Telugu Paryavaranam Abhivrudhi - anilvaranasi/indianlanguages GitHub Wiki

| ' నా గ గాం నాల

స్‌. .క్ట - ఖీ రాంరాం నాంంట్టణభణళ-

ఖ్‌! .

1! ॥

న 2 ఊఉ ఫె

ణే! సదస్సులో పలా నో (క,

గ. గం ॥ న?

(1.

. 1: లః ళీ

| న ఫ్‌ | ల మల ౯ ” చై | భి. ళ్శ్‌

| ; సే

గతే న న్న. .

టి 520) ద కానా క +

[2 ల గ? న; క పమ! స | - క్‌ ౯ ప్రజాశక్తిబుక్‌ప .

న్‌ తి మి ము య కీ శ . ని ఎర్వావరణం౦ అుభివ్పద్లి అలి ఆలి అష అష / | రియో సదస్సులో కాస్తో ఉపన్యాసం | ఎ ంకిబుక్‌హాస |... కారల్‌మార్క్స్‌రోడ్‌, విజయవాడ-2 |

ప్రచురణనెం : 356 ముద్రణ :మే, 19094 ప్రతులు 2ఓ0ం00 ర్స్‌ 15 811 81-86317-03చ్లోగ్‌ ల ం. దరర్ళి ఉగలధా మూ ల ల క | ప ల్కీ ట్‌ _ చి శం స్వ స గ (౮ స్వ్టాపాద లై వాణక ళో అనువాదం: డాక్టర్‌ పొత్తూరు వెంకట రంగనాయకులు కంపోజ్‌ ప్రజాశక్తి డైలీ ప్రేంటింగ్‌ ప్రెస్‌, విజయవాడ. అక్షరమాల, విజయవాడ, ముద్రణ: యుగంధర్‌ ఆఫ్‌సెట్‌, విజయవాడ ప్రజాశక్తి బుక్‌ హౌస్‌ కారల్‌మార్క్స్‌రోడ్‌, విజయవాడ-2 ఫోన్‌: 677592

' రియో పర్యావరణ సదస్సులో 1 పెడల్‌ కాస్త ఉవిన్యా! 1 పైడల్‌కాస్త్రై ఉపన్యాసం ఆదరనీయులైన వ్రజ్తా వ్రభుత్తూ వ్రతినిధులకు,

పర్యావరణం, అభివృద్ధి విషయాలపై ఏర్పాటు చేయబడిన ఈ సమావేశ ప్రాధాన్యత, త్వరగా నిర్ణయాలు తీసుకోవాల్సిన అవసరం మనల్నందర్ని ప్రభావితం చేస్తున్నాయి. ఈ సమావేశంలో తీసుకోబడే నిర్ణయాలు మానవ జాతి అస్థిత్వానికి మరియు పరిరక్షణకు చేపట్టవలసిన చర్యలు.

చాలా వేగవంతంగాను, విన్ఫతంగాను జరుగుతున్న పర్యావరణ వినాశం బహుశా మానవజాతి ఎదుర్కొంటున్న ఒకేఒక దీర్ధకాలిక ప్రమాదం. మరీ ముఖ్యంగా మూడో ప్రపంచ దేశాలు ఎదుర్కొంటున్న ప్రమాదం, చిరకాలంగా ఉన్న అణు విస్ఫోటక ప్రమాదంతో పాటుగా ఈ పర్యావరణ ప్రమాదం మొత్తం మానవ జాతికే ముప్పుగా పరిణమించింది. అభివృద్ధి చెందుతున్న కోట్లాది ప్రజల జీవన ప్రమాణాలను నాశనం చేసే శక్తిగా మారుతున్నది.

మానవ జాతి చరిత్రలోనే మొత్తం భూగోళం పైని జీవరాశికి ఇంతటి ప్రమాదం ముందెన్నడూ కలుగలేదు. అభివృద్ది చెందుతున్న దేశాలలో పేదరికం, వెనుకబడినతనం వల్ల ప్రకృతి వనరులపై అపారమైన వత్తిడి పడుతోంది. వ్యవసాయ భూమి పచ్చిక బయళ్ళ

క్‌

అత్యధిక వినియోగం, సరిపడని వ్యవసాయ పద్దతులు, ఆర్థిక, సాంకేతిక వనరుల కొరత మొదలయినవన్నీ సంఘటితంగా తమ విష ప్రభావాన్ని చూపుతూ ప్రతికూల వాతావరణ పరిస్థితులను కలుగజేస్తున్నాయి. పైగా, పెట్టుబడిదారీ పద్ధతిలోనైతే ఎంతవీలైతే అంత లాభం పొందాలనే తాపత్రయంతో అది జాతీయ విధానంలోగాని, అంతర్జాతీయ విధానంలోగాని, మూడవ ప్రపంచ దేశాలలోనూ, బయటా సహజవనరుల దుర్వినియోగం వల్ల వాతావరణం కలుషితమవడమే కాకుండా కొత్తకొత్త పద్ధతుల్లో ప్రకృతి విషపూరితం అవుతున్నది. అభివృద్ధి చెందిన దేశాలలోని అర్థంలేని వినియోగత్వాన్ని ప్రోత్సహించే జీవన విధానం వల్ల వ్యర్థ పదార్థాల సృష్టి ఎక్కువవుతూ, పూరించబడలేనటువంటి వనరులు తగ్గిపోతూ ఇప్పటివరకూ మనం ఊహించనటువంటి ప్రాంతీయ భౌగోళిక ప్రమాదకరమైన పరిస్థితులు కల్గుతున్నాయి అందుకే మనమంతా ఇక్కడ, రియోడిజనీరీలో కలిశాం. పర్యావరణ వినాశనం వల్ల కలిగే ప్రమాదకర ఫలితాల గురించిన జాగృతి ఇప్పుడిప్పుడే విస్తరిస్తోంది ఈ దుష్ఫలితాలు పేద దేశాలపై వెను వెంటనే తమ ప్రభావాన్ని చూపుతూ, సరిహద్దులు దాటి సామాజిక భేదాలు పాటించకుండా మొత్తం మానవ జాతికే ప్రమాదాన్ని తెచ్చేవిగా మారుతున్నాయి. సరి అయిన సమయంలో సరైన జాగ్రత్తలు తీసుకోకపోతే ఈ భూమిపై (ప్రాణకోటి వినాశనాన్ని ఎదుర్కోవలసి వస్తుందన్న నమ్మకం ప్రబలుతున్నది తృతీయ ప్రపంచ దేశాలలో “క్యూబా' ఒక చిన్న దేశం. అభివృద్ధి చెందడంలో, తనకు మాత్రం ప్రత్వేకమైన ప్రతికూల పరిస్థితులతో యుద్దాన్ని సాగిస్తూ, తన అనుభవాన్ని అంతో ఇంతో ఈ ప్రపంచాని కంతకూ, ప్రత్యేకించి అభివృద్ది చెందుతున్న దేశాలకు ఇవ్వడానికి సిద్ధంగా ఊంది ఈ అనుభవం పర్యావరణ సంరక్షణ ఈ సమావేశంలో చర్చించే వివిధ విషయాలకు సంబంధించిన రంగాలలో మా దేశ ప్రజలు సాధించిన ఫలితాలకు సంబంధించినది. మా సోదర రిపబ్లిక్‌ దేశమైన బైెజిల్‌ మరియు ఆదరనియులైన బైజిల్‌ అధ్యక్షులు శ్రీ ఫెర్పాదో కాలర్‌ దే మెల్లో మాకు పంపిన పేమ పూర్వక ఆహ్యానానికి మా కృతజ్ఞతలు, ఇంత పెద్ద ఎత్తున ఈ సదస్సును నిర్వహిస్తున్నందుకు మా అభినందనలు క్యూబా ఏ లక్ష్య సాధన కోసం తన పూర్తి బలం వినియోగిస్తోందో, ఆ లక్ష్యాలే మన అందరినీ దగ్గరికి చేర్చాయి. ఈ దిశగా మన ప్రయత్నాలు మనందరి భవిష్యత్తుకు నిర్దిష్టమైన పూచీని ఇవ్వగలవని నేను విశదపరచదలచుకున్నాను. శి

సమకాలీన పర్యావరణ చర్ర న్వభావం, అవనరం

గత రెండు దశాబ్దాల కాలంగా ప్రపంచంలోని అనేక ప్రాంతాల్లో పర్యావరణ విషయం సిద్ధాంతపరమైన చర్చల్లోనూ, నిర్ణయాలు తీసుకునే ప్రక్రియల్లోనూ ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంటున్నది. ఈమధ్య పుష్కలంగా పెరిగిన పర్యావరణ సాహిత్యంతో పర్యావరణం, పర్యావరణ ఉద్యమం అంతర్జాతీయం చేయబడటం ఈపరిణామంలో కలిగిన ఫలితమే గాక బెచిత్యమైనది కూడా. ఒక అసాధారణ విషయం ఏమిటంటే కొన్ని ప్రభుత్వేతర సంస్థల = ఆవిర్భావం మరియు పర్యావరణ జాగృతిని విస్తరించడంలో వాటి ప్రభావం విపరీతంగా ఉంది కొన్ని సంస్థల సమరశీలత్వం, కొన్నిట్‌ కొనసాగుతున్న వపభావం ఈ వ్రక్రియను మరింత వేగవంతం చేస్తున్నాయి.

గత 20సంవత్సరాలుగా మానజాతిని వేధిస్తున్న భూగోళ పర్యావరణ సమన్యలు కలుగ చేయగల ఉషద్రవాలు మరియు చాటివాస్తవఫలితాలు రానురాను స్పష్టంగా కనిపిస్తుండటమే ఈపర్యావరణ జాగృతి విస్తరించబడటానికి మూలకారణం. ఓజోన్‌పార విచ్చిన్నమవుతూండటం, గ్రీన్‌హౌస్‌ ప్రభావంవల్ల ప్రపంచ సగటు ఉష్ణోగ్రత 'పెరుగుచుండటం, ఆమ్లవర్నాలు, అభివృద్ధిచెందిన దేశాలలోని విలాసవంతమైన జీవిత విధానం వల్ల కలిగే పర్యావరణక్షీణత, జీవవైవిధ్యంతో తరుగుదల, మహానగరాల వల్ల కలిగే కాలుష్యం, ప్రమాదకరమైన వ్యర్థపదార్థాలు సరిహద్దులు దాటిప్రయాణించడం, భూమి లోపలి మరియు ఉపరితల నీటి వనరులకు కాలుష్య ప్రమాదం, అదేవిధంగా సముద్రాలు మరియు సముద్ర తీర ప్రాంతాలకు కొాలుష్టు ప్రమాదం, అడవుల విస్తీర్ణం తరిగిపోతూ వుండడం, శక్తిహినమవుతున్న వ్యవసాయ భూములు వీటిలోకొన్ని. ఇక్కడ పేర్కొన్న అన్ని సమన్యలలోనూ సమకాలీన పర్యావరణ చర్చలో ప్రముఖంగా లేనిది మూడవ ప్రపంచ దేశాలలో చాలాతక్కువస్టాయిలో ఉన్న పర్యావరణ జాగృతి. ఈ దేశాల్లో జనాభా అస్థిరమైన మరియు ప్రమాదకరమైన శేదరిక పరిస్థితులపై అధారపడి ఉన్నారు. మొత్తం జీవరాశిలో మానవజాతే అంతరించిపోయే ముప్పును ఎదుర్కొంటున్నది.

ఈ శతాబ్దంలో గడచిన పది సంవత్సరాల కాలంలోనే ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రత రికార్డయినట్లు మనందరికీ తెలుసు. మానవజాతి చరిత్రలోనే ఎక్కువ ఉష్ణాగ్రత నమోదయిన 7సంవత్పరాలలో 6 సందర్భాలు ఈ దశాబ్దంలోనే ఉన్నాయి. చరిత్రలోనే ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రత నమోదయిన

7

సంవత్సరం 1990. గ్రీన్‌ హౌస్‌ ప్రభావం వల్ల కలిగినట్లు చెప్పబడుతున్నఈ అసాధారణ పరిణామం చాలా ముఖ్యమైన పర్యావరణ, అర్థిక, సామాజిక ఫలితాలకుదారితీస్తుంది కొన్ని అంచనాల ్రకారం గ్రీన్‌ హౌస్‌ ప్రభావాన్ని కలుగజేసే వాయు పదార్థాల విడుదలపై నియంత్రణ విధించకపోతే వాతావరణంలో కర్చన్‌-ది- ఆమ్లజని ఇప్పుడున్న పరిమాణానికి 2025-2050 సంవత్సరాల మధ్యకల్త్లా రెండు రెట్ల్టవుతుంది. తద్వారా ఉప్ణ్తోగ్రత 15 నుంచి 4.5డిగ్రీల సెల్సియస్‌ వరకూపెరుగుతుంది. దీనివల్ల సముద్ర నీటి మట్టం 2050 సంవత్సరానికల్లా 30 నుంచి 50 సెంటిమీటర్లు పెరుగుతుంది. 2100 సం నికల్త్లా 1 మీటరు పెరుగుతుంది ఫలితంగా, ఖండతీర ప్రాంతాలన్నీ జలమయమై చాలా ద్వీపాలు కూడా సముద్రాలచే కబళించబడతాయి. ఈ తీర ప్రాంతాలన్నీ ఎక్కువ జనసాంద్రత ఉన్న ప్రాంతాలే. ఇతర ఫలితాలు కూడా ఇంకాతక్కువ సమయంలో కళల్లేవిగా ఉన్నా మరీ భయంకరమైనవిగా ఉంటాయి

శీతోష్ణ సంబంధమైన తేడాలు వర్షపాతంలోనూ, సముద్ర జీవ జూల నివాస ప్రాంతాలలోను మార్పులను కలుగజేసి తుఫానులు కలిగే పరిస్థితుల్ని తీవ్రతరం చేస్తాయి అదే విధంగా సమ శీతోష్ణ ప్రదేశాలలో మలేరియా, డెంజ్‌ ఫీవర్స్‌ యెల్లో పీవర్‌ మొదలైన ఉష్పమండల వ్యాధులు ప్రబలడానికి అనువైన ప్రదేశాలవుతాయి. గోధుమలాంటిపంటలు కూడా దెబ్బతింటాయి.

1979 నుంచి1986 సంవత్సరాల మధ్య భూగోళం చుట్టూ చాలా ఎత్తులో ఆవరించి ఉఊన్న'ఓజోవ్‌' వాయువు 5 శాతం తగ్గినట్టుగా లెక్కకట్టబడింది 1980లలోనే అంటార్కిటికాపై ఓజోన్‌ పొరలో ఒక రంధ్రం ఉన్నట్టు కనుగొనబడింది. అర్కిటిక్‌ పైన కూడా ఇటువంటి ఓజోన్‌లో రంధ్రం ఏర్పడటానికి పరిస్థితులు పక్వంగా ఉన్నాయని కొన్ని శాస్త్రీయ పరిశోధనలు తెలుపుతున్నాయి. ఓజోన్‌ పాఠ తరుగుదల వల్ల అతినీల లోహిత కిరణాలు ఎక్కువ మోతాదులో భూ వాతావరణంలోకి ప్రవేశించి జీవరాశిని ప్రమాదానికి గురి చేసాయి చర్మానికి కలిగే క్యాన్సర్స్‌ కంటివ్యాధులు మొదలైన ఉపద్రవాలు ప్రబలే ప్రమాదముంది పంటలు, జంతువులు కూడా ప్రమాదాలకు లోనవుతాయి.

ఓజోన్‌ పొరకు నష్టం కలుగజేసే క్లోరోప్లోరో కార్బన్‌లు మరియు ఇతర వాయువుల వినియోగం తగ్గించడం, చివరకు పూర్తిగా తొలగించడంవంటి అంశాలపై అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు అంతర్జాతీయ చర్చల ద్వారాసాధించిననిర్దిష్ట ఒప్పందాలు కేవలం ఓజోన్‌ పార దెబ్బతినడంపై ఆందోళనను మాత్రమే కాక ఇంకో విషయాన్ని స్పష్టం చేస్తున్నాయి. అదేమిటంటే కొన్ని దేశాలు నిర్దేశించిన విధంగా సాంకేతికాభివృద్ధి జరగడము, సాంకేతిక

రి

బదిలీలపై అదుపు సాధించడం వీటి ఉద్దేశ్యం. ఓజోన్‌ పార తరుగుదలకంటే బాధాకరమెగ ఇతర అత్యవసర పర్యావరణ సమస్యలపై కూడా ఇటువంటి ఒప్పందాలు ఈ సదస్సులో చేసుకోవడం కోరుకోతగ్గది.

1960-1985 సంవత్సరాల మధ్య అమ్ల వర్షాలకు కారణమైన సల్ఫర్‌డైఆక్సైడ్‌ విడుదల 70 లక్షల టన్నులనుండి 1550 లక్షల టన్నులకు పెరిగింది. చాలా సందర్భాల్లో గాలివలన కాలుష్యం ఒక ప్రదేశం నుండి ఇతర ప్రదేశాలకు ప్రయాణించి అమ్లువర్శాలను కలుగచేస్తున్నది. తద్వారా ఐరోపా, ఉత్తరఅమెరిక్సా దక్షిణ అమెరికా, చైనా, అఫ్రికాలలో ఈ ప్రమాదం వల్ల వేలాది నదుల్లోనూ, సరస్సుల్లోనూ నీటి రసాయనిక సంఘటన్లలో మార్పులు కలిగి అందులోని జీవజాలం అనూహ్య పరిస్థితులను ఎదుర్కొంటున్నది. అంతేకాక అడవులు, పంటలు కూడా దెబ్బతింటున్నాయి.

ఈ రకమైన వాతావరణ వినాశనం నేల, నీటిని కూడా పాడుచేస్తుంది. వీటిలో చాలా సమస్యలు కొత్తవికాకపోవచ్చు. కానీ అవి అపారమైన నష్టాలను కలుగచేస్తాయి. ప్రత్యేకించి మూడవ ప్రపంచ దేశాలలో అత్యధిక శాతంలో పేద ప్రజలు పర్యావరణపరంగా దుర్భలమైన ప్రదేశాల్లో నివసిస్తున్నారు. అందులో 80 శాతం మంది దక్షిణ అమెరికాలో, 60 శాతంమంది ఆసియాలో, 50శాతంమంది ఆఫ్రికాలో నివసిస్తున్నారు.

