Telugu Peruguthunna Kalushyam Tharuguthuna Aayushyam - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

పెరుగుతున్నకాలుష్యం - తరుగుతున్న ఆయుష్యం నందనం కృపాకర్‌ శ్రీలేఖ సాహితి వరంగల్‌.

గాం. గ) సత్యలీల పుస్తకమాల - 04 నా 5820/216918 నింంగర2క801812 గ౮91[0800౧9 - 04 1.010. 24-482, న౭౧౦౧౬6౧6612 0010౧౫ ప్‌ /- ర్‌ టో గ౧౮౭866/ సం4౧ ౧706౧4840-37 వపా యుతం పెరుగుతున్న కాలుష్యం - తరుగుతున్న ఆయుష్యం కింగ్రళటంగ౧8 గడ ౮800400) - 70204860060౧౧౬ గిడం[ 20) ల్సి ల 71 ! -నందనం కృపాకర్‌ ళా! ౮ = ఫన్నీషిరిగిన గి 000౮ల కగగి శ్రీలేఖ సాహితీ ప్రచురణ సంఖ్య : 30 సృష్ట్య్రద్ది 197,29,50,002 సం॥ ఎ కలియుగాబ్టి : 5102 న. యళ... వా ? టే ( నో సో ప్రథమ ముద్రణ ఏ జూన్‌, 2001 | ప్న త్ర వాది కా (ప్రతులు : 1000 నమా సర్వస్వామ్యములు : ధచయితవి ప్రతులకు : 1) విశాలాంధ్ర అన్ని బ్రాంచీలలో 2) సాహిత్య నికేతన్‌, బర్మత్‌పురా, హైద్రాబాద్‌. 8) కృపాకర్‌, వైస్‌ ప్రిన్సిపాల్‌ గ సెయింట్‌ పీటర్స్‌ హైస్కూల్‌, విద్యానగర్‌, ఇ హనుమకొండ, వరంగల్‌, న్నా 4) కరుణాకర్‌ ఎ న్న ఇనెం. 08 472 ( హుడా కాలనీ, చందానగర్‌, హైద్రాబాద్‌. మూల్యం : 40/- ముద్రణ : వాసవి ప్రింటర్స్‌, వరంగల్‌, ఫోన్‌ : 426864

నస 1 అడుగడుగున నన్ను మొ (7 ఆఅత్షీయంగా 11 ఖే లే ముందుకు నడిలించే...... జ్జ! ప్రేముతో........ 2ంకితం మీ డ్‌ వానా లా వో వైఫై

ముందుమాట శ్రీ నందనం కృపాకర్‌ గారి 'పెరుగుతున్నకాలుప్యం - తరుగుతున్న ఆయుప్యం' అను వ్యాస సంపుటికి 'ముందుమాటి వ్రాయుటకు అవకాశము కలిగినందుకు నేను అమితానంద భరితుడనైనాను. ఈ 21వ నూతన శతాబ్దము (ప్రారంభములో (ప్రచురింపబడుచున్న యీ (గ్రంథము, మన పర్వావరణమునకు సంబంధించిన వివిధములైన అంశములను, వాటి కారణములను మరియు గాలి కాలుస్యము, నీటి కాలుష్యము పృథ్వి కాలుష్యముల వలన కలుగు 'ప్రభావములను, (ప్రపంచ నలుమూలల నుండి వచ్చు చాలా ఆశ్చర్యకరమైన గణాంక వివరములను వెలుగులోనికి తెచ్చుచున్నది. ఇటువంటి ఉత్కృష్టమైన, వ్యాస నిర్మాణము చేసి నందులకు చిరకాల పరిచితులైన యీ రచయిత శ్రీ నందనం కృపాకర్‌ గారిని అభినందించు చున్నాను. వృత్తిరీత్యా ఉపాధ్యాయునిగా ఉండి, పర్యావరణమునే ఆలోచించు శ్రీ కృపాకర్‌ గారు కొంత కాలముగా అన్వేషించి వస్తు సేకరణ చేసి, వాటిని క్రోడీకరించి, తనదైన శైలిలో యీ (గ్రంథముగా వెలువరించినారు. ఈ (గ్రంథము పర్యావరణ వారసులైన నేటి మన యువతరము వారికి యెంతయో ఉపకరించగలదనియు మరియు వివిధ రకములైన పర్యావరణ అంశముల మీద ఒక వాస్తవమైన అవగాహన కలుగజేయగలదనియు తద్వార, మన వ్రవంచమును ఆరోగ్యకరముగా, నివానయోగ్యముగా చేయగలదని ధృథఢముగా విశ్వసించుచున్నాను.

పాఠశాల స్థాయి నుండి యూనివర్సిటీ వరకు ఎన్విరాన్‌మెంటల్‌ సైన్సుకు సంబంధించి ఇందులోని పలు అంశములను పార్యాంశములుగా మార్చుకుంటే విద్యార్ధులకు చాలా ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది. ఇంతటి చక్కని రచన చేసిన రచయితను మరాసారి అభినందిస్తూ

సెలవు తీసుకుంటున్నాను. దాఃకె.వి జయకుమార్‌, ౧౫0. (11 గజంంగి [౧౦195501 & [086 4౬౧ & 61౧౦01145౧ 01౫/1510% ౦౯౫౪౯౦౯౦౪1. 6౮1౯౯౫10 ౧౬౯6|014. ౯116116౬౯౧ ౦౦౬౬౬6౬. మ ర క

అభినందన భండారు సదాశివరావు రాష్ట్రీయ అధ్యక్షులు వరంగల్‌

అభిలభారతీయ సాహిత్య పరిషత్‌ తేది. 28-4-2001

శ్రీ నందనం కృపాకర్‌ వ్రాసిన “పెరుగుతున్న కాలుష్యం-తరుగుతున్న ఆయుష్యం” అనే పుస్తకాన్ని పూర్తిగా చదివాను. కేంద్రప్రభుత్వం “పర్యావరణం”ను మాధ్యమంగా చేసుకొని హిందీలో (వ్రాసిన పుస్తకాలకు ్రతివటా నాల్గు బహుమతులను ఇస్తున్నది. ఆంధ్రప్రభుత్వం కూడా ఇలాంటిదేదైనా చేస్తున్నదో లేదో తెలియదు. అలా చేయడం మంచిది.

(ప్రజలకు “'మనకూ-ప్రకృతికీ గల అనుబంధాలను చక్కగా విశదపరచే సాహిత్యం రావాలి. శ్రీ నందనం కృపాకర్‌ చాలా (శ్రమించి ఎన్నో ఆపురూసమైన, అవసరమైన, వస్తు వివేకాన్ని కల్గించే విషయాలను, సేకరించి చక్కగా సమన్వయపరచి సుబోధకంగా సులభ శైలిలో (గగ్రథితం చేశారు. వారికి నా మనఃపూర్వకమైన అభినందనలు.

ఇలాంటి విషయబోధకాలైన పుస్తకాలు వూర్వంకూడా ఆయన మూడింటిని వెలువరించారు. వాటికి చక్కని ఆదరణ లభించింది. ఆ కలం అలా సాగుతూఉండే శక్తిని ఆయనకు ్రసాదించమని పరమేశ్వరుని '్రార్థిస్తున్నాను.

ఛండాకు సదెశకరాప్ర

అభినందనలు

ఒకే నాణెం యొక్క ద్విముఖాలు పర్యావరణం-అఖభివృద్ధి, ఈ రెండింటిలో నిత్యం చోటుచేసుకొంటున్న మార్పులు, వరస్పర (ప్రభావం నేదు ప్రవంచంలో అధ్యయనం చేయబడుతున్న చర్చించబడుతున్న అతి ముఖ్యమైన అంశం. 1972వ సంవత్సరంలో స్వీడన్‌ దేశంలోని స్టాక్‌ హోంలో జరిగిన ప్రపంచ పర్యావరణ సమావేశంలో దాదాపు అన్ని దేశాధినేతలు ఒక వేదికొచ్చి ప్రపంచ పర్యానరణ పరిస్థితిని సమీక్షించి మనుషులతో పాటు సమస్త జీవరాశుల మనుగడనే హరించివేయగల పర్యావరణ సమస్యల గురించి హెచ్చరించినారు. 1992వ సంవత్సరంలో (బైజిల్‌ దేశంలోని రియోడిజనారియో నగరంలో జరిగిన రెండవ ప్రపంచ పర్యావరణ సదస్సు నాటికి గాలి, నీరు, భూమి, అడవులు, వన్యప్రాణులు, జీవ వైవిధ్యం మొదలగు వనరులు మరింత క్షీణ దశకు చేరినట్లు పర్యావరణవేత్తలు ఘోషించినారు. అభివృద్ధి చెందిన లేదా నంపన్న దేశాలు (ప్రపంచ సహజ వనరులను కొల్లగొడుతున్నాయని, ఆయాదేశాల (వ్రజల జీవనశైలి కాలువ్య నమన్యలను పెంచేసి పేదల జీవనోపాధి అవకాశాలను కుంచించివేస్తున్నాయన్న ఆందోళన సర్వత్రావెల్లదైంది. అందినవారికి అందినంత, బలమున్న వారిదే పైచేయి అనే పద్ధతిలో కాకుండా సంపన్నదేశాలు ప్రపంచ పర్యావరణం పట్ల బాధ్యతతో వ్యహరించాలని, అన్ని దేశాల (ప్రజలకు సమానమైన జీవనహక్కులున్నాయని గుర్తించాలని, సంపన్న దేశాలవారు పర్యావరణానికి కల్గించిన నష్టానికి పర్యావరణ అభివృద్ధి నిధుల రూపంలో మూల్యం చెల్లించాలని వర్ధమాన దేశాధినేతలు డిమాండుచేసి కొన్ని మంచి తీర్మానాలు ఆమోదింపజేయడంలో విజయవంతులైనారు.

ప్రపంచ వ్యాప్తంగా (ప్రజల్లో పర్యావరణ అవగాహన పెంపొందనిదే పర్యావరణ పరిరక్షణ సాధ్యంకాదు. పర్యావరణ లేదా ప్రకృతి వనరులను భవిష్యత్‌ తరాల నుండి మనం అరువు తెచ్చుకొన్నాము, వాటిని ఇంకా మెరుగైన పరిస్థితిలో ముందు తరాలవారికి తిరిగి అందిచాలన్న బాధ్యతాయుతమైన ఆలోచనా విధానాన్ని మనం పెంచుకోవాలి. సహజ వనరులను మూలధనంగా ఖావించి కేవలం వడ్డీపై జీవనం సాగించాలిగాని మూలధనాన్ని హరించి వేయకూడదన్న సూళత్రాన్ని ఆచరణలోకి తేవాలి. వనరుల వాడకం సహజసిద్ధమైన పునఃవృద్ధికి అనుకూలంగా ఉందాలి. పై విషయాలన్నింటికి సంబంధించి ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఎన్నో వర్యావరణ (గ్రంధాలు గ్రచురించినప్పటికీ, స్థానిక భాషల్లో అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం చాలా పరిమితంగా ఉంది. ఈ కొరత తీర్చడంలో శ్రీ నందనం కృపాకర్‌ రచించిన “పెరుగుతున్న కాలుష్యం-తరుగుతున్న ఆయుష్యం” అనే పుస్తకం ఎంతో ఉపయోగపడుతుంది. ఈ

పుస్తకం సర్యావరణానికి సంబంధించిన అన్ని అంశాలను వివరిస్తూ ఎంతో సమగ్రంగా ఉంది. ముఖ్యంగా జాతి భవిష్యత్‌ నిర్మాతలైన పాఠశాల విద్యార్థుల్లో సమగ్ర పర్యావరణ అవగాహన, హ్యూవరణ పరిరక్షణకు అనుకూలమైన ఆలోచనా దృక్పథం, జీవన విలువలు పెంపొందిచడంలో ఈ పుస్తకం నిశ్చయంగా బలమైన సాధనంగా ఉపయోగపదగలదు. సంబంధించిన అధికారులు ఈ పుస్తకాన్ని పారశాల విద్యలో వినియోగంలోకి తెవడానికి ఆలోచన చేస్తే బాగుంటుంది. మానవాళి మనుగడకు సంబంధించిన అతిముఖ్యమైన పర్యావరణ అంశంపై ఆలోచన చేసి ఎంతో శ్రమించి చక్కని పుస్తకం రచించడంలో శ్రీ నందనం కృపాకర్‌ చేసిన నిస్వార్ధ కృషి అభినందనీయం, ఆదర్శనీయం. వీలైనన్ని ఎక్కువ ప్రతులు అచ్చువేసి తక్కువ ధరతో అన్ని స్థాయిల పాఠకులకు పుస్తకాన్ని అందుబాటులోకి తేవడానికి సంస్థలు, వ్యక్తులు సహకరిస్తారని ఆశిస్తున్నాను. శ్రీ నందనం కృషొకర్‌గారు ఈ కృషిని రెట్టింపైన ఉత్సహాంతో కొనసాగిస్తూ మరెందరికో పర్యావరణ పరిరక్షణకు స్ఫూర్తిని కల్గిస్తారని ఆశిస్తూ...... “ఈ ప్రకృతిలో ప్రతి ఒక్కరి అవసరం తీర్చడానికి తగినంత వనరులున్నాయి కానీ ఏ ఒక్కరి అత్యాశకు సరిపోదు” ఆర్‌, వంరళ 115.4 కార్యదర్శి భారత (గ్రామ నవ నిర్మాణ సంస్థ (14454) వరంగల్‌.

శ్రీలేఖ

సాహిత్యంలో అనేక అంశాలు సామాజిక వ్యవస్థపై ఆధారపడి ఉంటాయి సాంఘిక జీవనంలో వాటి (ప్రాధాన్యత చాలా ఉంటుంది. అయితే జన జీవనంతో నిత్యం ముడిపడి ఉన్న కొన్ని ప్రధాన విషయాలను మనం ఏ మాత్రం పట్టించుకోకపోవడం వలన మనకు తెలియకుందా అనేక అనర్థాలు వాటిల్లుతాయి ఆ అనర్థాలు మన వెంటే ఉంటాయి, మనల్ని వేటాడుతుంటాయి.

ఇలాంటి అనర్థాలు వాటిల్లడానికి కారణాల్ని వాటివల్ల వాటిల్లే ఉపద్రవాల్చి ప్రజలు అనుభవించే కష్టాల్ని వాటిల్లబోయే నష్టాల్ని తలియపరచడంతోపాటు పర్యావరణం పట్ల, ప్రపంచం పట్ల వ్యక్తిగా, సామూహికశక్తిగా, మనపై ఉన్న బాధ్యతల్ని గుర్తుచేయడం, మనల్ని కర్తవ్యోన్నుఖుల్ని చేయడమే ఈ గ్రంథం ప్రధాన లక్ష్యం.

శ్రీ నందనం కృపాకర్‌ గారు తన రచనలను సాంఘిక నేపథ్యంతో సమాజడశ్రేయమనే లక్ష్యంవైపు మళ్ళించడానికి ప్రయత్నం చేస్తుంటారు వీరి గత రచనలు కూడా ఇందుకు మార్గదర్శకంగా నిలుస్తాయి. ఇందుకు వీరిని అభినందిస్తున్నాను సమాజశ్రేయస్సే మానవుని మనుగడకు పునాది కదా!

మిట్రులు శ్రీ కృపాకర్‌గారు తన పుస్తకాలను మా ప్రచురణ ద్వారా అందించడం వారి సహృదయతకు నిదర్శనం మా శ్రీలేఖ సాహితీ సంస్థ రజితోత్సవ సందర్భమున మాకు సహకరిస్తున్న మిత్రులు ఎందరో... అందరికి మా వందనాలు మీ చేయుతను ఆర్థిస్తూ....

సాహితీ సేవలో డా శ్రీరంగస్వామి |.గ.,2౧.0 అధ్యక్షులు శ్రీలేఖ సాహితీ, వరంగల్‌.

కృతజ్ఞతలు జ్‌ శుభ్రత, భద్రత, మొక్కల పెంపకం, ఈ మూడు విషయాల్లో నాకు (ప్రేరణ నా తల్లి దండ్రులు. వారు అనునిత్యం ఎంతో (శ్రద్ధతో చేసే ఆ పనుల (ప్రభావం నన్ను నేటి పర్యావరణ పరిస్థితుల గూర్చి ఆలోచింపచేసాయి. గత పదిహేను సంవత్సరాలనుండి పర్యావరణ పరిస్థితుల్ని దానికి సంబంధించి వచ్చిన సాహిత్యాన్ని అధ్యయనం చేస్తున్నాను. ప్రకృతిలో మానవుని చేష్టలవల్ల ఏర్పడ్డ వికృతుల్ని నా పరిధిలో నేను కొంతమేర గమనిస్తూ వచ్చాను. దానికి సంబంధించిన కొన్ని వ్యాసాలు రాసుకున్నాను. గత ఐదు సంవత్సరాలుగా ఆకాశవాణి వరంగల్‌ కేంద్రం నుండి పర్యావరణంపై పలు ప్రసంగాలు చేసాను. దీనికి పుస్తకరూపమివ్వాలని నేను చేసిన ప్రయత్న ఫలితమే మీ చేతిలో ఉన్న ఈ “పెరుగుతున్న కాలుష్యం - తరుగుతున్న ఆయుష్యం”. ఈ పుస్తకాన్ని ఆసాంతం చదివి, తగిన సలహాలు, సూచనలిచ్చి వారి అమూల్యమైన అభిప్రాయం వ్రాసి ఇచ్చి నన్ను ఆశీర్వదించిన మాన్యులు శ్రీ భందారు సదాశివరావు (రాష్ట్రీయ అధ్యక్షులు, జొతీయ సాహిత్య పరిషత్‌) గారికి 6 నేను అడగ్గానే తమ అమూల్యమైన సమయమిచ్చి, పుస్తకాన్ని పరిశీలించి, సంతసించి, తమ అభినందనల్నిి అభిప్రాయాన్ని అందజేసిన ప్రొఫెసర్‌ జయకుమార్‌, (118986౪/2[37 & £౧౮౫౦౧౧6౧(011510౧, 0692గ౧౧౦౧16 01/4| 6౧01166౧౧౩, ౧.౬౦. వరంగల్‌.) గారికి

4 నేను కోరగానే ఈ పుస్తకాన్ని పరిశీలించి తమ అభిప్రాయాన్ని అందజేసిన మారీ కార్యదర్శి శ్రీ మురళి గారికి

4 ఎప్పుడు నాకు సహకరించే మిట్రులు గాః శ్రీరంగస్వామి, శ్రీలేఖ సాహితి అధ్యక్షులు, వరంగల్‌ గారికి

అ నా ఆలోచనను ముఖచిత్రంగా వేని ఇచ్చిన శ్రీ శ్రీనివాన్‌కు అలాగే నాకు అవసరమైనప్పుడల్లా సమయాన్ని సలహాల్ని ఇచ్చి ప్రోత్సహించిన శ్రీ రాజలోచన్‌గారికి నా కృతజ్ఞతలు తెలుపుకుంటున్నాను.

పుస్తకాన్ని రాయడం ఒక ఎత్తు ముద్రించడం మరో ఎత్తు దీని ముద్రణకై గత నాలుగైదు సంవత్సరాలుగా ప్రయత్నిస్తుండగా ఒకరోజు మిత్రులు డా! సాంబశివరావుగారితో వారి క్లినికలో మాట్లాడుతూ మాటల సందర్భంలో ఈ ప్రస్తావన తేగానే ప్రింటింగ్‌ విషయం నాకు వదిలేయండి, మీరు పుస్తకాన్ని సిద్ధం చేయండి అని వారు నన్ను ప్రోత్సహించారు, అన్నట్టుగానే సహకరించారు, ఇది వారి ఉదార దాతృత్వానికి ఒక ఉదాహరణ.

వారి క్షినికలో నేను చాలాసార్లు గమనించిన విషయమేమిటంటే పేద ప్రజానీకం చాలా మంది చికిత్సకై వారి దగ్గరకు రావడం, చికిత్సానంతరం వారిచ్చినంత పుచ్చుకోవడం, దబ్బులేదంటే ఊరుకోవడం, ఇదిపేదల పట్ల, రోగులపట్ల వారికున్న సానుభూతికి, దాతృత్వానికి, త్రాత్ళత్వానికి నిదర్శనం. రాష్ట్రస్థాయిలో, జాతీయస్థాయిలో 1.1.4. లయన్స్‌క్షబ్‌ తదితర సంస్థల్లో కీలక భాద్యతల్ని నిర్వహిస్తూ పలు సేవా కార్యక్రమాల్లో నిరంతరం పాల్గొంటు ఉండే అలుపెరుగని 'సేవాఖిలాషి శ్రీ సాంబశివరావు. నేడు మనకు అరుదుగా కనిపించే యిలాంటి సేవాతత్పరుడైన ఈ సాంబశివునికి పూర్ణఆయురారోగ్యాల్ని ప్రసాదించి సమాజసేవకై వీరికి మరింత అవకాశం కల్పించి, కాపాడమని కృపాసాగరుడైన ఆ పరమేశ్వరుని ప్రార్థిస్తున్నాను. ఇంకా (ప్రత్యక్షంగా పరోక్షంగా ఈ కార్యంలో సహకరించిన మిత్రులందరికి నా హృదయపూర్వక కృతజ్ఞతలు తెలుపుకుంటున్నాను. ఈ పుస్తకాన్ని మరింత ఉపయుక్తంగా రూపొందడానికి పారకులు చేసే సూచనలు, సలహాలు ఎల్లపుడు కృతజ్ఞతతో స్వీకరిస్తాను. =చచయిత “1210 14 ౧౦౮1 107 ౧౮౦౦|0|1ల 666 040 ౧06 4 06 ౮666 “0౧017౦ ౦౧౦|౧/

విషయసూచిక ఉపోద్దాతము ఓ జలం - అమూల్యం 2. నదీ కాలుష్యం - నరజాతికి ప్రాణాంతకం 8 _ విషపూరితమైన నీరు - విషమ పరిస్థితుల తీరు 4 జల కాలుష్య నివారణ చర్యలు ఈ. వాయుకాలుష్యం 6. పరి(శ్రమలనే ప్రగతి చక్రాలు - పలు అనర్థాలకు మూలకారకాలు 7. పవిత్రతను పాడుచేస్తున్న పరిశ్రమలు 8. యువనామ సంవత్సర బ్లోఅవుట్‌ 9. అఆమ్లవర్నాలు - అధిక నష్టాలు 10. (పేమాభిమానం - కళావిహీనం 11. అధునిక వాహనాలు - కాలుష్యవాహకాలు 12. అగ్నిపర్వతాలు-భగ్న రూపకాలు (కాలుష్య కారకాలు) 18. ధ్వని కాలుష్యం - దుర్భర జీవనం 14 పచ్చ వచ్చని వనాలు - బలి చేస్తున్న జనాలు 15. వనం ఉంటేనే మనం - వనం తోనే ధనం 16. కలుషితమైంది నేల - ఇక ఆరోగ్యం ఒక కల 17. గరిష్టస్థాయికి చేరుకొన్న ఆహరోత్పత్తి 18. ప్లాస్టిక్‌ అందాలు - ప్రగతికి బంధాలు 19, పెరుగుతున్న జనం - తరుగుతున్న పర్వావరణం 20. బహుళార్థ సాధక ప్రాజెక్టులు - బహుళ సమస్యలు 21. జలాశయాల నిర్వహణలో వినాశకర నిర్లక్ష్యం 22. భూగ్రహ ఆగ్రహం 23. అణ్వాయుధాలు - అనర్ధాలు 24. మానవాళి ముంగిట్లో మూడవ ప్రపంచయుద్ధం 265. మాఫియాల ముఠాలు - మారణాయుధాలు 26. అణ్వాయుధాలు - మనవైఖరి 27. ఎదిగిపోతున్న ఎడారులు 28. పృథ్వీతలం - సముద్ర జలం 29. ఆధునికతా మూల్యం - జలప్రళయం 80. ఉభయ ధృవాలు - ఉపద్రవాలు 31. చల్లని చంద్రుడు - ఎర్రని రక్తం 82. ఓజోనుపొరకు నష్టం - సకల జీవరాశికి అరిష్టం 88. ఉపసంహారం

ఉపోద్భ్దాతము

ప్రాజితో వుట్టి ప్రాణితోబాటే నశించేది ఆశ. ఉన్నతంగా అలోచిస్తే, ఆశ ఆశయమవుతుంది, ఆశయం మానవున్ని మాధవునిగా మారుస్తుంది. అతిగా చేస్తే ఆశ దురాశ అవుతుంది, దురాశ మనిషిని ఉన్మత్తున్ని చేస్తుంది, దుర్మార్డునిగా, పాపాత్మునిగా మారుస్తుంది. మానసిక కాలుష్యం మనిషిని పతనం చేస్తుంది. పతనావస్థలో ఉన్న సమాజం ప్రపంచాన్ని పాడుచేస్తుంది. నేడు జరుగుతున్నది అదే. భూగోళం మీద ఏర్పడే సకల కాలుష్యాలకి ప్రధాన కారణం ఆధునిక మానవుని అత్యాశ, అజ్ఞానం మరియు ఆధునిక విజ్ఞానం. విజ్ఞాన కాలుష్యం :

నేటి ప్రపంచం పలుసమస్యలతో అపరిమితంగా వేధించబడుతుంది. శతాబ్దాలుగా మానవ నాగరికత వికాసక్రమంలో మరిచిపోయిన ఒకానొక ప్రధానాంశాన్ని నేడు అనివార్యంగా గుర్తించాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది. “అదే పర్యావరణ కాలుష్యం”. ఈ పర్యావరణ కాలుష్యం పట్ల శ్రద్ధ వహించకుండా మనుగడ సాగించడం ఆసాధ్యమైపోయిన దశలోకి మనం చేరుకున్నాం.

మురికి వాడలలోని ఇరుకు ఇళ్ళలో జీవిస్తున్నా అత్యంత అధునాతనమైన మేడలలో నివసిస్తున్నా మన పరిసరాలలో పొంచిఉన్న కాలుష్యమనే విషసర్పం, విషాన్ని విరజిమ్ముతూనే ఉంది. అదనుచూసి మన ఆరోగ్యాన్ని కాటు వేస్తూనే ఉంది. మనం పీల్చేగాలి, తినేతిండి, తాగేనీరు, నివసించే భూమి సర్వం కలుషితమై ఆరోగ్యాన్ని హరిస్తూ.... ఆయుస్సును తగ్గిస్తోంది. మనదేశంలో నూటికి కేవలం వదిమంది మా(త్రవే కొంత ఆరోగ్యవంతులంటే ఆశ్చర్యమనిపించవచ్చు.... కాని అది నిజం.

మనిషి ప్రాణానికి ప్రాథమిక అవసరమైన ఆహారం ఇప్పుడు విషతుల్యమైంది. పేద పెద్ద తారతమ్యం లేకుండా ప్రతీ ఒక్కరు తీసుకునే రోజు వారి ఆహారంతోపాటు అరమిల్లీ (గ్రాము విషాన్ని కూడా సేవించాల్సి వస్తుంది. మనం వండుకునే పదార్ధలతోపాటు, పాలు, ప్రకృతి నుండి లభించే ఫలాలు, కాయధాన్యాలు సైతం కలుషితమై పోయాయి. వికటించిన ఈ పరిస్థితి మరింత వికృత రూపం దాల్బకముందే ప్రతీ ఒక్కరు మేల్మోనాలి. గాలి, నీరు, తిండి విషమయమైతే ఎదురయ్యే పరిణామాలేమిటో గ్రహించాలి.

కొద్ది కొద్దిగా విషాన్ని సేవిస్తూ ఆరోగ్యం గూర్చి కమ్మని కలలు కంటూ ఉంటే ప్రయోజనమేమిటి? 2000 సంవత్సరాల నాటికి అందరికి ఆరోగ్యం అనే కమ్మని నినాదంతో, విశ్వమానవాళి శ్రేయస్సుకై ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ చేసిన ప్రతిపాదనలు ఫలవంతం కాలేదు.

నానాటికి వృద్ధినొందుకున్న కాలువ్య రక్కసి రాబోయే కాలంలో ఇంకెంతగా విజృంభిస్తుందో.... మానవాళి మనుగడకు ఎంతగా ముప్పు వాటిల్లనుందో....... పొంచి ఉన్న ప్రమాదం :

ఇవాళ ప్రపంచాన్ని అకలి సమస్య కంటే పర్యావరణ సమస్య అధికంగా వేధిస్తున్నది. అదవుల్ని నరికివేసే స్థిలి నుండి వాటిని అపురూపంగా చూసుకోవలసిన, దాచుకోవలసిన పరిస్థితి ఏర్పడింది. వాతావరణ సమతౌల్యతకు అడవులు 38 శాతంగా ఉండడం తప్పనిసరి ప్రపంచ జనాభాలో భారతదేశం వంతు 17 శాతం కాగా ప్రపంచంలోని అడవుల్లో భారతదేశ అటవీశాతం కేవలం ఒక్క శాతం మాత్రమే..... భారతదేశంలో 38 శాతంగా ఉండాల్సిన అడవికి ఐదులు నేదు 16 శాతంగా మాత్రమే అడవులున్నాయి. దీనివల్ల అనేకంగా విసరిణామాలేర్చడతాయి. గ్లోబల్‌ వార్మింగ్‌ (భూగోళ ఉష్ణోగ్రత దిన దినం పెరుగడం) ఒకవైపు, భూగోళాన్ని రక్షించే ఓజోను పొరకు రక్షణ లేక పోవడం, పారిశ్రామిక కాలుష్యం, వ్యర్థ వదార్థాలు, భూ, జల, వాయు, ఆహార కాలుష్యాలు మరోవైపు మనిషి జీవనాన్ని దుర్భరం చేస్తున్నాయి. బజ్ఞానం-తినాళనం :

రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత ప్రపంచంలో సంపదకోసం విపరీతమైన షోటీ పెరిగింది ఆ మేరకు సంసదకూడా పెరిగింది ఎంతవరకూ పెరిగిందంటే... చివరికి అది ప్రకృతికి, సకల విశ్వానికే ప్రమాదకరంగా పరిణమించింది.

అణువు యొక్క రహస్యాన్ని ఛేదించాడు మానవుడు ఫలితంగా హిరోషిమా, నాగసాకిలు న్మశానాలుగా మారాయి. ఈరోజు అణ్యాయుధాలు కుప్పలుగా, గుట్టలుగా పడిఉన్నాయి. అణుయుద్ధమే గనుక సంభవిస్తే అంతకంటే ప్రళయం మరొకటి ఉండబోదు.

జీవకణాల రహస్యాన్ని ఛేదించడానికి ఆత్భతపడుతున్నాడు మానవుడు, అ రహస్యం చేజిక్కితే సృష్టి వికాస క్రమాన్ని గుప్పిట బిగించుకోవదానికి వెనుకాడడు.

రసాయనాల్ని కలుపడం వల్ల శక్తి వంతమైన మి(శ్రమాల్ని రూపొందించగల్లిగాడు, ఫలితంగా వాతావరణం ఎన్నడూ లేనంత విషపూరితమైంది. రసాయన ఆయుధాలు మన నెత్తిమీద వెలాడుకున్న ఖడ్గాలుగా తయారయి ఉన్నాయి,

రోడ్లను, డామ్‌లను నిర్మించే మానవ సామర్థ్యం అమూల్యమైన అపారమైన అటవీ సంపదను నాశనం చేసాయి.

వాఠళావరణంలో నామమాత్రంగా ఉండాల్సిన ప్రమాదకరమైన కార్చన్‌దైఅక్ర్రైడ్‌ దిన దినం అధికమవుతుంది. నేటి పారిశ్రామిక విప్లవం, రవాణా సాధనాలవలన అత్యధికంగా కాలుష్యాన్ని సృష్టిస్తున్న దేశాల జాబితాలో మనదేశం ఆరవస్థానంలో ఉంది. వాషింగ్‌టన్‌ పోస్టు పత్రిక అంచనాల ప్రకారం 1992 నాటికి అమెరికా 5000 మెట్రిక్‌ టన్నులు, చైనా 2,868 మెట్రిక్‌ టన్నులు, రష్యా 2,108 మెట్రిక్‌ టన్నులు, జపాన్‌ 1,059 మెట్రిక్‌ టన్నులు, జర్మనీ 878 మెట్రిక్‌ టన్నులు, భారత్‌ 769 మెట్రిక్‌ టన్నుల కార్బన్‌ దయాక్షైడ్‌ను వాతానరణంలో నింపుతున్నాయి. భూగ్రహలపై జీవిస్తున్న సకల చరాచర జీవకోటి మనుగడకే 'మువ్సు కొని తెచ్చిపెట్టింది అధునిక మానవ సామర్థ్యం. విజ్ఞానం అని, అభివృద్ధి ఆని మనం సంస్థలు ఇందుకోనం కృషి సల్పుతున్నాయి. చర్చలు సమావేశాలకు, పథకాలు కాగితాలకు పరిమిళం కాకుండా అవి అతి వేగంగా అచరణలోకి రావాలి, అప్పుడే ఆశించిన మార్చుకొంలైనా రావడానికి అవకాశం ఉంటుంది. ఈ వనని'ప్రభుల్యాలో, సంస్థలో మాత్రమే చేయాలని భావించక, 'ప్రలీవ్యక్తి తనవంకు కృషి చేయాల్సిన అవసరమూ. ఉంది. ఇంతటీ ప్రాధ్యానతను సంతరించుకున్న ఈ కాలుష్యం =రవయిత

1. జలం - అమూల్యం నీరు అమూల్యమైనది, అది మనిషికేకాదు సకల జీవజాలానికి 'ప్రాణాధారమైనది. నీరు స్నాన పానాదులకు మాత్రమే పనికి వచ్చేది అనుకుంటే పొరపాటు, మానవ నాగరికతా వికాసానికి దోహదపడింది, సాక్షీభూతంగా నిలిచింది నీరు. ఆధునిక మానవుని ఇంటిలో దీపం పెడ్డున్నది, పంకా విసురుతున్నది, కూలర్‌ను నడుపుతున్నది, అన్ని రకాల ఎలక్ట్రిక్‌ పరికరాల్ని పనిచేయిస్తుంది నీరు. మన నిత్య నైమిత్తిక అవసరాలతోపాటుగా, వ్యవసాయానికి, పరిశ్రమలకు ఇలా.... సకల ప్రగతికి అనివార్యంగా అవసరమైంది నీరు. అలాంటి నీరు నిర్లక్ష్యానికి గురి అవుతోంది. ప్రకృతి వరప్రసాదమైన, అపురూపమైన అన్నింటా అవసరమూ అయిన నీటిని విచక్షణా రహితంగా వృధాచేస్తున్నాడు, విషవలయంగా మారుస్తున్నాడు మానవుడు. అంకేనా తన చావును తానే కొని తెచ్చుకోవడం మాత్రమే కాక సృష్టిలోని సకల జీవరాశికి తీరని ద్రోహం చేస్తున్నాడు. స్వాదు జలాన్ని విషషషాయంగా మారుస్తుంది ఆధునిక విజ్ఞానం. ఇది మన రాష్ట్రానికో, దేశానికో మాత్రమే సంబంధించిన సమస్యకాదు. అంతర్జాతీయంగా జలసంక్షోభం నెలకొని ఉంది. మొత్తం ప్రపంచం సరిపడు మంచినీరు లేక, ఉన్న నీటిని సద్వినియోగం చేసుకోలేక సతమతమవుతున్నది. వ్రజలు ప్రభుత్వాలు తమ ఉదాళశీనతను, నిర్లక్ష్యాన్ని ఇంకేమాత్రం కొనసాగించినా గొంతుతడుపుకోవడానికి నీటి చుక్క దొరక్కుండా పోతుంది. అప్పుడు "పరమేశా! గంగ విడువుము పార్వతి చాలున్‌” అని శ్రీనాథుడిలా మొరపెట్టుకున్నా ప్రయోజనం ఉండదు. అరుదైన అమూల్యనిథి నీరు : / నీరు సహజ సంపద, ఇది పునఃపూరకము, నీరు ద్రవరూపంలో ప్రవహిస్తున్న బంగారం. ఈ సహజ సంపద అపారంగా కలిగి ఉన్న దేశం భారతదేశం. నదుల ద్వారా వర్షం ద్వారా మొత్తం మీద 42 కోట్ల హెక్టార్ల అడుగుల నీరు భారత భూభాగంపైకి చేరుతుంది. దీనిలో కొంత ఆవిరికాగా, మరికొంత ఇంకిపోగా నికరంగా 18 కోట్ల హెక్టార్ల అడుగుల నీరు (వవహిన్తుండగా...... ఇందులో కేవలం రెండకోట్ల హెక్టార్ల అడుగుల నీరు మాత్రమే రిజర్వాయర్లలో నిలువచేసి మనం వాడుకుంటున్నాం, మిగతా పదహారు కోట్ల హెక్టార్ల అడుగుల నీరు వృధాగా సముద్రంలో కలుస్తున్నది. మనకు కనిపించే నీరంతా పనికి వచ్చేదికాదు, మహానుభావుడు ఆయుర్వేదానికి మూల పురుషుడు అయిన ధన్వంతరి చెప్పినట్లుగా... పంచభూతాలతో మానవ శరీరం నిర్మించ బడిందనేది శాస్త్రరీత్యా నేడు అంగికరించబడింది. కలుషితమైన నీరు త్రాగడం వలన ప్రతీ 1

సంవత్సరం కొన్ని లక్షలమంది మరణిస్తున్నారు. ఆశ్చర్యకరమైన విషయమేమిటంటే చెడు నీటినీ త్రాగడం వలనే చనిపోతున్నామనే విషయాన్ని తెలుసుకోకపోవడం. మనకున్నా రోగాలలో నూటికి 80% చెడునీటి వల్లనే సంభవిస్తున్నాయనీ మనం

గమనించాలి. మనం నివసించే భూమిపై అయిదింట నాలుగు భాగాలు నీటిచే అవరింపబడి ఉంది. మన శరీరంలోను సమారు 75% నీరే అయితే మన ప్రాణానికి కావలసిన మంచినీరు భూమిపైన ఎంత తక్కువగా లభ్యమవుతుందో ఒకసారి గమనిద్దాం!

సముద్రంలో ఉన్న నీరు న 97. 2 శాతం

మంచు రూపంలోని నీరు ఏ 02.1 శాతం

భూమి అతిలోతుల్లోని నీరు 2 00.3 శాతం

భూమిలో అరకిలోమీటరు

లోతులోని నీరు 2 00.3 శాతం

మంచినీటి సరస్సులు, ప్రవహించే

నదులు కలిపితే ఇ 00.1 శాతం

మొత్తం 100.00 పై పట్టికను జాగ్రత్తగా గమనిస్తే సముద్రంలోని ఉప్పునీరు మనిషి త్రాగలేడు.

మంచురూపంలో, గాలిలో, భూమి అతిలోతుల్లో గల నీటిని మనిషి ఉపయోగించుకునే వీలులేదు. మనిషి మనుగడకు కావలసిన మంచినీరు కేవలం భూమిలో అరకిలో మీటరు వరకు, సరస్సుల్లో నదులలో మాత్రమే లభ్యమవుతుంది. అంటే 0.4 శాతంగా మనకందుబాటులో ఉన్న నీటిపైన 600 కోట్లకు పైగా ఉన్న ప్రజలు, 100 కోట్ల జంతువులు, వందలకోట్ల పక్షులు, వృక్ష జాతులు సకల జీవజాలం ఆధారపడి ఉన్నాయన్నమాట.

ప్రపంచబ్యాంకు మాటల్లో చెప్పాలంటే ప్రపంచంలో ఇంకా వందకోట్ల మందికి త్రాగడానికి నీళ్ళు లేవు. రెండువందల కోట్ల మందికి విద్యుత్తు సౌకర్యంలేదు. సమీప భవిష్యత్తులో భారతదేశం తీవ్రమైన నీటి సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కోబోతుందని ఐక్యరాజ్యసమితి తాజాగా విడుదల చేసిన ఒక నివేదికలో హెచ్చరించింది.

2017 నాటికి దేశంలో భూగర్భ జలవనరుల కొరతతోపాటు ముఖ్యంగా వేసవిలో తాగునీటి కొరత తీవ్రగా ఉంటుందని యునిసెఫ్‌ తన నివేదికలో పేర్కొంది. తాగు నీటికి కటకట ఎదురుకావడం వల్ల నీరు కలుషితమై ప్రజలకు పలువ్యాధులు సోకే ప్రమాదం ఉంది.

2

నీటికొరత ఎందుకు ఏర్పడుతుంది :

1. పరిసరాల పరిశుభ్రత సరిగ్గా లేకపోవడం.

2. రక్షిత మంచినీటి పథకాలు విసృత స్థాయిలో లేకపోవడం

3. అందుబాటులో ఉన్న మంచినీటిని సక్రమంగా వినియోగించుకోకపోవడం.

4 నీటిని వృధా చేయడం

5. అత్యధికశాతం నీటిని వ్యవసాయానికే వినియోగించడం

6. మురుగునీటి క్రింద వృధాకావడం

7. పట్టణ ప్రాంతాల్లో అధికంగా నీరు వాడటం

8. వర్షపు నీటిని నిలువ చేసుకోలేకపోవటం

9. నది జలాలు ఉపయోగించుకోకపోవటం, వృధాగా సముద్రాల్లో కలువడం లాంటి తదితర కారణాల వలన నీటి కొరత ఏర్పడుతుంది.

సరియైన నీటి యాజమాన్య పద్ధతులను అవలంబించడం వల్ల మాత్రమే ఈ సమస్యను పరిష్మరించవచ్చును.

1 2017 నాటికి నీటి అందుబాటు రేటు తలసరిగా 1600 క్యూబిక్‌ మీటర్లకు పడిపోతుంది.

2. గుజరాత్‌, మహారాష్ట్ర ఉత్తరప్రదేశ, తమిళనాడు, ఆంధ్రప్రదేశ్‌ తదితర రాష్ట్రాల్లో కరువుకు గురయ్యే ప్రాంతాల్ని కనుగొని పరిష్కార మార్గాల్ని అన్వేషించడానికి వరల్డ్‌ ఫండ్‌ ఫర్‌ నేచర్‌ యునిసెఫ్‌ సంస్థలు సర్వేలు ప్రారంభించాయి.

3. భూగర్భ జలాల దుర్వినియోగాన్ని అరికట్టాలనే ఉద్ధేశ్యంతో నీటి వినియోగంపై పన్ను విధించాలని ఈ సంస్థ సూచించింది.

4. నీటి వనరుల్ని కాపాడటం, సక్రమంగా వినియోగించుకోవడం, దుర్వినియోగాన్ని నివారించడం లాంటి విషయాలపై ప్రజలే తగిన జాగ్రత్తలు తీసుకోవడం ఎంతైనా అవసరం, అన్నీ పనులు ప్రభుత్వమే చేయాలనే భావానికి స్వస్తి పలకాలి.

మనం త్వరగా తెరువాలి కళ్ళు - లేకుంటే మిగులుతాయి కన్నీళ్ళు ష్‌

2. నటీకాలుప్యం - నరజాతికి ప్రాణాంతకం మన రక్షణ నదుల సంరక్షణపైననే ఆధారపడిఉంది. “జుతీయ పరిసరాల నిర్మాణ పరిశోధనా సంస్థా నివేదిక ప్రకారం మనదేశంలోని నదీజలాల్లో 70శాతం నీరు మానవ వినియోగానికి అనర్హమైనది. కారణం మనజీవనాధారమైన నదులు పరిశ్రమలూ తదితర మార్గాల ద్వారా కాలుష్యానికి గురవ్వడమే. భారతదేశంలోని పద్నాలుగు (ప్రధానమైన నదులతోపాటుగా అన్ని ఉపనదులు, సరస్సులు, చెరువులు కాలుష్యానికి గురైనవే. అదే నీటిని త్రాగడానికి, ఇతర అవసరాలకు ఉపయోగించుకోవడం వలన ప్రజలు భయంకర వ్యాధులకు గురవుతున్నారు. నగరపాలక సంస్థల నిర్లిప్తత, ఫ్యాక్టరీల నిర్లక్ష్యం, ప్రజల ఉదాసీన వైఖరి వలన చెత్త, మురుగు, మలినాలు, త్రాగే సీటిని కలుషితం చేస్తూనే ఉన్నాయి. ప్రస్తుతం 80 శాతం రోగులు కాలుష్యానికి గురైనవారే కావడం దురదృష్టకరం. మనరాష్ట్రం వ జలకాలుష్యం వలన మన రాష్ట్రంలోని వివిధ ప్రాంతాలలో ప్రజాజీవనం దుద్భరంగా మారింది. హైదరాబాద్‌లోని హుస్సేన్‌సాగర్‌, కృష్ణా, గోదావరి నదులు, కొల్లేరు సరస్సులతో సహా అనేక చెరువులు, బావులు కాలుష్యానికి గురిఅయ్యాయి.

1 పట్టణాల్లోని మురుగు, పారిశ్రామిక మాలిన్యాల వలన దాదాపు అన్ని రకాల నీటి వనరులు

2 హైదరాబాద్‌లోని అంతులేని పరిశ్రమలు నగరాన్ని నానా ఇక్కట్లకు గురిచేస్తున్నాయి. రానున్న కాలంలో హైదరాబాద్‌ మరోభోపాల్‌గా మారే అవకాశాలు లేకపోలేదు.

8 బొల్లారంలోని రసాయన పరిశ్రమలు వదులుతున్న కాలుష్యాల వలన సుమారు 25 (గ్రామాలు తాగునీటి కరువును ఎదుర్కొంటున్నాయి. మంజీరా నీటిని ట్యాంకర్ల ద్వారా పంపిణీ చేయాలని పథకాలు వేస్తున్నారు.

4 నిజామాబాద్‌ వద్దగల పంచదార ఫ్యాక్టరీ, సారాబట్టీల వలన పసుపువాగు కలుషితమైంది.

5 కొత్తగూడెం థర్మల్‌స్టేషన్‌, బొగ్గు గనుల మలినాలు కిన్నెరసొని అందాల్ని పాడుచేసాయి.

6 భద్రాచలంవద్దగల 'పేపరుమిల్లు ద్వారా గోదావరినది పాడవుతోంది. రామగుండం వద్దగల యన్‌.టి.షిసి. బొగ్గు గనులు, రసాయన కర్మాగారాలు గోదావరిని కలుషితం చేస్తున్నాయి.

7 రామగుండంలోని పేపరుమిల్లు, పంచదారమిల్లుల మురుగు వలన శైిిన్తతని

గోదావరి నది శీ

8 అనకాపల్లిలోని బెల్లం, సారాబట్టీల నుంచి వచ్చే వ్యర్థపదార్థాల వలన శారదానది.

9 సామర్లకోట సమీపంలోని పంచదార, సగ్గువియ్యం ఫ్యాక్టరీల వలన కాకినాడలోని కాలువ 10 కడియం వద్దగల పేపరుమిల్లు ద్వారా భాగానది 11 రాజమండ్రి పేపరుమిల్లు, సిరమిక్స్‌, ఎరువులు, హార్లిక్స్‌ ఫ్యాక్టరీల వలన గోదావరి 12 చాగల్లులోని పంచదార ఫ్యాక్టరీ, సారాబట్టీల వలన వేములవాగు 13 తణుకు వద్దగల రసాయనిక పరిశ్రమలు, పంచదార పరిశ్రమల వలన గోస్తానది. 14 వేండ్ర వద్ద గల పేపరుమిల్లు వల్ల భీమవరం కాలువ 15 భీమడోలులోని పంచదార ఫ్యాక్టరీ వలన బులుసువాగు 16 హనుమాన్‌ జంక్షన్‌ వద్దగల రసాయనిక కర్మాగారాలు, పంచదార మిల్లుల వలన రామిలేరు 17 విజయవాదలోని పారిశ్రామిక వ్యద్ధ వదార్థలద్వారా బుడమేరు 18 ఉయ్య్యూరులోని పంచదార ఫ్యాక్టరీ వలన బండిలేవు కోడు 19 వెనుకొండ ప్రాంతంలోని హిందుస్థాన్‌ కాపర్‌ కంపనీ ద్వారా గడ్జిమడుగువాగు 20 కర్నూలు ప్రాంతంలోని వనస్పతి, పేపరుమిల్లు మురుగువలన హంద్రీ, కృష్ణానది 21 చిత్తూరు వద్దగల పంచదార ఫ్యాక్టరీ, సారాబట్టీలవలన నీవీవాగు 22 తిరుపతిలోని పరిశ్రమల వలన స్వర్ణముఖినది.

