలిచారు ఎవరు దోహకారులో ఎవరు దోహదక్రారులో ఆర్ట్స్‌ కాలేజీ మెట్లు తేల్చి చెప్పాయి అటు పక్కసమైక్య ఆంధ్ర పాట పాడుతుంటే తెలంగాణ శక్తులన్నీ ఏకమయ్యాయి ఆ పిల్లలు మామూలు పిల్లలుకాదు ఆ పిల్లల అడుగులే కొత్తదారులు తమ దేహాల్ని గ్రేహాండ్స్‌ పోలీసులకిచ్చి తల్లి తెలంగాణ పాట పాడారు 58 ౪ ఫొంతకుంద

చుక్కారామయ్య కంట నీరు పెట్టారు రామయ్య కంటనీరు రాజ్యానికి అరిష్టం గద్దర్‌ గజ్జెల మోత ఎపుడైనా ప్రళయమే వరవరరావు నేర్చుకున్న పిల్లల పాఠం తెలంగాణ పాటకు అర్భాలైన

అందెశ్రీ, గోరటి వెంకన్నలు

విమల, రసమయి బాలకృష్ణలతో

అడుగులేసిన పాటలు

దొరలు లేని తెలంగాణకు తలుపులు తీద్దాం బీద బిక్కీల తెలంగాణ

ఐలమ్మ, కొమరయ్యల తెలంగాణ

బహుజనుల తెలంగాణ

ఇపుడు ఆర్ట్స్‌ కాలేజి మెట్లకాడ

అసోయిదూల ఆడుతున్న యుద్ధవీరులు

వీళ్ళు ఉద్యమ వీరయ్యలెందుకైండ్రు

వీళ్ళు గుడిసె గుందెలనుంచి వచ్చారు

ఎట్టిని ఎదిరించిన మట్టిగోడలనుంచి వచ్చారు వెన్నెలచూడని ఊళ్ళనుంచి వచ్చారు

ఆధునిక దొరల అన్ని రంగులూ చూశారు

ఈ వర్ణ వ్యవస్థ పంచరంగులు వాళ్ళకు తెలుసు ప్రపంచీకరణను పొర్లించి, పొర్లించి తన్నినోళ్ళు నేల విముక్తి కోసం పిడికిళ్ళయ్యారు

వీళ్ళు అసామాన్యులు

వీళ్ళు కొత్త చరిత్ర నిర్మాతలు

జాలూరు గౌరీశంకర్‌ | 659

ఆర్ట్స్‌ కాలేజి మెట్లకాడ

లెక్కపెట్టలేనంత మంది చెగువేరాలు

ఆ ఆర్ట్స్‌ కాలేజి ఒక విముక్తి క్షేత్రం

అది ఒక తెలంగాణ జాతర

విశ్వవిద్యాలయాలకే జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించిన కేంద్రం ఈఅ౦ ౪ ఫొంతకుండ

వ వతి వ ఇఒప్పుకోందొప్పుకోండొప్పుకోండి అసెంన్లీ చచ్చిపోయింది పాపం! వీళ్ళెంత అమాయకులు ఏదో పారేసుకున్నోళ్ళలాగా అసెంబ్లీలో (ప్రజాస్వామ్యాన్ని ఎతుక్కుంటున్నరు అసలకృడ ఏదైనా ఉంటే కదా వీళ్ళకు దొరికేది ఎప్పుడో ఏనాడో పోయిన ప్రాణాన్ని ఇప్పుడెతుక్కుంటే దొరుకుద్దా పోస్టుమార్దంకు ఆనవాళ్ళు దొరకని స్థలమని సత్యమెప్పుడూ సత్యం కాదిక్కడ చట్టసభలెవరి చుట్టాలో తీర్పుల్ని కోర్టుల్ని చట్టసభల్ని హైజాక్‌ చేస్తుంటే చూసి చూసి ఇప్పుడెతికితే ఎక్కడదొరుకుద్దిరా నాయనా! అయితే గియితే మీరు పిచ్చిగా ప్రజాస్వామ్యమంటే..!? మా లకన్‌ అన్నట్లు ... కళ్ళు పీకేస్తరు, కాళ్లు నరికేస్తరు జొలూరు గౌరీశంకర్‌ ౪ 6॥

శాసనసభ్యులమని ఎదురుతిరిగితే

డొక్కలో గుద్దుతారు

ఈడ్చుకుపోతారు

ప్రశ్నించటాన్ని జోకొట్టవద్దంటే విన్నారా? ఇప్పుడు చూడండి ప్రశ్నను అసెంబ్లీలో అంగిలాగిప్పి వివస్తను చేసిండ్రు