అభివృద్ది చెందుతున్న దేశాలలో త్రాగునీటి పంవకర )గంలోని నాటకీయ పరిస్థితులు సమస్యలను సృష్టిస్తున్నాయి. భూమికోతవల్ల ప్రతిసంవత్సరం 2 కోట్ల హెక్టార్ల వ్యవసాయ భూమిని ప్రపంచవ్యాప్తంగా కోల్పోతున్నా ము. సంవత్స్పశానికి 60 లక్రల హెక్టారుల వేగంతో ఎడారుల వ్యాపిస్తున్నాయి. అమెరికా ఖండమంతటి విస్తీర్ణం గల 3.5 బిలియన్‌ హెక్టొరులు ఫలవంతమైన నేల ఎడారిగా మారే ప్రమాదముంది. అందులో మూడోభాగం దాదాపు ఎడారిగా మారిపోతున్నది. ఐక్యరాజ్యసమితి అంచనాల ప్రకారం ఇది 85 కోట్ల మందికి జీవనోపాధికి ప్రమాదకరంగా మారుతున్నది.

ప్రపంచ ఆహార వ్యవసాయ సంస్థ (70064 26 వ్యగంల1[6 ౦ణ్రాజా3409) అంచనా ప్రకారం 1980 సంవత్సరంలో 1.13 కోట్ల హెక్టార్ల నుంచి 1990వ సంవత్సరానికి 1.7 కోట్ల హెక్టొార్లమేర ఉష్ణమండలాల్లో అడవులు తరిగిపోతున్నాయి.

ఈ టప్రక్రియలతోపాటు జీవవైవిధ్యం తరిగిపోతూండటంకూడా ఆందోళనను కలుగచేస్తూంది. సముద్రాలు, మహాసముద్రాలు, తీరప్రాంతాల కాలుష్యం ఆయా ప్రాంతాల్లోని జీవరాశికి ఆపారనష్టాన్ని కలుగచేస్తూ మరో క్లిష్టమైన పర్యావరణ సమస్యను సృష్టిస్తున్నాయి.

ర

సరిహద్దులు దాటి ప్రయాణించే ప్రమాదభరిత వ్యర్థ పదార్థాలపై ప్రత్యేక దృష్టి అవసరం. ప్రత్యేకించి ఈ పదార్థాలు చేరే దేశాలు అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలయితే ఆ అనర్థాలను ఎలా ఎదుర్కోవాలో తెలియదు. ఈ వ్యర్థ పదార్థాల రవాణా మరింత ప్రియం చేయటంవల్ల ఈ సమస్యకు పరిష్కారం కాదని అనుభవంలో తేలుతున్నది. కాని, ఈ పదార్ధాల ఉత్పత్తే గణనీయంగా తగ్గాలి.

అల్పమయైన అభివృద్ధు, పర్యావరణ వినాశనం - ఒక విషచక్రం

ఇదివరకు పదే పదే నిరూషించబడినట్టు, విశ్వజనీన పర్యావరణ వినాశనం ప్రత్యేక స్వభావాలను, కారణాలను కలిగివున్నట్టే పేద దేశాలలో తీవ్ర పరిణామాలను కలిగిస్తుంది. ఈ దేశాల్లో స్థిరమైన అభివృద్ది కోసం అన్వేషణ అంటే అభివృద్ధి కోసం అన్వేషణే. అభివృద్ధి అంటే కేవలం పెరుగుదల కాదు. ప్రజల ఆర్థిక, సామాజిక నిర్మాణంలో పరివర్తన, తద్వారా ప్రజల జీవనస్థాయిని పెంచటం, క్రమంగా కొత్త నైతిక విలువలను నిర్మించడం

సరిగ్గా ఇటువంటి అభివృద్ధి ప్రణాళికే పేద దేశాల్లో అమలుచేయబడటంలేదు. దీనికి కారణం అకస్మాత్‌ పరిణామాలూకాదు, పరిస్థితులూకాదు. కాని ఒక విధమైన స్వతసిద్ధమైన సాంఘిక సంబంధాలు మరియు ఉత్పాదక పద్ధతులు ఈ వీనుకబడినతనం, "పేదరిక పరిస్థితులు అస్థిరమైన అృభివృద్ధినే మిగులుస్తాయి

"పైగా అభివృద్దికి నోచుకోని ఈ ప్రపంచం ఎంతకూ ఆగకుండా పెరిగే జనాభాకు నివాసమయింది వీరిపోషణ విస్తీర్ణంలో తరిగిపోతున్న వ్యవసాయోగ్య భూమిపై ఆధారపడింది. ఆర్థిక, సాంకేతిక వనరుల కొరతకారణంగా అవసరాలకు సరిపడా ఆహారధాన్యాలను ఉత్పత్తి చేయడానికి అప్పట్‌కే వినియోగంలో వున్న వ్యవసాయభూమి సరిపడక, తాత్కాలిక పరిష్కారంగా కొత్త ప్రదేశాలను పాత వ్యవసాయ పద్ధతులనుపయోగిస్తూ వ్యవసాయంలోకి తెస్తూ పర్యావరణ వినాశనానికి పేద దేశాలలోని రైతులు కారణమవుతున్నారు కొన్ని తృతీయ ప్రపంచదేశాలలో ఈ సమస్యను మరింత తీవ్రతరం చేస్తున్న వ్యవహారం ఏమిటంటే రైతులు విశాల వ్యవసాయక్షేత్ర సృష్టివలన వారి చిన్న కమతాలనుండి దూరం చేయబడటం లేదా తద్విరుద్ధంగా వ్యవసాయ కమతాలు పదే పదే విభాగించబడటంవల్ల ఉత్పాదకత తగ్గిపోవడం ఈవిధంగా మరో విషచక్రం పేద దేశాల్లోని రైతులను చుట్టముడుతున్నది. ఇందులోంచి బయటపడే మార్గమూ కనిపించడంలేదు.

10

అందువల్ల పర్యావరణ సంరక్షణ, అభివృద్ది కోసం తీసుకునే ఏ చర్య అయినా 21వ శతాబ్దపు సమీపంలో వున్న పబివ్నద్ది చెందుతున్న దేశాలలోవిశ్చంఖల పేదరికానికి వ్యతిరేకంగా పోరాడే చర్య అయి ఉండాలి. నిస్సందేహంగా, ఆర్ధిక, సామాజిక పరివర్తన జాతీయ, అంతర్జాతీయ స్థాయిలోనే ఉండాలి ఇంకా, తృతీయ ప్రపంచ దేశాలలోని విదేశీ బుణ సమస్యను పరిష్కరించేదిగానూ, లభించే ఆర్థిక, ధన సంబంధ వనరులను అభివృద్ది కోసం పునర్‌ నిర్దేశించేదిగా ఉండాలి.

తూర్పు ఐరోపాలో సోషలిజం పతనం, సోవియట్‌ యూనియన్‌ అదృశ్యమవడం చాలా మంది దృష్టిలో ప్రచ్చన్న యుద్ధం ముగిసి, రాజకీయంగా సైనికపరంగా ఏకధృవ ప్రపంచం ఏర్పడుతున్నది. ఆయుధాలపై పెడుకున్న ఖర్చు తగ్గుతున్నపటికీ సంవత్సరానికి 800 బిలియన్‌ డాలర్లు దాటుతున్న ఈ డబ్బు మరీ ఎక్కువే. తృతీయ వ్రపంచ దేశాలు ఇందులో సంవత్సరానికి 120 బిలియన్‌ డాలర్ల వరకు ఖర్చు పెడుతున్నాయి. అందువల్ల మానవజాతిని, ప్రకృతిని అంతంచేసే ఈ అర్థం లేని వనరుల వృధా వెంటనే ఆపివేసి, ఆ డబ్బును మానవజాతి మరియు ఇతర ప్రాఐకోటి సంరక్షణకు అభివృద్ధికి ఖర్పు పెట్టాలి.

పర్యావరణ దృష్టికోణం నుంచి చూస్తే వెనుకబడినదేశాలు, అభివృద్సి చెందినదేశాలు పరస్పరం ఆధారపడటం తప్పనిసరి అవుతుంది. ఎందుకంటే ఉన్నది ఒకే భూగోళం. వెనుకబడిన దేశాలు కూడాపర్యావరణ పరిరక్షణకు తమదైన సరళిలో ప్రయత్నిస్తున్నాయి. ఎంతయినా ఆర్ధిక, సాంఘిక సమస్యల పరిష్కారం నుంచి పర్యావరణ సమస్యా పరిష్కార ప్రణాళికను వేరు చేయలేము.

ఆరోగ్యవంతమయిన జీవావరణాన్ని, దాని ఉజ్వల భవిష్యత్తును మనం కోరుకుంటే ఇప్పటి వరకూ ప్రపంచ జానాభాలో మూడు వంతులమంది అభివృద్ధి చెందే హక్కుకు విరుద్ధంగా పర్యావరణాన్ని దుర్వినియోగ పరచటాన్ని తీవ్రతరం చేయకుండా ఆపాలి. అటువంటి ఉదాసీన వైఖరి స్థానంలో వివిధ శ్రేణులలో బాధ్యతలను గుర్తిస్తూ నిష్పక్షపాతమైన, ప్రాధాన్యతలననునరించి అంగీకరించబడిన మార్గాన్ని ఎన్నుకోవాలి. అపుడు మాత్రమే అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు తగిన సాంకేతిక పరిజ్ఞానం అందుతుంది.

అభివృద్ది చెందిన దేశాల పర్యావరణ రుణం

పర్యావరణం మరియు అభివృద్దికి సంబందించిన సమస్యల పరిష్కారాన్వేషణ పైనే దృష్టి కేంద్రీకరించాలని అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు అభిప్రాయపడుతున్నాయి. స్థిరమైన అభివృద్ది కార్యక్రమాల అమలుకు కావలసిన ఆర్థిక, సాంకేతిక వనరులు సులభంగా

11

లభించడానికి అవసరమయిన విధంగా అంతర్జాతీయ ఆర్థిక సంబంధాలను పునర్‌ నిర్మించాలని తృతీయ ప్రపంచ దేశాలు సిఫార్సు చేస్తున్నాయి. ఈ దృక్కోణం నుంచి చూస్తే పారిశ్రామిక దేశాలు పర్యావరణానికి చేసిన హానిదగ్గర నుంచే ఈ దిశగా చర్చలు జరగాలి,

ఈ రోజు ప్రపంచ వ్యాప్తంగా పర్యావరణానికి జరుగుతున్న హానికి కారణమైన ప్రాధమిక అంశం: అభివృద్ది చెందినదేశాలు సృష్టించిన ఆర్థిక కార్యకలాపాలు మరియు ఇవి ప్రపంచ వ్యాప్తమవడానికి ఆ దేశాల కృషి ఆఫ్రికా, ఆసియా, దక్షిణ అమెరికా ఖండాలలోని దేశాల వెనకబడినతనానికి, వికృత వ్యవస్థ ఆయా దేశాలలో జరిగిన, జరుగుతున్న వలస, నయా వలస విధానాలఫలితమే ఇంతకు ముందే చెప్పినట్టు, పేద దేశాలలోని తీవ్రమైన పర్యావరణ సమస్యలకు ఈ విధానాలే కారణాలు.

కీటక నాశ మందులు, ఎరువులు మరియు ఇతర విషతుల్య రసాయనిక పదార్థాలను, వాటి నిషేధం తర్వాతకూడా ఉత్పత్తి చేసేది ప్రధానంగా అభివృద్ది చెందిన దేశాలే. ఈ పదార్థాలను ఈ దేశాలు ఎగుమతి చేస్తున్నాయి. లేదావాటిని ఉత్పత్తి చేయడానికి అవసరమైన సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని ఇస్తున్నాయి.

ప్రత్యక్షంగాకాని, పరోక్షంగా కాని యుద్దానికి సన్నద్దమవడంతో పారిశ్రామిక దేశాలు మాత్రమే పాల్గొన్నప్పటికీ యుద్ధావసరాలకు వనరులను వృధా చేయడంలో ఈ దేశాలదే ప్రధాన బాధ్యత. పర్యావసానంగా కలిగే పర్యావరణ కాలుష్యం, జీవావరణ పరిస్థితుల్లో కలిగే మార్పులకు కారణం కూడా ఈ దేశాలదే. కేవలం వియత్నాం యుద్దంలోనే 80,000 టన్నుల “ఏజెంట్‌ ఆరంజ్‌ అన్న అతి ప్రమాదకరమైన రసాయనిక పదార్థాన్ని వియత్నాం పై చల్లబడింది. దీనివల్ల వాతావరణం, ప్రజల ఆరోగ్యం బాగా దెబ్బతిన్నది అణు విస్పోటనాల నుంచి, అణు కేంద్రాలలో ప్రమాదాల వల్ల వెలువడే అణు ధార్మిక కాలుష్యం ప్రధానంగా పారిశ్రామిక దేశాలకు సంబంధించిన విషయం. పలు పారిశ్రామిక దేశాలలో 20 శాతం పారిశ్రామిక కాలుష్యం యుద్ధ సామగ్రి తయారు చేసే పరిశ్రమల నుండి వస్తున్నదని అంచనాలు తెల్పుతున్నాయి. యుద్ధ సొమగ్రి కోసం జరిగే ఖనిజాన్వేషణ, గనుల నుండి తవ్వి తీసే అత్యధిక పరిమాణంగల ఖనిజాల వలన కలిగే నష్టం ఇతర ప్రయోజనాల కోసం జరిగేగనుల ల్రవ్యకం కన్నా ఎక్కువ.

అభివృద్ధి చెందిన పెట్టుబడిదారీ దేశాల్లో ప్రధానంగా పర్యావరణానికి జరిగే హానికన్నా లాభార్జనపైనే దృష్టి ఉంటుంది ఈ దేశాల్లో సామూహిక క్షేమం కన్నా వ్యక్తిగత క్షేమం పై ఉన్న శ్రద్ధ, ఎక్కువ వస్తువుల వినియోగత్వంపై ఉన్న ఆసక్తి సమాజాన్ని నడుపుతున్న శక్తులు. ఉదాహరణకు రవాణా రంగంలో పర్యావరణానికి ఎక్కువ హాని

12

తలపెట్టకుండా ఉండే సాంకేతిక విజ్ఞానాన్ని సాధించినా కార్లు మొదలయిన వ్యక్తిగతప్రయాణ సౌకర్యాలదే పైచేయి అయింది ప్రపంచం మొత్తం రహదార్లలో తిరిగే వాహనాల్లో 78 శాతం పారిశ్రామిక దేశాల్లోనే ఉన్నాయి. అధునిక దేశాలలో పర్యావరణూనికి జరిగే హానిని అదుపుచేయడానికి పాటించే విధానాలలో లోపం ఏమిటంటే అవి ప్రతికూల ఫలితాలనిచ్చే జీవిత విధానంపై ఆధారపడి ఉండటం ఈ విధానంలో అత్యధిక వస్తు వినియోగంపై ఆధారపడటమేకాక వనరుల వృధాను కూడా కలుగడేస్తున్నది.

ఒ.ఇ సిడి సభ్యదేశాల ప్రపంచ విస్తీర్ణంలో 24 శాతానికి, ప్రపంచ జనాభాలో కేవలం 16 శాతానికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నయి. కాని ప్రపంచ స్ఫూల ఉత్పత్తిలో ఈ దేశాల వాటా 72శాతం 76 శాతం అంతర్జాతీయ వాణిజ్యం ఈ దేశాల ద్వారానే జరుగుతుంది 73 శాతం రసాయనిక పదార్థాల ఎగుమళులు, దాదాపు అంతే విలువగల కలప దిగుమతులు ఈ దేశాలే చేసుకుంటున్నాయి

మొత్తం ప్రపచంలో ఉత్పత్తయ్యే కార్చన్‌-డై-ఆక్సైడ్‌లో 45 శాతం, 40 శాతం సల్ఫర్‌-డై- ఆక్సైడ్‌, 50కాతం నైట్రోజన్‌ ఆక్సైడ్‌లకు ఆర్థికాభివృద్ధి సహకా సంస్థ(ఒ.ఇ.సి,డి ) సభ్యదేజలదే బాధ్యత. ఈ దేశాలు మొత్తం ప్రపంచంలోని 60 శాతం పారిశ్రామిక వ్యర్థ పదార్థాలను మరియు 90శాతం ప్రమాదకరమైన వ్యర్థ పదార్థాలను వదలిపెడుతున్నాయి. 1984లో అమెరికా. జపాన్‌, ఐరోపా దేశాలు 86 శాతం క్లోరోఫప్లోరా కార్బన్‌లను ఉత్పత్తి చేయగా, పేడ దేశాలు కేవలం 4.4 శాతం మాత్రం ఉత్పత్తి చేశాయి.

ఒ.ఇ.సి డి. దేశాలు వాణిజ్యపరంగా ఉత్పత్తి చేసిన మొత్తం శక్తిలో 52 శాతాన్ని వినియోగించుకుంటున్నాయి. ఇందులో సగం శిలాజవనరుల గా౦5511 ౯₹[35ఓ5ునుంచి వచ్చినదే మొత్తం చమురు ఉత్పత్తిలో 56 శాతం ఈ దేశాలకే సరిపోతున్నది. గ్రీన్‌హౌస్‌ వాయువుల ఉత్పత్తిలో ముందున్న 10దేశాలలో 5 దేశాలు అధికంగా పారిశ్రామిక అభివృద్ధి సాధించినవే గత సోవియట్‌ యూనియన్‌ను కూడా ఇందులో కలిపితే ఈ దేశాలే 40 శాతం కీన్‌ హోస్‌ వాయువులను ఉత్పత్తి చేస్తున్నాయి. కేవలం అమెరికాయే ప్రపంచోత్పత్తిలో 17.6 శాతం వాయువులను వాతావరణంలోకి వదులుతున్నది. తృతీయ ప్రపంచదేశాలకంటే అభివృద్ది చెందిన దేశాల ఉత్పత్తే నాలుగురెట్లు ఉన్నది.