ఇలా ఎన్నీ విధాలుగా మన జీవనాధారాలైన కృష్ణా, గోదావరి ప్రధాన నదులతోపాటు అన్ని ఉపనదులు, కాలువలు అన్ని రకాల నీటి వనరులు ఫ్యాక్టరీలు మరియు మున్సిపాలిటీలు వదిలే వ్యస్థ పదార్ధాల వలన కలుషితమై, నేడవి విషప్రవాహాలుగా మారిపోయాయి, కలుషిత నీటి ప్రవాహాల వలన భూమి కూడా కలుషితమవుతుందన్న విషయం మనకు తెలిసిందే. మనదేశంలో : భారతీయులలో ఏకాత్మతాభావాన్ని నింపుతూ వేల సంవత్సరాల చరిత్రను, ఆ చరిత్ర అందించే సందేశాన్ని వర్తమానానికి, భవిష్యత్తరాల వారికి నిరంతరముగా అందిస్తున్న మన సమాజపు అవిచ్చిన్న జీవనధారలు, జీవనాధారాలు మన నదులు. ఈ నదుల వలన మనం అనుక్షణం పలువిధాలుగో ఉపయోగాల్ని పొందుతున్నాం. ప్రతి ఫలాపేక్ష లేకుండా నిరంతరంగా ప్రయోజనాలను మనకోసం ప్రవహింపచేస్తున్న ఈ నదులను మనం మాతృదేవతలుగా ఆరాధిస్తాం. అనునిత్యం ఈ విధంగా స్మరించుకుంటుంటాం. ర్‌

గంగేచ యమునేచైవ గోదావరి సరస్వతీ నర్మదే సింధు కావేరి జలేస్మీస్‌ సన్నిధింకురు పై విధంగా పవిత్రంగా భావించే మన నదులను మనం ఎంత వికృతంగా, భయంకరంగా కలుషితం చేసుకుంటున్నామో.... పారిశ్రామికీకరణ, ఆధునికీకరణ పేర మనం కూర్చున్న కొమ్మనే నరుక్కున్న చందంగా మనం అభివృద్దిపేర ఎటు పయనిస్తున్నామో ఒకసారి సింహవలోకనం చేసుకుందాం. మొదటగా మనదేశంలోనే అతి పెద్దదైన గంగానది గూర్చి ఆలోచిద్దాం. గంగానది ; సర్వకలుష నివారిణిగా, ఆరోగ్యప్రదమైనది, బెషదీ గుణయుక్తమైనదీ అయిన పవిత్ర గంగానది, నేడు మన యొక్క ఆధునికతవల్ల, అజ్ఞానంవల్ల, అతిస్వార్ధంవల్ల అమితంగా కాలుష్యానికి గురయింది. గంగానది విస్తీర్ణం, ప్రవాహవేగం ఎక్కువగా ఉండడం, హిమాలయాలలో మంచు కరిగి ప్రవాహగతిలో చేరుతుండడం వల్ల దీనిలో కలిసే విషపదార్థాలు కొంతమేరకు తమ ప్రభావాన్ని కోల్పోతున్నాయి.

ఈ నదీతీరంలో వందకుపైగా పట్టణాలున్నాయి. వీటిల్లో నాలుగు కోట్లకు పైగా ప్రజలు నివసిస్తున్నారు. ఈ పట్టణాలు (ప్రతిరోజు 900 మిలియన్ల లీటర్ల మురుగునిటిని గంగానదిలో కలుపుతున్నాయి. ఈ నదితీరంలో 180కి పైగా పెద్దకర్మాగారాలున్నాయి. వీటిలో వ్యర్థ పదార్థాల్ని శుద్గిచేసే ప్లాంటులు లేని పరిశ్రమలే అధికం. ఈ పరిశ్రమలన్నీ విడుదలచేసే వ్యర్థపదార్థాలన్ని గంగానదిలోనే కలుస్తాయని వేరేగా చెప్పాల్సిన అవసరంలేదు.

1౬ ఒక్కహగ్లీ (ప్రాంతంలోనే 90కి పైన జనపనార మిల్లులు, 60 ఇతర పరిశ్రమలున్నాయి.

ఇవి ప్రతిరోజు 3,00,000 కిలోగ్రాముల వ్యర్థ పదార్థాలు గంగలో కలుపుతున్నాయి,

2. జనసాంధ్రత అధికంగా ఉన్న ఉత్తరప్రదేశ్‌, బీహార్‌, బెంగాల్‌లలో సహజ వనరులతోపాటు

పరిశ్రమలు అత్యధికంగా ఉన్నా ఈ (ప్రాంతాలమీదుగా ప్రవహిస్తున్న గంగానది మిగత్రా అన్ని నదులకంటే అత్యధికంగా కలుషితమవుతున్నది.

8. కాశీ సమీపంలో నున్న ఒక నూనెశుద్ధి కర్మాగారం శుద్ధి చేయగా మిగిలిన వ్యర్థ పదార్థాల్ని గంగలోకి వదల్తుంది. ఓసారి ఆ నూనె వ్యర్థ పదార్థాలు అంటుకుని నదిలో మంటలు లేచాయి. దాన్ని చూసిన కొందరు కాలుష్యాన్ని భరించలేక గంగామాత మండిపడుతుందని చమత్మరించారు.

6

దామోదర్‌ నది :

1. ఛోటానాగపూర్‌ నుండి కలకత్తా వరకు 500 మైళ్ళ పర్యంతం కలుషితమైంది.

2, ఈ మధ్య ప్రాంతాల్లోని బొగ్గు, అబ్రకం, బాక్సైట్‌ గనుల ప్రాంతాలమీదుగ ప్రవహిస్తున్న ఈ నదిలో లోహ, రసాయనిక పరిశ్రమలు ఎక్కువగా ఉన్న బొకారో, దుర్గాపూర్‌లలోని పలు పరిశ్రమలు, బొగ్గు శుద్ధి కర్మాగారాలు దాదాపు 1800 టన్నుల వ్యర్థ పదార్థాల్ని ఈ నదిలోకి వదులుతున్నాయి.

8. ఇండియన్‌ ఐరన్‌ అండ్‌ స్టీల్‌ పరిశ్రమలు రోజుకు 15,000 క్యూబిక్‌ మీటర్ల వ్యర్థ పదార్థాల్ని ఈ నదిలోనే కలుపుతుంది.

9. సింధ్రీ ఎరువుల కర్మాగారం, దుర్గాపూర్‌ రసాయనిక కర్మాగారాలు 10 నుండి 15 "టన్నుల సల్యూరికామ్ల అవశేషాల్సి 6 నుండి 10 టన్నుల అమ్మోనియా అవశేషాల్ని ఈ నదిలో కలుపుతున్నాయి.

10. దుర్గాపూర్‌ సమీపంలోని ఏడు పరిశ్రమలు ప్రతిరోజు 1.59 లక్షల క్యూబిక్‌ మీటర్ల మలిన అవశేషాల్ని ఈ నదిలో కలుపుతున్నాయి.

11. వాస్తవానికి ఒక లీటర్‌ నీటిలో ఉండదగిన మలిన అవశేషపదార్థాల పరిమితి 100 మి.గ్రా. మాత్రమే. కాని ఈ నదీ నీటిలో మాత్రం 1,00,000 మిల్లీగ్రాముల వ్యర్థ పదార్థాలున్నాయని అంచనా.

చంబల్‌ నది:

1. మధ్యప్రదేశ్‌లోని ఈ నది విపరీతంగా కలుషితమైంది.

2. భోపాల్‌ ప్రజలు శ్రాగుతున్నది మురికినీళ్ళు అని గతంలో మధ్యప్రదేశ్‌ గవర్నర్‌ అన్నారు.

3. చంబల్‌లోని జలచరాల ఆస్తిత్వం ఇప్పటికే ధ్వంసం అయిపోయింది. ఈ నదీ జలాన్ని వాడుకోవదానికి ఎంత మాత్రం వీలులేకుండా కలుషితమైంది. ఆ జలాన్ని సేవించిన అనేక పశువులు మరణించాయి. మరో ప్రమాదకరమైన అంశం ఏమిటంటే ఇక్కడి భూగర్భజలాలు, బావులు కూడా కలుషితం అయిపోయాయి.

4 ఈ ప్రాంతంలో ఉన్న 220కి పైగా పేపరు మిల్లులు విడుదల చేసే 1,50,00,000 గ్యాలన్ల మలిన పదార్థాలు ఈ నదుల్లోనే కలుస్తున్నాయి.

5. అక్కడ నదులు, కాలువలు మురుగు కాలువలుగా రూపొందాయి.

6. ఇండోర్‌ మీదుగా '్రవహించే భాన్‌నదిలో అక్కడ ఉన్న ఆరు ఫ్యాక్టరీలు విడుదల చేసే

ఈ0 లక్షల గ్యాలన్ల షులిన పదార్థాలు కలుస్తున్నాయి. 7. ఈ ప్రాంతంలోని 29 గ్రామాల దాహార్తిని తీర్చేది భాన్‌ నదే.

హుగ్షీనది :

1. పశ్చిమ బెంగాల్‌ లోని హుగ్లీనది అక్కడ అనేకంగా ఉన్న బెళి మిల్లులు, ఇతర మిల్లులు విడుదలచేసే మలినాల వలన పూర్తిగా కలుషితమైంది.
2. విద్యుత్తు కేంద్రాల నుండి విడుదలైన వేడినీరు ఈ నదిలోకే చేరడం వలన చేపలతోపాటు, వాటి గుడ్లు కూడా నాశనమైయ్యాయి.
3. దాదాపు పన్నెండు లక్షల లీటర్ల ద్రవరూప మలిన పదార్థాలు దముర్దహ, బిర్లాపూర్‌ మధ్యలో ఈ నదిలో కలుస్తుంది. 4 ఈ రెండు ప్రాంతాల మధ్య ఈ నది విస్తీర్ణం 92 కిలోమిటర్లు మాత్రమే.
4. ఇక్కడి పేపరు మిల్లులు అత్యధిక మలినాల్ని విడుదలచేస్తున్నాయి. సోనేనది: అధికంగా కలుషితమవుతున్న నదులల్లో ఇది ఒకటి. బీవార్‌లోని మీర్జాపూర్‌ సమీపంలో ఉన్న పేపరు, రసాయన పరిశ్రమలు విపరీతంగా మలిన పదార్థాల్ని ఈ నదిలో కలిపి కలుషితం చేస్తున్నాయి. కావేరీ నది; ఈమిళనాడు మీదుగా ప్రవహించే నది చెత్తను మోసుకుపోవడానికి మలిన పదార్థాల్ని మోసుకుపోవడానికి మాత్రమే వచ్చే ప్రవాహంగా మారిపోయింది. ఇక్కడి బి.హెచ్‌.ఇ.ఎల్‌. సంస్థ ప్రాణహాని కలిగించే రసాయనాల్ని ఈ నదిలోకి విడుదల చేస్తోంది. పెరియార్‌: కేరళలోని పెరియార్‌ నదిని స్థానిక సంప్రదాయ జానపద గీతాల్లో “పన్నీటినది”గా పాడుకుంటారు. కాని... ఆల్వాయ్‌ ప్రాంతంలోని పరిశ్రమలు విడుదలచేసే మలిన పదార్థాల వలన దుర్గంధ భూయిష్టంగా మారింది. జలచరాలకు కూడా పనికి రాకుండా పోయింది. కాలికట్‌లో “రేయాన్‌ పరిశ్రమలు ఈ నదిని అధికంగా కలిషితం చేస్తున్నాయి. ఇటువంటి పరిశ్రమలు, పట్టణాల మురుగు తదితరములైన వాటి వలన చలియార్‌ నది నీళ్ళు గోధుమ రంగులోకి మారాయి. ఒరిస్సాలోని రుషికుల్య నది మరియు బొంబాయిలోని కాణేనది విషపూరితంగా మారిపోయాయి. శాస్త్రవేత్తల అభిప్రాయం ప్రకారం ఇక్కడి రేయాన్‌ పరిశ్రమలు విడుదలచేసే పాదరసం, జలచరాల ఉనికిని ప్రమాదకరంగా మార్చడమేకాక ఈ నదీజలాలను నిషప్రవావాలుగా మార్చాయి, 8

మనదేశంలోని ఐదువేలకు పైగా ఉన్న భారీ వరిత్రమలు విషవూరితమైన రసాయనాలతోపాటు అత్యధిక ఉష్ణోగ్రత కలిగిన నీటిని నదులలోకి విడుదల చేస్తున్నాయి. ఇంకనూ జంతువులపెంట, శవాల బూడిద, నగరాలలోని మరుగు, చెత్త ఇలా.... అనేక రకాలుగా నదీ జలాలు కలుషితం చేయబడుతున్నాయి. శ్రీనగర్‌లోని దాల్‌ సరస్సు, నాగ సరస్సు ఇపుడు విహారయాత్రలకు ఉపయోగకరంగా లేవు, ఇతర దేశాల్లో: నదీ జలాల కాలుష్యం గూర్చి చూసినట్లయితే విదేశాల్లో కాలుష్యం భయంకర రూసం దాల్చింది. ఐరోపాలోని అన్ని హోటల్లలో “నల్లాల్లోని నీళ్ళు తాగొద్దని” ప్రత్యేక ప్రకటనలు కనిపిస్తాయి. అక్కడ మినరల్‌, అక్వాడి మినరల్‌ అని నీళ్ళను అమ్ముతారు. కొనుకున్న నీళ్ళనే తాగాలి. ఆ కల్చర్‌ మనదేశాకి కూడా విస్తరించింది.

1. అమెరికాలోని 22 నదుల్లో 2000 సంవత్సరం నాటికే ఏ ప్రాణి బ్రతుకే అవకాశాలు లేవని శాన్రజ్డులు తేల్చి చెప్పారు.
2. రష్యాలోని ఓల్లానది. డెనిపెర్‌నది, బైకాల్‌ సరస్సు ఇలాగే మిగికావి.
3. ఇంగ్లాండ్‌లోని థేమ్స్‌నది మొదలగునవి.
4. మనీలాలోని ఏసిగ్‌ నదీ ఇలా... ప్రపంచంలోని నదులు అధికాధికంగా కలుషితమైనవి. కాలుష్య ప్రవాహలుగా మార్పు చెందినవి. ఇప్పటికైనా మనం కళ్ళు తెరువకపోతే రాబోయే రోజుల్లో మనదేశంలోని నదుల పరిస్థితి కూడా ప్రమాదకరంగానే మారుతుంది. మన మనుగడకే ముప్పు కలుగుతుంది. ప్రి

3.విషపూరితమైన నీరు - విషమ పరిస్థితుల తీరు వివిధ పరిశ్రమలు విడుదలచేసే వ్యర్ధ పదార్థాల వలన నీరు విషతుల్యంగా మారుళుంది. మనదేశంలోని నదీ జలాల్లో సైనైడ్‌, ఆర్సెనిక్‌, లెడ్‌, జింక్‌, సెలినీయం, క్రోమియం, మెర్క్యురి కాడ్‌ మింసమ్‌, ఫాస్పరస్‌, ఇంకా పలు నైట్రేట్‌లు, సల్ఫేట్‌లు సిలికెట్‌లు మొదలైన అతి ప్రమాదకర విషపదార్థాలు పుష్కలంగా కలుస్తున్నాయని శాస్త్రజ్ఞులు ఎన్నిసార్లు ప్రకటించినా పట్టించుకున్న నాధుడే లేదు.

1 మనంవాడే డిటర్టెంట్ల సబ్బు నురగ జీవజాలాన్ని చంపేస్తుంది. ఆనీళ్ళు మనకూ (ప్రమాదమే.

2. మనం నీటిలో వేసిన చెత్త చెదారం ఇటుకలు, రాల్ల వల్ల నీరు తనంతట తానే శుద్ధిచేసుకునే శక్తి కోల్పోతుంది.

3. థర్మల్‌ కాలుష్యంతో మండే మంటలు ఆక్సిజన్‌ను క్షీణింపచేస్తాయి. దాంతో వేడికూడా పెరుగుతుంది. వేడి అధికమైతే విషతుల్యమైన పదార్థాల్లో విషప్రమాణం పెరుగుతుంది.

4 నీటిలో 40 సెం.గ్రే. వేడికంటే ఎక్కువయితే చేపలు వలస పోవడమో, చనిపోవడమో జరుగుతుంది.

5. విషపూరితమైన నీటిని సేవించడం వలన గొంతునొప్పి, విరాచనాలు, జ్వరం, అజీర్తి మొదలైనవి కలుగుతాయి.

6 రసాయనాల వల్ల కూడా ఉబ్బసం, జ్వరం లాంటి పలురుగ్మతులు కలుగుతాయి.

7. అణుధార్మికమైన నీటిని వాడటం వలన క్యాన్సర్‌ వస్తుంది. నీటిలో నిండిన బాక్టీరియా మొదలైన వాటివలన కలర్హా విషజ్వరం, అమీబియాసిస్‌, వాంతులు, ప్రమాదకరమైన విరొచనాలు, కామెర్లు, జీర్ణకోశ సంబంధ వ్యాధులు వస్తాయి.

మలినమైన నీటిని క్రాగడం వలననే భారతదేశంలోని జనాభాలో మూడింట రెండువంళుల మంది వ్యాధిగ్రస్తులవుతున్నారని ఒక శాద్రీయ అంచనా. నేడు మనదేశంలో నూటికి ఎనభైశాతం మంది మంచినీటిని 'త్రాగడంలేదు. జలకాలుష్యం వల్ల కోట్లాది సామాన్య ప్రజల ఆరోగ్య పరిస్థితి ఆందోళనకరంగా పరిణమించినప్పటికి, లాభాలవేట తప్ప సామాజిక వాధ్యతను గుర్తించని పరిశ్రమల అధిపతులు, వారితో సంబంధాలు చెడగొట్టుకోవడం ఇష్టంలేని నాయకులు, అధికారులు పరిస్థితిని మరింత దిగజారుస్తున్నారు.

మనదేశానికి సంబంధించినంతవరకు దాదాపు రెందులక్షలకు పైగా గ్రామాలకు సరైన మంచినీటి వసతి లేదు

10

మనదేశంలో అధికాధిమైన (చైనా తర్వాశ) మానవ వనరులు ఉన్నప్పటికి, పరిమితంగా ఉన్న జలవనరును పథకం ప్రకారంగా వినియోగపరచుకోకపోవడం, పరిశ్రమల వలన, అర్బనైజేషన్‌ వలన, రోయ్యల వ్యాపారం వలన అడవుల కొరతవలన, ప్రకృతి వైపరీత్యాల వలన ఇలా,... పలురకాలుగా మంచినీటిని మురికి నీరుగా మురుగునీరుగా మార్చుకుంటున్నాం. దీని వల్ల ఆరోగ్యాన్ని ఆర్థిక వనరుల్ని అమితంగా నష్టపోవడం జరుగుతుంది. ఇక్కడ స్వామి వివేకానందుని అమృత వాక్కులను గుర్తు చేసుకోవడం సముచితంగా ఉంటుంది. “ఐల వర్థకమైన మేథస్సు ఐలవంతమైన శరీరంలోనే ఉంటుంది”. మనం చేతులారా, ఆధునిక పరిజ్ఞానం ఫలితంగా ఆరోగ్యపరంగా, బలహీనమైన మానవ సముదాయాన్ని తయారు చేసుకుంటున్నాము. స్వచ్చమైన ప్రకృతి ప్రసాదిత జలవనరుల్ని కలుషితం చేసుకుంటూ, ఇతర జీవజాలాన్ని నష్టపరుస్తూ, పరోపకార భావాన్ని విస్మరిస్తూ..... ఉత్కృష్టమైన మానవ జన్మను నికృష్ణంగా మార్చుకుంటున్నాం. భావితరాల వారికి తీవ్రమైన ద్రోహం చేస్తున్నాము. కనుక మన ఆధునిక విజ్ఞానాన్ని జలకాలుష్య నియంత్రణకై ఉపయోగించాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉందనే విషయాన్ని మనం గమనించాలి, మంచినీరు నకల ప్రాణాల్ని నిలబెడుతుంది. కలుషితమైన నీరు ప్రాణాల్ని నిలువునా తీసేస్తుంది. 11

4. జల కాలుప్య నివారణ చర్యలు

ఆలస్యంగానైన కళ్ళు తెరిచిన (ప్రభుత్వం మొదటగా గంగా జలశుద్ధి పథకాన్ని ప్రారంభించింది. దీనినే “గంగా యాక్షన్‌ ప్లాన్‌” అని వ్యవహరిస్తున్నారు. ఈ కార్యక్రమంలో ఖాగంగా హరిద్వార్‌, కాన్పూర్‌ ఆలహాబాద్‌, వారణాసిలలో గంగాజలాన్ని శుద్ధిచేసే వ్లాంట్లని ఏర్పాటు చేస్తారు.

ఈ ష్లాంటులు సహజశుద్ధమైన గంగాజలాన్ని శుభం చేయవు కాని గంగా జలంలో పరిశ్రమలవలన, పట్టణాల వలన మరి ఇతర పద్ధతుల్లో చేరుతున్న మలినాల్ని శుభ్రం చేస్తాయి. ఈ మురికి నీటినుండి వెలువడే “మిథేన్‌ వాయువు నుండి విద్యుదుత్సాదన చేస్తారు. ఈ గంగా యాక్షన్‌ ప్లానుకు కావలసిన డబ్బును ప్రపంచబ్యాంకు సమకూరుస్తుంది. ఈ పని విజయవంతమైదే గంగాజలంలో కాలువ్యం తగ్గుతుంది. అప్పుడు మిగతా నదులకు కూడా ఈ శుద్ధి కార్యక్రమాన్ని విస్తరింపచేయవనచ్చును.

1 1882లో ప్రొఫెసర్‌ కె. ఎల్‌ రావు చేసిన ప్రణాళికకు ఇంకా ఒక రూపం రావాలి. మహానది గోదావరి లింక్‌ పథకానికి అప్పటి అంచనాల (ప్రకారం 3616 కోట్లు ఖర్చువుతుంది. మహానదిలోని 7112 క్యూసెక్కుల మిగులు నీరు గోదావరినదికి మళ్లించడం ద్వారా ఆ నీటిని వ్యవసాయానికి, క్రాగునీటికి వినియోగించుకోవచ్చును. శ్రీకాకుళం, విజయనగరం, విశాఖపట్నం జిల్లాల్ని సస్యశ్యామలం చేయవచ్చును.

2. మనదేశంలోని 142 ప్రధాన నగరాల్లో కేవలం ఎనిమిది నగరాలకు మాత్రమే సంతృప్తికరమైన మంచినీటి వ్యవస్థ మురుగునీరు తొలగించే సదుపాయం ఉంది. మిగతా నగరాలకు ఇటువంటి సదుపాయలు ఇప్పట్లో వర్చడే అవకాశాలు కనిపించడం లేదు.

3. దేశంలోని అన్ని మున్సిపాలిటీలు సరైన డ్రైనేజి వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేసుకోవాలి.

4. పరిశ్రమలు విడుదలచేసే వ్యర్థ పదార్థాల్లో ఆమ్లాలు, క్షారాలు ఇంకా ఇతర విషధాతువులు అధికంగా ఉంటాయి. కనుక ఆ మురుగు నీటిని వేరే పైపుల ద్వారా బయటికి పంపి, అక్కడ శుద్ధి చేయడం లాంటి అంశాలపైన శ్రద్ధ చూపాలి. అప్పుడే కొంతమేరకైనా నదీ జలాల కాలుష్యాన్ని ఆపవచ్చును.

5. ఈ సమస్యల్ని ఎదుర్కోవడం కోసమే 1974లో నీటి కాలుష్య నియంత్రణ చట్టం చేయబడింది.

6 జలకాలువ్య నిరోధానికి ప్రతి రాష్ట్రం ఒక సంస్థను ఏర్పాటు చేసింది. అయినా పారిశ్రామికాధి నేతల చట్ట వ్యతిరేక పద్దతుల్ని అరికట్ట లేకపోతున్నారు.

12

7. పౌర ఆరోగ్యానికి బాధ్యత వహించాల్సిన మున్సిపాలిటీలు, తదితర సంస్థలు సరైన డ్రైనేజి వ్యవస్థను ఏర్పరచుకోవడానికి, కనీస స్థాయిలోనైనా కాలుష్య నిరోధ చర్యలు చేపట్టడానికి నమర్ధవంతంగా పూనుకోవాలి.

సింగవూర్‌ ;

జనాభా విపరీతంగా పెరుగుతున్నప్పటికి సింగపూర్‌లో జలకాలుష్యం జరుగడానికి వీలులేని విధంగా జల పారిశుధ్య వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేసుకున్నారు. దానివల్ల విద్యుత్తును కూడా పొందుతున్నారు. జపాన్‌:

వ్యద్ధ పదార్భాల్ని పునురుపయోగించడాన్ని జపాన్‌ (ప్రభుత్వం తప్పనిసరి చేసింది.

చైనాలో జల పారిశుధ్య వ్యవస్థ జాతీయ వనరుగా భావించబడుతోంది. దానిద్వారా బయోగ్యాస్‌ ఎరువులు, విద్యుత్తు ఉత్పత్తి చేసుకునేందుకు విసృతంగా కృషి చేస్తుంది. ఇలా వివిధ దేశాల్లో అమలు జరుగుతున్న విధానాల్ని పరిగణలోకి తీసుకుంటూ... మనదేశీయ అవసరాలకు తగిన జలపారిశుధ్య వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేసుకోవడం నేటి తక్షణ జాతీయావసరం. కనీసం తాగే నీరైనా మంచిది లభించని దుస్థితి నుండి బయట పడటానికి యుద్ధప్రాతిపదికన చర్యలు చేపట్టాలి. " మాములుగా జలం కలుషితమయ్యే పద్ధతుల్ని ఓసారి చూద్దాం.

1. మంచినీటి వనరుల్లో పశువుల్లాంటి వాటిని కడగడం వలన.

2 మంచినీటి బావుల వద్ద గిన్నెలు తోమడం, బట్టలు ఉతకడం వలన,

8. ఇంటి పరిసరాల్లోని మురికి నీరు భూమిలో ఇంకడం వలన. మురికి కాలువల వలన.

గ సెప్టిక్‌ టాంకులు సరిగా కట్టకపోవడం వలన.

5. వహోటల్లలో శుభ్రత పాటించక పోవడం, గ్లాసుల్లో చేతులు పెట్టి తాగునీరు తీసుకురావడం.

6. వర్తపు నీరు పోవడానికి సరియైన మార్గం లేకపోవడం వలన.

ఆందరూ చేయాల్సిన కొన్ని జలకాలుపష్య నివారణ చర్యలు :

1. మనం త్రాగే నీరు ఎక్కడి నుండి వస్తున్నది. ఆ ప్రాంతం కాలుష్య రహితం కాకుండా చూడడం.

2, ఇంగ్లలోగల బూవినీటిని, బోరునీటిని పరీక్ష చేయించి వాదుకోవడం,

13

8౬ 40-50 ఆడుగుల లోతులో ఉన్న బావికి కనీసం 80 అడుగుల దూరంలో సెప్టిక్‌ భ్యాంకు, మురికి గుంటల ఏర్పాటు చేసుకోవడం. ఓ 10 అడుగుల లోతులో సీరుంటే 100 అడుగుల దూరంలో సెష్టిక్‌ టాంక్‌ ఉన్నా. మురికి కాలువ ఉన్నా ప్రమాదమే, క. తాగే నీటికి రంగు, రుచి, వాసన ఉండకూడదు. ఈ నీరు ఒకటి రెండు రోజులుంచితే రంగు రాకూడదు. 7. వారం రోజులు నీటిని నిలువచేసిన పురుగు రాకూడదు. & నీటి కుండీలకు మూత ఉండాలి. 9. వారానికి ఒకసారయ్యునా బ్లీచింగ్‌ పొడినిగాని, క్లోరిన్‌ మాత్రలుగాని సాయంత్రంవేళ బావిలో వేయడం మంచిది. 10. సబ్బులో నురుగ సులభంగా రావాలి. 11. ఇంకా ఏ మాత్రం అనుమానం ఉన్నా. నీటిని మరిగించి వడబోసి త్రాగడం మంచిది. 12. ఐదు సంపశ్చరాలలోపు పిల్లలకు ఇచ్చే మంచినీటి విషయంలో చాలా జాగ్రత్త అవసరం. 1 ప్రపంచంలో ప్రతిక 25000 మంది పిల్లలు కలుషితమైన్స స్లీట్రిని తాగడం వల్లనే చనిపోతున్నారని ఒక అంచనా, ఓఓ మంచి నీర్వుత్రాగ వ్యక్తి మామూలు వ్యక్తి కన్నా ఇరవై సంవత్సరాలు అధికంగా బతుకుతాడనేద్పి సత్యం. నుండి కొపాడుకోవాలి, ఇది కేవలం ప్రభుత్వం మాత్రమే చేయాల్సిన పని అని పౌరులు ఎంత మాత్రం భావించకూడ్రద్దు. పారిశ్రామికీకరణ, ఆధునికీకరణపేర భూమిపై లభ్యమయ్యే పాణప్రదమైన మంచినీటిని మనం చేతులారా విషతుల్యం చేసుకోవద్దు. మన రక్షణ, నదుల సంరక్షణపైననే ఆధారపడి ఉన్నదన్న విషయాన్ని విస్మరింప కూడదు. మనజీవితంతో, మానవ నాగరికతతో, సకల జీవరాశి యొక్క అభ్యున్నతీతో అతిగా ముడువకి ఉన్న మంచినీరు ఎలా ఉండాలో కూడా తెలుసుకుంటే మంచిదికదా! 14

మంచినీళ్ళంటే లక్షణాలు పరిమితులు 1 రంగు ఉందకూడదు 2, రుచి చప్పగుందడాలి 3. చిక్కదనం 5. మి.గ్రా. 4 వాసన ఉండరాదు 5. నీటిలో కరిగిఉన్న పదార్థాల సంఖ్య 500 6. కాల్షియం కార్బ్చోరేటు 300 మి.గ్రా. 7. మెగ్నిషియం 30 మి.గ్రా. 8. ఇనుము 0.3 మి.(గా. 9. క్లోరైడ్‌ 250 మి.గ్రా. 10. నైట్రేట్లు 45 మి.గ్రా. 11. ఫెనాయిక్‌ కాంపౌండ్లు 0.01మి.గ్రా.. 12. కాద్బియం 0.05 మి.గ్రా. 138. సైనైడ్‌ శ్‌ మి.గ్రా. 14 జింక్‌ 0.01 మి.గ్రా. 15. ఖనిజ నూనె 0.01 మి.గ్రా. 16. కాల్షియం 75 మి.గ్రా. 17. రాగి ౧.05 మి.గ్రా 18. మాంగనీసు 0.01 మి.గ్రా. 19. సల్ఫేట్లు 200 20. వ్లారైడ్‌ 1 మి.(గా. 21. పాదరసం 0.001 మి.గ్రా. 22. ఆర్సెనిక్‌ 0.05 మి.గ్రా. 28. సీసం 0.05 మి.(గ్రా. సా జీవ జలం తోటే మనగలుతోందిసకలజీవజులం[ కలుషితమైన నీటిని శుద్ది చేయడానికి లేదు ఏ మంత్రజాలం! 15

5. వాయు కాలుష్యం ప్రాణికోటి మనుగడకు ముఖ్యమైనది వాయువు. నీటికన్నా, ఆవారంకన్నా అతి సులభంగా కలుషితమయ్యేదికూడా వాయువే. మనం ఎంతటి విశాలమైన భవంతుల్లో నివసిస్తున్నా మురికి వాడల్లో ఇరుకు ఇండ్లలో ఉంటున్నా, ఎంత గొప్ప నగరాల్లో నివసిస్తున్నా, విహరిస్తున్నా మనం నిత్యం కలుషితమైన గాలినే పీలుస్తున్నాం. రోజుకు రెండుగంటలు మాత్రమే మనం స్వచ్చమైన గాలిని పీల్చగలుగుతున్నాం. ఉదయం పూట పీల్చే కేవలం రెండుగంటల గాలిని మినహాయిస్తే... అ తర్వాత పీల్చే గాలంతా కాలువ్య ప్రభావానికి లోనైందే. వాతావరణ కాలుష్యం అంటే ; వాతావరణంలోని నత్రజని, ప్రాణవాయువు, బొగ్గు పులుసువాయువు నిర్జీత నిష్పత్తిలో ఉందాలి. నత్రజనీ 78 శాతం, ప్రాబవాయువు 21 శాతం బొగ్గుపులుసు వాయువు, ఆర్గాన్‌, నియాన్‌, క్రిస్టాన్‌, గ్లినాన్‌ మరియు హీలియం మొదలగునవి అన్ని కలిసి ఒక్క శాతం కన్నా ఎక్కువ ఉండరాదు. అప్పుడు చూద్రమే వాతావరణం సమతౌల్యంగా ఉంటుంది. అంటే నేడు వాఠావరణంలోని వివిధ వాయువుల పరిమాణం (నత్రజని, అక్సీజన్‌ తప్ప) పెరుగుతుంది. ఇటువంటి స్థితినే వాతావరణకాలుష్యం అనవచ్చును. వాతావరణం ఎలా కలుషితమవుతుంది : 1 ఫ్యాక్టరీలు వదిలే పాగవలన.

6. మోటారు' వాహనాలు వదిలే పాగవలన, 3, వంటచెరకు నుండి వచ్చే పాగవలన.

7. బొగ్గును కాల్చడం వల్ల వచ్చే పాగవలన.

8. సిగరెట్టు, బీడి, చుట్ట కాల్చడం వలన వచ్చే పొగవలన.

9. ఓడలు, విమానాలు వదిలే పొగవలన.

10. అగ్ని పర్వతాల నుండి వెలువడే ధూళి వలన. & సముద్రపు అలలు ఎగసిపడినప్పుడు వచ్చే ఉప్పగాలుల వలన, ర అణుబాంబుల ప్రయోగం వలన. వాతావరణంలోని ఆక్సిజన్‌ హరించబడటమేకాక, కార్భన్‌-డై-ఆక్సైడ్‌, నత్రజని, గంధక భస్నాలు, ఇతర అక్సైడ్‌లు, పొగ, ధూళి విడుదలయి వాయుమండలంలో చేరి కాలుష్వాలుగా పరిణమిస్తున్నాయి. 6

11. ఒక కారు 30 మైళ్ళు 30 నిమిషాల్లో ప్రయాణించడానికి ఉపయోగించేగాలి ఒక లక్షమంది పీల్చే శ్వాసయోగ్యమైన గాలికంటే ఎక్కువ.

2, ఆకాశగమనంలో గర్వకారణంగా భావించబడే జెట్‌ విమానం ఒక మోటారు ఇంజనుకంటే ఎన్నో వేల రెట్లు అధికంగా గాలిలోని ప్రాణవాయువును హరించివేస్తుంది.

3. ఇంగ్లాండు, (ఫ్రాన్సు, అమెరికా, రష్యాలు కోట్లాది రూపాయలు సూపర్‌ సోనిక్‌ జెట్‌ విమానాలకోసం వెచ్చించాయి. వీటి నుండి వెలువడే హైద్రోజన్‌ ఆక్సైడ్‌లు ఓజోన్‌పారను నాశనం చేస్తాయి. ఆక్సిజన్‌ హరణంతోపాటు పెద్ద ఎత్తున గాలిలో పేరుకు పోతున్న కాలుష్వాల్ని శుభ్రపరచి వాయుమండలపు సహజస్థితిని పునరుద్దరించలేక వాతావరణం కలుషితమవుతుంది.

4 నైట్రోజన్‌ అక్షైడ్‌లు అణుబాంబులు పేలినవుడు పెద్దఎత్తున విడుదలై ఓజోను పొరకు తీవ్రవోనీ కలుగచేస్తాయి.

ఏయే చర్యల ద్వారా పయే వాయువులు వలువడుతాయో గమనిద్దాం.

1. కట్టెల పొయ్యి నుండి ; _ కార్చన్‌డై ఆక్సైడ్‌

2. బొగ్గుల పొయ్యి నుండి 2 _సల్ఫర్‌డై ఆక్సైడ్‌

3. విద్యుచ్చక్తి కేంద్రాల నుండి : ధూళి, పొగ

శ వాహనాలు _కార్భన్‌దై ఆక్సైడ్‌, కార్బన్‌ మోనాక్సైడ్‌,

నైటోజన్‌దై ఆక్రైడ్‌, సీసం సంబంధ వాయువులు ర్‌. కర్మాగారాలు 2 ,, 90, విషవాయుభరిత మిశ్రమ పొగలు

6. కాలుష్య పదార్థాల్లో 50 శాతం మేరకు గంధకం ఉంటుంది.

7. 70 శాతం కాలుష్యం బొగ్గు వాడకం వల్ల కలుగుతుంది.

8. 16 శాతం కాలుష్యం పెట్రోలియం వాడటం వలన.

9. 14 శాతం పరిశ్రమల వలన.

కాలుష్యపు హద్దులు టా వ ఆక్సైడ్‌ | ఆక్సైడ్‌ మోనాక్సైడ్‌

1. పారిశ్రామిక ప్రాంతాలు 500 120 120 (0.75 న్‌!

2. నివాస ప్రాంతాలు 200 80 80 ఓర్‌ ర్‌

3. ఆసుపత్రులు, స్యూళ్కు. కోర్టులు

భాగా కలుషిత మైంది గాలి! భగవంతుడు కూడా చూపదు మనపైజాలి[ 17

+, పరిశ్రమలనే ప్రగతి చక్రాలు-పలు అనర్జాలకు మూలకారకాలు గత 3,4 దశాబ్దాలుగా శాస్త్రజ్ఞులు విపరీతంగా ఏ కరువు పెడుతున్నా ఇటు పరిశ్రమల అధిపతులుగాని, అటు ప్రభుత్వాలుగాని ఇంకా కళ్ళు తెరువలేదు. (ప్రజల్ని కాలుష్యం బారినుండి కాపాడేందుకు చిత్త శుద్ధితో ప్రయత్నించడం లేదు. వాహనాలు, పరిళ్రమలు విడుదలచేసే కాలుష్యాలు మనల్ని ఎలా కాటేస్తాయో ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం. ఏయే వాయువులు కాలుష్య కారకాలు, అవి ఎలాంటి నష్టాల్ని మనకు కల్గిస్తాయో గమనిద్దాం. ఈ వాయువు కనుక పెరిగితే భూగోళం చుట్టూ పల్పటి దుప్పటిలా చుట్టుకుంటుంది. తద్వారా వాతావరణఎలో ఉష్ణోగ్రత పెరుగుతుంది. దీంతో సకల జీవరాశి యొక్క జీవనం దుర్భరమవుతుంది. పర్వతాగ్రాల మీద, ధృవ్రాంతాల్లోని మంచు కరిగి సముద్రపు నీటి మట్టం పెరుగుతుంది, అందువజన లోతట్టు భూభాగాలు నీట మునిగిపోతాయి. కార్బన్‌ డై ఆక్సైడ్‌ పరిమాణం పెరుగుళూపొ తుంటే మంచుయుగం నాటి పరిణామాలు పునరావృతమవుతాయి. సల్ఫిర్‌-డై-అక్సైడ్‌ : ఇది పరిమిత స్థాయిని మించి గాలిలో ఉంటే శ్వాసక్రియను ఆటంకపరుస్తుంది. గొంతు, కళ్ళు దురదకులోనవుతాయి. శ్వాసమండల వ్యాధులు కలుగుతాయి. హైడ్రో కార్బన్‌ ; ఇది ఏ మాత్రం అధికమైనా క్యాన్సర్‌ వ్యాధి కలుగుతుంది. హైడ్రోజన్‌ సల్ఫెడ్‌ : ఇది దుర్గంధ భూయిష్టంగా ఉండటమే కాక శ్వాసనాళాలలో మంటకలుగజేసి, శ్వాసక్రియకు అవరోధం కలిగించి, చివరకు శ్వాస స్తంభనకు కూడా దారితీస్తుంది.

మొదటగా శ్వాస్సనాకాలకు దురద కలిగిస్తుంది. ఎక్కువ కాలం దీన్ని పీల్చుకుంటే కోరింత దగ్గు, ఉబ్బసం వ్యాధులు సంక్రమిస్తాయి. హైడ్రోజన్‌ ఫ్లోరైడ్‌ :

ఇది శ్వాసమండల వ్యాధుల్ని కలుగజేస్తుంది. దంతక్షయానికి, శల్యక్షీణతకు కూడా కారణమవుతుంది. అనేక వృక్షజాతుల్ని నాశనం చేసి వాటిపై ఆధారపడే జీవజాలంలో కూడా దంతక్షయాన్ని కలుగజేస్తుంది.

18

కార్చన్‌ మోనాక్సైడ్‌ :

ఇది రక్తంలోని ఆక్సీజన్‌ను హరించివేస్తుంది. ఇది ఎక్కువగా పీల్చుకుంటే మాంద్యం, తలనొప్పి, అలసట కలుగుతుంది. ఇది అధికమైతే ప్రాణహాని కూడా కలుగుతుంది. రక్తంలోని హిమోగ్లోబిన్‌లో కార్భన్‌మోనాక్సైడ్‌ అక్సీజన్‌ కంటే 200 రెట్లు తొందరగా కరుగుతుంది. ధూళి :

ధూళి రేగి గాలిలో కలిసి దాన్ని మనం పీల్చదడంతో ఊపిరితిత్తులకు సంబంధించిన నిమ్‌కొనియోనిస్‌, సిలికోనిన్‌, ఎస్‌.చె. సోసిస్‌ అనే రోగాలు కలుగుతాయి. కాడ్నియం :

మూత్రపిండాలకు, ఊపిరితిత్తులకు (ప్రమాదాన్ని కలుగచేస్తుంది. అర్సెనిక్‌ ;

ఊపిరితిత్తులకు, చర్మానికి క్యాన్సర్‌ కలిగిస్తుంది. సిలికాన్‌ టెట్రాఫ్లోరైడ్‌:

లిపర్‌కు, కళ్ళకు తీవ్ర హాని కలిగిస్తుంది. సీసపు ఛాతుఫ్‌లు:

ఎక్కువ మోతాదుల్లో ఈ సీసపు అమ్లజని విషంలా పనిచేస్తుంది. మొక్కల్లో జంతువుల్లో ఈ విషంచేరి వాటిని తిన్నవారిని అనారోగ్యానికి గురి చేస్తుంది. పసి పిల్లల మేధాశక్తిని దెబ్బ తీస్తుంది. పొగమంచు :

పొగ మంచు రూపంలో చేరిన రసాయనాల వల్ల సూర్యుని నుండి వెలువడే అతి ప్రమాదకరమైన అతినీల లోహిత ధార్మికత నుండి భూమిని రక్షణ కవచంలా కాపాదే ఓజోన్‌పార క్షీణిస్తుంది. ఫార్మాల్చిహైడ్‌ :

ఈ రసాయన కర్మాగారాల నుండి వచ్చే ఈ ఫార్మాల్డిహైడ్‌ కళ్ళకు, ముక్కుకు, ఊపరితిత్తులకు ఎంతో వాని కలుగుచేస్తుంది. నైట్రోజన్‌ ఆక్సైడ్స్‌:

రేణువుల రూపంలో ఉండే వాయుకాలుష్యాలు హైడ్రోజన్‌ సల్ఫైడ్‌, నత్రజని, గంధకీకామ్లలు రాతికట్టడాలకు చాలా హానికరం.

19

1. తైల సంబంధమైన కాలుష్యాలు సుందర భవనాల గోడల్ని మలినపరిచి అందాన్ని చెరుస్తాయి. 2 గంధకవు ఆక్సైద్‌లు అనేక నిర్మాణ పదార్థాల్ని రసాయన చర్య జరిపి పాడుచేస్తాయి.
2. కార్బోనేట్లు గంధకీకామ్లు కలయిక వలన తయారయ్యే సల్ఫేట్లు నీటిలో కరుగడం వల్ల రంగు పూతలు పాడవుతాయి. 4 ఇనుము తుప్పుపట్టి రాలిపోవడానికి ఇదే కారణం. రాగి, వెండి, ఇత్తడి పాత్రలు కూడ ఇందువల్లనే చిలుమెక్కుతాయి.
3. ఈ తువ్పుపట్టే స్వభావంవలన కంప్యూటర్లవంటి సున్నితమైన ఖరీదైన, విద్యుత్‌యంత్ర పరికరాలు దెబ్బతింటాయి.
4. కాగితం రంగు చెడి విరుసయ్యి విరిగిపోతుంది.
5. అమూల్యమైన గ్రంథాల్ని ప్రత్యేకమైన వాతావరణంలో పదిలవరచుకోవాలన్న దుస్థితి ఏర్పడుతుంది. గాలిలో కేలియాదే ఘనకాలుష్యాల వలన ఆవలగా ఉన్న వస్తువులు బాగా కనిపించవు దీనివలన అన్ని రకాల రవాణా సాధనాలకు ఇబ్బంది ఎదురన్వడంతోపాటు, ప్రమాదాలు కూదా జరుగుతుంటాయి. వాశావరణంలోని కొన్ని కలుషిత పదార్థాలవలన కురిసే వర్షాలకు అనుగుణం పెరుగుతున్నట్లు శాస్త్రజ్ఞులు ఇదివరకే ఆందోళన వెలిబుచ్చారు. మిక్‌ వాయువు ; మిక్‌ అంటే మిశైల్‌ ఐసోసైనెట్‌, ఇది ఒక విషవాయువు డిసెంబర్‌ 2, 1984లో భోపాల్‌లో యూనియన్‌ కార్చెడ్‌ కర్మాగారం నుండి వెలువడిన మిక్‌వాయువు కొద్ది గంటల్లోనే మూడు వేలమందికి చల్లని చావు తెచ్చిపెట్టింది. ఈ వాయువు సోకిన లక్షలాది మంది భోపాల్‌ వాసులు ఈ నాటికి నరకయాతన అనుభవిస్తూనే ఉన్నారు. పే మనదేశంలో వివిధ గనుల్లో పనిచేసే పదిలక్షల మందికి పైగా గనికార్మికులు వివిధ శ్వాసకోశ సంబింధ వ్యాధులతో బాధ పడుతున్నారు. 2 అద్భుతమైన పారిశ్రామిక ప్రగతివలన అమెరికాలో 1987లోనే శ్వాసకోశ సంబంధ వ్యాధులు రెట్టింపు అయ్యాయని ఒక అంచనా, త. పెద్దలో 67 శాతం పీల్లలో 25 శాతం కేసులు శ్వాస సంబంధమైనవి పెరిగాయి. 20

అట మట ల్‌ 7. పవిత్రతను పాడుచేస్తున్న పరిశ్రమలు

1. ప్రపంచంలోని పరిశ్రమలు ఏటా విసర్జించే కాలుష్యాలు 40 బిలియన్‌ టన్నులకు మించి ఉంటాయని శాస్త్రజ్ఞుల అంచనా.

2. ఆ పెరుగుదల రేటు అలాగే కొనసాగితే ఈ (2000) సంవత్సరం నాటికి కాలుష్యాల ప్రమాణం 40 బిలియన్‌ టన్నుల నుండి 100 బిలియన్‌ టన్నులకు చేరుతుంది.

3. పారిశ్రామిక వ్యర్ధ పదార్థాల్లో చాలా తక్కువభాగం మాత్రమే శుద్ధిచేసి విసర్జించడం జరుగుతుంది. అత్యధిక భాగం శుద్ధిచేయడంలేదు. అలా శుద్ధి చేయని వ్యర్థపదార్థాలు జీవావరణాన్ని కలుషితం చేస్తున్నాయి.

4 సంవత్సరానికి దాదాపు 150 మిలియన్‌ టన్నుల సల్భర్‌డైఆక్సైడ్‌ వాతావరణంలోకి విడుదలచేస్తున్నాయి పరిశ్రమలు.

5. 70 మిలియన్‌ టన్నులకుపైగా వివిధములైన గ్యాస్‌లు.

6. లక్షలాది టన్నుల ఫ్లోరిన్‌, క్లోరిన్‌లు మిళితమైన పదార్థాలు వాతావరణంలో కలుస్తున్నాయి.

7. 10 మిలియన్‌ టన్నులనూనె సముద్రాల్లో కలుస్తుంది.

8. 32 మిలియన్ల ఘనపు మీటర్ల పారిశ్రామిక విసర్జితాలు. భూమధ్య జలాశయాల్లోకి వదులుతున్నారు.

9. లోహాల తయారిలో ఉద్భవించే సల్ఫర్‌ డై అక్స్సైడ్‌ వేలకొలది హెక్టారుల్లో విస్తరించి ఉన్న అడవుల్ని నాశనం చేస్తుంది.

10. ఢిల్లీలోని ఇంద్రప్రస్థ విద్యుదుత్సాదక కేంద్రం ప్రతీ నెల ఒక చ.కి.మీ. విస్తీర్ణంలో 30 టన్నుల కలుషిత పొగను వదులుతోంది.

11. పారిశ్రామిక స్థాయితోపాటు కాలుష్యాల స్థాయి దినదినం పెరుగుతోంది. దాంతో మానవజీవన స్థాయి అనుదినం తగ్గుతూనే ఉంది.

12. భారతదేశంలో వివిధ ప్రాంతాల్లో ఉన్న పరిశ్రమలు నదీ జలాల్ని ఏవిధంగా కలుషితం చేస్తున్నాయో ఇదివరకే మనం తెలుసుకున్నాం.

13. పారిశ్రామిక ప్రాంతాల్లో దాదాపు 65000 వాణిజ్య రసాయనాలు చోటు చేసుకుని ఉన్నాయి. అంటే వీటివల్ల వాటిల్లే నష్టాలు ఎలా ఏస్థాయిలో ఉంటాయో ఊహించుకోవచ్చును.