అసెంబ్లీ సిగ్గుతో తలదించుకుంది

తరిమల నాగిరెడ్డి ఏనాడో చెప్పిండు అక్షరాలను హత్య చేసే రాజ్యమిది అభిమానాలను ధ్వంసం చేసే పాలనిది ఆత్మాభిమానాల్ని అహంకారంతో అణిచే రాజకుమారుడి పాలనిది నిజంగా మనమంతా దీన్ని ప్రజాస్వామ్యమే అనాలి = లేకపోతే చొక్కాలు చినుగుతయ గుండీలూడతయ్‌ గాంధీ విగ్రహం బిక్కమొకమేసింది చెడు వినమని, చెడుచూడమని, చెడు కనమని మూడు సింహాలే గుద్దురిమి చూస్తున్నాయ్‌ రాజకుమారుడి మాటకు మార్షల్లు రాజదండమయ్యారు ఇకనైనా ఒప్పుకోండి అసెంబ్లీ చచ్చిపోయిందని మూడు దశాబ్బుల క్రితం ఇది దొంగల రాజ్యం దోపిడి రాజ్యమంటే తీవ్రవాదముద్రలు... కుట్రకేసులు

ఈ౭ి ౪ పొంతకుందడు

ఇప్పుడు నినదిస్తుంది దండకారణ్యం కాదు

మైదానాల్లో బిగి పిడికిళ్ళు కాదు

అసెంబ్లీ నోరు తెరిచి గుండెలు బాదుకుంటుంది

ఇది ఏం రాజ్యమని తానే ప్రశ్నిస్తుంది?

ఇప్పుడు శిలువెక్కుతున్న క్రీస్తులెవరు?

జాక్‌లండన్‌ ఉక్కుపాదమెవరు?

అసలు ప్రజాస్వామ్యం ఉంటే కదా

ఎవరైనా దాన్ని కవచంగా ధరించేది

ఏదీ ఒక్కసారి ఊపిరి పీల్చుకుని చెప్పండి

అసెంబ్లీ చచ్చిపోయింది

రాజ్యము.. రాజదండమే మిగిలింది

ప్రజాస్వామ్యమంటే ...

ఆఫ్‌ ది మజిల్స్‌. ఫర్‌ ది మజిల్‌..అండ్‌ బై ది మజిల్‌. జొలూరు గౌరీతంళర్‌ ౪ 69

నాకో విరోధి కావాలి విజాతి సజాతి దృవాల వికర్షణాకర్షణల విరుద్ధ చర్యలు మంటల చివరన ఒక చిగురు విరబూయటం భావార్థ శబ్దగాంభీర్యంతో కావ్యం పండటం ఒక కావ్యానికి, ఒక మొలకకు వైరుధ్యాలే వాత్తులు విరోధాల రక్తపు మరకలు నేలంతా అల్లుకపోవటమే నాగరికత అందుకే విరోధమూ అవసరమే

ఖై

మనమేం చేస్తున్నామో తెలియాలంటే ఒక విరోధి కావాలి కనీసం ఒక్క విరోధైనా లేక్రపోతే . మన పనికి ఆకురాయి లేనట్లే

64 3 ఫొంతకుండ

విరోధులు, శత్రువులు అత్యవసరం విరోధులు యుద్దాల్లాంటివారు శత్రువులే మన విజయాలు అందుకే ననుకుంటా! నాకొక శత్రువున్నాడని ఓ కవిమిక్రుడు కావ్యపడ్రాన్ని విడుదల చేశాడు నాకు ముచ్చటేసింది వెంటనే నాకు నేనుగా, మీకు మీరుగా మనకి మనంగా అత్యవసరంగా శత్రువున్ని వెతుక్కోవాలి నా తల్లి వేళ్ళను కత్తిరిస్తున్న రూపాలను పసిగట్టాలి పందిరికి అల్లుకుపోతున్న విసృతికి అడ్డంకులు కనిపెట్టాలి ఉప్పొంగిన మనస్సుల కలయిక - రెండు దేహాల మధ్య పరిపరిదేహ భాషలు మానవ గూళ్ళ మధ్య గురుతులు గూట్లోని పిట్టల్ని ఎల్లకొట్టి గూడుచూస్తామనే గురుతుల ఆనవాళ్లు గుర్తుపట్టాలి

త్రి దేన్నైనా గుర్తుపట్టేందుకు ఒక కొత్త భాషను కనుక్కోవాలి అందుకు కొత్తభావాల్ని వెదుక్కోవాలి కొత్త మలుపుల, తలపుల, వలపుల, తుళ్ళింతల, గద్దింపుల గుంపులు మొత్తంగా నాకు నేను పరవళ్లు తొక్కడానికి ఒక్క విరోదైనా కావాలి.