చారిత్రాత్మకంగా, ధనిక దేశాలే పేద దేశాల్లో అడవుల వినియోగానికి తద్వారా అడవుల నాశనానికి మద్దతునిచ్చేవి. వలస రాజ్యాలకాలంలోనూ, తదితర పెట్టుబడిదారీ ఆర్థిక విస్తరణలోనూ, ఇప్పటి నయావలసవాద పద్ధతిలోనూ పేద దేశాల్లోని సహజవనరులను విచక్షణారహితంగా దోచుకోవడం జరిగింది జరుగుతున్నది. కలపకోసం అడవులను

13

నరికివేయడం, ఆ భూమిలో ఆహార ధాన్యాలను పండించడం, ఇతర ముడిపదార్థాలను సాధించడం, తర్వాత వీటన్నింటినీ ధనిక దేశాలకు ఎగుమతి చేయడం జరుగుతున్నది. ఈ విషయాలను విశాలదృష్టికోణంనుంచి విశ్లేషిస్తే పేద దేశాల్లో పర్యావరణ వినాశనానికి అంతిమంగా బాధ్యత వహించాల్సింది ధనిక దేశాలే. ఈ దేశాల్లో దాదాపు ఒక లక్ష రకరకాల రసాయనిక పదార్థాలను వాణిజ్యపరంగా వాడటం జరుగుతున్నది ఇవి ప్రమాదంతో కూడుకున్నవైనా వీటికి సంబంధించిన చట్టం తరువాతి కాలానిది కాబట్టి వీటిని నిషేధించడం జరుగలేదు. కొన్ని మరీ ప్రమాదకరమైన రసాయనిక పదార్థాలను నిషేధించినా ఉత్పత్తి, ఎగుమతులు మాత్రం జరుగుతున్నాయి కొన్ని పారిశ్రామిక దేశాలు ఇతర దేశాలకోసం రూపొందించిన అర్ధిక విధానాలలో పర్యావరణం కోసం చేర్చిన జాగ్రత్తలు పేదదేశాల ఆర్థికస్థితుల పై విపరీతమైన ప్రభావాన్ని కలిగి ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు 80వ దశకం మధ్యనుంచి పేద దేశాలకిచ్చే సహాయ నిధులపై అదుపు పాటించబడుతున్నది ఈ అదుపు పర్యావరణ పరిరక్షణకై ఇరుదేశాలు బాధ్యతను పంచుకోవాలన్న సాకుతోనే ఖచ్చితంగా చెప్పాలంటే, ధనికదేశాలు తృతీయ ప్రపంచదేశాల వెనుకబడినతనానికి కారణమైన తమ గత కర్యాకలాపాలను దృష్టిలో ఉంచుకొని, సహాయనిధులను ఇవ్వాలి. అంతేగాని సాధించలేని లక్ష్యాల వంకతో నిధులను ఆపకూడదు చరిత్రపరంగా చూస్తే ధనికదేశాలు పేద దేశాలకు కాలుష్యాన్ని ఎగుమతి చేశాయి. 1960నుంచి కొన్ని సాంకేతిక ప్రక్రియలకు చెల్లించాల్సిన పర్యావరణ మూల్యాన్ని ఈ పద్దతిద్వారా బదిలీ చేయడం జరుగుతున్నది ప్రత్యక్షంగా పారిశ్రామిక వ్యర్థ పదార్ధాలను, ప్రమాదకరమైన రసాయనిక పదార్థాలను ఇతర దేశాలకు రవాణాచేయడంద్వారా, పరోక్షంగా పర్యావరణ కాలుష్య కారకమైన సాంకేతిక ప్రక్రియల ఎగుమతి ద్వారా ఈ ప్రభాళిక్ర అమలులోవుంది. ఇందులో కొన్ని సాంకేతిక పద్ధతులు బలవంతంగా రుద్దబడినవి మరియు నష్టాన్ని కలిగించే నమూనాలు. విషతుల్య వ్యర్థ పదార్థాలను స్వీకరించడం వలన పేదదేశాలు కొంత అర్థిక సహాయాన్ని, ఇతర వనరులను పొందవచ్చు. కాని ఆ వ్యర్థ పదార్థాలను సరియైన పద్దతిలో వదిలించుకునే గ్యారంటీ కూడా ఉండదు. ఇతర సందర్భాల్లో అయితే పారిశ్రామిక దేశాలు ఉత్పత్తి చేసే వాయువులవల్ల పేద దేశాలలో ఆమ్లవర్షాలు కలగడంకద్దు. 14

ఇటువంటి సాంకేతిక బదిలీకి 1960నుంచి కొన్ని బహంళజాత్‌ కంపెనీలు కారణమవుతున్నాయి. వెనుకపడిన దేశాలలో పర్యావరణ చట్టాలలో సడలింవులుండటం, కొన్నిరకాల వనరుల అవనరంఉండటం, అనవనర సాంకేతిక వక్రియలను స్వీకరించడంలాంటివల్ల రకఠ్సకాల అనర్థాలు కలుగుతున్నాయి. బహుళజాతి కంసెనీలు 'పేదదేశాల్లో గనుల త్రవ్వకం, నూనె తీయడం, వ్యవసాయరంగం, రసాయనిక పదార్థాల తయారీ, భార లోహాల పుద్ధి, వాహన నిర్మాణంలాంటి పర్యావరణ పరంగా సున్నితమైన రంగాల్లో పనిచేస్తున్నాయి.

వెనుకబడిన దేశాలు ధనికదేశాల కాలుష్యాన్ని దిగుమతి చేసుకుంటూ, పేదరిక పరిస్థితిని, ఆర్ధికంగా ఇంకొకరిపై ఆధారపడే పరిస్థితిని కొనితెచ్చుకుంటున్నాయి కాబట్టీ ధనిక దేశాలు పర్యావరణానికి తాముచేసే ముప్పును దృష్టిలో వుంచుకొని జశేద దేశాలకు మానవత్వ విలువల దృష్ట్యా ఆర్ధిక -సాంకేతిక సహాయ సహకారాలను అందించాల్సుంది. అటువంటి పద్ధతే చరిత్ర దృష్టిలో ఉచితమే కాక తమ, ఇతరుల భవిష్యత్తుకు కూడా మంచిది.

జా ఆ పెరుగుతున్న ప్రపంచ ఉవ్తోగ్రత, అభివృద్ది లేమి, శక్తి నంక్రోభం డు టా ఆకలి

కొన్ని అంచనాల (ప్రకారం భూగోళ ఉష్ణోగ్రతను పెంచే వాయువులు 49 శాతం శక్తిరంగాన్నుంచి, 24 శాతం ఇతర పరిశ్రమల నుంచి, 14 శాతం అడవులను నరికి వేయడం వల్ల, 13 శాతం వ్యవసాయం వల్ల విడుదల అవుతున్నాయి. నేడు ప్రపంచ జనాభా రోజుకు 161 మిలియన్ల యూనిట్ల శక్తిని వాడుకుంటున్నారు. 150 సంవత్సరాల క్రితం ఇది కేవలం 8 మిలియన్ల యూనిట్లు. 2010 సంవత్సరానికల్లా ఈ డిమాండ్‌ మరో 50 నుంచి 60 శాతానికి పెరగవచ్చు.

బొగ్గు, పెట్రోలు, సహజవాయువుల వినియోగం చాలా ఎక్కువగా వుంది. వీటి వాడకం వల్లనే సగం గ్రీన్‌ హౌస్‌ ప్రభావం కలుగుతున్నది. మొత్తం మీద వాణిజ్యపరమైన శక్తీ ఉత్పత్తిలో ఇవే 90 శాతానికి మించి ఉస్నాయి. శక్తిరంగంలోనే 21 బిలియన్‌ టన్నుల కర్చన్‌-ద్వి-ఆమ్లుజని ప్రతి సంవత్సరం విడుదల అవుతున్నది. ఇందులో 70 శాతం శిలాజ ఇంధనాల వలన కలిగేదే. అందువలన, వాతావరణంలో కలిగే ప్రమాదకరమైన మార్పులను నివారించటానికి శక్తి ఉత్పత్తి వాడకరంగాలలో మార్పులే శరణ్యం.

15

తైల నిక్షేపాల విపరీత వినియోగం పైనే నిర్మితమైన ధనిక పారిశ్రామికదేశాలే ప్రపంచ ఉష్ణోగ్రత పెరగడానికి కారణమవుతున్నాయి. కనీస అంచనాల ప్రకారం కేవలం 15 శాతం ప్రపంచ జనాభా ఉన్న ధనిక దేశాలు 50 శాతం తైల నిక్షేపాలను వాడుళూ ప్రపంచవ్యాప్తంగా విడుదలయ్యే వాయువుల్లో సగం పరిమాణంలో విడుదల శ్రేస్తున్నాయి

"పేద దేశాల్లో అయితే-మూడు వంతుల ప్రపంచ జనాభా నివసించినా ఈ ప్రాంతం కేవలం 186 శాతం కైలాన్ని వాడుతున్నది తలసరి తైలవాడకం ఈరెండు (ప్రాంతాల మధ్య 81 అడవుల నరికివేత ద్వారా వెనుకబడిన దేశాలు వ్రవంచ ఉష్ణోగ్రత పెంచే కర్చన్‌-ద్వి-ఆమ్లజనిని విడుదల చేస్తున్నాయి ఇది కూడా పేడ, కలప లాంటి సాంప్రదాయక ఇంధన పదార్థాలను పూర్తి ప్రయోజనం కలిగేటట్టు వినియోగించుకోకపోవడం వల్ల కలుగుతున్నది. అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో 70 శాతం మంది ప్రజలు కలపనే ఇంధనంగా వాడుతున్నారు. 2000 సంవత్సరానికల్లా 2 4 బిలియన్ల మంది ప్రజలు వంట చెరకు దొరకని ప్రదేశాల్భోనే నివసించాల్సివస్తుంది

ప్రపంచ ఉష్ణోగ్రత పెరగడానికి ఎవరు కారణమో నిర్ణయించాల్సొస్తే, ఉష్ణ మండల ప్రాంతాల్లో అడవుల నరికివేత, అభివృద్ది చెందుతున్న దేశాల్లో కొన్ని రకాల పంటల వల్ల విడుదలయ్యే 'మిధేన్‌' వల్ల కలిగే ప్రభావాన్ని అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు విడుదల చేసే వాయువుల ప్రభావంతో పోల్చి ఏది ఎంత వరకు కారణమో తేల్చి చెప్పడం అసాధ్యం కాని చేయాల్సిన పని ఈ రెండు ప్రభావాలు వేరు వేరు గాబట్టి వేరువేరుగానే పరిగణించడం. తృతీయ ప్రపంచ దేశాల నుంచి విడుదలయ్యే వాయువులు "పేదరికం, వెనుకబడిన తనంవల్ల కల్గినవైతే, ధనిక పారిశ్రామిక దేశాల నుంచి విడుదలయ్యే వాయువులు అత్యధిక, వృధా పూర్వక శక్తి వినియోగ ఫలితమే.

పేద దేశాల్లో పలు ఆర్థిక, సాంకేతిక కట్టుబాట్లవలన శక్తివినియోగం, పాదుపు, సంరక్షణ కార్యక్రమాలు చాలా పరిమితమై ఉన్నాయి 1989లో ఈ దేశాల్లో జాతీయస్ఫూల ఉత్పత్తిలో ఒక యూనిట్‌కోసం అభివృద్ధి చెందిన దేశాలకంటే 65 శాతం ఎక్కువ పెట్రోల్పు వాడకం జరుగుతున్నది శక్తి కొరతను ఎదుర్కొంటున్న ఈ దేశాలలో వాణిజ్యపరమైన తలసరిశక్తి వాడకం ఇప్పటికీ చాలా తక్కువగా ఉంది. ఇక్కడ ఇంకా ఆధునిక్రమైన, బహుముఖమైన సౌకర్యజాలంలేదు. పైగా ఆర్థికరంగంలో అధికరుణాలున్నాయి.. శక్తి వినియోగంలొ అసమర్థత, కొత్త మరియు పునరుద్ధరణ చేయదగు శక్తి వనరుల వినియోగంలో వెనుకబడినతనం, అణువిద్యుత్‌లాంటి కొత్త సాంకేతిక ప్రక్రియలు తనవిగా చేసుకోవడంలో

16

సమస్యలున్నాయి. ఈ వాస్తవ పరిస్థితి దృష్ట్యా, తృతీయ ప్రపంచదేశాలలో అత్యధిక ప్రజలు కేవలం బ్రతకటానికే పర్యావరణానికి హాని కలిగించడం మినహా గత్యంతరం లేదు. ఉదాహరణకు, ఆఫ్రికాలో ఒక కుటుంబం వంట చేసుకోవడానికి ఐరోపాలో ఒక కుటుంబంకంటే ఐదురెట్టు ఇంధన శక్తిని వినియోగిస్తున్నది. తృతీయ ప్రపంచదేశాలలోని ప్రజలు తాము వాడుతున్న తలసరి శక్తి పరిమాణంలో ఏ మాత్రం పెంచకుండానే జీవనస్థాయిని 1970లో ఐరోపా ఖండంలోని స్థాయిని సాధించగలవని కొందరి అంచనా. శక్తివనరులను వృధాకానివ్వని సాంకేతిక ప్రక్రియలను ఆచరించడం, కలప, వంటచెరకు, పేడలాంటి వనరులను దుర్వినియోగపరచడం బదులు ఇతర పద్ధతులనాచరించడంద్వారా ఇది సాధ్యం. తృతీయ ప్రపంచదేశాల ఆర్ధిక, సాంకేతిక అవసరాలను లెక్కకట్టేటప్పుడు పైన “పేర్కొన్న కారణాలవల్ల ఇంధనరంగానికి ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి. తద్వారా సాంకేతికంగా వెనుకపడినతనం, శక్తి సంక్షోభం మరియు పర్యావరణ వినాశనాల మధ్యవున్న విషచశ్రాన్ని చేధించవచ్చు. గ్రీన్‌హౌస్‌ వాయువుల ఉత్పత్తి తగ్గించటానికి, క్రమమైన ఆర్థిక అభివృద్ధి సాధించటానికి పునాదిని నిర్మించటానికై పర్యావరణానికి హాని కలిగించని విధంగా ఆర్థిక సాంకేతిక వనరులను దేశాలమధ్య బదిలీ చేసే ఒక అంతర్జాతీయ వ్యవస్థను ఏర్పాటుచేయాలని అభివృద్ది చెందుతున్న దేశాలు కోరుకుంటున్నాయి. గ్రీన్‌హౌస్‌ వాయువుల విడుదలలో అభివృద్ధి చెందిన, చెందుతున్నదేశాలమధ్య ఉన్నతేడా ఈ చర్చలకు మొదటి ఆంశంకావాలి. ఇంతకాలం విడుదల చేసిన వాయువులవల్ల జరిగిన మొత్తం నష్టాన్ని కూడా దృష్టిలో ఉంచుకోవాలి. అదేవిధంగా ఈ వాతావరణ వనరులపై, ఈ భూగోళంపై అందరికీ సమానహక్కు ఉందన్న విషయాన్ని గుర్తించి, తలసరి పరిమితిననుసరించే ఈ వాయువుల విడుదల హద్దు ఉండాలి. గ్రీన్‌హౌస్‌ వాయు విడుదలపై పరిమితిని విధించడం కోసం చేసిన (ప్రయత్నాలలో రెండు ప్రతిపాదనలు ప్రాధాన్యతను సంతరించుకున్నాయి. వివిధ ఇంధన వనరుల వినియోగంపై సుంకాలను విధించడం, వాయు విడుదల కోసం పర్మిట్లను ఇవ్వడం, వీటిని అంతర్జాతీయ స్థాయిలో మార్కెట్‌ నిబంధనలకు లోబడి వాణీజ్యపరం చేయడం. బాగ్గు దాని సంబంధిత పదార్థాల విడుదలపై సుంకాలను విధించడం ద్వారా అభివృద్ధి చెందిన దేశాలలో ఇంధన ధరలు పెరిగి తద్వారా ఆర్ధికపురోగతి తగ్గుముఖం పడుతుందని కొన్ని అధ్యయనాల ద్వారా తెలిసింది. ఈ పద్ధతిలో, వెనుకబడిన దేశాలకు చెందిన ప్రధాన విదేశీ మార్కెట్టు తగ్గిపోయి ద్రవ్యోల్బణం, విదేశీ రుణాలపై వడ్డీల 17

"పెరుగుదల, విదేశీ పరపతి తగ్గడం కలుగుతాయి. ఆర్థికాభివృద్ధి సహకార నంస్థ ఒఇసిడి దేశాలలో వార్షిక ఆర్థిక వ్యవహారాల తరుగుదల ఒక శాతం ఏర్పడితే దీనివల్ల అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో అర్థిక ప్రగతి రేటు 0.7 శాతం చొప్పున తగ్గుతుందని కొన్ని అంచనాలు తెలుపుతున్నాయి వెనుకబడిన దేశాలు అభివృద్ది చెందిన దేశాలపై ఎంతగా ఆధారపడినది ఈ విషయం నిరూపిస్తున్నది.

"పెట్రోలు ఎగుమతి చేసే దేశాల సంస్ఫృ(ఒపెక్‌) చేసిన అధ్యయనం ప్రకారం వివిధ దేశాలు వర్తింప చేసే పర్యావరణ సుంకాల వల్ల అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో స్ట్ఫూల జాతీయోత్పత్తి 1991-2000 సంవత్సరాల మధ్య 600 మిలియన్‌ డాలర్ల నుండి 3.7 బిలియన్‌ డాలర్ల మేర తగ్గిపోతుంది. ఇంధన ఎగుమతి దేశాలపై ఇది చెప్పుకోదగ్గ ఫలితాన్ని చూపిస్తుంది. వీటికి విదేశీ మారక ద్రవ్య సంపాదన తగ్గుతుంది ఒపెక్‌లో సభ్యులు కాని ఇతర వెనుకబడిన దేశాలలో 1991-2000 సంవత్సరాల మధ్య స్థూల జాతీయ ఉత్పత్తి వార్షిక ప్రగతి రేటు 0.1 నుంచి 0.8 మేర తగ్గుతుంది. ఒ.ఇసి.డి వర్తింప చేసే పర్యావరణ సుంకాల వల్ల ఇంధనాన్ని దిగుమతి చేసుకునే దేశాలు అంతర్జాతీయంగా పెట్రోలు ధరలు తగ్గడం వలన కొంత ఉపశమనాన్ని పొందవచ్చు.