21

మనదేశంలో పరిశ్రమలు అధికంగా ఉన్న ప్రాంతాలు ; వస్త్ర వరిశ్రమ : రాజకోట్‌, భావనగర్‌, కోయంబత్తూర్‌, మధుర, సేలం, చెన్నై రామనాథపురం, కలకత్తా, కాన్పూర్‌, ఆగ్రా, రాంపూర్‌, ఇటావా, మెదీనగర్‌, మొరాదాబాద్‌, అమృత్‌సర్‌లో విస్తారంగానూ,: కేరళ ఆంధ్రప్రదేశలలో ఈ పరిశ్రమ వ్యాపించి ఉంది. ఉన్నిపరిశ్రమ : ధారివాల్‌, అమృతసర్‌, శ్రీనగర్‌, ముంబాయి, కాన్పూర్‌, ఆగ్రా, మీర్చాపూర్‌, గ్వాలియర్‌ జామ్‌నగర్‌. సిత్యృవరిశ్రను : మైసూర్‌, కాంచీపురం, తంజావూర్‌, వారణాసి, శ్రీనగర్‌, ముర్షిదాబాద్‌, అమృత్‌సర్‌ ముఖ్య ఉత్పత్తి కేంద్రాలు. ఇంకనూ కర్నాటక, పశ్చిమ బెంగాల్‌, జమ్ము, కాళ్ళీర్‌, హిమాచల్‌ప్రదేశ్‌ అస్పాంలలో కూడా ఈ పరిశ్రమ ఉంది. రేయాన్‌, నైలాన్‌, టెరిన్‌, దెక్రాన్‌ వంటి కృత్రిమ నూలు వస్తాల్ని ఉత్పత్తి చేయు కేంద్రాలు ముంబాయి, అహ్మదాబాద్‌, సూరత్‌, కలకత్తా, అమృత్‌సర్‌, గ్వాలియర్‌, ఢిల్లీ. జనపనార పరిశ్రమ : పళ్చిమ బెంగాల్‌, బీహార్‌, తమిళనాడు, ఉత్తరప్రదేశ్‌, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లు. రనాణా పరిశ్రమ (రైల్వే ; పళ్చిమ బెంగాల్‌లోని చిత్తరంజన్‌, బీహార్‌లోని తాతానగర్‌, జమ్‌షెడ్‌పూర్‌ బౌగ్గుతో నడిచేవి, మీటర్‌గేజి ఇంజన్లు, ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని వారణాసిలో డీజిల్‌ ఇంజన్లు, తమిళనాడులోని పెరంబూర్‌లో రైలు పెట్టెల కర్మాగారం. శ*డల వరిశ్రమ : విశాఖపట్నం, కలకత్తా, ముంబాయి, కొచ్చిన్‌ మోటార్ల పరిశ్రమ : కలకత్తా, ముంబాయి, చెన్నైలలో కార్లు, లక్నోలో స్కూటర్లు. 22

విమాన పరిశ్రమ : బెంగళూరు, కాన్సూర్‌, నాసిక్‌, కారాపూట్స్‌ హైదరాబాద్‌, లక్షీ ఖనిజాధారిత పరిశ్రమ (ఇనుము-ఉక్కు ; భిలాయ్‌, బొకారో, దుర్గాపూర్‌, రూర్కేల, జంషెడ్‌పూర్‌, బరన్‌పూర్‌, భద్రావతి, సేలం, విజయనగర్‌, విశాఖపట్నం, హోస్పేట. భారీ ఇంజనీరింగ్‌ యంత్రాల పరిశ్రమ : బెంగుళూర్‌, పిన్‌జోర్‌, కాలామిశ్ళరి, హైదరాబాద్‌. పెట్రోలియం రసాయనాల వరిత్రమ : గుజరాత్‌లోని బరోడా, మహారాష్ట్రలోని ముంబాయి తాజు వరిశ్రమ ; ఉత్తరప్రదేశ్‌, పశ్చిమబెంగాల్‌ మవారాష్త్ర మధ్యప్రదేశ్‌, బీహార్‌ సిమంట్‌ పరిశ్రమ : తమిళనాడు సిమెంట్‌ను అధికంగా ఉత్పత్తి చేస్తుంది, దాల్మీయానగర్‌, సింద్రీ, రాంచి, కల్యాణ్‌పూర్‌, బీహార్‌లోని కటావి, మధ్యప్రదేశ్‌లోని కాకేరి, రాజస్థాన్‌లోని సవాయిమధోపూర్‌, గుజరాత్‌లోని పోర్‌బందర్‌ సివాలి, ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని చూర్క్‌ పంజాబ్‌లోని భూపేంద్రనగర్‌, సూరజ్‌పూర్‌, కర్నాటకలోని బెంగుళూర్‌, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని మంచిర్వాల, పాన్యమ్‌, కాడెపల్లి, మాచెర్ల, విజయవాడ, పెద్దపల్లి, మిర్యాలగూడ, యెగర్రగుంట్ల తదితర ప్రాంతాలు. ఎరువుల పరిశ్రమ : సింద్రీ, వంగల్‌, నైవేలి, రూర్కెలా, ట్రాంబే, నహార్‌కట్యా, గోరక్‌పూర్‌, కాన్పూర్‌, నామ్‌రూవ్‌, విశాఖపట్నం. పంచదార పరిశ్రమ : ఉత్తరధ్రదేశ్‌, బీహార్‌, తమిళనాడు, మహారాష్ట్ర హర్యాన, పశ్చిమ బెంగాల్‌ మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్‌లలో ఉన్నాయి. మహరాష్ట్రలో 27 పంచదార పరిశ్రమలు, 160 ఖండసారి పంచదార మిల్లులు ఉన్నాయి. 23

ఆస్సాం, పశ్చిమబెంగాల్‌, నీలగిరులు, హిమాచల'ప్రదేశ్‌ కాగితపు పరిశ్రమ : నేఫానగర్‌, కలకత్తా, మవారాష్ట్ర హర్యాన, ఉత్తరప్రదేశ్‌, మధ్యప్రదేశ్‌, బీహార్‌, ఒరిస్సా, గుజరాత్‌, కర్నాటక మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్‌, మన రాష్ట్రంలో ఇవి నాలుగు ప్రదేశాల్లో ఉన్నాయి. అవి సిర్పూర్‌ కాగజ్‌నగర్‌, కర్నూలు, భద్రాచలం, రాజమండ్రి. రసాయనాలు, మందుల పరిశ్రమ : హిందుస్టాన్‌ (డ్రగ్స్‌ అండ్‌ ఫార్మాస్యూటికల్స్‌ లిమిటెడ్‌లో మూడు విభాగాలున్నాయి.

1. అంటి బయోటిక్‌ ప్లాంట్‌ బుషికేష్‌ 2) సింథటిక్‌ డ్రగ్స్‌ ప్లాంట్‌ హైద్రాబాద్‌, 3) హిందూస్పాన్‌ ఇన్‌సెక్టిసైడ్‌ లిమిటెడ్‌ డి.డి.టి.ని. తయారు చేస్తుంది. 4) సర్జికల్‌ ఇన్‌'స్తుమెంట్స్‌ ప్లాంట్‌ మద్రాస్‌లో ఉంది. దీని (బ్రాంచీలు ఢిల్లీ ఆలావమ్‌లలో ఉన్నాయి. పింప్ర; పూనావద్ద పెన్సిలిన్‌, (ఫ్రెప్టోమైసిన్‌లు, సింద్రిలో సల్ఫ్యూరిక్‌ ఆమ్లం ఈయారవుతాయి మద్రాస్‌, అగ్రా, కలకత్తా, కాన్పూరు, బొంబాయి, బెంగూళూర్‌ సూవర్‌ థర్మల్‌ విద్యుత్‌ కేంద్రాలు :

1. కోర్టా (మ.ప్ర.) 2 భాగల్‌పూర్‌ (ఢిల్లీ దగ్గర) 3. రామగుండం (ఆం.ప్ర)

2. ఫరక్కా(ప. బెం.) 56. సింగ్రాలి (ఉ.ప్ర.) నూనె శుద్ధి కర్మాగారాలు : ట్రాంబే, కొచ్చిన్‌, మద్రాస్‌, విశాఖపట్నం, హల్టియా డిగ్‌బోమ్‌, గౌహతి, బరేన్సీ, నామతి, బొంబాయి, మధుర, బొంగై గాంవ్‌, సీసం బెడద : భారతదేశానికి దినదినం సీసం బెడద ఎక్కువవుతోంది. వాడేసిన కారుబ్యాటరీల పేర అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు విషతుల్యమైన సీసపు వ్యర్థ పదార్థాల్ని మనదేశంలోకి పెద్ద ఎత్తున తెచ్చి పదేస్తున్నట్లు ఒక అధ్యయనంలో వెళ్ళడైనట్లు ఢిల్లీకి చెందిన పర్యావరణ సంస్థ “వాతావరణ్‌” వెల్లిడించింది. 24

3. 1992లో వాడేసిన కారు బ్యాటరీల పేరు 126 టన్నుల సీసపు వ్యర్థ పదార్థాల్ని మనదేశం దిగుమతి చేసుకుంది.

2 1993లో ఈ దిగుమతి 346 టన్నులకు పెరిగింది.

8 1994లో ఇది 1,226.45 టన్నులకు చేరింది.

4 1995లో ఇది 1,533 టన్నులుగా మారింది. ఇలా శ్రతీ సంవత్సరం సీనం దిగుమతి "పెరుగుతూనే ఉంది.

5. మొదట్లో అమెరికా, అష్టేలియా, జర్మనీ దేశాలు మాత్రమే ఈ వ్యర్ధ పదార్దాల్ని మన దేశానికి పంపేవారు, కాని 1991 నుండి కువైట్‌ సౌదీ అరేబియా, తైవాన్‌, చైనా, మియన్‌మార్‌, అబుదాబి, దక్షిణ కొరియా, దుబాయ్‌లు ఈ జాబితాలో చేరాయని “వాతావరజ్‌' డైరెక్టర్‌ ఇక్బాల్‌మాలిక్‌ తన ఆవేదనను వ్యక్తం చేసారు.

6. వ్యర్థ పడార్థాల దిగుమతికి కేవలం ఒపెన్‌ జనరల్‌ లైసెన్సు ఉంటే చాలు. కాని సీసం, జింకు, ఆభ్యూమినియం తదితర నాన్‌ ఫెర్రస్‌ పదార్థాలు కూడా వ్యర్థ పదార్థాల ముసుగుల్‌ మనకు దిగుమతి చేస్తున్నారు.

7. సీసాన్ని రిసైక్షింగ్‌ చేయడం, అత్యంత ప్రమాదకరమైన ప్రక్రియ. ఈ రీసైక్లింగ్‌ సందర్భంగా విడుదలయ్యే వాయువుల్ని పీల్చుకుంటే కార్మికులు, ప్రజలు చాలా దెబ్బతింటారు. అత్యంత ప్రమాదకరమైన ఈ (ప్రక్రియ భారత్‌, బంగ్లాదేశ్‌ల్లో అధికంగొ జరుగుతుంది.

8. ఒక్కథిల్లీలోనే 260కి పైగా సీసం స్మెల్టింగ్‌ యూనిట్లాన్నాయి. ధిల్లీ హర్యానా సరిహద్దుల్లోని ఒకే గ్రామంలో 28 యూనిట్లున్నాయి.

బాద్‌,

9. భారత్‌లో సీసం రీసైక్లింగ్‌ జరిగే ఇతర ప్రధాన స్థలాలు కాన్చూర్‌, కలకత్తా, హైదరా ముంబాయి, ఘజియాబాద్‌ మరియు ఢిల్లీ.

10. ఈ సందర్భంలో వెలువడే వాయువులు మనిషి రక్తాన్ని కలుషితం చేస్తాయి. పైదస అబార్షన్‌, నెలల నిండకమునుపే వ్రసవం, వినికిడి సమన్య మొదలగు సమస్య సృష్టిస్తుంది. ఈ సీసం రీసైక్షింగ్‌.

అణుశక్తి కర్మాగారాలు :

తారాపూర్‌, కోట, కల్చకం, నరీరాలలో ఉన్నాయి. మనదేశంలోని పరిశ్రమలు ప్రతీయేటా 21 మిలియన్‌ టన్నుల కాలుషాల్ని గాలిలో కలుపుతున్నాయి ఇందులో 08 మిలియన్‌ టన్నుల కాలుష్యాలు అత్యంత ప్రమాదకరమైనవి. 25

ఏప్రిల్‌ 29, 1995న విశాఖపట్టణాన్ని మరో భోపాల్‌ కానీయకండి అని ఇద్దరు పర్యావరణ ఇంజనీర్లు హెచ్చరించారు. విశాఖపట్టణంలోని పరిశ్రమల్లో అమ్మోనియా, నాఫ్తా క్లోరిన్‌. ఎల్‌.పి.జి., హై(దోక్షోరికామ్లం లాంటి విషపదార్థాల నిలువలు వివరీతంగా పెరిగిపోతున్నాయని, ఏ ఒక్కటి లీక్‌ అయినా, విస్పోటనం చెందినా నిమిషాల్లోనే వేలాది మంది దుర్మరణం పాలయ్యే ప్రమాదం పొంచి ఉందని, ఈ విషయంలో పారిశ్రామిక వేత్తలు, (ప్రభుత్వం తగిన విధంగా స్పందించి ముందు జాగ్రత్త చర్యలు చేపట్టాలని, అశ్రద్దచేస్తే ప్రమాదాన్ని ఆహ్వానించినట్లవుతుందని వారు ప్రకటించారు. విశాఖపట్టణంలో కాలుష్యం ప్రమాదకర స్థాయికి చేరిందని త్వరలోనే దేశంలోని అతికలుషితమైన నగరాల్లో మొదటిదిగా మారవచ్చని, పర్యావరణవేత్త ప్రొఫెసర్‌ ఎ.వి. వెంకటరావు అన్నారు. విశాఖ నగరం చుట్టూ ఎత్తయిన కొండలు ఉండడంతో కలుషితమైన గాలి ఎటువైవుకు వెళ్ళడానికి అస్మారంలేక నగరంలోనే కేంద్రీక్సృతమవుతుందని, "పైగా పరిశ్రమలన్నీ గాలి వీచేదిశగా నైరుతి దిక్కున ఉండడం వలన పరిశ్రమల నుంచి వచ్చే వ్యర్థ పదార్థాలు గాలిద్వారా జనవాస ప్రాంతాలవైపుకి మళ్ళుతుందని, దీనికితోడు నగరంలో రోజుకు పొగయ్యే చెత్తలో నాలుగవంతు మాత్రమే తొలగించడం జరుగుతుందని వారు పేర్మాన్నారు. ఆంధ్రప్రదేశ్‌ రాష్ట్ర రాజధాని భాగ్యనగర్‌ చుట్టు (ప్రక్కన వేలాది పరిశ్రమలు కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి. పరిశ్రమల వలన తమ ప్రాంతాలు అభివృద్ధి చెంది నిరుద్యోగ సమస్య తీరుతుందని భావించిన శివారు గ్రామాల (ప్రజల ఆశలు నేడు ఆడియాసలుగా కావడమేకాక, కాలుష్య బెడద వీరిని శీవ్రంగా వేధిస్తుంది. వివిధ రసాయన పరిశ్రమలు వదులుతున్న కాలుష్య జలాలు నగర శివారు గ్రామాల చెరువులు, కుంటలు చేరుతుండడం వల్ల, పరిసర (గగ్రామల పంట పొలాలు వీడు భూములుగా మారిపోతున్నాయి. పరిశ్రమల స్థాపనవల్ల కొత్త ఉపాధి అవకాశాలు దొరుకకపోగా ఉన్న వ్యవసాయ జీవనోపాధిని కూడా కోల్చవడంతో (ప్రజలు దిక్కుతోచని స్థిత్రిల్రో పడిపోయారు. ముఖ్యంగా ఐ.డి.ఎ. బొల్లారం, జన్నారం, బొంతపల్లి, పటాన్‌చెరవు, పాశం మైలాగ్రం బాలానగర్‌, ఐ.డి.పి.ఎల్‌, ప్రాంతం జీడిమెట్ల గిరినగర్‌, గాంధీనగర్‌, రంగారెడ్డి నగర్‌ పంచళీలకాలని అక్కడి తదితర ప్రాంతాలెన్నో విసర్డిత రసాయన పదార్ధాల వలన అక్కడి చెరువులు, కుంటలు, భూగర్భ జలాలు, బోరు బావులు పూర్తిగా కలుషితమయ్యాయి. అందువలన దాదాపు 25 గ్రామాలకు పైగా వ్యవసాయానికి పనికి రాకుండా తయారయినాయి. కనీసం తాగడానికి మంచినీరు కూడా దొరుకని దుస్థితి ఇక్కడ నెలకొని ఉంది. ద్ర

నివారళోపాయాలు : ప్రతీ పరిశ్రమ విధిగా కాలుష్య నియంత్రణ పరికరాల్ని ఉపయోగించాలి, దన్ని తత్సంబధిత ప్రభుత్వశాఖలు, పరిశ్రమల యాజమాన్యాలు కరినంగా అమలుచేయాలి.

1. ప్రతీఫ్యాక్టరీ చుట్టు ప్రక్కల తప్పనిసరిగా మొక్కలు పెంచాలి.

2. సౌరశక్తిని అధికాధికంగా ఉపయోగించడం చేయాలి.

3. వాయుశక్రి, సముద్రజాలాల శక్తులను ఉపయోగంలోకి లేవాలి.

4. థర్మల్‌ విద్యుత్తు ఉత్పాదన తగ్గించాలి.

5. ప్రకృతి నుండి సహజంగా సునాయసంగా లభించే వనరుల్ని శక్తుల్ని కాలుష్య రహిత పద్ధతుల్లో మన అవసరాలకు వాడుకోవాలి.

6. వ్యర్థ పదార్థాలన్ని పునరుపయోగించుకునే పద్ధతుల్ని అవలబించాలి. అధునిక కర్మాగారాలు = తెరువకూడదు నరకానికి ద్వారాలు 27

7. యువనవామ సంవత్సర బ్లో అవుట్‌ జనవరి 1995 మొదటివారంలో తూర్ప్చుగోదావరిజిల్లా దేవర్లంక ప్రాంతంలో పాశర్లపూడి నెంబర్‌ 19 బావి “బ్లో-అవుటొో' ఘటన ఒక మరువలేని విషాద సంఘనటగా మారింది.

మహోధృతంగా విరజిమ్మఐడిన సహజవాయువు వేడి, శబ్దం, పరివ్యాప్తమై పాశర్లపూడి చుట్టాప్రక్కగ్రామాల పైన కూడా విపరీతమైన ప్రభావాన్ని చూపింది. గోపాయలంక, మామిడితోట (గ్రామాలు పూర్తిగా దెబ్బతిన్నాయి. చుట్టు ప్రక్కల ప్రాంతాల్లోని పండ్లతోటలు, కొబ్బరి తోటలు పంటపొలాలు పూర్తిగా పాడయనాయి.

అ బ్లో-ఆవుట్‌ యొక్కఅగ్ని జ్వాలలు ఇరవైతొమ్మిది రోజులు నిరంతరంగా నింగికెగసి, 38వ రోజు నాటికి భూ ఉపరితలం నుండి 150మీటర్ల ఎత్తు వరకు తగ్గించడం సాధ్యమయింది. ఈ బ్లో-అవుట్‌ గ్యాస్‌ ఒత్తిడి రీత్యా మధ్య రకం తరహాదిగాను, అగ్ని జ్వాలల ఎత్తురీత్యా పెద్దరకం క్యాటగిరిలోకి వస్తుంది.

రోజుకు దాదాపు వదిలక్షల పి.ఎస్‌.ఐ. (ఫైషర్‌ ఫర్‌ స్వ్వేర్‌ ఇంచ్‌) తీవ్రతతో ఎగజిమ్మూకు వచ్చిన గ్యాస్‌ వల్ల ఏర్పడిన మంటల్ని తగ్గించడానికి చేసిన మొదటి ప్రయత్నం బ్లో-అవుట్‌ జరిగిన ఇరువై ఐదురోజుల తర్వాతగాని సాధ్యపడలేదంటే దాని తీవ్రతను మనం ఊపించుకోవచ్చు, ఫైర్‌ ఫైటింగ్‌ తొలిదశలో భాగంగా అత్యంత ఒత్తిడితో అంటే నిమిషానికి

వదవారు వేల గ్యాలన్ల నీటిని మంటలపైకి వెదజిమ్మారు. ఆనాటికే ఎన్నో లక్షల క్యూబిక్‌ మీటర్ల గ్యాస్‌ మంటల రూంలో బయటకు వచ్చి అంచనా వేయలేనంతగా వాతావరణాన్ని కలుషితం చేసింది. అటు గాలి కాలువ్యం, ఇటు శబ్దకాలుష్యాలతోపాటు నీర్పుక్రూడ్షా కలుషితమైంది.

ఫైర్‌ ఫైటింగ్‌ రెండవదశలో హైడ్రో కెమికల్స్‌ ప్రయోగిస్తారు, మూడోదశగా దైనమెట్లు పేల్చి ప్రాణవాయువును స్థంబింపచేసి మంటలు ఆర్పడానికి ప్రయత్నాలు చేస్తారు. దీన్ని వార పరిభాషలో స్నల్చింగ్‌ లేదా కిల్లింగ్‌ ఆపరేషన్‌ అని వ్యవహరిస్తారు.

ప్రపంచంలో పలుప్రాంతల్లో అప్పుడప్పుడూ సంభవించే ఈ బ్లో-ఆవుట్‌లను నలఖైరోజులలోపు అదువుచేసిన నంఘటనలు ఎక్కడాలేవు. మనదేశంలో.... గుజరాత్‌ ప్రాంతంలోని 'గాంధారా గ్యాస్‌ బ్లో-అవుట్‌ దాదాపు ముస్పైనాలుగు రోజుల ఆనంతరం అదుపులోకి వచ్చింది. రోజుకు కొన్ని లక్షల క్యూబిక్‌ మీటర్ల సహజవాయువు నిరంతరంగా

28

నెలలతరబడి మండడం ద్వారా వాతావరణంలో ఎంత కాలుష్యాన్ని నింపుతుందో... దాని వల్ల ఎన్ని రకాలుగా నష్టాలు వాటిల్లుతాయో మన ఊహకు అందని విషయమేమ్‌ కాదు.

ఈ బ్లో-ఆవుట్‌ సందర్భంగా ప్రముఖ పర్యావరణవేత్త ప్రొఫెసర్‌ టి. శివాజీరావు వెలుబుచ్చిన అభిప్రాయాన్ని కూడా మననం చేసుకోవడం వలన సమీప భవిష్యత్తులోనైనా మనం జాగ్రత్త పడటానికి పనికిరావచ్చు. పాశర్లపూడి బ్లో-ఆవుట్‌ వలన కొన్ని లక్షల క్యూబిక్‌ మీటర్ల గ్యాస్‌ నిరవధికంగా విడుదలయి మంటల రూపంలో బయటకు పోవడంతో భూగర్భంలో బిలం (ఖాళీస్థలం) ఏర్పడుతుందని ఆ గ్యాప్‌ను భర్తీచేసుకునేందుకని ఆ ప్రాంతంలోని భూమి పైభాగం కిందకు జారవచ్చని (భూకంపాల లాంటివి రావచ్చని) ఇలాంటి కదలికల వలన ఆపారనష్టం వాటిల్ల వచ్చని ఆయనన్నారు.

ఈ ప్రమాదం ఎప్పుడైనా జరిగే అవకాశం ఉందని, ఆ బావిలో గ్యాస్‌ పయనించే దిశను కనుక్కోని ఆయాప్రాంతాల (ప్రజల్ని అప్రమత్తం చేయాలని ఆయన హెచ్చరించారు. ఆగిన బ్లో-+ఆవుట్‌ ;

దాదాపు 65 రోజులపాటు నిరవధికంగా మండి, ఐదు కిలోమీటర్ల వరకు చమురును విరణిమ్మి, వేలాది కుటుంబాల్ని నిరాశ్రయుల్ని చేసి, నందల కోట్ల రూపాయల నష్టాన్ని అపారంగా పర్యావరణ కాలుష్యాన్ని కలిగించిన ఈ పాశర్లపూడి యువనామ సంవత్సర బ్లో-ఆవుట్‌ ఎట్టకేలకు ఆగింది. అయికే సమీప భవిష్యత్తులో దాని ప్రభావం ఎలా ఉంటుందో వేచి చూడాల్సిందే.

_ _కుమ్ముకుని వచ్చే సహజవాయువు - కమ్మగా తెస్తుంది మనకు చావు 29

లి. ఆమ్ల వర్షాలు - అధిక నష్టాలు 1995 జనవరి నెలలో కరీంనగర్‌ జిల్లాలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో పసుపు పచ్చని వర్షం కురిసినట్లు, దాని వలన నష్టం ఏమిలేదని, భయపడాల్సిన అవసరంలేదని తత్సంబధిత అధికారులు స్థానిక (ప్రజలకు ధైర్యం చెప్పారని పత్రికల్లో వార్తలు వచ్చాయి. మరి వాస్తవం ఎలా ఉంటుంది, అసలు ఆమ్ల వర్షం ఎందుకు, ఏలా కురుస్తుంది అనే విషయాన్ని ముందుగా తెలుసుకుందాం. వర్షపునీటిలో ఆన్లుశాతం ఎక్కువగా ఉండటాన్ని ఆమ్లవర్షం అంటారు. అయితే

అమ్లశాతం వర్షపు నీటిలో పెరుగడానికి గల కారణాల్ని గూర్చి మనం ఆలోచించినపుడు ఈ

(క్రింది విషయాల్ని గమనించాలి. శక్తి జనిత వస్తువులు, పదార్ధాలు సల్ఫర్‌, నైట్రోజన్‌లను

కలిగి ఉండే బొగ్గు, కట్టెలు, పెట్రోలియం మొదలైనవి, గాలిలోని ఆక్సిజన్‌తో కలిసిమండి

నపుడు సల్ఫర్‌బైఅక్సైడ్‌, నైట్రోజన్‌ డై ఆక్రైజ్‌లుగా మారుతాయి. ఇవి నీటిలో సులభంగా కరుగుతాయి. వర్షం పడుతున్న సమయంలో ఈ ఆక్సైడ్‌లు వాతావరణంలోని నీటి ఆవిరితో కలిసి సల్ఫూ్యూరికామ్లం, సల్ఫ్యూరస్‌ ఆమ్లం, న(త్రికామ్లం, నైట్రస్‌ ఆమ్లాలుగా మారి వర్షపు చినుకులతో కలిసి భూమిమీద పడుతాయి. దీనినే అమ్ల వర్షనని, మృత్యువర్షమని అంటారు, ఈ అమ్ల వర్షాల వలన ప్రాణహాని కలిగే ఇవకాశం విస్తారంగా ఉంది. ఆమాలు తయారుచేసే విషపూరిత మిశ్రమాలు తాగే నీటిలో కలువడం వలన ఆవిధంగా అవి మానవశరీరంలోకి ప్రవేశిస్తాయి. తద్వారా నాడులకు సంబంధించిన వ్యాధులు సంక్రమిం చడం మాత్రమేగాక్క సమస్త నాడీమండల వ్యవస్థ దెబ్బతింటుంది. ఆంధ్రరాష్ట్రంలో పలుప్రాంత్రాలో అడపాదడపా ఈ వర్షాలు కురుస్తూనే ఉన్నాయి. మనరాష్త్ర రాజధాని హైదరాబాద్‌లోని హుస్సేన్‌సాగర్‌ కూడా ఈ ఆమ్లవర్న ప్రభావానికి గురి అవుతుందని కొందరు పర్యావర్హ్య వేత్తలు ఆందోళన వెలుబుచ్చారు. ప్రపంచంలోని పలుదేశాల్లో ఈ ఆమ్లవర్షాలు పడుతూనే ఉన్నాయి. అక్కడ వాటిల్లిన, వాటిల్లనున్న నష్టాన్ని కూడా మనం గమనించడం అవసరం.

1 ఉత్తర అమెరికా, యూరప్‌ దేశాలలో ఆమ్లవర్నాలు నేడు ఒక తీవ నమస్యగా పరిణమించాయి. ఎందుకంటే దాదావుగా పద్దెనిమిదవ శతాబ్దం నుండి పారిశ్రామిక విస్లవం ద్వారా ప్రపంచాధిపత్యానికై ఎడతెగని ఆరాటంతో పోరాటం సలిపిన అదేశాలు, రెండు శతాబ్దాల తర్వాతగాని, పారిశ్రామికీకరణ యొక్క విషలితాల్ని గుర్తించ

30

గలుగుతున్నాయి. అయితే ఇప్పుడు ఒరిగేదేమిటి? అధిపత్యంతో వెలిగి పోవడంకాదు, అంధకారంలో నలిగిపోవడం జరుగనున్నది.

2. అమెరికా ఉత్తర ప్రాంతంలో పరిశ్రమల నుండి వెలువడుతున్న కాలుష్య కారణాల వల్ల కెనడాలోని పంటలు, అడవులు నాశనమైయ్యాయి.

3. దక్షిణ నార్వేలోని సరస్సుల్లోని చేపలు ఆమ్లవర్షాల కారణంగానే చనిపోయాయి.

4. అమ్ల వర్షాల వలన నైరుతీ చైనాలోని అడవులు నాశనం అయ్యే ప్రమాదం ఏర్పడింది. సల్ఫర్‌ ఎక్కువగా ఉన్న ఇంధనాల్ని కాల్చడం వలన సిచువాన్‌, గిజో రాష్ట్రాల్లో ఎన్నో నగరాలు, గ్రామాలు ఆమ్ల వర్షాలతో ప్రఖావితమైనాయి. గిజో రాజధాని గియాంగ్‌లో బస్సుల పైభాగాల్ని ప్రతి రెండు సంవత్సరాలకి ఓసారి మార్చాల్సిన అవసరం ఏర్పడుతోంది.

5. ఇంకా ఈ ఆమ్లవర్నాల ప్రభావాన్ని గూర్చి అలోచిస్తే ఆమ్లాలు చేపల్ని బాక్టీరియాల్ని, ఆట్జేలను చంపుతాయి.

6. సకల జీవజాలానికి అవసరమైన జీవావరణ వ్యవస్థను నాశనం చేస్తాయి.

7. అన్ని రకాల లోహలపై, భవనాలపై దీని ప్రభావం ఉంటుంది అంటే ఈ ఆమ్ల వర్షాల దుష్ప్రభావానికిలోను కావివి, తట్టుకొని మిగిలేవి ఏమీ ఉండవు అనే విషయం అవగతమవుతుంది.

8& ఈ వాతావరణ ఆఅమ్మీకరణ, పారిశ్రామిక పట్టణాల్లో పెద్ద ఎత్తున జరుగుతోంది. ఈ దుష్ప్రభావాన్నెదుర్కోంటున్న ప్రముఖ నగరాలు టోక్యో మరియు మెక్సికో సిటీ.

9. మెక్సికో పట్టణంలో ఏటా 1.8 కోట్ల టన్నుల రసాయన కాలుష్యాలను అక్కడి పరిశ్రమలు విడుదల చేస్తున్నాయి.

10. ఆమ్ల పూరిత వర్షాల వలన హాలండ్‌లోని అటవీ ప్రాంతం ధ్వంసమయింది.

11. రానున్న కాలంలో కానున్న నష్టాల్ని వరిమితం చేనుకోవడానికి తగిన కాలువ్య నియంత్రణల్ని చేపట్టాలి. అమ్సపూరిత వర్షాలు ! అధికం చేస్తాయి క్లేశాలు 1 |

12. ప్రేమాభిమానం - కళావిహీనం "పెరుగుతున్న వాహనాలు వదిలే వాయువులు, పరిశ్రమలు గాలిలోకి వదిలే ప్రమాదకర రసాయనాలు, ప్రాణుల ఆరోగ్యాన్ని దెబ్బతీయడమేకాక జనావాసాల్ని కూడా నాశనం చేస్తున్నాయి. పారిశ్రామిక పట్టణాల్లో, వాడల్లో కలుషిత వాతావరణం వలన కొరికి వేయబడిన తలుపులు, కిటికీలు, గోడలు మొదలగు వాటిని మనం గమనించవచ్చు. పారిశ్రామిక నగరాలైన, కాన్పూర్‌, ముంబాయి, హైదరాబాద్‌, విశాఖపట్టణం తదితర నగరాల్లో గాలితోపాటు ఆదోరకమైన వాసనకూడా వాతావరణంలో సమ్మిలితమై ఉంటుంది. ఆక్కడి ప్రజలు ఆవాసనకి అలవాటుపడుతారు. కొత్తగా అక్కడికి వెళ్ళిన ప్రజునీకం ఈ విషయాన్ని సుళువుగా గమనించవచ్చు. ఐక్యరాజ్య సమితి ధృవపరచిన సురక్షిత (ప్రమాణరేటు కంటే రెందురెట్లు అధికంగా సల్ఫర్‌ దై-ఆక్సైడ్‌ ఉంది బొంబాయి నగరంలో. ఈ విషయంలో ఆగ్రా కూడా అగ్రగామిగానే ఉన్నది. తాజ్‌మహల్‌ రంగు మారుతోంటి : ఆగ్రాలోని కాజ్‌మహల్‌కు 45 కి.మీ. దూరంలో నిర్మితమైన మధురా అయిల్‌ రిఫైనరీ తదితర పరిశ్రమలు విడుదల చేసే కాలుష్య పూరిత వాయువుల వలన వందల సంవత్సరాల నుండి ప్రపంచ పర్యాటకుల్ని విశేషంగా ఆకట్టుకుంటున్న (ప్రేమాఖిమానానికి చిహ్నమైన తాజ్‌మహల్‌ గోడలు అక్కడక్కడ బీటులు వారుతున్నాయి. తెల్లని పాలరాతి రంగు గోధుమ వర్ణంలోకి మారిపోతుంది. మినార్ల రంగు కూడా మారింది. పాలరాయి చిన్నచిన్న పెంకులుగా రాలి పడిపోతుందని స్టానికులు, సందర్శకులు ఆందోళన చెందుతున్నారు. కాలుష్య కారకాలు : యమునా నదీతీరంలో నిర్మితమైన మధురా చమురుశుద్ది కర్మాగారంతోపాట్స ఆగ్రా మరియు అచుట్టు పక్కల వెలసిన ఇనుప ఫౌండ్రీలు కూడా సల్ఫిర్‌డై-అక్సైడ్‌ను తమ శ్ర వంచన లేకుండా బాగానే వాతావరణంలోకి వదులుతున్నాయి. ఈ విధంగా విస్తృతంగా గాల్రిత కలుస్తున్న సల్ఫర్‌దైఅక్స్రైడ్‌ జీవకళను ఉద్దీపింపజేసే తాజ్‌మహల్‌ లాంటి చారిత్రక కట్టడాలపై తన ఆధిపత్యాన్ని బుజువుచేసుకుంటుండగా, ఆగ్రా పరిసర ప్రాంతాలపైన, అక్కడ ప్రవహించే యమునా నదిపైన, అందులోని జలచరాలపైన ఆ నీటిని ఉపయోగించే ప్రజలపైన తన ప్రభావాన్ని చూపకుండా ఉంటుందంటే నమ్మవచ్చునా? మీరే ఆలోచించండి. 32

11. ఆధునిక వాహనాలు - కాలుష్య వాహకాలు ఆధునికత పుంజుకుంటున్నాకొద్ది వాహనాల వాడకం శీఘ్రంగా పెరిగిపోతుంది. నేటి ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు రవాణా సౌకర్యాలే పంచప్రాణాలు. నేటి ఆధునికత వలన లాభాంతోపాటు నష్టాలున్నట్లే ఈ రవాణా సాధానాలవలన కూడా అపరిమిత నష్టాలు వాటిల్లుతున్నాయి. పెట్రోలు, డీజిల్‌ తదితర శక్తి ఉత్సాదిత వనరుల ద్వారా నడిచే అన్ని రకాల వాహనాలు కాలుష్య వాహకాలుగా పనిచేస్తున్నాయి.

12. ప్రపంచం మొత్తం మీద 500 మిలియన్ల మోటారు వాహనాలున్నాయి.

13. మనదేశంలో 43 మిలియన్ల వాహనాలున్నాయి.

14. మనదేశ రాజధానిలో 30 లక్షల వాహనాలున్నాయి.

15. బొంబాయి మహానగరంలో 80 లక్షలున్నాయి ఈ విధంగా ప్రధాన నగరంలోను జనాభాతో పోటీ పడతూ వాహనాల సంఖ్య కూడా పెరుగుతోంది.

16. ఒక్కథఢిల్లీలోనే రోజుకు 800 వాహనాలకు పైగా రిజిస్టర్‌ అవుతున్నాయంటే దేశం మొత్తం మీద రోజుకు వేల సంఖ్యలో కొత్త వాహనాలు చేరుతున్నట్లేకదా!

17. ఆంధ్రప్రదేశ్‌ సంగతి ఈ విషయంలో ఆలోచిద్దాం, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో వాహనాలస్ఫితి ఒక ఆంచనా సాల్‌న వెడుగదం కసం. వాహనం పేరు 1986-87| 87-88 | రేటు శాతం

18. | బస్సులు ఎ.పి.ఎస్‌.ఆర్‌.టి.సి. | 12868 13,508 497%

19. | ప్రయివేటు వాహానాలు (బస్సులు) 2,500 ౩000 20%

20. | వస్తురవాణా వాహనాలు 57,905 66,000 కేత్తళ్చ

21. | కార్డు, జీపులు 65,578 | 78,050 19%

22. | టాక్సీలు ర్‌119 5416! 6.0% 6, | మోటారు సైకిళ్ళు, మోపెడ్గు | 6,59,318 | 7,75,091 5.8%

23. | ఇతరములు 69,786 |, 75,870 8% 76% 33

24. పెరుగుదల రేటు ప్రకారం 1989-90 సంవత్సరానికే వాహనాల సంఖ్య ఉజ్జాయింపుగా 26,30,000గా ఉండవచ్చు.

25. 1990-2000 ఈ దశాబ్ద కాలంలో ఖచ్చితంగా రెండింతలు ఉండవచ్చును.

26. 1999 అక్టోబర్‌ 31 నాటికి ఎ.పియస్‌.ఆర్‌.టి.సి. 18, 397 బస్సులను కలిగి ఉండి గిన్నిస్‌ బుక్‌ ప్రపంచరికార్జ్డులోక్షి ఎక్కింది.

4 ఈ వాహనాల ద్వారా ప్రధానంగా కార్భన్‌మోనాక్సైడ్‌ అనే ప్రమాదకర విషవాయువు అధికాధికంగా విడుదలవుతుంది.

5. ఒక్క బ్రిటన్‌లోనే &4&ఓ6 లక్షల టన్నుల కార్బన్‌ మోనాక్సైడ్‌ను వాహనాలు విడుదల చేస్తున్నాయని ఒక అంచనా,

6. బొంబాయిలో 1,15,000 టన్నుల కార్భన్‌ మోనాక్సైడ్‌ను 87,000 టన్నుల హైడ్రో కార్భన్‌లను అక్కడి వాహనాలు విదుదల చేస్తున్నాయి.

7. ఢిల్లీలో 9 లక్షల టన్నుల కార్భన్‌ మోనాక్సైడ్‌ మరియు 1,44,000 టన్నుల హైడ్రో కార్భన్‌లను అక్కడి వాహనాలు విడుదల చేస్తున్నాయి.

8. ఢిల్లీ రోజు రోజుకు గ్యాస్‌ ఛాంబర్‌గా మారుతుంది. ఇందుకై ఇరువై వడు లక్షల వాహనాలు (15980 నాటికి) తమ వంతు పాత్రను పోషిస్తున్నాయి. ప్రపంచంలోని అత్యంత కలుషిత నగరాల్లో ఢిల్లీ ఏడవది. ప్రతీఏటా కాలుష్య సంబంధిత వ్యాధుల్తోనే 7500 మంధి ఒక్క ఢిల్లీలోనే మరణిస్తున్నారు.

9, రోజూ 872 టన్నుల విషపదార్ధాలు గాలిలో కలుస్తున్నాయి.

10. వాహనాల పొగలోని వాయువులు సూర్యరశ్శితో సంయోగం చెంది ప్రమాదకర పదార్థాల్పగ్గా తయారవుతాయి. వీటివలన మనుష్యులకు మాత్రమేకాక పశుపక్ష్యాదులకు, మొక్కల్చ వృక్షాలకు నష్టం వాటిల్లుతుంది. సున్నితమైన టమాట, పొగాకు, బంగాళదుంప, వర్ష చిక్కుడు మొదలగు వాటితోపాటు అనేక పుష్పజాతుల్ని దెబ్బతీస్తాయి.

11. వాహనాల పొగ ఇంధన కాలుష్యం, రసాయానాలు, పెయింట్లు.... ఇలా అలర్జీ కలిగించ్ర అంశాలు అనేకం, బ్రిటన్‌లో ఎలర్జీకి గురయ్యే వారి సంఖ్య నానాటికి పెరుగుతుంది.

రసాయనాల వాసన కూదా తీవ్ర అనారోగ్యానికి దారి తీస్తుంది. దీనితో వచ్చే వ్యాధిని ఎం.సి.ఎస్‌. మల్టీ కెమికల్‌ సెన్సిటివిటి అంటారు.

12. జ్ఞాపకశక్తి తగ్గిపోవడం, అలసట, డి(ప్రెసన్స్‌ శ్వాసకోశ ఇబ్బందులు మొదలగునవి ఈ వ్యాధి లక్షణాలు. ఈ వ్యాధికి గురయినవారు సాధారణ జీవితానికి స్వస్తిచెప్పి నగర (ప్రాంతాలకు దూరంగా ఉండాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడుతోంది.

34

13, ఎరువులు, క్రిమి సంహారకమందులు వాడటం వల్ల ఆహారంకూడా విషపూరితమవుతోంది. దీనిపై బ్రిటన్‌ ఆరోగ్యశాఖ విచారణ జరుపుతోంది. 14. దేశంలో సంచరిస్తున్న రెండుకోట్లకు పైచిలుకు వాహనాలవల్ల 80% వాయు కాలుష్యం 75% శబ్దకాలుష్యం వర్పడుతుంది. కార్చన్‌ మోనాక్సైడ్‌ వల్ల వాటిల్లే నష్టాలు : కార్చన్‌మోనాక్సైడ్‌ అనేది ఒక విషవాయువు. ఇది దేహంలోకి శ్వాసక్రియ ద్వారా ప్రవేశించి మొదటగా రక్తంలోని హిమోగ్లోబిన్‌తో రసాయన చర్య జరిపి శ్వాసక్రియను ఐలహీనం చేస్తుంది. రక్తంలోని అక్సీజన్‌ను హరించివేస్తుంది. ఇది తలనొప్పి, మాంద్యం, ఆలసటల్ని కలిగిస్తుంది. అధిక ప్రమాణంలో ఈ వాయువును పీలిస్తే ఇది సునాయసంగా ప్రాణాల్ని కూడా తీసేస్తుంది. ఇది కూడా మోటారు వాహనాల నుండే విడుదబవుతుంది. ఇది హృదయసంబంధ, శ్వాస సంబంధ వ్యాధుల్ని తలనొప్పిని, ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్‌ని కలుగజేస్తుంది. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ అంచనాల (ప్రకారం మనదేశంలోని మహానగరాలన్నీ వాతావరణ కాలుష్య ప్రమాణాల్ని వనాడో అధిగమించాయి. అంటే యథార్థానికి ఈ మహానగరాలు మానవుల నివాసానికి పనికిరావన్నమాట. కాలుష్య నివారణ చర్యలు ; ఇంతగా వాతావరణ కాలుష్యానికి కారణమవుతున్న వాహనాలనే కాలుష్య వాహకాలపై 'ప్రజు సంక్షేమం దృష్ట్యా కొన్ని చర్యలు చేపట్టాలి, ఆంక్షల్ని విధించాలి. ప్రపంచంలో అక్కడక్కడ ముందుగా కళ్ళు తెరిచిన దేశాలు కొన్ని చర్యల్ని చేపట్టాయి. అవేమిటో చూడండి. 1 ఎథెన్సు : ఈ నగరంలోని చారిత్రక స్మృతిచిప్తోలను కాలుష్య రాకాసి బారినుండి రక్షించడానికి అనేక ఆంక్షల్ని విధించింది. 2. పశ్చిమ బెర్లిన్‌, హంబర్డ్‌, మ్యూనిచ్‌ నగరాల్లోకి ఎక్కువపొగ వదిలే వాహనాల్ని అనుమతించడంలేదు. 8. కారులో నలుగురికంటే తక్కువగా తిరిగితే ఫైన్‌ వేస్తున్నారు సింగపూర్‌లో. 4. రోమ్‌లో కాలుష్య బారిన పడకుండా ఉండటానికి మాన్మ్‌లు ధరిస్తున్నారు. 35

5. టోక్యోలో (ట్రాఫిక్‌ పోలీసులకోసం ఆక్సిజన్‌ బారులను ఏర్పాటు చేసారు. కాలుష్యానికి లోనైనా (ట్రాఫిక్‌ పోలీసులు ఈ ఆక్సీజన్‌ బారులో కాసేపు గడిపి ఆక్సీజన్‌ పీల్చుకొని తిరిగి స్వస్థపడి ద్యూటీలోకి వెళ్తారు.

మరి మనదేశంలో :

ప్రస్తుతానికి మనదేశంలో ఏ అంక్షలు లేవు కాని ఉండడం అవసరమే మరి. రవాణ

వాహనాల నుండి వచ్చే కాలుష్యాన్ని కొన్ని సులభతరమైన పద్దతుల ద్వారా కొంతమేరకు నివారించవచ్చును.

1. రోర్లను వెడల్పుగా చేయడం, వాహనాలు ఎక్కడా ఎక్కువసేపు ఆగకుండా చూడడం.

2. ప్రధాన వీధుల్లో ఎడ్లబండ్లు, ట్రాక్టర్ల లాంటి వాహనాల్ని నిషేధించడం.

౩. ట్రాఫిక్‌ లైట్లను సింక్రోనైజ్‌ చేయడం.

4 రోగ్లకిరువైపుల చెట్లను దట్టంగా పెంచడం.

5. మోటారు వాహనాల ఇంజన్ల నమూనాను మార్చి లీన్‌ బర్న్‌ ఇంజన్‌ లాంటివి వాడితే

తక్కువ పొగ బయటకొస్తుంది.

6. కార్లకు రీసైక్షర్లను అమర్చవచ్చు అలాగే మష్షర్‌ అనే సాధనం వల్ల కూడా 90% పొగను అరికట్టవచ్చును.

7. రవాణాను తగ్గించడానికి చక్నని టౌన్‌ ప్లానింగ్‌ అవసరం. అన్ని వసతులు చేరువలో ఉండేట్లు టౌన్‌ష్తానింగ్‌ చేయాలి.

8. మార్కెట్‌, పోస్టాఫీస్‌, ఆసువత్రి మొదలగునవి మన నిత్య జీవితంలో అవసరమైనవన్ని ఒకే ప్రాంతంలో లభ్యమయ్యేట్లు ఏర్పాట్లు చేసినట్రైతే ప్రజలు వాహనాల వాడక్రం తప్పనిసరిగా తగ్గిస్తారు.

8, దీంతో కాలుష్యం తగ్గడమేకాక ట్రాఫిక్‌ సమస్యకూడా కొంతమేర తగ్గుతుంది.