ఇశొాలూరు గౌరీశంకర్‌ ౩ 65

శత్రువులేంది నేను లేను

నన్ను రెచ్చగొట్టే శత్రువును (ప్రేమిస్తా

గెలుపు కోసం పొడుచుకొస్తా

కం!

నాలో పురుడుపోసుకునే భావాలకు

పుట్టుకలే ఈ కవితలు

నేనున్నంతకాలం నా విజయం వెనుక

ఒక విరోధి వుంటాదన్నది సత్యం

ఎప్పటికీ , ఎవరికైనా ఒక శత్రువుండాలి.

శత్రువులులేని రాజ్యం కోసం

శత్రువులను వెదుక్కుందాం రండి

నన్ను వెంటాడే ఒక్క శత్రువైనా లేంది

నేను కవితగా మండనేమో

నాకు ఒక్క శత్రువైనా లేంది

ఒక కావ్యంగా రూపుదాల్బలేను

నా రాష్ట్రానికి శత్రువులారా

నా అక్షరాలకు దాసోహం కండి! ఆల ౪ ఫొంతకుండ

చెకుముకుల్లో రగులుకున్న నిప్ప మౌటలు మంటలని తెలవదు పదాలతో పర్వతాలను మాటలతో తూటాలను పూయించవచ్చునని ఆగ్రహ ప్రకటనలతో రాజ్యాలని కూల్చవచ్చని నాకు తెల్వదు గాక తెల్వదు నేను ఒక తెల్లకాగితాన్ని అప్పుడే నూనూగు మీసాలతో కళాశాలకు పాలబుగ్గలనిచ్చినోజ్జి కపటం లేని నవ్వుపువ్వుల జెండాలం మేం వేదిక కళాశాల మేమంతా ఉత్మంఠ చూపులతో చూస్తున్నాం వక్త పేరు నిప్పు ముఖం ఆ వ్యక్తి మాటలతో పులకరించిన వొళ్ళు తెల్వకుండా నాకు నేను పిడికిలయ్యాను రెండు చెకుముకిరాళ్ళమధ్య నిప్పు నా అనుభూతి తుమ్మిస్మను పాతితే పిస్నీసయినట్టు పెయ్యకాలినప్పుడు వాత పెడితే జ్వరం బోయినట్టు నీళ్ళలో పైకి తేలి యురేకా... యురేకా... అని ఇఉొలూరు గౌరీశంకర్‌ * 67