ఈ విధానాలను ఒఇసిడిలో విసృతంగా వర్తింపచేయడం ద్వారా వెనుకబడిన దేశాలకు కలిగే నష్టాన్ని పూరించడానికి అభివృద్ది చెందిన దేశాలు బాధ్యత వహించవలసి వుంటుంది. ఈ సుంకాలలో కొంత భాగాన్ని తృతీయ ప్రపంచ దేశాలలో స్థిరమైన అభివృద్ధి కోసం కేటాయించాలని ఐక్యరాజ్యసమితి చేయించిన కొన్ని అధ్యయనాలు చెబుతున్నాయి. అలా కానట్టయితే, పర్యావరణ విఘాతాన్ని తగ్గించడానికి వెనుకబడిన దేశాలే ఎక్కువ మూల్యాన్ని చెల్లించాల్సి వస్తుంది

ఒ ఇ.సిడి. లోనే కర్చనపదార్థాల విడుదలపై విధించే పన్నులు తక్కువగా వున్నా అసలు లేకపోయినా ఆ ప్రదేశాలకు పరిశ్రమలు తరలిపోయి కాలుష్యాన్ని మరింత తీవ్రతరం కావచ్చు. పర్యావరణాన్ని ఎక్కువగా కలుషితం చేసే సాంకేతిక ప్రక్రియలను వెనుకబడిన దేశాలకు బదిలీచేసే ధోరణి బలపడి పాక్షికంగానైనా కర్చన-ద్వి-ఆమ్లజని విడుదల పె విధించే సుంకాల ఉద్దేశ్యాన్ని దెబ్బతీయవచ్చు ఈ కారణాల వల్ల బహుళజాతి కంపెనీలు ఏ దేశాలలో అయితే పనిచేస్తున్నాయో ఆ దేశాల స్థిరమైన అభివృద్ధి కోసం పాటుపడేట్టుగ సుంకాల విధానంతోపాటు, నియంత్రణను జోడించాలి.

ఈ కాలుష్య పర్మిట్లకు సంబంధించినంత వరకు వీటికి మద్దతు తెలిపే వారి ప్రకారం

కర్చన-ద్వి-ఆమ్లజని ఉత్పత్తిని తగ్గించడానికి ఇవి సతృలితాలనివ్వగలిగేవేకాక వెనుకబడిన 18

దేశాల వెనుకబాటుతనం, వర్యావరణ నమన్యల వల్ల కలిగిన నమన్యలను పరిష్కరించుకోవడానికి కావలసిన ఆర్ధిక వనరులను సమీకరించగలుగుతాయి. ఈ ఏర్పాటును సమర్ధించే వారు ఇంకా ఏం చేస్తారంటే తలసరి కోటా పరిమితులననుసరించి జార్‌ చేసే ఈ పర్మిట్లు కాలుష్యాన్ని కోటాకు మించి కలిగించని దేశాలు కాలుష్యాన్ని తమ పరిమితిని దాటి ఉర్పత్తి చేసే దేశాలకు అమ్ముకోవచ్చు. ఈ విధంగా వెనుకబడిన దేశాలు గణనీయమైన అర్థిక రోబడిని పొంది, ఈ డబ్బును పర్యావరణ పరిరక్షణ, సాంకేతిక ప్రక్రియల కోసం ఖర్చు శెట్టవచ్చు. అదే విధంగా, అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు ఇంధనాన్ని మరింత సమర్థవంతంగా వొడుకోవటానికి ప్రోత్సాహం లభిస్తుంది. అటువంటి సాంకేతిక ప్రక్రియలను పేద దేశాలకు బదలీ చేయడానికి కూడా దోహదం చేస్తుంది,

ఏమైనప్పటికీ, పైకి మంచిగా కనబడుతున్న ఉద్దేశ్యాలు కల ఈ ప్రతిపాదన వెనుక ఆభివృద్ధి బెందుతున్న దేశాలకు పెద్ద ప్రమాదముంది. అర్థిక కట్టుబాట్లు నిబంధనల వల్ల, నీర్ణీయాలు తీసుకునే అధికారం అభివృద్ధి బెందిన దేశాలకే ఉండటం వల్ల, పేద దేశాలు తమ పర్మిట్టను చవకగా అమ్ముకోవలసి వస్తుంది. తద్వారా వచ్చే ఆదాయం అది వరకే ఉన్న అప్పులు తీర్చుకోవడానికి, లోటును పూడ్చుకోవటానికి సరిపోతాయి కాని, పర్యావరణానికి హానీ కల్లించని సొంకేతీక ప్రశ్రీయలను రూపొందించుకోవడానికి ఉపయోగపడవు. బహుశా వీదేశీ రుణాలు తీర్చడానికి ఈ వర్మిట్లను పేద దేశాలు ధనిక దేశాలకు ధారాదత్తం చేయడం సుదూఠీ భీవీష్టిళ్తులోనే ఉంటుంది. ఇందువల్ల తృతీయ ప్రపంచ దేశాలపై విపరీత ప్రభోవోలుంటొయి నూతనీ ఉదారవాద తరంగాలు వీస్తున్న నేటి ప్రపంచంలో పర్యావరణ సమస్యలను పరిష్కరించడోనికి మార్కెట్‌ వ్యవస్థకు ప్రధాన పాత్రనివ్వడం కాకతాళీయం కోకీ పోయినా బాథొకరమ్తైనదే. ఈ కాలుష్య పర్మిట్లును వాణిజ్యపరం చేయడం వల్ల వెనుకబడిన దేశోల అర్ధిక సామాజక కొర్యకలాపాలు పరిమితి దాటి ఎదగలేవు. ఇంధనాన్ని సమర్ధవంతంగొ ఉపయోగించుకునే సాంకేతిక ప్రక్రియలను అవిష్కరించకుండా, అవసరమైన నిర్మాణాత్మక మార్చులు తీసుకురాకుండా “స్థిరమైన అభివృద్ధి” అన్న భావనను ధనిక దేశాలు వశ్రీకరిస్తాయి. పైగా పేదదేశాలు ధనిక దేశాలపై ఆధారపడటం, వాటికి లొంగిపోవడం మరింత ఎక్కువవుతుంది,

జీవ వైవిధ్యము మరియు అభివృద్ది వ్‌. గ థీ

మానవుడు తన మనుగడకి ఆహరం, బట్టలు, ఇంధనం మొదలయిన వాటికోసం సాగించే శోధనతో తను జీవిస్తున్న ఆవాసంతో సహా జీవజాలం మొత్తానికి సంబంధించిన సహాజస్థలాన్ని ప్రభావితం చేస్తూనే ఉన్నాడు. తన ఉనికి కోనం చుట్టూ వున్న జీవవనరులను

19

భక్షిస్తూ మానవుడు తన అవాస స్థలాన్ని దిగజారుస్తూ అనేక మొక్కలు, జంతువులు, సూక్ష్మజీవులు అంతరించడానికి కారణమవుతున్నాడు. 1980 ప్రాంతంలో రోజుకొక జీవి అంతరిస్తూంటే 1990కల్లా గంటకొక జీవి అంతరిస్తున్నట్లు లెక్కకట్టబడింది.

రాబోయే 20లేక 30 సంవత్సరాలలో దాదాపు 2,50,000 రకాల జీవులు - ఇవి మొత్తం జీవవైవిధ్యంలో నాలుగోభాగం- అంతరించిపోయే ప్రమాదంలో ఉన్నాయి. దాదాపు 350 రకాల పక్షులు, 200 రకాల క్షీరదాలు, 25,000రకాల వృక్షజాతులు అంతరించిపోయే స్థితిలో ఉన్నట్టు నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. జన్యుసంపద ఈ విధంగా అంతరించిపోవడం తిరిగి పూరించబడలేని, మరియు ప్రమాదకరమైన నష్టం. దీనికి కారణం అడవుల నరికివేత, ప్రపంచవ్యాప్తంగా పర్యావరణ కాలుష్యం.

ఈ సమస్యకు కారణంగా అభివృద్ధి లేక వెనుకబడి వుండడాన్ని కారణంగా పరిగణించబడుతున్నారు. వెనుకబడి వున్న దేశాలు భౌగోళిక పరిస్థితుల దృష్ట్యా ప్రధానమైన ప్రకృతి వనరులను, అత్యధిక జీవనవైవిధ్యాన్ని కలిగివున్నాయి కాని ఈ దేశాలలో ఉన్న అర్థిక, సాంఘిక పరిస్థితుల దృష్ట్యా ఈ వనరులను ఆతిగా దుర్వినియోగం చెయ్యవలసి వస్తున్నది విశ్చంఖల అడవుల నరకివేత వల్ల కొన్ని వృక్షజాతులు అంతరించిపోతున్నాయి. కొన్నిటి ఉనికి కూడా ప్రమాదకరపరిస్థితులలోకి పోతున్నది ఉష్టమండలంలోని సతతహరిత అరణ్యాలలో- ఎక్కడైతే 90శాతం జీవ వైవిధ్యముందో అక్కడ అంతులేని నష్టం జరుగుతున్నది.

ఎక్కువ జీవవైవిధ్యాన్ని కలిగివుండి, అంతరించిపోయే ప్రమాదంలో వున్న ఇతర జీవ నివాసాలు పగడపు దీవులు, దీర్ధ భౌగోళిక చరిత్ర కలిగిన సరస్సులు, ఉప్పుతో కూడిన బురదనీటిక్రయ్యలు. పగడపు ద్వీపాలు ప్రపంచ వ్యాప్తంగా 4,00,000చ.కి మీ. విస్తీర్ణంతో వుంది. దాదాపు 5లక్షల జీవజాతులకు నిలయంగా వున్నాయ ఈ జీవజాతులన్నీ పెరుగుతున్న ఉష్టోగ్రత, సముద్ర జలాల కాలుష్యం, మనిషివేటాడే నైజం వల్ల నష్టపోతున్నాయి. కాలుష్య ప్రభావం వల్ల బెషధాలకు అవసరమైన విభిన్న జీవులు అంతరిస్తూ రాబోయే శతాబ్దారంభానికి కొన్ని మాత్రమే మిగులుతాయి.

ఒక్కోజుతిలోని వివిధ ప్రాణులు అంతరించడంతో జీవవైవిధ్యం తగ్గిపోతుంది. తద్వారా రాను రాను జాతులు, వాటి రకాలు అదృశ్యమయ్యే పరిస్థితి వస్తుంది, శాస్త్రసాంకేతిక రంగాలు వికసిస్తూ ప్రకృతి సహజవనరులను మానవుని పురోగతి కోసం వాడుకునే సమయంలో ఈ దశ ప్రాప్రించడం చాలా విచిత్రం. అన్నింటికన్నా ఆశ్చర్యకరం, బాధాకరం ఏమిటంటే మనకింకా తెలియని జీవజాతులు కూడా అంతరిస్తూ ఉండటం. ఇప్పటి దాకా శాస్త్రజ్ఞులు ప్రకృతిలో దొరికే ప్రతి వంద వృక్షాల్లో కేవలం ఒకవృక్తంప్తై

20

ఇంకా తక్కువ జంతువులపైనే పరిశోధనలు చేశారు. మిగిలిన వాటి గూర్చి ప్రాథమిక సమాచారమైనా తెలుసుకోకముందే అన్నీ అంతరించి పోతూ వుండటం మానవాళికి పర్వావరణపరంగా, ఆర్థికపరంగా చాలా నష్టం.

సాంఘిక ఆర్థిక కొరణాల కన్నా సాంకేతిక కారణాలే ఈ ప్రక్రియను వేగవంతం చేస్తున్నాయి. హరిత విప్లవ ఫలితంగా తెలిసిందేమిటంటే వ్యవసాయం కొన్ని రసాయనిక ఉత్పత్తులపై విపరీతంగా ఆధారపడవలసి రావడం, తద్వారా పర్యావరణం కలుషితమవుతూ, జీవవైవిధ్యం తరుగుతూ వుంది. దీనికంతటికీ కారణం 'అధిక దిగుబడులనిచ్చే వంగడాలపై ఆధారపడటం.

వేగవంతంగా సాగుతున్న బయోటెక్నాలజీ, శాస్త్రపురోగతి సమీప భవిష్యత్‌లో జీవవైవిధ్య తరుగుదలపై, ప్రత్యేకికంచి, అహార పరిశ్రమపై లాభదాయకమైన మరియు నష్టదాయకమైన ప్రభావాలను కలిగి వుంటుంది. ఇప్పటికే జన్యుసాంకేతిక ప్రక్రియల్లో సాధించిన కొంత పురోగతి సాధించబోయే పురోగతి దృష్ట్యా ఒక విషయాన్ని మనం ఊహించవచ్చు. మొక్కల్లో, జంతువుల్లో పర్యావరణానుసారం మార్పులు సాధించడంలోను, వాటి నాణ్యత పెంచడంలోను, అధిక ఉత్పత్తి సాధనలోను, ఊసరక్షేత్రాలను వ్యవసాయానికి ఉవయోగించుకోవడంలోను, ఇంకా కృత్రిమ ముడిపదార్థాల నుంచి ఆహారోత్పత్తి చేయడంలోను, జన్యుసాంకేతిక ప్రక్రియలు ఎంతో ఉపయోగవిడ్డాయి. ఈ అభివృద్ధి అంతా వైవిధ్యాన్ని రక్షించాల్చిన అవసరాన్ని కల్గిస్తున్నాయి. ఎందుకంటే జన్యుసాంకేతిక శాస్త్రానికి కావలసిన ముడిసరుకు జీవ వైవిధ్యం కాబట్టి

అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు ఈ విజ్ఞానాన్ని అత్యవసరంగా సాధించాల్సిన అవసరం గతంలోకంటే ఇప్పుడే ఎక్కువయింది. ఈ విజ్ఞానం ఆర్ధిక, స్థాంఘిక, పర్యావరణ సమస్యలను పరిష్కరించడం మాత్రమే కాకుండా ఈ పెట్టుబడిదారీ అభివృద్ధిలో శాస్త్రవిజ్ఞానమే పెట్టుబడిని కూడగట్టడంలో ముఖ్యపాత్రను పోషిస్తుంది. పేద దేశాల ప్రకృతి జీవవైవిధ్యాన్ని ఎక్కువగా కలిగి ఉండటం వలన ఆధునిక జీవసాంకేతిక శాస్త్రం ఈ దేశాలు ఆర్థికంగా అభివృద్ధి సాధించడానికి ఆహారం, శక్తి ఆరోగ్య ఆవసరాలను తీర్చడానికి ఆధునిక జీవసాంకేతిక విజ్ఞానం ఒక దారి,

ఈ విజ్ఞానం ద్వారా లభించే అవకాశం వల్ల అభివృద్ది చెందుతున్న దేశాల్లోని జీవ వనరులకు అసాధారణమైన విలువ కలిగింది. శు పరిస్థితి వెనుకబడిన దేశాలు అభివృద్ధి చెందిన దేశాలపై సాంకేతిక విజ్ఞానానికి ఆధారపడ్డ స్త భమలాలన వచ్పింది అభివృద్ధి

21 ందర య్‌ భె హా గ్‌ వ్‌. భే క. లో ం షై" యు ల న బాద్‌ 0 పటల న్ననా

చెందుతున్న దేశాలు కూడా ఆదేశాల్లొ లభించే జన్యు పదార్థాలను వాణిజ్యపంంగా వినియోగించుకోవడంలోను జన్యు పదార్థాల పరిరక్షణలోను వ్యవస్థ బలహీనంగాఉన్నది అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు తమ జీవవైవిధ్య వనరులను అందుబాటులో ఉంచుతున్నాఆధునిక జీవసాంకేతిక శాస్త్ర అభివృద్ధి యొక్క ముఖ్య స్వరూపం ఈ దేశాలకు లాభం చేకూచ్చేదిగా లేదు. హరిత విప్లవంలోలాగానే తృతీయ ప్రపంచ దేశాల్లోని ఉత్పత్తిదారులకు ఎ విధంగా సంబంధిత సాంకెతిక పరిజ్ఞానం అందుబాటులో లేదో ఆ విధంగానే విదే? దిగుబడులపై ఆధారపడటం తగ్గలేదు పైగా పేద దేశాలు ఎగుమతి చేసే ముడి సరుకుల వాడకంలో పారిశ్రామిక దేశాలు శాస్త్రప్రగతి వల్ల పాటించే పొదుపు లేకకోత ముడిసరుకులుగా ఇతర చవక సదార్భాలను వాడటం వల్ల పేద దేశాల ఎగుమతులు తగ్గిపోతున్నాయి నిజానికి జన్వు వనరులను సాధింఎడం నియంత్రించడం అనేది పేద దేశాలను కొల్లగొట్టడానికి ఒ కొత్త మారమయింది బయోటెక్నాలజీ పరిశొాధనపై ఈ అంత ర్జాతీయ కార్పారేషన్లకు గుత్తాధిపత్యం ఉండటంతో ఆచిరిణలో ఇవి ఎద్‌ అత్యవసరమో దానికోసం పరశ్రమంచికుండా ఎక్కువ వాణ్‌బ్య అవకాశాలు దేవవల్ల వస్తాయో దాని కోసమే పనిచేస్తాయి. వత్తినాల రంగం దీనికి మంచి ఉదాహరణ ఇతర దేశాలకు చెందిన రసాయనిక బెషధ ఎరశ్రమలు విత్తనాల పరిశ్రమలొకి విస్తరించడం వల్ల పేద దేశాలలోని రైతులు వటి మిద ఆధారపడవలసి వస్తున్నది వీటి ఉత్పత్సలు పేద దేశాలలోని వ్యవసాయానికి సంబంధించిన పర్యావరణ అర్థిక పరిస్థితులను దృష్టిలొ వుంచుకొని ఉత్పత్తి చేసినవకాకుండా ఈ కంపెనీల ఖరీదైనసాంకేతిక ప్రక్రియల కనుకూలంగా చేసినవి ఫైవేటు రంగదలో పురోగమస్తున్న జీవ సాంకేతికశాస్త్ర వరిశొధన అత్యంత రహస్యంగా ఉంచబడుతున్నది దీని ఉద్దేశ్యం కూడా పేటెంట్‌ చేయదగిన ఉచ్చత్తుల కోసం తద్వారా లభించే ఆదాయంకోసం ఈ పద్దతే పేదదేశాలకు సాంకేతిక విజ్ఞాన బదిలీలో అవరోధంగా నిలిచింది అంతేకాక ఉన్నత విద్యాకేంద్రాలకు శాస్త్రజ్ఞులకు కూడా ఈ పురోగతి అందకుండా వుంటోంది (ఫైవేటీకరణ విజృంభణ లాభాలను అర్జించే తత్వం అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్పు జాతీయి సంపద వారసత్వ ఫియంత్రణలోను బయోటెక్నాలజీ నాధించె అభివృద్ధిపై హక్కుల నియంత్రణలోను విషరీతమైన ప్రభావార్ని చూపిస్తున్నాయి. ఈప్రభావం ఇంకా 'పెరుగాలున్నది పెదిదేశాలు ఈదిశలొ సాధించిన అభివృద్ధి ఫలితాలను అనుభవించకుండా 22