శకట జనిత కాలుష్యాలు - సృష్టిస్తాయి సంకటాలు 36

12. అద్నిపర్వతాలు - భగ్నరూహాాలు (కాలుష్య కారకాలు) మనదేశంలో అగ్ని పర్వతాలు ఉన్న ఆచూకి అంతగా లేనప్పటికి వాతావరణానికి హాని చేయడంలో వీటిపాభ్ర కూడా గణనీయంగానే ఉన్నందున అగ్ని పర్వతాల గూర్చి కూడా కాస్తా తెలుసుకుందాం. -ఆడగ్ని పర్వతం అంటే : అగ్ని పర్వతాలు కొన్ని వేల ఎత్తు వరకు ఉండి సామాన్యంగా శంఖాకొరంలో ఉంటాయి. శిఖరం నుండి మధ్యగా భూగర్భంలోకి సారంగమార్గం ఉంటుంది. అగ్ని వర్వత . గర్భంలో సంక్షోభం ఏర్పడినపుడు పర్వతం బద్ధలవుకుంది. అగ్నిజ్వాలల్ని వెదజల్లుతుంది. కనుకనే వీటిని అగ్నిపర్వతాలు అని వ్యవహరిస్తారు. అర్నిపర్వతాలు ఎత్యయనా్నాయి : భూపరిణామ విశాసక్రమంలో కొన్ని కోట్ల వంకత్సళాలకు శూర్వమేలుట్రువన్వుడాకున్తు రూపుదాల్చాయి. ప్రపంచ వ్యాత్తంగా కొన్నివేల అగ్నిపర్పుకాణన్నప్పటికి వాటీలో ఛ౦3చకటారాక చైతన్యవంతమైనవి. ఈ అగ్నిపర్వతాలు ఫిలిస్పైన్స్‌ నుంబి జపాన్‌దాకా, అధికభాగం పసిఫిక్‌, మహా సముద్రం -చుట్టు వలయాకారంగా వ్యాపించి ఉన్నాయి. ఇటలీలోని విసూవియస్‌, జపాన్‌లోని ప్యూజియామా, సిసిలోని మౌంట్‌ఎట్నా అలస్మాలోని కట్మాయ ఈక్వెదార్‌లోని కోటోపాకి, చిలీలోని మౌంట్‌ ఎకాంగోవా మొదలగునవి కొన్ని ముఖ్యమైన అగ్లీ వర్వతాలు. ఆఅర్ని పర్వతాలు బద్దలైతే ; జో భూగర్భంలో వేడిమి అతి తీవ్రంగా ఉంటుంది. అగ్ని పర్వత అంతర్భాగం అత్యంత వేడిమివల్ల రాళ్ళు, శిలాద్రవం (లావా) నీటి ఆవిరి బూడిద ఇంకా అనేక వాయువులు కుతకుతలాడుతుంటాయి. అగ్నిపర్వత గర్భంలో సంక్షోభం ఏర్పడినపుడు పర్వతం బద్దలైనపుడు పైన చెప్పిన పదార్హాలన్ని అత్యంత వేగంతో బయటకు వెదజల్లఐడుతాయి. అప్పుడు భూమిపై ఆ పరిసర ప్రాంతల్లో ఘోరవిపత్తు ఏర్పడుతుంది. ఇంతకుముందు బద్ధలైన అగ్ని పర్వతాల విషాదగాదల్ని కొన్నింటిని పరిశీలిస్తే అవి ఎంతటి ఘోరకలిని సృష్టిస్తాయో అర్థమవుతుంది.
13. అది 1883 ఆగష్టు 27 మానవ ప్రపంచం ఒక భయంకర శబ్దంతో దద్దరిల్లిపోయింది. ఫలితంగా సముద్ర మట్టానికి 1500 అడుగుల ఎత్తున ఉన్న శిఖరం పూర్తిగా ఎగిరి వ

పోయింది ఫలితంగా 1000 అదుగుల లోతున పెద్ద అగాధం ఏర్పడింది. సముద్ర మట్టానికి దిగువన. దాని నుండి వెలువడిన ధూళి ఆకాశాన్నంటినట్లుగా దాదాపు 17 మైళ్ళు ఎత్తువరకు ఎగిరి 11వేల మైళ్ళ దూరం పప్రయాణంచేసి యూరప్‌ ఖండ వీధుల్లో పడింది.

2. అదిపేలినప్పుడు ఉద్భవించిన ధ్వని మూడువేల మైళ్ళదూరం వరకు వినిపించిందట.

శి. ఆ దారుణ సంఘటన వలన సుమారు 40 వేల మంది ప్రజలు (ప్రాణులు కోల్పోయారు. ఇది జరిగింది. ఇండోనేషియాలోని జావా, సుమిత్ర దీవుల మధ్య “సుండా జలసంధిలో ఐద్ధలైంది. “క్రాకటోవా” అగ్నిపర్వతం.

4. 1991 జూన్‌లో పిస్పైన్స్‌లోని “మౌంట్‌ పినాట్యుబా” అనే అగ్నిపర్వతం పేలుదువలన 8 నుండి 5 ఘన కిలోమీటర్ల రాయి, 19 మిలియన్ల సల్ఫర్‌-డై-ఆక్రైడ్‌ అనే రసాయన ధూళి నింగినావరించింది.

5. ఈ అగ్ని పర్వతాల నుండి విడుదలయిన వివిధ పదార్థాలు గాలిని కలుషితంచేయడం మాత్రమేకాక ఓజోనుపొరపై కూడా దీని ప్రభావం చూపడం ద్వారా వాతావరణానికి పెద్ద మొత్తంలోనే హానీ చేకూరుస్తాయి. విపరీతమైన శబ్దకాలుష్యాన్ని కలిగిస్తాయి,

6. మనం వీటిని నియంత్రించడం ఎంతమాత్రం సాధ్యంకాని పనే అయినా... అగ్ని పర్వతాలు బఐద్ధలవ్వాడానికి ముందే మనం ఆ విషయాన్ని తెలుసుకునేందుకు కావలసిన పరిజ్ఞానాన్ని సంపాదించుకున్నట్లయితే... కొంత వరకు ప్రాణ నష్టాన్ని అరికట్టే అవకాశం ఉంటుంది. శాస్త్రజ్ఞులు ఈ దిశలో తమ కృషిని కొనసాగించాలి.

అగ్నీ పర్వతాలు = నష్టకారకాలు 38

13. ధ్వనికాలుష్యం - దుర్భర జీవనం

ధ్వని కాలువ్యంనమన్య (గ్రామ ప్రాంతాలకు అంతగాలేకపోయినా పట్టణాలలో నగరాలలో ఈ సమస్య తీవ్రత నానాటికి అధికమవుతోంది. ఇదికూడా మిగతా కాలుష్యాలవలె మానవ సమాజంపై తీవ్ర ప్రభావాన్ని చూపి హాని కలుగజేస్తుంది. ధ్వని కాలుష్యం అంటే :

ధ్వని తరంగాలుగా వ్యాపిస్తుంది. ఈ తరంగ శక్తిని “చెసిబుల్స్‌” లలో కొలుస్తారు. దీనినే డి.వి. అని అంటారు. సాధారణంగా ?5 డి.బిల వరకు వినదగిన ధ్వనులు. వీటివలన ప్రమాదం జరుగదు. కాలుష్యమేర్చడదు. 75 డి.వి.లు దాటిన శబ్దాలు పలురకాల నష్టాల్ని

ధ్యని కాలుష్యం ఎలా ఏర్పడుతుందో కూడా మనం ఇక్కడ (ప్రస్తావించుకోవడం సముచితంగా ఉంటుంది. పట్టణాలలోని రవాణా సౌకర్యాలు, కర్మాగారాల్లోని యంత్రాలు, రైల్వేస్టేషన్లు, విమానాశ్రయాలు మొదలగునవి ధ్వని కాలువ్య కారకాలు, మోటారు వాహనాలన్ని వాతావరణాన్ని కలుషితం చేయడంతోపాటు ధ్వని కాలుష్యాన్ని కూడా కలుగువేస్తాయి. వాహనాల బాడీలు సరిగా లేక వచ్చే శబ్దం, హారన్ల హోరు, సైలెన్సర్లు సరిగా లేక వచ్చే ధ్వని, లౌద్‌స్పీకర్ల జోరు, జనాల అరుపులు, కేకలు కలగలసి ధ్వని కాలువ్యమనవచ్చు. దీపావళి పండుగ, ఇతరవేదుకలకు పేల్చే బాణాసంచా కూడా ఈ ధ్వని కాలుష్యానికి కారకాలే.

క్రమ పద్దతిలేని పారిశ్రామికీకరణ ద్వారా ఆయా ప్రాంకాల్లో పరిసరాల కాలుష్యం హెచ్చుమీరిపోవడమే కాక నగరాలలో, పట్టణాల్లో నానాటికి ధ్వని కాలుష్యం మితిమీరి ప్రజలకు ప్రాణ సంకటంగా పరిణమిస్తోంది. గత దశాబ్దకాలంలో రోడ్ల నిడివి కేవలం పదిశాతం మాత్రమే 'పెరుగగా వాహనాల సంఖ్య మాత్రము పదిరెట్లు పెరిగింది. ప్రజలకు, పర్యావరణానికి (ప్రమాదకరంగా పరిణమించింది. జుతీయ, ప్రాంతీయ రహదారుల్లో వాహనాల రద్దీ మున్నెన్నడూ లేనంతగా విపరీతంగా పెరిగింది. రహదారులకిరువైవుల ఉన్న (గ్రామసీమలు కూడా ధ్వని, వాతావరణ కాలుష్యాల బారిన పడుతున్నాయి.

1. రాష్ట్రాల్లో ఉన్న వాహనాల్లో 70 శాతం పట్టణ ప్రాంతంలోనే ఉండడం మూలానా ధ్వని, వాతావరణ కాలుష్యం తారాస్థాయికి చేరింది. 2 ఇండియన్‌ స్టాండర్డ్స్‌ 1.5. 3028 నిబంధనల ప్రకారం ఏయే వాహనాల ధ్వని పరిమితి ఎంత ఉండాలో తెలుసుకుందాం. 39

వాహనం పేరు ధ్వని పరిమితి 3. పెట్రోలుతో నడిచే 150 సి.సి. లోపు ద్విచక్ర వాహనాలు 80 డెసిబుల్స్‌ 4. డీజిల్‌తో నడిచే కార్లు, ్రిచక్రవాహనాలు 82 డెసిబుల్స్‌ 5. డీజిల్‌తో నడిచే ప్రయాణికుల వాహనాలు నాలుగువేలకి బరువుకు మించనివి 85 దెసిబుల్స్‌ 6. 4 వేల నుండి 12వేల కిలలో బరువున్న వాహనాలు 89 డెసిబుల్స్‌ 7. 12వేల బరువుకు మించినవి బస్సులు, లారీలు ఇతర ఖారీ వాహనాలు 91 డెసిబుల్స్‌ 8. కిటికీ ఎయిర్‌ కండిషనర్‌ 68 డెసిబుల్స్‌ 9. ఎయిర్‌కూలర్‌ 60 డెసిబుల్స్‌ 10. రఫ్రిరిజరేటర్స్‌ 46 డెసిబుల్స్‌ ఫైన పేర్కానట్లుగా ఉత్పత్తి చకలోనే తగిన జాగ్టక్తలు తీసుకుని లక్ష్యాన్ని సాధించాలనేది 902వ వంవక్సరం నాటికి జరుగాల్సిన ఒక పథకం..శాని నేటివరకు ఆలక్ష్యాన్ని సాధించిన దాఖలాలు వంతమాత్రం కనిపించట్లేదు. ఛ్వవిసహన పరిమాణ పట్టిక ధ్వనివీచే సమయం ధ్వని పరిమితి (ప్రాంతం వగలు | రాత్రి | రోజుకు గంటలు | దెసిబుల్స్‌లలో

1. పారిశ్రామిక ప్రాంతం 75 70 08 900

2. వాణిజ్య ప్రాంతం శక్‌ ర్‌ర్‌ 04 98

3. నివాస ప్రాంతం 55 | 45 | 02 96

4. నిశ్శబ్ద (ప్రాంతం 5్‌0 40 01 99 వేష. 65 డెసిబుల్స్‌ శబ్దస్థాయి దాటితే గుండెజబ్బులు, చెవుడు, నిద్రలేమి, ఆలసట మొదలగునవి కలుగుతాయి.

5. మవానగరాల్హో నగరాల్లో 60 నుండి 90 డి.బి.ల ధ్వని సాధారణమయ్యింది. 4౦

6. విమానాశ్రాయాలలో ధ్వని 104 డి.బి.లుంటుంది.

7. జెట్‌ విమానధ్వని 110 డి.వి. లుంటుంది.

8. ఫ్యాక్టరీల్లో యంత్రాల శబ్దం, సైరన్ల శబ్దం 80 నుండి-90 డి.వి. లుంటుంది.

9. 75 డి.బి.ల వరకు మాములు ధ్వనులుగా చెప్పవచ్చు.

10. 75 నుండి 90 డి.బి.ల వరకు అనారోగ్యహేతువు.

11. 110 నుండి 120 డి.బిల ధ్వని వినడం కష్టంగా ఉంటుంది.

12. 140 డి.బి.ల ధ్వనిని భరంచనే లేము.

13. 1560 డిబి.ల ధ్వనివల్ల మనిషి మరణించవచ్చును.

ధ్వని కాలుస్యం వల్ల కలిగే నష్టాలు :

మనిషి చెవి కొన్ని డి.బి.ల ధ్వనిని వినడానికి, భరించడానికి మాత్రమే అలవాటు వడింది. ఆ ప్రమాణానికి, పరిమితికి మించి అదేపనిగా ధ్వనులను వినడం వలన చెవుడు వస్తుంది. మనస్సుకు ప్రశాంతతలోపించడం, ఏకాగ్రత కోల్పోవడం అల్పర్హు చర్మవ్యాధులు, గుండెదడ, నరాల బలహీనత, రక్తపోటు, తలపోటు, జీర్ణశక్తి వశించడం, బుద్ధి మందగించడం, (స్టెన్‌, భయం హార్మోన్లలో మార్పులు మొదలగునవి కలుగుతాయి.

అంతేకాక అనవసరపు ధ్వనులు పదేపదే వినడంవలన అనంతృప్తి, వైరాగ్యం వంటి మనోదౌర్భల్యాలు కలుగడం మాత్రమే గాక గర్భిణీస్రీలకు ధ్వని కాలువ్యం సోకితే పిండం పూర్తిగా పెరుగకుండానే ప్రసవం జరుగుతుంది. పుట్టిన పిల్లలుకూడా త్వరత్వరగా బరువును పుంజుకోలేరు. అంగవైకల్యంతో శిశువులు జన్మించడం, కొన్ని సందర్భాలలో వృతశిశువులు జన్మించడం జరుగుతుంది. బాలికలు వయస్సు వచ్చిన రజస్వలలుకారు, కలతలు, కలహాలు, ఆత్మహాత్యలు చేయడం, చేసుకోవడంలాంటి స్వభావాలకు హేతువు ఈ ధ్వని కాలుష్యం.

90 డి.లి.ల వరకు ప్రమాణం గల ధ్వని తరంగాలు మనిషికి ఎక్కువగా సోకుతూ ఉంటే 35 శాతం వరకు దృష్టిమందగిస్తుంది. కనుపాపలు కుంచించుకుపోతాయి. రాత్రివేళ చూపుడు శక్తి మందగిస్తుంది. ఇన్ని రకాలుగా మానజాతిని ఈ ధ్వని కాలుష్యం నష్టపరుస్తుంది. ధ్వని కాలుష్య నిరోధక మార్గాలు ;

పారిశ్రామిక సంపన్న దేశాలు ధ్వని కాలువ్య నివారణకై పటిష్టవంతమైన చర్యలు చేపట్టాలి.

త

1. సాధారణ (ప్రజానీకానికి ధ్వని కాలుష్యం గురించి ప్రచార, ప్రసార సాధనాలద్వారా తెలియజేసి వారిని చైతన్యవంతం చేయాలి.

2, రాత్రివేళల్లో విమూానయానాల్ని నిషేధిస్తే మంచిది. అలా సాధ్యం కాకపోతే విమానాశ్రయాల్ని నగరాలకు చాలా దూరంగా నిర్మించాలి. విమానాలకు ధ్వని వ్యాప్తి నిరోధక యంత్రాల్ని అమర్చాలి.

3. రాత్రింబవళ్ళు లౌడ్‌స్పీకర్ల వినియోగాన్ని నియంత్రించాలి.

4. ధ్వనికాలుష్యాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని పట్టణాలు, నగరాల విస్తరణను చేపట్టాలి.

5. పరిశ్రమల స్థాపన, విస్తరణల్లో తగిన జాగ్రత్తలు ముందుచూపుతో తీసుకోవాలి.

6. ఎన్విరాన్‌మెంట్‌ ప్రొటెక్షన్‌ యాక్ట్‌ నవంబర్‌ 1956ను కఠినంగా అమలుచేస్తూ... నిర్లక్ష్యం చేసేవారిపై నిర్ధాక్షిణ్యంగా చర్యలు చేపట్టాలి.

7. ధ్వని కాలువ్యం వల్ల కలిగే నప్పాలకు సంబంధించిన అంశాల్ని పారశాల స్థాయి, కళాశాల ఓ కాలువ్య నివారణాధికారులకు చిత్త కాలుష్యం లేకుండా చూసినప్పుదే పనిలో (ప్రగతి కనిపిస్తుంది. ప్రజలకు సుగతి కలుగుతుంది. విపరీతమైన ధ్వని కాదు వీనుల విందు - చేస్తుంది మన వినికిడి బందు. 42

14. పచ్చపచ్చని వనాలు- టిలి చేస్తున్నజనాలు “వర్తమానాన్ని ఆనందమయం చేనుకునేందుకుభవివ్యత్తును బలిపెట్టరాదు”. పరిస్థితులపై అదుపు సంపాదించి భూగోళం యొక్క భౌతిక విషయాలపైన, జీవకోటిమీద, అధిపత్యం సంపాదించాలనుకునే మానవుని మృగతృష్ణ కారణంగా పర్యావరణ పరిస్థితులు క్షీణించుకుపోకున్నాయి. మానవాళి మనుగడ సజావుగా కొనసాగాలంటే ప్రకృతి సమతూకాన్ని కాపాడాల్సిన అవసరం ఎత్రెనా ఉంది. ప్రకృతి సమతౌల్యత ప్రధానంగా అడవుల విస్తరణ, సంరక్షణ పైననే ఆధారపడి ఉంది. ఇంతటి ప్రాధాన్యతను సంతరించుకున్న అడవుల గూర్చి నవివరంగా తెలుసుకుందాం మరి. అడపులు ఎంత ఉండాలి : 1952లో చేసిన జాతీయ అటవీ విధాన తీర్మానం ప్రకారం ్రతిదేశ భూభాగంలో మూడవంతు అంటే 33.3% మేరకు అడవులు తప్పనినరిగా ఉండితీరాలి. అప్పుడు మాత్రమే (ప్రకృతి సమతూకంగా ఉండడానికి, ఉంచడానికి అస్మారం కలుగుతుంది. ప్రపంచ జనాభాలో భారతదేశం వాటా పదిహేడుశాతం. ప్రపంచ పశుసంతతిలో భారతదేశం వాటా పద్నాలుగుశాతం, ప్రపంచం అడవుల విస్తీర్ణంలో భారతదేశం వాటా రెండు శాతం మాత్రమే అలాగే ప్రపంచ ఉత్పత్తిదాయక అడవుల్లో భారతదేశం వాటా కేవలం ఒక్కశాతం మాత్రమనంటే ఆశ్చర్యం కలుగుతుందికదా... ఆశ్చర్యం కంటే ఎక్కువగా కలుగాల్సింది ఆందోళన, పెరుగాల్సింది ఆతృత. భారతదేశంలో 32 కోట్ల 80 లక్షల హెక్టార్ల భూవైశాల్యంలో రెవిన్యూ రికార్డుల ప్రకారం 22 శాతం అంటే ? కోట్ల 75 లక్షల హెక్టార్ల అటవీ ప్రాంతం ఉంది, ఇక నేషనల్‌ రిమోట్‌ సెన్సింగ్‌ ఏజన్సీ 1990 లెక్కల ప్రకారం పదకొండు శాతం మాత్రమే అడవులున్నాయి. ఇందులో మూడుకోట్ల 60 లక్షల హెక్టార్ల ప్రాంతం మాత్రమే దట్టమైన అరణ్యమున్నది. ఓ. ఫారెస్ట్‌ సర్వే ఆఫ్‌ ఇండియా అంచనాప్రకారం 19.5 శాతం అంటే 6 కోట్ల 40 లక్షల హెళ్టార్ల అడవులున్నాయట. 4

| (1-7-1971 వాటికి) అటవీ ప్రాంత శాతం

• ' త్రిపుర 1048 చకి.మీ. 633చకి.మీ. 60.4%

2. | ఒరిస్సా 15584 ,, 6816 ,, 43. 790
3. ' మధ్యప్రదేశ్‌ శ4204 , 17299 ,, 39.1% 4 | హిమాచల్‌ప్రదేశ్‌ 5567 ,, | 2165 ,. 88.7% 5 | అస్సాం 9662 ,, | 3805 ,, 83.2% నై సిక్కిం 7066 అలలు. వాడా 36.30% ఇ. | మేఘాలయ 2248 ,, 757 ,, 33.37% 8 . మణిపూర్‌ 2286 ,, 602 , 26.09% & | ఆంధ్రప్రదేశ్‌ 27675 , | 6651 ,, 24%
4. | మహారాష్ట్ర 30776 , | 686 ,, 21.740 31 | వాగాలండ్‌ 1653 , | 310 ,. 18.8% 12 |. కర్నాటక 19177 ,, | 3520 ,, 18.4% 1 | రీహార్స్‌ 17388 ,, | 3085 ,, 17.7% 2ఓ | తమిళనాడు 13007 ,,. | 2218 17.2%
5. | ఉత్తరప్రదేశ్‌ 29441, | 4571 15.5% శక | పళ్చిమ బెంగాల్‌ 8785 ,, | 11838 ,, 13.5%
6. | జమ్ముటకాళ్సర్‌- 22224 , | 2081 ,, 09.4% 18 | గుజరాత్‌ 19599 , | 1940 ,, 09.9%
7. | హరియాన శశ22 136 ,, 03.1% మిగతా రాష్ట్రాల విపరాలు అందుబాటులో లేవు. త

అదిలాబాద్‌ జిల్లా 53 శాతం ఖమ్మం జిల్లా 40 శాతం తూర్పుగోదావరి జిల్లా 87 శాతం వరంగల్‌ జిల్లా 34 శాతం కడప జిల్లా 81 శాతం చిత్తూరు జిల్లా 80 శాతం కర్నూలు జిల్లా 29 శాతం కరీంనగర్‌ జిల్లా 25 శాతం పైన పేర్కొన జిల్లాల్లోనే అడవులు అధికంగా కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి. మిగతా జిల్లాల్లో నామమాత్రంగా మాత్రమే ఉన్నాయి. మొత్తంమీద మన రాష్ట్రంలో కూడా ఉండాల్సిన అడవుల శాతం కంటే అంటే 38 శాతం కంటే పదిశాతం అడవులు తక్కువగా ఉన్నాయి. జీప్‌

15.వనం ఉంటేనే మనం - వనంతోనే ధనం వనం మనం: వాతావరణ సమకౌల్యతను కాపాడటంలో ప్రధాన పాత్రను పోషించడంతో పాటు అడవులు జంతు జాలానికి వాసాన్నివ్యదంతోపాటుగా, మానవజీవన మనుగడకు కావలసిన అనేకానేకావసరాలను తీరుస్తున్నాయి. సకల జీవజాలానికి అవసరమైన ప్రాణవాయువును ప్రసాదించడంశోపాటు అధికమొత్తంలో ఆదాయ వనరుల్ని మనకందిస్తున్నాయి. ఈ అడవులు ఎలా అనుదినం క్షీణిరచిపోతున్నాయో, మానవమృగతృష్ణకారణంగా ఎలా మంటగలని పోతున్నాయో కాస్తా తెలుసుకుందామా మరి!

1. పోడు వ్యవసాయానికని అడవుల్ని తగులబెట్టడం, జనాభా విస్ఫోటనంతోపాటు పెరిగే జనావసరాల్ని తీర్చడానికని అడవుల్ని యధేచ్చగా నరుకుతూండడం.
2. జంతు, వృక్ష జాతులు త్వరితగతిన అంతరించి పోతున్నాయి. 1990 వరకు ఇవి రోజుకు ఒకజాతి చొప్పున అంతరించిపోయేవి కాని 2000 సంవత్సరంనాటికి అది రెట్టింపయ్యింది. 8 2000 సంవత్సరం నాటికే 1990లో ఉన్న జంతుజాతుల్లో 20% వృక్షజాతులలో 80% అంతరించిపోయే మ్రాదమున్నదని అంచనా వేసారు. శ 1960 ప్రాంతంలో మెక్సికో నుంచి నౌకలో దిగుమతి అయిన గోధుమలతోపాటు మనదేశానికి చేరిన యూపటోరియం అడెనోఫోరం అనే కాంగ్రెస్‌ గడ్డి విత్తనాలు నేడు దేశవ్యాష్తంగా విస్తరించాయి. ఇది మీటర్ల ఎత్తు పెరుగుకుంది. అయితే ఏపుగా పెరిగే ఈ గడ్డిని పశువులు తినవు. మనుషులకు వనికిరాదు. దాన్ని తాకితేనే దురదపుడుతుంది. చి నేడు హిమాలయాలకు కూదాచేరింది. దీనివల్ల ఇతర మొక్కలు పెరిగే అవకాశాలు రుడిచిపెట్టకపోతుంది. ప్రధానంగా తేయాకు పంటకు మువ్వు వాటిల్లుతుందని, పర్యావరణ పరిరక్షణ సొసైటీ కార్యదర్శి శ్రీ ఉమేళ్‌ద్వివేది ఆవేదనను వ్యక్తం చేసారు. ఇతర అనర్థమేమిటంటే, ఆడవుల్ని నరికివేసి, వీటిస్థానంలో టేకు, కలపకు పనికి వచ్చే జాతుల మొక్కలు అధికంగా పెంచుతున్నారు. దీనివలన నేలలో ఇంకే గుణం తగ్గుతుంది. కొంత కాలానికి నేల ఎండిపోతుంది. ర్‌. ము అద పశ్చిమ కనుమలలోని అడవులు దురాక్రమణకు గురవుతున్నాయి. ఈ అదు ని చెట్ల వైవిధ్యం, ఉత్పాదకత శక్తి అత్యద్భుతం. ఒక హెక్టారు భూమిలో అడవిలో) 261) గకాల చెట్లు పెరుగుతాయి. అక్కడి పేపరుమిల్లుల బుల్‌డోజర్లు ఈ

సహజారణ్యాలను నేలమట్టంచేసి పరిశ్రమలకు పనికివచ్చే తోటలను పెంచడం వలన ఆ నేలకున్న పోషకశక్తి అడుగంటిపోతుంది. భూసారం క్షీడించిపోతుంది. అలా నిస్సారమైన నేలలో కొంతకాలనికి కొత్త తోటలు, మొక్కలు పెరుగని స్థితి దొపురిస్తుంది.

6. వర్షాధారమైన నేలల్లో వాణిజ్య పంటల్ని పెంచితేకూడా దాదాపు ఇలాంటి పరిణామాలే ఏర్పడుతాయి.

7. వంటనేలల్లో యూకలిన్టన్‌ పెంచితే పరినరాల రీత్యా, సామాజికంగా దారుణ పరిస్థితులేర్చడుతాయి.

8& నరికివేతల ఫలితంగా హెక్టారుకు 1980 కిలోల కాల్షియం, 48 కిలోల పోటాషియం 106 కిలోల పాస్ఫరస్‌ నాశనం అవడమేకాక భూమిలోని సూక్ష్మ పోషకాలు కూడా నశిస్తాయి.

9. వర్ధమాన దేశాలలో ప్రతీ సంవత్సరం 625 మి.ఘ.మీ. వృక్షసంపద దప'నమైపోతుంది.

10. జర్మనీలో గత శతాబ్దంలో ఇలాంటి వాణిజ్యపరమైన పంటలు వేసి, క్రమంగా తమ పొరపాటును గుర్తించి సుమారు 70 సంవత్సరాల క్రితం నుంది సహజారణ్యాలు పెంచాలనే నిర్ణయం తీసుకున్నారు.

11 అండమాన్‌ దీవులలో సహజారణ్యాలను నరికివేసి వాణిజ్యలరమైన పంటలు వేసి పెంచాలని ప్రయత్నించి వివలమైనారు. అడవుల్నైతే నరుక గలిగారుగాని టేకును మాత్రం పెంచలేకపోయారు.

12. కర్నాటకలోని ఉత్తర కెనరా జిల్లాలో దాదాపు లక్ష ఎకరాల సహజారణ్యాన్ని మొదలంటూ నరికేసారు. ముందుగా ప్రయోగ పథకాలనైనా నిర్వహించకుండా యూకలిప్టస్‌ వేసారు. వర్షాపాతం హెచ్చుగా ఉన్న ఈ నేలలో యూకలిప్టస్‌ బ్రతుకలేదు. ఎర్రతెగులు పట్టుకుంది. ఆ తోటలు పెరుగలేదు కాని దట్టమైన అడవి మాత్రం నాశనమైంది.

13. 1960 తరువాత ప్రభుత్వ అస్తవ్యస్త విధానాల వలన ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని హిమాలయ పర్వత ప్రాంతాలలో చెట్ల నరికివేత కార్యక్రమం తీవ్రతరం అయింది. ఫలితంగా 1970 నాటికి గంగానదికి ఉపనది అయిన అలకానందకి భారిగా వరదలు వచ్చాయి. చమోలి జిల్లాలో అరువంతెనలు, పదహారు కరకట్టలు, ఇరవైఅయిదు బస్సులు, వందలాదిగా ప్రజలు కొట్టుకుపోయారు. 101 గ్రామాలు ధ్వంసంమైనాయి. ఇదంతా అడవుల నరికివేత వల్లనే జరిగిందని (ప్రత్యేకంగా చెప్పాల్సిన పనిలేదు.

14. అడవులు అంతరించడం అనే విషయం ప్రపంచమంతటా అతివేగంగా జరగుతోంది.

శ?

15 2000 సంవత్సరం నాటికి పశ్చిమ జర్మనీ అడవుల్లో అధికశాతం అంతరిస్తాయని (ప్రముఖలు గతంలోనే అంచనా వేసారు. 16. ఆమ్లపూరిత వర్షాలవలన హలండ్‌లోని అటవీప్రాంతం దెబ్బతిన్నది.

17. జెకోస్లావేకియాలోని లక్షలకొలది హెక్టార్ల అడవులు అతి వేగంగా అంతరిస్తున్నాయి.

18. 1995 జూలైలో ఇజ్రాయిల్‌లోని జెరూసలెంకు సమీపానగల అడవిలో ఘోరమైన అగ్నిప్రమాదం సంభవించి సుమారు 2500 ఎకరాల అడవి మాడిమసయ్యింది. ఇందులో ఎంత తక్కువగా అంచనావేసిన 20 లక్షల చెట్లు నాశనమైనాయని, 2 కోట్ల డాలర్ల వరకు నష్టం వాటిల్లిందని నిపుణుల అంచనా.

19. గతంలో వచ్చని వనాలుగా ఉన్న మెడగాస్మర, సాల్దినా దీవులు నిర్జీవమైనాయి, ఎదారులుగా మారుతున్నాయి.

20. భూమండల శ్వాసకోశాలుగా ప్రఖ్యాతిగాంచిన ఆమెజాన్‌ కీకారణ్యాన్ని నిర్దాక్షిణ్యంగా నరికివేస్తున్నారు. ఈ శతాబ్దం ఆరంభంలో ఉన్న అటవీ ప్రాంతంలో నేటికి 90 శాతానికి పైగా తరిగిపోయింది.

21. అమెరికాలోని ఓకాహోమ, టెక్సాస్‌ రాష్ట్రాల్లో గాలి దుమారాల జోరు ఎక్కువయింది.

స్‌ న్ని ఖందాల్లోను పెద్ద నగరాలు, పారిశ్రామిక కేంద్రాలు పొగమంచుతో కప్పబడి ఉన్నాయి.

28. భారతదేశ రాజధాని ఢిల్లీలో కూడా దట్టంగా పొగమంచు అలుముకోవడం రోజంతా నాహానాల లైట్లు వేసుకొని నదుపడం, ఇప్పుడు సాదారణమైపోయింది. ఈ పరిస్థితి ఇతర నగరాల్లో కూడా నెలకొంటుంది.

1 చెట్టు కనిపిస్తే చాలు కొట్టేద్దామనే ధ్యాస మానవుల్లో పూర్తిగా తగ్గిపోవాలి.

2. చిప్ప్తో ఉద్యమనేత శ్రీ సుందర్‌లాల్‌ బహుగుణలాంటి మహానుభావులు పర్యావరణ పరి రక్షణకై వినూత్ని పద్ధతుల్లో విస్తుతంగా కృషి చేస్తున్నారు. అయితే ఇది దేశ (విశ్వ) వ్యాప్తంగా ఉధృతంగా, ఉద్యమంగా యుద్ధప్రాతిపదికన కానసాగాల్సిన ఆవశ్యకత ఎంతైనా ఉంది.

3. మొక్కలు వాతావరణంలోని దుమ్ము, ధూళిని అరికడుతాయి. వాతావరణ కాలుష్యాన్ని శబ్దకాలుష్యాన్ని అరికడుతాయి. ఇవి శబ్దాన్ని పీల్చుకుని ప్రతిధ్వనింప చేయకుండా శబ్దతరంగాలను నిరోధిస్తాయి.

48

4 30 నుండి 40 వేడి నుండి మనల్ని రక్షిస్తూ చల్లని నీదనిస్తాయి.

5. పరిశ్రమలు, వాహనాలు తదితర పద్ధతుల ద్వారా వచ్చివడుతున్న కాలుష్యాన్ని తగ్గిస్తూ మానవులకు ప్రాణవాయువు నందించే అమూల్యశ్రక్తి కేవలం చెట్లకే ఉంది.

6. మనదేశ అడవుల్లో 20వేలకు పైగా రకరకాల జెషథీయమూల్యాలు ఉన్న మొక్కలున్నాయి. మనదేశం (ప్రతీ సంవత్సరానికి 700 కోట్ల రూపాయల విలువైన మూలికల్ని పాశ్చాత్య దేశాలకు ఎగుమతి చేస్తుంది.

7. కలుపకి ప్రత్యామ్బాలైన షి.సి.పి. సింటెక్స్‌, టైసన్‌ బోర్డ్‌, భూటాన్‌బోర్డు లాంటి వాటిని గృహనిర్మాణావసరాలకు వాడుకోవడం (ప్రచారంలోకి రావాలి.

8 నూతన పరిశ్రమలు, ద్యాంలు అటవీ ప్రాంతంలో అనుమళించకూడదు.

9. కలప స్మగర్లపై కట్టుదిట్టమైన ఏర్పాట్లుచేసి అడవులు 'దట్టంగా వచ్చంగా శోభిల్లేల జూగ్రత్తలు తీసుకోవాలి. వన సంరక్షణ విషయంలో పర్యావరణ వేత్తల హెచ్చరికలు అరణ్యరోధనలైతే మానవాళికి భవిష్యత్తు ఉండదనే విషయాన్ని అందరూ గుర్తించాలి.

10. మన సంరక్షణ అంటే వన సంరక్షణే అనే విషయాన్ని గమనించాలి. చెట్లుంటే క్షేమం - లేకుంటే క్షామం శి

11. కలుషితమైంది నేల - ఇక ఆరోగ్యం ఒక కల జీవరాసులకు జీవ పదార్థాలను అందించేది నేలతల్లి. ఈ భూగోళంపై నున్న సన్ననిపార మాత్రమే మనిషికి కావలసిన వాటిని నిరంతరం అందిస్తుంది. ఈ నేల సారాన్సి సహజవనరుల్ని అధికంగా వాడికే నేల నిస్సారమవుతుంది. అప్పుడు ఆ నేల ఎందుకూ పనికి శాకుండాపోతుంది. వనరులు వాడుకునే కాలానికి అవి ఏర్పడే కాలానికి సంయమనం ఉండాలి. ఉదాహరణకు ఒకచెట్టు పెరుగడానికి కనీసం 20-30 సంవత్సరాలు పడుతుంది, అదే చెట్టును కొట్టేయడానికి 20=30 నిమిషాలు చాలు. అలాగే నేలలో మొక్కలు పెరుగడానికి కావల్సిన పోషకపదార్థాలు సహజంగా ఏర్పడటానికి కొన్ని సంవత్సరాలు పడుతుంది. అయితే వంట వెంట పంటవేస్తూపోతే ఈ పోషక పదార్ధాలు త్వరత్వరగా తరిగిపోతాయి. పశువుల ఎరువు మాత్రమే నేలకు మంచిది. వశువుల పెంట తగుపాళ్ళలో వెయ్యనందువల్ల నేలలో గుల్లబారేగుణం అంతరించపోయి బండబడుతుంది. కృత్రిమ ఎరువుల్లోని కొన్ని హానీకర పదార్థాలు నేలలో ఉండిపోతాయి. ఎరువులకు తోడు క్రిమికీటక విధ్వంసక పదార్థాల్ని పంటలపై చల్లేనైన్నా నేలలో కలిపేవైనా ఎక్కువ రోజులు అలానే ఉండి కొంతే కాలానికి విషమ పరిస్థితుల్ని సృష్టిస్తాయి.

12. భారకదేశలోని 804 మిలియన్ల హెళ్టార్ల భూభాగంలో సగానికిపైగా నేల కాలుష్యానికి గురైంది,

ఓ పల్లెల్లోను, పట్టణాల్లోను పరిసరాల శుభ్రత లోపించి, నేలంతా దుర్గంధ భూయిష్టంగాను కాలుష్యమయంగాను తయారయింది.

త. బహిరంగ ప్రదేశాల్లో మలమూత్రాలు విసర్జించడంవలన లక్షలాది క్రిములు ఆ పరినర (ప్రాంశాన్ని పాదుచేస్తాయి.

4 ఈగలు, దోమలు, బొద్దింకలు, ఎలుకలు మొదలగునవి నేలను పొడుచేస్తూ ప్రజల్ని రోగాల బారిన పడవేసాయి,

“ఈ. రసాయనిక వ్యర్థ పదార్థాలు గుట్టలుగా పేరుకుపోయి వర్షపు నీటితో కలిసి భూమిలోకి చేరి నేలను, జలాన్ని నిషపూరితంచేస్తున్నాయి. కొన్ని చోట్ల (డ్రైనేజి వాటరు నల్లాల్లోకి, బోరింగ్‌లో కూదా కలిసి ప్రవహిస్తుంది. "

కృత్రిమ రసాయనాల వాడకం విపరీతంగా పెరుగుతుంది. సగటు భారతీయుడు

భుజించేది విషపూరితమైన ్టస్టభమంటే అతిశయోక్తికాదు. ఆహరోత్పత్తి అధికం చేయాలనే

అత్భతతో అసలుకే ఎసరు తెళ్చుకేధట్మున్నామనే విషయాన్ని ఇంకా గుర్తించనేలేదు. వ్యవసాయ ర)

దిగుబడి పెంచుకునేందుకు పెస్టిసైడ్స్‌నుపయోగించడం తప్పనిసరి అని (భ్రమపడుతున్నాం. పురుగు మందులు ఎంత ఎక్కువ వాడితే దిగుబడి అంత ఎక్కువ వస్తుందనే బ్రమ బలీయంగా (ప్రచారం చేయబడింది. కాని క్రిమిసంహారికాల్ని ఎంతెక్కువగా వాడితే అంత ఎక్కువగా రైతులు నష్టపోతున్నారు. మన పంటలకు పట్టే పురుగులు రెండురకాలు ఒకటి పంటలకు మేలు చేసేవి కాగా రెండవది కీడుచేసేవి.

మేలుచేసేవాటిలో తొండలు, బల్లులు, కప్పలు, లేల్లు, పాములు, రెక్కల పురుగులు మొదలగునవి, పంటలకు కీడుచేసే వాటిని ఇవి భుజిస్తూ పరోక్షంగా మేలుచేస్తుంటాయి. అయితే ్రిమిసంహరకాలు వాడటంవలన కీడు చేసే వాటితోపాటు మేలుచేసేవి కూడా నశిస్తున్నాయి. పోతేమి రెందు పోతున్నాయి కదా అనుకుంటే పొరపాటే. ఒకబల్లి కొన్ని వందల దోమల్ని తినేస్తుంది. అయితే ఒకబల్లి ఉత్పత్తి అయ్యే సమయంలోగా కొన్ని లక్షల దోమలు పుట్టుకొస్తాయి ఎలాగంటే దోమల ఉత్పత్తి వేగం ఐల్లుల ఉత్పత్తి వేగం కన్నా చాలా అధికం. అంతేకాకుండా పంటలకు మేలుచేసే క్రిములు నశిస్తుంటే కీడుచేసేవి మాత్రం ఆ రసాయనాల్ని తట్టుకునే సామర్ధ్వాన్ని పెంచుకుంటున్నాయి. పెరుగుతున్న పురుగు మందుల వాడకం

ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ పరిశోధనల ప్రకారం ప్రపంచంలో హెక్టారుకు 450 గ్రాముల (క్రిమి సంహారక మందులను వాడుతుండగా భారతదేశంలో సగటున మూడు కిలోగ్రాముల వాడుతున్నారట.

1. ప్రపంచంలో ఉత్పత్తి అయ్యే డి.డి.టి.లో 77 శాతం మనదేశంలోనే వినియోగిస్తున్నాం.

2. వి.హెచ్‌.సి. విషయంలో అయితే 94 శాతం మనదేశంలోనే వాడుతున్నాం.

3. మలాథియాన్‌ ప్రపంచ ఉత్పత్తిలో 60 శాతం మనదేశంలోనే వాడుతున్నాం.

4. మన ప్రభుత్వమే గతంలో మిథోమిక్‌, థెజోపాస్‌, పెం్రోక్రిన్‌లాంటి క్రీమి సంహారకాల్ని వెయ్యి కిలోలీటర్లను దిగుమతి చేసుకుంది. ఈ విషయాన్ని వ్రత్యేకంగా ఇక్కడ ప్రస్తావించడం ఎందుకంటే గతంలో ఈ మందులన్నింటిని ప్రభుత్వ పెస్టిసైడ్స్‌ రిజిస్టేషన్‌ బోర్డు నిర్ద్వంద్వంగా తిరస్కరించింది. అయినా ప్రభుత్వం దిగుమతి చేసుకోవడంలోని ఆంతర్యమేమిటో.....

5. ఇంకో ముఖ్య విషయమేమిటంటే మనదేశంలో వాడబడుతున్న క్రిమిసంహారక మందులన్నింటిని కూడా 70 శాతం పాశ్చాత్యదేశాలు వీటి న్తిత్తోూ ్హ'ప్రమాదకరమైనవని గుర్తించి వీటి వాడాకాన్ని తమ దేశాల్లో నిషేధించాయ్యో క ం

51 చ జం. | తహ

6. అంతేకాదు. వీటన్నింటిని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థకూడా ప్రమాదకరమైనవిగా ప్రకటించింది

7. ఇదండీ విషయం, ఇలా ్రవంచంలో ఎక్కడా ఎవ్వరికి పనికిరాని హానీకరమైనే, విషతుల్యమైన మందులను మనం ఎంతో ఆనందంగా దిగుమతి చేసుకుంటు (గ్రుడ్డిగో వాడుకుంటున్నాం. అమెరికాల్లాంటి దేశాలు ఈ క్రిమిసంహారకాల్ని కేవలం ఇతర దేశాలకు ఎగుమతి చేయడానికి మాత్రమే ఉత్పత్తి చేస్తున్నాయన్న విషయం గమనార్హం.

& 1955లో మనదేశంలో ఏటా రెండువేల టన్నుల క్రిమి సంహారకాలను ఉపయోగిస్తుండగా నేడు అది ఒక లక్షాఇరవై టన్నులకు పెరిగింది. ఇందులో ఆంధ్రప్రదేశ్‌ మూడవ వంతు మందుల్ని వాడుతుండగా, గుంటూరు జిల్లాలో అత్యధికంగా ఈ మందుల వాడకం హెక్టారుకు 10 కిలో (గ్రాములకు పైగా వాడుతున్నారని ఒక అంచనా.

9. గ్రీన్‌ రెవల్యూషన్‌ (వ్యవసాయక విష్లవం) పుణ్యమా అని అటు వ్యవసాయ దిగుబడితోబాటు ఇటు ఫెర్టిలైజర్స్‌ హాడకఠ విపరీళంగా 'పరిగింది. నేడది ఎంత భయంకరంగా మారిందో మీరే గమనించండి. 1952లో హెక్టారుకు అరకిలోగ్రాము ఫెర్టిలైజర్స్‌ వాడగా అది

1990-91 నాటికి గవర్నమెంటు లెక్కల (ప్రకారం హెక్టారుకు 71 కిలోలైంది, అంటే ఇది ప్రమోదానికా..... ప్రమాదానికా?

మనం పరిట పొలాల్లో వాడే క్రిమీ సంహారకాలు వర్షపు నీటి ద్వారా కాలువల్లో

నదుల్లో కలుస్తూన్నాయి. తాగునీరుగా, సాగునీరుగా ఉపయోగించుకునే నదీజలాలు ఈ విధంగా

భయంకరమైన, ప్రమాదకరమైన క్రిమిసంహారకమందుల కలయికతో విషతుల్యమవుతున్నాయి.

దీన్ని మనం ఎలా అరికట్టగలమనేది ప్రశ్న

1 ఒక అమెరికా శాస్త్రవేత్త అభిప్రాయం ప్రకారం వాస్తవానికి ఈ మందులు క్రిములను

సంహరించేది తక్కువే వీటిల్లో అధికశాతం వాతవరణంలో కలిసిపోతుంది. నేలలో

ఇంకిపోతుంది. నీటిలో కరిగిపోతుంది. ఇలా మందులూ ఎక్కడికో తరలిపోవడం లేదు. పలురకాలుగా అవి మళ్ళీ మనలోకే చేరుతున్నాయి.

ప్రజలకు కష్టాలు :

ఢిల్లీలో ప్రజలు తాగే మంచినీటిలో డి.డి.టి. శాతం ఉండవలసిన దానికంటే ఇరువైరెట్లు అధికంగా ఉంది.

1 స్వీడన్‌లో అయితే తల్లిపాల ద్వారా 70 శాతం డి.టి.టి. పసిపిల్లల్లో చేరుతుందట.

52

2. కలకత్తాలో "“హీబల' ప్రాంతంలో త్రాగునీటిలో కనీస స్థాయికంటే 30రెట్లు అధికంగా ఈ విష పదార్థాలున్నాయి.

& డి.టి.టి.కి నేలలో, నీటిలో, ఆహారంలో త్వరగా ఇంకిపోయే గుణం ఉంది. దీని వలన క్యాన్సర్‌ సక్రమిస్తుందని శాస్త్రజ్ఞులు ఇదివరకే హెచ్చరించారు.

4 మన రైతులు దీనిని సంవత్సరానికి 3,500 టన్నులు వాడుతున్నారు.

5. పొలాల్లో పనిచేసే రైతులు, రైతుకూలీలు విష రసాయనాల శ్రభావానికిలోనై శ్వాసకోశ వ్యాధులకు గురవుతున్నారు.

6 గర్భిణీ ప్రీలు గర్భస్రావానికి గురి అవుతున్నారు.

7. పశువులు ఈ పాలాల్లొని గ్రాసాన్ని మేయడం వలన వాటి పాలాల్లో కూడా విషపదార్థాలు

8. విషపూరితమైన ఆహార పదార్థాలను, కాలుష్య జలాల్లో పెరిగిన జీవాలను చేసలు.మొదలైన వాటిని ఎక్కువగా భుజించడం వలన మహిళలు వునరుత్చత్తి సమయంలో సమస్యలె దుర్మోనడం, మగవాళ్ళ వీర్యకణల్లో శుక్లాల సంఖ్య తగ్గడం, వుట్టే బిడ్డలు లోపాలతో పుట్టడం జరుగుతుందని శాస్త్రజ్ఞులు తమ అవేదనను వ్యక్తం చేసారు. అయిన పట్టించుకున్న నాథుడెవరు?

9. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ పరిమితి (ప్రకారం తల్లి పాలలో ఒక్క మి.గ్రా. 0.25 అణువుల (పి.పి.ఎమ్‌) గెమాగ్టిన్‌ ఉండవచ్చును కాని మన దగ్గర మాత్రం తల్లిపాలలో గెమాగ్జిన్‌ 0.86 నుండి 29.9 అణువు మేరకు ఉన్నట్లు తేలింది. ఇంకనూ 1.63 వరకు డిడి.టి. 10.84 అణువుల మేరకు అల్లిన్‌ ఉన్నట్లు తేలింది.

10. మనదేశంలో నిర్వహించిన ఒక సర్వే ప్రకారం జాతీయస్థాయిలో ఆహారపదార్థాల్లో గెమాగ్జిన్‌ అరమిల్లీగ్రాము మాత్రమే ఉండగా ఆంధ్రప్రదేశిలో మాత్రం ఇది ఒక మిల్లీగ్రాముకు పైగా ఉన్నట్లు తేలింది.

11 గెమాగ్చిన్‌ శరీరంలోకి పోవడం వలన కాలేయపు గడ్డలు (ట్యూమర్లు) ఏర్పడుతాయి. దీంతో మనిషి జీవితకాలం తగ్గిపోతుంది. గర్భస్థ శిశువుల్లో కూడా ఈ క్రిమి సంహారక మందుల అవశేషాలు అధికంగానే కనిపిస్తున్నాయి.

12. 1990 నాటి లెక్కల ప్రకారం మనం తయారు చేసుకొన్న రసాయనాల సంఖ్య అరులక్షలకు పైనే అయితే సురక్షితమైనవి ఇందులో కేవలం 1200 మాత్రమే.

53

19. వ్యవసాయకంగా సారవంతమైన కృష్ణా ప్రాంతంలో తల్లుల పాలు పిల్లలకెంత మాత్రము క్షేమకరంగా లేవట. కృష్ణా, గుంటూరు, గోదావరి జిల్లాలోని తల్లుల పాలల్లో (క్రిమి సంహారక మందుల అవశేషాలు అధికంగా ఉన్నట్లు ఈ విధంగా తల్లిపాలలో విషపదార్థాలు' ఎక్కువగా ఉన్న దేశాల్లో “గ్యాటెమలా” తర్వాత (ప్రపంచంలో రెండవ స్థానంలో కృష్ణా, గుంటూరు, గోదావరి జిల్లాలు నిలిచినట్లు ఆంధ్రప్రదేశ్‌ వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం జరిపిన పరిశోధనల్లో వెల్లడైనట్లు ఈ మధ్యనే ప్రకటించింది.