ఆర్మిమెడిస్‌ అరుసుకుంటూ పోయినట్టు

ఆయన ఉపన్యాసంతో మా ముఖాలంతా ఎ(ర్రబడేవి

మేమంతా ఎర్రపూల వనాలమయ్యేవాళ్లం

ఆ మాటల తోటల్లో నా యవ్వనం వికసించింది

నా శైశవం సీతాకోకచిలుకయింది

ఆ మాటలు పాదలేపనం రాసుకుని ఎటెగిరిపోయాయో

మాటలతో మంత్రించి మాకు మరో లోకం చూపెట్టాడు

ఆ మాటల పల్లకి మీద ఊరేగుతూ కొత్త స్వప్నాన్ని కన్నాం

సాహిత్యంలోను, జీవితంలోను

మా ఓటమి మాకు తిరుగుబాటు నేర్పింది

అందుకే మేం

ఈ రోజు వేలాడే మందారాలమయ్యాం

మాటలతో వశపరచుకున్నోడు

మాటలతో వొల్లంతా అల్లుకపోయినోడు

ఆ మాటల చెట్టుకు విరగ్గాసిన పూత మేము

ఆయన మాకొక మాటల ఊతకర్రయ్యాడు

మార్చిస్టు విత్తనాలను తన మాటలతో తెలుగు నేలంతా జల్లాడు

మాటలతో బాటలు వేసినవాడు

దిగంబర కవిత్వంతో కదలి

విరసం మొక్కకు పాదుచేసినోడు

కవిత్వాన్ని ఒంటికి తొడుక్కొని

తన మాటలతో మా తరాన్నే కదిలించినోడు

అతని మాటలు

ఎట్టోడెనక, బక్కోడి పక్కనే నిలబడి వాక్వాలయ్యేవి

అతని భౌతిక దేహానికి నిప్పంటినప్పుడు

వేనవేల ఆలోచనల జ్వాలాముఖులై ఎగిశాయి | 68 ౪ ఫభొంతకుండ

వలస పాలనలో కన్నుమూసి వర్నమై కురవటం పుట్టకొక్కులవ్వటం ఉసిల్ల పుట్టల్లా ఎగయటం ఎండిన బాయిల 'జలిమవ్వటం ఈ మట్టిని చీల్చుకొని అక్షరాలుగా పురుడు పోసుకోవటం రోజును పొద్దున్నే పూయించి పైటాల దాటినంక ఎర్రగా పండించి కాలాన్ని కదిలించటమే కవి పని అక్షరాలా ప్రాంతీయ దేశభక్త కవిని. లై అంతా అయిపోయిందనుకున్నచోట సింగరేణి బొగ్ద్ణయి మండుతా ఆనవాళ్లు కూడా లేవనుకునేచోట వసంత రుతువుకు అద్దం పట్టే గొంతునౌతా మబ్బులు కమ్మినకాదే తెగతెంపుల సంగ్రామపు మెరుపులౌతా జొలూరు గౌరీశంకర్‌ ౪ 69

అన్నింటితో పని అయిపోయినప్పుడే

అక్షరాల్నే ఆయుధాలుగా చేసి

సాంస్కృతిక ఉద్యమ బతుకమ్మ జెండానౌతా. కవులను గౌరవించని సమాజానికి దిక్కులేదన్నడు కసీత్రారాం. అక్షర యోధులతోనే కొత్త ఉద్యమ రచన చేస్తున్నా

తి

ఇక్కడ వూడింది లేదు

వూసి పోయింది లేదు

మా గోసలు, మా గోచులు, మా గాథలు

ఎన్నికల దండలు కావటమే ఈడ మాయ మోసపోవటానికి నిర్వచనం ఎప్పుదూ నేనే

మోసం ఎల్లకాలం సాగదని తెల్సుకున్నోణ్ణి కూదా నేనే ఇక ఈ గాయపడ్డ వాడే ఉద్యమానికి ఎనగర్రవుతాడు

క!

మా ఆశల ఆకాంక్షల లక్ష్యాలను

నమ్మకంగా దాసిపెట్టి దోసిళ్ళతో, దూసిపెడ్తిమి

ఈ ఎన్నికల పాముపట్ట ఆటలో

పెద్దపాము కాటు-

మళ్లీ ఆఖరి మెట్టోడిగిపడ్డా

నా ఆశలకు మేకులు కొట్టిండ్రు

గొంగలి గజ్జెల అరుపుల అడుగులనేం జేస్తరు

నేనొక ప్రాంతీయ అస్థిత్వపు శిలువనై సంచరిస్తా ఆధునిక అస్థిత్వ భోదకుణ్ణై

అహంకారపు అడ్డుకట్టలు తెంచే బైబిల్‌ రాస్తున్నా తెగతెంపులు సంగ్రామానికి తెరతీస్తున్నా

70 */ పొంతకుండ

ర్‌ మట్టి మనుషుల గీతమిది వొట్టి సేతుల గట్టిపాటిది పుట్టెడు దుఖపు జీవనదిది బయటోడి...ఇంటోడి తప్పులెరకైనయ్‌ కాళోజీ చెప్పిన పాఠం మతికుంది శత్రువు తేటతెల్లమైనంక నేనింటి శత్రువు దగ్గర్నుంచే మొదలౌతున్నా

6 ఎన్నికలొక రొచ్చుగుంట ఆ ఎత్తులొౌక పెందపెండ పెనుగులాటే మన శ్వాసరా! “ఆత్మవిమర్శ” ప్రయోగశాలల్ని తెరుద్దాం ఈ మట్టిపెట్టిన పట్టెడన్నం మీదొట్టు పెట్టి ద్రోహానికి తలకొరివి పెడదాం పదండి. “విదేశీయులన్న* పదబింధం సాక్షిగా మనది అచ్చంగా స్వతంత్ర పోరాటం ఎ(ర్రసెలకల మీద ఆన సెజ్‌ల పాదాలకింద మన నేలను నలగనివ్వొద్దు రైతు కంట్లో సహా “కారాన్ని” తుడుద్దాం. అస్థిత్వపు ఉద్యమ అడుగులతో పదండి ముందుకు రోజూ నేనాక వలస పాలనలో చస్తూ (ప్రాంతీయ దేశభక్తుడినై కన్నుతెరుస్తా 1.“ పొక్కిలైన నేల నుంచే పొడుచుకొస్తా జొలూరు గౌరీశంకర్‌ 3 71