“పేటెంట్‌ వట్టం ప్రయోగిందడానికి ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి. నిజానికి ఈవిజ్ఞానం అభివృద్ది చెందడానికి వందలాది సంవత్సరాలుగా సహజ వనరులను అందజేస్తూ ఈ జీవ వనరులు సహజంగా అభివృద్ది చెందడానికి ఈ దేశాలే అవకాశం కల్పించాయి. జన్యు వైవిద్యానిక్‌ పేద దేశాలలోని సహజ ప్రకృతి పరిస్థితులే కారణం ఇక రెండో విషయం పేద కేశాలు ఈ విజ్ఞానాన్ని కొనలేవు అందుకు ఆర్థిక వనరులు చాలా తక్కువ పైగా జీవ వైవిద్య పరిరక్షణకు సంబంగంచినసమస్యలలోకి మార్కెట్‌ శక్తులు ్రవేశించడం వల్ల ప్రకృతి వనరులపై ఆయా దేశాలకు గల పార్వభౌమత్వం తశుతున్నది

జీవవైవిధ్య తరుగుదల వల్లు కలిగే ఆందోళన నుంచే దానిని పరిరక్షించడానికి 'ఎతిపాదనలు వస్తున్నాయి. రక రకాల జీవ జలాలను వాటి వాటి శహజ స్థలాలలోనే పరిరక్షించాలని నిపుణులందరూ అంగీకరిస్తున్నారు కాని పేద దేశాల్లో ఈ పనిచేయడానికి ఆర్దికవనరులు చాలడం లేదు సహజ స్థలాలకు దూరంగా జీవపదార్థాలను (0టిగ౧120091 పరిరక్షించడం నేడు ప్రపంచ వ్యాప్తంగా 450పైగా సంస్థలలో జరుగుతున్నది ఈ విధంగా "సేకరించిన నమూనాలు 50 శాతంపైగా అభివృద్ది చెందిన దేశాలలోనే ఉన్నాయి మరో 21శాతం అంతర్జాతీయ సంస్థలకు చెందిన జీవ పదార్ధ బ్యాంకులలోను మిగిలినవి 28శాతం అబివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలోనూ ఉన్నాయి

ఆహార వ్యనసాయ సంస్థ (౯ ౦4 జాత తణలయ క్రమం + 0%) ౮౧6900 అకు సంబంధించిన అంతర్జాతీయ వ్యవసాయ పరిశోధనా కేంద్రాలు సేకరించిన జీవ పదార్థాలకు సంబంధించిన పరిజ్ఞానాన్ని ఎ దేశమైనా సులభంగా తీసుకోవడానికి అవకాశమున్నది కాని నేడు ఈ కేంద్రాలను (ఫైవేటీకరణం చేయాలని వత్తిడి పెరుకుత్సుది ఈ కేంద్రాలు (పైవేటురంగంలోని కంపెనీలతో సహకార ఒబ్బందాలను కుదుర్చుకోవాలని, తద్వారా ఆర్థికవనరులనుసమీకరించుకుని 'పేబెంట్లు ఇతర హక్కులు సాధించు కొమ్మని ప్రపంచబ్యాంక్‌ నూచిస్తున్నది జీవ వైవిధ్య వనరులు అందరికీ అందుబాటులో ఉంచాలనే ఎఫ్‌ ఎ ఒ ప్రయత్నాలు పారిశ్రామిక దేశాల్లొని బహుళజాతి కంపెనీల ఉద్దేశ్యాలకు వ్యతోకంగాఉ న్నాయి

ఈ కారణాలన్నింటివల్ల ఈ రియోసదస్సుకు సన్నద్ధమయ్యే ప్రక్రియలో భాగంగా జీవనవైవిద్య సమావేశం కోసం జరుపుతున్న చర్చలు వెనుకబడిన దేశాలలో ఆందోళనను శపుతున్నాయి అభివృద్ది చెందినదేశాలు ముఖ్యంగా అమెరికా పేద దేశాలలోని వనరులపై అధికారం సాధించుకోవడానికి ఆధిపత్యం సాగించుకోవడానికి గ్యారంటీని ఇచ్చే ఒప్పందాన్ని చీసుకోవడానికి సథకం వేస్తున్నట్లు తెలుస్తున్నది ఎ దేశంలోని వనరులు ఆ దేశ హెళ్తు

2

అయినా శాస్త్ర సాంకేతిక విజ్ఞానం అభివృద్ధికి ఆయా దేశ వనరులు ఎంతో తోడ్పడినప్పటికీ పారిశ్రామిక దేశాలు కాపీరైట్‌ బయోటెక్నాలజీ పై హక్కులకోసం జరిగే ఉరుగ్వే చర్చలపై అదుపుకోసం ప్రయత్నిస్తున్నాయి పారిశ్రామిక దేశాలకే వ్రధానంగా లాభదాయకంగా వుండే ఎజీవనవైద్య ఒప్పందమేమైనా ఈ దేశాలు పేద దేశాలపై ఆంక్షలు విధించే ఒప్పందమైనా అభివృద్ది చెందుతున్న దేశాల సార్వభౌమత్వాన్ని దెబ్బతీయడమే కాకుండా తృతీయ ప్రపంచ దేశాలకిచ్చే ఆర్థికసహాయాన్ని నియంత్రించే శాసనాలుగా మారుతున్నాయి జీవులలోని జన్యుపదార్థాలలో మార్పులు కలుగజేసి దాని ద్వారా వచ్చే ఉత్పత్తితో లాభాల నార్జించినప్పుడు ఆ జన్యు పదార్ధాలను పరిశోధనకు అందించిన పేదదేశాలకు ఎ విధంగా పరిహారం అందుతున్నది? తృతీయ ప్రపంచ దేశాలు ఎ విధంగా తమ ్రకృతి వనరులను ప్రత్యేకించి జీవ వైవిద్యాన్ని తమ అభివృద్ధికోసం పరిరక్షించుకొనగలవు? ఆర్ధిక వనరులు- సాంకేతిక బదిలీ ప్రాధమిక అంచనాల ప్రకారం 1990 సంవత్సరంలో ఆర్థిక కార్యకలాపాల ననుసరించి వెనుకబడిన దేశాలకు పర్యావరణ సమతూకం పరిరక్షణ కార్యక్రమాలను అమలు పరచడానికి ఎడెౌదికి కనీసం 40 లక్షల కోట్ల డాలర్ల అదనపు సహయం అవసరమవుతోంది ఇంత డబ్బు ఆ సంవత్సరంలో తృతీయ ప్రపంచ దేశాలు అభివృద్ధి చెందిన దేశాలకు చెల్లించాల్సిన రుణంలో 25శాతం మాత్రమే అదే 2000 సంవత్సరానికి ఈ డబ్బు 60 లక్షల కోట్ల డాలర్లకు చేరవచ్చు ఇప్పటి నుంచి శతాబ్బాంత సమయంలో తృతీయ ప్రపంచ దేశాలకు అజెండా 21 అంశాలను ఆచరణలో పెట్టడానికి దాదాపు సంవత్సరానికి 12 కోట్ల 50లక్షల డౌలర్ల డబ్బు అవసరమవుతుందని లెక్కగట్టాయి ఈ సహాయం ఆయా దేశాలు తమంత తాము పర్యావరణం కోసం చేసే ప్రయత్నం పెట్టే ఖర్చుకాకుండానే సామాజికంగా అనివార్యమైన 'పెరుగుదలపాటు పర్యావరణ పరిరక్షణా ఖర్చు కూడా లెక్కగడితే తృతీయ ప్రపంచదేశాలకు అదనంగా కావలసిన నిధులు 1990లో 60 లక్షల కోట్ల డాలర్ల నుంచి 2000 సంవత్సరానికి 140 లక్షల కోట్ల డాలర్లకు పెరుగుతుందని కొన్ని సంస్థలు అంచనా వేశాయి తృతీయ ప్రపంచదేశాలు పర్యావరణం కోసం వెచ్చించాల్సిన అర్ధిక వనరుల పరిమాణాన్ని పరిగణించి ఈ దేశాలు ఇప్పటికే అనుభవిస్తున్న ఆర్థిక కట్టుబాట్లు ప్రకారం చూస్తే ఈ దేశాలు పర్యావరణంపై అపారంగా ఖర్చు పెట్టడం ఇవి అనుభవిస్తున్న 24

సమస్యలకు దొరికే సరియైన మన్నికైన పరిష్కారాల పైనే ఆధారపడుతుంది ఈ సమస్యలలో ముఖ్యమైనవి అపొరమైన విదేశీ రుణభారం దీనికి సంబంధించి వనరులను ఇతర దేశాలకు బదిలీ చేయడం ఈ దేశాలు ఉత్పత్తి చేసిన వస్తువులు ప్రపంచ మార్కెట్‌లో ఇతర దేశాలతో పోటీకి రాకుండా విధించబడిన వాణిజ్య అంక్షలు సాంకేతిక బదిలీపై ఉన్న షరతులు ముఖ్యమైనవి ఈ దేశాలు తమ ఆర్థిక సాంఘిక అభివృద్ధికి తద్వారా ఉత్పాదక శక్తిని పెంపాందించుకోవటానికి వ్యూహాన్ని ప్రణాళికను తయారు చేనుకుంటే ఎవరూ కాదనరు అక్కడ లభ్యమయ్యే వనరులతో అక్కడి పర్యావరణాన్ని సంరక్షించుకోవాలి అయినప్పటికీ బయటి నుంచి వచ్చే సహాయం ముఖ్యపాత్ర వహిస్తుందన్నది మాత్రం స్పష్టం అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు కాలుష్యం ద్వారా తాము_చేసిన పర్యావరణ రుణాన్ని సేదదేశాలకు అర్ధిక వనరులను చేకూర్చడం ద్వారా తగ్గించుకొనవచ్చు

స్థిరమైన అభివృద్ధి కోసం పేద దేశాలకు లభించే అర్థిక సహాయం క్రొత్తపెట్బబడులై ఉండాలి ఇప్పటికే అంతంత మాత్రం ఇస్తున్న ఆర్థిక వనరులకు వీటికి లంకెపెట్టరాదు లేకపోతే పర్యావరణ విషయం మిగతా విషయాలలాగానే మరో సమస్య అవుతుంది పైగా ఈ అదనపు నిధులు వెనుకబడిన దేశాలు తిరిగి చెల్లించడానికి సులభంగా ఉండేట్టు తక్కువ వడ్డీపై ఎక్కువ వాయిదాలలో తీర్చడానికి అనుకూలంగా ఉండాలి వీటితోపాటు కొన్ని తిరిగి చెల్లించనవసరం లేని నిధులు కూడా ఉండాలి

కొన్ని అంచనాల ప్రకారం అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు ఇప్పటికే వాగ్దానం చేసిన నిధులు కాక పర్యావరణ పరిరక్షణకు వెనుకబడిన దేశాలకు ఇవ్వాల్సిన నిధుల కోనం అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు తమ స్ట్ఫూల జాతీయోత్పత్తిలో ఒక శాతాన్ని ప్రత్యేకంగా స్థిరమైన అభివృద్ధి కోనం అధికారిక నిధులు గాకేటాయించాలి ఈ ఏర్పాటు ద్వారా అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు తమ స్ఫూల జాతీయోత్పత్తిలో 0 3 శాతాన్ని ప్రపంచ పర్యావరణ సమస్యల కోనం శ్రేటాయించినట్టువుతురది ఈ నిధులలో ఇదివరకటి సోషలిస దేశాలయిన తూర్పు ఐరోపా దేశాలకు ప్రవహించే నిధులను కలుపలేదు ఎమైనప్పటికీ కొన్ని దేశాలు మినహా ఇతర అభివృద్ది చెందిన దేశాలు స్థిరమైన అభివృద్ధి కోసం అదనపు నిధులివ్వటానికి ఇప్పటికీ తటపటాయిన్తున్నాయి

పర్యావరణం కోసం అదనపు వనరుల గూర్చి జరుగుతున్న చర్చల్లో తరచు వస్తున్న భావన అదనపు నిధుల కోసం ఒక సహకార సంస్థ పర్యావరణ రంగంలో అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు తమ ప్రణాళికలు వ్యూహాలను మరింత ఫలవంతంగా విశదీకరించడానికి

2ర్‌

ఈ సంస్థ నిర్దేశించబడినది నిస్సందేహంగా అభివృద్ది చెందుతున్న దేశాల మధ్య ఆర్టిక సమన్వయం కోసం చేసే ఎ ప్రయత్నమైనా సత్ళలితాలనిస్తుంది కాని అదనపు నిధుల కోనం సహకార సంస్థ అన్న భావనను నూతన ఉదారవాద భావనలను వ్యాప్తి చేసే ఉద్దేశ్యంలో అమలుపరచినట్టయితే వ్యతిరేక ఫలితాలు కలిగి ఈ దేశాల సాంఘిక ఆర్ధిక భవిష్యత్తు దెబ్బతింటుంది

పర్యావరణ పరిరక్షణకు అర్థిక సహాయాన్నందించే రకరకాల ప్రతిపాదనలలో క్రొత్తదైన ఒక ప్రతిపాదన పర్యావరణ పరిరక్షణకై బాధ్యతాయుత మార్పిడి (207100000041 [0100600 5%00షషిల) అన్నది ఈ పద్ధతి ప్రకారం ఒక వెనుకబడిన దేశపు విదేశీ రుణంలో కొంత భాగాన్ని ఒక విదేశీ ప్రభుత్వంగాని ప్రభుత్వేతర సంస్థగాని మార్కెట్‌లో కొంత తగ్గింపుతో కొనుగోలు చేయవచ్చు. ఈ విధంగా అమ్మబడిన బదిలీ చేసిన సొమ్ము ఆదేశ కరెన్సీలో రుణం తీసుకున్న దేశంలోనే పర్యావరణ పరిరక్షణా కార్యక్రమాలలో వాడటం జరుగుతుంది ఉదాహరణకు పర్యావరణ రక్షిత ప్రదేశాలలోనేర్ప్వరచడం

ఇప్పటిదాకా ఈ కార్యక్రమాల ప్రభావం అంతంత మాత్రమే అమెరికాలోని దిగువ సభ (00౧1039) రిపోర్టు ప్రకారం 1986 నుండి 1990 వరకు 13 అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో ఇటువంటి 26 కార్యక్రమాలను అమలుపరచడం జరిగింది తద్వారా కేవలం 1250 మిలియన్‌ డాలర్ల నామమాత్రపు అప్పు ఉపయోగించబడింది ఇది మొత్తం అన్ని దేశాల అప్పులో0 05 శాతం మాత్రమే ఇందులోను 2/3వ వంతు కోస్టారికా దేశానికి సంబంధించినది దీనివల్ల కూడా ఆదేశ విదేశీ రుణం కేవలం 2 శాతం తగ్గింది

పర్యావరణ వేత్తల సదభిప్రాయాల మాట ఎలా ఉన్నా పర్యావరణ పరిరక్షణకై ఉద్దేశించిన 'రుణమారకం అది జోడించే రెండుసమన్యలలో దేనినీ పరిష్కరించలేదు అది రుణ సమస్యలను తీర్చలేకపోవటమేకాక రుణాలను కలుగజేసే పరిస్థితులను కూడా మార్చలేదు ఎమయినప్పటికీ ఒకదేశ సార్వభౌమత్వాన్ని దెబ్బతీసే సామర్ద్యాన్ని ఇది కలిగి ఉంది ముఖ్యంగా ప్రకృతి వనరులను కాపాడడానికి చేసుకున్న ఒప్పందాల వల్ల రుణాలు పాందే దేశాల హక్కులు పరిమితం చేయబడతాయి. సాధారణంగా ఈ కార్యక్రమాలు రుణదాతల ఇష్టాఇస్టాల ప్రకారమే వారి ప్రాధాన్యతలననుసరించి లేదా అంతర్జాతీయ ఫలితాలననుసరించి అమలు చేయబడతాయి చాలా సందర్భాల్లో తృతీయ (ప్రపంచ దేశాలకు అవసరమైన కార్యక్రమాలు ఇలాంటివి కాదు ఎందుకంటే ఇవి ఆదేశ ప్రజల అవసరాలకు ఏమాత్రం సరిపోవు

26

పర్యానకణ పర్రిరక్షణ కోపం ఢుణఖమారకం విషయంలో రెండుదేశాల మథ్య జరిగే ఒప్పంకొలేకాక మరో వైర్పాటు కూడా అధ్యయనం చేయబడింది ఆది ఏమ్మిట్రంజే బహుముఖమైన ఒక వ్యవస్థను నిర్మించటం అది సం్రచయించబడిన లేడా కేంద్రీకరించబడిన నిధులలో దేశాఆ కుణాలను కొనుగోలు చేసి రుణగ్రస్థ దేశాలలో అభివృద్ధి కాథ్యక్రమాలను చేపళ్యడం ఈ కాఠ్యక్రమాఖు కూడాపర్యావరణ పరిరక్షణకు మేలుచేయడం జరగనిపనే