20. మార్చి 4, 1997న రాష్ట్ర వ్యవసాయశాఖ అడిషినల్‌ డైరెక్టర్‌ శ్రీరాములు ఆముదాలవలస కృషి విజ్ఞాన కేంద్రంలో కర్షకుల శిక్షణా శిఖిరంలో మాట్లాడుతూ కొన్ని ఆశ్చర్యకరమైన విషయాల్ని చెప్పారు. విస్త్రుత మైన పురుగుల మందుల వాడకం వలన ఎన్న్తీ అనర్థాలు

వొటిల్తున్నాయని, అవసరం లేనప్పటికి పైరుపై క్రిమిసంహారక మందులు చల్లటం మన 'కలీవొటైందని, ఇదే పరిస్థితి కొనసాగితే రానున్న 50 ఏళ్ళ నాటికి మనిషి మూడు “అడుగులకు మించి పెరుగడం అసాధ్యమని ఆయన అన్నారు. వరిపై వ్యాపించే సుడి తెగులు, కంపునల్లి పురుగులు కొన్నేళ్ళ క్రితం మచ్చుకైనా లేవని అన్నారు. విచక్షణా రహితంగా పురుగుమందులు వాడటం వల్లనే తల్లిపాలు సైతం విషపూరితమైనాయని వురుగుమందుల వాడకంలో గుంటూరు జిల్లా రాష్ట్రంలోనే ప్రథమస్థానంలో ఉందని ఆయన తన బాధను వ్యక్తచేసారు. క్రిమి సంహారక మందుల ఫ్రభావం, వాటిని చల్లే మొక్కల వరకో, అవి వండే భూములకో, వాటిని భుజించే మానవులకో, మానవులకు జన్మించే సంతతికో, వారంతా పీల్చే గాలికో, నివసించే నేలకో, తాగే నీటికో మాత్రమే పరిమితం కాకుండా దీని ప్రభావం సకల జీవజాలంపై, సృథ్వితలంపై, సముద్రజలంపై అంతరిక్షంలోని ఓజోను పారపై కూడా చూపిస్తుంది.

1. ఎండ్రిన్‌, పారాధియాన్‌, ఎండోజైన్‌ డిస్‌ రష్టర్‌ మొదలగు విష పదార్థాలు గాలిలో నీటిలో కలుస్తుందదంతో స్తన్య జంతువులపై తీవ్ర ప్రభావం చూపిస్తున్నాయి.
2. పక్షులు మరియు చేపల్లో మగవి తమ మగతనాన్ని కోల్పోతున్నాయి. ఈ జాతుల్లో పునరుత్పత్తి తగ్గుతోంది.
3. పుట్టే జీవులల్లో శరీరస్వరూపం సరిగా ఉండడంలేదు. 4 స్తన్య జంతువులలో పెరుగుదల సంబంధ సమస్యలు, గర్భస్థ మరణాలు సంభవిస్తున్నాయి.
4. పక్షులు పెట్టే గుర్లపై దొల్లలు మరీపెలుసుగా ఉంటున్నాయని అందువల్ల అవి తొందరగా కడ

పగిలిపోతూండడంతో జీవం పోసుకోలేకపోతున్నాయి.

6. తృతీయ (ప్రపంచదేశాల్లో క్రిమి సంహారక మందుల దుర్వినియోగం కారణంగా ఏటా 3 లక్షల 75 వేల మంది విష ప్రభావానికి లోనవుతుందగా, వారిలో పదివేల మంది మరణిస్తున్నారని పరిశోధకులు వెల్లడిస్తున్నారు.

7. ఎండ్రిన్‌, పాథియాన్‌ అనే క్రిమి సంహారక మందులవలన కర్నాటకలోని షియోగా జిల్లాలో “హండిగోడు' అనే జబ్బు 600 మందికి సంక్రమించింది.

8& ఆలస్యంగానైనా కళ్ళుతెరచిన మన కేంద్ర (ప్రభుత్వం గమాక్సిన్‌ వ్రభావం వల్ల జంతుజాలానికి, మానవాళికి కలుగుతున్న హానీని దృష్టిలో పెట్టుకుని దాన్ని నిషేధించింది.

1968 పెస్టిసైడ్స్‌ ఆక్ట్‌ ప్రకారం గమాక్సిన్‌ నిలువచేయడం, అమ్మడం నేరమవుతుంది. అభివృద్ది చెందిన దేశాలు దీన్ని చాలాకాలం క్రితమే నిషేధించాయి.

9. బి.హెచ్‌.సి. క్రిమి సంహారక మందును కూడా భారత ప్రభుత్వం 1998 ఎప్రిల్‌ నుండి నిషేధించింది.

10. డి.డి.టి. ని కనుగొన్నందుకు స్విట్టర్లాండ్‌కు చెందిన డాక్టర్‌ ముల్లర్‌కు నోబెల్‌ బహుమతి లభించింది. కానీ అనతి కాలంలోనే ఈ క్రిమి సంహారణి మేలు కంటే కీడే ఎక్కువ చేసిందనడంలో ఏ మాత్రం అతిశయోక్తి లేదు.

11. ఇంత చేసిన ఇన్ని మందులు వాడిన ఆహారోత్పత్తి అనుకున్నంత 'పెరుగకపోయినప్పటికి భూసారం మాత్రం చాలా తగ్గిపోయింది.

12. 100 కోట్ల భారతదేశ జనాభాకు దాదాపు 235 మీ. టన్నుల ఆహార ధాన్యాలు అవసరం అయితే ఇప్పటి ధాన్యోత్పత్తి మాత్రం సరిపడేంతగా లేదు.

13. రసాయనిక మందుల్ని వేసి వేసి చల్లని నేల తల్లిని విషపూరితం చేసేసాం. ఈ నేలలో పండించే ధాన్యం కూరగాయల విషయానికి వస్తే పండించే నేల విషషుయం వాటికి అందించే నీరు విషపూరితం, వాటిపై చల్లే మందులు విషసమ్మిలితం మరి వాటిని తినే మనం............?

సష్టకర ఆహారాన్ని మనం భుజిస్తున్నాం = పుష్టికర ఆరోగ్యానివై కలగంటున్నాం. కక్‌

17. గరిష్ట స్థాయికి చేరుకొన్న ఆహారోత్పత్తి

ఆవోరోత్పత్తి ఇదివరకే తగ్గిపోయింది. 1992-93 నంవత్సరానికిగాను నిర్ణయించబడిన ఆహరోత్బత్తి లక్ష్యం 16, కోట్ల 30 లక్షల టన్నులు కాని ఆ లక్ష్యాన్ని చేరుకోలేదు. ఆ తరువాత కాలంలో కూడా నిర్జీత లక్ష్యాలకు చేరిన దాఖలాలు అంతగాలేవు.

భారత వ్యవసాయ రంగం తీవ్ర సంక్షోభంలో కూరుకొని పోయింది. హరిత విష్లవానంతరం నెలకొన్న ఈ సంక్షోభం వల్ల భవిష్యత్తుకూడా అంధకారంగానే ఉంటుంది. అని అమెరికా నిపుణుల బృందం అభిప్రాయపడింది. మెట్టప్రాంత వ్యవసాయ సమస్యలపై అమెరికాకు చెందిన అంతార్జాతీయ అభివృద్ధి సంస్థ తరుపున జేమ్స్‌, ఎస్‌. సార్‌ నాయకత్వంలో 1987లో ఈ బృందం పరిశోధనలు జరిపి ఒక నివేదిక రూపొందించింది. రోజు రోజుకు పెరిగిపోతున్న దేశ జనాభాపై ఈ నంక్షోభ (ప్రభావం తీవ్రంగా ఉంటుందని 2000 సంవళ్ళర్తానిక్లల్లా 285 మిలియన టన్నుల ఆహార ధాన్వాల అవసరాన్ని అధిగమించడానికి కావలసిన చర్యలు సత్వరంగా తీసుకోవాలని అ నివేదికలో హెచ్చరించింది.

1. గోధుమ ఉత్పత్తి కూడా 30 శాతానికి మించి తగ్గిపోయింది.

ఓ వరళొజ్‌, హర్యానా రాష్ట్రాలలో గోధుమ మరియు వరి అత్యంత గరిష్ట సాయికి చేరింది ఉత్చత్తి. గోధుమ ఉత్పత్తి మొత్తంలో 20 శాతం, వరి ఉత్పత్తి మొత్తంలో పదిశాతం పంజాబ్‌ పండిస్తుంది. సాగు విస్తీర్ణం గరిష్టంగా పెరిగింది.

& హరిత విష్లవం స్ఫూర్తితో రాష్ట్రాలు వాణిజ్య పంటలకు అధిక ప్రాధాన్యత నిస్తున్నాయి. ఈ' ధోరణి ఇలాగే కొనసాగితే ఆహారధాన్య ఉత్పత్తి డీలా పడిపోతుంది.

4 వరిపంటకు బదులుగా నూనెగింజల పంటను ఎక్కువగా పండిస్తున్నారు. అంధ్రప్రదేశ్‌

ర్‌. దేశం మొత్తానికి కావలసిన వరి, గోధుమను కేవలం బీహార్‌, హర్యాన, మధ్యప్రదేశ్‌, పంజాబ్‌ ఉత్తరప్రదేశ్‌ ఆంధ్ర[్రదేశ్‌ పశ్చిమబెంగాల్‌లు ప్రధానంగా ఉత్పత్తి చేస్తున్నాయి. ఈ రాష్ట్రాల్లోనే దిగుబడి దెబ్బతింటుంది. ఈ పరిస్థితి ఇలాగే కొనసాగితే రానున్నది గద్దుకాలమే అవుతుంది మరి,

6 1 నక్కపై తాటికాయ పద్డ్దచందాన తయారైంది. భారత్‌లో రైతుల స్థితి. మనకంటే అధిక జనాథా కలిగిన చైనాదేశం కొత్త ఆర్థిక శక్తిగా అవతరించే దిశగా సత్తా చూపుతుంది. వ్యవసాయ రంగంలో అద్భుత. మార్పులు తెచ్చింది. ఇంకా చైనా శాస్త్రవేత్తలు విన్లవాత్మక

56

మార్చుదిశగా పరిశోధనలు చేస్తూ అధిక దిగుబడి వంగడాల్ని రూపొందించి ఆహారోత్పత్తుల్ని గణనీయంగా పెంచుకొన్నారు.... చైనా తన ఉత్పత్తుల్ని దొడ్డిదారిన భారత్‌లోకి డంప్‌ చేస్తుంది. భారత్‌ చేష్టలుడిగి చూస్తుంది.

7. కేవలం ర5 శాతం వ్యవసాయ జనాభా కూడా లేని కొన్ని అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు తమ రైతులకు 70 శాతం వరకు సబ్సిడీలిస్తున్నాయి జపాన్‌ 92.5%, అమెరికా 26%, కాగా 60 శాతానికిపైగా జనం వ్యవసాయంపై ఆధారపడిన భారత్‌లో సల్సిడీ 8 శాతంగా ఉంది. చైనా, పిలిప్ప్ఫీన్స్‌, తైవాన్‌, కొరియా వంటి దేశాలు స్వల్పకాలంలో అధికోత్పత్తినిచ్చే వంగడాలకు రూపకల్పన చేస్తుంటే భారత్‌లో మాత్రం ఒక సాధాళణ వంగడం రైతుకు చేరే సరికి కొన్నిపండ్లు పడుతున్నాయి.

వరిపంట సగటు ఉత్పాదకత పట్టిక

శనం దిగబడి కలోలలో

క్షే ఈజిప్టు 2.256 హెక్టారుకు 8,291 కిలోలు

ల చైనా ౪ 6,000 కిలోలు

త జపాన్‌ 13 6,000 కిలోలు శీ అమెరికా ౪3 6,000 కిలోలు ర్‌ భారత్‌ ౪3 2,807 కిలోలు ప్రపంచ సగటు 3770 కిలోలు హెక్టారుకు ఉండాగా అంతకంటే తక్కువ దిగుబడి భారత్‌లో ఉంది. & ప్రపంచంలో వేరుశనగను అత్యధికంగా పండించే భారత్‌లో హెక్టారుకు 1240 కిలోలు కాగా, చైనాలో ఇది 2519 కిలోలు, అమెరికాలో 2986 కిలోలుగా ఉంది. 9. గత పదేళ్ళుగా ఎకరానికి మినుముపంట నాలుగు క్వింటాళ్ళకు మించలేదు.

10. విదేశాల నుండి వెల్లువల వచ్చిపదుతున్న వ్యవసాయోత్పత్తులను నిలువరించి అధిక దిగుబడి వంగడాల రూపకల్పన, సగటు దిగుఐడి పెంపుదల పై దృష్టి సారించాలి. ఆస్తులు పెట్టుబడిగా పెట్టి అప్పులు దిగుబడిగా పొందే రైతుల్ని ఆదుకుంటూ ఈ విషయంలో విదేశీ ప్రాబల్యానికి తెరదించాలి.

657

18. ప్లాప్టిక్‌ అందాలు - ప్రగతికి బంధాలు 1862లో ఇంగ్లాండుకు చెందిన అలెగ్జాండర్‌ పార్మేస్‌ ప్లాస్టిక్‌ను కనుగొన్నాడు. ఆ రోజుల్లో నూనె, కర్పూరం వేసి మెత్తపరచిన నైట్రోసెల్యులోజే ప్లాస్టిక్‌. ఈ ప్లాస్టిక్‌ను మొదటిసారిగా వ్యాపార నిమిత్తం ఉత్పత్తిచేసినవాడు లియోహెన్రిక్‌ టేకిలాండ్‌. ఈనాడు ప్రపంచమంతా ప్లాస్టిక్‌ మయమైంది. మనకు కావలసిన ప్రతీ వస్తువును ప్లాస్టికితో తయారుచేస్తున్నారు. ఇంకా చెప్పాలంటే ప్లాస్టిక్‌ నేడు మనిషి జీవితంలో ఒక భాగమైంది. ప్లాస్టిక్‌ రంగంలో పరిశోధనల ఫలితంగా కేసిన్‌, నైలాన్‌, పాలియెస్టర్‌, పాలిథీన్‌ పాలివినైల్‌ క్లోరైడ్‌ (పి.వి.సి.) మొదలైన ప్లాస్టిర్‌ రకాలతోపాటు ఉన్నత ప్రమాణాలు కలిగిన పాలీకార్బోనేట్‌, టెప్లాన్‌, సిలికొనెస్‌ ఇలా ఇరవైఎనిమిది రకాల ప్లాస్టిక్స్‌ ఇప్పుడు ఉపయోగంలో ఉన్నాయి. ఆధునిక మానవుని జీవితాన్నీ ప్లాస్టిక్‌ అధికంగా ప్రభావితం చేస్తుంది. ప్రయోజనాల్ని తక్కువగా ('ప్రమాదాల్ని ఎక్కువగా అందిస్తూ అందలమెక్కిన ప్లాస్టిక్‌ అందాల గూర్చి కొంత తెలుసుకుందాం. గతంలో ప్రజలు తమవెంట సంచులు తీసుకెళ్ళి సామాన్లు తెచ్చుకునే వారు. కాని నేదు ప్రతీ దగ్గర క్యారీ బ్యాగులు రాజ్యమేలుతున్నాయి. పరిస్థితి ఏలా మారిందంటే క్యారీబ్యాగులు ఇవ్వనీ షాపులో సామాన్లు కొనడం లేదు ప్రజలు. ప్లాస్టిక్‌ వినియోగం ప్రపంచమంతటా సాధారణమైపోయింది. జపాన్‌ తలసరి ప్లాస్టిక్‌ వినియోగం: 40 కిలో గ్రాములపైగా ఉండగా, ప్రపంచ తలసరి ప్లాస్టిక్‌ వినియోగం 20 కిలోగ్రాములు, భారతదేశంలో ప్లాస్టిక్‌ తలసరి వినియోగం 1.6 కిలోగ్రాములుగా ఉంది. మనదేశంలో ఫరవారేదుకాని, ఇంకా దీని వాడకం పెరుగకుండా చూడాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ప్లాస్టికమయమైన నేటి ప్రపంచం దాని బహుళ (ప్రయోజనాల్ని చూసి సంతసించింది అయితే ఈ ప్లాస్టిక్‌ నాణెం యొక్క మరో ్రక్క్మను మనం చూసినప్పుడు ప్రయోజనం కంటే వేలరెట్లు ఎక్కువగా ఉన్న ప్రమాదాలు స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి. ఇప్పటికే ఐరోపా, అమెరికా, ఆసియా ఖండాల్లో ప్లాస్టిక్‌ వ్యర్ధ పదార్భాలవల్ల వాటిల్లే దీర్హకాలిక (ప్రమాదాలు, పర్యావరణ సమస్యల్ని గుర్తించడం జరిగింది. దాంతో ప్రకృతి స్థితిగతుల్ని తీవ్రస్థాయిలో ప్రభావితం చేస్తున్న ప్లాస్టిక్‌ ఉత్పత్తి, విక్రయం, వినియోగాలపైన పూర్తిగా నిషేదం విధించాలన్న పర్యావరణ వేత్తల ఉద్ధేశ్యం, ఉద్యమరూపాన్ని సంతరించుకుంది. ఫలితంగా ప్రభుత్వాలు తలవంచక తప్పడంలేదు. తుక్కుగా మారిన ప్లాస్టిక్‌ను చెత్తకుండిల్లో పారదోయడం సైతం అమెరికా నిషేధించింది. రీసైక్లింగ్‌ 5కి

ద్వారా రూపొందిన 20 మైక్రాన్ల కంటే తక్కువ మందం ఉన్న క్యారీబ్యాగుల ఉత్పత్తి, విక్రయం,

వినియోగాలపై మనదేశంలో హిమాచల్‌ప్రదేశ్‌, ఉత్తరప్రదేశ్‌ హర్యానా, సిక్కిం మహారాష్ట్ర

కర్నాటకలు నిషేధించాయి. తాజాగా ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ప్రభుత్వంకూడా నిషేధాన్ని విధించింది. కేంద్ర ప్రభుత్వం 1999లో ప్లాస్టిక్‌ పై పరిమితులు విధిస్తూ నోటిఫికేషన్‌ జారీచేసింది. వాడిన తరువాత మనమేం చేస్తున్నాం :

మనం సరుకులు తెచ్చుకున్న పిదప క్యారీ బ్యాగుల్ని రోడ్డుపైనో, చెత్తకుండీలోనో పడేస్తుంటాం,

పారవేసిన ఆ ప్పాస్టిక్‌ సంచుల్ని మురికిపేటవాసులు, కాగితాలేరుకునేవారు వాటితోపాటు వీటిని

ఏరి అమ్ముకుంటుంటారు. అవన్ని తిరిగి ప్లాస్టిక్‌ బ్యాగుల తయారీదార్లకు చేరుతాయి. వాటిని తిరిగి ప్రాసెస్‌చేసి తక్కువ నాణ్యత గల బ్యాగులుగా మళ్ళీ తయారు చేసి మార్కెట్‌కు పంపుతారు. చివరగా ప్లాస్టిక్‌న్లు కరిగించి చౌకరకం విజిల్స్‌, దువ్వానలుగా తయారు చేస్తారు.

రీసైక్లింగ్‌ ద్వారా తయారుచేయబడ్డ పాలిథిన్‌ కవర్లలో ఆహారపదార్థాలు నిలువచేయడం చాలా ప్రమాదకరం. రోజురోజుకి రీసైక్లింగ్‌ ద్వారా ఉపయోగించే ప్లాస్టిక్‌ పరిమాణం పెరుగుతూ వస్తుంది. 1995-96లో ఎనిమిది లక్షల టన్నులుగా ఉన్న ప్లాస్టిక్‌ వ్యర్థ పదార్థాల రీ సైక్షింగ్‌ 2000-2001లో ఇరవైలక్షల టన్నులకు పెరిగింది.

ప్లాస్టిక్‌ బ్యాగుల వలన నష్టాలు :

ప. నేడు విసృతంగా విశ్వవ్యాప్తంగా వాడబడుతున్న ప్లాస్టిక్‌ బ్యాగులు తదితరములు క్షేమకరం కాదంటున్నారు పర్యవరణ శాస్త్రవేత్తలు, స్వాస్టిక్‌ బ్యాగల తయారీలో, ప్రాసెసింగ్‌లో వాదే రసాయనాలు ఆరోగ్యరీత్యా హానీకరమైనవి. ఇందులో వాడే వినైల్‌క్లోరైడ్‌ బెంజీన్‌లాంటి రసాయనాలు క్యాన్సర్‌ రావడానికి కారణమవుతాయి. ఇంకనూ ఇిలిన్‌ ఆక్సైడ్‌, బెంబీన్‌, జైలీన్‌లాంటి విషపదార్థాలు ప్లాస్టిక్‌ తయారీ సమయంలో వెలువడుతాయి. ఇక్కడ పనిచేసేవారికి, ఆ పరిసరాల్లో నివసించేవారికి నరాలు దెబ్బతింటాయి. అలాగే పుట్టే పిల్లల్లో జన్యుదోషాలుంటాయి.

2 ప్లాస్టిక్‌ తయారీలో వచ్చే* పొగ ్రత్తి గులాబి మొదలగు పంటల్ని నాశనంచేసే గుణాలున్నాయి.

8 ప్లాస్టిక్‌ను రీసైక్షింగ్‌ చేసినా, చెత్తగా పారవేసినా పర్యావరణానికి తద్వారా ప్రాణికోటికి చాలా ప్రమాదమని ఢిల్లీలోని పబ్లిక ఇంటరెస్టు రీసెర్చి గ్రూప్‌ ఈ మధ్యనే ప్రకటించింది.

ర్‌ం

4. భూమిలో కలిసిపోయే గుణంలేని (నాన్‌-బయోడిగ్రెడబుల్‌) వ్యర్థపదార్థాలు పలు ప్రమాదకర సమస్యల్ని సృష్టిస్తున్నాయి. తినడానికి గడ్జిదారుకని పశువులు (పశుగ్రాసం పేరుతో కోట్లు మింగుతున్న నాయకులున్న కారణంగా) సులభంగా రోడ్లపైన, బహిరంగ (ప్రదేశాల్లో చెత్తకుండిల్లో దొరికే ప్లాస్టిక్‌ సంచుల్ని ఆత్రంగా తినడం వలన ప్రాణాలు కోల్పోయిన సంఘటనలు ఢిల్లీ జైపూర్‌, లక్నోలలో కోకొల్లలు. 1998 మేనెలలో రాజస్టాన్‌లోని జైపూర్‌ ప్రాంతంలో వేలాది పశువులు మరణించడంపై పరిశోధనలు జరిగాయి. అందులో తేలిందేమిటంటే అక్కడి పశువులు అడపాదడపా తెలిసోతెలియకో ప్లాస్టిక్‌ సంచుల్ని కూడా మేయగా అవి అరుగకుందా కడుపులో అలాగే ఉండి జీర్ణకోశాన్ని పాడుచేసాయి. అందువల్ల ఆలాంటి పశువులన్నీ హఠాత్తుగా మరణించాయి.

5. ప్లాస్టిక్‌ సంచులు గాని, వస్తువులు గాని ఎక్కడ పదవేసినా, పారేసిన దశాబ్దాలు, శతాబ్దాల వరకు అవి పాడవ్వకుండా అలానే వుంటాయి. తాత్కాలికంగా మట్టిలో కప్పబడిన క్యారీబ్యాగులు, ప్లాస్టిక్‌ వస్తువులు విరజిమ్మే విషతుల్య రసాయన చర్యలతో సారవంతమైన వేలపారలు నిస్సారంగా మారుతున్నాయి. ఇవి దట్టంగా ఒకటికొకటి పెనవేసుకుపోయి, పొరలుగా ఏర్పడి భూగర్భ జలాల్ని స్రైతం కలుషితం చేస్తున్నాయి. మహానగరాల్లో, పట్టణాల్లో (డైనేజి వ్యవస్థకు తీవ్రస్థాయిలో ఆటంకాల్ని కలిగిస్తున్నాయి. చాలాకాలం మట్టిలో ఉండి ఎప్పుడో ఓసారి బయటపడిన అ వ్యర్థ ప్లాస్టిక్‌ వస్తువులు, సూర్యరశ్మి సోకగానే రసాయన చర్యకులోనై విషయవాయువుల్ని ఉత్పత్తి చేస్తూ జీవజాలాన్ని తీవ్ర ఇబ్బందులకు గురిచేస్తాయి. శీతల పానీయాల్ని తాగేందుకు వినియోగించే “స్త్రాలు ఆరోగ్యానికి హానీకరమే, సిమ్లాలోయలో హరిత సౌందర్యం తరిగిపోవడానికి, గంగోత్రి, గోముఖీలాంటి ప్రాంతాల్లో పర్యావరణానికి, హిమానీ నదులకు విఘాతం కలుగుతోంది. ప్లాస్టిక్‌ వాటర్‌ బాటిల్స్‌ వాడకం కూడా ప్రమాదహేతువే.

& సముద్రాలలోకి పారవేసిన ప్లాస్టిక్‌ వస్తువుల పరిమాణం కాలక్రమేణ విపరీతంగా పెరుగుతుంది. ప్రతి సంవత్సరం 50 మిలియన్ల పొండ్ల ప్లాస్టిక్‌ వస్తువులు సముద్రాల్లో చేరుతున్నాయని శాస్త్రజ్ఞుల అంచనా, దీనికి తోడు నదుల ద్వారా కూడా దాదాపు 300 మిలియన్ల పౌండ్ల ప్లాస్టిక్‌ వస్తువులు సముద్ర జలాల్లోకి వచ్చి చేరుతున్నాయట.

7. సముద్ర జంతువులు, పక్షుల శరీరాల్లోకి ఈ ప్లాస్టిక్‌ చేరటంతో వాటికి, వాటిని తిన్నావారికి కూడా జీర్ణసంబంధ వ్యాధులు, పేగుల్లో గడ్డలు ఏర్పడతాయని శాస్త్రజ్డులు ఏప్పుడో హెచ్చరించారు.

60

స్వల్చకాలిక ప్రయోజనాల్ని దీర్హకాలిక ప్రమాదాల్ని కలిగించే ప్లాస్టిక్‌ అందాలకు బంధాలు వేద్దామా... లేక విషమ పరిస్థితుల్ని సృష్టించే ప్లాస్టిక్‌ను వినియోగిస్తూ బాధలు పడ్డామా అనే విషయం కేవలం పర్యావరణవేత్తలకు సంబంధించినది మాత్రమే కాదు. అటు ప్రభుత్వానికి, ఇటు ప్రజలకు కూడా ఈ విషయంలో తగిన స్పృహ మరియు పూర్తి శ్రద్ధ చాలా అవసరం. ఏ వస్తువు వినియోగంవల్లనైనా కలిగే ప్రమాదాల పరిమాణం ప్రయోజనాల పరిమాణం కంటే ఎప్పుడూ తక్కువస్థాయిలో ఉండడం తప్పనిసరికదా. దీనికి సంబంధించి చేసిన, చేసే చట్టాలన్నీ (ప్రజారోగ్యాన్ని పర్యావరణాన్ని రక్షించడానికి ఉపయోగపడాలి తప్ప, నేరస్తులకు, స్వార్ధ్థపరులకు ఈ చట్టాలు చుట్టాలుగా మారకూడదు. అంతటా వాడవద్దు ప్లాస్టిక్కు -,మన ట్రతుకులకు తెచ్చుకోవద్దు ఏ చిక్కు అకా నాననననననుతతననాకననాా ననన నొమునతనాలినా నాలాల ధాలన న వాలన్యాలి పునాతు సాలా నతపకనన నానా కాను కాలను థా కానాల ధా్టాషానననకనాధా నానాలుకని పనా భాలధాభానననననానాన. 61

19.పెరుగుతున్న జనం - తరుగుతున్న పర్యావరణం నేడు ప్రపంచం ఏదుర్కొంటున్న సకల సమస్యలకు ప్రధాన కారణం పెరుగుతున్న జనాభా అన్నది జగమెరిగిన సత్యం. జనాభా పెరిగినకొద్ది సమస్యలు, అవనరాలు జ్ఞానం కొరవడుతుంది. మానవత్వం స్థానంలో దానవత్యం పైశాచికత్వం విలయతాండవం చేస్తుంది. స్వార్ధమే పరమార్ధమై రాజ్యమేలుతుంది. ఇటువంటి దుర్లక్షణాలున్న జనాల్ని ధరిత్రి అంతటా మనం చూస్తునే ఉన్నాం. మానవత్వం నుంట కలుస్తుంది. దానవత్వం మింటికెగస్తోంది. సమస్యలన్నింటికి కారణభూతమైన జనాభా సమస్యను గూర్చి దాని పెరుగుదల విధాన్ని తదితర వివరాల్ని వివరంగా తెలుసుకుందాం. ప్రపంచంలో జనాభా పెరుగుదల :

(ప్రపంచ జనాభా సంఖ్య తొలి వందకోట్లకు చేరడానికి, మానవాళికి సుమారు పదిలక్షల సంవత్సరాల కాలం షట్టింది. క్రీ. 1800 నాటికి ప్రపంచజనాభా దాదాపు 200 కోట్లు. 4 1600 నాటికి ప్రపంచ జనాభా రెండింతలై 200 కోట్లయింది.

శ 1960 నాటికి క్రైపంచ జనాభా 360 కోట్లు కాగా

• 1991 నాటికి ఈ.ఉనాభా 550 కోట్లకు చేరింది ఈ 2000 నాటికి ఇది.600 కోట్లు దాటింది. టి మ ప్రపంచంలో ప్రతీ నిమిషానికి 240 మంది పుద్తుండగా 120 మంది మరణిస్తున్నారు. ళం ల అంటే రోజుకు దాదాపుగా ఒక లక్ష మంది నూతనంగా వచ్చి చేరుతున్నారు. న జనాభా దృష్ట్యా ఉన్నత స్థానాల్ని ఆక్రమిస్తున్న దేశాల్లో వరుసగా చైనా ప్రథమస్థానంలో స్తుంది. (ప్రపంచ జనాభాలో చైనా జనాభా శాతం 21.72%. అ ద్వితీయ స్థానంలో భారతదేశం ఉంది. 17% జనాభాలో తరువాత 6.05 శాతం వాల రష్యా మూడవస్థానంలో ఉండగా 5.04 శాతం జనాభాతో అమెరికా సంయాక్త 42

ఉ చైనా, భారత్‌, రష్యా, అమెరికాలు సంయుక్తంగా ప్రపంచ జనాభాలో 60% జనాభాను కలిగిఉన్నాయి. 8 రష్యా అమెరికాలు వాటి దేశ భూభాగాన్ని బట్టి చూస్తే అక్కడ జనాభా చాలా తక్కువే. 4 భారతదేశంలో జనాభా స్థితి : ప్రపంచంలో జనాభా విషయంలో రెండవస్టానాన్ని ఆక్రమించుకుంటుంది. (ప్రపంచ జనాభాలో మాత్రం భారతదేశం వాటా 17% నుండి 20% వరకు ఉంది. ప్రపంచ జనాభా 600 కోట్లు దాటగా శారతదేశం వాటా 100 కోట్లు దాటింది. 8 మనదేశంలో సంవత్సరానికి జనాభా పెరుగుదల రేటు 24? నుండి 2.48 గా ఉంది. శ జనాభా విషయంలో మనదేశం సంవత్సరానికి ఒక ఆ్టేలియా అంత.జనాభ్తాను (కోటి ఆరవైలక్షలు) పెంచుతోంది. శి మనదేశ జనాభాలో 14 సం॥లలోపు వయసున్న పిల్లల జనాభా 87% ఉందీ. ఈ 20 నుండి 24 సంవత్సరాల మధ్య వయస్ములలో అవివాహిత్తుల శాతాన్ని మనం చూస్తే మన దేశంలో 9.01% కాగా జపాన్‌లో ఇది 71.7% ఉన్నది. భారతదేశంలో జనాభా దశాజ్జ పెరుగుదలను ఒకపారి గమనిద్దాం 1901 23 కోట్లకుపైగా 1911 25 కోట్లకుపైగా 1921 25 కోట్లకుపైగా 1931 27 కోట్లకుపైగా 1941 81 కోట్లకుపైగా 1951 86 కోట్లకుపైగా 1361 43 కోట్లకుపైగా 1971 54 కోట్లకుపైగా 1981 68 కోట్లకుపైగా 1991 85 కోట్లకుపైగా | 2001 100 కోట్లకుపైగా ఈ. 1971లో జనసాంద్రత 157 కాగా 1981లో 194, 1991లో 273 గా మరింది. ఇ మన దేశంలో దాదాపు 40శాతం జనాభా ఉత్తరప్రదేశ్‌, మధ్యప్రదేశ్‌ భీహార్‌, రాజస్థాన్‌లో ఉంది. అధిక జనాభా, అధిక వెనుకబడినతనం ఈ రాష్ట్రాల్లో అధికంగా కనిపిస్తుంది. చ

జననాల రేటును చూస్తే : కేరళలో 17.8% తమిళనాడులో 19.2% ఉత్తరప్రదేశ్‌లో 36.0% బీహార్‌లో తల 1% రాజస్థాన్‌ 33.6% మధ్యప్రదేశ్‌ 38.4% అ ఇది జాతీయ న్థాయి జననాల రేటు 285% కంటీ ఎక్కువ జనాభా అవసరాలు :; నంవత్సరానికి మనదేశంలో 13.6 మిలియన్ల చొప్పున జనాభా గత పది సంవత్సరాలుగా పెరుగుతూవస్తుంది. ఈ పెరుగుదల ప్రభావం, భారం సమాజ అవసరాలు, అవకాశాల మీద తీవ్ర ప్రభావాన్ని-చూపుతుంది. మన ఆర్ధిక అభివృద్ధి రేటు ఈ అధిక జనాభా అవసరాలను తీర్చే స్థితిలో ఎంతమాత్రం లేదు. ప్రతి సంవత్సరం అదనంగా వచ్చిపడే 13.6 మిలియన్ల జనాభాకి కనీసంగా కావలసిన అవసరాల అంచనా ఈ విధంగా ఉంది. ఆహారం : 12.5 మిలియన్ల క్వింటాళ్ళ ఆవారధాన్యం దుస్తులు : 118 మిలియన్ల మీటర్లు ఇండ్లు : 25 లక్షల గృహాలు విద్య : 4 లక్షల తర్వాత కలిగిన ఉపాధ్యాయులు 1.2 లక్షల విద్యాలయాలు ఉద్యోగాలు. : 4 మిలియన్ల ఉద్యోగాలు

౨ కనీస అవసరాలైన ఆహారం, వస్త్రం, గృహం, విద్య, ఉద్యోగాల అంచనా ఈ విధంగా ఉంటే ఇక మిగతా విషయాల మాటేమ్‌టి.

అ అపరిమితంగా, అద్దు అదుపులేకుండా పెరిగిపోతున్న జనాభా అవసరాల్ని మనకున్న పరిమితమైన వనరులు తీర్చలేవు, జనాభా పెరుగుదలతో పాటు భూమి పెరుగుదల జరుగదు కదా ! కనుక రసాయనిక ఎరువులు వాడదం, కృత్రిమ వంగడాలు వాడడం, అధికోత్పత్తిపై దృష్టి కేంద్రీకరించండం వలన మనకు వాటిల్లే నష్టాల గూర్చి ఆలోచించలేకపోతున్నాం.

64

46 మనం వాడే మందులవల్ల, భూసారం తగ్గి సత్తువలేని పంట అధికంగా వస్తే దాన్ని తింటున్న జనం నిస్సత్తువగా తయారవుతున్నారు. నేటి యువకులకంటే బామ్మలు, తాతయ్యలే బలంగా, ఆరోగ్యంగా ఉన్నారు.

అ ఆకారం, అందం పెరుగుతోంది, రోగాలు, కాలుష్యం పెరుగుతుంది.

అ వ్యక్తిత్వం, నీతి నియమాలు, న్యాయం ధర్మాలు, కుటుంబవ్యవస్థ మంటగలుస్తోంది. విచక్షణాజ్ఞానం నశిస్తోంది. స్వార్ధం పెచ్చు పెరిగి మానవుడు దానవుడిగా మారి, సకల జీవజులాన్ని ప్రకృతిని హింసిస్తూ రాక్షస్రానందాన్ని అనుభవిస్తున్నాడు.

అ మానవమూల్యాలనేవి (ఉంటేగింటే) పుస్తకాలకే పరిమితమైనాయి. సర్వత్రా అవినీతి, దుర్మార్గం విలయతాండవం చేస్తుంది.

ఈ _ నిరుద్యోగం పెనుభూతంగా మారింది. దేశజనభాలో పది శాతానికి పైగా నిరుద్యోగులే. 35 శాతం నిరుపేదలే.

4 1989-93 మధ్యకాలంలో వ్యవసాయదారుల సంఖ్య 50 నుండి 40 శాతానికి పడిపోగా, కూళీల సంఖ్య 24 నుండి 34 శాతానికి పెరిగిందని గ్రామసీమల స్థితిగతులపై జరిగిన 4ర్‌వ నేషనల్‌ శాంపుల్‌ సర్వేలో వెల్లడైంది.

86 ఈ అపరిమితమైన జనాభా అవసరాలు తీర్చుకునేందుకు మానవుడు చేసే హింసను భరించలేక ప్రకృతి తిరగబడుతుంది. అంటే మానవ మనుగడకే ముప్పు తప్పదు.

ప్రమాదకరమైన జంతువు :

ఈ బాగా ఆలోచిస్తే ఈ ప్రపంచంలో మనిషిని తలదన్నే ప్రమాదకరమైన జంతువు మరొకటి లేదనిపిస్తోంది. ఈ జంతువు (మానవమృగం) తినేది కేవలం మరో ప్రాజిని మాత్రమే కాదు. ఏకంగా ప్రపంచాన్నే మింగేస్తుంది. పర్యావరణాన్ని నమిలేస్తుంది.. మరి ఇంతటి ప్రమాదకరమైన మానవమృగం బారినుండి ఈ ప్రకృతిని రక్షించడమెలాగ ..? అంటే అది కూడా కేవలం మనిషి మాత్రమే చేయగలడు.

ఏం చేయాలి మరి:

అ చేతులు కాలినాక ఆకులు పట్టుకోవడం ఎంతమాద్రం లాభం లేదు కాని ఇంకా చేతులు కాల్చుకోకుండా ఉండడం మాత్రం అవసరమే.

ఈ ఇప్పటికే ఇబ్బడి ముబ్బడిగా పెరుగుతున్న జనాభాను యుద్ధప్రాతిపదికన నియంత్రించాలి.

65

4 మూఢవిశ్వాసాలు, మత ఛాందసవాదాలు, జనాభా నియంత్రణ విషయంలో తప్పనిసరిగా పకృనబెట్టాలి.

అ _బహుబార్యత్వాస్ని కఠినంగా నిషేధించాలి.

అ లేట్‌ మ్యారేజెస్‌ను ప్రోత్సహించాలి.

౨ కనీస వివాహ వయస్సు ఆడవారికి 20 ఏళ్ళు, మగవారికి 25 ఏళ్ళుగా చేసి దాన్ని ఖచ్చితంగా అమలయ్యేట్లు చేయాలి.

ఉ జనాభా నియంత్రణ ప్రక్రియను దేశవాసులందరికి (మతాతీతంగా) నిర్భంధంగా వర్తింపచేయాలి.

ఆ _ ప్రస్తుతాన్ని ప్రస్తుతించేటట్లుగా మనం నియంధ్రించుకుంటే, సరిదిద్దుకుంటేనే భవిష్యత్తునేది మనకుంటుందనే విషయాన్ని ప్రజలంతా గుర్తించేట్లుగా, ఆ విధంగా వర్తించేటట్లుగా విరివిగా ప్రచారం, కావలసిన కృషి జరుగాలి.

అ విచక్షణా రహితంగా మనం పెంచే ఈ జనాభా భారాన్ని భూమి భరించగలదా ... 1 'పెరగే జనాభా అవసరాలను ఈ భూమి ఎంతవరకు తీర్చగలదు... ! అనే కనీస ఆలోచన అందరూచేయాలి.

ఈ భూమిమీద పర్యావరణం మీద మన ఇష్టం వచ్చినట్లు సవారీచేస్తూపోతే ఇక మన స్థిరత్వానికి, అస్తిత్వానికి ముప్పు వాటిల్లినట్లే.

ఈ అంటే ఆటు పర్యావరణంలో గాని ఇటు భూమిలో గాని ఏర్పడే అస్థిరత సకల చరాచర సృష్టి, స్థిరత్వాన్ని భగ్నం చేస్తుంది. సమూలంగా అంతం చేస్తుందనేది నగ్నసత్యం.

ఈ కనుక తరుగుతున్న పర్యావరణానికి కారణం కేవలం పెరుగుతున్న జనాభానే కనుక జనాభా నియంత్రణే పర్యావరణ రక్షణకు తగినమందు.

ఆ _ ఇప్పటికైనా మనం మేలుకుంటే ఈ భూమాత మనల్ని తన ఒడిలో అడుకోనిస్తుంది. లేకపోతే కనపడకుండా కడుపులో దాచుకుంటుంది.

66

వ్వ వ 20. బహుళార్హసాధక ప్రాజెక్పులు - బహుక సమస్యలు విద్యుదుత్సాదనకు, వ్యవసాయ రంగానికి, రవాణాకు, మంచినీటికై, వరదల నిరోదానికి, టూరిస్టుల వినోదానికి ఇలా పలువిధాల ప్రయోజనాలను అందించేవాటినే బహుళార్థసాధక ్రాజెక్టులని అంటారు. *ప్రథమ ప్రధాని పండిత నెహ్రు గారి మాటల్లో చెప్పాలంటే భారీపరిశ్రమలు, భారీ ఆనకట్టలే, ఆధునిక దేవాలయాలు” అన్నారాయన. ప్రాజెళ్ళల వివరాలు :

4 1978 లెక్కల ప్రకారం, మన దేశంలోమొత్తం 1220 డామ్‌లున్నాయి.. అందులో 835 పూర్తిగా నిర్మితమైనవికాగా.. మిగిలినవి నిర్మాణంలో ఉన్నవి.

4 1979 నాటికి ప్రభుత్వం ఈ ప్రాజెక్టుల మీద దాదాపు 10,556 లక్షల కోట్ల రూపాయలు వెచ్చిచింది. అంటే మొత్తం అభివృద్ధి పధకాలకై వెచ్చించిన ధనంలో 14% అన్నమాట.

ఆ ఈ భారీ ప్రాజెక్టులు ఆక్రమించుకున్న భారీస్థలం వాటికై వెచ్చించిన లక్షల కోట్ట_ రూపాయలు, అవి సప్త చేసే నీటి ద్వారా పెరిగిన వ్యవసాయ దిగుబడులను అంచనా వేసుకుని ఆ ఫలితాన్ని చూసిన హిస్సార్‌ (హర్యానా) వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయ వైన్‌ చాన్స్‌లర్‌ ఈ విధంగా అభిప్రాయపడ్డారు “భారీ మధ్యతరహా ప్రాజెక్టుల అనుభవం వాటి నిర్దేశిత లక్ష్యాలకు వ్యతిరేకంగానే ఉంది” అన్నారు.

ప్రాజెక్టుల సమస్యలు :

ఈ ఈ ప్రాజెక్టులు మొదటి రెండు దశాబ్దాలు మంచి ఫలితాన్ని ఇచ్చినప్పటికి ఆ పిదపనే సమస్యల పర్వం మొదలయింది.

6 ముఖ్యంగా ఈ జలాశయాల్లో పూడిక పెరిగిపోవడం జరుగుతోంది. ఖాక్రానంగల్‌, మైథన్‌, పాన్‌బెట్‌, రామ్‌గంగా, తుంగభద్ర, ఉకాయి, నిజాంసాగర్‌ మెదలగు జలాశయాల్లో ఇంజనీర్ల అంచనాలను మించి చాలా వేగంగా పూడిక ఏర్పడింది.

అ _ ఈ పూడిక కారణంగా భాక్రానంగల్‌ వద్ద వడాదికి ఒక మీటరు చొప్పున పెరిగిపోతున్నది. అనేక పంటలు దీనివల్ల దెబ్బ తింటున్నాయి. నేలలోని తేమ న్వఖావాన్ని అది క్షీణింపచేస్తుంది. అంతేకాదు. ఏ కొద్ది వర్షాలు పడ్డా వరదలు వచ్చే ప్రమాదాన్నే సృష్టిస్తున్నాయి. (డామ్‌లు నిర్మించింది వరదలు నిరోధించడానికే)

అ ఈ జలాశయాల వల్ల కలిగే అనర్జాల్ని అధికంగా అనుభవిస్తున్నారు ఉత్తరప్రదేశ్‌ ప్రజలు.

క్‌7

అ ఏటా వరద భాధితుల క్షేత్రాలు పెరిగిపోతూనే ఉన్నాయి. మరి డామ్‌ల ద్వారా సిద్ధించే ప్రయోజనమెంతా ? వాటిల్లే నష్టమెంత ? ఆలోచించాల్సిన విషయమిది.

4 అనేక జాగ్రత్తలు తీసుకున్నప్పటికి కూడా 1953లో 59.5 లక్షల హెక్టార్ల భూమీ వరదనీటికి గురికాగా 1982 నాటికి ఒక కోటి 14.5 లక్షల హెక్టార్ల భూమి వరదనీటిలో మునిగిపోయాయి.

8 ఈ భారీ జలాశయాల నిర్వహణలో జరుగుతున్నా నిర్వక్ష్యంవల్ల కూడా భారీనష్టం సంభవిస్తూనే ఉంది. దాన్ని కూడా ఒసారి గమనిద్దాం.

4 ఏపని చేసిన దానివలన ఒనగూరే లాభాల్ని మరియు నష్టాల్ని కూడా బేరీజువేసుకుని ప్రయోజనకరమైన పనుల్ని మాత్రమే చేయడం సహజంగా లోకరీతి.

68

2. జలాశయాల నిర్వహణలో వినాశకర నిర్లక్ష్యం వ్యవసాయాభివృద్ధికి, విద్యుదుత్చాదనకు నీటి లభ్యత ఎంత అవసరమో, ఆ నీటిని నిల్వచేసే జలాశయాల్ని పరిరక్షించడం కూడా అంతే అవసరము. అతివృష్టి, వరదలు, ప్రకృతి వైపరీత్యాలు సంభవించినపుడు సహజంగా జలాశయాలపైన తీవ్రమైన ఒత్తిడి కలుగుతుంది. కనుక జలాశయాలను నిర్మించడం మాత్రమే కాదు వాటిని చక్కగా నిర్వహించడం కూడా చాలా అవసరం. లేకపోతే తీవ్రమైన నష్టాలు సంభవిస్తాయనదానికి గతంలో జరిగిన సంఘటనలే తార్మాణాలు అటువంటి వాటిని కొన్నింటిని ఇక్కడ గమనిద్దాం.

4 _ 1952లో కర్నూలు వద్ద 'సుంకేశుల' ఆనకట్టపై వరద వచ్చినపుడు విజయవాడకు ఆ విషయం తెలుపకపోవడంతో ఆ వరద కృష్ణా ఆనకట్టపై నుండి పొంగిపోవడంతో, ఆ ఆనకట్టకు గండిపడి అపారనష్టం వాటిల్లింది. ఆ తర్వాత అదే ఆనకట్టకు అమర్చిన ఖారాగాట్‌ గేట్లు పనిచేయక పోవటం వలనకూడా (ప్రమాదం సంభవించింది.

9 _ 1979లో నాగార్జున సాగర్‌కు వరదలోస్తాయని భావించి విజయవాడకు నమాచారం అందించకుండానే ఆరులక్షల ఘనప్పటడుగుల నీరు వదలడంతో 'ప్రకాళం బ్యారేజికి భారీగా నష్టం వాటిల్లింది.

• _పళ్ళ్చిమగోదావరి జిల్లాలో తమ్మిలేరు 'ప్రాజెక్స గేట్లు వూర్తిగొ తెరచి ఇరవైవేల ఘనపుటదుగుల నీటిని వదలడంతో ఏలూరు పట్టణానికి, పరిసరప్రాంతాలకు అపారనప్ట వాటిల్లింది.

• _ తమ్మిలేరు జలాశయానికి వరదలొస్తాయని ఊహించి జలాశయంలోని నీటినంలటిని వదలివేయడంతో కొల్లేరు ప్రాంతంలోని పదివేల ఎకరాలలోని పంట పూర్తిగొ దెబ్బతిన్నది.

౨ _ ఎర్రకాలువ జలాశయానికి కూదా ఇదే పరిస్థితి ఏర్పడింది.

6 _ 1989 కాలువ జలాశయానికి కూడా వరదలొచ్చినపుడు బ్యాటరీలేనందున, అనరేటర్‌లో లోపం ఏర్పడుట వలన త్వరగా గేట్లు తరువకపోవడంతో డ్యాం కొట్టెకుపోయి వ అపారనష్టం వాటిల్లింది.