కవిత్వ ఖడ్గం లో పల బాధల తండ్లాట అడాయికి వచ్చినంక ఎన్ను సూపుడు ఎనకడుగులు లేవ్‌ నా చేతిలో అక్షరాలన్నింటిని ఉద్యమ పావురాలను జేసి ఎగరేస్తున్నా మా కలాల్ని పెనుగులాట గునపాల్ని చేసి సల్లిన అక్షరాల విత్తనాలన్నీ విముక్తి పంటలౌతున్నయ్‌ నా భావాల మూట విప్పి తలాపిడికెడు పంచిపెడున్నా నా తలపుల్ని తలసుకుంటూ నా మట్టి పాట నేనల్లుకుంటున్నా నాకు మట్టి రాగమే తెల్సు ఎట్టి పాటనే తెల్పు సూర్యుణ్ణి ఎదిరించడం ఎర్రగ పండే గోరింటాకే తెల్సు అహంకారాన్ని అంతం చేసే రహదారిది 72 ౩ పొంతకుండ

ఆత్మాభిమాన అంగిని తొడుక్కుని వేల మంది పాల్కురికి సోమన్నలకు పురుడుబోస్తున్న యుద్ధంలో కాళోజీ కలాన్ని ఆయుధం చేసుకున్నా అక్షరాలకు లడాయి నేర్చి రాజ్యాన్ని గొరగొర ఈడ్చుకొచ్చి నా గాయాల గీతాన్ని గానం చేస్తున్నా ఈ ఎ(ర్రసెలకల్తోని పిడికిళ్ల పంటతో తెలంగాణ బతుకు జెండాను ఎగరేస్తున్నా బతుకు పోరు జేసేటోళ్లంతా నా బంధువులే బలిసినోళ్లంతా నా బద్ధ శత్రువులే కాలమేదైనా కవి కన్నీళ్ల (ఢ్రేుమికుడు బాధలు లేని సమాజావిష్కర్త కవి ఈ మట్టిలో అక్షరాల్ని వెదజల్లిసూడు మహాప్రస్థానాలు వేల మొక్కలై మొలుస్తయ్‌ నేను పిలిస్తే భూమిని చీల్చుకొని ఆత్మగౌరవ జెండాలు లేస్తయ్‌ నా వొసిగొయ్యల నుంచి వడిసెల రాళ్ల నుంచి సంకెళ్లు తెగుతున్న శబ్దం వినండి దువ్వలోంచి దుబ్బలోంచి నీళ్లులేని వరైలోంచి వేస్తున్న అడుగులకు ఆంక్షలు వేదికల మీద బతుకు పంచాయతీ పిల్లల కళ్ల సూపులు క్రాంతి అంపాలు యుద్దానికి సైరనిచ్చి జొలురు గౌరీశంకర్‌ ౪ 79

దీర్ధ కవిత్వ ప్రయాణం ఏకస్వరంతో జన తెలంగాణ రణం ఒకటే పంతం, ఒకటే దారి, ఒకటే మాట, సచ్చుడో బతుకుడో తేల్చే సంగ్రామమిది ఎన్ని అడ్డంకుల రాళ్లు పెట్టినా ఎన్ని చర్చల ముళ్లకంచెలల్లినా నా బతుకు కవిత్వం గోసముందు నిల్వవు వూళ్లకు వూళ్లు పాదయాత్రలు జిల్లాలకు జిల్లాలు జనం జాతరలు తపనతో ఉరుకుతున్న ఉద్యమాలు నా రాష్ట్రం నాక్కావాలన్న దారిలో అడ్డొచ్చిన ఏ ఆధిపత్యానైనా కవిత్వ ఖడ్గంతో నరికేస్తా ఇది నా జీవన నాదం నా తెలంగాణ గానం ఈ బళుకు తాండవం ముందు ఇంకేది మిగలదు నా బతుకు పాటను మించిన పాట ఈ జగమునలేదు 74 ౪ పొంతకుండ