అభివృద్ధి జెండినీ కేశాలు పళ్తావరణం అభివృద్ధికి సంబంధించిన సమస్యలతో త౪పతుతునృందువల్ల వెక్రుక్కొంటున్న తీవ్ర ఆర్థిక సమస్యలు ఈ దేశాలకవసరమయ్యే సాంకేతిక నిజ్ఞానబదిలిపై ఉన్న వేఠిమితుల దృష్ట్యా (క్రొళ్ళ (1పాధాన్యతను నంతరించుకుంటున్నాయి. గత దళాబ్దకాలంగా తృతీయ [ప్రపంచదేశాలపై విదేశీ రుణవిషయంలో ఉన్న త్యతికేక ప్రభావంవల్ల కాన్తురానూ ఈ దేశాలకు ఆర్సికసహాయం సాంకేతిక బదిలీలు తగ్గిపోతున్నాయి దీనివల్ల ఉత్పాదక వస్తువుల వాణిజ్యంపైనా విదేశీ పెట్టుబడులు సాంకేతిక సహాయంపైనా ప్రభావం వకుతునృడి

వెనుకబకిన దేశాలలోని ఆఆహీనమైన పర్యావరణ వ్యవస్థల కారణంగానూ దిగజారుతున్న వఠ్యానరఖాన్ని సకినిద్దడానీక కావఆసిన వన్తక్తుణ కొరతవల్లన్రూ సర్యాతక్రణానికి హాని కల్గించని సాంకేతిక విజ్ఞాశజడిలీ ఆభివృద్ది సాధించడానికి అత్యవసరమవుతున్నది ప్రత్యక్ష పరోక్ష విదేశీ రుణాలు కూళమేకాక వెనుకబ్తడిన దేశాల్రక్తు అత్యార్రునికమైన్స సాంకేతిక విజ్ఞాశాన్ని ఆందదేయడంలోగఆ అన్రకోధాలు సమాచార లోపం నైపుణ్యంగల కార్మికుల కొకత నూతన విజ్ఞానం వ్యాఫించడానికి అవసరమైన వ్యవస్థ లోపించడం వంటివి అవరోధాలుగా ఉన్నాయి

ప్రస్తుత శాస్త్రసాంకేతిక ఈంగాల్లో అనివార్యంగా వస్తున్న విప్లవాత్మక మార్పుల మూలంగో అంళర్చాతీయ వరిశోధ్రనా నంస్థలలో వ్యూహాత్మక మార్పులు కలుగుతున్నాయి శాస్త్ర పరిశోధనలో "పెరుగుతున్న వ్యయంవల్ల కాపీరైట్టువల్ల ఇఎ కలుగుతున్నాయి ఇందువల్ల ఈ వరిశోథనలో షాల్గొన్నవారి మధ్య సాంకేతిక బదిలీ సులభమై తృతీయ ప్రపంచదేశాలకు బేరే సాంకేతిక విజ్ఞానం తగ్గిపోతున్నది ఈ నూతన విధానాలకు పారిశ్రామిక దేశాల వ్యాపార విథానాలనుండి గట్టి మద్దతు లభిన్తున్నది తతఫలితంగా ఈ వ్రభుక్వాలు ముఖ్యంగా అమెరికా వ్రభుత్వం ఉఠుగ్యే చర్చల్లో “సేవారంగం లో సరళీకరణ విధానాలకు మద్దకునిన్తూ మేధోసంపత్తి హక్కుల కు సంబంధింప రక్షణ విధావాలను సమర్ధిస్తున్నది

డ్డ?

ఇటువంటి రక్షణ విధానాలవల్ల దిగుమతి చేసుకునే సాంకేతిక ప్రక్రియల విలువ పెరిగి పేటెంట్లు వాడుకునే పరిశ్రమలు మరింత వ్యయాన్ని చేయాల్సివుంటున్నది ఇందువల్ల పర్యావరణానికి సంబంధించిన ఒప్పందాల విషయంలో తృతీయ ప్రపంచదేశాలు సాంకేతిక బదిలీ కోసం మరింత ఖర్చుపెట్టవలసి ఉంటుంది కాబట్టీ ఈ విషయాన్ని దృష్టిలో వుంచుకోవాలి -

పర్యావరణానికనుకూలమైన సాంకేతిక విజ్ఞానం ఆయా దేశాల భౌగోళిక సాంఘిక ఆర్థిక పరిస్థితులపై ఆధారపడి వుంటుంది కాబట్టీ యధాతధంగా దిగుమతి చేసుకున్న సాంకేతిక విజ్ఞానం ఉపయోగపడకపోవచ్చు అందువల్ల స్వతహాగా స్వదేశి విజ్ఞానాన్ని అభివృద్ధి చేసుకోవాలి ఇళ అప్పటికే లభించే విజ్ఞానాన్ని ఉపయోగించుకోవడమేకాక క్రొత్త అవసరాలు 'ప్రాధాన్యతలబట్టి మారుతూ ఉండాలి.

వెనుకబడిన దేశాల ఆర్థిక సాంకేతిక దుర్చలత్వం కారణంగా అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలు వాటి స్థిరమైన అభివృద్ధిని సాధించడానికి అనువుగా జరగాలి ఇలాకాక ఇతరత్రా జరిగితే మిగిలేది వెనుకబడినతనం పేదరికం పర్యానరణ వినాశాల విషచక్రమే. దీనివల్ల కలిగే పర్యావరణ ఆర్థిక సాంఘిక దుష్ఫలితాలు కేవలం తృతీయ ప్రపంచ దేశాలకే పరిమితంకాక

ళ్శి ద్ధరమైన అభివృద్ధి, నూతన ఉదారవాదం, పర్యావరణం

ప్రపంచ ఆర్థిక రాజకీయ శక్తులమధ్య సంభవిస్తున్న సమూల మార్పులను అవక్షాశంగా తీసికొని పారిశ్రామిక దేశాలు పర్యావరణ సమస్యా పరిష్కారంలో తమబాధ్యతలను విస్మరించే ఉద్దేశ్యంతోనే ఈ సమస్యలకు అంతర్జాతీయ స్వభావాన్ని ఆపాదిస్తున్నాయి ఈ పరిస్థితిని ఆసరాగా తీసికొని పారిశ్రామిక దేశాలు తృతీయ ప్రపంచదేశాలనుంచి కరిన రాయితీలను కోరుతున్నాయి ఈ పద్దతిలో పర్యావరణ ఉద్యమాన్ని అంతర్జాతీయం చేసే విధానం నూతన ప్రపంచ విధానంయొక్క సరికొత్త అంశంగా మారుశున్నది.

పర్యావరణ పరిరక్షణ జాగృడిని విశ్వవ్యాప్తం చేసే ప్రక్రియలో అంతర్జాతీయంగా జరిగే తర్గనభర్ణనవల్ల స్థిగమ్లైన అభివృద్ధి అన్న భావన కూడా విశ్వవ్యాస్తమవుతున్నది భవిష్యత్తరాలు తమ అవసరాలు తీర్చుకునే శక్తిని మనం పణంగా పెట్టకుండా ప్రస్తుత అవసరాలను తీర్చుకుంటూ సాధించే అభివృద్ధినే “స్థిరమైన అభివృద్ధి లేదా నిలదొక్కుకునే

28

అభివృద్ది అంటాం ప్రస్తుత ప్రపంచ జనాభా అవసరాలను మాత్రమేకాక, భవిష్యత్‌ అవసరాలను కూడా దృష్టిలో ఉంచుకొని వనరుల వినియోగం, పెట్టుబడుల నిర్వహణ

సాంకేతికరంగంలో మార్పులు, న్యవస్తా మార్చులు చేసుకుంటూ సాధించే సామరస్య పూర్వకమైన ప్రక్రియను స్థిరమైన అభివృద్ది అన్న భావన కలిగి ఉన్నదనడం నిస్సందేహం

ఇంకా న్యాయమైన మరింత మానవతాపూర్వకమైన ఉన్నతమైన అభివృద్ధిని అభిలషించేదే ఈ భావన స్థిరమైన అభివృద్ధి లో వ్లున్త గొవ్చద్రనం పర్యావరణ సమన్యను సరియైన దృక్కోణంలో చూపించడమే కాకుండా ప్రస్తుతం వున్న ప్రకృతి వనరులను భవిష్యత్తరాల కోసం కాపాడుకోవటానికి ప్రపంచ వ్యాష్తంగా ప్రయత్నం అవసరమని చూపుతున్నది

పేదరికం అనమతాస్థితి ఫలితమే కాబట్టి దాన్ని అంతం చేయడానికి సమస్యను మొత్తంగా పరిష్కరించాలి జనాభా పెరుగుదల బీదరికం యొక్క ఫలితమే పర్యావరణము అభివృద్ధి

అనే 3ండు విభిన్న విషయాలుకాక పరస్పరం సంబంధమున్న అంశాలు.

ఈ సీద్ధాంతం యొక్క (ప్రాముఖ్యత పెరుగుతున్నప్పటికీ యిది వైరుధ్యాలకి హద్దులకి అతీతమైనదేమీ కాదు దీనియొక్క సందిగ్ధమైన అస్పష్టమైన గుణాలలో ఒకటి: సాంఘిక అసమానతలను అంతరాలను యిది గుర్తించినప్పటికీ వాటిని కలుగచేసే ప్రక్రియలను మాత్రం యిది గుర్తించదు తృతీయ ప్రపంచ దేశాలను దోపిడీ చేయడం ద్వారా మిగిల్పిన వెనుకబడిన తనాన్ని గుర్తించడం దగ్గరనుంచే "స్థిరమైన అభివృద్ధి ని నిర్వచించడం మొదలు పెట్టాలి ఈ దోపిడీ యిప్పటికీ అంతర్జాతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థలోని రుణ విధానం ప్రపంచ కార్మిక శక్తియొక్క అసమాన విభజన వ్యాపార సంరక్షణ పేద డేశాలను కొల్లగొట్టే విధంగా వనరుల ప్రవాహాన్ని నియంత్రించడం ద్వారా కొనసాగుతూ

'స్పెగొ స్థిరమైన అభివృద్ధి అంటే పర్యావరణ సంరక్షణ సాంఘిక సమానత్వం ఆర్థిక అరుగుదల మరియు మార్కెట్‌ శక్తులకోసం రాజీపడటంగా చూస్తున్నాం కల్చనా జగత్తుయొక్క వెలుగులో స్థిరమైన అభివృద్ధి భావనను ఆవిష్కరించే ప్రయత్నాలు చేస్తున్నట్టు స్పష్ట మవుతున్నది గ్రీన్‌ మార్కెటో అన్న భావన కూడా వెనుకబడిన దేశాల ఆర్థిక సాంఘిక వ్రగతికి అంతే ప్రమాదకరంగా వుంటుంది. పర్యావరణం అభివృద్దికి సంబంధించిన

లలో నూతన ఉదారవాదం కలుగచేసే దుష్పరిణామాలను బహిరంగపరచే ఈ గ్రీన్‌ వ సిద్ధాంతం పర్యావరణాన్ని నాశనంచేసే ఆర్థిక దళారీలను సమర్థిస్తూనే వారు కలుగచేసే పర్యావరణ వినాశనాన్ని చట్టపరంచేస్తూ దాన్ని వాణీజ్యపరం కూడా చేస్తున్నది స్థిరమైన అభివృద్ధిపై యిప్పటి దాకా ఆచరణలో విధించబడిన పరిమితి ప్రాముఖ్యత

29

గలడి ఏమిటంటే అభిన్సద్ధి చెందిన దేశాలలో సర్యాపరణానికి యిప్పటిదాకా నష్టాన్ని కల్గించిన ఇంతర్జాతీయ ఏజెన్సీలే పర్యావరణ సంరక్షణను సమతూక అబివృడ్దిని కలిగించడానికి నూతన వరవడిని యివ్వాలని నిర్దేశించడం సాంహిక ఆర్థిక అభివృద్దిని స్థిరీకరణ దిశగాచేసే ప్రయత్నం దేశాల మద్య సదవగాహన న్యాయం సమానత్వం అనే అంశాలపై ఆధారపడుతుంది. మనమంతా ఎదుర్కొంటున్న వర్యావరణ సమస్యలను (పపంచ శనుస్వలుగా దేశాలన్నీ గుక్షించడంలోనే వాటిమధ్య ఐక్యతకు దారి తీస్తుందనేది నిర్వవాదొంశం కాని ఈ అంగీకారం (ప్రపంచ దేశాల మధ్య బాధ్యతలను నిర్వచించే సమయంలో కనిపించకుండాపోతున్నది ముఖ్యంగా శిబద్ధతలను వర్తింపచేసే సమయంలో వాణిజ్య నిబంధనల విషయంలో ఆర్థిక సహాయ మండించే విషయాల్లో సాంకేతిక బదిలీ సంబంధించిన ఒప్పందాలలోను ఈ ఇంగీకారం బాధ్యతలను సంచుకునే తత్వం దేశాల నుధ్య కనిషించకుండా

80వ దశకం మొదట్లో (ప్రారంచఛమయి ప్రపంచ వ్యాష్తమయిన నూతన ఉదారవాద పిద్ధాంతమే ఆచరణ మరియు ఆదర్శ విపణి అంశానికి సంబంధించిన పొత సిద్దాంతాలు ఊ౬ిగి ప్రాధాన్యత సంతకించుకొనడం పర్యావరణ చర్చను (ఓ..* కం చేస్తున్నాయి కేవలం మార్కెట్‌ శక్తుల స్వేచ్చా విహారమే ఆర్జిక అసమానళలను తొంగించే అమోఘమైన మ్రార్గమనే డార్భనిక్ర భావాన్సి జుమె రికా చిటన్‌ లాంటి ఎబివృద్గి చెందిన దేశాలలోని కొన్ని రాజక్షీయ శేక్లుల్తు ప్రోత్సహిన్హున్నాయి -

పర్యావరణానికి సంబంధిం * ప్రకృతి వనరులను సంరక్షించడంలో ప్రభుత్వం చురుకైన పాత్ర వహించడం అత్యవసర. ౨ ఆవంఎలో తెలినా గ్రీన్‌ మార్కెట్‌ సిద్దాంతాన్ని (ప్రోత్సహించేవారు పర్యావరణ విషయలల (ప్రభుత్వ జోక్యం ఇతి తక్కువ వుండాలంటారు ఇది సహజ వనరులను త్వరగా అంతంచేసే తాత్కాలిక లాభార్టన మరియు సమాజ భవిష్యత్‌ అవసరాల కనుగుణంగా సహజ వనకులను ఉపయోగించుకొనడంల మధ్యవున్న పరస్పర విరుద్ధ అంశం-

ప్రపంచ పర్యావరణ సవాళ్ళను వెడుర్కొనే కారణాన్ని చూపుతూ అభివృద్దిచెందిన చెందుతున్నా దేశాల మధ్య సంబంధాలపై గ్రీన్‌ మార్కెట్‌ భావజాలాన్ని విధించాలని కొన్ని దేశాలు కోరుతున్నాయి. ఉదాహరణకు కాలుష్య కారక వాయువులను ఉత్పత్తిచేసే విషయంలో అంతర్జాతీయ వర్మిట్లను జారీ చేయడం అభివృద్ధి చెందుతున్న భేశాల భవిష్యత్తుకు ఎంతో నష్టాన్ని కలుగచేస్తాయి -

నూతన ఉడఢారవాద విధానాలను విశ్వన్యాప్తం చేయడానికి పెరుగుళున్న ఒత్తిడి

గ్గ

అందోళనకం౦ంగా వుంది ముఖ్యంగా ఈ విధానాలను బడుగు దేశూలపైన మరయు ధనిక పేద దేశాల మధ్య నంబంధాల పై విధించడం అభ్యంతరకరం ఉదొహరణకు అంతర్జాతీయ ద్రవ్య సంస్థ (ఐ ఎం ఎఫ్‌ ) సిఫార్సుచేసే ద్రవ్య సంబంధ నిబంధనలు (పైవేటీకంణంపై దృష్టి మొదిలయినవి పర్యావరణపరంగా నష్టదాయకమైనవి విదేశీ రుఖాలు వొందినందుకు ప్రతిఫలంగా "పద దేశాల ప్రజోపయోగ ఖర్చులలో కోత విదెశీ వాణిజ్యంలో సమతూకం సాధించే దిశలో అవరొధాలు కళ్ళిస్తుండడం ఒక స్పష్టమైన ఉదాహంణ అదే వీధంగా నూతన జుదారవాద పరిధిలో ప్రభుత్వ పధకాలు వ్యర్థమైనవి అర్థిక రంగంలో ప్రభుత్వ పాత్ర తగ్గించబడుతుంది అంతులేని (స్రైవేటీకరణ ్రోత్సహించబడుతుంది.

ప్రజాహిత కార్యక్రమాల ఖర్చులపై కోత విధించడమంటే వర్యావరణ పరిరక్షణుపై వేటు వేయడమే పైగా దిగుమతి ఎగుమతుల మధ్య సమతూకం సాధించడానికి తిరిగి ఆంఎబబడలేని ట్రకృతి వనరుల దుర్వినియోగం అంకు లేకుండా పాఘుతుంది ఎందుకంటే ఎ విధంగానైనా ఎగుమతులు పెంచాలి ఇవన్నీ పర్యావరణానికి హాని కల్గించేవే ఇటువంటి చర్యలు ఎబ్బటికీ విజయవంతం కాలేవు.

అంతర్జాతీయ ద్రవ్య సంస్థ చేసే ప్రతిపాదనలు కల్గించే సాంఘిక ఆర్ధిక ఫల్షితాలు తరచూ కేదరికం పర్యావరణానికి ఎమాత్రం లాభం కల్షించేలా లేవని ఎన్నో అధ్యయనాలు తెల్పుతున్నాయి పైగా ఈ రెండు సమన్యలను పేద దేశాలపైనే వదలి వేస్తుంది 1986-1290 సంవత్సరంల మధ్య ఐఎంఎఫ్‌ చే అమలు చేయబడ్డ 48 ఆర్థికంగా చ క్కదిద్దే కార్యక్రమాలలో 78 శాతం సందర్భాల్లో ప్రజా హిత కార్యక్రమాల్లో కోత విధించబడింది ఈ నిబంధనలను రుణగ్రస్త దేశాలు ఈ విధంగా అమలు పరచాయి 92 ఖాతం సందర్భాల్లో గృహ నిర్మాణం ఆరోగ్యం పేద ప్రజలకు అందజేసే ఆర్థిక సహాయంలో కోత 62 శాతం సందర్భాల్లో పై మూడింటిలో రెండింటిపై కోత విధించడం జరిగింది 29 శాతం నందర్భాలలో సాంఘిక అవసరాలపై బడ్జెట్‌లో 20 శాతం పైగా కోత విధించబడింది

ఫలితంగా ఈ చక్కదిద్దే కార్యక్రమాలు” వర్యావరణ పరంగా విఘాతాన్ని కల్గించడమే కాకుండౌ, సాంఘీక అసమానాతలను పెంచుతూ "సేదరికాన్ని 'పెంచుతూ ఫలితంగా తిరిగి పర్యావరణాన్ని కలుషితం చేస్తున్నాయి నిస్సందేహంగా నూతన ఉదారవాద పరమయిన చక్కదిద్దే ఆర్జికీ సూత్రాలు 1980 తరువాతి సంవత్సరాల్లో పేదరికాన్ని కల్గిస్తున్న కారణాల ప రంపరలో చేర్చబడిన ఒక ప్రాధమిక అంశమయింది.