అ 1989లో కదపజిల్లా మైలవరం జలాశయానికి వరదలొబ్బాయి. రిజర్వాయర్‌ నిండేదాకా ఆగి, లోతట్టు ప్రాంతాల వారిని హెచ్చరించకుండానే ఒకేసారి అధికనీరు వదలటం వలన ప్రాణనష్టం సంభవించింది.

69

4 1992లో హిమాయత్‌సాగర్‌ గేట్లు తెరిచిన విధానం తద్వారా సంభవించిన జననష్టం, "ధననష్టం అపారం. అ 1992లో విశాఖ జిల్లా 'పంపొ జలాశయం తెగింది.

అ చిత్తూరు జిల్లా 'తరణియారొ జలాశయం గేట్లు కొట్టుకుపోయాయి.

4 1992 వరదల వల్ల తిరుపతి దగ్గర్లోని “కళ్యాణి జలాశయం గేట్లు స్థానభ్రంశం చెందినాయి.

అ _ గోదావరి బ్యారేజికి అమర్ని 170 గేట్లు స్థానభ్రంశం చెందాయి. ఈ గేట్లు సాంకేతిక లోపాల వల్ల పనిచేయడం లేదు.

అ నిజాంసాగర్‌కు కొత్తగా నిర్మించిన అదనపు గేట్లకు కింది భాగంలో వరదకాల్వలు ఈవ్వకపోడవంతో 1989లో సంభవించిన వరదల వలన అపారమైన నష్టం వాటిల్లింది.

అ _ 1992లో కరీంనగర్‌లోని మానేరుద్యాంకు వరదలు రావడంతో డ్యాంగేట్లు సరిగా పనిచేయపోవడంతో పలువిధాల ప్రయత్నించి ఒకేసారి అన్ని గేట్లను తెరిచేసరికి భారీగా నీరు బయటకు ప్రవహించి వ్యవసాయ భూములు, లోతట్టు ప్రాంతాలు జలమయ్యాయి, ఆస్థి ప్రాణనష్టం సంభవించింది.

4 1994 ఫిబ్రవరిలో వరంగల్‌లోని వడ్డెపల్లి చెరువుకు గండిపడడంతో దాదాపు నాలుగు అడుగుల నీరు వృధా అయింది. దీనితో నీటిమట్టం 18 నుండి 9 అడుగులకు పడిపోయింది. వరంగల్‌ పట్టణవాసులకు వేసవిలో మంచినీటి సమస్య ఏర్చడింది. వృధాగా పోయిన నీటి ప్రవాహం వలన ఇటు నీటి కొరత ఏర్పడటంతో పాటుగా కాజీపేట నుండి కాకతీయ విశ్వవిద్యాలయం వరకు రెండుమూడు చోట్ల మూడడుగుల లోతు రోడ్డు తుడిచిపెట్టుకుపోయింది. పాతచెరువుకు మరమ్మత్తు చేయకపోవడం దీనిక్కారణం.

అ _ ఇంకను పలుప్రాంతాల్లో ఉన్న చెరువులకు గేట్లు లేక ఉన్నా అవి పనిచేయపోవడంతోనీరు వృధా అవుతున్నది.

అ _జలాశయాలను నిర్మించడంతోపాటు సరియైన నిర్వహణ కూడా చాలా అవసరం చిన్న చిన్న అశ్రద్ధలే భారీ నష్టాలకు కారణమవుతాయి.

అ _ ఇంతవరకు అశ్రద్ధల వల్ల వాటిల్లే జనృధన నష్టాల గూర్చే ఆలోచించాం దీనివలన పర్యావరణానికి కూడా నష్టాలు సంభవిస్తాయి. అవేమిటో తెలుసుకుందాం. 70

వర్యావరణానికి వాటిల్లే నష్టాలు :

అ ఈ భారీ ప్రాజెక్టుల వలన పర్యావరణ సంతులనం కూడా చాలా దెబ్బతింటుంది.

అ _ 1955లో పుణె జిల్లాలో 'పాంబెటొ ఆనకట్ట నిర్మాణం జరిగింది. అంతకుముందు వరకు ఆ్రాంతమంతా దట్టమైన అరణ్యంతో నిండి ఉండేది. నేడు ఆ కొండవాలులన్ని బీళ్ళుగా మారాయి, తీవ్రకోతకు గురయ్యాయి.

అ సుమారు ఐదువేలకోట్ల రూపాయల అంచనాతో ఐదువందల కోట్లు ఈ పాటికే ఖర్చు జరిగిన నిర్మాణం పనులు కొనసాగుతున్న ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని టిహ్రీడ్యాం వివరాలు ఇలా ఉన్నాయి.

అ _ 1969నుండి అంటే ఈ టెహ్రీ ద్యాం నిర్మాణ దశ నుండే సమస్యల్ని ఏదుర్కొంటుంది. లక్షలాది మంది నిర్వాసితులు అయ్యారు. జంతు, జీవళానవేత్తల ప్రకారం 99 వృక్ష కుటుంబాలకు సంబంధించిన 462 అరుదైన మొక్కల శకాలు అంతరించిపోయాయి. వాటితో పాటు పలు పక్షి జంతు జాతులు కూడా నశించే (ప్రమాదం లేకపోలేదు.

అ _ 1969 నుండి దీనికి వ్యతిరేకంగా ఉద్యమాలు. కౌనసాగుతున్న 1994 మార్చి 31న మొదటి దశ నిర్మాణానికి భారత ప్రభుత్వం అనుమతినిచ్చింది. ఈ నిర్మాణానికి వ్యతిరేకంగా 20 సంవత్సరాల నుండి శ్రీ బహుగుణ పోరాడుతూనే ఉన్నారు. 1995లో 45 రోజులు నత్యగ్రహం చేసారు. 1995'మే నెలలో తెహ్రీ డ్యామ్‌ వద్ద కాఫర్‌దామ్‌ నిర్మాణానికి నిరసనగా 49 రోజులు సత్యాగ్రహం చేసారు.

శ ఈ డామ్‌ ప్రాంతం హిమాలయాలకు సమీపాన ఉండడంతో అధిక భూకంపాలు వచ్చేందుకు అధికంగా అవకాశమున్న ప్రాంతం కావడం వలన భూకంపం కనుకవస్తే ఆడామ్‌ విచ్చినమయ్యి జల ప్రళయాన్ని తెస్తుందని శాస్త్రజ్ఞులు హెచ్చరిస్తున్నారు.

9 _ మన ఆనకట్టల పరివాహక ప్రాంతాలలో వనసంపదను, నేలను పరిరక్షించదాన్ని నిర్లక్ష్యం చేస్తున్నారు. ఫలితంగా అన్ని అనకట్టల్లో నడీ మేటలు వేస్తున్నది. ఇది ఇంజనీర్ల అంచనాకంటే మూడురెట్లు అధికంగా ఇప్పటికే మేటను వేసింది.

౨ _ ప్రకృతిలో సహజంగా వచ్చే భూకంపాలను, వరదలను తట్టుకునే విధంగా పకద్భందిగా బాగా యోచించి దూరదృష్టితో ఇటువంటి భారీ ఆనకట్టల్ని నిర్మించాలి. అలాగే వాటి నిర్వహణ కూడా నిరంతర శ్రద్ధతో జరుగాలి. ఇటువంటి జలాశయాల వలన 5, 6 దశాబ్దాల పిదప వీటితో సాధించే ప్రగతి శూన్యమవ్వడంతో పాటు మొత్తం జాతి భారీగా మూల్యం చెల్లించికోవాల్సివస్తుంది. అప్పుడు నెహ్రు గారి మాటలను మార్చి చెప్పుకోవాల్సి ఉంటుంది. భారీ (ప్రాజెక్టులు దేవాలయాలు కావు అవి మృత్యదేనతా రూపాలుగా మారుతాయి.

71

ఎందుకీ వ్యతిరేకత ;

4 తెహ్రీ ప్రాంతంలో భూకంపాల తాకిడి అధికంగా ఉంటుంది.

• ఫ్రొఫెసర్‌ కెఎస్‌. వాల్చియా ఈ ప్రాంతాన్ని అధ్యయనం చేసి హిమాలయాల (ప్రాంతంలో అనకట్టల నిర్మాణం మంచిది కాదని సూచించారు.

అ 1991లో ఉత్తర కాశిలో వచ్చిన భూకంపం తెహ్రీ డామ్‌పై ప్రభావం చూపించి. హిమలయ్యాల్లో కొన్ని పర్వతాలపై పగుళ్ళు వర్చడడానికి కారణమయ్యింది.

అ _ సిస్మాల జిస్టులు అందరూ హిమాలయాల్లో భూకంపం వచ్చి తీరుతుందనే చెబుతున్నారు. భూకంపం గనుక 8.5 వద్ద వస్తే జరిగే నష్టం అనూహ్యంగా ఉంటుందంటున్నారు.

అ భూకంపాల వల్ల ద్యాం కనుక బద్దలయితే దాదాపు 700 అడుగుల ఎత్తులో సంభవించగల వరద తాకిడికి దేవ ప్రయాగ, హృశీకేశ్‌ హరిద్వార్‌లతో పాటు వందలాదిగా పట్టణాలు, వేలాది గ్రామాలు ప్రమాదానికి గురికావడం 50 వేల కోట్లుమేర నష్టం వాటిల్లవచ్చని ఒక ఆంచనా.

4 _ ఐముగుణ మాటల్లో చెప్పాలంటే డ్యాంకేమాత్రం ముప్పుకలిగినా మొత్తం రిజర్వాయరు 22 నిమిషాల్లో ఖాళీ అవుతుంది. 260 మీటర్ల లోతున వృశళీకేష్‌ మరొ ఇరవై నిమిషాల్లో హరిద్వార్‌ 282 మీటర్ల లోతు నీటిలో, మరో 12 గంటల్లో బిజ్నూర్‌, మీరట్‌ హవూర్‌ బలందషహర్‌ 8.5 అడుగుల లోతు నీటిలో మునిగిపోతాయి, ఇలా పలుప్రాంఠాలు

1950 నుండి వివిధ ప్రాబెక్కలు, జాతీయ ప్రయోజనాల పేరుతో

విర్వాసితులైన వారి వివరాలు ఇలా ఉన్నాయి. క్ష ఆనకట్టలు 16400,000 తక1,00,000 23,00,000 2 | గనులు 25,50,000 6,30,000 19,20,000 83, | పరిశ్రమలు 12,50,000 3,75,000 8,256,000 4 | జాతీయ వనాలు 600,000 125,000 తృ75్క000 5. | ఇతర కారణాలు శ్‌00,000 150,000 8,50,000 భారీస్థాయిలో భద్రపరుస్తున్నాం జలం - దానివల్ల రాకూడదు జల ప్రళయం 72

22. భూగ్రహ ఆగ్రహం

విజ్ఞాన శాస్త్ర సంపద ఎంతటి మహోన్నత శిఖరాలను అందుకొన్నప్పటికినీ... ప్రకృతి శక్తులను తారుమారుచేయడంగాని, (ప్రకృతి ప్రకోపాన్ని ఎదుర్కోవడంకాని సాధ్యంకాదనేది సుస్పష్టం. ఆకోవలోకి వచ్చేవే భూకంపాలు, తుఫానులు మొదలగునవి. భూకంపం అంటే :

విశ్వంలోని ప్రతీ పదార్ధం నిరంతరంచరిస్తూ పరిణామం చెందుతూ, నూతన రూపం దాలుస్తూ ఉంటుంది. అయితే భూస్వరూపంలో అతి స్వల్ప మార్పురావడానికి కొన్ని కోట్ల సంవత్సరాలు పడుతుంది. భూగోళం అంతరాలలో తీవ్రమైన వేడి, ద్రవాలు, విద్యుత్తు అయస్కాంతం, రేడియో ధార్మికత నిరంతరం వేగంగా చరిస్తూ కంపనాలు తీవ్రమైనప్పుడు, భూగోళపు కంపన హెచ్చుగా ఉంటుంది. కంపనాల కాలపరిమితి సెకను నుండి గంటల వరకు కూడా ఉండవచ్చు.

భూ అంతర్భాగంలోని ఏవైనా రెండు పెద్ద పలకలు ఒకదానితో ఒకటి రాసుకొన్నస్రడు భూకంపం సంభవిస్తుంది. భూకంప తీవ్రతను రిక్టరు స్కేల్‌ సహాయంతో కొలుస్తారు. ప్రతీ సంవత్సరం దాదాపు ఎనిమిదిలక్షల చిన్నా పెద్దా భూకంపాలు రికార్డు చేస్తుంటారు శాస్త్రవేత్తలు. అయితే నష్టపరుచగల భూకంపాలు సంవత్సరంలో వందవరకు వచ్చే అవకాశం ఉంటుందని వారి అభిప్రాయం. ఈ ప్రకంపనాలు సాధారణంగా 8 కి.మీటర్ల నుండి 30 కి.మీటర్ల లోతున వస్తూ ఉంటాయి. భూకంపశక్తి :

పెద్ద పెద్ద ఆటంబాంబులను తలదన్నేరీతిలో ఉంటుంది. భూకంపాల ప్రభావం పెద్ద భూకంపాలు వచ్చినపుడు భూమి బీటలువారుతుంది. శక్తివంతమైన మానవ నిర్మిత కట్టడాలు కూడా పేకమేడల్లా కూలిపోతాయి. అడవులు, పంటలు, పశువులు మొదలగునవి ధ్వంసమవుతాయి. ఉన్న కొండలు గుట్టలు అద్భశ్యమై కొత్త స్థలాల్లో కొత్తవి పుట్టుకు రావచ్చును. కొత్త సరస్సులు ఆవిర్భవిస్తాయి. జన నష్టం కూడా తీవ్రంగానే ఉంటుంది.

సముద్ర గర్భాల్లో కూడా భూకంపాలు వస్తాయి. అలాంటపుడు మహా సముద్రాలు సైతం అల్లల్లాడపోతాయి. ఈ సముద్ర సంక్షోధ సమయాల్లో తరంగాలు పైకెగసి, కొన్ని వందల మైళ్ళ వేగంతో తీర ప్రాంతాలపై దాడిచేసి ముంచెత్తుతాయి. సముద్రాల్లోకి వెల్లిన జాలర్లు గల్లంతవుతారు.

73

ప్రవంచంలో నంభవించిన కొన్ని భారీ భూకంపాల వివరాలు సంవత్సరము స్ధలం జన నష్టం 1896 జపాన్‌లోని ట్పునామి 22,000 1906 సాన్‌ఫ్రాన్సిస్కో పూర్తిగా ధ్వంసమైంది 1906 చిలీ వత్‌పరాసియో 22000 1908 ఇటలీ, మిసినియా 77000 1920 చైన్నా కన్సూ 200,000 1928 జపాన్‌, టోళ్యో 143,000 1980 ఇటలీ, నేపుల్స్‌ 2100 1931 న్యూజీలాండ్‌, నాపియల్‌ ధ్వంసమైంది 1931 నికరాగువ్హా మాంగువా ధ్వంసమైంది 1982 చైనా, కన్స్ఫూ 70,000 1986 భారత్‌ క్వెట్టా 60,000 1989 చిలీ, విలాన్‌ 20,000 1989-46 టర్కీ ఎర్జిన్మాన్‌ 30,000 948 జపాన్‌ ప్యూజి ర00 1556 ఉత్తర అస్టనిస్తాన్‌ 2000 1957 పశ్చిమ ఇరాన్‌ 10,000 1960 మొరాకో, అగాదిర్‌ 12000 1960 చిలీ ధ్వంసమైంది 1962 ఇరాన్‌ 10,000 1968 యుగస్లోవియా, స్మూష్టి 1000 1966 రష్యా, తాస్కెంట్‌ ధ్వంసమైంది 1970 ఉత్తర పెరూ 66,800 1972 నికరాగువా, మాంగువా 7000 1974 పాకిన్తాన్‌ 10,600 1976 చైన్నా టాలగ్‌షన్‌ 6,50,000 1978 ఇరాన్‌, టబాస్‌ 11000 1980 ఆల్ఫీరియా 20,000 1988 ఆర్మేనియాలో 100,000 1995 జపాన్‌, కోబ్‌ ర౦00

నానాలనార్తానానాలులలలననానునన కక కనన లన ననన చతునననాలాకోనవాకోలునాకయకూవనాలతనాలతలడాలదనయ వ లయనకాలమలు

74

అ _వైనాలో “కన్సు” ప్రాంతంలో 1920లో భూమి 300 చ॥మైళ్ళ వరకు కంపించింది విపరీతమైన నష్టం వాటిల్లింది.

6 చిలీ దేశంలో 1960లో వళశ్చిమదిక్కుగా వసిఫిక్‌ మహానముద్రంలో వరుసగా తొమ్మిదిరోజులు భూకంపాలు వచ్చి చిలీదేశం అతలాకుతలమైంది. కల్లోల కడలిలో చెలరేగిన తరంగాలు గంటకు 5 వేల మైళ్ళ వేగంతో చిలీ తీరప్రాంతంపై విరుచుకు పడటం మాత్రమేగాక పశ్చిమంగా పదివేల ,మైళ్ళు పరుగెత్తి జపాన్‌ తీరప్రాంతాన్ని ఢీకొనడంతో, అగ్ని పర్వతాలు బద్దలై 20 లక్షల మంది నిరాశ్రయులు కాగా 5,700 మంది చనిపోయారు.

6 _ చైనాలోని 'టంగ్‌షాన్‌' పట్టణంలో 1976లో సంభవించిన ఘోరమైన భూకంపంలో 6 లక్షల 50 వేలమందికి పైగా మరణించారు. 8 లక్షలకు పైగా క్షతగాత్రలయ్యారు. ఈ భూకంపంవలన ఏర్పడిన ప్రకంపనాలు 3,500 మైళ్ళ దూరాన ఉన్న అలాస్కా వరకు వ్యాపించాయి.

అ 1995 జనవరిలో జపాన్‌లోని కోబ్‌ పట్టణ (ప్రాంతంలో వచ్చిన భూకంపం జపాన్‌ దేశాన్ని గడగడలాడించింది. భూకంప తీవ్రత ?.2గా నమోదైంది. దీని వలన ర్‌ వేలమంది చనిపోగా మూడు లక్షల మంది నిరాశ్రయులైనారు. అకాశహార్యాలు, రోడ్డు రైల్వేలు: భారీ వంతెనలు తునాతునకలైనాయి. అప్పుడు జపాన్‌ శాన్త్రజ్డులు ఇంజనీర్లు దాదావు?.9 భూకంప తీవ్రతను తట్టుకుని నిలిచే విధంగా రూపకల్పన చేసిన కట్టడాల్లో 60శాతం ధ్వంసమైనాయి.

ఖారతదేశంలో భూకంపాలు :

ఈ _ 1787లో కలకత్తాలో సంభవించిన భూకంపం వలన మూడు లక్షల మంది చనిపోయారు.

3 _ 3897 బెంగాల్‌ మరియు ఆస్సాంలో సంభవించిన భూకంపం వలన భూమి తొరుమారై ముస్పై కొత్త సరస్సులు ఏర్పడ్డాయి.

6 _ 1934లో బీహార్‌లో సంభవించిన భూకంపంవల్ల ఏడువేల మంది మృతి చెందడం మాత్రమేగాక పొలాలపై ఇసుకవడడం వలన నాలుగు లక్షలమంది జీవనోపాధిని కోల్పోయినారు,

అ _ 1967లో పశ్చిమ మహారాష్ట్రలో కోయ్‌నా ప్రాంతంలో సంభవించిన భూకంపం తాకిడికి బొంబాయి, పూనా, హైద్రాబాద్‌, వెంగూళూర్‌ మొదలైన ప్రాంతాలకు కూడా తాకింది. ఈ భూకంపం వలన 1,388 (గ్రామాలు తీవ్రమైన నష్టానికి గురైనాయి. ఏనిమిది లక్షల మంది నిరాశ్రయులైనారు.

765

౨ 1991 అక్టోబర్‌లో ఉ.ఫ్ర. మధ్య హిమాలయ సానువుల్లో తెహ్రీగరవాల్‌ ప్రాంతంలో వచ్చిన భూకంపంలో ఉత్తర కాశీ పట్టణం దద్ధరిల్లింది. భూకంప తీవ్రత 6.5గా నమోదైంది.

9 _ 1993లో మహారాష్ట్రలోని లాళూర్‌ ప్రాంతంలో సంభవించిన భూకంప శీవ్రత 6.4గానే నమోదైనా, 30 వేల మంది మరణించారు.

4 2001 జనవరిలో గుజరాత్‌లో సంభవించిన ఘోరమైన భూకండం వలన భారీఎత్తున ప్రాణ నష్టాన్ని ధన నష్టాన్ని కలిగించిన విషయం మనకు విధితమే.

అ భూకంపాల వలన చరాచర సృష్టి ధంసమవడంతోపాటు నేల, నీరు, గాలి కలుషిత మవుతాయి. మరెన్నో దుష్ష్రభావాలు కలుగుతాయి. -సకల జీవజాలానికి అధారము ఏకైక భూగోళం! మనం పట్టించుకోకపోతే అవుతుంది అంతా గందరగోళం! 76

23. అణ్వాయుధాలు - అనర్దాలు

మానవజాతి చరిత్రలో అణుయుగం ఆరంభమై వందేళ్ళుదాటింది. 1895లో విలొ్‌హెల్మ్‌రాంటోజెన్‌ ఎక్సరే కనుగోనడంతో ఈ అణుయుగం మొదలైంది. ఆ తర్వాతి సంవత్సరంలోనే హెనీ, బెక్వెరెల్‌ అణుధార్మిక శక్తిను గుర్తించారు. అణుబాంబు రూపకల్పన :

1945 ఏప్రిల్‌లో న్యూమెక్సికోలోని లాస్‌ అలయాస్‌ ఎడారిలో ఓ నిర్జన ప్రాంతంలో అణుబాంబు రూపకల్పన జరిగింది. అదే సంవత్సరం జూలై నెలలో 16వ తేదిన ఉదయం 5 గంటల 30 నిమిషాలకు అదే ఎడారుల్లో తొలిసారిగా అణుబాంబును పరీక్షించారు. ఈ అణుబాంబు నిర్మాతల్లో ఒకరైన “రాబర్ట్‌ ఓ వైన్‌ హైమరొ ఆ అణుబాంబును పరీక్షించిన పిదప

“దివి సూర్య సహస్రస్య భవేద్యుగ పదుద్ధితా

యది భాన్స దృశీ సాస్యాత్‌ భాసన్తన్య మహాత్మన;

అనే భగవద్గీతా శ్లోకాన్ని చదివి వినిపించారట. వేల సూర్యకాంతులు ఒక్కసారి (ప్రజ్వలించి, ఆకాశాన్ని అంతా అవిరించినట్లు, ప్రపంచాలు అనేకం (వ్రళయాలకులోనై ఐద్ధలవుతున్నట్లు, మృత్యుదేవత ఆవహిస్తున్నట్లు ఆయన కనిపించిందట, మృత్యురూపంలోనే కనిపించిందట. ఆది నిజమైంది :

'బ్రవ్మోండమైైన మారణహోమాన్ని సృష్టించగల అణుబాంబును మొదటిసారిగా అమెరికా జపాన్‌ పై నాలుగు రోజుల్లో రెండుసార్లు ప్రయోగించి రెండవ ప్రపంచ సంగ్రామాన్ని సమాప్తంచేసింది.

1945 అగష్టు 7న హిరోషిమా నగరంలో ఉదయం 8 గంటలకు పనులన్నీ చురుకుగా సాగిపోతున్నాయి. సైనికాధికారులు వ్యూహరచనలు చేస్తుండగా, ఫ్యాక్టరీలు యుద్ధ సామాగ్రినీ ఉత్పత్తి చేస్తుండగా, అసుపత్రులు క్షతగాత్రులకు చికిత్స చేస్తూ ఈ విధంగా అందరూ తమ పనుల్లో మామూలుగా లీనమయ్యారు.

77

4 8.15 నిమిషాలకు హిరోషిమా నగరాన్ని అణుబాంబు తాకింది. బ్రహ్మాండమైన (ప్రేలుడుతో నాలుగు చదరపు మైళ్ళ ప్రాంతం అగ్ని గోళంగా మారింది. సెకనులో పదిలక్షలవంతున ఆఅణుధార్శిక శక్తి విడుదలై వాతావరణాన్ని ఆవహించింది.

ఈ _ అగ్నిగోళం సెకనుకు సెకనుకు పెద్దదిగా కాసాగింది. ఇదంతా ఒక నిమిషంపాటులో జరిగింది. దాదావు ఒక లక్షమంది మిడుతల్లా మాడిపోయారు. నగరం నామరూపాల్లేకుండా ధ్వంసమయ్యింది.

4 _ వాతావరణంలోని వేడికి లోహాలే మండిపోసాగాయి.

గాం విస్ఫోటనాన్ని చూసినవారు శాశ్వతంగా అంధులయ్యారు.

౨ భయంకర వ్యాధులు బయలుదేరాయి.

అ _ ఇప్పటి రోగుల కొందరు ఇప్పటికి బాంబ్‌ వాస్పిటల్‌లో చికిత్స పొందుతున్నారు.

అ ఆగస్టు 9వ డేదిన నాగసాకీపై రెండో అణుబాంబు ప్రయోగింపబడింది.

4 "70 వేల మందికి అగ్దికి ఆహుతయ్యారు. అపారంగా నష్టం వాటిల్లింది.

అపార నష్టం ;

4 మొదటి ప్రపంచ యుద్దం వలన దాదాపు ఒక కోటిమంది మరణించారు.

అ రెండుకోట్ల మంది వికలాంగులైనారు.

4 అసంఖ్యాకంగా భయంకర వ్యాధుల బారిన పడ్డారు.

అ ముప్సై ఆరువేల కోట్ల డాలర్లు వ్యయమయింది.

6 _రెండన ప్రపంచయుద్ధంలో ఐదుకోట్ల జననష్టం.

అ తొమ్మిది కోట్లు వికలాంగులైనారు.

• లెక్కకు మించి రోగ(గ్రస్తులైనారు.

6 _నలఖై ఒక్క లక్షలవేల కోట్ల డాలర్లు వ్యయం.

4 వీటివల్ల అంచనా వేయనంతగా పర్యావరణ ప్రదూషణం

4 ఈ యుద్ధాల వలన కలిగిన నష్టాలు, సంభవించిన ప్రమాదాలు వాటి ప్రభావం అంతటితో అంకరిస్తే బావుండేది, కాని అలా జరుగలేదు. ఆనాటి అణుబాంబు ప్రభావం ఇప్పటికి ఐదున్నర దశాబ్దాల పిదపకూడా కనిపిస్తుంది. రేడియోధార్మికత ధాతువులు పశువులు తినే గడ్డిద్వారా వాటిలో ప్రవేశించే వాటినుంచి పాలద్వారా మనిషిలోకి చేరి బ్లడ్‌ క్యాన్సర్‌ కలిగిస్తోంది.

౨ గర్భిణీ స్రీలపైన పుట్టబోయే శిశువుపైన కూడా దీని ప్రభావం ఉంటుంది. ఇటువంటి బాంబుల ప్రయోగం వలన కలిగే పర్యావరణ ప్రదూషణ ప్రభావం శతాబ్దాల పర్యంతం ఉండకపోదు.

అణ్వాయుధం - అవ్వాలి నిరాయుధం 78

24. మానవాళి ముంగిట్లో మూడవ ప్రపంచ యుద్ధం

రెండవ ప్రపంచయుద్ధం తర్వాత ఆయుధపోటీ పెరుగుతున్నది. తృతీయ ప్రపంచ దేశాలు కూడా అణ్వస్తాల తయారికి అర్రులు చాచడం విపరీతంగా పెరిగింది. 1957 మే 15న బ్రిటన్‌ పసిఫిక్‌ సముద్రంలో హైడ్రోజన్‌ బాంబును పరీక్షించింది.

జపాన్‌, స్విట్టర్లాండ్‌, స్వీడన్‌, కెనడా మొదలగు దేశాలు అబ్వన్హ సామర్థ్యంను సంపాదించుకున్నాయి. ఇజ్రాయిల్‌, దక్షిణ ఆఫ్రికా, దక్షిణ కొరియా పాకిస్తాన్‌లు ఆదే వరుసలో చేరనున్నాయి. 1974లో భారతదేశం తన మొదటి అణుపాటవ పరీక్ష జరిపి విజయం సాధించింది. తిరిగి అటల్‌ బిహారీ వాజపేయి ప్రభుత్వం చొరవతో ఈ మధ్యనే తన అణు పాటవాన్ని ప్రదర్శించి ఈ కోవలో ఆరవదేశంగా గుర్తింపు పొందింది. అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు పేదదేశాలకోసం పది పదిహేను బిలియన్ల డాలర్లు ఖర్చుపెడుతూ, ఆయుధాల తయారికి మాత్రం ఐదువందల బిలియన్ల డాలర్లకు పైగానే ఖర్చుపెడుతున్నాయి.

పొంచిఉన్న ప్రమాదం :

ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ఆయుధగారాల్లో 50 వేల మెగాటన్నుల టి.యన్‌.టి.ల ప్రేలుడు శక్తి నిలువ ఉందని ఒక అంచనా (ఒక మెగా టన్ను పదిలక్షల టన్నుల టి.యన్‌.టి.కి సమానం)

ఈ _ హిరోషినూ పైన ప్రయోగించి అణుబాంజుశక్తి కేవలం పదినుండి ఇరవైవేల టన్నుల టి.యన్‌.టిలు మాత్రమే.

6 ప్రపంచ ఆయుధ వ్యాపారంలో అమెరికా వాటా 45 శాతం.

4 మిగిలిన నాటో దేశాలు వాటా 20 శాతం.

8 ఆయుధ క్రయవిక్రయాలు పేదదేశాల ఆర్థిక వ్యవస్థలకు అపార నష్టం కలిగిస్తున్నాయి.

• _ అమెరికా రక్షణశాఖ పెంటగాన్‌ అవసరాలను చూడడానికి 50వేల వరకు కాంట్రాక్టర్లు కంపెనీలు పనిచేస్తున్నాయి.

శ అమెరికాలో 140 (ప్రభుత్వ కర్మాగారాలు మరియు 4000 ప్రయివేటు కర్మాగారాలు నిరంతరం ఆయుధ ఉత్పత్తిలో నిమగ్నమై ఉన్నాయి. వీటిలో మెక్‌డోనల్‌, డగ్లస్‌, యునైటెడ్‌ టెక్నాలజిస్‌, జనరల్‌ డైనమిక్స్‌ బోయింగ్‌, జనరల్‌ ఎలక్ట్రికల్స్‌ కార్చారేషన్‌ మున్నగు కంపెనీలు ముఖ్యమైనవి.

6 ఇక రసాయనికి ఆయుధాల గురించి ఆలోచిస్తే..... అమెరికా వియత్నాం పంట పొలాలపై రసాయనిక ఆయుధాలు ప్రయోగించారు. _

• ఇరాన్‌, ఇరాక్‌ యుద్ధంలో కూడా రసాయనిక ఆయుధాల్ని ప్రయోగించారు.

అ _'డయాక్సిన్‌ొను నీళ్ళలో కలుపడం ద్వారా ఒక నగరాన్నే చడీచప్పుడు కాకుండా స్మశానంగా మార్చవచ్చును.

79

అ అమెరికా తన ఆయుదాల్ని ముఖ్యంగా ఐరోప్కా నాటో దేశాలలోను హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలోని సైనిక స్థావరాల్లోను నిలువ ఉంచుతోంది.

4 1983 నుండి అమెరికా 160 క్రూూయజ్‌ రాకెట్‌ ఆయుధాలను బ్రిటన్‌లోను 198 పెరింగ్‌-2 మరియు 96 క్రూయజ్‌ రాకెట్‌లను పశ్చిమ జర్మనీలోను 112 క్రూయజ్‌ రాకెట్లను ఇటలీలోను, 46 బెల్లియంలోను 48 హలెండ్‌లోను మోహరించింది.

అ _ 100 ఎమ్‌.ఎక్స్‌ క్షిపణులు 11,000 కిమీ. ప్రయాణం చేయగలవు. ఒక్కొక్కటి ఆరులక్షల టన్నుల టి.యన్‌.టి.ల (ప్రేలుడు శక్తిని కలిగి ఉంటుంది.

౨ కేవలం '్రాజికోటని మాత్రమే సంహరించి మిగిలిన వాటికి హానిచేయకుండా ఉండగల న్యూట్రాన్‌ బాంబు సృష్టించబడింది. అణుబాంబు (ప్రేలుడు విడుదలచేసే గామా కిరణాల కంటే న్యూట్రాన్‌ బాంబు విడుదలచేసే గామా కిరణాలు పదకొందురేట్లు శక్తివంతమైనవి.

• ఇప్పుడు ప్రపంచదేశాలు 'లేజరొ ఆయుధాల పైకి దృష్టి మళ్ళీంచాయి. “థియోదల్‌ మెయనొ అనే శాస్రజ్ఞుడు దీన్ని వృద్ధిపరిచాడు. లేజర్‌ కిరణాలు అణుధార్మిక శక్తి నుంచి జన్మించే 'ఫోటనొ కిరణాల సముదాయం. ఇవి సెకనుకు లక్షా ఎనభైఆరువేల మైళ్ళ వేగంతో (ప్రయాణిస్తాయి. దీని కాంతి సూర్య తేజస్సు కంటే ఎన్నో రెట్లు అధికంగా ఉండి అనుకున్న లక్ష్యాన్ని ఖచ్చితంగా ఛేదిస్తుంది.

4 అనేక దశాబ్దాలు, శతాబ్దాల పర్యంతం శోధించి సాధించిన శాస్త్ర సాంకేతిక జ్ఞానం ఎవరికోసం? విధ్వసంకోసం అని చెప్పుకోవాలా!

ఈ ఇక భూమ్మీద యుద్ధ తంత్రాలలో శత్రువును ఓడించడం దుర్భేద్యంగా మారడంతో, శశ్రవును దెబ్బతీయడానికి అమెరికాలో రీగన్‌ ప్రభుత్వం స్టార్‌వార్స్‌ (నక్షత్ర యుద్ధం) వ్యవస్థను ప్రతిపాదించింది. భూమ్మీద జరిగే యుద్దాన్ని భూమికే పరిమితం చేయకుండా అంతరిక్షానికి విస్తరింపచేయడం దీని లక్షం. స్వార్ధకాంక్షకి, యుద్ధ కాంక్షకి అవని నుంచి అంతరిక్షం వరకు కూడా అవధుల్లేవని ఈ విషయం రుజువు చేస్తుంది కదా!

అ _ అణ్వాయుధాలు కాకుంటే వాటి ఉత్పత్తికి అవసరమయ్యే అణుఇంధనాలు ఇప్పుడు (ప్రపంచంలో పలుదేశాల వద్ద ఉన్నాయి. మూడో ప్రపంచ యుద్దాన్ని పలు అంశాలు భూగోళం ముంగిట్లోకి తెచ్చినా ఎప్పుడూ ప్రపంచయుద్ధం వరకు రాకపోవడమే విశేషం,

శ పలుదేశాల (ప్రభుత్వాలు అటు భయంతోనో ఇటు బాధ్యతతోనో వ్యవహరించబట్టే (ప్రమాదాలు తొలగిపోయాయి. కాని అది తాత్కాలికమే అని చెప్పడం భావ్యంగా ఉంటుందేమో!

ఈ _(పప్రపంచయుద్దాన్ని రాకుండా ఆపడానికి ఉన్న రాజకీయ సమస్యల్ని పరిష్మరించదం మాత్రమే సరిపోదు, వివిధ దేశాల వద్ద ఉన్న భయంకర ఆయుధాల్ని మొదట నాశనం చేయడం పై దృష్టి నిలుపాలి. దానికోసం పట్టుదలతో చిత్తశుద్ధితో పనిచేసే థైర్యం ఐక్యరాజ్యసమితికి రావాలి, మొదటినుంచి శాంతివైపు నిలిచే భారత్‌లాంటి దేశాలు ఇందుకు బాసటగా నిలువాలి,

రాకూడదు ప్రపంచ సమరం - కాకూడదు మారణహోమం 80

25. మాఫియాల ముఠాలు - మారణాయుధాలు

సుస్థిరత కరువైన దేశాల నుంచి, భద్రత కరువైన కర్మాగారాలనుండి అణ్వాయుధాలు, అణుఇంధనాలు బయటపడి, టెర్రిరిస్టుల చేతుల్లోకి వెడితే... అన్న సందేహం చాలా కాలాంగా ఎందరినో వెంటాడుతూనే ఉంది. ఇక జనాల్ని వేటాఢమే మిగిలింది. ఆభయం ఇప్పుడు నిజమయ్యింది. అణుఖనిజాల దౌంగ రవాణ, తనవేయిపడగలతో విషం చిమ్ముతోందన్న కరోరసత్యం ఇటీవల బయటపడింది.

ఇప్పుడు ప్రపంచాన్ని అన్ని కాలాల్లో వణికిస్తున్న సమస్య అణుఖనిజాలలో ముఖ్యమైన ఫ్లటోనియం దొంగరవాణా అంతర్జాతీయ స్థాయి టెర్రరిస్టుల చేతుల్లోకి సాఫిగా చేరుతోంది. దీంతో అణ్వాయుధాలు కూడా వారి చేతుల్లోకి చేరుతున్నాయా అనే అనుమానం, భయాందోళనలు కలుగుతున్నాయి.

బలమైన ఆధారాలు :

ఆగష్టు 10, 1994లో జర్మనీలోని మ్యూనిక్‌ నగరంలోని విమానాశ్రయంలో మాస్మోనుంచి వచ్చిన 38 సంవత్సరాల “కొలంబియస్‌” అనే వ్యాపారవేత్త తన నూట్‌కేనులో పది బెన్సుల ఫ్లటోనియం 239ని తీసుకెళ్తుండగా పోలీసులు అరెస్టు చేసారు.

ఈ ఆ తర్వాత కొద్దిరోజులకే జర్మనీలోని ఐవేరియన్‌ పోలీసులు ఒక కిలో లిథియం-6 కలిగి ఉన్న మురాను పట్టుకున్నారు. ఈ లిథియం హైడ్రోజన్‌ బాంబుల తయారీకి ఉపయోగపడుతుంది. ఈ విదంగా జర్మనీలో వ్లటోనియం, లిథియం యురేనియంను దొంగ రవాణా చేస్తున్న సంఘటనలు పెరిగిపోయాయి.

ఉ ఈ అణుఇంధనాల దొంగరవాణా ఇటలీ, ఆష్టియా, నార్వేలకేకాక ప్రపంచంలోని పలుదేశాలకు విస్తరించింది.

6 _ జర్మనీ, ఇటలీ, నార్వే, రష్యా తదితర దేశాల్లో టెర్రరిస్టుల ఏజంట్ల వద్ద దొరికిన అణుపదార్థాలు, ఇంధనాల పరిమాణం తక్కువే కావచ్చు కాని వాటివల్ల వాటిల్లే పరిణామం తీవ్రంగా ఉంటుంది.

ఆ ఇక్కడ మనం ఇంకో విషయం గూర్చి కూడా ఆలోచించాలి, అదేంటంటే పోలీసులకు దొరకకుండా ఎంత పరిమాణంలో ఇవి చేతులు మారాయో ఎవరికి తెలుసు? ఆ ఫ్లటోనియం, యురేనియం వంటి అణుమూలకాలు ఎలాంటి విపత్కర పరిస్థితులను సృష్టించనున్నాయో? టెర్రరిస్టుల స్వరూప స్వభావాలు రోజురోజుకి మారిపోతున్నాయి. ఒకప్పుడు వాళ్ళు వాండ్‌(గ్రేన్గతో సరివుచ్చుకునేవారు. తర్వాత ఎ.కె. 47, 56లు ఉపయోగించారు. అష్టాన్‌ గెరిల్లాలయితే స్టింగర్‌ యాంటీ ఎయిర్‌ క్రాఫ్ట్‌ మిస్సైల్స్‌ వరకు వచ్చారు. ఇప్పుడేమో ఫ్లుటోనియం వారి చేతుల్లో......

81

అ ఫుటోనియాన్ని పేలిస్తేనే ప్రమాదం అనుకుంటే పొరబాటే. పది జెన్సుల ఫ్లటోనియంతో టెర్రరిస్టులు ఏమైనా చేయవచ్చును. ఆ మాత్రం దాన్ని నగర నీటి వ్యవస్థలో కలిపితే నగరమంతా సరఫరా అయ్యే మంచినీరు విషపూరితమవుతుంది. గాలిలోకి వదిలితే వాయుకాలుష్యం జరిగి లక్షలాది మందికి ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్‌ రావచ్చును.

4 25.83.95 నాటి ఒక వార్త నేటి ప్రపంచ తాజా దుస్థితికి అద్దం పడుతుంది. టోక్యోలోని ఒక సబేవేలో వెళ్తున్న పదిమంది హఠాత్తుగా మరణించారు. కారణమేమై ఉంటుందా అని జపాన్‌ ప్రభుత్వం ఆరాతీస్తే, విషవాయువు పీల్చుకోవడం వలన వారు మరణించారని తేలింది. దానిపై కొనసాగించిన దర్యాప్తులో తేలిందేమిటంటే జపాన్‌లోని “ఓం సి(న్రికూ అనే ఒక మతవర్షానికి సంబంధించిన ప్రజల ఇళ్లల్లో, ఫ్యాక్టరీలలో పెద్దఎత్తున రసాయనిక పదార్థాలున్నాయి. వాటిని పోలీసులు స్వాధీనం చేసుకున్నారు. వారివద్ద పట్టుబడ్డ రసాయనిక పదార్ధాలతో లక్షలాది మందిని హతమార్చడానికి కావలసిన విషవాయువును సృష్టించవచ్చు. ఇదండీ నేటి ఆధునిక మానవుడి ప్రతిభ. శాస్త్రజ్ఞులు కుందేళ్ళు, కప్పలు, ఎలుకలు, కోతులు, ఎలుగుబంట్లపై ప్రయోగాలు చేస్తే ఈ టెర్రరిస్టులు మాత్రం ఏకంగా తమ (ప్రయోగాల్ని మనుషులపైననే చేస్తున్నారు.

అణువ్యర్థాలతోనూ ముప్పు:

అటు అణు పదార్థాలతోనూ ముప్పు కలుగుతుంది. ఇటు అణువ్యర్థాలతోను ముష్పు కలుగుతుంది. స్కాట్లాండ్‌ ఉత్తరతీరంలో ఉన్న డౌనరియా అణు వ్యర్థాల క్షేత్రం సముద్ర అలలబారిన పడి, తీవ్రమైన అణు ప్రమాదాన్ని తెచ్చి పెట్టగలదని పరిశీలకులు హెచ్చరిస్తున్నారు. సుమారు 4ర5్‌ సంవత్సరాల క్రితం అణు వ్యర్థాలను పాతిపెట్టేందుకని అక్కడ 260 అదుగుల పెద్ద గొట్టాన్ని ఏర్పాటుచేసారు. అందులో ఇప్పటికే కనీసం 1400 టన్నుల పేలుడు పదార్థాల్ని నిక్షిప్తం చేసారని ఒక అంచనా. అతి ప్రమాదకరమైన అణుధార్మిక ఇంధనం కడ్డీలు అణువ్యర్థాలతో మిశ్రమమైన యంత్ర పరికరాలు, స్వచ్చమైన సోడియం లోహం వంటివన్నీ ఈ గొట్టంలో ఉన్నాయి. 1977లో ఒకసారి ఈ గొట్టం పేలింది. అప్పుడు కలుషితమైన వాతావరణం ఇంకా శుభ్రంకాలేదు. సముద్ర అలల వల్ల ఆ గొట్టం మళ్ళీ బద్దలయ్యే అవకాశం పుష్కలంగా ఉంది. అదే జరిగితే పెనుముప్పు తప్పదు. ఇలాంటి అణువ్యర్థాల నిక్షిప్తంచేసిన స్థలాలు ఎన్ని ఉన్నాయో..... ఏదీ ఏమైనా ప్రపంచం అంతా ఇప్పుడు కళ్ళు తెరిచి కాచుక్కూచోవాల్సిన సమస్యగా పరిణమించింది, ఈ ఫ్లటోనియం దొంగ రవాణా, పిచ్చివాని చేతిలోని ఆయుధం! ఎవరినైనా చేస్తుంది అంతం! ం 82

26. అణ్వాయుధాలు - మనవైఖరి

నిరాయుధీకరణ అవసరాన్ని ప్రధానంగా అజ్వస్త యుద్ద ప్రమాదాన్ని దాని ప్రభావాన్ని గురించి ప్రపంచదేశాలకు వివరించడంలో భారతదేశం అతిచురుకైన పాత్రను నిర్వహిస్తోంది. అణ్వస్త్ర శక్తిని సాధించుకున్న పిదపకూడా (ప్రథమంగా ఏ దేశంపైన కూడా తాను అజ్వాయుధాన్ని ప్రయోగించనని బాహటంగా ధైర్యంగా చెప్పిన ప్రప్రథమడేశం భారతదేశం మాత్రమే.

పసంచ మానవాళి పదికాలాలపాటు సుఖంగా జీవించాలంటే ఆయుధపోొటీ అంతమొందాలని, అజ్వన్త్ర విస్తరణను అరికట్టడం అత్యవసరం. మానవునికి అందుబాటులో ఉన్న ఖనిజపదార్థాలు సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, మానవ మేధస్సు అనే వాటిని ఈ (ప్రమాదకర ఆయుధ (ప్రక్రియలో ఉపయోగించడం కడు శోచనీయం.

(ప్రజా సంక్షేమానికై వినియోగించాల్సిన ధనాన్ని మానవాళి వినాశనానికై దోహదం చేసే ఆయుధాల ఉత్పత్తి కోసం వినియోగించడం ఎంశవరకు సమర్థనీయం?

ఆ _ ప్రపంచదేశాలు ఆయుధాల ఉచ్చత్తికై చేస్తున్న ఒక్కరోజు ఖర్చులోని మూడవవంతు ధనం ప్రపంచంలో మలేరియా నిర్మూలను కార్యక్రమానికి సరిపోతుంది.

9 _ ఒక్కట్యాంకు నిర్మాణానికి అయ్యే ఖర్చుతో 30వేలమంది విద్యార్థులు చదువుకోవడానికి కావలసిన వేయి శరగతి గదుల్ని నిర్మించవచ్చును.

ఇ ఒక్క జెట్‌ విమానానికి అయ్యే ఖర్చుతో 50 వేల గ్రామాల్లో గ్రామీణ వైద్యశాలలు నిర్మించవచ్చు. ఇలా... వివిధ దేశాలు ఆయుధ పోటీలో నిమగ్నమై ప్రజా సంక్షేమాన్ని విస్కరిస్తున్నాయి. ఈ వాస్తవాలను గుర్తించి తగిన విధంగా స్పందించి, వర్తించాలని ప్రపంచ దేశాలకు భారశదేశం విజ్ఞప్తి చేసింది.

త ప్రపంచ వ్యాప్తంగా చిన్నా పెద్ద, ధనిక బీద అనే తేడా లేకుండా అన్ని దేశాలు కొనసాగిస్తున్న అణ్వాయుధాల తయారినీ పూర్తిగా అపివేయాలి, ఈ (ప్రక్రియ మొదటగా అగ్రరాజ్యాలు ధనిక దేశాల నుండే మొదలవ్వాలి.

థి _ ఇప్పటికే తయారయి ఉన్న ఆణ్వాయుధాల్ని విధ్వంసం చేయడానికి ఒక నరియైన విధానాన్ని రూపొందించాలి. చిత్తశుద్ధితో దాన్ని అన్ని దేశాలు అనులు చేయాలి.

అ. పెద్ద దేశాలు కొనసాగిస్తున్న అణ్వస్త్ర పరిశోధనలను కూడా ఆపివేయాలి.

ఆ అప్పుడు మాత్రమే ప్రపంచ మానవాళి కాలుష్యాలకు కడగంద్లకు, అంగవైకల్యాలకు భయంకర రోగాలకు బలి కాకుండా, నేరుగా మృత్యువాత పడకుందా కొద్దికాలమైన జీవించే అవకాశం జీవజాలానికి కలుగుతుంది. +

౨ (ప్రపంచంలోని కొన్ని దేశాలు ప్రపంచంలోని అన్ని దేశాల్ని శాసించడానికి, ఆధిపత్యం చెలాయించడానికి ఆరాటపడకుండా, పోరాటాలు చేయకుందా.. ప్రపంచ మానవాళి శాంతిగా జీవించేందుక్రై ఐక్యంగా పోరాడాల్సిన సమయమిది.

అ ఏ ఒక్కరు ప్రకృదారి పట్టినా ప్రపంచం మొత్తానికి దుర్గతి పట్టడం మాత్రం ఖాయం.