యుద్ధంలో కూడా కలాన్ని కడుపుల దాసుకుంటరు కలం పాళి చిట్లకుండా కాసుకుంటరు ఏ కాలానికైనా ఏ రాజ్యానికైనా కలమేరా కన్ను ఏ మార్చ్పుకైనా ఏ వ్యవస్థకైనా విత్తనం కలమేరా కలాన్ని తొక్కేద్దామనుకున్నవన్నీ బూడిదైనై రాతలపై అహంకారాలన్నీ ఖతమైనయ్‌ కలాలపై పెత్తనాలు గళాలపై ఆధిపత్యాలు వూసులపై ఉరికాళ్లు ఎన్నెన్ని పేనినా అవన్నీ కలం మెడలో పూదండలే? ఎంత మదమెక్కిన రాజ్యాలైనా అక్షరాల్ని ఏం పీకలేకపోయాయ్‌ కలాన్ని శిలువెక్కిస్తే అవి ఆధిపత్యాన్ని అంతం చేసే ఖడ్డాలౌతాయి లేత చివుళ్లను చిదిమేస్తే జొలూరు గౌరీశంకర్‌ * 75

బోధివృక్షాలై ఎందరో బుద్దుల్ని కంటయ్‌ మీకెవరు చెప్పార్రా చరిత్ర పాఠాలు జ్ఞానాలయాల గేట్లు మూయటం కలం యోగుల్ని కట్టేయాలనుకోవటం మూర్థత్వం కలాన్ని ప్రేమించలేనివాడు మనిషినేం ప్రేమిస్తాడు వెలుగుల్ని చూడలేనివాడు చీకట్లోనే చిక్కివుంటాడు ఆధిపత్యం మీద కలమే పెనుగులాడుతోంది తెలంగాణ కోసం లాఠీలకు కలాలు తమ వీపుల్నిచ్చాయి పిల్లలు పక్కన నిలబడి అక్షరాలే గాయాలయ్యాయి కలల్ని నిజాలు చేస్తున్న కలాలు మా విముక్తి పోరులో కలాలే సాంస్కృతిక సైన్యాలు కలం మీద కత్తి పెట్టిన రాజ్యం కాటికే కలాలకు చావు లేదు నిజాలను లాఠీల నీడన దాయలేరు కలం ముందు రాజ్యమెప్పుడూ పిరికిపందే మీరెటైనా పోండి కలం సిపాయిల జోలికి పోకండి వాళ్లు చావుకు బతుకునిచ్చేవాళ్లు బతుకు పునర్జన్మ కలమే 76 ౪ పొంతకుండ

ఈ మరణాల పేరేమిటి? ఏదైనా మీకే ఏమైనా మీరే ఓ నా పాల నవ్వులారా! లేత బుగ్గలారా!! వడివడి అడుగుల అగ్బులారా!!! ఉక్కు పిడుగుల్లారా!!!! మీరు రాలిపోవద్దు వాడి ఫోవద్దు మీరు లేని ఏ రాజ్యమైనా నాకెందుకు? మీరు లేని ఏ స్వర్గమైనా నాకెందుకు?? ఈ నేల నిండా గర్భశోకాలు ఈ భూమంతా మెలి తిరిగిన తల్లిపేగులు వేదికలు కూల్తున్నాయ మీ సావులే ఉద్యమమైతే నాకకృ్లే మీ కోసం మేంఆహుతవ్వాలిరా మా కోసం మీరు చిట్లిపోతే ఎట్లరా ఓ చిట్టీ ఇశాలయారు గౌెరీశంకత ౪ 77

మీ ఒంటిని కావ్యత్తి చేసే వెలుగులొద్దు తాబేదారి రాజకీయాల మాటలు, మాయలు, మంత్రాలు వినలేక కనలేక మూర్భనలు ఈ రాజకీయాల మీద దుమ్ముబోయ మీ ఒంటికి కాదు ఈ ఇంటి దొంగల కుట్రలకు నిప్పుపెట్టు ద్రోహాలను పాతిపెట్టే హీరోలు కండి ఈ నేల కోసం తెగబడు, ఎగబడు, తిరగబడు తప్పుడు లెక్కలగాళ్లను చెడుగుడాడిచ్చి తన్ని తరుము ఓ తండ్రీ...ఓ తల్లీ... ఉరితాటికి పాఠం చెప్పే మీరే దానికి వేలాడొద్దు మీ ఒంటి కమురు వాసనలకు రుచి మరిగిన నాటకాల వేటగాళ్ల వేళ్లకు అగ్గిపెట్టు దుఖ్ఞం గుండెపగిలి వూసుల గుంజులాటలు ఈ కవిత్వపు కన్నీళ్లతో ఏ కడుపు కోత పోదు నా అక్షరాలతో ప్రళయాలు సృష్టించా యుద్ధబాటలు వేశా మాటల ఈటెలతో లోకాలు పొర్లిచా ప్రాణాలు పోయలేని ఈ అక్షరాలెందుకు? సిగ్గుతో నా కవిత్వ జెండా అవనతం చేస్తున్నా మిమ్మల్ని పొంగిపొరలే జలపాతాలు చేసి అక్షరాల ఖడ్గాలనందించి కాపాడుకుంటా కవిత్వపాదాలు తిరగబద్దున్నయ్‌ అలంకారాలు గుక్కపట్టినయ 78 ౪ భొంతకుండ