ప]

క్యూబా పర్యావరణ విధానం, వాస్తవ పరిస్టితులు సహజవనరులను పరిరక్షించడం వాటిని అందరికీ చెందిన ఆస్తిగా పరిగణించడం క్యూబాలో 1959 విప్లవ విజయం తర్వాత మొదలయింది మొదటి కొద్ది సంవత్సరాలలో అడవులను కాపాడటానికి విస్తీర్ణాన్ని పెంచడానికి ప్రత్యేకమైన చర్యలను తీసుకొన్నాం ఇదివరకు వలస విధానకాలంలో అడవులను విచక్షణా రహితంగా నరికి చెరకు పాలాలుగా పశువులకు పచ్చిక బయళ్ళుగా మార్చటం జరిగింది. సోషలిస్టు దేశమైన క్యూబాలో పర్యావరణం సహజ వనరులు సమాజం యొక్క ఉమ్మడి వారసత్వంగా పరిగణించబడుతుంది అందువల్ల పర్యావరణ సమస్యలపై ఆందోళన మొత్తం సమాజంలో వ్యక్తమౌతున్నది 1976లో ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ తరువాత ఆచరణలో పెట్టిన రాజ్యాంగం దేశంలోని సహజ వనరుల రక్షణ ప్రభుత్వం పైన ప్రతి పౌరునిపైన ఉన్నదని ఖండితంగా నిర్దేశించిస్తున్నది 1981లో ఉన్నత చట్ట సభ అయిన నేషనల్‌ అసెంబ్లీ పర్యావరణ పరిరక్షణ మరియు సహజ వనరుల హేతుబద్ధమైన వాడకం సంబంధించి చట్టాన్ని ఆమోదించింది పర్యావరణను పరిరక్షించే వ్యవస్థలో ప్రమాణాలను రూపొందించే ఈక్రమంలోనే 1990లో జాతీయ పరిరక్షణా పద్ధతి సృష్టించబడింది. ప్రభుత్వంలోని వివిధ శాఖల నుంచి పొర సంఘాల నుంచి ప్రతినిధులతో 1977లో పర్యావరణ పరిరక్షణ మరియు సహజవనరుల సక్రమ వినియోగ జాతీయ సంఘాన్ని ఎర్పాటు చేయడం జరిగింది 1980లో ఇటువంటి సంఘాలను దేశంలోని వివిధ నగరాల్గోను ప్రాంతాలలోను కూడా ఎర్పాటు చేయడం జరిగింది. ళ్యూబా వీప్లవం ద్వారా కలిగిన సమూల పరివర్తనల వల్ల పర్యావరణానికి ప్రత్యక్ష లాభం కలుగుతున్నది ప్రజల జీవన పరిస్థితుల్ని మెరుగు పరుస్తూ ప్రజలు పర్యావరణానికి విఘాతం కల్గించని పరిస్థితుల్ని సృష్టించడం జరిగింది పని చేయడానికి అవకాశం ప్రజల ఆరోగ్య రక్షణ విధానాల రూప కల్పన ప్రజల సాధారణ విద్యాస్థాయి పెంచటం సాంకేత్తిక్ర వృత్తిపరమైన శిక్షణను ఇవ్వటం లాంటివి పర్యావరణ పరిరక్షణలో ప్రాధమిక అంశాలు విష్లవాత్మకమైన ఈ 30 సంవత్సరాల్లోను గట్టి సాంఘిక పునాదుల పైనే క్యూబా గొప్ప పర్యావరణ విజయాలను సాధించింది నీటి వనరులను సృష్టించడం నక్రమంగా వినియోగించుకోవడం విశాలమైన అభయారణ్యాలను సృష్టించడం పరిరక్షించడం జంతు ౩2

వృక్ష జాతులను పీరిరక్తీంచుకోవడానికి సందర్భోచితంగా పొందిక గల విధానాలను రూపొందించుకోవడం జీవ వైవిధ్యాన్ని పరిరక్షించుకోవడం లాంటివి సాధించినఫలితాలలో నుచ్చుకుకొన్ని అయినప్పటికీ దేశంలో ఇంకా కొన్ని పర్యావరణ సమస్యలున్నాయి. వాటిని అదుపు చేయడానికి తొలగించడానికి పని జరుగుతున్నది.

నముద్ర అఖాతాల కాలుష్యం ఒకముఖ్యమైన విషయం హవానా అఖాతం విషయంలో సమస్య విశ్లేషణకు పరిష్కారానికి అమూల్యమైన అంతర్జాతీయ సహకారం క్యూబాకు ఉండేది దిగుబడి తగ్గిన ఊసర క్షేత్రాలను తిరిగి సారవంతం చేయడానికి పని మొదలయింది ప్రధానంగా గనుల త్రవ్వకం వల్ల కాలుష్యరీ కలిగిన ప్రదేశాల్లోను చక్కెర కర్మాగారాల నుంచి వెలువడే వ్యర్థ పదార్థాల వల్ల కలిగే ఉపరితల నీటి వనరుల కాలుష్యాన్ని నిర్మూలించడానికి కూడా పని మొదలయింది = _

కోతకు గురైన సముద్ర తీర ప్రాంతాలను తిరిగి చేజిక్కించుకునే దిశగా పురోగతి సాధించాం ఈ మధ్యనే పూర్తి చేసిన ఒక భారీ ప్రాజెక్టు హవానా ప్రాంతంలో పూర్తి చేసిన దక్షిణ గోడ ఇది లక్షలాది ఎకరాల సారవంతమైన నేల పైకి సముద్ర నీట్‌ ప్రవాహాన్ని ఆపి వ్యవసాయయోగ్యంగా మార్చుతున్నది ఇంకా దీని వల్ల నీటి వనరులు ఈ ప్రాంతంలోని వ్యవసాయానికి హవానా ప్రజలకు ఉపయోగపడుతున్నాయి .

దేశంలోని స్థిరమైన పరిస్థితుల దృష్ట్యా పర్యటనా రంగానికి కీలకమైన ప్రాధాన్యత నిస్తూ సముద్ర కీర ప్రాంతాలలోను ఆ ఖభాతాలలోను మరియు ఇతర పర్యాటక ప్రదేశాలలోను ఎన్నో పథకాలను చేపట్టడం జరిగింది అది కూడా వీటివల్ల కలిగే పర్యావరణ ఫలితాలను అ ధ్యయనం చేసిన తర్వాతనే చేపట్టడం జరిగింది ఇందులో పెట్టే పెట్టుబడి ఫలితాన్ని గమనిస్తున్నాము అయినా క్యూబాలో ఉన్న అనువైన పర్యావరణ పరిస్థితులే పర్యాటక పరిశ్రమ అభివృద్దికి ఆధారం =

క్యూబాలో మరో ప్రాధాన్యత గల పర్యావరణ పరిరక్షణా అంశం సముద్ర లోతట్టు ప్రదేశాలకు ఇస్తున్న ప్రాధాన్యత పగడపు దీవులను కాపాడటానికి కూడా ఖచ్చితమైన చర్యల్ని తీసుకొన్నా"

నేడు క్యూబాలో పర్యావరణాన్ని కాపాడటానికి సృష్టించిన పలు ఆయుధాలలో ముఖ్యమైనది ప్రజలలో మరింత పర్యావరణ జాగృతిని కఠిగించడం ఈ విధానాలను నిలకడగొ ఆచరణలో పెట్టడం వల్ల కొన్ని గుర్తించదగిన విజయాలు లభించాయి. అటవీ ప్రదేశం గత 30 సంవత్సరాలలో 14 నుంచి 20 శాతం విస్తీర్ధానికిపెరిగింది.. ఐదు

సంవత్సరాలలో లక్షన్నర కోట్ల చెట్టు నాటాలని నిర్ణయించబడినది మాఠు ఇక్కడ అంత ఎక్కువ వాతానరణ కాలుష్య సమస్యలు లేవు- మొదటిసారిగో 1980లో క్యూబా పర్వత ప్రాంతాలలో సహాజ వనరులను వాడకంలో నిబద్దత పొటించటానికి చర్యలు తీసుకోబడ్డుయి. నేడు ఈ కొర్యక్రమాన్ని పక్యావరణు పరిరక్షణతో జతచేసి గ్రామీణ సమాజాన్ని సుసీరం చేయడాన్ని ప్రజల సొంస్కృతీక విలువలను కొనసాగించడాన్నీ వారి జీవన పరిస్థతుల్నీ మెరుగుపరచటాన్ని అక్ష్యంగో పెట్టకున్నాము. దేశ విస్తీర్ణంలో 18 శాతం భూభాగం గల మొత్తం పర్వత ప్రాంతంతో ఈ కొరప్టక్రమాన్సి అమలు చేస్తున్నాము దీని వల్ల కాఫీ కోకో తేటలు "పెరుగుతున్నాయి అటవీ విస్తీర్ణం పెరుగుతున్నది తత్ఫలితంగా ఇది సమాజంపై మంచీ ప్రభావాన్ని కలిగిస్తున్నదీ పర్వత ప్రాంతాల నుండి ప్రజల వలసలను అరికట్టడమే కొకుండో ప్రజలను ఆ ప్రోంతాఆపై ఆకర్షించడం కూడా జరుగుతున్నది - క్యూబా సాధించిన అభివృద్ధి ఈ ప్రక్రియలో అందరూ పాల్గోనడాన్ని సాధిస్తున్న సమనత్వాన్ని తనదైన విశిష్టమైన రీతిలో చెపుతున్నది ఈ అభివృద్ధి గురించి వివిధ దేశాలకు చెందిన విద్యావేత్తలు వేరు వేరుగా చేసిన తమ పరిశోధనల్లో ఉదోహారణలతో పేర్కొన్నారు 1960 నుంచి 1985 వరకు స్తూల తలసరి ఉత్పత్తి పెరుగుదల సంవత్సరానికి 8 1గా లెక్క కట్టబడింది క్యూబా జనాభాలో తక్కువ అదాయం గల 40 శాతం మంది మొత్తం క్యూబా జాతీయ అదాయంలో 26 శాతాన్ని చేజిక్కించుకుంటున్నారు. ఆదాయ పంపిణీలో సమానత్వాన్ని కొలిచే సూత్రంగా అంతర్జాతీయంగా అంగీకరించబడిన గినీ కో ఎఫిషియంటో క్యూబాలో 1986లో ఇది 0 22గా ఉంది దీని ప్రకారం ప్రపంచంలోనే క్యూబా అత్యుత్తమ సమానత్వాన్ని కలిగి ఉన్న దేశాల జాబితాలో ఉంది జీవిత ప్రాణాల ఉత్తమ విలువలను తెలియపరచే విధంగా ప్రాథమిక అవసరాలు సామాజిక సేనలు అందరికీ ఏ తేడా బేకుండా అందుబాటులో ఉన్నాయి కొన్ని సూచికల ద్వారా వీటిని బాగా తెలుసుకోవచ్చు అధికంగా పారిశ్రామిక వంతమయిన 7 దేశాల కంటే క్యూబా 10 రెట్లు తక్కువ తలసరి స్ఫుల జాతీయోత్పత్తిని కలిగి ఉన్నా గత 30 సంవత్సరాల్లో ఆరోగ్యం విద్య రంగాలలో పారిశ్రామిక దేశాలతో సమానంగా-కొన్ని సందర్భాలలో వాటి కంటే అధికంగా అభివృద్ధి సాధించినట్న సూచికలు తెలుపుతున్నాయి. -75 సంవత్సరాలకు మించిన జీవన ప్రమాణం పారిశ్రామిక దేశాలతో సమానంగా ఉంది. వశీ

-శిశు మరణాల రేటు 1991లో 10008107 ది పారిశ్రామిక దేశాల కంటే కొద్దిగా

హెచ్చు అయినా ఇటలీ అమెరికాలకు దగ్గరగా ఉన్నది.

-క్యూబా ఈనాడు అభివృద్ధి చెందిన దేశాల కంటే వైద్యులు- ప్రజల నిష్పత్తిలో గాని, విద్యార్థి-ఉపాధ్యాయ నిష్పత్తిలో గాని ముందున్నది.

-ఆరోగ్య కార్యకర్తలు వైద్యులు ప్రసవాలకు హాజరయ్యే సంఖ్యకూడా అభివృద్ధి చెందిన దేశాలకు సమానంగా ఉన్నది.

-చిన్న పిల్లలకు నివారించదగ్గ వ్యాధులకు టీకా వేసే కార్యక్రమంలో కూడా అన్ని దేశాల కంటే ముందుంది

“ప్రాధమిక ఉన్నత పాఠశాలలో విద్యార్థులు హాజరవడం నిర్బంధ ఉచిత విద్యా సంవత్సరాల సంఖ్య పారిశ్రామిక దేశాలలో గానే ఉంది.

క్యూబాలో సమానత్వాన్ని సూచించే ఈ పోలికలు సరిపోవనుకుంటే ఈ సూచికలను ఈ దేశంలోని వివిధ ప్రదేశాలలో కూడ పోల్చి చూసుకోవచ్చు జుతీయ సూచికలను క్యూబాలో వివిధ ప్రాంతాలలోని ప్రమాణాలతో పోళ్చితే ఒక విషయం స్పష్టమౌతుంది ఈ ప్రమాణాల కనిష్ట గరిష్ట పరిమితుల మధ్య ఎక్కువ తేడాలు లేవు అరుదుగా కొన్ని గరిష్ట ప్రమాణాలు రాజధాని హవానానగరంలో కన్చించవచ్చు అయినా ఎక్కువ గరిష్ట ప్రమాణాలు విప్లవానికి ముందు బాగా వెనుకబడిన ప్రదేశాల్లోనే కన్చిస్తున్నాయి.

క్యూబా తన చరిత్రలోనే అతికష్టమైన సవాలును ఎదుర్కొంటున్నది ఇది వరకటి సోషలిస్పు దేశాలయిన తూర్పు ఐరోపా దేశాలు మరియు సోవియట్‌ యూనియన్‌లలో వచ్చిన మార్పులు క్యూబా ఆర్ధిక రంగంలో విపరీతమైన ప్రభావాన్ని చూపిస్తున్నాయి క్యూబా యొక్క దాదాపు 85 శాతం వాణిజ్యం ఈ దేశాలతోనే ఉండేది 30 సంవత్సరాల క్రితం అమెరికొ విధించిన దిగ్భంధనంకు తోడుగా ఇప్పుడు క్రొత్తగా విధించబడుతున్న మరీ ది గృంధకొన్ని తట్టుకుని నిలబడాలి.

1990 సెప్టెంబర్‌లో ఈశాంతి సమయంలో ఓ ప్రత్యేకమైన కాలం మొదలయింది ఠః సమయంలోనే పరిస్థితులకు అనుగుణంగా సర్దుబాట్లు చేసుకోవడం ఖర్చులు తగ్గించుకోవడం ఆర్థికంగా సంయమనం పాటించడం ప్రజల నుంచి వచ్చిన సృజనాత్మక స లహాలను పాటించడం జరిగింది విప్లవం అనుమతించిన వ్యూహాత్మక పద్దతుల్లోనే ఈ చ ర్యలను చేపట్టడం జరిగింది ఆ విధంగా అందులోకొన్ని పర్యావరణాన్ని పరిరక్షించే

35

ప్రక్రియ వేగవంతం చేయడానికి ఉపయోగపడుతున్నాయి. ఉదాహరణకు దిగుమతి అవుతున్న పెట్రోలు తగ్గిన కారణంగా తీసుకున్న చర్యలు ఇటువంటివే- పర్యావరణానికి లాభం కలిగేటట్టు ప్రజలందరూ సామూహికంగా పాల్గొనడం ద్వారా సమానత్వానికి విఘాతం కలగకుండా అనివార్యమైన విద్యుత కొరతను ఎదుర్కొవడానికి మేము కొన్నిపద్ధతులను రూపాందించాము గృహాల్లో వాడే విద్యుత్‌ వాడకాన్ని తగ్గించడానికి మేముధరలు పెంచలేదు ఎందుకంటే తక్కువ ఆదాయం కలవారికి నష్టం కలిగించకూడదు గాబట్టి కాని ఒక్కొక్కరు ఇది వరకటి వాడకాన్ని బట్టి గరిష్టంగా ఎంత విద్యుత్‌ వాడవచ్చో నిర్ణయించబడింది గృహ యజమానులకు ఈ సమాచారాన్ని ఇవ్వడం ద్వారా విద్యుత్‌ వాడికాన్ని నియంత్రించడం జరిగింది. రవాణా రంగంలో పొదుపు సాధించడానికి ఒక భారీ చర్యను సృజనాత్మకంగా అమలు పరచాము అదె సైకిళ్ళు వాడటం లక్షలాది సైకిళ్ళను దిగుమతి చేసుకున్నాం దేశంలో చాలా కర్మాగారాలు సైకిళ్ళు తయారు చేయడానికి అనువుగా మార్పులు చేయబడ్డాయి దాదాపు 5 లక్షల సైకిళ్ళను కార్మికులకు విద్యార్ధులకు పంచాము అన్ని వయసుల వారిలోను సైక్లిస్పుల సంఖ్య పెరగడం మేము చాలా సంవత్సరాలుగా ప్రజలకు ఆరోగ్యం కోసం తీసుకుంటున్న చర్యలు ఫలిస్తున్నట్టున్నాయి. వీటిలో వృద్దుల కోసం వ్యాయామ పధకం కూడా ఉంది ఈ విధంగా ప్రస్తుత ఇంధన కొరత రోజువారీ జీవితంపై కొంత దుష్ప్రభావాన్ని కలిగి ఉన్నా పర్యావరణం పై మంచి ప్రభావాన్ని కలిగి వుంది - బెషధాలుగా మందు మొక్కలను వాడటం అన్ని ప్రాంతాల్లోను పండ్లు కూరగాయలతోటలను పెంచడం ఉదాహరణకు డొాబాలపైన బాల్కనీల్లోను ఇంటి చుట్టుప్రక్కల వ్యవసాయంలో క్రమబద్దంగా పశుగణవాడకాన్ని పెంచడం ఇత్యాది పర్యావరణంపై మంచి ప్రభావం గల చర్యలను తీసికున్నాం ఈ మధ్యకాలంలోనే మేము ఎదుర్కొంటున్న ఇబ్బందులకు ప్రత్యామ్నాయ పరిష్కారాలను వెదకటంలో మేము తెలుసుకున్నది ప్రజల శాస్రీయ సాంకేతిక నైపుణ్యాన్ని వాడుకోవడం ఇటు వంటి ప్రాధాన్యత గల రంగంలో పెట్టిన పెట్టుబడికి ఇప్పుడు గుర్తించదగిన ఫలితాలు వస్తున్నాయి ఇవి సాధారణ విద్యా స్థాయిలోను అది ప్రోత్సహించే శాస్త్ర పరిశోధన బృహత్తర ప్రగతిలోను కన్పిస్తున్నాయి ఈ ప్రగతే పర్యావరణానికి విఘాతం కల్గించకుండా ఉత్పత్తిని పెంచేదిగా ఉంటున్నది. ఈ ఆపతకాలంలోనే వ్యవసాయ ఉత్పత్తికి ఎరువులు పురుగుమందులు పశువుల 36