ఆణ్వాయుధం! - అంతా అంతం! 83

27. ఎదిదిపోతున్న ఎడారులు

ఎడారి లక్షణాలు ;

వర్షాభావము, కనిష్ట గరిష్ట ఉష్ణోగ్రతల మధ్యఅధిక తారతమ్యత, నీరు అధికంగా ఆవిరైపోవడం, ఒక్కజీవనదికూడా ఆ (ప్రాంతంలో లేకపోవడం, పశుసంపదపైననే ప్రధానంగా ఆధారపడటం, వ్యవసాయ అనుకూలత లేకపోవడం, అతి స్వల్ప వృక్షసంపద కలిగి ఉండటం, సంచార జనాభా వెరసి ఎడారి లక్షణాలు. మనదేశంలో వడారి స్థితిగతులు :

మనదేశం అనేక నదీనదాలతో అడవులతో, బుతుపవనాలతో, సస్యశ్యామలమైన వర్షాభావం గల ప్రాంతాలతోపాటు, ఎడారిని కూడా కలిగిఉంది. పంచనదుల పంజాబ్‌ సమీపానే ఉన్న రాజస్థాన్‌లో ఈ ఎదారి ప్రాంతం ఉంది. దీన్ని థార్‌ ఎడారి అని పిలుస్తున్నాం.

ఈ థార్‌ ఎదారి విస్తీర్ణం 30,000 చ॥కి॥మీ॥ అయితే దేశ విభజన సమయంలో కొంతభాగం పాకిస్థాన్‌కు వాటాగా పోయింది. ప్రస్తుతం మనదేశంలో ఉన్నా ఎదారి ప్రాంతం వైశాల్యం 23,888 చ॥కి॥మీటర్లు. ఎడారి విస్తరిస్తోంది :

ఎడారి అంచులలో ఉన్న (గ్రామాలలపై వ్యవసాయ క్షేత్రాలపై, పర్వతాలపై ఆందోళన కలిగించే రీతిలో ఇసుకమేటలు వేయడం దినదినం ఎక్కువవుతోంది. పశ్చిమ రాజస్థాన్‌లోని పోకారం సమీపంలోని రాజమాతై గ్రామంలో వ్యవసాయక్షేశ్రాలపై ఒక మీటరు ఎత్తులో ఇసుక మేటలు వేసింది. ఆ కారణంగా హెక్టారుకు రెండు టన్నులకు పైగా ఆహారధాన్యాల ఉత్పత్తి నిచ్చే ఆ వ్యవసాయ భూములు, నాలుగవవంతు ఉత్పత్తిని కూడా ఇవ్వడంలేదు.

అ _ పెరిగిపోతున్న జనాభాతోపాటు పెరుగుతున్న ఇసుకమేటల్ని వదిలి గడ్డి, తుష్పలున్న ప్రాంతాల్ని వ్యవసాయ యోగ్యంగా చేసే ప్రయత్నాల్ని చేయక తప్పడంలేదు. అయితే తగిన వర్షంలేక, నేలను పట్టి ఉంచే గడ్జితుప్పల్ని తొలగించడం వలన అక్కడ కూడా ఎడారి పరిస్థితే ఉత్పన్నమవుతోంది. ఈ విధంగా ఎదారి విస్తరణకే మనం కృషి చేసినట్లవుతుంది.

9 _ అదే విధంగా రాయలసీమ ప్రాంతం మరికొన్ని జిల్లాలలో అక్కడకూడ వ్యవసాయ భూములు ఇసుక భూములుగా మారే ప్రమాదముందనే వార్తలు వినబడుతున్నాయి.

84

అ (ప్రపంచంలో ఎదారి విస్తీర్ణం పెరుగుతోంది. ప్రపంచంలోకెల్లా అతి పెద్దదైన “సహారా ఎదారి సంవత్సరానికి 5,800 చదరపుమైళ్ళు అంటే గంటకు 170 హెళ్టార్లు చొప్పున "పెరుగుతోంది.

6 _సూదాన్‌లోని ఎడారి 1958-75 మధ్య కాలంలో దాదాపు 100 కి.మీ. దక్షిణదిశగా పెరిగింది. పాక్షిక వర్షాభావ ప్రాంతాలలోని సారవంతమైన భూమిలో 80 శాతంమేరకు ఈ ఎడారి వ్యాప్తికి గురవుతుంది.

• యునైటెడ్‌ నేషన్స్‌లో ఇప్పటికే పదిశాతం.దేశాలు ఈ ప్రమాదానికి గురయ్యాయి. ఇది ఇంకా 20 శాతం వరకు పెరగవచ్చనీ అంచనా.

ఉ ఇదే విధంగా ఇరాక్‌, జోర్డాన్‌, హెటి, మెక్సికో, అమెరికా, అస్టనిస్తాన్‌లలో వ్యవసాయ భూములు మరుభూములుగా మారుతున్నాయి.

6 1977లో అమెరికాలో జరిపిన ఒక సర్వే ప్రకారం చూస్తే ప్రపచంలో 22 మిలియన్ల హెక్టార్ల బూమి త్వరలో మరుభూమిగా మారనున్నదని ఒక అంచనా.

ఎడారి జెస్తరణకు తోడ్పడే అంశాలు ;

ఇంతవరకు ఎడారి ఎంత పెరుగుతుందో తెలుసుకున్నాం ఇప్పుడు పెరుగదానికి గల కారణాలేమిటో తెలుసుకుందాం.

అ __ ప్రపంచవ్యాప్తంగా నేడు ఎడారులుగా మారుతున్న భూములు, ఒకనాడు అధికోల్పత్తినిచ్చిన వ్యవసాయక్షేశ్రాలే అనే విషయాన్ని మనం గుర్తించాలి.

ఆ _ ప్రతీ సంవత్సరం రెండుకోట్ల హెక్టార్ల భూమి ఈ విధంగా మరుభూమిగా మారే అవకాశాలు మెండుగా ఉన్నాయి.

& _ దీనినల్ల ఆర్థికంగా 26వేల మిలియన్ల డాలర్ల నష్టం వాటిల్లుతుంది. సాధారణంగొ 100 మి.మీ. (2.5 అంగుళాల) కంటే తక్కువ వర్షాపాతం గల భూములు మరుభూమిగా మారుతుంది.

ఆ నేదు 250 నుండి 600 మీ.మీ. వర్షాపాతంగల (ప్రాంతాలు అలాగే వర్షాభావం, షాక్షిక వర్షాభావంగల ప్రాంతాలలో కూడా మరుభూములు వీర్చ్పడుతున్నాయి.

ఆ _ చెట్లను కొట్టివేయడం వలన, గాలి, నీటి ప్రవాహాలవల్ల నేలకోతకు గురువుకుంది. నేలలో తేమ ఉందే అవకాశం పోతుంది. అందువలన భూమి నిస్సారమవుతుంది.

త పాక్షిక వర్షాభావం గల ప్రాంతాలలో, అధికోత్పత్తికై అధికంగా వ్యవసాయచేయడం, పంటపంటకు మధ్య అంతరం లేకుందా చేయడం వల్ల ఆ భూమికి భూసారాన్ని సమకూర్చుకునే సమయం అవకాశం తగ్గుతుంది. అందువల్ల దిగుబడికూడా తగ్గుతుంది.

85

ఇ. ఇహియపిక ఏరువులు ఎక్కువగా వాడడం వలన నేలలో బలంపోయి చౌడు నేలలుగా నూరుతున్నాయి.

అ _ ఎక్కువగా దున్నడంవలన మరియు వేగంగా దున్నడం వలన పైన ఉన్న సారవంతమైన మన్ను గాలికి, నీటికి కొట్టుకుని పోతుంది.

౨ _ పచ్చికబయళ్ళు, తుప్పలు, చిట్టడవులును, అధిక ఉత్పత్తులకై వ్యవసాయ భూములుగా మార్చడం వలన నేల కోతకు గురవుతుంది.

అ మురుగు నీటిప్రవావాలు భూమిలో ఇంకడం వలన కూడా భూమి మరుభూమిగా మారుళుంది.

9 _ వాతావరణంలో ఉష్ణోగ్రత పెరిగితే నీరు అధికంగా ఆవిరిగా మారుతుంది. వేడి తీవ్రమయితే ఆ నేలలో క్షారాలు ఏర్పడతాయి. నేలపై క్షార పొరలు ఏర్పడటంలో చెట్లు పెరిగే అవకాశముండదు.

• గొట్టపు భావులతో నీరు వెలికి తీయడం వలన భూఉపరితల ఉష్ణోగ్రతకు నీరు అవిరి అయి భూజలనీటి మట్టం తగ్గుతుంది. అయితే వర్షాలవల్ల కొంత నీరు చేరినా, భూగర్భ _ జలాలు క్షీణిస్తుంటాయి. అంతేగాక భూగర్భంలో ఉండే క్షారాన్ని భూఉపరితలానికి తీసుకునివచ్చి ఆ భూముల్ని నిరుపయోగంగా మార్చబడుతాయి.

ఈ _ వర్ధమాన దేశాలలో 20శాతం ప్రజలు తమ గృహావసరాలకై ప్రతీ సంవత్సరం 225 మి.ఘ.సెం.మీ వృక్ష సంపదను దహనం చేస్తున్నారు.

ఈ సరాసరిన ప్రతీవ్యక్తి సంవత్సరానికి 30 ఘ. సెం.మీ. కలపను వాడుతుండగా అమెరికాలో ్రతీవ్యక్తి కేవలం తను చదివే పేపర్‌కోసమే అంత కలపని వెచ్చిస్తున్నాడు.

ఈ సై విధంగా విచక్షణా రహితంగా అడవుల్ని పాడుచేయడం వలన వర్షాభావ పరిస్థితులు ఏర్పడటంతోపాటు, చెట్లు లేకపోవటంవలన నదుల ద్వారా మట్టి వచ్చి డ్యాంలలో మేటలు వేస్తుంది, దీంతో ద్యాంలు నిరుపయోగమవుతాయి.

6 ఆయకట్టు వ్యవసాయ భూములు పాడవుతాయి.

ఆ _ థారతదేశంలోని రాజస్థాన్‌, పాకిస్థాన్‌ సరిహద్దుల్లోని థార్‌ ఎడారి కూడా ఒకప్పుడు నీటి వనరులుండి, జనవాసంతో నిండి ఉన్న ప్రాంతమేనని రెండువేల సంవత్సరాల క్రింది సింధూ నాగరికతా శిథిలాలు (ఇవ్వుడు బయటపడుతున్నవి) తెల్పుతున్నాయి. ఇసుక మేటల అడుగున కూరుకుని ఉన్నాయి ఆ శిథిలాలు.

అ 30 వేల చఃకి॥మీ॥ విస్తీర్ణం గల ఈ థార్‌ ఎడారి ప్రాంతంలో తేమ ప్రపంచంలోని ఇతరుల ఎదారులకంటే ఎక్కువగానే ఉంది. ఇక్కడి వాతావరణం ఎడారి ఏర్పడాల్సినంతగా లేదు. అయినా ఎడారి ఏర్పడింది. దీనిక్కారణం సహారా ఎడారి అంచులలో నేదు జరుగుతున్నదే ఇక్కడ కూడా జరిగింది. జరుగుతూనే ఉంది.

86

ఎడారి విస్తరణను అరికట్టడానికి మార్గాలు ;

ఈ సహజ వృక్షజాలాన్నిి గడ్డిని నాశనం చేయకుండా ఒక రక్షణ వలయాన్ని నిద్దించాలి.

4 వంటచెరకు, పశువుల మేతకై మొక్కల్ని పాడుచేయవద్దు.

6 వర్షాభావ ప్రాంతాల్లో జీవించగల చెట్లని ప్రత్యేక శ్రద్ధతో అధికాధికంగా పెంచాలి.

96 అన్ని కాలువలకు ఇరువైపుల మొక్కల్ని తప్పనిసరిగా పెంచాలి.

4 ప్రకృతి వనరులను ఉపయోగించుకోవడంలో మానవునికి నిగ్రహం అవసరం. వాటిని క్రమబద్ధంగా ఉపయోగించుకోవడం, వ్యర్థం చేయకుండా ఉండటం చాలా అవసరం.

ఈ _ ప్రస్తుత అవసరాలనే కాదు భవిష్యత్తును విస్మరించకూడదు.

6 ఒక్క పక్క ప్రపంచ జనాభా నానాటికి పెరుగుతూ ఉంటే మరోపక్క ఆహారోత్పత్తికి అవనరమైన వ్యవసాయ భూమి మరుభూమిగా మారడం భవిష్యత్తు తరాలకు అశుభసూచకం.

వేగంగా పెరుగుతున్నవి ఎదార్లు ! - కానున్నవి మన బ్రతుకులు కదార్లు 1 87

28. పృథ్వీతలం - సముద్ర జలం మొత్తం ప్రకృతిలో 'సముద్ర వాతావరణం చాలా ప్రముఖమైన అంశం. ఎందుకంటే భూగోళంలోని అన్ని ప్రాంతాలకంటే సముద్ర జలాలు లోతట్టుగా ఉండదడంచేట, భూప్రాంతం నుండి అన్ని ద్రవాలు, బరువైన వాయువులు క్రమంగా సముద్ర గర్భంవైపునకు ప్రయాణం సాగిస్తాయి. అందులో కలుస్తాయి, మనం ప్రపంచపటాన్ని చూచినట్లయితే దాదాపు 71 శాతం నీరు మరియు 29 శాతం భూమి ఉన్నట్లుగా మనకు తెలుసు. మరి అత్యధికంగా నీటితో నిండి ఉన్న ఈ మవా సముద్రాలలో ఎంత చిన్నమార్పు' సంభవించినా అది భూమండలానికి ప్రళయమవ్వచ్చు. రూపురేఖల్ని మార్చేయవచ్చు. బహుళ ప్రయోజనకారి సముద్రం : అపార జలసముదాయాన్నే మనం సముద్రం అని అంటున్నాం. తనపేరుకు, పనిమాణానికి తగినట్లుగానే విస్త్రుతస్థాయిలో.... అపరిమితంగా మానవ సమాజానికి నిరంతరం ప్రయోజనాల్ని అందిస్తూనే ఉన్నది. 4 అనాదిగా అపారంగా మత్స సంపదనందిస్తూనే ఉంది. ఈ మన నిత్య జీవితంలో ప్రముఖ పాత్ర వహించే ఉప్పు నందించేవి కేవలం సముద్రాలే. అ ఎగుమతి దిగుమతులకు సంబంధించి, అంతర్జాతీయ వ్యాపార వాణిజ్య రంగంలో, సముద్ర మార్గాలు అత్యంతకీలకమైన పాత్రను పోషిస్తున్నాయి. 9 దాదాపు 3/4 వంతు అంతర్జాతీయ వ్యాపారం సముద్ర మార్గాల గుండానే సాగుతోంది.

• _ రవాణా రంగాన్ని శాసించేది మరియు పోషించేది పెట్రోలియం. దీన్ని సముద్ర గర్భంలోని రాళ్ళనుండి అపారంగా పొందుతూనే ఉన్నాం. మనదేశానికి సంబంధించి “బాంబే హై” (అరేబియా సముద్రం) నుండి పెట్రోలియాన్ని పొందుతున్నాం. అ అందే కాకుండా అత్యంత విలువైన ఎన్నో లోహాలు, ధాతువులు, ముత్యాలు, రత్నాల్ని ఈ రత్సాకరుడే అందిస్తుంటాడు. ఇలా సముద్రాలు మనకు బహుళ (ప్రయోజనాల్ని అందిస్తూనే భూమండలానికి కావలసిన నీటిని మేఘాలు వర్షించేందుకు కావలసిన నీటి ఆవిరిని అందిస్తాయి. 88

నముద్ర జలాలు ఉప్పగా ఎందుకు ఉంటాయి? సముద్ర జలానికి ఉప్పదనం రావడానికి రెండు కారణాలున్నాయంటారు శాస్త్రవేత్తలు.

ఓ సముద్ర గర్భంలోని జ్వాలాముఖుల విస్పోటనాల వలన

2 వర్షాలు కురిసినపుడు, నదులు సముద్రాల్లో కలిసినపుడు రాళ్ళలోని లవణాలు జలధారల్లో కరిగి సముద్రంలో చేరటం వలన,

6 శీతల ప్రాంతాల్లో కన్నా ఉష్టప్రాంతాల్లోని సముద్ర జలాల్లో లవణ శాతం అధికంగా ఉంటుంది. ఎందుకంటే వేడివల్ల సముద్రంలోని కొంతనీరు ఆవిరిగా మారటం వలన అట్టడుగున మిగిలిన లవణాలు నీటిలోని ఉప్పదనాన్ని మరింత అధికంగా చేస్తాయి.

• భూమధ్య రేఖకు దగ్గరగా ఉన్న మధ్యధరా మరియు ఎర్ర సముద్రాల్లో లవణశాతం అధికంగా ఉంది. అయితే అన్నింటికన్నా ఎక్కువ లవణశాతం కల సముద్రం “డెడ్‌సీ” దీంట్లో స్థిర, చర జేవుల్లేవు, కారణం ఇందులో అధికాధికంగా ఉన్న లవణరాళి దేనిని కదలనీయదు.

౨ సముద్ర జలానికి నిజానికి ఏ రంగులేదు. అయితే సముధ్రజలం నీలంగా కనిపించడానికి కారణం నీలాకాశమే. మబ్బు పట్టివవుడు చూస్తే సముద్ర జలం బూడిదరంగులో ఉన్నట్లు అనిపిస్తుంది.

• మవ సాగరాలు ఎప్పుడూ ఒకేలా లేవు వాటి విప్తేర్ణం, పరిమాణం మారుళూ ఉంటుంది. భూగర్భ శాస్త్రవేత్తల అంచనాల (ప్రకారం ప్రస్తుతం మనం చూస్తూన్న ఆసియా, ఆఖ్రీకా మొదలగు ఇండాలన్ని పూర్వకాలంలో ఏక భండంగా ఉండేవట. దీన్నే సూపర్‌కాంటినెంట్‌ అని నిపుణులు పేర్ళొన్నారు. కోట్లాది సంవత్సరాలుగా ఒకే ఖఇందంగా ఉన్న వేల వివిధ భాగాలుగా చీలిపోయిందని వారి విశ్లేషణ, ఈ ఖండాలు ఇవ్పటికీ కధులుతున్నాయని ఫవితంగా సుదూర భవిష్యత్తులో భూమి, మహాసముద్రాలు తమ అకారాలను మార్చుకోవని వారి ఆంచనా,

ఈ భూమికి సమాంతరంగా సృష్టి సముద్రంలో ఉన్నది అనేక నిధులు ఉన్నాయి.“జలమే జీవనాధారం” కదా!

ఈ లక్షణమైన భోజనంలో లవణమే (ప్రధానం మరి,

ఆణి కలుకషికమవుతున్నది ;

మనకు నిత్య జీవితంలో వలురకాలుగా' ఉపయోగపడుతున్న నముద్ర జలాన్ని నిరంఠరం ఎలా కలుషితం . చేసుకుంటాన్నామో తెలుసుకునేందుకు కొన్ని విషయాల్ని గమనిద్దాం.

అ మనం కలుషిళం చేసిన అన్ని నదులు చివరికి కలిసేది సముద్రంలోనే, అందువల్ల అవసరంలేదు.

ఓ9

అ 1989 మార్చి 24న పగలు అమెరికా ఆయల్‌ కంపెనీకి చెందిన ఒక ఆయిల్‌ టాంకర్‌ ఓడ 58 మిలియన్ల గ్యాలన్ల క్రూడాయిల్‌ను నింపుకుని ఉత్తర అమెరికా జలాల్లో ప్రయాణిస్తుంది. సరిగ్గా 1204 నిమిషాలకు ఈ ఓడ ప్రమాదానికి గురైంది. సముద్రంలోని ఒక కొండ అంచులను తాకి ఓడ క్రింద భాగం దెబ్బతిన్న కారణంగా 'అలస్మ్నా ప్రాంతంలోని “ప్రిన్స్‌ విలియం సౌొండొ అనే అగాతంలోని సముద్ర జలాల్లోకి పదిమిలియన్ల గ్యాలన్ల క్రూడాయిల్‌ ప్రవహించింది. దీనివల్ల ఎన్నో రకాల భారీ నష్టం వాటిల్లింది.

ఇరోపాను శపిస్తున్న నల్ల సముద్రం :

వివిధ పరిశ్రమ గొట్టాల ద్వారా సముద్రంలో కలిసే కలుషిత రసాయనాల గురించి మొదట్లో ఎవ్వరూ పట్టించుకోకపోవడం వలన, వ్యర్థ రసాయనాల్లో అధికశాతం నల్ల సముద్రంలో కరుగగా, మిగిలినవి తీర రేఖలపై గుట్టలుగా పేరుకొని తీవ్రమైన కాలుష్య నమనస్యను సృష్టిస్తున్నాయి.

ఉ _ఒడెస్సా ఓడరేవు నుండి రుమేనియా వరకు, అలాగే ఇస్టాంబ్‌ల్‌ దాకా జలాల్లో ఉన్న జీవరాశికి గద్దుకాలం దాపురించింది. ఎప్పుడు జలాల్లో మృత్యు కళేబరాలు కొట్టుకొని వస్తూంటాయి. దీనిక్కారణం పరిశ్రమల విస్తరణపై ఎంతమా(త్రం అదుపులేకపోవడమేనని రుమేనియా అధ్యక్షుడమెమిల్‌ వాపోయారు.

శ ఐరోపాలోని ఐదుప్రధాన నదులు ఈ నల్ల సముద్రంలో కలుస్తున్నాయి. అందులో ముఖ్యమైనవి డాన్యూబ్‌ నది.

అ _ చమురుశుద్ది కర్మాగారాల తీవ్ర ఆశ్రద్ధ వలన ముడిచమురులోని వ్యర్థ పదార్థాలు ఒడస్సా తీరరేఖకు కొలుకోనంతా నష్టాన్ని కలిగించాయని 300 మంది పర్యావరణవేత్తలు ముక్త కరిరంతో చెప్పారు. ఈ పాపం అప్పటి సోవియట్‌ యూనియన్‌ది ఇప్పుడది ముక్కలైంది.

డాన్యూబ్‌ నది: నల్ల సముద్రంలోకి ప్రస్తుతం 70 శాతం కాలుష్యాన్ని రవాణా చేస్తున్నదీ ఈ నదే.

అ ఈ దుస్థితి కేవలం నల్ల సముద్రానికే పరిమితం కాదు. ఇదేస్థితి అన్ని సముద్రాల్లోను కనిపిస్తుంది.

4 1939 అక్టోబర్‌, అర్ధరాత్రి సమయంలో ఒక జర్మన్‌ టార్పడో బ్రిటన్‌కు చెందిన 'శాయల్‌ఓకొ అనే యుద్ధ నౌకను సముద్రంలో ముంచేసింది. అప్పట్లో ఆ యుద్ధనౌక 3,500 టన్నుల ఆయిల్‌ను మోసుకెళ్తుంది. ఇప్పుడు అంటే దాదాపు 61 సంవత్సరాల నుండి అది నీటి అడుగు భాగంలోనే ఉండడం మూలానా దాని అడుగుభాగం తుప్పుపట్టి ఆ నౌకలోని డీజిల్‌ లీకవుతుందని నిపుణులు అంటున్నారు.

౨ _ జపాన్‌ తదితరదేశాలు పారిశ్రామికంగా అభివృద్ధి చెందిన దేశాలని మనకు తెలుసు. అయితే అన్ని రకాల పరిశ్రమల నుండి వెలువడే వ్యర్థ పదార్థాలన్ని సంపూర్ణంగా సముద్రాల్లో బాగా కలుస్తున్నాయి. -

00

అ ఒక లీటరు సముద్ర జలంలో సాధారణంగా 0.3 మి.గ్రా. పాదరసం ఉంటుంది. కాని జపాన్‌ పరిసర సముద్ర జలాల్లో ఒక లీటరుకు 10 గ్రాముల పాదరసం ఉంది. ఇటువంటి జలాల్లోని చేపల్ని ఇతర జంతువుల్ని తినడం చాలా ప్రమాదం సుమా!

అ _ 'టొగ్రికేనన్‌' సంఘటనలో లక్ష టన్నుల ఆయిల్‌ దక్షిణ ఇంగ్లాండ్‌ స్టోన్స్‌ తీరంలో కలిసిపోవడం వలన విపరీతంగా సముద్ర జలాలు కలుషితమై ఒక్క ఇంగ్లాండ్‌లోనే సాలుకు రెండున్నర లక్షల పక్షులు దాని (ప్రభావంవల్ల అంతరిస్తున్నాయని శాస్త్రజ్ఞుల అంచనా.

4 _ 1989వ సంవత్సరంలో అరేబియా సముద్రంలో రెండు నౌకలు ఢీకొనడంతో 4వేల టన్నుల అయిల్‌ సముద్రం పాలైంది.

€ కువైట్‌ చమురు భావుల నుండి చమురు ఎప్పుడూ కూడా సముద్రంలో కలుస్తూనే ఉంటుంది.

ల అంలేకాక చమురును సేకరించేటపుడు కూడా చమురు వృథాగా పెద్ద మొత్తంలోనే సముద్రాల్లో కలుస్తుంటుంది.

అ ప్రస్తుతం మనదేశంలో బొంబాయి తీరంలో ఈ ప్రమాదం నెలకొని ఉన్నది. కృష్ణా, గోదావరి, కావేరి చమురు ఉత్చాదనా కేంద్రాలలో కూడా ఇదే ప్రమాదం తలెత్తుతోంది.

4 సముద్రాల గుండా రవాణా అయ్యే చమురు పదార్థాల్లో దాదావు వెయ్యోవంతు సము(్రంలోకి కారిపోతుందని ఒక అంచనా.

అ హిందూ మహాసముద్రం, అరేబియా సముద్రం, బంగాళాఖాతంలోకి ఈ లెక్కన సంవత్సరానికి 1,000,000 టన్నుల నూనె కలుస్తుండాలి మరి,

అ _సముద్రాల్లోని నీరు అవిరవుతుంది కాని చమురుకాదు. ప్రతీఏటా దీని పరిమాణం సముద్ర జలాల్లో పెరుగుతూనే ఉంటుంది.

మచ్చుకు కొన్ని నష్టాలు :

ఇ ఈ కాలుష్యం వలన పక్షులు, చేపలు మొదలగు జలచరాలతోపాటు, భూచర ప్రాణులకు కూడా ముప్పు కలుగుతుంది.

ఇ _చముగు సముద్ర అలల ద్వారా తీరప్రాంతాలకు చేరి భూమిలో ఇంకి ఆ ప్రాంకాన్నంతటిని కలుషితం చేస్తుంది.

అ ఇవి మచ్చుకు కొన్ని సంఘటనలు మాత్రమే సుమా! విశ్వవ్యాప్తంగా ఇటువంటి సంఘటనలు కోకొల్లలుగా జరిగాయి, జరుగుతున్నాయి, జరుగనున్నాయి. సముద్ర పర్యావరణ ప్రభావం మొత్తం ప్రపంచంపై అత్యధికంగా ఉంటుందనేది నిర్వివాదాంశం.

అ మనసుకు శాంతిని, మనిషికి విశ్రాంతిని అందించే సముద్ర తీరాలు, నౌకా విహారాలు ఇక కలలుగా మిగులుతాయో, కల్లలవుతాయో!

91-

29. ఆధునికత మూల్యం - జల ప్రకయం

పారిశ్రామికీకరణ ద్వారా పురోభివృద్ధి అనే పోకడ 17వ శతాబ్దంలో “పారిశ్రామిక వివ్లవం” పేర. ప్రారంభమై నేడు నకల జీవరాశి అరిష్టానికి వ్రధాన భూమికను పోషిస్తున్నది. ప్రకృతిని వికృళపరచిన నేటి ఆధునిక మానవుని విజ్ఞాన దుశ్చర్యల పర్యవసానంగా భోగోలం అగ్నిగోళంగా మారనున్నది. (మారుతున్నది).

పరిశ్రమలు నిరంతరం వదిలే కలుషిత వాయువులు ఒకవైపు పెట్రోలియం తదితర ఇంధనాలతో నడిచే ప్రయాణ సాధానాల వలన ఉత్పన్నమయ్యే విషవాయువులు మరోవైపు, మానవుని జీవితం నుఖనుయం, విలసమయం చేసుకోవడానికి ఉపయోగపడే వస్తువులు ఇంకోవైపు ఈ విధంగా అన్నివెపులా అవిరామంగా కుమ్ముకొస్తూ కమ్ముకుంటున్న ఈ వాయువుల్నే

“గ్రీన్‌వొస్‌ గ్యాపెన్స్‌' అంటున్నారు. ఇవి వాతావరణ సమతౌల్వతను దెబ్బ తీస్తున్నాయి. దీనితో

మానవుని ఉనికికే ప్రమాదం ఏర్పడింది.

కొన్ని వాయువులు అవిచేసే హానీ గూర్చి ఇదివరకే చెప్పడం జరిగింది. ఇప్పుడు మరో ప్రధానమైన వాయువు 'కార్బన్‌ డై ఆక్సైడ్‌” గురించి, దానివల్ల వాటిల్లే నష్టాల గురించి, దీని ఉత్పత్తిలో వివిధ దేశాల పాత్ర గురించి వివరంగా తెలుసుకుందాం. కార్చన్‌ జై ఆక్సైడ్‌ ఉత్పత్తి:

వఫర్‌స్టేషన్లు, పరిశ్రమలు నేలబొగ్గును కాల్చ్బడంవల్ల, పెట్రోలియం, ఇంధనంతో నడిచే వాహనాల ద్వారా ఇది ఉత్పత్తి అవుతుంది.

శ జనాభా పెరుగడం దానితోపాటు అవసరాలు పెరుగడం అందుకై ప్రకృతి వనరుల వినియోగం అధికం కావడం మూలాన అడవులు అంతర్థానమవుతున్నాయి. వృక్ష జాలం కార్భన్‌ డై ఆక్సైడ్‌ను (గ్రహించి కిరణ జన్య సంయోగ క్రియ ద్వారా కార్బన్‌ ఆధారితమైన వృక్షజాలాన్ని 'పెంపొందించుకుంటూ ఆక్సీజన్‌ (మనకోనం) వాతావరణంలోకి వదలుతుంటాయు.

అ _ వర్థమాన దేశాల్లో అడవులను కొట్టివేయడం వలన, ఆ కలపను కాల్చి వేయడం వలన కార్భన్‌ దై ఆక్సైడ్‌ను తగ్గించడానికిబదులు పెంచడం జరుగుతుంది.

శ _కార్భన్‌ డై ఆక్సైడ్‌ ఇదివరకంటే ఇప్పుడు దాదావు 150 ఇంతలు వాతావరణంలో పెరిగింది.

ఉత్పాదనాబేళాలు : కొర్భన్‌ డై ఆక్సైడ్‌ను వివిధ దేశాలు.తమ శక్తి వంచన లేకుండా ఉత్పత్తి చేస్తూనే 92

ఉన్నాయి. అందులో ప్రధాన పాత్ర,పోషించేవి అభివృద్ధి చెందిన దేశాలే. వారి పరిశ్రమలు, వాటిద్వారా వచ్చే ఉత్పత్తి దానిపై వచ్చే లాభాలు మ్యూత్రం కేవలం ఆయాదేశాలకు మాత్రమే చెందుతుంది కాని తద్వారా ఏర్చడే కాలుష్యంలో మ్యాత్రం వాటా అందరిది. ఇది అగ్ర రాజ్యాల పారిశ్రామిక ప్రగతి యొక్క నీతి, నేటి ప్రపంచరితి.

అ ప్రపంచం మొత్తంలో వివిద ప్రక్రియల ద్వారా సంవత్సరానికి 18 బిలియన్ల టన్నుల కార్బన్‌ డై ఆక్సైడ్‌ వాతావరణంలో కలుస్తుంది.

ఆ _ కార్చన్‌ డై ఆక్సైడ్‌ అధికంగా ఉత్పత్తి చేసే దేశాల్లో కొన్ని ఈ విధంగా ఉన్నాయి.

అమెరికా 21 శాతం ఉత్పత్తి చేస్తుంది. చైనా 11 శాతం ఉత్పత్తి చేస్తుంది. భారతదేశం 04 శాతం ఉత్పత్తి చేస్తుంది.

'కార్చన్‌ డై ఆక్సైడ్‌ అధికమైతే సమవుతుంది?

6 _ గ్రీన్‌హాస్‌ వాయువుల్లో ప్రధానమైంది కార్బన్‌ డై ఆక్సైడ్‌ ఇదే వాయువు మనిషి సృష్టించే గ్లోబల్‌ వార్మింగ్‌కు కారణమవుతుంది.

4 _ ప్రపంచంలో పారిశ్రామిక విన్లవం ప్రారంభమయ్యేనాటికి, .భూ పర్యావరణంలో కార్బన్‌ డై ఆక్సైడ్‌ 208 పార్ట్స్‌ వర్‌ మిలియన్‌ వద్ద స్థిరంగా ఉండింది. పారిశ్రామిక విప్లవం (ప్రపంచాన్ని ప్రమాదపుటంచ్చుల్లోకి చేర్చింది.

4 _శ్లాప్రీయ ఆధ్యయనాల (్రకారం ప్రతీ ఏటా ఏడు కైగా. టన్నుల్స(ఒకృరైగా టన్ను వేయి మిలియన్‌ టన్నులు) కార్బన్‌ డై,ఆక్సైడ్‌ అదనంగా పర్యావరణంలోకి చేరుతుంది.

ఆ _ ప్రకృతిలో వృక్ష సంపద వేగంగా తగ్గిపోతుందడంతో కార్బన్‌ డై ఆక్సైడ్‌ వాతావరణంలో దినదినం పెరిగిపోతూనే ఉంది. ఇది వాతావరణంలో 50నుండి 200 ఏళ్ళ వరకు ఉంటుంది.

9 _ కార్బన్‌ దై ఆక్సైడ్‌ భూమిపైన దుష్పటిలా పేరుకుని ఉంటుంది. ఇది సూర్యకిరణాలను భూమికి చేరనిస్తుంది. కాని భూమి నుండి తిరిగి అంతరిక్షంలోకి ప్రయాణించే ఇన్‌ఫ్రారెడ్‌ కిరణాలను బంధించివేసి భూమిపై వేడి పెరుగదానికి కారణమవుతుంది. భూమి అతిగా వేదెక్కె ప్రక్రియనే “గ్లోబల్‌ వార్మింగ్‌” లేదా “గ్రీన్‌ వస్‌ ఎఫెక్ట్‌ అని వ్యవహరిస్తున్నారు. భూమి వేడిని కోల్పోకుండా కార్భన్‌ దై ఆక్సైడ్‌ అద్దుపడుతుంది.

4 దీంతో భూగోళం అగ్ని గోళంగా మారుతుంది. ట్రోపోస్పియర్‌లోకూడా ఉష్ణోగ్రత 'పెరిగిపోతుంది.

• _ పారిశ్రామికీకరణ, నగరీకరణలు భూగోళాఊష్ట్రోగ్రత పెరుగడానికి కారణాలవు తున్నాయి.

93

అయికే ఏమిటి?

అ ఉష్టోగ్రతలు పెరగటం వలన వాతావరణంలోని బుతుపవనాలు, సముద్ర ప్రవాహాల గమణంలో మార్పులు వస్తాయి.

అ అకాల వర్నాలు కురుస్తుంటాయి. ఈ మధ్య కాలంలో మనందరికీ ఇది అనుభవమే.

9 తక్కువ సమయంలో అధిక వర్షం పడ్తుంది, దీంతో వరదలు వస్తాయి అసలు వర్షాలు పడకపోవడం వలన క్షామం సంభవిస్తుంది.

అ _ బుళుక్రమం తప్పడం వలన వ్యవసాయ క్రమం దెబ్బతింటుంది. ఫలితంగా ఆవారధాన్యాల దిగుబడి బాగా పడిపోతుంది.

ఈ _భూజష్ణోగ్రత పెరుగుదల ఫలితంగా ప్రస్తుత వ్యవసాయ క్షేత్రాలెన్నో బీడువారిపోతాయి, వడారులైతాయి.

అ అతిశీతల ప్రదేశాల్లో వేడి అధికమవ్వడంతో రెండవ పంటరాదు.

అ భూమధ్యరేఖ సమీప ప్రాంతాల్లో ఉష్ణోగ్రత 50 డిగ్రీలుదాటవచ్చు. అందువల్ల వేసవి పంట అంటూ ఉండదు.

4 1995 జూన్‌ 4వ లేదిన రాజస్థాన్‌లోని థోల్‌పూర్‌ నగరంలో ఊష్టోగ్రత 50 డిగ్రీల సెల్సియన్‌గా నమోదైంది. వరంగల్‌, కరీంనగర్‌, ఖమ్మం, హైద్రాబాద్‌ తదితర ఆంధ్రప్రదేశేలోని జిల్లాలో 48 డిగ్రీల సెల్సియస్‌ వరకు నమోదైెంది.

6 వేడి పెర్తుగడం వలన ధృవాలవద్ద మంచు కరుగడం వల్ల లోతట్టు ప్రాంతాలు జలమయవదం, జలప్రళయం రావడం ఖాయం. 21 శతాబ్దంలో మానవ మనుగడ ప్రశ్నార్థకంగా మారవచ్చును.

అ మనలోని అతిస్వార్ధం, అధిపత్వగుణం తదితర అవలక్షణాల్ని (ప్రక్కన బెట్టాలి ఇంతవరకు పారిశ్రామికీకరణకై ప్రపంచం ఎలా పాటుపడింతో ఇప్పుడు అంతకంటే ఎక్కువగా (ప్రకృతి పరిరక్షణకై విశ్వమంతా పరితపించాలి. ఉద్యమించాలి. సుదీర్టకాలం కొనసాగించాలి. మరో మార్గం మనకు లేదు.

ఆధునికత మూల్వాలు - ప్రమాదకర మాన్వాలు రి

30. ఉభయ ధృవాలు - ఉపద్రవాలు మన భూగోళం యొక్క ఉత్తర దక్షిణ ధృవాల గూర్చి విద్యార్థి దశలోనే చదువుకుని ఉన్నాం అందరం. ఈ ధృవాలవద్ద ఉష్ణోగ్రత తక్కువగాను, భూమద్యరేఖ వద్ద ఎక్కువగాను ఉంటుంది. ప్రపంచంలో ఎక్కడా ఉందని చలి దక్షిణ ధృవంలో ఉంటుంది. శరీరాన్ని గడ్డకట్టించే శీతల వాతావరణం, ఉష్ణోగ్రత ఎప్పుడూ సున్నాకంటే అతి తక్కువ డిగ్రీల్లో ఉంటుంది. ఫలితంగా సముద్రంలోని నీరు చాలా భాగం గడ్డకట్టుకుపోయి ఉంటుంది. ఆహార పదార్ధాలు కూడా అంతే మరి ఇక ఇప్పుడు ఒక్కొక్క ధృవం గూర్చి కొన్ని వివరాలు తెలుసుకుందాం రండి. దక్షిణ ధృవం : అన్ని కాలాల్లోను అదేపనిగా కురిసే మంచు, ఎముకలు కొరికే చలి, పగలు రాత్రికి దేదా తెలియని శీతల వాతావరణం వెరసి అంటార్కిటికా ఇక్కడ మంచు ఎప్పుడూ కురుస్తూనే ఉంటుంది. దక్షిణ ధృవం వద్ద ఏటా ఐదు నుండి ఎనిమిది సెంటిమీటర్ల వరకు మంచుకురుస్తుంది. ఇలా కురిసిన మంచు స్పటికాలు శీతలవాతావరణం కారణంగా కరగకుందడా అలాగే ఉండిపోతాయి. మంచుగడ్డలు భూమిపైన గొడుగులా పరుచుకుని ఉంటాయి. కొన్ని ప్రాంతాల్లో ర వేల మీటర్ల మందంతో మంచుగడ్డలు ఉంటాయి. అంటార్కిటికా ఖండంలో సుమారు 140 లక్షల చదరపు కిలోమీటర్ల దాకా రాతిగొడలా పేరుకుపోయి ఉన్నాయి. ఇక్కడ మొత్తం మీద రెండు శాతం భూమి మాత్రమే పరిశోధనకు పనికివస్తుంది. ఇక్కడ ఏడాది పొడుగున మైనస్‌ 48 డిగ్రీల సెల్సియస్‌ల ఉష్ణోగ్రత రికారవుతూ ఉంటుంది. సూర్యరళ్ళ్మి తక్కువ, వేసవికాలం తక్కువ. నిరంతర హిమపాతం యొక్క ప్రభావం సూర్యరళ్ళిపై కూడా ఉంటుంది. కనుకనే వెలుతురు వేడి ఉండదు. అందువల్ల పంటలు పండవు. శీతాకాలంలో వెలుతురు అసలే ఉండదు. వార్షిక వర్షాసాతం పది సెం.మీ. మాత్రమే. అ (ప్రపంచపటంలో అట్టడుగున కనుపించీ కనుపించక ఉండే అంటార్కిటికా ఖండం అపారమైన సహజవనరులకు నిలయం, ఈ ప్రపంచంలోని మొత్తం మంచినీటిలో తొంభైశాతం ఇక్కడే మంచురూవంలో ఘనీభవించి ఉంది. అ ప్రపంచంలోకెల్లా పెద్ద బొగ్గుగని, ఇనుపభనిజ నిధి ఇక్కడే మంచుచేత ఘనీభవించి ఉంది. అ _దఐంగారం, వజ్రాలు, అభ్రకం, ప్లాటీనం, యురేనియంలాంటి పలుఖనిజాలు విస్తారంగా లభ్యమవుతాయని శాస్త్రజ్ఞుల అంచనా, 95

ఆ ఈ ప్రాంతం యొక్క విస్తీర్ణం 50 లక్షల చదరపుమైళ్ళు. ౨ _ ఇక్కడున్న మంచు భూగోళాన్ని 15 మీటర్ల మందంతో కప్పడానికి సరిపోతుంది. అ ఇక్కడి మంచు కరిగితే సముద్రాలో నీటి మట్టం 60 మీటర్ల వరకు పెరుగవచ్చు, దీంతో లొతట్టు ప్రాంతాలన్ని మునిగిపోతాయి. ఆర్కిటిక్‌ ప్రాంతం : ఉత్తర ధృవమైన ఈ ఆర్కిటిక్‌ ప్రాంతం సహజసిద్ధమైన (ప్రకృతి సౌందర్యంతో, పాలపొంగులా కానవచ్చే హిమహఫ్రవాహాల నదులు, పచ్చిక బయళ్ళు అక్కడక్కడ జంతువులు, మనుషులతో శాశ్వత నివాసానికి అవకాశం లేని ప్రాంతం ఆర్కిటిక్‌. దీని వైశాల్యం ఒక లక్షా తొంఖైవేల ఎకరాలు, ఎక్కువ భాగం రాళ్ళతో, మంచుతో నిండి ఉంటుంది. దళసరిగ ఏర్పడ్డ మంచుపొరలు అడుగడుగున దర్శనమిస్తాయి. కొన్ని ప్రాంతాలలో 15 నుండి 20 అడుగుల ఎత్తున మంచు శిలలు కనిపిస్తాయి. దక్షిణ ధృవంలో కంటే ఈ ఉత్తర ధృవంలో మంచు తక్కువగా కురుస్తుంది. మంచు శాతం కూడా తక్కువే. సుందరమైన ప్రాంతాల వలన భయంకరమైన ప్రమాదాలు కూడా ఉన్నాయి. ప్రపంచం మొత్తంలోని నీటిలో 90 శాతం నీరు ఇక్కడే ఉందనే విషయం ఇంతకుముందే చెప్పుకున్నాం. ఆధునిక 'వ్రగతి అనే (బ్రమలో కొనసాగిన్తున్న మన వికృత చేష్టలవల్ల (ప్రకృతి కలుషితమవ్వడంతోపాటుగా భూగోళం వేదెక్కడంతో ఈ ధృవాల వద్ద మైనస్‌ డిగ్రీల్లో ఉండే వేడి కేవలం పది డిగ్రీల సెల్సియస్‌ పెరిగినా, అక్కడి మంచులో ఏ కొంతకరిగినా, అకరిగిన నీరు వరదలా సముద్రంలోకి వచ్చి చేరుతుంది. దానితో సముద్రమట్టం కొన్ని మీటర్లు 'పెరుగినట్లయిలే ప్రపంచంలోని పలు ప్రధాన నగరలకు ముప్పుకలుగుతుంది. ప్రపంచంలోని నాలుగవవంతు జనాభా గల్లంతయ్యే అవకాశాలు పుష్కలంగా ఉన్నాయి. అనేక దీవులు, చిన్న దేశాలు ప్రపంచ పటం నుండి అదృశ్యమవుతాయి. ప్రపంచ రూపురేఖలు మారిపోతాయి. .గత వందేళ్ళకాలంలో పదినుండి పదిహేను సెంటీమీటర్లు పెరిగింది. ఇదిలాగే పెరగడం జరిగిపోతుంటే మాల్దీవులు, తలవాలు, కిరిబాటి, టొంగాలోని ద్వీపాలు, బంగ్లాదేశ్‌లోని కొంత ప్రాంతం, పాకిస్థాన్‌లోని సింధూలోయ, ఈజిప్టలోని నైలూనది పరివాహ (ప్రాంతం, చైనా తూర్చుతీరం, హాలెండు, గయానా, ఆమెరికాలోని తాసియానా, న్యూజర్లీన్స్‌, మసాచుసెట్స్‌, కైరో, షొంగై నగరాలతోపాటు భారతదేశంలోని అస్సాం, మేఘాలయ, మణిపూర్‌, త్రిపుర, నాగాలాండ్‌ అరుణాచల్రదేశ్‌ మిజోరాం మొదలగు రాష్ట్రాలు ప్రమాదానికి గురవుతాయి. 96

1995 ఫిబ్రవరి నెలలో ఐరోపాలో చాలా కాలం తర్వాతా పలు ప్రాంతాల్లో ఉధృతంగా వరదలు వచ్చాయి. ఈ శతాబ్దంలో ఇవే భారీ వరదలని ఫ్రాన్స్‌, జర్మనీ, బ్రిటన్‌, నెదర్లాండ్‌ దేశాలు ప్రకటించాయి.

అ ఈ వరదలు మరింత ఉధృతంగా అట్లాంటిక్‌ వైపునుండి రాగల (ప్రమాదముందని నాతవరణవేత్తలు ఇదివరకే హెచ్చరించారు.

3౨ _ ఫ్రాన్స్‌ రాజధాని నగరం పారిస్‌లోని “స్ణాచ్యూ ఆఫ్‌లిబర్టీ' నమూనా విగ్రహాన్ని వరదనీరు చుట్టుముట్టింది. ప్రభుత్వ లెక్కల ప్రకారం పారిస్‌ నగరంలో 40వేల గృహాలు, 800 రోడ్లు నాశనమయ్యాయి.

9 _ సీన్‌ నది ప్రక్కన ఉన్న రోడ్లన్ని కొంతకాలంపాటు మూసేసారు.

ఆ _ జర్మనీలొని కోలాన్‌ వద్ద రైన్‌ నదిలో నీరు 10.67 మిటర్ల ఎత్తు పెరిగినట్లు అది ఇంకా పెరిగే సూచనలున్నట్లు నపుణుల అంచనా,

అ నెదర్లాండ్స్‌లో వరదల జారణంగా లక్షలాదిమంది నిరాశ్రయులు అయ్యారు. నెదర్లాంద్స్‌లోని రోడ్లన్నీ జలమయ్యాయి. గత 40 సంవత్సరాల్లో ఇంత ఉధృతంగా వరదలు రావడం ఇథే మొదటిసారని నెదర్లాండ్‌ ప్రకటించింది.

అ మార్చి 21, 1995 నాటి వార్త ప్రకారం అంటార్మిటికాలోని ఉత్తరకొన కొద్దిగా వేడెక్కడం 'ప్రారంభంమైంది. దానితో ఒక పెద్ద మంచుగోడ కరుగడం మొదలైందని 'రోడెల్స్‌ డౌవాలొ అనే అర్జింటీనా శాస్రవేత్త ప్రకటించాడు. ఈయన అంటార్కిటికా పైన ప్రత్యేకంగా అధ్యయనం చేస్తున్న శాస్త్రవేత్త. -

ఎ వేఠాది కిలోమీటర్ల దూరం విస్తరించి ఉన్న మంచు గొడుగులు, గోడల్లో 65 కిలోమీటర్ల పొడవున ఉత్తర కొన ప్రాంతంలో పగుళ్ళు ఏర్పడ్డాయని ఆ ప్రాంతంలోని 2000 చఃకిమీ. నుంచు వేడెక్కుతున్నట్లు, దీనవల్ల లొతట్టు ప్రాంతాల ముష్పుకు కారణమవ్వచ్చని ఆయన వ్రకటించారు.

ఈ డిబంబన్‌ 26, 1986న మంచుఖండంతో అరుదైన వరదలు సంభవించాయి. ఇది అంటార్మెటికాలో జరిగింది. అప్పుడక్కడ మండుటెండకాలం, ఉష్ణోగ్రత పెరుగడంతో “రృవోకొయేో' సరస్సులోని మంచు కరిగి వరద వచ్చింది. సరస్సుకు వెయ్యి మీటర్ల దూరంలో ఉన్న రష్యా పరిశోధన కేంద్రం ఈ వరద తాకిడికి గురయ్యింది. ఇలాంటి వరదలు రావడం చాలా అరుదైన విషయమని మాస్మోలోని వాతావరణ కేంద్రం ప్రకటించింది.