సమాసాలు శపిస్తున్నయ

మీ శపథాలతో చరిత్రకు వణుకు

మీరు లేని ఏ చరితైనా నాకెందుకు?

మీరు లేని ఏ సుందర స్వష్పాలైనా ఎందుకు?

మీ నవ్వులతో ఇళ్లు నిండాలి

మీ ఆవేశాలతో వాకిళ్లు పండాలి

మీ ఆగ్రహాలతో నదులు పొంగాలి

క్షమించండి నా అవేశ భాషను

ఓరేయ్‌-బద్నాష్‌..లఫంగి (ద్రోహ రాజకీయ నేతలారా!

ఇంకెంత కాలం వూసరవెల్లులవుతా(రా?

కాలాన్ని ఎంతకాలం దగా చేస్తారా?

మీ పదవుల కుర్చీలను ఎడంకాలితో తన్నిరాండ్రి

రేపటి చరిత్ర మీకేసే శిక్షలకు వాదనలుండవ్‌ ఇశాలయరు గెరీశంకర్‌ 1 79

అత్మహత్యలొద్ధు-కలబడ్‌టమే ముద్దు చెట్లకు ఉద్యమాల పూలు పూయటం చూస్తున్నా ఆత్మ త్యాగాల పోరును నాటిన వనాలలో నడుస్తున్నా ఏ అండాలేకుండా ధైర్యంగా నిలబడి నినదిస్తున్న హీరోలు బలిదానాలే తెల్సు-పిల్లలకు కుట్రలు తెలవ్వు వలలెన్ని పన్నినా పక్షుల రెక్కల రాగాల నాపలేరు చుట్టూ దిగ్భంధనం ఎక్కడి నుంచో ఒక మెరుపు పసినవ్వుల దండులు పానాలకు తెగించిన పిలుపులు మనందరం ఒక్కటేనన్న సంకేతాల సామూహిక సంతకాలు మనందరం ఏకవాక్యమవ్వాలిష్పుడు పవిత్ర యుద్ధం పదండి ముందుకు

80 ౪ఫొంతకుండ

ఖాకీవనాన్ని చీల్చుకొని

చట్ట సభ ముందు నిరసన పిడికిళ్లు

నేతలకు నోట మాటలు పడిపోయాయ్‌

కర్ఫ్యూ నీడల్లో అల్లుకుంటున్న

ఆశయాల గూళ్లు

రాజ్యం ఒక దద్దమ్మయ్యాక

కమిటీలన్నీ అబద్ధాల పుట్టలే

చెల్లా చెదరైన భావాలు

గిజిగాడి గూడల్లుకోవటం ఉద్యమం

గద్దలనుంచి పిల్లల్ని కాసుకుంటున్న

తల్లికోడి అరుపులు నా ఉద్యమం

వలలకు చిక్కని పక్షుల గుంపుల

రెక్కల చప్పుడే ఈ ఉద్యమం

చెదిరిన చిత్రం

బెదిరిన బతుకు

బెణకకుందా నిలవటం తెలంగాణం

ఇక్కడ వాగ్గేయకారులు

గాయాలకు గీతాల కట్లేస్తున్నారు

సాంస్కృతిక సందుకలే మా ఆయుధగారాలు

అత్మగౌరవ జెండా పట్టుకొని

దేనినైనా ఎదుర్కోగల వీరులదే ఈ ఉద్యమం

నేతలారా-

మీ పదవుల్ని పిల్లల పాదాల కాడ బెట్టి

మహానేతలవుతరో-

పదవుల మురికి కూపంలో మునిగి జొలూరు గౌరీశంకర్‌ ౩ 8॥

చెత్తలో పదిలమౌతరో తేల్చుకోండి విజయం మాత్రం కట్టలు తెగుతున్న ఆవేశాలదే గట్లు తెంచుకుంటున్న ఆగ్రహాలదే ఈ చెట్లు, చేమలు, పుట్టలూ, గుట్టలు, సంపదలు, వనరులు, మూగజీవాల దగ్గర్నుంచి గుండెలు పగిలేలా నినదిస్తున్న గొంతుల దంతా ఒకటే మాట... ఒకటే బాట... ఒకటే పాట... అది మన విముక్తి బాట