దాణాల దిగుమతులు తగ్గించడానికి ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలను వెదకటం అవసరమయింది గత కొద్ది సంవత్సరాలలో సాధించిన శాస్త్రీయ పరిశోధనా ఫలితాలను వేగంగా ఆచరణలోకి పెడుతున్నాము. అజోటో బ్యాక్టర్‌ రైజోబియమ్‌ మైకోరైజా లాంటి నహజ ఎరువులు (3106011363) వాడటం పర్యావరణ పరంగా చాలా మంచి ఫలితాలనిస్తున్నది ఎంటమో ఫాగస్‌ సూక్ష్మజీవులు ఎంటమో ఫాధ్‌జెన్స్‌ల పునరుత్పిత్తి కేంద్రాలలో పంటలకు సోకే వ్యాధులను అదుపు చేయడానికి సూక్ష్మజీవులను ఉత్పత్తి చేసి వాడటం (3101021041 001౯01) జరిగింది. పచ్చిక బయళ్ళలో పశువుల పేడ మొదలైన వాటిని ఎరువుగా వాడుతూ ఈ పచ్చిక బయళ్ళను హేతుబద్ధంగా వాడుతూ వాటిని మార్చిడి (014101) ద్వారా సారవంతం చేస్తున్నాము చెరకు చక్కెర పరిశ్రమల నుంచి వచ్చే వ్యర్థ పదార్థలను పశువులకు ఆహారంగా వాడు తున్నాం ఇతర సృజనాత్మక పరిష్కారాలను కూడా అవి అనుకూలమయితే ఫలితాల నివ్వగలిగితే ఆచరణలో పెడుతున్నాం.

దేశంలో ఆర్థికంగా ప్రధానమైన చక్కెర పరిశ్రమ విడుదల చేసే వ్యర్థ పదార్థాలను అధునిక పద్దతుల ద్వారా వినియోగించుకోవడం జరుగుతున్నది. ఇది పశుగ్రాసంగా మాత్రమే కొక శక్తి వనరుగాను ఎరువుల పాడి (ఫెర్టిలైజర్‌ ధ్పే) గాను, కాగితపు పరిశ్రమలోను వాడుతున్నాం =

ఇటువంటి పరిష్కారాలను వేగంగా అమలు చేయడం వీటి గురించిన విజ్ఞానాన్ని శసకరించడం వల్లనే సాధ్యమయింది ఇలా ప్రకృతి కనుగుణంగా సాగిపోవడం యాదృచ్చికమైన దేమీ కాదు అర్థిక సామాజిక ప్రగతితోపాటు పర్యావరణాన్ని పరిరక్షించుకోవడం అభివృద్ధి కోసం వ్యూహానికి ప్రతిస్పందించడమే.

కార్వయోజన

తృతీయ ప్రపంచ దేశాలకుపర్యావరణం సామాజిక అంశాలలో సహాయం అందించే కార్యక్రమాల అమలులో ఐక్యరాజ్యసమితి ప్రభుత్వ ప్రభుత్వేతర అంతర్జాతీయ సంస్థలతో కలిసి తనకు సాధ్యమయ్యే పరిధిలో క్యూబా తన శాస్త్ర పరిశోధనా శక్తిని నివుణులను నిని యోగించటానికిసిద్ధంగా ఉంది మేము చేయదగు వాటిలో మొదటి ప్రతిపాదన-ఆరోగ్యం విద్య వ్యవసాయం పర్యావరణ పరిరక్షణ లాంటి రంగాలలో క్యూబా చెప్పుకోదగు అ బివృదినిసొధించింది కాబట్టి ఈ రంగాలలో నిపుణులను సమకూర్చటమే కాక పరిశోధనలో స హాయ సహకారాలను అందించడం.

ఏ7

ఈ సదస్సులో ప్రతిపాదించబడే జీవ వైవిధ్య ఒప్పందం దీన్ని అమలులో పెట్టడానికి చేయదగు ప్రయత్నాలు చాలా ప్రశస్తమైనవి దీని వల్ల ప్రస్తుత భవిష్యత్‌ కాలాలకు చెందే జీవ వైవిధ్యాన్ని రక్షించుకుంటూ జీవ సాంకేతిక ప్రక్రియల ద్వారా దాని నక్రమ వినియోగానికి అవకాశముంటుంది. ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో తృతీయ ప్రపంచ దేశాలు ఈరంగాల్లో తమ మధ్య సహకారాన్ని పెంపొందించుకోవడం వృద్ధి చేసుకోవడం చాలా అవసరమని నిస్సందేహంగా చెప్పవచ్చు అందుకే తృతీయ ప్రపంచ దేశాల కోసం ఇటువంటి ఒక వేదికను శాశ్వత ప్రాతిపదికన సృష్టించడం ఉఊఉపయుక్తమని క్యూబా భావిస్తున్నది ఈ వేదిక జీవవైవిధ్య పరిరక్షణకూ జీవసాంకేతిక విజ్ఞానఅభివృద్ధికీ దీన్ని అందరికీ అందుబాటులో ఉంచడానికీ దోహదం చేస్తుంది.

ఇటువంటి ఎర్పాటు యొక్క ఉద్దేశ్యం కాలయాపన లేకుండా వీటికిసంబంధించిన భావాలను పథకాలను సమన్వయం చేయడం ఈముఖ్యమైన అంశాలపై చర్చలు సాగించడానికి అవకాశం కల్పించడం తద్వారా ఒప్పందం ఆమోదించబడిన తర్వాత సభ్యదేశాలు ఒక ఉమ్మడి వ్యూహాన్ని అనుసరించేటట్ను చేయడం ఇటువంటి శాశ్వత వేదిక క్రింద పేర్కొన్నటువంటి ముఖ్య విషయాలపై దృష్టిని కేంద్రీకరించవచ్చు .

-జన్యు వనరులకు చట్టబద్ధమైన రక్షణను కల్పించుట ఈ వనరులను ఉపయోగించుకొనేందుకు తగిన పరిహారాన్ని అందజేసే పద్ధతులను రూపొందించుట

-జన్యు వనరులను అందజేసినందుకు గాను అభివృద్ధి చెందిన జీవ సాంకేతిక శాస్త్రాన్ని అందుబాటులోకి తేవడానికి సమాన అవకాశాలు గల వ్యవస్థను ఆచరణలో పెట్టడం

-శాస్త్ర సాంకేతికరంగాలలో పురోగతి సాధించిన తృతీయప్రపంచ దేశాలలో సలహా కేంద్రాలను సృష్టించడం వాటిలో సాంకేతిక సిబ్బందికి శిక్షణనుఇవ్వడం వివిధ శాస్త్ర విభాగాల నుంచి నిపుణులను బదిలీ చేయడం

-దేశ ప్రజల గుర్తింపు, సంస్కృతి జీవన విధానాలు భాష సంప్రదాయాలు ప్రజలకు పర్యావరణానికి మధ్య గల సంబంధ బాంధవ్యాలకు నంబంధించిన తరతరాల జ్ఞానాన్ని పరిరక్షించడానికి ప్రణాళికను అమలు చేయడం.

• జన్యు పదార్థంలోమార్చులను కలుగజేయడం ద్వారా సృష్టించబడే ప్రమాదకరమైన సూక్ష్మజీవులను పర్యావరణంలోకి ప్రవేశపెట్టడాన్ని నిరోధించటానికి సంకీర్ణ వ్యవస్థను మరింత విస్తరింపజేయడం =

ఏ8

-తృతీయ ప్రపంచ దేశాలలో సాగించిన. పరిశోధనా ఫలితాలను మరియు జీవ వనరులను కాపాడుకోవటానికి చట్ట సంబంధమైన సలహా సౌకర్యాలను ఏర్పాటు చేయడం. సంప్రదింపుల, సలహాల వ్యవస్థతో పాటుగా తృతీయ ప్రపంచ దేశాలలోని జీవ వైవిధ్యాన్ని సంరక్షించడొనికి ఒక కేంద్రాన్ని స్థాపించడానికి ఉన్న అవకాశాన్ని పరిగణించాలి. ఈ సమావేశంలో జీవ వైవిధ్య పత్రంపై సంతకం చేసిన దేశాలన్ని ఇటువంటి వ్యవస్థలో పాల్గొనడంతోపాటు ఈ వ్యవస్థ యొక్క కేంద్ర. కార్యాలయం కూడా జీవ వైవిధ్యం అధికంగాగల దేశంలో వుండాలి. ఈ నదస్సును నిర్వహిస్తున్న సమర్ధతకల బ్రైజిల్‌ దేశం ఈ ప్రతిపాదనకు కేంద్ర స్థానంగా వుండటం సముచితమని నిస్సందేహంగా చెప్పవచ్చు. ఈ కేంద్రం యొక్క ప్రధాన ఉద్దేశ్యం వివిధ సహజ జీవ స్థలా, (9009110008) సంరక్షణ మరియు ఉష్ణమండల ప్రాంతాలలోని జన్యు వనరులను వాటి సహజ స్థలాలకు దూరంగా, జన్యు బ్యాంకులలోసంరక్షించడం.

పర్యావరణంపై స్టాక్‌హోమ్‌లో మొట్టమొదటిసారిగా జరిగిన సదస్సు తర్వాత ఈ 20 సంవత్స్చరాలలోను ప్రపంచజనాభా 1,6 బిలియన్లు పెరిగింది. ఇందులో 80శాతం తృతీయ ప్రపంచ దేశాలలోనేపెరిగింది. ఒక బిలియన్‌ జనాభా కఠిన దారిద్ర్యంలో వున్నారు. ఆకలి అపూర్వమైన రీతిలో విస్తరిస్తోంది. అంటువ్యాధులు, పోషక పదార్థాల వల్ల కలిగే వ్యాధులు లక్షలాది మందికి సోకుతున్నాయి. ఈకాలంలోనే దాదాపు 25 కోట్ల మంది 5 సంవత్సరాల వయస్సు లోపు పిల్లలు మరియు దాదాపు ఒక కోటి మంది స్త్రీలు ప్రనవానికి సంబంధించిన సమస్యబతోనే వెనుకబడిన దేశాల్లో చనిపోయారు. అదే కాలంలో మొత్తం ప్రపంచంలో 480బిలియన్‌ మెట్రిక్‌ టన్నుల వ్యవసాయక ప్రదేశంలో సారవంతమైన మట్టి కొట్టుకుపోయింది. 300 మిలియన్‌ హెక్టార్లు అటవీ ప్రాంతం నాశనమయింది. ఎడారులు 120 మిలియన్‌ హెక్టార్ల మేర వ్యాసించాయి. తృతీయ ప్రపంచ దేశాలలో తలసరి ఆహార ఉక్పతి 'పెరగకపోగా తగ్గింది కూడా. అసంఖ్యాకమైన నీటి వనరులు కలుషితం చేయబడ్డాయి

బేదో ఎండిపోయాయి. వేలాది జాతుల జంతువులు, వృక్షాలు అంతరించిపోయాయి. ప్రపంచంలోని అన్ని దేశాల భాగస్వామ్యం ఉండేట్టుగా భూగోళ వ్యాపితమైన వరో్రవరణ సంరక్షణా విధానాన్ని ఏర్పాటు చేయాలని వేడు ప్రతిపాదించబడుతున్నది. రాజకీయంగా, 'సైనికపరంగా ప్రపంచానికి కావల్సిన రక్షణ విధానాన్ని గూర్చి ఇప్పటికే అజబ్వేషణ జరిగింది. ఈ అణ్వేషణే పెద్ద పెద్ద "సైన్యాలను సృష్టించింది. లక్షలాది మేధావుల శక్తీ తండా ఇటువంటి ప్రయోజనాలకే పరిమితమైపోయింది. వెనుకబడిన దేశాలలోని సొంఘికీ ఆర్థిక విపత్తులను అధిగమించటానికి అవసరమైన వనరులు వృథా చేయబడ్డాయి. దీనివల్ల పలు రాజకీయ, సామాజిక, పర్యావరణ ఫలి శల తున్నాయి త్రం వున్న

అ

య ల్‌ గ : స లం నన

పరిస్థితుల్లో ప్రపంచంలో శాంతి సామరస్యం (6610119) నెలకొాల్పాలంటే అందరి బాధ్యత అయిన పర్యావరణ పరిరక్షణే మార్గం మరియు ప్రపంచ శాంతి సౌమరస్యం కోసం వెనుకబడిన దేశాల్లోని వెనుకబడినతనాన్ని పేదరికాన్ని ముందు పరిష్కరించాలి-

పర్యావరణానికి వ్యతిరేకంగా జరిగే దాడిని ఇప్పటికైనా ఆపవచ్చు అయినా దీనికి ఎంత సమయం అవసరమో అడగటం అవసరం ఇప్పుడున్న ధోరణ్‌ కొనసాగితే 40సంవత్సరాలలో ప్రపంచ జనాభా రెండింతలవుతుంది వాతావరణం తిరిగి కోలుకోలేని విధంగా కాలుష్యంవల్ల మారిపోవచ్చు ఉష్పమండలాల్లోని సతతహరితారణ్యాలు పూర్తిగా తుడిచిపెట్టుకుపోవచ్చు ఇప్పుడు వ్యవసాయానికి పశుపోషణకు పనికివచ్చే సారవంతమైన నేల అంతా ఎడారులుగాను ఊసరక్షేత్రాలుగాను మారిపోవచ్చు. పరిశుభ్రమైన నీరు దొరకడం అసాధ్యమవుతుంది ఆకలి తిరుగులేని విధంగా అదుపు చేయవీలులేని విధంగా విజ్బంభించవచ్చు ,

కాని కొంతమంది ఈ సమన్యలను తమ రాజకీయ అర్ధిక లాభాల కోసం చిన్నవిగా చేసి చూపుతారు వీరు సంపన్నత వృధా చేయడం అధిక వినియోగిత్వం మొదలైన వాటిపైన ఆధారపడి సంపాదించిన తమ ప్రత్యేక స్థానాన్ని రక్షించుకోవడానికి అవలంభించిన ఉదాసీన వైజరే ప్రపంచాన్ని ఈసమస్య వైపు నెట్టింది మానవ జాతి అనిశ్చితమైన భవిష్యత్తును ఎదుర్కొంటున్నది భవిష్యత్తులో ధనికులు అభివృద్ధి చెందిన వారు ఎకమైతే మరోప్రక్క పేదలు వారి ఉనికికే ప్రమాదాన్ని ఎదుర్కొంటూ నిరాశాజనకమైన భవిష్యత్తుతో ఉన్నారు ఇలా అందరూ సరియైన సమయంలో కట్టు దిట్టమైన చర్యలను తీసుకోవడంలో విఫలం చెందారు-

ఈ సమస్యను పరిష్కరించడానికి నిస్సందేహంగా సందిగ్ధత లేని రాజకీయదీక్ష కావాలి ఈ పరిస్థితుల్లో ఇప్పుడు బభ్యమవుతున్న అనంతమైన ఆర్థిక వనరులు కూడా కావాలి గత 20 సంవత్సరాలలో ప్రపంచం 13 ట్రిలియన్‌ డాలర్ల డబ్బును సైన్యంపై వృధా చేసింది అగ్రరాజ్యాల మధ్య ప్రచ్భన్న యుద్ధం సమిసిపోయి యుద్ధ ప్రమాదం తగ్గిపోయిన 1991వ సంవత్సరంలో కూడా సైన్యంపై ఒక ట్రిలియన్‌ డాలర్లు ఖర్చు చేయడం జరిగింది ఈ వనరులనే మన కార్యక్రమాలకు మళ్ళించవచ్చు.

సదస్సు యొక్క విజయంఇందులోనుంచి ఏర్పడే సంఘాలను బట్టి కొలవవచ్చు మనమంతా మానవ జాతికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నాం మనకు నైతిక విధి రాజకీయ కర్తవ్యం ఉన్నాయి. ప్రత్యేకమైన చారిత్రాత్మకమైన బాధ్యత మననుంచి ఖచ్చితమైన నిర్ణయాలను చర్యలను మరియు నిబద్ధతను కోరుతున్నది = గ

40 గరి! 36

టతాత: “ క్‌ స నల ల్‌ ల్‌ గాకా. సీ న! ఇ ॥ (ఓ? /టీ / | | ॥ న! స్త ' జ. లం సే. న్‌ నీ గ్గ | టో శ క! | | / గీ /| వ ళ్‌ ల , ల స్య యం ఇ శీ థి క. గ. + సల్‌ / (| = ర ణ్‌ ల య. (గ వ 4 | | ణి టు! స. | ॥ వీ ణే! ॥ | నే! శీ! సలు సత్తి (1 | . " ॥ టో ( ం ల ల ం క. గ . ణ్‌ టీ | | ॥ క్తి ॥ . ౯ / " ! " 4 డ్డ / | / న. . . ॥ , . ట్‌