ఈ మానవ మనుగడ దినదినగండర నూరేళ్ళ ఆయుష్సుగా మారిందంటే అతిశయోక్తికాదు.

ధృవాలు రెండు = ప్రమాదాలు మెండు 97

31. చల్లని చంద్రుడు - ఎర్రని రక్తం

తెల్లని చంద్రుడు పక్షం రోజులు కనిపించక చీకటినే మిగిల్చినా, తను కనపడే పక్షంలో కొద్దికొద్దిగా కనిపిస్తూ ఒకటిరెండు రోజులే పూర్తిగా కనిపించినా... చల్లని కాంతులను విరజిమ్మి ఆహ్లాదకర వాతావరణాన్ని మనం అడక్కుండానే ్రసాదిస్తుంటాడు మన చల్లని చందమామ.

1991 నవంబర్‌ 1న నాసా అంతరిక్ష పరిశోధనాశాల శాస్త్రవేత్తల బృందం, కెనడా నుండి వచ్చే “వీక్లీ వరల్డ్‌ న్యూస్‌” అనే పత్రికకు ఒక ది(గ్రాంతికరమైన విషయాన్ని తెలియజేసింది.

అదే..... చల్లని చంద్రునిలో ఎర్రని రక్తం ఏరులై పారుతుందని” టెలిస్కోప్‌ ద్వారా దీనిని చూడటం మాత్రమే కాక, ఆ ఎర్రని ద్రవాన్ని మచ్చుకు కొంచెం తెప్పించుకొని పరిశోధనలు కూడా జరిపారని ఫలితంగా అది ఖచ్చితంగా ఎర్రని రక్తమేనని తేలిందని, పాజిట్యూ “వి (గ్రూవునకు చెందిన రక్తమేనని పరిశోధనల్లో బయటపడిందని వారు ప్రకటించారు.

ఇది శాన్తజ్డుల్ని భయకంపితులను చేన్తుందగా మిగతా జనమేమో ఇది అశుభశూచకమని, సృష్టికి అంతమి ఘడియలు సమీపిస్తున్నాయనడానికి ఇది సూచన అని భావిస్తున్నారు.

అక్కడ ప్రవహించే రక్తం వల్లనే చంద్రుడు ఎర్రగా మారుతున్నాదా?

ఆక్సిజన్‌ లేకుండా రక్తం ఎక్కడి నుండి ఎలా చంద్రునిపైకి వచ్చి చంద్రుడిని ఎర్రగా మారుస్తుంది. అనేవాటికి సమాధానాలు దొరకాల్సి ఉంది.

ప్రి

32. ఓజోను పొరకు నష్టం - సకల జీవరాశికి అరిష్టం వాతావరణం అనేది భూమిని ఆవరించి ఉండే ఒకపార (ప్రాణికోటిని అదికాపాడడమేకాక, దానిని నిలబెడుతుంది కూడా. ఈ వాతావరణంలోని వివిధ ఆవరణాలను గూర్చి ముందుగా కొంచెం తెలుసుకుందాం.

అ _ భోగోళ వాతావరణం మొదటిపార వరకే పరిమితమవుతుంది. ఈ పొరనే ట్రోపో (స్పియర్‌) వరణం అంటారు. ఈ పొర చాలా పలుచనిది ధృవాలవద్ద 8 కి.మీ. ఎత్తువరకు, భూమధ్యరేఖవద్ద 15 కి.మీ. ఎత్తువరకు ఇది వ్యాపించి ఉంది. ప్రతీ వంద మీటర్లకు ఒక సెం.(గ్రీడు చొప్పున పైకి వెళ్తున్నాకొద్ది వేడి పెరుగుతుంది.

త ఇక రెండవది స్ర్రాటో (స్పియర్‌) ఆవరణము 50 కి.మీ. ఎత్తు వరకు విస్తరించి ఉంది. ఈ ఆవరణంలోనే సన్నని ఓజోను పారకూడా ఉన్నది. ఈ ఓజోనుపార అల్ర్రావాయెలెట్‌ కిరణాల్ని అడ్డగించి కేవలం వేడిని వెలుతుర్ని భూగోళానికి (ప్రసాదిస్తుంది. సంరక్షిస్తుంది.

౨ _మెసో ఆవరణం 65 కి.మీ. ఎత్తు వరకు వ్యాపించి ఉంది.

6 బఐనో ఆవరణం 65 కి.మీ. నుండి 965 కి.మీ. వరకు వ్యాపించి ఉంది. ఇందులో లెక్కగ్‌ 2౧6 గ్ని, అనే నాలుగు పొరలున్నాయి. రేడియో తరంగాలు 'ప్రసారమవుతాయి.

శ ఎక్సో ఆవరణం ఖచ్చితంగా హద్దులు చెప్పలేము. కాని 600 కి.మీ. నుండి 2400 కి.మీ. వరకు ఈ అవరణం విస్తరించి ఉంది. మొదటి 600 కి,మీ. వరకు చాలా ఎక్కువ పరిమాణంలో ఆటమిక్‌ ఆక్సీజన్‌ ఉంటుంది. ఆపైన హైడ్రోజన్‌, హీలియం వాయువులు అధికంగా ఉంటాయి.

ఉజోనుపొర ;

మనకు సుమారు 40 కి.మీ: పైన ఉన్న ఈ ఓజోనుపార భూమికి రక్షణ కవచం లాంటిది. సూర్యుని నుండి వెలువడే అనేకానేక హానీకర కిరణాలను ఎప్పటికప్పుడూ వడగడుతూ, అవి భూగోళం మీదకు చొరబడకుండా కాపాడుతూ ఉంటుంది పొర.

వాతావరణంలో ఆక్సీజన్‌ శాతం అధికంగా ఉంటేనే ఓజోన్‌ సాంధ్రత పెరుగుతుంది. ఓజోను పొరవలన జీవరాశి, వృక్షజాలం వల్ల (ఆక్సీజన్‌ వదలడం వల్ల) ఓజోనుపార పరస్పరం పోషించుకుంటున్నాయి. తక్కువ తరంగ దైర్ధ్యమున్న 'యువి-ఎ, 'యువి-బి, 'యుఇ-సి' ని కిరణాలు ప్రమాదకరమైనవి. వీటిని భూమిపైకి చేరకుండా ఓజోను పొర అద్దుకుంటుంది. ఆక్సీజనకు మరోరూసమే ఓజోను ఆక్సీజన్‌లో రెండు పరమాణువుటుంటాయి. ఓజోనులో మూడు పరమాణవులుంటాయి. కక్సీజన్‌ ప్రాణవాయువుకాగా ఓజోను విషవాయువు అయితే ఇది సిర వాయువు కాదు, అణువులు నిరంతరం పుడుతూ గిడుతూ ఉంటాయి.

రం

భూమి నుండి వాతావరణాన్ని వేరుబేయలేం ;

భూమి నుండి భూమిని అవరించి ఉన్న వాతావరణాన్ని వేరుచేయలేం. ఇవి అవిభాజ్యమైనవి, అందువల్ల భూమిలో ఎక్కడైనా ఈ వాతావరణ సమతౌల్యతను భంగపరిచే ప్రయత్నం జరిగినా దాని ప్రభావం మొత్తం వాతావరణం పైన పడుతుంది. ముఖ్యంగా ఓజోనుపైన దీని ప్రభావం ఉంటుంది. ఏ కారణం చేతనైనా ఓజోనుకు ప్రమాదం వాటిల్లితే అది సకల జీవరాశి ఉనికి పైన ప్రభావం చూపుతుంది. ఈజోనుపొరకు నష్టం ఎలా సంభవిస్తుంది :

మన జీవనానికి ఆధారమైన ఓజోనుపొరను నష్టవరిచే వ్రక్రియలేమిటో తెలుసుకుందాం. నైట్రోజన్‌ వోమీ అక్స్సైడ్‌, క్లోరిన్‌ ఆక్సైడ్‌, క్లోరో ఫ్లోరో-కార్భన్లు మొదలగునవి ఓజోనును నష్టపరుస్తాయి. భూమిమీద, సముద్రాలలోను సహజంగానే జరిగే రసాయనిక ప్రక్రియల వల్ల ఉత్పన్నమయ్యే వైట్రోజన్‌ -హోమీ ఆక్సైడ్‌ ఓజోన్‌పొరలోకి చేరి అక్కడ ఉందే అక్సీజన్‌తో కలిసి నైట్రోజన్‌ మోనాక్సైడ్‌ ఉత్చన్నమవుతుంది. ఇది ఓజోనుతో కలిసి నైట్రోజన్‌ దై అక్రైడ్‌గా మారుతుంది. ఇది మళ్ళీ ఆక్సీజన్‌తో కలిసి నైట్రోజన్‌ (వై ఆక్రైద్‌గా మారి ఆక్సీజన్‌ మాలిక్యూల్స్‌ను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఈ విధమైన నిరంతరచర్యలో నైట్రోజన్‌ మోనా పెంటాక్సైడ్‌, నైట్రిక్‌ యాసిడ్‌లు ఓజోనుపొరకు నిఘాతాన్ని కలిగిస్తాయి. నైట్రోజన్‌ అక్షైడ్‌ ఎలా,ఉత్పత్తి అవుతుంది?

ప్రతీ సంవత్సరం భూమి మీదనుండి కనీసం 60 మెగాటన్నుల నైట్రోజన్‌ ఆక్స్రైద్లు వాతావరణంలో కలుపబడుతున్నాయి. 6 రసాయనిక ఎరువులలో నైట్రోజన్‌ ఆక్సైర్లను విరివిగా వాడుతున్నారు. ఈ కాంకర్డ్‌ జెట్‌ విమానాలు, రాకెట్‌లు, స్పెష్‌షటిల్స్‌ మొదగునవి నైట్రోజన్‌ ఆక్ర్రైడ్‌ను

అధికంగా వదులుతుంటాయి. ఈ _అక్సీజన్‌ ఉత్పత్తిచేసే అడవులు దినదినం అంతర్భానమవుతున్న కారణంగా, మానవుని కృత్రిమ జీవన విధానాల వలన ఓజోనుకు నష్టం వాటిల్లుతుంది.

క్లోరిన్‌ ఆక్సైడ్‌ :

వైటోజన్‌ అక్కైద్స్‌లాగే క్లోరిన్‌ ఆక్ర్రైద్గు కూడా ఓజోను పొరపై ప్రభావాన్ని చూపిస్తాయి. సుమారు ఏడు దశాబ్దాల కాలం ఓజోనుపొరకు ఎక్కువ హానీచేస్తున్న రసాయన పదార్థాలను మానవాళికి, పరిశ్రమలకు మేలుచేసేవిగా, వాతావరణానికి హానిచెయ్యవని భావించాం. వీటిని 1928లో ఒక అనుకొని వరిణామ[క్రమంలో శాస్త్రవేత్తలు క్లోరోఫ్లోరో కార్చన్లు (గ.ఎఫ్‌.సి.లు)

100

మొదట్లో వీటిని రిఫ్రిజిరేటర్లలో వాడే ద్రవంగా ఉపయోగించారు. 1950 నుంచి ఐరోసాల్‌

డబ్బాల్లో “ప్రాపెల్లెంట్స్‌'గా ఉపయోగించారు. కంప్యూటర్‌ విప్లవకాలం నాటి నుండి వీటిని

సున్నితమైన సర్కిట్‌ బోర్డులను శుభ్రం చేసేందుకు వాడారు. ఆ తరువాతి కాలంలో ఎక్కువ శాతం సి.ఎఫ్‌.సి.లు ఫ్రిడ్జిలలో, ఫ్రీజర్లలో ఎయిర్‌ కండిషనర్‌లలో, (స్పేడబ్బాలలో, శుభ్రంచేసే

(ద్రవాలుగా వాడుతున్నారు.

8 ఈ సి.ఎఫ్‌.సి. లు నెమ్మదిగా ఓజోనుకు చేరి, అక్కడి తీవ్రమైన 'యువి-సి” వికిరణం రసాయన బంధాన్ని విడగొడుతుంది ఇది ఓజోను (0%) అణువులనుండి ఒక పరమాణవును వేరేచేసి దాన్ని అక్సీజస్‌పరమాణువుగా మారుస్తుంది క్లోరిన్‌ ఈ ప్రక్రియలో ఉగ్ర్రేరకంగా వనిచేస్తుంది. తను మారకుండానే ఓజోనును విధ్వంసంచేస్తుంది. ఒక్క సి.ఎఫ్‌.సి. అణువు వేల కొలది ఓజోను అణువులను నాశనం చేస్తుంది.

అ నిర్మాణంలో సి.ఎఫ్‌.సి.లనే పోలీఉందే 'వోలానొలు ఓజోనుపొరకు సి.ఎప్‌.సి.ల కన్నా ఎక్కువ హానినీ కలుగచేస్తాయి. అగ్నిమాపక సాధనాల్లో మనం ఉపయోగించే (బోమిన్‌ పరమాణువులుంటాయి. హాలన్ల శాతం ప్రతీ ఐదేళ్ళకు రెట్టింపుఅవుతుంది. ఓజోనుపొరను నాశనంచేసే ఈ పదార్థాల జీవితకాలం 74నుండి 110 సంవత్సరాలు.

ఇ _ వీటితోపాటు కార్భన్‌వెట్రాక్లోరైద్‌, మీథెల్‌, క్లోరోఫార్స్‌, “మీథైల్‌ ట్రోమైద్‌లు' కూడా ఓజోనుకు హానీ కలిగించేవే,

6 అణుబాంబుల పేలుడువల్ల కూడా నైట్రిక్‌ ఆక్సైడ్‌ విడుదలవుతాయి.

4 మనం అమ్లదంకోనం వాడే సెంట్లు, తలకు వేసుకునే రంగులు, రంగుల్ని వెదజల్లే (స్పేయర్స్‌ వల్ల ఓజోనుకు చాలా నష్టం కలుగుకుంది. వీటిని నిషేధించాలని శాస్త్రజ్ఞులు చేసిన విజ్ఞప్త్పలన్ని నిషృలమయ్యాయి. |

6 రసాయనిక పరిశ్రమల నుండి ఎలజ్ఞ్రానిక్‌ పరిశ్రమల వలరకు అన్ని ఈ క్లోరోఫోరోకార్భన్లని ఉపయోగిస్తున్నారు.

ఇలా విచక్షణారహితంగా, విలాసాలకై మనం వాడే వస్తువుల నుండి లభించే క్షణిక సౌఖ్యం కోసం మనకు రక్షణ నిచ్చే ఓజోనుపొరను పాడుచేసుకునే మన పరిజ్ఞానాన్ని ఏ మనుకోవాలో.... ఆలోచించాలి. ప్రపంచం మొత్తంమీద ఏటా ఎనిమిదిలక్షల మెట్రిక్‌ టన్నుల క్లోరోప్లోరో కార్భన్లు వినియోగమవుతున్నాయి. వాటిలో వయే తరగతికి చెందినవి ఎంత శాతంగా ఉన్నయో ఓసారి పరికిద్దాం. 101

15 శాతం ఇందులో ఉన్న సి.ఎఫ్‌.సి.లు హైద్రోప్లూరో కార్చన్లు, హైడ్రోక్షోరోప్లూరో కార్భన్లు మరియు హై్రోకార్భన్లు మొదలగువాటిని ఇందులో ఉపయోగిస్తారు. రిప్రిజరేషన్‌ :

15 శాతం ఇందులో హైడ్రోక్లోరోప్లూరోకార్చన్లు హైద్రోప్లూరోకార్చన్లు, హైద్రోకార్చన్లు మరియు అమ్మోనియా మొదలగు వాటిని వినియోగిస్తారు. వాహనాల ఎయిర్‌కండిషనింగ్‌ :

హైడ్రోళ్లోరో కార్భన్సు హైడ్రోప్లూరోకార్చన్లు ఇందులో వాడుతారు. ఫోమ్‌ (ఇన్సులేషన్‌ ప్యాకేజి పదార్థాలు) వ

హైద్రోళ్లోరోప్లూరో కార్చన్లు, హైడ్రోప్లూరో కార్చన్లు, హైడ్రోకార్చన్లు క్షీలింగ్‌ వదార్థాలు :

హైడ్రోకార్చన్లు, హైడ్రోక్షోరోప్లూరో కార్చన్లు, మరియు వీటి ఆవిరిని ఇందులో వినియోగిస్తారు.

శ _ స్ర్రాటోస్పియర్‌లోని ఓజోను ఒకశాతం క్లీణించగానే సూర్యరళ్మినుండి వెలువడే అతినీలలోహిత కిరణాల్లో తీవ్రత 1.2 శాతం పెరుగుతుందని వరిశోధనలు రుజువుచేసాయి.

అ _ ఆస్ట్రేలియా ఈ దుష్ప్రభావాన్ని అధికంగా అనుభవిస్తుంది. భవివ్యత్తులో ఆ(ప్టేలియన్లు చర్మవ్యాధులతో, క్యాన్సర్‌తో బాధపడాల్సి వస్తుంది.

జరుగనున్న నష్టాలు :

1985లో ట్రిటిష్‌ శాస్రజ్ఞులు అంటార్కిటికాలో జరిపిన సర్వేలో 1979 నుండి దక్షిణ ధృవంలోని ఓజోమజిసేే ప్రతి ఏడాది క్షీణిస్తూనే ఉందని తేలింది. ఈ క్షీణత దాదాపు 40 శాతానికి వచ్చిందని ఆ సర్వే తెలిపింది.

అ _ ఓజోనుపొర క్షీణత వల్ల సూర్వరళ్ళిలోని అతినీలలోహిత కిరణాలు భూగోళంపైకి నేరుగా (ప్రసరించడం దాంతో లక్షలాది సంవత్సరాలుగా ఇక్కడ వికానమొందిన జీవావరణ వ్యవస్థ చిన్నాఖిన్నమవుతుంది.

౨ దీని ప్రభావం జీవరాశి కణవిభజనపైన కూడా ఉంటుంది. ఫలితంగా చర్మవ్యాధులు,

102

అ _ స్తన్యజీవులు ముఖ్యంగా మానవజాతి ఈ్రమాదానికి ఎక్కువగా గురవుతుంది.

ఈ సకల బీవరాశికి అంధత్వం ప్రాప్తించే అవకాశాలు లేకపోలేదు.

అ _ అతినీలలోహిత కిరణాలు నేరుగా ప్రసరించడం జరిగితే భూగోళంపై వేడి తీవ్రత అధికమై జీవనం కొలిమిలోపర్డట్లుంటుంది.

ఈ _బీవరాసుల్లో 'డి విటమిన్‌ ఎక్కువై విపరీత వైపరీత్యాలు సంభవిస్తాయి.

అ _ ఆతి నీలలోహిత కిరణాలు జీవకణాలలోని డి.ఎన్‌ఎ.ను నాశనం చేస్తాయి.

౨ కిరణజన్య సంయోగక్రియకు భంగం కలిగిస్తాయి. అందువల్ల వృక్షజాలం దానివల్ల క్రిమికీటకాలు, జంతుజాలం తదితరములకు ముప్పు కలుగుతుంది.

అ _ ఆతిసీలలోహిత కిరణాల ప్రభావాన్ని ఇటు భూచరాలతోపాటుగా అటు జలచరాలుకూడా తప్పించుకోలేవు.

౨ భూమిపై ఊహ్ణాగ్రత పెరిగితే దాన్ని నిరోధించే శక్తి వాతావరణానికుండదు కనుక భూమిపై పొర ఆతిశీతలమయ్యే ప్రమాదం కూడా అధికంగానే ఉంది.

4 అదే జరిగిలే భూవాతావరణ [క్రమం చిన్నాభిన్నమవుతుంది. రుతువవనాల సముద్రప్రవాహాల క్రమం మారిపోతుంది.

అ తద్వారా భూమిమీద, సముద్రాల్లో నివసించే జీవజాలం యొక్క జీవనక్రమం పూర్తిగా (సమసిపోతుంది) మారిపోతుంది.

ఉ ముఖ్యంగా బుతుక్రమం దెబ్బతింటే బుతుగమనానికనుగుణంగా వికసించిన జీవరాశి ప్రక్రియకు ప్రతిబంధకాలేర్చడుతాయి.

దీనిక్ళారణం ఎవరు ;

ప్రపంచంలో అత్యధికంగా ఈక్షోరోప్లోరోకార్చన్లను ఉత్పత్తి చేస్తున్నవారు పశ్చిమ యూరప్‌, అమెరికా దేశాలు మాత్రమే. ప్రపంచ మార్కెటుపై గుత్తాధిపత్యం సాధించడం మాటెట్లా ఉన్నా ప్రపంచాన్ని కాలుష్యమయంగా మార్చి ప్రమాదపుటంచుల్లోకి చేర్చడంలో మాత్రం కృతకృత్యులయ్యారు.

• అమెరికా 28 శాతం సి.ఎఫ్‌.సి.లను ఉత్పత్తి చేస్తుంది.

అ యూరఫ్‌ దేశాలు 30 సి.ఎఫ్‌.సి.లను ఉత్పత్తి చేస్తున్నాయి.

4 ఆసియా దేశాలు 12 శాతం సి.ఎఫ్‌.సి.లను ఉత్పత్తి చేస్తున్నాయి.

4 _ఫ్రతీఏటా ఓజోనుకు నష్టం చేసే సి.ఎఫ్‌.సి.లను 100 వేల మెట్రిక్‌ టన్నులు ఉత్పత్తి చేసే దేశాలు : అమెరికా, జపాన్‌, ఇంగ్లాండ్‌, రష్యా, ఫ్రాన్స్‌, జర్మనీ, అలాస్కా ఇటలీ మరియు కామన్‌వెల్త్‌ దేశాలు.

అ 10నుండి 100 మెట్రిక్‌ టన్నులు : కెనడా, చైనా, అస్ట్రేలియా, ద.ఆఫ్రికా, బ్రైడల్‌, అస్టనిస్తాన్‌.

103

అ క5నుండి 10 మెట్రిక్‌ టన్నులు : భారత్‌, ఈజిప్టు, లిబియా, స్వీడెన్‌, హాలండ్‌, బెల్జియం, అర్జెంటీనా, మెక్సికో.

4 ఒక మెట్రిక్‌ టన్ను వరకు మిగతా దేశాలు ఉత్పన్నం చేస్తున్నాయి.

9 1987 సెప్టెంబర్‌ 16న కెనడాలోని మాంట్రియల్‌ సదస్సు, 1991 సైంటిఫిక్‌ అసెస్‌మెంట్‌ ప్యానెల్‌ నివేదిక, 1992 'కోపెన్‌ హగెన్‌ సదస్సులో పలు విప్లవాత్మక నిర్ణయాలు తీసుకోవడం జరిగింది.

అ _ తాత్నాలిక ప్రయోజనాలు, సుఖాలకోసం ఆరాటపడి, ఓజోను రక్షణ కవచాన్ని చేజేతులా నాశనం చేసుకున్నా కళ్ళముందు రానున్న కష్టాలు కదలాడుతున్నాా.. ప్రపంచదేశాలు తగినరీతిలో స్పందించడం లేదంటేమనుకోవాలి.

అ _ నిర్ణయాలు తీసుకోవడమేకాదు, వాటికి కట్టుబడి ఉండడమూ జరుగాలి. ఈ ఓజోను రక్షణ కవచ్‌ పరిరక్షణోద్యమం యుద్ధప్రాతిపదికన, విస్త్రుత ప్రాతిపదికన, విశ్వవ్యాప్తంగా ఎంతో శ్రద్ధతో, నిఐద్ధతతో జరుగాలి, అప్పుడు మాత్రమే ఏమైనా ప్రయోజనముంటుంది.

పాదైపోతే ఓజోను - ఇక మిగలదు మనకు ఏ జోను 104

ఉపసంహారం జరుగవలసిన నష్టం చాలావరకు జరిగిపోయింది. శాస్త్రవేత్తలు చాలా ఆలస్యంగా ప్రయత్నాలు మొదలెట్టారు. ఇప్పటికిప్పుడు వాళ్ళుసైతం చేయగలిగిందేమిలేదు. ఆరంభమైన కీడు మానవాళికి నష్టం కలిగించి తీరుతుంది.

౨ _ ఐక్యరాజ్యసమితి పర్యావరణ నివేదిక ప్రకారం 30 మిలియన్ల రకాల (5060169) జీవులు, ఈ భూమిపై ఉన్నాయి. ఇందులో సూక్ష్మజీవులు, జీవాణువులను వదిలివేయగా 41వేల జాఠులుగా వెన్నెముకగల జంతువులుగా, 1కోటి 50 లక్షల వృక్షజాతులను ఇంతవరకు గుర్తించగలిగారు,

• ఇక్కడ ప్రధానంగా మనం ్రస్తావించుకోవాల్సిన, గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయమేమిటంటే ప్రతీరోజు 40 నుంచి 140 వరకు ఇక్కడున్న జీవరాశుల్లోని జాతులు నాశనం చేయబడుతున్నాయి. ఈ నాశనపరంపర ఇదే విధంగా కొనసాగితే రాబోయే 30 నంవత్సరాలలో భూమిమీద ఉన్న జీవ, వృక్షజాతులలో నాలుగోవంతు తుడిచిపెట్టుకుసోతుంది. అని శాన్తజ్డులు హెచ్చరిస్తున్నారు.

ల 1997 వరల్డ్‌ వాచ్‌ ఇనిస్టిట్యూట్‌ నివేదిక ప్రకారం ధరిత్రి భవత యావత్తు (ప్రస్తుతం భారత, చైనా, అమెరికా, ఇందోనేషియా, బ్రెజిల్‌, రషా, జపాన్‌, జర్మనీల కూటమిచేతిలో ఉందని తేల్చి చెప్పింది. ఎందుకంటే ప్రపంచజనాభాలో దాదాపు 60 శాతం, అలాగే ప్రపంచ ఆటవీ ప్రాంతంలో 58 శాతం ఈ అష్ట దేశాల్లోనే ఉందని, అలాగే ఈ దేశాలే పారిశ్రామికంగా చాలా ప్రగతిని సాధించి పర్యావరణాన్ని భంగపరుస్తున్నాయని ౪/41. చెప్పింది.

4 ప్రపంచ ఆర్థికవ్యవస్థను బాగా ప్రభావితం చేసిన జి? దేశాల కంటే కూడా ఈ అష్టదేశ కూటమి (ప్రభావం భూగోళంపై అధికంగా ఉంటుందని వెల్లడించింది. ఈ దేశాల్లోని అర్థిక, పారిశ్రామిక, శాస్త్రసాంకేతిక, వినియోగ, సామాజిక సామర్థ్యాలు పర్యావరణాన్ని జాగా ప్రభావితం చేస్తాయని ౪/41. వివరించింది.

ఈ ౪౭ సర్వత్ర వర్జయేత్‌ అనేది మన ఆర్యోక్తి ఏ విషయంలోనైనా సరే మితిమీరి ప్రవర్తించడం అనక్థహేతువే అనేది భారతీయుల తరతరాల విశ్వాసం. "పెరుగట విరుగుట కొరకే! అన్న నానుడి కూదా ఇదే భావాన్ని స్పురింపజేస్తుంది.

మృగవ్బష్ట :

నేటి మానవుడు భౌతిక నుఖం, ఆధిపత్యం అనే మృగతృష్ణ వెంట పరుగెడుతూ, దాన్నందుకోవడానికి శాస్త్ర విజ్ఞానాన్ని సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని దుర్వినియోగపరుస్తున్నాడు. కృతిని జయించాలన్న పాశ్చాత్య వికృత దృష్టికోణం యావత్‌ ప్రపంచాన్నే ప్రమాదపుటంచుల్లోకి లాక్మెల్లింది. 105

8 మానవుడు ప్రకృతి ఒడిలో జన్నిస్తాడు, ప్రకృతి మనకుతల్లి, తల్లిపాలను త్రాగుతాంకాని రక్తాన్ని కాదుగా అలాగే ప్రకృతిని పితకవచ్చును కాని పిందరాదు. పాశ్చాత్య ప్రపంచంలోని పెట్టుబడిదారులు, సామాజికవాదులు ప్రకృతి రక్తపానం చేయాలనుకుంటున్నారు. పిల్లవాడు తల్లిపాలకు బదులు రక్తాన్ని తాగితే జీవించలేదు. అదేవిధంగా మనం ప్రకృతి పానంచేస్తే పతనోన్ముఖులమవుతాం, మృత్యోన్ముఖులమవుతాం. ఒకసారి ప్రకృతిలో వచ్చిన మార్పును తిరిగి వెనుకకు తిప్పే అవకాశాలు లేవు.

అజ్ఞానపథం :

ఈనాటి (వ్రగతి విధానాలు వ్రజలను తమ నవాజవాతావరణం నుండి దూరంచేస్తున్నాయి. భౌతికంగాను సాంస్కృతికంగాను ఒక అమానవీయ వాతావరణంవైపు లాక్కుపోతున్నాయి. చాలా నాగరికమైనవిగా చేప్పుకుంటున్న ప్రణాళికలు సాంస్కృతికంగా చాలా క్భూరమైనవి. “అల్ప సంఖ్యాకుల అధిక వినియోగం” అంటే అభివృద్ధి చెందిన ఏడెనిమిది దేశాల (ప్రజలు అంటే మొత్తం జనాభాలో 20 శాతం (ప్రజలు 80 శాతం సౌకర్యాల్ని అనుభవిస్తున్నారు. దీనివల్ల అంతరాలు ఇనుమడిస్తాయి.

ఆధునిక ప్రగతి సహజమైన ప్రకృతి పైన దాడి సాగిస్తున్నది అభివృద్ధి ముసుగులో మానవుడు కేవలం భౌతిక ప్రగతిపైనే పరుగులు తీస్తున్నాడు. జీవన సముదాయ సంతులనాన్నిి పర్యావరణ పరిరక్షణను పూర్తిగా నిర్లక్ష్యం చేస్తున్నాడు. మానవీయ మూల్యాలూ మంట గలుస్తున్నాయి. ప్రస్తుత విద్యా విధానము, జీవన విధానముల ఏకైక లక్ష్యము, పఠమగ్యము కేవలం ధనార్దనము, దానికోనమే మనిషి ఏమైనా చేస్తున్నాడు, పతనమవుతున్నాడు, మృగమవుతున్నాడు, రాక్షసుడవుతున్నాడు.

ఇక ఏం మిగిలింది :

విశిష్టమైన భారతీయ జీవన మూల్యాల్ని ప్రపంచీకరణం చేసుకోవాలి. మానవ రక్షణకు మిగిలిన ఏకైక ఉత్తమోత్తమ మార్గం భారతీయ జీవన విధానం సృష్టిలో తననూ, తనలో సృష్టిని చూడగలగడం భారతీయుల ఆధ్యాత్మిక దృష్టి 'యత్‌పిందే తత్‌బ్రహ్మ” మనలో ఉన్నదే

(బ్రహ్మాలో ఉంది, మనకు బ్రహ్మాండానికి, సమాజానికి మనకు, మనకు ప్రకృతికి అవినాభావ

సంబంధం ఉంది. ఒకరు మరొకరిపై ఆధారపడి సహజీవనంచేయాలి,. ఒకరు ఇంకొకరితో

కలుపబడి ఉన్నారు. ఇది మన సిద్ధాంతం. ప్రకృతిపట్లు మానవుడు ప్రదర్శించిన పట్టపగ్గాల్లేని విశ్చంఖల హింసాకాండ ఫలితాలను చూసి, నేడు ప్రపంచం హాడలిపోతున్నది. కాని మనపూర్వికులు బుషులు, మహర్షుల నుండి మామూలు మనుషుల వరకు ఈ ఫలితాలను ఏనాడో ఊహించి, ఆదుస్థితి రాకుండా ఉండేందుకే 106

తమకంటూ ఒక విశిష్టమైన జీవన విధానాన్ని రూపొందించుకున్నారు. భారతీయులు కేవలం పర్యావరణ పరిజ్ఞానాన్ని కలిగి ఉండడమేకాక, పర్యావరణ విలువల్ని నింపుకున్న జీవనాన్ని ప్రకృతిమయ జీవనాన్ని గడిపారు.

ఈ ప్రకృతిమయ జీవనం అనే భావనకు (పేరణే “వసుధైక కుటుంబం” అన్న ఆర్యోక్తి ఈ విశ్వం లేదా సృష్టి అంతా ఒకే కుటుంబమనే భావన మనది. ఇక్కడ వసుధైక కుటుంబమనే భావన కేవలం అవనిపై నున్న మానవ సముదాయానికి మాత్రమే పరిమితం కాదు. సమస్త సృష్టితో సమసర జీవనం గడుపదమన్నమాట.

భారతీయ జీవన మూల్యాలు పవిత్రమైన వేదాల్లో ఉన్నాయి. ఉత్తమమైన మానవ జన్మను సార్ధకం చేసుకోవడానికి చతుర్వేదాలు చక్కగా మార్గదర్శనం చేసాయి. చతురాశ్రమ (బ్రహ్మచర్యం, గృహస్థ వానప్రస్థ, సన్యాన) వ్యవస్థను, చతుర్విధపురషార్థాల్ని (ధర్మ, అర్ధ, కామ, మోక్షాలు), షోధష సంస్కారాలను మానవ సముదాయానికి అందించాయి. ఇన్ని ధర్మానుయుక్త సంస్కారాలను మనకందించిన పిదప “మనుర్భవ' అంటే “ఓ మనిషీ! మనిషిలాగా జీవించు" అని హెచ్చరించింది వేదం. పక్షిలా గాలిలో ఎగరడం (విమానయానం) నేర్చినా, చేపలా నీటిలో (సముద్రయానం) ఈదడం నేర్చినా, అంబరాన్ని చుంబించడానికి ప్రయత్నించినా, మరెన్నో ఘనకార్యాలు సాధించినా కూడా.... ఈ భూమిపై మనిషిలాగా జీవించడం మాత్రం మరువకూడదు. మానవునిలో మానవత్యం ఉండాలి లేదా మాధవత్వం ఉండాలి అంకేకాని పశుత్వమో, దానవత్వమో ఉండరాదు. ఇక్కడ మహర్షి దయానందుని మాటల్ని జ్ఞప్తికి తెచ్చుకోవడం సమయోచితంగా ఉంటుంది. అ “మృగాన్ని మనిషిగా మనిషిని మాధవునిగా తీర్చిదిద్దేదే నిజమైన విద్య” అన్నారు. అ “సకల విద్యల పరమార్ధం వ్యక్తి నిర్మాణం” అన్నారు స్వామి వివేకానంద.

మావవునిగా జన్మించడమేకాదు ఉత్తమ మానవునిగా జీవించడం చాలా ముఖ్యం. దీన్నినే[ ప్రపంచం విస్మరించింది. ఫలితంగా భౌతిక సుఖాలకు బానిసలుగా, కుత్సిత బుద్ధిగల మానవులుగా, పరస్పరం శతృవులుగా (బ్రతుకులీడ్వాల్సి వస్తుంది. ఇక్కడే ఈ పరిస్థితుల్లోనైనా భారతీయతను గుర్తుకు తెచ్చుకోని అందరూ అనుసరించాలి. సకల చరాచర సృష్టిలో అంతర్లీనంగా ఒకే చైతన్యం ఉంది. భగవంతుడు సర్వవ్యాపి, అందుకే ఈ సృష్టిలోని ప్రతీ అంశాన్ని ప్రతీ అంగాన్ని పవిత్రంగా భావించడం, పూజించడం మన సంప్రదాయం.

మనకాధారమైన భూమిని భూమాత అని, మన మాతృదేశాన్ని భరతమాతని సుజలాల్ని అందించే నదుల్ని నదీమతల్లి అని, గంగామతా అని, అలాగే తులసీమాత, గోమాత అని ఇలా... చెట్టును పుట్టను, పామును పక్షిని, ఐండల్ని కొండల్ని సాటి మనిషితోపాటు సకల

107

చరాచర సృష్టిని మనం పరమేశ్వరుని ప్రతిరూపంగా భావిస్తాం. ఇదీ మనపరంపర, ఈ భావనను

మనం మరిచాం. అందుకే పతనోన్ముఖుల మవుతున్నాం. కనుక ఇప్పటికైనా మనం (జనం)

కళ్ళు తెరువాలి, నేటి నవీనతను పక్కనబెట్టి, “అతి ప్రాచీనం నిత్యనూతనం” అయిన భారతీయ జీవన విధానాన్ని అనుసరించాలి.

సపంచ పరిరక్షకులుగా మారాలి మనం :

అందుకే మన జీవన విధానంలో సృష్టి అంతటిని పవిత్రంగా ఉంచుకునే భావన ఉంది వవిత్రంగా ఉంచుకోవడమంటే... పరిశుభ్రంగా ఉంచుకోవడం, పరిశు(భ్రంగా ఉంచుకోవడమంటే... కలుషితం కాకుండా చూనుకోవడం, కనుమరుగు కాకుండా చూసుకోవదమన్నమాట, భద్రంగా ఉంచుకోవడం పెంచుకోవడం దీనర్థం. సంతులిత మానవ జీవనం. సంతులిత పర్యావరణంపైననే ఆధారపడి ఉంది. దీనికి సంబంధించి మనం తరుచుగా వింటుండే ఒక మంత్రాన్ని ఒకసారి స్మరించుకుందాం. అ _ఓంద్యాళాంతిః అంతరిక్షగ్‌ం శాంతిః పృథ్వీ శాంతిః ఆపఃశాంతిః ఓషధయశ్ళాంతిః వనస్పతయశ్శాంతిః విశ్వేదేవాశాంతిః బ్రహ్మశాంతిః సర్వగ్‌ం శాంతిః శాంతిరేవ శాంతిః సామాశాంతిరేథి ఓంశాంతిః శాంతిః శాంతిః పంచభూతాల్ని (గాలి, నీరు, అగ్నీ భూమి, ఆకాశం), వన సంపదల్ని, సృష్టియంతటిని కూడా పవిత్రంగా, భద్రంగా ఉంచుకుంటూ, పెంచుకుంటూ, ఉపయోగించుకుంటూ, తిరిగి పోషించుకుంటూ ఉండాలి, అని ఈ మంత్రం ఉద్బోదిస్తుంది. పై మంత్రార్థాన్ని అందరూ తమ జీవనానికి ఆపాదించుకుంటే నేటి పర్యావరణ విధ్వంస దుస్థితి దూరం కావచ్చును. స్వచ్చమైన, ఆరోగ్యమైన, సమరసమైన జీవనానికి ప్రకృతి మనకు ఆధారం. ప్రకృతిలో మనం ఒకటై ప్రకృతితో సామరస్యాన్ని సాధించడమే జీవితానికి ఆనందహేతువు. పర్యావరణం మనకు నిగ్రహాన్ని నేర్పుతుంది. త్యాగాన్ని నేర్పుతుంది. సహజీవణాన్ని నేర్పుతుంది. ప్రకృతిని దోచుకోవడం (50101) కాదు. ప్రకృతిని దూడ, ఆవుపాలను (శ్రాగినట్లు, అణుభవించాలి.

(పకృతి మాత, ప్రాణిపుత్రరూపం, సంతానరూపం,

అ నాగరికత అంటే కోరికలను విపరీతంగా పెంచుకోవడంకాదు. వాటిని అదుపులో ఉంచుకోవడం, సంతృప్తిని పెంచుకోవడం కావాలి, రావాలి. సకల అసంతృప్తులు దుఖాః లకు కారణం అపరిమితమైన కోరికలే. కోరికల్ని అదువులోపెట్టుకుంటే జీవితం ఆనందమయవుతుందనే మన శాస్త్రాలు ఘోషిస్తున్నాయి. ఆ విజ్ఞాన సర్వస్వాల సారాన్ని అందరికి మనం అందించాలి. ప్రకృతి పట్ల, మన పరిసరాలపట్ల, సకల జీవరాళిపట్ల, భావితరాలపట్ల, మనకున్న ఏకైక భూగోళం పట్ల, (బ్రహ్మాండం అంతటిపట్ల మనిషి

108

బాధ్యత నెరిగి మసలుకునేట్లు చేయాలి. సుజలాం, సుఫలాం, మలయజళీతలాం మాతరం అన్న మన జాతీయ ప్రార్థనార్ధాన్ని భావితరాలకు భద్రంగా అందించాల్సిన బరువు మనపైనే ఉంది.

అ ఒక సందర్భంలో ఐక్యరాజ్య సమితి (ప్రధానకార్యదర్శి అన్న మాటల్ని మనం గుర్తు చేసుకుందాం.

• ఆరోగ్యవంతమైన పిల్లలు లేనిదే ఆరోగ్యవంతమైన సమాజం వర్చడదు, ఇది నిర్వివాదాంశం, పిల్లల ఆరోగ్యం కోసం పోషకాహారం, కలుషితంకాని గాలి నీరుతోపాటు, పరిశుభ్రమైన పరిసరాలు కూడా చాలాఅవసరం. వీటి ప్రభావం పెద్దవారిలో కన్నా పిల్లల్లో ఎక్కువ. పిల్లలు ఆహారం, ఆరోగ్యం కోసం పెద్దవారిపైనే ఆధారపడతారు. ఎందుకంటే వారికి ఆర్థిక స్వాతంత్ర్యంగాని, రాజకీయ స్వాతంత్ర్యంగాని ఉండదు. కాబట్టి వారి స్వాతంత్ర్యాన్ని రక్షించే బాధ్యత తల్లిదండ్రులు, పెద్దలు, ప్రభుత్వంపైనే ఉన్నది”

= శ్రీ జ్సావియర్‌ ఎర్జ్‌ దిక్యూలర్‌ (ఐక్యరాజ్య సమితి వ్రధాన కార్యదర్శి)

త కనుక “వర్తమానాన్ని ఆనందమయం చేసుకోవడానికి భవిష్యత్తును బలిపెట్టరాదు” అనే సందేశం సర్వుల్ని చైతన్యవంతం చేయాలి.

6 మన స్వీయ ఉనికితోబాటు సమస్త జీవరాశి ఉనికికి ఆధారభూతమైన ఈ ప్రకృతికంటే మనిషి అధికుడనే అహంకారాన్ని వదలిపెట్టాలి. ప్రకృతిని మన స్వార్ధంకోనం దోచుకుందామనే ధోరణిని వీడి, ప్రకృతిని ఒక సజీవమూర్తిగా, మాతగా భావించి, ఆ (ప్రకృతి ప్రకృతికి భంగం కలిగించని రీతిలో ప్రకృతి ఒడిలో జీవించగలిగే ఒక వ్యవస్థను పెంపొందించుకోవాల్సిన సమయమిది.

4 గత మూడు శతాబ్దాల అధునిక పారిశ్రామికీకరణలు ప్రకృతిని వికృతపర్చిన చర్యల ఫలితంగా నేడు మన ముంగిట ఒక ఉపద్రవం ఉవ్వెత్తున లేచి నిలిచింది. దానికి తక్షణ సమాధానం ఇవ్వాల్సిన బాధ్యత మనిషిపైనే ఉందికదా! మొదటిగా నేటి ప్రమాద ఘంటికలు (మోగడానికి కారణమయిన ఆధునిక భౌతికాంశాల్ని తప్పనిసరిగా పక్కనపెట్టాలి. కావలసిన చర్యల్ని చేపట్టాలి.

అ “పకృతి మనకు భగవంతుడిచ్చిన వరం”. ఆ ప్రకృతిని అనుసరించుకొని మనం నడువాలి. అందుకు భిన్నంగా (ప్రవర్రిస్తే నష్టపోయేది మనమే అన్న మన ప్రాచీన బుషుల వాక్కులు మనకు అనుభవసత్యాలుగా మారాయి.

4 అందమైన చందమామసపైన మనిషి కాలుపెట్టిన మాట నిజమే కాని ఆ ఆనందం కన్నా మనకున్న ఏకైక భూగోళాన్ని మురికికూపంగా, అగ్నిగోళంగా చేస్తున్నాడన్నా విచారమే అధికంగా ఉంది,

109

కనుక ఇకనైనా మనం మేలుకోవాలి. కోలుకోవడానికి చిత్తశుద్ధితో (ప్రయత్నాలు మొదలెట్టాలి. ప్రకృతిని మనం రక్షిస్తే ప్రకృతి మనల్ని రక్షిస్తుంది. వెన్నెల చంద్రునికి అందం చేకూర్చాలి కాని చంద్రున్నే మింగేయకూడదదు, కనుపించకుండా చేయకూడదు... సంపదలూ అంతే తనకు కల్గిన సంపదలు మనకు అందించారు మనపూర్వులు కాలుష్య ఫలితాలను ముందు తరాలకందిద్దామా మనం? సర్వే భవన్తు సుఖినః సర్వేసన్తు నిరామయాః సర్వే భద్రాణి పశ్యంతి మా కళశ్చిద్‌ దుఃఖ భాగ్భవేత్‌ కాలే వర్షతు పర్దన్యః పృథ్వీ సస్యశాలినీ లోకోయం క్షోభ రహితః సజ్జనా సంతు నిర్భయాః

స్వస్తి ప్రజాభ్యః పరిపాలయంతామ్‌

న్యాయేనమార్గేణ మహీం మహీశాః

గోబ్రాహ్మబేభ్యః శుభమస్తు నిత్యమ్‌

లోకాస్సమస్తాః సుఖినోభవన్తు॥ ఓం శాంతి శ్చాంతి శాంతిః నా యచ్చు .

• (1080 వకు లే శా మేలుకుంటే కోలుకుంటాం - పట్టించుకోకుంటే పతనమౌతాం 110

ప్రపంచ సమస్యల్ని ఎంతోకొంత పట్టించుకుంటూ, అంతో ఇంతో స్పందిస్తూ ఉన్న ఐక్యరాజ్యసమితి, ప్రపంచపర్యావరణ పరిరక్షణకోనమని, పలురకాల అంశాల్ని గూర్చి ఆలోచించుకోవడానికి, తత్సంబంధ చర్యల్ని చేపట్టడానికని కొన్ని ప్రత్యేక లేదీల్ని కేటాయించింది. ప్రపంచ పర్యావరణాన్ని ప్రదూషణం నుండి పరిరక్షించడానికి, యావత్‌ ప్రజానీకం కనీసం ఆయా తేదీలనాదైనా సంబంధిత అంశాల గూర్చి కాసింతైన స్పందిస్తారేమోనన్న ఆశతో... ఆ తేదీలను సమాచారంకోసం ఇక్కడ ఇస్తున్నాను. ౮౧760 1141101015 40101౮4౬ 04౪56 4110 ౪/౬౯౯గ6 ౦౧౦6౭గ/) /0 ౬౧౪/౧౦౧గ6౧౧ ౧౮ ౧౭౭/4) 2/0౧ 22 ౦౧౫౮ 9౭/౯౪/4167 [14/0౧ 23 ౪/06 146160[01001041! 08)/ శృంగ! 07 /౦|16 6410 04)/ గ2/ 31 ఛ/౧౦0గ౮ [10-1004000 02) *ీంగిఆ 05 /౧౦||౮ ౬5౧౪1/0౧౧౫6౧1 ౫/ ఆ|౧09 17 ౪₹/0గ6 రజ/ 10 ౦౦గ౫౨౬1 656గ11104640% &గ౧6| అగ౦౮౮౧1 అీటస/ 11 ౪/0గ16 గిం౧౪|౭|౦౧ 0౫) 590 16 1౧16౧౧40౧౬! 02ఇ/ 10! 116 ౧౧686౧/2600౧ ౦01 ₹16 02౦౧6 ఓఖ/6 8600౧6 ౪60౧059564 01 1౧(9౧౧440౧4| 64/ 10 ౧4|| 0152056 గ౧6- 6౮0100 0610067 అ౦౦[0061 16 ౪/01/1641 ౯౦౦6 2/ 6౦6౧౧౦6? 29 1౧16౧440౧4! 08/10? 8101001041 01/661%/ 111

ఫ్య

[|124గ1498400 2664 110044గ౧౧షి! గితిష? షల 0౫/ - గ. ఉఆజ౧౫౭౦|౧2| తల్లిదండ్రులు : కీ.శే, శ్రీమతి గంగమ్మ గారు శీ గంగారాం - పెంచింది ః అమ్మమ్మ - శ్రీమతి మర్రిపిల్లి చిన్నమ్మ గారు పుట్టింది క “968 వ్రొాంతంలో చదివింది వ - జియన్సీ - నిజామాబాదు . _ =ఎ౦ప, (తెలుగు ఉన్మానియా విశ్శవిద్యాలయం

• ఎం.ఫీల్‌ - హైదరాబాదు కే0్రీయ విశ్వవిద్యాలయం పరిశోధించింది : 'నిజామాబాదు జిల్లా మొవార్రం పొటల'ఫై ఇప్పుడు వ పిహెచ్‌డి. (ఉస్మానియా) (
• 'నిజామాబాదు జిల్లా జానవద కథలపై | నాకెంతో ఇష్టం : శాశ్వత నత్యాలను వల్లె వదాలలో ప్రచారం . వచ్చేవి" శి ఇందూరు సామెతలు - జాతీయాలు (సంకర్థిను
• దోమ ఆత్తకథ (అథిక్షేవ రచను
• కోపం (కవితానంవుటి .