• తుపాకులను గేలిచేసి గర్జిద్దాం

ఉరితాళ్లను పేనేసి కొరడాలు చేద్దాం ఆత్మబలిదానాలొద్దు.. తెగబడి పోరాడిన వాడే మొనగాడు ప్రశ్నను ముందుబెట్టి సమాధానాలు రాబట్టటమే ఉద్యమం ఆత్మాహుతులొద్దు-అత్మగౌరవ జెండాతో రెహెపలాడుదాం

82 ౪ భొంతకుండ

కనిత్వం ఒక విముక్తి పూతలాగా కాతలాగా కాయలాగా పందులాగా పసినవ్వులాగా సల్లగాలిలాగా ఉండాల్సిన కవి పగిలిన గొంతులాగా ధ్వంస రచనలాగా విధ్వంసం మట్టిలోంచి వినిర్మాణం పాటకడుతున్నాడు గొంతుతడిపేందుకు నదికట్టలు తెంచుక లేస్తున్నాడు కవి మట్టికి మొక్కి నేలను అందుబాటులోకి తెచ్చేందుకు భూమి పొరలను చీల్చుకు పోతున్నాడీకవి (ఢ్రేమలతో నిండి (ప్రేమను పంచ్నేలక్షరాలకు ఆ(గ్రవాన్ని అంటిస్తున్నాడు. .., త్న బసవడి రంకెల్లాగా దూకుతున్నాడు'. గద్దర్‌ కాలిగజ్జైలా మోగుతున్నాడు

ఇకాలూరు గౌరీశంకర్‌ */ 83

మంటల్ని ఆర్బటానికే మంటనవుతున్నా ఎన్నాళ్ల ఈ ఆర్తిని ఈ బాధల్ని గట్టెక్కించటానికి గునపమై భూమిలోకి దిగుతున్నా మానవ విధ్వంసాన్ని ఆపండ్రా అని గొంతెత్తెందుకే అక్షరాల మందుపాతరనై సేలుతున్నా మనందరిది ఒకటే భాష అన్న కత్తిని నా గొంతు మీద పెడితే నా అక్షరాల్ని తెలంగాణ కోటి కత్తుల వానచేస్తా నా తెలంగాణ కన్నీటి కోన నుంచి మానవ విలువల్ని విరబూసే వనంగా మారుస్తా కవి నిజం పక్షపాతి నా తెలంగాణ తల్లి సాక్షిగా ప్రపంచ విముక్తి గీతాన్ని పాడుతున్నా ఆకురాలే కాలానికి అక్షరాలుగా రాలి మళ్లీ విరగకాసే చెట్టుపూతనైతా ఎండిన నదులకు జన్మనిచ్చేందుకు వడగళ్లలా రాలి ఆకాశాన్ని అతలాకుతలం చేసి వర్షిస్తా- అరిచి అరిచి నోరెండిన బిడ్డలకు అక్షరాల అమ్మ ఒడినై కవిత్వ స్తన్యాన్నవుతా కవిత్వం యుద్ధం కవిత్వం శాంతి కవిత్వం ఒక విముక్తి | 84 3 ఫొంతకుంద భభో ని జ (060 గం... టల య అ మ హైదరాబాద్‌ - 5

ఆయా రా స జూలూరు గౌరీశంకర్‌ | ఓ ను బండెడు కోపంతో... సలసలకాగే కుండెడు . కవిత్వంతో, అక్షరాల అగ్గికణాలు వెదజల్లు కుంటూ... కవిత్వకేతనం ఎగరేస్తూ తనదైన దారిని చీల్చుకుంటూ వడివడి అడుగులతో, నిక్కబొడుకుకొని... నిటారుగా... ఇప్పడు బరిలో నిలబడి. యుద్ధంతో కలబడి, యుద్దంతో తరిస్తూ ఆత్మగౌరవ జయ _పతాకతో........ _............. కవిత్వంజూలువిదిలస్తూ... ॥ సాంస్కృతిక ఉద్యమబతుకమ్మనిజెండాగా ' అక్షరయోధులతోకొత్త ఉద్యమరచనచేస్తూ... మునుముందుకుసాగుతున్నాదుజులూరుగౌరీశంకర్‌.

• జయధీర్‌ తిరుములరావు , తెలంగాణ రచయితల వేదిక